Tipiṭaka Translation

නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者

පදරූපසිද්ධි

句身成就

ගන්ථාරම්භ

造论之始

[ක]

[迦]

විසුද්ධසද්ධම්මසහස්සදීධිතිං[Pg.1],සුබුද්ධසම්බොධියුගන්ධරොදිතං;

තිබුද්ධඛෙත්තෙකදිවාකරං ජිනං,සධම්මසඞ්ඝං සිරසා’භිවන්දිය.

我今稽首礼敬彼胜者(Jina)暨正法与僧伽，彼具清净正法之千道光芒，其善觉正等菩提如持双山(Yugandhara)般升起，乃三佛土中独一之日。

[ඛ]

[佉]

කච්චායනඤ්චාචරියං නමිත්වා,නිස්සාය කච්චායනවණ්ණනාදිං;

බාලප්පබොධත්ථමුජුං කරිස්සං,බ්‍යත්තං සුකණ්ඩං පදරූපසිද්ධිං.

我今敬礼迦旃延(Kaccāyana)阿阇梨，依止《迦旃延释义》(Kaccāyanavaṇṇanā)等，为启蒙蒙昧者，将撰写一部简明、清晰、分章得当的《词形成就论》(Padarūpasiddhi)。

1. සන්ධිකණ්ඩ

1. 连音章

තත්ථ ජිනසාසනාධිගමස්ස අක්ඛරකොසල්ලමූලකත්තා තං සම්පාදෙතබ්බන්ති දස්සෙතුං අභිධෙය්‍යප්පයොජනවාක්‍යමිදමුච්චතෙ.

于此，为示“通达佛陀教法以精通文字为根本，故当成就之”，而说此“所说与目的”句。

1. අත්ථො අක්ඛරසඤ්ඤාතො.

1. 义由字显。

යො කොචි ලොකියලොකුත්තරාදිභෙදො වචනත්ථො, සො සබ්බො අක්ඛරෙහෙව සඤ්ඤායතෙ. සිථිලධනිතාදිඅක්ඛරවිපත්තියඤ්හි අත්ථස්ස දුන්නයතා හොති, තස්මා [Pg.2] අක්ඛරකොසල්ලං බහූපකාරං බුද්ධවචනෙසු, එත්ථ පදානිපි අක්ඛරසන්නිපාතරූපත්තා අක්ඛරෙස්වෙව සඞ්ගය්හන්ති.

任何世间、出世间等分别之语意，皆由文字而得知。若文字有松音、紧音等错谬，则义理难解。是故，于佛语中，精通文字大有助益。于此，词亦由文字组合而成，故摄于文字之中。

තස්මා අක්ඛරකොසල්ලං, සම්පාදෙය්‍ය හිතත්ථිකො;

උපට්ඨහං ගරුං සම්මා, උට්ඨානාදීහි පඤ්චහි.

是故求益者，当成就文字之精通，以起立等五事，如法侍奉师长。

සඤ්ඤාවිධාන

名相规定

තත්ථාදො තාව සද්දලක්ඛණෙ වොහාරවිඤ්ඤාපනත්ථං සඤ්ඤාවිධානමාරභීයතෙ.

于此，首先为令语性之运用得以了知，而开始作名相规定。

2. අක්ඛරාපාදයො එකචත්තාලීසං.

2. 以阿(a)为首的字母有四十一个。

අක්ඛරා අපි ආදයො එකචත්තාලීසං, තෙ ච ඛො ජිනවචනානුරූපා අකාරාදයො නිග්ගහීතන්තා එකචත්තාලීසමත්තා වණ්ණා පච්චෙකං අක්ඛරා නාම හොන්ති. තං යථා – ආ ඉ ඊ උ ඌ එ ඔ, ක ඛ ග ඝ ඞ, ච ඡ ජ ඣ ඤ, ට ඨ ඩ ඪ ණ, ත ථ ද ධ න, ප ඵ බ භ ම, ය ර ලව ස හ ළ අං-ඉති අක්ඛරා.

以阿(a)为首的字母有四十一个。彼等皆符合佛语，从阿(a)字开始，到遍持音(niggahīta)结束，此四十一个音(vaṇṇa)逐一被称为字母(akkhara)。即：a, ā, i, ī, u, ū, e, o; ka, kha, ga, gha, ṅa; ca, cha, ja, jha, ña; ṭa, ṭha, ḍa, ḍha, ṇa; ta, tha, da, dha, na; pa, pha, ba, bha, ma; ya, ra, la, va, sa, ha, ḷa, aṃ。这些是字母。

නක්ඛරන්තීති අක්ඛරා, අ ආදි යෙසං තෙ ආදයො. අකාරාදීනමනුක්කමො පනෙස ඨානාදික්කමසන්නිස්සිතො, තථා හි ඨානකරණප්පයතනෙහි වණ්ණා ජායන්තෙ, තත්ථ ඡ ඨානානි කණ්ඨතාලුමුද්ධදන්තඔට්ඨනාසිකාවසෙන.

“不毁坏”故为“字母”(akkhara)，以阿(a)为首者即是“a-ādayo”。此等以阿(a)为首的字母之顺序，乃依于发音位置等次第。诚然，音(vaṇṇa)由发音位置(ṭhāna)、发音器官(karaṇa)与发音努力(payatana)而生。其中，发音位置有六，即：喉、腭、顶、齿、唇、鼻。

තත්ථ – අවණ්ණ කවග්ග හකාරා කණ්ඨජා.

其中，阿(a)音、迦(ka)组以及诃(ha)音为喉音。

ඉවණ්ණ චවග්ග යකාරා තාලුජා. ටවග්ග රකාර ළකාරා මුද්ධජා. තවග්ග ලකාර සකාරා දන්තජා. උවණ්ණ පවග්ගා ඔට්ඨජා. එකාරො කණ්ඨතාලුජො. ඔකාරො කණ්ඨොට්ඨජො.

伊(i)音、遮(ca)组、耶(ya)音是腭音。吒(ṭa)组、罗(ra)音、ḷa音是顶音。多(ta)组、勒(la)音、萨(sa)音是齿音。乌(u)音、波(pa)组是唇音。诶(e)音是喉腭音。哦(o)音是喉唇音。

වකාරො [Pg.3] දන්තොට්ඨජො.

婆(va)音是齿唇音。

නිග්ගහීතං නාසිකට්ඨානජං.

遍持音(niggahīta)由鼻处所生。

ඞ ඤ ණ න මා සකට්ඨානජා, නාසිකට්ඨානජා චාති.

ṅa, ña, ṇa, na, ma音，既由各自之发音位置所生，亦由鼻处所生。

හකාරං පඤ්චමෙහෙව, අන්තට්ඨාහි ච සංයුතං;

ඔරසන්ති වදන්තෙත්ථ, කණ්ඨජං තදසංයුතං.

诃(ha)音与第五音（即鼻音）及半元音相合时，此中说为胸音；不相合时，则为喉音。

කරණං ජිව්හාමජ්ඣං තාලුජානං, ජිව්හොපග්ගං මුද්ධජානං, ජිව්හාග්ගං දන්තජානං, සෙසා සකට්ඨානකරණා.

腭音之发音器官为舌中部，顶音为舌近根部，齿音为舌尖，其余则以各自之发音位置为发音器官。

පයතනං සංවුතාදිකරණවිසෙසො. සංවුතත්තමකාරස්ස, විවටත්තං සෙසසරානං සකාරහකාරානඤ්ච, ඵුට්ඨං වග්ගානං, ඊසංඵුට්ඨං යරලවානන්ති.

发音努力是始于闭合等的一种特殊发音方式。闭合是阿(a)音的特性，开放是其余元音和萨(sa)音、诃(ha)音的特性，接触是各组辅音的特性，轻微接触是耶(ya)、罗(ra)、勒(la)、婆(va)的特性。

එවං ඨානකරණප්පයතනසුතිකාලභින්නෙසු අක්ඛරෙසු සරා නිස්සයා, ඉතරෙ නිස්සිතා. තත්ථ –

如是，于发音位置、发音器官、发音努力、听感、音长等不同之字母中，元音为能依，其余为所依。其中——

නිස්සයාදො සරා වුත්තා, බ්‍යඤ්ජනා නිස්සිතා තතො;

වග්ගෙකජා බහුත්තාදො, තතො ඨානලහුක්කමා.

首说元音为能依，其后辅音为所依；先说各组音，因其数量多，其次依位置与轻重次第。

වුත්තඤ්ච –

复言——

‘‘පඤ්චන්නං පන ඨානානං, පටිපාටිවසාපි ච;

නිස්සයාදිප්පභෙදෙහි, වුත්තො තෙසමනුක්කමො’’ති.

然亦依五处之次第，及依能依等差别，而说彼等之顺序。

එකෙනාධිකා චත්තාලීසං එකචත්තාලීසං, එතෙන ගණනපරිච්ඡෙදෙන –

四十加一为四十一，以此数量限定可知——

අධිකක්ඛරවන්තානි, එකතාලීසතො ඉතො;

න බුද්ධවචනානීති, දීපෙතාචරියාසභො.

多于此四十一个字母者，非是佛语，师中之雄作此阐明。

අපිග්ගහණං හෙට්ඨා වුත්තානං අපෙක්ඛාකරණත්ථං.

使用“亦”(api)字，是为了关联前文所述。

3. තත්ථොදන්තා [Pg.4] සරා අට්ඨ.

3. 其中，以“o”结尾的元音有八个。

තත්ථ තෙසු අක්ඛරෙසු අකාරාදීසු ඔකාරන්තා අට්ඨ අක්ඛරා සරා නාම හොන්ති. තං යථා – අ ආ ඉ ඊ උ ඌ එ ඔ-ඉති සරා.

其中，在那些字母中，从“a”等开始到“o”为止，有八个字母称为元音。它们是：a、ā、i、ī、u、ū、e、o——这些是元音。

ඔ අන්තො යෙසං තෙ ඔදන්තා, දකාරො සන්ධිජො, සරන්ති ගච්ඡන්තීති සරා, බ්‍යඤ්ජනෙ සාරෙන්තීතිපි සරා.

凡是以“o”为结尾的，是为“o结尾音”；“d”字母是连声所生；因其流动(saranti)，故为元音(sarā)；又因其能使辅音发声，故也为元音。

‘‘තත්ථා’’ති වත්තතෙ.

“Tattha”一词于此沿用。

4. ලහුමත්තා තයො රස්සා.

4. 有三个轻音量者是短音。

තත්ථ අට්ඨසු සරෙසු ලහුමත්තා තයො සරා රස්සා නාම හොන්ති. තං යථා – අ ඉ උ-ඉති රස්සා.

此中八个元音里，有三个轻音量的元音，名为短元音。它们是：a、i、u——这些是短元音。

ලහුකා මත්තා පමාණං යෙසං තෙ ලහුමත්තා, මත්තාසද්දො චෙත්ථ අච්ඡරාසඞ්ඝාතඅක්ඛිනිමීලනසඞ්ඛාතං කාලං වදති, තාය මත්තාය එකමත්තා රස්සා, ද්විමත්තා දීඝා, අඩ්ඪමත්තා බ්‍යඤ්ජනා. ලහුග්ගහණඤ්චෙත්ථ ඡන්දසි දියඩ්ඪමත්තස්සාපි ගහණත්ථං. රස්සකාලයොගතො රස්සා, රස්සකාලවන්තො වා රස්සා.

其量为轻者，是为“轻音量”。此中“量”(mattā)一词，说的是被称为弹指或眨眼的时间。依此量，一音量者为短音，二音量者为长音，半音量者为辅音。此处取“轻”，是为了在韵律学中也包含一又二分之一音量的情况。因与短时相应，故为短音；或说，具足短时者，为短音。

සරරස්සග්ගහණානි ච වත්තන්තෙ.

并且，“元音”与“短音”二词于此沿用。

5. අඤ්ඤෙ දීඝා.

5. 其他者为长音。

තත්ථ අට්ඨසු සරෙසු රස්සෙහි අඤ්ඤෙ ද්විමත්තා පඤ්ච සරා දීඝා නාම හොන්ති. තං යථා – ආ ඊ ඌ එ ඔ-ඉති දීඝා.

此中八个元音里，短音之外其余五个二音量的元音，名为长音。它们是：ā、ī、ū、e、o——这些是长音。

අඤ්ඤග්ගහණං දියඩ්ඪමත්තිකානම්පි සඞ්ගහණත්ථං. දීඝකාලෙ නියුත්තා, තබ්බන්තො වා දීඝා. ක්වචි සංයොගපුබ්බා එකාරොකාරා රස්සා ඉව වුච්චන්තෙ. යථා – එත්ථ, සෙය්‍යො, ඔට්ඨො, සොත්ථි. ක්වචීති කිං? මං චෙ ත්වං නිඛණං වනෙ. පුත්තො ත්‍යාහං මහාරාජ.

取“其他”一词，是为了也包含一又二分之一音量者。因用于长时，或具足彼量，故为长音。有时，在结合辅音前的“e”、“o”二音，其发音犹如短音。例如：ettha、seyyo、oṭṭho、sotthi。为何说“有时”？（为了排除如下情况：）“Maṃ ce tvaṃ nikhaṇaṃ vane”、“Putto tyāhaṃ mahārāja”。

6. දුම්හි [Pg.5] ගරු.

6. 在双（辅音）前为重音。

ද්වින්නං සමූහො දු, තස්මිං දුම්හි. සංයොගභූතෙ අක්ඛරෙ පරෙ යො පුබ්බො රස්සක්ඛරො, සො ගරුසඤ්ඤො හොති. යථා – දත්වා, හිත්වා, භුත්වා.

二者之集合为“du”，于彼即为“dumhi”。当结合字母在后时，其前方的短字母，即为重音。例如：datvā、hitvā、bhutvā。

‘‘ගරූ’’ති වත්තතෙ.

“Garu”一词于此沿用。

7. දීඝො ච.

7. 长音亦然。

දීඝො ච සරො ගරුසඤ්ඤො හොති. යථා – නාවා, නදී, වධූ, ද්වෙ, තයො. ගරුකතො අඤ්ඤො ‘‘ලහුකො’’ති වෙදිතබ්බො.

长元音亦名为重音。例如：nāvā、nadī、vadhū、dve、tayo。重音之外者，当知为“轻音”。

8. සෙසා බ්‍යඤ්ජනා.

8. 其余者为辅音。

ඨපෙත්වා අට්ඨ සරෙ සෙසා අඩ්ඪමත්තා අක්ඛරා කකාරාදයො නිග්ගහීතන්තා තෙත්තිංස බ්‍යඤ්ජනා නාම හොන්ති. වුත්තෙහි අඤ්ඤෙ සෙසා. බ්‍යඤ්ජීයති එතෙහි අත්ථොති බ්‍යඤ්ජනා. තං යථා – ක ඛ ග ඝ ඞ, ච ඡ ජ ඣ ඤ, ට ඨ ඩ ඪ ණ, ත ථ ද ධ න, ප ඵ බ භ ම, ය ර ලව ස හ ළ අං-ඉති බ්‍යඤ්ජනා. කකාරාදීස්වකාරො උච්චාරණත්ථො.

除去八个元音，其余以“ka”开头、以“niggahīta”结尾的三十三个半音量字母，名为辅音。“Sesā”(其余者)即已说者之外。因其能彰显(byañjīyati)语义，故为辅音(byañjanā)。它们是：ka kha ga gha ṅa, ca cha ja jha ña, ṭa ṭha ḍa ḍha ṇa, ta tha da dha na, pa pha ba bha ma, ya ra la va sa ha ḷa aṃ——这些是辅音。在“ka”等字母中的“a”音是为了发音方便。

‘‘බ්‍යඤ්ජනා’’ති වත්තතෙ.

“Byañjanā”一词于此沿用。

9. වග්ගා පඤ්චපඤ්චසො මන්තා.

9. 诸组是五五成群，以“m”结尾。

තෙසං ඛො බ්‍යඤ්ජනානං කකාරාදයො මකාරන්තා පඤ්චවීසති බ්‍යඤ්ජනා පඤ්චපඤ්චවිභාගෙන වග්ගා නාම හොන්ති. තං යථා – ක ඛ ග ඝ ඞ, ච ඡ ජ ඣ ඤ, ට ඨ ඩ ඪ ණ, ත ථ ද ධ න, ප ඵ බ භ ම-ඉති වග්ගා.

诚然，在那些辅音中，从“ka”开始到“ma”结尾的二十五个辅音，以五个五个为一分，名为“组”。它们是：ka kha ga gha ṅa, ca cha ja jha ña, ṭa ṭha ḍa ḍha ṇa, ta tha da dha na, pa pha ba bha ma——这些是组。

තෙ පන පඨමක්ඛරවසෙන කවග්ගචවග්ගාදිවොහාරං ගතා, වග්ගොති සමූහො, තත්ථ පඤ්චපඤ්චවිභාගෙනාති වා පඤ්ච පඤ්ච එතෙසමත්ථීති [Pg.6] වා පඤ්චපඤ්චසො, මො අන්තො යෙසං තෙ මන්තා.

而彼等（组）则依首字母而得“ka组”、“ca组”等名称。“Vagga”是“集合”义。其中“pañcapañcaso”(五五成群)是指“以五个五个为一分”，或“它们各有五个”。凡以“m”为结尾者，是为“mantā”。

10. අංඉති නිග්ගහීතං.

10. “aṃ”是为“niggahīta”。

අකාරො උච්චාරණත්ථො, ඉතිසද්දො පනානන්තරවුත්තනිදස්සනත්ථො, අංඉති යං අකාරතො පරං වුත්තං බින්දු, තං නිග්ගහීතං නාම හොති. රස්සස්සරං නිස්සාය ගය්හති, කරණං නිග්ගහෙත්වා ගය්හතීති වා නිග්ගහීතං.

“a”字母是为了发音方便，而“iti”一词则用于指明紧邻所说者。所谓“aṃ”，即“a”字母后所说的那个圆点，名为“niggahīta”。其依止短元音而被发音，或因收摄发音器官而发音，故为“niggahīta”。

කරණං නිග්ගහෙත්වාන, මුඛෙනාවිවටෙන යං;

වුච්චතෙ නිග්ගහීතන්ති, වුත්තං බින්දු සරානුගං.

收摄发音器官后，以不张开之口，所发之音，被称为“niggahīta”；所说的圆点，是随元音而行的。

ඉධ අවුත්තානං පරසමඤ්ඤානම්පි පයොජනෙ සති ගහණත්ථං පරිභාසමාහ.

此处，为了在有需要时，也能采纳那些未曾提及的其他术语，（作者）说此通则。

11. පරසමඤ්ඤා පයොගෙ.

11. 其他术语亦可应用。

යා ච පන පරස්මිං සක්කතගන්ථෙ, පරෙසං වා වෙය්‍යාකරණානං සමඤ්ඤා ඝොසාඝොසලොපසවණ්ණසංයොගලිඞ්ගාදිකා, තා පයොගෙ සති එත්ථාපි යුජ්ජන්තෙ.

凡是在其他梵语(sakkataganthe)典籍中，或其他语法家的术语，如有声(ghosa)、无声(aghosa)、脱落(lopa)、同类音(savaṇṇa)、结合(saṃyoga)、性(liṅga)等，当有应用需要时，于此亦可适用。

පරස්මිං, පරෙසං වා සමඤ්ඤා පරසමඤ්ඤා, වෙය්‍යාකරණෙ, වෙය්‍යාකරණමධීතානං වා සමඤ්ඤාත්‍යත්ථො. පයුජ්ජනං පයොගො, විනියොගො.

“Parasamaññā”(其他术语)者，乃其他（典籍）或其他（语法家）之术语，其义为：其他语法（著作）或已学习语法者之术语。“Prayogo”(应用)即是“payujjanaṃ”(运用)，亦即“viniyogo”(使用)。

තත්ථ වග්ගානං පඨමදුතියා, සකාරො ච අඝොසා. වග්ගානං තතියචතුත්ථපඤ්චමා, ය ර ලව හ ළා චාති එකවීසති ඝොසා නාම.

其中，各组的第一、第二字母及“sa”字母是无声音。各组的第三、第四、第五字母，及 ya、ra、la、va、ha、ḷa，此二十一音名为有声音。

එත්ථ ච වග්ගානං දුතියචතුත්ථා ධනිතාතිපි වුච්චන්ති, ඉතරෙ සිථිලාති. විනාසො ලොපො. රස්සස්සරා සකදීඝෙහි අඤ්ඤමඤ්ඤං සවණ්ණා නාම, යෙ සරූපාතිපි වුච්චන්ති. සරානන්තරිතානි [Pg.7] බ්‍යඤ්ජනානි සංයොගො. ධාතුප්පච්චයවිභත්තිවජ්ජිතමත්ථවං ලිඞ්ගං. විභත්‍යන්තං පදං. ඉච්චෙවමාදි.

于此，诸组的第二与第四（辅音）亦称强音(dhanitā)，其余的称弱音(sithilā)。消失即省略(lopo)。短元音与各自的长元音相互间名为同类音(savaṇṇā)，亦称同形音(sarūpā)。无元音间隔的辅音是结合(saṃyogo)。除语根、后缀与词尾外，有意义者是词干(liṅgaṃ)。以词尾结尾者是词(padaṃ)。等等。

ඉති සඤ්ඤාවිධානං.

术语规定竟。

සරසන්ධිවිධාන

元音连音规则

අථ සරසන්ධි වුච්චතෙ.

今说元音连音(sarasandhi)。

ලොක අග්ගපුග්ගලො, පඤ්ඤා ඉන්ද්‍රියං, තීණි ඉමානි, නො හි එතං, භික්ඛුනී ඔවාදො, මාතු උපට්ඨානං, සමෙතු ආයස්මා, අභිභූ ආයතනං, ධනා මෙ අත්ථි, සබ්බෙ එව, තයො අස්සු ධම්මා, අසන්තො එත්ථ න දිස්සන්ති ඉතීධ සරාදිසඤ්ඤායං සබ්බසන්ධිකරණට්ඨානෙ බ්‍යඤ්ජනවියොජනත්ථං පරිභාසමාහ.

世间最上之人(Loka aggapuggalo)、慧根(paññā indriyaṃ)、此三者(tīṇi imāni)、实非此(no hi etaṃ)、比丘尼教诫(bhikkhunī ovādo)、奉事母亲(mātu upaṭṭhānaṃ)、具寿请集合(sametu āyasmā)、胜处(abhibhū āyatanaṃ)、我有财(dhanā me atthi)、一切(sabbe eva)、应有三法(tayo assu dhammā)、恶人不于此见(asanto ettha na dissanti)。如是，于此（元音等术语规定中），在所有作连音之处，为分离辅音，（作者）说一通则(paribhāsā)。

12. පුබ්බමධොඨිතමස්සරං සරෙන වියොජයෙ.

12. 应将前（词的）辅音从元音中分离。

සරෙනාති නිස්සක්කෙ කරණවචනං, සහයොගෙ වා, සන්ධිතබ්බෙ සරසහිතං පුබ්බබ්‍යඤ්ජනං අනතික්කමන්තො අධොඨිතමස්සරඤ්ච කත්වා සරතො වියොජයෙති සරතො බ්‍යඤ්ජනං වියොජෙතබ්බං. එත්ථ ච අස්සරග්ගහණසාමත්ථියෙන ‘‘බ්‍යඤ්ජන’’න්ති ලද්ධං.

“sarena”（以元音）是表示分离(nissakke)的工具格(karaṇavacanaṃ)，或（表示）伴随(sahayoge)。当需作连音时，取带元音的前辅音，使其置于下方且无元音，而从元音中分离，即是应将辅音从元音中分离。于此，通过取“无元音”(assara)一词，可知其（指）“辅音”(byañjana)。

13. සරා සරෙ ලොපං.

13. 元音后有元音时，前元音省略。

සරා ඛො සබ්බෙපි සරෙ පරෙ ඨිතෙ ලොපං පප්පොන්ති. ලොපොති අදස්සනං අනුච්චාරණං. එත්ථ සරාති කාරියීනිද්දෙසො. බහුවචනං පනෙත්ථ එකෙකස්මිං සරෙ පරෙ බහූනං ලොපඤාපනත්ථං. සරෙති නිමිත්තනිද්දෙසො, නිමිත්තසත්තමී චායං, නිමිත්තොපාදානසාමත්ථියතො වණ්ණකාලබ්‍යවධානෙ සන්ධිකාරියං න හොති. ලොපන්ති කාරියනිද්දෙසො, ඉදං පන සුත්තං [Pg.8] උපරි පරලොපවිධානතො පුබ්බලොපවිධානන්ති දට්ඨබ්බං, එවං සබ්බත්ථ සත්තමීනිද්දෙසෙ පුබ්බස්සෙව විධි, න පරස්ස විධානන්ති වෙදිතබ්බං.

诚然，一切元音(sarā)，当后有元音(sare)时，即得省略(lopaṃ)。省略(lopo)即不现、不发音。于此，“sarā”是所作格(kāriyī-niddeso)。此处用复数，是为了表明当任一元音在后时，多种（前）元音皆可省略。“sare”是条件格(nimitta-niddeso)，此即条件第七格(nimitta-sattamī)；由于指定了条件，若有音素或时间的间隔，则连音作用不发生。“lopaṃ”是作用格(kāriya-niddeso)。此经则应知是相对于其后之后元音省略规则的（一条）前元音省略规则。如是，于所有第七格的指代中，应知是施于前者的规则，而非施于后者的规则。

‘‘අස්සරං, අධොඨිත’’න්ති ච වත්තතෙ, සිලිට්ඨකථනෙ පරිභාසමාහ.

“无元音”(Assaraṃ)、“置于下方”(adhoṭhitaṃ)等词亦（于此）沿用。于连音论述(siliṭṭhakathane)中，（作者）说一通则(paribhāsā)。

14. නයෙ පරං යුත්තෙ.

14. 于合适时，带往后者。

සරරහිතං ඛො බ්‍යඤ්ජනං අධොඨිතං පරක්ඛරං නයෙ යුත්තෙ ඨානෙති පරනයනං කාතබ්බං. එත්ථ යුත්තග්ගහණං නිග්ගහීතනිසෙධනත්ථං, තෙන ‘‘අක්කොච්ඡි මං අවධි ම’’න්තිආදීසු පරනයනසන්දෙහො න හොති.

诚然，无元音(sararahitaṃ)、置于下方(adhoṭhitaṃ)的辅音，于合适之处，应带往后一字母(parakkharaṃ)，即应作向后连(paranayanaṃ)。于此，取“合适”(yutta)一词，是为了禁止鼻音(niggahīta)（向后连），因此于“他辱我(akkocchi maṃ)，他打我(avadhi maṃ)”等句中，则无向后连的疑惑。

ලොකග්ගපුග්ගලො, පඤ්ඤින්ද්‍රියං, තීණිමානි, නොහෙතං, භික්ඛුනොවාදො, මාතුපට්ඨානං, සමෙතායස්මා, අභිභායතනං, ධනා මත්ථි, සබ්බෙව, තයස්සු ධම්මා, අසන්තෙත්ථ න දිස්සන්ති.

世间最上之人(Lokaggapuggalo)、慧根(paññindriyaṃ)、此三者(tīṇimāni)、实非此(nohetaṃ)、比丘尼教诫(bhikkhunovādo)、奉事母亲(mātupaṭṭhānaṃ)、具寿请集合(sametāyasmā)、胜处(abhibhāyatanaṃ)、我有财(dhanā matthi)、一切(sabbeva)、应有三法(tayassu dhammā)、恶人不于此见(asantettha na dissanti)。

යස්ස ඉදානි, සඤ්ඤා ඉති, ඡායා ඉව, කථා එව කා, ඉති අපි, අස්සමණී අසි, චක්ඛු ඉන්ද්‍රියං, අකතඤ්ඤූ අසි, ආකාසෙ ඉව, තෙ අපි, වන්දෙ අහං, සො අහං, චත්තාරො ඉමෙ, වසලො ඉති, මොග්ගල්ලානො ආසි බීජකො, පාතො එවාතීධ පුබ්බලොපෙ සම්පත්තෙ ‘‘සරෙ’’ති අධිකාරො, ඉධ පන ‘‘අත්ථවසා විභත්තිවිපරිණාමො’’ති කත්වා ‘‘සරො, සරම්හා, ලොප’’න්ති ච වත්තමානෙ –

如今谁(Yassa idāni)、所谓想(saññā iti)、如影(chāyā iva)、何言哉(kathā eva kā)、乃至(iti api)、汝非沙门尼(assamaṇī asi)、眼根(cakkhu indriyaṃ)、汝不知恩(akataññū asi)、如于空中(ākāse iva)、彼等亦(te api)、我敬礼(vande ahaṃ)、彼我(so ahaṃ)、此四者(cattāro ime)、所谓贱民(vasalo iti)、目犍连曾是毗阇迦(moggallāno āsi bījako)、仅于晨朝(pāto eva)。于此，当前元音省略(pubbalope)已得，而“sare”是主导规则(adhikāro)。然于此，依“随义转易词尾”(atthavasā vibhattivipariṇāmo)之则，“saro”、“saramhā”、“lopaṃ”等词亦（于此）沿用——

15. වා පරො අසරූපා.

15. 于不同形（元音）后，后（元音）或（省略）。

අසමානරූපම්හා සරම්හා පරො සරො ලොපං පප්පොති වා. සමානං රූපං අස්සාති සරූපො, න සරූපො අසරූපො, අසවණ්ණො[Pg.9]. යස්මා පන මරියාදායං, අභිවිධිම්හි ච වත්තමානො ආඋපසග්ගො විය වාසද්දො ද්විධා වත්තතෙ, කත්ථචි විකප්පෙ, කත්ථචි යථාවවත්ථිතරූපපරිග්ගහෙ, ඉධ පන පච්ඡිමෙ, තතො නිච්චමනිච්චමසන්තඤ්ච විධිමෙත්ථ වාසද්දො දීපෙති. ‘‘නයෙ පරං යුත්තෙ’’ති පරං නෙතබ්බං.

从不同形(asamānarūpa)的元音之后，后（一）元音或得省略。有相同形者为同形(sarūpo)；非同形者为不同形(asarūpo)，即非同类音(asavaṇṇo)。又，“vā”字如前缀“ā”，于限定(mariyādā)与遍及(abhividhi)之义中转起，故有二义：时而（表）抉择(vikappa)，时而（表）如实规定(yathāvavatthitarūpapariggaha)。于此则取后者，是故“vā”字于此阐明（规则的）确定、不确定、适用与不适用等情况。“于合适时，带往后者”，意为应带往后者。

යස්සදානි යස්ස ඉදානි, සඤ්ඤාති සඤ්ඤා ඉති, ඡායාව ඡායා ඉව, කථාව කා කථා එව කා, ඉතීපි ඉති අපි, අස්සමණීසි අස්සමණී අසි. චක්ඛුන්ද්‍රිය මිති නිච්චං. අකතඤ්ඤූසි අකතඤ්ඤූ අසි, ආකාසෙව ආකාසෙ ඉව, තෙපි තෙ අපි, වන්දෙහං වන්දෙ අහං, සොහං සො අහං, චත්තාරොමෙ චත්තාරො ඉමෙ, වසලොති වසලො ඉති, මොග්ගල්ලානොසි බීජකො මොග්ගල්ලානො ආසි බීජකො, පාතොව පාතො එව.

Yassadāni 即 yassa idāni (如今谁)，saññāti 即 saññā iti (所谓想)，chāyāva 即 chāyā iva (如影)，kathāva kā 即 kathā eva kā (何言哉)，itīpi 即 iti api (乃至)，assamaṇīsi 即 assamaṇī asi (汝非沙门尼)。Cakkhundriyaṃ (眼根)（的连音）是确定的(niccaṃ)。Akataññūsi 即 akataññū asi (汝不知恩)，ākāseva 即 ākāse iva (如于空中)，tepi 即 te api (彼等亦)，vandehaṃ 即 vande ahaṃ (我敬礼)，sohaṃ 即 so ahaṃ (彼我)，cattārome 即 cattāro ime (此四者)，vasaloti 即 vasalo iti (所谓贱民)，moggallānosi bījako 即 moggallāno āsi bījako (目犍连曾是毗阇迦)，pātova 即 pāto eva (仅于晨朝)。

ඉධ න භවති – පඤ්චින්ද්‍රියානි, සද්ධින්ද්‍රියං, සත්තුත්තමො, එකූනවීසති, යස්සෙතෙ, සුගතොවාදො, දිට්ඨාසවො, දිට්ඨොඝො, චක්ඛායතනං, තං කුතෙත්ථ ලබ්භා ඉච්චාදි.

于此不发生（后元音省略）——如：五根(pañcindriyāni)、信根(saddhindriyaṃ)、七中最上者(sattuttamo)、十九(ekūnavīsati)、彼属于谁(yassete)、善逝之教(sugatovādo)、见漏(diṭṭhāsavo)、见暴流(diṭṭhogho)、眼处(cakkhāyatanaṃ)。此理于何处可得(taṃ kutettha labbhā)？等等。

භවති ච වවත්ථිතවිභාසාය.

亦由系统抉择(vavatthitavibhāsāya)而成。

අවණ්ණතො සරොදානී-තීවෙවාදිං විනා පරො;

න ලුප්පතඤ්ඤතො දීඝො, ආසෙවාදිවිවජ්ජිතො.

除“idāni”、“iti”、“eva”等外，于`a`音后，后（元音）不省略；除“āseva”等外，于其他（元音）后，长（元音）不省略。

බන්ධුස්ස ඉව, උප ඉක්ඛති, උප ඉතො, අව ඉච්ච, ජින ඊරිතං, න උපෙති, චන්ද උදයො, යථා උදකෙ ඉතීධ පුබ්බාවණ්ණස්සරානං [Pg.10] ලොපෙ කතෙ ‘‘පරො, අසරූපෙ’’ති ච වත්තතෙ, තථා ‘‘ඉවණ්ණො යං නවා’’ති ඉතො ඉවණ්ණග්ගහණඤ්ච, ‘‘වමොදුදන්තාන’’න්ති ඉතො උග්ගහණඤ්ච සීහගතියා ඉධානුවත්තෙතබ්බං.

如亲属(Bandhussa iva)、走近(upa ikkhati)、已近(upa ito)、理解(ava icca)、胜者所说(jina īritaṃ)、不近(na upeti)、月升(canda udayo)、如于水中(yathā udake)。于此，当（词首）`a`音元音省略后，“后（元音）”(paro)、“于不同形（元音）时”(asarūpe)等（规则）亦沿用。同样，应以狮子步(sīhagati)从此处的《ivaṇṇo yaṃ navā》经中沿用`i`音，从《vamodudantānaṃ》经中沿用`u`音。

16. ක්වචාසවණ්ණං ලුත්තෙ.

16. 于（前元音）省略时，有时（成）非同类音。

ඉවණ්ණභූතො, උකාරභූතො ච පරො සරො අසරූපෙ පුබ්බස්සරෙ ලුත්තෙ ක්වචි අසවණ්ණං පප්පොති. නත්ථි සවණ්ණා එතෙසන්ති අසවණ්ණා, එකාරොකාරා, තත්ථ ඨානාසන්නවසෙන ඉවණ්ණුකාරානමෙකාරොකාරා හොන්ති.

当后元音是`i`音或`u`音，且不同形的前元音被省略时，有时会变成非同类音。无同类音者，是为非同类音(asavaṇṇā)，即`e`音与`o`音。其中，因发音位置相近，`i`音与`u`音（与前元音`a`结合后）即成`e`音与`o`音。

බන්ධුස්සෙව, උපෙක්ඛති, උපෙතො, අවෙච්ච, ජිනෙරිතං, නොපෙති, චන්දොදයො, යථොදකෙ. ක්වචීති කිං? තත්‍රිමෙ, යස්සින්ද්‍රියානි, මහිද්ධිකො, සබ්බීතියො, තෙනුපසඞ්කමි, ලොකුත්තරො. ලුත්තෙති කිං? ඡ ඉමෙ ධම්මා, යථා ඉදං, කුසලස්ස උපසම්පදා. අසරූපෙති කිං? චත්තාරිමානි, මාතුපට්ඨානං.

如亲属(Bandhusseva)、旁观(upekkhati)、已近(upeto)、理解(avecca)、胜者所说(jineritaṃ)、不近(nopeti)、月升(candodayo)、如于水中(yathodake)。问：为何说“有时”？（答：如）于彼等中(Tatrime)、谁之诸根(yassindriyāni)、大神通者(mahiddhiko)、一切灾厄(sabbītiyo)、彼诣(tenupasaṅkami)、出世间(lokuttaro)（等情况则不发生）。问：为何说“于省略时”？（答：如）此六法(Cha ime dhammā)、如是(yathā idaṃ)、善之具足戒(kusalassa upasampadā)（等无省略则不发生）。问：为何说“于不同形时”？（答：如）此四者(Cattārimāni)、奉事母亲(mātupaṭṭhānaṃ)（等同形则不发生）。

එත්ථ ච සතිපි හෙට්ඨා වාග්ගහණෙ ක්වචිකරණතො අවණ්ණෙ එව ලුත්තෙ ඉධ වුත්තවිධි හොතීති දට්ඨබ්බං. තතො ඉධ න භවති – දිට්ඨුපාදානං, පඤ්චහුපාලි, මුදින්ද්‍රියං, යො මිස්සරොති.

此处，即使在下方有“或”字摄取，由于“有时”的缘故，只有a音省略时，此处所说的规则才成立，应知晓。因此，在此处不成立——见取，五位优波离，软根，谁是主宰。

තත්‍ර අයං, බුද්ධ අනුස්සති, ස අත්ථිකා, පඤ්ඤවා අස්ස, තදා අහං, යානි ඉධ භූතානි, ගච්ඡාමි ඉති, අති ඉතො, කිකී ඉව, බහු උපකාරං, මධු උදකං, සු උපධාරිතං, යොපි අයං[Pg.11], ඉදානි අහං, සචෙ අයං, අප්පස්සුතො අයං, ඉතර ඉතරෙන, සද්ධා ඉධ විත්තං, කම්ම උපනිස්සයො, තථා උපමං, රත්ති උපරතො, වි උපසමො ඉච්චත්‍ර පුබ්බස්සරානං ලොපෙ කතෙ –

在此有佛随念，此是有义利的，有智慧者，那时我，这些在此已出生的众生，我将行，过于此地，像鹧鸪鸟一样，多有帮助，蜂蜜和水，善于观察，即使是这个人，现在我，如果这个人，少闻者，彼此之间，信仰是此地的财富，业为所依，像那样譬喻，夜晚已停止，寂静，在此处前元音省略后——

‘‘ක්වචී’’ති අධිකාරො, ‘‘පරො, ලුත්තෙ’’ති ච වත්තතෙ.

“有时”(kvaci)是总则，“后音”(paro)和“省略时”(lutte)也延续适用。

17. දීඝං.

17. 长音。

සරො ඛො පරො පුබ්බස්සරෙ ලුත්තෙ ක්වචි දීඝභාවං පප්පොතීති ඨානාසන්නවසෙන රස්සස්සරානං සවණ්ණදීඝො.

当省略前元音后，其后的元音有时会变长；这是由于发音位置相近，短元音变为同类长音。

තත්‍රායං, බුද්ධානුස්සති, සාත්ථිකා, පඤ්ඤවාස්ස, තදාහං, යානීධ භූතානි, ගච්ඡාමීති, අතීතො, කිකීව, බහූපකාරං, මධූදකං, සූපධාරිතං, යොපායං, ඉදානාහං, සචායං, අප්පස්සුතායං, ඉතරීතරෙන, සද්ධීධ විත්තං, කම්මූපනිස්සයො, තථූපමං, රත්තූපරතො, වූපසමො.

在此有，佛随念，有义利，有智慧者，那时我，这些在此已出生的众生，我将行，过于此地，像鹧鸪鸟一样，多有帮助，蜂蜜和水，善于观察，即使是这个人，现在我，如果这个人，少闻者，彼此之间，信仰是此地的财富，业为所依，像那样譬喻，夜晚已停止，寂静。

ක්වචීති කිං? අචිරං වත’යං කායො, කිම්පිමාය, තීණිමානි, පඤ්චසුපාදානක්ඛන්ධෙසු, තස්සත්ථො, පඤ්චඞ්ගිකො, මුනින්දො, සතින්ද්‍රියං, ලහුට්ඨානං, ගච්ඡාමහං, තත්‍රිදං, පඤ්චහුපාලි, නත්ථඤ්ඤං. ලුත්තෙති කිං? යථා අයං, නිමි ඉව රාජා, කිකී ඉව, සු උපධාරිතං.

何谓“有时”？实在短暂啊这个身体，为何这样，这三个，在五种执取蕴中，它的意义，五种成分，牟尼之王，念根，快速起身，我将前往，在那里，五位优波离，没有其他。何谓“省略”？正如这，如同尼弥王，如同鹧鸪鸟，善于观察。

ලොකස්ස [Pg.12] ඉති, දෙව ඉති, වි අති පතන්ති, වි අති නාමෙන්ති, සඞ්ඝාටි අපි, ජීවිතහෙතු අපි, විජ්ජු ඉව, කිංසු ඉධ විත්තං, සාධු ඉති ඉතීධ පරස්සරානං ලොපෙ කතෙ –

世间如此，天如此，超越堕落，超越命名，僧伽梨也是，为了活命也是，犹如闪电，此中何物是财富，善哉，如此——在此处后元音省略后——

‘‘ලුත්තෙ, දීඝ’’න්ති ච වත්තතෙ.

“省略时”(lutte)和“长音”(dīgha)也延续适用。

18. පුබ්බො ච.

18. 前音也。

පුබ්බො සරො පරස්සරෙ ලුත්තෙ ක්වචිදීඝං පප්පොති. චග්ගහණං ලුත්තදීඝග්ගහණානුකඩ්ඪනත්ථං, තං ‘‘චානුකඩ්ඪිතමුත්තරත්‍ර නානුවත්තතෙ’’ති ඤාපනත්ථං.

前元音在后元音省略时，有时会获得长音。摄取“ca”(也)是为了延续省略和长音的摄取，这是为了表明“被延续的(词)在下文不再沿用”的道理。

ලොකස්සාති, දෙවාති, වීතිපතන්ති, වීතිනාමෙන්ති, සඞ්ඝාටීපි, ජීවිතහෙතූපි, විජ්ජූව, කිංසූධ විත්තං, සාධූති.

世间如此，天如此，超越堕落，超越命名，僧伽梨也是，为了活命也是，犹如闪电，此中何物是财富，善哉，如此。

ක්වචීති කිං? යස්සදානි, ඉතිස්ස, ඉදානිපි, තෙසුපි, චක්ඛුන්ද්‍රියං, කින්නුමාව.

何谓“有时”？谁的现在，如此，它的，现在也，在他们之中也，眼根，为何是这两个。

අධිගතො ඛො මෙ අයං ධම්මො, පුත්තො තෙ අහං, තෙ අස්ස පහීනා, පබ්බතෙ අහං, යෙ අස්ස ඉතීධ පුබ්බලොපෙ සම්පත්තෙ –

我已证得此法，我是你的儿子，那些烦恼应当被舍弃，我在山上，那些是他的——在此处前音省略时——

19. යමෙදන්තස්සාදෙසො.

19. 以ya替代词尾e。

එකාරස්ස පදන්තභූතස්ස ඨානෙ සරෙ පරෙ ක්වචි යකාරාදෙසො හොති. අකාරෙමෙතෙයෙසද්දාදිස්සෙවායං විධි, යන්ති යං රූපං, එ එව අන්තො එදන්තො, ආදෙසිට්ඨානෙ ආදිස්සතීති ආදෙසො. ‘‘බ්‍යඤ්ජනෙ’’ති අධිකිච්ච ‘‘දීඝ’’න්ති දීඝො.

词尾的e元音，在元音紧随其后时，有时会替代为y音。此规则仅适用于me、te、ye等词在a音前的情况。yanti和yaṃ是其形态。e本身是词尾，故称edanta(e尾)。在被替代处进行替代，故称ādesa(替代)。在“辅音”(Byañjane)的标题下，“长音”(dīgha)即是长音。

අධිගතො [Pg.13] ඛො ම්‍යායං ධම්මො, පුත්තො ත්‍යාහං, ත්‍යාස්ස පහීනා, පබ්බත්‍යාහං, ය්‍යාස්ස.

我已证得此法，我是你的儿子，那些烦恼应当被舍弃，我在山上，那些是他的。

ක්වචීති කිං? තෙ නාගතා, පුත්තා මත්ථි. අන්තග්ගහණං කිං? ධම්මචක්කං පවත්තෙන්තො, දමෙන්තො චිත්තං.

“有时”(kvaci)是什么意思？他们没来，我有儿子。“词尾摄取”(antaggahaṇaṃ)是什么意思？转动法轮，调伏心。

යාවතකො අස්ස කායො, තාවතකො අස්ස බ්‍යාමො, කො අත්ථො, අථ ඛො අස්ස, අහං ඛො අජ්ජ, යො අයං, සො අස්ස, සො එව, යතො අධිකරණං, අනු අද්ධමාසං, අනු එති, සු ආගතං, සු ආකාරො, දු ආකාරො, චක්ඛු ආපාථං, බහු ආබාධො, පාතු අකාසි, න තු එවාතීධ –

身体有多大，步幅就有多广，这有什么意义？然而，他，我今日，这个，他是他的，他就是，由此生起争端，每半个月，跟随而来，善来，善行，恶行，眼睛所及之处，多病，显现出来，但并非如此——

20. වමොදුදන්තානං.

20. 以va替代词尾o、u。

ඔකාරුකාරානං අන්තභූතානං සරෙ පරෙ ක්වචි වකාරාදෙසො හොති. ක ඛ ය තසද්දාදිඔකාරස්සෙදං ගහණං.

词尾的o元音和u元音，在元音紧随其后时，有时会替代为v音。此规则适用于ko、so、yo等代词的o音。

යාවතක්වස්ස කායො, තාවතක්වස්ස බ්‍යාමො, ක්වත්ථො, අථ ඛ්වස්ස, අහං ඛ්වජ්ජ, ය්වායං, ස්වස්ස, ස්වෙව, යත්වාධිකරණං, අන්වද්ධමාසං, අන්වෙභි, ස්වාගතං, ස්වාකාරො, ද්වාකාරො, චක්ඛ්වාපාථං, බහ්වාබාධො, පාත්වාකාසි, න ත්වෙව.

身体有多大，步幅就有多广，这有什么意义？然而，他，我今日，这个，他是他的，他就是，由此生起争端，每半个月，跟随而来，善来，善行，恶行，眼睛所及之处，多病，显现出来，但并非如此。

ක්වචීති කිං? කො අත්ථො, අථ ඛො අඤ්ඤතරා, යොහං, සොහං, චත්තාරොමෙ, සාගතං, සාධාවුසො, හොතූති. අන්තග්ගහණං කිං? සවනීයං, විරවන්ති.

“有时”(kvaci)是什么意思？这有什么意义？然而，某个，我就是他，他就是我，这四个，善来(sāgata)，善哉，贤友(āvuso)，就这样吧。“词尾摄取”(antaggahaṇaṃ)是什么意思？悦耳，它们叫着。

පටිසන්ථාරවුත්ති [Pg.14] අස්ස, සබ්බා විත්ති අනුභුය්‍යතෙ, වි අඤ්ජනං, වි ආකතො, නදී ආසන්නො ඉතීධ මණ්ඩූකගතියා ‘‘අසරූපෙ’’ති වත්තතෙ.

他的待客之道，一切感受都被体验，没有涂饰，没有造作，靠近河岸。在此处，以“青蛙跳跃”(maṇḍūkagatiyā)的方式，“非同类”(asarūpe)一词被承接。

21. ඉවණ්ණො යං නවා.

21. i音或变为ya。

පුබ්බො ඉවණ්ණො අසරූපෙ සරෙ පරෙ යකාරං පප්පොති නවා. ඉ එව වණ්ණො ඉවණ්ණො, නවාසද්දො ක්වචිසද්දපරියායො.

前i元音在非同类元音紧随其后时，有时会变为y音。i本身就是i元音，navā一词是kvaci(有时)的同义词。

පටිසන්ථාරවුත්‍යස්ස, සබ්බා විත්‍යානුභුය්‍යතෙ, බ්‍යඤ්ජනං, බ්‍යාකතො, නද්‍යාසන්නො.

他的待客之道，一切感受都被体验，没有涂饰，没有造作，靠近河岸。

නවාති කිං? පඤ්චහඞ්ගෙහි, තානි අත්තනි, ගච්ඡාමහං, මුත්තචාගී අනුද්ධතො. අසරූපෙති කිං? ඉතිහිදං, අග්ගීව, අත්ථීති.

“或”(navā)是什么意思？以五种成分，那些存在于自身，我前往，已舍弃的、不轻浮的。“非同类”(asarūpe)是什么意思？如此，在此，如火，存在。

අති අන්තං, අති ඔදාතා, පති අයො, පති ආහරති, පති එති, ඉති අස්ස, ඉති එතං, ඉතිආදි ඉතීධ ‘‘ඉවණ්ණො යං නවා’’ති යකාරාදෙසෙ සම්පත්තෙ –

极其，极白净，向着铁，带回，返回，如此，他的，如此，这个，如此等等。在此处，当根据“i音或变为ya”(ivaṇṇo yaṃ navā)规则，y音替代即将发生时——

22. සබ්බො චන්ති.

22. 整个ti变为ca。

අතිපතිඉතීනං තිසද්දස්සෙදං ගහණං.

此乃采用ati、pati、iti三词的ti音。

සබ්බො තිඉච්චෙසො සද්දො සරෙ පරෙ ක්වචි චකාරං පප්පොති. තීති නිද්දෙසතො අකතයකාරස්සෙවායං විධි, ඉතරථා ක්වචිග්ගහණස්ස ච ‘‘අතිස්ස චන්තස්සා’’තිසුත්තස්ස ච නිරත්ථකතා සියා. ‘‘පරද්වෙභාවො ඨානෙ’’ති ද්විත්තං.

所有的ti音，当其后是元音时，有时会变成ca。根据“ti”的解释，此规则适用于未发生y音置换的情况；否则，采用“有时”(kvaci)以及“ati的尾音为ca”(atissa cantassā)这条经则会变得没有意义。“后音双重化”(Paradvebhāvo ṭhāne)是指双重化。

අච්චන්තං[Pg.15], අච්චොදාතා, පච්චයො, පච්චාහරති, පච්චෙති, ඉච්චස්ස, ඉච්චෙතං, ඉච්චාදි.

极其，极白净，因缘，带回，返回，如是他的，如是此，如是等等。

ක්වචීති කිං? ඉතිස්ස, ඉති ආකඞ්ඛමානෙන.

为何说“有时”(kvaci)？例如：Itissa，iti ākaṅkhamānena（如是希望者）。

‘‘තෙ න වාඉවණ්ණෙ’’ති ඉතො ‘‘න ඉවණ්ණෙ’’ති ච වත්තතෙ.

从“Te na vā ivaṇṇe”此句中，“na ivaṇṇe”(在i音前则不)也被承接。

23. අතිස්ස චන්තස්ස.

23. ati的尾音为ca。

අතිඉච්චෙතස්ස අන්තභූතස්ස තිසද්දස්ස ඉවණ්ණෙ පරෙ ‘‘සබ්බො චං තී’’ති වුත්තරූපං න හොති. අතිස්සාති අතිඋපසග්ගානුකරණමෙතං. තෙනෙවෙත්ථ විභත්තිලොපාභාවො. එත්ථ ච අන්තසද්දො සද්දවිධිනිසෙධප්පකරණතො අතිසද්දන්තභූතං තිසද්දමෙව වදති, න ඉවණ්ණන්ති දට්ඨබ්බං, ඉතරථා ඉදං සුත්තමෙව නිරත්ථකං සියා.

对于作为“ati”词尾的ti音，当其后是i音时，则不发生“sabbo caṃ tī”(所有ti音变为ca)中所说的形式。“Atissa”是前缀“ati”的模拟。因此，此处没有格的省略。并且，此处“anta”(尾)一词，根据音法否定的章节，应知其仅指“ati”词尾的ti音，而非i音；否则，此经则本身将变得没有意义。

‘‘ඉවණ්ණො යං නවා’’තීධ, අසරූපාධිකාරතො;

ඉවණ්ණස්ස සරූපස්මිං, යාදෙසො ච න සම්භවෙ.

在此“i音或为y”(Ivaṇṇo yaṃ navā)的规则中，由于“非同类”的支配作用，当i音之后是同类音时，则不发生y音置换。

චකාරො අනුත්තසමුච්චයත්ථො, තෙන ඉතිපතීනමන්තස්ස ච න හොති. අති ඉසිගණො අතීසිගණො, එවං අතීතො, අතීරිතං, ඉතීති, ඉතීදං, පතීතො.

“ca”字是为总括未述及者，因此(ca置换)也不发生于iti和pati的尾音。Ati isigaṇo 成为 atīsigaṇo，同样地，atīto、atīritaṃ、itīti、itīdaṃ、patīto。

අභි අක්ඛානං, අභි උග්ගතො, අභි ඔකාසො ඉතීධ යකාරෙ සම්පත්තෙ –

Abhi akkhānaṃ, abhi uggato, abhi okāso。在此，当y音置换即将发生时——

‘‘සරෙ’’ති වත්තතෙ.

“Sare”(当元音在后时)一词被承接。

24. අබ්භො අභි.

24. abhi置换为abbho。

අභිඉච්චෙතස්ස සබ්බස්ස සරෙ පරෙ අබ්භාදෙසො හොති.

当其后是元音时，整个“abhi”一词被置换为abbha。

‘‘අභී’’ති පඨමන්තස්ස, වුත්තියං ඡට්ඨියොජනං;

ආදෙසාපෙක්ඛතො වුත්තං, ‘‘අංමො’’තිආදිකෙ විය.

“Abhi”虽是主格，但在释义中，相对于置换，应作属格(第六格)解，如“aṃmo”等词一样。

පුබ්බස්සරලොපො[Pg.16], අබ්භක්ඛානං, අබ්භුග්ගතො, අබ්භොකාසො.

前元音省略。例如：abbhakkhānaṃ(诽谤)，abbhuggato(升起)，abbhokāso(空间)。

අධි අගමා, අධි උපගතො, අධි ඔගාහෙත්වා ඉතීධ

Adhi agamā, adhi upagato, adhi ogāhetvā，在此——

25. අජ්ඣො අධි.

25. adhi置换为ajjho。

අධිඉච්චෙතස්ස සබ්බස්ස සරෙ පරෙ අජ්ඣාදෙසො හොති. අජ්ඣගමා, අජ්ඣුපගතො, අජ්ඣොගාහෙත්වා.

当其后是元音时，整个“adhi”一词被置换为ajjha。例如：Ajjhagamā, ajjhupagato, ajjhogāhetvā。

අභි ඉච්ඡිතං, අධි ඊරිතං ඉතීධ

Abhi icchitaṃ, adhi īritaṃ，在此——

‘‘අබ්භො අභි, අජ්ඣො අධී’’ති ච වත්තතෙ.

“Abbho abhi”和“Ajjho adhi”的规则也被承接。

26. තෙ න වා ඉවණ්ණෙ.

26. 当其后是i音时，彼等(置换)可选择不发生。

තෙ ච ඛො අභිඅධිඉච්චෙතෙ උපසග්ගා ඉවණ්ණෙ පරෙ අබ්භො අජ්ඣොඉති වුත්තරූපා න හොන්ති වා. සරලොපපරනයනානි. අභිච්ඡිතං, අධීරිතං. වාති කිං? අබ්භීරිතං, අජ්ඣිණමුත්තො, අජ්ඣිට්ඨො.

这些前缀“abhi”和“adhi”，当其后是i音时，可选择不变成所述的“abbho”或“ajjho”的形式。此时发生元音省略和辅音后移。例如：Abhicchitaṃ, adhīritaṃ。为何说“或”(vā)？例如：Abbhīritaṃ, ajjhiṇamutto, ajjhiṭṭho。

එකමිධ අහන්තීධ

Ekaṃ idha, ahaṃ iti idha，在此——

27. දො ධස්ස ච.

27. dh置换为d等。

ධඉච්චෙතස්ස සරෙ පරෙ ක්වචි දකාරො හොති. එකසද්දතො පරස්ස ඉධස්ස ධකාරස්සෙවායං, සරලොපදීඝා. එකමිදාහං. ක්වචීති කිං? ඉධෙව.

当其后是元音时，“dh”音有时会变成“d”音。此规则适用于“eka”一词之后的“idha”中的“dh”音，并伴有元音省略和长音化。例如：Ekamidāhaṃ。为何说“有时”(kvaci)？例如：Idheva。

චසද්දෙන ක්වචි සාධුස්ස ධස්ස හකාරො, යථා – සාහු දස්සනං.

通过“ca”字，有时“sādhu”中的“dh”音会变成“h”音，例如：sāhu dassanaṃ。

යථා එව තථා එවාතීධ

Yathā eva, tathā eva，在此——

‘‘නවා’’ති වත්තතෙ, ‘‘සරම්හා’’ති ච.

“Navā”(或不)和“saramhā”(从元音)被承接。

28. එවාදිස්ස [Pg.17] රි පුබ්බො ච රස්සො.

28. “eva”等词的首音变为“ri”，并且前一个元音变短。

යථාතථාද්වයපරස්සෙදං ගහණං. දීඝසරම්හා පරස්ස එවසද්දාදිභූතස්ස එකාරස්ස රිකාරො හොති, පුබ්බො ච සරො රස්සො හොති නවා. යථරිව, තථරිව. නවාති කිං? යථෙව, තථෙව.

此乃采用位于“yathā”和“tathā”二者之后的(“eva”)。在长元音之后，“eva”等词首的e音变为ri音，并且前一个元音或变短。例如：Yathariva, tathariva。为何说“或”(navā)？例如：Yatheva, tatheva。

ති අන්තං,ති අද්ධං, අග්ගි අගාරෙ, සත්තමී අත්ථෙ, පඤ්චමී අන්තං, දු අඞ්ගිකං, භික්ඛු ආසනෙ, පුථු ආසනෙ, සයම්භූ ආසනෙ ඉතීධ යවාදෙසෙසු සම්පත්තෙසු –

Ti antaṃ, ti addhaṃ, aggi agāre, sattamī atthe, pañcamī antaṃ, du aṅgikaṃ, bhikkhu āsane, puthu āsane, sayambhū āsane，于此，当y和v的替换即将发生时——

‘‘සඤ්ඤා’’ති වත්තතෙ.

“Saññā”一词被承接。

29. ඉවණ්ණුවණ්ණා ඣලා.

29. i元音和u元音被称为jhala。

ඉවණ්ණඋවණ්ණඉච්චෙතෙ යථාක්කමං ඣලසඤ්ඤා හොන්ති. වණ්ණග්ගහණං සවණ්ණග්ගහණත්ථං.

i元音和u元音依次被定名为jhala。提及vaṇṇa（元音）是为了包含同类元音。

ඣලසඤ්ඤා පසඤ්ඤාව, න ලිඞ්ගන්තංව නිස්සිතා;

ආඛ්‍යාතෙ ලිඞ්ගමජ්ඣෙ ච, ද්විලිඞ්ගන්තෙ ච දස්සනා.

jhala之定名是善巧的定名，不依赖于语基的词尾；因其可见于动词中、语基中间及双性语基的词尾。

30. ඣලානමියුවා සරෙ වා.

30. 当元音在后时，jhala可选地变为iya和uva。

ඣලඉච්චෙතෙසං ඉයඋවඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති වා සරෙ පරෙ, සරලොපො.

对于这些jhala，当元音在后时，iya和uva可选地作为其替换。

තියන්තං, තියද්ධං, අග්ගියාගාරෙ, සත්තමියත්ථෙ, පඤ්චමියන්තං, දුවඞ්ගිකං, භික්ඛුවාසනෙ, පුථුවාසනෙ, සයම්භුවාසනෙ. වාති කිං? අග්‍යාගාරෙ, සත්තමීඅත්ථෙ, භික්ඛුආසනෙ නිසීදති.

Tiyantaṃ, tiyaddhaṃ, aggiyāgāre, sattamiyatthe, pañcamiyantaṃ, duvaṅgikaṃ, bhikkhuvāsane, puthuvāsane, sayambhuvāsane。为何说“vā”（可选地）？[是为了说明不应用此规则的情况，]如：Agyāgāre, sattamīatthe, bhikkhuāsane nisīdati（比丘坐在座位上）。

ගො අජිනං, ගො එළකං ඉතීධ

Go ajinaṃ, go eḷakaṃ，于此——

‘‘ගො, අවො, සමාසෙ’’ති ච වත්තතෙ.

“Go”、“avo”和“samāse”（在复合词中）亦被承接。

31. ඔ [Pg.18] සරෙ ච.

31. 对于o，当元音在后时，亦然。

ගොඉච්චෙතස්ස ඔකාරස්ස සරෙ පරෙ අවාදෙසො හොති සමාසෙ. ගවාජිනං, ගවෙළකං. චසද්දග්ගහණෙන උවණ්ණස්ස උවඅවාදෙසා. යථා – භුවි, පසවො.

对于“go”一词的o元音，当元音在后时，在复合词中发生ava替换。如：Gavājinaṃ, gaveḷakaṃ。通过接取“ca”一词，u元音亦有uva和ava的替换。如：bhuvi, pasavo。

පුථ එවාතීධ

Putha eva，于此——

32. ගො සරෙ පුථස්සාගමො ක්වචි.

32. 当元音在后时，putha有时会增添g音。

පුථඉච්චෙතස්ස නිපාතස්ස අන්තෙ ක්වචි ගකාරාගමො හොති සරෙ පරෙ. ආගච්ඡතීති ආගමො, අසන්තුප්පත්ති ආගමො. එත්ථ ච ‘‘සරෙ’’ති නිමිත්තාසන්නවසෙන පුථස්ස අන්තෙති ලබ්භති. පුථගෙව, පුථ එව.

对于小品词putha，当元音在后时，其词尾有时会增添g音。增音（āgamo）者，来故（āgacchati）；增音者，无中生有。此处，由于“当元音在后时”（sare）这一条件紧邻作用之处，故知[增音]发生于putha的末尾。如：Puthageva, putha eva。

පා එවාතීධ

Pā eva，于此——

‘‘සරෙ, ගො, ආගමො, ක්වචී’’ති ච වත්තතෙ.

“Sare”、“go”、“āgamo”、“kvaci”亦被承接。

33. පාස්ස චන්තො රස්සො.

33. 并且pā的末尾元音变短。

පාඉච්චෙතස්ස අන්තෙ සරෙ පරෙ ක්වචි ගකාරාගමො හොති, පාස්ස අන්තො ච සරො රස්සො හොති. පගෙව වුත්‍යස්ස, පා එව.

对于pā，当元音在后时，其词尾有时会增添g音，并且pā的末尾元音变短。如：Pageva vutyassa, pā eva。

‘‘වා, සරෙ’’ති ච වත්තතෙ.

“Vā”和“sare”亦被承接。

34. යව ම ද න ත ර ලා චාගමා.

34. y, v, m, d, n, t, r, l是增音。

සරෙ පරෙ යකාරාදයො අට්ඨ ආගමා හොන්ති වා. චසද්දෙන ගකාරාගමො ච, වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො.

当元音在后时，以y音等开头的八种增音可选地发生。“ca”字亦包含g音增音。此处的“vā”一词，意为‘限定选择’。

තත්ථ [Pg.19] යකාරාගමො යථාදිභො ඉකාරෙකාරාදීසු. යථා ඉදං යථයිදං, බ්‍යඤ්ජනෙති අධිකිච්ච ‘‘රස්ස’’න්ති රස්සත්තං, යථා ඉදං වා, යථා එව, යථායෙව, යථෙව, එවං මායිදං, මායෙවං, තංයිදං, තංයෙව, නයිදං, නයිමස්ස, නයිමානි, නවයිමෙ ධම්මා, බුද්ධානංයෙව, සන්තියෙව, බොධියායෙව, සතියෙව, පථවීයෙව, ධාතුයෙව, තෙසුයෙව, සොයෙව, පාටියෙක්කං.

其中，y音增音发生于yathā等词之后，i元音、e元音等之前。如：yathā idaṃ成yathayidaṃ；依据另一规则“byañjane…”，‘rassa’指短音化。又如：yathā idaṃ或yathā idaṃ，yathā eva成yathāyeva, yatheva。同样地：māyidaṃ, māyevaṃ, taṃyidaṃ, taṃyeva, nayidaṃ, nayimassa, nayimāni, navayime dhammā, buddhānaṃyeva, santiyeva, bodhiyāyeva, satiyeva, pathavīyeva, dhātuyeva, tesuyeva, soyeva, pāṭiyekkaṃ。

තථා සරෙ විපරියාදිතො ච. වි අඤ්ජනා වියඤ්ජනා, බ්‍යඤ්ජනා වා, එවං වියාකාසි, බ්‍යාකාසි. පරිඅන්තං පරියන්තං, එවං පරියාදානං, පරියුට්ඨානං, පරියෙසති, පරියොසානමිති නිච්චං. නි ආයොගො නියායොගො. ඉධ න භවති, පරික්ඛතො, උපපරික්ඛති.

同样，当元音在后时，vi、pari等词之后亦然。如：vi añjanā成viyañjanā或byañjanā；同样地，viyākāsi, byākāsi。pari antaṃ成pariyantaṃ；同样地，pariyādānaṃ, pariyuṭṭhānaṃ, pariyesati, pariyosānaṃ，在这些词中，此规则是强制的。ni āyogo成niyāyogo。此处不发生增音：parikkhato, upaparikkhati。

වකාරො තිසද්දාදිතො අවණ්ණුකාරෙසු. ති අඞ්ගුලං තිවඞ්ගුලං, එවං තිවඞ්ගිකං, භූවාදයො, මිගී භන්තා වුදික්ඛති, පවුච්චති, පාගුඤ්ඤවුජුතා.

v音增音发生于ti等词之后，a元音、u元音等之前。如：ti aṅgulaṃ成tivaṅgulaṃ；同样地，tivaṅgikaṃ, bhūvādayo, migī bhantā vudikkhati, pavuccati, pāguññavujutā。

මකාරො ලහුප්පභුතිතො සරෙ ඡන්දානුරක්ඛණාදිම්හි. ලහු එස්සති ලහුමෙස්සති, එවං ගරුමෙස්සති, ඉධමාහු, කෙන තෙ ඉධ මිජ්ඣති, භද්‍රො කසාමිව, ආකාසෙ මභිපූජයි, එකමෙකස්ස, යෙන මිධෙකච්චෙ, ආසතිමෙව.

m音增音发生于lahu等词之后，当元音在后时，是为了保持音律等原因。如：lahu essati成lahumessati；同样地，garumessati, idhamāhu, kena te idha mijjhati, bhadro kasāmiva, ākāse mabhipūjayi, ekamekassa, yena midhekacce, āsatimeva。

දකාරො [Pg.20] උඋපසග්ග සකි කෙනචි කිඤ්චි කිස්මිඤ්චි කොචි සම්මා යාව තාව පුන ය තෙ’තත්තසාදීහි. උඋපසග්ගතො නිච්චං, උ අග්ගො උදග්ගො, එවං උදයො, උදපාදි, උදාහටං, උදිතො, උදීරිතං, උදෙති.

d音增音发生于u前缀、saki、kenaci、kiñci、kismiñci、koci、sammā、yāva、tāva、puna、ya、ta、etatta、sa等词之后。在u前缀之后是强制的。如：u aggo成udaggo；同样地，udayo, udapādi, udāhaṭaṃ, udito, udīritaṃ, udeti。

නිපාතතො ච, සකි එව සකිදෙව, එවං සකදාගාමි, මහාවුත්තිසුත්තෙන ඉකාරස්ස අකාරො. තථා කෙනචිදෙව, කිඤ්චිදෙව, කිස්මිඤ්චිදෙව, කොචිදෙව, සම්මා අත්ථො සම්මදත්ථො, රස්සත්තං. එවං සම්මදක්ඛාතො, සම්මදඤ්ඤා විමුත්තානං, සම්මදෙව, යාවදත්ථං, යාවදෙව, තාවදෙව, පුනදෙව.

亦发生于小品词（nipāta）之后。如：saki eva成sakideva；同样地，sakadāgāmi，其中根据Mahāvutti经，i元音变为a元音。同样地：kenacideva, kiñcideva, kismiñcideva, kocideva。sammā attho成sammadattho，并伴有短音化。同样地：sammadakkhāto, sammadaññā vimuttānaṃ, sammadeva, yāvadatthaṃ, yāvadeva, tāvadeva, punadeva。

නාමතො, යදත්ථං, තදත්ථං, යදන්තරා, තදන්තරා, තදඞ්ගවිමුත්ති, එතදත්ථං, අත්තදත්ථං, සදත්ථපසුතො සියා. යතෙතත්තසෙහි සමාසෙයෙව.

亦发生于名词之后。如：yadatthaṃ, tadatthaṃ, yadantarā, tadantarā, tadaṅgavimutti, etadatthaṃ, attadatthaṃ, sadatthapasuto siyā。仅在与ya, ta, etatta, sa构成的复合词中发生。

ආදිසද්දෙන අඤ්ඤදත්ථං, මනසාදඤ්ඤා විමුත්තානං, බහුදෙව රත්තිං, අහුදෙව භයං.

由“ādi”（等）一词可知，亦有如下例子：aññadatthaṃ, manasādaññā vimuttānaṃ, bahudeva rattiṃ, ahudeva bhayaṃ。

වාති කිං? කෙනචි අත්ථකාමෙන, සම්මා අඤ්ඤාය, යාවාහං, තාවාහං, පුනාපරං, අත්තත්ථං.

“或”(vā)是为何？例如：kenaci atthakāmena, sammā aññāya, yāvāhaṃ, tāvāhaṃ, punāparaṃ, attatthaṃ。

නකාරො ආයතාදිම්හි. ඉතො ආයති ඉතො නායති, චිරං නායති.

字母n在“āyati”等词之首[出现]。例如：ito āyati成为ito nāyati，ciraṃ [āyati成为] ciraṃ nāyati。

තකාරො යස්මා තස්මා අජ්ජාදිතො ඉහග්ගාදිම්හි. යස්මාතිහ, තස්මාතිහ, අජ්ජතග්ගෙ.

字母t在“yasmā”、“tasmā”、“ajja”等词之后，且在“iha”、“agga”等词之首[出现]。例如：yasmā iha成为yasmātiha，tasmā iha成为tasmātiha，ajja agge成为ajjatagge。

රකාරො [Pg.21] නි දුපාතු පුන ධී පාත චතුරාදිතො. නි අන්තරං නිරන්තරං, එවං නිරාලයො, නිරින්ධනො, නිරීහකං, නිරුත්තරො, නිරොජං. දු අතික්කමො දුරතික්කමො, දුරාගතං, දුරුත්තං. පාතුරහොසි, පාතුරහෙසුං. පුනරාගච්ඡෙය්‍ය, පුනරුත්තං, පුනරෙව, පුනරෙති. ධිරත්ථු. පාතරාසො.

字母r在“ni”、“du”、“pātu”、“puna”、“dhī”、“pāta”、“catu”等词之后[出现]。例如：ni antaraṃ成为nirantaraṃ；同样地，nirālayo, nirindhano, nirīhakaṃ, niruttaro, nirojaṃ。du atikkamo成为duratikkamo；durāgataṃ, duruttaṃ。pātu ahosi成为pāturahosi, pāturahesuṃ。puna āgaccheyya成为punarāgaccheyya；punaruttaṃ, punareva, punareti。dhī atthu成为dhiratthu。pāta āso成为pātarāso。

චතුසද්දාදිතො, චතුරඞ්ගිකං, චතුරාරක්ඛා, චතුරිද්ධිපාදපටිලාභො, චතුරොඝනිත්ථරණත්ථං. භත්තුරත්ථෙ, වුත්තිරෙසා, පථවීධාතුරෙවෙසා.

从“catu”等词。例如：caturaṅgikaṃ, caturārakkhā, caturiddhipādapaṭilābho, caturoghanittharaṇatthaṃ。bhattu atthe成为bhatturatthe, vutti esā成为vuttiresā, pathavīdhātu eva esā成为pathavīdhāturevesā。

තථා සරතො ඉවෙවෙසු ඡන්දානුරක්ඛණෙ. නක්ඛත්තරාජාරිව තාරකානං, විජ්ජුරිවබ්භකූටෙ, ආරග්ගෙරිව සාසපො, සාසපොරිව ආරග්ගෙ, උසභොරිව, සබ්භිරෙව සමාසෙථ.

同样地，在元音之后，于“iva”与“eva”之前，为随顺韵律[而插入r]。例如：nakkhattarājā iva tārakānaṃ成为nakkhattarājāriva tārakānaṃ, vijju iva abbhakūṭe成为vijjurivabbhakūṭe, āraggā iva sāsapo成为āraggeriva sāsapo, sāsapo iva āragge成为sāsaporiva āragge, usabho iva成为usabhoriva, sabbhi eva samāsetha成为sabbhireva samāsetha。

වාති කිං? ද්වාධිට්ඨිතං, පාත්වාකාසි, පුනපි.

“或”(vā)是为何？例如：dvādhiṭṭhitaṃ, pātvākāsi, punapi。

ලකාරො ඡසඞ්ඛ්‍යාහි. ලළානමවිසෙසො. ඡ අභිඤ්ඤා ඡළභිඤ්ඤා, ඡළඞ්ගං, ඡළාසීති, ඡළංසා, සළායතනං.

字母l在数字“cha”(六)之后[出现]。la与ḷa无别。例如：cha abhiññā成为chaḷabhiññā；chaḷaṅgaṃ, chaḷāsīti, chaḷaṃsā, saḷāyatanaṃ。

වාති කිං? ඡ අභිඤ්ඤා.

“或”(vā)是为何？例如：cha abhiññā。

ඉති සරසන්ධිවිධානං නිට්ඨිතං.

如是，元音连音规则终。

ඉත්ථිලිඞ්ග

阴性

අථ [Pg.81] ඉත්ථිලිඞ්ගානි වුච්චන්තෙ.

今说阴性词。

අකාරන්තො ඉත්ථිලිඞ්ගසද්දො අප්පසිද්ධො.

以a音结尾的阴性词是罕见的。

ආකාරන්තො ඉත්ථිලිඞ්ගො කඤ්ඤාසද්දො. ‘‘කඤ්ඤ’’ඉති ඨිතෙ –

以ā音结尾的阴性词是“kaññā”。当词干为“kañña”时——

176. ඉත්ථියමතො ආප්පච්චයො.

176. 于阴性，于a[词干]后，有“ā”后缀。

ඉත්ථියං වත්තමානා අකාරන්තතො ලිඞ්ගම්හා පරො ආප්පච්චයො හොති.

于表阴性时，于以a音结尾的词干后，有“ā”后缀。

පකත්‍යත්ථජොතකා ඉත්ථි-ප්පච්චයා ස්‍යාදයො විය;

ණාදයො පච්චයත්ථස්ස, සකත්ථස්සාපි වාචකා.

阴性后缀如“si”等[格]后缀，仅彰显词干之义；而“ṇa”等后缀，则言说后缀之义，亦言说其[词干]自义。

‘‘සරලොපො’’තිආදිනා පුබ්බස්සරෙ ලුත්තෙ, පරනයනෙ ච කතෙ ‘‘ධාතුප්පච්චයවිභත්තිවජ්ජිතමත්ථවං ලිඞ්ග’’න්ති වුත්තත්තාව පච්චයන්තස්සාපි අලිඞ්ගත්තා විභත්තුප්පත්තියමසම්පත්තායං ‘‘තද්ධිතසමාසකිතකා නාමං වා’තවෙතුනාදීසු චා’’ති එත්ථ වග්ගහණෙන ඉත්ථිප්පච්චයන්තස්සාපි නාමබ්‍යපදෙසො. පුරෙ විය ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති, ‘‘සෙසතො ලොපං ගසිපී’’ති සිලොපො. සා කඤ්ඤා.

依“元音删略”(saralopo)等[规则]，于前元音被删略、后元音被移前之后，因曾说“除语根、后缀、格变，有义者是为词干”，故纵然是后缀结尾者，亦因其非词干而无法产生格变。于此，在“派生词、复合词、造作者是为名，或于atavetu等中亦然”(taddhitasamāsakitakā nāmaṃ vā”tavetunādīsu cā)一句中，通过“vā”字之摄取，使阴性后缀结尾者亦得“名”之称号。如前产生“si”等[格变]，再依“于其余处，g与si被删略”(sesato lopaṃ gasipī)而删略si。即：Sā kaññā (彼少女)。

බහුවචනෙ ‘‘ආලපනෙ සි ගසඤ්ඤො’’ති ඉතො ‘‘සඤ්ඤො’’, ‘‘තෙ ඉත්ථිඛ්‍යා පො’’ති ඉතො ‘‘ඉත්ථිඛ්‍යා’’ති ච වත්තතෙ.

于复数，从“于呼格，si是gha名”(ālapane si gasañño)一句中，“名”(sañño)一词[被承续]；又从“彼等阴性称谓是po”(te itthikhyā po)一句中，“阴性称谓”(itthikhyā)一词[被承续]。

177. ආ ඝො.

177. Ā是gha名。

ලිඞ්ගස්සන්තො ආකාරො යදා ඉත්ථිඛ්‍යො, තදා ඝසඤ්ඤො හොතීති ඝසඤ්ඤායං ‘‘ඝපතො ච යොනං ලොපො’’ති [Pg.82] විකප්පෙන යොලොපො. තා කඤ්ඤා කඤ්ඤායො.

词干之末的字母ā，当其为阴性称谓时，则为gha名。既为gha名，则依“于gha后，yo或删略”(ghapato ca yonaṃ lopo)而选择性删略yo。即：Tā kaññā, kaññāyo (彼等少女)。

ආලපනෙ ‘‘සඛතො ගස්සෙ වා’’ති ඉතො ‘‘ගස්සා’’ති වත්තතෙ.

于呼格，从“于sakha后，ga或为e”(sakhato gasse vā)一句中，“ga之”(gassa)一词[被承续]。

178. ඝතෙ ච.

178. 于gha后亦然。

ඝතො පරස්ස ගස්ස එකාරො හොති, සරලොපාදි. භොති කඤ්ඤෙ, භොතියො කඤ්ඤා කඤ්ඤායො.

于gha后，次之ga成为e，并有元音删略等。例如：Bhoti kaññe (喂，少女！), bhotiyo kaññā kaññāyo (喂，少女们！)。

අංම්හි සරලොපපකතිභාවා කඤ්ඤං, කඤ්ඤා කඤ්ඤායො.

于aṃ[格]，有元音删略与存其原貌。即：kaññaṃ；[复数：]kaññā, kaññāyo。

තතියාදීසු ‘‘ආය චතුත්ථෙකවචනස්ස තූ’’ති ඉතො ‘‘ආයො, එකවචනාන’’න්ති ච වත්තතෙ.

于第三格等，从“于第四格单数，[sa]为āya”(āya catutthekavacanassa tū)一句中，“āya”与“单数之”(ekavacanānaṃ)[被承续]。

179. ඝතො නාදීනං.

179. 于gha后，于nā等[格]。

ඝසඤ්ඤතො ලිඞ්ගස්සාකාරා පරෙසං නාදීනං ස්මිංපරියන්තානං එකවචනානං විභත්තිගණානං ආයාදෙසො හොති. සරලොපපරනයනානි. කඤ්ඤාය, කඤ්ඤාහි කඤ්ඤාභි, කඤ්ඤාය, කඤ්ඤානං, කඤ්ඤාය, කඤ්ඤාහි කඤ්ඤාභි, කඤ්ඤාය, කඤ්ඤානං.

于gha名之词干的ā后，于nā乃至smiṃ为止的单数格变组，有āya之替换。并有元音删略、后元音移前。即：kaññāya, kaññāhi, kaññābhi；kaññāya, kaññānaṃ；kaññāya, kaññāhi, kaññābhi；kaññāya, kaññānaṃ。

ස්මිංම්හි –

于smiṃ[格]——

180. ඝපතො ස්මිං යං වා.

180. 于gha后，smiṃ或为yaṃ。

ඝපතො පරස්ස ස්මිංවචනස්ස යං හොති වා, අඤ්ඤත්ථායාදෙසො. කඤ්ඤායං කඤ්ඤාය, කඤ්ඤාසු.

于gha类之后，smiṃ语尾或变为yaṃ；他处则替换为āya。例如：Kaññāyaṃ、kaññāya、kaññāsu。

එවමඤ්ඤෙපි –

其他亦然——

සද්ධා මෙධා පඤ්ඤා විජ්ජා, චින්තා මන්තා වීණා තණ්හා;

ඉච්ඡා මුච්ඡා එජා මායා, මෙත්තා මත්තා සික්ඛා භික්ඛා.

信(saddhā)、智(medhā)、慧(paññā)、明(vijjā)；思(cintā)、咒(mantā)、琵琶(vīṇā)、渴爱(taṇhā)；欲(icchā)、昏迷(mucchā)、动摇(ejā)、幻(māyā)；慈(mettā)、适度(mattā)、学(sikkhā)、乞食(bhikkhā)。

ජඞ්ඝා [Pg.83] ගීවා ජිව්හා වාචා,ඡායා ආසා ගඞ්ගා නාවා;

ගාථා සෙනා ලෙඛා සාලා,මාලා වෙලා පූජා ඛිඩ්ඩා.

腿(jaṅghā)、颈(gīvā)、舌(jivhā)、语(vācā)；影(chāyā)、希望(āsā)、恒河(gaṅgā)、船(nāvā)；偈颂(gāthā)、军队(senā)、书写(lekhā)、殿堂(sālā)；花环(mālā)、时间/岸(velā)、供养(pūjā)、游戏(khiḍḍā)。

පිපාසා වෙදනා සඤ්ඤා, චෙතනා තසිණා පජා;

දෙවතා වට්ටකා ගොධා, බලාකා පරිසා සභා.

渴(pipāsā)、受(vedanā)、想(saññā)；思(cetanā)、渴爱(tasiṇā)、众生(pajā)；天神(devatā)、鹌鹑(vaṭṭakā)、蜥蜴(godhā)；白鹭(balākā)、会众(parisā)、会堂(sabhā)。

ඌකාසෙඵාලිකා ලඞ්කා, සලාකා වාලිකා සිඛා;

විසාඛා විසිඛා සාඛා, වචා වඤ්ඣා ජටා ඝටා.

虱子(ūkā)、夜花(sephālikā)、楞伽(Laṅkā)；签筹(salākā)、沙(vālikā)、顶髻(sikhā)；毘舍佉(Visākhā)、街巷(visikhā)、树枝(sākhā)；菖蒲(vacā)、不孕(vañjhā)、缠结的发(jaṭā)、罐(ghaṭā)。

ජෙට්ඨා සොණ්ඩා විතණ්ඩා ච, කරුණා වනිතා ලතා;

කථා නිද්දා සුධා රාධා, වාසනා සිංසපා පපා.

长姐(jeṭṭhā)、象鼻(soṇḍā)、诡辩(vitaṇḍā)；悲悯(karuṇā)、女人(vanitā)、藤蔓(latā)；故事(kathā)、睡眠(niddā)、甘露(sudhā)、拉达(Rādhā)；习气(vāsanā)、紫檀(siṃsapā)、饮水处(papā)。

පභා සීමා ඛමා ජායා,ඛත්තියා සක්ඛරා සුරා;

දොලා තුලා සිලා ලීලා,ලාලෙ’ලා මෙඛලා කලා.

光辉(pabhā)、界限(sīmā)、忍辱/大地(khamā)、妻子(jāyā)；刹帝利女(khattiyā)、糖/砂砾(sakkharā)、酒(surā)；秋千(dolā)、天平(tulā)、石头(silā)、舞姿(līlā)；唾液(lālā)、小豆蔻(elā)、腰带(mekhalā)、技艺(kalā)。

වළවා’ලම්බුසා මූසා, මඤ්ජූසා සුලසා දිසා;

නාසා ජුණ්හා ගුහා ඊහා, ලසිකා වසුධාදයො.

母马(vaḷavā)、阿兰布萨(Alambusā)、老鼠/坩埚(mūsā)；箱子(mañjūsā)、苏拉莎(Sulasā)、方向(disā)；鼻(nāsā)、月光(juṇhā)、洞窟(guhā)、渴求(īhā)；淋巴(lasikā)、大地(vasudhā)等。

අම්මාදීනං ආලපනෙව රූපභෙදො. අම්මා, අම්මා අම්මායො.

Ammā等词仅于呼格有词形变化。例如：Amma、Ammā、Ammāyo。

ගස්ස ‘‘ඝතෙ චා’’ති එකාරෙ සම්පත්තෙ –

对于gha类，当依“ghate ca”规则而得e时——

181. න අම්මාදිතො.

181. 不适用于Ammā等词。

අම්මා අන්නාඉච්චෙවමාදිතො පරස්ස ගස්ස ආලපනෙකවචනස්ස න එකාරත්තං හොති. ‘‘ආකාරො වා’’ති රස්සත්තං.

Ammā、Annā等词之后，gha类的呼格单数语尾不变为e。或依“ākāro vā”规则，长音ā变短。

භොති අම්ම භොති අම්මා, භොතියො අම්මා අම්මායො. එවං අන්නා, අන්නා අන්නායො, භොති අන්න භොති අන්නා, භොතියො අන්නා අන්නායො. අම්බා[Pg.84], අම්බා අම්බායො, භොති අම්බ භොති අම්බා, භොතියො අම්බා අම්බායො ඉච්චාදි.

呼格示例：Bhoti amma（喂，母亲！短音）, bhoti ammā（喂，母亲！长音）；bhotiyo ammā, ammāyo（喂，母亲们！）。同样地，annā, annā annāyo；bhoti anna, bhoti annā；bhotiyo annā, annāyo。ambā, ambā ambāyo；bhoti amba, bhoti ambā；bhotiyo ambā, ambāyo，等等。

ආකාරන්තං.

长音ā结尾词（节终）。

ඉකාරන්තො ඉත්ථිලිඞ්ගො රත්තිසද්දො;

තථෙව ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති, සිලොපො, රත්ති.

i结尾的阴性词ratti（夜）：同样地，加上si等语尾，si被省略，得ratti。

බහුවචනෙ ‘‘සඤ්ඤා, ඉවණ්ණුවණ්ණා’’ති ච වත්තතෙ.

于复数，“saññā”、“ivaṇṇuvaṇṇā”二规则亦适用。

182. තෙ ඉත්ථිඛ්‍යා පො.

182. 彼等（i、u结尾词）若为阴性，则称之为pa。

ඉත්ථියා ආඛ්‍යා සඤ්ඤා ඉත්ථිඛ්‍යා, ලිඞ්ගස්සන්තා තෙ ඉවණ්ණුවණ්ණා යදා ඉත්ථිඛ්‍යා, තදා පසඤ්ඤා හොන්තීති පසඤ්ඤායං ‘‘ඝපතො චා’’තිආදිනා යොලොපො, ‘‘යොසු කත’’ඉච්චාදිනා දීඝො. රත්තී රත්තියො රත්‍යො වා, හෙ රත්ති, හෙ රත්තී හෙ රත්තියො.

阴性的名称或标记称为“itthikhyā”（阴性名）。当以i和u结尾的词为阴性名时，它们就被标记为pa。在pa类标记中，根据“ghapato ca”等规则，yo被省略；根据“yosu kata”等规则，元音变长。例如：Rattī、rattiyo或ratyo（主格/宾格复数）；he ratti、he rattī（哦，夜！呼格单数），he rattiyo（哦，夜！呼格复数）。

‘‘අංමො’’තිආදිනා නිග්ගහීතං, රත්තිං, රත්තී රත්තියො;

තතියාදීසු ‘‘එකවචනානං, නාදීන’’න්ති ච වත්තතෙ.

依“aṃmo”等规则，加鼻音（niggahīta），得rattiṃ（宾格单数）；rattī、rattiyo（主格/宾格复数）。于第三格等格，“ekavacanānaṃ”、“nādīnaṃ”二规则亦适用。

183. පතො යා.

183. 于pa类之后，作yā。

පසඤ්ඤතො ඉවණ්ණුවණ්ණෙහි පරෙසං නාදීනමෙකවචනානං විභත්තිගණානං යාආදෙසො හොති. රත්තියා, රත්තීහි රත්තීභි රත්තිහි රත්තිභි, රත්තියා, රත්තීනං රත්තිනං.

于标记为pa的i、u结尾词之后，nā等单数语尾替换为yā。例如：Rattiyā（具格/从格/属格/依格单数），rattīhi、rattībhi、rattihi、rattibhi（具格/从格复数），rattīnaṃ、rattinaṃ（属格复数）。

පඤ්චමියං –

于第五格（从格）——

184. අමා පතො ස්මිංස්මානං වා.

184. 于pa类之后，smiṃ、smā二语尾或变为aṃ、ā。

පඉච්චෙතස්මා පරෙසං ස්මිං ස්මාඉච්චෙතෙසං යථාක්කමං අං ආආදෙසා හොන්ති වා. වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො[Pg.85], තෙන උවණ්ණන්තතො න හොන්ති, ඉවණ්ණන්තතොපි යථාපයොගං.

于此pa类之后，其后的smiṃ、smā二语尾，依序或替换为aṃ、ā。此处的vā字为限定选择义，因此此变化不发生于u结尾词之后，于i结尾词之后亦依用法而定。

‘‘සරෙ, යකාරො’’ති ච වත්තතෙ, සීහමණ්ඩූකගතීහි යොවචනෙකවචනග්ගහණඤ්ච.

“Sare”、“yakāro”二规则亦适用；并以“狮子青蛙步”之理，取yo（复数）语尾与单数语尾。

185. පසඤ්ඤස්ස ච.

185. 以及pa类标记词。

පසඤ්ඤස්ස ඉවණ්ණස්ස යොවචනෙකවචනවිභත්තීනමාදෙසෙ සරෙ පරෙ යකාරො හොති. එත්ථ ච යකාරස්සෙවාධිකාරතො පසඤ්ඤග්ගහණෙන ඉවණ්ණොව ගය්හති, චග්ගහණං ‘‘රත්තො’’තිආදීසු නිවත්තනත්ථං. රත්‍යා රත්තියා, රත්තීහි රත්තීභි රත්තිහි රත්තිභි, රත්තියා, රත්තීනං රත්තිනං. ස්මිංවචනෙ අමාදෙසයකාරාදෙසා, රත්‍යං. ‘‘ඝපතො ස්මිං යං වා’’ති යංආදෙසො, රත්තියං.

对于标记为pa的i结尾词，当其后跟随元音开头的单、复数语尾替代形时，会产生y音。此处，因y音规则的效力，pa类标记仅指i结尾词。ca字的作用是为排除ratto等情况。例如：ratyā、rattiyā（从格/依格等单数），rattīhi、rattībhi、rattihi、rattibhi（具格/从格复数），rattīnaṃ、rattinaṃ（属格复数）。于smiṃ语尾，当替换为aṃ并加入y音时，得ratyaṃ；依“ghapato smiṃ yaṃ vā”规则替换为yaṃ时，得rattiyaṃ。

අඤ්ඤත්ථ ‘‘අං, ස්මිං, වා’’ති ච වත්තතෙ.

他处，“aṃ”、“smiṃ”、“vā”三规则亦适用。

186. ආදිතො ඔ ච.

186. 于ādi等词之后，亦作o。

ආදිඉච්චෙතස්මා ස්මිංවචනස්ස අං ඔආදෙසා හොන්ති වා. චසද්දෙන අඤ්ඤස්මාපි ආ අං ඔආදෙසා. රත්‍යා රත්තිං රත්තො රත්තියා, රත්තීසු රත්තිසු.

从“ādi”等词，处格单数格尾“smiṃ”可选择地替换为“aṃ”或“o”。通过“ca”字，从其他词，（某些格尾）也可替换为“ā”、“aṃ”或“o”。例如：ratyā、rattiṃ、ratto、rattiyā、rattīsu、rattisu。

එවමඤ්ඤානිපි –

其他也是这样——

පත්ති යුත්ති වුත්ති කිත්ති, මුත්ති තිත්ති ඛන්ති කන්ති;

සන්ති තන්ති සිද්ධි සුද්ධි, ඉද්ධි වුද්ධි බුද්ධි බොධි.

获得、正当、生计、名声；解脱、满足、忍耐、美丽；寂静、弦、成就、清净；神通、增长、智慧、菩提。

භූමි ජාති පීති සූති, නන්දි සන්ධි සාණි කොටි;

දිට්ඨි වුඩ්ඪි තුට්ඨි යට්ඨි, පාළි ආළි නාළි කෙළි;

සති මති ගති චුති, ධිති යුවති විකති.

地、生、喜、出生；喜悦、结合、麻布、尖端；见、增长、满足、杖；巴利、行列、管、游戏；念、智、趣、死；坚毅、少女、变异。

රති රුචි රස්මි අසනි වසනි ඔසධි අඞ්ගුලි ධූලි දුන්දුභි දොණි අටවි ඡවි ආදීනි ඉකාරන්තනාමානි.

喜爱、兴趣、光芒、雷电、住所、药物、手指、灰尘、鼓、槽、森林、肤色等是以“i”结尾的名词。

ඉකාරන්තං.

以“i”结尾。

ඊකාරන්තො [Pg.86] ඉත්ථිලිඞ්ගො ඉත්ථීසද්දො;

‘‘ඉත්ථ’’ඉතීධ ‘‘ඉත්ථියං, පච්චයො’’ති ච වත්තතෙ.

以长音“ī”结尾的阴性词是“itthī”（女性）一词；于此，（规则）“Ittha”与“itthiyaṃ, paccayo”亦适用。

187. නදාදිතො වා ඊ.

187. 或从“nadī”等词加“ī”。

නදාදිතො වා අනදාදිතො වා ඉත්ථියං වත්තමානා ලිඞ්ගම්හා ඊප්පච්චයො හොති. වාග්ගහණමනදාදිසම්පිණ්ඩනත්ථං, තෙන පුථුගවාදිතො ච ඊ.

从“nadī”等词或非“nadī”等词，当表示阴性时，从其词干后加“ī”后缀。采用“vā”字是为了总括非“nadī”等词，因此从“puthugava”等词也加“ī”。

සරලොපෙ ‘‘ක්වචාසවණ්ණං ලුත්තෙ’’ති අසවණ්ණෙ සම්පත්තෙ පකතිභාවො නාමබ්‍යපදෙසො, ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති. ඉත්ථී, ඉත්ථී ‘‘අඝො රස්ස’’න්තිආදිනා රස්සත්තං, ඉත්ථියො. සම්බොධනෙ ‘‘ඣලපා රස්ස’’න්ති රස්සත්තං. භොති ඉත්ථි, භොතියො ඉත්ථී ඉත්ථියො.

元音省略后，依“kvacāsavaṇṇaṃ lutte”规则，当出现非同类元音时，词干恢复原状，此即名词的称谓，（之后）生起“si”等格尾。Itthī，itthī。依“agho rassa”等规则，（元音）变短，（故作）itthiyo。于呼格，依“jhalapā rassa”规则，（元音）变短。（例如：）bhoti itthi，bhotiyo itthī itthiyo。

දුතියෙකවචනෙ ‘‘ඝපතො ස්මිං යං වා’’ති ඉතො ‘‘වා’’ති වත්තතෙ.

于第二格单数，从（规则）“ghapato smiṃ yaṃ vā”，“vā”字沿用。

188. අං යමීතො පසඤ්ඤතො.

188. 在“pasañña”的“ī”之后，“aṃ”（格尾）作“yaṃ”。

පසඤ්ඤතො ඊකාරතො පරස්ස අංවචනස්ස යං හොති වා. ඉත්ථියං ඉත්ථිං, ඉත්ථී ඉත්ථියො, ඉත්ථියා, ඉත්ථීහි ඉත්ථීභි, ඉත්ථියා, ඉත්ථීනං, ඉත්ථියා, ඉත්ථීහි ඉත්ථීභි, ඉත්ථියා, ඉත්ථීනං, ඉත්ථියං ඉත්ථියා, ඉත්ථීසු.

在“pasañña”的长音“ī”之后，“aṃ”格尾可选择地作“yaṃ”。（“itthī”的变格如下：）itthiyaṃ、itthiṃ；itthī、itthiyo；itthiyā；itthīhi、itthībhi；itthiyā；itthīnaṃ；itthiyā；itthīhi、itthībhi；itthiyā；itthīnaṃ；itthiyaṃ、itthiyā；itthīsu。

එවං නදී, නදී. යොලොපාභාවෙ ‘‘තතො යොනමො තූ’’ති එත්ථ තුසද්දෙන යොනමොකාරො ච, ‘‘පසඤ්ඤස්ස චා’’ති ඊකාරස්ස යකාරො, ‘‘යවතං තලන’’ඉච්චාදිනා ද්‍යස්ස ජකාරො, ද්විත්තං. නජ්ජො සන්දන්ති, නදියො.

同样地，nadī，nadī。当“yo”不省略时，于“tato yonamo tū”（规则）中，通过“tu”字，“yo”中的元音变为“o”；依“pasaññassa cā”（规则），“ī”作“y”；依“yavataṃ talana”等（规则），“dy”作“j”，并重复。因此形成“najjo”，（亦作）“nadiyo”。（如：）Najjo sandanti（诸河流淌）。

එත්ථ [Pg.87] චෙවං සිජ්ඣන්තානං නජ්ජොආදීනං වුත්තියං ආනත්තග්ගහණාදිනා නිප්ඵාදනං අත්‍රජ සුගතාදීනං විය නිප්ඵාදනූපායන්තරදස්සනත්ථන්ති දට්ඨබ්බං.

于此，应知：在注释中，通过“ānattaggahaṇa”等方式派生“najjo”等词，虽然它们已经（按上述规则）构成，其目的在于如同“atraja”、“sugata”等词一样，展示另一种派生方法。

හෙ නදි, හෙ නදී හෙ නජ්ජො හෙ නදියො, නදියං නදිං, නදී නජ්ජො නදියො.

（呼格单数：）he nadi、he nadī；（呼格复数：）he najjo、he nadiyo；（宾格单数：）nadiyaṃ、nadiṃ；（主/宾格复数：）nadī、najjo、nadiyo。

අමාදිසුත්තෙ ආ පතොති යොගවිභාගෙන ක්වචි නාසානඤ්චාත්තං, තෙන න ජච්චා වසලො හොති, පථබ්‍යා එකරජ්ජෙනාති ආදි ච සිජ්ඣති, පුරෙ විය යකාරජකාරාදෙසද්විත්තානි.

在“Amādi”经中，通过对“ā pato”进行“yogavibhāga”（规则分析），有时“nā”和“sa”（格尾）变为“ā”。因此，“na jaccā vasalo hoti”（不因生为贱民）、“pathabyā ekarajjenāti”（以大地之独王权）等（形式）得以成立，如同前述“y”、“j”的替换与重复。

නජ්ජා කතං නදියා, නදීහි නදීභි, නජ්ජා නදියා, නදීනං, නජ්ජා නදියා, නදීහි නදීභි, නජ්ජා නදියා, නදීනං, නජ්ජං නදියං නදියා, නදීසු.

（例如：）najjā kataṃ、nadiyā（kataṃ）（为河所作）。（具格单数：）najjā、nadiyā；（具格复数：）nadīhi、nadībhi；（为格单数：）najjā、nadiyā；（为格复数：）nadīnaṃ；（从格单数：）najjā、nadiyā；（从格复数：）nadīhi、nadībhi；（属格单数：）najjā、nadiyā；（属格复数：）nadīnaṃ；（处格单数：）najjaṃ、nadiyaṃ、nadiyā；（处格复数：）nadīsu。

අඤ්ඤෙපි –

其他还有——

මහී වෙතරණී වාපී, පාටලී කදලී ඝටී;

නාරී කුමාරී තරුණී, වාරුණී බ්‍රාහ්මණී සඛී.

mahī（大地）、vetaraṇī（吠多罗尼河）、vāpī（池塘）；pāṭalī（紫茉莉）、kadalī（香蕉）、ghaṭī（水罐）；nārī（女人）、kumārī（少女）、taruṇī（年轻女子）；vāruṇī（瓦儒那之妻）、brāhmaṇī（婆罗门女）、sakhī（女友）。

ගන්ධබ්බී කින්නරී නාගී, දෙවී යක්ඛී අජී මිගී;

වානරී සූකරී සීහී, හංසී කාකී ච කුක්කුටී –

gandhabbī（乾闼婆女）、kinnarī（紧那罗女）、nāgī（龙女）；devī（天女）、yakkhī（夜叉女）、ajī（母山羊）、migī（母鹿）；vānarī（母猴）、sūkarī（母猪）、sīhī（母狮）；haṃsī（母鹅）、kākī（母乌鸦）以及kukkuṭī（母鸡）。

ඉච්චාදයො ඉත්ථීසද්දසමා.

如是等词与“itthī”一词（的变格）相同。

තථෙව මාතුලසද්දතො ඊප්පච්චයෙ කතෙ –

同样地，从“mātula”（舅舅）一词，当附加“ī”后缀时——

189. මාතුලාදීනමානත්තමීකාරෙ.

189. 于“ī”（后缀）前，“mātula”等词（词尾）作“ānattam”。

මාතුල අය්‍යකවරුණඉච්චෙවමාදීනමන්තො ආනත්තමාපජ්ජතෙ ඊකාරෙ පච්චයෙ පරෙ, අන්තාපෙක්ඛායං ඡට්ඨී, සරලොපාදි. මාතුලානී, එවං අය්‍යකානී, වරුණානී, සෙසං ඉත්ථීසද්දසමං.

“mātula”、“ayyaka”、“varuṇa”等词，当“ī”后缀在后时，其词尾变为“ānattam”。（经中的）第六格是相对于词尾而言。有元音省略等（变化）。例如：mātulānī（舅母），同样地，ayyakānī（祖母），varuṇānī（瓦儒那之妻）。其余（变格）与“itthī”一词相同。

අනදාදීසු [Pg.88] පුථුසද්දතො ඊප්පච්චයො. ‘‘ඔ සරෙ චා’’ති එත්ථ චසද්දෙන උකාරස්ස අවාදෙසො. පුථවී, පුථවියො. සස්මා ස්මිංසු පුථබ්‍යා පුථවියා, පුථබ්‍යා පුථවියා, පුථබ්‍යං පුථවියං පුථවියා ඉච්චාදි.

在非“nadī”等词中，从“puthu”一词加“ī”后缀。于“O sare cā”（规则）中，通过“ca”字，“u”替换为“ava”。Puthavī，puthaviyo。（其格变化如：）于“smā”（从格）、“smiṃ”（处格）等（格尾），作puthabyā、puthaviyā；puthabyā、puthaviyā；puthabyaṃ、puthaviyaṃ、puthaviyā等。

ගොසද්දතො ‘‘නදාදිතො වා ඊ’’ති ඊප්පච්චයො. මහාවුත්තිනා වා ‘‘ගාව සෙ’’ති එත්ථ ගාවඉති යොගවිභාගෙන වා ඔකාරස්ස ආවාදෙසො. ගාවී, ගාවී ගාවියො ඉච්චාදි ඉත්ථීසද්දසමං.

从“go”（牛）一词，依“nadādito vā ī”（规则）加“ī”后缀。或依《大疏》于“gāva se”（规则）中，通过“yogavibhāga”（规则分析）将“gāva”分出，“o”替换为“āva”。Gāvī，gāvī、gāviyo等（变格）与“itthī”一词相同。

‘‘මානව’’ඉතීධ ‘‘ඉත්ථියං, වා, ඊ’’ති ච වත්තතෙ.

于此，从“mānava”（一词的规则），“itthiyaṃ”、“vā”、“ī”亦沿用。

190. ණව ණික ණෙය්‍ය ණන්තුහි.

190. 从“ṇava”、“ṇika”、“ṇeyya”、“ṇantu”（等后缀）。

ණව ණික ණෙය්‍ය ණන්තුප්පච්චයන්තෙහි ඉත්ථියං වත්තමානෙහි ලිඞ්ගෙහි ඊප්පච්චයො හොති. වාධිකාරො කත්ථචි නිවත්තනත්ථො, සරලොපාදි. මානවී, එවං නාවිකී, වෙනතෙය්‍යී, ගොතමී.

从以“ṇava”、“ṇika”、“ṇeyya”、“ṇantu”为后缀，且表示阴性的词干后，加“ī”后缀。“vā”（选择）的权限有时用于禁止。有元音省略等（变化）。例如：mānavī，同样地，nāvikī（女船员）、venateyyī（毗那达之女）、gotamī（乔达弥）。

‘‘ගුණවන්තු ඊ’’ඉතීධ ‘‘වා’’ති වත්තතෙ.

在此，于“Guṇavantu ī”，“vā”(或)延续适用。

191. න්තුස්ස තමීකාරෙ.

191. 当ī在后时，ntu变为ta。

සබ්බස්සෙව න්තුප්පච්චයස්ස තකාරො හොති වා ඊකාරප්පච්චයෙ පරෙ, අඤ්ඤත්ථ සරලොපාදි. ගුණවතී, ගුණවතී ගුණවතියො, ගුණවන්තී, ගුණවන්තී ගුණවන්තියො ඉච්චාදි ඉත්ථීසද්දසමං.

当ī后缀在后时，整个ntu后缀或变为ta；在其他情况下，则有元音省略等。Guṇavatī, guṇavatī guṇavatiyo, guṇavantī, guṇavantī guṇavantiyo等，与阴性词相同。

එවං කුලවතී, සීලවතී, යසවතී, රූපවතී, සතිමතී, ගොත්තමතී.

同样，kulavatī(有家世女)、sīlavatī(有戒德女)、yasavatī(有名望女)、rūpavatī(有美貌女)、satimatī(有念女)、gottamatī(有姓氏女)。

මහන්තසද්දතො ‘‘නදාදිතො වා ඊ’’ති ඊප්පච්චයො, න්තුබ්‍යපදෙසො විකප්පෙන තකාරාදෙසො. මහතී මහන්තී.

从mahanta一词，依“nadādito vā ī”加ī后缀，ntu的部分或替换为ta。Mahatī, mahantī。

‘‘භවන්ත ඊ’’ඉතීධ ‘‘ඊකාරෙ’’ති වත්තතෙ.

在此，于“Bhavanta ī”，“īkāre”(当ī在后时)延续适用。

192. භවතො [Pg.89] භොතො.

192. Bhavant作bhot。

සබ්බස්සෙව භවන්තසද්දස්ස භොතාදෙසො හොති ඊකාරෙ ඉත්ථිගතෙ පරෙ. සා භොතී, භොතී භොතියො, හෙ භොති, හෙ භොතී භොතියො ඉච්චාදි.

当表示阴性的ī在后时，整个bhavanta词被替换为bhota。Sā bhotī(那位尊者)，bhotī bhotiyo；he bhoti, he bhotī bhotiyo等。

‘‘භික්ඛු’’ ඉතීධ ‘‘ඉත්ථිය’’න්ති වත්තතෙ ‘‘වා’’ති ච.

在此，于“Bhikkhu”，“itthiyaṃ”(在阴性中)与“vā”(或)延续适用。

193. පතිභික්ඛුරාජීකාරන්තෙහි ඉනී.

193. 从pati、bhikkhu、rāja及以ī结尾的词，加inī。

පති භික්ඛු රාජ ඉච්චෙතෙහි ඊකාරන්තෙහි ච ඉත්ථියං වත්තමානෙහි ලිඞ්ගෙහි ඉනීප්පච්චයො හොති.

从pati、bhikkhu、rāja等词，以及以ī结尾的、用于阴性的词干，加inī后缀。

‘‘සරලොපො’මාදෙස’’ඉච්චාදිසුත්තෙ තුග්ගහණෙන ක්වචි පුබ්බලොපස්ස නිසෙධනතො ‘‘වා පරො අසරූපා’’ති සරලොපො. භික්ඛුනී, භික්ඛුනී භික්ඛුනියො ඉච්චාදි.

在“Saralopo”mādesa”等经中，因“tu”的摄取，有时会禁止前元音的省略，故依“vā paro asarūpā”作元音省略。Bhikkhunī(比丘尼)，bhikkhunī bhikkhuniyo等。

ගහපතිසද්දතො ඉනී, ‘‘අත්ත’’මිති වත්තතෙ.

从gahapati一词加inī，“attaṃ”延续适用。

194. පතිස්සිනීම්හි.

194. 对于pati，当inī在后时。

පතිසද්දස්ස අන්තො අත්තමාපජ්ජතෙ ඉනීප්පච්චයෙ පරෙ. තථෙව පරසරෙ ලුත්තෙ ‘‘පුබ්බො චා’’ති දීඝො, ගහපතානී.

当inī后缀在后时，pati词的尾部变为attaṃ。同样，当后随元音被省略时，依“pubbo cā”，前元音变长，得gahapatānī。

තථෙව රාජසද්දතො ඉනී, සරලොපපකතිභාවා, රාජිනී. ඊකාරන්තෙසු දණ්ඩීසද්දතො ඉනී, සරලොපාදි, දණ්ඩිනී, දණ්ඩිනී දණ්ඩිනියො, එවං හත්ථිනී, මෙධාවිනී, තපස්සිනී, පියභාණිනී ඉච්චාදි.

同样，从rāja一词加inī，经元音省略及词干复原，得rājinī。在以ī结尾的词中，从daṇḍī一词加inī，经元音省略等，得daṇḍinī, daṇḍinī daṇḍiniyo；同样有hatthinī、medhāvinī、tapassinī、piyabhāṇinī等。

‘‘පොක්ඛරිනී’’ ඉතීධ ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා ඉකාරනකාරානං අකාරණකාරාදෙසා, පොක්ඛරණී, පොක්ඛරණී. ‘‘තතො යොනමො තූ’’ති සුත්තෙ තුග්ගහණෙන යොනමොකාරො [Pg.90] ච, ඊකාරස්ස යකාරො, ‘‘යවත’’මිච්චාදිසුත්තෙ කාරග්ගහණෙන ණ්‍යස්ස ඤකාරො, ද්විත්තං. පොක්ඛරඤ්ඤො පොක්ඛරණියො වා ඉච්චාදි.

在此，于“Pokkharinī”，依“tesu vuddhī”等，i与n被替换为a与ṇ，得pokkharaṇī, pokkharaṇī。在“Tato yonamo tū”经中，因“tu”的摄取，亦有yo、na、mo等格，ī变为ya；在“yavataṃ”等经中，因“kāra”的摄取，ṇy变为ñ，并作重叠。得pokkharañño或pokkharaṇiyo等。

වාධිකාරො අනුත්තසමුච්චයත්ථො, තෙන විදූ යක්ඛාදිතොපි ඉනී, පරචිත්තවිදුනී, සරලොපරස්සත්තානි, පරචිත්තවිදුනී පරචිත්තවිදුනියො, යක්ඛිනී යක්ඛිනියො, සීහිනී සීහිනියො ඉච්චාදි.

“vā”(或)的适用范围是为含摄未说者，因此从vidū、yakkha(夜叉)等词亦加inī，经元音省略及短化，得paracittavidunī, paracittavidunī paracittaviduniyo；yakkhinī, yakkhiniyo；sīhinī, sīhiniyo等。

ඊකාරන්තං.

以ī结尾者。

උකාරන්තො ඉත්ථිලිඞ්ගො යාගුසද්දො.

以u结尾的阴性词是yāgu一词。

තස්ස රත්තිසද්දස්සෙව රූපනයො. අමාදෙසාදිඅභාවොව විසෙසො.

其格形变化与ratti一词相同。区别仅在于无am等的替换。

යාගු, යාගූ යාගුයො, හෙ යාගු, හෙ යාගූ යාගුයො, යාගුං, යාගූ යාගුයො, යාගුයා, යාගූහි යාගූභි යාගුහි යාගුභි, යාගුයා, යාගූනං යාගුනං, යාගුයා, යාගූහි යාගූභි යාගුහි යාගුභි, යාගුයා, යාගූනං යාගුනං, යාගුයං යාගුයා, යාගූසු යාගුසු.

主格：yāgu, yāgū yāguyo。呼格：he yāgu, he yāgū yāguyo。宾格：yāguṃ, yāgū yāguyo。具格：yāguyā, yāgūhi yāgūbhi yāguhi yāgubhi。与格：yāguyā, yāgūnaṃ yāgunaṃ。从格：yāguyā, yāgūhi yāgūbhi yāguhi yāgubhi。属格：yāguyā, yāgūnaṃ yāgunaṃ。处格：yāguyaṃ yāguyā, yāgūsu yāgusu。

එවං ධාතු ධෙනු කාසු දද්දු කච්ඡු කණ්ඩු රජ්ජු කරෙණු පියඞ්ගු සස්සුආදීනි.

同样，dhātu(界)、dhenu(母牛)、kāsu(坑)、daddu(癣)、kacchu(疥疮)、kaṇḍu(痒)、rajju(绳)、kareṇu(母象)、piyaṅgu(香黍)、sassu(婆婆)等词。

මාතුසද්දස්ස භෙදො. තස්ස පිතුසද්දස්සෙව රූපනයො. ‘‘ආරත්ත’’මිති භාවනිද්දෙසෙන ආරාදෙසාභාවෙ ‘‘පතො යා’’ති යාදෙසොව විසෙසො.

mātu一词的变格。其格形变化与pitu一词相同。区别在于，因“ārattaṃ”的抽象指示，无ār的替换，而依“pato yā”作yā的替换。

මාතා, මාතරො, භොති මාත, භොති මාතා භොතියො මාතරො, මාතරං, මාතරෙ මාතරො, මාතරා මාතුයා මත්‍යා, ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා උකාරලොපො[Pg.91], රස්සත්තඤ්ච. මාතරෙහි මාතරෙභි මාතූහි මාතූභි මාතුහි මාතුභි, මාතු මාතුස්ස මාතුයා, මාතරානං මාතානං මාතූනං මාතුනං, මාතරා මාතුයා, මාතරෙහි මාතරෙභි මාතූහි මාතූභි, මාතු මාතුස්ස මාතුයා, මාතරානං මාතානං මාතූනං මාතුනං, මාතරි, මාතරෙසු මාතූසු මාතුසු.

主格：mātā, mātaro。呼格：bhoti māta, bhoti mātā, bhotiyo mātaro。宾格：mātaraṃ, mātare mātaro。具格：mātarā mātuyā matyā（依“tesu vuddhī”等，u被省略并短化）, mātarehi mātarebhi mātūhi mātūbhi mātuhi mātubhi。与格：mātu mātussa mātuyā, mātarānaṃ mātānaṃ mātūnaṃ mātunaṃ。从格：mātarā mātuyā, mātarehi mātarebhi mātūhi mātūbhi。属格：mātu mātussa mātuyā, mātarānaṃ mātānaṃ mātūnaṃ mātunaṃ。处格：mātari, mātaresu mātūsu mātusu。

එවං ධීතා, ධීතරො, දුහිතා, දුහිතරො ඉච්චාදි.

同样，dhītā, dhītaro；duhitā, duhitaro等。

උකාරන්තං.

以ū结尾者。

ඌකාරන්තො ඉත්ථිලිඞ්ගො ජම්බූසද්දො.

以ū结尾的阴性词是jambū一词。

ජම්බූ, ජම්බූ ජම්බුයො, හෙ ජම්බු, හෙ ජම්බූ ජම්බුයො, ජම්බුං, ජම්බූ ජම්බුයො ඉච්චාදි ඉත්ථීසද්දසමං.

Jambū, jambū jambuyo；(呼格)he jambu, he jambū jambuyo；(宾格)jambuṃ, jambū jambuyo等，与itthī一词相同。

එවං වධූ ච සරභූ, සරබූ සුතනූ චමූ;

වාමූරූ නාගනාසූරූ, සමානි ඛලු ජම්බුයා.

同样，vadhū(新娘)、sarabhū(萨拉布)、sutanū(苏妲娜)、camū(军队)；vāmūrū(美腿女)、nāganāsūrū(象鼻腿女)，确实与jambū相同。

ඌකාරන්තං.

以长ū为尾。

ඔකාරන්තො ඉත්ථිලිඞ්ගො ගොසද්දො.

以o为尾的阴性词是go(牛)词。

තස්ස පුල්ලිඞ්ගගොසද්දස්සෙව රූපනයො.

其变格法同于阳性go词。

කඤ්ඤා රත්ති නදී ඉත්ථී, මාතුලානී ච භික්ඛුනී;

දණ්ඩිනී යාගු මාතා ච, ජම්බූ ගොතිත්ථිසඞ්ගහො.

kaññā(少女)、ratti(夜)、nadī(河)、itthī(妇人)，mātulānī(舅母)及比丘尼(bhikkhunī)；daṇḍinī(持杖女)、yāgu(粥)、mātā(母亲)，jambū(阎浮树)，此乃阴性词之总集。

ඉත්ථිලිඞ්ගං නිට්ඨිතං.

阴性词终。

නපුංසකලිඞ්ග

中性词

අථ [Pg.92] නපුංසකලිඞ්ගානි වුච්චන්තෙ.

现在讲述中性词。

අකාරන්තො නපුංසකලිඞ්ගො චිත්තසද්දො.

以a为尾的中性词是citta(心)词。

පුරෙ විය ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති, ‘‘චිත්ත සි’’ ඉතීධ –

如前生起si等(格)，此处即“citta si”——

‘‘නපුංසකෙහි, අතො නිච්ච’’න්ති ච වත්තතෙ.

亦适用“于中性词后，从a恒……”之规则。

195. සිං.

195. si成ṃ。

සි, අංඉති ද්විපදමිදං. අකාරන්තෙහි නපුංසකලිඞ්ගෙහි පරස්ස සිවචනස්ස අං හොති නිච්චං. සරලොපපකතිභාවාදි, චිත්තං.

此是“si”、“aṃ”二词。于以a为尾的中性词后，si格恒为aṃ。经元音省略等，成cittaṃ。

බහුවචනෙ ‘‘යොනං නි නපුංසකෙහී’’ති වත්තතෙ.

于复数，适用“于中性词后，yo成ni”之规则。

196. අතො නිච්චං.

196. 从a恒为。

අකාරන්තෙහි නපුංසකලිඞ්ගෙහි යොනං නිච්චං නි හොති. ‘‘සබ්බයොනීනමාඑ’’ති නිස්ස වා ආකාරො. අඤ්ඤත්ථ ‘‘යොසු කත’’ඉච්චාදිනා දීඝො. චිත්තා චිත්තානි.

于以a为尾的中性词后，yo恒为ni。依“Sabbayonīnamāe”之规则，ni或为ā。于他处，依“yosu kata”等规则，有长音。如：cittā、cittāni。

යොනං නිභාවෙ චාඑත්තෙ, සිද්ධෙපි අවිසෙසතො;

‘‘අතො නිච්ච’’න්ති ආරම්භා, ආඑත්තං ක්වචිදෙවිධ.

yo变为ni、ā、e，虽已无差别地成立；然从“ato niccaṃ”规则开始，此处仅有时变为ā、e。

ආලපනෙ ගලොපො. හෙ චිත්ත, හෙ චිත්තා චිත්තානි, දුතියායං නිස්ස විකප්පෙනෙකාරො. චිත්තං, චිත්තෙ චිත්තානි. සෙසං පුරිසසද්දෙන සමං.

于呼格，省略格尾。如：he citta、he cittā、cittāni。于第二格，ni或变为e。如：cittaṃ、citte、cittāni。余同purisa(男子)词。

එවමඤ්ඤානිපි –

其他亦如是——

පුඤ්ඤ පාප ඵල රූප සාධනං,සොත ඝාන සුඛ දුක්ඛ කාරණං;

දාන සීල ධන ඣාන ලොචනං,මූල කූල බල ජාලමඞ්ගලං.

福(puñña)、恶(pāpa)、果(phala)、色(rūpa)、资具(sādhana)；耳(sota)、鼻(ghāna)、乐(sukha)、苦(dukkha)、因(kāraṇa)；布施(dāna)、戒(sīla)、财(dhana)、禅(jhāna)、眼(locana)；根(mūla)、岸(kūla)、力(bala)、网(jāla)、吉祥(maṅgala)。

නළින [Pg.93] ලිඞ්ග මුඛ’ඞ්ග ජල’ම්බුජං,පුලින ධඤ්ඤ හිරඤ්ඤ පදා’මතං;

පදුම වණ්ණ සුසාන වනා’යුධං,හදය චීවර වත්ථ කුලි’න්ද්‍රියං.

莲(naḷina)、性(liṅga)、面(mukha)、肢(aṅga)、水生莲(jalambuja)；沙洲(pulina)、谷(dhañña)、金(hirañña)、足(pada)、甘露(amata)；莲花(paduma)、色(vaṇṇa)、墓地(susāna)、林(vana)、兵器(āyudha)；心(hadaya)、袈裟(cīvara)、衣(vattha)、家(kula)、根(indriya)。

නයන වදන යානො’දාන සොපාන පානං,භවන භුවන ලොහා’ලාත තුණ්ඩ’ණ්ඩ පීඨං;

කරණ මරණ ඤාණා’රම්මණා’රඤ්ඤ තාණං,චරණ නගර තීරච්ඡත්ත ඡිද්දො’දකානි –

眼(nayana)、面(vadana)、车(yāna)、自说语(udāna)、阶梯(sopāna)、饮品(pāna)；住所(bhavana)、世界(bhuvana)、铁(loha)、火把(alāta)、喙(tuṇḍa)、蛋(aṇḍa)、座(pīṭha)；作(karaṇa)、死(maraṇa)、智(ñāṇa)、所缘(ārammaṇa)、林(arañña)、庇护(tāṇa)；足(caraṇa)、城(nagara)、岸(tīra)、伞(chatta)、孔(chidda)、水(udaka)——

ඉච්චාදීනි.

如是等等。

කම්මසද්දස්ස තතියෙකවචනාදීසු රූපභෙදො.

kamma(业)词于第三格单数等处，词形有异。

කම්මං, කම්මා කම්මානි, හෙ කම්ම, හෙ කම්මා කම්මානි, කම්මං, කම්මෙ කම්මානි.

kammaṃ (业，主格单数)，kammā、kammāni (诸业，主格复数)；he kamma (喂，业！呼格单数)，he kammā、kammāni (喂，诸业！呼格复数)；kammaṃ (业，宾格单数)，kamme、kammāni (诸业，宾格复数)。

‘‘වා, උ, නාම්හි, චා’’ති ච වත්තතෙ.

亦适用“Vā, u, nāmhi, ca”之规则。

197. අ කම්මන්තස්ස ච.

197. 以及于kamma词之末。

කම්මසද්දන්තස්ස උකාර අකාරාදෙසා හොන්ති වා නාම්හි විභත්තිම්හි. අන්තග්ගහණෙන ථාමද්ධාදීනමන්තස්සපි උත්තං. චසද්දග්ගහණෙන යුව මඝවානමන්තස්ස ආ හොති ක්වචි නා සුඉච්චෙතෙසු. කම්මුනා කම්මනා කම්මෙන වා, කම්මෙහි කම්මෙභි.

于kamma词之末，于nāmhi格中，或替换为u、a。因包含“anta”(末)，thāma(力)、addha(路)等词之末亦言u。因包含“ca”(及)字，yuva(青年)、maghavā(摩伽婆)之末，于nā、su等格中，有时为ā。例如：kammunā、kammanā或kammena；kammehi、kammebhi。

සස්මාසු ‘‘උ නාම්හි චා’’ති එත්ථ චසද්දෙන පුම කම්මථාමන්තස්ස චුකාරො වා සස්මාසූති උත්තං. කම්මුනො කම්මස්ස, කම්මානං, කම්මුනා කම්මා කම්මම්හා කම්මස්මා, කම්මෙහි කම්මෙභි, කම්මුනො කම්මස්ස, කම්මානං.

于sa、smā格中，依“u nāmhi cā”规则中的ca字，言及puma、kamma、thāma词之末，于sa、smā格中或变为u。例如：kammuno、kammassa（业的，属格单数）；kammānaṃ（诸业的，属格复数）；kammunā、kammā、kammamhā、kammasmā（从业，从格单数）；kammehi、kammebhi（从诸业，从格复数）；kammuno、kammassa（业的，属格单数）；kammānaṃ（诸业的，属格复数）。

ස්මිංවචනෙ ‘‘බ්‍රහ්මතො තු ස්මිංනී’’ති එත්ථ තුසද්දෙන ක්වචි නි හොති. කම්මනි කම්මෙ කම්මම්හි කම්මස්මිං, කම්මෙසු.

于smiṃ格(处格单数)中，依“brahmato tu smiṃnī”规则中的tu字，smiṃ有时变为ni。例如：kammani、kamme、kammamhi、kammasmiṃ（在业中）；kammesu（在诸业中）。

එවං [Pg.94] ථාමුනා ථාමෙන ථාමසා වා, ථාමුනො ථාමස්ස, ථාමුනා ථාමා. අද්ධුනා, අද්ධුනො ඉච්චාදි පුරිමසමං.

同样地，thāmunā、thāmena或thāmasā（以力）；thāmuno、thāmassa（力的）；thāmunā（以力）、thāmā（从力）。addhunā、addhuno等亦同前。

ගුණවන්තු සි, ‘‘සවිභත්තිස්ස, න්තුස්ස, සිම්හී’’ති ච වත්තතෙ.

对于 Guṇavantu 的 si 格，“savibhattissa, ntussa, simhī”等规则亦适用。

198. අං නපුංසකෙ.

198. 在中性词中，（词尾）为 aṃ。

නපුංසකෙ වත්තමානස්ස ලිඞ්ගස්ස සම්බන්ධිනො න්තුප්පච්චයස්ස සවිභත්තිස්ස අං හොති සිම්හි විභත්තිම්හි. ගුණවං චිත්තං.

在中性词中，带格位的 ntu 后缀，于 si 格时变为 aṃ。例如：Guṇavaṃ cittaṃ（有德之心）。

යොම්හි ‘‘න්තුස්සන්තො යොසු චා’’ති අත්තං, ඉකාරො ච. ගුණවන්ති, ගුණවන්තානි, සෙසං ඤෙය්‍යං.

于 yo 格，依“ntussanto yosu cā”，（ntu 的 u）变为 a，且（yo 格）变为 i。例如：Guṇavanti, guṇavantāni。其余当知。

ගච්ඡන්ත සි, ‘‘සිම්හි ගච්ඡන්තාදීනං න්තසද්දො අ’’මිති අං. ගච්ඡං ගච්ඡන්තං, ගච්ඡන්තා ගච්ඡන්තානි.

对于 Gacchanta 的 si 格，依“simhi gacchantādīnaṃ ntasaddo aṃ”此规则，（词尾）变为 aṃ。例如：Gacchaṃ, gacchantaṃ；gacchantā, gacchantāni。

අකාරන්තං.

a-词尾

ආකාරන්තො නපුංසකලිඞ්ගො අස්සද්ධාසද්දො.

以 ā 结尾的中性词是 assaddhā 一词。

‘‘අස්සද්ධා’’ඉති ඨිතෙ –

就“Assaddhā”一词而言——

‘‘සමාසස්සා’’ති අධිකිච්ච ‘‘සරො රස්සො නපුංසකෙ’’ති සමාසන්තස්ස රස්සත්තං, සමාසත්තා නාමබ්‍යපදෙසො, ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති. සෙසං චිත්තසමං.

依“Samāsassa”之权，由“saro rasso napuṃsake”，复合词尾音节缩短。因其为复合词，得名词之称，而生 syā 等格位。其余与 citta 相同。

අස්සද්ධං කුලං, අස්සද්ධා අස්සද්ධානි කුලානි ඉච්චාදි.

Assaddhaṃ kulaṃ（不信之家），assaddhā kulāni, assaddhāni kulāni（不信之诸家）等。

තථා මුඛනාසිකාසද්දො. තස්ස ද්වන්දෙකත්තා සබ්බත්ථෙකවචනමෙව. මුඛනාසිකං, හෙ මුඛනාසික, මුඛනාසිකං, මුඛනාසිකෙන ඉච්චාදි.

mukhanāsikā 一词亦然。其为表单（一集合）之双合复合词，故于所有格位中皆为单数。例如：Mukhanāsikaṃ, he mukhanāsika, mukhanāsikaṃ, mukhanāsikena 等。

ආකාරන්තං.

ā-词尾

ඉකාරන්තො [Pg.95] නපුංසකලිඞ්ගො අට්ඨිසද්දො.

以 i 结尾的中性词是 aṭṭhi 一词。

ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති, සිලොපො, අට්ඨි.

生 syā 等格位，si 脱落，得 aṭṭhi。

‘‘වා’’ති වත්තතෙ.

“vā”（或）适用。

199. යොනං නි නපුංසකෙහි.

199. 于中性词后，yo 众格位变为 ni。

නපුංසකලිඞ්ගෙහි පරෙසං සබ්බෙසං යොනං නි හොති වා.

于中性词后，所有 yo 众格位或变为 ni。

අට්ඨීනි, අඤ්ඤත්ථ නිච්චං යොලොපො, දීඝො ච, අට්ඨී, තථා හෙ අට්ඨි, හෙ අට්ඨී අට්ඨීනි, අට්ඨිං, අට්ඨී අට්ඨීනි, අට්ඨිනා ඉච්චාදි අග්ගිසද්දසමං.

（得）Aṭṭhīni；于另一情况，yo 恒脱落，且元音长音化，得 aṭṭhī。同样，he aṭṭhi, he aṭṭhī, he aṭṭhīni；aṭṭhiṃ, aṭṭhī, aṭṭhīni；aṭṭhinā 等。与 aggi 词相同。

එවං සත්ථි දධි වාරි අක්ඛි අච්ඡි අච්චි ඉච්චාදීනි.

Satthi, dadhi, vāri, akkhi, acchi, acci 等亦然。

ඉකාරන්තං.

i-词尾

ඊකාරන්තො නපුංසකලිඞ්ගො සුඛකාරීසද්දො.

以 ī 结尾的中性词是 sukhakārī 一词。

‘‘සුඛභාරී සි’’ ඉතීධ අනපුංසකත්තාභාවා සිස්මිම්පි ‘‘අඝො රස්ස’’මිච්චාදිනා රස්සත්තං, සිලොපො. සුඛකාරි දානං, සුඛකාරී සුඛකාරීනි, හෙ සුඛකාරි, හෙ සුඛකාරී හෙ සුඛකාරීනි, සුඛකාරිනං සුඛකාරිං, සුඛකාරී සුඛකාරීනි.

于“Sukhakārī si”，此处因其为中性，于 si 格，亦依“agho rassa”等规则，元音变短，si 脱落。例如：Sukhakāri dānaṃ（造乐之施），sukhakārī, sukhakārīni；he sukhakāri, he sukhakārī, he sukhakārīni；sukhakārinaṃ, sukhakāriṃ；sukhakārī, sukhakārīni。

සෙසං දණ්ඩීසද්දසමං. එවං සීඝයායීආදීනි.

其余与 daṇḍī 词相同。Sīghayāyī 等亦然。

ඊකාරන්තං.

ī-词尾

උකාරන්තො නපුංසකලිඞ්ගො ආයුසද්දො. තස්ස අට්ඨිසද්දස්සෙව රූපනයො.

以 u 结尾的中性词是 āyu 词。其变格法与 aṭṭhi 词相同。

ආයු, ආයූ ආයූනි, හෙ ආයු, හෙ ආයූ හෙ ආයූනි, ආයුං, ආයූ ආයූනි, ආයුනා ආයුසාති [Pg.96] මනොගණාදිත්තා සිද්ධං. ආයූහි ආයූභි, ආයුනො ආයුස්ස, ආයූනමිච්චාදි.

Āyu, āyū, āyūni；he āyu, he āyū, he āyūni；āyuṃ, āyū, āyūni；āyunā；āyusā，此形因属 manogaṇa 等而成。Āyūhi, āyūbhi；āyuno, āyussa；āyūnaṃ 等。

එවං චක්ඛු වසු ධනු දාරු තිපු මධු හිඞ්ගු සිග්ගු වත්ථු මත්ථු ජතු අම්බු අස්සුආදීනි.

Cakkhu, vasu, dhanu, dāru, tipu, madhu, hiṅgu, siggu, vatthu, matthu, jatu, ambu, assu 等亦然。

උකාරන්තං.

u-词尾

ඌකාරන්තො නපුංසකලිඞ්ගො ගොත්‍රභූසද්දො.

以 ū 结尾的中性词是 gotrabhū 一词。

ගොත්‍රභූ සි, නපුංසකත්තා රස්සත්තං, සිලොපො. ගොත්‍රභු චිත්තං, ගොත්‍රභූ ගොත්‍රභූනි, හෙ ගොත්‍රභු, හෙ ගොත්‍රභූ හෙ ගොත්‍රභූනි, ගොත්‍රභුං, ගොත්‍රභූ ගොත්‍රභූනි, ගොත්‍රභුනා ඉච්චාදි පුල්ලිඞ්ගෙ අභිභූසද්දසමං.

对于 Gotrabhū 的 si 格，因其为中性，元音变短，si 脱落。例如：Gotrabhu cittaṃ（种姓心），gotrabhū, gotrabhūni；he gotrabhu, he gotrabhū, he gotrabhūni；gotrabhuṃ, gotrabhū, gotrabhūni；gotrabhunā 等。与阳性 abhibhū 词相同。

එවං අභිභූ සයම්භූ ධම්මඤ්ඤූආදීනි.

如是，abhibhū(胜者)、sayambhū(自存者)、dhammaññū(知法者)等。

ඌකාරන්තං.

ū结尾词。

ඔකාරන්තො නපුංසකලිඞ්ගො චිත්තගොසද්දො.

o结尾中性词cittago。

‘‘චිත්තා ගාවො අස්ස කුලස්සා’’ති අත්ථෙ බහුබ්බීහිසමාසෙ කතෙ ‘‘සරො රස්සො නපුංසකෙ’’ති ඔකාරස්ස ඨානප්පයතනාසන්නත්තා රස්සත්තමුකාරො, ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති, සිලොපො. චිත්තගු කුලං, චිත්තගූ චිත්තගූනි ඉච්චාදි ආයුසද්දසමං.

于“Cittā gāvo assa kulassā”(此家族有杂色牛)义，作多财释(bahubbīhi)复合词时，依“saro rasso napuṃsake”(中性词元音短)规则，o音因发音处近而短化为u音，其后生起syā等，si则被省略。如：cittagu kulaṃ(有杂色牛的家族)，cittagū、cittagūni等，与āyu词相同。

ඔකාරන්තං.

o结尾词。

චිත්තං කම්මඤ්ච අස්සද්ධ-මථට්ඨි සුඛකාරි ච;

ආයු ගොත්‍රභූ ධම්මඤ්ඤූ, චිත්තගූති නපුංසකෙ.

citta(心)、kamma(业)、assaddha(不信)、aṭṭhi(骨)及sukhakāri(予乐者)；āyu(寿)、gotrabhū(至种姓者)、dhammaññū(知法者)、cittagū(杂色牛)，此等为中性词。

නපුංසකලිඞ්ගං නිට්ඨිතං.

中性词终。

සබ්බනාම

代名词

අථ [Pg.97] සබ්බනාමානි වුච්චන්තෙ.

今说代名词。

සබ්බ, කතර, කතම, උභය, ඉතර, අඤ්ඤ, අඤ්ඤතර, අඤ්ඤතම, පුබ්බ, පර, අපර, දක්ඛිණ, උත්තර, අධර, ය, ත, එත, ඉම, අමු, කිං, එක, උභ, ද්වි, ති, චතු, තුම්හ, අම්හ ඉති සත්තවීසති සබ්බනාමානි, තානි සබ්බනාමත්තා තිලිඞ්ගානි.

sabba(一切)、katara(何者)、katama(何者)、ubhaya(两者)、itara(其他)、añña(其他)、aññatara(某一个)、aññatama(某一个)、pubba(前)、para(后)、apara(后)、dakkhiṇa(南)、uttara(北)、adhara(下)、ya(凡是)、ta(彼)、eta(此)、ima(此)、amu(彼)、kiṃ(何)、eka(一)、ubha(双)、dvi(二)、ti(三)、catu(四)、tumha(汝)、amha(我)，此二十七为代名词。因其为代名词，故通三性。

තත්ථ සබ්බසද්දො නිරවසෙසත්ථො, සො යදා පුල්ලිඞ්ගවිසිට්ඨත්ථාභිධායී, තදා රූපනයො. පුරෙ විය ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති, ‘‘සො’’ති සිස්ස ඔකාරො, සරලොපපරනයනානි. සබ්බො ජනො.

其中，sabba词为无余义。当其表述阳性所限定之义时，其变格法如下。如前，生起syā等，依“so”之例，si变为o，并有元音省略、后字连接等规则。如：Sabbo jano(一切人)。

බහුවචනෙ ‘‘සබ්බ යො’’ ඉතීධ ‘‘පරසමඤ්ඤා පයොගෙ’’ති සබ්බාදීනං සබ්බනාමසඤ්ඤා.

于复数，于“sabba yo”此处，依“parasamaññā payoge”(他称通用)规则，sabba等得代名词之名。

‘‘යො’’ති වත්තතෙ.

“yo”，此续。

200. සබ්බනාමකාරතෙ පඨමො.

200. 代名词a后之第一格。

සබ්බෙසං ඉත්ථිපුමනපුංසකානං නාමානි සබ්බනාමානි, තෙසං සබ්බෙසං සබ්බනාමසඤ්ඤානං ලිඞ්ගානං අකාරතො පරො පඨමො යො එත්තමාපජ්ජතෙ. සබ්බෙ පුරිසා.

一切女、男、中性之名为“一切名”(sabbanāma)，即代名词。于此等一切得代名词之名之性，a后之第一格yo转为e。如：Sabbe purisā(一切男子)。

අකාරතොති කිං? සබ්බා අමූ.

言“由a”者何？如：Sabbā amū(一切彼等)。

හෙ සබ්බ සබ්බා, හෙ සබ්බෙ, සබ්බං, සබ්බෙ, සබ්බෙන, සබ්බෙහි සබ්බෙභි.

呼格单数：he sabba。呼格复数：he sabbā, he sabbe。业格单数：sabbaṃ。业格复数：sabbe。具格单数：sabbena。具格复数：sabbehi, sabbebhi。

චතුත්ථෙකවචනෙ ආයාදෙසෙ සම්පත්තෙ –

于第四格单数，当得āya替代时——

‘‘අතො, ආ එ, ස්මාස්මිංනං, ආය චතුත්ථෙකවචනස්සා’’ති ච වත්තතෙ.

“Ato, ā e, smāsmiṃnaṃ”及“āya catutthekavacanassā”，此等续。

201. තයො [Pg.98] නෙව ච සබ්බනාමෙහි.

201. 此三者不用于代名词后。

අකාරන්තෙහි සබ්බනාමෙහි පරෙසං ස්මා ස්මිං ඉච්චෙතෙසං, චතුත්ථෙකවචනස්ස ච ආ එ ආයඉච්චෙතෙ ආදෙසා නෙව හොන්තීති ආයාදෙසාභාවො. චග්ගහණං කත්ථචි පටිසෙධනිවත්තනත්ථං, තෙන පුබ්බාදීහි ස්මා ස්මිංනං ආ එ ච හොන්ති. සබ්බස්ස.

于a结尾之代名词后，smā、smiṃ及第四格单数之ā、e、āya此等替代不生，故无āya替代。“ca”字于某些情况，用以取消此禁，是故pubba等词之后，smā、smiṃ亦可转为ā、e。如：Sabbassa(一切的)。

‘‘අකාරො, එ’’ති ච වත්තතෙ.

“Akāro, e”，此亦续。

202. සබ්බනාමානං නංම්හි ච.

202. 于代名词，于naṃ亦然。

සබ්බෙසං සබ්බනාමානං අකාරො එත්තමාපජ්ජතෙ නංම්හි විභත්තිම්හි.

一切代名词之a，于naṃ格时，转为e。

‘‘සබ්බනාමතො’’ති ච වත්තතෙ.

“Sabbanāmato”，此亦续。

203. සබ්බතො නං සංසානං.

203. 由代名词，naṃ为saṃ、sānaṃ。

සබ්බතො සබ්බනාමතො පරස්ස නංවචනස්ස සං සානංඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති.

Sabbato即sabbanāmato，其后之naṃ格，转为saṃ、sānaṃ。

සබ්බෙසං සබ්බෙසානං, සබ්බස්මා සබ්බම්හා, සබ්බෙහි සබ්බෙභි, සබ්බස්ස, සබ්බෙසං සබ්බෙසානං, සබ්බස්මිං සබ්බම්හි, සබ්බෙසු.

属格/与格复数：sabbesaṃ, sabbesānaṃ。离格单数：sabbasmā, sabbamhā。具格/离格复数：sabbehi, sabbebhi。属格/与格单数：sabbassa。属格/与格复数：sabbesaṃ, sabbesānaṃ。处格单数：sabbasmiṃ, sabbamhi。处格复数：sabbesu。

ඉත්ථියං ‘‘ඉත්ථියමතො ආප්පච්චයො’’ති ආප්පච්චයො. අඤ්ඤං කඤ්ඤාසද්දසමං අඤ්ඤත්‍ර ස නං ස්මිංවචනෙහි. සබ්බා පජා, සබ්බා සබ්බායො, හෙ සබ්බෙ, හෙ සබ්බා සබ්බායො, සබ්බං, සබ්බා සබ්බායො, සබ්බාය, සබ්බාහි සබ්බාභි.

于女性，依“itthiyamato āppaccayo”(由女性词干加ā后缀)规则，加ā后缀。除sa、naṃ、smiṃ格，余者同kaññā(少女)词。如：Sabbā pajā(一切人)。主格复数：sabbā, sabbāyo。呼格复数：he sabbe, he sabbā, sabbāyo。业格单数：sabbaṃ。业格复数：sabbā, sabbāyo。具格单数：sabbāya。具格复数：sabbāhi, sabbābhi。

චතුත්ථෙකවචනෙ ‘‘සබ්බනාමතො වා’’, සබ්බතො කොති ඉතො ‘‘සබ්බතො’’ති ච වත්තතෙ.

于第四格单数，“sabbanāmato vā”(由代名词，或)及“sabbato”(由一切)，此等续。

204. ඝපතො [Pg.99] ස්මිංසානං සංසා.

204. 在ghapa之后，smiṃ与saṃ二格，替换为saṃ与sā。

සබ්බතො සබ්බනාමතො ඝපසඤ්ඤතො ස්මිං සඉච්චෙතෙසං යථාක්කමං සංසාආදෙසා හොන්ති වා.

在一切代名词与ghapa之后，smiṃ与saṃ二格，依次替换为saṃ与sā，或（不替换）。

‘‘සංසාස්වෙකවචනෙසු චා’’ති වත්තතෙ.

“在saṃ、sā以及单数（格）中”的（规则）在此处沿用。

205. ඝො රස්සං.

205. gha（所指之长元音）应为短音。

ඝසඤ්ඤො ආකාරො රස්සමාපජ්ජතෙ සංසාස්වෙකවචනෙසු විභත්තාදෙසෙසු පරෙසු.

gha所指之ā元音，在saṃ、sā以及单数格位语尾的替换形式之后，应为短音。

‘‘සාගමො’’ති වත්තතෙ.

“sa-āgamo”（s音的增添）的（规则）在此处沿用。

206. සංසාස්වෙකවචනෙසු ච.

206. 在saṃ、sā以及单数（格）中亦然。

සං සාඉච්චෙතෙසු එකවචනට්ඨානසම්භූතෙසු විභත්තාදෙසෙසු පරෙසු ලිඞ්ගම්හා සකාරාගමො හොති.

在saṃ与sā此二者，由单数（ekavacana）位所生的格位语尾替换形式之后，于语基（liṅga）后，有s音的增添（sakārāgama）。

සබ්බස්සා සබ්බාය, සබ්බාසං සබ්බාසානං, සබ්බාය, සබ්බාහි සබ්බාභි, සබ්බස්සා සබ්බාය, සබ්බාසං සබ්බාසානං.

sabbassā、sabbāya（与格、属格单数）；sabbāsaṃ、sabbāsānaṃ（与格、属格复数）；sabbāya（工具格单数）；sabbāhi、sabbābhi（工具格复数）；sabbassā、sabbāya（从格单数）；sabbāsaṃ、sabbāsānaṃ（与格、属格复数）。

ස්මිංම්හි ‘‘සබ්බනාමතො, ඝපතො’’ති ච වත්තතෙ.

关于smiṃ格，“从代名词（sabbanāma）”与“从ghapa”的（规则）在此处沿用。

207. නෙතාහි ස්මිමායයා.

207. （在）此等（词）后，smiṃ（格）不（替换）为āya或yā。

එතෙහි සබ්බනාමෙහි ඝපසඤ්ඤෙහි පරස්ස ස්මිංවචනස්ස නෙව ආය යාදෙසා හොන්තීති ආයාභාවො. වාධිකාරතො ක්වචි හොති දක්ඛිණාය උත්තරායාති ආදි.

在此等代名词与ghapa之后，smiṃ格位语尾，不作āya与yā的替换，故无āya的替换。因“或”（vā）的管辖，（此替换）有时亦发生，如：dakkhiṇāya（于南方）、uttarāya（于北方）等。

සංයමාදෙසා, සබ්බස්සං සබ්බායං, සබ්බාසු.

saṃ与yaṃ的替换（ādesa）。（处格单数：）sabbassaṃ、sabbāyaṃ；（处格复数：）sabbāsu。

නපුංසකෙ සබ්බං චිත්තං, සබ්බානි, හෙ සබ්බ, හෙ සබ්බානි, සබ්බං, සබ්බානි. සෙසං පුල්ලිඞ්ගෙ විය ඤෙය්‍යං.

中性（napuṃsaka）：（主格：）sabbaṃ cittaṃ（一切心），sabbāni；（呼格：）he sabba，he sabbāni；（宾格：）sabbaṃ，sabbāni。其余应知如阳性（pulliṅga）。

එවං [Pg.100] කතරාදීනං අඤ්ඤතමසද්දපරියන්තානං තීසුපි ලිඞ්ගෙසු රූපනයො.

如是，从katara等词，至aññatama词为止，其于三性（liṅga）中的形态规则（rūpanayo）亦然。

තත්ථ කතරකතමසද්දා පුච්ඡනත්ථා.

其中，katara与katama二词，为询问义（pucchanattha）。

උභයසද්දො ද්විඅවයවසමුදායවචනො.

ubhaya（两者）一词，表述由两部分组成的集合。

ඉතරසද්දො වුත්තප්පටියොගවචනො.

itara（另一）一词，表述与已说者相对者。

අඤ්ඤසද්දො අධිකතාපරවචනො.

añña（其他）一词，表述更多或另一者。

අඤ්ඤතර අඤ්ඤතමසද්දා අනියමත්ථා.

aññatara与aññatama二词，为非限定义（aniyamattha）。

‘‘යො, සබ්බනාමකාරතෙ පඨමො’’ති ච වත්තතෙ.

“在代名词后，主格（paṭhamo）的yo（格）”的（规则）在此处沿用。

208. ද්වන්දට්ඨා වා.

208. 或在并列复合词（dvanda）义中。

ද්වන්දසමාසට්ඨා සබ්බනාමකාරතො පරො පඨමො යො එත්තමාපජ්ජතෙ වා. කතරො ච කතමො චාති කතරකතමෙ, කතරකතමා වා ඉච්චාදි.

在并列复合词（dvandasamāsa）义中，在代名词之后，主格（paṭhamo）的yo（格），或替换为e。如：Kataro ca katamo ca，（作）katarakatame，或katarakatamā等。

පුබ්බාදයො දිසාදිවවත්ථානවචනා.

pubba（前）等词，为表述方位（disā）等规定之语。

පුබ්බො කාලො. බහුවචනෙ ‘‘ධාතුලිඞ්ගෙහි පරා පච්චයා’’ති එත්ථ පරාති නිද්දෙසතො පුබ්බාදීහි යොවචනස්ස විකප්පෙනෙකාරො.

（如）pubbo kālo（先前之时）。于复数（bahuvacana）中，依“后缀（paccaya）在词根（dhātu）与语基（liṅga）之后”一句，因其中‘parā’（之后）的解释，在pubba等词之后，yo格位语尾，可选择性地替换为e。

පුබ්බෙ පුබ්බා, හෙ පුබ්බ, හෙ පුබ්බෙ හෙ පුබ්බා, පුබ්බං, පුබ්බෙ, පුබ්බෙන, පුබ්බෙහි පුබ්බෙභි, පුබ්බස්ස, පුබ්බෙසං පුබ්බෙසානං. ‘‘ස්මාස්මිංනං වා’’ති විකප්පෙනාකාරෙකාරා. පුබ්බා පුබ්බස්මා පුබ්බම්හා, පුබ්බෙහි පුබ්බෙභි, පුබ්බස්ස, පුබ්බෙසං පුබ්බෙසානං, පුබ්බෙ පුබ්බස්මිං පුබ්බම්හි, පුබ්බෙසු.

（主格复数：）pubbe、pubbā；（呼格：）he pubba，he pubbe、he pubbā；（宾格：）pubbaṃ，pubbe；（工具格：）pubbena，pubbehi、pubbebhi；（与格、属格：）pubbassa，pubbesaṃ、pubbesānaṃ。依“smā、smiṃ、naṃ格或（替换）”的规则，（从格与处格单数）可选择性地为ā与e。（从格：）pubbā、pubbasmā、pubbamhā，pubbehi、pubbebhi；（与格、属格：）pubbassa，pubbesaṃ、pubbesānaṃ；（处格：）pubbe、pubbasmiṃ、pubbamhi，pubbesu。

ඉත්ථියං පුබ්බා දිසා, පුබ්බා පුබ්බායො ඉච්චාදි සබ්බාසද්දසමං.

阴性（itthī）：（如）pubbā disā（东方）。pubbā、pubbāyo等（变格），与sabbā一词相同。

නපුංසකෙ [Pg.101] පුබ්බං ඨානං, පුබ්බානි, හෙ පුබ්බ, හෙ පුබ්බානි, පුබ්බං, පුබ්බානි, සෙසං පුල්ලිඞ්ගසමං. එවං පරාපරදක්ඛිණුත්තරාධරසද්දා.

中性（napuṃsaka）：（如）pubbaṃ ṭhānaṃ（先前处）。（主格：）pubbaṃ，pubbāni；（呼格：）he pubba，he pubbāni；（宾格：）pubbaṃ，pubbāni。其余与阳性（pulliṅga）相同。para（后）、apara（彼方）、dakkhiṇa（南）、uttara（北）、adhara（下）等词亦如是。

‘‘සබ්බනාමතො, ද්වන්දට්ඨා’’ති ච වත්තතෙ.

“从代名词（sabbanāma）”与“在并列复合词（dvanda）义中”的（规则）在此处沿用。

209. නාඤ්ඤං සබ්බනාමිකං.

209. 其他（词）无代名词（sabbanāmika）的（变格）。

ද්වන්දට්ඨා සබ්බනාමතො පරස්ස යොවචනස්ස ඨපෙත්වා එත්තං අඤ්ඤං සබ්බනාමිකං කාරියං න හොතීති සංසානමාදෙසාභාවො. පුබ්බාපරානං, පුබ්බුත්තරානං අධරුත්තරානං, ‘‘නාඤ්ඤං සබ්බනාමික’’න්ති විනාධිකාරෙන යොගෙන තතියාසමාසෙපි. මාසපුබ්බාය, මාසපුබ්බානං.

在并列复合词(dvanda)中，代词(sabbanāma)之后，除了对“yo”格的处理外，不执行其他代词性功能(sabbanāmikaṃ kāriyaṃ)，因此没有“saṃ”、“sā”等替换。例如：“pubbāparānaṃ”(前与后)、“pubbuttarānaṃ”(前与北)、“adharuttarānaṃ”(下与北)。根据“nāññaṃ sabbanāmikaṃ”(无其他代词性功能)这条规则，在第三格复合词(tatiyāsamāsa)中也是如此。例如：“Māsapubbāya”、“Māsapubbānaṃ”。

‘‘නාඤ්ඤං සබ්බනාමික’’න්ති ච වත්තතෙ.

并且“nāññaṃ sabbanāmikaṃ”(无其他代词性功能)这条规则也适用。

210. බහුබ්බීහිම්හි ච.

210. 在多财释复合词(bahubbīhi)中也是如此。

බහුබ්බීහිම්හි ච සමාසෙ සබ්බනාමිකවිධානං නාඤ්ඤං හොති. පියපුබ්බාය, පියපුබ්බානං, පියපුබ්බෙ.

在多财释复合词(bahubbīhi samāsa)中，不执行其他代词性规则(sabbanāmikavidhānaṃ)。例如：“Piyapubbāya”、“Piyapubbānaṃ”、“Piyapubbe”。

චසද්දග්ගහණෙන දිසත්ථසබ්බනාමානං බහුබ්බීහිම්හි සබ්බනාමිකවිධානංව හොති.

通过“ca”一词，表示方位(disattha)的代词(sabbanāma)在多财释复合词(bahubbīhi)中，确实执行代词性功能(sabbanāmikavidhānaṃ)。

දක්ඛිණස්සා ච පුබ්බස්සා ච යදන්තරාළන්ති අත්ථෙ බහුබ්බීහි, දක්ඛිණපුබ්බස්සං, දක්ඛිණපුබ්බස්සා, එවං උත්තරපුබ්බස්සං, උත්තරපුබ්බස්සා ඉච්චාදි.

在“南方与东方之间”的意义上，构成多财释复合词，如‘dakkhiṇapubbassaṃ’、‘dakkhiṇapubbassā’；同样地，也有‘uttarapubbassaṃ’、‘uttarapubbassā’等。

යතෙතසද්දාදීනමාලපනෙ රූපං න සම්භවති. යසද්දො අනියමත්ථො.

“ya”、“ta”、“eta”等词在呼格(ālapana)中没有相应的形式。“ya”词表示不确定(aniyama)的意义。

යො පුරිසො, යෙ පුරිසා, යං, යෙ. යා කඤ්ඤා, යා යායො, යං, යා යායො. යං චිත්තං, යානි, යං, යානි. සෙසං සබ්බත්ථ සබ්බසද්දසමං.

“Yo puriso”, “ye purisā”, “yaṃ”, “ye”。“Yā kaññā”, “yā yāyo”, “yaṃ”, “yā yāyo”。“Yaṃ cittaṃ”, “yāni”, “yaṃ”, “yāni”。其余各处皆同“sabba”一词。

ත [Pg.102] එත ඉම අමු කිංඉච්චෙතෙ පරම්මුඛ සමීප අච්චන්තසමීපදූර පුච්ඡනත්ථවචනා.

“ta”、“eta”、“ima”、“amu”、“kiṃ”这些词分别表示不在眼前(parammukha)、近(samīpa)、极近(accantasamīpa)、远(dūra)以及疑问(pucchana)的意义。

තසද්දස්ස භෙදො. ‘‘ත සි’’ ඉතීධ –

“ta”词的变格。于“ta si”此处——

‘‘අනපුංසකස්සායං සිම්හීති, ස’’මිති ච වත්තතෙ.

并且“anapuṃsakassa ayaṃ simhi”与“saṃ”这两条规则也适用。

211. එතතෙසං තො.

211. “Etatesaṃ to”。

එත තඉච්චෙතෙසං අනපුංසකානං තකාරො සකාරමාපජ්ජතෙ සිම්හි විභත්තිම්හි. සො පුරිසො.

对于“eta”、“ta”这两个非中性词，在“si”格中，其“t”字母变为“s”字母。例如：“So puriso”(那位男子)。

සබ්බනාමග්ගහණඤ්ච, ඉතො තග්ගහණඤ්ච වත්තතෙ.

代词(sabbanāma)的规则，以及从此开始的“ta”的规则也适用。

212. තස්ස වා නත්තං සබ්බත්ථ.

212. “ta”的“t”可选择性地在各处变为“n”。

තඉච්චෙතස්ස සබ්බනාමස්ස තකාරස්ස නත්තං හොති වා සබ්බත්ථ ලිඞ්ගෙසු. නෙ තෙ, නං තං, නෙ තෙ, නෙන තෙන, නෙහි නෙභි තෙහි තෙභි.

对于“ta”这个代词，其“t”字母可选择性地在所有性中变为“n”。例如：“Ne, te”；“naṃ, taṃ”；“ne, te”；“nena, tena”；“nehi, nebhi, tehi, tebhi”。

‘‘සබ්බස්ස, තස්ස වා සබ්බත්ථා’’ති ච වත්තතෙ.

并且“sabbassa, tassa vā sabbatthā”这条规则也适用。

213. සස්මාස්මිංසංසාස්වත්තං.

213. 在“sa”、“smā”、“smiṃ”、“saṃ”、“sā”格中，替换为“atta”。

තඉච්චෙතස්ස සබ්බනාමස්ස සබ්බස්සෙව අත්තං හොති වා ස ස්මා ස්මිං සං සාඉච්චෙතෙසු වචනෙසු සබ්බත්ථ ලිඞ්ගෙසු. අස්ස නස්ස තස්ස, නෙසං තෙසං නෙසානං තෙසානං.

对于“ta”这个代词，在“sa”、“smā”、“smiṃ”、“saṃ”、“sā”这些格中，其整个词干可选择性地在所有性中变为“atta”。例如：“Assa, nassa, tassa”；“nesaṃ, tesaṃ, nesānaṃ, tesānaṃ”。

‘‘ස්මාහිස්මිංනං ම්හාභිම්හි වා’’ති ඉතො ‘‘ස්මාස්මිංනං, ම්හාම්හී’’ති ච වත්තතෙ.

从“Smāhismiṃnaṃ mhābhimhi vā”这条规则中，“smāsmiṃnaṃ”与“mhāmhī”的部分也适用。

214. න තිමෙහි කතාකාරෙහි.

214. 不适用于由“ta”与“ima”构成的形式。

ත ඉමඉච්චෙතෙහි කතාකාරෙහි පරෙසං ස්මාස්මිංනං ම්හා ම්හිඉච්චෙතෙ ආදෙසා න හොන්ති.

对于由“ta”与“ima”构成的形式，其后的“smā”、“smiṃ”等格，不会发生“mhā”、“mhi”等替换。

පකතිසන්ධිවිධාන

原形连音法

අථ [Pg.22] සරානමෙව සන්ධිකාරියෙ සම්පත්තෙ පකතිභාවො වුච්චතෙ.

现在，当连音作用仅及于元音时，则说其为原形。

‘‘සරා, පකතී’’ති ච වත්තතෙ.

并且（前文的）“元音”、“呈原形”（二词）亦适用（于此）。

35. සරෙ ක්වචි.

35. （前元音）在后元音前，有时（呈原形）。

සරා ඛො සරෙ පරෙ ක්වචි ඡන්දභෙදාසුඛුච්චාරණට්ඨානෙ, සන්ධිච්ඡාරහිතට්ඨානෙ ච පකතිරූපානි හොන්ති, න ලොපාදෙසවිකාරමාපජ්ජන්තෙති අත්ථො.

当元音后随另一元音时，在某些因破坏音律而致发音不畅之处，以及在不欲连音之处，它们有时会保持其原形，即不发生省略、替代或变化。此即其义。

තත්ථ පකතිට්ඨානං නාම ආලපනන්තා අනිතිස්මිං අච්ඡන්දානුරක්ඛණෙ අසමාසෙ පදන්තදීඝා ච ඉකාරුකාරා ච නාමපදන්තාතීතක්‍රියාදිම්හීති එවමාදි.

其中，所谓原形之处，即：呼格词尾；不与“iti”连音时；不为护持音律时；非复合词中；词尾的长元音；以及名词词尾的i、u音与过去时态动词等。

ආලපනන්තෙසු තාව – කතමා චානන්ද අනිච්චසඤ්ඤා, කතමා චානන්ද ආදීනවසඤ්ඤා, සාරිපුත්ත ඉධෙකච්චො, එහි සිවික උට්ඨෙහි, උපාසකා ඉධෙකච්චො, භොති අය්‍යෙ, භික්ඛු අරොගං තව සීලං, සිඤ්ච භික්ඛු ඉමං නාවං, භික්ඛවෙ එවං වදාමි, පඤ්චිමෙ ගහපතයො ආනිසංසා ඉච්චෙවමාදීසු පකතිභාවො, පුබ්බස්සරලොපයවාදෙසාදයො න හොන්ති.

首先，在呼格词尾处——“阿难，什么是无常想？阿难，什么是过患想？”“舍利弗，于此有某人。”“来，私婆迦（Sivika），起来！”“优婆塞们，于此有某人。”“夫人，尊者！”“比丘，你的戒行无病。”“比丘，当灌此舟。”“比丘们，我如是说。”“诸居士，此五种利益。”等等，皆呈原形，前元音省略、y与v替代等情况不会发生。

ක්වචිග්ගහණෙන ඉතිස්මිං ඡන්දානුරක්ඛණෙ සන්ධි හොති, යථා – සක්කා දෙවීති, නමො තෙ බුද්ධ වීරත්ථු.

由“有时”一词可知，在与“iti”连音且为护持音律时，会发生连音，例如：“sakkā devīti”、“namo te buddha vīratthu”。

සරෙති කිං? සාධු මහාරාජාති, එවං කිර භික්ඛූති.

（规则中）“在元音前”是为何意？（例如：）“善哉，大王！”“据说，比丘！”

අසමාසෙ පදන්තදීඝෙසු – ආයස්මා ආනන්දො ගාථා අජ්ඣභාසි, දෙවා ආභස්සරා යථා, තෙවිජ්ජා ඉද්ධිප්පත්තා [Pg.23] ච, භගවා උට්ඨායාසනා, භගවා එතදවොච, අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි, ගන්ත්වා ඔලොකෙන්තො, භූතවාදී අත්ථවාදී, යං ඉත්ථී අරහා අස්ස, සාමාවතී ආහ, පාපකාරී උභයත්ථ තප්පති, නදී ඔත්ථරති, යෙ තෙ භික්ඛූ අප්පිච්ඡා, භික්ඛූ ආමන්තෙසි, භික්ඛූඋජ්ඣායිංසු, භික්ඛූ එවමාහංසු, ඉමස්මිං ගාමෙ ආරක්ඛකා, සබ්බෙ ඉමෙ, කතමෙ එකාදස, ගම්භීරෙ ඔදකන්තිකෙ, අප්පමාදො අමතපදං, සඞ්ඝො ආගච්ඡතු, කො ඉමං පථවිං විච්චෙස්සති, ආලොකො උදපාදි, එකො එකාය, චත්තාරො ඔඝා.

在非复合词的词尾长音处——“具寿阿难诵出偈。”“如光音天。”“三明与神通已达者。”“世尊从座起。”“世尊说此。”“顶礼后，立于一旁。”“前往观看。”“说实语者，说义语者。”“若有女人为阿罗汉。”“萨玛瓦蒂说。”“作恶者于两处恼。”“河水泛滥。”“彼等少欲比丘。”“（世尊）告诸比丘。”“诸比丘抱怨。”“诸比丘如是说。”“此村有守护者。”“所有此等。”“是哪十一个？”“于深水边。”“不放逸是无死迹。”“愿僧伽前来。”“谁将识知此地？”“光明生起。”“一与一。”“四瀑流。”

නිපාතෙසුපි – අරෙ අහම්පි, සචෙ ඉමස්ස කායස්ස, නො අභික්කමො, අහො අච්ඡරියො, අථො අන්තො ච, අථ ඛො ආයස්මා, අථො ඔට්ඨවචිත්තකා, තතො ආමන්තයී සත්ථා.

在小品词中亦然——“喂，我也是。”“如果对此身。”“非前进。”“啊，稀有！”“以及内部。”“然后具寿。”“以及心如驼者。”“其后导师说。”

ක්වචිග්ගහණෙන අකාර ඉතීවෙවෙත්ථාදීසු සන්ධිපි. යථා – ආගතත්ථ, ආගතම්හා, කතමාස්සු චත්තාරො, අප්පස්සුතායං පුරිසො, ඉත්ථීති, ච මරීව, සබ්බෙව, ස්වෙව, එසෙව නයො, පරිසුද්ධෙත්ථායස්මන්තො, නෙත්ථ, තං කුතෙත්ථ ලබ්භා, සචෙස බ්‍රාහ්මණ, තථූපමං, යථාහ.

由“有时”一词可知，在与‘iti’、‘iva’、‘eva’、‘ettha’等词相连时，亦可发生连音。例如：āgatattha（已来此处）、āgatamhā（我们已来）、katamāssu cattāro（是哪四个？）、appassutāyaṃ puriso（此人少闻）、itthīti（是女人）、ca marīva（如鹿）、sabbeva（一切皆）、sveva（彼亦）、eseva nayo（此即方法）、parisuddhetthāyasmanto（具寿们于此清净）、nettha（于此无）、taṃ kutettha labbhā（于此，彼从何可得？）、sacesa brāhmaṇa（如果此婆罗门）、tathūpamaṃ（如是譬喻）、yathāha（如其所说）。

අසමාසෙති කිං? ජිව්හායතනං, අවිජ්ජොඝො, ඉත්ථින්ද්‍රියං, අභිභායතනං, භයතුපට්ඨානං. අච්ඡන්දානුරක්ඛණෙති [Pg.24] කිං? සද්ධීධ විත්තං පුරිසස්ස සෙට්ඨං, යො මිස්සරො.

（规则中）“非复合词”是为何意？（例如：）舌处、无明流、女根、胜处、怖畏现起。（规则中）“不为护持音律时”是为何意？（例如：）“信于此世间，是人之最上财。”“若有自在权者。”

නාමපදන්තඉකාරුකාරෙසු – ගාථාහි අජ්ඣභාසි, පුප්ඵානි ආහරිංසු, සත්ථු අදාසි.

在名词词尾的i、u音处——“以偈颂说。”“带来了花。”“给了导师。”

ක්වචීති කිං? මනසාකාසි.

（规则中）“有时”是为何意？（例如：）manasākāsi（他作意）。

36. සරා පකති බ්‍යඤ්ජනෙ.

36. 元音在辅音前呈原形。

සරා ඛො බ්‍යඤ්ජනෙ පරෙ පකතිරූපා හොන්තීති යෙභුය්‍යෙන දීඝරස්සලොපෙහි විකාරාභාවො. යථා – අච්චයො, පච්චයො, භාසති වා කරොති වා, වෙදනාක්ඛන්ධො, භාග්‍යවා, භද්‍රො කසාමිව, දීයති, තුණ්හීභූතො, සො ධම්මං දෙසෙති.

元音在辅音之前，多呈原形，即大体上不因长音化、短音化或省略而发生变化。例如：过失、缘、或说或作、受蕴、具福者、良如鞭、被给予、默然者、他说法。

ඉති පකතිසන්ධිවිධානං නිට්ඨිතං.

如是，原形连音法终。

බ්‍යඤ්ජනසන්ධිවිධාන

辅音连音规则

අථ බ්‍යඤ්ජනසන්ධි වුච්චතෙ.

现在说明辅音连音。

‘‘බ්‍යඤ්ජනෙ’’ති අධිකාරො, ‘‘සරා, ක්වචී’’ති ච වත්තතෙ.

“在辅音前”是总括句，“元音”和“有时”也适用。

37. දීඝං.

37. 长音。

සරා ඛො බ්‍යඤ්ජනෙ පරෙ ක්වචි දීඝං පප්පොන්තීති සුත්තසුඛුච්චාරණඡන්දානුරක්ඛණට්ඨානෙසු දීඝො.

元音在辅音之前，有时会变为长音，这是为了经文诵读的流畅和保持韵律。

ත්‍යස්ස පහීනා ත්‍යාස්ස පහීනා, ස්වස්ස ස්වාස්ස, මධුව මඤ්ඤති බාලො මධුවා මඤ්ඤතී බාලො, තථා එවං ගාමෙ මුනී [Pg.25] චරෙ, ඛන්තී පරමං තපො තිතික්ඛා, න මඞ්කූ භවිස්සාමි, ස්වාක්ඛාතො, ය්වාහං, කාමතො ජායතී සොකො, කාමතො ජායතී භයං, සක්කො උජූ ච සුහුජූ ච, අනූපඝාතො, දූරක්ඛං, දූරමං, සූරක්ඛං, දූහරතා.

tyassa pahīnā tyāssa pahīnā（他已舍弃），svassa svāssa（自己的），madhuva maññati bālo madhuvā maññatī bālo（愚人以为如蜜），tathā evaṃ gāme munī care（因此，贤者应于村落行乞），khantī paramaṃ tapo titikkhā（忍辱是最高的苦行与忍耐），na maṅkū bhavissāmi（我将不沮丧），svākkhāto（善说），yvāhaṃ（我即），kāmato jāyatī soko, kāmato jāyatī bhayaṃ（从欲爱生忧愁，从欲爱生恐惧），sakko ujū ca suhujū ca（有能力、正直且非常正直），anūpaghāto（不伤害），dūrakkhaṃ（难以守护），dūramaṃ（难以约束），sūrakkhaṃ（容易守护），dūharatā（恶持）。

ක්වචීති කිං? ත්‍යජ්ජ, ස්වස්ස, පතිලිය්‍යති.

（规则中）“有时”一词是何意？（例如）tyajja（那今天），svassa（他的），patiliyyati（退缩）。

යිට්ඨං වා හුතං වා ලොකෙ, යදි වා සාවකෙ, පුග්ගලා ධම්මදසා තෙ, භොවාදී නාම සො හොති, යථාභාවී ගුණෙන සො ඉතීධ –

世间布施或供养，或者对弟子，那些见法的人，他被称为“尊称他人者”，他如实具有功德，在此——

පුබ්බස්මිංයෙවාධිකාරෙ –

在同一前述总括句中——

38. රස්සං.

38. 短音。

සරා ඛො බ්‍යඤ්ජනෙ පරෙ ක්වචි රස්සං පප්පොන්තීති ඡන්දානුරක්ඛණෙ, ආගමෙ, සංයොගෙ ච රස්සත්තං.

元音在辅音之前，有时会变为短音，这是为了保持韵律、增音和连结而发生的短音化。

ඡන්දානුරක්ඛණෙ තාව යිට්ඨංව හුතංව ලොකෙ, යදිව සාවකෙ, පුග්ගල ධම්මදසා තෙ, භොවාදි නාම සො හොති, යථාභාවි ගුණෙන සො.

首先，为了保持韵律——yiṭṭhaṃva hutaṃva loke（世间祭祀或供养），yadiva sāvake（或是对弟子），puggala dhammadasā te（那些见法的人），bhovādi nāma so hoti（他被称为“尊称他人者”），yathābhāvi guṇena so（他如实具有功德）。

ආගමෙ යථයිදං, සම්මදක්ඛාතො.

在增音中——（例如）yathayidaṃ（正如这个），sammadakkhāto（善说）。

සංයොගෙ පරාකමො පරක්කමො, ආසාදො අස්සාදො, එවං තණ්හක්ඛයො, ඣානස්ස ලාභිම්හි, වසිම්හි, ථුල්ලච්චයො.

在连结中——（例如）parākamo parakkamo（勇猛），āsādo assādo（乐味），evaṃ taṇhakkhayo（如是渴爱尽），jhānassa lābhimhi（我已得禅那），vasimhi（我已自在），thullaccayo（偷兰遮）。

ක්වචීති කිං? මායිදං, මනසා දඤ්ඤා විමුත්තානං, යථාක්කමං, ආඛ්‍යාතිකං, දීය්‍යති, සූය්‍යති.

（规则中）“有时”一词是何意？（例如）māyidaṃ（莫此），manasā daññā vimuttānaṃ（应以心知解脱者），yathākkamaṃ（次第），ākhyātikaṃ（可解说），dīyyati（被给予），sūyyati（被听闻）。

එසො ඛො බ්‍යන්තිං කාහිති, සො ගච්ඡං න නිවත්තති ඉච්චත්‍ර –

“他确实将走向毁灭。”“他前行而不回头。”在此——

තස්මිංයෙවාධිකාරෙ –

在同一总括句中——

39. ලොපඤ්ච [Pg.26] තත්‍රාකාරො.

39. 省略与a音增补。

සරා ඛො බ්‍යඤ්ජනෙ පරෙ ක්වචි ලොපං පප්පොන්ති, තත්‍ර ලුත්තෙ ඨානෙ අකාරාගමො ච හොති. එතතසද්දන්තොකාරස්සෙවායං ලොපො.

元音在辅音之前，有时会发生省略，并且在省略之处会有a音的增补。此省略是针对以eta和ta结尾的词的末尾o音。

එස ඛො බ්‍යන්තිං කාහිති, ස ගච්ඡං න නිවත්තති, එවං එස ධම්මො, එස පත්තොසි, ස මුනි, ස සීලවා.

他确实将走向毁灭；他前行而不回头；如是，此法；此已得；他是牟尼；他是有德者。

ක්වචීති කිං? එසො ධම්මො, සො මුනි, සො සීලවා.

（规则中）“有时”一词是何意？（例如）eso dhammo（此法），so muni（彼是牟尼），so sīlavā（彼是持戒者）。

චසද්දෙන එතසද්දන්තස්ස සරෙපි ක්වචි ලොපො. යථා – එස අත්ථො, එස ආභොගො, එස ඉදානි.

以“ca”一词（的用法），eta词的末尾（元音）在元音前有时也会省略。例如：esa attho（此即意义），esa ābhogo（此即享用），esa idāni（此即现在）。

විපරිණාමෙන ‘‘සරම්හා, බ්‍යඤ්ජනස්සා’’ති ච වත්තතෙ.

通过倒置，（规则中）“从元音”和“辅音的”亦适用。

40. පරද්වෙභාවො ඨානෙ.

40. 后随辅音在特定位置的双重化。

සරම්හා පරස්ස බ්‍යඤ්ජනස්ස ද්වෙභාවො හොති ඨානෙ. ද්වින්නං භාවො ද්විභාවො, සො එව ද්වෙභාවො.

元音之后所跟的辅音，在特定位置会发生双重化。两个（音）的状态即是双重化，那便是双重化。

එත්ථ ච ඨානං නාම රස්සාකාරතො පරං ප පති පටිකමුකුස කුධ කී ගහ ජුත ඤාසි සු සම්භූ සර සසාදීනමාදිබ්‍යඤ්ජනානං ද්වෙභාවං, තික තය තිංස වතාදීනමාදි ච, වතු වටුදිසාදීනමන්තඤ්ච, උ දු නි-උපසග්ග ත චතු ඡ සන්තසද්දාදෙසාදිපරඤ්ච, අපදන්තා නාකාරදීඝතො යකාරාදි ච,

此处所谓特定位置是指：在短a音之后，pa、pati、paṭi、kamu、kusa、kudha、kī、gaha、juta、ñāsi、su、sambhū、sara、sasa等词的首个辅音发生双重化；以及tika、taya、tiṃsa、vata等词的首个字母；以及vatu、vaṭu、disa等词的最后一个字母；以及前缀u、du、ni；以及ta、catu、cha、santa等词及其替代词之后词首的字母；以及非词尾的长ā音之后的y等字母，

යවතං තලනාදීන-මාදෙසො ච සයාදිනං;

සහ ධාත්වන්තස්සාදෙසො, සීසකාරො තපාදිතො.

yavataṃ等词中t、l、n等音的替换，以及sayādinaṃ等词中音的替换；连同词根末尾音的替换；从tapa等词开始的sīsa音的形成。

ඡන්දානුරක්ඛණෙ ච – ඝර ඣෙ ධංසු භමාදීනමාදි ච, රස්සාකාරතො වග්ගානං චතුත්ථදුතියා ච ඉච්චෙවමාදි.

在韵律的考量中——ghara、jhe、dhaṃsu、bhama等词的首音，以及在短a音之后，各（辅音）组的第四和第二辅音等，皆是如此。

තත්ථ [Pg.27] ප පති පටීසු තාව – ඉධ පමාදො ඉධප්පමාදො, එවං අප්පමාදො, විප්පයුත්තො, සුප්පසන්නො, සම්මා පධානං සම්මප්පධානං, රස්සත්තං, අප්පතිවත්තියො, අධිපතිප්පච්චයො, සුප්පතිට්ඨිතො, අප්පටිපුග්ගලො, විප්පටිසාරො, සුප්පටිපන්නො, සුප්පටිපත්ති.

其中“pa、pati、paṭi”等前缀——例如：idha pamādo 变为 idhappamādo（此处放逸）；如是 appamādo（不放逸）；vippayutto（离系）；suppasanno（非常清净）；sammā padhānaṃ 变为 sammappadhānaṃ（正勤）；rassattaṃ（短促）；appativattiyo（不可退转）；adhipatippaccayo（增上缘）；suppatiṭṭhito（善建立）；appaṭipuggalo（无与伦比者）；vippaṭisāro（后悔）；suppaṭipanno（善行道者）；suppaṭipatti（善行）。

කමාදිධාතූසු – පක්කමො, පටික්කමො, හෙතුක්කමො, ආකමති අක්කමති, එවං පරක්කමති, යථාක්කමං.

在以kama为首的词根中——pakkamo（前进），paṭikkamo（后退），hetukkamo（因缘之行进），ākamati 变为 akkamati（走近、侵犯），如是 parakkamati（精进），yathākkamaṃ（依次第）。

පක්කොසති, පටික්කොසති, අනුක්කොසති, ආකොසති, අක්කොසති.

Pakkosati (呼唤)，paṭikkosati (回骂)，anukkosati (悲叹)，ākosati (责骂)，akkosati (辱骂)。

අක්කුද්ධො, අතික්කොධො.

Akkuddho (不忿怒)，atikkodho (极忿怒)。

ධනක්කීතො, වික්කයො, අනුක්කයො.

Dhanakkīto (以财物所买)，vikkayo (出售)，anukkayo (转售)。

පග්ගහො, විග්ගහො, අනුග්ගහො, නිග්ගහො, චන්දග්ගහො, දිට්ඨිග්ගාහො.

Paggaho (努力)，viggaho (争论)，anuggaho (帮助)，niggaho (抑制)，candaggaho (月蚀)，diṭṭhiggāho (见取)。

පජ්ජොතො, විජ්ජොතති, උජ්ජොතො.

Pajjoto (光明)，vijjotati (闪耀)，ujjoto (光明)。

කතඤ්ඤූ, විඤ්ඤූ, පඤ්ඤාණං, විඤ්ඤාණං, අනුඤ්ඤා, මනුඤ්ඤා, සමඤ්ඤා.

Kataññū (知恩)，viññū (有智慧者)，paññāṇaṃ (标志)，viññāṇaṃ (识)，anuññā (允许)，manuññā (合意的)，samaññā (共称)。

අවස්සයො, නිස්සයො, සමුස්සයො.

Avassayo (依止)，nissayo (依靠)，samussayo (积聚)。

අප්පස්සුතො, විස්සුතො, බහුස්සුතො, ආසවා අස්සවා.

Appassuto (少闻的)，vissuto (闻名的)，bahussuto (多闻的)，āsavā (漏)，assavā (马)。

පස්සම්භන්තො, විස්සම්භති.

Passambhanto (令平静者)，vissambhati (信赖)。

අට්ටස්සරො, විස්සරති, අනුස්සරති.

Aṭṭassaro (悲鸣声)，vissarati (遗忘；消散)，anussarati (随念)。

පස්සසන්තො, විස්සසන්තො, මහුස්සසන්තො, ආසාසො අස්සාසො.

Passasanto (出息者)，vissasanto (信赖者)，mahussasanto (大入息者)，āsāso (安慰)，assāso (入息)。

අවිස්සජ්ජෙන්තො, විස්සජ්ජෙන්තො, පරිච්චජන්තො, උපද්දවො, උපක්කිලිට්ඨො, මිත්තද්දු, ආයබ්බයො, උදබ්බහි ඉච්චාදි.

Avissajjento (不舍弃者)，vissajjento (舍弃者)，pariccajanto (舍弃者)，upaddavo (灾难)，upakkiliṭṭho (被污染的)，mittaddu (损友)，āyabbayo (收支)，udabbahi (已拔出) 等等。

සරම්හාති [Pg.28] කිං? සම්පයුත්තො, සම්පතිජාතො, සම්පටිච්ඡන්නං, සඞ්කමන්තො, සඞ්ගහො.

Saramhāti (元音之后)是什么？Sampayutto (相应的)，sampatijāto (刚刚出生的)，sampaṭicchannaṃ (被覆盖的)，saṅkamanto (行走的)，saṅgaho (摄受)。

ඨානෙති කිං? මා ච පමාදො, පතිගය්හති, වචීපකොපං රක්ඛෙය්‍ය, යෙ පමත්තා යථා මතා, මනොපකොපං රක්ඛෙය්‍ය, ඉධ මොදති, පෙච්ච මොදති.

Ṭhāneti (在适当位置)是什么？Mā ca pamādo (莫放逸)，patigayhati (应接受)，vacīpakopaṃ rakkheyya (应守护言语的激怒)，ye pamattā yathā matā (放逸者如死人)，manopakopaṃ rakkheyya (应守护内心的激怒)，idha modati (在此世欢喜)，pecca modati (在来世欢喜)。

තිකාදීසු – කුසලත්තිකං, පීතිත්තිකං, හෙතුත්තිකං, වෙදනාත්තිකං, ලොකත්තයං, බොධිත්තයං, වත්ථුත්තයං. එකත්තිංස, ද්වත්තිංස, චතුත්තිංස. සීලබ්බතං, සුබ්බතො, සප්පීතිකො, සමන්නාගතො, පුනප්පුනං ඉච්චාදි.

在三法等中——kusalattikaṃ (善三法)，pītittikaṃ (喜三法)，hetuttikaṃ (因三法)，vedanāttikaṃ (受三法)，lokattayaṃ (三界)，bodhittayaṃ (三菩提)，vatthuttayaṃ (三事)。Ekattiṃsa (三十一)，dvattiṃsa (三十二)，catuttiṃsa (三十四)。Sīlabbataṃ (戒禁)，subbato (善持戒者)，sappītiko (有喜者)，samannāgato (具足者)，punappunaṃ (一再) 等等。

වතු වටු දිසාදීනමන්තෙ යථා – වත්තති, වට්ටති, දස්සනං, ඵස්සො ඉච්චාදි.

在vatu、vaṭu、disa等词的末尾，例如：vattati (转起；存在)，vaṭṭati (是适当的)，dassanaṃ (见)，phasso (触) 等等。

උ දු නි උපසග්ගාදිපරෙසු – උකංසො උක්කංසො. දුකරං දුක්කරං, නිකඞ්ඛො නික්කඞ්ඛෙ.

在u、du、ni等前缀之后——ukaṃso 变为 ukkaṃso (卓越)；Dukaraṃ 变为 dukkaraṃ (难做)；nikaṅkho 变为 nikkaṅkho (无疑惑)。

එවං උග්ගතං, දුච්චරිතං, නිජ්ජටං, උඤ්ඤාතං, උන්නති, උත්තරො, දුක්කරො, නිද්දරො, උන්නතො, දුප්පඤ්ඤො, දුබ්බලො, නිම්මලො, උය්‍යුත්තො, දුල්ලභො, නිබ්බත්තො, උස්සාහො, දුස්සහො, නිස්සාරො.

如是：uggataṃ (升起的)，duccaritaṃ (恶行)，nijjaṭaṃ (无缠结的)，uññātaṃ (已知的)，unnati (增长)，uttaro (更高的)，dukkaro (难做的)，niddaro (无畏的)，unnato (高的)，duppañño (劣慧的)，dubbalo (虚弱的)，nimmalo (无垢的)，uyyutto (勤奋的)，dullabho (难得的)，nibbatto (已生起的)，ussāho (努力)，dussaho (难忍的)，nissāro (无实质的)。

තථා තක්කරො, තජ්ජො, තන්නින්නො, තප්පභවො, තම්මයො.

同样：takkaro (做彼者)，tajjo (从彼生者)，tanninno (倾向于彼者)，tappabhavo (从彼生起者)，tammayo (由彼构成者)。

චතුක්කං, චතුද්දිසං, චතුප්පාදො, චතුබ්බිධං, චතුස්සාලං.

Catukkaṃ (四法组)，catuddisaṃ (四方)，catuppādo (四足动物)，catubbidhaṃ (四种)，catussālaṃ (四合堂)。

ඡක්කං, ඡන්නවුති, ඡප්පදිකා, ඡබ්බස්සානි.

Chakkaṃ (六法组)，channavuti (九十六)，chappadikā (六足者)，chabbassāni (六年)。

සක්කාරො, සක්කතො, සද්දිට්ඨි, සප්පුරිසො, මහබ්බලො.

Sakkāro (恭敬)，sakkato (受恭敬的)，saddiṭṭhi (正见)，sappuriso (善人)，mahabbalo (大力的)。

ඨානෙති කිං? නිකායො, නිදානං, නිවාසො, නිවාතො, තතො, චතුවීසති, ඡසට්ඨි.

Ṭhāneti (在适当位置)是什么？Nikāyo (部)，nidānaṃ (因缘)，nivāso (住所)，nivāto (无风的)，tato (从彼)，catuvīsati (二十四)，chasaṭṭhi (六十六)。

යකාරාදිම්හි [Pg.29] – නීය්‍යති, සූය්‍යති, අභිභූය්‍ය, විචෙය්‍ය, විනෙය්‍ය, ධෙය්‍යං, නෙය්‍යං, සෙය්‍යො, ජෙය්‍යො, වෙය්‍යාකරණො.

在以y字母为首时——nīyyati (被引导)，sūyyati (被听闻)，abhibhūyya (征服后)，viceyya (辨别后)，vineyya (调伏后)，dheyyaṃ (应被放置)，neyyaṃ (应被引导)，seyyo (更胜的)，jeyyo (应被战胜的)，veyyākaraṇo (语法家)。

ආදිසද්දෙන එත්තො, එත්තාවතා.

以ādi一词表示 etto (从此)，ettāvatā (至此)。

අනාකාරග්ගහණං කිං? මාලාය, දොලාය, සමාදාය.

不取长音ā是什么？Mālāya (以花环)，dolāya (以秋千)，samādāya (受持后)。

ඨානෙති කිං? උපනීයති, සූයති, තොයං.

Ṭhāneti (在适当位置)是什么？Upanīyati (被引近)，sūyati (被听闻)，toyaṃ (水)。

යවතමාදෙසෙ – ජාති අන්ධො, විපලි ආසො, අනි ආයො, යදි එවං, අපි එකච්චෙ, අපි එකදා ඉච්චත්‍ර, ඉකාරස්ස ‘‘ඉවණ්ණො යං නවා’’ති යකාරෙ කතෙ –

在yavataṃ的替换中——jāti andho (天生盲人)，vipali āso (颠倒)，ani āyo (无利益)，yadi evaṃ (如果这样)，api ekacce (以及一些)，api ekadā (以及某时) 等词中，当i音根据“ivaṇṇo yaṃ navā”的规则变为y音后——

‘‘සබ්බස්ස සො දාම්හි වා’’ති ඉතො මණ්ඩූකගතියා වාති වත්තතෙ.

从“Sabbassa so dāmhi vā”这条规则，‘vā’字以‘蛙跳式’的方式延续至此。

41. යවතං තලනදකාරානං බ්‍යඤ්ජනානි චලඤජකාරත්තං.

41. （根据Yavataṃ规则），辅音t、l、n、d分别变为c、l、ñ、j。

යකාරවන්තානං තලනදකාරානං සංයොගබ්‍යඤ්ජනානි යථාක්කමං චලඤජකාරත්තමාපජ්ජන්තෙ වා.

带有y音的t、l、n、d音，其结合辅音可依次变为c、l、ñ、j音，或（可选）。

කාරග්ගහණං යවතං සකාර ක ච ට පවග්ගානං සකාරකචටපවග්ගාදෙසත්ථං, තථා යවතං ත ධ ණකාරානං ඡ ඣඤකාරාදෙසත්ථඤ්ච, තතො යවතමාදෙසස්ස අනෙන ද්විභාවො.

采用“kāra”，是为了对“yavataṃ”的s、k、c、ṭ、p组音进行s、k、c、ṭ、p组音的替换，以及将t、dh、ṇ音替换为ch、jh、ñ音；由此，通过此规则，“yavataṃ”的替换产生双重形式。

ජච්චන්ධො, විපල්ලාසො, අඤ්ඤායො, යජ්ජෙවං, අප්පෙකච්චෙ අප්පෙකදා.

Jaccandho (天生盲)，vipallāso (颠倒)，aññāyo (非道)，yajjevaṃ (若如是)，appekacce (一些人)，appekadā (有时)。

වාති කිං? පටිසන්ථාරවුත්‍යස්ස, බාල්‍යං, ආලස්‍යං.

“或”(vā)是为何？Paṭisanthāravutyassa (友善行为)，bālyaṃ (愚痴)，ālasyaṃ (懒惰)。

සරම්හාති කිං? අඤායො, ආකාසානඤ්චායතනං.

“从元音后”(saramhā)是为何？Añāyo (非道)，ākāsānañcāyatanaṃ (空无边处)。

තපාදිතො සිම්හි – තපස්සී, යසස්සී.

从tapa等词开始，于si(后缀)——tapassī (苦行者)，yasassī (有名望者)。

ඡන්දානුරක්ඛණෙ [Pg.30] – නප්පජ්ජහෙ වණ්ණබලං පුරාණං, උජ්ජුගතෙසු සෙය්‍යො, ගච්ඡන්ති සුග්ගතින්ති.

为守护音律——nappajjahe vaṇṇabalaṃ purāṇaṃ (不应舍弃旧有的音力)，ujjugatesu seyyo (于正直者中为胜)，gacchanti suggatinti (去于善趣)。

වග්ගචතුත්ථදුතියෙසු පන තස්මිංයෙවාධිකාරෙ ‘‘පරද්වෙභාවො ඨානෙ’’ති ච වත්තතෙ.

然而，于（每一）组的第四和第二（辅音），在同一章中亦说：“后者就地双重化”(paradvebhāvo ṭhāne)。

වග්ගචතුත්ථදුතියානං සදිසවසෙන ද්විභාවෙ සම්පත්තෙ නියමත්ථමාහ.

当（每一）组的第四和第二（辅音）通过相似性而达成双重化时，为作限定而说。

42. වග්ගෙ ඝොසාඝොසානං තතියපඨමා.

42. 于（每一）组中，浊音与非浊音的（替换分别为）第三与第一（字母）。

සරම්හා පරභූතානං වග්ගෙ ඝොසාඝොසානං බ්‍යඤ්ජනානං යථාක්කමං වග්ගතතිය පඨමක්ඛරා ද්විභාවං ගච්ඡන්ති ඨානෙති ඨානාසන්නවසෙන තබ්බග්ගෙ තතියපඨමාව හොන්ති.

元音后的浊音与非浊音组辅音，依次以其组的第三与第一字母进行双重化；因“就地”(ṭhāne)及发音部位邻近，此双重化即成为其各自组的第三与第一（字母）。

එත්ථ ච සම්පත්තෙ නියමත්තා ඝොසාඝොසග්ගහණෙන චතුත්ථදුතියාව අධිප්පෙතා, ඉතරථා අනිට්ඨප්පසඞ්ගොසියා. තෙන ‘‘කතඤ්ඤූ, තන්නයො, තම්මයො’’තිආදීසු වග්ගපඤ්චමානං සතිපි ඝොසත්තෙ තතියප්පසඞ්ගොන හොති, ඨානාධිකාරතො වා.

于此，由于是限定规则，通过采用“浊音与非浊音”，意指（每一组的）第四与第二（字母），否则将有不合意的结果。因此，在“kataññū”(知恩者)、“tannayo”(彼导)、“tammayo”(彼所成)等词中，即使组的第五（字母）是浊音，也不会出现（替换为）第三（字母）的情况，或因“发音部位”的章节所限。

ඝරාදීසු ප උ දු නිආදිපරචතුත්ථෙසු තාව – පඝරති පග්ඝරති, එවං උග්ඝරති, උග්ඝාටෙති, දුග්ඝොසො, නිග්ඝොසො, එසෙව චජ්ඣානඵලො, පඨමජ්ඣානං, අභිජ්ඣායති, උජ්ඣායති, විද්ධංසෙති, උද්ධංසිතො, උද්ධාරො, නිද්ධාරො, නිද්ධනො, නිද්ධුතො, විබ්භන්තො, උබ්භතො, දුබ්භික්ඛං, නිබ්භයං, තබ්භාවො, චතුද්ධා, චභුබ්භි, ඡද්ධා, සද්ධම්මො, සබ්භූතො, මහද්ධනො, මහබ්භයං.

在以ghara等词开头，以及以pa、u、du、ni等为前缀，后接第四（辅音）的词中——pagharati paggharati (滴漏)，evaṃ (同样地) uggharati (涌出)，ugghāṭeti (开启)，dugghoso (恶声)，nigghoso (大声)，eseva cajjhānaphalo (这即是禅定之果)，paṭhamajjhānaṃ (初禅)，abhijjhāyati (贪求)，ujjhāyati (抱怨)，viddhaṃseti (破坏)，uddhaṃsito (被举起)，uddhāro (举起)，niddhāro (清除)，niddhano (无财)，niddhuto (被抖落)，vibbhanto (迷乱)，ubbhato (被拔出)，dubbhikkhaṃ (饥荒)，nibbhayaṃ (无畏)，tabbhāvo (其状态)，catuddhā (四种方式)，cabhubbhi (由四)，chaddhā (六种方式)，saddhammo (正法)，sabbhūto (善士)，mahaddhano (大财富)，mahabbhayaṃ (大恐惧)。

යවත මාදෙසාදීසු – බොජ්ඣඞ්ගා, ආසබ්භං, බුජ්ඣිතබ්බං, බුජ්ඣති.

在“yavataṃ”等替换中——bojjhaṅgā (觉支)，āsabbhaṃ (不当)，bujjhitabbaṃ (应觉悟)，bujjhati (觉悟)。

ඨානෙති [Pg.31] කිං? සීලවන්තස්ස ඣායිනො, යෙ ඣානප්පසුතා ධීරා, නිධානං, මහාධනං.

“就地”(ṭhāne)是为何？Sīlavantassa jhāyino (持戒者、禅修者)，ye jhānappasutā dhīrā (勤于禅定的智者)，nidhānaṃ (宝藏)，mahādhanaṃ (大财富)。

රස්සාකාරතොපරං වග්ගදුතියෙසු – පඤ්ච ඛන්ධා පඤ්චක්ඛන්ධා, එවංරූපක්ඛන්ධො, අක්ඛමො, අභික්ඛණං, අවික්ඛෙපො, ජාතික්ඛෙත්තං, ධාතුක්ඛොභො, ආයුක්ඛයො. සෙතඡත්තං සෙතච්ඡත්තං, එවං සබ්බච්ඡන්නං, විච්ඡින්නං, බොධිච්ඡායා, ජම්බුච්ඡායා, සමුච්ඡෙදො. තත්‍ර ඨිතො තත්‍රට්ඨිතො, එවං ථලට්ඨං, ජලට්ඨං, අධිට්ඨිතං, නිට්ඨිතං, චත්තාරිට්ඨානානි, ගරුට්ඨානියො, සමුට්ඨිතො, සුප්පට්ඨානො. යසත්ථෙරො, යත්ථ, තත්ථ, පත්ථරති, විත්ථාරො, අභිත්ථුතො, විත්ථම්භිතො, අනුත්ථුනං, චතුත්ථො, කුත්ථ. පප්ඵොටෙති, මහප්ඵලං, නිප්ඵලං, විප්ඵාරො, පරිප්ඵුසෙය්‍ය, මධුප්ඵාණිතං.

从短音后，于（每一）组的第二（辅音）——pañca khandhā pañcakkhandhā (五蕴即五蕴)，evaṃ (如是) rūpakkhandho (色蕴)，akkhamo (不能忍受)，abhikkhaṇaṃ (频繁)，avikkhepo (不散乱)，jātikkhettaṃ (出生地)，dhātukkhobho (界动)，āyukkhayo (寿尽)。Setachattaṃ setacchattaṃ (白伞即白伞)，evaṃ (如是) sabbacchannaṃ (全覆)，vicchinnaṃ (断绝)，bodhicchāyā (菩提树荫)，jambucchāyā (阎浮树荫)，samucchedo (永断)。Tatra ṭhito tatraṭṭhito (在那里站立即站在那里)，evaṃ (如是) thalaṭṭhaṃ (陆地上的)，jalaṭṭhaṃ (水中的)，adhiṭṭhitaṃ (决意)，niṭṭhitaṃ (终)，cattāriṭṭhānāni (四处)，garuṭṭhāniyo (应敬者)，samuṭṭhito (生起)，suppaṭṭhāno (善安住)。Yasatthero (耶舍长老)，yattha (何处)，tattha (彼处)，pattharati (散布)，vitthāro (广阔)，abhitthuto (被赞美)，vitthambhito (被支撑)，anutthunaṃ (悲叹)，catuttho (第四)，kuttha (何处)。Papphoṭeti (拍打)，mahapphalaṃ (大果)，nipphalaṃ (无果)，vipphāro (扩张)，paripphuseyya (遍满)，madhupphāṇitaṃ (蜜糖)。

ආකාරතො – ආඛාතො ආක්ඛාතො, එවං තණ්හාක්ඛයො, ආණාක්ඛෙත්තං, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, ආඡාදයති, ආච්ඡාදයති, එවං ආච්ඡින්දති, නාවාට්ඨං, ආත්ථරති, ආප්ඵොටෙති.

从ā音后——ākhāto ākkhāto (已说、已讲)，evaṃ (如是) taṇhākkhayo (爱尽)，āṇākkhettaṃ (教令所及)，saññākkhandho (想蕴)，āchādayati ācchādayati (覆盖、遮蔽)，evaṃ (如是) ācchindati (截断)，nāvāṭṭhaṃ (船坞)，āttharati (散布)，āpphoṭeti (拍打)。

සරම්හාති කිං? සඞ්ඛාරො, තඞ්ඛණෙ, සඤ්ඡන්නං, තණ්ඨානං, සන්ථුතො, තම්ඵලං.

“从元音后”(saramhā)是为何？Saṅkhāro (行)，taṅkhaṇe (彼刹那)，sañchannaṃ (被覆盖)，taṇṭhānaṃ (彼处)，santhuto (被赞扬)，tamphalaṃ (彼果)。

ඨානෙති කිං? පූවඛජ්ජකං, තස්ස ඡවියාදීනි ඡින්දිත්වා, යථා ඨිතං, කථං, කම්මඵලං.

“就地”(ṭhāne)是为何？Pūvakhajjakaṃ (食糕饼)，tassa chaviyādīni chinditvā (切断其皮等后)，yathā ṭhitaṃ (如其所立)，kathaṃ (如何)，kammaphalaṃ (业果)。

නිකමති, නිපත්ති, නිචයො, නිචරති, නිතරණං ඉච්චත්‍ර – ‘‘දො ධස්ස චා’’ති එත්ථ චග්ගහණස්ස බහුලත්ථත්තා තෙන චග්ගහණෙන යථාපයොගං බහුධා ආදෙසො සියා.

于Nikamati、nipatti、nicayo、nicarati、nitaraṇaṃ——在此处“do dhassa ca”中，因“ca”字有多义，故通过此“ca”字，可根据用法而有多种替换。

යථා – නි උපසග්ගතො කමු පද චි චර තරානං පඨමස්ස වග්ගදුතියො ඉමිනා ද්විත්තං, නික්ඛමති, නිප්ඵත්ති, නිච්ඡයො, නිච්ඡරති, නිත්ථරණං.

例如——从前缀“ni”，其后kamu、pada、ci、cara、tara等词根的第一个字母，通过此（规则）变为其组的第二字母并双重化：nikkhamati (出去)，nipphatti (成就)，nicchayo (决择)，niccharati (发出)，nittharaṇaṃ (渡过)。

තථා [Pg.32] බො වස්ස කුව දිව සිව වජාදීනං ද්විරූපස්සාති වකාරද්වයස්ස බකාරද්වයං, යථා – කුබ්බන්තො, එවං කුබ්බානො, කුබ්බන්ති, සධාත්වන්තයාදෙසස්ස ද්විත්තං. දිවති දිබ්බති, එවං දිබ්බන්තො, සිබ්බති, සිබ්බන්තො, පවජති පබ්බජති, පබ්බජන්තො, නිවානං නිබ්බානං, නිබ්බුතො, නිබ්බින්දති, උදබ්බයං ඉච්චාදි.

同样，于bo、vassa、kuva、diva、siva、vaja等词，双重形式的v音变为双重形式的b音，例如：kubbanto，evaṃ (同样地) kubbāno, kubbanti。Divati 变为 dibbati，evaṃ (同样地) dibbanto；sibbati, sibbanto；pavajati 变为 pabbajati, pabbajanto；nivānaṃ 变为 nibbānaṃ (涅槃)，nibbuto (寂灭)，nibbindati (厌离)，udabbayaṃ (生起)等。

ලො රස්ස පරි තරුණාදීනං ක්වචි. පරිපන්නො පලිපන්නො, එවං පලිබොධො, පල්ලඞ්කං, තරුණො තලුනො, මහාසාලො, මාලුතො, සුඛුමාලො.

于pari、taruṇa等词中，r音有时变为l音。例如：paripanno 变为 palipanno (陷入)，evaṃ (同样地) palibodho (障碍)，pallaṅkaṃ (床座)；taruṇo (年轻的) 变为 taluno (柔软的)；mahāsālo (大娑罗树)，māluto (风)，sukhumālo (娇嫩的)。

ටො තස්ස දුක්කතාදීනං ක්වචි. යථා – දුක්කතං දුක්කටං, එවං සුකටං, පහටො, පත්ථටො, උද්ධටො, විසටො ඉච්චාදි.

于dukkata等词中，t音有时变为ṭ音。例如：dukkataṃ 变为 dukkaṭaṃ (恶作)，evaṃ (同样地) sukaṭaṃ (善作)，pahaṭo (被击打)，patthaṭo (被散布)，uddhaṭo (被拔出)，visaṭo (散开)等。

කො තස්ස නියතාදීනං ක්වචි. නියතො නියකො.

于niyata等词中，t音有时变为k音。Niyato 变为 niyako (决定的)。

යො ජස්ස නිජාදිස්ස වා, නිජංපුත්තං නියංපුත්තං.

于nija等词中，j音有时变为y音，或（可选）。例如：nijaṃputtaṃ 变为 niyaṃputtaṃ (自己的儿子)。

කො ගස්ස කුලූපගාදීනං, කුලූපගො කුලූපකො.

于kulūpaga等词中，g音变为k音。例如：kulūpago 变为 kulūpako (亲近家族者)。

තථා ණො නස්ස ප පරිආදිතො. පනිධානං පණිධානං, එවං පණිපාතො, පණාමො, පණීතං, පරිණතො, පරිණාමො, නින්නයො නිණ්ණයො, එවං උණ්ණතො, ඔණතො ඉච්චාදි.

同样，从pa、pari等（前缀）后，n音变为ṇ音。例如：Panidhānaṃ 变为 paṇidhānaṃ (发愿)，evaṃ (同样地) paṇipāto (礼拜)，paṇāmo (敬礼)，paṇītaṃ (殊胜)；pariṇato (成熟)，pariṇāmo (转变)；ninnayo 变为 niṇṇayo (决定)，evaṃ (同样地) uṇṇato (高)，oṇato (低)等。

පතිඅග්ගි, පතිහඤ්ඤති ඉතීධ –

于Patiaggi、patihaññati——

43. ක්වචි පටි පතිස්ස.

43. 有时，pati的（替换为）paṭi。

පතිඉච්චෙතස්ස උපසග්ගස්ස සරෙ වා බ්‍යඤ්ජනෙ වා පරෙ ක්වචි පටිආදෙසො හොති පුබ්බස්සරලොපො. පටග්ගි, පටිහඤ්ඤති.

对于前缀`pati`，当其后有时接元音或辅音时，有`paṭa`的替换，并省略前元音。例如：`paṭaggi`、`paṭihaññati`。

ක්වචීති කිං? පච්චත්තං, පතිලීයති.

为何说“有时”？[是为例外，]如`paccattaṃ`、`patilīyati`。

පුථජනො පුථභූතං ඉතීධ ‘‘අන්තො’’ති වත්තතෙ.

在`Puthajano`、`puthabhūtaṃ`二例中，承前“anto”(词尾)之规定。

44. පුථස්සු [Pg.33] බ්‍යඤ්ජනෙ.

44. 对于`putha`，当其后接辅音时，[其尾音变]为`u`。

පුථඉච්චෙතස්ස අන්තො සරො උකාරො හොති බ්‍යඤ්ජනෙ පරෙ, ද්විත්තං. පුථුජ්ජනො, පුථුභූතං.

对于`putha`一词，当其后接辅音时，其尾音变为`u`，且[后随辅音]重复。例如：`puthujjano`、`puthubhūtaṃ`。

බ්‍යඤ්ජනෙති කිං? පුථ අයං. ‘‘පුථස්ස අ පුථ’’ඉති සමාසෙනෙව සිද්ධෙ පුන අන්තග්ගහණාධිකාරෙන ක්වචි අපුථන්තස්සාපි උත්තං සරෙ.

为何说“后接辅音时”？[答：]`Putha ayaṃ`。又，虽仅通过复合词即可成立，但因再次使用“anto”(词尾)这一准则，故有时即便词尾非`putha`，当其后接元音时，其尾音亦变为`u`。

මනො අඤ්ඤං මනුඤ්ඤං, එවං ඉමං එවුමං, පරලොපො, ඉති එවං ඉත්වෙවං, උකාරස්ස වකාරො.

`Mano aññaṃ`变为`manuññaṃ`；同样，`imaṃ`变为`evumaṃ`，此为后音省略(`paralopo`)。`iti evaṃ`变为`itvevaṃ`，此为`u`音变为`v`音。

අවකාසො, අවනද්ධො, අවවදති, අවසානමිතීධ –

`Avakāso`、`avanaddho`、`avavadati`、`avasānaṃ`，在此诸例中——

‘‘ක්වචි බ්‍යඤ්ජනෙ’’ති ච වත්තතෙ.

且承前“kvaci byañjane”(有时后接辅音时)之规定。

45. ඔ අවස්ස.

45. `ava`[替换]为`o`。

අවඉච්චෙතස්ස උපසග්ගස්ස ඔකාරො හොති ක්වචි බ්‍යඤ්ජනෙ පරෙ. ඔකාසො, ඔනද්ධො, ඔවදති, ඔසානං.

前缀`ava`，当其后有时接辅音时，变为`o`。例如：`okāso`、`onaddho`、`ovadati`、`osānaṃ`。

ක්වචීති කිං? අවසානං, අවසුස්සතු.

为何说“有时”？[是为例外，]如`avasānaṃ`、`avasussatu`。

බ්‍යඤ්ජනෙති කිං? අවයාගමනං, අවෙක්ඛති.

为何说“后接辅音时”？[是为例外，]如`avayāgamanaṃ`、`avekkhati`。

අවගතෙ සූරියෙ, අවගච්ඡති, අවගහෙත්වා ඉතීධ –

`Avagate sūriye`、`avagacchati`、`avagahetvā`，在此诸例中——

‘‘අවස්සෙ’’ති වත්තතෙ ඔග්ගහණඤ්ච.

承前“avassa”(对于`ava`)之规定，并论及`o`音。

46. තබ්බිපරීතූපපදෙ බ්‍යඤ්ජනෙ ච.

46. [替换为]与彼[`o`]相反之音，当其为前缀且后接辅音时。

අවසද්දස්ස උපපදෙ තිට්ඨමානස්ස තස්සොකාරස්ස විපරීතො ච හොති බ්‍යඤ්ජනෙ පරෙ.

当`ava`一词作为前缀，且其后接辅音时，则有与彼`o`音相反之音的替换。

තස්ස විපරීතො තබ්බිපරීතො, උපොච්චාරිතං පදං උපපදං, ඔකාරවිපරීතොති උකාරස්සෙතං අධිවචනං. චසද්දො කත්ථචි [Pg.34] නිවත්තනත්ථො, ද්විත්තං. උග්ගතෙ සූරියෙ, උග්ගච්ඡති, උග්ගහෙත්වා.

`Tabbiparīto`即“其相反”。`Upapada`即先言之词。“`o`音之相反”是`u`音的异名。`ca`字有时为中止义，[有时则表示辅音]重复。例如：`Uggate sūriye`、`uggacchati`、`uggahetvā`。

අතිප්පඛො තාව, පරසතං, පරසහස්සං ඉතීධ –

`Atippakho tāva`、`parasataṃ`、`parasahassaṃ`，在此诸例中——

‘‘ආගමො’’ති වත්තතෙ.

承前“āgamo”(增音)之规定。

47. ක්වචි ඔ බ්‍යඤ්ජනෙ.

47. 有时于辅音前增补`o`音。

බ්‍යඤ්ජනෙ පරෙ ක්වචි ඔකාරාගමො හොතීති අතිප්ප පරසද්දෙහි ඔකාරාගමො ‘‘යවමද’’ඉච්චාදිසුත්තෙ චසද්දෙන අතිප්පතො ගකාරාගමො ච.

当后接辅音时，有时增补`o`音。因此，于`atippa`、`para`等词后增补`o`音；又，在“yavamada”等经中，因`ca`字，于`atippa`后亦增补`g`音。

අතිප්පගො ඛො තාව, පරොසතං, පරොසහස්සං, එත්ථ ‘‘සරා සරෙ ලොප’’න්ති පුබ්බස්සරලොපො.

例如：`Atippago kho tāva`、`parosataṃ`、`parosahassaṃ`。此处，依“`sarā sare lopaṃ`”(元音前元音省略)之规定，乃前元音省略。

මනමයං, අයමයං ඉතීධ ‘‘මනොගණාදීන’’න්ති වත්තතෙ.

在`Manamayaṃ`、`ayamayaṃ`等例中，适用“`manogaṇādīnaṃ`”(mano组等)之规定。

48. එතෙසමො ලොපෙ.

48. 对于此等[词]，当[格]尾省略时，[尾音变]为`o`。

එතෙසං මනොගණාදීනමන්තො ඔත්තමාපජ්ජතෙ විභත්තිලොපෙ කතෙ.

此等`manogaṇa`(mano组)等词，当语基之格尾省略时，其尾音变为`o`。

මනොමයං, අයොමයං, එවං මනොසෙට්ඨා, අයොපත්තො, තපොධනො, තමොනුදො, සිරොරුහො, තෙජොකසිණං, රජොජල්ලං, අහොරත්තං, රහොගතො.

例如：`Manomayaṃ`、`ayomayaṃ`；同样有`manoseṭṭhā`、`ayopatto`、`tapodhano`、`tamonudo`、`siroruho`、`tejokasiṇaṃ`、`rajojallaṃ`、`ahorattaṃ`、`rahogato`。

ආදිසද්දෙන ආපොධාතු, වායොධාතු.

由“ādi”(等)字，[可知亦包含]`āpodhātu`、`vāyodhātu`。

සීහගතියා වාධිකාරතො ඉධ න භවති, මනමත්තෙන මනච්ඡට්ඨානං, අයකපල්ලං, තමවිනොදනො, මනආයතනං.

依“或”(`vā`)之准则，或依“狮子步”之理，此处不发生[音变]。例如：`manamattena`、`manacchaṭṭhānaṃ`、`ayakapallaṃ`、`tamavinodano`、`manaāyatanaṃ`。

ඉති බ්‍යඤ්ජනසන්ධිවිධානං නිට්ඨිතං.

如是，辅音连声法终。

නිග්ගහීතසන්ධිවිධාන

鼻音连音法

අථ [Pg.35] නිග්ගහීතසන්ධි වුච්චතෙ.

现在宣说鼻音连音。

තණ්හං කරො, රණං ජහො, සං ඨිතො, ජුතිං ධරො, සං මතො ඉතීධ ‘‘නිග්ගහීත’’න්ති අධිකාරො, ‘‘බ්‍යඤ්ජනෙ’’ති වත්තතෙ.

如：Taṇhaṃ karo、raṇaṃ jaho、saṃ ṭhito、jutiṃ dharo、saṃ mato。于此，以“鼻音(niggahīta)”为章则，“于辅音[前]”之规则适用。

49. වග්ගන්තං වා වග්ගෙ.

49. [鼻音]于同品[辅音前]，或成其品之末音。

වග්ගභූතෙ බ්‍යඤ්ජනෙ පරෙ නිග්ගහීතං ඛො වග්ගන්තං වා පප්පොතීති නිමිත්තානුස්වරානං ඨානාසන්නවසෙන තබ්බග්ගපඤ්චමො හොති. වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො. තෙන ‘‘තණ්හඞ්කරො, රණඤ්ජහො, සණ්ඨිතො, ජුතින්ධරො, සම්මතො’’තිආදීසු නිච්චං.

有同品辅音于后时，鼻音(niggahīta)或可变成其品之末音。即，依所缘[辅音]与所发[鼻]音之发音部位邻近故，变成其品之第五个字母。此中“或(vā)”字，是为定限选择义。是故，于“taṇhaṅkaro、raṇañjaho、saṇṭhito、jutindharo、sammato”等中，恒常[如此]。

තඞ්කරොති තං කරොති, තඞ්ඛණං තංඛණං, සඞ්ගහො සංගහො, තඞ්ඝතං තං ඝතං. ධම්මඤ්චරෙ ධම්මං චරෙ, තඤ්ඡන්නං තං ඡන්නං, තඤ්ජාතං තං ජාතං, තඤ්ඤාණං තං ඤාණං. තණ්ඨානං තං ඨානං, තණ්ඩහති භං ඩහති. තන්තනොති තං තනොති, තන්ථිරං තං ථිරං, තන්දානං තං දානං, තන්ධනං තං ධනං, තන්නිච්චුතං තං නිච්චුතං. තම්පත්තො තං පත්තො, තම්ඵලං තං ඵලං, තෙසම්බොධො තෙසං බොධො, සම්භූතො සංභූතො, තම්මිත්තං තං මිත්තං. කිඞ්කතො කිං කතො, දාතුඞ්ගතො දාතුං ගතොති එවමාදීසු විකප්පෙන.

如：Taṅkaroti (taṃ karoti)、taṅkhaṇaṃ (taṃ khaṇaṃ)、saṅgaho (saṃgaho)、taṅghataṃ (taṃ ghataṃ)。Dhammañcare (dhammaṃ care)、tañchannaṃ (taṃ channaṃ)、tañjātaṃ (taṃ jātaṃ)、taññāṇaṃ (taṃ ñāṇaṃ)。Taṇṭhānaṃ (taṃ ṭhānaṃ)、taṇḍahati (taṃ ḍahati)。Tantanoti (taṃ tanoti)、tanthiraṃ (taṃ thiraṃ)、tandānaṃ (taṃ dānaṃ)、tandhanaṃ (taṃ dhanaṃ)、tanniccutaṃ (taṃ niccutaṃ)。Tampatto (taṃ patto)、tamphalaṃ (taṃ phalaṃ)、tesambodho (tesaṃ bodho)、sambhūto (saṃbhūto)、tammittaṃ (taṃ mittaṃ)。Kiṅkato (kiṃ kato)、dātuṅgato (dātuṃ gato)。于此等[例]中，是为选择性。

ඉධ න භවති, න තං කම්මං කතං සාධු, සරණං ගච්ඡාමි.

于此则不然。如：na taṃ kammaṃ kataṃ sādhu、saraṇaṃ gacchāmi。

සති චොපරි වාග්ගහණෙ විජ්ඣන්තරෙ වා ඉධ වාග්ගහණකරණමත්ථන්තරවිඤ්ඤාපනත්ථං, තෙන නිග්ගහීතස්ස සංඋපසග්ගපුමන්තස්ස ලෙ ලකාරො. යථා – පටිසංලීනො පටිසල්ලීනො, එවං පටිසල්ලාණො, සල්ලක්ඛණා, සල්ලෙඛො, සල්ලාපො, පුංලිඞ්ගං පුල්ලිඞ්ගං.

虽然于上文或于他处规则中已有“或”字，但此处再作“或”字，是为了晓喻别义。是故，前缀“saṃ”及“puṃ”之末的鼻音，于“l”[音]前，变成“l”。例如：paṭisaṃlīno [成] paṭisallīno，同理，paṭisallāṇo、sallakkhaṇā、sallekho、sallāpo，puṃliṅgaṃ [成] pulliṅgaṃ。

පච්චත්තං එව, තං එව, තඤ්හි තස්ස, එවඤ්හි වො ඉතීධ ‘‘වා’’ති අධිකාරො.

Paccattaṃ eva、taṃ eva、tañhi tassa、evañhi vo——于此，以“或(vā)”为章则。

50. එහෙ [Pg.36] ඤං.

50. [鼻音]于“e”、“h”[音]前，[成]“ñ”。

එකාරහකාරෙ පරෙ නිග්ගහීතං ඛො ඤකාරං පප්පොති වා, එකාරෙ ඤාදෙසස්ස ද්විභාවො.

有“e”、“h”音于后时，鼻音(niggahīta)或可变成“ñ”音；于“e”音前，所代之“ñ”音会重叠。

පච්චත්තඤ්ඤෙවපච්චත්තං එව, තඤ්ඤෙව තං එව, තඤ්හි තස්ස තඤ්හි තස්ස, එවඤ්හි වො එවඤ්හි වො.

如：Paccattaññeva (paccattaṃ eva)、taññeva (taṃ eva)、tañhi tassa (taṃ hi tassa)、evañhi vo (evaṃ hi vo)。

වවත්ථිතවිභාසත්තා වාසද්දස්ස එවහිනිපාතතො අඤ්ඤත්ථ න හොති, යථා – එවමෙතං, එවං හොති.

因“或(vā)”字是为定限选择义，故[此规则]除在小品词“eva”与“hi”之后，不用于他处。例如：evametaṃ、evaṃ hoti。

සංයොගො, සංයොජනං, සංයතො, සංයාචිකාය, යං යදෙව, ආනන්තරිකං යමාහු ඉතීධ ‘‘ඤ’’මිති වත්තතෙ.

Saṃyogo、saṃyojanaṃ、saṃyato、saṃyācikāya、yaṃ yadeva、ānantarikaṃ yamāhu——于此，“ñam”之规则适用。

51. ස යෙ ච.

51. 与“y”[音]合。

නිග්ගහීතං ඛො යකාරෙ පරෙ සහ යකාරෙන ඤකාරං පප්පොති වා, ඤාදෙසස්ස ද්විත්තං.

有“y”音于后时，鼻音(niggahīta)连同“y”音，或可变成重叠的“ñ”音。

සඤ්ඤොගො සංයොගො, සඤ්ඤොජනං සංයොජනං, සඤ්ඤතො සංයතො, සඤ්ඤාචිකාය සංයාචිකාය, යඤ්ඤදෙව යං යදෙව, ආනන්තරිකඤ්ඤමාහු ආනන්තරිකං යමාහු.

如：Saññogo (saṃyogo)、saññojanaṃ (saṃyojanaṃ)、saññato (saṃyato)、saññācikāya (saṃyācikāya)、yaññadeva (yaṃ yadeva)、ānantarikaññamāhu (ānantarikaṃ yamāhu)。

වාසද්දස්ස වවත්ථිතවිභාසත්තාව සංපදන්තතො ච සබ්බනාමයකාරපරතො ච නිග්ගහීතා අඤ්ඤත්ථ න හොති. යථා – එතං යොජනං, තං යානං, සරණං යන්ති.

因“或(vā)”字是为定限选择义，故此[规则]除用于词“saṃ”之末，及代词之后遇“y”音外，不用于他处。例如：etaṃ yojanaṃ、taṃ yānaṃ、saraṇaṃ yanti。

එත්ථ ච ‘‘සහ යෙ චා’’ති වත්තබ්බෙ ‘‘ස යෙ චා’’ති වචනතො සුත්තන්තෙසු සුඛුච්චාරණත්ථමක්ඛරලොපොපීති දට්ඨබ්බං, තෙන පටිසඞ්ඛාය යොනිසො පටිසඞ්ඛා යොනිසො, සයං අභිඤ්ඤාය සච්ඡිකත්වා සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා, පරියෙසනාය පරියෙසනාතිආදි සිජ්ඣති.

于此，当言“saha ye ca”时，[经中]作“sa ye ca”，当知此亦是为便于读诵而省略字母。由此，paṭisaṅkhāya yoniso [成] paṭisaṅkhā yoniso、sayaṃ abhiññāya sacchikatvā [成] sayaṃ abhiññā sacchikatvā、pariyesanāya [成] pariyesanā 等[形式]得以成立。

තං [Pg.37] අහං බ්‍රූමි, යං ආහු, ධනං එව, කිං එතං, නින්දිතුං අරහති, යං අනිච්චං, තං අනත්තා, එතං අවොච, එතං එව ඉච්චත්‍ර –

Taṃ ahaṃ brūmi、yaṃ āhu、dhanaṃ eva、kiṃ etaṃ、nindituṃ arahati、yaṃ aniccaṃ、taṃ anattā、etaṃ avoca、etaṃ eva——于此：

52. මදා සරෙ.

52. [鼻音]于元音前，[成]“m”、“d”。

නිග්ගහීතස්ස ඛො සරෙ පරෙ මකාරදකාරාදෙසා හොන්ති වා. එත්ථ ච වාසද්දාධිකාරස්ස වවත්ථිතවිභාසත්තා දකාරො යතෙතසද්දතො පරස්සෙව.

有元音于后时，鼻音(niggahīta)或可代为“m”音或“d”音。于此，因‘或(vā)’字之章则是为定限选择义，故“d”音仅用于“ya”、“ta”、“eta”等词之后。

තමහං බ්‍රූමි, යමාහු, ධනමෙව, කිමෙතං, නින්දිතුමරහති, යදනිච්චං, තදනත්තා, එතදවොච, එතදෙව.

如：Tamahaṃ brūmi (taṃ ahaṃ brūmi)、yamāhu (yaṃ āhu)、dhanameva (dhanaṃ eva)、kimetaṃ (kiṃ etaṃ)、ninditumarahati (nindituṃ arahati)、yadaniccaṃ (yaṃ aniccaṃ)、tadanattā (taṃ anattā)、etadavoca (etaṃ avoca)、etadeva (etaṃ eva)。

වාති කිං? තං අහං, එතං එව, අක්කොච්ඡි මං අවධි මං.

言“或(vā)”者何？如：Taṃ ahaṃ、etaṃ eva、akkocchi maṃ avadhi maṃ。

එත්ථ ච මදාති යොගවිභාගෙන බ්‍යඤ්ජනෙපි වා මකාරො. තෙන ‘‘බුද්ධම සරණම ගච්ඡාමී’’තිආදි සිජ්ඣති.

于此，通过对“madā”规则的分解，“m”音于辅音前亦可选择性出现。是故，“buddhama saraṇama gacchāmī”等[形式]得以成立。

තාසං අහං සන්තිකෙ, විදූනං අග්ගං, තස්ස අදාසිං අහං ඉතීධ ‘‘සරෙ’’ති වත්තතෙ.

Tāsaṃ ahaṃ santike、vidūnaṃ aggaṃ、tassa adāsiṃ ahaṃ——于此，“于元音[前](sare)”之规则适用。

53. ක්වචි ලොපං.

53. 有时省略。

නිග්ගහීතං ඛො සරෙ පරෙ ලොපං පප්පොති ක්වචි ඡන්දානුරක්ඛණෙ සුඛුච්චාරණට්ඨානෙ. පුබ්බස්සරලොපො, පරස්ස අසංයොගන්තස්ස දීඝො.

有元音于后时，鼻音(niggahīta)有时会被省略，[此乃]为守护音韵及便于读诵之处。[有时亦有]前元音省略，后方非结合辅音结尾之元音变长。

තාසාහං සන්තිකෙ, විදූනග්ගං, තස්ස අදාසාහං, තථාගතාහං, එවාහං, ක්‍යාහං.

如：Tāsāhaṃ santike、vidūnaggaṃ、tassa adāsāhaṃ、tathāgatāhaṃ、evāhaṃ、kyāhaṃ。

ක්වචීති කිං? එවමස්ස, කිමහං.

言“有时(kvaci)”者何？如：Evamassa、kimahaṃ。

අරියසච්චානං දස්සනං, එතං බුද්ධානං සාසනං, සංරත්තො, සංරාගො, සංරම්භො, අවිසංහාරො, චිරං පවාසිං, ගන්තුං කාමො, ගන්තුං මනො ඉතීධ ‘‘ක්වචි ලොප’’න්ති වත්තතෙ.

如：Ariyasaccānaṃ dassanaṃ（见圣谛）、etaṃ buddhānaṃ sāsanaṃ（此为诸佛之教）、saṃratto（染著）、saṃrāgo（贪染）、saṃrambho（暴怒）、avisaṃhāro（不退缩）、ciraṃ pavāsiṃ（久住异乡）、gantuṃ kāmo（欲去）、gantuṃ mano（意欲去）。于此等处，适用“kvaci lopa”（有时省略）之规则。

54. බ්‍යඤ්ජනෙ [Pg.38] ච.

54. 于辅音前亦然。

නිග්ගහීතං ඛො බ්‍යඤ්ජනෙ ච පරෙ ලොපං පප්පොති ක්වචි ඡන්දානුරක්ඛණාදිම්හි. රකාරහකාරෙසු උපසග්ගන්තස්ස දීඝො.

鼻音（niggahīta）在辅音之前，有时为保持音律等原因，亦被省略。于r音与h音前，前缀之末（元音）变长。

අරියසච්චාන දස්සනං, එතං බුද්ධාන සාසනං, සාරත්තො, සාරාගො, සාරම්භො, අවිසාහාරො, චිරප්පවාසිං, ද්විත්තං, ගන්තුකාමො, ගන්තුමනො.

如：Ariyasaccāna dassanaṃ（见圣谛）、etaṃ buddhāna sāsanaṃ（此为诸佛之教）、sāratto（染著）、sārāgo（贪染）、sārambho（暴怒）、avisāhāro（不退缩）、cirappavāsiṃ（久住异乡）、dvittaṃ（双重）、gantukāmo（欲去）、gantumano（意欲去）。

ක්වචීති කිං? එතං මඞ්ගලමුත්තමං.

为何说“kvaci”（有时）？如：Etaṃ maṅgalamuttamaṃ（此为无上吉祥）。

කතං ඉති, කිං ඉති, අභිනන්දුං ඉති, උත්තත්තං ඉව, චක්කං ඉව, කලිං ඉදානි, කිං ඉදානි, ත්වං අසි, ඉදං අපි, උත්තරිං අපි, දාතුං අපි, සදිසං එව ඉතීධ ‘‘නිග්ගහීතම්හා, ලොප’’න්ති ච වත්තතෙ.

如：Kataṃ iti（已作，如是）、kiṃ iti（何，如是）、abhinanduṃ iti（已欢喜，如是）、uttattaṃ iva（如炽热之物）、cakkaṃ iva（如轮）、kaliṃ idāni（今为恶运）、kiṃ idāni（今为何）、tvaṃ asi（汝是）、idaṃ api（此亦）、uttariṃ api（更有）、dātuṃ api（亦为布施）、sadisaṃ eva（恰如）。于此等处，适用“niggahītamhā, lopa”（于鼻音后，省略）之规则。

55. පරො වා සරො.

55. 或后方元音（省略）。

නිග්ගහීතම්හා පරො සරො ලොපං පප්පොති වා. නිග්ගහීතස්ස වග්ගන්තත්තං.

鼻音（niggahīta）之后元音，或可省略。鼻音则变为（后方辅音之）同类鼻音。

කතන්ති, කින්ති, අභිනන්දුන්ති, උත්තත්තංව, චක්කංව, කලින්දානි, කින්දානි, ත්වංසි, ඉදම්පි, උත්තරිම්පි, දාතුම්පි, සදිසංව.

如：Katanti（已作，如是）、kinti（何，如是）、abhinandunti（已欢喜，如是）、uttattaṃva（如炽热之物）、cakkaṃva（如轮）、kalindāni（今为恶运）、kindāni（今为何）、tvaṃsi（汝是）、idampi（此亦）、uttarimpi（更有）、dātumpi（亦为布施）、sadisaṃva（恰如）。

වාති කිං? කතං ඉති, කිමිති, දාතුමපි, සාමං එව.

为何说“vā”（或）？如：Kataṃ iti（已作，如是）、kimiti（何，如是）、dātumapi（亦为布施）、sāmaṃ eva（亲自）。

අයම්පි වාසද්දස්ස වවත්ථිතවිභාසත්තා ඉතීවීදානිසීපෙවාදිතො අඤ්ඤත්ථ න හොති. යථා – අහං එත්ථ, එතං අහොසි.

此亦因“vā”（或）一词为“限定选择”（vavatthitavibhāsā），故于“iti”、“iva”、“idāni”、“sī”、“eva”等词之外，此规则不适用。例如：ahaṃ ettha（我于此）、etaṃ ahosi（此曾是）。

එවං අස්ස තෙ ආසවා, පුප්ඵං අස්සා උප්පජ්ජති ඉතීධ සරෙ පරෙ ලුත්තෙ විපරිණාමෙන ‘‘පරස්මිං, සරෙ, ලුත්තෙ’’ති ච වත්තතෙ.

如：Evaṃ assa te āsavā（如是，彼之诸漏）、pupphaṃ assā uppajjati（于其处生花）。于此，当后方元音被省略时，因其转变，故适用“parasmiṃ, sare, lutte”（于后方元音被省略时）之规则。

56. බ්‍යඤ්ජනො [Pg.39] ච විසඤ්ඤොගො.

56. 辅音亦非结合。

නිග්ගහීතම්හා පරස්මිං සරෙ ලුත්තෙ බ්‍යඤ්ජනො සඤ්ඤොගො චෙ, විසඤ්ඤොගොව හොතීති සංයොගෙකදෙසස්ස පුරිමබ්‍යඤ්ජනස්ස ලොපො.

当鼻音（niggahīta）之后的元音被省略时，若其后的辅音为结合（saññoga）者，则变为非结合（visaññoga），亦即省略该结合音中之前一辅音。

ද්වින්නං බ්‍යඤ්ජනානමෙකත්‍ර ඨිති සඤ්ඤොගො, ඉධ පන සංයුජ්ජතීති සඤ්ඤොගො, පුරිමො වණ්ණො, විගතො සඤ්ඤොගො අස්සාති විසඤ්ඤොගො, පරො.

二辅音并立为“结合”（saññogo）。然于此，前一音因其结合，故称“结合”（saññogo）；后一音因其结合已失，故称“非结合”（visaññogo）。

එවං ස තෙ ආසවා, පුප්ඵංසා උප්පජ්ජති.

如：Evaṃ sa te āsavā（如是，彼之诸漏）、pupphaṃsā uppajjati（于其处生花）。

ලුත්තෙති කිං? එවමස්ස.

为何说“lutte”（被省略时）？如：Evamassa（如是于彼）。

චසද්දෙන තිණ්ණං බ්‍යඤ්ජනානං සරූපසංයොගොපි විසඤ්ඤොගො හොති. යථා – අග්‍යාගාරං, වුත්‍යස්ස.

由“ca”一词，三辅音之同形结合（sarūpasaṃyoga）亦变为非结合（visaññoga）。例如：agyāgāraṃ（火室）、vutyassa（应说于彼）。

චක්ඛු උදපාදි, අව සිරො, යාවචිධ භික්ඛවෙ, අණුථූලානි, ත සම්පයුත්තා ඉභීධ ‘‘සරෙ, ආගමො, ක්වචි, බ්‍යඤ්ජනෙ’’ති ච වත්තතෙ.

如：Cakkhu udapādi（眼已生）、ava siro（头向下）、yāva ca idha bhikkhave（诸比丘，乃至在此）、aṇu thūlāni（微细与粗大）、ta sampayuttā（与彼相应）。于此等处，适用“sare, āgamo, kvaci, byañjane”（于元音前、插入、有时、于辅音前）之规则。

57. නිග්ගහිතඤ්ච.

57. 以及鼻音。

නිග්ගහීතඤ්ච ආගමො හොති සරෙ වා බ්‍යඤ්ජනෙ වා ක්වචි සුඛුච්චාරණට්ඨානෙ. නිග්ගහීතස්ස රස්සානුගතත්තා රස්සතොයෙවායං.

鼻音（niggahīta）亦作为增音，为发音便利，有时于元音前或辅音前被插入。因鼻音随附于短元音，故此（增音）仅发生于短元音之后。

චක්ඛුං උදපාදි, අවංසිරො, යාවඤ්චිධ භික්ඛවෙ, අණුංථූලානි, තංසම්පයුත්තා, එවං තඞ්ඛණෙ, තංසභාවො.

如：Cakkhuṃ udapādi（眼已生）、avaṃsiro（头向下）、yāvañcidha bhikkhave（诸比丘，乃至在此）、aṇuṃthūlāni（微细与粗大）、taṃsampayuttā（与彼相应）、evaṃ taṅkhaṇe（即于彼时）、taṃsabhāvo（即彼自性）。

ක්වචීති කිං? න හි එතෙහි, ඉධ චෙව.

为何说“kvaci”（有时）？如：Na hi etehi（非因此等）、idha ceva（亦即于此）。

එවං වුත්තෙ, තං සාධු, එකං සමයං භගවා, අග්ගිංව සනමං ඉතීධ ලොපාදෙසකාරියෙ සම්පත්තෙ යෙභුය්‍යෙන තදපවාදත්ථමාහ.

如：Evaṃ vutte（如是说时）、taṃ sādhu（彼为善哉）、ekaṃ samayaṃ bhagavā（一时，世尊）、aggiṃva sandhamaṃ（如吹燃火焰）。于此等处，当省略与替换之规则可适用时，为示其例外，多说此（新则）。

58. අං [Pg.40] බ්‍යඤ්ජනෙ නිග්ගහීතං.

58. 于辅音前，鼻音（niggahīta）为“aṃ”。

නිග්ගහීතං ඛො බ්‍යඤ්ජනෙ පරෙ අංඉති හොති.

诚然，于辅音之前，鼻音（niggahīta）变为“aṃ”。

අකාරො උච්චාරණත්ථො, ‘‘සරලොපො’’තිආදිනා පුබ්බස්සරලොපො වා.

其中“a”音是为发音之便。或依“saralopo”（元音省略）等规则，省略前一元音。

එවං වුත්තෙ, තං සාධු, එකං සමයං භගවා, අග්ගිංව සන්ධමං.

如：Evaṃ vutte（如是说时）、taṃ sādhu（彼为善哉）、ekaṃ samayaṃ bhagavā（一时，世尊）、aggiṃva sandhamaṃ（如吹燃火焰）。

ඉධ අවුත්තවිසෙසානම්පි වුත්තනයාතිදෙසත්ථමතිදෙසමාහ.

于此，为将已说之法类推适用于未说之特例，故说类推（atidesa）之规则。

59. අනුපදිට්ඨානං වුත්තයොගතො.

59. 未指示者，依已说之用法。

යෙ ඉධ අම්හෙහි විසෙසතො න උපදිට්ඨා උපසග්ගනිපාතාදයො, තෙසං වුත්තයොගතො වුත්තනයෙන සරසන්ධාදීසු වුත්තනයානුසාරෙන රූපසිද්ධි වෙදිතබ්බා.

于此，我等未特别指示之前缀、不变词等，其词形之成就，当于元音连声等中，由已说之应用，依已说之理而知。

තෙන ‘‘දො ධස්ස චා’’ති සුත්තෙ චසද්දෙන පරියාදීනං රහනාදිවණ්ණස්ස විපරියයො යවාදීහි, යථා – පරියුදාහාසි පයිරුදාහාසි, අරියස්ස අයිරස්ස, බහ්වාබාධො බව්හාබාධො, න අභිනෙය්‍ය අනභිනෙය්‍ය.

是故，于“do dhassa cā”此一经中，藉由“ca”字，pari等词之ra、ha等字母与ya、va等字母互换。例如：pariyudāhāsi payirudāhāsi，ariyassa ayirassa，bahvābādho bavhābādho，na abhineyya anabhineyya。

‘‘තං ඉමිනාපි ජානාථා’’ති එත්ථ ‘‘පරො වා සරො’’ති සරෙ ලුත්තෙ ‘‘තත්‍රාකාරො’’ති යොගවිභාගෙන අකාරො නිග්ගහීතස්ස දකාරො, තදමිනාපි ජානාථ ඉච්චාදි.

于“taṃ imināpi jānāthā”句中，当依“paro vā saro”之规省略元音时，通过对“tatrākāro”作“规则分析”(yogavibhāga)，鼻音(niggahīta)变为d音，并加入a音，（形成）tadamināpi jānātha等。

ඉති නිග්ගහීතසන්ධිවිධානං නිට්ඨිතං.

如是，鼻音连声法终。

සඤ්ඤාවිධානං සරසන්ධි සන්ධි,නිසෙධනං බ්‍යඤ්ජනසන්ධි සන්ධි;

යො නිග්ගහීතස්ස ච සන්ධිකප්පෙ,සුනිච්ඡයො සොපි මයෙත්ථ වුත්තො.

术语规定、元音连声、连声；禁则、辅音连声、连声；以及鼻音连声章，其明确之决择，我亦于此宣说。

ඉති රූපසිද්ධියං සන්ධිකණ්ඩො

如是，于《词形成就》中为连声篇。

පඨමො.

第一。

2. නාමකණ්ඩ

2. 名篇

අථ [Pg.41] නාමිකවිභත්‍යාවතාරො වුච්චතෙ.

其次，宣说名格入门。

අත්ථාභිමුඛං නමනතො, අත්තනි චත්ථස්ස නාමනතො නාමං, දබ්බාභිධානං.

朝向于义而倾向，及于自身中命名其义，故为“名”，即事物之称谓。

තං පන දුවිධං අන්වත්ථරුළ්හීවසෙන, තිවිධං පුමිත්ථිනපුංසකලිඞ්ගවසෙන. යථා – රුක්ඛො, මාලා, ධනං.

彼又依随义与惯用分为二种；依阳性、阴性、中性分为三种。例如：树、花环、财富。

චතුබ්බිධං සාමඤ්ඤගුණක්‍රියායදිච්ඡාවසෙන, යථා – රුක්ඛො, නීලො, පාචකො, සිරිවඩ්ඪොතිආදි.

四种：依普通名、品质名、动作名、专有名词而分。例如：树、蓝色、厨师、吉祥增(Sirivaḍḍha)等。

අට්ඨවිධං අවණ්ණිවණ්ණුවණ්ණොකාරනිග්ගහීතන්තපකතිභෙදෙන.

八种：依词干结尾为a、i、u、o、鼻音及辅音之差别而分。

පුල්ලිඞ්ග

阳性

තත්ථ පඨමං අකාරන්තම්හා පුල්ලිඞ්ගා ජාතිනිමිත්තා පුරිසසද්දා ස්‍යාදිවිභත්තියො පරා යොජීයන්තෙ.

于中，首当于表种类之a结尾阳性词“purisa”后，连接si等格。

60. ජිනවචනයුත්තඤ්හි.

60. 确实符合胜者之言。

අධිකාරොයං. තත්ථ පඤ්ච මාරෙ ජිතවාති ජිනො, බුද්ධො. ජිනස්ස වචනං ජිනවචනං, තස්ස ජිනවචනස්ස යුත්තං ජිනවචනයුත්තං, තෙපිටකස්ස බුද්ධවචනස්ස මාගධිකාය සභාවනිරුත්තියා යුත්තං අනුරූපමෙවාති ඉදං අධිකාරත්ථං වෙදිතබ්බං.

此为总纲(adhikāra)。于中，“胜者”(jina)乃因战胜五魔，故为佛陀。胜者之言为“胜者言”(jinavacana)，与胜者言相应者为“与胜者言相应”(jinavacanayutta)，即与三藏佛语及摩揭陀(Māgadhikā)语之自性语相应、随顺，当知此为总纲之义。

සා මාගධී මූලභාසා, නරා යායාදිකප්පිකා;

බ්‍රහ්මානො ච’ස්සුතාලාපා, සම්බුද්ධා චාපි භාසරෙ.

彼摩揭陀语是根本语，初劫之人、未闻异语之梵天，以及诸佛，亦说此语。

අධිකාරො පන තිවිධො සීහගතිකමණ්ඩූකගතිකයථානුපුබ්බිකවසෙන, අයං පන සීහගතිකො පුබ්බාපරවිලොකනතො, යථානුපුබ්බිකොයෙව වා.

总纲(adhikāra)又依狮子行式(sīhagatika)、蛙跃式(maṇḍūkagatika)、次第式(yathānupubbika)而有三种。此复为狮子行式，因前后观照故；或亦是次第式。

සක්කතවිසදිසං [Pg.42] කත්වා ජිනවචනානුරූපවසෙන පකතිට්ඨපනත්ථං පරිභාසමාහ.

为建立规范，使其异于梵语(Sakkata)而随顺胜者之言，故说此通则(paribhāsā)。

61. ලිඞ්ගඤ්ච නිපච්චතෙ.

61. 语基亦被确定。

ලිඞ්ගංපාටිපදිකං, යථා යථා ජිනවචනයුත්තඤ්හි ලිඞ්ගං, තථා තථා ඉධ ලිඞ්ගං නිපච්චතෙ ඨපීයති. චසද්දෙන ධාතවො චාති ජිනවචනානුරූපතො ‘‘පුරිස’’ඉති ලිඞ්ගෙ ඨපිතෙ තතො තස්ස ධාතුප්පච්චයවිභත්තිවජ්ජිතස්ස අත්ථවතො සද්දස්ස ‘‘පරසමඤ්ඤා පයොගෙ’’ති පරිභාසතො ලිඞ්ගසඤ්ඤායං –

语基即词根(pāṭipadika)。语基愈与胜者之言相应，于此，语基愈被确定、建立。又，由“ca”字，词根(dhātu)亦然。如是，随顺胜者之言，于“purisa”此一语基被确立后，彼除去词根(dhātu)、后缀(paccaya)、语尾(vibhatti)而有义之词，依“他宗之名相为自用”(parasamaññā payoge)此一通则(paribhāsā)，得语基之名——

ඉතො පරං විභත්තිප්පච්චයාදිවිධානෙ සබ්බත්ථ ලිඞ්ගග්ගහණමනුවත්තතෙ.

自此以后，于语尾(vibhatti)、后缀(paccaya)等法中，处处皆承续“语基”之取用。

62. තතො ච විභත්තියො.

62. 其后为格(vibhatti)。

තතො ජිනවචනයුත්තෙහි ලිඞ්ගෙහි පරා විභත්තියො හොන්ති. චසද්දග්ගහණෙන තවෙතුනාදිපච්චයන්තනිපාතතොපි. කම්මාදිවසෙන, එකත්තාදිවසෙන ච ලිඞ්ගත්ථං විභජන්තීති විභත්තියො.

其后，于符合胜者之言的语基之后，有诸格。由取“ca”字，亦于tave、tuna等后缀结尾词及不变词后。因依业(kamma)等及一(ekatta)等而分别语基之义，故为“格”(vibhatti)。

කා ච පන තා විභත්තියො? ‘‘විභත්තියො’’ති අධිකාරො.

然则，彼诸格(vibhatti)为何？“诸格”为总纲(adhikāra)。

63. සියො, අංයො, නාහි, සනං, ස්මාහි, සනං, ස්මිංසු.

63. si, yo; aṃ, yo; nā, hi; sa, naṃ; smā, hi; sa, naṃ; smiṃ, su.

ස්‍යාදයො ද්විසත්ත විභත්තියො නාම හොන්ති. තත්ථ සි, යො ඉති පඨමා, අං, යො ඉති දුතියා, නා, හි ඉති තතියා, ස, නං ඉති චතුත්ථී, ස්මා, හි ඉති පඤ්චමී, ස, නං ඉති ඡට්ඨී, ස්මිං, සු ඉති සත්තමී.

si等十四格名为格。于中，si、yo为第一格(paṭhamā)；aṃ、yo为第二格(dutiyā)；nā、hi为第三格(tatiyā)；sa、naṃ为第四格(catutthī)；smā、hi为第五格(pañcamī)；sa、naṃ为第六格(chaṭṭhī)；smiṃ、su为第七格(sattamī)。

ඉදං [Pg.43] පන සඤ්ඤාධිකාරපරිභාසාවිධිසුත්තෙසු සඤ්ඤාසුත්තන්ති දට්ඨබ්බං, වුත්තඤ්හි වුත්තියං ‘‘විභත්තිඉච්චනෙන ක්වත්ථො, අම්හස්ස මමං සවිභත්තිස්ස සෙ’’ති, ඉතරථා පුරිමසුත්තෙන එකයොගො කත්තබ්බොති. එත්ථ ච පඨමාදිවොහාරො, එකවචනාදිවොහාරො ච අන්වත්ථවසෙන, පරසමඤ්ඤාවසෙන වා සිද්ධොති වෙදිතබ්බො.

此当知为名相(saññā)、总纲(adhikāra)、通则(paribhāsā)、规定(vidhi)诸经中之名相经(saññāsutta)。诚如注疏(vutti)中所说：“‘vibhatti’此言何用？用于‘amhassa mamaṃ savibhattissa se’等处。”否则，当与前经合为一法。于此，“第一”等语及“一数”等语，当知或依随义，或依他宗之名相而成就。

එකස්ස වචනං එකවචනං, බහූනං වචනං බහුවචනං, ද්වින්නං පූරණී දුතියාතිආදි, ඉතරථා පුරිමසුත්තෙ චසද්දෙන සඤ්ඤාකරණෙ අප්පකතනිරත්ථකවිධිප්පසඞ්ගො සියා.

一者之言为一数(ekavacana)，多者之言为多数(bahuvacana)，二者之补足为第二(dutiyā)等。否则，若于前经中以“ca”字作名相，则有未作、无义规定之过。

‘‘ජිනවචනයුත්තඤ්හි, ලිඞ්ගඤ්ච නිපච්චතෙ’’ති ච වත්තතෙ. ඉධ පන පදනිප්ඵාදනම්පි ජිනවචනස්සාවිරොධෙනාති ඤාපෙතුං පරිභාසන්තරමාහ.

“‘确实符合胜者之言，词性(liṅga)也因此而确定’之说也存在。此处是为了表明即使是词语的构成(padanipphādana)也不与胜者之言相违背，因此说了另一种总纲(paribhāsa)。”

64. තදනුපරොධෙන.

64. 不违背彼。

යථා යථා තෙසං ජිනවචනානං උපරොධො න හොති, තථා තථා ඉධ ලිඞ්ගං, චසද්දෙනාඛ්‍යාතඤ්ච නිපච්චතෙ, නිප්ඵාදීයතීති අත්ථො. තෙනෙව ඉධ ච ආඛ්‍යාතෙ ච ද්විවචනාග්ගහණං, සක්කතවිසදිසතො විභත්තිප්පච්චයාදිවිධානඤ්ච කතන්ති දට්ඨබ්බං.

只要那些胜者之言不被违背，在此处，词性(liṅga)以及由“ca”字所指的动词(ākhyāta)就会被确定，即“被构成”之义。因此，应当理解：此处以及动词中不采用双数(dvivacana)，并且已经制定了与梵语(sakkata)不同而在变格(vibhatti)、后缀(paccaya)等方面的规则。

තත්ථ අවිසෙසෙන සබ්බස්‍යාදිවිභත්තිප්පසඞ්ගෙ ‘‘වත්තිච්ඡානුපුබ්බිකා සද්දප්පවත්තී’’ති වත්තිච්ඡාවසා –

其中，在没有差别地适用所有syādi变格(vibhatti)时，因为“语词的使用依随语者之意愿(vatticchānupubbikā saddappavattī)”，所以依照语者之意愿——

65. ලිඞ්ගත්ථෙ පඨමා.

65. 在词性义中用第一格(paṭhamā)。

ලිඞ්ගත්ථාභිධානමත්තෙ පඨමාවිභත්ති හොතීති පඨමා. තත්ථාපි අනියමෙනෙකවචනබහුවචනප්පසඞ්ගෙ ‘‘එකම්හී වත්තබ්බෙ එකවචන’’න්ති පරිභාසතො ලිඞ්ගත්ථස්සෙකත්තවචනිච්ඡායං පඨමෙකවචනං සි.

于仅表示词性义之处，使用第一格(paṭhamā)变格(vibhatti)，是为第一格。于此，当单复数不确定地适用时，依“若欲表达一，则用单数(ekamhī vattabbe ekavacana)”之总纲(paribhāsa)，在希望表达词性义的单一性时，则使用第一格单数si。

‘‘අතො නෙනා’’ති ඉතො ‘‘අතො’’ති වත්තතෙ, ලිඞ්ගග්ගහණඤ්ච.

从“Ato nenā”中，“ato”一词延续适用，以及词性(liṅga)的取用也延续适用。

66. සො[Pg.44].

66. So.

සි, ඔඉති ද්විපදමිදං. ලිඞ්ගස්ස අකාරතො පරස්ස සිවචනස්ස ඔකාරො හොති.

此为二词：si、o。于以a结尾的词性(liṅga)后，si格(sivacana)变为o。

සුත්තෙසු හි පඨමානිද්දිට්ඨස්ස කාරියිනො ඡට්ඨීවිපරිණාමෙන විවරණං ආදෙසාපෙක්ඛන්ති දට්ඨබ්බං.

应知，在诸规则(sutta)中，由第一格所指的所作用者(kāriyin)，当解释时，需转为第六格(chaṭṭhī)，这是相对于替代(ādesa)而言的。

එත්ථ ච සීති විභත්ති ගය්හතෙ විභත්තිකාරියවිධිප්පකරණතො, ‘‘තතො ච විභත්තියො’’ති ඉතො විභත්තිග්ගහණානුවත්තනතො වා, එවං සබ්බත්ථ ස්‍යාදීනං කාරියවිධානෙ විභත්තියෙවාති දට්ඨබ්බං.

此处，“si”被当作变格(vibhatti)来采用，这是由于(此乃)变格作用规则的章节，或由于从“tato ca vibhattiyo”(然后是诸变格)中“变格”一词的延续适用。应知，如是，在所有关于syādi等的作用规则中，所指的仅是变格。

‘‘වා පරො අසරූපා’’ති පරලොපෙ සම්පත්තෙ තදපවාදෙන පුබ්බලොපමාහ.

通过“Vā paro asarūpā”(此规则)，当后元音省略适用时，作为其例外，(此规则)说明了前元音的省略。

67. සරලොපො’මාදෙසප්පච්චයාදිම්හි සරලොපෙ තු පකති.

67. 在aṃ、替代、后缀等前，(有)元音省略；元音省略后，(后音节)则为原形。

පුබ්බස්සරස්ස ලොපො හොති අංවචනෙ, ආදෙසප්පච්චයාදිභූතෙ ච සරෙ පරෙ, සරලොපෙ කතෙ තු පරසරස්ස පකතිභාවො හොති. එත්ථ ච ‘‘සරලොපෙ’’ති පුනග්ගහණං ඉමිනාව කතසරලොපනිමිත්තෙයෙව පරස්ස විකාරෙ සම්පත්තෙ පකතිභාවත්ථං. පරසරස්ස පකතිභාවවිධානසාමත්ථියතො අමාදෙසප්පච්චයාදිභූතෙ සරෙ පරෙතිපි සිද්ධං.

当前面有aṃ格(aṃvacana)时，或有作为替代(ādesa)、后缀(paccaya)等的元音时，前元音被省略。但在元音省略后，后元音保持其原形。此处，再次使用“saralope”(元音省略后)一词，是为了在正是由于此规则所作的元音省略而导致后元音将发生变化时，(规定其)保持原形。由于规定后元音保持原形规则的力量，“当有作为aṃ、替代、后缀等的元音在后时”这一条件也得以成立。

ත්‍යාදිවිභත්තියො චෙත්ථ, පච්චයත්තෙන ගය්හරෙ;

ආදිග්ගහණමාඛ්‍යාත-කිතකෙස්වාගමත්ථිදං.

此处，ti等变格(vibhatti)，应被理解为后缀(paccaya)； “ādi”(等)的取用，是为了动词(ākhyāta)与动词派生词(kitaka)中的增益(āgama)。

පච්චයසාහචරියා, චාදෙසො පකතීපරො;

පදන්තස්සරලොපො න, තෙන’බ්භාහාදිකෙ පරෙ.

由于与后缀(paccaya)的共述，替代(ādesa)也是在词根之后；因此当abbhāha等在后时，词末元音不省略。

තුග්ගහණං [Pg.45] භික්ඛුනීආදීසු සරලොපනිවත්තනත්ථං, ‘‘නයෙ පරං යුත්තෙ’’ති පරං නෙතබ්බං. පුරිසො තිට්ඨති.

（规则中）“tu”的取用，是为了防止在比丘尼(bhikkhunī)等词中发生元音省略。“naye paraṃ yutte”意为“应将其引导至后续适用之处”。例如：Puriso tiṭṭhati (男人站立)。

පුරිසො ච පුරිසො චාති පුරිස පුරිසඉති වත්තබ්බෙ –

男子与男子，应说为“purisa purisa”时——

68. සරූපානමෙකසෙස්වසකිං.

68. 相同形态者，当非单独使用时，则为一留。

සරූපානං සමානරූපානං පදබ්‍යඤ්ජනානං මජ්ඣෙ එකොව සිස්සතෙ, අඤ්ඤෙ ලොපමාපජ්ජන්තෙ අසකින්ති එකසෙසො. එත්ථ ච ‘‘සරූපාන’’න්ති වුත්තත්තාව සිද්ධෙ අසකිම්පයොගෙ පුනාසකිංගහණං එකවිභත්තිවිසයානමෙවාසකිම්පයොගෙ එවායන්ති දස්සනත්ථං, න ච විච්ඡාපයොගෙ’තිප්පසඞ්ගො. ‘‘වග්ගා පඤ්චපඤ්චසො මන්තා’’ති එත්ථ ‘‘පඤ්චපඤ්චසො’’ති නිද්දෙසෙනෙව විච්ඡාපයොගසිද්ධියා ඤාපිතත්තා, අථ වා සහවචනිච්ඡාය’මය’මෙකසෙසො.

于相同形态，即相同词形与字母中，当非单独使用(asakiṃ)时，仅一存留，其余省略，此即“一留”(ekasesa)。此处，虽言“相同形态”已能成立，但为表明此法仅适用于相同格(vibhatti)的非单独使用情况，故而复言“asakiṃ”。此法不适用于“分散用法”(vicchāpayoga)的过度泛滥。在“Vaggā pañcapañcaso mantā”(诸品各为五乘五)中，由“pañcapañcaso”的指示可知分散用法的成立。又或者说，此“一留”法是出于合说之意愿。

යොගවිභාගතො චෙත්ථ, එකසෙස්වසකිං ඉති;

විරූපෙකසෙසො හොති, වා ‘‘පිතූන’’න්තිආදිසු.

此处，通过规则剖分(yogavibhāga)，有“ekaseso asakiṃ”(非单独使用时则一留)；或有“异形一留”(virūpekasesa)，如在“pitūnaṃ”(父辈)等词中。

තත්ථෙව ලිඞ්ගත්ථස්ස බහුත්තවචනිච්ඡායං ‘‘බහුම්හි වත්තබ්බෙ බහුවචන’’න්ති පඨමාබහුවචනං යො, පුරිස යො ඉතීධ ‘‘අතො, වා’’ති ච වත්තතෙ.

同样地，为表达词性义的多数，依“若欲表达多，则用复数(bahumhi vattabbe bahuvacana)”，第一格复数为yo。于“purisa yo”，“ato”与“vā”(等规则)也延续适用。

69. සබ්බයොනීනමාඑ.

69. 所有的yo格变为ā、e。

අකාරන්තතො ලිඞ්ගම්හා පරෙසං සබ්බෙසං පඨමායොනීනං, දුතියායොනීනඤ්ච යයාක්කමං ආකාරෙකාරාදෙසා හොන්ති වාති ආකාරො, සබ්බග්ගහණං සබ්බාදෙසත්ථං, සරලොපාදි පුරිමසදිසමෙව, පුරිසා තිට්ඨන්ති.

于以a结尾的词性后，所有的第一格yo与第二格yo，依次有ā与e的替代，或作ā。“sabba”(所有)的取用是为了完全替代。元音省略等与前述相同。例如：purisā tiṭṭhanti (男人们站立)。

වා ඉච්චෙව රූපා රූපානි, අග්ගයො, මුනයො.

正是由于“vā”(或)，(才有)rūpā、rūpāni(色)，aggayo(火)，munayo(牟尼)。

වාසද්දොයං වවත්ථිතපිභාසත්ථො, තෙන චෙත්ථ –

此“vā”字是限定选择(vavatthitavibhāsā)义，因此在此——

නිච්චමෙව [Pg.46] ච පුල්ලිඞ්ගෙ, අනිච්චඤ්ච නපුංසකෙ;

අසන්තං ඣෙ කතත්තෙ තු, විධිං දීපෙති වාසුති.

于阳性(pulliṅga)中则为恒常，于中性(napuṃsaka)中则非恒常；当jh-e不存在时， “vā”字即显示此规则。

තත්ථෙවාලපනවචනිච්ඡායං ‘‘ලිඞ්ගත්ථෙ පඨමා’’ති වත්තතෙ.

同样地，在希望表达呼格(ālapana)时，“liṅgatthe paṭhamā”(在词性义中用第一格)的规则延续适用。

70. ආලපනෙ ච.

70. 以及在呼格(ālapana)中。

අභිමුඛං කත්වා ලපනං ආලපනං, සම්බොධනං. තස්මිං ආලපනත්ථාධිකෙ ලිඞ්ගත්ථාභිධානමත්තෙ ච පඨමාවිභත්ති හොති. පුරෙ විය එකවචනාදි.

面向(对方)而说，是为呼格(ālapana)，亦即呼语(sambodhana)。当此呼格义为附加，且仅为表达词性义时，使用第一格(paṭhamā)变格。如前，有单数等。

පුරිස සි ඉච්චත්‍ර –

于“Purisa si”（男子！）中——

71. ආලපනෙ සි ගසඤ්ඤො.

71. 于呼格中，si名为ga。

ආලපනත්ථෙ විහිතො සි ගසඤ්ඤො හොතීති ගසඤ්ඤායං ‘‘භො ගෙ තූ’’ති ඉතො ‘‘ගෙ’’ති වත්තතෙ.

为呼格义而设的si名为ga。因此，当其名为ga时，从（规则）“bho ge tū”中，“ge”承前而来。

72. අකාරපිතාද්‍යන්තානමා.

72. a字及pitu等词为尾者，（其尾音）成ā。

ලිඞ්ගස්ස සම්බන්ධී අකාරො ච පිතුසත්ථුඉච්චෙවමාදීනමන්තො ච ආකාරත්තමාපජ්ජතෙ ගෙ පරෙ.

与词基相关的a字，以及pitu（父）、satthu（师）等词的尾音，于ge后，变成ā。

‘‘ගෙ, රස්ස’’මිති ච වත්තතෙ.

（规则）“Ge, rassaṃ”亦承前而来。

73. ආකාරො වා.

73. ā字，或（变短）。

ලිඞ්ගස්ස සම්බන්ධී ආකාරො රස්සමාපජ්ජතෙ ගෙ පරෙ විකප්පෙන, අදූරට්ඨස්සාලපනෙවායං.

与词基相关的ā字，于ge后，可选择地变成短音。此（规则）仅用于对近处者的呼格。

74. සෙසතො ලොපං ගසිපි.

74. 于其余（词基）后，ga与si被省略。

‘‘සිං, සො, ස්‍යා ච, සඛතො ගස්සෙ වා, ඝතෙ චා’’ති එවමාදීහි නිද්දිට්ඨෙහි අඤ්ඤො සෙසො නාම, තතො සෙසතො ලිඞ්ගම්හා ගසිඉච්චෙතෙ ලොපමාපජ්ජන්තෙ. අපිග්ගහණං [Pg.47] දුතියත්ථසම්පිණ්ඩනත්ථං, එත්ථ ච සතිපි සිග්ගහණෙ වඉති වචනමෙව ඤාපකමඤ්ඤත්ථාපි සිග්ගහණෙ ආලපනාග්ගහණස්ස. කෙචි ආලපනාභිබ්‍යත්තියා භවන්තසද්දං වා හෙසද්දං වා පයුජ්ජන්තෙ. භො පුරිස තිට්ඨ, හෙ පුරිසා වා.

除“Siṃ, so, syā ca”、“sakhato gasse vā”、“ghate ca”等所指明者外，其余的名为sesa（剩余）。因此，于名为sesa的词基后，ga与si被省略。“api”一词是为了总括第二义。在此，虽然提到了si，但“vā”一词本身即是证明：在其他地方提到si时，也包含呼格。有些人为了表达呼格，会使用bhavanta（尊者）或he（嘿）一词。例如：Bho purisa tiṭṭha（喂，男子，站住！），或he purisā（喂，男子们！）。

බහුවචනෙ න විසෙසො, භවන්තො පුරිසා තිට්ඨථ.

于复数中则无差别，（例如：）bhavanto purisā tiṭṭhatha（诸位男子，请站住）。

තත්ථෙව කම්මත්ථවචනිච්ඡායං ‘‘ව,’’ති වත්තතෙ.

同样地，当欲说业格义时，（规则）“va”承前而来。

75. යං කරොති තං කම්මං.

75. 所作者，即是业（宾格）。

යං වා කරොති, යං වා විකරොති, යං වා පාපුණාති, තං කාරකං ක්‍රියානිමිත්තං කම්මසඤ්ඤං හොති.

所作、所变作或所达到者，彼作用素（kāraka），作为行为的所缘，名为业（kamma）。

76. කම්මත්ථෙ දුතියා.

76. 于业格义，（用）第二格。

කම්මත්ථෙ දුතියාවිභත්ති හොති. පුරෙ විය දුතියෙකවචනං අං, ‘‘සරලොපො’’තිආදිනා සරෙ ලුත්තෙ ‘‘දීඝ’’න්ති දීඝෙ සම්පත්තෙ පකතිභාවො ච, පුරිසං පස්ස.

于业格义，用第二格。如前，第二格单数为aṃ。依“saralopo”等（规则）省略元音，又依“dīghaṃ”（规则）得长音时，亦有存其自然形态（pakati）者。（例如：）purisaṃ passa（看那个男人）。

බහුවචනෙ ‘‘සබ්බයොනීනමාඑ’’ති යොවචනස්සෙකාරො, පුරිසෙ පස්ස.

于复数中，依“sabbayonīnamāe”（规则），yo格变为e。（例如：）purise passa（看那些男人）。

තත්ථෙව කත්තුවචනිච්ඡායං –

同样地，当欲说作者义时——

77. යො කරොති ස කත්තා.

77. 行事者，即是作者（kattā）。

යො අත්තප්පධානො ක්‍රියං කරොති, සො කත්තුසඤ්ඤො හොති.

凡自主行事者，名为作者（kattu）。

‘‘තතියා’’ති වත්තතෙ.

（规则）“Tatiyā”承前而来。

78. කත්තරි ච.

78. 于作者（义），亦（用第三格）。

කත්තරි ච කාරකෙ තතියාවිභත්ති හොතීති තතියෙකවචනං නා.

于作者作用素中，用第三格。因此，第三格单数为nā。

79. අතො [Pg.48] නෙන.

79. 于a（字）后，nā成ena。

එනාති අවිභත්තිකනිද්දෙසො. අකාරන්තතො ලිඞ්ගම්හා පරස්ස නාවචනස්ස එනාදෙසො හොති, සරලොපාදි, පුරිසෙන කතං.

“ena”是无格指示。于a字尾的词基后，nā格变成ena。（此中应用）元音省略等（规则）。（例如：）purisena kataṃ（被男人所做）。

බහුවචනම්හි –

于复数中——

80. සුහිස්වකාරො එ.

80. 于su、hi（格）后，a字成e。

සු, හිඉච්චෙතෙසු විභත්තිරූපෙසු පරෙසු ලිඞ්ගස්ස සම්බන්ධී අකාරො එත්තමාපජ්ජතෙ.

于su、hi等格后，与词基相关的a字变成e。

81. ස්මාහිස්මිංනං ම්හාභිම්හි වා.

81. smā、hi、smiṃ（三格），或（各）成mhā、bhi、mhi。

සබ්බතො ලිඞ්ගම්හා ස්මා හි ස්මිංඉච්චෙතෙසං යථාක්කමං ම්හා, භි, ම්හිඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති වා, පුරිසෙහි, පුරිසෙභි කතං.

于所有词基后，smā、hi、smiṃ三格，得各依序选择性地变成mhā、bhi、mhi。（例如：）purisehi（被诸男人）、purisebhi（被诸男人）所做。

තත්ථෙව කරණවචනිච්ඡායං –

如是，于工具格之言说欲——

82. යෙන වා කයිරතෙ තං කරණං.

82. 凡以之而作者，彼即是工具（karaṇa）。

යෙන වා කයිරතෙ, යෙන වා පස්සති, යෙන වා සුණාති, තං කාරකං කරණසඤ්ඤං හොති.

凡以之而作，或以之而见，或以之而闻者，彼作用者（kāraka）即是工具名（karaṇasañña）。

83. කරණෙ තතියා.

83. 于工具格，为第三格。

කරණකාරකෙ තතියාවිභත්ති හොති, සෙසං කත්තුසමං, ආවිට්ඨෙන පුරිසෙන සො පුඤ්ඤං කරොති, පුරිසෙහි, පුරිසෙභි.

于工具格作用者，为第三格变化；余者同于作者。譬如：āviṭṭhena purisena so puññaṃ karoti（他通过被附身者而作福），purisehi（通过诸人），purisebhi（通过诸人）。

තත්ථෙව සම්පදානවචනිච්ඡායං –

如是，于为格之言说欲——

84. යස්ස [Pg.49] දාතුකාමො රොචතෙ ධාරයතෙ වා තං සම්පදානං.

84. 凡是所欲给予者，或所喜悦者，或所亏欠者，彼即是为格（sampadāna）。

යස්ස වා දාතුකාමො, යස්ස වා රොචතෙ, යස්ස වා ධාරයතෙ, තං කාරකං සම්පදානසඤ්ඤං හොති.

凡是所欲给予者，或所喜悦者，或所亏欠者，彼作用者（kāraka）即是为格名（sampadānasañña）。

85. සම්පදානෙ චතුත්ථී.

85. 于为格，为第四格。

සම්පදානකාරකෙ චතුත්ථීවිභත්ති හොතීති චතුත්ථියා එකවචනං ස.

于为格作用者，为第四格变化，故第四格单数为sa。

86. සාගමො සෙ.

86. 为se增添s音。

සබ්බතො ලිඞ්ගම්හා සකාරාගමො හොති සෙ විභත්තිම්හි පරෙ. පුරිසස්ස ධනං දදාති.

从一切语基，当se变化在后时，有s音之增添。譬如：Purisassa dhanaṃ dadāti（他施予财富予该人）。

බහුවචනම්හි ‘‘දීඝ’’න්ති වත්තතෙ.

于复数，（前）“长音”之规定适用。

87. සුනංහිසු ච.

87. 于su、naṃ、hi（之后）亦然。

සු නං හිඉච්චෙතෙසු පරෙසු ලිඞ්ගස්ස අන්තභූතා සබ්බෙ රස්සසරා දීඝමාපජ්ජන්තෙ, චග්ගහණමිකාරුකාරානං ක්වචි නිවත්තනත්ථං. පුරිසානං.

当su、naṃ、hi在后时，语基末尾之一切短元音皆变为长音。ca字之用，是为有时防止i、u音之变化。譬如：Purisānaṃ（诸人的）。

තත්ථෙවාපාදානවචනිච්ඡායං –

如是，于离格之言说欲——

88. යස්මා දපෙති භයමාදත්තෙ වා තදපාදානං.

88. 凡是所从离去者，或从中生起怖畏者，或从中取者，彼即是离格。

යස්මා වා අවධිභූතා අපෙති, යස්මා වා භයං, යස්මා වා ආදත්තෙ, තං කාරකං අපාදානසඤ්ඤං හොති.

凡是作为界限而离去者，或从中生起怖畏者，或从中取者，彼作用者即是离格名。

89. අපාදානෙ [Pg.50] පඤ්චමී.

89. 于离格，为第五格。

අපාදානකාරකෙ පඤ්චමීවිභත්ති හොතීති පඤ්චමියා එකවචනං ස්මා.

于离格作用者，为第五格变化，故第五格单数为smā。

‘‘අතො, සබ්බෙසං, ආ එ’’ති ච වත්තතෙ.

（前）“从a，一切（格尾）为ā、e”之规定亦适用。

90. ස්මාස්මිංන වා.

90. 于smā与smiṃ，则任选。

අකාරන්තතො ලිඞ්ගම්හා සබ්බෙසං ස්මා ස්මිංඉච්චෙතෙසං යථාක්කමං ආකාරෙකාරාදෙසා හොන්ති වා, අඤ්ඤත්ථ ම්හාදෙසො. පුරිසා අපෙති, පුරිසම්හා, පුරිසස්මා.

从以a结尾之语基，一切smā与smiṃ，可任选地依次替换为ā与e；此外亦有mhā之替换。譬如：Purisā apeti（从该人离开），purisamhā（从该人），purisasmā（从该人）。

බහුවචනෙ සබ්බත්ථ තතියාසමං, හිස්ස භිආදෙසො හොති. පුරිසෙහි, පුරිසෙභි අපෙති.

于复数，（形式）皆同于第三格，hi亦可替换为bhi。譬如：Purisehi apeti（从诸人离开），Purisebhi apeti（从诸人离开）。

තත්ථෙව සාමිවචනිච්ඡායං –

如是，于所有主之言说欲——

91. යස්ස වා පරිග්ගහො තං සාමි.

91. 凡是拥有（某物）者，彼即是所有主。

යස්ස වා පරිග්ගහො, තං සාමිසඤ්ඤං හොති.

凡是拥有（某物）者，彼即是所有主名。

92. සාමිස්මිං ඡට්ඨී.

92. 于所有主，为第六格。

සාමිස්මිං ඡට්ඨීවිභත්ති හොති. ඨපෙත්වා ආයාදෙසං සබ්බත්ථ චතුත්ථීඡට්ඨීනං සමානං රූපං. පුරිසස්ස එතං ධනං, පුරිසානං.

于所有主，为第六格变化。除āya之替换外，第四格与第六格之形式皆相同。譬如：Purisassa etaṃ dhanaṃ（此为该人之财富），purisānaṃ（诸人的）。

තත්ථෙව ඔකාසවචනිච්ඡායං –

如是，于处格之言说欲——

93. යොධාරො තමොකාසං.

93. 所依者，即为处所格。

යො කත්තුකම්මානං ක්‍රියාය ආධාරො, තං කාරකං ඔකාසසඤ්ඤං හොති.

作为作者与业之行动的所依，该作用素名为处所格。

94. ඔකාසෙ [Pg.51] සත්තමී.

94. 于处所格，为第七格。

ඔකාසකාරකෙ සත්තමීවිභත්ති හොතීති සත්තමියා එකවචනං ස්මිං, තස්ස ‘‘ස්මාස්මිංනං වා’’ති එකාරො, ම්හිආදෙසො ච, පුරිසෙ පතිට්ඨිතං, පුරිසම්හි, පුරිසස්මිං.

于处所格作用素中，为第七格。故第七格单数为smiṃ。依“smāsmiṃnaṃ vā”规则，彼或作e，或替代为mhi。例如：purise patiṭṭhitaṃ（立于男子），purisamhi（于男子），purisasmiṃ（于男子）。

බහුවචනෙ ‘‘සුහිස්වකාරො එ’’ති එකාරො, පුරිසෙසු.

于复数中，依“suhisvakāro e”规则，（词干末尾的a）变为e。例如：purisesu（于诸男子）。

පුරිසො, පුරිසා, භො පුරිස භො පුරිසා වා, භවන්තො පුරිසා, පුරිසං, පුරිසෙ, පුරිසෙන, පුරිසෙහි පුරිසෙභි, පුරිසස්ස, පුරිසානං, පුරිසා පුරිසස්මා පුරිසම්හා, පුරිසෙහි පුරිසෙභි, පුරිසස්ස, පුරිසානං, පුරිසෙ පුරිසස්මිං පුරිසම්හි, පුරිසෙසු.

男子，诸男子；喂，男子！或喂，诸男子！，诸位男子；男子（宾格），诸男子（宾格）；以男子，以诸男子；为男子，为诸男子；从男子，从诸男子；男子之，诸男子之；于男子，于诸男子。

තථා සුගතො, සුගතා, භො සුගත භො සුගතා වා, භවන්තො සුගතා, සුගතං, සුගතෙ, සුගතෙන, සුගතෙහි සුගතෙභි, සුගතස්ස, සුගතානං, සුගතා සුගතස්මා සුගතම්හා, සුගතෙහි සුගතෙභි, සුගතස්ස, සුගතානං, සුගතෙ සුගතස්මිං සුගතම්හි, සුගතෙසු.

如是，善逝，诸善逝；喂，善逝！或喂，诸善逝！，诸位善逝；善逝（宾格），诸善逝（宾格）；以善逝，以诸善逝；为善逝，为诸善逝；从善逝，从诸善逝；善逝之，诸善逝之；于善逝，于诸善逝。

එවං සුරා’සුර නරො’රග නාග යක්ඛා,ගන්ධබ්බ කින්නර මනුස්ස පිසාච පෙතා;

මාතඞ්ග ජඞ්ගම තුරඞ්ග වරාහ සීහා,බ්‍යග්ඝ’ච්ඡ කච්ඡප තරච්ඡ මිග’ස්ස සොණා.

如是，天、阿修罗、人、蛇、龙、夜叉；乾闼婆、紧那罗、人、毕舍遮、饿鬼；象、走兽、马、野猪、狮；虎、熊、龟、鬣狗、鹿、马、狗。

ආලොක ලොක නිලයා’නිල චාග යොගා, වායාම ගාමනිගමා’ගම ධම්ම කාමා;

සඞ්ඝො’ඝ ඝොස පටිඝා’සව කොධ ලොභා,සාරම්භ ථම්භ මද මාන පමාද මක්ඛා.

光明、世间、住处、风、施舍、瑜伽；精进、村、镇、圣典、法、欲；僧伽、洪水、声、瞋恚、漏、忿、贪；掉举、昏沉、骄、慢、放逸、覆。

පුන්නාග [Pg.52] පූග පනසා’සන චම්පක’ම්බා,හින්තාල තාල බකුල’ජ්ජුන කිංසුකා ච;

මන්දාර කුන්ද පුචිමන්ද කරඤ්ජ රුක්ඛා,ඤෙය්‍යා මයූර සකුනණ්ඩජ කොඤ්ච හංසා –

龙华树、槟榔树、波罗蜜树、阿萨那树、瞻波(campaka)树、芒果树；海枣树、棕榈树、婆俱罗树、阿周那树、甄叔迦树；曼陀罗树、茉莉、楝树、迦兰伽树等树木；当知：孔雀、鸟、卵生者、鹤、鹅——

ඉච්චාදයොපි.

如是等等。

මනොගණාදිස්ස තු නාසස්මාස්මිංසු විසෙසො. අඤ්ඤත්ථ පුරිසසමං.

然而，于心类词（manogaṇa）等，在nā、smā、smiṃ格中则有差别。其他方面则与purisa（男子）词相同。

මනො, මනා, හෙ මන හෙ මනා වා, භවන්තො මනා, මනං, මනෙ.

mano（心），manā（诸心）；呼格：he mana（喂，心！），he manā vā（或喂，诸心！），bhavanto manā（诸位心）；manaṃ（心，宾格），mane（诸心，宾格复数或处所格单数）。

‘‘වා’’ති වත්තතෙ.

“vā”（或）字延续。

95. මනොගණාදිතො ස්මිංනානමිආ.

95. 于心类词等之后，smiṃ、nā替换为i、ā。

මනොපභුති ගණො මනොගණො, මනොගණාදිතො ස්මිං, නාඉච්චෙතෙසං යථාක්කමං ඉකාරාකාරාදෙසා හොන්ති වා. ආදිග්ගහණෙන බිලපදාදිතොපි.

以mano（心）为首之词组为心类词（manogaṇa）。于心类词等之后，对smiṃ与nā，依次或有i与ā的替代。由摄取“ādi”（等）字，亦包括bilapada等词之后的情况。

‘‘මනොගණාදිතො’’ති වත්තතෙ.

“Manogaṇādito”（于心类词之后）延续。

96. ස සරෙ වාගමො.

96. 于元音前，s或为增音。

එතෙහෙව මනොගණාදීහි සරෙ පරෙ සාගමො හොති වා. මනසා, මනෙන.

于此等心类词（manogaṇa）等之后，当元音紧随时，s或为增音。例如：manasā（以心），manena（以心）。

වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො, තෙන ‘‘මනො මනා මනං මනෙ මනආයතන’’න්තිආදීසු න හොති. ‘‘මානසිකං, චෙතසික’’න්තිආදීසු නිච්චං. මනෙහි, මනෙභි.

此“vā”字为限定选择义。因此，于“mano、manā、manaṃ、mane、manaāyatana”等处不发生（s增音），而于“mānasikaṃ、cetasikaṃ”等处则恒常发生。Manehi、manebhi（以诸心）。

‘‘මනොගණාදිතො, වා’’ති ච වත්තතෙ.

“Manogaṇādito”（于心类词之后）与“vā”（或）亦延续。

97. සස්ස [Pg.53] චො.

97. s亦变为o。

මනොගණාදිතො පරස්ස සස්ස විභත්තිස්ස ඔකාරො හොති වා. සාගමො.

于心类词（manogaṇa）等之后，其后的格位“sa”，或变为o。此须有s之增音。

මනසො මනස්ස, මනානං, මනා මනස්මා මනම්හා, මනෙහි මනෙභි, මනසො මනස්ස, මනානං, මනසි මනෙ මනස්මිං මනම්හි, මනෙසු.

manaso, manassa（为心/心之），manānaṃ（为诸心/诸心之）；manā, manasmā, manamhā（从心）；manehi, manebhi（以诸心/从诸心）；manaso, manassa（为心/心之），manānaṃ（为诸心/诸心之）；manasi, mane, manasmiṃ, manamhi（于心）；manesu（于诸心）。

එවං වචො වයො තෙජො,තපො චෙතො තමො යසො;

අයො පයො සිරො ඡන්දො,සරො උරො රහො අහො –

如是，言语、年岁、光辉、苦行、心意、黑暗、名誉；铁、乳、头、意欲、湖、胸、隐秘处、白昼——

ඉච්චාදි මනොගණො.

如是等为心类词（manogaṇa）。

ගුණවන්තුසද්දස්ස භෙදො. ගුණවන්තු සි ඉතීධ –

Guṇavantu（具德者）一词的语尾变化。于此，当guṇavantu与si结合时——

‘‘සවිභත්තිස්ස, න්තුස්සා’’ති ච අධිකාරො.

“Savibhattissa”（连同格位）与“ntussa”（ntu的）亦为总括规定。

98. ආ සිම්හි.

98. 于si格中，变为ā。

සබ්බස්සෙව න්තුපච්චයස්ස සවිභත්තිස්ස ආආදෙසො හොති සිම්හි විභත්තිම්හි. ගුණවා.

于si格位中，对所有带格位的ntu后缀，有ā之替代。例如：guṇavā。

‘‘යොම්හි, පඨමෙ’’සීහගතියා ‘‘වා’’ති ච වත්තතෙ.

“Yomhi, paṭhame”(在yo格、第一格中)以及“vā”(或)，以狮子步法延续于此。

99. න්තුස්ස න්තො.

99. ntu变为nto。

සබ්බස්සෙව න්තුපච්චයස්ස සවිභත්තිස්ස න්තොආදෙසො හොති වා යොම්හි පඨමෙ, ගුණවන්තො තිට්ඨන්ති.

所有带格的ntu后缀，在yo格(主格复数)与第一格(主格)中，可选择地替换为nto。例如：guṇavanto tiṭṭhanti(具德者们站立)。

‘‘සුනංහිසු, අත්ත’’න්ති ච වත්තතෙ.

“Sunaṃhisu”(在su、naṃ、hi格中)与“atta”(变为a)亦延续于此。

100. න්තුස්සන්තො [Pg.54] යොසු ච.

100. ntu的尾音在yo格等中(变为a)。

න්තුපච්චයස්ස අන්තො උකාරො අත්තමාපජ්ජතෙ සුනංහි යොඉච්චෙතෙසු, චග්ගහණෙන අඤ්ඤෙසු අං නා ස්මාස්මිංසු ච. ගුණවන්තා, ඡට්ඨියා සිද්ධෙපි අන්තාදෙසෙ පුන අන්තග්ගහණකරණතො යොනං ඉකාරො ච ක්වචි. ගුණවන්ති.

ntu后缀的尾音u，在su、naṃ、hi、yo等格中变为a。通过“ca”字，在其他aṃ、nā、smā、smiṃ等格中亦然。例如：guṇavantā。又，即使在第六格(naṃ)中已成立anta替换，因再次摄取anta，故在yo格与naṃ格中，有时亦有i音。例如：guṇavanti。

‘‘අ’’මිති වත්තතෙ.

“Aṃ”延续于此。

101. අවණ්ණා ච ගෙ.

101. (以及)a音，在ge格中。

සබ්බස්සෙව න්තුපච්චයස්ස සවිභත්තිස්ස අං අවණ්ණඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති ගෙ පරෙ.

所有带格的ntu后缀，当后接ge格时，替换为aṃ或a音。

භො ගුණවං භො ගුණව භො ගුණවා, භවන්තො ගුණවන්තො ගුණවන්තා, ගුණවන්තං, ගුණවන්තෙ.

Bho guṇavaṃ(哦，具德者！)、bho guṇava(哦，具德者！)、bho guṇavā(哦，具德者！)，bhavanto guṇavanto(诸位具德者)、guṇavantā(诸具德者)，guṇavantaṃ(具德者，宾格单数)，guṇavante(具德者，宾格复数)。

‘‘වා’’ති වත්තතෙ.

“Vā”(或)延续于此。

102. තොතිතා සස්මිංනාසු.

102. 在sa、smiṃ、nā格中，(替换为)to、ti、tā。

සබ්බස්සෙව න්තුපච්චයස්ස සවිභත්තිස්ස තොති තාආදෙසා හොන්ති වා සස්මිංනාඉච්චෙතෙසු යථාසඞ්ඛ්‍යං. ගුණවතා ගුණවන්තෙන, ගුණවන්තෙහි ගුණවන්තෙභි.

所有带格的ntu后缀，在sa、smiṃ、nā格中，可选择地依序替换为to、ti、tā。例如：guṇavatā、guṇavantena(由具德者)；guṇavantehi、guṇavantebhi(由诸具德者)。

103. න්තස්ස සෙ වා.

103. 在se格中，(ntu)可选择地变为ntassa。

සබ්බස්සෙව න්තුපච්චයස්ස සවිභත්තිස්ස න්තස්සඉච්චයමාදෙසො හොති වා සෙ විභත්තිම්හි. ගුණවන්තස්ස ගුණවතො.

所有带格的ntu后缀，当后接se格时，可选择地替换为ntassa。例如：guṇavantassa、guṇavato(具德者的)。

104. නංම්හි තං වා.

104. 在naṃ格中，可选择地(变为)taṃ。

සබ්බස්සෙව න්තුපච්චයස්ස සවිභත්තිස්ස තංආදෙසො හොති වා නංම්හි විභත්තිම්හි. ගුණවතං ගුණවන්තානං.

所有带格的ntu后缀，在naṃ格中，可选择地替换为taṃ。例如：guṇavataṃ、guṇavantānaṃ(具德者们的)。

‘‘අම්හ [Pg.55] තුම්හ න්තු’’ඉච්චාදිනා ස්මාවචනස්ස නාබ්‍යපදෙසො.

依据“Amha tumha ntu”等规则，smā格亦称作nā。

ගුණවතා ගුණවන්තා ගුණවන්තස්මා ගුණවන්තම්හා, ගුණවන්තෙහි ගුණවන්තෙභි, ගුණවන්තස්ස ගුණවතො, ගුණවතං ගුණවන්තානං, ගුණවති ගුණවන්තෙ ගුණවන්තස්මිං ගුණවන්තම්හී, ගුණවන්තෙසු.

guṇavatā, guṇavantā, guṇavantasmā, guṇavantamhā, guṇavantehi, guṇavantebhi, guṇavantassa, guṇavato, guṇavataṃ, guṇavantānaṃ, guṇavati, guṇavante, guṇavantasmiṃ, guṇavantamhī, guṇavantesu。

එවං ගණවා කුලවා බලවා යසවා ධනවා සුතවා භගවා හිමවා ඵලවා සීලවා පඤ්ඤවා ඉච්චාදයො.

如是，gaṇavā(具众者)、kulavā(具族者)、balavā(具力者)、yasavā(具名誉者)、dhanavā(具财富者)、sutavā(具闻者)、bhagavā(世尊)、himavā(具雪山者)、phalavā(具果实者)、sīlavā(具戒者)、paññavā(具慧者)等词亦然。

හිමවන්තුසද්දතො සිම්හි කතෙ –

从Himavantu一词，当添加si(主格单数)格时——

‘‘අත්තං, න්තුස්ස’න්තො’’ති ච වත්තමානෙ –

当“Attaṃ”与“ntussa’nto”等规则延续生效时——

105. සිම්හී වා.

105. 在si格中，可选择地。

න්තුපච්චයස්ස අන්තො අත්තං හොති වා සිම්හි විභත්තිම්හි. හිමවන්තො, හිමවා, සෙසං සමං.

ntu后缀的anto，在si格中可选择地变为attaṃ。例如：Himavanto、himavā。余者相同。

පුන වාග්ගහණකරණං හිමවන්තුසද්දතො අඤ්ඤත්‍ර අත්තනිසෙධනත්ථං, වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො. තෙන ගුණවන්තාදීසු නාතිප්පසඞ්ගො.

再次使用“vā”，是为了在Himavantu一词之外，禁止attaṃ(替换)。此“vā”字为“限定选择”之义。因此，此规则不会过度适用于guṇavantu(具德者)等词。

එවං සතිමා ධිතිමා ගතිමා මතිමා මුතිමා මුත්තිමා ජුතිමා සිරිමා හිරිමා ථුතිමා රතිමා යතිමා සුචිමා කලිමා බලිමා කසිමා රුචිමා බුද්ධිමා චක්ඛුමා බන්ධුමා හෙතුමා සෙතුමා කෙතුමා රාහුමා භාණුමා ඛාණුමා විජ්ජුමා ඉච්චාදයො.

如是，satimā(具念者)、dhitimā(具决心者)、gatimā(具行者)、matimā(具智者)、mutimā(具识者)、muttimā(已解脱者)、jutimā(具光辉者)、sirimā(具吉祥者)、hirimā(具惭者)、thutimā(具赞者)、ratimā(具喜者)、yatimā(具勤者)、sucimā(具净者)、kalimā(具争者)、balimā(具力者)、kasimā(具农者)、rucimā(具光泽者)、buddhimā(具觉者)、cakkhumā(具眼者)、bandhumā(具亲友者)、hetumā(具因者)、setumā(具桥者)、ketumā(具旗者)、rāhumā(具罗睺者)、bhāṇumā(具光芒者)、khāṇumā(具桩者)、vijjumā(具电者)等词亦然。

තත්ථ සතිමන්තු බන්ධුමන්තුසද්දානං අංසෙසු රූපභෙදො. ‘‘අත්තං, න්තුස්සා’’ති ච වත්තතෙ.

其中，satimantu与bandhumantu二词在aṃ格与se格中词形有别。且“Attaṃ”与“ntussā”(ntu变为ā)之规则亦延续于此。

106. සබ්බස්ස වා අංසෙසු.

106. 在aṃ格与se格中，对所有(ntu后缀)可选择地(适用)。

සබ්බස්සෙව න්තුපච්චයස්ස අත්තං හොති වා අංසඉච්චෙතෙසු. ඉධාපි වාසද්දස්ස වවත්ථිතවිභාසත්තා නාතිප්පසඞ්ගො[Pg.56]. සතිමං සතිමන්තං, බන්ධුමං බන්ධුමන්තං, සතිමස්ස සතිමතො සතිමන්තස්ස, බන්ධුමස්ස බන්ධුමතො බන්ධුමන්තස්ස, සෙසං සමං.

所有ntu后缀，在aṃ格与sa格中，可选择地替换为attaṃ。此处“vā”字亦为“限定选择”义，故无过度适用之过。例如：Satimaṃ、satimantaṃ(具念者，宾格)；bandhumaṃ、bandhumantaṃ(具亲友者，宾格)；satimassa、satimato、satimantassa(具念者的)；bandhumassa、bandhumato、bandhumantassa(具亲友者的)。余者相同。

ගච්ඡන්තසද්දස්ස භෙදො, ගච්ඡන්ත සි,

Gacchant一词的变格分析：gacchanta(词干)，si(格)。

‘‘වා’’ති වත්තතෙ.

“Vā”一词随转。

107. සිම්හි ගච්ඡන්තාදීනං න්තසද්දො අං.

107. 于`si`格，`gacchant`等词的`nta`词变为`aṃ`。

ගච්ඡන්තිච්චෙවමාදීනං අන්තප්පච්චයන්තානං න්තසද්දො අංරූපං ආපජ්ජතෙ වා සිම්හි විභත්තිම්හි. සරලොපසිලොපා, සො ගච්ඡං, ගච්ඡන්තො වා ගණ්හාති.

以`anta`为后缀的`gacchanti`等词，其`nta`词于`si`格中，或变为`aṃ`形。经元音及`si`的省略，作`so gacchaṃ`，或取`gacchanto`。

‘‘ගච්ඡන්තාදීනං, න්තසද්දො’’ති ච වත්තමානෙ –

当“`gacchant`等词的`nta`词”这条规则适用时——

108. සෙසෙසු න්තුව.

108. 于其余诸格，同`ntu`。

ගච්ඡන්තාදීනං න්තසද්දො න්තුපච්චයොව දට්ඨබ්බො සෙසෙසු විභත්තිප්පච්චයෙසු, අස්මිම්හි කාරියාතිදෙසොයං. සෙසං ගුණවන්තුසමං.

`gacchant`等词的`nta`词，于其余格的后缀中，应仅视为`ntu`后缀。此为功能引申。其余同`guṇavantu`。

තෙ ගච්ඡන්තො ගච්ඡන්තා, භො ගච්ඡං භො ගච්ඡ භො ගච්ඡා, භවන්තො ගච්ඡන්තො ගච්ඡන්තා, [ගච්ඡං] ගච්ඡන්තං, ගච්ඡන්තෙ, ගච්ඡතා ගච්ඡන්තෙන, ගච්ඡන්තෙහි ගච්ඡන්තෙභි, ගච්ඡතො ගච්ඡන්තස්ස, ගච්ඡතං ගච්ඡන්තානං, ගච්ඡතා ගච්ඡන්තස්මා ගච්ඡන්තම්හා, ගච්ඡන්තෙහි ගච්ඡන්තෙභි, ගච්ඡතො ගච්ඡන්තස්ස, ගච්ඡතං ගච්ඡන්තානං, ගච්ඡති ගච්ඡන්තෙ ගච්ඡන්තස්මිං ගච්ඡන්තම්හී, ගච්ඡන්තෙසු.

（主格复数：）`Te gacchanto, gacchantā`。（呼格单数：）`bho gacchaṃ, bho gaccha, bho gacchā`。（呼格复数：）`bhavanto gacchanto, gacchantā`。（宾格：）`gacchantaṃ; gacchante`。（工具格：）`gacchatā, gacchantena; gacchantehi, gacchantebhi`。（属格/与格：）`gacchato, gacchantassa; gacchataṃ, gacchantānaṃ`。（离格：）`gacchatā, gacchantasmā, gacchantamhā; gacchantehi, gacchantebhi`。（处格：）`gacchati, gacchante, gacchantasmiṃ, gacchantamhī; gacchantesu`。

එවං මහං චරං තිට්ඨං, දදං භුඤ්ජං සුණං පචං;

ජයං ජීරං චවං මීයං, සරං කුබ්බං ජපං වජං –

如是，`mahaṃ`（尊敬）、`caraṃ`（行）、`tiṭṭhaṃ`（住），`dadaṃ`（施）、`bhuñjaṃ`（食）、`suṇaṃ`（闻）、`pacaṃ`（烹）；`Jayaṃ`（胜）、`jīraṃ`（老）、`cavaṃ`（死）、`mīyaṃ`（亡），`saraṃ`（忆）、`kubbaṃ`（作）、`japaṃ`（诵）、`vajaṃ`（往）——

ඉච්චාදයො.

诸如此类。

භවන්තසද්දස්ස [Pg.57] ග යො නා සවචනෙසු විසෙසො. සො භවං.

于`bhavant`一词，在呼格、`yo`、`nā`、`sa`等格中有特殊之处。其`si`格作`bhavaṃ`。

‘‘භවතො’’ති වත්තතෙ.

“Bhavato”一词随转。

109. ඔභාවො ක්වචි යොසු වකාරස්ස.

109. `vakāra`（v）于`yo`格中，有时变为`o`。

භවන්තඉච්චෙතස්ස වකාරස්ස ඔභාවො හොති ක්වචි යොඉච්චෙතෙසු. තෙ භොන්තො භවන්තො භවන්තා.

此`bhavant`一词的`vakāra`（v），于`yo`等格中，有时变为`o`。其形为`bhonto`、`bhavanto`、`bhavantā`。

‘‘භවතො’’ති වත්තතෙ.

“Bhavato”一词随转。

110. භො ගෙ තු.

110. 于呼格，则作`bho`。

සබ්බස්සෙව භවන්තසද්දස්ස භො හොති ගෙ පරෙ. තුසද්දෙන භන්තෙ, භොන්තාදි ච, ගලොපො, භො භන්තෙ භොන්ත භොන්තා, භොන්තො භවන්තො භවන්තා, භවන්තං, භොන්තෙ භවන්තෙ.

整个`bhavant`词，当后接呼格（`ge`）时，变为`bho`。通过`tu`一词，亦可作`bhante`、`bhonta`等。`g`被省略。如：`bho`、`bhante`、`bhonta`、`bhontā`；`bhonto`、`bhavanto`、`bhavantā`；`bhavantaṃ`；`bhonte`、`bhavante`。

නාසෙසු ‘‘ඔභාවො ක්වචී’’ති යොගවිභාගෙන ඔභාවො.

于`nā`、`sa`等格中，通过对“`obhāvo kvaci`”进行规则切分，亦可变为`o`。

භොතා භවතා භවන්තෙන, භොතො භවතො භවන්තස්ස ඉච්චාදි.

如：`Bhotā`、`bhavatā`、`bhavantena`；`bhoto`、`bhavato`、`bhavantassa`等。

111. භදන්තස්ස භද්දන්ත භන්තෙ.

111. `Bhadantassa`作`bhaddanta`、`bhante`。

සබ්බස්සෙව භදන්තසද්දස්ස භද්දන්ත භන්තෙඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති ක්වචි ගෙ පරෙ යොසු ච. භො භද්දන්ත භන්තෙ, භදන්ත භදන්තා වා ඉච්චාදි පුරිසසද්දසමං.

整个`bhadanta`词，当后接呼格（`ge`）或`yo`格时，有时被替换为`bhaddanta`、`bhante`。如：`Bho bhaddanta`, `bhante`；`bhadanta`, `bhadantā`等。其余同`purisa`词。

112. සන්තසද්දස්ස සො භෙ බො චන්තෙ.

112. 于`sant`词，当后接`bhi`时，词干作`sa`，且末尾增`b`。

සබ්බස්සෙව සන්තසද්දස්ස සසද්දාදෙසො හොති භකාරෙ පරෙ, අන්තෙ ච බකාරාගමො හොති.

整个`sant`词，当后接`bhakāra`（bh）时，被替换为`sa`词，且末尾增添`bakāra`（b）。

චසද්දග්ගහණෙන [Pg.58] අභකාරෙපි සමාසෙ ක්වචි සකාරාදෙසො. සබ්භි.

通过`ca`一词，即使不后接`bhakāra`，在复合词中有时也替换为`sa`。如：`Sabbhi`。

භෙති කිං? සන්තෙහි, සෙසං ගච්ඡන්තසද්දසමං.

为何言`bhe`？如`Santehi`。其余同`gacchant`词。

අත්ථි රාජ බ්‍රහ්ම අත්ත සඛසද්දාදීනං භෙදො, තථෙව ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති, ‘‘රාජ සි’’ඉති ඨිතෙ –

`rāja`（王）、`brahma`（梵）、`atta`（我）、`sakha`（友）等词有其区别，其`si`等格的生成亦然。当为“`rāja si`”时——

‘‘බ්‍රහ්මත්තසඛරාජාදිතො’’ති අධිකාරො.

“`Brahmattasakharājādito`”是标题。

113. ස්‍යා ච.

113. `Si`亦作`ā`。

බ්‍රහ්ම අත්ත සඛ රාජඉච්චෙවමාදිතො සිවචනස්ස ආකාරො හොති. ආදිසද්දෙන ආතුමාදිසද්දතො ච. සරලොපාදි. රාජා තිට්ඨති.

于`brahma`、`atta`、`sakha`、`rāja`等词之后，`si`格变为`ākāra`（ā）。通过`ādi`一词，亦指`ātuma`等词。经元音省略等。如：`Rājā tiṭṭhati`（王站立）。

114. යොනමානො.

114. `Yo`格作`āno`。

බ්‍රහ්මත්තසඛරාජාදිතො යොනං ආනොආදෙසො හොති. රාජානො තිට්ඨන්ති, භො රාජ භො රාජා, භවන්තො රාජානො.

于`brahma`、`atta`、`sakha`、`rāja`等词之后，`yo`格被替换为`āno`。如：`Rājāno tiṭṭhanti`（诸王站立）；`bho rāja`, `bho rājā`（哦，王）；`bhavanto rājāno`（哦，诸王）。

‘‘වා’’ති වත්තතෙ.

“vā”(或)随至。

115. බ්‍රහ්මත්තසඛරාජාදිතො අමානං.

115. 于梵、我、友、王等之后，aṃ成ānaṃ。

බ්‍රහ්මාදීහි පරස්ස අංවචනස්ස ආනං හොති වා. රාජානං පස්ස රාජං වා, රාජානො.

于梵等词之后，第二格单数(aṃ)或作ānaṃ。例如：见王(Rājānaṃ passa)或(rājaṃ vā)；诸王(rājāno)。

‘‘සවිභත්තිස්ස, රාජස්සා’’ති ච වත්තතෙ.

“savibhattissa”(有格的)与“rājassa”(王)亦随至。

116. නාම්හි රඤ්ඤා වා.

116. 于nā，或作raññā。

සබ්බස්සෙව රාජසද්දස්ස සවිභත්තිස්ස රඤ්ඤාආදෙසො හොති වා නාම්හි විභත්තිම්හි. රඤ්ඤා කතං රාජෙන වා.

于nā格，整个有格的rāja词或替换为raññā。例如：国王所作(Raññā kataṃ)或(rājena vā)。

117. රාජස්ස [Pg.59] රාජු සුනංහිසු ච.

117. rāja词于su、naṃ、hi，或作rāju。

සබ්බස්ස රාජසද්දස්ස රාජුආදෙසො හොති සු නං හිඉච්චෙතෙසු වචනෙසු. චසද්දො විකප්පනත්ථො, ‘‘සුනංහිසු චා’’ති දීඝො, රාජූහි රාජූභි, රාජෙහි රාජෙභි වා.

整个rāja词，于su、naṃ、hi格中，替换为rāju。ca字表任选义。于“sunaṃhisu cā”中是长音。例如：由诸王(rājūhi, rājūbhi)，或(rājehi, rājebhi)。

‘‘සවිභත්තිස්සා’’ති අධිකාරො.

“savibhattissa”(有格的)为权管。

118. රාජස්ස රඤ්ඤොරාජිනො සෙ.

118. rāja词于se格，作rañño、rājino。

සබ්බස්සෙව රාජසද්දස්ස සවිභත්තිස්ස රඤ්ඤො රාජිනොඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති සෙ විභත්තිම්හි. රඤ්ඤො, රාජිනො දෙති.

于se格，整个有格的rāja词替换为rañño、rājino。例如：给予国王(Rañño deti, rājino deti)。

‘‘රාජස්සා’’ති වත්තතෙ.

“rājassa”(王)随至。

119. රඤ්ඤං නං ම්හී වා.

119. 于naṃ、mhi，或作raññaṃ。

සබ්බස්සෙව රාජසද්දස්ස සවිභත්තිස්ස රඤ්ඤංආදෙසො හොති වා නංම්හි විභත්තිම්හි. රඤ්ඤං රාජූනං රාජානං.

于naṃ格，整个有格的rāja词或替换为raññaṃ。例如：(诸)王的(raññaṃ, rājūnaṃ, rājānaṃ)。

පඤ්චමියං –

于第五格——

120. අම්හතුම්හන්තුරාජබ්‍රහ්මත්තසඛසත්ථුපිතාදීහි ස්මා නාව.

120. 于我、你、王、梵、我、友、导师、父等词，smā不作nā。

අම්හතුම්හන්තුරාජබ්‍රහ්මත්තසඛසත්ථුපිතුඉච්චෙවමාදීහි ස්මාවචනං නාව දට්ඨබ්බන්ති ස්මාවචනස්ස නාභාවාතිදෙසො. අතිදෙසො පන ඡබ්බිධො.

于我、你、王、梵、我、友、导师、父等词，smā格不应视为nā格，此为smā格不成nā之延伸。而延伸有六种。

වුත්තඤ්ච –

亦如是说：——

‘‘බ්‍යපදෙසො නිමිත්තඤ්ච, තංරූපං තංසභාවතා;

සුත්තඤ්චෙව තථා කාරි-යාතිදෙසොති ඡබ්බිධො’’ති.

“谓称、因相、彼形、彼性，经则以及作用延伸，是为六种。”

තත්‍රායං [Pg.60] බ්‍රහ්මත්තසඛාදීසු පාඨසාමත්ථියතො රූපාතිදෙසො. සෙසං තතියාසමං.

此处，于梵、我、友等词，依经文之力，此为形态延伸。余者同第三格。

රඤ්ඤා අපෙති, රාජූහි රාජූභි, රාජෙහි රාජෙභි, රඤ්ඤො, රාජිනො සන්තකං, රඤ්ඤං රාජූනං රාජානං.

从王离去(raññā apeti)。由诸王(rājūhi, rājūbhi)，或(rājehi, rājebhi)。国王的所有物(rañño santakaṃ, rājino santakaṃ)。诸王的(raññaṃ, rājūnaṃ, rājānaṃ)。

‘‘රාජස්සා’’ති වත්තතෙ.

“rājassa”(王)随至。

121. ස්මිංම්හි රඤ්ඤෙ රාජිනි.

121. 于smiṃ，作raññe、rājini。

සබ්බස්සෙව රාජසද්දස්ස සවිභත්තිස්ස රඤ්ඤෙරාජිනිඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති ස්මිංම්හි විභත්තිම්හි. රඤ්ඤෙ, රාජිනි පතිට්ඨිතං, රාජූසු රාජෙසු.

于smiṃ格，整个有格的rāja词替换为raññe、rājini。例如：安立于王(Raññe patiṭṭhitaṃ, rājini patiṭṭhitaṃ)；于诸王中(rājūsu, rājesu)。

බ්‍රහ්මසද්දස්ස ච ග නා ස ස්මිංසු විසෙසො. බ්‍රහ්මා, බ්‍රහ්මානො.

brahma词于ga、nā、sa、smiṃ格有差别。梵天(Brahmā)，诸梵天(brahmāno)。

ආලපනෙ ච ‘‘එ’’ති වත්තතෙ.

于呼格，“e”亦随至。

122. බ්‍රහ්මතො ගස්ස ච.

122. 于brahma之后，ga亦然。

බ්‍රහ්මසද්දතො ගස්ස ච එකාරො හොති, චග්ගහණං එග්ගහණානුකඩ්ඪනත්ථං, භො බ්‍රහ්මෙ, භවන්තො බ්‍රහ්මානො, බ්‍රහ්මානං බ්‍රහ්මං, බ්‍රහ්මානො.

于brahma词之后，ga格作e。取ca字是为了随引e字。例如：喂，梵天(bho brahme)！诸梵天(bhavanto brahmāno)！梵天(brahmānaṃ, brahmaṃ)，诸梵天(brahmāno)。

විපරිණාමෙන ‘‘බ්‍රහ්මස්ස, අන්තො’’ති ච වත්තතෙ.

通过转换，“brahmassa”(梵)与“anto”(an尾)亦随至。

123. උත්තං සනාසු.

123. 于sa、nā、su，词尾作u。

බ්‍රහ්මසද්දස්ස අන්තො උත්තමාපජ්ජතෙ ස නාඉච්චෙතෙසු වචනෙසු. උත්තමිති භාවනිද්දෙසො කත්ථචි අභාවදස්සනත්ථො. බ්‍රහ්මුනා, බ්‍රහ්මෙහි බ්‍රහ්මෙභි.

“brahma”一词的结尾在`sa`、`nā`等格中变为`utta`。“utta”是状态的解释，有时也用于表示不存在。例如：由梵天(Brahmunā)，由诸梵天(brahmehi、brahmebhi)。

සස්මිං උත්තෙ කතෙ ‘‘ඉවණ්ණුවණ්ණා ඣලා’’ති ලසඤ්ඤායං –

当于`sa`格作`utta`时，根据“i वर्ण与u वर्ण是jhala”(ivaṇṇuvaṇṇā jhalā)的术语规则——

124. ඣලතො [Pg.61] සස්ස නො වා.

124. 在`jhala`之后，`sa`可选地替换为`no`。

ඣලසඤ්ඤෙහි ඉවණ්ණුවණ්ණෙහි පරස්ස සඉච්චෙතස්ස වචනස්ස නොඉච්චාදෙසො හොති වා. බ්‍රහ්මුනො බ්‍රහ්මස්ස, බ්‍රහ්මානං බ්‍රහ්මූනං වා, උත්තමිති යොගවිභාගෙන අඤ්ඤත්ථාපි උත්තං.

在名为`jhala`的i वर्ण与u वर्ण之后，`sa`格可选地替换为`no`。例如：梵天的(Brahmuno、brahmassa)；诸梵天的(brahmānaṃ)或诸梵天的(brahmūnaṃ)。通过规则的拆分适用，`utta`也用于其他地方。

පඤ්චමියං නාභාවාතිදෙසො. බ්‍රහ්මුනා, බ්‍රහ්මෙහි බ්‍රහ්මෙභි, බ්‍රහ්මුනො බ්‍රහ්මස්ස, බ්‍රහ්මානං බ්‍රහ්මූනං වා.

在第五格中，准用`nā`形。例如：由梵天(Brahmunā)，由诸梵天(brahmehi、brahmebhi)；梵天的(brahmuno、brahmassa)，诸梵天的(brahmānaṃ)或诸梵天的(brahmūnaṃ)。

125. බ්‍රහ්මතො තු ස්මිං නි.

125. 对于`brahma`一词，其`smiṃ`格则为`ni`。

බ්‍රහ්මසද්දතො ස්මිංවචනස්ස නි හොති. තුසද්දෙන කම්මචම්මමුද්ධාදිතො ච ක්වචි. බ්‍රහ්මනි, බ්‍රහ්මෙසු.

`brahma`一词之后，`smiṃ`格变为`ni`。并且，通过`tu`一词，此规则有时也适用于`kamma`(业)、`camma`(皮革)、`muddha`(头)等词。例如：在梵天中(Brahmani)，在诸梵天中(brahmesu)。

අත්තසද්දස්ස තතියාදීස්වෙව විසෙසො.

`atta`一词仅在第三格等格位中有特殊变化。

අත්තා, අත්තානො, භො අත්ත භො අත්තා, භවන්තො අත්තානො, අත්තානං අත්තං, අත්තානො.

自体(Attā)，诸自体(attāno)；嘿，自体(bho atta)！嘿，自体(bho attā)！诸位自体(bhavanto attāno)！自体(attānaṃ、attaṃ)，诸自体(attāno)。

නාම්හි ‘‘අකම්මන්තස්ස චා’’ති එත්ථ චසද්දෙන අත්තන්තස්ස අත්තං වා. අත්තනා අත්තෙන වා.

在`nā`格中，于“akammantassa cā”一颂，其中的`ca`字也包含以`attan`结尾的词，其词干可选地变为`atta`。因此有`attanā`或`attena`的形式。

126. අත්තන්තො හිස්මිමනත්තං.

126. 在`hi`和`smiṃ`格前，`atta`的结尾变为`anatta`。

අත්තසද්දස්ස අන්තො අනත්තමාපජ්ජතෙ හිස්මිං පරෙ. අත්තනෙහි අත්තනෙභි.

当`hi`和`smiṃ`格在后时，`atta`一词的结尾变为`anatta`。例如：`attanehi`、`attanebhi`。

‘‘තතො, අත්තතො’’ති ච වත්තතෙ.

并且，“tato”和“attato”承前。

127. සස්ස නො.

127. `sa`格变为`no`。

තතො අත්තසද්දතො සස්ස විභත්තිස්ස නො හොති. අත්තනො, අත්තානං.

因此，`atta`一词之后，属格`sa`变为`no`。例如：自体的(attano)，诸自体的(attānaṃ)。

128. ස්මා [Pg.62] නා.

128. `smā`格变为`nā`。

තතො අත්තසද්දතො ස්මාවචනස්ස නා හොති. අත්තනා අපෙති.

因此，`atta`一词之后，`smā`格变为`nā`。例如：从自体离去(attanā apeti)。

නාභාවාතිදෙසෙනෙව සිද්ධෙපි උත්තරසුත්තෙන එකයොගමකත්වා භින්නයොගකරණං අත්ථන්තරවිඤ්ඤාපනත්ථං, තෙන අත්තන්තතකාරස්ස රකාරො ජකාරෙ ක්වචි. අත්‍රජො අත්තජො වා. අත්තනෙහි අත්තනෙභි, අත්තනො, අත්තානං.

即使通过准用`nā`形即可成立，但为了表明其他含义，不与下一经合为一颂，而是分为别颂。因此，以`atta`结尾的词，其`t`音有时会变为`r`音或`j`音。例如：`atrajo`或`attajo`(自生)。其他格变如：`attanehi`、`attanebhi`、`attano`、`attānaṃ`。

‘‘අත්තතො’’ති වත්තතෙ.

“Attato”承前。

129. තතො ස්මිං නි.

129. 因此，`smiṃ`格变为`ni`。

තතො අත්තසද්දතො ස්මිංවචනස්ස නි හොති. අත්තනි, අත්තෙසු.

因此，`atta`一词之后，`smiṃ`格变为`ni`。例如：在自体中(attani)，在诸自体中(attesu)。

සඛසද්දස්ස භෙදො. සඛා, සඛානො.

`sakha`(朋友)一词的变化。例如：朋友(sakhā)，诸朋友(sakhāno)。

‘‘යොන’’මිති වත්තතෙ.

“Yonaṃ”承前。

130. සඛතො චායොනො.

130. `sakha`一词之后，`yo`也变为`āyo`和`no`。

සඛසද්දතො යොනං ආයො නොආදෙසා ච හොන්ති. සඛායො.

`sakha`一词之后，`yo`格也替换为`āyo`和`no`。例如：诸朋友(sakhāyo)。

131. සඛන්තස්සි නොනානංසෙසු.

131. 在`no`、`nā`、`naṃ`、`sa`等格位前，`sakha`的词尾变为`i`。

සඛසද්දන්තස්ස ඉකාරාදෙසො හොති නොනානංසඉච්චෙතෙසු පරෙසු. සඛිනො තිට්ඨන්ති.

当`no`、`nā`、`naṃ`、`sa`等格位在后时，`sakha`一词的词尾替换为`i`音。例如：友人们站立(sakhino tiṭṭhanti)。

ආලපනෙ ගසඤ්ඤායං –

在呼格中，对于名为`ga`的术语——

132. සඛතො [Pg.63] ගස්සෙ වා.

132. `sakha`一词之后，`ga`格可选地变为`e`。

සඛතො ගස්ස අකාර ආකාර ඉකාර ඊකාරඑකාරාදෙසා හොන්ති. වාසද්දෙන අඤ්ඤස්මාපි ක්වචි එකාරො. යථා – භද්දන්තෙ ඉසෙ ඉති.

`sakha`一词之后，`ga`格替换为`a`、`ā`、`i`、`ī`、`e`音。由于前颂有`vā`字，`e`的替换有时也用于其他词。例如：`bhaddante`(尊者)、`ise`(仙人)。

අ ච ආ ච ඉ ච ඊ ච එ චාතිපි එ, පුබ්බස්සරානං කමෙන ලොපො.

a、ā、i、ī、e以及e，其前面的元音依次被省略。

භො සඛ භො සඛා භො සඛි භො සඛී භො සඛෙ, භවන්තො සඛානො සඛායො සඛිනො.

朋友啊！朋友啊！朋友啊！朋友啊！朋友啊！诸位朋友，诸友伴，诸朋友。

‘‘සඛන්තස්ස, ආරො චා’’ති ච වත්තතෙ.

“Sakhantassa”与“āro ca”（的规则）亦被沿用。

133. සුනමංසු වා.

133. 或者他们听闻了。

සඛන්තස්ස ආරො භොති වා සුනං අංඉච්චෙතෙසු පරෙසු. සඛාරං සඛානං සඛං, සඛානො සඛායො සඛිනො, සඛිනා.

对于以`sakha`结尾的词，当`su`、`naṃ`、`aṃ`等在后时，或作`āro`替代。例如：`sakhāraṃ`、`sakhānaṃ`、`sakhaṃ`，`sakhāno`、`sakhāyo`、`sakhino`，`sakhinā`。

‘‘සඛන්තස්සා’’ති වත්තතෙ.

“Sakhantassa”（的规则）被沿用。

134. ආරො හිම්හි වා.

134. 于`hi`格尾前，或作`āro`。

සඛන්තස්ස ආරො හොති වා හිම්හි විභත්තිම්හි. සඛාරෙහි සඛාරෙභි, සඛෙහි සඛෙභි.

对于以`sakha`结尾的词，当`hi`格尾在后时，或作`āro`替代。例如：`sakhārehi`、`sakhārebhi`，`sakhehi`、`sakhebhi`。

ඉකාරාදෙසෙ ‘‘ඣලතො සස්ස නො වා’’ති නො. සඛිනො සඛිස්ස, සඛාරානං සඛීනං.

当有`i`音替代时，依“jhalato sassa no vā”规则，（`ssa`）作`no`。例如：`sakhino`、`sakhissa`，`sakhārānaṃ`、`sakhīnaṃ`。

ස්මාවචනස්ස නාභාවො. සඛිනා, සඛාරෙහි සඛාරෙභි සඛෙහි සඛෙභි, සඛිනො සඛිස්ස, සඛාරානං සඛීනං.

（`sakha`一词）`smā`格尾不作`nā`替代。例如：`sakhinā`，`sakhārehi`、`sakhārebhi`、`sakhehi`、`sakhebhi`，`sakhino`、`sakhissa`，`sakhārānaṃ`、`sakhīnaṃ`。

‘‘සඛතො’’ති ච වත්තතෙ.

“Sakhato”（的规则）亦被沿用。

135. ස්මිමෙ[Pg.64].

135. （`smiṃ`格尾）作`e`。

සඛතො ස්මිංවචනස්ස එකාරො හොති. නිච්චත්ථොයමාරම්භො. සඛෙ, සඛාරෙසු සඛෙසු.

于`sakha`之后，`smiṃ`格尾作`e`。此为定则。例如：`sakhe`，`sakhāresu`、`sakhesu`。

ආතුමසද්දස්ස පඨමාදුතියාසු අත්තසද්දස්සෙව රූපනයො. ආතුමා, ආතුමානො, භො ආතුම භො ආතුමා, භවන්තො ආතුමානො, ආතුමානං ආතුමං, ආතුමානො, ආතුමෙන ඉච්චාදි පුරිසසමං.

“Ātuma”（自我）一词在第一格与第二格中，其格变化与“atta”（自我）一词相同。例如：`ātumā`、`ātumāno`；朋友啊`ātuma`，朋友啊`ātumā`；诸位`ātumāno`；`ātumānaṃ`、`ātumaṃ`；`ātumāno`。自`ātumena`等起，（变化）如同`purisa`（男子）。

පුමසද්දස්ස භෙදො. පුම සි,

“Puma”（男子）一词的格变化。`Puma si`。

‘‘සවිභත්තිස්සා’’ති අධිකාරො.

“Savibhattissā”为管辖规则。

136. පුමන්තස්සා සිම්හි.

136. 于`puma`之后，`si`（格尾）作`ā`。

පුමසද්දස්ස සවිභත්තිස්ස ආකාරාදෙසො හොති සිම්හි විභත්තිම්හි. අන්තග්ගහණෙන මඝවයුවාදීනමන්තස්ස ච. පුමා.

对于带格尾的`puma`一词，当`si`格尾在后时，作`ā`替代。因规则中提`anta`（词尾），故亦适用于`maghavā`、`yuvā`等词的词尾。例如：`pumā`。

‘‘පුමන්තස්සා’’ති අධිකාරො.

“Pumantassā”为管辖规则。

137. යොස්වානො.

137. 于`yo`（复数格尾）前，（词干）作`āno`。

පුමන්තස්ස සවිභත්තිස්ස ආනොආදෙසො හොති යොසු විභත්තීසු. පුමානො.

对于带格尾的`puma`，于`yo`复数格尾前，作`āno`替代。例如：`pumāno`。

138. අමාලපනෙකවචනෙ.

138. 于呼格单数，（词干）作`aṃ`。

පුමන්තස්ස සවිභත්තිස්ස අං හොති ආලපනෙකවචනෙ පරෙ. හෙ පුමං, හෙ පුමානො, පුමං, පුමානො.

对于带格尾的`puma`，当呼格单数在后时，作`aṃ`。例如：`he pumaṃ`、`he pumāno`、`pumaṃ`、`pumāno`。

‘‘ආ, වා’’ති ච වත්තතෙ.

“Ā”与“vā”亦被沿用。

139. උ [Pg.65] නාම්හි ච.

139. 在`nā`格尾前，亦作`u`。

පුමන්තස්ස ආඋආදෙසා හොන්ති වා නාම්හි විභත්තිම්හි. චසද්දෙන පුමකම්මථාමන්තස්ස චු’කාරො වා සස්මාසු. පුමානා පුමුනා පුමෙන වා.

对于`puma`，在`nā`格尾前，或作`ā`与`u`替代。并且，通过`ca`字，在`sa`与`smā`格尾前，`puma`的尾音或作`u`。例如：`pumānā`、`pumunā`或`pumena`。

‘‘ආනෙ’’ති වත්තතෙ.

“Āne”被沿用。

140. හිවිභත්තිම්හි ච.

140. 并且在`hi`格尾前。

පුමන්තස්ස හිවිභත්තිම්හී ච ආනෙආදෙසො හොති. විභත්තිග්ගහණං සවිභත්තිග්ගහණනිවත්තනත්ථං. පුමානෙහි පුමානෙභි.

对于`puma`，在`hi`格尾前亦作`āne`替代。此处提及“格尾”（`vibhatti`），是为了排除适用“带格尾的词干”（`savibhatti`）的规则。例如：`pumānehi`、`pumānebhi`。

චසද්දෙන යුවමඝවාදීනමන්තස්ස වා ආනාදෙසො හොති සබ්බවිභත්තීසු. ‘‘උ නාම්හි චා’’ති එත්ථ චසද්දෙන පුමන්තස්සුකාරො වා සස්මාසු විභත්තීසු. ‘‘ඣලතො සස්ස නො වා’’ති නො. පුමුනො පුමස්ස, පුමානං.

通过`ca`字，对于`yuva`、`maghavā`等词的词尾，在所有格中或作`āna`替代。在“U nāmhi ca”一规程中，通过其`ca`字，对于`puma`，在`sa`与`smā`格尾前，或作`u`替代。依“Jhalato sassa no vā”规则，（`ssa`）作`no`。例如：`pumuno`、`pumassa`，`pumānaṃ`。

‘‘ස්මා, නා’’ති වත්තතෙ.

“smā”、“nā”（二者）续前。

141. ඣලතො ච.

141. 并且，于`jhala`后。

ඣලඉච්චෙතෙහි ස්මාවචනස්ස නා හොති. චග්ගහණං ක්වචි නිවත්තනත්ථං. පුමානා පුමුනා පුමා පුමස්මා පුමම්හා, පුමානෙහි පුමානෙභි පුමෙහි පුමෙභි, පුමුනො පුමස්ස, පුමානං.

于此等`jhala`后，格尾`smā`变为`nā`。加入`ca`字是为了在某些情况下排除此规则。如：Pumānā、pumunā、pumā、pumasmā、pumamhā、pumānehi、pumānebhi、pumehi、pumebhi、pumuno、pumassa、pumānaṃ。

142. ආනෙ ස්මිංම්හි වා.

142. 于`smiṃ`、`mhi`（二格），或作`āne`。

පුමන්තස්ස සවිභත්තිස්ස ආනෙආදෙසො හොති වා ස්මිංම්හි විභත්තිම්හි. පුමානෙ පුමෙ පුමස්මිං පුමම්හි.

于以`pum`结尾之词，当后接格尾`smiṃ`、`mhi`时，或作`āne`替代。如：Pumāne、pume、pumasmiṃ、pumamhi。

143. සුස්මිමා [Pg.66] වා.

143. 于`su`（格），或作`ā`。

පුමන්තස්ස සුඉච්චෙතස්මිං පරෙ ආආදෙසො හොති වා. පුමාසු පුමෙසු.

于以`pum`结尾之词，当后接`su`时，或作`ā`替代。如：Pumāsu、pumesu。

යුවාදීසු ‘‘යුව සි’’ ඉතීධ –

于`yuva`等词，如“yuva si”此处——

‘‘පුමන්තස්සා සිම්හී’’ති එත්ථ අන්තග්ගහණෙන ආකාරො, ‘‘හිවිභත්තිම්හි චා’’ති සුත්තෙ චසද්දෙන ආනාදෙසො ච.

于“Pumantassā simhi”此经中，通过`anta`一词的作用，（词尾）作`ā`；于“hivibhattimhi ca”此经中，通过`ca`字的作用，亦作`āna`替代。

යුවා යුවානො, යුවානා යුවා, හෙ යුව හෙ යුවා හෙ යුවාන හෙ යුවානා, භවන්තො යුවානා, යුවානං යුවං, යුවානෙ යුවෙ.

如：Yuvā、yuvāno、yuvānā、yuvā、he yuva、he yuvā、he yuvāna、he yuvānā、bhavanto yuvānā、yuvānaṃ、yuvaṃ、yuvāne、yuve。

‘‘අකම්මන්තස්ස චා’’ති එත්ථ චසද්දෙන යුවමඝවාදීනමන්තස්ස ආ හොති වා නාසුඉච්චෙතෙසූති ආත්තං.

于“Akammantassa ca”此经中，通过`ca`字，`yuva`、`maghava`等词的词尾，于`nā`、`su`（二格）后，或变为`ā`，此即长`ā`化。

යුවානා යුවෙන යුවානෙන වා, යුවානෙහි යුවානෙභි යුවෙහි යුවෙභි, යුවානස්ස යුවස්ස, යුවානානං යුවානං, යුවානා යුවානස්මා යුවානම්හා, යුවානෙහි යුවානෙභි යුවෙහි යුවෙභි, යුවානස්ස යුවස්ස, යුවානානං යුවානං, යුවානෙ යුවානස්මිං යුවානම්හි යුවෙ යුවම්හි යුවස්මිං, යුවානෙසු යුවාසු යුවෙසු.

Yuvānā、yuvena、yuvānena vā；yuvānehi、yuvānebhi、yuvehi、yuvebhi；yuvānassa、yuvassa；yuvānānaṃ、yuvānaṃ；yuvānā、yuvānasmā、yuvānamhā；yuvānehi、yuvānebhi、yuvehi、yuvebhi；yuvānassa、yuvassa；yuvānānaṃ、yuvānaṃ；yuvāne、yuvānasmiṃ、yuvānamhi、yuve、yuvamhi、yuvasmiṃ；yuvānesu、yuvāsu、yuvesu。

එවං මඝවා මඝවානො, මඝවානා ඉච්චාදි යුවසද්දසමං.

同样地，`maghavā`、`maghavāno`、`maghavānā`等词，与`yuva`词的变化相同。

අකාරන්තං.

a-词尾（节终）。

ආකාරන්තො පුල්ලිඞ්ගො සාසද්දො.

以`ā`结尾的阳性词，如`sā`（犬）词。

සා සි, සිලොපො, සා සුනඛො.

`sā si`，`si`脱落，（得）`sā`。（例句：）`sā sunakho`（一只狗）。

බහුවචනෙ –

于复数中——

144. අඝො [Pg.67] රස්සමෙකවචනයොස්වපි ච.

144. 非`gha`（之词），于单数及`yo`（二格）后，（词尾元音）亦短化。

ඝසඤ්ඤකආකාරවජ්ජිතො ලිඞ්ගස්සන්තො සරො රස්සමාපජ්ජතෙ එකවචනෙසු යොසු ච පරෙසූති රස්සත්තං. අපිග්ගහණං සිම්හි නිවත්තනත්ථං. සෙසං නෙය්‍යං.

除名为`gha`之`ā`词尾外，词干的末元音于单数诸格及`yo`格后，变为短音，此即短化。使用`api`一词，是为了在`si`格中排除此规则。其余类推可知。

සා තිට්ඨන්ති, හෙ ස හෙ සා, හෙ සා, සං, සෙ, සෙන, සාහි සාභි, සස්ස සාය, සානං, සා සස්මා සම්හා, සාහි සාභි, සස්ස, සානං, සෙ සස්මිං සම්හි, සාසු.

（例：）`Sā tiṭṭhanti`（彼等犬站立）。（变格：）`he sa`、`he sā`；`he sā`；`saṃ`；`se`；`sena`；`sāhi`、`sābhi`；`sassa`、`sāya`；`sānaṃ`；`sā`、`sasmā`、`samhā`；`sāhi`、`sābhi`；`sassa`；`sānaṃ`；`se`、`sasmiṃ`、`samhi`；`sāsu`。

එවං පච්චක්ඛධම්මා ගාණ්ඩීවධන්වාපභුතයො.

同样地，`paccakkhadhamma`、`gāṇḍīvadhanvā`等词亦然。

ආකාරන්තං.

ā-词尾（节终）。

ඉකාරන්තො පුල්ලිඞ්ගො අග්ගිසද්දො. ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති, අග්ගි සි,

以`i`结尾的阳性词，如`aggi`（火）词。加`si`等格尾，（得）`aggi si`，

‘‘අන්තො, සිම්හි, වා’’ති ච වත්තතෙ.

并且，（规则）“anto”、“simhi”、“vā”续前。

145. අග්ගිස්සිනි.

145. `aggi`（词尾）作`ini`。

අග්ගිස්ස අන්තො ඉනි හොති වා සිම්හි විභත්තිම්හි. ‘‘සෙසතො ලොපං ගසිපී’’ති සිලොපො. අග්ගිනි අග්ගි.

`aggi`词的词尾，于`si`格后，或变为`ini`。依“Sesato lopaṃ gasipī”，`si`脱落。如：Aggini、aggi。

බහුවචනෙ ‘‘ඉවණ්ණුවණ්ණා ඣලා’’ති ඣලසඤ්ඤායං –

于复数中，依“ivaṇṇuvaṇṇā jhalā”，得`jhala`之名——

‘‘ඣලතො, වා’’ති ච වත්තතෙ.

并且，（规则）“jhalato”、“vā”续前。

146. ඝපතො ච යොනං ලොපො.

146. 并且，于`ghapa`后，`yo`（二格）脱落。

ඝපසඤ්ඤෙහි ඉත්ථිවාචකෙහි ආකාරිවණ්ණුවණ්ණෙහි, ඣලසඤ්ඤෙහි ච පරෙසං යොවචනානං ලොපො හොති වා. වවත්ථිතවිභාසායං.

于名为`ghapa`、表女性、表形状颜色，以及名为`jhala`之词后，其后的`yo`格，或有脱落。此为限定任选。

147. යොසු [Pg.68] කතනිකාරලොපෙසු දීඝං.

147. 于已作尼迦罗省略的yo（复数格）中，（元音）成长音。

ලිඞ්ගස්සන්තභූතා සබ්බෙ රස්සසරා යොසු කතනිකාරලොපෙසු දීඝමාපජ්ජන්තෙ. කතා නිකාරලොපා යෙසං තෙ කතනිකාරලොපා. අග්ගී.

语基末端的所有短元音，于已作尼迦罗省略的yo（复数格）中，变为长音。其尼迦罗已省略者，是为“已作尼迦罗省略”。例如：Aggī。

‘‘පඤ්චාදීනමත්ත’’න්ති ඉතො ‘‘අත්ත’’මිති වත්තතෙ.

从《Pañcādīnamatta》此颂，atta一词随转适用。

148. යොස්වකතරස්සො ඣො.

148. 于yo（复数格）中，未短化之jha。

යොසු පරෙසු අකතරස්සො ඣො අත්තමාපජ්ජතෙ. අග්ගයො.

当yo（复数格）在后，未短化之jha变为atta。例如：Aggayo。

ඣොති කිං? රත්තියො.

（颂中）言jha者，为何？例如：Rattiyo。

ආලපනෙපෙවං. හෙ අග්ගි, හෙ අග්ගී හෙ අග්ගයො.

于呼格中亦如是。例如：He aggi, he aggī, he aggayo。

දුතියෙකවචනෙ පුබ්බස්සරලොපෙ සම්පත්තෙ –

于第二格单数（业格）中，当前元音当省略时——

149. අං මො නිග්ගහීතං ඣලපෙහි.

149. 于jhalapa之后，aṃ与m成niggahīta。

ඣලපඉච්චෙතෙහි පරස්ස අංවචනස්ස, මකාරස්ස ච නිග්ගහීතං ආදෙසො හොති. අග්ගිං.

于jha、la、pa此等之后，aṃ格词尾与m字母，作niggahīta替换。例如：Aggiṃ。

අග්ගී අග්ගයො, අග්ගිනා, අග්ගීහි අග්ගීභි, ‘‘සුනංහිසු චා’’ති එත්ථ චග්ගහණෙන කත්ථචි දීඝාභාවො. අග්ගිහි අග්ගිභි.

Aggī、aggayo、agginā、aggīhi、aggībhi。于“sunaṃhisu ca”中，因ca字之故，于某些情况无长音。例如：Aggihi、aggibhi。

‘‘ඣලතො සස්ස නො වා’’ති නො. අග්ගිනො අග්ගිස්ස, අග්ගීනං.

依“Jhalato sassa no vā”一颂，（sassa）变为no。例如：Aggino、aggissa、aggīnaṃ。

‘‘ස්මා නා’’ති වත්තමානෙ ‘‘ඣලතො චා’’ති විකප්පෙන නා. අග්ගිනා අග්ගිස්මා අග්ගිම්හා, අග්ගීහි අග්ගීභි අග්ගිහි අග්ගිභි, අග්ගිනො අග්ගිස්ස, අග්ගීනං අග්ගිනං, අග්ගිම්හි අග්ගිස්මිං, අග්ගීසු අග්ගිසු.

当“Smā nā”随转时，依“jhalato ca”则nā为任选。例如：Agginā、aggismā、aggimhā；aggīhi、aggībhi、aggihi、aggibhi；aggino、aggissa；aggīnaṃ、agginaṃ；aggimhi、aggismiṃ；aggīsu、aggisu。

එවමඤ්ඤෙපි –

其他（词）亦如是——

ජොති පාණි ගණ්ඨි මුට්ඨි, කුච්ඡි වත්ථි සාලි වීහි;

බ්‍යාධි ඔධි බොධි සන්ධි, රාසි කෙසි සාති දීපි.

光、手、结、拳；腹、囊、稻、谷；病、限、觉、连结；堆、有发者、乐、豹。

ඉසි [Pg.69] මුනි මණි ධනි යති ගිරි රවි කවි,කපි අසි මසි නිධි විධි අහි කිමි පති;

හරි අරි තිමි කලි බලි ජලධි ගහපති,උරුධිති වරමති නිරුපධි අධිපති.

仙人、牟尼、宝珠、富人、苦行者、山、太阳、诗人；猴、剑、墨、藏、方法、蛇、虫、主； हरि(Hari)、敌、鱼、蕾、力、海洋、家主；大智、胜慧、无依、主宰。

අඤ්ජලි සාරථි අතිථි සමාධි උදධිප්පභුතයො.

合掌、御者、客、定、海洋等。

ඉකාරන්තං.

ī尾（词）。

ඊකාරන්තො පුල්ලිඞ්ගො දණ්ඩීසද්දො.

以ī为尾的阳性词是daṇḍī一词。

‘‘දණ්ඩී සි’’ ඉතීධ –

于“Daṇḍī si”此处——

‘‘අඝො රස්සමෙකවචනයොස්වපි චා’’ති රස්සත්තෙ සම්පත්තෙ එත්ථෙවාපිග්ගහණෙන සිස්මිං තදභාවෙ සිද්ධෙ නියමත්ථමාහ.

当依“Agho rassam ekavacana-yosu api ca”一颂而应作短音时，（下颂）为作限定。虽然在前颂中，已由api一词成立了在si格中不发生（短化），（下颂仍）为作限定而说。

‘‘රස්ස’’න්ති වත්තමානෙ –

当rassa（短音）随转时——

150. න සිස්මිමනපුංසකානි.

150. 于si（单数主格）中，非中性词不（短化）。

සිස්මිං නපුංසකවජ්ජිතානි ලිඞ්ගානි න රස්සමාපජ්ජන්තෙති රස්සත්තාභාවො, සිලොපො. දණ්ඩී තිට්ඨති.

于si（单数主格）中，除中性词外的词性不变为短音，故无短化，且si被省略。例如：Daṇḍī tiṭṭhati（持杖者站立）。

අනපුංසකානීති කිං? සුඛකාරි දානං.

（颂中）言“非中性词”者，为何？例如：Sukhakāri dānaṃ（带来安乐的布施）。

එත්ථ ච –

于此——

විසදාවිසදාකාර-වොහාරොභයමුත්තකා;

පුමාදිජානනෙ හෙතු-භාවතො ලිඞ්ගමීරිතා.

其超脱于清晰与不清晰之形态及言说二者；因其为识别阳性等之因，故被称为“性”（liṅga）。

යොලොපෙ දණ්ඩී තිට්ඨන්ති.

当yo省略时：Daṇḍī tiṭṭhanti（持杖者们站立）。

ඉතරත්‍ර ‘‘අඝො රස්ස’’මිච්චාදිනා රස්සත්තෙ කතෙ –

于其他情况，依“agho rassa”等颂作短音后——

‘‘ඣතො, කතරස්සා’’ති ච වත්තතෙ.

“Jhato”（于jha后）与“akatarassā”（未短化者）亦随转适用。

151. යොනං [Pg.70] නො.

151. 诸`yo`格为`no`。

සබ්බෙසං යොනං සාලපනානං ඣතො කතරස්සා පරෙසං නොඉච්චාදෙසො හොති. දණ්ඩිනො තිට්ඨන්ති.

于一切`yo`格（含呼格），在`jha`类词之后，当其（词干元音）未短化时，（`yo`）替换为`no`。如：`Daṇḍino tiṭṭhanti`（持杖者们站立）。

කතරස්සාති කිං? අග්ගයො.

为何说“未短化”？如：`Aggayo`。

අධිකාරං විනා ‘‘යොනං,නො’’ති යොගවිභාගතො;

ක්වචි අකතරස්සාපි,නො සාරමතිනො යථා.

无需前规则之管辖，由“诸`yo`格为`no`”之规则分立；有时，虽已短化，亦作`no`，如：`sāramatino`。

ආලපනෙ ‘‘ගෙ’’ති වත්තතෙ.

于呼格，“`ge`”之规则适用。

152. ඣලපා රස්සං.

152. `Jhalapa`类词，作短音。

ඣලපඉච්චෙතෙ රස්සමාපජ්ජන්තෙ ගෙ පරෙ. භො දණ්ඩි.

`Jhalapa`等词，于`ge`格在后时，发生短化。如：`Bho daṇḍi`（喂，持杖者）。

‘‘අඝො රස්ස’’න්තිආදිනාව සිද්ධෙපි රස්සත්තෙ පුනාරම්භො නියමත්ථො, තෙන ‘‘භො ගො’’තිආදීසු න භවති. දණ්ඩී දණ්ඩිනො.

即使通过“`agho rassa`”等规则已成就短音，此处重述是为了限定，因此在“`bho go`”等情况中不发生（短化）。`Daṇḍī`, `daṇḍino`。

දුතියායං රස්සත්තෙ කතෙ ‘‘අ’’මිති වත්තතෙ, ‘‘ඝපතො ස්මිං යං වා’’ති ඉතො මණ්ඩූකගතියා ‘‘වා’’ති වත්තතෙ.

于第二格中，当完成短化时，“`aṃ`”之规则适用；从“`ghapato smiṃ yaṃ vā`”此一规则中，以蛙跃方式，“`vā`”亦适用。

153. නං ඣතො කතරස්සා.

153. 于`jha`类未短化词后，为`naṃ`。

ඣතො කතරස්සා පරස්ස අංවචනස්ස නං හොති වා. දණ්ඩිනං දණ්ඩිං, දණ්ඩී දණ්ඩිනො, දණ්ඩිනා, දණ්ඩීහි දණ්ඩීභි, දණ්ඩිනො දණ්ඩිස්ස, දණ්ඩීනං.

于`jha`类未短化词之后，`aṃ`格词尾可选择地替换为`naṃ`。如：`daṇḍinaṃ`, `daṇḍiṃ`；`daṇḍī`, `daṇḍino`；`daṇḍinā`；`daṇḍīhi`, `daṇḍībhi`；`daṇḍino`, `daṇḍissa`；`daṇḍīnaṃ`。

‘‘ඣලතො චා’’ති නා. දණ්ඩිනා දණ්ඩිස්මා දණ්ඩිම්හා, දණ්ඩීහි දණ්ඩීභි, දණ්ඩිනො දණ්ඩිස්ස, දණ්ඩීනං.

依据“`Jhalato cā`”规则，作`nā`。`Daṇḍinā`；`daṇḍismā`, `daṇḍimhā`；`daṇḍīhi`, `daṇḍībhi`；`daṇḍino`, `daṇḍissa`；`daṇḍīnaṃ`。

‘‘ඣතො, කතරස්සා’’ති ච වත්තතෙ, පුරෙ විය ‘‘වා’’ති ච.

“`Jhato`, `katarassā`”亦适用，且如前，“`vā`”亦适用。

154. ස්මිං [Pg.71] නි.

154. 于`smiṃ`格，为`ni`。

ඣතො කතරස්සා පරස්ස ස්මිංවචනස්ස නිඉච්චාදෙසො හොති වා. දණ්ඩිනි දණ්ඩිස්මිං දණ්ඩිම්හි, දණ්ඩීසු.

于`jha`类未短化词之后，`smiṃ`格词尾可选择地替换为`ni`。如：`daṇḍini`, `daṇḍismiṃ`, `daṇḍimhi`；`daṇḍīsu`。

එවමඤ්ඤානිපි –

其他亦如是——

ධම්මී සඞ්ඝී ඤාණී හත්ථී, චක්කී පක්ඛී දාඨී රට්ඨී;

ඡත්තී මාලී වම්මී යොගී, භාගී භොගී කාමී සාමී.

法者、僧者、智者、象；轮者、翼者、牙者、国主；伞者、鬘者、甲胄者、瑜伽士；有分者、享乐者、欲求者、主人。

ධජී ගණී සසී කුට්ඨී, ජටී යානී සුඛී සිඛී;

දන්තී මන්තී කරී චාගී, කුසලී මුසලී බලී.

旗者、群主、月亮、麻风病者；结发者、乘车者、快乐者、顶髻者；象、大臣、象、施舍者；善巧者、持杵者、有力者。

පාපකාරී සත්තුඝාතී, මාල්‍යකාරී දීඝජීවී;

ධම්මචාරී සීඝයායී, සීහනාදී භූමිසායී –

作恶者、杀生者；编花者、长寿者；行法者、速行者；狮子吼者、卧地者——

ඉච්චාදීනි ඊකාරන්තනාමානි.

此等为长`ī`音结尾之名词。

ගාමණීසද්දස්ස තු සත්තමියං භෙදො.

然`gāmaṇī`一词，于第七格（处格）有其特殊变化。

ගාමණී, ගාමණී ගාමණිනො, භො ගාමණි, භොන්තො ගාමණී භොන්තො ගාමණිනො, ගාමණිනං ගාමණිං, ගාමණී ගාමණිනො.

`Gāmaṇī`；`gāmaṇī`, `gāmaṇino`；`bho gāmaṇi`, `bhonto gāmaṇī`, `bhonto gāmaṇino`；`gāmaṇinaṃ`, `gāmaṇiṃ`；`gāmaṇī`, `gāmaṇino`。

සෙසං දණ්ඩීසමං. නිආදෙසාභාවොව විසෙසො. එවං සෙනානී සුධීප්පභුතයො.

其余与`daṇḍī`相同。其差别仅在于无`ni`之替换。`senānī`（将领）、`sudhī`（贤者）等词亦如是。

ඊකාරන්තං.

长`ī`音结尾词。

උකාරන්තො පුල්ලිඞ්ගො භික්ඛුසද්දො.

阳性`u`音结尾词`bhikkhu`（比丘）。

තථෙව භික්ඛුසද්දතො සි, සිලොපො. සො භික්ඛු.

同样，于比丘（`bhikkhu`）词，`si`（主格单数）词尾脱落。成`so bhikkhu`（彼比丘）。

බහුවචනෙ ‘‘ඝපතො ච යොනං ලොපො’’ති යොලොපො, ‘‘යොසු කත’’ඉච්චාදිනා දීඝො. තෙ භික්ඛූ.

于复数，依“`ghapato ca yonaṃ lopo`”规则，`yo`词尾脱落；依“`yosu kata`”等规则，作长音。成`te bhikkhū`（彼诸比丘）。

ලොපාභාවෙ ‘‘වා, යොන’’න්ති ච වත්තතෙ.

于不脱落时，“`vā, yonaṃ`”之规则亦适用。

155. ලතො [Pg.72] වොකාරො ච.

155. 于`la`类词后，（`yo`）亦作`vo`。

ලසඤ්ඤතො පරෙසං යොවචනානං වොකාරාදෙසො හොති වා. කාරග්ගහණෙන යොනං නො ච හොති. චසද්දග්ගහණං කත්ථචි නිවත්තනත්ථං. අථ වා චග්ගහණං නොග්ගහණානුවත්තනත්ථං, තෙන ජන්තුසබ්බඤ්ඤූආදිතො යොනං නො ච හොති. වාසද්දො වවත්ථිතවිභාසත්ථො. තෙන –

于标示为`la`之词后，诸`yo`格词尾可选择地替换为`vo`。由于（规则中）摄取了`kāra`，诸`yo`格亦作`no`。`ca`字之摄取，是为了在某些地方停止（此规则）。或者，`ca`字之摄取，是为了随引对`no`的摄取，因此于`jantu`、`sabbaññū`等词之后，诸`yo`格亦作`no`。`vā`字为“限定选择”义。因此——

භික්ඛුප්පභුතිතො නිච්චං, වො යොනං හෙතුආදිතො;

විභාසා න ච වො නො ච, අමුප්පභුතිතො භවෙ.

从`bhikkhu`等词，复数格`yo`恒常变为`vo`；从`hetu`等词，则选择性地变；从`amu`等词，则选择性地既不变为`vo`，也不变为`no`。

‘‘අත්තං, අකතරස්සො’’ති ච වත්තතෙ.

规则`attaṃ`（转变）与`akatarasso`（不作缩短）亦适用。

156. වෙවොසු ලො ච.

156. 当后接`ve`和`vo`时，也作`lo`（替换）。

වෙ වොඉච්චෙතෙසු ච පරෙසු අකතරස්සො ලො අත්තමාපජ්ජතෙ. භික්ඛවො, භො භික්ඛු, භවන්තො භික්ඛූ.

当`ve`和`vo`在后时，不作缩短的`lo`发生`atta`（转变）。例如：`bhikkhavo`（比丘们），`bho bhikkhu`（喂，比丘），`bhavanto bhikkhū`（诸位比丘）。

ලොපාභාවෙ –

在不作省略时——

157. අකතරස්සා ලතො ය්වාලපනස්ස වෙවො.

157. 不作缩短的`la`类词之后，呼格的`yo`变为`ve`或`vo`。

අකතරස්සා ලතො පරස්ස ආලපනෙ විහිතස්ස යොඉච්චෙතස්ස වෙ වොආදෙසා හොන්ති. අත්තං. භවන්තො භික්ඛවෙ භික්ඛවො. ‘‘අං මො නිග්ගහීතං ඣලපෙහී’’ති නිග්ගහීතං.

不作缩短的`la`类词之后，用于呼格的`yo`，以`ve`或`vo`为替换。依`attaṃ`（转变）规则。例如：`bhavanto bhikkhave`, `bhikkhavo`（诸位比丘）。依“`Aṃ mo niggahītaṃ jhalapehī`”规则，作`niggahīta`（鼻音）处理。

භික්ඛුං, භික්ඛූ භික්ඛවො, භික්ඛුනා, භික්ඛූහි භික්ඛූභි භික්ඛුහි භික්ඛුභි, භික්ඛුනො භික්ඛුස්ස, භික්ඛූනං [Pg.73] භික්ඛුනං, භික්ඛුනා භික්ඛුස්මා භික්ඛුම්හා, භික්ඛූහි භික්ඛූභි භික්ඛුහි භික්ඛුභි, භික්ඛුනො භික්ඛුස්ස, භික්ඛූනං භික්ඛුනං, භික්ඛුම්හි භික්ඛුස්මිං, භික්ඛූසු භික්ඛුසු.

`Bhikkhuṃ`; `bhikkhū`, `bhikkhavo`; `bhikkhunā`; `bhikkhūhi`, `bhikkhūbhi`, `bhikkhuhi`, `bhikkhubhi`; `bhikkhuno`, `bhikkhussa`; `bhikkhūnaṃ`, `bhikkhunaṃ`; `bhikkhunā`, `bhikkhusmā`, `bhikkhumhā`; `bhikkhūhi`, `bhikkhūbhi`, `bhikkhuhi`, `bhikkhubhi`; `bhikkhuno`, `bhikkhussa`; `bhikkhūnaṃ`, `bhikkhunaṃ`; `bhikkhumhi`, `bhikkhusmiṃ`; `bhikkhūsu`, `bhikkhusu`。

එවං සෙතු කෙතු රාහු භානු පඞ්ගු උච්ඡු වෙළු මච්චු සින්ධු බන්ධු නෙරු මෙරු සත්තු කාරු හෙතු ජන්තු රුරු පටු ඉච්චාදයො.

如是`setu`（桥）、`ketu`（旗）、`rāhu`（罗睺）、`bhānu`（太阳）、`paṅgu`（跛子）、`ucchu`（甘蔗）、`veḷu`（竹）、`maccu`（死）、`sindhu`（河）、`bandhu`（亲友）、`neru`（尼卢山）、`meru`（弥卢山）、`sattu`（敌人）、`kāru`（作者、工匠）、`hetu`（因）、`jantu`（生物）、`ruru`（鹿）、`paṭu`（能干）等词。

හෙතුජන්තුසද්දානං පඨමාදුතියාසු විසෙසො.

`hetu`和`jantu`二词在第一格（主格）和第二格（宾格）有特殊之处。

හෙතු, හෙතූ හෙතවො හෙතුයො, භො හෙතු, භොන්තො හෙතූ හෙතවෙ හෙතවො, හෙතුං, හෙතූ හෙතවො හෙතුයො. සෙසං භික්ඛුසමං.

`Hetu`; `hetū`, `hetavo`, `hetuyo`; `bho hetu`; `bhonto hetū`, `hetave`, `hetavo`; `hetuṃ`; `hetū`, `hetavo`, `hetuyo`。其余与`bhikkhu`（比丘）同。

ජන්තු, ජන්තූ ජන්තවො. කාරග්ගහණෙන යොනං නො ච හොති. ජන්තුනො ජන්තුයො, භො ජන්තු, ජන්තූ ජන්තවෙ ජන්තවො, ජන්තුං, ජන්තූ ජන්තවො ජන්තුනො ජන්තුයො ඉච්චාදි.

`Jantu`, `jantū`, `jantavo`。因（词表中有）`kāru`一词，复数格`yo`不变为`no`。`Jantuno`, `jantuyo`; `bho jantu`; `jantū`, `jantave`, `jantavo`; `jantuṃ`; `jantū`, `jantavo`, `jantuno`, `jantuyo`等。

සත්ථුසද්දස්ස භෙදො. ‘‘සත්ථු සි’’ඉතීධ –

`Satthu`一词的变格。于`Satthu si`此处——

‘‘අන්තො’’ති වත්තතෙ.

规则`anto`（词尾）适用。

158. සත්ථුපිතාදීනමා සිස්මිං සිලොපො ච.

158. 对于`satthu`、`pitu`等词，当后接主格单数`si`时，其词尾变为`ā`，且`si`被省略。

සත්ථු පිතු මාතු භාතු ධීතු කත්තුඉච්චෙවමාදීනමන්තො ආත්තමාපජ්ජතෙ සිස්මිං, සිලොපො ච හොති. සත්ථා.

`satthu`（导师）、`pitu`（父亲）、`mātu`（母亲）、`bhātu`（兄弟）、`dhītu`（女儿）、`kattu`（作者）等词的词尾，在主格单数`si`中变为`ā`，且`si`被省略。例如：`Satthā`。

‘‘සත්ථු පිතාදීන’’න්ති අධිකාරො.

“`Satthu pitādīnaṃ`”是总领规则。

159. අඤ්ඤෙස්වාරත්තං[Pg.74].

159. 在其他格中，（词尾）变为`āra`。

සත්ථු පිතාදීනමන්තො සිවචනතො අඤ්ඤෙසු වචනෙසු ආරත්තමාපජ්ජතෙ. ආරත්තමිතිභාවනිද්දෙසෙන කත්ථචි අනියමං දස්සෙති.

`satthu`、`pitu`等词的词尾，在主格单数`si`之外的其他格中变为`āra`。通过`ārattam`这一状态的解释（`bhāvaniddesa`），表明此处有时并不规则。

ආරග්ගහණමනුවත්තතෙ.

`āra`的规定持续适用。

160. තතො යොනමො තු.

160. 其后，复数格`yo`变为`o`。

තතො ආරාදෙසතො සබ්බෙසං යොනං ඔකාරාදෙසො හොති.

在`ār`替换之后，所有的复数格`yo`都替换为`o`。

තුග්ගහණෙන අඤ්ඤෙහිපි චතුඋභනදීගවාදීහි යොනමොකාරො හොති, සරලොපාදි. සත්ථාරො.

通过`tu`的系带，其他如`catu`（四）、`ubha`（二）、`nadī`（河）、`gava`（牛）等词的复数格`yo`也变为`o`，并伴有元音省略等。例如：`Satthāro`（诸导师）。

ආලපනෙ ‘‘අකාරපිතාද්‍යන්තානමා’’ති ආත්තං. ‘‘ගෙ රස්ස’’න්ති අධිකිච්ච ‘‘ආකාරො වා’’ති විකප්පෙන රස්සත්තං, වලොපො. භො සත්ථ භො සත්ථා, භවන්තො සත්ථාරො, සත්ථාරං, සත්ථාරෙ සත්ථාරො.

呼格中，依“`akārapitādyantānam ā`”规则，词尾变为`ā`。又依总领规则“`Ge rassa`”（呼格单数中作短音），以及“`ākāro vā`”（或作`ā`）的选择，可作短音化，并有`va`的省略。例如：`Bho sattha`, `bho satthā`（喂，导师！）；`bhavanto satthāro`（诸位导师！）；`satthāraṃ`（宾格单数）；`satthāre`, `satthāro`（宾格复数）。

‘‘තතො’’ති ච වත්තතෙ.

规则“`Tato`”（其后）亦持续适用。

161. නා ආ.

161. 工具格`nā`变为`ā`。

තතො ආරාදෙසතො නාවචනස්ස ආකාරාදෙසො හොති. සත්ථාරා, සත්ථුනාති ආරත්තමිතිභාවනිද්දෙසෙන සිද්ධං. සත්ථාරෙහි සත්ථාරෙභි.

在`ār`替换之后，工具格`nā`替换为`ā`。例如`Satthārā`。（而`satthunā`的形式）则通过`ārattam`这一状态的解释（表示不规则）而成立。`Satthārehi`, `satthārebhi`。

‘‘වා නංම්හී’’ති ඉතො ‘‘වා’’ති වත්තතෙ.

从“`Vā naṃmhī`”此一规则中，“`vā`”（或）持续适用。

162. උ [Pg.75] සස්මිං සලොපො ච.

162. （词尾）在属格单数`sa`中变为`u`，且`sa`被省略。

සත්ථු පිතුඉච්චෙවමාදීනමන්තස්ස උත්තං හොති වා සස්මිං, සලොපො ච හොති. ආරාදෙසාපවාදොයං. සත්ථු, අඤ්ඤත්ථ භාවනිද්දෙසෙනාරාභාවො. සත්ථුස්ස සත්ථුනො.

`satthu`、`pitu`等词的词尾，在属格单数`sa`中选择性地变为`u`，且`sa`被省略。此为`ār`替换规则的例外。例如：`Satthu`。在其他情况下，通过状态的解释，不作`ār`替换。例如：`Satthussa`, `satthuno`。

‘‘ආරත්ත’’න්ති වත්තතෙ.

“Āratta”亦然。

163. වා නංම්හි.

163. 于`naṃ`格，任选。

සත්ථු පිතුආදීනමන්තො ආරත්තමාපජ්ජතෙ වා නංම්හි විභත්තිම්හි. සත්ථාරානං.

Satthu、pitu等词的尾音，于`naṃ`格时，任选变为`āra`。如：Satthārānaṃ。

ආරාභාවෙ ‘‘වා නංම්හී’’ති වත්තතෙ.

无`āra`代时，“vā naṃmhī”亦然。

164. සත්ථුනත්තඤ්ච.

164. Satthu亦为`attaṃ`。

සත්ථුසද්දන්තස්ස, පිතාදීනමන්තස්ස ච අත්තං හොති වා නංම්හි විභත්තිම්හි, පුන සත්ථුග්ගහණං සත්ථුනො නිච්චවිධානත්ථං. සත්ථානං.

Satthu词及pitu等词的尾音，于`naṃ`格时，任选变为`attaṃ`。再次提及Satthu，是为了说明此为Satthu的恒常规则。如：Satthānaṃ。

‘‘අම්හතුම්හන්තුරාජබ්‍රහ්මත්තසඛසත්ථුපිතාදීහි ස්මා නාවා’’ති ස්මාවචනස්සනාභාවො. සත්ථාරා, සත්ථාරෙහි සත්ථාරෙභි, සත්ථු සත්ථුනො සත්ථුස්ස, සත්ථාරානං සත්ථානං.

依“于amha、tumha、ntu、rāja、brahma、atta、sakha、satthu、pitu等词之后，`smā`任选为`nā`”之规，故无`smā`之形。Satthārā、satthārehi、satthārebhi、satthu、satthuno、satthussa、satthārānaṃ、satthānaṃ。

‘‘ආරතො’’ති වත්තතෙ.

“Ārato”亦然。

165. තතො ස්මිමි.

165. 其后，`smiṃ`为`i`。

තතො ආරාදෙසතො ස්මිංවචනස්ස ඉකාරාදෙසො හොති. පුන තතොග්ගහණෙන අඤ්ඤස්මාපි ස්මිංවචනස්ස ඉකාරො. යථා – භුවි, දිවි.

于`āra`代之后，`smiṃ`格代为`i`。复言`tato`，是为亦可从他处使`smiṃ`格为`i`。如：bhuvi(于地)、divi(于天)。

166. ආරො [Pg.76] රස්සමිකාරෙ.

166. `āra`于`i`后为短音。

ආරාදෙසො රස්සමාපජ්ජතෙ ඉකාරෙ පරෙ, සත්ථරි, සත්ථාරෙසු.

`āra`之代，于`i`音后变为短音。如：satthari(于导师)、satthāresu(于诸导师)。

එවං කත්තා, කත්තාරො, භො කත්ත භො කත්තා, භවන්තො කත්තාරො, කත්තාරං, කත්තාරෙ කත්තාරො, කත්තාරා, කත්තාරෙහි කත්තාරෙභි. ‘‘උ සස්මිං සලොපො චා’’ති උත්තං, සලොපො ච. කත්තු කත්තුනො කත්තුස්ස, කත්තාරානං කත්තානං කත්තූනං කත්තුනං, කත්තාරා, කත්තාරෙහි කත්තාරෙභි, කත්තු කත්තුනො කත්තුස්ස, කත්තාරානං කත්තානං කත්තූනං කත්තුනං, කත්තරි, කත්තාරෙසු, ආරාභාවෙ කත්තූසු කත්තුසු.

如是，kattā、kattāro、bho katta、bho kattā、bhavanto kattāro、kattāraṃ、kattāre、kattāro、kattārā、kattārehi、kattārebhi。经言“于`sa`及`smiṃ`格，`u`，及`s`删去”，故`s`亦删去。Kattu、kattuno、kattussa；kattārānaṃ、kattānaṃ、kattūnaṃ、kattunaṃ。Kattārā；kattārehi、kattārebhi。Kattu、kattuno、kattussa；kattārānaṃ、kattānaṃ、kattūnaṃ、kattunaṃ。Kattari；kattāresu。无`āra`代时，kattūsu、kattusu。

එවං –

如是——

භත්තු වත්තු නෙතු සොතු, ඤාතු ජෙතු ඡෙත්තු භෙත්තු. දාතු ධාතු නත්තු බොද්ධු, විඤ්ඤාපෙතු ආදයොපි.

Bhattu(供养者)、vattu(言说者)、netu(引导者)、sotu(听闻者)、ñātu(知者)、jetu(胜者)、chettu(断者)、bhettu(破者)、dātu(施者)、dhātu(持者)、nattu(舞者)、boddhu(觉者)、viññāpetu(告知者)等亦然。

‘‘උ සස්මිං සලොපො චා’’ති වත්තතෙ.

“于`sa`及`smiṃ`格，`u`，及`s`删去”亦然。

167. සකමන්ධාතාදීනඤ්ච.

167. Saka、mandhātu(真言王)等词亦然。

සකමන්ධාතුඉච්චෙවමාදීනමන්තො ච උත්තමාපජ්ජතෙ සස්මිං, සලොපො ච, නිච්චං පුනබ්බිධානා. සකමන්ධාතු විය අස්ස රාජිනො විභවො, සෙසං සමං. එවං මහාමන්ධාතුප්පභුතයො.

Sakamandhātu等词的尾音，于`sa`及`smiṃ`格时变为`u`，且`s`删去，因重复规定而为恒常。此王之威势如真言王(mandhātu)，余者相同。如是，Mahāmandhātu(大真言王)等亦然。

පිතුසද්දස්ස භෙදො. සිම්හි ආත්තං, සිලොපො, පිතා.

Pitu(父亲)一词的变格。于`si`格，尾音变为`ā`，`si`删去，成pitā。

යොම්හි ‘‘ආරො, රස්ස’’න්ති ච වත්තතෙ.

于`yo`格，“`āra`、短音”亦然。

168. පිතාදීනමසිම්හි[Pg.77].

168. Pitu等词，于`asi`格。

පිතාදීනමාරාදෙසො රස්සමාපජ්ජතෙ අසිම්හි විභත්තිම්හි. සිස්මිං ආරාදෙසාභාවෙපි අසිම්හීති අධිකවචනමත්ථන්තරවිඤ්ඤාපනත්ථං, තෙන තොආදිම්හි පිතාදීනමිකාරො ච. යථා – පිතිතො, මාතිතො, භාතිතො, ධීතිතො, පිතිපක්ඛො, මාතිපක්ඛොති.

Pitu等词的`āra`之代，于`asi`格时变为短音。虽于`si`格无`āra`之代，然增说`asimhi`，是为开显别义，即pitu等词于`to`等后缀前亦有`i`音。如：pitito(从父)、mātito(从母)、bhātito(从兄弟)、dhītito(从女)、pitipakkho(父系)、mātipakkho(母系)。

පිතරො, සෙසං කත්තුසමං. භො පිත භො පිතා, භවන්තො පිතරො, පිතරං, පිතරෙ පිතරො, පිතරා පිතුනා, පිතරෙහි පිතරෙභි. භාවනිද්දෙසෙන ආරාදෙසාභාවෙ පිතූහි පිතූභි පිතුහි පිතුභි, පිතු පිතුනො පිතුස්ස, පිතරානං පිතානං පිතූනං, දීඝාභාවෙ පිතුනං වා, පිතරා, පිතරෙහි පිතරෙභි පිතූහි පිතූභි පිතුහි පිතුභි, පිතු පිතුනො පිතුස්ස, පිතරානං පිතානං පිතූනං පිතුනං, පිතරි, පිතරෙසු පිතූසු පිතුසු.

Pitaro，余者同kattu。Bho pita、bho pitā、bhavanto pitaro；pitaraṃ；pitare、pitaro；pitarā、pitunā；pitarehi、pitarebhi。因任选故，无`āra`代时，亦作pitūhi、pitūbhi、pituhi、pitubhi。Pitu、pituno、pitussa；pitarānaṃ、pitānaṃ、pitūnaṃ；无长音时，任选为pitunaṃ。Pitarā；pitarehi、pitarebhi、pitūhi、pitūbhi、pituhi、pitubhi。Pitu、pituno、pitussa；pitarānaṃ、pitānaṃ、pitūnaṃ、pitunaṃ。Pitari；pitaresu、pitūsu、pitusu。

එවං භාතා, භාතරො ඉච්චාදි.

如是，bhātā(兄弟)、bhātaro(诸兄弟)等亦然。

උකාරන්තං.

U音尾。

ඌකාරන්තො පුල්ලිඞ්ගො අභිභූසද්දො.

Ū音尾阳性词abhibhū(胜者)。

තථෙව ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති, සිලොපො. සො අභිභූ, යොලොපෙ කතෙ තෙ අභිභූ.

如是，`si`等格生起，`si`删去。So abhibhū；`yo`删去时，te abhibhū。

‘‘අඝො රස්ස’’න්තිආදිනා රස්සත්තං, වොකාරො. කතරස්සත්තා අත්තාභාවො. අභිභුවො, භො අභිභු, භවන්තො අභිභූ අභිභුවො.

依“Agho rassa”等规，为短音，及为`vo`音。Katarassattā attābhāvo。Abhibhuvo、bho abhibhu、bhavanto abhibhū、abhibhuvo。

කතරස්සත්තා වෙආදෙසො න හොති. සෙසං භික්ඛුසද්දසමං, රස්සත්තමෙව විසෙසො. අභිභුං, අභිභූ අභිභුවො[Pg.78], අභිභුනා, අභිභූහි අභිභූභි, අභිභුනො අභිභුස්ස, අභිභූනං ඉච්චාදි.

因该短音，故无`ve`之代。余者同比丘词，唯短音为异。Abhibhuṃ、abhibhū、abhibhuvo、abhibhunā、abhibhūhi、abhibhūbhi、abhibhuno、abhibhussa、abhibhūnaṃ等。

එවං සයම්භූ, වෙස්සභූ, පරාභිභූ, සහභූආදයො. සහභූසද්දස්ස යොනං නොආදෙසොව විසෙසො. සහභූ, සහභූ සහභුවො සහභුනො ඉච්චාදි.

如是sayambhū(自生者)、毗舍浮(vessabhū)、parābhibhū(胜伏者)、sahabhū(共生者)等亦然。sahabhū一词的差别在于，`yo`格代为`no`。Sahabhū、sahabhū、sahabhuvo、sahabhuno等。

තථා සබ්බඤ්ඤූසද්දස්ස යොස්වෙව විසෙසො. සො සබ්බඤ්ඤූ තෙ සබ්බඤ්ඤූ, යොලොපාභාවෙ රස්සත්තං, ‘‘ලතො වොකාරො චා’’ති එත්ථ කාරග්ගහණෙන යොනං නොආදෙසො. වාධිකාරස්ස වවත්ථිතවිභාසත්තා න ච වොකාරො. සබ්බඤ්ඤුනො, භො සබ්බඤ්ඤු, භොන්තො සබ්බඤ්ඤූ සබ්බඤ්ඤුනො, සබ්බඤ්ඤුං, සබ්බඤ්ඤූ සබ්බඤ්ඤුනො ඉච්චාදි.

如是，sabbaññū（一切知者）一词的特殊之处在于yo格。So sabbaññū（彼一切知者），te sabbaññū（彼等一切知者）。yo不删略时，[元音]变短。于“lato vokāro cā”[此规则]中，因取kāra，yo被替换为no。因vā的承续是限定选择，故不[替换]为vo。Sabbaññuno，bho sabbaññu，bhonto sabbaññū、sabbaññuno，sabbaññuṃ，sabbaññū、sabbaññuno等。

එවං මග්ගඤ්ඤූ ධම්මඤ්ඤූ අත්ථඤ්ඤූ කාලඤ්ඤූ රත්තඤ්ඤූ මත්තඤ්ඤූ කතඤ්ඤූ තථඤ්ඤූ විඤ්ඤූ විදූ වෙදගූ පාරගූ ඉච්චාදයො.

如是，道知者、法知者、义知者、时知者、知长久者、知量者、知恩者、知如是者、智者、识者、达吠陀者、到彼岸者等。

ඌකාරන්තං.

ū结尾[品]。

එකාරන්තො අප්පසිද්ධො.

e结尾[品]不成。

ඔකාරන්තො පුල්ලිඞ්ගො ගොසද්දො.

o结尾的阳性词是go。

තතො ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති, සිලොපො, ගො ගච්ඡති.

其后，si等[格]生起，si删略，[如]go gacchati（牛去）。

‘‘ගාව සෙ’’ති ඉතො ‘‘ගො’’ති අධිකාරො, ‘‘ආවා’’ති ච වත්තතෙ.

从“Gāva se”[此规则]，承续“go”，且“āva”亦适用。

169. යොසු ච.

169. 于yo[格]中亦然。

ගොඉච්චෙතස්ස ඔකාරස්ස ආවාදෙසො හොති යොසු. චසද්දෙන නා ස්මා ස්මිංසුඉච්චෙතෙසු ච. ‘‘තතො යොනමො තූ’’ති එත්ථ තුග්ගහණෙන යොනමොකාරො, සරලොපාදි. ගාවො තිට්ඨන්ති.

此go词的o，于yo[诸格]中被替换为āva。由ca字，于nā、smā、smiṃ、su诸格中亦然。于“Tato yonamo tū”[此规则]中，因取tu，yo被替换为o，[并有]元音删略等。Gāvo tiṭṭhanti（牛站立）。

170. අවංම්හි [Pg.79] ච.

170. 于aṃ中亦[替换为]ava。

ගොඉච්චෙතස්ස ඔකාරස්ස ආව අවඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති අංම්හි විභත්තිම්හි. සෙද්දෙන යො නා ස ස්මාස්මිංසුඉච්චෙතෙසු ච අවාදෙසො හොති. ගවො ගච්ඡන්ති, හෙ ගො, හෙ ගාවො හෙ ගවො.

此go词的o，于aṃ格中被替换为āva和ava。由ca字，于yo、nā、sa、smā、smiṃ、su诸格中亦被替换为ava。Gavo gacchanti（牛行走），he go，he gāvo，he gavo。

දුතියායං ‘‘අංම්හී’’ති වත්තතෙ.

于第二格，承续“aṃmhi”。

171. ආවස්සු වා.

171. Āvassa u vā。（āva的[末音]或作u）

ආවඉච්චෙතස්ස ගාවාදෙසස්ස අන්තසරස්ස උකාරාදෙසො හොති වා අංම්හි විභත්තිම්හි. ආවස්ස අ ආව, තස්ස ආවසද්දන්තස්ස. ‘‘අංමො’’තිආදිනා නිග්ගහීතං. ගාවුං ගාවං ගවං, ගාවො ගවො.

此āva，即go的替换，其尾元音于aṃ格中或被替换为u。Āvassa[意为]āva词的尾音。由“Aṃ mo”等[规则]，[词尾]作niggahīta。Gāvuṃ、gāvaṃ、gavaṃ，gāvo、gavo。

‘‘ගොණ, වා’’ති වත්තතෙ.

承续“goṇa，vā”。

172. සුහිනාසු ච.

172. 于su、hi、nā中亦然。

සු හි නාඉච්චෙතෙසු සබ්බස්ස ගොසද්දස්ස ගොණාදෙසො හොති වා. චසද්දෙන සෙසෙසු ච. ගොණො, ගොණා, හෙ ගොණ හෙ ගොණා, ගොණං, ගොණෙ, ගොණෙන, ගොණෙහි ගොණෙභි, ගොණස්ස.

于su、hi、nā诸格中，整个go词或被替换为goṇa。由ca字，于其余格中亦然。Goṇo，goṇā，he goṇa，he goṇā，goṇaṃ，goṇe，goṇena，goṇehi、goṇebhi，goṇassa。

173. ගොණ නංම්හි වා.

173. 于naṃ中或作goṇa。

සබ්බස්ස ගොසද්දස්ස ගොණාදෙසො හොති වා නංම්හි විභත්තිම්හි. ගොණානං, ගොණා ගොණස්මා ගොණම්හා, ගොණෙහි ගොණෙභි, ගොණස්ස, ගොණානං, ගොණෙ ගොණස්මිං ගොණම්හි, ගොණෙසු.

整个go词于naṃ格中或被替换为goṇa。Goṇānaṃ，goṇā、goṇasmā、goṇamhā，goṇehi、goṇebhi，goṇassa，goṇānaṃ，goṇe、goṇasmiṃ、goṇamhi，goṇesu。

ගොණාදෙසාභාවෙ ගාවෙන ගවෙන, ගොහි ගොභි.

无goṇa替换时，[作]gāvena、gavena，gohi、gobhi。

174. ගාව [Pg.80] සෙ.

174. Gāva se。

‘‘ගො ආව සෙ’’ඉති තිපදමිදං. ගොස්ස ඔ ගො, ගොසද්දොකාරස්ස ආවාදෙසො හොති සෙ විභත්තිම්හි. ගාවස්ස ගවස්ස.

“Go āva se”，此为三 पद（词）。go词的o，于se格中被替换为āva。Gāvassa、gavassa。

නංම්හි ‘‘ගො, අවා’’ති ච වත්තතෙ.

于naṃ中，承续“go，avā”。

175. තතො නමං පතිම්හාලුත්තෙ ච සමාසෙ.

175. Tato naṃ aṃ patimhā alutte ca samāse。（其后naṃ作aṃ，及于pati前不删略的复合词中）

තතො ගොසද්දතො පරස්ස නංවචනස්ස අංආදෙසො හොති, ගොසද්දොකාරස්ස අවාදෙසො ච පතිම්හි පරෙ අලුත්තෙ ච සමාසෙ. චසද්දෙන අසමාසෙපි අං අවාදෙසා. ගවංපතිස්ස ථෙරස්ස, ගවං.

其后，于go词之后的naṃ格，被替换为aṃ；且于pati前不删略的复合词中，go词的o被替换为ava。由ca字，于非复合词中亦有aṃ、ava的替换。Gavaṃpatissa therassa（牛主长老的），gavaṃ（牛的）。

‘‘සුහිනාසු චා’’ති එත්ථ චසද්දෙන නංම්හි ගුආදෙසො. ‘‘නො ච ද්වාදිතො නංම්හී’’ති සුත්තෙ චසද්දෙන නකාරාගමො ච. ගුන්නංගොනං වා.

于“Suhināsu ca”[此规则]中，由ca字，于naṃ中[go]被替换为gu。于“No ca dvādito naṃmhi”经中，由ca字，亦增n音。Gunnaṃ或gonaṃ。

ගාවා ගාවම්හා ගාවස්මා ගවා ගවම්හා ගවස්මා, ගොහි ගොභි, ගාවස්ස ගවස්ස, ගවං ගුන්නං ගොනං, ගාවෙ ගාවම්හි ගාවස්මිං ගවෙ ගවම්හි ගවස්මිං, ගාවෙසු ගවෙසු ගොසු.

Gāvā、gāvamhā、gāvasmā、gavā、gavamhā、gavasmā；gohi、gobhi；gāvassa、gavassa；gavaṃ、gunnaṃ、gonaṃ；gāve、gāvamhi、gāvasmiṃ、gave、gavamhi、gavasmiṃ；gāvesu、gavesu、gosu。

ඔකාරන්තං.

o结尾[品]。

පුරිසො ගුණවා රාජා, සා’ග්ගි දණ්ඩී ච භික්ඛු ච;

සත්ථා’භිභූ ච සබ්බඤ්ඤූ, ගොති පුල්ලිඞ්ගසඞ්ගහො.

男子、具德者、王，具火者、持杖者与比丘；导师、胜者与一切知者，牛，此为阳性词纲要。

පුල්ලිඞ්ගං නිට්ඨිතං.

阳性品终。

අස්මා [Pg.103] නස්මා තස්මා නම්හා තම්හා, නෙහි නෙභි තෙහි තෙභි, අස්ස නස්ස තස්ස, නෙසං තෙසං නෙසානං තෙසානං, අස්මිං නස්මිං තස්මිං නම්හි තම්හි, නෙසු තෙසු.

Asmā、nasmā、tasmā、namhā、tamhā（离格单数）；nehi、nebhi、tehi、tebhi（具格/离格复数）；assa、nassa、tassa（属格/为格单数）；nesaṃ、tesaṃ、nesānaṃ、tesānaṃ（属格复数）；asmiṃ、nasmiṃ、tasmiṃ、namhi、tamhi（处格单数）；nesu、tesu（处格复数）。

ඉත්ථියං ‘‘තා සි’’ ඉතීධ සාදෙසසිලොපා. සා කඤ්ඤා, නත්තං. නා තා නායො තායො, නං තං, නා තා නායො තායො, නාය තාය, නාහි තාහි නාභි තාභි.

在阴性词中，“tā si”于此是“sa”的替换和“si”的省略。如：Sā kaññā（彼少女），nattaṃ（无“n”音）。Nā、tā、nāyo、tāyo（主格复数）；naṃ、taṃ（宾格单数）；nā、tā、nāyo、tāyo（宾格复数）；nāya、tāya（具格单数）；nāhi、tāhi、nābhi、tābhi（具格/离格复数）。

‘‘එතිමාසමී’’ති ඉතො එතිමාග්ගහණඤ්ච ‘‘තස්සා වා’’ති ඉතො තග්ගහණඤ්ච පඤ්චමියන්තවසෙන වත්තතෙ ‘‘වා’’ති ච.

从《Etimāsamī》中提取“etimā”，以及从《tassā vā》中提取“ta”，是以第五格（离格）的形式延续的，并且“vā”（或）也延续。

215. තතො සස්ස ස්සාය.

215. 由此，“sa”变为“ssāya”。

තතො තා එතා ඉමාතො පරස්ස සස්ස විභත්තිස්ස ස්සායාදෙසො හොති වා.

此后，在“tā”、“etā”、“imā”之后，格（尾）“sa”可选择性地替换为“ssāya”。

‘‘සංසාස්වෙකවචනෙසු ච, ඉ’’ඉති ච වත්තතෙ.

“Saṃsāsvekavacanesu ca”以及“i”也延续。

216. තස්සා වා.

216. 《Tassā vā》。

තාඉච්චෙතස්ස ඉත්ථියං වත්තමානස්ස අන්තස්ස ඉකාරො හොති වා සං සාස්වෙකවචනෙසු විභත්තාදෙසෙසු. තිස්සාය තස්සාය අස්සාය නස්සාය අස්සා නස්සා තිස්සා තස්සා නාය තාය, නාසං තාසං.

当“ta”（彼）此词用于阴性时，其尾音在“saṃ”、“sā”等单数格以及格的替换中，可选择性地变为“i”音。如：Tissāya、tassāya、assāya、nassāya、assā、nassā、tissā、tassā、nāya、tāya、nāsaṃ、tāsaṃ。

පඤ්චමීඡට්ඨීසු තතියාචතුත්ථීසමං. සත්තමියං අස්සං නස්සං තිස්සං තස්සං නායං තායං, නාසු තාසු.

第五格（离格）与第六格（属格）同第三格（具格）与第四格（为格）。在第七格（处格）中，（形式为）assaṃ、nassaṃ、tissaṃ、tassaṃ、nāyaṃ、tāyaṃ、nāsu、tāsu。

නපුංසකෙ සිම්හිසාදෙසාභාවා නත්තං. නං තං, නානි තානි, නං තං, නානි තානි, නෙන තෙන ඉච්චාදි පුල්ලිඞ්ගසමං.

在中性词中，因“si”格无“sa”的替换，故无“n”音（插入）。（形式为）Naṃ、taṃ，nāni、tāni；naṃ、taṃ，nāni、tāni；nena、tena等，（其余）同阳性。

එත සි, ‘‘එතතෙසං තො’’ති සකාරාදෙසො. එසො පුරිසො, එතෙ, එතං, එතෙ ඉච්චාදි සබ්බසද්දසමං.

“eta”与“si”[相加时]，根据《etatesaṃ to》，有“sa”的替换。如：eso puriso（此人），ete（此等），etaṃ（此），ete（此等）等，（其余）同“sabba”（一切）词。

ඉත්ථියං [Pg.104] එතා සි, සාදෙසො. එසා කඤ්ඤා, එතා එතායො, එතං, එතා එතායො, එතාය, එතාහි එතාභි.

在阴性词中，“etā”与“si”[相加时]，有“sa”的替换。如：esā kaññā（此少女），etā、etāyo（此等少女），etaṃ（此），etā、etāyo（此等少女），etāya（以此女），etāhi、etābhi（以此等女）。

ස ස්මිංසු පන ‘‘සංසාස්වෙකවචනෙසු චා’’ති වත්තතෙ.

然而，对于“sa”和“smiṃ”格，“saṃsāsvekavacanesu ca”也延续。

217. එතිමාසමි.

217. 《Etimāsami》。

අන්තාපෙක්ඛායං ඡට්ඨී, එතා ඉමාඉච්චෙතෙසමන්තො සරො ඉකාරො හොති සංසාස්වෙකවචනෙසු විභත්තාදෙසෙසු. සාදෙසගතිකත්තා ස්සායාදෙසෙපි. චසද්දාධිකාරතො අඤ්ඤෙකාසද්දාදීනමන්තස්ස ච.

第六格（的用法）是关联到词尾的：“etā”、“imā”等词的尾音，在“saṃ”、“sā”等单数格以及格的替换中，变为“i”音。由于“sa”替换的缘故，在“ssāya”的替换中也（适用）。并且，由于“ca”词的管辖，其他如“añña”、“eka”等词的词尾也（如此）。

එතිස්සාය එතිස්සා එතාය, එතාසං එතාසානං, එතාය, එතාහි එතාභි, එතිස්සාය එතිස්සා එතාය, එතාසං එතාසානං, එතිස්සං එතායං, එතාසු.

Etissāya、etissā、etāya（此女的/为此女），etāsaṃ、etāsānaṃ（此等女的/为此等女），etāya（以此女），etāhi、etābhi（以此等女），etissāya、etissā、etāya（从此女），etāsaṃ、etāsānaṃ（从此等女），etissaṃ、etāyaṃ（在此女中），etāsu（在此等女中）。

චසද්දතො අඤ්ඤිස්සා අඤ්ඤාය, අඤ්ඤිස්සං අඤ්ඤායං. එකිස්සා එකාය, එකිස්සං එකායං. ඉතරිස්සා ඉතරාය, ඉතරිස්සං ඉතරායං ඉච්චාදි.

由“ca”词（的作用），有：aññissā、aññāya（另一女的/为另一女），aññissaṃ、aññāyaṃ（在另一女中）；ekissā、ekāya（一女的/为一女），ekissaṃ、ekāyaṃ（在一女中）；itarissā、itarāya（另一女的/为另一女），itarissaṃ、itarāyaṃ（在另一女中）等。

නපුංසකෙ එතං, එතානි, එතං, එතානි, සෙසං ඤෙය්‍යං.

在中性词中，（形式为）etaṃ、etāni；etaṃ、etāni。其余应知。

ඉමසද්දස්ස භෙදො. ඉම සි –

“ima”词的分别。“Ima”与“si”——

‘‘සබ්බස්සිමස්සා’’ති වත්තතෙ.

《Sabbassimassā》（“sabbassa imassa”的缩合，意为“整个‘ima’的”）延续。

218. අනපුංසකස්සායං සිම්හි.

218. 《Anapuṃsakassāyaṃ simhi》。

ඉමසද්දස්ස සබ්බස්සෙව අනපුංසකස්ස අයංආදෙසො හොති සිම්හි විභත්තිම්හි, සිලොපො. අයං පුරිසො, ඉමෙ, ඉමං, ඉමෙ.

整个非中性的“ima”词，在“si”格中，替换为“ayaṃ”，并省略“si”。如：ayaṃ puriso（此人），ime（此等），imaṃ（此），ime（此等）。

219. අනිමි [Pg.105] නාම්හි ච.

219. 《Animi nāmhi ca》。

ඉමසද්දස්ස සබ්බස්සෙව අන ඉමිආදෙසා හොන්ති නාම්හි විභත්තිම්හි. අනිත්ථිලිඞ්ගස්සෙවෙතං ගහණං. අනෙන ඉමිනා.

整个“ima”词，在“nā”格中，替换为“ana”和“imi”。此处仅指非阴性。如：anena、iminā（以此）。

‘‘සුනංහිසූ’’ති වත්තතෙ.

《Sunaṃhisū》延续。

220. සබ්බස්සිමස්සෙ වා.

220. 《Sabbassimasse vā》。

සබ්බස්ස ඉමසද්දස්ස එකාරො හොති වා සු නං හිඉච්චෙතෙසු වචනෙසු.

整个“ima”词，在“su”、“naṃ”、“hi”等格中，可选择性地变为“e”音。

ආප්පච්චයන්තානිද්දෙසා, සබ්බත්ථාති අවුත්තතො;

අනිත්ථිලිඞ්ගස්සෙවෙත්ථ, ගහණඤ්හි ඉමස්සිති.

因未指明以“ā”后缀结尾，亦未说“在一切处”；是故于此，所取之“ima”词，实唯非阴性。

එහි එභි ඉමෙහි ඉමෙභි.

Ehi、ebhi、imehi、imebhi（以此等）。

‘‘සබ්බස්ස, වා, සබ්බත්ථ, සස්මාස්මිංසංසාස්වත්ත’’න්ති ච වත්තතෙ.

“Sabbassa”（整个）、“vā”（或）、“sabbattha”（在一切处），以及“sasmāsmiṃsaṃsāsvattaṃ”（在sa、smā、smiṃ、saṃ、sā格中为atta）也延续。

221. ඉමසද්දස්ස ච.

221. 以及 `ima` (此)代词。

ඉමසද්දස්ස ච සබ්බස්සෙව අත්තං හොති වා ස ස්මා ස්මිංසං සාඉච්චෙතෙසු වචනෙසු සබ්බත්ථ ලිඞ්ගෙසු.

并且，`ima` 词在所有性中，于 `sa`、`smā`、`smiṃ`、`saṃ`、`sā` 等格中，可选择性地变为 `attaṃ`。

අස්ස ඉමස්ස, එසං එසානං ඉමෙසං ඉමෙසානං, අස්මා ඉමස්මා ඉමම්හා, එහි එභි ඉමෙහි ඉමෙභි, අස්ස ඉමස්ස, එසං එසානං ඉමෙසං ඉමෙසානං, අස්මිං ඉමස්මිං ඉමම්හි, එසු ඉමෙසු.

`assa`、`imassa`；`esaṃ`、`esānaṃ`、`imesaṃ`、`imesānaṃ`；`asmā`、`imasmā`、`imamhā`；`ehi`、`ebhi`、`imehi`、`imebhi`；`assa`、`imassa`；`esaṃ`、`esānaṃ`、`imesaṃ`、`imesānaṃ`；`asmiṃ`、`imasmiṃ`、`imamhi`；`esu`、`imesu`。

ඉත්ථියං ඉමා සි, අයමාදෙසසිලොපා.

阴性中，`ima` 词于 `si` 格，发生 `ayaṃ` 替换及 `si` 的脱落。

අයං කඤ්ඤා, ඉමා ඉමායො, ඉමං, ඉමා ඉමායො, ඉමාය, ඉමාහි ඉමාභි. චතුත්ථියං අත්තං, ඉකාර- ස්සායාදෙසා [Pg.106] ච, අස්සාය ඉමිස්සාය අස්සා ඉමිස්සා ඉමාය, ඉමාසං ඉමාසානං. සත්තමියං අස්සං ඉමිස්සං ඉමිස්සා වා, ‘‘තෙසු වුද්ධිලොපා’’දිනා ස්මිංවචනස්ස වා සාදෙසො. ඉමායං, ඉමාසු. සෙසං ඤෙය්‍යං.

例如：`ayaṃ kaññā` (此少女)，`imā`、`imāyo`；`imaṃ`；`imā`、`imāyo`；`imāya`；`imāhi`、`imābhi`。第四格中，有 `attaṃ` 替换，以及 `i` 的 `āya` 替换等，形式如：`assāya`、`imissāya`、`assā`、`imissā`、`imāya`；`imāsaṃ`、`imāsānaṃ`。第七格中，可作 `assaṃ`、`imissaṃ`、`imissā`，或依“`tesu vuddhilopā`”等规则，`smiṃ` 格可选择性地替换为 `sā`。例如：`imāyaṃ`、`imāsu`。其余应知。

නපුංසකෙ ඉම සි, ‘‘සවිභත්තිස්ස, වා’’ති ච වත්තතෙ.

中性中，`ima` 加 `si`，此时“`savibhattissa` (连同格位)，`vā` (或)”等规则亦适用。

222. ඉමස්සිදමංසිසු න පුංසකෙ.

222. `ima` 词于中性中，在 `aṃ`、`si`、`su` 等格后，变为 `idaṃ`。

නපුංසකෙ වත්තමානස්ස සබ්බස්සෙව ඉමසද්දස්ස සවිභත්තිස්ස ඉදං හොති වා අං සිසු පරෙසු.

用于中性的整个 `ima` 词，连同其格位，在 `aṃ`、`si`、`su` 等格之后，可选择性地变为 `idaṃ`。

ඉදං චිත්තං විරොචති, ඉමං, ඉමානි, ඉදං පුප්ඵං පස්සසි, ඉමං, ඉමානි, අනෙන ඉමිනා, එහි එභි ඉමෙහි ඉමෙභි ඉච්චාදි පුල්ලිඞ්ගෙ විය ඤෙය්‍යං.

例如：`idaṃ cittaṃ virocati` (此心闪耀)，`imaṃ`、`imāni`；`idaṃ pupphaṃ passasi` (你见此花)，`imaṃ`、`imāni`；`anena`、`iminā` (以此)；`ehi`、`ebhi`、`imehi`、`imebhi` (以此等) 等。其余应知如阳性。

අමුසද්දස්ස භෙදො. අමු සි –

`amu` (彼)代词的变格。`amu` 加 `si`——

‘‘වා, අනපුංසකස්ස, සිම්හී’’ති ච වත්තතෙ.

“`vā` (或)，`anapuṃsakassa` (非中性的)，`simhi` (在 `si` 格中)”等规则亦适用。

223. අමුස්ස මො සං.

223. `amu` 词的 `m` 变为 `s`。

අනපුංසකස්ස අමුසද්දස්ස මකාරො සකාරමාපජ්ජතෙ වා සිම්හි පරෙ. අසු රාජා.

非中性的 `amu` 词，其 `makāra` (m 音) 在 `si` 格后，可选择性地变为 `sakāra` (s 音)。例如：`asu rājā` (彼王)。

‘‘සබ්බනාමතො, වා’’ති ච වත්තතෙ.

“`sabbanāmato` (从代词)，`vā` (或)”等规则亦适用。

224. සබ්බතො කො.

224. 于一切(代词)后加 `ka`。

සබ්බතො සබ්බනාමතො පරො කඉච්චයමාගමො හොති වා. පුන සබ්බතොග්ගහණෙන හීනාදිතොපි කො. ‘‘අමුස්ස මො ස’’න්ති විනාධිකාරෙන යොගෙන කකාරෙපි සාදෙසො.

于一切代词后，可选择性地增补 `ka`。再者，因“`sabbato` (一切)”一词，于 `hīna` (劣)等词后亦可加 `ka`。依“`Amussa mo sa`”规则，通过无管辖的连接，即使在有 `kakāra` (k 音)时，`m` 亦替换为 `s`。

අසුකො[Pg.107], අසුකා, අසුකං. සාදෙසාභාවෙ අමුකො, අමුකා, අමුකං ඉච්චාදි.

`asuko`、`asukā`、`asukaṃ` (某甲、某乙、某物)。无 `s` 替换时，则为 `amuko`、`amukā`、`amukaṃ` 等。

බහුවචනෙ ‘‘ලතො වොකාරො චා’’ති සුත්තෙ අනුවත්තමානවාග්ගහණෙන වොකාරො න හොති, නිච්චං යොලොපො, දීඝො ච.

复数中，因“`lato vokāro cā`”经中沿用 `vā` (或)字，故不发生 `o` 音变，而恒常脱落 `y` 并长音化。

අමූ පුරිසා, අමුං, අමූ, අමුනා, අමූහි අමූභි අමුහි අමුභි, අමුස්ස. ‘‘අමුස්සාදු’’න්ති විනාධිකාරෙන යොගෙන අදුංආදෙසො, අදුස්ස, අමූසං අමූසානං අමුසං අමුසානං, අමුස්මා අමුම්හා, අමූහි අමූභි අමුහි අමුභි, අමුස්ස අදුස්ස, අමූසං අමූසානං අමුසං අමුසානං, අමුස්මිං අමුම්හි, අමූසු අමුසු.

`Amū purisā` (彼等男子)，`amuṃ`、`amū`、`amunā`、`amūhi`、`amūbhi`、`amuhi`、`amubhi`、`amussa`。依“`Amussāduṃ`”规则，通过无管辖的连接，发生 `aduṃ` 替换，如 `adussa`。`amūsaṃ`、`amūsānaṃ`、`amusaṃ`、`amusānaṃ`；`amusmā`、`amumhā`；`amūhi`、`amūbhi`、`amuhi`、`amubhi`；`amussa`、`adussa`；`amūsaṃ`、`amūsānaṃ`、`amusaṃ`、`amusānaṃ`；`amusmiṃ`、`amumhi`；`amūsu`、`amusu`。

ඉත්ථියං සිම්හි සාදෙසාදි.

阴性中，于 `si` 格，发生 `s` 替换等。

අසු කඤ්ඤා අසුකා අමුකා වා, අමූ අමුයො, අමුං, අමූ අමුයො, අමුයා, අමූහි අමූභි, අමුස්සා අමුයා, අමූසං අමූසානං, අමුයා, අමූහි අමූභි, අමුස්සා අමුයා, අමූසං අමූසානං, අමුස්සං අමුයං අමුයා, අමූසු.

`Asu kaññā` (彼少女)，或 `asukā`、`amukā`；`amū`、`amuyo`；`amuṃ`；`amū`、`amuyo`；`amuyā`；`amūhi`、`amūbhi`；`amussā`、`amuyā`；`amūsaṃ`、`amūsānaṃ`；`amuyā`；`amūhi`、`amūbhi`；`amussā`、`amuyā`；`amūsaṃ`、`amūsānaṃ`；`amussaṃ`、`amuyaṃ`、`amuyā`；`amūsu`。

නපුංසකෙ අමුසි. ‘‘සවිභත්තිස්ස’’, ඉමස්සිදමිච්චාදිතො ‘‘අංසිසු නපුංසකෙ’’ති ච වත්තතෙ.

中性中，`amu` 加 `si`。此时，从“`imassidaṃ`”等规则而来的“`savibhattissa` (连同格位)”以及“`aṃsisu napuṃsake` (中性于 `aṃ`、`si` 格)”等规则亦适用。

225. අමුස්සාදුං.

225. `Amussāduṃ`。

නපුංසකෙ වත්තමානස්ස සබ්බස්සෙව අමුසද්දස්ස සවිභත්තිස්ස අදුං හොති අංසිසු පරෙසු. අදුං පුප්ඵං, අමූ අමූනි, අදුං, අමූ අමූනි, අමුනා ඉච්චාදි පුල්ලිඞ්ගසමං.

用于中性的整个 `amu` 词，连同其格位，在 `aṃ`、`si` 等格后，变为 `aduṃ`。例如：`aduṃ pupphaṃ` (彼花)，`amū`、`amūni` (彼等花)；`aduṃ` (彼)，`amū`、`amūni` (彼等)；`amunā` 等，与阳性相同。

කිංසද්දස්ස භෙදො. ‘‘කිං සි’’ ඉතීධ –

`kiṃ` (何)代词的变格。于此，“`kiṃ` 加 `si`”——

‘‘කිස්ස [Pg.108] ක වෙ චා’’ති ඉතො ‘‘කිස්ස, ක’’ඉති ච වත්තතෙ.

从“`Kissa ka ve ca`”规则中，沿用“`kissa`、`ka`”部分。

226. සෙසෙසු ච.

226. 以及于其余(格位)中。

කිමිච්චෙතස්ස කසද්දො ආදෙසො හොති වප්පච්චයතො සෙසෙසු විභත්තිභෙදෙසු. එත්ථ ච ‘‘කිස්ස ක වෙ චා’’ති සුත්තෙ චසද්දෙන වප්පච්චයාවසිට්ඨ ථමාදිප්පච්චයානං ගහිතත්තා සෙසග්ගහණෙන විභත්තියොව ගය්හන්තෙ. චග්ගහණං කත්ථචි නිවත්තනත්ථං, තෙන ‘‘කිස්ස, කිස්මි’’න්තිආදි ච සිජ්ඣති. ‘‘සො’’ති සිස්ස ඔ, සරලොපාදි.

`kiṃ` 词以 `ka` 为替换形式，用于除 `va` 后缀外的其余格位变化中。于此，在“`kissa ka ve ca`”经中，因 `ca` 字已包含 `va` 后缀之外的 `tha` 等剩余后缀，故“取其余”一词仅指格位。`ca` 字的采用，在某些情况下是为阻止(替换)，因此 `kissa`、`kismiṃ` 等形式亦可成立。`ko` 是 `si` 变为 `o`，并经元音脱落等而来。

කො එසො, කෙ, කං, කෙ, කෙන, කෙහි කෙභි, කස්ස කිස්ස, නිග්ගහීතලොපාදි, කෙසං කෙසානං, කස්මා කම්හා, කෙහි කෙභි, කස්ස කිස්ස, කෙසං කෙසානං, කස්මිං කිස්මිං කම්හි කිම්හි, කෙසු.

`Ko eso` (谁是此人)，`ke`、`kaṃ`、`ke`、`kena`、`kehi`、`kebhi`；`kassa`、`kissa` (通过鼻音 `ṃ` 的脱落等形成)；`kesaṃ`、`kesānaṃ`；`kasmā`、`kamhā`；`kehi`、`kebhi`；`kassa`、`kissa`；`kesaṃ`、`kesānaṃ`；`kasmiṃ`、`kismiṃ`、`kamhi`、`kimhi`；`kesu`。

ඉත්ථියං ‘‘කිං සි’’ඉතීධ ‘‘සෙසෙසු චා’’ති විභත්තියං පරායං කාදෙසෙ කතෙ ‘‘ඉත්ථියමතො ආප්පච්චයො’’ති මජ්ඣෙ ආප්පච්චයො, සිලොපො.

阴性中，于“`kiṃ` 加 `si`”时，依“`sesesu ca`”规则，于格位后作 `ka` 替换，再依“`itthiyamato āppaccayo`”规则，于中间加 `ā` 后缀，并脱落 `si`。

කා එසා කඤ්ඤා, කා කායො, කං, කා කායො ඉච්චාදි සබ්බාසද්දසමං.

Kā esā kaññā（这位少女是谁？），kā kāyo（哪个身体？），kaṃ（谁？什么？），kā kāyo（哪个身体？）等等，与sabbā词相同。

නපුංසකෙ කිං සි, ලොපවිධිස්ස බලවතරත්තා පඨමං සිලොපෙ කතෙ පුන විභත්තිපරත්තාභාවා, ‘‘තදනුපරොධෙනා’’ති පරිභාසතො වා කාදෙසාභාවො. කිං එතං, කානි.

中性：kiṃ si。因删略规则更强，首先在si格被删略后，又因其后无格，或依“tadanuparodhena”（不与彼冲突）之准则，故无ka之替代。Kiṃ etaṃ（这是什么？），kāni（哪些？）。

දුතියෙකවචනෙ ‘‘ක්වචි ලොප’’න්ති නිග්ගහීතලොපෙ කතෙ ‘‘අංමො නිග්ගහීතං ඣලපෙහී’’ති නිග්ගහීතං. කිං, කානි ඉච්චාදි පුල්ලිඞ්ගසමං.

第二格单数：依“kvaci lopa”（有时删略）规则删略鼻音时，依“aṃmo niggahītaṃ jhalapehī”规则而成鼻音。Kiṃ，kāni等等，与阳性词相同。

එකසද්දො [Pg.109] සඞ්ඛ්‍යාතුල්‍යාසහායඤ්ඤවචනො. යදා සඞ්ඛ්‍යාවචනො, තදා සබ්බත්ථෙකවචනන්තොව, අඤ්ඤත්ථ බහුවචනන්තොපි. එකො, එකා, එකං ඉච්චාදි සබ්බත්ථ සබ්බසද්දසමං. සංසාස්වෙව විසෙසො.

eka词，表示数量、相等、单独、其他。当表示数量时，恒为单数；在其他情况下，亦可为复数。Eko, ekā, ekaṃ等等，在所有格中皆与sabba词相同。仅在复合词中有所不同。

උභසද්දො ද්විසද්දපරියායො, සදා බහුවචනන්තොව.

ubha词是dvi词的同义词，且恒为复数。

‘‘උභ යො’’ ඉතීධ ‘‘තතො යොනමො තූ’’ති එත්ථ තුග්ගහණෙන ක්වචි යොනමොකාරො. උභො පුරිසාඋභෙ වා, උභො පුරිසෙ උභෙ. සු හිසු ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා ක්වචි එකාරස්සොකාරො. උභොහි උභොභි උභෙහි උභෙභි.

于“ubha yo”，于“tato yonamo tū”此规则中，因摄入tu，yo有时变为o。Ubho purisā或ubhe，ubho purise、ubhe。于su、hi等格，依“tesu vuddhī”等规则，e有时变为o。Ubhohi、ubhobhi、ubhehi、ubhebhi。

227. උභාදිතො නමින්නං.

227. 从ubha等词，naṃ变为innaṃ。

උභඉච්චෙවමාදිතො නංවචනස්ස ඉන්නං හොති.

从ubha等词，naṃ格变为innaṃ。

උභින්නං, උභොහි උභොභි උභෙහි උභෙභි, උභින්නං, උභොසු උභෙසු.

Ubhinnaṃ（两者的），ubhohi、ubhobhi、ubhehi、ubhebhi（以两者），ubhinnaṃ（两者的），ubhosu、ubhesu（在两者中）。

ද්විආදයො සඞ්ඛ්‍යාසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යවචනා, බහූනං වාචිතත්තා සදා බහුවචනන්තාව.

dvi等词，表数及所数之物，因其表多数，故恒为复数。

‘‘ද්වි යො’’ඉතීධ ‘‘සවිභත්තිස්ස, ඉත්ථිපුමනපුංසකසඞ්ඛ්‍ය’’න්ති ච අධිකාරො.

于“dvi yo”，“savibhattissa”（有格的）及“itthipumanapuṃsakasaṅkhya”（阴、阳、中性数词）为总摄规则。

228. යොසු ද්වින්නං ද්වෙ ච.

228. 于yo格，dvi成dve，且……

ද්විඉච්චෙතස්ස සඞ්ඛ්‍යාසද්දස්ස ඉත්ථිපුමනපුංසකෙ වත්තමානස්ස සවිභත්තිස්ස ද්වෙඉච්චාදෙසො හොති යොසු පරෙසු. චසද්දෙන දුවෙ ච, ක්වචි දුවි ච නංම්හි. බහුවචනුච්චාරණං ද්විසද්දතො [Pg.110] බහුවචනමෙව හොතීති ඤාපනත්ථං. ද්වෙ ධම්මා, ද්වෙ ඉත්ථියො, ද්වෙ රූපානි, දුවෙ වා, එවං දුතියායම්පි, ද්වීහි ද්වීභි.

数词dvi，于阴、阳、中性，当其有格时，于yo格后，替代为dve。因ca字，亦可为duve；于naṃ格，有时亦可为duvi。言复数者，是为令知dvi词仅有复数。例如：Dve dhammā（二法）、dve itthiyo（二女）、dve rūpāni（二色），或duve。第二格亦然。dvīhi、dvībhi（以二）。

නංම්හි දීඝෙ සම්පත්තෙ –

于naṃ格，当得长音时——

229. නො ච ද්වාදිතො නංම්හි.

229. 从dvi等词，于naṃ格，则不（长音）。

ද්විඉච්චෙවමාදිතො සඞ්ඛ්‍යාතො නකාරාගමො හොති නංම්හි විභත්තිම්හි. චසද්දග්ගහණෙන ඉත්ථියං ති ච තුසද්දතො ස්සඤ්චාගමො නංම්හි විභත්තිම්හි. ද්වින්නං දුවින්නං වා, ද්වීහි ද්වීභි, ද්වින්නං දුවින්නං, ද්වීසු.

从dvi等数词，于naṃ格，增入n音。因摄入ca字，于阴性，及从ti、tu（catu）词，于naṃ格，增入ssañ。Dvinnaṃ或duvinnaṃ（二者的），dvīhi、dvībhi（以二者），dvinnaṃ、duvinnaṃ（二者的），dvīsu（于二者中）。

තිසද්දස්ස භෙදො. ‘‘ති යො’’ඉතීධ

ti词的变格。于“ti yo”——

යොලොපෙ සම්පත්තෙ

当yo格应删略时——

‘‘යොසූ’’ති වත්තතෙ.

“yosu”规则适用。

230. ති චතුන්නං තිස්සො චතස්සො තයොචත්තාරොතීණි චත්තාරි.

230. ti、catu，变为tisso、catasso、tayo、cattāro、tīṇi、cattāri。

ති චතුන්නං සඞ්ඛ්‍යානං ඉත්ථිපුමනපුංසකෙ වත්තමානානං සවිභත්තීනං යථාක්කමං තිස්සො චතස්සො තයො චත්තාරොතීණි චත්තාරිඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති යොසු පරෙසු. තයො පුරිසා, තයො පුරිසෙ පස්ස, තීහි තීභි.

数词ti、catu，于阴、阳、中性，当其有格时，于yo格后，依次替代为tisso、catasso、tayo、cattāro、tīṇi、cattāri。Tayo purisā（三位男人），tayo purise passa（看见三位男人），tīhi、tībhi（以三者）。

‘‘න’’මිති වත්තතෙ.

“naṃ”规则适用。

231. ඉණ්ණමිණ්ණන්නං තීහි සඞ්ඛ්‍යාහි.

231. 从ti数词，naṃ变为iṇṇaṃ、iṇṇannaṃ。

තිඉච්චෙතස්මා සඞ්ඛ්‍යාසද්දා පරස්ස නංවචනස්ස ඉණ්ණං ඉණ්ණන්නංඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති, සරලොපාදි. තිණ්ණං තිණ්ණන්නං, තීහි තීභි, තිණ්ණං තිණ්ණන්නං, තීසු.

从ti此数词，其后的naṃ格，替代为iṇṇaṃ、iṇṇannaṃ，并有元音删略等。Tiṇṇaṃ、tiṇṇannaṃ（三者的），tīhi、tībhi（以三者），tiṇṇaṃ、tiṇṇannaṃ（三者的），tīsu（于三者中）。

ඉත්ථියං [Pg.111] තිස්සො ඉත්ථියො, තිස්සො, තීහි තීභි, නංම්හි ස්සඤ්චාගමො, තිස්සන්නං, ස්සංබ්‍යවධානතො ඉණ්ණාභාවො, සෙසං සමං.

阴性：tisso itthiyo（三位女性），tisso，tīhi、tībhi（以三者）。于naṃ格，增入ssañ，成tissannaṃ。因ssaṃ的间隔，故无iṇṇa替代。余者相同。

නපුංසකෙ තීණි, තීණි. සෙසං පුල්ලිඞ්ගසමං.

中性：tīṇi, tīṇi。余者与阳性相同。

තථා චතුසද්දස්සපි යොසු ‘‘තිචතුන්න’’න්තිආදිනා යථාවුත්තාදෙසො, ‘‘තතො යොනමො තූ’’ති එත්ථ තුසද්දෙන ක්වචි ඔකාරො ච. චත්තාරො චතුරො වා, චත්තාරො චතුරො, චතූහි චතූභි චතුබ්භි, චතුන්නං, නකාරාගමො. චතූහි චතූභි චතුබ්භි, චතුන්නං, චතූසු.

同样，对catu词，于yo格，亦依“ticatunnaṃ”等规则，如前所述而替代。于“tato yonamo tū”，因tu字，有时亦变为o。Cattāro或caturo，cattāro、caturo，catūhi、catūbhi、catubbhi，catunnaṃ（增入n音）。Catūhi、catūbhi、catubbhi，catunnaṃ，catūsu。

ඉත්ථියං චතස්සො, චතස්සො, නංම්හි ස්සඤ්චාගමො, ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා චතුරුකාරස්ස අකාරො. චතස්සන්නං. සෙසං සමං.

阴性：catasso, catasso。于naṃ格，增入ssañ，依“tesu vuddhī”等规则，catu的u音变为a音，成Catassannaṃ。余者相同。

නපුංසකෙ චත්තාරි, චත්තාරි. සෙසං පුල්ලිඞ්ගසමං.

中性：cattāri, cattāri。余者与阳性相同。

තථා –

同样——

නීලාදිගුණනාමඤ්ච, බහුබ්බීහි ච තද්ධිතං;

සාමඤ්ඤවුත්‍යතීතාදි-කිතන්තං වාච්චලිඞ්ගිකං.

青等德名、多财格与派生词，以及具普通义的过去等动词分词，是随所依性。

එත්ථෙදං වුච්චතෙ –

于此，如是说——

එසෙ’සො එතමිති ච,පසිද්ධි අත්ථෙසු යෙසු ලොකස්ස;

ථීපුන්නපුංසකානිති,වුච්චන්තෙ තානි නාමානි.

于世间所熟知之义中，如“此”(esa)、“彼”(so)、“此”(etaṃ)等，有阴、阳、中性之分者，被称为名。

තිලිඞ්ගං නිට්ඨිතං.

三性章终。

අලිඞ්ගනාම

无性名

අථාලිඞ්ගෙසු [Pg.112] නාමෙසු තුම්හම්හසද්දා වුච්චන්තෙ.

其次，于无性名中，说 tumha 与 amha 词。

තෙසං පනාලිඞ්ගත්තා තීසු ලිඞ්ගෙසු සමානරූපං. ‘‘තුම්හම්හ’’ඉති ඨිතෙ ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති.

然彼等因无性，故于三性中形同。于“tumha”、“amha”，生起 si 等格尾。

‘‘සවිභත්තීනං, තුම්හම්හාක’’න්ති අධිකාරො.

“Savibhattīnaṃ tumhamhākaṃ”(具格尾之 tumha、amha)是本章之总纲。

232. ත්වමහං සිම්හි ච.

232. 于 si 格尾，(tumha、amha)成 tvaṃ、ahaṃ。

සබ්බෙසං තුම්හඅම්හසද්දානං සවිභත්තීනං යථාක්කමං ත්වංඅහංඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති සිම්හි විභත්තිම්හි. චසද්දෙන තුම්හස්ස තුවඤ්ච හොති. ත්වං පුමා, ත්වං ඉත්ථී, ත්වං නපුංසකං, තුවං සත්ථා වා. අහං පුමා, අහං ඉත්ථී, අහං නපුංසකං.

一切具格尾之 tumha、amha 词，于 si 格尾，依次替换为 tvaṃ、ahaṃ。因 ca 声，tumha 亦成 tuvaṃ。例如：tvaṃ pumā (你是男性)，tvaṃ itthī (你是女性)，tvaṃ napuṃsakaṃ (你是中性)，或 tuvaṃ satthā (你是导师)。Ahaṃ pumā (我是男性)，ahaṃ itthī (我是女性)，ahaṃ napuṃsakaṃ (我是中性)。

බහුවචනෙ ‘‘සබ්බනාමකාරතෙ පඨමො’’ති එකාරො. තුම්හෙ තිට්ඨථ, භිය්‍යො අම්හෙ මහෙමසෙ.

于复数，依“sabbanāmakārate paṭhamo”，(词尾 a)成 e。例如：Tumhe tiṭṭhatha (你们站立)，bhiyyo amhe mahemase (我们更应受尊敬)。

‘‘අම්හස්සා’’ති වත්තතෙ.

“Amhassa”(之规则)续用。

233. මයං යොම්හි පඨමෙ.

233. 于第一格 yo，(amha)成 mayaṃ。

සබ්බස්ස අම්හසද්දස්ස සවිභත්තිස්ස මයංආදෙසො හොති යොම්හි පඨමෙ. මයං ගච්ඡාම.

一切具格尾之 amha 词，于第一格 yo，替换为 mayaṃ。例如：Mayaṃ gacchāma (我们去)。

එත්ථ ච එකස්මිම්පි ගාරවබහුමානෙන බහුත්තසමාරොපා බහුවචනං හොති.

于此，纵使对一人，因恭敬尊重而赋予复数义，亦可用复数。

‘‘අංම්හී’’ති වත්තතෙ.

“Aṃmhi”(于 aṃ 格尾)之规则续用。

234. තවං මමඤ්ච නවා.

234. 于 aṃ 格尾，(tumha、amha)或成 tavaṃ、mamaṃ。

සබ්බෙසං තුම්හ අම්හසද්දානං සවිභත්තීනං තවං මමංඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති නවා යථාක්කමං අංම්හි විභත්තිම්හි. තවං, මමං පස්ස.

一切具格尾之 tumha、amha 词，于 aṃ 格尾，或依次替换为 tavaṃ、mamaṃ。例如：Tavaṃ passa (见汝)，Mamaṃ passa (见我)。

235. තං [Pg.113] මමංම්හි.

235. 于 aṃ 格尾，(tumha、amha)成 taṃ、maṃ。

සබ්බෙසං තුම්හ අම්හසද්දානං සවිභත්තීනං තං මංඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති යථාක්කමං අංම්හි විභත්තිම්හි. තං, මං.

一切具格尾之 tumha、amha 词，于 aṃ 格尾，依次替换为 taṃ、maṃ。例如：taṃ (汝)，maṃ (我)。

236. තුම්හස්ස තුවං ත්වමංම්හි.

236. 于 aṃ 格尾，tumha 成 tuvaṃ、tvaṃ。

සබ්බස්ස තුම්හසද්දස්ස සවිභත්තිස්ස තුවංත්වංඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති අංම්හි විභත්තිම්හි. තුවං ත්වං.

一切具格尾之 tumha 词，于 aṃ 格尾，替换为 tuvaṃ、tvaṃ。例如：tuvaṃ，tvaṃ。

බහුවචනෙ ‘‘තුම්හම්හෙහි, ආක’’න්ති ච වත්තතෙ.

于复数，“tumhamhehi ākaṃ”(之规则)续用。

237. වා ය්වප්පඨමො.

237. 于非第一格之 yo，(替换)或可。

තුම්හම්හෙහි පරො අප්පඨමො යො ආකං හොති වා. තුම්හාකං පස්සාමි, තුම්හෙ පස්සාමි, අම්හාකං පස්සසි, අම්හෙ පස්සසි.

于 tumha、amha 之后，非第一格之 yo 或成 ākaṃ。例如：Tumhākaṃ passāmi (我见你们)，tumhe passāmi (我见你们)，amhākaṃ passasi (你见我们)，amhe passasi (你见我们)。

238. නාම්හි තයා මයා.

238. 于 nā 格尾，(tumha、amha)成 tayā、mayā。

සබ්බෙසං තුම්හ අම්හසද්දානං සවිභත්තීනං තයා මයාඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති යථාක්කමං නාම්හි විභත්තිම්හි.

一切具格尾之 tumha、amha 词，于 nā 格尾，依次替换为 tayā、mayā。

239. තයාතයීනං තකාරො ත්වත්තං වා.

239. tayā、tayi 之 t 声，或成 tva。

තයා තයිඉච්චෙතෙසං තකාරො ත්වත්තමාපජ්ජතෙ වා. ත්වයා තයා, මයා, තුම්හෙහි තුම්හෙභි, අම්හෙහි අම්හෙභි.

tayā、tayi 等词之 t 声，或成 tva。例如：tvayā、tayā (被你)，mayā (被我)，tumhehi、tumhebhi (被你们)，amhehi、amhebhi (被我们)。

‘‘සස්මිං, වා’’ති වත්තතෙ.

“Sasmiṃ vā”(于 sa、smiṃ 格尾，或可)之规则续用。

240. සස්සං.

240. 为`ssa`，作`aṃ`。

තුම්හම්හෙහි සස්ස විභත්තිස්ස අමාදෙසො හොති වා. තුම්හං, අම්හං දීයතෙ.

于`tumha`、`amha`之后，属格单数`ssa`，或作`aṃ`。如：`Tumhaṃ dīyate`（给予你），`amhaṃ dīyate`（给予我）。

241. තව [Pg.114] මම සෙ.

241. 为`se`故，作`tava`、`mama`。

සබ්බෙසං තුම්හ අම්හසද්දානං සවිභත්තීනං යථාක්කමං තවමමඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති සෙ විභත්තිම්හි, විකප්පෙනායං විජ්ඣන්තරස්ස විජ්ජමානත්තා.

于`se`格，一切带格之`tumha`、`amha`声，依次作`tava`、`mama`。因存在其他规则，此为任选。

‘‘සෙ’’ති වත්තතෙ.

承接`Se`。

242. තුය්හං මය්හඤ්ච.

242. 亦作`tuyhaṃ`、`mayhaṃ`。

සබ්බෙසං තුම්හ අම්හසද්දානං සවිභත්තීනං යථාක්කමං තුය්හංමය්හංඉච්චෙතෙ ආදෙසා ච හොන්ති සෙ විභත්තිම්හි. තව, මම තුය්හං, මය්හං වා දීයතෙ.

于`se`格，一切带格之`tumha`、`amha`声，亦依次作`tuyhaṃ`、`mayhaṃ`。如：`Tava, mama, tuyhaṃ, mayhaṃ vā dīyate`（或给予你，或给予我）。

243. අම්හස්ස මමං සවිභත්තිස්ස සෙ.

243. 为`se`故，带格之`amha`，作`mamaṃ`。

සබ්බස්සෙව අම්හසද්දස්ස සවිභත්තිස්ස මමංආදෙසො හොති සෙ විභත්තිම්හි. මමං දීයතෙ.

于`se`格，一切带格之`amha`声，作`mamaṃ`。如：`Mamaṃ dīyate`（给予我）。

‘‘සස්ස’’න්ති ඉතො සීහගතියා ‘‘අ’’මිති වත්තතෙ.

自`sassaṃ`句，以狮子步法，承接`aṃ`。

244. තුම්හම්හෙහි නමාකං.

244. 于`tumha`、`amha`后，为`naṃ`故，作`ākaṃ`。

තුම්හම්හෙහි පරස්ස නංවචනස්ස ආකමිච්චාදෙසො හොති, අඤ්ච. ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා අම්හස්ස ක්වචි අස්මාදෙසො. තුම්හං තුම්හාකං, අම්හං අම්හාකං අස්මාකං වා.

于`tumha`、`amha`之后，`naṃ`格作`ākaṃ`，亦有其他。依`Tesu vuddhī`等规则，`amha`有时作`asma`。如：`Tumhaṃ`作`tumhākaṃ`，`amhaṃ`或作`amhākaṃ`、`asmākaṃ`。

පඤ්චමියං ‘‘අම්හතුම්හන්තුරාජ’’ඉච්චාදිනා ස්මාවචනස්ස නාභාවාතිදෙසො. තයා, මයා අපෙති, තුම්හෙහි, අම්හෙහි තුම්හෙභි අම්හෙභි, තුම්හං අම්හං තව මම, තුය්හං, මය්හං මමං පරිග්ගහො, තුම්හං තුම්හාකං, අම්හං අම්හාකං අස්මාකං ධම්මතා.

于第五格，依`amhatumhanturāja`等规则，`smā`格无`nā`之类推。`Tayā, mayā apeti`（从你、我离去）；`tumhehi, amhehi, tumhebhi, amhebhi`；`tumhaṃ, amhaṃ, tava, mama`；`tuyhaṃ, mayhaṃ, mamaṃ`为所有格；`tumhaṃ, tumhākaṃ, amhaṃ, amhākaṃ, asmākaṃ`为法尔。

‘‘ස්මිංම්හී’’ති වත්තතෙ.

承接`Smiṃmhi`。

245. තුම්හම්හාකං [Pg.115] තයි මයි.

245. 为`tumha`、`amha`故，作`tayi`、`mayi`。

සබ්බෙසං තුම්හ අම්හසද්දානං සවිභත්තීනං තයි මයිඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති යථාක්කමං ස්මිංම්හි විභත්තිම්හි. තකාරස්ස ත්වත්තං. ත්වයි තයි මයි, තුම්හෙසු අම්හෙසු.

于`smiṃ`、`mhi`格，一切带格之`tumha`、`amha`声，依次作`tayi`、`mayi`。`t`音作`tv`。如：`Tvayi, tayi, mayi`，以及`tumhesu, amhesu`。

තෙසං එව තුම්හ අම්හසද්දානං පදතො පරෙසං ක්වචි ආදෙසන්තරවිධානෙ රූපභෙදො.

此`tumha`、`amha`二声，于他词之后，因有其他替代规则，其形或异。

‘‘නවා’’ති අධිකාරො.

`Na vā`为章则。

246. පදතො දුතියාචතුත්ථීඡට්ඨීසු වො නො.

246. 于词后，于第二、第四、第六格，作`vo`、`no`。

සබ්බෙසං තුම්හ අම්හසද්දානං සවිභත්තීනං පදස්මා පරෙසං වො නොආදෙසා හොන්ති යථාක්කමං දුතියාචතුත්ථීඡට්ඨීසු බහුවචනෙසු නවා. එත්ථ ච ‘‘එකවචනෙසූ’’ති වක්ඛමානත්තා ‘‘බහුවචනෙසූ’’ති ලද්ධං. පහාය වො ගමිස්සාමි, මා නො අජ්ජ විකන්තිංසු, ධම්මං වො භික්ඛවෙ දෙසිස්සාමි, සංවිභජෙථ නො රජ්ජෙන, තුට්ඨොස්මි වො පකතියා, සත්ථා නො භගවා අනුප්පත්තො.

一切带格之`tumha`、`amha`声，于词之后，于第二、第四、第六格复数，或依次作`vo`、`no`。此处因后文将言及“于单数”，故知此为“于复数”。如：`Pahāya vo gamissāmi`（我将离开你们），`mā no ajja vikantiṃsu`（愿他们今日不伤害我们），`dhammaṃ vo bhikkhave desissāmi`（比丘们，我将为你们说法），`saṃvibhajetha no rajjena`（请与我们分享国土），`tuṭṭhosmi vo pakatiyā`（我因你们的本性而喜悦），`satthā no bhagavā anuppatto`（我等导师世尊已至）。

නවාති කිං? භයං තුම්හාක නො සියා, එසො අම්හාකං සත්ථා.

为何言“或”？如：`Bhayaṃ tumhāka no siyā`（愿你们无有怖畏），`eso amhākaṃ satthā`（此是我等导师）。

‘‘පදතො, චතුත්ථීඡට්ඨීසූ’’ති වත්තතෙ.

承接`Padato`、`catutthīchaṭṭhīsu`。

247. තෙමෙකවචනෙසු ච.

247. 于单数，亦作`te`、`me`。

සබ්බෙසං තුම්හ අම්හසද්දානං සවිභත්තීනං පදස්මා පරෙසං තෙ මෙආදෙසා හොන්ති යථාක්කමං චතුත්ථීඡට්ඨීසු එකවචනෙසු [Pg.116] නවා. දදාමි තෙ ගාමවරානි පඤ්ච, දදාහි මෙ ගාමවරං, ඉදං තෙ රට්ඨං, අයං මෙ පුත්තො.

一切带格之`tumha`、`amha`声，于词之后，于第四、第六格单数，或依次作`te`、`me`。如：`Dadāmi te gāmavarāni pañca`（我给你五个上等村庄），`dadāhi me gāmavaraṃ`（请给我一个上等村庄），`idaṃ te raṭṭhaṃ`（这是你的国土），`ayaṃ me putto`（这是我的儿子）。

නවාති කිං? ඉදං චීවරං තුය්හං විකප්පනත්ථාය දම්මි, සුණාථ වචනං මම.

为何言“或”？如：`Idaṃ cīvaraṃ tuyhaṃ vikappanatthāya dammi`（我将此衣为你处置故而给你），`suṇātha vacanaṃ mama`（请听我之言）。

නවාධිකාරතො චෙත්ථ,වො නො තෙ මෙති යෙ ඉමෙ;

පාදාදො ච ච වා එවා-දියොගෙ ච න හොන්ති තෙ.

此处，因`na vā`之章则，`vo`、`no`、`te`、`me`此等替代形，于句首，或与`ca`、`vā`、`eva`等词连用时，则不成立。

යථා –

譬如——

න සොචාමි න රොදාමි, තව සුත්වාන මාණව;

තුය්හඤ්චාපි මහාරාජ, මය්හඤ්ච රට්ඨවඩ්ඪන.

青年，闻汝之事，我不忧亦不泣；大王，王国增益者，此事亦关乎汝，亦关乎我。

එවමිදං දීඝමද්ධානං සන්ධාවිතං සංසරිතං මමඤ්චෙව තුම්හාකඤ්චාති.

如是，于此长时，我与汝等，流转轮回。

පදතොති කිං? තව ඤාති, මම ඤාති.

为何言“于词后”？如：`Tava ñāti`（你的亲属），`mama ñāti`（我的亲属）。

‘‘තෙ මෙ’’ති වත්තතෙ.

“Te me”在此承接。

248. න අංම්හි.

248. 于第二格单数中则不。

සබ්බෙසං තුම්හ අම්හසද්දානං සවිභත්තීනං පදස්මා පරෙසං තෙ මෙආදෙසා න හොන්ති අංම්හි විභත්තිම්හි. පස්සෙය්‍ය තං වස්සසතං ආරොග්‍යං. සො මමබ්‍රවීති.

一切带格的`tumha`（你）、`amha`（我）词，在另一词之后时，于第二格单数中，不发生`te`、`me`的替换。例如：`Passeyya taṃ vassasataṃ ārogyaṃ`（愿[人]见你百年健康），`So mamabravīti`（他对我说了）。

‘‘තෙමෙකවචනෙ’’ති වත්තතෙ.

“Te me于单数中”在此承接。

249. වා තතියෙ ච.

249. 并且于第三格中，或可。

සබ්බෙසං තුම්හ අම්හසද්දානං සවිභත්තීනං පදස්මා පරෙසං තෙ මෙ ආදෙසා හොන්ති වා යථාක්කමං තතියෙකවචනෙ පරෙ[Pg.117]. කතං තෙ පාපං, කතං තයා පාපං, කතං මෙ පුඤ්ඤං, කතං මයා පුඤ්ඤං.

一切带格的`tumha`（你）、`amha`（我）词，在另一词之后时，于第三格单数中，可选择性地依次替换为`te`、`me`。例如：`Kataṃ te pāpaṃ`（你已造作恶业），`kataṃ tayā pāpaṃ`（你已造作恶业）；`kataṃ me puññaṃ`（我已造作善业），`kataṃ mayā puññaṃ`（我已造作善业）。

‘‘වා, තතියෙ’’ති ච වත්තතෙ.

“或，于第三格中”亦承接。

250. බහුවචනෙසු වො නො.

250. 于复数中，为`vo`、`no`。

සබ්බෙසං තුම්හ අම්හසද්දානං සවිභත්තීනං පදස්මා පරෙසං වො නොආදෙසා හොන්ති වා යථාක්කමං තතියාබහුවචනෙ පරෙ. කතං වො කම්මං, කතං නො කම්මං.

一切带格的`tumha`（你）、`amha`（我）词，在另一词之后时，于第三格复数中，可选择性地依次替换为`vo`、`no`。例如：`Kataṃ vo kammaṃ`（你们已造作业），`kataṃ no kammaṃ`（我们已造作业）。

බහුවචනනිද්දෙසෙන ක්වචි යොම්හි පඨමෙ ච වො නො හොන්ති. ගාමං වො ගච්ඡෙය්‍යාථ, ගාමං නො ගච්ඡෙය්‍යාම.

根据复数的解释，`vo`、`no`有时亦用于第一格的`yo`[尾]。例如：`Gāmaṃ vo gaccheyyātha`（你们应去村庄），`Gāmaṃ no gaccheyyāma`（我们应去村庄）。

තථා පඤ්චාදීනමට්ඨාරසන්තානං, කතිසද්දස්ස චාලිඞ්ගත්තා තිලිඞ්ගෙපි සමානරූපං, අලිඞ්ගත්තා එව පඤ්චාදිතො ඉත්ථිප්පච්චයාභාවො.

同样，从五至十八的数词以及`kati`（几）词，因其无性，故于三性中形态相同。正因其无性，故从五开始的数词没有阴性后缀。

‘‘පඤ්ච යො’’ඉතීධ –

于“`Pañca yo`”此处——

‘‘යොසු ද්වින්නං ද්වෙ චා’’ති ඉතො ‘‘යොසූ’’ති වත්තතෙ, ‘‘ඉත්ථිපුමනපුංසකසඞ්ඛ්‍ය’’න්ති ච.

从“`Yosu dvinnaṃ dve cā`”[此经]中，承接“`yosu`”与“`itthipumanapuṃsakasaṅkhya`”（阴性、阳性、中性、数）。

251. පඤ්චාදීනමකාරො.

251. 五等词的`a`音。

අන්තාපෙක්ඛායං ඡට්ඨී, පඤ්චාදීනං අට්ඨාරසන්තානං සඞ්ඛ්‍යානං ඉත්ථිපුමනපුංසකෙ වත්තමානානමන්තස්ස සවිභත්තිස්ස අකාරො හොති යොසු පරෙසු. ආ එආදෙසාපවාදොයං, පඤ්චක්ඛන්ධා, පඤ්ච ගතියො, පඤ්ච ඉන්ද්‍රියානි. එවං දුතියායඤ්ච.

此处第六格是为指定词尾。从五至十八的数词，当用于阴、阳、中性时，在复数格`yo`之前，其带格的词尾变为`a`。此为`ā`、`e`替换的例外。例如：`pañcakkhandhā`（五蕴），`pañca gatiyo`（五趣），`pañca indriyāni`（五根）。于第二格中亦然。

‘‘සුනංහිසූ’’ති වත්තතෙ.

“`Su naṃ hi sū`”在此承接。

252. පඤ්චාදීනමත්තං.

252. 五等词的`a`。

පඤ්චාදීනමට්ඨාරසන්තානං සඞ්ඛ්‍යානමන්තො අත්තමාපජ්ජතෙ සු නං හිඉච්චෙතෙසු පරෙසු. එත්තදීඝාපවාදොයං. පඤ්චහි පඤ්චභි[Pg.118], පඤ්චන්නං, පඤ්චහි පඤ්චභි, පඤ්චන්නං, පඤ්චසු. එවං ඡ ස ත්ත අට්ඨනව දසසද්දා.

从五至十八的数词，其词尾在`su`、`naṃ`、`hi`之前变为短`a`。此为长音的例外。例如：`pañcahi`、`pañcabhi`（以五），`pañcannaṃ`（五的），`pañcahi`、`pañcabhi`（以五），`pañcannaṃ`（五的），`pañcasu`（于五中）。`cha`（六）、`satta`（七）、`aṭṭha`（八）、`nava`（九）、`dasa`（十）等词亦然。

‘‘එකඤ්ච දස චා’’ති අත්ථෙ ද්වන්දසමාසෙ, ‘‘එකෙන අධිකා දසා’’ති අත්ථෙ තප්පුරිසෙ වා කතෙ

当作“一与十”义的并列复合词（`dvandasamāsa`），或作“比一多十”义的依主复合词（`tappurisa`）时，

‘‘සඞ්ඛ්‍යානෙ’’ති වත්තතෙ.

“于数词中”在此承接。

253. ද්වෙකට්ඨානමාකාරො වා.

253. `dvi`、`eka`、`aṭṭha`的`ā`音，或可。

ද්විඑකඅට්ඨඉච්චෙතෙසමන්තො ආකාරො හොති වා සඞ්ඛ්‍යානෙ උත්තරපදෙ පරෙ. වවත්ථිතවිභාසායං. එකාදස, ද්වාදස, අට්ඨාරස.

`dvi`、`eka`、`aṭṭha`这些词的词尾，当后续词为数词时，可选择性地变为`ā`。此为限定选择。例如：`ekādasa`（十一），`dvādasa`（十二），`aṭṭhārasa`（十八）。

සඞ්ඛ්‍යානෙති කිමත්ථං? එකදන්තො, ද්විදන්තො, අට්ඨත්ථම්භො.

为何说“于数词中”？例如：`ekadanto`（一牙者），`dvidanto`（二牙者），`aṭṭhatthambho`（八柱殿）。

‘‘වා’’ති වත්තතෙ.

“或”在此承接。

254. එකාදිතො දස්ස ර සඞ්ඛ්‍යානෙ.

254. 从一等[数词]后，`dasa`（十）的`da`为`ra`，于数词中。

එකාදිතො සඞ්ඛ්‍යාතො පරස්ස දසස්ස ආදිස්ස දස්ස රකාරො හොති වා සඞ්ඛ්‍යානෙ. සෙසං සමං. එකාරස, එකාදස.

从一等数词之后，`dasa`（十）词首的`da`，于数词中可选择性地变为`ra`。其余相同。例如：`ekārasa`、`ekādasa`（十一）。

ද්වෙ ච දස ච, ද්වීහි වා අධිකා දසාති ද්විදස ඉතීධ –

于“二与十”，或“比二多十”义的`dvidasa`此处——

‘‘වා’’ති වත්තතෙ.

“或”在此承接。

255. වීසතිදසෙසු බා ද්විස්ස තු.

255. 于`vīsati`、`dasa`前，`dvi`则为`bā`。

වීසති දසඉච්චෙතෙසු පරෙසු ද්විසද්දස්ස බා හොති වා. තුසද්දෙන තිංසායම්පි. රකාරො, ආත්තඤ්ච. බාරස, ද්වාදස.

当`vīsati`（二十）、`dasa`（十）在后时，`dvi`（二）词可选择性地变为`bā`。通过`tu`（则）一词，此规则亦用于`tiṃsā`（三十）前。亦有`ra`音、`ā`音的变化。例如：`bārasa`、`dvādasa`（十二）。

තයො ච දස ච, තීහි වා අධිකා දසාති තෙරස. එත්ථ ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා තිසද්දස්ස තෙආදෙසො ආනවුතියා.

三与十，或以三超过十，是为terasa(十三)。此处，依“于彼增长”等(规则)，ti(三)词置换为te，(此规则适用于)至九十(的数词)。

චත්තාරො [Pg.119] ච දස ච, චතූහි වා අධිකා දසාති චතුද්දස ඉච්චත්‍ර –

四与十，或以四超过十，是为catuddasa(十四)。于此——

‘‘ගණනෙ, දසස්සා’’ති ච වත්තතෙ.

“于数词中”与“十的”(二规则)亦沿用。

256 . චතූපපදස්ස ලොපො තුත්තරපදාදි චස්ස චු චොපි නවා.

256. 前缀catu(四)的tu脱落，其ca亦或变为cu、co。

ගණනෙ දසස්සාදිම්හි ඨිතස්ස චතුඉච්චෙතස්ස උපපදස්ස තුසද්දො ලොපො හොති, උත්තරපදාදිම්හි ඨිතස්ස චතූපපදස්ස චකාරස්ස චු චොආදෙසා හොන්ති නවා. චුද්දස, චොද්දස, චතුද්දස.

于数词中，位于dasa(十)等词首的前缀catu(四)，其tu-音脱落；并且，前缀catu(四)的ca-音或置换为cu、co。如：cuddasa、coddasa、catuddasa(十四)。

අපිග්ගහණෙන අනුපපදස්සාපි ගණනෙ පදාදිචකාරස්ස ලොපො, චු චො හොන්ති නවා. යථා – තාලීසං, චුත්තාලීසං, චොත්තාලීසං, චත්තාලීසං.

通过(规则中的)“api”(亦)一词，即使不是前缀，于数词中，词首的ca-音或脱落，或置换为cu、co。如：tālīsaṃ、cuttālīsaṃ、cottālīsaṃ、cattālīsaṃ(四十)。

පඤ්ච ච දස ච, පඤ්චහි වා අධිකා දසාති අත්ථෙ පඤ්චදස. ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා පඤ්චසද්දස්ස දස වීසතීසු ක්වචි පන්නපණ්ණආදෙසා. පන්නරස, පණ්ණරස.

五与十，或以五超过十，是为pañcadasa(十五)。依“于彼增长”等(规则)，当与dasa(十)、vīsati(二十)复合时，pañca(五)词有时置换为panna、paṇṇa。如：pannarasa、paṇṇarasa(十五)。

ඡ ච දස ච, ඡහි වා අධිකා දසාති අත්ථෙ ඡදස ඉතීධ –

六与十，或以六超过十，义为chadasa(十六)。于此——

‘‘ඡස්සා’’ති වත්තතෙ.

“cha-词的”(规则)亦沿用。

257. දසෙ සො නිච්චඤ්ච.

257. 于dasa(十)后，(cha)恒为so。

ඡඉච්චෙතස්ස සඞ්ඛ්‍යාසද්දස්ස නිච්චං සො හොති දසෙ පරෙ.

cha(六)此数词，于dasa(十)后，恒为so。

‘‘සඞ්ඛ්‍යානං, වා’’ති ච වත්තතෙ.

“数词的”与“或”(二规则)亦沿用。

258. ල දරානං.

258. da、ra作la。

සඞ්ඛ්‍යානං දකාරරකාරානං ලකාරාදෙසො හොති වා.

于数词中，da-音与ra-音或置换为la-音。

ලළානමවිසෙසො[Pg.120]. වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො, තෙන ‘‘සොළස’’ ඉති නිච්චං, ‘‘තෙළස, තෙරස, චත්තාලීසං, චත්තාරීස’’මිති විභාසා, දස පන්නරසාදීසු න ච හොති.

l与ḷ无别。此vā-词为“限定选择”义。是故，soḷasa(十六)为恒定(形式)；teḷasa、terasa(十三)，cattālīsaṃ、cattārīsa(四十)为选择(形式)；而于dasa(十)、pannarasa(十五)等词中则无此(变化)。

සත්ත ච දස ච, සත්තහි වා අධිකා දසාති අත්ථෙ සත්තරස, සත්තදස.

七与十，或以七超过十，是为sattarasa、sattadasa(十七)。

අට්ඨ ච දස ච, අට්ඨහි වා අධිකා දසාති අත්ථෙ අට්ඨදස ඉතීධ ආත්තෙ කතෙ –

八与十，或以八超过十，义为aṭṭhadasa(十八)。于此，作长音ā后——

‘‘වා, දස්ස, ර, සඞ්ඛ්‍යානෙ’’ති ච වත්තතෙ.

“或”、“dasa(十)的”、“ra”、“于数词中”(等规则)亦沿用。

259. අට්ඨාදිතො ච.

259. 自aṭṭha(八)等(数词)起亦然。

අට්ඨාදිතො ච දසසද්දස්ස දකාරස්ස රකාරො හොති වා සඞ්ඛ්‍යානෙ. අට්ඨාරස, අට්ඨාදස.

自aṭṭha(八)等(数词)起，于数词中，dasa(十)的da-音或置换为ra-音。如：aṭṭhārasa、aṭṭhādasa(十八)。

අට්ඨාදිතොති කිං? චතුද්දස.

为何说“自aṭṭha(八)等起”？(为排除)catuddasa(十四)。

කතිසද්දො බහුවචනන්තොව, ‘‘කති යො’’ ඉතීධ

kati(几)词恒为复数结尾。于“kati yo”此处——

නිච්චං යොලොපාදි, රස්සත්තං, කති තිට්ඨන්ති, කති පස්සසි, කතිහි කතිභි, කතිනං, කතිහි කතිභි, කතිනං, කතිසු.

恒定地脱落yo等(词尾)，(并保持)短音。如：kati tiṭṭhanti(有几位站立)，kati passasi(你看见几位)，katihi、katibhi，katinaṃ，katihi、katibhi，katinaṃ，katisu。

අලිඞ්ගනාමං නිට්ඨිතං.

无性名词品终。

විභත්තිප්පච්චයවිධාන

格后缀规定

අථ විභත්තිප්පච්චයන්තා වුච්චන්තෙ.

现在阐述格后缀词。

තෙසං පනාලිඞ්ගත්තා, නිපාතත්තා ච තිලිඞ්ගෙ, වචනද්වයෙ ච සමානං රූපං.

然而，因其无性且为不变词，故在三性二数中，形式相同。

පුරිසස්මා, පුරිසෙහි වාති අත්ථෙ –

在“从男子”(purisasmā)或“从男子们”(purisehi)的意义上——

260. ක්වචි [Pg.121] තො පඤ්චම්‍යත්ථෙ.

260. 有时“to”用于第五格义。

සබ්බස්මා සුද්ධනාමතො, සබ්බනාමතො ච ලිඞ්ගම්හා ක්වචි තොපච්චයො හොති පඤ්චම්‍යත්ථෙ.

有时，在一切纯名词和代名词的有性词干之后，添加“to”后缀，表示第五格的意义。

261. ත්වාදයො විභත්තිසඤ්ඤා.

261. “tvā”等是格的称号。

තොආදි යෙසං දානිපරියන්තානං පච්චයානං තෙ හොන්ති පච්චයා ත්වාදයො, තෙ පච්චයා විභත්තිසඤ්ඤා හොන්ති. තෙන තදන්තානම්පි විභත්‍යන්තපදත්තං සිද්ධං හොති.

以“to”为首、以“dāni”为尾的这些后缀，即是“tvā”等后缀。这些后缀被称为“格”(vibhatti)。因此，以它们结尾的词也成立为格结尾词。

පුරිසතො, එවං රාජතො වා, චොරතො වා, අග්ගිතො වා, ගහපතිතො වා, හත්ථිතො, හෙතුතො, සබ්බඤ්ඤුතො, කඤ්ඤතො, යුත්තිතො, ඉත්ථිතො, භික්ඛුනිතො, එත්ථ ච ‘‘ක්වචාදිමජ්ඣුත්තරානං දීඝරස්සාපච්චයෙසු චා’’ති තොපච්චයෙ රස්සත්තං. යාගුතො, ජම්බුතො, චිත්තතො, ආයුතො ඉච්චාදි.

purisato (从男子)，同样地，rājato (从国王)，corato (从盗贼)，aggito (从火)，gahapatito (从家主)，hatthito (从象)，hetuto (从因)，sabbaññuto (从一切知者)，kaññato (从少女)，yuttito (从相应者)，itthito (从女人)，bhikkhunito (从比丘尼)。此处，根据“kvacādimajjhuttarānaṃ dīgharassāpaccayesu cā”，在“to”后缀前发生短音化(rassattaṃ)。例如：yāguto (从米粥)，jambuto (从阎浮果)，cittato (从心)，āyuto (从寿)等。

සබ්බනාමතො සබ්බස්මා, සබ්බෙහීති වා අත්ථෙ සබ්බතො, එවං යතො, තතො, කතරතො, කතමතො, ඉතරතො, අඤ්ඤතො, එකතො, උභයතො, පුබ්බතො, පරතො, අපරතො, දක්ඛිණතො, උත්තරතො, අමුතො.

从代名词：在“从一切”(sabbasmā)或“从一切[复数]”(sabbehi)的意义上，为 sabbato。同样地，yato (从何)，tato (从彼)，katarato (从二者中之何者)，katamato (从多者中之何者)，itarato (从另一者)，aññato (从其他)，ekato (从一)，ubhayato (从两者)，pubbato (从前)，parato (从后)，aparato (从另一方)，dakkhiṇato (从南)，uttarato (从北)，amuto (从彼)。

‘‘කිස්ස, කු’’ඉති ච වත්තතෙ.

“kissa, ku”的规则延续。

262. ත්‍රතොථෙසු ච.

262. 在“tra”和“tha”后缀前也[适用]。

කිමිච්චෙතස්ස කු හොති ත්‍රතො ථඉච්චෙතෙසු ච පරෙසු. කස්මා, කෙහීති වා කුතො.

当“tra”和“tha”后缀跟随其后时，“kim”变为“ku”。例如：在“为何”(kasmā)或“从何[复数]”(kehī)的意义上，为 kuto。

‘‘තොථෙසූ’’ති වත්තතෙ.

“tothesu”的规则延续。

263. සබ්බස්සෙතස්සාකාරො [Pg.122] වා.

263. “sabba”和“eta”[的词干]有时变为“a”。

සබ්බස්ස එතසද්දස්ස අකාරො හොති වා තොථඉච්චෙතෙසු. එතස්මා, එතෙහීති වා අතො.

当“to”和“tha”后缀跟随其后时，“sabba”和“eta”的[词干]有时变为“a”。例如：在“由此”(etasmā)或“由这些”(etehī)的意义上，为 ato。

‘‘සබ්බස්සෙතස්සා’’ති ච වත්තතෙ.

“sabbassa etassa”的规则延续。

264. එ තොථෙසු ච.

264. 在“to”和“tha”后缀前也[变为]“e”。

සබ්බස්ස එතසද්දස්ස එකාරො හොති වා තොථඉච්චෙතෙසු. ද්විත්තං, එත්තො.

当“to”和“tha”后缀跟随其后时，“sabba”和“eta”的[词干]有时变为“e”。例如：etto (由此)，[此处发生]辅音重复。

‘‘සබ්බස්සා’’ති වත්තතෙ.

“sabbassa”的规则延续。

265. ඉමස්සි ථංදානිහතොධෙසු ච.

265. “ima”[的词干]在“thaṃ”、“dāni”、“hato”和“dha”后缀前[变为]“i”。

ඉමසද්දස්ස සබ්බස්සෙව ඉකාරො හොති ථංදානිහතොධඉච්චෙතෙසු ච. ඉමස්මාති ඉතො.

当“thaṃ”、“dāni”、“hato”和“dha”后缀跟随其后时，整个“ima”词干变为“i”。例如：在“由此”(imasmā)的意义上，为 ito。

‘‘ක්වචි තො’’ති යොගවිභාගෙන ආදිප්පභුතීහි තො සත්තමියත්ථෙ. අනිච්චාදීහි තතියත්ථෙ ච. යථා – ආදිම්හීභි අත්ථෙ ආදිතො. එවං මජ්ඣතො, එකතො, පුරතො, පච්ඡතො, පස්සතො, පිට්ඨිතො, පාදතො, සීසතො, අග්ගතො, මූලතො, පරතො ඉච්චාදයො.

通过对“kvaci to”规则的分节应用(yogavibhāga)，“to”后缀在“ādi”等词后表示第七格(处所格)的意义；在“anicca”等词后表示第三格(工具格)的意义。例如：ādito，在“在最初”(ādimhi)的意义上。同样地，majjhato (在中间)，ekato (在一处)，purato (在前面)，pacchato (在后面)，passato (在旁边)，piṭṭhito (在背后)，pādato (在足部)，sīsato (在头部)，aggato (在顶端)，mūlato (在根部)，parato (在别处)等。

තතියත්ථෙ අනිච්චෙනාති අනිච්චතො, අනිච්චතො සම්මසති. එවං දුක්ඛතො, රොගතො, ගණ්ඩතො ඉච්චාදයො.

在第三格的意义上：aniccenā (以无常)即 aniccato。例如：aniccato sammasati (以无常审察)。同样地，dukkhato (以苦)，rogato (以病)，gaṇḍato (以痈)等。

‘‘අත්ථෙ, ක්වචී’’ති ච වත්තතෙ.

“atthe, kvaci”的规则延续。

266. ත්‍රථ සත්තමියා සබ්බනාමෙහි.

266. 从代名词[派生的]“tra”、“tha”[后缀]用于第七格。

සබ්බනාමෙහි පරා ත්‍ර ථඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති ක්වචි සත්තම්‍යත්ථෙ. සබ්බස්මිං, සබ්බෙසු චාති සබ්බත්‍ර සබ්බත්ථ. එවං [Pg.123] යත්‍ර යත්ථ, තත්‍ර තත්ථ, ඉතරත්‍ර ඉතරත්ථ, අඤ්ඤත්‍ර අඤ්ඤත්ථ, උභයත්‍ර උභයත්ථ, පරත්‍ර පරත්ථ, කුත්‍ර කුත්ථ, ‘‘ත්‍රතොථෙසු චා’’ති කුත්තං. ‘‘කිස්ස ක වෙ චා’’ති සුත්තෙ චසද්දෙන කාදෙසො. කත්ථ, අමුත්‍ර අමුත්ථ.

在代名词之后，“tra”和“tha”后缀有时表示第七格的意义。例如：在“在一切中”(sabbasmiṃ, sabbesu)的意义上，为 sabbatra, sabbattha。同样地，yatra, yattha (在何处)，tatra, tattha (在彼处)，itaratra, itarattha (在另一处)，aññatra, aññattha (在别处)，ubhayatra, ubhayattha (在两处)，paratra, parattha (在彼界)，kutra, kuttha (在何处)。根据“tratothesu ca”，[kim]变为“ku”。根据“kissa ka ve cā”经中的“ca”字，[kim]被“ka”所替换。例如：kattha (在何处)，amutra, amuttha (在彼处)。

‘‘සබ්බස්සෙතස්සාකාරො’’ති වත්තතෙ.

“sabbassetassākāro”的规则延续。

267. ත්‍රෙ නිච්චං.

267. 在“tra”后缀前总是[如此]。

සබ්බස්සෙව එතසද්දස්ස අකාරො හොති නිච්චං ත්‍රෙ පරෙ. අත්‍ර. ‘‘සබ්බස්සෙතස්සාකාරො වා’’ති අත්තං, ‘‘එ තොථෙසු චා’’ති එකාරො, අත්ථ, එත්ථ.

当“tra”后缀跟随其后时，“sabba”和“eta”的[词干]总是变为“a”。例如：atra。根据“sabbassetassākāro vā”，[可得] attha；根据“e tothesu cā”，[可得] ettha。

‘‘ක්වචි, අත්ථෙ, සත්තමියා’’ති ච අධිකාරො, සබ්බස්මින්ති අත්ථෙ –

“于某处、于义、于第七格”亦为标题，于“sabbasmiṃ”(于一切)之义——

268. සබ්බතො ධි.

268. 于sabba之后为dhi。

සබ්බඉච්චෙතස්මා ධිප්පච්චයො හොති ක්වචි සත්තම්‍යත්ථෙ. සබ්බධි.

从sabba此词，有时于第七格义，为dhi后缀。Sabbadhi(于一切处)。

269. කිස්මා වො.

269. 于kim之后为va。

කිමිච්චෙතස්මා වප්පච්චයො හොති ක්වචි සත්තම්‍යත්ථෙ.

从kim此词，有时于第七格义，为va后缀。

270. කිස්ස ක වෙ ච.

270. 于va之后，kim亦转为ka。

කිමිච්චෙතස්ස කසද්දො ආදෙසො හොති වප්පච්චයෙපරෙ. චග්ගහණෙන ථහමාදිඅවප්පච්චයෙපි. ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා කකාරෙ අකාරස්ස ලොපො ච වම්හි. ක්ව ගතොසි ත්වං.

当va后缀于后时，kim此词转为ka。由ca字，于tha、ha、ma等后缀于后时亦然。依“Tesu vuddhī”等规则，于va于后时，ka中的a音被省略。Kva gatosi tvaṃ(汝去何处？)。

‘‘කිස්මා’’ති වත්තතෙ.

“Kismā”(于kim之后)持续有效。

271. හිංහංහිඤ්චනං[Pg.124].

271. 为hiṃ、haṃ、hiñcanaṃ。

කිමිච්චෙතස්මා හිං හං හිඤ්චනංඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති ක්වචි සත්තම්‍යත්ථෙ.

从kim此词，有时于第七格义，为hiṃ、haṃ、hiñcanaṃ此等后缀。

‘‘කිස්සා’’ති වත්තතෙ.

“Kissa”(kim转为…)持续有效。

272. කු හිංහංසු ච.

272. 于hiṃ、haṃ于后时，亦转为ku。

කිමිච්චෙතස්ස කු හොති හිං හං ඉච්චෙතෙසු. චග්ගහණෙන හිඤ්චනංදාචනමිච්චාදීසුපි. කිස්මින්ති කුහිං, කුහං, කුහිඤ්චනං, කහං කාදෙසො.

kim此词于hiṃ、haṃ此等后缀于后时，转为ku。由ca字，于hiñcanaṃ、dācanaṃ等后缀于后时亦然。Kismiṃ(于何处)则为kuhiṃ、kuhaṃ、kuhiñcanaṃ。亦转为ka而作kahaṃ。

‘‘හිං හ’’න්ති වත්තතෙ.

“Hiṃ haṃ”持续有效。

273. තම්හා ච.

273. 亦从ta。

තඉච්චෙතස්මා ච සබ්බනාමතො හිංහංපච්චයා හොන්ති ක්වචි සත්තම්‍යත්ථෙ. තස්මින්ති තහිං, තහං.

亦从ta此代词，有时于第七格义，为hiṃ、haṃ后缀。Tasmiṃ(于彼处)则为tahiṃ、tahaṃ。

274. ඉමස්මා හධා ච.

274. 从ima亦为ha、dhā。

ඉමසද්දතො හධප්පච්චයා හොන්ති ක්වචි සත්තම්‍යත්ථෙ. ‘‘ඉමස්සි ථ’’න්තිආදිනා ඉකාරො. ඉමස්මින්ති ඉහ, ඉධ.

从ima词，有时于第七格义，为ha、dhā后缀。依“Imassi tha”等规则，[ima]转为i。Imasmiṃ(于此处)则为iha、idha。

275. යතො හිං.

275. 从ya为hiṃ。

යඉච්චෙතස්මා සබ්බනාමතො හිංපච්චයො හොති ක්වචි සත්තම්‍යත්ථෙ. යස්මින්ති යහිං.

从ya此代词，有时于第七格义，为hiṃ后缀。Yasmiṃ(于其处)则为yahiṃ。

‘‘කාලෙ’’ති අධිකාරොයං.

“Kāle”(于时)为标题。

කස්මිං කාලෙති අත්ථෙ

于“Kasmiṃ kāle”(于何时)之义。

276. කිංසබ්බඤ්ඤෙකයකුහි [Pg.125] දා දාචනං.

276. 于kiṃ、sabba、añña、eka、ya之后为dā，于ku之后为dācanaṃ。

කිං සබ්බඅඤ්ඤඑකයඉච්චෙතෙහි සබ්බනාමෙහි දාපච්චයො හොති. කුඉච්චෙතස්මා දාචනඤ්ච කාලෙ ක්වචි සත්තම්‍යත්ථෙ.

从kiṃ、sabba、añña、eka、ya此等代词，为dā后缀。亦从ku为dācanaṃ后缀，有时于表时间之第七格义。

‘‘කිස්ස ක වෙ චා’’ති සුත්තෙ චසද්දෙන කාදෙසො, කදා.

于“Kissa ka ve ca”经中，由ca字，[kim]转为ka，得kadā(何时)。

277. සබ්බස්ස සො දාම්හි වා.

277. 于dā于后时，sabba或转为sa。

සබ්බඉච්චෙතස්ස සද්දස්ස සසද්දාදෙසො හොති වා දාපච්චයෙ පරෙ. සබ්බස්මිං කාලෙති සදා, සබ්බදා.

当dā后缀于后时，sabba此词或转为sa。于“Sabbasmiṃ kāle”(于一切时)之义，得sadā、sabbadā。

එවං අඤ්ඤදා, එකදා, යදා, කස්මිං කාලෙති කුදාචනං, ‘‘කු හිංහංසු චා’’ති සුත්තෙ චසද්දෙන කුත්තං, ‘‘කු’’ඉති නිපාතනෙන වා.

同样地，有aññadā(于他时)、ekadā(于一时)、yadā(尔时)。于“Kasmiṃ kāle”(于何时)之义，得kudācanaṃ。其[kim]转为ku，是依“ku hiṃhaṃsu ca”经中之ca字，或依“ku”此不变语。

‘‘දා’’ති වත්තතෙ.

“Dā”持续有效。

278. තම්හා දානි ච.

278. 亦从ta为dāni。

තඉච්චෙතස්මා සබ්බනාමතො දානිදාපච්චයා හොන්ති කාලෙ ක්වචි සත්තම්‍යත්ථෙ. තස්මිං කාලෙති තදානි, තදා.

从“ta”此一代词，有时于时间义、第七格义中，有“dāni”和“dā”后缀。于“Tasmiṃ kāle”（在彼时）义中，则成“tadāni”、“tadā”。

279. ඉමස්මා රහිධුනාදානි ච.

279. 从“ima”（此代词），亦有“rahi”、“dhunā”、“dāni”后缀。

ඉමසද්දතො රහි ධුනා දානිඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති කාලෙ ක්වචි සත්තම්‍යත්ථෙ.

从“ima”词，有时于时间义、第七格义中，有“rahi”、“dhunā”、“dāni”此等后缀。

‘‘සබ්බස්ස, ඉමස්සා’’ති ච වත්තතෙ.

“Sabbassa”、“imassā”之规则亦适用。

280. එත [Pg.126] රහිම්හි.

280. 于“rahi”（后缀）时，（词干）作“eta”。

සබ්බස්ස ඉමසද්දස්ස එතාදෙසො හොති රහිම්හි පච්චයෙ පරෙ. ඉමස්මිං කාලෙති එතරහි.

当“rahi”后缀于后时，整个“ima”词被替换为“eta”。于“Imasmiṃ kāle”（在此时）义中，则成“etarahi”。

281. අ ධුනාම්හි ච.

281. 于“dhunā”（后缀）时，（词干）亦作“a”。

සබ්බස්සෙව ඉමසද්දස්ස අකාරො හොති ධුනාපච්චයෙ පරෙ. අධුනා, ඉමසද්දස්ස ඉකාරො. ඉමස්මිං කාලෙති ඉදානි.

当“dhunā”后缀于后时，整个“ima”词变为“a”，成“adhunā”。（当“dāni”后缀于后时，）“ima”词变为“i”。于“Imasmiṃ kāle”（在此时）义中，则成“idāni”。

විභත්තිප්පච්චයවිධානං නිට්ඨිතං.

格与后缀法终。

ඔපසග්ගිකපද

前缀章

අථාලිඞ්ගසඞ්ඛ්‍යාවිභත්තිභෙදා උපසග්ගනිපාතා වුච්චන්තෙ.

今说不随性、数、格而变异之前缀与不变词。

ප පරා නි නී උ දු සං වි අව අනු පරි අධි අභි පති සු ආ අති අපි අප උප ඉති පීසති උපසග්ගා.

pa、parā、ni、nī、u、du、saṃ、vi、ava、anu、pari、adhi、abhi、pati、su、ā、ati、api、apa、upa，此二十者为前缀。

තත්ථ පසද්දො පකාරා’දිකම්ම පධානි’ස්සරිය’න්තොභාවවියොග තප්පර භුසත්ථ සම්භවතිත්ති අනාවිල පත්ථනාදීසු. පඉති අයමුපසග්ගො එතෙසු පකාරාදීසු අත්ථෙසු වත්තති, යථා – පකාරෙ පඤ්ඤා, ආදිකම්මෙ විප්පකතං, පධානෙ පණීතං, පධානං පධානත්තං, ඉස්සරියෙ පභූ අයං දෙසස්ස, අන්තොභාවෙ පක්ඛිත්තං, වියොගෙ පවාසී, තප්පරෙ පාචරියො, භුසත්ථෙ පවුද්ධකායො, සම්භවෙ හිමවතා ගඞ්ගා පභවති, තිත්තියං පහූතමන්නං, අනාවිලෙ පසන්නමුදකං, පත්ථනෙ පණිහිතං.

其中，“pa”用于种类、初业、主要、自在、内在、分离、专注、众多、生起、满足、清净、愿求等义。此“pa”前缀用于种类等义中，例如：种类（pakāre）义，如“智慧”（paññā）；初业（ādikamme）义，如“未竟之业”（vippakataṃ）；主要（padhāne）义，如“殊胜的”（paṇītaṃ）、“主要性”（padhānaṃ padhānattaṃ）；自在（issariye）义，如“此地之主”（pabhū ayaṃ desassa）；内在（antobhāve）义，如“已投入”（pakkhittaṃ）；分离（viyoge）义，如“旅居国外者”（pavāsī）；专注（tappare）义，如“师祖”（pācariyo）；众多（bhusatthe）义，如“身体壮硕”（pavuddhakāyo）；生起（sambhave）义，如“恒河发源于雪山”（himavatā gaṅgā pabhavati）；满足（tittiyaṃ）义，如“充足的食物”（pahūtamannaṃ）；清净（anāvile）义，如“清澈的水”（pasannamudakaṃ）；愿求（patthane）义，如“已立志”（paṇihitaṃ）。

පරාඉති [Pg.127] පරිහානි පරාජය ගතිවික්කමා’මසනාදීසු. යථා – පරිහානියං පරාභවො, පරාජයෙ පරාජිතො, ගතියං පරායනං. වික්කමෙ පරක්කමති, ආමසනෙ අඞ්ගස්ස පරාමසනං.

“parā”用于衰退、失败、去处、奋勇、触摸等义。例如：衰退（parihāniyaṃ）义，如“衰败”（parābhavo）；失败（parājaye）义，如“已战败”（parājito）；去处（gatiyaṃ）义，如“归宿”（parāyanaṃ）；奋勇（vikkame）义，如“奋勇”（parakkamati）；触摸（āmasane）义，如“触摸肢体”（aṅgassa parāmasanaṃ）。

නිඉති නිස්සෙස නිග්ගත නීහරණ’න්තොපවෙසනා’භාවනිසෙධ නික්ඛන්ත පාතුභාවා’වධාරණ විභජන උපමූ’පධාරණා’වසානඡෙකාදීසු. නිස්සෙසෙ නිරුත්ති, නිරවසෙසං දෙති, නිග්ගතෙ නික්කිලෙසො, නිය්‍යාති, නීහරණෙ නිද්ධාරණං, අන්තොපවෙසනෙ නිඛාතො, අභාවෙ නිම්මක්ඛිකං, නිසෙධෙ නිවාරෙති, නික්ඛන්තෙ නිබ්බානො, නිබ්බානං, පාතුභාවෙ නිම්මිතං, අවධාරණෙ නිච්ඡයො, විභජනෙ නිද්දෙසො, උපමායං නිදස්සනං, උපධාරණෙ නිසාමනං, අවසානෙ නිට්ඨිතං, ඡෙකෙ නිපුණො.

“ni”用于无余、出、引出、入内、无、遮止、离、显现、决定、分别、譬喻、审察、终、善巧等义。例如：无余（nissese）义，如“词源学”（nirutti）、“无余而施”（niravasesaṃ deti）；出（niggata）义，如“无烦恼者”（nikkileso）、“出去”（niyyāti）；引出（nīharaṇe）义，如“抉择”（niddhāraṇaṃ）；入内（antopavesane）义，如“已埋入”（nikhāto）；无（abhāve）义，如“无蝇的”（nimmakkhikaṃ）；遮止（nisedhe）义，如“阻止”（nivāreti）；离（nikkhante）义，如“已证涅槃者”（nibbāno）、“涅槃”（nibbānaṃ）；显现（pātubhāve）义，如“已造作”（nimmitaṃ）；决定（avadhāraṇe）义，如“确定”（nicchayo）；分别（vibhajane）义，如“的解释”（niddeso）；譬喻（upamāyaṃ）义，如“例子”（nidassanaṃ）；审察（upadhāraṇe）义，如“倾听”（nisāmanaṃ）；终（avasāne）义，如“终”（niṭṭhitaṃ）；善巧（cheke）义，如“精巧”（nipuṇo）。

නීඉති නීහරණා’වරණාදීසු. නීහරණෙ නීහරති, ආවරණෙ නීවරණං.

“nī”用于引出、障碍等义。例如：引出（nīharaṇe）义，如“引出”（nīharati）；障碍（āvaraṇe）义，如“障碍”（nīvaraṇaṃ）。

උඉති උග්ගතු’ද්ධකම්ම පධාන වියොග සම්භව අත්ථලාභසත්ති සරූපකථනාදීසු. උග්ගතෙ උග්ගච්ඡති, උද්ධකම්මෙ ආසනා උට්ඨිතො, උක්ඛෙපො, පධානෙ උත්තමො, ලොකුත්තරො, වියොගෙ උබ්බාසිතො, සම්භවෙ උබ්භූතො, අත්ථලාභෙ උප්පන්නං ඤාණං, සත්තියං උස්සහති ගන්තුං, සරූපකථනෙ උද්දිසති සුත්තං.

“u”用于上升、向上、主要、分离、生起、得利、能力、说明自性等义。例如：上升（uggate）义，如“上升”（uggacchati）；向上（uddhakamme）义，如“从座起”（āsanā uṭṭhito）、“举起”（ukkhepo）；主要（padhāne）义，如“最上”（uttamo）、“出世间”（lokuttaro）；分离（viyoge）义，如“被驱逐”（ubbāsito）；生起（sambhave）义，如“已生起”（ubbūto）；得利（atthalābhe）义，如“已生之智”（uppannaṃ ñāṇaṃ）；能力（sattiyaṃ）义，如“努力前往”（ussahati gantuṃ）；说明自性（sarūpakathane）义，如“指示经”（uddisati suttaṃ）。

දුඉති අසොභනා’භාවකුච්ඡිතා’සමිද්ධි කිච්ඡ විරූපතාදීසු. අසොභනෙ දුග්ගන්ධො, අභාවෙ දුබ්භික්ඛං, කුච්ඡිතෙ දුක්කටං, අසමිද්ධියං දුස්සස්සං, කිච්ඡෙ දුක්කරං, විරූපතායං දුබ්බණ්ණො, දුම්මුඛො.

“du”用于不善、无、可鄙、不成、困难、丑陋等义。例如：不善（asobhane）义，如“恶臭”（duggandho）；无（abhāve）义，如“饥荒”（dubbhikkhaṃ）；可鄙（kucchite）义，如“恶作”（dukkaṭaṃ）；不成（asamiddhiyaṃ）义，如“歉收”（dussassaṃ）；困难（kicche）义，如“难行”（dukkaraṃ）；丑陋（virūpatāyaṃ）义，如“恶色”（dubbaṇṇo）、“丑脸”（dummukho）。

සංඉති සමොධාන සම්මාසම සමන්තභාවසඞ්ගත සඞ්ඛෙපභුසත්ථ සහත්ථ අප්පත්ථ පභවා’භිමුඛභාව සඞ්ගහ පිධාන පුනප්පුනකරණ සමිද්ධාදීසු. සමොධානෙ සන්ධි, සම්මාසමෙසු සමාධි[Pg.128], සම්පයුත්තො, සමන්තභාවෙ සංකිණ්ණා සමුල්ලපනා, සඞ්ගතෙ සඞ්ගමො, සඞ්ඛෙපෙ සමාසො, භුසත්ථෙ සාරත්තො, සහත්ථෙ සංවාසො, අප්පත්ථෙ සමග්ඝො. පභවෙ සම්භවො, අභිමුඛභාවෙ සම්මුඛං, සඞ්ගහෙ සඞ්ගණ්හාති, පිධානෙ සංවුතං, පුනප්පුනකරණෙ සන්ධාවති, සමිද්ධියං සම්පන්නො.

“saṃ”用于和合、正等、周遍、结合、简要、丰饶、共同、微小、生起、面向、摄集、覆藏、重复、兴盛等义。例如：和合（samodhāne）义，如“连结”（sandhi）；正等（sammāsamesu）义，如“等持”（samādhi）、“相应”（sampayutto）；周遍（samantabhāve）义，如“混杂”（saṃkiṇṇā）、“饶舌”（samullapanā）；结合（saṅgate）义，如“结合”（saṅgamo）；简要（saṅkhepe）义，如“撮略”（samāso）；丰饶（bhusatthe）义，如“热衷”（sāratto）；共同（sahatthe）义，如“共住”（saṃvāso）；微小（appatthe）义，如“低廉的”（samaggho）；生起（pabhave）义，如“生起”（sambhavo）；面向（abhimukhabhāve）义，如“对面”（sammukhaṃ）；摄集（saṅgahe）义，如“摄取”（saṅgaṇhāti）；覆藏（pidhāne）义，如“遮蔽”（saṃvutaṃ）；重复（punappunakaraṇe）义，如“流转”（sandhāvati）；兴盛（samiddhiyaṃ）义，如“圆满”（sampanno）。

විඉති විසෙස විවිධ විරුද්ධ විගත වියොග විරූපතාදීසු. විසෙසෙ විමුත්ති විසිට්ඨො, විවිධෙ විමති විචිත්‍රං, විරුද්ධෙ විවාදො, විගතෙ විමලං, වියොගෙ විප්පයුත්තො, විරූපතායං විරූපො.

“vi”用于差别、种种、相违、离、分离、丑陋等义。例如：差别（visese）义，如“解脱”（vimutti）、“殊胜的”（visiṭṭho）；种种（vividhe）义，如“疑惑”（vimati）、“种种的”（vicitraṃ）；相违（viruddhe）义，如“诤论”（vivādo）；离（vigate）义，如“无垢的”（vimalaṃ）；分离（viyoge）义，如“不相应”（vippayutto）；丑陋（virūpatāyaṃ）义，如“丑陋的”（virūpo）。

අවඉති අධොභාග වියොග පරිභව ජානන සුද්ධි නිච්ඡයදෙස ථෙය්‍යාදීසු. අධොභාගෙ අවක්ඛිත්තචක්ඛු, වියොගෙ ඔමුක්කඋපාහනො අවකොකිලං වනං, පරිභවෙ අවජානනං අවමඤ්ඤති, ජානනෙ අවගච්ඡති, සුද්ධියං වොදානං, නිච්ඡයෙ අවධාරණං, දෙසෙ අවකාසො, ථෙය්‍යෙ අවහාරො.

“ava”用于下方、分离、轻蔑、了知、清净、确定、处所、偷盗等义。例如：下方（adhobhāge）义，如“垂视之眼”（avakkhittacakkhu）；分离（viyoge）义，如“脱下鞋子”（omukkaupāhano）、“无杜鹃之林”（avakokilaṃ vanaṃ）；轻蔑（paribhave）义，如“轻视”（avajānanaṃ）、“他轻蔑”（avamaññati）；了知（jānane）义，如“他了解”（avagacchati）；清净（suddhiyaṃ）义，如“净化”（vodānaṃ）；确定（nicchaye）义，如“确定”（avadhāraṇaṃ）；处所（dese）义，如“空间”（avakāso）；偷盗（theyye）义，如“拿走”（avahāro）。

අනුඉති අනුගතා’නුපච්ඡින්න පච්ඡත්ථ භුසත්ථ සාදිස්ස හීනතතියත්ථ ලක්ඛණි’ත්ථම්භූතක්ඛාන භාග විච්ඡාදීසු. අනුගතෙ අන්වෙති, අනුපච්ඡින්නෙ අනුසයො, පච්ඡාසද්දත්ථෙ අනුරථං, භුසත්ථෙ අනුරත්තො, සාදිස්සෙ අනුරූපං. හීනෙ අනුසාරිපුත්තං පඤ්ඤවන්තො, තතියත්ථෙ නදිමන්වවසිතා සෙනා, ලක්ඛණෙ රුක්ඛං අනු විජ්ජොතතෙ විජ්ජු, ඉත්ථම්භූතක්ඛානෙ සාධු දෙවදත්තො මාතරං අනු, භාගෙ යදෙත්ථ මං අනුසියා තං දීයතු, විච්ඡායං රුක්ඛං රුක්ඛං අනු විජ්ජොතතෙ චන්දො.

“anu”用于随行、相续、在后、众多、相似、下劣、第三格、特征、如此状态、部分、遍及等义。例如：随行（anugate）义，如“追随”（anveti）；相续（anupacchinne）义，如“随眠”（anusayo）；在后（pacchāsaddatthe）义，如“随车”（anurathaṃ）；众多（bhusatthe）义，如“爱染”（anuratto）；相似（sādisse）义，如“相应”（anurūpaṃ）；下劣（hīne）义，如“有智慧者次于舍利弗”（anusāriputtaṃ paññavanto）；第三格（tatiyatthe）义，如“军队沿河驻扎”（nadimanvavasitā senā）；特征（lakkhaṇe）义，如“闪电顺树而耀”（rukkhaṃ anu vijjotate vijju）；如此状态（itthambhūtakkhāne）义，如“提婆达多善待其母”（sādhu devadatto mātaraṃ anu）；部分（bhāge）义，如“凡此中属我之份，请给予”（yadettha maṃ anusiyā taṃ dīyatu）；遍及（vicchāyaṃ）义，如“月亮遍照一一树”（rukkhaṃ rukkhaṃ anu vijjotate cando）。

පරිඉති සමන්තතොභාව පරිච්ඡෙද වජ්ජනා’ලිඞ්ගන නිවාසනපූජාභොජනා’වජානන දොසක්ඛාන ලක්ඛණාදීසු. සමන්තතොභාවෙ පරිවුතො, පරිච්ඡෙදෙ පරිඤ්ඤෙය්‍යං, වජ්ජනෙ පරිහරති[Pg.129], ආලිඞ්ගනෙ පරිස්සජති, නිවාසනෙ වත්ථං පරිධස්සති, පූජායං පාරිචරියා, භොජනෙ භික්ඛුං පරිවිසති. අවජානනෙ පරිභවති, දොසක්ඛානෙ පරිභාසති, ලක්ඛණාදීසු රුක්ඛං පරි විජ්ජොතතෙ විජ්ජුඉච්චාදි.

“pari”用于周遍、限定、回避、拥抱、穿着、恭敬、饮食、轻蔑、述过、特征等义。例如：周遍（samantatobhāve）义，如“被围绕”（parivuto）；限定（paricchede）义，如“应遍知”（pariññeyyaṃ）；回避（vajjane）义，如“避开”（pariharati）；拥抱（āliṅgane）义，如“拥抱”（parissajati）；穿着（nivāsane）义，如“将穿衣”（vatthaṃ paridhassati）；恭敬（pūjāyaṃ）义，如“侍奉”（pāricariyā）；饮食（bhojane）义，如“侍奉比丘”（bhikkhuṃ parivisati）；轻蔑（avajānane）义，如“轻视”（paribhavati）；述过（dosakkhāne）义，如“斥责”（paribhāsati）；特征（lakkhaṇādīsu）等义，如“闪电环绕树木”（rukkhaṃ pari vijjotate vijju）等。

අධිඉති අධිකි’ස්ස’රූපරිභාවා’ධිභවනජ්ඣායනා’ධිට්ඨානනිච්ඡයපාපුණනාදීසු. අධිකෙ අධිසීලං, ඉස්සරෙ අධිපති, අධි බ්‍රහ්මදත්තෙ පඤ්චාලා, උපරිභාවෙ අධිරොහති, පථවිං අධිසෙස්සති, අධිභවනෙ අධිභවති, අජ්ඣායනෙ බ්‍යාකරණමධීතෙ, අධිට්ඨානෙ භූමිකම්පාදිං අධිට්ඨාති, නිච්ඡයෙ අධිමොක්ඛො, පාපුණනෙ භොගක්ඛන්ධං අධිගච්ඡති.

前缀“adhi”用于表示优越、主宰、在上、征服、研习、决意、确定、获得等义。例如：在优越义中，为“增上戒”(adhisīlaṃ)；在主宰义中，为“主宰者”(adhipati)，或如“般遮罗(Pañcāla)国由梵授(Brahmadatta)王所统治”(adhi brahmadatte pañcālā)；在在上义中，为“登上”(adhirohati)或“睡卧于地”(pathaviṃ adhisessati)；在征服义中，为“征服”(adhibhavati)；在研习义中，为“学习文法”(byākaraṇamadhīte)；在决意义中，为“决意引发地震等”(bhūmikampādiṃ adhiṭṭhāti)；在确定义中，为“胜解”(adhimokkho)；在获得义中，为“获得财富”(bhogakkhandhaṃ adhigacchati)。

අභිඉති අභිමුඛභාව විසිට්ඨා’ධි කු’ද්ධකම්ම කුල සාරුප්පවන්දන ලක්ඛණි’ත්ථම්භූතක්ඛාන විච්ඡාදීසු. අභිමුඛභාවෙ අභිමුඛො අභික්කමති, විසිට්ඨෙ අභිධම්මො, අධිකෙ අභිවස්සති, උද්ධකම්මෙ අභිරුහති, කුලෙ අභිජාතො, සාරුප්පෙ අභිරූපො, වන්දනෙ අභිවාදෙති, ලක්ඛණාදීසු පුරිමසමං.

前缀“abhi”用于表示朝向、殊胜、优越、向上、家世、相称、敬礼、特征等义。例如：在朝向义中，为“迎面走去”(abhimukho abhikkamati)；在殊胜义中，为“阿毗达摩”(abhidhammo)；在优越义中，为“大雨倾盆”(abhivassati)；在向上义中，为“攀登”(abhiruhati)；在家世义中，为“出身高贵”(abhijāto)；在相称义中，为“俊美”(abhirūpo)；在敬礼义中，为“敬礼”(abhivādeti)；在特征等义中，与前面相同。

පතිඉති පතිගත පටිලොමපතිනිධි පතිදාන නිසෙධනිවත්තන සාදිස්ස පතිකරණා’දාන පතිබොධ පටිච්ච ලක්ඛණි’ත්ථම්භූතක්ඛාන භාගවිච්ඡාදීසු. පතිගතෙ පච්චක්ඛං, පටිලොමෙ පතිසොතං, පතිනිධිම්හි ආචරියතො පති සිස්සො, පතිදානෙ තෙලත්ථිකස්ස ඝතං පති දදාති, නිසෙධෙ පටිසෙධනං, නිවත්තනෙ පටික්කමති, සාදිස්සෙ පතිරූපකං, පතිකරණෙ පතිකාරො, ආදානෙ පතිග්ගණ්හාති, පතිබොධෙ පටිවෙධො, පටිච්චෙ පච්චයො, ලක්ඛණාදීසු පුරිමසමං.

前缀“paṭi”用于表示朝向、逆向、替代、回报、禁止、返回、相似、应对、接受、觉悟、缘于、特征等义。例如：在朝向义中，为“现前”(paccakkhaṃ)；在逆向义中，为“逆流”(patisotaṃ)；在替代义中，为“弟子代替老师”(ācariyato pati sisso)；在回报义中，为“回报给求油者酥油”(telatthikassa ghataṃ pati dadāti)；在禁止义中，为“禁止”(paṭisedhanaṃ)；在返回义中，为“退回”(paṭikkamati)；在相似义中，为“相似的”(patirūpakaṃ)；在应对义中，为“对治”(patikāro)；在接受义中，为“接受”(patiggaṇhāti)；在觉悟义中，为“通达”(paṭivedho)；在缘于义中，为“缘”(paccayo)；在特征等义中，与前面相同。

සුඉති සොභන සුට්ඨුසම්මා සමිද්ධි සුඛත්ථාදීසු. සොභනෙ සුගන්ධො, සුට්ඨුසම්මාදත්ථෙසු සුට්ඨු ගතො සුගතො, සම්මා ගතොතිපි සුගතො, සමිද්ධියං සුභික්ඛං, සුඛත්ථෙ සුකරො.

前缀“su”用于表示美好、善、正、丰饶、安乐等义。例如：在美好义中，为“妙香”(sugandho)；在善、正义中，如“善逝”(sugato)可释为“善行者”(suṭṭhu gato)或“正行者”(sammā gato)；在丰饶义中，为“食物丰足”(subhikkhaṃ)；在安乐义中，为“易作”(sukaro)。

ආඉති [Pg.130] අභිමුඛභාවු’ද්ධකම්ම මරියාදා’භිවිධි පත්ති’ච්ඡාපරිස්සජන ආදිකම්මග්ගහණ නිවාස සමීප’ව්හානාදීසු. අභිමුඛභාවෙ ආගච්ඡති, උද්ධකම්මෙ ආරොහති, මරියාදායං ආපබ්බතා ඛෙත්තං, අභිවිධිම්හි ආකුමාරං යසො කච්චායනස්ස, පත්තියං ආපත්තිමාපන්නො, ඉච්ඡායං ආකඞ්ඛා, පරිස්සජනෙ ආලිඞ්ගනං, ආදිකම්මෙ ආරම්භො, ගහණෙ ආදීයති ආලම්බති, නිවාසෙ ආවසථො, සමීපෙ ආසන්නං, අව්හානෙ ආමන්තෙසි.

前缀“ā”用于表示朝向、向上、界限、遍及、达到、意欲、拥抱、起始、执取、住所、邻近、呼唤等义。例如：在朝向义中，为“前来”(āgacchati)；在向上义中，为“登上”(ārohati)；在界限义中，为“田地远至山边”(āpabbatā khettaṃ)；在遍及义中，为“迦旃延(Kaccāyana)从小就声名远扬”(ākumāraṃ yaso kaccāyanassa)；在达到义中，为“犯戒”(āpattimāpanno)；在意欲义中，为“期望”(ākaṅkhā)；在拥抱义中，为“拥抱”(āliṅganaṃ)；在起始义中，为“开始”(ārambho)；在执取义中，为“拿取”(ādīyati)或“依靠”(ālambati)；在住所义中，为“住所”(āvasatho)；在邻近义中，为“邻近”(āsannaṃ)；在呼唤义中，为“呼唤”(āmantesi)。

අතිඉති අභික්කමනා’තික්කන්තා’තිසය භුසත්ථාදීසු. අතික්කමනෙ අතිරොචති අම්හෙහි, අතීතො, අතික්කන්තෙ අච්චන්තං, අතිසයෙ අතිකුසලො, භුසත්ථෙ අතික්කොධො අතිවුද්ධි.

前缀“ati”用于表示超越、违越、卓越、过甚等义。例如：在超越义中，为“胜过我们”(atirocati amhehi)；在违越义中，为“过去的”(atīto)或“非常”(accantaṃ)；在卓越义中，为“极善巧”(atikusalo)；在过甚义中，为“极怒”(atikkodho)或“过度增长”(ativuddhi)。

අපිඉති සම්භාවනා’පෙක්ඛා සමුච්චය ගරහ පඤ්හාදීසු. සම්භාවනායං අපි දිබ්බෙසු කාමෙසු, මෙරුම්පි විනිවිජ්ඣිත්වා ගච්ඡෙය්‍ය, අපෙක්ඛායං අයම්පි ධම්මො අනියතො, සමුච්චයෙ ඉතිපි අරහං, අන්තම්පි අන්තගුණම්පි ආදාය, ගරහෙ අපි අම්හාකං පණ්ඩිතක, පඤ්හෙ අපි භන්තෙ භික්ඛං ලභිත්ථ.

助词“api”用于表示可能性、期望、总集、责难、疑问等义。例如：在可能性义中，如“即使是天界的欲乐”(api dibbesu kāmesu)或“即使是须弥山也能穿透”(merumpi vinivijjhitvā gaccheyya)；在期望义中，如“这个法也是不定法”(ayampi dhammo aniyato)；在总集义中，如“他也是阿罗汉”(itipi arahaṃ)或“连同终点与终点之德一并拿取”(antampi antaguṇampi ādāya)；在责难义中，如“嘿，我们这些自以为是的智者！”(api amhākaṃ paṇḍitaka)；在疑问义中，如“尊者，您得到食物了吗？”(api bhante bhikkhaṃ labhittha)。

අපඉති අපගත ගරහ වජ්ජන පූජා පදුස්සනාදීසු. අපගතෙ අපමානො අපෙතො, ගරහෙ අපගබ්භො, වජ්ජනෙ අපසාලාය ආයන්ති වාණිජා, පූජායං වුද්ධාපචායී, පදුස්සනෙ අපරජ්ඣති.

前缀“apa”用于表示离去、责备、避开、尊敬、冒犯等义。例如：在离去义中，为“远离骄慢”(apamāno apeto)；在责备义中，为“无过失”(apagabbho)；在避开义中，为“商人们避开商铺”(apasālāya āyanti vāṇijā)；在尊敬义中，为“尊敬长者”(vuddhāpacāyī)；在冒犯义中，为“冒犯”(aparajjhati)。

උපඉති උපගමන සමීපූ’පපත්ති සාදිස්සා’ධිකූ’පරිභාවා’නසන දොසක්ඛාන සඤ්ඤා පුබ්බකම්ම පූජා ගය්හාකාර භුසත්ථාදීසු. උපගමනෙ නිසින්නං වා උපනිසීදෙය්‍ය, සමීපෙ උපනගරං, උපපත්තියං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති, අථ වා උපපත්ති යුත්ති, යථා [Pg.131]– උපපත්තිතො ඉක්ඛතීති උපෙක්ඛා, සාදිස්සෙ උපමානං උපමා, අධිකෙ උප ඛාරියං දොණො, උපරිභාවෙ උපසම්පන්නො, අනසනෙ උපවාසො, දොසක්ඛානෙ පරං උපපදති, සඤ්ඤායං උපධා උපසග්ගො, පුබ්බකම්මෙ උපක්කමො උපකාරො, පූජායං බුද්ධුපට්ඨාකො, මාතුපට්ඨානං, ගය්හාකාරෙ සොචෙය්‍යපච්චුපට්ඨානං, භුසත්ථෙ උපාදානං, උපායාසො, උපනිස්සයොති. ඉති අනෙකත්ථා හි උපසග්ගා.

前缀“upa”用于表示接近、附近、投生、相似、增益、优越、禁食、述罪、术语、先前行为、恭敬、领受方式、强调等义。例如：在接近义中，为“坐近已坐者”(nisinnaṃ vā upanisīdeyya)；在附近义中，为“城郊”(upanagaraṃ)；在投生义中，为“投生天界”(saggaṃ lokaṃ upapajjati)；或者，“upapatti”也意为“道理”(yutti)，例如“由道理而观”(upapattito ikkhati)即是“舍”(upekkhā)；在相似义中，为“譬喻”(upamānaṃ)、“比较”(upamā)；在增益义中，为“一多纳(doṇa)之于一卡利(khāri)”(upa khāriyaṃ doṇo)；在优越义中，为“已受具足戒者”(upasampanno)；在禁食义中，为“斋戒”(upavāso)；在述罪义中，为“责备他人”(paraṃ upavadati)；在术语义中，为“次近音”(upadhā)、“前缀”(upasaggo)；在先前行为义中，为“努力”(upakkamo)、“帮助”(upakāro)；在恭敬义中，为“佛陀的侍者”(buddhupaṭṭhāko)、“侍奉母亲”(mātupaṭṭhānaṃ)；在领受方式义中，为“准备清净”(soceyyapaccupaṭṭhānaṃ)；在强调义中，为“执取”(upādānaṃ)、“恼乱”(upāyāso)、“依止”(upanissayo)。因此，前缀具有多种含义。

වුත්තඤ්ච –

又说：

‘‘උපසග්ග නිපාතා ච, පච්චයා ච ඉමෙ තයො;

නෙකෙනෙකත්ථවිසයා, ඉති නෙරුත්තිකාබ්‍රවු’’න්ති.

“前缀、小品词与后缀，此三者，其义域多变，语源学家如是说。”

තත්ථ උපසග්ගානං නාමාඛ්‍යාතවිසෙසකත්තා ලිඞ්ගසඤ්ඤායං අනියමෙන ස්‍යාදිම්හි සම්පත්තෙ තෙසං සඞ්ඛ්‍යාකම්මාදිභෙදාභාවා තෙහි පඨමෙකවචනමෙව භවති.

其中，前缀是名词和动词的修饰语，其性别没有固定规则，也没有数、格等区别。因此，当应用格尾缀时，它们只使用第一格单数形式。

‘‘ලොප’’න්ති වත්තමානෙ

在“省略”(lopa)的规则下：

282. සබ්බාසමාවුසොපසග්ගනිපාතාදීහි ච.

282. 亦于“贤友”、前缀、小品词等之后。

ආවුසොසද්දතො, උපසග්ගනිපාතෙහි ච සබ්බාසං පරාසං විභත්තීනං ලොපො හොති. ආදිසද්දෙන ක්වචි සුත්තපදාදීහි ච. එත්ථ ච ආවුසොතිමස්ස විසුං ගහණං සසඞ්ඛ්‍යත්තදීපනත්ථන්ති දට්ඨබ්බං.

在“贤友”(āvuso)一词之后，以及在前缀和小品词之后，所有其后的格尾缀都被省略。通过“等”(ādi)一词，此规则有时也适用于经文的开头词等。此处应当理解，单独提及“贤友”一词是为了表明它自身有数（的变化）。

උපෙච්චත්ථං සජ්ජන්තීති, උපසග්ගා හි පාදයො;

චාදී පදාදිමජ්ඣන්තෙ, නිපාතා නිපතන්තිති.

前缀是“pa”等，因为它们贴近并依附于意义；小品词是“ca”等，因为它们“落下”于词的首、中、尾部。

පහරණං පහාරො, එවං පරාභවො, නිවාසො, නීහාරො, උහාරො, දුහාරො, සංහාරො, විහාරො, අවහාරො, අනුහාරො, පරිහාරො, අධිහාරො, අභිහාරො, පතිහාරො, සුහාරො, ආහාරො, අතිහාරො, අපිහාරො, අපහාරො[Pg.132], උපහාරො. පහරති, පරාභවති, නිවසති, නීහරති, උද්ධරති ඉච්චාදි යොජෙතබ්බං.

“paharaṇaṃ”是击打，“pahāro”是打击；同样地，“parābhavo”是衰败，“nivāso”是居住，“nīhāro”是取出，“uhāro”是举起，“duhāro”是难取，“saṃhāro”是总括，“vihāro”是住处，“avahāro”是取下，“anuhāro”是模仿，“parihāro”是避开，“adhihāro”是主管，“abhihāro”是带来，“patihāro”是门卫，“suhāro”是易取，“āhāro”是食物，“atihāro”是越过，“apihāro”是覆盖，“apahāro”是除去，“upahāro”是供养。应与“paharati”(击打)、“parābhavati”(衰败)、“nivasati”(居住)、“nīharati”(取出)、“uddharati”(举起)等动词相应配合。

ධාත්වත්ථං බාධතෙ කොචි, කොචි තමනුවත්තතෙ;

තමෙවඤ්ඤො විසෙසෙති, උපසග්ගගතී තිධා.

前缀或障词根义，或顺其义；另有使义特殊者，前缀作用有三种。

ඔපසග්ගිකපදං නිට්ඨිතං.

前缀品终。

නෙපාතිකපද

不变化词品

සමුච්චයවිකප්පනපටිසෙධපූරණාදිඅත්ථං අසත්වවාචකං නෙපාතිකං පදං.

表示集合、选择、否定、补充等意义的非实词，称为不变化词。

තත්‍ර චඉති සමුච්චයා’න්වාචයෙ’තරීතරයොගසමාහාරා’වධාරණාදීසු.

其中，“ca”用于集合、随顺、相互结合、总集、限定等义。

වාඉති විකප්පනූ’පමාන සමුච්චය වවත්ථිතවිභාසාසු.

“vā”用于选择、譬喻、集合、确定选择等义。

න නො මා අ අලං හලං ඉච්චෙතෙ පටිසෙධනත්ථෙ.

“na”、“no”、“mā”、“a”、“alaṃ”、“halaṃ”，这些用于否定义。

අලං පරියත්ති භූසනෙසු ච.

“alaṃ”也用于足够、装饰等义。

පූරණත්ථං දුවිධං අත්ථපූරණං පදපූරණඤ්ච.

补充词分为两种：意义补充词与音节补充词。

තත්ථ අථ ඛලු වත වථ අථො අස්සු යග්ඝෙ හි චරහි නං තං වා ච තුව වො පන හවෙ කීව හ තතො යථා සුදං ඛො වෙ හං එනං සෙය්‍යථිදං ඉච්චෙවමාදීනි පදපූරණානි.

其中，“atha”、“khalu”、“vata”、“vatha”、“atho”、“assu”、“yagghe”、“hi”、“carahi”、“naṃ”、“taṃ”、“vā”、“ca”、“tuva”、“vo”、“pana”、“have”、“kīva”、“ha”、“tato”、“yathā”、“sudaṃ”、“kho”、“ve”、“haṃ”、“enaṃ”、“seyyathidaṃ”等，是音节补充词。

තත්ථ – අථඉති පඤ්හා’නන්තරියා’ධිකාරාදීසු ච.

其中，“atha”也用于提问、接续、主题等义。

ඛලුඉති පටිසෙධා’වධාරණ පසිද්ධීසු ච.

“khalu”也用于否定、强调、公认等义。

වතඉති එකංස ඛෙදා’නුකම්පසඞ්කප්පෙසු ච.

“vata”也用于确定、悲伤、怜悯、思虑等义。

අථොඉති අන්වාදෙසෙ ච.

“atho”也用于随后的说明。

හිඉති [Pg.133] හෙතු අවධාරණෙසු ච.

“hi”也用于原因、强调等义。

තුඉති විසෙස හෙතු නිවත්තනාදීසු ච.

“tu”也用于区别、原因、转折等义。

පනඉති විසෙසෙපි.

“pana”也用于区别义。

හවෙ, වෙඉච්චෙතෙ එකංසත්ථෙපි.

“have”和“ve”也用于确定义。

හංඉති විසාද සම්භමෙසුපි.

“haṃ”也用于沮丧、惊慌等场合。

සෙය්‍යථිදන්ති තං කතමන්ති අත්ථෙපි.

“seyyathidaṃ”也用于“那是什么”(taṃ katamaṃ)之义。

අත්ථපූරණං දුවිධං විභත්තියුත්තං, අවිභත්තියුත්තඤ්ච.

意义补充词有两种：带格变化的和不带格变化的。

අත්ථි සක්කා ලබ්භා ඉච්චෙතෙ පඨමායං.

“atthi”、“sakkā”、“labbhā”，这些用于第一格。

ආවුසො අම්භො හම්භො රෙ අරෙ හරෙ ජෙඉච්චෙතෙ ආමන්තනෙ.

“āvuso”、“ambho”、“hambho”、“re”、“are”、“hare”、“je”，这些用于呼格。

දිවා භිය්‍යො නමො ඉච්චෙතෙ පඨමායං, දුතියායඤ්ච.

“divā”、“bhiyyo”、“namo”，这些用于第一格和第二格。

සයං සාමං සං සම්මා කින්ති ඉච්චෙතෙ තතියත්ථෙ, සොතො ධාපච්චයන්තා ච. සුත්තසො පදසො අනිච්චතො දුක්ඛතො එකධා ද්විධා ඉච්චාදි.

“sayaṃ”、“sāmaṃ”、“saṃ”、“sammā”、“kinti”，这些用于第三格义；以“-so”、“-to”和“-dhā”为后缀的词也是。例如：“suttaso”、“padaso”、“aniccato”、“dukkhato”、“ekadhā”、“dvidhā”等。

තවෙ තුංපච්චයන්තා චතුත්ථියා, කාතවෙ දාතවෙ කාතුං කාරෙතුං දාතුං දාපෙතුං ඉච්චාදි.

以“-tave”和“-tuṃ”为后缀的词用于第四格。例如：“kātave”、“dātave”、“kātuṃ”、“kāretuṃ”、“dātuṃ”、“dāpetuṃ”等。

සො තොපච්චයන්තා පඤ්චමියත්ථෙ, දීඝසො ඔරසො රාජතො වා චොරතො වා ඉච්චාදි.

以“-so”和“-to”为后缀的词用于第五格义。例如：“dīghaso”、“oraso”、“rājato vā corato vā”等。

තො සත්තම්‍යත්ථෙපි, ත්‍රථාදිපච්චයන්තා ච. එකතො පුරතො පච්ඡතො පස්සතො පිට්ඨිතො පාදතො සීසතො අග්ගතො මූලතො යත්‍ර යත්ථ යහිං තත්‍ර තත්ථ තහිං තහං ඉච්චාදි.

“-to”也用于第七格义；以“-tra”、“-thā”等为后缀的词也是。例如：“ekato”、“purato”、“pacchato”、“passato”、“piṭṭhito”、“pādato”、“sīsato”、“aggato”、“mūlato”、“yatra”、“yattha”、“yahiṃ”、“tatra”、“tattha”、“tahiṃ”、“tahaṃ”等。

සමන්තා සාමන්තා පරිතො අභිතො සමන්තතො එකජ්ඣං එකමන්තං හෙට්ඨා උපරි උද්ධං අධො තිරියං සම්මුඛා [Pg.134] පරම්මුඛා ආවි රහො තිරො උච්චං නීචං අන්තො අන්තරා අජ්ඣත්තං බහිද්ධා බාහිරා බාහිරං බහි ඔරං පාරං ආරා ආරකා පච්ඡා පුරෙ හුරං පෙච්ච ඉච්චෙතෙ සත්තමියා.

“samantā”、“sāmantā”、“parito”、“abhito”、“samantato”、“ekajjhaṃ”、“ekamantaṃ”、“heṭṭhā”、“upari”、“uddhaṃ”、“adho”、“tiriyaṃ”、“sammukhā”、“parammukhā”、“āvi”、“raho”、“tiro”、“uccaṃ”、“nīcaṃ”、“anto”、“antarā”、“ajjhattaṃ”、“bahiddhā”、“bāhirā”、“bāhiraṃ”、“bahi”、“oraṃ”、“pāraṃ”、“ārā”、“ārakā”、“pacchā”、“pure”、“huraṃ”、“pecca”，这些用于第七格。

සම්පති ආයති අජ්ජ අපරජ්ජු පරජ්ජ සුවෙ ස්වෙ පරසුවෙ හිය්‍යො පරෙ සජ්ජු සායං පාතො කාලං කල්ලං දිවා නත්තං නිච්චං සතතං අභිණ්හං අභික්ඛණං මුහුං මුහුත්තං භූතපුබ්බං පුරා යදා තදා කදා ඉච්චාදයො කාලසත්තමියා. ඉති විභත්තියුත්තානි.

“sampati”、“āyati”、“ajja”、“aparajju”、“parajja”、“suve”、“sve”、“parasuve”、“hiyyo”、“pare”、“sajju”、“sāyaṃ”、“pāto”、“kālaṃ”、“kallaṃ”、“divā”、“nattaṃ”、“niccaṃ”、“satataṃ”、“abhiṇhaṃ”、“abhikkhaṇaṃ”、“muhuṃ”、“muhuttaṃ”、“bhūtapubbaṃ”、“purā”、“yadā”、“tadā”、“kadā”等，这些用于时间第七格。以上是带格变化的不变化词。

අවිභත්තියුත්තෙසු ච අප්පෙව අප්පෙවනාම නු ඉච්චෙතෙ සංසයත්ථෙ.

又，在不带格变化的不变化词中，“appeva”、“appevanāma”、“nu”，这些用于疑惑义。

අද්ධා අඤ්ඤදත්ථු තග්ඝ ජාතු කාමං සසක්කංඉච්චෙතෙ එකංසත්ථෙ.

“addhā”、“aññadatthu”、“taggha”、“jātu”、“kāmaṃ”、“sasakkaṃ”，这些用于确定义。

එවඉති අවධාරණෙ.

`Eva`用于决定义。

කච්චිනු’කින්නුනනුකථං කිංසු කිංඉච්චෙතෙ පුච්ඡනත්ථෙ.

`Kacci nu`、`kiṃ nu`、`nanu`、`kathaṃ`、`kiṃsu`、`kiṃ`，此等用于疑问义。

එවං ඉති ඉත්ථං ඉච්චෙතෙ නිදස්සනෙ.

`Evaṃ`、`iti`、`itthaṃ`，此等用于例示义。

ඉති හෙතු වාක්‍යපරිසමත්තීසු ච.

`Iti`亦用于原因及句子结束义。

යාව තාව යාවතා තාවතා කිත්තාවතා එත්තාවතා කීව ඉච්චෙතෙ පරිච්ඡෙදනත්ථෙ.

`Yāva`、`tāva`、`yāvatā`、`tāvatā`、`kittāvatā`、`ettāvatā`、`kīva`，此等用于限定义。

එවං සාහු ලහු ඔපායිකං පතිරූපං ආම සාධු ඉති සම්පටිච්ඡනත්ථෙ.

`Evaṃ`、`sāhu`、`lahu`、`opāyikaṃ`、`patirūpaṃ`、`āma`、`sādhu`，此等用于接受义。

යථා තථා යථෙව තථෙව එවං එවමෙව එවමෙවං එවම්පි යථාපි සෙය්‍යථාපි සෙය්‍යථාපිනාම විය ඉව යථරිව තථරිව යථානාම තථානාම යථාහි තථාහි යථාචතථාච ඉච්චෙතෙ පටිභාගත්ථෙ.

`Yathā`、`tathā`、`yatheva`、`tatheva`、`evaṃ`、`evameva`、`evamevaṃ`、`evampi`、`yathāpi`、`seyyathāpi`、`seyyathāpināma`、`viya`、`iva`、`yathariva`、`tathariva`、`yathānāma`、`tathānāma`、`yathāhi`、`tathāhi`、`yathāca tathāca`，此等用于譬喻义。

යථාඉති [Pg.135] යොග්ගතා විච්ඡා පදත්ථානතිවත්තනිදස්සනෙසු ච.

`Yathā`亦用于适合、重复、不超越词义及例示等义。

එවංඉති උපදෙස පඤ්හාදීසු ච.

`Evaṃ`亦用于教诫、问答等义。

කිඤ්චාපිඉති අනුග්ගහත්ථෙ.

`Kiñcāpi`用于允许义。

අහොඉති ගරහ පසංසන පත්ථනෙසු ච.

`Aho`亦用于责难、称赞、祈求等义。

නාමඉති ගරහ පසංසන සඤ්ඤා පඤ්හෙසු ච.

`Nāma`亦用于责难、称赞、名称、提问等义。

සාධුඉති පසංසන යාචනෙසු ච.

`Sādhu`亦用于称赞、请求等义。

ඉඞ්ඝ හන්ද ඉච්චෙතෙ චොදනත්ථෙ.

`Iṅgha`、`handa`，此等用于劝勉义。

සාධු සුට්ඨු එවමෙතන්ති අනුමොදනෙ.

`Sādhu`、`suṭṭhu`、`evam etaṃ`用于随喜义。

කිරඉති අනුස්සවණ අස්සද්ධෙය්‍යෙසු.

`Kira`用于传闻及不可信义。

නූනඉති අනුමානා’නුස්සරණ පරිවිතක්කනෙසු.

`Nūna`用于推论、随念、寻思等义。

කස්මාඉති කාරණපුච්ඡනෙ.

`Kasmā`用于原因询问义。

යස්මා තස්මා තථාහි තෙන ඉච්චෙතෙ කාරණච්ඡෙදනත්ථෙ.

`Yasmā`、`tasmā`、`tathāhi`、`tena`，此等用于原因说明义。

සහ සද්ධිං සමං අමාඉති සමක්‍රියායං.

`Saha`、`saddhiṃ`、`samaṃ`、`amā`用于共同行动义。

විනා රිතෙඉති විප්පයොගෙ.

`Vinā`、`rite`用于分离义。

නානා පුථු බහුප්පකාරෙ.

`Nānā`、`puthu`用于多种类义。

පුථු විසුං අසඞ්ඝාතෙ ච.

`Puthu`、`visuṃ`亦用于不聚合义。

දුට්ඨු කු ජිගුච්ඡායං.

`Duṭṭhu`、`ku`用于厌恶义。

පුන අප්පඨමෙ.

`Puna`用于非初次义。

කථඤ්චි කිච්ඡත්ථෙ ච.

`Kathañci`亦用于困难义。

ධා ක්ඛත්තුං සකිඤ්ච සඞ්ඛ්‍යාවිභාගෙ.

`-dhā`、`-kkhattuṃ`、`sakiṃ`亦用于数量区分义。

ඊසකං [Pg.136] අප්පත්ථෙ.

`Īsakaṃ`用于微小义。

සණිකං මන්දත්ථෙ.

`Saṇikaṃ`用于迟缓义。

ඛිප්පං අරං ලහු ආසුං තුණ්ණං අචිරං සීඝත්ථෙ.

`Khippaṃ`、`araṃ`、`lahu`、`āsuṃ`、`tuṇṇaṃ`、`aciraṃ`用于迅速义。

චිරං චිරස්සං දීඝකාලෙ.

“长久”(ciraṃ)、“长时”(cirassaṃ)为长时间义。

චෙ යදි සඞ්කාවට්ඨානෙ.

“若”(ce)、“假如”(yadi)为怀疑义。

ධුවං ථිරාවධාරණෙසු.

“确定”(dhuvaṃ)为坚固、确定义。

හා විසාදෙ.

“唉”(hā)为沮丧义。

තුණ්හී අභාසනෙ.

“沉默”(tuṇhī)为不言说义。

සච්ඡි පච්චක්ඛෙ.

“亲证”(sacchi)为现见义。

මුසා මිච්ඡා අලිකං අසච්චෙ.

“虚妄”(musā)、“谬妄”(micchā)、“虚假”(alikaṃ)为不真实义。

සුවත්ථි ආසීසත්ථෙ ඉච්චාදි.

“吉祥”(suvatthi)为祝福等义。

තුන ත්වාන ත්වාපච්චයන්තා උස්සුක්කනත්ථෙ භවන්ති.

以“-tuna”、“-tvāna”、“-tvā”为后缀的绝对分词，为热切义。

යථා – පස්සිතුන පස්සිය පස්සිත්වාන පස්සිත්වා දිස්වා දිස්වානදස්සෙත්වා දාතුන දත්වාන දත්වා උපාදාය දාපෙත්වා විඤ්ඤාපෙත්වා විචෙය්‍ය විනෙය්‍ය නිහච්ච සමෙච්ච අපෙච්ච උපෙච්ච ආරබ්භ ආගම්ම ඉච්චාදි.

例如：passituna、passiya、passitvāna、passitvā、disvā、disvāna（见过之后）、dassetvā（显示之后）、dātuna、datvāna、datvā（给予之后）、upādāya（执取之后）、dāpetvā（使给予之后）、viññāpetvā（使了知之后）、viceyya（辨别之后）、vineyya（调伏之后）、nihacca（击破之后）、samecca（会合之后）、apecca（离去之后）、upecca（接近之后）、ārabbha（关于）、āgamma（依据）等。

එවං නාමාඛ්‍යාතොපසග්ගවිනිමුත්තං යදබ්‍යයලක්ඛණං, තං සබ්බං නිපාතපදන්ති වෙදිතබ්බං.

如此，凡是脱离名、动词、前缀，具有不变特征的，都应知为小品词。

වුත්තඤ්ච –

如是说：

‘‘මුත්තං පදත්තයා යස්මා, තස්මා නිපතත්‍යන්තරා;

නෙපාතිකන්ති තං වුත්තං, යං අබ්‍යය සලක්ඛණ’’න්ති.

“因为它脱离了三类词，所以它落于其间；那具有不变特征的，被称为‘小品词’。”

නෙපාතිකපදං නිට්ඨිතං.

小品词品终。

පුල්ලිඞ්ගං ඉත්ථිලිඞ්ගඤ්ච, නපුංසකමථාපරං;

තිලිඞ්ගඤ්ච අලිඞ්ගඤ්ච, නාමිකං පඤ්චධා ඨිතං.

阳性、阴性与中性，以及三性与无性，名词由此安立为五种。

ඉති පදරූපසිද්ධියං නාමකණ්ඩො දුතියො.

《词形成就论》名篇第二终。

3. කාරකකණ්ඩ

3. 格篇

අථ [Pg.137] විභත්තීනමත්ථභෙදා වුච්චන්තෙ.

现在解说格的意义差别。

තත්ථ එකම්පි අත්ථං කම්මාදිවසෙන, එකත්තාදිවසෙන ච විභජන්තීති විභත්තියො, ස්‍යාදයො. තා පන පඨමාදිභෙදෙන සත්තවිධා.

其中，那些依据业(kamma)等以及单数(ekatta)等来分别(vibhajanti)意义的，称为格(vibhatti)，即si等。而这些格，根据第一格等分类，共有七种。

තත්ථ කස්මිං අත්ථෙ පඨමා?

其中，第一格用于何义？

283. ලිඞ්ගත්ථෙ පඨමා.

283. 第一格用于语基义。

ලිඞ්ගත්ථාභිධානමත්තෙ පඨමාවිභත්ති හොති.

仅在表达语基义时，使用第一格。

ලිඞ්ගස්ස අත්ථො ලිඞ්ගත්ථො. එත්ථ ච ලීනං අඞ්ගන්ති ලිඞ්ගං, අපාකටො අවයවො, පුරිසොතිආදීනඤ්හි පකතිප්පච්චයාදිවිභාගකප්පනාය නිප්ඵාදිතානං සද්දප්පතිරූපකානං නාමිකපදානං පඨමං ඨපෙතබ්බං පකතිරූපං අපාකටත්තා, අවයවත්තා ච ලිඞ්ගන්ති වුච්චති. අථ වා විසදාවිසදොභයරහිතාකාරවොහාරසඞ්ඛාතෙන තිවිධලිඞ්ගෙන සහිතත්ථස්ස, තබ්බිනිමුත්තස්සුපසග්ගාදීනමත්ථස්ස ච ලීනස්ස ගමනතො, ලිඞ්ගනතො වා ලිඞ්ගන්ති අන්වත්ථනාමවසෙන වා ‘‘ධාතුප්පච්චයවිභත්තිවජ්ජිතමත්ථවං ලිඞ්ග’’න්ති වචනතො පරසමඤ්ඤාවසෙන වා ලිඞ්ගන්ති ඉධ පාටිපදිකාපරනාමධෙය්‍යං ස්‍යාදිවිභත්‍යන්තපදපකතිරූපමෙව වුච්චතීති දට්ඨබ්බං.

语基的意义即语基义。在此，“语基”(liṅga)意为“隐蔽的部分”，即不显现的成分。例如，“男子”(puriso)等词，通过对词基、词缀等进行区分而形成，这些具有词语形式的名词，其最初应确立的词基形式，因其不显现且为组成部分，故称为“语基”。或者，通过由清晰、不清晰、以及非二者的表达方式所构成的“三种性”（即阳性、阴性、中性）所伴随的意义，以及与此无关的前缀等词义，因其隐蔽或指示，故依其词源义而称为“语基”；或者依据他人的通称，即所谓“不含词根、词缀、格尾的有意义的词为语基”；因此，这里应当理解为，“语基”是名干(pāṭipadika)的别名，即具有si等格尾的词的根本形式。

ලිඞ්ගස්සත්ථො නාම පබන්ධවිසෙසාකාරෙන පවත්තමානෙ රූපාදයො උපාදාය පඤ්ඤාපීයමානො තදඤ්ඤානඤ්ඤභාවෙන අනිබ්බචනීයො සමූහසන්තානාදිභෙදො උපාදාපඤ්ඤත්තිසඞ්ඛාතො ඝටපටාදිවොහාරත්ථො ච පථවීධාතුඵස්සාදීනං සභාවධම්මානං [Pg.138] කාලදෙසාදිභෙදභින්නානං විජාතියවිනිවත්තො සජාතියසාධාරණො යථාසඞ්කෙතමාරොපසිද්ධො තජ්ජාපඤ්ඤත්තිසඞ්ඛාතො කක්ඛළත්තඵුසනාදිසාමඤ්ඤාකාරො ච.

所谓“语基义”(liṅgassattho)，是指以特定关联方式运作时，依据色(rūpa)等法而安立的概念，此概念因其非彼非异的不可言说性，可分为总集(samūha)、相续(santāna)等类型，被称为“依所取假立”(upādāpaññatti)，也是指称瓶、布等事物的世俗语义。它也是指地界、触等自性法(sabhāvadhammā)，在时间、空间等不同分类中，区别于异类、与同类共通、随约定俗成而成立的，被称为“彼生假立”(tajjāpaññatti)的概念，以及坚硬、触等的一般相(sāmaññākāra)。

සො පන කම්මාදිසංසට්ඨො, සුද්ධො චාති දුවිධො. තත්ථ කම්මාදීසු දුතියාදීනං විධීයමානත්තා කම්මාදිසංසග්ගරහිතො ලිඞ්ගසඞ්ඛ්‍යාපරිමාණයුත්තො, තබ්බිනිමුත්තුපසග්ගාදිපදත්ථභූතො ච සුද්ධො සද්දත්ථො ඉධ ලිඞ්ගත්ථො නාම.

此语基义分为两种：与业等相关的，以及纯粹的。其中，由于第二格等是为业等（的意义）而规定的，因此，那脱离了与业等的关联，仅具有性、数、量，并且是构成前缀等词义的纯粹词义，在此被称为语基义。

යො පන ආඛ්‍යාතකිතකතද්ධිතසමාසෙහි වුත්තො කම්මාදිසංසට්ඨො අත්ථො, සොපි දුතියාදීනං පුන අත්තනා වත්තබ්බස්ස අත්ථවිසෙසස්සාභාවෙන අවිසයත්තා, ලිඞ්ගත්ථමත්තස්ස සම්භවතො ච පඨමායෙව විසයො.

再者，由动词、初级派生词、次级派生词和复合词所表达的、与业等相关的意义，也仅是第一格的范围，因为（既然意义已被表达）第二格等便没有需要再表达的特殊意义，已非其范围，并且此时仅存在语基义。

හොති චෙත්ථ –

于此有颂：

පඨමාවුපසග්ගත්ථෙ, කෙසඤ්චත්ථෙ නිපාතසද්දානං;

ලිඞ්ගාදිකෙ ච සුද්ධෙ-භිහිතෙ කම්මාදිඅත්ථෙපි.

第一格用于前缀义、某些小品词义、纯粹的语基等义，以及当业等义已被（其他词）表达时。

සලිඞ්ගෙ තාව – එසො පුරිසො, එතෙ පුරිසා, එසා කඤ්ඤා, එතා කඤ්ඤායො, එතං චිත්තං, එතානි චිත්තානි.

就性而言：这是男子，这些男子，这是少女，这些少女，这是心，这些心。

සසඞ්ඛ්‍යෙ – එකො ද්වෙ.

就数而言：一、二。

සපරිමාණෙ – දොණො ඛාරී ආළ්හකං.

就度量而言——斗(doṇa)、佉梨(khārī)、阿罗诃(āḷhaka)。

ලිඞ්ගාදිවිනිමුත්තෙ සත්තාමත්තෙ – ච වා හ අහං අත්ථි සක්කාලබ්භා ඉච්චාදි.

在脱离词性等(范畴)，仅表示存在的情况下——即“ca”(和)、“vā”(或)、“ha”(确实)、“ahaṃ”(我)、“atthi”(是/存在)、“sakkālabbhā”(可得)等等。

‘‘ලිඞ්ගත්ථෙ පඨමා’’ති අධිකිච්ච ‘‘ආලපනෙ චා’’ති ආලපනත්ථෙ ච පඨමා, අභිමුඛං කත්වා ලපනං ආලපනං, ආමන්තනං අව්හානන්ති අත්ථො.

继“在语基义上用第一格”之后，“在呼格上亦尔”意指在呼唤的意义上也是用第一格。使之面向而说是呼唤，意思是召唤、呼喊。

එත්ථ ච ආමන්තනං නාම පගෙව ලද්ධසරූපස්ස සද්දෙන අභිමුඛීකරණං, කතාභිමුඛො පන ‘‘ගච්ඡා’’තිආදිනා නයෙන ක්‍රියාය [Pg.139] යොජීයති, තස්මා ආමන්තනසමයෙ ක්‍රියායොගාභාවතො ඉදං කාරකවොහාරං න ලභති.

在此，所谓的呼唤，是通过声音使一个已然存在的实体面向自己；而那已经面向者，则以“去！”等方式与行动相结合。因此，在呼唤之时，由于缺乏与行动的关联，它不获得“作用者”(kāraka)的名称。

වුත්තඤ්ච

又说：

‘‘සද්දෙනාභිමුඛීකාරො, විජ්ජමානස්ස වත්ථුනො;

ආමන්තනං විධාතබ්බෙ, නත්ථි ‘රාජා භවෙ’තිද’’න්ති.

“以声音使之面向，对于已存在之物；当知是为呼唤，非如‘愿王存在’。”

භො පුරිස එහි, භො පුරිසා වා, භවන්තො පුරිසා එථ.

先生，来！或，先生们！各位先生，请过来！

කස්මිං අත්ථෙ දුතියා?

第二格在什么意义上使用？

284. කම්මත්ථෙ දුතියා.

284. 在业的意义上，用第二格。

කම්මත්ථෙ ලිඞ්ගම්හා දුතියාවිභත්ති හොති.

在业的意义上，从语基产生第二格变格。

අනභිහිතෙ එවායං, ‘‘කම්මනි දුතියායං ත්තො’’ති වචනඤ්චෙත්ථ ඤාපකං.

这仅是在(业)未被(动词等)表述的情况下。于此，“在业上用第二格”这句话是其标志。

කිං කම්මං?

什么是业？

‘‘යෙන වා කයිරතෙ තං කරණ’’න්ති ඉතො ‘‘වා’’ති වත්තතෙ.

从“由何而为，彼即工具”此句中，“或”字延续下来。

285. යං කරොති තං කම්මං.

285. 所作即是业。

යං වා කරොති, යං වා විකරොති, යං වා පාපුණාති, තං කාරකං කම්මසඤ්ඤං හොති.

凡是所作、所改变或所达到的，那个作用者(kāraka)就得名为“业”。

ඉධ ලිඞ්ගකාලවචනමතන්තං. කරීයතීති කම්මං. තත්ථ කාරකං, සාධකං ක්‍රියානිප්ඵත්තියා කාරණමුච්චතෙ, තං පන කාරකං ඡබ්බිධං කම්මං කත්තා කරණං සම්පදානමපාදානමොකාසො චාති. තත්ථ සභාවතො, පරිකප්පතො වා කම්මාදිම්හි සතියෙව ක්‍රියාභාවතො කම්මාදීනං ඡන්නම්පි කාරකවොහාරො සිද්ධොව හොති.

在此，语基、时态、数并非重点。“所被作者”是为业。其中，作用者(kāraka)，即行动的助成者，被称为行动完成的原因。而此作用者有六种：业、作者、工具、与格、离格和处所。其中，无论是依自性或依假定，由于只有当业等存在时行动才会存在，因此业等所有六者的“作用者”之名即告成立。

තං [Pg.140] පන කම්මං තිවිධං නිබ්බත්තනීයං විකරණීයං පාපණීයඤ්චාති. යථා – මාතා පුත්තං විජායති, ආහාරො සුඛං ජනයති. ඝටං කරොති දෙවදත්තො, කට්ඨමඞ්ගාරං කරොති, සුවණ්ණං කෙයූරං, කටකං වා කරොති, වීහයො ලුනාති. දෙවදත්තො නිවෙසනං පවිසති, ආදිච්චං පස්සති, ධම්මං සුණාති, පණ්ඩිතෙ පයිරුපාසති.

此业有三种：所生业、所转业及所至业。例如：母亲生下儿子，食物产生快乐。提婆达多(Devadatta)造瓶，把木头变成炭，把黄金制成臂钏或手镯，收割稻谷。提婆达多进入住所，看见太阳，听闻法，亲近智者。

වුත්තඤ්ච

又说：

‘‘නිබ්බත්තිවිකතිප්පත්ති-භෙදෙන තිවිධං මතං;

කත්තු ක්‍රියාභිගම්මං තං, සුඛඞ්ගාරං නිවෙසන’’න්ති.

“依生起、变异与得成之别，当知业有三；是作者行为所及者，如乐、炭与住所。”

එත්ථ ච ඉච්ඡිතානිච්ඡිතකථිතාකථිතාදිභෙදමනපෙක්ඛිත්වා සබ්බසඞ්ගාහකවසෙන ‘‘යං කරොති තං කම්ම’’න්ති වුත්තත්තා, අත්ථන්තරවිකප්පනවාධිකාරතො ච සබ්බත්ථ ඉමිනාව කම්මසඤ්ඤා හොති.

在此，不考虑意欲、非意欲、已说、未说等差别，由于“所作即是业”之说总括一切，并且由于(此定义)具有涵盖他义、选项及妨碍(其他定义)的权威性，所以在一切情况下，都仅以此来定义“业”。

තත්ථ අනිච්ඡිතකම්මං යථා – කණ්ටකං මද්දති, විසං ගිලති, ගාමං ගච්ඡන්තො රුක්ඛමූලං උපගච්ඡති.

其中，非意欲业的例子如：踩到荆棘，吞下毒药，去村庄时走到树下。

අකථිතකම්මං යථා – යඤ්ඤදත්තං කම්බලං යාචතෙ බ්‍රාහ්මණො. එත්ථ හි ‘‘කම්බල’’මිති කථිතකම්මං ද්විකම්මිකාය යාචනක්‍රියාය පත්තුමිච්ඡිතතරත්තා. ‘‘යඤ්ඤදත්ත’’මිති අප්පධානත්තා අකථිතකම්මං. තථා සමිද්ධං ධනං භික්ඛතෙ, අජං ගාමං නයති, පරාභවන්තං පුරිසං, මයං පුච්ඡාම ගොතමං, භගවා භික්ඛූ එතදවොච ඉච්චාදි.

未表述业的例子如：婆罗门向雅那达多(Yaññadatta)乞求毯子。在此，“毯子”是已表述业，因为对于具有双宾语的动词“乞求”来说，它是更想被得到的。“雅那达多”则因为是次要的，是未表述业。同样，(例如)向富人乞求财富，把羊带到村庄，(我们问)走向衰败的人，“我们问乔达摩(Gotama)”，“世尊(Bhagavā)对比丘们说了这个”等等。

අභිහිතකම්මෙ පන න හොති, යථා – කටො කරීයතෙ දෙවදත්තෙන, සුගතෙන දෙසිතො ධම්මො, යඤ්ඤදත්තො කම්බලං යාචීයතෙ බ්‍රාහ්මණෙන ඉච්චාදි.

然而，在已表述业中，则不用(第二格)。例如：席子被提婆达多(Devadatta)所造；法被善逝所说；雅那达多(Yaññadatta)被婆罗门乞求毯子，等等。

‘‘දුතියා’’ති අධිකාරො.

“第二格”是标题。

286. ගති [Pg.141] බුද්ධි භුජ පඨ හර කර සයාදීනං කාරිතෙ වා.

286. 对于行、觉、食、诵、取、作、卧等(动词)，在使役态中，(第二格是)可选项。

ගමු සප්ප ගතිම්හි, බුධ බොධනෙ, බුධ අවගමනෙ වා, භුජ පාලනබ්‍යවහරණෙසු, පඨ බ්‍යත්තියං වාචායං, හර හරණෙ, කර කරණෙ, සි සයෙ ඉච්චෙවමාදීනං ධාතූනං පයොගෙ කාරිතෙ සති පයොජ්ජකකත්තුභූතෙ කම්මනි ලිඞ්ගම්හා දුතියාවිභත්ති හොති වා. නිච්චසම්පත්තෙ විකප්පත්ථොයං, තෙන තස්ස පක්ඛෙ තතියා හොති.

当“gam”、“sapp”(行)，“budh”(觉醒或理解)，“bhuj”(保护和处理)，“paṭh”(清晰言说)，“har”(拿取)，“kar”(制作)，“si”(躺卧)等动词词根在使役态中使用时，若原动词的作者成为(使役动词的)业，则其语基可选择使用第二格变格。此规定是在通常必须使用(第二格)的情况下提供一个选项，因此在另一种选项下，使用第三格。

යො කොචි පුරිසො ගාමං ගච්ඡති, තමඤ්ඤො පයොජයති. පුරිසො පුරිසං ගාමං ගමයති, පුරිසෙන වා ගාමං ගමයති. එවං සිස්සං ධම්මං බොධෙති ආචරියො, මාතා පුත්තං භොජනං භොජයති, සිස්සං ධම්මං පාඨෙති ආචරියො, පුරිසො පුරිසං භාරං හාරෙති, තථා පුරිසො පුරිසං කම්මං කාරයති, පුරිසෙන වා කම්මං කාරාපයති, පුරිසො පුරිසං සයාපයති. එවං සබ්බත්ථ කාරිතෙ කත්තුකම්මනි දුතියා.

若有人前往村庄，另一个人指派他。一个人使另一个人前往村庄，或者通过一个人使另一个人前往村庄。如同老师以法启发弟子，母亲喂养儿子食物，老师教导弟子念诵法，一个人让另一个人搬运重物，同样地，一个人使另一个人工作，或者通过一个人使另一个人工作，一个人让另一个人睡觉。像这样，在所有使役句中，第二格都用于受使者。

කාරිතෙති කිං? පුරිසො ගාමං ගච්ඡති.

为何说“在使役句中”？[例如：]一个人去村庄。

අභිහිතෙ න භවති, පුරිසෙන පුරිසො ගාමං ගමීයතෙ, සිස්සො ධම්මං බොධීයතෙ ඉච්චාදි.

当(受使者)已被(动词的被动语态)表达时，则不使用第二格。例如：一个人被另一个人带去村庄，弟子被教导了知法等等。

287. කාලද්ධානමච්චන්තසංයොගෙ.

287. 在时间与距离的持续关联中。

අච්චන්තං නිරන්තරං සංයොගොඅච්චන්තසංයොගො. කාලද්ධානං දබ්බගුණක්‍රියාහි අච්චන්තසංයොගෙ තෙහි කාලද්ධානවාචීහි ලිඞ්ගෙහි දුතියාවිභත්ති හොති.

恒常、不间断的结合是“恒常结合”。当时间与距离和事物、性质、行为有恒常结合时，那些表示时间与距离的词语使用第二格。

කාලෙ තාව – සත්තාහං ගවපානං, මාසං මංසොදනං, සරදං රමණීයා නදී, සබ්බකාලං රමණීයං නන්දනං, මාසං සජ්ඣායති, තයො මාසෙ අභිධම්මං දෙසෙසි.

在时间方面——七日饮牛乳，一月食肉饭，秋季的河流令人喜爱，欢喜园(nandana)任何时候都令人喜爱，诵习一月，讲授阿毗达摩(abhidhamma)三个月。

අද්ධානෙ [Pg.142] – යොජනං වනරාජි, යොජනං දීඝො පබ්බතො, කොසං සජ්ඣායති.

在路程方面——一由旬长的森林，一由旬长的山，诵习一俱卢舍。

අච්චන්තසංයොගෙති කිං? මාසෙ මාසෙ භුඤ්ජති, යොජනෙ යොජනෙ විහාරං පතිට්ඨාපෙසි.

为何说“在恒常结合中”？[例如，在非恒常结合中则不然：]他每月进食，他每隔一由旬建立一座寺院。

288. කම්මප්පවචනීයයුත්තෙ.

288. 与业语连用。

කම්මප්පවචනීයෙහි නිපාතොපසග්ගෙහි යුත්තෙ යොගෙ සති ලිඞ්ගම්හා දුතියාවිභත්ති හොති.

当与业语(即小品词和前缀)连用时，从体词产生第二格。

කම්මං පවචනීයං යෙසං තෙ කම්මප්පවචනීයා, පරසමඤ්ඤාවසෙන වා අන්වාදයො කම්මප්පවචනීයා.

那些能诠释业的，是为业语；或者依他人的共许，“随”(anu)等词是为业语。

තත්ථ අනුසද්දස්ස ලක්ඛණෙ, සහත්ථෙ, හීනෙ ච කම්මප්පවචනීයසඤ්ඤා වුත්තා. යථා – පබ්බජිතමනු පබ්බජිංසු, නදිමන්වවසිතා බාරාණසී, නදියා සහ අවබද්ධාති අත්ථො, අනු සාරිපුත්තං පඤ්ඤවා.

其中，“随”(anu)一词在表示特征、伴随、劣于等含义时，被称为业语。例如：跟随出家人而出家；波罗奈(Bārāṇasī)城沿河而建，其意为“与河流相连”；智慧不及舍利弗(Sāriputta)。

ලක්ඛණාදීසු ‘‘ලක්ඛණි’ත්ථම්භූතක්ඛානභාග විච්ඡාසු පති පරි අනවො’’ති පති පරි අනූනං කම්මප්පවචනීයසඤ්ඤා වුත්තා.

当用于表示特征、状态说明、部分、遍及时，pati、pari和anu被称为业语。

ලක්ඛණෙ සූරියුග්ගමනං පති දිබ්බා භක්ඛා පාතුභවෙය්‍යුං, රුක්ඛං පති විජ්ජොතතෙ චන්දො, රුක්ඛං පරි, රුක්ඛං අනු.

在表示特征时：太阳升起时，天上的食物便会出现；月亮照向树，环绕着树，顺着树。

ඉත්ථම්භූතක්ඛානෙ සාධු දෙවදත්තො මාතරං පති, මාතරං පරි, මාතරං අනු.

在状态说明中：提婆达多(Devadatta)善待母亲(pati)，善待母亲(pari)，善待母亲(anu)。

භාගෙ යදෙත්ථ මං පති සියා, මං පරි, මං අනු, තං දීයතු.

在表示部分时：此处任何属于我的份额，都请赐予我。

විච්ඡායොගෙ [Pg.143] අත්ථමත්ථං පති සද්දො නිවිසති, රුක්ඛං රුක්ඛං පති විජ්ජොතතෙ චන්දො, රුක්ඛං රුක්ඛං පරි, රුක්ඛං රුක්ඛං අනු.

在表示遍及时：声音进入每一个意义；月亮照耀着每一棵树，环绕着每一棵树，顺着每一棵树。

‘‘අභිරභාගෙ’’ති අභිස්ස භාගවජ්ජිතෙසු ලක්ඛණාදීසු කම්මප්පවචනීයසඤ්ඤා වුත්තා. තං ඛො පන භවන්තං ගොතමං එවං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො, සාධු දෙවදත්තො මාතරං අභි.

根据“abhi除在部分之义外”的规则，abhi一词除了表示“部分”的意义外，在表示特征等意义时，被称为业语。例如：关于尊者乔达摩(Gotama)的如此善好声誉已广为流传；提婆达多(Devadatta)善待母亲。

නිපාතෙ ධි බ්‍රාහ්මණස්ස හන්තාර මිච්චෙවමාදි.

在小品词中：“dhi”(可耻)于杀婆罗门者，如是等等。

289. ක්වචි දුතියා ඡට්ඨීනමත්ථෙ.

289. 有时第二格用于第六格之义。

ඡට්ඨීනං අත්ථෙ ක්වචි දුතියාවිභත්ති හොති. අන්තරාඅභිතො පරිතො පති පටිභාතියොගෙ අයං. අන්තරා ච රාජගහං අන්තරා ච නාළන්දං අද්ධානමග්ගප්පටිපන්නො, රාජගහස්ස ච නාළන්දාය ච මජ්ඣෙති අත්ථො. අභිතො ගාමං වසති, පරිතො ගාමං වසති, නදිං නෙරඤ්ජරං පති, නෙරඤ්ජරාය නදියා සමීපෙති අත්ථො. පටිභන්තු තං චුන්ද බොජ්ඣඞ්ගා, උපමා මං පටිභාති, උපමා මය්හං උපට්ඨහතීති අත්ථො.

有时第二格用于第六格之义。这发生在与antarā(在……之间)、abhito(在……附近)、parito(在……周围)、pati(朝向)、paṭibhāti(显现)这些词语连用时。例如：“在王舍城(Rājagaha)和那烂陀(Nāḷandā)之间行走”，意思是位于王舍城和那烂陀的中间。“住在村庄附近”，“朝向尼连禅河(Nerañjarā)”，意思是靠近尼连禅河。“愿觉支向你显现，纯陀(Cunda)”，“比喻向我显现”，意思是比喻出现在我面前。

‘‘ක්වචි දුතියා, අත්ථෙ’’ති ච වත්තතෙ.

“有时第二格，在……之义上”(此规则)亦适用。

290. තතියාසත්තමීනඤ්ච.

290. 以及第三和第七格。

තතියාසත්තමීනමත්ථෙ ච ක්වචි ලිඞ්ගම්හා දුතියාවිභත්ති හොති.

在第三格和第七格的意义上，有时也从体词产生第二格。

තතියත්ථෙ සචෙ මං නාලපිස්සති, ත්වඤ්ච මං නාභිභාසසි, විනා සද්ධම්මං කුතො සුඛං, උපායමන්තරෙන න අත්ථසිද්ධි.

在第三格之义上：如果他不跟我说话，你也不跟我说话；离了正法，何来快乐？无有方便，则无事成。

සත්තමියත්ථෙ [Pg.144]– කාලෙ, උපාන්වජ්ඣාවසස්ස පයොගෙ, අධිසිට්ඨාවසානං පයොගෙ, තප්පානචාරෙ ච දුතියා.

在第七格的意义上：在表示时间时；在与带upa、anu、adhi、ā前缀的动词vas(居住)连用时；在与adhi-sī(卧)、adhi-ṭhā(立)、adhi-ās(坐)等动词连用时；以及在与该处相关的饮用和行走等行为中，使用第二格。

කාලෙ තාව – පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා, එකං සමයං භගවා. ඉමං රත්තිං චත්තාරො මහාරාජානො.

首先在时间方面——清晨时分穿好衣服后；一时，世尊。这一夜，四大天王。

උපාදිපුබ්බස්ස වසධාතුස්ස පයොගෙ – ගාමං උපවසති, ගාමං අනුවසති, විහාරං අධිවසති, ගාමං ආවසති, අගාරං අජ්ඣාවසති. තථා පථවිං අධිසෙස්සති, ගාමං අධිතිට්ඨති, ගාමං අජ්ඣාවසති.

在以“upa”等为前缀的“住”词根的用法中——住在村落附近，随村落而住，住在寺院，居住在村落，居住在家中。同样地，卧于大地上，立足于村落，居住在村落。

තප්පානචාරෙසු – නදිං පිවති, ගාමං චරති ඉච්චාදි.

在表示饮用和行走等[意义]的用法中——喝河水，游走村落等。

කස්මිං අත්ථෙ තතියා?

在什么意义上使用第三格？

291. කරණෙ තතියා.

291. 用于工具义。

කරණකාරකෙ තතියාවිභත්ති හොති.

工具格使用第三格。

කිං කරණං?

什么是工具？

292. යෙන වා කයිරතෙ තං කරණං.

292. 藉由其所作者，即是工具。

යෙන වා කත්තා උපකරණභූතෙන වත්ථුනා ක්‍රියං අබ්‍යවධානෙන කරොති, යෙන වා විකරොති, යෙන වා පාපුණාති, තං කාරකං කරණසඤ්ඤං හොති.

或者，能作者藉以作为工具的事物无间地行作，或藉以改变，或藉以获得，该作用者即名为“工具”。

කරීයතෙ අනෙනාති කරණං, එත්ථ ච සතිපි සබ්බකාරකානං ක්‍රියාසාධකත්තෙ ‘‘යෙන වා කයිරතෙ’’ති විසෙසෙත්වා වචනං කත්තූපකරණභූතෙසු කාරකෙසු සාධකතමස්සෙව ගහණත්ථං.

“由彼所作”，故名“工具”。此处，尽管所有作用者都能成就行为，但特别说“由其所作者”，是为了在作为能作者之工具的诸作用者中，只取那最能成就者。

වුත්තඤ්ච [Pg.145]

又说：

‘‘යස්ස සබ්බවිසෙසෙන, ක්‍රියාසංසිද්ධිහෙතුතා;

සම්භාවීයති තං වුත්තං, කරණං නාම කාරක’’න්ති.

若以卓异性，堪为成事因，彼作用者，说名为工具。

තං පන දුවිධං අජ්ඣත්තික බාහිරවසෙන.

它又分为内在和外在两种。

යථා – හත්ථෙන කම්මං කරොති, චක්ඛුනා රූපං පස්සති, මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය. දත්තෙන වීහයො ලුනාති, අග්ගිනා කුටිං ඣාපෙති.

例如——用手做事，以眼见色，用心了知法。用镰刀收割稻谷，用火焚烧孤邸。

‘‘තතියා’’ති අධිකාරො.

“第三格”是标题。

293. කත්තරි ච.

293. 以及用于能作者。

කත්තරි ච කාරකෙ ලිඞ්ගම්හා තතියාවිභත්ති හොති. චග්ගහණෙන ඉත්ථම්භූතලක්ඛණෙ, ක්‍රියාපවග්ගෙ, පුබ්බසදිසසමූනත්ථ කලහ නිපුණ මිස්සක සඛිලත්ථාදියොගෙ, කාලද්ධානෙසු, පච්චත්තකම්මත්ථපඤ්චමියත්ථාදීසු ච තතියා.

在能作者格中，从体词产生第三格。并且，由于“ca”的包含，在表示“如此状态的特征”、“行为的完成”，以及与“先前”、“相似”、“相等”、“不足”、“争吵”、“熟练”、“混合”、“亲切”等意义的词语连用时，以及在表示时间与路程、反身、宾格、第五格等意义时，也使用第三格。

කො ච කත්තා?

谁是能作者？

294. යො කරොති ස කත්තා.

294. 行事者，即是能作者。

යො ක්‍රියං අත්තප්පධානො හුත්වා කරොති, සො කත්තුසඤ්ඤො හොති.

凡以自身为主而行事者，即名为“能作者”。

සො තිවිධො සුද්ධකත්තා හෙතුකත්තා කම්මකත්තාති. තත්ථ යො සයමෙව ක්‍රියං කරොති, සො සුද්ධකත්තා. යො අඤ්ඤං කාතුං සමත්ථං අකරොන්තං කම්මං නියොජෙති, සො හෙතුකත්තා, යථා – ගන්තුං සමත්ථො දෙවදත්තො, තමඤ්ඤො පයොජෙති ‘‘ගමයති දෙවදත්ත’’න්ති.

它有三种：纯粹能作者、使动者、业行者。其中，自己行事的，是纯粹能作者。驱使有能力做但未做者去做的，是使动者。例如，提婆达多有能力去，另一人驱使他，即“使提婆达多去”。

යං පන තත්ථ තත්ථ ගච්ඡති දෙවදත්තො, තමඤ්ඤො පයොජයති ‘‘ගමයති දෙවදත්ත’’න්ති හෙත්වත්ථනිදස්සනං, තම්පි සාමත්ථියදස්සනවසෙන [Pg.146] වුත්තන්ති ගහෙතබ්බං. අඤ්ඤථා යදි සයමෙව ගච්ඡති, කිං තත්ථ පයොජකබ්‍යාපාරෙන අකරොන්තං බලෙන කාරයති, පාසාණං උට්ඨාපයතීතිආදිකඤ්ච න සිජ්ඣෙය්‍ය.

然而，“提婆达多去那里，另一人驱使他，即‘使提婆达多去’”这个例子，是为了说明使动的意义，应当理解为这是为了显示[被使动者的]能力。否则，如果他自己去，那使动者的作用何在呢？如此一来，强迫不做者去做，如“使[人]举起石头”等例子就无法成立了。

එත්ථ පන

在此，

‘‘කත්තා’’ති වත්තතෙ.

“能作者”一词适用。

293. යො කාරෙති ස හෙතු.

293. 使他人行事者，即是“因”。

යො කත්තාරං කාරෙති, සො හෙතුසඤ්ඤො හොති, කත්තා චාති හෙතුකත්තුසඤ්ඤා.

使能作者行事者，名为“因”，亦名“能作者”，故合称“使动者”。

යො පන පරස්ස ක්‍රියං පටිච්ච කම්මභූතොපි සුකරත්තා සයමෙව සිජ්ඣන්තො විය හොති, සො කම්මකත්තා නාම, යථා – සයං කරීයතෙ කටො, සයමෙව පච්චතෙ ඔදනොති.

至于那依赖他人行为，虽身为业（宾格），却因易于完成而看似自行成就者，即名为“业行者”。例如：席子自己做成，饭自己煮熟。

වුත්තඤ්ච

又说：

‘‘අත්තප්පධානො කිරියං, යො නිබ්බත්තෙති කාරකො;

අප්පයුත්තො පයුත්තො වා, ස කත්තාති පවුච්චති.

以自身为主，能成就行为，或受人驱使，或独自而行，彼作用者，称为能作者。

හෙතුකත්තාති කථිතො,කත්තුනො යො පයොජකො;

කම්මකත්තාති සුකරො,කම්මභූතො කථීයතෙ’’ති.

驱使能作者，名为使动者；身为业（宾格），却易于成事，则称为业行者。

නනු ච ‘‘සංයොගො ජායතෙ’’තිආදීසු කථං පුරෙ අසතො ජනනක්‍රියාය කත්තුභාවොසියාති? වුච්චතෙ – ලොකසඞ්කෙතසිද්ධො හි සද්දප්පයොගො, අවිජ්ජමානම්පි හි ලොකො සද්දාභිධෙය්‍යතාය විජ්ජමානං විය ගහෙත්වා වොහරති[Pg.147], විකප්පබුද්ධිගහිතාකාරොයෙව හි සද්දෙනාභිධීයතෙ, න තු වත්ථුසභාවො, අඤ්ඤථා සුතමයඤාණෙනපි පච්චක්ඛෙන විය වත්ථුසභාවසච්ඡිකරණප්පසඞ්ගො ච මුසාවාද කුදිට්ඨිවාදාදීනමභාවප්පසඞ්ගො ච සියා, තස්මා බුද්ධිපරිකප්පිතපඤ්ඤත්තිවසෙනපි සද්දප්පවත්ති හොතීති අසතො සංයොගාදිස්සපි හොතෙව ජනනක්‍රියාය කත්තුකාරකතාති.

然而，在“结合生起”等说法中，先前不存在的事物，如何能成为生起这一行为的能作者呢？回答是：语言的使用是基于世俗的约定，世人甚至将不存在的事物，因其能被言词指称，也当作存在之物来谈论。因为言词所指称的，只是概念思维所把握的形态，而非事物的自性。否则，仅凭闻慧便能如亲证般实现事物的自性，并且妄语、邪见等也将无从生起。因此，语言的运用也基于心所构想的概念，所以即使是“结合”等不存在的事物，也能成为生起这一行为的能作者。

යථාහ

正如所说：

‘‘වොහාරවිසයො සද්දො, නෙකන්තපරමත්ථිකො;

බුද්ධිසඞ්කප්පිතො අත්ථො, තස්සත්ථොති පවුච්චති.

声音是世俗的领域，并非绝对的胜义；由智所构想的意义，被称为是它的意义。

බුද්ධියා ගහිතත්තා හි, සංයොගො ජායතෙ ඉති;

සංයොගො විජ්ජමානොව, කත්තා භවති ජාතියා’’ති.

因被觉慧所执取，故说“结合”生起；结合仿佛实有，成为生的能作者。

තත්‍ර තතියා ජිනෙන දෙසිතො ධම්මො, බුද්ධෙන ජිතො මාරො, අහිනා දට්ඨො නරො, බුද්ධෙන බොධිතො ලොකො, සද්ධෙහි කාරිතො විහාරො.

其中，第三格的用法是：法由胜者(jina)所说，魔罗(Māra)由佛陀所胜，人被蛇咬，世间由佛陀所觉悟，精舍由信徒们所建造。

අභිහිතෙ න භවති. කටං කරොති දෙවදත්තො, කාරෙති වා.

当主事者已被（动词）指明时，则不使用（第三格）。例如：提婆达多制作席垫，或让他人制作。

ඉත්ථම්භූතස්ස ලක්ඛණෙ – සා භින්නෙන සීසෙන පග්ඝරන්තෙන ලොහිතෙන පටිවිස්සකානං උජ්ඣාපෙසි, ඌනපඤ්චබන්ධනෙන පත්තෙන අඤ්ඤං නවං පත්තං චෙතාපෙය්‍ය, තිදණ්ඩකෙන පරිබ්බාජකමද්දක්ඛි.

表示状态特征的用法：她顶着个鲜血直流的破头，让邻居们抱怨；他应该用一个修补处少于五处的钵，换取一个新钵；他看见一个持三杖的遍行者(paribbājaka)。

අපවග්ගෙ – එකාහෙනෙව බාරාණසිං පායාසි, නවහි මාසෙහි විහාරං නිට්ඨාපෙසි, යොජනෙන අධීතං බ්‍යාකරණං, ක්‍රියාපවග්ගොති ක්‍රියාය ආසුං පරිනිට්ඨාපනං.

表示完成的用法：他仅用一天就到达了波罗奈(Bārāṇasī)，用九个月建成了精舍，用一由旬(yojana)的时间学通了语法；“行动的完成”是指迅速地完成一项行动。

පුබ්බාදියොගෙ [Pg.148]– මාසෙන පුබ්බො, පිතරා සදිසො, මාතරා සමො, කහාපණෙන ඌනො, ධනෙන විකලො, අසිනා කලහො, ආචාරෙන නිපුණො, වාචාය නිපුණො, ගුළෙන මිස්සකං, තිලෙන මිස්සකං, වාචාය සඛිලො, මණිනා අත්ථො, ධනෙන අත්ථො, පිතරා තුල්‍යො.

与“pubba”等词连用的用法：早一个月，与父亲相似，与母亲相等，少一个咖哈巴那(kahāpaṇa)，缺少财富，因剑争吵，行为娴熟，言语娴熟，与糖蜜混合，与芝麻混合，言语友善，需要宝珠，需要财富，与父亲相当。

කාලද්ධානෙසු – මාසෙන භුඤ්ජති, යොජනෙන ගච්ඡති.

表示时间与距离的用法：他用一个月吃，他走了一由旬(yojana)的路程。

පච්චත්තෙ – අත්තනාව අත්තානං සම්මන්නති.

表示自身的用法：他自己认同自己。

කම්මත්ථෙ – තිලෙහි ඛෙත්තෙ වපති.

表示业格的用法：他在田里播种芝麻。

පඤ්චමියත්ථෙ – සුමුත්තා මයං තෙන මහාසමණෙන.

表示第五格(离格)的用法：我们已从那位大沙门善得解脱。

296. සහාදියොගෙ ච.

296. 以及与“saha”等词连用时。

සහ සද්ධිං සමං නානා විනා අලං කිමිච්චෙවමාදීහි යොගෙ ලිඞ්ගම්හා තතියාවිභත්ති හොති, චසද්දෙන සහත්ථෙපි.

与“saha”(和)、“saddhiṃ”(和)、“samaṃ”(同)、“nānā”(不同)、“vinā”(无)、“alaṃ”(够了)、“kiṃ”(有何用)等词连用时，名词使用第三格；并且，当“ca”字有“和”的意义时也是如此。

තත්ථ සහසද්දෙන යොගො ක්‍රියා ගුණ දබ්බ සමවායෙ සම්භවති. යථා – විතක්කෙන සහ වත්තති, පුත්තෙන සහ ථූලො, අන්තෙවාසිකසද්ධිවිහාරිකෙහි සහ ආචරියුපජ්ඣායානං ලාභො, නිසීදි භගවා සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙන, සහස්සෙන සමං මිතා, සබ්බෙහි මෙ පියෙහි මනාපෙහි නානාභාවො විනාභාවො, සඞ්ඝො විනාපි ගග්ගෙන උපොසථං කරෙය්‍ය, අලං තෙ ඉධ වාසෙන, කිං මෙ එකෙන තිණ්ණෙන, පුරිසෙන ථාමදස්සිනා, කිං තෙ ජටාහි දුම්මෙධ, කිං තෙ අජිනසාටියා.

其中，与“saha”一词的连用，可发生在行动、品质、事物和组合中。例如：与寻俱起；与儿子一样肥胖；老师与戒师(upajjhāya)与弟子、共住者们一起获得利养；世尊与比丘僧团一起坐下；与一千相等；与我所有可爱可意者分离、离别；僧团即使没有嘎嘎(Gagga)也可以举行布萨(uposatha)；你住在这里够了；我独自一人渡过有何用？与见力之人(一起)；愚者，你留着发髻有何用？你穿着羚羊皮衣有何用？

සහත්ථෙ [Pg.149]– දෙවදත්තො රාජගහං පාවිසි කොකාලිකෙන පච්ඡාසමණෙන, දුක්ඛො බාලෙහි සංවාසො.

表示“共同”的用法：提婆达多带着随从沙门果嘎里咖进入王舍城；与愚人共住是痛苦的。

297. හෙත්වත්ථෙ ච.

297. 以及表示原因的用法。

යොගග්ගහණමිහානුවත්තතෙ, හෙත්වත්ථෙ, හෙත්වත්ථප්පයොගෙ ච ලිඞ්ගම්හා තතියාවිභත්ති හොති.

此处延续“连用”的规则：在表示原因的意义时，以及在使用表示原因的词语时，名词使用第三格。

කිස්මිඤ්චි ඵලෙ දිට්ඨසාමත්ථියං කාරණං හෙතු, සොයෙව අත්ථො, තස්මිං හෙත්වත්ථෙ, අන්නෙන වසති, ධම්මෙන වසති, විජ්ජාය වසති.

“因”是在某个结果中可见其作用的原因，此即其义。在表示原因的意义时，例如：他依靠食物而活，依靠法而住，依靠明而住。

න ජච්චාවසලො හොති,න ජච්චා හොති බ්‍රාහ්මණො;

කම්මුනා වසලො හොති,කම්මුනා හොති බ්‍රාහ්මණො.

不因生而为贱民，不因生而为婆罗门；因其业而为贱民，因其业而为婆罗门。

දානෙන භොගවා, ආචාරෙන කුලී.

因布施而富有，因品行而高贵。

කෙන පාණි කාමදදො, කෙන පාණි මධුස්සවො;

කෙන තෙ බ්‍රහ්මචරියෙන, පුඤ්ඤං පාණිම්හි ඉජ්ඣති.

手因何而施予欲乐？手因何而流蜜？因你的何种梵行，功德在手中成就？

හෙත්වත්ථප්පයොගෙ – කෙන නිමිත්තෙන, කෙන පයොජනෙන, කෙනට්ඨෙන, කෙන හෙතුනා වසති.

使用表示原因的词语的用法：他因何相、因何用途、因何义利、因何原因而住？

298. සත්තම්‍යත්ථෙ ච.

298. 以及表示第七格(处格)的用法。

සත්තම්‍යත්ථෙ ච ලිඞ්ගම්හා තතියාවිභත්ති හොති.

在表示第七格(处格)的意义时，名词也使用第三格。

කාලද්ධානදිසාදෙසාදීසු චායං. තෙන සමයෙන, තෙන කාලෙන, කාලෙන ධම්මස්සවණං, සො වො මමච්චයෙන සත්ථා, මාසෙන භුඤ්ජති, යොජනෙන ධාවති. පුරත්ථිමෙන ධතරට්ඨො, දක්ඛිණෙන විරූළ්හකො, පච්ඡිමෙන විරූපක්ඛො, උත්තරෙන [Pg.150] කසිවන්තො ජනොඝමපරෙන ච, යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි ඉච්චාදි.

这也用于时间、距离、方向、处所等。例如：在那个时候，在那个时期，适时听闻法，我去世后他就是你们的导师，他用一个月吃饭，他跑了一由旬(yojana)。东方是持国(Dhataraṭṭha)，南方是增长天(Virūḷhaka)，西方是广目天(Virūpakkha)，北方是卡西万多(Kasivanta)，以及在人流的彼岸，他去到世尊那里，等等。

299. යෙනඞ්ගවිකාරො.

299. 表示身体缺陷的用法。

යෙන බ්‍යාධිමතා අඞ්ගෙන අඞ්ගිනො විකාරො ලක්ඛීයතෙ, තත්ථ තතියාවිභත්ති හොති. එත්ථ ච අඞ්ගමස්ස අත්ථීති අඞ්ගං, සරීරං. අක්ඛිනා කාණො, හත්ථෙන කුණී, පාදෙන ඛඤ්ජො, පිට්ඨියා ඛුජ්ජො.

当用某个有病的肢体来表示身体的缺陷时，该肢体使用第三格。此处，有肢体者即身体的主人。例如：独眼(因眼而缺陷)，手残(因手而缺陷)，足跛(因足而缺陷)，驼背(因背而缺陷)。

300. විසෙසනෙ ච.

300. 以及表示特征的用法。

විසෙසීයති විසෙසිතබ්බං අනෙනාති විසෙසනං, ගොත්තාදි. තස්මිං ගොත්තනාමජාතිසිප්පවයොගුණසඞ්ඛාතෙ විසෙසනත්ථෙ තතියාවිභත්ති හොති, චසද්දෙන පකතිආදීහි ච. ගොත්තෙන ගොතමො නාථො.

用以区分应区分之物者，是为“特征”，如氏族等。在表示氏族、名字、出身、技艺、年龄、品德、数量等特征的意义时，使用第三格；与“ca”字以及“本性”等词连用时亦然。例如：以氏族而言，是乔达摩(Gotama)怙主。

සාරිපුත්තොති නාමෙන, විස්සුතො පඤ්ඤවා ච සො;

ජාතියා ඛත්තියො බුද්ධො, ලොකෙ අප්පටිපුග්ගලො.

他名叫舍利弗，是位闻名的智者；生为刹帝利，是觉悟者，世间无与伦比之人。

තදහු පබ්බජිතො සන්තො, ජාතියා සත්තවස්සිකො;

සොපි මං අනුසාසෙය්‍ය, සම්පටිච්ඡාමි මත්ථකෙ.

当日出家者，年仅七岁；即使他教导我，我亦当顶受。

සිප්පෙන නළකාරො සො, එකූනතිංසො වයසා, විජ්ජාය සාධු, පඤ්ඤාය සාධු, තපසා උත්තමො, සුවණ්ණෙන අභිරූපො.

他是一位竹匠，年二十九岁，学问精通，智慧卓越，苦行超群，容貌如黄金般俊美。

පකතිආදීසු – පකතියා අභිරූපො, යෙභුය්‍යෙන මත්තිකා, සමෙන ධාවති, විසමෙන ධාවති, ද්විදොණෙන ධඤ්ඤං කිණාති, සහස්සෙන අස්සකෙ කිණාති ඉච්චාදි.

关于本性等——如天生丽质，多半是泥土，在平坦的地方跑，在崎岖的地方跑，用两斗买谷物，用一千(钱币)买马等等。

කස්මිං අත්ථෙ චතුත්ථී?

第四格用于什么意义？

301. සම්පදානෙ [Pg.151] චතුත්ථී.

301. 第四格用于与格。

සම්පදානකාරකෙ ලිඞ්ගම්හා චතුත්ථීවිභත්ති හොති.

在与格的作用中，名词使用第四格。

කිඤ්ච සම්පදානං?

何为与格？

302. යස්ස දාතුකාමො රොචතෙ ධාරයතෙ වා තං සම්පදානං.

302. 所欲施予的对象、所喜悦的对象，或所负债的对象，此即与格。

යස්ස වා දාතුකාමො, යස්ස වා රොචතෙ, යස්ස වා ධාරයතෙ, තං කාරකං සම්පදානසඤ්ඤං හොති. සම්මා පදීයතෙ අස්සාති සම්පදානං, පටිග්ගාහකො.

无论是所欲施予的对象、所喜悦的对象，或所负债的对象，该作用者即名为“与格”。因为是妥善地施予的对象，故为“与格”，也就是接受者。

තං පන තිවිධං දිය්‍යමානස්සානිවාරණජ්ඣෙසනානුමතිවසෙන. යථා – බුද්ධස්ස පුප්ඵං යජති, බොධිරුක්ඛස්ස ජලං දදාති. අජ්ඣෙසනෙ – යාචකානං ධනං දදාති. අනුමතියං – භික්ඛූනං දානං දෙති.

此又可分为三种：不拒绝所施予者、祈请、允许。例如：向佛陀献花，向菩提树供水（属于不拒绝）；祈请时：向乞求者施予钱财；允许时：向比丘布施。

යථාහ

正如所说：

‘‘අනිරාකරණාරාධ-නාබ්භනුඤ්ඤවසෙන හි;

සම්පදානං තිධා වුත්තං, රුක්ඛ යාචක භික්ඛවො’’ති.

“由不拒绝、祈请、允许，与格说为三种；如树、乞求者、比丘。”

දාතුකාමොති කිං? රඤ්ඤො දණ්ඩං දදාති.

为何要说“想给予”？（反例是：）“给予国王惩罚”。

රොචනාදීසු පන – සමණස්ස රොචතෙ සච්චං, මායස්මන්තානම්පි සඞ්ඝභෙදො රුච්චිත්ථ, යස්සායස්මතො ඛමති, දෙවදත්තස්ස සුවණ්ණච්ඡත්තං ධාරයතෙ යඤ්ඤදත්තො.

然而在喜悦等（意义）中——真理令沙门喜悦；愿僧团的分裂不令具寿们喜悦；若为某位具寿所同意；雅那达多为提婆达多持金伞。

‘‘සම්පදානං, වා’’ති ච වත්තතෙ.

并且（前文的）“与格，或”也延续于此。

303. සිලාඝ හනු ඨා සප ධාර පිහ කුධ දුහි ස්සාසූය රාධික්ඛ පච්චාසුණ අනුපතිගිණපුබ්බකත්තාරොචනත්ථතදත්ථ තුමත්ථාලමත්ථ මඤ්ඤානාදරප්පාණිනි ගත්‍යත්ථකම්මනි ආසිසත්ථ සම්මුති භිය්‍යසත්තම්‍යත්ථෙසු ච.

303. 赞扬、否认、站立、诅咒、负债、渴望、愤怒、伤害、嫉妒、忌妒、成就与观察、回应、随顺与赞同、先前施事、告知义、彼义、不定式义、足够义、认为、不敬、非有情、移动动词之业、祝福义、同意、更多、以及第七格义等处。

චතුප්පදමිදං[Pg.152]. සිලාඝ කත්ථනෙ, හනු අපනයනෙ, ඨා ගතිනිවත්තිම්හි, සප අක්කොසෙ, ධර ධාරණෙ, පිහ ඉච්ඡායං ඉච්චෙතෙසං ධාතූනං පයොගෙ, කුධ කොපෙ, දුහ ජිඝංසායං, ඉස්ස ඉස්සායං, උසූය දොසාවිකරණෙ ඉච්චෙතෙසං තදත්ථවාචීනඤ්ච ධාතූනං පයොගෙ ච රාධ හිංසාසංරාධෙසු, ඉක්ඛ දස්සනඞ්කෙසූති ඉමෙසං පයොගෙ ච පති ආපුබ්බස්ස සු සවණෙති ඉමස්ස ච අනුපතිපුබ්බස්ස ගෙසද්දෙති ඉමස්ස ච පුබ්බකත්තා ච ආරොචනත්ථප්පයොගෙ, තදත්ථෙ, තුමත්ථෙ, අලමත්ථප්පයොගෙ ච මඤ්ඤතිප්පයොගෙ අනාදරෙ අප්පාණිනි ච ගත්‍යත්ථානං කම්මනි ච ආසිසත්ථප්පයොගෙ ච සම්මුති භිය්‍යප්පයොගෙසු ච සත්තම්‍යත්ථෙ චාති තං කම්මාදිකාරකං සම්පදානසඤ්ඤං හොති, චසද්දග්ගහණෙන පහිණතිකප්පති පහොති උපමාඤ්ජලිකරණ ඵාසු අත්ථසෙය්‍යප්පභුතියොගෙ ච පුරෙ විය චතුත්ථී.

此为四足句。用于赞扬、自夸（silāgha），用于否认（hanu），用于停止移动（ṭhā），用于诅咒（sapa），用于持有或负债（dhara），用于希望（piha）——在使用这些动词时；用于愤怒（kudha），用于意图伤害（duha），用于嫉妒（issa），用于揭露过失（usūya）——在使用这些及其同义动词时；用于伤害与成就（rādha），用于观察与指示（ikkha）——在使用这些动词时；以及动词su（听）与前缀paccā连用时，动词ge（唱）与前缀anu和pati连用时；以及作为先前施事者，在告知义、彼义、不定式义、足够义的应用中；在动词maññati（认为）的应用中，在不敬非有情物时；在移动动词的业格中；在祝福义的应用中；在同意和更多的应用中；以及在第七格（处格）义中——该业格等作用者，得与格之名。通过ca（与）字的摄入，在与pahiṇati（派遣）、kappati（适合）、pahoti（能够）、upamā（譬喻）、añjalikaraṇa（合掌）、phāsu（舒适）、attha（利益）、seyyā（卧具）等词语连用时，也如前例使用第四格。

සිලාඝාදිප්පයොගෙ තාව – බුද්ධස්ස සිලාඝතෙ. උපජ්ඣායස්ස සිලාඝතෙ, ථොමෙතීති අත්ථො.

首先在赞扬等应用中——赞扬佛陀，赞扬戒师，意思是赞美。

හනුතෙ මය්හමෙව, හනුතෙ තුය්හමෙව, අපලපතීති අත්ථො.

“他只对我否认，他只对你否认”，意思是“否认”。

උපතිට්ඨෙය්‍ය සක්‍යපුත්තානං වඩ්ඪකී, එත්ථ ච උපට්ඨානං නාම උපගමනං. භික්ඛුස්ස භුඤ්ජමානස්ස පානීයෙන වා විධූපනෙන වා උපතිට්ඨෙය්‍ය.

木匠应侍立于释迦子（沙门）处，此处所谓侍奉即是靠近。比丘进食时，应用饮水或扇子侍立。

තුය්හං සපතෙ, මය්හං සපතෙ, එත්ථ ච සපනං නාම සච්චකරණං.

他向你发誓，他向我发誓，此处所谓发誓，实为说真实语。

ධාරයතිප්පයොගෙ ධනිකොයෙව සම්පදානං, සුවණ්ණං තෙ ධාරයතෙ, ඉණං ධාරයතීති අත්ථො. තස්ස රඤ්ඤො මයං නාගං ධාරයාම.

在动词dhārayati的应用中，债主即是与格。他欠你黄金，意思是负债。我们为那位国王承担着那头象。

පිහප්පයොගෙ [Pg.153] ඉච්ඡිතොයෙව, දෙවාපි තස්ස පිහයන්ති තාදිනො, දෙවාපි තෙසං පිහයන්ති, සම්බුද්ධානං සතීමතං, පත්ථෙන්තීති අත්ථො.

在动词piha的应用中，所渴望的对象即是与格。甚至诸天也羡慕那样的人，甚至诸天也羡慕那些正自觉者、具念者，意思是他们渴望。

කොධාදිඅත්ථානං පයොගෙ යං පති කොපො, තස්ස කුජ්ඣ මහාවීර, යදිහං තස්ස කුප්පෙය්‍යං.

在愤怒等意义的应用中，对谁生起愤怒，（其即为与格）。例如：“大英雄啊，对他发怒！”“如果我对那人发怒。”

දුහයති දිසානං මෙඝො, යො මිත්තානං න දුබ්භති.

云对四方有害；（又如：）他不伤害朋友。

තිත්ථියා ඉස්සන්ති සමණානං.

外道们嫉妒沙门们。

දුජ්ජනා ගුණවන්තානං උසූයන්ති, කා උසූයා විජානතං.

恶人嫉妒有德者，智者何须嫉妒？

රාධික්ඛප්පයොගෙ යස්ස විපුච්ඡනං කම්මවිඛ්‍යාපනත්ථං, වාධිකාරතො දුතියා ච. ආරාධො මෙ රඤ්ඤො, රඤ්ඤො අපරජ්ඣති, රාජානං වා අපරජ්ඣති, ක්‍යාහං අය්‍යානං අපරජ්ඣාමි, ක්‍යාහං අය්‍යෙ අපරජ්ඣාමි වා.

在词根rādh和ikkh的用法中，当为了说明对某人的行为而提问时，根据任选规则，也使用第二格。例如：“我已取悦国王”，“他冒犯了国王”，或“他冒犯了国王”（第二格），“我如何冒犯了具寿们？”，或“我如何冒犯了具寿们？”（第二格）。

ආයස්මතො උපාලිත්ථෙරස්ස උපසම්පදාපෙක්ඛො උපතිස්සො, ආයස්මන්තං වා.

伍巴谛萨(Upatissa)是向具寿优波离(Upāli)长老求受具足戒者，或（可对）具寿（使用）第二格。

පච්චාසුණ අනුපතිගිණානං පුබ්බකත්තා ච සුණොතිස්ස ධාතුස්ස පච්චායොගෙ, ගිණස්ස ච අනුපතියොගෙ පුබ්බස්ස කම්මුනො යො කත්තා, සො සම්පදානසඤ්ඤො හොති. යථා – භගවා භික්ඛූ එතදවොච, එත්ථ ‘‘භික්ඛූ’’ති අකථිතකම්මං, ‘‘එත’’න්ති කථිතකම්මං, පුබ්බස්ස වචනකම්මස්ස කත්තා භගවා. භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං, ආසුණන්ති බුද්ධස්ස භික්ඛූ, තථා භික්ඛු ජනං ධම්මං සාවෙති, තස්ස භික්ඛුනො ජනො අනුගිණාති, තස්ස භික්ඛුනො ජනො පතිගිණාති, සාධුකාරදානාදිනා තං උස්සාහයතීති අත්ථො.

在使用paccāsuṇa（回应）、anupatigiṇa（随顺赞同）等动词时，先前行为的施事者，即为与格。此规则适用于动词suṇ（听）与前缀paccā连用，以及动词giṇa与前缀anu和pati连用时。例如：“世尊对比丘们说了这些”，此处“比丘”是间接宾语（akathitakammaṃ），“这些”是直接宾语（kathitakammaṃ），世尊是先前说话行为的施事者。“比丘们回应世尊”，“比丘们听闻佛陀”。同样，“比丘向人们开示法”，“人们随顺那位比丘”，“人们赞同那位比丘”，其意思是他们通过称念“善哉”和布施等方式来鼓励他。

යො වදෙති ස කත්තාති, වුත්තං කම්මන්ති වුච්චති;

යො පටිග්ගාහකො තස්ස, සම්පදානං විජානියාති.

说者即为施事，所说者称为业；彼之接受者，当知为与格。

ආරොචනත්ථප්පයොගෙ [Pg.154] යස්ස ආරොචෙති, තං සම්පදානං. ආරොචයාමි වො භික්ඛවෙ, පටිවෙදයාමි වො භික්ඛවෙ, ආමන්තයාමි තෙ මහාරාජ, ආමන්ත ඛො තං ගච්ඡාමාති වා. එත්ථ ච ආරොචනසද්දස්ස කථනප්පකාරත්ථත්තා දෙසනත්ථාදිප්පයොගෙපි චතුත්ථී. ධම්මං වො දෙසෙස්සාමි, දෙසෙතු භන්තෙ භගවා ධම්මං භික්ඛූනං, යථා නො භගවා බ්‍යාකරෙය්‍ය, නිරුත්තිං තෙ පවක්ඛාමි ඉච්චාදි.

在表告知义的用法中，凡被告知者，即是与格。例如：“诸比丘，我告知你们”，“诸比丘，我向你们禀告”，“大王，我禀告您”，或“是的，我们到您那里去”。此处，因“告知”一词有言说方式之义，故在说法等用法中，也用第四格。例如：“我将为你们说法”，“尊者，愿世尊为比丘们说法”，“愿世尊为我们解说”，“我将为你说明词语的意义”等。

තදත්ථෙ සම්පදානසඤ්ඤා, චතුත්ථී ච.

在“为彼目的”义中，得与格之名，亦用第四格。

‘‘අතො, වා’’ති ච වත්තතෙ.

并且“从a之后”和“或”这两条规则也延续于此。

304. ආය චතුත්ථෙකවචනස්ස තු.

304. 第四格单数的（词尾）是āya。

අකාරන්තතො ලිඞ්ගම්හා පරස්ස චතුත්ථෙකවචනස්ස ආයාදෙසො හොති වා, සරලොපාදි.

在以a结尾的词干之后，第四格单数的词尾可选择性地被替换为āya，并发生元音省略等。

බුද්ධස්සත්ථාය ධම්මස්සත්ථාය සඞ්ඝස්සත්ථාය ජීවිතං පරිච්චජාමි, පිණ්ඩපාතං පටිසෙවාමි නෙව දවාය න මදාය න මණ්ඩනාය න විභූසනාය, ඌනස්ස පාරිපූරියා, අත්ථාය හිතාය සුඛාය සංවත්තති.

为佛故，为法故，为僧故，我舍弃生命；我受用团食，不是为了嬉戏，不是为了骄慢，不是为了庄严，不是为了装饰；为补足所缺；其导向义利、利益和安乐。

තුමත්ථෙ – ලොකානුකම්පාය, ලොකමනුකම්පිතුන්ති අත්ථො. තථා ඵාසුවිහාරාය.

在不定式的意义上：lokānukampāya（为了怜悯世间），其义为lokam anukampituṃ（去怜悯世间）。同样，phāsuvihārāya（为了安乐住）。

අලංසද්දස්ස අත්ථා අරහපටික්ඛෙපා. අරහත්ථෙ – අලං මෙ රජ්ජං, අලං භික්ඛු පත්තස්ස, අක්ඛධුත්තො පුරිසපුග්ගලො නාලං දාරභරණාය, අලං මල්ලො මල්ලස්ස, අරහති මල්ලො මල්ලස්ස.

Alaṃ一词的含义有“适合”和“拒绝”。在“适合”的意义上：“王位对我已足”，“一个钵对一个比丘来说足够了”，“赌徒不足以养家”，“一个力士足以匹敌另一个力士”，“一个力士能匹敌另一个力士”。

පටික්ඛෙපෙ [Pg.155]– අලං තෙ ඉධ වාසෙන, අලං මෙ හිරඤ්ඤසුවණ්ණෙන, කිං මෙ එකෙන තිණ්ණෙන, කිං තෙ ජටාහි දුම්මෙධ, කිං තෙත්ථ චතුමට්ඨස්ස.

在“拒绝”的意义上：“你在这里住得够久了”，“我不需要金银”，“一根草对我有什么用？”，“愚者，你的发髻有何用？”，“你在此处要四乘或八乘的车乘做什么？”

මඤ්ඤතිප්පයොගෙ අනාදරෙ අප්පාණිනි කම්මනියෙව – කට්ඨස්ස තුවං මඤ්ඤෙ, කළිඞ්ගරස්ස තුවං මඤ්ඤෙ, ජීවිතං තිණායපි න මඤ්ඤමානො.

在动词maññati（认为）的用法中，当表示轻视且其对象为无生命物时：“我认为你不过是一块木头”，“我认为你不过是一块烂木头”，“（他）连生命也看得不如草芥”。

අනාදරෙති කිං? සුවණ්ණං තං මඤ්ඤෙ. අප්පාණිනීති කිං? ගද්‍රභං තුවං මඤ්ඤෙ.

为何说“轻视”？（反例是：）“我认为那是黄金”。为何说“无生命物”？（反例是：）“我认为你是头驴”。

ගත්‍යත්ථකම්මනි වාධිකාරතො දුතියා ච. අප්පො සග්ගාය ගච්ඡති, අප්පො සග්ගං ගච්ඡති, නිබ්බානාය වජන්තියා, මූලාය පටිකස්සෙය්‍ය, මූලං පටිකස්සෙය්‍ය.

对于表“去”义动词的宾语，根据任选规则，也使用第二格。例如：“少数人去往天界”（第四格），“少数人前往天界”（第二格），“走向涅槃”，“应退回到根”（第四格），“应退回到根”（第二格）。

ආසීසනත්ථෙ ආයුභද්දකුසලාදියොගෙයෙව, ආයස්මතො දීඝායු හොතු, ‘‘තොතිතා සස්මිංනාසූ’’ති න්තුස්ස සවිභත්තිස්ස තො ආදෙසො. භද්දං භවතො හොතු, කුසලං භවතො හොතු, අනාමයං භවතො හොතු, සුඛං භවතො හොතු, අත්ථං භවතො හොතු, හිතං භවතො හොතු, ස්වාගතං භවතො හොතු, සොත්ථි හොතු සබ්බසත්තානං.

在表祝愿义时，仅与“寿”、“吉祥”、“善”等词连用。例如：“愿具寿长寿”。“totitā sasmiṃnāsū”——这是对带格位标记的ntu的to替换。“愿您吉祥”，“愿您安康”，“愿您无病”，“愿您快乐”，“愿您成就”，“愿您得利益”，“欢迎您”，“愿一切众生安乐”。

සම්මුතිප්පයොගෙ – සාධු සම්මුති මෙ තස්ස භගවතො දස්සනාය.

在表“同意”的用法中：“善哉！我同意去拜见那位世尊。”

භිය්‍යප්පයොගෙ භිය්‍යොසො මත්තාය.

在bhiyyo（更多）的用法中：bhiyyoso mattāya（在更大程度上）。

සත්තමියත්ථෙ ආවිකරණ පාතුභවනාදියොගෙ – තුය්හඤ්චස්ස ආවිකරොමි, තස්ස මෙ සක්කො පාතුරහොසි.

在第七格（处格）的意义上，与“显露”、“显现”等词连用时：“我向你显露此事”，“帝释天(Sakko)向我显现”。

චසද්දග්ගහණෙන [Pg.156] පහිණාදික්‍රියායොගෙ, ඵාසුආදිනාමපයොගෙ ච – තස්ස පහිණෙය්‍ය, භික්ඛූනං දූතං පාහෙසි, කප්පති සමණානං ආයොගො, එකස්ස දින්නං ද්වින්නං තිණ්ණං පහොති, උපමං තෙ කරිස්සාමි, අඤ්ජලිං තෙ පග්ගණ්හාමි. තථා තස්ස ඵාසු හොති, ලොකස්සත්ථො, මණිනා මෙ අත්ථො, සෙය්‍යො මෙ අත්ථො ඉච්චාදි.

通过接取“ca”一词，在与“派遣”等动词以及“舒适”等名词连用时也是如此，例如：“应派遣给他”，“（他）派遣使者给比丘们”，“对沙门而言，努力是适当的”，“给一个人的东西足够两三个人用”，“我将为你作个譬喻”，“我为你合掌”。同样，“对他来说是舒适的”，“为了世间的利益”，“我需要珠宝”，“我需要更好的东西”等等。

‘‘චතුත්ථී’’ති වත්තතෙ.

“第四格”（的规则）在此处适用。

305. නමොයොගාදීස්වපි ච.

305. 在与“礼敬”等词连用时也是如此。

නමොසද්දයොගෙ, සොත්ථිස්වාගතාදීහි ච යොගෙ ලිඞ්ගම්හා චතුත්ථීවිභත්ති හොති. නමො තෙ බුද්ධ වීරත්ථු, නමො කරොහි නාගස්ස, නමත්ථු බුද්ධානං, නමත්ථු බොධියා, සොත්ථි පජානං, ස්වාගතං තෙ මහාරාජ, අථො තෙ අදුරාගතං.

在与“礼敬”、“安乐”、“善来”等词连用时，词干使用第四格。例如：“礼敬您，勇者佛陀”；“请礼敬龙”；“礼敬诸佛”；“礼敬菩提”；“愿众生安乐”；“欢迎您，大王”；以及“欢迎您的到来”。

‘‘කාලෙ, භවිස්සතී’’ති ච වත්තතෙ.

“时间”与“将来时”（的规则）也适用。

306. භාවවාචිම්හි චතුත්ථී.

306. 在表示动作的名词中，使用第四格。

භාවවාචිම්හි චතුත්ථීවිභත්ති හොති භවිස්සතිකාලෙ. භවනං භාවො. පච්චිස්සතෙ, පචනං වා පාකො, පාකාය වජති, පචිතුං ගච්ඡතීති අත්ථො. එවං භොගාය වජති ඉච්චාදි.

在表示动作的名词中，于将来时态使用第四格。“生成”即是动作。“将要煮”，其动作名词是“烹饪”或“煮”，（因此说）“为烹饪而去”，意思是“去煮”。同样地，“为享乐而去”等等。

කස්මිං අත්ථෙ පඤ්චමී?

第五格在什么意义上使用？

307. අපාදානෙ පඤ්චමී.

307. 第五格用于离格。

කිමපාදානං?

何谓离格？

308. යස්මාදපෙති [Pg.157] භයමාදත්තෙ වා තදපාදානං.

308. 从中离开，或从中产生恐惧的来源，即是离格。

යස්මා වා අවධිතො අපෙති, යස්මා වා භයහෙතුතො භයං භවති, යස්මා වා අක්ඛාතාරා විජ්ජං ආදදාති, තං කාරකං අපාදානසඤ්ඤං හොති. අපනෙත්වා ඉතො ආදදාතීති අපාදානං.

从某个界限离开，或从某个恐惧之因产生恐惧，或从某个讲述者处接受知识，该作用者即被称为“离格”。所谓“离格”，即是“从中取走”之义。

තං පන තිවිධං විසයභෙදෙන නිද්දිට්ඨවිසයං, උපාත්තවිසයං, අනුමෙය්‍යවිසයඤ්චාති.

然而，它依所缘的差别有三种：已指明的所缘、已摄取的所缘、可推知的所缘。

අපාදානසඤ්ඤාවිසයස්ස ක්‍රියාවිසෙසස්ස නිද්දිට්ඨත්තා නිද්දිට්ඨවිසයං. යථා – ගාමා අපෙන්ති මුනයො, නගරා නිග්ගතො රාජා.

由于离格所涉及的特定动作已被指明，故称“已指明所缘”。例如：“牟尼们从村庄离开”，“国王从城市出去”。

එත්ථ ච ‘‘පාපා චිත්තං නිවාරයෙ, පාපා නිවාරෙන්තී’’තිආදීසු යදිපි කායසංයොගපුබ්බකාපගමනං නත්ථි, තථාපි චිත්තසංයොගපුබ්බකස්ස අපගමනස්ස සම්භවතො ඉමිනා ච අපාදානසඤ්ඤා.

在此，于“应从恶行制止心”、“他们从恶行中制止”等句中，即使没有以身体接触为先的离开，但由于以心的接触为先的离开是可能的，因此这也称为离格。

යත්ථ පන අපගමනක්‍රියං උපාත්තං අජ්ඣාහටං විසයං කත්වා පවත්තති, තං උපාත්තවිසයං. යථා – වලාහකා විජ්ජොතතෙ විජ්ජු, කුසූලතො පචතීති. එත්ථ ච ‘‘වලාහකා නික්ඛම්ම, කුසූලතො අපනෙත්වා’’ති ච පුබ්බක්‍රියා අජ්ඣාහරීයති.

凡是以离开的动作为基础，将已摄取或隐含的所缘作为目标而运作的，称为“已摄取所缘”。例如：“云中闪电闪耀”，“从粮仓里煮熟”。在此处，“从云中出来”、“从粮仓里拿走”等先前的动作被隐含。

අනුමෙය්‍යවිසයං යථා – මාථුරා පාටලිපුත්තකෙහි අභිරූපා. එත්ථ හි කෙනචි ගුණෙන උක්කංසීයන්තීති අනුමෙය්‍යොව ක්‍රියාවිසෙසො. ඉධ පන දූරන්තිකාදිසුත්තෙ විභත්තග්ගහණෙන අපාදානසඤ්ඤා.

“可推知所缘”，例如：“马图拉人(Māthurā)比华氏城人更俊美”。于此，（他们）因某种特质而更优越，这只是一个可推知的特定动作。然而，在此处，是根据关于“远、近”等词的规则，通过接取格的变化而称其为离格。

වුත්තඤ්ච

并且说到：

‘‘නිද්දිට්ඨවිසයං කිඤ්චි, උපාත්තවිසයං තථා;

අනුමෙය්‍යවිසයඤ්චාති, අපාදානං තිධා මත’’න්ති.

“已指明所缘”、“已摄取所缘”，以及“可推知所缘”——离格被认为是这三类。

තදෙව [Pg.158] චලාචලවසෙන දුවිධම්පි හොති.

它又依“动”与“不动”分为两种。

චලං යථා – ධාවතා හත්ථිම්හා පතිතො අඞ්කුසධාරී.

“动”，例如：从奔跑的大象上掉下来的持钩者。

අචලං යථා – පබ්බතා ඔතරන්ති වනචරා.

“不动”，例如：林行者从山上下来。

භයහෙතුම්හි – චොරා භයං ජායති, තණ්හාය ජායතී භයං, පාපතො උත්තසති, අක්ඛාතරි – උපජ්ඣායා සික්ඛං ගණ්හාති, ආචරියම්හා අධීතෙ, ආචරියතො සුණාති.

在“恐惧之因”中——“从盗贼生恐惧”，“从渴爱生恐惧”，“从恶行而战栗”。在“宣说者”中——“从戒师处学习”，“从阿阇梨(ācariya)处学习”，“从阿阇梨处听闻”。

‘‘අපාදාන’’න්ති අධිකාරො.

“离格”为标题。

309. ධාතුනාමානමුපසග්ගයොගාදීස්වපි ච.

309. 在与“词根”、“名词”、“前缀”等连用时也是如此。

ධාතවො ච නාමානි ච ධාතුනාමානි, තෙසං අවිහිතලක්ඛණානං ධාතුනාමානං පයොගෙ, උපසග්ගයොගෙ ච ආදිසද්දෙන නිපාතයොගෙ ච තංයුත්තං කාරකං අපාදානසඤ්ඤං හොති.

在与（规则中）未指定特征的词根和名词连用时，在与前缀连用时，以及由“等”字所指的与小品词连用时，和它们相关的（名词）作用者被称为“离格”。

ධාතුප්පයොගෙ තාව – පරාජියොගෙ යො අසය්හො, පභූයොගෙ පභවො, ජනියොගෙ ජායමානස්ස පකති ච. යථා – බුද්ධස්මා පරාජෙන්ති අඤ්ඤතිත්ථියා. හිමවතා පභවන්ති පඤ්ච මහානදියො, අනවතත්තම්හා මහාසරා පභවන්ති, අචිරවතියා පභවන්ති කුන්නදියො. කාමතො ජායතී සොකො, යස්මා සො ජායතෙ ගිනි, උරස්මා ජාතො පුත්තො, කම්මතො ජාතං ඉන්ද්‍රියං.

首先在词根的用法中——在“失败”的用法中，指不可征服者；在“出生”的用法中，指起源；在“出生”的用法中，指正在出生的事物的本性。例如：其他外道被佛陀所战胜。五大河从雪山发源，诸大湖从阿那婆达多湖(Anavatatta)发源，诸小河从阿致罗筏底河发源。愁从欲生，火从彼生，子从胸生，根从业生。

නාමප්පයොගෙ අඤ්ඤත්ථිතරාදීහි යුත්තෙ – නාඤ්ඤත්‍ර දුක්ඛා සම්භොති, නාඤ්ඤං දුක්ඛා නිරුජ්ඣති, තතො අඤ්ඤෙන කම්මෙන, තතො ඉතරං, උභතො සුජාතො පුත්තො ඉච්චාදි.

在名词的用法中，与“其他”、“别的”等词连用时，例如：“除苦之外，无有生者；除苦之外，无有灭者”；“通过不同于彼的另一业”；“不同于彼的”；“从父母双方善生的儿子”等等。

උපසග්ගයුත්තෙසු [Pg.159] අපපරීහි වජ්ජනත්ථෙහි යොගෙ, මරියාදාභිවිධිඅත්ථෙ ආයොගෙ පතිනා පතිනිධිපතිදානත්ථෙන යොගෙ ච. යථා – අපසාලාය ආයන්ති වාණිජා, සාලං වජ්ජෙත්වාති අත්ථො. තථා පරිපබ්බතා දෙවො වස්සති, පබ්බතං වජ්ජෙත්වාති අත්ථො. මරියාදායං – ආපබ්බතා ඛෙත්තං. අභිවිධිම්හි – ආබ්‍රහ්මලොකා සද්දො අබ්භුග්ගච්ඡති, බ්‍රහ්මලොකං අභිබ්‍යාපෙත්වාති අත්ථො. පතිනිධිම්හි – බුද්ධස්මා පති සාරිපුත්තො ධම්මදෙසනාය ආලපති තෙමාසං. පතිදානෙ – ඝතමස්ස තෙලස්මා පති දදාති, කනකමස්ස හිරඤ්ඤස්මා පති දදාති.

在与前缀连用时，当与“apa”、“pari”连用表示“避免”之义时；当与“ā”连用表示“界限”和“包含”之义时；以及当与“pati”连用表示“替代”和“交换”之义时。例如：“商人们避开凉亭而来”，意思是避开凉亭。又如：“雨水绕山而降”，意思是避开山峰。表界限时：“田地直到山脚”。表包含时：“声音上达梵天界”，意思是遍及梵天界。表替代时：舍利弗代替佛陀说法三个月。表交换时：为换取油而给予酥油，为换取金银而给予黄金。

නිපාතයුත්තෙසු රිතෙ නානා විනාදීහි යොගෙ – රිතෙ සද්ධම්මා කුතො සුඛං ලභති. තෙ භික්ඛූ නානාකුලා පබ්බජිතා. විනා සද්ධම්මා නත්ථඤ්ඤො කොචි නාථො ලොකෙ විජ්ජති. අරියෙහි පුථගෙවායං ජනො, යාව බ්‍රහ්මලොකා සද්දො අබ්භුග්ගච්ඡති.

在与小品词“rite”(无)、“nānā”(种种)、“vinā”(无)等连用时：无正法，何处得乐？那些比丘从不同家族出家。无正法，世间无其他救护者存在。此人有别于圣者。声音上达梵天界。

අපිග්ගහණෙන කම්මාපාදානකාරකමජ්ඣෙපි පඤ්චමී කාලද්ධානෙහි, පක්ඛස්මා විජ්ඣති මිගං ලුද්දකො, ඉතො පක්ඛස්මා මිගං විජ්ඣතීති වුත්තං හොති. එවං මාසස්මා භුඤ්ජති භොජනං, කොසා විජ්ඣති කුඤ්ජරං.

通过“api”的作用，第五格也用于表示时间与距离，在业格与作者格之间。例如：“猎人从侧面射鹿”，即是说“从这边射鹿”。同样，“他吃饭已有一个月”；“他从一俱卢舍(kosa)远处射象”。

චසද්දග්ගහණෙන පභුත්‍යාදිඅත්ථෙ, තදත්ථප්පයොගෙ ච – යතොහං භගිනි අරියාය ජාතියා ජාතො, යතො සරාමි අත්තානං, යතො පත්තොස්මි විඤ්ඤුතං, යත්වාධිකරණමෙනං, යතො පභුති, යතො පට්ඨාය, තතො පට්ඨාය ඉච්චාදි.

通过使用“ca”字，（第五格）也用于“起始”等义以及表达此义的用法中——‘姐妹啊，自从我生于圣族’、‘自从我忆起自己’、‘自从我获得智慧’、‘由于这个原因’、‘从……时起’、‘从……时开始’、‘从那时开始’等等。

310. රක්ඛණත්ථානමිච්ඡිතං[Pg.160].

310. （从格用于）所欲从中获得保护的对象。

රක්ඛණත්ථානං ධාතූනං පයොගෙ යං ඉච්ඡිතං, තං කාරකං අපාදානසඤ්ඤං හොති, චකාරාධිකාරතො අනිච්ඡිතඤ්ච. රක්ඛණඤ්චෙත්ථ නිවාරණං, තායනඤ්ච. කාකෙ රක්ඛන්ති තණ්ඩුලා, යවා පටිසෙධෙන්ති ගාවො.

在使用有“保护”义的语根时，作为（所欲）防护来源的对象，该作用者被称为从格；且因“ca”字的作用，也包括非所欲者。此处的“保护”即是“阻止”与“守护”。例如：保护稻谷免受乌鸦侵害；阻止牛接近大麦。

අනිච්ඡිතං යථා – පාපා චිත්තං නිවාරයෙ, පාපානිවාරෙන්ති, රාජතො වා චොරතො වා අග්ගිතො වා උදකතො වා නානාභයතො වා නානාරොගතො වා නානාඋපද්දවතො වා ආරක්ඛං ගණ්හන්තු.

不欲求者，例如：“他应防止心向于恶”；“他们防止罪恶”；“愿他们获得保护，免于国王、盗贼、火、水、种种危险、种种疾病、种种灾难”。

‘‘ඉච්ඡිත’’මිති වත්තතෙ.

（前节中的）“所想”一词，于此仍然有效。

311. යෙන වා’දස්සනං.

311. 或从不想被其看见者（使用从格）。

යෙන අදස්සනමිච්ඡිතං අන්තරධායන්තෙන, තං කාරකං අපාදානසඤ්ඤං හොති වා, අන්තරධානෙවායං. උපජ්ඣායා අන්තරධායති සිස්සො, නිලීයතීති අත්ථො. මාතාපිතූහි අන්තරධායති පුත්තො.

当想通过隐藏而不被某人看见时，该作用者可被称为从格。此乃“隐藏”义。例如：弟子躲避戒师，意思是隐藏起来。儿子躲避父母。

වාති කිං? ජෙතවනෙ අන්තරහිතො. යෙනාති කිං? යක්ඛො තත්ථෙව අන්තරධායති.

为何说“或”？（因为可以说：）“他在祇陀林中消失了。”（此处用的是处格，而非从格。）为何说“从其”？（因为可以说：）“夜叉就在那里消失了。”（此句中没有说明要躲避的对象。）

312. දූරන්තිකද්ධකාලනිම්මානත්වාලොපදිසායොගවිභත්තාරප්පයොග සුද්ධප්පමොචන හෙතු විවිත්තප්පමාණ පුබ්බයොග බන්ධන ගුණවචන පඤ්හ කථනථොකාකත්තූසු ච.

312. （从格也用于）远、近、距离的测定、时间的测定、-tvā的省略、与方位的连用、分别、停止、清净、解脱、原因、独处、度量、与“前”的连用、束缚、述说功德、问、答、少量、非作者等情况。

දූරත්ථෙ, අන්තිකත්ථෙ, අද්ධනිම්මානෙ, කාලනිම්මානෙ, ත්වාලොපෙ, දිසායොගෙ, විභත්තෙ, ආරතිප්පයොගෙ, සුද්ධත්ථප්පයොගෙ, පමොචනත්ථප්පයොගෙ, හෙත්වත්ථෙ, විවිත්තත්ථප්පයොගෙ, පමාණත්ථෙ, පුබ්බයොගෙ, බන්ධනත්ථප්පයොගෙ, ගුණවචනෙ[Pg.161], පඤ්හෙ, කථනෙ, ථොකත්ථෙ, අකත්තරි ච යදවධිභූතං, හෙතුකම්මාදිභූතඤ්ච, තං කාරකං අපාදානසඤ්ඤං හොති, චසද්දෙන යථායොගං දුතියා, තතියා, ඡට්ඨී ච.

在远义、近义、距离的测定、时间的测定、-tvā的省略、与方位的连用、分别、表示“停止”的词语的运用、表示“清净”的词语的运用、表示“解脱”的词语的运用、因缘义、独处义的运用、度量义、与“前”的连用、表示“束缚”的词语的运用、述说功德、问、答、少量义、非作者的情况下，凡作为界限者，以及作为因缘、业等者，该作用者被称为从格。并且，通过“ca”字，也相应地使用第二格、第三格和第六格。

එත්ථ ච දූරන්තිකඤ්ච දූරන්තිකත්ථඤ්චාති දූරන්තිකන්ති සරූපෙකසෙසං කත්වා වුත්තන්ති දට්ඨබ්බං, තෙන දූරන්තිකත්ථප්පයොගෙ, තදත්ථෙ ච අපාදානසඤ්ඤො හොති.

于此，当注意“远近”一词是经由“同类词唯一保留”的构词法而说，它既指“远”和“近”这两个词，也指有“远”和“近”之义的词。因此，在使用有“远”、“近”之义的词语时，以及在表达此义时，（其对象）被称为从格。

දූරත්ථප්පයොගෙ තාව – කීවදූරො ඉතො නළකාරගාමො, තතො හවෙ දූරතරං වදන්ති, ගාමතො නාතිදූරෙ. ආරකා තෙ මොඝපුරිසා ඉමස්මා ධම්මවිනයා, ආරකා තෙහි භගවා. දූරත්ථෙ – දූරතොව නමස්සන්ති, අද්දස දූරතොව ආගච්ඡන්තං.

首先，在表示“远”义的词语的运用中：“芦苇匠村(Naḷakāragāma)离这里多远？”“他们说比那里更远。”“离村不远。”“那些愚人远离此法与律。”“世尊远离他们。”在“远”的意义上：“他们从远处礼敬。”“他看见（他）从远处走来。”

අන්තිකත්ථප්පයොගෙ – අන්තිකං ගාමා, ආසන්නං ගාමා, සමීපං ගාමා, ගාමස්ස සමීපන්ති අත්ථො.

在表示“近”义的词语的运用中：“antikaṃ gāmā”、“āsannaṃ gāmā”、“samīpaṃ gāmā”。其义为“gāmassa samīpaṃ”(村庄的附近)。

දුතියා, තතියා ච, දූරං ගාමං ආගතො, දූරෙන ගාමෙන ආගතො, දූරතො ගාමා ආගතොති අත්ථො. දූරං ගාමෙන වා. අන්තිකං ගාමං ආගතො, අන්තිකං ගාමෙන වා, ආසන්නං ගාමං, ආසන්නං ගාමෙන වා ඉච්චාදි.

（也用）第二格和第三格。“dūraṃ gāmaṃ āgato”、“dūrena gāmena āgato”，其义为“dūrato gāmā āgato”(他从远方的村庄来)。或用“dūraṃ gāmena”。“antikaṃ gāmaṃ āgato”，或“antikaṃ gāmena”；“āsannaṃ gāmaṃ”，或“āsannaṃ gāmena”等等。

අද්ධකාලනිම්මානෙ නිම්මානං නාම පරිමාණං, තස්මිං ගම්‍යමානෙ – ඉතො මථුරාය චතූසු යොජනෙසු සඞ්කස්සං, රාජගහතො පඤ්චචත්තාලීසයොජනමත්ථකෙ සාවත්ථි.

于距离与时间之测定中：所谓“测定”即是度量。当此义被理解时，（例如）：“从马图拉(Mathurā)起四由旬处为桑咖萨”，“从王舍城起四十五由旬之上为舍卫城(Sāvatthī)”。

කාලනිම්මානෙ – ඉතො එකනවුතිකප්පමත්ථකෙ විපස්සී භගවා ලොකෙ උදපාදි, ඉතො වස්සසහස්සච්චයෙන බුද්ධො ලොකෙ උප්පජ්ජිස්සති.

于时间之测定中：“从此上溯九十一劫，毗婆尸世尊出现于世。”“从此千年之后，将有佛陀出现于世。”

ත්වාපච්චයන්තස්ස ලොපො නාම තදත්ථසම්භවෙපි අවිජ්ජමානතා, තස්මිං ත්වාලොපෙ කම්මාධිකරණෙසු – පාසාදා සඞ්කමෙය්‍ය, පාසාදං අභිරුහිත්වා සඞ්කමෙය්‍යාති අත්ථො[Pg.162]. තථා හත්ථික්ඛන්ධා සඞ්කමෙය්‍ය, අභිධම්මා පුච්ඡන්ති, අභිධම්මං සුත්වා වා, අභිධම්මා කථයන්ති, අභිධම්මං පඨිත්වා වා, ආසනා වුට්ඨහෙය්‍ය, ආසනෙ නිසීදිත්වා වා.

所谓“-tvā”后缀的省略，是指即使其意义存在，但词形上不出现。在这种省略中，从格可用于表示业格和处格的意义。例如：`pāsādā saṅkameyya`，意为“登上宫殿后下来”(`pāsādaṃ abhiruhitvā saṅkameyya`)。同样，`hatthikkhandhā saṅkameyya`（从象背上下来）；`abhidhammā pucchanti`（问及阿毗达摩），其义或为`abhidhammaṃ sutvā`（听闻阿毗达摩后发问）；`abhidhammā kathayanti`（讲述阿毗达摩），其义或为`abhidhammaṃ paṭhitvā`（读诵阿毗达摩后讲述）；`āsanā vuṭṭhaheyya`（从座位上起来），其义或为`āsane nisīditvā`（在座位上坐下后起来）。

දිසත්ථවාචීහි යොගෙ, දිසත්ථෙ ච – ඉතො සා පුරිමා දිසා, ඉතො සා දක්ඛිණා දිසා, ඉතො සා පච්ඡිමා දිසා, ඉතො සා උත්තරා දිසා, අවීචිතො උපරිභවග්ගා, උද්ධං පාදතලා, අධො කෙසමත්ථකා ඉච්චාදි. දිසත්ථෙ – පුරත්ථිමතො දක්ඛිණතොතිආදි. එත්ථ පන සත්තමියත්ථෙ තොපච්චයොපි භවිස්සති.

在与表示方位的词语连用时，以及在表示方位的意义上：“从此是东方”，“从此是南方”，“从此是西方”，“从此是北方”，“从无间地狱(Avīci)之上至有顶(bhavagga)”，“从脚底向上”，“从头顶向下”等等。在方位义上：“从东方”、“从南方”等等。于此，`-to`后缀也可有第七格（处格）的意义。

විභත්තං නාම සයං විභත්තස්සෙව තදඤ්ඤතො ගුණෙන විභජනං, තස්මිං විභත්තෙ – යතො පණීතතරො වා විසිට්ඨතරො වා නත්ථි, අත්තදන්තො තතො වරං. කිඤ්චාපි දානතො සීලමෙව වරං, තතො මයා සුතා අස්සුතමෙව බහුතරං, සීලමෙව සුතා සෙය්‍යො. ඡට්ඨී ච, ඡන්නවුතීනං පාසණ්ඩානං පවරං යදිදං සුගතවිනයො.

所谓“分别”，是指对已然有别的事物，再依其功德加以区分。在已分别者中：“没有比之更卓越或更殊胜的了”，“自我调伏者比那（未调伏者）更优越”。“虽然如此，但戒比布施更优越”。“我所未闻的比已闻的要多得多”。“戒比多闻更好”。也用第六格（属格）：“于九十六种外道中，善逝之律为最胜。”

ආරතිප්පයොගො නාම විරමණත්ථසද්දප්පයොගො. තත්ථ – අසද්ධම්මා ආරති, විරති පාපා, පාණාතිපාතා වෙරමණී, අදින්නාදානා පටිවිරතො, අප්පටිවිරතො මුසාවාදා.

所谓“停止”的运用，是指使用有“止息”义的词语。例如：“止息于不善法”，“止息于恶”，“戒除杀生”，“已戒除不与取”，“未戒除妄语”。

සුද්ධත්ථප්පයොගෙ – ලොභනීයෙහි ධම්මෙහි සුද්ධො අසංසට්ඨො, මාතිතො ච පිතිතො ච සුද්ධො අනුපක්කුට්ඨො අගරහිතො.

在表示“清净”义的词语的运用中：“于可贪法得以清净、不混杂”，“于父母两方皆清净、无可指责、无有瑕疵”。

පමොචනත්ථප්පයොගෙ [Pg.163]– පරිමුත්තො දුක්ඛස්මාති වදාමි, මුත්තො මාරබන්ධනා, න තෙ මුච්චන්ති මච්චුනා, මුත්තොහං සබ්බපාසෙහි.

在表示“解脱”义的词语的运用中：“我说他已从苦中完全解脱”，“已从魔罗的束缚中解脱”，“他们无法从死亡中解脱”，“我已从一切罗网中解脱”。

හෙත්වත්ථෙ, සරූපෙකසෙසස්ස ගහිතත්තා හෙත්වත්ථප්පයොගෙ ච සබ්බනාමතො – කස්මා නු තුම්හං දහරා න මීයරෙ, කස්මා ඉධෙව මරණං භවිස්සති, කස්මා හෙතුනා, යස්මා ච කම්මානි කරොන්ති, යස්මා තිහ භික්ඛවෙ, තස්මා තිහ භික්ඛවෙ එවං සික්ඛිතබ්බං, තස්මා බුද්ධොස්මි බ්‍රාහ්මණ, යස්මා කාරණා, තස්මා කාරණා, කිං කාරණා. දුතියා, ඡට්ඨී ච, කිං කාරණං, තං කිස්ස හෙතු, කිස්ස තුම්හෙ කිලමථ.

于因缘义中，由于采用了“同类词唯一保留”的构词法，也包括在使用有“因缘”义的代词时：“为何你们的年轻人不死？”“为何死亡会在此发生？”“以何因缘？”“因为他们造作业……”“诸比丘，因为此故……诸比丘，所以你们应如是学。”“婆罗门，因此我是佛陀。”“因某理由”，“因彼理由”，“因何理由？”也用第二格和第六格：“何等理由？”“彼是何因？”“你们为何而劳累？”

කෙන හෙතුනා, කෙන කාරණෙන, යෙන මිධෙකච්චෙ සත්තා, තෙන නිමිත්තෙන, තෙන වුත්තමිච්චාදීසු ‘‘හෙත්වත්ථෙ චා’’ති තතියා.

“以何因缘？”“以何理由？”“以此，此处某些有情……”“以彼相”，“以此而说”等等，是根据“于因缘义亦（用第三格）”的规则而使用第三格。

විවිත්තං නාම විවෙචනං, තදත්ථප්පයොගෙ – විවිත්තො පාපකා ධම්මා, විවිච්චෙව කාමෙහි, විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි.

所谓“独处”，即是远离。在其词语的运用中：“远离诸恶法”，“远离诸欲”，“远离诸不善法”。

පමාණත්ථෙ තතියා ච, ආයාමතො ච විත්ථාරතො ච යොජනං, ගම්භීරතො ච පුථුලතො ච යොජනං චන්දභාගාය පරිමාණං, පරික්ඛෙපතො නවයොජනසතපරිමාණො මජ්ඣිමපදෙසො.

在度量义上，也用第三格：“长、宽各一由旬”，“深、阔各一由旬是月分河的尺寸”，“中部地区的周长为九百由旬”。

දීඝසො නව විදත්ථියො සුගතවිදත්ථියා පමාණිකා කාරෙතබ්බා.

长度应做成九张手，以善逝张手为标准。

එත්ථ ච ‘‘ස්මාහිස්මිංන’’මිච්චාදිතො ‘‘ස්මා’’ති ච ‘‘සො, වා’’ති ච වත්තමානෙ

于此，在（规则）`smāhismiṃnaṃ`等中，当`smā`以及`so, vā`的规则有效时：

313. දීඝොරෙහි[Pg.164].

313. 于`dīgha`与`ora`之后。

දීඝ ඔරඉච්චෙතෙති ස්මාවචනස්ස සොආදෙසො හොති වා.

在`dīgha`（长）和`ora`（此岸）这些词之后，从格后缀`smā`可选择性地替换为`so`。

දීඝසො, දීඝම්හා වා, [ඔරසො, ඔරම්හා වා] තතියා ච, යොජනං ආයාමෙන, යොජනං විත්ථාරෙන, යොජනං උබ්බෙධෙන සාසපරාසි.

`dīghaso`，或`dīghamhā`；[`oraso`，或`oramhā`]。也用第三格：“芥子堆长一由旬，宽一由旬，高一由旬。”

පඨමත්ථවාචකෙන පුබ්බසද්දෙන යොගො පුබ්බයොගො, එත්ථ ච පුබ්බග්ගහණං අදිසත්ථවුත්තිනො පුබ්බාදිග්ගහණස්සුපලක්ඛණන්ති දට්ඨබ්බං, තෙන පරාදියොගෙපි. යථා – පුබ්බෙව මෙ භික්ඛවෙ සම්බොධා, ඉතො පුබ්බෙනාහොසි, තතො පරං පච්චන්තිමා ජනපදා, ධාතුලිඞ්ගෙහි පරා පච්චයා, තතො අපරෙන සමයෙන, තතො උත්තරිම්පි ඉච්චාදි.

与表示“前”的词语连用，称为“前连用”。于此当知，使用“前”字是为例，也包括不表示方位的“前”等词，因此也适用于与“后”等词的连用。例如：“诸比丘，在我觉悟之前”，“在此之前曾有”，“在那之后是边地”，“后缀在语基和词干之后”，“其后，在另一时间”，“在那之后”等等。

බන්ධනත්ථප්පයොගෙ බන්ධනහෙතුම්හි ඉණෙ පඤ්චමී, තතියා ච හොති, සතස්මා බද්ධො නරො රඤ්ඤා, සතෙන වා බද්ධො නරො.

在表示束缚义的词语运用中，对于作为束缚原因的债务，使用第五格，也用第三格。例如：“国王因一百（钱）的债务而束缚此人”，或“（国王）因一百（钱）而束缚此人”。

ඵලසාධනහෙතුභූතස්ස ගුණස්ස වචනං ගුණවචනං, තස්මිං ගුණවචනෙ පඤ්චමී, තතියා ච, ඉස්සරියා ජනං රක්ඛති රාජා, ඉස්සරියෙන වා, සීලතො නං පසංසන්ති, සීලෙන වා, පඤ්ඤාය විමුත්තිමනො ඉච්චාදි.

表达能成就结果之因的功德，称为功德语。在此功德语中，使用第五格，也用第三格。例如：“国王因主权而保护人民”，或“以主权（保护）”；“他们因其戒行而赞扬他”，或“以其戒行（赞扬）”；“心因智慧而解脱”等等。

පඤ්හකථනෙසු – කුතොසි ත්වං, කුතො භවං, පාටලිපුත්තතො. එත්ථ ච කථනං නාම විස්සජ්ජනං.

在问与答中：“你从哪里来？”“您从哪里来？”“从华氏城来。”于此，所谓“说”即是“回答”。

ථොකත්ථෙ අසත්වවචනෙ කරණෙ තතියා ච, ථොකා මුච්චති, ථොකෙන මුච්චති වා, අප්පමත්තකා මුච්චති, අප්පමත්තකෙන වා, කිච්ඡා මුච්චති, කිච්ඡෙන වා.

在表示“少量”义，且工具为非有情之物时，也用第三格。例如：`thokā muccati`（他险些就解脱了），或`thokena muccati`；`appamattakā muccati`（他险些就解脱了），或`appamattakena vā`；`kicchā muccati`（他艰难地解脱），或`kicchena vā`。

අකත්තරි [Pg.165] අකාරකෙ ඤාපකහෙතුම්හි – කම්මස්ස කතත්තා උපචිතත්තා උස්සන්නත්තා විපුලත්තා උප්පන්නං හොති චක්ඛුවිඤ්ඤාණ, න තාවිදං නාමරූපං අහෙතුකං සබ්බත්ථ සබ්බදා සබ්බෙසඤ්ච එකසදිසභාවාපත්තිතො.

在非作者、非作用者，而为指示因的情况下——由于业已造作、累积、增长、广大，眼识得以生起。这个名色并非无因，因为（若无因）就会导致其在一切处、一切时、对一切众生都呈现为同一状态。

හුත්වා අභාවතො නිච්චා, උදයබ්බයපීළනා;

දුක්ඛා අවසවත්තිත්තා, අනත්තාති තිලක්ඛණං.

因生起后消逝故无常；因生灭逼迫故苦；因无自主故无我——此为三相。

‘‘පඤ්චමී’’ති වත්තතෙ.

“第五格”（的规则）延续。

314. කාරණත්ථෙ ච.

314. 亦在原因义上。

කරොති අත්තනො ඵලන්ති කාරණං, කාරකහෙතු [ජනකහෙතු], තස්මිං කාරණත්ථෙ ච පඤ්චමීවිභත්ති හොති, විකප්පෙනායං, හෙත්වත්ථෙ තතියාය ච විහිතත්තා, අනනුබොධා අප්පටිවෙධා චතුන්නං අරියසච්චානං යථාභූතං අදස්සනා එවමිදං දීඝමද්ධානං සන්ධාවිතං සංසරිතං, අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරා, සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණං, අවිජ්ජාය ත්වෙව අසෙසවිරාගනිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධො, සඞ්ඛාරනිරොධා විඤ්ඤාණනිරොධො, විඤ්ඤාණනිරොධා ඉච්චාදි.

自己造作其果，故为因，为作用因[生起因]。在此原因义上，亦有第五格变格。此为选择性，因在原因义上亦规定了第三格。由于对四圣谛未能如实地通达、洞察、看见，故如此长久地流转轮回。无明缘行，行缘识。然而，唯有无明完全无余地离贪灭尽，行才灭；行灭则识灭；识灭则……

කස්මිං අත්ථෙ ඡට්ඨී?

第六格在何种意义上使用？

315. සාමිස්මිං ඡට්ඨී.

315. 在所有主（sāmin）义上是第六格。

කො ච සාමී?

谁是所有主？

316. යස්ස වා පරිග්ගහො තං සාමී.

316. 拥有所属物者，即为所有主。

පරිග්ගය්හතීති පරිග්ගහො, යො යස්ස පරිග්ගහො ආයත්තො සම්බන්ධී, තං පති සො අත්ථො සාමිසඤ්ඤො හොති. වාග්ගහණෙන සාමිතබ්බ රුජාදියොගෙපි.

所被拥有者，即为所属物。任何事物，作为某人的所属物，依附于他或与他相关，那么相对于此，该人即被称为“所有主”。通过采纳“或”一词，此规则也适用于应被拥有之物、疾病等情况。

එත්ථ [Pg.166] ච ක්‍රියාභිසම්බන්ධාභාවා න කාරකතා සම්භවති. සාමිභාවො හි ක්‍රියාකාරකභාවස්ස ඵලභාවෙන ගහිතො, තථා හි ‘‘රඤ්ඤො පුරිසො’’ති වුත්තෙ යස්මා රාජා දදාති, පුරිසො ච පතිග්ගණ්හාති, තස්මා ‘‘රාජපුරිසො’’ති විඤ්ඤායති. එවං යො යස්ස ආයත්තො සෙවකාදිභාවෙන වා භණ්ඩභාවෙන වා සමීප සමූහාවයවවිකාර කාරියඅවත්ථා ජාති ගුණ ක්‍රියාදිවසෙන වා, තස්ස සබ්බස්සාපි සො සම්බන්ධාධාරභූතො විසෙසනට්ඨානී ආගමීවසෙන තිවිධොපි අත්ථො සාමී නාමාති ගහෙතබ්බො.

此处因缺乏与动作的直接关联，故不可能存在作用者性。所有主性是作为动作与作用者关系的结果而被理解的。例如，当说“国王的人”时，因为国王给予，而人接受，所以理解为“国王的人”。同样，凡是某人所依附者，无论是作为仆从等身份，或作为物品等形态，或以邻近、集合、部分、变异、作用、状态、种姓、品德、行为等方式，那么作为所有这些关系的所依处、作为修饰语、以及作为来源，这三种意义都应被理解为“所有主”。

වුත්තඤ්ච

并且有偈颂说：

‘‘ක්‍රියාකාරකසඤ්ජාතො,අස්සෙදං භාවහෙතුකො;

සම්බන්ධො නාම සො අත්ථො,තත්ථ ඡට්ඨී විධීයතෙ.

由动作与作用者所生，此为（所有）关系之因；彼义名为“关联”，于此规定第六格。

පාරතන්ත්‍යඤ්හි සම්බන්ධො,තත්ථ ඡට්ඨී භවෙතිතො;

උපාධිට්ඨානා ගමිතො,න විසෙස්‍යාදිතො තිතො’’ති.

依他性即是关联，于此第六格由此而生；从依处而来，而非从被修饰者而来。

විසෙසනතො තාව – රඤ්ඤො පුරිසොති, එත්ථ ච රාජා පුරිසං අඤ්ඤසාමිතො විසෙසෙති නිවත්තෙතීති විසෙසනං, පුරිසො තෙන විසෙසීයතීති විසෙසිතබ්බො, එවං සබ්බත්ථ විසෙසිතබ්බයොගෙ විසෙසනතොව ඡට්ඨී.

首先，就修饰而言——“国王的人”，在此，国王以其所有主身份修饰人，使其区别于他人，此即为修饰；人被其修饰，故为被修饰者。如此，在所有与被修饰者相关的语境中，第六格皆因修饰而用。

භණ්ඩෙන සම්බන්ධෙ – පහූතං මෙ ධනං සක්ක, එතස්ස පටිවීසො, භික්ඛුස්ස පත්තචීවරං.

在物品关联中——例如：“我有很多财富”；“这是它应得的份”；“比丘的衣钵”。

සමීපසම්බන්ධෙ – අම්බවනස්ස අවිදූරෙ, නිබ්බානස්සෙව සන්තිකෙ.

在邻近关联中——芒果林不远处，犹如涅槃近旁。

සමූහසම්බන්ධෙ [Pg.167]– සුවණ්ණස්ස රාසි, භික්ඛූනං සමූහො.

在群体关联中——黄金堆，比丘僧团。

අවයවසම්බන්ධෙ – මනුස්සස්සෙව තෙ සීසං, රුක්ඛස්ස සාඛා.

在部分关联中——犹如人的头，树的枝条。

විකාරසම්බන්ධෙ – සුවණ්ණස්ස විකති, භට්ඨධඤ්ඤානං සත්තු.

在变异关联中——黄金制品，熟谷物的粉。

කාරියසම්බන්ධෙ – යවස්ස අඞ්කුරො, මෙඝස්ස සද්දො, පුත්තාපි තස්ස බහවො, කම්මානං ඵලං විපාකො.

在作用关联中——大麦的芽，云的雷声，他的孩子也很多，诸业的果报成熟。

අවත්ථාසම්බන්ධෙ – ඛන්ධානං පාතුභාවො, ඛන්ධානං ජරා, ඛන්ධානං භෙදො.

在状态关联中——诸蕴的显现，诸蕴的衰老，诸蕴的坏灭。

ජාතිසම්බන්ධෙ – මනුස්සස්ස භාවො, මනුස්සානං ජාති.

在种类关联中——人的存在，人类的出生。

ගුණසම්බන්ධෙ – සුවණ්ණස්ස වණ්ණො, වණ්ණො න ඛීයෙථ තථාගතස්ස, බුද්ධස්ස ගුණඝොසො, පුප්ඵානං ගන්ධො, ඵලානං රසො, චිත්තස්ස ඵුසනා, සිප්පිකානං සතං නත්ථි, තිලානං මුට්ඨි, තෙසං සමායොගො, සන්ධිනො විමොක්ඛො, තථාගතස්ස පඤ්ඤාපාරමිං ආරබ්භ, පුබ්බචරියං වා, සුඛං තෙ, දුක්ඛං තෙ, චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි, පඤ්ඤාය පටුභාවො, රූපස්ස ලහුතා, රූපස්ස මුදුතා, රූපස්ස උපචයො.

在性质关联中——黄金的颜色，如来的颜色不会消退，佛陀的德行之声，花朵的香味，果实的味道，心的触碰，百位工匠无法相比，一把芝麻，它们的结合，连接的解脱，关于如来的般若波罗蜜，或者过去的行持，你的快乐，你的痛苦，心中的思虑生起，智慧的敏捷，色身的轻快，色身的柔软，色身的增长。

ක්‍රියාසම්බන්ධෙ – පාදස්ස උක්ඛිපනං, පාදස්ස අවක්ඛෙපනං වා, හත්ථස්ස සමිඤ්ජනං, පාදානං පසාරණං, ධාතූනං ගමනං, ධාතූනංයෙව ඨානං, නිසජ්ජා, සයනං වා. තථා තස්ස නාමගොත්තාදි, තස්ස කාරණං, තස්ස මාතාපිතරො, තස්ස පුරතො පාතුරහොසි, තස්ස පච්ඡතො, නගරස්ස දක්ඛිණතො, වස්සානං තතියෙ මාසෙ, න තස්ස උපමා, කුවෙරස්ස බලි ඉච්චාදි.

在动作关联中——抬脚，或落脚，屈手，伸脚，诸界的移动，诸界的静止，坐下，或躺卧。同样，他的姓名、氏族等，他的原因，他的父母，在他前方出现，在他后方，在城的南方，雨季的第三个月，没有与他相似者，给俱毗罗(Kuvera)的供品等等。

ඨානිතො [Pg.168]– යමෙදන්තස්සාදෙසො, ඔ අවස්ස.

就位置而言——（如）在“yame”中对“danta”的替换；“o”是“ava”的替换。

ආගමිතො – පුථස්සාගමො ඉච්චාදි.

从来源而言——儿子的到来等等。

සාමියොගෙ – දෙවානමින්දො, මිගානං රාජා.

在所有主关系中——天神之主，兽群之王。

තබ්බ රුජාදියොගෙ – මහාසෙනාපතීනං උජ්ඣාපෙතබ්බං විකන්දිතබ්බං විරවිතබ්බං, දෙවදත්තස්ස රුජති, තස්ස රොගො උප්පජ්ජති, රජකස්ස වත්ථං දදාති, මුසාවාදස්ස ඔත්තප්පං ඉච්චාදි.

在与应动法、疾病等相关的用法中——大将们应被责备、应被抱怨、应被斥责；提婆达多感到疼痛，他的疾病生起；他给洗衣工衣服；对妄语感到羞愧等等。

‘‘ක්වචි, තතියාසත්තමීන’’න්ති ච වත්තතෙ.

并且“有时，第三格与第七格”也适用。

317. ඡට්ඨී ච.

317. 第六格亦然。

තතියාසත්තමීනමත්ථෙ ක්වචි ඡට්ඨීවිභත්ති හොති.

在第三格与第七格的意义上，有时会出现第六格变格。

යජස්ස කරණෙ – පුප්ඵස්ස බුද්ධං යජති, පුප්ඵෙන වා, ඝතස්ස අග්ගිං ජුහොති.

在祭祀的行为中——以花供养佛陀，或以花供养；以酥油献祭火。

සුහිතත්ථයොගෙ – පත්තං ඔදනස්ස පූරෙත්වා, ඔදනෙනාති අත්ථො. ඉමමෙව කායං පූරං නානප්පකාරස්ස අසුචිනො පච්චවෙක්ඛති, පූරං හිරඤ්ඤසුවණ්ණස්ස, පූරති බාලො පාපස්ස.

在满足义连用时——将钵盛满米饭，意思是说用米饭。他观察这身体充满了种种不净之物；充满了金银；愚人充满了罪恶。

තුල්‍යත්ථකිමලමාදියොගෙ – පිතුස්ස තුල්‍යො, පිතරා වා තුල්‍යො, මාතු සදිසො, මාතරා සදිසො වා, කිං තස්ස ච තුට්ඨස්ස, කිං තෙන තුට්ඨෙනාති අත්ථො. අලං තස්ස ච තුට්ඨස්ස.

在同等义、“何用”义、“足够”义等连用时——与父亲同等，或与父亲同等；与母亲相似，或与母亲相似；他满足了又有什么用？意思是说，他满足了又有什么用？他满足了，这便足够了。

කත්තරි කිතප්පච්චයයොගෙ – සොභනා කච්චායනස්ස කති, කච්චායනෙන වා, රඤ්ඤො සම්මතො, රඤ්ඤා වා, එවං රඤ්ඤො [Pg.169] පූජිතො, රඤ්ඤො සක්කතො, රඤ්ඤො අපචිතො, රඤ්ඤො මානිතො, අමතං තෙසං භික්ඛවෙ අපරිභුත්තං, යෙසං කායගතාසති අපරිභුත්තා ඉච්චාදි.

在与作格义的派生词连用时——迦旃延的佳作，或由迦旃延所作；被国王认可，或由国王认可；如此，被国王供养，被国王尊敬，被国王尊重，被国王敬重。诸比丘，那些未曾修习身至念的人，他们未曾体验不死等等。

සත්තමියත්ථෙ කුසලාදියොගෙ – කුසලා නච්චගීතස්ස සික්ඛිතා චාතුරිත්ථියො, කුසලො ත්වං රථස්ස අඞ්ගපච්චඞ්ගානං, කුසලො මග්ගස්ස, කුසලො අමග්ගස්ස, සන්ති හි භන්තෙ උළාරා යක්ඛා භගවතො පසන්නා, දිවසස්ස තික්ඛත්තුං, දිවසෙ තික්ඛත්තුං වා, මාසස්ස ද්වික්ඛත්තුං ඉච්චාදි.

在第七格义上与“善巧”等连用时——善巧于舞蹈歌唱的四位女子，你善巧于车的各个部件，善巧于正道，善巧于非道；尊者，确实有殊胜的夜叉信奉世尊；一天三次，或在一天中三次；一月两次等等。

‘‘ක්වචි, ඡට්ඨී’’ති ච වත්තතෙ.

并且“有时，第六格”也适用。

318. දුතියාපඤ්චමීනඤ්ච.

318. 第二格与第五格亦然。

දුතියාපඤ්චමීනමත්ථෙ ච ක්වචි ඡට්ඨීවිභත්ති හොති.

在第二格与第五格的意义上，有时也会出现第六格变格。

දුතියත්ථෙ කම්මනි කිතකයොගෙ – තස්ස භවන්ති වත්තාරො, සහසා කම්මස්ස කත්තාරො, අමතස්ස දාතා, භින්නානං සන්ධාතා, සහිතානං අනුප්පදාතා, බොධෙතා පජාය, කම්මස්ස කාරකො නත්ථි, විපාකස්ස ච වෙදකො, අවිසංවාදකො ලොකස්ස, පාපානං අකරණං සුඛං, චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය පසාදො, අච්ඡරියො අරජකෙන වත්ථානං රාගො, අච්ඡරියො අගොපාලකෙන ගාවීනං දොහො.

在第二格（宾格）义上，与能作词连用时——有说他的人，鲁莽行事的人，给予不死的人，使分裂者和解的人，促进团结的人，启发民众的人；没有行为的作者，也没有果报的体验者，不欺骗世间的人；不做恶是快乐；由四大种所衍生的净信；没有染色匠而为衣染色，是奇妙事；没有牧牛人而为牛挤乳，是奇妙事。

තථා සරිච්ඡාදීනං කම්මනි – මාතු සරති, මාතරං සරති, න තෙසං කොචි සරති, සත්තානං කම්මප්පච්චයා, පුත්තස්ස ඉච්ඡති, පුත්තමිච්ඡති.

同样，在用于“忆念”等动词的宾语时——忆念母亲（第六格），或忆念母亲（第二格）；无人忆念他们；众生之业缘；欲求儿子（第六格），或希求儿子（第二格）。

කරොතිස්ස [Pg.170] පතියතනෙ ච – පතියතනං අභිසඞ්ඛාරො, උදකස්ස පතිකුරුතෙ, උදකං පතිකුරුතෙ, කණ්ඩස්ස පතිකුරුතෙ, කණ්ඩං පතිකුරුතෙ.

以及与动词“作”(karoti)连用表示防备时——防备(patiyatanaṃ)即是准备(abhisaṅkhāro)；他为水设防，或防护水；他为箭矢设防，或防护箭矢。

පඤ්චමියත්ථෙ පරිහානිභයත්ථයොගෙ – අස්සවනතා ධම්මස්ස පරිහායන්ති, කිං නු ඛො අහං තස්ස සුඛස්ස භායාමි, සබ්බෙ තසන්ති දණ්ඩස්ස, සබ්බෙ භායන්ති මච්චුනො, භීතො චතුන්නං ආසිවිසානං ඉච්චාදි.

在第五格（离格）义上，与表示退失、畏惧的词语连用时——因不闻法而从法退失；我为什么要害怕那种快乐呢？所有众生都害怕刑罚，所有众生都害怕死亡；害怕四条毒蛇等等。

ක්වචීති කිං? ගම්භීරඤ්ච කථං කත්තා, කාලෙන ධම්මිං කථං භාසිතා හොති, පරෙසං පුඤ්ඤානි අනුමොදිතා, බුජ්ඣිතා සච්චානි, කටං කාරකො, පසවො ඝාතකො.

何谓“有时”？说甚深法者，适时说法者，随喜他人功德者，觉悟诸谛者，造席者，屠兽者。

තථා න නිට්ඨාදීසු ච – සුඛකාමී විහාරං කතො, රථං කතවන්තො, රථං කතාවී, කටං කත්වා, කටං කරොන්තො, කටං කරානො, කටං කුරුමානො ඉච්චාදි.

同样地，也不用于过去分词等——欲求安乐者建造住所，已造车者，造车者，造席后，正在造席者，正在造席者，正在造席者，等等。

කස්මිං අත්ථෙ සත්තමී?

第七格在什么意义上使用？

319. ඔකාසෙ සත්තමී.

319. 第七格用于处所义。

ඔකාසකාරකෙ සත්තමීවිභත්ති හොති.

处所作用格使用第七格变格。

කො ච ඔකාසො?

何谓处所？

320. යොධාරො තමොකාසං.

320. 依处即是处所。

ආධාරීයති අස්මින්ති ආධාරො, අධිකරණං. කත්තුකම්මසමවෙතානං නිසජ්ජපචනාදික්‍රියානං පතිට්ඨානට්ඨෙන යො ආධාරො, තං කාරකං ඔකාසසඤ්ඤං හොති.

“于此中被放置”，故为依处，亦即处所。作为与作者和对象相关的坐、煮等行为的立足点的依处，此作用格被称为“处所”。

කටෙ [Pg.171] නිසීදති දෙවදත්තො, ථාලියං ඔදනං පචති. එත්ථ හි දෙවදත්තතණ්ඩුලානං කත්තුකම්මානං ධාරණතො තංසමවෙතං ආසනපචනසඞ්ඛාතං ක්‍රියං ධාරෙති නාම.

提婆达多坐在席子上，（有人）在锅里煮饭。于此，由于（席子和锅子）承载着作为作者的提婆达多和作为对象的米，故确实承载着与彼等相关的、名为坐和煮的行为。

සො පනායමොකාසො චතුබ්බිධො බ්‍යාපිකො ඔපසිලෙසිකො සාමීපිකො වෙසයිකොති.

此依处有四种：遍布性、依附性、邻近性、领域性。

තත්ථ බ්‍යාපිකො නාම යත්ථ සකලොපි ආධාරභූතො අත්ථො ආධෙය්‍යෙන පත්ථටො හොති, යස්මිඤ්ච ආධෙය්‍යභූතං කිඤ්චි බ්‍යාපෙත්වා තිට්ඨති, තං යථා – තිලෙසු තෙලං අත්ථි, ඛීලෙසු ජලං, දධිම්හි සප්පීති.

其中，“遍布”是指整个作为基础的事物，被作为所依之物完全遍布，并且作为所依的事物遍布于其中，例如：芝麻中有油，牛奶中有水，酸奶中有酥油。

ඔපසිලෙසිකො නාම පච්චෙකසිද්ධානං භාවානං යත්ථ උපසිලෙසෙන උපගමො හොති, යස්මිඤ්ච ආධෙය්‍යො උපසිලිස්සති අල්ලීයිත්වා තිට්ඨති, තං යථා – ආසනෙ නිසින්නො සඞ්ඝො, ථාලියං ඔදනං පචති, ඝටෙසු උදකං අත්ථි, දූරෙ ඨිතො, සමීපෙ ඨිතොති.

依附（处所）是指，对于各个独立的事物，通过接触而产生关联；并且所依附者紧贴、黏着于其中。例如：僧团坐在座位上，（有人）在锅里煮饭，罐子里有水，（有人）站在远处，（有人）站在近处。

සාමීපිකො නාම යත්ථ සමීපෙ සමීපිවොහාරං කත්වා තදායත්තවුත්තිතාදීපනත්ථං ආධාරභාවො විකප්පීයති, තං යථා – ගඞ්ගායං ඝොසො වසති, ගඞ්ගාය සමීපෙ වජො වසතීති අත්ථො. භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ, සාවත්ථියා සමීපෙති අත්ථො.

邻近（处所）是指，为了表明（生活）依赖于附近等意义，而将邻近之处设定为处所。例如：“牧人村在恒河上”，意思是牧人村在恒河附近。世尊住在舍卫城(Sāvatthī)的祇陀林，意思是住在舍卫城附近。

වෙසයිකො නාම යත්ථ අඤ්ඤත්ථාභාවවසෙන, දෙසන්තරාවච්ඡෙදවසෙන වා ආධාරභාවො පරිකප්පො, තං යථා – ආකාසෙ සකුණා පක්ඛන්ති, භූමීසු මනුස්සා චරන්ති, ජලෙසු මච්ඡා, පාදෙසු පතිතො, පාපස්මිං රමතී මනො, පසන්නො බුද්ධසාසනෙ, පඤ්ඤාය සාධු, විනයෙ නිපුණො, මාතරි සාධු, පිතරි නිපුණො ඉච්චාදි.

领域（处所）是指，由于在别处不存在，或由于地域界限的缘故，而设想的依处。例如：鸟在空中飞，人在地上走，鱼在水中游，跌倒在脚下，心喜爱恶法，信乐于佛的教法，于智慧贤善，于律精熟，对母亲贤善，对父亲善巧等等。

සබ්බොපි [Pg.172] චායමාධාරො පධානවසෙන වා පරිකප්පිතවසෙන වා ක්‍රියාය පතිට්ඨා භවතීති ඔකාසොත්වෙව වුත්තොති වෙදිතබ්බො.

并且，所有这些依处，无论是主要的还是通过构想的，都成为行为的基础，因此应当理解为，它们皆被称为“处所”。

වුත්තඤ්චෙතං

此亦曾说：

‘‘කිරියා කත්තුකම්මානං,යත්ථ හොති පතිට්ඨිතා;

‘ඔකාසො’ති පවුත්තො සො,චතුධා බ්‍යාපිකාදිතො.

“作者与对象的行为，于何处得以安立；彼即被称为‘处所’，有遍布等四种。

බ්‍යාපිකො තිලඛීරාදි,කටො ඔපසිලෙසිකො;

සාමීපිකො තු ගඞ්ගාදි,ආකාසො විසයො මතො’’ති.

遍布如芝麻、牛奶等，席子是依附；邻近如恒河等，天空被认为是领域。”

‘‘ඡට්ඨී, සත්තමී’’ති ච අධිකාරො.

“第六格、第七格”是标题。

321. සාමිස්සරාධිපතිදායාදසක්ඛීපතිභූපසූතකුසලෙහි ච.

321. 与主人、主宰、统治者、继承人、见证人、保证人、所生者、善巧者（等词）相应时。

සාමී ඉස්සර අධිපති දායාද සක්ඛිපතිභූ පසූත කුසලඉච්චෙතෙහි යොගෙ ඡට්ඨීවිභත්ති හොති, සත්තමී ච. උභයත්ථං වචනං.

与“主人”(sāmī)、“主宰”(issara)、“统治者”(adhipati)、“继承人”(dāyāda)、“见证人”(sakkhi)、“保证人”(patibhū)、“所生者”(pasūta)、“善巧者”(kusala)这些词相应时，使用第六格，也使用第七格。此规定适用于两种格。

ගවං සාමි, ගොසු සාමි, ගවං ඉස්සරො, ගොසු ඉස්සරො, ගවං අධිපති, ගොසු අධිපති, ගවං දායාදො, ගොසු දායාදො, ගවං සක්ඛි, ගොසු සක්ඛි, ගවං පතිභූ, ගොසු පතිභූ, ගවං පසූතො, ගොසු පසූතො, ගවං කුසලො, ගොසු කුසලො.

牛群的主人，于牛群中为主人；牛群的主宰，于牛群中为主宰；牛群的统治者，于牛群中为统治者；牛群的继承人，于牛群中为继承人；牛群的见证人，于牛群中为见证人；牛群的保证人，于牛群中为保证人；牛群所生者，于牛群中为所生者；对牛群善巧者，于牛群中为善巧者。

322. නිද්ධාරණෙ ච.

322. 并且，在抉择时。

නීහරිත්වා ධාරණං නිද්ධාරණං, ජාති ගුණ ක්‍රියා නාමෙහි සමුදායතො එකදෙසස්ස පුථක්කරණං, තස්මිං නිද්ධාරණත්ථෙ ගම්‍යමානෙ [Pg.173] තතො සමුදායවාචිලිඞ්ගම්හා ඡට්ඨීවිභත්ති හොති, සත්තමී ච.

“取出并确定”即是“抉择”(niddhāraṇa)。它是指通过种姓(jāti)、性质(guṇa)、行为(kriyā)、名称(nāma)，从总体中分离出一个部分。当此抉择义被理解时，从表示总体的词语中，使用第六格，也使用第七格。

මනුස්සානං ඛත්තියො සූරතමො, මනුස්සෙසු ඛත්තියො සූරතමො, කණ්හා ගාවීනං සම්පන්නඛීරතමා, කණ්හා ගාවීසු සම්පන්නඛීරතමා, අද්ධිකානං ධාවන්තො සීඝතමො, අද්ධිකෙසු ධාවන්තො සීඝතමො, ආයස්මා ආනන්දො අරහතං අඤ්ඤතරො අහොසි, අරහන්තෙසු වා ඉච්චාදි.

人中，刹帝利最勇猛；于诸人中，刹帝利最勇猛。母牛中，黑母牛乳汁最丰盛；于诸母牛中，黑母牛乳汁最丰盛。行路人中，奔跑者最迅速；于诸行路人中，奔跑者最迅速。具寿阿难是诸阿罗汉之一，或于诸阿罗汉中（是其中之一），等等。

323. අනාදරෙ ච.

323. 并且，在表示不顾时。

අනාදරෙ ගම්‍යමානෙ භාවවතා ලිඞ්ගම්හා ඡට්ඨීවිභත්ති හොති, සත්තමී ච. අකාමකානං මාතාපිතූනං රුදන්තානං පබ්බජි, මාතාපිතූසු රුදන්තෙසු පබ්බජි.

当表示不顾之义时，从表示状态的词语中，使用第六格，也使用第七格。父母不愿意并哭泣着，他出家了；父母哭泣着，他出家了。

ආකොටයන්තො සො නෙති,සිවිරාජස්ස පෙක්ඛතො;

මච්චු ගච්ඡති ආදාය,පෙක්ඛමානෙ මහාජනෙ.

捶打着将他带走，尸毗王(Sivirāja)正在观望；死神将他夺去，众人正在旁观。

324. කම්මකරණනිමිත්තත්ථෙසු සත්තමී.

324. 于受事、工具、因缘义中，使用第七格。

කම්මකරණනිමිත්තඉච්චෙතෙස්වත්ථෙසු ලිඞ්ගම්හා සත්තමීවිභත්ති හොති.

在受事、工具、因缘这些意义中，从词语使用第七格。

කම්මත්ථෙ – භික්ඛූසු අභිවාදෙන්ති, මුද්ධනි චුම්බිත්වා, පුරිසස්ස බාහාසු ගහෙත්වා.

受事义中——他们向比丘们敬礼，亲吻头顶，抓住那个人的手臂。

කරණත්ථෙ – හත්ථෙසු පිණ්ඩාය චරන්ති, පත්තෙසු පිණ්ඩාය චරන්ති, පථෙසු ගච්ඡන්ති, සොපි මං අනුසාසෙය්‍ය, සම්පටිච්ඡාමි මත්ථකෙ.

工具义中——他们用手接受托钵食物，用钵接受托钵食物，在路上行走；“愿他教导我，我将顶戴接受”。

නිමිත්තත්ථෙ [Pg.174]– දීපි චම්මෙසු හඤ්ඤතෙ, කුඤ්ජරො දන්තෙසු හඤ්ඤතෙ, අණුමත්තෙසු වජ්ජෙසු භයදස්සාවී, සම්පජානමුසාවාදෙ පාචිත්තියං, මුසාවාදනිමිත්තං මුසාවාදප්පච්චයාති අත්ථො.

因缘义中——豹因为皮被杀，象因为牙被杀；于微小的过失中见到怖畏；明知而妄语，犯波逸提；意思是“以妄语为因，缘于妄语”。

‘‘සත්තමී’’ති අධිකාරො.

“第七格”为 अधिकार (adhikāra，管辖)。

325. සම්පදානෙ ච.

325. 也用于所与义。

සම්පදානත්ථෙ ච ලිඞ්ගම්හා සත්තමීවිභත්ති හොති. සඞ්ඝෙ දින්නං මහප්ඵලං, සඞ්ඝෙ ගොතමි දෙහි, සඞ්ඝෙ තෙ දින්නෙ අහඤ්චෙව පූජිතො භවිස්සාමි.

在所与义中，也从词语使用第七格。“供养僧团有大果报”；“乔达弥，请布施给僧团”；“当你布施给僧团时，我亦将受到敬奉”。

යා පලාලමයං මාලං, නාරී දත්වාන චෙතියෙ;

අලත්ථ කඤ්චනමයං, මාලං බොජ්ඣඞ්ගිකඤ්ච සා.

一位女子将稻草花环供养于塔(cetiya)，她获得了金花环以及诸觉支。

326. පඤ්චම්‍යත්ථෙ ච.

326. 也用于离格义。

පඤ්චම්‍යත්ථෙ ච ලිඞ්ගම්හා සත්තමීවිභත්ති හොති. කදලීසු ගජෙ රක්ඛන්ති.

在离格义中，也从词语使用第七格。例如：他们保护大象远离芭蕉林。

327. කාලභාවෙසු ච.

327. 也用于时间与状态。

කාලො නාම නිමෙස ඛණ ලය මුහුත්ත පුබ්බණ්හාදිකො, භාවො නාම ක්‍රියා, සා චෙත්ථ ක්‍රියන්තරූපලක්ඛණාව අධිප්පෙතා, තස්මිං කාලත්ථෙ ච භාවලක්ඛණෙ භාවත්ථෙ ච ලිඞ්ගම්හා සත්තමීවිභත්ති හොති.

所谓时间(kāla)，是指眨眼(nimesa)、刹那(khaṇa)、腊缚(laya)、牟呼栗多(muhutta)、午前(pubbaṇha)等；所谓状态(bhāva)，是指行为(kriyā)，于此，它特指以另一行为为特征的行为。在表示此时间义以及表示行为特征的状态义中，从词语使用第七格。

කාලෙ – පුබ්බණ්හසමයෙ ගතො, සායන්හසමයෙ ආගතො, අකාලෙ වස්සති තස්ස, කාලෙ තස්ස න වස්සති, ඵුස්සමාසම්හා තීසු මාසෙසු වෙසාඛමාසො, ඉතො සතසහස්සම්හි, කප්පෙ උප්පජ්ජි චක්ඛුමා.

时间义中——“于午前时离去，于傍晚时归来”；“于非时为他下雨，于正时则不为他下雨”；“从普沙月(Phussa)算起，卫塞月在三个月内”；“距今十万劫时，具眼者出世”。

භාවෙනභාවලක්ඛණෙ [Pg.175]– භික්ඛුසඞ්ඝෙසු භොජීයමානෙසු ගතො, භුත්තෙසු ආගතො, ගොසු දුය්හමානාසු ගතො, දුද්ධාසු ආගතො, ජායමානෙ ඛො සාරිපුත්ත බොධිසත්තෙ අයං දසසහස්සිලොකධාතු සංකම්පි සම්පකම්පි සම්පවෙධි.

以行为表征状态中——“比丘僧团正在用餐时，他离去；他们用完餐后，他回来”；“母牛正在被挤奶时，他离去；它们被挤完奶后，他回来”；“舍利弗，当菩萨正在诞生时，这十千世界体系震动、大震动、遍震动”。

පාසාණා සක්ඛරා චෙව, කඨලා ඛාණුකණ්ටකා;

සබ්බෙ මග්ගා විවජ්ජෙන්ති, ගච්ඡන්තෙ ලොකනායකෙ.

石块、砾石、瓦砾，树桩与荆棘，当世间导师行走时，一切都从道路上避开。

ඉමස්මිං සති ඉදං හොති ඉච්චාදි.

“此有故彼有”，等等。

328. උපාඣාධිකිස්සරවචනෙ.

328. 在与 upa、adhi 连用表示优越和主宰的词中。

ද්විපදමිදං. අධිකත්ථෙ, ඉස්සරත්ථෙ ච වත්තමානෙහි උපඅධිඉච්චෙතෙහි යොගෙ අධිකිස්සරවචනෙ ගම්‍යමානෙ ලිඞ්ගම්හා සත්තමීවිභත්ති හොති.

此为双词规则。当与表示优越义、主宰义的 upa、adhi 等词相应时，从词语使用第七格。

අධිකවචනෙ – උප ඛාරියං දොණො, ඛාරියා දොණො අධිකොති අත්ථො. තථා උප නික්ඛෙ කහාපණං, අධි දෙවෙසු බුද්ධො, සම්මුතිඋපපත්තිවිසුද්ධිදෙවසඞ්ඛාතෙහි තිවිධෙහිපි දෙවෙහි සබ්බඤ්ඤූ බුද්ධොව අධිකොති අත්ථො.

优越义中——“一斗那(doṇa)多于一佉梨(khāri)”，意思是“一斗那多于一佉梨”。同样，“一迦诃波那(kahāpaṇa)多于一尼迦(nikkha)”。“佛陀于诸天中为上首”，意思是：于世俗天、生天、清净天此三类天中，唯有遍知佛陀最为优越。

ඉස්සරවචනෙ – අධි බ්‍රහ්මදත්තෙ පඤ්චාලා, බ්‍රහ්මදත්තිස්සරා පඤ්චාලාති අත්ථො.

主宰义中——“般遮罗在梵授王之下”，意思是“般遮罗由梵授王主宰”。

329. මණ්ඩිතුස්සුක්කෙසු තතියා ච.

329. 在“装饰”与“热切”义中，也用第三格。

මණ්ඩිතඋස්සුක්කඉච්චෙතෙස්වත්ථෙසු ගම්‍යමානෙසු ලිඞ්ගම්හා තතියාවිභත්ති හොති, සත්තමී ච. මණ්ඩිතසද්දො පනෙත්ථ පසන්නත්ථවාචකො, උස්සුක්කසද්දො සඊහත්ථො. ඤාණෙන පසන්නො, ඤාණස්මිං පසන්නො, ඤාණෙන උස්සුක්කො, ඤාණස්මිං උස්සුක්කො සප්පුරිසො.

当表示“装饰”与“热切”这些意义时，从词干使用第三格，也使用第七格。此处，“装饰”一词表示“喜悦”义，“热切”一词表示“渴望”义。善人因智慧而喜悦，善人于智慧中喜悦；善人因智慧而热切，善人于智慧中热切。

කාරකං [Pg.176] ඡබ්බිධං සඤ්ඤා-වසා ඡබ්බීසතීවිධං;

පභෙදා සත්තධා කම්මං, කත්තා පඤ්චවිධො භවෙ.

格有六种，依名二十六种；业有七种分别，作者成五种相。

කරණං දුවිධං හොති, සම්පදානං තිධා මතං;

අපාදානං පඤ්චවිධං, ආධාරො තු චතුබ්බිධො.

工具有二种，所与咸认三；离格有五种，处所则为四。

විභත්තියො පන පච්චත්තවචනාදිවසෙන අට්ඨවිධා භවන්ති. යථාහ

然而，格依主格等而有八种。如言：

‘‘පච්චත්තමුපයොගඤ්ච, කරණං සම්පදානියං;

නිස්සක්කං සාමිවචනං, භුම්මාලපනමට්ඨම’’න්ති.

主格与业格，工具与所与；离格与属格，处格及呼格第八。

ඉති පදරූපසිද්ධියං කාරකකණ්ඩො

《词形成就》中的格篇至此完毕。

තතියො.

第三。

4. සමාසකණ්ඩ

4. 复合词篇

අථ නාමමෙව අඤ්ඤමඤ්ඤසම්බන්ධීනං සමාසොති නාමනිස්සිතත්තා, සයඤ්ච නාමිකත්තා නාමානන්තරං සමාසො වුච්චතෙ.

然后，由于相互关联的诸名词的结合即是复合词，并且复合词依存于名词、自身也属名词性，因此在名词章之后讲解复合词。

සො ච සඤ්ඤාවසෙන ඡබ්බිධො අබ්‍යයීභාවො කම්මධාරයො දිගු තප්පුරිසො බහුබ්බීහි ද්වන්දො චාති.

而此依其名称，有六种：不变复合词(abyayībhāva)、业持释(kammadhāraya)、带数释(digu)、依主释(tappurisa)、多财释(bahubbīhi)以及双合释(dvanda)。

අබ්‍යයීභාවසමාස

不变复合词

තත්‍ර පඨමං අබ්‍යයීභාවසමාසො වුච්චතෙ;

සො ච නිච්චසමාසොති අස්සපදවිග්ගහො.

于此，首先宣说不变复合词。它是一种恒常复合词(niccasamāsa)，其释相不使用自身的词语。

‘‘උපනගරං’’ඉතීධ – උපසද්දතො පඨමෙකවචනං සි, තස්ස උපසග්ගපරත්තා ‘‘සබ්බාසමාවුසොපසග්ගනිපාතාදීහි චා’’ති ලොපො, නගරසද්දතො ඡට්ඨෙකවචනං ස, නගරස්ස සමීපන්ති අඤ්ඤපදෙන විග්ගහෙ –

在“upanagaraṃ”一词中：来自前缀(upasagga)“upa”的是第一格单数“si”，由于它跟在前缀之后，根据“sabbāsamāvusopasagganipātādīhi cā”这条规则而被省略；来自名词“nagara”的是第六格单数“sa”。当用另一个词来作释相时，即为“城市的附近”(nagarassa samīpaṃ)——

‘‘නාමානං සමාසො යුත්තත්ථො’’ති සමාසවිධානෙ සබ්බත්ථ වත්තතෙ.

“诸名词的复合须意义相应”，这条复合词构成规则普遍适用。

330. උපසග්ගනිපාතපුබ්බකො අබ්‍යයීභාවො.

330. 以前缀或小品词为首者，是为不变复合词。

උපසග්ගපුබ්බකො, නිපාතපුබ්බකො ච නාමිකො යුත්තත්ථො තෙහෙව අත්තපුබ්බකෙහි උපසග්ගනිපාතෙහි සහ නිච්චං සමසීයතෙ, සො ච සමාසො අබ්‍යයීභාවසඤ්ඤො හොති. ඉධ අබ්‍යයීභාවාදිසඤ්ඤාවිධායකසුත්තානෙව වා සඤ්ඤාවිධානමුඛෙන සමාසවිධායකානීති දට්ඨබ්බානි.

以前缀为首的、或以小品词为首的、意义相应的名词，总是与那些作为其前置成分的前缀或小品词复合，而此复合词即被称为“不变复合词”。于此应知，规定不变复合词等名称的诸规则，也正是通过规定名称的方式来规定复合词的构成。

තත්ථ අබ්‍යයමිති උපසග්ගනිපාතානං සඤ්ඤා, ලිඞ්ගවචනභෙදෙපි බ්‍යයරහිතත්තා, අබ්‍යයානං අත්ථං විභාවයතීති අබ්‍යයීභාවො අබ්‍යයත්ථපුබ්බඞ්ගමත්තා, අනබ්‍යයං අබ්‍යයං භවතීති වා [Pg.178] අබ්‍යයීභාවො. පුබ්බපදත්ථප්පධානො හි අබ්‍යයීභාවො, එත්ථ ච ‘‘උපසග්ගනිපාතපුබ්බකො’’ති වුත්තත්තා උපසග්ගනිපාතානමෙව පුබ්බනිපාතො.

其中，“不变词”(abyaya)是前缀和小品词的名称，因为它们即使在性、数变化中也无变化(byaya)。之所以称为“不变复合词”(abyayībhāva)，是因为它能阐明不变词的意义，或以不变词的意义为前导，或使可变词成为不变词。不变复合词以第一个词的意义为主导，并且由于此处所说“以前缀或小品词为首”，所以只有前缀和小品词才能置于前面。

331. නාමානං සමාසො යුත්තත්ථො.

331. 诸名词的复合须意义相应。

තෙසං නාමානං පයුජ්ජමානපදත්ථානං යො යුත්තත්ථො, සො සමාසසඤ්ඤො හොති, තදඤ්ඤං වාක්‍යමිති රුළ්හං.

在那些所使用的名词的意义中，凡是相应者，即被称为复合词；除此之外的则称为句子(vākya)，这是约定俗成的说法。

නාමානි ස්‍යාදිවිභත්‍යන්තානි, සමස්සතෙති සමාසො, සඞ්ඛිපියතීති අත්ථො.

名词是以“si”等格尾结尾的词。“被结合在一起”(samassati)，故为复合词(samāso)；其义为“被缩略”(saṅkhipīyati)。

වුත්තඤ්හි

诚如所说：

‘‘සමාසො පදසඞ්ඛෙපො, පදප්පච්චයසංහිතං;

තද්ධිතං නාම හොතෙවං, විඤ්ඤෙය්‍යං තෙසමන්තර’’න්ති.

“复合词是词的缩略，而派生词(taddhita)是词与后缀的结合；应知此二者间的差异。”

දුවිධඤ්චස්ස සමසනං සද්දසමසනමත්ථසමසනඤ්ච, තදුභයම්පි ලුත්තසමාසෙ පරිපුණ්ණමෙව ලබ්භති. අලුත්තසමාසෙ පන අත්ථසමසනමෙව විභත්තිලොපාභාවතො, තත්ථාපි වා එකපදත්තූපගමනතො දුවිධම්පි ලබ්භතෙව. ද්වෙ හි සමාසස්ස පයොජනානි එකපදත්තමෙකවිභත්තිත්තඤ්චාති.

其复合有二种：语形复合(saddasamasana)与语义复合(atthasamasana)。在省略复合词(luttasamāsa)中，此二者皆可圆满获得。但在非省略复合词(aluttasamāsa)中，由于没有格尾的省略，故只有语义复合；不过，由于其亦趋向于成为一个单词，故二者实则皆可获得。复合词确实有两种作用：一是成为一个单词，二是拥有一个格尾。

යුත්තො අත්ථො යුත්තත්තො, අථ වා යුත්තො සඞ්ගතො, සම්බන්ධො වා අත්ථො යස්ස සොයං යුත්තත්ථො, එතෙන සඞ්ගතත්ථෙන යුත්තත්ථවචනෙන භින්නත්ථානං එකත්ථීභාවො සමාසලක්ඛණන්ති වුත්තං හොති. එත්ථ ච ‘‘නාමාන’’න්ති වචනෙන ‘‘දෙවදත්තො පචතී’’තිආදීසු ආඛ්‍යාතෙන සමාසො න හොතීති දස්සෙති. සම්බන්ධත්ථෙන පන යුත්තත්ථග්ගහණෙන ‘‘භටො රඤ්ඤො පුත්තො දෙවදත්තස්සා’’තිආදීසු අඤ්ඤමඤ්ඤානපෙක්ඛෙසු, ‘‘දෙවදත්තස්ස කණ්හා දන්තා’’තිආදීසු ච අඤ්ඤසාපෙක්ඛෙසු [Pg.179] අයුත්තත්ථතාය සමාසො න හොතීති දීපෙති.

“意义相应”(yuttattho)即“相应的意义”(yutto attho)；或者说，“相应”(yutto)即“关联”(saṅgato)，或其意义相关联者，即是“意义相应”。通过这个具有“关联”之义的“意义相应”一词，表明了复合词的特征即是“不同意义的统一”。此处，通过“诸名词”一词表明，在“提婆达多(Devadatta)在烹煮”等例子中，名词不能与动词(ākhyāta)构成复合词。再者，通过将“意义相应”理解为“关联义”，阐明了在“国王的士兵，提婆达多的儿子”等相互无关联的例子中，以及在“提婆达多的黑牙齿”等有待于他者的例子中，由于意义不相应，故不能构成复合词。

‘‘අත්ථවසා විභත්තිවිපරිණාමො’’ති විපරිණාමෙන ‘‘යුත්තත්ථාන’’න්ති වත්තතෙ.

根据“格随义转”(Atthavasā vibhattivipariṇāmo)的原则，（前文的 yuttattho）转变为“yuttatthānaṃ”（诸意义相应者）。

332. තෙසං විභත්තියො ලොපා ච.

332. 彼等之格尾应被省略。

ඉධ පදන්තරෙන වා තද්ධිතප්පච්චයෙහි වා ආයාදිප්පච්චයෙහි වා එකත්ථීභූතා යුත්තත්ථා නාම, තෙන ‘‘තෙසං යුත්තත්ථානං සමාසානං, තද්ධිතායාදිප්පච්චයන්තානඤ්ච විභත්තියො ලොපනීයා හොන්තී’’ති අත්ථො. සමාසග්ගහණාධිකාරෙ පන සති තෙසංගහණෙන වා තද්ධිතායාදිප්පච්චයන්ත විභත්තිලොපො. චග්ගහණං ‘‘පභඞ්කරො’’තිආදීසු ලොපනිවත්තනත්ථං.

于此，凡通过与其他词、或与派生词缀(taddhita)、或与“āya”等词缀结合而意义统一者，即名为“意义相应”(yuttattha)。因此，其义为：“彼等意义相应者——即复合词，以及以派生词缀和‘āya’等词缀结尾的词——其格尾应被省略。”然而，在复合词的章节中，正是通过“彼等”(tesaṃ)一词的涵盖，才使得以派生词缀和‘āya’等词缀结尾的词的格尾也被省略。“ca”(和)字的加入，是为了在“pabhaṅkaro”等词中防止省略。

විපරිණාමෙන ‘‘ලුත්තාසු, විභත්තීසූ’’ති වත්තතෙ, යුත්තත්ථග්ගහණඤ්ච.

通过格的转变，（前文的术语）转为“luttāsu vibhattīsu”（当格尾被省略时）而延续下来；“yuttattha”（意义相应）一词也同样延续下来。

333. පකති චස්ස සරන්තස්ස.

333. 以元音结尾者，应恢复其原形。

ලුත්තාසු විභත්තීසු සරන්තස්ස අස්ස යුත්තත්ථභූතස්ස තිවිධස්සපි ලිඞ්ගස්ස පකතිභාවො හොති. චසද්දෙන කිංසමුදය ඉදප්පච්චයතාදීසු නිග්ගහීතන්තස්සපි. නිමිත්තාභාවෙ නෙමිත්තකාභාවස්ස ඉධ අනිච්ඡිතත්තා අයමතිදෙසො.

当格尾被省略时，此以元音结尾、已成“意义相应”、且通于三性的词，即恢复其原形。通过“ca”字，在“kiṃsamudaya”、“idappaccayatā”等词中，以鼻音(niggahīta)结尾者亦然。由于此处不适用“因无则果无”的原则，故此为转指(atideso)。

සකත්ථවිරහෙනිධ සමාසස්ස ච ලිඞ්ගභාවාභාවා විභත්තුප්පත්තියමසම්පත්තායං නාමබ්‍යපදෙසාතිදෙසමාහ.

在此，由于自身无义，以及复合词的性之有无，在格的生成不完备时，（经文）宣说了名词称谓的类推适用。

334. තද්ධිතසමාසකිතකා නාමංවා’තවෙතුනාදීසු ච.

334. 派生词、复合词、动名词，除`tave`、`tuna`等外，亦是名词。

තද්ධිතන්තා[Pg.180], කිතන්තා, සමාසා ච නාමමිව දට්ඨබ්බා තවෙතුන ත්වාන ත්වාදිප්පච්චයන්තෙ වජ්ජෙත්වා. චග්ගහණං කිච්චප්පච්චයආඊඉනීඉත්ථිප්පච්චයන්තාදිස්සපි නාමබ්‍යපදෙසත්ථං. ඉධ සමාසග්ගහණං අත්ථවතං සමුදායානං නාමබ්‍යපදෙසො සමාසස්සෙවාති නියමත්ථන්ති අපරෙ.

以派生词缀结尾的词、以动名词词缀结尾的词以及复合词，应被视为名词，除了以`tave`、`tuna`、`tvāna`、`tvā`等词缀结尾的词。“ca”的包含，是为了使以`kicca`词缀、`ā`、`ī`、`inī`等阴性词缀结尾的词也获得名词称谓。在此，一些人认为，包含“复合词”是为了限定，即：有意义的词组，其名词称谓仅适用于复合词。

‘‘අබ්‍යයීභාවො’’ති වත්තතෙ.

“不变复合词”(Abyayībhāvo)的标题延续。

335. සො නපුංසකලිඞ්ගො.

335. 它是中性。

සො අබ්‍යයීභාවසමාසො නපුංසකලිඞ්ගොව දට්ඨබ්බොති නපුංසකලිඞ්ගත්තං. එත්ථ හි සතිපි ලිඞ්ගාතිදෙසෙ ‘‘අධිපඤ්ඤ’’න්තිආදීසු ‘‘අධිඤාණං’’න්තිආදි රූපප්පසඞ්ගො න හොති සද්දන්තරත්තා, ‘‘තිපඤ්ඤ’’න්තිආදීසු වියාති දට්ඨබ්බං, න චායං අතිදෙසො, සුත්තෙ අතිදෙසලිඞ්ගස්ස ඉවසද්දස්ස අදස්සනතො. පුරෙ විය ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති.

该不变复合词应被视为中性，故为中性。在此，即使有性的类推适用，在“adhipañña”等词中，也不会有形成“adhiñāṇaṃ”等形式的可能，因为它们是不同的词，应视同“tipañña”等词。而且这并非类推适用，因为在经文中未见表示类推适用的“iva”一词。格(syādi)的生成一如先前。

‘‘ක්වචී’’ති වත්තතෙ.

“有时”(kvaci)的标题延续。

336. අං විභත්තීනමකාරන්තා අබ්‍යයීභාවා.

336. 从以`a`结尾的不变复合词，（其后）诸格（转成）`aṃ`。

තස්මා අකාරන්තා අබ්‍යයීභාවා පරාසං විභත්තීනං ක්වචි අං හොති, සෙසං නෙය්‍යං.

因此，对于以`a`结尾的不变复合词，其后的格有时变为`aṃ`，其余应类推而知。

තං උපනගරං, නගරස්ස සමීපං තිට්ඨතීති අත්ථො. තානි උපනගරං, ආලපනෙපෙවං, තං උපනගරං පස්ස, තානි උපනගරං.

（例如）`upanagaraṃ`（城郊），意思是“靠近城市而住”。（单数：）`taṃ upanagaraṃ`。（复数：）`tāni upanagaraṃ`。在呼格中也是如此。（例如）看那城郊（`taṃ upanagaraṃ passa`），（看）那些城郊（`tāni upanagaraṃ`）。

න පඤ්චම්‍යායමම්භාවො, ක්වචීති අධිකාරතො;

තතියාසත්තමීඡට්ඨී-නන්තු හොති විකප්පතො.

第五格中没有`aṃ`的形态，这是由于“有时”这条规则的统辖；但在第三、第七和第六格中，则是可选的。

තෙන උපනගරං කතං, උපනගරෙන වා, තෙහි උපනගරං, උපනගරෙහි වා, තස්ස උපනගරං දෙහි, තෙසං උපනගරං, උපනගරා ආනය, උපනගරම්හා උපනගරස්මා, උපනගරෙහි, උපනගරං සන්තකං, උපනගරස්ස වා, තෙසං උපනගරං, උපනගරානං වා[Pg.181], උපනගරං නිධෙහි, උපනගරම්හි උපනගරස්මිං, උපනගරං උපනගරෙසු වා. එවං උපකුම්භං.

（第三格：）`tena upanagaraṃ kataṃ`（由他造作了城郊），或用`upanagarena`；（复数）`tehi upanagaraṃ`，或`upanagarehi`。（第四格：）`tassa upanagaraṃ dehi`（给他城郊）；（复数）`tesaṃ upanagaraṃ`。（第五格：）`upanagarā ānaya`（从城郊带来），或`upanagaramhā`，`upanagarasmā`；（复数）`upanagarehi`。（第六格：）`upanagaraṃ santakaṃ`（城郊的财物），或`upanagarassa`；（复数）`tesaṃ upanagaraṃ`，或`upanagarānaṃ`。（第七格：）`upanagaraṃ nidhehi`（放置在城郊），或`upanagaramhi`，`upanagarasmiṃ`；（复数）`upanagaraṃ`，或`upanagaresu`。`upakumbhaṃ`一词也与此类似。

අභාවෙ – දරථානං අභාවො නිද්දරථං, නිම්මසකං.

在“无”义中：`darathānaṃ abhāvo`（无忧愁）即`niddarathaṃ`；`nimmasakaṃ`（无摩沙迦(māsaka)）。

පච්ඡාඅත්ථෙ – රථස්ස පච්ඡා අනුරථං, අනුවාතං.

在“之后”义中：`rathassa pacchā`（车之后）即`anurathaṃ`；`anuvātaṃ`（顺风）。

යොග්ගතායං – යථාසරූපං, අනුරූපං, රූපයොග්ගන්ති අත්ථො.

在“适宜”义中：`yathāsarūpaṃ`（如其形相），`anurūpaṃ`（相应），其意是“适合形相”。

විච්ඡායං – අත්තානමත්තානං පති පච්චත්තං, අද්ධමාසං අද්ධමාසං අනු අන්වද්ධමාසං.

在“遍及”或“逐一”义中：`attānamattānaṃ pati`（各自）即`paccattaṃ`；`addhamāsaṃ addhamāsaṃ anu`（每半个月）即`anvaddhamāsaṃ`。

අනුපුබ්බියං – ජෙට්ඨානං අනුපුබ්බො අනුජෙට්ඨං.

在“次第”义中：`jeṭṭhānaṃ anupubbo`（依年长者次第）即`anujeṭṭhaṃ`。

පටිලොමෙ – සොතස්ස පටිලොමං පටිසොතං, පටිපථං, පතිවාතං, අත්තානං අධිකිච්ච පවත්තා අජ්ඣත්තං.

在“逆向”义中：`sotassa paṭilomaṃ`（逆流）即`paṭisotaṃ`；`paṭipathaṃ`（逆路）；`pativātaṃ`（逆风）；`attānaṃ adhikicca pavattā`（关于自身而发生）即`ajjhattaṃ`（内在）。

පරියාදාභිවිධීසු ආපාණකොටියා ආපාණකොටිකං, ‘‘ක්වචි සමාසන්තගතානමකාරන්තො’’ති කප්පච්චයො, ආකුමාරෙහි යසො කච්චායනස්ස ආකුමාරං.

在“遍及”和“包含”义中：`āpāṇakoṭiyā`（直至生命终结）即`āpāṇakoṭikaṃ`，这是根据“`kvaci samāsantagatānamakāranto`”的规则加上的`ka`词缀。`ākumārehi yaso kaccāyanassa`（迦旃延(Kaccāyana)的名声从童年起）即`ākumāraṃ`。

සමිද්ධියං – භික්ඛාය සමිද්ධීති අත්ථෙ සමාසෙව නපුංසකලිඞ්ගත්තෙ ච කතෙ –

在“丰盛”义中：在“乞食的丰盛”(`bhikkhāya samiddhi`)之义中，当构成复合词并转为中性时——

‘‘සමාසස්ස, අන්තො’’ති ච වත්තතෙ.

“复合词的结尾”(samāsassa, anto)的标题也延续。

337. සරො රස්සො නපුංසකෙ.

337. 在中性中，元音变短。

නපුංසකෙ වත්තමානස්ස සමාසස්ස අන්තො සරො රස්සො හොති. එත්ථ ච අබ්‍යයීභාවග්ගහණං නානුවත්තෙතබ්බං, තෙන දිගුද්වන්දබහුබ්බීහීසුපි නපුංසකෙ වත්තමානස්ස සමාසන්තස්සරස්ස රස්සත්තං සිද්ධං හොති. ‘‘අං විභත්තීන’’මිච්චාදිනා අමාදෙසො, සුභික්ඛං. ගඞ්ගාය සමීපෙ වත්තතීති උපගඞ්ගං, මණිකාය සමීපං උපමණිකං.

属于中性的复合词，其末尾元音变短。在此，不应再沿用“不变复合词”的标题，因此在数集复合词(digu)、并列复合词(dvanda)和所有复合词(bahubbīhi)中，当中性复合词的末尾元音为长音时，其短音化也成立。通过“格变为`aṃ`”等规则，（格）被替换为`aṃ`，例如`subhikkhaṃ`（丰收）。在恒河(Gaṅgā)附近，即`upagaṅgaṃ`；在宝珠附近，即`upamaṇikaṃ`。

ඉත්ථීසු [Pg.182] අමිකිච්චාති අත්ථෙ සමාසනපුංසකරස්සත්තාදීසු කතෙසු –

在“关于女性”(`itthīsu adhikicca`)之义中，当完成复合、转为中性、元音短化等（操作）后——

‘‘අබ්‍යයීභාවා, විභත්තීන’’න්ති ච වත්තතෙ.

“从不变复合词，（其后）诸格”(Abyayībhāvā, vibhattīnaṃ)的标题也延续。

338. අඤ්ඤස්මා ලොපො ච.

338. 并且，从其他（非`a`结尾的复合词之后，其格）也省略。

අකාරන්තතො අඤ්ඤස්මා අබ්‍යයීභාවසමාසා පරාසං විභත්තීනං ලොපො ච හොති. අධිත්ති, ඉත්ථීසු අධිකිච්ච කථා පවත්තතීති අත්ථො. අධිත්ථි පස්ස, අධිත්ථි කතං ඉච්චාදි, එවං අධිකුමාරි, වධුයා සමීපං උපවධු, ගුන්නං සමීපං උපගු, ඔකාරස්ස රස්සත්තං උකාරො. එවං උපසග්ගපුබ්බකො.

从非`a`音结尾的不变复合词之后，其格也省略。例如`adhitti`，意思是“关于女性的谈论发生”。（又如）`adhitthi passa`（看`adhitthi`），`adhitthi kataṃ`（`adhitthi`被做了）等等。`adhikumāri`也与此类似。`vadhuyā samīpaṃ`（靠近新妇）即`upavadhu`；`gunnaṃ samīpaṃ`（靠近牛群）即`upagu`，此处`o`音短化为`u`音。以接头词(upasagga)在前的（复合词）也与此类似。

නිපාතපුබ්බකො යථා – වුඩ්ඪානං පටිපාටි, යෙ යෙ වුඩ්ඪා වා යථාවුඩ්ඪං, පදත්ථානතික්කමෙ – යථාක්කමං, යථාසත්ති, යථාබලං කරොති, බලමනතික්කමිත්වා කරොතීති අත්ථො. ජීවස්ස යත්තකො පරිච්ඡෙදො යාවජීවං, යාවතායුකං, කප්පච්චයො. යත්තකෙන අත්ථො යාවදත්ථං, පබ්බතස්ස පරභාගො තිරොපබ්බතං, තිරොපාකාරං, තිරොකුට්ටං, පාසාදස්ස අන්තො අන්තොපාසාදං, අන්තොනගරං, අන්තොවස්සං, නගරස්ස බහි බහිනගරං, පාසාදස්ස උපරි උපරිපාසාදං, උපරිමඤ්චං, මඤ්චස්ස හෙට්ඨා හෙට්ඨාමඤ්චං, හෙට්ඨාපාසාදං, භත්තස්ස පුරෙ පුරෙභත්තං, එවං පච්ඡාභත්තං.

不变词前置的例子，例如：`vuḍḍhānaṃ paṭipāṭi, ye ye vuḍḍhā vā`（长老们的次第，或凡是长老）即`yathāvuḍḍhaṃ`。在“不超越”义中——`yathākkamaṃ`（依次第），`yathāsatti`（随顺能力），`yathābalaṃ karoti`（量力而行），其意是“不超越能力而行”(`balam anatikkamitvā karoti`)。`Jīvassa yattako paricchedo`（生命的限定）即`yāvajīvaṃ`（尽形寿），`yāvatāyukaṃ`（尽寿命），这是`ka`词缀的用法。`Yattakena attho`（所需之量）即`yāvadatthaṃ`（足够使用）。`pabbatassa parabhāgo`（山的另一边）即`tiropabbataṃ`；`tiropākāraṃ`（墙的另一边）；`tirokuṭṭaṃ`（壁的另一边）。`pāsādassa anto`（楼阁的内部）即`antopāsādaṃ`；`antonagaraṃ`（内城）；`antovassaṃ`（雨季期间）。`nagarassa bahi`（城的外面）即`bahinagaraṃ`。`pāsādassa upari`（楼阁之上）即`uparipāsādaṃ`；`uparimañcaṃ`（上层床）。`mañcassa heṭṭhā`（床的下方）即`heṭṭhāmañcaṃ`；`heṭṭhāpāsādaṃ`（下层楼）。`bhattassa pure`（饭前）即`purebhattaṃ`；`pacchābhattaṃ`（饭后）也如此。

සාකල්ලත්ථෙ – සහ මක්ඛිකාය සමක්ඛිකං භුඤ්ජති, න කිඤ්චි පරිවජ්ජෙතීති අත්ථො. ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා සහසද්දස්ස සාදෙසො. ගඞ්ගාය ඔරං ඔරගඞ්ගමිච්චාදි.

在“全部”义中——`saha makkhikāya samakkhikaṃ bhuñjati`，其意是“与苍蝇一起吃，不回避任何东西”。通过“`Tesu vuddhī`”等规则，`saha`词变为`sa`。`Gaṅgāya oraṃ`（恒河的此岸）即`oragaṅgaṃ`，等等。

අබ්‍යයීභාවසමාසො නිට්ඨිතො.

不变复合词终。

කම්මධාරයසමාස

持业复合词

අථ [Pg.183] කම්මධාරයසමාසො වුච්චතෙ.

现在讲述持业复合词。

සො ච නවවිධො විසෙසනපුබ්බපදො විසෙසනුත්තරපදො විසෙසනොභයපදො උපමානුත්තරපදො සම්භාවනාපුබ්බපදො අවධාරණපුබ්බපදො නනිපාතපුබ්බපදො කුපුබ්බපදො පාදිපුබ්බපදො චාති.

它有九种：修饰语前置、修饰语后置、修饰语双置、喻词后置、假定词前置、限定词前置、否定词前置、劣义词前置，以及pā-等前缀词前置。

තත්ථ විසෙසනපුබ්බපදො තාව – ‘‘මහන්ත පුරිස’’ඉතීධ උභයත්ථ පඨමෙකවචනං සි, තුල්‍යාධිකරණභාවප්පසිද්ධත්ථං චසද්ද තසද්දප්පයොගො, මහන්තො ච සො පුරිසො චාති විග්ගහෙ –

首先，修饰语前置的例子——在“mahanta purisa”（大人）一词中，两部分都用了第一格单数形式，为了表明同格关系而使用“ca”和“ta”这两个词，分解为“mahanto ca so puriso ca”（大的和那个人）。

ඉතො පරං ‘‘විභාසා රුක්ඛතිණ’’ඉච්චාදිතො ‘‘විභාසා’’ති සමාසවිධානෙ සබ්බත්ථ වත්තතෙ.

从“vibhāsā rukkhatiṇa”（可选树草）等规则开始，“vibhāsā”（可选）一词在所有复合词构成规则中都适用。

339. ද්විපදෙ තුල්‍යාධිකරණෙ කම්මධාරයො.

339. 两个同格的词构成持业复合词。

ද්වෙ පදානි නාමිකානි තුල්‍යාධිකරණානි අඤ්ඤමඤ්ඤෙන සහ විභාසා සමස්‍යන්තෙ, තස්මිං ද්විපදෙ තුල්‍යාධිකරණෙ සති සො සමාසො කම්මධාරයසඤ්ඤො ච හොති.

两个名词性词语，具有相同格位，彼此之间可以选择性地组合。当这两个词具有相同格位时，这种复合词就被称为持业复合词。

ද්වෙ පදානි ද්විපදං, තුල්‍යං සමානං අධිකරණං අත්ථො යස්ස පදද්වයස්ස තං තුල්‍යාධිකරණං, තස්මිං ද්විපදෙ තුල්‍යාධිකරණෙ. භින්නප්පවත්තිනිමිත්තානං ද්වින්නං පදානං විසෙසනවිසෙසිතබ්බභාවෙන එකස්මිං අත්ථෙ පවත්ති තුල්‍යාධිකරණතා. කම්මමිව ද්වයං ධාරයතීති කම්මධාරයො. යථා හි කම්මං ක්‍රියඤ්ච පයොජනඤ්ච ද්වයං ධාරයති, කම්මෙ සති ක්‍රියාය, පයොජනස්ස ච සම්භවතො, තථා අයං සමාසො එකස්ස අත්ථස්ස ද්වෙ නාමානි ධාරයති, තස්මිං සමාසෙ සති එකත්ථජොතකස්ස නාමද්වයස්ස සම්භවතො.

“Dve padāni”（两个词）即“dvipadaṃ”（双词）。一对词，其格位相同，即是“tulyādhikaraṇaṃ”（同格）。在这样的同格双词中，具有不同指称缘由的两个词，通过修饰语和被修饰语的关系，在一个意义上发生作用，这就是同格性（tulyādhikaraṇatā）。如同业持有两种事物，故称“kammadhārayo”（持业复合词）。正如业（kamma）能持有行为和目的两种事物，因为有业，就会有行为和目的；这个复合词也是这样，它为一个事物持有两个名称，因为有这个复合词，就会产生两个名称来指同一个事物。

පුරෙ [Pg.184] විය සමාසසඤ්ඤාවිභත්තිලොපපකතිභාවා, සමාසෙනෙව තුල්‍යාධිකරණභාවස්ස වුත්තත්තා ‘‘වුත්තත්ථානමප්පයොගො’’ති චසද්ද තසද්දානමප්පයොගො.

如同之前，有复合词的命名、格尾的省略、以及词干的保持。由于复合词本身已表达了同格关系，因此根据“已表达之义不再使用”的原则，“ca”和“ta”等词不再使用。

340. මහතං මහා තුල්‍යාධිකරණෙ පදෙ.

340. 当后接同格词时，“mahant”变为“mahā”。

මහන්ත සද්දස්ස මහා හොති තුල්‍යාධිකරණෙ උත්තරපදෙ පරෙ. මහතන්ති බහුවචනග්ගහණෙන ක්වචි මහආදෙසො ච, එත්ථ ච විසෙසනස්ස පුබ්බනිපාතො විසෙසනභූතස්ස පුබ්බපදස්ස මහාදෙසවිධානතොව විඤ්ඤායති.

当“mahant”词后面跟着同格的后置词时，它变为“mahā”。因为（规则中）使用了复数形式（mahataṃ），所以有时也作“maha”的替换。并且，这里修饰语前置，这是因为规定了作为修饰语的前置词要变为“mahā”的缘故，由此可知。

‘‘කම්මධාරයො, දිගූ’’ති ච වත්තතෙ.

“Kammadhārayo, digū”（持业复合词，二数复合词）也适用。

341. උභෙ තප්පුරිසා.

341. 两者都是依士复合词。

උභෙ කම්මධාරයදිගුසමාසා තප්පුරිසසඤ්ඤා හොන්ති.

持业复合词和二数复合词两者，都被称为依士复合词。

තස්ස පුරිසො තප්පුරිසො, තප්පුරිසසදිසත්තා අයම්පි සමාසො අන්වත්ථසඤ්ඤාය තප්පුරිසොති වුත්තො. යථා හි තප්පුරිසසද්දො ගුණමතිවත්තො, තථා අයං සමාසොපි. උත්තරපදත්ථප්පධානො හි තප්පුරිසොති. තතො නාමබ්‍යපදෙසො ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති. අයං පන තප්පුරිසො අභිධෙය්‍යවචනො, පරලිඞ්ගො ච.

“Tassa puriso”（他的仆人）即“tappuriso”（依士）。因为与“tappurisa”相似，这种复合词也因其符合意义的名称而被叫做“tappurisa”（依士复合词）。正如在“tappurisa”一词中，意义偏重于后一部分，这种复合词也是如此。因为依士复合词是以其后置词的意义为主的。因此，（复合词的）名称指称和格尾等都（由后置词决定）。此外，这种依士复合词的性由其所指决定，也随从后置词的性。

මහාපුරිසො, මහාපුරිසා ඉච්චාදි පුරිසසද්දසමං, එවං මහාවීරො, මහාමුනි, මහන්තඤ්ච තං බලඤ්චාති මහාබලං, මහබ්භයං, මහආදෙසො. සන්තො ච සො පුරිසො චාති සප්පුරිසො, ‘‘සන්තසද්දස්ස සො භෙ බො චන්තෙ’’ති එත්ථ චසද්දෙන සන්තසද්දස්ස සමාසෙ අභකාරෙපි සාදෙසො, තථා පුබ්බපුරිසො, පරපුරිසො, පඨමපුරිසො, මජ්ඣිමපුරිසො, උත්තමපුරිසො, දන්තපුරිසො, පරමපුරිසො, වීරපුරිසො, සෙතහත්ථී, කණ්හසප්පො, නීලුප්පලං, ලොහිතචන්දනං.

大士、诸大士等，与“purisa”一词的变化相同。同样地，大雄、大仙；大的力量，即大力；大怖畏，（此为）maha的替换。他是贤善的人，所以是善人。在“santasaddassa so bhe bo cante”这条规则中，由于其中的“ca”字，即使在复合词中没有“a”音，“santa”也会被替换为“sa”。同样地，有前人、他人、初人、中人、上人、调伏之人、最上之人、勇士、白象、黑蛇、青莲、赤旃檀。

ක්වචි [Pg.185] විභාසාධිකාරතො න භවති, යථා – පුණ්ණො මන්තානිපුත්තො, චිත්තො ගහපති, සක්කො දෙවරාජාති.

有时因为可选规则而不发生（复合），例如：富楼那·满慈子（Puṇṇo Mantāniputto）、质多居士（Citto gahapati）、天帝释（Sakko devarājā）。

පුමා ච සො කොකිලො චාති අත්ථෙ සමාසෙ කතෙ –

在“他是雄杜鹃”的意义上，形成复合词时——

‘‘ලොප’’න්ති වත්තතෙ.

“省略”的规则适用。

342. පුමස්ස ලිඞ්ගාදීසු සමාසෙසු.

342. 对于“puma”一词，当其在复合词中后接“liṅga”等词时。

පුමඉච්චෙතස්ස අන්තො අකාරො ලොපමාපජ්ජතෙ ලිඞ්ගාදීසු පරපදෙසු සමාසෙසු, ‘‘අංමො නිග්ගහීතං ඣලපෙහී’’ති මකාරස්ස නිග්ගහීතං. පුඞ්කොකිලො. එවං පුන්නාගො.

“puma”这个词的末尾“a”音，在复合词中当后接“liṅga”等词时，会被省略。根据“aṃmo niggahītaṃ jhalapehī”这条规则，“m”音变为鼻音符（ṃ）。例如：puṅkokilo（雄杜鹃）。同样地，有punnāgo（雄龙象）。

ඛත්තියා ච සා කඤ්ඤා චාති විග්ගය්හ සමාසෙ කතෙ –

分解为“她是刹帝利女，也是少女”，形成复合词时——

‘‘තුල්‍යාධිකරණෙ, පදෙ, ඉත්ථියං භාසිතපුමිත්ථී පුමාව චෙ’’ති ච වත්තතෙ.

“在同格词中，如果一个有对应阳性形式的阴性词……”这条规则也适用。

343. කම්මධාරයසඤ්ඤෙ ච.

343. 在持业复合词的名称中也适用。

කම්මධාරයසඤ්ඤෙ ච සමාසෙ ඉත්ථියං වත්තමානෙ තුල්‍යාධිකරණෙ උත්තරපදෙ පරෙ පුබ්බභූතො ඉත්ථිවාචකො සද්දො පුබ්බෙ භාසිතපුමා චෙ, සො පුමා ඉව දට්ඨබ්බොති පුබ්බපදෙ ඉත්ථිප්පච්චයස්ස නිවත්ති හොති.

在持业复合词中，当后接同格的阴性后置词时，如果前置的阴性词曾有对应的阳性形式，它应被视为阳性词，因此前置词中的阴性词缀会消失。

ඛත්තියකඤ්ඤා, ඛත්තියකඤ්ඤායො ඉච්චාදි. එවං රත්තලතා, දුතියභික්ඛා, බ්‍රාහ්මණී ච සා දාරිකා චාති බ්‍රාහ්මණදාරිකා, නාගමාණවිකා.

刹帝利少女，诸刹帝利少女等。同样地，赤藤、第二次托钵；婆罗门女和那位少女，即婆罗门少女；龙族少女。

පුබ්බපදස්සෙවායං පුම්භාවාතිදෙසො, තෙන ‘‘ඛත්තියකුමාරී කුමාරසමණී තරුණබ්‍රාහ්මණී’’තිආදීසු උත්තරපදෙසු ඉත්ථිප්පච්චයස්ස න නිවත්ති හොති.

这是对前置词的阳性化转指，因此在“刹帝利童女（khattiyakumārī）、少年沙弥尼（kumārasamaṇī）、年轻婆罗门女（taruṇabrāhmaṇī）”等词语的后置词中，阴性词缀不会消失。

ඉත්ථියමිච්චෙව [Pg.186] කිං? කුමාරීරතනං, සමණීපදුමං.

为何只说“在阴性词中”？（例如）童女之宝，沙弥尼之莲。

භාසිතපුමාති කිං? ගඞ්ගානදී, තණ්හානදී, පථවීධාතු. ‘‘නන්දාපොක්ඛරණී, නන්දාදෙවී’’තිආදීසු පන සඤ්ඤාසද්දත්තා න හොති.

为何说“曾有对应的阳性形式”？（例如）恒河、爱河、地界。然而，在“难陀莲池”、“难陀天女”等词中，因为是专有名词，所以不适用。

තථා පුරත්ථිමො ච සො කායො චාති පුරත්ථිමකායො, එත්ථ ච කායෙකදෙසො කායසද්දො. එවං පච්ඡිමකායො, හෙට්ඨිමකායො, උපරිමකායො, සබ්බකායො, පුරාණවිහාරො, නවාවාසො, කතරනිකායො, කතමනිකායො, හෙතුප්පච්චයො, අබහුලං බහුලං කතන්ති බහුලීකතං, ජීවිතප්පධානං නවකං ජීවිතනවකං ඉච්චාදි.

同样地，东方之身，即东方身；此处“kāya”一词指身体的一部分。同样地，西方身、下方身、上方身、全身、旧寺院、新住所、哪个部派、哪个部派、因缘；不常做而使之常做，即“bahulīkataṃ”；以生命为主的九法，即生命九法等等。

විසෙසනුත්තරපදෙ ජිනවචනානුපරොධතො ථෙරාචරියපණ්ඩිතාදි විසෙසනං පරඤ්ච භවති. යථා – සාරිපුත්තො ච සො ථෙරො චාති සාරිපුත්තත්ථෙරො. එවං මහාමොග්ගල්ලානත්ථෙරො, මහාකස්සපත්ථෙරො, බුද්ධඝොසාචරියො, ධම්මපාලාචරියො, ආචරියගුත්තිලොති වා, මහොසධො ච සො පණ්ඩිතො චාති මහොසධපණ්ඩිතො. එවං විධුරපණ්ඩිතො, වත්ථුවිසෙසො.

在修饰语后置的复合词中，不违背佛陀教言，长老、阿阇梨、智者等修饰语可以放在后面。例如：舍利弗，而且是长老，即是舍利弗长老。同样地，大目犍连长老、大迦叶长老、觉音阿阇梨、法护阿阇梨，或古提拉阿阇梨；大药(Mahosadha)，而且是智者，即是大药智者。同样地，毗杜罗智者(Vidhurapaṇḍito)，特殊之事。

විසෙසනොභයපදො යථා – සීතඤ්ච තං උණ්හඤ්චාති සීතුණ්හං, සිනිද්ධො ච සො උණ්හො චාති සිනිද්ධුණ්හො, මාසො. ඛඤ්ජො ච සො ඛුජ්ජො චාති ඛඤ්ජඛුජ්ජො. එවං අන්ධබධිරො, කතාකතං, ඡිද්දාවඡිද්දං, උච්චාවචං, ඡින්නභින්නං, සිත්තසම්මට්ඨං, ගතපච්චාගතං.

两个成员都是修饰语的复合词，例如：冷和热，即冷热；滑而热，即滑热；月。跛脚和驼背，即跛驼。同样地，盲聋、已作未作、有孔无孔、高低、破碎断裂、洒扫、去来。

උපමානුත්තරපදෙ අභිධානානුරොධතො උපමානභූතං විසෙසනං පරං භවති. යථා – සීහො විය සීහො, මුනි ච සො සීහො චාති මුනිසීහො. එවං මුනිවසභො, මුනිපුඞ්ගවො, බුද්ධනාගො, බුද්ධාදිච්චො, රංසි විය රංසි, සද්ධම්මො ච [Pg.187] සො රංසි චාති සද්ධම්මරංසි. එවං විනයසාගරො, පුණ්ඩරීකමිව පුණ්ඩරීකො, සමණො ච සො පුණ්ඩරීකො චාති සමණපුණ්ඩරීකො, සමණපදුමො. චන්දො විය චන්දො, මුඛඤ්ච තං චන්දො චාති මුඛචන්දො. එවං මුඛපදුමං ඉච්චාදි.

在喻词后置的复合词中，为符合语用，作为喻体的修饰语放在后面。例如：如狮子般的狮子；牟尼亦是狮子，即牟尼狮子。同样地，牟尼牛王、牟尼最胜者、佛陀龙象、佛陀太阳；如光芒般的光芒；正法亦是光芒，即正法光芒。同样地，律海；如白莲般的白莲；沙门亦是白莲，即沙门白莲、沙门莲花。如月亮般的月亮；脸亦是月亮，即面月。同样地，面莲花等。

සම්භාවනාපුබ්බපදො යථා – ධම්මො ඉති බුද්ධි ධම්මබුද්ධි. එවං ධම්මසඤ්ඤා, ධම්මසඞ්ඛාතො, ධම්මසම්මතො, පාණසඤ්ඤිතා, අසුභසඤ්ඤා, අනිච්චසඤ්ඤා, අනත්තසඤ්ඤා, ධාතුසඤ්ඤා, ධීතුසඤ්ඤා, අත්තසඤ්ඤා, අත්ථිසඤ්ඤා, අත්තදිට්ඨි ඉච්චාදි.

前置词为假定词的例子，如：“是法”之认知，即“法认知”。同样地，法想、名为法、公认为法、有情想、不净想、无常想、无我想、界想、女儿想、我想、有想、我见等。

අවධාරණපුබ්බපදො යථා – ගුණො එව ධනං ගුණධනං. එවං සද්ධාධනං, සීලධනං, පඤ්ඤාධනං, චක්ඛු එව ඉන්ද්‍රියං චක්ඛුන්ද්‍රියං. එවං චක්ඛායතනං, චක්ඛුධාතු, චක්ඛුද්වාරං, රූපාරම්මණමිච්චාදි.

前置词为限定词的例子，如：“德即是财富”，即“德财富”。同样地，信财富、戒财富、慧财富；“眼即是根”，即“眼根”。同样地，眼处、眼界、眼门、色所缘等。

නනිපාතපුබ්බපදො යථා – න බ්‍රාහ්මණොති අත්ථෙ කම්මධාරයසමාසෙ, විභත්තිලොපාදිම්හි ච කතෙ –

前置词为否定小品词“na”的例子，如：在“非婆罗门”的意义上，于持业复合词中，当格位等被省略时——

‘‘උභෙ තප්පුරිසා’’ති තප්පුරිසසඤ්ඤා.

（根据）“两者皆依主释”之规则，（得）依主释之名。

344. අත්තං නස්ස තප්පුරිසෙ.

344. 在依主释复合词中，“na”变为“a”。

නස්ස නිපාතපදස්ස තප්පුරිසෙ උත්තරපදෙ පරෙ සබ්බස්සෙව අත්තං හොති. තප්පුරිසෙකදෙසත්තා තප්පුරිසො, අබ්‍රාහ්මණො.

当小品词“na”在依主释复合词中，且后接后分词时，它完全变为“a”。因为它（指此复合词）是依主释复合词的一种，所以称为依主释复合词，例如：abrāhmaṇo（非婆罗门）。

න නිසෙධො සතො යුත්තො,දෙසාදිනියමං විනා;

අසතො චාඵලො තස්මා,කථමබ්‍රාහ්මණොති චෙ?

对存在者的否定，若无地点等限定，则不合理；对不存在者的否定，则属徒劳。因此，若问：如何有“非婆罗门”？

නිසෙධත්ථානුවාදෙන, පටිසෙධවිධි ක්වචි;

පරස්ස මිච්ඡාඤාණත්තා-ඛ්‍යාපනායොපපජ්ජතෙ.

通过重述否定的意义，有时会采用遮止的方法；为揭示他人的错误知见，此法得以成立。

දුවිධො චස්සත්ථො පසජ්ජප්පටිසෙධපරියුදාසවසෙන.

其义有二：即破斥式否定与限制式否定。

තත්ථ [Pg.188] යො ‘‘අසූරියපස්සා රාජදාරා’’තිආදීසු විය උත්තරපදත්ථස්ස සබ්බථා අභාවං දීපෙති, සො පසජ්ජප්පටිසෙධවාචී නාම. යො පන ‘‘අබ්‍රාහ්මණ අමනුස්සා’’තිආදීසු විය උත්තරපදත්ථං පරියුදාසිත්වා තංසදිසෙ වත්ථුම්හි කාරියං පටිපාදයති, සො පරියුදාසවාචී නාම.

其中，如在“不见日光的王族女子”等例子中，完全表示后分词词义不存在的，称为破斥式否定语。而如在“非婆罗门、非人”等例子中，排除后分词词义，而在与其相似的事物上建立其作用的，称为限制式否定语。

වුත්තඤ්ච

并且说道：

‘‘පසජ්ජප්පටිසෙධස්ස, ලක්ඛණං වත්ථුනත්ථිතා;

වත්ථුතො අඤ්ඤත්‍ර වුත්ති, පරියුදාසලක්ඛණ’’න්ති.

“破斥式否定的特征，在于事物的非存在；作用于事物之外者，是限制式否定的特征。”

නන්වෙවං සන්තෙපි ‘‘අබ්‍රාහ්මණො’’තිආදීසු කථමුත්තරපදත්ථප්පධානතා සියාති?

即便如此，在“非婆罗门”等词语中，后分词的意义如何能是主要的呢？

වුච්චතෙ – බ්‍රාහ්මණාදිසද්දානං බ්‍රාහ්මණාදිඅත්ථස්සෙව තංසදිසාදිඅත්ථස්සාපි වාචකත්තා, බ්‍රාහ්මණාදිසද්දා හි කෙවලාබ්‍රාහ්මණාදිඅත්ථෙස්වෙව පාකටා, භූසද්දො වියසත්තායං, යදා තෙ පන අඤ්ඤෙන සදිසාදිවාචකෙන නඉති නිපාතෙන යුජ්ජන්ති, තදා තංසදිසතදඤ්ඤතබ්බිරුද්ධතදභාවෙසුපි වත්තන්ති, භූසද්දො විය අන්වභියාදියොගෙ අනුභවනඅභිභවනාදීසු, තස්මා උත්තරපදත්ථජොතකොයෙවෙත්ථ නඉති නිපාතොති න දොසො, තෙන අබ්‍රාහ්මණොති බ්‍රාහ්මණසදිසොති වුත්තං හොති. එවං අමනුස්සො, අස්සමණො.

答曰：因为“婆罗门”等词语，既能表示“婆罗门”等自身的意义，也能表示“与彼相似”等的意义。“婆罗门”等词语，诚然只在“婆罗门”等自身的意义上才显明，就像“bhū”（有）一词在“存在”的意义上一样。然而，当它们与另一个表示“相似”等的词，或与小品词“na”连用时，它们也用于表示“与彼相似”、“与彼不同”、“与彼对立”、“彼之不存在”等意义，就像“bhū”一词与“anu”（随）、“abhi”（胜）等前缀连用时，表示“体验”（anubhavana）、“克服”（abhibhavana）等意义一样。因此，在此处，小品词“na”仅仅是用来阐明后分词的意义，故而没有过失。由此，“非婆罗门”即是说“与婆罗门相似”。同样地，还有“非人”、“非沙门”。

අඤ්ඤත්ථෙ – න බ්‍යාකතා අබ්‍යාකතා, අසංකිලිට්ඨා, අපරියාපන්නා.

在“其他”的意义上，如：非已说（na byākatā）即无记（abyākatā）；不杂染（asaṃkiliṭṭhā）；不遍摄（apariyāpannā）。

විරුද්ධත්ථෙ – න කුසලා අකුසලා, කුසලපටිපක්ඛාති අත්ථො. එවං අලොභො, අමිත්තො.

在“对立”的意义上，如：非善（na kusalā）即不善（akusalā），意思是善的对立面。同样地，无贪（alobho）、非友（amitto）。

පසජ්ජප්පටිසෙධෙ – න කත්වා අකත්වා, අකාතුන පුඤ්ඤං අකරොන්තො.

在“破斥式否定”的意义上，如：不作（na katvā）即未作（akatvā）；不造福者（puññaṃ akaronto）。

‘‘නස්ස, තප්පුරිසෙ’’ති ච වත්තතෙ.

并且（前述规则）“于依主释复合词中，‘na’（的变化）”亦适用（于此）。

345. සරෙ [Pg.189] අන.

345. 当后接元音时，（“na”）变为“an”。

නඉච්චෙතස්ස පදස්ස තප්පුරිසෙ උත්තරපදෙ අන හොති සරෙ පරෙ.

在依主释复合词中，当后分词以元音开头时，“na”一词变为“an”。

න අස්සො අනස්සො, න අරියො අනරියො. එවං අනිස්සරො, අනිට්ඨො, අනුපවාදො, න ආදාය අනාදාය, අනොලොකෙත්වා ඉච්චාදි.

非马（na asso）即 anasso，非圣（na ariyo）即 anariyo。同样地，无主（anissaro）、不悦人意（aniṭṭho）、无责难（anupavādo）、不取（anādāya）、不看（anoloketvā）等。

කුපුබ්බපදො යථා – කුච්ඡිතමන්නන්ති නිච්චසමාසත්තා අඤ්ඤපදෙන විග්ගහො, කම්මධාරයසමාසෙ කතෙ –

前置词为“ku”的例子，如：“kucchitam annaṃ”（恶食）。因为是恒常复合词，所以用其他词来解释。当构成持业复合词时——

‘‘තප්පුරිසෙ, සරෙ’’ති ච වත්තතෙ.

并且（前述规则）“于依主释复合词中”和“当后接元音时”亦适用（于此）。

346. කදද කුස්ස.

346. “ku”变为“kad”。

කුඉච්චෙතස්ස නිපාතස්ස තප්පුරිසෙ උත්තරපදෙ කද හොති සරෙ පරෙ. කදන්නං. එවං කදසනං.

在依主释复合词中，当后分词以元音开头时，小品词“ku”变为“kada”。例如：kadannaṃ（恶食）。同样地，还有 kadasanaṃ（恶食）。

සරෙති කිං? කුදාරා, කුපුත්තා, කුදාසා, කුදිට්ඨි.

为何要说“当后接元音时”？（因为当后接辅音时，‘ku’不变。）例如：kudārā（恶妻）、kuputtā（恶子）、kudāsā（恶仆）、kudiṭṭhi（邪见）。

‘‘කුස්සා’’ති වත්තතෙ.

（前述规则中）关于“ku”的部分亦适用（于此）。

347. කාප්පත්ථෙසු ච.

347. 并且在少量义中。

කුඉච්චෙතස්ස අප්පත්ථෙ වත්තමානස්ස කා හොති තප්පුරිසෙ උත්තරපදෙ පරෙ. බහුවචනුච්චාරණතො කුච්ඡිතත්ථෙ ච ක්වචි තප්පුරිසෙ. අප්පකං ලවණං කාලවණං. එවං කාපුප්ඵං, කුච්ඡිතො පුරිසො කාපුරිසො, කුපුරිසො වා.

当小品词“ku”用于表示“少量”义时，在依主释复合词中，当后接后分词时，它变为“kā”。由于（前述规则中）使用了复数（appatthesu），因此有时在依主释复合词中，它也表示“可鄙”义。少量的盐（appakaṃ lavaṇaṃ）即少盐（kālavaṇaṃ）。同样地，有劣花（kāpupphaṃ）；可鄙的人（kucchito puriso）即劣人（kāpuriso），或作恶人（kupuriso）。

පාදිපුබ්බපදො ච නිච්චසමාසොව, පධානං වචනං පාවචනං, භුසං වද්ධං පවද්ධං, සරීරං, සමං, සම්මා වා ආධානං සමාධානං, විවිධා මති විමති, විවිධො කප්පො විකප්පො, විසිට්ඨො වා කප්පො [Pg.190] විකප්පො, අධිකො දෙවො අතිදෙවො. එවං අධිදෙවො, අධිසීලං, සුන්දරො ගන්ධො සුගන්ධො, කුච්ඡිතො ගන්ධො දුග්ගන්ධො, සොභනං කතං සුකතං, අසොභනං කතං දුක්කටං ඉච්චාදි.

以“pa”等为前缀的复合词是恒常复合词，例如：首要的言教（padhānaṃ vacanaṃ）是圣言（pāvacanaṃ），极度增长（bhusaṃ vaddhaṃ）是增长（pavaddhaṃ），平等或正确地安置（samaṃ vā sammā vā ādhānaṃ）是等持（samādhānaṃ），各种想法（vividhā mati）是疑（vimati），各种概念（vividho kappo）或特别的概念（visiṭṭho vā kappo）是分别（vikappo），更高的天神（adhiko devo）是超天（atidevo）。同样地，有增上天（adhidevo）、增上戒（adhisīlaṃ）；美好的气味（sundaro gandho）是芳香（sugandho），难闻的气味（kucchito gandho）是恶臭（duggandho），好的行为（sobhanaṃ kataṃ）是善作（sukataṃ），不好的行为（asobhanaṃ kataṃ）是恶作（dukkaṭaṃ）等等。

යෙ ඉධ අවිහිතලක්ඛණා නාමනිපාතොපසග්ගා, තෙසං ‘‘නාමානං සමාසො’’ති යොගවිභාගෙන සමාසො දට්ඨබ්බො. යථා – අපුනගෙය්‍යා ගාථා, අචන්දමුල්ලොකිකානි මුඛානි, අස්සද්ධභොජී, අලවණභොජීතිආදීසු අයුත්තත්ථත්තා නාඤ්ඤෙන සමාසො.

对于此处未规定其特征的名词、助词和前缀，应通过对“诸名之复合”的规则切分（yogavibhāga）来理解其复合。例如：不再吟唱的偈颂（apunageyyā gāthā）、不仰望月亮的面容（acandamullokikāni mukhāni）、食非信施者（assaddhabhojī）、食无盐者（alavaṇabhojī）等。在这些例子中，由于意义不合，不能通过其他规则复合。

තථා දිට්ඨො පුබ්බන්ති දිට්ඨපුබ්බො තථාගතං. එවං සුතපුබ්බො ධම්මං, ගතපුබ්බො මග්ගං, කම්මනි දිට්ඨා පුබ්බන්ති දිට්ඨපුබ්බා දෙවා තෙන. එවං සුතපුබ්බා ධම්මා, ගතපුබ්බා දිසා, පහාරො, පරාභවො, විහාරො, ආහාරො, උපහාරො ඉච්චාදි.

同样，“以前见过”（diṭṭho pubbaṃ）成为“以前见过”（diṭṭhapubbo），例如“以前见过如来”（diṭṭhapubbo tathāgataṃ）。同样地，“以前听闻法”（sutapubbo dhammaṃ），“以前行于道”（gatapubbo maggaṃ）。在被动语态中，“以前被见过”（diṭṭhā pubbaṃ）成为“以前被见过”（diṭṭhapubbā），例如“天神以前被他见过”（diṭṭhapubbā devā tena）。同样地，“以前被听闻的法”（sutapubbā dhammā），“以前去过的方向”（gatapubbā disā）。打击（pahāro）、衰败（parābhavo）、住处（vihāro）、食物（āhāro）、献供（upahāro）等等。

කම්මධාරයසමාසො.

同格复合。

දිගුසමාස

数词复合

අථ දිගුසමාසො වුච්චතෙ.

其次讲述数词复合。

තයො ලොකා සමාහටා චිත්තෙන සම්පිණ්ඩිතා, තිණ්ණං ලොකානං සමාහාරොති වා අත්ථෙ –

三界被聚集、由心凝聚，或者在“三界之合集”的意义上——

‘‘නාමානං සමාසො යුත්තත්ථො’’ති වත්තමානෙ ‘‘ද්විපදෙ’’තිආදිනා කම්මධාරයසමාසො, තතො සමාසසඤ්ඤායං, විභත්තිලොපෙ, පකතිභාවෙ ච කතෙ –

当“诸名之复合具足义”这一规则适用时，通过“dvipade”等[规则]形成同格复合，然后在完成复合词的命名、格的省略和词干的还原之后——

‘‘කම්මධාරයො’’ති වත්තතෙ.

“同格复合”[的规则]亦适用。

348. සඞ්ඛ්‍යාපුබ්බො [Pg.191] දිගු.

348. 数词在前的（复合词）是数词复合。

සඞ්ඛ්‍යාපුබ්බො කම්මධාරයසමාසො දිගුසඤ්ඤො හොති.

数词在前的同格复合，被称为数词复合。

ද්වෙ ගාවො දිගු, දිගුසදිසත්තා අයම්පි සමාසො දිගූති වුත්තො. අථ වා සඞ්ඛ්‍යාපුබ්බත්තනපුංසකෙකත්තසඞ්ඛාතෙහි ද්වීහි ලක්ඛණෙහි ගතො අවගතොති දිගූති වුච්චති, ද්වීහි වා ලක්ඛණෙහි ගච්ඡති පවත්තතීති දිගු. එත්ථ ච ‘‘සඞ්ඛ්‍යාපුබ්බො’’ති වුත්තත්තා සඞ්ඛ්‍යාසද්දස්සෙව පුබ්බනිපාතො, ‘‘උභෙ තප්පුරිසා’’ති තප්පුරිසසඤ්ඤා.

“两头牛”（dve gāvo）是“digu”（数词复合）的词源范例；由于与此范例相似，这种复合词也被称为“digu”。或者，它被称为“digu”，是因为它通过两种被称为“数词在前”和“中性单数”的特征而被通达（gato）或了知（avagato）。或者，它凭借两种特征而运行（gacchati）或转起（pavattati），故为“digu”。此处，由于说了“数词在前”，所以只有数词才能前置。“两者皆为依主释”是依主释的命名。

‘‘නපුංසකලිඞ්ගො’’ති වත්තතෙ.

“中性”[的规则]亦适用。

349. දිගුස්සෙකත්තං.

349. 数词复合是单数。

දිගුස්ස සමාසස්ස එකත්තං හොති, නපුංසකලිඞ්ගත්තඤ්ච.

数词复合是单数，并且是中性。

සමාහාරදිගුස්සෙතං ගහණං, තත්ථ සබ්බත්ථෙකවචනමෙව හොති, අඤ්ඤත්‍ර පන බහුවචනම්පි, නාමබ්‍යපදෙසස්‍යාද්‍යුප්පත්ති අමාදෙසාදි.

这是指集合数词复合（samāhāradigu），其中总是单数；但在其他情况下，也有复数。由此获得名词资格，并产生词尾替换为“aṃ”等变化。

තිලොකං, හෙ තිලොක, තිලොකං, තිලොකෙන, තිලොකස්ස, තිලොකා තිලොකස්මා තිලොකම්හා, තිලොකස්ස, තිලොකෙ තිලොකම්හි තිලොකස්මිං.

三界（主格/宾格），喔，三界（呼格），三界（宾格），以三界（具格），为三界（为格），从三界（离格），三界的（属格），在三界（处格）。

එවං තයො දණ්ඩා තිදණ්ඩං, තීණි මලානි සමාහටානි, තිණ්ණං මලානං සමාහාරොති වා තිමලං, තිලක්ඛණං, චතුස්සච්චං, චතස්සො දිසා චතුද්දිසං, ‘‘සරො රස්සො නපුංසකෙ’’ති රස්සත්තං, පඤ්චසික්ඛාපදං, සළායතනං, සත්තාහං, අට්ඨසීලං, නවලොකුත්තරං, දසසීලං, සතයොජනං.

同样，三根杖（tayo daṇḍā）成为三杖（tidaṇḍaṃ）；三种垢的聚集（tīṇi malāni samāhaṭāni），或三种垢的集合（tiṇṇaṃ malānaṃ samāhāro），成为三垢（timalaṃ）；三相（tilakkhaṇaṃ）；四圣谛（catussaccaṃ）；四方（catasso disā）成为四方（catuddisaṃ），通过“元音在中性词中缩短”[的规则]而缩短；五学处（pañcasikkhāpadaṃ）；六处（saḷāyatanaṃ）；七天（sattāhaṃ）；八戒（aṭṭhasīlaṃ）；九出世间（法）（navalokuttaraṃ）；十戒（dasasīlaṃ）；百由旬（satayojanaṃ）。

තථා – ද්වෙ රත්තියො ද්විරත්තං, තිස්සො රත්තියො තිරත්තං, ද්වෙ අඞ්ගුලියො ද්වඞ්ගුලං, සත්ත ගොදාවරියො, තාසං සමාහාරොති වා සත්තගොදාවරං.

同样地：两夜（dve rattiyo）成为二夜（dvirattaṃ），三夜（tisso rattiyo）成为三夜（tirattaṃ），两指（dve aṅguliyo）成为二指（dvaṅgulaṃ），七条戈达瓦里河（satta godāvariyo），或其集合，成为七戈达瓦里（sattagodāvaraṃ）。

එත්ථ ච රත්ති අඞ්ගුලි ගොදාවරීනමන්තස්ස –

此处，对于“ratti”（夜）、“aṅguli”（指）、“godāvarī”（戈达瓦里河）等词的词尾——

350. ක්වචි සමාසන්තගතානමකාරන්තො.

350. 有时，处于复合词词尾的词，其结尾变为“a”。

රාජාදිගණස්සෙතං ගහණං, තෙන සමාසන්තගතානං රාජාදීනං නාමානං අන්තො ක්වචි අකාරො හොතීති අත්ථො. කාරග්ගහණෙන බහුබ්බීහාදිම්හි සමාසන්තෙ ක්වචි කප්පච්චයො හොති, සුරභි සු දු පූතීහි ගන්ධන්තස්සිකාරො ච.

这是指摄入“王”（rāja）等词组。其义为：因此，在复合词词尾的“王”等名词，其结尾有时会是“a”。通过摄入“kāra”，在多财释（bahubbīhi）等复合词的词尾，有时会有“ka”后缀；并且在“surabhi”、“su”、“du”、“pūti”之后，以“gandha”结尾的词尾会变为“i”。

අථ වා අ ච කො ච අකා, රකාරො පදසන්ධිකරො, තෙන ක්වචි සමාසන්තගතානමන්තො හුත්වා අ ක ඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්තීති අත්ථො. තෙන පඤ්ච ගාවො සමාහටාති අත්ථෙ සමාසාදිං කත්වා සමාසන්තෙ අප්පච්චයෙ, ‘‘ඔ සරෙ චා’’ති අවාදෙසෙ ච කතෙ ‘‘පඤ්චගව’’න්තිආදි ච සිජ්ඣති. ‘‘ද්විරත්ත’’න්තිආදීසු පන අප්පච්චයෙ කතෙ පුබ්බසරස්ස ‘‘සරලොපො’’තිආදිනා ලොපො.

或者说，a和ka是akā，r音是连接词的，因此可以理解为，有时复合词的词尾会变成a和ka这些后缀。因此，在表达“五头牛聚集”等意思时，如果复合后添加a后缀，并且根据“o sare cā”等规则进行音变，就可以得到“五牛”（pañcagava）等形式。而在“二夜”（dviratta）等词中，如果添加a后缀，则前一个元音会按照“元音脱落”等规则脱落。

අසමාහාරදිගු යථා – එකො ච සො පුග්ගලො චාති එකපුග්ගලො. එවං එකධම්මො, එකපුත්තො, තයො භවා තිභවා, චතස්සො දිසා චතුද්දිසා, දසසහස්සචක්කවාළානි ඉච්චාදි.

非集合数词复合（asamāhāradigu）的例子如下：“彼为一，亦为人”（eko ca so puggalo ca），即“一个人”（ekapuggalo）。同样地，有“一法”（ekadhammo）、“一子”（ekaputto）、“三有”（tibhavā）、“四方”（catuddisā）、“一万个轮围世界”（dasasahassacakkavāḷāni）等等。

දිගුසමාසො.

数词复合。

තප්පුරිසසමාස

依主释复合词

අථ තප්පුරිසසමාසො වුච්චතෙ.

接下来讲述依主释复合词。

සො පන දුතියාදීසු ඡසු විභත්තීසු භාවතො ඡබ්බිධො. තත්ථ දුතියාතප්පුරිසො ගතනිස්සිතාතීතාතික්කන්තප්පත්තාපන්නාදීහි භවති.

然而，由于它在第二格等六个格中存在，故有六种。其中，宾格依主释复合词由“已去”、“依赖”、“过去”、“已超越”、“已到达”、“已陷入”等词构成。

සරණං ගතොති විග්ගහෙ –

在分析“已归依者”时——

‘‘තප්පුරිසො’’ති වත්තතෙ.

“依主释复合词”一词在此处延续。

351. අමාදයො[Pg.193] පරපදෙභි.

351. “aṃ”等与后分词结合。

අමාදිවිභත්‍යන්තානි යුත්තත්ථානි පුබ්බපදානි නාමෙහි පරපදෙභි සහ විභාසා සමස්‍යන්තෙ, සො සමාසො තප්පුරිසසඤ්ඤො හොති. අයඤ්ච තප්පුරිසො අභිධෙය්‍යවචනලිඞ්ගො.

以“aṃ”等格结尾、具有相应意义的前分词，可与后面的名词选择性地复合，此复合词称为依主释复合词。并且，此依主释复合词的性取决于其所指事物的性。

ගතාදිසද්දා කිතන්තත්තා තිලිඞ්ගා, විභත්තිලොපාදි සබ්බං පුබ්බසමං. සො සරණගතො, තෙ සරණගතා. සා සරණගතා, තා සරණගතායො. තං කුලං සරණගතං, තානි කුලානි සරණගතානි ඉච්චාදි.

“去”等词因为是动词派生词，所以有三种性；格结尾的省略等一切都与前面相同。例如：so saraṇagato (他已皈依)，te saraṇagatā (他们已皈依)；sā saraṇagatā (她已皈依)，tā saraṇagatāyo (她们已皈依)；taṃ kulaṃ saraṇagataṃ (那个家族已皈依)，tāni kulāni saraṇagatāni (那些家族已皈依) 等等。

එවං අරඤ්ඤගතො, භූමිගතො, ධම්මං නිස්සිතො ධම්මනිස්සිතො, අත්ථනිස්සිතො, භවං අතීතො භවාතීතො, කාලාතීතො, පමාණං අතික්කන්තං පමාණාතික්කන්තං. ලොකාතික්කන්තං, සුඛං පත්තො සුඛප්පත්තො, දුක්ඛප්පත්තො, සොතං ආපන්නො සොතාපන්නො, නිරොධසමාපන්නො, රථං ආරුළ්හො රථාරුළ්හො, සබ්බරත්තිං සොභනො සබ්බරත්තිසොභනො, මුහුත්තසුඛං.

同样地：araññagato (去到森林者)，bhūmigato (去到地上者)，dhammaṃ nissito 成为 dhammanissito (依于法者)，atthanissito (依于义者)，bhavaṃ atīto 成为 bhavātīto (超越有者)，kālātīto (超越时间者)，pamāṇaṃ atikkantaṃ 成为 pamāṇātikkantaṃ (超越限量者)，lokātikkantaṃ (超越世间者)，sukhaṃ patto 成为 sukhappatto (得乐者)，dukkhappatto (得苦者)，sotaṃ āpanno 成为 sotāpanno (入流者)，nirodhasamāpanno (入灭尽定者)，rathaṃ āruḷho 成为 rathāruḷho (登车者)，sabbarattiṃ sobhano 成为 sabbarattisobhano (整夜美好)，muhuttasukhaṃ (片刻之乐)。

උපපදසමාසෙ පන වුත්තියෙව තස්ස නිච්චත්තා. යථා – කම්මං කරොතීති කම්මකාරො, කුම්භකාරො, අත්ථං කාමෙතීති අත්ථකාමො, ධම්මකාමො, ධම්මං ධාරෙතීති ධම්මධරො, විනයධරො, සච්චං වදිතුං සීලමස්සාති සච්චවාදී ඉච්චාදි.

然而，在近位复合词(upapadasamāsa)中，由于其固定性，只能使用复合形式。例如：kammaṃ karoti (作业) 成为 kammakāro (作业者)，kumbhakāro (陶工)；atthaṃ kāmeti (求义) 成为 atthakāmo (求义者)，dhammakāmo (求法者)；dhammaṃ dhāreti (持法) 成为 dhammadharo (持法者)，vinayadharo (持律者)；saccaṃ vadituṃ sīlamassa (有说谛语的惯行) 成为 saccavādī (说谛语者) 等等。

තවන්තුමානන්තාදිකිතන්තෙහි වාක්‍යමෙව වවත්ථිතවිභාසාධිකාරතො. යථා – ඔදනං භුත්තවා, ධම්මං සුණමානො, ධම්මං සුණන්තො, කටං කරානො, අනභිධානතො වා, අභිධානලක්ඛණා හි තද්ධිතසමාසකිතකාති.

由于“固定选择”(vavatthitavibhāsā)这条规则的管辖，与以-tavant、-māna、-anta等后缀结尾的词，只能使用句子形式(而不能复合)。例如：odanaṃ bhuttavā (已食饭)，dhammaṃ suṇamāno (听法时)，dhammaṃ suṇanto (听法时)，kaṭaṃ karāno (作席时)。或者说，是因为没有这样的用法，因为派生词(taddhita)、复合词(samāsa)和动词派生词(kitaka)的特征就是有所指称。

දුතියාතප්පුරිසො.

宾格依主释复合词。

තතියා [Pg.194] කිතක පුබ්බ සදිස සමූනත්ථ කලහ නිපුණ මිස්සසඛිලාදීහි.

第三格(依主释复合词)与动词派生词，以及“前”、“相似”、“同”、“缺”、“争吵”、“熟练”、“混合”、“友善”等词构成。

බුද්ධෙන භාසිතො බුද්ධභාසිතො, ධම්මො. එවං ජිනදෙසිතො, සත්ථාරා වණ්ණිතො සත්ථුවණ්ණිතො, විඤ්ඤූහි ගරහිතො විඤ්ඤුගරහිතො, විඤ්ඤුප්පසත්ථො, ඉස්සරකතං, සයංකතං, සුකෙහි ආහටං සුකාහතං, රඤ්ඤා හතො රාජහතො, රොගපීළිතො, අග්ගිදඩ්ඪො, සප්පදට්ඨො, සල්ලෙන විද්ධො සල්ලවිද්ධො, ඉච්ඡාය අපකතො ඉච්ඡාපකතො, සීලෙන සම්පන්නො සීලසම්පන්නො. එවං සුඛසහගතං, ඤාණසම්පයුත්තං, මිත්තසංසග්ගො, පියවිප්පයොගො, ජාතිත්ථද්ධො, ගුණහීනො, ගුණවුඩ්ඪො, චතුවග්ගකරණීයං, චතුවග්ගාදිකත්තබ්බං, කාකෙහි පෙය්‍යා කාකපෙය්‍යා, නදී.

Buddhena bhāsito 成为 buddhabhāsito dhammo (佛所说法)。同样地，jinadesito (胜者所说)，satthārā vaṇṇito 成为 satthuvaṇṇito (导师所赞)，viññūhi garahito 成为 viññugarahito (智者所呵)，viññuppasattho (智者所赞)，issarakataṃ (自在天所作)，sayaṃkataṃ (自作)，sukehi āhaṭaṃ 成为 sukāhataṃ (鹦鹉所衔)，raññā hato 成为 rājahato (王所杀)，rogapīḷito (病所逼)，aggidaḍḍho (火所烧)，sappadaṭṭho (蛇所咬)，sallena viddho 成为 sallaviddho (箭所射)，icchāya apakato 成为 icchāpakato (欲所损)，sīlena sampanno 成为 sīlasampanno (戒具足)。同样地，sukhasahagataṃ (与乐俱行)，ñāṇasampayuttaṃ (智相应)，mittasaṃsaggo (与友交往)，piyavippayogo (与爱别离)，jātitthaddho (因出身而傲慢)，guṇahīno (无德)，guṇavuḍḍho (德增)，catuvaggakaraṇīyaṃ (四人组应作之事)，catuvaggādikattabbaṃ (四人组等应作之事)，kākehi peyyā 成为 kākapeyyā nadī (乌鸦可饮之河)。

ක්වචි වුත්තියෙව, උරෙන ගච්ඡතීති උරගො, පාදෙන පිවතීති පාදපො. ක්වචි වාක්‍යමෙව, පරසුනා ඡින්නවා, කාකෙහි පාතබ්බා, දස්සනෙන පහාතබ්බා.

有时只能使用复合形式，例如：urena gacchati 故为 urago (以胸膛行走者，即蛇)，pādena pivati 故为 pādapo (以足饮者，即树)。有时只能使用句子形式，例如：parasunā chinnavā (他用斧头砍了)，kākehi pātabbā (应被乌鸦喝)，dassanena pahātabbā (见后应断)。

පුබ්බාදියොගෙ – මාසෙන පුබ්බො මාසපුබ්බො. එවං මාතුසදිසො, පිතුසමො, එකූනවීසති, සීලවිකලො, අසිකලහො, වාචානිපුණො, යාවකාලිකසංමිස්සං, වාචාසඛිලො, සත්ථාරා සදිසො සත්ථුකප්පො, පුඤ්ඤෙන අත්ථිකො පුඤ්ඤත්ථිකො, ගුණාධිකො, ගුළෙන සංසට්ඨො ඔදනො ගුළොදනො, ඛීරොදනො, අස්සෙන යුත්තො රථො අස්සරථො, මග්ගචිත්තං, ජම්බුයා පඤ්ඤාතො ලක්ඛිතො දීපො ජම්බුදීපො, එකෙන අධිකා දස එකාදස, ජාතියා අන්ධො ජච්චන්ධො, පකතියා මෙධාවී පකතිමෙධාවී ඉච්චාදි.

与“前”等词连接时：māsena pubbo 成为 māsapubbo (一个月前)。同样地，mātusadiso (似母)，pitusamo (同父)，ekūnavīsati (十九)，sīlavikalo (戒缺)，asikalaho (以剑争吵)，vācānipuṇo (语巧)，yāvakālikasaṃmissaṃ (与时限药混合)，vācāsakhilo (语和)，satthārā sadiso 成为 satthukappo (如导师)，puññena atthiko 成为 puññatthiko (求福者)，guṇādhiko (德增)，guḷena saṃsaṭṭho odano 成为 guḷodano (糖饭)，khīrodano (乳饭)，assena yutto ratho 成为 assaratho (马车)，maggacittaṃ (道心)，jambuyā paññāto lakkhito dīpo 成为 jambudīpo (由阎浮树而闻名的大洲，即瞻部洲)，ekena adhikā dasa 成为 ekādasa (十一)，jātiyā andho 成为 jaccandho (生盲)，pakatiyā medhāvī 成为 pakatimedhāvī (天生慧) 等等。

තතියාතප්පුරිසො.

第三格依主释复合词。

චතුත්ථී [Pg.195] තදත්ථඅත්ථහිතදෙය්‍යාදීහි.

第四格(依主释复合词)与“为彼之义”、“义”、“利益”、“应施”等词构成。

තදත්ථෙ – කථිනස්ස දුස්සං කථිනදුස්සං, කථිනචීවරත්ථායාති අත්ථො. එවං චීවරදුස්සං, චීවරමූල්‍යං, යාගුයා අත්ථාය තණ්ඩුලා යාගුතණ්ඩුලා, භත්තතණ්ඩුලා, සඞ්ඝස්සත්ථාය භත්තං සඞ්ඝභත්තං, ආගන්තුකානමත්ථාය භත්තං ආගන්තුකභත්තං. එවං ගමිකභත්තං, පාසාදාය දබ්බං පාසාදදබ්බං.

在“为彼之义”的意义上：kathinassa dussaṃ 成为 kathinadussaṃ (迦絺那衣布)，其义为 kathinacīvaratthāya (为了迦絺那衣)。同样地，cīvaradussaṃ (衣布)，cīvaramūlyaṃ (衣钱)，yāguyā atthāya taṇḍulā 成为 yāgutaṇḍulā (粥米)，bhattataṇḍulā (饭米)，saṅghassatthāya bhattaṃ 成为 saṅghabhattaṃ (僧食)，āgantukānamatthāya bhattaṃ 成为 āgantukabhattaṃ (客食)。同样地，gamikabhattaṃ (行者食)，pāsādāya dabbaṃ 成为 pāsādadabbaṃ (殿堂之材)。

අත්ථෙ භික්ඛුසඞ්ඝස්සත්ථාය විහාරො භික්ඛුසඞ්ඝත්ථො විහාරො, භික්ඛුසඞ්ඝත්ථා යාගු, භික්ඛුසඞ්ඝත්ථං චීවරං. යස්සත්ථාය යදත්ථො, යදත්ථා, යදත්ථං. එවං තදත්ථො, තදත්ථා. තදත්ථං. එතදත්ථො වායාමො, එතදත්ථා කථා, එතදත්ථං සොතාවධානං. කිමත්ථං, අත්තත්ථං, පරත්ථං, විනයො සංවරත්ථාය, සුඛං සමාධත්ථාය, නිබ්බිදා විරාගත්ථාය, විරාගො විමුත්තත්ථාය. තථා ලොකස්ස හිතො ලොකහිතො, බුද්ධස්ස දෙය්‍යං බුද්ධදෙය්‍යං, පුප්ඵං. සඞ්ඝදෙය්‍යං, චීවරං. ඉධ න භවති, සඞ්ඝස්ස දාතබ්බං, සඞ්ඝස්ස දාතුං ඉච්චාදි.

在“利益”义上：bhikkhusaṅghassatthāya vihāro 成为 bhikkhusaṅghattho vihāro (为比丘僧团之利益的僧房)，bhikkhusaṅghatthā yāgu (为比丘僧团之利益的粥)，bhikkhusaṅghatthaṃ cīvaraṃ (为比丘僧团之利益的衣)。Yassatthāya (为了谁的利益) 则复合为 yadattho (阳性)、yadatthā (阴性)、yadatthaṃ (中性)。同样地，复合为 tadattho、tadatthā、tadatthaṃ (为了那个利益)。Etadattho vāyāmo (此精进是为此目的)，etadatthā kathā (此谈话是为此目的)，etadatthaṃ sotāvadhānaṃ (此倾听是为此目的)。Kimatthaṃ (为何目的？)，attatthaṃ (为自利)，paratthaṃ (为他利)。Vinayo saṃvaratthāya (律为防护故)，sukhaṃ samādhatthāya (乐为定故)，nibbidā virāgatthāya (厌离为离欲故)，virāgo vimuttatthāya (离欲为解脱故)。同样，lokassa hito 成为 lokahito (世间之利益者)；buddhassa deyyaṃ 成为 buddhadeyyaṃ (应施予佛陀之物)，如 pupphaṃ (花)；saṅghadeyyaṃ (僧团施物)，如 cīvaraṃ (衣)。此处不构成复合词，如 saṅghassa dātabbaṃ (应施予僧团)、saṅghassa dātuṃ (为施予僧团) 等。

චතුත්ථීතප්පුරිසො.

第四格依主释复合词。

පඤ්චමී අපගමන භය විරති මොචනත්ථාදීහි.

第五格(依主释复合词)与表示离开、恐惧、止息、解脱等义的词构成。

මෙථුනස්මා අපෙතො මෙථුනාපෙතො. එවං පලාපාපගතො, නගරනිග්ගතො, පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො. ගාමතො නික්ඛන්තං ගාමනික්ඛන්තං, රුක්ඛග්ගා පතිතො රුක්ඛග්ගපතිතො, සාසනචුතො, ආපත්තිවුට්ඨානං, ධරණිතලුග්ගතො, සබ්බභවෙහි නිස්සටො සබ්බභවනිස්සටො.

Methunasmā apeto 成为 methunāpeto (离淫欲者)。同样地，palāpāpagato (离绮语者)、nagaraniggato (出城者)、piṇḍapātapaṭikkanto (从托钵返回者)。Gāmato nikkhantaṃ 成为 gāmanikkhantaṃ (从村中出者)；rukkhaggā patito 成为 rukkhaggapatito (从树梢坠落者)；sāsanacuto (从教法退转者)；āpattivuṭṭhānaṃ (从过患中起)；dharaṇitaluggato (从地上起者)；sabbabhavehi nissaṭo 成为 sabbabhavanissaṭo (从一切有中解脱者)。

භයත්ථාදියොගෙ යථා – රාජතො භයං රාජභයං, චොරෙහි භයං චොරභයං, අමනුස්සෙහි භයං අමනුස්සභයං, අග්ගිතො භයං අග්ගිභයං. පාපතො භීතො පාපභීතො[Pg.196], පාපභීරුකො, අකත්තබ්බතො විරති අකත්තබ්බවිරති. එවං කායදුච්චරිතවිරති, වචීදුච්චරිතවිරති, බන්ධනා මුත්තො බන්ධනමුත්තො, වනමුත්තො, බන්ධනමොක්ඛො, කම්මතො සමුට්ඨිතං කම්මසමුට්ඨිතං, උක්කට්ඨුක්කට්ඨං, ඔමකොමකං.

在“怖畏”等义的结合中，例如：来自国王的怖畏，即“王怖畏”；来自盗贼的怖畏，即“贼怖畏”；来自非人的怖畏，即“非人怖畏”；来自火的怖畏，即“火怖畏”。因恶而怖畏者，即“恶怖畏者”；“畏恶者”；止息不应做之事，即“止息不应做”。如是，“止息身恶行”、“止息语恶行”。从束缚解脱者，即“脱缚者”；“从林中解脱者”；“束缚之解脱”。从业而生者，即“业生者”；“极上品”；“极下品”。

ක්වචි වුත්තියෙව, කම්මතො ජාතං කම්මජං. එවං චිත්තජං, උතුජං, ආහාරජං. ඉධ න භවති, පාසාදා පතිතො.

有时仅在复合词中出现，从业而生者，即“业生”。如是，“心生”、“时节生”、“食生”。此处不构成复合词，如“从高楼坠落”。

පඤ්චමීතප්පුරිසො.

第五格依主释复合词。

ඡට්ඨී රඤ්ඤො පුත්තො රාජපුත්තො. එවං රාජපුරිසො, ආචරියපූජකො, බුද්ධසාවකො, බුද්ධරූපං, ජිනවචනං, සමුද්දඝොසො, ධඤ්ඤානං රාසි ධඤ්ඤරාසි, පුප්ඵගන්ධො, ඵලරසො, කායස්ස ලහුතා කායලහුතා, මරණස්සති, රුක්ඛමූලං, අයස්ස පත්තො අයොපත්තො, එවං සුවණ්ණකටාහං, පානීයථාලකං, සප්පිකුම්භො.

第六格：国王之子，即“王子”。如是，“国王之臣”、“供养老师者”、“佛陀弟子”、“佛像”、“胜者之言”、“海之声”。谷物之堆，即“谷堆”；“花之香”；“果之味”。身体之轻快，即“身轻快”；“念死”；“树根”。铁之钵，即“铁钵”。如是，“金锅”、“饮水盘”、“酥油罐”。

‘‘දෙවානං රාජා’’ති අත්ථෙ සමාසාදිම්හි කතෙ ‘‘ක්වචි සමාසන්තගතානමකාරන්තො’’ති අකාරො, තතො ‘‘ස්‍යා චා’’ති ආත්තං න භවති. දෙවරාජො, දෙවරාජා, දෙවරාජං, දෙවරාජෙ ඉච්චාදි පුරිසසද්දසමං. අත්තාභාවෙ සො දෙවරාජා, තෙ දෙවරාජානො ඉච්චාදි රාජසද්දසමං. තථා දෙවානං සඛා දෙවසඛො, දෙවසඛා, සො දෙවසඛා, තෙ දෙවසඛානො ඉච්චාදි.

在“诸天之王”(devānaṃ rājā)义上构成复合词时，根据“有时复合词词尾为a”的规则，词尾变为a，因此不发生长音化。其变格如“devarājo”、“devarājā”等，与“人”(purisa)一词相同。在词尾不变成a的情况下，其变格如“so devarājā”、“te devarājāno”等，与“王”(rāja)一词相同。同样，“诸天之友”(devānaṃ sakhā)变为“天友”(devasakha)，其变格如“devasakho”、“devasakhā”；若词尾不变，则如“so devasakhā”、“te devasakhāno”等。

පුමස්ස ලිඞ්ගං පුල්ලිඞ්ගං. එවං පුම්භාවො, පුමන්තලොපාදි.

“男之性”即“阳性”。如是，“男性状态”、“pum词尾省略”等。

හත්ථිපදං, ඉත්ථිරූපං, භික්ඛුනිසඞ්ඝො, ජම්බුසාඛා, එත්ථ ච ‘‘ක්වචාදිමජ්ඣුත්තරාන’’න්තිආදිනා මජ්ඣෙ ඊකාරූකාරානං රස්සත්තං.

“象足”、“女人形”、“比丘尼僧团”、“阎浮树枝”，在此处，根据“有时于首、中、尾……”等规则，中间的ī和ū被短化。

විභාසාධිකාරතො [Pg.197] ක්වචි වාක්‍යමෙව, සහසා කම්මස්ස කත්තාරො, භින්නානං සන්ධාතා, කප්පස්ස තතියො භාගො, යා ච පක්ඛස්ස අට්ඨමී, මනුස්සානං ඛත්තියො සූරතමො.

根据选择规则，有时仅为句子（而不构成复合词），例如：“暴业的造作者”、“分裂者的调合者”、“劫的第三部分”、“半月的第八日”、“人类中最勇敢的刹帝利”。

යුත්තත්ථො ඉච්චෙව? ‘‘භටො රඤ්ඤො පුරිසො දෙවදත්තස්සා’’ති එත්ථ ‘‘භටසම්බන්ධෙ ඡට්ඨී’’ති අඤ්ඤමඤ්ඤානපෙක්ඛතාය අයුත්තත්ථභාවතො සමාසො න භවති, ‘‘කොසලස්ස රඤ්ඤො පුත්තො’’තිආදීසු පන සාපෙක්ඛතාය අසමත්ථත්තා න භවති, සම්බන්ධීසද්දානං පන නිච්චං සාපෙක්ඛත්තෙපි ගමකත්තා සමාසො, යථා – දෙවදත්තස්ස ගුරුකුලං, භගවතො සාවකසඞ්ඝොතිආදි.

仅在意义连接时吗？在“国王的仆人，提婆达多的男人”一句中，由于（词与词之间）没有相互依存，意义不连接，所以不构成复合词。但在“憍萨罗(Kosala)国王的儿子”等例中，由于有依存关系而（语法上）不适合，所以不构成复合词。然而，表示关系的词语，虽然总是具有依存关系，但因其能表达（完整的）意义，所以可以构成复合词，例如：“提婆达多(Devadatta)的师门”、“世尊的声闻僧团”等。

ඡට්ඨීතප්පුරිසො.

第六格依主释。

සත්තමී රූපෙ සඤ්ඤා රූපසඤ්ඤා, එවං රූපසඤ්චෙතනා, සංසාරදුක්ඛං, චක්ඛුම්හි සන්නිස්සිතං විඤ්ඤාණං චක්ඛුවිඤ්ඤාණං, ධම්මෙ රතො ධම්මරතො, ධම්මාභිරති, ධම්මරුචි, ධම්මගාරවො, ධම්මෙසු නිරුත්ති ධම්මනිරුත්ති, දානාධිමුත්ති, භවන්තරකතං, දස්සනෙ අස්සාදො දස්සනස්සාදො, අරඤ්ඤෙ වාසො අරඤ්ඤවාසො, විකාලෙ භොජනං විකාලභොජනං, කාලෙ වස්සං කාලවස්සං, වනෙ පුප්ඵං වනපුප්ඵං. එවං වනමහිසො, ගාමසූකරො, සමුද්දමච්ඡො, ආවාටකච්ඡපො, ආවාටමණ්ඩූකො, කූපමණ්ඩූකො, තිත්ථනාවා, ඉත්ථීසු ධුත්තො ඉත්ථිධුත්තො ඡායාය සුක්ඛො ඡායාසුක්ඛො, අඞ්ගාරපක්කං, චාරකබද්ධො.

第七格（依主释）：“色中的想”是“色想”，同样地，“色思”、“轮回苦”；“依于眼的识”是“眼识”；“乐于法者”是“乐法者”、“法乐”、“法爱”、“法敬”；“法中的言说”是“法言说”；“倾向布施”、“他生所作”；“见中的味”是“见味”；“林中住”是“林住”；“非时食”是“非时食”；“时节雨”是“时雨”；“林中花”是“林花”。同样地，“林水牛”、“村猪”、“海鱼”、“坑龟”、“坑蛙”、“井蛙”、“渡船”；“沉溺于女色者”是“女色浪子”；“荫中干”是“荫干”；“炭火所烤”、“狱中所缚”。

ඉධ වුත්තියෙව, යථා – වනෙ චරතීති වනචරො, කුච්ඡිම්හි සයතීති කුච්ඡිසයො, ථලෙ තිට්ඨතීති ථලට්ඨො. එවං ජලට්ඨො, පබ්බතට්ඨො, මග්ගට්ඨො, පඞ්කෙ ජාතං පඞ්කජං, සිරෙ රුහතීති සිරොරුහං ඉච්චාදි.

此处仅是释义，例如：“在林中行”是“林行者”；“在腹中卧”是“腹卧者”；“在陆上住”是“陆住者”。同样地，“水住者”、“山住者”、“路住者”；“在泥中生”是“泥生”；“在头顶生”是“头生”，等等。

ඉධ [Pg.198] න භවති, භොජනෙ මත්තඤ්ඤුතා, ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරතා, ආසනෙ නිසින්නො, ආසනෙ නිසීදිතබ්බං.

此处不构成（复合词）：“于食知量”、“于诸根护门”、“坐于座上”、“应坐于座上”。

සත්තමීතප්පුරිසො.

第七格依主释。

‘‘තදනුපරොධෙනා’’ති වුත්තත්තා යථාභිධානං තප්පුරිසෙ ක්වචි අච්චන්තාදීසු අමාදිවිභත්‍යන්තං පුබ්බපදං පරං සම්භවති.

由于说了“不违背于此”，所以按照说法，在依主释(tappurisa)中，有时在“accanta”等词里，前分词可以带有“aṃ”等格的词尾。

යථා – අන්තං අතික්කන්තං අච්චන්තං, අච්චන්තානි, වෙලං අතික්කන්තො අතිවෙලො, රස්සත්තං. එවං මාලං අතීතො අතිමාලො, පත්තජීවිකො, ආපන්නජීවිකො, අක්ඛං පතිගතං නිස්සිතන්ති පච්චක්ඛං දස්සනං, පච්චක්ඛො අත්තභාවො, පච්චක්ඛා බුද්ධි, අත්ථං අනුගතං අන්වත්ථං, කොකිලාය අවකුට්ඨං අවකොකිලං වනං, පරිච්චත්තන්ති අත්ථො. අවමයූරං, අජ්ඣයනාය පරිගිලානො පරියජ්ඣයනො, කම්මස්ස අලං සමත්ථොති අලංකම්මො, වචනාය අලන්ති අලංවචනො, වානතො නික්ඛන්තං නිබ්බානං, කිලෙසෙහි නික්ඛන්තො නික්කිලෙසො, නිරඞ්ගණො, කොසම්බියා නික්ඛන්තො නික්කොසම්බී, වනතො නිය්‍යාතො නිබ්බනො, ආචරියතො පරො පාචරියො. එවං පය්‍යකො, පරහිය්‍යො, ගඞ්ගාය උපරි උපරිගඞ්ගං. එවං හෙට්ඨානදී, අන්තොසමාපත්ති, හංසානං රාජා රාජහංසො, හංසරාජා වා, මාසස්ස අද්ධං අද්ධමාසං, මාසද්ධං වා, ආමලකස්ස අද්ධං අද්ධාමලකං, ආමලකද්ධං වා, කහාපණස්ස අඩ්ඪං අඩ්ඪකහාපණං, අඩ්ඪමාසකං, රත්තියා අඩ්ඪං අඩ්ඪරත්තං, රත්තියා පුබ්බං පුබ්බරත්තං, රත්තියා පච්ඡා පච්ඡාරත්තං. එත්ථ ච ‘‘ක්වචි සමාසන්තගතානමකාරන්තො’’ති රත්තිසද්දන්තස්ස අත්තං, අහස්ස පුබ්බං පුබ්බන්හං. එවං සායන්හං, ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා අහස්ස අන්හාදෙසො.

例如：“超越终点”是“至极”(accantaṃ)，（复数）“accantāni”；“超越界限”是“超越者”(ativelo)，（元音）短化。同样地，“越过花环”是“超花环”(atimālo)；“以叶为生者”(pattajīviko)、“以所得为生者”(āpannajīviko)；“依于根而至”是“现见”(paccakkhaṃ dassanaṃ)、“现前有”(paccakkho attabhāvo)、“现前慧”(paccakkhā buddhi)；“随于义”是“随义”(anvatthaṃ)；“被杜鹃鸟叫斥的森林”是“无杜鹃林”(avakokilaṃ vanaṃ)，意思是“被舍弃”；“无孔雀”(avamayūraṃ)；“于学习疲厌”是“厌学者”(pariyajjhayano)；“能胜任工作”是“能干者”(alaṃkammo)；“善于言说”是“善言者”(alaṃvacano)；“从渴爱出离”是“涅槃”(nibbānaṃ)；“从诸烦恼出离”是“无烦恼者”(nikkileso)、“无垢者”(niraṅgaṇo)；“从憍赏弥出”是“出憍赏弥者”(nikkosambī)；“从林中出”是“无林”(nibbano)；“超越老师”是“太师”(pācariyo)。同样地，“曾祖父”(payyako)、“后天”(parahiyyo)；“恒河之上”是“上恒河”(uparigaṅgaṃ)。同样地，“下河”(heṭṭhānadī)、“内等至”(antosamāpatti)；“鹅之王”是“王鹅”(rājahaṃso)，或“鹅王”(haṃsarājā)；“月之半”是“半月”(addhamāsaṃ)，或“月半”(māsaddhaṃ)；“庵摩罗迦果之半”是“半庵摩罗迦”(addhāmalakaṃ)，或“庵摩罗迦半”(āmalakaddhaṃ)；“咖哈巴那之半”是“半咖哈巴那”(aḍḍhakahāpaṇaṃ)；“半摩沙迦”(aḍḍhamāsakaṃ)；“夜之半”是“半夜”(aḍḍharattaṃ)；“夜之前分”是“前半夜”(pubbarattaṃ)；“夜之后分”是“后半夜”(pacchārattaṃ)。此处，根据“有时复合词词尾变为a”，“ratti”一词的词尾变为“a”；“日之前分”是“午前”(pubbanhaṃ)。同样地，“午后”(sāyanhaṃ)；根据“彼等有增长”等（规则），“aha”被替换为“anha”。

අමාදිපරතප්පුරිසො.

带“aṃ”等格依主释。

ක්වචි [Pg.199] තප්පුරිසෙ ‘‘පභඞ්කරා’’දීසු විභත්තිලොපො න භවති.

有时在依主释中，如“pabhaṅkara”等词，格的词尾不省略。

යථා – පභං කරොතීති අත්ථෙ ‘‘අමාදයො පරපදෙභී’’ති සමාසො, ‘‘නාමානං සමාසො යුත්තත්ථො’’ති සමාසසඤ්ඤා, තතො ‘‘තෙසං විභත්තියො ලොපා චා’’ති විභත්තිලොපෙ සම්පත්තෙ තත්ථෙව චග්ගහණෙන පුබ්බපදෙ විභත්තිලොපාභාවො. සෙසං සමං. පභඞ්කරො, අමතං දදාතීති අමතන්දදො, රණං ජහාතීති රණඤ්ජහො, ජුතිං ධාරෙතීති ජුතින්ධරො, තථා සහසාකතං, පරස්සපදං. අත්තනොපදං, භයතො උපට්ඨානං භයතූපට්ඨානං, පරතොඝොසො, ගවංපතිත්ථෙරො, මනසිකාරො, පුබ්බෙනිවාසො, පුබ්බෙනිවාසානුස්සති, මජ්ඣෙකල්‍යාණං, අන්තෙවාසී, අන්තෙවාසිකො, ජනෙසුතො, උරසිලොමො, කණ්ඨෙකාළො, සරසිජමිච්චාදි.

例如，在“作光明”(pabhaṃ karoti)之义中，依“amādayo parapadebhī”(aṃ等格于后分词前)构成复合词，依“nāmānaṃ samāso yuttattho”(名词之复合有相应义)得“复合词”之名，然后，当依“tesaṃ vibhattiyo lopā cā”(彼等之格或省略)而应省略格时，正因其中的ca(或)字，前分词的格不省略。其余相同。Pabhaṅkaro(作光者)；amataṃ dadātīti amatandado(施不死者)；raṇaṃ jahātīti raṇañjaho(舍战场者)；jutiṃ dhāretīti jutindharo(持光者)；同样地，sahasākataṃ(仓促所为)、parassapadaṃ(为他语)、attanopadaṃ(为己语)；bhayato upaṭṭhānaṃ bhayatūpaṭṭhānaṃ(从怖畏生起)；paratoghoso(从他处来之声)、gavaṃpatitthero(牛主长老)、manasikāro(作意)、pubbenivāso(宿住)、pubbenivāsānussati(宿住随念)、majjhekalyāṇaṃ(中善)、antevāsī(近住弟子)、antevāsiko(近住者)、janesuto(闻名于世者)、urasilomo(胸毛)、kaṇṭhekāḷo(颈黑)、sarasijam(池生)等等。

අලොපතප්පුරිසො.

不省略词尾的依主释。

තප්පුරිසසමාසො නිට්ඨිතො.

依主释复合词终。

බහුබ්බීහිසමාස

有财释

අථ බහුබ්බීහිසමාසො වුච්චතෙ.

现在讲述有财释。

සො ච නවවිධො ද්විපදො තුල්‍යාධිකරණො, ද්විපදො භින්නාධිකරණො, තිපදො නනිපාතපුබ්බපදො, සහපුබ්බපදො උපමානපුබ්බපදො සඞ්ඛ්‍යොභයපදො දිසන්තරාළත්ථො බ්‍යතිහාරලක්ඛණො චාති.

它有九种：二词同格、二词异格、三词、否定前置、俱有前置、譬喻前置、两端皆为数词、方位间隔义，以及交互相。

තත්ථ ද්විපදො තුල්‍යාධිකරණො බහුබ්බීහි කම්මාදීසු ඡසු විභත්‍යත්ථෙසු භවති.

其中，二词同格有财释在业格等六种格义中成立。

තත්ථ [Pg.200] දුතියත්ථෙ තාව – ‘‘ආගතා සමණා ඉමං සඞ්ඝාරාම’’න්ති විග්ගහෙ –

其中，首先在第二格义中——如在“诸沙门来到此僧园”的分析中——

352. අඤ්ඤපදත්ථෙසු බහුබ්බීහි.

352. 有财释在他词义中。

සමස්‍යමානපදතො අඤ්ඤෙසං පඨමදුතියාදිවිභත්‍යන්තානං පදානමත්ථෙසු යුත්තත්ථානි නාමානි විභාසා සමස්‍යන්තෙ, සො සමාසො බහුබ්බීහිසඤ්ඤො ච හොති.

意义合适的诸名词，在复合成分词之外的、以第一格、第二格等格结尾的他词之义中，可选择地复合；此复合词即名为“有财释”。

බහවො වීහයො යස්ස සො බහුබ්බීහි, බහුබ්බීහිසදිසත්තා අයම්පිසමාසො අන්වත්ථසඤ්ඤාවසෙන බහුබ්බීහීති වුත්තො, අඤ්ඤපදත්ථප්පධානො හි බහුබ්බීහි.

“彼有许多稻米”(bahavo vīhayo yassa)，是为“多稻者”(bahubbīhi)。由于与“多稻者”相似，此复合词也因名副其实而被称为“有财释”。因为有财释确实以他词之义为主要意义。

දුවිධො චායං බහුබ්බීහි තග්ගුණසංවිඤ්ඤාණාතග්ගුණසංවිඤ්ඤාණවසෙන, තෙසු යත්ථ විසෙසනභූතො අත්ථො අඤ්ඤපදත්ථග්ගහණෙන ගය්හති, සො තග්ගුණසංවිඤ්ඤාණො, යථා – ලම්බකණ්ණමානයාති.

此有财释，依是否含摄其属性而分为两种：含摄属性(tagguṇasaṃviññāṇa)与不含摄属性(atagguṇasaṃviññāṇa)。其中，当作为定语的意义也包含在他词之中时，即为“含摄属性”，例如：“把长耳者牵来”(lambakaṇṇamānaya)。

යත්ථ පන න ගය්හති, සො අතග්ගුණසංවිඤ්ඤාණො, යථා – බහුධනමානයාති.

而当不包含在内时，即为“不含摄属性”，例如：“把多财者带来”(bahudhanamānaya)。

ඉධ බහුබ්බීහිසද්දෙ විය විසෙසනස්ස පුබ්බනිපාතො, සෙසං පුබ්බසමං.

在此，如同在“有财释”(bahubbīhi)一词中，定语前置，其余与前相同。

ආගතසමණො සඞ්ඝාරාමො. එත්ථ ච ආගතසද්දො, සමණසද්දො ච අත්තනො අත්ථෙ අට්ඨත්වා දුතියාවිභත්‍යත්ථභූතෙ සඞ්ඝාරාමසඞ්ඛාතෙ අඤ්ඤපදත්ථෙ වත්තන්ති, තදත්ථජොතනත්ථමෙව තදනන්තරං ‘‘සඞ්ඝාරාමො’’ති පදන්තරං පයුජ්ජති, තතො සමාසෙනෙව කම්මත්ථස්ස අභිහිතත්තා පුන දුතියා න හොති. ඉදංසද්දස්ස ච අප්පයොගො, එවං සබ්බත්ථ. බහුබ්බීහි චායං අභිධෙය්‍යලිඞ්ගවචනො.

Āgatasamaṇo saṅghārāmo(有沙门来到的僧园)。于此，āgata(来到)一词和samaṇa(沙门)一词不立于自身之义，而转指于第二格义上被称为saṅghārāma(僧园)的他词之义。为表明此义，才在其后使用saṅghārāmo一词。因此，因复合词本身已述作业格义，故不再用第二格。Idaṃ(此)一词亦不使用，一切处皆然。并且，此有财释的性、数与其所指对象一致。

තථා ආගතසමණා සාවත්ථි, ආගතසමණං ජෙතවනං, පටිපන්නා අද්ධිකා යං පථං සොයං පටිපන්නද්ධිකො පථො[Pg.201], අභිරුළ්හා වාණිජා යං නාවං සා අභිරුළ්හවාණිජා නාවා. එවං කම්මත්ථෙ බහුබ්බීහි.

同样地，āgatasamaṇā sāvatthi(有沙门来到的舍卫城(Sāvatthī))，āgatasamaṇaṃ jetavanaṃ(有沙门来到的祇陀林)。Paṭipannā addhikā yaṃ pathaṃ soyaṃ paṭipannaddhiko patho(旅人已走上之路)。Abhiruḷhā vāṇijā yaṃ nāvaṃ sā abhiruḷhavāṇijā nāvā(商人已登上之船)。如是为业格义的有财释。

තතියත්ථෙ බහුබ්බීහි යථා – ජිතානි ඉන්ද්‍රියානි යෙන සමණෙන සොයං ජිතින්ද්‍රියො සමණො. එවං දිට්ඨධම්මො, පත්තධම්මො, කතකිච්චො, ජිතා මාරා අනෙනාති ජිතමාරො භගවා, පටිවිද්ධසබ්බධම්මො.

第三格义的有财释，例如：jitāni indriyāni yena samaṇena soyaṃ jitindriyo samaṇo(诸根已被彼沙门调伏)。同样地，diṭṭhadhammo(已见法者)、pattadhammo(已证法者)、katakicco(已作所作者)。Jitā mārā anenāti jitamāro bhagavā(诸魔已被彼降伏，故世尊为降魔者)。Paṭividdhasabbadhammo(已通达一切法者)。

චතුත්ථියත්ථෙ බහුබ්බීහි යථා – දින්නො සුඞ්කො යස්ස රඤ්ඤො සොයං දින්නසුඞ්කො රාජා, උපනීතං භොජනං අස්ස සමණස්සාති උපනීතභොජනො සමණො, උපහටො බලි අස්සාති උපහටබලි යක්ඛො.

第四格义的有财释，例如：dinno suṅko yassa rañño soyaṃ dinnasuṅko rājā(税赋已给予彼国王)。Upanītaṃ bhojanaṃ assa samaṇassāti upanītabhojano samaṇo(食物已送给彼沙门)。Upahaṭo bali assāti upahaṭabali yakkho(祭品已献给彼夜叉)。

පඤ්චමියත්ථෙ බහුබ්බීහි යථා – නිග්ගතා ජනා අස්මා ගාමා සොයං නිග්ගතජනො ගාමො, නිග්ගතො අයො අස්මාති නිරයො, නිග්ගතා කිලෙසා එතස්මාති නික්කිලෙසො, අපෙතං විඤ්ඤාණං අස්මාති අපෙතවිඤ්ඤාණො මතකායො, අපගතං භයභෙරවං අස්මාති අපගතභයභෙරවො අරහා.

第五格义的有财释，例如：niggatā janā asmā gāmā soyaṃ niggatajano gāmo(人们已从此村离去)。Niggato ayo asmāti nirayo(安乐已从此离去，是为地狱)。Niggatā kilesā etasmāti nikkileso(诸烦恼已从此离去，是为无烦恼者)。Apetaṃ viññāṇaṃ asmāti apetaviññāṇo matakāyo(识已从此身离去，是为离识之尸)。Apagataṃ bhayabheravaṃ asmāti apagatabhayabheravo arahā(怖畏已从此离去，是为离怖畏之阿罗汉)。

ඡට්ඨියත්ථෙ බහුබ්බීහි යථා – ඡින්නා හත්ථා යස්ස පුරිසස්ස සොයං ඡින්නහත්ථො පුරිසො. එවං පරිපුණ්ණසඞ්කප්පො, ඛීණාසවො, වීතො රාගො අස්සාති වීතරාගො, ද්වෙ පදානි අස්සාති ද්විපදො, ද්විහත්ථො පටො, තෙවිජ්ජො, චතුප්පදො, පඤ්ච චක්ඛූනි අස්සාති පඤ්චචක්ඛු භගවා, ඡළභිඤ්ඤො, රස්සත්තං, නවඞ්ගං සත්ථුසාසනං, දසබලො, අනන්තඤාණො, තීණි දස පරිමාණමෙතෙසන්ති තිදසා දෙවා, සමාසන්තස්ස අත්තං, ඉධ පරිමාණසද්දස්ස සන්නිධානතො [Pg.202] දසසද්දො සඞ්ඛ්‍යානෙ වත්තතෙ, අයං පච්චයො එතෙසන්ති ඉදප්පච්චයා, කො පභවො අස්සාති කිංපභවො අයං කායො, විගතං මලමස්සාති විමලො, සුන්දරො ගන්ධො අස්සාති සුගන්ධං චන්දනං. එවං සුසීලො, සුමුඛො, කුච්ඡිතො ගන්ධො අස්සාති දුග්ගන්ධං කුණපං, දුට්ඨු මනො අස්සාති දුම්මනො. එවං දුස්සීලො, දුම්මුඛො, තපො එව ධනං අස්සාති තපොධනො, ඛන්තිසඞ්ඛාතං බලං අස්සාති ඛන්තිබලො, ඉන්දොති නාමං එතස්සාති ඉන්දනාමො.

第六格义的有财释，例如：chinnā hatthā yassa purisassa soyaṃ chinnahattho puriso(手被斩之人)。同样地，paripuṇṇasaṅkappo(愿望圆满者)、khīṇāsavo(漏尽者)、vītarāgo(离贪者)、dvipado(二足者)、dvihattho paṭo(二肘长之布)、tevijjo(三明者)、catuppado(四足者)、pañcacakkhu bhagavā(具五眼之世尊)、chaḷabhiñño(六神通者)、navaṅgaṃ satthusāsanaṃ(九分教)、dasabalo(十力者)、anantañāṇo(无边智者)、tidasā devā(三十天神)、idappaccayā(此缘者)、kiṃpabhavo ayaṃ kāyo(此身何所生)、vimalo(无垢者)、sugandhaṃ candanaṃ(妙香檀木)。同样地，susīlo(善戒者)、sumukho(美面者)、duggandhaṃ kuṇapaṃ(恶臭腐尸)、dummano(忧愁者)。同样地，dussīlo(恶戒者)、dummukho(丑面者)、tapodhano(以苦行为财富者)、khantibalo(以忍为力者)、indanāmo(其名为因陀罗者)。

ඡන්දජාතාදීසු විසෙසනවිසෙසිතබ්බානං යථිච්ඡිතත්තා උභයං පුබ්බං නිපතති, යථා – ඡන්දො ජාතො අස්සාති ඡන්දජාතො, ජාතො ඡන්දො අස්සාතිපි ජාතඡන්දො. එවං සඤ්ජාතපීතිසොමනස්සො, පීතිසොමනස්සසඤ්ජාතො, මාසජාතො, ජාතමාසො, ඡින්නහත්ථො, හත්ථච්ඡින්නො.

在chandajāta(欲生)等词中，因定语与被定义词的位置可随意，故两者皆可前置。例如：chando jāto assāti chandajāto(彼有欲生起)；jāto chando assātipi jātachando(彼生起欲)。同样地，sañjātapītisomanasso(喜悦已生)与pītisomanassasañjāto(生起喜悦)，māsajāto(月生)与jātamāso(生月)，chinnahattho(手已断)与hatthacchinno(断手)。

‘‘දීඝා ජඞ්ඝායස්සා’’ති විග්ගය්හ සමාසාදිම්හි කතෙ –

当以“其胫长”（dīghā jaṅghā yassā）来分析并构成复合词时——

‘‘තුල්‍යාධිකරණෙ, පදෙ’’ති ච වත්තතෙ.

“在同格词中”也适用。

353. ඉත්ථියං භාසිතපුමිත්ථී පුමාව චෙ.

353. 若阴性词亦有阳性语形，则（在复合词中）视同阳性。

ඉත්ථියං වත්තමානෙ තුල්‍යාධිකරණෙ පදෙ පරෙ පුබ්බෙ භාසිතපුමා ඉත්ථිවාචකො සද්දො අත්ථි චෙ, සො පුමා ඉව දට්ඨබ්බොති පුබ්බපදෙ ඉත්ථිප්පච්චයාභාවො, බහුබ්බීහිවිසයොයං, උපරි ‘‘කම්මධාරයසඤ්ඤෙ චා’’ති වක්ඛමානත්තා.

当后面的同格词为阴性时，若前词是表示阴性且亦有阳性语形的词，则它应被视为阳性词，因此前词无阴性词缀。此乃关于多财释(bahubbīhi)的范围，因为后面将说“于名为持业释(kammadhāraya)者亦然”。

354. ක්වචාදිමජ්ඣුත්තරානං දීඝරස්සාපච්චයෙසු ච.

354. 有时，于有、无后缀时，词首、词中、词尾之元音亦有长短变化。

ක්වචි තද්ධිතසමාසනාමොපසග්ගාදීසු පදෙසු ආදිමජ්ඣුත්තරභූතානං සරානං ජිනවචනානුපරොධෙන දීඝරස්සා හොන්ති පච්චයෙසු, අපච්චයෙසු පරෙසු, අපරභූතෙසු ච.

有时，在派生词(taddhita)、复合词(samāsa)、名词(nāma)、前缀(upasagga)等词中，为不与佛陀之言教相违，处于词首、词中或词尾的元音，于有后缀、无后缀的词跟随，或无词跟随的情况下，会变为长音或短音。

තත්ථ [Pg.203]

其中

දීඝත්තං පාකටානූප- ඝාතාදො මධුවාදිසු;

රස්සත්තං අජ්ජවෙ ඉත්ථි- රූපාදො ච ක, තාදිසූති.

长音见于“显现”(pākaṭa)、“无害”(anūpaghāta)等词，及“蜜语者”(madhuvā)等词中；短音见于“正直”(ajjava)、“女性形相”(itthirūpa)等词，以及在如`ka`等后缀中。

බහුබ්බීහිසමාසෙ සති පුල්ලිඞ්ගෙ උත්තරපදන්තස්ස රස්සත්තං. දීඝජඞ්ඝො පුරිසො, තථා පහූතා ජිව්හා අස්සාති පහූතජිව්හො භගවා. මහතී පඤ්ඤා අස්සාති මහාපඤ්ඤො. ‘‘මහතං මහා තුල්‍යාධිකරණෙ පදෙ’’ති මහාදෙසො.

在阳性的多财释(bahubbīhi)中，后一词的词尾元音要变短。例如：“长胫的男人”(dīghajaṅgho puriso)；同样地，“彼有广长舌”(pahūtā jivhā assa)是为“广长舌的世尊”(pahūtajivho bhagavā)。“彼有大智慧”(mahatī paññā assa)是为“大慧者”(mahāpañño)。根据“当同格词在后时，mahant作mahā”的规则，(mahant)被替换为mahā。

ඉත්ථියමිති කිං? ඛමාධනො. භාසිතපුමාති කිං? සද්ධාධුරො, සද්ධාපකතිකො, පඤ්ඤාපකතිකො, පඤ්ඤාවිසුද්ධිකො, එත්ථ ච ‘‘ක්වචි සමාසන්තගතානමකාරන්තො’’ති කප්පච්චයො. තුල්‍යාධිකරණෙ ඉච්චෙව? සමණිභත්තිකො, කුමාරිභත්තිකො, කුමාරිභත්ති.

为何说“在阴性词中”(itthiyaṃ)？（例如：）“以忍耐为财富者”(khamādhano)。为何说“亦有阳性语形”(bhāsitapuma)？（例如：）“以信为轭者”(saddhādhuro)，“以信为本性者”(saddhāpakatiko)，“以慧为本性者”(paññāpakatiko)，“以慧为清净者”(paññāvisuddhiko)。此处，根据“有时复合词末尾的词变为a-结尾”的规则，加上了ka后缀。为何说“在同格词中”(tulyādhikaraṇe)？（例如：）“对比丘尼虔诚者”(samaṇibhattiko)，“对少女虔诚者”(kumāribhattiko)，“对少女的虔诚”(kumāribhatti)。

පුබ්බපදස්සෙවායං පුම්භාවාතිදෙසො, තෙන ඉධ න භවති. බහුදාසිකො පුරිසො. බහුකුමාරිකං කුලං.

此乃关于前词的阳性化类推，因此不适用于此处(的后一词)。例如：“有很多女仆的男人”(bahudāsiko puriso)，“有很多少女的家庭”(bahukumārikaṃ kulaṃ)。

‘‘ගාණ්ඨිවො ධනු අස්සා’’ති විග්ගය්හ සමාසාදිම්හි කතෙ –

作“犍提婆是其弓”(Gāṇṭhivo dhanu assa)的分析，构成复合词时——

355. ධනුම්හා ච.

355. 对`dhanu`(弓)一词亦然。

තිපදමිදං. ක්වචිසමාසන්තගතා ධනුසද්දා ආපච්චයො හොති, චසද්දෙන ධම්මාදිතො ච, ‘‘වමොදුදන්තාන’’න්ති වකාරො, ගාණ්ඨිවධන්වා. එවං පච්චක්ඛධම්මා.

这是一个三词的经(sutta)。有时，在复合词末尾的`dhanu`(弓)一词之后，会有`ā`后缀。通过(经中的)`ca`(和)一词，此规则也适用于`dhamma`(法)等词之后。根据“vaṃ o du-d-antānaṃ”的规则，(u变成)`va`。例如：`gāṇṭhivadhanvā`(犍提婆弓者)。同样地，`paccakkhadhammā`(现见法者)。

ක්වචීති කිං? සහස්සථාමධනු, පච්චක්ඛධම්මො, විදිතධම්මො.

为何说“有时”(kvaci)？（例如：）“千力弓”(sahassathāmadhanu)，“现见法者”(paccakkhadhammo)，“已知法者”(viditadhammo)。

නානාදුමපතිතපුප්ඵවාසිතසානු ඉච්චත්‍ර – නානප්පකාරා දුමා නානාදුමා, නානාදුමෙහි පතිතානි නානාදුමපතිතානි, නානාදුමපතිතානි ච තානි පුප්ඵානි චාති නානාදුමපතිතපුප්ඵානි, තෙහි වාසිතා නානාදුමපතිතපුප්ඵවාසිතා, නානාදුමපතිතපුප්ඵවාසිතා සානූ යස්ස පබ්බතස්ස සොයං නානාදුමපතිතපුප්ඵවාසිතසානු [Pg.204] පබ්බතො. අයං පන කම්මධාරයතප්පුරිසගබ්භො තුල්‍යාධිකරණබහුබ්බීහි.

在“各种树木落花所熏香的山坡”(nānādumapatitapupphavāsitasānu)一词中——“多种多样的树”(nānappakārā dumā)是“多种树”(nānādumā)；“从多种树上落下”(nānādumehi patitāni)是“多种树所落”(nānādumapatitāni)；“多种树所落的那些花”(nānādumapatitāni ca tāni pupphāni ca)是“多种树所落花”(nānādumapatitapupphāni)；“被它们所熏香”(tehi vāsitā)是“多种树落花所熏香”(nānādumapatitapupphavāsitā)；“那座山有多种树落花所熏香的山坡”(nānādumapatitapupphavāsitā sānū yassa pabbatassa)，是为“有多种树落花所熏香山坡的山”(nānādumapatitapupphavāsitasānu pabbato)。这即是内含持业释(kammadhāraya)与依主释(tappurisa)的同格多财释(tulyādhikaraṇabahubbīhi)。

තථා බ්‍යාලම්බො අම්බුධරො බ්‍යාලම්බම්බුධරො, තස්ස බින්දූනි බ්‍යාලම්බම්බුධරබින්දූනි, තෙහි චුම්බිතො බ්‍යාලම්බම්බුධරබින්දුචුම්බිතො, තාදිසො කූටො යස්ස සොයං බ්‍යාලම්බම්බුධරබින්දුචුම්බිතකූටො ඉච්චාදි.

同样地，“垂悬的云”(byālambo ambudharo)是“垂悬云”(byālambambudharo)；“它的水滴”(tassa bindūni)是“垂悬云之滴”(byālambambudharabindūni)；“被它们触及”(tehi cumbito)是“垂悬云滴所触及”(byālambambudharabinducumbito)；“那座山有此般的山峰”(tādiso kūṭo yassa)，是为“有垂悬云滴所触及山峰的(山)”(byālambambudharabinducumbitakūṭo)，等等。

සත්තමියත්ථෙ බහුබ්බීහි යථා – සම්පන්නානි සස්සානි යස්මිං ජනපදෙ සොයං සම්පන්නසස්සො ජනපදො, සුලභො පිණ්ඩො ඉමස්මින්ති සුලභපිණ්ඩො දෙසො. ආකිණ්ණා මනුස්සා යස්සං රාජධානියං සා ආකිණ්ණමනුස්සා රාජධානී, බහවො තාපසා එතස්මින්ති බහුතාපසො අස්සමො, උපචිතං මංසලොහිතං අස්මින්ති උපචිතමංසලොහිතං සරීරං, බහවො සාමිනො අස්මින්ති බහුස්සාමිකං නගරං.

第七格义多财释(sattamiyatthe bahubbīhi)的例子，如：“一国中，谷物丰收”(sampannāni sassāni yasmiṃ janapade)，是为“谷物丰收之国”(sampannasasso janapado)；“一地中，易得食物”(sulabho piṇḍo imasmiṃ)，是为“易得食物之地”(sulabhapiṇḍo deso)。“一王城中，人群聚集”(ākiṇṇā manussā yassaṃ rājadhāniyaṃ)，是为“人群聚集之王城”(ākiṇṇamanussā rājadhānī)；“一修行处，有众多苦行者”(bahavo tāpasā etasmiṃ)，是为“多苦行者之修行处”(bahutāpaso assamo)；“一身体中，血肉积聚”(upacitaṃ maṃsalohitaṃ asmiṃ)，是为“血肉积聚之身”(upacitamaṃsalohitaṃ sarīraṃ)；“一城中，有众多主人”(bahavo sāmino asmiṃ)，是为“多主之城”(bahussāmikaṃ nagaraṃ)。

‘‘බහූ නදියො අස්මි’’න්ති අත්ථෙ සමාසාදිම්හි කතෙ –

在“此(处)有众多河流”(bahū nadiyo asmiṃ)的意义上，构成复合词时——

සමාසන්තග්ගහණං, කප්පච්චයො ච වත්තතෙ.

复合词末尾(samāsanta)的规则适用，并且ka后缀也适用。

356. නදිම්හා ච.

356. 对`nadī`(河)一词亦然。

සමාසන්තගතා නදිම්හා කප්පච්චයො හොති, චසද්දෙන තුඅන්තා ච. නිච්චත්ථං වචනං. නදීති චෙත්ථ ඉත්ථිවාචකානං ඊකාරූකාරානං පරසමඤ්ඤා, තතො ‘‘ක්වචාදිමජ්ඣුත්තරාන’’න්තිආදිනා නදිසඤ්ඤස්ස කප්පච්චයෙ රස්සත්තං, බහුනදිකො ජනපදො. එවං බහුජම්බුකං වනං. බහුනාරිකොති ඡට්ඨීබහුබ්බීහිනා සිද්ධං. බහවො කත්තාරො අස්මිං, අස්සාති වා බහුකත්තුකො දෙසො. එවං බහුභත්තුකො.

在复合词结尾的`nadī`(河)之后，会有`ka`后缀；由`ca`-词可知，以`tu`结尾的词也是如此。此为固定用法。此处的`nadī`是以长`ī`和长`ū`结尾的阴性词的通称。因此，根据“kvacādimajjhuttarāna”等规则，当`nadī`-类词加上`ka`后缀时，元音要缩短，例如`bahunadiko janapado`(多河的地区)。同样地，`bahujambukaṃ vanaṃ`(多阎浮树的森林)。`Bahunāriko`(多妇女的)是由第六格多财释构成的。“此中有众多作者”或“其有众多作者”，因此是`bahukattuko deso`(多作者之地)。同样地，`bahubhattuko`(多主者)。

භින්නාධිකරණො යථා – එකරත්තිං වාසො අස්සාති එකරත්තිවාසො, සමානෙන ජනෙන සද්ධිං වාසො අස්සාති සමානවාසො [Pg.205] පුරිසො. උභතො බ්‍යඤ්ජනමස්ස අත්ථීති උභභොබ්‍යඤ්ජනකො, ඡත්තං පාණිම්හි අස්සාති ඡත්තපාණි පුරිසො. එවං දණ්ඩපාණි, සත්ථපාණි, වජිරපාණි, ඛග්ගහත්ථො, සත්ථහත්ථො, දානෙ අජ්ඣාසයො අස්සාති දානජ්ඣාසයො, දානාධිමුත්තිකො, බුද්ධභත්තිකො, සද්ධම්මගාරවො ඉච්චාදි.

不同格的例子如下：“其住一夜”，因此是`ekarattivāso`(一夜住者)；“其与同等人共住”，因此是`samānavāso puriso`(同住之人)。“其有两性之相”，因此是`ubhatobyañjanako`(双性人)；“伞在其手中”，因此是`chattapāṇi puriso`(手持伞之人)。同样地，`daṇḍapāṇi`(手持杖者)、`satthapāṇi`(手持刀者)、`vajirapāṇi`(手持金刚杵者)、`khaggahattho`(手执剑者)、`satthahattho`(手执刀者)。“其于布施有倾向”，因此是`dānajjhāsayo`(倾向布施者)。同样地，`dānādhimuttiko`(乐于布施者)、`buddhabhattiko`(于佛虔诚者)、`saddhammagāravo`(尊敬正法者)等。

තිපදො යථා – පරක්කමෙනාධිගතා සම්පදා යෙහි තෙ භවන්ති පරක්කමාධිගතසම්පදා මහාපුරිසා. එවං ධම්මාධිගතභොගා, ඔණීතො පත්තතො පාණි යෙන සොයං ඔණීතපත්තපාණි, සීහස්ස පුබ්බද්ධං විය කායො අස්සාති සීහපුබ්බද්ධකායො, මත්තා බහවො මාතඞ්ගා අස්මින්ති මත්තබහුමාතඞ්ගං වනං ඉච්චාදි.

三词复合词的例子如下：“财富由他们以精进获得”，他们是`parakkamādhigatasampadā mahāpurisā`(以精进获得财富的大士)。同样地，`dhammādhigatabhogā`(以法获得财富者)。“手已从钵中移开，由他”，此人是`oṇītapattapāṇi`(手已离钵者)。“其身如狮子前半身”，因此是`sīhapubbaddhakāyo`(狮子前半身者)。“此中有众多醉象”，因此是`mattabahumātaṅgaṃ vanaṃ`(多醉象之林)等。

නනිපාතපුබ්බපදො යථා – නත්ථි එතස්ස සමොති අසමො භගවා. ඉධ ‘‘අත්තං නස්ස තප්පුරිසෙ’’ති සුත්තෙ ‘‘අත්තං නස්සා’’ති යොගවිභාගෙන නස්ස අත්තං. එවං අප්පටිපුග්ගලො, අපුත්තකො, අහෙතුකො, ‘‘ක්වචි සමාසන්ත’’ඉච්චාදිනා කප්පච්චයො, නත්ථි සංවාසො එතෙසන්ති අසංවාසා, න විජ්ජතෙ වුට්ඨි එත්ථාති අවුට්ඨිකො ජනපදො, අභික්ඛුකො විහාරො, නත්ථි එතස්ස උත්තරොති අනුත්තරො, ‘‘සරෙ අන’’ති අන, තප්පුරිසග්ගහණමුපලක්ඛණං, අථවා ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා නස්ස අන. එවං නත්ථි අන්තො අස්සාති අනන්තං, න විජ්ජන්ති ආසවා එතෙසන්ති අනාසවා ඉච්චාදි.

以前置否定小品词`na`-为首的例子如下：“无有与此相等者”，因此是`asamo bhagavā`(无等之世尊)。此处，在“attaṃ nassa tappurise”的规则中，通过对“attaṃ nassā”的语法切分，`na`-变成`a-`。同样地，`appaṭipuggalo`(无比之人)、`aputtako`(无子者)、`ahetuko`(无因者)。根据“kvaci samāsanta”等规则，加上`ka`后缀。“无有与他们共住”，因此是`asaṃvāsā`(不可共住者)。“此处无雨”，因此是`avuṭṭhiko janapado`(无雨的地区)；`abhikkhuko vihāro`(无比丘的寺院)。“无有超越此者”，因此是`anuttaro`(无上者)。根据“sare ana”，`na`-变成`an-`。此处(规则中)提及依主释(tappurisa)是作为示例，或者根据“tesu vuddhī”等规则，`na`-变成`an-`。同样地，“其无有终极”，因此是`anantaṃ`(无边)；“他们无有诸漏”，因此是`anāsavā`(无漏者)等。

පඨමායත්ථෙ සහපුබ්බපදො යථා – සහ හෙතුනා යො වත්තතෙති සහෙතුකො, සහෙතු වා, ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා [Pg.206] සහසද්දස්ස සාදෙසො, ‘‘ක්වචි සමාසන්ත’’ඉච්චාදිනා කප්පච්චයො ච, සහ පීතියා ඉමෙ වත්තන්තීති සප්පීතිකා. එවං සහ පච්චයෙහි වත්තන්තීති සප්පච්චයා, සකිලෙසො, සඋපාදානො, සපරිවාරො, සහ මූලෙන උද්ධතො සමූලුද්ධතො රුක්ඛො.

在第一格义中，以前置词saha-为首的例子如下：“与因共同存在者”，因此是sahetuko，或sahetu(有因者)。根据“tesu vuddhī”等规则，saha-词被替换为sa-；并根据“kvaci samāsanta”等规则，加上ka后缀。“他们与喜悦共同存在”，因此是sappītikā(具喜者)。同样地，“与诸缘共同存在”，因此是sappaccayā(具缘者)；sakileso(有烦恼者)、saupādāno(有执取者)、saparivāro(有眷属者)。“连同根被拔起”，因此是samūluddhato rukkho(被连根拔起的树)。

උපමානපුබ්බපදො පඨමායත්ථෙ තාව – උපමානොපමෙය්‍යභාවප්පසිද්ධත්ථං ඉවසද්දප්පයොගො, කායබ්‍යාමානං සමප්පමාණතාය නිග්‍රොධො ඉව පරිමණ්ඩලො යො රාජකුමාරො සොයංනිග්‍රොධපරිමණ්ඩලො රාජකුමාරො. ‘‘වුත්තත්ථානමප්පයොගො’’ති ඉවසද්දස්ස අප්පයොගො, සඞ්ඛො විය පණ්ඩරො අයන්ති සඞ්ඛපණ්ඩරො, කාකො විය සූරො අයන්ති කාකසූරො, චක්ඛු ඉව භූතො අයං පරමත්ථදස්සනතොති චක්ඛුභූතො භගවා. එවං අත්ථභූතො. ධම්මභූතො, බ්‍රහ්මභූතො, අන්ධො විය භූතො අයන්ති අන්ධභූතො බාලො. මුඤ්ජපබ්බජමිව භූතා අයන්ති මුඤ්ජපබ්බජභූතා කුදිට්ඨි. තන්තාකුලකමිව ජාතා අයන්ති තන්තාකුලකජාතා.

首先，在第一格义中，以前置比喻词为首的复合词：为了确立能喻和所喻的关系，使用iva-sadda(如-词)。例如：“其身高与伸展的双臂等长，如尼拘律树(nigrodha)般圆满的王子”，此即nigrodhaparimaṇḍalo rājakumāro(如尼拘律树般圆满的王子)。根据“Vuttatthānamappayogo”(义已明时词不使用)的原则，省略iva-sadda。“此人白如海螺”，因此是saṅkhapaṇḍaro(海螺白)；“此人勇如乌鸦”，因此是kākasūro(乌鸦勇)。“此人已成为眼，因能见胜义”，因此是cakkhubhūto bhagavā(已成眼之世尊)。同样地，atthabhūto(已成义者)、dhammabhūto(已成法者)、brahmabhūto(已成梵者)。“此人已成盲者”，因此是andhabhūto bālo(已成盲之愚人)。“此已成文叉草”，因此是muñjapabbajabhūtā kudiṭṭhi(已成文叉草之恶见)。“此已成乱线团”，因此是tantākulakajātā(已成乱线团者)。

ඡට්ඨියත්ථෙ – සුවණ්ණවණ්ණො විය වණ්ණො යස්ස සොයං සුවණ්ණවණ්ණො භගවා. උත්තරපදලොපො, නාගස්ස විය අස්ස ගතීති නාගගති. එවං සීහගති, නාගවික්කමො, සීහවික්කමො, සීහහනු, එණිස්ස විය අස්ස ජඞ්ඝාති එණිජඞ්ඝො, සීහස්ස පුබ්බද්ධං විය අස්ස කායොති සීහපුබ්බද්ධකායො, බ්‍රහ්මුනො විය අට්ඨඞ්ගසමන්නාගතො සරො අස්සාති බ්‍රහ්මස්සරො.

在第六格义中：“其色如金色”，此即suvaṇṇavaṇṇo bhagavā(金色之世尊)。后分词省略的例子：“其步态如龙”，因此是nāgagati(龙行者)。同样地，sīhagati(狮行者)、nāgavikkamo(龙威者)、sīhavikkamo(狮威者)、sīhahanu(狮颔者)。“其胫如羚羊”，因此是eṇijaṅgho(羚羊胫者)。“其身如狮子前半身”，因此是sīhapubbaddhakāyo(狮子前半身者)。“其声如梵天，具足八支”，因此是brahmassaro(梵音者)。

වාසද්දත්ථෙ [Pg.207] සඞ්ඛ්‍යොභයපදො යථා – ද්වෙ වා තයො වා පත්තා ද්වත්තිපත්තා, ‘‘ද්වෙකට්ඨානමාකාරො වා’’ති ද්විසද්දන්තස්ස ආත්තං, රස්සත්තං, ද්වීහං වා තීහං වා ද්වීහතීහං, ඡ වා පඤ්ච වා වාචා ඡප්පඤ්චවාචා. එවං සත්තට්ඨමාසා, එකයොජනද්වියොජනානි.

在vā-sadda(或-词)义中，两部分皆为数词的复合词例子如下：“二或三钵”，即dvattipattā(二三钵)。根据“dvekaṭṭhānamākāro vā”的规则，dvi-词的尾音变成ā，再缩短。“二或三日”，即dvīhatīhaṃ(二三日)；“六或五语”，即chappañcavācā(六五语)。同样地，sattaṭṭhamāsā(七八月)、ekayojanadviyojanāni(一二由旬)。

දිසන්තරාළත්ථො යථා – පුබ්බස්සා ච දක්ඛිණස්සා ච දිසාය යදන්තරාළං සායං පුබ්බදක්ඛිණා විදිසා. එත්ථ තුල්‍යාධිකරණපදපරත්තාභාවා න පුම්භාවාතිදෙසො, ‘‘ක්වචාදිමජ්ඣුත්තරාන’’න්තිආදිනා දිසන්තරාළත්ථෙ පුබ්බපදස්ස රස්සත්තං. එවං පුබ්බුත්තරා, අපරදක්ඛිණා, පච්ඡිමුත්තරා. යදා පන දක්ඛිණා ච සා පුබ්බා චාති කම්මධාරයසමාසො හොති, තදා පුම්භාවාතිදෙසො උත්තරපදත්ථප්පධානත්තා, සබ්බනාමිකවිධානම්පි නිච්චං භවතියෙව, යථා – දක්ඛිණපුබ්බස්සා, දක්ඛිණපුබ්බස්සමිති.

方向之间区域的意义，例如——东方和南方之间的区域，即是东南(pubbadakkhiṇā)隅。在此，因后词非同格词，故无阳性化类推；依“kvacādimajjhuttarāna”等(规则)，在表示方向之间区域的意义中，前词被缩短。同样地，有东北(pubbuttarā)、西南(aparadakkhiṇā)、西北(pacchimuttarā)。然而，当以“南方，且是东方”构成业持释复合词时，因后词的意义是主要的，故适用阳性化类推，且代名词的规则也总是适用，例如：dakkhiṇapubbassā，dakkhiṇapubbassamiti。

බ්‍යතිහාරලක්ඛණො යථා – කෙසෙසු ච කෙසෙසු ච ගහෙත්වා ඉදං යුද්ධං පවත්තතීති කෙසාකෙසි, දණ්ඩෙහි ච දණ්ඩෙහි ච පහරිත්වා ඉදං යුද්ධං පවත්තතීති දණ්ඩාදණ්ඩි, ‘‘ක්වචාදිමජ්ඣුත්තරාන’’න්තිආදිනා මජ්ඣෙදීඝො, ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා අන්තස්සිකාරො.

相互动作(byatihāra)的特征，例如：“抓着(对方的)头发与头发而进行的战斗”是为“kesākesi”(头发格斗)；“用棍棒与棍棒互相打击而进行的战斗”是为“daṇḍādaṇḍi”(棍棒格斗)。依‘kvacādimajjhuttarāna’等(规则)，中间(元音)被延长；依‘tesu vuddhī’等(规则)，结尾变为“i”格。

පඨමාවිභත්‍යත්ථබහුබ්බීහි.

第一格义之多财释。

බහුබ්බීහිසමාසො නිට්ඨිතො.

多财释复合词终。

ද්වන්දසමාස

双合复合词

අථ ද්වන්දසමාසො වුච්චතෙ.

现在讲述双合复合词。

සො ච දුවිධො ඉතරීතරයොග සමාහාරත්ථභෙදෙන.

它因意义有相互关联(itarītarayoga)和总集(samāhāra)的区别而分为两种。

තත්ථ [Pg.208] ඉතරීතරයොගෙ තාව – ‘‘සාරිපුත්තමොග්ගල්ලාන’’ඉතීධ උභයත්ථාපි පඨමෙකවචනං, සමුච්චයජොතනත්ථං චසද්දප්පයොගො ච.

其中，首先在相互关联(itarītarayoga)中，如“舍利弗目犍连”(sāriputtamoggallānā)一例，此处(其构成词sāriputto和moggallāno)两者皆为第一格单数，并使用‘ca’字来表示集合。

‘‘සාරිපුත්තො ච මොග්ගල්ලානො චා’’ති විග්ගහෙ –

在“舍利弗与目犍连”(Sāriputto ca moggallāno ca)的分解式中——

357. නාමානං සමුච්චයො ද්වන්දො.

357. 名词的集合是双合复合词。

නානානාමානමෙව එකවිභත්තිකානං යුත්තත්ථානං යො සමුච්චයො, සො විභාසා සමාසො භවති, ද්වන්දසඤ්ඤො ච.

不同名词，若格位相同、意义相连，其集合可选择性地构成复合词，并得名为双合复合词。

එත්ථ ච සමුච්චයො නාම සම්පිණ්ඩනං, සො පන අත්ථවසෙන කෙවලසමුච්චයො අන්වාචයො ඉතරීතරයොගො සමාහාරො චාති චතුබ්බිධො.

此处，所谓集合(samuccaya)是指聚集。它根据意义可分为四种：单纯集合(kevalasamuccaya)、随增集合(anvācaya)、相互关联(itarītarayoga)和总集(samāhāra)。

තත්ථ කෙවලසමුච්චයෙ, අන්වාචයෙ ච සමාසො න භවති, ක්‍රියාසාපෙක්ඛතාය නාමානං අඤ්ඤමඤ්ඤං අයුත්තත්ථභාවතො, යථා – චීවරං පිණ්ඩපාතඤ්ච පච්චයං සයනාසනං අදාසි, දානඤ්ච දෙහි, සීලඤ්ච රක්ඛාහි. ඉතරීතරයොගෙ, සමාහාරෙ ච සමාසො භවති, තත්ථ නාමානං අඤ්ඤමඤ්ඤං යුත්තත්ථභාවතො.

其中，在单纯集合和随增集合中，不构成复合词，因为名词依赖于动词，彼此之间没有相连的意义。例如：“他布施了衣、食、药、卧具”，以及“应行布施，应护持戒”。但在相互关联和总集中，则构成复合词，因为在那里名词彼此意义相连。

ද්වෙ ද්වෙ පදානි ද්වන්දා, ද්වන්දට්ඨා වා ද්වන්දා, ද්වන්දසදිසත්තා අයං සමාසොපි අන්වත්ථසඤ්ඤාය ද්වන්දොති වුච්චති, උභයපදත්ථප්පධානො හි ද්වන්දො.

两个两个词为一对(dvanda)，或处在成对状态的词为一对。因为与“对”相似，这种复合词也以其名副其实的名称被称为“双合”(dvanda)，因为双合复合词是以两个词的意义都为主。

නනු ච උභයපදත්ථප්පධානත්තෙ සති ද්වන්දෙ කථමෙකත්ථීභාවො සියාති? වුච්චතෙ – සදිසාදිඅත්ථෙපි සද්දප්පවත්තිසම්භවෙනද්වින්නං පදානං එකක්ඛණෙයෙව අත්ථද්වයදීපකත්තා න විරොධො, තඤ්ච ද්වන්දවිසයමෙව, තෙසමත්ථද්වයදීපකත්තා. යථා හි භූසද්දො අනුභවඅභිභවාදිකෙ අත්ථෙ අන්වභිආදිඋපසග්ගසහිතොව දීපෙති, න කෙවලො, එවං ‘‘ගවස්සක’’න්තිආදීසු [Pg.209] ගවාදීනං අස්සාදිසද්දන්තරසහිතානමෙව අත්ථද්වයදීපනං, න කෙවලානන්ති තඤ්ච ද්වන්දවිසයමෙව, න සබ්බත්ථාති දට්ඨබ්බං. අථ වා ද්වින්නම්පි යථාවුත්තසමුච්චයදීපකත්තා අත්ථි ද්වන්දෙපෙකත්ථිතාති න කොචි විරොධො, තතො සමාසසඤ්ඤාවිභත්තිලොපාදි වුත්තනයමෙව, සමාසෙනෙව චත්ථස්ස වුත්තත්තා ‘‘වුත්තත්ථානමප්පයොගො’’ති චසද්දස්ස අප්පයොගො.

然而，若双合复合词中两个词的意义都为主，如何能有单一意义的统一呢？回答是：即使在相似等意义中，由于词语用法上的可能性，两个词能在同一瞬间就阐明两种意义，故不相违，且这仅限于双合复合词的范围，因为它们能阐明两种意义。例如，“bhū”一词只有与“anu”、“abhi”等前缀连用时才能阐明体验、征服等意义，而不能单独使用；同样，在‘gavassaka’(牛马)等词中，“go”(牛)等词只有与“assa”(马)等其他词连用时才能阐明两种意义，而不能单独使用，这应被视为仅限于双合复合词的范围，并非普遍适用。或者，由于两个词都阐明了如前所述的集合意义，在双合复合词中也存在单一意义性，故无任何矛盾。因此，复合词的命名、格位结尾的省略等，都如前述。由于意义已由复合词表达，依‘义已说故不复用’(vuttatthānamappayogo)的原则，不再使用“ca”字。

ඉධ ද්වන්දෙ අච්චිතතරං පුබ්බං නිපතති, පරස්සෙව ලිඞ්ගඤ්ච. ඉතරීතරයොගස්ස අවයවප්පධානත්තා සබ්බත්ථ බහුවචනමෙව.

在此双合复合词中，较尊者置于前面，且复合词的性依后词。相互关联的复合词，因其构成成分是主要的，故处处皆用复数。

සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානා, සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානෙ, සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානෙහි ඉච්චාදි, සමණො ච බ්‍රාහ්මණො ච සමණබ්‍රාහ්මණා. එවං බ්‍රාහ්මණගහපතිකා, ඛත්තියබ්‍රාහ්මණා, දෙවමනුස්සා, චන්දිමසූරියා, මාතා ච පිතා ච මාතාපිතරො, ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා ද්වන්දෙ මාතුආදිපුබ්බපදුකාරස්ස ආකාරො. එවං පිතාපුත්තා.

舍利弗目犍连(sāriputtamoggallānā，主格复数)，舍利弗目犍连(sāriputtamoggallāne，宾格复数)，由舍利弗目犍连(sāriputtamoggallānehi，具格复数)等。沙门与婆罗门，成为沙门婆罗门(samaṇabrāhmaṇā)。同样地，有婆罗门居士(brāhmaṇagahapatikā)、刹帝利婆罗门(khattiyabrāhmaṇā)、天人(devamanussā)、日月(candimasūriyā)。母亲与父亲，成为父母(mātāpitaro)。依“tesu vuddhī”等规则，在双合复合词中，‘mātu’等前词的‘u’变为‘ā’。同样地，有父子(pitāputtā)。

‘‘ජායා ච පති චාති ජායාපති’’ඉතීධ –

在“妻子与丈夫”(jāyā ca pati ca)成为“jāyāpati”(夫妻)的例子中——

‘‘ක්වචී’’ති වත්තතෙ.

“在某些情况下”(kvaci)此规则适用。

358. ජායාය තුදං ජානි පතිම්හි.

358. 当“pati”(丈夫)在后时，“jāyā”(妻子)被替换为“tudaṃ”或“jāni”。

ජායාසද්දස්ස තුදං ජානිඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති පතිසද්දෙ පරෙ ක්වචි. තුදංපති, ජානිපති, ජයම්පතිකා. එත්ථ නිග්ගහීතාගමො, ‘‘ක්වචා’’දිනා රස්සත්තඤ්ච.

词“jāyā”，当“pati”一词在后时，有时被替换为“tudaṃ”或“jāni”。例如：tudaṃpati、jānipati、jayampatikā。此处有随鼻音(niggahīta)的增添，并且依据“kvaci”等规则，也有短化。

ක්වචි අප්පසරං පුබ්බං නිපතති, යථා – චන්දො ච සූරියො ච චන්දසූරියා, නිගමා ච ජනපදා ච නිගමජනපදා, සුරා ච අසුරා [Pg.210] ච ගරුළා ච මනුජා ච භුජගා ච ගන්ධබ්බා ච සුරාසුරගරුළමනුජභුජගගන්ධබ්බා.

有时，音节较少的词置于前面。例如：月亮与太阳(cando ca sūriyo ca)成为candasūriyā；城镇与乡村(nigamā ca janapadā ca)成为nigamajanapadā；天神、阿修罗、金翅鸟、人类、龙与乾达婆(surā ca asurā ca garuḷā ca manujā ca bhujagā ca gandhabbā ca)成为surāsuragaruḷamanujabhujagagandhabbā。

ක්වචි ඉවණ්ණුවණ්ණන්තානං පුබ්බනිපාතො, යථා – අග්ගි ච ධූමො ච අග්ගිධූමා. එවං ගතිබුද්ධිභුජපඨහරකරසයා, ධාතවො ච ලිඞ්ගානි ච ධාතුලිඞ්ගානි.

有时，以“i”音或“u”音结尾的词置于前面。例如：火与烟(aggi ca dhūmo ca)成为aggidhūmā。同样地，gatibuddhibhujapaṭhaharakarasayā；语根与性(dhātavo ca liṅgāni ca)成为dhātuliṅgāni。

ක්වචි සරාදිඅකාරන්තානං පුබ්බනිපාතො, යථා – අත්ථො ච ධම්මො ච අත්ථධම්මා. එවං අත්ථසද්දා, සද්දත්ථා වා.

有时，以元音开头或以“a”音结尾的词置于前面。例如：义与法(attho ca dhammo ca)成为atthadhammā。同样地，义与声(atthasaddā)，或声与义(saddatthā)。

සමාහාරෙ පන – ‘‘චක්ඛු ච සොතඤ්චා’’ති අත්ථෙ ‘‘නාමානං සමුච්චයො ද්වන්දො’’ති ද්වන්දසමාසං කත්වා විභත්තිලොපාදිම්හි කතෙ –

然而在总集(samāhāra)复合词中，就“眼与耳”(cakkhu ca sotañca)的意义而言，依据“名词的集合是双合”(nāmānaṃ samuccayo dvando)的规则构成双合复合词(dvandasamāsa)，在作了格尾(vibhatti)的省略等之后——

‘‘නපුංසකලිඞ්ගං, එකත්තඤ්චා’’ති වත්තතෙ.

适用规则：“成为中性，以及单数”。

359. තථා ද්වන්දෙ පාණි තූරිය යොග්ග සෙනඞ්ග ඛුද්දජන්තුක විවිධ විරුද්ධ විසභාගත්ථාදීනඤ්ච.

359. 同样，在双合复合词中，由表示肢体、乐器、轭具、军队组成部分、小动物、各种、对立、不同类事物等意义的词构成。

යථා දිගුසමාසෙ, තථා සමාහාරද්වන්දසමාසෙපි පාණි තූරිය යොග්ග සෙනඞ්ගත්ථානං, ඛුද්දජන්තුකවිවිධ විරුද්ධවිසභාගත්ථඉච්චෙවමාදීනඤ්ච එකත්තං හොති, නපුංසකලිඞ්ගත්තඤ්ච.

如同在数词复合词(digusamāsa)中一样，在总集双合复合词(samāhāradvandasamāsa)中，表示肢体、乐器、轭具、军队组成部分等意义的词，以及表示小动物、各种、对立、不同类事物等意义的词，也成为单数和中性。

පාණිනො ච තූරියානි ච යොග්ගානි ච සෙනා චාති පාණිතූරිය යොග්ගසෙනා, තාසමඞ්ගානි පාණිතූරියයොග්ගසෙනඞ්ගානි, ද්වන්දතො පරත්තා අඞ්ගසද්දො පච්චෙකමභිසම්බජ්ඣතෙ. ඛුද්දා ච තෙ ජන්තුකා චෙති ඛුද්දජන්තුකා, විවිධෙනාකාරෙන විරුද්ධා විවිධවිරුද්ධා, නිච්චවිරොධිනො. සමානො භාගො යෙසං තෙ සභාගා, ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා සමානස්ස සආදෙසො, විවිධා ච තෙ ලක්ඛණතො සභාගා ච කිච්චතොති විසභාගා. පාණිතූරියයොග්ගසෙනඞ්ගානි ච ඛුද්දජන්තුකා ච විවිධවිරුද්ධා ච විසභාගා චාති ද්වන්දො, ඉධ බහුත්තා පුබ්බනිපාතස්ස අනියමො, තෙ අත්ථා යෙසං [Pg.211] තෙ පාණිතූරියයොග්ගසෙනඞ්ගඛුද්දජන්තුකවිවිධවිරුද්ධවිසභාගත්ථා, තෙ ආදයො යෙසං තෙ තදාදයො.

“肢体、乐器、轭具与军队”(Pāṇino ca tūriyāni ca yoggāni ca senā ca)即pāṇitūriyayoggasenā；“它们的组成部分”(tāsaṃ aṅgāni)即pāṇitūriyayoggasenaṅgāni。因为“aṅga”(组成部分)一词在双合复合词之后，所以它分别与每个成员相连接。“微小且是生物”(Khuddā ca te jantukā ca)即khuddajantukā(小动物)。“以各种方式对立”(vividhena ākārena viruddhā)即vividhaviruddhā(各种对立)，即恒常的敌对者。“有共同部分者”(Samāno bhāgo yesaṃ)即sabhāgā(同类)；依据“tesu vuddhī”等规则，“samāna”被替换为“sa”。“特征上各异但作用上同类”(vividhā ca te lakkhaṇato sabhāgā ca kiccato)即visabhāgā(不同类)。“Pāṇitūriyayoggasenaṅgāni ca khuddajantukā ca vividhaviruddhā ca visabhāgā ca”是一个双合复合词。此处由于成员众多，其前后次序不固定。“具有那些意义的”(te atthā yesaṃ)即pāṇitūriyayoggasenaṅgakhuddajantukavividhaviruddhavisabhāgatthā。“以那些为首的”(te ādayo yesaṃ)即tadādayo。

ආදිග්ගහණෙන අඤ්ඤොඤ්ඤලිඞ්ගවිසෙසිත සඞ්ඛ්‍යාපරිමාණත්ථ පචනචණ්ඩාලත්ථ දිසත්ථාදීනඤ්ච ද්වන්දෙ එකත්තං, නපුංසකලිඞ්ගත්තඤ්ච, ඉති පාණ්‍යඞ්ගත්ථභාවතො චක්ඛුසොතසද්දානං ඉමිනා එකත්තං, නපුංසකලිඞ්ගත්තඤ්ච කත්වා සමාසත්තා නාමබ්‍යපදෙසෙ කතෙ ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති අමාදෙසාදි.

通过“ādi”（等）一词的涵盖，（表示）相互不同性别、数量与度量、屠者与贱民、方位等意义的词，在双合复合词中也成为单数和中性。因此，“cakkhu”（眼）和“sota”（耳）二词，因其具有“肢体部分”的意义，依据此（规则）而成为单数和中性。由于其复合词的性质，在被认作名词后，会产生“si”等格尾以及“aṃ”的替换等。

චක්ඛුසොතං, හෙ චක්ඛුසොත, චක්ඛුසොතං, චක්ඛුසොතෙන. එවං සබ්බත්ථෙකවචනමෙව. මුඛඤ්ච නාසිකා ච මුඛනාසිකං, ‘‘සරො රස්සො නපුංසකෙ’’ති අන්තස්ස රස්සත්තං, හනු ච ගීවා ච හනුගීවං. එවං කණ්ණනාසං, පාණිපාදං, ඡවිමංසලොහිතං. හත්ථපාදා මංසලොහිතානීතිආදීනං පන ඉතරීතරයොගෙන සිද්ධං. එවං පාණ්‍යඞ්ගත්ථෙ.

Cakkhusotaṃ（眼耳，主格单数），he cakkhusota（嘿，眼耳，呼格单数），cakkhusotaṃ（眼耳，宾格单数），cakkhusotena（以眼耳，具格单数）。像这样，在所有格中都只是单数。Mukhañca nāsikā ca（口与鼻）成为 mukhanāsikaṃ；依据“saro rasso napuṃsake”（元音在中性词中缩短）的规则，词尾被短化。Hanu ca gīvā ca（下巴与脖子）成为 hanugīvaṃ。同样地，kaṇṇanāsaṃ（耳鼻），pāṇipādaṃ（手脚），chavimaṃsalohitaṃ（皮肉血）。然而，像 hatthapādā（手与脚）、maṃsalohitāni（肉与血）等形式，是通过互异相合（itarītarayoga）的方式构成的。在表示肢体部分意义时即是如此。

තූරියඞ්ගත්ථෙ ගීතඤ්ච වාදිතඤ්ච ගීතවාදිතං, සම්මඤ්ච තාළඤ්ච සම්මතාළං, සම්මන්ති කංසතාළං. තාළන්ති හත්ථතාළං. සඞ්ඛෙ ච පණවො ච ඩිණ්ඩිමො ච, සඞ්ඛා ච පණවා ච ඩංණ්ඩිමා චාති වා සඞ්ඛපණවඩිණ්ඩිමං, පණවාදයො ද්වෙපි භෙරිවිසෙසො.

在表示乐器部分的意义时：gītañca vāditañca（歌唱与器乐）成为 gītavāditaṃ。Sammañca tāḷañca（铙与拍手）成为 sammatāḷaṃ。Samma 指的是铜铙（kaṃsatāḷa）。Tāḷa 指的是拍手（hatthatāḷa）。Saṅkho ca paṇavo ca ḍiṇḍimo ca（螺、小鼓与铜鼓），或 saṅkhā ca paṇavā ca ḍiṇḍimā ca，成为 saṅkhapaṇavaḍiṇḍimaṃ。Paṇava与ḍiṇḍima两者都是一种鼓。

යොග්ගඞ්ගත්ථෙ යථා – ඵාලො ච පාචනඤ්ච ඵාලපාචනං, යුගඤ්ච නඞ්ගලඤ්ච යුගනඞ්ගලං.

在表示轭具部分的意义时，例如：phālo ca pācanañca（犁头与赶牛棒）成为 phālapācanaṃ；yugañca naṅgalañca（轭与犁）成为 yuganaṅgalaṃ。

සෙනඞ්ගත්ථෙ හත්ථිනො ච අස්සා ච හත්ථිඅස්සං, රථා ච පත්තිකා ච රථපත්තිකං, අසි ච චම්මඤ්ච අසිචම්මං, චම්මන්ති සරවාරණඵලකං. ධනු ච කලාපො ච ධනුකලාපං, කලාපොති තූණීරං.

在表示军队组成部分的意义时：hatthino ca assā ca（象与马）成为 hatthiassaṃ；rathā ca pattikā ca（车与步兵）成为 rathapattikaṃ；asi ca cammañca（剑与盾）成为 asicammaṃ。Camma 指的是抵挡箭的护板（saravāraṇaphalakaṃ）。Dhanu ca kalāpo ca（弓与箭囊）成为 dhanukalāpaṃ。Kalāpo 指的是箭筒（tūṇīra）。

ඛුද්දජන්තුකත්ථෙ ඩංසා ච මකසා ච ඩංසමකසං. එවං කුන්ථකිපිල්ලිකං, කීටපටඞ්ගං, කීටසරීසපං. තත්ථ කුන්ථා සුඛුමකිපිල්ලිකා, කීටා කපාලපිට්ඨිකපාණා.

在表示小动物的意义时：ḍaṃsā ca makasā ca（虻与蚊）成为 ḍaṃsamakasaṃ。同样地，kunthakipillikaṃ（小蚁与蚂蚁），kīṭapaṭaṅgaṃ（昆虫与飞蛾），kīṭasarīsapaṃ（昆虫与爬行动物）。其中，kunthā 是微小的蚂蚁（sukhumakipillikā）；kīṭā 是背上有壳的生物（kapālapiṭṭhikapāṇā）。

විවිධවිරුද්ධත්ථෙ [Pg.212] අහි ච නකුලො ච, අහී ච නකුලා චාති වා අහිනකුලං. එවං බිළාරමූසිකං, අන්තස්ස රස්සත්තං, කාකොලූකං, සප්පමණ්ඩූකං, ගරුළසප්පං.

在表示种种对立的意义时：ahi ca nakulo ca（蛇与那拘罗），或 ahī ca nakulā ca（诸蛇与诸那拘罗），成为 ahinakulaṃ。同样地，biḷāramūsikaṃ（猫鼠），其词尾被缩短；kākolūkaṃ（鸦枭）；sappamaṇḍūkaṃ（蛇蛙）；garuḷasappaṃ（金翅鸟与蛇）。

විසභාගත්ථෙ සීලඤ්ච පඤ්ඤාණඤ්ච සීලපඤ්ඤාණං, සමථො ච විපස්සනා ච සමථවිපස්සනං. එවං නාමරූපං, හිරොත්තප්පං. සතිසම්පජඤ්ඤං, ලොභමොහං, දොසමොහං, අහිරිකානොත්තප්පං, ථිනමිද්ධං, උද්ධච්චකුක්කුච්චමිච්චාදි. ‘‘අංමො නිග්ගහීතං ඣලපෙහී’’ති එත්ථ ‘‘අංමො’’ති නිද්දෙසදස්සනතො කත්ථචි නපුංසකලිඞ්ගත්තං න හොතීති දට්ඨබ්බං, තෙන ආධිපච්චපරිවාරො ඡන්දපාරිසුද්ධි පටිසන්ධිප්පවත්තියන්තිආදි සිජ්ඣති.

在表示不同种类的意义时：sīlañca paññāṇañca（戒与慧）成为 sīlapaññāṇaṃ；samatho ca vipassanā ca（止与观）成为 samathavipassanaṃ。同样地，nāmarūpaṃ（名色）、hirottappaṃ（惭愧）、satisampajaññaṃ（念正知）、lobhamohaṃ（贪痴）、dosamohaṃ（嗔痴）、ahirikānottappaṃ（无惭无愧）、thinamiddhaṃ（昏沉睡眠）、uddhaccakukkuccaṃ（掉举追悔）等等。在“Aṃmo niggahītaṃ jhalapehī”一句中，由于见到对“aṃmo”的解释，应当了知，在某些情况下，双合复合词并非中性。因此，ādhipaccaparivāro（支配眷属）、chandapārisuddhi（欲清净）、paṭisandhippavatti（结生相续）等形式才能成立。

අඤ්ඤොඤ්ඤලිඞ්ගවිසෙසිතානං ද්වන්දෙ දාසී ච දාසො ච දාසිදාසං, ‘‘ක්වචාදී’’තිආදිනා මජ්ඣෙ රස්සත්තං. එවං ඉත්ථිපුමං, පත්තචීවරං, සාඛාපලාසමිච්චාදි.

在由不同性别的词构成的双合复合词中：dāsī ca dāso ca（女奴与男奴）成为 dāsidāsaṃ；根据“kvacādi”等规则，中间的元音被缩短。同样地，itthipumaṃ（男女）、pattacīvaraṃ（衣钵）、sākhāpalāsaṃ（枝叶）等等。

සඞ්ඛ්‍යාපරිමාණත්ථානං ද්වන්දෙ එකකඤ්ච දුකඤ්ච එකකදුකං, සඞ්ඛ්‍යාද්වන්දෙ අප්පසඞ්ඛ්‍යා පුබ්බං නිපතති. එවං දුකතිකං, තිකචතුක්කං, චතුක්කපඤ්චකං, දීඝො ච මජ්ඣිමො ච දීඝමජ්ඣිමං.

在表示数量与度量的双合复合词中：ekakañca dukañca（一与二）成为 ekakadukaṃ；在数字双合复合词中，数量较小的词在前。例如 dukatikaṃ（二三）、tikacatukkaṃ（三四）、catukkapañcakaṃ（四五）。dīgho ca majjhimo ca（长与中）成为 dīghamajjhimaṃ。

පචනචණ්ඩාලත්ථානං ද්වන්දෙ ඔරබ්භිකා ච සූකරිකා ච ඔරබ්භිකසූකරිකං. එවං සාකුණිකමාගවිකං, සපාකො ච චණ්ඩාලො ච සපාකචණ්ඩාලං, පුක්කුසඡවඩාහකං, වෙනරථකාරං. තත්ථ වෙනා තච්ඡකා, රථකාරා චම්මකාරා.

在表示屠者与贱民的双合复合词中：orabbhikā ca sūkarikā ca（羊屠夫与猪屠夫）成为 orabbhikasūkarikaṃ。同样地，sākuṇikamāgavikaṃ（捕鸟者与猎兽者）、sapāko ca caṇḍālo ca 成为 sapākacaṇḍālaṃ（食狗者与贱民）、pukkusachavaḍāhakaṃ（清垃圾者与焚尸者）、venarathakāraṃ（竹匠与车匠）。其中，venā（竹匠）是木匠，rathakārā（车匠）是皮匠。

දිසත්ථානං ද්වන්දෙ පුබ්බා ච අපරා චාති අත්ථෙ ද්වන්දසමාසං, විභත්තිලොපඤ්ච කත්වා ඉධාදිග්ගහණෙන එකත්තෙ, නපුංසකලිඞ්ගත්තෙ ච කතෙ ‘‘සරො රස්සො නපුංසකෙ’’ති රස්සත්තං, පුබ්බාපරං[Pg.213], හෙ පුබ්බාපර, පුබ්බාපරං, පුබ්බාපරෙන, පුබ්බාපරස්ස ඉච්චාදි. එවං පුරත්ථිමපච්ඡිමං, දක්ඛිණුත්තරං, අධරුත්තරං.

在表示方位的双合复合词中，于“前”（pubbā）与“后”（aparā）之义，构成双合复合词并省略格尾后，通过此处的“等”字摄持，使其成为单数和中性。根据“元音在中性词中缩短”（saro rasso napuṃsake）的规则，元音被缩短，成为 pubbāparaṃ（前后）。例如：he pubbāpara（嘿，前后！，呼格），pubbāparaṃ（前后，宾格），pubbāparena（以前后，具格），pubbāparassa（前后之，属格）等等。同样地，puratthimapacchimaṃ（东西）、dakkhiṇuttaraṃ（南北）、adharuttaraṃ（上下）也是如此。

‘‘නපුංසකලිඞ්ගං, එකත්තං, ද්වන්දෙ’’ති ච වත්තතෙ.

“（双合复合词是）中性、单数”的规则继续适用。

360. විභාසා රුක්ඛ තිණ පසු ධන ධඤ්ඤ ජනපදාදීනඤ්ච.

360. 树木、草、牲畜、财富、谷物、国土等（词的双合复合词）亦可选择（成为单数中性）。

රුක්ඛ තිණ පසු ධන ධඤ්ඤ ජනපදාදීනමෙකත්තං, නපුංසකලිඞ්ගත්තඤ්ච විභාසා හොති ද්වන්දෙ සමාසෙ. එකත්තාභාවෙ බහුවචනං, පරස්සෙව ලිඞ්ගඤ්ච.

树木、草、牲畜、财富、谷物、国土等（词）在双合复合词中，可选择成为单数和中性。若非单数，则为复数，且其词性随末字。

තත්ථ රුක්ඛානං ද්වන්දෙ අස්සත්ථා ච කපිත්ථා චාති අත්ථෙ සමාහාරෙ ද්වන්දසමාසාදිම්හි කතෙ ඉමිනා විකප්පෙනෙකත්තං, නපුංසකලිඞ්ගත්තඤ්ච. අස්සත්ථකපිත්ථං, අස්සත්ථකපිත්ථා වා. එවං අම්බපනසං, අම්බපනසා වා, ඛදිරපලාසං, ඛදිරපලාසා වා, ධවස්සකණ්ණකං, ධවස්සකණ්ණකා වා.

其中，在树木的双合复合词中：assatthā ca kapitthā ca（菩提树与木苹果树）成为 assatthakapitthaṃ，或 assatthakapitthā。同样地，ambapanasaṃ 或 ambapanasā（芒果波罗蜜）；khadirapalāsaṃ 或 khadirapalāsā（卡迪拉帕拉萨）；dhavassakaṇṇakaṃ 或 dhavassakaṇṇakā（达瓦阿萨卡那）。

තිණානං ද්වන්දෙ උසීරානි ච බීරණානි ච උසීරබීරණං, උසීරබීරණානි වා. එවං මුඤ්ජපබ්බජං, මුඤ්ජපබ්බජා වා, කාසකුසං, කාසකුසා වා.

在草类的双合复合词中：usīrāni ca bīraṇāni ca（乌西拉草与比拉那草）成为 usīrabīraṇaṃ，或 usīrabīraṇāni。同样地，muñjapabbajaṃ 或 muñjapabbajā（蒙阇帕巴阇）；kāsakusaṃ 或 kāsakusā（迦萨库萨）。

පසූනං ද්වන්දෙ අජා ච එළකා ච අජෙළකං, අජෙළකා වා, හත්ථී ච ගාවො ච අස්සා ච වළවා ච හත්ථිගවස්සවළවං, හත්ථිගවස්සවළවා වා, ‘‘ක්වචා’’තිආදිනා රස්සත්තං, ‘‘ඔසරෙ චා’’ති අවාදෙසො ච, ගොමහිංසං, ගොමහිංසා වා, එණෙය්‍යවරාහං, එණෙය්‍යවරාහා වා, සීහබ්‍යග්ඝතරච්ඡං, සීහබ්‍යග්ඝතරච්ඡා වා.

在牲畜的双合复合词中：ajā ca eḷakā ca（山羊与绵羊）成为 ajeḷakaṃ，或 ajeḷakā。hatthī ca gāvo ca assā ca vaḷavā ca（大象、牛、马、母马）成为 hatthigavassavaḷavaṃ，或 hatthigavassavaḷavā；此中根据“kvacā”等规则缩短元音，并根据“osare ca”规则作 ava 替换。同样地，gomahiṃsaṃ 或 gomahiṃsā（牛水牛）；eṇeyyavarāhaṃ 或 eṇeyyavarāhā（羚羊野猪）；sīhabyagghataracchaṃ 或 sīhabyagghataracchā（狮虎鬣狗）。

ධනානං ද්වන්දෙ හිරඤ්ඤඤ්ච සුවණ්ණඤ්ච හිරඤ්ඤසුවණ්ණං, හිරඤ්ඤසුවණ්ණානි වා. එවං ජාතරූපරජතං, ජාතරූපරජතානි වා, මණිමුත්තසඞ්ඛවෙළුරියං, මණිමුත්තසඞ්ඛවෙළුරියා වා.

在财物的双合复合词中：hiraññañca suvaṇṇañca（金与黄金）成为 hiraññasuvaṇṇaṃ，或 hiraññasuvaṇṇāni。同样地，jātarūparajataṃ 或 jātarūparajatāni（金银）；maṇimuttasaṅkhaveḷuriyaṃ 或 maṇimuttasaṅkhaveḷuriyā（摩尼、珍珠、海螺、琉璃）。

ධඤ්ඤානං [Pg.214] ද්වන්දෙ සාලී ච යවා ච සාලියවං, සාලියවා වා. එවං තිලමුග්ගමාසං, තිලමුග්ගමාසා වා.

在谷物的双合复合词中：sālī ca yavā ca（稻米与大麦）成为 sāliyavaṃ，或 sāliyavā。同样地，tilamuggamāsaṃ 或 tilamuggamāsā（芝麻、绿豆、黑豆）。

ජනපදානං ද්වන්දෙ කාසී ච කොසලා ච කාසිකොසලං, කාසිකොසලා වා, වජ්ජී ච මල්ලා ච වජ්ජිමල්ලං, වජ්ජිමල්ලා වා, අඞ්ගා ච මගධා ච අඞ්ගමගධං, අඞ්ගමගධා වා.

于国土之对偶复合词中：迦尸(Kāsī)与憍萨罗(Kosalā)为kāsikosalaṃ或kāsikosalā；跋耆(Vajjī)与末罗(Mallā)为vajjimallaṃ或vajjimallā；鸯伽(Aṅgā)与摩揭陀(Magadhā)为aṅgamagadhaṃ或aṅgamagadhā。

ආදිග්ගහණෙන අඤ්ඤොඤ්ඤප්පටිපක්ඛධම්මානං, සකුණත්ථානඤ්ච ද්වන්දෙ විභාසා එකත්තං හොති, නපුංසකලිඞ්ගත්තඤ්ච. කුසලඤ්ච අකුසලඤ්ච කුසලාකුසලං, කුසලාකුසලා වා, එවං සාවජ්ජානවජ්ජං, සාවජ්ජානවජ්ජා වා, හීනප්පණීතං, හීනප්පණීතා වා, කණ්හසුක්කං, කණ්හසුක්කා වා, සුඛදුක්ඛං, සුඛදුක්ඛානි වා, පටිඝානුනයං, පටිඝානුනයා වා, ඡායාතපං, ඡායාතපා වා, ආලොකන්ධකාරං, ආලොකන්ධකාරා වා, රත්ති ච දිවා ච රත්තින්දිවං, රත්තින්දිවා වා, අහඤ්ච රත්ති ච අහොරත්තං, අහොරත්තා වා, ‘‘ක්වචි සමාසන්ත’’ඉච්චාදිනා ආකාරිකාරානමත්තං.

通过摄取“ādi”(等)一词，于相互对立之法及鸟类名称的对偶复合词中，可选择为单数及中性。例如，善与不善为kusalākusalaṃ或kusalākusalā；同样，有罪与无罪为sāvajjānavajjaṃ或sāvajjānavajjā；劣与胜为hīnappaṇītaṃ或hīnappaṇītā；黑与白为kaṇhasukkaṃ或kaṇhasukkā；乐与苦为sukhadukkhaṃ或sukhadukkhāni；反感与随顺为paṭighānunayaṃ或paṭighānunayā；影与日为chāyātapaṃ或chāyātapā；明与暗为ālokandhakāraṃ或ālokandhakārā；夜与日为rattindivaṃ或rattindivā；日与夜为ahorattaṃ或ahorattā。依“kvaci samāsanta”(于某些复合词尾)等规则，长元音ā和i被缩短。

සකුණානං ද්වන්දෙ හංසා ච බකා ච හංසබකං, හංසබකා වා. එවං කාරණ්ඩවචක්කවාකං, කාරණ්ඩවචක්කවාකා වා, මයූරකොඤ්චං, මයූරකොඤ්චා වා, සුකසාලිකං, සුකසාලිකා වා.

于鸟类之对偶复合词中，鸿雁与白鹭为haṃsabakaṃ或haṃsabakā。同样，迦兰陀鸭与鸳鸯为kāraṇḍavacakkavākaṃ或kāraṇḍavacakkavākā；孔雀与白鹤为mayūrakoñcaṃ或mayūrakoñcā；鹦鹉与鹩哥为sukasālikaṃ或sukasālikā。

සමාහාරද්වන්දො.

集合对偶复合词。

යෙභුය්‍යෙන චෙත්ථ –

此处大多——

අච්චිතප්පසරං පුබ්බං, ඉවණ්ණුවණ්ණකං ක්වචි;

ද්වන්දෙ සරාද්‍යකාරන්තං, බහූස්වනියමො භවෙ.

于对偶复合词中，受敬者、或以i/u结尾者、或以元音开头、或以a结尾者居前；然多数情况无定则。

ද්වන්දසමාසො නිට්ඨිතො.

对偶复合词终。

පුබ්බුත්තරුභයඤ්ඤත්ථ-ප්පධානත්තා [Pg.215] චතුබ්බිධො;

සමාසොයං දිගු කම්ම-ධාරයෙහි ච ඡබ්බිධො.

依前字、后字、两者或他义为主，复合词有四种；此复合词，与定数复合词(digu)和持业复合词(kammadhāraya)合计，则有六种。

දුවිධො අබ්‍යයීභාවො, නවධා කම්මධාරයො;

දිගු දුධා තප්පුරිසො, අට්ඨධා නවධා භවෙ;

බහුබ්බීහි ද්විධා ද්වන්දො, සමාසො චතුරට්ඨධාති.

无变复合词有二种，持业复合词有九种；定数复合词有二种，彼依复合词有八种或九种；多财复合词有二种，对偶复合词有二种，复合词总计四十八种。

ඉති පදරූපසිද්ධියං සමාසකණ්ඩො

如是为《词形论》之复合词篇。

චතුත්ථො.

第四。

5. තද්ධිතකණ්ඩ

5. 派生词篇

අපච්චතද්ධිත

后裔派生词

අථ [Pg.216] නාමතො එව විභත්‍යන්තා අපච්චාදිඅත්ථවිසෙසෙ තද්ධිතුප්පත්තීති නාමතො පරං තද්ධිතවිධානමාරභීයතෙ.

现在，于“后裔”等特殊意义中，派生词由带格结尾(vibhatyantā)之名词形成，是故开始讲解名词之后的派生词规则。

තත්ථ තස්මා තිවිධලිඞ්ගතො පරං හුත්වා හිතා සහිතාති තද්ධිතා, ණාදිපච්චයානමෙතං අධිවචනං, තෙසං වා නාමිකානං හිතා උපකාරා තද්ධිතාති අන්වත්ථභූතපරසමඤ්ඤාවසෙනාපි ණාදිප්පච්චයාව තද්ධිතා නාම.

于此，其词源可释为：其于彼三性(名词)有益(hitā)，故称“派生词”(taddhita)。此为以ṇ等为首之后缀的称呼。或，其于名词有益(hitā)、有助(upakārā)，故称“派生词”。是故，依此符合其义之别名，以ṇ等为首之后缀亦得名“派生词”。

‘‘වසිට්ඨස්ස අපච්ච’’න්ති විග්ගහෙ –

“婆私吒(Vasiṭṭha)的后裔”，于此分析(viggahe)中——

‘‘ලිඞ්ගඤ්ච නිපච්චතෙ’’ති ඉතො ලිඞ්ගග්ගහණමනුවත්තතෙ.

从“Liṅgañca nipaccate”(词基亦……)此一规则，“词基”(liṅga)一词之规定被沿用。

361. වා ණ’පච්චෙ.

361. 于“后裔”义中，或加ṇa。

ඡට්ඨියන්තතො ලිඞ්ගම්හා ණප්පච්චයො හොති විකප්පෙන ‘‘තස්ස අපච්ච’’මිච්චෙතස්මිං අත්ථෙ.

从以属格结尾的词基，于“彼之后裔”义中，可选择地加ṇa后缀。

සො ච –

而彼——

362. ධාතුලිඞ්ගෙහි පරා පච්චයා.

362. 后缀位于词根和词基之后。

ධාතූහි, ලිඞ්ගෙහි ච පච්චයා පරාව හොන්තීති පරිභාසතො අපච්චත්ථසම්බන්ධිලිඞ්ගතො ඡට්ඨියන්තායෙව පරො හොති. පටිච්ච එතස්මා අත්ථො එතීති පච්චයො, පතීයන්ති අනෙන අත්ථාති වා පච්චයො, ‘‘වුත්තත්ථානමප්පයොගො’’ති අපච්චසද්දස්ස අප්පයොගො, ‘‘තෙසං විභත්තියො ලොපා චෙ’’ති විභත්තිලොපො ච.

依“后缀仅位于词根和词基之后”之定义，(此后缀)仅位于与‘后裔’义相关、以属格结尾的词基之后。‘paccayo’(后缀)之词源义为：意义由此(etasmā)而来(paṭicca eti)，或意义由此被理解。依“已说之义不复用”之原则，‘apacca’(后裔)一词不再使用；依“彼等之格亦省略”之规则，格亦被省略。

363. තෙසං [Pg.217] ණො ලොපං.

363. 彼等之ṇ被省略。

තෙසං තද්ධිතප්පච්චයානං ණානුබන්ධානං ණකාරො ලොපමාපජ්ජතෙ.

彼等带ṇ附标的派生后缀中，ṇ音被省略。

364. වුද්ධාදිසරස්ස වාසංයොගන්තස්ස සණෙ ච.

364. 于带ṇ(附标的后缀)后，不后接辅音丛之首元音或可增长。

ආදිසරස්ස වා ආදිබ්‍යඤ්ජනස්ස වා අසංයොගන්තස්ස වුද්ධි හොති සණකාරප්පච්චයෙ පරෙ. සංයොගො අන්තො අස්සාති සංයොගන්තො, තදඤ්ඤො අසංයොගන්තො. අථ වා වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො, තදා ච පකතිභූතෙ ලිඞ්ගෙ සරානමාදිසරස්ස අසංයොගන්තස්ස වුද්ධි හොති සණකාරෙ තද්ධිතප්පච්චයෙ පරෙති අත්ථො.

当带ṇ附标的后缀在后时，不后接辅音丛的起始元音发生增长。以辅音丛(saṃyoga)结尾的称为“辅音丛尾”(saṃyoganta)，与此不同者称为“非辅音丛尾”(asaṃyoganta)。或者，此处的“vā”字表示“系统选择”(vavatthitavibhāsā)义，其意则为：在原始词基中，诸元音之首元音，若不后接辅音丛，则当带ṇ附标的派生后缀在后时，发生增长。

තෙන –

因此——

වාසිට්ඨාදීසු නිච්චායං, අනිච්චොළුම්පිකාදිසු;

න වුද්ධි නීලපීතාදො, වවත්ථිතවිභාසතො.

于婆私吒(Vāsiṭṭha)等词中，此(增长)为必然；于奥伦毗迦(Oḷumpika)等词中，为非必然；于青(nīla)、黄(pīta)等词中，无增长；此乃因系统选择(vavatthitavibhāsā)故。

චසද්දග්ගහණමවධාරණත්ථං.

采用“ca”字是为了起限定作用。

තස්සා වුද්ධියා අනියමප්පසඞ්ගෙ නියමත්ථං පරිභාසමාහ.

当其增长可能不规则时，为加以限定，而说此定义。

365. අයුවණ්ණානඤ්චායො වුද්ධී.

365. a、i、u元音的增长（vuddhi）即是ā、e、o。

තෙසං අකාරඉවණ්ණුවණ්ණානමෙව යථාක්කමං ආ එඔඉච්චෙතෙ වුද්ධියො හොන්ති. චසද්දග්ගහණමවුද්ධිසම්පිණ්ඩනත්ථං, අවධාරණත්ථං වා. ඉ ච උ ච යු, යු එව වණ්ණා යුවණ්ණා, අ ච යුවණ්ණා ච අයුවණ්ණා. ආ ච එ ච ඔ ච ආයො. පුන වුද්ධිග්ගහණං ‘‘නෙගමජානපදා’’තිආදීසු උත්තරපදවුද්ධිභාවත්ථං, එත්ථ ච ‘‘අයුවණ්ණාන’’න්ති ඨානනියමවචනං ආයොනං වුද්ධිභාවප්පසඞ්ගනිවත්තනත්ථං.

它们的a、i、u元音依照顺序增长，成为ā、e、o。“ca”一词的采用是为了包含非增长音，或者为了强调。i与u合称yu，yu元音即是i与u。a与yu元音合称ayu元音。ā、e、o合称āyo。再次提到“增长”，是为了如‘negamajānapadā’等词中后一部分的增长，并且此处限定‘ayu元音’是为了防止对āyo元音也应用增长的规则。

යථා [Pg.218] හි කතවුද්ධීනං, පුන වුද්ධි න හොතිහ;

තථා සභාවවුද්ධීනං, ආයොනං පුන වුද්ධි න.

正如已发生增长的，于此不再增长；同样，对于本质即为增长的āyo元音，也不再增长。

තතො අකාරස්ස ආකාරො වුද්ධි, ‘‘සරලොපොමාදෙසප්පච්චයාදිම්හි සරලොපෙ තු පකතී’’ති සරලොපපකතිභාවා, ‘‘නයෙ පරං යුත්තෙ’’ති පරනයනං කත්වා තද්ධිතත්තා ‘‘තද්ධිතසමාස’’ඉච්චාදිනා නාමබ්‍යපදෙසෙ කතෙ පුරෙ විය ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති.

因此，元音a的增长是ā。根据“在导致元音省略的后缀之首，当元音省略时，词根保持原形”的规则，元音省略后词根保持原形；根据“后缀置于后”的规则，将其置于后，因为它是一个派生词（taddhita），再根据“派生词、复合词……”等规则得到名词的指称后，便如前例一样产生si等格的变化。

වාසිට්ඨො, වසිට්ඨස්ස පුත්තො වා, වාසිට්ඨා ඉච්චාදි පුරිසසද්දසමං. තස්ස නත්තුපනත්තාදයොපි තදුපචාරතො වාසිට්ඨායෙව. එවං සබ්බත්ථ ගොත්තතද්ධිතෙ පඨමප්පකතිතොයෙව පච්චයො හොති.

Vāsiṭṭho（婆私吒），或Vasiṭṭha之子，Vāsiṭṭhā等词的变化与purisa（男人）一词相同。他的孙子、曾孙等，也因这种引申用法而被称为Vāsiṭṭha。同样，在所有表示氏族的派生词（gottataddhita）中，后缀只加在最初的词根上。

ඉත්ථියං ණප්පච්චයන්තත්තා ‘‘ණව ණික ණෙය්‍ය ණ න්තූහී’’ති වාසිට්ඨසද්දතො ඊපච්චයො. සරලොපාදිං කත්වා ඉත්ථිප්පච්චයන්තත්තා ‘‘තද්ධිතසමාස’’ඉච්චාදිසුත්තෙ චග්ගහණෙන නාමබ්‍යපදෙසෙ කතෙ ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති, වාසිට්ඨී කඤ්ඤා, වාසිට්ඨී, වාසිට්ඨියො ඉච්චාදි ඉත්ථිසද්දසමං.

在阴性中，因其以ṇa后缀结尾，故根据“ṇava ṇika ṇeyya ṇa ntūhī”的规则，从vāsiṭṭha一词添加ī后缀。在进行元音省略等变化后，因其以阴性后缀结尾，在“派生词、复合词……”等经文中，通过“ca”的包含而得到名词的指称，之后便产生si等格的变化。Vāsiṭṭhī kaññā（婆私吒族少女）、vāsiṭṭhī、vāsiṭṭhiyo等词的变化与itthi（女人）一词相同。

නපුංසකෙ වාසිට්ඨං අපච්චං, වාසිට්ඨානි අපච්චානි ඉච්චාදි චිත්තසද්දසමං. එවං උපරිපි තද්ධිතන්තස්ස තිලිඞ්ගතා වෙදිතබ්බා.

在中性中，vāsiṭṭhaṃ apaccaṃ（婆私吒的子嗣，单数）、vāsiṭṭhāni apaccāni（婆私吒的子嗣，复数）等词的变化与citta（心）一词相同。同样，以上也应了知派生词具有三性。

භාරද්වාජස්ස පුත්තො භාරද්වාජො, වෙසාමිත්තස්ස පුත්තො වෙසාමිත්තො, ගොතමස්ස පුත්තො ගොතමො. එත්ථ ච අයුවණ්ණත්තාභාවා ආකාරාදීනං න වුද්ධි හොති. වසුදෙවස්ස අපච්චං වාසුදෙවො, බලදෙවො. ‘‘චිත්තකො’’තිආදීසු පන සංයොගන්තත්තා වුද්ධි න භවති.

Bhāradvāja（巴罗多迦）之子是Bhāradvājo，Vesāmitta（毗舍蜜多）之子是Vesāmitto，Gotama（乔达摩）之子是Gotamo。此处，因为没有ayu元音，所以没有ā等元音的增长。Vasudeva（瓦素迭瓦）的子嗣是Vāsudevo，还有Baladevo（跋罗提婆）。然而，在“Cittako”等词中，因为以辅音丛结尾，所以没有增长。

‘‘වච්ඡස්ස අපච්ච’’න්ති විග්ගහෙ ණම්හි සම්පත්තෙ ‘‘වා ණ’පච්චෙ’’ති ඉතො වාති තද්ධිතවිධානෙ සබ්බත්ථ වත්තතෙ, තෙන සබ්බත්ථ වාක්‍යවුත්තියො භවන්ති. ‘‘අපච්චෙ’’ති පදං යාව සංසට්ඨග්ගහණාව වත්තතෙ.

在“Vaccha（婆蹉）之子嗣”的分析中，当要使用ṇa后缀时，来自“vā ṇa”pacce”（在子嗣义中，或用ṇa）这条规则的“vā”（或）字，在所有派生词的构成中都适用。因此，在所有情况下都可以使用分析句。“apacce”（在子嗣义中）一词的作用范围，延续至“saṃsaṭṭha”（混合义）被论及之前。

366. ණායන [Pg.219] ණාන වච්ඡාදිතො.

366. 从Vaccha等词之后，加ṇāyana和ṇāna后缀。

වච්ඡ කච්චඉච්චෙවමාදිතො ඡට්ඨියන්තතො ගොත්තගණතො ණායන ණානඉච්චතෙ පච්චයා හොන්ති වා ‘‘තස්සාපච්ච’’මිච්චෙතස්මිං අත්ථෙ. සබ්බත්ථ ණකාරානුබන්ධො වුද්ධත්ථො, සෙසං පුබ්බසමං, සංයොගන්තත්තා වුද්ධිඅභාවොව විසෙසො.

从以Vaccha（婆蹉）、Kacca（迦旃延）等词开头的、以第六格（属格）结尾的氏族词群（gottagaṇa）之后，在“彼之子嗣”的意义上，可选择性地添加ṇāyana和ṇāna这两个后缀。在所有情况中，附标ṇ都是为了（元音）增长，其余部分与前面相同，其特殊之处仅在于因以辅音丛结尾而无增长变化。

වච්ඡායනො වච්ඡානො වච්ඡස්ස පුත්තො වා. එවං කච්චස්ස පුත්තො කච්චායනො කච්චානො, මොග්ගල්ලස්ස පුත්තො මොග්ගල්ලායනො මොග්ගල්ලානො. එවං අග්ගිවෙස්සායනො අග්ගිවෙස්සානො, කණ්හායනො කණ්හානො, සාකටායනො සාකටානො, මුඤ්චායනො මුඤ්චානො, කුඤ්ජායනො කුඤ්ජානො ඉච්චාදි. ආකතිගණො’යං.

Vacchāyano或Vacchāno，或Vaccha之子。同样，Kacca之子是Kaccāyano（迦旃延）或Kaccāno，Moggalla之子是Moggallāyano（目犍连）或Moggallāno。同样，Aggivessāyano或Aggivessāno，Kaṇhāyano或Kaṇhāno，Sākaṭāyano或Sākaṭāno，Muñcāyano或Muñcāno，Kuñjāyano或Kuñjāno等。这是一个开放类组（ākatigaṇa）。

‘‘කත්තිකාය අපච්ච’’න්ති විග්ගහෙ –

在“Kattikā（迦底迦）之子嗣”的分析中——

367. ණෙය්‍යො කත්තිකාදීහි.

367. 从Kattikā等词之后，加ṇeyya后缀。

ආදිසද්දොයං පකාරෙ වත්තතෙ. කත්තිකා විනතාරොහිණීඉච්චෙවමාදීහි ඉත්ථියං වත්තමානෙහි ලිඞ්ගෙහි ණෙය්‍යප්පච්චයො හොති වා ‘‘තස්සාපච්ච’’මිච්චෙතස්මිං අත්ථෙ.

此处的“ādi”（等）一词表示种类。从Kattikā（迦底迦）、Vinatā（毗娜达）、Rohiṇī（罗希尼）等用于阴性且具有阴性词性的词之后，在“彼（女）之子嗣”的意义上，可选择性地添加ṇeyya后缀。

විභත්තිලොපෙ ‘‘පකති චස්ස සරන්තස්සා’’ති පකතිභාවො. කත්තිකෙය්‍යො, කත්තිකාය පුත්තො වා. එවං විනතාය අපච්චං වෙනතෙය්‍යො, ඉකාරස්සෙකාරො වුද්ධි, රොහිණියා පුත්තො රොහිණෙය්‍යො, ගඞ්ගාය අපච්චං ගඞ්ගෙය්‍යො, භගිනියා පුත්තො භාගිනෙය්‍යො, නදියාපුත්තො නාදෙය්‍යො. එවං අන්තෙය්‍යො, ආහෙය්‍යො, කාමෙය්‍යො. සුචියා [Pg.220] අපච්චං සොචෙය්‍යො, එත්ථ උකාරස්සොකාරො වුද්ධි, බාලාය අපච්චං බාලෙය්‍යො ඉච්චාදි.

当格位后缀省略时，根据“……且其以元音结尾的词根保持原形”的规则，词根保持原形。Kattikeyyo（迦底迦之子），或Kattikā之子。同样，Vinatā（毗娜达）的子嗣是Venateyyo，元音i的增长是e；Rohiṇī（罗希尼）之子是Rohiṇeyyo；Gaṅgā（恒河）的子嗣是Gaṅgeyyo；bhaginī（姐妹）之子是Bhāgineyyo；nadī（河流）之子是Nādeyyo。同样有Anteyya、Āheyya、Kāmeyyo。Suci（须质）的子嗣是Soceyyo，此处元音u的增长是o；Bālā（愚女）的子嗣是Bāleyyo等。

‘‘දක්ඛස්සාපච්ච’’න්ති විග්ගහෙ ණම්හි සම්පත්තෙ –

在“Dakkha（达刹）之子嗣”的分析中，当要使用ṇa后缀时——

368. අතො ණි වා.

368. 从以元音a结尾的词之后，或加ṇi后缀。

අකාරන්තතො ලිඞ්ගම්හා ණිපච්චයො හොති වා ‘‘තස්සාපච්ච’’මිච්චෙතස්මිං අත්ථෙ. දක්ඛි, දක්ඛී, දක්ඛයො, දොණස්ස අපච්චං දොණි. එවං වාසවි, සක්‍යපුත්ති, නාටපුත්ති, දාසපුත්ති, දාසරථි. වාරුණි, කණ්ඩි, බාලදෙවි, පාවකි, ජිනදත්තස්ස අපච්චං ජෙනදත්ති, සුද්ධොදනි, අනුරුද්ධි ඉච්චාදි.

从以'a'结尾的词干，可选择性地加“ṇi”后缀，表示“他的子嗣”之义。例如：Dakkhi、dakkhī、dakkhayo；Doṇa的子嗣是Doṇi。同样地，有Vāsavi、Sakyaputti、Nāṭaputti、Dāsaputti、Dāsarathi、Vāruṇi、Kaṇḍi、Bāladevi、Pāvaki；Jinadatta的子嗣是Jenadatti；Suddhodani、Anuruddhi（阿那律的后代）等。

පුන වාග්ගහණෙන අපච්චත්ථෙ ණිකප්පච්චයො, අදිතිආදිතො ණ්‍යප්පච්චයො ච. යථා – සක්‍යපුත්තස්ස පුත්තො සක්‍යපුත්තිකො, ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා කකාරස්ස යකාරො, සක්‍යපුත්තියො. එවං නාටපුත්තිකො, ජෙනදත්තිකො, විමාතුයා පුත්තො වෙමාතිකො.

又，通过采用“vā”，在“子嗣”义中加“ṇika”后缀，以及从Aditi等词加“ṇya”后缀。例如：Sakyaputta之子是Sakyaputtiko；根据“tesu vuddhī”等规则，'k'变为'y'，得Sakyaputtiyo。同样地，有Nāṭaputtiko、Jenadattiko；继母之子是Vemātiko。

‘‘අදිතියා පුත්තො’’ති අත්ථෙ ණ්‍යප්පච්චයො, වුද්ධි ච.

在“Aditi之子”义中，加“ṇya”后缀，并有元音增长。

369. අවණ්ණො යෙ ලොපඤ්ච.

369. “a”元音在“y”前被省略。

අවණ්ණො තද්ධිතභූතෙ යප්පච්චයෙ පරෙ ලොපමාපජ්ජතෙ. චසද්දෙන ඉවණ්ණොපීති ඉකාරලොපො, ‘‘යවතං තලනදකාරානං බ්‍යඤ්ජනානි ච ල ඤ ජකාරත්ත’’න්ති ත්‍යකාරසංයොගස්ස චකාරො, ‘‘පරද්වෙභාවො ඨානෙ’’ති ද්විත්තං, ආදිච්චො. එවං දිතියා පුත්තො දෙච්චො.

当派生词后缀'ya'在后时，'a'音被省略。通过（前一规则中的）'ca'字，'i'音也被省略。根据“yavataṃ talanadakārānaṃ byañjanāni ca la ña jakārattaṃ”的规则，辅音丛'tya'变为'ca'；根据“paradvebhāvo ṭhāne”的规则，发生双写，得ādicco（太阳）。同样地，Diti之子是Decco。

‘‘කුණ්ඩනියා පුත්තො’’ති අත්ථෙ ණ්‍යප්පච්චයෙ කතෙ –

在“Kuṇḍanī之子”义中，加上“ṇya”后缀后——

‘‘ක්වචාදිමජ්ඣුත්තරෙසූ’’ති වත්තතෙ.

（规则）“Kvacādimajjhuttaresū”适用。

370. තෙසු [Pg.221] වුද්ධිලොපාගමවිකාරවිපරීතාදෙසා ච.

370. 在这些位置，有元音增长、省略、增音、变异、倒置和替代。

තෙසු ආදිමජ්ඣුත්තරෙසු අවිහිතලක්ඛණෙසු ජිනවචනානුපරොධෙන ක්වචි වුද්ධි ලොප ආගම විකාර විපරීතආදෙසා හොන්තීති සංයොගන්තත්තෙපි ආදිවුද්ධි, ඉකාරලොපෙ න්‍යස්සඤාදෙසො, කොණ්ඩඤ්ඤො, කුරුනො පුත්තො කොරබ්‍යො, එත්ථාපි තෙනෙව උකාරස්ස අවාදෙසො, භාතුනො පුත්තො භාතබ්‍යො.

在词首、词中、词尾，对于未规定具体规则的情况，在不违背佛言的前提下，有时会发生元音增长、省略、增音、变异、倒置和替代。因此，即使在辅音丛结尾处，也会有词首元音增长。例如，在'i'音省略后，'ny'被替代为'ññ'，得Koṇḍañño（憍陈如）；Kuru之子是Korabyo；此处同样地，'u'音被替代为'ava'；兄弟之子是Bhātabyo。

‘‘උපගුස්ස අපච්ච’’න්ති විග්ගහෙ –

在分析“Upagu之后裔”时——

371. ණවොපග්වාදීහි.

371. 从优波笈等词加“ṇava”后缀。

උපගු මනුඉච්චෙවමාදීහි උකාරන්තෙහි ගොත්තගණෙහි ණවප්පච්චයො හොති වා ‘‘තස්සාපච්ච’’මිච්චෙතස්මිං අත්ථෙ. ආදිසද්දස්ස චෙත්ථ පකාරවාචකත්තා උකාරන්තතොයෙවායං. ඔපගවො, ඔපගවී, ඔපගවං, මනුනො අපච්චං මානවො, ‘‘මානුසො’’ති ණප්පච්චයෙ, සාගමෙ ච කතෙ රූපං, භග්ගුනො අපච්චං භග්ගවො, පණ්ඩුනො අපච්චං පණ්ඩවො, උපවින්දුස්ස අපච්චං ඔපවින්දවො ඉච්චාදි.

从优波笈(Upagu)、摩奴(Manu)等以“u”结尾的姓氏，可选择性地加“ṇava”后缀，表示“他的子嗣”之义。此处“ādi”(等)一词表示类别，因此此规则仅适用于以“u”结尾的词。例如：Opagavo、Opagavī、Opagavaṃ；摩奴的子嗣是Mānavo；(而)“mānuso”这一形式是在加“ṇa”后缀和“s”增音后构成的；跋古(Bhaggu)的子嗣是巴伽瓦(Bhaggavo)；般度(Paṇḍu)的子嗣是畔达瓦(Paṇḍavo)；优波频头(Upavindu)的子嗣是Opavindavo等。

‘‘විධවාය අපච්ච’’න්ති අත්ථෙ –

在“寡妇之子嗣”义中——

372. ණෙර විධවාදිතො.

372. 从“寡妇”等词加“ṇera”后缀。

විධවාදිතො ණෙරප්පච්චයො හොති වා අපච්චත්ථෙ. විගතො ධවො පති එතිස්සාති විධවා, වෙධවෙරො, බන්ධුකියා අභිසාරිණියා පුත්තො බන්ධුකෙරො, සමණස්ස උපජ්ඣායස්ස පුත්තො පුත්තට්ඨානියත්තාති සාමණෙරො, නාළිකෙරො ඉච්චාදි.

从“寡妇”等词，可选择性地在“子嗣”义中加“ṇera”后缀。“其夫(dhavo)已逝(vigato)”，故为vidhavā(寡妇)。例如：Vedhavero；不贞之妇(bandhukī)的儿子是Bandhukero；沙门(samaṇa)戒师(upajjhāya)之子，因处于儿子地位，故称沙弥(sāmaṇera)；Nāḷikero(椰子)等。

අපච්චතද්ධිතං.

后裔派生词。

සංසට්ඨාදිඅනෙකත්ථතද්ධිත

关于混合等多种意义的次生语

‘‘තිලෙන [Pg.222] සංසට්ඨ’’න්ති විග්ගහෙ –

在分析“与芝麻混合”(tilena saṃsaṭṭhaṃ)时——

373. යෙන වා සංසට්ඨං තරති චරති වහති ණිකො.

373. 与……混合，或用……渡过，或用……行走，或用……运载，[在这些意义上使用]ṇika[后缀]。

යෙන වා සංසට්ඨං, යෙන වා තරති, යෙන වා චරති, යෙන වා වහති, තතො තතියන්තතො ලිඞ්ගම්හා තෙසු සංසට්ඨාදීස්වත්ථෙසු ණිකප්පච්චයො හොති වා. තෙලිකං භොජනං, තිලෙන අභිසඞ්ඛතන්ති අත්ථො. තෙලිකී යාගු. ගුළෙන සංසට්ඨං එගාළිකං. එවං ඝාතිකං, දාධිකං, මාරිචිකං, ලොණිකං.

在“与……混合”、“用……渡过”、“用……行走”或“用……运载”这些意义上，ṇika后缀可选择地附加于以第三格结尾的词语之后。Telikaṃ bhojanaṃ(油食)，意思是“用芝麻(tilena)调制的”。Telikī yāgu(油粥)。Guḷena saṃsaṭṭhaṃ egāḷikaṃ(与糖蜜混合的)。同样地，ghātikaṃ(酥油制品)、dādhikaṃ(酸奶制品)、māricikaṃ(胡椒制品)、loṇikaṃ(盐制品)。

නාවාය තරතීති නාවිකො, උළුම්පෙන තරතීති ඔළුම්පිකො, වුද්ධිඅභාවපක්ඛෙ උළුම්පිකො. එවං කුල්ලිකො, ගොපුච්ඡිකො. සකටෙන චරතීති සාකටිකො. එවං පාදිකො, දණ්ඩිකො, ධම්මෙන චරති පවත්තතීති ධම්මිකො. සීසෙන වහතීති සීසිකො, වාග්ගහණෙන ඊකාරස්ස වුද්ධි න හොති. එවං අංසිකො, ඛන්ධිකො, හත්ථිකො, අඞ්ගුලිකො.

“用船(nāvāya)渡过”，是为nāviko(船夫)；“用筏(uḷumpena)渡过”，是为oḷumpiko(筏夫)；在没有元音增长的情况下，则为uḷumpiko。同样地，kulliko(筏夫)、gopucchiko(执牛尾渡河者)。“用马车(sakaṭena)行走”，是为sākaṭiko(车夫)。同样地，pādiko(步行者)、daṇḍiko(持杖者)。“依法(dhammena)而行”，是为dhammiko(如法者)。“用头(sīsena)运载”，是为sīsiko(头顶重物者)；由于[规则中的]“vā”(或)一词，“ī”不发生元音增长。同样地，aṃsiko(用肩运载者)、khandhiko(用肩胛运载者)、hatthiko(用手运载者)、aṅguliko(用手指运载者)。

පුන වාග්ගහණෙන අඤ්ඤත්ථෙසුපි ණිකප්පච්චයො, පරදාරං ගච්ඡතීති පාරදාරිකො, පථං ගච්ඡතීති පථිකො.

此外，由于[规则中的]“vā”(或)一词，ṇika后缀也用于其他意义：“去他人之妻(paradāraṃ)处”，是为pāradāriko(通奸者)；“在路上(pathaṃ)行走”，是为pathiko(行路者)。

‘‘විනයමධීතෙ, අවෙච්චාධීතෙ’’ති වා විග්ගහෙ –

在分析“学习律藏(Vinayam adhīte)”或“彻底地学习(avecca adhīte)”时——

‘‘ණිකො’’ති වත්තතෙ.

ṇika[的规则]继续适用。

374. තමධීතෙ තෙනකතාදිසන්නිධානනියොගසිප්පභණ්ඩජීවිකත්ථෙසු ච.

374. 以及在“学习它”、“由它所作”等，和“存在”、“委任”、“技艺”、“商品”、“生计”这些意义上。

චතුප්පදමිදං. තමධීතෙති අත්ථෙ, තෙන කතාදීස්වත්ථෙසු ච තම්හි සන්නිධානො, තත්ථ නියුත්තො, තමස්ස සිප්පං, තමස්ස භණ්ඩං[Pg.223], තමස්ස ජීවිකා ඉච්චෙතෙස්වත්ථෙසු ච දුතියාදිවිභත්‍යන්තෙහි ලිඞ්ගෙහි ණිකප්පච්චයො හොති වා. වෙනයිකො. එවං සුත්තන්තිකො, ආභිධම්මිකො.

这是由四部分组成的规则。在“学习它”的意义上，以及在“由它所作”等意义上，即“存在于其中”、“被委任于其中”、“以它为技艺”、“以它为商品”、“以它为生计”这些意义上，ṇika后缀可选择地附加于以第二格等格结尾的词语之后。Venayiko(律师)。同样地，suttantiko(经师)、ābhidhammiko(论师)。

‘‘බ්‍යාකරණමධීතෙ’’ති අත්ථෙ ණිකප්පච්චයාදිම්හි කතෙ –

在“学习语法”的意义上，当使用ṇika等后缀时——

‘‘වුද්ධාදිසරස්ස වාසංයොගන්තස්ස සණෙ චා’’ති වත්තමානෙ –

当“对于非复合辅音结尾的词，当有指示性‘ṇ’的后缀跟随其后时，首元音可选择地增长”这条规则适用时——

375. මායූනමාගමො ඨානෙ.

375. 在适当之处，对i和u不[作增长而]作增音。

ඉ උඉච්චෙභෙසං ආදිසරානං අසංයොගන්තානං මා වුද්ධි හොති සණෙ, තත්‍රෙව වුද්ධි ආගමො හොති ච ඨානෙති එකාරවුද්ධාගමො.

对于不以辅音丛结尾的词，其首元音“i”和“u”，当有指示性“ṇ”的后缀跟随其后时，不发生元音增长；但在适当之处，会有一个增长性的增音。因此有ekāra-vuddhi-āgama(e音的增长性增音)。

‘‘ඨානෙ’’ති වචනා චෙත්ථ, යූනමාදෙසභූතතො;

යවෙහි පුබ්බෙව එඔ-වුද්ධියො හොන්ති ආගමා.

此处，由于“在适当处”(ṭhāne)一词，并且由于“i”和“u”被替换为“y”和“v”，“e”和“o”的增长音作为增音出现在“y”和“v”之前。

යකාරස්ස ද්විභාවො.

y音的重叠。

වෙය්‍යාකරණිකො, න්‍යායමධීතෙති නෙය්‍යායිකො. එවං තක්කිකො, වෙදිකො, නෙමිත්තිකො, කායෙන කතො පයොගො කායිකො, කායෙන කතං කම්මං කායිකං, වචසා කතං කම්මං වාචසිකං. එවං මානසිකං, එත්ථ ච ‘‘සසරෙ වාගමො’’ති සුත්තෙ වවත්ථිතවාසද්දෙන පච්චයෙ පරෙපි සාගමො, ථෙරෙහි කතා සඞ්ගීති ථෙරිකා. එවං පඤ්චසතිකා, සත්තසතිකා, එත්ථ ‘‘ණවණිකා’’දිසුත්තෙ අනුවත්තිතවාග්ගහණෙන ඊපච්චයො න හොති.

Veyyākaraṇiko(语法学者)；“学习正理(nyāyaṃ)”，是为neyyāyiko(正理师)。同样地，takkiko(论理师)、vediko(吠陀学者)、nemittiko(占相师)。由身所作的行为是kāyika(身的)；由身所作的业(kammaṃ)是kāyikaṃ(身业)；由语所作的业是vācasikaṃ(语业)。同样地，mānasikaṃ(意业)。此处，根据“元音相随时可有s增音”(sasare vāgamo)这条规则中确定的“或”(vā)字，即使在后缀之后也会有s增音。由长老(therehi)所作的结集(saṅgīti)是therikā(长老们的[结集])。同样地，pañcasatikā(五百结集)、sattasatikā(七百结集)。此处，由于在“ṇavaṇikā”等规则中沿用的“或”(vā)字，不使用“ī”后缀。

සන්නිධානත්ථෙ සරීරෙ සන්නිධානා වෙදනා සාරීරිකා, සාරීරිකං දුක්ඛං. එවං මානසිකා, මානසිකං.

在“存在”(sannidhāna)的意义上：存在于身体(sarīre)中的感受(vedanā)是sārīrikā(身体的)；sārīrikaṃ dukkhaṃ(身体的苦)。同样地，mānasikā(心的[感受])、mānasikaṃ(心的[苦])。

නියුත්තත්ථෙ [Pg.224] ද්වාරෙ නියුත්තො දොවාරිකො, එත්ථ ‘‘මායූනමාගමො ඨානෙ’’ති වකාරතො පුබ්බෙඔකාරාගමො. එවං භණ්ඩාගාරිකො, නාගරිකො, නවකම්මිකො, වනකම්මිකො, ආදිකම්මිකො, ඔදරිකො, රථිකො, පථිකො, උපායෙ නියුත්තො ඔපායිකො, චෙතසි නියුත්තා චෙතසිකා.

在“被委任”(niyutta)的意义上：被委任于门口(dvāre)者是dovāriko(守门人)；此处，根据“māyūnamāgamo ṭhāne”，在“v”音前有“o”音的增音。同样地，bhaṇḍāgāriko(库藏官)、nāgariko(市民)、navakammiko(新工程负责人)、vanakammiko(林务员)、ādikammiko(创始者)、odariko(贪食者)、rathiko(车夫)、pathiko(行路者)。致力于方法(upāye)者是opāyiko(善用方法者)；与心(cetasi)相应者是cetasikā(心所)。

සිප්පත්ථෙ වීණාවාදනං වීණා, වීණා අස්ස සිප්පං වෙණිකො. එවං පාණවිකො, මොදිඞ්ගිකො, වංසිකො.

在“技艺”(sippa)的意义上：vīṇā指弹奏鲁特琴，“以鲁特琴(vīṇā)为技艺”者是veṇiko(鲁特琴师)。同样地，pāṇaviko(小鼓手)、modiṅgiko(手鼓师)、vaṃsiko(笛师)。

භණ්ඩත්ථෙ ගන්ධො අස්ස භණ්ඩන්ති ගන්ධිකො. එවං තෙලිකො, ගොළිකො, පූවිකො, පණ්ණිකො, තම්බූලිකො, ලොණිකො.

在“商品”(bhaṇḍa)的意义上：“香料(gandho)是他的商品”，是为gandhiko(香料商)。同样地，teliko(油商)、goḷiko(丸药商)、pūviko(糕饼商)、paṇṇiko(菜叶商)、tambūliko(槟榔商)、loṇiko(盐商)。

ජීවිකත්ථෙ උරබ්භං හන්ත්වා ජීවති, උරබ්භමස්ස ජීවිකාති වා ඔරබ්භිකො. එවං මාගවිකො, එත්ථ වකාරාගමො. සූකරිකො, සාකුණිකො, මච්ඡිකො ඉච්චාදි.

在“生计”(jīvikā)的意义上：“通过杀羊(urabbhaṃ)维生”，或“以羊为生计”，是为orabbhiko(屠羊者)。同样地，māgaviko(猎鹿人)，此处有“v”音的增音。Sūkariko(屠猪者)、sākuṇiko(捕鸟人)、macchiko(渔夫)等。

‘‘තෙන කතාදී’’ති එත්ථ ආදිග්ගහණෙන තෙන හතං, තෙන බද්ධං, තෙන කීතං, තෙන දිබ්බති, සො අස්ස ආවුධො, සො අස්ස ආබාධො, තත්ථ පසන්නො, තස්ස සන්තකං, තමස්ස පරිමාණං, තස්ස රාසි, තං අරහති, තමස්ස සීලං, තත්ථ ජාතො, තත්ථ වසති, තත්‍ර විදිතො, තදත්ථාය සංවත්තති, තතො ආගතො, තතො සම්භූතො, තදස්ස පයොජනන්ති එවමාදිඅත්ථෙ ච ණිකප්පච්චයො හොති. යථා – ජාලෙන හතො, හනතීති වා ජාලිකො. එවං බාළිසිකො, වාකරිකො, සුත්තෙන බද්ධො සුත්තිකො, වරත්තාය බද්ධො වාරත්තිකො නාගො.

在“以彼所造等”(Tena katādi)中，“等”字包含以下含义：被彼所杀、被彼所缚、被彼所买、以彼游戏、彼是其武器、彼是其疾病、于彼处喜悦、属于彼、彼是其量、彼是其堆、他适合那个、彼是其戒行、于彼处生、于彼处住、于彼处知名、为彼而转起、从彼而来、从彼而生、彼是其目的——在诸如此类的意义上，都使用ṇika后缀。例如：被网所杀，或用网杀者，是“捕网者”(jāliko)。同样地，有“钓鱼者”(bāḷisiko)、“设陷阱者”(vākariko)。被线所缚者是suttiko，被皮带所缚的象是vārattiko nāgo。

වත්ථෙන [Pg.225] කීතං භණ්ඩං වත්ථිකං. එවං කුම්භිකං, ඵාලිකං, සොවණ්ණිකං, සාතිකං. අක්ඛෙන දිබ්බතීති අක්ඛිකො. එවං සාලාකිකො, තින්දුකිකො, අම්බඵලිකො. චාපො අස්ස ආවුධොති චාපිකො. එවං තොමරිකො, මුග්ගරිකො, මොසලිකො.

用布买来的商品是“布货”(vatthikaṃ)。同样地，有“罐货”(kumbhikaṃ)、“犁头货”(phālikaṃ)、“金货”(sovaṇṇikaṃ)、“衣货”(sātikaṃ)。以骰子赌博者是“赌徒”(akkhiko)。同样地，有“抽签赌博者”(sālākiko)、“以天杜果赌博者”(tindukiko)、“以芒果赌博者”(ambaphaliko)。弓是其武器者是“弓箭手”(cāpiko)。同样地，有“长矛手”(tomariko)、“锤矛手”(muggariko)、“杵棍手”(mosaliko)。

වාතො අස්ස ආබාධොති වාතිකො. එවං සෙම්හිකො, පිත්තිකො.

风是其病者，是“风病者”(vātiko)。同样地，有“痰病者”(semhiko)、“胆汁病者”(pittiko)。

බුද්ධෙ පසන්නො බුද්ධිකො. එවං ධම්මිකො, සඞ්ඝිකො. බුද්ධස්ස සන්තකො බුද්ධිකො. එවං ධම්මිකො, සඞ්ඝිකො විහාරො, සඞ්ඝිකා භූමි, සඞ්ඝිකං චීවරං, පුග්ගලිකං.

于佛陀有净信者，是“佛弟子”(buddhiko)。同样地，有“法弟子”(dhammiko)、“僧弟子”(saṅghiko)。属于佛陀者，是“佛陀的”(buddhiko)。同样地，有“法的”(dhammiko)，以及“僧团的”(saṅghiko)住所、“僧团的”土地、“僧团的”衣，还有“个人的”(puggalikaṃ)。

කුම්භො අස්ස පරිමාණන්ති කුම්භිකං. එවං ඛාරිකං, දොණිකං. කුම්භස්ස රාසි කුම්භිකො. කුම්භං අරහතීති කුම්භිකො. එවං දොණිකො, අට්ඨමාසිකො, කහාපණිකො, ආසීතිකා ගාථා, නාවුතිකා, සාතිකං, සාහස්සිකං. සන්දිට්ඨමරහතීති සන්දිට්ඨිකො, ‘‘එහි පස්සා’’ති ඉමං විධිං අරහතීති එහිපස්සිකො.

瓮是其量者，是“一瓮之量”(kumbhikaṃ)。同样地，有“一卡利之量”(khārikaṃ)、“一多那之量”(doṇikaṃ)。一堆瓮是“瓮堆”(kumbhiko)。应得一瓮者，是“值得一瓮者”(kumbhiko)。同样地，有“值得一多那者”(doṇiko)、“值得八玛沙者”(aṭṭhamāsiko)、“值得一钱者”(kahāpaṇiko)。(由八十组成的)“八十颂”(āsītikā gāthā)、“九十的”(nāvutikā)、“百的”(sātikaṃ)、“千的”(sāhassikaṃ)。堪能亲见的，是“亲见的”(sandiṭṭhiko)；堪受‘来看！’此法者，是“来见的”(ehipassiko)。

සීලත්ථෙ පංසුකූලධාරණං පංසුකූලං, තං සීලමස්සාති පංසුකූලිකො. එවං තෙචීවරිකො, එකාසනෙ භොජනසීලො එකාසනිකො, රුක්ඛමූලෙ වසනසීලො රුක්ඛමූලිකො, තථා ආරඤ්ඤිකො, සොසානිකො.

在“戒行”的意义上，穿着粪扫衣是“粪扫衣行”，以此为戒行者是“粪扫衣者”(paṃsukūliko)。同样地，有“三衣者”(tecīvariko)；以一坐食为戒行者是“一坐食者”(ekāsaniko)；以住在树下为戒行者是“树下住者”(rukkhamūliko)；同样地，有“林住者”(āraññiko)、“冢间住者”(sosāniko)。

ජාතත්ථෙ අපායෙ ජාතො ආපායිකො. එවං නෙරයිකො, සාමුද්දිකො මච්ඡො, වස්සෙසු ජාතො වස්සිකො, වස්සිකා, වස්සිකං පුප්ඵං, සාරදිකො, හෙමන්තිකො, වාසන්තිකො, චාතුද්දසිකො, රාජගහෙ ජාතො, රාජගහෙ [Pg.226] වසතීති වා රාජගහිකො ජනො, මගධෙසු ජාතො, වසතීති වා මාගධිකො, මාගධිකා, මාගධිකං, සාවත්ථියං ජාතො, වසතීති වා සාවත්ථිකො, කාපිලවත්ථිකො, වෙසාලිකො.

在“出生”的意义上，生于恶趣者，是“恶趣者”(āpāyiko)。同样地，有“地狱者”(nerayiko)、“海鱼”(sāmuddiko maccho)；生于雨季者是“雨季的”(vassiko, vassikā)、“雨季花”(vassikaṃ pupphaṃ)；“秋季的”(sāradiko)、“冬季的”(hemantiko)、“春季的”(vāsantiko)、“十四日的”(cātuddasiko)。生于王舍城(Rājagaha)或住于王舍城者，是“王舍城人”(rājagahiko jano)；生于摩揭陀(Magadha)或住于摩揭陀者，是“摩揭陀人”(māgadhiko, māgadhikā, māgadhikaṃ)；生于舍卫城(Sāvatthī)或住于舍卫城者，是“舍卫城人”(sāvatthiko)；以及“迦毗罗卫人”(kāpilavatthiko)、“毗舍离人”(vesāliko)。

ලොකෙ විදිතො ලොකිකො, ලොකාය සංවත්තතීතිපි ලොකිකො. තථා මාතිතො ආගතං මාතිකං, පිතිතො ආගතං පෙත්තිකං නාමං.

世间所知者，是“世间的”(lokiko)；为世间而转起者，也是“世间的”。同样地，从母亲而来者，是“母系的”(mātikaṃ)；从父亲而来者，是“父系的”(pettikaṃ)名字。

සම්භූතත්ථෙ මාතිතො සම්භූතං මත්තිකං. එවං පෙත්තිකං. උපධිතස්ස පයොජනං ඔපධිකං.

在“生起”的意义上，从母亲生起者，是“母系的”(mattikaṃ)。同样地，有“父系的”(pettikaṃ)。执取(upadhi)的用途，是“与执取有关的”(opadhikaṃ)。

සකත්ථෙපි අසඞ්ඛාරොයෙව අසඞ්ඛාරිකං. එවං සසඞ්ඛාරිකං, නාමමෙව නාමිකං. එවං ආඛ්‍යාතිකං, ඔපසග්ගිකං, නෙපාතිකං, චතුමහාරාජෙ භත්ති එතෙසන්ති චාතුමහාරාජිකා. එවං අඤ්ඤත්ථෙපි යොජෙතබ්බං.

即使在自身意义上，“无行”即是“无行的”(asaṅkhārikaṃ)。同样地，有“有行的”(sasaṅkhārikaṃ)。“名”即是“与名有关的”(nāmikaṃ)。同样地，有“与动词有关的”(ākhyātikaṃ)、“与前缀有关的”(opasaggikaṃ)、“与小品词有关的”(nepātikaṃ)。对四大天王有虔信者，是“四大王众天”(cātumahārājikā)。同样地，在其他意义上也应如此运用。

‘‘කසාවෙන රත්ත’’න්ති විග්ගහෙ –

在“被赭色染料所染”(Kasāvena rattaṃ)的语法分析中——

376. ණ රාගා තෙනරත්තං තස්සෙදමඤ්ඤත්ථෙසු ච.

376. ṇa后缀，从表示颜色的词而来，用于“被其染色”、“此乃彼属”以及其他意义。

රාගත්ථවාචකා ලිඞ්ගම්හා ‘‘තෙන රත්ත’’මිච්චෙතස්මිං අත්ථෙ, ‘‘තස්සෙ’’ති ඡට්ඨියන්තතො ‘‘ඉද’’මිච්චෙතස්මිං අත්ථෙ ච අඤ්ඤත්ථෙසු ච ණප්පච්චයො හොති වා.

从表示颜色意义的词干，在“被其染色”此义中；以及从第六格(所有格)的“彼之”(tassa)而来，在“此”(idaṃ)此义中；以及在其他意义中，可选择使用ṇa后缀。

කාසාවං වත්ථං. එවං කාසායං, කුසුම්භෙන රත්තං කොසුම්භං, හලිද්දියා රත්තං හාලිද්දං, පත්තඞ්ගං, මඤ්ජිට්ඨං, කුඞ්කුමං, නීලෙන රත්තං නීලං. එවං පීතං.

“赭色衣”(Kāsāvaṃ vatthaṃ)。同样地，有“赭色的”(kāsāyaṃ)。以红花染色者，是“红花色”(kosumbhaṃ)；以姜黄染色者，是“姜黄色”(hāliddaṃ)；以及“苏木色”(pattaṅgaṃ)、“茜草色”(mañjiṭṭhaṃ)、“藏红花色”(kuṅkumaṃ)。以蓝色染色者，是“蓝色”(nīlaṃ)。同样地，有“黄色”(pītaṃ)。

ඉදමත්ථෙ [Pg.227] මහිංසස්ස ඉදං මාහිංසං මංසං, දධි සප්පි චම්මාදිකං වා, සූකරස්ස ඉදං සූකරං, කච්චායනස්ස ඉදං කච්චායනං බ්‍යාකරණං. එවං සොගතං සාසනං.

在“此乃彼属”的意义上：此乃水牛所属，是“水牛的”(māhiṃsaṃ)肉，或凝乳、酥油、皮革等。此乃猪所属，是“猪的”(sūkaraṃ)。此乃迦旃延(Kaccāyana)所属，是“迦旃延的”(kaccāyanaṃ)语法。同样地，有“善逝的”(sogataṃ)教法。

‘‘ඉසිස්ස ඉද’’න්ති අත්ථෙ ණප්පච්චයෙ කතෙ වුද්ධිම්හි සම්පත්තෙ –

在“此乃仙人所属”(Isissa idaṃ)的意义上，当添加ṇa后缀且发生元音增音(vuddhi)时——

‘‘සණෙ, යූනමාගමො ඨානෙ’’ති ච වත්තතෙ.

并且适用规则“saṇe, yūnamāgamo ṭhāne”。

377. ආත්තඤ්ච.

377. 以及ā音化。

ඉ උඉච්චෙතෙසං ආදිසරානං ආත්තඤ්ච හොති සණකාරප්පච්චයෙ පරෙ, චසද්දෙන රිකාරාගමො ච ඨානෙති ඉකාරස්ස ආත්තං.

当saṇakāra后缀跟随时，词首元音i、u等会变为ā。并且，由“ca”字可知，在适当位置会加入增音rikāra，故i音变为ā。

ඨානාධිකාරතො ආත්තං, ඉසූසභඋජාදිනං;

ඉසිස්ස තු රිකාරාග-මො චාත්තානන්තරෙ භවෙ.

依“位置”(ṭhāna)规则，isi、usabha、uja等的(首元音)变为ā；但对于isi，在变为ā之后，还需加入增音r。

ආරිස්‍යං, උසභස්ස ඉදං ආසභං ඨානං, ආසභී වාචා.

“仙人的”(Ārisyaṃ)。此乃牛王所属，是“牛王的”(āsabhaṃ)地位、“牛王的”(āsabhī)语言。

අඤ්ඤත්ථග්ගහණෙන පන අවිදූරභවො, තත්‍ර භවො, තත්‍ර ජාතො, තතො ආගතො, සො අස්ස නිවාසො, තස්ස ඉස්සරො, කත්තිකාදීහි නියුත්තො මාසො, සාස්ස දෙවතා, තමවෙච්චාධීතෙ, තස්ස විසයො දෙසො, තස්මිං දෙසෙ අත්ථි, තෙන නිබ්බත්තං, තං අරහති, තස්ස විකාරො, තමස්ස පරිමාණන්ති ඉච්චෙවමාදීස්වත්ථෙසු ච ණප්පච්චයො. යථා – විදිසාය අවිදූරෙ භවො වෙදිසො ගාමො, උදුම්බරස්ස අවිදූරෙ භවං ඔදුම්බරං විමානං.

然而，通过接纳其他意义，在“在不远处存在”、“在那里存在”、“在那里出生”、“从那里来”、“彼为其住所”、“彼为其主人”、“由迦提迦(kattikā)等所规定的月份”、“彼为其神祇”、“精通彼者”、“彼为其领域”、“于彼区域存在”、“由彼产生”、“堪受彼者”、“彼为其变化”、“彼为其量”等意义中，亦有ṇa后缀。譬如：在维迪萨(Vidisā)不远处存在的，是维迪萨村；在优昙婆罗树(udumbara)不远处存在的，是优昙婆罗天宫。

භවත්ථෙ මනසි භවං මානසං සුඛං, සාගමො. සරෙ භවො සාරසො සකුණො, සාරසා සකුණී, සාරසං පුප්ඵං[Pg.228], උරසි භවො ඔරසො පුත්තො, උරසි සංවඩ්ඪිතත්තා, මිත්තෙ භවා මෙත්තා, මෙත්තී වා, පුරෙ භවා පොරී වාචා.

于“存在”义中：心中存在的，是‘心生的’(mānasaṃ)乐；(此为)带增音(的词)。湖中存在的，是‘湖中鸟’(sāraso sakuṇo)；‘雌性湖中鸟’(sārasā sakuṇī)；‘湖中花’(sārasaṃ pupphaṃ)。胸中存在的，是‘亲生子’(oraso putto)，因其在胸中长大。对朋友所生的，是‘慈爱’(mettā)，或‘慈心’(mettī)。古代存在的，是‘古语’(porī vācā)。

ජාතාදීසු පාවුසෙ ජාතො පාවුසො මෙඝො, පාවුසා රත්ති, පාවුසං අබ්භං, සරදෙ ජාතො සාරදො මාසො, සාරදා රත්ති, සාරදං පුප්ඵං. එවං සිසිරො, හෙමන්තො, වසන්තො, විම්හො, මථුරායං ජාතො මාථුරො ජනො, මාථුරා ගණිකා, මාථුරං වත්ථං. මථුරාය ආගතො මාථුරො, මථුරා අස්ස නිවාසොති මාථුරො, මථුරාය ඉස්සරො මාථුරො රාජා. ‘‘සබ්බතො කො’’ති එත්ථ පුන සබ්බතොග්ගහණෙන තද්ධිතතොපි ක්වචි සසරකකාරාගමො, මාථුරකො වා, රාජගහෙ ජාතො, රාජගහා ආගතො, රාජගහො අස්ස නිවාසොති වා, රාජගහස්ස ඉස්සරොති වා රාජගහො, රාජගහකො වා. එවං සාගලො, සාගලකො වා, පාටලිපුත්තො, පාටලිපුත්තකො වා, වෙසාලියං ජාතොතිආදිඅත්ථෙ වෙසාලො, වෙසාලකො වා, කුසිනාරෙ ජාතො කොසිනාරො, කොසිනාරකො වා. එවං සාකෙතො, සාකෙතකො වා, කොසම්බො, කොසම්බකො වා, ඉන්දපත්තො, ඉන්දපත්තකො වා, කපිල්ලො, කපිල්ලකො වා, භාරුකච්ඡො, භාරුකච්ඡකො වා, නගරෙ ජාතො, නගරා ආගතො, නගරෙ වසතීති වා නාගරො, නාගරකො වා. එවං ජානපදො.

于“出生”等义中：雨季所生的，有‘雨季云’(pāvuso megho)、‘雨季夜’(pāvusā ratti)、‘雨季云’(pāvusaṃ abbhaṃ)。秋季所生的，有‘秋季月’(sārado māso)、‘秋季夜’(sāradā ratti)、‘秋季花’(sāradaṃ pupphaṃ)。同样地，(可派生出)‘凉季的’(sisiro)、‘冬季的’(hemanto)、‘春季的’(vasanto)、‘夏季的’(gimho)。生于摩偷罗(Mathurā)者，是‘摩偷罗人’(māthuro jano)；(还有)‘摩偷罗妓女’(māthurā gaṇikā)、‘摩偷罗布’(māthuraṃ vatthaṃ)。从摩偷罗来者，是‘摩偷罗人’(māthuro)；以摩偷罗为住所者，是‘摩偷罗人’(māthuro)；摩偷罗的主人，是‘摩偷罗王’(māthuro rājā)。在“Sabbato ko”这条规则中，由于再次使用了“sabbato”(一切处)，所以有时在派生词(taddhita)后也会加上ka后缀，例如“māthurako”。因此，生于王舍城、从王舍城来、以王舍城为住所、或为王舍城的主人，称为‘王舍城人’(rājagaho)，或‘王舍城的’(rājagahako)。同样地，‘娑伽罗人’(sāgalo)，或‘娑伽罗的’(sāgalako)；‘华氏城人’(pāṭaliputto)，或‘华氏城的’(pāṭaliputtako)；在毗舍离所生等义中，是‘毗舍离人’(vesālo)，或‘毗舍离的’(vesālako)；在古西那罗所生者，是‘古西那罗人’(kosināro)，或‘古西那罗的’(kosinārako)。同样地，‘娑枳多人’(sāketo)，或‘娑枳多的’(sāketako)；‘憍赏弥人’(kosambo)，或‘憍赏弥的’(kosambako)；‘因陀罗钵人’(indapatto)，或‘因陀罗钵的’(indapattako)；‘迦毗罗人’(kapillo)，或‘迦毗罗的’(kapillako)；‘跋入咖恰人’(bhārukaccho)，或‘跋入咖恰的’(bhārukacchako)。生于城市、从城市来、或住于城市者，是‘城市人’(nāgaro)，或‘城市的’(nāgarako)。同样地，‘地方人’(jānapado)。

ජනපදනාමෙසු පන සබ්බත්ථ බහුවචනමෙව භවති. යථා – අඞ්ගෙසු ජාතො, අඞ්ගෙහි ආගතො, අඞ්ගා අස්ස නිවාසො, අඞ්ගානං ඉස්සරො වා අඞ්ගො, අඞ්ගකො වා, මාගධො, මාගධකො වා, කොසලො, කොසලකො වා[Pg.229], වෙදෙහො, වෙදෙහකො වා, කම්බොජො, කම්බොජකො වා, ගන්ධාරො, ගන්ධාරකො වා, සොවීරො, සොවීරකො වා, සින්ධවො, සින්ධවකො වා, අස්සකො, කාලිඞ්ගො, පඤ්චාලො, සක්කො, තථා සුරට්ඨෙ ජාතො, සුරට්ඨස්ස ඉස්සරො වා සොරට්ඨො, සොරට්ඨකො වා. එවං මහාරට්ඨො, මහාරට්ඨකො වා ඉච්චාදි.

然而，在国名中，皆用复数。例如：生于鸯伽(Aṅga)、从鸯伽来、以鸯伽为住所，或为鸯伽之主，是为鸯伽人，或属鸯伽者。同样地，摩揭陀(Māgadha)人，或属摩揭陀者；憍萨罗人，或属憍萨罗者；维德哈人，或属维德哈者；剑浮沙(Kamboja)人，或属剑浮沙者；犍陀罗(Gandhāra)人，或属犍陀罗者；苏毗罗(Sovīra)人，或属苏毗罗者；信度(Sindhu)人，或属信度者；阿萨迦(Assaka)人、迦陵伽人、般遮罗人、释迦(Sakka)人。同样地，生于苏拉塔，或为苏拉塔之主，是为苏拉塔人，或属苏拉塔者。同样地，大国人，或属大国者，等等。

නක්ඛත්තයොගෙ කත්තිකාය පුණ්ණචන්දයුත්තාය යුත්තො මාසො කත්තිකො, මගසිරෙන චන්දයුත්තෙන නක්ඛත්තෙන යුත්තො මාසො මාගසිරො. එවං ඵුස්සෙන යුත්තො මාසො ඵුස්සො, මඝාය යුත්තො මාසො මාඝො, ඵග්ගුනියා යුත්තො මාසො ඵග්ගුනො, චිත්තාය යුත්තො මාසො චිත්තො, විසාඛාය යුත්තො මාසො වෙසාඛො, ජෙට්ඨාය යුත්තො මාසො ජෙට්ඨො, උත්තරාසාළ්හාය යුත්තො මාසො ආසාළ්හො, ආසාළ්හී වා, සවණෙන යුත්තො මාසො සාවණො, සාවණී. භද්දෙන යුත්තො මාසො භද්දො, අස්සයුජෙන යුත්තො මාසො අස්සයුජො, බුද්ධො අස්ස දෙවතාති බුද්ධො. එවං සොගතො, මාහින්දො, යාමො, සොමො.

在星宿相应中：与迦提迦(kattikā)星及满月相应的月份，是迦提迦月；与鹿首(magasira)星相应的月份，是鹿首月。同样地，与弗沙(phussa)星相应的月份，是弗沙月；与摩伽星相应的月份，是摩伽月；与颇勒窭那(phaggunī)星相应的月份，是颇勒窭那月；与质多(cittā)星相应的月份，是质多月；与毘舍佉星相应的月份，是卫塞月；与逝瑟吒(jeṭṭhā)星相应的月份，是逝瑟吒月；与北阿沙荼(uttarāsāḷhā)星相应的月份，是阿沙荼(āsāḷha)月，或阿沙荼月(āsāḷhī)；与舍婆拏(savaṇa)星相应的月份，是舍婆拏月，或舍婆拏月(sāvaṇī)。与跋陀罗(bhadda)星相应的月份，是跋陀罗月；与阿说示(assayuja)星相应的月份，是阿说示月。佛陀是其天神，故为佛陀之徒。同样地，善逝之徒、摩哂陀(Mahinda)之徒、阎摩(Yāma)之徒、苏摩(Soma)之徒。

බ්‍යාකරණං අවෙච්චාධීතෙ වෙය්‍යාකරණො. එවං මොහුත්තො, නෙමිත්තො, අඞ්ගවිජ්ජො, වත්ථුවිජ්ජො. වසාතීනං විසයො දෙසො වාසාතො, උදුම්බරා අස්මිං පදෙසෙ සන්තීති ඔදුම්බරො දෙසො.

精通语法者，是语法家。同样地，（精通历算的）是占星师，（精通预兆的）是占相师，（精通肢体相的）是肢体相师，（精通宅地风水的）是宅地相师。适合居住的区域，是住所。此地有优昙婆罗树，故称优昙婆罗地。

සහස්සෙන නිබ්බත්තා සාහස්සී පරිඛා, පයසා නිබ්බත්තං පායාසං, සහස්සං අරහතීති සාහස්සී ගාථා, අයසො [Pg.230] විකාරො ආයසො. එවං සොවණ්ණො, පුරිසො පරිමාණමස්සාති පොරිසං උදකං.

由一千（钱）所造的，是价值千金的壕沟；由乳汁所造的，是乳粥；值得一千（钱）的，是价值千金的偈颂。铁的变体是铁制品。同样地，黄金制品。以人为其量者，是与人等高的水。

චග්ගහණෙන තත්ථ ජාතො, තත්ථ වසති, තස්ස හිතං, තං අරහතීතිආදීසු ණෙය්‍යප්පච්චයො. බාරාණසියං ජාතො, වසතීති වා බාරාණසෙය්‍යකො, පුරෙ විය කකාරාගමො. එවං චම්පෙය්‍යකො, සාගලෙය්‍යකො, මිථිලෙය්‍යකො ජනො, ගඞ්ගෙය්‍යො මච්ඡො, සිලාය ජාතං සෙලෙය්‍යකං, කුලෙ ජාතො කොලෙය්‍යකො සුනඛො, වනෙ ජාතං වානෙය්‍යං පුප්ඵං. එවං පබ්බතෙය්‍යො මානුසො, පබ්බතෙය්‍යා නදී, පබ්බතෙය්‍යං ඔසධං, පථස්ස හිතං පාථෙය්‍යං, සපතිස්ස හිතං සාපතෙය්‍යං ධනං, පදීපෙය්‍යං තෙලං, මාතු හිතං මත්තෙය්‍යං. එවං පෙත්තෙය්‍යං. දක්ඛිණමරහතීති දක්ඛිණෙය්‍යො ඉච්චාදි.

以ca字摄受，在“生于彼处”、“住于彼处”、“对其有益”、“堪受彼者”等义中，有ṇeyya后缀。生于波罗奈(Bārāṇasī)或住于波罗奈者，为波罗奈人，如前有k音增益。例如，瞻波城人、娑伽罗(Sāgala)人、弥提罗人；恒河之鱼；石中所生之物；家中之犬；林中之花。同样地，山中之人、山中之河、山中之药。于道路有益者，是为路资；属于自己的，是为财产；于灯有益者，是为灯油；于母有益者，是为母之物。同样地，于父有益者，是为父之物。堪受供养者，是为应受供养者，等等。

378. ජාතාදීනමිමියා ච.

378. “生”等词亦用ima、iya后缀。

ජාතඉච්චෙවමාදීනං සද්දානං අත්ථෙ ඉම ඉයඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති වා.

在“生”等词的意义中，ima、iya等后缀为可选项。

පච්ඡා ජාතො පච්ඡිමො, පච්ඡිමා ජනතා, පච්ඡිමං චිත්තං, අන්තෙ ජාතො අන්තිමො, අන්තිමා, අන්තිමං. එවං මජ්ඣිමො, පුරිමො, උපරිමො, හෙට්ඨිමො, පච්චන්තිමො, ගොප්ඵිමො, ගන්ථිමො.

后生者，是为“最后的”；最后的人群、最后的心。于终点生者，是为“最终的”（阳性、阴性、中性）。同样地，中间的、最初的、上面的、下面的、边远的、脚踝的、关节的。

තථා [Pg.231] ඉයප්පච්චයෙ මනුස්සජාතියා ජාතො මනුස්සජාතියො, මනුස්සජාතියා, මනුස්සජාතියං. එවං අස්සජාතියො, හත්ථිජාතියො, බොධිසත්තජාතියො, දබ්බජාතියො, සමානජාතියො, ලොකියො ඉච්චාදි.

同样地，对于iya后缀：生于人种者，是为“人种的”。同样地，有马种的、象种的、菩萨种的、草种的、同种的、世间的，等等。

ආදිග්ගහණෙන තත්ථ නියුත්තො, තදස්ස අත්ථි, තත්ථ භවොතිආදීස්වපි ඉම ඉයප්පච්චයා හොන්ති, චසද්දෙන ඉකප්පච්චයො ච. අන්තෙ නියුත්තො අන්තිමො, අන්තියො, අන්තිකො, පුත්තො අස්ස අත්ථි, තස්මිං වා විජ්ජතීති පුත්තිමො, පුත්තියො, වුත්තිකො, කප්පො අස්ස අත්ථීති කප්පියො, ජටා අස්ස අත්ථීති ජටියො, හානභාගො අස්ස අත්ථීති හානභාගියො. එවං ඨිතිභාගියො, බොධිස්ස පක්ඛෙ භවා බොධිපක්ඛියා, පඤ්චවග්ගෙ භවා පඤ්චවග්ගියා. එවං ඡබ්බග්ගියා, උදරියං, අත්තනො ඉදන්ති අත්තනියං, නකාරාගමො.

以“等”字摄受，在“于彼处被任命”、“彼拥有”、“于彼处存在”等意义中，亦有ima、iya后缀，并以ca字表示亦有ika后缀。于终点被任命者，是为最终的、终点的、边际的。其有子，或于彼处有子存在者，是为有子的。其有合宜之事者，是为“合宜的”。其有结发者，是为“有结发的”。其有损减分者，是为“损减分的”。同样地，“住立分的”。在菩提的阵营中存在者，是为菩提分法。在五人组中存在者，是为五群比丘。同样地，六群比丘。腹中的。此为自己的，是为“自身的”，有n音的加入。

චසද්දග්ගහණෙන කිය යණ්‍යප්පච්චයා ච. ජාතියා නියුත්තො ජාතිකියො. එවං අන්ධකියො, ජච්චන්ධෙ නියුත්තො ජච්චන්ධකියො. සස්ස අයන්ති සකියො. එවං පරකියො.

以ca字摄受，亦有kiya、ya、ṇya等后缀。因种姓而被任命者，是为“种姓的”。同样地，“盲人的”；因天生盲而被任命者，是为“天生盲的”。此为自己的，是为“自己的”。同样地，“他人的”。

යප්පච්චයො සාධුහිතභවජාතාදිඅත්ථෙසු. යථා – කම්මනි සාධු කම්මඤ්ඤං. සභායං සාධු සබ්භං, ‘‘යවතං තලනා’’දිනා උකාරාදි. එවං මෙධාය හිතං මෙජ්ඣං ඝටං. පාදානං හිතං පජ්ජං තෙලං, රථස්ස හිතා රච්ඡා, ගාමෙ භවො ගම්මො[Pg.232], ගවෙ භවං ගබ්‍යං, ‘‘ඔසරෙ චා’’ති සුත්තෙ චසද්දෙන යප්පච්චයෙ පරෙපි අවාදෙසො. කවිම්හි භවං කබ්‍යං, දිවි භවා දිබ්‍යා, ථනතො ජාතං ථඤ්ඤං, ධනාය සංවත්තතීති ධඤ්ඤං.

ya后缀用于表示善、益、存在、生等义。例如：于业善者为“胜任的”。于集会善者为“有礼的”，依‘yavataṃ talanā’等（规则）有u音等。同样，对智慧有益的，是为“智慧的”。对足有益的，是足油；对车有益的，是车道；生于村庄的，是“乡村的”；出自于牛的，是“牛的”，在‘osare cā’经中，以ca字，即使后面跟有ya后缀，亦有ava的替换。出自于诗人的，是诗；生于天界的，是“天上的”；出自于乳房的，是乳汁；能增长财富的，是谷物。

ණ්‍යප්පච්චයො පරිසායං සාධු පාරිසජ්ජො, දකාරාගමො, සමණානං හිතා සාමඤ්ඤා ජනා, බ්‍රාහ්මණානං හිතා බ්‍රාහ්මඤ්ඤා, අරූපෙ භවා ආරුප්පා ඉච්චාදි.

ṇya后缀（用于表示）：于大众中善者为“大众成员”，有d音增益。对沙门有益的，是沙门身份；对婆罗门有益的，是婆罗门身份；生于无色界的，是“无色界的”，等等。

‘‘රාජපුත්තානං සමූහො’’ති විග්ගහෙ –

当分析为“王子们的集合”时——

379. සමූහත්ථෙ කණණා.

379. 在集合义中，用ka、ṇa、ṇā后缀。

ඡට්ඨියන්තතො ‘‘තෙසං සමූහො’’ති අත්ථෙ කණණඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති. රාජපුත්තකො, රාජපුත්තකං වා, රාජපුත්තො. එවං මානුස්සකො, මානුස්සො, මාථුරකො, මාථුරො, පොරිසකො, පොරිසො, වුද්ධානං සමූහො වුද්ධකො, වුද්ධො. එවං මායූරකො, මායූරො, කාපොතො, කොකිලො, මාහිංසකො, මාහිංසො, ඔට්ඨකො, ඔරබ්භකො, අට්ඨන්නං සමූහො අට්ඨකො, රාජානං සමූහො රාජකො, භික්ඛානං සමූහො භික්ඛො, සික්ඛානං සමූහො සික්ඛො, ද්වින්නං සමූහො ද්වයං, ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා ඉකාරස්ස අයාදෙසො. එවං තිණ්ණං සමූහො තයං ඉච්චාදි.

从以第六格结尾的词，在“他们的集合”的意义上，使用ka、ṇa、ṇā等后缀。例如：王子们的集合为rājaputtako，或rājaputtakaṃ，rājaputto。同样地，人们的集合为mānussako，mānusso；摩偷罗人(Māthura)的集合为māthurako，māthuro；男人的集合为porisako，poriso；老年人的集合为vuddhako，vuddho。同样地，孔雀的集合为māyūrako，māyūro；鸽子的集合为kāpoto；杜鹃的集合为kokilo；水牛的集合为māhiṃsako，māhiṃso；骆驼的集合为oṭṭhako；山羊的集合为orabbhako；八个的集合为aṭṭhako；国王的集合为rājako；比丘的集合为bhikkho；学处的集合为sikkho；两个的集合为dvayaṃ（二个），根据“tesu vuddhī”等规则，i音变为ay。同样地，三个的集合为tayaṃ（三个），等等。

‘‘සමූහත්ථෙ’’ති වත්තතෙ.

（“在集合义中”）的规则被沿用。

380. ගාමජනබන්ධුසහායාදීහි තා.

380. 从gāma（村庄）、jana（人）、bandhu（亲族）、sahāya（朋友）等词，使用tā后缀。

ගාමජනබන්ධුසහායඉච්චෙවමාදීහි තාපච්චයො හොති සමූහත්ථෙ. ගාමානං සමූහො ගාමතා. එවං ජනතා, බන්ධුතා, සහායතා, නාගරතා. ‘‘තා’’ති යොගවිභාගෙන සකත්ථෙපි දෙවොයෙව දෙවතා, තාපච්චයන්තස්ස නිච්චමිත්ථිලිඞ්ගතා.

从gāma(村庄)、jana(人)、bandhu(亲族)、sahāya(朋友)等词，于集合义中，有tā后缀。诸村庄的集合为gāmatā(村落)。同样地，有janatā(民众)、bandhutā(亲族)、sahāyatā(朋友)、nāgaratā(市民)。通过对“tā”的规则切分(yogavibhāgena)，即使于其自身义中，deva(天)也成为devatā(天神)。以tā为后缀的词恒为阴性。

381. තදස්ස ඨානමියො ච.

381. 以及于“彼为其处所”义中，有iyo后缀。

‘‘තදස්ස ඨාන’’මිච්චෙතස්මිං අත්ථෙ ඡට්ඨියන්තතො ඉයප්පච්චයො හොති. මදනස්ස ඨානං මදනියො, මදනියා, මදනියං, බන්ධනස්ස ඨානං බන්ධනියං. එවං මුච්ඡනියං. රජනියං, ගමනියං, දස්සනියං, උපාදානියං, පසාදනියං. චසද්දෙන හිතාදිඅත්ථෙපි උපාදානානං හිතා උපාදානියා ඉච්චාදි.

于“彼为其处所”此义中，从第六格(属格)词，有iya后缀。喜悦的处所为madaniyo、madaniyā、madaniyaṃ(令人喜悦的)；束缚的处所为bandhaniyaṃ(可束缚的)。同样地，有mucchaniyaṃ(可迷醉的)、rajaniyaṃ(可染著的)、gamaniyaṃ(可前往的)、dassaniyaṃ(可见的)、upādāniyaṃ(可执取的)、pasādaniyaṃ(可使人信服的)。通过ca字，亦用于利益等义，如：对诸执取有益者为upādāniyā(适于执取的)等。

382. උපමත්ථායිතත්තං.

382. 于譬喻义中，有āyitatta后缀。

උපමත්ථෙ උපමාවාචිලිඞ්ගතො ආයිතත්තප්පච්චයො හොති. ධූමො විය දිස්සතීති ධූමායිතත්තං. එවං තිමිරායිතත්තං.

于譬喻义中，从表示譬喻的词，有āyitatta后缀。如“显现如烟”，即为dhūmāyitattaṃ(似烟状态)。同样地，有timirāyitattaṃ(似暗状态)。

‘‘තදස්ස ඨාන’’න්ති වත්තතෙ.

“彼为其处所”义被沿用。

383. තන්නිස්සිතත්ථෙ ලො.

383. 于“依止于彼”义中，有la后缀。

‘‘තන්නිස්සිත’’න්ති අත්ථෙ, ‘‘තදස්සඨාන’’න්ති අත්ථෙ ච ලප්පච්චයො හොති. දුට්ඨු නිස්සිතං, දුට්ඨු ඨානං වා දුට්ඨුල්ලං, දුට්ඨුල්ලා වාචා, ලස්ස ද්විභාවො. එවං වෙදල්ලං.

于“依止于彼”义中，以及于“彼为其处所”义中，有la后缀。恶劣地依止，或恶劣的处所，为duṭṭhullaṃ(粗恶)；duṭṭhullā vācā(粗恶语)，l音重复。同样地，有vedallaṃ(善巧)。

‘‘අභිජ්ඣා [Pg.234] අස්ස පකති, අභිජ්ඣා අස්ස බහුලා’’ති වා විග්ගහෙ –

当分析为“贪欲是其本性”，或“彼多有贪欲”时——

384. ආලු තබ්බහුලෙ.

384. 于“彼多有”义中，有ālu后缀。

පඨමාවිභත්‍යන්තතො ආලුප්පච්චයො හොති ‘‘තදස්ස බහුල’’මිච්චෙතස්මිං අත්ථෙ. අභිජ්ඣාලු, අභිජ්ඣාලූ, අභිජ්ඣාලවො. එවං සීතාලු, ධජාලු, දයාලු. ‘‘සබ්බතො කො’’ති එත්ථ පුන සබ්බතොග්ගහණෙන කකාරාගමො, අභිජ්ඣාලුකො, අභිජ්ඣාලුකා, අභිජ්ඣාලුකං. එවං සීතාලුකො, දයාලුකො, තථා හීනොව හීනකො. එවං පොතකො, කුමාරකො, මාණවකො, මුදුකො, උජුකො, අප්පමත්තකං, ඔරමත්තකං, සීලමත්තකං ඉච්චාදි.

从第一格(主格)词，于“彼多有”此义中，有ālu后缀。如：abhijjhālu、abhijjhālū、abhijjhālavo(多贪欲的)。同样地，有sītālu(多寒的)、dhajālu(多旗的)、dayālu(有悲悯的)。于“Sabbato ko(从一切处加ko)”此规则中，通过再次使用sabbato一词，而有k音的增益，如：abhijjhāluko、abhijjhālukā、abhijjhālukaṃ(多贪欲的)。同样地，有sītāluko(多寒的)、dayāluko(有悲悯的)，以及如hīna(低劣的)变为hīnako(低劣的)。同样地，有potako(幼兽)、kumārako(男孩)、māṇavako(少年)、muduko(柔软的)、ujuko(正直的)、appamattakaṃ(少量)、oramattakaṃ(少许)、sīlamattakaṃ(仅是戒)等。

‘‘යදනුපපන්නා නිපාතනා සිජ්ඣන්තී’’ති ඉමිනා පටිභාගකුච්ඡිතසඤ්ඤානුකම්පාදිඅත්ථෙසු කප්පච්චයො. පටිභාගත්ථෙ හත්ථිනො ඉව හත්ථිකා. එවං අස්සකා. කුච්ඡිතත්ථෙ කුච්ඡිතො සමණො සමණකො. එවං බ්‍රාහ්මණකො, මුණ්ඩකො, පණ්ඩිතකො, වෙය්‍යාකරණකො. සඤ්ඤායං කතකො, භටකො. අනුකම්පායං පුත්තකො.

通过“Yadanupapannā nipātanā sijjhantī(未规定者由特例成就)”此规则，于相似、轻蔑、名称、怜悯等义中，有ka后缀。于相似义中，hatthino iva(如象)为hatthikā(似象的)。同样地，有assakā(似马的)。于轻蔑义中，kucchito samaṇo(可鄙的沙门)为samaṇako(劣沙门)。同样地，有brāhmaṇako(劣婆罗门)、muṇḍako(劣秃头者)、paṇḍitako(劣学者)、veyyākaraṇako(劣语法家)。于名称义中，有katako(作者)、bhaṭako(佣兵)。于怜悯义中，有puttako(爱子)。

තථා කිංයතෙතතො පරිමාණත්ථෙ ත්තකවන්තුප්පච්චයා. කිං පරිමාණමස්සාති කිත්තකං. එවං යත්තකං, තත්තකං, එත්තකං. වන්තුම්හි ආත්තඤ්ච, යං පරිමාණමස්සාති යාවා, යාවන්තො[Pg.235], ගුණවන්තුසමං. එවං තාවා, තාවන්තො. එතාවා, එතාවන්තො ඉච්චාදි.

同样地，从kiṃ(何)、ya(关系代词)、ta(彼)、eta(此)等词，于度量义中，有ttaka和vantu后缀。“其量为何？”即为kittakaṃ(多少)。同样地，有yattakaṃ(若干)、tattakaṃ(那么多)、ettakaṃ(这么多)。于vantu后缀中，亦有ā音，如“其量为若干”即为yāvā、yāvanto(若干)，与guṇavantu(具德者)相似。同样地，有tāvā、tāvanto(那么多)；etāvā、etāvanto(这么多)等。

‘‘සුවණ්ණෙන පකත’’න්ති විග්ගහෙ –

当分析为“由黄金所造”时——

385. තප්පකතිවචනෙ මයො.

385. 于“由彼所造”的表述中，有maya后缀。

තප්පකතිවචනත්ථෙ මයප්පච්චයො හොති, පකරීයතීති පකති, තෙන පකති තප්පකති, තප්පකතියා වචනං කථනං තප්පකතිවචනං. සුවණ්ණමයො රථො, සොවණ්ණමයො වා, සුවණ්ණමයා භාජනවිකති, සුවණ්ණමයං භාජනං. එවං රූපියමයං, රජතමයං, ජතුමයං, දාරුමයං, මත්තිකාමයං, ඉද්ධියා නිබ්බත්තං ඉද්ධිමයං.

于“由彼所造”的表述义中，有maya后缀。pakarīyati(被造作)即为pakati(所造)，tena pakati(由彼所造)即为tappakati，tappakatiyā vacanaṃ kathanaṃ(表述由彼所造)即为tappakativacanaṃ。如：suvaṇṇamayo ratho(黄金所造的车)，或sovaṇṇamayo；suvaṇṇamayā bhājanavikati(黄金所造的器物)，suvaṇṇamayaṃ bhājanaṃ(黄金所造的器具)。同样地，有rūpiyamayaṃ(白银所造的)、rajatamayaṃ(银所造的)、jatumayaṃ(树胶所造的)、dārumayaṃ(木所造的)、mattikāmayaṃ(泥土所造的)。iddhiyā nibbattaṃ(由神通所成)为iddhimayaṃ(神通所成的)。

මනතො නිප්ඵන්නා මනොමයා, අයසාපකතං අයොමයං. එත්ථ ච ‘‘මනොගණාදීන’’න්ති වත්තමානෙ –

Manato nipphannā(由意所成)为manomayā(意所成的)，ayasā pakataṃ(由铁所造)为ayomayaṃ(铁所成的)。于此，当“manogaṇādīna(意组等)”被沿用时——

386. එතෙසමො ලොපෙ.

386. 这些词的末尾变为o音。

එතෙසං මනොගණාදීනං අන්තො ඔත්තමාපජ්ජතෙ විභත්තිලොපෙ කතෙති ඔකාරො.

这些manogaṇa(意组)等词的末尾，于格位被省略时，变为o音。

ගවෙන පකතං කරීසං, ගොතො නිබ්බත්තන්ති වා ගොමයං. ‘‘මයො’’තියොගවිභාගෙන සකත්ථෙපි දානමෙව දානමයං, සීලමයං ඉච්චාදි.

Gavena pakataṃ karīsaṃ(由牛所造的粪)，或goto nibbattanti(由牛所生)为gomayaṃ(牛粪)。通过对“maya”的规则切分，即使于其自身义中，dāna(布施)也成为dānamayaṃ(布施所成)，sīla(戒)也成为sīlamayaṃ(戒所成)等。

සංසට්ඨාදිඅනෙකත්ථතද්ධිතං.

混合等多种意义的派生词。

භාවතද්ධිත

状态义派生

‘‘අලසස්ස [Pg.236] භාවො’’ති විග්ගහෙ –

当解析为“懒惰者的状态”时——

387. ණ්‍යත්තතා භාවෙ තු.

387. 然而，于状态义，则有ṇya、tta、tā后缀。

ඡට්ඨියන්තතො ණ්‍යත්තතාඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති ‘‘තස්ස භාවො’’ ඉච්චෙතස්මිං අත්ථෙ, තුසද්දග්ගහණෙන ත්තනණෙය්‍යාදිප්පච්චයා ච. භවන්ති එතස්මා බුද්ධිසද්දා ඉති භාවො, සද්දප්පවත්තිනිමිත්තං වුච්චති, වුත්තඤ්ච – ‘‘යස්ස ගුණස්ස හි භාවා දබ්බෙ සද්දනිවෙසො තදභිධානෙණ්‍යත්තතාදයො’’ති. ණ්‍යත්තත්තනන්තානං නිච්චං නපුංසකත්තං, තාපච්චයන්තස්ස සභාවතො නිච්චමිත්ථිලිඞ්ගතා. ණ්‍යප්පච්චයොයං ගුණවචනෙ බ්‍රාහ්මණාදීහි, තත්ථ ‘‘අවණ්ණො යෙ ලොපඤ්චා’’ති අවණ්ණලොපො, ආදිවුද්ධි.

于第六格词尾后，于“彼之状态”义，有ṇya、tta、tā此等后缀；且因“tu”一词的摄入，亦有ttana、ṇeyya等后缀。由此生起概念词，故为“状态”(bhāvo)，此被称为词语应用的因由。又言：“实因此种特质的存在，词语才安立于事物上，在指称该特质时，用ṇya、tta、tā等(后缀)。”以ṇya、tta、ttana结尾者恒为中性，以tā后缀结尾者因其自性恒为阴性。此ṇya后缀用于表示特质的词，以及婆罗门(brāhmaṇa)等词，此处依“avaṇṇo ye lopañca”(之规则)而有a元音的省略，以及首元音增长。

ආලස්‍යං. එවං ආරොග්‍යං, උදග්ගස්ස භාවො ඔදග්‍යං, සඛිනො භාවො සඛ්‍යං, අණණස්ස භාවො ආණණ්‍යං, විධවාය භාවො වෙධබ්‍යං, දුබ්බලස්ස භාවො දුබ්බල්‍යං, චපලස්ස භාවො චාපල්‍යං.

懒惰(ālasyaṃ)。同样地，有健康(ārogyaṃ)；高昂者的状态是高昂(odagyaṃ)；朋友的状态是友谊(sakhyaṃ)；无债者的状态是无债(āṇaṇyaṃ)；寡妇的状态是寡居(vedhabyaṃ)；虚弱者的状态是虚弱(dubbalyaṃ)；轻率者的状态是轻率(cāpalyaṃ)。

වියත්තස්ස භාවො වෙය්‍යත්තියං, මච්ඡරස්ස භාවො මච්ඡරියං. එවං ඉස්සරියං, ආලසියං, මුණ්ඩියං, මූළ්හියං. එත්ථ ‘‘වෙය්‍යත්තිය’’න්තිආදීසු ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා යම්හි ඉකාරාගමො.

聪慧者的状态是聪慧(veyyattiyaṃ)，吝啬者的状态是吝啬(macchariyaṃ)。同样地，有主权(issariyaṃ)、懈怠(ālasiyaṃ)、光头(muṇḍiyaṃ)、愚痴(mūḷhiyaṃ)。此处，于“veyyattiya”等词中，依“tesu vuddhī”等(规则)，其中有i元音的增音。

‘‘පණ්ඩිතස්ස භාවො පණ්ඩිත්‍ය’’න්තිආදීසු ‘‘යවතං තලනදකාරානං බ්‍යඤ්ජනානි චලඤජකාරත්ත’’න්ති ත්‍යකාරසංයොගාදීනං චලඤජකාරාදෙසා[Pg.237], ද්විත්තං. පණ්ඩිච්චං, බහුස්සුතස්ස භාවො බාහුස්සච්චං, ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා උකාරස්ස අකාරො, එවං පොරොහිච්චං, අධිපතිස්ස භාවො ආධිපච්චං, මුට්ඨස්සතිස්ස භාවො මුට්ඨස්සච්චං, ඉවණ්ණලොපො. කුසලස්ස භාවො කොසල්ලං. එවං වෙපුල්ලං, සමානානං භාවො සාමඤ්ඤං, ගිලානස්ස භාවො ගෙලඤ්ඤං, ‘‘ක්වචාදිමජ්ඣුත්තරා’’දිසුත්තෙන සංයොගෙ පරෙ රස්සත්තං.

在“智者(paṇḍita)的状态是智慧(paṇḍitya)”等(词)中，依“yavataṃ talanadakārānaṃ byañjanāni calañajakāratta”(之规则)，tya等辅音组合被替换为cca等，并有双写。智慧(paṇḍiccaṃ)；多闻者的状态是博学(bāhussaccaṃ)，依“tesu vuddhī”等(规则)有首元音增长；同样地，有祭司之职(porohiccaṃ)；主宰者的状态是主权(ādhipaccaṃ)；失念者的状态是失念(muṭṭhassaccaṃ)，此处有i元音的省略。善巧者的状态是善巧(kosallaṃ)。同样地，有广大(vepullaṃ)；平等者的状态是平等性(sāmaññaṃ)；病人的状态是疾病(gelaññaṃ)，依“kvacādimajjhuttarā”等经，于辅音结合之前(元音)变短。

සුහදස්ස භාවොසොහජ්ජං. එවං වෙසාරජ්ජං, කුසීදස්සභාවොකොසජ්ජං, ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා ඊකාරස්ස අකාරො. තථා ‘‘පුරිසස්ස භාවො පොරිස’’න්තිආදීසු ‘‘යවතං තලනා’’දිසුත්තෙ කාරග්ගහණෙන යවතං සකාරකචටපවග්ගානං සකාරකචටපවග්ගාදෙසා. සුමනස්ස භාවො සොමනස්සං. එවං දොමනස්සං, සොවචස්සං, දොවචස්සං, එත්ථ සකාරාගමො. තථා නිපකස්ස භාවො නෙපක්කං, ද්විත්තං. එවං ආධික්කං, දුභගස්ස භාවො දොභග්ගං, වාණිජස්ස භාවො වාණිජ්ජං, රාජිනො භාවො රජ්ජං, ‘‘ක්වචා’’දිනා රස්සත්තං. සරූපස්ස භාවො සාරුප්පං. එවං ඔපම්මං, සොඛුම්මං.

善友的状态是友善(sohajjaṃ)。同样地，有无畏(vesārajjaṃ)；懈怠者的状态是懈怠(kosajjaṃ)。同样，在“男人的状态是男子气概(porisa)”等(词)中，依“yavataṃ talanā”等经，因摄入“kāra”，yavataṃ及sa-kāra、ca-vaggā、ṭa-vaggā、pa-vaggā等被替换。善心的状态是喜悦(somanassaṃ)。同样地，有忧愁(domanassaṃ)、顺从(sovacassaṃ)、不顺从(dovacassaṃ)，此处有s辅音的增音。同样，贤者的状态是贤明(nepakkaṃ)，并有双写。同样地，有优越(ādhikkaṃ)；不幸者的状态是不幸(dobhaggaṃ)；商人的状态是商业(vāṇijjaṃ)；国王的状态是王权(rajjaṃ)，依“kvacā”等(规则)，(元音)变短。适宜的状态是适宜性(sāruppaṃ)。同样地，有譬喻(opammaṃ)、细致(sokhummaṃ)。

තථස්ස භාවො තච්ඡං, දුම්මෙධස්ස භාවො දුම්මෙජ්ඣං, සමණස්ස භාවො සාමඤ්ඤං. එවං බ්‍රාහ්මඤ්ඤං, නිපුණස්ස භාවො නෙපුඤ්ඤං. ‘‘තච්ඡ’’න්තිආදීසුපි කාරග්ගහණෙනෙව යවතං ථධණකාරානං ඡඣඤකාරාදෙසා.

真实的状态是真实(tacchaṃ)；愚笨者的状态是愚笨(dummejjhaṃ)；沙门的状态是沙门性(sāmaññaṃ)。同样地，有婆罗门性(brāhmaññaṃ)；善巧者的状态是善巧性(nepuññaṃ)。于“taccha”等词中，亦因摄入“kāra”，而有tha、dha、ṇa-kāra等被替换为cha、jha、ña-kāra等。

ත්තතාපච්චයෙසු [Pg.238]– පංසුකූලිකස්ස භාවො පංසුකූලිකත්තං, පංසුකූලිකතා. එවං තෙචීවරිකත්තං, තෙචීවරිකතා, ඔදරිකත්තං, ඔදරිකතා, මනුස්සත්තං, මනුස්සතා ජාති, නීලත්තං, නීලතා ගුණො, යාචකත්තං, යාචකතා ක්‍රියා, දණ්ඩිත්තං, දණ්ඩිතා දබ්බං, සච්චවාදිතා, පාරමිතා, කතඤ්ඤුතා, සබ්බඤ්ඤුතා, ‘‘ක්වචා’’දිනා තාපච්චයෙ රස්සත්තං, අප්පිච්ඡතා, අසංසග්ගතා, භස්සාරාමතා, නිද්දාරාමතා, ලහුතා ඉච්චාදි.

于tta、tā后缀中——穿粪扫衣者的状态是粪扫衣性(paṃsukūlikattaṃ)、粪扫衣态(paṃsukūlikatā)。同样地，有三衣性(tecīvarikattaṃ)、三衣态(tecīvarikatā)；贪食性(odarikattaṃ)、贪食态(odarikatā)；人性(manussattaṃ)、人态(manussatā)为种类(jāti)；蓝色性(nīlattaṃ)、蓝色态(nīlatā)为特质(guṇo)；乞求性(yācakattaṃ)、乞求态(yācakatā)为行为(kriyā)；持杖性(daṇḍittaṃ)、持杖态(daṇḍitā)为物质(dabbaṃ)；说谛语(saccavāditā)、波罗蜜(pāramitā)、知恩(kataññutā)、一切知(sabbaññutā)。依“kvacā”等(规则)，于tā后缀中(元音)变短，有少欲(appicchatā)、不交际(asaṃsaggatā)、乐于言谈(bhassārāmatā)、乐于睡眠(niddārāmatā)、轻快(lahutā)等。

ත්තනපච්චයෙ – පුථුජ්ජනස්ස භාවො පුථුජ්ජනත්තනං, වෙදනත්තනං, ජායත්තනං.

于ttana后缀中——凡夫的状态是凡夫性(puthujjanattanaṃ)；感受性(vedanattanaṃ)；妻子性(jāyattanaṃ)。

ණෙය්‍යෙ – සුචිස්ස භාවො සොචෙය්‍යං. එවං ආධිපභෙය්‍යං, කවිස්ස භාවොකාවෙය්‍යං, ථෙනස්ස භාවො ථෙය්‍යං, මහාවුත්තිනා නකාරස්ස ලොපො.

于ṇeyya后缀中——清净者的状态是清净(soceyyaṃ)。同样地，有主权(ādhipateyyaṃ)；诗人的状态是诗艺(kāveyyaṃ)；盗贼的状态是盗窃(theyyaṃ)，依大疏(mahāvutti)，有n辅音的省略。

‘‘ණ්‍යත්තතා’’ති යොගවිභාගෙන කම්මනි, සකත්ථෙ ච ණ්‍යාදයො, වීරානං භාවො, කම්මං වා වීරියං, පරිභටස්ස කම්මං පාරිභට්‍යං, පාරිභට්‍යස්ස භාවො පාරිභට්‍යතා. එවං සොවචස්සතා, භිසග්ගස්ස කම්මං භෙසජ්ජං, බ්‍යාවටස්ස කම්මං වෙය්‍යාවච්චං, සඨස්ස භාවො, කම්මං වා සාඨෙය්‍යං.

“ṇya、tta、tā”通过规则分析，亦用于业(kammani)及自身义(sakatthe)，ṇya等(后缀)亦然。勇者的状态或行为是精进(vīriyaṃ)；仆人的行为是服务(pāribhaṭyaṃ)；服务的状态是服务性(pāribhaṭyatā)。同样地，有顺从性(sovacassatā)；医师的行为是医药(bhesajjaṃ)；事务者的行为是侍奉(veyyāvaccaṃ)；狡猾者的状态或行为是狡猾(sāṭheyyaṃ)。

සකත්ථෙ පන – යථාභූතමෙව යථාභුච්චං, කරුණායෙව කාරුඤ්ඤං, පත්තකාලමෙව පත්තකල්ලං, ආකාසානන්තමෙව [Pg.239] ආකාසානඤ්චං, කායපාගුඤ්ඤමෙව කායපාගුඤ්ඤතා ඉච්චාදි.

然而于自身义(sakatthe)中——如实(yathābhūta)即是如实(yathābhuccaṃ)；悲(karuṇā)即是悲悯(kāruññaṃ)；适时(pattakāla)即是适宜(pattakallaṃ)；空无边(ākāsānanta)即是空无边处(ākāsānañcaṃ)；身练达(kāyapāguñña)即是身练达性(kāyapāguññatā)等。

‘‘විසමස්ස භාවො’’ති විග්ගහෙ –

当解析为“不平等的状态”时——

‘‘ත්තතා, භාවෙ’’ති ච වත්තතෙ.

“tta、tā，于状态义”亦适用。

388. ණ විසමාදීහි.

388. 于visama等词后，有ṇa后缀。

විසමඉච්චෙවමාදීහි ඡට්ඨියන්තෙහි ණප්පච්චයො හොති, ත්ත තා ච ‘‘තස්ස භාවො’’ ඉච්චෙතස්මිං අත්ථෙ. ආකතිගණොයං. වෙසමං, විසමත්තං, විසමතා. සුචිස්ස භාවො සොචං, සුචිත්තං, සුචිතා, ගරුනො භාවො ගාරවො, ආදිවුද්ධි, ‘‘ඔ සරෙ චා’’ති සුත්තෙ චසද්දග්ගහණෙන උකාරස්ස ච අවාදෙසො. පටුනො භාවො පාටවං, පටුත්තං, පටුතා.

于visama等第六格词尾后，于“彼之状态”义，有ṇa后缀，亦有tta、tā后缀。此为不定式词组。不平等(vesamaṃ)、不平等性(visamattaṃ)、不平等态(visamatā)。清净者的状态是清净(socaṃ)、清净性(sucittaṃ)、清净态(sucitā)；重者的状态是尊重(gāravo)，有首元音增长，且于“o sare ca”经中，因摄入“ca”一词，u元音亦被替换为ava。敏捷者的状态是敏捷(pāṭavaṃ)、敏捷性(paṭuttaṃ)、敏捷态(paṭutā)。

උජුනො භාවො අජ්ජවං, මුදුනො භාවො මද්දවං ඉච්චත්‍ර ‘‘ආත්තඤ්චා’’ති ණම්හි ඉකාරුකාරානං ආත්තං, ද්විභාවො, සංයොගෙ ආදිරස්සත්තඤ්ච. උජුතා, මුදුතා. එවං ඉසිස්ස භාවො ආරිස්‍යං, ආසභං, කුමාරස්ස භාවොකොමාරං, යුවස්ස භාවො යොබ්බනං, මහාවුත්තිනා නකාරාගමො, පරමානං භාවො, කම්මං වා පාරමී දානාදික්‍රියා, ‘‘ණවණිකා’’දිසුත්තෙන ඊපච්චයො, සමග්ගානං භාවො සාමග්ගී.

正直者的状态是正直(ajjavaṃ)；柔软者的状态是柔软(maddavaṃ)，此处依“āttañcā”(之规则)，于ṇ后缀后，i、u元音变为a，并有双写，以及于辅音结合前首元音变短。正直性(ujutā)，柔软性(mudutā)。同样地，仙人的状态是仙人性(ārisyaṃ)；公牛之性(āsabhaṃ)；少年的状态是少年期(komāraṃ)；青年的状态是青年期(yobbanaṃ)，依大疏(mahāvutti)，有n辅音的增音；最胜者的状态或行为是波罗蜜(pāramī)，即布施等行为，依“ṇavaṇikā”等经，有ī后缀；和合众的状态是和合(sāmaggī)。

389. රමණීයාදිතො කණ.

389. 于ramaṇīya等词后，有kaṇa后缀。

රමණීයඉච්චෙවමාදිතො කණපච්චයො හොති, ත්ත තා ච භාවත්ථෙ. රමණීයස්ස භාවො රාමණීයකං, රමණීයත්තං, රමණීයතා[Pg.240]. එවං මානුඤ්ඤකං, මනුඤ්ඤත්තං, මනුඤ්ඤතා, පියරූපකං, පියරූපත්තං, පියරූපතා, කල්‍යාණකං, කල්‍යාණත්තං, කල්‍යාණතා, චොරකං, චොරිකා වා, චොරත්තං, චොරතා, අඩ්ඪකං, අඩ්ඪත්තං, අඩ්ඪතා ඉච්චාදි.

从`ramaṇīya`（可爱）等词开始，在状态义中，有`kaṇa`后缀，以及`tta`和`tā`后缀。可爱者的状态（`ramaṇīyassa bhāvo`）是`rāmaṇīyakaṃ`、`ramaṇīyattaṃ`、`ramaṇīyatā`。同样，有`mānuññakaṃ`、`manuññattaṃ`、`manuññatā`；`piyarūpakaṃ`、`piyarūpattaṃ`、`piyarūpatā`；`kalyāṇakaṃ`、`kalyāṇattaṃ`、`kalyāṇatā`；`corakaṃ`、或`corikā`（盗贼女）、`corattaṃ`、`coratā`；`aḍḍhakaṃ`、`aḍḍhattaṃ`、`aḍḍhatā`等等。

භාවතද්ධිතං.

状态义派生词（章末总结）。

විසෙසතද්ධිත

殊胜义后缀

‘‘සබ්බෙ ඉමෙ පාපා අයමිමෙසං විසෙසෙන පාපො’’ති විග්ගහෙ –

在“所有这些皆为恶，此是其中特别恶者”的分析中——

390. විසෙසෙ තරතමිසිකියිට්ඨා.

390. 在殊胜义中，有`tara`、`tama`、`isika`、`iya`、`iṭṭha`等后缀。

විසෙසත්ථෙ තර තම ඉසික ඉය ඉට්ඨඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති. පාපතරො, පාපතරා, පාපතරං. තතොපි අධිකො පාපතමො, පාපතමා, පාපතමං. පාපිසිකො, පාපිසිකා, පාපිසිකං. පාපියො, පාපියා, පාපියං. පාපිට්ඨො, පාපිට්ඨා, පාපිට්ඨං. අතිසයෙන පාපිට්ඨො, පාපිට්ඨතරො. එවං පටුතරො, පටුතමො, පටිසිකො, පටියො, පටිට්ඨො. සබ්බෙසං අතිසයෙන වරො වරතරො, වරතමො, වරිසිකො, වරියො, වරිට්ඨො. එවං පණීතතරො, පණීතතමො.

在殊胜义中，有`tara`、`tama`、`isika`、`iya`、`iṭṭha`等后缀。例如：`pāpataro`、`pāpatarā`、`pāpataraṃ`（更恶的）。比此更甚者是`pāpatamo`、`pāpatamā`、`pāpatamaṃ`（最恶的）。`pāpisiko`、`pāpisikā`、`pāpisikaṃ`（恶的）。`pāpiyo`、`pāpiyā`、`pāpiyaṃ`（更恶的）。`pāpiṭṭho`、`pāpiṭṭhā`、`pāpiṭṭhaṃ`（最恶的）。极其最恶的（`atisayena pāpiṭṭho`），更最恶的（`pāpiṭṭhataro`）。同样，`paṭutaro`（更敏锐的）、`paṭutamo`（最敏锐的）、`paṭisiko`（敏锐的）、`paṭiyo`（更敏锐的）、`paṭiṭṭho`（最敏锐的）。在一切之中，极为优秀的是`varo`，（由此有）`varataro`（更优秀的）、`varatamo`（最优秀的）、`varisiko`（优秀的）、`variyo`（更优秀的）、`variṭṭho`（最优秀的）。同样，`paṇītataro`（更精美的）、`paṇītatamo`（最精美的）。

‘‘සබ්බෙ ඉමෙ වුඩ්ඪා අයමිමෙසං විසෙසෙන වුඩ්ඪො’’ති අත්ථෙ ඉයඉට්ඨප්පච්චයා හොන්ති.

在“所有这些都是年长者，而此人是他们之中尤为年长者”的意义上，有`iya`和`iṭṭha`等后缀。

391. වුඩ්ඪස්ස [Pg.241] ජො ඉයිට්ඨෙසු.

391. 在`iya`、`iṭṭha`等后缀前，`vuḍḍha`（年老）一词变为`jo`。

සබ්බස්සෙව වුඩ්ඪසද්දස්ස ජො හොති ඉය ඉට්ඨඉච්චෙතෙසු පච්චයෙසු. ජෙය්‍යො, ජෙට්ඨො, එත්ථ ච ‘‘සරලොපාදි’’සුත්තෙ තුග්ගහණෙන ලොපමකත්වා ‘‘සරා සරෙ ලොප’’න්ති පුබ්බසරෙ ලුත්තෙ ‘‘ක්වචාසවණ්ණං ලුත්තෙ’’ති එකාරො.

整个`vuḍḍha`一词，在`iya`和`iṭṭha`这些后缀前，变为`jo`。例如：`jeyyo`（更年长/更优）、`jeṭṭho`（最年长/最优）。此处，在《元音省略等》（`saralopādi`）经中，通过`tu`的摄取而不作省略；当根据“元音后元音省略”（`sarā sare lopaṃ`）省略前元音时，再依“于某些已省略处非同类（元音）”（`kvacāsavaṇṇaṃ lutte`）的规则，变为`e`音。

‘‘ඉයිට්ඨෙසූ’’ති අධිකාරො, ‘‘ජො’’ති ච වත්තතෙ.

“`iyiṭṭhesu`”是管辖语，“`jo`”也沿用。

392. පසත්ථස්ස සො ච.

392. `pasattha`（受赞扬的）一词，也（可）变为`sa`。

සබ්බස්සෙව පසත්ථසද්දස්ස සාදෙසො හොති, ජො ච ඉයිට්ඨෙසු. අයඤ්ච පසත්ථො අයඤ්ච පසත්ථො සබ්බෙ ඉමෙ පසත්ථා අයමිමෙසං විසෙසෙන පසත්ථොති සෙය්‍යො, සෙට්ඨො, ජෙය්‍යො, ජෙට්ඨො.

整个`pasattha`一词，在`iya`、`iṭṭha`等后缀前，被替换为`sa`，也可替换为`jo`。例如：“此人值得称赞，此人也值得称赞，所有这些人都值得称赞，而此人是他们之中特别值得称赞的”，因此有`seyyo`（更优）、`seṭṭho`（最优）、`jeyyo`（更优）、`jeṭṭho`（最优）。

393. අන්තිකස්ස නෙදො.

393. `antika`（附近）一词，（可）变为`neda`。

සබ්බස්සෙව අන්තිකසද්දස්ස නෙදාදෙසො හොති ඉයිට්ඨෙසු. විසෙසෙන අන්තිකොති නෙදියො, නෙදිට්ඨො.

整个`antika`一词，在`iya`、`iṭṭha`等后缀前，被替换为`neda`。特别近（`visesena antiko`）即是`nediyo`（更近的）、`nediṭṭho`（最近的）。

394. බාළ්හස්ස සාධො.

394. `bāḷha`（强烈）一词，（可）变为`sādha`。

සබ්බස්සෙව බාළ්හසද්දස්ස සාධාදෙසො හොති ඉයිට්ඨෙසු. විසෙසෙන බාළ්හොති සාධියො, සාධිට්ඨො.

整个`bāḷha`一词，在`iya`、`iṭṭha`等后缀前，被替换为`sādha`。特别强烈（`visesena bāḷho`）即是`sādhiyo`（更强烈）、`sādhiṭṭho`（最强烈）。

395. අප්පස්ස කණ.

395. `appa`（少量）一词，（可）变为`kaṇa`。

සබ්බස්ස අප්පසද්දස්ස කණ හොති ඉයිට්ඨෙසු. විසෙසෙන අප්පොති කණියො, කණිට්ඨො.

整个`appa`一词，在`iya`、`iṭṭha`等后缀前，变为`kaṇa`。特别少（`visesena appo`）即是`kaṇiyo`（更少）、`kaṇiṭṭho`（最少）。

‘‘විසෙසෙන යුවා’’ති අත්ථෙ ‘‘කණ’’ඉති වත්තතෙ.

在“特别年轻”（`visesena yuvā`）的意义上，“`kaṇa`”的规则也沿用。

396. යුවානඤ්ච[Pg.242].

396. `yuvan`（年轻）一词也是如此。

සබ්බස්ස යුවසද්දස්ස කණ හොති ඉයිට්ඨෙසු. ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා ණකාරස්ස නකාරො. කනියො, කනිට්ඨො.

整个`yuvan`一词，在`iya`、`iṭṭha`等后缀前，变为`kaṇa`。根据“`tesu vuddhī`”等规则，`ṇ`音变为`n`音。例如：`kaniyo`（更年轻）、`kaniṭṭho`（最年轻）。

397. වන්තු මන්තු වීනඤ්ච ලොපො.

397. `vantu`、`mantu`和`vī`等后缀被省略。

වන්තුමන්තුවී ඉච්චෙතෙසං පච්චයානං ලොපො හොති ඉයිට්ඨෙසු. සබ්බෙ ඉමෙ ගුණවන්තො අයමිමෙසං විසෙසෙන ගුණවාති ගුණියො, ගුණිට්ඨො, විසෙසෙන සතිමාති සතියො, සතිට්ඨො, විසෙසෙන මෙධාවීති මෙධියො, මෙධිට්ඨො ඉච්චාදි.

`vantu`、`mantu`和`vī`这些后缀，在`iya`、`iṭṭha`等后缀前，被省略。例如：“所有这些人都有德行，而此人是他们之中特别有德行的”，因此有`guṇiyo`（更有德行）、`guṇiṭṭho`（最有德行）。“特别有念”，因此有`satiyo`（更有念）、`satiṭṭho`（最有念）。“特别有慧”，因此有`medhiyo`（更有慧）、`medhiṭṭho`（最有慧）等等。

විසෙසතද්ධිතං.

殊胜义后缀（章末总结）。

අස්සත්ථිතද්ධිත

所有义后缀

‘‘මෙධා යස්ස අත්ථි, තස්මිං වා විජ්ජතී’’ති විග්ගහෙ –

于“彼有慧，或慧存于彼”之解析中——

398. තදස්සත්ථීති වී ච.

398. 于“彼有此”义，（加）vī等（后缀）。

පඨමාවිභත්‍යන්තා ‘‘තදස්ස අත්ථි, තස්මිං වා විජ්ජති’’ ඉච්චෙතෙස්වත්ථෙසු වීපච්චයො හොති. මෙධාමායා සද්දෙහි චායං. මෙධාවී, මෙධාවිනො. ඉත්ථියං ඊකාරන්තත්තා ‘‘පතිභික්ඛුරාජීකාරන්තෙහි ඉනී’’ති ඉනී, මෙධාවිනී, මෙධාවිනියො. නපුංසකෙ මෙධාවි කුලං. එවං මායාවී, මායාවිනී, මායාවි චිත්තං.

于第一格结尾之词后，于“彼有此，或此存于彼”等义，加vī后缀。此（后缀）亦加于medhā(慧)及māyā(幻)二词之后。如：medhāvī(有慧者)、medhāvino(有慧者们)。于阴性，因（词干）以ī结尾，依‘patibhikkhurājīkārantehi inī’规则，（加）inī，（成）medhāvinī(有慧女)、medhāvinīyo(有慧女们)。于中性，（如）medhāvi kulaṃ(有慧之家)。同理，māyāvī(有幻者)、māyāvinī(有幻女)、māyāvi cittaṃ(有幻之心)。

චග්ගහණෙන සො ඉ ලව ආලාදිප්පච්චයා ච. යථා – සුමෙධා යස්ස අත්ථි, තස්මිං වා විජ්ජතීති සුමෙධසො, රස්සත්තං. එවං ලොමසො. පිච්ඡං අස්ස අත්ථි, තස්මිං [Pg.243] වා විජ්ජතීති පිච්ඡිලො. එවං ඵෙනිලො, තුණ්ඩිලො, ජටිලො. කෙසා අස්ස අත්ථීති කෙසවො, වාචාලො ඉච්චාදි.

由（前述规则中）“ca”字所摄，亦加so、i、la、va、āla等后缀。例如：于‘彼有善慧，或善慧存于彼’义，（成）sumedhaso(有善慧者)，（并发生）短音化(rassattaṃ)。同理，lomaso(多毛者)。于‘彼有羽，或羽存于彼’义，（成）picchilo(有羽者)。同理，phenilo(多泡沫者)、tuṇḍilo(有喙者)、jaṭilo(有结发者)。于‘彼有发’义，（成）kesavo(多发者)、vācālo(多言者)等。

‘‘තපො අස්ස අත්ථි, තස්මිං වා විජ්ජතී’’ති විග්ගහෙ –

于“彼有苦行，或苦行存于彼”之解析中——

‘‘තදස්සත්ථී’’ති අධිකාරො.

“彼有此”为管辖语(adhikāro)。

399. තපාදිතො සී.

399. 于tapa(苦行)等词后，（加）sī（后缀）。

තපඉච්චෙවමාදිතො සීපච්චයො හොති ‘‘තදස්සත්ථි’’ ඉච්චෙතස්මිං අත්ථෙ. සස්ස ද්විභාවො. තපස්සී, තපස්සිනො, තපස්සිනී, තපස්සි. එවං තෙජස්සී, යසස්සී, මනස්සී, පයස්සී.

于tapa(苦行)等词后，于“彼有此”义，加sī后缀。s音重叠(dvibhāvo)。如：tapassī(苦行者)、tapassino(苦行者们)、tapassinī(苦行女)、tapassi(中性)。同理，tejassī(有威力者)、yasassī(有名望者)、manassī(有心意者)、payassī(有乳汁/水者)。

‘‘දණ්ඩො අස්ස අත්ථි, තස්මිං වා විජ්ජතී’’ති විග්ගහෙ –

于“彼有杖，或杖存于彼”之解析中——

400. දණ්ඩාදිතො ඉකඊ.

400. 于daṇḍa(杖)等词后，（加）ika、ī（二后缀）。

ආදිසද්දොයං පකාරත්ථො, දණ්ඩඉච්චෙවමාදිතො අවණ්ණන්තා ඉක ඊ ඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති ‘‘තදස්සත්ථි’’ ඉච්චෙතස්මිං අත්ථෙ. දණ්ඩිකො, දණ්ඩී, දණ්ඩිනො, දණ්ඩිනී. එවං මාලිකො, මාලී, මාලිනී, ඡත්තිකො, ඡත්තී, රූපිකො, රූපී, කෙසිකො, කෙසී, සඞ්ඝී, ඤාණී, හත්ථී ඉච්චාදි.

此中“ādi”(等)字为类别义(pakārattho)。于daṇḍa(杖)等a结尾之词后，于“彼有此”义，加ika、ī二后缀。如：daṇḍiko(持杖者)、daṇḍī(持杖者)、daṇḍino(持杖者们)、daṇḍinī(持杖女)。同理，māliko(有花鬘者)、mālī(有花鬘者)、mālinī(有花鬘女)；chattiko(持伞者)、chattī(持伞者)；rūpiko(有色者)、rūpī(有色者)；kesiko(有发者)、kesī(有发者)；saṅghī(有僧团者)；ñāṇī(有智者)；hatthī(有（长）鼻者，即象)等。

401. මධ්වාදිතො රො.

401. 于madhu(蜜)等词后，（加）ro（后缀）。

මධුආදිතො රප්පච්චයො හොති ‘‘තදස්සත්ථී’’ති අත්ථෙ. මධු අස්ස අත්ථි, තස්මිං වා විජ්ජතීති මධුරො ගුළො, මධුරා සක්ඛරා, මධුරං ඛීරං, කුඤ්ජා හනූ එතස්ස සන්තීති කුඤ්ජරො, සබ්බස්මිං [Pg.244] වත්තබ්බෙ මුඛමස්ස අත්ථීති මුඛරො, සුසි අස්ස අත්ථීති සුසිරො. එවං රුචිරො, නගරො.

于madhu(蜜)等词后，于“彼有此”义，加ra后缀。如：于‘彼有蜜，或蜜存于彼’义，（成）madhuro guḷo(甜糖蜜)、madhurā sakkharā(甜砂糖)、madhuraṃ khīraṃ(甜牛奶)。于‘彼有弯曲之颚’义，（成）kuñjaro(象)。于‘于一切所说，彼皆有口’义，（成）mukharo(多言者)。于‘彼有孔’义，（成）susiro(有孔者)。同理，ruciro(悦意者)、nagaro(城市)。

‘‘ගුණො අස්ස අත්ථි, තස්මිං වා විජ්ජතී’’ති විග්ගහෙ –

于“彼有德，或德存于彼”之解析中——

402. ගුණාදිතොවන්තු.

402. 于guṇa(德)等词后，（加）vantu（后缀）。

ගුණඉච්චෙවමාදිතො වන්තුප්පච්චයො හොති ‘‘තදස්ස අත්ථී’’ති අත්ථෙ. විභත්තිලොපෙ, නාමබ්‍යපදෙසෙ ච කතෙ ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති. ගුණවන්තු සි, ‘‘සවිභත්තිස්ස, න්තුස්සා’’ති අධිකිච්ච ‘‘ආ සිම්හී’’ති ආත්තං, ගුණවා පුරිසො, සෙසං ඤෙය්‍යං. එවං ගණවා, කුලවා ඉච්චාදයො. ඉත්ථියං ‘‘ණව ණික ණෙය්‍යණන්තූහී’’ති ඊපච්චයො, ‘‘වා’’ති වත්තමානෙ ‘‘න්තුස්ස තමීකාරෙ’’ති තකාරො, ගුණවතී, ගුණවන්තී ඉච්චාදි. නපුංසකෙ ‘‘අං නපුංසකෙ’’ති සවිභත්තිස්ස න්තුස්ස අමාදෙසො, ගුණවං ඉච්චාදි.

于guṇa(德)等词后，于“彼有此”义，加vantu后缀。于词尾脱落(vibhattilope)及作名词指称(nāmabyapadese)后，生起si等（格）。guṇavantu加si，依‘savibhattissa, ntussā’及‘ā simhī’规则，（ntu）变为ā，（成）guṇavā puriso(有德之人)，余者应知。同理，gaṇavā(有众者)、kulavā(有族者)等。于阴性，依‘ṇava ṇika ṇeyyaṇantūhī’规则，加ī后缀；当有vā时，依‘ntussa tamīkāre’规则，（ntu）变为t，（成）guṇavatī、guṇavantī等。于中性，依‘aṃ napuṃsake’规则，带格之ntu变为aṃ，（成）guṇavaṃ等。

‘‘සති අස්ස අත්ථි, තස්මිං වා විජ්ජතී’’ති විග්ගහෙ –

于“彼有念，或念存于彼”之解析中——

‘‘තදස්සත්ථී’’ති වත්තතෙ.

“彼有此”（之管辖语）续行(vattate)。

493. සත්‍යාදීහි මන්තු.

493. 于sati(念)等词后，（加）mantu（后缀）。

සතිඉච්චෙවමාදීහි අවණ්ණන්තරහිතෙහි පඨමාවිභත්‍යන්තෙහි ලිඞ්ගෙහි මන්තුප්පච්චයො හොති ‘‘තදස්සත්ථී’’ති අත්ථෙ. සෙසං ගුණවන්තුසමං. සතිමා, සතිමතී, සතිමන්තී, සතිමං. එවං ධිතිමා, ගතිමා ඉච්චාදයො.

于sati(念)等非a结尾之第一格词后，于“彼有此”义，加mantu后缀。余者同guṇavantu。如：satimā(具念者)、satimatī(具念女)、satimantī(具念女)、satimaṃ(具念，中性)。同理，dhitimā(有慧者)、gatimā(有（善）趣者)等。

තථා ‘‘ආයු අස්ස අත්ථීති ආයු මන්තු’’ඉච්චත්‍ර –

同样，于“彼有寿”义，（成）āyu mantu，于此——

404. ආයුස්සුකාරාසමන්තුම්හි[Pg.245].

404. 于mantu（后缀）前，āyu之u变为as。

ආයුස්ස උකාරො අස හොති මන්තුම්හීති අසාදෙසො. ආයස්මා, සෙසං සමං. ගාවො අස්ස සන්තීති ගොමා, ගොමන්තො, ගොමතී, ගොමන්තී, ගොමං කුලං ඉච්චාදි.

āyu之u于mantu（后缀）前变为as，此为as替换(asādeso)。如：āyasmā(具寿)，余者相同。于“彼有牛”义，（成）gomā(有牛者)、gomanto(有牛者们)、gomatī(有牛女)、gomantī(有牛女)、gomaṃ kulaṃ(有牛之家)等。

‘‘සද්ධා අස්ස අත්ථී’’ති විග්ගහෙ –

于“彼有信”之解析中——

405. සද්ධාදිතො ණ.

405. 于saddhā(信)等词后，（加）ṇa（后缀）。

සද්ධා පඤ්ඤාඉච්චෙවමාදිතො ණප්පච්චයො හොති ‘‘තදස්සත්ථි’’ඉච්චෙතස්මිං අත්ථෙ. සද්ධො පුරිසො, සද්ධා කඤ්ඤා, සද්ධං කුලං. එවං පඤ්ඤො, අමච්ඡරො, තථා බුද්ධං, බුද්ධි අස්ස අත්ථීති බුද්ධො ඉච්චාදි.

于saddhā(信)、paññā(慧)等词后，于“彼有此”义，加ṇa后缀。如：saddho puriso(有信之人)、saddhā kaññā(有信之女)、saddhaṃ kulaṃ(有信之家)。同理，pañño(有慧者)、amaccharo(不悭吝者)。又如，于‘彼有觉’义，（成）buddho(觉者)等。

අස්සත්ථිතද්ධිතං.

所有义后缀。

සඞ්ඛ්‍යාතද්ධිත

数词派生词

‘‘පඤ්චන්නං පූරණො’’ති විග්ගහෙ –

于“五之圆满者”的分析中——

406. සඞ්ඛ්‍යාපූරණෙ මො.

406. 在序数词义上，（加）mo（后缀）。

පූරයති සඞ්ඛ්‍යා අනෙනාති පූරණො, සඞ්ඛ්‍යාය පූරණො සඞ්ඛ්‍යාපූරණො, තස්මිං සඞ්ඛ්‍යාපූරණත්ථෙ ඡට්ඨියන්තතො මප්පච්චයො හොති. පඤ්චමො, පඤ්චන්නං පූරණී පඤ්චමී, ‘‘නදාදිතො වා ඊ’’ති ඊපච්චයො. ‘‘ඉත්ථියමතො ආපච්චයො’’ති ආපච්චයො, පඤ්චමා වීරියපාරමී, පඤ්චමං ඣානං. එවං සත්තමො, සත්තමී, සත්තමා, සත්තමං, අට්ඨමො, අට්ඨමී, අට්ඨමා, අට්ඨමං, නවමො[Pg.246], නවමී, නවමා, නවමං, දසමො, දසමී, දසමා, දසමං ඉච්චාදි.

以此令数圆满，故为“圆满者”(pūraṇo)；数之圆满者为“序数”(saṅkhyāpūraṇo)。于此序数之义上，于第六格结尾的（数词）后，有ma后缀。例如：pañcamo(第五)；pañcannaṃ pūraṇī(五之圆满者，阴性)为pañcamī(第五)；依“从nadā等词可选加ī”(nadādito vā ī)的规则加ī后缀；依“于阴性，从a之后加ā后缀”(Itthiyamato āpaccayo)的规则加ā后缀，如pañcamā vīriyapāramī(第五精进波罗蜜)、pañcamaṃ jhānaṃ(第五禅)。同理，sattamo(第七)、sattamī、sattamā、sattamaṃ；aṭṭhamo(第八)、aṭṭhamī、aṭṭhamā、aṭṭhamaṃ；navamo(第九)、navamī、navamā、navamaṃ；dasamo(第十)、dasamī、dasamā、dasamaṃ等。

‘‘සඞ්ඛ්‍යාපූරණෙ’’ති අධිකාරො.

“Saṅkhyāpūraṇe”(在序数词义上)是总则。

407. චතුච්ඡෙහි ථඨා.

407. 从catu(四)和cha(六)之后，（分别加）tha和ṭha。

චතුඡඉච්චෙතෙහි ථඨඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති සඞ්ඛ්‍යාපූරණත්ථෙ. චතුන්නං පූරණො චතුත්ථො, ද්විත්තං, චතුත්ථී, චතුත්ථා, චතුත්ථං, ඡන්නං පූරණො ඡට්ඨො, ඡට්ඨී, ඡට්ඨා, ඡට්ඨං, ඡට්ඨො එව ඡට්ඨමො.

从“四”(catu)和“六”(cha)这两个词，在序数词的意义上，加tha和ṭha后缀。四之圆满者是第四(catuttho)，（阴性形式）有两种(dvittaṃ)：catutthī、catutthā，（中性形式为）catutthaṃ。六之圆满者是第六(chaṭṭho)，其阴性形式有chaṭṭhī、chaṭṭhā，中性形式有chaṭṭhaṃ。chaṭṭho也可作chaṭṭhamo。

ඡාහං, ඡළායතනං ඉච්චත්‍ර –

在chāhaṃ(六日)、chaḷāyatanaṃ(六处)等词中——

408. ස ඡස්ස වා.

408. cha可选地变为sa。

ඡස්ස සකාරාදෙසො හොති වා සඞ්ඛ්‍යානෙ. ඡාහමස්ස ජීවිතං සාහං, ඡාහං වා, සළායතනං.

在计数时，cha可选地变为s音。例如，在“他的寿命是六天”(Chāhamassa jīvitaṃ)一句中，（六天）作sāhaṃ，或作chāhaṃ；又如saḷāyatanaṃ(六处)。

‘‘ද්වින්නං පූරණො’’ති විග්ගහෙ –

于“二之圆满者”的分析中——

409. ද්විතීහි තියො.

409. 从dvi(二)和ti(三)之后，（加）tiya。

ද්විතිඉච්චෙතෙහි තියප්පච්චයො හොති සඞ්ඛ්‍යාපූරණත්ථෙ. විපරිණාමෙන ‘‘ද්වි තිණ්ණ’’න්ති වත්තමානෙ –

从“二”(dvi)和“三”(ti)这两个词，在序数词的意义上，加tiya后缀。通过转换，当述及“dvi tiṇṇaṃ”时——

410. තියෙ දුතාපි ච.

410. 当tiya后缀在后时，也作du、ta等（替代式）。

ද්විතිඉච්චෙතෙසං දුතඉච්චාදෙසා හොන්ති තියප්පච්චයෙ පරෙ. දුතියො පුරිසො, දුතියා, දුතියං. එවං තිණ්ණං පූරණො තතියො, තතියා, තතියං. අපිග්ගහණෙන අඤ්ඤත්ථාපි ද්විසද්දස්ස දුආදෙසො හොති, චසද්දෙන දි ච. ද්වෙ රත්තියො දුරත්තං, දුවිධං, දුවඞ්ගං, දිරත්තං, දිගුණං, දිගු.

当tiya后缀在后时，“二”(dvi)和“三”(ti)可变为duta等形式。例如：第二男子(dutiyo puriso)、第二(dutiyā)、第二(dutiyaṃ)。如此，三之圆满者是第三(tatiyo)、第三(tatiyā)、第三(tatiyaṃ)。由“api”(也)字可知，在其他地方，dvi一词也可变为du，由“ca”(和)字可知，也可变为di。例如：durattaṃ(两夜)、duvidhaṃ(两种)、duvaṅgaṃ(二部分)、dirattaṃ(两夜)、diguṇaṃ(两倍)、digu(持业释)。

411. තෙසමඩ්ඪූපපදෙන අඩ්ඪුඩ්ඪදිවඩ්ඪදියඩ්ඪඩ්ඪතියා.

411. 彼等与aḍḍha为前缀时，成aḍḍhuḍḍha、divaḍḍha、diyaḍḍha、aḍḍhatiyā。

තෙසං චතුත්ථදුතියතතියානං අඩ්ඪූපපදානං අඩ්ඪූපපදෙන සහ අඩ්ඪුඩ්ඪදිවඩ්ඪදියඩ්ඪඅඩ්ඪතියාදෙසා හොන්ති.

当aḍḍha作为前缀词与彼等第四(catuttha)、第二(dutiya)、第三(tatiya)结合时，有aḍḍhuḍḍha、divaḍḍha、diyaḍḍha、aḍḍhatiyā等替代形式。

එත්ථ ච –

于此，且——

අඩ්ඪූපපදපාදාන-සාමත්ථා අඩ්ඪපුබ්බකා;

තෙසංසද්දෙන ගය්හන්තෙ, චතුත්ථදුතියාදයො.

依于“aḍḍha为前缀词”的表述之力，（当知）是以aḍḍha为首的（复合词）；通过“tesaṃ”(彼等)一词，而取第四、第二等词。

අඩ්ඪෙන චතුත්ථො අඩ්ඪුඩ්ඪො, අඩ්ඪෙන දුතියො දිවඩ්ඪො, දියඩ්ඪො, අඩ්ඪෙන තතියො අඩ්ඪතියො.

第四加半是aḍḍhuḍḍho(三又二分之一)，第二加半是divaḍḍho或diyaḍḍho(一又二分之一)，第三加半是aḍḍhatiyo(二又二分之一)。

‘‘එකඤ්ච දස චා’’ති අත්ථෙ ද්වන්දසමාසෙ, ‘‘එකෙන අධිකා දසා’’ති අත්ථෙ තප්පුරිසසමාසෙ වා කතෙ ‘‘සඞ්ඛ්‍යානෙ’’ති වත්තමානෙ ‘‘ද්වෙකට්ඨානමාකාරො වා’’ති ආත්තං. වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො.

在“一与十”(Ekañca dasa ca)的意义上作双数复合词(dvandasamāsa)，或在“比十多一”(ekena adhikā dasā)的意义上作依主释(tappurisasamāsa)后，当“在计数时”(saṅkhyāne)的规则适用时，依“dvi、eka、aṭṭha之后，（dasa的a）可选变为ā”的规则，而有长音ā。此处的“vā”(或)字，意为有条件的选项。

තෙන චෙත්ථ –

因此，于此——

ද්වෙකට්ඨානං දසෙ නිච්චං, ද්විස්සා’නවුතියා නවා;

ඉතරෙස’මසන්තඤ්ච, ආත්තං දීපෙති වාසුති.

（此颂阐明：）在dasa(十)前，dvi、eka、aṭṭha（所引起的ā音变）是恒常的；在navuti(九十)前，dvi（所引起的ā音变）则不然；对于其他（数词），则无此（音变）。经中的“vā”(或)字，阐明了取长音ā（的这些特定情况）。

‘‘එකාදිතො දසර සඞ්ඛ්‍යානෙ’’ති රත්තං.

依“从eka等词之后，dasa作ra，在计数时”(Ekādito dasara saṅkhyāne)一节所说。

රාදෙසො වණ්ණමත්තත්තා, වණ්ණමත්තප්පසඞ්ගිපි;

සියා දසස්ස දස්සෙව, නිමිත්තාසන්නභාවතො.

ra的替代，虽仅为一音，然因其与作用因邻近，故应（理解为替代）整个dasa一词。

තතො බහුවචනං යො, ‘‘පඤ්චාදීනමකාරො’’ති සවිභත්තිස්ස අන්තස්ස අත්තං. එකාරස, එකාදස, ලිඞ්ගත්තයෙපි සමානං.

此后，（使用）复数（主格）yo。（然后）依“pañca等词（后之格尾）作a”(pañcādīnamakāro)的规则，使带格尾的词末变为a。例如：ekārasa、ekādasa，于三性中皆同。

‘‘වා’’ති වත්තතෙ.

“Vā”(或)字的作用延续于此。

412. එකාදිතො [Pg.248] දසස්සී.

412. 从eka等词之后，于dasa加ī。

එකාදිතො පරස්ස දසස්ස අන්තෙ ඊපච්චයො හොති වා පූරණත්ථෙ.

在序数词的意义上，于eka等词之后的dasa词末，可选地加ī后缀。

දසස්ස පච්චයායොගා, ලද්ධමන්තෙති අත්ථතො;

තදන්තස්ස සභාවෙන, ඉත්ථියංයෙව සම්භවො.

由于与后缀相连，从意义上说，（dasa）获得了词尾；因其词尾的性质，故仅用于阴性。

එකාදසන්නං පූරණී එකාදසී, අඤ්ඤත්‍ර එකාදසමො, එකාදසමං.

十一的序数是 ekādasī (阴性)，此外是 ekādasamo (阳性)和 ekādasamaṃ (中性)。

ද්වෙ ච දස ච, ද්වීහි වා අධිකා දසාති ‘‘ද්වි දස’’ඉච්චත්‍ර ‘‘වා’’ති වත්තතෙ.

“二与十”，或“以二多于十”，于此“dvidasā”中，适用“vā”(或)字。

‘‘වීසති දසෙසු බා ද්විස්ස තූ’’ති බාදෙසො, දස්ස රාදෙසො. බාරස, අඤ්ඤත්‍ර ආත්තං, ද්වාදස. ද්වාදසන්නං පූරණො බාරසමො, ද්වාදසමො, ද්වාදසී.

依据“Vīsati dasesu bā dvissa tū”，dvi 替换为 bā，da 替换为 ra，得 bārasa。此外，a 延长，得 dvādasa。十二的序数是 bārasamo、dvādasamo、dvādasī。

තයො ච දස ච, තීහි වා අධිකා දසාති තෙරස, ‘‘තෙසු වුද්ධි ලොපා’’දිනා තිස්ස තෙආදසො ආනවුතියා, තෙරසමො, තෙරසී.

“三与十”，或“以三多于十”，得 terasa。依据“tesu vuddhi lopā”等规则，直到九十，ti 替换为 te。第十三的序数是 terasamo、terasī。

චත්තාරො ච දස ච, චතූහි වා අධිකා දසාති චතුද්දස ඉච්චත්‍ර ‘‘ගණනෙ දසස්සා’’ති ච වත්තමානෙ ‘‘චතූපපදස්ස ලොපො තුත්තරපදාදි චස්ස චුචොපි නවා’’ති තුලොපො, චුචො ච. චුද්දස, චොද්දස, චතුද්දස. චුද්දසමො, චතුද්දසමො, චකුද්දසී, චාතුද්දසී වා.

“四与十”，或“以四多于十”，得 catuddasa。于此，当适用“gaṇane dasassā”等规则时，依据“catūpapadassa lopo tuttarapadādi cassa cucopi navā”，tu 被省略，且有 cu 和 co。得 cuddasa、coddasa、catuddasa。第十四的序数是 cuddasamo、catuddasamo，或 cakuddasī、cātuddasī。

පඤ්ච ච දස ච, පඤ්චහි වා අධිකා දසාති පඤ්චදස, ‘‘තෙසු වුද්ධි ලොපා’’දිනා පඤ්චසද්දස්ස දස වීසෙසු පන්නපණ්ණආදෙසාපි, ‘‘අට්ඨාදිතො චා’’ති රත්තං. පන්නරස, පඤ්චදස. පන්නරසමො, පඤ්චදසමො, පන්නරසී, පඤ්චදසී.

“五与十”，或“以五多于十”，得 pañcadasa。依据“tesu vuddhi lopā”等规则，在与 dasa、vīsa 等结合的特例中，pañca 一词亦可替换为 panna 或 paṇṇa；依据“aṭṭhādito cā”，da 替换为 ra。得 pannarasa、pañcadasa。第十五的序数是 pannarasamo、pañcadasamo、pannarasī、pañcadasī。

‘‘ඡ [Pg.249] ච දස ච, ඡහි වා අධිකා දසා’’ති සමාසෙ කතෙ ‘‘ඡස්සා’’ති වත්තමානෙ ‘‘දසෙ සො නිච්චඤ්චා’’ති සො, ‘‘සඞ්ඛ්‍යානං, වා’’ති ච වත්තතෙ, ‘‘ල දරාන’’න්ති ලත්තං, වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො.

“六与十，或以六多于十”，当构成复合词时，在适用“chassa”的场合，依据“dase so niccañcā”，cha 替换为 so；亦适用“saṅkhyānaṃ, vā”的规则；依据“la darānaṃ”，da 替换为 la。此处的“vā”字表特定选择义。

ළො නිච්චං සොළසෙ දස්ස, චත්තාලීසෙ ච තෙරසෙ;

අඤ්ඤත්‍ර න ච හොතායං, වවත්ථිතවිභාසතො.

于 soḷasa (十六)、cattālīsa (四十)与 terasa (十三)中，da 常替换为 ḷa；因属特定选择，此替换不用于他处。

ලළානමවිසෙසො ක්වචි, සොළස. තෙළස, චත්තාලීසං, චත්තාරීසං. සොළසමො, සොළසී.

la 与 ḷa 有时无别。如：soḷasa (十六)。teḷasa (十三)，cattālīsaṃ (四十)，cattārīsaṃ (四十)。第十六的序数是 soḷasamo、soḷasī。

‘‘වා, දසර සඞ්ඛ්‍යානෙ’’ති අධිකිච්ච ‘‘අට්ඨාදිතො චා’’ති රත්තං. අට්ඨාරස, අට්ඨාදස, ආත්තං. අට්ඨාරසන්නං පූරණො අට්ඨාරසමො, අට්ඨාදසමො. එවං සත්තරස, සත්තදස. සත්තරසමො, සත්තදසමො.

依据“Vā, dasara saṅkhyāne”以及“aṭṭhādito cā”等规则，da 替换为 ra。得 aṭṭhārasa、aṭṭhādasa，其中有 ā 的延长。十八的序数是 aṭṭhārasamo、aṭṭhādasamo。同理，有 sattarasa、sattadasa。第十七的序数是 sattarasamo、sattadasamo。

අට්ඨාදිතොති කිමත්ථං? චතුද්දස.

为何说“从八开始”？是为了 catuddasa (十四)一例。

එකෙන ඌනා වීසතීති තප්පුරිසො, එකූනවීසති. එකූනවීසතාදයො ආනවුතියා එකවචනන්තා, ඉත්ථිලිඞ්ගා ච දට්ඨබ්බා, තෙ ච සඞ්ඛ්‍යානෙ, සඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ ච වත්තන්තෙ, යදා සඞ්ඛ්‍යානෙ වත්තන්තෙ, තදා භික්ඛූනමෙකූනවීසති තිට්ඨති, භොති භික්ඛූනමෙකූනවීසති තිට්ඨතු, භික්ඛූනමෙකූනවීසතිං පස්ස, භික්ඛූනමෙකූනවීසතියා කතං ඉච්චාදි.

“以一少于二十”，此为依主释(tappurisa)复合词，即 ekūnavīsati (十九)。从十九至九十的数词，当知为单数、阴性。彼等可用于计数(saṅkhyāna)及所计数(saṅkhyeyya)。当用于计数时，例如：“比丘之十九数站立”(bhikkhūnam ekūnavīsati tiṭṭhati)、“诸位，令比丘之十九数站立”(bhoti bhikkhūnam ekūnavīsati tiṭṭhatu)、“见比丘之十九数”(bhikkhūnam ekūnavīsatiṃ passa)、“由比丘之十九数所作”(bhikkhūnam ekūnavīsatiyā kataṃ)等。

සඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ පන එකූනවීසති භික්ඛවො තිට්ඨන්ති, භොන්තො එකූනවීසති භික්ඛවො තිට්ඨථ, එකූනවීසතිං භික්ඛූ පස්ස, එකූනවීසතියා භික්ඛූහි කතං ඉච්චාදි. එවං වීසතාදීසුපි යොජෙතබ්බං, එකූනවීසතියා පූරණො එකූනවීසතිමො.

然而，就所计数者而言，则是“十九位比丘站立”(ekūnavīsati bhikkhavo tiṭṭhanti)、“诸位，十九位比丘请站立”(bhonto ekūnavīsati bhikkhavo tiṭṭhatha)、“见十九位比丘”(ekūnavīsatiṃ bhikkhū passa)、“由十九位比丘所作”(ekūnavīsatiyā bhikkhūhi kataṃ)等。vīsati (二十)等数词亦应如是应用。十九的序数是 ekūnavīsatimo。

දස ච දස චාති අත්ථෙ ද්වන්දසමාසං කත්වා ‘‘දසදසා’’ති වත්තබ්බෙ ‘‘සරූපානමෙකසෙස්වසකි’’න්ති එකසෙසෙ කතෙ [Pg.250] දසසද්දතො පඨමාබහුවචනං යො. ‘‘දස යො’’ඉතීධ –

“十与十”，于此义中，构成并列复合词(dvandasamāsa)；当应说“dasadasā”时，依据“sarūpānamekaseso asakiṃ”规则作同形存一(ekasesa)后，于 dasa 一词后加第一格复数 yo。于此“dasa yo”——

413. ගණනෙ දසස්ස ද්විති චතු පඤ්ච ඡ සත්ත අට්ඨනවකානං වීති චත්තාර පඤ්ඤා ඡ සත්තාස නවා යොසු යොනඤ්චී සමාසං ඨිරි තීතුති.

413. 于计数中，对于 dasa 的二、三、四、五、六、七、八、九倍，于 yo 前，其词根分别替换为 vī、ti、cattāra、paññā、cha、satta、asa、nava；而 yo 及其他格位则替换为 ī、sam、ṭhi、ri、tī、ti、uti 等。

ගණනෙ දසස්ස සම්බන්ධීනං ද්වික තික චතුක්ක පඤ්චක ඡක්කසත්තක අට්ඨක නවකානං කතෙකසෙසානං යථාක්කමං වීති චත්තාර පඤ්ඤා ඡ සත්ත අස නව ඉච්චාදෙසා හොන්ති යොසු පරෙසු, යොනඤ්ච ඊසං ආසං ඨි රිති ඊති උතිඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්තීති ද්විදසත්ථවාචකස්ස දසස්ස වීආදෙසො හොති, යොවචනස්ස ඊසඤ්ච, සරලොපාදි.

于计数中，与 dasa 相关的、经过同形存一(ekasesa)的 dvika、tika……navaka，于 yo 之前，依次替换为 vī、ti、cattāra、paññā、cha、satta、asa、nava；而 yo 等则替换为 īsaṃ、āsaṃ、ṭhi、riti、īti、uti。因此，表示二十义的 dasa 替换为 vī，格位 yo 替换为 īsaṃ，并有元音省略等变化。

‘‘සඞ්ඛ්‍යානං, වා, අන්තෙ’’ති ච වත්තතෙ.

“数词，或，于词尾”此一规则亦适用。

414. ති ච.

414. 以及 ti。

තාසං සඞ්ඛ්‍යානමන්තෙ තිකාරාගමො හොති වා. වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො.

这些数词词尾可选择性地增添 ti。此处的 vā 字表特定选择义。

විභාසා වීස තිංසාන-මන්තෙ හොති තිආගමො;

අඤ්ඤත්ථ න ච හොතෙව, වවත්ථිතවිභාසතො.

于 vīsa (二十)与 tiṃsa (三十)的词尾，ti 的增添是可选择的；因属特定选择，此用法不用于他处。

‘‘බ්‍යඤ්ජනෙ චා’’ති නිග්ගහීතලොපො, පුන තද්ධිතත්තා නාමබ්‍යපදෙසෙ ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති. භික්ඛූනං වීසති, වීසං වා, වීසති භික්ඛූ, වීසං වා ඉච්චාදි. වීසතිමො. තථා එකවීසති කුසලචිත්තානි, එකවීසං වා. එකවීසතිමො. බාවීසති, බාවීසං වා. බාවීසතිමො. ද්වාවීසති, ද්වාවීසං වා. ද්වාවීසතිමො. තෙවීසති, තෙවීසං වා. තෙවීසතිමො. චතුවීසති, චතුවීසං වා. චතුවීසතිමො. පණ්ණවීසති, පණ්ණවීසං වා. පණ්ණවීසතිමො. පඤ්චවීසති, පඤ්චවීසං වා. පඤ්චවීසතිමො. ඡබ්බීසති[Pg.251], ඡබ්බීසං වා. ඡබ්බීසතිමො. සත්තවීසති, සත්තවීසං වා. සත්තවීසතිමො. අට්ඨවීසති, අට්ඨවීසං වා. අට්ඨවීසතිමො. එකූනතිංසති, එකූනතිංසංවා. එකූනතිංසතිමො.

依据“Byañjane cā”，niggahīta (鼻音)省略；又因其为派生词(taddhita)，得名词之称，故生起 si 等格位。例如：比丘二十位(Bhikkhūnaṃ vīsati 或 vīsaṃ)，二十位比丘(vīsati bhikkhū 或 vīsaṃ)等。序数是 vīsatimo。同理，二十一善心(ekavīsati kusalacittāni 或 ekavīsaṃ)，序数是 ekavīsatimo。bāvīsati 或 bāvīsaṃ (二十二)，序数是 bāvīsatimo。dvāvīsati 或 dvāvīsaṃ (二十二)，序数是 dvāvīsatimo。tevīsati 或 tevīsaṃ (二十三)，序数是 tevīsatimo。catuvīsati 或 catuvīsaṃ (二十四)，序数是 catuvīsatimo。paṇṇavīsati 或 paṇṇavīsaṃ (二十五)，序数是 paṇṇavīsatimo。pañcavīsati 或 pañcavīsaṃ (二十五)，序数是 pañcavīsatimo。chabbīsati 或 chabbīsaṃ (二十六)，序数是 chabbīsatimo。sattavīsati 或 sattavīsaṃ (二十七)，序数是 sattavīsatimo。aṭṭhavīsati 或 aṭṭhavīsaṃ (二十八)，序数是 aṭṭhavīsatimo。ekūnatiṃsati 或 ekūnatiṃsaṃ (二十九)，序数是 ekūnatiṃsatimo。

දස ච දස ච දස චාති ‘‘දස දස දසා’’ති වත්තබ්බෙ එකසෙසෙ කතෙ ‘‘ගණනෙ දසස්සා’’තිආදිනා තිඊසමාදෙසා, ‘‘ක්වචා’’දිනා රස්සත්තං, නිග්ගහීතාගමො ච, සෙසං වීසතිසමං. තිංසති, තිංසං, තිංස වස්සානි, නිග්ගහීතලොපො, තිංසං, තිංසාය ඉච්චාදි. එකතිංසති, එකතිංසං වා, බාත්තිංසං, ද්වත්තිංසං, තෙත්තිංසං ඉච්චාදි.

“十与十与十”，当应说“dasa dasa dasā”时，作同形存一(ekasesa)后，依据“gaṇane dasassā”等规则，有 ti 和 īsaṃ 的替换；依据“kvaci”等规则，有短音化及 niggahīta 的增添。其余同 vīsati (二十)。如：tiṃsati、tiṃsaṃ；三十年(tiṃsa vassāni)，niggahīta 省略；tiṃsaṃ、tiṃsāya 等。又如：ekatiṃsati 或 ekatiṃsaṃ (三十一)，bāttiṃsaṃ (三十二)，dvattiṃsaṃ (三十二)，tettiṃsaṃ (三十三)等。

චතුදසත්ථවාචකස්ස කතෙකසෙසස්ස දසස්ස චත්තාර, යොවචනස්ස ඊසං, චත්තාලීසං, ‘‘ල දරාන’’න්ති රස්ස ලත්තං, තාලීසං වා. චත්තාලීසතිමො. එකචත්තාලීසං, ද්වාචත්තාලීසං, ද්විචත්තාලීසං, තෙචත්තාලීසං, තිචත්තාලීසං ඉච්චාදි.

表示四十义、经过同形存一(ekasesa)的 dasa 一词，其词根替换为 cattāra，格位 yo 替换为 īsaṃ，得 cattālīsaṃ。依据“la darānaṃ”，ra 替换为 la，或作 tālīsaṃ。第四十的序数是 cattālīsatimo。又如：ekacattālīsaṃ (四十一)，dvācattālīsaṃ (四十二)，dvicattālīsaṃ (四十二)，tecattālīsaṃ (四十三)，ticattālīsaṃ (四十三)等。

පඤ්චදසත්ථවාචකස්ස දසස්ස පඤ්ඤා, යොවචනස්ස ආසඤ්ච. පඤ්ඤාසං, ‘‘තෙසු වුද්ධි ලොපා’’දිනා පණ්ණාදෙසො, පණ්ණාසං වා. එකපඤ්ඤාසං, ද්වෙපඤ්ඤාසං, ද්විපඤ්ඤාසං.

在表示五十的词中，“十”(dasa)作“paññā”，yovacana 作“āsa”。Paññāsaṃ (五十)，依“tesu vuddhi lopā”等规则，作“paṇṇa”替代，或作 paṇṇāsaṃ (五十)。Ekapaññāsaṃ (五十一)，dvepaññāsaṃ (五十二)，dvipaññāsaṃ (五十二)。

ඡදසත්ථවාචකස්ස දසස්ස ඡ, යොවචනස්ස ඨිආදෙසො, ‘‘ස ඡස්ස වා’’ති සකාරාදෙසො, සට්ඨි, ද්වාසට්ඨි, ද්වෙසට්ඨි, ද්විසට්ඨි, තෙසට්ඨි, තිසට්ඨි.

在表示六十的词中，“十”(dasa)作“cha”，yovacana 作“ṭhi”替代。依“sa chassa vā”规则，作“sa”替代，成 saṭṭhi (六十)。Dvāsaṭṭhi (六十二)，dvesaṭṭhi (六十二)，dvisaṭṭhi (六十二)，tesaṭṭhi (六十三)，tisaṭṭhi (六十三)。

සත්තදසත්ථවාචකස්ස දසස්ස සත්ත, යොවචනස්ස රි, ති ච. සත්තරි, සත්තති, ද්වාසත්තරි, ද්වාසත්තති, ද්විසත්තරි, දිසත්තති, තෙසත්තති, තිසත්තති ඉච්චාදි.

在表示七十的词中，“十”(dasa)作“satta”，yovacana 作“ri”及“ti”替代。Sattari (七十)，sattati (七十)，dvāsattari (七十二)，dvāsattati (七十二)，dvisattari (七十二)，disattati (七十二)，tesattati (七十三)，tisattati (七十三)等。

අට්ඨදසත්ථවාචකස්ස දසස්ස අස, යොවචනස්ස ඊතිආදෙසො ච. අසීති, එකාසීති, ද්වෙඅසීති, තෙඅසීති, චතුරාසීති, ‘‘ක්වචා’’දිනා දීඝො.

在表示八十的词中，“十”(dasa)作“asa”，yovacana 作“īti”替代。Asīti (八十)，ekāsīti (八十一)，dveasīti (八十二)，teasīti (八十三)，caturāsīti (八十四)，依“kvaci”等规则，作长音化。

නවදසත්ථවාචකස්ස [Pg.252] දසස්ස නව, යොවචනස්ස උති ච, නවුති, ද්වානවුති, ද්වෙනවුති, ද්විනවුති, තෙනවුති, තිනවුති, චතුනවුති, ඡන්නවුතියා, ඡන්නවුතීනං පාසණ්ඩානං.

在表示九十的词中，“十”(dasa)作“nava”，yovacana 作“uti”替代。Navuti (九十)，dvānavuti (九十二)，dvenavuti (九十二)，dvinavuti (九十二)，tenavuti (九十三)，tinavuti (九十三)，catunavuti (九十四)，channavutiyā (九十六)，channavutīnaṃ pāsaṇḍānaṃ (九十六种外道)。

‘‘ගණනෙ, දසස්සා’’ති ච වත්තතෙ.

“Gaṇane, dasassa”亦适用。

415. දසදසකං සතං දසකානං සතං සහස්සඤ්ච යොම්හි.

415. 十个十为百，百个十为千，于 yo 时。

ගණනෙ පරියාපන්නස්ස දසදසකත්ථවාචකස්ස දසසද්දස්ස සතං හොති, සතදසකත්ථවාචකස්ස දසස්ස සහස්සං හොති යොම්හි. ඉමිනා නිපාතනෙන යොලොපො, තද්ධිතත්තා පුන නාමබ්‍යපදෙසෙ ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති, නිග්ගහීතස්ස ලොපො, ‘‘සි’’න්ති අමාදෙසො, යොජනානං සතං, සහස්සං. සතං නපුංසකමෙකවචනන්තඤ්ච, තථා සහස්සං, වග්ගභෙදෙ සබ්බත්ථ බහුවචනම්පි භවති. ද්වෙ වීසතියො. එවං තිංසාදීසුපි, ද්වෙ සතානි, බහූනි සතානි, ද්වෙ සහස්සානි, බහූනි සහස්සානි.

在计数中，表示“十个十”的“十”(dasa)变为“百”(sata)，表示“百个十”的“十”(dasa)变为“千”(sahassa)，于 yo 时。依此不定式，yo 脱落；因其为派生词，复用于名词时，生起 syā 等；niggahīta 脱落；“si”作“am”替代。Yojanānaṃ sataṃ (一百由旬)，sahassaṃ (一千)。Sataṃ (百)为中性单数词尾，sahassaṃ (千)亦然。于类别区分中，处处亦可为复数。Dve vīsatiyo (两个二十)。如是，tiṃsa (三十)等亦然。Dve satāni (二百)，bahūni satāni (数百)，dve sahassāni (二千)，bahūni sahassāni (数千)。

සතස්ස ද්විකන්ති අත්ථෙ ඡට්ඨීතප්පුරිසං කත්වා ‘‘සතං ද්වික’’න්ති වත්තබ්බෙ ‘‘ද්විකාදීනං තදුත්තරපදානඤ්ච නිපච්චන්තෙ’’ති වුත්තියං වචනතො ඉමිනා නිපාතනෙන උත්තරපදස්ස පුබ්බනිපාතො, කකාරලොපො ච හොති. ද්විසතං. එවං සතස්ස තිකං තිසතං, තථා චතුසතං, පඤ්චසතං, ඡසතං, සත්තසතං, අට්ඨසතං, නවසතං, දසසතං සහස්සං හොති. අථ වා ද්වෙ සතානි ද්විසතන්ති දිගුසමාසො. එවං තිසතං, චතුසතං ඉච්චාදි.

于“百之二”义，作成属格复合词，当说“sataṃ dvikaṃ”时，然依注疏“dvikādīnaṃ taduttarapadānañca nipaccante”，依此不定式，后节前置，且 ka 字脱落，成 Dvisataṃ (二百)。如是，“百之三”为 tisataṃ (三百)，乃至 catusataṃ (四百)、pañcasataṃ (五百)、chasataṃ (六百)、sattasataṃ (七百)、aṭṭhasataṃ (八百)、navasataṃ (九百)，dasasataṃ (十百)为 sahassaṃ (一千)。或，“dve satāni”为“dvisataṃ”，是为数量复合词。如是，tisataṃ (三百)、catusataṃ (四百)等亦然。

416. යාව තදුත්තරි දසගුණිතඤ්ච.

416. 其上乃至更高，亦以十倍递增。

යාව තාසං සඞ්ඛ්‍යානමුත්තරි, තාව දසගුණිතඤ්ච කාතබ්බං, එත්ථ දකාරො සන්ධිජො. යථා – දසස්ස ගණනස්ස දසගුණිතං [Pg.253] සතං හොති, සතස්ස දසගුණිතං සහස්සං, සහස්සස්ස දසගුණිතං දසසහස්සං, ඉදං නහුතන්තිපි වුච්චති, දසසහස්සස්ස දසගුණිතං සතසහස්සං, තං ලක්ඛන්තිපි වුච්චති, සතසහස්සස්ස දසගුණිතං දසසතසහස්සං.

这些数乃至更高，皆应乘以十。此处 da 字为连音所生。如：十之十倍为百，百之十倍为千，千之十倍为万(dasasahassaṃ)，此亦称 nahuta (那由他)；万之十倍为十万(satasahassaṃ)，此亦称 lakkha (洛叉)；十万之十倍为百万(dasasatasahassaṃ)。

‘‘යදනුපපන්නා නිපාතනා සිජ්ඣන්තී’’ති වත්තතෙ.

“凡不合常规者，依不定式而成”——此规则亦适用。

417. සකනාමෙහි.

417. 以其自名。

යාසං පන සඞ්ඛ්‍යානං අනිද්දිට්ඨනාමධෙය්‍යානං යානි රූපානි, තානි සකෙහි නාමෙහි නිපච්චන්තෙ. සතසහස්සානං සතං කොටි, ඉත්ථිලිඞ්ගා, එකවචනන්තා ච, වග්ගභෙදෙ බහුවචනඤ්ච භවති, කොටිසතසහස්සානං සතං පකොටි, පකොටිසතසහස්සානං සතං කොටිප්පකොටි. එවං නහුතං, නින්නහුතං, අක්ඛොභිනී, බින්දු, අබ්බුදං, නිරබ්බුදං, අහහං, අබබං, අටටං, සොගන්ධිකං, උප්පලං, කුමුදං, පුණ්ඩරීකං, පදුමං, කථානං, මහාකථානං, අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යන්ති.

然，彼等未指定名称之数，其形式以其自名作成。十万之百倍为 koṭi (俱胝)，其为阴性、单数词尾，于类别区分中亦可为复数。百千俱胝之百倍为 pakoṭi (钵俱胝)，百千钵俱胝之百倍为 koṭippakoṭi (俱胝钵俱胝)。如是，nahutaṃ (那由他)、ninnahutaṃ (频那由他)、akkhobhinī (阿閦婆)、bindu (频头)、abbudaṃ (阿浮陀)、nirabbudaṃ (尼罗浮陀)、ahahaṃ (阿诃诃)、ababaṃ (阿婆婆)、aṭaṭaṃ (阿吒吒)、sogandhikaṃ (苏健地)、uppalaṃ (优钵罗)、kumudaṃ (拘物头)、puṇḍarīkaṃ (分陀利)、padumaṃ (钵头摩)、kathānaṃ (迦他那)、mahākathānaṃ (摩诃迦他那)、asaṅkhyeyyaṃ (阿僧祇)。

ඉච්චෙවං ඨානතො ඨානං, සතලක්ඛගුණං මතං;

කොටිප්පභුතිනං වීස-සඞ්ඛ්‍යානඤ්ච යථාක්කමං.

如是，从一位至另一位，咸认百洛叉倍；自俱胝等二十数，亦如是次第。

‘‘ද්වෙ පරිමාණානි එතස්සා’’ති විග්ගහෙ –

“此有二量”——于此分析中——

418. ද්වාදිතො කොනෙකත්ථෙ ච.

418. 自“二”等起，于集合义中亦加 ka。

ද්විඉච්චෙවමාදිතො ගණනතො කප්පච්චයො හොති අනෙකත්ථෙ. ද්විකො රාසි ද්විකං. එවං තිකං, චතුක්කං, පඤ්චකං, ඡක්කං, සත්තකං, අට්ඨකං, නවකං, දසකං, පණ්ණාසකං, සතකං, සහස්සකං ඉච්චාදි.

自“二”等数起，于集合义中，有 ka 后缀。Dviko rāsi (二之集合)为 dvikaṃ (二集体)。如是，tikaṃ (三集体)、catukkaṃ (四集体)、pañcakaṃ (五集体)、chakkaṃ (六集体)、sattakaṃ (七集体)、aṭṭhakaṃ (八集体)、navakaṃ (九集体)、dasakaṃ (十集体)、paṇṇāsakaṃ (五十集体)、satakaṃ (百集体)、sahassakaṃ (千集体)等。

සඞ්ඛ්‍යාතද්ධිතං.

数词派生词。

අබ්‍යයතද්ධිත

不变词派生词

‘‘එකස්මිං [Pg.254] වාරෙ භුඤ්ජති, ද්විවාරෙ භුඤ්ජතී’’ති විග්ගහෙ –

于“吃一次，吃两次”的分析中——

419. එකාදිතො සකිස්ස ක්ඛත්තුං.

419. 于“一”等（数词）后，为“sakiṃ”（一次）之义，加“kkhattuṃ”后缀。

එකද්විතිඉච්චෙවමාදිතො ගණනතො සකිස්ස ඨානෙ වාරත්ථෙ ක්ඛත්තුංපච්චයො හොති. එකක්ඛත්තුං, ද්වික්ඛත්තුං භුඤ්ජති, ‘‘සබ්බාසමාවුසො’’තිආදිනා සිලොපො. එවං තික්ඛත්තුං, චතුක්ඛත්තුං, පඤ්චක්ඛත්තුං, ඡක්ඛත්තුං, සත්තක්ඛත්තුං, අට්ඨක්ඛත්තුං, නවක්ඛත්තුං, දසක්ඛත්තුං, සතක්ඛත්තුං, සහස්සක්ඛත්තුං, බහුක්ඛත්තුං, කතික්ඛත්තුං.

于“一”、“二”等计数词后，为表“次”义，于“sakiṃ”之位加“kkhattuṃ”后缀。食一次(ekakkhattuṃ)、食两次(dvikkhattuṃ)，依“sabbāsamāvuso”（贤友）等（规则）省略词尾。如此，三次(tikkhattuṃ)、四次(catukkhattuṃ)、五次(pañcakkhattuṃ)、六次(chakkhattuṃ)、七次(sattakkhattuṃ)、八次(aṭṭhakkhattuṃ)、九次(navakkhattuṃ)、十次(dasakkhattuṃ)、百次(satakkhattuṃ)、千次(sahassakkhattuṃ)、多次(bahukkhattuṃ)、几次(katikkhattuṃ)。

‘‘එකෙන විභාගෙනා’’ති විග්ගහෙ –

于“以一区分”的分析中——

මණ්ඩූකගතියා සඞ්ඛ්‍යාග්ගහණමනුවත්තතෙ.

以蛙跃法，承续“数词”之取用。

420. විභාගෙ ධා ච.

420. 为“区分”义，（加）“dhā”后缀等。

විභාගත්ථෙ එකාදිසඞ්ඛ්‍යාතො ධාපච්චයො හොති. චසද්දෙන එකද්විතො ජ්ඣ ච, සුත්තාදිතො සො ච. එකධා. ද්වීහි විභාගෙහි ද්විධා, දුධා වා, ද්වෙධා. තීහි විභාගෙහි තිධා, තෙධා වා, ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා ඉකාරස්සෙකාරො. එවං චතුධා, පඤ්චධා, ඡධා, සත්තධා, අට්ඨධා, නවධා, දසධා, සතධා, සහස්සධා, කතිධා, බහුධා.

为“区分”义，于“一”等数词后，加“dhā”后缀。由“ca”字，于“一”、“二”（数词）后亦加“jjha”，于“sutta”等（词）后亦加“so”。一分(ekadhā)。以二分，（成）“dvidhā”，或“dudhā”，或“dvedhā”。以三分，（成）“tidhā”，或“tedhā”，依“tesu vuddhī”等（规则），“i”音变为“e”音。如此类推，四分(catudhā)、五分(pañcadhā)、六分(chadhā)、七分(sattadhā)、八分(aṭṭhadhā)、九分(navadhā)、十分(dasadhā)、百分(satadhā)、千分(sahassadhā)、几分(katidhā)、多分(bahudhā)。

ජ්ඣප්පච්චයෙ එකධා කරොතීති එකජ්ඣං. එවං ද්වෙජ්ඣං.

于“jjha”后缀，“使成一分”(ekadhā karoti)即“ekajjhaṃ”。如此类推，（有）“dvejjhaṃ”。

සොපච්චයෙ සුත්තෙන විභාගෙන සුත්තසො. එවං බ්‍යඤ්ජනසො, පදසො, අත්ථසො, බහුසො, සබ්බාකාරෙන සබ්බසො[Pg.255], උපායසො, හෙතුසො, ඨානසො, යොනිසො.

于“so”后缀，“以经文区分”(suttena vibhāgena)即“suttaso”。如此类推，以声母分(byañjanaso)、以词分(padaso)、以义分(atthaso)、以多种分(bahuso)、“以一切行相”(sabbākārena)即“sabbaso”、以方便分(upāyaso)、以因分(hetuso)、以处分(ṭhānaso)、以如理分(yoniso)。

421. සබ්බනාමෙහි පකාරවචනෙ තු ථා.

421. 然于诸代词后，为表“方式”义，（加）“thā”（后缀）。

සබ්බනාමෙහි පකාරවචනත්ථෙ ථාපච්චයො හොති, තුසද්දෙන ථත්තාපච්චයො ච. සාමඤ්ඤස්ස භෙදකො විසෙසො පකාරො, තස්සාභිධානෙති අත්ථො, සො පකාරො තථා, තං පකාරං තථා, තෙන පකාරෙන තථා, යෙන පකාරෙන යථා. එවං සබ්බථා, අඤ්ඤථා, ඉතරථා, උභයථා, ථත්තාපච්චයෙ තෙන පකාරෙන තථත්තා. එවං යථත්තා, අඤ්ඤථත්තා.

于诸代词后，为表“方式”义，加“thā”后缀；由“tu”字，亦加“thattā”后缀。区别共相的特殊（属性）即是方式(pakāra)，此为表述之义。彼方式(so pakāro)是“tathā”，彼方式(taṃ pakāraṃ)是“tathā”，以彼方式(tena pakārena)是“tathā”；以何方式(yena pakārena)是“yathā”。如此类推，一切方式(sabbathā)、其他方式(aññathā)、另外方式(itarathā)、两种方式(ubhayathā)。于“thattā”后缀，“以彼方式”是“tathattā”。如此类推，如是性(yathattā)、变异性(aññathattā)。

කො පකාරොති අත්ථෙ –

于“是何方式”义中——

422. කිමිමෙහි ථං.

422. 于“kiṃ”、“ima”（二词）后，（加）“thaṃ”（后缀）。

කිංඉමඉච්චෙතෙහි ථංපච්චයො හොති පකාරවචනත්ථෙ. ‘‘කිස්ස ක වෙ චා’’ති එත්ථ චසද්දෙන කිස්ස කාදෙසො. කථං, කං පකාරං කථං, කෙන පකාරෙන කථං, අයං පකාරො ඉත්ථං, ඉමං පකාරං ඉත්ථං. අනෙන පකාරෙන ඉත්ථං, ‘‘ඉමස්සි ථං දානිහ තො ධෙසු චා’’ති ඉමසද්දස්ස ඉකාරො, ද්විත්තං. එත්ථ හි ක්ඛත්තුං ආදිථංපරියොසානප්පච්චයන්තානං අබ්‍යයතද්ධිතත්තා නාමබ්‍යපදෙසං කත්වා විභත්තිම්හි කතෙ ‘‘සබ්බාසමාවුසො’’තිආදිනා විභත්තිලොපො, ‘‘ක්වචි තො පඤ්චම්‍යත්ථෙ’’තිආදිනා වුත්තතොආදිප්පච්චයන්තා ච ඉධෙව අබ්‍යයතද්ධිතෙ සඞ්ගය්හන්ති.

于“kiṃ”、“ima”此等（词）后，为表“方式”义，加“thaṃ”后缀。于“Kissa ka ve cā”（规则）中，由“ca”字，“kiṃ”（之属格“kissa”）被“ka”所代。如何(kathaṃ)；是何方式(kaṃ pakāraṃ)，如何(kathaṃ)；以何方式(kena pakārena)，如何(kathaṃ)。此方式(ayaṃ pakāro)，如是(itthaṃ)；此方式(imaṃ pakāraṃ)，如是(itthaṃ)；以此方式(anena pakārena)，如是(itthaṃ)。依“imassi thaṃ dāniha to dhesu cā”（规则），“ima”变为“i”，且（辅音）重叠。于此，以“kkhattuṃ”为首、以“thaṃ”为终的诸后缀结尾词，因其为不变词派生词，故作名词之称，于格变化时，依“sabbāsamāvuso”（贤友）等（规则）省略格尾。而如“kvaci to pañcamyatthe”等（规则）中所说的以“to”等为后缀的词，亦摄于此不变词派生词中。

423. යදනුපපන්නා [Pg.256] නිපාතනා සිජ්ඣන්ති.

423. 凡不（依常规）成就者，由特殊规则(nipātanā)而成。

යෙ සද්දා ලක්ඛණෙන අනුපපන්නා අනිද්දිට්ඨලක්ඛණා අක්ඛරාදිතො, නාමොපසග්ගනිපාතතො වා සමාසතද්ධිතාදිතො වා, තෙ නිපාතනා සිජ්ඣන්ති.

诸词若不依规则成就、未被指明规则，（且）非由字母等，或非由名词、前缀、不变词等，或非由复合词、派生词等（派生），彼等则由特殊规则(nipātanā)而成。

තද්ධිතතො තාව –

首先，从派生词（方面）而言——

ඉමස්මා ජ්ජ සියා කාලෙ, සමානාපරතො ජ්ජු ච;

ඉමසද්දස්ස’කාරො ච, සමානස්ස ච සො සියා.

从此（“ima”）有时义，当有“jja”；从“samāna”、“apara”，亦有“jju”。“ima”亦成“a”，“samāna”亦成“sa”。

ඉමස්මිං කාලෙ, ඉමස්මිං දිවසෙ වා අජ්ජ, සමානෙ කාලෙ සජ්ජු, අපරස්මිංදිවසෙ අපරජ්ජු. නිපාතෙහි භවත්ථෙ තනප්පච්චයො. අජ්ජ භවං අජ්ජතනං, අජ්ජ භවා අජ්ජතනී, ස්වෙ භවං ස්වාතනං. එවං පුරාතනං, හිය්‍යො භවං හිය්‍යත්තනං, හිය්‍යො භවා හිය්‍යත්තනී ඉච්චාදි.

“于此时”(imasmiṃ kāle)或“于此日”(imasmiṃ divase)，是“ajja”；“于同时”(samāne kāle)，是“sajju”；“于他日”(aparasmiṃ divase)，是“aparajju”。于不变词后，为“存在”(bhava)义，有“tana”后缀。今日存在者(ajja bhavaṃ)，是“ajjatanaṃ”；今日存在者（阴性）(ajja bhavā)，是“ajjatanī”。明日存在者(sve bhavaṃ)，是“svātanaṃ”。如此类推，“purātanaṃ”（古代的），昨日存在者(hiyyo bhavaṃ)，是“hiyyattanaṃ”；昨日存在者（阴性）(hiyyo bhavā)，是“hiyyattanī”，等等。

අබ්‍යයතද්ධිතං.

不变词派生词竟。

සාමඤ්ඤවුත්තිභාවත්ථා-බ්‍යයතො තද්ධිතං තිධා;

තත්‍රාදි චතුධාපච්චා-නෙකත්ථස්සත්ථිසඞ්ඛ්‍යාතො.

派生词(taddhita)有三类：共相、状态与不变词。其中初者（共相派生词）有四分：后裔等多义、“有”义、数词（派生）及其他。

ඉති පදරූපසිද්ධියං තද්ධිතකණ්ඩො

如是，《词形成就》中派生词品。

පඤ්චමො.

第五（品）。

6. ආඛ්‍යාතකණ්ඩ

6. 动词篇

භූවාදිගණ

ဘူ等组

විභත්තිවිධාන

语尾变化规则

අථ [Pg.257] ආඛ්‍යාතවිභත්තියො ක්‍රියාවාචීහි ධාතූහි පරා වුච්චන්තෙ.

现在，宣说在表示行为的词根之后的动词语尾。

තත්ථ ක්‍රියං ආචික්ඛතීති ආඛ්‍යාතං, ක්‍රියාපදං. වුත්තඤ්හි ‘‘කාලකාරකපුරිසපරිදීපකං ක්‍රියාලක්ඛණමාඛ්‍යාතික’’න්ති. තත්ථ කාලොති අතීතාදයො, කාරකමිති කම්මකත්තුභාවා, පුරිසාති පඨමමජ්ඣිමුත්තමා, ක්‍රියාති ගමනපචනාදිකො ධාත්වත්ථො, ක්‍රියාලක්ඛණං සඤ්ඤාණං එතස්සාති ක්‍රියාලක්ඛණං, අතිලිඞ්ගඤ්ච.

于此，说明行为者，是为动词，即行为词。诚如所说：“能显示时、作用、人，具行为相者，是为动词。”其中，时者，即过去等；作用者，即业、作者、状态；人者，即第三、第二、第一人称；行为者，即行、煮等词根义；行为相者，即此之标识；以及超越于性。

වුත්තම්පි චෙතං –

如是亦说：

‘‘යං තිකාලං තිපුරිසං, ක්‍රියාවාචි තිකාරකං;

අතිලිඞ්ගං ද්විවචනං, තදාඛ්‍යාතන්ති වුච්චතී’’ති.

具三时三人，表行有三作，超性具二数，是名为动词。

කාලාදිවසෙන ධාත්වත්ථං විභජන්තීති විභත්තියො, ත්‍යාදයො, තා පන වත්තමානා පඤ්චමී සත්තමී පරොක්ඛාහිය්‍යත්තනී අජ්ජතනී භවිස්සන්තී කාලාතිපත්ති චාති අට්ඨවිධා භවන්ති.

依时等而分别词根义者，是为语尾，即ti等。彼等有八种：现在时、命令时、愿望时、远过去时、昨日过去时、今日过去时、未来时和条件时。

ක්‍රියං ධාරෙන්තීති ධාතවො, භූවාදයො, ඛාදිධාතුප්පච්චයන්තා ච, තෙ පන අත්ථවසා ද්විධා භවන්ති සකම්මකා, අකම්මකා චාති. තත්‍ර සකම්මකා යෙ ධාතවොකම්මාපෙක්ඛං ක්‍රියං වදන්ති, යථා – කටං කරොති, ගාමං ගච්ඡති, ඔදනං පචතීතිආදයො, අකම්මකා යෙ කම්මනිරපෙක්ඛං ක්‍රියං වදන්ති, යථා – අච්ඡති, සෙති, තිට්ඨතීතිආදයො.

持有行为者，是为词根，如ဘူ(bhū)等，以及以ခါဒိ(khādi)等为词根、后缀结尾者。彼等依义而有二种：有业的与无业的。其中，有业词根者，乃宣说期待于业之行为的词根，例如：作席、往村、炊饭等。无业词根者，乃宣说不期待于业之行为的词根，例如：坐、卧、立等。

තෙ [Pg.258] පන සත්තවිධා භවන්ති විකරණප්පච්චයභෙදෙන, කථං? අවිකරණා භූවාදයො. නිග්ගහීතපුබ්බකඅවිකරණා රුධාදයො, යවිකරණා දිවාදයො, ණුණා උණාවිකරණා ස්වාදයො, නාප්පණ්හාවිකරණා කියාදයො, ඔයිරවිකරණා තනාදයො, සකත්ථෙ ණෙ ණයන්තා චුරාදයොති.

彼等依变相后缀之别而有七种。云何？无变相后缀者，ဘူ(bhū)等组；前置鼻音且无变相后缀者，ရုဓ်(rudh)等组；以ယ(ya)为变相后缀者，ဒိဝ(div)等组；以ဏုဏာ(ṇuṇā)、ဥဏာ(uṇā)为变相后缀者，သု(su)等组；以နာ(nā)、ဏှာ(ṇhā)为变相后缀者，ကိ(ki)等组；以ဩ(o)、ဣရ(ira)为变相后缀者，တန်(tan)等组；以及于本义上加เณ(ṇe)、ณย(ṇaya)者，စုရ်(cur)等组。

තත්ථ පඨමං අවිකරණෙසු භූවාදීසු ධාතූසු පඨමභූතා අකම්මකා භූඉච්චෙතස්මා ධාතුතො ත්‍යාදයො පරා යොජීයන්තෙ.

于此，首先于无变相后缀之ဘူ(bhū)等词根中，从初位之无业词根“ဘူ(bhū)”之后，连接ti等（语尾）。

භූසත්තායං, ‘‘භූ’’ඉච්චයං ධාතු සත්තායමත්ථෙ වත්තතෙ, ක්‍රියාසාමඤ්ඤභූතෙ භවනෙ වත්තතෙති අත්ථො.

ဘူ(bhū)用于存在义。“ဘူ(bhū)”此词根用于“存在”(sattā)之义，其义为：用于作为行为通相之“有”(bhavana)。

‘‘භූ’’ඉති ඨිතෙ –

当“ဘူ(bhū)”（词根）确立时——

424. භූවාදයො ධාතවො.

424. ဘူ(bhū)等为词根。

භූඉච්චෙවමාදයො යෙ ක්‍රියාවාචිනො සද්දගණා, තෙ ධාතුසඤ්ඤා හොන්ති. භූ ආදි යෙසං තෙ භූවාදයො, අථ වා භූවා ආදී පකාරා යෙසං තෙ භූවාදයො.

以ဘူ(bhū)等为首，凡表示行为之词组，得“词根”之名。ဘူ(bhū)为其首者，是为“ဘူ(bhū)等”；或者，ဘူ(bhū)等为其初类者，是为“ဘူ(bhū)等”。

භූවාදීසු වකාරොයං, ඤෙය්‍යො ආගමසන්ධිජො;

භූවාප්පකාරා වා ධාතූ, සකම්මාකම්මකත්ථතො.

于“ဘူ(bhū)等”中此ဝ(v)音，当知增音连接生；或言ဘူ(bhū)等诸词根，依有业无业义分。

‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිතො ‘‘ක්වචී’’ති වත්තතෙ.

从“ကွစိဓာတု(Kvaci dhātu)”等（规则）开始，“ကွစိ(kvaci)”（一词）延续使用。

425. ධාතුස්සන්තො ලොපොනෙකස්සරස්ස.

425. 多音节词根之末（元音）省略。

අනෙකස්සරස්ස ධාතුස්ස අන්තො ක්වචි ලොපො හොති.

多音节词根之末尾有时省略。

ක්වචිග්ගහණං ‘‘මහීයති සමථො’’තිආදීසු නිවත්තනත්ථං, ඉති අනෙකස්සරත්තාභාවා ඉධ ධාත්වන්තලොපො න හොති.

采用“有时”(kvaci)一词，是为了防止（此规则）在“မဟီယတိ(mahīyati)”、“သမထော(samatho)”等处（不当）适用。就此（ဘူ(bhū)词根）而言，因其非多音节，故词根结尾不发生省略。

තතො [Pg.259] ධාත්වාධිකාරවිහිතානෙකප්පච්චයප්පසඞ්ගෙ ‘‘වත්තිච්ඡානුපුබ්බිකා සද්දප්පටිපත්තී’’ති කත්වා වත්තමානවචනිච්ඡායං –

其后，当词根权内所定之多种后缀皆可适用时，依“词语之构成，随欲说之次第”之原则，于欲说现在时之际——

426. වත්තමානා තිඅන්ති, සිථ, මිම, තෙඅන්තෙ, සෙව්හෙ, එම්හෙ.

426. 现在时（语尾）为：ti, anti, si, tha, mi, ma, te, ante, se, vhe, e, mhe。

ත්‍යාදයො ද්වාදස වත්තමානාසඤ්ඤා හොන්තීති ත්‍යාදීනං වත්තමානත්ථවිසයත්තා වත්තමානාසඤ්ඤා.

ti等十二（语尾）得“现在时”之名。因ti等（语尾）所涉为现在时义，故得“现在时”之名。

427. කාලෙ.

427. 于时。

අයමධිකාරො.

此为管辖规则。

ඉතො පරං ත්‍යාදිවිභත්තිවිධානෙ සබ්බත්ථ වත්තතෙ.

此后，于ti等语尾变化规则中，处处适用。

428. වත්තමානා පච්චුප්පන්නෙ.

428. 现在时用于现在。

පච්චුප්පන්නෙ කාලෙ ගම්‍යමානෙ වත්තමානාවිභත්ති හොති, කාලොති චෙත්ථ ක්‍රියා, කරණං කාරො, රකාරස්ස ලකාරො, කාලො.

当了知为现在时，用现在时语尾。于此，时(kāla)即是行为(kriyā)；作(kāra)即是所作(karaṇa)；ရ(ra)音变为လ(la)音，（成）时(kāla)。

තස්මා –

因此——

ක්‍රියාය ගම්‍යමානාය, විභත්තීනං විධානතො;

ධාතූහෙව භවන්තීති, සිද්ධං ත්‍යාදිවිභත්තියො.

行为若被知，依语尾规定，唯从词根生，ti等乃成就。

ඉධ පන කාලස්ස අතීතානාගතපච්චුප්පන්නාණත්තිපරිකප්පකාලාභිපත්තිවසෙන ඡධා භින්නත්තා ‘‘පච්චුප්පන්නෙ’’ති විසෙසෙති. තං තං කාරණං පටිච්ච උප්පන්නො පච්චුප්පන්නො, පටිලද්ධසභාවො, න තාව අතීතොති අත්ථො.

此处，因为时间根据过去、未来、现在、命令、意想、时至这六种方式被区分，所以特别用“现在”来限定。“现在”是指依各自的因缘而生起，已得自性，尚未成为过去，此为其义。

පච්චුප්පන්නසමීපෙපි, තබ්බොහාරූපචාරතො;

වත්තමානා අතීතෙපි, තංකාලවචනිච්ඡයාති.

即使在邻近现在时，亦因其惯用与转喻；现在时亦用于过去时，此乃依当时言说之意愿而定。

තස්මිං පච්චුප්පන්නෙ වත්තමානාවිභත්තිං කත්වා, තස්සා ඨානානියමෙ ‘‘ධාතුලිඞ්ගෙහි පරා පච්චයා’’ති පරිභාසතො ධාතුතො [Pg.260] පරං වත්තමානප්පච්චයෙ කත්වා, තෙසමනියමප්පසඞ්ගෙසති ‘‘වත්තිච්ඡානුපුබ්බිකා සද්දප්පටිපත්තී’’ති පරස්සපදවචනිච්ඡායං –

于彼现在时中，作现在时语尾后，因其位置不确定，故依“词缀在词根与词基之后”之定义，于词根后作现在时词缀。当彼等有不确定之虞时，为表达为他语态之意愿，（依）“词语之构成遵循言说意愿”之（规则）——

429. අථ පුබ්බානි විභත්තීනං ඡ පරස්සපදානි.

429. 其次，语尾中前六者为“为他语态”。

අථ තද්ධිතානන්තරං වුච්චමානානං සබ්බාසං වත්තමානාදීනං අට්ඨවිධානං විභත්තීනං යානි යානි පුබ්බකානි ඡ පදානි, තානි තානි අත්ථතො අට්ඨචත්තාලීසමත්තානි පරස්සපදසඤ්ඤානි හොන්තීතිආදිම්හි ඡන්නං පරස්සපදසඤ්ඤා, පරස්සත්ථානි පදානි පරස්සපදානි, තබ්බාහුල්ලතො තබ්බොහාරො.

其次，于派生词之后所说的一切现在时等八种语尾中，凡是其前六个词，彼等总计四十八个，皆名为“为他语态”。因此，开头六个名为“为他语态”。为他人之义的词即“为他语态”，因其多数而有此称谓。

‘‘ධාතූහි ණෙ ණය’’ඉච්චාදිතො ‘‘ධාතූහී’’ති වත්තමානෙ –

从“Dhātūhi ṇe ṇaya”等（规则）起，当“dhātūhi”一词延续时——

430. කත්තරි පරස්සපදං.

430. 为他语态用于作者格。

කත්තරිකාරකෙ අභිධෙය්‍යෙ සබ්බධාතූහි පරස්සපදං හොතීති පරස්සපදං කත්වා, තස්සාප්‍යනියමප්පසඞ්ගෙ වත්තිච්ඡාවසා –

当作者作用格应被表达时，于一切词根后用为他语态。如此作了为他语态后，当其亦有不确定之虞时，依言说意愿——

විපරිණාමෙන ‘‘පරස්සපදානං, අත්තනොපදාන’’න්ති ච වත්තතෙ.

通过转格，“为他语态(parassapadānaṃ)”与“为自语态(attanopadānaṃ)”亦延续。

431. ද්වෙ ද්වෙ පඨමමජ්ඣිමුත්තමපුරිසා.

431. 第三人称、第二人称、第一人称各二。

තාසං විභත්තීනං පරස්සපදාන’මත්තනොපදානඤ්ච ද්වෙ ද්වෙ වචනානි යථාක්කමං පඨමමජ්ඣිමුත්තමපුරිසසඤ්ඤානි හොන්ති. තං යථා? ති අන්තිඉති පඨමපුරිසා, සි ථඉති මජ්ඣිමපුරිසා, මි මඉති උත්තමපුරිසා. අත්තනොපදෙසුපි තෙ අන්තෙඉති පඨමපුරිසා, සෙ ව්හෙඉති මජ්ඣිමපුරිසා, එ ම්හෙඉති උත්තමපුරිසා. එවං සෙසාසු සත්තසු විභත්තීසුපි යොජෙතබ්බන්ති[Pg.261]. එවං අට්ඨවිභත්තිවසෙන ඡන්නවුතිවිධෙ ආඛ්‍යාතපදෙ ද්වත්තිංස ද්වත්තිංස පඨමමජ්ඣිමඋත්තමපුරිසා හොන්තීති වත්තමානපරස්සපදාදිම්හි ද්වින්නං පඨමපුරිසසඤ්ඤා.

彼等语尾之为他语态与为自语态的两种数，依次名为第三人称、第二人称、第一人称。此如：ti、anti为第三人称，si、tha为第二人称，mi、ma为第一人称。于为自语态中亦然：te、ante为第三人称，se、vhe为第二人称，e、mhe为第一人称。于其余七种语尾中亦应如是连结。如是，依八种语尾，于九十六种动词词形中，第三、第二、第一人称各有三十二。因此，于现在时为他语态等中，两者名为第三人称。

432. නාමම්හි පයුජ්ජමානෙපිතුල්‍යාධිකරණෙ පඨමො.

432. 于同格中，即使使用名词，亦用第三人称。

තුම්හාම්හසද්දවජ්ජිතෙ තුල්‍යාධිකරණභූතෙ සාධකවාචකෙ නාමම්හි පයුජ්ජමානෙපි අප්පයුජ්ජමානෙපි ධාතූහි පඨමපුරිසො හොතීති පඨමපුරිසං කත්වා, තස්සාප්‍යනියමප්පසඞ්ගෙ ක්‍රියාසාධකස්ස කත්තුනො එකත්තෙ වත්තුමිච්ඡිතෙ ‘‘එකම්හි වත්තබ්බෙ එකවචන’’න්ති වත්තමානපරස්සපදපඨමපුරිසෙකවචනං ති.

除tumha与amha词外，于同格、表作者之名词，无论其被使用或不被使用，于词根后皆用第三人称。如此作第三人称后，当其亦有不确定之虞时，若欲言说行为之作者为单数，则依“于应言说一者时，用单数”之规则，（得）现在时为他语态第三人称单数ti。

‘‘පරො, පච්චයො, ධාතූ’’ති ච අධිකාරො, ‘‘යථා කත්තරි චා’’ති ඉතො ‘‘කත්තරී’’ති විකරණප්පච්චයවිධානෙ සබ්බත්ථ වත්තතෙ.

“后”、“词缀”、“词根”为总摄；又从“yathā kattari ca”中引出“kattari”一词，于词干词缀之规则中处处延续。

433. භූවාදිතො අ.

433. 从bhū等（词根）后，（加）a。

භූඉච්චෙවමාදිතො ධාතුගණතො පරො අපච්චයො හොති කත්තරි විහිතෙසු විභත්තිප්පච්චයෙසු පරෙසු. සබ්බධාතුකම්හියෙවායමිස්සතෙ.

从bhū等词根群之后，当于作者格中规定的语尾词缀在后时，有a词缀。此（规则）仅用于sabbadhātuka（语尾）。

‘‘අසංයොගන්තස්ස, වුද්ධී’’ති ච වත්තතෙ.

“非辅音簇结尾者，（发生）增长(vuddhi)”亦延续。

434. අඤ්ඤෙසු ච.

434. 于其他（情况）亦然。

කාරිතතො අඤ්ඤෙසු පච්චයෙසු අසංයොගන්තානං ධාතූනං වුද්ධි හොති. චග්ගහණෙන ණුප්පච්චයස්සාපි වුද්ධි හොති. එත්ථ ච ‘‘ඝටාදීනං වා’’ති ඉතො වාසද්දො අනුවත්තෙතබ්බො, සො ච වවත්ථිතවිභාසත්ථො. තෙන –

于使役词缀以外的其他词缀后，非辅音簇结尾的词根发生增长(vuddhi)。通过取“ca”，ṇu词缀亦发生增长。于此，从“ghaṭādīnaṃ vā”中，应延续vā词，而其义为限定选择。因此——

ඉවණ්ණුවණ්ණන්තානඤ්ච, ලහූපන්තාන ධාතුනං;

ඉවණ්ණුවණ්ණානමෙව, වුද්ධි හොති පරස්ස න.

于以i元音、u元音结尾，及以轻音为倒数第二音节之词根，仅i元音、u元音发生增长(vuddhi)，其他则不。

යුවණ්ණානම්පි [Pg.262] ය ණු ණා-නානිට්ඨාදීසු වුද්ධි න;

තුදාදිස්සාවිකරණෙ, න ඡෙත්වාදීසු වා සියා.

i元音、u元音于ya、ṇu、ṇā、nā、iṭṭha等（词缀）后亦不发生增长(vuddhi)；于tudādi（词根类）之词干词缀后不发生；于chetva等（词缀）后则有时不发生。

තස්සාප්‍යනියමප්පසඞ්ගෙ – ‘‘අයුවණ්ණානඤ්චායො වුද්ධී’’ති පරිභාසතො ඌකාරස්සොකාරො වුද්ධි.

当其亦有不确定之虞时——依据“a、i、u元音之增长（分别为）ā、e、o”之定义，ū元音之增长为o元音。

විපරිණාමෙන ‘‘ධාතූන’’න්ති වත්තතෙ.

通过转格，“dhātūnaṃ”（词根，属格复数）一词延续。

435. ඔ අව සරෙ.

435. o（元音）于元音后，（变为）ava。

ඔකාරස්ස ධාත්වන්තස්ස සරෙ පරෙ අවාදෙසො හොති. ‘‘සරලොපො මාදෙස’’ඉච්චාදිනා සරලොපාදිම්හි කතෙ ‘‘නයෙ පරං යුත්තෙ’’ති පරනයනං කාතබ්බං.

词根结尾之o元音，于元音后，发生ava替换。当依“Saralopo mādesa”等（规则）作元音省略等（操作）后，应依“naye paraṃ yutte”之（规则）作后结合。

සො පුරිසො සාධු භවති, සා කඤ්ඤා සාධු භවති, තං චිත්තං සාධු භවති.

那男子是善的，那女子是善的，那心是善的。

එත්ථ හි –

于此，诚然——

කත්තුනොභිහිතත්තාව, ආඛ්‍යාතෙන න කත්තරි;

තතියා පඨමා හොති, ලිඞ්ගත්ථං පනපෙක්ඛිය.

因作者已由动词表达，故不于作者格（用）第三格；（而用）第一格，然需考虑词干义。

සතිපි ක්‍රියායෙකත්තෙ කත්තූනං බහුත්තා ‘‘බහුම්හි වත්තබ්බෙ බහුවචන’’න්ති වත්තමානපරස්සපදපඨමපුරිසබහුවචනං අන්ති, පුරෙ විය අප්පච්චයවුද්ධිඅවාදෙසා, සරලොපාදි. තෙ පුරිසා භවන්ති, අප්පයුජ්ජමානෙපි භවති, භවන්ති.

即使行为是单数，因作者为多数，故依“于应言说多者时，用多数”之规则，（得）现在时为他语态第三人称多数anti。如前，有a词缀、增长(vuddhi)、ava替换、元音省略等。Te purisā bhavanti（彼等男子存在）。即使（主语）不被使用，（亦可说）bhavati、bhavanti。

‘‘පයුජ්ජමානෙපි, තුල්‍යාධිකරණෙ’’ති ච වත්තතෙ.

“即使被使用时，于同格中”亦延续。

436. තුම්හෙ මජ්ඣිමො.

436. Tumhe为第二人称。

තුල්‍යාධිකරණභූතෙ තුම්හසද්දෙ පයුජ්ජමානෙපි අප්පයුජ්ජමානෙපි ධාතූහි මජ්ඣිමපුරිසො හොතීති වත්තමානපරස්සපදමජ්ඣිමපුරිසෙකවචනංසි, සෙසං පුරිමසමං. ත්වං භවසි, තුම්හෙ භවථ, අප්පයුජ්ජමානෙපි භවසි, භවථ.

当与动词同格(tulyādhikaraṇa)的tumha词被使用或不被使用时，动词为第二人称(majjhimapurisa)。因此，（取）现在时为他语(parassapada)第二人称单数词尾si，其余与之前相同。你存在(Tvaṃ bhavasi)，你们存在(tumhe bhavatha)；即使不使用（主语），（也是）bhavasi（你存在），bhavatha（你们存在）。

තුල්‍යාධිකරණෙති [Pg.263] කිමත්ථං? තයා පච්චතෙ ඔදනො.

“同格(tulyādhikaraṇa)”是何义？饭被你所煮(Tayā paccate odano)。

තස්මිංයෙවාධිකාරෙ –

就在此同一统辖(adhikāra)中——

437. අම්හෙ උත්තමො.

437. Amhe为第一人称。

තුල්‍යාධිකරණභූතෙ අම්හසද්දෙ පයුජ්ජමානෙපි අප්පයුජ්ජමානෙපි ධාතූහි උත්තමපුරිසො හොතීති වත්තමානපරස්සපදඋත්තමපුරිසෙකවචනං මි, අප්පච්චයවුද්ධිඅවාදෙසා.

当与动词同格(tulyādhikaraṇa)的amha词被使用或不被使用时，动词为第一人称(uttamapurisa)。因此，（取）现在时为他语(parassapada)第一人称单数词尾mi，（并有）a词缀、增长(vuddhi)、ava替换。

438. අකාරො දීඝං හිමිමෙසු.

438. 在hi和mi词尾前，a音变为长音(dīgha)。

අකාරො දීඝමාපජ්ජතෙ හිමිමඉච්චෙතාසු විභත්තීසු. අහං භවාමි, මයං භවාම. භවාමි, භවාම.

在hi、mi、ma等词尾(vibhatti)前，a音变为长音。我存在(Ahaṃ bhavāmi)，我们存在(mayaṃ bhavāma)。Bhavāmi（我存在），bhavāma（我们存在）。

‘‘විභත්තීනං, ඡා’’ති ච වත්තතෙ.

（“词尾(vibhatti)有六种”）一说亦适用。

439. පරාණ්‍යත්තනොපදානි.

439. 其后为为己语(attanopada)。

සබ්බාසං වත්තමානානං අට්ඨවිධානං විභත්තීනං යානි යානි පරානි ඡ පදානි, තානි තානි අත්තනොපදසඤ්ඤානි හොන්තීති තෙආදීනං අත්තනොපදසඤ්ඤා.

在所有八种现在时词尾(vibhatti)中，凡是其后的六个词形，皆有为己语(attanopada)之称。因此，te等词尾有为己语之称。

‘‘ධාතූහි, අත්තනොපදානී’’ති ච වත්තතෙ.

（“于语基(dhātu)后，（加）为己语(attanopada)”）一说亦适用。

440. කත්තරි ච.

440. 亦于作者(kattari)。

කත්තරි ච කාරකෙ අභිධෙය්‍යෙ ධාතූහි අත්තනොපදානි හොන්ති. චග්ගහණං කත්ථචි නිවත්තනත්ථං, සෙසං පරස්සපදෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං. භවතෙ, භවන්තෙ, භවසෙ, භවව්හෙ, භවෙ, භවාම්හෙ.

当表作者格(kattari kārake)义时，于语基(dhātu)后加为己语(attanopada)词尾。ca的引入是为了在某些情况下起排除作用，其余应按为他语(parassapada)中所说之法了知。他存在(bhavate)，他们存在(bhavante)；你存在(bhavase)，你们存在(bhavavhe)；我存在(bhave)，我们存在(bhavāmhe)。

පච පාකෙ, ධාතුසඤ්ඤායං ධාත්වන්තලොපො, වුත්තනයෙනෙව ත්‍යාද්‍යුප්පත්ති, ඉවණ්ණුවණ්ණානමභාවා වුද්ධිඅභාවොවෙත්ථ විසෙසො. සො දෙවදත්තො ඔදනං පචති, පචන්ති, පචසි[Pg.264], පචථ, පචාමි, පචාම, සො ඔදනං පචතෙ, තෙ පචන්තෙ, ත්වං පචසෙ, තුම්හෙ පචව්හෙ, අහං පචෙ, මයං පචාම්හෙ.

paca，意为烹煮(pāke)。得语基之称时，语基末音脱落(dhātvantalopa)。如前述之法，生起ti等词尾。此处之差别在于，因无i音、u音，故无增长(vuddhi)。那位提婆达多(Devadatta)煮饭(pacati)，（他们）煮饭(pacanti)，你煮饭(pacasi)，你们煮饭(pacatha)，我煮饭(pacāmi)，我们煮饭(pacāma)。他煮饭(pacate)，他们煮饭(pacante)，你煮饭(pacase)，你们煮饭(pacavhe)，我煮饭(pace)，我们煮饭(pacāmhe)。

පඨමපුරිසාදීනමෙකජ්ඣප්පවත්තිප්පසඞ්ගෙ පරිභාසමාහ –

当第三人称(paṭhamapurisa)等有同时并用之虞时，说此解释规则(paribhāsa)——

441. සබ්බෙසමෙකාභිධානෙ පරො පුරිසො.

441. 当总括表达所有（人称）时，取后者之人称(purisa)。

සබ්බෙසං පඨමමජ්ඣිමානං, පඨමුත්තමානං, මජ්ඣිමුත්තමානං තිණ්ණං වා පුරිසානං එකතොභිධානෙ කාතබ්බෙ පරො පුරිසො යොජෙතබ්බො. එකකාලානමෙවාභිධානෙ චායං. සො ච පචති, ත්වඤ්ච පචසීති පරියායප්පසඞ්ගෙ තුම්හෙ පචථාති භවති. එවං සො ච පචති, අහඤ්ච පචාමීති මයං පචාම, තථා ත්වඤ්ච පචසි, අහඤ්ච පචාමි, මයං පචාම, සො ච පචති, ත්වඤ්ච පචසි, අහඤ්ච පචාමි, මයං පචාම. එවං සබ්බත්ථ යොජෙතබ්බං.

当需要总括表达第三人称(paṭhamapurisa)与第二人称(majjhimapurisa)、第三人称与第一人称(uttamapurisa)、第二人称与第一人称，或三者时，应使用后者之人称(purisa)。此规则仅适用于同一时间的表达。如“他煮(so pacati)，且你煮(tvañca pacasi)”，（合说则）成“你们煮(tumhe pacatha)”。同样，“他煮，且我煮”则成“我们煮(mayaṃ pacāma)”；“你煮，且我煮”则成“我们煮”；“他煮，你煮，且我煮”亦成“我们煮”。于一切情形皆应如是应用。

එකාභිධානෙති කිමත්ථං? ‘‘සො ච පචති, ත්වඤ්ච පචිස්සසි, අහං පචිං’’ එත්ථ භින්නකාලත්තා ‘‘මයං පචිම්හා’’ති න භවති.

“总括表达”是何义？于“他煮(so ca pacati)，你将煮(tvañca pacissasi)，我已煮(ahaṃ paciṃ)”句中，因时态不同，故不成“我们已煮(mayaṃ pacimhā)”。

ගමු සප්ප ගතිම්හි, පුරෙ විය ධාතුසඤ්ඤායං ධාත්වන්තලොපො.

Gamu，意为行进(gati)，如蛇(sappa)之行。如前，得语基之称时，语基末音脱落。

කත්තරි ත්‍යාද්‍යුප්පත්ති.

于作者义，生起ti等（词尾）。

442. ගමිස්සන්තො ච්ඡො වා සබ්බාසු.

442. Gamu之末音，于所有（词尾）前，或作cch。

ගමුඉච්චෙතස්ස ධාතුස්සන්තො මකාරො ච්ඡො හොති වා සබ්බාසු විභත්තීසු, සබ්බග්ගහණෙන මානන්ත ය කාරිතප්පච්චයෙසු ච. වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො. තෙනායං –

此语基Gamu之末音m，于所有词尾(vibhatti)前，或作cch。所谓“所有”，亦包括于māna、anta、ya及使役词缀(kāritappaccaya)前。此处的vā字，表有定选择(vavatthitavibhāsa)义。因此——

විධිං නිච්චඤ්ච වාසද්දො, මාන’න්තෙසු තු කත්තරි;

දීපෙතානිච්චමඤ්ඤත්ථ, පරොක්ඛායමසන්තකං.

vā字于作者义的māna、anta（词缀）前，表规定(vidhi)与必然(nicca)；于他处，表非必然(anicca)；于过去完成时(parokkhā)，则无此（选项）。

අප්පච්චයපරනයනානි[Pg.265], සො පුරිසො ගාමං ගච්ඡති, තෙ ගච්ඡන්ති, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ගරුපුබ්බරස්සතො පරස්ස පඨමපුරිසබහුවචනස්ස රෙ වා හොති, ගච්ඡරෙ. ත්වං ගච්ඡසි, තුම්හෙ ගච්ඡථ. අහං ගච්ඡාමි, මයං ගච්ඡාම.

（以下是）a词缀的例子。那人去村庄(so puriso gāmaṃ gacchati)，他们去(te gacchanti)。依“kvaci dhātū”等规则，重音节后的短元音之后，第三人称复数（词尾）或作re，如gacchare。你去(tvaṃ gacchasi)，你们去(tumhe gacchatha)。我去(ahaṃ gacchāmi)，我们去(mayaṃ gacchāma)。

ච්ඡාදෙසාභාවෙ ‘‘ලොපඤ්චෙත්තමකාරො’’ති අප්පච්චයස්ස එකාරො. ගමෙති, ගමෙන්ති, සරලොපො. ගමෙසි, ගමෙථ. ගමෙමි, ගමෙම.

在无cch替换时，依“lopañcettamakāro”规则，a词缀变为e。他去(gameti)，他们去(gamenti)；（此处有）元音脱落(saralopo)。你去(gamesi)，你们去(gametha)。我去(gamemi)，我们去(gamema)。

අත්තනොපදෙපි සො ගාමං ගච්ඡතෙ, ගච්ඡන්තෙ, ගච්ඡරෙ. ගච්ඡසෙ, ගච්ඡව්හෙ. ගච්ඡෙ, ගච්ඡාම්හෙ.

于为己语(attanopada)中亦然：他去村庄(so gāmaṃ gacchate)，他们去(gacchante)，亦可作gacchare。你去(gacchase)，你们去(gacchavhe)。我去(gacche)，我们去(gacchāmhe)。

‘‘කුතො නු ත්වං ආගච්ඡසි, රාජගහතො ආගච්ඡාමී’’තිආදීසු පන පච්චුප්පන්නසමීපෙ වත්තමානවචනං.

于“你从何处来(Kuto nu tvaṃ āgacchasi)？”“我从王舍城(Rājagahato)来(āgacchāmi)”等句中，现在时则表邻近现在时。

‘‘වා’’ති වත්තතෙ.

vā字亦适用。

443. ගමිස්ස ඝම්මං.

443. Gamu作ghamma。

ගමුඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස සබ්බස්ස ඝම්මාදෙසො හොති වා. ඝම්මති, ඝම්මන්ති ඉච්චාදි.

语根`gam`整体可选择性地替换为`ghamma`。例如：`ghammati`、`ghammanti`等。

භාවකම්මෙසු පන –

然而，在状态句与作业句中——

444. අත්තනොපදානි භාවෙ ච කම්මනි.

444. 自为语用于状态句与作业句。

භාවෙ ච කම්මනි ච කාරකෙ අභිධෙය්‍යෙ අත්තනොපදානි හොන්ති, චසද්දෙන කම්මකත්තරිපි. භවනං භාවො, සො ච කාරකන්තරෙන අසංසට්ඨො කෙවලො භවනලවනාදිකො ධාත්වත්ථො. කරීයතීති කම්මං. අකම්මකාපි ධාතවො සොපසග්ගා සකම්මකාපි භවන්ති, තස්මා කම්මනි අනුපුබ්බා භූධාතුතො වත්තමානත්තනොපදපඨමපුරිසෙකවචනං තෙ.

当所指为状态句与作业句之格时，用自为语，且因`ca`字亦用于半被动句。“存在”即是状态，其为不与其它格混合的纯粹语根义，如存在、切割等。“被作者”为作业。无作业语根与前缀结合亦可成为有作业语根。因此，在作业句中，语根`bhū`依次接现在时、自为语、第三人称、单数而为`te`。

‘‘ධාතූහි [Pg.266] ණෙ ණය’’ඉච්චාදිතො ‘‘ධාතූහී’’ති වත්තමානෙ –

于“Dhātūhi ṇe ṇaya”等规则中，当“dhātūhī”适用时——

445. භාවකම්මෙසු යො.

445. 于状态句与作业句中，加`ya`。

සබ්බධාතූහි පරො භාවකම්මෙසු යප්පච්චයො හොති. අත්තනොපදවිසයෙවායමිස්සතෙ, ‘‘අඤ්ඤෙසු චා’’ති සුත්තෙ අනුවත්තිතවාග්ගහණෙන යප්පච්චයෙ වුද්ධි න භවති, අනුභූයතෙ සුඛං දෙවදත්තෙන.

于所有语根之后，在状态句与作业句中，加`ya`后缀。此仅限于自为语范围。依“aññesu cā”经中沿用`vā`字，`ya`后缀不发生增音（vuddhi）。例如：乐为提婆达多(Devadatta)所感受（anubhūyate sukhaṃ devadattena）。

ආඛ්‍යාතෙන අවුත්තත්තා, තතියා හොති කත්තරි;

කම්මස්සාභිහිතත්තා න, දුතියා පඨමාවිධ.

因未被动词表述，作者用第三格；因作业已被表述，不用第二格而用第一格。

අනුභූයන්තෙ සම්පත්තියො තයා. අනුභූයසෙ ත්වං දෙවදත්තෙන, අනුභූයව්හෙ තුම්හෙ. අහං අනුභූයෙ තයා, මයං අනුභූයාම්හෙ.

诸成就由你所感受。你为提婆达多所感受，你们被感受。我为你所感受，我们被感受。

‘‘ක්වචි ධාතු’’ඉච්චාදිතො ‘‘ක්වචී’’ති වත්තමානෙ –

于“Kvaci dhātu”等规则中，当“kvaci”适用时——

446. අත්තනොපදානි පරස්සපදත්තං.

446. 自为语转为他为语。

අත්තනොපදානි ක්වචි පරස්සපදත්තමාපජ්ජන්තෙ, අකත්තරියෙවෙතං. යකාරස්ස ද්විත්තං, අනුභූය්‍යති මයා සුඛං, අනුභූය්‍යතෙ වා, අනුභූය්‍යන්ති. අනුභූය්‍යසි, අනුභූය්‍යථ. අනුභූය්‍යාමි, අනුභූය්‍යාම. ද්විත්තාභාවෙ – අනුභූයති, අනුභූයන්ති.

自为语有时转为他为语，此仅限于非作者句。字母`y`重叠，如`anubhūyyati mayā sukhaṃ`（乐为我所感受），或`anubhūyyate`、`anubhūyyanti`。`anubhūyyasi`、`anubhūyyatha`。`anubhūyyāmi`、`anubhūyyāma`。不重叠时，则为`anubhūyati`、`anubhūyanti`。

ක්වචීති කිං? අනුභූයතෙ.

规则中说`kvaci`（有时）是为何？是为了允许`anubhūyate`的形式。

භාවෙ අදබ්බවුත්තිනො භාවස්සෙකත්තා එකවචනමෙව, තඤ්ච පඨමපුරිසස්සෙව, භූයතෙ දෙවදත්තෙන, දෙවදත්තෙන සම්පති භවනන්ති අත්ථො.

在状态句中，因其表述非实体，且状态是单一的，故只用单数，且仅用第三人称。例如：`bhūyate devadattena`，意为“提婆达多现在存在”。

පචධාතුතො [Pg.267] කම්මනි අත්තනොපදෙ යප්පච්චයෙ ච කතෙ –

语根`pac`用于作业句，加自为语词尾与`ya`后缀时——

විපරිණාමෙන ‘‘යස්සා’’ති වත්තමානෙ –

经由转变，当`yassa`适用时——

447. තස්ස චවග්ගයකාරවකාරත්තං සධාත්වන්තස්ස.

447. 其（`ya`后缀）与语根结尾合为`ca`组字母、`y`或`v`。

තස්ස භාවකම්මවිසයස්ස යප්පච්චයස්ස චවග්ගයකාරවකාරත්තං හොති ධාත්වන්තෙන සහ යථාසම්භවං. එත්ථ ච ‘‘ඉවණ්ණාගමො වා’’ති ඉතො සීහගතියා වාසද්දො අනුවත්තෙතබ්බො, සො ච වවත්ථිතවිභාසත්ථො. තෙන –

该用于状态句与作业句的`ya`后缀，视情况与语根结尾合为`ca`组字母、`y`或`v`。于此，应从“ivaṇṇāgamo vā”句中以狮子返顾式沿用`vā`字，此`vā`字表特定选择义。因此——

චවග්ගො ච ත වග්ගානං, ධාත්වන්තානං යවත්තනං;

රවානඤ්ච සයප්පච්ච-යානං හොති යථාක්කමන්ති.

语根结尾的`ca`组与`ta`组，`y`与`v`，以及`r`与`s`，与`ya`后缀结合时，依次发生音变。

ධාත්වන්තස්ස චවග්ගාදිත්තා චකාරෙ කතෙ ‘‘පරද්වෙභාවො ඨානෙ’’ති චකාරස්ස ද්විත්තං. පච්චතෙ ඔදනො දෙවදත්තෙන, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ගරුපුබ්බරස්සතො පරස්ස පඨමපුරිසබහුවචනස්ස ක්වචි රෙ හොති. පච්චරෙ, පච්චන්තෙ. පච්චසෙ, පච්චව්හෙ. පච්චෙ, පච්චාම්හෙ.

因语根结尾属于`ca`组，作`ca`音后，依“paradvebhāvo ṭhāne”规则，`ca`字母重叠。例如：`paccate odano devadattena`（饭为提婆达多所煮）。依“kvaci dhātū”等规则，重音节前短元音后的第三人称复数词尾有时变为`re`。变化为`paccare`、`paccante`。`paccase`、`paccavhe`。`pacce`、`paccāmhe`。

පරස්සපදාදෙසෙ පච්චති, පච්චන්ති. පච්චසි, පච්චථ. පච්චාමි, පච්චාම. තථා කම්මකත්තරි පච්චතෙ ඔදනො සයමෙව, පච්චන්තෙ. පච්චති, පච්චන්ති වා ඉච්චාදි.

替换为他为语时：`paccati`、`paccanti`。`paccasi`、`paccatha`。`paccāmi`、`paccāma`。同样，在半被动句中：`paccate odano sayameva`（饭自己煮熟），复数是`paccante`。或`paccati`、`paccanti`等。

ගමිතො කම්මනි අත්තනොපදෙ, යප්පච්චයෙ ච කතෙ –

由语根`gam`，用于作业句，加自为语词尾与`ya`后缀时——

‘‘ධාතූහි, තස්මිං, යෙ’’ති ච වත්තතෙ.

“Dhātūhi”、“tasmiṃ”、“ye”等词亦适用。

448. ඉවණ්ණාගමො වා.

448. 或有`i`音增益。

සබ්බෙහි ධාතූහි තස්මිං භාවකම්මවිසයෙ යප්පච්චයෙ පරෙ ඉවණ්ණාගමො හොති වාති ඊකාරාගමො. වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො. ච්ඡාදෙසො, ගච්ඡීයතෙ ගාමො දෙවදත්තෙන[Pg.268], ගච්ඡීයන්තෙ. ගච්ඡීයසෙ, ගච්ඡීයව්හෙ. ගච්ඡීයෙ, ගච්ඡීයාම්හෙ.

于所有语根之后，当`ya`后缀于状态句与作业句范围中紧随时，可选择性地增益`i`音，即增益`ī`音。此`vā`字表特定选择义。`gam`替换为`cch`，如`gacchīyate gāmo devadattena`（村庄为提婆达多所去），`gacchīyante`。`gacchīyase`、`gacchīyavhe`。`gacchīye`、`gacchīyāmhe`。

ච්ඡාදෙසාභාවෙ –

不替换为`cch`时——

‘‘ධාතූහි, යො, වා’’ති ච වත්තතෙ.

“Dhātūhi”、“yo”、“vā”等词亦适用。

449. පුබ්බරූපඤ්ච.

449. 以及变为前形。

හෙට්ඨානුත්තෙහි පරස්සෙවෙදං, තෙන කටපවග්ගයකාරලසන්තෙහෙව ධාතූහි පරො යප්පච්චයො පුබ්බරූපමාපජ්ජතෙ වාති මකාරා පරස්ස යකාරස්ස මකාරො. ගම්මතෙ, ගමීයතෙ, ගම්මන්තෙ, ගමීයන්තෙ. ගම්මසෙ, ගමීයසෙ, ගම්මව්හෙ, ගමීයව්හෙ. ගම්මෙ, ගමීයෙ, ගම්මාම්හෙ, ගමීයාම්හෙ.

此规则适用于以下未述者。因此，于以`ka`、`ṭa`、`pa`组字母及`y`、`r`、`l`、`s`结尾的语根之后，`ya`后缀可选择性地变为前形，即`m`后的`y`变为`m`。例如：`gammate`、`gamīyate`，`gammante`、`gamīyante`。`gammase`、`gamīyase`，`gammavhe`、`gamīyavhe`。`gamme`、`gamīye`，`gammāmhe`、`gamīyāmhe`。

පරස්සපදත්තෙ – ගච්ඡීය්‍යති, ගච්ඡීය්‍යන්ති. ගච්ඡීයති, ගච්ඡීයන්ති වා. ගම්මති, ගම්මන්ති. ගමීයති, ගමීයන්ති. ඉකාරාගමෙ ගමිය්‍යති, ගමිය්‍යන්ති. තථා ඝම්මීයති, ඝම්මීයන්ති ඉච්චාදි.

转为他为语时：`gacchīyyati`、`gacchīyyanti`。或`gacchīyati`、`gacchīyanti`。`gammati`、`gammanti`。`gamīyati`、`gamīyanti`。增益`i`音时，作`gamiyyati`、`gamiyyanti`。同样，`ghammīyati`、`ghammīyanti`等。

වත්තමානාවිභත්ති.

现在时。

450. පඤ්චමී තු අන්තු, හි ථ, මි ම, තං අන්තං, ස්සුව්හො, එ ආමසෙ.

450. 第五式（祈使式）的词尾是 tu, antu, hi, tha, mi, ma, taṃ, antaṃ, ssu, vho, e, āmase。

ත්වාදයො ද්වාදස පඤ්චමීසඤ්ඤා හොන්ති.

以tu等开头的十二个词尾，名为第五式（祈使式）。

451. ආණත්‍යාසිට්ඨෙනුත්තකාලෙ පඤ්චමී.

451. 在命令和祝愿的非未来时中，使用第五式（祈使式）。

ආණත්‍යත්ථෙ ච ආසීසත්ථෙ අනුත්තකාලෙ පඤ්චමීවිභත්ති හොති.

在命令意义和祝愿意义中，于非未来时使用第五式（祈使式）动词变化。

සතිපි කාලාධිකාරෙ පුන කාලග්ගහණෙන විධිනිමන්තනාජ්ඣෙසනානුමතිපත්ථනාපත්තකාලාදීසු ච පඤ්චමී. ආණාපනමාණත්ති, ආසීසනමාසිට්ඨො, සො ච ඉට්ඨස්ස අසම්පත්තස්ස [Pg.269] අත්ථස්ස පත්ථනං, තස්මිං ආණත්‍යාසිට්ඨෙ. අනු සමීපෙ උත්තකාලො අනුත්තකාලො, පච්චුප්පන්නකාලොති අත්ථො, න උත්තකාලොති වා අනුත්තකාලො, තස්මිං අනුත්තකාලෙ, කාලමනාමසිත්වා හොතීති අත්ථො.

尽管有时间上的限定，但由于再次提及时间，第五式（祈使式）也用于教诫、邀请、请求、允许、祈愿、适当时机等情况。命令就是教令(āṇatti)，祝福就是祝愿(āsiṭṭha)，那是对尚未实现的愿望的祈求，在此命令与祝福中。“非未来时”(anuttakālo)的意思是现在时，或者说，不是未来时就是非未来时，在此非未来时中，其意义是不限定于时间而发生。

තත්ථ ආසීසනත්ථෙ භූධාතුතො පඤ්චමීපරස්සපදපඨමපුරිසෙකවචනං තු, අප්පච්චයවුද්ධිඅවාදෙසා. සො සුඛී භවතු, තෙ සුඛිතා භවන්තු.

在此祝愿意义中，从词根bhū衍生出第五式（祈使式）主动语态第三人称单数形式的tu，没有词缀、元音增长和av替换。例如：“愿他快乐”(So sukhī bhavatu)， “愿他们快乐”(te sukhitā bhavantu)。

විපරිණාමෙන ‘‘අකාරතො’’ති වත්තතෙ.

通过变通，“从a之后”(akārato)的规则得以沿用。

452. හිලොපං වා.

452. 或者hi的省略。

අකාරතො පරො හිවිභත්ති ලොපමාපජ්ජතෙ වා. ත්වං සුඛී භව, භවාහි වා, හිම්හි දීඝො. තුම්හෙ සුඛිතා භවථ. අහං සුඛී භවාමි, මයං සුඛිනො භවාම.

在a之后，hi动词变化词尾有时被省略。例如：“你快乐吧”(Tvaṃ sukhī bhava)，或者“你快乐吧”(bhavāhi)；在hi中，元音可变长。“你们快乐吧”(Tumhe sukhitā bhavatha)。“我快乐吧”(Ahaṃ sukhī bhavāmi)， “我们快乐吧”(mayaṃ sukhino bhavāma)。

අත්තනොපදෙ සො සුඛී භවතං, තෙ සුඛිතා භවන්තං. ත්වං සුඛී භවස්සු, තුම්හෙ සුඛිතා භවව්හො. අහං සුඛී භවෙ, මයං සුඛිතා භවාමසෙ.

在为己态中：“愿他快乐”(So sukhī bhavataṃ)， “愿他们快乐”(te sukhitā bhavantaṃ)。“愿你快乐”(Tvaṃ sukhī bhavassu)， “愿你们快乐”(tumhe sukhitā bhavavho)。“愿我快乐”(Ahaṃ sukhī bhave)， “愿我们快乐”(mayaṃ sukhitā bhavāmase)。

කම්මනි අනුභූයතං තයා, අනුභූයන්තං. අනුභූයස්සු, අනුභූයව්හො. අනුභූයෙ, අනුභූයාමසෙ. පරස්සපදත්තෙ අනුභූය්‍යතු, අනුභූය්‍යන්තු. අනුභූයතු, අනුභූයන්තු වා, අනුභූය්‍යාහි ඉච්චාදි. භාවෙ භූයතං.

在被动态中：“愿它被你感受”(anubhūyataṃ tayā)， “愿它们被感受”(anubhūyantaṃ)。“愿你被感受”(Anubhūyassu)， “愿你们被感受”(anubhūyavho)。“愿我被感受”(Anubhūye)， “愿我们被感受”(anubhūyāmase)。在为他态中：“愿他感受”(anubhūyyatu)， “愿他们感受”(anubhūyyantu)。或者“愿他感受”(anubhūyatu)， “愿他们感受”(anubhūyantu)， “你应感受”(anubhūyyāhi)等等。在非人称态中：“愿被存在”(bhūyataṃ)。

ආණත්තියං කත්තරි දෙවදත්තො දානි ඔදනං පචතු, පචන්තු. පච, පචාහි, පචථ. පචාමි, පචාම. පචතං, පචන්තං. පචස්සු, පචව්හො. පචෙ, පචාමසෙ.

在命令的主动态中：“提婆达多现在应煮饭”(Devadatto dāni odanaṃ pacatu)， “他们应煮饭”(pacantu)。“你煮吧”(Paca)， “你煮吧”(pacāhi)， “你们煮吧”(pacatha)。“我应煮”(Pacāmi)， “我们应煮”(pacāma)。“他应煮”(Pacataṃ)， “他们应煮”(pacantaṃ)。“你应煮”(Pacassu)， “你们应煮”(pacavho)。“我应煮”(Pace)， “我们应煮”(pacāmase)。

කම්මනි යප්පච්චයචවග්ගාදි, පච්චතං ඔදනො දෙවදත්තෙන, පච්චන්තං. පච්චස්සු, පච්චව්හො. පච්චෙ, පච්චාමසෙ. පරස්සපදත්තෙ පච්චතු, පච්චන්තු. පච්ච, පච්චාහි, පච්චථ. පච්චාමි, පච්චාම.

在被动态中，有y后缀和c组音等：“愿饭食由提婆达多煮熟”(Paccataṃ odano devadattena)， “愿它们被煮熟”(paccantaṃ)。“愿你被煮熟”(Paccassu)， “愿你们被煮熟”(paccavho)。“愿我被煮熟”(Pacce)， “愿我们被煮熟”(paccāmase)。在为他态中：“他应煮”(Paccatu)， “他们应煮”(paccantu)。“你应煮”(Pacca)， “你应煮”(paccāhi)， “你们应煮”(paccatha)。“我应煮”(Paccāmi)， “我们应煮”(paccāma)。

තථා [Pg.270] සො ගාමං ගච්ඡතු, ගච්ඡන්තු. ගච්ඡ, ගච්ඡාහි, ගච්ඡථ. ගච්ඡාමි, ගච්ඡාම. ගමෙතු, ගමෙන්තු. ගම, ගමාහි, ගමෙථ. ගමෙමි, ගමෙම. ගච්ඡතං, ගච්ඡන්තං. ගච්ඡස්සු, ගච්ඡව්හො. ගච්ඡෙ, ගච්ඡාමසෙ. ඝම්මාදෙසෙ ඝම්මතු, ඝම්මන්තු ඉච්චාදි.

同样地：“他应去村庄”(So gāmaṃ gacchatu), “他们应去”(gacchantu)。“你去”(Gaccha), “你去”(gacchāhi), “你们去”(gacchatha)。“我去”(Gacchāmi), “我们去”(gacchāma)。“他应使去”(Gametu), “他们应使去”(gamentu)。“你使去”(Gama), “你使去”(gamāhi), “你们使去”(gametha)。“我使去”(Gamemi), “我们使去”(gamema)。“他应去”(Gacchataṃ), “他们应去”(gacchantaṃ)。“你去”(Gacchassu), “你们去”(gacchavho)。“我去”(Gacche), “我们去”(gacchāmase)。在ghamm-替换中：“他应去”(ghammatu), “他们应去”(ghammantu)等等。

කම්මනි ගච්ඡීයතං, ගච්ඡීයතු, ගමීයතං, ගමීයතු, ගම්මතං, ගම්මතු ඉච්චාදි.

在被动态中：gacchīyataṃ, gacchīyatu, gamīyataṃ, gamīyatu, gammataṃ, gammatu 等等。

විධිම්හි ඉධ පබ්බතො හොතු, අයං පාසාදො සුවණ්ණමයො හොතූතිආදි.

在教诫中：“愿此处成为山”(idha pabbato hotu), “愿此宫殿成为黄金所造”(ayaṃ pāsādo suvaṇṇamayo hotu)等等。

නිමන්තනෙ අධිවාසෙතු මෙ භන්තෙ භගවා භොජනං, ඉධ නිසීදතු භවං.

在邀请中：“世尊，请您接受我的供养”(adhivāsetu me bhante bhagavā bhojanaṃ)， “尊者，请在此就座”(idha nisīdatu bhavaṃ)。

අජ්ඣෙසනෙ දෙසෙතු භන්තෙ භගවා ධම්මං.

在请求中：“尊者，请世尊说法”(desetu bhante bhagavā dhammaṃ)。

අනුමතියං පුච්ඡතු භවං පඤ්හං, පවිසතු භවං, එත්ථ නිසීදතු.

在允许中：“尊者，请提问”(pucchatu bhavaṃ pañhaṃ), “尊者，请进来”(pavisatu bhavaṃ), “请在此坐下”(ettha nisīdatu)。

පත්ථනා යාචනා, දදාහි මෙ ගාමවරානි පඤ්ච, එකං මෙ නයනං දෙහි.

祈愿即是恳求：“请赐予我五个上等村庄”(dadāhi me gāmavarāni pañca), “请给我一只眼睛”(ekaṃ me nayanaṃ dehi)。

පත්තකාලෙ සම්පත්තො තෙ කාලො කටකරණෙ, කටං කරොතු භවං ඉච්චාදි.

在适当时机中：“你做席子的时机已到”(sampatto te kālo kaṭakaraṇe), “尊者请做席子吧”(kaṭaṃ karotu bhavaṃ)等等。

පඤ්චමීවිභත්ති.

第五式动词变化。

453. සත්තමී එය්‍ය එය්‍යුං, එය්‍යාසි එය්‍යාථ, එය්‍යාමිඑය්‍යාම, එථ එරං, එථො එය්‍යාව්හො, එය්‍යංඑය්‍යාම්හෙ.

453. 第七式（意愿式）的词尾是 eyya, eyyuṃ, eyyāsi, eyyātha, eyyāmi, eyyāma, etha, eraṃ, etho, eyyāvho, eyyaṃ, eyyāmhe。

එය්‍යාදයො ද්වාදස සත්තමීසඤ්ඤා හොන්ති.

以eyya等开头的十二个词尾，名为第七式（意愿式）。

‘‘අනුත්තකාලෙ’’ති වත්තතෙ.

“非未来时”(anuttakāle)一词承前适用。

454. අනුමතිපරිකප්පත්ථෙසු [Pg.271] සත්තමී.

454. 在允许和假设的意义上，使用第七式（意愿式）。

අනුමත්‍යත්ථෙ ච පරිකප්පත්ථෙ ච අනුත්තකාලෙ සත්තමීවිභත්ති හොති.

在允许和假设的意义上，于非未来时使用第七式（意愿式）。

අත්ථග්ගහණෙන විධිනිමන්තනාදීසු ච සත්තමී. කත්තුමිච්ඡතො පරස්ස අනුජානනං අනුමති, පරිකප්පනං පරිකප්පො, ‘‘යදි නාම භවෙය්‍යා’’ති සල්ලක්ඛණං නිරූපනං, හෙතුක්‍රියාය සම්භවෙ ඵලක්‍රියාය සම්භවපරිකප්පො ච.

通过掌握含义，第七式（意愿式）也用在教诫、邀请等情况中。允许，是指允许他人做其想做之事；假设，是指设想，如同“如果会发生”这样的审视与确定，以及当原因行为可能发生时，对结果行为可能发生的设想。

තත්ථ පරිකප්පෙ සත්තමීපරස්සපදපඨමපුරිසෙකවචනං එය්‍ය, අප්පච්චයවුද්ධාදි පුරිමසමං, ‘‘ක්වචි ධාතු විභත්තී’’තිආදිනා එය්‍ය එය්‍යාසි එය්‍යාමි එය්‍යංඉච්චෙතෙසං විකප්පෙන එකාරාදෙසො. සො දානි කිං නු ඛො භවෙ, යදි සො පඨමවයෙ පබ්බජෙය්‍ය, අරහා භවෙය්‍ය, සචෙ සඞ්ඛාරා නිච්චා භවෙය්‍යුං, න නිරුජ්ඣෙය්‍යුං. යදි ත්වං භවෙය්‍යාසි, තුම්හෙ භවෙය්‍යාථ. කථමහං දෙවො භවෙය්‍යාමි, කිං නු ඛො මයං භවෙය්‍යාම. තථා භවෙථ, භවෙරං. භවෙථො, භවෙය්‍යාව්හො.

在此假设中，第七式（意愿式）为他态第三人称单数形式是eyya，没有词缀、元音增长等情况与前相同，根据“有时词根与词尾”等规则，eyya、eyyāsi、eyyāmi、eyyaṃ等可选择性地替换为e音。例如：“那么他现在会怎样呢？”(So dāni kiṃ nu kho bhave), “如果他在年轻时出家，他将成为阿罗汉”(yadi so paṭhamavaye pabbajeyya, arahā bhaveyya), “如果诸行是常的，它们将不会灭尽”(sace saṅkhārā niccā bhaveyyuṃ, na nirujjheyyuṃ)。“如果你存在”(Yadi tvaṃ bhaveyyāsi), “你们将存在”(tumhe bhaveyyātha)。“我如何能成为天神？”(Kathamahaṃ devo bhaveyyāmi), “我们将成为什么？”(kiṃ nu kho mayaṃ bhaveyyāma)。同样地：“他应存在”(bhavetha), “他们应存在”(bhaveraṃ)。“你应存在”(Bhavetho), “你们应存在”(bhaveyyāvho)。

පත්ථනෙ තු අහං සුඛී භවෙ, බුද්ධො භවෙය්‍යං, භවෙය්‍යාම්හෙ.

于祈愿中：愿我快乐(ahaṃ sukhī bhave)，愿我成佛(buddho bhaveyyaṃ)，愿我们成佛(bhaveyyāmhe)。

කම්මනි සුඛං තයා අනුභූයෙථ, අනුභූයෙරං. අනුභූයෙථො, අනුභූයෙය්‍යාව්හො. අනුභූයෙ, අනුභූයෙය්‍යං, අනුභූයෙය්‍යාම්හෙ. පරස්සපදත්තෙ අනුභූයෙය්‍ය, අනුභූයෙය්‍යුං. අනුභූයෙය්‍යාසි ඉච්චාදි. භාවෙ භූයෙථ.

于被动语态中：快乐应被你所体验(sukhaṃ tayā anubhūyetha)，（它们）应被体验(anubhūyeraṃ)。你应被体验(Anubhūyetho)，你们应被体验(anubhūyeyyāvho)。我应被体验(Anubhūye)，我应被体验(anubhūyeyyaṃ)，我们应被体验(anubhūyeyyāmhe)。于主动语态中：他应体验(anubhūyeyya)，他们应体验(anubhūyeyyuṃ)。你应体验(Anubhūyeyyāsi)等。于无主语态中：应被存在(bhūyetha)。

විධිම්හි සො ඔදනං පචෙ, පචෙය්‍ය, පචෙය්‍යුං. ත්වං පචෙ, පචෙය්‍යාසි, තුම්හෙ පචෙය්‍යාථ. අහං පචෙ, පචෙය්‍යාමි, මයං පචෙය්‍යාම. පචෙථ, පචෙරං. පචෙථො, පචෙය්‍යාව්හො. පචෙ, පචෙය්‍යං, පචෙය්‍යාම්හෙ.

于教诫中：他应煮饭(so odanaṃ pace)，他应煮(paceyya)，他们应煮(paceyyuṃ)。你应煮(Tvaṃ pace)，你应煮(paceyyāsi)，你们应煮(tumhe paceyyātha)。我应煮(Ahaṃ pace)，我应煮(paceyyāmi)，我们应煮(mayaṃ paceyyāma)。他应煮(Pacetha)，他们应煮(paceraṃ)。你应煮(Pacetho)，你们应煮(paceyyāvho)。我应煮(Pace)，我应煮(paceyyaṃ)，我们应煮(paceyyāmhe)。

කම්මනි [Pg.272] පච්චෙථ, පච්චෙරං. පච්චෙථො, පච්චෙය්‍යාව්හො. පච්චෙ, පච්චෙය්‍යං, පච්චෙය්‍යාම්හෙ. පරස්සපදත්තෙ පච්චෙ, පච්චෙය්‍ය, පච්චෙය්‍යුං. පච්චෙය්‍යාසි ඉච්චාදි.

于被动语态中：它应被煮(paccetha)，它们应被煮(pacceraṃ)。你应被煮(Paccetho)，你们应被煮(pacceyyāvho)。我应被煮(Pacce)，我应被煮(pacceyyaṃ)，我们应被煮(pacceyyāmhe)。于主动语态中：他应煮(pacce)，他应煮(pacceyya)，他们应煮(pacceyyuṃ)。你应煮(Pacceyyāsi)等。

අනුමතියං සො ගාමං ගච්ඡෙ, ගච්ඡෙය්‍ය, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා එය්‍යුස්ස උං වා, ගච්ඡුං, ගච්ඡෙය්‍යුං. ත්වං ගච්ඡෙ, ගච්ඡෙය්‍යාසි, ගච්ඡෙය්‍යාථ. ගච්ඡෙ, ගච්ඡෙය්‍යාමි, ගච්ඡෙය්‍යාම. ගමෙ, ගමෙය්‍ය, ගමුං, ගමෙය්‍යුං. ගමෙ, ගමෙය්‍යාසි, ගමෙය්‍යාථ. ගමෙ, ගමෙය්‍යාමි, ගමෙය්‍යාම. ගච්ඡෙථ, ගච්ඡෙරං. ගච්ඡෙථො, ගච්ඡෙය්‍යාව්හො. ගච්ඡෙ, ගච්ඡෙය්‍යං, ගච්ඡෙය්‍යාම්හෙ. ගමෙථ, ගමෙරං ඉච්චාදි.

于允许中：他应去村庄(so gāmaṃ gacche)，他应去(gaccheyya)，依“kvaci dhātū”等规则，eyyu可变为uṃ，故(作)他们应去(gacchuṃ)，他们应去(gaccheyyuṃ)。你应去(Tvaṃ gacche)，你应去(gaccheyyāsi)，你们应去(gaccheyyātha)。我应去(Gacche)，我应去(gaccheyyāmi)，我们应去(gaccheyyāma)。他应去(Game)，他应去(gameyya)，他们应去(gamuṃ)，他们应去(gameyyuṃ)。你应去(Game)，你应去(gameyyāsi)，你们应去(gameyyātha)。我应去(Game)，我应去(gameyyāmi)，我们应去(gameyyāma)。他应去(Gacchetha)，他们应去(gaccheraṃ)。你应去(Gacchetho)，你们应去(gaccheyyāvho)。我应去(Gacche)，我应去(gaccheyyaṃ)，我们应去(gaccheyyāmhe)。他应去(Gametha)，他们应去(gameraṃ)等。

කම්මනි ගච්ඡීයෙථ, ගමීයෙථ, ගච්ඡීයෙරං, ගමීයෙරං ඉච්චාදි. පරස්සපදත්තෙ ගච්ඡීයෙය්‍ය, ගමීයෙය්‍ය, ගම්මෙය්‍ය, ගම්මෙය්‍යුං ඉච්චාදි. තථා ඝම්මෙ, ඝම්මෙය්‍ය, ඝම්මෙය්‍යුං ඉච්චාදි.

于被动语态中：它应被去(gacchīyetha)，它应被去(gamīyetha)，它们应被去(gacchīyeraṃ)，它们应被去(gamīyeraṃ)等。于主动语态中：他应去(gacchīyeyya)，他应去(gamīyeyya)，他应去(gammeyya)，他们应去(gammeyyuṃ)等。同样地：他应热(ghamme)，他应热(ghammeyya)，他们应热(ghammeyyuṃ)等。

සත්තමීවිභත්ති.

第七式（愿望式）。

පච්චුප්පන්නාණත්තිපරිකප්පකාලිකවිභත්තිනයො.

现在时、命令式、愿望式时态词尾之法。

455. හිය්‍යත්තනී ආඌ, ඔත්ථ, අංම්හා, ත්ථත්ථුං, සෙව්හං, ඉංම්හසෙ.

455. 不定过去时(Hiyyattanī)的词尾是：ā, ū, o, ttha, aṃ, mhā, ttha, tthuṃ, se, vhaṃ, iṃ, mhase。

ආආදයො ද්වාදස හිය්‍යත්තනීසඤ්ඤා හොන්ති.

以ā等开头的十二个词尾，被称为不定过去时。

‘‘අප්පච්චක්ඛෙ, අතීතෙ’’ති ච වත්තතෙ.

亦有“非现见，已过去”之说。

456. හිය්‍යොපභුති පච්චක්ඛෙ හිය්‍යත්තනී.

456. 从昨日起，于亲见之事，（使用）不定过去时。

හිය්‍යොපභුති අතීතෙ කාලෙ පච්චක්ඛෙ වා අප්පච්චක්ඛෙ වා හිය්‍යත්තනීවිභත්ති හොතීති හිය්‍යත්තනීපරස්සපදපඨමපුරිසෙකවචනං ආ.

从昨日起，于过去时中，或亲见或非亲见，皆用不定过去时(hiyattanī)词尾。因此，不定过去时、主动语态、第三人称、单数（词尾）为ā。

‘‘ක්වචි ධාතු’’ඉච්චාදිතො ‘‘ක්වචි, ධාතූන’’න්ති ච වත්තතෙ.

从“kvaci dhātu”等（规则），“kvaci, dhātūnaṃ”（的规则）亦沿用。

457. අකාරාගමො [Pg.273] හිය්‍යත්තනී අජ්ජතනීකාලාතිපත්තීසු.

457. 于不定过去时(hiyattanī)、近过去时(ajjatanī)与条件式(kālātipatti)中，有a音之增益。

ක්වචි ධාතූනමාදිම්හි අකාරාගමො හොති හිය්‍යත්තනීඅජ්ජතනීකාලාතිපත්තිඉච්චෙතාසු තීසු විභත්තීසු. කථමයමකාරාගමො ධාත්වාදිම්හීති චෙ?

于不定过去时、近过去时、条件式此三类词尾中，于某些语基之首，有a音之增益。若问：此a音增益为何在语基之首？

සතිස්සරෙපි ධාත්වන්තෙ, පුනකාරාගමස්සිධ;

නිරත්ථත්තා පයොගානු රොධා ධාත්වාදිතො අයං.

纵使语基末有元音，于此复增a音，因其无义，且为用法所碍，故此（增益）于语基之首。

අප්පච්චයවුද්ධිඅවාදෙසසරලොපාදි වුත්තනයමෙව.

a后缀、增长、ava替换、元音省略等，其法如前所说。

අභවා, අභවූ. අභවො, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ඔකාරස්ස අආදෙසො වා, අභව, අභවත්ථ. අභවං, අභවම්හා. අභවත්ථ, අභවත්ථුං. අභවසෙ, අභවව්හං. අභවිං, අභවම්හසෙ.

他曾是(Abhavā)，他们曾是(abhavū)。你曾是(Abhavo)，依“kvaci dhātū”等规则，o音或替换为a，故亦作：你曾是(abhava)，你们曾是(abhavattha)。我曾是(Abhavaṃ)，我们曾是(abhavamhā)。〔为己语：〕他曾是(Abhavattha)，他们曾是(abhavatthuṃ)。你曾是(Abhavase)，你们曾是(abhavavhaṃ)。我曾是(Abhaviṃ)，我们曾是(abhavamhase)。

කම්මනි යප්පච්චයො, තයා සුඛමන්වභූයත්ථ, අකාරාගමාභාවෙ අනුභූයත්ථ, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ත්ථස්ස ථාදෙසො, අන්වභූයථ, අනුභූයථ, අන්වභූයත්ථුං, අනුභූයත්ථුං. අන්වභූයසෙ, අනුභූයසෙ, අන්වභූයව්හං, අනුභූයව්හං. අන්වභූයිං, අනුභූයිං, අන්වභූයම්හසෙ, අනුභූයම්හසෙ. පරස්සපදත්තෙ අන්වභූයා, අනුභූයා ඉච්චාදි. භාවෙ අන්වභූයත්ථ.

于被动语态中，（加）ya后缀，如：快乐曾被你所体验(tayā sukhamanvabhūyattha)；于无a音增益时，作anubhūyattha。依“kvaci dhātū”等规则，ttha替换为tha，（故有）anvabhūyatha, anubhūyatha；anvabhūyatthuṃ, anubhūyatthuṃ。Anvabhūyase, anubhūyase；anvabhūyavhaṃ, anubhūyavhaṃ。Anvabhūyiṃ, anubhūyiṃ；anvabhūyamhase, anubhūyamhase。于主动语态中，（作）anvabhūyā, anubhūyā等。于无主语态中，（作）anvabhūyattha。

තථා සො ඔදනං අපචා, පචා, අපචූ, පචූ. අපචො, පචො, අපචත්ථ, පචත්ථ. අපචං, පචං, අපචම්හා, පචම්හා. අපචත්ථ, පචත්ථ, අපචත්ථු, පචත්ථුං. අපචසෙ, පචසෙ, අපචව්හං, පචව්හං. අපචිං, පචිං, අපචම්හසෙ, පචම්හසෙ.

同样地，他煮饭(so odanaṃ apacā)，（或作）pacā；他们煮(apacū)，（或作）pacū。你煮(Apaco)，（或作）paco；你们煮(apacattha)，（或作）pacattha。我煮(Apacaṃ)，（或作）pacaṃ；我们煮(apacamhā)，（或作）pacamhā。〔为己语：〕他煮(Apacattha)，（或作）pacattha；他们煮(apacatthuṃ)，（或作）pacatthu。你煮(Apacase)，（或作）pacase；你们煮(apacavhaṃ)，（或作）pacavhaṃ。我煮(Apaciṃ)，（或作）paciṃ；我们煮(apacamhase)，（或作）pacamhase。

කම්මනි [Pg.274] අපච්චථ, අපච්චත්ථ, අපච්චත්ථුං. අපච්චසෙ, අපච්චව්හං. අපච්චිං, අපච්චම්හසෙ. අපච්චා, අපච්චූ ඉච්චාදි.

于被动语态中：它被煮(apaccatha)，它被煮(apaccattha)，它们被煮(apaccatthuṃ)。你被煮(Apaccase)，你们被煮(apaccavhaṃ)。我被煮(Apacciṃ)，我们被煮(apaccamhase)。〔被动语态、为他语：〕它被煮(Apaccā)，它们被煮(apaccū)等。

තථා අගච්ඡා, අගච්ඡූ. අගච්ඡො, අගච්ඡ, අගච්ඡත්ථ. අගච්ඡං, අගච්ඡම්හා. අගච්ඡත්ථ, අගච්ඡත්ථුං. අගච්ඡසෙ, අගච්ඡව්හං. අගච්ඡිං, අගච්ඡම්හසෙ. අගමා, අගමූ. අගමො, අගම, අගමත්ථ. අගමං, අගමම්හා. අගමත්ථ, අගමත්ථුං. අගමසෙ, අගමව්හං. අගමිං, අගමම්හසෙ.

同样地，他去了(agacchā)，他们去了(agacchū)。你去了(Agaccho)，你去了(agaccha)，你们去了(agacchattha)。我去了(Agacchaṃ)，我们去了(agacchamhā)。〔为己语：〕他去了(Agacchattha)，他们去了(agacchatthuṃ)。你去了(Agacchase)，你们去了(agacchavhaṃ)。我去了(Agacchiṃ)，我们去了(agacchamhase)。他去了(Agamā)，他们去了(agamū)。你去了(Agamo)，你去了(agama)，你们去了(agamattha)。我去了(Agamaṃ)，我们去了(agamamhā)。〔为己语：〕他去了(Agamattha)，他们去了(agamatthuṃ)。你去了(Agamase)，你们去了(agamavhaṃ)。我去了(Agamiṃ)，我们去了(agamamhase)。

කම්මනි අගච්ඡීයත්ථ, ගච්ඡීයත්ථ, අගමීයත්ථ, ගමීයත්ථ, අගච්ඡීයත්ථුං, ගච්ඡීයත්ථුං, අගමීයත්ථුං, ගමීයත්ථුං ඉච්චාදි. තථා අඝම්මා, අඝම්මූ ඉච්චාදි.

于被动语态中：它被去(agacchīyattha)，（或作）gacchīyattha；它被去(agamīyattha)，（或作）gamīyattha；它们被去(agacchīyatthuṃ)，（或作）gacchīyatthuṃ；它们被去(agamīyatthuṃ)，（或作）gamīyatthuṃ等。同样地，他曾热(aghammā)，他们曾热(aghammū)等。

හිය්‍යත්තනීවිභත්ති.

不定过去时词尾。

458. හිය්‍යත්තනී සත්තමී පඤ්චමී වත්තමානා සබ්බධාතුකං.

458. 不定过去时、愿望式、命令式、现在时，（此四者）为遍语基。

හිය්‍යත්තනාදයො චතස්සො විභත්තියො සබ්බධාතුකසඤ්ඤා හොන්තීති හිය්‍යත්තනාදීනං සබ්බධාතුකසඤ්ඤත්තා ‘‘ඉකාරාගමො අසබ්බධාතුකම්හී’’ති වුත්තො ඉකාරාගමො න භවති.

不定过去时等四种词尾被称为遍语基。因此，由于不定过去时等名为遍语基，故所说“于非遍语基中（有）i音增益”之i音增益，即不发生。

සබ්බධාතුකං.

遍语基。

459. පරොක්ඛා අ උ, එ ත්ථ, අං ම්හ, ත්ථ රෙ, ථො ව්හො, ඉංම්හෙ.

459. 远过去时(parokkhā)词尾：a, u；e, ttha；aṃ, mha；ttha, re；tho, vho；iṃ, mhe。

අආදයො ද්වාදස පරොක්ඛාසඤ්ඤා හොන්ති. අක්ඛානං ඉන්ද්‍රියානං පරං පරොක්ඛා, තද්දීපකත්තා අයං විභත්ති පරොක්ඛාති වුච්චති.

以a等开头的十二个（词尾）被称为远过去时。“远过去”(parokkhā)者，超越诸根（感官）所及。因能显示彼义，故此词尾被称为远过去时。

460. අපච්චක්ඛෙ [Pg.275] පරොක්ඛාතීතෙ.

460. 于非现见、远过去时。

අපච්චක්ඛෙ වත්තුනො ඉන්ද්‍රියාවිසයභූතෙ අතීතෙ කාලෙ පරොක්ඛාවිභත්ති හොති. අතික්කම්ම ඉතොති අතීතො, හුත්වා අතික්කන්තොති අත්ථො.

于非现见、说话者感官所不及的过去时间，使用远过去时(parokkhā)语尾。过去(atīta)是“已超越”之义，即“已发生而过去”。

හෙට්ඨා වුත්තනයෙන පරොක්ඛාපරස්සපදපඨමපුරිසෙකවචනං අ. ‘‘භූ අ’’ඉතීධ –

根据下述方式，远过去时(parokkhā)主动语态(parassapada)第三人称单数是a。于此“bhū a”中——

විපරිණාමෙන ‘‘ධාතූන’’න්ති වත්තතෙ.

通过转换，“诸语根”(dhātūnaṃ)一词在此适用。

461. ක්වචාදිවණ්ණානමෙකස්සරානං ද්වෙභාවො.

461. 有时，语根首个单母音字母的双写。

ධාතූනමාදිභූතානං වණ්ණානමෙකස්සරානං ක්වචි ද්වෙභාවො හොති. වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං ක්වචිසද්දො, තෙන –

语根首部含单母音的音节，有时会发生双写。此处的“有时”(kvaci)一词，是作限定选择(vavatthitavibhāsā)义，因此——

ඛ ඡ සෙසු පරොක්ඛායං, ද්වෙභාවො සබ්බධාතුනං;

අප්පච්චයෙ ජුහොත්‍යාදි-ස්සපි කිච්චාදිකෙ ක්වචි.

于远过去时，除以kha、cha开头的语根外，所有语根皆双写；于无后缀的juhoti等，及于kicca等中，有时亦双写。

‘‘භූ භූ අ’’ඉතීධ –

于此“bhū bhū a”中——

462. පුබ්බොබ්භාසො.

462. 前者为重叠音节。

ද්වෙභූතස්ස ධාතුස්ස යො පුබ්බො අවයවො, සො අබ්භාසසඤ්ඤො හොතීති අබ්භාසසඤ්ඤා.

已双写语根的前半部分，名为重叠音节(abbhāsa)；此即重叠音节之定义。

අබ්භාසග්ගහණමනුවත්තතෙ.

“重叠音节”(abbhāsa)一词延续适用。

463. අන්තස්සිවණ්ණාකාරො වා.

463. 重叠音节之末母音或作i，或作a。

අබ්භාසස්ස අන්තස්ස ඉවණ්ණො හොති වා, අකාරො ච. වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො. තෙන –

重叠音节的末尾母音或作i音，或作a音。此处的“或”(vā)一词，是作限定选择义，因此——

ඛ [Pg.276] ඡ සෙසු අවණ්ණස්ස,ඉකාරො සගුපුස්ස ඊ;

වාස්ස භූස්ස පරොක්ඛායං,අකාරො නාපරස්සිමෙති.

除kha、cha外，a母音变为i母音，重音节之母音变为ī；于远过去时，对vā、bhū二根，a母音不变。

ඌකාරස්ස අකාරො.

ū母音变为a母音。

464. දුතියචතුත්ථානං පඨමතතියා.

464. 第二、四辅音变为第一、三辅音。

අබ්භාසගතානං දුතියචතුත්ථානං වග්ගබ්‍යඤ්ජනානං යථාක්කමං පඨමතතියා හොන්තීති භකාරස්ස බකාරො.

重叠音节中的同品第二、四辅音，依次变为第一、三辅音，如bh音变为b音。

465. බ්‍රූභූනමාහභූවා පරොක්ඛායං.

465. 于远过去时，brū、bhū二语根变为āha、bhūva。

බ්‍රූභූඉච්චෙතෙසං ධාතූනං ආහභූවඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති පරොක්ඛාවිභත්තියන්ති භූසද්දස්ස භූවආදෙසො, ‘‘සරලොපො මාදෙසප්පච්චයාදිම්හී’’තිආදිනා සරලොපාදි, සො කිර රාජා බභූව, තෙ කිර බභූවු. ත්වං කිර බභූවෙ.

brū和bhū这些语根，在远过去时语尾后，变为āha和bhūva这些替代形式。因此，bhū一词变为bhūva替代式，并根据“于非……之替换或后缀首……母音脱落”等规则，发生母音脱落等变化。例如：据说那位国王曾是(so kira rājā babhūva)，据说他们曾是(te kira babhūvu)，据说你曾是(tvaṃ kira babhūve)。

‘‘ධාතූහී’’ති වත්තතෙ, සීහගතියා ක්වචිග්ගහණඤ්ච.

“从语根”(dhātūhi)一词延续适用，“有时”(kvaci)一词则以狮子步式(sīhagatiyā)适用。

466. ඉකාරාගමො අසබ්බධාතුකම්හි.

466. 于非遍语基后，增入i音。

සබ්බස්මිං අසබ්බධාතුකම්හි පරෙ ක්වචි ධාතූහි පරො ඉකාරාගමො හොති.

于一切非遍语基(asabbadhātuka)在后时，有时于语根后增入i母音。

අසබ්බධාතුකෙ බ්‍යඤ්ජ-නාදිම්හෙ වායමාගමො;

ක්වචාධිකාරතො බ්‍යඤ්ජ-නාදොපි ක්වචි නො සියා.

于辅音开首之非遍语基后，此增音为选择性；因“有时”一词之权，纵使辅音开首，有时亦不发生。

එත්ථ ච ‘‘න සබ්බධාතුකං අසබ්බධාතුක’’මිති කත්වා ‘‘හිය්‍යත්තනී සත්තමී පඤ්චමී වත්තමානා සබ්බධාතුක’’න්ති හිය්‍යත්තනීආදීනං සබ්බධාතුකසඤ්ඤාය වුත්තත්තා තදඤ්ඤා චතස්සො විභත්තියො අසබ්බධාතුකන්ති වුච්චති.

此处，依“不是遍语基(sabbadhātuka)的，即是非遍语基(asabbadhātuka)”之定义，又因近过去时(hiyyattanī)、愿望语态(sattamī)、祈使语态(pañcamī)、现在时(vattamānā)已被说为“遍语基”，故此四者之外的其余四种语尾，被称为“非遍语基”。

තුම්හෙ [Pg.277] කිර බභූවිත්ථ. අහං කිර බභූවං, මයං කිර බභූවිම්හ. අත්තනොපදෙ සො බභූවිත්ථ, බභූවිරෙ. බභූවිත්ථො, බභූවිව්හො. බභූවිං, බභූවිම්හෙ.

据说你们曾是(babhūvittha)。据说我曾是(babhūvaṃ)，据说我们曾是(babhūvimha)。于为己语态(attanopada)中：他曾是(babhūvittha)，他们曾是(babhūvire)。你曾是(babhūvittho)，你们曾是(babhūvivho)。我曾是(babhūviṃ)，我们曾是(babhūvimhe)。

කම්මනි අත්තනොපදෙ ඊකාරාගමයප්පච්චයිකාරාගමා, අනුබභූවීයිත්ථ, යප්පච්චයස්ස අසබ්බධාතුකම්හි ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ලොපෙ කතෙ ඉවණ්ණාගමො න භවති, තයා කිර අනුබභූවිත්ථ, අනුබභූවිරෙ ඉච්චාදි. භාවෙ බභූවීයිත්ථ, බභූවිත්ථ වා.

于被动语态(kammani)为己语态(attanopada)中，有ī母音增音、ya后缀、i母音增音，如anubabhūvīyittha。当ya后缀于非遍语基中，因“有时于语根后……”等规则而脱落时，则不发生i母音增音。例如：据说被你所经验(tayā kira anubabhūvittha)，被他们所经验(anubabhūvire)等。于非人称构式(bhāve)中，作babhūvīyittha，或babhūvittha。

තථා පපච, පපචූ. පපචෙ, පපචිත්ථ. පපචං, පපචිම්හ. පපචිත්ථ, පපචිරෙ. පපචිත්ථො, පපචිව්හො. පපචිං, පපචිම්හෙ.

同样地，他煮了(papaca)，他们煮了(papacū)。你煮了(papace)，你们煮了(papacittha)。我煮了(papacaṃ)，我们煮了(papacimha)。于为己语态中：他煮了(papacittha)，他们煮了(papacire)。你煮了(papacittho)，你们煮了(papacivho)。我煮了(papaciṃ)，我们煮了(papacimhe)。

කම්මනි පපච්චිත්ථ, පපච්චිරෙ ඉච්චාදි. තථා අපච්ච, අපච්චූ ඉච්චාදි.

于被动语态(kammani)中，(他)被煮了(papaccittha)，(他们)被煮了(papaccire)等。同样地，(亦可作)apacca、apaccū等（义为“他煮了”、“他们煮了”）。

ගමිම්හි ‘‘ක්වචාදිවණ්ණාන’’න්තිආදිනා ද්වෙභාවො, ‘‘පුබ්බොබ්භාසො’’ති අබ්භාසසඤ්ඤා.

于Gam语根，依“kvacādivaṇṇānaṃ”等规则而双写(dvebhāva)，依“pubbobbhāso”而得重叠音节(abbhāsa)之名。

‘‘අබ්භාසෙ’’ති වත්තතෙ.

“于重叠音节”(abbhāse)一词延续适用。

467. කවග්ගස්ස චවග්ගො.

467. k-组转为c-组。

අබ්භාසෙ වත්තමානස්ස කවග්ගස්ස චවග්ගො හොතීති වකාරස්ස ජකාරො, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා අනබ්භාසස්ස පඨමපුරිසෙකවචනම්හි දීඝො. සො ගාමං ජගාම කිර, ජගම වා, ජගමු. ජගමෙ, ජගමිත්ථ. ජගමං, ජගමිම්හ. ජගමිත්ථ, ජගමිරෙ. ජගමිත්ථො, ජගමිව්හො. ජගමිං, ජගමිම්හෙ.

在重叠(abbhāsa)中，k-组转为c-组，因此v-音转为j-音。根据“kvaci dhātū”(有时语根)等(规则)，非重叠(音节)的第三人称单数(语尾)中为长音。据说他去了村庄(So gāmaṃ jagāma kira)，或他去了(jagama vā)，他们去了(jagamu)。你去了(Jagame)，你们去了(jagamittha)。我去了(Jagamaṃ)，我们去了(jagamimha)。他去了(Jagamittha)，他们去了(jagamire)。你去了(Jagamittho)，你们去了(jagamivho)。我去了(Jagamiṃ)，我们去了(jagamimhe)。

කම්මනි ජගමීයිත්ථ, ජගමිත්ථ වා ඉච්චාදි.

在被动语态(kammani)中，被去了(jagamīyittha)，或被去了(jagamittha)等等。

පරොක්ඛාවිභත්ති.

远过去时语尾。

468. අජ්ජතනී [Pg.278] ඊ උං, ඔ ත්ථ, ඉං ම්හා, ආ ඌ, සෙ ව්හං, අම්හෙ.

468. 近过去时(ajjatanī)：ī, uṃ, o, ttha, iṃ, mhā, ā, ū, se, vhaṃ, amhe。

ඊආදයො ද්වාදස අජ්ජතනීසඤ්ඤා හොන්ති. අජ්ජ භවො අජ්ජතනො, තද්දීපකත්තා අයං විභත්ති අජ්ජතනීති වුච්චති.

ī等十二个被称为近过去时(ajjatanī)。今日发生是近过去(ajjatana)，因其具有指示该时态的作用，所以此语尾被称为近过去时(ajjatanī)。

‘‘අපච්චක්ඛෙ, අතීතෙ, පච්චක්ඛෙ’’ති ච වත්තතෙ.

“非现见”(apaccakkha)、“过去”(atīta)、“现见”(paccakkha)等也适用。

469. සමීපෙජ්ජතනී.

469. 近(时)的近过去时。

සමීපෙ සමීපතො පට්ඨාය අජ්ජප්පභුති අතීතෙ කාලෙ පච්චක්ඛෙ ච අපච්චක්ඛෙ ච අජ්ජතනීවිභත්ති හොතීති අජ්ජතනීපරස්සපදපඨමපුරිසෙකවචනං ඊ.

在近(时)中，即从邻近的今日起，于过去时中，无论是现见(paccakkha)或非现见(apaccakkha)，都使用近过去时(ajjatanī)语尾。因此，(取)近过去时、为他语态(parassapada)、第三人称、单数(语尾)“ī”。

පුරෙ විය අකාරාගමො, වුද්ධාදි ච, ‘‘ක්වචි ධාතුවිභත්තී’’තිආදිනා ඊම්හාදිවිභත්තීනං ක්වචි රස්සත්තං, ඔආඅවචනානං ඉත්ථඅමාදෙසා ච, සරලොපාදි, සො අභවි, අභවී වා, අකාරාගමාභාවෙ භවි.

如前有a-增音(akārāgamo)及增长(vuddhi)等。根据“kvaci dhātuvibhatti”(有时语根语尾)等(规则)，ī、mhā等语尾有时会短化(rassatta)，o、ā语尾有时会(被)替换为ittha、ama，还有元音省略(saralopa)等。他曾是(so) abhavi，或abhavī；无a-增音时，为bhavi。

මණ්ඩූකගතියා ‘‘වා’’ති වත්තතෙ.

“或”(vā)字以蛙跳式(maṇḍūkagatiyā)适用。

470. සබ්බතො උං ඉං සු.

470. 于一切(语根)，uṃ(转)为iṃsu。

සබ්බෙහි ධාතූහි උංවිභත්තිස්ස ඉංස්වාදෙසො හොති වා.

从一切语根，uṃ-语尾或可有iṃsu-替换。

තෙ අභවිංසු, භවිංසු වා, අභවුං, භවුං වා. ත්වං අභවි, භවි වා, අභවො, භවො වා, තුම්හෙ අභවිත්ථ, භවිත්ථ වා, ඉකාරාගමො. අහං අභවිං, භවිං වා, මයං අභවිම්හ, භවිම්හ වා, අභවිම්හා, භවිම්හා වා. සො අභවිත්ථ, භවිත්ථ වා, අභවා, භවා වා, අභවූ, භවූ වා. අභවිසෙ, භවිසෙ වා, අභවිව්හං, භවිව්හං වා. අභවං[Pg.279], භවං වා, අභව, භව වා, අභවිම්හෙ, භවිම්හෙ වා.

他们曾是(Te abhaviṃsu, bhaviṃsu vā, abhavuṃ, bhavuṃ vā)。你曾是(Tvaṃ abhavi, bhavi vā, abhavo, bhavo vā)。你们曾是(tumhe abhavittha, bhavittha vā)，有i-增音(ikārāgamo)。我曾是(Ahaṃ abhaviṃ, bhaviṃ vā)。我们曾是(mayaṃ abhavimha, bhavimha vā, abhavimhā, bhavimhā vā)。他曾是(So abhavittha, bhavittha vā, abhavā, bhavā vā, abhavū, bhavū vā)。你曾是(Abhavise, bhavise vā)。你们曾是(abhavivhaṃ, bhavivhaṃ vā)。我曾是(Abhavaṃ, bhavaṃ vā, abhava, bhava vā)。我们曾是(abhavimhe, bhavimhe vā)。

කම්මනි යප්පච්චයලොපෙ වුද්ධිඅවාදෙසාදි, සුඛං තයා අනුභවිත්ථ, අන්වභූයිත්ථ, අනුභූයිත්ථ වා ඉච්චාදි. පරස්සපදත්තෙ තයා අන්වභූයි, අනුභූයි, අන්වභූයී, අනුභූයී වා, අන්වභූයිංසු, අනුභූයිංසු, අන්වභූයුං, අනුභූයුං. ත්වං අන්වභූයි, අනුභූයි, තුම්හෙ අන්වභූයිත්ථ, අනුභූයිත්ථ. අහං අන්වභූයිං, අනුභූයිං, මයං අන්වභූයිම්හ, අනුභූයිම්හ, අන්වභූයිම්හා, අනුභූයිම්හා වා. භාවෙ අභවිත්ථ, අභූයිත්ථ තයා.

在被动语态(kammani)中，当ya-词缀省略时，有增长(vuddhi)、av-替换等。例如：乐被你所体验(sukhaṃ tayā anubhavittha, anvabhūyittha vā, anubhūyittha vā)等等。在使用为他语态(parassapada)语尾的被动语态中：(它)被体验了(tayā anvabhūyi, anubhūyi, anvabhūyī, anubhūyī vā)；(它们)被体验了(anvabhūyiṃsu, anubhūyiṃsu, anvabhūyuṃ, anubhūyuṃ)。(它)被你体验了(Tvaṃ anvabhūyi, anubhūyi)；(它们)被你们体验了(tumhe anvabhūyittha, anubhūyittha)。(它)被我体验了(Ahaṃ anvabhūyiṃ, anubhūyiṃ)；(它们)被我们体验了(mayaṃ anvabhūyimha, anubhūyimha, anvabhūyimhā, anubhūyimhā vā)。在非人称构式(bhāve)中：由你而有(abhavittha, abhūyittha tayā)。

සො අපචි, පචි, අපචී, පචී වා, තෙ අපචිංසු, පචිංසු, අපචුං, පචුං. ත්වං අපචි, පචි, අපචො, පචො වා, තුම්හෙ අපචිත්ථ, පචිත්ථ. අහං අපචිං, පචිං, මයං අපචිම්හ, පචිම්හ, අපචිම්හා, පචිම්හා වා. සො අපචිත්ථ, පචිත්ථ, අපචා, පචා වා, අපචූ, පචූ. අපචිසෙ, අපචිව්හං. අපචං, පචං, අපච, පච වා, අපචිම්හෙ, පචිම්හෙ.

他煮了(So apaci, paci, apacī, pacī vā)；他们煮了(te apaciṃsu, paciṃsu, apacuṃ, pacuṃ)。你煮了(Tvaṃ apaci, paci, apaco, paco vā)；你们煮了(tumhe apacittha, pacittha)。我煮了(Ahaṃ apaciṃ, paciṃ)；我们煮了(mayaṃ apacimha, pacimha, apacimhā, pacimhā vā)。(为己语态：)他煮了(So apacittha, pacittha, apacā, pacā vā, apacū, pacū)。你煮了(Apacise)；你们煮了(apacivhaṃ)。我煮了(Apacaṃ, pacaṃ, apaca, paca vā)；我们煮了(apacimhe, pacimhe)。

කම්මනි අපච්චිත්ථ, පච්චිත්ථ ඉච්චාදි. පරස්සපදත්තෙ අපච්චි, පච්චි, අපච්චී, පච්චී වා, අපච්චිංසු, පච්චිංසු, අපච්චුං, පච්චුං. අපච්චි, පච්චි, අපච්චො, පච්චො වා, අපච්චිත්ථ, පච්චිත්ථ. අපච්චිං, පච්චිං, අපච්චිම්හ, පච්චිම්හ, අපච්චිම්හා, පච්චිම්හා වා.

在被动语态(kammani)中：被煮了(apaccittha, paccittha)等等。在使用为他语态(parassapada)语尾的被动语态中：(第三人称单数)apacci, pacci, apaccī, paccī vā；(复数)apacciṃsu, pacciṃsu, apaccuṃ, paccuṃ。(第二人称单数)Apacci, pacci, apacco, pacco vā；(复数)apaccittha, paccittha。(第一人称单数)Apacciṃ, pacciṃ；(复数)apaccimha, paccimha, apaccimhā, paccimhā vā。

සො ගාමං අගච්ඡී, ගච්ඡී, අගච්ඡි, ගච්ඡි වා, තෙ අගච්ඡිංසු, ගච්ඡිංසු, අගච්ඡුං, ගච්ඡුං. ත්වං අගච්ඡි, ගච්ඡි, අගච්ඡො, ගච්ඡො වා, තුම්හෙ අගච්ඡිත්ථ, ගච්ඡිත්ථ. අහං අගච්ඡිං, ගච්ඡිං, මයං අගච්ඡිම්හ, ගච්ඡිම්හ, අගච්ඡිම්හා, ගච්ඡිම්හා වා.

他去了村庄(So gāmaṃ agacchī, gacchī, agacchi, gacchi vā)；他们去了(te agacchiṃsu, gacchiṃsu, agacchuṃ, gacchuṃ)。你去了(Tvaṃ agacchi, gacchi, agaccho, gaccho vā)；你们去了(tumhe agacchittha, gacchittha)。我去了(Ahaṃ agacchiṃ, gacchiṃ)；我们去了(mayaṃ agacchimha, gacchimha, agacchimhā, gacchimhā vā)。

‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා අජ්ජතනිම්හි ගමිස්ස ච්ඡස්ස ක්වචි ඤ්ඡාදෙසො, අගඤ්ඡි, ගඤ්ඡි, අගඤ්ඡී, ගඤ්ඡී වා, තෙ අගඤ්ඡිංසු[Pg.280], ගඤ්ඡිංසු, අගඤ්ඡුං, ගඤ්ඡුං. ත්වං අගඤ්ඡි, ගඤ්ඡි, අගඤ්ඡො, ගඤ්ඡො වා, තුම්හෙ අගඤ්ඡිත්ථ, ගඤ්ඡිත්ථ. අහං අගඤ්ඡිං, ගඤ්ඡිං, මයං අගඤ්ඡිම්හ, ගඤ්ඡිම්හ, අගඤ්ඡිම්හා, ගඤ්ඡිම්හා වා.

根据“kvaci dhātū”(有时语根)等(规则)，在近过去时(ajjatanimhi)中，gam-语根的cch有时有ñch-替换(ñchādeso)。他去了(agañchi, gañchi, agañchī, gañchī vā)；他们去了(te agañchiṃsu, gañchiṃsu, agañchuṃ, gañchuṃ)。你去了(Tvaṃ agañchi, gañchi, agañcho, gañcho vā)；你们去了(tumhe agañchittha, gañchittha)。我去了(Ahaṃ agañchiṃ, gacchiṃ)；我们去了(mayaṃ agañchimha, gañchimha, agañchimhā, gañchimhā vā)。

ච්ඡාදෙසාභාවෙ සො අගමි, ගමි, අගමී, ගමී වා, ‘‘කරස්ස කාසත්තමජ්ජතනිම්හී’’ති එත්ථ භාවනිද්දෙසෙන, ‘‘සත්තමජ්ජතනිම්හී’’ති යොගවිභාගෙන වා සාගමෙ ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා බ්‍යඤ්ජනතො ආකාරාගමො, අගමාසි, උංවචනස්ස ක්වචි අංස්වාදෙසො, උචාගමො ත්ථම්හෙසු ක්වචි, අගමිංසු, ගමිංසු, අගමංසු, ගමංසු, අගමුං, ගමුං, ත්වං අගමි, ගමි, අගමො, ගමො වා, අගමිත්ථ, ගමිත්ථ, අගමුත්ථ, ගමුත්ථ. අහං අගමිං, ගමිං, අගමිම්හ, ගමිම්හ, අගමුම්හ, ගමුම්හ, අගමිම්හා, ගමිම්හා වා.

在无cch-替换时，他去了(so agami, gami, agamī, gamī vā)。在“karassa kāsattamajjatanimhī”(kar-的kā-性在近过去时中)这条规则中，通过状态的解释(bhāvaniddesena)，或通过规则切分(yogavibhāgena)为“sattamajjatanimhī”，在有s-增音(sāgame)时，根据“kvaci dhātū”(有时语根)等(规则)，在辅音后有ā-增音(ākārāgamo)，(如)agamāsi。uṃ-语尾有时被aṃsu替换；ttha、mha(语尾)前有时有u-增音(ucāgamo)。他们去了(agamiṃsu, gamiṃsu, agamaṃsu, gamaṃsu, agamuṃ, gamuṃ)。你去了(tvaṃ agami, gami, agamo, gamo vā, agamittha, gamittha, agamuttha, gamuttha)。我去了(Ahaṃ agamiṃ, gamiṃ)；我们去了(agamimha, gamimha, agamumha, gamumha, agamimhā, gamimhā vā)。

‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ගමිස්ස අජ්ජතනිම්හි ගාදෙසො ච, සො අජ්ඣගා, පරලොපො, තෙ අජ්ඣගුං. ත්වං අජ්ඣගො, තුම්හෙ අජ්ඣගුත්ථ. අහං අජ්ඣගිං, මයං අජ්ඣගුම්හ.

根据“kvaci dhātū”(有时语根)等(规则)，gam-语根在近过去时(ajjatanimhi)中，亦有gā-替换(gādeso)。他到达了(so ajjhagā)，有后元音省略(paralopo)；他们到达了(te ajjhaguṃ)。你到达了(Tvaṃ ajjhago)；你们到达了(tumhe ajjhaguttha)。我到达了(Ahaṃ ajjhagiṃ)；我们到达了(mayaṃ ajjhagumha)。

අත්තනොපදෙ සො අගච්ඡිත්ථ, ගච්ඡිත්ථ, අගඤ්ඡිත්ථ, ගඤ්ඡිත්ථ ඉච්චාදි. ච්ඡාදෙසාභාවෙ සො අගමිත්ථ, ගමිත්ථ, අගමා, ගමා, තෙ අගමූ, ගමූ, අජ්ඣගූ, අගූ. ත්වං අගමිසෙ, ගමිසෙ, අගමිව්හං, ගමිව්හං. අහං අගමං, ගමං, අගම, ගම, අජ්ඣගං වා, අගමිම්හෙ, ගමිම්හෙ.

在为己语态(attanopade)中，他去了(so agacchittha, gacchittha, agañchittha, gañchittha)等等。在无cch-替换时：他去了(so agamittha, gamittha, agamā, gamā)；他们去了(te agamū, gamū, ajjhagū, agū)。你去了(Tvaṃ agamise, gamise)；你们去了(agamivhaṃ, gamivhaṃ)。我去了(Ahaṃ agamaṃ, gamaṃ, agama, gama, ajjhagaṃ vā)；我们去了(agamimhe, gamimhe)。

කම්මෙ ගාමො අගච්ඡීයිත්ථ තෙන, ගච්ඡීයිත්ථ, අගඤ්ඡියිත්ථ, ගඤ්ඡියිත්ථ, අගමීයිත්ථ, ගමීයිත්ථ, අගමිත්ථ, ගමිත්ථ ඉච්චාදි. පරස්සපදත්තෙ අගච්ඡීයි, ගච්ඡීයි වා, අගමීයි, ගමීයි [Pg.281] වා, අගච්ඡීයුං, අගමීයුං වා. තථා අඝම්මීයි, අඝම්මීයිංසු ඉච්චාදි.

在被动式(Kamma)中，村庄被他前往(agacchīyittha)，或被前往(gacchīyittha)，被前往(agañchiyittha)，被前往(gañchiyittha)，被前往(agamīyittha)，被前往(gamīyittha)，被前往(agamittha)，被前往(gamittha)等等。在为他语(Parassapada)中，他前往(agacchīyi)，或前往(gacchīyi)；他前往(agamīyi)，或前往(gamīyi)；他们前往(agacchīyuṃ)，或前往(agamīyuṃ)。同样地，他前往(aghammīyi)，他们前往(aghammīyiṃsu)等等。

‘‘හිය්‍යත්තනී, අජ්ජතනී’’ති ච වත්තතෙ.

“昨日时(Hiyyattanī)和今日时(Ajjatanī)”也适用。

471. මායොගෙ සබ්බකාලෙ ච.

471. 当与否定词`mā`连用时，在所有时态中（都适用）。

යදාමායොගො, තදා හිය්‍යත්තනජ්ජතනීවිභත්තියො සබ්බකාලෙපි හොන්ති, චසද්දෙන පඤ්චමී ච. මා භවති, මා භවා, මා භවිස්සතීති වා අත්ථෙ හිය්‍යත්තනජ්ජතනීපඤ්චමී විභත්තියො, සෙසං නෙය්‍යං, සො මා භවා, මා භවී, මා තෙ භවන්ත්වන්තරායා. මා පචා, මා පචී, මා පචතු. මා ගච්ඡා, මා ගච්ඡී, මා ගච්ඡතු. මා කඤ්චි පාපමාගමා, මා අගමි, මා ගමා, මා ගමී, මා ගමෙතු. ත්වං මා ගච්ඡො, මා ගච්ඡි, මා ගච්ඡාහි ඉච්චාදි.

当与否定词`mā`连用时，昨日时(Hiyyattanī)和今日时(Ajjatanī)的语尾在所有时态中都适用，并且由`ca`字可知，祈使式(Pañcamī)也适用。在表达“不要存在(Mā bhavati)”、“不要存在(mā bhavā)”或“将不要存在(mā bhavissatī)”等义时，使用昨日时、今日时和祈使式的语尾，其余依此类推。他不要存在(so mā bhavā)，他不要存在(mā bhavī)；愿障碍不要发生在你身上(mā te bhavantvantarāyā)。不要煮(Mā pacā)，不要煮(mā pacī)，愿他不要煮(mā pacatu)。不要去(Mā gacchā)，不要去(mā gacchī)，愿他不要去(mā gacchatu)。愿他不要趋向任何罪恶(Mā kañci pāpamāgamā)；不要去(mā agami)，不要去(mā gamā)，不要去(mā gamī)，愿他不要去(mā gametu)。你不要去(Tvaṃ mā gaccho)，你不要去(mā gacchi)，你不要去(mā gacchāhi)等等。

අතීතකාලිකවිභත්ති.

过去时语尾。

472. භවිස්සන්තී ස්සති ස්සන්ති, ස්සසි ස්සථ, ස්සාමිස්සාම, ස්සතෙ ස්සන්තෙ, ස්සසෙ ස්සව්හෙ, ස්සංස්සාම්හෙ.

472. 将来时(Bhavissantī)的语尾有：ssati, ssanti, ssasi, ssatha, ssāmi, ssāma, ssate, ssante, ssase, ssavhe, ssaṃ, ssāmhe。

ස්සත්‍යාදීනං ද්වාදසන්නං වචනානං භවිස්සන්තීසඤ්ඤා හොති. භවිස්සතීති භවිස්සන්තො, තංකාලදීපකත්තා අයං විභත්ති භවිස්සන්තීති වුච්චති.

以`ssati`等开头的十二种语尾被称为将来时(Bhavissantī)。`bhavissati`意为“将要存在”，因其能指示未来时间，故此语尾被称为将来时(Bhavissantī)。

473. අනාගතෙ භවිස්සන්තී.

473. 将来时(Bhavissantī)用于未来(Anāgate)。

අනාගතෙ කාලෙ භවිස්සන්තීවිභත්ති හොති.

在未来时(Anāgate kāle)中，使用将来时语尾(bhavissantīvibhatti)。

අතීතෙපි භවිස්සන්තී, තංකාලවචනිච්ඡයා;

‘‘අනෙකජාතිසංසාරං, සන්ධාවිස්ස’’න්තිආදිසු.

将来时(Bhavissantī)也用于过去时(Atīta)，这取决于表达该时间的意图；例如在“我于多生轮回中不断流转(Anekajātisaṃsāraṃ, sandhāvissaṃ)”等句中。

න [Pg.282] ආගතො අනාගතො, පච්චයසාමග්ගියං සති ආයතිං උප්පජ්ජනාරහොති අත්ථො, ඉකාරාගමො, වුද්ධිඅවාදෙසා, සරලොපාදි ච.

“未来(Anāgato)”即“未曾来(na āgato)”，其义为当因缘和合时，适于在将来生起。其中有`i`音的增音、元音增强(vuddhi)、`av`音变(avādesa)及元音省略(saralopa)等。

භවිස්සති, භවිස්සන්ති. භවිස්සසි, භවිස්සථ. භවිස්සාමි, භවිස්සාම. භවිස්සතෙ, භවිස්සන්තෙ. භවිස්සසෙ, භවිස්සව්හෙ. භවිස්සං, භවිස්සාම්හෙ.

他将是(Bhavissati)，他们将是(bhavissanti)。你将是(Bhavissasi)，你们将是(bhavissatha)。我将是(Bhavissāmi)，我们将是(bhavissāma)。他将是(Bhavissate)，他们将是(bhavissante)。你将是(Bhavissase)，你们将是(bhavissavhe)。我将是(Bhavissaṃ)，我们将是(bhavissāmhe)。

කම්මෙ යප්පච්චයලොපො, සුඛං තයා අනුභවිස්සතෙ, අනුභවිස්සන්තෙ. අනුභවිස්සසෙ, අනුභවිස්සව්හෙ. අනුභවිස්සං, අනුභවිස්සාම්හෙ. පරස්සපදත්තෙ අනුභවිස්සති දෙවදත්තෙන, අනුභවිස්සන්ති ඉච්චාදි. භාවෙ භවිස්සතෙ තෙන, යප්පච්චයලොපාභාවෙ අනුභූයිස්සතෙ, අනුභූයිස්සන්තෙ ඉච්චාදි. භාවෙ භූයිස්සතෙ.

在被动语态(Kamma)中，若省略`ya`后缀(yappaccayalopa)，则有：“快乐将被你感受(sukhaṃ tayā anubhavissate)”，“（快乐）将被（他们）感受(anubhavissante)”；“（快乐）将被你感受(anubhavissase)”，“（快乐）将被你们感受(anubhavissavhe)”；“（快乐）将被我感受(anubhavissaṃ)”，“（快乐）将被我们感受(anubhavissāmhe)”。在主动语态(Parassapada)形式中，（快乐）将被提婆达多(devadattena)感受(anubhavissati)，将被（他们）感受(anubhavissanti)等等。在无主语被动语态(Bhāva)中，将由他存在(bhavissate tena)；若不省略`ya`后缀(yappaccayalopābhāve)，则有“将被感受(anubhūyissate)”，“将被（他们）感受(anubhūyissante)”等等。在无主语被动语态(Bhāva)中，将被存在(bhūyissate)。

තථා පචිස්සති, පචිස්සන්ති. පචිස්සසි, පචිස්සථ. පචිස්සාමි, පචිස්සාම. පචිස්සතෙ, පචිස්සන්තෙ. පචිස්සසෙ, පචිස්සව්හෙ. පචිස්සං, පචිස්සාම්හෙ.

同样地，他将煮(pacissati)，他们将煮(pacissanti)。你将煮(Pacissasi)，你们将煮(pacissatha)。我将煮(Pacissāmi)，我们将煮(pacissāma)。它将被煮(Pacissate)，他们将被煮(pacissante)。你将被煮(Pacissase)，你们将被煮(pacissavhe)。我将被煮(Pacissaṃ)，我们将被煮(pacissāmhe)。

කම්මෙ පච්චිස්සතෙ ඔදනො දෙවදත්තෙන, පච්චිස්සන්තෙ ඉච්චාදි. පරස්සපදත්තෙ පච්චිස්සති, පච්චිස්සන්ති. පච්චිස්සසි, පච්චිස්සථ. පච්චිස්සාමි, පච්චිස්සාම.

在被动语态(Kamma)中，饭将由提婆达多(devadattena)所煮(paccissate odano)，将被煮(paccissante)等等。在主动语态(Parassapada)中，他将煮(paccissati)，他们将煮(paccissanti)。你将煮(Paccissasi)，你们将煮(pacissatha)。我将煮(Pacissāmi)，我们将煮(pacissāma)。

ගච්ඡිස්සති, ගච්ඡිස්සන්ති. ගච්ඡිස්සසි, ගච්ඡිස්සථ. ගච්ඡිස්සාමි, ගච්ඡිස්සාම. ගච්ඡිස්සතෙ, ගච්ඡිස්සන්තෙ. ගච්ඡිස්සසෙ, ගච්ඡිස්සව්හෙ. ගච්ඡිස්සං, ගච්ඡිස්සාම්හෙ. සො සග්ගං ගමිස්සති, ගමිස්සන්ති. ගමිස්සසි, ගමිස්සථ. ගමිස්සාමි, ගමිස්සාම ඉච්චාදි.

他将去(Gacchissati)，他们将去(gacchissanti)。你将去(Gacchissasi)，你们将去(gacchissatha)。我将去(Gacchissāmi)，我们将去(gacchissāma)。他将去(Gacchissate)，他们将去(gacchissante)。你将去(Gacchissase)，你们将去(gacchissavhe)。我将去(Gacchissaṃ)，我们将去(gacchissāmhe)。他将往生天界(So saggaṃ gamissati)，他们将往生(gamissanti)。你将往生(Gamissasi)，你们将往生(gamissatha)。我将往生(Gamissāmi)，我们将往生(gamissāma)等等。

කම්මෙ ගච්ඡීයිස්සතෙ, ගච්ඡීයිස්සන්තෙ. ගච්ඡීයිස්සති, ගච්ඡීයිස්සන්ති වා, ගමීයිස්සතෙ, ගමීයිස්සන්තෙ. ගමීයිස්සති, ගමීයිස්සන්ති වා ඉච්චාදි. යප්පච්චයලොපෙ ගමිස්සතෙ[Pg.283], ගමිස්සන්තෙ. ගමිස්සති, ගමිස්සන්ති වා. තථා ඝම්මිස්සති, ඝම්මිස්සන්ති ඉච්චාදි.

在被动语态(Kamma)中，将被前往(gacchīyissate)，将被前往(gacchīyissante)；或将被前往(gacchīyissati)，将被前往(gacchīyissanti)。将被前往(gamīyissate)，将被前往(gamīyissante)；或将被前往(gamīyissati)，将被前往(gamīyissanti)等等。若省略`ya`后缀(yappaccayalopa)，则（该地）将被前往(gamissate)，将被前往(gamissante)；或将被前往(gamissati)，将被前往(gamissanti)。同样地，他将前往(ghammissati)，他们将前往(ghammissanti)等等。

භවිස්සන්තීවිභත්ති.

将来时语尾。

484. කාලාතිපත්ති ස්සා ස්සංසු, ස්සෙ ස්සථ, ස්සංස්සාම්හා, ස්සථ ස්සිසු, ස්සසෙ ස්සව්හෙ, ස්සිංස්සාම්හසෙ.

484. 条件式(Kālātipatti)的语尾为：ssā, ssaṃsu, sse, ssatha, ssaṃ, ssāmhā, ssatha, ssisu, ssase, ssavhe, ssiṃ, ssāmhase。

ස්සාදීනං ද්වාදසන්නං කාලාතිපත්තිසඤ්ඤා හොති. කාලස්ස අතිපතනං කාලාතිපත්ති, සා පන විරුද්ධපච්චයූපනිපාතතො, කාරණවෙකල්ලතො වා ක්‍රියාය අනභිනිබ්බත්ති, තද්දීපකත්තා අයං විභත්ති කාලාතිපත්තීති වුච්චති.

以`ssā`等开头的十二种语尾被称为条件式(Kālātipatti)。时间的超越(kālassa atipatanaṃ)称为条件式(kālātipatti)，它指的是由于相反的因缘出现，或者由于缺乏行动的必要条件，导致行为无法完成；因为此语尾能指示此种情况，所以被称为条件式(Kālātipatti)。

475. ක්‍රියාතිපන්නෙතීතෙ කාලාතිපත්ති.

475. 在行为已错失的过去时(Kriyātipannetīte)中，使用条件式(Kālātipatti)。

ක්‍රියාතිපන්නමත්තෙ අතීතෙ කාලෙ කාලාතිපත්තිවිභත්ති හොති. ක්‍රියාය අතිපතනං ක්‍රියාතිපන්නං, තං පන සාධකසත්තිවිරහෙන ක්‍රියාය අච්චන්තානුප්පත්ති. එත්ථ ච කිඤ්චාපි න ක්‍රියා අතීතසද්දෙන වොහරිතබ්බා, තථාපි තක්කිරියුප්පත්තිප්පටිබන්ධකරක්‍රියාය කාලභෙදෙන අතීතවොහාරො ලබ්භතෙවාති දට්ඨබ්බං.

在行为已错失的过去时中，使用条件式语尾(kālātipattivibhatti)。行为的错失(kriyāya atipatanaṃ)称为“kriyātipanna”，即由于能作力的缺失，导致行为完全不生起。在此处，虽然行为本身不应用“过去”一词来描述，但应当了知，由于阻碍该行为生起的另一行为在时间上的差异，仍然可以称之为“过去”。

කාලාතිපත්තිපරස්සපදපඨමපුරිසෙකවචනං ස්සා, අකාරිකාරාගමා, වුද්ධිඅවාදෙසා ච, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ස්සා ස්සාම්හාවිභත්තීනං ක්වචි රස්සත්තං, ස්සෙවචනස්ස ච අත්තං.

条件式(Kālātipatti)为他语(parassapada)第三人称单数是`ssā`，有`a`和`i`的增音，以及元音增强(vuddhi)和`av`音变(avādesa)。根据“kvaci dhātu...”等规则，`ssā`和`ssāmhā`等语尾有时会缩短，而`sse`语尾会变成`atta`。

සො චෙ පඨමවයෙ පබ්බජ්ජං අලභිස්ස, අරහා අභවිස්ස, භවිස්ස, අභවිස්සා, භවිස්සාවා, තෙ චෙ තං අලභිස්සංසු, අරහන්තො අභවිස්සංසු, භවිස්සංසු. එවං ත්වං අභවිස්ස, භවිස්ස, අභවිස්සෙ වා, තුම්හෙ අභවිස්සථ, භවිස්සථ. අහං අභවිස්සං, භවිස්සං, මයං [Pg.284] අභවිස්සම්හ, භවිස්සම්හ, අභවිස්සාම්හා, භවිස්සාම්හා වා. සො අභවිස්සථ, අභවිස්සිසු. අභවිස්සසෙ, අභවිස්සව්හෙ. අභවිස්සිං, අභවිස්සාම්හසෙ.

“若他(so)在青年时(paṭhamavaye)得以出家(pabbajjaṃ alabhissa)，他本会成为(abhavissa)阿罗汉(arahā)”；（其他形式如）`bhavissa`, `abhavissā`, `bhavissāvā`。 “若他们(te)得以(taṃ alabhissaṃsu)，他们本会成为(abhavissaṃsu)阿罗汉(arahanto)”；（其他形式如）`bhavissaṃsu`。同样地，你(tvaṃ)本会成为(abhavissa, bhavissa, abhavisse)。你们(tumhe)本会成为(abhavissatha, bhavissatha)。我(Ahaṃ)本会成为(abhavissaṃ, bhavissaṃ)。我们(mayaṃ)本会成为(abhavissamha, bhavissamha, abhavissāmhā, bhavissāmhā)。（为己语形式：）他本会成为(So abhavissatha)，他们本会成为(abhavissisu)。你本会成为(Abhavissase)，你们本会成为(abhavissavhe)。我本会成为(Abhavissiṃ)，我们本会成为(abhavissāmhase)。

කම්මෙ අන්වභවිස්සථ, අන්වභවිස්සිසු. අන්වභූයිස්සථ වා ඉච්චාදි. පරස්සපදත්තෙ අන්වභවිස්ස, අන්වභවිස්සංසු. අන්වභූයිස්ස වා ඉච්චාදි. භාවෙ අභවිස්සථ දෙවදත්තෙන, අභූයිස්සථ.

在被动语态(Kamma)中，本应被体验(anvabhavissatha)，本应被体验(anvabhavissisu)；或本应被体验(Anvabhūyissatha)等等。在主动语态(Parassapada)中，他本应体验(anvabhavissa)，他们本应体验(anvabhavissaṃsu)；或（被动式则为）本应被体验(Anvabhūyissa)等等。在无主语被动语态(Bhāva)中，本应由提婆达多(devadattena)存在(abhavissatha)，本应被存在(abhūyissatha)。

තථා සො චෙ තං ධනං අලභිස්ස, ඔදනං අපචිස්ස, පචිස්ස, අපචිස්සා, පචිස්සා වා, අපචිස්සංසු, පචිස්සංසු. අපචිස්ස, පචිස්ස, අපචිස්සෙ, පචිස්සෙ වා, අපචිස්සථ, පචිස්සථ. අපචිස්සං, පචිස්සං, අපචිස්සම්හ, පචිස්සම්හ, අපචිස්සාම්හා, පචිස්සාම්හා වා. අපචිස්සථ, පචිස්සථ, අපචිස්සිසු, පචිස්සිසු. අපචිස්සසෙ, පචිස්සසෙ, අපචිස්සව්හෙ, පචිස්සව්හෙ. අපචිස්සිං, පචිස්සිං, අපචිස්සාම්හසෙ, පචිස්සාම්හසෙ.

同样地，若他获得了那财富，（主动语态：）他本应煮饭，他们本应煮饭。你本应煮饭，你们本应煮饭。我本应煮饭，我们本应煮饭。（中间语态：）他本应煮，他们本应煮。你本应煮，你们本应煮。我本应煮，我们本应煮。

කම්මෙ අපචිස්සථ ඔදනො දෙවදත්තෙන, අපචිස්සිසු. යප්පච්චයලොපාභාවෙ අපචීයිස්සථ ඉච්චාදි. පරස්සපදත්තෙ අපච්චිස්ස තෙන, පච්චිස්ස, අපච්චිස්සා, පච්චිස්සා වා, අපච්චිස්සංසු, පච්චිස්සංසු ඉච්චාදි.

于被动语态，饭本应被提婆达多所煮，（饭）本应被煮。若无ya词缀的省略，则为apacīyissatha等。于主动语态，他本应煮，他们本应煮等。

සො අගච්ඡිස්ස, ගච්ඡිස්ස, අගච්ඡිස්සා, ගච්ඡිස්සාවා, අගච්ඡිස්සංසු, ගච්ඡිස්සංසු. ත්වං අගච්ඡිස්ස, ගච්ඡිස්ස, අගච්ඡිස්සෙ, ගච්ඡිස්සෙ වා, අගච්ඡිස්සථ, ගච්ඡිස්සථ. අගච්ඡිස්සං, ගච්ඡිස්සං, අගච්ඡිස්සම්හ, ගච්ඡිස්සම්හ, අගච්ඡිස්සාම්හා, ගච්ඡිස්සාම්හා වා. අගමිස්ස, ගමිස්ස, අගමිස්සා, ගමිස්සා වා, අගමිස්සංසු, ගමිස්සංසු. අගමිස්ස, ගමිස්ස, අගමිස්සෙ වා, අගමිස්සථ, ගමිස්සථ. අගමිස්සං[Pg.285], ගමිස්සං, අගමිස්සම්හ, ගමිස්සම්හ, අගමිස්සාම්හා, ගමිස්සාම්හා වා. අගච්ඡිස්සථ, ගච්ඡිස්සථ වා ඉච්චාදි.

他本应来，他们本应来。你本应来，你们本应来。我本应来，我们本应来。他本应往，他们本应往。你本应往，你们本应往。我本应往，我们本应往。他本应来，或本应往等。

කම්මෙ අගච්ඡීයිස්සථ, අගමීයිස්සථ, අගච්ඡීයිස්ස, අගමීයිස්සඉච්චාදි. තථා අඝම්මිස්සා, අඝම්මිස්සංසු ඉච්චාදි.

于被动语态，本应被来，本应被往，本应被来，本应被往等。同样地，他本应去，他们本应去等。

කාලාතිපත්තිවිභත්ති.

条件式时态。

පඤ්චමී සත්තමී වත්ත-මානා සම්පතිනාගතෙ;

භවිස්සන්තී පරොක්ඛාදී, චතස්සොතීතකාලිකා.

命令式与祈愿式用于现在与未来；未来时、远过去时等，有四种过去时态。

ඡකාලිකවිභත්තිවිධානං.

六时态说明。

විකරණවිධාන

变化词缀说明

ඉසු ඉච්ඡාකන්තීසු, පුරෙ විය ධාත්වන්තලොපො, ත්‍යාද්‍යුප්පත්ති, අප්පච්චයො ච.

于语根isu、icchā、kanti，如前例，语根末音省略，并加上ti等语尾，以及a词缀。

‘‘ධාතූන’’න්ති වත්තමානෙ –

当论及“语根”时——

476. ඉසුයමූනමන්තො ච්ඡො වා.

476. 语根isu、yamu的末音，或变为ccho。

ඉසුයමුඉච්චෙතෙසං ධාතූනං අන්තො ච්ඡො හොති වා. වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො, ‘‘අන්තො ච්ඡො වා’’ති යොගවිභාගෙන ආසස්සපි. සො සග්ගං ඉච්ඡති, ඉච්ඡන්ති. ඉච්ඡසි, ඉච්ඡථ. ඉච්ඡාමි, ඉච්ඡාම. ච්ඡාදෙසාභාවෙ අසංයොගන්තත්තා ‘‘අඤ්ඤෙසු චා’’ති වුද්ධි, එසති, එසන්ති ඉච්චාදි.

语根isu、yamu的末音或变为ccho。此处的“或”(vā)字，是作“系统选项”(vavatthitavibhāsā)义。通过对“anto ccho vā”的句法切分(yogavibhāgena)，（此规则）亦可用于语根ās。他欲求天界(saggaṃ)，他们欲求。你欲求，你们欲求。我欲求，我们欲求。在无ccha替代，且（语根）非以辅音丛结尾时，依“aññesu cā”规则发生音增(vuddhi)，如esati、esanti等。

කම්මෙ අත්තනොපදස්ස යෙභුය්‍යෙන පරස්සපදත්තමෙව පයොජීයති, තෙන චෙත්ථ අත්තනොපදෙ රූපානි සඞ්ඛිපිස්සාම. සො ඉච්ඡීයති, එසීයති, ඉස්සතෙ, ඉස්සති, යකාරස්ස [Pg.286] පුබ්බරූපත්තං. තථා ඉච්ඡතු, එසතු. ඉච්ඡෙය්‍ය, එසෙය්‍ය. පරොක්ඛාහිය්‍යත්තනීසු පන රූපානි සබ්බත්ථ පයොගමනුගම්ම පයොජෙතබ්බානි, ඉච්ඡි, එසි. ඉච්ඡිස්සති, එසිස්සති. ඉච්ඡිස්සා, එසිස්සා ඉච්ඡාදි.

于被动语态，中间语态(attanopada)的形式大多以主动语态(parassapada)的形式使用，因此此处我们将简略说明中间语态的形式。如：icchīyati（被欲求）、esīyati（被欲求）、issate、issati，（此中）yakāra发生前置式同化。同样地，icchatu、esatu（命令式）；iccheyya、eseyya（祈愿式）。然而，于远过去时(parokkhā)与近过去时(hiyyattanī)，其形式应随处依用法而使用，如：icchi、esi。icchissati、esissati（未来时）。icchissā、esissā（条件式）等。

යමු උපරමෙ, නිපුබ්බො, ච්ඡාදෙසො ච. නියච්ඡති, නියච්ඡන්ති. නියමති, නියමන්ති. සංපුබ්බො ‘‘සයෙ චා’’ති ඤත්තං, ද්විත්තඤ්ච. සඤ්ඤමති, සඤ්ඤමන්ති.

语根yamu，止息义。加前缀ni，并有ccha替代。Niyacchati（他止息）、niyacchanti（他们止息）。Niyamati（他止息）、niyamanti（他们止息）。加前缀saṃ，依“saye ca”规则，（y）变为ñ并双写。Saññamati（他自制）、saññamanti（他们自制）。

කම්මෙ නියච්ඡීයති, නියමීයති, නියම්මති, සඤ්ඤමීයති වා. තථා නියච්ඡතු, සඤ්ඤමතු. නියච්ඡෙය්‍ය, සඤ්ඤමෙය්‍ය. නියච්ඡී, සඤ්ඤමී. නියච්ඡිස්සති, සඤ්ඤමිස්සති. නියච්ඡිස්ස, සඤ්ඤමිස්ස ඉච්චාදි.

于被动语态，或作niyacchīyati（被止息）、niyamīyati（被止息）、niyammati（被止息）、saññamīyati（被自制）。同样地，niyacchatu（命令式：愿止息）、saññamatu（愿自制）；niyaccheyya（祈愿式：应止息）、saññameyya（应自制）；niyacchī（近过去时：已止息）、saññamī（已自制）；niyacchissati（未来时：将止息）、saññamissati（将自制）；niyacchissa（条件式：若将止息）、saññamissa（若将自制）等。

ආස උපවෙසනෙ, යොගවිභාගෙන ච්ඡාදෙසො, රස්සත්තං. අච්ඡති, අච්ඡන්ති. අච්ඡසි, අච්ඡථ. අච්ඡාමි, අච්ඡාම. අඤ්ඤත්‍ර උපපුබ්බො උපාසති, උපාසන්ති. අච්ඡීයති, උපාසීයති. අච්ඡතු, උපාසතු. අච්ඡෙය්‍ය, උපාසෙය්‍ය. අච්ඡී, උපාසී. අච්ඡිස්සති, උපාසිස්සති. අච්ඡිස්ස, උපාසිස්ස ඉච්චාදි.

语根āsa，坐义。通过句法切分(yogavibhāgena)，有ccha替代及短音化。Acchati（他坐）、acchanti（他们坐）。Acchasi（你坐）、acchatha（你们坐）。Acchāmi（我坐）、acchāma（我们坐）。另外，加前缀upa时，作upāsati（他侍奉）、upāsanti（他们侍奉）。（被动语态：）Acchīyati（被坐）、upāsīyati（被侍奉）。（命令式：）Acchatu（愿坐）、upāsatu（愿侍奉）。（祈愿式：）Accheyya（应坐）、upāseyya（应侍奉）。（近过去时：）Acchī（已坐）、upāsī（已侍奉）。（未来时：）Acchissati（将坐）、upāsissati（将侍奉）。（条件式：）Acchissa（若将坐）、upāsissa（若将侍奉）等。

ලභ ලාභෙ, ලභති, ලභන්ති. ලභසි, ලභථ. ලභාමි, ලභාම. ලභතෙ, ලභන්තෙ. ලභසෙ, ලභව්හෙ. ලභෙ, ලභාම්හෙ.

语根labha，获得义。Labhati（他获得）、labhanti（他们获得）。Labhasi（你获得）、labhatha（你们获得）。Labhāmi（我获得）、labhāma（我们获得）。Labhate（他获得）、labhante（他们获得）。Labhase（你获得）、labhavhe（你们获得）。Labhe（我获得）、labhāmhe（我们获得）。

කම්මෙ යකාරස්ස පුබ්බරූපත්තෙ කතෙ ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා පුරිමභකාරස්ස බකාරො, ලබ්භතෙ, ලබ්භන්තෙ. ලබ්භති, ලබ්භන්ති. ලබ්භතං, ලබ්භතු. ලබ්භෙ, ලබ්භෙය්‍ය.

于被动语态，当yakāra（y词缀）与前音同化时，依“kvaci dhātu”等规则，前面的bhakāra（bh音）变为bakāra（b音），（故）有labbhate（被获得）、labbhante（被获得）；labbhati（被获得）、labbhanti（被获得）。Labbhataṃ（愿被获得）、labbhatu（愿被获得）。Labbhe（应被获得）、labbheyya（应被获得）。

අජ්ජතනිම්හි ‘‘වා, අන්තලොපො’’ති ච වත්තමානෙ –

于近过去时(ajjatanī)，当“或(vā)，末音省略(antalopo)”之规则适用时——

477. ලභස්මා ඊ ඉංනං ත්ථත්ථං.

477. 于语根labha之后，语尾ī、iṃ或变为ttha、tthaṃ。

ලභඉච්චෙතස්මා ධාතුතො පරෙසං ඊඉංනං විභත්තීනං ත්ථ ත්ථංඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති වා, ධාත්වන්තස්ස ලොපො [Pg.287] ච. අලත්ථ, අලභි, ලභි, අලභිංසු, ලභිංසු. අලභො, ලභො, අලභි, ලභි, අලභිත්ථ, ලභිත්ථ. අලත්ථං, අලභිං, ලභිං, අලභිම්හ, ලභිම්හ ඉච්චාදි.

于语根labha之后，语尾ī、iṃ或有ttha、tthaṃ之替代，且语根末音省略。如：alattha、alabhi、labhi、alabhiṃsu、labhiṃsu。Alabho、labho、alabhi、labhi、alabhittha、labhittha。Alatthaṃ、alabhiṃ、labhiṃ、alabhimha、labhimha等。

භවිස්සන්තිම්හි ‘‘කරස්ස සප්පච්චයස්ස කාහො’’ති එත්ථ සප්පච්චයග්ගහණෙන වච මුච භුජාදිතො ස්සස්සඛාදෙසො, වස ඡිද ලභාදිතො ඡාදෙසො ච වා හොතීති ස්සස්ස ඡාදෙසො, ‘‘බ්‍යඤ්ජනන්තස්ස චො ඡප්පච්චයෙසු චා’’ති ධාත්වන්තස්ස චකාරො, ලච්ඡති, ලච්ඡන්ති. ලච්ඡසි, ලච්ඡථ. ලච්ඡාමි, ලච්ඡාම. ඡාදෙසාභාවෙ ලභිස්සති, ලභිස්සන්ති. ලභිස්සසි, ලභිස්සථ. ලභිස්සාමි, ලභිස්සාම ඉච්චාදි. අලභිස්ස, අලභිස්සංසු ඉච්චාදි.

于未来时(bhavissantī)，在“karassa sappaccayassa kāho”规则中，因提及“sappaccaya”，（可知）从vaca、muca、bhuja等语根，ssa或替代为khā；从vasa、chida、labha等语根，（ssa）或替代为cha。因此ssa有cha的替代。依“byañjanantassa co chappaccayesu cā”规则，语根末音变为cakāra（c音），（故有）lacchati（他将获得）、lacchanti（他们将获得）。Lacchasi（你将获得）、lacchatha（你们将获得）。Lacchāmi（我将获得）、lacchāma（我们将获得）。若无cha替代，则为labhissati（他将获得）、labhissanti（他们将获得）。Labhissasi（你将获得）、labhissatha（你们将获得）。Labhissāmi（我将获得）、labhissāma（我们将获得）等。（条件式则为）Alabhissa（他本应获得）、alabhissaṃsu（他们本应获得）等。

වච වියත්තියං වාචායං, වචති, වචන්ති. වචසි, වචථ. වචාමි, වචාම.

语根vaca，清晰言说义。Vacati（他说）、vacanti（他们说）。Vacasi（你说）、vacatha（你们说）。Vacāmi（我说）、vacāma（我们说）。

කම්මෙ අත්තනොපදෙ, යප්පච්චයෙ ච කතෙ –

于被动语态、中间语态，并加上ya词缀时——

478. වච වස වහාදීනමුකාරො වස්ස යෙ.

478. 语根vaca、vasa、vaha等的vakāra（v音），于yakāra（y词缀）前，变为ukāra（u音）。

වච වස වහඉච්චෙවමාදීනං ධාතූනං වකාරස්ස උකාරො හොති යප්පච්චයෙ පරෙ, ආදිසද්දෙන වඩ්ඪස්ස ච. ‘‘වස්ස අ ව’’ඉති සමාසෙන දුතියඤ්චෙත්ථ වග්ගහණං ඉච්ඡිතබ්බං, තෙන අකාරස්සපි උකාරො හොති, පුරිමපක්ඛෙ පරලොපො. ‘‘තස්ස චවග්ග’’ඉච්චාදිනා සධාත්වන්තස්ස යකාරස්ස චකාරො, ද්විත්තං. උච්චතෙ, උච්චන්තෙ. වුච්චතෙ, වුච්චන්තෙ. වුච්චති, වුච්චන්ති වා ඉච්චාදි. තථා වචතු, වුච්චතු. වචෙය්‍ය, වුච්චෙය්‍ය. අවචා, අවච්චා, අවචූ, අවච්චූ. අවච, අවචො, අවචුත්ථ. අවච, අවචං, අවචම්හා. අවචුත්ථ ඉච්චාදි.

对于vac(说)、vas(住)、vah(运载)等语基，当后缀y在后时，其v音变为u音；通过“ādi”(等)一词，vaḍḍh(增长)也包括在内。依复合词“Vassa a va”，此处应理解为第二个“va”的摄入，因此“a”音也变为“u”音，在前一种情况下，后音节省略。根据“Tassa cavagga”等规则，连同语基尾音的y音变为c音，并发生重叠。例如：Uccate(被说)、uccante(他们被说)；Vuccate(被说)、vuccante(他们被说)；或uccati(被说)、vuccanti(他们被说)等。同样地，vacatu(愿说)、vuccatu(愿被说)；vaceyya(应说)、vucceyya(应被说)。Avacā、avaccā、avacū、avaccū。Avaca、avaco、avacuttha。Avaca、avacaṃ、avacamhā。Avacuttha等。

479. වචස්සජ්ජතනිම්හි [Pg.288] මකාරො ඔ.

479. 在vaca语基的近过去时(ajjatanī)中，m音变为o音。

වචඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස අකාරො ඔත්තමාපජ්ජතෙ අජ්ජතනිම්හි විභත්තිම්හි. අවොචි, අවොචුං. අවොචො, අවොචුත්ථ. අවොචිං, අවොචුම්හ, උකාරාගමො. අවොච, රස්සත්තං, අවොචු ඉච්චාදි. අවුච්චිත්ථ.

vaca此语基的a音在近过去时(ajjatanī)的语尾中变为o音。Avoci(他说了)、avocuṃ(他们说了)。Avoco(你说了)、avocuttha(你们说了)。Avociṃ(我说了)、avocumha(我们说了)，并有u音的增音。Avoca(他说了)，发生短音化，avocu(他们说了)等。Avuccittha(你被说了)。

භවිස්සන්තිම්හි සප්පච්චයග්ගහණෙන ස්සස්ස ඛාදෙසො, ‘‘බ්‍යඤ්ජනන්තස්සා’’ති වත්තමානෙ ‘‘කො ඛෙ චා’’ති ධාත්වන්තස්ස කාදෙසො, වක්ඛති, වක්ඛන්ති. වක්ඛසි, වක්ඛථ. වක්ඛාමි, වක්ඛාම ඉච්චාදි.

在未来时(bhavissantī)中，通过摄入sa后缀，ss被替换为kh；当“byañjanantassā”(辅音结尾的)规则生效时，根据“ko khe ca”规则，语基的尾音被替换为k。例如：vakkhati(他将说)、vakkhanti(他们将说)；vakkhasi(你将说)、vakkhatha(你们将说)；vakkhāmi(我将说)、vakkhāma(我们将说)等。

වස නිවාසෙ, වසති, වසන්ති.

语基Vasa，义为居住。vasati(他居住)、vasanti(他们居住)。

කම්මෙ උත්තං, පුබ්බරූපත්තඤ්ච වුස්සති, වුස්සන්ති ඉච්චාදි. වසතු. වසෙය්‍ය. අවසි, වසි.

在被动态中，发生u音化(uttaṃ)，以及前置同化(pubbarūpatta)，故有vussati(被居住)、vussanti(他们被居住)等。Vasatu(愿居住)。Vaseyya(应居住)。Avasi(已居住)、vasi(已居住)。

භවිස්සන්තියං ස්සස්ස ඡාදෙසො, ධාත්වන්තස්ස චකාරො ච, වච්ඡති, වච්ඡන්ති. වච්ඡසි, වච්ඡථ. වච්ඡාමි, වච්ඡාම. වසිස්සති, වසිස්සන්ති. අවසිස්ස, අවසිස්සංසු.

在未来时(bhavissantī)中，ss被替换为ch，并且语基的尾音变为c音。vacchati(他将居住)、vacchanti(他们将居住)。Vacchasi(你将居住)、vacchatha(你们将居住)。Vacchāmi(我将居住)、vacchāma(我们将居住)。(或)Vasissati(他将居住)、vasissanti(他们将居住)。Avasissa(若曾居住)、avasissaṃsu(他们若曾居住)。

තථා රුද අස්සුවිමොචනෙ, රොදති, රුච්ඡති. රොදිස්සති ඉච්චාදි.

同样地，语基Ruda，义为流泪。rodati(他哭泣)、rucchati(他哭泣)。Rodissati(他将哭泣)等。

කුස අක්කොසෙ, ආපුබ්බො ද්විත්තරස්සත්තානි, අප්පච්චයවුද්ධියො ච. අක්කොසති. අක්කොසතු. අක්කොසෙය්‍ය.

语基Kusa，义为辱骂。前置ā，发生重叠与短音化，以及因a后缀而起的元音增强(vuddhi)。Akkosati(他辱骂)。Akkosatu(愿他辱骂)。Akkoseyya(他应辱骂)。

‘‘අන්තලොපො’’ති වත්තතෙ, මණ්ඩූකගතියා ‘‘වා’’ති ච.

“Antalopo”(尾音省略)的规则延续适用，并且“vā”(或)一词以蛙跃法(maṇḍūkagati)引入。

480. කුසස්මා දී ච්ඡි.

480. 在Kusa之后，语尾ī变为cchi。

කුස ඉච්චෙතස්මා ධාතුතො ඊවිභත්තිස්ස ච්ඡිආදෙසො හොති, ධාත්වන්තස්ස ලොපො ච. අක්කොච්ඡි මං, අක්කොසි වා. අක්කොසිස්සති. අක්කොසිස්ස ඉච්චාදි.

从此Kusa语基之后，语尾ī被替换为cchi，并且语基的尾音被省略。例如：Akkocchi maṃ(他辱骂我)，或Akkosi(他辱骂)。Akkosissati(他将辱骂)。Akkosissa(若曾辱骂)等。

වහ [Pg.289] පාපුණනෙ, වහති, වහන්ති.

语基Vaha，义为运载。vahati(他运载)、vahanti(他们运载)。

කම්මෙ අත්තනොපදෙ, යප්පච්චයෙ ච කතෙ –

在被动态、为己格(attanopada)中，当y后缀被使用时——

‘‘යෙ’’ති වත්තතෙ.

“Ye”的规则延续适用。

481. හ විපරියයො ලො වා.

481. h音或变为l音。

හකාරස්ස විපරියයො හොති යප්පච්චයෙ පරෙ, යප්පච්චයස්ස ච ලකාරො හොති වා. වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො, තෙන ‘‘ගය්හතී’’තිආදීසු ලත්තං න හොති, නිමිත්තභූතස්ස යකාරස්සෙවෙතං ලත්තං, ‘‘වචවස’’ඉච්චාදිනා උත්තං. වුය්හති, වුල්හති, වුය්හන්ති. වහතු, වුය්හතු. වහෙය්‍ය, වුය්හෙය්‍ය. අවහී, අවුය්හිත්ථ, අවහිත්ථ. අවහිස්සති, වුය්හිස්සති. අවහිස්ස, අවුය්හිස්ස ඉච්චාදි.

当y后缀在后时，h音发生位置互换，并且y后缀或变为l音。此处的“vā”(或)一词，义为限定选择(vavatthitavibhāsā)，因此在“gayhatī”等词中不发生l音化，此l音化仅限于作为条件的y音；u音化则根据“vacavasa”等规则。Vuyhati(被运载)、vulhati(被运载)、vuyhanti(他们被运载)。Vahatu(愿运载)、vuyhatu(愿被运载)。Vaheyya(应运载)、vuyheyya(应被运载)。Avahī(已运载)、avuyhittha(已被运载)、avahittha(已运载)。Avahissati(将运载)、vuyhissati(将被运载)。Avahissa(若曾运载)、avuyhissa(若曾被运载)等。

ජර වයොහානිම්හි.

语基Jara，义为衰老。

482. ජරමරානං ජීරජීය්‍යමීය්‍යා වා.

482. Jara与Mara或变为jīra、jīyya、mīyya。

ජරමර ඉච්චෙතෙසං ධාතූනං ජීරජීය්‍යමීය්‍යාදෙසා හොන්ති වා, සරලොපාදි. ජීරති, ජීරන්ති. ජීය්‍යති, ජීය්‍යන්ති. ‘‘ක්වචා’’දිසුත්තෙන එකයකාරස්ස ක්වචි ලොපො හොති. ජීයති, ජීයන්ති.

Jara与Mara这些语基或被替换为jīra、jīyya、mīyya，并有元音省略等变化。Jīrati(他衰老)、jīranti(他们衰老)。Jīyyati(他衰老)、jīyyanti(他们衰老)。根据“Kvacā”等经，有时一个y音被省略。Jīyati(他衰老)、jīyanti(他们衰老)。

කම්මෙ ජීරීයති, ජීරීයන්ති. ජීයිය්‍යති, ජීයිය්‍යන්ති. ජීරතු, ජීය්‍යතු. ජීරෙය්‍ය, ජීය්‍යෙය්‍ය. අජීරී, ජීරී, ජීය්‍යී. ජීරිස්සති, ජීය්‍යිස්සති. අජීරිස්ස, අජීය්‍යිස්ස.

在被动态中，有jīrīyati(被衰老)、jīrīyanti(他们被衰老)；jīyiyyati(被衰老)、jīyiyyanti(他们被衰老)。Jīratu(愿衰老)、jīyyatu(愿衰老)。Jīreyya(应衰老)、jīyyeyya(应衰老)。Ajīrī(已衰老)、jīrī(已衰老)、jīyyī(已衰老)。Jīrissati(将衰老)、jīyyissati(将衰老)。Ajīrissa(若曾衰老)、ajīyyissa(若曾衰老)。

මර පාණචාගෙ, මීය්‍යාදෙසො, මීය්‍යති, මීය්‍යන්ති. මීයති, මීයන්ති වා. මරති, මරන්ති ඉච්චාදි.

语基Mara，义为舍弃生命。有mīyya的替换，故有mīyyati(他死)、mīyyanti(他们死)。或mīyati(他死)、mīyanti(他们死)。或marati(他死)、maranti(他们死)等。

දිස පෙක්ඛණෙ.

语基Disa，义为见。

483. දිසස්ස [Pg.290] පස්ස දිස්ස දක්ඛා වා.

483. Disa或变为passa、dissa、dakkhā。

දිසඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස පස්ස දිස්ස දක්ඛඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති වා. වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො, තෙන දිස්සාදෙසො කම්මනි සබ්බධාතුකෙ එව. පස්සති, පස්සන්ති. දක්ඛති, දක්ඛන්ති.

此Disa语基或被替换为passa、dissa、dakkha。此处的“vā”(或)一词，义为限定选择，因此dissa的替换仅用于被动态和普遍语基(sabbadhātuka)的语尾。Passati(他见)、passanti(他们见)。Dakkhati(他将见)、dakkhanti(他们将见)。

කම්මනි යකාරලොපො, දිස්සතෙ, දිස්සන්තෙ. දිස්සති, දිස්සන්ති. විපස්සීයති, දක්ඛීයති. පස්සතු, දක්ඛතු, දිස්සතු. පස්සෙය්‍ය, දක්ඛෙය්‍ය, දිස්සෙය්‍ය.

在被动态中，y音被同化，dissate(被见)、dissante(他们被见)。Dissati(被见)、dissanti(他们被见)。Vipassīyati(被内观)、dakkhīyati(将被见)。Passatu(愿见)、dakkhatu(愿将见)、dissatu(愿被见)。Passeyya(应见)、dakkheyya(应将见)、disseyya(应被见)。

හිය්‍යත්තනියං ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ධාතුඉකාරස්ස අත්තං, අද්දසා, අද්දස. කම්මනි අදිස්ස.

在昨日时(hiyyattanī)中，根据“kvaci dhātu”(某些语基)等规则，语基的i音变为a音，如addasā、addasa。在被动态中是adissa。

තථා අපස්සි, පස්සි, අපස්සිංසු, පස්සිංසු. අපස්සි, පස්සි, අපස්සිත්ථ, පස්සිත්ථ. අපස්සිං, පස්සිං, අපස්සිම්හ, පස්සිම්හ. අද්දසි, දසි, අද්දසංසු, දසංසු. කම්මනි අදිස්සංසු. අද්දක්ඛි, අද්දක්ඛිංසු.

同样地，(第三人称单数)apassi、passi；(第三人称复数)apassiṃsu、passiṃsu。(第二人称单数)apassi、passi；(第二人称复数)apassittha、passittha。(第一人称单数)apassiṃ、passiṃ；(第一人称复数)apassimha、passimha。Addasi、dasi；addasaṃsu、dasaṃsu。在被动态中，adissaṃsu(他们被见)。Addakkhi(他见)、addakkhiṃsu(他们见)。

පස්සිස්සති, පස්සිස්සන්ති. ‘‘භවිස්සන්තිම්හි ස්සස්ස චා’’ති යොගවිභාගෙන ස්සස්ස ලොපො, ඉකාරාගමො ච, දක්ඛිති, දක්ඛින්ති. ලොපාභාවෙ දක්ඛිස්සති, දක්ඛිස්සන්ති. අපස්සිස්ස, අදක්ඛිස්ස ඉච්චාදි.

Passissati(他将见)、passissanti(他们将见)。通过对“Bhavissantimhi ssassa ca”(在未来时中ss也)一经进行分解(yogavibhāga)，ss被省略，并有i音的增音，故有dakkhiti(他将见)、dakkhinti(他们将见)。在不省略的情况下，则是dakkhissati(他将见)、dakkhissanti(他们将见)。Apassissa(若曾见)、adakkhissa(若曾见)等。

සද විසරණගත්‍යාවසානෙසු.

语基Sada，用于分散(visaraṇa)、行进(gati)、终结(avasāna)等义。

‘‘සබ්බත්ථා’’ති වත්තතෙ, මණ්ඩූකගතියා ‘‘ක්වචී’’ති ච.

“Sabbatthā”(一切处)适用，并以蛙跃法，“kvaci”(某处)亦适用。

484. සදස්ස සීදත්තං.

484. Sad语根变为sīda。

සදඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස සීදාදෙසො හොති සබ්බත්ථ විභත්තිප්පච්චයෙසු ක්වචි. සෙසං නෙය්‍යං. නිසීදති, නිසීදන්ති. භාවෙ නිසජ්ජතෙ, ඉධ ක්වචාධිකාරෙන සීදා-දෙසො [Pg.291] න භවති. නිසීදතු. නිසීදෙ. නිසීදි. නිසීදිස්සති. නිසීදිස්ස ඉච්චාදි.

Sad此语根，于一切语尾及后缀中，有时作sīda替代。余者应知。Nisīdati(他坐)，nisīdanti(他们坐)。于被动态为nisajjate，此处因“kvaci”(有时)的限定，不作sīda替代。Nisīdatu(愿他坐)。Nisīde(他应坐)。Nisīdi(他坐了)。Nisīdissati(他将坐)。Nisīdissa(他本会坐)等。

යජ දෙවපූජාසඞ්ගතිකරණදානෙසු. යජති, යජන්ති.

Yaja(祭祀)语根，用于祭天、交际、行施之义。Yajati(他祭祀)，yajanti(他们祭祀)。

කම්මනි ‘‘යම්හී’’ති වත්තතෙ.

于作业态，“yamhi”一词适用。

485. යජස්සාදිස්සි.

485. Yaja语根首字母的[变化]。

යජඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස ආදිස්ස යකාරස්ස ඉකාරාදෙසො හොති යප්පච්චයෙ පරෙ, සරලොපො. ඉජ්ජතෙ මයා බුද්ධො. තථා යජතු, ඉජ්ජතං. යජෙ, ඉජ්ජෙථ. යජි, ඉජ්ජිත්ථ. යජිස්සති, ඉජ්ජිස්සතෙ. යජිස්ස, ඉජ්ජිස්සථ ඉච්චාදි.

Yaja此语根，当ya后缀在后时，其首字母y作i替代，并省略元音。例如：Ijjate mayā buddho(佛陀为我所祭祀)。同样地，yajatu变为ijjataṃ。yaje变为ijjetha。yaji变为ijjittha。yajissati变为ijjissate。yajissa变为ijjissatha等。

වද වියත්තියං වාචායං, ත්‍යාද්‍යුප්පත්ති, අප්පච්චයො ච.

Vada(说)语根，用于清晰言说之义，后接ti等(语尾)及a后缀。

‘‘වා’’ති වත්තතෙ.

“Vā”(或)一词适用。

486. වදස්ස වජ්ජං.

486. Vada语根变为vajja。

වදඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස සබ්බස්ස වජ්ජාදෙසො හොති වා සබ්බාසු විභත්තීසු. විභත්‍යාධිකාරත්තා චෙත්ථ සබ්බාසූති අත්ථතො සිද්ධං.

Vada此语根，于所有语尾中，其整体或作vajja替代。此处因属语尾的权能范围，故“sabbāsu”(于所有)之义可从义理成立。

‘‘වා’’ති වත්තතෙ.

“Vā”(或)一词适用。

487. ලොපඤ්චෙත්තමකාරො.

487. a音省略或变为e。

භූවාදිතො පරො අප්පච්චයො එත්තමාපජ්ජතෙ, ලොපඤ්ච වා. විකරණකාරියවිධිප්පකරණතො චෙත්ථ අකාරොති අප්පච්චයො ගය්හති.

Bhūādi(第一组)语根之后的a后缀，或变为e，或被省略。此处因是词干构成后缀的作用规则章节，故“akāro”(a音)被理解为a后缀。

භූවාදිතො ජුහොත්‍යාදි-තො ච අප්පච්චයො පරො;

ලොපමාපජ්ජතෙ නාඤ්ඤො, වවත්ථිතවිභාසතොති.

于Bhūādi(第一组)及Juhotyādi(第三组)语根之后，其后的a后缀被省略，无有他变；此为例外选择规则。

අප්පච්චයස්ස එකාරො, සරලොපාදි, වජ්ජෙති, වදෙති, වදති, අන්තිම්හි –

a后缀变为e，并有元音省略等(变化)。例如：vajjeti(他说)，vadeti(他说)，vadati(他说)。当后接anti时——

488. ක්වචි [Pg.292] ධාතුවිභත්තිප්පච්චයානං දීඝවිපරීතාදෙසලොපාගමා ච.

488. 有时，语根、语尾及后缀亦发生长音、反转(即短音)、替代、省略及增音。

ඉධ ධාත්වාධිකාරෙ ආඛ්‍යාතෙ, කිතකෙ ච අවිහිතලක්ඛණෙසු පයොගෙසු ක්වචි ධාතූනං, ත්‍යාදිවිභත්තීනං, ධාතුවිහිතප්පච්චයානඤ්ච දීඝතබ්බිපරීතආදෙසලොපාගමඉච්චෙතානි කාරියානි ජිනවචනානුරූපතො භවන්ති. තත්ථ –

于此语根的权能范围中，在动词(ākhyāta)及初级派生词(kitaka)中，对于未立特征的用法，有时语根、ti等语尾及为语根所规定的后缀，会依循佛陀的言教而发生长音、其反转(即短音)、替代、省略及增音等这些作用。其中——

නාම්හි රස්සො කියාදීනං, සංයොගෙ චඤ්ඤධාතුනං;

ආයූනං වා විභත්තීනං, ම්හා, ස්සාන්තස්ස ච රස්සතා.

于nā及mhi，kiyādi(第九组)语根(元音)变短，于结合音中其他语根亦然；或语尾中āyū(元音)变短，以及mhā与ssā结尾者亦变短。

ගමිතො ච්ඡස්ස ඤ්ඡො වාස්ස, ගමිස්සජ්ජතනිම්හි ගා;

උචාගමො වා ත්ථම්හෙසු, ධාතූනං යම්හි දීඝතා.

Gam语根后的cch，或变为ñch或ss；gam于近过去时中作gā；于ttha及mhe前或有u增音；于ya(后缀)前诸语根(元音)变长。

එය්‍යෙය්‍යාසෙය්‍යාමෙත්තඤ්ච, වා ස්සෙස්සෙත්තඤ්ච පාපුණෙ;

ඔකාරා අත්තමිත්තඤ්ච, ආත්ථා පප්පොන්ති වා ත්ථථෙ.

Eyya、eyyāse、eyyāme或变为e；ssa、sse亦可变为e；o音变为a或i；āttha或变为ttha、the。

තථා බ්‍රූතොති අන්තීනං, අඋ වාහ ච ධාතුයා;

පරොක්ඛාය විභත්තිම්හි, අනබ්භාසස්ස දීඝතා.

同样地，brū语根后的anti变为ūti；语根的au音变为ā或aha；于远过去时(parokkhā)语尾中，非重叠部分(元音)变长。

සංයොගන්තො අකාරෙත්ථ, විභත්තිප්පච්චයාදි තු;

ලොප මාපජ්ජතෙ නිච්ච-මෙකාරොකාරතො පරොති.

此处，结合音末尾的a音(不省略)，但e音、o音之后的语尾、后缀等(的首元音)则恒常省略。

එකාරතො පරස්ස අන්තිඅකාරස්ස ලොපො, වජ්ජෙන්ති, වදෙන්ති, වදන්ති. වජ්ජෙසි, වදෙසි, වදසි, වජ්ජෙථ, වදෙථ, වදථ. වජ්ජෙමි, වජ්ජාමි, වදෙමි, වදාමි, වජ්ජෙම, වදෙම, වජ්ජාම, වදාම.

e音之后，anti语尾的a音省略，例如：vajjenti, vadenti, vadanti。其他例子：Vajjesi, vadesi, vadasi(你说)；vajjetha, vadetha, vadatha(你们说)。Vajjemi, vajjāmi, vademi, vadāmi(我说)；vajjema, vadema, vajjāma, vadāma(我们说)。

කම්මනි වජ්ජීයති, වජ්ජීයන්ති. වජ්ජති, වජ්ජන්ති. වදීයති වා. වජ්ජෙතු, වදෙතු, වදතු. වජ්ජෙ, වජ්ජෙය්‍ය, වදෙ, වදෙය්‍ය, වජ්ජෙය්‍යුං, වදෙය්‍යුං. වජ්ජෙය්‍යාසි, වජ්ජෙසි, වදෙය්‍යාසි. අවදි, වදි, වදිංසු. වදිස්සති, වදිස්සන්ති. අවදිස්ස ඉච්චාදි.

作业态：vajjīyati, vajjīyanti(被说)；vajjati, vajjanti(被说)；或vadīyati。其他形式：Vajjetu, vadetu, vadatu(愿他说)。Vajje, vajjeyya, vade, vadeyya(他应说)；vajjeyyuṃ, vadeyyuṃ(他们应说)。Vajjeyyāsi, vajjesi, vadeyyāsi(你应说)。Avadi, vadi(他说了)；vadiṃsu(他们说了)。Vadissati(他将说)；vadissanti(他们将说)。Avadissa(他本会说)等。

කමු [Pg.293] පදවික්ඛෙපෙ, අප්පච්චයෙ කතෙ ‘‘ක්වචාදිවණ්ණානමෙකස්සරානං ද්වෙභාවො’’ති ද්විත්තං, කවග්ගස්ස චවග්ගො.

Kamu(行)语根，用于举步之义。加上a后缀时，依“有时，单音节的首字母重叠”规则而重叠，k组(辅音)变为c组(辅音)。

අබ්භාසග්ගහණමන්තග්ගහණං, වාග්ගහණඤ්ච වත්තතෙ.

“Abbhāsa”(重叠)、“anta”(末尾)及“vā”(或)等词亦适用。

489. නිග්ගහීතඤ්ච.

489. 以及鼻音(niggahīta)。

අබ්භාසන්තෙ නිග්ගහීතඤ්චාගමො හොති වා. වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො, තෙන කමාදීනමෙවෙතං. චඞ්කමති, චඞ්කමන්ති ඉච්චාදි. කමති, කමන්ති ඉච්චාදි.

于重叠音节之末，或有鼻音(niggahīta)增益。此处的“vā”(或)字，用于限定选择之义，因此此规则仅适用于kam等语根。例如：Caṅkamati(他经行)，caṅkamanti(他们经行)等。Kamati(他行走)，kamanti(他们行走)等。

චල කම්පනෙ, චඤ්චලති, චලති.

Cala(动)语根，用于摇动之义。Cañcalati(他摇动)，calati(他移动)。

චල දලනෙ, දද්දල්ලති.

词根`Cala`，用于`dalane`（分裂）之义。`daddallati`（彼，闪耀/燃烧）。

ඣෙචින්තායං, අප්පච්චයෙ ‘‘ඔ, සරෙ, එ’’ති ච අධිකිච්ච ‘‘තෙ ආවායා’’ති යොගවිභාගෙන අකාරිතෙපි එකාරස්ස ආයාදෙසො, ඣායති, ඣායන්ති ඉච්චාදි, විසෙසවිධානං.

词根`Jhe`，用于`cintāyaṃ`（思）之义。于`a`后缀，亦依据`o, sare, e`，并通过对`te āvāyā`的规则分析，即使在非使役态，`e`亦替换为`āy`。如`jhāyati`、`jhāyanti`等。此为例外规定。

අවුද්ධිකභූවාදිනයො.

`bhūvādi`类的不增益法。

තුද බ්‍යථනෙ, ත්‍යාද්‍යුප්පත්ති අප්පච්චයො, ‘‘අඤ්ඤෙසු චා’’ති එත්ථානුවත්තිත වාග්ගහණෙන තුදාදීනං වුද්ධිඅභාවොව විසෙසො, තුදති, තුදන්ති. තුදසි, තුදථ. තුදාමි, තුදාම.

词根`Tuda`，用于`byathane`（刺痛）之义。当接`ti`等语尾时，加`a`后缀。于`aññesu ca`等规则中，由接续而来的`vā`字，`tudādi`（`tud`等词根）类以不增益为特点。`tudati`（彼，刺），`tudanti`（彼等，刺）。`tudasi`（汝，刺），`tudatha`（汝等，刺）。`tudāmi`（我，刺），`tudāma`（我等，刺）。

කම්මෙ ‘‘තස්ස චවග්ග’’ඉච්චාදිනා සදකාරස්ස යප්පච්චයස්ස ජකාරො ද්විත්තං, තුජ්ජතෙ, තුජ්ජන්තෙ. තුජ්ජති, තුජ්ජන්ති, තුජ්ජරෙ වා. තථා තුදතු, තුදන්තු. තුදෙ, තුදෙය්‍ය, තුදෙය්‍යුං. අතුදි, තුදිංසු. අතුදි, අතුදිත්ථ. අතුදිං, අතුදිම්හ. අතුජ්ජිත්ථ, අතුජ්ජි. තුදිස්සති. අතුදිස්ස ඉච්චාදි.

于被动态，依`tassa cavagga`等规则，`da`字之后的`ya`后缀变为`ja`并重复。如：`tujjate`、`tujjante`。或`tujjati`、`tujjanti`、`tujjare`。同样，`tudatu`、`tudantu`。`tude`、`tudeyya`、`tudeyyuṃ`。`atudi`、`tudiṃsu`。`atudi`、`atudittha`。`atudiṃ`、`atudimha`。`atujjittha`、`atujji`。`tudissati`。`atudissa`等。

විස පවෙසනෙ පපුබ්බො, සො ගාමං පවිසති, පවිසන්ති. පවිසසි, පවිසථ. පවිසාමි, පවිසාම.

词根`Visa`，用于`pavesane`（进入）之义，前接`pa`。`so gāmaṃ pavisati`（他进入村庄），`pavisanti`（他们进入）。`pavisasi`（你进入），`pavisatha`（你们进入）。`pavisāmi`（我进入），`pavisāma`（我们进入）。

කම්මෙ [Pg.294] පවිසිය්‍යතෙ, පවිසිය්‍යන්තෙ. පවිසිය්‍යති, පවිසිය්‍යන්ති. පවිස්සතෙ වා. තථා පවිසතු, පවිසන්තු. පවිසෙය්‍ය. පාවිසි, පවිසි, පාවෙක්ඛි පථවිං, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා අජ්ජතනිම්හි විසස්ස වෙක්ඛාදෙසො ච. පාවිසිංසු, පවිසිංසු.

于被动态：`pavisiyyate`、`pavisiyyante`。`pavisiyyati`、`pavisiyyanti`。或`pavissate`。同样，`pavisatu`、`pavisantu`。`paviseyya`。`pāvisi`、`pavisi`；`pāvekkhi pathaviṃ`（彼进入大地），于`ajjatanī`（不定过去时），依`kvaci dhātū`等规则，`visa`亦替换为`vekkhā`。`pāvisiṃsu`、`pavisiṃsu`。

කම්මෙ පාවිසීයිත්ථ, පවිසීයිත්ථ, පාවිසීයි, පවිසීයි. පවිසිස්සති, පවිසිස්සන්ති. පවිසීයිස්සතෙ, පවිසිස්සතෙ. පාවිසිස්ස. පාවිසීයිස්ස ඉච්චාදි.

于被动态：`pāvisīyittha`、`pavisīyittha`、`pāvisīyi`、`pavisīyi`。`pavisissati`、`pavisissanti`。`pavisīyissate`、`pavisissate`。`pāvisissa`。`pāvisīyissa`等。

නුද ඛෙපෙ, නුදති, නුදන්ති.

词根`Nuda`，用于`khepe`（驱除）之义。`nudati`（彼，驱除），`nudanti`（彼等，驱除）。

දිස අතිසජ්ජනෙ, උද්දිසති, උද්දිසන්ති.

词根`Disa`，用于`atisajjane`（指示）之义。`uddisati`（彼，指示），`uddisanti`（彼等，指示）。

ලිඛ ලෙඛනෙ, ලිඛති, ලිඛන්ති.

词根`Likha`，用于`lekhane`（书写）之义。`likhati`（彼，写），`likhanti`（彼等，写）。

ඵුස සම්ඵස්සෙ, ඵුසති, ඵුසන්ති ඉච්චාදි.

词根`Phusa`，用于`samphasse`（触）之义。`phusati`（彼，触），`phusanti`（彼等，触）等。

තුදාදිනයො.

`tudādi`类之法。

හූ, භූ සත්තායං, ත්‍යාද්‍යුප්පත්ති ‘‘භූවාදිතො අ’’ඉති අප්පච්චයො, ‘‘වා’’ති අධිකිච්ච ‘‘ලොපඤ්චෙත්තමකාරො’’ති භූවාදිතො පරස්ස අප්පච්චයස්ස ලොපො, ‘‘අඤ්ඤෙසු චා’’ති වුද්ධි. සො හොති, තෙ හොන්ති, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා පරසරස්ස ලොපො. හොසි, හොථ. හොමි, හොම. භාවෙ හූයතෙ.

词根`Hū`、`bhū`，用于`sattāyaṃ`（存在）之义。当接`ti`等语尾时，依`bhūvādito a`，加`a`后缀。依据`vā`及`lopañcettamakāro`，`bhūvādi`类词根之后的`a`后缀被省略。依`aññesu ca`，有`vuddhi`（增益）。`so hoti`（彼，是），`te honti`（彼等，是），依`kvaci dhātū`等规则，省略后方元音。`hosi`（汝，是），`hotha`（汝等，是）。`homi`（我，是），`homa`（我等，是）。于`bhāve`（被动态/非人称态），作`hūyate`。

තථා හොතු, හොන්තු. හොහි, අනකාරපරත්තා හිලොපො න භවති, හොථ. හොමි, හොම. භාවෙ හූයතං.

同样，`hotu`（愿彼是）、`hontu`（愿彼等是）。`hohi`（汝当是），因其后非`a`音，`hi`不被省略；`hotha`（汝等当是）。`homi`（我当是）、`homa`（我等当是）。于被动态，作`hūyataṃ`。

සත්තමියං සරලොපාදි, හෙය්‍ය, හෙය්‍යුං. හෙය්‍යාසි, හෙය්‍යාථ. හෙය්‍යාමි, හෙය්‍යාම. හෙය්‍යං වා. භාවෙ හූයෙථ.

于`sattamī`（祈愿式），有元音省略等变化。`heyya`、`heyyuṃ`。`heyyāsi`、`heyyātha`。`heyyāmi`、`heyyāma`。或`heyyaṃ`。于被动态，作`hūyetha`。

හිය්‍යත්තනියං [Pg.295] අප්පච්චයලොපෙ ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා හූධාතුස්ස ඌකාරස්ස උවාදෙසො. අහුවා, අහුවු, අහුවූ. අහුව, අහුවො, අහුවත්ථ. අහුවං, අහුවම්හ. අහුවත්ථ, අහුවත්ථුං. අහුවසෙ, අහුවව්හං. අහුවිං, අහුවම්හසෙ. භාවෙ අහූයත්ථ.

于`hiyyattanī`（昨日时），当`a`后缀省略时，依`kvaci dhātū`等规则，`hū`词根的`ū`音替换为`uva`。`ahuvā`、`ahuvu`、`ahuvū`。`ahuva`、`ahuvo`、`ahuvattha`。`ahuvaṃ`、`ahuvamha`。`ahuvattha`、`ahuvatthuṃ`。`ahuvase`、`ahuvavhaṃ`。`ahuviṃ`、`ahuvamhase`。于被动态，作`ahūyattha`。

අජ්ජතනිම්හි ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා හූතො ඊවිභත්තිස්ස ලොපො රස්සත්තං, සො අහු, ලොපාභාවෙ ‘‘කරස්ස කාසත්තමජ්ජතනිම්හී’’ති එත්ථ ‘‘සත්තමජ්ජතනිම්හී’’ති යොගවිභාගෙන සාගමො, වුද්ධි, අහොසි, අහෙසුං, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ඔකාරස්සෙකාරො. අහවුං වා. අහොසි, අහොසිත්ථ. අහොසිං, අහුං, පරසරස්ස ලොපො, රස්සත්තඤ්ච, අහොසිම්හ, අහුම්හ, රස්සත්තං. භාවෙ අහූයිත්ථ.

于`ajjatanī`（不定过去时），依`kvaci dhātū`等规则，`hū`之后的`ī`语尾被省略，词根元音短化，成`ahu`。若不省略，则于`karassa kāsattamajjatanimhī`处，通过对`sattamajjatanimhī`的规则分析，增入`s`音，并有`vuddhi`（增益），成`ahosi`、`ahesuṃ`；依`kvaci dhātū`等规则，`o`音变为`e`音。或作`ahavuṃ`。`ahosi`、`ahosittha`。`ahosiṃ`、`ahuṃ`（此处省略后方元音并短化）、`ahosimha`、`ahumha`（此处短化）。于被动态，作`ahūyittha`。

‘‘හි ලොපං වා’’ති ඉතො ‘‘ලොපො, වා’’ති ච වත්තතෙ.

从`hi lopaṃ vā`此规则中，`lopo`（省略）与`vā`（或）亦延续适用。

490. හොතිස්සරෙ’හොහෙ භවිස්සන්තිම්හි ස්සස්ස ච.

490. 于将来时，`hū`词根的元音变为`e`、`o`、`he`，`ssa`亦然。

හූඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස සරො එහ ඔහ එත්තමාපජ්ජතෙ භවිස්සන්තිම්හි විභත්තිම්හි, ස්සස්ස ච ලොපො හොති වා. ඉකාරාගමො, සරලොපාදි.

此`hū`词根之元音，于将来时语尾，变为`e`或`o`，且`ssa`亦或省略。有`i`音增入、元音省略等变化。

හෙහිති, හෙහින්ති. හෙහිසි, හෙහිථ. හෙහාමි, හෙහාම. ලොපාභාවෙ – හෙහිස්සති, හෙහිස්සන්ති. හෙහිස්සසි, හෙහිස්සථ. හෙහිස්සාමි, හෙහිස්සාම. ඔහාදෙසෙ – හොහිති, හොහින්ති. හොහිසි, හොහිථ. හොහාමි, හොහාම. තථා හොහිස්සති, හොහිස්සන්ති. හොහිස්සසි, හොහිස්සථ. හොහිස්සාමි, හොහිස්සාම. එකාරාදෙසෙ – හෙති, හෙන්ති. හෙසි, හෙථ. හෙමි[Pg.296], හෙම. හෙස්සති, හෙස්සන්ති. හෙස්සසි, හෙස්සථ. හෙස්සාමි, හෙස්සාම. භාවෙ හූයිස්සතෙ.

（`ssa`省略时：）`hehiti`、`hehinti`。`hehisi`、`hehitha`。`hehāmi`、`hehāma`。若不省略：`hehissati`、`hehissanti`。`hehissasi`、`hehissatha`。`hehissāmi`、`hehissāma`。替换为`o`音时：`hohiti`、`hohinti`。`hohisi`、`hohitha`。`hohāmi`、`hohāma`。同样，（不省略`ssa`时：）`hohissati`、`hohissanti`。`hohissasi`、`hohissatha`。`hohissāmi`、`hohissāma`。替换为`e`音时：`heti`、`henti`。`hesi`、`hetha`。`hemi`、`hema`。`hessati`、`hessanti`。`hessasi`、`hessatha`。`hessāmi`、`hessāma`。于被动态，作`hūyissate`。

කාලාතිපත්තියං අහවිස්ස, අහවිස්සංසු. අහුයිස්සථ ඉච්චාදි.

于`kālātipatti`（条件式）：`ahavissa`、`ahavissaṃsu`。`ahuyissatha`等。

හූ, භූ සත්තායං, භූ ඉතීධ අනුපුබ්බො, ත්‍යාද්‍යුප්පත්ති අප්පච්චයස්ස ලොපවුද්ධියො, අනුභොති, අනුභොන්ති. අනුභොසි, අනුභොථ. අනුභොමි, අනුභොම.

词根`Hū`、`bhū`，用于`sattāyaṃ`（存在）之义。此处`bhū`前接`anu`。当接`ti`等语尾时，`a`后缀省略且词根元音增益。`anubhoti`（彼，感受），`anubhonti`（彼等，感受）。`anubhosi`（汝，感受），`anubhotha`（汝等，感受）。`anubhomi`（我，感受），`anubhoma`（我等，感受）。

කම්මෙ අනුභූයති, අනුභූයන්ති. තථා අනුභොතු, අනුභොන්තු. අනුභොහි, අනුභොථ. අනුභොමි, අනුභොම. අනුභූයතු, අනුභූයන්තු. අනුභවෙ, අනුභවෙය්‍ය. අනුභූයෙය්‍ය. අනුභොසි, අනුභවි. අනුභොස්සති, අනුභොස්සන්ති. අනුභොස්සසි, අනුභොස්සථ. අනුභොස්සාමි, අනුභොස්සාම. අනුභවිස්සති වා. අනුභොස්ස, අනුභවිස්ස වා ඉච්චාදි.

于被动态：`anubhūyati`、`anubhūyanti`。同样，（命令式：）`anubhotu`、`anubhontu`。`anubhohi`、`anubhotha`。`anubhomi`、`anubhoma`。（命令式被动态：）`anubhūyatu`、`anubhūyantu`。（祈愿式：）`anubhave`、`anubhaveyya`。（祈愿式被动态：）`anubhūyeyya`。（不定过去时：）`anubhosi`、`anubhavi`。（将来时：）`anubhossati`、`anubhossanti`。`anubhossasi`、`anubhossatha`。`anubhossāmi`、`anubhossāma`。或`anubhavissati`。（条件式：）或`anubhossa`、`anubhavissa`等。

සී සයෙ අප්පච්චයලොපො, වුද්ධි ච, සෙති, සෙන්ති. සෙසි, සෙථ. සෙමි, සෙම. සෙතෙ, සෙන්තෙ ඉච්චාදි.

词根`Sī`，用于`saye`（卧）之义。`a`后缀省略，且有`vuddhi`（增益）。`seti`（彼，卧），`senti`（彼等，卧）。`sesi`（汝，卧），`setha`（汝等，卧）。`semi`（我，卧），`sema`（我等，卧）。`sete`（彼，卧），`sente`（彼等，卧）等。

අප්පච්චයලොපාභාවෙ –

若`a`后缀不省略——

‘‘සරෙ’’ති වත්තතෙ, ධාතුග්ගහණඤ්ච.

`sare`（当后有元音时）延续适用，且此规则关乎词根。

491. එ අය.

491. `e`作`aya`。

එකාරස්ස ධාත්වන්තස්ස සරෙ පරෙ අයාදෙසො හොති, සරලොපාදි. සයති, සයන්ති. සයසි, සයථ. සයාමි, සයාම.

词根末尾的`e`音，当后有元音时，替换为`aya`。有元音省略等变化。`sayati`（彼，卧），`sayanti`（彼等，卧）。`sayasi`（汝，卧），`sayatha`（汝等，卧）。`sayāmi`（我，卧），`sayāma`（我等，卧）。

කම්මෙ [Pg.297] අතිපුබ්බො, ‘‘ක්වචි ධාත්වා’’දිනා යම්හි රස්සසරස්ස ධාත්වන්තස්ස දීඝො, අතිසීයතෙ, අතිසීයන්තෙ. අතිසීයති, අතිසීයන්ති. භාවෙ සීයතෙ.

在作格(kamme)中，前缀为 ati(atipubbo)。依“kvaci dhātvā”等（规则），当 ya（后缀）在后时，词根末尾的短元音变为长音。例如：atisīyate（他被过度躺卧），atisīyante（他们被过度躺卧）。Atisīyati（他被过度躺卧），atisīyanti（他们被过度躺卧）。在状态格(bhāve)中，为 sīyate（被躺卧）。

තථා සෙතු, සෙන්තු. සෙහි, සෙථ. සෙමි, සෙම. සයතු, සයන්තු. සය, සයාහි, සයථ. සයාමි, සයාම. සයතං, සයන්තං. සයස්සු, සයව්හො. සයෙ, සයාමසෙ. අතිසීයතං, අතිසීයන්තං. අතිසීයතු, අතිසීයන්තු. භාවෙ සීයතං.

同样(tathā)，setu（令其躺卧），sentu（令他们躺卧）。Sehi（你躺卧），setha（你们躺卧）。Semi（我躺卧），sema（我们躺卧）。Sayatu（令其躺卧），sayantu（令他们躺卧）。Saya（你躺卧），sayāhi（你躺卧），sayatha（你们躺卧）。Sayāmi（我躺卧），sayāma（我们躺卧）。Sayataṃ（令其躺卧），sayantaṃ（令他们躺卧）。Sayassu（你躺卧），sayavho（你们躺卧）。Saye（我躺卧），sayāmase（我们躺卧）。Atisīyataṃ（令其被过度躺卧），atisīyantaṃ（令他们被过度躺卧）。Atisīyatu（令其被过度躺卧），atisīyantu（令他们被过度躺卧）。在状态格(bhāve)中，为 sīyataṃ（令其被躺卧）。

සයෙ, සයෙය්‍ය, සයෙය්‍යුං. අතිසීයෙය්‍ය. භාවෙ සීයෙථ.

Saye（他应躺卧），sayeyya（他应躺卧），sayeyyuṃ（他们应躺卧）。Atisīyeyya（他应被过度躺卧）。在状态格(bhāve)中，为 sīyetha（应被躺卧）。

අසයි, සයි, අසයිංසු, සයිංසු, අසයුං. සාගමෙ අතිසෙසි, අතිසෙසුං. කම්මෙ අච්චසීයිත්ථ, අච්චසීයි, අතිසීයි. භාවෙ සීයිත්ථ.

Asayi（他已躺卧），sayi（他已躺卧），asayiṃsu（他们已躺卧），sayiṃsu（他们已躺卧），asayuṃ（他们已躺卧）。有 s-增益(sāgame)时，atisesi（他已过度躺卧），atisesuṃ（他们已过度躺卧）。在作格(kamme)中，accasīyittha（他曾被过度躺卧），accasīyi（他曾被过度躺卧），atisīyi（他曾被过度躺卧）。在状态格(bhāve)中，为 sīyittha（曾被躺卧）。

සයිස්සති, සයිස්සන්ති. ඉකාරාගමාභාවෙ සෙස්සති, සෙස්සන්ති. කම්මෙ අතිසීයිස්සථ, අතිසීයිස්සති. භාවෙ සීයිස්සතෙ.

Sayissati（他将躺卧），sayissanti（他们将躺卧）。无 i-增益(ikārāgamābhāve)时，为 sessati（他将躺卧），sessanti（他们将躺卧）。在作格(kamme)中，atisīyissatha（你们将被过度躺卧），atisīyissati（他将被过度躺卧）。在状态格(bhāve)中，为 sīyissate（将被躺卧）。

අසයිස්සා, අසයිස්සංසු. කම්මෙ අච්චසීයිස්සථ ඉච්චාදි.

Asayissā（他将会躺卧），asayissaṃsu（他们将会躺卧）。在作格(kamme)中，accasīyissatha（你们将会被过度躺卧）等(iccādi)。

නී පාපුණනෙ, ද්විකම්මකොයං, අජං ගාමං නෙති, නෙන්ති. නෙසි, නෙථ. නෙමි, නෙම. ලොපාභාවෙ නයති, නයන්ති ඉච්චාදි. කම්මෙ නීයතෙ ගාමං අජො දෙවදත්තෙන, නීයරෙ, නීයන්තෙ. නීයති, නීයන්ති.

词根 Nī 义为“达到”(pāpuṇane)，此为双宾语动词(dvikammaka)。例如：ajaṃ gāmaṃ neti（他引导山羊到村庄），nenti（他们引导）。Nesi（你引导），netha（你们引导）。Nemi（我引导），nema（我们引导）。无省略(lopābhāve)时，为 nayati（他引导），nayanti（他们引导）等(iccādi)。在作格(kamme)中，nīyate gāmaṃ ajo devadattena（山羊被提婆达多引导到村庄），nīyare（他们被引导），nīyante（他们被引导）。Nīyati（他被引导），nīyanti（他们被引导）。

තථා නෙතු, නයතු. නීයතං, නීයන්තං. නයෙ, නයෙය්‍ය. නීයෙථ, නීයෙය්‍ය. අනයි, නයි, අනයිංසු, නයිංසු. විනෙසි, විනෙසුං. අනීයිත්ථ, නීයිත්ථ. නයිස්සති[Pg.298], නෙස්සති. නයිස්සතෙ, නීයිස්සතෙ, නීයිස්සති. අනයිස්ස, අනීයිස්ස ඉච්චාදි.

同样(tathā)，netu（令其引导），nayatu（令其引导）。Nīyataṃ（令其被引导），nīyantaṃ（令他们被引导）。Naye（他应引导），nayeyya（他应引导）。Nīyetha（他应被引导），nīyeyya（他应被引导）。Anayi（他已引导），nayi（他已引导），anayiṃsu（他们已引导），nayiṃsu（他们已引导）。Vinesi（他已教导），vinesuṃ（他们已教导）。Anīyittha（他曾被引导），nīyittha（他曾被引导）。Nayissati（他将引导），nessati（他将引导）。Nayissate（他将为自己引导），nīyissate（他将被引导），nīyissati（他将被引导）。Anayissa（他将会引导），anīyissa（他将会被引导）等(iccādi)。

ඨා ගතිනිවත්තිම්හි, ‘‘වා’’ති වත්තතෙ.

词根 Ṭhā 义为“停止运动”(gatinivattimhi)，“vā”（或）这一规则适用(vattate)。

492. ඨා තිට්ඨො.

492. Ṭhā 变为 tiṭṭha。

ඨාඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස තිට්ඨාදෙසො හොති වා. වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො, අප්පච්චයලොපො. තිට්ඨති, තිට්ඨන්ති. ඨාති, ඨන්ති. ලොපාභාවෙ ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ඨාතො හකාරාගමො ච රස්සත්තං, සංපුබ්බො සණ්ඨහති, සණ්ඨහන්ති. එත්තෙ අධිට්ඨෙති, අධිට්ඨෙන්ති.

词根 ṭhā 或(vā)被替换为 tiṭṭha。此 vā 词(vāsaddo)义为“限定选择”(vavatthitavibhāsa)，且 a-语基后缀省略(appaccayalopo)。例如：Tiṭṭhati（他站立），tiṭṭhanti（他们站立）。Ṭhāti（他站立），ṭhanti（他们站立）。无省略(lopābhāve)时，依“kvaci dhātū”等（规则），ṭhā（词根后）增益 h(hakārāgamo)且（元音）短化(rassattaṃ)，前缀为 saṃ 时，如 saṇṭhahati（他站稳），saṇṭhahanti（他们站稳）。当 e（后缀）在后时，如 adhiṭṭheti（他安立），adhiṭṭhenti（他们安立）。

කම්මෙ –

在作格(kamme)中——

493. යම්හි දාධා මා ඨා හා පා මහ මථාදීනමී.

493. 于 ya（后缀）后，dā、dhā、mā、ṭhā、hā、pā、maha、matha 等词根（末尾元音变为）ī。

භාවකම්මවිසයෙ යම්හි පච්චයෙ පරෙ දා ධා මා ඨා හාපා මහ මථ ඉච්චෙවමාදීනං ධාතූනං අන්තො ඊකාරමාපජ්ජතෙ, නිච්චත්ථොයමාරම්භො. උපට්ඨීයති, උපට්ඨීයන්ති. හකාරාගමෙ රස්සත්තං, ඊකාරාගමො ච, පතිට්ඨහීයති, පතිට්ඨහීයන්ති. භාවෙ ඨීයතෙ.

在状态格与作格的范畴(bhāvakammavisaye)内，当 ya 后缀(yamhi paccaye)在后时，dā、dhā、mā、ṭhā、hā、pā、maha、matha 等词根的末尾元音变为 ī(īkāramāpajjate)，此为定则(niccattho ārambho)。例如：Upaṭṭhīyati（被侍奉），upaṭṭhīyanti（他们被侍奉）。有 h-增益(hakārāgame)、（元音）短化(rassattaṃ)及 ī-增益(īkārāgamo)时，如 patiṭṭhahīyati（被建立），patiṭṭhahīyanti（他们被建立）。在状态格(bhāve)中，为 ṭhīyate（被站立）。

තථා තිට්ඨතු, තිට්ඨන්තු. ඨාතු, ඨන්තු. සණ්ඨහතු, සණ්ඨහන්තු. තිට්ඨෙ, තිට්ඨෙය්‍ය. සණ්ඨෙ, සණ්ඨෙය්‍ය, සණ්ඨෙය්‍යුං. සණ්ඨහෙ, සණ්ඨහෙය්‍යුං. අට්ඨාසි, අට්ඨංසු. සණ්ඨහි, සණ්ඨහිංසු. පකිට්ඨිස්සති, පතිට්ඨිස්සන්ති. ඨස්සති, ඨස්සන්ති. පතිට්ඨහිස්සති, පතිට්ඨහිස්සන්ති. පතිට්ඨිස්ස, පතිට්ඨිස්සංසු. පතිට්ඨහිස්ස, පතිට්ඨහිස්සංසු ඉච්චාදි.

同样(tathā)，tiṭṭhatu（令其站立），tiṭṭhantu（令他们站立）。Ṭhātu（令其站立），ṭhantu（令他们站立）。Saṇṭhahatu（令其站稳），saṇṭhahantu（令他们站稳）。Tiṭṭhe（他应站立），tiṭṭheyya（他应站立）。Saṇṭhe（他应站稳），saṇṭheyya（他应站稳），saṇṭheyyuṃ（他们应站稳）。Saṇṭhahe（他应站稳），saṇṭhaheyyuṃ（他们应站稳）。Aṭṭhāsi（他已站立），aṭṭhaṃsu（他们已站立）。Saṇṭhahi（他已站稳），saṇṭhahiṃsu（他们已站稳）。Patiṭṭhissati（他将安住），patiṭṭhissanti（他们将安住）。Ṭhassati（他将站立），ṭhassanti（他们将站立）。Patiṭṭhahissati（他将安住），patiṭṭhahissanti（他们将安住）。Patiṭṭhissa（他将会安住），patiṭṭhissaṃsu（他们将会安住）。Patiṭṭhahissa（他将会安住），patiṭṭhahissaṃsu（他们将会安住）等(iccādi)。

පා පානෙ, ‘‘වා’’ති වත්තතෙ.

词根 Pā 义为“饮”(pāne)，“vā”（或）这一规则适用(vattate)。

494. පා [Pg.299] පිබො.

494. Pā 变为 piba。

පාඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස පිබාදෙසො හොති වා. වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො.

词根 pā 或(vā)被替换为 piba。此 vā 词(vāsaddo)义为“限定选择”(vavatthitavibhāsa)。

පිබති. පිබතු. පිබෙය්‍ය. ‘‘ක්වචි ධාත්වා’’දිනා බකාරස්ස වකාරො, පිවති, පිවන්ති. පාති, පාන්ති, පන්ති වා. පීයතෙ, පීයන්තෙ. පීයති, පීයන්ති. පිවතු. පිවෙය්‍ය. අපායි, පිවි. පිවිස්සති. අපිවිස්ස ඉච්චාදි.

Pibati（他饮）。Pibatu（令其饮）。Pibeyya（他应饮）。依“Kvaci dhātvā”等（规则），b(bakāra)变为 v(vakāra)，如 pivati（他饮），pivanti（他们饮）。Pāti（他饮），pānti（他们饮），或 panti（他们饮）。Pīyate（被饮），pīyante（他们被饮）。Pīyati（被饮），pīyanti（他们被饮）。Pivatu（令其饮）。Piveyya（他应饮）。Apāyi（他已饮），pivi（他已饮）。Pivissati（他将饮）。Apivissa（他将会饮）等(iccādi)。

අස භුවි, විභත්තුප්පත්ති, අප්පච්චයලොපො, අස ඉතීධ –

词根 Asa 义为“存在”(bhuvi)，（论及）词尾的生起(vibhattuppatti)、a-语基后缀的省略(appaccayalopo)，asa 在此——

‘‘අසස්මා, අන්තලොපො’’ති ච වත්තතෙ.

“从 asa（词根后），末尾省略”这一规则也适用(vattate)。

495. තිස්ස ත්ථිත්තං.

495. ti 变为 ttha。

අසඉච්චෙතස්මා ධාතුම්හා පරස්ස තිස්ස විභත්තිස්ස ත්ථිත්තං හොති, ධාත්වන්තස්ස ලොපො ච. අත්ථි.

在词根 asa 之后，词尾 ti 变为 ttha，且词根末尾省略。例如：Atthi（是）。

‘‘වා’’ති වත්තතෙ.

“vā”（或）这一规则适用(vattate)。

496. සබ්බත්ථාසස්සාදි ලොපො ච.

496. 在所有地方，asa 的首音也省略。

සබ්බත්ථ විභත්තිප්පච්චයෙසු ච අසඉච්චෙතාය ධාතුයා ආදිස්ස ලොපො හොති වා, වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො. සන්ති.

在所有的词尾和后缀(vibhattippaccayesu)中，词根 asa 的首音或(vā)省略，此 vā 词(vāsaddo)义为“限定选择”(vavatthitavibhāsa)。例如：Santi（他们是）。

‘‘අසස්මා, අන්තලොපො’’ති ච අධිකාරො.

“从 asa（词根后），末尾省略”也是管辖规则(adhikāro)。

497. සිම්හි ච.

497. 于 si（词尾）后也（如此）。

අසධාතුස්ස අන්තලොපො හොති සිම්හි විභත්තිම්හි ච. ත්වං අසි.

词根 asa 的末尾在词尾 si 后也省略。例如：Tvaṃ asi（你是）。

498. ථස්ස [Pg.300] ත්ථත්තං.

498. tha 变为 ttha。

අසඉච්චෙතාය ධාතුයා පරස්ස ථස්ස විභත්තිස්ස ත්ථත්තං හොති, ධාත්වන්තස්ස ලොපො ච. තුම්හෙ අත්ථ.

于语根“as”之后，语尾“tha”变为“ttha”，且语根尾音被省略。例如：tumhe attha（你们是）。

‘‘වා’’ති වත්තතෙ.

（“vā”一词）承前。

499. අසස්මා මිමානං ම්හිම්හාන්තලොපො ච.

499. 于“as”（语根）之后，（语尾）“mi”与“ma”变为“mhi”与“mha”，且（语根）尾音被省略。

අසඉච්චෙතාය ධාතුයා පරාසං මි මඉච්චෙතාසං විභත්තීනං ම්හිම්හඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති වා, ධාත්වන්තස්ස ලොපො ච. අම්හි, අම්හ. අස්මි, අස්ම.

于语根“as”之后，语尾“mi”与“ma”可选择地被替换为“mhi”与“mha”，且语根尾音被省略。例如：amhi、amha。（若不替换，则为：）asmi、asma。

500. තුස්ස ත්ථුත්තං.

500. （语尾）“tu”变为“tthu”。

අසඉච්චෙතාය ධාතුයා පරස්ස තුස්ස විභත්තිස්ස ත්ථුත්තං හොති, ධාත්වන්තස්ස ලොපො ච. අත්ථු. අසස්සාදිලොපො ච, සන්තු. ආහි, අත්ථ. අස්මි, අස්ම.

于语根“as”之后，语尾“tu”变为“tthu”，且语根尾音被省略。例如：atthu（愿其是）。且（语根）“as”的首音被省略，（例如：）santu（愿彼等是）。（其他范例：）āhi（你是）、attha（你们是）、asmi（我是）、asma（我们是）。

සත්තමියං අසස්සාදිලොපො, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා අසතො එය්‍යඑය්‍යුං විභත්තීනං ඉයාඉයුඤ්ච හොන්ති. සියා, සියුං.

于第七组（能愿态）语尾中，（语根）“as”的首音被省略；依“kvaci dhātu-”等（规则），于（语根）“as”之后，语尾“eyya”与“eyyuṃ”变为“iyā”与“iyuṃ”。例如：siyā（彼应是）、siyuṃ（彼等应是）。

ලොපාභාවෙ ‘‘ක්වචි ධාත්වා’’දිනා අසතො එය්‍යාදීනං සධාත්වන්තානං ස්ස ස්සු ස්ස ස්සථ ස්සං ස්සාමආදෙසා හොන්ති.

在（首音）不省略的情况下，依“kvaci dhātvā-”等（规则），于（语根）“as”之后，连同语根尾音的“eyya”等（语尾），被替换为“ssa”、“ssu”、“ssa”、“ssatha”、“ssaṃ”、“ssāma”。

එවමස්ස වචනීයො, අස්සු. අස්ස, අස්සථ. අස්සං, අස්සාම.

（范例）当如是说：assu（彼等应是）。assa（彼应是），assatha（汝等应是）。assaṃ（我应是），assāma（我等应是）。

අජ්ජතනියං අකාරාගමො, දීඝො ච, ආසි, ආසිංසු, ආසුං. ආසි, ආසිත්ථ. ආසිං, ආසිම්හ.

于近过去时（ajjatanī）中，加“a-”增音，且（语根元音）长音化。例如：āsi（彼曾是），āsiṃsu、āsuṃ（彼等曾是）。āsi（汝曾是），āsittha（汝等曾是）。āsiṃ（我曾是），āsimha（我等曾是）。

‘‘වා[Pg.301], අසස්සා’’ති ච වත්තතෙ.

（“vā”与“asassa”二词）亦承前。

501. අසබ්බධාතුකෙ භූ.

501. 于非普遍语基（asabbadhātuka）中，（“as”变为）“bhū”。

අසස්සෙව ධාතුස්ස භූආදෙසො හොති වා අසබ්බධාතුකෙ. භවිස්සති, භවිස්සන්ති. අභවිස්ස, අභවිස්සංසු.

于非普遍语基（asabbadhātuka）中，语根“as”可选择地被替换为“bhū”。例如：bhavissati（彼将是）、bhavissanti（彼等将是）。abhavissa（彼本应是）、abhavissaṃsu（彼等本应是）。

වාති කිමත්ථං? ආසුං.

为何说“vā”（可选择地）？（是为了形成）āsuṃ（彼等曾是）。

බ්‍රූ වියත්තියං වාචායං, ත්‍යාද්‍යුප්පත්ති, අප්පච්චයලොපො ච.

语根“brū”，义为“明言”。“ti”等（语尾）生起，且“a”语基后缀被省略。

‘‘ක්වචී’’ති වත්තතෙ.

（“kvaci”一词）承前。

502. බ්‍රූතො ඊ තිම්හි.

502. 于“brū”（语根）之后、“ti”（语尾）之前，（加入）“ī”。

බ්‍රූඉච්චෙතාය ධාතුයා පරො ඊකාරාගමො හොති තිම්හි විභත්තිම්හි ක්වචි, වුද්ධිඅවාදෙසා, සරලොපාදි. බ්‍රවීති, බ්‍රූති, ‘‘අඤ්ඤෙසු චා’’ති සුත්තානුවත්තිතවාග්ගහණෙන බ්‍රූධාතුස්ස බ්‍යඤ්ජනෙ වුද්ධි න හොති, බහුවචනෙ ‘‘ඣලානමියුවා සරෙ වා’’ති ඌකාරස්ස සරෙ උවාදෙසො, බ්‍රුවන්ති. ‘‘ක්වචි ධාත්වා’’දිනා බ්‍රූතො තිඅන්තීනං වා අ උ ආදෙසා බ්‍රූස්ස ආහාදෙසො ච.

于语根“brū”之后、语尾“ti”之前，有时加入“ī”增音，并发生增音（vuddhi）、“av”替换、元音省略等。例如：bravīti、brūti。依“aññesu cā”经中承前的“vā”一词，语根“brū”于辅音前不发生增音。于复数中，依“jhalānamiyuvā sare vā”（规则），“ū”于元音前被替换为“uv”，（例如）bruvanti。依“kvaci dhātvā-”等（规则），于“brū”之后，语尾“ti”与“anti”可选择地被替换为“a”与“u”，且“brū”被替换为“āha”。

ආහ, ආහු. බ්‍රූසි, බ්‍රූථ. බ්‍රූමි, බ්‍රූම. බ්‍රූතෙ, බ්‍රුවන්තෙ. බ්‍රූසෙ, බ්‍රුවව්හෙ. බ්‍රුවෙ, බ්‍රූම්හෙ. බ්‍රූතු, බ්‍රුවන්තු. බ්‍රූහි, බ්‍රූථ. බ්‍රූමි, බ්‍රූම. බ්‍රූතං, බ්‍රුවන්තං. බ්‍රුවෙ, බ්‍රුවෙය්‍ය, බ්‍රුවෙය්‍යුං. බ්‍රුවෙය්‍යාසි, බ්‍රුවෙය්‍යාථ. බ්‍රුවෙය්‍යාමි, බ්‍රුවෙය්‍යාම. බ්‍රුවෙථ, බ්‍රුවෙරං. අබ්‍රුවා, අබ්‍රුවූ.

āha（他说），āhu（他们说）。brūsi（你说），brūtha（你们说）。brūmi（我说），brūma（我们说）。brūte（他为己说），bruvante（他们为己说）。brūse（你为己说），bruvavhe（你们为己说）。bruve（我为己说），brūmhe（我们为己说）。brūtu（愿他说），bruvantu（愿他们说）。brūhi（你说吧），brūtha（你们说吧）。brūmi（我说吧），brūma（我们说吧）。brūtaṃ（愿他为己说），bruvantaṃ（愿他们为己说）。bruveyya（他应说），bruveyyuṃ（他们应说）。bruveyyāsi（你应说），bruveyyātha（你们应说）。bruveyyāmi（我应说），bruveyyāma（我们应说）。bruvetha（你等为己应说），bruveraṃ（彼等为己应说）。abruvā（他曾说），abruvū（他们曾说）。

පරොක්ඛායං [Pg.302] ‘‘බ්‍රූභූනමාහභූවා පරොක්ඛාය’’න්ති බ්‍රූධාතුස්ස ආහආදෙසො, සරලොපාදි, සුපිනෙ කිර මාහ, තෙනාහු පොරාණා, ආහංසු වා ඉච්චාදි.

于完成时（parokkhā）中，依“brūbhūnamāhabhūvā parokkhāyaṃ”（规则），语根“brū”被替换为“āha”，并发生元音省略等。例如：supine kira māha（据说他在梦中说），tenāhu porāṇā（因此古人说），āhaṃsu vā（或“āhaṃsu”）等。

අජ්ජතනියං අබ්‍රවි, අබ්‍රුවි, අබ්‍රවුං. බ්‍රවිස්සති. අබ්‍රවිස්ස ඉච්චාදි.

于近过去时（ajjatanī）中，（形式为）abravi、abruvi（他曾说），abravuṃ（他们曾说）。（将来时为）bravissati（他将说）。（条件时为）abravissa（他本将说）等。

හන හිංසාගතීසු, තිම්හි ක්වචි අප්පච්චයලොපො, හන්ති, හනති, හනන්ති. හනසි, හනථ. හනාමි, හනාම.

语根“han”，义为“伤害”与“去”。于“ti”（语尾）前，有时“a”语基后缀被省略。例如：hanti、hanati（他杀），hananti（他们杀）。hanasi（你杀），hanatha（你们杀）。hanāmi（我杀），hanāma（我们杀）。

කම්මෙ ‘‘තස්ස චවග්ග’’ඉච්චාදිනා ඤත්තං, ද්විත්තඤ්ච, හඤ්ඤතෙ, හඤ්ඤන්තෙ, හඤ්ඤරෙ. හඤ්ඤති, හඤ්ඤන්ති. හනතු, හනන්තු. හනෙය්‍ය.

于被动语态（kamma）中，依“tassa cavagga-”等（规则），（语根尾音）变为“ñ”且双写。例如：haññate、haññante、haññare（他/他们被杀）。haññati（他被杀）、haññanti（他们被杀）。（祈使态：）hanatu（愿他杀）、hanantu（愿他们杀）。（能愿态：）haneyya（他应杀）。

‘‘හනස්සා’’ති වත්තතෙ.

（“hanassa”一词）承前。

503. වධො වා සබ්බත්ථ.

503. （“han”）于所有（语尾）中可选择地变为“vadha”。

හනඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස වධාදෙසො හොති වා සබ්බත්ථ විභත්තිප්පච්චයෙසු, වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො. වධෙති. වධීයති. වධෙතු. වධීයතු. වධෙය්‍ය. අවධි, අවධිංසු. අහනි, අහනිංසු. වධිස්සති, හනිස්සති. ඛාදෙසෙ පටිහඞ්ඛාමි, පටිහනිස්සාමි. අවධිස්ස, අහනිස්ස ඉච්චාදි.

语根“han”于所有语尾与后缀中，可选择地被替换为“vadha”；此处的“vā”一词，义为“有定则的选择”。例如：vadheti（他杀）。vadhīyati（他被杀）。vadhetu（愿他杀）。vadhīyatu（愿他被杀）。vadheyya（他应杀）。avadhi、avadhiṃsu（他/他们曾杀）；ahani、ahaniṃsu（他/他们曾杀）。vadhissati、hanissati（他将杀）。于“khā”替换时，（例如）paṭihaṅkhāmi、paṭihanissāmi（我将反击）。avadhissa、ahanissa（他本将杀）等。

හූවාදිනයො.

“hu”等（语根）之法。

හු දානාදනහබ්‍යප්පදානෙසු, ත්‍යාද්‍යුප්පත්ති, අප්පච්චයො ච, ‘‘ක්වචාදිවණ්ණානමෙකස්සරානං ද්වෙභාවො’’ති ද්විත්තං, ‘‘පුබ්බොබ්භාසො’’ති අබ්භාසසඤ්ඤා.

语根“hu”，义为“施、取、供养”。“ti”等（语尾）生起，并有“a”语基后缀。依“kvacādivaṇṇānamekassarānaṃ dvebhāvo”（规则），发生叠音（dvittaṃ）；依“pubbobbhāso”（规则），前一（音节）得名“abbhāsa”（叠音）。

‘‘අබ්භාසෙ’’ති වත්තතෙ.

（“abbhāse”一词）承前。

504. හස්ස [Pg.303] ජො.

504. （叠音中的）“h”变为“j”。

හකාරස්ස අබ්භාසෙ වත්තමානස්ස ජො හොති. ‘‘ලොපඤ්චෙත්ත මකාරො’’ති අප්පච්චයලොපො, වුද්ධි. ජුහොති.

在重诵中，`ha`作`ja`。依`““Lopañcetta makāro””`，`a`语基后缀被省略，并发生元音增强。如：`juhoti`（他祭祀）。

ලොපාභාවෙ ‘‘ඣලානං, සරෙ’’ති ච වත්තමානෙ –

在不省略的情况下，并且当`““jhalānaṃ, sare””`适用时——

505. යවකාරා ච.

505. 亦有`ya`和`va`。

ඣලසඤ්ඤානං ඉවණ්ණුවණ්ණානං යකාරවකාරාදෙසා හොන්ති සරෙ පරෙති අපදන්තස්ස උකාරස්ස වකාරො.

被称为`jhala`的`i`元音和`u`元音，当其后接元音时，被替换为`ya`和`va`；非词尾的`u`元音变为`va`。

ජුහ්වති, ජුහොති, ජුහ්වන්ති, ජුහොන්ති. ජුහ්වසි, ජුහොසි, ජුහ්වථ, ජුහොථ. ජුහ්වාමි, ජුහොමි, ජුහ්වාම, ජුහොම.

`Juhvati`（他祭祀）、`juhoti`（他祭祀）、`juhvanti`（他们祭祀）、`juhonti`（他们祭祀）。`Juhvasi`（你祭祀）、`juhosi`（你祭祀）、`juhvatha`（你们祭祀）、`juhotha`（你们祭祀）。`Juhvāmi`（我祭祀）、`juhomi`（我祭祀）、`juhvāma`（我们祭祀）、`juhoma`（我们祭祀）。

කම්මෙ ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා දීඝො, හූයතෙ, හූයන්තෙ. හූයති, හූයන්ති.

在被动态中，依`““kvaci dhātū””`等规则，发生长音化，（作）`hūyate`（他被祭祀）、`hūyante`（他们被祭祀）。`Hūyati`（他被祭祀）、`hūyanti`（他们被祭祀）。

තථා ජුහොතු, ජුහොන්තු, ජුහ්වන්තු වා. ජුහෙ, ජුහෙය්‍ය, ජුහෙය්‍යුං. අජුහවි, අජුහවුං. අජුහොසි, අජුහොසුං. අහූයිත්ථ අග්ගි. ජුහිස්සති, ජුහිස්සන්ති. ජුහොස්සති, ජුහොස්සන්ති වා. අජුහිස්ස, අජුහිස්සංසු ඉච්චාදි.

同样，（命令式：）`juhotu`（让他祭祀）、`juhontu`（让他们祭祀），或`juhvantu`（让他们祭祀）。（愿望式：）`juhe`（我应祭祀）、`juheyya`（他应祭祀）、`juheyyuṃ`（他们应祭祀）。（不定过去时：）`ajuhavi`（我祭祀了）、`ajuhavuṃ`（他们祭祀了）；`ajuhosi`（你祭祀了）、`ajuhosuṃ`（他们祭祀了）。如：`Ahūyittha aggi`（火被祭祀了）。（将来时：）`juhissati`（他将祭祀）、`juhissanti`（他们将祭祀）；或`juhossati`（他将祭祀）、`juhossanti`（他们将祭祀）。（条件式：）`ajuhissa`（他本将祭祀）、`ajuhissaṃsu`（他们本将祭祀）等。

හා චාගෙ, පුරෙ විය ද්වෙභාවජාදෙස අප්පච්චයලොපා.

语根`hā`，义为“舍弃”。如前，发生重诵、`ja`的替换以及`a`语基后缀的省略。

‘‘අබ්භාසෙ’’ති වත්තතෙ.

承前`““Abbhāse””`。

506. රස්සො.

506. 短音化。

අබ්භාසෙ වත්තමානස්ස සරස්ස රස්සො හොති.

在重诵中的元音被短音化。

ජහාති, ජහන්ති. ජහාසි, ජහාථ. ජහාමි, ජහාම.

`Jahāti`（他舍弃）、`jahanti`（他们舍弃）。`Jahāsi`（你舍弃）、`jahātha`（你们舍弃）。`Jahāmi`（我舍弃）、`jahāma`（我们舍弃）。

කම්මෙ [Pg.304] ‘‘යම්හි දාධාමාඨාහාපාමහමථාදීනමී’’ති ධාත්වන්තස්ස ඊකාරො. හීයතෙ, හීයන්තෙ, හීයරෙ. හීයති, හීයන්ති.

在被动态中，依`““yamhi dādhāmāṭhāhāpāmahamathādīnamī””`，语根末尾作`ī`。如：`hīyate`（他被舍弃）、`hīyante`（他们被舍弃）、`hīyare`（他们被舍弃）。`Hīyati`（他被舍弃）、`hīyanti`（他们被舍弃）。

තථා ජහාතු, ජහන්තු. ජහෙ, ජහෙය්‍ය, ජහෙය්‍යුං. හීයෙථ, හීයෙය්‍ය. අජහාසි, අජහිංසු, අජහාසුං. පජහි, පජහිංසු, පජහංසු, පජහුං. කම්මෙ පජහීයිත්ථ, පජහීයි. පජහිස්සති, පජහිස්සන්ති. හීයිස්සති, හීයිස්සන්ති. පජහිස්ස, පජහිස්සංසු ඉච්චාදි.

同样，（命令式：）`jahātu`（让他舍弃）、`jahantu`（让他们舍弃）。（愿望式：）`jahe`（我应舍弃）、`jaheyya`（他应舍弃）、`jaheyyuṃ`（他们应舍弃）。（被动愿望式：）`hīyetha`（你们应被舍弃）、`hīyeyya`（他应被舍弃）。（不定过去时：）`ajahāsi`（他舍弃了）、`ajahiṃsu`（他们舍弃了）、`ajahāsuṃ`（他们舍弃了）。`Pajahi`（他舍弃了）、`pajahiṃsu`（他们舍弃了）、`pajahaṃsu`（他们舍弃了）、`pajahuṃ`（他们舍弃了）。（被动态不定过去时：）`pajahīyittha`（他被舍弃了）、`pajahīyi`（他被舍弃了）。（将来时：）`pajahissati`（他将舍弃）、`pajahissanti`（他们将舍弃）；`hīyissati`（他将被舍弃）、`hīyissanti`（他们将被舍弃）。（条件式：）`pajahissa`（他本将舍弃）、`pajahissaṃsu`（他们本将舍弃）等。

දා දානෙ, ත්‍යාද්‍යුප්පත්ති, ද්වෙභාවරස්සත්තානි, අප්පච්චයස්ස ලොපො, දදාති, දදන්ති. දදාසි, දදාථ. දදාමි, දදාම.

语根`dā`，义为“布施”。接`ti`等（后缀）时，发生重诵和短音化，`a`语基后缀被省略。如：`dadāti`（他布施），`dadanti`（他们布施）。`Dadāsi`（你布施），`dadātha`（你们布施）。`Dadāmi`（我布施），`dadāma`（我们布施）。

ද්විත්තාභාවෙ මණ්ඩූකගතියා ‘‘වා’’ති වත්තතෙ.

在不重诵的情况下，以“蛙跃”承前`‘‘vā’’`。

507. දාධාතුස්ස දජ්ජං.

507. 语根`dā`作`dajja`。

දාඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස සබ්බස්ස දජ්ජාදෙසො හොති වා, වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො, අප්පච්චයලොපො. දජ්ජති, දජ්ජන්ති. දජ්ජසි, දජ්ජථ. දජ්ජාමි, දජ්ජාම. දජ්ජාදෙසාභාවෙ ‘‘ලොපඤ්චෙත්තමකාරො’’ති අප්පච්චයස්ස එකාරො, දානං දෙති, දෙන්ති. දෙසි, දෙථ.

整个语根`dā`可选择地被替换为`dajja`，此处的`vā`（或）是限定选择义（vavatthitavibhāsā），且`a`语基后缀被省略。如：`dajjati`（他布施），`dajjanti`（他们布施）。`Dajjasi`（你布施），`dajjatha`（你们布施）。`Dajjāmi`（我布施），`dajjāma`（我们布施）。在不作`dajja`替换时，依`““lopañcettamakāro””`，`a`语基后缀作`e`。如：`dānaṃ deti`（他给予布施），`denti`（他们给予）。`Desi`（你给予），`detha`（你们给予）。

‘‘වා’’ති වත්තතෙ.

承前`““vā””`。

508. දාදන්තස්සං මිමෙසු.

508. `dā`的末尾在`mi`、`ma`前（作`aṃ`）。

දාඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස අන්තස්ස අං හොති වා මිමඉච්චෙතෙසු පරෙසු, නිග්ගහීතස්ස වග්ගන්තත්තං. දම්මි, දම්ම. දෙමි, දෙම.

当`mi`、`ma`后缀紧随时，语根`dā`的末尾可选择地作`aṃ`，该鼻音（niggahīta）变为同组鼻音（vaggantatta）。如：`Dammi`（我布施），`damma`（我们布施）。`Demi`（我布施），`dema`（我们布施）。

කම්මෙ ‘‘යම්හි දාධා’’ඉච්චාදිනා ඊකාරො, දීයතෙ, දීයන්තෙ. දීයති, දීයන්ති. දීය්‍යතෙ, දීය්‍යන්තෙ. දීය්‍යති, දීය්‍යන්ති වා ඉච්චාදි.

在被动态中，依`““yamhi dādhā””`等规则，作`ī`。如：`dīyate`（他被布施），`dīyante`（他们被布施）。`Dīyati`（他被布施），`dīyanti`（他们被布施）。或`dīyyate`（他被布施），`dīyyante`（他们被布施）；`dīyyati`（他被布施），`dīyyanti`（他们被布施）等。

දදාතු[Pg.305], දදන්තු. දදාහි, දදාථ. දදාමි, දදාම. දදතං, දදන්තං. දදස්සු, දදව්හො. දදෙ, දදාමසෙ. දජ්ජතු, දජ්ජන්තු ඉච්චාදි. දෙතු, දෙන්තු. දෙහි, දෙථ. දෙමි, දෙම. කම්මෙ දීයතං, දීයන්තං. දීයතු, දීයන්තු.

（命令式：）`dadātu`（让他布施），`dadantu`（让他们布施）。`Dadāhi`（你布施），`dadātha`（你们布施）。`Dadāmi`（我布施），`dadāma`（我们布施）。`Dadataṃ`（让他布施），`dadantaṃ`（让他们布施）。`Dadassu`（你布施），`dadavho`（你们布施）。`Dade`（我布施），`dadāmase`（我们布施）。`Dajjatu`（让他布施），`dajjantu`（让他们布施）等。`Detu`（让他给予），`dentu`（他们给予）。`Dehi`（你给予），`detha`（你们给予）。`Demi`（我给予），`dema`（我们给予）。（被动态命令式：）`dīyataṃ`（让他被布施），`dīyantaṃ`（让他们被布施）。`Dīyatu`（让他被布施），`dīyantu`（他们被布施）。

සත්තමියං දදෙ, දදෙය්‍ය, දදෙය්‍යුං. දදෙය්‍යාසි, දදෙය්‍යාථ. දදෙය්‍යාමි, දදෙය්‍යාම. දදෙථ, දදෙරං. දදෙථො, දදෙය්‍යාව්හො. දදෙය්‍යං, දදෙය්‍යාම්හෙ. දජ්ජෙ, දජ්ජෙය්‍ය.

（愿望式：）`dade`（他应布施）、`dadeyya`（他应布施）、`dadeyyuṃ`（他们应布施）。`Dadeyyāsi`（你应布施）、`dadeyyātha`（你们应布施）。`Dadeyyāmi`（我应布施）、`dadeyyāma`（我们应布施）。`Dadetha`（你们应布施）、`daderaṃ`（他们应布施）。`Dadetho`（你应布施）、`dadeyyāvho`（你们应布施）。`Dadeyyaṃ`（我应布施）、`dadeyyāmhe`（我们应布施）。`Dajje`（他应布施）、`dajjeyya`（他应布施）。

‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා එය්‍යස්සාත්තඤ්ච, දජ්ජා, දජ්ජුං, දජ්ජෙය්‍යුං. දජ්ජෙය්‍යාසි, දජ්ජෙය්‍යාථ. දජ්ජං, එය්‍යාමිස්ස අමාදෙසො ච, දජ්ජෙය්‍යාමි, දජ්ජෙය්‍යාම. ද්විත්තාභාවෙ දෙය්‍ය, දෙය්‍යුං. දෙය්‍යාසි, දෙය්‍යාථ. දීයෙථ, දීයෙය්‍ය.

依`““kvaci dhātū””`等规则，`eyya`亦可作`ā`。如：`dajjā`（他应布施）、`dajjuṃ`（他们应布施）、`dajjeyyuṃ`（他们应布施）。`Dajjeyyāsi`（你应布施）、`dajjeyyātha`（你们应布施）。`Dajjaṃ`（我应布施），且`eyyāmi`可替换为`aṃ`。`dajjeyyāmi`（我应布施）、`dajjeyyāma`（我们应布施）。在不重诵的情况下，（作）`deyya`（他应给予）、`deyyuṃ`（他们应给予）。`Deyyāsi`（你应给予）、`deyyātha`（你们应给予）。（被动态：）`dīyetha`（你们应被布施）、`dīyeyya`（他应被布施）。

හිය්‍යත්තනියං අදදා, අදදූ. අදදො, අදදත්ථ. අදදං, අදදම්හ. අදදත්ථ, අදදම්හසෙ. කම්මෙ අදීයිත්ථ.

（昨日过去时：）`adadā`（他布施了）、`adadū`（他们布施了）。`Adado`（你布施了）、`adadattha`（你们布施了）。`Adadaṃ`（我布施了）、`adadamha`（我们布施了）。`Adadattha`（他为自己布施了）、`adadamhase`（我们为自己布施了）。（被动态：）`adīyittha`（他被布施了）。

අජ්ජතනිම්හි අදදි, අදදිංසු, අදදුං. අදජ්ජි, අදජ්ජිංසු. අදාසි, අදංසු. අදාසි, අදො, අදිත්ථ. අදාසිං, අදාසිම්හ, අදම්හ. අදාදානං පුරින්දදො. කම්මෙ අදීයිත්ථ, අදීය්‍යි.

（不定过去时：）`adadi`（他布施了）、`adadiṃsu`（他们布施了）、`adaduṃ`（他们布施了）。`Adajji`（他布施了）、`adajjiṃsu`（他们布施了）。`Adāsi`（他布施了）、`adaṃsu`（他们布施了）。`Adāsi`（他布施了）、`ado`（你布施了）、`adittha`（你们布施了）。`Adāsiṃ`（我布施了）、`adāsimha`（我们布施了）、`adamha`（我们布施了）。`Adādānaṃ purindado`（常施者普林达多）。（被动态：）`adīyittha`（他被布施了）、`adīyyi`（他被布施了）。

භවිස්සන්තියං ඉකාරාගමො, සරලොපාදි, දදිස්සති, දදිස්සන්ති. දජ්ජිස්සති, දජ්ජිස්සන්ති. රස්සත්තං, දස්සති, දස්සන්ති. දස්සසි, දස්සථ. දස්සාමි, දස්සාම. දස්සතෙ. දීයිස්සතෙ, දීයිස්සති.

（将来时：）插入`i`音（ikārāgama），发生元音省略（saralopa）等。如：`dadissati`（他将布施），`dadissanti`（他们将布施）。`Dajjissati`（他将布施），`dajjissanti`（他们将布施）。短音化后，（作）`dassati`（他将布施），`dassanti`（他们将布施）。`Dassasi`（你将布施），`dassatha`（你们将布施）。`Dassāmi`（我将布施），`dassāma`（我们将布施）。`Dassate`（他将为自己布施）。`Dīyissate`（他将被布施），`dīyissati`（他将被布施）。

කාලාතිපත්තියං අදදිස්ස, අදජ්ජිස්ස, අදජ්ජිස්සා, අදස්ස, අදස්සා, අදස්සංසු. අදීයිස්සථ, අදීයිස්ස ඉච්චාදි.

（条件式：）`adadissa`（他本将布施）、`adajjissa`（他本将布施）、`adajjissā`（他本将布施）、`adassa`（他本将布施）、`adassā`（他本将布施）、`adassaṃsu`（他们本将布施）。（被动态：）`adīyissatha`（你们本将被布施）、`adīyissa`（他本将被布施）等。

ධා [Pg.306] ධාරණෙ, පුරෙ විය විභත්තුප්පත්ති, ද්විත්තරස්සත්තානි, අප්පච්චයලොපො ච, ‘‘දුතියචතුත්ථානං පඨමතතියා’’ති ධකාරස්ස දකාරො, දධාති, දධන්ති. අපිපුබ්බො තස්ස ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා අකාරලොපො, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ධකාරස්ස හකාරො, රස්සත්තඤ්ච, ද්වාරං පිදහති, පිදහන්ති. ද්වෙභාවාභාවෙ නිධිං නිධෙති, නිධෙන්ති.

语根`dhā`，义为“执持”。如前，连接词尾，发生重诵和短音化，并省略`a`语基后缀。依`‘‘dutiyacatutthānaṃ paṭhamatatiyā’’`，`dha`作`da`，（成）`dadhāti`（他执持），`dadhanti`（他们执持）。当其前接`api`时，依`‘‘tesu vuddhī’’`等规则，`a`被省略；依`‘‘kvaci dhātū’’`等规则，`dh`作`h`，并发生短音化，（成）`dvāraṃ pidahati`（他关门），`pidahanti`（他们关门）。在不重诵的情况下，（作）`nidhiṃ nidheti`（他放置宝藏），`nidhenti`（他们放置宝藏）。

කම්මෙ ධීයතෙ, ධීයති, පිධීයතෙ, පිධීයති.

于被动态(kamme)：dhīyate(被执持)、dhīyati(被执持)；pidhīyate(被隐藏)、pidhīyati(被隐藏)。

තථා දධාතු, පිදහතු, නිධෙතු, නිධෙන්තු. දධෙ, දධෙය්‍ය, පිදහෙ, පිදහෙය්‍ය, නිධෙ, නිධෙය්‍ය. දධාසි, පිදහි. ධස්සති, පිදහිස්සති, පරිදහෙස්සති. අධස්ස, පිදහිස්ස ඉච්චාදි.

同样，命令式(āṇā)：dadhātu(愿执持)、pidahatu(愿关闭)、nidhetu(愿放置)、nidhentu(愿他们放置)。祈愿式(sattami)：dadhe(应执持)、dadheyya(应执持)；pidahe(应关闭)、pidaheyya(应关闭)；nidhe(应放置)、nidheyya(应放置)。不定过去时(ajjatani)：dadhāsi(你已执持)、pidahi(你已关闭)。将来时(bhavissanti)：dhassati(将执持)、pidahissati(将关闭)、paridahessati(将穿上)。条件式(kālātipatti)：adhassa(本应执持)、pidahissa(本应关闭)等。

ජුහොත්‍යාදිනයො.

Juhoti(祭祀)等类。

අවුද්ධිකා තුදාදී ච, හූවාදි ච තථාපරො;

ජුහොත්‍යාදි චතුද්ධෙවං, ඤෙය්‍යා භූවාදයො ඉධ.

Tud-类(tudādi)无增长(avuddhikā)，Hu-类(hūvādi)亦是另一类；Juhoti-类(juhotyādi)等，如是四类，于此(idha)当知为Bhū-类(bhūvādayo)等。

භූවාදිගණො.

Bhū-类语群。

රුධාදිගණ

Rudh-类语群

රුධ ආවරණෙ, පුරෙ විය ධාතුසඤ්ඤාදිම්හි කතෙ විභත්තුප්පත්ති.

语根Rudh(Rudha)用于“遮蔽”义。如前，完成语根命名等后，接续语尾。

‘‘අ’’ඉති වත්තතෙ.

“a”字适用。

509. රුධාදිතො නිග්ගහීතපුබ්බඤ්ච.

509. 于Rudh-类语根后，且前置鼻音符号(niggahīta)。

චතුප්පදමිදං. රුධඉච්චෙවමාදිතො ධාතුගණතො අප්පච්චයො හොති කත්තරි විභත්තිප්පච්චයෙසු, නිග්ගහීතඤ්ච තතො පුබ්බං [Pg.307] හුත්වා ආගමො හොති, තඤ්ච නිග්ගහීතං පකතියා සරානුගතත්තා ධාතුස්සරතො පරං හොති. චසද්දෙන ඉඊඑඔපච්චයා ච, නිග්ගහීතස්ස වග්ගන්තත්තං. ඉධ සංයොගන්තත්තා න වුද්ධි හොති, තදාගමස්ස තග්ගහණෙන ගහණතො.

此为四节句。于以Rudh等开头的语根群后，于主动语态(kattari)的语尾及词缀中，有a-词缀。且鼻音符号(niggahīta)作为增益(āgama)出现于其(语根末辅音)前，又此鼻音符号因其天然随元音之性，位于语根元音之后。又因“ca”字，亦有i、ī、e、o等词缀，且鼻音符号会变为同类鼻音(vagganta)。于此，因(语根)以结合辅音结尾，故无元音增长(vuddhi)，因其增益被视为语根的一部分。

සො මග්ගං රුන්ධති, රුන්ධන්ති. රුන්ධසි, රුන්ධථ. රුන්ධාමි, රුන්ධාම. රුන්ධතෙ, රුන්ධන්තෙ ඉච්චාදි, ඉකාරාදිප්පච්චයෙසු පන රුන්ධිති, රුන්ධීති, රුන්ධෙති, රුන්ධොතීතිපි හොති.

So maggaṃ rundhati(他阻碍道路)，rundhanti(他们阻碍)。Rundhasi(你阻碍)，rundhatha(你们阻碍)。Rundhāmi(我阻碍)，rundhāma(我们阻碍)。Rundhate(为己阻碍)，rundhante(为己阻碍)等。然而，于i-等词缀，亦有rundhiti、rundhīti、rundheti、rundhoti等形式。

කම්මෙ නිපුබ්බො යප්පච්චයස්ස ‘‘තස්ස චවග්ග’’ඉච්චාදිනා සධාත්වන්තස්ස ඣකාරෙ කතෙ ‘‘වග්ගෙ ඝොසා’’තිආදිනා ද්විත්තං, මග්ගො නිරුජ්ඣතෙ තෙන, නිරුජ්ඣන්තෙ. පරස්සපදත්තෙ නිරුජ්ඣති, නිරුජ්ඣන්ති. නිරුජ්ඣසි, නිරුජ්ඣථ. නිරුජ්ඣාමි, නිරුජ්ඣාම.

于被动态(kamme)，前缀为ni-，y-词缀与语根之末尾依“tassa cavagga”等规则变为jh-音，再依“vagge ghosā”等规则发生重叠(dvittaṃ)。例如：maggo nirujjhate tena(道路为彼所阻)，nirujjhante(被阻，复数)。使用为他语态(parassapada)语尾时，则为：nirujjhati(被阻)、nirujjhanti(被阻)。Nirujjhasi(你被阻)、nirujjhatha(你们被阻)。Nirujjhāmi(我被阻)、nirujjhāma(我们被阻)。

රුන්ධතු, රුන්ධන්තු. රුන්ධාහි, රුන්ධථ. රුන්ධාමි, රුන්ධාම. රුන්ධතං, රුන්ධන්තං. රුන්ධස්සු, රුන්ධව්හො. රුන්ධෙ, රුන්ධාමසෙ. නිරුජ්ඣතං, නිරුජ්ඣන්තං. නිරුජ්ඣතු, නිරුජ්ඣන්තු. රුන්ධෙ, රුන්ධෙය්‍ය, රුන්ධෙය්‍යුං. රුන්ධෙථ, රුන්ධෙරං. නිරුජ්ඣෙථ, නිරුජ්ඣෙය්‍ය ඉච්චාදි. රුන්ධි, රුන්ධිංසු. අරුන්ධි, නිරුජ්ඣිත්ථ. නිරුජ්ඣි, නිරුජ්ඣිංසු. රුන්ධිස්සති, රුන්ධිස්සන්ති. නිරුජ්ඣිස්සතෙ, නිරුජ්ඣිස්සන්තෙ. නිරුජ්ඣිස්සති, නිරුජ්ඣිස්සන්ති. අරුන්ධිස්ස, අරුන්ධිස්සංසු. නිරුජ්ඣිස්සථ, නිරුජ්ඣිස්ස ඉච්චාදි.

命令式：rundhatu(愿阻碍)、rundhantu。rundhāhi、rundhatha。rundhāmi、rundhāma。为己语态：rundhataṃ、rundhantaṃ。rundhassu、rundhavho。rundhe、rundhāmase。被动态命令式：nirujjhataṃ、nirujjhantaṃ。nirujjhatu、nirujjhantu。祈愿式：rundhe、rundheyya、rundheyyuṃ。rundhetha、rundheraṃ。被动态祈愿式：nirujjhetha、nirujjheyya等。不定过去时：rundhi、rundhiṃsu。arundhi。nirujjhittha。nirujjhi、nirujjhiṃsu。将来时：rundhissati、rundhissanti。被动态将来时：nirujjhissate、nirujjhissante。nirujjhissati、nirujjhissanti。条件式：arundhissa、arundhissaṃsu。被动态条件式：nirujjhissatha、nirujjhissa等。

ඡිදි ද්විධාකරණෙ, ඡින්දති, ඡින්දන්ති. කම්මෙ ඡිජ්ජතෙ, ඡිජ්ජන්තෙ. ඡිජ්ජති, ඡිජ්ජන්ති. තථා ඡින්දතු, ඡින්දන්තු. ඡිජ්ජතු, ඡිජ්ජන්තු. ඡින්දෙ, ඡින්දෙය්‍ය. ඡිජ්ජෙය්‍ය. අඡින්දි, ඡින්දි, ඡින්දිංසු. අඡිජ්ජිත්ථ, ඡිජ්ජි. ඡින්දිස්සති, ඡින්දිස්සන්ති. ස්සස්ස ඡාදෙසෙ – ඡෙච්ඡති, ඡෙච්ඡන්ති. ඡෙච්ඡිති වා. කම්මෙ ඡිජ්ජිස්සතෙ, ඡිජ්ජිස්සන්තෙ. ඡිජ්ජිස්සති, ඡිජ්ජිස්සන්ති. අඡින්දිස්ස. අඡිජ්ජිස්ස ඉච්චාදි.

语根Chid(Chidi)用于“二分”义。chindati(切割)、chindanti。被动态(kamme)：chijjate(被切割)、chijjante。chijjati、chijjanti。同样，命令式：chindatu、chindantu。被动态：chijjatu、chijjantu。祈愿式：chinde、chindeyya。被动态：chijjeyya。不定过去时：achindi、chindi、chindiṃsu。被动态：achijjittha、chijji。将来时：chindissati、chindissanti。当ss-词缀变为ch-时，则为checchati、checchanti，或checchiti。被动态将来时：chijjissate、chijjissante。chijjissati、chijjissanti。条件式：achindissa。被动态：achijjissa等。

භිදි [Pg.308] විදාරණෙ, භින්දති, භින්දන්ති ඉච්චාදි.

语根Bhid(Bhidi)用于“破裂”义。bhindati(破裂)、bhindanti(破裂)等。

යුජ යොගෙ, යුඤ්ජති, යුඤ්ජන්ති. යුජ්ජතෙ, යුජ්ජන්තෙ. යුජ්ජති, යුජ්ජන්ති. යුඤ්ජතු. යුජ්ජතං. යුඤ්ජෙ. යුජ්ජෙථ. අයුඤ්ජි, අයුඤ්ජිංසු. අයුජ්ජිත්ථ, අයුජ්ජි. යුඤ්ජිස්සති, යුඤ්ජිස්සන්ති. යුජ්ජිස්සතෙ, යුජ්ජිස්සන්තෙ. යුජ්ජිස්සති, යුජ්ජිස්සන්ති. අයුඤ්ජිස්ස. අයුජ්ජිස්සථ, අයුජ්ජිස්ස ඉච්චාදි.

语根Yuj(Yuja)用于“结合”义。yuñjati(结合)、yuñjanti。被动态：yujjate(被结合)、yujjante。yujjati、yujjanti。命令式：yuñjatu。被动态：yujjataṃ。祈愿式：yuñje。被动态：yujjetha。不定过去时：ayuñji、ayuñjiṃsu。被动态：ayujjittha、ayujji。将来时：yuñjissati、yuñjissanti。被动态：yujjissate、yujjissante。yujjissati、yujjissanti。条件式：ayuñjissa。被动态：ayujjissatha、ayujjissa等。

භුජ පාලනබ්‍යවහරණෙසු, භුඤ්ජති, භුඤ්ජන්ති ඉච්චාදි.

语根Bhuj(Bhuja)用于“守护”(pālana)与“受用”(abyavaharaṇa)义。bhuñjati(受用)、bhuñjanti(受用)等。

භවිස්සන්තියං ‘‘කරස්ස සප්පච්චයස්ස කාහො’’ති සුත්තෙ සප්පච්චයග්ගහණෙන භුජතො ස්සස්ස ඛාදෙසො, ‘‘කො ඛෙ චා’’ති ධාත්වන්තස්ස කකාරො, වුද්ධි, භොක්ඛති, භොක්ඛන්ති. භොක්ඛසි, භොක්ඛථ. භොක්ඛාමි, භොක්ඛාම. ඛාදෙසාභාවෙ භුඤ්ජිස්සති, භුඤ්ජිස්සන්ති ඉච්චාදි.

于将来时(bhavissanti)，依“karassa sappaccayassa kāho”经中“sappaccaya”一词，语根bhuj的ss-词缀被替换为khā。又依“ko khe ca”，语根之末音变为k-，并发生元音增长(vuddhi)，得：bhokkhati(将受用)、bhokkhanti。bhokkhasi、bhokkhatha。bhokkhāmi、bhokkhāma。若无khā的替换，则为bhuñjissati、bhuñjissanti等。

මුච මොචනෙ, මුඤ්චති, මුඤ්චන්ති. මුච්චතෙ, මුච්චන්තෙ. මුඤ්චතු, මුඤ්චන්තු. මුච්චතං, මුච්චන්තං. මුඤ්චෙ, මුඤ්චෙය්‍ය, මුඤ්චෙය්‍යුං. මුච්චෙථ, මුච්චෙරං. අමුඤ්චි, අමුඤ්චිංසු. අමුච්චිත්ථ. මොක්ඛති, මොක්ඛන්ති. මුඤ්චිස්සති, මුඤ්චිස්සන්ති. මුච්චිස්සතෙ, මුච්චිස්සන්තෙ. අමුඤ්චිස්ස, අමුච්චිස්සථ ඉච්චාදි.

语根Muc(Muca)用于“释放”义。muñcati(释放)、muñcanti。被动态：muccate(被释放)、muccante。命令式：muñcatu、muñcantu。被动态：muccataṃ、muccantaṃ。祈愿式：muñce、muñceyya、muñceyyuṃ。被动态：muccetha、mucceraṃ。不定过去时：amuñci、amuñciṃsu。被动态：amuccittha。将来时：mokkhati(将释放)、mokkhanti。或muñcissati、muñcissanti。被动态：muccissate、muccissante。条件式：amuñcissa。被动态：amuccissatha等。

රුධාදිගණො.

Rudh-类语群。

දිවාදිගණ

第四组动词

දිවු කීළාවිජිගීසාබ්‍යවහාරජුතිථුතිකන්තිගතීසු. පුරෙ විය ධාත්වන්තලොපවිභත්තුප්පත්තියො.

动词词根Divu用于“嬉戏、征服、交易、闪耀、赞美、喜爱、行动”等义。如同前述，词根尾音脱落，连接动词词尾。

510. දිවාදිතො [Pg.309] යො.

510. 第四组动词后加ya。

දිවාදිතො ධාතුගණතො යප්පච්චයො හොති කත්තරි විහිතෙසු විභත්තිප්පච්චයෙසු.

于第四组动词词根后，当连接为主动语态所规定的动词词尾时，加ya后缀。

‘‘යග්ගහණං, චවග්ග යකාර වකාරත්තං සධාත්වන්තස්ස, පුබ්බරූප’’න්ති ච වත්තතෙ.

并且，“取ya”、“词根尾音与ya结合后变为c组辅音、y或v”以及“与前音同化”等规则也适用。

511. තථා කත්තරි ච.

511. 在主动语态中亦然。

යථා භාවකම්මෙසු යප්පච්චයස්සාදෙසො හොති, තථා කත්තරිපි යප්පච්චයස්ස සධාත්වන්තස්ස චවග්ග යකාරවකාරාදෙසො, පුබ්බරූපඤ්ච කාතබ්බානීති ධාත්වන්තස්ස වකාරත්තා සහ තෙන යකාරස්ස වකාරෙ කතෙ ද්විභාවො, ‘‘දො ධස්ස චා’’ති එත්ථ චග්ගහණෙන ‘‘බො වස්සා’’ති වුත්තත්තා වකාරද්වයස්ස බකාරද්වයං, දිබ්බති, දිබ්බන්ති. දිබ්බසි, දිබ්බථ. දිබ්බාමි, දිබ්බාම.

正如在状态句和被动态中ya后缀会发生替换，在主动态中，词根尾音与ya后缀也应一起被替换为c组辅音、y或v，并应进行与前音同化。因此，由于（divu的）词根尾音是v，当它与ya结合变为v时，发生重叠。根据规则“do dhassa cā”，此处的ca表示“bo vassā”（v作b），因此两个v变为两个b，形式为：dibbati, dibbanti; dibbasi, dibbatha; dibbāmi, dibbāma。

කම්මෙ දිබ්බතෙ, දිබ්බන්තෙ. දිබ්බති, දිබ්බන්ති. දිබ්බතු. දිබ්බතං. දිබ්බෙ. දිබ්බෙථ. අදිබ්බි. අදිබ්බිත්ථ. දිබ්බිස්සති. දිබ්බිස්සතෙ. අදිබ්බිස්ස ඉච්චාදි.

被动态：dibbate, dibbante。其他形式如：dibbati, dibbanti。dibbatu。dibbataṃ。dibbe。dibbetha。adibbi。adibbittha。dibbissati。dibbissate。adibbissa，等等。

සිවු තන්තසන්තානෙ, සිබ්බති, සිබ්බන්ති. සිබ්බතු. සිබ්බෙය්‍ය. අසිබ්බි, සිබ්බි. සිබ්බිස්සති. අසිබ්බිස්ස ඉච්චාදි.

词根Sivu用于“缝纫”义。例如：sibbati, sibbanti。sibbatu。sibbeyya。asibbi, sibbi。sibbissati。asibbissa，等等。

පද ගතිම්හි, උපුබ්බො ද්විත්තං, ‘‘තථා කත්තරි චා’’ති සධාත්වන්තස්ස යකාරස්ස ජකාරො, ද්විත්තඤ්ච.

词根Pada用于“行”义。前置upa时，（p）重叠。根据“tathā kattari cā”的规则，词根尾音与ya结合后变为ja，并发生重叠。

උප්පජ්ජති, උප්පජ්ජන්ති. උප්පජ්ජතෙ, උප්පජ්ජන්තෙ, උප්පජ්ජරෙ.

uppajjati, uppajjanti。uppajjate, uppajjante, uppajjare。

කම්මෙ පටිපජ්ජතෙ, පටිපජ්ජන්තෙ. පටිපජ්ජති, පටිපජ්ජන්ති. භාවෙ උප්පජ්ජතෙ තයා.

被动态：paṭipajjate, paṭipajjante。主动态：paṭipajjati, paṭipajjanti。状态句：uppajjate tayā。

තථා [Pg.310] උප්පජ්ජතු. උප්පජ්ජෙය්‍ය. උදපජ්ජා. උදපජ්ජථ. උදපාදි, උප්පජ්ජී. උප්පජ්ජිත්ථ. උප්පජ්ජිස්සති. උප්පජ්ජිස්ස, උප්පජ්ජිස්සා ඉච්චාදි.

同样地：uppajjatu。uppajjeyya。udapajjā。udapajjatha。udapādi, uppajjī。uppajjittha。uppajjissati。uppajjissa, uppajjissā，等等。

බුධ අවගමනෙ, යප්පච්චයපරත්තා න වුද්ධි, ඣකාරාදෙසොව විසෙසො, ධම්මං බුජ්ඣති, බුජ්ඣන්ති. බුජ්ඣතෙ, බුජ්ඣන්තෙ, බුජ්ඣරෙ වා.

词根Budha用于“理解”义。因ya后缀在后，故无元音增长，其特点是（词根尾音与ya）替换为jjha。例如：dhammaṃ bujjhati, bujjhanti。或作：bujjhate, bujjhante, bujjhare。

කම්මෙ බුජ්ඣතෙ මයා ධම්මො, බුජ්ඣන්තෙ. බුජ්ඣති, බුජ්ඣන්ති. බුජ්ඣතු. බුජ්ඣෙය්‍ය. අබුජ්ඣි. අබුජ්ඣිත්ථ. බුජ්ඣිස්සති. අබුජ්ඣිස්ස.

被动态：dhammo bujjhate mayā, bujjhante。其他形式如：bujjhati, bujjhanti。bujjhatu。bujjheyya。abujjhi。abujjhittha。bujjhissati。abujjhissa。

යුධ සම්පහාරෙ, යුජ්ඣති, යුජ්ඣන්ති.

词根Yudha用于“战斗”义。例如：yujjhati, yujjhanti。

කුධ කොපෙ, කුජ්ඣති, කුජ්ඣන්ති.

词根Kudha用于“愤怒”义。例如：kujjhati, kujjhanti。

විධ තාළනෙ, විජ්ඣති, විජ්ඣන්ති ඉච්චාදි.

词根Vidha用于“穿刺”义。例如：vijjhati, vijjhanti，等等。

නහ බන්ධනෙ, ‘‘හ විපරියයො’’ති යොගවිභාගෙන විපරියයො. සන්නය්හති, සන්නය්හන්ති ඉච්චාදි.

词根Naha用于“捆绑”义。通过对“ha vipariyayo”的规则分析，（h与y）发生音位变换。例如：sannayhati, sannayhanti，等等。

මන ඤාණෙ, ඤාදෙසොව විසෙසො, මඤ්ඤති, මඤ්ඤන්ති ඉච්චාදි.

词根Mana用于“知”义。其特点是（词根尾音与ya）替换为ññ。例如：maññati, maññanti，等等。

දා ආදානෙ, සංආපුබ්බො ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා යම්හි ධාත්වන්තස්ස ඉකාරො, සීලං සමාදියති, සමාදියන්ති ඉච්චාදි.

词根Dā用于“取”义。前置saṃ-ā时，根据“kvaci dhātu”等规则，当ya后缀在后，词根尾音变为i。例如：sīlaṃ samādiyati, samādiyanti，等等。

තුස පීතිම්හි, යප්පච්චයස්ස පුබ්බරූපත්තං, තුස්සති, තුස්සන්ති ඉච්චාදි.

词根Tusa用于“喜悦”义。ya后缀与前音同化。例如：tussati, tussanti，等等。

තථා සමු උපසමෙ, සම්මති, සම්මන්ති.

同样地，词根Samu用于“平息”义。例如：sammati, sammanti。

කුප කොපෙ, කුප්පති, කුප්පන්ති.

词根Kupa用于“愤怒”义。例如：kuppati, kuppanti。

ජනජනනෙ, ‘‘ජනාදීනමා තිම්හි චා’’ති එත්ථ ‘‘ජනාදීනමා’’ති යොගවිභාගෙන යම්හි ධාත්වන්තස්ස ආකාරො. ජායති, ජායන්ති. ජායතෙ, ජායන්තෙ.

词根Jana用于“生”义。根据规则“janādīnamā timhi cā”，通过规则分析为“janādīnamā”，当ya后缀在后时，词根尾音变为ā。例如：jāyati, jāyanti。jāyate, jāyante。

කම්මෙ [Pg.311] ජනීයති, ජනීයන්ති. ජායතු. ජායෙය්‍ය. අජායි, අජනි. ජායිස්සති, ජනිස්සති. අජායිස්ස, අජනිස්ස ඉච්චාදි.

被动态：janīyati, janīyanti。其他形式如：jāyatu。jāyeyya。ajāyi, ajani。jāyissati, janissati。ajāyissa, ajanissa，等等。

දිවාදිගණො.

第四组动词终。

ස්වාදිගණ

Svādi（斯瓦迪）语基群

සු සවණෙ, පුරෙ විය විභත්තුප්පත්ති.

Su（语根）用于“听闻”义。如前，变格生起。

512. ස්වාදිතො ණුණාඋණා ච.

512. 从Svādi（斯瓦迪）语基群，有ṇu、ṇā和uṇā等后缀。

සුඉච්චෙවමාදිතො ධාතුගණතො ණු ණාඋණාඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති කත්තරි විහිතෙසු විභත්තිප්පච්චයෙසු. ‘‘අඤ්ඤෙසු චා’’ති එත්ථ චග්ගහණෙන ණුප්පච්චයස්ස වුද්ධි. තත්ථෙවානුවත්තිතවාග්ගහණෙන ස්වාදීනං ණුණාදීසු න වුද්ධි.

从Su等语基群，当在主动语态中规定了变格后缀时，则有ṇu、ṇā、uṇā这些后缀。在“aññesu ca”中，因取“ca”，ṇu后缀有增音（vuddhi）。然而，因彼处沿续的“vā”，Svādi（斯瓦迪）语基群的ṇu、ṇā等（后缀）无增音。

ධම්මං සුණොති, සරලොපාදි, සුණන්ති. සුණොසි, සුණොථ. සුණොමි, සුණොම. ණාපච්චයෙ සුණාති, සුණන්ති. සුණාසි, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා රස්සත්තං, සුණසි, සුණාථ, සුණථ. සුණාමි, සුණාම.

Dhammaṃ suṇoti（他听闻法），saralopādi（元音省略等），suṇanti（他们听闻）。Suṇosi（你听闻），suṇotha（你们听闻）。Suṇomi（我听闻），suṇoma（我们听闻）。接ṇā后缀时：suṇāti（他听闻），suṇanti（他们听闻）。Suṇāsi（你听闻），依“kvaci dhātū”等（规则）短音化为suṇasi；suṇātha（你们听闻），（短音化为）suṇatha。Suṇāmi（我听闻），suṇāma（我们听闻）。

කම්මෙ යප්පච්චයෙ ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා දීඝො, සූයතෙ, සූයන්තෙ. සූයති, සූයන්ති. ද්විත්තෙ රස්සත්තං, සුය්‍යති, සුය්‍යන්ති. සූය්‍යති, සූය්‍යන්ති වා.

被动语态接ya后缀时，依“kvaci dhātū”等（规则）长音化：sūyate（它被听闻），sūyante（它们被听闻）；sūyati（它被听闻），sūyanti（它们被听闻）。重叠时短音化：suyyati，suyyanti。或sūyyati，sūyyanti。

සුණොතු, සුණන්තු. සුණොහි, සුණොථ. සුණොමි, සුණොම. සුණාතු, සුණන්තු. සුණ, සුණාහි, සුණාථ. සුණාමි, සුණාම. සුණතං, සුණන්තං[Pg.312]. සුණස්සු, සුණව්හො. සුණෙ, සුණාමසෙ. කම්මෙ සූයතං, සූයන්තං. සූයතු, සූයන්තු.

Suṇotu（他当听），suṇantu（他们当听）。Suṇohi（你当听），suṇotha（你们当听）。Suṇomi（我当听），suṇoma（我们当听）。Suṇātu，suṇantu。Suṇa，suṇāhi，suṇātha。Suṇāmi，suṇāma。Suṇataṃ（他当听），suṇantaṃ（他们当听）。Suṇassu（你当听），suṇavho（你们当听）。Suṇe（我当听），suṇāmase（我们当听）。被动语态：sūyataṃ（它当被听），sūyantaṃ（它们当被听）；sūyatu，sūyantu。

සුණෙ, සුණෙය්‍ය, සුණෙය්‍යුං. සුණෙය්‍යාසි, සුණෙය්‍යාථ. සුණෙය්‍යාමි, සුණෙය්‍යාම. සුණෙථ, සුණෙරං. සුණෙථො, සුණෙය්‍යාව්හො. සුණෙය්‍යං, සුණෙය්‍යාම්හෙ. සූයෙථ, සූයෙය්‍ය.

Suṇe、suṇeyya（他应听闻），suṇeyyuṃ（他们应听闻）。Suṇeyyāsi（你应听闻），suṇeyyātha（你们应听闻）。Suṇeyyāmi（我应听闻），suṇeyyāma（我们应听闻）。Suṇetha、suṇetho、suṇeyyāvho（你们应听闻），suṇeraṃ（他们应听闻）。Suṇeyyaṃ（我应听闻），suṇeyyāmhe（我们应听闻）。Sūyetha、sūyeyya（它应被听闻）。

අසුණි, සුණි, අසුණිංසු, සුණිංසු. අසුණි, අසුණිත්ථ. අසුණිං, සුණිං, අසුණිම්හ, සුණිම්හ. අසුණිත්ථ, සුණිත්ථ. ණාපච්චයලොපො, වුද්ධි, සස්ස ද්විභාවො, සාගමො, අස්සොසි, අස්සොසිංසු, පච්චස්සොසුං. අස්සොසි, අස්සොසිත්ථ. අස්සොසිං, අස්සොසිම්හ, අස්සොසිම්හා වා, අස්සොසිත්ථ. අසූයිත්ථ, අස්සූයි.

Asuṇi、suṇi（他已听），asuṇiṃsu、suṇiṃsu（他们已听）。Asuṇi（你已听），asuṇittha（你们已听）。Asuṇiṃ、suṇiṃ（我已听），asuṇimha、suṇimha（我们已听）。Asuṇittha、suṇittha（你们已听）。ṇā后缀省略，增音（vuddhi），s重叠，s插入（而形成）：assosi（他听了），assosiṃsu（他们听了），paccassosuṃ（他们回答了）。Assosi（你听了），assosittha（你们听了）。Assosiṃ（我听了），assosimha或assosimhā（我们听了），assosittha（你们听了）。Asūyittha、assūyi（它被听了）。

සරලොපාදි, සුණිස්සති, සුණිස්සන්ති. සුණිස්සසි, සුණිස්සථ. සුණිස්සාමි, සුණිස්සාම. සුණිස්සතෙ, සුණිස්සන්තෙ. සුණිස්සසෙ, සුණිස්සව්හෙ. සුණිස්සං, සුණිස්සාම්හෙ. ණාපච්චයලොපො, වුද්ධි, සොස්සති, සොස්සන්ති. සොස්සසි, සොස්සථ. සොස්සාමි, සොස්සාම. සොස්සතෙ. සූයිස්සතෙ, සූයිස්සති. අසුණිස්ස. අසූයිස්ස ඉච්චාදි.

Saralopādi（元音省略等）：suṇissati（他将听），suṇissanti（他们将听）。Suṇissasi（你将听），suṇissatha（你们将听）。Suṇissāmi（我将听），suṇissāma（我们将听）。Suṇissate（它将被听），suṇissante（它们将被听）。Suṇissase（你将被听），suṇissavhe（你们将被听）。Suṇissaṃ（我将被听），suṇissāmhe（我们将被听）。ṇā后缀省略，增音（vuddhi）：sossati（他将听），sossanti（他们将听）。Sossasi，sossatha。Sossāmi，sossāma。Sossate。Sūyissate、sūyissati（它将被听）。Asuṇissa（他将听，条件式）。Asūyissa（它将被听，条件式），等等。

හි ගතිම්හි, පපුබ්බො ණාපච්චයො, පහිණාති, පහිණති වා, පහිණන්ති. පහිණාතු, පහිණන්තු. පහිණෙය්‍ය. පහිණි, දූතං පාහෙසි. පහිණිස්සති. පහිණිස්ස ඉච්චාදි.

Hi（语根）用于“去”义，加pa前缀，接ṇā后缀：pahiṇāti或pahiṇati（他派遣），pahiṇanti（他们派遣）。Pahiṇātu（他当派遣），pahiṇantu（他们当派遣）。Pahiṇeyya（他应派遣）。Pahiṇi（他派遣了）；dūtaṃ pāhesi（他派遣了使者）。Pahiṇissati（他将派遣）。Pahiṇissa（他将派遣，条件式），等等。

වු සංවරණෙ, ආවුණාති, ආවුණන්ති ඉච්චාදි.

Vu（语根）用于“遮蔽”义：āvuṇāti（他遮蔽），āvuṇanti（他们遮蔽），等等。

මි පක්ඛෙපෙ, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ණස්ස නත්තං, මිනොති, මිනන්ති ඉච්චාදි.

Mi（语根）用于“投掷、测量”义，依“kvaci dhātū”等（规则），ṇ变为n：minoti（他测量），minanti（他们测量），等等。

අප [Pg.313] පාපුණනෙ, පපුබ්බො සරලොපෙ ‘‘දීඝ’’න්ති දීඝො, උණාපච්චයො, සම්පත්තිං පාපුණාති, පාපුණන්ති. පාපුණාසි, පාපුණාථ. පාපුණාමි, පාපුණාම.

Apa（语根）用于“到达”义，加pa前缀，接uṇā后缀；元音省略后，依“dīghaṃ”（规则）长音化：sampattiṃ pāpuṇāti（他到达成就），pāpuṇanti（他们到达）。Pāpuṇāsi（你到达），pāpuṇātha（你们到达）。Pāpuṇāmi（我到达），pāpuṇāma（我们到达）。

කම්මෙ පාපීයති, පාපීයන්ති. තථා පාපුණාතු. පාපීයතු. පාපුණෙ, පාපුණෙය්‍ය. පාපීයෙය්‍ය. පාපුණි, පාපුණිංසු. පාපීයි. පාපුණිස්සති. පාපීයිස්සති. පාපුණිස්ස. පාපීයිස්ස ඉච්චාදි.

被动语态：pāpīyati（它被达到），pāpīyanti（它们被达到）。同样，pāpuṇātu（他当到达）。Pāpīyatu（它当被达到）。Pāpuṇe、pāpuṇeyya（他应到达）。Pāpīyeyya（它应被达到）。Pāpuṇi（他到达了），pāpuṇiṃsu（他们到达了）。Pāpīyi（它被达到了）。Pāpuṇissati（他将到达）。Pāpīyissati（它将被达到）。Pāpuṇissa（他将到达，条件式）。Pāpīyissa（它将被达到，条件式），等等。

සක සත්තිම්හි, ද්විභාවො, සක්කුණාති, සක්කුණන්ති. භාවෙ ‘‘පුබ්බරූපඤ්චා’’ති පුබ්බරූපත්තං, සක්කතෙ තයා, සක්කති වා, සක්කුණාතු. සක්කුණෙය්‍ය. ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා සකන්තස්ස ඛාදෙසො අජ්ජතනාදිම්හි, අසක්ඛි, සක්ඛි, අසක්ඛිංසු, සක්ඛිංසු. සක්ඛිස්සති, සක්ඛිස්සන්ති. අසක්ඛිස්ස, අසක්ඛිස්සංසු ඉච්චාදි.

Saka（语根）用于“能力”义，重叠：sakkuṇāti（他能），sakkuṇanti（他们能）。非人称构式中，依“pubbarūpañca”（规则）前相化：sakkate tayā（你能），或sakkati。Sakkuṇātu（他当能）。Sakkuṇeyya（他应能）。在不定过去时等（时态）中，依“kvaci dhātū”等（规则），sak的尾音被kh替换：asakkhi、sakkhi（他已能），asakkhiṃsu、sakkhiṃsu（他们已能）。Sakkhissati（他将能），sakkhissanti（他们将能）。Asakkhissa（他将能，条件式），asakkhissaṃsu（他们将能，条件式），等等。

ස්වාදිගණො.

Svādi（斯瓦迪）语基群（终）。

කියාදිගණ

Kī等组

කී දබ්බවිනිමයෙ, විපුබ්බො ද්විත්තං, පුරෙ විය විභත්තුප්පත්ති.

词根Kī用于“物品交换”义，与前缀vi结合时发生重叠，词尾变化如前所述。

513. කියාදිතො නා.

513. Kī等组后加nā。

කීඉච්චෙව මාදිතො ධාතුගණතො නාපච්චයො හොති කත්තරි. නාපරත්තා න වුද්ධි, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා කියාදීනං නාම්හි රස්සත්තං, කීතො නාපච්චයනකාරස්ස ණත්තඤ්ච.

于以Kī为首的词根组后，在主动语态中加后缀nā。因nā在后，不发生元音增强(vuddhi)。根据“kvaci dhātū”等规则，Kī等组的词根在nā后时短化，且词根Kī后，后缀nā的n变为ṇ。

භණ්ඩං වික්කිණාති, වික්කිණන්ති. වික්කීයති, වික්කීයන්ති. වික්කිණාතු, වික්කිණන්තු. වික්කීයතු, වික්කීයන්තු. වික්කිණෙ, වික්කිණෙය්‍ය[Pg.314]. වික්කීයෙය්‍ය, වික්කීයෙය්‍යුං. අවික්කිණි, වික්කිණි. වික්කීයිත්ථ, වික්කීයි. වික්කිණිස්සති, වික්කිණිස්සන්ති. වික්කීයිස්සති, වික්කීයිස්සන්ති. අවික්කිණිස්ස, අවික්කිණිස්සංසු. වික්කීයිස්ස, වික්කීයිස්සංසු ඉච්චාදි.

Bhaṇḍaṃ vikkiṇāti（他卖东西），vikkiṇanti（他们卖）。Vikkīyati（被卖），vikkīyanti（它们被卖）。Vikkiṇātu（愿他卖），vikkiṇantu（愿他们卖）。Vikkīyatu（愿它被卖），vikkīyantu（愿它们被卖）。Vikkiṇe（他应卖），vikkiṇeyya（他应卖）。Vikkīyeyya（它应被卖），vikkīyeyyuṃ（它们应被卖）。Avikkiṇi（他卖了），vikkiṇi（他卖了）。Vikkīyittha（你们被卖了），vikkīyi（它被卖了）。Vikkiṇissati（他将卖），vikkiṇissanti（他们将卖）。Vikkīyissati（它将被卖），vikkīyissanti（它们将被卖）。Avikkiṇissa（他本将卖），avikkiṇissaṃsu（他们本将卖）。Vikkīyissa（它本将被卖），vikkīyissaṃsu（它们本将被卖）等。

ජි ජයෙ, කිලෙසෙ ජිනාති, ජිනන්ති. ජීයති, ජීයන්ති. එවං ජිනාතු. ජීයතු. ජිනෙය්‍ය. ජීයෙය්‍ය. අජිනි, ජිනි, අජිනිංසු, ජිනිංසු. අජෙසි, අජෙසුං. අජිනිත්ථ. අජීයිත්ථ, අජීයි. ජිනිස්සති, ජිනිස්සන්ති. විජෙස්සති, විජෙස්සන්ති. ජීයිස්සති, ජීයිස්සන්ති. අජිනිස්ස. අජීයිස්ස ඉච්චාදි.

词根Ji用于“战胜”义，kilese jināti（战胜烦恼），jinanti（他们战胜）。Jīyati（被战胜），jīyanti（它们被战胜）。同样地，jinātu（愿他战胜）。Jīyatu（愿它被战胜）。Jineyya（他应战胜）。Jīyeyya（它应被战胜）。Ajini（他战胜了），jini（他战胜了），ajiniṃsu（他们战胜了），jiniṃsu（他们战胜了）。Ajesi（他战胜了），ajesuṃ（他们战胜了）。Ajinittha（你们战胜了）。Ajīyittha（你们被战胜了），ajīyi（它被战胜了）。Jinissati（他将战胜），jinissanti（他们将战胜）。Vijessati（他将征服），vijessanti（他们将征服）。Jīyissati（它将被战胜），jīyissanti（它们将被战胜）。Ajinissa（他本将战胜）。Ajīyissa（它本将被战胜）等。

තථා චි චයෙ, චිනාති, චිනන්ති ඉච්චාදි.

同样地，词根ci用于“积聚”义，cināti（他积聚），cinanti（他们积聚）等。

ඤා අවබොධනෙ නාපච්චයො.

词根Ñā用于“了知”义，加后缀nā。

‘‘වා’’ති වත්තතෙ.

“Vā”（或）字延续于此。

514. ඤාස්ස ජා ජං නා.

514. Ñā变为jā、jaṃ、nā。

ඤාඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස ජා ජං නාඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති වා.

对于词根Ñā，有jā、jaṃ、nā等替代形式，此为可选项(vā)。

ජාදෙසො නාම්හි ජං ඤාම්හි, නාභාවො තිම්හි එවිධ;

වවත්ථිතවිභාසත්ථ-වාසද්දස්සානුවත්තනා;

ධම්මං විජානාති, විනායති වා, විජානන්ති.

于此，nā后时，替代为jā；ñā后时，替代为jaṃ；ti后时，则为nā形。此乃因“vā”字延续，表特定选项义。Dhammaṃ vijānāti（他了知法），或vināyati（他了知），vijānanti（他们了知）。

කම්මෙ විඤ්ඤායති, විඤ්ඤායන්ති. ඉවණ්ණාගමෙ පුබ්බලොපො, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා එකාරො, ද්විත්තඤ්ච, ඤෙය්‍යති, ඤෙය්‍යන්ති. විජානාතු, විජානන්තු, රස්සත්තං. විජාන, විජානාහි, විජානාථ. විජානාමි, විජානාම. විජානතං, විජානන්තං. විජානස්සු. විඤ්ඤායතු, විඤ්ඤායන්තු.

被动语态(kamme)作viññāyati（被了知），viññāyanti（它们被了知）。加入i元音时，前元音被省略，根据“kvaci dhātū”等规则，变为e音，且辅音重叠，作ñeyyati（被了知），ñeyyanti（它们被了知）。Vijānātu（愿他了知），vijānantu（愿他们了知），词根元音短化。Vijāna（你了知），vijānāhi（你了知），vijānātha（你们了知）。Vijānāmi（我了知），vijānāma（我们了知）。Vijānataṃ（了知着），vijānantaṃ（了知着）。Vijānassu（你了知）。Viññāyatu（愿它被了知），viññāyantu（愿它们被了知）。

515. එය්‍යස්ස [Pg.315] ඤාතො ඉයා ඤා වා.

515. 于Ñā后，eyya或变为iyā、ñā。

එය්‍යස්ස විභත්තිස්ස ඤාඉච්චෙතාය ධාතුයා පරස්ස ඉයා ඤාඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති වා, සරලොපාදි. විජානියා.

在词根Ñā之后，语尾eyya或可替代为iyā、ñā，并发生元音省略等音变。例如：Vijāniyā。

ඤාදෙසෙ ඤාස්ස ජංආදෙසො.

当替代为ñā时，词根ñā则替代为jaṃ。

‘‘ඤාතො, වා’’ති ච වත්තතෙ.

“Ñāto”和“vā”二字亦延续于此。

516. නාස්ස ලොපො යකාරත්තං.

516. Nā或省略，或变为y。

ඤාඉච්චෙතාය ධාතුයා පරස්ස නාපච්චයස්ස ලොපො හොති වා, යකාරත්තඤ්ච, වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො. තෙන –

在词根Ñā之后，后缀nā或可省略，或可变为y。此处的“vā”字表特定选项义。因此——

ඤාම්හි නිච්චඤ්ච නාලොපො,විභාසාජ්ජතනාදිසු;

අඤ්ඤත්ථ න ච හොතායං,නාතො තිම්හි යකාරතා.

于（词尾）ñā前，nā恒省略；于不定过去时等处，则为可选项。于他处则不发生此变化。于（词根）ñā后，ti前，（nā）变为y。

නිග්ගහීතස්ස වග්ගන්තත්තං, විජඤ්ඤා, විජානෙය්‍ය, විජානෙය්‍යුං. විජානෙය්‍යාසි, විජානෙය්‍යාථ. විජානෙය්‍යාමි, විජානෙය්‍යාම, විජානෙමු වා. විජානෙථ. විඤ්ඤායෙය්‍ය, විඤ්ඤායෙය්‍යුං.

鼻音(niggahīta)变为同 वर्ग(vagga)鼻音。vijaññā（他应了知），vijāneyya（他应了知），vijāneyyuṃ（他们应了知）。Vijāneyyāsi（你应了知），vijāneyyātha（你们应了知）。Vijāneyyāmi（我应了知），vijāneyyāma（我们应了知），或vijānemu（我们应了知）。Vijānetha（你们当了知）。Viññāyeyya（它应被了知），viññāyeyyuṃ（它们应被了知）。

සමජානි, සඤ්ජානි, සඤ්ජානිංසු. නාලොපෙ අඤ්ඤාසි, අඤ්ඤාසුං. විජානිත්ථ. විඤ්ඤායිත්ථ. පඤ්ඤායි, පඤ්ඤායිංසු. විජානිස්සති, විජානිස්සන්ති. ඤස්සති, ඤස්සන්ති. විඤ්ඤායිස්සතෙ, විඤ්ඤායිස්සන්තෙ. පඤ්ඤායිස්සති, පඤ්ඤායිස්සන්ති. ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ස්සස්ස [Pg.316] හි ච, පඤ්ඤායිහිති, පඤ්ඤායිහින්ති. අජානිස්ස. අජානිස්සථ. අඤ්ඤායිස්සථ, අඤ්ඤායිස්ස ඉච්චාදි.

Samajāni（他了知），sañjāni（他了知），sañjāniṃsu（他们了知）。当nā省略时，作aññāsi（他了知），aññāsuṃ（他们了知）。Vijānittha（你们了知了）。Viññāyittha（你们被了知了）。Paññāyi（它被知晓），paññāyiṃsu（它们被知晓）。Vijānissati（他将了知），vijānissanti（他们将了知）。Ñassati（他将知），ñassanti（他们将知）。Viññāyissate（它将被了知），viññāyissante（它们将被了知）。Paññāyissati（它将显现），paññāyissanti（它们将显现）。根据“kvaci dhātū”等规则，ss变为hi，作paññāyihiti（它将显现），paññāyihinti（它们将显现）。Ajānissa（他本将了知）。Ajānissatha（你们本将了知）。Aññāyissatha（你们本将了知），aññāyissa（他本将了知）等。

මා මානෙ, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා මාන්තස්ස ඉකාරො, මිනාති, මිනන්ති. කම්මෙ මීයති, මීයන්ති ඉච්චාදි.

词根Mā用于“测量”义，根据“kvaci dhātū”等规则，以mā结尾的词根元音变为i，作mināti（他测量），minanti（他们测量）。被动语态(kamme)作mīyati（他被测量），mīyanti（他们被测量）等。

ලූ ඡෙදනෙ, නාම්හි රස්සත්තං, ලුනාති, ලුනන්ති. ලූයති, ලූයන්ති ඉච්චාදි.

词根Lū用于“切割”义，于nā后时，元音短化，作lunāti（他切割），lunanti（他们切割）。Lūyati（他被切割），lūyanti（他们被切割）等。

ධූ කම්පනෙ, ධුනාති, ධුනන්ති. ධූයති, ධූයන්ති ඉච්චාදි.

词根Dhū用于“摇动”义，作dhunāti（他摇动），dhunanti（他们摇动）。Dhūyati（他被摇动），dhūyanti（他们被摇动）等。

ගහ උපාදානෙ, නාම්හි සම්පත්තෙ –

词根Gaha用于“执取”义，当加后缀nā时——

517. ගහාදිතොප්පණ්හා.

517. 于Gaha等后，加ppa、ṇhā。

ගහඉච්චෙවමාදිතො ධාතුතො ප්ප ණ්හාඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති කත්තරි. ආදිසද්දොයං පකාරො.

于以Gaha为首的词根后，在主动语态中加ppa、ṇhā等后缀。此处的“ādi”（等）字表类别。

‘‘ගහස්සා’’ති වත්තතෙ.

“Gahassa”（Gaha的）字延续于此。

518. හලොපො ණ්හාම්හි.

518. 于ṇhā后时，h被省略。

ගහඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස හකාරස්ස ලොපො හොති ණ්හාම්හි පච්චයෙ පරෙ. සීලං ගණ්හාති, රස්සත්තෙ ගණ්හති වා, ගණ්හන්ති. ගණ්හාසි, ගණ්හාථ. ගණ්හාමි, ගණ්හාම.

于语根`gaha`，当后缀`ṇhā`在后时，其`h`音被省略。如：`sīlaṃ gaṇhāti`（他持戒），或因短音化而作`gaṇhati`，以及`gaṇhanti`（他们持戒）。`gaṇhāsi`（你持戒），`gaṇhātha`（你们持戒）。`gaṇhāmi`（我持戒），`gaṇhāma`（我们持戒）。

කම්මෙ ‘‘යෙ’’ති වත්තමානෙ ‘‘හවිපරියයො ලො වා’’ති හකාරස්ස යකාරෙන විපරියයො හොති. ගය්හති, ගය්හන්ති.

于被动态，当有后缀`ye`时，依“`havipariyayo lo vā`”规则，`h`音与`y`音互换。如：`gayhati`（被执取），`gayhanti`（[他们]被执取）。

ගණ්හාතු, ගණ්හන්තු. ගණ්හ, ගණ්හාහි, ගණ්හාථ. ගණ්හාමි, ගණ්හාම. ගණ්හතං, ගණ්හන්තං. ගය්හතං, ගය්හන්තං. ගය්හතු, ගය්හන්තු. ගණ්හෙ, ගණ්හෙය්‍ය, ගණ්හෙය්‍යුං. ගය්හෙය්‍ය, ගය්හෙය්‍යුං. අග්ගණ්හි, ගණ්හි, අග්ගණ්හිංසු, ගණ්හිංසු.

`Gaṇhātu`（[他]当执取），`gaṇhantu`（[他们]当执取）。`Gaṇha`（你当执取），`gaṇhāhi`（你当执取），`gaṇhātha`（你们当执取）。`Gaṇhāmi`（我当执取），`gaṇhāma`（我们当执取）。`Gaṇhataṃ`（[他]当执取），`gaṇhantaṃ`（[他们]当执取）。`Gayhataṃ`（[他]当被执取），`gayhantaṃ`（[他们]当被执取）。`Gayhatu`（[他]当被执取），`gayhantu`（[他们]当被执取）。`Gaṇhe`（我应执取），`gaṇheyya`（[他]应执取），`gaṇheyyuṃ`（[他们]应执取）。`Gayheyya`（[他]应被执取），`gayheyyuṃ`（[他们]应被执取）。`Aggaṇhi`（[他]已执取），`gaṇhi`（[你]已执取），`aggaṇhiṃsu`（[他们]已执取），`gaṇhiṃsu`（[他们]已执取）。

යදා [Pg.317] ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා අසබ්බධාතුකෙ විකරණපච්චයස්ස ලොපො, ඉකාරාගමස්ස එකාරො ච, තදා සාගමො.

当依“`kvaci dhātū`”等规则，于非普遍语基（asabbadhātuke）中，语基后缀（vikaraṇapaccaya）被省略，且增音`i`变为`e`时，则为有`s`增益的形式。

අග්ගහෙසි, අග්ගහෙසුං. අග්ගහි, අග්ගහිංසු, අග්ගහුං. අග්ගය්හිත්ථ, අග්ගය්හි. ගණ්හිස්සති, ගණ්හිස්සන්ති. ගහෙස්සති, ගහෙස්සන්ති. ගහීයිස්සතෙ, ගහීයිස්සන්තෙ. ගය්හිස්සති, ගය්හිස්සන්ති. අග්ගණ්හිස්ස, අග්ගහිස්ස. අග්ගණ්හිස්සථ, අග්ගහිස්සථ. අග්ගය්හිස්සථ, අග්ගය්හිස්ස ඉච්චාදි.

`Aggahesi`（你已执取），`aggahesuṃ`（[他们]已执取）。`Aggahi`（[他]已执取），`aggahiṃsu`（[他们]已执取），`aggahuṃ`（[他们]已执取）。`Aggayhittha`（你们已被执取），`aggayhi`（[他]已被执取）。`Gaṇhissati`（[他]将执取），`gaṇhissanti`（[他们]将执取）。`Gahessati`（[他]将执取），`gahessanti`（[他们]将执取）。`Gahīyissate`（[他]将被执取），`gahīyissante`（[他们]将被执取）。`Gayhissati`（[他]将被执取），`gayhissanti`（[他们]将被执取）。`Aggaṇhissa`（[他]本将执取），`aggahissa`（[他]本将执取）。`Aggaṇhissatha`（你们本将执取），`aggahissatha`（你们本将执取）。`Aggayhissatha`（你们本将被执取），`aggayhissa`（[他]本将被执取）等。

ප්පප්පච්චයෙ –

于`ppa`后缀——

519. ගහස්ස ඝෙ ප්පෙ.

519. 于`ppa`后缀前，`gaha`作`ghe`。

ගහඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස සබ්බස්ස ඝෙආදෙසො හොති ප්පප්පච්චයෙ පරෙ. ඝෙප්පති ඉච්චාදි.

于语根`gaha`，当后缀`ppa`在后时，其整体被替换为`ghe`。如：`gheppati`等。

කියාදිගණො.

Kiyādi组。

තනාදිගණ

Tanādi组

තනු විත්ථාරෙ, පුරෙ විය ධාත්වන්තලොපවිභත්තුප්පත්තියො.

语根`tanu`，义为“扩展”。如前，有语根尾音省略及语尾生成等。

520. තනාදිතො ඔයිරා.

520. 从Tanādi组，[加]`o`和`yira`[后缀]。

තනුඉච්චෙවමාදිතො ධාතුගණතො ඔයිරඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති කත්තරි. කරතොවායං යිරප්පච්චයො.

从`tanu`等语根组，于主动语态有`o`和`yira`此二后缀。此`yira`后缀亦用于`kara`。

ධම්මං තනොති, තනොන්ති. තනොසි, තනොථ. තනොමි, තනොම.

`Dhammaṃ tanoti`（[他]弘扬法），`tanonti`（[他们]弘扬法）。`Tanosi`（你弘扬法），`tanotha`（你们弘扬法）。`Tanomi`（我弘扬法），`tanoma`（我们弘扬法）。

‘‘වා’’ති වත්තතෙ.

“`Vā`”（或）一词承前有效。

521. උත්තමොකාරො[Pg.318].

521. `o`音变为`u`音。

තනාදිතො ඔකාරප්පච්චයො උත්තමාපජ්ජතෙ වා. වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො. එත්ථ ච විකරණකාරියවිධිප්පකරණතො ‘‘ඔකාරො’’ති ඔවිකරණං ගය්හති. තනුතෙ, බහුවචනෙ ‘‘යවකාරා චා’’ති වත්තං, තන්වන්තෙ. තනුසෙ, තනුව්හෙ. තන්වෙ, තනුම්හෙ.

从Tanādi组，后缀`o`可选地变为`u`音。此处的`vā`字表有定选择义。并且，此处因是语基后缀作用规则的章节，故以“`okāro`”指`o`语基后缀。如：`tanute`（[他]扩展）；于复数，依“`yavakārā cā`”规则，作`tanvante`（[他们]扩展）。`Tanuse`（你扩展），`tanuvhe`（你们扩展）。`Tanve`（我扩展），`tanumhe`（我们扩展）。

කම්මෙ ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා තනුධාත්වන්තස්ස යම්හි ආකාරො, පතායතෙ, පතායන්තෙ. පතායති, පතායන්ති. ආකාරාභාවෙ පතඤ්ඤති, පතඤ්ඤන්ති. තනොතු, තනොන්තු. තනෙය්‍ය, තනෙය්‍යුං. අතනි, අතනිංසු. අතායිත්ථ, පතායි. තනිස්සති, තනිස්සන්ති. පතායිස්සති, පතායිස්සන්ති. අතනිස්ස. පතායිස්ස ඉච්චාදි.

于被动态，依“`kvaci dhātū`”等规则，于`ya`后缀前，语根`tanu`之尾音变为`ā`，如`patāyate`（[他]被扩展），`patāyante`（[他们]被扩展）。主动语态作`patāyati`（[他]扩展），`patāyanti`（[他们]扩展）。若无`ā`音，则作`pataññati`（[他]扩展），`pataññanti`（[他们]扩展）。`Tanotu`（[他]当扩展），`tanontu`（[他们]当扩展）。`Taneyya`（[他]应扩展），`taneyyuṃ`（[他们]应扩展）。`Atani`（[他]已扩展），`ataniṃsu`（[他们]已扩展）。`Atāyittha`（你们曾被扩展），`patāyi`（[他]曾被扩展）。`Tanissati`（[他]将扩展），`tanissanti`（[他们]将扩展）。`Patāyissati`（[他]将扩展），`patāyissanti`（[他们]将扩展）。`Atanissa`（[他]本将扩展）。`Patāyissa`（[他]本将扩展）等。

කර කරණෙ, පුඤ්ඤං කරොති.

语根`kara`，义为“作”。如：`puññaṃ karoti`（他作福德）。

බහුවචනෙ ‘‘වා’’ති වත්තමානෙ, ‘‘උත්තමොකාරො’’ති උත්තෙ කතෙ –

于复数，当“`vā`”承前有效，且依“`uttamokāro`”规则变为`u`音时——

‘‘වා, උත්ත’’න්ති ච වත්තතෙ.

“`Vā`”（或）与`utta`（`u`音）亦承前有效。

522. කරස්සාකාරො ච.

522. 且`kara`之`a`音变为`ā`音。

කරඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස අකාරො උත්තමාපජ්ජතෙ වා. වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො, ‘‘යවකාරා චා’’ති අපදන්තස්ස පරඋකාරස්ස වකාරො, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ධාතුරකාරස්ස වකාරස්මිං ලොපො, වකාරස්ස ද්විත්තෙ තස්ස ‘‘බ්බො ව්වස්සා’’ති බකාරද්වයං, කුබ්බන්ති, කරොන්ති. කරොසි, කරොථ. කරොමි, කරොම. තථා කුරුතෙ, කුබ්බන්තෙ. කුරුසෙ, කුරුව්හෙ. කුබ්බෙ, කුරුම්හෙ. යිරප්පච්චයෙ රකාරලොපො, කයිරති, කයිරන්ති ඉච්චාදි.

于语根`kara`，其`a`音可选地变为`u`音。此处的`vā`字表有定选择义。依“`yavakārā cā`”规则，非词尾的后随`u`音变为`v`音；依“`kvaci dhātū`”等规则，于`v`音前，语根的`r`音被省略；当`v`音重叠时，依“`bbo vvassā`”规则，其变为双`b`音。如：`kubbanti`（[他们]作），`karonti`（[他们]作）。`Karosi`（你作），`karotha`（你们作）。`Karomi`（我作），`karoma`（我们作）。同样，`kurute`（[他]作），`kubbante`（[他们]作）。`Kuruse`（你作），`kuruvhe`（你们作）。`Kubbe`（我作），`kurumhe`（我们作）。于`yira`后缀，`r`音被省略，如：`kayirati`（[他]被作），`kayiranti`（[他们]被作）等。

කම්මෙ [Pg.319] යප්පච්චයෙ ‘‘ඉවණ්ණාගමො වා’’ති ඊකාරාගමො, යකාරස්ස ද්විත්තං, කරීය්‍යතෙ කටො තෙන, කරීය්‍යති, කරීය්‍යන්ති. කරීයති, කරීයන්ති වා. ඊකාරාභාවෙ ‘‘තස්ස චවග්ග’’ඉච්චාදිනා සධාත්වන්තස්ස යකාරත්තං, ද්විත්තඤ්ච. කය්‍යති, කය්‍යන්ති. ඉකාරාගමෙ ‘‘ක්වචි ධාතු’’ඉච්චාදිසුත්තෙ චග්ගහණෙන රයානං විපරියයො, කයිරති කටො තෙන, කයිරන්ති ඉච්චාදි.

于被动态，当有`ya`后缀时，依“`ivaṇṇāgamo vā`”规则，可加增音`ī`，且`y`音重叠，如：`karīyyate kaṭo tena`（席垫为他所作），`karīyyati`（[他]被作），`karīyyanti`（[他们]被作）。或作`karīyati`，`karīyanti`。若无`ī`音，依“`tassa cavagga`”等规则，语根尾音（`r`）与`y`音同化并重叠，如：`kayyati`（[他]被作），`kayyanti`（[他们]被作）。若加增音`i`，依“`kvaci dhātu`”等经中的`ca`字，`r`与`y`音换位，如：`kayirati kaṭo tena`（席垫为他所作），`kayiranti`（[他们]被作）等。

තථා කුසලං කරොතු, කුරුතු වා, කුබ්බන්තු, කරොන්තු. කරොහි, කරොථ. කරොමි, කරොම. කුරුතං, කුබ්බන්තං. කුරුස්සු, කුරස්සු වා, කුරුව්හො. කුබ්බෙ, කුබ්බාමසෙ.

同样，`kusalaṃ karotu`（[他]当行善），或作`kurutu`；`kubbantu`（[他们]当行），`karontu`（[他们]当行）。`Karohi`（你当行），`karotha`（你们当行）。`Karomi`（我当行），`karoma`（我们当行）。`Kurutaṃ`（[他]当行），`kubbantaṃ`（[他们]当行）。`Kurussu`（你当行），或作`kurassu`，`kuruvho`（你们当行）。`Kubbe`（我当行），`kubbāmase`（我们当行）。

කම්මෙ කරීයතු, කරීයන්තු, කය්‍යතං, කයිරතං, කයිරතු.

于被动态：`karīyatu`（[他]当被作），`karīyantu`（[他们]当被作），`kayyataṃ`（[他]当被作），`kayirataṃ`（[他]当被作），`kayiratu`（[他]当被作）。

සත්තමියං කරෙ, කරෙය්‍ය, කරෙය්‍යුං. කරෙය්‍යාසි, කරෙය්‍යාථ. කරෙය්‍යාමි, කරෙය්‍යාම. උත්තෙ කුබ්බෙ, කුබ්බෙය්‍ය.

于第七时态（祈愿态）：`kare`（我应作），`kareyya`（[他]应作），`kareyyuṃ`（[他们]应作）。`Kareyyāsi`（你应作），`kareyyātha`（你们应作）。`Kareyyāmi`（我应作），`kareyyāma`（我们应作）。当变为`u`音时，有`kubbe`（我应作），`kubbeyya`（[他]应作）。

යිරප්පච්චයෙ –

于`yira`后缀——

යිරතො ආත්තමෙය්‍යස්ස, එථාදිස්සෙය්‍යුමාදිසු;

එය්‍යසද්දස්ස ලොපො ච, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා.

于`yira`后缀，对于自说语态的`eyya`、`etha`、`eyyum`等语尾，依“`kvaci dhātū`”等规则，`eyya`被省略。

සරලොපාදි, කයිරා, කයිරුං. කයිරාසි, කයිරාථ. කයිරාමි, කයිරාම. අත්තනොපදෙ කයිරාථ ධීරො, කුබ්බෙථ, කරෙථ වා, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා කුස්ස ක්‍රු ච, ක්‍රුබ්බෙථ, ක්‍රුබ්බෙරං. ක්‍රුබ්බෙථො, ක්‍රුබ්බෙය්‍යාව්හො. ක්‍රුබ්බෙය්‍යං, ක්‍රුබ්බෙය්‍යාම්හෙ. කම්මෙ කරීයෙය්‍ය, කරීයෙය්‍යුං.

元音省略等。`kayirā`（[他]应作），`kayiruṃ`（[他们]应作）。`Kayirāsi`（你应作），`kayirātha`（你们应作）。`Kayirāmi`（我应作），`kayirāma`（我们应作）。于自说语态：`kayirātha dhīro`（智者应作），或`kubbetha`，或`karetha`。依“`kvaci dhātū`”等规则，`ku`变为`kru`，有`krubbetha`（[他]应作），`krubberaṃ`（[他们]应作）。`Krubbetho`（你应作），`krubbeyyāvho`（你们应作）。`Krubbeyyaṃ`（我应作），`krubbeyyāmhe`（我们应作）。于被动态：`karīyeyya`（[它]应被作），`karīyeyyuṃ`（[它们]应被作）。

හිය්‍යත්තනියං [Pg.320] ‘‘කරස්ස කා’’ති යොගවිභාගෙන කා හොති, සරලොපාදි.

在过去时(hiyyattanī)中，通过“karassa kā”(karassa变为kā)的语法分割，“kā”得以形成，并有元音省略等(变化)。

අකා, අකරා, අකරූ. අකරො, අකත්ථ, අකරොත්ථ. අකං, අකරං, අකම්හ, අකරම්හ. අකත්ථ. අකරිං, අකරම්හසෙ.

他作了，他作了，他们作了。你作了，你作了，你们作了。我作了，我作了，我们作了，我们作了。你作了。我作了(自为语态)，我们作了(自为语态)。

‘‘වා’’ති වත්තතෙ.

“或”(vā)字在此处仍适用。

523. කරස්ස කාසත්තමජ්ජතනිම්හි.

523. “kar”(根)在近过去时(ajjatanī)中变为“kāsa”。

කර ඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස සබ්බස්සෙව කාසත්තං හොති වා අජ්ජතනිම්හි විභත්තිම්හි පරෙ. ‘‘කාසත්ත’’මිති භාවනිද්දෙසෙන අඤ්ඤස්මාපි ධාතුතො සාගමො. අථ වා යදා කරස්ස කා හොති, සත්තඤ්චාගමො අජ්ජතනිම්හි වාති අත්ථො, තදා ‘‘සත්තමජ්ජතනිම්හී’’ති යොගවිභාගෙන අඤ්ඤස්මාපි ධාතුතො සාගමොපි සිජ්ඣති, ‘‘යොගවිභාගතො ඉට්ඨප්පසිද්ධී’’ති යෙභුය්‍යෙන දීඝතොව හොති, ‘‘කරස්ස කා’’ති යොගවිභාගෙන කාභාවො ච හිය්‍යත්තනියං සිද්ධො හොති.

对于“kara”这个语根，在近过去时(ajjatanī)的语尾之后，其整体可变为“kāsa”。通过“kāsatta”这一状态的解释，其他语根也可以有“sa”增音。或者说，其义为：当“kara”变为“kā”，并且在近过去时中有“sa”增音时，那么通过“sattamajjatanimhi”的语法分割，其他语根的“sa”增音也可成立。“通过语法分割可达成所期望的形式”，(此增音)通常都变为长音。通过“karassa kā”的语法分割，“kā”的形成在过去时(hiyyattanī)中也已成立。

අකාසි, අකාසුං. අකාසි, අකාසිත්ථ. අකාසිං, අකාසිම්හ. අකාසිත්ථ. කාසත්තාභාවෙ අකරි, කරි, අකරිංසු, කරිංසු, අකංසු, අකරුං. අකරි, අකරිත්ථ. අකරිං, කරිං, අකරිම්හ, කරිම්හ. අකරිත්ථ. අකරීයිත්ථ, අකරීයි වා.

他作了，他们作了。你作了，你们作了。我作了，我们作了。你们作了。在没有“kāsa”形式时，则有：他作了(akari, kari)，他们作了(akariṃsu, kariṃsu, akaṃsu, akaruṃ)；你作了(akari)，你们作了(akarittha)；我作了(akariṃ, kariṃ)，我们作了(akarimha, karimha)；你们作了(akarittha)；被动态为：它曾被作(akarīyittha)，或它曾被作(akarīyi)。

‘‘වා, ලොපො, භවිස්සන්තිම්හි ස්සස්ස චා’’ති ච වත්තතෙ.

“或”(vā)、“省略”(lopo)，以及“在未来时(bhavissantī)中ss的”(ssassa ca bhavissantimhi)等(规则)也适用。

524. කරස්ස සප්පච්චයස්ස කාහො.

524. “kar”(根)带后缀时，变为“kāha”形式。

කරඉච්චෙතස්ස [Pg.321] ධාතුස්ස සප්පච්චයස්ස කාහාදෙසො හොති වා භවිස්සන්තිම්හි, ස්සස්ස ච ලොපො හොති. අධිකභූතසප්පච්චයග්ගහණෙන වචමුචභුජාදිතො ස්සස්ස ඛාදෙසො, වස ඡිදි ලභාදිතො ඡාදෙසො ච හොති.

对于“kara”这个语根，当其带有后缀时，在未来时(bhavissantī)中可以变为“kāha”替代形式，并且“ss”会省略。通过包含“带有后缀”(sappaccaya)这一附加词，从“vaca”、“muca”、“bhuja”等(语根)，“ss”变为“khā”替代形式；从“vasa”、“chidi”、“labha”等(语根)，“ss”变为“chā”替代形式。

කාහති, කාහන්ති. කාහසි, කාහථ. කාහාමි, කාහාම. ඉකාරාගමෙ කාහිති, කාහින්ති ඉච්චාදි. කාහාභාවෙ කරිස්සති, කරිස්සන්ති. කරිස්සසි, කරිස්සථ. කරිස්සාමි, කරිස්සාම. කරිස්සතෙ, කරිස්සන්තෙ. කරිස්සසෙ, කරිස්සව්හෙ. කරිස්සං, කරිස්සාම්හෙ. කරීයිස්සති, කරීයිස්සන්ති. අකරිස්ස. අකරීයිස්සා ඉච්චාදි.

他将作，他们将作。你将作，你们将作。我将作，我们将作。加“i”音增时，他将作(kāhiti)，他们将作(kāhinti)等等。如果没有“kāha”形式，则有：他将作，他们将作。你将作，你们将作。我将作，我们将作。他将作(自为语态)，他们将作(自为语态)。你将作(自为语态)，你们将作(自为语态)。我将作(自为语态)，我们将作(自为语态)。它将被作，它们将被作。他本会作。它本会被作等等。

යදා සංපුබ්බො, තදා ‘‘පුරසමුපපරීහි කරොතිස්ස ඛ ඛරා වා’’ති යොගවිභාගෙන ත්‍යාදිවිභත්තීසුපි සංපුබ්බකරොතිස්ස ඛරාදෙසො.

当带有“saṃ”前缀时，通过“purasamupaparīhi karotissa kha kharā vā”(purā、sam、upa、parī与karoti结合时，变为kha或kharā)的语法分割，即使在“ti”等语尾中，带有“saṃ”前缀的“karoti”也会变为“kharā”替代形式。

අභිසඞ්ඛරොති, අභිසඞ්ඛරොන්ති. අභිසඞ්ඛරීයති, අභිසඞ්ඛරීයන්ති. අභිසඞ්ඛරොතු. අභිසඞ්ඛරෙය්‍ය. අභිසඞ්ඛරි, ඛාදෙසෙ අභිසඞ්ඛාසි වා. අභිසඞ්ඛරිස්සති. අභිසඞ්ඛරිස්ස ඉච්චාදි.

他造作，他们造作。他被造作，他们被造作。让他造作。他应造作。他造作了，或者，在“khā”替代形式中，他造作了(abhisaṅkhāsi)。他将造作。他本会造作等等。

සක සත්තිම්හි, ඔපච්චයො, සක්කොති, සක්කොන්ති. සක්කොසි, සක්කොථ. සක්කොමි, සක්කොම ඉච්චාදි.

“sak”(根)在“能力”(satti)的意义上，(有)“o”后缀，(形成)他能，他们能。你能，你们能。我能，我们能等等。

අප පාපුණනෙ, පපුබ්බො, පප්පොති, පප්පොන්ති. පප්පොසි, පප්පොථ. පප්පොමි, පප්පොම. පප්පොතු, පප්පොන්තු ඉච්චාදි.

“ap”(根)在“到达”(pāpuṇana)的意义上，前缀“pa”，(形成)他到达，他们到达。你到达，你们到达。我到达，我们到达。让他到达，让他们到达等等。

තනාදිගණො.

tanu等语根组。

චුරාදිගණ

偷盗类语基组

ධුර [Pg.322] ථෙය්‍යෙ, පුරෙ විය ධාත්වන්තලොපො, විභත්තුප්පත්ති.

语基`dhur`，用于“偷窃”(theyya)义，如`pura`，语基末尾省略，并生起词尾。

‘‘තථා කත්තරි චා’’ති ඉතො ‘‘කත්තරී’’ති ච සීහවිලොකනෙන භාවකම්මග්ගහණානි ච වත්තන්තෙ, මණ්ඩූකගතියා කාරිතග්ගහණඤ්ච.

从“Tathā kattari ca”此句，通过“狮子回顾”(sīhavilokana)法承续“为作者”(kattari)、状态式(bhāva)和作业式(kamma)的规则，并通过“蛙跃”(maṇḍūkagati)法承续使役式(kārita)的规则。

525. චුරාදිතො ණෙණයා.

525. 从偷盗类(curādi)语基后，加`ṇe`和`ṇaya`后缀。

චුරඉච්චෙවමාදිතො ධාතුගණතො ණෙ ණයඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති කත්තරි, භාවෙ ච කම්මනි, විභත්තිප්පච්චයෙසු. ‘‘කාරිතං විය ණානුබන්ධො’’ති ණෙ ණයානං කාරිතබ්‍යපදෙසො.

从`cura`等语基组，于词尾变化后缀前，`ṇe`、`ṇaya`此二后缀用于主动语态(kattari)、状态语态(bhāva)及被动语态(kamma)。依“如使役式，有`ṇa`指示音”(Kāritaṃ viya ṇānubandho)之规，`ṇe`与`ṇaya`得使役式(kārita)之名。

526. කාරිතානං ණො ලොපං.

526. 使役式(kārita)之`ṇa`音省略。

කාරිතප්පච්චයානං ණකාරො ලොපමාපජ්ජතෙ.

使役(kārita)后缀之`ṇa`音被省略。

527. අසංයොගන්තස්ස වුද්ධි කාරිතෙ.

527. 非辅音丛结尾之语基，于使役式(kārita)中发生元音增长(vuddhi)。

අසංයොගන්තස්ස ධාතුස්ස කාරිතෙ පරෙ වුද්ධි හොතීති උකාරස්සොකාරො වුද්ධි.

非辅音丛结尾之语基，于后接使役式(kārita)时，发生元音增长(vuddhi)，即`u`音增长为`o`音。

ධනං චොරෙති, චොරෙන්ති. චොරෙසි, චොරෙථ. චොරෙමි, චොරෙම. ණයප්පච්චයෙ – චොරයති, චොරයන්ති. චොරයසි, චොරයථ. චොරයාමි, චොරයාම. චොරයතෙ, චොරයන්තෙ. චොරයසෙ, චොරයව්හෙ. චොරයෙ, චොරයාම්හෙ.

偷盗财富(Dhanaṃ)：`coreti`（他偷），`corenti`（他们偷）。`coresi`（你偷），`coretha`（你们偷）。`coremi`（我偷），`corema`（我们偷）。接`ṇaya`后缀时：`corayati`（他偷），`corayanti`（他们偷）。`corayasi`（你偷），`corayatha`（你们偷）。`corayāmi`（我偷），`corayāma`（我们偷）。〔自言〕`corayate`（他偷），`corayante`（他们偷）。`corayase`（你偷），`corayavhe`（你们偷）。`coraye`（我偷），`corayāmhe`（我们偷）。

කම්මෙ යප්පච්චයෙ ඊකාරාගමො, සරලොපාදි ච, චොරීයතෙ දෙවදත්තෙන, චොරීයති, චොරීයන්ති ඉච්චාදි.

于作业式(kamma)，接`ya`后缀时，增`ī`音(īkārāgamo)，并有元音省略(saralopa)等变化。例如：`corīyate devadattena`（被提婆达多所偷），`corīyati`（被偷），`corīyanti`（被偷）等。

චොරෙතු[Pg.323], චොරෙන්තු. චොරෙහි. චොරයතු, චොරයන්තු. චොරය, චොරයාහි.

`coretu`（让他偷），`corentu`（让他们偷）。`corehi`（你当偷）。`corayatu`（让他偷），`corayantu`（让他们偷）。`coraya`（你当偷），`corayāhi`（你当偷）。

චොරෙය්‍ය, චොරෙය්‍යුං. චොරයෙ, චොරයෙය්‍යුං. අචොරෙසි, චොරෙසි, අචොරෙසුං, චොරෙසුං. අචොරයි, චොරයි, අචොරයිංසු, චොරයිංසු, අචොරයුං, චොරයුං. අචොරෙසි, අචොරෙසිත්ථ. ත්වං අචොරයි, අචොරයිත්ථ. අචොරෙසිං, අචොරෙසිම්හ. අචොරයිං, අචොරයිම්හ. අචොරයිත්ථ. අචොරීයිත්ථ, අචොරීයි.

〔愿望式〕`coreyya`（他应偷），`coreyyuṃ`（他们应偷）。`coraye`（他应偷），`corayeyyuṃ`（他们应偷）。〔不定过去时〕`acoresi`, `coresi`（他偷了）；`acoresuṃ`, `coresuṃ`（他们偷了）。`acorayi`, `corayi`（他偷了）；`acorayiṃsu`, `corayiṃsu`, `acorayuṃ`, `corayuṃ`（他们偷了）。`acoresi`（你偷了），`acoresittha`（你们偷了）。`tvaṃ acorayi`（你偷了），`acorayittha`（你们偷了）。`acoresiṃ`（我偷了），`acoresimha`（我们偷了）。`acorayiṃ`（我偷了），`acorayimha`（我们偷了）。`acorayittha`（你们偷了）。`acorīyittha`（被你们偷了），`acorīyi`（被偷了）。

චොරිස්සති, චොරිස්සන්ති. චොරයිස්සති, චොරයිස්සන්ති. චොරීයිස්සතෙ, චොරීයිස්සන්තෙ. චොරීයිස්සති, චොරීයිස්සන්ති. අචොරිස්ස, අචොරයිස්ස. අචොරීයිස්සථ, අචොරීයිස්ස ඉච්චාදි.

〔将来时〕`corissati`（他将偷），`corissanti`（他们将偷）。`corayissati`（他将偷），`corayissanti`（他们将偷）。〔将来时被动〕`corīyissate`（他将被偷），`corīyissante`（他们将被偷）；`corīyissati`（他将被偷），`corīyissanti`（他们将被偷）。〔条件式〕`acorissa`（他本会偷），`acorayissa`（他本会偷）。`acorīyissatha`（它本会被你们偷），`acorīyissa`（它本会被偷）等。

තථා චින්ත චින්තායං, සංයොගන්තත්තා වුද්ධිඅභාවොව විසෙසො.

同样，语基`cint`用于“思考”(cintā)义，因其以辅音丛结尾，不发生元音增长(vuddhi)是其特点。

චින්තෙති, චින්තයති, චින්තෙන්ති, චින්තයන්ති. චින්තෙතු, චින්තයතු. චින්තෙය්‍ය, චින්තයෙය්‍ය. අචින්තෙසි, චින්තෙසි, අචින්තයි, චින්තයි. චින්තෙස්සති, චින්තයිස්සති. අචින්තිස්ස, අචින්තයිස්ස ඉච්චාදි.

`cinteti`, `cintayati`（他思考），`cintenti`, `cintayanti`（他们思考）。`cintetu`, `cintayatu`（让他思考）。`cinteyya`, `cintayeyya`（他应思考）。`acintesi`, `cintesi`, `acintayi`, `cintayi`（他思考了）。`cintessati`, `cintayissati`（他将思考）。`acintissa`, `acintayissa`（他本会思考）等。

මන්ත ගුත්තභාසනෙ, මන්තෙති, මන්තයති ඉච්චාදි පුරිමසමං.

语基`mant`用于“密谈”(guttabhāsana)义，其变化如`manteti`、`mantayati`等，与前例相同。

පාල රක්ඛණෙ, ධම්මං පාලෙති, පාලයති. පාලීයති. පාලෙතු, පාලයතු ඉච්චාදි.

语基`pāl`用于“守护”(rakkhaṇa)义，如`dhammaṃ pāleti`, `pālayati`（守护法）。`pālīyati`（被守护）。`pāletu`, `pālayatu`（让他守护）等。

ඝට ඝටනෙ, ඝාටෙති, ඝාටයති, ඝටෙති, ඝටයති, ඝටාදිත්තා විකප්පෙන වුද්ධි.

语基`ghaṭ`用于“努力、连接”(ghaṭana)义，其变化有`ghāṭeti`, `ghāṭayati`, `ghaṭeti`, `ghaṭayati`。因其属`ghaṭādi`组，元音增长(vuddhi)为可选。

විද ඤාණෙ, වෙදෙති, වෙදයති.

语基`vid`用于“知”(ñāṇa)义，其变化为`vedeti`（他知晓、感受）、`vedayati`（他知晓、感受）。

ගණ [Pg.324] සඞ්ඛ්‍යානෙ, ‘‘ඝටාදීනං වා’’ති න වුද්ධි, ගණෙති, ගණයති ඉච්චාදි, සබ්බත්ථ සුබොධං.

语基`gaṇ`用于“计算”(saṅkhyāna)义，依‘`ghaṭādi`组则任选’(ghaṭādīnaṃ vā)之规，不发生元音增长(vuddhi)，故作`gaṇeti`、`gaṇayati`等。此于各处皆易解。

චුරාදිගණො.

偷盗类语基组终。

භූවාදී ච රුධාදී ච, දිවාදී ස්වාදයො ගණා;

කියාදී ච තනාදී ච, චුරාදී චිධ සත්තධා.

有`bhūvādi`（存在类）与`rudhādi`（障碍类），`divādi`（放光类）与`svādi`（喜乐类）诸组；`kiyādi`（购买类）与`tanādi`（扩展类），以及`curādi`（偷盗类），于此共分七类。

විකරණවිධානං සමත්තං.

语基标志之法已圆满。

ධාතුප්පච්චයන්තනය

语基后缀派生法

අථ ධාතුප්පච්චයන්තා වුච්චන්තෙ.

现在讲述语基后缀派生词。

තත්ථ ධාත්වත්ථෙ නිද්දිට්ඨා ඛාදිකාරිතන්තා පච්චයා ධාතුප්පච්චයා නාම.

其中，在语基的意义上所指定的，以`kha`等为首的后缀，被称为语基后缀。

තිජ නිසාන බන්ධනඛමාසු, ධාතුසඤ්ඤාදි.

（语基`tij`）用于磨利、捆绑、忍耐之义。此为语基的名称等。

‘‘ධාතුලිඞ්ගෙහි පරා පච්චයා’’ති ඉතො ධාතුග්ගහණං අනුවත්තතෙ, ‘‘පරා, පච්චයා’’ති ච අධිකාරො.

从“语基与词干之后是后缀”此句，“语基”一词被沿用，而“之后”和“后缀”是总括规则。

528. තිජ ගුප කිත මානෙහි ඛ ඡ සා වා.

528. 在语基`tij`、`gup`、`kit`、`mān`之后，可任选加后缀`kha`、`cha`、`sa`。

තිජ ගුප කිත මාන ඉච්චෙතෙහි ධාතූහි ඛ ඡ ස ඉච්චෙතෙ පච්චයා පරා හොන්ති වා.

在`tij`、`gup`、`kit`、`mān`这些语基之后，可任选加`kha`、`cha`、`sa`这些后缀。

තිජතො ඛන්තියං ඛොව, නින්දායං ගුපතො තු ඡො;

කිතා ඡො සොව මානම්හා, වවත්ථිතවිභාසතො.

从`tij`（语基）后，于忍耐义中，仅用`kha`；从`gup`后，于谴责义中，用`cha`；从`kit`后，用`cha`；从`mān`后，仅用`sa`。此乃限定选择。

‘‘ක්වචාදිවණ්ණානමෙකස්සරානං ද්වෙභාවො’’ති ධාත්වාදිස්ස ද්විභාවො.

依“某些开头的单母音音节重复”之规，语基的首音节被重复。

‘‘බ්‍යඤ්ජනන්තස්සා’’ති වත්තමානෙ –

当“辅音结尾者”之规现行时——

529. කො ඛෙ ච.

529. 当`kha`（后缀）在后，（语基尾辅音）成`k`。

ධාත්වන්තස්ස [Pg.325] බ්‍යඤ්ජනස්ස කකාරාදෙසො හොති ඛප්පච්චයෙ පරෙ.

当`kha`后缀在后时，语基的尾辅音被替换为`k`。

තිතික්ඛ ඉති ඨිතෙ –

当（词形）为`titikkha`时——

ධාතුවිහිතානං ත්‍යාදිවිභත්තීනං අධාතුතො අප්පවත්තියමාහ.

（此规）言明，为语基所规定的`ti`等词尾，不适用于非语基。

530. ධාතුප්පච්චයෙහි විභත්තියො.

530. （动词）词尾接于语基后缀之后。

ධාත්වත්ථෙ නිද්දිට්ඨෙහි ඛාදිකාරිතන්තෙහි පච්චයෙහි ත්‍යාදයො විභත්තියො හොන්තීති පුරෙ විය වත්තමානාදයො යොජෙතබ්බා.

在语基的意义上所指定的，以`kha`等为首的后缀之后，加上`ti`等词尾。如此，应如前述般应用现在时等（时态）。

අතිවාක්‍යං තිතික්ඛති, තිතික්ඛන්ති. කම්මෙ තිතික්ඛීයති. තථා තිතික්ඛතු, තිතික්ඛන්තු. තිතික්ඛෙය්‍ය, තිතික්ඛෙය්‍යුං. අතිතික්ඛි, අතිතික්ඛිංසු. තිතික්ඛිස්සති. අතිතික්ඛිස්ස ඉච්චාදි.

（他）忍耐粗语（`ativākyaṃ titikkhati`），（他们）忍耐（`titikkhanti`）。被动态作`titikkhīyati`。同样地，（命令式：）`titikkhatu`，`titikkhantu`。（祈愿式：）`titikkheyya`，`titikkheyyuṃ`。（不定过去时：）`atitikkhi`，`atitikkhiṃsu`。（将来时：）`titikkhissati`。（条件式：）`atitikkhissa`，等等。

ඛප්පච්චයාභාවෙ අප්පච්චයස්ස එකාරො, තෙජෙති, තෙජති වා, තෙජන්ති ඉච්චාදි.

在没有`kha`后缀时，`a`后缀变为`e`，（得）`tejeti`，或`tejati`，`tejanti`等等。

ගුප ගොපනෙ, ඡප්පච්චයෙ ද්විභාවො, ‘‘පුබ්බොබ්භාසො’’ති අබ්භාසසඤ්ඤා, ‘‘අබ්භාසස්සා’’ති වත්තමානෙ ‘‘අන්තස්සිවණ්ණාකාරො වා’’ති අබ්භාසන්තස්සිකාරො, ‘‘කවග්ගස්ස චවග්ගො’’ති අබ්භාසගකාරස්ස ජකාරො ච.

（语基）`gup`用于守护义。加`cha`后缀时，（发生）重复。依“前者为重复音节”之规，得名“重复音节”（`abbhāsa`）。当关于“重复音节”的规则现行时，依“尾音或为`i`或`a`”之规，重复音节的尾音变为`i`。又依“喉音组（置换为）颚音组”之规，重复音节的`g`变为`j`。

531. බ්‍යඤ්ජනන්තස්ස චො ඡප්පච්චයෙසු ච.

531. 当`cha`等后缀在后时，（语基的）尾辅音（替换为）`c`。

ධාත්වන්ථස්ස බ්‍යඤ්ජනස්ස චකාරාදෙසො හොති ඡප්පච්චයෙසු පරෙසු. තතො විභත්තියො, කායං ජිගුච්ඡති, ජිගුච්ඡන්ති. සෙසං පුරිමසමං. ඡාභාවෙ ගොපෙති, ගොපෙන්ති ඉච්චාදි.

当`cha`等后缀在后时，语基的尾辅音被替换为`c`。其后加词尾，（得）`kāyaṃ jigucchati`（他厌恶身体）、`jigucchanti`（他们厌恶）。其余同前。没有`cha`（后缀）时，（作）`gopeti`（他守护）、`gopenti`（他们守护）等。

කිත රොගාපනයනෙ, ඡප්පච්චයො, ද්විත්තඤ්ච.

（语基）`kit`用于去除疾病（即治疗）义。加`cha`后缀，并（发生）重复。

අබ්භාසග්ගහණමනුවත්තතෙ[Pg.326].

“重复音节”一词被沿用。

532. මානකිතානං වතත්තං වා.

532. （重复音节中）`mān`和`kit`（的首辅音）或（分别）成`v`和`t`。

අබ්භාසගතානං මාන කිතඉච්චෙතෙසං ධාතූනං වකාරතකාරත්තං හොති වා යථාක්කමන්ති තකාරො, ධාත්වන්තස්ස චකාරො, සෙසං සමං. රොගං තිකිච්ඡති, තිකිච්ඡන්ති ඉච්චාදි. තකාරාභාවෙ ‘‘කවග්ගස්ස චවග්ගො’’ති චකාරො, විචිකිච්ඡති, විචිකිච්ඡන්ති ඉච්චාදි.

重复音节中的`mān`和`kit`这两个语基，其（首辅音）可任选地依次变为`v`和`t`。因此（`kit`的重复音节首辅音）是`t`，语基尾（辅音）是`c`，其余相同。（得）`Rogaṃ tikicchati`（他治疗疾病）、`tikicchanti`（他们治疗）等。在不作`t`的情况下，依“喉音组（置换为）颚音组”之规，（`k`）变为`c`，（得）`vicikicchati`（他怀疑）、`vicikicchanti`（他们怀疑）等。

මාන වීමංසපූජාසු, සප්පච්චයද්විභාවඊකාරවකාරා.

（语基）`mān`用于省察和尊敬义。（加）`sa`后缀，（发生）重复，（重复音节尾音成）`ī`，（重复音节首辅音成）`v`。

533. තතො පාමානානං වා මං සෙසු.

533. 当`sa`（后缀）在后时，在重复音节之后，`pā`和`mān`（语基）被（分别）替换为`vā`和`maṃ`。

තතො අබ්භාසතො පරාසං පාමානානං ධාතූනං වාමංඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති යථාක්කමං සප්පච්චයෙ පරෙ. සෙසූති බහුවචනනිද්දෙසො පයොගෙපි වචනවිපල්ලාසඤාපනත්ථං. අත්ථං වීමංසති, වීමංසන්ති ඉච්චාදි.

在重复音节之后，当`sa`后缀在后时，`pā`和`mān`这两个语基依次被替换为`vā`和`maṃ`。`sesu`一词用复数形式，是为了表明数的用法可以互换。例如：`Atthaṃ vīmaṃsati`（他省察义理），`vīmaṃsanti`（他们省察义理）等。

අඤ්ඤත්ථ ‘‘ලොපඤ්චෙත්තමකාරො’’ති අප්පච්චයස්සෙකාරො, මානෙති, මානෙන්ති.

在其他情况下，依“此`a`亦被省略”之规，`a`后缀变为`e`，（得）`māneti`（他尊敬），`mānenti`（他们尊敬）。

භුජ පාලනබ්‍යවහරණෙසු, භොත්තුමිච්ඡතීති අත්ථෙ –

（语基）`bhuj`用于守护和食用义。在“想要吃”（`bhottum icchati`）的意义上——

‘‘ඛ ඡ සා, වා’’ති ච වත්තතෙ.

“kha、cha、sa，或”也随转。

534. භුජ ඝස හර සු පාදීහි තුමිච්ඡත්ථෙසු.

534. 于bhuj、ghas、har、su、pā等语基后，在欲愿义中。

භුජ ඝස හර සු පා ඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි තුමිච්ඡත්ථෙසු ච ඛ ඡ සඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති වා. තුමිච්ඡානං, තුමන්තයුත්තඉච්ඡාය වා අත්ථා තුමිච්ඡත්ථා, තෙන තුමන්තරහිතෙසු ‘‘භොජනමිච්ඡතී’’තිආදීසු න හොන්ති, ‘‘වුත්තත්ථානමප්පයොගො’’ති වාක්‍යස්ස අප්පයොගො, ධාත්වාදිස්ස ද්වෙභාවෙ කතෙ [Pg.327] ‘‘දුතියචතුත්ථානං පඨමතතියා’’ති අබ්භාසභකාරස්ස බකාරො, ධාත්වන්තස්ස ‘‘කො ඛෙ චා’’ති කකාරො, බුභුක්ඛති, බුභුක්ඛන්ති ඉච්චාදි.

于bhuj、ghas、har、su、pā等语基后，在欲愿义中，可选用kha、cha、sa等后缀。欲愿义，即与带不定式后缀-tuṃ的愿望相关的意义，因此在不含-tuṃ不定式的“bhojanam icchati”（他想要食物）等句中，不加这些后缀。依据“已表之义不复用”(vuttatthānamappayogo)之理，此句式不被使用。语基首音节重复后，依“第二、四音为第一、三音”之规，重复音节的bh变为b；依“于kh后为k”之规，语基尾音变为k，（得）bubhukkhati（他想吃）、bubhukkhanti（他们想吃）等。

වාති කිමත්ථං? භොත්තුමිච්ඡති, ඉච්ඡත්ථෙසූති කිමත්ථං? භොත්තුං ගච්ඡති.

（规则中说）“或”，是为何？为了（涵盖）“bhottum icchati”。（规则中说）“于欲愿义中”，是为何？为了（排除）“bhottuṃ gacchati”（他去吃）。

ඝස අදනෙ, ඝසිතුමිච්ඡතීති අත්ථෙ ඡප්පච්චයො, ද්විත්තං, තතිය චවග්ග ඉකාර චකාරාදෙසා, ජිඝච්ඡති, ජිඝච්ඡන්ති.

（语基）ghas用于食义。在“想吃”(ghasitum icchati)的意义上，加cha后缀，发生重复，并有颚音组第三音(j)、元音i及辅音c的替换，（得）jighacchati（他饿了）、jighacchanti（他们饿了）。

හර හරණෙ, හරිතුමිච්ඡතීති අත්ථෙ සප්පච්චයො.

（语基）har用于拿取义。在“想拿取”(haritum icchati)的意义上，加sa后缀。

535. හරස්ස ගී සෙ.

535. 于sa（后缀）后，har（语基）替换为gī。

හරඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස සබ්බස්ස ගී හොති සෙ පච්චයෙ පරෙ. ‘‘ගීසෙ’’ති යොගවිභාගෙන ජිස්සපි, ඨානූපචාරෙනාදෙසස්සාපි ධාතුවොහාරත්තා ද්විත්තං, භික්ඛං ජිගීසති, ජිගීසන්ති.

当sa后缀在后时，整个har语基变为gī。通过对规则“gī se”的分拆，（此规也适用于）ji（语基）。由于替换音通过位置的引申也被视作语基，故发生重复。（得）bhikkhaṃ jigīsati（他想获得比丘食）、jigīsanti（他们想获得比丘食）。

සු සවණෙ, සොතුමිච්ඡති සුස්සූසති, සුස්සූසන්ති, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා දීඝො.

（语基）su用于听闻义。（在“想听”sotum icchati的意义上，得）sussūsati（他想听）、sussūsanti（他们想听）。长音是依据“kvaci dhātu…”等规则。

පා පානෙ, පාතුමිච්ඡතීති අත්ථෙ සප්පච්චයද්විත්තරස්සත්තඉකාරාදෙසා, ‘‘තතො පාමානානං වාමං සෙසූ’’ති වාදෙසො, පිවාසති, පිවාසන්ති ඉච්චාදි.

（语基）pā用于饮用义。在“想饮用”(pātum icchati)的意义上，加sa后缀，并发生重复、短音化及元音i的替换；依“tato pāmānānaṃ vāmaṃ sesū”之规，有va的替换，（得）pivāsati（他想饮用）、pivāsanti（他们想饮用）等。

ජි ජයෙ, විජෙතුමිච්ඡති විජිගීසති ඉච්චාදි.

（语基）ji用于胜利义。（在“想征服”vijetum icchati的意义上，得）vijigīsati等。

සඞ්ඝො පබ්බතමිව අත්තානමාචරති, පබ්බතො ඉව ආචරතීති වා අත්ථෙ –

僧团像山一样行事，或在“像山一样行事”的意义上——

536. ආය නාමතො කත්තුපමානාදාචාරෙ.

536. 于作格譬喻的名词后，在行事义中，（加）āya（后缀）。

ආචරණක්‍රියාය කත්තුනො උපමානභූතම්හා නාමතො ආයප්පච්චයො හොති ආචාරත්ථෙ. උපමීයති එතෙනාති [Pg.328] උපමානං, කත්තුනො උපමානං කත්තුපමානං, ‘‘වුත්තත්ථානමප්පයොගො’’ති ඉවසද්දනිවත්ති, ධාතුප්පච්චයන්තත්තා ‘‘තෙසං විභත්තියො ලොපා චා’’ති සුත්තෙ තෙසංගහණෙන විභත්තිලොපො, ‘‘පකති චස්ස සරන්තස්සා’’ති පකතිභාවො, සරලොපාදි, ‘‘ධාතුප්පච්චයෙහි විභත්තියො’’ති විභත්තුප්පත්ති, පබ්බතායති සඞ්ඝො, එවං සමුද්දමිව අත්තානමාචරති සමුද්දායති, චිච්චිටමිව අත්තානමාචරති චිච්චිටායති සද්දො. එවං ධූමායති.

从作为行事动作之作者譬喻的名词后，在行事义中，加āya后缀。以之作比，故为譬喻(upamāna)；作者的譬喻，即作者譬喻(kattupamāna)。依据“已表之义不复用”之理，省略iva词。因其为语基与后缀结尾，故在“彼等之格，以及省略”的规则中，通过“彼等”一词，格被省略。依据“及其元音结尾者之本相”之规，保留其本相，并有元音省略等。依据“由语基与后缀（生）格”之规，产生格。例如：pabbatāyati saṅgho（僧团像山一样）；同样，samuddamiva attānamācarati（像大海一样行事），即samuddāyati；cicciṭamiva attānamācarati（声音像吱喳声一样），即cicciṭāyati saddo。同样，dhūmāyati（像烟一样）。

‘‘නාමතො, ආචාරෙ’’ති ච වත්තතෙ.

“从名词，于行事义中”也随转。

537. ඊයූපමානා ච.

537. 以及于譬喻（名词后加）īya。

උපමානභූතා නාමතො ඊයප්පච්චයො හොති ආචාරත්ථෙ. පුන උපමානග්ගහණං කත්තුග්ගහණනිවත්තනත්ථං, තෙන කම්මතොපි සිජ්ඣති, සෙසං සමං. අඡත්තං ඡත්තමිවාචරති ඡත්තීයති, අපුත්තං පුත්තමිවාචරති පුත්තීයති සිස්සමාචරියො.

从作为譬喻的名词后，在行事义中，加īya后缀。再次提及“譬喻”是为了排除“作者”，因此从业格（宾格）亦可成立，其余相同。待无伞者如伞，即chattīyati；师长待弟子如子，即puttīyati。

උපමානාති කිං? ධම්මමාචරති, ආචාරෙති කිං? අඡත්තං ඡත්තමිව රක්ඛති.

（规则中说）“譬喻”，是为何？（为了排除）“Dhammam ācarati”（他行于法）。（规则中说）“行事”，是为何？（为了排除）“Achattaṃ chattamiva rakkhati”（他待无伞者如伞守护）。

‘‘ඊයො’’ති වත්තතෙ.

“īya”也随转。

538. නාමම්හාත්තිච්ඡත්ථෙ.

538. 于名词后，在为己欲求义中。

නාමම්හා අත්තනො ඉච්ඡත්ථෙ ඊයප්පච්චයො හොති. අත්තනො පත්තමිච්ඡති පත්තීයති, එවං වත්ථීයති, පරික්ඛාරීයති, චීවරීයති, පටීයති, ධනීයති, පුත්තීයති.

于名词后，在为己欲求的意义上，加īya后缀。为自己想要钵，即pattīyati；同样，vatthīyati（想要衣），parikkhārīyati（想要资具），cīvarīyati（想要袈裟），paṭīyati（想要坐具），dhanīyati（想要财富），puttīyati（想要儿子）。

අත්තිච්ඡත්ථෙති කිමත්ථං? අඤ්ඤස්ස පත්තමිච්ඡති.

（规则中说）“为己欲求义”，是为何？（为了排除）“Aññassa pattam icchati”（他为别人想要钵）。

දළ්හං කරොති වීරියන්ති අත්ථෙ –

在“使精进坚固”(daḷhaṃ karoti vīriyaṃ)的意义上——

කාරිතග්ගහණමනුවත්තතෙ.

“使役”的取用也随转。

539. ධාතුරූපෙ [Pg.329] නාමස්මා ණයොච.

539. 于语基形中，从名词后（加）ṇaya及（其他）。

ධාතුයා රූපෙ නිප්ඵාදෙතබ්බෙ, ‘‘තං කරොති, තෙන අතික්කමති’’ඉච්චාදිකෙ පයුජ්ජිතබ්බෙ වා සති නාමම්හා ණයප්පච්චයො හොති, කාරිතසඤ්ඤා ච. ණලොපෙ, විභත්තිලොපසරලොපාදීසු කතෙසු විභත්තුප්පත්ති, දළ්හයති වීරියං, එවං පමාණයති, අමිස්සයති, තථා හත්ථිනා අතික්කමති අතිහත්ථයති, වීණාය උපගායති උපවීණයති, විසුද්ධා හොති රත්ති විසුද්ධයති, කුසලං පුච්ඡති කුසලයති ඉච්චාදි.

当需要产生语基之形，或当需要使用“taṃ karoti”（他做那个）、“tena atikkamati”（他以此超越）等（表达）时，从名词后加ṇaya后缀，并有使役之名。在ṇ省略、格省略、元音省略等完成后，产生格。例如：daḷhayati vīriyaṃ（他使精进坚固）；同样，pamāṇayati（他衡量），amissayati（他混合）。同样，hatthinā atikkamati（他以象超越），即atihatthayati；vīṇāya upagāyati（他以琴歌唱），即upavīṇayati；visuddhā hoti ratti（夜晚清净），即visuddhayati；kusalaṃ pucchati（他询问善），即kusalayati等。

540. ධාතූහි ණෙ ණය ණාපෙ ණාපයා කාරිතානි හෙත්වත්ථෙ.

540. 于语基后，在致使义中，（加）ṇe、ṇaya、ṇāpe、ṇāpaya（等后缀），（此等）为使役。

සබ්බෙහි ධාතූහි හෙත්වත්ථෙ අභිධෙය්‍යෙ ණෙ ණයණාපෙ ණාපය ඉච්චෙතෙ පච්චයා පරා හොන්ති, තෙ කාරිතසඤ්ඤා ච හොන්ති. හෙතුයෙව අත්ථො හෙත්වත්ථො, සො ච ‘‘යො කාරෙති ස හෙතූ’’ති ලද්ධහෙතුසඤ්ඤො සුද්ධකත්තුනො පයොජකො හෙතුකත්තා, අත්ථතො පෙසනජ්ඣෙසනාදිකො පයොජකබ්‍යාපාරො ඉධ හෙතු නාම.

于所有语基后，当表达致使义时，ṇe、ṇaya、ṇāpe、ṇāpaya等后缀置于其后，且彼等亦有使役之名。因之义即是致使义，其依“使作者是因”而得因之名，是作者的促使者。就意义而言，派遣、请求等促使者的行为，于此名为“因”。

එත්ථ ච –

于此——

ණෙ ණයාව උවණ්ණන්තා, ආතො ද්වෙ පච්ඡිමා සියුං;

සෙසතො චතුරො ද්වෙ වා, වාසද්දස්සානුවත්තිතො.

于u元音结尾（之语基）后，（加）ṇe与ṇaya；于ā（元音结尾之语基）后，（加）后两者；于其余（语基）后，（加）四者或两者，因vā词随转之故。

අකම්මා ධාතවො හොන්ති, කාරිතෙ තු සකම්මකා;

සකම්මකා ද්විකම්මාස්සු, ද්විකම්මා තු තිකම්මකා.

不及物动词于使役态中变为及物动词；及物动词变为双宾语动词，双宾语动词则变为三宾语动词。

තස්මා කත්තරි කම්මෙ ච, කාරිතාඛ්‍යාතසම්භවො;

න භාවෙ සුද්ධකත්තා ච, කාරිතෙ කම්මසඤ්ඤිතො.

是故，使役动词用于能动态与所动态，而不用於非人称态；于使役态中，（原能动者）被称为业。

නියාදීනං [Pg.330] පධානඤ්ච, අප්පධානං දුහාදිනං;

කාරිතෙ සුද්ධකත්තා ච, කම්මමාඛ්‍යාතගොචරන්ති.

于“运”(nī)等词根，（原能动者）为主要；于“乳”(duh)等词根，（原能动者）为非主要。于使役态中，（原能动者）亦成业，此乃动词之所及。

තත්ථ යො කොචි භවති, තමඤ්ඤො ‘‘භවාහි භවාහි’’ ඉච්චෙවං බ්‍රවීති, අථ වා භවන්තං භවිතුං සමත්ථං පයොජයති, භවිතුං පයොජෙතීති වා අත්ථෙ ඉමිනා ණෙණයප්පච්චයා, කාරිතසඤ්ඤා ච, ‘‘වුත්තත්ථානමප්පයොගො’’ති වාක්‍යස්ස අප්පයොගො, ‘‘කාරිතානං ණො ලොප’’න්ති ණලොපො, ‘‘අසංයොගන්තස්ස වුද්ධි කාරිතෙ’’ති ඌකාරස්සොකාරො වුද්ධි.

于此，若有某物存在，另一人则对它说：“汝当存在！汝当存在！”。或者，于“他促使能存在者存在，或他促使（其）存在”之义中，依此（规则）加上ṇe、ṇaya后缀，并得“使役”之名。依“义已说故不复用”（之规则），省略句（中成分）；依“使役（后缀）之ṇ音脱落”，ṇ音脱落；依“于使役态中，非结合（辅音）结尾者增长”，ū音增长为o音。

‘‘ඔ, එ’’ති ච වත්තතෙ, ධාතුග්ගහණඤ්ච.

（规则中之）“o、e”亦继续适用，以及关于词根之规定。

541. තෙ ආවායා කාරිතෙ.

541. 于使役态中，彼（o、e）变成āva、āya。

තෙ ධාත්වන්තභූතා ඔකාරෙකාරා ආවආයාදෙසෙ පාපුණන්ති කාරිතෙ පරෙ. ‘‘තෙ ආවායා’’ති යොගවිභාගෙන ඣෙආදීනං අකාරිතෙපි හොන්තීති ඔකාරස්ස ආවාදෙසො, සරලොපාදි, ‘‘ධාතුප්පච්චයෙහි විභත්තියො’’ති ත්‍යාදයො.

彼等作为词根词尾之o音、e音，于使役（后缀）在后时，得āva、āya之替换。通过对“彼成āva、āya”进行分则解释，对于jhe等（词根），即使于非使役态中亦可发生，故o音被替换为āva，并有元音脱落等（变化）。依“由词根与后缀生语尾”（之规则），（加上）ti等（语尾）。

සො සමාධිං භාවෙති, භාවයති, භාවෙන්ති, භාවයන්ති. භාවෙසි, භාවයසි, භාවෙථ, භාවයථ. භාවෙමි, භාවයාමි, භාවෙම, භාවයාම. භාවයතෙ, භාවයන්තෙ.

他修习三摩地(samādhi)（作bhāveti, bhāvayati），他们修习（作bhāventi, bhāvayanti）。你（单数）修习（作bhāvesi, bhāvayasi），你们修习（作bhāvetha, bhāvayatha）。我修习（作bhāvemi, bhāvayāmi），我们修习（作bhāvema, bhāvayāma）。他（为己）修习（作bhāvayate），他们（为己）修习（作bhāvayante）。

කම්මෙ අත්තනොපදයප්පච්චයඊකාරාගමා, සරලොපාදි ච, තෙන භාවීයතෙ සමාධි, භාවීයන්තෙ. භාවීයති, භාවීයන්ති.

于所动态中，有为己语(attanopada)后缀与ī音之加入，以及元音脱落等。因此，三摩地被修习（作bhāvīyate），（诸法）被修习（作bhāvīyante）。（其）被修习（作bhāvīyati），（彼等）被修习（作bhāvīyanti）。

තථා භාවෙතු, භාවයතු, භාවෙන්තු, භාවයන්තු. භාවෙහි, භාවය, භාවයාහි, භාවෙථ, භාවයථ[Pg.331]. භාවෙමි, භාවයාමි, භාවෙම, භාවයාම. භාවයතං, භාවයන්තං.

同样地（于命令式中）：愿他修习(bhāvetu, bhāvayatu)，愿他们修习(bhāventu, bhāvayantu)。你当修习(bhāvehi, bhāvaya, bhāvayāhi)，你们当修习(bhāvetha, bhāvayatha)。让我修习(bhāvemi, bhāvayāmi)，让我们修习(bhāvema, bhāvayāma)。愿他（为己）修习(bhāvayataṃ)，愿他们（为己）修习(bhāvayantaṃ)。

කම්මෙ භාවීයතං, භාවීයතු, භාවීයන්තු.

于所动态中：愿其被修习（作bhāvīyataṃ, bhāvīyatu），愿彼等被修习（作bhāvīyantu）。

භාවෙය්‍ය, භාවයෙ, භාවයෙය්‍ය, භාවෙය්‍යුං, භාවයෙය්‍යුං. භාවෙය්‍යාසි, භාවයෙය්‍යාසි, භාවෙය්‍යාථ, භාවයෙය්‍යාථ. භාවෙය්‍යාමි, භාවයෙය්‍යාමි, භාවෙය්‍යාම, භාවයෙය්‍යාම. භාවෙථ, භාවයෙථ, භාවෙරං, භාවයෙරං.

（于可能式中：）他应修习(bhāveyya, bhāvaye, bhāvayeyya)，他们应修习(bhāveyyuṃ, bhāvayeyyuṃ)。你应修习(bhāveyyāsi, bhāvayeyyāsi)，你们应修习(bhāveyyātha, bhāvayeyyātha)。我应修习(bhāveyyāmi, bhāvayeyyāmi)，我们应修习(bhāveyyāma, bhāvayeyyāma)。他（为己）应修习(bhāvetha, bhāvayetha)，他们（为己）应修习(bhāveraṃ, bhāvayeraṃ)。

කම්මෙ භාවීයෙය්‍ය, භාවීයෙය්‍යුං.

于所动态中：其应被修习(bhāvīyeyya)，彼等应被修习(bhāvīyeyyuṃ)。

අජ්ජතනියං ‘‘සත්තමජ්ජතනිම්හී’’ති යොගවිභාගෙන කාරිතන්තාපි දීඝතො සකාරාගමො.

于不定过去时(ajjatanī)中，通过对“于不定过去时中（用）第七（语尾）”进行分则解释，即使是使役词干，亦有长音化与s-音之加入。

අභාවෙසි, භාවෙසි, අභාවයි, භාවයි, අභාවෙසුං, භාවෙසුං, අභාවයිංසු, භාවයිංසු, අභාවයුං, භාවයුං. අභාවෙසි, අභාවයසි, අභාවිත්ථ, අභාවයිත්ථ. අභාවෙසිං, භාවෙසිං, අභාවයිං, භාවයිං, අභාවිම්හ, අභාවයිම්හ.

（不定过去时：）他已修习(abhāvesi, bhāvesi, abhāvayi, bhāvayi)；他们已修习(abhāvesuṃ, bhāvesuṃ, abhāvayiṃsu, bhāvayiṃsu, abhāvayuṃ, bhāvayuṃ)。你已修习(abhāvesi, abhāvayasi)；你们已修习(abhāvittha, abhāvayittha)。我已修习(abhāvesiṃ, bhāvesiṃ, abhāvayiṃ, bhāvayiṃ)；我们已修习(abhāvimha, abhāvayimha)。

කම්මෙ අභාවීයිත්ථ, අභාවීයි.

于所动态中：其已被修习(abhāvīyittha, abhāvīyi)。

භාවෙස්සති, භාවයිස්සති, භාවෙස්සන්ති, භාවයිස්සන්ති. භාවෙස්සසි, භාවයිස්සසි, භාවිස්සථ, භාවයිස්සථ. භාවෙස්සාමි, භාවයිස්සාමි, භාවෙස්සාම, භාවයිස්සාම.

（将来时：）他将修习(bhāvessati, bhāvayissati)，他们将修习(bhāvessanti, bhāvayissanti)。你将修习(bhāvessasi, bhāvayissasi)，你们将修习(bhāvissatha, bhāvayissatha)。我将修习(bhāvessāmi, bhāvayissāmi)，我们将修习(bhāvessāma, bhāvayissāma)。

කම්මෙ භාවීයිස්සතෙ, භාවීයිස්සන්තෙ. භාවීයිස්සති, භාවීයිස්සන්ති.

于所动态中：其将被修习（为己语：bhāvīyissate；为他语：bhāvīyissati），彼等将被修习（为己语：bhāvīyissante；为他语：bhāvīyissanti）。

අභාවිස්ස, අභාවයිස්ස, අභාවිස්සංසු, අභාවයිස්සංසු. කම්මෙ අභාවීයිස්සථ, අභාවීයිස්ස ඉච්චාදි.

（条件式：）若他已修习(abhāvissa, abhāvayissa)，若他们已修习(abhāvissaṃsu, abhāvayissaṃsu)。于所动态中：若其已被修习(abhāvīyissatha, abhāvīyissa)等。

තථා [Pg.332] යො කොචි පචති, තමඤ්ඤො ‘‘පචාහි පචාහි’’ ඉච්චෙවං බ්‍රවීති, අථ වා පචන්තං පයොජෙති, පචිතුං වා පයොජෙතීති අත්ථෙ වුත්තනයෙන ණෙ ණයාදයො, අකාරස්සාකාරො වුද්ධි, සෙසං නෙය්‍යං.

同样地，若有人在烹煮，另一人对他说：“汝当煮！汝当煮！”，或者，于“他促使正在烹煮者（去煮），或促使（他人）去煮”之义中，依前述方法（加上）ṇe、ṇaya等（后缀），a音增长为ā音，余者可知。

සො දෙවදත්තං ඔදනං පාචෙති, පාචෙන්ති. පාචෙසි, පාචෙථ. පාචෙමි, පාචෙම. පාචයති, පාචයන්ති. පාචයසි, පාචයථ. පාචයාමි, පාචයාම. ණාපෙණාපයෙසු පන සො පුරිසො තං පුරිසං ඔදනං පාචාපෙති, පාචාපෙන්ති. පාචාපයති, පාචාපයන්ති.

他让提婆达多(Devadatta)煮饭(pāceti)，他们让（人）煮(pācenti)。你让（人）煮(pācesi)，你们让（人）煮(pācetha)。我让（人）煮(pācemi)，我们让（人）煮(pācema)。他让（人）煮(pācayati)，他们让（人）煮(pācayanti)。你让（人）煮(pācayasi)，你们让（人）煮(pācayatha)。我让（人）煮(pācayāmi)，我们让（人）煮(pācayāma)。至于ṇāpe、ṇāpaya（后缀），则是：那人让此人煮饭(pācāpeti)，他们让（人）煮(pācāpenti)；他让（人）煮(pācāpayati)，他们让（人）煮(pācāpayanti)。

කම්මෙ සො ඔදනං පාචීයති තෙන, පාචයීයති, පාචාපීයති, පාචාපයීයති.

于所动态中：那饭被他使人煮（作pācīyati, pācayīyati, pācāpīyati, pācāpayīyati）。

තථා පාචෙතු, පාචයතු, පාචාපෙතු, පාචාපයතු. පාචීයතං, පාචීයතු, පාචයීයතං, පාචයීයතු, පාචාපීයතං, පාචාපීයතු, පාචාපයීයතං, පාචාපයීයතු. පාචෙය්‍ය, පාචයෙය්‍ය, පාචාපෙය්‍ය, පාචාපයෙය්‍ය. පාචීයෙය්‍ය, පාචීයෙය්‍යුං. අපාචෙසි, අපාචයි, අපාචාපෙසි, අපාචාපයි. පාචෙස්සති, පාචයිස්සති, පාචාපෙස්සති, පාචාපයිස්සති. අපාචිස්ස, අපාචයිස්ස, අපාචාපිස්ස, අපාචාපයිස්ස ඉච්චාදි.

同样地：（命令式：）愿他使人煮(pācetu等)。(被动命令式：)愿其被使煮(pācīyataṃ等)。（可能式：）他应使人煮(pāceyya等)。（被动可能式：）其应被使煮(pācīyeyya)，彼等应被使煮(pācīyeyyuṃ)。（不定过去时：）他已使人煮(apācesi等)。（将来时：）他将使人煮(pācessati等)。（条件式：）若他已使人煮(apācissa等)等。

ගච්ඡන්තං, ගන්තුං වා පයොජෙතීති අත්ථෙ ණෙ ණයාදයො, වුද්ධියං සම්පත්තායං –

于“促使正在行走者（行走），或促使（他人）去行走”之义中，（加上）ṇe、ṇaya等（后缀），当元音增长发生时——

‘‘අසංයොගන්තස්ස වුද්ධි කාරිතෙ’’ති වත්තතෙ.

（规则）“于使役态中，非结合（辅音）结尾者增长”继续适用。

542. ඝටාදීනං වා.

542. 或于ghaṭ等词根。

ඝටාදීනං ධාතූනං අසංයොගන්තානං වුද්ධි හොති වා කාරිතෙති එත්ථ වාග්ගහණෙන වුද්ධි න හොති, වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො.

对于ghaṭ等非结合（辅音）结尾之词根，于使役态中，元音增长“或”发生。此处，因取“或”字，故元音增长不发生；此“或”字意为限定性选择(vavatthitavibhāsā)。

සො [Pg.333] තං පුරිසං ගාමං ගමෙති, ගමයති, ගච්ඡාපෙති, ගච්ඡාපයති. සො ගාමං ගමීයති තෙන, ගමයීයති, ගච්ඡාපීයති, ගච්ඡාපයීයති ඉච්චාදි. සබ්බත්ථ යොජෙතබ්බං. එවං උපරිපි.

他让那人去村庄（作gameti, gamayati, gacchāpeti, gacchāpayati）。村庄被他使人去（作gamīyati, gamayīyati, gacchāpīyati, gacchāpayīyati）等。此理应遍通一切。以上亦然。

ඝට ඊහායං, ඝටන්තං පයොජයති, ඝටෙති, ඝටාදීනං වාති න වුද්ධි, ඝටයති, ඝටාපෙති, ඝටාපයති.

词根ghaṭa意为“努力”。“促使努力者（努力）”（之义，其形式为）：ghaṭeti。（此为元音增长形）。依“或于ghaṭ等词根”（之规则），元音不增长，（故亦有）ghaṭayati, ghaṭāpeti, ghaṭāpayati（等形式）。

‘‘කාරිතෙ’’ති වත්තතෙ.

（规则中）“于使役态中”（之条件）继续适用。

543. ගුහ දුසානං දීඝං.

543. guh与dus（词根）长音化。

ගුහදුසඉච්චෙතෙසං ධාතූනං සරො දීඝමාපජ්ජතෙ කාරිතෙ පරෙ, වුද්ධාපවාදොයං.

guh与dus等词根，当使役词缀在后时，其元音变长，此为例外于音增（vuddhi）者。

ගුහ සංවරණෙ, ගුහිතුං පයොජයති ගූහයති, ගූහයන්ති. දුස අප්පීතිම්හි, දුස්සන්තං පයොජයති දූසයති, දූසයන්ති ඉච්චාදි.

guh（词根）义为遮蔽，使之遮蔽为gūhayati、gūhayanti。dus（词根）义为不喜，使之不喜为dūsayati、dūsayanti等。

තථා ඉච්ඡන්තං පයොජයති ඉච්ඡාපෙති, ඉච්ඡාපයති, එසෙති, එසයති. නියච්ඡන්තං පයොජයති නියාමෙති, නියාමයති. ආසන්තං පයොජයති ආසෙති, ආසයති, අච්ඡාපෙති, අච්ඡාපයති. ලභන්තං පයොජයති ලාභෙති, ලාභයති. වචන්තං පයොජයති වාචෙති, වාචයති, වාචාපෙති, වාචාපයති. එවං වාසෙති, වාසයති, වාසාපෙති, වාසාපයති. වාහෙති, වාහයති, වාහාපෙති, වාහාපයති. ජීරෙති, ජීරයති, ජීරාපෙති, ජීරාපයති. මාරෙති, මාරයති, මාරාපෙති, මාරාපයති. දස්සෙති, දස්සයති ඉච්චාදි.

如是，使...希望，为icchāpeti、icchāpayati、eseti、esayati。使...约束，为niyāmeti、niyāmayati。使...坐，为āseti、āsayati、acchāpeti、acchāpayati。使...得，为lābheti、lābhayati。使...说，为vāceti、vācayati、vācāpeti、vācāpayati。如是，（亦有）vāseti、vāsayati、vāsāpeti、vāsāpayati；vāheti、vāhayati、vāhāpeti、vāhāpayati；jīreti、jīrayati、jīrāpeti、jīrāpayati；māreti、mārayati、mārāpeti、mārāpayati；dasseti、dassayati等。

තථා තුදන්තං පයොජයති තොදෙති, තොදයති, තොදාපෙති, තොදාපයති. පවිසන්තං පයොජයති, පවිසිතුං වා පවෙසෙති, පවෙසයති, පවෙසාපෙති[Pg.334], පවෙසාපයති. උද්දිසන්තං පයොජයති උද්දිසාපෙති, උද්දිසාපයති. පහොන්තං පයොජයති පහාවෙති, පහාවයති. සයන්තං පයොජයති සායෙති, සායයති, සායාපෙති, සායාපයති. එත්ථ එකාරස්ස ආයාදෙසො, සයාපෙති, සයාපයති, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ණාපෙණාපයෙසු ආයාදෙසස්ස රස්සත්තං. නයන්තං පයොජයති නයාපෙති, නයාපයති. පතිට්ඨන්තං පයොජයති පතිට්ඨාපෙති, පතිට්ඨාපයති, පතිට්ඨපෙති වා.

如是，使...刺击，为todeti、todayati、todāpeti、todāpayati。使...进入，或使之进入，为paveseti、pavesayati、pavesāpeti、pavesāpayati。使...指示，为uddisāpeti、uddisāpayati。使...能够，为pahāveti、pahāvayati。使...躺卧，为sāyeti、sāyayati、sāyāpeti、sāyāpayati。于此，e音作āy替换，（故有）sayāpeti、sayāpayati；依“kvaci dhātū”等（规则），于ṇāpe、ṇāpaye（词缀）中，āy替换之ā为短音。使...引导，为nayāpeti、nayāpayati。使...安住，为patiṭṭhāpeti、patiṭṭhāpayati，或patiṭṭhapeti。

හනන්තං පයොජයතීති අත්ථෙ ණෙණයාදයො.

于“使...杀”之义中，（使用）ṇe、ṇaya等（词缀）。

‘‘ණම්හී’’ති වත්තතෙ.

（规则）“Ṇamhī”承前。

544. හනස්ස ඝාතො.

544. hana（词根）变为ghāta。

හනඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස ඝාතාදෙසො හොති ණකාරවති කාරිතප්පච්චයෙ පරෙ. ඝාතෙති, ඝාතයති, ඝාතාපෙති, ඝාතාපයති, ‘‘වධො වා සබ්බත්ථා’’ති වධාදෙසෙ වධෙති, වධාපෙති.

对于han此词根，当含ṇ音之使役词缀在后时，有ghāta替换。Ghāteti、ghātayati、ghātāpeti、ghātāpayati。或依“vadho vā sabbatthā”（规则），作vadha替换，（则为）vadheti、vadhāpeti。

ජුහොන්තං පයොජයති ජුහාවෙති, ජුහාවයති. ජහන්තං පයොජයති ජහාපෙති, ජහාපයති, හාපෙති, හාපයති. දදන්තං පයොජයති දාපෙති, දාපයති. පිදහන්තං පයොජයති පිධාපෙති, පිධාපයති, පිදහාපෙති, පිදහාපයති.

使...祭祀，为juhāveti、juhāvayati。使...舍弃，为jahāpeti、jahāpayati、hāpeti、hāpayati。使...布施，为dāpeti、dāpayati。使...关闭，为pidhāpeti、pidhāpayati、pidahāpeti、pidahāpayati。

රුන්ධන්තං පයොජයති රොධෙති, රොධයති, රොධාපෙති, රොධාපයති. ඡින්දන්තං පයොජයති ඡෙදෙති, ඡෙදයති, ඡෙදාපෙති, ඡෙදාපයති. යුඤ්ජන්තං පයොජයති [Pg.335] යොජෙති, යොජයති, යොජාපෙති, යොජාපයති. භුඤ්ජන්තං පයොජයති භොජෙති, භොජයති, භොජාපෙති, භොජාපයති. මුඤ්චන්තං පයොජයති මොචෙති, මොචයති, මොචාපෙති, මොචාපයති.

使...阻挡，为rodheti、rodhayati、rodhāpeti、rodhāpayati。使...切割，为chedeti、chedayati、chedāpeti、chedāpayati。使...结合，为yojeti、yojayati、yojāpeti、yojāpayati。使...食用，为bhojeti、bhojayati、bhojāpeti、bhojāpayati。使...释放，为moceti、mocayati、mocāpeti、mocāpayati。

දිබ්බන්තං පයොජයති දෙවෙති, දෙවයති. උප්පජ්ජන්තං පයොජයති උප්පාදෙති, උප්පාදයති. බුජ්ඣන්තං පයොජයති බොධෙති, බොධයති. ‘‘දාධාන්තතො යො ක්වචී’’ති යකාරාගමො, බුජ්ඣාපෙති, බුජ්ඣාපයති. තුස්සන්තං පයොජයති තොසෙති, තොසයති, තොසාපෙති, තොසාපයති. සම්මන්තං පයොජයති සමෙති, සමයති, ඝටාදිත්තා න වුද්ධි. කුප්පන්තං පයොජයති කොපෙති, කොපයති. ජායන්තං පයොජයති ජනෙති, ජනයති, ඝටාදිත්තා න වුද්ධි.

使...发光，为deveti、devayati。使...生起，为uppādeti、uppādayati。使...觉悟，为bodheti、bodhayati。依“Dādhāntato yo kvacī”（规则），增y音，（故有）bujjhāpeti、bujjhāpayati。使...欢喜，为toseti、tosayati、tosāpeti、tosāpayati。使...平息，为sameti、samayati；因属ghaṭa等（词根），故无音增（vuddhi）。使...愤怒，为kopeti、kopayati。使...出生，为janeti、janayati；因属ghaṭa等（词根），故无音增（vuddhi）。

සුණන්තං පයොජයති ධම්මං සාවෙති, සාවයති. පාපුණන්තං පයොජයති පාපෙති, පාපයති.

使...听闻法，为sāveti、sāvayati。使...到达，为pāpeti、pāpayati。

වික්කිණන්තං පයොජයති වික්කායාපෙති, වික්කායාපයති. ජිනන්තං පයොජයති ජයාපෙති, ජයාපයති. ජානන්තං පයොජයති ඤාපෙති, ඤාපයති. ගණ්හන්තං පයොජයති ගාහෙති, ගාහයති, ගාහාපෙති, ගාහාපයති, ගණ්හාපෙති, ගණ්හාපයති.

使...贩卖，为vikkāyāpeti、vikkāyāpayati。使...战胜，为jayāpeti、jayāpayati。使...知晓，为ñāpeti、ñāpayati。使...拿取，为gāheti、gāhayati、gāhāpeti、gāhāpayati、gaṇhāpeti、gaṇhāpayati。

විතනන්තං පයොජයති විතානෙති, විතානයති. යො කොචි කරොති, තමඤ්ඤො ‘‘කරොහි කරොහි’’ඉච්චෙවං බ්‍රවීති, කරොන්තං පයොජයති, කාතුං වා කාරෙති, කාරයති, කාරාපෙති, කාරාපයති ඉච්චාදි.

使...展开，为vitāneti、vitānayati。若有人作，另一人对彼言：“作！作！”，此即“使作者作”或“使之作”，（其形为）kāreti、kārayati、kārāpeti、kārāpayati等。

චොරෙන්තං පයොජයති චොරාපෙති, චොරාපයති. චින්තෙන්තං පයොජයති චින්තාපෙති, චින්තාපයති[Pg.336], පූජෙන්තං පයොජයති පූජාපෙති, පූජාපයති ඉච්චාදි. සබ්බත්ථ සුබොධං.

使...偷盗，为corāpeti、corāpayati。使...思惟，为cintāpeti、cintāpayati。使...供养，为pūjāpeti、pūjāpayati等。于一切处皆易了知。

ධාතුප්පච්චයතො චාපි, කාරිතප්පච්චයා සියුං;

සකාරිතෙහි යුණ්වූනං, දස්සනඤ්චෙත්ථ ඤාපකං.

亦从词根与词缀，得有使役之词缀；于彼使役态可见，yu与ṇvu为证明。

තෙන තිතික්ඛන්තං පයොජයති තිතික්ඛෙති, තිතික්ඛාපෙති. තිකිච්ඡන්තං පයොජයති තිකිච්ඡෙති, තිකිච්ඡයති, තිකිච්ඡාපෙති, තිකිච්ඡාපයති. එවං බුභුක්ඛෙති, බුභුක්ඛයති, බුභුක්ඛාපෙති, බුභුක්ඛාපයති, පබ්බතායන්තං පයොජයති පබ්බතායයති. පුත්තීයයති ඉච්චාදිපි සිද්ධං භවති.

因此，使...忍耐，为titikkheti、titikkhāpeti。使...医治，为tikiccheti、tikicchayati、tikicchāpeti、tikicchāpayati。如是，（亦有）bubhukkheti、bubhukkhayati、bubhukkhāpeti、bubhukkhāpayati。使...行如山，为pabbatāyayati。使...欲求子，为puttīyayati等，亦得成就。

ධාතුප්පච්චයන්තනයො.

词根与词缀所成词章。

සාසනත්ථං සමුද්දිට්ඨං, ආඛ්‍යාතං සකබුද්ධියා;

බාහුසච්චබලෙනීදං, චින්තයන්තු විචක්ඛණා.

为利圣教，以自智慧，阐明动词（章）；愿诸智者，以博学力，思择于此。

භවති තිට්ඨති සෙති, අහොසි එවමාදයො;

අකම්මකාති විඤ්ඤෙය්‍යා, කම්මලක්ඛණවිඤ්ඤුනා.

“存在、安住、卧、曾有”等，当知为不及物（动词），此为知业相者所识。

අකම්මකාපි හෙත්වත්ථ-ප්පච්චයන්තා සකම්මකා;

තං යථා භික්ඛු භාවෙති, මග්ගං රාගාදිදූසකන්ති.

不及物（动词）若有使役义词缀，亦成及物；例如：比丘修习毁坏贪等之道。

ඉති පදරූපසිද්ධියං ආඛ්‍යාතකණ්ඩො

《语形成就》中动词篇，如是。

ඡට්ඨො.

第六。

7. කිබ්බිධානකණ්ඩ

7. 语源篇

තෙකාලික

三时性

කිච්චප්පච්චයන්තනය

应作后缀法

අථ ධාතූහියෙව භාවකම්මකත්තුකරණාදිසාධනසහිතං කිබ්බිධානමාරභීයතෙ.

于是，现在开始讲述包含状态、业、作者、工具等能成（sādhana）的语源（kibbidhāna）。

තත්ථ කිච්චකිතකවසෙන දුවිධා හි පච්චයා, තෙසු කිච්චසඤ්ඤාය පඨමං වුත්තත්තා, කිච්චානමප්පකත්තා ච කිච්චප්පච්චයා තාව වුච්චන්තෙ.

其中，后缀（paccaya）根据应作（kicca）和已作（kita）分为两种。在这两种后缀中，因为应作之名最先被提及，又因为应作（后缀）不多，所以先说应作后缀。

භූ සත්තායං, ‘‘භූයතෙ, අභවිත්ථ, භවිස්සතෙ වා දෙවදත්තෙනා’’ති විග්ගහෙ –

语根Bhū，意为存在/成为（sattā），例如在“提婆达多被存在、已存在或将存在”这样的分析中——

‘‘ධාතුයා කම්මාදිම්හි ණො’’ති ඉතො ‘‘ධාතුයා’’ති සබ්බත්ථ පච්චයාදිවිධානෙ වත්තතෙ, ‘‘පරා, පච්චයා’’ති ච අධිකාරො.

“于语根中，业等（意义上）有ṇo（后缀）”这句中的“于语根中”一词，在一切关于后缀等规则的规定中都适用。“在后，后缀”这样的说法也应理解为是上位规则（adhikāra）。

545. භාවකම්මෙසු තබ්බානීයා.

545. 在状态（bhāva）和业（kamma）的意义上，（使用）tabba和anīya（后缀）。

භාවකම්මඉච්චෙතෙස්වත්ථෙසු සබ්බධාතූහි තබ්බ අනීයඉච්චෙතෙ පච්චයා පරා හොන්ති. යොගවිභාගෙන අඤ්ඤත්ථාපි.

在状态和业这些意义上，一切语根之后都可以有tabba和anīya这些后缀。通过规则的分割（yogavibhāga），在其他地方也可以（使用）。

තත්ථ –

其中——

අකම්මකෙහි ධාතූහි, භාවෙ කිච්චා භවන්ති තෙ;

සකම්මකෙහි කම්මත්ථෙ, අරහසක්කත්ථදීපකා.

从不及物语根（akammaka dhātu），应作（kicca）后缀在状态（bhāva）意义上产生；从及物语根（sakamaka dhātu），在业（kamma）的意义上，它们表示应得或可能。

තෙ ච –

它们以及——

546. ණාදයො [Pg.338] තෙකාලිකා.

546. ṇā等（后缀）是三时性（tekālika）的。

තිකාලෙ නියුත්තා තෙකාලිකා, යෙ ඉධ තතියෙ ධාත්වාධිකාරෙ විහිතා අනිද්දිට්ඨකාලා ණාදයො පච්චයා, තෙ තෙකාලිකා හොන්තීති පරිභාසතො කාලත්තයෙපි හොන්ති.

在三时中被使用的，是三时性（tekālika）的。那些在此第三语根上位规则（dhātvādhikāra）中被规定，且未指明时间的ṇā等后缀，依据定义（paribhāsa），即成为三时性的，因此在所有三时中都存在。

සීහගතියා ‘‘ක්වචී’’ති වත්තතෙ.

以狮子步法（sīhagati）理解，“有时”（kvacī）一词在此处适用。

547. යථාගමමිකාරො.

547. 依传统（yathāgama），i音增补（ikārāgama）。

යථාගමං යථාපයොගං ජිනවචනානුපරොධෙන ධාතූහි පරො ඉකාරාගමො හොති ක්වචි බ්‍යඤ්ජනාදිකෙසු කිච්චකිතකප්පච්චයෙසු, ‘‘අඤ්ඤෙසු චා’’ති වුද්ධි, ‘‘ඔ අව සරෙ’’ති අවාදෙසො, ‘‘නයෙ පරං යුත්තෙ’’ති පරං නෙතබ්බං.

依传统（yathāgama）、依用法（yathāpayoga），不违佛语（jinavacana），在某些以辅音（byañjana）开头的应作（kicca）、已作（kita）等后缀中，于语根之后会增添i音（ikārāgama）。“以及其他”处有增长音变（vuddhi），“o ava sare”处有ava替代（avādesa），“naye paraṃ yutte”处应将后面的（音）带到前面。

548. තෙ කිච්චා.

548. 它们是应作（kicca）后缀。

යෙ ඉධ වුත්තා තබ්බානීයණ්‍ය තෙය්‍ය රිච්චප්පච්චයා, තෙ කිච්චසඤ්ඤා හොන්තීති වෙදිතබ්බා. තතො ‘‘අඤ්ඤෙ කිති’’ති වචනතො කිච්චප්පච්චයානමකිතකත්තා නාමබ්‍යපදෙසෙ අසම්පත්තෙ ‘‘තද්ධිතසමාසකිතකා නාමංවාතවෙතුනාදීසු චා’’ති එත්ථ චග්ගහණෙන නාමබ්‍යපදෙසො, තතො ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති. භාවෙ භාවස්සෙකත්තා එකවචනමෙව, ‘‘සි’’න්ති අමාදෙසො. භවිතබ්බං භවතා පඤ්ඤෙන, භවනීයං.

此处所说的tabba、anīya、ṇya、teyya、ricca等后缀，应当知道它们被称为应作（kicca）。因此，由于“其他的是已作（kita）”这条规则，以及应作后缀不属于已作，所以在名称的指称（nāmabyapadesa）上未能成立，但在“派生词（taddhita）、复合词（samāsa）、已作（kitaka）是名词（nāma），以及在vātavetu等之后也是”中，通过“以及”（ca）的包含，名称的指称得以成立，由此产生si等格的出现。在状态（bhāva）意义上，由于状态的单一性（ekattā），所以只有单数（ekavacana），si格变为am替代（amādesa）。（例如）应有（bhavitabbaṃ），由具慧的您（bhavatā paññena）；应有（bhavanīyaṃ）。

ඉධ බ්‍යඤ්ජනාදිත්තාභාවා අනුවත්තිතක්වචිග්ගහණෙන ඉකාරාගමාභාවො. භාවෙ කිච්චප්පච්චයන්තා නපුංසකා. කම්මෙ තිලිඞ්ගා.

此处因无辅音（byañjana）开头，通过沿用“有时”（kvaci）的规则，故无i音增补（ikārāgama）。在状态（bhāva）意义上，以应作（kicca）后缀结尾的词是中性（napuṃsaka）。在业（kamma）意义上，具三性（tiliṅga）。

කම්මනි අභිපුබ්බො, අභිභූයතෙ, අභිභූයිත්ථ, අභිභූයිස්සතෙති අභිභවිතබ්බො කොධො පණ්ඩිතෙන, අභිභවිතබ්බා [Pg.339] තණ්හා, අභිභවිතබ්බං දුක්ඛං, එවං අභිභවනීයො, අභිභවනීයා, අභිභවනීයං, පුරිස කඤ්ඤා චිත්තසද්දනයෙන නෙතබ්බං, එවං සබ්බත්ථ.

在业（kamma）义上，（语根bhū）前加abhi时，（如）被克服、已被克服、将被克服。愤怒（kodha）应被智者（paṇḍita）克服，渴爱（taṇhā）应被克服，苦（dukkha）应被克服。同样，应被克服的（阳性）、应被克服的（阴性）、应被克服的（中性），应依男子（purisa）、女子（kaññā）、心（citta）等词的规则来引导，如是一切处都应如此。

එත්ථ හි –

于此，诚然——

තබ්බාදීහෙව කම්මස්ස, වුත්තත්තාව පුනත්තනා;

වත්තබ්බස්ස අභාවා න, දුතියා පඨමා තතො.

因为业（kamma）已被tabba等（后缀）表达，所以不再重复；因无（宾格）可表，故不用第二格（dutiyā），而用第一格（paṭhamā）。

ආස උපවෙසනෙ, ආසීයිත්ථ, ආසීයතෙ, ආසීයිස්සතෙති ආසිතබ්බං තයා, ආසනීයං. කම්මෙ උපාසිතබ්බො ගරු, උපාසනීයො.

语根Āsa，意为坐（upavesana），（如）已坐、正在坐、将要坐（被动），应被你坐，应坐的。在业（kamma）意义上，导师（garu）应被亲近，应被亲近的（导师）。

සී සයෙ, අසීයිත්ථ, සීයතෙ, සීයිස්සතෙති සයිතබ්බං භවතා, සයනීයං, ‘‘එ අයා’’ති අයාදෙසො, අතිසයිතබ්බො පරො, අතිසයනීයො.

语根Sī，意为卧（saya），（如）已卧、正在卧、将要卧（被动），应被尊者卧，应卧的。“e”变为“aya”替代（ayādesa），他人应被超越，应被超越的。

පද ගතිම්හි, උප්පජ්ජිත්ථ, උප්පජ්ජතෙ, උප්පජ්ජිස්සතෙති උප්පජ්ජිතබ්බං තෙන, උප්පජ්ජනීයං, එත්ථ ච ‘‘කත්තරී’’ති අධිකාරං විනා ‘‘දිවාදිතො යො’’ති විනාධිකාරයොගවිභාගෙන යප්පච්චයො, ‘‘තස්ස චවග්ගයකාර’’ඉච්චාදිනා චවග්ගො, ‘‘පරද්වෙභාවො ඨානෙ’’ති ද්විභාවො, පටිපජ්ජිතබ්බො මග්ගො, පටිපජ්ජනීයො.

语根Pada，意为行（gati），（如）已生、正在生、将要生（被动），应被他生起，应生起的。此处，没有“在作者（kattari）意义上”的上位规则（adhikāra），通过“从divādi（语根）有ya（后缀）”的无上位规则（vinādhikāra）的规则分割（yogavibhāga），产生ya后缀，通过“它的cavagga和ya”等规则，有cavagga，通过“在那个位置（ṭhāne）有双重化（dvibhāva）”的规则，有双重化。道路（magga）应被实行，应被实行的（道路）。

බුධ අවගමනෙ, අබුජ්ඣිත්ථ, බුජ්ඣතෙ, බුජ්ඣිස්සතෙති බුජ්ඣිතබ්බො ධම්මො, බුජ්ඣනීයො.

语根Budha，意为觉悟（avagamana），（如）已觉悟、正在觉悟、将要觉悟（被动），法（dhamma）是应当觉悟的，应被觉悟的。

සු සවණෙ, අසූයිත්ථ, සූයතෙ, සූයිස්සතෙති සොතබ්බො ධම්මො, ඉධ යථාගමග්ගහණෙන ඉකාරාගමාභාවො, සුණිතබ්බො, ‘‘ස්වාදිතො ණු ණා උණා චා’’ති විනාධිකාරයොගවිභාගෙන ණාපච්චයො, සවණීයො.

语根Su，意为听闻（savaṇa），（如）已被听闻、正在被听闻、将被听闻，法（dhamma）是应当听闻的（sotabbo）。此处通过依传统（yathāgama）的采用，没有i音增补（ikārāgama）。又如suṇitabbo；（此形是）通过“从svādi（语根）有ṇu、ṇā、uṇā等（后缀）”的无上位规则（vinādhikāra）的规则分割（yogavibhāga），产生ṇā后缀。又如savaṇīyo。

කර කරණෙ, කරීයිත්ථ, කරීයති, කරීයිස්සතීති අත්ථෙ තබ්බා’නීයා.

语根Kara，意为作（karaṇa），（如）已被作、正在被作、将被作（被动），在此意义上，（使用）tabba和anīya（后缀）。

‘‘අන්තස්ස, කරස්ස, ච, තත්ත’’න්ති ච වත්තතෙ.

“（语根）末尾的（anta），kara的，以及，t化（tatta）”等（规则）也适用。

549. තුං [Pg.340] තු න තබ්බෙසු වා.

549. 于tuṃ、tu、na、tabba等后缀，或然。

කරඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස අන්තභූතස්ස රකාරස්ස තකාරත්තං හොති වා තුං තු න තබ්බඉච්චෙතෙසු පච්චයෙසු පරෙසු. කත්තබ්බො භවතා ධම්මො, කත්තබ්බා පූජා, කත්තබ්බං කුසලං, තත්තාභාවෙ ‘‘කරොතිස්සා’’ති වත්තමානෙ ‘‘තවෙතුනාදීසු කා’’ති එත්ථ ආදිසද්දෙන තබ්බෙපි කාදෙසො, කාතබ්බං හිතං.

语根kara之末尾音ra，于tuṃ、tu、na、tabba等后缀在后时，或变为ta。（例如：）法应被汝所作，供养应被作，善应被作。于未t化时，当言“karotissā”，此处依“于tavetu等，为kā”一（规则），通过“等”字，于tabba亦有kā之替代，（如）利益应被作。

550. රහාදිතො ණ.

550. 于ra、ha等（语根）之后，为ṇa。

රකාර හහාරාද්‍යන්තෙහි ධාතූහි පරස්ස අනානීයාදිනකාරස්ස ණකාරො හොති. ආදිසද්දෙන රමු අපඤාතාදිතොපි.

于以ra音、ha音等结尾的语根之后，非anā、anīya等（后缀）之首的na音，变为ṇa音。通过“等”字，亦（包括）ramu、apañāta等（语根）。

රහාදිතො පරස්සෙත්ථ, නකාරස්ස අසම්භවා;

අනානීයාදිනස්සෙව, සාමථ්‍යායං ණකාරතා.

于ra、ha等之后，此处na音不可能（有）；唯依（规则之）力，非anā、anīya等之首（的na音），方变为ṇa。

කරණීයො ධම්මො, කරණාරහොති අත්ථො, කරණීයා, කරණීයං.

法应被作，意为“值得作”；（尚有阴性）karaṇīyā、（中性）karaṇīyaṃ。

භර භරණෙ, භරීයතීති භරිතබ්බො, භරණීයො.

（语根）bhara，（义为）支持。由“被支持”（bharīyati），故有bharitabbo、bharaṇīyo（应被支持者）。

ගහ උපාදානෙ, අගය්හිත්ථ, ගය්හති, ගය්හිස්සතීති ගහෙතබ්බො, ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා ඉකාරස්සෙකාරො, සඞ්ගණ්හිතබ්බො, ‘‘ගහාදිතො ප්පණ්හා’’ති විනාධිකාරයොගවිභාගෙන ණ්හාපච්චයො, හලොපසරලොපාදි, සඞ්ගණ්හණීයො, ගහණීයො.

语根gaha，意为执取。（如）“已被执取”（agayhittha）、“被执取”（gayhati）、“将被执取”（gayhissati），故有geyya（应被执取）。通过“于彼等，增长”等规则，i音变为e音，（如）saṅgaṇhitabbo（应被总持）。通过“从gaha等，为ppaṇhā”的规则分离，产生ṇhā后缀，（并有）辅音省略、元音省略等（变化），（如）saṅgaṇhaṇīyo（应被总持的）、gahaṇīyo（应被执取的）。

ආදිග්ගහණෙන රමු කීළායං, රමීයිත්ථ, රමීයති, රමීයිස්සතීති රමිතබ්බො, රමණීයො විහාරො.

通过采用“等”字，（又如语根）ramu，（义为）喜爱。（如）“已被喜爱”（ramīyittha）、“被喜爱”（ramīyati）、“将被喜爱”（ramīyissati），故有ramitabbo（应被喜爱的），（以及）ramaṇīyo vihāro（可喜的住处）。

අප [Pg.341] පාපුණනෙ, උණාපච්චයො, පාපීයතීති පාපුණිතබ්බො, ‘‘ගුපාදීනඤ්චා’’ති ධාත්වන්තස්ස ලොපො, ද්විත්තඤ්ච, පත්තබ්බො, පත්තෙය්‍යො, පාපුණණීයො, පාපණීයො.

（语根）āpa，（义为）到达，（有）uṇā后缀。由“被到达”（pāpīyati），故有pāpuṇitabbo（应被到达）。依“gupa等，及”（之规则），语根末尾省略，且（辅音）重复，（故有）pattabbo（应被到达）、patteyyo（应被到达）、pāpuṇaṇīyo（应被到达的）、pāpaṇīyo（应被到达的）。

‘‘අන්තස්ස, වා’’ති ච වත්තතෙ.

（前节规则中的）“末尾的”与“或”，于此亦适用。

551. ගම ඛන හනාදීනං තුංතබ්බාදීසු න.

551. 于gam、khan、han等（语根），于tuṃ、tabba等（后缀），不（发生）。

ගම ඛන හනඉච්චෙවමාදීනං මකාර නකාරන්තානං ධාතූනමන්තස්ස නකාරො හොති වා තුං තබ්බ තවෙ තුන ත්වානත්වාඉච්චෙවමාදීසු තකාරාදිප්පච්චයෙසු පරෙසු. අගච්ඡීයිත්ථ, ගච්ඡීයති, ගච්ඡීයිස්සතීති ගන්තබ්බො මග්ගො, ගමිතබ්බං, ගමනීයං.

于gam、khan、han等以ma、na结尾的语根，当tuṃ、tabba、tave、tuna、tvāna、tvā等以ta开头的后缀在后时，其末尾（辅音）或变为na。由“已被去”（agacchīyittha）、“被去”（gacchīyati）、“将被去”（gacchīyissati），故有gantabbo maggo（应行之道）、gamitabbaṃ（应去者）、gamanīyaṃ（应去者）。

ඛනු අවදාරණෙ, අඛඤ්ඤිත්ථ, ඛඤ්ඤති, ඛඤ්ඤිස්සතීති ඛන්තබ්බං ආවාටං, ඛනිතබ්බං, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ඛනන්තස්ස ණත්තඤ්ච, ඛණිතබ්බං, ඛණණීයං, ඛනනීයං වා.

（语根）khanu，（义为）挖掘。由“已被掘”（akhaññittha）、“被掘”（khaññati）、“将被掘”（khaññissati），故有khantabbaṃ āvāṭaṃ（应掘之坑）、khanitabbaṃ（应掘者）。依“于某处，语根”等（规则），khan之末（音）亦变为ṇa，（故有）khaṇitabbaṃ、khaṇaṇīyaṃ，或khananīyaṃ。

හන හිංසා ගතීසු, අහඤ්ඤිත්ථ, හඤ්ඤතෙ, හඤ්ඤිස්සතෙති හන්තබ්බං, හනිතබ්බං, හනනීයං.

（语根）hana，（义为）伤害、行去。由“已被伤害”（ahaññittha）、“被伤害”（haññate）、“将被伤害”（haññissate），故有hantabbaṃ、hanitabbaṃ、hananīyaṃ（应被伤害者）。

මන ඤාණෙ, අමඤ්ඤිත්ථ, මඤ්ඤතෙ, මඤ්ඤිස්සතෙති මන්තබ්බො, මනිතබ්බො, යප්පච්චයෙ චවග්ගාදි, මඤ්ඤිතබ්බං, මඤ්ඤනීයං.

（语根）mana，（义为）知晓。由“已被思量”（amaññittha）、“被思量”（maññate）、“将被思量”（maññissate），故有mantabbo、manitabbo。（于）ya后缀，（有）ca组等（变化），（如）maññitabbaṃ、maññanīyaṃ。

පූජ පූජායං, අපූජීයිත්ථ, පූජීයති, පූජීයිස්සතීති අත්ථෙ තබ්බානීයා. ‘‘චුරාදිතො ණෙ ණයා’’ති අකත්තරිපි ණෙණයා, ඉකාරාගමානීයෙසු ‘‘සරලොපො’’තිආදිනා කාරිතසරස්ස ලොපො, පූජෙතබ්බො, පූජයිතබ්බො, පූජනීයො භගවා.

（语根）pūja，（义为）供养。于“已被供养”（apūjīyittha）、“被供养”（pūjīyati）、“将被供养”（pūjīyissatīti）等义，（用）tabba、anīya（后缀）。依“从curādi等，为ṇe、ṇaya”（之规则），于非作者（语态），亦（用）ṇe、ṇaya。于i增音及anīya（后缀），依“元音省略”等（规则），使役（语态）之元音被省略。（如）世尊是pūjetabbo、pūjayitabbo、pūjanīyo（应被供养者）。

‘‘තබ්බානීයා’’ති යොගවිභාගෙන කත්තුකරණෙසුපි, යා පාපුණනෙ, නිය්‍යාතීති නිය්‍යානීකො මග්ගො. ගච්ඡන්තීති ගමනීයා [Pg.342] භොගා. නහ සොචෙ, නහායති එතෙනාති නහානීයං චුණ්ණං.

通过对“tabba、anīya”的规则分离，（此二后缀）亦可用于作者与工具（语态）。（语根）yā，（义为）到达。由“出离”（niyyāti），故有niyyānīko maggo（出离之道）。（财物）去（gacchanti），故有gamanīyā bhogā（会消失的财物）。（语根）naha，（义为）清洁。“用此沐浴”（nahāyati etena），故有nahānīyaṃ cuṇṇaṃ（沐浴粉）。

‘‘භාවකම්මෙසූ’’ති අධිකාරො.

“于状态与业”，此为管辖标题。

552. ණ්‍යො ච.

552. 及ṇya。

භාවකම්මෙසු සබ්බධාතූහි ණ්‍යප්පච්චයො හොති, චග්ගහණෙන ‘‘ඤාතෙය්‍ය’’න්තිආදීසු තෙය්‍යප්පච්චයො ච.

于状态与业，于一切语根之后，有ṇya后缀。通过“及”字，于ñāteyya等，亦有teyya后缀。

553. කාරිතං විය ණානුබන්ධො.

553. 有ṇ标记（的后缀），如使役（语态）。

අනුබන්ධො අප්පයොගී, ණකාරානුබන්ධො පච්චයො කාරිතං විය දට්ඨබ්බොති කාරිතබ්‍යපදෙසො, ‘‘කාරිතානං ණො ලොප’’න්ති ණලොපො, ‘‘අසංයොගන්තස්ස වුද්ධි කාරිතෙ’’ති වුද්ධි, ඉකාරාගමො, කත්තබ්බං කාරියං.

标记不用于（词形），有ṇ音标记的后缀应被视为使役，故称“使役”。依“使役之ṇ，省略”，（有）ṇ之省略；依“非结合（辅音）结尾者，于使役（语态）增长”，（有元音）增长；（并有）i音增益。kattabbaṃ（应作者）即kāriyaṃ。

හර හරණෙ, අහරීයිත්ථ, හරීයති, හරීයිස්සතීති වා හරිතබ්බං හාරියං.

（语根）hara，（义为）运送。由“已被运送”（aharīyittha）、“被运送”（harīyati）、“将被运送”（harīyissatīti），故有haritabbaṃ或hāriyaṃ（应被运送者）。

භර භරණෙ, භරිතබ්බං භාරියං.

（语根）bhara，（义为）支持。bharitabbaṃ（应被支持者）即bhāriyaṃ。

ලභ ලාභෙ, ලභිතබ්බං ලබ්භං, ‘‘යවතං තලන’’ඉච්චාදිසුත්තෙ කාරග්ගහණෙන යවතො භකාරස්ස භකාරො, ද්විත්තං.

（语根）labha，（义为）获得。labhitabbaṃ（应得者）即labbhaṃ。于“yavataṃ talana”等经中，通过采用kāra，yavato之bha音变为bha音，且重复。

සාස අනුසිට්ඨිම්හි, සාසිතබ්බො සිස්සො, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ආකාරස්සිකාරො.

（语根）sāsa，（义为）教诫。sāsitabbo sisso（应被教诫的学生）。依“于某处，语根”等（规则），ā音变为i音。

වච වියත්තියං වාචායං, ණ්‍යප්පච්චයාදිම්හි කතෙ ‘‘අන්තානං, ණානුබන්ධෙ’’ති ච වත්තතෙ.

（语根）vaca，（义为）明说。当加ṇya等后缀时，“末尾（音），于ṇ标记（后缀）”亦适用。

554. කගා [Pg.343] චජානං.

554. ca、ja等（音），（变为）ka、ga。

චජඉච්චෙතෙසං ධාත්වන්තානං කකාර ගකාරාදෙසා හොන්ති ණකාරානුබන්ධෙ පච්චයෙ පරෙති චස්ස කාදෙසො. වචනීයං වාක්‍යං.

于ca、ja等语根之末，当有ṇ标记的后缀在后时，有ka、ga之替代。ca（音）替代为ka。（如）vacanīyaṃ（应说者）即vākyaṃ（句）。

භජ සෙවායං, භජනීයං භාග්‍යං, ජස්ස ගාදෙසො.

（词根）`Bhaj`，用于`sevā`（侍奉）义。`bhajanīyaṃ`（应被侍奉的），即`bhāgyaṃ`（福分）。（此处）`j`替换为`g`。

චි චයෙ, අචීයිත්ථ, චීයති, චීයිස්සතීති චෙතබ්බං චෙය්‍යං, ඉකාරස්සෙකාරො වුද්ධි, යකාරස්ස ද්විත්තං, විනිපුබ්බො ‘‘දො ධස්ස චා’’ති සුත්තෙ චග්ගහණෙන චකාරස්ස ඡකාරො, විනිච්ඡෙය්‍යං, විනිච්ඡිතබ්බං, විනිච්ඡනීයං. ‘‘කියාදිතො නා’’ති විනාධිකාරයොගවිභාගෙන තබ්බානීය තුං තුනා දීසු ච නාපච්චයො, විනිච්ඡිනිතබ්බං, විනිච්ඡිනනීයං.

（词根）`Ci`，用于`caya`（积聚）义。由`acīyittha`（已被积聚）、`cīyati`（正被积聚）、`cīyissatīti`（将被积聚）而有`cetabbaṃ`、`ceyyaṃ`（应被积聚的）。（此处）`i`音增长为`e`音，`y`音重复。当有前缀`vi-`和`ni-`时，根据“`do dhassa cā`”经，由`ca`的摄取，`c`变为`ch`，而有`viniccheyyaṃ`、`vinicchitabbaṃ`、`vinicchanīyaṃ`。根据“`Kiyādito nā`”经，通过规则分割，在`tabba`、`anīya`、`tuṃ`、`tunā`等（后缀）中亦可加`nā`后缀，而有`vinicchinitabbaṃ`、`vinicchinanīyaṃ`。

නී පාපුණනෙ, අනීයිත්ථ, නීයති, නීයිස්සතීති නෙය්‍යො, නෙය්‍යා, නෙය්‍යං. නෙතබ්බං.

（词根）`Nī`，用于`pāpuṇana`（达到）义。由`anīyittha`（已被引导）、`nīyati`（正被引导）、`nīyissatīti`（将被引导）而有`neyyo`（阳性）、`neyyā`（阴性）、`neyyaṃ`（中性）（应被引导的）。亦作`Netabbaṃ`。

ණ්‍යග්ගහණං ඡට්ඨීයන්තවසෙනානුවත්තතෙ, මණ්ඩූකගතියා අන්තග්ගහණඤ්ච තතියන්තවසෙන.

对`ṇya`的摄取，是以第六格（属格）的形式延续；而对`anta`的摄取，则是以“蛙跳式”的方法，以第三格（工具格）的形式延续。

555. භූතොබ්බ.

555. 从`bhū`（词根，其后缀）为`abba`。

භූ ඉච්චෙතස්මා පරස්ස ණ්‍යප්පච්චයස්ස සහ ධාත්වන්තෙන අබ්බාදෙසො හොති. භවිතබ්බො භබ්බො, භබ්බා, භබ්බං.

从`bhū`此词根，其后的`ṇya`后缀连同词根的末尾，被替换为`abba`。`bhavitabbo`（应成），即`bhabbo`（阳性）、`bhabbā`（阴性）、`bhabbaṃ`（中性）。

‘‘ණ්‍යස්ස, අන්තෙනා’’ති ච වත්තතෙ.

（规则中的）“`ṇyassa`（`ṇya`的）”和“`antenā`（与末尾）”亦延续适用。

556. වද මද ගමු යුජ ගරහාකාරාදීහි ජ්ජම්මග්ගය්හෙය්‍යාගාරො වා.

556. 从`vad`、`mad`、`gam`、`yuj`、`garah`等词根，以及以`ā`结尾的词根，（其后缀连同词根末尾）可选择性地替换为`jja`、`mma`、`gga`、`yha`、`eyya`、`āgāra`。

වද මද ගමු යුජ ගරහඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි, ආකාරන්තෙහි ච පරස්ස ණ්‍යප්පච්චයස්ස ධාත්වන්තෙන සහ යථාක්කමං [Pg.344] ජ්ජ ම්ම ග්ග ය්හ එ ය්‍යඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති වා, ගරස්ස ච ගාරාදෙසො, ගරහස්ස ගරස්සෙවායං ගාරො. වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො.

从`vad`、`mad`、`gam`、`yuj`、`garah`等词根，以及以`ā`结尾的词根，其后的`ṇya`后缀连同词根末尾，可选择性地依次替换为`jja`、`mma`、`gga`、`yha`、`eyya`。并且，`gar`替换为`gāra`；对于`garah`，此`gāra`（的替换）是针对其`gar`的部分。此处的`vā`字，是用于`vavatthitavibhāsā`（固定选择）义。

වද වියත්තියං වාචායං, අවජ්ජිත්ථ, වජ්ජති, වජ්ජිස්සතීති වා වජ්ජං වදනීයං, රස්සත්තං. වජ්ජං දොසො.

（词根）`Vada`，用于`viyatti vācā`（清晰的言说）义。由`avajjittha`（已被说）、`vajjati`（正被说）、`vajjissatīti`（将被说）而有`vajjaṃ`或`vadanīyaṃ`（应说之语），（此处）元音缩短。`Vajjaṃ`亦指`dosa`（过失）。

මද උම්මාදෙ, අමජ්ජිත්ථ, මජ්ජතෙ, මජ්ජිස්සති එතෙනාති මජ්ජං මදනීයං. මදග්ගහණෙන කරණෙපි ණ්‍යප්පච්චයො. ගමු සප්ප ගතිම්හි, ගන්තබ්බං ගම්මං.

（词根）`Mad`，用于`ummāda`（狂乱）义。由`amajjittha`（已被陶醉）、`majjate`（正被陶醉）、`majjissati etena`（以此而陶醉）而有`majjaṃ`（酒），即`madanīyaṃ`（令人陶醉的）。通过摄取`mad`，`ṇya`后缀亦用于`karaṇa`（工具）义。（词根）`Gam`，用于`sappa gati`（爬行、去）义。`gantabbaṃ`（应去的），即`gammaṃ`。

යුජ යොගෙ, අයුජ්ජිත්ථ, යුජ්ජතෙ, යුජ්ජිස්සතීති යොග්ගං, නියොජ්ජො වා.

（词根）`Yuj`，用于`yoga`（结合）义。由`ayujjittha`（已被结合）、`yujjate`（正被结合）、`yujjissatīti`（将被结合）而有`yoggaṃ`（应被结合的），或`niyojjo`（应被任命的）。

ගරහ නින්දායං, අගරය්හිත්ථ, ගරහීයති, ගරහීයිස්සතීති අත්ථෙ ණ්‍යප්පච්චයො, තස්සිමිනා ධාත්වන්තෙන සහ ය්හාදෙසො, ගරස්ස ගාරාදෙසො ච, ගාරය්හො, ගාරය්හා, ගාරය්හං, ගරහණීයං.

（词根）`Garaha`，用于`nindā`（责难）义。在`agarayhittha`（已被责难）、`garahīyati`（正被责难）、`garahīyissatīti`（将被责难）的意义上，加`ṇya`后缀。在此，（后缀）连同词根末尾被替换为`yha`，并且`gar`被替换为`gār`。因此有`gārayho`（阳性）、`gārayhā`（阴性）、`gārayhaṃ`（中性）（应受谴责的），以及`garahaṇīyaṃ`。

ආදිසද්දෙන අඤ්ඤෙපි දමජහන්තා ගය්හන්තෙ. ගද වියත්තියං වාචායං, ගජ්ජතෙ, ගදනීයං වා ගජ්ජං. පද ගතිම්හි, පජ්ජනීයං පජ්ජං ගාථා. ඛාද භක්ඛණෙ, ඛජ්ජතෙති ඛජ්ජං ඛාදනීයං. දමු දමනෙ, අදම්මිත්ථ, දම්මතෙ, දමීයිස්සතීති දම්මො දමනීයො. භුජ පාලනබ්‍යවහරණෙසු, අභුජ්ජිත්ථ, භුජ්ජති, භුජ්ජිස්සතීති භොග්ගං, භොජ්ජං වා, කාරග්ගහණෙන යස්ස ජකාරො. ගහෙතබ්බං ගය්හමිච්චාදි.

通过`ādi`（等）字，亦摄取`dam`、`jah`等其他词根。（词根）`Gad`，用于`viyatti vācā`（清晰的言说）义，`gajjate`（正被说），`gadanīyaṃ`或`gajjaṃ`（应说之语）。（词根）`Pad`，用于`gati`（去）义，`pajjanīyaṃ`、`pajjaṃ`（应去之物），如`gāthā`（偈颂）。（词根）`Khād`，用于`bhakkhaṇa`（食）义，`khajjateti`（正被食），即`khajjaṃ`、`khādanīya`（嚼食）。（词根）`Dam`，用于`damana`（调伏）义，由`adammittha`（已被调伏）、`dammate`（正被调伏）、`damīyissatīti`（将被调伏）而有`dammo`、`damanīyo`（应被调伏的）。（词根）`Bhuj`，用于`pālanabyavaharaṇa`（保护、使用）义，由`abhujjittha`（已被使用）、`bhujjati`（正被使用）、`bhujjissatīti`（将被使用）而有`bhoggaṃ`或`bhojjaṃ`（可享用的），通过摄取`kāra`，`y`变为`j`。`gahetabbaṃ`（应取的），即`gayhaṃ`，等等。

ආකාරන්තතො පන දා දානෙ, අදීයිත්ථ, දීයති, දීයිස්සතීති අත්ථෙ ණ්‍යප්පච්චයො, තස්සිමිනා ධාත්වන්තෙන ආකාරෙන සහ එය්‍යාදෙසො, දෙය්‍යං, දාතබ්බං. අනීයෙ ‘‘සරලොපො’’තිආදිනා පුබ්බසරස්ස ලොපෙ සම්පත්තෙ තත්ථෙව [Pg.345] තුග්ගහණෙන නිසෙධෙත්වා ‘‘සරා සරෙ ලොප’’න්ති ආකාරෙ ලුත්තෙ පරසරස්ස දීඝො, දානීයං.

而对于以`ā`结尾的（词根），如（词根）`dā`，用于`dāna`（布施）义，在`adīyittha`（已被布施）、`dīyati`（正被布施）、`dīyissatīti`（将被布施）的意义上，加`ṇya`后缀。在此，（后缀）连同词根末尾的`ā`音被替换为`eyya`，而有`deyyaṃ`，即`dātabbaṃ`（应被给予的）。当加`anīya`（后缀）时，根据“`saralopo`”等（经），在前一元音将要脱落时，由`tug`的摄取而阻止；或根据“`sarā sare lopa`”经，当`ā`音脱落时，后一元音变长，而有`dānīyaṃ`。

පා පානෙ, අපීයිත්ථ, පීයති, පීයිස්සතීති පෙය්‍යං, පාතබ්බං, පානීයං. හා චාගෙ, අහීයිත්ථ, හීයති, හීයිස්සතීති හෙය්‍යං, හාතබ්බං, හානීයං. මා මානෙ, අමීයිත්ථ, මීයති, මීයිස්සතීති මෙය්‍යං, මාතබ්බං, මිනිතබ්බං, මෙතබ්බං වා. ඤා අවබොධනෙ, අඤ්ඤායිත්ථ, ඤායති, ඤායිස්සතීති ඤෙය්‍යං, ඤාතබ්බං, ඤාතෙය්‍යං. ‘‘ඤාස්ස ජා ජං නා’’ති ජාදෙසෙ ‘‘කියාදිතො නා’’ති විනාධිකාරයොගවිභාගෙන නාපච්චයො, ඉකාරාගමො ච, ජානිතබ්බං, විජානනීයං. ඛ්‍යාපකථනෙ, සඞ්ඛ්‍යාතබ්බං, සඞ්ඛ්‍යෙය්‍යං ඉච්චාදි.

（词根）`Pā`，用于`pāna`（饮）义。由`apīyittha`（已被饮）、`pīyati`（正被饮）、`pīyissatīti`（将被饮）而有`peyyaṃ`、`pātabbaṃ`、`pānīyaṃ`（应被饮的）。（词根）`Hā`，用于`cāga`（舍弃）义。由`ahīyittha`（已被舍弃）、`hīyati`（正被舍弃）、`hīyissatīti`（将被舍弃）而有`heyyaṃ`、`hātabbaṃ`、`hānīyaṃ`（应被舍弃的）。（词根）`Mā`，用于`māna`（量度）义。由`amīyittha`（已被量度）、`mīyati`（正被量度）、`mīyissatīti`（将被量度）而有`meyyaṃ`、`mātabbaṃ`、`minitabbaṃ`或`metabbaṃ`（应被量度的）。（词根）`Ñā`，用于`avabodhana`（知晓）义。由`aññāyittha`（已被知晓）、`ñāyati`（正被知晓）、`ñāyissatīti`（将被知晓）而有`ñeyyaṃ`、`ñātabbaṃ`、`ñāteyyaṃ`（应被知晓的）。根据“`Ñāssa jā jaṃ nā`”经，替换为`jā`。根据“`Kiyādito nā`”经，通过规则分割，加`nā`后缀和`i`增音，而有`jānitabbaṃ`、`vijānanīyaṃ`。（词根）`Khyā`，用于`pakathana`（宣说）义。`saṅkhyātabbaṃ`、`saṅkhyeyyaṃ`（应被计数的），等等。

557. කරම්හා රිච්ච.

557. 从`kar`（词根，加）`ricca`（后缀）。

කරධාතුතො රිච්චප්පච්චයො හොති භාවකම්මෙසු.

从`kar`词根，在`bhāva`（无主语）和`kamma`（作业）义中，加`ricca`后缀。

558. රම්හි රන්තො රාදි නො.

558. 对于以`r`结尾的（词根），当以`r`开头的（后缀）在后时，（词根末尾）不（保留）。

රකාරානුබන්ධෙ පච්චයෙ පරෙ සබ්බො ධාත්වන්තො රාදි පච්චයරකාරමරියාදො නො හොති, ලොපමාපජ්ජතෙති අත්ථො. රන්තොති එත්ථ රකාරො සන්ධිජො, කත්තබ්බං කිච්චං. ‘‘රිච්චා’’ති යොගවිභාගෙන භරාදිතොපි රිච්චප්පච්චයො, යථා, භරීයතීති භච්චො, සරලොපො. ඉ ගතිම්හි, පති එතබ්බො පටිච්චො.

当带有`r`标记的后缀在后时，整个词根的末尾发生脱落。在`rantoti`中，`r`音是连接音。`kattabbaṃ`（应做之事），即`kiccaṃ`。通过对“`riccā`”的规则分割，`ricca`后缀亦可用于`bhar`等词根，例如：`bharīyati`（被荷负），即`bhacco`，（此处有）元音脱落。（词根）`I`，用于`gati`（去）义。`pati etabbo`（应缘此而行），即`paṭicco`（缘生）。

559. පෙසාතිසග්ගපත්තකාලෙසු කිච්චා.

559. 在`pesa`（命令）、`atisagga`（允许）和`pattakāla`（适时）义中，（使用）`kicca`（后缀）。

පෙස අතිසග්ග පත්තකාලඉච්චෙතෙස්වත්ථෙසු කිච්චප්පච්චයා හොන්ති. පෙසනං නාම ‘‘කත්තබ්බමිදං භවතා’’ති ආණාපනං, අජ්ඣෙසනඤ්ච. අතිසග්ගොනාම ‘‘කිමිදං මයා කත්තබ්බ’’න්ති පුට්ඨස්ස වා [Pg.346] ‘‘පාණො න හන්තබ්බො’’තිආදිනා පටිපත්තිදස්සනමුඛෙන වා කත්තබ්බස්ස අනුඤ්ඤා. පත්තකාලො නාම සම්පත්තසමයො යො අත්තනො කිච්චකරණසමයමනුපපරික්ඛිත්වා න කරොති, තස්ස සමයාරොචනං, න තත්ථ අජ්ඣෙසනමත්ථීති. තෙ ච ‘‘භාවකම්මෙසු කිච්චත්තක්ඛත්ථා’’ති වුත්තත්තා භාවකම්මෙස්වෙව භවන්ති.

在`pesa`（命令）、`atisagga`（允许）、`pattakāla`（适时）等义中，使用`kicca`后缀。`Pesana`（命令）是指“此事应由您完成”的命令或请求。`Atisagga`（允许）是指对“此事我该做吗？”的提问者，或通过“不应杀生”等行为示范，而允许其应做之事。`Pattakāla`（适时）是指时机已到，若有人不审查自己应履行的职责而不去做，便告知他时机，其中没有请求之意。这些`kicca`后缀，因经说“在无主语和作业义中，（使用）`kicca`、`tta`、`kkha`（后缀）”，故仅用于无主语和作业义中。

පෙසනෙ තාව – කරීයතු භවතා කම්මන්ති අත්ථෙ ඉමිනා තබ්බානීයා, සෙසං වුත්තනයමෙව, කත්තබ්බං කම්මං භවතා, කරණීයං කිච්චං භවතා.

首先，在`pesana`（命令）义中，对于“工作应由您完成”（karīyatu bhavatā kammaṃ）的意义，依此（规则）使用`tabba`和`anīya`（后缀）。其余如前所述。例如：“工作应由您完成”（kattabbaṃ kammaṃ bhavatā），“事情应由您完成”（karaṇīyaṃ kiccaṃ bhavatā）。

අතිසග්ගෙ භුජ්ජතු භවතාති අත්ථෙ තබ්බාදි, ‘‘අඤ්ඤෙසු චා’’ති වුද්ධි.

在`atisagga`（允许）义中，对于“愿您享用”（bhujjatu bhavatā）的意义，使用`tabba`等（后缀），并且根据“`aññesu ca`”经，发生`vuddhi`（元音增长）。

‘‘තස්සා’’ති වත්තතෙ.

“`Tassā`”延续适用。

560. භුජාදීනමන්තො නො ද්වි ච.

560. （词根）`bhuj`等的末尾（被省略），并且（后缀首辅音）重复。

භුජඉච්චෙවමාදීනං ජකාරාදිඅන්තානං ධාතූනමන්තො නො හොති, පරස්ස කිච්චකිතකප්පච්චයතකාරස්ස ච ද්වෙභාවො හොති. භොත්තබ්බං භොජනං භවතා, භොජනීයං භොජ්ජං භවතා.

对于`bhuj`等以`ja`等音结尾的词根，其末尾被省略；并且其后`kicca`、`kita`、`kappa`等后缀的`ta`音会重复。例如：`bhottabbaṃ bhojanaṃ bhavatā`（您应食用的食物），`bhojanīyaṃ bhojjaṃ bhavatā`（您应食用的食物）。

ඉකාරාගමයුත්තතකාරෙ පන – ‘‘නමකරානමන්තානං නියුත්තතම්හී’’ති එත්ථ ‘‘අන්තානං නියුත්තතම්හී’’ති යොගවිභාගෙන ධාත්වන්තලොපාදිනිසෙධො, ‘‘රුධාදිතො නිග්ගහීතපුබ්බ’’න්ති විනාධිකාරයොගවිභාගෙන, ‘‘නිග්ගහීතඤ්චා’’ති වා නිග්ගහීතාගමො, භුඤ්ජිතබ්බං තයා, යුඤ්ජිතබ්බං.

然而，在与i音插入(ikārāgama)结合的ta字母的情况中——在“namakarānamantānaṃ niyuttatamhī”一句中，通过对“antānaṃ niyuttatamhī”进行规则分离(yogavibhāga)，禁止了词根尾音省略(dhātvantalopa)等；通过对“rudhādito niggahītapubbaṃ”进行无管辖的规则分离，或依“niggahītañcā”，而有鼻音(niggahīta)的插入。例如：bhuñjitabbaṃ tayā(你应当食用)，yuñjitabbaṃ(应当努力)。

සමයාරොචනෙ පන – ඉ අජ්ඣයනෙ අධිපුබ්බො, අධීයතං භවතාති අත්ථෙ තබ්බානීයාදි, ඉකාරාගමවුද්ධිඅයාදෙසඅජ්ඣාදෙසා ච, ණ්‍යප්පච්චයෙ තු වුද්ධි, යකාරස්ස ද්විත්තඤ්ච, අජ්ඣයිතබ්බං, අජ්ඣෙය්‍යං භවතා, අජ්ඣයනීයං භවතා, අවස්සං [Pg.347] කත්තබ්බන්ති වාක්‍යෙ පන ‘‘කිච්චා’’ති අධිකිච්ච ‘‘අවස්සකාධමිණෙසු ණී චා’’ති අවස්සකාධමිණත්ථෙ ච තබ්බාදයො, කත්තබ්බං මෙ භවතා ගෙහං, කරණීයං, කාරියං. එවං දාතබ්බං මෙ භවතා සතං, දානීයං, දෙය්‍යං.

然而，在告知时机(samayārocana)义中——词根i(学)用于“学习”义，adhi为前缀，在“adhīyataṃ bhavatā”(尊者应当学习)的意义上，使用tabba、anīya等后缀，并有i音插入(ikārāgama)、元音增长(vuddhi)、ayādesa(aya替换)和ajjhādesa(ajjha替换)；而在ṇya后缀中，则有元音增长(vuddhi)和ya字母的双重化(dvitta)。例如：ajjhayitabbaṃ(应当学习)、ajjheyyaṃ bhavatā(尊者应当学习)、ajjhayanīyaṃ bhavatā(尊者应当学习)。然而，在“avassaṃ kattabbaṃ”(必须做)的句子中，依据“kiccā”(应作)的管辖规则，以及“avassakādhamiṇesu ṇī cā”(在必须和负债义中亦加ṇī)的规则，tabba等后缀也用于必须和负债义。例如：kattabbaṃ me bhavatā gehaṃ(房屋应由您为我建造)，karaṇīyaṃ(应做)，kāriyaṃ(应作)。同样地，dātabbaṃ me bhavatā sataṃ(一百应由您给我)，dānīyaṃ(应给予)，deyyaṃ(应给予)。

ධර ධාරණෙ, චුරාදිත්තා ණෙණයා, වුද්ධි, ඉකාරාගමො ච, ධාරෙතබ්බං, ධාරයිතබ්බං ඉච්චාදි.

词根dhara(持)用于“持守”(dhāraṇa)义，因其属于curādi(第十组)词根，故加ṇe和ṇaya后缀，并有元音增长(vuddhi)和i音插入(ikārāgama)。例如：dhāretabbaṃ(应持守)，dhārayitabbaṃ(应使持守)等。

‘‘නුදාදීහි යුණ්වූනමනානනාකානනකා සකාරිතෙහි චා’’ති සකාරිතෙහිපි යුණ්වූනමාදෙසවිධානතොයෙව ධාතුප්පච්චයන්තතොපි කිච්චකිතකප්පච්චයා භවන්තීති දට්ඨබ්බො. තෙන තිතික්ඛාපීයතීති තිතික්ඛාපෙතබ්බො. එවං තිකිච්ඡාපෙතබ්බො තිකිච්ඡාපනීයො. අභාවීයිත්ථ, භාවීයති, භාවීයිස්සතීති භාවෙතබ්බො මග්ගො. භාවයිතබ්බො, භාවනීයො, භාවනීයං, භාවනීයා, අකාරීයිත්ථ, කාරීයති, කාරීයිස්සතීති කාරෙතබ්බං, කාරයිතබ්බං, කාරාපෙතබ්බං, කාරාපයිතබ්බං, කාරාපනීයමිච්චාදි ච සිද්ධං භවති.

依据“Nudādīhi yuṇvūnamanānanākānanakā sakāritehi cā”(从nud等词根及使役动词后，有yu、ṇvu、ana、anā、kāna、naka等后缀)一颂，正因为规定了即使在使役动词(sakārita)后也可有yu、ṇvu等后缀的替换，故应知kicca、kita、kappa等后缀亦可接于词根与后缀之后。因此，从titikkhāpīyati(被使忍耐)可得titikkhāpetabbo(应使之忍耐)。同样地，tikicchāpetabbo(应使之治疗)、tikicchāpanīyo(应使之治疗)。从abhāvīyittha(曾被使有)、bhāvīyati(正被使有)、bhāvīyissatīti(将要被使有)可得bhāvetabbo maggo(应修习的道路)。Bhāvayitabbo(应修习)、bhāvanīyo(应修习)、bhāvanīyaṃ(应修习)、bhāvanīyā(应修习)。从akārīyittha(曾被使作)、kārīyati(正被使作)、kārīyissatīti(将要被使作)可得kāretabbaṃ(应使作)、kārayitabbaṃ(应使作)、kārāpetabbaṃ(应使令作)、kārāpayitabbaṃ(应使令作)、kārāpanīyaṃ(应使令作)等形式，皆可成立。

කත්තබ්බං කරණීයඤ්ච, කාරියං කිච්චමිච්චපි;

කාරෙතබ්බං තථා කාරා-පෙතබ්බං කිච්චසඞ්ගහො.

Kattabbaṃ(应作)与karaṇīyaṃ(应为)，kāriyaṃ(应办)以及kiccaṃ(应作)；同样地，kāretabbaṃ(应使作)与kārāpetabbaṃ(应使令作)，此乃kicca(应作类)后缀之总集。

කිච්චප්පච්චයන්තනයො.

应作类后缀章。

තෙකාලික

通三时

කිතකප්පච්චයන්තනය

Kita与kappa后缀章

ඉදානි කිතකප්පච්චයා වුච්චන්තෙ.

现在开始讲述kita与kappa后缀。

කර කරණෙ, පුරෙ විය ධාතුසඤ්ඤාදි.

词根kara(作)用于“作”(karaṇa)义，其词根定义等如前所述。

කුම්භඉච්චුපපදං, තතො දුතියා.

Kumbha(罐)是前置语(upapada)，故为第二格。

‘‘කුම්භං කරොති, අකාසි, කරිස්සතී’’ති වා විග්ගහෙ –

或者在“kumbhaṃ karoti(他做罐), akāsi(他已做), karissati(他将做)”这样的词义分析(vigraha)中——

‘‘පරා, පච්චයා’’ති ච වත්තතෙ.

“Parā”(在后)和“paccayā”(是后缀)的管辖规则亦延续适用。

561. ධාතුයා [Pg.348] කම්මාදිම්හි ණො.

561. 当有宾语等时，于词根后加ṇa后缀。

කම්මස්මිං ආදිම්හි සති ධාතුයා පරො ණප්පච්චයො හොති.

当宾语(kamma)作为前置语时，于词根后加ṇa后缀。

සො ච –

而它(此后缀)——

562. අඤ්ඤෙ කිත.

562. 其他的是kita后缀。

තතියෙ ධාත්වාධිකාරෙ විහිතා කිච්චෙහි අඤ්ඤෙ පච්චයා කිතිච්චෙව සඤ්ඤා හොන්තීති කිතසඤ්ඤා කතා.

在第三词根管辖章中，除了规定的kicca(应作类)后缀外，其他后缀皆名为kita，因此立名为kita。

563. කත්තරි කිත.

563. Kita后缀用于主动者(kattari)义。

කත්තරි කාරකෙ කිතපච්චයො හොතීති නියමතො කත්තරි භවති, සො ච ‘‘ණාදයො තෙකාලිකා’’ති වුත්තත්තා කාලත්තයෙ ච හොති. පුරෙ විය කාරිතබ්‍යපදෙසණලොපවුද්ධියො, පච්චයන්තස්සාලිඞ්ගත්තා ස්‍යාදිම්හි අසම්පත්තෙ ‘‘තද්ධිතසමාසකිතකා නාමංවාතවෙතුනාදීසු චා’’ති කිතකන්තත්තා නාමංව කතෙ ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති, තතො කුම්භං කරොතීති අත්ථෙ ‘‘අමාදයො පරපදෙභී’’ති දුතියාතප්පුරිසසමාසො, ‘‘නාමාන’’න්තිආදිනා සමාසසඤ්ඤා, ‘‘තෙසං විභත්තියො ලොපා චා’’ති විභත්තිලොපො, ‘‘පකති චස්ස සරන්තස්සා’’ති පකතිභාවො, පුන සමාසත්තා නාමමිව කතෙ ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති.

Kita后缀用于主动者格(kattari kārake)，因此依规定用于主动者义；并且由于“ṇādayo tekālikā”(ṇa等后缀通三时)的规定，它也用于三时。如前所述，有使役的指称、ṇa的省略和元音增长。因为后缀结尾的词没有性(liṅga)，在格位词尾(syādi)尚未生成时，依据“taddhitasamāsakitakā nāmaṃvātavetunādīsu cā”(派生词、复合词、kita结尾词在vā、tve、tuna等后缀前如同名词)的规则，因其为kita结尾，被当作名词处理，从而产生格位词尾(syādi)。然后，在“kumbhaṃ karoti”(做罐)的意义上，依据“amādayo parapadebhī”(am等格尾可与其他词复合)形成第二格依主释(dutiyātappurisa)复合词；通过“nāmānaṃ samāso yuttattho”等规则获得复合词的名称；通过“tesaṃ vibhattiyo lopā cā”(它们的格位词尾被省略)省略格位词尾；依据“pakati cassa sarantassā”(元音结尾词恢复原形)恢复其原形；再次因其为复合词，被当作名词处理，从而产生格位词尾(syādi)。

සො කුම්භකාරො, තෙ කුම්භකාරා ඉච්චාදි. ඉත්ථියං කුම්භකාරී, කුම්භකාරියො ඉච්චාදි, තථා කම්මං කරොතීති කම්මකාරො. එවං මාලාකාරො, කට්ඨකාරො, රථකාරො, සුවණ්ණකාරො, සුත්තකාරො, වුත්තිකාරො, ටීකාකාරො.

So kumbhakāro(他是陶工)，te kumbhakārā(他们是陶工)等。女性作kumbhakārī(女陶工)，kumbhakāriyo(女陶工们)等。同样地，kammaṃ karoti(作业)者是kammakāro(作业者)。以此类推，mālākāro(华鬘师)、kaṭṭhakāro(木匠)、rathakāro(车匠)、suvaṇṇakāro(金匠)、suttakāro(经师)、vuttikāro(释疏师)、ṭīkākāro(复注师)。

ගහ උපාදානෙ, පත්තං අගණ්හි, ගණ්හාති, ගණ්හිස්සතීති වා පත්තග්ගාහො. එවං රස්මිග්ගාහො, රජ්ජුග්ගාහො.

词根gaha(取)用于“执取”(upādāna)义。或者从“pattaṃ agaṇhi(他取了钵), gaṇhāti(他取), gaṇhissati(他将取)”得pattaggāho(执钵者)。同样地，rasmiggāho(执缰者)、rajjuggāho(执绳者)。

වෙ [Pg.349] තන්තසන්තානෙ, තන්තං අවායි, වායති, වායිස්සතීති වා තන්තවායො, ‘‘තෙ ආවායා කාරිතෙ’’ති ආයාදෙසො, වාක්‍යෙ පනෙත්ථ ‘‘තෙ ආවායා’’ති යොගවිභාගෙන ආයාදෙසො. එවං තුන්නවායො.

词根ve(织)用于“织线”(tantasantāna)义。或者从“tantaṃ avāyi(他织了线), vāyati(他织), vāyissati(他将织)”得tantavāyo(织工)。依据“te āvāyā kārite”(在使役中，e成āv和āy)有āyādesa(āy替换)；在此处(非使役)的句子中，通过对“te āvāyā”进行规则分离(yogavibhāga)而有āyādesa(āy替换)。同样地，tunnavāyo(裁缝)。

මා පරිමාණෙ, ධඤ්ඤං අමිනි, මිනාති, මිනිස්සතීති වා අත්ථෙ ණප්පච්චයෙ කතෙ –

词根mā(量)用于“度量”(parimāṇa)义。或者在“dhaññaṃ amini(他量了谷), mināti(他量), minissati(他将量)”的意义上，加上ṇa后缀时——

‘‘ණම්හී’’ති වත්තතෙ.

“Ṇamhi”(当ṇa后缀在后时)的管辖规则延续适用。

564. ආකාරන්තානමායො.

564. 长ā结尾的词根变为āya。

ආකාරන්තානං ධාතූනං අන්තස්ස ආයාදෙසො හොති ණකාරානුබන්ධෙ පච්චයෙ පරෙ, සරලොපාදි. ධඤ්ඤමායො. එවං දානං දදාතීති දානදායො.

当带有指示字母ṇ的后缀在后时，长ā结尾的词根的尾音被替换为āya，并有元音省略等。例如：dhaññamāyo(量谷者)。同样地，dānaṃ dadāti(他行布施)者是dānadāyo(布施者)。

කමු කන්තිම්හි, ධම්මං අකාමයි, කාමයති, කාමයිස්සතීති වා ධම්මකාමො පුරිසො, ධම්මකාමා කඤ්ඤා, ධම්මකාමං චිත්තං. එවං අත්ථකාමො, හිතකාමො, සුඛකාමො, ධම්මං පාලෙතීති ධම්මපාලො ඉච්චාදි.

词根kamu(欲)用于“喜爱”(kanti)义。或者从“dhammaṃ akāmayi(他喜爱法), kāmayati(他喜爱), kāmayissati(他将喜爱)”得dhammakāmo puriso(爱法之人)、dhammakāmā kaññā(爱法之女)、dhammakāmaṃ cittaṃ(爱法之心)。同样地，atthakāmo(求利者)、hitakāmo(求益者)、sukhakāmo(求乐者)。Dhammaṃ pāleti(守护法)者是dhammapālo(法护)等。

දමු දමනෙ, ‘‘අරිං අදමි, දමෙති, දමිස්සතී’’ති විග්ගහෙ ‘‘ධාතුයා’’ති අධිකාරො, ‘‘කම්මාදිම්හී’’ති ච වත්තතෙ.

词根damu(调)用于“调伏”(damana)义。在“ariṃ adami(他已调伏怨敌), dameti(他调伏), damissati(他将调伏)”的词义分析(vigraha)中，“dhātuyā”(于词根后)的管辖规则和“kammādimhi”(当有宾语等时)的管辖规则都延续适用。

565. සඤ්ඤායමනු.

565. 在专名(saññāyaṃ)义中，加anu后缀。

කම්මූපපදෙ ආදිම්හි සති සඤ්ඤායං ගම්‍යමානායං ධාතුයා අප්පච්චයො හොති, උපපදන්තෙ නුකාරාගමො ච. එත්ථ ච ‘‘නු නිග්ගහීතං පදන්තෙ’’ති සුත්තෙ ‘‘පදන්තෙ’’ති වචනතො උපපදන්තෙයෙව නුකාරාගමො හොතීති දට්ඨබ්බං. ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා උකාරලොපො. අයං පන න්වාගමො සමාසං [Pg.350] කත්වා උපපදවිභත්තිලොපෙ කතෙයෙව හොතීති වෙදිතබ්බං.

当以业格为前置词在开头，且其义被理解时，语基后有 a 后缀，并且在前置词词尾有 nu 增音。于此，应知：由于在“nu niggahītaṃ padante”（nu 于词尾成鼻音）此一规则中说“padante”（于词尾），故 nu 增音仅发生于前置词之末。通过“Tesu vuddhī”（于彼等有增长）等规则，u 音被省略。然应知，此 nu 增音是在构成复合词并省略前置词之格后才发生的。

566. නු නිග්ගහීතං පදන්තෙ.

566. nu 于词尾成鼻音。

උපපදභූතනාමපදන්තෙ වත්තමානො නුකාරාගමො නිග්ගහීතමාපජ්ජතෙ, නිග්ගහීතස්ස වග්ගන්තත්තං, සෙසං සමං, වුද්ධාභාවොව විසෙසො, අරින්දමො රාජා.

在作为前置词的名词词尾，所出现的 nu 增音会变成鼻音；该鼻音会变成同类的鼻音。其余部分相同，特殊之处在于没有元音增长。例如：arindamo rājā（降伏敌人的国王）。

තථා තර තරණෙ, වෙස්සං තරතීති වෙස්සන්තරො, තණ්හං කරොති හිංසතීති තණ්හඞ්කරො භගවා. එවං මෙධඞ්කරො, සරණඞ්කරො, දීපඞ්කරො.

同样，（语基）tara（意为“渡越”）：渡越商人者，是为韦桑达拉(Vessantara)。制造或伤害渴爱者，是为渴爱制造者(Taṇhaṅkaro)世尊。如是，还有智慧制造者(Medhaṅkaro)、归依制造者(Saraṇaṅkaro)、光明制造者(Dīpaṅkaro)。

‘‘ආදිම්හි, අ’’ඉති ච වත්තතෙ.

“Ādimhi, a”（于词首，a）亦适用。

567. පුරෙ දදා ච ඉං.

567. 于 pura 及 dā（语基）后，亦有 iṃ。

පුරසද්දෙ ආදිම්හි සති ‘‘දද දානෙ’’ඉච්චෙතාය ධාතුයා අප්පච්චයො හොති, පුරසද්දෙ අකාරස්ස ඉඤ්ච හොති. එත්ථ ච ‘‘තදනුපරොධෙනා’’ති පරිභාසතො පුරසද්දන්තස්සෙව ඉං හොතීති දට්ඨබ්බං. ණාදීනං තෙකාලිකත්තෙපි උපපදත්ථවිසෙසෙන අතීතෙයෙවායමප්පච්චයො හොතීති දට්ඨබ්බං. පුරෙ දානං අදදීති පුරින්දදො සක්කො. ඉධාපි විභත්තිලොපෙ කතෙයෙව ඉංආදෙසො.

当词首有 pura，且后接意为“给予”的 dada 语基时，有 a 后缀，且 pura 词中的 a 变成 iṃ。于此，应知：根据“不违背彼”此一诠释规则，iṃ 仅发生于 pura 词之末。又应知：虽以 ṇ 等开头的（后缀）通于三时，然因前置词的特殊含义，此 a 后缀仅用于过去时。“往昔曾布施”，是为普林达达(Purindado)，即帝释(Sakka)。于此，iṃ 的替换亦是在格被省略后才发生的。

‘‘කම්මාදිම්හි, අ’’ඉති ච වත්තතෙ.

“Kammādimhi, a”（于业格等在前时，有 a 后缀）亦适用。

568. සබ්බතො ණ්වු ත්වාවී වා.

568. 于一切（语基），或有 ṇvu、tu、āvī。

සබ්බතො ධාතුතො කම්මාදිම්හි වා අකම්මාදිම්හි වා සති අ ණ්වු තු ආවී ඉච්චෙතෙ චත්තාරො පච්චයා හොන්ති. වාග්ගහණං ‘‘අකම්මාදිම්හි වා’’ති විකප්පනත්ථං.

于一切语基，无论有无以业格等为前置词，皆可有 a、ṇvu、tu、āvī 此四种后缀。“vā”（或）一词，是为了表示“或无以业格等为前置词”此一选项。

අප්පච්චයෙ [Pg.351] තාව – ධර ධාරණෙ, ධම්මං අධරි, ධරති, ධරිස්සතීති වා ධම්මධරො. එවං විනයධරො. තථා තං කරොතීති තක්කරො, ද්විත්තං. එවං හිතකරො, දිවසකරො, දිනකරො, දිවාකරො, නිසාකරො, ධනුං ගණ්හාතීති ධනුග්ගහො. එවං කටග්ගහො, සබ්බකාමං දදාතීති සබ්බකාමදදො, සබ්බදදො.

先说 a 后缀：语基 dhara（意为“执持”），曾持、正持或将持法者，是为持法者(dhammadharo)。同样，有持律者(vinayadharo)。如是，作彼事者是为 takkaro，（此处 k）为重叠。同样，有利益制造者(hitakaro)、白日制造者(divasakaro)、日间制造者(dinakaro)、白昼制造者(divākaro)、黑夜制造者(nisākaro)。持弓者是为持弓者(dhanuggaho)。同样，有持杖者(kaṭaggaho)。给予一切欲求者是为一切欲求给予者(sabbakāmadado)、一切给予者(sabbadado)。

ආතො පන – අන්නං අදාසි, දදාති, දදිස්සතීති අන්නදො. එවං ධනදො, සච්චං සන්දහතීති සච්චසන්ධො. පා පානෙ, මජ්ජං පිවතීති මජ්ජපො. තා පාලනෙ, ගවං සද්දං තායතීති ගොත්තං. එවං කත්තරි.

然则，于（以 ā 结尾的语基）后：曾施、正施或将施食物者，是为施食者(annado)。同样，有施财者(dhanado)。坚持真理者，是为持谛者(saccasandho)。语基 pā（意为“饮”）：饮酒者，是为饮酒者(majjapo)。语基 tā（意为“守护”）：守护牛群者，是为氏族(gottaṃ)。如是，皆用于作者（义）。

අකම්මාදිම්හි පන ‘‘යස්මා දපෙතී’’ති සුත්තෙ භයග්ගහණෙන සෙසසාධනෙපි අප්පච්චයො.

然于无以业格等为前置词时，在“yasmā dapetī”此一经则中，因提及‘bhaya’（怖畏），故 a 后缀亦可用于其余功能（义）。

නී පාපුණනෙ විපුබ්බො, විනෙසි, විනෙති, විනෙස්සති එතෙන, එත්ථාති වා විනයො, ‘‘අඤ්ඤෙසු චා’’ති වුද්ධි, අයාදෙසො ච, නයනං නයො. සි සෙවායං නිපුබ්බො, නිස්සීයිත්ථ, නිස්සීයති, නිස්සීයිස්සතීති වා නිස්සයො. සි සයෙ, අනුසයි, අනුසෙති, අනුසෙස්සතීති වා අනුසයො.

语基 nī（意为“到达”），前附 vi：曾调伏、正调伏或将调伏，凭借于此或于此中，是为律(vinayo)。依‘aññesu cā’（于其他亦然）有增长及 aya 替换；引导是为导(nayo)。语基 si（意为“依靠”），前附 ni：曾依靠、正依靠或将依靠，是为依(nissayo)。语基 si（意为“躺卧”），（前附 anu）：曾随眠、正随眠或将随眠，是为随眠(anusayo)。

ඉ ගතිම්හි පතිපුබ්බො, පටිච්ච එකස්මා ඵලමෙතීති පච්චයො, සමුදයො. චි චයෙ, විනිච්ඡීයතෙ අනෙන, විනිච්ඡයනං වා විනිච්ඡයො, උච්චයනං උච්චයො, සඤ්චයො, ධම්මං විචිනාතීති ධම්මවිචයො. ඛී ඛයෙ, ඛයනං ඛයො. ජි ජයෙ, විජයනං විජයො, ජයො. කී දබ්බවිනිමයෙ, වික්කයනං වික්කයො, කයො. ලී සිලෙසනෙ, අල්ලීයති එත්ථාති ආලයො, ලයො. එවං ඉවණ්ණන්තතො.

语基 i（意为“行”），前附 paṭi：缘此一法而得果，是为缘(paccayo)，或集(samudayo)。语基 ci（意为“积聚”）：凭借于此而抉择，或抉择本身，是为抉择(vinicchayo)；积聚是为积(uccayo)、聚(sañcayo)；拣择诸法，是为择法(dhammavicayo)。语基 khī（意为“尽”）：尽是为尽(khayo)。语基 ji（意为“胜”）：胜是为胜(vijayo)、捷(jayo)。语基 kī（意为“交易”）：贩卖是为卖(vikkayo)、买(kayo)。语基 lī（意为“粘着”）：于此粘着，是为执着(ālayo)、着(layo)。如是，为 i 音结尾（语基）之例。

ආසුණන්තීති [Pg.352] අස්සවා, අවාදෙසො, පටිස්සවනං පටිස්සවො. සු ගතිම්හි, ආභවග්ගා සවන්තීති ආසවා. රු සද්දෙ, රවතීති රවො. භවතීති භවො. පභවති එතස්මාති පභවො. ලූ ඡෙදනෙ, ලවනං ලවො. එවං උවණ්ණන්තතො.

听闻是为听闻(assavo)，（此处有）ava 替换；应答是为应诺(paṭissavo)。语基 su（意为“流”）：从有顶流下，是为漏(āsavā)。语基 ru（意为“声”）：鸣叫是为声(ravo)。存在是为有(bhavo)。从此产生是为源(pabhavo)。语基 lū（意为“切断”）：收割是为割(lavo)。如是，为 u 音结尾（语基）之例。

නිග්ගණ්හාති, නිග්ගහණං වා නිග්ගහො, පග්ගහො, සඞ්ගණ්හාති තෙන, සඞ්ගහණං වා සඞ්ගහො. වර වරණෙ, සංවරණං සංවරො. දර ආදරෙ, ආදරණං ආදරො. ආගච්ඡති, ආගමනන්ති වා ආගමො, ආගමීයන්ති එත්ථ, එතෙන වා අත්ථාති ආගමො පරියත්ති. සප්පතීති සප්පො. දිබ්බතීති දෙවො. කමු පදවික්ඛෙපෙ, පක්කමනං, පක්කමතීති වා පක්කමො. එවං වික්කමො.

抑制，或抑制本身，是为制(niggaho)、持(paggaho)。凭借于此而摄集，或摄集本身，是为摄(saṅgaho)。语基 vara（意为“遮护”）：防护是为护(saṃvaro)。语基 dara（意为“尊重”）：尊重是为敬(ādaro)。来，或来本身，是为来(āgamo)；于此中或凭借于此而得义，是为教典(āgamo)，即圣典(pariyatti)。爬行者是为蛇(sappo)。闪耀者是为天(devo)。语基 kamu（意为“迈步”）：离去，或离去者，是为离(pakkamo)。同样，有进(vikkamo)。

චර චරණෙ, වනෙ චරතීති වනචරො, කාමො අවචරති එත්ථාති කාමාවචරො ලොකො, කාමාවචරා සඤ්ඤා, කාමාවචරං චිත්තං. ගාවො චරන්ති එත්ථාති ගොචරො, ඡට්ඨීතප්පුරිසො.

语基 cara（意为“行”）：于林中行者，是为林行者(vanacaro)。欲于此中行，是为欲行(kāmāvacaro)界(loko)、欲行想(kāmāvacarā saññā)、欲行心(kāmāvacaraṃ cittaṃ)。牛于此中行，是为行境(gocaro)。此为第六格依主释。

පාදෙන පිවතීති පාදපො. එවං කච්ඡපො, තතියාතප්පුරිසො.

以足饮者，是为足饮者(pādapo)（树）。同样，有龟(kacchapo)。此为第三格依主释。

රුහ ජනනෙ, සිරස්මිං රුහතීති සිරොරුහො, ගුහායං සයතීති ගුහාසයං චිත්තං. එවං කුච්ඡිසයා වාතා. ඨා ගතිනිවත්තිම්හි, පබ්බතෙ අට්ඨාසි, තිට්ඨති, ඨස්සතීති වා පබ්බතට්ඨො පුරිසො, පබ්බතට්ඨා නදී, පබ්බතට්ඨං ඔසධං. එවං ථලට්ඨං, ජලට්ඨං, සත්තමීතප්පුරිසො.

语基 ruha（意为“生”）：于头顶生者，是为顶生(siroruho)（头发）。心卧于洞穴，是为穴卧心(guhāsayaṃ cittaṃ)。同样，有腹卧风(kucchisayā vātā)。语基 ṭhā（意为“止”）：曾住、正住或将住于山者，是为山住人(pabbataṭṭho puriso)、山住河(pabbataṭṭhā nadī)、山住药(pabbataṭṭhaṃ osadhaṃ)。同样，有陆住(thalaṭṭhaṃ)、水住(jalaṭṭhaṃ)。此为第七格依主释。

569. ගහස්සුපධස්සෙ වා.

569. 于 gaha（语基）之次末音，或为 e。

ගහඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස උපධස්ස එත්තං හොති වා, උපධාති අන්තක්ඛරතො පුබ්බක්ඛරස්ස පරසමඤ්ඤා, ගය්හතීති ගෙහං, ගහං වා.

此 gaha 语基之次末音或为 e。次末音(upadhā)者，末字前一字之异名也。被执取，是为家(gehaṃ)，或为 gahaṃ。

ණ්වුප්පච්චයෙ [Pg.353] රථං කරොතීති අත්ථෙ ණ්වුප්පච්චයො, සො ච ‘‘අඤ්ඤෙ කිත’’ති කිතසඤ්ඤත්තා ‘‘කත්තරි කිත’’ති කත්තරියෙව භවති, තතො කාරිතබ්‍යපදෙස ණලොපවුද්ධියො.

于 ṇvu 后缀：于“造车”义，有 ṇvu 后缀。彼又因‘aññe kita’（其他为 kita）而得 kita 之名，复因‘kattari kita’（kita 用于作者）而仅用于作者（义）。由此，得 kārita 之名，并发生 ṇ 音省略及元音增长。

570. අනකා යුණ්වූනං.

570. yu 与 ṇvu（后缀）替换为 ana 与 aka。

යුණ්වුඉච්චෙතෙසං පච්චයානං අන අකඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්තීති අකාදෙසො. සෙසං කුම්භකාරසද්දසමං, රථකාරකො. තථා අන්නං දදාතීති අන්නදායකො, ‘‘ආකාරන්තානමායො’’ති ආයාදෙසො, ‘‘ඉත්ථියමතො ආපච්චයො’’ති ආපච්චයො, ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා අකාරස්ස ඉකාරො, අන්නදායිකා කඤ්ඤා, අන්නදායකං කුලං. ලොකං නෙතීති ලොකනායකො, විනෙති සත්තෙති විනායකො, ‘‘තෙ ආවායා කාරිතෙ’’ති ආයාදෙසො.

对于yu和ṇvu这些后缀，有ana和aka这些替代形式，因此有aka替代。其余的与“陶工”(kumbhakāra)一词相同，如“造车者”(rathakārako)。同样，“施食者”(annaṃ dadāti)是为annadāyako；依“ā结尾者为āyo”，有āy替代；依“女性[词]中，a之后为ā后缀”，有ā后缀；依“于彼等中增长”等，a音变为i音，[故有]“施食的少女”(annadāyikā kaññā)、“施食的家族”(annadāyakaṃ kulaṃ)。“引导世间者”(lokaṃ neti)是为“世间引导者”(lokanāyako)；“调伏有情者”(vineti satte)是为“调御者”(vināyako)；依“于使役态中，彼等为āv和āy”，有āy替代。

අකම්මූපපදෙ කරොතීති කාරකො, කාරිකා, කාරකං. දදාතීති දායකො, දායිකා, දායකං. නෙතීති නායකො, නායිකා, නායකං. භගවතො ඔවාදානුසාසනිං අසුණි, සුණාති, සුණිස්සතීති වා සාවකො, සාවිකා, ආවාදෙසො. ලුනාතීති ලාවකො. පු පවනෙ, පුනාතීති පාවකො, භවතීති භාවකො, උපාසතීති උපාසකො, උපාසිකා. ගණ්හාතීති ගාහකො.

无业格作为前置词时，“作者”(karoti)是为kārako、kārikā、kārakaṃ。“施者”(dadāti)是为dāyako、dāyikā、dāyakaṃ。“引导者”(neti)是为nāyako、nāyikā、nāyakaṃ。“曾听闻、正听闻或将听闻世尊的教诫者”是为“声闻”(sāvako)、“女声闻”(sāvikā)，有āv替代。“收割者”(lunāti)是为lāvako。语根pu(√pu)义为“净化”，“净化者”(punāti)是为pāvako。“存在者”(bhavati)是为bhāvako。“亲近承事者”(upāsati)是为“优婆塞”(upāsako)、“优婆夷”(upāsikā)。“执取者”(gaṇhāti)是为gāhako。

පචතීති පාචකො. අයජි, යජති, යජිස්සතීති වා යාජකො. එත්ථ හි ‘‘කගා චජාන’’න්ති චජානං කගත්තෙ සම්පත්තෙ –

“烹煮者”(pacati)是为pācako。“曾祭祀、正祭祀或将祭祀者”是为“祭师”(yājako)。于此，依“c和j成k和g”，当c和j应变成k和g时——

571. න [Pg.354] කගත්තං චජා ණ්වුම්හි.

571. 于ṇvu[后缀]中，c和j不成k和g。

ධාත්වන්තභූතා චකාරජකාරා කකාර ගකාරත්තං නාපජ්ජන්තෙ ණ්වුප්පච්චයෙ පරෙති පටිසිද්ධත්තා න භවති.

作为语根结尾的c音和j音，在ṇvu后缀之后，不成k音和g音，因被禁止，故不发生[此变化]。

ජන ජනනෙ, ජනෙතීති ජනකො, ජනිකා, ‘‘ඝටාදීනං වා’’ති එත්ථ වාග්ගහණෙන වුද්ධි න හොති. එවං ඛනතීති ඛනකො, සමෙතීති සමකො, ගමෙතීති ගමකො, දමෙතීති දමකො, අහනි, හන්ති, හනිස්සතීති වා වධකො, ‘‘වධො වා සබ්බත්ථා’’ති හනස්ස වධාදෙසො, හන්තීති යාතකො, ‘‘හනස්ස ඝාතො’’ති ණ්වුම්හි ඝාතාදෙසො, ගාවො හනතීති ගොඝාතකො, රුන්ධතීති රුන්ධකො, නිග්ගහීතාගමො, සංයොගන්තත්තා න වුද්ධි හොති. එවං භුඤ්ජතීති භුඤ්ජකො, කිණාතීති කායකො, පාලෙතීති පාලකො, පූජෙතීති පූජකො.

语根jan(√jan)义为“生”，“生者”(janeti)是为janako、janikā。于“ghaṭādi等，或”中，由于取“或”(vā)字，故无增长。同样，“挖掘者”(khanati)是为khanako；“平静者”(sameti)是为samako；“使去者”(gameti)是为gamako；“调伏者”(dameti)是为damako。“曾杀、正杀或将杀者”是为vadhako；依“于一切处，或为vadha”，han(√han)有vadha替代。“杀者”(hanti)是为yātako；依“han成ghāta”，于ṇvu[后缀]中有ghāta替代。“杀牛者”(gāvo hanati)是为“屠牛者”(goghātako)。“障碍者”(rundhati)是为rundhako，有鼻音(niggahīta)的加入，因以结合辅音结尾，故无增长。同样，“食者”(bhuñjati)是为bhuñjako；“购买者”(kiṇāti)是为kāyako；“守护者”(pāleti)是为pālako；“供养者”(pūjeti)是为pūjako。

572. නුදාදීහි යුණ්වූනමනානනාකානනකා සකාරිතෙහි ච.

572. 从nud等语根及使役[语根]，yu和ṇvu[后缀]成ana、ānana、aka、ānanaka。

නුදාදීහි ධාතූහි, සකාරිතෙහි ච ධාතූහි පරෙසං යුණ්වුප්පච්චයානං යථාක්කමං අන ආනන අක ආනනකඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති.

从nud等语根及使役语根之后，yu和ṇvu后缀依次有ana、ānana、aka、ānanaka这些替代形式。

එත්ථ හි –

于此，诚然——

සකාරිතෙහි යුණ්වූනං, කාරියස්ස විධානතො;

කිච්චකිත්ථම්භවො ධාතු-ප්පච්චයෙහිපි වෙදියො.

从使役[语根]，[对于]yu和ṇvu，因规定了所作业，故其“所作”(kicca)与“作者”(kita)之性质，亦应从语根与后缀了知。

නුද ඛෙපෙ පපුබ්බො, පනුදි, පනුදති, පනුදිස්සතීති වා අත්ථෙ ණ්වුප්පච්චයො, තස්සිමිනා අකාදෙසො, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා නුදිස්ස දීඝො, පනූදකො.

语根nud(√nud)义为“驱除”，前缀为pa。于“曾驱除、正驱除或将驱除”义中，加ṇvu后缀，依此[规则]有aka替代。依“于某些语根…”等，nud(√nud)长音化，[成]panūdako。

සූද [Pg.355] පග්ඝරණෙ, සූදතීති සූදකො. ඤා අවබොධනෙ, අඤ්ඤාසි, ජානාති, ජානිස්සතීති වා අත්ථෙ ණ්වුප්පච්චයො, තස්සානෙන ආනනකාදෙසො, ‘‘ඤාස්ස ජාජංනා’’ති ජාදෙසො, සරලොපාදි, ජානනකො.

语根sūd(√sūd)义为“流出”，“流出者”(sūdati)是为sūdako。语根ñā(√ñā)义为“了知”，于“曾了知、正了知或将了知”义中，加ṇvu后缀，依此[规则]有ānanaka替代。依“ñā成jā或ña”，有jā替代，及元音省略等，[成]jānanako。

සකාරිතෙහි පන ආණ පෙසනෙ, ආණාපෙසි, ආණාපෙති, ආණාපෙස්සතීති වා අත්ථෙ ‘‘සබ්බතො ණ්වුත්වාවී වා’’ති ණ්වුප්පච්චයො, තස්සිමිනා අකාදෙසො, සරලොපාදි, ආණාපකො, සඤ්ඤාපෙතීති සඤ්ඤාපකො, සඤ්ජානනකො, එත්ථ ආනනකාදෙසො, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා කාරිතලොපො. තථා දාපෙතීති දාපකො, ‘‘අනකා යුණ්වූන’’න්ති අකාදෙසො, පතිට්ඨාපෙතීති පතිට්ඨාපකො, නිබ්බානං සම්පාපෙතීති නිබ්බානසම්පාපකො, කාරාපෙතීති කාරාපකො, කාරාපිකා ඉච්චාදි.

而从使役[语根]，语根āṇ(√āṇ)义为“命令”，于“曾命令、正命令或将命令”义中，依“从一切[语根]，或[加]ṇvu、tvā、vī”，加ṇvu后缀，依此[规则]有aka替代，及元音省略等，[成]āṇāpako。“使了知者”(saññāpeti)是为saññāpako；sañjānanako，于此有ānanaka替代，依“于某些语根…”等，使役[后缀]省略。同样，“使施者”(dāpeti)是为dāpako，依“yu和ṇvu成ana和aka”，有aka替代。“使建立者”(patiṭṭhāpeti)是为patiṭṭhāpako；“使达到涅槃者”(nibbānaṃ sampāpeti)是为nibbānasampāpako；“使作者”(kārāpeti)是为kārāpako、kārāpikā等。

තුප්පච්චයෙ අකාසි, කරොති, කරිස්සතීති වා අත්ථෙ ‘‘සබ්බතො ණ්වුත්වාවී වා’’ති තුප්පච්චයො, සො ච කිතසඤ්ඤත්තා ණ්වුප්පච්චයො විය සබ්බත්ථ කත්තරියෙව භවති.

关于tu后缀：于“曾作、正作或将作”义中，依“从一切[语根]，或[加]ṇvu、tvā、vī”，加tu后缀。而彼[后缀]因名为“kita”，故如ṇvu后缀，于一切处仅用于作者义。

‘‘අන්තස්සා’’ති වත්තතෙ.

“antassa”(对于结尾)一[规则]适用。

573. කරස්ස ච තත්තං තුස්මිං.

573. 于tu[后缀]中，kar(√kar)亦[结尾]成t。

කරඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස අන්තස්ස රකාරස්ස තකාරත්තං හොති තුප්පච්චයෙ පරෙ. චසද්දෙන භරාදීනඤ්ච, තතො නාමමිව කතෙ ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති, ‘‘සත්ථුපිතාදීනමා සිස්මිං සිලොපො චා’’ති ආත්තං, සිලොපො, තස්ස කත්තා තක්කත්තා, ඡට්ඨීසමාසො. තථා භරතීති භත්තා.

此kar(√kar)语根结尾的r音，于tu后缀之后，变成t音。由ca字，bhar(√bhar)等亦然。其后，作成名词时，则有格[尾]等的生起。依“于si[格]中，satthu、pitu等[词]为ā，且si省略”，[结尾]成ā，si省略。“彼之作者”(tassa kattā)是为takkattā，[此为]第六格复合词。同样，“支持者”(bharati)是为bhattā。

හර හරණෙ, හරතීති හත්තා, භින්දතීති භෙත්තා, භෙදිතා වා, ඡින්දතීති ඡෙත්තා, දදාතීති දාතා, භොජනස්ස දාභා භොජනදාතා, සන්දහතීති සන්ධාතා, අවචි, වචති[Pg.356], වක්ඛතීති වා වත්තා, ‘‘භුජාදීනමන්තො නො ද්වි චා’’ති ධාත්වන්තලොපො, ද්විත්තඤ්ච, භුඤ්ජතීති භොත්තා, අබුජ්ඣි, බුජ්ඣති, බුජ්ඣිස්සතීති වා බුජ්ඣිතා, යකාරිකාරාගමා, ජානාතීති ඤාතා, ජිනාතීති ජෙතා, සුණාතීති සොතා, ගණ්හාතීති ගහෙතා, භවතීති භවිතා, සරතීති සරිතා, ගච්ඡතීති ගන්තා. ‘‘ගම ඛන හනාදීනං තුං තබ්බාදීසු න’’ඉති ධාත්වන්තස්ස නත්තං. එවං ඛනතීති ඛන්තා, හනතීති හන්තා, මඤ්ඤතීති මන්තා, පාලෙතීති පාලෙතා, පාලයිතා.

语根har(√har)义为“运送”，“运送者”(harati)是为hattā。“破坏者”(bhindati)是为bhettā，或bheditā。“切断者”(chindati)是为chettā。“施者”(dadāti)是为dātā。“食物的施者”(bhojanassa dātā)是为bhojanadātā。“连接者”(sandahati)是为sandhātā。“曾说、正说或将说者”是为vattā。依“bhuj等[语根]之结尾[辅音]与n成双音”，有语根结尾省略及双音化，“食者”(bhuñjati)是为bhottā。“曾觉、正觉或将觉者”是为bujjhitā，有ya音和i音的加入。“了知者”(jānāti)是为ñātā。“胜利者”(jināti)是为jetā。“听闻者”(suṇāti)是为sotā。“执取者”(gaṇhāti)是为gahetā。“存在者”(bhavati)是为bhavitā。“忆念者”(sarati)是为saritā。“去者”(gacchati)是为gantā；依“于tuṃ、tabba等[后缀]后，gam、khan、han等[语根结尾]成n”，语根结尾成n音。同样，“挖掘者”(khanati)是为khantā；“杀者”(hanati)是为hantā；“思惟者”(maññati)是为mantā；“守护者”(pāleti)是为pāletā、pālayitā。

කාරිතෙ භාවෙතීති භාවෙතා, භාවයිතා. එවං සාරෙතා, සාරයිතා, දාපෙතා, දාපයිතා, හාපෙතා, හාපයිතා, නිරොධෙතා, නිරොධයිතා, බොධෙතා, බොධයිතා, ඤාපෙතා, ඤාපයිතා, සාවෙතා, සාවයිතා, ගාහෙභා, ගාහයිතා, කාරෙතා, කාරයිතා, කාරාපෙතා, කාරාපයිතා ඉච්චාදි.

于使役态中，“使存在者”(bhāveti)是为bhāvetā、bhāvayitā。同样，sāretā、sārayitā；dāpetā、dāpayitā；hāpetā、hāpayitā；nirodhetā、nirodhayitā；bodhetā、bodhayitā；ñāpetā、ñāpayitā；sāvetā、sāvayitā；gāhetā、gāhayitā；kāretā、kārayitā；kārāpetā、kārāpayitā等。

ආවීපච්චයෙ දිස පෙක්ඛනෙ, භයං අපස්සි, පස්සති, පස්සිස්සතීති වා අත්ථෙ ආවීපච්චයො, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා දිසස්ස දස්සාදෙසො, භයදස්සාවී, භයදස්සාවිනො ඉච්චාදි දණ්ඩීව නෙය්‍යං. ඉත්ථියං භයදස්සාවිනී. නපුංසකෙ භයදස්සාවි චිත්තං.

关于āvī后缀：语根dis(√dis)义为“见”。于“曾见、正见或将见怖畏”义中，加āvī后缀。依“于某些语根…”等，dis(√dis)有dassa替代，[成]“见怖畏者”(bhayadassāvī)、bhayadassāvino等，应如daṇḍī一词类推。女性作bhayadassāvinī。中性作“见怖畏之心”(bhayadassāvi cittaṃ)。

සාස අනුසිට්ඨිම්හි, සදෙවකං ලොකං දිට්ඨධම්මිකාදිවසෙන සාසතීති අත්ථෙ –

语根sās(√sās)义为“教诫”。于“以现法等利益教诫诸天世间”义中——

574. සාසාදීහි රත්ථු.

574. 从sās(√sās)等[语根]后，[加]ratthu[后缀]。

සාසඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි රත්ථුප්පච්චයො හොති.

从sās(√sās)等语根后，有ratthu后缀。

‘‘රම්හි රන්තො රාදි නො’’ති රාදිලොපො, සරලොපාදි, නාමබ්‍යපදෙසො, ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති, ආත්තං, සිලොපො. සත්ථා, සත්ථාරො.

依“Ramhi ranto rādi no”规则，省略`rādi`，元音省略等，（此为）名称的指称，产生`syā`等后缀，转为`ā`，省略`si`。（由此形成）`Satthā`（导师，单数），`Satthāro`（导师，复数）。

පා රක්ඛණෙ, පුත්තං පාතීති අත්ථෙ –

词根`Pā`，义为“保护”，当（用于）“保护儿子”之义时——

575. පාදිතො [Pg.357] රිතු.

575. 于`pā`等（词根）后，（加）`ritu`（后缀）。

පාඉච්චෙවමාදිතො ධාතුග්ගණතො රිතුප්පච්චයො හොති, රාදිලොපො සරලොපාදි. පිතා. ධර ධාරණෙ, මාතාපිතූහි ධරීයතීති ධීතා, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ඉකාරස්ස දීඝො.

于`pā`等词根群后，（加）`ritu`后缀，省略`rādi`，元音省略等。（由此形成）`Pitā`（父亲）。词根`Dhara`，义为“支持”，被父母支持者，故为`dhītā`（女儿）；依“kvaci dhātū”等规则，`i`音增长。

මාන පූජායං, ධම්මෙන පුත්තං මානෙතීති අත්ථෙ –

词根`Māna`，义为“尊敬”，当（用于）“以法尊敬儿子”之义时——

576. මානාදීහි රාතු.

576. 于`māna`等（词根）后，（加）`rātu`（后缀）。

මාන භාසඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි රාතුප්පච්චයො හොති, රාදිලොපො, මාතා. භාස වියත්තියං වාචායං, පුබ්බෙ භාසතීති භාතා ඉච්චාදි.

于`māna`、`bhāsa`等词根后，（加）`rātu`后缀，省略`rādi`，（由此形成）`mātā`（母亲）。词根`Bhāsa`，义为“明说”，先说者，故为`bhātā`（兄弟），等等。

විස පවෙසනෙ පපුබ්බො, පාවිසි, පවිසති, පවිසිස්සතීති වා අත්ථෙ –

词根`Visa`，义为“进入”，前缀为`pa`，当（用于）“已进入”、“正进入”或“将进入”之义时——

577. විස රුජ පදාදිතො ණ.

577. 于`visa`、`ruja`、`pada`等（词根）后，（加）`ṇa`（后缀）。

විස රුජ පදඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි පරො ණප්පච්චයො හොතීති ණප්පච්චයො. සො ච කිතසඤ්ඤත්තා කත්තරි භවති, කාරිතබ්‍යපදෙසණලොප වුද්ධියො, පවෙසො.

于`visa`、`ruja`、`pada`等词根后，（加）`ṇa`后缀，故为`ṇa`后缀。此（后缀）因具`kita`（初级派生）之名，故用于作者义，（并发生）使役指称、`ṇa`的省略、以及`vuddhi`（增长音），（形成）`paveso`（进入）。

තථා රුජ රොගෙ, අරුජි, රුජති, රුජිස්සතීති වා රොගො, ‘‘කගාචජාන’’න්ති ජකාරස්ස ගකාරො, උප්පජ්ජතීති උප්පාදො. ඵුස ඵුසනෙ, අඵුසි, ඵුසති, ඵුසිස්සති, ඵුසන්ති වා තෙන සම්පයුත්තාති ඵස්සො, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ඵුසස්ස ඵස්සො, සංයොගන්තත්තා න වුද්ධි. භවතීති භාවො. උච සමවායෙ, උචතීති ඔකො, චකාරස්ස කකාරො. අය ගතිම්හි, අයි, අයති, අයිස්සති, අයති වා ඉතොති ආයො. බුධ අවගමනෙ, සම්මා බුජ්ඣතීති සම්බොධො, ආහරතීති [Pg.358] ආහාරො, උපහනතීති උපඝාතො, ‘‘හනස්ස ඝාතො’’ති ඝාතාදෙසො.

同样，词根`ruja`，义为“病”，已病、正病或将病者，故为`rogo`（病）；依“kagācajāna”规则，`j`音变为`g`音。生起者，故为`uppādo`（生起）。词根`Phusa`，义为“触”，已触、正触、将触，或与之相应者，故为`phasso`（触）；依“kvaci dhātū”等规则，`phusa`变为`phasso`，因（词根）以结合（辅音）结尾，故无`vuddhi`（增长音）。存在者，故为`bhāvo`（存在）。词根`Uca`，义为“集合”，集合者，故为`oko`（家），`c`音变为`k`音。词根`Aya`，义为“行”，已行、正行、将行，或由此而行者，故为`āyo`（入）。词根`Budha`，义为“觉”，正觉者，故为`sambodho`（正觉）。带来者，故为`āhāro`（食）。伤害者，故为`upaghāto`（伤害）；依“hanassa ghāto”规则，`ghāta`为替代。

රන්ජ රාගෙ, රන්ජතීති අත්ථෙ ණප්පච්චයො.

词根`Ranja`，义为“染”，当（用于）“正染著”之义时，（加）`ṇa`后缀。

578. නිග්ගහීත සංයොගාදි නො.

578. 鼻音与结合（辅音）首音，不（适用前则）。

සංයොගස්මිං ආදිභූතො නකාරො නිග්ගහීතමාපජ්ජතෙ. නිග්ගහීතස්ස වග්ගන්තත්තං, ජකාරස්ස ගත්තං, රඞ්ගො.

于结合（辅音）中，首音`n`转为鼻音（`ṃ`）。鼻音转为同类鼻音，`j`音转为`g`音，（由此形成）`raṅgo`（色彩/染）。

579. ණම්හි රන්ජස්ස ජො භාවකරණෙසු.

579. 当`ṇa`（后缀）在后时，`ranj`的`ñj`于状态义和工具义中（转为）`j`。

රන්ජඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස අන්තභූතස්ස න්ජස්ස ජකාරාදෙසො හොති භාවකරණඉච්චෙතෙස්වත්ථෙසු විහිතෙ ණකාරවතිප්පච්චයෙ පරෙ.

当用于表状态、工具等义的含`ṇa`后缀在后时，词根`ranj`词尾的`ñj`被替代为`j`。

එත්ථ හි –

于此，诚然——

ණම්හි රන්ජස්ස කරණෙ, ජාදෙසස්ස විධානතො;

අකත්තරිපි විඤ්ඤෙය්‍යො, කාරකෙ ණස්ස සම්භවොති.

当`ṇa`（后缀）在后时，`ranj`于工具义中，因规定替代为`j`；故应知，`ṇa`（后缀）亦可用于非作者的格位中。

රන්ජන්ති අනෙනාති රාගො, රඤ්ජීයති අනෙනාති වා රාගො, සයං රඤ්ජතීතිපි රාගො. ‘‘ණම්හි රන්ජස්ස ජො’’ති යොගවිභාගෙන ජකාරො. පජ්ජතෙ අනෙනාති පාදො, පතුජ්ජතෙ අනෙනාති පතොදො, ජරීයති අනෙනාති ජාරො. එවං දාරො. තථා කම්මාදීසු, භුජ්ජතීති භොගො. එවං භාගො, භාරො, ලබ්භතීති ලාභො, වොහරීයතීති වොහාරො, දීයතීති දායො, විහඤ්ඤති එතස්මාති විඝාතො, විහරන්ති එත්ථාති විහාරො, ආරමන්ති එතස්මින්ති ආරාමො. එවං පපාතො ඉච්චාදි.

“以此而染”，故为`rāgo`（贪）；或“由此被染”，故为`rāgo`；“自行染著”，亦为`rāgo`。依“ṇamhi ranjassa jo”规则，通过规则切分，（可得）`j`音。“以此而行”，故为`pādo`（足）；“以此而刺”，故为`patodo`（刺棒）；“以此而衰”，故为`jāro`（情人）。同样，`dāro`（妻子）。同样，于业格等义中，“被食”，故为`bhogo`（食/享用）。同样，`bhāgo`（份），`bhāro`（担）。“被得”，故为`lābho`（得）。“被言”，故为`vohāro`（言说）。“被予”，故为`dāyo`（施）。“由此受害”，故为`vighāto`（障碍）。“于此而住”，故为`vihāro`（住处）。“于此而乐”，故为`ārāmo`（园林）。同样，`papāto`（悬崖）等等。

‘‘ණ’’ඉති වත්තතෙ.

“`ṇa`”（此规则）延续。

580. භාවෙ ච.

580. 亦用于状态义。

භාවත්ථෙ භාවාභිධෙය්‍යෙ ධාතූහි ණප්පච්චයො හොති. භූයතෙ, භවනං වා භාවො, පච්චතෙ, පචනං වා පාකො, ‘‘කගා චජාන’’න්ති කාදෙසො.

当表状态义时，于词根后（加）`ṇa`后缀。`bhūyate`（被存在）或`bhavanaṃ`（存在之行为），故为`bhāvo`（存在）。`paccate`（被烹煮）或`pacanaṃ`（烹煮之行为），故为`pāko`（烹煮）；依“kagā cajāna”规则，（`c`）被`k`替代。

සිච පග්ඝරණෙ, සෙචනං සෙකො. සුච සොකෙ, සොචනං සොකො. චජ හානිම්හි, අචජ්ජිත්ථ, චජ්ජතෙ, චජ්ජිස්සතෙ, චජනං වා චාගො. යජ දෙවපූජාසඞ්ගතිකරණදානෙසු, ඉජ්ජිත්ථ, ඉජ්ජතෙ, ඉජ්ජිස්සතෙ, යජනං වා යාගො, යුඤ්ජනං යොගො. භජ සෙවායං, අභජ්ජිත්ථ, භජ්ජතෙ, භජ්ජිස්සතෙ, භජනං වා භාගො, අරජ්ජිත්ථ, රජ්ජතෙ, රජ්ජිස්සතෙ, රජනං වා රාගො, ජස්ස ගකාරො.

词根`Sica`，义为“流注”，`secanaṃ`（流注之行为），故为`seko`（流注）。词根`Suca`，义为“愁”，`socanaṃ`（愁之行为），故为`soko`（愁）。词根`Caja`，义为“舍”，已舍、正舍、将舍，或`cajanaṃ`（舍之行为），故为`cāgo`（舍）。词根`Yaja`，义为“天祠、集会、布施”，已祭、正祭、将祭，或`yajanaṃ`（祭之行为），故为`yāgo`（祭）。`yuñjanaṃ`（结合之行为），故为`yogo`（结合）。词根`Bhaja`，义为“亲近”，已亲近、正亲近、将亲近，或`bhajanaṃ`（亲近之行为），故为`bhāgo`（份）。已染、正染、将染，或`rajanaṃ`（染之行为），故为`rāgo`（染），`j`音变为`g`音。

දහ භස්මීකරණෙ, පරිඩය්හිත්ථ, පරිඩය්හති, පරිඩය්හිස්සති, පරිඩය්හනං වාති අත්ථෙ ණප්පච්චයො.

词根`Daha`，义为“焚烧成灰”，当（用于）“已遍烧”、“正遍烧”、“将遍烧”或“遍烧之行为”之义时，（加）`ṇa`后缀。

‘‘ණම්හි, වා’’ති ච වත්තතෙ.

“`ṇamhi`”与“`vā`”（或）（此二规则）延续。

581. දහස්ස දො ලං.

581. `daha`的`d`（转为）`l`。

දහඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස දකාරො ලත්තමාපජ්ජතෙ ණප්පච්චයෙ පරෙ වා. පරිළාහො, පරිදාහො. භන්ජ අවමද්දනෙ, භඤ්ජනං භඞ්ගො. සන්ජ සඞ්ගෙ, සඤ්ජනං සඞ්ගො, නස්ස නිග්ගහීතං.

当`ṇa`后缀在后时，词根`daha`的`d`音或转为`l`音。（例如）`pariḷāho`（遍烧），`paridāho`（遍烧）。词根`Bhanja`，义为“破”，`bhañjanaṃ`（破之行为），故为`bhaṅgo`（破）。词根`Sanja`，义为“著”，`sañjanaṃ`（著之行为），故为`saṅgo`（著），`n`转为鼻音（`ṃ`）。

පච්චයෙහි සඞ්ගම්ම කරීයති, සඞ්ඛරීයති තෙන වාති අත්ථෙ විසරුජපදාදිනා, සඞ්ඛරණන්ති අත්ථෙ ‘‘භාවෙ චා’’ති වා ණප්පච්චයො.

当（用于）“由诸缘聚合而作”或“以此而作”之义时，依`visa`、`ruja`、`pada`等（规则）；或当（用于）“作（之行为）”之义时，依“bhāve ca”规则，（皆加）`ṇa`后缀。

‘‘ණම්හී’’ති වත්තතෙ.

“`ṇamhi`”（当`ṇa`在后时）（此规则）延续。

582. පුරසමුපපරීහි [Pg.360] කරොතිස්ස ඛඛරා වා තප්පච්චයෙසු ච.

582. 于`pura`、`saṃ`、`upa`、`pari`（等前缀）后，当相关后缀在后时，`karoti`（词根`kar`）或变为`kha`、`khara`。

පුර සං උප පරිඉච්චෙතෙහි පරස්ස කරොතිස්ස ධාතුස්ස ඛ ඛරඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති වා තප්පච්චයෙ, ණප්පච්චයෙ ච පරෙ. ‘‘තප්පච්චයෙසූ’’ති බහුවචනනිද්දෙසෙන තුං ත්වාදීසුපි. ධාත්වාදෙසස්සාපි ඨානොපචාරෙන ධාතුවොහාරතො ‘‘අසංයොගන්තස්ස වුද්ධි කාරිතෙ’’ති වුද්ධි, සඞ්ඛාරො. එවං පරික්ඛාරො, පුරෙක්ඛාරො.

在`pura`、`saṃ`、`upa`、`pari`这些（前缀）之后，当`ta`后缀或`ṇa`后缀跟随其后时，动词词根`karoti`可选择地被替换为`kha`或`khara`。由“Tappaccayesū”一词复数的解释可知，（`ta`后缀）也包括`tuṃ`、`tvā`等。即使是词根的替代形式，由于位置上的引申，也被称为词根，故依“asaṃyogantassa vuddhi kārite”之规则发生增长，（得）`saṅkhāro`（行）。同样，（得）`parikkhāro`（资具）、`purekkhāro`（前行）。

වාති කිං? උපකාරො.

为何是“或”？（例如）`Upakāro`（帮助）。

ලුභ ගිද්ධිම්හි, ලුබ්භන්ති තෙන, සයං වා ලුබ්භති, ලුබ්භනමත්තමෙව වා තන්ති ලොභො. දුස අප්පීතිම්හි, දුස්සන්ති තෙන, සයං වා දුස්සති, දුස්සනමත්තමෙව වා තන්ති දොසො. මුහ වෙචිත්තෙ, මුය්හන්ති තෙන, සයං වා මුය්හති, මුය්හනමත්තමෙව වා තන්ති මොහො ඉච්චාදි කත්තුකරණභාවෙසු යථාරහං යොජෙතබ්බං.

词根`lubha`用于“贪婪”义：人们因此而贪，或自身贪婪，或仅是贪婪的状态，故为“贪”(lobho)。词根`dusa`用于“不悦”义：人们因此而嗔，或自身嗔恚，或仅是嗔恚的状态，故为“嗔”(doso)。词根`muha`用于“迷惑”义：人们因此而迷惑，或自身迷惑，或仅是迷惑的状态，故为“痴”(moho)。等等，应在作者、工具、状态等义中恰当应用。

ගහ උපාදානෙ, ගය්හතීති අත්ථෙ විසරුජපදාදිනා කම්මනි ණප්පච්චයො.

词根`gaha`用于“执取”义，在“被执取”的意义上，依`visarujapadā`等规则，于业格义中加`ṇa`后缀。

583. ගහස්ස ඝර ණෙ වා.

583. （词根）`gaha`在`ṇa`（后缀）后，可选择地变为`ghara`。

ගහඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස ඝරාදෙසො හොති වා ණප්පච්චයෙ පරෙ, සරලොපාදි, ඝරං, ඝරානි.

当`ṇa`后缀跟随其后时，词根`gaha`可选择地被替换为`ghara`；经过元音省略等（音变），（得）`gharaṃ`（家，单数）、`gharāni`（家，复数）。

වාති කිං? ගණ්හාති, ගහණං වා ගාහො.

为何是“或”？（例如）`Gaṇhāti`、`gahaṇaṃ`或`gāho`。

සම්භවතීති අත්ථෙ –

在“`sambhavati`”（生起）的意义上——

584. ක්වි [Pg.361] ච.

584. 以及`kvi`（后缀）。

සබ්බධාතූහි ක්විපච්චයො හොති, සො ච කිතසඤ්ඤත්තා කත්තරි භවති.

所有词根都可加`kvi`后缀，且因其有`kit`之称，故用于作者义。

585. ක්විලොපො ච.

585. 以及`kvi`的省略。

ක්විනො සබ්බස්ස ලොපො හොති. කිතන්තත්තා නාමමිව කත්වා ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති, සිලොපො, සම්භූ. එවං විභවතීති විභූ, අභිභූ, සයම්භූ.

（后缀）`kvi`的全部被省略。因其以`kit`结尾，（词干）被当作名词，产生`si`等（格）尾，（之后）`si`被省略，（得）`sambhū`（自生者）。同样，由`vibhavati`（遍在）得`vibhū`（遍在者），（由`abhibhavati`得）`abhibhū`（征服者），（由`sayaṃ bhavati`得）`sayambhū`（自生者）。

තථා ධූ කම්පනෙ, සන්ධුනාතීති සන්ධූ. භා දිත්තිම්හි, විභාතීති විභා, පභාතීති පභා, සහ, සඞ්ගම්ම වා භන්ති, භාසන්ති වා එත්ථාති සභා, සහස්ස සාදෙසො, නිග්ගහීතලොපො ච.

同样，词根`dhū`用于“动摇”义，由`sandhunāti`（摇动）得`sandhū`（摇动者）。词根`bhā`用于“光辉”义，由`vibhāti`（照耀）得`vibhā`（光辉），由`pabhāti`（发光）得`pabhā`（光）。人们共同(`saha`)或聚集(`saṅgamma`)在此发光(`bhanti`)或言说(`bhāsanti`)，故为`sabhā`（会堂）；（此中）`saha`被替换为`sa`，且有`niggahīta`的省略。

භුජෙන ගච්ඡතීති අත්ථෙ ක්විප්පච්චයො.

在“以臂而行”(`bhujena gacchati`)的意义上，加`kvi`后缀。

586. ධාත්වන්තස්ස ලොපො ක්විම්හි.

586. 在`kvi`（后缀）后，词根的末尾（字母）被省略。

ධාත්වන්තස්ස බ්‍යඤ්ජනස්ස ලොපො හොති ක්විප්පච්චයෙ පරෙ. ක්විලොපො, භුජගො. එවං උරසා ගච්ඡතීති උරගො, තුරං සීඝං තුරිතතුරිතො ගච්ඡතීති තුරගො, ඛෙ ගච්ඡතීති ඛගො, විහායසෙ ගච්ඡතීති විහගො, විහාදෙසො, න ගච්ඡතීති අගො, නගො.

当`kvi`后缀跟随其后时，词根末尾的辅音被省略。`kvi`也被省略，（得）`bhujago`（蛇）。同样，由`urasā gacchati`（以胸而行）得`urago`（蛇）；由`turaṃ sīghaṃ turitaturito gacchati`（迅速行走）得`turago`（马）；由`khe gacchati`（在空中行）得`khago`（鸟）；由`vihāyase gacchati`（在空中行）得`vihago`（鸟），（此中）有`vihā`的替换；由`na gacchati`（不行）得`ago`（不动之物）、`nago`（山，树）。

ඛනු අවධාරණෙ සංපුබ්බො, සඞ්ඛනි, සඞ්ඛනති, සඞ්ඛනිස්සතීති වා සඞ්ඛො. රමු කීළායං, කුඤ්ජෙ රමතීති කුඤ්ජරො. ජන ජනනෙ, කම්මතො ජාතොති අත්ථෙ ක්විප්පච්චයො, ධාත්වන්තස්ස ලොපාදි පුරිමසමං, පඤ්චමීතප්පුරිසොව විසෙසො. කම්මජො විපාකො, කම්මජා පටිසන්ධි, කම්මජං රූපං[Pg.362]. එවං චිත්තජං, උතුජං, ආහාරජං, අත්තජො පුත්තො. වාරිම්හි ජාතො වාරිජො. එවං ථලජො, පඞ්කජං, ජලජං, අණ්ඩජං, සිරජං, සත්තමීසමාසො. ද්වික්ඛත්තුං ජාතො ද්විජො, පච්ඡා ජාතො අනුජො ඉච්චාදි.

词根`khanu`用于“挖掘”义，前置`saṃ`，由`saṅkhani`、`saṅkhanati`或`saṅkhanissati`得`saṅkho`（螺，数）。词根`ramu`用于“嬉戏”义，由`kuñje ramati`（在丛林中嬉戏）得`kuñjaro`（象）。词根`jana`用于“出生”义，在“由业而生”(`kammato jāto`)的意义上，加`kvi`后缀，词根末尾省略等与前述相同，其特别之处为第五格（离格）依主释。`Kammajo`（业生）指业生之果，`kammajā`（业生）指业生之结生，`kammajaṃ`（业生）指业生之色。同样，`cittajaṃ`（心生）、`utujaṃ`（时节生）、`āhārajaṃ`（食生），以及`attajo putto`（自己所生之子）。由`vārimhi jāto`（在水中生）得`vārijo`（水生）。同样，`thalajo`（陆生）、`paṅkajaṃ`（泥生）、`jalajaṃ`（水生）、`aṇḍajaṃ`（卵生）、`sirajaṃ`（头生），这些是第七格（处格）复合词。由`dvikkhattuṃ jāto`（生两次）得`dvijo`（二生者，如婆罗门、鸟），由`pacchā jāto`（后生）得`anujo`（弟）等等。

විද ඤාණෙ, ලොකං අවෙදීති අත්ථෙ ක්විප්පච්චයො.

词根`vida`用于“知”义，在“了知世界”(`lokaṃ avedi`)的意义上，加`kvi`后缀。

‘‘ක්විම්හී’’ති වත්තතෙ.

“`Kvimhi`”（在`kvi`后）一词被沿用。

587. විදන්තෙ ඌ.

587. 在`vida`（词根）的末尾加`ū`。

විදධාතුනො අන්තෙ ඌකාරාගමො හොති ක්විම්හි, ක්විලොපො. ලොකවිදූ.

在`kvi`（后缀）后，词根`vida`的末尾加入`ū`音，且`kvi`被省略，（得）`Lokavidū`（世间解）。

දිස පෙක්ඛණෙ, ඉමමිව නං අපස්සි, පස්සති, පස්සිස්සතීති, අයමිව දිස්සතීති වා අත්ථෙ ක්විප්පච්චයො.

词根`disa`用于“看”义，在“像这样见他”(`imamiva naṃ apassi, passati, passissati`)或“显现得像这样”(`ayamiva dissati`)的意义上，加`kvi`后缀。

‘‘ධාත්වන්තස්ස ලොපො ක්විම්හී’’ති ධාත්වන්තලොපෙ සම්පත්තෙ –

当适用“`Dhātvantassa lopo kvimhi`”（在`kvi`后，词根末尾被省略）这一规则，即将发生词根末尾省略时——

588. ඉයතමකිඑසානමන්තස්සරො දීඝං ක්වචි දිසස්ස ගුණං දො රං සක්ඛී ච.

588. （代词）`ima`、`ya`、`ta`、`amha`、`kiṃ`、`eta`、`samāna`的末尾元音有时变长；（词根）`disa`有时发生`guṇa`音变，或变为`do`、`ra`、`sa`、`kkha`、`ī`。

ඉම ය ත අම්හ කිං එත සමානඉච්චෙතෙසං සබ්බනාමානං උපමානුපපදභාවෙන දිසස්ස ධාතුස්ස ගුණභූතානං අන්තො සරො දීඝමාපජ්ජතෙ, දිසඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස අන්තස්ස ස ක්ඛ ඊඉච්චෙතෙ ආදෙසා ච හොන්ති. දිසස්ස දකාරො රකාරමාපජ්ජතෙති ක්විම්හි ධාත්වන්තස්ස සසද්දාදෙසං කත්වා ක්විලොපාදිම්හි ච කතෙ ඉඉති නිපාතනෙන ඉමසද්දස්සිකාරෙ, තස්සිමිනා දීඝෙ ච කතෙ ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති.

当`ima`、`ya`、`ta`、`amha`、`kiṃ`、`eta`、`samāna`这些代词作为比较义前置词而从属于词根`disa`时，它们的末尾元音变长；且词根`disa`的末尾被替换为`sa`、`kkha`、`ī`。在`kvi`（后缀）后，`disa`的`da`音变为`ra`音。在词根末尾的`sa`音被替换且`kvi`被省略等之后，通过特殊规则(`nipātana`)，`ima`一词变为`i`，此`i`音变长后，产生`si`等（格）尾。

ඊදිසො [Pg.363] පුරිසො, ඊදිසා කඤ්ඤා, ඊදිසී වා, ඊදිසං චිත්තං. තථා යමිව නං පස්සති, යො විය දිස්සතීති වා යාදිසො, යාදිසා, යාදිසී, යාදිසං. තමිව නං පස්සති, සො විය දිස්සතීති වා තාදිසො, තාදිසා, තාදිසී, තාදිසං. මමිව නං පස්සති, අහං විය සො දිස්සතීති වා මාදිසො, මාදිසා, මාදිසී, මාදිසං, මඉති නිපාතනෙන අම්හසද්දස්ස මසද්දාදෙසො. කිමිව නං පස්සති, කො විය දිස්සතීති වා කීදිසො, කීදිසා, කීදිසී, කීදිසං. එතමිව නං පස්සති, එසො විය දිස්සතීති වා එදිසො, එතාදිසො වා, එදිසා, එදිසී, එදිසං, එඉති නිපාතනෙන එතසද්දස්ස එකාරො. සමානං කත්වා නං පස්සති, සමානො විය දිස්සතීති සාදිසො, සදිසො, සඉති නිපාතනෙන සමානස්ස සාදෙසො, තදන්තස්ස වා දීඝො, සාදිසා, සාදිසී, සදිසා, සදිසී, සාදිසං, සදිසං.

（例如）`īdiso puriso`（像这样的男人），`īdisā kaññā`（像这样的少女），或`īdisī`，`īdisaṃ cittaṃ`（像这样的心）。同样，由`yamiva naṃ passati`（像那样见他）或`yo viya dissati`（他显现得像那样）得`yādiso`、`yādisā`、`yādisī`、`yādisaṃ`（如此的）。由`tamiva naṃ passati`或`so viya dissati`得`tādiso`、`tādisā`、`tādisī`、`tādisaṃ`（那样的）。由`mamiva naṃ passati`或`ahaṃ viya so dissati`得`mādiso`、`mādisā`、`mādisī`、`mādisaṃ`（像我这样的），通过特殊规则(`nipātana`)，`amha`被替换为`ma`。由`kimiva naṃ passati`或`ko viya dissati`得`kīdiso`、`kīdisā`、`kīdisī`、`kīdisaṃ`（什么样的）。由`etamiva naṃ passati`或`eso viya dissati`得`ediso`或`etādiso`、`edisā`、`edisī`、`edisaṃ`（像这样的），通过特殊规则，`eta`变为`e`。由`samānaṃ katvā naṃ passati`（视他为相同）或`samāno viya dissati`（他显现得像相同）得`sādiso`、`sadiso`（相似的），通过特殊规则，`samāna`被替换为`sa`，或其末尾元音变长，（得）`sādisā`、`sādisī`、`sadisā`、`sadisī`、`sādisaṃ`、`sadisaṃ`。

දකාරස්ස රකාරාදෙසෙ පන ඊරිසො, යාරිසො, තාරිසො, මාරිසො, කීරිසො, එරිසො, සාරිසො, සරිසො. ක්ඛාදෙසෙ ඊදික්ඛො, යාදික්ඛො, තාදික්ඛො, මාදික්ඛො, කීදික්ඛො, එදික්ඛො, සාදික්ඛො, සදික්ඛො. රකාරාදෙසෙ සාරික්ඛො, සරික්ඛො, ඊකාරාදෙසෙ ඊදී, යාදී, තාදී, මාදී, කීදී, එදී, සාදී.

此外，当`da`音被替换为`ra`音时，（得）`īriso`、`yāriso`、`tāriso`、`māriso`、`kīriso`、`eriso`、`sāriso`、`sariso`。当（词尾）被替换为`kkha`时，（得）`īdikkho`、`yādikkho`、`tādikkho`、`mādikkho`、`kīdikkho`、`edikkho`、`sādikkho`、`sadikkho`。当（`da`）被替换为`ra`（且`sa`被替换为`kkha`）时，（得）`sārikkho`、`sarikkho`。当（词尾）被替换为`ī`时，（得）`īdī`、`yādī`、`tādī`、`mādī`、`kīdī`、`edī`、`sādī`。

චසද්දෙන තුම්හාදිඋපපදෙපි තුම්හෙ විය දිස්සතීති තුම්හාදිසො, තුම්හාදිසී, ඛන්ධා විය දිස්සන්තීති ඛන්ධාදිසා ඉච්චාදි.

通过（规则中的）`ca`一词，即使前置词为`tumha`等，（也可类推，）由`tumhe viya dissati`（显现得像你）得`tumhādiso`、`tumhādisī`（像你这样的）；由`khandhā viya dissanti`（显现得像诸蕴）得`khandhādisā`（像诸蕴这样的）等等。

ධර ධාරණෙ, අපායෙස්වපතමානෙ අධිගතමග්ගාදිකෙ සත්තෙ ධාරෙති, ධරන්ති තෙනාති වා, සලක්ඛණං ධාරෙති වා, පච්චයෙහි ධරීයති වාති අත්ථෙ –

词根`dhara`用于“持有”义：在“持有众生，（使之）不堕恶趣，（并持有）已证得的道等”义，或“众生因此而得以保持”义，或“持有自相”义，或“被诸缘所持有”义上——

589. ධරාදීහි [Pg.364] රම්මො.

589. 从`dhara`等（词根后加）`mma`（后缀）。

ධරඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි රම්මප්පච්චයො හොති.

由“dhara”等词根，有ramma后缀。

සො ච –

而它——

කම්මග්ගහණභො භාව- කම්මෙසූතෙත්ථ වෙදියො;

අකත්තරිපි හොතීති, කාරකෙ රම්මප්පච්චයො.

应知此[ramma后缀]用于业、取、有、所作之义；亦用于非作者，故ramma后缀是在格义中。

රාදිලොපො, ධම්මො, එවං කරීයතීති කම්මං. වර වරණෙ, වම්මං.

“ra”等音省略，[成]“dhammo”（法）。如是所作，故为“kammaṃ”（业）。词根“Vara”在“遮护”义上，[成]“vammaṃ”（甲胄）。

සංස පසංසනෙ පපුබ්බො, පියඉච්චුපපදං, පියං පසංසිතුං සීලං යස්සාති වා පියං පසංසනසීලො, පියං පසංසනධම්මො, පියං පසංසනෙ සාධුකාරීති වා අත්ථෙ –

词根“Saṃsa”在“赞叹”义上，带前缀“pa”，并以“piya”（喜爱）为前置词，在“其习性是赞美喜爱之事”，或“为有赞美喜爱习性者”，或“为有赞美喜爱法性者”，或“善于赞美喜爱之事”之义中——

590. තස්සීලාදීසු ණීත්වාවී ච.

590. 在“有此习性”等义中，亦有ṇī、tu、āvī后缀。

සීලං පකති, තස්සීල තද්ධම්ම තස්සාධුකාරීස්වත්ථෙසු ගම්‍යමානෙසු සබ්බධාතූහි ණී තු ආවීඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්තීති කත්තරි ණීපච්චයො, සංයොගන්තත්තාන වුද්ධි. සෙසං නෙය්‍යං.

“Sīla”是习性。当在“有此习性”、“有此法”、“善于此行”等义被理解时，一切词根皆可加ṇī、tu、āvī这些后缀。其中ṇī后缀用于作者义。因（词根）以复合辅音结尾，故无元音增长。其余应知。

පියපසංසී රාජා. අථ වා පියං පසංසි, පසංසති, පසංසිස්සති වා සීලෙන වා ධම්මෙන වා සාධු වාති පියපසංසී, පියපසංසිනී, පියපසංසි කුලං. බ්‍රහ්මං චරිතුං සීලං යස්සාති වා බ්‍රහ්මං චරති සීලෙන, ධම්මෙන, සාධු වාති බ්‍රහ්මචාරී, බ්‍රහ්මචාරිනී, බ්‍රහ්මචාරි. එවං සච්චවාදී, ධම්මවාදී, සීඝයායී, පාපකාරී, මාලාකාරී ඉච්චාදි.

国王是赞美喜爱者。或者，他以习性、天性或善巧地赞美喜爱之事，故为“piyapasaṃsī”（赞美喜爱者，阳性）、“piyapasaṃsinī”（阴性）、“piyapasaṃsi kulaṃ”（赞美喜爱者的家族）。又或者，其习性是修梵行，或他以习性、天性、善巧地修梵行，故为“brahmacārī”（梵行者，阳性）、“brahmacārinī”（阴性）、“brahmacāri”（中性）。同样地，有“saccavādī”（说谛语者）、“dhammavādī”（说法者）、“sīghayāyī”（速行者）、“pāpakārī”（作恶者）、“mālākārī”（作花环者）等。

චසද්දෙන අත්තමානෙපි ණී, පණ්ඩිතං අත්තානං මඤ්ඤතීති පණ්ඩිතමානී බාලො, බහුස්සුතමානී ඉච්චාදි.

由“ca”一词，亦在“自认”义上用ṇī后缀，如“paṇḍitaṃ attānaṃ maññati”（自认为是智者），故为“paṇḍitamānī bālo”（自诩为智者的愚人）；“bahussutamānī”（自诩多闻者）等。

වතු [Pg.365] වත්තනෙ පපුබ්බො, පසය්හ පවත්තිතුං සීලං යස්සාති අත්ථෙ ඉමිනා තුප්පච්චයො, පසය්හපවත්තා. අථ වා වච වියත්තියං වාචායං, පසය්හ පවත්තිතුං සීලමස්සාති පසය්හපවත්තා, පසය්හපවත්තාරො, භුජාදිත්තා ධාත්වන්තලොපද්විත්තානි, සෙසං කත්තුසමං.

“Vatu”词根在“转起”义上，带前缀“pa”，在“其习性是强力行事”之义中，依此[规则]有tu后缀，[成]“pasayhapavattā”（强力行事者）。或者，“vaca”词根在“清晰言说”义上，“其习性是强力行事”，故为“pasayhapavattā”（强力行事者）、“pasayhapavattāro”（强力行事者们）；因属bhuj等词根类，有词根末音省略和辅音重复，其余与作者[的构词]相同。

භයං පස්සිතුං සීලං යස්සාති වා භයං දස්සනසීලො, භයං දස්සනධම්මො, භයං දස්සනෙ සාධුකාරීති වා භයදස්සාවී, භයදස්සාවිනී, භයදස්සාවි චිත්තං. එවං ආදීනවදස්සාවී.

或者，“其习性是见到怖畏”，或“为有见怖畏习性者”，或“为有见怖畏法性者”，或“善于见到怖畏”，故为“bhayadassāvī”（见怖畏者，阳性）、“bhayadassāvinī”（阴性）、“bhayadassāvi cittaṃ”（见怖畏的心）。同样地，有“ādīnavadassāvī”（见过患者）。

‘‘තස්සීලාදීසූ’’ති අධිකාරො.

“Tassīlādīsu”（在‘有此习性’等义中）为总摄标题。

591. සද්ද කු ධ ච ල ම ණ්ඩ ත්ථ රුචාදීහි යු.

591. 由“sadda”、“ku”、“dha”、“ca”、“la”、“maṇḍa”、“ttha”、“ruca”等词根，有“yu”后缀。

සද්ද කු ධ ච ල මණ්ඩත්ථෙහි ධාතූහි, රුචාදීහි ච යුප්පච්චයො හොති තස්සීලාදීස්වත්ථෙසු.

由“sadda”、“ku”、“dha”、“ca”、“la”、“maṇḍa”这些词根，以及由“ruca”等词根，在“有此习性”等义中，有“yu”后缀。

ඝුස සද්දෙ, ඝොසිතුං සීලං අස්සාති වා ඝොසනසීලොති වා අඝොසයි, ඝොසයති, ඝොසයිස්සති සීලෙන, ධම්මෙන, සාධු වාති අත්ථෙ ඉමිනා යුප්පච්චයො, තස්ස ‘‘අනකා යුණ්වූන’’න්ති අනාදෙසො, ‘‘අඤ්ඤෙසු චා’’ති වුද්ධි, සො ඝොසනො, සා ඝොසනා. භාස වියත්තියං වාචායං, භාසිතුං සීලමස්සාති වා භාසනසීලො, භාසනධම්මො, භාසනෙ සාධුකාරීති වා භාසනො.

Ghusa在“发声”义上，“其习性是发声”，或“为有发声习性者”，或他以习性、天性或善巧地曾发声、正发声、将发声，在此义中，依此[规则]有yu后缀；根据“anakā yuṇvūnaṃ”[规则]，它被替换为ana；根据“aññesu ca”[规则]，有元音增长，故得so ghosano（阳性），sā ghosanā（阴性）。Bhāsa在“清晰言说”义上，“其习性是说话”，或“为有说话习性者”，或“为有说法性者”，或“善于说话”，故为bhāsano。

කුධ කොපෙ, කුජ්ඣිතුං සීලමස්සාති වා කුජ්ඣනසීලොති වා කොධනො, කොධනා, කොධනං.

Kudha在“忿怒”义上，“其习性是发怒”，或“为有发怒习性者”，故为“kodhano”（易怒者，阳性）、“kodhanā”（阴性）、“kodhanaṃ”（中性）。

රුස රොසෙ, රොසිතුං සීලමස්සාති වා රොසනසීලොති වා රොසනො.

Rusa在“生气”义上，“其习性是生气”，或“为有生气习性者”，故为“rosano”（易怒者）。

චල කම්පනෙ, චලිතුං සීලං යස්සාති වා චලති සීලෙනාති වා චලනො. කපිචලනෙ, කම්පිතුං සීලං යස්සාති වා [Pg.366] අකම්පි, කම්පති, කම්පිස්සති සීලෙනාති වා කම්පනො, ඉකාරානුබන්ධිධාතුසරතො ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා, ‘‘නිග්ගහීතඤ්චා’’ති වා නිග්ගහීතාගමො. ඵදි කිඤ්චිචලනෙ, ඵන්දිතුං සීලං යස්සාති වා ඵන්දති සීලෙනාති වා ඵන්දනො.

Cala在“动摇”义上，“其习性是动摇”，或“以习性而动摇”，故为“calano”（动摇者）。Kapi在“摇动”义上，“其习性是摇动”，或“以习性而曾摇动、正摇动、将摇动”，故为“kampano”（摇动者）；根据带i标记字母的词根元音规则“kvaci dhātu”等，或“niggahītañca”规则，有鼻音“ṃ”的增入。Phadi在“微动”义上，“其习性是颤动”，或“以习性而颤动”，故为“phandano”（颤动者）。

මඩි භූසායං, මණ්ඩයිතුං සීලං යස්සාති වා මණ්ඩයති සීලෙනාති වා මණ්ඩනො. භූස අලඞ්කාරෙ, භූසනසීලොති වා අභූසයි, භූසයති, භූයයිස්සති සීලෙනාති වා භූසනො, භූසනා, භූසනං.

Maḍi在“装饰”义上，“其习性是装饰”，或“以习性而装饰”，故为“maṇḍano”（装饰者）。Bhūsa在“庄严”义上，“为有庄严习性者”，或“以习性而曾庄严、正庄严、将庄严”，故为“bhūsano”（庄严者，阳性）、“bhūsanā”（庄严，阴性）、“bhūsanaṃ”（庄严，中性）。

රුච දිත්තිම්හි, අරුච්චි, රුච්චති, රුච්චිස්සති සීලෙනාති වා රොචනො. ජුත දිත්තිම්හි, අජොති, ජොතති, ජොතිස්සති සීලෙනාති වා ජොතනො. වඩ්ඪ වඩ්ඪනෙ, වඩ්ඪිතුං සීලමස්සාති වඩ්ඪනො ඉච්චාදි.

Ruca在“光明”义上，“以习性而曾照耀、正照耀、将照耀”，故为“rocano”（照耀者）。Juta在“光明”义上，“以习性而曾照耀、正照耀、将照耀”，故为“jotano”（照耀者）。Vaḍḍha在“增长”义上，“其习性是增长”，故为“vaḍḍhano”（增长者）等。

592. පාරාදිගමිම්හා රූ.

592. 从带`pāra`等前缀的`gam`词根，有`rū`后缀。

පාරාදිඋපපදෙහි පරස්මා ගමිඉච්චෙතස්මා ධාතුම්හා පරො රූපච්චයො හොති තස්සීලාදීස්වත්ථෙසු කත්තරියෙව. පාරො ආදි යෙසං තෙ පාරාදයො, පාරාදීහි ගමි පාරාදිගමි. රාදිලොපො, භවපාරං ගන්තුං සීලං යස්සාති වා භවපාරං ගමනසීලො, භවපාරං ගමනධම්මො, භවපාරං ගමනෙ සාධුකාරීති වා භවපාරගූ, භවපාරගුනො. අන්තං ගමනසීලො අන්තගූ. එවං වෙදගූ, අද්ධගූ.

在有`pāra`等前置词的`gam`词根后，仅于作者义及“有此习性”等义中，有`rū`后缀。以`pāra`为首者，是为`pārādi`；带`pārādi`的`gam`，是为`pārādigami`。“其习性是去到有之彼岸”，或“为有去到彼岸习性者”，或“为有去到彼岸法性者”，或“善于去到彼岸”，故为bhavapāragū（到彼岸者），bhavapāraguno（到彼岸者们）。“有去到终点习性者”，为antagū（到终点者）。同样地，有vedagū（通晓吠陀者）、addhagū（行路者）。

‘‘රූ’’ති වත්තතෙ.

“rū”[后缀]沿用。

593. භික්ඛාදිතො ච.

593. 亦从bhikkha等[词根]。

භික්ඛඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි රූපච්චයො හොති තස්සීලාදීස්වත්ථෙසු. භික්ඛ යාචනෙ, භික්ඛිතුං සීලං යස්සාති වා අභික්ඛි, භික්ඛති, භික්ඛිස්සති සීලෙනාති වා භික්ඛනධම්මොති [Pg.367] වා භික්ඛනෙ සාධුකාරීති වා භික්ඛු, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා රස්සත්තං. ඉක්ඛ දස්සනඞ්කෙසු, සංසාරෙ භයං ඉක්ඛතීතිපි භික්ඛු, විජානිතුං සීලං යස්ස, විජානනසීලොති වා විඤ්ඤූ, සබ්බං ජානාතීති සබ්බඤ්ඤූ. එවං මත්තඤ්ඤූ, ධම්මඤ්ඤූ, අත්ථඤ්ඤූ, කාලඤ්ඤූ, කතඤ්ඤූ ඉච්චාදයො.

从“bhikkha”等词根，在“有此习性”等义中，有rū后缀。Bhikkha在“乞求”义上，“其习性是乞求”，或“以习性而曾乞求、正乞求、将乞求”，或“其法是乞求”，或“善于乞求”，故为比丘(bhikkhu)；依据“kvaci dhātu”等规则，有元音短化。Ikkha在“见”义上，又因见轮回(saṃsāra)中之怖畏，故为比丘。“其习性是了知”，或“为有知习性者”，故为viññū（智者）；“了知一切者”，为sabbaññū（一切知者）。同样地，有mattaññū（知量者）、dhammaññū（知法者）、atthaññū（知义者）、kālaññū（知时者）、kataññū（知恩者）等。

594. හනත්‍යාදීනං ණුකො.

594. hanati等的ṇuka后缀。

හනත්‍යාදීනං ධාතූනමන්තෙ ණුකප්පච්චයො හොති තස්සීලාදීස්වත්ථෙසු කත්තරි, අන්තාපෙක්ඛායං ඡට්ඨී, ණකාරො වුද්ධත්ථො. ආහනනසීලො ආඝාතුකො, ඝාතාදෙසො, සරලොපාදි, කරණසීලො කාරුකො සිප්පි. භී භයෙ, භායනසීලො භීරුකො, රකාරාගමො. අව රක්ඛණෙ, ආවුකො පිතා.

在`han`等词根的末尾，于作者义及“有此习性”等义中，有`ṇuka`后缀。此处的第六格（所有格）是就“末尾”（ante）而言，`ṇ`音是为了表示元音增长。有杀害习性者，为`āghātuko`，有`ghāta`的替代、元音省略等变化。有造作习性者，为`kāruko`（工匠）。`Bhī`在“怖畏”义上，有怖畏习性者，为`bhīruko`，有`r`音的增入。`Ava`在“保护”义上，[成]`āvuko`（父亲）。

595. සංහනඤ්ඤාය වා රො ඝො.

595. 对于带`saṃ`前缀的`han`词根及其他词根，或用`ra`后缀，且`han`变为`gha`。

සංපුබ්බාය හනඉච්චෙතාය ධාතුයා, අඤ්ඤාය ච ධාතුයා පරො රප්පච්චයො හොති, හනස්ස ඝො ච. වාග්ගහණං සම්පිණ්ඩනත්ථං, විකප්පනත්ථං වා, තෙන සඞ්ඝාතොතිපි සිද්ධං හොති.

在以`saṃ`为前缀的`han`词根，以及其他词根之后，有`ra`后缀，且`han`变为`gha`。“vā”的采用是为了集合，或为了选择，因此`saṅghāta`（集合）也得以成立。

හනස්සෙවායං ඝො හොති, අභිධානානුරූපතො;

අසංපුබ්බා ච රො තෙන, පටිඝොතිපි සිජ්ඣති.

此`gha`（后缀）由`han`（语根）而来，是依其所指；又因其前无`saṃ`，故`paṭigha`（嗔恚）也得以成立。

හන හිංසාගතීසු සං පුබ්බො, සංහනති සමග්ගං කම්මං සමුපගච්ඡති, සම්මදෙව කිලෙසදරථෙ හනතීති වා සඞ්ඝො, රාදිලොපො[Pg.368], සමන්තතො නගරස්ස බාහියෙ ඛඤ්ඤතීති පරිඛා, ඉත්ථියං ආපච්චයො, අන්තං කරොතීති අන්තකො මච්චු.

`Hana`在伤害、前往义中，以`saṃ`为前缀，`saṃhanati`（集合），或指集合的业得以成就，或指正确地摧毁烦恼的荆棘，故称`saṅgho`（僧伽）。`r`等音的省略，在城市四周外围被挖掘的，称为`parikhā`（护城河）。在阴性词中，有`ā`后缀。使之终结的，称为`antako`（死神）。

‘‘භාවකම්මෙසූ’’ති වත්තතෙ.

“在状态义和业义中”的规则在此处延续适用。

596. නන්දාදීහි යු.

596. 从`nanda`等语根，（产生）`yu`后缀。

නන්දඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි පරො යුප්පච්චයො හොති භාවකම්මෙසු. ‘‘අනකා යුණ්වූන’’න්ති යුප්පච්චයස්ස අනාදෙසො, නන්ද සමිද්ධිම්හි, නන්ද නන්දනෙ වා. භාවෙ – නන්දීයතෙ නන්දනං. කම්මෙ – අනන්දීයිත්ථ, නන්දීයති, නන්දීයිස්සති, නන්දිතබ්බන්ති වා නන්දනං වනං, ගය්හති, ගහණීයං වා ගහණං, ගණ්හනං වා, චරිතබ්බං චරණං, භූයතෙ භවනං, හූයතෙ හවනං. රුන්ධිතබ්බං රුන්ධනං, රොධනං වා, භුඤ්ජිතබ්බං භුඤ්ජනං, භොජනං වා. බුජ්ඣිතබ්බං බුජ්ඣනං, බොධනං වා. සූයති, සුති වා සවණං, පාපීයතීති පාපුණනං, පාපනං වා, පාලීයතීති පාලනං ඉච්චාදි.

从`nanda`等语根，在状态义和业义中，产生`yu`后缀。“Anakā yuṇvūna”规则使`yu`后缀被`ana`替代。`nanda`在繁荣义中，或在欢喜义中。在状态义中——`nandīyate`（被欢喜），即`nandanaṃ`（欢喜）。在业义中——`anandīyittha`（曾被欢喜），`nandīyati`（正被欢喜），`nandīyissati`（将被欢喜），或`nanditabbaṃ`（应被欢喜），即`nandanaṃ vanaṃ`（欢喜林）；`gayhati`（被拿取），或`gahaṇīyaṃ`（应被拿取），即`gahaṇaṃ`或`gaṇhanaṃ`（拿取）；`caritabbaṃ`（应被实行），即`caraṇaṃ`（实行）；`bhūyate`（被存在），即`bhavanaṃ`（存在）；`hūyate`（被呼唤），即`havanaṃ`（呼唤）；`rundhitabbaṃ`（应被阻止），即`rundhanaṃ`或`rodhanaṃ`（阻止）；`bhuñjitabbaṃ`（应被享用），即`bhuñjanaṃ`或`bhojanaṃ`（享用/食物）；`bujjhitabbaṃ`（应被觉悟），即`bujjhanaṃ`或`bodhanaṃ`（觉悟/教导）；`sūyati`（被听到），或`suti`（听到），即`savaṇaṃ`（听闻）；`pāpīyati`（被到达），即`pāpuṇanaṃ`或`pāpanaṃ`（到达）；`pālīyati`（被守护），即`pālanaṃ`（守护）等等。

‘‘යූ’’ති වත්තතෙ.

“yu”的规则在此处延续适用。

597. කත්තුකරණපදෙසෙසු ච.

597. 在作者义、工具义和处所义中亦然。

කත්තුකරණපදෙසඉච්චෙතෙස්වත්ථෙසු ච සබ්බධාතූහි යුප්පච්චයො හොති. එත්ථ ච පදෙසොති අධිකරණකාරකං වුච්චති. කත්තරි තාව – රජං හරතීති රජොහරණං තොයං. ආරමණං විජානාතීති විඤ්ඤාණං, විජානනං වා, ආනනජාදෙසා. ඝා ගන්ධොපාදානෙ, ඝායතීති ඝානං, ඣෙ චින්තායං, ඣායතීති ඣානං, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ආත්තං.

在作者义、工具义和处所义中，所有语根都可加`yu`后缀。在此处，“padesa”是指处所格。先说作者义——去除尘垢的，称为`rajoharaṇaṃ toyaṃ`（除尘水）。认知所缘的，称为`viññāṇaṃ`（识），或`vijānanaṃ`（认知），有`āna`等音的替代。`Ghā`在嗅取香气义中，嗅取香气的，称为`ghānaṃ`（鼻）。`Jhe`在禅思义中，禅思的，称为`jhānaṃ`（禅），依据“kvaci dhātū”等规则，有长音化。

කරණෙ [Pg.369] – කර කරණෙ, කරොති තෙනාති කරණං, යථාසරූපං සද්දා බ්‍යාකරීයන්ති එතෙනාති බ්‍යාකරණං. පූර පූරණෙ, පූරයති තෙනාති පූරණං. දීයති අනෙනාති දානං, පමීයති අනෙනාති පමානං, වුච්චති අනෙනාති වචනං, පනුදති, පනුජ්ජතෙ අනෙනාති වා පනූදනො. සූද පග්ඝරණෙ, සූදති, සුජ්ජතෙ අනෙනාති වා සූදනො, සුණාති, සූයති එතෙනාති වා සවණං. ලූ ඡෙදනෙ, ලුනාති, ලූයති අනෙනාති වා ලවනං, ලවණං, ලොණං වා. නයති, නීයති එතෙනාති වා නයනං. පූ පවනෙ, පුනාති, පූයතෙ අනෙනාති වා පවනො, සමෙති, සමීයති වා පාපං අනෙනාති සමණො, සමණං වා. තථා භාවෙති, භාවීයති එකායාති වා භාවනා. එවං පාචනං, පාචාපනං ඉච්චාදි.

在工具义中——`kara`在制作义中，用它来制作的，称为`karaṇaṃ`（工具）；依其自性而解释声音的，称为`byākaraṇaṃ`（语法）。`Pūra`在充满义中，用它来充满的，称为`pūraṇaṃ`（填充物）。由此给予的，称为`dānaṃ`（布施）；由此测量的，称为`pamānaṃ`（量度）；由此说出的，称为`vacanaṃ`（言语）；由此驱除、被驱除的，称为`panūdano`（驱逐者）。`Sūda`在渗出义中，由此渗出、被渗出的，称为`sūdano`（渗出物/煮具）；由此听、被听的，称为`savaṇaṃ`（听闻）。`Lū`在切割义中，由此切割、被切割的，称为`lavanaṃ`（切割），或`lavaṇaṃ`（盐），或`loṇaṃ`（盐）。由此引导、被引导的，称为`nayanaṃ`（引导/眼睛）。`Pū`在净化义中，由此净化、被净化的，称为`pavano`（净化者/风）；由此平息、被平息罪恶的，称为`samaṇo`（沙门），或`samaṇaṃ`（沙门）。同样，由此修习、被修习的，称为`bhāvanā`（修习）。如此，`pācanaṃ`（烹煮），`pācāpanaṃ`（使之烹煮）等等。

අධිකරණෙ – ඨා ගතිනිවත්තිම්හි, තිට්ඨති තස්මින්ති ඨානං. එවං සයනං, සෙනං වා, ආසනං, අධිකරීයති එත්ථාති අධිකරණං.

在处所义中——`ṭhā`在运动止息义中，停留于彼处的，称为`ṭhānaṃ`（处所）。如此，`sayanaṃ`（卧处），或`senaṃ`（卧具），`āsanaṃ`（座位）；在此处作为所依的，称为`adhikaraṇaṃ`（处所格）。

චසද්දෙන සම්පදානාපාදානෙසුපි – සම්මා පකාරෙන දදාති අස්සාති සම්පදානං, අපෙච්ච එතස්මා ආදදාතීති අපාදානං.

`ca`字亦表示与格和从格义——以正确方式给予他的，称为`sampadānaṃ`（与格）；从中取走的，称为`apādānaṃ`（从格）。

598. සඤ්ඤායං දාධාතො ඉ.

598. 在表名称义中，从`dā`和`dhā`语根，（产生）`i`后缀。

සඤ්ඤායං ගම්‍යමානායං දාධාඉච්චෙතෙහි ධාතූහි ඉප්පච්චයො හොති, භාවකම්මාදිඅධිකාරෙවායං, සරලොපාදි. දා දානෙ ආපුබ්බො, ආදීයතීතිආදි. එවං උපාදි. ධා ධාරණෙ[Pg.370], උදකං දධාතීති උදධි, තෙසු වුද්ධිලොපාදිනා සඤ්ඤායං උදකස්ස උදාදෙසො. ජලං ධීයතෙ අස්මින්ති ජලධි, වාලානි දධාති තස්මින්ති වාලධි, සන්ධීයති, සන්දධාතීති වා සන්ධි, නිධීයතීති නිධි. එවං විධීයති, විදධාති, විධානං වා විධි, සම්මා, සමං වා චිත්තං ආදධාතීති සමාධි.

当表示名称义时，从`dā`和`dhā`等语根，产生`i`后缀，此规则适用于状态义、业义等范畴，并伴随元音省略等变化。`Dā`在给予义中，以`ā`为前缀，被接受的，称为`ādi`（等）。如此，`upādi`（取）。`Dhā`在保持义中，保持水的，称为`udadhi`（海洋）；在这些词中，通过元音增长、省略等变化，在名称义中，`udaka`变为`uda`。水被放置于此的，称为`jaladhi`（水府/海洋）；保持毛发的，称为`vāladhi`（尾巴）。被连接的，或连接的，称为`sandhi`（连接）；被收藏的，称为`nidhi`（宝藏）。如此，被安排的，或安排的，或其安排，称为`vidhi`（法则/方法）；正确地，或平等地保持心念的，称为`samādhi`（禅定）。

599. ඉත්ථියමතියවො වා.

599. 在阴性词中，或为`a`、`ti`、`ya`、`va`后缀。

ඉත්ථියං අභිධෙය්‍යායං සබ්බධාතූහි අකාරතියුඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති වා භාවකම්මාදීසු. අප්පච්චයෙ තාව ජර වයොහානිම්හි, ජීරති, ජීරණන්ති වා ජරා, ‘‘ඉත්ථියමතො ආපච්චයො’’ති ආපච්චයො, පටිසම්භිජ්ජතීති පටිසම්භිදා. පටිපජ්ජති එතායාති පටිපදා. එවං සම්පදා, ආපදා. උපාදීයතීති උපාදා. සඤ්ජානාතීති සඤ්ඤා, පජානාතීති පඤ්ඤා. උපෙක්ඛතීති උපෙක්ඛා. චින්තනං චින්තා. පතිට්ඨානං පතිට්ඨා. සික්ඛ විජ්ජොපාදානෙ, සික්ඛනං, සික්ඛීයතීති වා සික්ඛා. එවං භික්ඛා. ඣෙ චින්තායං, පරසම්පත්තිං අභිමුඛං ඣායතීති අභිජ්ඣා, හිතෙසිතං උපට්ඨපෙත්වා ඣායතීති උපජ්ඣා, උපජ්ඣායො, සම්මා ඣායති එත්ථාති සජ්ඣා.

在表示阴性词时，所有语根都可加`a`、`ti`、`yu`等后缀，或在状态义、业义等中。先说`a`后缀的情况：`jara`在衰老义中，衰老或老朽，即`jarā`（衰老）。依据“itthiyamato āpaccayo”的规则，产生`ā`后缀。能彻底分析的，称为`paṭisambhidā`（无碍解）。依此而行的，称为`paṭipadā`（行道）。如此，`sampadā`（成就），`āpadā`（灾难）。被执取的，称为`upādā`（取）。能认知的，称为`saññā`（想）；能了知的，称为`paññā`（慧）。能平等看待的，称为`upekkhā`（舍）。思考，即`cintā`（思）。安住，即`patiṭṭhā`（住）。`Sikkha`在学习知识义中，学习，或被学习的，即`sikkhā`（学）。如此，`bhikkhā`（乞食）。`Jhe`在禅思义中，面向他人的成就而禅思的，称为`abhijjhā`（贪欲）；建立利益心而禅思的，称为`upajjhā`或`upajjhāyo`（戒师）；在此处正确禅思的，称为`sajjhā`（讽诵）。

ඉසු [Pg.371] ඉච්ඡායං, එසනන්ති අත්ථෙ අප්පච්චයො, ‘‘ඉසු යමූනමන්තො ච්ඡො වා’’ති ච්ඡාදෙසො, ඉච්ඡා. පුච්ඡ පුච්ඡනෙ, පුච්ඡනං පුච්ඡා, තිකිච්ඡනං තිකිච්ඡා, ඝසිතුමිච්ඡා ජිඝච්ඡා, තිතික්ඛා, බුභුක්ඛා, පාතුමිච්ඡා පිපාසා, මණ්ඩූකගතියා වාධිකාරතො වාදෙසාභාවො. බ්‍යාපිතුමිච්ඡා විච්ඡා ඉච්චාදි.

`Isu`在欲义中，在寻求义中，有`a`后缀。依据“isu yamūnamanto ccho vā”规则，有`ccha`音变，即`icchā`（欲）。`Puccha`在询问义中，询问，即`pucchā`（询问）。医治，即`tikicchā`（医治）。想吃的，即`jighacchā`（饥饿）。忍耐，即`titikkhā`（忍耐）。饥饿，即`bubhukkhā`（饥饿）。想喝的，即`pipāsā`（口渴）。由于`maṇḍūkagati`（蛙跳式传承）或因规则统摄，故无`vā`音变。想遍布的，即`vicchā`（遍布）等等。

තිප්පච්චයෙ සම්භවනං සම්භූති. වාධිකාරතො තිප්පච්චයම්හි න වුද්ධි, සවණං සුති, නයනං, නීයති එතායාති වා නීති. මන ඤාණෙ, මඤ්ඤතීති මති.

使用`ti`后缀时，`sambhavanaṃ`（生起）变为`sambhūti`（生起）。由于`vā`（任选）的规则统摄，当使用`ti`后缀时，无元音增长；`savaṇaṃ`（听闻）变为`suti`（听）；`nayanaṃ`（引导），或依此而引导，故为`nīti`（方针）。`Mana`在`ñāṇa`（知）义中，`maññati`（思惟）即`mati`（意）。

‘‘තෙ, නො, තිම්හී’’ති ච වත්තතෙ.

“Te”、“no”、“timhī”等规则亦延续适用。

600. ගමඛනහනරමාදීනමන්තො.

600. `gama`、`khana`、`hana`、`rama`等语根的结尾。

ගම ඛන හන රමඉච්චෙවමාදීනං මකාරනකාරන්තානං ධාතූනං අන්තො බ්‍යඤ්ජනො නො හොති තප්පච්චයෙ, තිම්හි චාති ධාත්වන්තලොපො. ගමනං, ගන්තබ්බාති වා ගති, උපහනනං උපහති, රමන්ති තාය, රමණං වා රති. තනු විත්ථාරෙ, තනනං තති. යමු උපරමෙ, නියමනං නියති. ‘‘රමතො, රමතී’’තිආදීසු පන අකාරබ්‍යවහිතත්තා න ධාත්වන්තලොපො, භුඤ්ජනං භුත්ති, යුඤ්ජනං යුත්ති, ‘‘භුජාදීනමන්තො නො ද්වි චා’’ති ධාත්වන්තලොපො, ද්විත්තඤ්ච. සමාපජ්ජනං, සමාපජ්ජතෙති වා සමාපත්ති, සම්පත්ති, ‘‘ගුපාදීනඤ්චා’’ති ධාත්වන්තලොපද්විත්තානි. ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා හාදිතො තිස්ස නි හොති. හානි, ජානි ඉච්චාදි.

对于以`m`、`n`结尾的词根，如`gam`、`khan`、`han`、`ram`等，当后接`ti`等后缀时，依“词根尾音脱落”的规则，其结尾辅音被省略。`Gamanaṃ`（行走），或`gantabbā`（应行），即是`gati`（行）；`upahananaṃ`（伤害）即是`upahati`（伤害）；`ramanti tāya`（于彼中喜乐），或`ramaṇaṃ`（喜乐），即是`rati`（喜乐）。`Tanu`（伸展），`tananaṃ`（伸展）即是`tati`（伸展）。`Yamu`（止息），`niyamanaṃ`（约束）即是`niyati`（约束）。然而，在`ramato`、`ramatī`等词中，由于被元音`a`隔开，词根的结尾辅音不被省略。`Bhuñjanaṃ`（食用）即是`bhutti`（受用）；`yuñjanaṃ`（结合）即是`yutti`（相应）；依“`bhuj`等词根的结尾（辅音）被省略且（前一辅音）重复”的规则，发生词根尾音脱落和辅音重复。`Samāpajjanaṃ`（进入），或`samāpajjati`（进入），即是`samāpatti`（等至），`sampatti`（成就）；依“`gup`等词根亦然”的规则，发生词根尾音脱落和辅音重复。依“于某些词根……”等规则，在`hā`等词根后，`ti`变为`ni`。例如`hāni`（损失）、`jāni`（衰亡）等。

යුප්පච්චයෙ චිත සඤ්චෙතනෙ, චෙතයතීති අත්ථෙ යුප්පච්චයො, අනාදෙසවුද්ධී, ආපච්චයො, චෙතනා. විද අනුභවනෙ[Pg.372], වෙදයතීති වෙදනා. දිසී උච්චාරණෙ, දෙසීයතීති දෙසනා, භාවීයතීති භාවනා ඉච්චාදි.

关于`yu`后缀：词根`cit`（思），用于`sañcetana`（思惟）之义，在`cetayati`（他思惟）的意义上，加`yu`后缀，无替换和元音增强，再加`ā`后缀，成`cetanā`（思）。词根`vid`（知），用于`anubhavana`（感受）之义，`vedayati`（他感受）即是`vedanā`（受）。词根`dis`（说），用于`uccāraṇa`（宣说）之义，`desīyati`（被宣说）即是`desanā`（说法）。`Bhāvīyati`（被修习）即是`bhāvanā`（修习），等等。

‘‘ඉත්ථියං, වා’’ති ච වත්තතෙ.

（前节的）“`itthiyaṃ`（于女性）”和“`vā`（或）”的规则亦适用于此。

601. කරතො රිරිය.

601. 从`kar`（作）有`ririya`后缀。

කරධාතුතො ඉත්ථියමනිත්ථියං වා අභිධෙය්‍යායං රිරියප්පච්චයො හොති, රාදිලොපො. කත්තබ්බා කිරියා. කරණීයං කිරියං.

从`kara`词根，当表达女性或非女性之义时，加`ririya`后缀，且词根首音`ra`被省略。`Kattabbā`（应被作者）即`kiriyā`（所作，女性）。`Karaṇīyaṃ`（应被作者）即`kiriyaṃ`（所作，中性）。

‘‘කත්තරී’’ති වත්තතෙ.

（前节的）“`kattari`（于作者）”的规则亦适用于此。

602. ජිතො ඉන සබ්බත්ථ.

602. 从`ji`（胜）有`ina`后缀，于一切时。

ජිඉච්චෙතාය ධාතුයා පරො ඉනප්පච්චයො හොති සබ්බකාලෙ කත්තරි. ජි ජයෙ, පාපකෙ අකුසලෙ ධම්මෙ අජිනි, ජිනාති, ජිනිස්සතීති වා ජිනො.

在`ji`此词根后，于一切时，于作者义，加`ina`后缀。`Ji`（胜），用于`jaya`（胜利）之义。征服了（`ajini`）、正在征服（`jināti`）或将要征服（`jinissati`）邪恶不善法者，即是`jino`（胜者）。

‘‘ඉනා’’ති වත්තතෙ.

（前节的）“`ina`（后缀）”的规则亦适用于此。

603. සුපතො ච.

603. 从`supa`（眠）亦然。

සුපඉච්චෙතාය ධාතුයා ච පරො ඉනප්පච්චයො හොති. සුප සයෙ, සුපති, සුපනන්ති වා සුපිනො, සුපිනං.

在`supa`此词根后，亦加`ina`后缀。`Supa`（眠），用于`saya`（睡眠）之义。`Supati`（他睡眠），或`supananti`（他们睡眠），即是`supino`（梦，男性）或`supinaṃ`（梦，中性）。

සී සයෙ, ‘‘ඊසං’’ඉති උපපදං, ඊසං සීයති භවතාති අත්ථෙ –

词根`sī`（卧），用于`saya`（睡眠）之义，以`īsaṃ`（容易）为前置词，在“容易卧于其中”（`īsaṃ sīyati bhavati`）的意义上——

604. ඊසංදුසූහි ඛ.

604. 从`īsaṃ`、`du`、`su`（等前置词），有`kha`后缀。

ඊසංදුසුඉච්චෙතෙහි උපපදෙහි පරෙහි ධාතූහි ඛප්පච්චයො හොති.

在`īsaṃ`、`du`、`su`这些前置词之后，其后的词根加`kha`后缀。

සො ච –

而该（后缀）——

605. භාවකම්මෙසු [Pg.373] කිච්චක්තක්ඛත්ථා.

605. （`kicca`、`kta`和以`kha`结尾的词）用于`bhāva`（状态）和`kamma`（业）之义。

භාවකම්මඉච්චෙතෙස්වත්ථෙසු කිච්චක්තක්ඛත්ථඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්තීති නියමතො භාවකම්මෙස්වෙව හොති. ‘‘ක්වචි ධාතූ’’ති ක්ඛකාරානුබන්ධස්ස ලොපො, වුද්ධි, අයාදෙසද්විත්තානි, ඊසස්සයො භවතා, දුක්ඛෙන සීයති දුස්සයො, සුඛෙන සීයති සුස්සයො.

依规定，`kicca`、`kta`、`khattha`等后缀用于`bhāva`（状态）和`kamma`（业）之义，故此（`kha`后缀）仅用于状态和业之义。依“于某些词根……”的规则，`kha`后缀的附标`k`被省略。`Īsaṃ sīyati bhavatā`（它被你轻易地卧于其上）即`īsassayo`（易卧）。`Dukkhena sīyati`（难以卧于其上）即`dussayo`（难卧）。`Sukhena sīyati`（容易卧于其上）即`sussayo`（易卧）。

කම්මෙ – ඊසං කරීයතීති ඊසක්කරං කම්මං භවතා. එවං දුක්ඛෙන කරීයතීති දුක්කරං හිතං භවතා, සුකරං පාපං බාලෙන, දුක්ඛෙන භරීයතීති දුබ්භරො මහිච්ඡො. සුඛෙන භරීයතීති සුභරො අප්පිච්ඡො. දුක්ඛෙන රක්ඛිතබ්බන්ති දුරක්ඛං චිත්තං. දුක්ඛෙන පස්සිතබ්බොති දුද්දසො ධම්මො. සුඛෙන පස්සිතබ්බන්ති සුදස්සං පරවජ්ජං. දුක්ඛෙන අනුබුජ්ඣිතබ්බොති දුරනුබොධො ධම්මො. සුඛෙන බුජ්ඣිතබ්බන්ති සුබොධමිච්චාදි.

于`kamma`（业）义：`īsaṃ karīyati`（被轻易地做）即`īsakkaraṃ kammaṃ bhavatā`（被你轻易所作之业）。同样地，`dukkhena karīyati`（被困难地做）即`dukkaraṃ hitaṃ bhavatā`（被你困难所行之善）；`sukaraṃ pāpaṃ bālena`（愚者轻易所作之恶）。`Dukkhena bharīyati`（难以被支持）即`dubbharo mahiccho`（难供养的大欲者）。`Sukhena bharīyati`（容易被支持）即`subharo appiccho`（易供养的少欲者）。`Dukkhena rakkhitabbaṃ`（难以被守护）即`durakkhaṃ cittaṃ`（难护之心）。`Dukkhena passitabbaṃ`（难以被见到）即`duddaso dhammo`（难见之法）。`Sukhena passitabbaṃ`（容易被见到）即`sudassaṃ paravajjaṃ`（易见之他人过失）。`Dukkhena anubujjhitabbaṃ`（难以被觉悟）即`duranubodho dhammo`（难觉之法）。`Sukhena bujjhitabbaṃ`（容易被觉悟）即`subodhaṃ`（易觉），等等。

බුධ අවගමනෙ, සබ්බෙ සඞ්ඛතාසඞ්ඛතසම්මුතිභෙදෙ ධම්මෙ අබුජ්ඣි, බුජ්ඣති, බුජ්ඣිස්සතීති වා අත්ථෙ –

词根`budh`（觉），用于`avagamana`（觉悟）之义。于“觉悟了（`abujjhi`）、正在觉悟（`bujjhati`）或将要觉悟（`bujjhissati`）一切有为、无为和世俗施设所分别的法”之义——

‘‘ත’’ඉති වත්තතෙ.

（前节的）“`ta`（后缀）”的规则亦适用于此。

606. බුධගමාදිත්ථෙ කත්තරි.

606. 于`budh`、`gam`等词根，当其义明显时，用于作者义。

බුධගමුඉච්චෙගමාදීහි ධාතූහි තදත්ථෙ ගම්‍යමානෙ කත්තරි තප්පච්චයො හොති සබ්බකාලෙ.

从`budh`、`gam`等词根，当其（词根的）意义被理解时，于作者义，于一切时，加`ta`后缀。

‘‘තස්සා’’ති වත්තතෙ.

（前节的）“`tassa`（彼`ta`的）”的规则亦适用于此。

607. ධඪභහෙහි ධ ඪා ච.

607. （`ta`）在以`dh`、`ḍh`、`bh`结尾的（词根）后，（分别）变为`dha`和`ḍha`。

ධඪන්ත භහන්තෙහි ධාතූහි පරස්ස පච්චයතකාරස්ස යථාක්කමං ධකාරඪකාරාදෙසා හොන්තීති ධභතො තකාරස්ස [Pg.374] ධකාරො, ‘‘හචතුත්ථාන’’න්ති එත්ථ හකාරග්ගහණතො හකාරතොපි ක්වචි ධත්තං, අබ්‍යවධානෙ චායං, තෙන ‘‘රුන්ධති, ආරාධිතො, වඩ්ඪිතො, ලභිත්වා, ගහිතො’’තිආදීසු පච්චයාගමබ්‍යවහිතත්තා න භවති.

在以`dh`、`ḍh`和`bh`结尾的词根后，后缀的`t`音依次被替换为`dh`和`ḍha`。因此，在（以）`dh`和`bh`（结尾的词根）后，`t`音变为`dh`。在“`ha`和（各语基的）第四个（字母）……”此规则中，由于也包含了`h`，所以在某些情况下，`h`之后（的`t`）也会变为`dha`。并且此（规则）适用于无间隔的情况。因此，在`rundhati`、`ārādhito`、`vaḍḍhito`、`labhitvā`、`gahito`等词中，由于被后缀或增音所隔开，此（音变）不发生。

608. හචතුත්ථානමන්තානං දො ධෙ.

608. 以`h`和（各语基）第四个字母结尾的（词根），当后接`dh`时，（其结尾辅音）变为`d`。

හකාරවග්ගචතුත්ථානං ධාත්වන්තභූතානං දකාරාදෙසො හොති ධකාරෙ පරෙ. බුද්ධො භගවා. සරණං අගච්ඡි, ගච්ඡති, ගච්ඡිස්සතීති වා සරණඞ්ගතො උපාසකො, ‘‘ගමඛනහනරමාදීනමන්තො’’ති ධාත්වන්තලොපො. එවං ජානාතීති ඤාතො. ඉ ගතිම්හි, උපෙතීති උපෙතො. චින්ත චින්තායං, චින්තෙතීති චිත්තං, ‘‘ගුපාදීනඤ්චා’’ති ධාත්වන්තලොපද්විත්තානි. සන්ජ සඞ්ගෙ, රූපාදීසු අසජ්ජි, සජ්ජති, සජ්ජිස්සතීති වා සත්තො, ‘‘භුජාදීනමන්තො නො ද්වි චා’’ති ධාත්වන්තලොපො, ද්විත්තඤ්ච.

当后接`dh`音时，作为词根结尾的`h`和各语基的第四个字母被替换为`d`。`Buddho`（佛陀），`bhagavā`（世尊）。已去（`agacchi`）、正去（`gacchati`）或将去（`gacchissati`）皈依处（`saraṇaṃ`）者，即是`saraṇaṅgato upāsako`（已皈依的优婆塞）；依“`gam`、`khan`、`han`、`ram`等词根的结尾……”的规则，发生词根尾音脱落。同样地，`jānāti`（他知）即`ñāto`（已知者）。词根`i`，用于`gati`（行）之义，`upeti`（他走近）即`upeto`（已走近者）。词根`cint`（思），用于`cintā`（思虑）之义，`cinteti`（他思虑）即`cittaṃ`（心）；依“`gup`等词根亦然”的规则，发生词根尾音脱落和辅音重复。词根`sañj`（执着），用于`saṅga`（执着）之义，对色等已执着（`asajji`）、正执着（`sajjati`）或将执着（`sajjissati`）者，即是`satto`（有情）；依“`bhuj`等词根的结尾（辅音）被省略且（前一辅音）重复”的规则，发生词根尾音脱落和辅音重复。

‘‘සඤ්ඤාය’’මිති වත්තතෙ.

（前节的）“`saññāyaṃ`（于名称义）”的规则亦适用于此。

609. තිකිච්චාසිට්ඨෙ.

609. 于`tikicchā`（治疗）和`āsiṭṭha`（愿望）之义。

සඤ්ඤායමභිධෙය්‍යායං ආසිට්ඨෙ ගම්‍යමානෙ ධාතූහි තිප්පච්චයො හොති, කිතපච්චයො ච. ජිනො එනං බුජ්ඣතූති ජිනබුද්ධි, ධකාරදකාරාදෙසා, ධනමස්ස භවතූති ධනභූති.

当要表达名称（`saññāyaṃ`）或当愿望（`āsiṭṭhe`）之义被理解时，从词根加`ti`后缀，亦加`kita`后缀。`Jino enaṃ bujjhatū`（愿胜者令他觉悟）即`jinabuddhi`（胜觉），其中`dh`被替换为`d`。`Dhanamassa bhavatū`（愿他拥有财富）即`dhanabhūti`（财生）。

කිතපච්චයෙ භවතූති භූතො, ධම්මො එනං දදාතූති ධම්මදින්නො, ‘‘භිදාදිතො ඉන්න අන්න ඊණා වා’’ති තප්පච්චයස්ස ඉන්නාදෙසො. වඩ්ඪතූති වඩ්ඪමානො, ‘‘භූවාදිතො අ’’ඉති මානන්තෙසු අප්පච්චයො, නන්දතූති නන්දකො, ජීවතූති ජීවකො ඉච්චාදි.

于kṛt后缀，“愿其存在”(bhavatū)是为bhūto；“愿法施予他”(dhammo enaṃ dadātu)是为法施(dhammadinno)，依“bhidādito inna anna īṇā vā”，ta后缀变为inna。“愿其增长”(vaḍḍhatu)是为vaḍḍhamāno，依“bhūvādito a”，于以māna结尾的词后有a后缀。“愿其喜乐”(nandatu)是为南达咖(nandako)；“愿其存活”(jīvatu)是为耆婆(jīvako)等。

610. ආගමා [Pg.375] තුකො.

610. 从ā-gam[词根]，加tuka后缀。

ආපුබ්බා ගමිතො තුකප්පච්චයො හොති, කිතකත්තා කත්තරි. ආගච්ඡතීති ආගන්තුකො.

从以ā为前缀的gam词根，加tuka后缀；因其为kita后缀，故用于主动者义。“来”(āgacchati)是为āgantuko(来者、客人)。

‘‘ගමා’’ති වත්තතෙ.

此处承接“gamā”。

611. භබ්බෙ ඉක.

611. 于“能力”义，加ika后缀。

ගමිතො ඉකප්පච්චයො හොති භබ්බත්ථෙ. ගන්තුං භබ්බොති ගමිකො භික්ඛු.

从gam词根，于“能力”义，加ika后缀。“能去”(gantuṃ bhabbo)是为gamiko(行者)比丘。

තෙකාලිකප්පච්චයන්තනයො.

三时态后缀法。

අතීතප්පච්චයන්තනය

过去时态后缀法

612. අතීතෙ ත තවන්තු තාවී.

612. 于过去时，加ta、tavantu、tāvī后缀。

අතීතෙ කාලෙ සබ්බෙහි ධාතූහි ත තවන්තු තාවී ඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති. එතෙ එව පරසමඤ්ඤාය නිට්ඨසඤ්ඤකාපි, තෙ ච කිතසඤ්ඤත්තා කත්තරි භවන්ති. අභවීති භූතො, භූතා, භූතං, ‘‘අඤ්ඤෙසු චා’’ති එත්ථානුවත්තිතවාග්ගහණෙන ත තවන්තුතාවීසු වුද්ධි න හොති. හු දානාදනහබ්‍යප්පදානෙසු, අහවීති හුතො අග්ගිං.

于过去时，一切词根皆可加ta、tavantu、tāvī等后缀。此等后缀亦有另一名称，名为“完成时”(niṭṭha)；又因其为kṛt后缀，故用于主动者义。“曾有”(abhavī)是为bhūto(阳性)、bhūtā(阴性)、bhūtaṃ(中性)。依“aññesu cā”一颂中承接的vā字，于ta、tavantu、tāvī后缀，无元音增强(vuddhi)。hu词根用于“施、取、供奉”义，“已献祭”(ahavī)是为“已向火供奉”(huto aggiṃ)。

තවන්තුප්පච්චයෙ – ‘‘ආ සිම්හී’’ති ආකාරො, අග්ගිං හුතවා, හුතවන්තො ඉච්චාදි ගුණවන්තුසමං. තාවීම්හි – අග්ගිං හුතාවී, අග්ගිං හුතාවිනො ඉච්චාදි දණ්ඩීසමං. ඉත්ථියං ඉනීපච්චයො – හුතාවිනී, නපුංසකෙ – රස්සත්තං හුතාවි.

于tavantu后缀——依“ā simhī”，有长音ā，如aggiṃ hutavā、hutavanto等，其变格同guṇavantu。于tāvī后缀——如aggiṃ hutāvī、aggiṃ hutāvino等，其变格同daṇḍī。于阴性，加inī后缀，成hutāvinī；于中性，短音化，成hutāvi。

වස නිවාසෙ, වස්සං අවසීති අත්ථෙ තප්පච්චයො, සකාරන්තත්තා ‘‘සාදිසන්ත’’ඉච්චාදිනා ඨාදෙසෙ සම්පත්තෙ –

vasa词根用于“居住”义。于“他已雨安居”(vassaṃ avasī)义，加ta后缀。因其以sa结尾，依“sādisanta”等规则，当发生ṭha的替换时——

‘‘තස්සා’’ති අධිකාරො, ‘‘සාදී’’ති ච.

“Tassā”是管辖规则，“sādī”也是。

613. වසතො [Pg.376] උත්ථ.

613. 于vasa词根后，[ta]替换为uttha。

වසඉච්චෙතස්මා ධාතුම්හා පරස්ස තකාරස්ස සහාදිබ්‍යඤ්ජනෙන උත්ථාදෙසො හොති, සරලොපාදි. වස්සං වුත්ථො, වුත්ථා සා, ‘‘සරලොපො’’තිආදිසුත්තෙ තුග්ගහණතො පුබ්බලොපාභාවෙ ‘‘අධිවත්ථා දෙවතා, වත්ථබ්බ’’න්තිආදීසු පරලොපො.

于vasa此词根后，其后的ta字母被替换为uttha，并有元音脱落等。例如：vassaṃ vuttho(已雨安居)，vutthā sā(她已雨安居)。于“saralopo”等经中，因提及tu[后缀]，故前一元音不脱落；而于“adhivatthā devatā”(天神已住)、“vatthabba”(应居住)等例中，则后一元音脱落。

‘‘වසස්සා’’ති විපරිණාමෙන වත්තතෙ.

“Vasassa”是通过变格而承接。

614. වස්ස වා වු.

614. vasa词根的va，可选择性地变为u。

වසඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස වකාරස්ස තකාරෙ පරෙ උකාරො හොති, තත්ථ වකාරාගමො ච වා හොති. නිට්ඨතකාරෙ එවායං. අථ වා ‘‘වූ’’ති එත්ථ වකාරො සන්ධිජො, තන්තඤායෙන දුතියඤ්චෙත්ථ වාග්ගහණමිච්ඡිතබ්බං, තෙන අකාරස්සපි උකාරො සිද්ධො භවති, උසිතො බ්‍රහ්මචරියං, වුසිතො, තථා වුසිතවා, වුසිතාවී, ඉකාරාගමෙන බ්‍යවහිතත්තා උත්ථාදෙසො න භවති.

于vasa此词根，当后接ta时，其va变为u，并可选择性地增入v。此规则仅用于完成时(niṭṭha)的ta后缀。又或者，于“vū”中，v是连音所生；依语法体系之理，此处应视为有第二个“vā”(或)字，因此a变为u亦可成立。例如：usito brahmacariyaṃ(已修梵行)、vusito(已居住)，同样地，vusitavā、vusitāvī。因被增入的i所隔，故不发生uttha的替换。

භුජ පාලනබ්‍යවහරණෙසු, ඔදනං අභුඤ්ජීති අත්ථෙ තතවන්තුතාවී, ‘‘භුජාදීනමන්තො නො ද්වි චා’’ති ධාත්වන්තලොපො, තකාරස්ස ද්විත්තඤ්ච, භුත්තො, භුත්තවා, භුත්තාවී. තථා රන්ජ රාගෙ, අරඤ්ජීති රත්තො, රත්තා, රත්තං. යුජ යොගෙ, අයුඤ්ජීති යුත්තො, යුත්තා, යුත්තං. විච විවෙචනෙ විපුබ්බො, විවිච්චීති විවිත්තො, විවිත්තා, විවිත්තං. මුච මොචනෙ, අමුච්චීති බන්ධනා මුත්තො. තථා තිප්පච්චයෙපි ඉමිනා ධාත්වන්තලොපද්විත්තානි, ආසජ්ජනං ආසත්ති, විමුච්චනං, විමුච්චති එතායාති වා විමුත්ති.

bhuja词根用于“保护、食用”义。于“他已食用饭食”(odanaṃ abhuñjī)义，加ta、tavantu、tāvī后缀。依“bhujādīnamanto no dvi cā”，词根尾音脱落，且ta字母双写，成bhutto、bhuttavā、bhuttāvī。同理，ranja词根用于“染”义，“已染”(arañjī)是为ratto(阳性)、rattā(阴性)、rattaṃ(中性)。yuja词根用于“结合”义，“已结合”(ayuñjī)是为yutto(阳性)、yuttā(阴性)、yuttaṃ(中性)。vica词根用于“辨别”义，前加vi，“已辨别”(viviccī)是为vivitto(阳性)、vivittā(阴性)、vivittaṃ(中性)。muca词根用于“解脱”义，“已解脱”(amuccī)是为bandhanā mutto(从束缚中解脱)。同理，于ti后缀，亦依此规则有词根尾音脱落及双写，如āsajjanaṃ是为āsatti；vimuccanaṃ，或“由此而解脱”(vimuccati etāyā)，是为vimutti。

කුධ [Pg.377] කොපෙ, අකුජ්ඣීති අත්ථෙ තප්පච්චයො, තස්ස ‘‘ධඪභහෙහි ධඪා චා’’ති ධත්තං, ‘‘හචතුත්ථානමන්තානං දොධෙ’’ති ධකාරස්ස දකාරො, කුද්ධො. යුධ සම්පහාරෙ, අයුජ්ඣීති යුද්ධො, යුද්ධං. සිධ සංසිද්ධිම්හි, අසිජ්ඣීති සිද්ධො. ආපුබ්බො රභ රාභස්සෙ, ආරභීති ආරද්ධො ගන්තුං. නහ බන්ධනෙ සංපුබ්බො, සන්නය්හීති සන්නද්ධො, ‘‘ධඪභහෙහි ධඪා චා’’ති නහාදිතො තකාරස්ස ධකාරො.

kudha词根用于“愤怒”义。于“已愤怒”(akujjhī)义，加ta后缀。依“dhaḍhabhahehi dhaḍhā cā”，ta变为dha；依“hacatutthānamantānaṃ dodhe”，dh字母变为da，是为kuddho。yudha词根用于“战斗”义，“已战斗”(ayujjhī)是为yuddho(阳性)、yuddhaṃ(中性)。sidha词根用于“成就”义，“已成就”(asijjhī)是为siddho。rabha词根用于“开始”义，前加ā，“已开始”(ārabhī)是为āraddho gantuṃ(已开始去)。naha词根用于“捆绑”义，前加saṃ，“已捆绑”(sannayhī)是为sannaddho；依“dhaḍhabhahehi dhaḍhā cā”，naha之后的ta字母变为dha。

වඩ්ඪ වඩ්ඪනෙ, අවඩ්ඪීති අත්ථෙ තප්පච්චයො, තස්ස ඪත්තං, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ධාත්වාකාරස්සුත්තං, ඩලොපො ච.

vaḍḍha词根用于“增长”义。于“已增长”(avaḍḍhī)义，加ta后缀，其ta变为ḍha。依“kvaci dhātū”等规则，词根的元音变为u，且ḍa脱落。

‘‘හචතුත්ථානමන්තාන’’න්ති වත්තතෙ.

“Hacatutthānamantānaṃ”一颂承接适用。

615. ඩො ඪකාරෙ.

615. 于ḍha字母前，[词根尾音]变为ḍa。

හචතුත්ථානං ධාත්වන්තානං ඩකාරාදෙසො හොති ඪකාරෙ පරෙ. වුඩ්ඪො, වුඩ්ඪා, ‘‘බො වස්සා’’ති බත්තෙ බුඩ්ඪො. තිප්පච්චයෙ – බුජ්ඣනං, බුජ්ඣති වා එතායාති බුද්ධි. එවං සිද්ධි, වඩ්ඪි. තබ්බප්පච්චයෙ – බොද්ධබ්බමිච්චාදි.

于以第四类辅音结尾的词根，当后接ḍha字母时，其尾音被替换为ḍa。例如vuḍḍho(年老的，阳性)、vuḍḍhā(年老的，阴性)。于“bo vassā”一颂中，亦有buḍḍho。于ti后缀——bujjhanaṃ(觉知)，或由“由此而觉”(bujjhati etāyā)是为buddhi(智慧)。同理有siddhi(成就)、vaḍḍhi(增长)。于tabba后缀——boddhabba(应被觉知)等。

‘‘අන්තො, නො’’ති ච අධිකාරො.

“Anto”和“no”亦是管辖规则。

616. තරාදීහි ඉණ්ණො.

616. 从tara等词根，[ta后缀]变为iṇṇa。

තරඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි පරස්ස තප්පච්චයස්ස ඉණ්ණාදෙසො හොති, ධාත්වන්තො ච නො හොති, සරලොපාදි. තර තරණෙ, සංසාරණ්ණවං අතරීති තිණ්ණො තාරෙය්‍යං. එවං උත්තිණ්ණො, තිණ්ණං වා. පූර පූරණෙ, සංපූරීති සංපුණ්ණො, ‘‘සරලොපො’’තිආදිසුත්තෙ තුග්ගහණතො පුබ්බලොපාභාවෙ උවණ්ණතො පරස්ස ‘‘වා පරො අසරූපා’’ති ලොපො, සංයොගෙ රස්සත්තං. තුර වෙගෙ, අතුරීති තුණ්ණං[Pg.378], තුරිතං වා. ජර වයොහානිම්හි, පරිජීරීති පරිජිණ්ණො. කිර විකිරණෙ, ආකිරීති ආකිණ්ණො ඉච්චාදි.

于tara等词根后，ta后缀被替换为iṇṇa，词根尾音脱落，并有元音脱落等。tara词根用于“渡”义，“已渡轮回之海”(saṃsāraṇṇavaṃ atarī)是为tiṇṇo(已渡)，tāreyyaṃ(应被渡)。同理有uttiṇṇo，或tiṇṇaṃ。pūra词根用于“充满”义，“已充满”(saṃpūrī)是为saṃpuṇṇo。于“saralopo”等经中，因提及tu[后缀]，故前一元音不脱落；u字母之后[的元音]依“vā paro asarūpā”而脱落，于结合音节中短音化。tura词根用于“快速”义，“已快速”(aturī)是为tuṇṇaṃ，或turitaṃ。jara词根用于“衰老”义，“已衰老”(parijīrī)是为parijiṇṇo。kira词根用于“散布”义，“已遍布”(ākirī)是为ākiṇṇo等。

617. සුස පච සකතො ක්ඛක්කා ච.

617. 从susa、paca、saka词根，[ta后缀]变为kkha与kka。

සුස පච සකඉච්චෙතෙහි ධාතූහි පරස්ස තප්පච්චයස්ස ක්ඛක්කාදෙසා හොන්ති, අන්තො ච බ්‍යඤ්ජනො නො හොති. චසද්දෙන මුචාදිතො ක්කාදෙසො. සුස සොසනෙ, අසුස්සීති සුක්ඛො රුක්ඛො. අපච්චීති පක්කං ඵලං. සක සාමත්ථෙ, අසක්ඛීති සක්කො අස්ස, ඔමුච්චීති ඔමුක්කා උපාහනා. ‘‘පචිතුං, පචිතබ්බ’’න්තිආදීසු පන න භවති, ඉකාරෙන බ්‍යවහිතත්තා. එවං සබ්බත්ථ බ්‍යවධානෙ න භවති.

于susa、paca、saka等词根后，ta后缀被替换为kkha与kka，且词根尾辅音脱落。依ca字，从muca等词根，有kka的替换。susa词根用于“干燥”义，“已干燥”(asussī)是为sukkho rukkho(枯树)。“已成熟”(apaccī)是为pakkaṃ phalaṃ(熟果)。saka词根用于“能力”义，“已能”(asakkhī)是为sakko assa(他能)。“已解开”(omuccī)是为omukkā upāhanā(已解开的鞋履)。然于“pacituṃ”(为煮)、“pacitabba”(应被煮)等中则不发生，因被i字母所隔。如是，凡有间隔处皆不发生。

සීහගතියා තිග්ගහණමනුවත්තතෙ.

“ti”的取用以狮子步(sīhagatiyā)的方式承接适用。

618. පක්කමාදීහි න්තො ච.

618. 由pakkama等，（ta）作nta，及ca。

පක්කමඉච්චෙවමාදීහි මකාරන්තෙහි ධාතූහි පරස්ස තප්පච්චයස්ස න්තාදෙසො හොති, ධාත්වන්තො ච නො හොති. චසද්දෙන තිප්පච්චයස්ස න්ති ච හොති. කමු පදවික්ඛෙපෙ, පක්කමීති පක්කන්තො. එවං සඞ්කන්තො, නික්ඛන්තො, ‘‘දො ධස්ස චා’’ති සුත්තෙ චග්ගහණෙන කස්ස ඛත්තං. භමු අනවට්ඨානෙ, විබ්භමීති විබ්භන්තො, භන්තො. ඛමු සහනෙ, අක්ඛමීති ඛන්තො. සමු උපසමෙ, අසමීති සන්තො. දමු දමනෙ, අදමීති දන්තො.

于pakkama等m结尾的语根后，ta后缀作nta，且语根末尾（的m）脱落。由ca字，ti后缀亦作nti。Kamu（词义）为“跨步”，pakkamī（他已离去）成pakkanto（已离去）。同理，saṅkanto（已转移）、nikkhanto（已走出）。于“do dhassa cā”经中，由ca字，k作kh。Bhamu（词义）为“不稳”，vibbhamī（他已游移）成vibbhanto（已游移）、bhanto（已游移）。Khamu（词义）为“忍耐”，akkhamī（他已忍耐）成khanto（已忍受）。Samu（词义）为“止息”，asamī（他已止息）成santo（已止息）。Damu（词义）为“调伏”，adamī（他已调伏）成danto（已调伏）。

තිම්හි – සඞ්කමනං සඞ්කන්ති. එවං ඔක්කන්ති, විබ්භන්ති, ඛන්ති, සන්ති දන්ති ඉච්චාදි.

于ti（后缀）——saṅkamanaṃ（转移）成saṅkanti（转移）。同理，okkanti（进入）、vibbhanti（游移）、khanti（忍耐）、santi（寂静）、danti（调伏）等。

619. ජනාදීනමා [Pg.379] තිම්හි ච.

619. 由jana等，（尾音）作ā，于ti（后缀）亦然。

ජනඉච්චෙවමාදීනං ධාතූනමන්තස්ස බ්‍යඤ්ජනස්ස ආත්තං හොති තප්පච්චයෙ, තිම්හි ච. යොගවිභාගෙන අඤ්ඤත්ථාපි. ජන ජනනෙ, අජනීති ජාතො, විජායීති පුත්තං විජාතා, ජනනං ජාති. තප්පච්චයෙ සතිපි තකාරෙ පුන තිග්ගහණකරණං පච්චයන්තරතකාරෙ ආත්තනිවත්තනත්ථං, යථා – ජන්තු. ‘‘ජනිත්වා, ජනිතු’’න්තිආදීසු පන ඉකාරෙන බ්‍යවහිතත්තා න භවති.

于jana等语根，其末尾辅音于ta后缀及ti后缀前作ā。通过经文分析（yogavibhāga），亦可用于他处。Jana（词义）为“生”，ajanī（他已生）成jāto（已生）；vijāyī（她已生）成puttaṃ vijātā（已生子之母）；jananaṃ（生）成jāti（生）。虽ta后缀已有t，复举ti是为了防止在其他以t开头的后缀前发生ā变，例如jantu。然而，在janitvā（生后）、janituṃ（为生）等词中，因被i音所隔，故不发生此变化。

‘‘ආ, තිම්හි, චා’’ති ච වත්තතෙ.

“Ā, timhi, ca”亦延续适用。

620. ඨාපානමිඊ ච.

620. 由ṭhā、pā，（末音）作i、ī，及ca。

ඨා පාඉච්චෙතෙසං ධාතූනං අන්තස්ස ආකාරස්ස යථාක්කමං ඉකාරඊකාරාදෙසා හොන්ති තප්පච්චයෙ, තිම්හි ච. චසද්දෙන අඤ්ඤත්‍රාපි ක්වචි. ඨා ගතිනිවත්තිම්හි, අට්ඨාසීති ඨිතො, උපට්ඨිතො ගරුං, ඨිතවා, අධිට්ඨිත්වා, ඨානං ඨිති. පා පානෙ, අපායීති පීතා, යාගුං පීතවා, පානං පීති, පීත්වා.

于ṭhā、pā此二语根，其末尾的ā于ta后缀及ti后缀前，依次作i、ī。由ca字，有时亦用于他处。Ṭhā（词义）为“止”，aṭṭhāsī（他已站立）成ṭhito（已站立）；upaṭṭhito garuṃ（已承事师长）；ṭhitavā（已站立者）；adhiṭṭhitvā（已决意后）；ṭhānaṃ（住立），ṭhiti（住立）。Pā（词义）为“饮”，apāyī（他已饮）成pīta（已饮）；yāguṃ pītavā（已饮粥者）；pānaṃ（饮品），pīti（饮），pītvā（饮后）。

621. හන්තෙහි හො හස්ස ලො වා අදහනහානං.

621. 由h结尾（的语根），（ta的t）作h，（语根的）h或作l，daha、naha除外。

හකාරන්තෙහි ධාතූහි පරස්ස තප්පච්චයස්ස, තිස්ස ච හකාරාදෙසො හොති, හස්ස ච ධාත්වන්තස්ස ලකාරො හොති වා දහනහෙ වජ්ජෙත්වා, ඪත්තාපවාදොයං. රුහ ජනනෙ, අරුහීති ආරුළ්හො රුක්ඛං. ලළානමවිසෙසො, ආරුල්හො වා, රුහනං රුළ්හී. ගාහු විලොළනෙ, අගාහීති ගාළ්හො, අජ්ඣොගාළ්හො මහණ්ණවං. බහ වුද්ධිම්හි, අබහීති බාළ්හො, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා දීඝො. මුහ වෙචිත්තෙ, අමුය්හීති මූළ්හො. ගුහ සංවරණෙ, අගුහීති ගූළ්හං. වහ පාපුණනෙ[Pg.380], උපවහීති උපවුළ්හො, ‘‘වච වස වහාදීනමුකාරො වස්සා’’ති යොගවිභාගෙන උත්තං.

于h结尾的语根后，ta后缀及ti后缀作h，语根末尾的h或作l，daha、naha除外。此为ḍha变的例外。Ruha（词义）为“生、登”，aruhī（他已登）成āruḷho rukkhaṃ（已登上树）。ḷa与la无别，或作ārulho。ruhanaṃ（登）成ruḷhī（登）。Gāhu（词义）为“浸入”，agāhī（他已浸入）成gāḷho（已浸入），ajjhogāḷho mahaṇṇavaṃ（已浸入大海）。Baha（词义）为“增长”，abahī（它已增长）成bāḷho（已增长），依“kvaci dhātū”等（经）成长音。Muha（词义）为“迷惑”，amuyhī（他已迷惑）成mūḷho（已迷惑）。Guha（词义）为“隐藏”，aguhī（他已隐藏）成gūḷhaṃ（已隐藏）。Vaha（词义）为“运载”，upavahī（他已运载）成upavuḷho（已运载），依“vaca vasa vahādīnamukāro vassā”经文分析，（v的a）作u。

අදහනහානන්ති කිමත්ථං? දඩ්ඪො, සන්නද්ධො. වාති කිං? දුද්ධො, සිනිද්ධො. ‘‘ගහිතං, මහිත’’න්තිආදීසු පන ඉකාරාගමෙන බ්‍යවහිතත්තා න භවති.

为何说“daha、naha除外”？（例如）Daḍḍho（已烧）、sannaddho（已捆绑）。为何说“或”？（例如）Duddho（已激怒）、siniddho（已润泽）。然而，在gahitaṃ（已取）、mahitaṃ（已尊敬）等词中，因被i增音所隔，故不发生此变化。

ධාතුප්පච්චයන්තතොපි ‘‘අතීතෙ ත තවන්තුතාවී’’ති තප්පච්චයො, අබුභුක්ඛීති බුභුක්ඛිතො. එවං ජිඝච්ඡිතො, පිපාසිතො ඉච්චාදි.

即使在语根后缀之后，亦依“atīte ta tavantutāvī”（经）加ta后缀。例如abubhukkhī（他已欲食）成bubhukkhito（已欲食）。同理，jighacchito（已欲食）、pipāsito（已欲饮）等。

එවං කත්තරි නිට්ඨනයො.

以上为主动语态完成时（分词）的用法。

‘‘අතීතෙ’’ති වත්තතෙ.

“Atīte”（经）延续适用。

622. භාවකම්මෙසු ත.

622. 于状态、所动语态中，用ta。

අතීතෙ කාලෙ ගම්‍යමානෙ සබ්බධාතූහි තප්පච්චයො හොති භාවකම්මඉච්චෙතෙස්වත්ථෙසු.

表过去时，于一切语根后，为状态、所动义，加ta后缀。

භාවෙ තාව –

先说状态（语态）——

ගෙ සද්දෙ, ගායනං, අගායිත්ථාති වා අත්ථෙ තප්පච්චයො.

语根ge（词义）为“声”，于gāyanaṃ（歌唱）或agāyittha（已唱）义，加ta后缀。

623. සබ්බත්ථ ගෙ ගී.

623. 于一切处，ge作gī。

ගෙඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස ගීආදෙසො හොති සබ්බත්ථ, තප්පච්චයතිපච්චයෙස්වෙවායං. තස්ස ගීතං, ගායනං, ගායිතබ්බාති වා ගීති.

此语根ge于一切处作gī，此（规则）仅用于ta后缀与ti后缀前。其（例）为gītaṃ（已唱）。或作gāyanaṃ（歌唱）、gāyitabba（应唱），或gīti（歌唱）。

භාවෙ – තප්පච්චයන්තා නපුංසකා. කම්මනි – තිලිඞ්ගා.

于状态（语态），ta后缀（词）为中性。于所动（语态），（则）通三性。

නත ගත්තවිනාමෙ, නච්චනං, අනච්චිත්ථාති වා අත්ථෙ තප්පච්චයො.

语根nata（词义）为“屈身”，于naccanaṃ（舞蹈）或anaccittha（已舞）义，加ta后缀。

624. පච්චයා දනිට්ඨා නිපාතනා සිජ්ඣන්ති.

624. 由后缀不能规律构成者，依不规则法而成。

යෙ ඉධ සප්පච්චයා සද්දා පච්චයෙහි න නිට්ඨං ගතා, තෙ නිපාතනතො සිජ්ඣන්තීති ධාත්වන්තෙන සහ තප්පච්චයස්ස ච්ච ට්ටාදෙසා. නච්චං, නට්ටං. හස හසනෙ, හසනං හසිතං, ඉකාරාගමො. ගමනං ගතං. එවං ඨිතං, සයිතං, වාධිකාරස්ස වවත්ථිතවිභාසත්තා වුද්ධි. රුද අස්සුවිමොචනෙ, අරුජ්ඣිත්ථාති රොදිතං, රුණ්ණං වා ඉච්චාදි.

于此，凡有后缀之词，不能由后缀（规则）构成者，则依不规则法而成。即语根末尾与ta后缀（的t）合成为cca、ṭṭa等。例如：naccaṃ（舞蹈）、naṭṭaṃ（已舞）。Hasa（词义）为“笑”，hasanaṃ（笑）成hasitaṃ（已笑），有i增音。Gamanaṃ（去）成gataṃ（已去）。同理，ṭhitaṃ（已立）、sayitaṃ（已卧）。因“vā”之选择规定，（可）有vuddhi（元音增强）。Ruda（词义）为“哭泣”，arujjittha（已哭）成roditaṃ（已哭），或ruṇṇaṃ（已哭）等。

කම්මනි –

于所动（语态）——

අභිභූයිත්ථාති අභිභූතො කොධො භවතා, අභිභූතා, අභිභූතං. භාස බ්‍යත්තියං වාචායං, අභාසිත්ථ තෙනාති භාසිතො ධම්මො, භාසිතා ගාථා, භාසිතං සුත්තං. දිසී උච්චාරණෙ, චුරාදිත්තා ණෙ. අදෙසීයිත්ථාති දෙසිතො ධම්මො භගවතා, ඉකාරාගමෙ කාරිතසරලොපො. ජි ජයෙ, අජීයිත්ථාති ජිතො මාරො. නී පාපුණනෙ, අනීයිංසූති නීතා ගාමමජා, සුතො තයා ධම්මො, ඤාතො.

Abhibhūyittha（已被降伏），故abhibhūto kodho bhavatā（忿怒已被您降伏），（以及）abhibhūtā（阴性）、abhibhūtaṃ（中性）。Bhāsa（词义）为“明言”，abhāsittha tena（已被他说），故bhāsito dhammo（法已被说）、bhāsitā gāthā（偈已被说）、bhāsitaṃ suttaṃ（经已被说）。Disī（词义）为“说示”，属curādi（第十组），故加ṇe。Adesīyitthāti（已被开示），故desito dhammo bhagavatā（法已被世尊开示）；有i增音时，使役语干的元音脱落。Ji（词义）为“胜”，ajīyittha（已被战胜），故jito māro（魔罗已被战胜）。Nī（词义）为“引导”，anīyiṃsu（已被引导），故nītā gāmamajā（羊已被引至村庄）。Suto tayā dhammo（法已被您听闻）。Ñāto（已被了知）。

සාස අනුසිට්ඨිම්හි, අනුසාසීයිත්ථාති අත්ථෙ තප්පච්චයො.

语根sāsa（词义）为“教诫”，于anusāsīyittha（已被教诫）义，加ta后缀。

625. සාසදිසතො තස්ස රිට්ඨො ච.

625. 由sāsa、disa，（ta）作ṭṭha，及ca。

සාසදිසඉච්චෙතෙහි ධාතූහි පරස්ස තප්පච්චයස්ස රිට්ඨාදෙසො හොති, චසද්දෙන තිස්ස රිට්ඨි ච, දිසතො කිච්චතකාරතුංත්වාදීනඤ්ච රට්ඨ රට්ඨුං රට්ඨාදෙසා ච හොන්ති, රාදිලොපො, අනුසිට්ඨො සො මයා, අනුසිට්ඨා සා, අනුසිට්ඨං. දිස පෙක්ඛණෙ, අදිස්සිත්ථාති දිට්ඨං මෙ රූපං.

于sāsa、disa此二语根后，ta后缀作ṭṭha；由ca字，ti后缀亦作ṭṭhi。又由disa，kicca、takāra、tuṃ、tvā等后缀作raṭṭha、raṭṭhuṃ、raṭṭhā，且rādi（首音）脱落。Anusiṭṭho so mayā（他已被我教诫），anusiṭṭhā sā（她已被教诫），anusiṭṭhaṃ（它已被教诫）。Disa（词义）为“见”，adissittha（已被见），故diṭṭhaṃ me rūpaṃ（色已被我见）。

තිම්හි – අනුසාසනං අනුසිට්ඨි, දස්සනං දිට්ඨි.

于ti（后缀）——anusāsanaṃ（教导）成anusiṭṭhi（教诫）；dassanaṃ（见）成diṭṭhi（见）。

කිච්චාදීසු [Pg.382] – දස්සනීයං දට්ඨබ්බං, දට්ඨෙය්‍යං, පස්සිතුන්ති දට්ඨුං ගච්ඡති, පස්සිත්වාති නෙක්ඛමං දට්ඨුං, දට්ඨා, ඉකාරාගමෙන අන්තරිකස්ස න භවති, යථා – අනුසාසිතං, අනුසාසිතබ්බං, අනුසාසිතුං, අනුසාසිත්වා, දස්සිතං ඉච්චාදි.

在kicca等形式中——dassanīyaṃ（可见的）、daṭṭhabbaṃ（应被看见的）、daṭṭheyyaṃ（可被看见的）。passituṃ（为了看），如daṭṭhuṃ gacchati（他去看）；passitvā（看过之后）；nekkhamaṃ daṭṭhuṃ（为了看见出离）；daṭṭhā（已看见）。由于插入元音i，（语根）内部不发生变化，例如：anusāsitaṃ（已被教诫）、anusāsitabbaṃ（应被教诫）、anusāsituṃ（为了教诫）、anusāsitvā（教诫之后）、dassitaṃ（已被展示）等。

තුස පීතිම්හි, අතුස්සීති අත්ථෙ කත්තරි තප්පච්චයො.

语根tusa（√tus）义为欢喜，当表达atussi（他已欢喜）之义时，于能动者（kattari）使用ta后缀。

‘‘තස්සා’’ති අධිකාරො.

“Tassa”（它的）是此处的管辖规则。

626. සාදි, සන්තපුච්ඡභන්ජහන්සාදීහි ට්ඨො.

626. 从以s结尾的语根，以及puccha、bhanja、hansa等语根，（其后的ta）变为ṭṭha。

ආදිනා සහ වත්තතීති සාදි. සකාරන්තෙහි, පුච්ඡ භන්ජහන්සඉච්චෙවමාදීහි ච ධාතූහි පරස්ස අනන්තරිකස්ස තකාරස්ස සහාදිබ්‍යඤ්ජනෙන ධාත්වන්තෙනට්ඨාදෙසො හොති. හන්සස්ස සතිපි සන්තත්තෙ පුනග්ගභණං ක්වචි ට්ඨාදෙසස්ස අනිච්චතාදීපනත්ථං, තෙන ‘‘විද්ධස්තො උත්‍රස්තො’’තිආදීසු න හොති. තුට්ඨො, සන්තුසිතො. භස භස්සනෙ, අභස්සීති භට්ඨො, භස්සිතො. නස අදස්සනෙ, නස්සීති නට්ඨො. දංස දංසනෙ, අදංසීයිත්ථාති දට්ඨො සප්පෙන, ඩංසිතො වා, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා දස්ස ඩත්තං. ඵුස ඵස්සනෙ, අඵුසීයිත්ථාති ඵුට්ඨො රොගෙන, ඵුස්සිතො වා. ඉසු ඉච්ඡායං, එසීයිත්ථාති ඉට්ඨො, ඉච්ඡිතො, එසිතො. මස ආමසනෙ, ආමසීයිත්ථාති ආමඨො. වසසෙචනෙ, අවස්සීති වුට්ඨො දෙවො, පවිසීයිත්ථාති පවිට්ඨො, උද්දිසීයිත්ථාති උද්දිට්ඨො. පුච්ඡ පුච්ඡනෙ, අපුච්ඡීයිත්ථාති පුට්ඨො පඤ්හං, පුච්ඡිතො. භන්ජ අවමද්දනෙ, අභඤ්ජීයිත්ථාති භට්ඨං ධඤ්ඤං. හන්ස පීතිම්හි, අහංසීති හට්ඨො, පහට්ඨො, පහංසිතො.

与ādi（等）一起出现，故为sādi。在以s结尾的语根，以及puccha、bhanja、hansa等语根之后，无介音的t音与语根末尾的辅音一同变为ṭṭha。即使hansa语根以s结尾，但再次提及是为了说明ṭṭha的替换并非必然，因此在viddhasto（被刺穿）、utrasto（被惊吓）等词中不发生此变化。例如：tuṭṭho（满足的），santusito（满足的）。bhasa（√bhas）义为言说，abhassi（已说），因此有bhaṭṭho（已说），bhassito（被说的）。nasa（√nas）义为不见，nassi（已不见），因此有naṭṭho（已失）。daṃsa（√daṃs）义为咬，adaṃsīyittha（被咬），因此有daṭṭho sappena（被蛇咬），或ḍaṃsito（被咬）；根据“kvaci dhātū”等规则，（在ḍaṃsito中）da变为ḍa。phusa（√phus）义为触，aphusīyittha（被触），因此有phuṭṭho rogena（被疾病触），或phussito（被触）。isu（√is）义为欲，esīyittha（被欲），因此有iṭṭho（被欲求），icchito（被欲求），esito（被寻求）。masa（√mas）义为触摸，āmasīyittha（被摸），因此有āmaṭho（被触摸）。vasa（√vas）义为降雨，avassi（已降雨），因此有vuṭṭho devo（天已降雨）；pavisīyittha（被进入），因此有paviṭṭho（已进入）；uddisīyittha（被指出），因此有uddiṭṭho（已指出）。puccha（√pucch）义为询问，apucchīyittha（被问），因此有puṭṭho pañhaṃ（问题已被问），pucchito（被询问）。bhanja（√bhañj）义为捶打，abhañjīyittha（被捶打），因此有bhaṭṭhaṃ dhaññaṃ（谷物已被捶打）。hansa（√haṃs）义为喜悦，ahaṃsi（已喜），因此有haṭṭho（已喜），pahaṭṭho（极喜），pahaṃsito（极喜）。

ආදිසද්දෙන [Pg.383] යජ දෙවපූජාසඞ්ගතිකරණදානෙසු, ඉජ්ජිත්ථාති අත්ථෙ තප්පච්චයො, තස්ස ට්ඨාදෙසො.

通过ādi（等）一词，（可知此规则也适用于）语根yaja（√yaj），其义为天神祭祀、交往、行为、布施；当表达ijjittha（已被祭祀）之义时，使用ta后缀，其t音变为ṭṭha。

627. යජස්ස සරස්සි ට්ඨෙ.

627. 当ṭṭha在后时，yaj（√yaj）的元音变为i。

යජඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස සරස්ස ඉකාරාදෙසො හොති ට්ඨෙ පරෙ. යිට්ඨො මයා ජිනො. සජ විස්සග්ගෙ සංපුබ්බො, සංසජ්ජිත්ථාති සංසට්ඨො තෙන, විස්සට්ඨො. මජ සුද්ධිම්හි, අමජ්ජීති මට්ඨො ඉච්චාදි.

当ṭṭha在后时，语根yaja（√yaj）的元音变为i。例如：yiṭṭho mayā jino（胜者已被我供养）。语根saja（√saj）义为舍弃，与前缀saṃ结合，saṃsajjittha（被混杂），因此有saṃsaṭṭho tena（由他混杂在一起），vissaṭṭho（已被舍弃）。语根maja（√maj）义为清净，amajji（被擦亮），因此有maṭṭho（已被擦亮）等。

කිච්චතකාරාදීසු තුස්සිතබ්බං තොට්ඨබ්බං, ඵුසිතබ්බං ඵොට්ඨබ්බං, පුච්ඡිතුං පුට්ඨුං, යජිතුං යිට්ඨුං, අභිහරිතුං අභිහට්ඨුං, තොසනං තුට්ඨි, එසනං එට්ඨි, වස්සනං වුට්ඨි, විස්සජ්ජනං විස්සට්ඨි ඉච්චාදි.

在kicca（所作）及其他以ta开头的后缀等形式中——tussitabbaṃ（应满足）变为toṭṭhabbaṃ（应满足），phusitabbaṃ（应触摸）变为phoṭṭhabbaṃ（应碰触），pucchituṃ（为了询问）变为puṭṭhuṃ（为了询问），yajituṃ（为了祭祀）变为yiṭṭhuṃ（为了祭祀），abhiharituṃ（为了带来）变为abhihaṭṭhuṃ（为了带来）。tosanaṃ（使满足）变为tuṭṭhi（欢喜），esanaṃ（寻求）变为eṭṭhi（欲望），vassanaṃ（降雨）变为vuṭṭhi（雨），vissajjanaṃ（释放）变为vissaṭṭhi（释放）等。

‘‘තස්ස, සාදී’’ති ච වත්තතෙ.

“Tassa”（它的）和“sādi”（从以s结尾的语根等）的规则也适用。

628. භන්ජතො ග්ගො ච.

628. 从语根bhanj（√bhañj），（ta后缀）也变为gga。

භන්ජතො ධාතුම්හා තප්පච්චයස්ස සහාදිබ්‍යඤ්ජනෙන ග්ගො ආදෙසො හොති. භග්ගො රාගො අනෙන. වසනිවාසෙ, පරිවසීයිත්ථාති පරිවුට්ඨො පරිවාසො, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, උට්ඨ උආදෙසා. වස අච්ඡාදනෙ, නිවසීයිත්ථාති නිවත්ථං වත්ථං, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ස්තකාරසංයොගස්ස ත්ථත්තං, එවං නිවත්ථබ්බං. සංස පසංසනෙ, පසංසීයිත්ථාති පසත්ථො පසංසිතො, පසංසනං පසත්ථි. බධ බන්ධනෙ, අබජ්ඣිත්ථාති බද්ධො රඤ්ඤා, අලභීයිත්ථාති ලද්ධං මෙ ධනං, ධත්තදත්තානි. රභ රාභස්සෙ, ආරභීයිත්ථාති ආරද්ධං වීරියං. දහ භස්මීකරණෙ[Pg.384], අදය්හිත්තාති දඩ්ඪං වනං, අභුජ්ජිත්ථාති භුත්තො ඔදනො, භුජාදිත්තා ධාත්වන්තලොපො, ද්විත්තඤ්ච. චජ හානිම්හි, පරිච්චජීයිත්ථාති පරිච්චත්තං ධනං, අමුච්චිත්ථාති මුත්තො සරො.

从语根bhanj（√bhañj），ta后缀与语根末尾的辅音一同变为gga。例如：Bhaggo rāgo anena（贪欲已被此人破坏）。vasa（√vas）义为居住，parivasīyittha（已别住），因此有parivuṭṭho parivāso（别住已被完成），vusitaṃ brahmacariyaṃ（梵行已被修习），此处（语根元音）a变为u，（后缀ta）变为ṭṭha。vasa（√vas）义为覆盖，nivasīyittha（被覆盖），因此有nivatthaṃ vatthaṃ（衣服已被穿），根据“kvaci dhātū”等规则，s与t的音组变为ttha，同样有nivatthabbaṃ（应被覆盖）。saṃsa（√saṃs）义为称赞，pasaṃsīyittha（被称赞），因此有pasattho（已被称赞），pasaṃsito（已被称赞），pasaṃsanaṃ（称赞）变为pasatthi（称誉）。badha（√badh）义为捆绑，abajjhittha（被捆绑），因此有baddho raññā（被国王捆绑）。alabhīyittha（被获得），因此有laddhaṃ me dhanaṃ（我已获得财富），dhatta和datta。rabha（√rabh）义为努力，ārabhīyittha（被发起），因此有āraddhaṃ vīriyaṃ（精进已被发起）。daha（√dah）义为焚烧，adayhittha（被烧毁），因此有daḍḍhaṃ vanaṃ（森林已被烧毁）。abhujjittha（被食用），因此有bhutto odano（饭已被吃），因属于bhuj（√bhuj）等语根，故语根末尾音脱落，且（辅音）双写。caja（√caj）义为舍弃，pariccajīyittha（被舍弃），因此有pariccattaṃ dhanaṃ（财物已被舍弃）。amuccittha（被释放），因此有mutto saro（箭已被释放）。

වච වියත්තියං වාචායං, අවචීයිත්ථාති අත්ථෙ තප්පච්චයො.

语根vaca（√vac）义为清晰言说，当表达avacīyittha（已被说）时，使用ta后缀。

‘‘අන්තො, නො, ද්වි, චා’’ති ච අධිකාරො.

“Anto”（末尾音）、“no”（不）、“dvi”（双写）、“ca”（和）等规则也适用。

629. වච වා වු.

629. vaca（√vac）或变为vu。

චතුප්පදමිදං. වචඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස වකාරස්ස උකාරාදෙසො හොති වා, ධාත්වන්තො ච චකාරො නො හොති, තප්පච්චයස්ස ච ද්විභාවො හොති. වාග්ගහණමවධාරණත්ථං, ධාත්වාදිම්හි වකාරාගමො. වුත්තමිදං භගවතා, උත්තං වා.

这是一个四部分的规则。语根vaca（√vac）的va音可选择性地变为u，语根末尾的c音不出现，并且ta后缀会双写。采用“vā”（或）是为了进行限定，（有时）语根开头会增添v音。例如：Vuttamidaṃ bhagavatā（此已被世尊所说），或uttaṃ（已被说）。

630. ගුපාදීනඤ්ච.

630. 以及gup（√gup）等语根。

ගුපඉච්චෙවමාදීනං ධාතූනමන්තො ච බ්‍යඤ්ජනො නො හොති, පරස්ස තකාරස්ස ච ද්විභාවො හොති. ගුප ගොපනෙ, සුගොපීයිත්ථාති සුගුත්තො, සුගොපිතො, ඉකාරෙන බ්‍යවහිතත්තා න ධාත්වන්තලොපො, ‘‘අඤ්ඤෙසු චා’’ති සුත්තෙ වාධිකාරස්ස වවත්ථිතවිභාසත්තා නිට්ඨතකාරෙපි ක්වචි වුද්ධි. ගොපනං ගුත්ති.

对于gup（√gup）等语根，其末尾辅音不出现，并且其后的t音会双写。gupa（√gup）义为守护，sugopīyittha（被善护），因此有sugutto（善护）或sugopito（善护）。（在sugopito中）由于被i音隔开，语根末尾的辅音不脱落。根据“aññesu ca”这条规则，由于“vā”（或）的权限是系统性的选择，即使在过去分词的t音上，有时也会发生元音增长。gopanaṃ（守护）变为gutti（保护）。

ලිප ලිම්පනෙ, අලිම්පීයිත්ථාති ලිත්තො සුගන්ධෙන. තප සන්තාපෙ, සන්තපීයිත්ථාති සන්තත්තො තෙජෙන. දීප දිත්තිම්හි, ආදීපීයිත්ථාතිආදිත්තො අග්ගිනා, රස්සත්තං, දීපනං දිත්ති. අප පාපුණනෙ, පාපීයිත්ථාති පත්තො ගාමො, පාපුණීති පත්තො සුඛං, පාපුණනං පත්ති, පත්තබ්බං. මද උම්මාදෙ, පමජ්ජීති පමත්තො. සුප සයනෙ, අසුපීති සුත්තො ඉච්චාදි.

lipa（√lip）义为涂抹，alimpīyittha（被涂抹），因此有litto sugandhena（被香味涂抹）。tapa（√tap）义为热恼，santapīyittha（被热恼），因此有santatto tejena（被热力热恼）。dīpa（√dīp）义为照耀，ādīpīyittha（被照耀），因此有āditto agginā（被火照耀），此处有元音缩短。dīpanaṃ（照耀）变为ditti（光明）。apa（√āp）义为到达，pāpīyittha（被到达），因此有patto gāmo（村庄已被到达）；pāpuṇīti（他到达），因此有patto sukhaṃ（已到达快乐）；pāpuṇanaṃ（到达）变为patti（到达），pattabbaṃ（应到达）。mada（√mad）义为昏昧，pamajji（他放逸），因此有pamatto（已放逸）。supa（√sup）义为睡眠，asupi（他睡了），因此有sutto（已睡）等。

චර [Pg.385] චරණෙ, අචරීයිත්ථාති චිණ්ණො ධම්මො, ඉණ්ණාදෙසො, චරිතො වා. එවං පුණ්ණො, පූරිතො.

cara（√car）义为行，acarīyittha（已被实行），因此有ciṇṇo dhammo（法已被实行），此处是iṇṇa的替换，或作carito（已实行）。同样，puṇṇo（圆满的），pūrito（已圆满的）。

නුද ඛෙපෙ, පනුජ්ජිත්ථාති පණුන්නො, නස්ස ණත්තං, පනුදිතො. දා දානෙ, ආදීයිත්ථාතිආදින්නො, අත්තො වා, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා දාසද්දස්ස තකාරො, රස්සත්තං.

nuda（√nud）义为驱逐，panujjittha（被驱逐），因此有paṇunno（已被驱逐），n音变为ṇ，或作panudito（已被驱逐）。dā（√dā）义为给予，ādīyittha（被接受），因此有ādinno（已被取），或作atto（已被取）；根据“kvaci dhātū”等规则，（在atto中）dā的d变为t，且元音缩短。

631. භිදාදිතො ඉන්නඅන්නඊණා වා.

631. 从bhid（√bhid）等语根，（ta后缀）可选择性地变为inna、anna或īṇa。

භිදඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි පරස්ස තප්පච්චයස්ස ඉන්න අන්නඊණඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති වා, අන්තො ච නො හොති. වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො, සරලොපාදි.

从bhid（√bhid）等语根，其后的ta后缀可选择性地变为inna、anna或īṇa，并且语根的末尾音不出现。此处的“vā”（或）表示系统性的选择，并伴随元音脱落等变化。

භිදි විදාරණෙ, අභිජ්ජිත්ථාති භින්නො ඝටො භවතා, භිජ්ජීති වා භින්නො දෙවදත්තො. ඡිදි ද්විධාකරණෙ, අඡිජ්ජිත්ථාති ඡින්නො රුක්ඛො, අච්ඡින්නං චීවරං, උච්ඡිජ්ජීති උච්ඡින්නො. අදීයිත්ථාභි දින්නො සුඞ්කො. සද විසරණගත්‍යාවසානෙසු, නිසීදීති නිසින්නො. ඛිද උත්තාසනෙ, ඛිද දීනභාවෙ වා, අඛිජ්ජීති ඛින්නො.

bhidi（破）是“破裂”之义，abhijjitthāti（被打破），故有bhinno ghaṭo bhavatā（罐子被您打破了）；或bhijjīti（它破裂），故有bhinno devadatto（提婆达多分裂了）。chidi（断）是“分成两半”之义，achijjitthāti（被砍断），故有chinno rukkho（树已被砍断）、acchinnaṃ cīvaraṃ（未被割裂的衣袍）；ucchijjīti（它被切断），故有ucchinno（已被切断）。adīyitthā（被给予），故有dinno suṅko（税已被缴纳）。sada（坐）是“散开、行走、结束”之义，nisīdīti（他坐下），故有nisinno（已坐下）。khida（疲）是“惊吓”之义，或于dīnabhāve（贫困状态），akhijjīti（他感到疲惫），故有khinno（已疲惫）。

අන්නාදෙසෙ ඡද අපවාරණෙ, අච්ඡාදීයිත්ථාති ඡන්නො, පටිච්ඡන්නං ගෙහං, පසීදීති පසන්නො. පද ගතිම්හි, උප්පජ්ජීති උප්පන්නො, ඣානං සමාපන්නො. රුදි අස්සුවිමොචනෙ, රුණ්ණො, පරලොපො.

于anna替代中——chada（覆）是“覆盖”之义，acchādīyitthāti（被覆盖），故有channo（已被覆盖）、paṭicchannaṃ gehaṃ（房屋已被覆盖）。pasīdīti（他变得清净），故有pasanno（已清净）。pada（行）是“行走”之义，uppajjīti（它生起），故有uppanno（已生起）、jhānaṃ samāpanno（已入禅定）。rudi（泣）是“流泪”之义，故有ruṇṇo（已哭泣），此处有尾音脱落（paralopo）。

ඛී ඛයෙ ඊණාදෙසො, අඛීයීති ඛීණො දොසො, ඛීණා ජාති, ඛීණං ධනං. හා චාගෙ, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා හාදිතො ඊණාදෙසෙ ණකාරස්ස නත්තං, පහීයිත්ථාති පහීනො කිලෙසො, පරිහායීති පරිහීනො. ආස උපවෙසනෙ[Pg.386], අච්ඡීති ආසීනො. ලී සිලෙසනෙ, ලීයීති ලීනො, නිලීනො. ජි ජයෙ, ජියීති ජීනො විත්තමනුසොචති, ජිතො වා. දී ඛයෙ, දීනො. පී තප්පනෙ, පීනො. ලූ ඡෙදනෙ, ලූයිත්ථාති ලූනො ඉච්චාදි.

khī（尽）是“灭尽”之义，有īṇa替代，akhīyīti（已灭尽），故有khīṇo doso（瞋恚已尽）、khīṇā jāti（生已尽）、khīṇaṃ dhanaṃ（财富已尽）。hā（舍）是“舍弃”之义，根据“kvaci dhātū”等规则，从hā等语根，于īṇa替代中ṇ音变为n，pahīyitthāti（被舍弃），故有pahīno kileso（烦恼已被舍弃）；parihāyīti（他衰退），故有parihīno（已衰退）。āsa（坐）是“安坐”之义，acchīti（他坐下），故有āsīno（已安坐）。lī（黏）是“黏着”之义，līyīti（它黏着），故有līno（已黏着）、nilīno（已隐藏）。ji（胜）是“胜利”之义，jiyīti（他胜利），故有jīno vittamanusocati（胜利者为财富而忧愁），或jito（已被战胜）。dī（尽）是“灭尽”之义，故有dīno（已困乏）。pī（饱）是“满足”之义，故有pīno（已肥胖）。lū（断）是“切断”之义，lūyitthāti（被切断），故有lūno（已被切断）等。

වමු උග්ගිරණෙ, වමීයිත්ථාති වන්තං, වමිතං, ‘‘පක්කමාදීහි න්තො’’ති න්තාදෙසො. අගච්ඡීයිත්ථාති ගතො ගාමො තයා, ගාමං ගතො වා, ‘‘ගමඛනහනරමාදීනමන්තො’’ති ධාත්වන්තලොපො. අඛඤ්ඤිත්ථාති ඛතො කූපො, උපහඤ්ඤිත්ථාති උපහතං චිත්තං, අරමීති රතො, අභිරතො. මන ඤාණෙ, අමඤ්ඤිත්ථාති මතො, සම්මතො. තනු විත්ථාරෙ, අතනිත්ථාති තතං, විතතං. යමු උපරමෙ, නියච්ඡීති නියතො.

vamu（吐）是“呕吐”之义，vamīyitthāti（被呕吐），故有vantaṃ、vamitaṃ；根据“pakkamādīhi nto”规则，有nta替代。agacchīyitthāti（被去），故有gato gāmo tayā（村庄已被你去），或gāmaṃ gato（已去村庄）；根据“gamakhanahanaramādīnamanto”规则，有语根尾音脱落。akhaññitthāti（被挖掘），故有khato kūpo（井已被挖掘）。upahaññitthāti（被伤害），故有upahataṃ cittaṃ（心已被伤害）。aramīti（他喜乐），故有rato（已喜乐）、abhirato（已极喜乐）。mana（知）是“知晓”之义，amaññitthāti（被认为），故有mato（已认为）、sammato（被公认）。tanu（展）是“伸展”之义，atanitthāti（被伸展），故有tataṃ（已伸展）、vitataṃ（已遍展）。yamu（止）是“停止”之义，niyacchīti（他制止），故有niyato（已被制止）。

‘‘නො, තම්හි, තිම්හී’’ති ච වත්තතෙ.

no、tamhi、timhī亦然。

632. රකාරො ච.

632. ra音亦然。

රකාරො ච ධාතූනමන්තභූතො නො හොති තප්පච්චයෙ, තිප්පච්චයෙ ච පරෙ. පකරීයිත්ථාති පකතො කටො භවතා, කතා මෙ රක්ඛා, කතං මෙ පුඤ්ඤං. ‘‘දො ධස්ස චා’’ති එත්ත චසද්දෙන ටො තස්ස, යථා – සුකටං, දුක්කටං, පුරෙ අකරීයිත්ථාති පුරක්ඛතො, ‘‘පුරසමුපපරීහි කරොතිස්ස ඛඛරා වා තප්පච්චයෙසු චා’’ති ඛකාරො, පච්චයෙහි සඞ්ගම්ම කරීයිත්ථාති සඞ්ඛතො, අභිසඞ්ඛතො, උපකරීයිත්ථාති උපක්ඛතො, උපක්ඛටො, පරිකරීයිත්ථාති පරික්ඛතො.

语根末尾的ra音，当ta或ti后缀在后时，则被脱落。例如，pakarīyittha（被做）变为pakato，如kaṭo bhavatā（席子被您做了）、katā me rakkhā（我的保护已做）、kataṃ me puññaṃ（我的福德已做）。于“do dhassa cā”规则中，通过ca字，ta变为ṭa，例如sukaṭaṃ（善作）、dukkaṭaṃ（恶作）。pure akarīyittha（先前被做）变为purakkhato（被置于前）。根据“purasamupaparīhi karotissa khakharā vā tappaccayesu cā”规则，有kha音替代。与后缀结合后，karīyittha（被做）变为saṅkhato（有为）、abhisaṅkhato（已造作）；upakarīyitthāti（被准备）变为upakkhato、upakkhaṭo（已准备）；parikarīyitthāti（被围绕）变为parikkhato（已围绕）。

තිප්පච්චයෙ පකරණ පකති. සර ගතිචින්තායං, අසරීති සතො, විසරීති විසටො, සරණං, සරති එතායාති වා සති, නීහරීයිත්ථාති නීහටො. ධර ධාරණෙ, උද්ධරීයිත්ථාති [Pg.387] උද්ධටො, අභරීයිත්ථාති භතො, භරණං, භරති එතායාති වා භති.

于ti后缀中，pakaraṇa（作）变为pakati（本性）。sara（行、思）是“行走、思惟”之义，asarīti（他忆念），故有sato（已忆念）；visarīti（他散布），故有visaṭo（已散布）。saraṇaṃ（忆念），或“依此而忆念”（sarati etāya），故有sati（念）。nīharīyitthāti（被取出）变为nīhaṭo（已取出）。dhara（持）是“执持”之义，uddharīyitthāti（被举起）变为uddhaṭo（已举起）；abharīyitthāti（被负荷）变为bhato（已负荷）。bharaṇaṃ（负荷），或“依此而负荷”（bharati etāya），故有bhati（工资）。

ඉකාරාගමයුත්තෙසු ‘‘ගමිතො’’තිආදීසු ධාත්වන්තලොපෙ සම්පත්තෙ –

在带有i增音的gamito等词中，当语根尾音当脱落时——

‘‘ලොපො’’ති වත්තතෙ.

“脱落”的规则亦适用。

633. නමකරානමන්තානං නියුත්තතම්හි.

633. 语根末尾的na、ma、ka、ra音，当与ta后缀连接时。

නකාර මකාර කකාර රකාරානං ධාත්වන්තානං ලොපො න හොති ඉකාරාගමයුත්තෙ තකාරෙ පරෙති ලොපාභාවො. අගච්ඡී, ගමීයිත්ථාති වා ගමිතො, රමිත්ථාති රමිතො. එවං වමිතො, නමිතො. සකි සඞ්කායං, සඞ්කිතො, සරිතො, භරිතො. තථා ඛනිතබ්බං, හනිතබ්බං, ගමිතබ්බං, රමිතබ්බං ඉච්චාදි.

语根末尾的na、ma、ka、ra音，当带有i增音的ta后缀在后时，不发生脱落（lopābhāvo）。例如：agacchī（已去），或gamīyitthāti（被去）变为gamito（已去）；ramitthāti（被喜乐）变为ramito（已喜乐）。同样地，vamito（已呕吐）、namito（已礼敬）。saki（疑）是“怀疑”之义，故有saṅkito（已怀疑）；sarito（已忆念）；bharito（已充满）。同样地，khanitabbaṃ（应掘）、hanitabbaṃ（应杀）、gamitabbaṃ（应去）、ramitabbaṃ（应喜乐）等。

නිධීයිත්ථාති නිහිතො, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ධිස්ස හි තප්පච්චයෙ. එවං විහිතො.

nidhīyitthāti（被储藏）变为nihito（已储藏），根据“kvaci dhātū”等规则，于ta后缀前，dhi变为hi。同样地，vihito（已安排）。

කාරිතෙ අභාවීයිත්ථාති අත්ථෙ ‘‘භාවකම්මෙසු ත’’ඉති තප්පච්චයො, ‘‘යථාගමමිකාරො’’ති ඉකාරාගමො, සරලොපාදි, භාවිතො මග්ගො තෙන, භාවයිතො, අපාචීයිත්ථාති පාචිතො ඔදනං යඤ්ඤදත්තො දෙවදත්තෙන, පාචයිතො, පාචාපිතො, පාචාපයිතො, කම්මං කාරීයිත්ථාති කාරිතො, කාරයිතො, කාරාපිතො, කාරාපයිතො ඉච්චාදි.

于使役态中，在abhāvīyittha（被令存在/修习）之义时，根据“bhāvakammesu ta”规则，使用ta后缀；根据“yathāgamamikāro”规则，有i增音，并有元音脱落等（saralopādi）变化。例如，bhāvito maggo tena（道被他修习了），bhāvayito（令修习者）。apācīyitthāti（被令煮）变为pācito，如odanaṃ yaññadatto devadattena（雅那达多让提婆达多煮饭），pācayito（令煮者）、pācāpito（令使煮者）、pācāpayito（令使煮者）。kammaṃ kārīyitthāti（业被令做）变为kārito（已令做），kārayito（令做者）、kārāpito（令使做者）、kārāpayito（令使做者）等。

‘‘භාවකම්මෙසු ත’’ඉති එත්ථ ‘‘ත’’ඉති යොගවිභාගෙන අචලන ගති භොජනත්ථාදීහි අධිකරණෙපි තප්පච්චයො, යථා – ආස උපවෙසනෙ, අධිකරණෙ අච්ඡිංසු එත්ථ තෙති ඉදං තෙසං ආසිතං ඨානං. භාවෙ ඉධ තෙහි ආසිතං. කම්මනි අයං තෙහි අජ්ඣාසිතො ගාමො. කත්තරි [Pg.388] ඉධ තෙ ආසිතා. තථා අට්ඨංසු එත්ථාති ඉදං තෙසං ඨිතං ඨානං, ඉධ තෙහි ඨිතං, අයං තෙහි අධිට්ඨිතො ඔකාසො, ඉධ තෙ ඨිතා. නිසීදිංසු එත්ථාති ඉදං තෙසං නිසින්නං ඨානං, අයං තෙසං නිසින්නකාලො, තෙ ඉධ නිසින්නා. නිපජ්ජිංසු එත්ථාති ඉදං තෙසං නිපන්නං ඨානං, ඉධ තෙ නිපන්නා.

于“bhāvakammesu ta”规则中，通过规则拆分（yogavibhāgena），从表示“不动、行走、饮食”等义的语根，于处所（adhikaraṇe）之义中亦可使用ta后缀。例如：āsa（坐）是“安坐”之义，于处所格中，acchiṃsu ettha te（他们在此坐下），故有idaṃ tesaṃ āsitaṃ ṭhānaṃ（这是他们坐过之处）。于状态（bhāve）中，idha tehi āsitaṃ（他们在此坐过）。于业（kammani）中，ayaṃ tehi ajjhāsito gāmo（这个村庄被他们住过）。于作者（kattari）中，idha te āsitā（他们在此坐过）。同样地，aṭṭhaṃsu ettha（他们在此站立），故有idaṃ tesaṃ ṭhitaṃ ṭhānaṃ（这是他们站立之处）；idha tehi ṭhitaṃ（他们在此站立过）；ayaṃ tehi adhiṭṭhito okāso（这块地方被他们站立过）；idha te ṭhitā（他们在此站立过）。nisīdiṃsu ettha（他们在此坐下），故有idaṃ tesaṃ nisinnaṃ ṭhānaṃ（这是他们坐下之处）、ayaṃ tesaṃ nisinnakālo（这是他们坐下之时）；te idha nisinnā（他们在此坐下）。nipajjiṃsu ettha（他们在此躺下），故有idaṃ tesaṃ nipannaṃ ṭhānaṃ（这是他们躺下之处）；idha te nipannā（他们在此躺下）。

යා ගතිපාපුණනෙ. අයාසුං තෙ එත්ථාති අයං තෙසං යාතො මග්ගො, ඉධ තෙහි යාතං, අයං තෙහි යාතො, මග්ගො, ඉධ තෙ යාතා. තථා ඉදං තෙසං ගතට්ඨානං, අයං තෙසං ගතකාලො, ඉධ තෙහි ගතං, අයං තෙහි ගතො ගාමො, ඉධ තෙ ගතා.

yā（行）是“行走、到达”之义。ayāsuṃ te ettha（他们在此行走），故有ayaṃ tesaṃ yāto maggo（这是他们行过之道路）；idha tehi yātaṃ（他们在此行过）；ayaṃ tehi yāto maggo（这条道路被他们行过）；idha te yātā（他们在此行过）。同样地，idaṃ tesaṃ gataṭṭhānaṃ（这是他们去过之处）、ayaṃ tesaṃ gatakālo（这是他们去过之时）；idha tehi gataṃ（他们在此去过）；ayaṃ tehi gato gāmo（这个村庄被他们去过）；idha te gatā（他们在此去过）。

භුඤ්ජිංසු එතස්මින්ති ඉදං තෙසං භුත්තට්ඨානං, අයං තෙසං භුත්තකාලො, ඉධ තෙහි භුත්තො ඔදනො, ඉධ තෙ භුත්තා. පිවිංසු තෙ එත්ථාති ඉදං තෙසං පීතං ඨානං, ඉධ තෙහි පීතා යාගු, ඉධ තෙ පීතා. දිස්සන්ති එත්ථාති ඉදං තෙසං දිට්ඨට්ඨානං ඉච්චාදි.

bhuñjiṃsu etasmiṃ（他们在此吃），故有idaṃ tesaṃ bhuttaṭṭhānaṃ（这是他们吃过之处）、ayaṃ tesaṃ bhuttakālo（这是他们吃过之时）；idha tehi bhutto odano（饭在此被他们吃过）；idha te bhuttā（他们在此吃过）。piviṃsu te ettha（他们在此喝），故有idaṃ tesaṃ pītaṃ ṭhānaṃ（这是他们喝过之处）；idha tehi pītā yāgu（粥在此被他们喝过）；idha te pītā（他们在此喝过）。dissanti ettha（他们在此被看见），故有idaṃ tesaṃ diṭṭhaṭṭhānaṃ（这是他们被看见之处）等。

‘‘කත්තරි කිති’’ති ඉතො මණ්ඩූකගතියා ‘‘කත්තරී’’ති වත්තතෙ.

从“kattari kiti”规则，以蛙跳式（maṇḍūkagatiyā），“kattari”（作者）的规则亦适用。

634. කම්මනි දුතියායං ක්තො.

634. 于业（kammani）的第二格（dutiyāyaṃ）中，使用kta后缀。

කම්මත්ථෙ දුතියායං විභත්තියං විජ්ජමානායං ධාතූහි කත්තරි ක්තප්පච්චයො හොති. ඉදමෙව වචනං ඤාපකං අභිහිතෙ කම්මාදිම්හි දුතියාදීනමභාවස්ස. දානං අදාසීති අත්ථෙ ක්තප්පච්චයො, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා පච්චයකකාරස්ස ලොපො, තස්ස ඉන්නාදෙසො, දානං දින්නො දෙවදත්තො. රක්ඛ පාලනෙ, සීලං අරක්ඛීති සීලං රක්ඛිතො, භත්තං අභුඤ්ජීති භත්තං භුත්තො, ගරුං උපාසීති ගරුමුපාසිතො ඉච්චාදි.

当存在表示业(kammatthe)的第二格(dutiyā vibhatti)时，从语根(dhātu)后接表示作者(kattari)的kta后缀。此句本身即是说明：当业等(kammādi)已被表述(abhihite)时，则无第二格等(dutiyādi)。在“布施了礼物”义上，接kta后缀，依“kvaci dhātū”等规则，后缀的“ka”脱落，并被“inna”所取代，(成为)“dānaṃ dinno devadatto”(提婆达多布施了礼物)。“Rakkha”(守护)，“sīlaṃ arakkhī”(守护了戒)成为“sīlaṃ rakkhito”；“bhattaṃ abhuñjī”(吃了饭)成为“bhattaṃ bhutto”；“garuṃ upāsī”(尊敬了老师)成为“garumupāsito”等。

635. භ්‍යාදීහි මතිබුධිපූජාදීහි ච ක්තො.

635. 从bhī等(语根)，以及从mati、budhi、pūja等(语根)后，亦接kta后缀。

භීඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි, මති බුධි පූජාදීහි ච ක්තප්පච්චයො හොති. සො ච ‘‘භාවකම්මෙසු කිච්චත්තක්ඛත්ථා’’ති වුත්තත්තා භාවකම්මෙස්වෙව භවති.

从bhī等语根，以及从mati、budhi、pūja等(语根)后，接kta后缀。并且，因其被说成“kicca、tta和kkhattha(后缀)用于状态(bhāva)和业(kamma)”，故它仅用于状态和业中。

භී භයෙ, අභායිත්ථාති භීතං භවතා. සුප සයෙ, අසුපීයිත්ථාති සුත්තං භවතා. එවං සයිතං භවතා. අස භොජනෙ, අසිතං භවතා, පචිතො ඔදනො භවතා.

“Bhī”(语根)用于怖畏义，在“abhāyittha”(他已害怕)义上，(成为)“bhītaṃ bhavatā”(你已害怕)。“Supa”(语根)用于睡眠义，在“asupīyittha”(他已睡)义上，(成为)“suttaṃ bhavatā”(你已睡)。同样地，“sayitaṃ bhavatā”(你已睡)。“Asa”(语根)用于食义，(成为)“asitaṃ bhavatā”(你已食)，“pacito odano bhavatā”(饭被你煮好了)。

ඉධ මත්‍යාදයො ඉච්ඡත්ථා, බුධිආදයො ඤාණත්ථා.

此处，mati等词为“欲求”义，而budhi等词为“知”义。

මන ඤාණෙ සංපුබ්බො, ‘‘බුධගමාදිත්ථෙ කත්තරී’’ති තප්පච්චයෙ සම්පත්තෙ ඉමිනා කම්මනි ක්තප්පච්චයො, ‘‘ගම ඛනා’’තිආදිනා ධාත්වන්තලොපො, රඤ්ඤා සම්මතො. කප්ප තක්කනෙ, සඞ්කප්පිතො. ධර ධාරණෙ, චුරාදිත්තා ණෙ, වුද්ධි, ඉකාරාගමො, සරලොපාදි, අවධාරිතො.

“Mana”(语根)用于知义，前缀为“saṃ”。根据“budhagamāditthe kattarī”规则，本应在作者义上得ta后缀，但依此(当前)规则，(改为)在业(kamma)义上接kta后缀。依“gama khanā”等规则，语根末音节脱落，(成为)“raññā sammato”(被国王认可)。“Kappa”(语根)用于思惟义，(成为)“saṅkappito”(已思惟)。“Dhara”(语根)用于执持义，因属curādi(第十组语根)，故加ṇe后缀，发生增益(vuddhi)、i音插入(ikārāgama)、元音脱落(saralopādi)等，(成为)“avadhārito”(已确定)。

බුධ අවගමනෙ, අවබුජ්ඣිත්ථාති බුද්ධො භගවා මහෙසක්ඛෙහි දෙවමනුස්සෙහි. ඉ අජ්ඣයනෙ, අධීයිත්ථාති අධීතො.

“Budha”(语根)用于觉悟义，在“avabujjhitthāti”(他已觉悟)义上，(成为)“buddho bhagavā mahesakkhehi devamanussehi”(世尊被具大神通力的天人所觉悟)。“I”(语根)用于学习义，在“adhīyittha”(他已学习)义上，(成为)“adhīto”(已学习)。

ඉ ගතිම්හි, අභිසමිතො. විද ඤාණෙ, අවෙදීයිත්ථාති විදිතො. ඤා අවබොධනෙ, අඤ්ඤායිත්ථාති ඤාතො. විධ වෙධනෙ, පටිවිජ්ඣිත්ථාති පටිවිද්ධො ධම්මො. තක්ක විතක්කෙ, තක්කිතො.

“I”(语根)用于行义，(成为)“abhisamito”(已遍知)。“Vida”(语根)用于知义，在“avedīyittha”(他已知)义上，(成为)“vidito”(已知)。“Ñā”(语根)用于觉悟义，在“aññāyittha”(他已觉悟)义上，(成为)“ñāto”(已知晓)。“Vidha”(语根)用于穿透义，在“paṭivijjhitthāti”(他已穿透)义上，(成为)“paṭividdho dhammo”(法已被穿透)。“Takka”(语根)用于寻思义，(成为)“takkito”(已寻思)。

පූජනත්ථෙසු –

在供养义中——

පූජ පූජායං, අපූජීයිත්ථාති පූජිතො භගවා. චාය සන්තානපූජනෙසු අපපුබ්බො, අපචායිතො. මාන පූජායං, මානිතො. චි චයෙ, අපචිතො. වන්ද අභිවන්දනෙ, වන්දිතො. කර කරණෙ, සක්කතො. සක්කාර පූජායං, සක්කාරිතො ඉච්චාදි.

“Pūja”(语根)用于供养义，在“apūjīyittha”(他已供养)义上，(成为)“pūjito bhagavā”(世尊被供养了)。“Cāya”(语根)用于延续供养义，前缀为“apa”，(成为)“apacāyito”(已被供养)。“Māna”(语根)用于尊敬义，(成为)“mānito”(已被尊敬)。“Ci”(语根)用于尊敬义，(成为)“apacito”(已被尊敬)。“Vanda”(语根)用于礼敬义，(成为)“vandito”(已被礼敬)。“Kara”(语根)用于作义，(成为)“sakkato”(已被尊敬)。“Sakkāra”(语根)用于供养义，(成为)“sakkārito”(已被供养)等。

හුතො [Pg.390] හුතාවී හුතවා, වුට්ඨො වුසිත ජිණ්ණකො;

පක්කං පක්කන්තකො ජාතො, ඨිතො රුළ්හො බුභුක්ඛිතො.

已祭祀者(huto)、曾祭祀者(hutāvī)、已祭祀者(hutavā)；已住者(vuṭṭho)、已住者(vusita)、已老朽者(jiṇṇako)；已熟(pakkaṃ)、已离去者(pakkantako)、已生者(jāto)；已站立者(ṭhito)、已生长者(ruḷho)、已饥饿者(bubhukkhito)。

ගීතං නච්චං ජිතො දිට්ඨො, තුට්ඨො යිට්ඨො ච භග්ගවා;

වුත්තඤ්ච ගුත්තො අච්ඡින්නො, පහීනො ගමිතො ගතො.

已歌唱(gītaṃ)、已舞蹈(naccaṃ)、已战胜(jito)、已看见(diṭṭho)；已满足(tuṭṭho)、已祭祀(yiṭṭho)，以及巴伽瓦；已说(vuttaṃ)、已守护(gutto)、未断绝(acchinno)；已舍弃(pahīno)、已使之去(gamito)、已去(gato)。

කතොභිසඞ්ඛතො භුත්තං, ඨානං ගරුමුපාසිතො;

භීතඤ්ච සම්මතො බුද්ධො, පූජිතොතීතකාලිකා.

已做(kato)、已造作(abhisaṅkhato)、已食(bhuttaṃ)；处所(ṭhānaṃ)、已尊敬老师(garumupāsito)；已怖畏(bhītaṃ)、已认可(sammato)、已觉悟(buddho)；已供养(pūjito)、过去时(atītakālikā)。

අතීතප්පච්චයන්තනයො.

过去时态后缀词之解说。

තවෙතුනාදිප්පච්චයන්තනය

tavetuṃ等后缀法

‘‘පුඤ්ඤානි කාතුමිච්ඡි, ඉච්ඡති, ඉච්ඡිස්සති වා’’ති විග්ගහෙ –

“欲行善业，想行善业，或将想行善业”，于此释义中——

636. ඉච්ඡත්ථෙසු සමාන කත්තු කෙසු ත වෙ තුං වා.

636. 于欲求义、同作者时，（语基后）或接ta、ve、tuṃ后缀。

ඉච්ඡා අත්ථො යෙසං තෙ ඉච්ඡත්ථා, තෙසු ඉච්ඡත්ථෙසු ධාතූසු සමානකත්තුකෙසු සන්තෙසු සබ්බධාතූහි තවෙතුංඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති වා, ‘‘තවෙතුං වා’’ති යොගවිභාගෙන තදත්ථක්‍රියායඤ්ච, තෙ ච කිතකත්තා කත්තරි හොන්ති.

其义为“欲求”者，是为“欲求义”。于此等欲求义、同作者之语基，一切语基后或可接tavetuṃ等后缀；又通过对“tavetuṃ vā”的句法切分，（此等后缀）亦可用于表示目的之行为。且因其为kṛt派生词，故用于主动者。

‘‘කරොතිස්ස, වා’’ති ච වත්තතෙ.

（前文的）“karotissa”与“vā”亦延续于此。

637. තවෙතුනාදීසු කා.

637. 于tavetuna等（后缀）后，（kar变为）kā。

තවෙතුනඉච්චෙවමාදීසු පච්චයෙසු පරෙසු කරොතිස්ස ධාතුස්ස කාදෙසො හොති වා, ආදිසද්දෙන තුංත්වාන ත්වා තබ්බෙසු ච.

于tavetuna等此类后缀后，语基“karoti”或变为“kā”；“ādi”（等）一词亦包含tuṃ、tvāna、tvā、tabba（等后缀）。

‘‘තද්ධිතසමාසකිතකා නාමංවාතවෙතුනාදීසු චා’’ති එත්ථ ‘‘අතවෙ තුනාදීසූ’’ති නාමබ්‍යපදෙසස්ස නිසෙධනතො තදන්තානං නිපාතත්තං සිද්ධං භවති, තතො නිපාතත්තා තවෙතුනමන්තතො ‘‘සබ්බාසමාවුසො’’තිආදිනා විභත්තිලොපො. සො පුඤ්ඤානි කාතවෙ ඉච්ඡති, කාතුමිච්ඡති.

于“Taddhitasamāsakitakā nāmaṃ, vā atavetunādīsu ca”（‘次级派生词、复合词、初级派生词是名词，而tavetuna等结尾者则或非’）此句中，因“atave tunādīsu”否定了其名词之称，故此等词尾之词确立为不变语。因此，由其不变语性，以tavetuna结尾之词，依“sabbāsamāvuso”等规则而省略格尾。如：So puññāni kātave icchati（他欲行诸善），kātumicchati（欲行）。

කාදෙසාභාවෙ [Pg.391] ‘‘තුංතුනතබ්බෙසු වා’’ති රකාරස්ස තත්තං. කත්තුං කාමෙතීති කත්තුකාමො, අභිසඞ්ඛරිතුමාකඞ්ඛති. තථා සද්ධම්මං සොතවෙ, සොතුං, සුණිතුං වා පත්ථෙති. එවං අනුභවිතුං, පචිතුං, ගන්තුං, ගමිතුං, ඛන්තුං, ඛනිතුං, හන්තුං, හනිතුං, මන්තුං, මනිතුං, හරිතුං, අනුස්සරිතුමිච්ඡති, එත්ථ ඉකාරයුත්තතම්හි ‘‘නමකරාන’’මිච්චාදිනා පටිසිද්ධත්තා න ධාත්වන්තලොපො.

于无“kā”替换时，依“tuṃtunatabbesu vā”（之规则），r音变为t音。“Kattuṃ kāmeti”（欲作），是为“kattukāmo”（欲作者），即“abhisaṅkharitumākaṅkhati”（欲行作）。同样，“saddhammaṃ sotave, sotuṃ, suṇituṃ vā pattheti”（渴望听闻正法）。如是，“anubhavituṃ”（欲体验）、“pacituṃ”（欲烹煮）、“gantuṃ/gamituṃ”（欲去）、“khantuṃ”（欲忍耐）、“khanituṃ”（欲挖掘）、“hantuṃ/hanituṃ”（欲杀）、“mantuṃ/manituṃ”（欲思）、“harituṃ”（欲运）、“anussaritumicchati”（欲随念）。此处，于与i音结合时，因“namakarāna”等规则所遮止，故无语基尾音之省略。

තථා තුදබ්‍යථනෙ, තුදිතුං, පවිසිතුං, උද්දිසිභුං, හොතුං, සයිභුං, නෙතුං, ජුහොතුං, පජහිතුං, පහාතුං, දාතුං. රොද්ධුං, රුන්ධිතුං, තුංතුනාදීසුපි යොගවිභාගෙන කත්තරි විකරණප්පච්චයා, සරලොපාදි ච. භොත්තුං, භුඤ්ජිතුං, ඡෙත්තුං, ඡින්දිතුං. සිබ්බිතුං, බොද්ධුං, බුජ්ඣිතුං. ජායිතුං, ජනිතුං. පත්තුං, පාපුණිතුං. ජෙතුං, ජිනිතුං, කෙතුං, කිණිතුං, විනිච්ඡෙතුං, විනිච්ඡිනිතුං, ඤාතුං, ජානිතුං, ගහෙතුං, ගණ්හිතුං. චොරෙතුං, චොරයිතුං, පාලෙතුං, පාලයිතුං.

同样，（语基）“tuda”（义为“刺”），（不定式为）“tudituṃ”（欲刺）、“pavisituṃ”（欲入）、“uddisituṃ”（欲指出）、“hotuṃ”（欲有）、“sayituṃ”（欲卧）、“netuṃ”（欲引导）、“juhituṃ”（欲祭祀）、“pajahituṃ/pahātuṃ”（欲舍）、“dātuṃ”（欲施）。“Roddhuṃ/rundhituṃ”（欲阻）。于tuṃtuna等后缀，亦通过句法切分，于主动者（义）中（加入）语干构成后缀，并有元音省略等（变化）。“Bhottuṃ/bhuñjituṃ”（欲食），“chettuṃ/chindituṃ”（欲切）。“Sibbituṃ”（欲缝），“boddhuṃ/bujjhitum”（欲觉）。“Jāyituṃ/janituṃ”（欲生）。“Pattuṃ/pāpuṇituṃ”（欲达）。“Jetuṃ/jinituṃ”（欲胜），“ketuṃ/kiṇituṃ”（欲购），“vinicchetuṃ/vinicchinituṃ”（欲决），“ñātuṃ/jānituṃ”（欲知），“gahetuṃ/gaṇhituṃ”（欲取）。“Coretuṃ/corayituṃ”（欲盗），“pāletuṃ/pālayituṃ”（欲护）。

කාරිතෙ භාවෙතුං, භාවයිතුං, කාරෙතුං, කාරයිතුං, කාරාපෙතුං, කාරාපයිතුමිච්ඡති ඉච්චාදි.

于使役态中，（如）“bhāvetuṃ/bhāvayituṃ”（欲使……有/修习）、“kāretuṃ/kārayituṃ”（欲使……作）、“kārāpetuṃ/kārāpayitumicchati”（欲使……令作）等。

‘‘තවෙතුං වා’’ති යොගවිභාගෙන ක්‍රියත්ථක්‍රියායඤ්ච ගම්මමානායං තුංපච්චයො. යථා – සුබුද්ධුං වක්ඛාමි, භොත්තුං වජති, භොජනාය වජතීති අත්ථො. එවං දට්ඨුං ගච්ඡති, ගන්තුමාරභති, ගන්තුං පයොජයති, දස්සෙතුමාහ ඉච්චාදි.

通过对“tavetuṃ vā”的句法切分，当表示动作的目的时，亦可使用tuṃ后缀。例如：“subuddhuṃ vakkhāmi”（我将为善解而说），“bhottuṃ vajati”（为食而去），其义即“bhojanāya vajati”（为食物而去）。同样，“daṭṭhuṃ gacchati”（为见而去），“gantumārabhati”（开始去），“gantuṃ payojayati”（促使去），“dassetumāha”（为示而说）等。

‘‘තු’’මිති වත්තතෙ.

（前文的）“tuṃ”延续于此。

638. අරහසක්කාදීසු ච.

638. 于araha、sakka等（词）亦（可接tuṃ后缀）。

අරහසක්කභබ්බානුච්ඡවිකානුරූපඉච්චෙවමාදීස්වත්ථෙසු පයුජ්ජමානෙසු සබ්බධාතූහි තුංපච්චයො හොති, චසද්දෙන කාලසමයවෙලාදීසුපි. නින්ද ගරහායං, කො තං නින්දිතුමරහති[Pg.392], රාජා අරහසි භවිතුං, අරහො භවං වත්තුං. සක්කා ජෙතුං ධනෙන වා, සක්කා ලද්ධුං, කාතුං සක්ඛිස්සති. භබ්බො නියාමං ඔක්කමිතුං, අභබ්බො කාතුං. අනුච්ඡවිකො භවං දානං පටිග්ගහෙතුං. ඉදං කාතුං අනුරූපං. දානං දාතුං යුත්තං, දාතුං වත්තුඤ්ච ලභති, එවං වට්ටති භාසිතුං, ඡින්දිතුං න ච කප්පති ඉච්චාදි. තථා කාලො භුඤ්ජිතුං, සමයො භුඤ්ජිතුං, වෙලා භුඤ්ජිතුං.

于使用araha（值得）、sakka（能够）、bhabba（堪能）、anucchavika（适宜）、anurūpa（相称）等此类意义之词时，一切语基后可接tuṃ后缀；由“ca”字，亦可用于kāla（时）、samaya（时节）、velā（时机）等词。如于“Ninda garahāyaṃ”（于呵责）中：“ko taṃ ninditumarahati”（谁应呵责彼？），“rājā arahasi bhavituṃ”（汝堪为王），“araho bhavaṃ vattuṃ”（尊者应说）。“Sakkā jetuṃ dhanena vā”（或能以财胜之），“sakkā laddhuṃ”（能够获得），“kātuṃ sakkhissati”（将能作）。“Bhabbo niyāmaṃ okkamituṃ”（堪能入于正性决定），“abhabbo kātuṃ”（不堪能作）。“Anucchaviko bhavaṃ dānaṃ paṭiggahetuṃ”（尊者适宜受此布施）。“Idaṃ kātuṃ anurūpaṃ”（此事相称可作）。“Dānaṃ dātuṃ yuttaṃ”（应行布施），“dātuṃ vattuñca labhati”（可施可说），如是“vaṭṭati bhāsituṃ”（适宜说），“chindituṃ na ca kappati”（不应切断）等。同样，“kālo bhuñjituṃ”（食时），“samayo bhuñjituṃ”（食之节），“velā bhuñjituṃ”（食之机）。

‘‘තු’’මිති වත්තතෙ.

（前文的）“tuṃ”延续于此。

639. පත්තවචනෙ අලමත්ථෙසු ච.

639. 于patta（已得、适时）之语，及alaṃ（足够）之义，亦（可接tuṃ后缀）。

අලමත්ථෙසු පත්තවචනෙ සති සබ්බධාතූහි තුංපච්චයො හොති, අලංසද්දස්ස අත්ථා අලමත්ථා භූසනපරියත්තිනිවාරණා, තෙසු අලමත්ථෙසු. පත්තස්ස වචනං පත්තවචනං, අලමෙව දානානි දාතුං, අලමෙව පුඤ්ඤානි කාතුං, සම්පත්තමෙව පරියත්තමෙවාති අත්ථො.

于alaṃ（足够）之义及使用patta（已得、适时）一词时，一切语基后可接tuṃ后缀。“alaṃ”一词之义为“alamatthā”，即bhūsana（庄严、适切）、pariyatti（充足）、nivāraṇa（遮止），此即“alaṃ之义”。“Pattassa vacanaṃ”即“pattavacanaṃ”（patta之语）。例如：“alameva dānāni dātuṃ”（适宜行布施），“alameva puññāni kātuṃ”（适宜行诸善），其义为“sampattameva”（已得、适时）、“pariyattameva”（已充足）。

කත්වා කම්මං අගච්ඡි, ගච්ඡති, ගච්ඡිස්සතීති වා අත්ථෙ –

于“作已业而去、正去、或将去”之义中——

640. පුබ්බකාලෙකකත්තුකානං තුන ත්වාන ත්වා වා.

640. 于前时、同作者（之语基），（可接）tuna、tvāna、tvā后缀，或。

පුබ්බකාලොති පුබ්බක්‍රියා, එකො කත්තා යෙසං තෙ එකකත්තුකා, තෙසං එකකත්තුකානං සමානකත්තුකානං ධාතූනමන්තරෙ පුබ්බකාලෙ වත්තමානධාතුම්හා තුන ත්වාන ත්වාඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති වා.

“Pubbakālo”（前时）即“pubbakriyā”（前行）。“Eko kattā yesaṃ te ekakattukā”（作者为一，是为“同作者”）。于此等同作者之语基间，表前时之语基后，或可接tuna、tvāna、tvā等后缀。

වාසද්දස්ස වවත්ථිතවිභාසත්තා තුනප්පච්චයො කත්ථචියෙව භවති. තෙ ච කිතසඤ්ඤත්තා, ‘‘එකකත්තුකාන’’න්ති වුත්තත්තා ච කත්තරියෙව භවන්ති. තුනෙ ‘‘තවෙතුනාදීසු කා’’ති කාදෙසො, නිපාතත්තා සිලොපො. සො කාතුන කම්මං ගච්ඡති, අකාතුන පුඤ්ඤං කිලමිස්සන්ති සත්තා.

因“vā”（或）一词为限定选择，故tuna后缀仅于某处出现。又因其有kṛt之名，且已说“同作者”，故仅用于主动者。于tuna后缀，依“tavetunādīsu kā”（之规则），（kar）变为kā；因其为不变语，故si（第一格单数格尾）省略。如：“So kātuna kammaṃ gacchati”（彼作已业而去），“akātuna puññaṃ kilamissanti sattā”（诸有情不作福而疲困）。

ත්වානත්වාසු [Pg.393] ‘‘රකාරො චා’’ති ධාත්වන්තලොපො, කම්මං කත්වාන භද්‍රකං, දානාදීනි පුඤ්ඤානි කත්වා සග්ගං ගච්ඡති, අභිසඞ්ඛරිත්වා, කරිත්වා. තථා සිබ්බිත්වා, ජායිත්වා, ජනිත්වා, ධම්මං සුත්වා, සුත්වාන ධම්මං මොදති, සුණිත්වා, පත්වා, පාපුණිත්වා. කිණිත්වා, ජෙත්වා, ජිනිත්වා, ජිත්වා. චොරෙත්වා, චොරයිත්වා, පූජෙත්වා, පූජයිත්වා. තථා මෙත්තං භාවෙත්වා, භාවයිත්වා, විහාරං කාරෙත්වා, කාරයිත්වා, කාරාපෙත්වා, කාරාපයිත්වා සග්ගං ගමිස්සන්ති ඉච්චාදි.

于tvāna、tvā后缀，依“rakāro cā”（之规则），有语基尾音之省略。如：“kammaṃ katvāna bhadrakaṃ”（作已善业），“dānādīni puññāni katvā saggaṃ gacchati”（行布施等福已生天），“abhisaṅkharitvā”（行作已），“karitvā”（作已）。同样，“sibbitvā”（缝已），“jāyitvā/janitvā”（生已），“dhammaṃ sutvā”（闻法已），“sutvāna dhammaṃ modati”（闻法已而喜），“suṇitvā”（闻已），“patvā/pāpuṇitvā”（达已）。“Kiṇitvā”（购已），“jetvā/jinitvā/jitvā”（胜已）。“Coretvā/corayitvā”（盗已），“pūjetvā/pūjayitvā”（供养已）。同样，“mettaṃ bhāvetvā/bhāvayitvā”（修慈已），“vihāraṃ kāretvā/kārayitvā/kārāpetvā/kārāpayitvā saggaṃ gamissanti”（使建寺院已将生天）等。

පුබ්බකාලෙති කිමත්ථං? පඨති, පචති. එකකත්තුකානන්ති කිං? භුත්තෙ දෙවදත්තෙ යඤ්ඤදත්තො වජති.

（规定）“Pubbakāle”（于前时）是为何义？（为排除如：）“Paṭhati, pacati”（（他）读，（他）煮）。（规定）“Ekakattukānaṃ”（同作者）是为何义？（为排除如：）“Bhutte devadatte yaññadatto vajati”（提婆达多(Devadatta)食已，雅那达多(Yaññadatta)去）。

‘‘අපත්වාන නදිං පබ්බතො, අතික්කම්ම පබ්බතං නදී’’තිආදීසු පන සබ්බත්ථ ‘‘භවතී’’ති සම්බන්ධතො එකකත්තුකතා, පුබ්බකාලතා ච ගම්‍යතෙ.

然而，于“Apatvāna nadiṃ pabbato”（山未及河）、“atikkamma pabbataṃ nadī”（河已越山）等句中，因处处皆与“bhavati”（有、是）相关联，故可知其为同作者及前时。

‘‘වා’’ති වත්තතෙ.

（前文的）“vā”延续于此。

641. සබ්බෙහි තුනාදීනං යො.

641. 于一切（带前缀之语基），tuna等（后缀）变为ya。

සබ්බෙහි සොපසග්ගානුපසග්ගෙහි ධාතූහි පරෙසං තුනාදීනං පච්චයානං යසද්දාදෙසො හොති වා. වන්ද අභිවන්දනෙ අභිපුබ්බො, ත්වාපච්චයස්ස යො, ඉකාරාගමො ච, අභිවන්දිය භාසිස්සං, අභිවන්දිත්වා, වන්දිය, වන්දිත්වා. තථා අභිභුය්‍ය, ද්විත්තරස්සත්තානි, අභිභවිත්වා, අභිභොත්වා.

对于所有带前缀(sopasagga)和不带前缀(anupasagga)的语基(dhātu)，其后的tuna等后缀，可选择性地被替换为ya音。语基Vanda(礼敬)前置abhi，其后缀tvā可被替换为ya，或可加入增音i，例如：abhivandiya bhāsissaṃ(礼敬后我将说)、abhivanditvā(礼敬后)；vandiya(礼敬后)、vanditvā(礼敬后)。同样地，abhibhuyya(征服后)，[此处]有双写与短音化(dvittarassattāni)；abhibhavitvā(征服后)、abhibhotvā(征服后)。

සි සෙවායං, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ඉකාරස්ස ආත්තං, නිස්සාය, නිස්සිත්වා.

语基Si(侍奉)，根据“kvaci dhātū...”等规则，i音变为ā音，[例如]nissāya(依止后)、nissitvā(依靠后)。

භජ සෙවායං, ‘‘තථා කත්තරි චා’’ති පුබ්බරූපත්තං, විභජ්ජ, විභජිය, විභජිත්වා.

语基Bhaja(亲近、侍奉)，根据“tathā kattari cā”(同样在能动态中)的规则，[发生]前音同化(pubbarūpattaṃ)，[例如]：vibhajja(分别后)、vibhajiya(分别后)、vibhajitvā(分别后)。

දිස [Pg.394] අතිසජ්ජනෙ, උද්දිස්ස, උද්දිසිය, උද්දිසිත්වා. පවිස්ස, පවිසිය, පවිසිත්වා.

语基Disa(指示、指定)，[例如]：uddissa(指示后)、uddisiya(已指示后)、uddisitvā(已指示后)。pavissa(进入后)、pavisiya(已进入后)、pavisitvā(已进入后)。

නී පාපුණනෙ, උපනීය, උපනෙත්වා. අතිසෙය්‍ය, අතිසයිත්වා. ඔහාය, ඔහිත්වා, ජහිත්වා, හිත්වා. ආදාය, ආදියිත්වා, ‘‘දිවාදිතො යො’’ති යප්පච්චයො, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ධාත්වන්තස්සිකාරො ච, දත්වා, දත්වාන. පිධාය, පිදහිත්වා. භුඤ්ජිය, භුඤ්ජිත්වා, භොත්වා. විචෙය්‍ය, විචිනිත්වා. විඤ්ඤාය, විජානිත්වා, ඤත්වා.

语基Nī(到达)，[例如]：upanīya(引导后)、upanetvā(引导后)。atiseyya(超越后)、atisayitvā(超越后)。ohāya(舍弃后)、ohitvā(舍弃后)、jahitvā(抛弃后)、hitvā(抛弃后)。ādāya(取后)、ādiyitvā(取后)；根据“divādito yo”(从diva等语基类后加ya)有ya后缀，并根据“kvaci dhātū...”等规则，语基末尾有i音。datvā(给予后)、datvāna(给予后)。pidhāya(覆盖后)、pidahitvā(覆盖后)。bhuñjiya(受用后)、bhuñjitvā(受用后)、bhotvā(食用后)。viceyya(辨别后)、vicinitvā(辨别后)。viññāya(了知后)、vijānitvā(了知后)、ñatvā(知道后)。

‘‘යථාගමං, තුනාදීසූ’’ති ච වත්තතෙ.

“yathāgamaṃ”(如所传)与“tunādīsu”(在tuna等后缀中)的规则延续适用。

642. දධන්තතො යො ක්වචි.

642. 从以da或dha结尾[的语基](dadhanta)后，有时(kvaci)[增益]ya。

දකාරධකාරන්තෙහි ධාතූහි යථාගමං යකාරාගමො හොති ක්වචි තුනාදීසු පච්චයෙසු. යවතො දකාරස්ස ජකාරො, සමාපජ්ජිත්වා, උප්පජ්ජිත්වා, භිජ්ජිත්වා, ඡිජ්ජිත්වා ගතො. බුධ අවගමනෙ, ‘‘තථා කත්තරි චා’’ති සඛාත්වන්තස්ස යකාරස්ස චවග්ගො, බුජ්ඣිය, බුජ්ඣිත්වා. විරජ්ඣිය, විරජ්ඣිත්වා. රුන්ධිය, රුන්ධිත්වා.

对于以da和dha结尾的语基(dhātu)，在tuna等后缀前，有时会根据规则(yathāgamaṃ)增益ya音。当有ya时，da变为ja，例如：samāpajjitvā(达到后)、uppajjitvā(生起后)、bhijjitvā(破坏后)、chijjitvā gato(断绝后去了)。语基Budha(了知)，根据“tathā kattari cā”的规则……，例如：bujjhiya(觉悟后)、bujjhitvā(觉悟后)；virajjhiya(离贪后)、virajjhitvā(离贪后)；rundhiya(阻止后)、rundhitvā(阻止后)。

‘‘තුනාදීන’’න්ති අධිකාරො, ‘‘වා’’ති ච.

“tunādīnaṃ”(tuna等后缀)是本节的主管范围(adhikāra)，并且有“或”(vā)字。

643. චනන්තෙහි රච්චං.

643. 从以ca或na结尾[的语基](cananta)后，[后缀被替换为]racca。

චකාරනකාරන්තෙහි ධාතූහි පරෙසං තුනාදීනං පච්චයානං රච්චාදෙසො හොති වා, ‘‘රච්ච’’න්ති යොගවිභාගෙන අඤ්ඤස්මාපි, වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො, රාදිලොපො. විච විවෙචනෙ විපුබ්බො, විවිච්ච, විවිච්චිත්වා, ‘‘යො ක්වචී’’ති යොගවිභාගෙන යකාරාගමො.

对于以ca和na结尾的语基(dhātu)，其后的tuna等后缀，可选择性地被替换为racca。通过对“racca”的规则切分(yogavibhāga)，[此替换]也可用于其他[语基]。此处的vā词是用于限定选择(vavatthitavibhāsā)，并有rādi的省略(rādilopo)。语基Vica(分别)前置vi，[例如]vivicca(远离后)、viviccitvā(远离后)。通过对“yo kvacī”的规则切分，[可]增益ya音。

පව පාකෙ, පච්ච, පච්චිය, පච්චිත්වා. විමුච්ච, විමුච්චිත්වා.

语基Paca(烹饪、成熟)，[例如]：pacca(烹饪后)、pacciya(烹饪后)、paccitvā(烹饪后)。vimucca(解脱后)、vimuccitvā(解脱后)。

හන [Pg.395] හිංසාගතීසු, ආහච්ච, උපහච්ච, ආහන්ත්වා, උපහන්ත්වා.

语基Hana(伤害、去)，[例如]：āhacca(击打后)、upahacca(撞击后)、āhantvā(伤害后)、upahantvā(伤害后)。

වාති කිං? අවමඤ්ඤ, අවමඤ්ඤිත්වා, මන්ත්වා, න්‍යස්සඤකාරො.

[问：]为何说“或”(vā)？[答：]为了[能形成]avamañña(轻蔑后)、avamaññitvā(轻蔑后)、mantvā(思考后)等形式。nyassañakāro。

ඉ ගතිම්හි, යොගවිභාගෙන රච්චාදෙසො, පටිච්ච, අවෙච්ච, උපෙච්ච උපෙත්වා. කර කරණෙ, සක්කච්ච, අධිකිච්ච, ඉකාරාගමො, කරිය.

语基I(行)，通过规则切分(yogavibhāga)而有racca替换，[例如]：paṭicca(缘于)、avecca(了知后)、upecca(走近后)、upetvā(走近后)。语基Kara(做)，[例如]：sakkacca(恭敬地)、adhikicca(关于)。[由于]增益i音(ikārāgamo)，[有]kariya(做后)。

දිස පෙක්ඛණෙ –

语基Disa(看)——

644. දිසා ස්වානස්වාන්තලොපො ච.

644. 对于Disa，[后缀被替换为]svāna、svā，并且[语基]末尾省略。

දිසඉච්චෙතාය ධාතුයා පරෙසං තුනාදීනං පච්චයානං ස්වාන ස්වාඉච්චාදෙසා හොන්ති වා, ධාත්වන්තස්ස ලොපො ච. දිස්වානස්ස එතදහොසි, චක්ඛුනා රූපං දිස්වා.

对于语基Disa，其后的tuna等后缀，可选择性地被替换为svāna、svā，并且语基的末尾被省略。Disvānassa etadahosi(见者生此念)，cakkhunā rūpaṃ disvā(以眼见色后)。

වාති කිං? නෙක්ඛම්මං දට්ඨුං, දට්ඨා. පස්සිය, පස්සිතුන, පස්සිත්වා.

[问：]为何说“或”(vā)？[答：为了能形成]nekkhammaṃ daṭṭhuṃ(为见出离)、daṭṭhā(见到后)。passiya(见到后)、passituna(为见)、passitvā(见到后)。

අන්තග්ගහණං අන්තලොපග්ගහණඤ්චානුවත්තතෙ.

“末尾”(anta)和“末尾省略”(antalopa)的规则延续适用。

645. ම හ ද භෙහි ම්ම ය්හ ජ්ජ බ්භ ද්ධා ච.

645. 对于以ma、ha、da、bha结尾[的语基]，[后缀]可替换为mma、yha、jja、bbha、ddhā。

ම හ ද භඉච්චෙවමන්තෙහි ධාතූහි පරෙසං තුනාදීනං පච්චයානං යථාක්කමං ම්ම ය්හ ජ්ජ බ්භ ද්ධාඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති වා, ධාත්වන්තලොපො ච. මකාරන්තෙහි තාව ආගම්ම, ආගන්ත්වා. කමු පදවික්ඛෙපෙ, ඔක්කම්ම, ඔක්කමිත්වා, නික්ඛම්ම, නික්ඛමිත්වා, අභිරම්ම, අභිරමිත්වා.

对于以ma、ha、da、bha结尾的语基，其后的tuna等后缀，可按顺序选择性地替换为mma、yha、jja、bbha、ddhā，并且语基末尾省略。首先是以ma结尾的语基：āgamma(来后)、āgantvā(来后)。语基Kamu(行走)：okkamma(走下后)、okkamitvā(走下后)；nikkhamma(走出后)、nikkhamitvā(走出后)；abhiramma(喜乐后)、abhiramitvā(喜乐后)。

හකාරන්තෙහි පග්ගය්හ, පග්ගණ්හිත්වා, පග්ගහෙත්වා. මුහ වෙචිත්තෙ, සම්මුය්හ, සම්මුය්හිත්වා, යකාරාගමො, ආරුය්හ, ආරුහිත්වා, ඔගය්හ, ඔගහෙත්වා.

以ha结尾的[语基]：paggayha(拿起后)、paggaṇhitvā(拿起后)、paggahetvā(拿起后)。语基Muha(迷惑)：sammuyha(昏迷后)、sammuyhitvā(昏迷后)。增益ya音(yakārāgamo)：āruyha(登上后)、āruhitvā(登上后)；ogayha(潜入后)、ogahetvā(潜入后)。

දකාරන්තෙහි [Pg.396] උප්පජ්ජ, උප්පජ්ජිත්වා, පමජ්ජ, පමජ්ජිත්වා, උපසම්පජ්ජ, උපසම්පජ්ජිත්වා. ඡිදි ද්විධාකරණෙ, අච්ඡිජ්ජ, ඡිජ්ජ, ඡිජ්ජිත්වා, ඡින්දිය, ඡින්දිත්වා, ඡෙත්වා.

以da结尾的[语基]：uppajja(生起后)、uppajjitvā(生起后)；pamajja(放逸后)、pamajjitvā(放逸后)；upasampajja(具足后)、upasampajjitvā(具足后)。语基Chidi(二分)：acchijja(断绝后)、chijja(断后)、chijjitvā(断后)、chindiya(断后)、chinditvā(断后)、chetvā(断后)。

භකාරන්තෙහි රභ රාභස්සෙ, ආරබ්භ කථෙසි, ආරද්ධා, ආරභිත්වා. ලභ ලාභෙ, උපලබ්භ, උපලද්ධා, සද්ධං පටිලභිත්වා පුඤ්ඤානි කරොන්ති ඉච්චාදි.

以bha结尾的[语基]：语基Rabha(急速、开始)：ārabbha kathesi(开始说)、āraddhā(已开始)、ārabhitvā(开始后)。语基Labha(获得)：upalabbha(获得后)、upaladdhā(已获得)、saddhaṃ paṭilabhitvā puññāni karonti(得信后行诸善业)等。

තවෙතුනාදිප්පච්චයන්තනයො.

关于tave、tuna等后缀的章节。

වත්තමානකාලිකමානන්තප්පච්චයන්තනය

现在时态māna、anta后缀法

646. වත්තමානෙ මානන්තා.

646. 于现在时，有māna与anta后缀。

ආරද්ධො අපරිසමත්තො අත්ථො වත්තමානො, තස්මිං වත්තමානෙ කාලෙ ගම්මමානෙ සබ්බධාතූහි මානඅන්තඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති. තෙ ච කිතසඤ්ඤත්තා ‘‘කත්තරි කිත’’ති කත්තරි භවන්ති.

已开始而未完成之义，是为现在时。当表达此现在时态时，于一切语根后，皆有māna与anta此等后缀。又彼等因名为“kita”，故依“kattari kita”(kita用于作者)之规，用于作者义。

අන්තමානප්පච්චයානඤ්චෙත්ථ ‘‘පරසමඤ්ඤාපයොගෙ’’ති පරසමඤ්ඤාවසෙන පරස්සපදත්තනොපදසඤ්ඤත්තා ත්‍යාදීසු විය අන්තමානෙසු ච විකරණප්පච්චයා භවන්ති.

并且在此，对于anta与māna后缀，依“parasamaññāpayoge”(使用他称)之规，因其名为parassapada(为他语)与attanopada(为己语)，故如同于ti等之后，于anta与māna之后亦有vikaraṇa(语基)后缀。

තෙනෙව මානප්පච්චයො ‘‘අත්තනොපදානි භාවෙ ච කම්මනී’’ති භාවකම්මෙසුපි හොති, තස්ස ච ‘‘අත්තනොපදානි පරස්සපදත්ත’’න්ති ක්වචි අන්තප්පච්චයාදෙසො ච.

因此，māna后缀依“attanopadāni bhāve ca kammanī”(为己语用于状态与业)之规，亦用于状态与业义。并且，依“attanopadāni parassapadatta”(为己语变为为他语)之规，有时亦被anta后缀所替代。

ගමු, සප්ප ගතිම්හි, ගච්ඡතීති අත්ථෙ අන්තප්පච්චයො, ‘‘භූවාදිතො අ’’ඉති අප්පච්චයො, ‘‘ගමිස්සන්තො ච්ඡො වා සබ්බාසූ’’ති ධාත්වන්තස්ස ච්ඡාදෙසො, සරලොපාදි, නාමබ්‍යපදෙසෙ ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති. ගච්ඡන්ත සි ඉතීධ ‘‘වා’’ති වත්තමානෙ ‘‘සිම්හි ගච්ඡන්තාදීනං න්තසද්දො අං’’ ඉති න්තස්ස අමාදෙසො.

语根Gamu、sappa，用于“行”义。于“gacchati”(他去)义，用anta后缀；依“bhūvādito a”(于bhū等后有a)之规，用a后缀；依“gamissanto ccho vā sabbāsū”(gam之尾或为ccha)之规，语根之尾被替换为ccha；有元音省略等。于名词指称中，生起si等(格)后缀。于“gacchanta si”此处，当有“vā”(或)时，依“simhi gacchantādīnaṃ ntasaddo aṃ”(于si格后，gacchanta等之nta音为aṃ)之规，nta被替换为aṃ。

වාසද්දස්ස [Pg.397] වවත්ථිභවිභාසත්තා එකාරොකාරපරස්ස න භවති, සරලොපාදි, සො පුරිසො ගච්ඡං, ගච්ඡන්තො ගණ්හාති, සෙසං ගුණවන්තුසමං.

因“vā”(或)一词有确定与非确定二义，故不用于e音与o音之后；有元音省略等。彼人(so puriso)行时(gacchaṃ, gacchanto)取(gaṇhāti)，其余同guṇavantu。

ඉත්ථියං ‘‘නදාදිතො වා ඊ’’ති ඊපච්චයො, ‘‘සෙසෙසු න්තුවා’’ති න්තුබ්‍යපදෙසෙ ‘‘වා’’ති අධිකිච්ච ‘‘න්තුස්ස තමීකාරෙ’’ති තකාරෙ සරලොපසිලොපා, සා කඤ්ඤා ගච්ඡතී, ගච්ඡන්තී ඉච්චාදි ඉත්ථිසමං.

于阴性，依“nadādito vā ī”(于nadī等后或有ī)之规，用ī后缀。依“sesesu ntuvā”(于其余处ntu或)之规，于ntu之指称中，依“vā”(或)之作用，并依“ntussa tamīkāre”(于ī后ntu为t)之规，于t音后，有元音与辅音之省略。彼少女(sā kaññā)行时(gacchatī, gacchantī)等，同阴性词。

නපුංසකෙ පුරෙ විය න්තස්ස අමාදෙසො, තං චිත්තං ගච්ඡං, ගච්ඡන්තං, ගච්ඡන්තානි ඉච්චාදි පුල්ලිඞ්ගසමං.

于中性，如前，nta被替换为aṃ。如：彼心(taṃ cittaṃ)行时(gacchaṃ, gacchantaṃ, gacchantāni)等，同阳性词。

තථා ගච්ඡතීති අත්ථෙ මානප්පච්චයො, ච්ඡාදෙසාදි ච, සො ගච්ඡමානො ගණ්හාති, තෙ ගච්ඡමානා ඉච්චාදි පුරිසසද්දසමං. සා ගච්ඡමානා, තා ගච්ඡමානායො ඉච්චාදි කඤ්ඤාසද්දසමං. තං ගච්ඡමානං, තානි ගච්ඡමානානි ඉච්චාදි චිත්තසද්දසමං.

同样，于“gacchati”(他去)义，用māna后缀，亦有ccha替换等。彼(so)行时(gacchamāno)取(gaṇhāti)，彼等(te)行时(gacchamānā)等，同purisa(男子)词。彼女(sā)行时(gacchamānā)，彼女等(tā)行时(gacchamānāyo)等，同kaññā(少女)词。彼(taṃ)行时(gacchamānaṃ)，彼等(tāni)行时(gacchamānāni)等，同citta(心)词。

ගච්ඡීයතීති අත්ථෙ ‘‘අත්තනොපදානි භාවෙ ච කම්මනී’’ති කම්මනි මානප්පච්චයො, ‘‘භාවකම්මෙසු යො’’ති යප්පච්චයො, ‘‘ඉවණ්ණාගමො වා’’ති ඉකාරාගමො, ච්ඡාදෙසො, සො තෙන ගච්ඡියමානො, සා ගච්ඡියමානා, තං ගච්ඡියමානං.

于“gacchīyati”(被去)义，依“attanopadāni bhāve ca kammanī”(为己语用于状态与业)之规，māna后缀用于业(kamma)义；依“bhāvakammesu yo”(于状态与业用ya)之规，用ya后缀；依“ivaṇṇāgamo vā”(或增益i音)之规，增益i音，并有ccha替换。如：彼(so)为彼(tena)所去(gacchiyamāno)，彼女(sā)被去(gacchiyamānā)，彼(taṃ)被去(gacchiyamānaṃ)。

ච්ඡාදෙසාභාවෙ ‘‘පුබ්බරූපඤ්චා’’ති යකාරස්ස මකාරො, ධම්මො අධිගම්මමානො හිතාය භවති, අධිගම්මමානා, අධිගම්මමානං.

于无ccha替换时，依“pubbarūpañca”(以及前形)之规，ya音变为ma音。法(dhammo)被证得(adhigammamāno)时，能引生利益；adhigammamānā (阴性)，adhigammamānaṃ (中性)。

තථා මහ පූජායං, මහතීති මහං, මහන්තො, මහතී, මහන්තී, මහං, මහන්තං, මහමානො, මහමානා, මහමානං. කම්මනි ‘‘යම්හි දාධාමාඨාහාපා මහ මථාදීනමී’’ඉති ධාත්වන්තස්ස අකාරස්ස ඊකාරො, මහීයමානො, මහීයමානා, මහීයමානං.

同样，语根maha，用于“供养”义。于“mahati”(他供养)义，其形为mahaṃ, mahanto, mahatī, mahantī, mahaṃ, mahantaṃ, mahamāno, mahamānā, mahamānaṃ。于业(kamma)义，依“yamhi dādhāmāṭhāhāpā maha mathādīnamī”之规，语根之尾a音变为ī音，其形为mahīyamāno(被供养者), mahīyamānā, mahīyamānaṃ。

එවං [Pg.398] චරතීති චරං, චරතී, චරන්තී, චරන්තං, චරමානො, චරියමානො, පචතීති පචං, පචතී, පචන්තී, පචන්තං, පචමානො, පච්චමානො, ‘‘තස්ස චවග්ග’’ඉච්චාදිනා චවග්ගත්තං, ද්විත්තඤ්ච.

如是，“carati”(行)作caraṃ, caratī, carantī, carantaṃ, caramāno, cariyamāno。“pacati”(煮)作pacaṃ, pacatī, pacantī, pacantaṃ, pacamāno, paccamāno。依“tassa cavagga”等规，有腭音化与重叠。

භූ සත්තායං, භවතීති අත්ථෙ අන්තප්පච්චයො, අප්පච්චයවුද්ධිඅවාදෙසාදි, සො භවං, භවන්තො. ඉත්ථියං ඊපච්චයො, ‘‘භවතො භොතො’’ති භොතාදෙසො, භොතී, භොතී, භොතියො. නපුංසකෙ භවං, භවන්තං, භවන්තානි, අභිභවමානො. භාවෙ භූයමානං. කම්මනි අභිභූයමානො.

语根Bhū，用于“存在”义。于“bhavati”(他存在)义，用anta后缀，并有a后缀、增长(vuddhi)、ava替换等。如：so bhavaṃ, bhavanto。于阴性，用ī后缀，依“bhavato bhoto”(bhavato作bhoto)之规，bhavato被替换为bhoto，如：bhotī, bhotī, bhotiyo。于中性，如：bhavaṃ, bhavantaṃ, bhavantāni, abhibhavamāno(征服)。于状态义，如：bhūyamānaṃ(存在)。于业义，如：abhibhūyamāno(被征服)。

ජර වයොහානිම්හි, ‘‘ජර මරාන’’න්තිආදිනා ජීර ජීය්‍යාදෙසා, ජීරතීති ජීරං, ජීරන්තී, ජීරන්තං, ජීරමානො, ජීරීයමානො, ජීයං, ජීයන්තී, ජීයන්තං, ජීයමානො, ජීය්‍යමානො.

语根Jara，用于“年岁衰减”义。依“jara marānaṃ”等规，有jīra与jīyya之替换。“jīrati”(衰老)作jīraṃ, jīrantī, jīrantaṃ, jīramāno, jīrīyamāno；又作jīyaṃ, jīyantī, jīyantaṃ, jīyamāno, jīyyamāno。

මර පාණචාගෙ, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා එකස්ස යකාරස්ස ලොපො, මරතීති මීයං, මීයන්තී, මීයන්තං, මීයමානො, මීය්‍යමානො, මරං, මරන්තී, මරන්තං, මරමානො, මරීයමානො. ලභං, ලභන්තී, ලභන්තං, ලභමානො, ලබ්භමානො. වහං, වහන්තී, වහන්තං, වහමානො, වුය්හමානො. ‘‘ඉසුයමූනමන්තො ච්ඡො වා’’ති ච්ඡාදෙසො, ඉච්ඡතීති ඉච්ඡං, ඉච්ඡන්තී, ඉච්ඡන්තං, ඉච්ඡමානො, ඉච්ඡීයමානො, ඉස්සමානො.

语根Mara，用于“舍命”义。依“kvaci dhātu”等规，省略一个ya音。“marati”(死)作mīyaṃ, mīyantī, mīyantaṃ, mīyamāno, mīyyamāno；又作maraṃ, marantī, marantaṃ, maramāno, marīyamāno。又如：Labhaṃ, labhantī, labhantaṃ, labhamāno, labbhamāno。Vahaṃ, vahantī, vahantaṃ, vahamāno, vuyhamāno。依“isuyamūnamanto ccho vā”之规，有ccha替换。“icchati”(欲)作icchaṃ, icchantī, icchantaṃ, icchamāno, icchīyamāno, issamāno。

‘‘දිසස්ස පස්සදිස්සදක්ඛා වා’’ති පස්ස දිස්ස දක්ඛාදෙසා, පස්සතීති පස්සං, පස්සන්තී, පස්සන්තං, පස්සමානො, විපස්සීයමානො, දිස්සමානො, දිස්සන්තො, මානස්ස අන්තාදෙසො, දිස්සං, දිස්සන්තී, දිස්සන්තං, දක්ඛං, දක්ඛන්තී, දක්ඛන්තං, දක්ඛමානො දක්ඛියමානො ඉච්චාදි.

依“disassa passadissadakkhā vā”(dis或作passa、dissa、dakkha)之规，有passa、dissa、dakkha之替换。“passati”(看)作passaṃ, passantī, passantaṃ, passamāno；vipassīyamāno(被观见者)；dissamāno, dissanto(māna被替换为anta)；dissaṃ, dissantī, dissantaṃ；dakkhaṃ, dakkhantī, dakkhantaṃ, dakkhamāno, dakkhiyamāno等。

තුද බ්‍යථනෙ, තුදතීති තුදං, තුදන්තී, තුදන්තං, තුදමානො, තුජ්ජමානො. පවිසතීති පවිසං, පවිසන්තී, පවිසන්තං, පවිසමානො, පවිසීයමානො ඉච්චාදි.

语根Tuda，用于“刺痛”义。“tudati”(刺痛)作tudaṃ, tudantī, tudantaṃ, tudamāno, tujjamāno。“pavisati”(进入)作pavisaṃ, pavisantī, pavisantaṃ, pavisamāno, pavisīyamāno等。

හූ, [Pg.399] භූ සත්තායං, අප්පච්චයලොපො, පහොතීති පහොන්තො, පහොන්තී, පහොන්තං, පහූයමානං තෙන. සෙතීති සෙන්තො, සෙන්තී, සෙන්තං, සෙමානො, සයං, සයන්තී, සයන්තං, සයමානො, සයානො වා, මානස්ස ආනාදෙසො, අතිසීයමානො.

语根Hū、bhū，用于“存在”义。a后缀被省略。“pahoti”(能够)作pahonto, pahontī, pahontaṃ；为彼所生(pahūyamānaṃ tena)。“Seti”(卧)作sento, sentī, sentaṃ, semāno；又作sayaṃ, sayantī, sayantaṃ, sayamāno；或sayāno，māna被替换为āna；atisīyamāno(被压卧)。

අස සබ්භාවෙ, ‘‘සබ්බත්ථාසස්සාදිලොපො චා’’ති අකාරස්ස ලොපො, අත්ථීති සං, සන්තො, සතී, සන්තී, සන්තං, සමානො, සමානා, සමානං.

语根Asa，用于“存在”义。依“sabbatthāsassādilopo ca”(于一切处asa之首亦省略)之规，a音被省略。“atthi”(存在)作saṃ, santo, satī, santī, santaṃ, samāno, samānā, samānaṃ。

ඨා ගතිනිවත්තිම්හි, ‘‘වා’’ති වත්තමානෙ ‘‘ඨා තිට්ඨො’’ති තිට්ඨාදෙසො, තිට්ඨං, තිට්ඨන්තී, තිට්ඨන්තං, තිට්ඨමානො. තිට්ඨාභාවෙ ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ඨාතො හකාරාගමො, රස්සත්තඤ්ච, උපට්ඨහං, උපට්ඨහන්තී, උපට්ඨහන්තං, උපට්ඨහමානො. ඨීයමානං තෙන, උපට්ඨීයමානො, උපට්ඨහීයමානො.

语根Ṭhā，用于“止行”义。当有“vā”(或)时，依“ṭhā tiṭṭho”(ṭhā作tiṭṭha)之规，ṭhā被替换为tiṭṭha，如：tiṭṭhaṃ, tiṭṭhantī, tiṭṭhantaṃ, tiṭṭhamāno。于无tiṭṭha替换时，依“kvaci dhātu”等规，于ṭhā后增益ha音，并短化元音，如：upaṭṭhahaṃ, upaṭṭhahantī, upaṭṭhahantaṃ, upaṭṭhahamāno。又如：为彼所立(ṭhīyamānaṃ tena)，upaṭṭhīyamāno(被侍奉者)，upaṭṭhahīyamāno。

පා පානෙ, ‘‘පා පිබො’’ති පිබාදෙසො, පිබතීති පිබං, පිබන්තී, පිබන්තං, පිබමානො, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා බකාරස්ස වත්තං, පිවං, පිවන්තී, පිවන්තං, පිවමානො, පීයමානො, පීයමානා, පීයමානං ඉච්චාදි.

词根Pā，义为饮。依“pā pibo”规则，有piba的替代。（由）pibati（饮）得pibaṃ、pibantī、pibantaṃ、pibamāno。依“kvaci dhātū”等规则，ba变为va，（得）pivaṃ、pivantī、pivantaṃ、pivamāno；以及pīyamāno、pīyamānā、pīyamānaṃ等。

හු දානාදනහබ්‍යප්පදානෙසු, අප්පච්චයෙ පුරෙ විය ද්විභාවාදි, ජුහොතීති ජුහං, ජුහන්තී, ජුහන්තං, ජුහමානො, හූයමානො. එවං ජහං, ජහන්තී, ජහන්තං, ජහමානො, ජහීයමානො. දදාතීති දදං, දදන්තී, දදන්තං, දදමානො, ද්විත්තාභාවෙ දානං දෙන්තො, දෙන්තී, දෙන්තං, දීයමානො.

词根Hu，义为布施、受取、供养。加a后缀时，如前述，有重叠等（变化）。（由）juhoti（祭祀）得juhaṃ、juhantī、juhantaṃ、juhamāno、hūyamāno。同样地，（有）jahaṃ、jahantī、jahantaṃ、jahamāno、jahīyamāno。（由）Dadāti（给予）得dadaṃ、dadantī、dadantaṃ、dadamāno。无重叠时，则有dānaṃ dento、dentī、dentaṃ、dīyamāno。

රුධි ආවරණෙ, ‘‘රුධාදිතො නිග්ගහීතපුබ්බඤ්චා’’ති අප්පච්චයනිග්ගහීතාගමා, රුන්ධතීති රුන්ධං, රුන්ධන්තී, රුන්ධන්තං, රුන්ධමානො, රුජ්ඣමානො. භුඤ්ජතීති භුඤ්ජං, භුඤ්ජන්තී, භුඤ්ජන්තං, භුඤ්ජමානො, භුජ්ජමානො ඉච්චාදි.

词根Rudhi，义为遮蔽。依“rudhādito niggahītapubbañca”规则，加a后缀，并插入niggahīta。（由）rundhati（遮蔽）得rundhaṃ、rundhantī、rundhantaṃ、rundhamāno、rujjhamāno。（由）bhuñjati（享用）得bhuñjaṃ、bhuñjantī、bhuñjantaṃ、bhuñjamāno、bhujjamāno等。

දිවු [Pg.400] කීළායං, ‘‘දිවාදිතො යො’’ති යප්පච්චයො, ‘‘තථා කත්තරි චා’’ති පුබ්බරූපත්තං, බත්තඤ්ච, දිබ්බතීති දිබ්බං, දිබ්බන්තී, දිබ්බන්තං, දිබ්බමානො. එවං බුජ්ඣතීති බුජ්ඣං, බුජ්ඣන්තො, බුජ්ඣමානො, චවග්ගාදෙසො. ජනී පාතුභාවෙ, ‘‘ජනාදීනමා’’ති යොගවිභාගෙන ආත්තං, ජායතීති ජායං, ජායමානො, ජඤ්ඤමානො.

词根Divu，义为嬉戏。依“divādito yo”规则，加ya后缀；依“tathā kattari ca”规则，（词根尾音）变为b，且（后缀）同化为前形。（由）dibbati（嬉戏）得dibbaṃ、dibbantī、dibbantaṃ、dibbamāno。同样地，（由）bujjhati（觉悟）得bujjhaṃ、bujjanto、bujjhamāno，（此处）有ca组音的替代。词根Janī，义为生起、显现。依“janādīnamā”规则，通过规则分析，（词根尾音）变为ā。（由）jāyati（生起）得jāyaṃ、jāyamāno、jaññamāno。

සු සවණෙ, ‘‘ස්වාදිතො’’තිආදිනා ණු ණා උණා ච, සුණාතීති සුණං, සුණන්තො, සුණමානො, සූයමානො, සුය්‍යමානො. පාපුණාතීති පාපුණං, පාපුණමානො, පාපීයමානො.

词根Su，义为听闻。依“svādito”等规则，加ṇu、ṇā、uṇā（后缀）。（由）suṇāti（听闻）得suṇaṃ、suṇanto、suṇamāno、sūyamāno、suyyamāno。（由）Pāpuṇāti（到达）得pāpuṇaṃ、pāpuṇamāno、pāpīyamāno。

‘‘කියාදිතො නා’’ති නා, රස්සත්තං, කිණාතීති කිණං, කීණමානො, කීයමානො. විනිච්ඡිනාතීති විනිච්ඡිනං, විනිච්ඡිනමානො, විනිච්ඡීයමානො, චිනං, චීයමානො. ජානාතීති ජානං, ජානමානො, ජාදෙසො, ඤායමානො. ගණ්හාතීති ගණ්හං, ගණ්හමානො, ගය්හමානො.

依“kiyādito nā”规则，加nā（后缀），且（词根元音）短音化。（由）kiṇāti（买）得kiṇaṃ、kīṇamāno、kīyamāno。（由）vinicchināti（分辨）得vinicchinaṃ、vinicchinamāno、vinicchīyamāno、cinaṃ、cīyamāno。（由）jānāti（知道）得jānaṃ、jānamāno，（此处）有jā的替代，（被动态为）ñāyamāno。（由）gaṇhāti（拿取）得gaṇhaṃ、gaṇhamāno、gayhamāno。

කර කරණෙ, කරොතීති අත්ථෙ ‘‘වත්තමානෙ මානන්තා’’ති අන්තප්පච්චයො, ‘‘තනාදිතො ඔයිරා’’ති ඔ, ‘‘තස්ස වා’’ති අධිකිච්ච ‘‘උත්තමොකාරො’’ති උත්තං, ‘‘කරස්සාකාරො චා’’ති අකාරස්සුකාරො. ‘‘යවකාරා චා’’ති සරෙ උකාරස්ස වත්තං, ද්විත්තං, ‘‘බො වස්සා’’ති බකාරද්වයඤ්ච, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා රලොපො, සො කුබ්බං, කුබ්බන්තො, කුබ්බතී, කුබ්බන්තී, කුබ්බන්තං. උත්තාභාවෙ – කම්මං කරොන්තො, කරොන්තී, කරොන්තං. මානෙ – උත්තද්වයං, කුරුමානො, කුරුමානා, කුරුමානං, කුබ්බානො වා. කම්මනි කයිරමානො, කරීයමානො වා ඉච්චාදි.

词根Kara，义为做。在karoti（做）的意义上，依“vattamāne mānantā”规则，加anta后缀；依“tanādito oyirā”规则，加o（后缀）；依“tassa vā”及“uttamokāro”规则，o变为u；依“karassākāro ca”规则，（词根的）a变为u。依“Yavakārā cā”规则，在元音后，u变为v，并双写；依“bo vassā”规则，（双写的v）变为双写的b；依“kvaci dhātū”等规则，r被省略。因此（得）kubbaṃ、kubbanto、kubbatī、kubbantī、kubbantaṃ。在o不变为u的情况下，（得）kammaṃ karonto、karontī、karontaṃ。加māna后缀时，（词根的a和后缀o）二者皆变为u，（得）kurumāno、kurumānā、kurumānaṃ，或作kubbāno。被动态为kayiramāno或karīyamāno等。

චුර ථෙය්‍යෙ, ‘‘චුරාදිතො’’තිආදිනා ණෙ ණයා, චොරෙතීති චොරෙන්තො, චොරෙන්තී, චොරෙන්තං, චොරයං, චොරයතී, චොරයන්තං, චොරයමානො, චොරීයමානො. පාලෙතීති පාලෙන්තො, පාලෙන්තී, පාලෙන්තං, පාලයං, පාලයන්තී, පාලයන්තං, පාලයමානො, පාලීයමානො ඉච්චාදි.

词根Cura，义为偷。依“curādito”等规则，加ṇe、ṇayā（后缀）。（由）coretī（偷）得corento、corentī、corentaṃ、corayaṃ、corayatī、corayantaṃ、corayamāno、corīyamāno。（由）pāletī（保护）得pālento、pālentī、pālentaṃ、pālayaṃ、pālayantī、pālayantaṃ、pālayamāno、pālīyamāno等。

කාරිතෙ [Pg.401] භාවෙතීති භාවෙන්තො, භාවෙන්තී, භාවෙන්තං, භාවයං, භාවයන්තී, භාවයන්තං, භාවයමානො, භාවීයමානො. කාරෙතීති කාරොන්තො, කාරෙන්තී, කාරෙන්තං, කාරයං, කාරයන්තී, කාරයන්තං, කාරයමානො, කාරීයමානො, කාරාපෙන්තො, කාරාපෙන්තී, කාරාපෙන්තං, කාරාපයං, කාරාපයන්තී, කාරාපයන්තං, කාරාපයමානො, කාරාපීයමානො ඉච්චාදි.

在使役态中，（由）bhāvetī（使存在）得bhāvento、bhāventī、bhāventaṃ、bhāvayaṃ、bhāvayantī、bhāvayantaṃ、bhāvayamāno、bhāvīyamāno。（由）kāretī（使做）得kāronto、kārentī、kārentaṃ、kārayaṃ、kārayantī、kārayantaṃ、kārayamāno、kārīyamāno、kārāpento、kārāpentī、kārāpentaṃ、kārāpayaṃ、kārāpayantī、kārāpayantaṃ、kārāpayamāno、kārāpīyamāno等。

වත්තමානකාලිකමානන්තප්පච්චයන්තනයො.

现在时态māna与anta后缀法。

අනාගතකාලිකප්පච්චයන්තනය

未来时态后缀法

‘‘කාලෙ’’ති අධිකාරො.

“Kāle”为标题。

647. භවිස්සති ගමාදීහි ණී ඝිණ.

647. 于未来时，于“gam”(去)等词根后，有“ṇī”、“ghiṇa”后缀。

භවිස්සති කාලෙ ගම්මමානෙ ගමාදීහි ධාතූහි ණී ඝිණඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති. ණකාරා වුද්ධත්ථා. ආයති ගමනං සීලමස්සාති අත්ථෙ ණී, වුද්ධිණලොපා. ගාමී, ගාමිනො, ආගාමී කාලො. ඝිණපච්චයෙ – ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ඝලොපො, ගාමං ගාමි, ගාමී, ගාමයො.

于未来时，于“gam”(去)等词根后，有“ṇī”、“ghiṇa”等后缀。“ṇ”音是为了元音增强。于“其习性是未来去”之义，（加）“ṇī”后缀，有元音增强及“ṇ”的脱落。（成）“gāmī”、“gāmino”、“āgāmī kālo”(未来时)。加“ghiṇa”后缀时，依“kvaci dhātū”等（规则），“gh”脱落，（成）“gāmaṃ gāmi”、“gāmī”、“gāmayo”。

භජ සෙවායං, ආයති භජිතුං සීලමස්සාති භාජී, භාජි, ‘‘න කගත්තං චජා’’ති යොගවිභාගෙන නිසෙධනතො ‘‘සචජානං කගා ණානුබන්ධෙ’’ති ගත්තං න භවති.

（词根）“bhaj”(服务)，于“其习性是未来服务”之义，（成）“bhājī”、“bhāji”。依“na kagattaṃ cajā”，通过规则剖分而禁止，故不依“sacajānaṃ kagā ṇānubandhe”（规则）变为“g”音。

සු ගතිම්හි, කාරිතෙ වුද්ධිආවාදෙසා ච, ආයති පස්සවිතුං සීලමස්සාති පස්සාවී, පස්සාවි. ආයති පට්ඨානං සීලමස්සාති පට්ඨායී, පට්ඨායි, ‘‘ආකාරන්තානමායො’’ති ආයාදෙසො.

（词根）“su”(去)，于使役态，有元音增强及“āv”替换。于“其习性是未来使流出”之义，（成）“passāvī”、“passāvi”。于“其习性是未来出发”之义，（成）“paṭṭhāyī”、“paṭṭhāyi”，依“ākārantānamāyo”（规则），有“āy”替换。

‘‘භවිස්සතී’’ති අධිකාරො.

“Bhavissati”为标题。

648. කිරියායං [Pg.402] ණ්වුතවො.

648. 于行动义，有“ṇvu”、“tu”后缀。

කිරියායං කිරියත්ථායං ගම්මමානායං ධාතූහි ණ්වුතුඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති භවිස්සති කාලෙ. ණ්වුම්හි – ණලොපවුද්ධිඅකාදෙසා, කරිස්සං වජතීති කාරකො වජති.

于未来时，当表示行动或行动目的时，于词根后有“ṇvu”、“tu”等后缀。加“ṇvu”时，有“ṇ”脱落、元音增强、“aka”替换。（如）“kārako vajati”(作者去)是“karissaṃ vajati”(为做而去)之义。

තුම්හි – ‘‘කරස්ස ච තත්තං තුස්මි’’න්ති තකාරො, සෙසං කත්තුසමං, කත්තා වජති, කත්තුං වජතීති අත්ථො. එවං පචිස්සං වජතීති පාචකො වජති, පචිතා වජති. භුඤ්ජිස්සං වජතීති භුඤ්ජකො වජති, භොත්තා වජති ඉච්චාදි.

加“tu”时，依“karassa ca tattaṃ tusmi”（规则），（词根“kar”）作“ta”音，其余同“kattu”(作者)。“kattā vajati”(作者去)，义为“kattuṃ vajati”(为做而去)。同样，“pācako vajati”(烹饪者去)、“pacitā vajati”(烹饪者去)是“pacissaṃ vajati”(为烹饪而去)之义。“bhuñjako vajati”(进食者去)、“bhottā vajati”(进食者去)是“bhuñjissaṃ vajati”(为进食而去)之义，等等。

649. කම්මනි ණො.

649. 于业格（宾语）有“ṇo”后缀。

කම්මස්මිං උපපදෙ ධාතූහි ණප්පච්චයො හොති භවිස්සති කාලෙ ණලොපවුද්ධී. නගරං කරිස්සතීති නගරකාරො වජති. ලූ ඡෙදනෙ, සාලිං ලවිස්සතීති සාලිලාවො වජති. වප බීජසන්තානෙ, ධඤ්ඤං වපිස්සතීති ධඤ්ඤවාපො වජති. භොගං දදිස්සතීති භොගදායො වජති, සින්ධුං පිවිස්සතීති සින්ධුපායො වජති ඉච්චාදි.

于未来时，当业格（宾语）为前置词时，于词根后有“ṇa”后缀，并有“ṇ”脱落及元音增强。“nagarakāro vajati”(造城者去)是“nagaraṃ karissati”(将造城)之义。“lū”(切割)，“sālilāvo vajati”(割稻者去)是“sāliṃ lavissati”(将割稻)之义。“vapa”(播种)，“dhaññavāpo vajati”(播谷者去)是“dhaññaṃ vapissati”(将播谷)之义。“bhogadāyo vajati”(施财者去)是“bhogaṃ dadissati”(将施财)之义，“sindhupāyo vajati”(饮河者去)是“sindhuṃ pivissati”(将饮河)之义，等等。

‘‘කම්මනී’’ති වත්තතෙ.

“Kammani”(于业格)继续适用。

650. සෙසෙ ස්සං න්තු මානානා.

650. 于其余情况，有“ssaṃ”、“ntu”、“māna”、“āna”后缀。

කම්මස්මිං උපපදෙ සෙසෙ අපරිසමත්තත්ථෙ ධාතූහි ස්සංන්තු මාන ආනඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති භවිස්සති කාලෙ ගම්මමානෙ, තෙ ච කිතකත්තා කත්තරි භවන්ති. කම්මං කරිස්සතීති අත්ථෙ ස්සංපච්චයො, ඉකාරාගමො, සිලොපො, කම්මං කරිස්සං වජති, සාපෙක්ඛත්තා න සමාසො. න්තුපච්චයෙ ‘‘තනාදිතො ඔයිරා’’ති ඔ, ‘‘සිම්හි වා’’ති න්ත්ව’න්තස්ස අත්තං, කම්මං කරිස්සතීති කම්මං කරොන්තො වජති ඉච්චාදි ගුණවන්තුසමං.

于未来时，当业格为前置词，且于其余未完结之义时，于词根后有“ssaṃ”、“ntu”、“māna”、“āna”等后缀，此等因属“kitaka”(初级派生词)，故用于作者。于“kammaṃ karissati”(将作业)之义，加“ssaṃ”后缀，插入“i”音，“s”脱落，（成）“kammaṃ karissaṃ vajati”(为作业而去)，因其有所待，故不作复合词。加“ntu”后缀时，依“tanādito oyirā”（规则）有“o”；依“simhi vā”（规则），“ntu”之尾变为“anta”。“kammaṃ karonto vajati”(作者去)是“kammaṃ karissati”(将作业)之义，等等，如同“guṇavantu”。

අථ [Pg.403] වා ‘‘භවිස්සති ගමාදීහි ණී ඝිණ’’ති එත්ථ ‘‘භවිස්සතී’’ති වචනතො ‘‘ස්සන්තු’’ඉති එකොව පච්චයො දට්ඨබ්බො, තතො ‘‘සිම්හි වා’’ති අත්තං, ‘‘න්තසද්දො අ’’මිතියොගවිභාගෙන අමාදෙසො, සිලොපො, කරිස්සං කරිස්සන්තො, කරිස්සන්තා, කරිස්සන්තං, කරිස්සන්තෙ, කරිස්සතා කරිස්සන්තෙන, කරිස්සන්තෙහි, කරිස්සතො කරිස්සන්තස්ස, කරිස්සතං කරිස්සන්තානං, කරිස්සතා, කරිස්සන්තෙහි, කරිස්සතො කරිස්සන්තස්ස, කරිස්සතං කරිස්සන්තානං, කරිස්සති කරිස්සන්තෙ, කරිස්සන්තෙසූතිආදි ගුණවන්තුසදිසං නෙය්‍යං.

或者，于“bhavissati gamādīhi ṇī ghiṇa”中，因有“bhavissati”一词，故应视“ssantu”为单一后缀。其后，依“simhi vā”（规则）作“anta”，依“nt-saddo a-m-iti”通过规则剖分而替换为“am”，并脱落“s”。应如“guṇavantu”般推导：“karissaṃ”、“karissanto”、“karissantā”、“karissantaṃ”、“karissante”、“karissatā karissantena”、“karissantehi”、“karissato karissantassa”、“karissataṃ karissantānaṃ”、“karissatā”、“karissantehi”、“karissato karissantassa”、“karissataṃ karissantānaṃ”、“karissati karissante”、“karissantesu”等。

මානම්හි – ඔකාරාකාරානං උත්තං, කම්මං කරිස්සතීති කම්මං කුරුමානො, කම්මං කරානො වජති. එවං භොජනං භුඤ්ජිස්සං වජති, භොජනං භුඤ්ජන්තො, භුඤ්ජමානො, භුඤ්ජානො වජති.

加“māna”时，（词根后）“o”、“ā”变为“u”。“kammaṃ kurumāno”、“kammaṃ karāno vajati”是“kammaṃ karissati”(将作业)之义。同样，“bhojanaṃ bhuñjanto”、“bhuñjamāno”、“bhuñjāno vajati”是“bhojanaṃ bhuñjissaṃ vajati”(为进食而去)之义。

සබ්බත්ථ කත්තරි න්තුමානෙසු සකසකවිකරණප්පච්චයො කාතබ්බො.

于所有作者义的“ntu”、“māna”后缀，应加上各自的“vikaraṇa”(词根扩展)后缀。

ඛාදනං ඛාදිස්සතීති ඛාදනං ඛාදිස්සං වජති, ඛාදනං ඛාදන්තො, ඛාදනං ඛාදමානො, ඛාදනං ඛාදානො වජති. මග්ගං චරිස්සතීති මග්ගං චරිස්සං, මග්ගං චරන්තො, මග්ගං චරමානො, මග්ගං චරානො වජති. භික්ඛ ආයාචනෙ, භික්ඛං භික්ඛිස්සතීති භික්ඛං භික්ඛිස්සං චරති, භික්ඛං භික්ඛන්තො, භික්ඛං භික්ඛමානො, භික්ඛං භික්ඛානො චරති ඉච්චාදි.

“khādanaṃ khādissaṃ vajati”、“khādanaṃ khādanto”、“khādanaṃ khādamāno”、“khādanaṃ khādāno vajati”是“khādanaṃ khādissati”(将食食物)之义。“maggaṃ carissaṃ”、“maggaṃ caranto”、“maggaṃ caramāno”、“maggaṃ carāno vajati”是“maggaṃ carissati”(将行于道)之义。“bhikkha”(乞求)，“bhikkhaṃ bhikkhissaṃ carati”、“bhikkhaṃ bhikkhanto”、“bhikkhaṃ bhikkhamāno”、“bhikkhaṃ bhikkhāno carati”是“bhikkhaṃ bhikkhissati”(将乞食)之义，等等。

අනාගතකාලිකප්පච්චයන්තනයො.

未来时态后缀法。

උණාදිප්පච්චයන්තනය

乌那地后缀法

අථ උණාදයො වුච්චන්තෙ.

然后，说乌那地(uṇādi)等。

‘‘ධාතුයා’’ති අධිකාරො.

“于语基(dhātu)”是管辖词。

651. [Pg.404] කාලෙ වත්තමානාතීතෙ ණ්වාදයො.

651. ṇu等[后缀]用于现在时与过去时。

අතීතෙ කාලෙ, වත්තමානෙ ච ගම්මමානෙ ධාතූහි ණුප්පච්චයො හොති. ආදිසද්දෙන යු ක්ත මිඉච්චාදයො ච හොන්ති.

在所指的过去时与现在时中，于语基后有ṇu后缀。通过“等”(ādi)一词，也[包括]yu、kta、mi等[后缀]。

කර කරණෙ, අකාසි, කරොතීති වා අත්ථෙ ණුප්පච්චයො, ණලොපො, වුද්ධි, කාරු සිප්පී, කාරූ කාරවො. වා ගතිගන්ධනෙසු, අවායි, වායතීති වා වායු, ආයාදෙසො. සද අස්සාදනෙ, අස්සාදීයතීති සාදු. රාධ, සාධ සංසිද්ධිම්හි, සාධීයති අනෙන හිතන්ති සාධු. බන්ධ බන්ධනෙ, අත්තනි පරං බන්ධතීති බන්ධු. චක්ඛ වියත්තියං වාචායං, චක්ඛතීති චක්ඛු. ඉ ගතිම්හි, එන්ති ගච්ඡන්ති පවත්තන්ති සත්තා එතෙනාති ආයු. දර විදාරණෙ, දරීයතීති දාරු කට්ඨං. සනු දානෙ. සනොතීති සානු පබ්බතෙකදෙසො. ජනීයතීති ජානු ජඞ්ඝාසන්ධි. චරීයතීති චාරු දස්සනීයො. රහ චාගෙ, රහීයතීති රාහු අසුරින්දො. තර තරණෙ, තාලු, ලො රස්ස.

语基kara，义为“作”，在“已作”(akāsi)或“正作”(karoti)的意义上，加ṇu后缀，ṇ被省略(ṇalopo)，[元音]增长(vuddhi)，[得]kāru(工匠)；[复数]kārū、kāravo。语基vā，义为“行”与“嗅”，在“已行”(avāyi)或“正行”(vāyati)的意义上，[得]vāyu(风)，[因]āy替换(āyādeso)。语基sada，义为“尝味”，被尝味的，是为sādu(甘美)。语基rādha、sādha，义为“成就”，以此成就利益的，是为sādhu(善)。语基bandha，义为“捆绑”，捆绑自己与他人的，是为bandhu(亲属)。语基cakkhā，义为“清晰语”，说的，是为cakkhu(眼)。语基i，义为“行”，众生以此而行、而往、而存续的，是为āyu(寿)。语基dara，义为“劈开”，被劈开的，是为dāru(木材)。语基sanu，义为“施”，施与的，是为sānu(山的一部份)。被生的，是为jānu(膝盖，小腿关节)。被行的，是为cāru(美丽，悦意)。语基raha，义为“舍”，被舍的，是为rāhu(阿修罗王)。语基tara，义为“渡”，[得]tālu(腭)，l是r的[音变]。

මරාදීනං පනෙත්ථ ණුම්හි ‘‘ඝටාදීනං වා’’ති එත්ථ වාසද්දෙන න වුද්ධි, මරු, තරු, තනු, ධනු, හනු, මනු, අසු, වසු, වටු, ගරු ඉච්චාදි.

此处对于maru等[语基]，当加ṇu后缀时，因“ghaṭādīnaṃ vā”中的“vā”(或)一词，故无[元音]增长(vuddhi)。例如：maru(神)、taru(树)、tanu(身)、dhanu(弓)、hanu(颚)、manu(人)、asu(命)、vasu(财)、vaṭu(少年)、garu(重)等。

චදි හිලාදනෙ, යුප්පච්චයො, ‘‘නුදාදීහි යුණ්වූනමනානනාකානනකා සකාරිතෙහි චා’’ති අනාදෙසො, නිග්ගහීතාගමො ච, චන්දනං. භවති එත්ථාති භුවනං, ‘‘ඣලානමියුවාසරෙ වා’’ති උවාදෙසො. කිර වික්ඛෙපෙ, කිරණො. විචක්ඛණො, කම්පනං කරොතීති කරුණා, අකාරස්සුත්තං.

语基cadi，义为“喜悦”，加yu后缀，依“nudādīhi...cā”[规则]，[yu]被替换为ana(anādeso)，且有鼻音增益(niggahītāgamo)，[得]candanaṃ(檀香)。“于此存在”(bhavati ettha)，是为bhuvanaṃ(世界)，依“jhalānamiyuvāsare vā”[规则]，[有]uva替换(uvādeso)。语基kira，义为“散布”，[得]kiraṇo(光芒)。Vicakkhaṇo(聪慧者)。作震动的，是为karuṇā(悲悯)，[此词形是]关于a音的规则(akārassuttaṃ)。

ක්තප්පච්චයෙ [Pg.405] – කලොපො, අභවි, භවතීති වා භූතං යක්ඛාදි, භූතානි. වායතීති වාතො, තායතීති තාතො. මිම්හි – භවන්ති එත්ථාති භූමි, නෙතීති නෙමි ඉච්චාදි.

当有kta后缀时——k被省略(kalopo)；在“已存在”(abhavi)或“正存在”(bhavati)的意义上，[得]bhūtaṃ(已成者，如夜叉等)，[复数]bhūtāni。吹的，是为vāto(风)；保护的，是为tāto(父亲)。当有mi[后缀]时——“于此存在”(bhavanti ettha)，是为bhūmi(地)；引导的，是为nemi(轮缘)等。

652. ඛ්‍යාදීහි මන ම ච තො වා.

652. 于khyā等[语基]后，mana[后缀]的ma，或作ta。

ඛී භී සු රු හු වා ධූ හි ලූපී අදඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි මනපච්චයො හොති, මස්ස ච තො හොති වා.

于khī、bhī、su、ru、hu、vā、dhū、hi、lū、pī、ada等语基后，有mana后缀，且其ma或作ta。

අදධාතුපරස්සෙව, මකාරස්ස තකාරතා;

තදඤ්ඤතො න හොතායං, වවත්ථිතවිභාසතො.

唯于ada语基之后，ma音方为ta音；于其他[语基]后则不然，此乃依限定选择(vavatthitavibhāsā)故。

ඛී ඛයෙ, ඛීයන්ති එත්ථ උපද්දවුපසග්ගාදයොති අත්ථෙ මනපච්චයො, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා නලොපො, ‘‘අඤ්ඤෙසු චා’’ති වුද්ධි, ඛෙමො. තථා භී භයෙ, භායන්ති එතස්මාති භීමො, වාධිකාරතො න වුද්ධි. සු අභිසවෙ, සවතීති සොමො. රු ගතිම්හි, රොමො. හු දානාදනහබ්‍යප්පදානෙසු, හූයතීති හොමො. වා ගතිගන්ධනෙසු, වාමො. ධූ කම්පනෙ, ධුනාතීති ධූමො. හි ගතිම්හි, හිනොතීති හෙමො. ලූ ඡෙදනෙ, ලූයතීති ලොමො. පී තප්පනෙ, පීණනං පෙමො. අද භක්ඛණෙ, අදතීති අත්ථෙ මන, මස්ස ච වා තකාරො, ‘‘තො දස්සා’’ති තකාරො, අත්තා, ආතුමා, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා අදස්ස දීඝො, උකාරාගමො ච. යා පාපණෙ, යාමො.

语基khī，义为“灭”，在“灾祸、障碍等于此灭尽”的意义上，加mana后缀，依“kvaci dhātu...”等[规则]，n被省略(nalopo)，依“aññesu ca”[规则]，[元音]增长(vuddhi)，[得]khema(安稳)。同理，语基bhī，义为“怖畏”，于此而怖畏的，是为bhīma(可怖)，因管辖词“vā”(或)故，无增长。语基su，义为“榨”，流出的，是为soma(苏摩)。语基ru，义为“行”，[得]romo(毛)。语基hu，义为“施、取、供”，被供奉的，是为homa(供品)。语基vā，义为“行、嗅”，[得]vāmo(左)。语基dhū，义为“摇动”，摇动的，是为dhūmo(烟)。语基hi，义为“行”，行的，是为hemo(金)。语基lū，义为“切断”，被切断的，是为lomo(毛)。语基pī，义为“满足”，满足(pīṇanaṃ)，是为pema(爱)。语基ada，义为“食”，在“食”的意义上，加mana[后缀]，其ma或作ta，依“to dassa”[规则]，[d]作ta，[得]attā、ātumā(我)；依“kvaci dhātu...”等[规则]，ada的[a]长音化，且有u音增益。语基yā，义为“到达”，[得]yāmo(夜分)。

‘‘වා’’ති වත්තමානෙ –

当“vā”(或)现行时——

653. සමාදිහි ථමා.

653. 于sam等[语基]后，[有]tha、ma[后缀]。

සමදමදර රහ ලප වස යු දු හි සි දා සා ඨා භස බහඋසුඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි ථ මඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති වා.

于sam、dam、dar、rah、lap、vas、yu、du、hi、si、dā、sā、ṭhā、bhas、bah、usu等语基后，或有tha、ma此二后缀。

සම [Pg.406] උපසමෙ, ක්වචිග්ගහණාධිකාරා න ධාත්වන්තලොපො, කිලෙසෙ සමෙතීති සමථො සමාධි. එවං දමනං දමථො. දර දාහෙ, දරණං දරථො පරිදාහො. රහ උපාදානෙ, රහීයතීති රථො, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා හලොපො. සප අක්කොසෙ, සපනං සපථො. වස නිවාසෙ, ආවසන්ති එතස්මින්ති ආවසථො. යු මිස්සනෙ, යූථො, දීඝො. දු ගතිවුද්ධිම්හි, දවති වඩ්ඪතීති දුමො. හිනොතීති හිමො උස්සාවො. සි බන්ධනෙ, සීයතීති සීමා, දීඝො. දා අවඛණ්ඩනෙ, දාමො. සා සාමත්ථෙ, සාමො. ඨා ගතිනිවත්තිම්හි, ථාමො, ඨස්ස ථත්තං. භස භස්මීකරණෙ, භස්මා, බ්‍රහ්මාදිත්තා ‘‘ස්‍යා චා’’ති ආත්තං. බහ වුද්ධිම්හි, බ්‍රහ්මා, නිපාතනතො බ්‍රො බස්ස. උසු දාහෙ, උස්මා ඉච්චාදි.

语基sam，义为“止息”，因管辖词“kvaci gahaṇa”故，语基末[音]不省略；平息烦恼的，是为samatho(止)，即samādhi(定)。同样，调伏(damanaṃ)，是为damatho(调伏)。语基dar，义为“烧”，烧(daraṇaṃ)，是为daratho(烧)，即paridāho(遍烧)。语基rah，义为“取”，被取的，是为ratho(车)，依“kvaci dhātu...”等[规则]，h被省略。语基sap，义为“骂”，骂(sapanaṃ)，是为sapatho(誓言)。语基vas，义为“住”，于此居住的，是为āvasatho(住所)。语基yu，义为“混合”，[得]yūtho(群)，[元音]长音化。语基du，义为“行、增长”，行与增长的，是为dumo(树)。行的，是为himo(霜)，即ussāvo(露)。语基si，义为“绑”，被绑的，是为sīmā(界)，[元音]长音化。语基dā，义为“分割”，[得]dāmo(绳)。语基sā，义为“能力”，[得]sāmo(黑)。语基ṭhā，义为“止行”，[得]thāmo(力)，ṭh作th。语基bhas，义为“成灰”，[得]bhasmā(灰)。语基bah，义为“增长”，[得]brahmā(梵)，由特例(nipātanato)，ba作bro。语基usu，义为“烧”，[得]usmā(热)等。

654. මසුස්ස සුස්ස ච්ඡ ර ච්ඡෙරා.

654. masu[语基]的s，[作]cchara、cchera。

මසුඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස සුස්ස ච්ඡරච්ඡෙරඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති. මසු මච්ඡෙරෙ, ක්විප්පච්චයො, ච්ඡරච්ඡෙරාදෙසා, මච්ඡරො, මච්ඡෙරො.

此masu语基的s，有cchara、cchera此二替换。语基masu，义为“吝啬”，加kvi后缀，[s]被替换为cchara、cchera，[得]maccharo、macchero(吝啬)。

‘‘ච්ඡර ච්ඡෙරා’’ති වත්තතෙ.

“cchara ccherā”[规则]延续。

655. ආපුබ්බචරස්ස ච.

655. 以及前有ā的car语基。

ආපුබ්බස්ස චරඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස ච්ඡරච්ඡෙරාදෙසා හොන්ති, චසද්දෙන ච්ඡරියාදෙසො ච. භුසො චරණන්ති අත්ථෙ ක්විප්පච්චයො, ච්ඡරියාදිආදෙසො, රස්සත්තඤ්ච. අච්ඡරියං[Pg.407], අච්ඡරං, අච්ඡෙරං. අච්ඡරං පහරිතුං යුත්තන්තිපි අච්ඡරියං.

前有ā的此car语基，[其car]被替换为cchara、cchera，且因“ca”(与)一词，亦替换为cchariya。在“极行”(bhuso caraṇaṃ)的意义上，加kvi后缀，[car]被替换为cchariya等，且[元音]短音化。[得]acchariyaṃ、accharaṃ、accheraṃ(奇妙)。“弹指顷应击”(accharaṃ paharituṃ yuttaṃ)亦是acchariyaṃ。

656. අල කල සලෙහි ලයා.

656. 于al、kal、sal[语基]后，[有]la、ya[后缀]。

අල කල සල ඉච්චෙතෙහි ධාතූහි ල යඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති. අල පරිසමත්තිම්හි, අල්ලං, අල්‍යං. කල සඞ්ඛ්‍යානෙ, කල්ලං, කල්‍යං. සල, හුල, පද ගතිම්හි, සල්ලං, සල්‍යං.

于al、kal、sal此三语基后，有la、ya此二后缀。语基al，义为“完成”，[得]allaṃ、alyaṃ(湿)。语基kal，义为“计算”，[得]kallaṃ、kalyaṃ(适当的、健康的)。语基sal、hul、pad，义为“行”，[得]sallaṃ、salyaṃ(箭)。

‘‘කල සලෙහී’’ති වත්තතෙ.

“kala salehi”[规则]延续。

657. යාණ ලාණා.

657. [有]yāṇa、lāṇa[后缀]。

තෙහි කල සලඉච්චෙතෙහි ධාතූහි යාණ ලාණප්පච්චයා හොන්ති. කල්‍යාණං, පටිසල්‍යාණං, කල්ලාණො, පටිසල්ලාණො. යදා පන ලී සිලෙසනෙති ධාතු, තදා ‘‘පටිසල්ලයනං, පටිසල්ලාණ’’න්ති යුප්පච්චයෙන සිද්ධං, උපසග්ගන්තස්ස නිග්ගහීතස්ස ලත්තං, රහාදිපරත්තා නස්ස ණත්තං, එකාරස්ස ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා අත්තඤ්ච.

于kal、sal此二语基后，有yāṇa、lāṇa后缀。[得]kalyāṇaṃ(善)、paṭisalyāṇaṃ(退隐)，kallāṇo(善)、paṭisallāṇo(退隐)。然而，当语基是lī(义为“附着”)时，则paṭisallayanaṃ、paṭisallāṇa由yu后缀形成：前缀(upasagga)末尾的鼻音(niggahīta)变为l，因后有rah等[音]故n变为ṇ，且依“kvaci dhātu...”等[规则]，e音变为a。

658. මථිස්ස ථස්ස ලො ච.

658. mathi[语基]的th，[作]l，且[有]l[后缀]。

මථඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස ථස්ස ලාදෙසො හොති, චසද්දෙන ලප්පච්චයො, මථ විලොළනෙ, මල්ලො, සො එව මල්ලකො, යථා හීනකො.

此math语基的th被替换为l，且因“ca”(与)一词，[亦]有la后缀。语基math，义为“搅动”，[得]mallo(力士)；彼亦作mallako，犹如hīnako。

‘‘කිච්චා’’ති වත්තතෙ.

“kicca”[规则]延续。

659. අවස්සකාධමිණෙසු ණී ච.

659. 于“必须”与“债务人”义，亦用ṇī后缀。

අවස්සක අධමිණඉච්චෙතෙස්වත්ථෙසු, ණීපච්චයො හොති, කිච්චා චාති ණීපච්චයො, ණලොප වුද්ධිසිලොපා, අවස්සං [Pg.408] මෙ කම්මං කාතුං යුත්තොසීති කාරීසි මෙ කම්මං අවස්සං, කාරිනො මෙ කම්මං අවස්සං, හාරීසි මෙ භාරං අවස්සං.

于“必须”与“债务人”义，用ṇī后缀。此后缀亦属kicca类，发生ṇ音省略、元音增长和si音省略。例如：“你必须为我做事”、“他们必须为我做事”、“你必须为我承担重担”。

අධමිණෙ – සතං මෙ ඉණං දාතුං යුත්තොසීති දායීසි මෙ සතං ඉණං, ධාරීසි මෙ සහස්සං ඉණං ඉච්චාදි, කිච්චප්පච්චයා පන හෙට්ඨායෙව දස්සිතා.

于“债务人”义——例如“你应付我一百债务”、“你欠我一千债务”等。至于kicca后缀，则已在下方说明。

660. වජාදීහි පබ්බජ්ජාදයො නිපච්චන්තෙ.

660. 由vaja等[词根]，不规则地构成pabbajjā等词。

ආකතිගණොයං. වජඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි පච්චයාදෙසලොපාගමනිසෙධලිඞ්ගාදිවිධිනා යථාභිධානං පබ්බජ්ජාදයො සද්දා නිපච්චන්තෙ.

此为不定类。由vaja等动词词根，通过后缀、替换、省略、增音、禁止、性等规则，依其用法，不规则地构成pabbajjā等词。

වජ ගතිම්හි පපුබ්බො, පඨමමෙව වජිතබ්බන්ති අත්ථෙ ‘‘භාවකම්මෙසූ’’ති අධිකිච්ච ‘‘ණ්‍යොචා’’ති ණ්‍යප්පච්චයො, ණලොපාදි. ‘‘පව්වජ්‍ය’’න්ති රූපෙ සම්පත්තෙ ඉමිනා ජ්ඣස්ස ජ්ජාදෙසො, වකාරද්වයස්ස බකාරද්වයං, වුද්ධිනිසෙධො, ඉත්ථිලිඞ්ගත්තඤ්ච නිපච්චන්තෙ, පබ්බජ්ජා.

动词词根vaja，意为“行”，前缀为pa。于“应先出行”义，在“状态与业”(bhāvakammesu)的语境下，依“ṇyo ca”规则用ṇya后缀，并有ṇ音省略等变化。当形成“pavvajya”形态时，依此规则，jjha替换为jj，两个v替换为两个b，禁止元音增长，并且不规则地形成阴性词，即pabbajjā(出家)。

තථා ඉඤ්ජ කම්පනෙ, ඉඤ්ජනං ඉජ්ජා. යජ දෙවපූජායං, යජනං ඉජ්ජා, ‘‘යජස්සාදිස්සී’’ති ඉත්තං. අඤ්ජ බ්‍යත්තිගතීසු සංපුබ්බො, සමඤ්ජනං සමජ්ජා, ඤ්ඣස්ස ජ්ජාදෙසො. සද විසරණගත්‍යාවසානෙසු, නිසීදනං නිසජ්ජා. විද ඤාණෙ, විජානනං, විදතීති වා විජ්ජා. සජ විස්සග්ගෙ, විස්සජ්ජනං විස්සජ්ජා. පද ගතිම්හි, නිපජ්ජනං නිපජ්ජා.

同样，词根iñja，义为“摇动”，摇动(iñjanaṃ)即ijjā。词根yaja，义为“祭祀诸神”，祭祀(yajanaṃ)即ijjā，依“yajassādissī”规则，[词根元音]变为i。词根añja，义为“显现、行”，前缀为saṃ，集合(samañjanaṃ)即samajjā，ñjh替换为jj。词根sada，义为“散布、行、止”，坐下(nisīdanaṃ)即nisajjā。词根vida，义为“知”，知晓(vijānanaṃ)或“他知道”(vidati)即vijjā。词根saja，义为“释放”，释放(vissajjanaṃ)即vissajjā。词根pada，义为“行”，躺下(nipajjanaṃ)即nipajjā。

හන හිංසාගතීසු, හන්තබ්බන්ති අත්ථෙ ණ්‍යම්හි කතෙ ‘‘වධො වා සබ්බත්ථා’’ති හනස්ස වධාදෙසො, ඣස්සිමිනා ජ්ඣාදෙසො ච, සො වජ්ඣො, සා වජ්ඣා. සී සයෙ, සයනං, සයන්ති එත්ථාති වා සෙය්‍යා, වුද්ධි, යකාරස්ස ද්විත්තඤ්ච[Pg.409]. ධා ධාරණෙ සංපුබ්බො, සම්මා චිත්තං නිධෙති එතාය, සයං වා සද්දහතීති අත්ථෙ ‘‘ඉත්ථියමතියවො වා’’ති අප්පච්චයො, ‘‘සන්ධා’’ති රූපෙ සම්පත්තෙ ඉමිනා නකාරස්ස දකාරො, සද්ධා. චර චරණෙ, චරණන්ති අත්ථෙ ණ්‍යප්පච්චයෙ, ඉකාරාගමෙ ච කතෙ ඉමිනා වුද්ධිනිසෙධො, චරියා.

词根hana，义为“伤害、行”，于“应被杀”义，加ṇya后缀时，依“vadho vā sabbatthā”规则，han替换为vadha，且依此[不规则构成法]，jha替换为jjh，得vajjho(应被杀者，阳性)、vajjhā(阴性)。词根sī，义为“卧”，卧(sayanaṃ)或“彼等卧于此”(sayanti ettha)即seyyā(卧具)，此中发生元音增长及y音双写。词根dhā，义为“持”，前缀为saṃ，于“以此善安其心”或“自己相信”义，依“itthiyamatiyavo vā”规则加a后缀，得“sandhā”形时，依此[不规则构成法]，n音变为d音，得saddhā(信)。词根cara，义为“行”，于“行”义，加ṇya后缀及增音i时，依此[不规则构成法]禁止元音增长，得cariyā(行)。

රුජ රොගෙ, රුජනන්ති අත්ථෙ ඉමිනා ඡප්පච්චයො, ‘‘බ්‍යඤ්ජනන්තස්ස චො ඡප්පච්චයෙසු චා’’ති ධාත්වන්තස්ස චකාරො, රුච්ඡා, රුජාති අප්පච්චයෙන සිද්ධං. තථා කුච සඞ්කොචනෙ, ඡප්පච්චයො, කොචනං කුච්ඡා. ලභ ලාභෙ, ඡම්හි චාදෙසො, ලච්ඡා. රද විලෙඛනෙ, රච්ඡා. මුහ වෙචිත්තෙ, මුය්හනං මුච්ඡා, මුච්ඡනං වා මුච්ඡා. වස නිවාසෙ, වච්ඡා. කච දිත්තිම්හි, කච්ඡා. කථ කථනෙ සංපුබ්බො, සද්ධිං කථනන්ති අත්ථෙ ණ්‍යප්පච්චයො, ඉමිනා ථ්‍යස්ස ච්ඡාදෙසො, සංසද්දස්ස සාදෙසො ච, සාකච්ඡා. තුද බ්‍යථනෙ, තුච්ඡා. පද ගතිම්හි, බ්‍යාපජ්ජනන්ති අත්ථෙ ණ්‍යම්හි කතෙ ‘‘බ්‍යාපාද්‍යා’’ති රූපෙ සම්පත්තෙ ඉමිනා නිපාතනෙන ද්‍යස්ස ජ්ජාදෙසො, රස්සත්තඤ්ච, බ්‍යාපජ්ජා.

词根ruja，义为“病”，于“生病”义，依此规则用cha后缀；依“byañjanantassa co chappaccayesu cā”规则，词根尾音变为c，得rucchā；而rujā由a后缀构成。同样，词根kuca，义为“收缩”，用cha后缀，收缩(kocanaṃ)即kucchā。词根labha，义为“得”，加cha后缀时，词根尾音替换为c，得lacchā。词根rada，义为“刻划”，得racchā。词根muha，义为“迷惑”，迷惑(muyhanaṃ)或昏迷(mucchanaṃ)即mucchā。词根vasa，义为“住”，得vacchā。词根kaca，义为“辉耀”，得kacchā。词根katha，义为“说”，前缀为saṃ，于“共说”义，用ṇya后缀，依此规则，thy替换为cch，saṃ替换为sā，得sākacchā(会谈)。词根tuda，义为“刺”，得tucchā。词根pada，义为“行”，于“遭难”义，加ṇya后缀，得“byāpādyā”形时，依此不规则构成法，dy替换为jj，且元音缩短，得byāpajjā(灾难)。

මර පාණචාගෙ, මරති මරණන්ති ච අත්ථෙ ඉමිනා ත්‍යත්‍යුප්පච්චයා, ධාත්වන්තලොපොච, තතො ‘‘යවත’’මිච්චාදිනා චකාරො, මච්චො, මච්චු. සත සාතච්චෙ, ඉමිනා යප්පච්චයො, ත්‍යස්ස චකාරො, සච්චං. තථා නත ගත්තවිනාමෙ, නච්චං. නිති නිච්චෙ, නිච්චං. මා මානෙ, මායා. ජන ජනනෙ, ජායා, කන දිත්තිකන්තීසු, න්‍යස්ස ඤත්තං, ද්විත්තඤ්ච, කඤ්ඤා. ධන ධඤ්ඤෙ, ධඤ්ඤං. පුනාතීති පුඤ්ඤං, නකාරාගමො ඉච්චාදි.

词根mara，义为“舍弃生命”，于“他死”(marati)及“死亡”(maraṇaṃ)义，依此规则用tya、tyu后缀，并省略词根尾音，其后依“yavata...”等规则，ty变为c，得macco(有死者)、maccu(死)。词根sat，义为“持续”，依此规则用ya后缀，ty变为c，得saccaṃ(真实)。同样，词根nata，义为“肢体弯曲”，得naccaṃ(舞蹈)。由niti，于“恒常”义，得niccaṃ(恒常)。词根mā，义为“量”，得māyā(幻)。词根jana，义为“生”，得jāyā(妻)。词根kana，义为“辉耀、喜爱”，ny变为ñ并双写，得kaññā(少女)。词根dhana，义为“谷物”，得dhaññaṃ(谷物)。由“净化”(punāti)得puññaṃ(福德)，此中有n音增益等。

661. වෙ [Pg.410] පු සී දවව මු කු දා භූහ්වාදීහි ථුත්තිම ණිමා නිබ්බත්තෙ.

661. 由ve、pu、sī、dava、vamu、ku、dā、bhū、hvā等[词根]，于“所成”义，加thu、tti、ma、ṇi、ma等后缀。

වෙපුසීදවවමුඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි, කු දා භූආදිතො, හ්වාදිතො ච යථාක්කමං ථුත්තිමණිමඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති නිබ්බත්තත්ථෙ. වෙපු කම්පනෙ, ථුප්පච්චයො, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා අකාරාගමො, අථ වා ‘‘අථූ’’ති වත්තබ්බෙ සරලොපං කත්වා ‘‘ථූ’’ති වුත්තන්ති දට්ඨබ්බං, වෙපෙන නිබ්බත්තො වෙපථු. සී සයෙ, සයනෙන නිබ්බත්තො සයථු. දව දවනෙ, දවෙන නිබ්බත්තො දවථු. වමු උග්ගිරණෙ, වමෙන නිබ්බත්තො වමථු.

由Vepu、Sī、Dava、Vamu等词根，以及由ku、dā、bhū等词根，和由hvā等词根，于“所成”义，依次使用thu、tti、ma、ṇi、ma等后缀。Vepu(颤动)，加thu后缀，依“kvaci dhātū”等规则添加元音a，或者说，本应是“athu”，但通过元音省略变为“thu”，应如是理解：由颤动(vepena)所成，是为vepathu。Sī(卧)，由卧(sayanena)所成，是为sayathu。Dava(燃烧)，由燃烧(davena)所成，是为davathu。Vamu(呕吐)，由呕吐(vamena)所成，是为vamathu。

කුත්ති කරණං, තෙන නිබ්බත්තං කුත්තිමං, ‘‘කු’’ඉති නිපාතනතො කරස්ස කුත්තං. දා දානෙ, දාති දානං, තෙන නිබ්බත්තං දත්තිමං, රස්සත්තං. භූති භවනං, තෙන නිබ්බත්තං භොත්තිමං. අවහුති අවහනං, තෙන නිබ්බත්තං ඔහාවිමං, ණලොපවුද්ධිආවාදෙසා.

Kutti即“作”(karaṇaṃ)，由彼所成，是为kuttimaṃ(人造的)；因“ku”此一不规则构成，kar变为kutta。Dā，义为“施”，dāti即dānaṃ(布施)，由彼所成，是为dattimaṃ(所施之物)，此中发生短音化。Bhūti即“有”(bhavanaṃ)，由彼所成，是为bhottimaṃ。Avahuti即“运走”(avahanaṃ)，由彼所成，是为ohāvimaṃ，此中发生ṇ音省略、元音增长及āva替换。

662. අක්කොසෙ නම්හානි.

662. 于呵责义，用namhi与āni。

අක්කොසෙ ගම්මමානෙ නම්හි නිපාතෙ උපපදෙ සති ධාතුතො ආනිප්පච්චයො හොති. න ගමිතබ්බො තෙ ජම්ම දෙසොති අත්ථෙ ආනිප්පච්චයො, කිතකත්තා නාමමිව කත්වා සිම්හි කතෙ න ගමානීති අත්ථෙ කම්මධාරයසමාසො, නස්ස අත්තං, පුන සමාසත්තා නාමමිව කතෙ ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති, අගමානි තෙ ජම්ම දෙසො. න කත්තබ්බං තෙ ජම්ම කම්මන්ති අකරානි තෙ ජම්ම කම්මං.

当呵责义被理解，且有不变词namhi作为前置词时，于词根后用āni后缀。于“汝贱民，彼处不可去”义，用āni后缀。因其为初级派生词，视同名词，于“不去”(na gamāni)义，作持业释复合，na变为a。复因其为复合词，视同名词，产生si等格的变化，得“agamāni te jamma deso”(汝贱民，彼处不可去)。“Na kattabbaṃ te jamma kammaṃ”(汝贱民，彼业不可作)变为“akarāni te jamma kammaṃ”。

නම්හීති කිං? විපත්ති තෙ. අක්කොසෙති කිං? අගති තෙ.

为何言“namhi”？[若无，则如]“Vipatti te”(你遭不幸)。为何言“于呵责义”？[若无，则如]“Agati te”(你不可去)。

663. සුනස්සුනස්සොණවානුවානුනුනඛුණානා[Pg.411].

663. suna之una，[替换为]oṇa、vāna、uvāna、una、unakha、uṇa、ā、āna。

සුනඉච්චෙතස්ස පාටිපදිකස්ස සම්බන්ධිනො උනසද්දස්ස ඔණ වාන උවාන උන උනඛ උණ ආ ආනඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති. සුනස්සුනස්ස ඔණාදිආදෙසෙ, පරනයනෙ ච කතෙ ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති, සොණො, සොණා, ස්වානො, ස්වානා, සුවානො, සුවානා, සුනො, සුනා, සුනඛො, සුනඛා, සුණො, සුණා, සා සානො, සානා ඉච්චාදි.

对于词干suna，其相关的词素una，有oṇa、vāna、uvāna、una、unakha、uṇa、ā、āna此等替换。对suna之una作oṇa等替换，并作后续音变后，产生si等格的变化，得soṇo、soṇā、svāno、svānā、suvāno、suvānā、suno、sunā、sunakho、sunakhā、suṇo、suṇā、sā、sāno、sānā等。

664. තරුණස්ස සුසු ච.

664. Taruṇa亦[作]susu。

තරුණඉච්චෙතස්ස සද්දස්ස සුසුඉච්චාදෙසො හොති. චසද්දො අනියමත්ථො, සුසු, තරුණො වා.

对于词语“taruṇa”，“susu”是其替代形式(ādesa)。“ca”字为不定(aniyamattha)之义，即susu或taruṇo。

665. යුවස්සුවස්සුවුවානුනූනා.

665. 于“yuva”，[其替代形式为]uva、su、vu、vāna、una、ūnā。

යුවඉච්චෙතස්ස පාටිපදිකස්ස උවසද්දස්ස උවඋවානඋනඌනඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති. යුවා තිට්ඨති, යුවානො තිට්ඨති, යුනො තිට්ඨති, යූනො තිට්ඨති.

对于词干(pāṭipadika)“yuva”，有uva、uvā、vāna、una、ūnā等替代形式(ādesa)。例如：yuvā tiṭṭhati (青年站立)，yuvāno tiṭṭhati (青年们站立)，yuno tiṭṭhati (青年站立)，yūno tiṭṭhati (青年站立)。

666. ඡදාදීහි තත්‍රණ.

666. 从“chada”等[词根]，[加]ta与tra后缀。

ඡදඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි තත්‍රණඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති. ඡද අපවාරණෙ, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ධාත්වන්තස්ස තකාරො. ආතපං ඡාදෙතීති ඡත්තං, ඡත්‍රං, බ්‍යඤ්ජනත්තයෙ සරූපානමෙකස්ස ලොපො.

从“chada”等词根，加ta与tra后缀(paccaya)。词根“chada”义为“遮蔽”(apavāraṇe)；依‘kvaci dhātu’等规则，词根末尾[的字母]变为t。遮蔽(chādeti)日光(ātapaṃ)者，是为chattaṃ(伞)或chatraṃ(伞)；[此中]于三个相同辅音中，省略其一。

චින්ත චින්තායං, චින්තෙතීති චිත්තං, නකාරස්ස සංයොගාදිත්තා නිග්ගහීතං, තස්ස ‘‘බ්‍යඤ්ජනෙ චා’’ති ලොපො, චිත්‍රං, ‘‘ඝටාදීනං වා’’ති න වුද්ධි.

[词根]“cinta”义为“思虑”(cintāyaṃ)。思虑(cinteti)者，是为cittaṃ(心)。[当加tra后缀时，] n因位于结合[辅音]之首而变为随韵(niggahīta)；复依‘byañjane ca’[规则]，彼[随韵]被省略，[而成]citraṃ。依‘ghaṭādīnaṃ vā’[规则]，无元音增长(vuddhi)。

සු [Pg.412] අභිසවෙ, ‘‘පරද්වෙභාවො ඨානෙ’’ති තස්ස ද්විත්තං, අත්ථෙ අභිසවෙතීති සුත්තං, සුත්‍රං.

[词根]“su”义为“流出”(abhisave)。依‘paradvebhāvo ṭhāne’[规则]，其[后的辅音]被双写(dvitta)。流出(abhisaveti)义理(atthaṃ)者，是为suttaṃ(经)或sutraṃ(经)。

සූද පග්ඝරණෙ, අත්ථෙ සූදෙතීති සුත්තං, රස්සත්තං, භුජාදිත්තා දලොපො, ද්විත්තඤ්ච. සු සවනෙ, සුණාතීති සොතං, සොත්‍රං, වුද්ධි.

[词根]“sūda”义为“流出”(paggharaṇe)。流出(sūdeti)义理(atthaṃ)者，是为suttaṃ。[此中]发生元音短化(rassattaṃ)，并因属bhujādi[词组]，d被省略(lopa)，且[有辅音]双写(dvitta)。[词根]“su”义为“听闻”(savane)。听闻(suṇāti)者，是为sotaṃ(耳)或sotraṃ(耳)；[此中]有元音增长(vuddhi)。

නි පාපණෙ, නෙතීති නෙත්තං, නෙත්‍රං. විද මඞ්ගල්ලෙ, තො දස්ස, පවිත්තං, පවිත්‍රං. පූ පවනෙ, පුනාතීති පවිත්තං, පවිත්‍රං, ඉකාරාගමො, වුද්ධිඅවාදෙසා ච.

[词根]“ni”义为“引导”(pāpaṇe)。引导(neti)者，是为nettaṃ(眼)或netraṃ(眼)。[词根]“vida”义为“吉祥”(maṅgalle)，t变为d，[成]pavittaṃ、pavitraṃ。[词根]“pū”义为“净化”(pavane)。净化(punāti)者，是为pavittaṃ(清净)或pavitraṃ(清净)；[此中]有i音增益(ikārāgama)，以及元音增长(vuddhi)与ava替代(avādesa)。

පත ගතිම්හි, පතතීති පත්තං, පත්‍රං, පතතො තායතීති පත්තො, පත්‍රො. තනු විත්ථාරෙ, තඤ්ඤතීති තන්තං, තන්ත්‍රං. යත යතනෙ, යත්තං, යත්‍රං. යා පාපණෙ, යාපනා යත්‍රා. යමු උපරමෙ, යන්තං, යන්ත්‍රං. අද භක්ඛණෙ, අදතීති අත්තං, අත්‍රං. යුජ යොගෙ, යුජ්ජතීති යොත්තං, යොත්‍රං, භුජාදිත්තා ධාත්වන්තලොපද්විත්තානි.

[词根]“pata”义为“去”(gatimhi)。去(patati)者，是为pattaṃ(叶、钵)或patraṃ(叶、钵)。保护(tāyati)免于堕落(patato)者，是为patto或patro。[词根]“tanu”义为“伸展”(vitthāre)。被伸展(taññati)者，是为tantaṃ(线、续)或tantraṃ(线、续)。[词根]“yata”义为“努力”(yatane)，[成]yattaṃ、yatraṃ。[词根]“yā”义为“到达”(pāpaṇe)，[成]yāpanā、yatrā。[词根]“yamu”义为“止息”(uparame)，[成]yantaṃ(约束)或yantraṃ(器械)。[词根]“ada”义为“食”(bhakkhaṇe)。食(adati)者，是为attaṃ或atraṃ。[词根]“yuja”义为“结合”(yoge)。被结合(yujjati)者，是为yottaṃ(轭)或yotraṃ(轭)；因属bhujādi[词组]，[故有]词根末尾省略与[辅音]双写。

වතු වත්තනෙ, වත්තං, වත්‍රං. මිද සිනෙහනෙ, මිජ්ජතීති මිත්තං, මිත්‍රං. මා පරිමාණෙ, මත්තා පරිමාණං, ද්විත්තරස්සත්තානි. එවං පුනාතීති පුත්තො, පුත්‍රො. කල සඞ්ඛ්‍යානෙ, කලත්තං, කලත්‍රං භරියා. වර සංවරණෙ, වරත්තං, වරත්‍රං චම්මමයයොත්තං. වෙපු කම්පනෙ, වෙපතීති වෙත්තං, වෙත්‍රං.

[词根]“vatu”义为“转动”(vattane)，[成]vattaṃ、vatraṃ。[词根]“mida”义为“爱”(sinehane)。被爱(mijjati)者，是为mittaṃ(朋友)或mitraṃ(朋友)。[词根]“mā”义为“衡量”(parimāṇe)，[成]mattā(量)，即parimāṇaṃ(量)；[此中]有[辅音]双写与元音短化。[同理]，净化[家族]者(punāti)，是为putto(儿子)或putro(儿子)。[词根]“kala”义为“计算”(saṅkhyāne)，[成]kalattaṃ或kalatraṃ，义为bhariyā(妻子)。[词根]“vara”义为“遮蔽”(saṃvaraṇe)，[成]varattaṃ或varatraṃ，义为cammamayayottaṃ(皮带)。[词根]“vepu”义为“颤动”(kampane)。颤动(vepati)者，是为vettaṃ(藤)或vetraṃ(藤)。

ගුප සංවරණෙ, ගොත්තං, ගොත්‍රං, ‘‘ගුපාදීනඤ්චා’’ති ධාත්වන්තලොපො, ද්විත්තඤ්ච, ගත්තං වා, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා උකාරස්ස අකාරො. දා අවඛණ්ඩනෙ, දාත්තං, දාත්‍රං. හු හවනෙ, අග්ගිහුත්තං. වහ පාපණෙ, වහිත්තං, වහිත්‍රං. චර චරණෙ, චරිත්තං, චරිත්‍රං. මුච මොචනෙ, මුත්තං පස්සාවො. භාස දිත්තිම්හි, භස්ත්‍රා ඉච්චාදි.

[词根]“gupa”义为“防护”(saṃvaraṇe)，[成]gottaṃ(姓)或gotraṃ(姓)；依‘gupādīnañcā’[规则]，[有]词根末尾省略与[辅音]双写。或为gattaṃ(身)，依‘kvaci dhātu’等[规则]，u变为a。[词根]“dā”义为“切断”(avakhaṇḍane)，[成]dāttaṃ(镰刀)或dātraṃ(镰刀)。[词根]“hu”义为“献祭”(havane)，[成]aggihuttaṃ(火供)。[词根]“vaha”义为“运载”(pāpaṇe)，[成]vahittaṃ(船)或vahitraṃ(船)。[词根]“cara”义为“行”(caraṇe)，[成]carittaṃ(行)或caritraṃ(行)。[词根]“muca”义为“释放”(mocane)，[成]muttaṃ，义为passāvo(尿)。[词根]“bhāsa”义为“照耀”(dittimhi)，[成]bhastrā(风箱)等。

667. වදාදීහි [Pg.413] ණිත්තො ගණෙ.

667. 从“vada”等[词根]，于“群体”(gaṇa)义，[加]ṇitta后缀。

වද චර වරඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි ණිත්තප්පච්චයො හොති ගණෙ ගම්මමානෙ. වද වියත්තියං වාචායං, වදිතානං ගණො වාදිත්තං. චර චරණෙ, චරිතානං ගණො චාරිත්තං. වර වරණෙ, වරිතානං ගණො වාරිත්තං. අථ වා චරන්ති තස්මිං පරිපූරකාරිතායාති චාරිත්තං. වාරිතං තායන්ති එත්ථ, එතෙනාති වා වාරිත්තං.

从“vada”、“cara”、“vara”等词根，当“群体”(gaṇa)义被理解时，加ṇitta后缀。词根“vada”义为“清晰语”(viyattiyaṃ vācāyaṃ)，言说者之群体(vaditānaṃ gaṇo)为vādittaṃ(乐器)。词根“cara”义为“行”(caraṇe)，行者之群体(caritānaṃ gaṇo)为cārittaṃ(行仪)。词根“vara”义为“遮止”(varaṇe)，被遮止者之群体(varitānaṃ gaṇo)为vārittaṃ(禁戒)。又或者，为完成[职责]而于其中行(caranti tasmiṃ paripūrakāritāya)，故为cārittaṃ。又或者，于此(ettha)或以此(etena)守护(tāyanti)被遮止之事(vāritaṃ)，故为vārittaṃ。

668. මිදාදීහි ත්තිතියො.

668. 从“mida”等[词根]，[加]tti与ti后缀。

මිද පද රන්ජ තනු ධාඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි යථාභිධානං ත්ති තිඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති. මිජ්ජති සිනිය්හතීති මෙත්ති, ධාත්වන්තලොපො. පජ්ජතීති පත්ති. රන්ජ රාගෙ, රන්ජති එත්ථාති රත්ති. විත්ථාරීයතීති තන්ති. ධාරෙතීති ධාති. පා රක්ඛණෙ, පාති. වස නිවාසෙ, වසති.

从“mida”、“pada”、“ranja”、“tanu”、“dhā”等词根，依语义(yathābhidhānaṃ)加tti与ti后缀。被爱(mijjati)、被润泽(siniyhati)者，是为metti(慈)；[此中]有词根末尾省略。行至(pajjati)者，是为patti(得)。[词根]“ranja”义为“染”(rāge)，于此染著者(ranjati ettha)，是为ratti(夜)。被伸展(vitthārīyati)者，是为tanti(续)。持有(dhāreti)者，是为dhāti(界)。[词根]“pā”义为“守护”(rakkhaṇe)，[成]pāti。[词根]“vasa”义为“居住”(nivāse)，[成]vasati。

669. උසුරන්ජදංසානං දංසස්ස දඩ්ඪො ඪ ඨා ච.

669. 于“usu”、“ranja”、“daṃsa”，“daṃsa”[变为]daḍḍha，且[有]ḍha与ṭha后缀。

උසු රන්ජ දංසඉච්චෙතෙසං ධාතූනං අන්තරෙ දංසස්ස දඩ්ඪාදෙසො හොති, සෙසෙහි ධාතූහි ඪ ඨඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති. උසු දාහෙ, රන්ජ රාගෙ, ඪ ඨප්පච්චයා, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ධාත්වන්තලොපො, ද්විත්තං, උඩ්ඪො, රට්ඨං. දංස දංසනෙ, ක්විප්පච්චයො, ක්විලොපො, දංසස්ස දඩ්ඪාදෙසො ච, දඩ්ඪං.

于“usu”、“ranja”、“daṃsa”诸词根中，“daṃsa”有daḍḍha之替代形式(ādesa)；从其余词根，加ḍha与ṭha后缀。“usu”义为“燃烧”(dāhe)，“ranja”义为“染”(rāge)，[分别]加ḍha、ṭha后缀，依‘kvaci dhātu’等[规则]，[有]词根末尾省略与[辅音]双写，[成]uḍḍho(烧)、raṭṭhaṃ(国)。“daṃsa”义为“咬”(daṃsane)，加kvi后缀，kvi被省略，且“daṃsa”被替换为daḍḍha，[成]daḍḍhaṃ(咬)。

670. සූවුසානමූවුසානමතො ථො ච.

670. 于“sū”、“vu”、“asa”，其“ū”、“u”、“asa”[部分]变为ata，且[加]tha后缀。

සූ වු අසඉච්චෙතෙසං ධාතූනං ඌ උ අසානං අතඉච්චාදෙසො හොති, අන්තෙ ථප්පච්චයො ච.

对于“sū”、“vu”、“asa”这些词根，其“ū”、“u”、“asa”[部分]有ata之替代形式(ādesa)，且于末尾加tha后缀。

සූ [Pg.414] හිංසායං, සත්ථං. වු සංවරණෙ, වත්ථං. අස භුවි, අත්ථො. යදා පන සසු හිංසායං, වස අච්ඡාදනෙ, අර ගතිම්හීති ච ධාතු, තදා ‘‘සමාදීහි ථ මා’’ති ථප්පච්චයො, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ධාත්වන්තලොපො, ‘‘වග්ගෙ ඝොසා’’තිආදිනා ද්විත්තං, සසතීති සත්ථං, වසීයතීති වත්ථං, අරීයතීති අත්ථො.

[词根]“sū”义为“伤害”(hiṃsāyaṃ)，[成]satthaṃ(武器)。[词根]“vu”义为“遮蔽”(saṃvaraṇe)，[成]vatthaṃ(衣)。[词根]“asa”义为“存在”(bhuvi)，[成]attho(义利)。然而，当词根为“sasu”(伤害)、“vasa”(覆盖)、“ara”(去)时，则依‘samādīhi tha mā’[规则]加tha后缀，依‘kvaci dhātu’等[规则]省略词根末尾，依‘vagge ghosā’等[规则]进行双写。[如：]伤害(sasati)者，是为satthaṃ；被覆盖(vasīyati)者，是为vatthaṃ；被趋向(arīyati)者，是为attho。

671. රන්ජුදාදීහි ධදිද්දකිරා ක්වචි ජ ද ලොපො ච.

671. 从“rañj”、“ud”等[词根]，有时[加]dha、da、idda、ka、ira后缀，且有时省略j与d。

රන්ජ උදිඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි ධ ද ඉද්ද ක ඉරඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති ක්වචි, ධාත්වන්තානං ජදානං ලොපො ච හොති.

从“rañj”、“ud”等词根，有时加dha、da、idda、ka、ira后缀，且词根末尾的j与d被省略。

රන්ජ රාගෙ, ධප්පච්චයො, ජලොපො ච, රන්ධං. උදි පසවනක්ලෙදනෙසු සංපුබ්බො, දප්පච්චයො, සමුද්දො, උද්දො. ඛුද පිපාසායං, ඛුද්දො. ඡිදි ද්විධාකරණෙ, ඡිද්දො. රුදි හිංසායං, රුද්දො, ලුද්දො, ලො රස්ස. භදි කල්‍යාණෙ, භද්දො. නිදි කුච්ඡායං, නිද්දා. මුද හාසෙ, මුද්දා. දල දුග්ගතිම්හි, ඉද්දප්පච්චයො, දලිද්දො.

[词根]“rañj”义为“染”(rāge)，加dha后缀，且省略j，[成]randhaṃ(孔)。[词根]“ud”义为“流出、湿润”(pasavanakledanesu)，前附“saṃ”，加da后缀，[成]samuddo(海)、uddo(湿)。[词根]“khud”义为“饥渴”(pipāsāyaṃ)，[成]khuddo(小)。[词根]“chid”义为“二分”(dvidhākaraṇe)，[成]chiddo(有孔)。[词根]“rud”义为“伤害”(hiṃsāyaṃ)，[成]ruddo(暴恶)或luddo(猎人)，[此中]l替换r。[词根]“bhad”义为“吉祥”(kalyāṇe)，[成]bhaddo(贤善)。[词根]“nid”义为“鄙视”(kucchāyaṃ)，[成]niddā(睡眠)。[词根]“mud”义为“喜”(hāse)，[成]muddā(印)。[词根]“dal”义为“穷困”(duggatimhi)，加idda后缀，[成]daliddo(贫穷)。

සුස සොසනෙ, සුච සොකෙ වා, කප්පච්චයො, ධාත්වන්තස්ස කකාරො, සුක්කං. වච වියත්තියං වාචායං, වක ආදානෙ වා, වක්කං. සක සත්තිම්හි, සක්කො. උසු දාහෙ, උක්කා.

[词根]“sus”义为“干燥”(sosane)，或“suc”义为“悲伤”(soke)，加ka后缀，词根末尾变为k，[成]sukkaṃ(白、净)。[词根]“vac”义为“清晰语”(viyattiyaṃ vācāyaṃ)，或“vak”义为“取”(ādāne)，[成]vakkaṃ(肾)。[词根]“sak”义为“能力”(sattimhi)，[成]sakko(释帝)。[词根]“us”义为“燃烧”(dāhe)，[成]ukkā(火炬)。

වජ ගතිම්හි, ඉරප්පච්චයො, අප්පටිහතං වජතීති වජිරං. මද උම්මාදෙ, මදිරා. එවං මන්දිරං, රුධිරං, රුහිරං, රුචිරං. බධ බන්ධනෙ, බධිරො, බධිරා, බධිරං, තිමිරො, තිමිරං, සිරො. සර හිංසායං, සරිරං. ‘‘කලිලං, සලිල’’න්තිආදීසු ලො රස්ස. කුටිලො, කොකිලො ඉච්චාදයො.

Vaja（意为）“行进”，加上ira后缀，因其无碍行进，故为vajiraṃ（金刚）。Mada（意为）“狂醉”，形成madirā（酒）。同理，有mandiraṃ（殿堂）、rudhiraṃ（血）、ruhiraṃ（血）、ruciraṃ（美好）。Badha（意为）“束缚”，形成badhiro（聋者）、badhirā（聋女）、badhiraṃ（聋者，中性）、timiro（黑暗）、timiraṃ（昏暗）、siro（头）。Sara（意为）“伤害”，形成sariraṃ（身体）。在“Kalilaṃ”、“salilaṃ”等词中，l是r的（替代形式）。有Kuṭilo（弯曲的）、kokilo（杜鹃）等词。

672. පටිතො [Pg.415] හිස්ස හෙරණ හීරණ.

672. 前接paṭi的hi语根，其（形式）为heraṇa、hīraṇa。

පටිතො පරස්ස හිඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස හෙරණ හීරණඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති. හි ගතිම්හි පටිපුබ්බො, පටිපක්ඛෙ මද්දිත්වා ගච්ඡතීති අත්ථෙ ‘‘ක්වි චා’’ති ක්විප්පච්චයො, ක්විලොපො, ඉමිනා හෙරණ හීරණආදෙසා, ණලොපො, ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා පටිසද්දාදිස්ස වුද්ධි, පාටිහෙරං, පාටිහීරං, යදා පන හර හරණෙති ධාතු, තදා පටිපක්ඛෙ හරතීති ‘‘පාටිහාරිය’’මිති ණ්‍යෙනපි සිද්ධං.

对于hi语根，当其前接paṭi时，heraṇa和hīraṇa是其替代形式。hi（意为）“行进”，前接paṭi，意为“击退敌方而行进”，此时加上kvi后缀，kvi被省略，由此（hi）被替代为heraṇa和hīraṇa，ṇ被省略，通过“tesu vuddhī”等规则，paṭi词首元音增长，形成pāṭiheraṃ和pāṭihīraṃ。然而，当语根为hara（意为）“拿取”时，意为“击退敌方而拿取”，此时pāṭihāriyaṃ也可通过ṇya后缀形成。

673. කඩ්‍යාදීහි කො.

673. 由kaḍi等（语根）加上ko（后缀）。

කඩිඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි කප්පච්චයො හොති.

由kaḍi等语根加上ka后缀。

කඩි ඡෙදනෙ, කප්පච්චයෙ කතෙ ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා, ‘‘නිග්ගහීතඤ්චා’’ති වා ඉකාරානුබන්ධස්ස ධාතුස්ස නිග්ගහීතාගමො, කලොපො ච, නිග්ගහීතස්ස වග්ගන්තත්තං, කණ්ඩො උසු, පරිමාණඤ්ච. එවං ඝටි ඝට්ටනෙ, ඝණ්ටො, ඝණ්ටා වා. වටි ආවත්තනෙ, වටි ධාරණබන්ධනසඞ්ඝාතෙසු වා, වණ්ටො. කරඩි භාජනත්ථෙ, කරණ්ඩො. මඩි මණ්ඩනත්ථෙ, මණ්ඩො. සඩි ගුම්බත්ථෙ, සණ්ඩො. භඩි භණ්ඩත්ථෙ, භණ්ඩං. පඩි ලිඞ්ගවෙකල්ලත්ථෙ, පණ්ඩො, සො එව පණ්ඩකො. දඩි ආණායං, දණ්ඩො. රඩි හිං සායං, රණ්ඩො. තඩි චලනත්ථෙ, විතණ්ඩො. චඩි චණ්ඩත්ථෙ, චණ්ඩො. ගඩි සන්නිච්චයෙ, ගණ්ඩො. අඩි අණ්ඩත්ථෙ, අණ්ඩො. ලඩි ජිගුච්ඡායං, ලණ්ඩං. මෙඩි කුටිලත්ථෙ, මෙණ්ඩො, මෙණ්ඩකො වා. එරඩි හිංසායං, එරණ්ඩො. ඛඩි ඡෙදනත්ථෙ, ඛණ්ඩො. මදි හාසෙ, මන්දො. ඉදි පරමිස්සරියෙ, ඉන්දො. චදි ඉච්ඡාකන්තීසු, චන්දො. ඛුර ඡෙදනෙ, ඛුරො ඉච්චාදි.

Kaḍi（意为）“切割”，加上ka后缀后，根据“kvaci dhātū”等规则，或“niggahītañcā”规则，以i为尾音的语根会插入鼻音，并且（后缀的）k被省略，鼻音变为同发音部位的鼻音，形成kaṇḍo（箭，或计量）。同样，ghaṭi（意为）“敲击”，形成ghaṇṭo或ghaṇṭā（钟）。Vaṭi（意为）“旋转”，或vaṭi（意为）“持守、束缚、聚集”，形成vaṇṭo（柄）。Karaḍi（意为）“容器”，形成karaṇḍo（篮子）。Maḍi（意为）“装饰”，形成maṇḍo（精华/粥沫）。Saḍi（意为）“丛林”，形成saṇḍo（丛林）。Bhaḍi（意为）“货物”，形成bhaṇḍaṃ（货物）。Paḍi（意为）“性能力缺陷”，形成paṇḍo，即paṇḍako（黄门）。Daḍi（意为）“命令”，形成daṇḍo（棍棒/惩罚）。Raḍi（意为）“伤害”，形成raṇḍo（寡妇/夫）。Taḍi（意为）“动摇”，形成vitaṇḍo（诡辩）。Caḍi（意为）“狂暴”，形成caṇḍo（凶猛的）。Gaḍi（意为）“积聚”，形成gaṇḍo（肿块）。Aḍi（意为）“卵”，形成aṇḍo（卵）。Laḍi（意为）“厌恶”，形成laṇḍaṃ（粪便）。Meḍi（意为）“弯曲”，形成meṇḍo或meṇḍako（绵羊）。Eraḍi（意为）“伤害”，形成eraṇḍo（蓖麻）。Khaḍi（意为）“切断”，形成khaṇḍo（部分）。Madi（意为）“欢笑”，形成mando（迟钝的）。Idi（意为）“主宰”，形成indo（因陀罗）。Cadi（意为）“欲求、喜爱”，形成cando（月亮）。Khura（意为）“切割”，形成khuro（剃刀）等。

‘‘කො’’ති වත්තතෙ.

“Ko”（后缀）在此处继续适用。

674. ඛාදාමගමානං [Pg.416] ඛන්ධන්ධගන්ධා.

674. 对于khāda、ama、gamu（等语根），（其替代形式为）khandha、andha、gandha。

ඛාද අම ගමුඉච්චෙතෙසං ධාතූනං ඛන්ධ අන්ධ ගන්ධඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති, කප්පච්චයො ච හොති. ඛාද භක්ඛනෙ, ජාතිජරාමරණාදීහි සංසාරදුක්ඛෙහි ඛජ්ජතීති ඛන්ධො. අම රොගෙ, අන්ධො. ගමු, සප්ප ගතිම්හි, ගන්ධො. ක්වචිග්ගහණෙන කලොපාභාවෙ ඛන්ධකො, අන්ධකො, ගන්ධකො. අථ වා රාසට්ඨෙන ඛන්ධො. ගන්ධ සූචනෙ, අත්තනො නිස්සයස්ස ගන්ධනතො සූචනතො ගන්ධො.

对于khāda、ama、gamu这些语根，其替代形式为khandha、andha、gandha，并加上ka后缀。Khāda（意为）“吞噬”，因被生老病死等轮回之苦所吞噬，故为khandho（蕴）。Ama（意为）“疾病”，形成andho（盲）。Gamu、sappa（意为）“行进”，形成gandho（气味）。根据“kvaci”一词，有时k不被省略，则有khandhako（犍度）、andhako（盲者）、gandhako（硫磺/有气味者）。或者，khandho（蕴）有“聚集”之义。Gandha（意为）“显露”，因其能显露自身的依附处，故为gandho（气味）。

675. පටාදීහ්‍යලං.

675. 由paṭa等（语根）加上alaṃ（后缀）。

පටඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි, පාටිපදිකෙහි ච අලප්පච්චයො හොති. අට, පට ගතිම්හි, පටෙ අලං සමත්ථන්ති අත්ථෙ ඉමිනා අලප්පච්චයො, ‘‘සි’’න්ති අමාදෙසො, පටලං, පටලානි. තථා කල කලලෙ, කලලං. කුස ඡෙදනභූත දාන සඤ්චයෙසු, කුසලං, යදා පන සල ලූ ලාඉති ධාතු, තදා කුච්ඡිතානං සලනතො, කුසානං ලවනතො, කුසො විය ලවනතො වා කුසෙන ලාතබ්බත්තා කුසලන්ති අප්පච්චයෙන කප්පච්චයෙන වා රූපසිද්ධි වෙදිතබ්බා.

由paṭa等语根及名词词干，加上ala后缀。Aṭa、paṭa（意为）“行进”，在“paṭa足够、有能力”的意义上，由此加上ala后缀，（第一格单数）si被替代为aṃ，形成paṭalaṃ（层/膜），复数为paṭalāni。同理，kala（意为）“胚胎/污泥”，形成kalalaṃ（胚胎/污泥）。Kusa（意为）“切割、布施、积聚”，形成kusalaṃ（善）。然而，当语根为sala、lū、lā时，因其能断除（salana）恶法（kucchita），或因其能割除（lavana）诸恶如吉祥草（kusa），或因其能通过智慧（kusa）获得（lātabba），故称kusala。应知此词形也可通过a后缀或ka后缀构成。

කද මදෙ, කදලං. භගන්ද සෙචනෙ, භගන්දලං. මෙඛ කටිවිචිත්තෙ, මෙඛලං, මෙඛලා වා. වක්ක රුක්ඛතචෙ, වක්කලං. තක්ක රුක්ඛසිලෙසෙ, තක්කලං. පල්ල නින්නට්ඨානෙ, පල්ලලං. සද්ද හරිතෙ, සද්දලං, පරලොපො. මූල පතිට්ඨායං, මුලාලං, රස්සත්තං. බිල නිස්සයෙ, බිලාලං. විද සත්තායං, විදාලං. චඩි චණ්ඩික්කෙ, චණ්ඩාලො, දීඝත්තං. වා ගතිගන්ධනෙසු, වාලං. වස අච්ඡාදනෙ, වසලො. පචි විත්ථාරෙ, පචලො, පඤ්චාලො[Pg.417], පඤ්චන්නං රාජූනං අලන්තිපි පඤ්චාලො. මච චොරෙ, මචලො. මුස ථෙය්‍යෙ, මුසලො.

Kada（意为）“狂醉”，形成kadalaṃ（香蕉）。Bhaganda（意为）“渗出”，形成bhagandalaṃ（瘘管）。Mekha（意为）“腰部装饰”，形成mekhalaṃ或mekhalā（腰带）。Vakka（意为）“树皮”，形成vakkalaṃ（树皮）。Takka（意为）“树脂”，形成takkalaṃ（树脂）。Palla（意为）“低洼处”，形成pallalaṃ（池塘）。Sadda（意为）“青翠”，形成saddalaṃ（草地），此处有后音省略。Mūla（意为）“立足”，形成mulālaṃ（莲茎），此处有短音化。Bila（意为）“依附”，形成bilālaṃ（猫）。Vida（意为）“存在”，形成vidālaṃ（裂缝）。Caḍi（意为）“凶暴”，形成caṇḍālo（贱民），此处有长音化。Vā（意为）“行进、散发”，形成vālaṃ（毛发/尾巴）。Vasa（意为）“覆盖”，形成vasalo（贱民）。Paci（意为）“扩展”，形成pacalo（摇摆的），或pañcālo（般遮罗），pañcālo也可指“足以供给五王”。Maca（意为）“偷窃”，形成macalo（小偷）。Musa（意为）“偷窃”，形成musalo（杵）。

ගොත්ථු වංසෙ, ගොත්ථුලො. පුථු විත්ථාරෙ, පුථුලො. බහු සඞ්ඛ්‍යානෙ, බහුලං, පරලොපො. යදා පන ලා ආදානෙ ඉති ධාතු, තදා ගොත්ථුං ලාතීති ගොත්ථුලො. එවං පුථුලො, බහුලං.

Gotthu（意为）“族姓”，形成gotthulo（族人）。Puthu（意为）“扩展”，形成puthulo（广阔的）。Bahu（意为）“数量多”，形成bahulaṃ（众多的），此处有后音省略。然而，当lā（意为）“拿取”是语根时，因其“从族姓中拿取”，故为gotthulo。同理，有puthulo（广阔的），bahulaṃ（众多的）。

මඞ්ග මඞ්ගල්‍යෙ, මඞ්ගලං. බහ වුද්ධිම්හි, බහලං. කම්බ සඤ්චලනෙ, කම්බලං. සබි මණ්ඩලෙ, සම්බලං, නිග්ගහීතාගමො, සබලො වා. අග්ග ගතිකොටිල්ලෙ, අග්ගලං. මඩි භූසායං, මණ්ඩලං. කුඩි දාහෙ, කුණ්ඩලං ඉච්චාදි.

Maṅga（意为）“吉祥”，形成maṅgalaṃ（吉祥）。Baha（意为）“增长”，形成bahalaṃ（厚实的）。Kamba（意为）“摇动”，形成kambalaṃ（毛毯）。Sabi（意为）“圆圈”，形成sambalaṃ（资粮），此处有鼻音插入，或sabalo（有力的）。Agga（意为）“行进/弯曲”，形成aggalaṃ（门闩）。Maḍi（意为）“装饰”，形成maṇḍalaṃ（曼荼罗/圆圈）。Kuḍi（意为）“燃烧”，形成kuṇḍalaṃ（耳环）等。

676. පුථස්ස පුථුපථාමො වා.

676. 对于putha（语根），（其替代形式为）puthu、patha，或（加上）ama（后缀）。

පුථඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස පුථු පථඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති, අමප්පච්චයො ච හොති වා, ක්වචත්ථොයං වාසද්දො. පුථ විත්ථාරෙ, පත්ථටාති අත්ථෙ ක්විප්පච්චයො, ඉමිනා පුථස්ස පුථුපථාදෙසා, ක්විලොපො. ඉත්ථියං ඊපච්චයො, ‘‘ඔ සරෙ චා’’ති සුත්තෙ චසද්දෙන අවාදෙසො, පුථවී, පථවී, පධවී, ථස්ස වත්තං, අමප්පච්චයෙ පථාදෙසො, පථමො.

对于Putha语根，puthu和patha是其替代形式，或加上ama后缀。此处的vā字有“有时”（kvaci）之义。Putha（意为）“扩展”，在“展开”的意义上，加上kvi后缀，由此putha被替代为puthu或patha，kvi被省略。在阴性词中，加上ī后缀，根据“o sare cā”经中的ca字，有ava的替代形式，形成puthavī、pathavī、padhavī（th变为d），当加上ama后缀时，（putha）被替代为patha，形成pathamo（第一）。

677. සස්වාදීහි තුදවො.

677. 由sasu等（语根）加上tu和du（后缀）。

සසුඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි තු දුඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති. සසු හිංසාගතීසු, තුප්පච්චයො, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ධාත්වන්තස්ස තකාරො, සත්තු. ජන ජනනෙ, ජත්තු. දද දානෙ, දද්දු කුට්ඨවිසෙසො. අද භක්ඛණෙ, අද්දු. මදඋම්මාදෙ, මද්දු ඉච්චාදි.

由sasu等语根加上tu和du后缀。Sasu（意为）“伤害、行进”，加上tu后缀，根据“kvaci dhātū”等规则，语根的尾音变为ta，形成sattu（敌人）。Jana（意为）“产生”，形成jattu（锁骨）。Dada（意为）“给予”，形成daddu（一种皮肤病，癣）。Ada（意为）“吞食”，形成addu。Mada（意为）“狂醉”，形成maddu等。

678. ඣාදීහි [Pg.418] ඊවරො.

678. 由jhā等（语根）加上īvara（后缀）。

චිපාධාඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි ඊවරප්පච්චයො හොති. චි චයෙ, චීයතීති චීවරං. පා පානෙ, පාතීති පීවරො පීනො. ධා ධාරණෙ, ධීවරො කෙවට්ටො.

由ci、pā、dhā等语根加上īvara后缀。Ci（意为）“积聚”，被积聚者为cīvaraṃ（袈裟/衣物）。Pā（意为）“饮用”，饮用者为pīvaro（肥胖的）。Dhā（意为）“持有”，持有者为dhīvaro（渔夫）。

679. මුනාදීහි චි.

679. 由muna等（语根）加上i（后缀）。

මුනාදීහි ධාතූහි ඉප්පච්චයො හොති, චසද්දෙන පාටිපදිකෙහි ච. මුන ඤාණෙ, මුනාතීති මුනි, වාධිකාරා න වුද්ධි. යත යතනෙ, යතතීති යති. අග්ග ගතිකොටිල්ලෙ, අග්ගි. පත ගතිම්හි, පති. සුච සොචකම්මනි, සුචි. රුච දිත්තිම්හි, රුචි. ඉස පරියෙසනෙ, සීලාදිගුණෙ එසතීති ඉසි. කු සද්දෙ, කවි, වුද්ධි, අවාදෙසො ච. රු සද්දෙ, රවි, දධි, කුටි. අසු ඛෙපනෙ, අසි. රාජ දිත්තිම්හි, රාජි. ගපු, සප්ප ගතිම්හි, සප්පි. අච්ච පූජායං, අච්චි. ජුත දිත්තිම්හි, ජොති, නන්දි, දීපි, කිමි, අකාරස්ස ඉත්තං. තමු කඞ්ඛායං, තිමි. බුධ බොධනෙ, බුජ්ඣතීති බොධි. කස විලෙඛනෙ, කසි. කපි චලනෙ, කපි, කලි, බලි, මසි, ධනි, හරි, අරි, ගිරි ඉච්චාදයො.

由muna等语根，以及通过ca字，也由名词词干，加上i后缀。Muna于“智慧”义，知者为muni（牟尼）；因任选规则，无元音增长。Yata于“努力”义，努力者为yati（行者）。Agga于“行进、弯曲”义，为aggi（火）。Pata于“行进”义，为pati（主）。Suca于“清净行”义，为suci（净）。Ruca于“光明”义，为ruci（光）。Isa于“寻求”义，寻求戒等功德者为isi（仙人）。Ku于“声”义，为kavi（诗人），有元音增长及av替换。Ru于“声”义，为ravi（日）、dadhi（酪）、kuṭi（孤邸）。Asu于“投掷”义，为asi（剑）。Rāja于“光明”义，为rāji（光）。Gapu、sappa于“行进”义，为sappi（酥油）。Acca于“尊敬”义，为acci（焰）。Juta于“光明”义，为joti（光）、nandi（喜）、dīpi（灯）、kimi（虫），a字变为i。Tamu于“渴望”义，为timi（鱼）。Budha于“觉悟”义，觉悟者为bodhi（菩提）。Kasa于“耕作”义，为kasi（耕）。Kapi于“动摇”义，为kapi（猴），以及kali（争）、bali（供物）、masi（墨）、dhani（富）、hari（ हरी）、ari（敌）、giri（山）等。

පාටිපදිකතො පන මහාලි, භද්දාලි, මණි, අරණි, තරණි, ධරණි, සරණි, ධමණි, අවනි, අසනි, වසනි ඉච්චාදි.

然而，由名词词干，有摩诃离(mahāli)、跋达离(bhaddāli)、摩尼(maṇi)、阿罗尼(araṇi)、多罗尼(taraṇi)、陀罗尼(dharaṇi)、萨罗尼(saraṇi)、达摩尼(dhamaṇi)、阿婆尼(avani)、阿萨尼(asani)、婆萨尼(vasani)等词。

680. විදාදීහ්‍යූරො.

680. 由vida等语根加上ūra后缀。

විදඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි ඌරප්පච්චයො හොති. විද ලාභෙ, වන්දිතුං අලං අනාසන්නත්තාති අත්ථෙ ඌරප්පච්චයො. විදූරො, විජ්ජූරො වා, විදූරෙ ජාතො වෙදූරො මණි. වල, වල්ල [Pg.419] සාධාරණබන්ධනෙසු, වල්ලූරො. මස ආමසනෙ, මසූරො. සිද සිඞ්ගාරෙ, සින්දූරො, නිග්ගහීතාගමො. දු ගතිම්හි, දූරො. කු සද්දෙ, කූරො. කපු හිංසාතක්කලගන්ධෙසු, කප්පූරො, ද්විත්තං. මය ගතිම්හි, මයූරො, මහියං රවතීති වා මයූරොති.

由vida等语根加上ūra后缀。Vida于“获得”义，于“因不近而难礼敬”义时，加上ūra后缀。为vidūro（远的），或vijjūro（远的）；生于远处者为vedūro（琉璃）宝。Vala、valla于“普通束缚”义，为vallūro（干肉）。Masa于“触摸”义，为masūro（小扁豆）。Sida于“装饰”义，为sindūro（朱砂），有鼻音增益。Du于“行进”义，为dūro（远）。Ku于“声”义，为kūro（饭）。Kapu于“伤害、思量、污秽、气味”义，为kappūro（樟脑），有重叠。Maya于“行进”义，为mayūro（孔雀）；或于地上鸣叫者为mayūro。

‘‘වණ්ණාගමො වණ්ණවිපරියයො ච,ද්වෙ චාපරෙ වණ්ණවිකාරනාසා;

ධාතුස්ස චත්ථාතිසයෙන යොගො,තදුච්චතෙ පඤ්චවිධං නිරුත්ත’’න්ති –

字母增益与字母换位，另有变化、消失二者；语根与义的引申结合，此说为五种语源解释。

වුත්තනිරුත්තිලක්ඛණානුසාරෙන ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ච රූපසිද්ධි වෙදිතබ්බා.

应根据所述语源解释的特征，通过“tesu vuddhī”等以及“kvaci dhātū”等规则，来了知词形的构成。

උදි පසවනක්ලෙදනෙසු, උන්දිතුමලං සමත්ථොති උන්දූරො. ඛජ්ජ භක්ඛණෙ, ඛාදිතුං අලන්ති ඛජ්ජූරො. කුර අක්කොසෙ, අක්කොසිතුමලන්ති කුරූරො. සු හිංසායං, සූරො.

Udi于“流出、潮湿”义，因其能润湿，故为undūro（鼠）。Khajja于“吞食”义，因其可食，故为khajjūro（枣椰）。Kura于“责骂”义，因其能责骂，故为kurūro（残忍的）。Su于“伤害”义，为sūro（勇士）。

681. හනාදීහි ණුනුතවො.

681. 由hana等语根加上ṇu、nu、tu后缀。

හනඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි ණු නු තුඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති. ණුප්පච්චයෙ හන හිංසාගතීසු, හනතීති හණු. ජන ජනනෙ, ජායතීති ජාණු, ධාත්වන්තලොපො, දීඝො. භා දිත්තිම්හි, භාතීති භාණු. රි සන්තානෙ, රයතීති රෙණු රජො. ඛනු අවදාරණෙ, ඛන්ති, ඛඤ්ඤතීති වා ඛාණු. අම ගත්‍යාදීසු, අමතීති අණු, ධාත්වන්තලොපො.

由hana等语根加上ṇu、nu、tu这些后缀。加上ṇu后缀时，hana于“伤害、行进”义，打击者为haṇu（下巴）。Jana于“产生”义，产生者为jāṇu（膝），语根末尾省略，长音化。Bhā于“光明”义，照耀者为bhāṇu（日）。Ri于“延续”义，流动者为reṇu（尘）。Khanu于“挖掘”义，为khanti，或被挖掘者为khāṇu（树桩）。Ama于“行进等”义，行进者为aṇu（微粒），语根末尾省略。

නුප්පච්චයෙ – වෙ තන්තසන්තානෙ, වායතීති වෙනු, වෙණු වා. ධෙ පානෙ, ධායති වච්ඡං පායෙතීති ධෙනු, භාතීති භානු.

nu后缀时——ve于“编织”义，因“vāyati”（编织）而为venu，或veṇu（竹）。Dhe于“饮”义，因“dhāyati”（哺乳），即“vacchaṃ pāyeti”（令犊牛饮）而为dhenu（母牛）；因“bhāti”（照耀）而为bhānu（日）。

තුප්පච්චයෙ [Pg.420] – ධා ධාරණෙ, ක්‍රියං, ලක්ඛණං වා ධාරෙතීති ධාතු. සි බන්ධනෙ, සීයති බන්ධීයතීති සෙතු. කී ධනවියොගෙ, කි උන්නතිම්හි, උද්ධං ගච්ඡතීති කෙතු. හි ගතිම්හි, හිනොතීති හෙතු. ජන ජනනෙ, ජායතීති ජන්තු. තනු විත්ථාරෙ, තනොතීති තන්තු. වස නිවාසෙ, වසති එත්ථ ඵලං තදායත්තවුත්තිතායාති වත්ථු, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා සතකාරසංයොගස්ස ත්ථාදෙසො.

tu后缀时——dhā于“持”义，因“kriyaṃ, lakkhaṇaṃ vā dhāretīti”（持载行为或特征）而为dhātu（界）。Si于“缚”义，因“sīyati bandhīyatīti”（被系缚）而为setu（桥）。Kī于“财富分离”义，或ki于“上升”义，因“uddhaṃ gacchati”（向上行进）而为ketu（旗）。Hi于“行进”义，因“hinoti”（驱使）而为hetu（因）。Jana于“生”义，因“jāyati”（出生）而为jantu（有情）。Tanu于“扩展”义，因“tanoti”（伸展）而为tantu（线）。Vasa于“居住”义，因“vasati ettha phalaṃ tadāyattavuttitāyāti”（果报依此而住）而为vatthu（事）；根据“kvaci dhātū”等规则，sa与ta的结合被替换为ttha。

682. කුටාදීහිඨො.

682. 由kuṭa等语根加上ṭha后缀。

කුටාදීහි ධාතූහි ඨප්පච්චයො හොති. කුට ඡෙදනෙ, කුටති ඡින්දතීති කුට්ඨො බ්‍යාධි. කුස ඡෙදනපූරණගන්ධෙසු, කුසතීති කොට්ඨො උදරං, ධාත්වන්තලොපද්විත්තානි. කටමද්දනෙ, කටති මද්දතීති කට්ඨං. කණ නිමීලනෙ, කණ්ඨො.

由kuṭa等语根加上ṭha后缀。Kuṭa于“切割”义，因“kuṭati chindatīti”（切割）而为kuṭṭha（麻风病）。Kusa于“切割、填充、气味”义，因“kusatīti”（切割）而为koṭṭha（腹），语根末尾省略并重叠。Kaṭa于“碾碎”义，因“kaṭati maddatīti”（碾碎）而为kaṭṭha（木）。Kaṇa于“闭眼”义，为kaṇṭha（喉）。

683. මනුපූරසුණාදීහි උස්සනුසිසා.

683. 由manu、pūra、suṇa等语根加上ussa、nusi、sa后缀。

මනු පූර සුණඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි, පාටිපදිකෙහි ච උස්සනුසඉසඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති.

由manu、pūra、suṇa等语根，以及由名词词干，加上ussa、nusi、sa这些后缀。

මනු බොධනෙ, උස්ස නුසා, මනතෙ ජානාතීති මනුස්සො, මානුසො වා, ධාත්වන්තස්ස ආත්තං.

Manu于“觉悟”义，加ussa、nusi、sa后缀，因“manate jānātīti”（知晓）而为manusso，或mānuso（人），语根末尾变为ā。

පූර දානපූරණෙසු, පූරතීති පුරිසො, රස්සත්තං, පොසො, රකාරිකාරානං ලොපො, වුද්ධි ච, පුරෙ උච්චෙ ඨානෙ සෙතීති පුරිසො.

Pūra于“布施、圆满”义，因“pūratīti”（圆满）而为puriso（人），有短音化。或为poso（人），有ra与i的省略及元音增长。或因“pure ucce ṭhāne setīti”（在高处安卧）而为puriso。

සුණ හිංසාකුලසන්ධානෙසු, සුණති කුලං සන්දහතීති සුණිසා. කු කුච්ඡිතෙ, කවීයතීති කරීසං මලං, කුස්ස [Pg.421] කරත්තං, දීඝො ච. සු හිංසායං, අන්ධකාරවිධමනෙන සත්තානං භයං හිංසතීති සූරියො, රකාරාගමො, සකාරස්ස යත්තඤ්ච. මහ පූජායං, මහතීති මහිසො, මහියං සෙතීතිපි මහිසො. සි බන්ධනෙ, සීයති බන්ධීයතීති සීසං ඉච්චාදි.

Suṇa于“伤害、家族联系”义，因“suṇati kulaṃ sandahatīti”（联系家族）而为suṇisā（儿媳）。Ku于“鄙劣”义，因“kavīyatīti”（被鄙视）而为karīsaṃ（粪），ku变为kar，且元音长化。Su于“伤害”义，因“andhakāravidhamanena sattānaṃ bhayaṃ hiṃsatīti”（通过驱散黑暗而消除众生的怖畏）而为sūriyo（日），有ra的增益，sa变为y。Maha于“尊敬”义，因“mahatīti”（伟大）而为mahiso（水牛）；或因“mahiyaṃ setīti”（安卧于大地）而为mahiso。Si于“系缚”义，因“sīyati bandhīyatīti”（被系缚）而为sīsaṃ（头）等。

684. අක්ඛරෙහි කාර.

684. 由字母加上kāra后缀。

අක්ඛරෙහි අක්ඛරවාචකෙහි වණ්ණෙහි කාරප්පච්චයො හොති. තද්ධිතාදිසුත්තෙ චග්ගහණෙන නාමබ්‍යපදෙසෙ ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති, අකාරො, අකාරං, අකාරෙන ඉච්චාදි, ආකාරො, ඔකාරො, කකාරො, යකාරො, හකාරො, ළකාරො. එවකාරාදීසු පන කරීයති උච්චාරීයතීති කාරො සද්දො, එව ච සො කාරො චාති එවකාරො. එවං ධිකාරො, හුංකාරො, සාධුකාරො.

由字母，即由表示字母的音素，加上kāra后缀。在taddhita等经中，通过ca字，在名词指称中产生si等格尾，例如akāro、akāraṃ、akārena等，以及ākāro、okāro、kakāro、yakāro、hakāro、ḷakāro。然而，在evakāra等词中，“karīyati uccārīyatīti kāro saddo”意为“被作出、被发出，故为kāra之音”，因此evakāro是“eva ca so kāro ca”。同样有dhikāro、huṃkāro、sādhukāro。

ඉකාරො ධාතුනිද්දෙසෙ, විකරණන්ධිතොති ච;

භවන්තෙත්ථ ගමිස්සාදි, හනත්‍යාදීති ඤාපකා.

i字用于指示语根，以及作为语干变形符号与标示；于此，gamissa-等词，及hanati-等词，皆为示例。

උණාදිප්පච්චයන්තනයො.

Uṇādi后缀章

තබ්බාදී ණාදයො නිට්ඨා, තවෙ තුනාදයො තථා;

මානන්තාදි උණාදීති, ඡද්ධා කිතකසඞ්ගහො.

tabba等，ṇa等，niṭṭhā，以及tave、tuna等；māna、anta等，uṇādi等，是为六种初级派生词的汇集。

ඉති පදරූපසිද්ධියං කිබ්බිධානකණ්ඩො

如是，《词形善成》之初级派生词构成篇

සත්තමො.

第七

නිගමන

结语

සන්ධි නාමං කාරකඤ්ච, සමාසො තද්ධිතං තථා;

ආඛ්‍යාතං කිතකං කණ්ඩා, සත්තිමෙ රූපසිද්ධියං.

连声、体词与格位，复合词与次生词亦然；动词、初级派生词，此七章在《词形论》中。

තෙධා සන්ධිං චතුද්ධා පදමපි චතුධා පඤ්චධා නාමිකඤ්ච,බ්‍යාසා ඡක්කාරකං ඡස්සමසනමපි ඡබ්භෙදතො තද්ධිතඤ්ච;

ආඛ්‍යාතං අට්ඨධා ඡබ්බිධමපි කිතකං පච්චයානං පභෙදා,දීපෙන්තී රූපසිද්ධී චිරමිධ ජනතාබුද්ධිවුඩ්ඪිං කරොතු.

连声有三种，词有四种，名词亦有五种；格位有六种，复合词亦有六种，次生词亦有六种；动词有八种，初级派生词亦有六种，以及后缀的分类；愿此《词形论》长久地在此地增进众生的智慧。

විඛ්‍යාතානන්දථෙරව්හයවරගුරුනං තම්බපණ්ණිද්ධජානං,සිස්සො දීපඞ්කරාඛ්‍යද්දමිළවසුමතී දීපලද්ධප්පකාසො;

බාලාදිච්චාදිවාසද්විතයමධිවසං සාසනං ජොතයී යො,සොයං බුද්ධප්පියව්හො යති ඉමමුජුකං රූපසිද්ධිං අකාසි.

他是声名远播的阿难上座(Ānanda Thera)的弟子，这位殊胜导师是锡兰(Tambapaṇṇi)的旗帜；他名为迪潘卡拉(Dīpaṅkara)，在泰米尔(Damiḷa)之地获得光明；他住在巴拉迪恰(Bālādicca)等两座寺院，使圣教发光；这位名为佛陀喜悦(Buddhapiya)的比丘，直接撰写了这部《词形论》。

ඉති පදරූපසිද්ධිපකරණං නිට්ඨිතං.

《词形论》至此终。

中文
巴利	義註	複註	藏外典籍
1101 巴拉基咖（波羅夷） 1102 巴吉帝亞（波逸提） 1103 大品（律藏） 1104 小品 1105 附隨	1201 巴拉基咖（波羅夷）義註-1 1202 巴拉基咖（波羅夷）義註-2 1203 巴吉帝亞（波逸提）義註 1204 大品義註（律藏） 1205 小品義註 1206 附隨義註	1301 心義燈-1 1302 心義燈-2 1303 心義燈-3	1401 疑惑度脫 1402 律攝註釋 1403 金剛智疏 1404 疑難解除疏-1 1405 疑難解除疏-2 1406 律莊嚴疏-1 1407 律莊嚴疏-2 1408 古老解惑疏 1409 律抉擇-上抉擇 1410 律抉擇疏-1 1411 律抉擇疏-2 1412 巴吉帝亞等啟請經 1413 小戒學-根本戒學 8401 清淨道論-1 8402 清淨道論-2 8403 清淨道大複註-1 8404 清淨道大複註-2 8405 清淨道論導論 8406 長部問答 8407 中部問答 8408 相應部問答 8409 增支部問答 8410 律藏問答 8411 論藏問答 8412 義注問答 8413 語言學詮釋手冊 8414 勝義顯揚 8415 隨燈論誦 8416 發趣論燈論 8417 禮敬文 8418 大禮敬文 8419 依相讚佛偈 8420 經讚 8421 蓮花供 8422 勝者莊嚴 8423 語蜜 8424 佛德偈集 8425 小史 8427 佛教史 8426 大史 8429 目犍連文法 8428 迦旃延文法 8430 文法寶鑑（詞幹篇） 8431 文法寶鑑（詞根篇） 8432 詞形成論 8433 目犍連五章 8434 應用成就讀本 8435 音韻論讀本 8436 阿毗曇燈讀本 8437 阿毗曇燈疏 8438 妙莊嚴論讀本 8439 妙莊嚴論疏 8440 初學入門義抉擇精要 8446 詩王智論 8447 智論花鬘 8445 法智論 8444 大羅漢智論 8441 世間智論 8442 經典智論 8443 勇士百智論 8450 考底利耶智論 8448 人眼燈 8449 四護衛燈 8451 妙味之流 8452 界清淨 8453 韋桑達拉頌 8454 目犍連語釋五章 8455 塔史 8456 佛牙史 8457 詞根讀本注釋 8458 舍利史 8459 象頭山寺史 8460 勝者行傳 8461 勝者宗燈 8462 油鍋偈 8463 彌蘭王問疏 8464 詞花鬘 8465 詞成就論 8466 正理滴論 8467 迦旃延詞根注 8468 邊境山注釋
2101 戒蘊品 2102 大品（長部） 2103 波梨品	2201 戒蘊品註義註 2202 大品義註（長部） 2203 波梨品義註	2301 戒蘊品疏 2302 大品複註（長部） 2303 波梨品複註 2304 戒蘊品新複註-1 2305 戒蘊品新複註-2
3101 根本五十經 3102 中五十經 3103 後五十經	3201 根本五十義註-1 3202 根本五十義註-2 3203 中五十義註 3204 後五十義註	3301 根本五十經複註 3302 中五十經複註 3303 後五十經複註
4101 有偈品 4102 因緣品 4103 蘊品 4104 六處品 4105 大品（相應部）	4201 有偈品義注 4202 因緣品義注 4203 蘊品義注 4204 六處品義注 4205 大品義注（相應部）	4301 有偈品複註 4302 因緣品註 4303 蘊品複註 4304 六處品複註 4305 大品複註（相應部）
5101 一集經 5102 二集經 5103 三集經 5104 四集經 5105 五集經 5106 六集經 5107 七集經 5108 八集等經 5109 九集經 5110 十集經 5111 十一集經	5201 一集義註 5202 二、三、四集義註 5203 五、六、七集義註 5204 八、九、十、十一集義註	5301 一集複註 5302 二、三、四集複註 5303 五、六、七集複註 5304 八集等複註
6101 小誦 6102 法句經 6103 自說 6104 如是語 6105 經集 6106 天宮事 6107 餓鬼事 6108 長老偈 6109 長老尼偈 6110 譬喻-1 6111 譬喻-2 6112 諸佛史 6113 所行藏 6114 本生-1 6115 本生-2 6116 大義釋 6117 小義釋 6118 無礙解道 6119 導論 6120 彌蘭王問 6121 藏釋	6201 小誦義注 6202 法句義注-1 6203 法句義注-2 6204 自說義注 6205 如是語義註 6206 經集義注-1 6207 經集義注-2 6208 天宮事義注 6209 餓鬼事義注 6210 長老偈義注-1 6211 長老偈義注-2 6212 長老尼義注 6213 譬喻義注-1 6214 譬喻義注-2 6215 諸佛史義注 6216 所行藏義注 6217 本生義注-1 6218 本生義注-2 6219 本生義注-3 6220 本生義注-4 6221 本生義注-5 6222 本生義注-6 6223 本生義注-7 6224 大義釋義注 6225 小義釋義注 6226 無礙解道義注-1 6227 無礙解道義注-2 6228 導論義注	6301 導論複註 6302 導論明解
7101 法集論 7102 分別論 7103 界論 7104 人施設論 7105 論事 7106 雙論-1 7107 雙論-2 7108 雙論-3 7109 發趣論-1 7110 發趣論-2 7111 發趣論-3 7112 發趣論-4 7113 發趣論-5	7201 法集論義註 7202 分別論義註（迷惑冰消） 7203 五部論義註	7301 法集論根本複註 7302 分別論根本複註 7303 五論根本複註 7304 法集論複註 7305 五論複註 7306 阿毘達摩入門 7307 攝阿毘達磨義論 7308 阿毘達摩入門古複註 7309 阿毘達摩論母
1 නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස 礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者 පදරූපසිද්ධි 句身成就 ගන්ථාරම්භ 造论之始 [ක] [迦] විසුද්ධසද්ධම්මසහස්සදීධිතිං[Pg.1],සුබුද්ධසම්බොධියුගන්ධරොදිතං; තිබුද්ධඛෙත්තෙකදිවාකරං ජිනං,සධම්මසඞ්ඝං සිරසා’භිවන්දිය. 我今稽首礼敬彼胜者(Jina)暨正法与僧伽，彼具清净正法之千道光芒，其善觉正等菩提如持双山(Yugandhara)般升起，乃三佛土中独一之日。 [ඛ] [佉] කච්චායනඤ්චාචරියං නමිත්වා,නිස්සාය කච්චායනවණ්ණනාදිං; බාලප්පබොධත්ථමුජුං කරිස්සං,බ්‍යත්තං සුකණ්ඩං පදරූපසිද්ධිං. 我今敬礼迦旃延(Kaccāyana)阿阇梨，依止《迦旃延释义》(Kaccāyanavaṇṇanā)等，为启蒙蒙昧者，将撰写一部简明、清晰、分章得当的《词形成就论》(Padarūpasiddhi)。 1. සන්ධිකණ්ඩ 1. 连音章 තත්ථ ජිනසාසනාධිගමස්ස අක්ඛරකොසල්ලමූලකත්තා තං සම්පාදෙතබ්බන්ති දස්සෙතුං අභිධෙය්‍යප්පයොජනවාක්‍යමිදමුච්චතෙ. 于此，为示“通达佛陀教法以精通文字为根本，故当成就之”，而说此“所说与目的”句。 1. අත්ථො අක්ඛරසඤ්ඤාතො. 1. 义由字显。 යො කොචි ලොකියලොකුත්තරාදිභෙදො වචනත්ථො, සො සබ්බො අක්ඛරෙහෙව සඤ්ඤායතෙ. සිථිලධනිතාදිඅක්ඛරවිපත්තියඤ්හි අත්ථස්ස දුන්නයතා හොති, තස්මා [Pg.2] අක්ඛරකොසල්ලං බහූපකාරං බුද්ධවචනෙසු, එත්ථ පදානිපි අක්ඛරසන්නිපාතරූපත්තා අක්ඛරෙස්වෙව සඞ්ගය්හන්ති. 任何世间、出世间等分别之语意，皆由文字而得知。若文字有松音、紧音等错谬，则义理难解。是故，于佛语中，精通文字大有助益。于此，词亦由文字组合而成，故摄于文字之中。 තස්මා අක්ඛරකොසල්ලං, සම්පාදෙය්‍ය හිතත්ථිකො; උපට්ඨහං ගරුං සම්මා, උට්ඨානාදීහි පඤ්චහි. 是故求益者，当成就文字之精通，以起立等五事，如法侍奉师长。 සඤ්ඤාවිධාන 名相规定 තත්ථාදො තාව සද්දලක්ඛණෙ වොහාරවිඤ්ඤාපනත්ථං සඤ්ඤාවිධානමාරභීයතෙ. 于此，首先为令语性之运用得以了知，而开始作名相规定。 2. අක්ඛරාපාදයො එකචත්තාලීසං. 2. 以阿(a)为首的字母有四十一个。 අක්ඛරා අපි ආදයො එකචත්තාලීසං, තෙ ච ඛො ජිනවචනානුරූපා අකාරාදයො නිග්ගහීතන්තා එකචත්තාලීසමත්තා වණ්ණා පච්චෙකං අක්ඛරා නාම හොන්ති. තං යථා – ආ ඉ ඊ උ ඌ එ ඔ, ක ඛ ග ඝ ඞ, ච ඡ ජ ඣ ඤ, ට ඨ ඩ ඪ ණ, ත ථ ද ධ න, ප ඵ බ භ ම, ය ර ලව ස හ ළ අං-ඉති අක්ඛරා. 以阿(a)为首的字母有四十一个。彼等皆符合佛语，从阿(a)字开始，到遍持音(niggahīta)结束，此四十一个音(vaṇṇa)逐一被称为字母(akkhara)。即：a, ā, i, ī, u, ū, e, o; ka, kha, ga, gha, ṅa; ca, cha, ja, jha, ña; ṭa, ṭha, ḍa, ḍha, ṇa; ta, tha, da, dha, na; pa, pha, ba, bha, ma; ya, ra, la, va, sa, ha, ḷa, aṃ。这些是字母。 නක්ඛරන්තීති අක්ඛරා, අ ආදි යෙසං තෙ ආදයො. අකාරාදීනමනුක්කමො පනෙස ඨානාදික්කමසන්නිස්සිතො, තථා හි ඨානකරණප්පයතනෙහි වණ්ණා ජායන්තෙ, තත්ථ ඡ ඨානානි කණ්ඨතාලුමුද්ධදන්තඔට්ඨනාසිකාවසෙන. “不毁坏”故为“字母”(akkhara)，以阿(a)为首者即是“a-ādayo”。此等以阿(a)为首的字母之顺序，乃依于发音位置等次第。诚然，音(vaṇṇa)由发音位置(ṭhāna)、发音器官(karaṇa)与发音努力(payatana)而生。其中，发音位置有六，即：喉、腭、顶、齿、唇、鼻。 තත්ථ – අවණ්ණ කවග්ග හකාරා කණ්ඨජා. 其中，阿(a)音、迦(ka)组以及诃(ha)音为喉音。 ඉවණ්ණ චවග්ග යකාරා තාලුජා. ටවග්ග රකාර ළකාරා මුද්ධජා. තවග්ග ලකාර සකාරා දන්තජා. උවණ්ණ පවග්ගා ඔට්ඨජා. එකාරො කණ්ඨතාලුජො. ඔකාරො කණ්ඨොට්ඨජො. 伊(i)音、遮(ca)组、耶(ya)音是腭音。吒(ṭa)组、罗(ra)音、ḷa音是顶音。多(ta)组、勒(la)音、萨(sa)音是齿音。乌(u)音、波(pa)组是唇音。诶(e)音是喉腭音。哦(o)音是喉唇音。 වකාරො [Pg.3] දන්තොට්ඨජො. 婆(va)音是齿唇音。 නිග්ගහීතං නාසිකට්ඨානජං. 遍持音(niggahīta)由鼻处所生。 ඞ ඤ ණ න මා සකට්ඨානජා, නාසිකට්ඨානජා චාති. ṅa, ña, ṇa, na, ma音，既由各自之发音位置所生，亦由鼻处所生。 හකාරං පඤ්චමෙහෙව, අන්තට්ඨාහි ච සංයුතං; ඔරසන්ති වදන්තෙත්ථ, කණ්ඨජං තදසංයුතං. 诃(ha)音与第五音（即鼻音）及半元音相合时，此中说为胸音；不相合时，则为喉音。 කරණං ජිව්හාමජ්ඣං තාලුජානං, ජිව්හොපග්ගං මුද්ධජානං, ජිව්හාග්ගං දන්තජානං, සෙසා සකට්ඨානකරණා. 腭音之发音器官为舌中部，顶音为舌近根部，齿音为舌尖，其余则以各自之发音位置为发音器官。 පයතනං සංවුතාදිකරණවිසෙසො. සංවුතත්තමකාරස්ස, විවටත්තං සෙසසරානං සකාරහකාරානඤ්ච, ඵුට්ඨං වග්ගානං, ඊසංඵුට්ඨං යරලවානන්ති. 发音努力是始于闭合等的一种特殊发音方式。闭合是阿(a)音的特性，开放是其余元音和萨(sa)音、诃(ha)音的特性，接触是各组辅音的特性，轻微接触是耶(ya)、罗(ra)、勒(la)、婆(va)的特性。 එවං ඨානකරණප්පයතනසුතිකාලභින්නෙසු අක්ඛරෙසු සරා නිස්සයා, ඉතරෙ නිස්සිතා. තත්ථ – 如是，于发音位置、发音器官、发音努力、听感、音长等不同之字母中，元音为能依，其余为所依。其中—— නිස්සයාදො සරා වුත්තා, බ්‍යඤ්ජනා නිස්සිතා තතො; වග්ගෙකජා බහුත්තාදො, තතො ඨානලහුක්කමා. 首说元音为能依，其后辅音为所依；先说各组音，因其数量多，其次依位置与轻重次第。 වුත්තඤ්ච – 复言—— ‘‘පඤ්චන්නං පන ඨානානං, පටිපාටිවසාපි ච; නිස්සයාදිප්පභෙදෙහි, වුත්තො තෙසමනුක්කමො’’ති. 然亦依五处之次第，及依能依等差别，而说彼等之顺序。 එකෙනාධිකා චත්තාලීසං එකචත්තාලීසං, එතෙන ගණනපරිච්ඡෙදෙන – 四十加一为四十一，以此数量限定可知—— අධිකක්ඛරවන්තානි, එකතාලීසතො ඉතො; න බුද්ධවචනානීති, දීපෙතාචරියාසභො. 多于此四十一个字母者，非是佛语，师中之雄作此阐明。 අපිග්ගහණං හෙට්ඨා වුත්තානං අපෙක්ඛාකරණත්ථං. 使用“亦”(api)字，是为了关联前文所述。 3. තත්ථොදන්තා [Pg.4] සරා අට්ඨ. 3. 其中，以“o”结尾的元音有八个。 තත්ථ තෙසු අක්ඛරෙසු අකාරාදීසු ඔකාරන්තා අට්ඨ අක්ඛරා සරා නාම හොන්ති. තං යථා – අ ආ ඉ ඊ උ ඌ එ ඔ-ඉති සරා. 其中，在那些字母中，从“a”等开始到“o”为止，有八个字母称为元音。它们是：a、ā、i、ī、u、ū、e、o——这些是元音。 ඔ අන්තො යෙසං තෙ ඔදන්තා, දකාරො සන්ධිජො, සරන්ති ගච්ඡන්තීති සරා, බ්‍යඤ්ජනෙ සාරෙන්තීතිපි සරා. 凡是以“o”为结尾的，是为“o结尾音”；“d”字母是连声所生；因其流动(saranti)，故为元音(sarā)；又因其能使辅音发声，故也为元音。 ‘‘තත්ථා’’ති වත්තතෙ. “Tattha”一词于此沿用。 4. ලහුමත්තා තයො රස්සා. 4. 有三个轻音量者是短音。 තත්ථ අට්ඨසු සරෙසු ලහුමත්තා තයො සරා රස්සා නාම හොන්ති. තං යථා – අ ඉ උ-ඉති රස්සා. 此中八个元音里，有三个轻音量的元音，名为短元音。它们是：a、i、u——这些是短元音。 ලහුකා මත්තා පමාණං යෙසං තෙ ලහුමත්තා, මත්තාසද්දො චෙත්ථ අච්ඡරාසඞ්ඝාතඅක්ඛිනිමීලනසඞ්ඛාතං කාලං වදති, තාය මත්තාය එකමත්තා රස්සා, ද්විමත්තා දීඝා, අඩ්ඪමත්තා බ්‍යඤ්ජනා. ලහුග්ගහණඤ්චෙත්ථ ඡන්දසි දියඩ්ඪමත්තස්සාපි ගහණත්ථං. රස්සකාලයොගතො රස්සා, රස්සකාලවන්තො වා රස්සා. 其量为轻者，是为“轻音量”。此中“量”(mattā)一词，说的是被称为弹指或眨眼的时间。依此量，一音量者为短音，二音量者为长音，半音量者为辅音。此处取“轻”，是为了在韵律学中也包含一又二分之一音量的情况。因与短时相应，故为短音；或说，具足短时者，为短音。 සරරස්සග්ගහණානි ච වත්තන්තෙ. 并且，“元音”与“短音”二词于此沿用。 5. අඤ්ඤෙ දීඝා. 5. 其他者为长音。 තත්ථ අට්ඨසු සරෙසු රස්සෙහි අඤ්ඤෙ ද්විමත්තා පඤ්ච සරා දීඝා නාම හොන්ති. තං යථා – ආ ඊ ඌ එ ඔ-ඉති දීඝා. 此中八个元音里，短音之外其余五个二音量的元音，名为长音。它们是：ā、ī、ū、e、o——这些是长音。 අඤ්ඤග්ගහණං දියඩ්ඪමත්තිකානම්පි සඞ්ගහණත්ථං. දීඝකාලෙ නියුත්තා, තබ්බන්තො වා දීඝා. ක්වචි සංයොගපුබ්බා එකාරොකාරා රස්සා ඉව වුච්චන්තෙ. යථා – එත්ථ, සෙය්‍යො, ඔට්ඨො, සොත්ථි. ක්වචීති කිං? මං චෙ ත්වං නිඛණං වනෙ. පුත්තො ත්‍යාහං මහාරාජ. 取“其他”一词，是为了也包含一又二分之一音量者。因用于长时，或具足彼量，故为长音。有时，在结合辅音前的“e”、“o”二音，其发音犹如短音。例如：ettha、seyyo、oṭṭho、sotthi。为何说“有时”？（为了排除如下情况：）“Maṃ ce tvaṃ nikhaṇaṃ vane”、“Putto tyāhaṃ mahārāja”。 6. දුම්හි [Pg.5] ගරු. 6. 在双（辅音）前为重音。 ද්වින්නං සමූහො දු, තස්මිං දුම්හි. සංයොගභූතෙ අක්ඛරෙ පරෙ යො පුබ්බො රස්සක්ඛරො, සො ගරුසඤ්ඤො හොති. යථා – දත්වා, හිත්වා, භුත්වා. 二者之集合为“du”，于彼即为“dumhi”。当结合字母在后时，其前方的短字母，即为重音。例如：datvā、hitvā、bhutvā。 ‘‘ගරූ’’ති වත්තතෙ. “Garu”一词于此沿用。 7. දීඝො ච. 7. 长音亦然。 දීඝො ච සරො ගරුසඤ්ඤො හොති. යථා – නාවා, නදී, වධූ, ද්වෙ, තයො. ගරුකතො අඤ්ඤො ‘‘ලහුකො’’ති වෙදිතබ්බො. 长元音亦名为重音。例如：nāvā、nadī、vadhū、dve、tayo。重音之外者，当知为“轻音”。 8. සෙසා බ්‍යඤ්ජනා. 8. 其余者为辅音。 ඨපෙත්වා අට්ඨ සරෙ සෙසා අඩ්ඪමත්තා අක්ඛරා කකාරාදයො නිග්ගහීතන්තා තෙත්තිංස බ්‍යඤ්ජනා නාම හොන්ති. වුත්තෙහි අඤ්ඤෙ සෙසා. බ්‍යඤ්ජීයති එතෙහි අත්ථොති බ්‍යඤ්ජනා. තං යථා – ක ඛ ග ඝ ඞ, ච ඡ ජ ඣ ඤ, ට ඨ ඩ ඪ ණ, ත ථ ද ධ න, ප ඵ බ භ ම, ය ර ලව ස හ ළ අං-ඉති බ්‍යඤ්ජනා. කකාරාදීස්වකාරො උච්චාරණත්ථො. 除去八个元音，其余以“ka”开头、以“niggahīta”结尾的三十三个半音量字母，名为辅音。“Sesā”(其余者)即已说者之外。因其能彰显(byañjīyati)语义，故为辅音(byañjanā)。它们是：ka kha ga gha ṅa, ca cha ja jha ña, ṭa ṭha ḍa ḍha ṇa, ta tha da dha na, pa pha ba bha ma, ya ra la va sa ha ḷa aṃ——这些是辅音。在“ka”等字母中的“a”音是为了发音方便。 ‘‘බ්‍යඤ්ජනා’’ති වත්තතෙ. “Byañjanā”一词于此沿用。 9. වග්ගා පඤ්චපඤ්චසො මන්තා. 9. 诸组是五五成群，以“m”结尾。 තෙසං ඛො බ්‍යඤ්ජනානං කකාරාදයො මකාරන්තා පඤ්චවීසති බ්‍යඤ්ජනා පඤ්චපඤ්චවිභාගෙන වග්ගා නාම හොන්ති. තං යථා – ක ඛ ග ඝ ඞ, ච ඡ ජ ඣ ඤ, ට ඨ ඩ ඪ ණ, ත ථ ද ධ න, ප ඵ බ භ ම-ඉති වග්ගා. 诚然，在那些辅音中，从“ka”开始到“ma”结尾的二十五个辅音，以五个五个为一分，名为“组”。它们是：ka kha ga gha ṅa, ca cha ja jha ña, ṭa ṭha ḍa ḍha ṇa, ta tha da dha na, pa pha ba bha ma——这些是组。 තෙ පන පඨමක්ඛරවසෙන කවග්ගචවග්ගාදිවොහාරං ගතා, වග්ගොති සමූහො, තත්ථ පඤ්චපඤ්චවිභාගෙනාති වා පඤ්ච පඤ්ච එතෙසමත්ථීති [Pg.6] වා පඤ්චපඤ්චසො, මො අන්තො යෙසං තෙ මන්තා. 而彼等（组）则依首字母而得“ka组”、“ca组”等名称。“Vagga”是“集合”义。其中“pañcapañcaso”(五五成群)是指“以五个五个为一分”，或“它们各有五个”。凡以“m”为结尾者，是为“mantā”。 10. අංඉති නිග්ගහීතං. 10. “aṃ”是为“niggahīta”。 අකාරො උච්චාරණත්ථො, ඉතිසද්දො පනානන්තරවුත්තනිදස්සනත්ථො, අංඉති යං අකාරතො පරං වුත්තං බින්දු, තං නිග්ගහීතං නාම හොති. රස්සස්සරං නිස්සාය ගය්හති, කරණං නිග්ගහෙත්වා ගය්හතීති වා නිග්ගහීතං. “a”字母是为了发音方便，而“iti”一词则用于指明紧邻所说者。所谓“aṃ”，即“a”字母后所说的那个圆点，名为“niggahīta”。其依止短元音而被发音，或因收摄发音器官而发音，故为“niggahīta”。 කරණං නිග්ගහෙත්වාන, මුඛෙනාවිවටෙන යං; වුච්චතෙ නිග්ගහීතන්ති, වුත්තං බින්දු සරානුගං. 收摄发音器官后，以不张开之口，所发之音，被称为“niggahīta”；所说的圆点，是随元音而行的。 ඉධ අවුත්තානං පරසමඤ්ඤානම්පි පයොජනෙ සති ගහණත්ථං පරිභාසමාහ. 此处，为了在有需要时，也能采纳那些未曾提及的其他术语，（作者）说此通则。 11. පරසමඤ්ඤා පයොගෙ. 11. 其他术语亦可应用。 යා ච පන පරස්මිං සක්කතගන්ථෙ, පරෙසං වා වෙය්‍යාකරණානං සමඤ්ඤා ඝොසාඝොසලොපසවණ්ණසංයොගලිඞ්ගාදිකා, තා පයොගෙ සති එත්ථාපි යුජ්ජන්තෙ. 凡是在其他梵语(sakkataganthe)典籍中，或其他语法家的术语，如有声(ghosa)、无声(aghosa)、脱落(lopa)、同类音(savaṇṇa)、结合(saṃyoga)、性(liṅga)等，当有应用需要时，于此亦可适用。 පරස්මිං, පරෙසං වා සමඤ්ඤා පරසමඤ්ඤා, වෙය්‍යාකරණෙ, වෙය්‍යාකරණමධීතානං වා සමඤ්ඤාත්‍යත්ථො. පයුජ්ජනං පයොගො, විනියොගො. “Parasamaññā”(其他术语)者，乃其他（典籍）或其他（语法家）之术语，其义为：其他语法（著作）或已学习语法者之术语。“Prayogo”(应用)即是“payujjanaṃ”(运用)，亦即“viniyogo”(使用)。 තත්ථ වග්ගානං පඨමදුතියා, සකාරො ච අඝොසා. වග්ගානං තතියචතුත්ථපඤ්චමා, ය ර ලව හ ළා චාති එකවීසති ඝොසා නාම. 其中，各组的第一、第二字母及“sa”字母是无声音。各组的第三、第四、第五字母，及 ya、ra、la、va、ha、ḷa，此二十一音名为有声音。 එත්ථ ච වග්ගානං දුතියචතුත්ථා ධනිතාතිපි වුච්චන්ති, ඉතරෙ සිථිලාති. විනාසො ලොපො. රස්සස්සරා සකදීඝෙහි අඤ්ඤමඤ්ඤං සවණ්ණා නාම, යෙ සරූපාතිපි වුච්චන්ති. සරානන්තරිතානි [Pg.7] බ්‍යඤ්ජනානි සංයොගො. ධාතුප්පච්චයවිභත්තිවජ්ජිතමත්ථවං ලිඞ්ගං. විභත්‍යන්තං පදං. ඉච්චෙවමාදි. 于此，诸组的第二与第四（辅音）亦称强音(dhanitā)，其余的称弱音(sithilā)。消失即省略(lopo)。短元音与各自的长元音相互间名为同类音(savaṇṇā)，亦称同形音(sarūpā)。无元音间隔的辅音是结合(saṃyogo)。除语根、后缀与词尾外，有意义者是词干(liṅgaṃ)。以词尾结尾者是词(padaṃ)。等等。 ඉති සඤ්ඤාවිධානං. 术语规定竟。 සරසන්ධිවිධාන 元音连音规则 අථ සරසන්ධි වුච්චතෙ. 今说元音连音(sarasandhi)。 ලොක අග්ගපුග්ගලො, පඤ්ඤා ඉන්ද්‍රියං, තීණි ඉමානි, නො හි එතං, භික්ඛුනී ඔවාදො, මාතු උපට්ඨානං, සමෙතු ආයස්මා, අභිභූ ආයතනං, ධනා මෙ අත්ථි, සබ්බෙ එව, තයො අස්සු ධම්මා, අසන්තො එත්ථ න දිස්සන්ති ඉතීධ සරාදිසඤ්ඤායං සබ්බසන්ධිකරණට්ඨානෙ බ්‍යඤ්ජනවියොජනත්ථං පරිභාසමාහ. 世间最上之人(Loka aggapuggalo)、慧根(paññā indriyaṃ)、此三者(tīṇi imāni)、实非此(no hi etaṃ)、比丘尼教诫(bhikkhunī ovādo)、奉事母亲(mātu upaṭṭhānaṃ)、具寿请集合(sametu āyasmā)、胜处(abhibhū āyatanaṃ)、我有财(dhanā me atthi)、一切(sabbe eva)、应有三法(tayo assu dhammā)、恶人不于此见(asanto ettha na dissanti)。如是，于此（元音等术语规定中），在所有作连音之处，为分离辅音，（作者）说一通则(paribhāsā)。 12. පුබ්බමධොඨිතමස්සරං සරෙන වියොජයෙ. 12. 应将前（词的）辅音从元音中分离。 සරෙනාති නිස්සක්කෙ කරණවචනං, සහයොගෙ වා, සන්ධිතබ්බෙ සරසහිතං පුබ්බබ්‍යඤ්ජනං අනතික්කමන්තො අධොඨිතමස්සරඤ්ච කත්වා සරතො වියොජයෙති සරතො බ්‍යඤ්ජනං වියොජෙතබ්බං. එත්ථ ච අස්සරග්ගහණසාමත්ථියෙන ‘‘බ්‍යඤ්ජන’’න්ති ලද්ධං. “sarena”（以元音）是表示分离(nissakke)的工具格(karaṇavacanaṃ)，或（表示）伴随(sahayoge)。当需作连音时，取带元音的前辅音，使其置于下方且无元音，而从元音中分离，即是应将辅音从元音中分离。于此，通过取“无元音”(assara)一词，可知其（指）“辅音”(byañjana)。 13. සරා සරෙ ලොපං. 13. 元音后有元音时，前元音省略。 සරා ඛො සබ්බෙපි සරෙ පරෙ ඨිතෙ ලොපං පප්පොන්ති. ලොපොති අදස්සනං අනුච්චාරණං. එත්ථ සරාති කාරියීනිද්දෙසො. බහුවචනං පනෙත්ථ එකෙකස්මිං සරෙ පරෙ බහූනං ලොපඤාපනත්ථං. සරෙති නිමිත්තනිද්දෙසො, නිමිත්තසත්තමී චායං, නිමිත්තොපාදානසාමත්ථියතො වණ්ණකාලබ්‍යවධානෙ සන්ධිකාරියං න හොති. ලොපන්ති කාරියනිද්දෙසො, ඉදං පන සුත්තං [Pg.8] උපරි පරලොපවිධානතො පුබ්බලොපවිධානන්ති දට්ඨබ්බං, එවං සබ්බත්ථ සත්තමීනිද්දෙසෙ පුබ්බස්සෙව විධි, න පරස්ස විධානන්ති වෙදිතබ්බං. 诚然，一切元音(sarā)，当后有元音(sare)时，即得省略(lopaṃ)。省略(lopo)即不现、不发音。于此，“sarā”是所作格(kāriyī-niddeso)。此处用复数，是为了表明当任一元音在后时，多种（前）元音皆可省略。“sare”是条件格(nimitta-niddeso)，此即条件第七格(nimitta-sattamī)；由于指定了条件，若有音素或时间的间隔，则连音作用不发生。“lopaṃ”是作用格(kāriya-niddeso)。此经则应知是相对于其后之后元音省略规则的（一条）前元音省略规则。如是，于所有第七格的指代中，应知是施于前者的规则，而非施于后者的规则。 ‘‘අස්සරං, අධොඨිත’’න්ති ච වත්තතෙ, සිලිට්ඨකථනෙ පරිභාසමාහ. “无元音”(Assaraṃ)、“置于下方”(adhoṭhitaṃ)等词亦（于此）沿用。于连音论述(siliṭṭhakathane)中，（作者）说一通则(paribhāsā)。 14. නයෙ පරං යුත්තෙ. 14. 于合适时，带往后者。 සරරහිතං ඛො බ්‍යඤ්ජනං අධොඨිතං පරක්ඛරං නයෙ යුත්තෙ ඨානෙති පරනයනං කාතබ්බං. එත්ථ යුත්තග්ගහණං නිග්ගහීතනිසෙධනත්ථං, තෙන ‘‘අක්කොච්ඡි මං අවධි ම’’න්තිආදීසු පරනයනසන්දෙහො න හොති. 诚然，无元音(sararahitaṃ)、置于下方(adhoṭhitaṃ)的辅音，于合适之处，应带往后一字母(parakkharaṃ)，即应作向后连(paranayanaṃ)。于此，取“合适”(yutta)一词，是为了禁止鼻音(niggahīta)（向后连），因此于“他辱我(akkocchi maṃ)，他打我(avadhi maṃ)”等句中，则无向后连的疑惑。 ලොකග්ගපුග්ගලො, පඤ්ඤින්ද්‍රියං, තීණිමානි, නොහෙතං, භික්ඛුනොවාදො, මාතුපට්ඨානං, සමෙතායස්මා, අභිභායතනං, ධනා මත්ථි, සබ්බෙව, තයස්සු ධම්මා, අසන්තෙත්ථ න දිස්සන්ති. 世间最上之人(Lokaggapuggalo)、慧根(paññindriyaṃ)、此三者(tīṇimāni)、实非此(nohetaṃ)、比丘尼教诫(bhikkhunovādo)、奉事母亲(mātupaṭṭhānaṃ)、具寿请集合(sametāyasmā)、胜处(abhibhāyatanaṃ)、我有财(dhanā matthi)、一切(sabbeva)、应有三法(tayassu dhammā)、恶人不于此见(asantettha na dissanti)。 යස්ස ඉදානි, සඤ්ඤා ඉති, ඡායා ඉව, කථා එව කා, ඉති අපි, අස්සමණී අසි, චක්ඛු ඉන්ද්‍රියං, අකතඤ්ඤූ අසි, ආකාසෙ ඉව, තෙ අපි, වන්දෙ අහං, සො අහං, චත්තාරො ඉමෙ, වසලො ඉති, මොග්ගල්ලානො ආසි බීජකො, පාතො එවාතීධ පුබ්බලොපෙ සම්පත්තෙ ‘‘සරෙ’’ති අධිකාරො, ඉධ පන ‘‘අත්ථවසා විභත්තිවිපරිණාමො’’ති කත්වා ‘‘සරො, සරම්හා, ලොප’’න්ති ච වත්තමානෙ – 如今谁(Yassa idāni)、所谓想(saññā iti)、如影(chāyā iva)、何言哉(kathā eva kā)、乃至(iti api)、汝非沙门尼(assamaṇī asi)、眼根(cakkhu indriyaṃ)、汝不知恩(akataññū asi)、如于空中(ākāse iva)、彼等亦(te api)、我敬礼(vande ahaṃ)、彼我(so ahaṃ)、此四者(cattāro ime)、所谓贱民(vasalo iti)、目犍连曾是毗阇迦(moggallāno āsi bījako)、仅于晨朝(pāto eva)。于此，当前元音省略(pubbalope)已得，而“sare”是主导规则(adhikāro)。然于此，依“随义转易词尾”(atthavasā vibhattivipariṇāmo)之则，“saro”、“saramhā”、“lopaṃ”等词亦（于此）沿用—— 15. වා පරො අසරූපා. 15. 于不同形（元音）后，后（元音）或（省略）。 අසමානරූපම්හා සරම්හා පරො සරො ලොපං පප්පොති වා. සමානං රූපං අස්සාති සරූපො, න සරූපො අසරූපො, අසවණ්ණො[Pg.9]. යස්මා පන මරියාදායං, අභිවිධිම්හි ච වත්තමානො ආඋපසග්ගො විය වාසද්දො ද්විධා වත්තතෙ, කත්ථචි විකප්පෙ, කත්ථචි යථාවවත්ථිතරූපපරිග්ගහෙ, ඉධ පන පච්ඡිමෙ, තතො නිච්චමනිච්චමසන්තඤ්ච විධිමෙත්ථ වාසද්දො දීපෙති. ‘‘නයෙ පරං යුත්තෙ’’ති පරං නෙතබ්බං. 从不同形(asamānarūpa)的元音之后，后（一）元音或得省略。有相同形者为同形(sarūpo)；非同形者为不同形(asarūpo)，即非同类音(asavaṇṇo)。又，“vā”字如前缀“ā”，于限定(mariyādā)与遍及(abhividhi)之义中转起，故有二义：时而（表）抉择(vikappa)，时而（表）如实规定(yathāvavatthitarūpapariggaha)。于此则取后者，是故“vā”字于此阐明（规则的）确定、不确定、适用与不适用等情况。“于合适时，带往后者”，意为应带往后者。 යස්සදානි යස්ස ඉදානි, සඤ්ඤාති සඤ්ඤා ඉති, ඡායාව ඡායා ඉව, කථාව කා කථා එව කා, ඉතීපි ඉති අපි, අස්සමණීසි අස්සමණී අසි. චක්ඛුන්ද්‍රිය මිති නිච්චං. අකතඤ්ඤූසි අකතඤ්ඤූ අසි, ආකාසෙව ආකාසෙ ඉව, තෙපි තෙ අපි, වන්දෙහං වන්දෙ අහං, සොහං සො අහං, චත්තාරොමෙ චත්තාරො ඉමෙ, වසලොති වසලො ඉති, මොග්ගල්ලානොසි බීජකො මොග්ගල්ලානො ආසි බීජකො, පාතොව පාතො එව. Yassadāni 即 yassa idāni (如今谁)，saññāti 即 saññā iti (所谓想)，chāyāva 即 chāyā iva (如影)，kathāva kā 即 kathā eva kā (何言哉)，itīpi 即 iti api (乃至)，assamaṇīsi 即 assamaṇī asi (汝非沙门尼)。Cakkhundriyaṃ (眼根)（的连音）是确定的(niccaṃ)。Akataññūsi 即 akataññū asi (汝不知恩)，ākāseva 即 ākāse iva (如于空中)，tepi 即 te api (彼等亦)，vandehaṃ 即 vande ahaṃ (我敬礼)，sohaṃ 即 so ahaṃ (彼我)，cattārome 即 cattāro ime (此四者)，vasaloti 即 vasalo iti (所谓贱民)，moggallānosi bījako 即 moggallāno āsi bījako (目犍连曾是毗阇迦)，pātova 即 pāto eva (仅于晨朝)。 ඉධ න භවති – පඤ්චින්ද්‍රියානි, සද්ධින්ද්‍රියං, සත්තුත්තමො, එකූනවීසති, යස්සෙතෙ, සුගතොවාදො, දිට්ඨාසවො, දිට්ඨොඝො, චක්ඛායතනං, තං කුතෙත්ථ ලබ්භා ඉච්චාදි. 于此不发生（后元音省略）——如：五根(pañcindriyāni)、信根(saddhindriyaṃ)、七中最上者(sattuttamo)、十九(ekūnavīsati)、彼属于谁(yassete)、善逝之教(sugatovādo)、见漏(diṭṭhāsavo)、见暴流(diṭṭhogho)、眼处(cakkhāyatanaṃ)。此理于何处可得(taṃ kutettha labbhā)？等等。 භවති ච වවත්ථිතවිභාසාය. 亦由系统抉择(vavatthitavibhāsāya)而成。 අවණ්ණතො සරොදානී-තීවෙවාදිං විනා පරො; න ලුප්පතඤ්ඤතො දීඝො, ආසෙවාදිවිවජ්ජිතො. 除“idāni”、“iti”、“eva”等外，于`a`音后，后（元音）不省略；除“āseva”等外，于其他（元音）后，长（元音）不省略。 බන්ධුස්ස ඉව, උප ඉක්ඛති, උප ඉතො, අව ඉච්ච, ජින ඊරිතං, න උපෙති, චන්ද උදයො, යථා උදකෙ ඉතීධ පුබ්බාවණ්ණස්සරානං [Pg.10] ලොපෙ කතෙ ‘‘පරො, අසරූපෙ’’ති ච වත්තතෙ, තථා ‘‘ඉවණ්ණො යං නවා’’ති ඉතො ඉවණ්ණග්ගහණඤ්ච, ‘‘වමොදුදන්තාන’’න්ති ඉතො උග්ගහණඤ්ච සීහගතියා ඉධානුවත්තෙතබ්බං. 如亲属(Bandhussa iva)、走近(upa ikkhati)、已近(upa ito)、理解(ava icca)、胜者所说(jina īritaṃ)、不近(na upeti)、月升(canda udayo)、如于水中(yathā udake)。于此，当（词首）`a`音元音省略后，“后（元音）”(paro)、“于不同形（元音）时”(asarūpe)等（规则）亦沿用。同样，应以狮子步(sīhagati)从此处的《ivaṇṇo yaṃ navā》经中沿用`i`音，从《vamodudantānaṃ》经中沿用`u`音。 16. ක්වචාසවණ්ණං ලුත්තෙ. 16. 于（前元音）省略时，有时（成）非同类音。 ඉවණ්ණභූතො, උකාරභූතො ච පරො සරො අසරූපෙ පුබ්බස්සරෙ ලුත්තෙ ක්වචි අසවණ්ණං පප්පොති. නත්ථි සවණ්ණා එතෙසන්ති අසවණ්ණා, එකාරොකාරා, තත්ථ ඨානාසන්නවසෙන ඉවණ්ණුකාරානමෙකාරොකාරා හොන්ති. 当后元音是`i`音或`u`音，且不同形的前元音被省略时，有时会变成非同类音。无同类音者，是为非同类音(asavaṇṇā)，即`e`音与`o`音。其中，因发音位置相近，`i`音与`u`音（与前元音`a`结合后）即成`e`音与`o`音。 බන්ධුස්සෙව, උපෙක්ඛති, උපෙතො, අවෙච්ච, ජිනෙරිතං, නොපෙති, චන්දොදයො, යථොදකෙ. ක්වචීති කිං? තත්‍රිමෙ, යස්සින්ද්‍රියානි, මහිද්ධිකො, සබ්බීතියො, තෙනුපසඞ්කමි, ලොකුත්තරො. ලුත්තෙති කිං? ඡ ඉමෙ ධම්මා, යථා ඉදං, කුසලස්ස උපසම්පදා. අසරූපෙති කිං? චත්තාරිමානි, මාතුපට්ඨානං. 如亲属(Bandhusseva)、旁观(upekkhati)、已近(upeto)、理解(avecca)、胜者所说(jineritaṃ)、不近(nopeti)、月升(candodayo)、如于水中(yathodake)。问：为何说“有时”？（答：如）于彼等中(Tatrime)、谁之诸根(yassindriyāni)、大神通者(mahiddhiko)、一切灾厄(sabbītiyo)、彼诣(tenupasaṅkami)、出世间(lokuttaro)（等情况则不发生）。问：为何说“于省略时”？（答：如）此六法(Cha ime dhammā)、如是(yathā idaṃ)、善之具足戒(kusalassa upasampadā)（等无省略则不发生）。问：为何说“于不同形时”？（答：如）此四者(Cattārimāni)、奉事母亲(mātupaṭṭhānaṃ)（等同形则不发生）。 එත්ථ ච සතිපි හෙට්ඨා වාග්ගහණෙ ක්වචිකරණතො අවණ්ණෙ එව ලුත්තෙ ඉධ වුත්තවිධි හොතීති දට්ඨබ්බං. තතො ඉධ න භවති – දිට්ඨුපාදානං, පඤ්චහුපාලි, මුදින්ද්‍රියං, යො මිස්සරොති. 此处，即使在下方有“或”字摄取，由于“有时”的缘故，只有a音省略时，此处所说的规则才成立，应知晓。因此，在此处不成立——见取，五位优波离，软根，谁是主宰。 තත්‍ර අයං, බුද්ධ අනුස්සති, ස අත්ථිකා, පඤ්ඤවා අස්ස, තදා අහං, යානි ඉධ භූතානි, ගච්ඡාමි ඉති, අති ඉතො, කිකී ඉව, බහු උපකාරං, මධු උදකං, සු උපධාරිතං, යොපි අයං[Pg.11], ඉදානි අහං, සචෙ අයං, අප්පස්සුතො අයං, ඉතර ඉතරෙන, සද්ධා ඉධ විත්තං, කම්ම උපනිස්සයො, තථා උපමං, රත්ති උපරතො, වි උපසමො ඉච්චත්‍ර පුබ්බස්සරානං ලොපෙ කතෙ – 在此有佛随念，此是有义利的，有智慧者，那时我，这些在此已出生的众生，我将行，过于此地，像鹧鸪鸟一样，多有帮助，蜂蜜和水，善于观察，即使是这个人，现在我，如果这个人，少闻者，彼此之间，信仰是此地的财富，业为所依，像那样譬喻，夜晚已停止，寂静，在此处前元音省略后—— ‘‘ක්වචී’’ති අධිකාරො, ‘‘පරො, ලුත්තෙ’’ති ච වත්තතෙ. “有时”(kvaci)是总则，“后音”(paro)和“省略时”(lutte)也延续适用。 17. දීඝං. 17. 长音。 සරො ඛො පරො පුබ්බස්සරෙ ලුත්තෙ ක්වචි දීඝභාවං පප්පොතීති ඨානාසන්නවසෙන රස්සස්සරානං සවණ්ණදීඝො. 当省略前元音后，其后的元音有时会变长；这是由于发音位置相近，短元音变为同类长音。 තත්‍රායං, බුද්ධානුස්සති, සාත්ථිකා, පඤ්ඤවාස්ස, තදාහං, යානීධ භූතානි, ගච්ඡාමීති, අතීතො, කිකීව, බහූපකාරං, මධූදකං, සූපධාරිතං, යොපායං, ඉදානාහං, සචායං, අප්පස්සුතායං, ඉතරීතරෙන, සද්ධීධ විත්තං, කම්මූපනිස්සයො, තථූපමං, රත්තූපරතො, වූපසමො. 在此有，佛随念，有义利，有智慧者，那时我，这些在此已出生的众生，我将行，过于此地，像鹧鸪鸟一样，多有帮助，蜂蜜和水，善于观察，即使是这个人，现在我，如果这个人，少闻者，彼此之间，信仰是此地的财富，业为所依，像那样譬喻，夜晚已停止，寂静。 ක්වචීති කිං? අචිරං වත’යං කායො, කිම්පිමාය, තීණිමානි, පඤ්චසුපාදානක්ඛන්ධෙසු, තස්සත්ථො, පඤ්චඞ්ගිකො, මුනින්දො, සතින්ද්‍රියං, ලහුට්ඨානං, ගච්ඡාමහං, තත්‍රිදං, පඤ්චහුපාලි, නත්ථඤ්ඤං. ලුත්තෙති කිං? යථා අයං, නිමි ඉව රාජා, කිකී ඉව, සු උපධාරිතං. 何谓“有时”？实在短暂啊这个身体，为何这样，这三个，在五种执取蕴中，它的意义，五种成分，牟尼之王，念根，快速起身，我将前往，在那里，五位优波离，没有其他。何谓“省略”？正如这，如同尼弥王，如同鹧鸪鸟，善于观察。 ලොකස්ස [Pg.12] ඉති, දෙව ඉති, වි අති පතන්ති, වි අති නාමෙන්ති, සඞ්ඝාටි අපි, ජීවිතහෙතු අපි, විජ්ජු ඉව, කිංසු ඉධ විත්තං, සාධු ඉති ඉතීධ පරස්සරානං ලොපෙ කතෙ – 世间如此，天如此，超越堕落，超越命名，僧伽梨也是，为了活命也是，犹如闪电，此中何物是财富，善哉，如此——在此处后元音省略后—— ‘‘ලුත්තෙ, දීඝ’’න්ති ච වත්තතෙ. “省略时”(lutte)和“长音”(dīgha)也延续适用。 18. පුබ්බො ච. 18. 前音也。 පුබ්බො සරො පරස්සරෙ ලුත්තෙ ක්වචිදීඝං පප්පොති. චග්ගහණං ලුත්තදීඝග්ගහණානුකඩ්ඪනත්ථං, තං ‘‘චානුකඩ්ඪිතමුත්තරත්‍ර නානුවත්තතෙ’’ති ඤාපනත්ථං. 前元音在后元音省略时，有时会获得长音。摄取“ca”(也)是为了延续省略和长音的摄取，这是为了表明“被延续的(词)在下文不再沿用”的道理。 ලොකස්සාති, දෙවාති, වීතිපතන්ති, වීතිනාමෙන්ති, සඞ්ඝාටීපි, ජීවිතහෙතූපි, විජ්ජූව, කිංසූධ විත්තං, සාධූති. 世间如此，天如此，超越堕落，超越命名，僧伽梨也是，为了活命也是，犹如闪电，此中何物是财富，善哉，如此。 ක්වචීති කිං? යස්සදානි, ඉතිස්ස, ඉදානිපි, තෙසුපි, චක්ඛුන්ද්‍රියං, කින්නුමාව. 何谓“有时”？谁的现在，如此，它的，现在也，在他们之中也，眼根，为何是这两个。 අධිගතො ඛො මෙ අයං ධම්මො, පුත්තො තෙ අහං, තෙ අස්ස පහීනා, පබ්බතෙ අහං, යෙ අස්ස ඉතීධ පුබ්බලොපෙ සම්පත්තෙ – 我已证得此法，我是你的儿子，那些烦恼应当被舍弃，我在山上，那些是他的——在此处前音省略时—— 19. යමෙදන්තස්සාදෙසො. 19. 以ya替代词尾e。 එකාරස්ස පදන්තභූතස්ස ඨානෙ සරෙ පරෙ ක්වචි යකාරාදෙසො හොති. අකාරෙමෙතෙයෙසද්දාදිස්සෙවායං විධි, යන්ති යං රූපං, එ එව අන්තො එදන්තො, ආදෙසිට්ඨානෙ ආදිස්සතීති ආදෙසො. ‘‘බ්‍යඤ්ජනෙ’’ති අධිකිච්ච ‘‘දීඝ’’න්ති දීඝො. 词尾的e元音，在元音紧随其后时，有时会替代为y音。此规则仅适用于me、te、ye等词在a音前的情况。yanti和yaṃ是其形态。e本身是词尾，故称edanta(e尾)。在被替代处进行替代，故称ādesa(替代)。在“辅音”(Byañjane)的标题下，“长音”(dīgha)即是长音。 අධිගතො [Pg.13] ඛො ම්‍යායං ධම්මො, පුත්තො ත්‍යාහං, ත්‍යාස්ස පහීනා, පබ්බත්‍යාහං, ය්‍යාස්ස. 我已证得此法，我是你的儿子，那些烦恼应当被舍弃，我在山上，那些是他的。 ක්වචීති කිං? තෙ නාගතා, පුත්තා මත්ථි. අන්තග්ගහණං කිං? ධම්මචක්කං පවත්තෙන්තො, දමෙන්තො චිත්තං. “有时”(kvaci)是什么意思？他们没来，我有儿子。“词尾摄取”(antaggahaṇaṃ)是什么意思？转动法轮，调伏心。 යාවතකො අස්ස කායො, තාවතකො අස්ස බ්‍යාමො, කො අත්ථො, අථ ඛො අස්ස, අහං ඛො අජ්ජ, යො අයං, සො අස්ස, සො එව, යතො අධිකරණං, අනු අද්ධමාසං, අනු එති, සු ආගතං, සු ආකාරො, දු ආකාරො, චක්ඛු ආපාථං, බහු ආබාධො, පාතු අකාසි, න තු එවාතීධ – 身体有多大，步幅就有多广，这有什么意义？然而，他，我今日，这个，他是他的，他就是，由此生起争端，每半个月，跟随而来，善来，善行，恶行，眼睛所及之处，多病，显现出来，但并非如此—— 20. වමොදුදන්තානං. 20. 以va替代词尾o、u。 ඔකාරුකාරානං අන්තභූතානං සරෙ පරෙ ක්වචි වකාරාදෙසො හොති. ක ඛ ය තසද්දාදිඔකාරස්සෙදං ගහණං. 词尾的o元音和u元音，在元音紧随其后时，有时会替代为v音。此规则适用于ko、so、yo等代词的o音。 යාවතක්වස්ස කායො, තාවතක්වස්ස බ්‍යාමො, ක්වත්ථො, අථ ඛ්වස්ස, අහං ඛ්වජ්ජ, ය්වායං, ස්වස්ස, ස්වෙව, යත්වාධිකරණං, අන්වද්ධමාසං, අන්වෙභි, ස්වාගතං, ස්වාකාරො, ද්වාකාරො, චක්ඛ්වාපාථං, බහ්වාබාධො, පාත්වාකාසි, න ත්වෙව. 身体有多大，步幅就有多广，这有什么意义？然而，他，我今日，这个，他是他的，他就是，由此生起争端，每半个月，跟随而来，善来，善行，恶行，眼睛所及之处，多病，显现出来，但并非如此。 ක්වචීති කිං? කො අත්ථො, අථ ඛො අඤ්ඤතරා, යොහං, සොහං, චත්තාරොමෙ, සාගතං, සාධාවුසො, හොතූති. අන්තග්ගහණං කිං? සවනීයං, විරවන්ති. “有时”(kvaci)是什么意思？这有什么意义？然而，某个，我就是他，他就是我，这四个，善来(sāgata)，善哉，贤友(āvuso)，就这样吧。“词尾摄取”(antaggahaṇaṃ)是什么意思？悦耳，它们叫着。 පටිසන්ථාරවුත්ති [Pg.14] අස්ස, සබ්බා විත්ති අනුභුය්‍යතෙ, වි අඤ්ජනං, වි ආකතො, නදී ආසන්නො ඉතීධ මණ්ඩූකගතියා ‘‘අසරූපෙ’’ති වත්තතෙ. 他的待客之道，一切感受都被体验，没有涂饰，没有造作，靠近河岸。在此处，以“青蛙跳跃”(maṇḍūkagatiyā)的方式，“非同类”(asarūpe)一词被承接。 21. ඉවණ්ණො යං නවා. 21. i音或变为ya。 පුබ්බො ඉවණ්ණො අසරූපෙ සරෙ පරෙ යකාරං පප්පොති නවා. ඉ එව වණ්ණො ඉවණ්ණො, නවාසද්දො ක්වචිසද්දපරියායො. 前i元音在非同类元音紧随其后时，有时会变为y音。i本身就是i元音，navā一词是kvaci(有时)的同义词。 පටිසන්ථාරවුත්‍යස්ස, සබ්බා විත්‍යානුභුය්‍යතෙ, බ්‍යඤ්ජනං, බ්‍යාකතො, නද්‍යාසන්නො. 他的待客之道，一切感受都被体验，没有涂饰，没有造作，靠近河岸。 නවාති කිං? පඤ්චහඞ්ගෙහි, තානි අත්තනි, ගච්ඡාමහං, මුත්තචාගී අනුද්ධතො. අසරූපෙති කිං? ඉතිහිදං, අග්ගීව, අත්ථීති. “或”(navā)是什么意思？以五种成分，那些存在于自身，我前往，已舍弃的、不轻浮的。“非同类”(asarūpe)是什么意思？如此，在此，如火，存在。 අති අන්තං, අති ඔදාතා, පති අයො, පති ආහරති, පති එති, ඉති අස්ස, ඉති එතං, ඉතිආදි ඉතීධ ‘‘ඉවණ්ණො යං නවා’’ති යකාරාදෙසෙ සම්පත්තෙ – 极其，极白净，向着铁，带回，返回，如此，他的，如此，这个，如此等等。在此处，当根据“i音或变为ya”(ivaṇṇo yaṃ navā)规则，y音替代即将发生时—— 22. සබ්බො චන්ති. 22. 整个ti变为ca。 අතිපතිඉතීනං තිසද්දස්සෙදං ගහණං. 此乃采用ati、pati、iti三词的ti音。 සබ්බො තිඉච්චෙසො සද්දො සරෙ පරෙ ක්වචි චකාරං පප්පොති. තීති නිද්දෙසතො අකතයකාරස්සෙවායං විධි, ඉතරථා ක්වචිග්ගහණස්ස ච ‘‘අතිස්ස චන්තස්සා’’තිසුත්තස්ස ච නිරත්ථකතා සියා. ‘‘පරද්වෙභාවො ඨානෙ’’ති ද්විත්තං. 所有的ti音，当其后是元音时，有时会变成ca。根据“ti”的解释，此规则适用于未发生y音置换的情况；否则，采用“有时”(kvaci)以及“ati的尾音为ca”(atissa cantassā)这条经则会变得没有意义。“后音双重化”(Paradvebhāvo ṭhāne)是指双重化。 අච්චන්තං[Pg.15], අච්චොදාතා, පච්චයො, පච්චාහරති, පච්චෙති, ඉච්චස්ස, ඉච්චෙතං, ඉච්චාදි. 极其，极白净，因缘，带回，返回，如是他的，如是此，如是等等。 ක්වචීති කිං? ඉතිස්ස, ඉති ආකඞ්ඛමානෙන. 为何说“有时”(kvaci)？例如：Itissa，iti ākaṅkhamānena（如是希望者）。 ‘‘තෙ න වාඉවණ්ණෙ’’ති ඉතො ‘‘න ඉවණ්ණෙ’’ති ච වත්තතෙ. 从“Te na vā ivaṇṇe”此句中，“na ivaṇṇe”(在i音前则不)也被承接。 23. අතිස්ස චන්තස්ස. 23. ati的尾音为ca。 අතිඉච්චෙතස්ස අන්තභූතස්ස තිසද්දස්ස ඉවණ්ණෙ පරෙ ‘‘සබ්බො චං තී’’ති වුත්තරූපං න හොති. අතිස්සාති අතිඋපසග්ගානුකරණමෙතං. තෙනෙවෙත්ථ විභත්තිලොපාභාවො. එත්ථ ච අන්තසද්දො සද්දවිධිනිසෙධප්පකරණතො අතිසද්දන්තභූතං තිසද්දමෙව වදති, න ඉවණ්ණන්ති දට්ඨබ්බං, ඉතරථා ඉදං සුත්තමෙව නිරත්ථකං සියා. 对于作为“ati”词尾的ti音，当其后是i音时，则不发生“sabbo caṃ tī”(所有ti音变为ca)中所说的形式。“Atissa”是前缀“ati”的模拟。因此，此处没有格的省略。并且，此处“anta”(尾)一词，根据音法否定的章节，应知其仅指“ati”词尾的ti音，而非i音；否则，此经则本身将变得没有意义。 ‘‘ඉවණ්ණො යං නවා’’තීධ, අසරූපාධිකාරතො; ඉවණ්ණස්ස සරූපස්මිං, යාදෙසො ච න සම්භවෙ. 在此“i音或为y”(Ivaṇṇo yaṃ navā)的规则中，由于“非同类”的支配作用，当i音之后是同类音时，则不发生y音置换。 චකාරො අනුත්තසමුච්චයත්ථො, තෙන ඉතිපතීනමන්තස්ස ච න හොති. අති ඉසිගණො අතීසිගණො, එවං අතීතො, අතීරිතං, ඉතීති, ඉතීදං, පතීතො. “ca”字是为总括未述及者，因此(ca置换)也不发生于iti和pati的尾音。Ati isigaṇo 成为 atīsigaṇo，同样地，atīto、atīritaṃ、itīti、itīdaṃ、patīto。 අභි අක්ඛානං, අභි උග්ගතො, අභි ඔකාසො ඉතීධ යකාරෙ සම්පත්තෙ – Abhi akkhānaṃ, abhi uggato, abhi okāso。在此，当y音置换即将发生时—— ‘‘සරෙ’’ති වත්තතෙ. “Sare”(当元音在后时)一词被承接。 24. අබ්භො අභි. 24. abhi置换为abbho。 අභිඉච්චෙතස්ස සබ්බස්ස සරෙ පරෙ අබ්භාදෙසො හොති. 当其后是元音时，整个“abhi”一词被置换为abbha。 ‘‘අභී’’ති පඨමන්තස්ස, වුත්තියං ඡට්ඨියොජනං; ආදෙසාපෙක්ඛතො වුත්තං, ‘‘අංමො’’තිආදිකෙ විය. “Abhi”虽是主格，但在释义中，相对于置换，应作属格(第六格)解，如“aṃmo”等词一样。 පුබ්බස්සරලොපො[Pg.16], අබ්භක්ඛානං, අබ්භුග්ගතො, අබ්භොකාසො. 前元音省略。例如：abbhakkhānaṃ(诽谤)，abbhuggato(升起)，abbhokāso(空间)。 අධි අගමා, අධි උපගතො, අධි ඔගාහෙත්වා ඉතීධ Adhi agamā, adhi upagato, adhi ogāhetvā，在此—— 25. අජ්ඣො අධි. 25. adhi置换为ajjho。 අධිඉච්චෙතස්ස සබ්බස්ස සරෙ පරෙ අජ්ඣාදෙසො හොති. අජ්ඣගමා, අජ්ඣුපගතො, අජ්ඣොගාහෙත්වා. 当其后是元音时，整个“adhi”一词被置换为ajjha。例如：Ajjhagamā, ajjhupagato, ajjhogāhetvā。 අභි ඉච්ඡිතං, අධි ඊරිතං ඉතීධ Abhi icchitaṃ, adhi īritaṃ，在此—— ‘‘අබ්භො අභි, අජ්ඣො අධී’’ති ච වත්තතෙ. “Abbho abhi”和“Ajjho adhi”的规则也被承接。 26. තෙ න වා ඉවණ්ණෙ. 26. 当其后是i音时，彼等(置换)可选择不发生。 තෙ ච ඛො අභිඅධිඉච්චෙතෙ උපසග්ගා ඉවණ්ණෙ පරෙ අබ්භො අජ්ඣොඉති වුත්තරූපා න හොන්ති වා. සරලොපපරනයනානි. අභිච්ඡිතං, අධීරිතං. වාති කිං? අබ්භීරිතං, අජ්ඣිණමුත්තො, අජ්ඣිට්ඨො. 这些前缀“abhi”和“adhi”，当其后是i音时，可选择不变成所述的“abbho”或“ajjho”的形式。此时发生元音省略和辅音后移。例如：Abhicchitaṃ, adhīritaṃ。为何说“或”(vā)？例如：Abbhīritaṃ, ajjhiṇamutto, ajjhiṭṭho。 එකමිධ අහන්තීධ Ekaṃ idha, ahaṃ iti idha，在此—— 27. දො ධස්ස ච. 27. dh置换为d等。 ධඉච්චෙතස්ස සරෙ පරෙ ක්වචි දකාරො හොති. එකසද්දතො පරස්ස ඉධස්ස ධකාරස්සෙවායං, සරලොපදීඝා. එකමිදාහං. ක්වචීති කිං? ඉධෙව. 当其后是元音时，“dh”音有时会变成“d”音。此规则适用于“eka”一词之后的“idha”中的“dh”音，并伴有元音省略和长音化。例如：Ekamidāhaṃ。为何说“有时”(kvaci)？例如：Idheva。 චසද්දෙන ක්වචි සාධුස්ස ධස්ස හකාරො, යථා – සාහු දස්සනං. 通过“ca”字，有时“sādhu”中的“dh”音会变成“h”音，例如：sāhu dassanaṃ。 යථා එව තථා එවාතීධ Yathā eva, tathā eva，在此—— ‘‘නවා’’ති වත්තතෙ, ‘‘සරම්හා’’ති ච. “Navā”(或不)和“saramhā”(从元音)被承接。 28. එවාදිස්ස [Pg.17] රි පුබ්බො ච රස්සො. 28. “eva”等词的首音变为“ri”，并且前一个元音变短。 යථාතථාද්වයපරස්සෙදං ගහණං. දීඝසරම්හා පරස්ස එවසද්දාදිභූතස්ස එකාරස්ස රිකාරො හොති, පුබ්බො ච සරො රස්සො හොති නවා. යථරිව, තථරිව. නවාති කිං? යථෙව, තථෙව. 此乃采用位于“yathā”和“tathā”二者之后的(“eva”)。在长元音之后，“eva”等词首的e音变为ri音，并且前一个元音或变短。例如：Yathariva, tathariva。为何说“或”(navā)？例如：Yatheva, tatheva。 ති අන්තං,ති අද්ධං, අග්ගි අගාරෙ, සත්තමී අත්ථෙ, පඤ්චමී අන්තං, දු අඞ්ගිකං, භික්ඛු ආසනෙ, පුථු ආසනෙ, සයම්භූ ආසනෙ ඉතීධ යවාදෙසෙසු සම්පත්තෙසු – Ti antaṃ, ti addhaṃ, aggi agāre, sattamī atthe, pañcamī antaṃ, du aṅgikaṃ, bhikkhu āsane, puthu āsane, sayambhū āsane，于此，当y和v的替换即将发生时—— ‘‘සඤ්ඤා’’ති වත්තතෙ. “Saññā”一词被承接。 29. ඉවණ්ණුවණ්ණා ඣලා. 29. i元音和u元音被称为jhala。 ඉවණ්ණඋවණ්ණඉච්චෙතෙ යථාක්කමං ඣලසඤ්ඤා හොන්ති. වණ්ණග්ගහණං සවණ්ණග්ගහණත්ථං. i元音和u元音依次被定名为jhala。提及vaṇṇa（元音）是为了包含同类元音。 ඣලසඤ්ඤා පසඤ්ඤාව, න ලිඞ්ගන්තංව නිස්සිතා; ආඛ්‍යාතෙ ලිඞ්ගමජ්ඣෙ ච, ද්විලිඞ්ගන්තෙ ච දස්සනා. jhala之定名是善巧的定名，不依赖于语基的词尾；因其可见于动词中、语基中间及双性语基的词尾。 30. ඣලානමියුවා සරෙ වා. 30. 当元音在后时，jhala可选地变为iya和uva。 ඣලඉච්චෙතෙසං ඉයඋවඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති වා සරෙ පරෙ, සරලොපො. 对于这些jhala，当元音在后时，iya和uva可选地作为其替换。 තියන්තං, තියද්ධං, අග්ගියාගාරෙ, සත්තමියත්ථෙ, පඤ්චමියන්තං, දුවඞ්ගිකං, භික්ඛුවාසනෙ, පුථුවාසනෙ, සයම්භුවාසනෙ. වාති කිං? අග්‍යාගාරෙ, සත්තමීඅත්ථෙ, භික්ඛුආසනෙ නිසීදති. Tiyantaṃ, tiyaddhaṃ, aggiyāgāre, sattamiyatthe, pañcamiyantaṃ, duvaṅgikaṃ, bhikkhuvāsane, puthuvāsane, sayambhuvāsane。为何说“vā”（可选地）？[是为了说明不应用此规则的情况，]如：Agyāgāre, sattamīatthe, bhikkhuāsane nisīdati（比丘坐在座位上）。 ගො අජිනං, ගො එළකං ඉතීධ Go ajinaṃ, go eḷakaṃ，于此—— ‘‘ගො, අවො, සමාසෙ’’ති ච වත්තතෙ. “Go”、“avo”和“samāse”（在复合词中）亦被承接。 31. ඔ [Pg.18] සරෙ ච. 31. 对于o，当元音在后时，亦然。 ගොඉච්චෙතස්ස ඔකාරස්ස සරෙ පරෙ අවාදෙසො හොති සමාසෙ. ගවාජිනං, ගවෙළකං. චසද්දග්ගහණෙන උවණ්ණස්ස උවඅවාදෙසා. යථා – භුවි, පසවො. 对于“go”一词的o元音，当元音在后时，在复合词中发生ava替换。如：Gavājinaṃ, gaveḷakaṃ。通过接取“ca”一词，u元音亦有uva和ava的替换。如：bhuvi, pasavo。 පුථ එවාතීධ Putha eva，于此—— 32. ගො සරෙ පුථස්සාගමො ක්වචි. 32. 当元音在后时，putha有时会增添g音。 පුථඉච්චෙතස්ස නිපාතස්ස අන්තෙ ක්වචි ගකාරාගමො හොති සරෙ පරෙ. ආගච්ඡතීති ආගමො, අසන්තුප්පත්ති ආගමො. එත්ථ ච ‘‘සරෙ’’ති නිමිත්තාසන්නවසෙන පුථස්ස අන්තෙති ලබ්භති. පුථගෙව, පුථ එව. 对于小品词putha，当元音在后时，其词尾有时会增添g音。增音（āgamo）者，来故（āgacchati）；增音者，无中生有。此处，由于“当元音在后时”（sare）这一条件紧邻作用之处，故知[增音]发生于putha的末尾。如：Puthageva, putha eva。 පා එවාතීධ Pā eva，于此—— ‘‘සරෙ, ගො, ආගමො, ක්වචී’’ති ච වත්තතෙ. “Sare”、“go”、“āgamo”、“kvaci”亦被承接。 33. පාස්ස චන්තො රස්සො. 33. 并且pā的末尾元音变短。 පාඉච්චෙතස්ස අන්තෙ සරෙ පරෙ ක්වචි ගකාරාගමො හොති, පාස්ස අන්තො ච සරො රස්සො හොති. පගෙව වුත්‍යස්ස, පා එව. 对于pā，当元音在后时，其词尾有时会增添g音，并且pā的末尾元音变短。如：Pageva vutyassa, pā eva。 ‘‘වා, සරෙ’’ති ච වත්තතෙ. “Vā”和“sare”亦被承接。 34. යව ම ද න ත ර ලා චාගමා. 34. y, v, m, d, n, t, r, l是增音。 සරෙ පරෙ යකාරාදයො අට්ඨ ආගමා හොන්ති වා. චසද්දෙන ගකාරාගමො ච, වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො. 当元音在后时，以y音等开头的八种增音可选地发生。“ca”字亦包含g音增音。此处的“vā”一词，意为‘限定选择’。 තත්ථ [Pg.19] යකාරාගමො යථාදිභො ඉකාරෙකාරාදීසු. යථා ඉදං යථයිදං, බ්‍යඤ්ජනෙති අධිකිච්ච ‘‘රස්ස’’න්ති රස්සත්තං, යථා ඉදං වා, යථා එව, යථායෙව, යථෙව, එවං මායිදං, මායෙවං, තංයිදං, තංයෙව, නයිදං, නයිමස්ස, නයිමානි, නවයිමෙ ධම්මා, බුද්ධානංයෙව, සන්තියෙව, බොධියායෙව, සතියෙව, පථවීයෙව, ධාතුයෙව, තෙසුයෙව, සොයෙව, පාටියෙක්කං. 其中，y音增音发生于yathā等词之后，i元音、e元音等之前。如：yathā idaṃ成yathayidaṃ；依据另一规则“byañjane…”，‘rassa’指短音化。又如：yathā idaṃ或yathā idaṃ，yathā eva成yathāyeva, yatheva。同样地：māyidaṃ, māyevaṃ, taṃyidaṃ, taṃyeva, nayidaṃ, nayimassa, nayimāni, navayime dhammā, buddhānaṃyeva, santiyeva, bodhiyāyeva, satiyeva, pathavīyeva, dhātuyeva, tesuyeva, soyeva, pāṭiyekkaṃ。 තථා සරෙ විපරියාදිතො ච. වි අඤ්ජනා වියඤ්ජනා, බ්‍යඤ්ජනා වා, එවං වියාකාසි, බ්‍යාකාසි. පරිඅන්තං පරියන්තං, එවං පරියාදානං, පරියුට්ඨානං, පරියෙසති, පරියොසානමිති නිච්චං. නි ආයොගො නියායොගො. ඉධ න භවති, පරික්ඛතො, උපපරික්ඛති. 同样，当元音在后时，vi、pari等词之后亦然。如：vi añjanā成viyañjanā或byañjanā；同样地，viyākāsi, byākāsi。pari antaṃ成pariyantaṃ；同样地，pariyādānaṃ, pariyuṭṭhānaṃ, pariyesati, pariyosānaṃ，在这些词中，此规则是强制的。ni āyogo成niyāyogo。此处不发生增音：parikkhato, upaparikkhati。 වකාරො තිසද්දාදිතො අවණ්ණුකාරෙසු. ති අඞ්ගුලං තිවඞ්ගුලං, එවං තිවඞ්ගිකං, භූවාදයො, මිගී භන්තා වුදික්ඛති, පවුච්චති, පාගුඤ්ඤවුජුතා. v音增音发生于ti等词之后，a元音、u元音等之前。如：ti aṅgulaṃ成tivaṅgulaṃ；同样地，tivaṅgikaṃ, bhūvādayo, migī bhantā vudikkhati, pavuccati, pāguññavujutā。 මකාරො ලහුප්පභුතිතො සරෙ ඡන්දානුරක්ඛණාදිම්හි. ලහු එස්සති ලහුමෙස්සති, එවං ගරුමෙස්සති, ඉධමාහු, කෙන තෙ ඉධ මිජ්ඣති, භද්‍රො කසාමිව, ආකාසෙ මභිපූජයි, එකමෙකස්ස, යෙන මිධෙකච්චෙ, ආසතිමෙව. m音增音发生于lahu等词之后，当元音在后时，是为了保持音律等原因。如：lahu essati成lahumessati；同样地，garumessati, idhamāhu, kena te idha mijjhati, bhadro kasāmiva, ākāse mabhipūjayi, ekamekassa, yena midhekacce, āsatimeva。 දකාරො [Pg.20] උඋපසග්ග සකි කෙනචි කිඤ්චි කිස්මිඤ්චි කොචි සම්මා යාව තාව පුන ය තෙ’තත්තසාදීහි. උඋපසග්ගතො නිච්චං, උ අග්ගො උදග්ගො, එවං උදයො, උදපාදි, උදාහටං, උදිතො, උදීරිතං, උදෙති. d音增音发生于u前缀、saki、kenaci、kiñci、kismiñci、koci、sammā、yāva、tāva、puna、ya、ta、etatta、sa等词之后。在u前缀之后是强制的。如：u aggo成udaggo；同样地，udayo, udapādi, udāhaṭaṃ, udito, udīritaṃ, udeti。 නිපාතතො ච, සකි එව සකිදෙව, එවං සකදාගාමි, මහාවුත්තිසුත්තෙන ඉකාරස්ස අකාරො. තථා කෙනචිදෙව, කිඤ්චිදෙව, කිස්මිඤ්චිදෙව, කොචිදෙව, සම්මා අත්ථො සම්මදත්ථො, රස්සත්තං. එවං සම්මදක්ඛාතො, සම්මදඤ්ඤා විමුත්තානං, සම්මදෙව, යාවදත්ථං, යාවදෙව, තාවදෙව, පුනදෙව. 亦发生于小品词（nipāta）之后。如：saki eva成sakideva；同样地，sakadāgāmi，其中根据Mahāvutti经，i元音变为a元音。同样地：kenacideva, kiñcideva, kismiñcideva, kocideva。sammā attho成sammadattho，并伴有短音化。同样地：sammadakkhāto, sammadaññā vimuttānaṃ, sammadeva, yāvadatthaṃ, yāvadeva, tāvadeva, punadeva。 නාමතො, යදත්ථං, තදත්ථං, යදන්තරා, තදන්තරා, තදඞ්ගවිමුත්ති, එතදත්ථං, අත්තදත්ථං, සදත්ථපසුතො සියා. යතෙතත්තසෙහි සමාසෙයෙව. 亦发生于名词之后。如：yadatthaṃ, tadatthaṃ, yadantarā, tadantarā, tadaṅgavimutti, etadatthaṃ, attadatthaṃ, sadatthapasuto siyā。仅在与ya, ta, etatta, sa构成的复合词中发生。 ආදිසද්දෙන අඤ්ඤදත්ථං, මනසාදඤ්ඤා විමුත්තානං, බහුදෙව රත්තිං, අහුදෙව භයං. 由“ādi”（等）一词可知，亦有如下例子：aññadatthaṃ, manasādaññā vimuttānaṃ, bahudeva rattiṃ, ahudeva bhayaṃ。 වාති කිං? කෙනචි අත්ථකාමෙන, සම්මා අඤ්ඤාය, යාවාහං, තාවාහං, පුනාපරං, අත්තත්ථං. “或”(vā)是为何？例如：kenaci atthakāmena, sammā aññāya, yāvāhaṃ, tāvāhaṃ, punāparaṃ, attatthaṃ。 නකාරො ආයතාදිම්හි. ඉතො ආයති ඉතො නායති, චිරං නායති. 字母n在“āyati”等词之首[出现]。例如：ito āyati成为ito nāyati，ciraṃ [āyati成为] ciraṃ nāyati。 තකාරො යස්මා තස්මා අජ්ජාදිතො ඉහග්ගාදිම්හි. යස්මාතිහ, තස්මාතිහ, අජ්ජතග්ගෙ. 字母t在“yasmā”、“tasmā”、“ajja”等词之后，且在“iha”、“agga”等词之首[出现]。例如：yasmā iha成为yasmātiha，tasmā iha成为tasmātiha，ajja agge成为ajjatagge。 රකාරො [Pg.21] නි දුපාතු පුන ධී පාත චතුරාදිතො. නි අන්තරං නිරන්තරං, එවං නිරාලයො, නිරින්ධනො, නිරීහකං, නිරුත්තරො, නිරොජං. දු අතික්කමො දුරතික්කමො, දුරාගතං, දුරුත්තං. පාතුරහොසි, පාතුරහෙසුං. පුනරාගච්ඡෙය්‍ය, පුනරුත්තං, පුනරෙව, පුනරෙති. ධිරත්ථු. පාතරාසො. 字母r在“ni”、“du”、“pātu”、“puna”、“dhī”、“pāta”、“catu”等词之后[出现]。例如：ni antaraṃ成为nirantaraṃ；同样地，nirālayo, nirindhano, nirīhakaṃ, niruttaro, nirojaṃ。du atikkamo成为duratikkamo；durāgataṃ, duruttaṃ。pātu ahosi成为pāturahosi, pāturahesuṃ。puna āgaccheyya成为punarāgaccheyya；punaruttaṃ, punareva, punareti。dhī atthu成为dhiratthu。pāta āso成为pātarāso。 චතුසද්දාදිතො, චතුරඞ්ගිකං, චතුරාරක්ඛා, චතුරිද්ධිපාදපටිලාභො, චතුරොඝනිත්ථරණත්ථං. භත්තුරත්ථෙ, වුත්තිරෙසා, පථවීධාතුරෙවෙසා. 从“catu”等词。例如：caturaṅgikaṃ, caturārakkhā, caturiddhipādapaṭilābho, caturoghanittharaṇatthaṃ。bhattu atthe成为bhatturatthe, vutti esā成为vuttiresā, pathavīdhātu eva esā成为pathavīdhāturevesā。 තථා සරතො ඉවෙවෙසු ඡන්දානුරක්ඛණෙ. නක්ඛත්තරාජාරිව තාරකානං, විජ්ජුරිවබ්භකූටෙ, ආරග්ගෙරිව සාසපො, සාසපොරිව ආරග්ගෙ, උසභොරිව, සබ්භිරෙව සමාසෙථ. 同样地，在元音之后，于“iva”与“eva”之前，为随顺韵律[而插入r]。例如：nakkhattarājā iva tārakānaṃ成为nakkhattarājāriva tārakānaṃ, vijju iva abbhakūṭe成为vijjurivabbhakūṭe, āraggā iva sāsapo成为āraggeriva sāsapo, sāsapo iva āragge成为sāsaporiva āragge, usabho iva成为usabhoriva, sabbhi eva samāsetha成为sabbhireva samāsetha。 වාති කිං? ද්වාධිට්ඨිතං, පාත්වාකාසි, පුනපි. “或”(vā)是为何？例如：dvādhiṭṭhitaṃ, pātvākāsi, punapi。 ලකාරො ඡසඞ්ඛ්‍යාහි. ලළානමවිසෙසො. ඡ අභිඤ්ඤා ඡළභිඤ්ඤා, ඡළඞ්ගං, ඡළාසීති, ඡළංසා, සළායතනං. 字母l在数字“cha”(六)之后[出现]。la与ḷa无别。例如：cha abhiññā成为chaḷabhiññā；chaḷaṅgaṃ, chaḷāsīti, chaḷaṃsā, saḷāyatanaṃ。 වාති කිං? ඡ අභිඤ්ඤා. “或”(vā)是为何？例如：cha abhiññā。 ඉති සරසන්ධිවිධානං නිට්ඨිතං. 如是，元音连音规则终。 ඉත්ථිලිඞ්ග 阴性 අථ [Pg.81] ඉත්ථිලිඞ්ගානි වුච්චන්තෙ. 今说阴性词。 අකාරන්තො ඉත්ථිලිඞ්ගසද්දො අප්පසිද්ධො. 以a音结尾的阴性词是罕见的。 ආකාරන්තො ඉත්ථිලිඞ්ගො කඤ්ඤාසද්දො. ‘‘කඤ්ඤ’’ඉති ඨිතෙ – 以ā音结尾的阴性词是“kaññā”。当词干为“kañña”时—— 176. ඉත්ථියමතො ආප්පච්චයො. 176. 于阴性，于a[词干]后，有“ā”后缀。 ඉත්ථියං වත්තමානා අකාරන්තතො ලිඞ්ගම්හා පරො ආප්පච්චයො හොති. 于表阴性时，于以a音结尾的词干后，有“ā”后缀。 පකත්‍යත්ථජොතකා ඉත්ථි-ප්පච්චයා ස්‍යාදයො විය; ණාදයො පච්චයත්ථස්ස, සකත්ථස්සාපි වාචකා. 阴性后缀如“si”等[格]后缀，仅彰显词干之义；而“ṇa”等后缀，则言说后缀之义，亦言说其[词干]自义。 ‘‘සරලොපො’’තිආදිනා පුබ්බස්සරෙ ලුත්තෙ, පරනයනෙ ච කතෙ ‘‘ධාතුප්පච්චයවිභත්තිවජ්ජිතමත්ථවං ලිඞ්ග’’න්ති වුත්තත්තාව පච්චයන්තස්සාපි අලිඞ්ගත්තා විභත්තුප්පත්තියමසම්පත්තායං ‘‘තද්ධිතසමාසකිතකා නාමං වා’තවෙතුනාදීසු චා’’ති එත්ථ වග්ගහණෙන ඉත්ථිප්පච්චයන්තස්සාපි නාමබ්‍යපදෙසො. පුරෙ විය ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති, ‘‘සෙසතො ලොපං ගසිපී’’ති සිලොපො. සා කඤ්ඤා. 依“元音删略”(saralopo)等[规则]，于前元音被删略、后元音被移前之后，因曾说“除语根、后缀、格变，有义者是为词干”，故纵然是后缀结尾者，亦因其非词干而无法产生格变。于此，在“派生词、复合词、造作者是为名，或于atavetu等中亦然”(taddhitasamāsakitakā nāmaṃ vā”tavetunādīsu cā)一句中，通过“vā”字之摄取，使阴性后缀结尾者亦得“名”之称号。如前产生“si”等[格变]，再依“于其余处，g与si被删略”(sesato lopaṃ gasipī)而删略si。即：Sā kaññā (彼少女)。 බහුවචනෙ ‘‘ආලපනෙ සි ගසඤ්ඤො’’ති ඉතො ‘‘සඤ්ඤො’’, ‘‘තෙ ඉත්ථිඛ්‍යා පො’’ති ඉතො ‘‘ඉත්ථිඛ්‍යා’’ති ච වත්තතෙ. 于复数，从“于呼格，si是gha名”(ālapane si gasañño)一句中，“名”(sañño)一词[被承续]；又从“彼等阴性称谓是po”(te itthikhyā po)一句中，“阴性称谓”(itthikhyā)一词[被承续]。 177. ආ ඝො. 177. Ā是gha名。 ලිඞ්ගස්සන්තො ආකාරො යදා ඉත්ථිඛ්‍යො, තදා ඝසඤ්ඤො හොතීති ඝසඤ්ඤායං ‘‘ඝපතො ච යොනං ලොපො’’ති [Pg.82] විකප්පෙන යොලොපො. තා කඤ්ඤා කඤ්ඤායො. 词干之末的字母ā，当其为阴性称谓时，则为gha名。既为gha名，则依“于gha后，yo或删略”(ghapato ca yonaṃ lopo)而选择性删略yo。即：Tā kaññā, kaññāyo (彼等少女)。 ආලපනෙ ‘‘සඛතො ගස්සෙ වා’’ති ඉතො ‘‘ගස්සා’’ති වත්තතෙ. 于呼格，从“于sakha后，ga或为e”(sakhato gasse vā)一句中，“ga之”(gassa)一词[被承续]。 178. ඝතෙ ච. 178. 于gha后亦然。 ඝතො පරස්ස ගස්ස එකාරො හොති, සරලොපාදි. භොති කඤ්ඤෙ, භොතියො කඤ්ඤා කඤ්ඤායො. 于gha后，次之ga成为e，并有元音删略等。例如：Bhoti kaññe (喂，少女！), bhotiyo kaññā kaññāyo (喂，少女们！)。 අංම්හි සරලොපපකතිභාවා කඤ්ඤං, කඤ්ඤා කඤ්ඤායො. 于aṃ[格]，有元音删略与存其原貌。即：kaññaṃ；[复数：]kaññā, kaññāyo。 තතියාදීසු ‘‘ආය චතුත්ථෙකවචනස්ස තූ’’ති ඉතො ‘‘ආයො, එකවචනාන’’න්ති ච වත්තතෙ. 于第三格等，从“于第四格单数，[sa]为āya”(āya catutthekavacanassa tū)一句中，“āya”与“单数之”(ekavacanānaṃ)[被承续]。 179. ඝතො නාදීනං. 179. 于gha后，于nā等[格]。 ඝසඤ්ඤතො ලිඞ්ගස්සාකාරා පරෙසං නාදීනං ස්මිංපරියන්තානං එකවචනානං විභත්තිගණානං ආයාදෙසො හොති. සරලොපපරනයනානි. කඤ්ඤාය, කඤ්ඤාහි කඤ්ඤාභි, කඤ්ඤාය, කඤ්ඤානං, කඤ්ඤාය, කඤ්ඤාහි කඤ්ඤාභි, කඤ්ඤාය, කඤ්ඤානං. 于gha名之词干的ā后，于nā乃至smiṃ为止的单数格变组，有āya之替换。并有元音删略、后元音移前。即：kaññāya, kaññāhi, kaññābhi；kaññāya, kaññānaṃ；kaññāya, kaññāhi, kaññābhi；kaññāya, kaññānaṃ。 ස්මිංම්හි – 于smiṃ[格]—— 180. ඝපතො ස්මිං යං වා. 180. 于gha后，smiṃ或为yaṃ。 ඝපතො පරස්ස ස්මිංවචනස්ස යං හොති වා, අඤ්ඤත්ථායාදෙසො. කඤ්ඤායං කඤ්ඤාය, කඤ්ඤාසු. 于gha类之后，smiṃ语尾或变为yaṃ；他处则替换为āya。例如：Kaññāyaṃ、kaññāya、kaññāsu。 එවමඤ්ඤෙපි – 其他亦然—— සද්ධා මෙධා පඤ්ඤා විජ්ජා, චින්තා මන්තා වීණා තණ්හා; ඉච්ඡා මුච්ඡා එජා මායා, මෙත්තා මත්තා සික්ඛා භික්ඛා. 信(saddhā)、智(medhā)、慧(paññā)、明(vijjā)；思(cintā)、咒(mantā)、琵琶(vīṇā)、渴爱(taṇhā)；欲(icchā)、昏迷(mucchā)、动摇(ejā)、幻(māyā)；慈(mettā)、适度(mattā)、学(sikkhā)、乞食(bhikkhā)。 ජඞ්ඝා [Pg.83] ගීවා ජිව්හා වාචා,ඡායා ආසා ගඞ්ගා නාවා; ගාථා සෙනා ලෙඛා සාලා,මාලා වෙලා පූජා ඛිඩ්ඩා. 腿(jaṅghā)、颈(gīvā)、舌(jivhā)、语(vācā)；影(chāyā)、希望(āsā)、恒河(gaṅgā)、船(nāvā)；偈颂(gāthā)、军队(senā)、书写(lekhā)、殿堂(sālā)；花环(mālā)、时间/岸(velā)、供养(pūjā)、游戏(khiḍḍā)。 පිපාසා වෙදනා සඤ්ඤා, චෙතනා තසිණා පජා; දෙවතා වට්ටකා ගොධා, බලාකා පරිසා සභා. 渴(pipāsā)、受(vedanā)、想(saññā)；思(cetanā)、渴爱(tasiṇā)、众生(pajā)；天神(devatā)、鹌鹑(vaṭṭakā)、蜥蜴(godhā)；白鹭(balākā)、会众(parisā)、会堂(sabhā)。 ඌකාසෙඵාලිකා ලඞ්කා, සලාකා වාලිකා සිඛා; විසාඛා විසිඛා සාඛා, වචා වඤ්ඣා ජටා ඝටා. 虱子(ūkā)、夜花(sephālikā)、楞伽(Laṅkā)；签筹(salākā)、沙(vālikā)、顶髻(sikhā)；毘舍佉(Visākhā)、街巷(visikhā)、树枝(sākhā)；菖蒲(vacā)、不孕(vañjhā)、缠结的发(jaṭā)、罐(ghaṭā)。 ජෙට්ඨා සොණ්ඩා විතණ්ඩා ච, කරුණා වනිතා ලතා; කථා නිද්දා සුධා රාධා, වාසනා සිංසපා පපා. 长姐(jeṭṭhā)、象鼻(soṇḍā)、诡辩(vitaṇḍā)；悲悯(karuṇā)、女人(vanitā)、藤蔓(latā)；故事(kathā)、睡眠(niddā)、甘露(sudhā)、拉达(Rādhā)；习气(vāsanā)、紫檀(siṃsapā)、饮水处(papā)。 පභා සීමා ඛමා ජායා,ඛත්තියා සක්ඛරා සුරා; දොලා තුලා සිලා ලීලා,ලාලෙ’ලා මෙඛලා කලා. 光辉(pabhā)、界限(sīmā)、忍辱/大地(khamā)、妻子(jāyā)；刹帝利女(khattiyā)、糖/砂砾(sakkharā)、酒(surā)；秋千(dolā)、天平(tulā)、石头(silā)、舞姿(līlā)；唾液(lālā)、小豆蔻(elā)、腰带(mekhalā)、技艺(kalā)。 වළවා’ලම්බුසා මූසා, මඤ්ජූසා සුලසා දිසා; නාසා ජුණ්හා ගුහා ඊහා, ලසිකා වසුධාදයො. 母马(vaḷavā)、阿兰布萨(Alambusā)、老鼠/坩埚(mūsā)；箱子(mañjūsā)、苏拉莎(Sulasā)、方向(disā)；鼻(nāsā)、月光(juṇhā)、洞窟(guhā)、渴求(īhā)；淋巴(lasikā)、大地(vasudhā)等。 අම්මාදීනං ආලපනෙව රූපභෙදො. අම්මා, අම්මා අම්මායො. Ammā等词仅于呼格有词形变化。例如：Amma、Ammā、Ammāyo。 ගස්ස ‘‘ඝතෙ චා’’ති එකාරෙ සම්පත්තෙ – 对于gha类，当依“ghate ca”规则而得e时—— 181. න අම්මාදිතො. 181. 不适用于Ammā等词。 අම්මා අන්නාඉච්චෙවමාදිතො පරස්ස ගස්ස ආලපනෙකවචනස්ස න එකාරත්තං හොති. ‘‘ආකාරො වා’’ති රස්සත්තං. Ammā、Annā等词之后，gha类的呼格单数语尾不变为e。或依“ākāro vā”规则，长音ā变短。 භොති අම්ම භොති අම්මා, භොතියො අම්මා අම්මායො. එවං අන්නා, අන්නා අන්නායො, භොති අන්න භොති අන්නා, භොතියො අන්නා අන්නායො. අම්බා[Pg.84], අම්බා අම්බායො, භොති අම්බ භොති අම්බා, භොතියො අම්බා අම්බායො ඉච්චාදි. 呼格示例：Bhoti amma（喂，母亲！短音）, bhoti ammā（喂，母亲！长音）；bhotiyo ammā, ammāyo（喂，母亲们！）。同样地，annā, annā annāyo；bhoti anna, bhoti annā；bhotiyo annā, annāyo。ambā, ambā ambāyo；bhoti amba, bhoti ambā；bhotiyo ambā, ambāyo，等等。 ආකාරන්තං. 长音ā结尾词（节终）。 ඉකාරන්තො ඉත්ථිලිඞ්ගො රත්තිසද්දො; තථෙව ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති, සිලොපො, රත්ති. i结尾的阴性词ratti（夜）：同样地，加上si等语尾，si被省略，得ratti。 බහුවචනෙ ‘‘සඤ්ඤා, ඉවණ්ණුවණ්ණා’’ති ච වත්තතෙ. 于复数，“saññā”、“ivaṇṇuvaṇṇā”二规则亦适用。 182. තෙ ඉත්ථිඛ්‍යා පො. 182. 彼等（i、u结尾词）若为阴性，则称之为pa。 ඉත්ථියා ආඛ්‍යා සඤ්ඤා ඉත්ථිඛ්‍යා, ලිඞ්ගස්සන්තා තෙ ඉවණ්ණුවණ්ණා යදා ඉත්ථිඛ්‍යා, තදා පසඤ්ඤා හොන්තීති පසඤ්ඤායං ‘‘ඝපතො චා’’තිආදිනා යොලොපො, ‘‘යොසු කත’’ඉච්චාදිනා දීඝො. රත්තී රත්තියො රත්‍යො වා, හෙ රත්ති, හෙ රත්තී හෙ රත්තියො. 阴性的名称或标记称为“itthikhyā”（阴性名）。当以i和u结尾的词为阴性名时，它们就被标记为pa。在pa类标记中，根据“ghapato ca”等规则，yo被省略；根据“yosu kata”等规则，元音变长。例如：Rattī、rattiyo或ratyo（主格/宾格复数）；he ratti、he rattī（哦，夜！呼格单数），he rattiyo（哦，夜！呼格复数）。 ‘‘අංමො’’තිආදිනා නිග්ගහීතං, රත්තිං, රත්තී රත්තියො; තතියාදීසු ‘‘එකවචනානං, නාදීන’’න්ති ච වත්තතෙ. 依“aṃmo”等规则，加鼻音（niggahīta），得rattiṃ（宾格单数）；rattī、rattiyo（主格/宾格复数）。于第三格等格，“ekavacanānaṃ”、“nādīnaṃ”二规则亦适用。 183. පතො යා. 183. 于pa类之后，作yā。 පසඤ්ඤතො ඉවණ්ණුවණ්ණෙහි පරෙසං නාදීනමෙකවචනානං විභත්තිගණානං යාආදෙසො හොති. රත්තියා, රත්තීහි රත්තීභි රත්තිහි රත්තිභි, රත්තියා, රත්තීනං රත්තිනං. 于标记为pa的i、u结尾词之后，nā等单数语尾替换为yā。例如：Rattiyā（具格/从格/属格/依格单数），rattīhi、rattībhi、rattihi、rattibhi（具格/从格复数），rattīnaṃ、rattinaṃ（属格复数）。 පඤ්චමියං – 于第五格（从格）—— 184. අමා පතො ස්මිංස්මානං වා. 184. 于pa类之后，smiṃ、smā二语尾或变为aṃ、ā。 පඉච්චෙතස්මා පරෙසං ස්මිං ස්මාඉච්චෙතෙසං යථාක්කමං අං ආආදෙසා හොන්ති වා. වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො[Pg.85], තෙන උවණ්ණන්තතො න හොන්ති, ඉවණ්ණන්තතොපි යථාපයොගං. 于此pa类之后，其后的smiṃ、smā二语尾，依序或替换为aṃ、ā。此处的vā字为限定选择义，因此此变化不发生于u结尾词之后，于i结尾词之后亦依用法而定。 ‘‘සරෙ, යකාරො’’ති ච වත්තතෙ, සීහමණ්ඩූකගතීහි යොවචනෙකවචනග්ගහණඤ්ච. “Sare”、“yakāro”二规则亦适用；并以“狮子青蛙步”之理，取yo（复数）语尾与单数语尾。 185. පසඤ්ඤස්ස ච. 185. 以及pa类标记词。 පසඤ්ඤස්ස ඉවණ්ණස්ස යොවචනෙකවචනවිභත්තීනමාදෙසෙ සරෙ පරෙ යකාරො හොති. එත්ථ ච යකාරස්සෙවාධිකාරතො පසඤ්ඤග්ගහණෙන ඉවණ්ණොව ගය්හති, චග්ගහණං ‘‘රත්තො’’තිආදීසු නිවත්තනත්ථං. රත්‍යා රත්තියා, රත්තීහි රත්තීභි රත්තිහි රත්තිභි, රත්තියා, රත්තීනං රත්තිනං. ස්මිංවචනෙ අමාදෙසයකාරාදෙසා, රත්‍යං. ‘‘ඝපතො ස්මිං යං වා’’ති යංආදෙසො, රත්තියං. 对于标记为pa的i结尾词，当其后跟随元音开头的单、复数语尾替代形时，会产生y音。此处，因y音规则的效力，pa类标记仅指i结尾词。ca字的作用是为排除ratto等情况。例如：ratyā、rattiyā（从格/依格等单数），rattīhi、rattībhi、rattihi、rattibhi（具格/从格复数），rattīnaṃ、rattinaṃ（属格复数）。于smiṃ语尾，当替换为aṃ并加入y音时，得ratyaṃ；依“ghapato smiṃ yaṃ vā”规则替换为yaṃ时，得rattiyaṃ。 අඤ්ඤත්ථ ‘‘අං, ස්මිං, වා’’ති ච වත්තතෙ. 他处，“aṃ”、“smiṃ”、“vā”三规则亦适用。 186. ආදිතො ඔ ච. 186. 于ādi等词之后，亦作o。 ආදිඉච්චෙතස්මා ස්මිංවචනස්ස අං ඔආදෙසා හොන්ති වා. චසද්දෙන අඤ්ඤස්මාපි ආ අං ඔආදෙසා. රත්‍යා රත්තිං රත්තො රත්තියා, රත්තීසු රත්තිසු. 从“ādi”等词，处格单数格尾“smiṃ”可选择地替换为“aṃ”或“o”。通过“ca”字，从其他词，（某些格尾）也可替换为“ā”、“aṃ”或“o”。例如：ratyā、rattiṃ、ratto、rattiyā、rattīsu、rattisu。 එවමඤ්ඤානිපි – 其他也是这样—— පත්ති යුත්ති වුත්ති කිත්ති, මුත්ති තිත්ති ඛන්ති කන්ති; සන්ති තන්ති සිද්ධි සුද්ධි, ඉද්ධි වුද්ධි බුද්ධි බොධි. 获得、正当、生计、名声；解脱、满足、忍耐、美丽；寂静、弦、成就、清净；神通、增长、智慧、菩提。 භූමි ජාති පීති සූති, නන්දි සන්ධි සාණි කොටි; දිට්ඨි වුඩ්ඪි තුට්ඨි යට්ඨි, පාළි ආළි නාළි කෙළි; සති මති ගති චුති, ධිති යුවති විකති. 地、生、喜、出生；喜悦、结合、麻布、尖端；见、增长、满足、杖；巴利、行列、管、游戏；念、智、趣、死；坚毅、少女、变异。 රති රුචි රස්මි අසනි වසනි ඔසධි අඞ්ගුලි ධූලි දුන්දුභි දොණි අටවි ඡවි ආදීනි ඉකාරන්තනාමානි. 喜爱、兴趣、光芒、雷电、住所、药物、手指、灰尘、鼓、槽、森林、肤色等是以“i”结尾的名词。 ඉකාරන්තං. 以“i”结尾。 ඊකාරන්තො [Pg.86] ඉත්ථිලිඞ්ගො ඉත්ථීසද්දො; ‘‘ඉත්ථ’’ඉතීධ ‘‘ඉත්ථියං, පච්චයො’’ති ච වත්තතෙ. 以长音“ī”结尾的阴性词是“itthī”（女性）一词；于此，（规则）“Ittha”与“itthiyaṃ, paccayo”亦适用。 187. නදාදිතො වා ඊ. 187. 或从“nadī”等词加“ī”。 නදාදිතො වා අනදාදිතො වා ඉත්ථියං වත්තමානා ලිඞ්ගම්හා ඊප්පච්චයො හොති. වාග්ගහණමනදාදිසම්පිණ්ඩනත්ථං, තෙන පුථුගවාදිතො ච ඊ. 从“nadī”等词或非“nadī”等词，当表示阴性时，从其词干后加“ī”后缀。采用“vā”字是为了总括非“nadī”等词，因此从“puthugava”等词也加“ī”。 සරලොපෙ ‘‘ක්වචාසවණ්ණං ලුත්තෙ’’ති අසවණ්ණෙ සම්පත්තෙ පකතිභාවො නාමබ්‍යපදෙසො, ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති. ඉත්ථී, ඉත්ථී ‘‘අඝො රස්ස’’න්තිආදිනා රස්සත්තං, ඉත්ථියො. සම්බොධනෙ ‘‘ඣලපා රස්ස’’න්ති රස්සත්තං. භොති ඉත්ථි, භොතියො ඉත්ථී ඉත්ථියො. 元音省略后，依“kvacāsavaṇṇaṃ lutte”规则，当出现非同类元音时，词干恢复原状，此即名词的称谓，（之后）生起“si”等格尾。Itthī，itthī。依“agho rassa”等规则，（元音）变短，（故作）itthiyo。于呼格，依“jhalapā rassa”规则，（元音）变短。（例如：）bhoti itthi，bhotiyo itthī itthiyo。 දුතියෙකවචනෙ ‘‘ඝපතො ස්මිං යං වා’’ති ඉතො ‘‘වා’’ති වත්තතෙ. 于第二格单数，从（规则）“ghapato smiṃ yaṃ vā”，“vā”字沿用。 188. අං යමීතො පසඤ්ඤතො. 188. 在“pasañña”的“ī”之后，“aṃ”（格尾）作“yaṃ”。 පසඤ්ඤතො ඊකාරතො පරස්ස අංවචනස්ස යං හොති වා. ඉත්ථියං ඉත්ථිං, ඉත්ථී ඉත්ථියො, ඉත්ථියා, ඉත්ථීහි ඉත්ථීභි, ඉත්ථියා, ඉත්ථීනං, ඉත්ථියා, ඉත්ථීහි ඉත්ථීභි, ඉත්ථියා, ඉත්ථීනං, ඉත්ථියං ඉත්ථියා, ඉත්ථීසු. 在“pasañña”的长音“ī”之后，“aṃ”格尾可选择地作“yaṃ”。（“itthī”的变格如下：）itthiyaṃ、itthiṃ；itthī、itthiyo；itthiyā；itthīhi、itthībhi；itthiyā；itthīnaṃ；itthiyā；itthīhi、itthībhi；itthiyā；itthīnaṃ；itthiyaṃ、itthiyā；itthīsu。 එවං නදී, නදී. යොලොපාභාවෙ ‘‘තතො යොනමො තූ’’ති එත්ථ තුසද්දෙන යොනමොකාරො ච, ‘‘පසඤ්ඤස්ස චා’’ති ඊකාරස්ස යකාරො, ‘‘යවතං තලන’’ඉච්චාදිනා ද්‍යස්ස ජකාරො, ද්විත්තං. නජ්ජො සන්දන්ති, නදියො. 同样地，nadī，nadī。当“yo”不省略时，于“tato yonamo tū”（规则）中，通过“tu”字，“yo”中的元音变为“o”；依“pasaññassa cā”（规则），“ī”作“y”；依“yavataṃ talana”等（规则），“dy”作“j”，并重复。因此形成“najjo”，（亦作）“nadiyo”。（如：）Najjo sandanti（诸河流淌）。 එත්ථ [Pg.87] චෙවං සිජ්ඣන්තානං නජ්ජොආදීනං වුත්තියං ආනත්තග්ගහණාදිනා නිප්ඵාදනං අත්‍රජ සුගතාදීනං විය නිප්ඵාදනූපායන්තරදස්සනත්ථන්ති දට්ඨබ්බං. 于此，应知：在注释中，通过“ānattaggahaṇa”等方式派生“najjo”等词，虽然它们已经（按上述规则）构成，其目的在于如同“atraja”、“sugata”等词一样，展示另一种派生方法。 හෙ නදි, හෙ නදී හෙ නජ්ජො හෙ නදියො, නදියං නදිං, නදී නජ්ජො නදියො. （呼格单数：）he nadi、he nadī；（呼格复数：）he najjo、he nadiyo；（宾格单数：）nadiyaṃ、nadiṃ；（主/宾格复数：）nadī、najjo、nadiyo。 අමාදිසුත්තෙ ආ පතොති යොගවිභාගෙන ක්වචි නාසානඤ්චාත්තං, තෙන න ජච්චා වසලො හොති, පථබ්‍යා එකරජ්ජෙනාති ආදි ච සිජ්ඣති, පුරෙ විය යකාරජකාරාදෙසද්විත්තානි. 在“Amādi”经中，通过对“ā pato”进行“yogavibhāga”（规则分析），有时“nā”和“sa”（格尾）变为“ā”。因此，“na jaccā vasalo hoti”（不因生为贱民）、“pathabyā ekarajjenāti”（以大地之独王权）等（形式）得以成立，如同前述“y”、“j”的替换与重复。 නජ්ජා කතං නදියා, නදීහි නදීභි, නජ්ජා නදියා, නදීනං, නජ්ජා නදියා, නදීහි නදීභි, නජ්ජා නදියා, නදීනං, නජ්ජං නදියං නදියා, නදීසු. （例如：）najjā kataṃ、nadiyā（kataṃ）（为河所作）。（具格单数：）najjā、nadiyā；（具格复数：）nadīhi、nadībhi；（为格单数：）najjā、nadiyā；（为格复数：）nadīnaṃ；（从格单数：）najjā、nadiyā；（从格复数：）nadīhi、nadībhi；（属格单数：）najjā、nadiyā；（属格复数：）nadīnaṃ；（处格单数：）najjaṃ、nadiyaṃ、nadiyā；（处格复数：）nadīsu。 අඤ්ඤෙපි – 其他还有—— මහී වෙතරණී වාපී, පාටලී කදලී ඝටී; නාරී කුමාරී තරුණී, වාරුණී බ්‍රාහ්මණී සඛී. mahī（大地）、vetaraṇī（吠多罗尼河）、vāpī（池塘）；pāṭalī（紫茉莉）、kadalī（香蕉）、ghaṭī（水罐）；nārī（女人）、kumārī（少女）、taruṇī（年轻女子）；vāruṇī（瓦儒那之妻）、brāhmaṇī（婆罗门女）、sakhī（女友）。 ගන්ධබ්බී කින්නරී නාගී, දෙවී යක්ඛී අජී මිගී; වානරී සූකරී සීහී, හංසී කාකී ච කුක්කුටී – gandhabbī（乾闼婆女）、kinnarī（紧那罗女）、nāgī（龙女）；devī（天女）、yakkhī（夜叉女）、ajī（母山羊）、migī（母鹿）；vānarī（母猴）、sūkarī（母猪）、sīhī（母狮）；haṃsī（母鹅）、kākī（母乌鸦）以及kukkuṭī（母鸡）。 ඉච්චාදයො ඉත්ථීසද්දසමා. 如是等词与“itthī”一词（的变格）相同。 තථෙව මාතුලසද්දතො ඊප්පච්චයෙ කතෙ – 同样地，从“mātula”（舅舅）一词，当附加“ī”后缀时—— 189. මාතුලාදීනමානත්තමීකාරෙ. 189. 于“ī”（后缀）前，“mātula”等词（词尾）作“ānattam”。 මාතුල අය්‍යකවරුණඉච්චෙවමාදීනමන්තො ආනත්තමාපජ්ජතෙ ඊකාරෙ පච්චයෙ පරෙ, අන්තාපෙක්ඛායං ඡට්ඨී, සරලොපාදි. මාතුලානී, එවං අය්‍යකානී, වරුණානී, සෙසං ඉත්ථීසද්දසමං. “mātula”、“ayyaka”、“varuṇa”等词，当“ī”后缀在后时，其词尾变为“ānattam”。（经中的）第六格是相对于词尾而言。有元音省略等（变化）。例如：mātulānī（舅母），同样地，ayyakānī（祖母），varuṇānī（瓦儒那之妻）。其余（变格）与“itthī”一词相同。 අනදාදීසු [Pg.88] පුථුසද්දතො ඊප්පච්චයො. ‘‘ඔ සරෙ චා’’ති එත්ථ චසද්දෙන උකාරස්ස අවාදෙසො. පුථවී, පුථවියො. සස්මා ස්මිංසු පුථබ්‍යා පුථවියා, පුථබ්‍යා පුථවියා, පුථබ්‍යං පුථවියං පුථවියා ඉච්චාදි. 在非“nadī”等词中，从“puthu”一词加“ī”后缀。于“O sare cā”（规则）中，通过“ca”字，“u”替换为“ava”。Puthavī，puthaviyo。（其格变化如：）于“smā”（从格）、“smiṃ”（处格）等（格尾），作puthabyā、puthaviyā；puthabyā、puthaviyā；puthabyaṃ、puthaviyaṃ、puthaviyā等。 ගොසද්දතො ‘‘නදාදිතො වා ඊ’’ති ඊප්පච්චයො. මහාවුත්තිනා වා ‘‘ගාව සෙ’’ති එත්ථ ගාවඉති යොගවිභාගෙන වා ඔකාරස්ස ආවාදෙසො. ගාවී, ගාවී ගාවියො ඉච්චාදි ඉත්ථීසද්දසමං. 从“go”（牛）一词，依“nadādito vā ī”（规则）加“ī”后缀。或依《大疏》于“gāva se”（规则）中，通过“yogavibhāga”（规则分析）将“gāva”分出，“o”替换为“āva”。Gāvī，gāvī、gāviyo等（变格）与“itthī”一词相同。 ‘‘මානව’’ඉතීධ ‘‘ඉත්ථියං, වා, ඊ’’ති ච වත්තතෙ. 于此，从“mānava”（一词的规则），“itthiyaṃ”、“vā”、“ī”亦沿用。 190. ණව ණික ණෙය්‍ය ණන්තුහි. 190. 从“ṇava”、“ṇika”、“ṇeyya”、“ṇantu”（等后缀）。 ණව ණික ණෙය්‍ය ණන්තුප්පච්චයන්තෙහි ඉත්ථියං වත්තමානෙහි ලිඞ්ගෙහි ඊප්පච්චයො හොති. වාධිකාරො කත්ථචි නිවත්තනත්ථො, සරලොපාදි. මානවී, එවං නාවිකී, වෙනතෙය්‍යී, ගොතමී. 从以“ṇava”、“ṇika”、“ṇeyya”、“ṇantu”为后缀，且表示阴性的词干后，加“ī”后缀。“vā”（选择）的权限有时用于禁止。有元音省略等（变化）。例如：mānavī，同样地，nāvikī（女船员）、venateyyī（毗那达之女）、gotamī（乔达弥）。 ‘‘ගුණවන්තු ඊ’’ඉතීධ ‘‘වා’’ති වත්තතෙ. 在此，于“Guṇavantu ī”，“vā”(或)延续适用。 191. න්තුස්ස තමීකාරෙ. 191. 当ī在后时，ntu变为ta。 සබ්බස්සෙව න්තුප්පච්චයස්ස තකාරො හොති වා ඊකාරප්පච්චයෙ පරෙ, අඤ්ඤත්ථ සරලොපාදි. ගුණවතී, ගුණවතී ගුණවතියො, ගුණවන්තී, ගුණවන්තී ගුණවන්තියො ඉච්චාදි ඉත්ථීසද්දසමං. 当ī后缀在后时，整个ntu后缀或变为ta；在其他情况下，则有元音省略等。Guṇavatī, guṇavatī guṇavatiyo, guṇavantī, guṇavantī guṇavantiyo等，与阴性词相同。 එවං කුලවතී, සීලවතී, යසවතී, රූපවතී, සතිමතී, ගොත්තමතී. 同样，kulavatī(有家世女)、sīlavatī(有戒德女)、yasavatī(有名望女)、rūpavatī(有美貌女)、satimatī(有念女)、gottamatī(有姓氏女)。 මහන්තසද්දතො ‘‘නදාදිතො වා ඊ’’ති ඊප්පච්චයො, න්තුබ්‍යපදෙසො විකප්පෙන තකාරාදෙසො. මහතී මහන්තී. 从mahanta一词，依“nadādito vā ī”加ī后缀，ntu的部分或替换为ta。Mahatī, mahantī。 ‘‘භවන්ත ඊ’’ඉතීධ ‘‘ඊකාරෙ’’ති වත්තතෙ. 在此，于“Bhavanta ī”，“īkāre”(当ī在后时)延续适用。 192. භවතො [Pg.89] භොතො. 192. Bhavant作bhot。 සබ්බස්සෙව භවන්තසද්දස්ස භොතාදෙසො හොති ඊකාරෙ ඉත්ථිගතෙ පරෙ. සා භොතී, භොතී භොතියො, හෙ භොති, හෙ භොතී භොතියො ඉච්චාදි. 当表示阴性的ī在后时，整个bhavanta词被替换为bhota。Sā bhotī(那位尊者)，bhotī bhotiyo；he bhoti, he bhotī bhotiyo等。 ‘‘භික්ඛු’’ ඉතීධ ‘‘ඉත්ථිය’’න්ති වත්තතෙ ‘‘වා’’ති ච. 在此，于“Bhikkhu”，“itthiyaṃ”(在阴性中)与“vā”(或)延续适用。 193. පතිභික්ඛුරාජීකාරන්තෙහි ඉනී. 193. 从pati、bhikkhu、rāja及以ī结尾的词，加inī。 පති භික්ඛු රාජ ඉච්චෙතෙහි ඊකාරන්තෙහි ච ඉත්ථියං වත්තමානෙහි ලිඞ්ගෙහි ඉනීප්පච්චයො හොති. 从pati、bhikkhu、rāja等词，以及以ī结尾的、用于阴性的词干，加inī后缀。 ‘‘සරලොපො’මාදෙස’’ඉච්චාදිසුත්තෙ තුග්ගහණෙන ක්වචි පුබ්බලොපස්ස නිසෙධනතො ‘‘වා පරො අසරූපා’’ති සරලොපො. භික්ඛුනී, භික්ඛුනී භික්ඛුනියො ඉච්චාදි. 在“Saralopo”mādesa”等经中，因“tu”的摄取，有时会禁止前元音的省略，故依“vā paro asarūpā”作元音省略。Bhikkhunī(比丘尼)，bhikkhunī bhikkhuniyo等。 ගහපතිසද්දතො ඉනී, ‘‘අත්ත’’මිති වත්තතෙ. 从gahapati一词加inī，“attaṃ”延续适用。 194. පතිස්සිනීම්හි. 194. 对于pati，当inī在后时。 පතිසද්දස්ස අන්තො අත්තමාපජ්ජතෙ ඉනීප්පච්චයෙ පරෙ. තථෙව පරසරෙ ලුත්තෙ ‘‘පුබ්බො චා’’ති දීඝො, ගහපතානී. 当inī后缀在后时，pati词的尾部变为attaṃ。同样，当后随元音被省略时，依“pubbo cā”，前元音变长，得gahapatānī。 තථෙව රාජසද්දතො ඉනී, සරලොපපකතිභාවා, රාජිනී. ඊකාරන්තෙසු දණ්ඩීසද්දතො ඉනී, සරලොපාදි, දණ්ඩිනී, දණ්ඩිනී දණ්ඩිනියො, එවං හත්ථිනී, මෙධාවිනී, තපස්සිනී, පියභාණිනී ඉච්චාදි. 同样，从rāja一词加inī，经元音省略及词干复原，得rājinī。在以ī结尾的词中，从daṇḍī一词加inī，经元音省略等，得daṇḍinī, daṇḍinī daṇḍiniyo；同样有hatthinī、medhāvinī、tapassinī、piyabhāṇinī等。 ‘‘පොක්ඛරිනී’’ ඉතීධ ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා ඉකාරනකාරානං අකාරණකාරාදෙසා, පොක්ඛරණී, පොක්ඛරණී. ‘‘තතො යොනමො තූ’’ති සුත්තෙ තුග්ගහණෙන යොනමොකාරො [Pg.90] ච, ඊකාරස්ස යකාරො, ‘‘යවත’’මිච්චාදිසුත්තෙ කාරග්ගහණෙන ණ්‍යස්ස ඤකාරො, ද්විත්තං. පොක්ඛරඤ්ඤො පොක්ඛරණියො වා ඉච්චාදි. 在此，于“Pokkharinī”，依“tesu vuddhī”等，i与n被替换为a与ṇ，得pokkharaṇī, pokkharaṇī。在“Tato yonamo tū”经中，因“tu”的摄取，亦有yo、na、mo等格，ī变为ya；在“yavataṃ”等经中，因“kāra”的摄取，ṇy变为ñ，并作重叠。得pokkharañño或pokkharaṇiyo等。 වාධිකාරො අනුත්තසමුච්චයත්ථො, තෙන විදූ යක්ඛාදිතොපි ඉනී, පරචිත්තවිදුනී, සරලොපරස්සත්තානි, පරචිත්තවිදුනී පරචිත්තවිදුනියො, යක්ඛිනී යක්ඛිනියො, සීහිනී සීහිනියො ඉච්චාදි. “vā”(或)的适用范围是为含摄未说者，因此从vidū、yakkha(夜叉)等词亦加inī，经元音省略及短化，得paracittavidunī, paracittavidunī paracittaviduniyo；yakkhinī, yakkhiniyo；sīhinī, sīhiniyo等。 ඊකාරන්තං. 以ī结尾者。 උකාරන්තො ඉත්ථිලිඞ්ගො යාගුසද්දො. 以u结尾的阴性词是yāgu一词。 තස්ස රත්තිසද්දස්සෙව රූපනයො. අමාදෙසාදිඅභාවොව විසෙසො. 其格形变化与ratti一词相同。区别仅在于无am等的替换。 යාගු, යාගූ යාගුයො, හෙ යාගු, හෙ යාගූ යාගුයො, යාගුං, යාගූ යාගුයො, යාගුයා, යාගූහි යාගූභි යාගුහි යාගුභි, යාගුයා, යාගූනං යාගුනං, යාගුයා, යාගූහි යාගූභි යාගුහි යාගුභි, යාගුයා, යාගූනං යාගුනං, යාගුයං යාගුයා, යාගූසු යාගුසු. 主格：yāgu, yāgū yāguyo。呼格：he yāgu, he yāgū yāguyo。宾格：yāguṃ, yāgū yāguyo。具格：yāguyā, yāgūhi yāgūbhi yāguhi yāgubhi。与格：yāguyā, yāgūnaṃ yāgunaṃ。从格：yāguyā, yāgūhi yāgūbhi yāguhi yāgubhi。属格：yāguyā, yāgūnaṃ yāgunaṃ。处格：yāguyaṃ yāguyā, yāgūsu yāgusu。 එවං ධාතු ධෙනු කාසු දද්දු කච්ඡු කණ්ඩු රජ්ජු කරෙණු පියඞ්ගු සස්සුආදීනි. 同样，dhātu(界)、dhenu(母牛)、kāsu(坑)、daddu(癣)、kacchu(疥疮)、kaṇḍu(痒)、rajju(绳)、kareṇu(母象)、piyaṅgu(香黍)、sassu(婆婆)等词。 මාතුසද්දස්ස භෙදො. තස්ස පිතුසද්දස්සෙව රූපනයො. ‘‘ආරත්ත’’මිති භාවනිද්දෙසෙන ආරාදෙසාභාවෙ ‘‘පතො යා’’ති යාදෙසොව විසෙසො. mātu一词的变格。其格形变化与pitu一词相同。区别在于，因“ārattaṃ”的抽象指示，无ār的替换，而依“pato yā”作yā的替换。 මාතා, මාතරො, භොති මාත, භොති මාතා භොතියො මාතරො, මාතරං, මාතරෙ මාතරො, මාතරා මාතුයා මත්‍යා, ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා උකාරලොපො[Pg.91], රස්සත්තඤ්ච. මාතරෙහි මාතරෙභි මාතූහි මාතූභි මාතුහි මාතුභි, මාතු මාතුස්ස මාතුයා, මාතරානං මාතානං මාතූනං මාතුනං, මාතරා මාතුයා, මාතරෙහි මාතරෙභි මාතූහි මාතූභි, මාතු මාතුස්ස මාතුයා, මාතරානං මාතානං මාතූනං මාතුනං, මාතරි, මාතරෙසු මාතූසු මාතුසු. 主格：mātā, mātaro。呼格：bhoti māta, bhoti mātā, bhotiyo mātaro。宾格：mātaraṃ, mātare mātaro。具格：mātarā mātuyā matyā（依“tesu vuddhī”等，u被省略并短化）, mātarehi mātarebhi mātūhi mātūbhi mātuhi mātubhi。与格：mātu mātussa mātuyā, mātarānaṃ mātānaṃ mātūnaṃ mātunaṃ。从格：mātarā mātuyā, mātarehi mātarebhi mātūhi mātūbhi。属格：mātu mātussa mātuyā, mātarānaṃ mātānaṃ mātūnaṃ mātunaṃ。处格：mātari, mātaresu mātūsu mātusu。 එවං ධීතා, ධීතරො, දුහිතා, දුහිතරො ඉච්චාදි. 同样，dhītā, dhītaro；duhitā, duhitaro等。 උකාරන්තං. 以ū结尾者。 ඌකාරන්තො ඉත්ථිලිඞ්ගො ජම්බූසද්දො. 以ū结尾的阴性词是jambū一词。 ජම්බූ, ජම්බූ ජම්බුයො, හෙ ජම්බු, හෙ ජම්බූ ජම්බුයො, ජම්බුං, ජම්බූ ජම්බුයො ඉච්චාදි ඉත්ථීසද්දසමං. Jambū, jambū jambuyo；(呼格)he jambu, he jambū jambuyo；(宾格)jambuṃ, jambū jambuyo等，与itthī一词相同。 එවං වධූ ච සරභූ, සරබූ සුතනූ චමූ; වාමූරූ නාගනාසූරූ, සමානි ඛලු ජම්බුයා. 同样，vadhū(新娘)、sarabhū(萨拉布)、sutanū(苏妲娜)、camū(军队)；vāmūrū(美腿女)、nāganāsūrū(象鼻腿女)，确实与jambū相同。 ඌකාරන්තං. 以长ū为尾。 ඔකාරන්තො ඉත්ථිලිඞ්ගො ගොසද්දො. 以o为尾的阴性词是go(牛)词。 තස්ස පුල්ලිඞ්ගගොසද්දස්සෙව රූපනයො. 其变格法同于阳性go词。 කඤ්ඤා රත්ති නදී ඉත්ථී, මාතුලානී ච භික්ඛුනී; දණ්ඩිනී යාගු මාතා ච, ජම්බූ ගොතිත්ථිසඞ්ගහො. kaññā(少女)、ratti(夜)、nadī(河)、itthī(妇人)，mātulānī(舅母)及比丘尼(bhikkhunī)；daṇḍinī(持杖女)、yāgu(粥)、mātā(母亲)，jambū(阎浮树)，此乃阴性词之总集。 ඉත්ථිලිඞ්ගං නිට්ඨිතං. 阴性词终。 නපුංසකලිඞ්ග 中性词 අථ [Pg.92] නපුංසකලිඞ්ගානි වුච්චන්තෙ. 现在讲述中性词。 අකාරන්තො නපුංසකලිඞ්ගො චිත්තසද්දො. 以a为尾的中性词是citta(心)词。 පුරෙ විය ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති, ‘‘චිත්ත සි’’ ඉතීධ – 如前生起si等(格)，此处即“citta si”—— ‘‘නපුංසකෙහි, අතො නිච්ච’’න්ති ච වත්තතෙ. 亦适用“于中性词后，从a恒……”之规则。 195. සිං. 195. si成ṃ。 සි, අංඉති ද්විපදමිදං. අකාරන්තෙහි නපුංසකලිඞ්ගෙහි පරස්ස සිවචනස්ස අං හොති නිච්චං. සරලොපපකතිභාවාදි, චිත්තං. 此是“si”、“aṃ”二词。于以a为尾的中性词后，si格恒为aṃ。经元音省略等，成cittaṃ。 බහුවචනෙ ‘‘යොනං නි නපුංසකෙහී’’ති වත්තතෙ. 于复数，适用“于中性词后，yo成ni”之规则。 196. අතො නිච්චං. 196. 从a恒为。 අකාරන්තෙහි නපුංසකලිඞ්ගෙහි යොනං නිච්චං නි හොති. ‘‘සබ්බයොනීනමාඑ’’ති නිස්ස වා ආකාරො. අඤ්ඤත්ථ ‘‘යොසු කත’’ඉච්චාදිනා දීඝො. චිත්තා චිත්තානි. 于以a为尾的中性词后，yo恒为ni。依“Sabbayonīnamāe”之规则，ni或为ā。于他处，依“yosu kata”等规则，有长音。如：cittā、cittāni。 යොනං නිභාවෙ චාඑත්තෙ, සිද්ධෙපි අවිසෙසතො; ‘‘අතො නිච්ච’’න්ති ආරම්භා, ආඑත්තං ක්වචිදෙවිධ. yo变为ni、ā、e，虽已无差别地成立；然从“ato niccaṃ”规则开始，此处仅有时变为ā、e。 ආලපනෙ ගලොපො. හෙ චිත්ත, හෙ චිත්තා චිත්තානි, දුතියායං නිස්ස විකප්පෙනෙකාරො. චිත්තං, චිත්තෙ චිත්තානි. සෙසං පුරිසසද්දෙන සමං. 于呼格，省略格尾。如：he citta、he cittā、cittāni。于第二格，ni或变为e。如：cittaṃ、citte、cittāni。余同purisa(男子)词。 එවමඤ්ඤානිපි – 其他亦如是—— පුඤ්ඤ පාප ඵල රූප සාධනං,සොත ඝාන සුඛ දුක්ඛ කාරණං; දාන සීල ධන ඣාන ලොචනං,මූල කූල බල ජාලමඞ්ගලං. 福(puñña)、恶(pāpa)、果(phala)、色(rūpa)、资具(sādhana)；耳(sota)、鼻(ghāna)、乐(sukha)、苦(dukkha)、因(kāraṇa)；布施(dāna)、戒(sīla)、财(dhana)、禅(jhāna)、眼(locana)；根(mūla)、岸(kūla)、力(bala)、网(jāla)、吉祥(maṅgala)。 නළින [Pg.93] ලිඞ්ග මුඛ’ඞ්ග ජල’ම්බුජං,පුලින ධඤ්ඤ හිරඤ්ඤ පදා’මතං; පදුම වණ්ණ සුසාන වනා’යුධං,හදය චීවර වත්ථ කුලි’න්ද්‍රියං. 莲(naḷina)、性(liṅga)、面(mukha)、肢(aṅga)、水生莲(jalambuja)；沙洲(pulina)、谷(dhañña)、金(hirañña)、足(pada)、甘露(amata)；莲花(paduma)、色(vaṇṇa)、墓地(susāna)、林(vana)、兵器(āyudha)；心(hadaya)、袈裟(cīvara)、衣(vattha)、家(kula)、根(indriya)。 නයන වදන යානො’දාන සොපාන පානං,භවන භුවන ලොහා’ලාත තුණ්ඩ’ණ්ඩ පීඨං; කරණ මරණ ඤාණා’රම්මණා’රඤ්ඤ තාණං,චරණ නගර තීරච්ඡත්ත ඡිද්දො’දකානි – 眼(nayana)、面(vadana)、车(yāna)、自说语(udāna)、阶梯(sopāna)、饮品(pāna)；住所(bhavana)、世界(bhuvana)、铁(loha)、火把(alāta)、喙(tuṇḍa)、蛋(aṇḍa)、座(pīṭha)；作(karaṇa)、死(maraṇa)、智(ñāṇa)、所缘(ārammaṇa)、林(arañña)、庇护(tāṇa)；足(caraṇa)、城(nagara)、岸(tīra)、伞(chatta)、孔(chidda)、水(udaka)—— ඉච්චාදීනි. 如是等等。 කම්මසද්දස්ස තතියෙකවචනාදීසු රූපභෙදො. kamma(业)词于第三格单数等处，词形有异。 කම්මං, කම්මා කම්මානි, හෙ කම්ම, හෙ කම්මා කම්මානි, කම්මං, කම්මෙ කම්මානි. kammaṃ (业，主格单数)，kammā、kammāni (诸业，主格复数)；he kamma (喂，业！呼格单数)，he kammā、kammāni (喂，诸业！呼格复数)；kammaṃ (业，宾格单数)，kamme、kammāni (诸业，宾格复数)。 ‘‘වා, උ, නාම්හි, චා’’ති ච වත්තතෙ. 亦适用“Vā, u, nāmhi, ca”之规则。 197. අ කම්මන්තස්ස ච. 197. 以及于kamma词之末。 කම්මසද්දන්තස්ස උකාර අකාරාදෙසා හොන්ති වා නාම්හි විභත්තිම්හි. අන්තග්ගහණෙන ථාමද්ධාදීනමන්තස්සපි උත්තං. චසද්දග්ගහණෙන යුව මඝවානමන්තස්ස ආ හොති ක්වචි නා සුඉච්චෙතෙසු. කම්මුනා කම්මනා කම්මෙන වා, කම්මෙහි කම්මෙභි. 于kamma词之末，于nāmhi格中，或替换为u、a。因包含“anta”(末)，thāma(力)、addha(路)等词之末亦言u。因包含“ca”(及)字，yuva(青年)、maghavā(摩伽婆)之末，于nā、su等格中，有时为ā。例如：kammunā、kammanā或kammena；kammehi、kammebhi。 සස්මාසු ‘‘උ නාම්හි චා’’ති එත්ථ චසද්දෙන පුම කම්මථාමන්තස්ස චුකාරො වා සස්මාසූති උත්තං. කම්මුනො කම්මස්ස, කම්මානං, කම්මුනා කම්මා කම්මම්හා කම්මස්මා, කම්මෙහි කම්මෙභි, කම්මුනො කම්මස්ස, කම්මානං. 于sa、smā格中，依“u nāmhi cā”规则中的ca字，言及puma、kamma、thāma词之末，于sa、smā格中或变为u。例如：kammuno、kammassa（业的，属格单数）；kammānaṃ（诸业的，属格复数）；kammunā、kammā、kammamhā、kammasmā（从业，从格单数）；kammehi、kammebhi（从诸业，从格复数）；kammuno、kammassa（业的，属格单数）；kammānaṃ（诸业的，属格复数）。 ස්මිංවචනෙ ‘‘බ්‍රහ්මතො තු ස්මිංනී’’ති එත්ථ තුසද්දෙන ක්වචි නි හොති. කම්මනි කම්මෙ කම්මම්හි කම්මස්මිං, කම්මෙසු. 于smiṃ格(处格单数)中，依“brahmato tu smiṃnī”规则中的tu字，smiṃ有时变为ni。例如：kammani、kamme、kammamhi、kammasmiṃ（在业中）；kammesu（在诸业中）。 එවං [Pg.94] ථාමුනා ථාමෙන ථාමසා වා, ථාමුනො ථාමස්ස, ථාමුනා ථාමා. අද්ධුනා, අද්ධුනො ඉච්චාදි පුරිමසමං. 同样地，thāmunā、thāmena或thāmasā（以力）；thāmuno、thāmassa（力的）；thāmunā（以力）、thāmā（从力）。addhunā、addhuno等亦同前。 ගුණවන්තු සි, ‘‘සවිභත්තිස්ස, න්තුස්ස, සිම්හී’’ති ච වත්තතෙ. 对于 Guṇavantu 的 si 格，“savibhattissa, ntussa, simhī”等规则亦适用。 198. අං නපුංසකෙ. 198. 在中性词中，（词尾）为 aṃ。 නපුංසකෙ වත්තමානස්ස ලිඞ්ගස්ස සම්බන්ධිනො න්තුප්පච්චයස්ස සවිභත්තිස්ස අං හොති සිම්හි විභත්තිම්හි. ගුණවං චිත්තං. 在中性词中，带格位的 ntu 后缀，于 si 格时变为 aṃ。例如：Guṇavaṃ cittaṃ（有德之心）。 යොම්හි ‘‘න්තුස්සන්තො යොසු චා’’ති අත්තං, ඉකාරො ච. ගුණවන්ති, ගුණවන්තානි, සෙසං ඤෙය්‍යං. 于 yo 格，依“ntussanto yosu cā”，（ntu 的 u）变为 a，且（yo 格）变为 i。例如：Guṇavanti, guṇavantāni。其余当知。 ගච්ඡන්ත සි, ‘‘සිම්හි ගච්ඡන්තාදීනං න්තසද්දො අ’’මිති අං. ගච්ඡං ගච්ඡන්තං, ගච්ඡන්තා ගච්ඡන්තානි. 对于 Gacchanta 的 si 格，依“simhi gacchantādīnaṃ ntasaddo aṃ”此规则，（词尾）变为 aṃ。例如：Gacchaṃ, gacchantaṃ；gacchantā, gacchantāni。 අකාරන්තං. a-词尾 ආකාරන්තො නපුංසකලිඞ්ගො අස්සද්ධාසද්දො. 以 ā 结尾的中性词是 assaddhā 一词。 ‘‘අස්සද්ධා’’ඉති ඨිතෙ – 就“Assaddhā”一词而言—— ‘‘සමාසස්සා’’ති අධිකිච්ච ‘‘සරො රස්සො නපුංසකෙ’’ති සමාසන්තස්ස රස්සත්තං, සමාසත්තා නාමබ්‍යපදෙසො, ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති. සෙසං චිත්තසමං. 依“Samāsassa”之权，由“saro rasso napuṃsake”，复合词尾音节缩短。因其为复合词，得名词之称，而生 syā 等格位。其余与 citta 相同。 අස්සද්ධං කුලං, අස්සද්ධා අස්සද්ධානි කුලානි ඉච්චාදි. Assaddhaṃ kulaṃ（不信之家），assaddhā kulāni, assaddhāni kulāni（不信之诸家）等。 තථා මුඛනාසිකාසද්දො. තස්ස ද්වන්දෙකත්තා සබ්බත්ථෙකවචනමෙව. මුඛනාසිකං, හෙ මුඛනාසික, මුඛනාසිකං, මුඛනාසිකෙන ඉච්චාදි. mukhanāsikā 一词亦然。其为表单（一集合）之双合复合词，故于所有格位中皆为单数。例如：Mukhanāsikaṃ, he mukhanāsika, mukhanāsikaṃ, mukhanāsikena 等。 ආකාරන්තං. ā-词尾 ඉකාරන්තො [Pg.95] නපුංසකලිඞ්ගො අට්ඨිසද්දො. 以 i 结尾的中性词是 aṭṭhi 一词。 ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති, සිලොපො, අට්ඨි. 生 syā 等格位，si 脱落，得 aṭṭhi。 ‘‘වා’’ති වත්තතෙ. “vā”（或）适用。 199. යොනං නි නපුංසකෙහි. 199. 于中性词后，yo 众格位变为 ni。 නපුංසකලිඞ්ගෙහි පරෙසං සබ්බෙසං යොනං නි හොති වා. 于中性词后，所有 yo 众格位或变为 ni。 අට්ඨීනි, අඤ්ඤත්ථ නිච්චං යොලොපො, දීඝො ච, අට්ඨී, තථා හෙ අට්ඨි, හෙ අට්ඨී අට්ඨීනි, අට්ඨිං, අට්ඨී අට්ඨීනි, අට්ඨිනා ඉච්චාදි අග්ගිසද්දසමං. （得）Aṭṭhīni；于另一情况，yo 恒脱落，且元音长音化，得 aṭṭhī。同样，he aṭṭhi, he aṭṭhī, he aṭṭhīni；aṭṭhiṃ, aṭṭhī, aṭṭhīni；aṭṭhinā 等。与 aggi 词相同。 එවං සත්ථි දධි වාරි අක්ඛි අච්ඡි අච්චි ඉච්චාදීනි. Satthi, dadhi, vāri, akkhi, acchi, acci 等亦然。 ඉකාරන්තං. i-词尾 ඊකාරන්තො නපුංසකලිඞ්ගො සුඛකාරීසද්දො. 以 ī 结尾的中性词是 sukhakārī 一词。 ‘‘සුඛභාරී සි’’ ඉතීධ අනපුංසකත්තාභාවා සිස්මිම්පි ‘‘අඝො රස්ස’’මිච්චාදිනා රස්සත්තං, සිලොපො. සුඛකාරි දානං, සුඛකාරී සුඛකාරීනි, හෙ සුඛකාරි, හෙ සුඛකාරී හෙ සුඛකාරීනි, සුඛකාරිනං සුඛකාරිං, සුඛකාරී සුඛකාරීනි. 于“Sukhakārī si”，此处因其为中性，于 si 格，亦依“agho rassa”等规则，元音变短，si 脱落。例如：Sukhakāri dānaṃ（造乐之施），sukhakārī, sukhakārīni；he sukhakāri, he sukhakārī, he sukhakārīni；sukhakārinaṃ, sukhakāriṃ；sukhakārī, sukhakārīni。 සෙසං දණ්ඩීසද්දසමං. එවං සීඝයායීආදීනි. 其余与 daṇḍī 词相同。Sīghayāyī 等亦然。 ඊකාරන්තං. ī-词尾 උකාරන්තො නපුංසකලිඞ්ගො ආයුසද්දො. තස්ස අට්ඨිසද්දස්සෙව රූපනයො. 以 u 结尾的中性词是 āyu 词。其变格法与 aṭṭhi 词相同。 ආයු, ආයූ ආයූනි, හෙ ආයු, හෙ ආයූ හෙ ආයූනි, ආයුං, ආයූ ආයූනි, ආයුනා ආයුසාති [Pg.96] මනොගණාදිත්තා සිද්ධං. ආයූහි ආයූභි, ආයුනො ආයුස්ස, ආයූනමිච්චාදි. Āyu, āyū, āyūni；he āyu, he āyū, he āyūni；āyuṃ, āyū, āyūni；āyunā；āyusā，此形因属 manogaṇa 等而成。Āyūhi, āyūbhi；āyuno, āyussa；āyūnaṃ 等。 එවං චක්ඛු වසු ධනු දාරු තිපු මධු හිඞ්ගු සිග්ගු වත්ථු මත්ථු ජතු අම්බු අස්සුආදීනි. Cakkhu, vasu, dhanu, dāru, tipu, madhu, hiṅgu, siggu, vatthu, matthu, jatu, ambu, assu 等亦然。 උකාරන්තං. u-词尾 ඌකාරන්තො නපුංසකලිඞ්ගො ගොත්‍රභූසද්දො. 以 ū 结尾的中性词是 gotrabhū 一词。 ගොත්‍රභූ සි, නපුංසකත්තා රස්සත්තං, සිලොපො. ගොත්‍රභු චිත්තං, ගොත්‍රභූ ගොත්‍රභූනි, හෙ ගොත්‍රභු, හෙ ගොත්‍රභූ හෙ ගොත්‍රභූනි, ගොත්‍රභුං, ගොත්‍රභූ ගොත්‍රභූනි, ගොත්‍රභුනා ඉච්චාදි පුල්ලිඞ්ගෙ අභිභූසද්දසමං. 对于 Gotrabhū 的 si 格，因其为中性，元音变短，si 脱落。例如：Gotrabhu cittaṃ（种姓心），gotrabhū, gotrabhūni；he gotrabhu, he gotrabhū, he gotrabhūni；gotrabhuṃ, gotrabhū, gotrabhūni；gotrabhunā 等。与阳性 abhibhū 词相同。 එවං අභිභූ සයම්භූ ධම්මඤ්ඤූආදීනි. 如是，abhibhū(胜者)、sayambhū(自存者)、dhammaññū(知法者)等。 ඌකාරන්තං. ū结尾词。 ඔකාරන්තො නපුංසකලිඞ්ගො චිත්තගොසද්දො. o结尾中性词cittago。 ‘‘චිත්තා ගාවො අස්ස කුලස්සා’’ති අත්ථෙ බහුබ්බීහිසමාසෙ කතෙ ‘‘සරො රස්සො නපුංසකෙ’’ති ඔකාරස්ස ඨානප්පයතනාසන්නත්තා රස්සත්තමුකාරො, ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති, සිලොපො. චිත්තගු කුලං, චිත්තගූ චිත්තගූනි ඉච්චාදි ආයුසද්දසමං. 于“Cittā gāvo assa kulassā”(此家族有杂色牛)义，作多财释(bahubbīhi)复合词时，依“saro rasso napuṃsake”(中性词元音短)规则，o音因发音处近而短化为u音，其后生起syā等，si则被省略。如：cittagu kulaṃ(有杂色牛的家族)，cittagū、cittagūni等，与āyu词相同。 ඔකාරන්තං. o结尾词。 චිත්තං කම්මඤ්ච අස්සද්ධ-මථට්ඨි සුඛකාරි ච; ආයු ගොත්‍රභූ ධම්මඤ්ඤූ, චිත්තගූති නපුංසකෙ. citta(心)、kamma(业)、assaddha(不信)、aṭṭhi(骨)及sukhakāri(予乐者)；āyu(寿)、gotrabhū(至种姓者)、dhammaññū(知法者)、cittagū(杂色牛)，此等为中性词。 නපුංසකලිඞ්ගං නිට්ඨිතං. 中性词终。 සබ්බනාම 代名词 අථ [Pg.97] සබ්බනාමානි වුච්චන්තෙ. 今说代名词。 සබ්බ, කතර, කතම, උභය, ඉතර, අඤ්ඤ, අඤ්ඤතර, අඤ්ඤතම, පුබ්බ, පර, අපර, දක්ඛිණ, උත්තර, අධර, ය, ත, එත, ඉම, අමු, කිං, එක, උභ, ද්වි, ති, චතු, තුම්හ, අම්හ ඉති සත්තවීසති සබ්බනාමානි, තානි සබ්බනාමත්තා තිලිඞ්ගානි. sabba(一切)、katara(何者)、katama(何者)、ubhaya(两者)、itara(其他)、añña(其他)、aññatara(某一个)、aññatama(某一个)、pubba(前)、para(后)、apara(后)、dakkhiṇa(南)、uttara(北)、adhara(下)、ya(凡是)、ta(彼)、eta(此)、ima(此)、amu(彼)、kiṃ(何)、eka(一)、ubha(双)、dvi(二)、ti(三)、catu(四)、tumha(汝)、amha(我)，此二十七为代名词。因其为代名词，故通三性。 තත්ථ සබ්බසද්දො නිරවසෙසත්ථො, සො යදා පුල්ලිඞ්ගවිසිට්ඨත්ථාභිධායී, තදා රූපනයො. පුරෙ විය ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති, ‘‘සො’’ති සිස්ස ඔකාරො, සරලොපපරනයනානි. සබ්බො ජනො. 其中，sabba词为无余义。当其表述阳性所限定之义时，其变格法如下。如前，生起syā等，依“so”之例，si变为o，并有元音省略、后字连接等规则。如：Sabbo jano(一切人)。 බහුවචනෙ ‘‘සබ්බ යො’’ ඉතීධ ‘‘පරසමඤ්ඤා පයොගෙ’’ති සබ්බාදීනං සබ්බනාමසඤ්ඤා. 于复数，于“sabba yo”此处，依“parasamaññā payoge”(他称通用)规则，sabba等得代名词之名。 ‘‘යො’’ති වත්තතෙ. “yo”，此续。 200. සබ්බනාමකාරතෙ පඨමො. 200. 代名词a后之第一格。 සබ්බෙසං ඉත්ථිපුමනපුංසකානං නාමානි සබ්බනාමානි, තෙසං සබ්බෙසං සබ්බනාමසඤ්ඤානං ලිඞ්ගානං අකාරතො පරො පඨමො යො එත්තමාපජ්ජතෙ. සබ්බෙ පුරිසා. 一切女、男、中性之名为“一切名”(sabbanāma)，即代名词。于此等一切得代名词之名之性，a后之第一格yo转为e。如：Sabbe purisā(一切男子)。 අකාරතොති කිං? සබ්බා අමූ. 言“由a”者何？如：Sabbā amū(一切彼等)。 හෙ සබ්බ සබ්බා, හෙ සබ්බෙ, සබ්බං, සබ්බෙ, සබ්බෙන, සබ්බෙහි සබ්බෙභි. 呼格单数：he sabba。呼格复数：he sabbā, he sabbe。业格单数：sabbaṃ。业格复数：sabbe。具格单数：sabbena。具格复数：sabbehi, sabbebhi。 චතුත්ථෙකවචනෙ ආයාදෙසෙ සම්පත්තෙ – 于第四格单数，当得āya替代时—— ‘‘අතො, ආ එ, ස්මාස්මිංනං, ආය චතුත්ථෙකවචනස්සා’’ති ච වත්තතෙ. “Ato, ā e, smāsmiṃnaṃ”及“āya catutthekavacanassā”，此等续。 201. තයො [Pg.98] නෙව ච සබ්බනාමෙහි. 201. 此三者不用于代名词后。 අකාරන්තෙහි සබ්බනාමෙහි පරෙසං ස්මා ස්මිං ඉච්චෙතෙසං, චතුත්ථෙකවචනස්ස ච ආ එ ආයඉච්චෙතෙ ආදෙසා නෙව හොන්තීති ආයාදෙසාභාවො. චග්ගහණං කත්ථචි පටිසෙධනිවත්තනත්ථං, තෙන පුබ්බාදීහි ස්මා ස්මිංනං ආ එ ච හොන්ති. සබ්බස්ස. 于a结尾之代名词后，smā、smiṃ及第四格单数之ā、e、āya此等替代不生，故无āya替代。“ca”字于某些情况，用以取消此禁，是故pubba等词之后，smā、smiṃ亦可转为ā、e。如：Sabbassa(一切的)。 ‘‘අකාරො, එ’’ති ච වත්තතෙ. “Akāro, e”，此亦续。 202. සබ්බනාමානං නංම්හි ච. 202. 于代名词，于naṃ亦然。 සබ්බෙසං සබ්බනාමානං අකාරො එත්තමාපජ්ජතෙ නංම්හි විභත්තිම්හි. 一切代名词之a，于naṃ格时，转为e。 ‘‘සබ්බනාමතො’’ති ච වත්තතෙ. “Sabbanāmato”，此亦续。 203. සබ්බතො නං සංසානං. 203. 由代名词，naṃ为saṃ、sānaṃ。 සබ්බතො සබ්බනාමතො පරස්ස නංවචනස්ස සං සානංඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති. Sabbato即sabbanāmato，其后之naṃ格，转为saṃ、sānaṃ。 සබ්බෙසං සබ්බෙසානං, සබ්බස්මා සබ්බම්හා, සබ්බෙහි සබ්බෙභි, සබ්බස්ස, සබ්බෙසං සබ්බෙසානං, සබ්බස්මිං සබ්බම්හි, සබ්බෙසු. 属格/与格复数：sabbesaṃ, sabbesānaṃ。离格单数：sabbasmā, sabbamhā。具格/离格复数：sabbehi, sabbebhi。属格/与格单数：sabbassa。属格/与格复数：sabbesaṃ, sabbesānaṃ。处格单数：sabbasmiṃ, sabbamhi。处格复数：sabbesu。 ඉත්ථියං ‘‘ඉත්ථියමතො ආප්පච්චයො’’ති ආප්පච්චයො. අඤ්ඤං කඤ්ඤාසද්දසමං අඤ්ඤත්‍ර ස නං ස්මිංවචනෙහි. සබ්බා පජා, සබ්බා සබ්බායො, හෙ සබ්බෙ, හෙ සබ්බා සබ්බායො, සබ්බං, සබ්බා සබ්බායො, සබ්බාය, සබ්බාහි සබ්බාභි. 于女性，依“itthiyamato āppaccayo”(由女性词干加ā后缀)规则，加ā后缀。除sa、naṃ、smiṃ格，余者同kaññā(少女)词。如：Sabbā pajā(一切人)。主格复数：sabbā, sabbāyo。呼格复数：he sabbe, he sabbā, sabbāyo。业格单数：sabbaṃ。业格复数：sabbā, sabbāyo。具格单数：sabbāya。具格复数：sabbāhi, sabbābhi。 චතුත්ථෙකවචනෙ ‘‘සබ්බනාමතො වා’’, සබ්බතො කොති ඉතො ‘‘සබ්බතො’’ති ච වත්තතෙ. 于第四格单数，“sabbanāmato vā”(由代名词，或)及“sabbato”(由一切)，此等续。 204. ඝපතො [Pg.99] ස්මිංසානං සංසා. 204. 在ghapa之后，smiṃ与saṃ二格，替换为saṃ与sā。 සබ්බතො සබ්බනාමතො ඝපසඤ්ඤතො ස්මිං සඉච්චෙතෙසං යථාක්කමං සංසාආදෙසා හොන්ති වා. 在一切代名词与ghapa之后，smiṃ与saṃ二格，依次替换为saṃ与sā，或（不替换）。 ‘‘සංසාස්වෙකවචනෙසු චා’’ති වත්තතෙ. “在saṃ、sā以及单数（格）中”的（规则）在此处沿用。 205. ඝො රස්සං. 205. gha（所指之长元音）应为短音。 ඝසඤ්ඤො ආකාරො රස්සමාපජ්ජතෙ සංසාස්වෙකවචනෙසු විභත්තාදෙසෙසු පරෙසු. gha所指之ā元音，在saṃ、sā以及单数格位语尾的替换形式之后，应为短音。 ‘‘සාගමො’’ති වත්තතෙ. “sa-āgamo”（s音的增添）的（规则）在此处沿用。 206. සංසාස්වෙකවචනෙසු ච. 206. 在saṃ、sā以及单数（格）中亦然。 සං සාඉච්චෙතෙසු එකවචනට්ඨානසම්භූතෙසු විභත්තාදෙසෙසු පරෙසු ලිඞ්ගම්හා සකාරාගමො හොති. 在saṃ与sā此二者，由单数（ekavacana）位所生的格位语尾替换形式之后，于语基（liṅga）后，有s音的增添（sakārāgama）。 සබ්බස්සා සබ්බාය, සබ්බාසං සබ්බාසානං, සබ්බාය, සබ්බාහි සබ්බාභි, සබ්බස්සා සබ්බාය, සබ්බාසං සබ්බාසානං. sabbassā、sabbāya（与格、属格单数）；sabbāsaṃ、sabbāsānaṃ（与格、属格复数）；sabbāya（工具格单数）；sabbāhi、sabbābhi（工具格复数）；sabbassā、sabbāya（从格单数）；sabbāsaṃ、sabbāsānaṃ（与格、属格复数）。 ස්මිංම්හි ‘‘සබ්බනාමතො, ඝපතො’’ති ච වත්තතෙ. 关于smiṃ格，“从代名词（sabbanāma）”与“从ghapa”的（规则）在此处沿用。 207. නෙතාහි ස්මිමායයා. 207. （在）此等（词）后，smiṃ（格）不（替换）为āya或yā。 එතෙහි සබ්බනාමෙහි ඝපසඤ්ඤෙහි පරස්ස ස්මිංවචනස්ස නෙව ආය යාදෙසා හොන්තීති ආයාභාවො. වාධිකාරතො ක්වචි හොති දක්ඛිණාය උත්තරායාති ආදි. 在此等代名词与ghapa之后，smiṃ格位语尾，不作āya与yā的替换，故无āya的替换。因“或”（vā）的管辖，（此替换）有时亦发生，如：dakkhiṇāya（于南方）、uttarāya（于北方）等。 සංයමාදෙසා, සබ්බස්සං සබ්බායං, සබ්බාසු. saṃ与yaṃ的替换（ādesa）。（处格单数：）sabbassaṃ、sabbāyaṃ；（处格复数：）sabbāsu。 නපුංසකෙ සබ්බං චිත්තං, සබ්බානි, හෙ සබ්බ, හෙ සබ්බානි, සබ්බං, සබ්බානි. සෙසං පුල්ලිඞ්ගෙ විය ඤෙය්‍යං. 中性（napuṃsaka）：（主格：）sabbaṃ cittaṃ（一切心），sabbāni；（呼格：）he sabba，he sabbāni；（宾格：）sabbaṃ，sabbāni。其余应知如阳性（pulliṅga）。 එවං [Pg.100] කතරාදීනං අඤ්ඤතමසද්දපරියන්තානං තීසුපි ලිඞ්ගෙසු රූපනයො. 如是，从katara等词，至aññatama词为止，其于三性（liṅga）中的形态规则（rūpanayo）亦然。 තත්ථ කතරකතමසද්දා පුච්ඡනත්ථා. 其中，katara与katama二词，为询问义（pucchanattha）。 උභයසද්දො ද්විඅවයවසමුදායවචනො. ubhaya（两者）一词，表述由两部分组成的集合。 ඉතරසද්දො වුත්තප්පටියොගවචනො. itara（另一）一词，表述与已说者相对者。 අඤ්ඤසද්දො අධිකතාපරවචනො. añña（其他）一词，表述更多或另一者。 අඤ්ඤතර අඤ්ඤතමසද්දා අනියමත්ථා. aññatara与aññatama二词，为非限定义（aniyamattha）。 ‘‘යො, සබ්බනාමකාරතෙ පඨමො’’ති ච වත්තතෙ. “在代名词后，主格（paṭhamo）的yo（格）”的（规则）在此处沿用。 208. ද්වන්දට්ඨා වා. 208. 或在并列复合词（dvanda）义中。 ද්වන්දසමාසට්ඨා සබ්බනාමකාරතො පරො පඨමො යො එත්තමාපජ්ජතෙ වා. කතරො ච කතමො චාති කතරකතමෙ, කතරකතමා වා ඉච්චාදි. 在并列复合词（dvandasamāsa）义中，在代名词之后，主格（paṭhamo）的yo（格），或替换为e。如：Kataro ca katamo ca，（作）katarakatame，或katarakatamā等。 පුබ්බාදයො දිසාදිවවත්ථානවචනා. pubba（前）等词，为表述方位（disā）等规定之语。 පුබ්බො කාලො. බහුවචනෙ ‘‘ධාතුලිඞ්ගෙහි පරා පච්චයා’’ති එත්ථ පරාති නිද්දෙසතො පුබ්බාදීහි යොවචනස්ස විකප්පෙනෙකාරො. （如）pubbo kālo（先前之时）。于复数（bahuvacana）中，依“后缀（paccaya）在词根（dhātu）与语基（liṅga）之后”一句，因其中‘parā’（之后）的解释，在pubba等词之后，yo格位语尾，可选择性地替换为e。 පුබ්බෙ පුබ්බා, හෙ පුබ්බ, හෙ පුබ්බෙ හෙ පුබ්බා, පුබ්බං, පුබ්බෙ, පුබ්බෙන, පුබ්බෙහි පුබ්බෙභි, පුබ්බස්ස, පුබ්බෙසං පුබ්බෙසානං. ‘‘ස්මාස්මිංනං වා’’ති විකප්පෙනාකාරෙකාරා. පුබ්බා පුබ්බස්මා පුබ්බම්හා, පුබ්බෙහි පුබ්බෙභි, පුබ්බස්ස, පුබ්බෙසං පුබ්බෙසානං, පුබ්බෙ පුබ්බස්මිං පුබ්බම්හි, පුබ්බෙසු. （主格复数：）pubbe、pubbā；（呼格：）he pubba，he pubbe、he pubbā；（宾格：）pubbaṃ，pubbe；（工具格：）pubbena，pubbehi、pubbebhi；（与格、属格：）pubbassa，pubbesaṃ、pubbesānaṃ。依“smā、smiṃ、naṃ格或（替换）”的规则，（从格与处格单数）可选择性地为ā与e。（从格：）pubbā、pubbasmā、pubbamhā，pubbehi、pubbebhi；（与格、属格：）pubbassa，pubbesaṃ、pubbesānaṃ；（处格：）pubbe、pubbasmiṃ、pubbamhi，pubbesu。 ඉත්ථියං පුබ්බා දිසා, පුබ්බා පුබ්බායො ඉච්චාදි සබ්බාසද්දසමං. 阴性（itthī）：（如）pubbā disā（东方）。pubbā、pubbāyo等（变格），与sabbā一词相同。 නපුංසකෙ [Pg.101] පුබ්බං ඨානං, පුබ්බානි, හෙ පුබ්බ, හෙ පුබ්බානි, පුබ්බං, පුබ්බානි, සෙසං පුල්ලිඞ්ගසමං. එවං පරාපරදක්ඛිණුත්තරාධරසද්දා. 中性（napuṃsaka）：（如）pubbaṃ ṭhānaṃ（先前处）。（主格：）pubbaṃ，pubbāni；（呼格：）he pubba，he pubbāni；（宾格：）pubbaṃ，pubbāni。其余与阳性（pulliṅga）相同。para（后）、apara（彼方）、dakkhiṇa（南）、uttara（北）、adhara（下）等词亦如是。 ‘‘සබ්බනාමතො, ද්වන්දට්ඨා’’ති ච වත්තතෙ. “从代名词（sabbanāma）”与“在并列复合词（dvanda）义中”的（规则）在此处沿用。 209. නාඤ්ඤං සබ්බනාමිකං. 209. 其他（词）无代名词（sabbanāmika）的（变格）。 ද්වන්දට්ඨා සබ්බනාමතො පරස්ස යොවචනස්ස ඨපෙත්වා එත්තං අඤ්ඤං සබ්බනාමිකං කාරියං න හොතීති සංසානමාදෙසාභාවො. පුබ්බාපරානං, පුබ්බුත්තරානං අධරුත්තරානං, ‘‘නාඤ්ඤං සබ්බනාමික’’න්ති විනාධිකාරෙන යොගෙන තතියාසමාසෙපි. මාසපුබ්බාය, මාසපුබ්බානං. 在并列复合词(dvanda)中，代词(sabbanāma)之后，除了对“yo”格的处理外，不执行其他代词性功能(sabbanāmikaṃ kāriyaṃ)，因此没有“saṃ”、“sā”等替换。例如：“pubbāparānaṃ”(前与后)、“pubbuttarānaṃ”(前与北)、“adharuttarānaṃ”(下与北)。根据“nāññaṃ sabbanāmikaṃ”(无其他代词性功能)这条规则，在第三格复合词(tatiyāsamāsa)中也是如此。例如：“Māsapubbāya”、“Māsapubbānaṃ”。 ‘‘නාඤ්ඤං සබ්බනාමික’’න්ති ච වත්තතෙ. 并且“nāññaṃ sabbanāmikaṃ”(无其他代词性功能)这条规则也适用。 210. බහුබ්බීහිම්හි ච. 210. 在多财释复合词(bahubbīhi)中也是如此。 බහුබ්බීහිම්හි ච සමාසෙ සබ්බනාමිකවිධානං නාඤ්ඤං හොති. පියපුබ්බාය, පියපුබ්බානං, පියපුබ්බෙ. 在多财释复合词(bahubbīhi samāsa)中，不执行其他代词性规则(sabbanāmikavidhānaṃ)。例如：“Piyapubbāya”、“Piyapubbānaṃ”、“Piyapubbe”。 චසද්දග්ගහණෙන දිසත්ථසබ්බනාමානං බහුබ්බීහිම්හි සබ්බනාමිකවිධානංව හොති. 通过“ca”一词，表示方位(disattha)的代词(sabbanāma)在多财释复合词(bahubbīhi)中，确实执行代词性功能(sabbanāmikavidhānaṃ)。 දක්ඛිණස්සා ච පුබ්බස්සා ච යදන්තරාළන්ති අත්ථෙ බහුබ්බීහි, දක්ඛිණපුබ්බස්සං, දක්ඛිණපුබ්බස්සා, එවං උත්තරපුබ්බස්සං, උත්තරපුබ්බස්සා ඉච්චාදි. 在“南方与东方之间”的意义上，构成多财释复合词，如‘dakkhiṇapubbassaṃ’、‘dakkhiṇapubbassā’；同样地，也有‘uttarapubbassaṃ’、‘uttarapubbassā’等。 යතෙතසද්දාදීනමාලපනෙ රූපං න සම්භවති. යසද්දො අනියමත්ථො. “ya”、“ta”、“eta”等词在呼格(ālapana)中没有相应的形式。“ya”词表示不确定(aniyama)的意义。 යො පුරිසො, යෙ පුරිසා, යං, යෙ. යා කඤ්ඤා, යා යායො, යං, යා යායො. යං චිත්තං, යානි, යං, යානි. සෙසං සබ්බත්ථ සබ්බසද්දසමං. “Yo puriso”, “ye purisā”, “yaṃ”, “ye”。“Yā kaññā”, “yā yāyo”, “yaṃ”, “yā yāyo”。“Yaṃ cittaṃ”, “yāni”, “yaṃ”, “yāni”。其余各处皆同“sabba”一词。 ත [Pg.102] එත ඉම අමු කිංඉච්චෙතෙ පරම්මුඛ සමීප අච්චන්තසමීපදූර පුච්ඡනත්ථවචනා. “ta”、“eta”、“ima”、“amu”、“kiṃ”这些词分别表示不在眼前(parammukha)、近(samīpa)、极近(accantasamīpa)、远(dūra)以及疑问(pucchana)的意义。 තසද්දස්ස භෙදො. ‘‘ත සි’’ ඉතීධ – “ta”词的变格。于“ta si”此处—— ‘‘අනපුංසකස්සායං සිම්හීති, ස’’මිති ච වත්තතෙ. 并且“anapuṃsakassa ayaṃ simhi”与“saṃ”这两条规则也适用。 211. එතතෙසං තො. 211. “Etatesaṃ to”。 එත තඉච්චෙතෙසං අනපුංසකානං තකාරො සකාරමාපජ්ජතෙ සිම්හි විභත්තිම්හි. සො පුරිසො. 对于“eta”、“ta”这两个非中性词，在“si”格中，其“t”字母变为“s”字母。例如：“So puriso”(那位男子)。 සබ්බනාමග්ගහණඤ්ච, ඉතො තග්ගහණඤ්ච වත්තතෙ. 代词(sabbanāma)的规则，以及从此开始的“ta”的规则也适用。 212. තස්ස වා නත්තං සබ්බත්ථ. 212. “ta”的“t”可选择性地在各处变为“n”。 තඉච්චෙතස්ස සබ්බනාමස්ස තකාරස්ස නත්තං හොති වා සබ්බත්ථ ලිඞ්ගෙසු. නෙ තෙ, නං තං, නෙ තෙ, නෙන තෙන, නෙහි නෙභි තෙහි තෙභි. 对于“ta”这个代词，其“t”字母可选择性地在所有性中变为“n”。例如：“Ne, te”；“naṃ, taṃ”；“ne, te”；“nena, tena”；“nehi, nebhi, tehi, tebhi”。 ‘‘සබ්බස්ස, තස්ස වා සබ්බත්ථා’’ති ච වත්තතෙ. 并且“sabbassa, tassa vā sabbatthā”这条规则也适用。 213. සස්මාස්මිංසංසාස්වත්තං. 213. 在“sa”、“smā”、“smiṃ”、“saṃ”、“sā”格中，替换为“atta”。 තඉච්චෙතස්ස සබ්බනාමස්ස සබ්බස්සෙව අත්තං හොති වා ස ස්මා ස්මිං සං සාඉච්චෙතෙසු වචනෙසු සබ්බත්ථ ලිඞ්ගෙසු. අස්ස නස්ස තස්ස, නෙසං තෙසං නෙසානං තෙසානං. 对于“ta”这个代词，在“sa”、“smā”、“smiṃ”、“saṃ”、“sā”这些格中，其整个词干可选择性地在所有性中变为“atta”。例如：“Assa, nassa, tassa”；“nesaṃ, tesaṃ, nesānaṃ, tesānaṃ”。 ‘‘ස්මාහිස්මිංනං ම්හාභිම්හි වා’’ති ඉතො ‘‘ස්මාස්මිංනං, ම්හාම්හී’’ති ච වත්තතෙ. 从“Smāhismiṃnaṃ mhābhimhi vā”这条规则中，“smāsmiṃnaṃ”与“mhāmhī”的部分也适用。 214. න තිමෙහි කතාකාරෙහි. 214. 不适用于由“ta”与“ima”构成的形式。 ත ඉමඉච්චෙතෙහි කතාකාරෙහි පරෙසං ස්මාස්මිංනං ම්හා ම්හිඉච්චෙතෙ ආදෙසා න හොන්ති. 对于由“ta”与“ima”构成的形式，其后的“smā”、“smiṃ”等格，不会发生“mhā”、“mhi”等替换。 පකතිසන්ධිවිධාන 原形连音法 අථ [Pg.22] සරානමෙව සන්ධිකාරියෙ සම්පත්තෙ පකතිභාවො වුච්චතෙ. 现在，当连音作用仅及于元音时，则说其为原形。 ‘‘සරා, පකතී’’ති ච වත්තතෙ. 并且（前文的）“元音”、“呈原形”（二词）亦适用（于此）。 35. සරෙ ක්වචි. 35. （前元音）在后元音前，有时（呈原形）。 සරා ඛො සරෙ පරෙ ක්වචි ඡන්දභෙදාසුඛුච්චාරණට්ඨානෙ, සන්ධිච්ඡාරහිතට්ඨානෙ ච පකතිරූපානි හොන්ති, න ලොපාදෙසවිකාරමාපජ්ජන්තෙති අත්ථො. 当元音后随另一元音时，在某些因破坏音律而致发音不畅之处，以及在不欲连音之处，它们有时会保持其原形，即不发生省略、替代或变化。此即其义。 තත්ථ පකතිට්ඨානං නාම ආලපනන්තා අනිතිස්මිං අච්ඡන්දානුරක්ඛණෙ අසමාසෙ පදන්තදීඝා ච ඉකාරුකාරා ච නාමපදන්තාතීතක්‍රියාදිම්හීති එවමාදි. 其中，所谓原形之处，即：呼格词尾；不与“iti”连音时；不为护持音律时；非复合词中；词尾的长元音；以及名词词尾的i、u音与过去时态动词等。 ආලපනන්තෙසු තාව – කතමා චානන්ද අනිච්චසඤ්ඤා, කතමා චානන්ද ආදීනවසඤ්ඤා, සාරිපුත්ත ඉධෙකච්චො, එහි සිවික උට්ඨෙහි, උපාසකා ඉධෙකච්චො, භොති අය්‍යෙ, භික්ඛු අරොගං තව සීලං, සිඤ්ච භික්ඛු ඉමං නාවං, භික්ඛවෙ එවං වදාමි, පඤ්චිමෙ ගහපතයො ආනිසංසා ඉච්චෙවමාදීසු පකතිභාවො, පුබ්බස්සරලොපයවාදෙසාදයො න හොන්ති. 首先，在呼格词尾处——“阿难，什么是无常想？阿难，什么是过患想？”“舍利弗，于此有某人。”“来，私婆迦（Sivika），起来！”“优婆塞们，于此有某人。”“夫人，尊者！”“比丘，你的戒行无病。”“比丘，当灌此舟。”“比丘们，我如是说。”“诸居士，此五种利益。”等等，皆呈原形，前元音省略、y与v替代等情况不会发生。 ක්වචිග්ගහණෙන ඉතිස්මිං ඡන්දානුරක්ඛණෙ සන්ධි හොති, යථා – සක්කා දෙවීති, නමො තෙ බුද්ධ වීරත්ථු. 由“有时”一词可知，在与“iti”连音且为护持音律时，会发生连音，例如：“sakkā devīti”、“namo te buddha vīratthu”。 සරෙති කිං? සාධු මහාරාජාති, එවං කිර භික්ඛූති. （规则中）“在元音前”是为何意？（例如：）“善哉，大王！”“据说，比丘！” අසමාසෙ පදන්තදීඝෙසු – ආයස්මා ආනන්දො ගාථා අජ්ඣභාසි, දෙවා ආභස්සරා යථා, තෙවිජ්ජා ඉද්ධිප්පත්තා [Pg.23] ච, භගවා උට්ඨායාසනා, භගවා එතදවොච, අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි, ගන්ත්වා ඔලොකෙන්තො, භූතවාදී අත්ථවාදී, යං ඉත්ථී අරහා අස්ස, සාමාවතී ආහ, පාපකාරී උභයත්ථ තප්පති, නදී ඔත්ථරති, යෙ තෙ භික්ඛූ අප්පිච්ඡා, භික්ඛූ ආමන්තෙසි, භික්ඛූඋජ්ඣායිංසු, භික්ඛූ එවමාහංසු, ඉමස්මිං ගාමෙ ආරක්ඛකා, සබ්බෙ ඉමෙ, කතමෙ එකාදස, ගම්භීරෙ ඔදකන්තිකෙ, අප්පමාදො අමතපදං, සඞ්ඝො ආගච්ඡතු, කො ඉමං පථවිං විච්චෙස්සති, ආලොකො උදපාදි, එකො එකාය, චත්තාරො ඔඝා. 在非复合词的词尾长音处——“具寿阿难诵出偈。”“如光音天。”“三明与神通已达者。”“世尊从座起。”“世尊说此。”“顶礼后，立于一旁。”“前往观看。”“说实语者，说义语者。”“若有女人为阿罗汉。”“萨玛瓦蒂说。”“作恶者于两处恼。”“河水泛滥。”“彼等少欲比丘。”“（世尊）告诸比丘。”“诸比丘抱怨。”“诸比丘如是说。”“此村有守护者。”“所有此等。”“是哪十一个？”“于深水边。”“不放逸是无死迹。”“愿僧伽前来。”“谁将识知此地？”“光明生起。”“一与一。”“四瀑流。” නිපාතෙසුපි – අරෙ අහම්පි, සචෙ ඉමස්ස කායස්ස, නො අභික්කමො, අහො අච්ඡරියො, අථො අන්තො ච, අථ ඛො ආයස්මා, අථො ඔට්ඨවචිත්තකා, තතො ආමන්තයී සත්ථා. 在小品词中亦然——“喂，我也是。”“如果对此身。”“非前进。”“啊，稀有！”“以及内部。”“然后具寿。”“以及心如驼者。”“其后导师说。” ක්වචිග්ගහණෙන අකාර ඉතීවෙවෙත්ථාදීසු සන්ධිපි. යථා – ආගතත්ථ, ආගතම්හා, කතමාස්සු චත්තාරො, අප්පස්සුතායං පුරිසො, ඉත්ථීති, ච මරීව, සබ්බෙව, ස්වෙව, එසෙව නයො, පරිසුද්ධෙත්ථායස්මන්තො, නෙත්ථ, තං කුතෙත්ථ ලබ්භා, සචෙස බ්‍රාහ්මණ, තථූපමං, යථාහ. 由“有时”一词可知，在与‘iti’、‘iva’、‘eva’、‘ettha’等词相连时，亦可发生连音。例如：āgatattha（已来此处）、āgatamhā（我们已来）、katamāssu cattāro（是哪四个？）、appassutāyaṃ puriso（此人少闻）、itthīti（是女人）、ca marīva（如鹿）、sabbeva（一切皆）、sveva（彼亦）、eseva nayo（此即方法）、parisuddhetthāyasmanto（具寿们于此清净）、nettha（于此无）、taṃ kutettha labbhā（于此，彼从何可得？）、sacesa brāhmaṇa（如果此婆罗门）、tathūpamaṃ（如是譬喻）、yathāha（如其所说）。 අසමාසෙති කිං? ජිව්හායතනං, අවිජ්ජොඝො, ඉත්ථින්ද්‍රියං, අභිභායතනං, භයතුපට්ඨානං. අච්ඡන්දානුරක්ඛණෙති [Pg.24] කිං? සද්ධීධ විත්තං පුරිසස්ස සෙට්ඨං, යො මිස්සරො. （规则中）“非复合词”是为何意？（例如：）舌处、无明流、女根、胜处、怖畏现起。（规则中）“不为护持音律时”是为何意？（例如：）“信于此世间，是人之最上财。”“若有自在权者。” නාමපදන්තඉකාරුකාරෙසු – ගාථාහි අජ්ඣභාසි, පුප්ඵානි ආහරිංසු, සත්ථු අදාසි. 在名词词尾的i、u音处——“以偈颂说。”“带来了花。”“给了导师。” ක්වචීති කිං? මනසාකාසි. （规则中）“有时”是为何意？（例如：）manasākāsi（他作意）。 36. සරා පකති බ්‍යඤ්ජනෙ. 36. 元音在辅音前呈原形。 සරා ඛො බ්‍යඤ්ජනෙ පරෙ පකතිරූපා හොන්තීති යෙභුය්‍යෙන දීඝරස්සලොපෙහි විකාරාභාවො. යථා – අච්චයො, පච්චයො, භාසති වා කරොති වා, වෙදනාක්ඛන්ධො, භාග්‍යවා, භද්‍රො කසාමිව, දීයති, තුණ්හීභූතො, සො ධම්මං දෙසෙති. 元音在辅音之前，多呈原形，即大体上不因长音化、短音化或省略而发生变化。例如：过失、缘、或说或作、受蕴、具福者、良如鞭、被给予、默然者、他说法。 ඉති පකතිසන්ධිවිධානං නිට්ඨිතං. 如是，原形连音法终。 බ්‍යඤ්ජනසන්ධිවිධාන 辅音连音规则 අථ බ්‍යඤ්ජනසන්ධි වුච්චතෙ. 现在说明辅音连音。 ‘‘බ්‍යඤ්ජනෙ’’ති අධිකාරො, ‘‘සරා, ක්වචී’’ති ච වත්තතෙ. “在辅音前”是总括句，“元音”和“有时”也适用。 37. දීඝං. 37. 长音。 සරා ඛො බ්‍යඤ්ජනෙ පරෙ ක්වචි දීඝං පප්පොන්තීති සුත්තසුඛුච්චාරණඡන්දානුරක්ඛණට්ඨානෙසු දීඝො. 元音在辅音之前，有时会变为长音，这是为了经文诵读的流畅和保持韵律。 ත්‍යස්ස පහීනා ත්‍යාස්ස පහීනා, ස්වස්ස ස්වාස්ස, මධුව මඤ්ඤති බාලො මධුවා මඤ්ඤතී බාලො, තථා එවං ගාමෙ මුනී [Pg.25] චරෙ, ඛන්තී පරමං තපො තිතික්ඛා, න මඞ්කූ භවිස්සාමි, ස්වාක්ඛාතො, ය්වාහං, කාමතො ජායතී සොකො, කාමතො ජායතී භයං, සක්කො උජූ ච සුහුජූ ච, අනූපඝාතො, දූරක්ඛං, දූරමං, සූරක්ඛං, දූහරතා. tyassa pahīnā tyāssa pahīnā（他已舍弃），svassa svāssa（自己的），madhuva maññati bālo madhuvā maññatī bālo（愚人以为如蜜），tathā evaṃ gāme munī care（因此，贤者应于村落行乞），khantī paramaṃ tapo titikkhā（忍辱是最高的苦行与忍耐），na maṅkū bhavissāmi（我将不沮丧），svākkhāto（善说），yvāhaṃ（我即），kāmato jāyatī soko, kāmato jāyatī bhayaṃ（从欲爱生忧愁，从欲爱生恐惧），sakko ujū ca suhujū ca（有能力、正直且非常正直），anūpaghāto（不伤害），dūrakkhaṃ（难以守护），dūramaṃ（难以约束），sūrakkhaṃ（容易守护），dūharatā（恶持）。 ක්වචීති කිං? ත්‍යජ්ජ, ස්වස්ස, පතිලිය්‍යති. （规则中）“有时”一词是何意？（例如）tyajja（那今天），svassa（他的），patiliyyati（退缩）。 යිට්ඨං වා හුතං වා ලොකෙ, යදි වා සාවකෙ, පුග්ගලා ධම්මදසා තෙ, භොවාදී නාම සො හොති, යථාභාවී ගුණෙන සො ඉතීධ – 世间布施或供养，或者对弟子，那些见法的人，他被称为“尊称他人者”，他如实具有功德，在此—— පුබ්බස්මිංයෙවාධිකාරෙ – 在同一前述总括句中—— 38. රස්සං. 38. 短音。 සරා ඛො බ්‍යඤ්ජනෙ පරෙ ක්වචි රස්සං පප්පොන්තීති ඡන්දානුරක්ඛණෙ, ආගමෙ, සංයොගෙ ච රස්සත්තං. 元音在辅音之前，有时会变为短音，这是为了保持韵律、增音和连结而发生的短音化。 ඡන්දානුරක්ඛණෙ තාව යිට්ඨංව හුතංව ලොකෙ, යදිව සාවකෙ, පුග්ගල ධම්මදසා තෙ, භොවාදි නාම සො හොති, යථාභාවි ගුණෙන සො. 首先，为了保持韵律——yiṭṭhaṃva hutaṃva loke（世间祭祀或供养），yadiva sāvake（或是对弟子），puggala dhammadasā te（那些见法的人），bhovādi nāma so hoti（他被称为“尊称他人者”），yathābhāvi guṇena so（他如实具有功德）。 ආගමෙ යථයිදං, සම්මදක්ඛාතො. 在增音中——（例如）yathayidaṃ（正如这个），sammadakkhāto（善说）。 සංයොගෙ පරාකමො පරක්කමො, ආසාදො අස්සාදො, එවං තණ්හක්ඛයො, ඣානස්ස ලාභිම්හි, වසිම්හි, ථුල්ලච්චයො. 在连结中——（例如）parākamo parakkamo（勇猛），āsādo assādo（乐味），evaṃ taṇhakkhayo（如是渴爱尽），jhānassa lābhimhi（我已得禅那），vasimhi（我已自在），thullaccayo（偷兰遮）。 ක්වචීති කිං? මායිදං, මනසා දඤ්ඤා විමුත්තානං, යථාක්කමං, ආඛ්‍යාතිකං, දීය්‍යති, සූය්‍යති. （规则中）“有时”一词是何意？（例如）māyidaṃ（莫此），manasā daññā vimuttānaṃ（应以心知解脱者），yathākkamaṃ（次第），ākhyātikaṃ（可解说），dīyyati（被给予），sūyyati（被听闻）。 එසො ඛො බ්‍යන්තිං කාහිති, සො ගච්ඡං න නිවත්තති ඉච්චත්‍ර – “他确实将走向毁灭。”“他前行而不回头。”在此—— තස්මිංයෙවාධිකාරෙ – 在同一总括句中—— 39. ලොපඤ්ච [Pg.26] තත්‍රාකාරො. 39. 省略与a音增补。 සරා ඛො බ්‍යඤ්ජනෙ පරෙ ක්වචි ලොපං පප්පොන්ති, තත්‍ර ලුත්තෙ ඨානෙ අකාරාගමො ච හොති. එතතසද්දන්තොකාරස්සෙවායං ලොපො. 元音在辅音之前，有时会发生省略，并且在省略之处会有a音的增补。此省略是针对以eta和ta结尾的词的末尾o音。 එස ඛො බ්‍යන්තිං කාහිති, ස ගච්ඡං න නිවත්තති, එවං එස ධම්මො, එස පත්තොසි, ස මුනි, ස සීලවා. 他确实将走向毁灭；他前行而不回头；如是，此法；此已得；他是牟尼；他是有德者。 ක්වචීති කිං? එසො ධම්මො, සො මුනි, සො සීලවා. （规则中）“有时”一词是何意？（例如）eso dhammo（此法），so muni（彼是牟尼），so sīlavā（彼是持戒者）。 චසද්දෙන එතසද්දන්තස්ස සරෙපි ක්වචි ලොපො. යථා – එස අත්ථො, එස ආභොගො, එස ඉදානි. 以“ca”一词（的用法），eta词的末尾（元音）在元音前有时也会省略。例如：esa attho（此即意义），esa ābhogo（此即享用），esa idāni（此即现在）。 විපරිණාමෙන ‘‘සරම්හා, බ්‍යඤ්ජනස්සා’’ති ච වත්තතෙ. 通过倒置，（规则中）“从元音”和“辅音的”亦适用。 40. පරද්වෙභාවො ඨානෙ. 40. 后随辅音在特定位置的双重化。 සරම්හා පරස්ස බ්‍යඤ්ජනස්ස ද්වෙභාවො හොති ඨානෙ. ද්වින්නං භාවො ද්විභාවො, සො එව ද්වෙභාවො. 元音之后所跟的辅音，在特定位置会发生双重化。两个（音）的状态即是双重化，那便是双重化。 එත්ථ ච ඨානං නාම රස්සාකාරතො පරං ප පති පටිකමුකුස කුධ කී ගහ ජුත ඤාසි සු සම්භූ සර සසාදීනමාදිබ්‍යඤ්ජනානං ද්වෙභාවං, තික තය තිංස වතාදීනමාදි ච, වතු වටුදිසාදීනමන්තඤ්ච, උ දු නි-උපසග්ග ත චතු ඡ සන්තසද්දාදෙසාදිපරඤ්ච, අපදන්තා නාකාරදීඝතො යකාරාදි ච, 此处所谓特定位置是指：在短a音之后，pa、pati、paṭi、kamu、kusa、kudha、kī、gaha、juta、ñāsi、su、sambhū、sara、sasa等词的首个辅音发生双重化；以及tika、taya、tiṃsa、vata等词的首个字母；以及vatu、vaṭu、disa等词的最后一个字母；以及前缀u、du、ni；以及ta、catu、cha、santa等词及其替代词之后词首的字母；以及非词尾的长ā音之后的y等字母， යවතං තලනාදීන-මාදෙසො ච සයාදිනං; සහ ධාත්වන්තස්සාදෙසො, සීසකාරො තපාදිතො. yavataṃ等词中t、l、n等音的替换，以及sayādinaṃ等词中音的替换；连同词根末尾音的替换；从tapa等词开始的sīsa音的形成。 ඡන්දානුරක්ඛණෙ ච – ඝර ඣෙ ධංසු භමාදීනමාදි ච, රස්සාකාරතො වග්ගානං චතුත්ථදුතියා ච ඉච්චෙවමාදි. 在韵律的考量中——ghara、jhe、dhaṃsu、bhama等词的首音，以及在短a音之后，各（辅音）组的第四和第二辅音等，皆是如此。 තත්ථ [Pg.27] ප පති පටීසු තාව – ඉධ පමාදො ඉධප්පමාදො, එවං අප්පමාදො, විප්පයුත්තො, සුප්පසන්නො, සම්මා පධානං සම්මප්පධානං, රස්සත්තං, අප්පතිවත්තියො, අධිපතිප්පච්චයො, සුප්පතිට්ඨිතො, අප්පටිපුග්ගලො, විප්පටිසාරො, සුප්පටිපන්නො, සුප්පටිපත්ති. 其中“pa、pati、paṭi”等前缀——例如：idha pamādo 变为 idhappamādo（此处放逸）；如是 appamādo（不放逸）；vippayutto（离系）；suppasanno（非常清净）；sammā padhānaṃ 变为 sammappadhānaṃ（正勤）；rassattaṃ（短促）；appativattiyo（不可退转）；adhipatippaccayo（增上缘）；suppatiṭṭhito（善建立）；appaṭipuggalo（无与伦比者）；vippaṭisāro（后悔）；suppaṭipanno（善行道者）；suppaṭipatti（善行）。 කමාදිධාතූසු – පක්කමො, පටික්කමො, හෙතුක්කමො, ආකමති අක්කමති, එවං පරක්කමති, යථාක්කමං. 在以kama为首的词根中——pakkamo（前进），paṭikkamo（后退），hetukkamo（因缘之行进），ākamati 变为 akkamati（走近、侵犯），如是 parakkamati（精进），yathākkamaṃ（依次第）。 පක්කොසති, පටික්කොසති, අනුක්කොසති, ආකොසති, අක්කොසති. Pakkosati (呼唤)，paṭikkosati (回骂)，anukkosati (悲叹)，ākosati (责骂)，akkosati (辱骂)。 අක්කුද්ධො, අතික්කොධො. Akkuddho (不忿怒)，atikkodho (极忿怒)。 ධනක්කීතො, වික්කයො, අනුක්කයො. Dhanakkīto (以财物所买)，vikkayo (出售)，anukkayo (转售)。 පග්ගහො, විග්ගහො, අනුග්ගහො, නිග්ගහො, චන්දග්ගහො, දිට්ඨිග්ගාහො. Paggaho (努力)，viggaho (争论)，anuggaho (帮助)，niggaho (抑制)，candaggaho (月蚀)，diṭṭhiggāho (见取)。 පජ්ජොතො, විජ්ජොතති, උජ්ජොතො. Pajjoto (光明)，vijjotati (闪耀)，ujjoto (光明)。 කතඤ්ඤූ, විඤ්ඤූ, පඤ්ඤාණං, විඤ්ඤාණං, අනුඤ්ඤා, මනුඤ්ඤා, සමඤ්ඤා. Kataññū (知恩)，viññū (有智慧者)，paññāṇaṃ (标志)，viññāṇaṃ (识)，anuññā (允许)，manuññā (合意的)，samaññā (共称)。 අවස්සයො, නිස්සයො, සමුස්සයො. Avassayo (依止)，nissayo (依靠)，samussayo (积聚)。 අප්පස්සුතො, විස්සුතො, බහුස්සුතො, ආසවා අස්සවා. Appassuto (少闻的)，vissuto (闻名的)，bahussuto (多闻的)，āsavā (漏)，assavā (马)。 පස්සම්භන්තො, විස්සම්භති. Passambhanto (令平静者)，vissambhati (信赖)。 අට්ටස්සරො, විස්සරති, අනුස්සරති. Aṭṭassaro (悲鸣声)，vissarati (遗忘；消散)，anussarati (随念)。 පස්සසන්තො, විස්සසන්තො, මහුස්සසන්තො, ආසාසො අස්සාසො. Passasanto (出息者)，vissasanto (信赖者)，mahussasanto (大入息者)，āsāso (安慰)，assāso (入息)。 අවිස්සජ්ජෙන්තො, විස්සජ්ජෙන්තො, පරිච්චජන්තො, උපද්දවො, උපක්කිලිට්ඨො, මිත්තද්දු, ආයබ්බයො, උදබ්බහි ඉච්චාදි. Avissajjento (不舍弃者)，vissajjento (舍弃者)，pariccajanto (舍弃者)，upaddavo (灾难)，upakkiliṭṭho (被污染的)，mittaddu (损友)，āyabbayo (收支)，udabbahi (已拔出) 等等。 සරම්හාති [Pg.28] කිං? සම්පයුත්තො, සම්පතිජාතො, සම්පටිච්ඡන්නං, සඞ්කමන්තො, සඞ්ගහො. Saramhāti (元音之后)是什么？Sampayutto (相应的)，sampatijāto (刚刚出生的)，sampaṭicchannaṃ (被覆盖的)，saṅkamanto (行走的)，saṅgaho (摄受)。 ඨානෙති කිං? මා ච පමාදො, පතිගය්හති, වචීපකොපං රක්ඛෙය්‍ය, යෙ පමත්තා යථා මතා, මනොපකොපං රක්ඛෙය්‍ය, ඉධ මොදති, පෙච්ච මොදති. Ṭhāneti (在适当位置)是什么？Mā ca pamādo (莫放逸)，patigayhati (应接受)，vacīpakopaṃ rakkheyya (应守护言语的激怒)，ye pamattā yathā matā (放逸者如死人)，manopakopaṃ rakkheyya (应守护内心的激怒)，idha modati (在此世欢喜)，pecca modati (在来世欢喜)。 තිකාදීසු – කුසලත්තිකං, පීතිත්තිකං, හෙතුත්තිකං, වෙදනාත්තිකං, ලොකත්තයං, බොධිත්තයං, වත්ථුත්තයං. එකත්තිංස, ද්වත්තිංස, චතුත්තිංස. සීලබ්බතං, සුබ්බතො, සප්පීතිකො, සමන්නාගතො, පුනප්පුනං ඉච්චාදි. 在三法等中——kusalattikaṃ (善三法)，pītittikaṃ (喜三法)，hetuttikaṃ (因三法)，vedanāttikaṃ (受三法)，lokattayaṃ (三界)，bodhittayaṃ (三菩提)，vatthuttayaṃ (三事)。Ekattiṃsa (三十一)，dvattiṃsa (三十二)，catuttiṃsa (三十四)。Sīlabbataṃ (戒禁)，subbato (善持戒者)，sappītiko (有喜者)，samannāgato (具足者)，punappunaṃ (一再) 等等。 වතු වටු දිසාදීනමන්තෙ යථා – වත්තති, වට්ටති, දස්සනං, ඵස්සො ඉච්චාදි. 在vatu、vaṭu、disa等词的末尾，例如：vattati (转起；存在)，vaṭṭati (是适当的)，dassanaṃ (见)，phasso (触) 等等。 උ දු නි උපසග්ගාදිපරෙසු – උකංසො උක්කංසො. දුකරං දුක්කරං, නිකඞ්ඛො නික්කඞ්ඛෙ. 在u、du、ni等前缀之后——ukaṃso 变为 ukkaṃso (卓越)；Dukaraṃ 变为 dukkaraṃ (难做)；nikaṅkho 变为 nikkaṅkho (无疑惑)。 එවං උග්ගතං, දුච්චරිතං, නිජ්ජටං, උඤ්ඤාතං, උන්නති, උත්තරො, දුක්කරො, නිද්දරො, උන්නතො, දුප්පඤ්ඤො, දුබ්බලො, නිම්මලො, උය්‍යුත්තො, දුල්ලභො, නිබ්බත්තො, උස්සාහො, දුස්සහො, නිස්සාරො. 如是：uggataṃ (升起的)，duccaritaṃ (恶行)，nijjaṭaṃ (无缠结的)，uññātaṃ (已知的)，unnati (增长)，uttaro (更高的)，dukkaro (难做的)，niddaro (无畏的)，unnato (高的)，duppañño (劣慧的)，dubbalo (虚弱的)，nimmalo (无垢的)，uyyutto (勤奋的)，dullabho (难得的)，nibbatto (已生起的)，ussāho (努力)，dussaho (难忍的)，nissāro (无实质的)。 තථා තක්කරො, තජ්ජො, තන්නින්නො, තප්පභවො, තම්මයො. 同样：takkaro (做彼者)，tajjo (从彼生者)，tanninno (倾向于彼者)，tappabhavo (从彼生起者)，tammayo (由彼构成者)。 චතුක්කං, චතුද්දිසං, චතුප්පාදො, චතුබ්බිධං, චතුස්සාලං. Catukkaṃ (四法组)，catuddisaṃ (四方)，catuppādo (四足动物)，catubbidhaṃ (四种)，catussālaṃ (四合堂)。 ඡක්කං, ඡන්නවුති, ඡප්පදිකා, ඡබ්බස්සානි. Chakkaṃ (六法组)，channavuti (九十六)，chappadikā (六足者)，chabbassāni (六年)。 සක්කාරො, සක්කතො, සද්දිට්ඨි, සප්පුරිසො, මහබ්බලො. Sakkāro (恭敬)，sakkato (受恭敬的)，saddiṭṭhi (正见)，sappuriso (善人)，mahabbalo (大力的)。 ඨානෙති කිං? නිකායො, නිදානං, නිවාසො, නිවාතො, තතො, චතුවීසති, ඡසට්ඨි. Ṭhāneti (在适当位置)是什么？Nikāyo (部)，nidānaṃ (因缘)，nivāso (住所)，nivāto (无风的)，tato (从彼)，catuvīsati (二十四)，chasaṭṭhi (六十六)。 යකාරාදිම්හි [Pg.29] – නීය්‍යති, සූය්‍යති, අභිභූය්‍ය, විචෙය්‍ය, විනෙය්‍ය, ධෙය්‍යං, නෙය්‍යං, සෙය්‍යො, ජෙය්‍යො, වෙය්‍යාකරණො. 在以y字母为首时——nīyyati (被引导)，sūyyati (被听闻)，abhibhūyya (征服后)，viceyya (辨别后)，vineyya (调伏后)，dheyyaṃ (应被放置)，neyyaṃ (应被引导)，seyyo (更胜的)，jeyyo (应被战胜的)，veyyākaraṇo (语法家)。 ආදිසද්දෙන එත්තො, එත්තාවතා. 以ādi一词表示 etto (从此)，ettāvatā (至此)。 අනාකාරග්ගහණං කිං? මාලාය, දොලාය, සමාදාය. 不取长音ā是什么？Mālāya (以花环)，dolāya (以秋千)，samādāya (受持后)。 ඨානෙති කිං? උපනීයති, සූයති, තොයං. Ṭhāneti (在适当位置)是什么？Upanīyati (被引近)，sūyati (被听闻)，toyaṃ (水)。 යවතමාදෙසෙ – ජාති අන්ධො, විපලි ආසො, අනි ආයො, යදි එවං, අපි එකච්චෙ, අපි එකදා ඉච්චත්‍ර, ඉකාරස්ස ‘‘ඉවණ්ණො යං නවා’’ති යකාරෙ කතෙ – 在yavataṃ的替换中——jāti andho (天生盲人)，vipali āso (颠倒)，ani āyo (无利益)，yadi evaṃ (如果这样)，api ekacce (以及一些)，api ekadā (以及某时) 等词中，当i音根据“ivaṇṇo yaṃ navā”的规则变为y音后—— ‘‘සබ්බස්ස සො දාම්හි වා’’ති ඉතො මණ්ඩූකගතියා වාති වත්තතෙ. 从“Sabbassa so dāmhi vā”这条规则，‘vā’字以‘蛙跳式’的方式延续至此。 41. යවතං තලනදකාරානං බ්‍යඤ්ජනානි චලඤජකාරත්තං. 41. （根据Yavataṃ规则），辅音t、l、n、d分别变为c、l、ñ、j。 යකාරවන්තානං තලනදකාරානං සංයොගබ්‍යඤ්ජනානි යථාක්කමං චලඤජකාරත්තමාපජ්ජන්තෙ වා. 带有y音的t、l、n、d音，其结合辅音可依次变为c、l、ñ、j音，或（可选）。 කාරග්ගහණං යවතං සකාර ක ච ට පවග්ගානං සකාරකචටපවග්ගාදෙසත්ථං, තථා යවතං ත ධ ණකාරානං ඡ ඣඤකාරාදෙසත්ථඤ්ච, තතො යවතමාදෙසස්ස අනෙන ද්විභාවො. 采用“kāra”，是为了对“yavataṃ”的s、k、c、ṭ、p组音进行s、k、c、ṭ、p组音的替换，以及将t、dh、ṇ音替换为ch、jh、ñ音；由此，通过此规则，“yavataṃ”的替换产生双重形式。 ජච්චන්ධො, විපල්ලාසො, අඤ්ඤායො, යජ්ජෙවං, අප්පෙකච්චෙ අප්පෙකදා. Jaccandho (天生盲)，vipallāso (颠倒)，aññāyo (非道)，yajjevaṃ (若如是)，appekacce (一些人)，appekadā (有时)。 වාති කිං? පටිසන්ථාරවුත්‍යස්ස, බාල්‍යං, ආලස්‍යං. “或”(vā)是为何？Paṭisanthāravutyassa (友善行为)，bālyaṃ (愚痴)，ālasyaṃ (懒惰)。 සරම්හාති කිං? අඤායො, ආකාසානඤ්චායතනං. “从元音后”(saramhā)是为何？Añāyo (非道)，ākāsānañcāyatanaṃ (空无边处)。 තපාදිතො සිම්හි – තපස්සී, යසස්සී. 从tapa等词开始，于si(后缀)——tapassī (苦行者)，yasassī (有名望者)。 ඡන්දානුරක්ඛණෙ [Pg.30] – නප්පජ්ජහෙ වණ්ණබලං පුරාණං, උජ්ජුගතෙසු සෙය්‍යො, ගච්ඡන්ති සුග්ගතින්ති. 为守护音律——nappajjahe vaṇṇabalaṃ purāṇaṃ (不应舍弃旧有的音力)，ujjugatesu seyyo (于正直者中为胜)，gacchanti suggatinti (去于善趣)。 වග්ගචතුත්ථදුතියෙසු පන තස්මිංයෙවාධිකාරෙ ‘‘පරද්වෙභාවො ඨානෙ’’ති ච වත්තතෙ. 然而，于（每一）组的第四和第二（辅音），在同一章中亦说：“后者就地双重化”(paradvebhāvo ṭhāne)。 වග්ගචතුත්ථදුතියානං සදිසවසෙන ද්විභාවෙ සම්පත්තෙ නියමත්ථමාහ. 当（每一）组的第四和第二（辅音）通过相似性而达成双重化时，为作限定而说。 42. වග්ගෙ ඝොසාඝොසානං තතියපඨමා. 42. 于（每一）组中，浊音与非浊音的（替换分别为）第三与第一（字母）。 සරම්හා පරභූතානං වග්ගෙ ඝොසාඝොසානං බ්‍යඤ්ජනානං යථාක්කමං වග්ගතතිය පඨමක්ඛරා ද්විභාවං ගච්ඡන්ති ඨානෙති ඨානාසන්නවසෙන තබ්බග්ගෙ තතියපඨමාව හොන්ති. 元音后的浊音与非浊音组辅音，依次以其组的第三与第一字母进行双重化；因“就地”(ṭhāne)及发音部位邻近，此双重化即成为其各自组的第三与第一（字母）。 එත්ථ ච සම්පත්තෙ නියමත්තා ඝොසාඝොසග්ගහණෙන චතුත්ථදුතියාව අධිප්පෙතා, ඉතරථා අනිට්ඨප්පසඞ්ගොසියා. තෙන ‘‘කතඤ්ඤූ, තන්නයො, තම්මයො’’තිආදීසු වග්ගපඤ්චමානං සතිපි ඝොසත්තෙ තතියප්පසඞ්ගොන හොති, ඨානාධිකාරතො වා. 于此，由于是限定规则，通过采用“浊音与非浊音”，意指（每一组的）第四与第二（字母），否则将有不合意的结果。因此，在“kataññū”(知恩者)、“tannayo”(彼导)、“tammayo”(彼所成)等词中，即使组的第五（字母）是浊音，也不会出现（替换为）第三（字母）的情况，或因“发音部位”的章节所限。 ඝරාදීසු ප උ දු නිආදිපරචතුත්ථෙසු තාව – පඝරති පග්ඝරති, එවං උග්ඝරති, උග්ඝාටෙති, දුග්ඝොසො, නිග්ඝොසො, එසෙව චජ්ඣානඵලො, පඨමජ්ඣානං, අභිජ්ඣායති, උජ්ඣායති, විද්ධංසෙති, උද්ධංසිතො, උද්ධාරො, නිද්ධාරො, නිද්ධනො, නිද්ධුතො, විබ්භන්තො, උබ්භතො, දුබ්භික්ඛං, නිබ්භයං, තබ්භාවො, චතුද්ධා, චභුබ්භි, ඡද්ධා, සද්ධම්මො, සබ්භූතො, මහද්ධනො, මහබ්භයං. 在以ghara等词开头，以及以pa、u、du、ni等为前缀，后接第四（辅音）的词中——pagharati paggharati (滴漏)，evaṃ (同样地) uggharati (涌出)，ugghāṭeti (开启)，dugghoso (恶声)，nigghoso (大声)，eseva cajjhānaphalo (这即是禅定之果)，paṭhamajjhānaṃ (初禅)，abhijjhāyati (贪求)，ujjhāyati (抱怨)，viddhaṃseti (破坏)，uddhaṃsito (被举起)，uddhāro (举起)，niddhāro (清除)，niddhano (无财)，niddhuto (被抖落)，vibbhanto (迷乱)，ubbhato (被拔出)，dubbhikkhaṃ (饥荒)，nibbhayaṃ (无畏)，tabbhāvo (其状态)，catuddhā (四种方式)，cabhubbhi (由四)，chaddhā (六种方式)，saddhammo (正法)，sabbhūto (善士)，mahaddhano (大财富)，mahabbhayaṃ (大恐惧)。 යවත මාදෙසාදීසු – බොජ්ඣඞ්ගා, ආසබ්භං, බුජ්ඣිතබ්බං, බුජ්ඣති. 在“yavataṃ”等替换中——bojjhaṅgā (觉支)，āsabbhaṃ (不当)，bujjhitabbaṃ (应觉悟)，bujjhati (觉悟)。 ඨානෙති [Pg.31] කිං? සීලවන්තස්ස ඣායිනො, යෙ ඣානප්පසුතා ධීරා, නිධානං, මහාධනං. “就地”(ṭhāne)是为何？Sīlavantassa jhāyino (持戒者、禅修者)，ye jhānappasutā dhīrā (勤于禅定的智者)，nidhānaṃ (宝藏)，mahādhanaṃ (大财富)。 රස්සාකාරතොපරං වග්ගදුතියෙසු – පඤ්ච ඛන්ධා පඤ්චක්ඛන්ධා, එවංරූපක්ඛන්ධො, අක්ඛමො, අභික්ඛණං, අවික්ඛෙපො, ජාතික්ඛෙත්තං, ධාතුක්ඛොභො, ආයුක්ඛයො. සෙතඡත්තං සෙතච්ඡත්තං, එවං සබ්බච්ඡන්නං, විච්ඡින්නං, බොධිච්ඡායා, ජම්බුච්ඡායා, සමුච්ඡෙදො. තත්‍ර ඨිතො තත්‍රට්ඨිතො, එවං ථලට්ඨං, ජලට්ඨං, අධිට්ඨිතං, නිට්ඨිතං, චත්තාරිට්ඨානානි, ගරුට්ඨානියො, සමුට්ඨිතො, සුප්පට්ඨානො. යසත්ථෙරො, යත්ථ, තත්ථ, පත්ථරති, විත්ථාරො, අභිත්ථුතො, විත්ථම්භිතො, අනුත්ථුනං, චතුත්ථො, කුත්ථ. පප්ඵොටෙති, මහප්ඵලං, නිප්ඵලං, විප්ඵාරො, පරිප්ඵුසෙය්‍ය, මධුප්ඵාණිතං. 从短音后，于（每一）组的第二（辅音）——pañca khandhā pañcakkhandhā (五蕴即五蕴)，evaṃ (如是) rūpakkhandho (色蕴)，akkhamo (不能忍受)，abhikkhaṇaṃ (频繁)，avikkhepo (不散乱)，jātikkhettaṃ (出生地)，dhātukkhobho (界动)，āyukkhayo (寿尽)。Setachattaṃ setacchattaṃ (白伞即白伞)，evaṃ (如是) sabbacchannaṃ (全覆)，vicchinnaṃ (断绝)，bodhicchāyā (菩提树荫)，jambucchāyā (阎浮树荫)，samucchedo (永断)。Tatra ṭhito tatraṭṭhito (在那里站立即站在那里)，evaṃ (如是) thalaṭṭhaṃ (陆地上的)，jalaṭṭhaṃ (水中的)，adhiṭṭhitaṃ (决意)，niṭṭhitaṃ (终)，cattāriṭṭhānāni (四处)，garuṭṭhāniyo (应敬者)，samuṭṭhito (生起)，suppaṭṭhāno (善安住)。Yasatthero (耶舍长老)，yattha (何处)，tattha (彼处)，pattharati (散布)，vitthāro (广阔)，abhitthuto (被赞美)，vitthambhito (被支撑)，anutthunaṃ (悲叹)，catuttho (第四)，kuttha (何处)。Papphoṭeti (拍打)，mahapphalaṃ (大果)，nipphalaṃ (无果)，vipphāro (扩张)，paripphuseyya (遍满)，madhupphāṇitaṃ (蜜糖)。 ආකාරතො – ආඛාතො ආක්ඛාතො, එවං තණ්හාක්ඛයො, ආණාක්ඛෙත්තං, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, ආඡාදයති, ආච්ඡාදයති, එවං ආච්ඡින්දති, නාවාට්ඨං, ආත්ථරති, ආප්ඵොටෙති. 从ā音后——ākhāto ākkhāto (已说、已讲)，evaṃ (如是) taṇhākkhayo (爱尽)，āṇākkhettaṃ (教令所及)，saññākkhandho (想蕴)，āchādayati ācchādayati (覆盖、遮蔽)，evaṃ (如是) ācchindati (截断)，nāvāṭṭhaṃ (船坞)，āttharati (散布)，āpphoṭeti (拍打)。 සරම්හාති කිං? සඞ්ඛාරො, තඞ්ඛණෙ, සඤ්ඡන්නං, තණ්ඨානං, සන්ථුතො, තම්ඵලං. “从元音后”(saramhā)是为何？Saṅkhāro (行)，taṅkhaṇe (彼刹那)，sañchannaṃ (被覆盖)，taṇṭhānaṃ (彼处)，santhuto (被赞扬)，tamphalaṃ (彼果)。 ඨානෙති කිං? පූවඛජ්ජකං, තස්ස ඡවියාදීනි ඡින්දිත්වා, යථා ඨිතං, කථං, කම්මඵලං. “就地”(ṭhāne)是为何？Pūvakhajjakaṃ (食糕饼)，tassa chaviyādīni chinditvā (切断其皮等后)，yathā ṭhitaṃ (如其所立)，kathaṃ (如何)，kammaphalaṃ (业果)。 නිකමති, නිපත්ති, නිචයො, නිචරති, නිතරණං ඉච්චත්‍ර – ‘‘දො ධස්ස චා’’ති එත්ථ චග්ගහණස්ස බහුලත්ථත්තා තෙන චග්ගහණෙන යථාපයොගං බහුධා ආදෙසො සියා. 于Nikamati、nipatti、nicayo、nicarati、nitaraṇaṃ——在此处“do dhassa ca”中，因“ca”字有多义，故通过此“ca”字，可根据用法而有多种替换。 යථා – නි උපසග්ගතො කමු පද චි චර තරානං පඨමස්ස වග්ගදුතියො ඉමිනා ද්විත්තං, නික්ඛමති, නිප්ඵත්ති, නිච්ඡයො, නිච්ඡරති, නිත්ථරණං. 例如——从前缀“ni”，其后kamu、pada、ci、cara、tara等词根的第一个字母，通过此（规则）变为其组的第二字母并双重化：nikkhamati (出去)，nipphatti (成就)，nicchayo (决择)，niccharati (发出)，nittharaṇaṃ (渡过)。 තථා [Pg.32] බො වස්ස කුව දිව සිව වජාදීනං ද්විරූපස්සාති වකාරද්වයස්ස බකාරද්වයං, යථා – කුබ්බන්තො, එවං කුබ්බානො, කුබ්බන්ති, සධාත්වන්තයාදෙසස්ස ද්විත්තං. දිවති දිබ්බති, එවං දිබ්බන්තො, සිබ්බති, සිබ්බන්තො, පවජති පබ්බජති, පබ්බජන්තො, නිවානං නිබ්බානං, නිබ්බුතො, නිබ්බින්දති, උදබ්බයං ඉච්චාදි. 同样，于bo、vassa、kuva、diva、siva、vaja等词，双重形式的v音变为双重形式的b音，例如：kubbanto，evaṃ (同样地) kubbāno, kubbanti。Divati 变为 dibbati，evaṃ (同样地) dibbanto；sibbati, sibbanto；pavajati 变为 pabbajati, pabbajanto；nivānaṃ 变为 nibbānaṃ (涅槃)，nibbuto (寂灭)，nibbindati (厌离)，udabbayaṃ (生起)等。 ලො රස්ස පරි තරුණාදීනං ක්වචි. පරිපන්නො පලිපන්නො, එවං පලිබොධො, පල්ලඞ්කං, තරුණො තලුනො, මහාසාලො, මාලුතො, සුඛුමාලො. 于pari、taruṇa等词中，r音有时变为l音。例如：paripanno 变为 palipanno (陷入)，evaṃ (同样地) palibodho (障碍)，pallaṅkaṃ (床座)；taruṇo (年轻的) 变为 taluno (柔软的)；mahāsālo (大娑罗树)，māluto (风)，sukhumālo (娇嫩的)。 ටො තස්ස දුක්කතාදීනං ක්වචි. යථා – දුක්කතං දුක්කටං, එවං සුකටං, පහටො, පත්ථටො, උද්ධටො, විසටො ඉච්චාදි. 于dukkata等词中，t音有时变为ṭ音。例如：dukkataṃ 变为 dukkaṭaṃ (恶作)，evaṃ (同样地) sukaṭaṃ (善作)，pahaṭo (被击打)，patthaṭo (被散布)，uddhaṭo (被拔出)，visaṭo (散开)等。 කො තස්ස නියතාදීනං ක්වචි. නියතො නියකො. 于niyata等词中，t音有时变为k音。Niyato 变为 niyako (决定的)。 යො ජස්ස නිජාදිස්ස වා, නිජංපුත්තං නියංපුත්තං. 于nija等词中，j音有时变为y音，或（可选）。例如：nijaṃputtaṃ 变为 niyaṃputtaṃ (自己的儿子)。 කො ගස්ස කුලූපගාදීනං, කුලූපගො කුලූපකො. 于kulūpaga等词中，g音变为k音。例如：kulūpago 变为 kulūpako (亲近家族者)。 තථා ණො නස්ස ප පරිආදිතො. පනිධානං පණිධානං, එවං පණිපාතො, පණාමො, පණීතං, පරිණතො, පරිණාමො, නින්නයො නිණ්ණයො, එවං උණ්ණතො, ඔණතො ඉච්චාදි. 同样，从pa、pari等（前缀）后，n音变为ṇ音。例如：Panidhānaṃ 变为 paṇidhānaṃ (发愿)，evaṃ (同样地) paṇipāto (礼拜)，paṇāmo (敬礼)，paṇītaṃ (殊胜)；pariṇato (成熟)，pariṇāmo (转变)；ninnayo 变为 niṇṇayo (决定)，evaṃ (同样地) uṇṇato (高)，oṇato (低)等。 පතිඅග්ගි, පතිහඤ්ඤති ඉතීධ – 于Patiaggi、patihaññati—— 43. ක්වචි පටි පතිස්ස. 43. 有时，pati的（替换为）paṭi。 පතිඉච්චෙතස්ස උපසග්ගස්ස සරෙ වා බ්‍යඤ්ජනෙ වා පරෙ ක්වචි පටිආදෙසො හොති පුබ්බස්සරලොපො. පටග්ගි, පටිහඤ්ඤති. 对于前缀`pati`，当其后有时接元音或辅音时，有`paṭa`的替换，并省略前元音。例如：`paṭaggi`、`paṭihaññati`。 ක්වචීති කිං? පච්චත්තං, පතිලීයති. 为何说“有时”？[是为例外，]如`paccattaṃ`、`patilīyati`。 පුථජනො පුථභූතං ඉතීධ ‘‘අන්තො’’ති වත්තතෙ. 在`Puthajano`、`puthabhūtaṃ`二例中，承前“anto”(词尾)之规定。 44. පුථස්සු [Pg.33] බ්‍යඤ්ජනෙ. 44. 对于`putha`，当其后接辅音时，[其尾音变]为`u`。 පුථඉච්චෙතස්ස අන්තො සරො උකාරො හොති බ්‍යඤ්ජනෙ පරෙ, ද්විත්තං. පුථුජ්ජනො, පුථුභූතං. 对于`putha`一词，当其后接辅音时，其尾音变为`u`，且[后随辅音]重复。例如：`puthujjano`、`puthubhūtaṃ`。 බ්‍යඤ්ජනෙති කිං? පුථ අයං. ‘‘පුථස්ස අ පුථ’’ඉති සමාසෙනෙව සිද්ධෙ පුන අන්තග්ගහණාධිකාරෙන ක්වචි අපුථන්තස්සාපි උත්තං සරෙ. 为何说“后接辅音时”？[答：]`Putha ayaṃ`。又，虽仅通过复合词即可成立，但因再次使用“anto”(词尾)这一准则，故有时即便词尾非`putha`，当其后接元音时，其尾音亦变为`u`。 මනො අඤ්ඤං මනුඤ්ඤං, එවං ඉමං එවුමං, පරලොපො, ඉති එවං ඉත්වෙවං, උකාරස්ස වකාරො. `Mano aññaṃ`变为`manuññaṃ`；同样，`imaṃ`变为`evumaṃ`，此为后音省略(`paralopo`)。`iti evaṃ`变为`itvevaṃ`，此为`u`音变为`v`音。 අවකාසො, අවනද්ධො, අවවදති, අවසානමිතීධ – `Avakāso`、`avanaddho`、`avavadati`、`avasānaṃ`，在此诸例中—— ‘‘ක්වචි බ්‍යඤ්ජනෙ’’ති ච වත්තතෙ. 且承前“kvaci byañjane”(有时后接辅音时)之规定。 45. ඔ අවස්ස. 45. `ava`[替换]为`o`。 අවඉච්චෙතස්ස උපසග්ගස්ස ඔකාරො හොති ක්වචි බ්‍යඤ්ජනෙ පරෙ. ඔකාසො, ඔනද්ධො, ඔවදති, ඔසානං. 前缀`ava`，当其后有时接辅音时，变为`o`。例如：`okāso`、`onaddho`、`ovadati`、`osānaṃ`。 ක්වචීති කිං? අවසානං, අවසුස්සතු. 为何说“有时”？[是为例外，]如`avasānaṃ`、`avasussatu`。 බ්‍යඤ්ජනෙති කිං? අවයාගමනං, අවෙක්ඛති. 为何说“后接辅音时”？[是为例外，]如`avayāgamanaṃ`、`avekkhati`。 අවගතෙ සූරියෙ, අවගච්ඡති, අවගහෙත්වා ඉතීධ – `Avagate sūriye`、`avagacchati`、`avagahetvā`，在此诸例中—— ‘‘අවස්සෙ’’ති වත්තතෙ ඔග්ගහණඤ්ච. 承前“avassa”(对于`ava`)之规定，并论及`o`音。 46. තබ්බිපරීතූපපදෙ බ්‍යඤ්ජනෙ ච. 46. [替换为]与彼[`o`]相反之音，当其为前缀且后接辅音时。 අවසද්දස්ස උපපදෙ තිට්ඨමානස්ස තස්සොකාරස්ස විපරීතො ච හොති බ්‍යඤ්ජනෙ පරෙ. 当`ava`一词作为前缀，且其后接辅音时，则有与彼`o`音相反之音的替换。 තස්ස විපරීතො තබ්බිපරීතො, උපොච්චාරිතං පදං උපපදං, ඔකාරවිපරීතොති උකාරස්සෙතං අධිවචනං. චසද්දො කත්ථචි [Pg.34] නිවත්තනත්ථො, ද්විත්තං. උග්ගතෙ සූරියෙ, උග්ගච්ඡති, උග්ගහෙත්වා. `Tabbiparīto`即“其相反”。`Upapada`即先言之词。“`o`音之相反”是`u`音的异名。`ca`字有时为中止义，[有时则表示辅音]重复。例如：`Uggate sūriye`、`uggacchati`、`uggahetvā`。 අතිප්පඛො තාව, පරසතං, පරසහස්සං ඉතීධ – `Atippakho tāva`、`parasataṃ`、`parasahassaṃ`，在此诸例中—— ‘‘ආගමො’’ති වත්තතෙ. 承前“āgamo”(增音)之规定。 47. ක්වචි ඔ බ්‍යඤ්ජනෙ. 47. 有时于辅音前增补`o`音。 බ්‍යඤ්ජනෙ පරෙ ක්වචි ඔකාරාගමො හොතීති අතිප්ප පරසද්දෙහි ඔකාරාගමො ‘‘යවමද’’ඉච්චාදිසුත්තෙ චසද්දෙන අතිප්පතො ගකාරාගමො ච. 当后接辅音时，有时增补`o`音。因此，于`atippa`、`para`等词后增补`o`音；又，在“yavamada”等经中，因`ca`字，于`atippa`后亦增补`g`音。 අතිප්පගො ඛො තාව, පරොසතං, පරොසහස්සං, එත්ථ ‘‘සරා සරෙ ලොප’’න්ති පුබ්බස්සරලොපො. 例如：`Atippago kho tāva`、`parosataṃ`、`parosahassaṃ`。此处，依“`sarā sare lopaṃ`”(元音前元音省略)之规定，乃前元音省略。 මනමයං, අයමයං ඉතීධ ‘‘මනොගණාදීන’’න්ති වත්තතෙ. 在`Manamayaṃ`、`ayamayaṃ`等例中，适用“`manogaṇādīnaṃ`”(mano组等)之规定。 48. එතෙසමො ලොපෙ. 48. 对于此等[词]，当[格]尾省略时，[尾音变]为`o`。 එතෙසං මනොගණාදීනමන්තො ඔත්තමාපජ්ජතෙ විභත්තිලොපෙ කතෙ. 此等`manogaṇa`(mano组)等词，当语基之格尾省略时，其尾音变为`o`。 මනොමයං, අයොමයං, එවං මනොසෙට්ඨා, අයොපත්තො, තපොධනො, තමොනුදො, සිරොරුහො, තෙජොකසිණං, රජොජල්ලං, අහොරත්තං, රහොගතො. 例如：`Manomayaṃ`、`ayomayaṃ`；同样有`manoseṭṭhā`、`ayopatto`、`tapodhano`、`tamonudo`、`siroruho`、`tejokasiṇaṃ`、`rajojallaṃ`、`ahorattaṃ`、`rahogato`。 ආදිසද්දෙන ආපොධාතු, වායොධාතු. 由“ādi”(等)字，[可知亦包含]`āpodhātu`、`vāyodhātu`。 සීහගතියා වාධිකාරතො ඉධ න භවති, මනමත්තෙන මනච්ඡට්ඨානං, අයකපල්ලං, තමවිනොදනො, මනආයතනං. 依“或”(`vā`)之准则，或依“狮子步”之理，此处不发生[音变]。例如：`manamattena`、`manacchaṭṭhānaṃ`、`ayakapallaṃ`、`tamavinodano`、`manaāyatanaṃ`。 ඉති බ්‍යඤ්ජනසන්ධිවිධානං නිට්ඨිතං. 如是，辅音连声法终。 නිග්ගහීතසන්ධිවිධාන 鼻音连音法 අථ [Pg.35] නිග්ගහීතසන්ධි වුච්චතෙ. 现在宣说鼻音连音。 තණ්හං කරො, රණං ජහො, සං ඨිතො, ජුතිං ධරො, සං මතො ඉතීධ ‘‘නිග්ගහීත’’න්ති අධිකාරො, ‘‘බ්‍යඤ්ජනෙ’’ති වත්තතෙ. 如：Taṇhaṃ karo、raṇaṃ jaho、saṃ ṭhito、jutiṃ dharo、saṃ mato。于此，以“鼻音(niggahīta)”为章则，“于辅音[前]”之规则适用。 49. වග්ගන්තං වා වග්ගෙ. 49. [鼻音]于同品[辅音前]，或成其品之末音。 වග්ගභූතෙ බ්‍යඤ්ජනෙ පරෙ නිග්ගහීතං ඛො වග්ගන්තං වා පප්පොතීති නිමිත්තානුස්වරානං ඨානාසන්නවසෙන තබ්බග්ගපඤ්චමො හොති. වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො. තෙන ‘‘තණ්හඞ්කරො, රණඤ්ජහො, සණ්ඨිතො, ජුතින්ධරො, සම්මතො’’තිආදීසු නිච්චං. 有同品辅音于后时，鼻音(niggahīta)或可变成其品之末音。即，依所缘[辅音]与所发[鼻]音之发音部位邻近故，变成其品之第五个字母。此中“或(vā)”字，是为定限选择义。是故，于“taṇhaṅkaro、raṇañjaho、saṇṭhito、jutindharo、sammato”等中，恒常[如此]。 තඞ්කරොති තං කරොති, තඞ්ඛණං තංඛණං, සඞ්ගහො සංගහො, තඞ්ඝතං තං ඝතං. ධම්මඤ්චරෙ ධම්මං චරෙ, තඤ්ඡන්නං තං ඡන්නං, තඤ්ජාතං තං ජාතං, තඤ්ඤාණං තං ඤාණං. තණ්ඨානං තං ඨානං, තණ්ඩහති භං ඩහති. තන්තනොති තං තනොති, තන්ථිරං තං ථිරං, තන්දානං තං දානං, තන්ධනං තං ධනං, තන්නිච්චුතං තං නිච්චුතං. තම්පත්තො තං පත්තො, තම්ඵලං තං ඵලං, තෙසම්බොධො තෙසං බොධො, සම්භූතො සංභූතො, තම්මිත්තං තං මිත්තං. කිඞ්කතො කිං කතො, දාතුඞ්ගතො දාතුං ගතොති එවමාදීසු විකප්පෙන. 如：Taṅkaroti (taṃ karoti)、taṅkhaṇaṃ (taṃ khaṇaṃ)、saṅgaho (saṃgaho)、taṅghataṃ (taṃ ghataṃ)。Dhammañcare (dhammaṃ care)、tañchannaṃ (taṃ channaṃ)、tañjātaṃ (taṃ jātaṃ)、taññāṇaṃ (taṃ ñāṇaṃ)。Taṇṭhānaṃ (taṃ ṭhānaṃ)、taṇḍahati (taṃ ḍahati)。Tantanoti (taṃ tanoti)、tanthiraṃ (taṃ thiraṃ)、tandānaṃ (taṃ dānaṃ)、tandhanaṃ (taṃ dhanaṃ)、tanniccutaṃ (taṃ niccutaṃ)。Tampatto (taṃ patto)、tamphalaṃ (taṃ phalaṃ)、tesambodho (tesaṃ bodho)、sambhūto (saṃbhūto)、tammittaṃ (taṃ mittaṃ)。Kiṅkato (kiṃ kato)、dātuṅgato (dātuṃ gato)。于此等[例]中，是为选择性。 ඉධ න භවති, න තං කම්මං කතං සාධු, සරණං ගච්ඡාමි. 于此则不然。如：na taṃ kammaṃ kataṃ sādhu、saraṇaṃ gacchāmi。 සති චොපරි වාග්ගහණෙ විජ්ඣන්තරෙ වා ඉධ වාග්ගහණකරණමත්ථන්තරවිඤ්ඤාපනත්ථං, තෙන නිග්ගහීතස්ස සංඋපසග්ගපුමන්තස්ස ලෙ ලකාරො. යථා – පටිසංලීනො පටිසල්ලීනො, එවං පටිසල්ලාණො, සල්ලක්ඛණා, සල්ලෙඛො, සල්ලාපො, පුංලිඞ්ගං පුල්ලිඞ්ගං. 虽然于上文或于他处规则中已有“或”字，但此处再作“或”字，是为了晓喻别义。是故，前缀“saṃ”及“puṃ”之末的鼻音，于“l”[音]前，变成“l”。例如：paṭisaṃlīno [成] paṭisallīno，同理，paṭisallāṇo、sallakkhaṇā、sallekho、sallāpo，puṃliṅgaṃ [成] pulliṅgaṃ。 පච්චත්තං එව, තං එව, තඤ්හි තස්ස, එවඤ්හි වො ඉතීධ ‘‘වා’’ති අධිකාරො. Paccattaṃ eva、taṃ eva、tañhi tassa、evañhi vo——于此，以“或(vā)”为章则。 50. එහෙ [Pg.36] ඤං. 50. [鼻音]于“e”、“h”[音]前，[成]“ñ”。 එකාරහකාරෙ පරෙ නිග්ගහීතං ඛො ඤකාරං පප්පොති වා, එකාරෙ ඤාදෙසස්ස ද්විභාවො. 有“e”、“h”音于后时，鼻音(niggahīta)或可变成“ñ”音；于“e”音前，所代之“ñ”音会重叠。 පච්චත්තඤ්ඤෙවපච්චත්තං එව, තඤ්ඤෙව තං එව, තඤ්හි තස්ස තඤ්හි තස්ස, එවඤ්හි වො එවඤ්හි වො. 如：Paccattaññeva (paccattaṃ eva)、taññeva (taṃ eva)、tañhi tassa (taṃ hi tassa)、evañhi vo (evaṃ hi vo)。 වවත්ථිතවිභාසත්තා වාසද්දස්ස එවහිනිපාතතො අඤ්ඤත්ථ න හොති, යථා – එවමෙතං, එවං හොති. 因“或(vā)”字是为定限选择义，故[此规则]除在小品词“eva”与“hi”之后，不用于他处。例如：evametaṃ、evaṃ hoti。 සංයොගො, සංයොජනං, සංයතො, සංයාචිකාය, යං යදෙව, ආනන්තරිකං යමාහු ඉතීධ ‘‘ඤ’’මිති වත්තතෙ. Saṃyogo、saṃyojanaṃ、saṃyato、saṃyācikāya、yaṃ yadeva、ānantarikaṃ yamāhu——于此，“ñam”之规则适用。 51. ස යෙ ච. 51. 与“y”[音]合。 නිග්ගහීතං ඛො යකාරෙ පරෙ සහ යකාරෙන ඤකාරං පප්පොති වා, ඤාදෙසස්ස ද්විත්තං. 有“y”音于后时，鼻音(niggahīta)连同“y”音，或可变成重叠的“ñ”音。 සඤ්ඤොගො සංයොගො, සඤ්ඤොජනං සංයොජනං, සඤ්ඤතො සංයතො, සඤ්ඤාචිකාය සංයාචිකාය, යඤ්ඤදෙව යං යදෙව, ආනන්තරිකඤ්ඤමාහු ආනන්තරිකං යමාහු. 如：Saññogo (saṃyogo)、saññojanaṃ (saṃyojanaṃ)、saññato (saṃyato)、saññācikāya (saṃyācikāya)、yaññadeva (yaṃ yadeva)、ānantarikaññamāhu (ānantarikaṃ yamāhu)。 වාසද්දස්ස වවත්ථිතවිභාසත්තාව සංපදන්තතො ච සබ්බනාමයකාරපරතො ච නිග්ගහීතා අඤ්ඤත්ථ න හොති. යථා – එතං යොජනං, තං යානං, සරණං යන්ති. 因“或(vā)”字是为定限选择义，故此[规则]除用于词“saṃ”之末，及代词之后遇“y”音外，不用于他处。例如：etaṃ yojanaṃ、taṃ yānaṃ、saraṇaṃ yanti。 එත්ථ ච ‘‘සහ යෙ චා’’ති වත්තබ්බෙ ‘‘ස යෙ චා’’ති වචනතො සුත්තන්තෙසු සුඛුච්චාරණත්ථමක්ඛරලොපොපීති දට්ඨබ්බං, තෙන පටිසඞ්ඛාය යොනිසො පටිසඞ්ඛා යොනිසො, සයං අභිඤ්ඤාය සච්ඡිකත්වා සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා, පරියෙසනාය පරියෙසනාතිආදි සිජ්ඣති. 于此，当言“saha ye ca”时，[经中]作“sa ye ca”，当知此亦是为便于读诵而省略字母。由此，paṭisaṅkhāya yoniso [成] paṭisaṅkhā yoniso、sayaṃ abhiññāya sacchikatvā [成] sayaṃ abhiññā sacchikatvā、pariyesanāya [成] pariyesanā 等[形式]得以成立。 තං [Pg.37] අහං බ්‍රූමි, යං ආහු, ධනං එව, කිං එතං, නින්දිතුං අරහති, යං අනිච්චං, තං අනත්තා, එතං අවොච, එතං එව ඉච්චත්‍ර – Taṃ ahaṃ brūmi、yaṃ āhu、dhanaṃ eva、kiṃ etaṃ、nindituṃ arahati、yaṃ aniccaṃ、taṃ anattā、etaṃ avoca、etaṃ eva——于此： 52. මදා සරෙ. 52. [鼻音]于元音前，[成]“m”、“d”。 නිග්ගහීතස්ස ඛො සරෙ පරෙ මකාරදකාරාදෙසා හොන්ති වා. එත්ථ ච වාසද්දාධිකාරස්ස වවත්ථිතවිභාසත්තා දකාරො යතෙතසද්දතො පරස්සෙව. 有元音于后时，鼻音(niggahīta)或可代为“m”音或“d”音。于此，因‘或(vā)’字之章则是为定限选择义，故“d”音仅用于“ya”、“ta”、“eta”等词之后。 තමහං බ්‍රූමි, යමාහු, ධනමෙව, කිමෙතං, නින්දිතුමරහති, යදනිච්චං, තදනත්තා, එතදවොච, එතදෙව. 如：Tamahaṃ brūmi (taṃ ahaṃ brūmi)、yamāhu (yaṃ āhu)、dhanameva (dhanaṃ eva)、kimetaṃ (kiṃ etaṃ)、ninditumarahati (nindituṃ arahati)、yadaniccaṃ (yaṃ aniccaṃ)、tadanattā (taṃ anattā)、etadavoca (etaṃ avoca)、etadeva (etaṃ eva)。 වාති කිං? තං අහං, එතං එව, අක්කොච්ඡි මං අවධි මං. 言“或(vā)”者何？如：Taṃ ahaṃ、etaṃ eva、akkocchi maṃ avadhi maṃ。 එත්ථ ච මදාති යොගවිභාගෙන බ්‍යඤ්ජනෙපි වා මකාරො. තෙන ‘‘බුද්ධම සරණම ගච්ඡාමී’’තිආදි සිජ්ඣති. 于此，通过对“madā”规则的分解，“m”音于辅音前亦可选择性出现。是故，“buddhama saraṇama gacchāmī”等[形式]得以成立。 තාසං අහං සන්තිකෙ, විදූනං අග්ගං, තස්ස අදාසිං අහං ඉතීධ ‘‘සරෙ’’ති වත්තතෙ. Tāsaṃ ahaṃ santike、vidūnaṃ aggaṃ、tassa adāsiṃ ahaṃ——于此，“于元音[前](sare)”之规则适用。 53. ක්වචි ලොපං. 53. 有时省略。 නිග්ගහීතං ඛො සරෙ පරෙ ලොපං පප්පොති ක්වචි ඡන්දානුරක්ඛණෙ සුඛුච්චාරණට්ඨානෙ. පුබ්බස්සරලොපො, පරස්ස අසංයොගන්තස්ස දීඝො. 有元音于后时，鼻音(niggahīta)有时会被省略，[此乃]为守护音韵及便于读诵之处。[有时亦有]前元音省略，后方非结合辅音结尾之元音变长。 තාසාහං සන්තිකෙ, විදූනග්ගං, තස්ස අදාසාහං, තථාගතාහං, එවාහං, ක්‍යාහං. 如：Tāsāhaṃ santike、vidūnaggaṃ、tassa adāsāhaṃ、tathāgatāhaṃ、evāhaṃ、kyāhaṃ。 ක්වචීති කිං? එවමස්ස, කිමහං. 言“有时(kvaci)”者何？如：Evamassa、kimahaṃ。 අරියසච්චානං දස්සනං, එතං බුද්ධානං සාසනං, සංරත්තො, සංරාගො, සංරම්භො, අවිසංහාරො, චිරං පවාසිං, ගන්තුං කාමො, ගන්තුං මනො ඉතීධ ‘‘ක්වචි ලොප’’න්ති වත්තතෙ. 如：Ariyasaccānaṃ dassanaṃ（见圣谛）、etaṃ buddhānaṃ sāsanaṃ（此为诸佛之教）、saṃratto（染著）、saṃrāgo（贪染）、saṃrambho（暴怒）、avisaṃhāro（不退缩）、ciraṃ pavāsiṃ（久住异乡）、gantuṃ kāmo（欲去）、gantuṃ mano（意欲去）。于此等处，适用“kvaci lopa”（有时省略）之规则。 54. බ්‍යඤ්ජනෙ [Pg.38] ච. 54. 于辅音前亦然。 නිග්ගහීතං ඛො බ්‍යඤ්ජනෙ ච පරෙ ලොපං පප්පොති ක්වචි ඡන්දානුරක්ඛණාදිම්හි. රකාරහකාරෙසු උපසග්ගන්තස්ස දීඝො. 鼻音（niggahīta）在辅音之前，有时为保持音律等原因，亦被省略。于r音与h音前，前缀之末（元音）变长。 අරියසච්චාන දස්සනං, එතං බුද්ධාන සාසනං, සාරත්තො, සාරාගො, සාරම්භො, අවිසාහාරො, චිරප්පවාසිං, ද්විත්තං, ගන්තුකාමො, ගන්තුමනො. 如：Ariyasaccāna dassanaṃ（见圣谛）、etaṃ buddhāna sāsanaṃ（此为诸佛之教）、sāratto（染著）、sārāgo（贪染）、sārambho（暴怒）、avisāhāro（不退缩）、cirappavāsiṃ（久住异乡）、dvittaṃ（双重）、gantukāmo（欲去）、gantumano（意欲去）。 ක්වචීති කිං? එතං මඞ්ගලමුත්තමං. 为何说“kvaci”（有时）？如：Etaṃ maṅgalamuttamaṃ（此为无上吉祥）。 කතං ඉති, කිං ඉති, අභිනන්දුං ඉති, උත්තත්තං ඉව, චක්කං ඉව, කලිං ඉදානි, කිං ඉදානි, ත්වං අසි, ඉදං අපි, උත්තරිං අපි, දාතුං අපි, සදිසං එව ඉතීධ ‘‘නිග්ගහීතම්හා, ලොප’’න්ති ච වත්තතෙ. 如：Kataṃ iti（已作，如是）、kiṃ iti（何，如是）、abhinanduṃ iti（已欢喜，如是）、uttattaṃ iva（如炽热之物）、cakkaṃ iva（如轮）、kaliṃ idāni（今为恶运）、kiṃ idāni（今为何）、tvaṃ asi（汝是）、idaṃ api（此亦）、uttariṃ api（更有）、dātuṃ api（亦为布施）、sadisaṃ eva（恰如）。于此等处，适用“niggahītamhā, lopa”（于鼻音后，省略）之规则。 55. පරො වා සරො. 55. 或后方元音（省略）。 නිග්ගහීතම්හා පරො සරො ලොපං පප්පොති වා. නිග්ගහීතස්ස වග්ගන්තත්තං. 鼻音（niggahīta）之后元音，或可省略。鼻音则变为（后方辅音之）同类鼻音。 කතන්ති, කින්ති, අභිනන්දුන්ති, උත්තත්තංව, චක්කංව, කලින්දානි, කින්දානි, ත්වංසි, ඉදම්පි, උත්තරිම්පි, දාතුම්පි, සදිසංව. 如：Katanti（已作，如是）、kinti（何，如是）、abhinandunti（已欢喜，如是）、uttattaṃva（如炽热之物）、cakkaṃva（如轮）、kalindāni（今为恶运）、kindāni（今为何）、tvaṃsi（汝是）、idampi（此亦）、uttarimpi（更有）、dātumpi（亦为布施）、sadisaṃva（恰如）。 වාති කිං? කතං ඉති, කිමිති, දාතුමපි, සාමං එව. 为何说“vā”（或）？如：Kataṃ iti（已作，如是）、kimiti（何，如是）、dātumapi（亦为布施）、sāmaṃ eva（亲自）。 අයම්පි වාසද්දස්ස වවත්ථිතවිභාසත්තා ඉතීවීදානිසීපෙවාදිතො අඤ්ඤත්ථ න හොති. යථා – අහං එත්ථ, එතං අහොසි. 此亦因“vā”（或）一词为“限定选择”（vavatthitavibhāsā），故于“iti”、“iva”、“idāni”、“sī”、“eva”等词之外，此规则不适用。例如：ahaṃ ettha（我于此）、etaṃ ahosi（此曾是）。 එවං අස්ස තෙ ආසවා, පුප්ඵං අස්සා උප්පජ්ජති ඉතීධ සරෙ පරෙ ලුත්තෙ විපරිණාමෙන ‘‘පරස්මිං, සරෙ, ලුත්තෙ’’ති ච වත්තතෙ. 如：Evaṃ assa te āsavā（如是，彼之诸漏）、pupphaṃ assā uppajjati（于其处生花）。于此，当后方元音被省略时，因其转变，故适用“parasmiṃ, sare, lutte”（于后方元音被省略时）之规则。 56. බ්‍යඤ්ජනො [Pg.39] ච විසඤ්ඤොගො. 56. 辅音亦非结合。 නිග්ගහීතම්හා පරස්මිං සරෙ ලුත්තෙ බ්‍යඤ්ජනො සඤ්ඤොගො චෙ, විසඤ්ඤොගොව හොතීති සංයොගෙකදෙසස්ස පුරිමබ්‍යඤ්ජනස්ස ලොපො. 当鼻音（niggahīta）之后的元音被省略时，若其后的辅音为结合（saññoga）者，则变为非结合（visaññoga），亦即省略该结合音中之前一辅音。 ද්වින්නං බ්‍යඤ්ජනානමෙකත්‍ර ඨිති සඤ්ඤොගො, ඉධ පන සංයුජ්ජතීති සඤ්ඤොගො, පුරිමො වණ්ණො, විගතො සඤ්ඤොගො අස්සාති විසඤ්ඤොගො, පරො. 二辅音并立为“结合”（saññogo）。然于此，前一音因其结合，故称“结合”（saññogo）；后一音因其结合已失，故称“非结合”（visaññogo）。 එවං ස තෙ ආසවා, පුප්ඵංසා උප්පජ්ජති. 如：Evaṃ sa te āsavā（如是，彼之诸漏）、pupphaṃsā uppajjati（于其处生花）。 ලුත්තෙති කිං? එවමස්ස. 为何说“lutte”（被省略时）？如：Evamassa（如是于彼）。 චසද්දෙන තිණ්ණං බ්‍යඤ්ජනානං සරූපසංයොගොපි විසඤ්ඤොගො හොති. යථා – අග්‍යාගාරං, වුත්‍යස්ස. 由“ca”一词，三辅音之同形结合（sarūpasaṃyoga）亦变为非结合（visaññoga）。例如：agyāgāraṃ（火室）、vutyassa（应说于彼）。 චක්ඛු උදපාදි, අව සිරො, යාවචිධ භික්ඛවෙ, අණුථූලානි, ත සම්පයුත්තා ඉභීධ ‘‘සරෙ, ආගමො, ක්වචි, බ්‍යඤ්ජනෙ’’ති ච වත්තතෙ. 如：Cakkhu udapādi（眼已生）、ava siro（头向下）、yāva ca idha bhikkhave（诸比丘，乃至在此）、aṇu thūlāni（微细与粗大）、ta sampayuttā（与彼相应）。于此等处，适用“sare, āgamo, kvaci, byañjane”（于元音前、插入、有时、于辅音前）之规则。 57. නිග්ගහිතඤ්ච. 57. 以及鼻音。 නිග්ගහීතඤ්ච ආගමො හොති සරෙ වා බ්‍යඤ්ජනෙ වා ක්වචි සුඛුච්චාරණට්ඨානෙ. නිග්ගහීතස්ස රස්සානුගතත්තා රස්සතොයෙවායං. 鼻音（niggahīta）亦作为增音，为发音便利，有时于元音前或辅音前被插入。因鼻音随附于短元音，故此（增音）仅发生于短元音之后。 චක්ඛුං උදපාදි, අවංසිරො, යාවඤ්චිධ භික්ඛවෙ, අණුංථූලානි, තංසම්පයුත්තා, එවං තඞ්ඛණෙ, තංසභාවො. 如：Cakkhuṃ udapādi（眼已生）、avaṃsiro（头向下）、yāvañcidha bhikkhave（诸比丘，乃至在此）、aṇuṃthūlāni（微细与粗大）、taṃsampayuttā（与彼相应）、evaṃ taṅkhaṇe（即于彼时）、taṃsabhāvo（即彼自性）。 ක්වචීති කිං? න හි එතෙහි, ඉධ චෙව. 为何说“kvaci”（有时）？如：Na hi etehi（非因此等）、idha ceva（亦即于此）。 එවං වුත්තෙ, තං සාධු, එකං සමයං භගවා, අග්ගිංව සනමං ඉතීධ ලොපාදෙසකාරියෙ සම්පත්තෙ යෙභුය්‍යෙන තදපවාදත්ථමාහ. 如：Evaṃ vutte（如是说时）、taṃ sādhu（彼为善哉）、ekaṃ samayaṃ bhagavā（一时，世尊）、aggiṃva sandhamaṃ（如吹燃火焰）。于此等处，当省略与替换之规则可适用时，为示其例外，多说此（新则）。 58. අං [Pg.40] බ්‍යඤ්ජනෙ නිග්ගහීතං. 58. 于辅音前，鼻音（niggahīta）为“aṃ”。 නිග්ගහීතං ඛො බ්‍යඤ්ජනෙ පරෙ අංඉති හොති. 诚然，于辅音之前，鼻音（niggahīta）变为“aṃ”。 අකාරො උච්චාරණත්ථො, ‘‘සරලොපො’’තිආදිනා පුබ්බස්සරලොපො වා. 其中“a”音是为发音之便。或依“saralopo”（元音省略）等规则，省略前一元音。 එවං වුත්තෙ, තං සාධු, එකං සමයං භගවා, අග්ගිංව සන්ධමං. 如：Evaṃ vutte（如是说时）、taṃ sādhu（彼为善哉）、ekaṃ samayaṃ bhagavā（一时，世尊）、aggiṃva sandhamaṃ（如吹燃火焰）。 ඉධ අවුත්තවිසෙසානම්පි වුත්තනයාතිදෙසත්ථමතිදෙසමාහ. 于此，为将已说之法类推适用于未说之特例，故说类推（atidesa）之规则。 59. අනුපදිට්ඨානං වුත්තයොගතො. 59. 未指示者，依已说之用法。 යෙ ඉධ අම්හෙහි විසෙසතො න උපදිට්ඨා උපසග්ගනිපාතාදයො, තෙසං වුත්තයොගතො වුත්තනයෙන සරසන්ධාදීසු වුත්තනයානුසාරෙන රූපසිද්ධි වෙදිතබ්බා. 于此，我等未特别指示之前缀、不变词等，其词形之成就，当于元音连声等中，由已说之应用，依已说之理而知。 තෙන ‘‘දො ධස්ස චා’’ති සුත්තෙ චසද්දෙන පරියාදීනං රහනාදිවණ්ණස්ස විපරියයො යවාදීහි, යථා – පරියුදාහාසි පයිරුදාහාසි, අරියස්ස අයිරස්ස, බහ්වාබාධො බව්හාබාධො, න අභිනෙය්‍ය අනභිනෙය්‍ය. 是故，于“do dhassa cā”此一经中，藉由“ca”字，pari等词之ra、ha等字母与ya、va等字母互换。例如：pariyudāhāsi payirudāhāsi，ariyassa ayirassa，bahvābādho bavhābādho，na abhineyya anabhineyya。 ‘‘තං ඉමිනාපි ජානාථා’’ති එත්ථ ‘‘පරො වා සරො’’ති සරෙ ලුත්තෙ ‘‘තත්‍රාකාරො’’ති යොගවිභාගෙන අකාරො නිග්ගහීතස්ස දකාරො, තදමිනාපි ජානාථ ඉච්චාදි. 于“taṃ imināpi jānāthā”句中，当依“paro vā saro”之规省略元音时，通过对“tatrākāro”作“规则分析”(yogavibhāga)，鼻音(niggahīta)变为d音，并加入a音，（形成）tadamināpi jānātha等。 ඉති නිග්ගහීතසන්ධිවිධානං නිට්ඨිතං. 如是，鼻音连声法终。 සඤ්ඤාවිධානං සරසන්ධි සන්ධි,නිසෙධනං බ්‍යඤ්ජනසන්ධි සන්ධි; යො නිග්ගහීතස්ස ච සන්ධිකප්පෙ,සුනිච්ඡයො සොපි මයෙත්ථ වුත්තො. 术语规定、元音连声、连声；禁则、辅音连声、连声；以及鼻音连声章，其明确之决择，我亦于此宣说。 ඉති රූපසිද්ධියං සන්ධිකණ්ඩො 如是，于《词形成就》中为连声篇。 පඨමො. 第一。 2. නාමකණ්ඩ 2. 名篇 අථ [Pg.41] නාමිකවිභත්‍යාවතාරො වුච්චතෙ. 其次，宣说名格入门。 අත්ථාභිමුඛං නමනතො, අත්තනි චත්ථස්ස නාමනතො නාමං, දබ්බාභිධානං. 朝向于义而倾向，及于自身中命名其义，故为“名”，即事物之称谓。 තං පන දුවිධං අන්වත්ථරුළ්හීවසෙන, තිවිධං පුමිත්ථිනපුංසකලිඞ්ගවසෙන. යථා – රුක්ඛො, මාලා, ධනං. 彼又依随义与惯用分为二种；依阳性、阴性、中性分为三种。例如：树、花环、财富。 චතුබ්බිධං සාමඤ්ඤගුණක්‍රියායදිච්ඡාවසෙන, යථා – රුක්ඛො, නීලො, පාචකො, සිරිවඩ්ඪොතිආදි. 四种：依普通名、品质名、动作名、专有名词而分。例如：树、蓝色、厨师、吉祥增(Sirivaḍḍha)等。 අට්ඨවිධං අවණ්ණිවණ්ණුවණ්ණොකාරනිග්ගහීතන්තපකතිභෙදෙන. 八种：依词干结尾为a、i、u、o、鼻音及辅音之差别而分。 පුල්ලිඞ්ග 阳性 තත්ථ පඨමං අකාරන්තම්හා පුල්ලිඞ්ගා ජාතිනිමිත්තා පුරිසසද්දා ස්‍යාදිවිභත්තියො පරා යොජීයන්තෙ. 于中，首当于表种类之a结尾阳性词“purisa”后，连接si等格。 60. ජිනවචනයුත්තඤ්හි. 60. 确实符合胜者之言。 අධිකාරොයං. තත්ථ පඤ්ච මාරෙ ජිතවාති ජිනො, බුද්ධො. ජිනස්ස වචනං ජිනවචනං, තස්ස ජිනවචනස්ස යුත්තං ජිනවචනයුත්තං, තෙපිටකස්ස බුද්ධවචනස්ස මාගධිකාය සභාවනිරුත්තියා යුත්තං අනුරූපමෙවාති ඉදං අධිකාරත්ථං වෙදිතබ්බං. 此为总纲(adhikāra)。于中，“胜者”(jina)乃因战胜五魔，故为佛陀。胜者之言为“胜者言”(jinavacana)，与胜者言相应者为“与胜者言相应”(jinavacanayutta)，即与三藏佛语及摩揭陀(Māgadhikā)语之自性语相应、随顺，当知此为总纲之义。 සා මාගධී මූලභාසා, නරා යායාදිකප්පිකා; බ්‍රහ්මානො ච’ස්සුතාලාපා, සම්බුද්ධා චාපි භාසරෙ. 彼摩揭陀语是根本语，初劫之人、未闻异语之梵天，以及诸佛，亦说此语。 අධිකාරො පන තිවිධො සීහගතිකමණ්ඩූකගතිකයථානුපුබ්බිකවසෙන, අයං පන සීහගතිකො පුබ්බාපරවිලොකනතො, යථානුපුබ්බිකොයෙව වා. 总纲(adhikāra)又依狮子行式(sīhagatika)、蛙跃式(maṇḍūkagatika)、次第式(yathānupubbika)而有三种。此复为狮子行式，因前后观照故；或亦是次第式。 සක්කතවිසදිසං [Pg.42] කත්වා ජිනවචනානුරූපවසෙන පකතිට්ඨපනත්ථං පරිභාසමාහ. 为建立规范，使其异于梵语(Sakkata)而随顺胜者之言，故说此通则(paribhāsā)。 61. ලිඞ්ගඤ්ච නිපච්චතෙ. 61. 语基亦被确定。 ලිඞ්ගංපාටිපදිකං, යථා යථා ජිනවචනයුත්තඤ්හි ලිඞ්ගං, තථා තථා ඉධ ලිඞ්ගං නිපච්චතෙ ඨපීයති. චසද්දෙන ධාතවො චාති ජිනවචනානුරූපතො ‘‘පුරිස’’ඉති ලිඞ්ගෙ ඨපිතෙ තතො තස්ස ධාතුප්පච්චයවිභත්තිවජ්ජිතස්ස අත්ථවතො සද්දස්ස ‘‘පරසමඤ්ඤා පයොගෙ’’ති පරිභාසතො ලිඞ්ගසඤ්ඤායං – 语基即词根(pāṭipadika)。语基愈与胜者之言相应，于此，语基愈被确定、建立。又，由“ca”字，词根(dhātu)亦然。如是，随顺胜者之言，于“purisa”此一语基被确立后，彼除去词根(dhātu)、后缀(paccaya)、语尾(vibhatti)而有义之词，依“他宗之名相为自用”(parasamaññā payoge)此一通则(paribhāsā)，得语基之名—— ඉතො පරං විභත්තිප්පච්චයාදිවිධානෙ සබ්බත්ථ ලිඞ්ගග්ගහණමනුවත්තතෙ. 自此以后，于语尾(vibhatti)、后缀(paccaya)等法中，处处皆承续“语基”之取用。 62. තතො ච විභත්තියො. 62. 其后为格(vibhatti)。 තතො ජිනවචනයුත්තෙහි ලිඞ්ගෙහි පරා විභත්තියො හොන්ති. චසද්දග්ගහණෙන තවෙතුනාදිපච්චයන්තනිපාතතොපි. කම්මාදිවසෙන, එකත්තාදිවසෙන ච ලිඞ්ගත්ථං විභජන්තීති විභත්තියො. 其后，于符合胜者之言的语基之后，有诸格。由取“ca”字，亦于tave、tuna等后缀结尾词及不变词后。因依业(kamma)等及一(ekatta)等而分别语基之义，故为“格”(vibhatti)。 කා ච පන තා විභත්තියො? ‘‘විභත්තියො’’ති අධිකාරො. 然则，彼诸格(vibhatti)为何？“诸格”为总纲(adhikāra)。 63. සියො, අංයො, නාහි, සනං, ස්මාහි, සනං, ස්මිංසු. 63. si, yo; aṃ, yo; nā, hi; sa, naṃ; smā, hi; sa, naṃ; smiṃ, su. ස්‍යාදයො ද්විසත්ත විභත්තියො නාම හොන්ති. තත්ථ සි, යො ඉති පඨමා, අං, යො ඉති දුතියා, නා, හි ඉති තතියා, ස, නං ඉති චතුත්ථී, ස්මා, හි ඉති පඤ්චමී, ස, නං ඉති ඡට්ඨී, ස්මිං, සු ඉති සත්තමී. si等十四格名为格。于中，si、yo为第一格(paṭhamā)；aṃ、yo为第二格(dutiyā)；nā、hi为第三格(tatiyā)；sa、naṃ为第四格(catutthī)；smā、hi为第五格(pañcamī)；sa、naṃ为第六格(chaṭṭhī)；smiṃ、su为第七格(sattamī)。 ඉදං [Pg.43] පන සඤ්ඤාධිකාරපරිභාසාවිධිසුත්තෙසු සඤ්ඤාසුත්තන්ති දට්ඨබ්බං, වුත්තඤ්හි වුත්තියං ‘‘විභත්තිඉච්චනෙන ක්වත්ථො, අම්හස්ස මමං සවිභත්තිස්ස සෙ’’ති, ඉතරථා පුරිමසුත්තෙන එකයොගො කත්තබ්බොති. එත්ථ ච පඨමාදිවොහාරො, එකවචනාදිවොහාරො ච අන්වත්ථවසෙන, පරසමඤ්ඤාවසෙන වා සිද්ධොති වෙදිතබ්බො. 此当知为名相(saññā)、总纲(adhikāra)、通则(paribhāsā)、规定(vidhi)诸经中之名相经(saññāsutta)。诚如注疏(vutti)中所说：“‘vibhatti’此言何用？用于‘amhassa mamaṃ savibhattissa se’等处。”否则，当与前经合为一法。于此，“第一”等语及“一数”等语，当知或依随义，或依他宗之名相而成就。 එකස්ස වචනං එකවචනං, බහූනං වචනං බහුවචනං, ද්වින්නං පූරණී දුතියාතිආදි, ඉතරථා පුරිමසුත්තෙ චසද්දෙන සඤ්ඤාකරණෙ අප්පකතනිරත්ථකවිධිප්පසඞ්ගො සියා. 一者之言为一数(ekavacana)，多者之言为多数(bahuvacana)，二者之补足为第二(dutiyā)等。否则，若于前经中以“ca”字作名相，则有未作、无义规定之过。 ‘‘ජිනවචනයුත්තඤ්හි, ලිඞ්ගඤ්ච නිපච්චතෙ’’ති ච වත්තතෙ. ඉධ පන පදනිප්ඵාදනම්පි ජිනවචනස්සාවිරොධෙනාති ඤාපෙතුං පරිභාසන්තරමාහ. “‘确实符合胜者之言，词性(liṅga)也因此而确定’之说也存在。此处是为了表明即使是词语的构成(padanipphādana)也不与胜者之言相违背，因此说了另一种总纲(paribhāsa)。” 64. තදනුපරොධෙන. 64. 不违背彼。 යථා යථා තෙසං ජිනවචනානං උපරොධො න හොති, තථා තථා ඉධ ලිඞ්ගං, චසද්දෙනාඛ්‍යාතඤ්ච නිපච්චතෙ, නිප්ඵාදීයතීති අත්ථො. තෙනෙව ඉධ ච ආඛ්‍යාතෙ ච ද්විවචනාග්ගහණං, සක්කතවිසදිසතො විභත්තිප්පච්චයාදිවිධානඤ්ච කතන්ති දට්ඨබ්බං. 只要那些胜者之言不被违背，在此处，词性(liṅga)以及由“ca”字所指的动词(ākhyāta)就会被确定，即“被构成”之义。因此，应当理解：此处以及动词中不采用双数(dvivacana)，并且已经制定了与梵语(sakkata)不同而在变格(vibhatti)、后缀(paccaya)等方面的规则。 තත්ථ අවිසෙසෙන සබ්බස්‍යාදිවිභත්තිප්පසඞ්ගෙ ‘‘වත්තිච්ඡානුපුබ්බිකා සද්දප්පවත්තී’’ති වත්තිච්ඡාවසා – 其中，在没有差别地适用所有syādi变格(vibhatti)时，因为“语词的使用依随语者之意愿(vatticchānupubbikā saddappavattī)”，所以依照语者之意愿—— 65. ලිඞ්ගත්ථෙ පඨමා. 65. 在词性义中用第一格(paṭhamā)。 ලිඞ්ගත්ථාභිධානමත්තෙ පඨමාවිභත්ති හොතීති පඨමා. තත්ථාපි අනියමෙනෙකවචනබහුවචනප්පසඞ්ගෙ ‘‘එකම්හී වත්තබ්බෙ එකවචන’’න්ති පරිභාසතො ලිඞ්ගත්ථස්සෙකත්තවචනිච්ඡායං පඨමෙකවචනං සි. 于仅表示词性义之处，使用第一格(paṭhamā)变格(vibhatti)，是为第一格。于此，当单复数不确定地适用时，依“若欲表达一，则用单数(ekamhī vattabbe ekavacana)”之总纲(paribhāsa)，在希望表达词性义的单一性时，则使用第一格单数si。 ‘‘අතො නෙනා’’ති ඉතො ‘‘අතො’’ති වත්තතෙ, ලිඞ්ගග්ගහණඤ්ච. 从“Ato nenā”中，“ato”一词延续适用，以及词性(liṅga)的取用也延续适用。 66. සො[Pg.44]. 66. So. සි, ඔඉති ද්විපදමිදං. ලිඞ්ගස්ස අකාරතො පරස්ස සිවචනස්ස ඔකාරො හොති. 此为二词：si、o。于以a结尾的词性(liṅga)后，si格(sivacana)变为o。 සුත්තෙසු හි පඨමානිද්දිට්ඨස්ස කාරියිනො ඡට්ඨීවිපරිණාමෙන විවරණං ආදෙසාපෙක්ඛන්ති දට්ඨබ්බං. 应知，在诸规则(sutta)中，由第一格所指的所作用者(kāriyin)，当解释时，需转为第六格(chaṭṭhī)，这是相对于替代(ādesa)而言的。 එත්ථ ච සීති විභත්ති ගය්හතෙ විභත්තිකාරියවිධිප්පකරණතො, ‘‘තතො ච විභත්තියො’’ති ඉතො විභත්තිග්ගහණානුවත්තනතො වා, එවං සබ්බත්ථ ස්‍යාදීනං කාරියවිධානෙ විභත්තියෙවාති දට්ඨබ්බං. 此处，“si”被当作变格(vibhatti)来采用，这是由于(此乃)变格作用规则的章节，或由于从“tato ca vibhattiyo”(然后是诸变格)中“变格”一词的延续适用。应知，如是，在所有关于syādi等的作用规则中，所指的仅是变格。 ‘‘වා පරො අසරූපා’’ති පරලොපෙ සම්පත්තෙ තදපවාදෙන පුබ්බලොපමාහ. 通过“Vā paro asarūpā”(此规则)，当后元音省略适用时，作为其例外，(此规则)说明了前元音的省略。 67. සරලොපො’මාදෙසප්පච්චයාදිම්හි සරලොපෙ තු පකති. 67. 在aṃ、替代、后缀等前，(有)元音省略；元音省略后，(后音节)则为原形。 පුබ්බස්සරස්ස ලොපො හොති අංවචනෙ, ආදෙසප්පච්චයාදිභූතෙ ච සරෙ පරෙ, සරලොපෙ කතෙ තු පරසරස්ස පකතිභාවො හොති. එත්ථ ච ‘‘සරලොපෙ’’ති පුනග්ගහණං ඉමිනාව කතසරලොපනිමිත්තෙයෙව පරස්ස විකාරෙ සම්පත්තෙ පකතිභාවත්ථං. පරසරස්ස පකතිභාවවිධානසාමත්ථියතො අමාදෙසප්පච්චයාදිභූතෙ සරෙ පරෙතිපි සිද්ධං. 当前面有aṃ格(aṃvacana)时，或有作为替代(ādesa)、后缀(paccaya)等的元音时，前元音被省略。但在元音省略后，后元音保持其原形。此处，再次使用“saralope”(元音省略后)一词，是为了在正是由于此规则所作的元音省略而导致后元音将发生变化时，(规定其)保持原形。由于规定后元音保持原形规则的力量，“当有作为aṃ、替代、后缀等的元音在后时”这一条件也得以成立。 ත්‍යාදිවිභත්තියො චෙත්ථ, පච්චයත්තෙන ගය්හරෙ; ආදිග්ගහණමාඛ්‍යාත-කිතකෙස්වාගමත්ථිදං. 此处，ti等变格(vibhatti)，应被理解为后缀(paccaya)； “ādi”(等)的取用，是为了动词(ākhyāta)与动词派生词(kitaka)中的增益(āgama)。 පච්චයසාහචරියා, චාදෙසො පකතීපරො; පදන්තස්සරලොපො න, තෙන’බ්භාහාදිකෙ පරෙ. 由于与后缀(paccaya)的共述，替代(ādesa)也是在词根之后；因此当abbhāha等在后时，词末元音不省略。 තුග්ගහණං [Pg.45] භික්ඛුනීආදීසු සරලොපනිවත්තනත්ථං, ‘‘නයෙ පරං යුත්තෙ’’ති පරං නෙතබ්බං. පුරිසො තිට්ඨති. （规则中）“tu”的取用，是为了防止在比丘尼(bhikkhunī)等词中发生元音省略。“naye paraṃ yutte”意为“应将其引导至后续适用之处”。例如：Puriso tiṭṭhati (男人站立)。 පුරිසො ච පුරිසො චාති පුරිස පුරිසඉති වත්තබ්බෙ – 男子与男子，应说为“purisa purisa”时—— 68. සරූපානමෙකසෙස්වසකිං. 68. 相同形态者，当非单独使用时，则为一留。 සරූපානං සමානරූපානං පදබ්‍යඤ්ජනානං මජ්ඣෙ එකොව සිස්සතෙ, අඤ්ඤෙ ලොපමාපජ්ජන්තෙ අසකින්ති එකසෙසො. එත්ථ ච ‘‘සරූපාන’’න්ති වුත්තත්තාව සිද්ධෙ අසකිම්පයොගෙ පුනාසකිංගහණං එකවිභත්තිවිසයානමෙවාසකිම්පයොගෙ එවායන්ති දස්සනත්ථං, න ච විච්ඡාපයොගෙ’තිප්පසඞ්ගො. ‘‘වග්ගා පඤ්චපඤ්චසො මන්තා’’ති එත්ථ ‘‘පඤ්චපඤ්චසො’’ති නිද්දෙසෙනෙව විච්ඡාපයොගසිද්ධියා ඤාපිතත්තා, අථ වා සහවචනිච්ඡාය’මය’මෙකසෙසො. 于相同形态，即相同词形与字母中，当非单独使用(asakiṃ)时，仅一存留，其余省略，此即“一留”(ekasesa)。此处，虽言“相同形态”已能成立，但为表明此法仅适用于相同格(vibhatti)的非单独使用情况，故而复言“asakiṃ”。此法不适用于“分散用法”(vicchāpayoga)的过度泛滥。在“Vaggā pañcapañcaso mantā”(诸品各为五乘五)中，由“pañcapañcaso”的指示可知分散用法的成立。又或者说，此“一留”法是出于合说之意愿。 යොගවිභාගතො චෙත්ථ, එකසෙස්වසකිං ඉති; විරූපෙකසෙසො හොති, වා ‘‘පිතූන’’න්තිආදිසු. 此处，通过规则剖分(yogavibhāga)，有“ekaseso asakiṃ”(非单独使用时则一留)；或有“异形一留”(virūpekasesa)，如在“pitūnaṃ”(父辈)等词中。 තත්ථෙව ලිඞ්ගත්ථස්ස බහුත්තවචනිච්ඡායං ‘‘බහුම්හි වත්තබ්බෙ බහුවචන’’න්ති පඨමාබහුවචනං යො, පුරිස යො ඉතීධ ‘‘අතො, වා’’ති ච වත්තතෙ. 同样地，为表达词性义的多数，依“若欲表达多，则用复数(bahumhi vattabbe bahuvacana)”，第一格复数为yo。于“purisa yo”，“ato”与“vā”(等规则)也延续适用。 69. සබ්බයොනීනමාඑ. 69. 所有的yo格变为ā、e。 අකාරන්තතො ලිඞ්ගම්හා පරෙසං සබ්බෙසං පඨමායොනීනං, දුතියායොනීනඤ්ච යයාක්කමං ආකාරෙකාරාදෙසා හොන්ති වාති ආකාරො, සබ්බග්ගහණං සබ්බාදෙසත්ථං, සරලොපාදි පුරිමසදිසමෙව, පුරිසා තිට්ඨන්ති. 于以a结尾的词性后，所有的第一格yo与第二格yo，依次有ā与e的替代，或作ā。“sabba”(所有)的取用是为了完全替代。元音省略等与前述相同。例如：purisā tiṭṭhanti (男人们站立)。 වා ඉච්චෙව රූපා රූපානි, අග්ගයො, මුනයො. 正是由于“vā”(或)，(才有)rūpā、rūpāni(色)，aggayo(火)，munayo(牟尼)。 වාසද්දොයං වවත්ථිතපිභාසත්ථො, තෙන චෙත්ථ – 此“vā”字是限定选择(vavatthitavibhāsā)义，因此在此—— නිච්චමෙව [Pg.46] ච පුල්ලිඞ්ගෙ, අනිච්චඤ්ච නපුංසකෙ; අසන්තං ඣෙ කතත්තෙ තු, විධිං දීපෙති වාසුති. 于阳性(pulliṅga)中则为恒常，于中性(napuṃsaka)中则非恒常；当jh-e不存在时， “vā”字即显示此规则。 තත්ථෙවාලපනවචනිච්ඡායං ‘‘ලිඞ්ගත්ථෙ පඨමා’’ති වත්තතෙ. 同样地，在希望表达呼格(ālapana)时，“liṅgatthe paṭhamā”(在词性义中用第一格)的规则延续适用。 70. ආලපනෙ ච. 70. 以及在呼格(ālapana)中。 අභිමුඛං කත්වා ලපනං ආලපනං, සම්බොධනං. තස්මිං ආලපනත්ථාධිකෙ ලිඞ්ගත්ථාභිධානමත්තෙ ච පඨමාවිභත්ති හොති. පුරෙ විය එකවචනාදි. 面向(对方)而说，是为呼格(ālapana)，亦即呼语(sambodhana)。当此呼格义为附加，且仅为表达词性义时，使用第一格(paṭhamā)变格。如前，有单数等。 පුරිස සි ඉච්චත්‍ර – 于“Purisa si”（男子！）中—— 71. ආලපනෙ සි ගසඤ්ඤො. 71. 于呼格中，si名为ga。 ආලපනත්ථෙ විහිතො සි ගසඤ්ඤො හොතීති ගසඤ්ඤායං ‘‘භො ගෙ තූ’’ති ඉතො ‘‘ගෙ’’ති වත්තතෙ. 为呼格义而设的si名为ga。因此，当其名为ga时，从（规则）“bho ge tū”中，“ge”承前而来。 72. අකාරපිතාද්‍යන්තානමා. 72. a字及pitu等词为尾者，（其尾音）成ā。 ලිඞ්ගස්ස සම්බන්ධී අකාරො ච පිතුසත්ථුඉච්චෙවමාදීනමන්තො ච ආකාරත්තමාපජ්ජතෙ ගෙ පරෙ. 与词基相关的a字，以及pitu（父）、satthu（师）等词的尾音，于ge后，变成ā。 ‘‘ගෙ, රස්ස’’මිති ච වත්තතෙ. （规则）“Ge, rassaṃ”亦承前而来。 73. ආකාරො වා. 73. ā字，或（变短）。 ලිඞ්ගස්ස සම්බන්ධී ආකාරො රස්සමාපජ්ජතෙ ගෙ පරෙ විකප්පෙන, අදූරට්ඨස්සාලපනෙවායං. 与词基相关的ā字，于ge后，可选择地变成短音。此（规则）仅用于对近处者的呼格。 74. සෙසතො ලොපං ගසිපි. 74. 于其余（词基）后，ga与si被省略。 ‘‘සිං, සො, ස්‍යා ච, සඛතො ගස්සෙ වා, ඝතෙ චා’’ති එවමාදීහි නිද්දිට්ඨෙහි අඤ්ඤො සෙසො නාම, තතො සෙසතො ලිඞ්ගම්හා ගසිඉච්චෙතෙ ලොපමාපජ්ජන්තෙ. අපිග්ගහණං [Pg.47] දුතියත්ථසම්පිණ්ඩනත්ථං, එත්ථ ච සතිපි සිග්ගහණෙ වඉති වචනමෙව ඤාපකමඤ්ඤත්ථාපි සිග්ගහණෙ ආලපනාග්ගහණස්ස. කෙචි ආලපනාභිබ්‍යත්තියා භවන්තසද්දං වා හෙසද්දං වා පයුජ්ජන්තෙ. භො පුරිස තිට්ඨ, හෙ පුරිසා වා. 除“Siṃ, so, syā ca”、“sakhato gasse vā”、“ghate ca”等所指明者外，其余的名为sesa（剩余）。因此，于名为sesa的词基后，ga与si被省略。“api”一词是为了总括第二义。在此，虽然提到了si，但“vā”一词本身即是证明：在其他地方提到si时，也包含呼格。有些人为了表达呼格，会使用bhavanta（尊者）或he（嘿）一词。例如：Bho purisa tiṭṭha（喂，男子，站住！），或he purisā（喂，男子们！）。 බහුවචනෙ න විසෙසො, භවන්තො පුරිසා තිට්ඨථ. 于复数中则无差别，（例如：）bhavanto purisā tiṭṭhatha（诸位男子，请站住）。 තත්ථෙව කම්මත්ථවචනිච්ඡායං ‘‘ව,’’ති වත්තතෙ. 同样地，当欲说业格义时，（规则）“va”承前而来。 75. යං කරොති තං කම්මං. 75. 所作者，即是业（宾格）。 යං වා කරොති, යං වා විකරොති, යං වා පාපුණාති, තං කාරකං ක්‍රියානිමිත්තං කම්මසඤ්ඤං හොති. 所作、所变作或所达到者，彼作用素（kāraka），作为行为的所缘，名为业（kamma）。 76. කම්මත්ථෙ දුතියා. 76. 于业格义，（用）第二格。 කම්මත්ථෙ දුතියාවිභත්ති හොති. පුරෙ විය දුතියෙකවචනං අං, ‘‘සරලොපො’’තිආදිනා සරෙ ලුත්තෙ ‘‘දීඝ’’න්ති දීඝෙ සම්පත්තෙ පකතිභාවො ච, පුරිසං පස්ස. 于业格义，用第二格。如前，第二格单数为aṃ。依“saralopo”等（规则）省略元音，又依“dīghaṃ”（规则）得长音时，亦有存其自然形态（pakati）者。（例如：）purisaṃ passa（看那个男人）。 බහුවචනෙ ‘‘සබ්බයොනීනමාඑ’’ති යොවචනස්සෙකාරො, පුරිසෙ පස්ස. 于复数中，依“sabbayonīnamāe”（规则），yo格变为e。（例如：）purise passa（看那些男人）。 තත්ථෙව කත්තුවචනිච්ඡායං – 同样地，当欲说作者义时—— 77. යො කරොති ස කත්තා. 77. 行事者，即是作者（kattā）。 යො අත්තප්පධානො ක්‍රියං කරොති, සො කත්තුසඤ්ඤො හොති. 凡自主行事者，名为作者（kattu）。 ‘‘තතියා’’ති වත්තතෙ. （规则）“Tatiyā”承前而来。 78. කත්තරි ච. 78. 于作者（义），亦（用第三格）。 කත්තරි ච කාරකෙ තතියාවිභත්ති හොතීති තතියෙකවචනං නා. 于作者作用素中，用第三格。因此，第三格单数为nā。 79. අතො [Pg.48] නෙන. 79. 于a（字）后，nā成ena。 එනාති අවිභත්තිකනිද්දෙසො. අකාරන්තතො ලිඞ්ගම්හා පරස්ස නාවචනස්ස එනාදෙසො හොති, සරලොපාදි, පුරිසෙන කතං. “ena”是无格指示。于a字尾的词基后，nā格变成ena。（此中应用）元音省略等（规则）。（例如：）purisena kataṃ（被男人所做）。 බහුවචනම්හි – 于复数中—— 80. සුහිස්වකාරො එ. 80. 于su、hi（格）后，a字成e。 සු, හිඉච්චෙතෙසු විභත්තිරූපෙසු පරෙසු ලිඞ්ගස්ස සම්බන්ධී අකාරො එත්තමාපජ්ජතෙ. 于su、hi等格后，与词基相关的a字变成e。 81. ස්මාහිස්මිංනං ම්හාභිම්හි වා. 81. smā、hi、smiṃ（三格），或（各）成mhā、bhi、mhi。 සබ්බතො ලිඞ්ගම්හා ස්මා හි ස්මිංඉච්චෙතෙසං යථාක්කමං ම්හා, භි, ම්හිඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති වා, පුරිසෙහි, පුරිසෙභි කතං. 于所有词基后，smā、hi、smiṃ三格，得各依序选择性地变成mhā、bhi、mhi。（例如：）purisehi（被诸男人）、purisebhi（被诸男人）所做。 තත්ථෙව කරණවචනිච්ඡායං – 如是，于工具格之言说欲—— 82. යෙන වා කයිරතෙ තං කරණං. 82. 凡以之而作者，彼即是工具（karaṇa）。 යෙන වා කයිරතෙ, යෙන වා පස්සති, යෙන වා සුණාති, තං කාරකං කරණසඤ්ඤං හොති. 凡以之而作，或以之而见，或以之而闻者，彼作用者（kāraka）即是工具名（karaṇasañña）。 83. කරණෙ තතියා. 83. 于工具格，为第三格。 කරණකාරකෙ තතියාවිභත්ති හොති, සෙසං කත්තුසමං, ආවිට්ඨෙන පුරිසෙන සො පුඤ්ඤං කරොති, පුරිසෙහි, පුරිසෙභි. 于工具格作用者，为第三格变化；余者同于作者。譬如：āviṭṭhena purisena so puññaṃ karoti（他通过被附身者而作福），purisehi（通过诸人），purisebhi（通过诸人）。 තත්ථෙව සම්පදානවචනිච්ඡායං – 如是，于为格之言说欲—— 84. යස්ස [Pg.49] දාතුකාමො රොචතෙ ධාරයතෙ වා තං සම්පදානං. 84. 凡是所欲给予者，或所喜悦者，或所亏欠者，彼即是为格（sampadāna）。 යස්ස වා දාතුකාමො, යස්ස වා රොචතෙ, යස්ස වා ධාරයතෙ, තං කාරකං සම්පදානසඤ්ඤං හොති. 凡是所欲给予者，或所喜悦者，或所亏欠者，彼作用者（kāraka）即是为格名（sampadānasañña）。 85. සම්පදානෙ චතුත්ථී. 85. 于为格，为第四格。 සම්පදානකාරකෙ චතුත්ථීවිභත්ති හොතීති චතුත්ථියා එකවචනං ස. 于为格作用者，为第四格变化，故第四格单数为sa。 86. සාගමො සෙ. 86. 为se增添s音。 සබ්බතො ලිඞ්ගම්හා සකාරාගමො හොති සෙ විභත්තිම්හි පරෙ. පුරිසස්ස ධනං දදාති. 从一切语基，当se变化在后时，有s音之增添。譬如：Purisassa dhanaṃ dadāti（他施予财富予该人）。 බහුවචනම්හි ‘‘දීඝ’’න්ති වත්තතෙ. 于复数，（前）“长音”之规定适用。 87. සුනංහිසු ච. 87. 于su、naṃ、hi（之后）亦然。 සු නං හිඉච්චෙතෙසු පරෙසු ලිඞ්ගස්ස අන්තභූතා සබ්බෙ රස්සසරා දීඝමාපජ්ජන්තෙ, චග්ගහණමිකාරුකාරානං ක්වචි නිවත්තනත්ථං. පුරිසානං. 当su、naṃ、hi在后时，语基末尾之一切短元音皆变为长音。ca字之用，是为有时防止i、u音之变化。譬如：Purisānaṃ（诸人的）。 තත්ථෙවාපාදානවචනිච්ඡායං – 如是，于离格之言说欲—— 88. යස්මා දපෙති භයමාදත්තෙ වා තදපාදානං. 88. 凡是所从离去者，或从中生起怖畏者，或从中取者，彼即是离格。 යස්මා වා අවධිභූතා අපෙති, යස්මා වා භයං, යස්මා වා ආදත්තෙ, තං කාරකං අපාදානසඤ්ඤං හොති. 凡是作为界限而离去者，或从中生起怖畏者，或从中取者，彼作用者即是离格名。 89. අපාදානෙ [Pg.50] පඤ්චමී. 89. 于离格，为第五格。 අපාදානකාරකෙ පඤ්චමීවිභත්ති හොතීති පඤ්චමියා එකවචනං ස්මා. 于离格作用者，为第五格变化，故第五格单数为smā。 ‘‘අතො, සබ්බෙසං, ආ එ’’ති ච වත්තතෙ. （前）“从a，一切（格尾）为ā、e”之规定亦适用。 90. ස්මාස්මිංන වා. 90. 于smā与smiṃ，则任选。 අකාරන්තතො ලිඞ්ගම්හා සබ්බෙසං ස්මා ස්මිංඉච්චෙතෙසං යථාක්කමං ආකාරෙකාරාදෙසා හොන්ති වා, අඤ්ඤත්ථ ම්හාදෙසො. පුරිසා අපෙති, පුරිසම්හා, පුරිසස්මා. 从以a结尾之语基，一切smā与smiṃ，可任选地依次替换为ā与e；此外亦有mhā之替换。譬如：Purisā apeti（从该人离开），purisamhā（从该人），purisasmā（从该人）。 බහුවචනෙ සබ්බත්ථ තතියාසමං, හිස්ස භිආදෙසො හොති. පුරිසෙහි, පුරිසෙභි අපෙති. 于复数，（形式）皆同于第三格，hi亦可替换为bhi。譬如：Purisehi apeti（从诸人离开），Purisebhi apeti（从诸人离开）。 තත්ථෙව සාමිවචනිච්ඡායං – 如是，于所有主之言说欲—— 91. යස්ස වා පරිග්ගහො තං සාමි. 91. 凡是拥有（某物）者，彼即是所有主。 යස්ස වා පරිග්ගහො, තං සාමිසඤ්ඤං හොති. 凡是拥有（某物）者，彼即是所有主名。 92. සාමිස්මිං ඡට්ඨී. 92. 于所有主，为第六格。 සාමිස්මිං ඡට්ඨීවිභත්ති හොති. ඨපෙත්වා ආයාදෙසං සබ්බත්ථ චතුත්ථීඡට්ඨීනං සමානං රූපං. පුරිසස්ස එතං ධනං, පුරිසානං. 于所有主，为第六格变化。除āya之替换外，第四格与第六格之形式皆相同。譬如：Purisassa etaṃ dhanaṃ（此为该人之财富），purisānaṃ（诸人的）。 තත්ථෙව ඔකාසවචනිච්ඡායං – 如是，于处格之言说欲—— 93. යොධාරො තමොකාසං. 93. 所依者，即为处所格。 යො කත්තුකම්මානං ක්‍රියාය ආධාරො, තං කාරකං ඔකාසසඤ්ඤං හොති. 作为作者与业之行动的所依，该作用素名为处所格。 94. ඔකාසෙ [Pg.51] සත්තමී. 94. 于处所格，为第七格。 ඔකාසකාරකෙ සත්තමීවිභත්ති හොතීති සත්තමියා එකවචනං ස්මිං, තස්ස ‘‘ස්මාස්මිංනං වා’’ති එකාරො, ම්හිආදෙසො ච, පුරිසෙ පතිට්ඨිතං, පුරිසම්හි, පුරිසස්මිං. 于处所格作用素中，为第七格。故第七格单数为smiṃ。依“smāsmiṃnaṃ vā”规则，彼或作e，或替代为mhi。例如：purise patiṭṭhitaṃ（立于男子），purisamhi（于男子），purisasmiṃ（于男子）。 බහුවචනෙ ‘‘සුහිස්වකාරො එ’’ති එකාරො, පුරිසෙසු. 于复数中，依“suhisvakāro e”规则，（词干末尾的a）变为e。例如：purisesu（于诸男子）。 පුරිසො, පුරිසා, භො පුරිස භො පුරිසා වා, භවන්තො පුරිසා, පුරිසං, පුරිසෙ, පුරිසෙන, පුරිසෙහි පුරිසෙභි, පුරිසස්ස, පුරිසානං, පුරිසා පුරිසස්මා පුරිසම්හා, පුරිසෙහි පුරිසෙභි, පුරිසස්ස, පුරිසානං, පුරිසෙ පුරිසස්මිං පුරිසම්හි, පුරිසෙසු. 男子，诸男子；喂，男子！或喂，诸男子！，诸位男子；男子（宾格），诸男子（宾格）；以男子，以诸男子；为男子，为诸男子；从男子，从诸男子；男子之，诸男子之；于男子，于诸男子。 තථා සුගතො, සුගතා, භො සුගත භො සුගතා වා, භවන්තො සුගතා, සුගතං, සුගතෙ, සුගතෙන, සුගතෙහි සුගතෙභි, සුගතස්ස, සුගතානං, සුගතා සුගතස්මා සුගතම්හා, සුගතෙහි සුගතෙභි, සුගතස්ස, සුගතානං, සුගතෙ සුගතස්මිං සුගතම්හි, සුගතෙසු. 如是，善逝，诸善逝；喂，善逝！或喂，诸善逝！，诸位善逝；善逝（宾格），诸善逝（宾格）；以善逝，以诸善逝；为善逝，为诸善逝；从善逝，从诸善逝；善逝之，诸善逝之；于善逝，于诸善逝。 එවං සුරා’සුර නරො’රග නාග යක්ඛා,ගන්ධබ්බ කින්නර මනුස්ස පිසාච පෙතා; මාතඞ්ග ජඞ්ගම තුරඞ්ග වරාහ සීහා,බ්‍යග්ඝ’ච්ඡ කච්ඡප තරච්ඡ මිග’ස්ස සොණා. 如是，天、阿修罗、人、蛇、龙、夜叉；乾闼婆、紧那罗、人、毕舍遮、饿鬼；象、走兽、马、野猪、狮；虎、熊、龟、鬣狗、鹿、马、狗。 ආලොක ලොක නිලයා’නිල චාග යොගා, වායාම ගාමනිගමා’ගම ධම්ම කාමා; සඞ්ඝො’ඝ ඝොස පටිඝා’සව කොධ ලොභා,සාරම්භ ථම්භ මද මාන පමාද මක්ඛා. 光明、世间、住处、风、施舍、瑜伽；精进、村、镇、圣典、法、欲；僧伽、洪水、声、瞋恚、漏、忿、贪；掉举、昏沉、骄、慢、放逸、覆。 පුන්නාග [Pg.52] පූග පනසා’සන චම්පක’ම්බා,හින්තාල තාල බකුල’ජ්ජුන කිංසුකා ච; මන්දාර කුන්ද පුචිමන්ද කරඤ්ජ රුක්ඛා,ඤෙය්‍යා මයූර සකුනණ්ඩජ කොඤ්ච හංසා – 龙华树、槟榔树、波罗蜜树、阿萨那树、瞻波(campaka)树、芒果树；海枣树、棕榈树、婆俱罗树、阿周那树、甄叔迦树；曼陀罗树、茉莉、楝树、迦兰伽树等树木；当知：孔雀、鸟、卵生者、鹤、鹅—— ඉච්චාදයොපි. 如是等等。 මනොගණාදිස්ස තු නාසස්මාස්මිංසු විසෙසො. අඤ්ඤත්ථ පුරිසසමං. 然而，于心类词（manogaṇa）等，在nā、smā、smiṃ格中则有差别。其他方面则与purisa（男子）词相同。 මනො, මනා, හෙ මන හෙ මනා වා, භවන්තො මනා, මනං, මනෙ. mano（心），manā（诸心）；呼格：he mana（喂，心！），he manā vā（或喂，诸心！），bhavanto manā（诸位心）；manaṃ（心，宾格），mane（诸心，宾格复数或处所格单数）。 ‘‘වා’’ති වත්තතෙ. “vā”（或）字延续。 95. මනොගණාදිතො ස්මිංනානමිආ. 95. 于心类词等之后，smiṃ、nā替换为i、ā。 මනොපභුති ගණො මනොගණො, මනොගණාදිතො ස්මිං, නාඉච්චෙතෙසං යථාක්කමං ඉකාරාකාරාදෙසා හොන්ති වා. ආදිග්ගහණෙන බිලපදාදිතොපි. 以mano（心）为首之词组为心类词（manogaṇa）。于心类词等之后，对smiṃ与nā，依次或有i与ā的替代。由摄取“ādi”（等）字，亦包括bilapada等词之后的情况。 ‘‘මනොගණාදිතො’’ති වත්තතෙ. “Manogaṇādito”（于心类词之后）延续。 96. ස සරෙ වාගමො. 96. 于元音前，s或为增音。 එතෙහෙව මනොගණාදීහි සරෙ පරෙ සාගමො හොති වා. මනසා, මනෙන. 于此等心类词（manogaṇa）等之后，当元音紧随时，s或为增音。例如：manasā（以心），manena（以心）。 වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො, තෙන ‘‘මනො මනා මනං මනෙ මනආයතන’’න්තිආදීසු න හොති. ‘‘මානසිකං, චෙතසික’’න්තිආදීසු නිච්චං. මනෙහි, මනෙභි. 此“vā”字为限定选择义。因此，于“mano、manā、manaṃ、mane、manaāyatana”等处不发生（s增音），而于“mānasikaṃ、cetasikaṃ”等处则恒常发生。Manehi、manebhi（以诸心）。 ‘‘මනොගණාදිතො, වා’’ති ච වත්තතෙ. “Manogaṇādito”（于心类词之后）与“vā”（或）亦延续。 97. සස්ස [Pg.53] චො. 97. s亦变为o。 මනොගණාදිතො පරස්ස සස්ස විභත්තිස්ස ඔකාරො හොති වා. සාගමො. 于心类词（manogaṇa）等之后，其后的格位“sa”，或变为o。此须有s之增音。 මනසො මනස්ස, මනානං, මනා මනස්මා මනම්හා, මනෙහි මනෙභි, මනසො මනස්ස, මනානං, මනසි මනෙ මනස්මිං මනම්හි, මනෙසු. manaso, manassa（为心/心之），manānaṃ（为诸心/诸心之）；manā, manasmā, manamhā（从心）；manehi, manebhi（以诸心/从诸心）；manaso, manassa（为心/心之），manānaṃ（为诸心/诸心之）；manasi, mane, manasmiṃ, manamhi（于心）；manesu（于诸心）。 එවං වචො වයො තෙජො,තපො චෙතො තමො යසො; අයො පයො සිරො ඡන්දො,සරො උරො රහො අහො – 如是，言语、年岁、光辉、苦行、心意、黑暗、名誉；铁、乳、头、意欲、湖、胸、隐秘处、白昼—— ඉච්චාදි මනොගණො. 如是等为心类词（manogaṇa）。 ගුණවන්තුසද්දස්ස භෙදො. ගුණවන්තු සි ඉතීධ – Guṇavantu（具德者）一词的语尾变化。于此，当guṇavantu与si结合时—— ‘‘සවිභත්තිස්ස, න්තුස්සා’’ති ච අධිකාරො. “Savibhattissa”（连同格位）与“ntussa”（ntu的）亦为总括规定。 98. ආ සිම්හි. 98. 于si格中，变为ā。 සබ්බස්සෙව න්තුපච්චයස්ස සවිභත්තිස්ස ආආදෙසො හොති සිම්හි විභත්තිම්හි. ගුණවා. 于si格位中，对所有带格位的ntu后缀，有ā之替代。例如：guṇavā。 ‘‘යොම්හි, පඨමෙ’’සීහගතියා ‘‘වා’’ති ච වත්තතෙ. “Yomhi, paṭhame”(在yo格、第一格中)以及“vā”(或)，以狮子步法延续于此。 99. න්තුස්ස න්තො. 99. ntu变为nto。 සබ්බස්සෙව න්තුපච්චයස්ස සවිභත්තිස්ස න්තොආදෙසො හොති වා යොම්හි පඨමෙ, ගුණවන්තො තිට්ඨන්ති. 所有带格的ntu后缀，在yo格(主格复数)与第一格(主格)中，可选择地替换为nto。例如：guṇavanto tiṭṭhanti(具德者们站立)。 ‘‘සුනංහිසු, අත්ත’’න්ති ච වත්තතෙ. “Sunaṃhisu”(在su、naṃ、hi格中)与“atta”(变为a)亦延续于此。 100. න්තුස්සන්තො [Pg.54] යොසු ච. 100. ntu的尾音在yo格等中(变为a)。 න්තුපච්චයස්ස අන්තො උකාරො අත්තමාපජ්ජතෙ සුනංහි යොඉච්චෙතෙසු, චග්ගහණෙන අඤ්ඤෙසු අං නා ස්මාස්මිංසු ච. ගුණවන්තා, ඡට්ඨියා සිද්ධෙපි අන්තාදෙසෙ පුන අන්තග්ගහණකරණතො යොනං ඉකාරො ච ක්වචි. ගුණවන්ති. ntu后缀的尾音u，在su、naṃ、hi、yo等格中变为a。通过“ca”字，在其他aṃ、nā、smā、smiṃ等格中亦然。例如：guṇavantā。又，即使在第六格(naṃ)中已成立anta替换，因再次摄取anta，故在yo格与naṃ格中，有时亦有i音。例如：guṇavanti。 ‘‘අ’’මිති වත්තතෙ. “Aṃ”延续于此。 101. අවණ්ණා ච ගෙ. 101. (以及)a音，在ge格中。 සබ්බස්සෙව න්තුපච්චයස්ස සවිභත්තිස්ස අං අවණ්ණඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති ගෙ පරෙ. 所有带格的ntu后缀，当后接ge格时，替换为aṃ或a音。 භො ගුණවං භො ගුණව භො ගුණවා, භවන්තො ගුණවන්තො ගුණවන්තා, ගුණවන්තං, ගුණවන්තෙ. Bho guṇavaṃ(哦，具德者！)、bho guṇava(哦，具德者！)、bho guṇavā(哦，具德者！)，bhavanto guṇavanto(诸位具德者)、guṇavantā(诸具德者)，guṇavantaṃ(具德者，宾格单数)，guṇavante(具德者，宾格复数)。 ‘‘වා’’ති වත්තතෙ. “Vā”(或)延续于此。 102. තොතිතා සස්මිංනාසු. 102. 在sa、smiṃ、nā格中，(替换为)to、ti、tā。 සබ්බස්සෙව න්තුපච්චයස්ස සවිභත්තිස්ස තොති තාආදෙසා හොන්ති වා සස්මිංනාඉච්චෙතෙසු යථාසඞ්ඛ්‍යං. ගුණවතා ගුණවන්තෙන, ගුණවන්තෙහි ගුණවන්තෙභි. 所有带格的ntu后缀，在sa、smiṃ、nā格中，可选择地依序替换为to、ti、tā。例如：guṇavatā、guṇavantena(由具德者)；guṇavantehi、guṇavantebhi(由诸具德者)。 103. න්තස්ස සෙ වා. 103. 在se格中，(ntu)可选择地变为ntassa。 සබ්බස්සෙව න්තුපච්චයස්ස සවිභත්තිස්ස න්තස්සඉච්චයමාදෙසො හොති වා සෙ විභත්තිම්හි. ගුණවන්තස්ස ගුණවතො. 所有带格的ntu后缀，当后接se格时，可选择地替换为ntassa。例如：guṇavantassa、guṇavato(具德者的)。 104. නංම්හි තං වා. 104. 在naṃ格中，可选择地(变为)taṃ。 සබ්බස්සෙව න්තුපච්චයස්ස සවිභත්තිස්ස තංආදෙසො හොති වා නංම්හි විභත්තිම්හි. ගුණවතං ගුණවන්තානං. 所有带格的ntu后缀，在naṃ格中，可选择地替换为taṃ。例如：guṇavataṃ、guṇavantānaṃ(具德者们的)。 ‘‘අම්හ [Pg.55] තුම්හ න්තු’’ඉච්චාදිනා ස්මාවචනස්ස නාබ්‍යපදෙසො. 依据“Amha tumha ntu”等规则，smā格亦称作nā。 ගුණවතා ගුණවන්තා ගුණවන්තස්මා ගුණවන්තම්හා, ගුණවන්තෙහි ගුණවන්තෙභි, ගුණවන්තස්ස ගුණවතො, ගුණවතං ගුණවන්තානං, ගුණවති ගුණවන්තෙ ගුණවන්තස්මිං ගුණවන්තම්හී, ගුණවන්තෙසු. guṇavatā, guṇavantā, guṇavantasmā, guṇavantamhā, guṇavantehi, guṇavantebhi, guṇavantassa, guṇavato, guṇavataṃ, guṇavantānaṃ, guṇavati, guṇavante, guṇavantasmiṃ, guṇavantamhī, guṇavantesu。 එවං ගණවා කුලවා බලවා යසවා ධනවා සුතවා භගවා හිමවා ඵලවා සීලවා පඤ්ඤවා ඉච්චාදයො. 如是，gaṇavā(具众者)、kulavā(具族者)、balavā(具力者)、yasavā(具名誉者)、dhanavā(具财富者)、sutavā(具闻者)、bhagavā(世尊)、himavā(具雪山者)、phalavā(具果实者)、sīlavā(具戒者)、paññavā(具慧者)等词亦然。 හිමවන්තුසද්දතො සිම්හි කතෙ – 从Himavantu一词，当添加si(主格单数)格时—— ‘‘අත්තං, න්තුස්ස’න්තො’’ති ච වත්තමානෙ – 当“Attaṃ”与“ntussa’nto”等规则延续生效时—— 105. සිම්හී වා. 105. 在si格中，可选择地。 න්තුපච්චයස්ස අන්තො අත්තං හොති වා සිම්හි විභත්තිම්හි. හිමවන්තො, හිමවා, සෙසං සමං. ntu后缀的anto，在si格中可选择地变为attaṃ。例如：Himavanto、himavā。余者相同。 පුන වාග්ගහණකරණං හිමවන්තුසද්දතො අඤ්ඤත්‍ර අත්තනිසෙධනත්ථං, වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො. තෙන ගුණවන්තාදීසු නාතිප්පසඞ්ගො. 再次使用“vā”，是为了在Himavantu一词之外，禁止attaṃ(替换)。此“vā”字为“限定选择”之义。因此，此规则不会过度适用于guṇavantu(具德者)等词。 එවං සතිමා ධිතිමා ගතිමා මතිමා මුතිමා මුත්තිමා ජුතිමා සිරිමා හිරිමා ථුතිමා රතිමා යතිමා සුචිමා කලිමා බලිමා කසිමා රුචිමා බුද්ධිමා චක්ඛුමා බන්ධුමා හෙතුමා සෙතුමා කෙතුමා රාහුමා භාණුමා ඛාණුමා විජ්ජුමා ඉච්චාදයො. 如是，satimā(具念者)、dhitimā(具决心者)、gatimā(具行者)、matimā(具智者)、mutimā(具识者)、muttimā(已解脱者)、jutimā(具光辉者)、sirimā(具吉祥者)、hirimā(具惭者)、thutimā(具赞者)、ratimā(具喜者)、yatimā(具勤者)、sucimā(具净者)、kalimā(具争者)、balimā(具力者)、kasimā(具农者)、rucimā(具光泽者)、buddhimā(具觉者)、cakkhumā(具眼者)、bandhumā(具亲友者)、hetumā(具因者)、setumā(具桥者)、ketumā(具旗者)、rāhumā(具罗睺者)、bhāṇumā(具光芒者)、khāṇumā(具桩者)、vijjumā(具电者)等词亦然。 තත්ථ සතිමන්තු බන්ධුමන්තුසද්දානං අංසෙසු රූපභෙදො. ‘‘අත්තං, න්තුස්සා’’ති ච වත්තතෙ. 其中，satimantu与bandhumantu二词在aṃ格与se格中词形有别。且“Attaṃ”与“ntussā”(ntu变为ā)之规则亦延续于此。 106. සබ්බස්ස වා අංසෙසු. 106. 在aṃ格与se格中，对所有(ntu后缀)可选择地(适用)。 සබ්බස්සෙව න්තුපච්චයස්ස අත්තං හොති වා අංසඉච්චෙතෙසු. ඉධාපි වාසද්දස්ස වවත්ථිතවිභාසත්තා නාතිප්පසඞ්ගො[Pg.56]. සතිමං සතිමන්තං, බන්ධුමං බන්ධුමන්තං, සතිමස්ස සතිමතො සතිමන්තස්ස, බන්ධුමස්ස බන්ධුමතො බන්ධුමන්තස්ස, සෙසං සමං. 所有ntu后缀，在aṃ格与sa格中，可选择地替换为attaṃ。此处“vā”字亦为“限定选择”义，故无过度适用之过。例如：Satimaṃ、satimantaṃ(具念者，宾格)；bandhumaṃ、bandhumantaṃ(具亲友者，宾格)；satimassa、satimato、satimantassa(具念者的)；bandhumassa、bandhumato、bandhumantassa(具亲友者的)。余者相同。 ගච්ඡන්තසද්දස්ස භෙදො, ගච්ඡන්ත සි, Gacchant一词的变格分析：gacchanta(词干)，si(格)。 ‘‘වා’’ති වත්තතෙ. “Vā”一词随转。 107. සිම්හි ගච්ඡන්තාදීනං න්තසද්දො අං. 107. 于`si`格，`gacchant`等词的`nta`词变为`aṃ`。 ගච්ඡන්තිච්චෙවමාදීනං අන්තප්පච්චයන්තානං න්තසද්දො අංරූපං ආපජ්ජතෙ වා සිම්හි විභත්තිම්හි. සරලොපසිලොපා, සො ගච්ඡං, ගච්ඡන්තො වා ගණ්හාති. 以`anta`为后缀的`gacchanti`等词，其`nta`词于`si`格中，或变为`aṃ`形。经元音及`si`的省略，作`so gacchaṃ`，或取`gacchanto`。 ‘‘ගච්ඡන්තාදීනං, න්තසද්දො’’ති ච වත්තමානෙ – 当“`gacchant`等词的`nta`词”这条规则适用时—— 108. සෙසෙසු න්තුව. 108. 于其余诸格，同`ntu`。 ගච්ඡන්තාදීනං න්තසද්දො න්තුපච්චයොව දට්ඨබ්බො සෙසෙසු විභත්තිප්පච්චයෙසු, අස්මිම්හි කාරියාතිදෙසොයං. සෙසං ගුණවන්තුසමං. `gacchant`等词的`nta`词，于其余格的后缀中，应仅视为`ntu`后缀。此为功能引申。其余同`guṇavantu`。 තෙ ගච්ඡන්තො ගච්ඡන්තා, භො ගච්ඡං භො ගච්ඡ භො ගච්ඡා, භවන්තො ගච්ඡන්තො ගච්ඡන්තා, [ගච්ඡං] ගච්ඡන්තං, ගච්ඡන්තෙ, ගච්ඡතා ගච්ඡන්තෙන, ගච්ඡන්තෙහි ගච්ඡන්තෙභි, ගච්ඡතො ගච්ඡන්තස්ස, ගච්ඡතං ගච්ඡන්තානං, ගච්ඡතා ගච්ඡන්තස්මා ගච්ඡන්තම්හා, ගච්ඡන්තෙහි ගච්ඡන්තෙභි, ගච්ඡතො ගච්ඡන්තස්ස, ගච්ඡතං ගච්ඡන්තානං, ගච්ඡති ගච්ඡන්තෙ ගච්ඡන්තස්මිං ගච්ඡන්තම්හී, ගච්ඡන්තෙසු. （主格复数：）`Te gacchanto, gacchantā`。（呼格单数：）`bho gacchaṃ, bho gaccha, bho gacchā`。（呼格复数：）`bhavanto gacchanto, gacchantā`。（宾格：）`gacchantaṃ; gacchante`。（工具格：）`gacchatā, gacchantena; gacchantehi, gacchantebhi`。（属格/与格：）`gacchato, gacchantassa; gacchataṃ, gacchantānaṃ`。（离格：）`gacchatā, gacchantasmā, gacchantamhā; gacchantehi, gacchantebhi`。（处格：）`gacchati, gacchante, gacchantasmiṃ, gacchantamhī; gacchantesu`。 එවං මහං චරං තිට්ඨං, දදං භුඤ්ජං සුණං පචං; ජයං ජීරං චවං මීයං, සරං කුබ්බං ජපං වජං – 如是，`mahaṃ`（尊敬）、`caraṃ`（行）、`tiṭṭhaṃ`（住），`dadaṃ`（施）、`bhuñjaṃ`（食）、`suṇaṃ`（闻）、`pacaṃ`（烹）；`Jayaṃ`（胜）、`jīraṃ`（老）、`cavaṃ`（死）、`mīyaṃ`（亡），`saraṃ`（忆）、`kubbaṃ`（作）、`japaṃ`（诵）、`vajaṃ`（往）—— ඉච්චාදයො. 诸如此类。 භවන්තසද්දස්ස [Pg.57] ග යො නා සවචනෙසු විසෙසො. සො භවං. 于`bhavant`一词，在呼格、`yo`、`nā`、`sa`等格中有特殊之处。其`si`格作`bhavaṃ`。 ‘‘භවතො’’ති වත්තතෙ. “Bhavato”一词随转。 109. ඔභාවො ක්වචි යොසු වකාරස්ස. 109. `vakāra`（v）于`yo`格中，有时变为`o`。 භවන්තඉච්චෙතස්ස වකාරස්ස ඔභාවො හොති ක්වචි යොඉච්චෙතෙසු. තෙ භොන්තො භවන්තො භවන්තා. 此`bhavant`一词的`vakāra`（v），于`yo`等格中，有时变为`o`。其形为`bhonto`、`bhavanto`、`bhavantā`。 ‘‘භවතො’’ති වත්තතෙ. “Bhavato”一词随转。 110. භො ගෙ තු. 110. 于呼格，则作`bho`。 සබ්බස්සෙව භවන්තසද්දස්ස භො හොති ගෙ පරෙ. තුසද්දෙන භන්තෙ, භොන්තාදි ච, ගලොපො, භො භන්තෙ භොන්ත භොන්තා, භොන්තො භවන්තො භවන්තා, භවන්තං, භොන්තෙ භවන්තෙ. 整个`bhavant`词，当后接呼格（`ge`）时，变为`bho`。通过`tu`一词，亦可作`bhante`、`bhonta`等。`g`被省略。如：`bho`、`bhante`、`bhonta`、`bhontā`；`bhonto`、`bhavanto`、`bhavantā`；`bhavantaṃ`；`bhonte`、`bhavante`。 නාසෙසු ‘‘ඔභාවො ක්වචී’’ති යොගවිභාගෙන ඔභාවො. 于`nā`、`sa`等格中，通过对“`obhāvo kvaci`”进行规则切分，亦可变为`o`。 භොතා භවතා භවන්තෙන, භොතො භවතො භවන්තස්ස ඉච්චාදි. 如：`Bhotā`、`bhavatā`、`bhavantena`；`bhoto`、`bhavato`、`bhavantassa`等。 111. භදන්තස්ස භද්දන්ත භන්තෙ. 111. `Bhadantassa`作`bhaddanta`、`bhante`。 සබ්බස්සෙව භදන්තසද්දස්ස භද්දන්ත භන්තෙඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති ක්වචි ගෙ පරෙ යොසු ච. භො භද්දන්ත භන්තෙ, භදන්ත භදන්තා වා ඉච්චාදි පුරිසසද්දසමං. 整个`bhadanta`词，当后接呼格（`ge`）或`yo`格时，有时被替换为`bhaddanta`、`bhante`。如：`Bho bhaddanta`, `bhante`；`bhadanta`, `bhadantā`等。其余同`purisa`词。 112. සන්තසද්දස්ස සො භෙ බො චන්තෙ. 112. 于`sant`词，当后接`bhi`时，词干作`sa`，且末尾增`b`。 සබ්බස්සෙව සන්තසද්දස්ස සසද්දාදෙසො හොති භකාරෙ පරෙ, අන්තෙ ච බකාරාගමො හොති. 整个`sant`词，当后接`bhakāra`（bh）时，被替换为`sa`词，且末尾增添`bakāra`（b）。 චසද්දග්ගහණෙන [Pg.58] අභකාරෙපි සමාසෙ ක්වචි සකාරාදෙසො. සබ්භි. 通过`ca`一词，即使不后接`bhakāra`，在复合词中有时也替换为`sa`。如：`Sabbhi`。 භෙති කිං? සන්තෙහි, සෙසං ගච්ඡන්තසද්දසමං. 为何言`bhe`？如`Santehi`。其余同`gacchant`词。 අත්ථි රාජ බ්‍රහ්ම අත්ත සඛසද්දාදීනං භෙදො, තථෙව ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති, ‘‘රාජ සි’’ඉති ඨිතෙ – `rāja`（王）、`brahma`（梵）、`atta`（我）、`sakha`（友）等词有其区别，其`si`等格的生成亦然。当为“`rāja si`”时—— ‘‘බ්‍රහ්මත්තසඛරාජාදිතො’’ති අධිකාරො. “`Brahmattasakharājādito`”是标题。 113. ස්‍යා ච. 113. `Si`亦作`ā`。 බ්‍රහ්ම අත්ත සඛ රාජඉච්චෙවමාදිතො සිවචනස්ස ආකාරො හොති. ආදිසද්දෙන ආතුමාදිසද්දතො ච. සරලොපාදි. රාජා තිට්ඨති. 于`brahma`、`atta`、`sakha`、`rāja`等词之后，`si`格变为`ākāra`（ā）。通过`ādi`一词，亦指`ātuma`等词。经元音省略等。如：`Rājā tiṭṭhati`（王站立）。 114. යොනමානො. 114. `Yo`格作`āno`。 බ්‍රහ්මත්තසඛරාජාදිතො යොනං ආනොආදෙසො හොති. රාජානො තිට්ඨන්ති, භො රාජ භො රාජා, භවන්තො රාජානො. 于`brahma`、`atta`、`sakha`、`rāja`等词之后，`yo`格被替换为`āno`。如：`Rājāno tiṭṭhanti`（诸王站立）；`bho rāja`, `bho rājā`（哦，王）；`bhavanto rājāno`（哦，诸王）。 ‘‘වා’’ති වත්තතෙ. “vā”(或)随至。 115. බ්‍රහ්මත්තසඛරාජාදිතො අමානං. 115. 于梵、我、友、王等之后，aṃ成ānaṃ。 බ්‍රහ්මාදීහි පරස්ස අංවචනස්ස ආනං හොති වා. රාජානං පස්ස රාජං වා, රාජානො. 于梵等词之后，第二格单数(aṃ)或作ānaṃ。例如：见王(Rājānaṃ passa)或(rājaṃ vā)；诸王(rājāno)。 ‘‘සවිභත්තිස්ස, රාජස්සා’’ති ච වත්තතෙ. “savibhattissa”(有格的)与“rājassa”(王)亦随至。 116. නාම්හි රඤ්ඤා වා. 116. 于nā，或作raññā。 සබ්බස්සෙව රාජසද්දස්ස සවිභත්තිස්ස රඤ්ඤාආදෙසො හොති වා නාම්හි විභත්තිම්හි. රඤ්ඤා කතං රාජෙන වා. 于nā格，整个有格的rāja词或替换为raññā。例如：国王所作(Raññā kataṃ)或(rājena vā)。 117. රාජස්ස [Pg.59] රාජු සුනංහිසු ච. 117. rāja词于su、naṃ、hi，或作rāju。 සබ්බස්ස රාජසද්දස්ස රාජුආදෙසො හොති සු නං හිඉච්චෙතෙසු වචනෙසු. චසද්දො විකප්පනත්ථො, ‘‘සුනංහිසු චා’’ති දීඝො, රාජූහි රාජූභි, රාජෙහි රාජෙභි වා. 整个rāja词，于su、naṃ、hi格中，替换为rāju。ca字表任选义。于“sunaṃhisu cā”中是长音。例如：由诸王(rājūhi, rājūbhi)，或(rājehi, rājebhi)。 ‘‘සවිභත්තිස්සා’’ති අධිකාරො. “savibhattissa”(有格的)为权管。 118. රාජස්ස රඤ්ඤොරාජිනො සෙ. 118. rāja词于se格，作rañño、rājino。 සබ්බස්සෙව රාජසද්දස්ස සවිභත්තිස්ස රඤ්ඤො රාජිනොඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති සෙ විභත්තිම්හි. රඤ්ඤො, රාජිනො දෙති. 于se格，整个有格的rāja词替换为rañño、rājino。例如：给予国王(Rañño deti, rājino deti)。 ‘‘රාජස්සා’’ති වත්තතෙ. “rājassa”(王)随至。 119. රඤ්ඤං නං ම්හී වා. 119. 于naṃ、mhi，或作raññaṃ。 සබ්බස්සෙව රාජසද්දස්ස සවිභත්තිස්ස රඤ්ඤංආදෙසො හොති වා නංම්හි විභත්තිම්හි. රඤ්ඤං රාජූනං රාජානං. 于naṃ格，整个有格的rāja词或替换为raññaṃ。例如：(诸)王的(raññaṃ, rājūnaṃ, rājānaṃ)。 පඤ්චමියං – 于第五格—— 120. අම්හතුම්හන්තුරාජබ්‍රහ්මත්තසඛසත්ථුපිතාදීහි ස්මා නාව. 120. 于我、你、王、梵、我、友、导师、父等词，smā不作nā。 අම්හතුම්හන්තුරාජබ්‍රහ්මත්තසඛසත්ථුපිතුඉච්චෙවමාදීහි ස්මාවචනං නාව දට්ඨබ්බන්ති ස්මාවචනස්ස නාභාවාතිදෙසො. අතිදෙසො පන ඡබ්බිධො. 于我、你、王、梵、我、友、导师、父等词，smā格不应视为nā格，此为smā格不成nā之延伸。而延伸有六种。 වුත්තඤ්ච – 亦如是说：—— ‘‘බ්‍යපදෙසො නිමිත්තඤ්ච, තංරූපං තංසභාවතා; සුත්තඤ්චෙව තථා කාරි-යාතිදෙසොති ඡබ්බිධො’’ති. “谓称、因相、彼形、彼性，经则以及作用延伸，是为六种。” තත්‍රායං [Pg.60] බ්‍රහ්මත්තසඛාදීසු පාඨසාමත්ථියතො රූපාතිදෙසො. සෙසං තතියාසමං. 此处，于梵、我、友等词，依经文之力，此为形态延伸。余者同第三格。 රඤ්ඤා අපෙති, රාජූහි රාජූභි, රාජෙහි රාජෙභි, රඤ්ඤො, රාජිනො සන්තකං, රඤ්ඤං රාජූනං රාජානං. 从王离去(raññā apeti)。由诸王(rājūhi, rājūbhi)，或(rājehi, rājebhi)。国王的所有物(rañño santakaṃ, rājino santakaṃ)。诸王的(raññaṃ, rājūnaṃ, rājānaṃ)。 ‘‘රාජස්සා’’ති වත්තතෙ. “rājassa”(王)随至。 121. ස්මිංම්හි රඤ්ඤෙ රාජිනි. 121. 于smiṃ，作raññe、rājini。 සබ්බස්සෙව රාජසද්දස්ස සවිභත්තිස්ස රඤ්ඤෙරාජිනිඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති ස්මිංම්හි විභත්තිම්හි. රඤ්ඤෙ, රාජිනි පතිට්ඨිතං, රාජූසු රාජෙසු. 于smiṃ格，整个有格的rāja词替换为raññe、rājini。例如：安立于王(Raññe patiṭṭhitaṃ, rājini patiṭṭhitaṃ)；于诸王中(rājūsu, rājesu)。 බ්‍රහ්මසද්දස්ස ච ග නා ස ස්මිංසු විසෙසො. බ්‍රහ්මා, බ්‍රහ්මානො. brahma词于ga、nā、sa、smiṃ格有差别。梵天(Brahmā)，诸梵天(brahmāno)。 ආලපනෙ ච ‘‘එ’’ති වත්තතෙ. 于呼格，“e”亦随至。 122. බ්‍රහ්මතො ගස්ස ච. 122. 于brahma之后，ga亦然。 බ්‍රහ්මසද්දතො ගස්ස ච එකාරො හොති, චග්ගහණං එග්ගහණානුකඩ්ඪනත්ථං, භො බ්‍රහ්මෙ, භවන්තො බ්‍රහ්මානො, බ්‍රහ්මානං බ්‍රහ්මං, බ්‍රහ්මානො. 于brahma词之后，ga格作e。取ca字是为了随引e字。例如：喂，梵天(bho brahme)！诸梵天(bhavanto brahmāno)！梵天(brahmānaṃ, brahmaṃ)，诸梵天(brahmāno)。 විපරිණාමෙන ‘‘බ්‍රහ්මස්ස, අන්තො’’ති ච වත්තතෙ. 通过转换，“brahmassa”(梵)与“anto”(an尾)亦随至。 123. උත්තං සනාසු. 123. 于sa、nā、su，词尾作u。 බ්‍රහ්මසද්දස්ස අන්තො උත්තමාපජ්ජතෙ ස නාඉච්චෙතෙසු වචනෙසු. උත්තමිති භාවනිද්දෙසො කත්ථචි අභාවදස්සනත්ථො. බ්‍රහ්මුනා, බ්‍රහ්මෙහි බ්‍රහ්මෙභි. “brahma”一词的结尾在`sa`、`nā`等格中变为`utta`。“utta”是状态的解释，有时也用于表示不存在。例如：由梵天(Brahmunā)，由诸梵天(brahmehi、brahmebhi)。 සස්මිං උත්තෙ කතෙ ‘‘ඉවණ්ණුවණ්ණා ඣලා’’ති ලසඤ්ඤායං – 当于`sa`格作`utta`时，根据“i वर्ण与u वर्ण是jhala”(ivaṇṇuvaṇṇā jhalā)的术语规则—— 124. ඣලතො [Pg.61] සස්ස නො වා. 124. 在`jhala`之后，`sa`可选地替换为`no`。 ඣලසඤ්ඤෙහි ඉවණ්ණුවණ්ණෙහි පරස්ස සඉච්චෙතස්ස වචනස්ස නොඉච්චාදෙසො හොති වා. බ්‍රහ්මුනො බ්‍රහ්මස්ස, බ්‍රහ්මානං බ්‍රහ්මූනං වා, උත්තමිති යොගවිභාගෙන අඤ්ඤත්ථාපි උත්තං. 在名为`jhala`的i वर्ण与u वर्ण之后，`sa`格可选地替换为`no`。例如：梵天的(Brahmuno、brahmassa)；诸梵天的(brahmānaṃ)或诸梵天的(brahmūnaṃ)。通过规则的拆分适用，`utta`也用于其他地方。 පඤ්චමියං නාභාවාතිදෙසො. බ්‍රහ්මුනා, බ්‍රහ්මෙහි බ්‍රහ්මෙභි, බ්‍රහ්මුනො බ්‍රහ්මස්ස, බ්‍රහ්මානං බ්‍රහ්මූනං වා. 在第五格中，准用`nā`形。例如：由梵天(Brahmunā)，由诸梵天(brahmehi、brahmebhi)；梵天的(brahmuno、brahmassa)，诸梵天的(brahmānaṃ)或诸梵天的(brahmūnaṃ)。 125. බ්‍රහ්මතො තු ස්මිං නි. 125. 对于`brahma`一词，其`smiṃ`格则为`ni`。 බ්‍රහ්මසද්දතො ස්මිංවචනස්ස නි හොති. තුසද්දෙන කම්මචම්මමුද්ධාදිතො ච ක්වචි. බ්‍රහ්මනි, බ්‍රහ්මෙසු. `brahma`一词之后，`smiṃ`格变为`ni`。并且，通过`tu`一词，此规则有时也适用于`kamma`(业)、`camma`(皮革)、`muddha`(头)等词。例如：在梵天中(Brahmani)，在诸梵天中(brahmesu)。 අත්තසද්දස්ස තතියාදීස්වෙව විසෙසො. `atta`一词仅在第三格等格位中有特殊变化。 අත්තා, අත්තානො, භො අත්ත භො අත්තා, භවන්තො අත්තානො, අත්තානං අත්තං, අත්තානො. 自体(Attā)，诸自体(attāno)；嘿，自体(bho atta)！嘿，自体(bho attā)！诸位自体(bhavanto attāno)！自体(attānaṃ、attaṃ)，诸自体(attāno)。 නාම්හි ‘‘අකම්මන්තස්ස චා’’ති එත්ථ චසද්දෙන අත්තන්තස්ස අත්තං වා. අත්තනා අත්තෙන වා. 在`nā`格中，于“akammantassa cā”一颂，其中的`ca`字也包含以`attan`结尾的词，其词干可选地变为`atta`。因此有`attanā`或`attena`的形式。 126. අත්තන්තො හිස්මිමනත්තං. 126. 在`hi`和`smiṃ`格前，`atta`的结尾变为`anatta`。 අත්තසද්දස්ස අන්තො අනත්තමාපජ්ජතෙ හිස්මිං පරෙ. අත්තනෙහි අත්තනෙභි. 当`hi`和`smiṃ`格在后时，`atta`一词的结尾变为`anatta`。例如：`attanehi`、`attanebhi`。 ‘‘තතො, අත්තතො’’ති ච වත්තතෙ. 并且，“tato”和“attato”承前。 127. සස්ස නො. 127. `sa`格变为`no`。 තතො අත්තසද්දතො සස්ස විභත්තිස්ස නො හොති. අත්තනො, අත්තානං. 因此，`atta`一词之后，属格`sa`变为`no`。例如：自体的(attano)，诸自体的(attānaṃ)。 128. ස්මා [Pg.62] නා. 128. `smā`格变为`nā`。 තතො අත්තසද්දතො ස්මාවචනස්ස නා හොති. අත්තනා අපෙති. 因此，`atta`一词之后，`smā`格变为`nā`。例如：从自体离去(attanā apeti)。 නාභාවාතිදෙසෙනෙව සිද්ධෙපි උත්තරසුත්තෙන එකයොගමකත්වා භින්නයොගකරණං අත්ථන්තරවිඤ්ඤාපනත්ථං, තෙන අත්තන්තතකාරස්ස රකාරො ජකාරෙ ක්වචි. අත්‍රජො අත්තජො වා. අත්තනෙහි අත්තනෙභි, අත්තනො, අත්තානං. 即使通过准用`nā`形即可成立，但为了表明其他含义，不与下一经合为一颂，而是分为别颂。因此，以`atta`结尾的词，其`t`音有时会变为`r`音或`j`音。例如：`atrajo`或`attajo`(自生)。其他格变如：`attanehi`、`attanebhi`、`attano`、`attānaṃ`。 ‘‘අත්තතො’’ති වත්තතෙ. “Attato”承前。 129. තතො ස්මිං නි. 129. 因此，`smiṃ`格变为`ni`。 තතො අත්තසද්දතො ස්මිංවචනස්ස නි හොති. අත්තනි, අත්තෙසු. 因此，`atta`一词之后，`smiṃ`格变为`ni`。例如：在自体中(attani)，在诸自体中(attesu)。 සඛසද්දස්ස භෙදො. සඛා, සඛානො. `sakha`(朋友)一词的变化。例如：朋友(sakhā)，诸朋友(sakhāno)。 ‘‘යොන’’මිති වත්තතෙ. “Yonaṃ”承前。 130. සඛතො චායොනො. 130. `sakha`一词之后，`yo`也变为`āyo`和`no`。 සඛසද්දතො යොනං ආයො නොආදෙසා ච හොන්ති. සඛායො. `sakha`一词之后，`yo`格也替换为`āyo`和`no`。例如：诸朋友(sakhāyo)。 131. සඛන්තස්සි නොනානංසෙසු. 131. 在`no`、`nā`、`naṃ`、`sa`等格位前，`sakha`的词尾变为`i`。 සඛසද්දන්තස්ස ඉකාරාදෙසො හොති නොනානංසඉච්චෙතෙසු පරෙසු. සඛිනො තිට්ඨන්ති. 当`no`、`nā`、`naṃ`、`sa`等格位在后时，`sakha`一词的词尾替换为`i`音。例如：友人们站立(sakhino tiṭṭhanti)。 ආලපනෙ ගසඤ්ඤායං – 在呼格中，对于名为`ga`的术语—— 132. සඛතො [Pg.63] ගස්සෙ වා. 132. `sakha`一词之后，`ga`格可选地变为`e`。 සඛතො ගස්ස අකාර ආකාර ඉකාර ඊකාරඑකාරාදෙසා හොන්ති. වාසද්දෙන අඤ්ඤස්මාපි ක්වචි එකාරො. යථා – භද්දන්තෙ ඉසෙ ඉති. `sakha`一词之后，`ga`格替换为`a`、`ā`、`i`、`ī`、`e`音。由于前颂有`vā`字，`e`的替换有时也用于其他词。例如：`bhaddante`(尊者)、`ise`(仙人)。 අ ච ආ ච ඉ ච ඊ ච එ චාතිපි එ, පුබ්බස්සරානං කමෙන ලොපො. a、ā、i、ī、e以及e，其前面的元音依次被省略。 භො සඛ භො සඛා භො සඛි භො සඛී භො සඛෙ, භවන්තො සඛානො සඛායො සඛිනො. 朋友啊！朋友啊！朋友啊！朋友啊！朋友啊！诸位朋友，诸友伴，诸朋友。 ‘‘සඛන්තස්ස, ආරො චා’’ති ච වත්තතෙ. “Sakhantassa”与“āro ca”（的规则）亦被沿用。 133. සුනමංසු වා. 133. 或者他们听闻了。 සඛන්තස්ස ආරො භොති වා සුනං අංඉච්චෙතෙසු පරෙසු. සඛාරං සඛානං සඛං, සඛානො සඛායො සඛිනො, සඛිනා. 对于以`sakha`结尾的词，当`su`、`naṃ`、`aṃ`等在后时，或作`āro`替代。例如：`sakhāraṃ`、`sakhānaṃ`、`sakhaṃ`，`sakhāno`、`sakhāyo`、`sakhino`，`sakhinā`。 ‘‘සඛන්තස්සා’’ති වත්තතෙ. “Sakhantassa”（的规则）被沿用。 134. ආරො හිම්හි වා. 134. 于`hi`格尾前，或作`āro`。 සඛන්තස්ස ආරො හොති වා හිම්හි විභත්තිම්හි. සඛාරෙහි සඛාරෙභි, සඛෙහි සඛෙභි. 对于以`sakha`结尾的词，当`hi`格尾在后时，或作`āro`替代。例如：`sakhārehi`、`sakhārebhi`，`sakhehi`、`sakhebhi`。 ඉකාරාදෙසෙ ‘‘ඣලතො සස්ස නො වා’’ති නො. සඛිනො සඛිස්ස, සඛාරානං සඛීනං. 当有`i`音替代时，依“jhalato sassa no vā”规则，（`ssa`）作`no`。例如：`sakhino`、`sakhissa`，`sakhārānaṃ`、`sakhīnaṃ`。 ස්මාවචනස්ස නාභාවො. සඛිනා, සඛාරෙහි සඛාරෙභි සඛෙහි සඛෙභි, සඛිනො සඛිස්ස, සඛාරානං සඛීනං. （`sakha`一词）`smā`格尾不作`nā`替代。例如：`sakhinā`，`sakhārehi`、`sakhārebhi`、`sakhehi`、`sakhebhi`，`sakhino`、`sakhissa`，`sakhārānaṃ`、`sakhīnaṃ`。 ‘‘සඛතො’’ති ච වත්තතෙ. “Sakhato”（的规则）亦被沿用。 135. ස්මිමෙ[Pg.64]. 135. （`smiṃ`格尾）作`e`。 සඛතො ස්මිංවචනස්ස එකාරො හොති. නිච්චත්ථොයමාරම්භො. සඛෙ, සඛාරෙසු සඛෙසු. 于`sakha`之后，`smiṃ`格尾作`e`。此为定则。例如：`sakhe`，`sakhāresu`、`sakhesu`。 ආතුමසද්දස්ස පඨමාදුතියාසු අත්තසද්දස්සෙව රූපනයො. ආතුමා, ආතුමානො, භො ආතුම භො ආතුමා, භවන්තො ආතුමානො, ආතුමානං ආතුමං, ආතුමානො, ආතුමෙන ඉච්චාදි පුරිසසමං. “Ātuma”（自我）一词在第一格与第二格中，其格变化与“atta”（自我）一词相同。例如：`ātumā`、`ātumāno`；朋友啊`ātuma`，朋友啊`ātumā`；诸位`ātumāno`；`ātumānaṃ`、`ātumaṃ`；`ātumāno`。自`ātumena`等起，（变化）如同`purisa`（男子）。 පුමසද්දස්ස භෙදො. පුම සි, “Puma”（男子）一词的格变化。`Puma si`。 ‘‘සවිභත්තිස්සා’’ති අධිකාරො. “Savibhattissā”为管辖规则。 136. පුමන්තස්සා සිම්හි. 136. 于`puma`之后，`si`（格尾）作`ā`。 පුමසද්දස්ස සවිභත්තිස්ස ආකාරාදෙසො හොති සිම්හි විභත්තිම්හි. අන්තග්ගහණෙන මඝවයුවාදීනමන්තස්ස ච. පුමා. 对于带格尾的`puma`一词，当`si`格尾在后时，作`ā`替代。因规则中提`anta`（词尾），故亦适用于`maghavā`、`yuvā`等词的词尾。例如：`pumā`。 ‘‘පුමන්තස්සා’’ති අධිකාරො. “Pumantassā”为管辖规则。 137. යොස්වානො. 137. 于`yo`（复数格尾）前，（词干）作`āno`。 පුමන්තස්ස සවිභත්තිස්ස ආනොආදෙසො හොති යොසු විභත්තීසු. පුමානො. 对于带格尾的`puma`，于`yo`复数格尾前，作`āno`替代。例如：`pumāno`。 138. අමාලපනෙකවචනෙ. 138. 于呼格单数，（词干）作`aṃ`。 පුමන්තස්ස සවිභත්තිස්ස අං හොති ආලපනෙකවචනෙ පරෙ. හෙ පුමං, හෙ පුමානො, පුමං, පුමානො. 对于带格尾的`puma`，当呼格单数在后时，作`aṃ`。例如：`he pumaṃ`、`he pumāno`、`pumaṃ`、`pumāno`。 ‘‘ආ, වා’’ති ච වත්තතෙ. “Ā”与“vā”亦被沿用。 139. උ [Pg.65] නාම්හි ච. 139. 在`nā`格尾前，亦作`u`。 පුමන්තස්ස ආඋආදෙසා හොන්ති වා නාම්හි විභත්තිම්හි. චසද්දෙන පුමකම්මථාමන්තස්ස චු’කාරො වා සස්මාසු. පුමානා පුමුනා පුමෙන වා. 对于`puma`，在`nā`格尾前，或作`ā`与`u`替代。并且，通过`ca`字，在`sa`与`smā`格尾前，`puma`的尾音或作`u`。例如：`pumānā`、`pumunā`或`pumena`。 ‘‘ආනෙ’’ති වත්තතෙ. “Āne”被沿用。 140. හිවිභත්තිම්හි ච. 140. 并且在`hi`格尾前。 පුමන්තස්ස හිවිභත්තිම්හී ච ආනෙආදෙසො හොති. විභත්තිග්ගහණං සවිභත්තිග්ගහණනිවත්තනත්ථං. පුමානෙහි පුමානෙභි. 对于`puma`，在`hi`格尾前亦作`āne`替代。此处提及“格尾”（`vibhatti`），是为了排除适用“带格尾的词干”（`savibhatti`）的规则。例如：`pumānehi`、`pumānebhi`。 චසද්දෙන යුවමඝවාදීනමන්තස්ස වා ආනාදෙසො හොති සබ්බවිභත්තීසු. ‘‘උ නාම්හි චා’’ති එත්ථ චසද්දෙන පුමන්තස්සුකාරො වා සස්මාසු විභත්තීසු. ‘‘ඣලතො සස්ස නො වා’’ති නො. පුමුනො පුමස්ස, පුමානං. 通过`ca`字，对于`yuva`、`maghavā`等词的词尾，在所有格中或作`āna`替代。在“U nāmhi ca”一规程中，通过其`ca`字，对于`puma`，在`sa`与`smā`格尾前，或作`u`替代。依“Jhalato sassa no vā”规则，（`ssa`）作`no`。例如：`pumuno`、`pumassa`，`pumānaṃ`。 ‘‘ස්මා, නා’’ති වත්තතෙ. “smā”、“nā”（二者）续前。 141. ඣලතො ච. 141. 并且，于`jhala`后。 ඣලඉච්චෙතෙහි ස්මාවචනස්ස නා හොති. චග්ගහණං ක්වචි නිවත්තනත්ථං. පුමානා පුමුනා පුමා පුමස්මා පුමම්හා, පුමානෙහි පුමානෙභි පුමෙහි පුමෙභි, පුමුනො පුමස්ස, පුමානං. 于此等`jhala`后，格尾`smā`变为`nā`。加入`ca`字是为了在某些情况下排除此规则。如：Pumānā、pumunā、pumā、pumasmā、pumamhā、pumānehi、pumānebhi、pumehi、pumebhi、pumuno、pumassa、pumānaṃ。 142. ආනෙ ස්මිංම්හි වා. 142. 于`smiṃ`、`mhi`（二格），或作`āne`。 පුමන්තස්ස සවිභත්තිස්ස ආනෙආදෙසො හොති වා ස්මිංම්හි විභත්තිම්හි. පුමානෙ පුමෙ පුමස්මිං පුමම්හි. 于以`pum`结尾之词，当后接格尾`smiṃ`、`mhi`时，或作`āne`替代。如：Pumāne、pume、pumasmiṃ、pumamhi。 143. සුස්මිමා [Pg.66] වා. 143. 于`su`（格），或作`ā`。 පුමන්තස්ස සුඉච්චෙතස්මිං පරෙ ආආදෙසො හොති වා. පුමාසු පුමෙසු. 于以`pum`结尾之词，当后接`su`时，或作`ā`替代。如：Pumāsu、pumesu。 යුවාදීසු ‘‘යුව සි’’ ඉතීධ – 于`yuva`等词，如“yuva si”此处—— ‘‘පුමන්තස්සා සිම්හී’’ති එත්ථ අන්තග්ගහණෙන ආකාරො, ‘‘හිවිභත්තිම්හි චා’’ති සුත්තෙ චසද්දෙන ආනාදෙසො ච. 于“Pumantassā simhi”此经中，通过`anta`一词的作用，（词尾）作`ā`；于“hivibhattimhi ca”此经中，通过`ca`字的作用，亦作`āna`替代。 යුවා යුවානො, යුවානා යුවා, හෙ යුව හෙ යුවා හෙ යුවාන හෙ යුවානා, භවන්තො යුවානා, යුවානං යුවං, යුවානෙ යුවෙ. 如：Yuvā、yuvāno、yuvānā、yuvā、he yuva、he yuvā、he yuvāna、he yuvānā、bhavanto yuvānā、yuvānaṃ、yuvaṃ、yuvāne、yuve。 ‘‘අකම්මන්තස්ස චා’’ති එත්ථ චසද්දෙන යුවමඝවාදීනමන්තස්ස ආ හොති වා නාසුඉච්චෙතෙසූති ආත්තං. 于“Akammantassa ca”此经中，通过`ca`字，`yuva`、`maghava`等词的词尾，于`nā`、`su`（二格）后，或变为`ā`，此即长`ā`化。 යුවානා යුවෙන යුවානෙන වා, යුවානෙහි යුවානෙභි යුවෙහි යුවෙභි, යුවානස්ස යුවස්ස, යුවානානං යුවානං, යුවානා යුවානස්මා යුවානම්හා, යුවානෙහි යුවානෙභි යුවෙහි යුවෙභි, යුවානස්ස යුවස්ස, යුවානානං යුවානං, යුවානෙ යුවානස්මිං යුවානම්හි යුවෙ යුවම්හි යුවස්මිං, යුවානෙසු යුවාසු යුවෙසු. Yuvānā、yuvena、yuvānena vā；yuvānehi、yuvānebhi、yuvehi、yuvebhi；yuvānassa、yuvassa；yuvānānaṃ、yuvānaṃ；yuvānā、yuvānasmā、yuvānamhā；yuvānehi、yuvānebhi、yuvehi、yuvebhi；yuvānassa、yuvassa；yuvānānaṃ、yuvānaṃ；yuvāne、yuvānasmiṃ、yuvānamhi、yuve、yuvamhi、yuvasmiṃ；yuvānesu、yuvāsu、yuvesu。 එවං මඝවා මඝවානො, මඝවානා ඉච්චාදි යුවසද්දසමං. 同样地，`maghavā`、`maghavāno`、`maghavānā`等词，与`yuva`词的变化相同。 අකාරන්තං. a-词尾（节终）。 ආකාරන්තො පුල්ලිඞ්ගො සාසද්දො. 以`ā`结尾的阳性词，如`sā`（犬）词。 සා සි, සිලොපො, සා සුනඛො. `sā si`，`si`脱落，（得）`sā`。（例句：）`sā sunakho`（一只狗）。 බහුවචනෙ – 于复数中—— 144. අඝො [Pg.67] රස්සමෙකවචනයොස්වපි ච. 144. 非`gha`（之词），于单数及`yo`（二格）后，（词尾元音）亦短化。 ඝසඤ්ඤකආකාරවජ්ජිතො ලිඞ්ගස්සන්තො සරො රස්සමාපජ්ජතෙ එකවචනෙසු යොසු ච පරෙසූති රස්සත්තං. අපිග්ගහණං සිම්හි නිවත්තනත්ථං. සෙසං නෙය්‍යං. 除名为`gha`之`ā`词尾外，词干的末元音于单数诸格及`yo`格后，变为短音，此即短化。使用`api`一词，是为了在`si`格中排除此规则。其余类推可知。 සා තිට්ඨන්ති, හෙ ස හෙ සා, හෙ සා, සං, සෙ, සෙන, සාහි සාභි, සස්ස සාය, සානං, සා සස්මා සම්හා, සාහි සාභි, සස්ස, සානං, සෙ සස්මිං සම්හි, සාසු. （例：）`Sā tiṭṭhanti`（彼等犬站立）。（变格：）`he sa`、`he sā`；`he sā`；`saṃ`；`se`；`sena`；`sāhi`、`sābhi`；`sassa`、`sāya`；`sānaṃ`；`sā`、`sasmā`、`samhā`；`sāhi`、`sābhi`；`sassa`；`sānaṃ`；`se`、`sasmiṃ`、`samhi`；`sāsu`。 එවං පච්චක්ඛධම්මා ගාණ්ඩීවධන්වාපභුතයො. 同样地，`paccakkhadhamma`、`gāṇḍīvadhanvā`等词亦然。 ආකාරන්තං. ā-词尾（节终）。 ඉකාරන්තො පුල්ලිඞ්ගො අග්ගිසද්දො. ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති, අග්ගි සි, 以`i`结尾的阳性词，如`aggi`（火）词。加`si`等格尾，（得）`aggi si`， ‘‘අන්තො, සිම්හි, වා’’ති ච වත්තතෙ. 并且，（规则）“anto”、“simhi”、“vā”续前。 145. අග්ගිස්සිනි. 145. `aggi`（词尾）作`ini`。 අග්ගිස්ස අන්තො ඉනි හොති වා සිම්හි විභත්තිම්හි. ‘‘සෙසතො ලොපං ගසිපී’’ති සිලොපො. අග්ගිනි අග්ගි. `aggi`词的词尾，于`si`格后，或变为`ini`。依“Sesato lopaṃ gasipī”，`si`脱落。如：Aggini、aggi。 බහුවචනෙ ‘‘ඉවණ්ණුවණ්ණා ඣලා’’ති ඣලසඤ්ඤායං – 于复数中，依“ivaṇṇuvaṇṇā jhalā”，得`jhala`之名—— ‘‘ඣලතො, වා’’ති ච වත්තතෙ. 并且，（规则）“jhalato”、“vā”续前。 146. ඝපතො ච යොනං ලොපො. 146. 并且，于`ghapa`后，`yo`（二格）脱落。 ඝපසඤ්ඤෙහි ඉත්ථිවාචකෙහි ආකාරිවණ්ණුවණ්ණෙහි, ඣලසඤ්ඤෙහි ච පරෙසං යොවචනානං ලොපො හොති වා. වවත්ථිතවිභාසායං. 于名为`ghapa`、表女性、表形状颜色，以及名为`jhala`之词后，其后的`yo`格，或有脱落。此为限定任选。 147. යොසු [Pg.68] කතනිකාරලොපෙසු දීඝං. 147. 于已作尼迦罗省略的yo（复数格）中，（元音）成长音。 ලිඞ්ගස්සන්තභූතා සබ්බෙ රස්සසරා යොසු කතනිකාරලොපෙසු දීඝමාපජ්ජන්තෙ. කතා නිකාරලොපා යෙසං තෙ කතනිකාරලොපා. අග්ගී. 语基末端的所有短元音，于已作尼迦罗省略的yo（复数格）中，变为长音。其尼迦罗已省略者，是为“已作尼迦罗省略”。例如：Aggī。 ‘‘පඤ්චාදීනමත්ත’’න්ති ඉතො ‘‘අත්ත’’මිති වත්තතෙ. 从《Pañcādīnamatta》此颂，atta一词随转适用。 148. යොස්වකතරස්සො ඣො. 148. 于yo（复数格）中，未短化之jha。 යොසු පරෙසු අකතරස්සො ඣො අත්තමාපජ්ජතෙ. අග්ගයො. 当yo（复数格）在后，未短化之jha变为atta。例如：Aggayo。 ඣොති කිං? රත්තියො. （颂中）言jha者，为何？例如：Rattiyo。 ආලපනෙපෙවං. හෙ අග්ගි, හෙ අග්ගී හෙ අග්ගයො. 于呼格中亦如是。例如：He aggi, he aggī, he aggayo。 දුතියෙකවචනෙ පුබ්බස්සරලොපෙ සම්පත්තෙ – 于第二格单数（业格）中，当前元音当省略时—— 149. අං මො නිග්ගහීතං ඣලපෙහි. 149. 于jhalapa之后，aṃ与m成niggahīta。 ඣලපඉච්චෙතෙහි පරස්ස අංවචනස්ස, මකාරස්ස ච නිග්ගහීතං ආදෙසො හොති. අග්ගිං. 于jha、la、pa此等之后，aṃ格词尾与m字母，作niggahīta替换。例如：Aggiṃ。 අග්ගී අග්ගයො, අග්ගිනා, අග්ගීහි අග්ගීභි, ‘‘සුනංහිසු චා’’ති එත්ථ චග්ගහණෙන කත්ථචි දීඝාභාවො. අග්ගිහි අග්ගිභි. Aggī、aggayo、agginā、aggīhi、aggībhi。于“sunaṃhisu ca”中，因ca字之故，于某些情况无长音。例如：Aggihi、aggibhi。 ‘‘ඣලතො සස්ස නො වා’’ති නො. අග්ගිනො අග්ගිස්ස, අග්ගීනං. 依“Jhalato sassa no vā”一颂，（sassa）变为no。例如：Aggino、aggissa、aggīnaṃ。 ‘‘ස්මා නා’’ති වත්තමානෙ ‘‘ඣලතො චා’’ති විකප්පෙන නා. අග්ගිනා අග්ගිස්මා අග්ගිම්හා, අග්ගීහි අග්ගීභි අග්ගිහි අග්ගිභි, අග්ගිනො අග්ගිස්ස, අග්ගීනං අග්ගිනං, අග්ගිම්හි අග්ගිස්මිං, අග්ගීසු අග්ගිසු. 当“Smā nā”随转时，依“jhalato ca”则nā为任选。例如：Agginā、aggismā、aggimhā；aggīhi、aggībhi、aggihi、aggibhi；aggino、aggissa；aggīnaṃ、agginaṃ；aggimhi、aggismiṃ；aggīsu、aggisu。 එවමඤ්ඤෙපි – 其他（词）亦如是—— ජොති පාණි ගණ්ඨි මුට්ඨි, කුච්ඡි වත්ථි සාලි වීහි; බ්‍යාධි ඔධි බොධි සන්ධි, රාසි කෙසි සාති දීපි. 光、手、结、拳；腹、囊、稻、谷；病、限、觉、连结；堆、有发者、乐、豹。 ඉසි [Pg.69] මුනි මණි ධනි යති ගිරි රවි කවි,කපි අසි මසි නිධි විධි අහි කිමි පති; හරි අරි තිමි කලි බලි ජලධි ගහපති,උරුධිති වරමති නිරුපධි අධිපති. 仙人、牟尼、宝珠、富人、苦行者、山、太阳、诗人；猴、剑、墨、藏、方法、蛇、虫、主； हरि(Hari)、敌、鱼、蕾、力、海洋、家主；大智、胜慧、无依、主宰。 අඤ්ජලි සාරථි අතිථි සමාධි උදධිප්පභුතයො. 合掌、御者、客、定、海洋等。 ඉකාරන්තං. ī尾（词）。 ඊකාරන්තො පුල්ලිඞ්ගො දණ්ඩීසද්දො. 以ī为尾的阳性词是daṇḍī一词。 ‘‘දණ්ඩී සි’’ ඉතීධ – 于“Daṇḍī si”此处—— ‘‘අඝො රස්සමෙකවචනයොස්වපි චා’’ති රස්සත්තෙ සම්පත්තෙ එත්ථෙවාපිග්ගහණෙන සිස්මිං තදභාවෙ සිද්ධෙ නියමත්ථමාහ. 当依“Agho rassam ekavacana-yosu api ca”一颂而应作短音时，（下颂）为作限定。虽然在前颂中，已由api一词成立了在si格中不发生（短化），（下颂仍）为作限定而说。 ‘‘රස්ස’’න්ති වත්තමානෙ – 当rassa（短音）随转时—— 150. න සිස්මිමනපුංසකානි. 150. 于si（单数主格）中，非中性词不（短化）。 සිස්මිං නපුංසකවජ්ජිතානි ලිඞ්ගානි න රස්සමාපජ්ජන්තෙති රස්සත්තාභාවො, සිලොපො. දණ්ඩී තිට්ඨති. 于si（单数主格）中，除中性词外的词性不变为短音，故无短化，且si被省略。例如：Daṇḍī tiṭṭhati（持杖者站立）。 අනපුංසකානීති කිං? සුඛකාරි දානං. （颂中）言“非中性词”者，为何？例如：Sukhakāri dānaṃ（带来安乐的布施）。 එත්ථ ච – 于此—— විසදාවිසදාකාර-වොහාරොභයමුත්තකා; පුමාදිජානනෙ හෙතු-භාවතො ලිඞ්ගමීරිතා. 其超脱于清晰与不清晰之形态及言说二者；因其为识别阳性等之因，故被称为“性”（liṅga）。 යොලොපෙ දණ්ඩී තිට්ඨන්ති. 当yo省略时：Daṇḍī tiṭṭhanti（持杖者们站立）。 ඉතරත්‍ර ‘‘අඝො රස්ස’’මිච්චාදිනා රස්සත්තෙ කතෙ – 于其他情况，依“agho rassa”等颂作短音后—— ‘‘ඣතො, කතරස්සා’’ති ච වත්තතෙ. “Jhato”（于jha后）与“akatarassā”（未短化者）亦随转适用。 151. යොනං [Pg.70] නො. 151. 诸`yo`格为`no`。 සබ්බෙසං යොනං සාලපනානං ඣතො කතරස්සා පරෙසං නොඉච්චාදෙසො හොති. දණ්ඩිනො තිට්ඨන්ති. 于一切`yo`格（含呼格），在`jha`类词之后，当其（词干元音）未短化时，（`yo`）替换为`no`。如：`Daṇḍino tiṭṭhanti`（持杖者们站立）。 කතරස්සාති කිං? අග්ගයො. 为何说“未短化”？如：`Aggayo`。 අධිකාරං විනා ‘‘යොනං,නො’’ති යොගවිභාගතො; ක්වචි අකතරස්සාපි,නො සාරමතිනො යථා. 无需前规则之管辖，由“诸`yo`格为`no`”之规则分立；有时，虽已短化，亦作`no`，如：`sāramatino`。 ආලපනෙ ‘‘ගෙ’’ති වත්තතෙ. 于呼格，“`ge`”之规则适用。 152. ඣලපා රස්සං. 152. `Jhalapa`类词，作短音。 ඣලපඉච්චෙතෙ රස්සමාපජ්ජන්තෙ ගෙ පරෙ. භො දණ්ඩි. `Jhalapa`等词，于`ge`格在后时，发生短化。如：`Bho daṇḍi`（喂，持杖者）。 ‘‘අඝො රස්ස’’න්තිආදිනාව සිද්ධෙපි රස්සත්තෙ පුනාරම්භො නියමත්ථො, තෙන ‘‘භො ගො’’තිආදීසු න භවති. දණ්ඩී දණ්ඩිනො. 即使通过“`agho rassa`”等规则已成就短音，此处重述是为了限定，因此在“`bho go`”等情况中不发生（短化）。`Daṇḍī`, `daṇḍino`。 දුතියායං රස්සත්තෙ කතෙ ‘‘අ’’මිති වත්තතෙ, ‘‘ඝපතො ස්මිං යං වා’’ති ඉතො මණ්ඩූකගතියා ‘‘වා’’ති වත්තතෙ. 于第二格中，当完成短化时，“`aṃ`”之规则适用；从“`ghapato smiṃ yaṃ vā`”此一规则中，以蛙跃方式，“`vā`”亦适用。 153. නං ඣතො කතරස්සා. 153. 于`jha`类未短化词后，为`naṃ`。 ඣතො කතරස්සා පරස්ස අංවචනස්ස නං හොති වා. දණ්ඩිනං දණ්ඩිං, දණ්ඩී දණ්ඩිනො, දණ්ඩිනා, දණ්ඩීහි දණ්ඩීභි, දණ්ඩිනො දණ්ඩිස්ස, දණ්ඩීනං. 于`jha`类未短化词之后，`aṃ`格词尾可选择地替换为`naṃ`。如：`daṇḍinaṃ`, `daṇḍiṃ`；`daṇḍī`, `daṇḍino`；`daṇḍinā`；`daṇḍīhi`, `daṇḍībhi`；`daṇḍino`, `daṇḍissa`；`daṇḍīnaṃ`。 ‘‘ඣලතො චා’’ති නා. දණ්ඩිනා දණ්ඩිස්මා දණ්ඩිම්හා, දණ්ඩීහි දණ්ඩීභි, දණ්ඩිනො දණ්ඩිස්ස, දණ්ඩීනං. 依据“`Jhalato cā`”规则，作`nā`。`Daṇḍinā`；`daṇḍismā`, `daṇḍimhā`；`daṇḍīhi`, `daṇḍībhi`；`daṇḍino`, `daṇḍissa`；`daṇḍīnaṃ`。 ‘‘ඣතො, කතරස්සා’’ති ච වත්තතෙ, පුරෙ විය ‘‘වා’’ති ච. “`Jhato`, `katarassā`”亦适用，且如前，“`vā`”亦适用。 154. ස්මිං [Pg.71] නි. 154. 于`smiṃ`格，为`ni`。 ඣතො කතරස්සා පරස්ස ස්මිංවචනස්ස නිඉච්චාදෙසො හොති වා. දණ්ඩිනි දණ්ඩිස්මිං දණ්ඩිම්හි, දණ්ඩීසු. 于`jha`类未短化词之后，`smiṃ`格词尾可选择地替换为`ni`。如：`daṇḍini`, `daṇḍismiṃ`, `daṇḍimhi`；`daṇḍīsu`。 එවමඤ්ඤානිපි – 其他亦如是—— ධම්මී සඞ්ඝී ඤාණී හත්ථී, චක්කී පක්ඛී දාඨී රට්ඨී; ඡත්තී මාලී වම්මී යොගී, භාගී භොගී කාමී සාමී. 法者、僧者、智者、象；轮者、翼者、牙者、国主；伞者、鬘者、甲胄者、瑜伽士；有分者、享乐者、欲求者、主人。 ධජී ගණී සසී කුට්ඨී, ජටී යානී සුඛී සිඛී; දන්තී මන්තී කරී චාගී, කුසලී මුසලී බලී. 旗者、群主、月亮、麻风病者；结发者、乘车者、快乐者、顶髻者；象、大臣、象、施舍者；善巧者、持杵者、有力者。 පාපකාරී සත්තුඝාතී, මාල්‍යකාරී දීඝජීවී; ධම්මචාරී සීඝයායී, සීහනාදී භූමිසායී – 作恶者、杀生者；编花者、长寿者；行法者、速行者；狮子吼者、卧地者—— ඉච්චාදීනි ඊකාරන්තනාමානි. 此等为长`ī`音结尾之名词。 ගාමණීසද්දස්ස තු සත්තමියං භෙදො. 然`gāmaṇī`一词，于第七格（处格）有其特殊变化。 ගාමණී, ගාමණී ගාමණිනො, භො ගාමණි, භොන්තො ගාමණී භොන්තො ගාමණිනො, ගාමණිනං ගාමණිං, ගාමණී ගාමණිනො. `Gāmaṇī`；`gāmaṇī`, `gāmaṇino`；`bho gāmaṇi`, `bhonto gāmaṇī`, `bhonto gāmaṇino`；`gāmaṇinaṃ`, `gāmaṇiṃ`；`gāmaṇī`, `gāmaṇino`。 සෙසං දණ්ඩීසමං. නිආදෙසාභාවොව විසෙසො. එවං සෙනානී සුධීප්පභුතයො. 其余与`daṇḍī`相同。其差别仅在于无`ni`之替换。`senānī`（将领）、`sudhī`（贤者）等词亦如是。 ඊකාරන්තං. 长`ī`音结尾词。 උකාරන්තො පුල්ලිඞ්ගො භික්ඛුසද්දො. 阳性`u`音结尾词`bhikkhu`（比丘）。 තථෙව භික්ඛුසද්දතො සි, සිලොපො. සො භික්ඛු. 同样，于比丘（`bhikkhu`）词，`si`（主格单数）词尾脱落。成`so bhikkhu`（彼比丘）。 බහුවචනෙ ‘‘ඝපතො ච යොනං ලොපො’’ති යොලොපො, ‘‘යොසු කත’’ඉච්චාදිනා දීඝො. තෙ භික්ඛූ. 于复数，依“`ghapato ca yonaṃ lopo`”规则，`yo`词尾脱落；依“`yosu kata`”等规则，作长音。成`te bhikkhū`（彼诸比丘）。 ලොපාභාවෙ ‘‘වා, යොන’’න්ති ච වත්තතෙ. 于不脱落时，“`vā, yonaṃ`”之规则亦适用。 155. ලතො [Pg.72] වොකාරො ච. 155. 于`la`类词后，（`yo`）亦作`vo`。 ලසඤ්ඤතො පරෙසං යොවචනානං වොකාරාදෙසො හොති වා. කාරග්ගහණෙන යොනං නො ච හොති. චසද්දග්ගහණං කත්ථචි නිවත්තනත්ථං. අථ වා චග්ගහණං නොග්ගහණානුවත්තනත්ථං, තෙන ජන්තුසබ්බඤ්ඤූආදිතො යොනං නො ච හොති. වාසද්දො වවත්ථිතවිභාසත්ථො. තෙන – 于标示为`la`之词后，诸`yo`格词尾可选择地替换为`vo`。由于（规则中）摄取了`kāra`，诸`yo`格亦作`no`。`ca`字之摄取，是为了在某些地方停止（此规则）。或者，`ca`字之摄取，是为了随引对`no`的摄取，因此于`jantu`、`sabbaññū`等词之后，诸`yo`格亦作`no`。`vā`字为“限定选择”义。因此—— භික්ඛුප්පභුතිතො නිච්චං, වො යොනං හෙතුආදිතො; විභාසා න ච වො නො ච, අමුප්පභුතිතො භවෙ. 从`bhikkhu`等词，复数格`yo`恒常变为`vo`；从`hetu`等词，则选择性地变；从`amu`等词，则选择性地既不变为`vo`，也不变为`no`。 ‘‘අත්තං, අකතරස්සො’’ති ච වත්තතෙ. 规则`attaṃ`（转变）与`akatarasso`（不作缩短）亦适用。 156. වෙවොසු ලො ච. 156. 当后接`ve`和`vo`时，也作`lo`（替换）。 වෙ වොඉච්චෙතෙසු ච පරෙසු අකතරස්සො ලො අත්තමාපජ්ජතෙ. භික්ඛවො, භො භික්ඛු, භවන්තො භික්ඛූ. 当`ve`和`vo`在后时，不作缩短的`lo`发生`atta`（转变）。例如：`bhikkhavo`（比丘们），`bho bhikkhu`（喂，比丘），`bhavanto bhikkhū`（诸位比丘）。 ලොපාභාවෙ – 在不作省略时—— 157. අකතරස්සා ලතො ය්වාලපනස්ස වෙවො. 157. 不作缩短的`la`类词之后，呼格的`yo`变为`ve`或`vo`。 අකතරස්සා ලතො පරස්ස ආලපනෙ විහිතස්ස යොඉච්චෙතස්ස වෙ වොආදෙසා හොන්ති. අත්තං. භවන්තො භික්ඛවෙ භික්ඛවො. ‘‘අං මො නිග්ගහීතං ඣලපෙහී’’ති නිග්ගහීතං. 不作缩短的`la`类词之后，用于呼格的`yo`，以`ve`或`vo`为替换。依`attaṃ`（转变）规则。例如：`bhavanto bhikkhave`, `bhikkhavo`（诸位比丘）。依“`Aṃ mo niggahītaṃ jhalapehī`”规则，作`niggahīta`（鼻音）处理。 භික්ඛුං, භික්ඛූ භික්ඛවො, භික්ඛුනා, භික්ඛූහි භික්ඛූභි භික්ඛුහි භික්ඛුභි, භික්ඛුනො භික්ඛුස්ස, භික්ඛූනං [Pg.73] භික්ඛුනං, භික්ඛුනා භික්ඛුස්මා භික්ඛුම්හා, භික්ඛූහි භික්ඛූභි භික්ඛුහි භික්ඛුභි, භික්ඛුනො භික්ඛුස්ස, භික්ඛූනං භික්ඛුනං, භික්ඛුම්හි භික්ඛුස්මිං, භික්ඛූසු භික්ඛුසු. `Bhikkhuṃ`; `bhikkhū`, `bhikkhavo`; `bhikkhunā`; `bhikkhūhi`, `bhikkhūbhi`, `bhikkhuhi`, `bhikkhubhi`; `bhikkhuno`, `bhikkhussa`; `bhikkhūnaṃ`, `bhikkhunaṃ`; `bhikkhunā`, `bhikkhusmā`, `bhikkhumhā`; `bhikkhūhi`, `bhikkhūbhi`, `bhikkhuhi`, `bhikkhubhi`; `bhikkhuno`, `bhikkhussa`; `bhikkhūnaṃ`, `bhikkhunaṃ`; `bhikkhumhi`, `bhikkhusmiṃ`; `bhikkhūsu`, `bhikkhusu`。 එවං සෙතු කෙතු රාහු භානු පඞ්ගු උච්ඡු වෙළු මච්චු සින්ධු බන්ධු නෙරු මෙරු සත්තු කාරු හෙතු ජන්තු රුරු පටු ඉච්චාදයො. 如是`setu`（桥）、`ketu`（旗）、`rāhu`（罗睺）、`bhānu`（太阳）、`paṅgu`（跛子）、`ucchu`（甘蔗）、`veḷu`（竹）、`maccu`（死）、`sindhu`（河）、`bandhu`（亲友）、`neru`（尼卢山）、`meru`（弥卢山）、`sattu`（敌人）、`kāru`（作者、工匠）、`hetu`（因）、`jantu`（生物）、`ruru`（鹿）、`paṭu`（能干）等词。 හෙතුජන්තුසද්දානං පඨමාදුතියාසු විසෙසො. `hetu`和`jantu`二词在第一格（主格）和第二格（宾格）有特殊之处。 හෙතු, හෙතූ හෙතවො හෙතුයො, භො හෙතු, භොන්තො හෙතූ හෙතවෙ හෙතවො, හෙතුං, හෙතූ හෙතවො හෙතුයො. සෙසං භික්ඛුසමං. `Hetu`; `hetū`, `hetavo`, `hetuyo`; `bho hetu`; `bhonto hetū`, `hetave`, `hetavo`; `hetuṃ`; `hetū`, `hetavo`, `hetuyo`。其余与`bhikkhu`（比丘）同。 ජන්තු, ජන්තූ ජන්තවො. කාරග්ගහණෙන යොනං නො ච හොති. ජන්තුනො ජන්තුයො, භො ජන්තු, ජන්තූ ජන්තවෙ ජන්තවො, ජන්තුං, ජන්තූ ජන්තවො ජන්තුනො ජන්තුයො ඉච්චාදි. `Jantu`, `jantū`, `jantavo`。因（词表中有）`kāru`一词，复数格`yo`不变为`no`。`Jantuno`, `jantuyo`; `bho jantu`; `jantū`, `jantave`, `jantavo`; `jantuṃ`; `jantū`, `jantavo`, `jantuno`, `jantuyo`等。 සත්ථුසද්දස්ස භෙදො. ‘‘සත්ථු සි’’ඉතීධ – `Satthu`一词的变格。于`Satthu si`此处—— ‘‘අන්තො’’ති වත්තතෙ. 规则`anto`（词尾）适用。 158. සත්ථුපිතාදීනමා සිස්මිං සිලොපො ච. 158. 对于`satthu`、`pitu`等词，当后接主格单数`si`时，其词尾变为`ā`，且`si`被省略。 සත්ථු පිතු මාතු භාතු ධීතු කත්තුඉච්චෙවමාදීනමන්තො ආත්තමාපජ්ජතෙ සිස්මිං, සිලොපො ච හොති. සත්ථා. `satthu`（导师）、`pitu`（父亲）、`mātu`（母亲）、`bhātu`（兄弟）、`dhītu`（女儿）、`kattu`（作者）等词的词尾，在主格单数`si`中变为`ā`，且`si`被省略。例如：`Satthā`。 ‘‘සත්ථු පිතාදීන’’න්ති අධිකාරො. “`Satthu pitādīnaṃ`”是总领规则。 159. අඤ්ඤෙස්වාරත්තං[Pg.74]. 159. 在其他格中，（词尾）变为`āra`。 සත්ථු පිතාදීනමන්තො සිවචනතො අඤ්ඤෙසු වචනෙසු ආරත්තමාපජ්ජතෙ. ආරත්තමිතිභාවනිද්දෙසෙන කත්ථචි අනියමං දස්සෙති. `satthu`、`pitu`等词的词尾，在主格单数`si`之外的其他格中变为`āra`。通过`ārattam`这一状态的解释（`bhāvaniddesa`），表明此处有时并不规则。 ආරග්ගහණමනුවත්තතෙ. `āra`的规定持续适用。 160. තතො යොනමො තු. 160. 其后，复数格`yo`变为`o`。 තතො ආරාදෙසතො සබ්බෙසං යොනං ඔකාරාදෙසො හොති. 在`ār`替换之后，所有的复数格`yo`都替换为`o`。 තුග්ගහණෙන අඤ්ඤෙහිපි චතුඋභනදීගවාදීහි යොනමොකාරො හොති, සරලොපාදි. සත්ථාරො. 通过`tu`的系带，其他如`catu`（四）、`ubha`（二）、`nadī`（河）、`gava`（牛）等词的复数格`yo`也变为`o`，并伴有元音省略等。例如：`Satthāro`（诸导师）。 ආලපනෙ ‘‘අකාරපිතාද්‍යන්තානමා’’ති ආත්තං. ‘‘ගෙ රස්ස’’න්ති අධිකිච්ච ‘‘ආකාරො වා’’ති විකප්පෙන රස්සත්තං, වලොපො. භො සත්ථ භො සත්ථා, භවන්තො සත්ථාරො, සත්ථාරං, සත්ථාරෙ සත්ථාරො. 呼格中，依“`akārapitādyantānam ā`”规则，词尾变为`ā`。又依总领规则“`Ge rassa`”（呼格单数中作短音），以及“`ākāro vā`”（或作`ā`）的选择，可作短音化，并有`va`的省略。例如：`Bho sattha`, `bho satthā`（喂，导师！）；`bhavanto satthāro`（诸位导师！）；`satthāraṃ`（宾格单数）；`satthāre`, `satthāro`（宾格复数）。 ‘‘තතො’’ති ච වත්තතෙ. 规则“`Tato`”（其后）亦持续适用。 161. නා ආ. 161. 工具格`nā`变为`ā`。 තතො ආරාදෙසතො නාවචනස්ස ආකාරාදෙසො හොති. සත්ථාරා, සත්ථුනාති ආරත්තමිතිභාවනිද්දෙසෙන සිද්ධං. සත්ථාරෙහි සත්ථාරෙභි. 在`ār`替换之后，工具格`nā`替换为`ā`。例如`Satthārā`。（而`satthunā`的形式）则通过`ārattam`这一状态的解释（表示不规则）而成立。`Satthārehi`, `satthārebhi`。 ‘‘වා නංම්හී’’ති ඉතො ‘‘වා’’ති වත්තතෙ. 从“`Vā naṃmhī`”此一规则中，“`vā`”（或）持续适用。 162. උ [Pg.75] සස්මිං සලොපො ච. 162. （词尾）在属格单数`sa`中变为`u`，且`sa`被省略。 සත්ථු පිතුඉච්චෙවමාදීනමන්තස්ස උත්තං හොති වා සස්මිං, සලොපො ච හොති. ආරාදෙසාපවාදොයං. සත්ථු, අඤ්ඤත්ථ භාවනිද්දෙසෙනාරාභාවො. සත්ථුස්ස සත්ථුනො. `satthu`、`pitu`等词的词尾，在属格单数`sa`中选择性地变为`u`，且`sa`被省略。此为`ār`替换规则的例外。例如：`Satthu`。在其他情况下，通过状态的解释，不作`ār`替换。例如：`Satthussa`, `satthuno`。 ‘‘ආරත්ත’’න්ති වත්තතෙ. “Āratta”亦然。 163. වා නංම්හි. 163. 于`naṃ`格，任选。 සත්ථු පිතුආදීනමන්තො ආරත්තමාපජ්ජතෙ වා නංම්හි විභත්තිම්හි. සත්ථාරානං. Satthu、pitu等词的尾音，于`naṃ`格时，任选变为`āra`。如：Satthārānaṃ。 ආරාභාවෙ ‘‘වා නංම්හී’’ති වත්තතෙ. 无`āra`代时，“vā naṃmhī”亦然。 164. සත්ථුනත්තඤ්ච. 164. Satthu亦为`attaṃ`。 සත්ථුසද්දන්තස්ස, පිතාදීනමන්තස්ස ච අත්තං හොති වා නංම්හි විභත්තිම්හි, පුන සත්ථුග්ගහණං සත්ථුනො නිච්චවිධානත්ථං. සත්ථානං. Satthu词及pitu等词的尾音，于`naṃ`格时，任选变为`attaṃ`。再次提及Satthu，是为了说明此为Satthu的恒常规则。如：Satthānaṃ。 ‘‘අම්හතුම්හන්තුරාජබ්‍රහ්මත්තසඛසත්ථුපිතාදීහි ස්මා නාවා’’ති ස්මාවචනස්සනාභාවො. සත්ථාරා, සත්ථාරෙහි සත්ථාරෙභි, සත්ථු සත්ථුනො සත්ථුස්ස, සත්ථාරානං සත්ථානං. 依“于amha、tumha、ntu、rāja、brahma、atta、sakha、satthu、pitu等词之后，`smā`任选为`nā`”之规，故无`smā`之形。Satthārā、satthārehi、satthārebhi、satthu、satthuno、satthussa、satthārānaṃ、satthānaṃ。 ‘‘ආරතො’’ති වත්තතෙ. “Ārato”亦然。 165. තතො ස්මිමි. 165. 其后，`smiṃ`为`i`。 තතො ආරාදෙසතො ස්මිංවචනස්ස ඉකාරාදෙසො හොති. පුන තතොග්ගහණෙන අඤ්ඤස්මාපි ස්මිංවචනස්ස ඉකාරො. යථා – භුවි, දිවි. 于`āra`代之后，`smiṃ`格代为`i`。复言`tato`，是为亦可从他处使`smiṃ`格为`i`。如：bhuvi(于地)、divi(于天)。 166. ආරො [Pg.76] රස්සමිකාරෙ. 166. `āra`于`i`后为短音。 ආරාදෙසො රස්සමාපජ්ජතෙ ඉකාරෙ පරෙ, සත්ථරි, සත්ථාරෙසු. `āra`之代，于`i`音后变为短音。如：satthari(于导师)、satthāresu(于诸导师)。 එවං කත්තා, කත්තාරො, භො කත්ත භො කත්තා, භවන්තො කත්තාරො, කත්තාරං, කත්තාරෙ කත්තාරො, කත්තාරා, කත්තාරෙහි කත්තාරෙභි. ‘‘උ සස්මිං සලොපො චා’’ති උත්තං, සලොපො ච. කත්තු කත්තුනො කත්තුස්ස, කත්තාරානං කත්තානං කත්තූනං කත්තුනං, කත්තාරා, කත්තාරෙහි කත්තාරෙභි, කත්තු කත්තුනො කත්තුස්ස, කත්තාරානං කත්තානං කත්තූනං කත්තුනං, කත්තරි, කත්තාරෙසු, ආරාභාවෙ කත්තූසු කත්තුසු. 如是，kattā、kattāro、bho katta、bho kattā、bhavanto kattāro、kattāraṃ、kattāre、kattāro、kattārā、kattārehi、kattārebhi。经言“于`sa`及`smiṃ`格，`u`，及`s`删去”，故`s`亦删去。Kattu、kattuno、kattussa；kattārānaṃ、kattānaṃ、kattūnaṃ、kattunaṃ。Kattārā；kattārehi、kattārebhi。Kattu、kattuno、kattussa；kattārānaṃ、kattānaṃ、kattūnaṃ、kattunaṃ。Kattari；kattāresu。无`āra`代时，kattūsu、kattusu。 එවං – 如是—— භත්තු වත්තු නෙතු සොතු, ඤාතු ජෙතු ඡෙත්තු භෙත්තු. දාතු ධාතු නත්තු බොද්ධු, විඤ්ඤාපෙතු ආදයොපි. Bhattu(供养者)、vattu(言说者)、netu(引导者)、sotu(听闻者)、ñātu(知者)、jetu(胜者)、chettu(断者)、bhettu(破者)、dātu(施者)、dhātu(持者)、nattu(舞者)、boddhu(觉者)、viññāpetu(告知者)等亦然。 ‘‘උ සස්මිං සලොපො චා’’ති වත්තතෙ. “于`sa`及`smiṃ`格，`u`，及`s`删去”亦然。 167. සකමන්ධාතාදීනඤ්ච. 167. Saka、mandhātu(真言王)等词亦然。 සකමන්ධාතුඉච්චෙවමාදීනමන්තො ච උත්තමාපජ්ජතෙ සස්මිං, සලොපො ච, නිච්චං පුනබ්බිධානා. සකමන්ධාතු විය අස්ස රාජිනො විභවො, සෙසං සමං. එවං මහාමන්ධාතුප්පභුතයො. Sakamandhātu等词的尾音，于`sa`及`smiṃ`格时变为`u`，且`s`删去，因重复规定而为恒常。此王之威势如真言王(mandhātu)，余者相同。如是，Mahāmandhātu(大真言王)等亦然。 පිතුසද්දස්ස භෙදො. සිම්හි ආත්තං, සිලොපො, පිතා. Pitu(父亲)一词的变格。于`si`格，尾音变为`ā`，`si`删去，成pitā。 යොම්හි ‘‘ආරො, රස්ස’’න්ති ච වත්තතෙ. 于`yo`格，“`āra`、短音”亦然。 168. පිතාදීනමසිම්හි[Pg.77]. 168. Pitu等词，于`asi`格。 පිතාදීනමාරාදෙසො රස්සමාපජ්ජතෙ අසිම්හි විභත්තිම්හි. සිස්මිං ආරාදෙසාභාවෙපි අසිම්හීති අධිකවචනමත්ථන්තරවිඤ්ඤාපනත්ථං, තෙන තොආදිම්හි පිතාදීනමිකාරො ච. යථා – පිතිතො, මාතිතො, භාතිතො, ධීතිතො, පිතිපක්ඛො, මාතිපක්ඛොති. Pitu等词的`āra`之代，于`asi`格时变为短音。虽于`si`格无`āra`之代，然增说`asimhi`，是为开显别义，即pitu等词于`to`等后缀前亦有`i`音。如：pitito(从父)、mātito(从母)、bhātito(从兄弟)、dhītito(从女)、pitipakkho(父系)、mātipakkho(母系)。 පිතරො, සෙසං කත්තුසමං. භො පිත භො පිතා, භවන්තො පිතරො, පිතරං, පිතරෙ පිතරො, පිතරා පිතුනා, පිතරෙහි පිතරෙභි. භාවනිද්දෙසෙන ආරාදෙසාභාවෙ පිතූහි පිතූභි පිතුහි පිතුභි, පිතු පිතුනො පිතුස්ස, පිතරානං පිතානං පිතූනං, දීඝාභාවෙ පිතුනං වා, පිතරා, පිතරෙහි පිතරෙභි පිතූහි පිතූභි පිතුහි පිතුභි, පිතු පිතුනො පිතුස්ස, පිතරානං පිතානං පිතූනං පිතුනං, පිතරි, පිතරෙසු පිතූසු පිතුසු. Pitaro，余者同kattu。Bho pita、bho pitā、bhavanto pitaro；pitaraṃ；pitare、pitaro；pitarā、pitunā；pitarehi、pitarebhi。因任选故，无`āra`代时，亦作pitūhi、pitūbhi、pituhi、pitubhi。Pitu、pituno、pitussa；pitarānaṃ、pitānaṃ、pitūnaṃ；无长音时，任选为pitunaṃ。Pitarā；pitarehi、pitarebhi、pitūhi、pitūbhi、pituhi、pitubhi。Pitu、pituno、pitussa；pitarānaṃ、pitānaṃ、pitūnaṃ、pitunaṃ。Pitari；pitaresu、pitūsu、pitusu。 එවං භාතා, භාතරො ඉච්චාදි. 如是，bhātā(兄弟)、bhātaro(诸兄弟)等亦然。 උකාරන්තං. U音尾。 ඌකාරන්තො පුල්ලිඞ්ගො අභිභූසද්දො. Ū音尾阳性词abhibhū(胜者)。 තථෙව ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති, සිලොපො. සො අභිභූ, යොලොපෙ කතෙ තෙ අභිභූ. 如是，`si`等格生起，`si`删去。So abhibhū；`yo`删去时，te abhibhū。 ‘‘අඝො රස්ස’’න්තිආදිනා රස්සත්තං, වොකාරො. කතරස්සත්තා අත්තාභාවො. අභිභුවො, භො අභිභු, භවන්තො අභිභූ අභිභුවො. 依“Agho rassa”等规，为短音，及为`vo`音。Katarassattā attābhāvo。Abhibhuvo、bho abhibhu、bhavanto abhibhū、abhibhuvo。 කතරස්සත්තා වෙආදෙසො න හොති. සෙසං භික්ඛුසද්දසමං, රස්සත්තමෙව විසෙසො. අභිභුං, අභිභූ අභිභුවො[Pg.78], අභිභුනා, අභිභූහි අභිභූභි, අභිභුනො අභිභුස්ස, අභිභූනං ඉච්චාදි. 因该短音，故无`ve`之代。余者同比丘词，唯短音为异。Abhibhuṃ、abhibhū、abhibhuvo、abhibhunā、abhibhūhi、abhibhūbhi、abhibhuno、abhibhussa、abhibhūnaṃ等。 එවං සයම්භූ, වෙස්සභූ, පරාභිභූ, සහභූආදයො. සහභූසද්දස්ස යොනං නොආදෙසොව විසෙසො. සහභූ, සහභූ සහභුවො සහභුනො ඉච්චාදි. 如是sayambhū(自生者)、毗舍浮(vessabhū)、parābhibhū(胜伏者)、sahabhū(共生者)等亦然。sahabhū一词的差别在于，`yo`格代为`no`。Sahabhū、sahabhū、sahabhuvo、sahabhuno等。 තථා සබ්බඤ්ඤූසද්දස්ස යොස්වෙව විසෙසො. සො සබ්බඤ්ඤූ තෙ සබ්බඤ්ඤූ, යොලොපාභාවෙ රස්සත්තං, ‘‘ලතො වොකාරො චා’’ති එත්ථ කාරග්ගහණෙන යොනං නොආදෙසො. වාධිකාරස්ස වවත්ථිතවිභාසත්තා න ච වොකාරො. සබ්බඤ්ඤුනො, භො සබ්බඤ්ඤු, භොන්තො සබ්බඤ්ඤූ සබ්බඤ්ඤුනො, සබ්බඤ්ඤුං, සබ්බඤ්ඤූ සබ්බඤ්ඤුනො ඉච්චාදි. 如是，sabbaññū（一切知者）一词的特殊之处在于yo格。So sabbaññū（彼一切知者），te sabbaññū（彼等一切知者）。yo不删略时，[元音]变短。于“lato vokāro cā”[此规则]中，因取kāra，yo被替换为no。因vā的承续是限定选择，故不[替换]为vo。Sabbaññuno，bho sabbaññu，bhonto sabbaññū、sabbaññuno，sabbaññuṃ，sabbaññū、sabbaññuno等。 එවං මග්ගඤ්ඤූ ධම්මඤ්ඤූ අත්ථඤ්ඤූ කාලඤ්ඤූ රත්තඤ්ඤූ මත්තඤ්ඤූ කතඤ්ඤූ තථඤ්ඤූ විඤ්ඤූ විදූ වෙදගූ පාරගූ ඉච්චාදයො. 如是，道知者、法知者、义知者、时知者、知长久者、知量者、知恩者、知如是者、智者、识者、达吠陀者、到彼岸者等。 ඌකාරන්තං. ū结尾[品]。 එකාරන්තො අප්පසිද්ධො. e结尾[品]不成。 ඔකාරන්තො පුල්ලිඞ්ගො ගොසද්දො. o结尾的阳性词是go。 තතො ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති, සිලොපො, ගො ගච්ඡති. 其后，si等[格]生起，si删略，[如]go gacchati（牛去）。 ‘‘ගාව සෙ’’ති ඉතො ‘‘ගො’’ති අධිකාරො, ‘‘ආවා’’ති ච වත්තතෙ. 从“Gāva se”[此规则]，承续“go”，且“āva”亦适用。 169. යොසු ච. 169. 于yo[格]中亦然。 ගොඉච්චෙතස්ස ඔකාරස්ස ආවාදෙසො හොති යොසු. චසද්දෙන නා ස්මා ස්මිංසුඉච්චෙතෙසු ච. ‘‘තතො යොනමො තූ’’ති එත්ථ තුග්ගහණෙන යොනමොකාරො, සරලොපාදි. ගාවො තිට්ඨන්ති. 此go词的o，于yo[诸格]中被替换为āva。由ca字，于nā、smā、smiṃ、su诸格中亦然。于“Tato yonamo tū”[此规则]中，因取tu，yo被替换为o，[并有]元音删略等。Gāvo tiṭṭhanti（牛站立）。 170. අවංම්හි [Pg.79] ච. 170. 于aṃ中亦[替换为]ava。 ගොඉච්චෙතස්ස ඔකාරස්ස ආව අවඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති අංම්හි විභත්තිම්හි. සෙද්දෙන යො නා ස ස්මාස්මිංසුඉච්චෙතෙසු ච අවාදෙසො හොති. ගවො ගච්ඡන්ති, හෙ ගො, හෙ ගාවො හෙ ගවො. 此go词的o，于aṃ格中被替换为āva和ava。由ca字，于yo、nā、sa、smā、smiṃ、su诸格中亦被替换为ava。Gavo gacchanti（牛行走），he go，he gāvo，he gavo。 දුතියායං ‘‘අංම්හී’’ති වත්තතෙ. 于第二格，承续“aṃmhi”。 171. ආවස්සු වා. 171. Āvassa u vā。（āva的[末音]或作u） ආවඉච්චෙතස්ස ගාවාදෙසස්ස අන්තසරස්ස උකාරාදෙසො හොති වා අංම්හි විභත්තිම්හි. ආවස්ස අ ආව, තස්ස ආවසද්දන්තස්ස. ‘‘අංමො’’තිආදිනා නිග්ගහීතං. ගාවුං ගාවං ගවං, ගාවො ගවො. 此āva，即go的替换，其尾元音于aṃ格中或被替换为u。Āvassa[意为]āva词的尾音。由“Aṃ mo”等[规则]，[词尾]作niggahīta。Gāvuṃ、gāvaṃ、gavaṃ，gāvo、gavo。 ‘‘ගොණ, වා’’ති වත්තතෙ. 承续“goṇa，vā”。 172. සුහිනාසු ච. 172. 于su、hi、nā中亦然。 සු හි නාඉච්චෙතෙසු සබ්බස්ස ගොසද්දස්ස ගොණාදෙසො හොති වා. චසද්දෙන සෙසෙසු ච. ගොණො, ගොණා, හෙ ගොණ හෙ ගොණා, ගොණං, ගොණෙ, ගොණෙන, ගොණෙහි ගොණෙභි, ගොණස්ස. 于su、hi、nā诸格中，整个go词或被替换为goṇa。由ca字，于其余格中亦然。Goṇo，goṇā，he goṇa，he goṇā，goṇaṃ，goṇe，goṇena，goṇehi、goṇebhi，goṇassa。 173. ගොණ නංම්හි වා. 173. 于naṃ中或作goṇa。 සබ්බස්ස ගොසද්දස්ස ගොණාදෙසො හොති වා නංම්හි විභත්තිම්හි. ගොණානං, ගොණා ගොණස්මා ගොණම්හා, ගොණෙහි ගොණෙභි, ගොණස්ස, ගොණානං, ගොණෙ ගොණස්මිං ගොණම්හි, ගොණෙසු. 整个go词于naṃ格中或被替换为goṇa。Goṇānaṃ，goṇā、goṇasmā、goṇamhā，goṇehi、goṇebhi，goṇassa，goṇānaṃ，goṇe、goṇasmiṃ、goṇamhi，goṇesu。 ගොණාදෙසාභාවෙ ගාවෙන ගවෙන, ගොහි ගොභි. 无goṇa替换时，[作]gāvena、gavena，gohi、gobhi。 174. ගාව [Pg.80] සෙ. 174. Gāva se。 ‘‘ගො ආව සෙ’’ඉති තිපදමිදං. ගොස්ස ඔ ගො, ගොසද්දොකාරස්ස ආවාදෙසො හොති සෙ විභත්තිම්හි. ගාවස්ස ගවස්ස. “Go āva se”，此为三 पद（词）。go词的o，于se格中被替换为āva。Gāvassa、gavassa。 නංම්හි ‘‘ගො, අවා’’ති ච වත්තතෙ. 于naṃ中，承续“go，avā”。 175. තතො නමං පතිම්හාලුත්තෙ ච සමාසෙ. 175. Tato naṃ aṃ patimhā alutte ca samāse。（其后naṃ作aṃ，及于pati前不删略的复合词中） තතො ගොසද්දතො පරස්ස නංවචනස්ස අංආදෙසො හොති, ගොසද්දොකාරස්ස අවාදෙසො ච පතිම්හි පරෙ අලුත්තෙ ච සමාසෙ. චසද්දෙන අසමාසෙපි අං අවාදෙසා. ගවංපතිස්ස ථෙරස්ස, ගවං. 其后，于go词之后的naṃ格，被替换为aṃ；且于pati前不删略的复合词中，go词的o被替换为ava。由ca字，于非复合词中亦有aṃ、ava的替换。Gavaṃpatissa therassa（牛主长老的），gavaṃ（牛的）。 ‘‘සුහිනාසු චා’’ති එත්ථ චසද්දෙන නංම්හි ගුආදෙසො. ‘‘නො ච ද්වාදිතො නංම්හී’’ති සුත්තෙ චසද්දෙන නකාරාගමො ච. ගුන්නංගොනං වා. 于“Suhināsu ca”[此规则]中，由ca字，于naṃ中[go]被替换为gu。于“No ca dvādito naṃmhi”经中，由ca字，亦增n音。Gunnaṃ或gonaṃ。 ගාවා ගාවම්හා ගාවස්මා ගවා ගවම්හා ගවස්මා, ගොහි ගොභි, ගාවස්ස ගවස්ස, ගවං ගුන්නං ගොනං, ගාවෙ ගාවම්හි ගාවස්මිං ගවෙ ගවම්හි ගවස්මිං, ගාවෙසු ගවෙසු ගොසු. Gāvā、gāvamhā、gāvasmā、gavā、gavamhā、gavasmā；gohi、gobhi；gāvassa、gavassa；gavaṃ、gunnaṃ、gonaṃ；gāve、gāvamhi、gāvasmiṃ、gave、gavamhi、gavasmiṃ；gāvesu、gavesu、gosu。 ඔකාරන්තං. o结尾[品]。 පුරිසො ගුණවා රාජා, සා’ග්ගි දණ්ඩී ච භික්ඛු ච; සත්ථා’භිභූ ච සබ්බඤ්ඤූ, ගොති පුල්ලිඞ්ගසඞ්ගහො. 男子、具德者、王，具火者、持杖者与比丘；导师、胜者与一切知者，牛，此为阳性词纲要。 පුල්ලිඞ්ගං නිට්ඨිතං. 阳性品终。 අස්මා [Pg.103] නස්මා තස්මා නම්හා තම්හා, නෙහි නෙභි තෙහි තෙභි, අස්ස නස්ස තස්ස, නෙසං තෙසං නෙසානං තෙසානං, අස්මිං නස්මිං තස්මිං නම්හි තම්හි, නෙසු තෙසු. Asmā、nasmā、tasmā、namhā、tamhā（离格单数）；nehi、nebhi、tehi、tebhi（具格/离格复数）；assa、nassa、tassa（属格/为格单数）；nesaṃ、tesaṃ、nesānaṃ、tesānaṃ（属格复数）；asmiṃ、nasmiṃ、tasmiṃ、namhi、tamhi（处格单数）；nesu、tesu（处格复数）。 ඉත්ථියං ‘‘තා සි’’ ඉතීධ සාදෙසසිලොපා. සා කඤ්ඤා, නත්තං. නා තා නායො තායො, නං තං, නා තා නායො තායො, නාය තාය, නාහි තාහි නාභි තාභි. 在阴性词中，“tā si”于此是“sa”的替换和“si”的省略。如：Sā kaññā（彼少女），nattaṃ（无“n”音）。Nā、tā、nāyo、tāyo（主格复数）；naṃ、taṃ（宾格单数）；nā、tā、nāyo、tāyo（宾格复数）；nāya、tāya（具格单数）；nāhi、tāhi、nābhi、tābhi（具格/离格复数）。 ‘‘එතිමාසමී’’ති ඉතො එතිමාග්ගහණඤ්ච ‘‘තස්සා වා’’ති ඉතො තග්ගහණඤ්ච පඤ්චමියන්තවසෙන වත්තතෙ ‘‘වා’’ති ච. 从《Etimāsamī》中提取“etimā”，以及从《tassā vā》中提取“ta”，是以第五格（离格）的形式延续的，并且“vā”（或）也延续。 215. තතො සස්ස ස්සාය. 215. 由此，“sa”变为“ssāya”。 තතො තා එතා ඉමාතො පරස්ස සස්ස විභත්තිස්ස ස්සායාදෙසො හොති වා. 此后，在“tā”、“etā”、“imā”之后，格（尾）“sa”可选择性地替换为“ssāya”。 ‘‘සංසාස්වෙකවචනෙසු ච, ඉ’’ඉති ච වත්තතෙ. “Saṃsāsvekavacanesu ca”以及“i”也延续。 216. තස්සා වා. 216. 《Tassā vā》。 තාඉච්චෙතස්ස ඉත්ථියං වත්තමානස්ස අන්තස්ස ඉකාරො හොති වා සං සාස්වෙකවචනෙසු විභත්තාදෙසෙසු. තිස්සාය තස්සාය අස්සාය නස්සාය අස්සා නස්සා තිස්සා තස්සා නාය තාය, නාසං තාසං. 当“ta”（彼）此词用于阴性时，其尾音在“saṃ”、“sā”等单数格以及格的替换中，可选择性地变为“i”音。如：Tissāya、tassāya、assāya、nassāya、assā、nassā、tissā、tassā、nāya、tāya、nāsaṃ、tāsaṃ。 පඤ්චමීඡට්ඨීසු තතියාචතුත්ථීසමං. සත්තමියං අස්සං නස්සං තිස්සං තස්සං නායං තායං, නාසු තාසු. 第五格（离格）与第六格（属格）同第三格（具格）与第四格（为格）。在第七格（处格）中，（形式为）assaṃ、nassaṃ、tissaṃ、tassaṃ、nāyaṃ、tāyaṃ、nāsu、tāsu。 නපුංසකෙ සිම්හිසාදෙසාභාවා නත්තං. නං තං, නානි තානි, නං තං, නානි තානි, නෙන තෙන ඉච්චාදි පුල්ලිඞ්ගසමං. 在中性词中，因“si”格无“sa”的替换，故无“n”音（插入）。（形式为）Naṃ、taṃ，nāni、tāni；naṃ、taṃ，nāni、tāni；nena、tena等，（其余）同阳性。 එත සි, ‘‘එතතෙසං තො’’ති සකාරාදෙසො. එසො පුරිසො, එතෙ, එතං, එතෙ ඉච්චාදි සබ්බසද්දසමං. “eta”与“si”[相加时]，根据《etatesaṃ to》，有“sa”的替换。如：eso puriso（此人），ete（此等），etaṃ（此），ete（此等）等，（其余）同“sabba”（一切）词。 ඉත්ථියං [Pg.104] එතා සි, සාදෙසො. එසා කඤ්ඤා, එතා එතායො, එතං, එතා එතායො, එතාය, එතාහි එතාභි. 在阴性词中，“etā”与“si”[相加时]，有“sa”的替换。如：esā kaññā（此少女），etā、etāyo（此等少女），etaṃ（此），etā、etāyo（此等少女），etāya（以此女），etāhi、etābhi（以此等女）。 ස ස්මිංසු පන ‘‘සංසාස්වෙකවචනෙසු චා’’ති වත්තතෙ. 然而，对于“sa”和“smiṃ”格，“saṃsāsvekavacanesu ca”也延续。 217. එතිමාසමි. 217. 《Etimāsami》。 අන්තාපෙක්ඛායං ඡට්ඨී, එතා ඉමාඉච්චෙතෙසමන්තො සරො ඉකාරො හොති සංසාස්වෙකවචනෙසු විභත්තාදෙසෙසු. සාදෙසගතිකත්තා ස්සායාදෙසෙපි. චසද්දාධිකාරතො අඤ්ඤෙකාසද්දාදීනමන්තස්ස ච. 第六格（的用法）是关联到词尾的：“etā”、“imā”等词的尾音，在“saṃ”、“sā”等单数格以及格的替换中，变为“i”音。由于“sa”替换的缘故，在“ssāya”的替换中也（适用）。并且，由于“ca”词的管辖，其他如“añña”、“eka”等词的词尾也（如此）。 එතිස්සාය එතිස්සා එතාය, එතාසං එතාසානං, එතාය, එතාහි එතාභි, එතිස්සාය එතිස්සා එතාය, එතාසං එතාසානං, එතිස්සං එතායං, එතාසු. Etissāya、etissā、etāya（此女的/为此女），etāsaṃ、etāsānaṃ（此等女的/为此等女），etāya（以此女），etāhi、etābhi（以此等女），etissāya、etissā、etāya（从此女），etāsaṃ、etāsānaṃ（从此等女），etissaṃ、etāyaṃ（在此女中），etāsu（在此等女中）。 චසද්දතො අඤ්ඤිස්සා අඤ්ඤාය, අඤ්ඤිස්සං අඤ්ඤායං. එකිස්සා එකාය, එකිස්සං එකායං. ඉතරිස්සා ඉතරාය, ඉතරිස්සං ඉතරායං ඉච්චාදි. 由“ca”词（的作用），有：aññissā、aññāya（另一女的/为另一女），aññissaṃ、aññāyaṃ（在另一女中）；ekissā、ekāya（一女的/为一女），ekissaṃ、ekāyaṃ（在一女中）；itarissā、itarāya（另一女的/为另一女），itarissaṃ、itarāyaṃ（在另一女中）等。 නපුංසකෙ එතං, එතානි, එතං, එතානි, සෙසං ඤෙය්‍යං. 在中性词中，（形式为）etaṃ、etāni；etaṃ、etāni。其余应知。 ඉමසද්දස්ස භෙදො. ඉම සි – “ima”词的分别。“Ima”与“si”—— ‘‘සබ්බස්සිමස්සා’’ති වත්තතෙ. 《Sabbassimassā》（“sabbassa imassa”的缩合，意为“整个‘ima’的”）延续。 218. අනපුංසකස්සායං සිම්හි. 218. 《Anapuṃsakassāyaṃ simhi》。 ඉමසද්දස්ස සබ්බස්සෙව අනපුංසකස්ස අයංආදෙසො හොති සිම්හි විභත්තිම්හි, සිලොපො. අයං පුරිසො, ඉමෙ, ඉමං, ඉමෙ. 整个非中性的“ima”词，在“si”格中，替换为“ayaṃ”，并省略“si”。如：ayaṃ puriso（此人），ime（此等），imaṃ（此），ime（此等）。 219. අනිමි [Pg.105] නාම්හි ච. 219. 《Animi nāmhi ca》。 ඉමසද්දස්ස සබ්බස්සෙව අන ඉමිආදෙසා හොන්ති නාම්හි විභත්තිම්හි. අනිත්ථිලිඞ්ගස්සෙවෙතං ගහණං. අනෙන ඉමිනා. 整个“ima”词，在“nā”格中，替换为“ana”和“imi”。此处仅指非阴性。如：anena、iminā（以此）。 ‘‘සුනංහිසූ’’ති වත්තතෙ. 《Sunaṃhisū》延续。 220. සබ්බස්සිමස්සෙ වා. 220. 《Sabbassimasse vā》。 සබ්බස්ස ඉමසද්දස්ස එකාරො හොති වා සු නං හිඉච්චෙතෙසු වචනෙසු. 整个“ima”词，在“su”、“naṃ”、“hi”等格中，可选择性地变为“e”音。 ආප්පච්චයන්තානිද්දෙසා, සබ්බත්ථාති අවුත්තතො; අනිත්ථිලිඞ්ගස්සෙවෙත්ථ, ගහණඤ්හි ඉමස්සිති. 因未指明以“ā”后缀结尾，亦未说“在一切处”；是故于此，所取之“ima”词，实唯非阴性。 එහි එභි ඉමෙහි ඉමෙභි. Ehi、ebhi、imehi、imebhi（以此等）。 ‘‘සබ්බස්ස, වා, සබ්බත්ථ, සස්මාස්මිංසංසාස්වත්ත’’න්ති ච වත්තතෙ. “Sabbassa”（整个）、“vā”（或）、“sabbattha”（在一切处），以及“sasmāsmiṃsaṃsāsvattaṃ”（在sa、smā、smiṃ、saṃ、sā格中为atta）也延续。 221. ඉමසද්දස්ස ච. 221. 以及 `ima` (此)代词。 ඉමසද්දස්ස ච සබ්බස්සෙව අත්තං හොති වා ස ස්මා ස්මිංසං සාඉච්චෙතෙසු වචනෙසු සබ්බත්ථ ලිඞ්ගෙසු. 并且，`ima` 词在所有性中，于 `sa`、`smā`、`smiṃ`、`saṃ`、`sā` 等格中，可选择性地变为 `attaṃ`。 අස්ස ඉමස්ස, එසං එසානං ඉමෙසං ඉමෙසානං, අස්මා ඉමස්මා ඉමම්හා, එහි එභි ඉමෙහි ඉමෙභි, අස්ස ඉමස්ස, එසං එසානං ඉමෙසං ඉමෙසානං, අස්මිං ඉමස්මිං ඉමම්හි, එසු ඉමෙසු. `assa`、`imassa`；`esaṃ`、`esānaṃ`、`imesaṃ`、`imesānaṃ`；`asmā`、`imasmā`、`imamhā`；`ehi`、`ebhi`、`imehi`、`imebhi`；`assa`、`imassa`；`esaṃ`、`esānaṃ`、`imesaṃ`、`imesānaṃ`；`asmiṃ`、`imasmiṃ`、`imamhi`；`esu`、`imesu`。 ඉත්ථියං ඉමා සි, අයමාදෙසසිලොපා. 阴性中，`ima` 词于 `si` 格，发生 `ayaṃ` 替换及 `si` 的脱落。 අයං කඤ්ඤා, ඉමා ඉමායො, ඉමං, ඉමා ඉමායො, ඉමාය, ඉමාහි ඉමාභි. චතුත්ථියං අත්තං, ඉකාර- ස්සායාදෙසා [Pg.106] ච, අස්සාය ඉමිස්සාය අස්සා ඉමිස්සා ඉමාය, ඉමාසං ඉමාසානං. සත්තමියං අස්සං ඉමිස්සං ඉමිස්සා වා, ‘‘තෙසු වුද්ධිලොපා’’දිනා ස්මිංවචනස්ස වා සාදෙසො. ඉමායං, ඉමාසු. සෙසං ඤෙය්‍යං. 例如：`ayaṃ kaññā` (此少女)，`imā`、`imāyo`；`imaṃ`；`imā`、`imāyo`；`imāya`；`imāhi`、`imābhi`。第四格中，有 `attaṃ` 替换，以及 `i` 的 `āya` 替换等，形式如：`assāya`、`imissāya`、`assā`、`imissā`、`imāya`；`imāsaṃ`、`imāsānaṃ`。第七格中，可作 `assaṃ`、`imissaṃ`、`imissā`，或依“`tesu vuddhilopā`”等规则，`smiṃ` 格可选择性地替换为 `sā`。例如：`imāyaṃ`、`imāsu`。其余应知。 නපුංසකෙ ඉම සි, ‘‘සවිභත්තිස්ස, වා’’ති ච වත්තතෙ. 中性中，`ima` 加 `si`，此时“`savibhattissa` (连同格位)，`vā` (或)”等规则亦适用。 222. ඉමස්සිදමංසිසු න පුංසකෙ. 222. `ima` 词于中性中，在 `aṃ`、`si`、`su` 等格后，变为 `idaṃ`。 නපුංසකෙ වත්තමානස්ස සබ්බස්සෙව ඉමසද්දස්ස සවිභත්තිස්ස ඉදං හොති වා අං සිසු පරෙසු. 用于中性的整个 `ima` 词，连同其格位，在 `aṃ`、`si`、`su` 等格之后，可选择性地变为 `idaṃ`。 ඉදං චිත්තං විරොචති, ඉමං, ඉමානි, ඉදං පුප්ඵං පස්සසි, ඉමං, ඉමානි, අනෙන ඉමිනා, එහි එභි ඉමෙහි ඉමෙභි ඉච්චාදි පුල්ලිඞ්ගෙ විය ඤෙය්‍යං. 例如：`idaṃ cittaṃ virocati` (此心闪耀)，`imaṃ`、`imāni`；`idaṃ pupphaṃ passasi` (你见此花)，`imaṃ`、`imāni`；`anena`、`iminā` (以此)；`ehi`、`ebhi`、`imehi`、`imebhi` (以此等) 等。其余应知如阳性。 අමුසද්දස්ස භෙදො. අමු සි – `amu` (彼)代词的变格。`amu` 加 `si`—— ‘‘වා, අනපුංසකස්ස, සිම්හී’’ති ච වත්තතෙ. “`vā` (或)，`anapuṃsakassa` (非中性的)，`simhi` (在 `si` 格中)”等规则亦适用。 223. අමුස්ස මො සං. 223. `amu` 词的 `m` 变为 `s`。 අනපුංසකස්ස අමුසද්දස්ස මකාරො සකාරමාපජ්ජතෙ වා සිම්හි පරෙ. අසු රාජා. 非中性的 `amu` 词，其 `makāra` (m 音) 在 `si` 格后，可选择性地变为 `sakāra` (s 音)。例如：`asu rājā` (彼王)。 ‘‘සබ්බනාමතො, වා’’ති ච වත්තතෙ. “`sabbanāmato` (从代词)，`vā` (或)”等规则亦适用。 224. සබ්බතො කො. 224. 于一切(代词)后加 `ka`。 සබ්බතො සබ්බනාමතො පරො කඉච්චයමාගමො හොති වා. පුන සබ්බතොග්ගහණෙන හීනාදිතොපි කො. ‘‘අමුස්ස මො ස’’න්ති විනාධිකාරෙන යොගෙන කකාරෙපි සාදෙසො. 于一切代词后，可选择性地增补 `ka`。再者，因“`sabbato` (一切)”一词，于 `hīna` (劣)等词后亦可加 `ka`。依“`Amussa mo sa`”规则，通过无管辖的连接，即使在有 `kakāra` (k 音)时，`m` 亦替换为 `s`。 අසුකො[Pg.107], අසුකා, අසුකං. සාදෙසාභාවෙ අමුකො, අමුකා, අමුකං ඉච්චාදි. `asuko`、`asukā`、`asukaṃ` (某甲、某乙、某物)。无 `s` 替换时，则为 `amuko`、`amukā`、`amukaṃ` 等。 බහුවචනෙ ‘‘ලතො වොකාරො චා’’ති සුත්තෙ අනුවත්තමානවාග්ගහණෙන වොකාරො න හොති, නිච්චං යොලොපො, දීඝො ච. 复数中，因“`lato vokāro cā`”经中沿用 `vā` (或)字，故不发生 `o` 音变，而恒常脱落 `y` 并长音化。 අමූ පුරිසා, අමුං, අමූ, අමුනා, අමූහි අමූභි අමුහි අමුභි, අමුස්ස. ‘‘අමුස්සාදු’’න්ති විනාධිකාරෙන යොගෙන අදුංආදෙසො, අදුස්ස, අමූසං අමූසානං අමුසං අමුසානං, අමුස්මා අමුම්හා, අමූහි අමූභි අමුහි අමුභි, අමුස්ස අදුස්ස, අමූසං අමූසානං අමුසං අමුසානං, අමුස්මිං අමුම්හි, අමූසු අමුසු. `Amū purisā` (彼等男子)，`amuṃ`、`amū`、`amunā`、`amūhi`、`amūbhi`、`amuhi`、`amubhi`、`amussa`。依“`Amussāduṃ`”规则，通过无管辖的连接，发生 `aduṃ` 替换，如 `adussa`。`amūsaṃ`、`amūsānaṃ`、`amusaṃ`、`amusānaṃ`；`amusmā`、`amumhā`；`amūhi`、`amūbhi`、`amuhi`、`amubhi`；`amussa`、`adussa`；`amūsaṃ`、`amūsānaṃ`、`amusaṃ`、`amusānaṃ`；`amusmiṃ`、`amumhi`；`amūsu`、`amusu`。 ඉත්ථියං සිම්හි සාදෙසාදි. 阴性中，于 `si` 格，发生 `s` 替换等。 අසු කඤ්ඤා අසුකා අමුකා වා, අමූ අමුයො, අමුං, අමූ අමුයො, අමුයා, අමූහි අමූභි, අමුස්සා අමුයා, අමූසං අමූසානං, අමුයා, අමූහි අමූභි, අමුස්සා අමුයා, අමූසං අමූසානං, අමුස්සං අමුයං අමුයා, අමූසු. `Asu kaññā` (彼少女)，或 `asukā`、`amukā`；`amū`、`amuyo`；`amuṃ`；`amū`、`amuyo`；`amuyā`；`amūhi`、`amūbhi`；`amussā`、`amuyā`；`amūsaṃ`、`amūsānaṃ`；`amuyā`；`amūhi`、`amūbhi`；`amussā`、`amuyā`；`amūsaṃ`、`amūsānaṃ`；`amussaṃ`、`amuyaṃ`、`amuyā`；`amūsu`。 නපුංසකෙ අමුසි. ‘‘සවිභත්තිස්ස’’, ඉමස්සිදමිච්චාදිතො ‘‘අංසිසු නපුංසකෙ’’ති ච වත්තතෙ. 中性中，`amu` 加 `si`。此时，从“`imassidaṃ`”等规则而来的“`savibhattissa` (连同格位)”以及“`aṃsisu napuṃsake` (中性于 `aṃ`、`si` 格)”等规则亦适用。 225. අමුස්සාදුං. 225. `Amussāduṃ`。 නපුංසකෙ වත්තමානස්ස සබ්බස්සෙව අමුසද්දස්ස සවිභත්තිස්ස අදුං හොති අංසිසු පරෙසු. අදුං පුප්ඵං, අමූ අමූනි, අදුං, අමූ අමූනි, අමුනා ඉච්චාදි පුල්ලිඞ්ගසමං. 用于中性的整个 `amu` 词，连同其格位，在 `aṃ`、`si` 等格后，变为 `aduṃ`。例如：`aduṃ pupphaṃ` (彼花)，`amū`、`amūni` (彼等花)；`aduṃ` (彼)，`amū`、`amūni` (彼等)；`amunā` 等，与阳性相同。 කිංසද්දස්ස භෙදො. ‘‘කිං සි’’ ඉතීධ – `kiṃ` (何)代词的变格。于此，“`kiṃ` 加 `si`”—— ‘‘කිස්ස [Pg.108] ක වෙ චා’’ති ඉතො ‘‘කිස්ස, ක’’ඉති ච වත්තතෙ. 从“`Kissa ka ve ca`”规则中，沿用“`kissa`、`ka`”部分。 226. සෙසෙසු ච. 226. 以及于其余(格位)中。 කිමිච්චෙතස්ස කසද්දො ආදෙසො හොති වප්පච්චයතො සෙසෙසු විභත්තිභෙදෙසු. එත්ථ ච ‘‘කිස්ස ක වෙ චා’’ති සුත්තෙ චසද්දෙන වප්පච්චයාවසිට්ඨ ථමාදිප්පච්චයානං ගහිතත්තා සෙසග්ගහණෙන විභත්තියොව ගය්හන්තෙ. චග්ගහණං කත්ථචි නිවත්තනත්ථං, තෙන ‘‘කිස්ස, කිස්මි’’න්තිආදි ච සිජ්ඣති. ‘‘සො’’ති සිස්ස ඔ, සරලොපාදි. `kiṃ` 词以 `ka` 为替换形式，用于除 `va` 后缀外的其余格位变化中。于此，在“`kissa ka ve ca`”经中，因 `ca` 字已包含 `va` 后缀之外的 `tha` 等剩余后缀，故“取其余”一词仅指格位。`ca` 字的采用，在某些情况下是为阻止(替换)，因此 `kissa`、`kismiṃ` 等形式亦可成立。`ko` 是 `si` 变为 `o`，并经元音脱落等而来。 කො එසො, කෙ, කං, කෙ, කෙන, කෙහි කෙභි, කස්ස කිස්ස, නිග්ගහීතලොපාදි, කෙසං කෙසානං, කස්මා කම්හා, කෙහි කෙභි, කස්ස කිස්ස, කෙසං කෙසානං, කස්මිං කිස්මිං කම්හි කිම්හි, කෙසු. `Ko eso` (谁是此人)，`ke`、`kaṃ`、`ke`、`kena`、`kehi`、`kebhi`；`kassa`、`kissa` (通过鼻音 `ṃ` 的脱落等形成)；`kesaṃ`、`kesānaṃ`；`kasmā`、`kamhā`；`kehi`、`kebhi`；`kassa`、`kissa`；`kesaṃ`、`kesānaṃ`；`kasmiṃ`、`kismiṃ`、`kamhi`、`kimhi`；`kesu`。 ඉත්ථියං ‘‘කිං සි’’ඉතීධ ‘‘සෙසෙසු චා’’ති විභත්තියං පරායං කාදෙසෙ කතෙ ‘‘ඉත්ථියමතො ආප්පච්චයො’’ති මජ්ඣෙ ආප්පච්චයො, සිලොපො. 阴性中，于“`kiṃ` 加 `si`”时，依“`sesesu ca`”规则，于格位后作 `ka` 替换，再依“`itthiyamato āppaccayo`”规则，于中间加 `ā` 后缀，并脱落 `si`。 කා එසා කඤ්ඤා, කා කායො, කං, කා කායො ඉච්චාදි සබ්බාසද්දසමං. Kā esā kaññā（这位少女是谁？），kā kāyo（哪个身体？），kaṃ（谁？什么？），kā kāyo（哪个身体？）等等，与sabbā词相同。 නපුංසකෙ කිං සි, ලොපවිධිස්ස බලවතරත්තා පඨමං සිලොපෙ කතෙ පුන විභත්තිපරත්තාභාවා, ‘‘තදනුපරොධෙනා’’ති පරිභාසතො වා කාදෙසාභාවො. කිං එතං, කානි. 中性：kiṃ si。因删略规则更强，首先在si格被删略后，又因其后无格，或依“tadanuparodhena”（不与彼冲突）之准则，故无ka之替代。Kiṃ etaṃ（这是什么？），kāni（哪些？）。 දුතියෙකවචනෙ ‘‘ක්වචි ලොප’’න්ති නිග්ගහීතලොපෙ කතෙ ‘‘අංමො නිග්ගහීතං ඣලපෙහී’’ති නිග්ගහීතං. කිං, කානි ඉච්චාදි පුල්ලිඞ්ගසමං. 第二格单数：依“kvaci lopa”（有时删略）规则删略鼻音时，依“aṃmo niggahītaṃ jhalapehī”规则而成鼻音。Kiṃ，kāni等等，与阳性词相同。 එකසද්දො [Pg.109] සඞ්ඛ්‍යාතුල්‍යාසහායඤ්ඤවචනො. යදා සඞ්ඛ්‍යාවචනො, තදා සබ්බත්ථෙකවචනන්තොව, අඤ්ඤත්ථ බහුවචනන්තොපි. එකො, එකා, එකං ඉච්චාදි සබ්බත්ථ සබ්බසද්දසමං. සංසාස්වෙව විසෙසො. eka词，表示数量、相等、单独、其他。当表示数量时，恒为单数；在其他情况下，亦可为复数。Eko, ekā, ekaṃ等等，在所有格中皆与sabba词相同。仅在复合词中有所不同。 උභසද්දො ද්විසද්දපරියායො, සදා බහුවචනන්තොව. ubha词是dvi词的同义词，且恒为复数。 ‘‘උභ යො’’ ඉතීධ ‘‘තතො යොනමො තූ’’ති එත්ථ තුග්ගහණෙන ක්වචි යොනමොකාරො. උභො පුරිසාඋභෙ වා, උභො පුරිසෙ උභෙ. සු හිසු ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා ක්වචි එකාරස්සොකාරො. උභොහි උභොභි උභෙහි උභෙභි. 于“ubha yo”，于“tato yonamo tū”此规则中，因摄入tu，yo有时变为o。Ubho purisā或ubhe，ubho purise、ubhe。于su、hi等格，依“tesu vuddhī”等规则，e有时变为o。Ubhohi、ubhobhi、ubhehi、ubhebhi。 227. උභාදිතො නමින්නං. 227. 从ubha等词，naṃ变为innaṃ。 උභඉච්චෙවමාදිතො නංවචනස්ස ඉන්නං හොති. 从ubha等词，naṃ格变为innaṃ。 උභින්නං, උභොහි උභොභි උභෙහි උභෙභි, උභින්නං, උභොසු උභෙසු. Ubhinnaṃ（两者的），ubhohi、ubhobhi、ubhehi、ubhebhi（以两者），ubhinnaṃ（两者的），ubhosu、ubhesu（在两者中）。 ද්විආදයො සඞ්ඛ්‍යාසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යවචනා, බහූනං වාචිතත්තා සදා බහුවචනන්තාව. dvi等词，表数及所数之物，因其表多数，故恒为复数。 ‘‘ද්වි යො’’ඉතීධ ‘‘සවිභත්තිස්ස, ඉත්ථිපුමනපුංසකසඞ්ඛ්‍ය’’න්ති ච අධිකාරො. 于“dvi yo”，“savibhattissa”（有格的）及“itthipumanapuṃsakasaṅkhya”（阴、阳、中性数词）为总摄规则。 228. යොසු ද්වින්නං ද්වෙ ච. 228. 于yo格，dvi成dve，且…… ද්විඉච්චෙතස්ස සඞ්ඛ්‍යාසද්දස්ස ඉත්ථිපුමනපුංසකෙ වත්තමානස්ස සවිභත්තිස්ස ද්වෙඉච්චාදෙසො හොති යොසු පරෙසු. චසද්දෙන දුවෙ ච, ක්වචි දුවි ච නංම්හි. බහුවචනුච්චාරණං ද්විසද්දතො [Pg.110] බහුවචනමෙව හොතීති ඤාපනත්ථං. ද්වෙ ධම්මා, ද්වෙ ඉත්ථියො, ද්වෙ රූපානි, දුවෙ වා, එවං දුතියායම්පි, ද්වීහි ද්වීභි. 数词dvi，于阴、阳、中性，当其有格时，于yo格后，替代为dve。因ca字，亦可为duve；于naṃ格，有时亦可为duvi。言复数者，是为令知dvi词仅有复数。例如：Dve dhammā（二法）、dve itthiyo（二女）、dve rūpāni（二色），或duve。第二格亦然。dvīhi、dvībhi（以二）。 නංම්හි දීඝෙ සම්පත්තෙ – 于naṃ格，当得长音时—— 229. නො ච ද්වාදිතො නංම්හි. 229. 从dvi等词，于naṃ格，则不（长音）。 ද්විඉච්චෙවමාදිතො සඞ්ඛ්‍යාතො නකාරාගමො හොති නංම්හි විභත්තිම්හි. චසද්දග්ගහණෙන ඉත්ථියං ති ච තුසද්දතො ස්සඤ්චාගමො නංම්හි විභත්තිම්හි. ද්වින්නං දුවින්නං වා, ද්වීහි ද්වීභි, ද්වින්නං දුවින්නං, ද්වීසු. 从dvi等数词，于naṃ格，增入n音。因摄入ca字，于阴性，及从ti、tu（catu）词，于naṃ格，增入ssañ。Dvinnaṃ或duvinnaṃ（二者的），dvīhi、dvībhi（以二者），dvinnaṃ、duvinnaṃ（二者的），dvīsu（于二者中）。 තිසද්දස්ස භෙදො. ‘‘ති යො’’ඉතීධ ti词的变格。于“ti yo”—— යොලොපෙ සම්පත්තෙ 当yo格应删略时—— ‘‘යොසූ’’ති වත්තතෙ. “yosu”规则适用。 230. ති චතුන්නං තිස්සො චතස්සො තයොචත්තාරොතීණි චත්තාරි. 230. ti、catu，变为tisso、catasso、tayo、cattāro、tīṇi、cattāri。 ති චතුන්නං සඞ්ඛ්‍යානං ඉත්ථිපුමනපුංසකෙ වත්තමානානං සවිභත්තීනං යථාක්කමං තිස්සො චතස්සො තයො චත්තාරොතීණි චත්තාරිඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති යොසු පරෙසු. තයො පුරිසා, තයො පුරිසෙ පස්ස, තීහි තීභි. 数词ti、catu，于阴、阳、中性，当其有格时，于yo格后，依次替代为tisso、catasso、tayo、cattāro、tīṇi、cattāri。Tayo purisā（三位男人），tayo purise passa（看见三位男人），tīhi、tībhi（以三者）。 ‘‘න’’මිති වත්තතෙ. “naṃ”规则适用。 231. ඉණ්ණමිණ්ණන්නං තීහි සඞ්ඛ්‍යාහි. 231. 从ti数词，naṃ变为iṇṇaṃ、iṇṇannaṃ。 තිඉච්චෙතස්මා සඞ්ඛ්‍යාසද්දා පරස්ස නංවචනස්ස ඉණ්ණං ඉණ්ණන්නංඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති, සරලොපාදි. තිණ්ණං තිණ්ණන්නං, තීහි තීභි, තිණ්ණං තිණ්ණන්නං, තීසු. 从ti此数词，其后的naṃ格，替代为iṇṇaṃ、iṇṇannaṃ，并有元音删略等。Tiṇṇaṃ、tiṇṇannaṃ（三者的），tīhi、tībhi（以三者），tiṇṇaṃ、tiṇṇannaṃ（三者的），tīsu（于三者中）。 ඉත්ථියං [Pg.111] තිස්සො ඉත්ථියො, තිස්සො, තීහි තීභි, නංම්හි ස්සඤ්චාගමො, තිස්සන්නං, ස්සංබ්‍යවධානතො ඉණ්ණාභාවො, සෙසං සමං. 阴性：tisso itthiyo（三位女性），tisso，tīhi、tībhi（以三者）。于naṃ格，增入ssañ，成tissannaṃ。因ssaṃ的间隔，故无iṇṇa替代。余者相同。 නපුංසකෙ තීණි, තීණි. සෙසං පුල්ලිඞ්ගසමං. 中性：tīṇi, tīṇi。余者与阳性相同。 තථා චතුසද්දස්සපි යොසු ‘‘තිචතුන්න’’න්තිආදිනා යථාවුත්තාදෙසො, ‘‘තතො යොනමො තූ’’ති එත්ථ තුසද්දෙන ක්වචි ඔකාරො ච. චත්තාරො චතුරො වා, චත්තාරො චතුරො, චතූහි චතූභි චතුබ්භි, චතුන්නං, නකාරාගමො. චතූහි චතූභි චතුබ්භි, චතුන්නං, චතූසු. 同样，对catu词，于yo格，亦依“ticatunnaṃ”等规则，如前所述而替代。于“tato yonamo tū”，因tu字，有时亦变为o。Cattāro或caturo，cattāro、caturo，catūhi、catūbhi、catubbhi，catunnaṃ（增入n音）。Catūhi、catūbhi、catubbhi，catunnaṃ，catūsu。 ඉත්ථියං චතස්සො, චතස්සො, නංම්හි ස්සඤ්චාගමො, ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා චතුරුකාරස්ස අකාරො. චතස්සන්නං. සෙසං සමං. 阴性：catasso, catasso。于naṃ格，增入ssañ，依“tesu vuddhī”等规则，catu的u音变为a音，成Catassannaṃ。余者相同。 නපුංසකෙ චත්තාරි, චත්තාරි. සෙසං පුල්ලිඞ්ගසමං. 中性：cattāri, cattāri。余者与阳性相同。 තථා – 同样—— නීලාදිගුණනාමඤ්ච, බහුබ්බීහි ච තද්ධිතං; සාමඤ්ඤවුත්‍යතීතාදි-කිතන්තං වාච්චලිඞ්ගිකං. 青等德名、多财格与派生词，以及具普通义的过去等动词分词，是随所依性。 එත්ථෙදං වුච්චතෙ – 于此，如是说—— එසෙ’සො එතමිති ච,පසිද්ධි අත්ථෙසු යෙසු ලොකස්ස; ථීපුන්නපුංසකානිති,වුච්චන්තෙ තානි නාමානි. 于世间所熟知之义中，如“此”(esa)、“彼”(so)、“此”(etaṃ)等，有阴、阳、中性之分者，被称为名。 තිලිඞ්ගං නිට්ඨිතං. 三性章终。 අලිඞ්ගනාම 无性名 අථාලිඞ්ගෙසු [Pg.112] නාමෙසු තුම්හම්හසද්දා වුච්චන්තෙ. 其次，于无性名中，说 tumha 与 amha 词。 තෙසං පනාලිඞ්ගත්තා තීසු ලිඞ්ගෙසු සමානරූපං. ‘‘තුම්හම්හ’’ඉති ඨිතෙ ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති. 然彼等因无性，故于三性中形同。于“tumha”、“amha”，生起 si 等格尾。 ‘‘සවිභත්තීනං, තුම්හම්හාක’’න්ති අධිකාරො. “Savibhattīnaṃ tumhamhākaṃ”(具格尾之 tumha、amha)是本章之总纲。 232. ත්වමහං සිම්හි ච. 232. 于 si 格尾，(tumha、amha)成 tvaṃ、ahaṃ。 සබ්බෙසං තුම්හඅම්හසද්දානං සවිභත්තීනං යථාක්කමං ත්වංඅහංඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති සිම්හි විභත්තිම්හි. චසද්දෙන තුම්හස්ස තුවඤ්ච හොති. ත්වං පුමා, ත්වං ඉත්ථී, ත්වං නපුංසකං, තුවං සත්ථා වා. අහං පුමා, අහං ඉත්ථී, අහං නපුංසකං. 一切具格尾之 tumha、amha 词，于 si 格尾，依次替换为 tvaṃ、ahaṃ。因 ca 声，tumha 亦成 tuvaṃ。例如：tvaṃ pumā (你是男性)，tvaṃ itthī (你是女性)，tvaṃ napuṃsakaṃ (你是中性)，或 tuvaṃ satthā (你是导师)。Ahaṃ pumā (我是男性)，ahaṃ itthī (我是女性)，ahaṃ napuṃsakaṃ (我是中性)。 බහුවචනෙ ‘‘සබ්බනාමකාරතෙ පඨමො’’ති එකාරො. තුම්හෙ තිට්ඨථ, භිය්‍යො අම්හෙ මහෙමසෙ. 于复数，依“sabbanāmakārate paṭhamo”，(词尾 a)成 e。例如：Tumhe tiṭṭhatha (你们站立)，bhiyyo amhe mahemase (我们更应受尊敬)。 ‘‘අම්හස්සා’’ති වත්තතෙ. “Amhassa”(之规则)续用。 233. මයං යොම්හි පඨමෙ. 233. 于第一格 yo，(amha)成 mayaṃ。 සබ්බස්ස අම්හසද්දස්ස සවිභත්තිස්ස මයංආදෙසො හොති යොම්හි පඨමෙ. මයං ගච්ඡාම. 一切具格尾之 amha 词，于第一格 yo，替换为 mayaṃ。例如：Mayaṃ gacchāma (我们去)。 එත්ථ ච එකස්මිම්පි ගාරවබහුමානෙන බහුත්තසමාරොපා බහුවචනං හොති. 于此，纵使对一人，因恭敬尊重而赋予复数义，亦可用复数。 ‘‘අංම්හී’’ති වත්තතෙ. “Aṃmhi”(于 aṃ 格尾)之规则续用。 234. තවං මමඤ්ච නවා. 234. 于 aṃ 格尾，(tumha、amha)或成 tavaṃ、mamaṃ。 සබ්බෙසං තුම්හ අම්හසද්දානං සවිභත්තීනං තවං මමංඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති නවා යථාක්කමං අංම්හි විභත්තිම්හි. තවං, මමං පස්ස. 一切具格尾之 tumha、amha 词，于 aṃ 格尾，或依次替换为 tavaṃ、mamaṃ。例如：Tavaṃ passa (见汝)，Mamaṃ passa (见我)。 235. තං [Pg.113] මමංම්හි. 235. 于 aṃ 格尾，(tumha、amha)成 taṃ、maṃ。 සබ්බෙසං තුම්හ අම්හසද්දානං සවිභත්තීනං තං මංඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති යථාක්කමං අංම්හි විභත්තිම්හි. තං, මං. 一切具格尾之 tumha、amha 词，于 aṃ 格尾，依次替换为 taṃ、maṃ。例如：taṃ (汝)，maṃ (我)。 236. තුම්හස්ස තුවං ත්වමංම්හි. 236. 于 aṃ 格尾，tumha 成 tuvaṃ、tvaṃ。 සබ්බස්ස තුම්හසද්දස්ස සවිභත්තිස්ස තුවංත්වංඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති අංම්හි විභත්තිම්හි. තුවං ත්වං. 一切具格尾之 tumha 词，于 aṃ 格尾，替换为 tuvaṃ、tvaṃ。例如：tuvaṃ，tvaṃ。 බහුවචනෙ ‘‘තුම්හම්හෙහි, ආක’’න්ති ච වත්තතෙ. 于复数，“tumhamhehi ākaṃ”(之规则)续用。 237. වා ය්වප්පඨමො. 237. 于非第一格之 yo，(替换)或可。 තුම්හම්හෙහි පරො අප්පඨමො යො ආකං හොති වා. තුම්හාකං පස්සාමි, තුම්හෙ පස්සාමි, අම්හාකං පස්සසි, අම්හෙ පස්සසි. 于 tumha、amha 之后，非第一格之 yo 或成 ākaṃ。例如：Tumhākaṃ passāmi (我见你们)，tumhe passāmi (我见你们)，amhākaṃ passasi (你见我们)，amhe passasi (你见我们)。 238. නාම්හි තයා මයා. 238. 于 nā 格尾，(tumha、amha)成 tayā、mayā。 සබ්බෙසං තුම්හ අම්හසද්දානං සවිභත්තීනං තයා මයාඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති යථාක්කමං නාම්හි විභත්තිම්හි. 一切具格尾之 tumha、amha 词，于 nā 格尾，依次替换为 tayā、mayā。 239. තයාතයීනං තකාරො ත්වත්තං වා. 239. tayā、tayi 之 t 声，或成 tva。 තයා තයිඉච්චෙතෙසං තකාරො ත්වත්තමාපජ්ජතෙ වා. ත්වයා තයා, මයා, තුම්හෙහි තුම්හෙභි, අම්හෙහි අම්හෙභි. tayā、tayi 等词之 t 声，或成 tva。例如：tvayā、tayā (被你)，mayā (被我)，tumhehi、tumhebhi (被你们)，amhehi、amhebhi (被我们)。 ‘‘සස්මිං, වා’’ති වත්තතෙ. “Sasmiṃ vā”(于 sa、smiṃ 格尾，或可)之规则续用。 240. සස්සං. 240. 为`ssa`，作`aṃ`。 තුම්හම්හෙහි සස්ස විභත්තිස්ස අමාදෙසො හොති වා. තුම්හං, අම්හං දීයතෙ. 于`tumha`、`amha`之后，属格单数`ssa`，或作`aṃ`。如：`Tumhaṃ dīyate`（给予你），`amhaṃ dīyate`（给予我）。 241. තව [Pg.114] මම සෙ. 241. 为`se`故，作`tava`、`mama`。 සබ්බෙසං තුම්හ අම්හසද්දානං සවිභත්තීනං යථාක්කමං තවමමඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති සෙ විභත්තිම්හි, විකප්පෙනායං විජ්ඣන්තරස්ස විජ්ජමානත්තා. 于`se`格，一切带格之`tumha`、`amha`声，依次作`tava`、`mama`。因存在其他规则，此为任选。 ‘‘සෙ’’ති වත්තතෙ. 承接`Se`。 242. තුය්හං මය්හඤ්ච. 242. 亦作`tuyhaṃ`、`mayhaṃ`。 සබ්බෙසං තුම්හ අම්හසද්දානං සවිභත්තීනං යථාක්කමං තුය්හංමය්හංඉච්චෙතෙ ආදෙසා ච හොන්ති සෙ විභත්තිම්හි. තව, මම තුය්හං, මය්හං වා දීයතෙ. 于`se`格，一切带格之`tumha`、`amha`声，亦依次作`tuyhaṃ`、`mayhaṃ`。如：`Tava, mama, tuyhaṃ, mayhaṃ vā dīyate`（或给予你，或给予我）。 243. අම්හස්ස මමං සවිභත්තිස්ස සෙ. 243. 为`se`故，带格之`amha`，作`mamaṃ`。 සබ්බස්සෙව අම්හසද්දස්ස සවිභත්තිස්ස මමංආදෙසො හොති සෙ විභත්තිම්හි. මමං දීයතෙ. 于`se`格，一切带格之`amha`声，作`mamaṃ`。如：`Mamaṃ dīyate`（给予我）。 ‘‘සස්ස’’න්ති ඉතො සීහගතියා ‘‘අ’’මිති වත්තතෙ. 自`sassaṃ`句，以狮子步法，承接`aṃ`。 244. තුම්හම්හෙහි නමාකං. 244. 于`tumha`、`amha`后，为`naṃ`故，作`ākaṃ`。 තුම්හම්හෙහි පරස්ස නංවචනස්ස ආකමිච්චාදෙසො හොති, අඤ්ච. ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා අම්හස්ස ක්වචි අස්මාදෙසො. තුම්හං තුම්හාකං, අම්හං අම්හාකං අස්මාකං වා. 于`tumha`、`amha`之后，`naṃ`格作`ākaṃ`，亦有其他。依`Tesu vuddhī`等规则，`amha`有时作`asma`。如：`Tumhaṃ`作`tumhākaṃ`，`amhaṃ`或作`amhākaṃ`、`asmākaṃ`。 පඤ්චමියං ‘‘අම්හතුම්හන්තුරාජ’’ඉච්චාදිනා ස්මාවචනස්ස නාභාවාතිදෙසො. තයා, මයා අපෙති, තුම්හෙහි, අම්හෙහි තුම්හෙභි අම්හෙභි, තුම්හං අම්හං තව මම, තුය්හං, මය්හං මමං පරිග්ගහො, තුම්හං තුම්හාකං, අම්හං අම්හාකං අස්මාකං ධම්මතා. 于第五格，依`amhatumhanturāja`等规则，`smā`格无`nā`之类推。`Tayā, mayā apeti`（从你、我离去）；`tumhehi, amhehi, tumhebhi, amhebhi`；`tumhaṃ, amhaṃ, tava, mama`；`tuyhaṃ, mayhaṃ, mamaṃ`为所有格；`tumhaṃ, tumhākaṃ, amhaṃ, amhākaṃ, asmākaṃ`为法尔。 ‘‘ස්මිංම්හී’’ති වත්තතෙ. 承接`Smiṃmhi`。 245. තුම්හම්හාකං [Pg.115] තයි මයි. 245. 为`tumha`、`amha`故，作`tayi`、`mayi`。 සබ්බෙසං තුම්හ අම්හසද්දානං සවිභත්තීනං තයි මයිඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති යථාක්කමං ස්මිංම්හි විභත්තිම්හි. තකාරස්ස ත්වත්තං. ත්වයි තයි මයි, තුම්හෙසු අම්හෙසු. 于`smiṃ`、`mhi`格，一切带格之`tumha`、`amha`声，依次作`tayi`、`mayi`。`t`音作`tv`。如：`Tvayi, tayi, mayi`，以及`tumhesu, amhesu`。 තෙසං එව තුම්හ අම්හසද්දානං පදතො පරෙසං ක්වචි ආදෙසන්තරවිධානෙ රූපභෙදො. 此`tumha`、`amha`二声，于他词之后，因有其他替代规则，其形或异。 ‘‘නවා’’ති අධිකාරො. `Na vā`为章则。 246. පදතො දුතියාචතුත්ථීඡට්ඨීසු වො නො. 246. 于词后，于第二、第四、第六格，作`vo`、`no`。 සබ්බෙසං තුම්හ අම්හසද්දානං සවිභත්තීනං පදස්මා පරෙසං වො නොආදෙසා හොන්ති යථාක්කමං දුතියාචතුත්ථීඡට්ඨීසු බහුවචනෙසු නවා. එත්ථ ච ‘‘එකවචනෙසූ’’ති වක්ඛමානත්තා ‘‘බහුවචනෙසූ’’ති ලද්ධං. පහාය වො ගමිස්සාමි, මා නො අජ්ජ විකන්තිංසු, ධම්මං වො භික්ඛවෙ දෙසිස්සාමි, සංවිභජෙථ නො රජ්ජෙන, තුට්ඨොස්මි වො පකතියා, සත්ථා නො භගවා අනුප්පත්තො. 一切带格之`tumha`、`amha`声，于词之后，于第二、第四、第六格复数，或依次作`vo`、`no`。此处因后文将言及“于单数”，故知此为“于复数”。如：`Pahāya vo gamissāmi`（我将离开你们），`mā no ajja vikantiṃsu`（愿他们今日不伤害我们），`dhammaṃ vo bhikkhave desissāmi`（比丘们，我将为你们说法），`saṃvibhajetha no rajjena`（请与我们分享国土），`tuṭṭhosmi vo pakatiyā`（我因你们的本性而喜悦），`satthā no bhagavā anuppatto`（我等导师世尊已至）。 නවාති කිං? භයං තුම්හාක නො සියා, එසො අම්හාකං සත්ථා. 为何言“或”？如：`Bhayaṃ tumhāka no siyā`（愿你们无有怖畏），`eso amhākaṃ satthā`（此是我等导师）。 ‘‘පදතො, චතුත්ථීඡට්ඨීසූ’’ති වත්තතෙ. 承接`Padato`、`catutthīchaṭṭhīsu`。 247. තෙමෙකවචනෙසු ච. 247. 于单数，亦作`te`、`me`。 සබ්බෙසං තුම්හ අම්හසද්දානං සවිභත්තීනං පදස්මා පරෙසං තෙ මෙආදෙසා හොන්ති යථාක්කමං චතුත්ථීඡට්ඨීසු එකවචනෙසු [Pg.116] නවා. දදාමි තෙ ගාමවරානි පඤ්ච, දදාහි මෙ ගාමවරං, ඉදං තෙ රට්ඨං, අයං මෙ පුත්තො. 一切带格之`tumha`、`amha`声，于词之后，于第四、第六格单数，或依次作`te`、`me`。如：`Dadāmi te gāmavarāni pañca`（我给你五个上等村庄），`dadāhi me gāmavaraṃ`（请给我一个上等村庄），`idaṃ te raṭṭhaṃ`（这是你的国土），`ayaṃ me putto`（这是我的儿子）。 නවාති කිං? ඉදං චීවරං තුය්හං විකප්පනත්ථාය දම්මි, සුණාථ වචනං මම. 为何言“或”？如：`Idaṃ cīvaraṃ tuyhaṃ vikappanatthāya dammi`（我将此衣为你处置故而给你），`suṇātha vacanaṃ mama`（请听我之言）。 නවාධිකාරතො චෙත්ථ,වො නො තෙ මෙති යෙ ඉමෙ; පාදාදො ච ච වා එවා-දියොගෙ ච න හොන්ති තෙ. 此处，因`na vā`之章则，`vo`、`no`、`te`、`me`此等替代形，于句首，或与`ca`、`vā`、`eva`等词连用时，则不成立。 යථා – 譬如—— න සොචාමි න රොදාමි, තව සුත්වාන මාණව; තුය්හඤ්චාපි මහාරාජ, මය්හඤ්ච රට්ඨවඩ්ඪන. 青年，闻汝之事，我不忧亦不泣；大王，王国增益者，此事亦关乎汝，亦关乎我。 එවමිදං දීඝමද්ධානං සන්ධාවිතං සංසරිතං මමඤ්චෙව තුම්හාකඤ්චාති. 如是，于此长时，我与汝等，流转轮回。 පදතොති කිං? තව ඤාති, මම ඤාති. 为何言“于词后”？如：`Tava ñāti`（你的亲属），`mama ñāti`（我的亲属）。 ‘‘තෙ මෙ’’ති වත්තතෙ. “Te me”在此承接。 248. න අංම්හි. 248. 于第二格单数中则不。 සබ්බෙසං තුම්හ අම්හසද්දානං සවිභත්තීනං පදස්මා පරෙසං තෙ මෙආදෙසා න හොන්ති අංම්හි විභත්තිම්හි. පස්සෙය්‍ය තං වස්සසතං ආරොග්‍යං. සො මමබ්‍රවීති. 一切带格的`tumha`（你）、`amha`（我）词，在另一词之后时，于第二格单数中，不发生`te`、`me`的替换。例如：`Passeyya taṃ vassasataṃ ārogyaṃ`（愿[人]见你百年健康），`So mamabravīti`（他对我说了）。 ‘‘තෙමෙකවචනෙ’’ති වත්තතෙ. “Te me于单数中”在此承接。 249. වා තතියෙ ච. 249. 并且于第三格中，或可。 සබ්බෙසං තුම්හ අම්හසද්දානං සවිභත්තීනං පදස්මා පරෙසං තෙ මෙ ආදෙසා හොන්ති වා යථාක්කමං තතියෙකවචනෙ පරෙ[Pg.117]. කතං තෙ පාපං, කතං තයා පාපං, කතං මෙ පුඤ්ඤං, කතං මයා පුඤ්ඤං. 一切带格的`tumha`（你）、`amha`（我）词，在另一词之后时，于第三格单数中，可选择性地依次替换为`te`、`me`。例如：`Kataṃ te pāpaṃ`（你已造作恶业），`kataṃ tayā pāpaṃ`（你已造作恶业）；`kataṃ me puññaṃ`（我已造作善业），`kataṃ mayā puññaṃ`（我已造作善业）。 ‘‘වා, තතියෙ’’ති ච වත්තතෙ. “或，于第三格中”亦承接。 250. බහුවචනෙසු වො නො. 250. 于复数中，为`vo`、`no`。 සබ්බෙසං තුම්හ අම්හසද්දානං සවිභත්තීනං පදස්මා පරෙසං වො නොආදෙසා හොන්ති වා යථාක්කමං තතියාබහුවචනෙ පරෙ. කතං වො කම්මං, කතං නො කම්මං. 一切带格的`tumha`（你）、`amha`（我）词，在另一词之后时，于第三格复数中，可选择性地依次替换为`vo`、`no`。例如：`Kataṃ vo kammaṃ`（你们已造作业），`kataṃ no kammaṃ`（我们已造作业）。 බහුවචනනිද්දෙසෙන ක්වචි යොම්හි පඨමෙ ච වො නො හොන්ති. ගාමං වො ගච්ඡෙය්‍යාථ, ගාමං නො ගච්ඡෙය්‍යාම. 根据复数的解释，`vo`、`no`有时亦用于第一格的`yo`[尾]。例如：`Gāmaṃ vo gaccheyyātha`（你们应去村庄），`Gāmaṃ no gaccheyyāma`（我们应去村庄）。 තථා පඤ්චාදීනමට්ඨාරසන්තානං, කතිසද්දස්ස චාලිඞ්ගත්තා තිලිඞ්ගෙපි සමානරූපං, අලිඞ්ගත්තා එව පඤ්චාදිතො ඉත්ථිප්පච්චයාභාවො. 同样，从五至十八的数词以及`kati`（几）词，因其无性，故于三性中形态相同。正因其无性，故从五开始的数词没有阴性后缀。 ‘‘පඤ්ච යො’’ඉතීධ – 于“`Pañca yo`”此处—— ‘‘යොසු ද්වින්නං ද්වෙ චා’’ති ඉතො ‘‘යොසූ’’ති වත්තතෙ, ‘‘ඉත්ථිපුමනපුංසකසඞ්ඛ්‍ය’’න්ති ච. 从“`Yosu dvinnaṃ dve cā`”[此经]中，承接“`yosu`”与“`itthipumanapuṃsakasaṅkhya`”（阴性、阳性、中性、数）。 251. පඤ්චාදීනමකාරො. 251. 五等词的`a`音。 අන්තාපෙක්ඛායං ඡට්ඨී, පඤ්චාදීනං අට්ඨාරසන්තානං සඞ්ඛ්‍යානං ඉත්ථිපුමනපුංසකෙ වත්තමානානමන්තස්ස සවිභත්තිස්ස අකාරො හොති යොසු පරෙසු. ආ එආදෙසාපවාදොයං, පඤ්චක්ඛන්ධා, පඤ්ච ගතියො, පඤ්ච ඉන්ද්‍රියානි. එවං දුතියායඤ්ච. 此处第六格是为指定词尾。从五至十八的数词，当用于阴、阳、中性时，在复数格`yo`之前，其带格的词尾变为`a`。此为`ā`、`e`替换的例外。例如：`pañcakkhandhā`（五蕴），`pañca gatiyo`（五趣），`pañca indriyāni`（五根）。于第二格中亦然。 ‘‘සුනංහිසූ’’ති වත්තතෙ. “`Su naṃ hi sū`”在此承接。 252. පඤ්චාදීනමත්තං. 252. 五等词的`a`。 පඤ්චාදීනමට්ඨාරසන්තානං සඞ්ඛ්‍යානමන්තො අත්තමාපජ්ජතෙ සු නං හිඉච්චෙතෙසු පරෙසු. එත්තදීඝාපවාදොයං. පඤ්චහි පඤ්චභි[Pg.118], පඤ්චන්නං, පඤ්චහි පඤ්චභි, පඤ්චන්නං, පඤ්චසු. එවං ඡ ස ත්ත අට්ඨනව දසසද්දා. 从五至十八的数词，其词尾在`su`、`naṃ`、`hi`之前变为短`a`。此为长音的例外。例如：`pañcahi`、`pañcabhi`（以五），`pañcannaṃ`（五的），`pañcahi`、`pañcabhi`（以五），`pañcannaṃ`（五的），`pañcasu`（于五中）。`cha`（六）、`satta`（七）、`aṭṭha`（八）、`nava`（九）、`dasa`（十）等词亦然。 ‘‘එකඤ්ච දස චා’’ති අත්ථෙ ද්වන්දසමාසෙ, ‘‘එකෙන අධිකා දසා’’ති අත්ථෙ තප්පුරිසෙ වා කතෙ 当作“一与十”义的并列复合词（`dvandasamāsa`），或作“比一多十”义的依主复合词（`tappurisa`）时， ‘‘සඞ්ඛ්‍යානෙ’’ති වත්තතෙ. “于数词中”在此承接。 253. ද්වෙකට්ඨානමාකාරො වා. 253. `dvi`、`eka`、`aṭṭha`的`ā`音，或可。 ද්විඑකඅට්ඨඉච්චෙතෙසමන්තො ආකාරො හොති වා සඞ්ඛ්‍යානෙ උත්තරපදෙ පරෙ. වවත්ථිතවිභාසායං. එකාදස, ද්වාදස, අට්ඨාරස. `dvi`、`eka`、`aṭṭha`这些词的词尾，当后续词为数词时，可选择性地变为`ā`。此为限定选择。例如：`ekādasa`（十一），`dvādasa`（十二），`aṭṭhārasa`（十八）。 සඞ්ඛ්‍යානෙති කිමත්ථං? එකදන්තො, ද්විදන්තො, අට්ඨත්ථම්භො. 为何说“于数词中”？例如：`ekadanto`（一牙者），`dvidanto`（二牙者），`aṭṭhatthambho`（八柱殿）。 ‘‘වා’’ති වත්තතෙ. “或”在此承接。 254. එකාදිතො දස්ස ර සඞ්ඛ්‍යානෙ. 254. 从一等[数词]后，`dasa`（十）的`da`为`ra`，于数词中。 එකාදිතො සඞ්ඛ්‍යාතො පරස්ස දසස්ස ආදිස්ස දස්ස රකාරො හොති වා සඞ්ඛ්‍යානෙ. සෙසං සමං. එකාරස, එකාදස. 从一等数词之后，`dasa`（十）词首的`da`，于数词中可选择性地变为`ra`。其余相同。例如：`ekārasa`、`ekādasa`（十一）。 ද්වෙ ච දස ච, ද්වීහි වා අධිකා දසාති ද්විදස ඉතීධ – 于“二与十”，或“比二多十”义的`dvidasa`此处—— ‘‘වා’’ති වත්තතෙ. “或”在此承接。 255. වීසතිදසෙසු බා ද්විස්ස තු. 255. 于`vīsati`、`dasa`前，`dvi`则为`bā`。 වීසති දසඉච්චෙතෙසු පරෙසු ද්විසද්දස්ස බා හොති වා. තුසද්දෙන තිංසායම්පි. රකාරො, ආත්තඤ්ච. බාරස, ද්වාදස. 当`vīsati`（二十）、`dasa`（十）在后时，`dvi`（二）词可选择性地变为`bā`。通过`tu`（则）一词，此规则亦用于`tiṃsā`（三十）前。亦有`ra`音、`ā`音的变化。例如：`bārasa`、`dvādasa`（十二）。 තයො ච දස ච, තීහි වා අධිකා දසාති තෙරස. එත්ථ ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා තිසද්දස්ස තෙආදෙසො ආනවුතියා. 三与十，或以三超过十，是为terasa(十三)。此处，依“于彼增长”等(规则)，ti(三)词置换为te，(此规则适用于)至九十(的数词)。 චත්තාරො [Pg.119] ච දස ච, චතූහි වා අධිකා දසාති චතුද්දස ඉච්චත්‍ර – 四与十，或以四超过十，是为catuddasa(十四)。于此—— ‘‘ගණනෙ, දසස්සා’’ති ච වත්තතෙ. “于数词中”与“十的”(二规则)亦沿用。 256 . චතූපපදස්ස ලොපො තුත්තරපදාදි චස්ස චු චොපි නවා. 256. 前缀catu(四)的tu脱落，其ca亦或变为cu、co。 ගණනෙ දසස්සාදිම්හි ඨිතස්ස චතුඉච්චෙතස්ස උපපදස්ස තුසද්දො ලොපො හොති, උත්තරපදාදිම්හි ඨිතස්ස චතූපපදස්ස චකාරස්ස චු චොආදෙසා හොන්ති නවා. චුද්දස, චොද්දස, චතුද්දස. 于数词中，位于dasa(十)等词首的前缀catu(四)，其tu-音脱落；并且，前缀catu(四)的ca-音或置换为cu、co。如：cuddasa、coddasa、catuddasa(十四)。 අපිග්ගහණෙන අනුපපදස්සාපි ගණනෙ පදාදිචකාරස්ස ලොපො, චු චො හොන්ති නවා. යථා – තාලීසං, චුත්තාලීසං, චොත්තාලීසං, චත්තාලීසං. 通过(规则中的)“api”(亦)一词，即使不是前缀，于数词中，词首的ca-音或脱落，或置换为cu、co。如：tālīsaṃ、cuttālīsaṃ、cottālīsaṃ、cattālīsaṃ(四十)。 පඤ්ච ච දස ච, පඤ්චහි වා අධිකා දසාති අත්ථෙ පඤ්චදස. ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා පඤ්චසද්දස්ස දස වීසතීසු ක්වචි පන්නපණ්ණආදෙසා. පන්නරස, පණ්ණරස. 五与十，或以五超过十，是为pañcadasa(十五)。依“于彼增长”等(规则)，当与dasa(十)、vīsati(二十)复合时，pañca(五)词有时置换为panna、paṇṇa。如：pannarasa、paṇṇarasa(十五)。 ඡ ච දස ච, ඡහි වා අධිකා දසාති අත්ථෙ ඡදස ඉතීධ – 六与十，或以六超过十，义为chadasa(十六)。于此—— ‘‘ඡස්සා’’ති වත්තතෙ. “cha-词的”(规则)亦沿用。 257. දසෙ සො නිච්චඤ්ච. 257. 于dasa(十)后，(cha)恒为so。 ඡඉච්චෙතස්ස සඞ්ඛ්‍යාසද්දස්ස නිච්චං සො හොති දසෙ පරෙ. cha(六)此数词，于dasa(十)后，恒为so。 ‘‘සඞ්ඛ්‍යානං, වා’’ති ච වත්තතෙ. “数词的”与“或”(二规则)亦沿用。 258. ල දරානං. 258. da、ra作la。 සඞ්ඛ්‍යානං දකාරරකාරානං ලකාරාදෙසො හොති වා. 于数词中，da-音与ra-音或置换为la-音。 ලළානමවිසෙසො[Pg.120]. වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො, තෙන ‘‘සොළස’’ ඉති නිච්චං, ‘‘තෙළස, තෙරස, චත්තාලීසං, චත්තාරීස’’මිති විභාසා, දස පන්නරසාදීසු න ච හොති. l与ḷ无别。此vā-词为“限定选择”义。是故，soḷasa(十六)为恒定(形式)；teḷasa、terasa(十三)，cattālīsaṃ、cattārīsa(四十)为选择(形式)；而于dasa(十)、pannarasa(十五)等词中则无此(变化)。 සත්ත ච දස ච, සත්තහි වා අධිකා දසාති අත්ථෙ සත්තරස, සත්තදස. 七与十，或以七超过十，是为sattarasa、sattadasa(十七)。 අට්ඨ ච දස ච, අට්ඨහි වා අධිකා දසාති අත්ථෙ අට්ඨදස ඉතීධ ආත්තෙ කතෙ – 八与十，或以八超过十，义为aṭṭhadasa(十八)。于此，作长音ā后—— ‘‘වා, දස්ස, ර, සඞ්ඛ්‍යානෙ’’ති ච වත්තතෙ. “或”、“dasa(十)的”、“ra”、“于数词中”(等规则)亦沿用。 259. අට්ඨාදිතො ච. 259. 自aṭṭha(八)等(数词)起亦然。 අට්ඨාදිතො ච දසසද්දස්ස දකාරස්ස රකාරො හොති වා සඞ්ඛ්‍යානෙ. අට්ඨාරස, අට්ඨාදස. 自aṭṭha(八)等(数词)起，于数词中，dasa(十)的da-音或置换为ra-音。如：aṭṭhārasa、aṭṭhādasa(十八)。 අට්ඨාදිතොති කිං? චතුද්දස. 为何说“自aṭṭha(八)等起”？(为排除)catuddasa(十四)。 කතිසද්දො බහුවචනන්තොව, ‘‘කති යො’’ ඉතීධ kati(几)词恒为复数结尾。于“kati yo”此处—— නිච්චං යොලොපාදි, රස්සත්තං, කති තිට්ඨන්ති, කති පස්සසි, කතිහි කතිභි, කතිනං, කතිහි කතිභි, කතිනං, කතිසු. 恒定地脱落yo等(词尾)，(并保持)短音。如：kati tiṭṭhanti(有几位站立)，kati passasi(你看见几位)，katihi、katibhi，katinaṃ，katihi、katibhi，katinaṃ，katisu。 අලිඞ්ගනාමං නිට්ඨිතං. 无性名词品终。 විභත්තිප්පච්චයවිධාන 格后缀规定 අථ විභත්තිප්පච්චයන්තා වුච්චන්තෙ. 现在阐述格后缀词。 තෙසං පනාලිඞ්ගත්තා, නිපාතත්තා ච තිලිඞ්ගෙ, වචනද්වයෙ ච සමානං රූපං. 然而，因其无性且为不变词，故在三性二数中，形式相同。 පුරිසස්මා, පුරිසෙහි වාති අත්ථෙ – 在“从男子”(purisasmā)或“从男子们”(purisehi)的意义上—— 260. ක්වචි [Pg.121] තො පඤ්චම්‍යත්ථෙ. 260. 有时“to”用于第五格义。 සබ්බස්මා සුද්ධනාමතො, සබ්බනාමතො ච ලිඞ්ගම්හා ක්වචි තොපච්චයො හොති පඤ්චම්‍යත්ථෙ. 有时，在一切纯名词和代名词的有性词干之后，添加“to”后缀，表示第五格的意义。 261. ත්වාදයො විභත්තිසඤ්ඤා. 261. “tvā”等是格的称号。 තොආදි යෙසං දානිපරියන්තානං පච්චයානං තෙ හොන්ති පච්චයා ත්වාදයො, තෙ පච්චයා විභත්තිසඤ්ඤා හොන්ති. තෙන තදන්තානම්පි විභත්‍යන්තපදත්තං සිද්ධං හොති. 以“to”为首、以“dāni”为尾的这些后缀，即是“tvā”等后缀。这些后缀被称为“格”(vibhatti)。因此，以它们结尾的词也成立为格结尾词。 පුරිසතො, එවං රාජතො වා, චොරතො වා, අග්ගිතො වා, ගහපතිතො වා, හත්ථිතො, හෙතුතො, සබ්බඤ්ඤුතො, කඤ්ඤතො, යුත්තිතො, ඉත්ථිතො, භික්ඛුනිතො, එත්ථ ච ‘‘ක්වචාදිමජ්ඣුත්තරානං දීඝරස්සාපච්චයෙසු චා’’ති තොපච්චයෙ රස්සත්තං. යාගුතො, ජම්බුතො, චිත්තතො, ආයුතො ඉච්චාදි. purisato (从男子)，同样地，rājato (从国王)，corato (从盗贼)，aggito (从火)，gahapatito (从家主)，hatthito (从象)，hetuto (从因)，sabbaññuto (从一切知者)，kaññato (从少女)，yuttito (从相应者)，itthito (从女人)，bhikkhunito (从比丘尼)。此处，根据“kvacādimajjhuttarānaṃ dīgharassāpaccayesu cā”，在“to”后缀前发生短音化(rassattaṃ)。例如：yāguto (从米粥)，jambuto (从阎浮果)，cittato (从心)，āyuto (从寿)等。 සබ්බනාමතො සබ්බස්මා, සබ්බෙහීති වා අත්ථෙ සබ්බතො, එවං යතො, තතො, කතරතො, කතමතො, ඉතරතො, අඤ්ඤතො, එකතො, උභයතො, පුබ්බතො, පරතො, අපරතො, දක්ඛිණතො, උත්තරතො, අමුතො. 从代名词：在“从一切”(sabbasmā)或“从一切[复数]”(sabbehi)的意义上，为 sabbato。同样地，yato (从何)，tato (从彼)，katarato (从二者中之何者)，katamato (从多者中之何者)，itarato (从另一者)，aññato (从其他)，ekato (从一)，ubhayato (从两者)，pubbato (从前)，parato (从后)，aparato (从另一方)，dakkhiṇato (从南)，uttarato (从北)，amuto (从彼)。 ‘‘කිස්ස, කු’’ඉති ච වත්තතෙ. “kissa, ku”的规则延续。 262. ත්‍රතොථෙසු ච. 262. 在“tra”和“tha”后缀前也[适用]。 කිමිච්චෙතස්ස කු හොති ත්‍රතො ථඉච්චෙතෙසු ච පරෙසු. කස්මා, කෙහීති වා කුතො. 当“tra”和“tha”后缀跟随其后时，“kim”变为“ku”。例如：在“为何”(kasmā)或“从何[复数]”(kehī)的意义上，为 kuto。 ‘‘තොථෙසූ’’ති වත්තතෙ. “tothesu”的规则延续。 263. සබ්බස්සෙතස්සාකාරො [Pg.122] වා. 263. “sabba”和“eta”[的词干]有时变为“a”。 සබ්බස්ස එතසද්දස්ස අකාරො හොති වා තොථඉච්චෙතෙසු. එතස්මා, එතෙහීති වා අතො. 当“to”和“tha”后缀跟随其后时，“sabba”和“eta”的[词干]有时变为“a”。例如：在“由此”(etasmā)或“由这些”(etehī)的意义上，为 ato。 ‘‘සබ්බස්සෙතස්සා’’ති ච වත්තතෙ. “sabbassa etassa”的规则延续。 264. එ තොථෙසු ච. 264. 在“to”和“tha”后缀前也[变为]“e”。 සබ්බස්ස එතසද්දස්ස එකාරො හොති වා තොථඉච්චෙතෙසු. ද්විත්තං, එත්තො. 当“to”和“tha”后缀跟随其后时，“sabba”和“eta”的[词干]有时变为“e”。例如：etto (由此)，[此处发生]辅音重复。 ‘‘සබ්බස්සා’’ති වත්තතෙ. “sabbassa”的规则延续。 265. ඉමස්සි ථංදානිහතොධෙසු ච. 265. “ima”[的词干]在“thaṃ”、“dāni”、“hato”和“dha”后缀前[变为]“i”。 ඉමසද්දස්ස සබ්බස්සෙව ඉකාරො හොති ථංදානිහතොධඉච්චෙතෙසු ච. ඉමස්මාති ඉතො. 当“thaṃ”、“dāni”、“hato”和“dha”后缀跟随其后时，整个“ima”词干变为“i”。例如：在“由此”(imasmā)的意义上，为 ito。 ‘‘ක්වචි තො’’ති යොගවිභාගෙන ආදිප්පභුතීහි තො සත්තමියත්ථෙ. අනිච්චාදීහි තතියත්ථෙ ච. යථා – ආදිම්හීභි අත්ථෙ ආදිතො. එවං මජ්ඣතො, එකතො, පුරතො, පච්ඡතො, පස්සතො, පිට්ඨිතො, පාදතො, සීසතො, අග්ගතො, මූලතො, පරතො ඉච්චාදයො. 通过对“kvaci to”规则的分节应用(yogavibhāga)，“to”后缀在“ādi”等词后表示第七格(处所格)的意义；在“anicca”等词后表示第三格(工具格)的意义。例如：ādito，在“在最初”(ādimhi)的意义上。同样地，majjhato (在中间)，ekato (在一处)，purato (在前面)，pacchato (在后面)，passato (在旁边)，piṭṭhito (在背后)，pādato (在足部)，sīsato (在头部)，aggato (在顶端)，mūlato (在根部)，parato (在别处)等。 තතියත්ථෙ අනිච්චෙනාති අනිච්චතො, අනිච්චතො සම්මසති. එවං දුක්ඛතො, රොගතො, ගණ්ඩතො ඉච්චාදයො. 在第三格的意义上：aniccenā (以无常)即 aniccato。例如：aniccato sammasati (以无常审察)。同样地，dukkhato (以苦)，rogato (以病)，gaṇḍato (以痈)等。 ‘‘අත්ථෙ, ක්වචී’’ති ච වත්තතෙ. “atthe, kvaci”的规则延续。 266. ත්‍රථ සත්තමියා සබ්බනාමෙහි. 266. 从代名词[派生的]“tra”、“tha”[后缀]用于第七格。 සබ්බනාමෙහි පරා ත්‍ර ථඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති ක්වචි සත්තම්‍යත්ථෙ. සබ්බස්මිං, සබ්බෙසු චාති සබ්බත්‍ර සබ්බත්ථ. එවං [Pg.123] යත්‍ර යත්ථ, තත්‍ර තත්ථ, ඉතරත්‍ර ඉතරත්ථ, අඤ්ඤත්‍ර අඤ්ඤත්ථ, උභයත්‍ර උභයත්ථ, පරත්‍ර පරත්ථ, කුත්‍ර කුත්ථ, ‘‘ත්‍රතොථෙසු චා’’ති කුත්තං. ‘‘කිස්ස ක වෙ චා’’ති සුත්තෙ චසද්දෙන කාදෙසො. කත්ථ, අමුත්‍ර අමුත්ථ. 在代名词之后，“tra”和“tha”后缀有时表示第七格的意义。例如：在“在一切中”(sabbasmiṃ, sabbesu)的意义上，为 sabbatra, sabbattha。同样地，yatra, yattha (在何处)，tatra, tattha (在彼处)，itaratra, itarattha (在另一处)，aññatra, aññattha (在别处)，ubhayatra, ubhayattha (在两处)，paratra, parattha (在彼界)，kutra, kuttha (在何处)。根据“tratothesu ca”，[kim]变为“ku”。根据“kissa ka ve cā”经中的“ca”字，[kim]被“ka”所替换。例如：kattha (在何处)，amutra, amuttha (在彼处)。 ‘‘සබ්බස්සෙතස්සාකාරො’’ති වත්තතෙ. “sabbassetassākāro”的规则延续。 267. ත්‍රෙ නිච්චං. 267. 在“tra”后缀前总是[如此]。 සබ්බස්සෙව එතසද්දස්ස අකාරො හොති නිච්චං ත්‍රෙ පරෙ. අත්‍ර. ‘‘සබ්බස්සෙතස්සාකාරො වා’’ති අත්තං, ‘‘එ තොථෙසු චා’’ති එකාරො, අත්ථ, එත්ථ. 当“tra”后缀跟随其后时，“sabba”和“eta”的[词干]总是变为“a”。例如：atra。根据“sabbassetassākāro vā”，[可得] attha；根据“e tothesu cā”，[可得] ettha。 ‘‘ක්වචි, අත්ථෙ, සත්තමියා’’ති ච අධිකාරො, සබ්බස්මින්ති අත්ථෙ – “于某处、于义、于第七格”亦为标题，于“sabbasmiṃ”(于一切)之义—— 268. සබ්බතො ධි. 268. 于sabba之后为dhi。 සබ්බඉච්චෙතස්මා ධිප්පච්චයො හොති ක්වචි සත්තම්‍යත්ථෙ. සබ්බධි. 从sabba此词，有时于第七格义，为dhi后缀。Sabbadhi(于一切处)。 269. කිස්මා වො. 269. 于kim之后为va。 කිමිච්චෙතස්මා වප්පච්චයො හොති ක්වචි සත්තම්‍යත්ථෙ. 从kim此词，有时于第七格义，为va后缀。 270. කිස්ස ක වෙ ච. 270. 于va之后，kim亦转为ka。 කිමිච්චෙතස්ස කසද්දො ආදෙසො හොති වප්පච්චයෙපරෙ. චග්ගහණෙන ථහමාදිඅවප්පච්චයෙපි. ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා කකාරෙ අකාරස්ස ලොපො ච වම්හි. ක්ව ගතොසි ත්වං. 当va后缀于后时，kim此词转为ka。由ca字，于tha、ha、ma等后缀于后时亦然。依“Tesu vuddhī”等规则，于va于后时，ka中的a音被省略。Kva gatosi tvaṃ(汝去何处？)。 ‘‘කිස්මා’’ති වත්තතෙ. “Kismā”(于kim之后)持续有效。 271. හිංහංහිඤ්චනං[Pg.124]. 271. 为hiṃ、haṃ、hiñcanaṃ。 කිමිච්චෙතස්මා හිං හං හිඤ්චනංඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති ක්වචි සත්තම්‍යත්ථෙ. 从kim此词，有时于第七格义，为hiṃ、haṃ、hiñcanaṃ此等后缀。 ‘‘කිස්සා’’ති වත්තතෙ. “Kissa”(kim转为…)持续有效。 272. කු හිංහංසු ච. 272. 于hiṃ、haṃ于后时，亦转为ku。 කිමිච්චෙතස්ස කු හොති හිං හං ඉච්චෙතෙසු. චග්ගහණෙන හිඤ්චනංදාචනමිච්චාදීසුපි. කිස්මින්ති කුහිං, කුහං, කුහිඤ්චනං, කහං කාදෙසො. kim此词于hiṃ、haṃ此等后缀于后时，转为ku。由ca字，于hiñcanaṃ、dācanaṃ等后缀于后时亦然。Kismiṃ(于何处)则为kuhiṃ、kuhaṃ、kuhiñcanaṃ。亦转为ka而作kahaṃ。 ‘‘හිං හ’’න්ති වත්තතෙ. “Hiṃ haṃ”持续有效。 273. තම්හා ච. 273. 亦从ta。 තඉච්චෙතස්මා ච සබ්බනාමතො හිංහංපච්චයා හොන්ති ක්වචි සත්තම්‍යත්ථෙ. තස්මින්ති තහිං, තහං. 亦从ta此代词，有时于第七格义，为hiṃ、haṃ后缀。Tasmiṃ(于彼处)则为tahiṃ、tahaṃ。 274. ඉමස්මා හධා ච. 274. 从ima亦为ha、dhā。 ඉමසද්දතො හධප්පච්චයා හොන්ති ක්වචි සත්තම්‍යත්ථෙ. ‘‘ඉමස්සි ථ’’න්තිආදිනා ඉකාරො. ඉමස්මින්ති ඉහ, ඉධ. 从ima词，有时于第七格义，为ha、dhā后缀。依“Imassi tha”等规则，[ima]转为i。Imasmiṃ(于此处)则为iha、idha。 275. යතො හිං. 275. 从ya为hiṃ。 යඉච්චෙතස්මා සබ්බනාමතො හිංපච්චයො හොති ක්වචි සත්තම්‍යත්ථෙ. යස්මින්ති යහිං. 从ya此代词，有时于第七格义，为hiṃ后缀。Yasmiṃ(于其处)则为yahiṃ。 ‘‘කාලෙ’’ති අධිකාරොයං. “Kāle”(于时)为标题。 කස්මිං කාලෙති අත්ථෙ 于“Kasmiṃ kāle”(于何时)之义。 276. කිංසබ්බඤ්ඤෙකයකුහි [Pg.125] දා දාචනං. 276. 于kiṃ、sabba、añña、eka、ya之后为dā，于ku之后为dācanaṃ。 කිං සබ්බඅඤ්ඤඑකයඉච්චෙතෙහි සබ්බනාමෙහි දාපච්චයො හොති. කුඉච්චෙතස්මා දාචනඤ්ච කාලෙ ක්වචි සත්තම්‍යත්ථෙ. 从kiṃ、sabba、añña、eka、ya此等代词，为dā后缀。亦从ku为dācanaṃ后缀，有时于表时间之第七格义。 ‘‘කිස්ස ක වෙ චා’’ති සුත්තෙ චසද්දෙන කාදෙසො, කදා. 于“Kissa ka ve ca”经中，由ca字，[kim]转为ka，得kadā(何时)。 277. සබ්බස්ස සො දාම්හි වා. 277. 于dā于后时，sabba或转为sa。 සබ්බඉච්චෙතස්ස සද්දස්ස සසද්දාදෙසො හොති වා දාපච්චයෙ පරෙ. සබ්බස්මිං කාලෙති සදා, සබ්බදා. 当dā后缀于后时，sabba此词或转为sa。于“Sabbasmiṃ kāle”(于一切时)之义，得sadā、sabbadā。 එවං අඤ්ඤදා, එකදා, යදා, කස්මිං කාලෙති කුදාචනං, ‘‘කු හිංහංසු චා’’ති සුත්තෙ චසද්දෙන කුත්තං, ‘‘කු’’ඉති නිපාතනෙන වා. 同样地，有aññadā(于他时)、ekadā(于一时)、yadā(尔时)。于“Kasmiṃ kāle”(于何时)之义，得kudācanaṃ。其[kim]转为ku，是依“ku hiṃhaṃsu ca”经中之ca字，或依“ku”此不变语。 ‘‘දා’’ති වත්තතෙ. “Dā”持续有效。 278. තම්හා දානි ච. 278. 亦从ta为dāni。 තඉච්චෙතස්මා සබ්බනාමතො දානිදාපච්චයා හොන්ති කාලෙ ක්වචි සත්තම්‍යත්ථෙ. තස්මිං කාලෙති තදානි, තදා. 从“ta”此一代词，有时于时间义、第七格义中，有“dāni”和“dā”后缀。于“Tasmiṃ kāle”（在彼时）义中，则成“tadāni”、“tadā”。 279. ඉමස්මා රහිධුනාදානි ච. 279. 从“ima”（此代词），亦有“rahi”、“dhunā”、“dāni”后缀。 ඉමසද්දතො රහි ධුනා දානිඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති කාලෙ ක්වචි සත්තම්‍යත්ථෙ. 从“ima”词，有时于时间义、第七格义中，有“rahi”、“dhunā”、“dāni”此等后缀。 ‘‘සබ්බස්ස, ඉමස්සා’’ති ච වත්තතෙ. “Sabbassa”、“imassā”之规则亦适用。 280. එත [Pg.126] රහිම්හි. 280. 于“rahi”（后缀）时，（词干）作“eta”。 සබ්බස්ස ඉමසද්දස්ස එතාදෙසො හොති රහිම්හි පච්චයෙ පරෙ. ඉමස්මිං කාලෙති එතරහි. 当“rahi”后缀于后时，整个“ima”词被替换为“eta”。于“Imasmiṃ kāle”（在此时）义中，则成“etarahi”。 281. අ ධුනාම්හි ච. 281. 于“dhunā”（后缀）时，（词干）亦作“a”。 සබ්බස්සෙව ඉමසද්දස්ස අකාරො හොති ධුනාපච්චයෙ පරෙ. අධුනා, ඉමසද්දස්ස ඉකාරො. ඉමස්මිං කාලෙති ඉදානි. 当“dhunā”后缀于后时，整个“ima”词变为“a”，成“adhunā”。（当“dāni”后缀于后时，）“ima”词变为“i”。于“Imasmiṃ kāle”（在此时）义中，则成“idāni”。 විභත්තිප්පච්චයවිධානං නිට්ඨිතං. 格与后缀法终。 ඔපසග්ගිකපද 前缀章 අථාලිඞ්ගසඞ්ඛ්‍යාවිභත්තිභෙදා උපසග්ගනිපාතා වුච්චන්තෙ. 今说不随性、数、格而变异之前缀与不变词。 ප පරා නි නී උ දු සං වි අව අනු පරි අධි අභි පති සු ආ අති අපි අප උප ඉති පීසති උපසග්ගා. pa、parā、ni、nī、u、du、saṃ、vi、ava、anu、pari、adhi、abhi、pati、su、ā、ati、api、apa、upa，此二十者为前缀。 තත්ථ පසද්දො පකාරා’දිකම්ම පධානි’ස්සරිය’න්තොභාවවියොග තප්පර භුසත්ථ සම්භවතිත්ති අනාවිල පත්ථනාදීසු. පඉති අයමුපසග්ගො එතෙසු පකාරාදීසු අත්ථෙසු වත්තති, යථා – පකාරෙ පඤ්ඤා, ආදිකම්මෙ විප්පකතං, පධානෙ පණීතං, පධානං පධානත්තං, ඉස්සරියෙ පභූ අයං දෙසස්ස, අන්තොභාවෙ පක්ඛිත්තං, වියොගෙ පවාසී, තප්පරෙ පාචරියො, භුසත්ථෙ පවුද්ධකායො, සම්භවෙ හිමවතා ගඞ්ගා පභවති, තිත්තියං පහූතමන්නං, අනාවිලෙ පසන්නමුදකං, පත්ථනෙ පණිහිතං. 其中，“pa”用于种类、初业、主要、自在、内在、分离、专注、众多、生起、满足、清净、愿求等义。此“pa”前缀用于种类等义中，例如：种类（pakāre）义，如“智慧”（paññā）；初业（ādikamme）义，如“未竟之业”（vippakataṃ）；主要（padhāne）义，如“殊胜的”（paṇītaṃ）、“主要性”（padhānaṃ padhānattaṃ）；自在（issariye）义，如“此地之主”（pabhū ayaṃ desassa）；内在（antobhāve）义，如“已投入”（pakkhittaṃ）；分离（viyoge）义，如“旅居国外者”（pavāsī）；专注（tappare）义，如“师祖”（pācariyo）；众多（bhusatthe）义，如“身体壮硕”（pavuddhakāyo）；生起（sambhave）义，如“恒河发源于雪山”（himavatā gaṅgā pabhavati）；满足（tittiyaṃ）义，如“充足的食物”（pahūtamannaṃ）；清净（anāvile）义，如“清澈的水”（pasannamudakaṃ）；愿求（patthane）义，如“已立志”（paṇihitaṃ）。 පරාඉති [Pg.127] පරිහානි පරාජය ගතිවික්කමා’මසනාදීසු. යථා – පරිහානියං පරාභවො, පරාජයෙ පරාජිතො, ගතියං පරායනං. වික්කමෙ පරක්කමති, ආමසනෙ අඞ්ගස්ස පරාමසනං. “parā”用于衰退、失败、去处、奋勇、触摸等义。例如：衰退（parihāniyaṃ）义，如“衰败”（parābhavo）；失败（parājaye）义，如“已战败”（parājito）；去处（gatiyaṃ）义，如“归宿”（parāyanaṃ）；奋勇（vikkame）义，如“奋勇”（parakkamati）；触摸（āmasane）义，如“触摸肢体”（aṅgassa parāmasanaṃ）。 නිඉති නිස්සෙස නිග්ගත නීහරණ’න්තොපවෙසනා’භාවනිසෙධ නික්ඛන්ත පාතුභාවා’වධාරණ විභජන උපමූ’පධාරණා’වසානඡෙකාදීසු. නිස්සෙසෙ නිරුත්ති, නිරවසෙසං දෙති, නිග්ගතෙ නික්කිලෙසො, නිය්‍යාති, නීහරණෙ නිද්ධාරණං, අන්තොපවෙසනෙ නිඛාතො, අභාවෙ නිම්මක්ඛිකං, නිසෙධෙ නිවාරෙති, නික්ඛන්තෙ නිබ්බානො, නිබ්බානං, පාතුභාවෙ නිම්මිතං, අවධාරණෙ නිච්ඡයො, විභජනෙ නිද්දෙසො, උපමායං නිදස්සනං, උපධාරණෙ නිසාමනං, අවසානෙ නිට්ඨිතං, ඡෙකෙ නිපුණො. “ni”用于无余、出、引出、入内、无、遮止、离、显现、决定、分别、譬喻、审察、终、善巧等义。例如：无余（nissese）义，如“词源学”（nirutti）、“无余而施”（niravasesaṃ deti）；出（niggata）义，如“无烦恼者”（nikkileso）、“出去”（niyyāti）；引出（nīharaṇe）义，如“抉择”（niddhāraṇaṃ）；入内（antopavesane）义，如“已埋入”（nikhāto）；无（abhāve）义，如“无蝇的”（nimmakkhikaṃ）；遮止（nisedhe）义，如“阻止”（nivāreti）；离（nikkhante）义，如“已证涅槃者”（nibbāno）、“涅槃”（nibbānaṃ）；显现（pātubhāve）义，如“已造作”（nimmitaṃ）；决定（avadhāraṇe）义，如“确定”（nicchayo）；分别（vibhajane）义，如“的解释”（niddeso）；譬喻（upamāyaṃ）义，如“例子”（nidassanaṃ）；审察（upadhāraṇe）义，如“倾听”（nisāmanaṃ）；终（avasāne）义，如“终”（niṭṭhitaṃ）；善巧（cheke）义，如“精巧”（nipuṇo）。 නීඉති නීහරණා’වරණාදීසු. නීහරණෙ නීහරති, ආවරණෙ නීවරණං. “nī”用于引出、障碍等义。例如：引出（nīharaṇe）义，如“引出”（nīharati）；障碍（āvaraṇe）义，如“障碍”（nīvaraṇaṃ）。 උඉති උග්ගතු’ද්ධකම්ම පධාන වියොග සම්භව අත්ථලාභසත්ති සරූපකථනාදීසු. උග්ගතෙ උග්ගච්ඡති, උද්ධකම්මෙ ආසනා උට්ඨිතො, උක්ඛෙපො, පධානෙ උත්තමො, ලොකුත්තරො, වියොගෙ උබ්බාසිතො, සම්භවෙ උබ්භූතො, අත්ථලාභෙ උප්පන්නං ඤාණං, සත්තියං උස්සහති ගන්තුං, සරූපකථනෙ උද්දිසති සුත්තං. “u”用于上升、向上、主要、分离、生起、得利、能力、说明自性等义。例如：上升（uggate）义，如“上升”（uggacchati）；向上（uddhakamme）义，如“从座起”（āsanā uṭṭhito）、“举起”（ukkhepo）；主要（padhāne）义，如“最上”（uttamo）、“出世间”（lokuttaro）；分离（viyoge）义，如“被驱逐”（ubbāsito）；生起（sambhave）义，如“已生起”（ubbūto）；得利（atthalābhe）义，如“已生之智”（uppannaṃ ñāṇaṃ）；能力（sattiyaṃ）义，如“努力前往”（ussahati gantuṃ）；说明自性（sarūpakathane）义，如“指示经”（uddisati suttaṃ）。 දුඉති අසොභනා’භාවකුච්ඡිතා’සමිද්ධි කිච්ඡ විරූපතාදීසු. අසොභනෙ දුග්ගන්ධො, අභාවෙ දුබ්භික්ඛං, කුච්ඡිතෙ දුක්කටං, අසමිද්ධියං දුස්සස්සං, කිච්ඡෙ දුක්කරං, විරූපතායං දුබ්බණ්ණො, දුම්මුඛො. “du”用于不善、无、可鄙、不成、困难、丑陋等义。例如：不善（asobhane）义，如“恶臭”（duggandho）；无（abhāve）义，如“饥荒”（dubbhikkhaṃ）；可鄙（kucchite）义，如“恶作”（dukkaṭaṃ）；不成（asamiddhiyaṃ）义，如“歉收”（dussassaṃ）；困难（kicche）义，如“难行”（dukkaraṃ）；丑陋（virūpatāyaṃ）义，如“恶色”（dubbaṇṇo）、“丑脸”（dummukho）。 සංඉති සමොධාන සම්මාසම සමන්තභාවසඞ්ගත සඞ්ඛෙපභුසත්ථ සහත්ථ අප්පත්ථ පභවා’භිමුඛභාව සඞ්ගහ පිධාන පුනප්පුනකරණ සමිද්ධාදීසු. සමොධානෙ සන්ධි, සම්මාසමෙසු සමාධි[Pg.128], සම්පයුත්තො, සමන්තභාවෙ සංකිණ්ණා සමුල්ලපනා, සඞ්ගතෙ සඞ්ගමො, සඞ්ඛෙපෙ සමාසො, භුසත්ථෙ සාරත්තො, සහත්ථෙ සංවාසො, අප්පත්ථෙ සමග්ඝො. පභවෙ සම්භවො, අභිමුඛභාවෙ සම්මුඛං, සඞ්ගහෙ සඞ්ගණ්හාති, පිධානෙ සංවුතං, පුනප්පුනකරණෙ සන්ධාවති, සමිද්ධියං සම්පන්නො. “saṃ”用于和合、正等、周遍、结合、简要、丰饶、共同、微小、生起、面向、摄集、覆藏、重复、兴盛等义。例如：和合（samodhāne）义，如“连结”（sandhi）；正等（sammāsamesu）义，如“等持”（samādhi）、“相应”（sampayutto）；周遍（samantabhāve）义，如“混杂”（saṃkiṇṇā）、“饶舌”（samullapanā）；结合（saṅgate）义，如“结合”（saṅgamo）；简要（saṅkhepe）义，如“撮略”（samāso）；丰饶（bhusatthe）义，如“热衷”（sāratto）；共同（sahatthe）义，如“共住”（saṃvāso）；微小（appatthe）义，如“低廉的”（samaggho）；生起（pabhave）义，如“生起”（sambhavo）；面向（abhimukhabhāve）义，如“对面”（sammukhaṃ）；摄集（saṅgahe）义，如“摄取”（saṅgaṇhāti）；覆藏（pidhāne）义，如“遮蔽”（saṃvutaṃ）；重复（punappunakaraṇe）义，如“流转”（sandhāvati）；兴盛（samiddhiyaṃ）义，如“圆满”（sampanno）。 විඉති විසෙස විවිධ විරුද්ධ විගත වියොග විරූපතාදීසු. විසෙසෙ විමුත්ති විසිට්ඨො, විවිධෙ විමති විචිත්‍රං, විරුද්ධෙ විවාදො, විගතෙ විමලං, වියොගෙ විප්පයුත්තො, විරූපතායං විරූපො. “vi”用于差别、种种、相违、离、分离、丑陋等义。例如：差别（visese）义，如“解脱”（vimutti）、“殊胜的”（visiṭṭho）；种种（vividhe）义，如“疑惑”（vimati）、“种种的”（vicitraṃ）；相违（viruddhe）义，如“诤论”（vivādo）；离（vigate）义，如“无垢的”（vimalaṃ）；分离（viyoge）义，如“不相应”（vippayutto）；丑陋（virūpatāyaṃ）义，如“丑陋的”（virūpo）。 අවඉති අධොභාග වියොග පරිභව ජානන සුද්ධි නිච්ඡයදෙස ථෙය්‍යාදීසු. අධොභාගෙ අවක්ඛිත්තචක්ඛු, වියොගෙ ඔමුක්කඋපාහනො අවකොකිලං වනං, පරිභවෙ අවජානනං අවමඤ්ඤති, ජානනෙ අවගච්ඡති, සුද්ධියං වොදානං, නිච්ඡයෙ අවධාරණං, දෙසෙ අවකාසො, ථෙය්‍යෙ අවහාරො. “ava”用于下方、分离、轻蔑、了知、清净、确定、处所、偷盗等义。例如：下方（adhobhāge）义，如“垂视之眼”（avakkhittacakkhu）；分离（viyoge）义，如“脱下鞋子”（omukkaupāhano）、“无杜鹃之林”（avakokilaṃ vanaṃ）；轻蔑（paribhave）义，如“轻视”（avajānanaṃ）、“他轻蔑”（avamaññati）；了知（jānane）义，如“他了解”（avagacchati）；清净（suddhiyaṃ）义，如“净化”（vodānaṃ）；确定（nicchaye）义，如“确定”（avadhāraṇaṃ）；处所（dese）义，如“空间”（avakāso）；偷盗（theyye）义，如“拿走”（avahāro）。 අනුඉති අනුගතා’නුපච්ඡින්න පච්ඡත්ථ භුසත්ථ සාදිස්ස හීනතතියත්ථ ලක්ඛණි’ත්ථම්භූතක්ඛාන භාග විච්ඡාදීසු. අනුගතෙ අන්වෙති, අනුපච්ඡින්නෙ අනුසයො, පච්ඡාසද්දත්ථෙ අනුරථං, භුසත්ථෙ අනුරත්තො, සාදිස්සෙ අනුරූපං. හීනෙ අනුසාරිපුත්තං පඤ්ඤවන්තො, තතියත්ථෙ නදිමන්වවසිතා සෙනා, ලක්ඛණෙ රුක්ඛං අනු විජ්ජොතතෙ විජ්ජු, ඉත්ථම්භූතක්ඛානෙ සාධු දෙවදත්තො මාතරං අනු, භාගෙ යදෙත්ථ මං අනුසියා තං දීයතු, විච්ඡායං රුක්ඛං රුක්ඛං අනු විජ්ජොතතෙ චන්දො. “anu”用于随行、相续、在后、众多、相似、下劣、第三格、特征、如此状态、部分、遍及等义。例如：随行（anugate）义，如“追随”（anveti）；相续（anupacchinne）义，如“随眠”（anusayo）；在后（pacchāsaddatthe）义，如“随车”（anurathaṃ）；众多（bhusatthe）义，如“爱染”（anuratto）；相似（sādisse）义，如“相应”（anurūpaṃ）；下劣（hīne）义，如“有智慧者次于舍利弗”（anusāriputtaṃ paññavanto）；第三格（tatiyatthe）义，如“军队沿河驻扎”（nadimanvavasitā senā）；特征（lakkhaṇe）义，如“闪电顺树而耀”（rukkhaṃ anu vijjotate vijju）；如此状态（itthambhūtakkhāne）义，如“提婆达多善待其母”（sādhu devadatto mātaraṃ anu）；部分（bhāge）义，如“凡此中属我之份，请给予”（yadettha maṃ anusiyā taṃ dīyatu）；遍及（vicchāyaṃ）义，如“月亮遍照一一树”（rukkhaṃ rukkhaṃ anu vijjotate cando）。 පරිඉති සමන්තතොභාව පරිච්ඡෙද වජ්ජනා’ලිඞ්ගන නිවාසනපූජාභොජනා’වජානන දොසක්ඛාන ලක්ඛණාදීසු. සමන්තතොභාවෙ පරිවුතො, පරිච්ඡෙදෙ පරිඤ්ඤෙය්‍යං, වජ්ජනෙ පරිහරති[Pg.129], ආලිඞ්ගනෙ පරිස්සජති, නිවාසනෙ වත්ථං පරිධස්සති, පූජායං පාරිචරියා, භොජනෙ භික්ඛුං පරිවිසති. අවජානනෙ පරිභවති, දොසක්ඛානෙ පරිභාසති, ලක්ඛණාදීසු රුක්ඛං පරි විජ්ජොතතෙ විජ්ජුඉච්චාදි. “pari”用于周遍、限定、回避、拥抱、穿着、恭敬、饮食、轻蔑、述过、特征等义。例如：周遍（samantatobhāve）义，如“被围绕”（parivuto）；限定（paricchede）义，如“应遍知”（pariññeyyaṃ）；回避（vajjane）义，如“避开”（pariharati）；拥抱（āliṅgane）义，如“拥抱”（parissajati）；穿着（nivāsane）义，如“将穿衣”（vatthaṃ paridhassati）；恭敬（pūjāyaṃ）义，如“侍奉”（pāricariyā）；饮食（bhojane）义，如“侍奉比丘”（bhikkhuṃ parivisati）；轻蔑（avajānane）义，如“轻视”（paribhavati）；述过（dosakkhāne）义，如“斥责”（paribhāsati）；特征（lakkhaṇādīsu）等义，如“闪电环绕树木”（rukkhaṃ pari vijjotate vijju）等。 අධිඉති අධිකි’ස්ස’රූපරිභාවා’ධිභවනජ්ඣායනා’ධිට්ඨානනිච්ඡයපාපුණනාදීසු. අධිකෙ අධිසීලං, ඉස්සරෙ අධිපති, අධි බ්‍රහ්මදත්තෙ පඤ්චාලා, උපරිභාවෙ අධිරොහති, පථවිං අධිසෙස්සති, අධිභවනෙ අධිභවති, අජ්ඣායනෙ බ්‍යාකරණමධීතෙ, අධිට්ඨානෙ භූමිකම්පාදිං අධිට්ඨාති, නිච්ඡයෙ අධිමොක්ඛො, පාපුණනෙ භොගක්ඛන්ධං අධිගච්ඡති. 前缀“adhi”用于表示优越、主宰、在上、征服、研习、决意、确定、获得等义。例如：在优越义中，为“增上戒”(adhisīlaṃ)；在主宰义中，为“主宰者”(adhipati)，或如“般遮罗(Pañcāla)国由梵授(Brahmadatta)王所统治”(adhi brahmadatte pañcālā)；在在上义中，为“登上”(adhirohati)或“睡卧于地”(pathaviṃ adhisessati)；在征服义中，为“征服”(adhibhavati)；在研习义中，为“学习文法”(byākaraṇamadhīte)；在决意义中，为“决意引发地震等”(bhūmikampādiṃ adhiṭṭhāti)；在确定义中，为“胜解”(adhimokkho)；在获得义中，为“获得财富”(bhogakkhandhaṃ adhigacchati)。 අභිඉති අභිමුඛභාව විසිට්ඨා’ධි කු’ද්ධකම්ම කුල සාරුප්පවන්දන ලක්ඛණි’ත්ථම්භූතක්ඛාන විච්ඡාදීසු. අභිමුඛභාවෙ අභිමුඛො අභික්කමති, විසිට්ඨෙ අභිධම්මො, අධිකෙ අභිවස්සති, උද්ධකම්මෙ අභිරුහති, කුලෙ අභිජාතො, සාරුප්පෙ අභිරූපො, වන්දනෙ අභිවාදෙති, ලක්ඛණාදීසු පුරිමසමං. 前缀“abhi”用于表示朝向、殊胜、优越、向上、家世、相称、敬礼、特征等义。例如：在朝向义中，为“迎面走去”(abhimukho abhikkamati)；在殊胜义中，为“阿毗达摩”(abhidhammo)；在优越义中，为“大雨倾盆”(abhivassati)；在向上义中，为“攀登”(abhiruhati)；在家世义中，为“出身高贵”(abhijāto)；在相称义中，为“俊美”(abhirūpo)；在敬礼义中，为“敬礼”(abhivādeti)；在特征等义中，与前面相同。 පතිඉති පතිගත පටිලොමපතිනිධි පතිදාන නිසෙධනිවත්තන සාදිස්ස පතිකරණා’දාන පතිබොධ පටිච්ච ලක්ඛණි’ත්ථම්භූතක්ඛාන භාගවිච්ඡාදීසු. පතිගතෙ පච්චක්ඛං, පටිලොමෙ පතිසොතං, පතිනිධිම්හි ආචරියතො පති සිස්සො, පතිදානෙ තෙලත්ථිකස්ස ඝතං පති දදාති, නිසෙධෙ පටිසෙධනං, නිවත්තනෙ පටික්කමති, සාදිස්සෙ පතිරූපකං, පතිකරණෙ පතිකාරො, ආදානෙ පතිග්ගණ්හාති, පතිබොධෙ පටිවෙධො, පටිච්චෙ පච්චයො, ලක්ඛණාදීසු පුරිමසමං. 前缀“paṭi”用于表示朝向、逆向、替代、回报、禁止、返回、相似、应对、接受、觉悟、缘于、特征等义。例如：在朝向义中，为“现前”(paccakkhaṃ)；在逆向义中，为“逆流”(patisotaṃ)；在替代义中，为“弟子代替老师”(ācariyato pati sisso)；在回报义中，为“回报给求油者酥油”(telatthikassa ghataṃ pati dadāti)；在禁止义中，为“禁止”(paṭisedhanaṃ)；在返回义中，为“退回”(paṭikkamati)；在相似义中，为“相似的”(patirūpakaṃ)；在应对义中，为“对治”(patikāro)；在接受义中，为“接受”(patiggaṇhāti)；在觉悟义中，为“通达”(paṭivedho)；在缘于义中，为“缘”(paccayo)；在特征等义中，与前面相同。 සුඉති සොභන සුට්ඨුසම්මා සමිද්ධි සුඛත්ථාදීසු. සොභනෙ සුගන්ධො, සුට්ඨුසම්මාදත්ථෙසු සුට්ඨු ගතො සුගතො, සම්මා ගතොතිපි සුගතො, සමිද්ධියං සුභික්ඛං, සුඛත්ථෙ සුකරො. 前缀“su”用于表示美好、善、正、丰饶、安乐等义。例如：在美好义中，为“妙香”(sugandho)；在善、正义中，如“善逝”(sugato)可释为“善行者”(suṭṭhu gato)或“正行者”(sammā gato)；在丰饶义中，为“食物丰足”(subhikkhaṃ)；在安乐义中，为“易作”(sukaro)。 ආඉති [Pg.130] අභිමුඛභාවු’ද්ධකම්ම මරියාදා’භිවිධි පත්ති’ච්ඡාපරිස්සජන ආදිකම්මග්ගහණ නිවාස සමීප’ව්හානාදීසු. අභිමුඛභාවෙ ආගච්ඡති, උද්ධකම්මෙ ආරොහති, මරියාදායං ආපබ්බතා ඛෙත්තං, අභිවිධිම්හි ආකුමාරං යසො කච්චායනස්ස, පත්තියං ආපත්තිමාපන්නො, ඉච්ඡායං ආකඞ්ඛා, පරිස්සජනෙ ආලිඞ්ගනං, ආදිකම්මෙ ආරම්භො, ගහණෙ ආදීයති ආලම්බති, නිවාසෙ ආවසථො, සමීපෙ ආසන්නං, අව්හානෙ ආමන්තෙසි. 前缀“ā”用于表示朝向、向上、界限、遍及、达到、意欲、拥抱、起始、执取、住所、邻近、呼唤等义。例如：在朝向义中，为“前来”(āgacchati)；在向上义中，为“登上”(ārohati)；在界限义中，为“田地远至山边”(āpabbatā khettaṃ)；在遍及义中，为“迦旃延(Kaccāyana)从小就声名远扬”(ākumāraṃ yaso kaccāyanassa)；在达到义中，为“犯戒”(āpattimāpanno)；在意欲义中，为“期望”(ākaṅkhā)；在拥抱义中，为“拥抱”(āliṅganaṃ)；在起始义中，为“开始”(ārambho)；在执取义中，为“拿取”(ādīyati)或“依靠”(ālambati)；在住所义中，为“住所”(āvasatho)；在邻近义中，为“邻近”(āsannaṃ)；在呼唤义中，为“呼唤”(āmantesi)。 අතිඉති අභික්කමනා’තික්කන්තා’තිසය භුසත්ථාදීසු. අතික්කමනෙ අතිරොචති අම්හෙහි, අතීතො, අතික්කන්තෙ අච්චන්තං, අතිසයෙ අතිකුසලො, භුසත්ථෙ අතික්කොධො අතිවුද්ධි. 前缀“ati”用于表示超越、违越、卓越、过甚等义。例如：在超越义中，为“胜过我们”(atirocati amhehi)；在违越义中，为“过去的”(atīto)或“非常”(accantaṃ)；在卓越义中，为“极善巧”(atikusalo)；在过甚义中，为“极怒”(atikkodho)或“过度增长”(ativuddhi)。 අපිඉති සම්භාවනා’පෙක්ඛා සමුච්චය ගරහ පඤ්හාදීසු. සම්භාවනායං අපි දිබ්බෙසු කාමෙසු, මෙරුම්පි විනිවිජ්ඣිත්වා ගච්ඡෙය්‍ය, අපෙක්ඛායං අයම්පි ධම්මො අනියතො, සමුච්චයෙ ඉතිපි අරහං, අන්තම්පි අන්තගුණම්පි ආදාය, ගරහෙ අපි අම්හාකං පණ්ඩිතක, පඤ්හෙ අපි භන්තෙ භික්ඛං ලභිත්ථ. 助词“api”用于表示可能性、期望、总集、责难、疑问等义。例如：在可能性义中，如“即使是天界的欲乐”(api dibbesu kāmesu)或“即使是须弥山也能穿透”(merumpi vinivijjhitvā gaccheyya)；在期望义中，如“这个法也是不定法”(ayampi dhammo aniyato)；在总集义中，如“他也是阿罗汉”(itipi arahaṃ)或“连同终点与终点之德一并拿取”(antampi antaguṇampi ādāya)；在责难义中，如“嘿，我们这些自以为是的智者！”(api amhākaṃ paṇḍitaka)；在疑问义中，如“尊者，您得到食物了吗？”(api bhante bhikkhaṃ labhittha)。 අපඉති අපගත ගරහ වජ්ජන පූජා පදුස්සනාදීසු. අපගතෙ අපමානො අපෙතො, ගරහෙ අපගබ්භො, වජ්ජනෙ අපසාලාය ආයන්ති වාණිජා, පූජායං වුද්ධාපචායී, පදුස්සනෙ අපරජ්ඣති. 前缀“apa”用于表示离去、责备、避开、尊敬、冒犯等义。例如：在离去义中，为“远离骄慢”(apamāno apeto)；在责备义中，为“无过失”(apagabbho)；在避开义中，为“商人们避开商铺”(apasālāya āyanti vāṇijā)；在尊敬义中，为“尊敬长者”(vuddhāpacāyī)；在冒犯义中，为“冒犯”(aparajjhati)。 උපඉති උපගමන සමීපූ’පපත්ති සාදිස්සා’ධිකූ’පරිභාවා’නසන දොසක්ඛාන සඤ්ඤා පුබ්බකම්ම පූජා ගය්හාකාර භුසත්ථාදීසු. උපගමනෙ නිසින්නං වා උපනිසීදෙය්‍ය, සමීපෙ උපනගරං, උපපත්තියං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති, අථ වා උපපත්ති යුත්ති, යථා [Pg.131]– උපපත්තිතො ඉක්ඛතීති උපෙක්ඛා, සාදිස්සෙ උපමානං උපමා, අධිකෙ උප ඛාරියං දොණො, උපරිභාවෙ උපසම්පන්නො, අනසනෙ උපවාසො, දොසක්ඛානෙ පරං උපපදති, සඤ්ඤායං උපධා උපසග්ගො, පුබ්බකම්මෙ උපක්කමො උපකාරො, පූජායං බුද්ධුපට්ඨාකො, මාතුපට්ඨානං, ගය්හාකාරෙ සොචෙය්‍යපච්චුපට්ඨානං, භුසත්ථෙ උපාදානං, උපායාසො, උපනිස්සයොති. ඉති අනෙකත්ථා හි උපසග්ගා. 前缀“upa”用于表示接近、附近、投生、相似、增益、优越、禁食、述罪、术语、先前行为、恭敬、领受方式、强调等义。例如：在接近义中，为“坐近已坐者”(nisinnaṃ vā upanisīdeyya)；在附近义中，为“城郊”(upanagaraṃ)；在投生义中，为“投生天界”(saggaṃ lokaṃ upapajjati)；或者，“upapatti”也意为“道理”(yutti)，例如“由道理而观”(upapattito ikkhati)即是“舍”(upekkhā)；在相似义中，为“譬喻”(upamānaṃ)、“比较”(upamā)；在增益义中，为“一多纳(doṇa)之于一卡利(khāri)”(upa khāriyaṃ doṇo)；在优越义中，为“已受具足戒者”(upasampanno)；在禁食义中，为“斋戒”(upavāso)；在述罪义中，为“责备他人”(paraṃ upavadati)；在术语义中，为“次近音”(upadhā)、“前缀”(upasaggo)；在先前行为义中，为“努力”(upakkamo)、“帮助”(upakāro)；在恭敬义中，为“佛陀的侍者”(buddhupaṭṭhāko)、“侍奉母亲”(mātupaṭṭhānaṃ)；在领受方式义中，为“准备清净”(soceyyapaccupaṭṭhānaṃ)；在强调义中，为“执取”(upādānaṃ)、“恼乱”(upāyāso)、“依止”(upanissayo)。因此，前缀具有多种含义。 වුත්තඤ්ච – 又说： ‘‘උපසග්ග නිපාතා ච, පච්චයා ච ඉමෙ තයො; නෙකෙනෙකත්ථවිසයා, ඉති නෙරුත්තිකාබ්‍රවු’’න්ති. “前缀、小品词与后缀，此三者，其义域多变，语源学家如是说。” තත්ථ උපසග්ගානං නාමාඛ්‍යාතවිසෙසකත්තා ලිඞ්ගසඤ්ඤායං අනියමෙන ස්‍යාදිම්හි සම්පත්තෙ තෙසං සඞ්ඛ්‍යාකම්මාදිභෙදාභාවා තෙහි පඨමෙකවචනමෙව භවති. 其中，前缀是名词和动词的修饰语，其性别没有固定规则，也没有数、格等区别。因此，当应用格尾缀时，它们只使用第一格单数形式。 ‘‘ලොප’’න්ති වත්තමානෙ 在“省略”(lopa)的规则下： 282. සබ්බාසමාවුසොපසග්ගනිපාතාදීහි ච. 282. 亦于“贤友”、前缀、小品词等之后。 ආවුසොසද්දතො, උපසග්ගනිපාතෙහි ච සබ්බාසං පරාසං විභත්තීනං ලොපො හොති. ආදිසද්දෙන ක්වචි සුත්තපදාදීහි ච. එත්ථ ච ආවුසොතිමස්ස විසුං ගහණං සසඞ්ඛ්‍යත්තදීපනත්ථන්ති දට්ඨබ්බං. 在“贤友”(āvuso)一词之后，以及在前缀和小品词之后，所有其后的格尾缀都被省略。通过“等”(ādi)一词，此规则有时也适用于经文的开头词等。此处应当理解，单独提及“贤友”一词是为了表明它自身有数（的变化）。 උපෙච්චත්ථං සජ්ජන්තීති, උපසග්ගා හි පාදයො; චාදී පදාදිමජ්ඣන්තෙ, නිපාතා නිපතන්තිති. 前缀是“pa”等，因为它们贴近并依附于意义；小品词是“ca”等，因为它们“落下”于词的首、中、尾部。 පහරණං පහාරො, එවං පරාභවො, නිවාසො, නීහාරො, උහාරො, දුහාරො, සංහාරො, විහාරො, අවහාරො, අනුහාරො, පරිහාරො, අධිහාරො, අභිහාරො, පතිහාරො, සුහාරො, ආහාරො, අතිහාරො, අපිහාරො, අපහාරො[Pg.132], උපහාරො. පහරති, පරාභවති, නිවසති, නීහරති, උද්ධරති ඉච්චාදි යොජෙතබ්බං. “paharaṇaṃ”是击打，“pahāro”是打击；同样地，“parābhavo”是衰败，“nivāso”是居住，“nīhāro”是取出，“uhāro”是举起，“duhāro”是难取，“saṃhāro”是总括，“vihāro”是住处，“avahāro”是取下，“anuhāro”是模仿，“parihāro”是避开，“adhihāro”是主管，“abhihāro”是带来，“patihāro”是门卫，“suhāro”是易取，“āhāro”是食物，“atihāro”是越过，“apihāro”是覆盖，“apahāro”是除去，“upahāro”是供养。应与“paharati”(击打)、“parābhavati”(衰败)、“nivasati”(居住)、“nīharati”(取出)、“uddharati”(举起)等动词相应配合。 ධාත්වත්ථං බාධතෙ කොචි, කොචි තමනුවත්තතෙ; තමෙවඤ්ඤො විසෙසෙති, උපසග්ගගතී තිධා. 前缀或障词根义，或顺其义；另有使义特殊者，前缀作用有三种。 ඔපසග්ගිකපදං නිට්ඨිතං. 前缀品终。 නෙපාතිකපද 不变化词品 සමුච්චයවිකප්පනපටිසෙධපූරණාදිඅත්ථං අසත්වවාචකං නෙපාතිකං පදං. 表示集合、选择、否定、补充等意义的非实词，称为不变化词。 තත්‍ර චඉති සමුච්චයා’න්වාචයෙ’තරීතරයොගසමාහාරා’වධාරණාදීසු. 其中，“ca”用于集合、随顺、相互结合、总集、限定等义。 වාඉති විකප්පනූ’පමාන සමුච්චය වවත්ථිතවිභාසාසු. “vā”用于选择、譬喻、集合、确定选择等义。 න නො මා අ අලං හලං ඉච්චෙතෙ පටිසෙධනත්ථෙ. “na”、“no”、“mā”、“a”、“alaṃ”、“halaṃ”，这些用于否定义。 අලං පරියත්ති භූසනෙසු ච. “alaṃ”也用于足够、装饰等义。 පූරණත්ථං දුවිධං අත්ථපූරණං පදපූරණඤ්ච. 补充词分为两种：意义补充词与音节补充词。 තත්ථ අථ ඛලු වත වථ අථො අස්සු යග්ඝෙ හි චරහි නං තං වා ච තුව වො පන හවෙ කීව හ තතො යථා සුදං ඛො වෙ හං එනං සෙය්‍යථිදං ඉච්චෙවමාදීනි පදපූරණානි. 其中，“atha”、“khalu”、“vata”、“vatha”、“atho”、“assu”、“yagghe”、“hi”、“carahi”、“naṃ”、“taṃ”、“vā”、“ca”、“tuva”、“vo”、“pana”、“have”、“kīva”、“ha”、“tato”、“yathā”、“sudaṃ”、“kho”、“ve”、“haṃ”、“enaṃ”、“seyyathidaṃ”等，是音节补充词。 තත්ථ – අථඉති පඤ්හා’නන්තරියා’ධිකාරාදීසු ච. 其中，“atha”也用于提问、接续、主题等义。 ඛලුඉති පටිසෙධා’වධාරණ පසිද්ධීසු ච. “khalu”也用于否定、强调、公认等义。 වතඉති එකංස ඛෙදා’නුකම්පසඞ්කප්පෙසු ච. “vata”也用于确定、悲伤、怜悯、思虑等义。 අථොඉති අන්වාදෙසෙ ච. “atho”也用于随后的说明。 හිඉති [Pg.133] හෙතු අවධාරණෙසු ච. “hi”也用于原因、强调等义。 තුඉති විසෙස හෙතු නිවත්තනාදීසු ච. “tu”也用于区别、原因、转折等义。 පනඉති විසෙසෙපි. “pana”也用于区别义。 හවෙ, වෙඉච්චෙතෙ එකංසත්ථෙපි. “have”和“ve”也用于确定义。 හංඉති විසාද සම්භමෙසුපි. “haṃ”也用于沮丧、惊慌等场合。 සෙය්‍යථිදන්ති තං කතමන්ති අත්ථෙපි. “seyyathidaṃ”也用于“那是什么”(taṃ katamaṃ)之义。 අත්ථපූරණං දුවිධං විභත්තියුත්තං, අවිභත්තියුත්තඤ්ච. 意义补充词有两种：带格变化的和不带格变化的。 අත්ථි සක්කා ලබ්භා ඉච්චෙතෙ පඨමායං. “atthi”、“sakkā”、“labbhā”，这些用于第一格。 ආවුසො අම්භො හම්භො රෙ අරෙ හරෙ ජෙඉච්චෙතෙ ආමන්තනෙ. “āvuso”、“ambho”、“hambho”、“re”、“are”、“hare”、“je”，这些用于呼格。 දිවා භිය්‍යො නමො ඉච්චෙතෙ පඨමායං, දුතියායඤ්ච. “divā”、“bhiyyo”、“namo”，这些用于第一格和第二格。 සයං සාමං සං සම්මා කින්ති ඉච්චෙතෙ තතියත්ථෙ, සොතො ධාපච්චයන්තා ච. සුත්තසො පදසො අනිච්චතො දුක්ඛතො එකධා ද්විධා ඉච්චාදි. “sayaṃ”、“sāmaṃ”、“saṃ”、“sammā”、“kinti”，这些用于第三格义；以“-so”、“-to”和“-dhā”为后缀的词也是。例如：“suttaso”、“padaso”、“aniccato”、“dukkhato”、“ekadhā”、“dvidhā”等。 තවෙ තුංපච්චයන්තා චතුත්ථියා, කාතවෙ දාතවෙ කාතුං කාරෙතුං දාතුං දාපෙතුං ඉච්චාදි. 以“-tave”和“-tuṃ”为后缀的词用于第四格。例如：“kātave”、“dātave”、“kātuṃ”、“kāretuṃ”、“dātuṃ”、“dāpetuṃ”等。 සො තොපච්චයන්තා පඤ්චමියත්ථෙ, දීඝසො ඔරසො රාජතො වා චොරතො වා ඉච්චාදි. 以“-so”和“-to”为后缀的词用于第五格义。例如：“dīghaso”、“oraso”、“rājato vā corato vā”等。 තො සත්තම්‍යත්ථෙපි, ත්‍රථාදිපච්චයන්තා ච. එකතො පුරතො පච්ඡතො පස්සතො පිට්ඨිතො පාදතො සීසතො අග්ගතො මූලතො යත්‍ර යත්ථ යහිං තත්‍ර තත්ථ තහිං තහං ඉච්චාදි. “-to”也用于第七格义；以“-tra”、“-thā”等为后缀的词也是。例如：“ekato”、“purato”、“pacchato”、“passato”、“piṭṭhito”、“pādato”、“sīsato”、“aggato”、“mūlato”、“yatra”、“yattha”、“yahiṃ”、“tatra”、“tattha”、“tahiṃ”、“tahaṃ”等。 සමන්තා සාමන්තා පරිතො අභිතො සමන්තතො එකජ්ඣං එකමන්තං හෙට්ඨා උපරි උද්ධං අධො තිරියං සම්මුඛා [Pg.134] පරම්මුඛා ආවි රහො තිරො උච්චං නීචං අන්තො අන්තරා අජ්ඣත්තං බහිද්ධා බාහිරා බාහිරං බහි ඔරං පාරං ආරා ආරකා පච්ඡා පුරෙ හුරං පෙච්ච ඉච්චෙතෙ සත්තමියා. “samantā”、“sāmantā”、“parito”、“abhito”、“samantato”、“ekajjhaṃ”、“ekamantaṃ”、“heṭṭhā”、“upari”、“uddhaṃ”、“adho”、“tiriyaṃ”、“sammukhā”、“parammukhā”、“āvi”、“raho”、“tiro”、“uccaṃ”、“nīcaṃ”、“anto”、“antarā”、“ajjhattaṃ”、“bahiddhā”、“bāhirā”、“bāhiraṃ”、“bahi”、“oraṃ”、“pāraṃ”、“ārā”、“ārakā”、“pacchā”、“pure”、“huraṃ”、“pecca”，这些用于第七格。 සම්පති ආයති අජ්ජ අපරජ්ජු පරජ්ජ සුවෙ ස්වෙ පරසුවෙ හිය්‍යො පරෙ සජ්ජු සායං පාතො කාලං කල්ලං දිවා නත්තං නිච්චං සතතං අභිණ්හං අභික්ඛණං මුහුං මුහුත්තං භූතපුබ්බං පුරා යදා තදා කදා ඉච්චාදයො කාලසත්තමියා. ඉති විභත්තියුත්තානි. “sampati”、“āyati”、“ajja”、“aparajju”、“parajja”、“suve”、“sve”、“parasuve”、“hiyyo”、“pare”、“sajju”、“sāyaṃ”、“pāto”、“kālaṃ”、“kallaṃ”、“divā”、“nattaṃ”、“niccaṃ”、“satataṃ”、“abhiṇhaṃ”、“abhikkhaṇaṃ”、“muhuṃ”、“muhuttaṃ”、“bhūtapubbaṃ”、“purā”、“yadā”、“tadā”、“kadā”等，这些用于时间第七格。以上是带格变化的不变化词。 අවිභත්තියුත්තෙසු ච අප්පෙව අප්පෙවනාම නු ඉච්චෙතෙ සංසයත්ථෙ. 又，在不带格变化的不变化词中，“appeva”、“appevanāma”、“nu”，这些用于疑惑义。 අද්ධා අඤ්ඤදත්ථු තග්ඝ ජාතු කාමං සසක්කංඉච්චෙතෙ එකංසත්ථෙ. “addhā”、“aññadatthu”、“taggha”、“jātu”、“kāmaṃ”、“sasakkaṃ”，这些用于确定义。 එවඉති අවධාරණෙ. `Eva`用于决定义。 කච්චිනු’කින්නුනනුකථං කිංසු කිංඉච්චෙතෙ පුච්ඡනත්ථෙ. `Kacci nu`、`kiṃ nu`、`nanu`、`kathaṃ`、`kiṃsu`、`kiṃ`，此等用于疑问义。 එවං ඉති ඉත්ථං ඉච්චෙතෙ නිදස්සනෙ. `Evaṃ`、`iti`、`itthaṃ`，此等用于例示义。 ඉති හෙතු වාක්‍යපරිසමත්තීසු ච. `Iti`亦用于原因及句子结束义。 යාව තාව යාවතා තාවතා කිත්තාවතා එත්තාවතා කීව ඉච්චෙතෙ පරිච්ඡෙදනත්ථෙ. `Yāva`、`tāva`、`yāvatā`、`tāvatā`、`kittāvatā`、`ettāvatā`、`kīva`，此等用于限定义。 එවං සාහු ලහු ඔපායිකං පතිරූපං ආම සාධු ඉති සම්පටිච්ඡනත්ථෙ. `Evaṃ`、`sāhu`、`lahu`、`opāyikaṃ`、`patirūpaṃ`、`āma`、`sādhu`，此等用于接受义。 යථා තථා යථෙව තථෙව එවං එවමෙව එවමෙවං එවම්පි යථාපි සෙය්‍යථාපි සෙය්‍යථාපිනාම විය ඉව යථරිව තථරිව යථානාම තථානාම යථාහි තථාහි යථාචතථාච ඉච්චෙතෙ පටිභාගත්ථෙ. `Yathā`、`tathā`、`yatheva`、`tatheva`、`evaṃ`、`evameva`、`evamevaṃ`、`evampi`、`yathāpi`、`seyyathāpi`、`seyyathāpināma`、`viya`、`iva`、`yathariva`、`tathariva`、`yathānāma`、`tathānāma`、`yathāhi`、`tathāhi`、`yathāca tathāca`，此等用于譬喻义。 යථාඉති [Pg.135] යොග්ගතා විච්ඡා පදත්ථානතිවත්තනිදස්සනෙසු ච. `Yathā`亦用于适合、重复、不超越词义及例示等义。 එවංඉති උපදෙස පඤ්හාදීසු ච. `Evaṃ`亦用于教诫、问答等义。 කිඤ්චාපිඉති අනුග්ගහත්ථෙ. `Kiñcāpi`用于允许义。 අහොඉති ගරහ පසංසන පත්ථනෙසු ච. `Aho`亦用于责难、称赞、祈求等义。 නාමඉති ගරහ පසංසන සඤ්ඤා පඤ්හෙසු ච. `Nāma`亦用于责难、称赞、名称、提问等义。 සාධුඉති පසංසන යාචනෙසු ච. `Sādhu`亦用于称赞、请求等义。 ඉඞ්ඝ හන්ද ඉච්චෙතෙ චොදනත්ථෙ. `Iṅgha`、`handa`，此等用于劝勉义。 සාධු සුට්ඨු එවමෙතන්ති අනුමොදනෙ. `Sādhu`、`suṭṭhu`、`evam etaṃ`用于随喜义。 කිරඉති අනුස්සවණ අස්සද්ධෙය්‍යෙසු. `Kira`用于传闻及不可信义。 නූනඉති අනුමානා’නුස්සරණ පරිවිතක්කනෙසු. `Nūna`用于推论、随念、寻思等义。 කස්මාඉති කාරණපුච්ඡනෙ. `Kasmā`用于原因询问义。 යස්මා තස්මා තථාහි තෙන ඉච්චෙතෙ කාරණච්ඡෙදනත්ථෙ. `Yasmā`、`tasmā`、`tathāhi`、`tena`，此等用于原因说明义。 සහ සද්ධිං සමං අමාඉති සමක්‍රියායං. `Saha`、`saddhiṃ`、`samaṃ`、`amā`用于共同行动义。 විනා රිතෙඉති විප්පයොගෙ. `Vinā`、`rite`用于分离义。 නානා පුථු බහුප්පකාරෙ. `Nānā`、`puthu`用于多种类义。 පුථු විසුං අසඞ්ඝාතෙ ච. `Puthu`、`visuṃ`亦用于不聚合义。 දුට්ඨු කු ජිගුච්ඡායං. `Duṭṭhu`、`ku`用于厌恶义。 පුන අප්පඨමෙ. `Puna`用于非初次义。 කථඤ්චි කිච්ඡත්ථෙ ච. `Kathañci`亦用于困难义。 ධා ක්ඛත්තුං සකිඤ්ච සඞ්ඛ්‍යාවිභාගෙ. `-dhā`、`-kkhattuṃ`、`sakiṃ`亦用于数量区分义。 ඊසකං [Pg.136] අප්පත්ථෙ. `Īsakaṃ`用于微小义。 සණිකං මන්දත්ථෙ. `Saṇikaṃ`用于迟缓义。 ඛිප්පං අරං ලහු ආසුං තුණ්ණං අචිරං සීඝත්ථෙ. `Khippaṃ`、`araṃ`、`lahu`、`āsuṃ`、`tuṇṇaṃ`、`aciraṃ`用于迅速义。 චිරං චිරස්සං දීඝකාලෙ. “长久”(ciraṃ)、“长时”(cirassaṃ)为长时间义。 චෙ යදි සඞ්කාවට්ඨානෙ. “若”(ce)、“假如”(yadi)为怀疑义。 ධුවං ථිරාවධාරණෙසු. “确定”(dhuvaṃ)为坚固、确定义。 හා විසාදෙ. “唉”(hā)为沮丧义。 තුණ්හී අභාසනෙ. “沉默”(tuṇhī)为不言说义。 සච්ඡි පච්චක්ඛෙ. “亲证”(sacchi)为现见义。 මුසා මිච්ඡා අලිකං අසච්චෙ. “虚妄”(musā)、“谬妄”(micchā)、“虚假”(alikaṃ)为不真实义。 සුවත්ථි ආසීසත්ථෙ ඉච්චාදි. “吉祥”(suvatthi)为祝福等义。 තුන ත්වාන ත්වාපච්චයන්තා උස්සුක්කනත්ථෙ භවන්ති. 以“-tuna”、“-tvāna”、“-tvā”为后缀的绝对分词，为热切义。 යථා – පස්සිතුන පස්සිය පස්සිත්වාන පස්සිත්වා දිස්වා දිස්වානදස්සෙත්වා දාතුන දත්වාන දත්වා උපාදාය දාපෙත්වා විඤ්ඤාපෙත්වා විචෙය්‍ය විනෙය්‍ය නිහච්ච සමෙච්ච අපෙච්ච උපෙච්ච ආරබ්භ ආගම්ම ඉච්චාදි. 例如：passituna、passiya、passitvāna、passitvā、disvā、disvāna（见过之后）、dassetvā（显示之后）、dātuna、datvāna、datvā（给予之后）、upādāya（执取之后）、dāpetvā（使给予之后）、viññāpetvā（使了知之后）、viceyya（辨别之后）、vineyya（调伏之后）、nihacca（击破之后）、samecca（会合之后）、apecca（离去之后）、upecca（接近之后）、ārabbha（关于）、āgamma（依据）等。 එවං නාමාඛ්‍යාතොපසග්ගවිනිමුත්තං යදබ්‍යයලක්ඛණං, තං සබ්බං නිපාතපදන්ති වෙදිතබ්බං. 如此，凡是脱离名、动词、前缀，具有不变特征的，都应知为小品词。 වුත්තඤ්ච – 如是说： ‘‘මුත්තං පදත්තයා යස්මා, තස්මා නිපතත්‍යන්තරා; නෙපාතිකන්ති තං වුත්තං, යං අබ්‍යය සලක්ඛණ’’න්ති. “因为它脱离了三类词，所以它落于其间；那具有不变特征的，被称为‘小品词’。” නෙපාතිකපදං නිට්ඨිතං. 小品词品终。 පුල්ලිඞ්ගං ඉත්ථිලිඞ්ගඤ්ච, නපුංසකමථාපරං; තිලිඞ්ගඤ්ච අලිඞ්ගඤ්ච, නාමිකං පඤ්චධා ඨිතං. 阳性、阴性与中性，以及三性与无性，名词由此安立为五种。 ඉති පදරූපසිද්ධියං නාමකණ්ඩො දුතියො. 《词形成就论》名篇第二终。 3. කාරකකණ්ඩ 3. 格篇 අථ [Pg.137] විභත්තීනමත්ථභෙදා වුච්චන්තෙ. 现在解说格的意义差别。 තත්ථ එකම්පි අත්ථං කම්මාදිවසෙන, එකත්තාදිවසෙන ච විභජන්තීති විභත්තියො, ස්‍යාදයො. තා පන පඨමාදිභෙදෙන සත්තවිධා. 其中，那些依据业(kamma)等以及单数(ekatta)等来分别(vibhajanti)意义的，称为格(vibhatti)，即si等。而这些格，根据第一格等分类，共有七种。 තත්ථ කස්මිං අත්ථෙ පඨමා? 其中，第一格用于何义？ 283. ලිඞ්ගත්ථෙ පඨමා. 283. 第一格用于语基义。 ලිඞ්ගත්ථාභිධානමත්තෙ පඨමාවිභත්ති හොති. 仅在表达语基义时，使用第一格。 ලිඞ්ගස්ස අත්ථො ලිඞ්ගත්ථො. එත්ථ ච ලීනං අඞ්ගන්ති ලිඞ්ගං, අපාකටො අවයවො, පුරිසොතිආදීනඤ්හි පකතිප්පච්චයාදිවිභාගකප්පනාය නිප්ඵාදිතානං සද්දප්පතිරූපකානං නාමිකපදානං පඨමං ඨපෙතබ්බං පකතිරූපං අපාකටත්තා, අවයවත්තා ච ලිඞ්ගන්ති වුච්චති. අථ වා විසදාවිසදොභයරහිතාකාරවොහාරසඞ්ඛාතෙන තිවිධලිඞ්ගෙන සහිතත්ථස්ස, තබ්බිනිමුත්තස්සුපසග්ගාදීනමත්ථස්ස ච ලීනස්ස ගමනතො, ලිඞ්ගනතො වා ලිඞ්ගන්ති අන්වත්ථනාමවසෙන වා ‘‘ධාතුප්පච්චයවිභත්තිවජ්ජිතමත්ථවං ලිඞ්ග’’න්ති වචනතො පරසමඤ්ඤාවසෙන වා ලිඞ්ගන්ති ඉධ පාටිපදිකාපරනාමධෙය්‍යං ස්‍යාදිවිභත්‍යන්තපදපකතිරූපමෙව වුච්චතීති දට්ඨබ්බං. 语基的意义即语基义。在此，“语基”(liṅga)意为“隐蔽的部分”，即不显现的成分。例如，“男子”(puriso)等词，通过对词基、词缀等进行区分而形成，这些具有词语形式的名词，其最初应确立的词基形式，因其不显现且为组成部分，故称为“语基”。或者，通过由清晰、不清晰、以及非二者的表达方式所构成的“三种性”（即阳性、阴性、中性）所伴随的意义，以及与此无关的前缀等词义，因其隐蔽或指示，故依其词源义而称为“语基”；或者依据他人的通称，即所谓“不含词根、词缀、格尾的有意义的词为语基”；因此，这里应当理解为，“语基”是名干(pāṭipadika)的别名，即具有si等格尾的词的根本形式。 ලිඞ්ගස්සත්ථො නාම පබන්ධවිසෙසාකාරෙන පවත්තමානෙ රූපාදයො උපාදාය පඤ්ඤාපීයමානො තදඤ්ඤානඤ්ඤභාවෙන අනිබ්බචනීයො සමූහසන්තානාදිභෙදො උපාදාපඤ්ඤත්තිසඞ්ඛාතො ඝටපටාදිවොහාරත්ථො ච පථවීධාතුඵස්සාදීනං සභාවධම්මානං [Pg.138] කාලදෙසාදිභෙදභින්නානං විජාතියවිනිවත්තො සජාතියසාධාරණො යථාසඞ්කෙතමාරොපසිද්ධො තජ්ජාපඤ්ඤත්තිසඞ්ඛාතො කක්ඛළත්තඵුසනාදිසාමඤ්ඤාකාරො ච. 所谓“语基义”(liṅgassattho)，是指以特定关联方式运作时，依据色(rūpa)等法而安立的概念，此概念因其非彼非异的不可言说性，可分为总集(samūha)、相续(santāna)等类型，被称为“依所取假立”(upādāpaññatti)，也是指称瓶、布等事物的世俗语义。它也是指地界、触等自性法(sabhāvadhammā)，在时间、空间等不同分类中，区别于异类、与同类共通、随约定俗成而成立的，被称为“彼生假立”(tajjāpaññatti)的概念，以及坚硬、触等的一般相(sāmaññākāra)。 සො පන කම්මාදිසංසට්ඨො, සුද්ධො චාති දුවිධො. තත්ථ කම්මාදීසු දුතියාදීනං විධීයමානත්තා කම්මාදිසංසග්ගරහිතො ලිඞ්ගසඞ්ඛ්‍යාපරිමාණයුත්තො, තබ්බිනිමුත්තුපසග්ගාදිපදත්ථභූතො ච සුද්ධො සද්දත්ථො ඉධ ලිඞ්ගත්ථො නාම. 此语基义分为两种：与业等相关的，以及纯粹的。其中，由于第二格等是为业等（的意义）而规定的，因此，那脱离了与业等的关联，仅具有性、数、量，并且是构成前缀等词义的纯粹词义，在此被称为语基义。 යො පන ආඛ්‍යාතකිතකතද්ධිතසමාසෙහි වුත්තො කම්මාදිසංසට්ඨො අත්ථො, සොපි දුතියාදීනං පුන අත්තනා වත්තබ්බස්ස අත්ථවිසෙසස්සාභාවෙන අවිසයත්තා, ලිඞ්ගත්ථමත්තස්ස සම්භවතො ච පඨමායෙව විසයො. 再者，由动词、初级派生词、次级派生词和复合词所表达的、与业等相关的意义，也仅是第一格的范围，因为（既然意义已被表达）第二格等便没有需要再表达的特殊意义，已非其范围，并且此时仅存在语基义。 හොති චෙත්ථ – 于此有颂： පඨමාවුපසග්ගත්ථෙ, කෙසඤ්චත්ථෙ නිපාතසද්දානං; ලිඞ්ගාදිකෙ ච සුද්ධෙ-භිහිතෙ කම්මාදිඅත්ථෙපි. 第一格用于前缀义、某些小品词义、纯粹的语基等义，以及当业等义已被（其他词）表达时。 සලිඞ්ගෙ තාව – එසො පුරිසො, එතෙ පුරිසා, එසා කඤ්ඤා, එතා කඤ්ඤායො, එතං චිත්තං, එතානි චිත්තානි. 就性而言：这是男子，这些男子，这是少女，这些少女，这是心，这些心。 සසඞ්ඛ්‍යෙ – එකො ද්වෙ. 就数而言：一、二。 සපරිමාණෙ – දොණො ඛාරී ආළ්හකං. 就度量而言——斗(doṇa)、佉梨(khārī)、阿罗诃(āḷhaka)。 ලිඞ්ගාදිවිනිමුත්තෙ සත්තාමත්තෙ – ච වා හ අහං අත්ථි සක්කාලබ්භා ඉච්චාදි. 在脱离词性等(范畴)，仅表示存在的情况下——即“ca”(和)、“vā”(或)、“ha”(确实)、“ahaṃ”(我)、“atthi”(是/存在)、“sakkālabbhā”(可得)等等。 ‘‘ලිඞ්ගත්ථෙ පඨමා’’ති අධිකිච්ච ‘‘ආලපනෙ චා’’ති ආලපනත්ථෙ ච පඨමා, අභිමුඛං කත්වා ලපනං ආලපනං, ආමන්තනං අව්හානන්ති අත්ථො. 继“在语基义上用第一格”之后，“在呼格上亦尔”意指在呼唤的意义上也是用第一格。使之面向而说是呼唤，意思是召唤、呼喊。 එත්ථ ච ආමන්තනං නාම පගෙව ලද්ධසරූපස්ස සද්දෙන අභිමුඛීකරණං, කතාභිමුඛො පන ‘‘ගච්ඡා’’තිආදිනා නයෙන ක්‍රියාය [Pg.139] යොජීයති, තස්මා ආමන්තනසමයෙ ක්‍රියායොගාභාවතො ඉදං කාරකවොහාරං න ලභති. 在此，所谓的呼唤，是通过声音使一个已然存在的实体面向自己；而那已经面向者，则以“去！”等方式与行动相结合。因此，在呼唤之时，由于缺乏与行动的关联，它不获得“作用者”(kāraka)的名称。 වුත්තඤ්ච 又说： ‘‘සද්දෙනාභිමුඛීකාරො, විජ්ජමානස්ස වත්ථුනො; ආමන්තනං විධාතබ්බෙ, නත්ථි ‘රාජා භවෙ’තිද’’න්ති. “以声音使之面向，对于已存在之物；当知是为呼唤，非如‘愿王存在’。” භො පුරිස එහි, භො පුරිසා වා, භවන්තො පුරිසා එථ. 先生，来！或，先生们！各位先生，请过来！ කස්මිං අත්ථෙ දුතියා? 第二格在什么意义上使用？ 284. කම්මත්ථෙ දුතියා. 284. 在业的意义上，用第二格。 කම්මත්ථෙ ලිඞ්ගම්හා දුතියාවිභත්ති හොති. 在业的意义上，从语基产生第二格变格。 අනභිහිතෙ එවායං, ‘‘කම්මනි දුතියායං ත්තො’’ති වචනඤ්චෙත්ථ ඤාපකං. 这仅是在(业)未被(动词等)表述的情况下。于此，“在业上用第二格”这句话是其标志。 කිං කම්මං? 什么是业？ ‘‘යෙන වා කයිරතෙ තං කරණ’’න්ති ඉතො ‘‘වා’’ති වත්තතෙ. 从“由何而为，彼即工具”此句中，“或”字延续下来。 285. යං කරොති තං කම්මං. 285. 所作即是业。 යං වා කරොති, යං වා විකරොති, යං වා පාපුණාති, තං කාරකං කම්මසඤ්ඤං හොති. 凡是所作、所改变或所达到的，那个作用者(kāraka)就得名为“业”。 ඉධ ලිඞ්ගකාලවචනමතන්තං. කරීයතීති කම්මං. තත්ථ කාරකං, සාධකං ක්‍රියානිප්ඵත්තියා කාරණමුච්චතෙ, තං පන කාරකං ඡබ්බිධං කම්මං කත්තා කරණං සම්පදානමපාදානමොකාසො චාති. තත්ථ සභාවතො, පරිකප්පතො වා කම්මාදිම්හි සතියෙව ක්‍රියාභාවතො කම්මාදීනං ඡන්නම්පි කාරකවොහාරො සිද්ධොව හොති. 在此，语基、时态、数并非重点。“所被作者”是为业。其中，作用者(kāraka)，即行动的助成者，被称为行动完成的原因。而此作用者有六种：业、作者、工具、与格、离格和处所。其中，无论是依自性或依假定，由于只有当业等存在时行动才会存在，因此业等所有六者的“作用者”之名即告成立。 තං [Pg.140] පන කම්මං තිවිධං නිබ්බත්තනීයං විකරණීයං පාපණීයඤ්චාති. යථා – මාතා පුත්තං විජායති, ආහාරො සුඛං ජනයති. ඝටං කරොති දෙවදත්තො, කට්ඨමඞ්ගාරං කරොති, සුවණ්ණං කෙයූරං, කටකං වා කරොති, වීහයො ලුනාති. දෙවදත්තො නිවෙසනං පවිසති, ආදිච්චං පස්සති, ධම්මං සුණාති, පණ්ඩිතෙ පයිරුපාසති. 此业有三种：所生业、所转业及所至业。例如：母亲生下儿子，食物产生快乐。提婆达多(Devadatta)造瓶，把木头变成炭，把黄金制成臂钏或手镯，收割稻谷。提婆达多进入住所，看见太阳，听闻法，亲近智者。 වුත්තඤ්ච 又说： ‘‘නිබ්බත්තිවිකතිප්පත්ති-භෙදෙන තිවිධං මතං; කත්තු ක්‍රියාභිගම්මං තං, සුඛඞ්ගාරං නිවෙසන’’න්ති. “依生起、变异与得成之别，当知业有三；是作者行为所及者，如乐、炭与住所。” එත්ථ ච ඉච්ඡිතානිච්ඡිතකථිතාකථිතාදිභෙදමනපෙක්ඛිත්වා සබ්බසඞ්ගාහකවසෙන ‘‘යං කරොති තං කම්ම’’න්ති වුත්තත්තා, අත්ථන්තරවිකප්පනවාධිකාරතො ච සබ්බත්ථ ඉමිනාව කම්මසඤ්ඤා හොති. 在此，不考虑意欲、非意欲、已说、未说等差别，由于“所作即是业”之说总括一切，并且由于(此定义)具有涵盖他义、选项及妨碍(其他定义)的权威性，所以在一切情况下，都仅以此来定义“业”。 තත්ථ අනිච්ඡිතකම්මං යථා – කණ්ටකං මද්දති, විසං ගිලති, ගාමං ගච්ඡන්තො රුක්ඛමූලං උපගච්ඡති. 其中，非意欲业的例子如：踩到荆棘，吞下毒药，去村庄时走到树下。 අකථිතකම්මං යථා – යඤ්ඤදත්තං කම්බලං යාචතෙ බ්‍රාහ්මණො. එත්ථ හි ‘‘කම්බල’’මිති කථිතකම්මං ද්විකම්මිකාය යාචනක්‍රියාය පත්තුමිච්ඡිතතරත්තා. ‘‘යඤ්ඤදත්ත’’මිති අප්පධානත්තා අකථිතකම්මං. තථා සමිද්ධං ධනං භික්ඛතෙ, අජං ගාමං නයති, පරාභවන්තං පුරිසං, මයං පුච්ඡාම ගොතමං, භගවා භික්ඛූ එතදවොච ඉච්චාදි. 未表述业的例子如：婆罗门向雅那达多(Yaññadatta)乞求毯子。在此，“毯子”是已表述业，因为对于具有双宾语的动词“乞求”来说，它是更想被得到的。“雅那达多”则因为是次要的，是未表述业。同样，(例如)向富人乞求财富，把羊带到村庄，(我们问)走向衰败的人，“我们问乔达摩(Gotama)”，“世尊(Bhagavā)对比丘们说了这个”等等。 අභිහිතකම්මෙ පන න හොති, යථා – කටො කරීයතෙ දෙවදත්තෙන, සුගතෙන දෙසිතො ධම්මො, යඤ්ඤදත්තො කම්බලං යාචීයතෙ බ්‍රාහ්මණෙන ඉච්චාදි. 然而，在已表述业中，则不用(第二格)。例如：席子被提婆达多(Devadatta)所造；法被善逝所说；雅那达多(Yaññadatta)被婆罗门乞求毯子，等等。 ‘‘දුතියා’’ති අධිකාරො. “第二格”是标题。 286. ගති [Pg.141] බුද්ධි භුජ පඨ හර කර සයාදීනං කාරිතෙ වා. 286. 对于行、觉、食、诵、取、作、卧等(动词)，在使役态中，(第二格是)可选项。 ගමු සප්ප ගතිම්හි, බුධ බොධනෙ, බුධ අවගමනෙ වා, භුජ පාලනබ්‍යවහරණෙසු, පඨ බ්‍යත්තියං වාචායං, හර හරණෙ, කර කරණෙ, සි සයෙ ඉච්චෙවමාදීනං ධාතූනං පයොගෙ කාරිතෙ සති පයොජ්ජකකත්තුභූතෙ කම්මනි ලිඞ්ගම්හා දුතියාවිභත්ති හොති වා. නිච්චසම්පත්තෙ විකප්පත්ථොයං, තෙන තස්ස පක්ඛෙ තතියා හොති. 当“gam”、“sapp”(行)，“budh”(觉醒或理解)，“bhuj”(保护和处理)，“paṭh”(清晰言说)，“har”(拿取)，“kar”(制作)，“si”(躺卧)等动词词根在使役态中使用时，若原动词的作者成为(使役动词的)业，则其语基可选择使用第二格变格。此规定是在通常必须使用(第二格)的情况下提供一个选项，因此在另一种选项下，使用第三格。 යො කොචි පුරිසො ගාමං ගච්ඡති, තමඤ්ඤො පයොජයති. පුරිසො පුරිසං ගාමං ගමයති, පුරිසෙන වා ගාමං ගමයති. එවං සිස්සං ධම්මං බොධෙති ආචරියො, මාතා පුත්තං භොජනං භොජයති, සිස්සං ධම්මං පාඨෙති ආචරියො, පුරිසො පුරිසං භාරං හාරෙති, තථා පුරිසො පුරිසං කම්මං කාරයති, පුරිසෙන වා කම්මං කාරාපයති, පුරිසො පුරිසං සයාපයති. එවං සබ්බත්ථ කාරිතෙ කත්තුකම්මනි දුතියා. 若有人前往村庄，另一个人指派他。一个人使另一个人前往村庄，或者通过一个人使另一个人前往村庄。如同老师以法启发弟子，母亲喂养儿子食物，老师教导弟子念诵法，一个人让另一个人搬运重物，同样地，一个人使另一个人工作，或者通过一个人使另一个人工作，一个人让另一个人睡觉。像这样，在所有使役句中，第二格都用于受使者。 කාරිතෙති කිං? පුරිසො ගාමං ගච්ඡති. 为何说“在使役句中”？[例如：]一个人去村庄。 අභිහිතෙ න භවති, පුරිසෙන පුරිසො ගාමං ගමීයතෙ, සිස්සො ධම්මං බොධීයතෙ ඉච්චාදි. 当(受使者)已被(动词的被动语态)表达时，则不使用第二格。例如：一个人被另一个人带去村庄，弟子被教导了知法等等。 287. කාලද්ධානමච්චන්තසංයොගෙ. 287. 在时间与距离的持续关联中。 අච්චන්තං නිරන්තරං සංයොගොඅච්චන්තසංයොගො. කාලද්ධානං දබ්බගුණක්‍රියාහි අච්චන්තසංයොගෙ තෙහි කාලද්ධානවාචීහි ලිඞ්ගෙහි දුතියාවිභත්ති හොති. 恒常、不间断的结合是“恒常结合”。当时间与距离和事物、性质、行为有恒常结合时，那些表示时间与距离的词语使用第二格。 කාලෙ තාව – සත්තාහං ගවපානං, මාසං මංසොදනං, සරදං රමණීයා නදී, සබ්බකාලං රමණීයං නන්දනං, මාසං සජ්ඣායති, තයො මාසෙ අභිධම්මං දෙසෙසි. 在时间方面——七日饮牛乳，一月食肉饭，秋季的河流令人喜爱，欢喜园(nandana)任何时候都令人喜爱，诵习一月，讲授阿毗达摩(abhidhamma)三个月。 අද්ධානෙ [Pg.142] – යොජනං වනරාජි, යොජනං දීඝො පබ්බතො, කොසං සජ්ඣායති. 在路程方面——一由旬长的森林，一由旬长的山，诵习一俱卢舍。 අච්චන්තසංයොගෙති කිං? මාසෙ මාසෙ භුඤ්ජති, යොජනෙ යොජනෙ විහාරං පතිට්ඨාපෙසි. 为何说“在恒常结合中”？[例如，在非恒常结合中则不然：]他每月进食，他每隔一由旬建立一座寺院。 288. කම්මප්පවචනීයයුත්තෙ. 288. 与业语连用。 කම්මප්පවචනීයෙහි නිපාතොපසග්ගෙහි යුත්තෙ යොගෙ සති ලිඞ්ගම්හා දුතියාවිභත්ති හොති. 当与业语(即小品词和前缀)连用时，从体词产生第二格。 කම්මං පවචනීයං යෙසං තෙ කම්මප්පවචනීයා, පරසමඤ්ඤාවසෙන වා අන්වාදයො කම්මප්පවචනීයා. 那些能诠释业的，是为业语；或者依他人的共许，“随”(anu)等词是为业语。 තත්ථ අනුසද්දස්ස ලක්ඛණෙ, සහත්ථෙ, හීනෙ ච කම්මප්පවචනීයසඤ්ඤා වුත්තා. යථා – පබ්බජිතමනු පබ්බජිංසු, නදිමන්වවසිතා බාරාණසී, නදියා සහ අවබද්ධාති අත්ථො, අනු සාරිපුත්තං පඤ්ඤවා. 其中，“随”(anu)一词在表示特征、伴随、劣于等含义时，被称为业语。例如：跟随出家人而出家；波罗奈(Bārāṇasī)城沿河而建，其意为“与河流相连”；智慧不及舍利弗(Sāriputta)。 ලක්ඛණාදීසු ‘‘ලක්ඛණි’ත්ථම්භූතක්ඛානභාග විච්ඡාසු පති පරි අනවො’’ති පති පරි අනූනං කම්මප්පවචනීයසඤ්ඤා වුත්තා. 当用于表示特征、状态说明、部分、遍及时，pati、pari和anu被称为业语。 ලක්ඛණෙ සූරියුග්ගමනං පති දිබ්බා භක්ඛා පාතුභවෙය්‍යුං, රුක්ඛං පති විජ්ජොතතෙ චන්දො, රුක්ඛං පරි, රුක්ඛං අනු. 在表示特征时：太阳升起时，天上的食物便会出现；月亮照向树，环绕着树，顺着树。 ඉත්ථම්භූතක්ඛානෙ සාධු දෙවදත්තො මාතරං පති, මාතරං පරි, මාතරං අනු. 在状态说明中：提婆达多(Devadatta)善待母亲(pati)，善待母亲(pari)，善待母亲(anu)。 භාගෙ යදෙත්ථ මං පති සියා, මං පරි, මං අනු, තං දීයතු. 在表示部分时：此处任何属于我的份额，都请赐予我。 විච්ඡායොගෙ [Pg.143] අත්ථමත්ථං පති සද්දො නිවිසති, රුක්ඛං රුක්ඛං පති විජ්ජොතතෙ චන්දො, රුක්ඛං රුක්ඛං පරි, රුක්ඛං රුක්ඛං අනු. 在表示遍及时：声音进入每一个意义；月亮照耀着每一棵树，环绕着每一棵树，顺着每一棵树。 ‘‘අභිරභාගෙ’’ති අභිස්ස භාගවජ්ජිතෙසු ලක්ඛණාදීසු කම්මප්පවචනීයසඤ්ඤා වුත්තා. තං ඛො පන භවන්තං ගොතමං එවං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො, සාධු දෙවදත්තො මාතරං අභි. 根据“abhi除在部分之义外”的规则，abhi一词除了表示“部分”的意义外，在表示特征等意义时，被称为业语。例如：关于尊者乔达摩(Gotama)的如此善好声誉已广为流传；提婆达多(Devadatta)善待母亲。 නිපාතෙ ධි බ්‍රාහ්මණස්ස හන්තාර මිච්චෙවමාදි. 在小品词中：“dhi”(可耻)于杀婆罗门者，如是等等。 289. ක්වචි දුතියා ඡට්ඨීනමත්ථෙ. 289. 有时第二格用于第六格之义。 ඡට්ඨීනං අත්ථෙ ක්වචි දුතියාවිභත්ති හොති. අන්තරාඅභිතො පරිතො පති පටිභාතියොගෙ අයං. අන්තරා ච රාජගහං අන්තරා ච නාළන්දං අද්ධානමග්ගප්පටිපන්නො, රාජගහස්ස ච නාළන්දාය ච මජ්ඣෙති අත්ථො. අභිතො ගාමං වසති, පරිතො ගාමං වසති, නදිං නෙරඤ්ජරං පති, නෙරඤ්ජරාය නදියා සමීපෙති අත්ථො. පටිභන්තු තං චුන්ද බොජ්ඣඞ්ගා, උපමා මං පටිභාති, උපමා මය්හං උපට්ඨහතීති අත්ථො. 有时第二格用于第六格之义。这发生在与antarā(在……之间)、abhito(在……附近)、parito(在……周围)、pati(朝向)、paṭibhāti(显现)这些词语连用时。例如：“在王舍城(Rājagaha)和那烂陀(Nāḷandā)之间行走”，意思是位于王舍城和那烂陀的中间。“住在村庄附近”，“朝向尼连禅河(Nerañjarā)”，意思是靠近尼连禅河。“愿觉支向你显现，纯陀(Cunda)”，“比喻向我显现”，意思是比喻出现在我面前。 ‘‘ක්වචි දුතියා, අත්ථෙ’’ති ච වත්තතෙ. “有时第二格，在……之义上”(此规则)亦适用。 290. තතියාසත්තමීනඤ්ච. 290. 以及第三和第七格。 තතියාසත්තමීනමත්ථෙ ච ක්වචි ලිඞ්ගම්හා දුතියාවිභත්ති හොති. 在第三格和第七格的意义上，有时也从体词产生第二格。 තතියත්ථෙ සචෙ මං නාලපිස්සති, ත්වඤ්ච මං නාභිභාසසි, විනා සද්ධම්මං කුතො සුඛං, උපායමන්තරෙන න අත්ථසිද්ධි. 在第三格之义上：如果他不跟我说话，你也不跟我说话；离了正法，何来快乐？无有方便，则无事成。 සත්තමියත්ථෙ [Pg.144]– කාලෙ, උපාන්වජ්ඣාවසස්ස පයොගෙ, අධිසිට්ඨාවසානං පයොගෙ, තප්පානචාරෙ ච දුතියා. 在第七格的意义上：在表示时间时；在与带upa、anu、adhi、ā前缀的动词vas(居住)连用时；在与adhi-sī(卧)、adhi-ṭhā(立)、adhi-ās(坐)等动词连用时；以及在与该处相关的饮用和行走等行为中，使用第二格。 කාලෙ තාව – පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා, එකං සමයං භගවා. ඉමං රත්තිං චත්තාරො මහාරාජානො. 首先在时间方面——清晨时分穿好衣服后；一时，世尊。这一夜，四大天王。 උපාදිපුබ්බස්ස වසධාතුස්ස පයොගෙ – ගාමං උපවසති, ගාමං අනුවසති, විහාරං අධිවසති, ගාමං ආවසති, අගාරං අජ්ඣාවසති. තථා පථවිං අධිසෙස්සති, ගාමං අධිතිට්ඨති, ගාමං අජ්ඣාවසති. 在以“upa”等为前缀的“住”词根的用法中——住在村落附近，随村落而住，住在寺院，居住在村落，居住在家中。同样地，卧于大地上，立足于村落，居住在村落。 තප්පානචාරෙසු – නදිං පිවති, ගාමං චරති ඉච්චාදි. 在表示饮用和行走等[意义]的用法中——喝河水，游走村落等。 කස්මිං අත්ථෙ තතියා? 在什么意义上使用第三格？ 291. කරණෙ තතියා. 291. 用于工具义。 කරණකාරකෙ තතියාවිභත්ති හොති. 工具格使用第三格。 කිං කරණං? 什么是工具？ 292. යෙන වා කයිරතෙ තං කරණං. 292. 藉由其所作者，即是工具。 යෙන වා කත්තා උපකරණභූතෙන වත්ථුනා ක්‍රියං අබ්‍යවධානෙන කරොති, යෙන වා විකරොති, යෙන වා පාපුණාති, තං කාරකං කරණසඤ්ඤං හොති. 或者，能作者藉以作为工具的事物无间地行作，或藉以改变，或藉以获得，该作用者即名为“工具”。 කරීයතෙ අනෙනාති කරණං, එත්ථ ච සතිපි සබ්බකාරකානං ක්‍රියාසාධකත්තෙ ‘‘යෙන වා කයිරතෙ’’ති විසෙසෙත්වා වචනං කත්තූපකරණභූතෙසු කාරකෙසු සාධකතමස්සෙව ගහණත්ථං. “由彼所作”，故名“工具”。此处，尽管所有作用者都能成就行为，但特别说“由其所作者”，是为了在作为能作者之工具的诸作用者中，只取那最能成就者。 වුත්තඤ්ච [Pg.145] 又说： ‘‘යස්ස සබ්බවිසෙසෙන, ක්‍රියාසංසිද්ධිහෙතුතා; සම්භාවීයති තං වුත්තං, කරණං නාම කාරක’’න්ති. 若以卓异性，堪为成事因，彼作用者，说名为工具。 තං පන දුවිධං අජ්ඣත්තික බාහිරවසෙන. 它又分为内在和外在两种。 යථා – හත්ථෙන කම්මං කරොති, චක්ඛුනා රූපං පස්සති, මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය. දත්තෙන වීහයො ලුනාති, අග්ගිනා කුටිං ඣාපෙති. 例如——用手做事，以眼见色，用心了知法。用镰刀收割稻谷，用火焚烧孤邸。 ‘‘තතියා’’ති අධිකාරො. “第三格”是标题。 293. කත්තරි ච. 293. 以及用于能作者。 කත්තරි ච කාරකෙ ලිඞ්ගම්හා තතියාවිභත්ති හොති. චග්ගහණෙන ඉත්ථම්භූතලක්ඛණෙ, ක්‍රියාපවග්ගෙ, පුබ්බසදිසසමූනත්ථ කලහ නිපුණ මිස්සක සඛිලත්ථාදියොගෙ, කාලද්ධානෙසු, පච්චත්තකම්මත්ථපඤ්චමියත්ථාදීසු ච තතියා. 在能作者格中，从体词产生第三格。并且，由于“ca”的包含，在表示“如此状态的特征”、“行为的完成”，以及与“先前”、“相似”、“相等”、“不足”、“争吵”、“熟练”、“混合”、“亲切”等意义的词语连用时，以及在表示时间与路程、反身、宾格、第五格等意义时，也使用第三格。 කො ච කත්තා? 谁是能作者？ 294. යො කරොති ස කත්තා. 294. 行事者，即是能作者。 යො ක්‍රියං අත්තප්පධානො හුත්වා කරොති, සො කත්තුසඤ්ඤො හොති. 凡以自身为主而行事者，即名为“能作者”。 සො තිවිධො සුද්ධකත්තා හෙතුකත්තා කම්මකත්තාති. තත්ථ යො සයමෙව ක්‍රියං කරොති, සො සුද්ධකත්තා. යො අඤ්ඤං කාතුං සමත්ථං අකරොන්තං කම්මං නියොජෙති, සො හෙතුකත්තා, යථා – ගන්තුං සමත්ථො දෙවදත්තො, තමඤ්ඤො පයොජෙති ‘‘ගමයති දෙවදත්ත’’න්ති. 它有三种：纯粹能作者、使动者、业行者。其中，自己行事的，是纯粹能作者。驱使有能力做但未做者去做的，是使动者。例如，提婆达多有能力去，另一人驱使他，即“使提婆达多去”。 යං පන තත්ථ තත්ථ ගච්ඡති දෙවදත්තො, තමඤ්ඤො පයොජයති ‘‘ගමයති දෙවදත්ත’’න්ති හෙත්වත්ථනිදස්සනං, තම්පි සාමත්ථියදස්සනවසෙන [Pg.146] වුත්තන්ති ගහෙතබ්බං. අඤ්ඤථා යදි සයමෙව ගච්ඡති, කිං තත්ථ පයොජකබ්‍යාපාරෙන අකරොන්තං බලෙන කාරයති, පාසාණං උට්ඨාපයතීතිආදිකඤ්ච න සිජ්ඣෙය්‍ය. 然而，“提婆达多去那里，另一人驱使他，即‘使提婆达多去’”这个例子，是为了说明使动的意义，应当理解为这是为了显示[被使动者的]能力。否则，如果他自己去，那使动者的作用何在呢？如此一来，强迫不做者去做，如“使[人]举起石头”等例子就无法成立了。 එත්ථ පන 在此， ‘‘කත්තා’’ති වත්තතෙ. “能作者”一词适用。 293. යො කාරෙති ස හෙතු. 293. 使他人行事者，即是“因”。 යො කත්තාරං කාරෙති, සො හෙතුසඤ්ඤො හොති, කත්තා චාති හෙතුකත්තුසඤ්ඤා. 使能作者行事者，名为“因”，亦名“能作者”，故合称“使动者”。 යො පන පරස්ස ක්‍රියං පටිච්ච කම්මභූතොපි සුකරත්තා සයමෙව සිජ්ඣන්තො විය හොති, සො කම්මකත්තා නාම, යථා – සයං කරීයතෙ කටො, සයමෙව පච්චතෙ ඔදනොති. 至于那依赖他人行为，虽身为业（宾格），却因易于完成而看似自行成就者，即名为“业行者”。例如：席子自己做成，饭自己煮熟。 වුත්තඤ්ච 又说： ‘‘අත්තප්පධානො කිරියං, යො නිබ්බත්තෙති කාරකො; අප්පයුත්තො පයුත්තො වා, ස කත්තාති පවුච්චති. 以自身为主，能成就行为，或受人驱使，或独自而行，彼作用者，称为能作者。 හෙතුකත්තාති කථිතො,කත්තුනො යො පයොජකො; කම්මකත්තාති සුකරො,කම්මභූතො කථීයතෙ’’ති. 驱使能作者，名为使动者；身为业（宾格），却易于成事，则称为业行者。 නනු ච ‘‘සංයොගො ජායතෙ’’තිආදීසු කථං පුරෙ අසතො ජනනක්‍රියාය කත්තුභාවොසියාති? වුච්චතෙ – ලොකසඞ්කෙතසිද්ධො හි සද්දප්පයොගො, අවිජ්ජමානම්පි හි ලොකො සද්දාභිධෙය්‍යතාය විජ්ජමානං විය ගහෙත්වා වොහරති[Pg.147], විකප්පබුද්ධිගහිතාකාරොයෙව හි සද්දෙනාභිධීයතෙ, න තු වත්ථුසභාවො, අඤ්ඤථා සුතමයඤාණෙනපි පච්චක්ඛෙන විය වත්ථුසභාවසච්ඡිකරණප්පසඞ්ගො ච මුසාවාද කුදිට්ඨිවාදාදීනමභාවප්පසඞ්ගො ච සියා, තස්මා බුද්ධිපරිකප්පිතපඤ්ඤත්තිවසෙනපි සද්දප්පවත්ති හොතීති අසතො සංයොගාදිස්සපි හොතෙව ජනනක්‍රියාය කත්තුකාරකතාති. 然而，在“结合生起”等说法中，先前不存在的事物，如何能成为生起这一行为的能作者呢？回答是：语言的使用是基于世俗的约定，世人甚至将不存在的事物，因其能被言词指称，也当作存在之物来谈论。因为言词所指称的，只是概念思维所把握的形态，而非事物的自性。否则，仅凭闻慧便能如亲证般实现事物的自性，并且妄语、邪见等也将无从生起。因此，语言的运用也基于心所构想的概念，所以即使是“结合”等不存在的事物，也能成为生起这一行为的能作者。 යථාහ 正如所说： ‘‘වොහාරවිසයො සද්දො, නෙකන්තපරමත්ථිකො; බුද්ධිසඞ්කප්පිතො අත්ථො, තස්සත්ථොති පවුච්චති. 声音是世俗的领域，并非绝对的胜义；由智所构想的意义，被称为是它的意义。 බුද්ධියා ගහිතත්තා හි, සංයොගො ජායතෙ ඉති; සංයොගො විජ්ජමානොව, කත්තා භවති ජාතියා’’ති. 因被觉慧所执取，故说“结合”生起；结合仿佛实有，成为生的能作者。 තත්‍ර තතියා ජිනෙන දෙසිතො ධම්මො, බුද්ධෙන ජිතො මාරො, අහිනා දට්ඨො නරො, බුද්ධෙන බොධිතො ලොකො, සද්ධෙහි කාරිතො විහාරො. 其中，第三格的用法是：法由胜者(jina)所说，魔罗(Māra)由佛陀所胜，人被蛇咬，世间由佛陀所觉悟，精舍由信徒们所建造。 අභිහිතෙ න භවති. කටං කරොති දෙවදත්තො, කාරෙති වා. 当主事者已被（动词）指明时，则不使用（第三格）。例如：提婆达多制作席垫，或让他人制作。 ඉත්ථම්භූතස්ස ලක්ඛණෙ – සා භින්නෙන සීසෙන පග්ඝරන්තෙන ලොහිතෙන පටිවිස්සකානං උජ්ඣාපෙසි, ඌනපඤ්චබන්ධනෙන පත්තෙන අඤ්ඤං නවං පත්තං චෙතාපෙය්‍ය, තිදණ්ඩකෙන පරිබ්බාජකමද්දක්ඛි. 表示状态特征的用法：她顶着个鲜血直流的破头，让邻居们抱怨；他应该用一个修补处少于五处的钵，换取一个新钵；他看见一个持三杖的遍行者(paribbājaka)。 අපවග්ගෙ – එකාහෙනෙව බාරාණසිං පායාසි, නවහි මාසෙහි විහාරං නිට්ඨාපෙසි, යොජනෙන අධීතං බ්‍යාකරණං, ක්‍රියාපවග්ගොති ක්‍රියාය ආසුං පරිනිට්ඨාපනං. 表示完成的用法：他仅用一天就到达了波罗奈(Bārāṇasī)，用九个月建成了精舍，用一由旬(yojana)的时间学通了语法；“行动的完成”是指迅速地完成一项行动。 පුබ්බාදියොගෙ [Pg.148]– මාසෙන පුබ්බො, පිතරා සදිසො, මාතරා සමො, කහාපණෙන ඌනො, ධනෙන විකලො, අසිනා කලහො, ආචාරෙන නිපුණො, වාචාය නිපුණො, ගුළෙන මිස්සකං, තිලෙන මිස්සකං, වාචාය සඛිලො, මණිනා අත්ථො, ධනෙන අත්ථො, පිතරා තුල්‍යො. 与“pubba”等词连用的用法：早一个月，与父亲相似，与母亲相等，少一个咖哈巴那(kahāpaṇa)，缺少财富，因剑争吵，行为娴熟，言语娴熟，与糖蜜混合，与芝麻混合，言语友善，需要宝珠，需要财富，与父亲相当。 කාලද්ධානෙසු – මාසෙන භුඤ්ජති, යොජනෙන ගච්ඡති. 表示时间与距离的用法：他用一个月吃，他走了一由旬(yojana)的路程。 පච්චත්තෙ – අත්තනාව අත්තානං සම්මන්නති. 表示自身的用法：他自己认同自己。 කම්මත්ථෙ – තිලෙහි ඛෙත්තෙ වපති. 表示业格的用法：他在田里播种芝麻。 පඤ්චමියත්ථෙ – සුමුත්තා මයං තෙන මහාසමණෙන. 表示第五格(离格)的用法：我们已从那位大沙门善得解脱。 296. සහාදියොගෙ ච. 296. 以及与“saha”等词连用时。 සහ සද්ධිං සමං නානා විනා අලං කිමිච්චෙවමාදීහි යොගෙ ලිඞ්ගම්හා තතියාවිභත්ති හොති, චසද්දෙන සහත්ථෙපි. 与“saha”(和)、“saddhiṃ”(和)、“samaṃ”(同)、“nānā”(不同)、“vinā”(无)、“alaṃ”(够了)、“kiṃ”(有何用)等词连用时，名词使用第三格；并且，当“ca”字有“和”的意义时也是如此。 තත්ථ සහසද්දෙන යොගො ක්‍රියා ගුණ දබ්බ සමවායෙ සම්භවති. යථා – විතක්කෙන සහ වත්තති, පුත්තෙන සහ ථූලො, අන්තෙවාසිකසද්ධිවිහාරිකෙහි සහ ආචරියුපජ්ඣායානං ලාභො, නිසීදි භගවා සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙන, සහස්සෙන සමං මිතා, සබ්බෙහි මෙ පියෙහි මනාපෙහි නානාභාවො විනාභාවො, සඞ්ඝො විනාපි ගග්ගෙන උපොසථං කරෙය්‍ය, අලං තෙ ඉධ වාසෙන, කිං මෙ එකෙන තිණ්ණෙන, පුරිසෙන ථාමදස්සිනා, කිං තෙ ජටාහි දුම්මෙධ, කිං තෙ අජිනසාටියා. 其中，与“saha”一词的连用，可发生在行动、品质、事物和组合中。例如：与寻俱起；与儿子一样肥胖；老师与戒师(upajjhāya)与弟子、共住者们一起获得利养；世尊与比丘僧团一起坐下；与一千相等；与我所有可爱可意者分离、离别；僧团即使没有嘎嘎(Gagga)也可以举行布萨(uposatha)；你住在这里够了；我独自一人渡过有何用？与见力之人(一起)；愚者，你留着发髻有何用？你穿着羚羊皮衣有何用？ සහත්ථෙ [Pg.149]– දෙවදත්තො රාජගහං පාවිසි කොකාලිකෙන පච්ඡාසමණෙන, දුක්ඛො බාලෙහි සංවාසො. 表示“共同”的用法：提婆达多带着随从沙门果嘎里咖进入王舍城；与愚人共住是痛苦的。 297. හෙත්වත්ථෙ ච. 297. 以及表示原因的用法。 යොගග්ගහණමිහානුවත්තතෙ, හෙත්වත්ථෙ, හෙත්වත්ථප්පයොගෙ ච ලිඞ්ගම්හා තතියාවිභත්ති හොති. 此处延续“连用”的规则：在表示原因的意义时，以及在使用表示原因的词语时，名词使用第三格。 කිස්මිඤ්චි ඵලෙ දිට්ඨසාමත්ථියං කාරණං හෙතු, සොයෙව අත්ථො, තස්මිං හෙත්වත්ථෙ, අන්නෙන වසති, ධම්මෙන වසති, විජ්ජාය වසති. “因”是在某个结果中可见其作用的原因，此即其义。在表示原因的意义时，例如：他依靠食物而活，依靠法而住，依靠明而住。 න ජච්චාවසලො හොති,න ජච්චා හොති බ්‍රාහ්මණො; කම්මුනා වසලො හොති,කම්මුනා හොති බ්‍රාහ්මණො. 不因生而为贱民，不因生而为婆罗门；因其业而为贱民，因其业而为婆罗门。 දානෙන භොගවා, ආචාරෙන කුලී. 因布施而富有，因品行而高贵。 කෙන පාණි කාමදදො, කෙන පාණි මධුස්සවො; කෙන තෙ බ්‍රහ්මචරියෙන, පුඤ්ඤං පාණිම්හි ඉජ්ඣති. 手因何而施予欲乐？手因何而流蜜？因你的何种梵行，功德在手中成就？ හෙත්වත්ථප්පයොගෙ – කෙන නිමිත්තෙන, කෙන පයොජනෙන, කෙනට්ඨෙන, කෙන හෙතුනා වසති. 使用表示原因的词语的用法：他因何相、因何用途、因何义利、因何原因而住？ 298. සත්තම්‍යත්ථෙ ච. 298. 以及表示第七格(处格)的用法。 සත්තම්‍යත්ථෙ ච ලිඞ්ගම්හා තතියාවිභත්ති හොති. 在表示第七格(处格)的意义时，名词也使用第三格。 කාලද්ධානදිසාදෙසාදීසු චායං. තෙන සමයෙන, තෙන කාලෙන, කාලෙන ධම්මස්සවණං, සො වො මමච්චයෙන සත්ථා, මාසෙන භුඤ්ජති, යොජනෙන ධාවති. පුරත්ථිමෙන ධතරට්ඨො, දක්ඛිණෙන විරූළ්හකො, පච්ඡිමෙන විරූපක්ඛො, උත්තරෙන [Pg.150] කසිවන්තො ජනොඝමපරෙන ච, යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි ඉච්චාදි. 这也用于时间、距离、方向、处所等。例如：在那个时候，在那个时期，适时听闻法，我去世后他就是你们的导师，他用一个月吃饭，他跑了一由旬(yojana)。东方是持国(Dhataraṭṭha)，南方是增长天(Virūḷhaka)，西方是广目天(Virūpakkha)，北方是卡西万多(Kasivanta)，以及在人流的彼岸，他去到世尊那里，等等。 299. යෙනඞ්ගවිකාරො. 299. 表示身体缺陷的用法。 යෙන බ්‍යාධිමතා අඞ්ගෙන අඞ්ගිනො විකාරො ලක්ඛීයතෙ, තත්ථ තතියාවිභත්ති හොති. එත්ථ ච අඞ්ගමස්ස අත්ථීති අඞ්ගං, සරීරං. අක්ඛිනා කාණො, හත්ථෙන කුණී, පාදෙන ඛඤ්ජො, පිට්ඨියා ඛුජ්ජො. 当用某个有病的肢体来表示身体的缺陷时，该肢体使用第三格。此处，有肢体者即身体的主人。例如：独眼(因眼而缺陷)，手残(因手而缺陷)，足跛(因足而缺陷)，驼背(因背而缺陷)。 300. විසෙසනෙ ච. 300. 以及表示特征的用法。 විසෙසීයති විසෙසිතබ්බං අනෙනාති විසෙසනං, ගොත්තාදි. තස්මිං ගොත්තනාමජාතිසිප්පවයොගුණසඞ්ඛාතෙ විසෙසනත්ථෙ තතියාවිභත්ති හොති, චසද්දෙන පකතිආදීහි ච. ගොත්තෙන ගොතමො නාථො. 用以区分应区分之物者，是为“特征”，如氏族等。在表示氏族、名字、出身、技艺、年龄、品德、数量等特征的意义时，使用第三格；与“ca”字以及“本性”等词连用时亦然。例如：以氏族而言，是乔达摩(Gotama)怙主。 සාරිපුත්තොති නාමෙන, විස්සුතො පඤ්ඤවා ච සො; ජාතියා ඛත්තියො බුද්ධො, ලොකෙ අප්පටිපුග්ගලො. 他名叫舍利弗，是位闻名的智者；生为刹帝利，是觉悟者，世间无与伦比之人。 තදහු පබ්බජිතො සන්තො, ජාතියා සත්තවස්සිකො; සොපි මං අනුසාසෙය්‍ය, සම්පටිච්ඡාමි මත්ථකෙ. 当日出家者，年仅七岁；即使他教导我，我亦当顶受。 සිප්පෙන නළකාරො සො, එකූනතිංසො වයසා, විජ්ජාය සාධු, පඤ්ඤාය සාධු, තපසා උත්තමො, සුවණ්ණෙන අභිරූපො. 他是一位竹匠，年二十九岁，学问精通，智慧卓越，苦行超群，容貌如黄金般俊美。 පකතිආදීසු – පකතියා අභිරූපො, යෙභුය්‍යෙන මත්තිකා, සමෙන ධාවති, විසමෙන ධාවති, ද්විදොණෙන ධඤ්ඤං කිණාති, සහස්සෙන අස්සකෙ කිණාති ඉච්චාදි. 关于本性等——如天生丽质，多半是泥土，在平坦的地方跑，在崎岖的地方跑，用两斗买谷物，用一千(钱币)买马等等。 කස්මිං අත්ථෙ චතුත්ථී? 第四格用于什么意义？ 301. සම්පදානෙ [Pg.151] චතුත්ථී. 301. 第四格用于与格。 සම්පදානකාරකෙ ලිඞ්ගම්හා චතුත්ථීවිභත්ති හොති. 在与格的作用中，名词使用第四格。 කිඤ්ච සම්පදානං? 何为与格？ 302. යස්ස දාතුකාමො රොචතෙ ධාරයතෙ වා තං සම්පදානං. 302. 所欲施予的对象、所喜悦的对象，或所负债的对象，此即与格。 යස්ස වා දාතුකාමො, යස්ස වා රොචතෙ, යස්ස වා ධාරයතෙ, තං කාරකං සම්පදානසඤ්ඤං හොති. සම්මා පදීයතෙ අස්සාති සම්පදානං, පටිග්ගාහකො. 无论是所欲施予的对象、所喜悦的对象，或所负债的对象，该作用者即名为“与格”。因为是妥善地施予的对象，故为“与格”，也就是接受者。 තං පන තිවිධං දිය්‍යමානස්සානිවාරණජ්ඣෙසනානුමතිවසෙන. යථා – බුද්ධස්ස පුප්ඵං යජති, බොධිරුක්ඛස්ස ජලං දදාති. අජ්ඣෙසනෙ – යාචකානං ධනං දදාති. අනුමතියං – භික්ඛූනං දානං දෙති. 此又可分为三种：不拒绝所施予者、祈请、允许。例如：向佛陀献花，向菩提树供水（属于不拒绝）；祈请时：向乞求者施予钱财；允许时：向比丘布施。 යථාහ 正如所说： ‘‘අනිරාකරණාරාධ-නාබ්භනුඤ්ඤවසෙන හි; සම්පදානං තිධා වුත්තං, රුක්ඛ යාචක භික්ඛවො’’ති. “由不拒绝、祈请、允许，与格说为三种；如树、乞求者、比丘。” දාතුකාමොති කිං? රඤ්ඤො දණ්ඩං දදාති. 为何要说“想给予”？（反例是：）“给予国王惩罚”。 රොචනාදීසු පන – සමණස්ස රොචතෙ සච්චං, මායස්මන්තානම්පි සඞ්ඝභෙදො රුච්චිත්ථ, යස්සායස්මතො ඛමති, දෙවදත්තස්ස සුවණ්ණච්ඡත්තං ධාරයතෙ යඤ්ඤදත්තො. 然而在喜悦等（意义）中——真理令沙门喜悦；愿僧团的分裂不令具寿们喜悦；若为某位具寿所同意；雅那达多为提婆达多持金伞。 ‘‘සම්පදානං, වා’’ති ච වත්තතෙ. 并且（前文的）“与格，或”也延续于此。 303. සිලාඝ හනු ඨා සප ධාර පිහ කුධ දුහි ස්සාසූය රාධික්ඛ පච්චාසුණ අනුපතිගිණපුබ්බකත්තාරොචනත්ථතදත්ථ තුමත්ථාලමත්ථ මඤ්ඤානාදරප්පාණිනි ගත්‍යත්ථකම්මනි ආසිසත්ථ සම්මුති භිය්‍යසත්තම්‍යත්ථෙසු ච. 303. 赞扬、否认、站立、诅咒、负债、渴望、愤怒、伤害、嫉妒、忌妒、成就与观察、回应、随顺与赞同、先前施事、告知义、彼义、不定式义、足够义、认为、不敬、非有情、移动动词之业、祝福义、同意、更多、以及第七格义等处。 චතුප්පදමිදං[Pg.152]. සිලාඝ කත්ථනෙ, හනු අපනයනෙ, ඨා ගතිනිවත්තිම්හි, සප අක්කොසෙ, ධර ධාරණෙ, පිහ ඉච්ඡායං ඉච්චෙතෙසං ධාතූනං පයොගෙ, කුධ කොපෙ, දුහ ජිඝංසායං, ඉස්ස ඉස්සායං, උසූය දොසාවිකරණෙ ඉච්චෙතෙසං තදත්ථවාචීනඤ්ච ධාතූනං පයොගෙ ච රාධ හිංසාසංරාධෙසු, ඉක්ඛ දස්සනඞ්කෙසූති ඉමෙසං පයොගෙ ච පති ආපුබ්බස්ස සු සවණෙති ඉමස්ස ච අනුපතිපුබ්බස්ස ගෙසද්දෙති ඉමස්ස ච පුබ්බකත්තා ච ආරොචනත්ථප්පයොගෙ, තදත්ථෙ, තුමත්ථෙ, අලමත්ථප්පයොගෙ ච මඤ්ඤතිප්පයොගෙ අනාදරෙ අප්පාණිනි ච ගත්‍යත්ථානං කම්මනි ච ආසිසත්ථප්පයොගෙ ච සම්මුති භිය්‍යප්පයොගෙසු ච සත්තම්‍යත්ථෙ චාති තං කම්මාදිකාරකං සම්පදානසඤ්ඤං හොති, චසද්දග්ගහණෙන පහිණතිකප්පති පහොති උපමාඤ්ජලිකරණ ඵාසු අත්ථසෙය්‍යප්පභුතියොගෙ ච පුරෙ විය චතුත්ථී. 此为四足句。用于赞扬、自夸（silāgha），用于否认（hanu），用于停止移动（ṭhā），用于诅咒（sapa），用于持有或负债（dhara），用于希望（piha）——在使用这些动词时；用于愤怒（kudha），用于意图伤害（duha），用于嫉妒（issa），用于揭露过失（usūya）——在使用这些及其同义动词时；用于伤害与成就（rādha），用于观察与指示（ikkha）——在使用这些动词时；以及动词su（听）与前缀paccā连用时，动词ge（唱）与前缀anu和pati连用时；以及作为先前施事者，在告知义、彼义、不定式义、足够义的应用中；在动词maññati（认为）的应用中，在不敬非有情物时；在移动动词的业格中；在祝福义的应用中；在同意和更多的应用中；以及在第七格（处格）义中——该业格等作用者，得与格之名。通过ca（与）字的摄入，在与pahiṇati（派遣）、kappati（适合）、pahoti（能够）、upamā（譬喻）、añjalikaraṇa（合掌）、phāsu（舒适）、attha（利益）、seyyā（卧具）等词语连用时，也如前例使用第四格。 සිලාඝාදිප්පයොගෙ තාව – බුද්ධස්ස සිලාඝතෙ. උපජ්ඣායස්ස සිලාඝතෙ, ථොමෙතීති අත්ථො. 首先在赞扬等应用中——赞扬佛陀，赞扬戒师，意思是赞美。 හනුතෙ මය්හමෙව, හනුතෙ තුය්හමෙව, අපලපතීති අත්ථො. “他只对我否认，他只对你否认”，意思是“否认”。 උපතිට්ඨෙය්‍ය සක්‍යපුත්තානං වඩ්ඪකී, එත්ථ ච උපට්ඨානං නාම උපගමනං. භික්ඛුස්ස භුඤ්ජමානස්ස පානීයෙන වා විධූපනෙන වා උපතිට්ඨෙය්‍ය. 木匠应侍立于释迦子（沙门）处，此处所谓侍奉即是靠近。比丘进食时，应用饮水或扇子侍立。 තුය්හං සපතෙ, මය්හං සපතෙ, එත්ථ ච සපනං නාම සච්චකරණං. 他向你发誓，他向我发誓，此处所谓发誓，实为说真实语。 ධාරයතිප්පයොගෙ ධනිකොයෙව සම්පදානං, සුවණ්ණං තෙ ධාරයතෙ, ඉණං ධාරයතීති අත්ථො. තස්ස රඤ්ඤො මයං නාගං ධාරයාම. 在动词dhārayati的应用中，债主即是与格。他欠你黄金，意思是负债。我们为那位国王承担着那头象。 පිහප්පයොගෙ [Pg.153] ඉච්ඡිතොයෙව, දෙවාපි තස්ස පිහයන්ති තාදිනො, දෙවාපි තෙසං පිහයන්ති, සම්බුද්ධානං සතීමතං, පත්ථෙන්තීති අත්ථො. 在动词piha的应用中，所渴望的对象即是与格。甚至诸天也羡慕那样的人，甚至诸天也羡慕那些正自觉者、具念者，意思是他们渴望。 කොධාදිඅත්ථානං පයොගෙ යං පති කොපො, තස්ස කුජ්ඣ මහාවීර, යදිහං තස්ස කුප්පෙය්‍යං. 在愤怒等意义的应用中，对谁生起愤怒，（其即为与格）。例如：“大英雄啊，对他发怒！”“如果我对那人发怒。” දුහයති දිසානං මෙඝො, යො මිත්තානං න දුබ්භති. 云对四方有害；（又如：）他不伤害朋友。 තිත්ථියා ඉස්සන්ති සමණානං. 外道们嫉妒沙门们。 දුජ්ජනා ගුණවන්තානං උසූයන්ති, කා උසූයා විජානතං. 恶人嫉妒有德者，智者何须嫉妒？ රාධික්ඛප්පයොගෙ යස්ස විපුච්ඡනං කම්මවිඛ්‍යාපනත්ථං, වාධිකාරතො දුතියා ච. ආරාධො මෙ රඤ්ඤො, රඤ්ඤො අපරජ්ඣති, රාජානං වා අපරජ්ඣති, ක්‍යාහං අය්‍යානං අපරජ්ඣාමි, ක්‍යාහං අය්‍යෙ අපරජ්ඣාමි වා. 在词根rādh和ikkh的用法中，当为了说明对某人的行为而提问时，根据任选规则，也使用第二格。例如：“我已取悦国王”，“他冒犯了国王”，或“他冒犯了国王”（第二格），“我如何冒犯了具寿们？”，或“我如何冒犯了具寿们？”（第二格）。 ආයස්මතො උපාලිත්ථෙරස්ස උපසම්පදාපෙක්ඛො උපතිස්සො, ආයස්මන්තං වා. 伍巴谛萨(Upatissa)是向具寿优波离(Upāli)长老求受具足戒者，或（可对）具寿（使用）第二格。 පච්චාසුණ අනුපතිගිණානං පුබ්බකත්තා ච සුණොතිස්ස ධාතුස්ස පච්චායොගෙ, ගිණස්ස ච අනුපතියොගෙ පුබ්බස්ස කම්මුනො යො කත්තා, සො සම්පදානසඤ්ඤො හොති. යථා – භගවා භික්ඛූ එතදවොච, එත්ථ ‘‘භික්ඛූ’’ති අකථිතකම්මං, ‘‘එත’’න්ති කථිතකම්මං, පුබ්බස්ස වචනකම්මස්ස කත්තා භගවා. භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං, ආසුණන්ති බුද්ධස්ස භික්ඛූ, තථා භික්ඛු ජනං ධම්මං සාවෙති, තස්ස භික්ඛුනො ජනො අනුගිණාති, තස්ස භික්ඛුනො ජනො පතිගිණාති, සාධුකාරදානාදිනා තං උස්සාහයතීති අත්ථො. 在使用paccāsuṇa（回应）、anupatigiṇa（随顺赞同）等动词时，先前行为的施事者，即为与格。此规则适用于动词suṇ（听）与前缀paccā连用，以及动词giṇa与前缀anu和pati连用时。例如：“世尊对比丘们说了这些”，此处“比丘”是间接宾语（akathitakammaṃ），“这些”是直接宾语（kathitakammaṃ），世尊是先前说话行为的施事者。“比丘们回应世尊”，“比丘们听闻佛陀”。同样，“比丘向人们开示法”，“人们随顺那位比丘”，“人们赞同那位比丘”，其意思是他们通过称念“善哉”和布施等方式来鼓励他。 යො වදෙති ස කත්තාති, වුත්තං කම්මන්ති වුච්චති; යො පටිග්ගාහකො තස්ස, සම්පදානං විජානියාති. 说者即为施事，所说者称为业；彼之接受者，当知为与格。 ආරොචනත්ථප්පයොගෙ [Pg.154] යස්ස ආරොචෙති, තං සම්පදානං. ආරොචයාමි වො භික්ඛවෙ, පටිවෙදයාමි වො භික්ඛවෙ, ආමන්තයාමි තෙ මහාරාජ, ආමන්ත ඛො තං ගච්ඡාමාති වා. එත්ථ ච ආරොචනසද්දස්ස කථනප්පකාරත්ථත්තා දෙසනත්ථාදිප්පයොගෙපි චතුත්ථී. ධම්මං වො දෙසෙස්සාමි, දෙසෙතු භන්තෙ භගවා ධම්මං භික්ඛූනං, යථා නො භගවා බ්‍යාකරෙය්‍ය, නිරුත්තිං තෙ පවක්ඛාමි ඉච්චාදි. 在表告知义的用法中，凡被告知者，即是与格。例如：“诸比丘，我告知你们”，“诸比丘，我向你们禀告”，“大王，我禀告您”，或“是的，我们到您那里去”。此处，因“告知”一词有言说方式之义，故在说法等用法中，也用第四格。例如：“我将为你们说法”，“尊者，愿世尊为比丘们说法”，“愿世尊为我们解说”，“我将为你说明词语的意义”等。 තදත්ථෙ සම්පදානසඤ්ඤා, චතුත්ථී ච. 在“为彼目的”义中，得与格之名，亦用第四格。 ‘‘අතො, වා’’ති ච වත්තතෙ. 并且“从a之后”和“或”这两条规则也延续于此。 304. ආය චතුත්ථෙකවචනස්ස තු. 304. 第四格单数的（词尾）是āya。 අකාරන්තතො ලිඞ්ගම්හා පරස්ස චතුත්ථෙකවචනස්ස ආයාදෙසො හොති වා, සරලොපාදි. 在以a结尾的词干之后，第四格单数的词尾可选择性地被替换为āya，并发生元音省略等。 බුද්ධස්සත්ථාය ධම්මස්සත්ථාය සඞ්ඝස්සත්ථාය ජීවිතං පරිච්චජාමි, පිණ්ඩපාතං පටිසෙවාමි නෙව දවාය න මදාය න මණ්ඩනාය න විභූසනාය, ඌනස්ස පාරිපූරියා, අත්ථාය හිතාය සුඛාය සංවත්තති. 为佛故，为法故，为僧故，我舍弃生命；我受用团食，不是为了嬉戏，不是为了骄慢，不是为了庄严，不是为了装饰；为补足所缺；其导向义利、利益和安乐。 තුමත්ථෙ – ලොකානුකම්පාය, ලොකමනුකම්පිතුන්ති අත්ථො. තථා ඵාසුවිහාරාය. 在不定式的意义上：lokānukampāya（为了怜悯世间），其义为lokam anukampituṃ（去怜悯世间）。同样，phāsuvihārāya（为了安乐住）。 අලංසද්දස්ස අත්ථා අරහපටික්ඛෙපා. අරහත්ථෙ – අලං මෙ රජ්ජං, අලං භික්ඛු පත්තස්ස, අක්ඛධුත්තො පුරිසපුග්ගලො නාලං දාරභරණාය, අලං මල්ලො මල්ලස්ස, අරහති මල්ලො මල්ලස්ස. Alaṃ一词的含义有“适合”和“拒绝”。在“适合”的意义上：“王位对我已足”，“一个钵对一个比丘来说足够了”，“赌徒不足以养家”，“一个力士足以匹敌另一个力士”，“一个力士能匹敌另一个力士”。 පටික්ඛෙපෙ [Pg.155]– අලං තෙ ඉධ වාසෙන, අලං මෙ හිරඤ්ඤසුවණ්ණෙන, කිං මෙ එකෙන තිණ්ණෙන, කිං තෙ ජටාහි දුම්මෙධ, කිං තෙත්ථ චතුමට්ඨස්ස. 在“拒绝”的意义上：“你在这里住得够久了”，“我不需要金银”，“一根草对我有什么用？”，“愚者，你的发髻有何用？”，“你在此处要四乘或八乘的车乘做什么？” මඤ්ඤතිප්පයොගෙ අනාදරෙ අප්පාණිනි කම්මනියෙව – කට්ඨස්ස තුවං මඤ්ඤෙ, කළිඞ්ගරස්ස තුවං මඤ්ඤෙ, ජීවිතං තිණායපි න මඤ්ඤමානො. 在动词maññati（认为）的用法中，当表示轻视且其对象为无生命物时：“我认为你不过是一块木头”，“我认为你不过是一块烂木头”，“（他）连生命也看得不如草芥”。 අනාදරෙති කිං? සුවණ්ණං තං මඤ්ඤෙ. අප්පාණිනීති කිං? ගද්‍රභං තුවං මඤ්ඤෙ. 为何说“轻视”？（反例是：）“我认为那是黄金”。为何说“无生命物”？（反例是：）“我认为你是头驴”。 ගත්‍යත්ථකම්මනි වාධිකාරතො දුතියා ච. අප්පො සග්ගාය ගච්ඡති, අප්පො සග්ගං ගච්ඡති, නිබ්බානාය වජන්තියා, මූලාය පටිකස්සෙය්‍ය, මූලං පටිකස්සෙය්‍ය. 对于表“去”义动词的宾语，根据任选规则，也使用第二格。例如：“少数人去往天界”（第四格），“少数人前往天界”（第二格），“走向涅槃”，“应退回到根”（第四格），“应退回到根”（第二格）。 ආසීසනත්ථෙ ආයුභද්දකුසලාදියොගෙයෙව, ආයස්මතො දීඝායු හොතු, ‘‘තොතිතා සස්මිංනාසූ’’ති න්තුස්ස සවිභත්තිස්ස තො ආදෙසො. භද්දං භවතො හොතු, කුසලං භවතො හොතු, අනාමයං භවතො හොතු, සුඛං භවතො හොතු, අත්ථං භවතො හොතු, හිතං භවතො හොතු, ස්වාගතං භවතො හොතු, සොත්ථි හොතු සබ්බසත්තානං. 在表祝愿义时，仅与“寿”、“吉祥”、“善”等词连用。例如：“愿具寿长寿”。“totitā sasmiṃnāsū”——这是对带格位标记的ntu的to替换。“愿您吉祥”，“愿您安康”，“愿您无病”，“愿您快乐”，“愿您成就”，“愿您得利益”，“欢迎您”，“愿一切众生安乐”。 සම්මුතිප්පයොගෙ – සාධු සම්මුති මෙ තස්ස භගවතො දස්සනාය. 在表“同意”的用法中：“善哉！我同意去拜见那位世尊。” භිය්‍යප්පයොගෙ භිය්‍යොසො මත්තාය. 在bhiyyo（更多）的用法中：bhiyyoso mattāya（在更大程度上）。 සත්තමියත්ථෙ ආවිකරණ පාතුභවනාදියොගෙ – තුය්හඤ්චස්ස ආවිකරොමි, තස්ස මෙ සක්කො පාතුරහොසි. 在第七格（处格）的意义上，与“显露”、“显现”等词连用时：“我向你显露此事”，“帝释天(Sakko)向我显现”。 චසද්දග්ගහණෙන [Pg.156] පහිණාදික්‍රියායොගෙ, ඵාසුආදිනාමපයොගෙ ච – තස්ස පහිණෙය්‍ය, භික්ඛූනං දූතං පාහෙසි, කප්පති සමණානං ආයොගො, එකස්ස දින්නං ද්වින්නං තිණ්ණං පහොති, උපමං තෙ කරිස්සාමි, අඤ්ජලිං තෙ පග්ගණ්හාමි. තථා තස්ස ඵාසු හොති, ලොකස්සත්ථො, මණිනා මෙ අත්ථො, සෙය්‍යො මෙ අත්ථො ඉච්චාදි. 通过接取“ca”一词，在与“派遣”等动词以及“舒适”等名词连用时也是如此，例如：“应派遣给他”，“（他）派遣使者给比丘们”，“对沙门而言，努力是适当的”，“给一个人的东西足够两三个人用”，“我将为你作个譬喻”，“我为你合掌”。同样，“对他来说是舒适的”，“为了世间的利益”，“我需要珠宝”，“我需要更好的东西”等等。 ‘‘චතුත්ථී’’ති වත්තතෙ. “第四格”（的规则）在此处适用。 305. නමොයොගාදීස්වපි ච. 305. 在与“礼敬”等词连用时也是如此。 නමොසද්දයොගෙ, සොත්ථිස්වාගතාදීහි ච යොගෙ ලිඞ්ගම්හා චතුත්ථීවිභත්ති හොති. නමො තෙ බුද්ධ වීරත්ථු, නමො කරොහි නාගස්ස, නමත්ථු බුද්ධානං, නමත්ථු බොධියා, සොත්ථි පජානං, ස්වාගතං තෙ මහාරාජ, අථො තෙ අදුරාගතං. 在与“礼敬”、“安乐”、“善来”等词连用时，词干使用第四格。例如：“礼敬您，勇者佛陀”；“请礼敬龙”；“礼敬诸佛”；“礼敬菩提”；“愿众生安乐”；“欢迎您，大王”；以及“欢迎您的到来”。 ‘‘කාලෙ, භවිස්සතී’’ති ච වත්තතෙ. “时间”与“将来时”（的规则）也适用。 306. භාවවාචිම්හි චතුත්ථී. 306. 在表示动作的名词中，使用第四格。 භාවවාචිම්හි චතුත්ථීවිභත්ති හොති භවිස්සතිකාලෙ. භවනං භාවො. පච්චිස්සතෙ, පචනං වා පාකො, පාකාය වජති, පචිතුං ගච්ඡතීති අත්ථො. එවං භොගාය වජති ඉච්චාදි. 在表示动作的名词中，于将来时态使用第四格。“生成”即是动作。“将要煮”，其动作名词是“烹饪”或“煮”，（因此说）“为烹饪而去”，意思是“去煮”。同样地，“为享乐而去”等等。 කස්මිං අත්ථෙ පඤ්චමී? 第五格在什么意义上使用？ 307. අපාදානෙ පඤ්චමී. 307. 第五格用于离格。 කිමපාදානං? 何谓离格？ 308. යස්මාදපෙති [Pg.157] භයමාදත්තෙ වා තදපාදානං. 308. 从中离开，或从中产生恐惧的来源，即是离格。 යස්මා වා අවධිතො අපෙති, යස්මා වා භයහෙතුතො භයං භවති, යස්මා වා අක්ඛාතාරා විජ්ජං ආදදාති, තං කාරකං අපාදානසඤ්ඤං හොති. අපනෙත්වා ඉතො ආදදාතීති අපාදානං. 从某个界限离开，或从某个恐惧之因产生恐惧，或从某个讲述者处接受知识，该作用者即被称为“离格”。所谓“离格”，即是“从中取走”之义。 තං පන තිවිධං විසයභෙදෙන නිද්දිට්ඨවිසයං, උපාත්තවිසයං, අනුමෙය්‍යවිසයඤ්චාති. 然而，它依所缘的差别有三种：已指明的所缘、已摄取的所缘、可推知的所缘。 අපාදානසඤ්ඤාවිසයස්ස ක්‍රියාවිසෙසස්ස නිද්දිට්ඨත්තා නිද්දිට්ඨවිසයං. යථා – ගාමා අපෙන්ති මුනයො, නගරා නිග්ගතො රාජා. 由于离格所涉及的特定动作已被指明，故称“已指明所缘”。例如：“牟尼们从村庄离开”，“国王从城市出去”。 එත්ථ ච ‘‘පාපා චිත්තං නිවාරයෙ, පාපා නිවාරෙන්තී’’තිආදීසු යදිපි කායසංයොගපුබ්බකාපගමනං නත්ථි, තථාපි චිත්තසංයොගපුබ්බකස්ස අපගමනස්ස සම්භවතො ඉමිනා ච අපාදානසඤ්ඤා. 在此，于“应从恶行制止心”、“他们从恶行中制止”等句中，即使没有以身体接触为先的离开，但由于以心的接触为先的离开是可能的，因此这也称为离格。 යත්ථ පන අපගමනක්‍රියං උපාත්තං අජ්ඣාහටං විසයං කත්වා පවත්තති, තං උපාත්තවිසයං. යථා – වලාහකා විජ්ජොතතෙ විජ්ජු, කුසූලතො පචතීති. එත්ථ ච ‘‘වලාහකා නික්ඛම්ම, කුසූලතො අපනෙත්වා’’ති ච පුබ්බක්‍රියා අජ්ඣාහරීයති. 凡是以离开的动作为基础，将已摄取或隐含的所缘作为目标而运作的，称为“已摄取所缘”。例如：“云中闪电闪耀”，“从粮仓里煮熟”。在此处，“从云中出来”、“从粮仓里拿走”等先前的动作被隐含。 අනුමෙය්‍යවිසයං යථා – මාථුරා පාටලිපුත්තකෙහි අභිරූපා. එත්ථ හි කෙනචි ගුණෙන උක්කංසීයන්තීති අනුමෙය්‍යොව ක්‍රියාවිසෙසො. ඉධ පන දූරන්තිකාදිසුත්තෙ විභත්තග්ගහණෙන අපාදානසඤ්ඤා. “可推知所缘”，例如：“马图拉人(Māthurā)比华氏城人更俊美”。于此，（他们）因某种特质而更优越，这只是一个可推知的特定动作。然而，在此处，是根据关于“远、近”等词的规则，通过接取格的变化而称其为离格。 වුත්තඤ්ච 并且说到： ‘‘නිද්දිට්ඨවිසයං කිඤ්චි, උපාත්තවිසයං තථා; අනුමෙය්‍යවිසයඤ්චාති, අපාදානං තිධා මත’’න්ති. “已指明所缘”、“已摄取所缘”，以及“可推知所缘”——离格被认为是这三类。 තදෙව [Pg.158] චලාචලවසෙන දුවිධම්පි හොති. 它又依“动”与“不动”分为两种。 චලං යථා – ධාවතා හත්ථිම්හා පතිතො අඞ්කුසධාරී. “动”，例如：从奔跑的大象上掉下来的持钩者。 අචලං යථා – පබ්බතා ඔතරන්ති වනචරා. “不动”，例如：林行者从山上下来。 භයහෙතුම්හි – චොරා භයං ජායති, තණ්හාය ජායතී භයං, පාපතො උත්තසති, අක්ඛාතරි – උපජ්ඣායා සික්ඛං ගණ්හාති, ආචරියම්හා අධීතෙ, ආචරියතො සුණාති. 在“恐惧之因”中——“从盗贼生恐惧”，“从渴爱生恐惧”，“从恶行而战栗”。在“宣说者”中——“从戒师处学习”，“从阿阇梨(ācariya)处学习”，“从阿阇梨处听闻”。 ‘‘අපාදාන’’න්ති අධිකාරො. “离格”为标题。 309. ධාතුනාමානමුපසග්ගයොගාදීස්වපි ච. 309. 在与“词根”、“名词”、“前缀”等连用时也是如此。 ධාතවො ච නාමානි ච ධාතුනාමානි, තෙසං අවිහිතලක්ඛණානං ධාතුනාමානං පයොගෙ, උපසග්ගයොගෙ ච ආදිසද්දෙන නිපාතයොගෙ ච තංයුත්තං කාරකං අපාදානසඤ්ඤං හොති. 在与（规则中）未指定特征的词根和名词连用时，在与前缀连用时，以及由“等”字所指的与小品词连用时，和它们相关的（名词）作用者被称为“离格”。 ධාතුප්පයොගෙ තාව – පරාජියොගෙ යො අසය්හො, පභූයොගෙ පභවො, ජනියොගෙ ජායමානස්ස පකති ච. යථා – බුද්ධස්මා පරාජෙන්ති අඤ්ඤතිත්ථියා. හිමවතා පභවන්ති පඤ්ච මහානදියො, අනවතත්තම්හා මහාසරා පභවන්ති, අචිරවතියා පභවන්ති කුන්නදියො. කාමතො ජායතී සොකො, යස්මා සො ජායතෙ ගිනි, උරස්මා ජාතො පුත්තො, කම්මතො ජාතං ඉන්ද්‍රියං. 首先在词根的用法中——在“失败”的用法中，指不可征服者；在“出生”的用法中，指起源；在“出生”的用法中，指正在出生的事物的本性。例如：其他外道被佛陀所战胜。五大河从雪山发源，诸大湖从阿那婆达多湖(Anavatatta)发源，诸小河从阿致罗筏底河发源。愁从欲生，火从彼生，子从胸生，根从业生。 නාමප්පයොගෙ අඤ්ඤත්ථිතරාදීහි යුත්තෙ – නාඤ්ඤත්‍ර දුක්ඛා සම්භොති, නාඤ්ඤං දුක්ඛා නිරුජ්ඣති, තතො අඤ්ඤෙන කම්මෙන, තතො ඉතරං, උභතො සුජාතො පුත්තො ඉච්චාදි. 在名词的用法中，与“其他”、“别的”等词连用时，例如：“除苦之外，无有生者；除苦之外，无有灭者”；“通过不同于彼的另一业”；“不同于彼的”；“从父母双方善生的儿子”等等。 උපසග්ගයුත්තෙසු [Pg.159] අපපරීහි වජ්ජනත්ථෙහි යොගෙ, මරියාදාභිවිධිඅත්ථෙ ආයොගෙ පතිනා පතිනිධිපතිදානත්ථෙන යොගෙ ච. යථා – අපසාලාය ආයන්ති වාණිජා, සාලං වජ්ජෙත්වාති අත්ථො. තථා පරිපබ්බතා දෙවො වස්සති, පබ්බතං වජ්ජෙත්වාති අත්ථො. මරියාදායං – ආපබ්බතා ඛෙත්තං. අභිවිධිම්හි – ආබ්‍රහ්මලොකා සද්දො අබ්භුග්ගච්ඡති, බ්‍රහ්මලොකං අභිබ්‍යාපෙත්වාති අත්ථො. පතිනිධිම්හි – බුද්ධස්මා පති සාරිපුත්තො ධම්මදෙසනාය ආලපති තෙමාසං. පතිදානෙ – ඝතමස්ස තෙලස්මා පති දදාති, කනකමස්ස හිරඤ්ඤස්මා පති දදාති. 在与前缀连用时，当与“apa”、“pari”连用表示“避免”之义时；当与“ā”连用表示“界限”和“包含”之义时；以及当与“pati”连用表示“替代”和“交换”之义时。例如：“商人们避开凉亭而来”，意思是避开凉亭。又如：“雨水绕山而降”，意思是避开山峰。表界限时：“田地直到山脚”。表包含时：“声音上达梵天界”，意思是遍及梵天界。表替代时：舍利弗代替佛陀说法三个月。表交换时：为换取油而给予酥油，为换取金银而给予黄金。 නිපාතයුත්තෙසු රිතෙ නානා විනාදීහි යොගෙ – රිතෙ සද්ධම්මා කුතො සුඛං ලභති. තෙ භික්ඛූ නානාකුලා පබ්බජිතා. විනා සද්ධම්මා නත්ථඤ්ඤො කොචි නාථො ලොකෙ විජ්ජති. අරියෙහි පුථගෙවායං ජනො, යාව බ්‍රහ්මලොකා සද්දො අබ්භුග්ගච්ඡති. 在与小品词“rite”(无)、“nānā”(种种)、“vinā”(无)等连用时：无正法，何处得乐？那些比丘从不同家族出家。无正法，世间无其他救护者存在。此人有别于圣者。声音上达梵天界。 අපිග්ගහණෙන කම්මාපාදානකාරකමජ්ඣෙපි පඤ්චමී කාලද්ධානෙහි, පක්ඛස්මා විජ්ඣති මිගං ලුද්දකො, ඉතො පක්ඛස්මා මිගං විජ්ඣතීති වුත්තං හොති. එවං මාසස්මා භුඤ්ජති භොජනං, කොසා විජ්ඣති කුඤ්ජරං. 通过“api”的作用，第五格也用于表示时间与距离，在业格与作者格之间。例如：“猎人从侧面射鹿”，即是说“从这边射鹿”。同样，“他吃饭已有一个月”；“他从一俱卢舍(kosa)远处射象”。 චසද්දග්ගහණෙන පභුත්‍යාදිඅත්ථෙ, තදත්ථප්පයොගෙ ච – යතොහං භගිනි අරියාය ජාතියා ජාතො, යතො සරාමි අත්තානං, යතො පත්තොස්මි විඤ්ඤුතං, යත්වාධිකරණමෙනං, යතො පභුති, යතො පට්ඨාය, තතො පට්ඨාය ඉච්චාදි. 通过使用“ca”字，（第五格）也用于“起始”等义以及表达此义的用法中——‘姐妹啊，自从我生于圣族’、‘自从我忆起自己’、‘自从我获得智慧’、‘由于这个原因’、‘从……时起’、‘从……时开始’、‘从那时开始’等等。 310. රක්ඛණත්ථානමිච්ඡිතං[Pg.160]. 310. （从格用于）所欲从中获得保护的对象。 රක්ඛණත්ථානං ධාතූනං පයොගෙ යං ඉච්ඡිතං, තං කාරකං අපාදානසඤ්ඤං හොති, චකාරාධිකාරතො අනිච්ඡිතඤ්ච. රක්ඛණඤ්චෙත්ථ නිවාරණං, තායනඤ්ච. කාකෙ රක්ඛන්ති තණ්ඩුලා, යවා පටිසෙධෙන්ති ගාවො. 在使用有“保护”义的语根时，作为（所欲）防护来源的对象，该作用者被称为从格；且因“ca”字的作用，也包括非所欲者。此处的“保护”即是“阻止”与“守护”。例如：保护稻谷免受乌鸦侵害；阻止牛接近大麦。 අනිච්ඡිතං යථා – පාපා චිත්තං නිවාරයෙ, පාපානිවාරෙන්ති, රාජතො වා චොරතො වා අග්ගිතො වා උදකතො වා නානාභයතො වා නානාරොගතො වා නානාඋපද්දවතො වා ආරක්ඛං ගණ්හන්තු. 不欲求者，例如：“他应防止心向于恶”；“他们防止罪恶”；“愿他们获得保护，免于国王、盗贼、火、水、种种危险、种种疾病、种种灾难”。 ‘‘ඉච්ඡිත’’මිති වත්තතෙ. （前节中的）“所想”一词，于此仍然有效。 311. යෙන වා’දස්සනං. 311. 或从不想被其看见者（使用从格）。 යෙන අදස්සනමිච්ඡිතං අන්තරධායන්තෙන, තං කාරකං අපාදානසඤ්ඤං හොති වා, අන්තරධානෙවායං. උපජ්ඣායා අන්තරධායති සිස්සො, නිලීයතීති අත්ථො. මාතාපිතූහි අන්තරධායති පුත්තො. 当想通过隐藏而不被某人看见时，该作用者可被称为从格。此乃“隐藏”义。例如：弟子躲避戒师，意思是隐藏起来。儿子躲避父母。 වාති කිං? ජෙතවනෙ අන්තරහිතො. යෙනාති කිං? යක්ඛො තත්ථෙව අන්තරධායති. 为何说“或”？（因为可以说：）“他在祇陀林中消失了。”（此处用的是处格，而非从格。）为何说“从其”？（因为可以说：）“夜叉就在那里消失了。”（此句中没有说明要躲避的对象。） 312. දූරන්තිකද්ධකාලනිම්මානත්වාලොපදිසායොගවිභත්තාරප්පයොග සුද්ධප්පමොචන හෙතු විවිත්තප්පමාණ පුබ්බයොග බන්ධන ගුණවචන පඤ්හ කථනථොකාකත්තූසු ච. 312. （从格也用于）远、近、距离的测定、时间的测定、-tvā的省略、与方位的连用、分别、停止、清净、解脱、原因、独处、度量、与“前”的连用、束缚、述说功德、问、答、少量、非作者等情况。 දූරත්ථෙ, අන්තිකත්ථෙ, අද්ධනිම්මානෙ, කාලනිම්මානෙ, ත්වාලොපෙ, දිසායොගෙ, විභත්තෙ, ආරතිප්පයොගෙ, සුද්ධත්ථප්පයොගෙ, පමොචනත්ථප්පයොගෙ, හෙත්වත්ථෙ, විවිත්තත්ථප්පයොගෙ, පමාණත්ථෙ, පුබ්බයොගෙ, බන්ධනත්ථප්පයොගෙ, ගුණවචනෙ[Pg.161], පඤ්හෙ, කථනෙ, ථොකත්ථෙ, අකත්තරි ච යදවධිභූතං, හෙතුකම්මාදිභූතඤ්ච, තං කාරකං අපාදානසඤ්ඤං හොති, චසද්දෙන යථායොගං දුතියා, තතියා, ඡට්ඨී ච. 在远义、近义、距离的测定、时间的测定、-tvā的省略、与方位的连用、分别、表示“停止”的词语的运用、表示“清净”的词语的运用、表示“解脱”的词语的运用、因缘义、独处义的运用、度量义、与“前”的连用、表示“束缚”的词语的运用、述说功德、问、答、少量义、非作者的情况下，凡作为界限者，以及作为因缘、业等者，该作用者被称为从格。并且，通过“ca”字，也相应地使用第二格、第三格和第六格。 එත්ථ ච දූරන්තිකඤ්ච දූරන්තිකත්ථඤ්චාති දූරන්තිකන්ති සරූපෙකසෙසං කත්වා වුත්තන්ති දට්ඨබ්බං, තෙන දූරන්තිකත්ථප්පයොගෙ, තදත්ථෙ ච අපාදානසඤ්ඤො හොති. 于此，当注意“远近”一词是经由“同类词唯一保留”的构词法而说，它既指“远”和“近”这两个词，也指有“远”和“近”之义的词。因此，在使用有“远”、“近”之义的词语时，以及在表达此义时，（其对象）被称为从格。 දූරත්ථප්පයොගෙ තාව – කීවදූරො ඉතො නළකාරගාමො, තතො හවෙ දූරතරං වදන්ති, ගාමතො නාතිදූරෙ. ආරකා තෙ මොඝපුරිසා ඉමස්මා ධම්මවිනයා, ආරකා තෙහි භගවා. දූරත්ථෙ – දූරතොව නමස්සන්ති, අද්දස දූරතොව ආගච්ඡන්තං. 首先，在表示“远”义的词语的运用中：“芦苇匠村(Naḷakāragāma)离这里多远？”“他们说比那里更远。”“离村不远。”“那些愚人远离此法与律。”“世尊远离他们。”在“远”的意义上：“他们从远处礼敬。”“他看见（他）从远处走来。” අන්තිකත්ථප්පයොගෙ – අන්තිකං ගාමා, ආසන්නං ගාමා, සමීපං ගාමා, ගාමස්ස සමීපන්ති අත්ථො. 在表示“近”义的词语的运用中：“antikaṃ gāmā”、“āsannaṃ gāmā”、“samīpaṃ gāmā”。其义为“gāmassa samīpaṃ”(村庄的附近)。 දුතියා, තතියා ච, දූරං ගාමං ආගතො, දූරෙන ගාමෙන ආගතො, දූරතො ගාමා ආගතොති අත්ථො. දූරං ගාමෙන වා. අන්තිකං ගාමං ආගතො, අන්තිකං ගාමෙන වා, ආසන්නං ගාමං, ආසන්නං ගාමෙන වා ඉච්චාදි. （也用）第二格和第三格。“dūraṃ gāmaṃ āgato”、“dūrena gāmena āgato”，其义为“dūrato gāmā āgato”(他从远方的村庄来)。或用“dūraṃ gāmena”。“antikaṃ gāmaṃ āgato”，或“antikaṃ gāmena”；“āsannaṃ gāmaṃ”，或“āsannaṃ gāmena”等等。 අද්ධකාලනිම්මානෙ නිම්මානං නාම පරිමාණං, තස්මිං ගම්‍යමානෙ – ඉතො මථුරාය චතූසු යොජනෙසු සඞ්කස්සං, රාජගහතො පඤ්චචත්තාලීසයොජනමත්ථකෙ සාවත්ථි. 于距离与时间之测定中：所谓“测定”即是度量。当此义被理解时，（例如）：“从马图拉(Mathurā)起四由旬处为桑咖萨”，“从王舍城起四十五由旬之上为舍卫城(Sāvatthī)”。 කාලනිම්මානෙ – ඉතො එකනවුතිකප්පමත්ථකෙ විපස්සී භගවා ලොකෙ උදපාදි, ඉතො වස්සසහස්සච්චයෙන බුද්ධො ලොකෙ උප්පජ්ජිස්සති. 于时间之测定中：“从此上溯九十一劫，毗婆尸世尊出现于世。”“从此千年之后，将有佛陀出现于世。” ත්වාපච්චයන්තස්ස ලොපො නාම තදත්ථසම්භවෙපි අවිජ්ජමානතා, තස්මිං ත්වාලොපෙ කම්මාධිකරණෙසු – පාසාදා සඞ්කමෙය්‍ය, පාසාදං අභිරුහිත්වා සඞ්කමෙය්‍යාති අත්ථො[Pg.162]. තථා හත්ථික්ඛන්ධා සඞ්කමෙය්‍ය, අභිධම්මා පුච්ඡන්ති, අභිධම්මං සුත්වා වා, අභිධම්මා කථයන්ති, අභිධම්මං පඨිත්වා වා, ආසනා වුට්ඨහෙය්‍ය, ආසනෙ නිසීදිත්වා වා. 所谓“-tvā”后缀的省略，是指即使其意义存在，但词形上不出现。在这种省略中，从格可用于表示业格和处格的意义。例如：`pāsādā saṅkameyya`，意为“登上宫殿后下来”(`pāsādaṃ abhiruhitvā saṅkameyya`)。同样，`hatthikkhandhā saṅkameyya`（从象背上下来）；`abhidhammā pucchanti`（问及阿毗达摩），其义或为`abhidhammaṃ sutvā`（听闻阿毗达摩后发问）；`abhidhammā kathayanti`（讲述阿毗达摩），其义或为`abhidhammaṃ paṭhitvā`（读诵阿毗达摩后讲述）；`āsanā vuṭṭhaheyya`（从座位上起来），其义或为`āsane nisīditvā`（在座位上坐下后起来）。 දිසත්ථවාචීහි යොගෙ, දිසත්ථෙ ච – ඉතො සා පුරිමා දිසා, ඉතො සා දක්ඛිණා දිසා, ඉතො සා පච්ඡිමා දිසා, ඉතො සා උත්තරා දිසා, අවීචිතො උපරිභවග්ගා, උද්ධං පාදතලා, අධො කෙසමත්ථකා ඉච්චාදි. දිසත්ථෙ – පුරත්ථිමතො දක්ඛිණතොතිආදි. එත්ථ පන සත්තමියත්ථෙ තොපච්චයොපි භවිස්සති. 在与表示方位的词语连用时，以及在表示方位的意义上：“从此是东方”，“从此是南方”，“从此是西方”，“从此是北方”，“从无间地狱(Avīci)之上至有顶(bhavagga)”，“从脚底向上”，“从头顶向下”等等。在方位义上：“从东方”、“从南方”等等。于此，`-to`后缀也可有第七格（处格）的意义。 විභත්තං නාම සයං විභත්තස්සෙව තදඤ්ඤතො ගුණෙන විභජනං, තස්මිං විභත්තෙ – යතො පණීතතරො වා විසිට්ඨතරො වා නත්ථි, අත්තදන්තො තතො වරං. කිඤ්චාපි දානතො සීලමෙව වරං, තතො මයා සුතා අස්සුතමෙව බහුතරං, සීලමෙව සුතා සෙය්‍යො. ඡට්ඨී ච, ඡන්නවුතීනං පාසණ්ඩානං පවරං යදිදං සුගතවිනයො. 所谓“分别”，是指对已然有别的事物，再依其功德加以区分。在已分别者中：“没有比之更卓越或更殊胜的了”，“自我调伏者比那（未调伏者）更优越”。“虽然如此，但戒比布施更优越”。“我所未闻的比已闻的要多得多”。“戒比多闻更好”。也用第六格（属格）：“于九十六种外道中，善逝之律为最胜。” ආරතිප්පයොගො නාම විරමණත්ථසද්දප්පයොගො. තත්ථ – අසද්ධම්මා ආරති, විරති පාපා, පාණාතිපාතා වෙරමණී, අදින්නාදානා පටිවිරතො, අප්පටිවිරතො මුසාවාදා. 所谓“停止”的运用，是指使用有“止息”义的词语。例如：“止息于不善法”，“止息于恶”，“戒除杀生”，“已戒除不与取”，“未戒除妄语”。 සුද්ධත්ථප්පයොගෙ – ලොභනීයෙහි ධම්මෙහි සුද්ධො අසංසට්ඨො, මාතිතො ච පිතිතො ච සුද්ධො අනුපක්කුට්ඨො අගරහිතො. 在表示“清净”义的词语的运用中：“于可贪法得以清净、不混杂”，“于父母两方皆清净、无可指责、无有瑕疵”。 පමොචනත්ථප්පයොගෙ [Pg.163]– පරිමුත්තො දුක්ඛස්මාති වදාමි, මුත්තො මාරබන්ධනා, න තෙ මුච්චන්ති මච්චුනා, මුත්තොහං සබ්බපාසෙහි. 在表示“解脱”义的词语的运用中：“我说他已从苦中完全解脱”，“已从魔罗的束缚中解脱”，“他们无法从死亡中解脱”，“我已从一切罗网中解脱”。 හෙත්වත්ථෙ, සරූපෙකසෙසස්ස ගහිතත්තා හෙත්වත්ථප්පයොගෙ ච සබ්බනාමතො – කස්මා නු තුම්හං දහරා න මීයරෙ, කස්මා ඉධෙව මරණං භවිස්සති, කස්මා හෙතුනා, යස්මා ච කම්මානි කරොන්ති, යස්මා තිහ භික්ඛවෙ, තස්මා තිහ භික්ඛවෙ එවං සික්ඛිතබ්බං, තස්මා බුද්ධොස්මි බ්‍රාහ්මණ, යස්මා කාරණා, තස්මා කාරණා, කිං කාරණා. දුතියා, ඡට්ඨී ච, කිං කාරණං, තං කිස්ස හෙතු, කිස්ස තුම්හෙ කිලමථ. 于因缘义中，由于采用了“同类词唯一保留”的构词法，也包括在使用有“因缘”义的代词时：“为何你们的年轻人不死？”“为何死亡会在此发生？”“以何因缘？”“因为他们造作业……”“诸比丘，因为此故……诸比丘，所以你们应如是学。”“婆罗门，因此我是佛陀。”“因某理由”，“因彼理由”，“因何理由？”也用第二格和第六格：“何等理由？”“彼是何因？”“你们为何而劳累？” කෙන හෙතුනා, කෙන කාරණෙන, යෙන මිධෙකච්චෙ සත්තා, තෙන නිමිත්තෙන, තෙන වුත්තමිච්චාදීසු ‘‘හෙත්වත්ථෙ චා’’ති තතියා. “以何因缘？”“以何理由？”“以此，此处某些有情……”“以彼相”，“以此而说”等等，是根据“于因缘义亦（用第三格）”的规则而使用第三格。 විවිත්තං නාම විවෙචනං, තදත්ථප්පයොගෙ – විවිත්තො පාපකා ධම්මා, විවිච්චෙව කාමෙහි, විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි. 所谓“独处”，即是远离。在其词语的运用中：“远离诸恶法”，“远离诸欲”，“远离诸不善法”。 පමාණත්ථෙ තතියා ච, ආයාමතො ච විත්ථාරතො ච යොජනං, ගම්භීරතො ච පුථුලතො ච යොජනං චන්දභාගාය පරිමාණං, පරික්ඛෙපතො නවයොජනසතපරිමාණො මජ්ඣිමපදෙසො. 在度量义上，也用第三格：“长、宽各一由旬”，“深、阔各一由旬是月分河的尺寸”，“中部地区的周长为九百由旬”。 දීඝසො නව විදත්ථියො සුගතවිදත්ථියා පමාණිකා කාරෙතබ්බා. 长度应做成九张手，以善逝张手为标准。 එත්ථ ච ‘‘ස්මාහිස්මිංන’’මිච්චාදිතො ‘‘ස්මා’’ති ච ‘‘සො, වා’’ති ච වත්තමානෙ 于此，在（规则）`smāhismiṃnaṃ`等中，当`smā`以及`so, vā`的规则有效时： 313. දීඝොරෙහි[Pg.164]. 313. 于`dīgha`与`ora`之后。 දීඝ ඔරඉච්චෙතෙති ස්මාවචනස්ස සොආදෙසො හොති වා. 在`dīgha`（长）和`ora`（此岸）这些词之后，从格后缀`smā`可选择性地替换为`so`。 දීඝසො, දීඝම්හා වා, [ඔරසො, ඔරම්හා වා] තතියා ච, යොජනං ආයාමෙන, යොජනං විත්ථාරෙන, යොජනං උබ්බෙධෙන සාසපරාසි. `dīghaso`，或`dīghamhā`；[`oraso`，或`oramhā`]。也用第三格：“芥子堆长一由旬，宽一由旬，高一由旬。” පඨමත්ථවාචකෙන පුබ්බසද්දෙන යොගො පුබ්බයොගො, එත්ථ ච පුබ්බග්ගහණං අදිසත්ථවුත්තිනො පුබ්බාදිග්ගහණස්සුපලක්ඛණන්ති දට්ඨබ්බං, තෙන පරාදියොගෙපි. යථා – පුබ්බෙව මෙ භික්ඛවෙ සම්බොධා, ඉතො පුබ්බෙනාහොසි, තතො පරං පච්චන්තිමා ජනපදා, ධාතුලිඞ්ගෙහි පරා පච්චයා, තතො අපරෙන සමයෙන, තතො උත්තරිම්පි ඉච්චාදි. 与表示“前”的词语连用，称为“前连用”。于此当知，使用“前”字是为例，也包括不表示方位的“前”等词，因此也适用于与“后”等词的连用。例如：“诸比丘，在我觉悟之前”，“在此之前曾有”，“在那之后是边地”，“后缀在语基和词干之后”，“其后，在另一时间”，“在那之后”等等。 බන්ධනත්ථප්පයොගෙ බන්ධනහෙතුම්හි ඉණෙ පඤ්චමී, තතියා ච හොති, සතස්මා බද්ධො නරො රඤ්ඤා, සතෙන වා බද්ධො නරො. 在表示束缚义的词语运用中，对于作为束缚原因的债务，使用第五格，也用第三格。例如：“国王因一百（钱）的债务而束缚此人”，或“（国王）因一百（钱）而束缚此人”。 ඵලසාධනහෙතුභූතස්ස ගුණස්ස වචනං ගුණවචනං, තස්මිං ගුණවචනෙ පඤ්චමී, තතියා ච, ඉස්සරියා ජනං රක්ඛති රාජා, ඉස්සරියෙන වා, සීලතො නං පසංසන්ති, සීලෙන වා, පඤ්ඤාය විමුත්තිමනො ඉච්චාදි. 表达能成就结果之因的功德，称为功德语。在此功德语中，使用第五格，也用第三格。例如：“国王因主权而保护人民”，或“以主权（保护）”；“他们因其戒行而赞扬他”，或“以其戒行（赞扬）”；“心因智慧而解脱”等等。 පඤ්හකථනෙසු – කුතොසි ත්වං, කුතො භවං, පාටලිපුත්තතො. එත්ථ ච කථනං නාම විස්සජ්ජනං. 在问与答中：“你从哪里来？”“您从哪里来？”“从华氏城来。”于此，所谓“说”即是“回答”。 ථොකත්ථෙ අසත්වවචනෙ කරණෙ තතියා ච, ථොකා මුච්චති, ථොකෙන මුච්චති වා, අප්පමත්තකා මුච්චති, අප්පමත්තකෙන වා, කිච්ඡා මුච්චති, කිච්ඡෙන වා. 在表示“少量”义，且工具为非有情之物时，也用第三格。例如：`thokā muccati`（他险些就解脱了），或`thokena muccati`；`appamattakā muccati`（他险些就解脱了），或`appamattakena vā`；`kicchā muccati`（他艰难地解脱），或`kicchena vā`。 අකත්තරි [Pg.165] අකාරකෙ ඤාපකහෙතුම්හි – කම්මස්ස කතත්තා උපචිතත්තා උස්සන්නත්තා විපුලත්තා උප්පන්නං හොති චක්ඛුවිඤ්ඤාණ, න තාවිදං නාමරූපං අහෙතුකං සබ්බත්ථ සබ්බදා සබ්බෙසඤ්ච එකසදිසභාවාපත්තිතො. 在非作者、非作用者，而为指示因的情况下——由于业已造作、累积、增长、广大，眼识得以生起。这个名色并非无因，因为（若无因）就会导致其在一切处、一切时、对一切众生都呈现为同一状态。 හුත්වා අභාවතො නිච්චා, උදයබ්බයපීළනා; දුක්ඛා අවසවත්තිත්තා, අනත්තාති තිලක්ඛණං. 因生起后消逝故无常；因生灭逼迫故苦；因无自主故无我——此为三相。 ‘‘පඤ්චමී’’ති වත්තතෙ. “第五格”（的规则）延续。 314. කාරණත්ථෙ ච. 314. 亦在原因义上。 කරොති අත්තනො ඵලන්ති කාරණං, කාරකහෙතු [ජනකහෙතු], තස්මිං කාරණත්ථෙ ච පඤ්චමීවිභත්ති හොති, විකප්පෙනායං, හෙත්වත්ථෙ තතියාය ච විහිතත්තා, අනනුබොධා අප්පටිවෙධා චතුන්නං අරියසච්චානං යථාභූතං අදස්සනා එවමිදං දීඝමද්ධානං සන්ධාවිතං සංසරිතං, අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරා, සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණං, අවිජ්ජාය ත්වෙව අසෙසවිරාගනිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධො, සඞ්ඛාරනිරොධා විඤ්ඤාණනිරොධො, විඤ්ඤාණනිරොධා ඉච්චාදි. 自己造作其果，故为因，为作用因[生起因]。在此原因义上，亦有第五格变格。此为选择性，因在原因义上亦规定了第三格。由于对四圣谛未能如实地通达、洞察、看见，故如此长久地流转轮回。无明缘行，行缘识。然而，唯有无明完全无余地离贪灭尽，行才灭；行灭则识灭；识灭则…… කස්මිං අත්ථෙ ඡට්ඨී? 第六格在何种意义上使用？ 315. සාමිස්මිං ඡට්ඨී. 315. 在所有主（sāmin）义上是第六格。 කො ච සාමී? 谁是所有主？ 316. යස්ස වා පරිග්ගහො තං සාමී. 316. 拥有所属物者，即为所有主。 පරිග්ගය්හතීති පරිග්ගහො, යො යස්ස පරිග්ගහො ආයත්තො සම්බන්ධී, තං පති සො අත්ථො සාමිසඤ්ඤො හොති. වාග්ගහණෙන සාමිතබ්බ රුජාදියොගෙපි. 所被拥有者，即为所属物。任何事物，作为某人的所属物，依附于他或与他相关，那么相对于此，该人即被称为“所有主”。通过采纳“或”一词，此规则也适用于应被拥有之物、疾病等情况。 එත්ථ [Pg.166] ච ක්‍රියාභිසම්බන්ධාභාවා න කාරකතා සම්භවති. සාමිභාවො හි ක්‍රියාකාරකභාවස්ස ඵලභාවෙන ගහිතො, තථා හි ‘‘රඤ්ඤො පුරිසො’’ති වුත්තෙ යස්මා රාජා දදාති, පුරිසො ච පතිග්ගණ්හාති, තස්මා ‘‘රාජපුරිසො’’ති විඤ්ඤායති. එවං යො යස්ස ආයත්තො සෙවකාදිභාවෙන වා භණ්ඩභාවෙන වා සමීප සමූහාවයවවිකාර කාරියඅවත්ථා ජාති ගුණ ක්‍රියාදිවසෙන වා, තස්ස සබ්බස්සාපි සො සම්බන්ධාධාරභූතො විසෙසනට්ඨානී ආගමීවසෙන තිවිධොපි අත්ථො සාමී නාමාති ගහෙතබ්බො. 此处因缺乏与动作的直接关联，故不可能存在作用者性。所有主性是作为动作与作用者关系的结果而被理解的。例如，当说“国王的人”时，因为国王给予，而人接受，所以理解为“国王的人”。同样，凡是某人所依附者，无论是作为仆从等身份，或作为物品等形态，或以邻近、集合、部分、变异、作用、状态、种姓、品德、行为等方式，那么作为所有这些关系的所依处、作为修饰语、以及作为来源，这三种意义都应被理解为“所有主”。 වුත්තඤ්ච 并且有偈颂说： ‘‘ක්‍රියාකාරකසඤ්ජාතො,අස්සෙදං භාවහෙතුකො; සම්බන්ධො නාම සො අත්ථො,තත්ථ ඡට්ඨී විධීයතෙ. 由动作与作用者所生，此为（所有）关系之因；彼义名为“关联”，于此规定第六格。 පාරතන්ත්‍යඤ්හි සම්බන්ධො,තත්ථ ඡට්ඨී භවෙතිතො; උපාධිට්ඨානා ගමිතො,න විසෙස්‍යාදිතො තිතො’’ති. 依他性即是关联，于此第六格由此而生；从依处而来，而非从被修饰者而来。 විසෙසනතො තාව – රඤ්ඤො පුරිසොති, එත්ථ ච රාජා පුරිසං අඤ්ඤසාමිතො විසෙසෙති නිවත්තෙතීති විසෙසනං, පුරිසො තෙන විසෙසීයතීති විසෙසිතබ්බො, එවං සබ්බත්ථ විසෙසිතබ්බයොගෙ විසෙසනතොව ඡට්ඨී. 首先，就修饰而言——“国王的人”，在此，国王以其所有主身份修饰人，使其区别于他人，此即为修饰；人被其修饰，故为被修饰者。如此，在所有与被修饰者相关的语境中，第六格皆因修饰而用。 භණ්ඩෙන සම්බන්ධෙ – පහූතං මෙ ධනං සක්ක, එතස්ස පටිවීසො, භික්ඛුස්ස පත්තචීවරං. 在物品关联中——例如：“我有很多财富”；“这是它应得的份”；“比丘的衣钵”。 සමීපසම්බන්ධෙ – අම්බවනස්ස අවිදූරෙ, නිබ්බානස්සෙව සන්තිකෙ. 在邻近关联中——芒果林不远处，犹如涅槃近旁。 සමූහසම්බන්ධෙ [Pg.167]– සුවණ්ණස්ස රාසි, භික්ඛූනං සමූහො. 在群体关联中——黄金堆，比丘僧团。 අවයවසම්බන්ධෙ – මනුස්සස්සෙව තෙ සීසං, රුක්ඛස්ස සාඛා. 在部分关联中——犹如人的头，树的枝条。 විකාරසම්බන්ධෙ – සුවණ්ණස්ස විකති, භට්ඨධඤ්ඤානං සත්තු. 在变异关联中——黄金制品，熟谷物的粉。 කාරියසම්බන්ධෙ – යවස්ස අඞ්කුරො, මෙඝස්ස සද්දො, පුත්තාපි තස්ස බහවො, කම්මානං ඵලං විපාකො. 在作用关联中——大麦的芽，云的雷声，他的孩子也很多，诸业的果报成熟。 අවත්ථාසම්බන්ධෙ – ඛන්ධානං පාතුභාවො, ඛන්ධානං ජරා, ඛන්ධානං භෙදො. 在状态关联中——诸蕴的显现，诸蕴的衰老，诸蕴的坏灭。 ජාතිසම්බන්ධෙ – මනුස්සස්ස භාවො, මනුස්සානං ජාති. 在种类关联中——人的存在，人类的出生。 ගුණසම්බන්ධෙ – සුවණ්ණස්ස වණ්ණො, වණ්ණො න ඛීයෙථ තථාගතස්ස, බුද්ධස්ස ගුණඝොසො, පුප්ඵානං ගන්ධො, ඵලානං රසො, චිත්තස්ස ඵුසනා, සිප්පිකානං සතං නත්ථි, තිලානං මුට්ඨි, තෙසං සමායොගො, සන්ධිනො විමොක්ඛො, තථාගතස්ස පඤ්ඤාපාරමිං ආරබ්භ, පුබ්බචරියං වා, සුඛං තෙ, දුක්ඛං තෙ, චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි, පඤ්ඤාය පටුභාවො, රූපස්ස ලහුතා, රූපස්ස මුදුතා, රූපස්ස උපචයො. 在性质关联中——黄金的颜色，如来的颜色不会消退，佛陀的德行之声，花朵的香味，果实的味道，心的触碰，百位工匠无法相比，一把芝麻，它们的结合，连接的解脱，关于如来的般若波罗蜜，或者过去的行持，你的快乐，你的痛苦，心中的思虑生起，智慧的敏捷，色身的轻快，色身的柔软，色身的增长。 ක්‍රියාසම්බන්ධෙ – පාදස්ස උක්ඛිපනං, පාදස්ස අවක්ඛෙපනං වා, හත්ථස්ස සමිඤ්ජනං, පාදානං පසාරණං, ධාතූනං ගමනං, ධාතූනංයෙව ඨානං, නිසජ්ජා, සයනං වා. තථා තස්ස නාමගොත්තාදි, තස්ස කාරණං, තස්ස මාතාපිතරො, තස්ස පුරතො පාතුරහොසි, තස්ස පච්ඡතො, නගරස්ස දක්ඛිණතො, වස්සානං තතියෙ මාසෙ, න තස්ස උපමා, කුවෙරස්ස බලි ඉච්චාදි. 在动作关联中——抬脚，或落脚，屈手，伸脚，诸界的移动，诸界的静止，坐下，或躺卧。同样，他的姓名、氏族等，他的原因，他的父母，在他前方出现，在他后方，在城的南方，雨季的第三个月，没有与他相似者，给俱毗罗(Kuvera)的供品等等。 ඨානිතො [Pg.168]– යමෙදන්තස්සාදෙසො, ඔ අවස්ස. 就位置而言——（如）在“yame”中对“danta”的替换；“o”是“ava”的替换。 ආගමිතො – පුථස්සාගමො ඉච්චාදි. 从来源而言——儿子的到来等等。 සාමියොගෙ – දෙවානමින්දො, මිගානං රාජා. 在所有主关系中——天神之主，兽群之王。 තබ්බ රුජාදියොගෙ – මහාසෙනාපතීනං උජ්ඣාපෙතබ්බං විකන්දිතබ්බං විරවිතබ්බං, දෙවදත්තස්ස රුජති, තස්ස රොගො උප්පජ්ජති, රජකස්ස වත්ථං දදාති, මුසාවාදස්ස ඔත්තප්පං ඉච්චාදි. 在与应动法、疾病等相关的用法中——大将们应被责备、应被抱怨、应被斥责；提婆达多感到疼痛，他的疾病生起；他给洗衣工衣服；对妄语感到羞愧等等。 ‘‘ක්වචි, තතියාසත්තමීන’’න්ති ච වත්තතෙ. 并且“有时，第三格与第七格”也适用。 317. ඡට්ඨී ච. 317. 第六格亦然。 තතියාසත්තමීනමත්ථෙ ක්වචි ඡට්ඨීවිභත්ති හොති. 在第三格与第七格的意义上，有时会出现第六格变格。 යජස්ස කරණෙ – පුප්ඵස්ස බුද්ධං යජති, පුප්ඵෙන වා, ඝතස්ස අග්ගිං ජුහොති. 在祭祀的行为中——以花供养佛陀，或以花供养；以酥油献祭火。 සුහිතත්ථයොගෙ – පත්තං ඔදනස්ස පූරෙත්වා, ඔදනෙනාති අත්ථො. ඉමමෙව කායං පූරං නානප්පකාරස්ස අසුචිනො පච්චවෙක්ඛති, පූරං හිරඤ්ඤසුවණ්ණස්ස, පූරති බාලො පාපස්ස. 在满足义连用时——将钵盛满米饭，意思是说用米饭。他观察这身体充满了种种不净之物；充满了金银；愚人充满了罪恶。 තුල්‍යත්ථකිමලමාදියොගෙ – පිතුස්ස තුල්‍යො, පිතරා වා තුල්‍යො, මාතු සදිසො, මාතරා සදිසො වා, කිං තස්ස ච තුට්ඨස්ස, කිං තෙන තුට්ඨෙනාති අත්ථො. අලං තස්ස ච තුට්ඨස්ස. 在同等义、“何用”义、“足够”义等连用时——与父亲同等，或与父亲同等；与母亲相似，或与母亲相似；他满足了又有什么用？意思是说，他满足了又有什么用？他满足了，这便足够了。 කත්තරි කිතප්පච්චයයොගෙ – සොභනා කච්චායනස්ස කති, කච්චායනෙන වා, රඤ්ඤො සම්මතො, රඤ්ඤා වා, එවං රඤ්ඤො [Pg.169] පූජිතො, රඤ්ඤො සක්කතො, රඤ්ඤො අපචිතො, රඤ්ඤො මානිතො, අමතං තෙසං භික්ඛවෙ අපරිභුත්තං, යෙසං කායගතාසති අපරිභුත්තා ඉච්චාදි. 在与作格义的派生词连用时——迦旃延的佳作，或由迦旃延所作；被国王认可，或由国王认可；如此，被国王供养，被国王尊敬，被国王尊重，被国王敬重。诸比丘，那些未曾修习身至念的人，他们未曾体验不死等等。 සත්තමියත්ථෙ කුසලාදියොගෙ – කුසලා නච්චගීතස්ස සික්ඛිතා චාතුරිත්ථියො, කුසලො ත්වං රථස්ස අඞ්ගපච්චඞ්ගානං, කුසලො මග්ගස්ස, කුසලො අමග්ගස්ස, සන්ති හි භන්තෙ උළාරා යක්ඛා භගවතො පසන්නා, දිවසස්ස තික්ඛත්තුං, දිවසෙ තික්ඛත්තුං වා, මාසස්ස ද්වික්ඛත්තුං ඉච්චාදි. 在第七格义上与“善巧”等连用时——善巧于舞蹈歌唱的四位女子，你善巧于车的各个部件，善巧于正道，善巧于非道；尊者，确实有殊胜的夜叉信奉世尊；一天三次，或在一天中三次；一月两次等等。 ‘‘ක්වචි, ඡට්ඨී’’ති ච වත්තතෙ. 并且“有时，第六格”也适用。 318. දුතියාපඤ්චමීනඤ්ච. 318. 第二格与第五格亦然。 දුතියාපඤ්චමීනමත්ථෙ ච ක්වචි ඡට්ඨීවිභත්ති හොති. 在第二格与第五格的意义上，有时也会出现第六格变格。 දුතියත්ථෙ කම්මනි කිතකයොගෙ – තස්ස භවන්ති වත්තාරො, සහසා කම්මස්ස කත්තාරො, අමතස්ස දාතා, භින්නානං සන්ධාතා, සහිතානං අනුප්පදාතා, බොධෙතා පජාය, කම්මස්ස කාරකො නත්ථි, විපාකස්ස ච වෙදකො, අවිසංවාදකො ලොකස්ස, පාපානං අකරණං සුඛං, චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය පසාදො, අච්ඡරියො අරජකෙන වත්ථානං රාගො, අච්ඡරියො අගොපාලකෙන ගාවීනං දොහො. 在第二格（宾格）义上，与能作词连用时——有说他的人，鲁莽行事的人，给予不死的人，使分裂者和解的人，促进团结的人，启发民众的人；没有行为的作者，也没有果报的体验者，不欺骗世间的人；不做恶是快乐；由四大种所衍生的净信；没有染色匠而为衣染色，是奇妙事；没有牧牛人而为牛挤乳，是奇妙事。 තථා සරිච්ඡාදීනං කම්මනි – මාතු සරති, මාතරං සරති, න තෙසං කොචි සරති, සත්තානං කම්මප්පච්චයා, පුත්තස්ස ඉච්ඡති, පුත්තමිච්ඡති. 同样，在用于“忆念”等动词的宾语时——忆念母亲（第六格），或忆念母亲（第二格）；无人忆念他们；众生之业缘；欲求儿子（第六格），或希求儿子（第二格）。 කරොතිස්ස [Pg.170] පතියතනෙ ච – පතියතනං අභිසඞ්ඛාරො, උදකස්ස පතිකුරුතෙ, උදකං පතිකුරුතෙ, කණ්ඩස්ස පතිකුරුතෙ, කණ්ඩං පතිකුරුතෙ. 以及与动词“作”(karoti)连用表示防备时——防备(patiyatanaṃ)即是准备(abhisaṅkhāro)；他为水设防，或防护水；他为箭矢设防，或防护箭矢。 පඤ්චමියත්ථෙ පරිහානිභයත්ථයොගෙ – අස්සවනතා ධම්මස්ස පරිහායන්ති, කිං නු ඛො අහං තස්ස සුඛස්ස භායාමි, සබ්බෙ තසන්ති දණ්ඩස්ස, සබ්බෙ භායන්ති මච්චුනො, භීතො චතුන්නං ආසිවිසානං ඉච්චාදි. 在第五格（离格）义上，与表示退失、畏惧的词语连用时——因不闻法而从法退失；我为什么要害怕那种快乐呢？所有众生都害怕刑罚，所有众生都害怕死亡；害怕四条毒蛇等等。 ක්වචීති කිං? ගම්භීරඤ්ච කථං කත්තා, කාලෙන ධම්මිං කථං භාසිතා හොති, පරෙසං පුඤ්ඤානි අනුමොදිතා, බුජ්ඣිතා සච්චානි, කටං කාරකො, පසවො ඝාතකො. 何谓“有时”？说甚深法者，适时说法者，随喜他人功德者，觉悟诸谛者，造席者，屠兽者。 තථා න නිට්ඨාදීසු ච – සුඛකාමී විහාරං කතො, රථං කතවන්තො, රථං කතාවී, කටං කත්වා, කටං කරොන්තො, කටං කරානො, කටං කුරුමානො ඉච්චාදි. 同样地，也不用于过去分词等——欲求安乐者建造住所，已造车者，造车者，造席后，正在造席者，正在造席者，正在造席者，等等。 කස්මිං අත්ථෙ සත්තමී? 第七格在什么意义上使用？ 319. ඔකාසෙ සත්තමී. 319. 第七格用于处所义。 ඔකාසකාරකෙ සත්තමීවිභත්ති හොති. 处所作用格使用第七格变格。 කො ච ඔකාසො? 何谓处所？ 320. යොධාරො තමොකාසං. 320. 依处即是处所。 ආධාරීයති අස්මින්ති ආධාරො, අධිකරණං. කත්තුකම්මසමවෙතානං නිසජ්ජපචනාදික්‍රියානං පතිට්ඨානට්ඨෙන යො ආධාරො, තං කාරකං ඔකාසසඤ්ඤං හොති. “于此中被放置”，故为依处，亦即处所。作为与作者和对象相关的坐、煮等行为的立足点的依处，此作用格被称为“处所”。 කටෙ [Pg.171] නිසීදති දෙවදත්තො, ථාලියං ඔදනං පචති. එත්ථ හි දෙවදත්තතණ්ඩුලානං කත්තුකම්මානං ධාරණතො තංසමවෙතං ආසනපචනසඞ්ඛාතං ක්‍රියං ධාරෙති නාම. 提婆达多坐在席子上，（有人）在锅里煮饭。于此，由于（席子和锅子）承载着作为作者的提婆达多和作为对象的米，故确实承载着与彼等相关的、名为坐和煮的行为。 සො පනායමොකාසො චතුබ්බිධො බ්‍යාපිකො ඔපසිලෙසිකො සාමීපිකො වෙසයිකොති. 此依处有四种：遍布性、依附性、邻近性、领域性。 තත්ථ බ්‍යාපිකො නාම යත්ථ සකලොපි ආධාරභූතො අත්ථො ආධෙය්‍යෙන පත්ථටො හොති, යස්මිඤ්ච ආධෙය්‍යභූතං කිඤ්චි බ්‍යාපෙත්වා තිට්ඨති, තං යථා – තිලෙසු තෙලං අත්ථි, ඛීලෙසු ජලං, දධිම්හි සප්පීති. 其中，“遍布”是指整个作为基础的事物，被作为所依之物完全遍布，并且作为所依的事物遍布于其中，例如：芝麻中有油，牛奶中有水，酸奶中有酥油。 ඔපසිලෙසිකො නාම පච්චෙකසිද්ධානං භාවානං යත්ථ උපසිලෙසෙන උපගමො හොති, යස්මිඤ්ච ආධෙය්‍යො උපසිලිස්සති අල්ලීයිත්වා තිට්ඨති, තං යථා – ආසනෙ නිසින්නො සඞ්ඝො, ථාලියං ඔදනං පචති, ඝටෙසු උදකං අත්ථි, දූරෙ ඨිතො, සමීපෙ ඨිතොති. 依附（处所）是指，对于各个独立的事物，通过接触而产生关联；并且所依附者紧贴、黏着于其中。例如：僧团坐在座位上，（有人）在锅里煮饭，罐子里有水，（有人）站在远处，（有人）站在近处。 සාමීපිකො නාම යත්ථ සමීපෙ සමීපිවොහාරං කත්වා තදායත්තවුත්තිතාදීපනත්ථං ආධාරභාවො විකප්පීයති, තං යථා – ගඞ්ගායං ඝොසො වසති, ගඞ්ගාය සමීපෙ වජො වසතීති අත්ථො. භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ, සාවත්ථියා සමීපෙති අත්ථො. 邻近（处所）是指，为了表明（生活）依赖于附近等意义，而将邻近之处设定为处所。例如：“牧人村在恒河上”，意思是牧人村在恒河附近。世尊住在舍卫城(Sāvatthī)的祇陀林，意思是住在舍卫城附近。 වෙසයිකො නාම යත්ථ අඤ්ඤත්ථාභාවවසෙන, දෙසන්තරාවච්ඡෙදවසෙන වා ආධාරභාවො පරිකප්පො, තං යථා – ආකාසෙ සකුණා පක්ඛන්ති, භූමීසු මනුස්සා චරන්ති, ජලෙසු මච්ඡා, පාදෙසු පතිතො, පාපස්මිං රමතී මනො, පසන්නො බුද්ධසාසනෙ, පඤ්ඤාය සාධු, විනයෙ නිපුණො, මාතරි සාධු, පිතරි නිපුණො ඉච්චාදි. 领域（处所）是指，由于在别处不存在，或由于地域界限的缘故，而设想的依处。例如：鸟在空中飞，人在地上走，鱼在水中游，跌倒在脚下，心喜爱恶法，信乐于佛的教法，于智慧贤善，于律精熟，对母亲贤善，对父亲善巧等等。 සබ්බොපි [Pg.172] චායමාධාරො පධානවසෙන වා පරිකප්පිතවසෙන වා ක්‍රියාය පතිට්ඨා භවතීති ඔකාසොත්වෙව වුත්තොති වෙදිතබ්බො. 并且，所有这些依处，无论是主要的还是通过构想的，都成为行为的基础，因此应当理解为，它们皆被称为“处所”。 වුත්තඤ්චෙතං 此亦曾说： ‘‘කිරියා කත්තුකම්මානං,යත්ථ හොති පතිට්ඨිතා; ‘ඔකාසො’ති පවුත්තො සො,චතුධා බ්‍යාපිකාදිතො. “作者与对象的行为，于何处得以安立；彼即被称为‘处所’，有遍布等四种。 බ්‍යාපිකො තිලඛීරාදි,කටො ඔපසිලෙසිකො; සාමීපිකො තු ගඞ්ගාදි,ආකාසො විසයො මතො’’ති. 遍布如芝麻、牛奶等，席子是依附；邻近如恒河等，天空被认为是领域。” ‘‘ඡට්ඨී, සත්තමී’’ති ච අධිකාරො. “第六格、第七格”是标题。 321. සාමිස්සරාධිපතිදායාදසක්ඛීපතිභූපසූතකුසලෙහි ච. 321. 与主人、主宰、统治者、继承人、见证人、保证人、所生者、善巧者（等词）相应时。 සාමී ඉස්සර අධිපති දායාද සක්ඛිපතිභූ පසූත කුසලඉච්චෙතෙහි යොගෙ ඡට්ඨීවිභත්ති හොති, සත්තමී ච. උභයත්ථං වචනං. 与“主人”(sāmī)、“主宰”(issara)、“统治者”(adhipati)、“继承人”(dāyāda)、“见证人”(sakkhi)、“保证人”(patibhū)、“所生者”(pasūta)、“善巧者”(kusala)这些词相应时，使用第六格，也使用第七格。此规定适用于两种格。 ගවං සාමි, ගොසු සාමි, ගවං ඉස්සරො, ගොසු ඉස්සරො, ගවං අධිපති, ගොසු අධිපති, ගවං දායාදො, ගොසු දායාදො, ගවං සක්ඛි, ගොසු සක්ඛි, ගවං පතිභූ, ගොසු පතිභූ, ගවං පසූතො, ගොසු පසූතො, ගවං කුසලො, ගොසු කුසලො. 牛群的主人，于牛群中为主人；牛群的主宰，于牛群中为主宰；牛群的统治者，于牛群中为统治者；牛群的继承人，于牛群中为继承人；牛群的见证人，于牛群中为见证人；牛群的保证人，于牛群中为保证人；牛群所生者，于牛群中为所生者；对牛群善巧者，于牛群中为善巧者。 322. නිද්ධාරණෙ ච. 322. 并且，在抉择时。 නීහරිත්වා ධාරණං නිද්ධාරණං, ජාති ගුණ ක්‍රියා නාමෙහි සමුදායතො එකදෙසස්ස පුථක්කරණං, තස්මිං නිද්ධාරණත්ථෙ ගම්‍යමානෙ [Pg.173] තතො සමුදායවාචිලිඞ්ගම්හා ඡට්ඨීවිභත්ති හොති, සත්තමී ච. “取出并确定”即是“抉择”(niddhāraṇa)。它是指通过种姓(jāti)、性质(guṇa)、行为(kriyā)、名称(nāma)，从总体中分离出一个部分。当此抉择义被理解时，从表示总体的词语中，使用第六格，也使用第七格。 මනුස්සානං ඛත්තියො සූරතමො, මනුස්සෙසු ඛත්තියො සූරතමො, කණ්හා ගාවීනං සම්පන්නඛීරතමා, කණ්හා ගාවීසු සම්පන්නඛීරතමා, අද්ධිකානං ධාවන්තො සීඝතමො, අද්ධිකෙසු ධාවන්තො සීඝතමො, ආයස්මා ආනන්දො අරහතං අඤ්ඤතරො අහොසි, අරහන්තෙසු වා ඉච්චාදි. 人中，刹帝利最勇猛；于诸人中，刹帝利最勇猛。母牛中，黑母牛乳汁最丰盛；于诸母牛中，黑母牛乳汁最丰盛。行路人中，奔跑者最迅速；于诸行路人中，奔跑者最迅速。具寿阿难是诸阿罗汉之一，或于诸阿罗汉中（是其中之一），等等。 323. අනාදරෙ ච. 323. 并且，在表示不顾时。 අනාදරෙ ගම්‍යමානෙ භාවවතා ලිඞ්ගම්හා ඡට්ඨීවිභත්ති හොති, සත්තමී ච. අකාමකානං මාතාපිතූනං රුදන්තානං පබ්බජි, මාතාපිතූසු රුදන්තෙසු පබ්බජි. 当表示不顾之义时，从表示状态的词语中，使用第六格，也使用第七格。父母不愿意并哭泣着，他出家了；父母哭泣着，他出家了。 ආකොටයන්තො සො නෙති,සිවිරාජස්ස පෙක්ඛතො; මච්චු ගච්ඡති ආදාය,පෙක්ඛමානෙ මහාජනෙ. 捶打着将他带走，尸毗王(Sivirāja)正在观望；死神将他夺去，众人正在旁观。 324. කම්මකරණනිමිත්තත්ථෙසු සත්තමී. 324. 于受事、工具、因缘义中，使用第七格。 කම්මකරණනිමිත්තඉච්චෙතෙස්වත්ථෙසු ලිඞ්ගම්හා සත්තමීවිභත්ති හොති. 在受事、工具、因缘这些意义中，从词语使用第七格。 කම්මත්ථෙ – භික්ඛූසු අභිවාදෙන්ති, මුද්ධනි චුම්බිත්වා, පුරිසස්ස බාහාසු ගහෙත්වා. 受事义中——他们向比丘们敬礼，亲吻头顶，抓住那个人的手臂。 කරණත්ථෙ – හත්ථෙසු පිණ්ඩාය චරන්ති, පත්තෙසු පිණ්ඩාය චරන්ති, පථෙසු ගච්ඡන්ති, සොපි මං අනුසාසෙය්‍ය, සම්පටිච්ඡාමි මත්ථකෙ. 工具义中——他们用手接受托钵食物，用钵接受托钵食物，在路上行走；“愿他教导我，我将顶戴接受”。 නිමිත්තත්ථෙ [Pg.174]– දීපි චම්මෙසු හඤ්ඤතෙ, කුඤ්ජරො දන්තෙසු හඤ්ඤතෙ, අණුමත්තෙසු වජ්ජෙසු භයදස්සාවී, සම්පජානමුසාවාදෙ පාචිත්තියං, මුසාවාදනිමිත්තං මුසාවාදප්පච්චයාති අත්ථො. 因缘义中——豹因为皮被杀，象因为牙被杀；于微小的过失中见到怖畏；明知而妄语，犯波逸提；意思是“以妄语为因，缘于妄语”。 ‘‘සත්තමී’’ති අධිකාරො. “第七格”为 अधिकार (adhikāra，管辖)。 325. සම්පදානෙ ච. 325. 也用于所与义。 සම්පදානත්ථෙ ච ලිඞ්ගම්හා සත්තමීවිභත්ති හොති. සඞ්ඝෙ දින්නං මහප්ඵලං, සඞ්ඝෙ ගොතමි දෙහි, සඞ්ඝෙ තෙ දින්නෙ අහඤ්චෙව පූජිතො භවිස්සාමි. 在所与义中，也从词语使用第七格。“供养僧团有大果报”；“乔达弥，请布施给僧团”；“当你布施给僧团时，我亦将受到敬奉”。 යා පලාලමයං මාලං, නාරී දත්වාන චෙතියෙ; අලත්ථ කඤ්චනමයං, මාලං බොජ්ඣඞ්ගිකඤ්ච සා. 一位女子将稻草花环供养于塔(cetiya)，她获得了金花环以及诸觉支。 326. පඤ්චම්‍යත්ථෙ ච. 326. 也用于离格义。 පඤ්චම්‍යත්ථෙ ච ලිඞ්ගම්හා සත්තමීවිභත්ති හොති. කදලීසු ගජෙ රක්ඛන්ති. 在离格义中，也从词语使用第七格。例如：他们保护大象远离芭蕉林。 327. කාලභාවෙසු ච. 327. 也用于时间与状态。 කාලො නාම නිමෙස ඛණ ලය මුහුත්ත පුබ්බණ්හාදිකො, භාවො නාම ක්‍රියා, සා චෙත්ථ ක්‍රියන්තරූපලක්ඛණාව අධිප්පෙතා, තස්මිං කාලත්ථෙ ච භාවලක්ඛණෙ භාවත්ථෙ ච ලිඞ්ගම්හා සත්තමීවිභත්ති හොති. 所谓时间(kāla)，是指眨眼(nimesa)、刹那(khaṇa)、腊缚(laya)、牟呼栗多(muhutta)、午前(pubbaṇha)等；所谓状态(bhāva)，是指行为(kriyā)，于此，它特指以另一行为为特征的行为。在表示此时间义以及表示行为特征的状态义中，从词语使用第七格。 කාලෙ – පුබ්බණ්හසමයෙ ගතො, සායන්හසමයෙ ආගතො, අකාලෙ වස්සති තස්ස, කාලෙ තස්ස න වස්සති, ඵුස්සමාසම්හා තීසු මාසෙසු වෙසාඛමාසො, ඉතො සතසහස්සම්හි, කප්පෙ උප්පජ්ජි චක්ඛුමා. 时间义中——“于午前时离去，于傍晚时归来”；“于非时为他下雨，于正时则不为他下雨”；“从普沙月(Phussa)算起，卫塞月在三个月内”；“距今十万劫时，具眼者出世”。 භාවෙනභාවලක්ඛණෙ [Pg.175]– භික්ඛුසඞ්ඝෙසු භොජීයමානෙසු ගතො, භුත්තෙසු ආගතො, ගොසු දුය්හමානාසු ගතො, දුද්ධාසු ආගතො, ජායමානෙ ඛො සාරිපුත්ත බොධිසත්තෙ අයං දසසහස්සිලොකධාතු සංකම්පි සම්පකම්පි සම්පවෙධි. 以行为表征状态中——“比丘僧团正在用餐时，他离去；他们用完餐后，他回来”；“母牛正在被挤奶时，他离去；它们被挤完奶后，他回来”；“舍利弗，当菩萨正在诞生时，这十千世界体系震动、大震动、遍震动”。 පාසාණා සක්ඛරා චෙව, කඨලා ඛාණුකණ්ටකා; සබ්බෙ මග්ගා විවජ්ජෙන්ති, ගච්ඡන්තෙ ලොකනායකෙ. 石块、砾石、瓦砾，树桩与荆棘，当世间导师行走时，一切都从道路上避开。 ඉමස්මිං සති ඉදං හොති ඉච්චාදි. “此有故彼有”，等等。 328. උපාඣාධිකිස්සරවචනෙ. 328. 在与 upa、adhi 连用表示优越和主宰的词中。 ද්විපදමිදං. අධිකත්ථෙ, ඉස්සරත්ථෙ ච වත්තමානෙහි උපඅධිඉච්චෙතෙහි යොගෙ අධිකිස්සරවචනෙ ගම්‍යමානෙ ලිඞ්ගම්හා සත්තමීවිභත්ති හොති. 此为双词规则。当与表示优越义、主宰义的 upa、adhi 等词相应时，从词语使用第七格。 අධිකවචනෙ – උප ඛාරියං දොණො, ඛාරියා දොණො අධිකොති අත්ථො. තථා උප නික්ඛෙ කහාපණං, අධි දෙවෙසු බුද්ධො, සම්මුතිඋපපත්තිවිසුද්ධිදෙවසඞ්ඛාතෙහි තිවිධෙහිපි දෙවෙහි සබ්බඤ්ඤූ බුද්ධොව අධිකොති අත්ථො. 优越义中——“一斗那(doṇa)多于一佉梨(khāri)”，意思是“一斗那多于一佉梨”。同样，“一迦诃波那(kahāpaṇa)多于一尼迦(nikkha)”。“佛陀于诸天中为上首”，意思是：于世俗天、生天、清净天此三类天中，唯有遍知佛陀最为优越。 ඉස්සරවචනෙ – අධි බ්‍රහ්මදත්තෙ පඤ්චාලා, බ්‍රහ්මදත්තිස්සරා පඤ්චාලාති අත්ථො. 主宰义中——“般遮罗在梵授王之下”，意思是“般遮罗由梵授王主宰”。 329. මණ්ඩිතුස්සුක්කෙසු තතියා ච. 329. 在“装饰”与“热切”义中，也用第三格。 මණ්ඩිතඋස්සුක්කඉච්චෙතෙස්වත්ථෙසු ගම්‍යමානෙසු ලිඞ්ගම්හා තතියාවිභත්ති හොති, සත්තමී ච. මණ්ඩිතසද්දො පනෙත්ථ පසන්නත්ථවාචකො, උස්සුක්කසද්දො සඊහත්ථො. ඤාණෙන පසන්නො, ඤාණස්මිං පසන්නො, ඤාණෙන උස්සුක්කො, ඤාණස්මිං උස්සුක්කො සප්පුරිසො. 当表示“装饰”与“热切”这些意义时，从词干使用第三格，也使用第七格。此处，“装饰”一词表示“喜悦”义，“热切”一词表示“渴望”义。善人因智慧而喜悦，善人于智慧中喜悦；善人因智慧而热切，善人于智慧中热切。 කාරකං [Pg.176] ඡබ්බිධං සඤ්ඤා-වසා ඡබ්බීසතීවිධං; පභෙදා සත්තධා කම්මං, කත්තා පඤ්චවිධො භවෙ. 格有六种，依名二十六种；业有七种分别，作者成五种相。 කරණං දුවිධං හොති, සම්පදානං තිධා මතං; අපාදානං පඤ්චවිධං, ආධාරො තු චතුබ්බිධො. 工具有二种，所与咸认三；离格有五种，处所则为四。 විභත්තියො පන පච්චත්තවචනාදිවසෙන අට්ඨවිධා භවන්ති. යථාහ 然而，格依主格等而有八种。如言： ‘‘පච්චත්තමුපයොගඤ්ච, කරණං සම්පදානියං; නිස්සක්කං සාමිවචනං, භුම්මාලපනමට්ඨම’’න්ති. 主格与业格，工具与所与；离格与属格，处格及呼格第八。 ඉති පදරූපසිද්ධියං කාරකකණ්ඩො 《词形成就》中的格篇至此完毕。 තතියො. 第三。 4. සමාසකණ්ඩ 4. 复合词篇 අථ නාමමෙව අඤ්ඤමඤ්ඤසම්බන්ධීනං සමාසොති නාමනිස්සිතත්තා, සයඤ්ච නාමිකත්තා නාමානන්තරං සමාසො වුච්චතෙ. 然后，由于相互关联的诸名词的结合即是复合词，并且复合词依存于名词、自身也属名词性，因此在名词章之后讲解复合词。 සො ච සඤ්ඤාවසෙන ඡබ්බිධො අබ්‍යයීභාවො කම්මධාරයො දිගු තප්පුරිසො බහුබ්බීහි ද්වන්දො චාති. 而此依其名称，有六种：不变复合词(abyayībhāva)、业持释(kammadhāraya)、带数释(digu)、依主释(tappurisa)、多财释(bahubbīhi)以及双合释(dvanda)。 අබ්‍යයීභාවසමාස 不变复合词 තත්‍ර පඨමං අබ්‍යයීභාවසමාසො වුච්චතෙ; සො ච නිච්චසමාසොති අස්සපදවිග්ගහො. 于此，首先宣说不变复合词。它是一种恒常复合词(niccasamāsa)，其释相不使用自身的词语。 ‘‘උපනගරං’’ඉතීධ – උපසද්දතො පඨමෙකවචනං සි, තස්ස උපසග්ගපරත්තා ‘‘සබ්බාසමාවුසොපසග්ගනිපාතාදීහි චා’’ති ලොපො, නගරසද්දතො ඡට්ඨෙකවචනං ස, නගරස්ස සමීපන්ති අඤ්ඤපදෙන විග්ගහෙ – 在“upanagaraṃ”一词中：来自前缀(upasagga)“upa”的是第一格单数“si”，由于它跟在前缀之后，根据“sabbāsamāvusopasagganipātādīhi cā”这条规则而被省略；来自名词“nagara”的是第六格单数“sa”。当用另一个词来作释相时，即为“城市的附近”(nagarassa samīpaṃ)—— ‘‘නාමානං සමාසො යුත්තත්ථො’’ති සමාසවිධානෙ සබ්බත්ථ වත්තතෙ. “诸名词的复合须意义相应”，这条复合词构成规则普遍适用。 330. උපසග්ගනිපාතපුබ්බකො අබ්‍යයීභාවො. 330. 以前缀或小品词为首者，是为不变复合词。 උපසග්ගපුබ්බකො, නිපාතපුබ්බකො ච නාමිකො යුත්තත්ථො තෙහෙව අත්තපුබ්බකෙහි උපසග්ගනිපාතෙහි සහ නිච්චං සමසීයතෙ, සො ච සමාසො අබ්‍යයීභාවසඤ්ඤො හොති. ඉධ අබ්‍යයීභාවාදිසඤ්ඤාවිධායකසුත්තානෙව වා සඤ්ඤාවිධානමුඛෙන සමාසවිධායකානීති දට්ඨබ්බානි. 以前缀为首的、或以小品词为首的、意义相应的名词，总是与那些作为其前置成分的前缀或小品词复合，而此复合词即被称为“不变复合词”。于此应知，规定不变复合词等名称的诸规则，也正是通过规定名称的方式来规定复合词的构成。 තත්ථ අබ්‍යයමිති උපසග්ගනිපාතානං සඤ්ඤා, ලිඞ්ගවචනභෙදෙපි බ්‍යයරහිතත්තා, අබ්‍යයානං අත්ථං විභාවයතීති අබ්‍යයීභාවො අබ්‍යයත්ථපුබ්බඞ්ගමත්තා, අනබ්‍යයං අබ්‍යයං භවතීති වා [Pg.178] අබ්‍යයීභාවො. පුබ්බපදත්ථප්පධානො හි අබ්‍යයීභාවො, එත්ථ ච ‘‘උපසග්ගනිපාතපුබ්බකො’’ති වුත්තත්තා උපසග්ගනිපාතානමෙව පුබ්බනිපාතො. 其中，“不变词”(abyaya)是前缀和小品词的名称，因为它们即使在性、数变化中也无变化(byaya)。之所以称为“不变复合词”(abyayībhāva)，是因为它能阐明不变词的意义，或以不变词的意义为前导，或使可变词成为不变词。不变复合词以第一个词的意义为主导，并且由于此处所说“以前缀或小品词为首”，所以只有前缀和小品词才能置于前面。 331. නාමානං සමාසො යුත්තත්ථො. 331. 诸名词的复合须意义相应。 තෙසං නාමානං පයුජ්ජමානපදත්ථානං යො යුත්තත්ථො, සො සමාසසඤ්ඤො හොති, තදඤ්ඤං වාක්‍යමිති රුළ්හං. 在那些所使用的名词的意义中，凡是相应者，即被称为复合词；除此之外的则称为句子(vākya)，这是约定俗成的说法。 නාමානි ස්‍යාදිවිභත්‍යන්තානි, සමස්සතෙති සමාසො, සඞ්ඛිපියතීති අත්ථො. 名词是以“si”等格尾结尾的词。“被结合在一起”(samassati)，故为复合词(samāso)；其义为“被缩略”(saṅkhipīyati)。 වුත්තඤ්හි 诚如所说： ‘‘සමාසො පදසඞ්ඛෙපො, පදප්පච්චයසංහිතං; තද්ධිතං නාම හොතෙවං, විඤ්ඤෙය්‍යං තෙසමන්තර’’න්ති. “复合词是词的缩略，而派生词(taddhita)是词与后缀的结合；应知此二者间的差异。” දුවිධඤ්චස්ස සමසනං සද්දසමසනමත්ථසමසනඤ්ච, තදුභයම්පි ලුත්තසමාසෙ පරිපුණ්ණමෙව ලබ්භති. අලුත්තසමාසෙ පන අත්ථසමසනමෙව විභත්තිලොපාභාවතො, තත්ථාපි වා එකපදත්තූපගමනතො දුවිධම්පි ලබ්භතෙව. ද්වෙ හි සමාසස්ස පයොජනානි එකපදත්තමෙකවිභත්තිත්තඤ්චාති. 其复合有二种：语形复合(saddasamasana)与语义复合(atthasamasana)。在省略复合词(luttasamāsa)中，此二者皆可圆满获得。但在非省略复合词(aluttasamāsa)中，由于没有格尾的省略，故只有语义复合；不过，由于其亦趋向于成为一个单词，故二者实则皆可获得。复合词确实有两种作用：一是成为一个单词，二是拥有一个格尾。 යුත්තො අත්ථො යුත්තත්තො, අථ වා යුත්තො සඞ්ගතො, සම්බන්ධො වා අත්ථො යස්ස සොයං යුත්තත්ථො, එතෙන සඞ්ගතත්ථෙන යුත්තත්ථවචනෙන භින්නත්ථානං එකත්ථීභාවො සමාසලක්ඛණන්ති වුත්තං හොති. එත්ථ ච ‘‘නාමාන’’න්ති වචනෙන ‘‘දෙවදත්තො පචතී’’තිආදීසු ආඛ්‍යාතෙන සමාසො න හොතීති දස්සෙති. සම්බන්ධත්ථෙන පන යුත්තත්ථග්ගහණෙන ‘‘භටො රඤ්ඤො පුත්තො දෙවදත්තස්සා’’තිආදීසු අඤ්ඤමඤ්ඤානපෙක්ඛෙසු, ‘‘දෙවදත්තස්ස කණ්හා දන්තා’’තිආදීසු ච අඤ්ඤසාපෙක්ඛෙසු [Pg.179] අයුත්තත්ථතාය සමාසො න හොතීති දීපෙති. “意义相应”(yuttattho)即“相应的意义”(yutto attho)；或者说，“相应”(yutto)即“关联”(saṅgato)，或其意义相关联者，即是“意义相应”。通过这个具有“关联”之义的“意义相应”一词，表明了复合词的特征即是“不同意义的统一”。此处，通过“诸名词”一词表明，在“提婆达多(Devadatta)在烹煮”等例子中，名词不能与动词(ākhyāta)构成复合词。再者，通过将“意义相应”理解为“关联义”，阐明了在“国王的士兵，提婆达多的儿子”等相互无关联的例子中，以及在“提婆达多的黑牙齿”等有待于他者的例子中，由于意义不相应，故不能构成复合词。 ‘‘අත්ථවසා විභත්තිවිපරිණාමො’’ති විපරිණාමෙන ‘‘යුත්තත්ථාන’’න්ති වත්තතෙ. 根据“格随义转”(Atthavasā vibhattivipariṇāmo)的原则，（前文的 yuttattho）转变为“yuttatthānaṃ”（诸意义相应者）。 332. තෙසං විභත්තියො ලොපා ච. 332. 彼等之格尾应被省略。 ඉධ පදන්තරෙන වා තද්ධිතප්පච්චයෙහි වා ආයාදිප්පච්චයෙහි වා එකත්ථීභූතා යුත්තත්ථා නාම, තෙන ‘‘තෙසං යුත්තත්ථානං සමාසානං, තද්ධිතායාදිප්පච්චයන්තානඤ්ච විභත්තියො ලොපනීයා හොන්තී’’ති අත්ථො. සමාසග්ගහණාධිකාරෙ පන සති තෙසංගහණෙන වා තද්ධිතායාදිප්පච්චයන්ත විභත්තිලොපො. චග්ගහණං ‘‘පභඞ්කරො’’තිආදීසු ලොපනිවත්තනත්ථං. 于此，凡通过与其他词、或与派生词缀(taddhita)、或与“āya”等词缀结合而意义统一者，即名为“意义相应”(yuttattha)。因此，其义为：“彼等意义相应者——即复合词，以及以派生词缀和‘āya’等词缀结尾的词——其格尾应被省略。”然而，在复合词的章节中，正是通过“彼等”(tesaṃ)一词的涵盖，才使得以派生词缀和‘āya’等词缀结尾的词的格尾也被省略。“ca”(和)字的加入，是为了在“pabhaṅkaro”等词中防止省略。 විපරිණාමෙන ‘‘ලුත්තාසු, විභත්තීසූ’’ති වත්තතෙ, යුත්තත්ථග්ගහණඤ්ච. 通过格的转变，（前文的术语）转为“luttāsu vibhattīsu”（当格尾被省略时）而延续下来；“yuttattha”（意义相应）一词也同样延续下来。 333. පකති චස්ස සරන්තස්ස. 333. 以元音结尾者，应恢复其原形。 ලුත්තාසු විභත්තීසු සරන්තස්ස අස්ස යුත්තත්ථභූතස්ස තිවිධස්සපි ලිඞ්ගස්ස පකතිභාවො හොති. චසද්දෙන කිංසමුදය ඉදප්පච්චයතාදීසු නිග්ගහීතන්තස්සපි. නිමිත්තාභාවෙ නෙමිත්තකාභාවස්ස ඉධ අනිච්ඡිතත්තා අයමතිදෙසො. 当格尾被省略时，此以元音结尾、已成“意义相应”、且通于三性的词，即恢复其原形。通过“ca”字，在“kiṃsamudaya”、“idappaccayatā”等词中，以鼻音(niggahīta)结尾者亦然。由于此处不适用“因无则果无”的原则，故此为转指(atideso)。 සකත්ථවිරහෙනිධ සමාසස්ස ච ලිඞ්ගභාවාභාවා විභත්තුප්පත්තියමසම්පත්තායං නාමබ්‍යපදෙසාතිදෙසමාහ. 在此，由于自身无义，以及复合词的性之有无，在格的生成不完备时，（经文）宣说了名词称谓的类推适用。 334. තද්ධිතසමාසකිතකා නාමංවා’තවෙතුනාදීසු ච. 334. 派生词、复合词、动名词，除`tave`、`tuna`等外，亦是名词。 තද්ධිතන්තා[Pg.180], කිතන්තා, සමාසා ච නාමමිව දට්ඨබ්බා තවෙතුන ත්වාන ත්වාදිප්පච්චයන්තෙ වජ්ජෙත්වා. චග්ගහණං කිච්චප්පච්චයආඊඉනීඉත්ථිප්පච්චයන්තාදිස්සපි නාමබ්‍යපදෙසත්ථං. ඉධ සමාසග්ගහණං අත්ථවතං සමුදායානං නාමබ්‍යපදෙසො සමාසස්සෙවාති නියමත්ථන්ති අපරෙ. 以派生词缀结尾的词、以动名词词缀结尾的词以及复合词，应被视为名词，除了以`tave`、`tuna`、`tvāna`、`tvā`等词缀结尾的词。“ca”的包含，是为了使以`kicca`词缀、`ā`、`ī`、`inī`等阴性词缀结尾的词也获得名词称谓。在此，一些人认为，包含“复合词”是为了限定，即：有意义的词组，其名词称谓仅适用于复合词。 ‘‘අබ්‍යයීභාවො’’ති වත්තතෙ. “不变复合词”(Abyayībhāvo)的标题延续。 335. සො නපුංසකලිඞ්ගො. 335. 它是中性。 සො අබ්‍යයීභාවසමාසො නපුංසකලිඞ්ගොව දට්ඨබ්බොති නපුංසකලිඞ්ගත්තං. එත්ථ හි සතිපි ලිඞ්ගාතිදෙසෙ ‘‘අධිපඤ්ඤ’’න්තිආදීසු ‘‘අධිඤාණං’’න්තිආදි රූපප්පසඞ්ගො න හොති සද්දන්තරත්තා, ‘‘තිපඤ්ඤ’’න්තිආදීසු වියාති දට්ඨබ්බං, න චායං අතිදෙසො, සුත්තෙ අතිදෙසලිඞ්ගස්ස ඉවසද්දස්ස අදස්සනතො. පුරෙ විය ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති. 该不变复合词应被视为中性，故为中性。在此，即使有性的类推适用，在“adhipañña”等词中，也不会有形成“adhiñāṇaṃ”等形式的可能，因为它们是不同的词，应视同“tipañña”等词。而且这并非类推适用，因为在经文中未见表示类推适用的“iva”一词。格(syādi)的生成一如先前。 ‘‘ක්වචී’’ති වත්තතෙ. “有时”(kvaci)的标题延续。 336. අං විභත්තීනමකාරන්තා අබ්‍යයීභාවා. 336. 从以`a`结尾的不变复合词，（其后）诸格（转成）`aṃ`。 තස්මා අකාරන්තා අබ්‍යයීභාවා පරාසං විභත්තීනං ක්වචි අං හොති, සෙසං නෙය්‍යං. 因此，对于以`a`结尾的不变复合词，其后的格有时变为`aṃ`，其余应类推而知。 තං උපනගරං, නගරස්ස සමීපං තිට්ඨතීති අත්ථො. තානි උපනගරං, ආලපනෙපෙවං, තං උපනගරං පස්ස, තානි උපනගරං. （例如）`upanagaraṃ`（城郊），意思是“靠近城市而住”。（单数：）`taṃ upanagaraṃ`。（复数：）`tāni upanagaraṃ`。在呼格中也是如此。（例如）看那城郊（`taṃ upanagaraṃ passa`），（看）那些城郊（`tāni upanagaraṃ`）。 න පඤ්චම්‍යායමම්භාවො, ක්වචීති අධිකාරතො; තතියාසත්තමීඡට්ඨී-නන්තු හොති විකප්පතො. 第五格中没有`aṃ`的形态，这是由于“有时”这条规则的统辖；但在第三、第七和第六格中，则是可选的。 තෙන උපනගරං කතං, උපනගරෙන වා, තෙහි උපනගරං, උපනගරෙහි වා, තස්ස උපනගරං දෙහි, තෙසං උපනගරං, උපනගරා ආනය, උපනගරම්හා උපනගරස්මා, උපනගරෙහි, උපනගරං සන්තකං, උපනගරස්ස වා, තෙසං උපනගරං, උපනගරානං වා[Pg.181], උපනගරං නිධෙහි, උපනගරම්හි උපනගරස්මිං, උපනගරං උපනගරෙසු වා. එවං උපකුම්භං. （第三格：）`tena upanagaraṃ kataṃ`（由他造作了城郊），或用`upanagarena`；（复数）`tehi upanagaraṃ`，或`upanagarehi`。（第四格：）`tassa upanagaraṃ dehi`（给他城郊）；（复数）`tesaṃ upanagaraṃ`。（第五格：）`upanagarā ānaya`（从城郊带来），或`upanagaramhā`，`upanagarasmā`；（复数）`upanagarehi`。（第六格：）`upanagaraṃ santakaṃ`（城郊的财物），或`upanagarassa`；（复数）`tesaṃ upanagaraṃ`，或`upanagarānaṃ`。（第七格：）`upanagaraṃ nidhehi`（放置在城郊），或`upanagaramhi`，`upanagarasmiṃ`；（复数）`upanagaraṃ`，或`upanagaresu`。`upakumbhaṃ`一词也与此类似。 අභාවෙ – දරථානං අභාවො නිද්දරථං, නිම්මසකං. 在“无”义中：`darathānaṃ abhāvo`（无忧愁）即`niddarathaṃ`；`nimmasakaṃ`（无摩沙迦(māsaka)）。 පච්ඡාඅත්ථෙ – රථස්ස පච්ඡා අනුරථං, අනුවාතං. 在“之后”义中：`rathassa pacchā`（车之后）即`anurathaṃ`；`anuvātaṃ`（顺风）。 යොග්ගතායං – යථාසරූපං, අනුරූපං, රූපයොග්ගන්ති අත්ථො. 在“适宜”义中：`yathāsarūpaṃ`（如其形相），`anurūpaṃ`（相应），其意是“适合形相”。 විච්ඡායං – අත්තානමත්තානං පති පච්චත්තං, අද්ධමාසං අද්ධමාසං අනු අන්වද්ධමාසං. 在“遍及”或“逐一”义中：`attānamattānaṃ pati`（各自）即`paccattaṃ`；`addhamāsaṃ addhamāsaṃ anu`（每半个月）即`anvaddhamāsaṃ`。 අනුපුබ්බියං – ජෙට්ඨානං අනුපුබ්බො අනුජෙට්ඨං. 在“次第”义中：`jeṭṭhānaṃ anupubbo`（依年长者次第）即`anujeṭṭhaṃ`。 පටිලොමෙ – සොතස්ස පටිලොමං පටිසොතං, පටිපථං, පතිවාතං, අත්තානං අධිකිච්ච පවත්තා අජ්ඣත්තං. 在“逆向”义中：`sotassa paṭilomaṃ`（逆流）即`paṭisotaṃ`；`paṭipathaṃ`（逆路）；`pativātaṃ`（逆风）；`attānaṃ adhikicca pavattā`（关于自身而发生）即`ajjhattaṃ`（内在）。 පරියාදාභිවිධීසු ආපාණකොටියා ආපාණකොටිකං, ‘‘ක්වචි සමාසන්තගතානමකාරන්තො’’ති කප්පච්චයො, ආකුමාරෙහි යසො කච්චායනස්ස ආකුමාරං. 在“遍及”和“包含”义中：`āpāṇakoṭiyā`（直至生命终结）即`āpāṇakoṭikaṃ`，这是根据“`kvaci samāsantagatānamakāranto`”的规则加上的`ka`词缀。`ākumārehi yaso kaccāyanassa`（迦旃延(Kaccāyana)的名声从童年起）即`ākumāraṃ`。 සමිද්ධියං – භික්ඛාය සමිද්ධීති අත්ථෙ සමාසෙව නපුංසකලිඞ්ගත්තෙ ච කතෙ – 在“丰盛”义中：在“乞食的丰盛”(`bhikkhāya samiddhi`)之义中，当构成复合词并转为中性时—— ‘‘සමාසස්ස, අන්තො’’ති ච වත්තතෙ. “复合词的结尾”(samāsassa, anto)的标题也延续。 337. සරො රස්සො නපුංසකෙ. 337. 在中性中，元音变短。 නපුංසකෙ වත්තමානස්ස සමාසස්ස අන්තො සරො රස්සො හොති. එත්ථ ච අබ්‍යයීභාවග්ගහණං නානුවත්තෙතබ්බං, තෙන දිගුද්වන්දබහුබ්බීහීසුපි නපුංසකෙ වත්තමානස්ස සමාසන්තස්සරස්ස රස්සත්තං සිද්ධං හොති. ‘‘අං විභත්තීන’’මිච්චාදිනා අමාදෙසො, සුභික්ඛං. ගඞ්ගාය සමීපෙ වත්තතීති උපගඞ්ගං, මණිකාය සමීපං උපමණිකං. 属于中性的复合词，其末尾元音变短。在此，不应再沿用“不变复合词”的标题，因此在数集复合词(digu)、并列复合词(dvanda)和所有复合词(bahubbīhi)中，当中性复合词的末尾元音为长音时，其短音化也成立。通过“格变为`aṃ`”等规则，（格）被替换为`aṃ`，例如`subhikkhaṃ`（丰收）。在恒河(Gaṅgā)附近，即`upagaṅgaṃ`；在宝珠附近，即`upamaṇikaṃ`。 ඉත්ථීසු [Pg.182] අමිකිච්චාති අත්ථෙ සමාසනපුංසකරස්සත්තාදීසු කතෙසු – 在“关于女性”(`itthīsu adhikicca`)之义中，当完成复合、转为中性、元音短化等（操作）后—— ‘‘අබ්‍යයීභාවා, විභත්තීන’’න්ති ච වත්තතෙ. “从不变复合词，（其后）诸格”(Abyayībhāvā, vibhattīnaṃ)的标题也延续。 338. අඤ්ඤස්මා ලොපො ච. 338. 并且，从其他（非`a`结尾的复合词之后，其格）也省略。 අකාරන්තතො අඤ්ඤස්මා අබ්‍යයීභාවසමාසා පරාසං විභත්තීනං ලොපො ච හොති. අධිත්ති, ඉත්ථීසු අධිකිච්ච කථා පවත්තතීති අත්ථො. අධිත්ථි පස්ස, අධිත්ථි කතං ඉච්චාදි, එවං අධිකුමාරි, වධුයා සමීපං උපවධු, ගුන්නං සමීපං උපගු, ඔකාරස්ස රස්සත්තං උකාරො. එවං උපසග්ගපුබ්බකො. 从非`a`音结尾的不变复合词之后，其格也省略。例如`adhitti`，意思是“关于女性的谈论发生”。（又如）`adhitthi passa`（看`adhitthi`），`adhitthi kataṃ`（`adhitthi`被做了）等等。`adhikumāri`也与此类似。`vadhuyā samīpaṃ`（靠近新妇）即`upavadhu`；`gunnaṃ samīpaṃ`（靠近牛群）即`upagu`，此处`o`音短化为`u`音。以接头词(upasagga)在前的（复合词）也与此类似。 නිපාතපුබ්බකො යථා – වුඩ්ඪානං පටිපාටි, යෙ යෙ වුඩ්ඪා වා යථාවුඩ්ඪං, පදත්ථානතික්කමෙ – යථාක්කමං, යථාසත්ති, යථාබලං කරොති, බලමනතික්කමිත්වා කරොතීති අත්ථො. ජීවස්ස යත්තකො පරිච්ඡෙදො යාවජීවං, යාවතායුකං, කප්පච්චයො. යත්තකෙන අත්ථො යාවදත්ථං, පබ්බතස්ස පරභාගො තිරොපබ්බතං, තිරොපාකාරං, තිරොකුට්ටං, පාසාදස්ස අන්තො අන්තොපාසාදං, අන්තොනගරං, අන්තොවස්සං, නගරස්ස බහි බහිනගරං, පාසාදස්ස උපරි උපරිපාසාදං, උපරිමඤ්චං, මඤ්චස්ස හෙට්ඨා හෙට්ඨාමඤ්චං, හෙට්ඨාපාසාදං, භත්තස්ස පුරෙ පුරෙභත්තං, එවං පච්ඡාභත්තං. 不变词前置的例子，例如：`vuḍḍhānaṃ paṭipāṭi, ye ye vuḍḍhā vā`（长老们的次第，或凡是长老）即`yathāvuḍḍhaṃ`。在“不超越”义中——`yathākkamaṃ`（依次第），`yathāsatti`（随顺能力），`yathābalaṃ karoti`（量力而行），其意是“不超越能力而行”(`balam anatikkamitvā karoti`)。`Jīvassa yattako paricchedo`（生命的限定）即`yāvajīvaṃ`（尽形寿），`yāvatāyukaṃ`（尽寿命），这是`ka`词缀的用法。`Yattakena attho`（所需之量）即`yāvadatthaṃ`（足够使用）。`pabbatassa parabhāgo`（山的另一边）即`tiropabbataṃ`；`tiropākāraṃ`（墙的另一边）；`tirokuṭṭaṃ`（壁的另一边）。`pāsādassa anto`（楼阁的内部）即`antopāsādaṃ`；`antonagaraṃ`（内城）；`antovassaṃ`（雨季期间）。`nagarassa bahi`（城的外面）即`bahinagaraṃ`。`pāsādassa upari`（楼阁之上）即`uparipāsādaṃ`；`uparimañcaṃ`（上层床）。`mañcassa heṭṭhā`（床的下方）即`heṭṭhāmañcaṃ`；`heṭṭhāpāsādaṃ`（下层楼）。`bhattassa pure`（饭前）即`purebhattaṃ`；`pacchābhattaṃ`（饭后）也如此。 සාකල්ලත්ථෙ – සහ මක්ඛිකාය සමක්ඛිකං භුඤ්ජති, න කිඤ්චි පරිවජ්ජෙතීති අත්ථො. ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා සහසද්දස්ස සාදෙසො. ගඞ්ගාය ඔරං ඔරගඞ්ගමිච්චාදි. 在“全部”义中——`saha makkhikāya samakkhikaṃ bhuñjati`，其意是“与苍蝇一起吃，不回避任何东西”。通过“`Tesu vuddhī`”等规则，`saha`词变为`sa`。`Gaṅgāya oraṃ`（恒河的此岸）即`oragaṅgaṃ`，等等。 අබ්‍යයීභාවසමාසො නිට්ඨිතො. 不变复合词终。 කම්මධාරයසමාස 持业复合词 අථ [Pg.183] කම්මධාරයසමාසො වුච්චතෙ. 现在讲述持业复合词。 සො ච නවවිධො විසෙසනපුබ්බපදො විසෙසනුත්තරපදො විසෙසනොභයපදො උපමානුත්තරපදො සම්භාවනාපුබ්බපදො අවධාරණපුබ්බපදො නනිපාතපුබ්බපදො කුපුබ්බපදො පාදිපුබ්බපදො චාති. 它有九种：修饰语前置、修饰语后置、修饰语双置、喻词后置、假定词前置、限定词前置、否定词前置、劣义词前置，以及pā-等前缀词前置。 තත්ථ විසෙසනපුබ්බපදො තාව – ‘‘මහන්ත පුරිස’’ඉතීධ උභයත්ථ පඨමෙකවචනං සි, තුල්‍යාධිකරණභාවප්පසිද්ධත්ථං චසද්ද තසද්දප්පයොගො, මහන්තො ච සො පුරිසො චාති විග්ගහෙ – 首先，修饰语前置的例子——在“mahanta purisa”（大人）一词中，两部分都用了第一格单数形式，为了表明同格关系而使用“ca”和“ta”这两个词，分解为“mahanto ca so puriso ca”（大的和那个人）。 ඉතො පරං ‘‘විභාසා රුක්ඛතිණ’’ඉච්චාදිතො ‘‘විභාසා’’ති සමාසවිධානෙ සබ්බත්ථ වත්තතෙ. 从“vibhāsā rukkhatiṇa”（可选树草）等规则开始，“vibhāsā”（可选）一词在所有复合词构成规则中都适用。 339. ද්විපදෙ තුල්‍යාධිකරණෙ කම්මධාරයො. 339. 两个同格的词构成持业复合词。 ද්වෙ පදානි නාමිකානි තුල්‍යාධිකරණානි අඤ්ඤමඤ්ඤෙන සහ විභාසා සමස්‍යන්තෙ, තස්මිං ද්විපදෙ තුල්‍යාධිකරණෙ සති සො සමාසො කම්මධාරයසඤ්ඤො ච හොති. 两个名词性词语，具有相同格位，彼此之间可以选择性地组合。当这两个词具有相同格位时，这种复合词就被称为持业复合词。 ද්වෙ පදානි ද්විපදං, තුල්‍යං සමානං අධිකරණං අත්ථො යස්ස පදද්වයස්ස තං තුල්‍යාධිකරණං, තස්මිං ද්විපදෙ තුල්‍යාධිකරණෙ. භින්නප්පවත්තිනිමිත්තානං ද්වින්නං පදානං විසෙසනවිසෙසිතබ්බභාවෙන එකස්මිං අත්ථෙ පවත්ති තුල්‍යාධිකරණතා. කම්මමිව ද්වයං ධාරයතීති කම්මධාරයො. යථා හි කම්මං ක්‍රියඤ්ච පයොජනඤ්ච ද්වයං ධාරයති, කම්මෙ සති ක්‍රියාය, පයොජනස්ස ච සම්භවතො, තථා අයං සමාසො එකස්ස අත්ථස්ස ද්වෙ නාමානි ධාරයති, තස්මිං සමාසෙ සති එකත්ථජොතකස්ස නාමද්වයස්ස සම්භවතො. “Dve padāni”（两个词）即“dvipadaṃ”（双词）。一对词，其格位相同，即是“tulyādhikaraṇaṃ”（同格）。在这样的同格双词中，具有不同指称缘由的两个词，通过修饰语和被修饰语的关系，在一个意义上发生作用，这就是同格性（tulyādhikaraṇatā）。如同业持有两种事物，故称“kammadhārayo”（持业复合词）。正如业（kamma）能持有行为和目的两种事物，因为有业，就会有行为和目的；这个复合词也是这样，它为一个事物持有两个名称，因为有这个复合词，就会产生两个名称来指同一个事物。 පුරෙ [Pg.184] විය සමාසසඤ්ඤාවිභත්තිලොපපකතිභාවා, සමාසෙනෙව තුල්‍යාධිකරණභාවස්ස වුත්තත්තා ‘‘වුත්තත්ථානමප්පයොගො’’ති චසද්ද තසද්දානමප්පයොගො. 如同之前，有复合词的命名、格尾的省略、以及词干的保持。由于复合词本身已表达了同格关系，因此根据“已表达之义不再使用”的原则，“ca”和“ta”等词不再使用。 340. මහතං මහා තුල්‍යාධිකරණෙ පදෙ. 340. 当后接同格词时，“mahant”变为“mahā”。 මහන්ත සද්දස්ස මහා හොති තුල්‍යාධිකරණෙ උත්තරපදෙ පරෙ. මහතන්ති බහුවචනග්ගහණෙන ක්වචි මහආදෙසො ච, එත්ථ ච විසෙසනස්ස පුබ්බනිපාතො විසෙසනභූතස්ස පුබ්බපදස්ස මහාදෙසවිධානතොව විඤ්ඤායති. 当“mahant”词后面跟着同格的后置词时，它变为“mahā”。因为（规则中）使用了复数形式（mahataṃ），所以有时也作“maha”的替换。并且，这里修饰语前置，这是因为规定了作为修饰语的前置词要变为“mahā”的缘故，由此可知。 ‘‘කම්මධාරයො, දිගූ’’ති ච වත්තතෙ. “Kammadhārayo, digū”（持业复合词，二数复合词）也适用。 341. උභෙ තප්පුරිසා. 341. 两者都是依士复合词。 උභෙ කම්මධාරයදිගුසමාසා තප්පුරිසසඤ්ඤා හොන්ති. 持业复合词和二数复合词两者，都被称为依士复合词。 තස්ස පුරිසො තප්පුරිසො, තප්පුරිසසදිසත්තා අයම්පි සමාසො අන්වත්ථසඤ්ඤාය තප්පුරිසොති වුත්තො. යථා හි තප්පුරිසසද්දො ගුණමතිවත්තො, තථා අයං සමාසොපි. උත්තරපදත්ථප්පධානො හි තප්පුරිසොති. තතො නාමබ්‍යපදෙසො ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති. අයං පන තප්පුරිසො අභිධෙය්‍යවචනො, පරලිඞ්ගො ච. “Tassa puriso”（他的仆人）即“tappuriso”（依士）。因为与“tappurisa”相似，这种复合词也因其符合意义的名称而被叫做“tappurisa”（依士复合词）。正如在“tappurisa”一词中，意义偏重于后一部分，这种复合词也是如此。因为依士复合词是以其后置词的意义为主的。因此，（复合词的）名称指称和格尾等都（由后置词决定）。此外，这种依士复合词的性由其所指决定，也随从后置词的性。 මහාපුරිසො, මහාපුරිසා ඉච්චාදි පුරිසසද්දසමං, එවං මහාවීරො, මහාමුනි, මහන්තඤ්ච තං බලඤ්චාති මහාබලං, මහබ්භයං, මහආදෙසො. සන්තො ච සො පුරිසො චාති සප්පුරිසො, ‘‘සන්තසද්දස්ස සො භෙ බො චන්තෙ’’ති එත්ථ චසද්දෙන සන්තසද්දස්ස සමාසෙ අභකාරෙපි සාදෙසො, තථා පුබ්බපුරිසො, පරපුරිසො, පඨමපුරිසො, මජ්ඣිමපුරිසො, උත්තමපුරිසො, දන්තපුරිසො, පරමපුරිසො, වීරපුරිසො, සෙතහත්ථී, කණ්හසප්පො, නීලුප්පලං, ලොහිතචන්දනං. 大士、诸大士等，与“purisa”一词的变化相同。同样地，大雄、大仙；大的力量，即大力；大怖畏，（此为）maha的替换。他是贤善的人，所以是善人。在“santasaddassa so bhe bo cante”这条规则中，由于其中的“ca”字，即使在复合词中没有“a”音，“santa”也会被替换为“sa”。同样地，有前人、他人、初人、中人、上人、调伏之人、最上之人、勇士、白象、黑蛇、青莲、赤旃檀。 ක්වචි [Pg.185] විභාසාධිකාරතො න භවති, යථා – පුණ්ණො මන්තානිපුත්තො, චිත්තො ගහපති, සක්කො දෙවරාජාති. 有时因为可选规则而不发生（复合），例如：富楼那·满慈子（Puṇṇo Mantāniputto）、质多居士（Citto gahapati）、天帝释（Sakko devarājā）。 පුමා ච සො කොකිලො චාති අත්ථෙ සමාසෙ කතෙ – 在“他是雄杜鹃”的意义上，形成复合词时—— ‘‘ලොප’’න්ති වත්තතෙ. “省略”的规则适用。 342. පුමස්ස ලිඞ්ගාදීසු සමාසෙසු. 342. 对于“puma”一词，当其在复合词中后接“liṅga”等词时。 පුමඉච්චෙතස්ස අන්තො අකාරො ලොපමාපජ්ජතෙ ලිඞ්ගාදීසු පරපදෙසු සමාසෙසු, ‘‘අංමො නිග්ගහීතං ඣලපෙහී’’ති මකාරස්ස නිග්ගහීතං. පුඞ්කොකිලො. එවං පුන්නාගො. “puma”这个词的末尾“a”音，在复合词中当后接“liṅga”等词时，会被省略。根据“aṃmo niggahītaṃ jhalapehī”这条规则，“m”音变为鼻音符（ṃ）。例如：puṅkokilo（雄杜鹃）。同样地，有punnāgo（雄龙象）。 ඛත්තියා ච සා කඤ්ඤා චාති විග්ගය්හ සමාසෙ කතෙ – 分解为“她是刹帝利女，也是少女”，形成复合词时—— ‘‘තුල්‍යාධිකරණෙ, පදෙ, ඉත්ථියං භාසිතපුමිත්ථී පුමාව චෙ’’ති ච වත්තතෙ. “在同格词中，如果一个有对应阳性形式的阴性词……”这条规则也适用。 343. කම්මධාරයසඤ්ඤෙ ච. 343. 在持业复合词的名称中也适用。 කම්මධාරයසඤ්ඤෙ ච සමාසෙ ඉත්ථියං වත්තමානෙ තුල්‍යාධිකරණෙ උත්තරපදෙ පරෙ පුබ්බභූතො ඉත්ථිවාචකො සද්දො පුබ්බෙ භාසිතපුමා චෙ, සො පුමා ඉව දට්ඨබ්බොති පුබ්බපදෙ ඉත්ථිප්පච්චයස්ස නිවත්ති හොති. 在持业复合词中，当后接同格的阴性后置词时，如果前置的阴性词曾有对应的阳性形式，它应被视为阳性词，因此前置词中的阴性词缀会消失。 ඛත්තියකඤ්ඤා, ඛත්තියකඤ්ඤායො ඉච්චාදි. එවං රත්තලතා, දුතියභික්ඛා, බ්‍රාහ්මණී ච සා දාරිකා චාති බ්‍රාහ්මණදාරිකා, නාගමාණවිකා. 刹帝利少女，诸刹帝利少女等。同样地，赤藤、第二次托钵；婆罗门女和那位少女，即婆罗门少女；龙族少女。 පුබ්බපදස්සෙවායං පුම්භාවාතිදෙසො, තෙන ‘‘ඛත්තියකුමාරී කුමාරසමණී තරුණබ්‍රාහ්මණී’’තිආදීසු උත්තරපදෙසු ඉත්ථිප්පච්චයස්ස න නිවත්ති හොති. 这是对前置词的阳性化转指，因此在“刹帝利童女（khattiyakumārī）、少年沙弥尼（kumārasamaṇī）、年轻婆罗门女（taruṇabrāhmaṇī）”等词语的后置词中，阴性词缀不会消失。 ඉත්ථියමිච්චෙව [Pg.186] කිං? කුමාරීරතනං, සමණීපදුමං. 为何只说“在阴性词中”？（例如）童女之宝，沙弥尼之莲。 භාසිතපුමාති කිං? ගඞ්ගානදී, තණ්හානදී, පථවීධාතු. ‘‘නන්දාපොක්ඛරණී, නන්දාදෙවී’’තිආදීසු පන සඤ්ඤාසද්දත්තා න හොති. 为何说“曾有对应的阳性形式”？（例如）恒河、爱河、地界。然而，在“难陀莲池”、“难陀天女”等词中，因为是专有名词，所以不适用。 තථා පුරත්ථිමො ච සො කායො චාති පුරත්ථිමකායො, එත්ථ ච කායෙකදෙසො කායසද්දො. එවං පච්ඡිමකායො, හෙට්ඨිමකායො, උපරිමකායො, සබ්බකායො, පුරාණවිහාරො, නවාවාසො, කතරනිකායො, කතමනිකායො, හෙතුප්පච්චයො, අබහුලං බහුලං කතන්ති බහුලීකතං, ජීවිතප්පධානං නවකං ජීවිතනවකං ඉච්චාදි. 同样地，东方之身，即东方身；此处“kāya”一词指身体的一部分。同样地，西方身、下方身、上方身、全身、旧寺院、新住所、哪个部派、哪个部派、因缘；不常做而使之常做，即“bahulīkataṃ”；以生命为主的九法，即生命九法等等。 විසෙසනුත්තරපදෙ ජිනවචනානුපරොධතො ථෙරාචරියපණ්ඩිතාදි විසෙසනං පරඤ්ච භවති. යථා – සාරිපුත්තො ච සො ථෙරො චාති සාරිපුත්තත්ථෙරො. එවං මහාමොග්ගල්ලානත්ථෙරො, මහාකස්සපත්ථෙරො, බුද්ධඝොසාචරියො, ධම්මපාලාචරියො, ආචරියගුත්තිලොති වා, මහොසධො ච සො පණ්ඩිතො චාති මහොසධපණ්ඩිතො. එවං විධුරපණ්ඩිතො, වත්ථුවිසෙසො. 在修饰语后置的复合词中，不违背佛陀教言，长老、阿阇梨、智者等修饰语可以放在后面。例如：舍利弗，而且是长老，即是舍利弗长老。同样地，大目犍连长老、大迦叶长老、觉音阿阇梨、法护阿阇梨，或古提拉阿阇梨；大药(Mahosadha)，而且是智者，即是大药智者。同样地，毗杜罗智者(Vidhurapaṇḍito)，特殊之事。 විසෙසනොභයපදො යථා – සීතඤ්ච තං උණ්හඤ්චාති සීතුණ්හං, සිනිද්ධො ච සො උණ්හො චාති සිනිද්ධුණ්හො, මාසො. ඛඤ්ජො ච සො ඛුජ්ජො චාති ඛඤ්ජඛුජ්ජො. එවං අන්ධබධිරො, කතාකතං, ඡිද්දාවඡිද්දං, උච්චාවචං, ඡින්නභින්නං, සිත්තසම්මට්ඨං, ගතපච්චාගතං. 两个成员都是修饰语的复合词，例如：冷和热，即冷热；滑而热，即滑热；月。跛脚和驼背，即跛驼。同样地，盲聋、已作未作、有孔无孔、高低、破碎断裂、洒扫、去来。 උපමානුත්තරපදෙ අභිධානානුරොධතො උපමානභූතං විසෙසනං පරං භවති. යථා – සීහො විය සීහො, මුනි ච සො සීහො චාති මුනිසීහො. එවං මුනිවසභො, මුනිපුඞ්ගවො, බුද්ධනාගො, බුද්ධාදිච්චො, රංසි විය රංසි, සද්ධම්මො ච [Pg.187] සො රංසි චාති සද්ධම්මරංසි. එවං විනයසාගරො, පුණ්ඩරීකමිව පුණ්ඩරීකො, සමණො ච සො පුණ්ඩරීකො චාති සමණපුණ්ඩරීකො, සමණපදුමො. චන්දො විය චන්දො, මුඛඤ්ච තං චන්දො චාති මුඛචන්දො. එවං මුඛපදුමං ඉච්චාදි. 在喻词后置的复合词中，为符合语用，作为喻体的修饰语放在后面。例如：如狮子般的狮子；牟尼亦是狮子，即牟尼狮子。同样地，牟尼牛王、牟尼最胜者、佛陀龙象、佛陀太阳；如光芒般的光芒；正法亦是光芒，即正法光芒。同样地，律海；如白莲般的白莲；沙门亦是白莲，即沙门白莲、沙门莲花。如月亮般的月亮；脸亦是月亮，即面月。同样地，面莲花等。 සම්භාවනාපුබ්බපදො යථා – ධම්මො ඉති බුද්ධි ධම්මබුද්ධි. එවං ධම්මසඤ්ඤා, ධම්මසඞ්ඛාතො, ධම්මසම්මතො, පාණසඤ්ඤිතා, අසුභසඤ්ඤා, අනිච්චසඤ්ඤා, අනත්තසඤ්ඤා, ධාතුසඤ්ඤා, ධීතුසඤ්ඤා, අත්තසඤ්ඤා, අත්ථිසඤ්ඤා, අත්තදිට්ඨි ඉච්චාදි. 前置词为假定词的例子，如：“是法”之认知，即“法认知”。同样地，法想、名为法、公认为法、有情想、不净想、无常想、无我想、界想、女儿想、我想、有想、我见等。 අවධාරණපුබ්බපදො යථා – ගුණො එව ධනං ගුණධනං. එවං සද්ධාධනං, සීලධනං, පඤ්ඤාධනං, චක්ඛු එව ඉන්ද්‍රියං චක්ඛුන්ද්‍රියං. එවං චක්ඛායතනං, චක්ඛුධාතු, චක්ඛුද්වාරං, රූපාරම්මණමිච්චාදි. 前置词为限定词的例子，如：“德即是财富”，即“德财富”。同样地，信财富、戒财富、慧财富；“眼即是根”，即“眼根”。同样地，眼处、眼界、眼门、色所缘等。 නනිපාතපුබ්බපදො යථා – න බ්‍රාහ්මණොති අත්ථෙ කම්මධාරයසමාසෙ, විභත්තිලොපාදිම්හි ච කතෙ – 前置词为否定小品词“na”的例子，如：在“非婆罗门”的意义上，于持业复合词中，当格位等被省略时—— ‘‘උභෙ තප්පුරිසා’’ති තප්පුරිසසඤ්ඤා. （根据）“两者皆依主释”之规则，（得）依主释之名。 344. අත්තං නස්ස තප්පුරිසෙ. 344. 在依主释复合词中，“na”变为“a”。 නස්ස නිපාතපදස්ස තප්පුරිසෙ උත්තරපදෙ පරෙ සබ්බස්සෙව අත්තං හොති. තප්පුරිසෙකදෙසත්තා තප්පුරිසො, අබ්‍රාහ්මණො. 当小品词“na”在依主释复合词中，且后接后分词时，它完全变为“a”。因为它（指此复合词）是依主释复合词的一种，所以称为依主释复合词，例如：abrāhmaṇo（非婆罗门）。 න නිසෙධො සතො යුත්තො,දෙසාදිනියමං විනා; අසතො චාඵලො තස්මා,කථමබ්‍රාහ්මණොති චෙ? 对存在者的否定，若无地点等限定，则不合理；对不存在者的否定，则属徒劳。因此，若问：如何有“非婆罗门”？ නිසෙධත්ථානුවාදෙන, පටිසෙධවිධි ක්වචි; පරස්ස මිච්ඡාඤාණත්තා-ඛ්‍යාපනායොපපජ්ජතෙ. 通过重述否定的意义，有时会采用遮止的方法；为揭示他人的错误知见，此法得以成立。 දුවිධො චස්සත්ථො පසජ්ජප්පටිසෙධපරියුදාසවසෙන. 其义有二：即破斥式否定与限制式否定。 තත්ථ [Pg.188] යො ‘‘අසූරියපස්සා රාජදාරා’’තිආදීසු විය උත්තරපදත්ථස්ස සබ්බථා අභාවං දීපෙති, සො පසජ්ජප්පටිසෙධවාචී නාම. යො පන ‘‘අබ්‍රාහ්මණ අමනුස්සා’’තිආදීසු විය උත්තරපදත්ථං පරියුදාසිත්වා තංසදිසෙ වත්ථුම්හි කාරියං පටිපාදයති, සො පරියුදාසවාචී නාම. 其中，如在“不见日光的王族女子”等例子中，完全表示后分词词义不存在的，称为破斥式否定语。而如在“非婆罗门、非人”等例子中，排除后分词词义，而在与其相似的事物上建立其作用的，称为限制式否定语。 වුත්තඤ්ච 并且说道： ‘‘පසජ්ජප්පටිසෙධස්ස, ලක්ඛණං වත්ථුනත්ථිතා; වත්ථුතො අඤ්ඤත්‍ර වුත්ති, පරියුදාසලක්ඛණ’’න්ති. “破斥式否定的特征，在于事物的非存在；作用于事物之外者，是限制式否定的特征。” නන්වෙවං සන්තෙපි ‘‘අබ්‍රාහ්මණො’’තිආදීසු කථමුත්තරපදත්ථප්පධානතා සියාති? 即便如此，在“非婆罗门”等词语中，后分词的意义如何能是主要的呢？ වුච්චතෙ – බ්‍රාහ්මණාදිසද්දානං බ්‍රාහ්මණාදිඅත්ථස්සෙව තංසදිසාදිඅත්ථස්සාපි වාචකත්තා, බ්‍රාහ්මණාදිසද්දා හි කෙවලාබ්‍රාහ්මණාදිඅත්ථෙස්වෙව පාකටා, භූසද්දො වියසත්තායං, යදා තෙ පන අඤ්ඤෙන සදිසාදිවාචකෙන නඉති නිපාතෙන යුජ්ජන්ති, තදා තංසදිසතදඤ්ඤතබ්බිරුද්ධතදභාවෙසුපි වත්තන්ති, භූසද්දො විය අන්වභියාදියොගෙ අනුභවනඅභිභවනාදීසු, තස්මා උත්තරපදත්ථජොතකොයෙවෙත්ථ නඉති නිපාතොති න දොසො, තෙන අබ්‍රාහ්මණොති බ්‍රාහ්මණසදිසොති වුත්තං හොති. එවං අමනුස්සො, අස්සමණො. 答曰：因为“婆罗门”等词语，既能表示“婆罗门”等自身的意义，也能表示“与彼相似”等的意义。“婆罗门”等词语，诚然只在“婆罗门”等自身的意义上才显明，就像“bhū”（有）一词在“存在”的意义上一样。然而，当它们与另一个表示“相似”等的词，或与小品词“na”连用时，它们也用于表示“与彼相似”、“与彼不同”、“与彼对立”、“彼之不存在”等意义，就像“bhū”一词与“anu”（随）、“abhi”（胜）等前缀连用时，表示“体验”（anubhavana）、“克服”（abhibhavana）等意义一样。因此，在此处，小品词“na”仅仅是用来阐明后分词的意义，故而没有过失。由此，“非婆罗门”即是说“与婆罗门相似”。同样地，还有“非人”、“非沙门”。 අඤ්ඤත්ථෙ – න බ්‍යාකතා අබ්‍යාකතා, අසංකිලිට්ඨා, අපරියාපන්නා. 在“其他”的意义上，如：非已说（na byākatā）即无记（abyākatā）；不杂染（asaṃkiliṭṭhā）；不遍摄（apariyāpannā）。 විරුද්ධත්ථෙ – න කුසලා අකුසලා, කුසලපටිපක්ඛාති අත්ථො. එවං අලොභො, අමිත්තො. 在“对立”的意义上，如：非善（na kusalā）即不善（akusalā），意思是善的对立面。同样地，无贪（alobho）、非友（amitto）。 පසජ්ජප්පටිසෙධෙ – න කත්වා අකත්වා, අකාතුන පුඤ්ඤං අකරොන්තො. 在“破斥式否定”的意义上，如：不作（na katvā）即未作（akatvā）；不造福者（puññaṃ akaronto）。 ‘‘නස්ස, තප්පුරිසෙ’’ති ච වත්තතෙ. 并且（前述规则）“于依主释复合词中，‘na’（的变化）”亦适用（于此）。 345. සරෙ [Pg.189] අන. 345. 当后接元音时，（“na”）变为“an”。 නඉච්චෙතස්ස පදස්ස තප්පුරිසෙ උත්තරපදෙ අන හොති සරෙ පරෙ. 在依主释复合词中，当后分词以元音开头时，“na”一词变为“an”。 න අස්සො අනස්සො, න අරියො අනරියො. එවං අනිස්සරො, අනිට්ඨො, අනුපවාදො, න ආදාය අනාදාය, අනොලොකෙත්වා ඉච්චාදි. 非马（na asso）即 anasso，非圣（na ariyo）即 anariyo。同样地，无主（anissaro）、不悦人意（aniṭṭho）、无责难（anupavādo）、不取（anādāya）、不看（anoloketvā）等。 කුපුබ්බපදො යථා – කුච්ඡිතමන්නන්ති නිච්චසමාසත්තා අඤ්ඤපදෙන විග්ගහො, කම්මධාරයසමාසෙ කතෙ – 前置词为“ku”的例子，如：“kucchitam annaṃ”（恶食）。因为是恒常复合词，所以用其他词来解释。当构成持业复合词时—— ‘‘තප්පුරිසෙ, සරෙ’’ති ච වත්තතෙ. 并且（前述规则）“于依主释复合词中”和“当后接元音时”亦适用（于此）。 346. කදද කුස්ස. 346. “ku”变为“kad”。 කුඉච්චෙතස්ස නිපාතස්ස තප්පුරිසෙ උත්තරපදෙ කද හොති සරෙ පරෙ. කදන්නං. එවං කදසනං. 在依主释复合词中，当后分词以元音开头时，小品词“ku”变为“kada”。例如：kadannaṃ（恶食）。同样地，还有 kadasanaṃ（恶食）。 සරෙති කිං? කුදාරා, කුපුත්තා, කුදාසා, කුදිට්ඨි. 为何要说“当后接元音时”？（因为当后接辅音时，‘ku’不变。）例如：kudārā（恶妻）、kuputtā（恶子）、kudāsā（恶仆）、kudiṭṭhi（邪见）。 ‘‘කුස්සා’’ති වත්තතෙ. （前述规则中）关于“ku”的部分亦适用（于此）。 347. කාප්පත්ථෙසු ච. 347. 并且在少量义中。 කුඉච්චෙතස්ස අප්පත්ථෙ වත්තමානස්ස කා හොති තප්පුරිසෙ උත්තරපදෙ පරෙ. බහුවචනුච්චාරණතො කුච්ඡිතත්ථෙ ච ක්වචි තප්පුරිසෙ. අප්පකං ලවණං කාලවණං. එවං කාපුප්ඵං, කුච්ඡිතො පුරිසො කාපුරිසො, කුපුරිසො වා. 当小品词“ku”用于表示“少量”义时，在依主释复合词中，当后接后分词时，它变为“kā”。由于（前述规则中）使用了复数（appatthesu），因此有时在依主释复合词中，它也表示“可鄙”义。少量的盐（appakaṃ lavaṇaṃ）即少盐（kālavaṇaṃ）。同样地，有劣花（kāpupphaṃ）；可鄙的人（kucchito puriso）即劣人（kāpuriso），或作恶人（kupuriso）。 පාදිපුබ්බපදො ච නිච්චසමාසොව, පධානං වචනං පාවචනං, භුසං වද්ධං පවද්ධං, සරීරං, සමං, සම්මා වා ආධානං සමාධානං, විවිධා මති විමති, විවිධො කප්පො විකප්පො, විසිට්ඨො වා කප්පො [Pg.190] විකප්පො, අධිකො දෙවො අතිදෙවො. එවං අධිදෙවො, අධිසීලං, සුන්දරො ගන්ධො සුගන්ධො, කුච්ඡිතො ගන්ධො දුග්ගන්ධො, සොභනං කතං සුකතං, අසොභනං කතං දුක්කටං ඉච්චාදි. 以“pa”等为前缀的复合词是恒常复合词，例如：首要的言教（padhānaṃ vacanaṃ）是圣言（pāvacanaṃ），极度增长（bhusaṃ vaddhaṃ）是增长（pavaddhaṃ），平等或正确地安置（samaṃ vā sammā vā ādhānaṃ）是等持（samādhānaṃ），各种想法（vividhā mati）是疑（vimati），各种概念（vividho kappo）或特别的概念（visiṭṭho vā kappo）是分别（vikappo），更高的天神（adhiko devo）是超天（atidevo）。同样地，有增上天（adhidevo）、增上戒（adhisīlaṃ）；美好的气味（sundaro gandho）是芳香（sugandho），难闻的气味（kucchito gandho）是恶臭（duggandho），好的行为（sobhanaṃ kataṃ）是善作（sukataṃ），不好的行为（asobhanaṃ kataṃ）是恶作（dukkaṭaṃ）等等。 යෙ ඉධ අවිහිතලක්ඛණා නාමනිපාතොපසග්ගා, තෙසං ‘‘නාමානං සමාසො’’ති යොගවිභාගෙන සමාසො දට්ඨබ්බො. යථා – අපුනගෙය්‍යා ගාථා, අචන්දමුල්ලොකිකානි මුඛානි, අස්සද්ධභොජී, අලවණභොජීතිආදීසු අයුත්තත්ථත්තා නාඤ්ඤෙන සමාසො. 对于此处未规定其特征的名词、助词和前缀，应通过对“诸名之复合”的规则切分（yogavibhāga）来理解其复合。例如：不再吟唱的偈颂（apunageyyā gāthā）、不仰望月亮的面容（acandamullokikāni mukhāni）、食非信施者（assaddhabhojī）、食无盐者（alavaṇabhojī）等。在这些例子中，由于意义不合，不能通过其他规则复合。 තථා දිට්ඨො පුබ්බන්ති දිට්ඨපුබ්බො තථාගතං. එවං සුතපුබ්බො ධම්මං, ගතපුබ්බො මග්ගං, කම්මනි දිට්ඨා පුබ්බන්ති දිට්ඨපුබ්බා දෙවා තෙන. එවං සුතපුබ්බා ධම්මා, ගතපුබ්බා දිසා, පහාරො, පරාභවො, විහාරො, ආහාරො, උපහාරො ඉච්චාදි. 同样，“以前见过”（diṭṭho pubbaṃ）成为“以前见过”（diṭṭhapubbo），例如“以前见过如来”（diṭṭhapubbo tathāgataṃ）。同样地，“以前听闻法”（sutapubbo dhammaṃ），“以前行于道”（gatapubbo maggaṃ）。在被动语态中，“以前被见过”（diṭṭhā pubbaṃ）成为“以前被见过”（diṭṭhapubbā），例如“天神以前被他见过”（diṭṭhapubbā devā tena）。同样地，“以前被听闻的法”（sutapubbā dhammā），“以前去过的方向”（gatapubbā disā）。打击（pahāro）、衰败（parābhavo）、住处（vihāro）、食物（āhāro）、献供（upahāro）等等。 කම්මධාරයසමාසො. 同格复合。 දිගුසමාස 数词复合 අථ දිගුසමාසො වුච්චතෙ. 其次讲述数词复合。 තයො ලොකා සමාහටා චිත්තෙන සම්පිණ්ඩිතා, තිණ්ණං ලොකානං සමාහාරොති වා අත්ථෙ – 三界被聚集、由心凝聚，或者在“三界之合集”的意义上—— ‘‘නාමානං සමාසො යුත්තත්ථො’’ති වත්තමානෙ ‘‘ද්විපදෙ’’තිආදිනා කම්මධාරයසමාසො, තතො සමාසසඤ්ඤායං, විභත්තිලොපෙ, පකතිභාවෙ ච කතෙ – 当“诸名之复合具足义”这一规则适用时，通过“dvipade”等[规则]形成同格复合，然后在完成复合词的命名、格的省略和词干的还原之后—— ‘‘කම්මධාරයො’’ති වත්තතෙ. “同格复合”[的规则]亦适用。 348. සඞ්ඛ්‍යාපුබ්බො [Pg.191] දිගු. 348. 数词在前的（复合词）是数词复合。 සඞ්ඛ්‍යාපුබ්බො කම්මධාරයසමාසො දිගුසඤ්ඤො හොති. 数词在前的同格复合，被称为数词复合。 ද්වෙ ගාවො දිගු, දිගුසදිසත්තා අයම්පි සමාසො දිගූති වුත්තො. අථ වා සඞ්ඛ්‍යාපුබ්බත්තනපුංසකෙකත්තසඞ්ඛාතෙහි ද්වීහි ලක්ඛණෙහි ගතො අවගතොති දිගූති වුච්චති, ද්වීහි වා ලක්ඛණෙහි ගච්ඡති පවත්තතීති දිගු. එත්ථ ච ‘‘සඞ්ඛ්‍යාපුබ්බො’’ති වුත්තත්තා සඞ්ඛ්‍යාසද්දස්සෙව පුබ්බනිපාතො, ‘‘උභෙ තප්පුරිසා’’ති තප්පුරිසසඤ්ඤා. “两头牛”（dve gāvo）是“digu”（数词复合）的词源范例；由于与此范例相似，这种复合词也被称为“digu”。或者，它被称为“digu”，是因为它通过两种被称为“数词在前”和“中性单数”的特征而被通达（gato）或了知（avagato）。或者，它凭借两种特征而运行（gacchati）或转起（pavattati），故为“digu”。此处，由于说了“数词在前”，所以只有数词才能前置。“两者皆为依主释”是依主释的命名。 ‘‘නපුංසකලිඞ්ගො’’ති වත්තතෙ. “中性”[的规则]亦适用。 349. දිගුස්සෙකත්තං. 349. 数词复合是单数。 දිගුස්ස සමාසස්ස එකත්තං හොති, නපුංසකලිඞ්ගත්තඤ්ච. 数词复合是单数，并且是中性。 සමාහාරදිගුස්සෙතං ගහණං, තත්ථ සබ්බත්ථෙකවචනමෙව හොති, අඤ්ඤත්‍ර පන බහුවචනම්පි, නාමබ්‍යපදෙසස්‍යාද්‍යුප්පත්ති අමාදෙසාදි. 这是指集合数词复合（samāhāradigu），其中总是单数；但在其他情况下，也有复数。由此获得名词资格，并产生词尾替换为“aṃ”等变化。 තිලොකං, හෙ තිලොක, තිලොකං, තිලොකෙන, තිලොකස්ස, තිලොකා තිලොකස්මා තිලොකම්හා, තිලොකස්ස, තිලොකෙ තිලොකම්හි තිලොකස්මිං. 三界（主格/宾格），喔，三界（呼格），三界（宾格），以三界（具格），为三界（为格），从三界（离格），三界的（属格），在三界（处格）。 එවං තයො දණ්ඩා තිදණ්ඩං, තීණි මලානි සමාහටානි, තිණ්ණං මලානං සමාහාරොති වා තිමලං, තිලක්ඛණං, චතුස්සච්චං, චතස්සො දිසා චතුද්දිසං, ‘‘සරො රස්සො නපුංසකෙ’’ති රස්සත්තං, පඤ්චසික්ඛාපදං, සළායතනං, සත්තාහං, අට්ඨසීලං, නවලොකුත්තරං, දසසීලං, සතයොජනං. 同样，三根杖（tayo daṇḍā）成为三杖（tidaṇḍaṃ）；三种垢的聚集（tīṇi malāni samāhaṭāni），或三种垢的集合（tiṇṇaṃ malānaṃ samāhāro），成为三垢（timalaṃ）；三相（tilakkhaṇaṃ）；四圣谛（catussaccaṃ）；四方（catasso disā）成为四方（catuddisaṃ），通过“元音在中性词中缩短”[的规则]而缩短；五学处（pañcasikkhāpadaṃ）；六处（saḷāyatanaṃ）；七天（sattāhaṃ）；八戒（aṭṭhasīlaṃ）；九出世间（法）（navalokuttaraṃ）；十戒（dasasīlaṃ）；百由旬（satayojanaṃ）。 තථා – ද්වෙ රත්තියො ද්විරත්තං, තිස්සො රත්තියො තිරත්තං, ද්වෙ අඞ්ගුලියො ද්වඞ්ගුලං, සත්ත ගොදාවරියො, තාසං සමාහාරොති වා සත්තගොදාවරං. 同样地：两夜（dve rattiyo）成为二夜（dvirattaṃ），三夜（tisso rattiyo）成为三夜（tirattaṃ），两指（dve aṅguliyo）成为二指（dvaṅgulaṃ），七条戈达瓦里河（satta godāvariyo），或其集合，成为七戈达瓦里（sattagodāvaraṃ）。 එත්ථ ච රත්ති අඞ්ගුලි ගොදාවරීනමන්තස්ස – 此处，对于“ratti”（夜）、“aṅguli”（指）、“godāvarī”（戈达瓦里河）等词的词尾—— 350. ක්වචි සමාසන්තගතානමකාරන්තො. 350. 有时，处于复合词词尾的词，其结尾变为“a”。 රාජාදිගණස්සෙතං ගහණං, තෙන සමාසන්තගතානං රාජාදීනං නාමානං අන්තො ක්වචි අකාරො හොතීති අත්ථො. කාරග්ගහණෙන බහුබ්බීහාදිම්හි සමාසන්තෙ ක්වචි කප්පච්චයො හොති, සුරභි සු දු පූතීහි ගන්ධන්තස්සිකාරො ච. 这是指摄入“王”（rāja）等词组。其义为：因此，在复合词词尾的“王”等名词，其结尾有时会是“a”。通过摄入“kāra”，在多财释（bahubbīhi）等复合词的词尾，有时会有“ka”后缀；并且在“surabhi”、“su”、“du”、“pūti”之后，以“gandha”结尾的词尾会变为“i”。 අථ වා අ ච කො ච අකා, රකාරො පදසන්ධිකරො, තෙන ක්වචි සමාසන්තගතානමන්තො හුත්වා අ ක ඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්තීති අත්ථො. තෙන පඤ්ච ගාවො සමාහටාති අත්ථෙ සමාසාදිං කත්වා සමාසන්තෙ අප්පච්චයෙ, ‘‘ඔ සරෙ චා’’ති අවාදෙසෙ ච කතෙ ‘‘පඤ්චගව’’න්තිආදි ච සිජ්ඣති. ‘‘ද්විරත්ත’’න්තිආදීසු පන අප්පච්චයෙ කතෙ පුබ්බසරස්ස ‘‘සරලොපො’’තිආදිනා ලොපො. 或者说，a和ka是akā，r音是连接词的，因此可以理解为，有时复合词的词尾会变成a和ka这些后缀。因此，在表达“五头牛聚集”等意思时，如果复合后添加a后缀，并且根据“o sare cā”等规则进行音变，就可以得到“五牛”（pañcagava）等形式。而在“二夜”（dviratta）等词中，如果添加a后缀，则前一个元音会按照“元音脱落”等规则脱落。 අසමාහාරදිගු යථා – එකො ච සො පුග්ගලො චාති එකපුග්ගලො. එවං එකධම්මො, එකපුත්තො, තයො භවා තිභවා, චතස්සො දිසා චතුද්දිසා, දසසහස්සචක්කවාළානි ඉච්චාදි. 非集合数词复合（asamāhāradigu）的例子如下：“彼为一，亦为人”（eko ca so puggalo ca），即“一个人”（ekapuggalo）。同样地，有“一法”（ekadhammo）、“一子”（ekaputto）、“三有”（tibhavā）、“四方”（catuddisā）、“一万个轮围世界”（dasasahassacakkavāḷāni）等等。 දිගුසමාසො. 数词复合。 තප්පුරිසසමාස 依主释复合词 අථ තප්පුරිසසමාසො වුච්චතෙ. 接下来讲述依主释复合词。 සො පන දුතියාදීසු ඡසු විභත්තීසු භාවතො ඡබ්බිධො. තත්ථ දුතියාතප්පුරිසො ගතනිස්සිතාතීතාතික්කන්තප්පත්තාපන්නාදීහි භවති. 然而，由于它在第二格等六个格中存在，故有六种。其中，宾格依主释复合词由“已去”、“依赖”、“过去”、“已超越”、“已到达”、“已陷入”等词构成。 සරණං ගතොති විග්ගහෙ – 在分析“已归依者”时—— ‘‘තප්පුරිසො’’ති වත්තතෙ. “依主释复合词”一词在此处延续。 351. අමාදයො[Pg.193] පරපදෙභි. 351. “aṃ”等与后分词结合。 අමාදිවිභත්‍යන්තානි යුත්තත්ථානි පුබ්බපදානි නාමෙහි පරපදෙභි සහ විභාසා සමස්‍යන්තෙ, සො සමාසො තප්පුරිසසඤ්ඤො හොති. අයඤ්ච තප්පුරිසො අභිධෙය්‍යවචනලිඞ්ගො. 以“aṃ”等格结尾、具有相应意义的前分词，可与后面的名词选择性地复合，此复合词称为依主释复合词。并且，此依主释复合词的性取决于其所指事物的性。 ගතාදිසද්දා කිතන්තත්තා තිලිඞ්ගා, විභත්තිලොපාදි සබ්බං පුබ්බසමං. සො සරණගතො, තෙ සරණගතා. සා සරණගතා, තා සරණගතායො. තං කුලං සරණගතං, තානි කුලානි සරණගතානි ඉච්චාදි. “去”等词因为是动词派生词，所以有三种性；格结尾的省略等一切都与前面相同。例如：so saraṇagato (他已皈依)，te saraṇagatā (他们已皈依)；sā saraṇagatā (她已皈依)，tā saraṇagatāyo (她们已皈依)；taṃ kulaṃ saraṇagataṃ (那个家族已皈依)，tāni kulāni saraṇagatāni (那些家族已皈依) 等等。 එවං අරඤ්ඤගතො, භූමිගතො, ධම්මං නිස්සිතො ධම්මනිස්සිතො, අත්ථනිස්සිතො, භවං අතීතො භවාතීතො, කාලාතීතො, පමාණං අතික්කන්තං පමාණාතික්කන්තං. ලොකාතික්කන්තං, සුඛං පත්තො සුඛප්පත්තො, දුක්ඛප්පත්තො, සොතං ආපන්නො සොතාපන්නො, නිරොධසමාපන්නො, රථං ආරුළ්හො රථාරුළ්හො, සබ්බරත්තිං සොභනො සබ්බරත්තිසොභනො, මුහුත්තසුඛං. 同样地：araññagato (去到森林者)，bhūmigato (去到地上者)，dhammaṃ nissito 成为 dhammanissito (依于法者)，atthanissito (依于义者)，bhavaṃ atīto 成为 bhavātīto (超越有者)，kālātīto (超越时间者)，pamāṇaṃ atikkantaṃ 成为 pamāṇātikkantaṃ (超越限量者)，lokātikkantaṃ (超越世间者)，sukhaṃ patto 成为 sukhappatto (得乐者)，dukkhappatto (得苦者)，sotaṃ āpanno 成为 sotāpanno (入流者)，nirodhasamāpanno (入灭尽定者)，rathaṃ āruḷho 成为 rathāruḷho (登车者)，sabbarattiṃ sobhano 成为 sabbarattisobhano (整夜美好)，muhuttasukhaṃ (片刻之乐)。 උපපදසමාසෙ පන වුත්තියෙව තස්ස නිච්චත්තා. යථා – කම්මං කරොතීති කම්මකාරො, කුම්භකාරො, අත්ථං කාමෙතීති අත්ථකාමො, ධම්මකාමො, ධම්මං ධාරෙතීති ධම්මධරො, විනයධරො, සච්චං වදිතුං සීලමස්සාති සච්චවාදී ඉච්චාදි. 然而，在近位复合词(upapadasamāsa)中，由于其固定性，只能使用复合形式。例如：kammaṃ karoti (作业) 成为 kammakāro (作业者)，kumbhakāro (陶工)；atthaṃ kāmeti (求义) 成为 atthakāmo (求义者)，dhammakāmo (求法者)；dhammaṃ dhāreti (持法) 成为 dhammadharo (持法者)，vinayadharo (持律者)；saccaṃ vadituṃ sīlamassa (有说谛语的惯行) 成为 saccavādī (说谛语者) 等等。 තවන්තුමානන්තාදිකිතන්තෙහි වාක්‍යමෙව වවත්ථිතවිභාසාධිකාරතො. යථා – ඔදනං භුත්තවා, ධම්මං සුණමානො, ධම්මං සුණන්තො, කටං කරානො, අනභිධානතො වා, අභිධානලක්ඛණා හි තද්ධිතසමාසකිතකාති. 由于“固定选择”(vavatthitavibhāsā)这条规则的管辖，与以-tavant、-māna、-anta等后缀结尾的词，只能使用句子形式(而不能复合)。例如：odanaṃ bhuttavā (已食饭)，dhammaṃ suṇamāno (听法时)，dhammaṃ suṇanto (听法时)，kaṭaṃ karāno (作席时)。或者说，是因为没有这样的用法，因为派生词(taddhita)、复合词(samāsa)和动词派生词(kitaka)的特征就是有所指称。 දුතියාතප්පුරිසො. 宾格依主释复合词。 තතියා [Pg.194] කිතක පුබ්බ සදිස සමූනත්ථ කලහ නිපුණ මිස්සසඛිලාදීහි. 第三格(依主释复合词)与动词派生词，以及“前”、“相似”、“同”、“缺”、“争吵”、“熟练”、“混合”、“友善”等词构成。 බුද්ධෙන භාසිතො බුද්ධභාසිතො, ධම්මො. එවං ජිනදෙසිතො, සත්ථාරා වණ්ණිතො සත්ථුවණ්ණිතො, විඤ්ඤූහි ගරහිතො විඤ්ඤුගරහිතො, විඤ්ඤුප්පසත්ථො, ඉස්සරකතං, සයංකතං, සුකෙහි ආහටං සුකාහතං, රඤ්ඤා හතො රාජහතො, රොගපීළිතො, අග්ගිදඩ්ඪො, සප්පදට්ඨො, සල්ලෙන විද්ධො සල්ලවිද්ධො, ඉච්ඡාය අපකතො ඉච්ඡාපකතො, සීලෙන සම්පන්නො සීලසම්පන්නො. එවං සුඛසහගතං, ඤාණසම්පයුත්තං, මිත්තසංසග්ගො, පියවිප්පයොගො, ජාතිත්ථද්ධො, ගුණහීනො, ගුණවුඩ්ඪො, චතුවග්ගකරණීයං, චතුවග්ගාදිකත්තබ්බං, කාකෙහි පෙය්‍යා කාකපෙය්‍යා, නදී. Buddhena bhāsito 成为 buddhabhāsito dhammo (佛所说法)。同样地，jinadesito (胜者所说)，satthārā vaṇṇito 成为 satthuvaṇṇito (导师所赞)，viññūhi garahito 成为 viññugarahito (智者所呵)，viññuppasattho (智者所赞)，issarakataṃ (自在天所作)，sayaṃkataṃ (自作)，sukehi āhaṭaṃ 成为 sukāhataṃ (鹦鹉所衔)，raññā hato 成为 rājahato (王所杀)，rogapīḷito (病所逼)，aggidaḍḍho (火所烧)，sappadaṭṭho (蛇所咬)，sallena viddho 成为 sallaviddho (箭所射)，icchāya apakato 成为 icchāpakato (欲所损)，sīlena sampanno 成为 sīlasampanno (戒具足)。同样地，sukhasahagataṃ (与乐俱行)，ñāṇasampayuttaṃ (智相应)，mittasaṃsaggo (与友交往)，piyavippayogo (与爱别离)，jātitthaddho (因出身而傲慢)，guṇahīno (无德)，guṇavuḍḍho (德增)，catuvaggakaraṇīyaṃ (四人组应作之事)，catuvaggādikattabbaṃ (四人组等应作之事)，kākehi peyyā 成为 kākapeyyā nadī (乌鸦可饮之河)。 ක්වචි වුත්තියෙව, උරෙන ගච්ඡතීති උරගො, පාදෙන පිවතීති පාදපො. ක්වචි වාක්‍යමෙව, පරසුනා ඡින්නවා, කාකෙහි පාතබ්බා, දස්සනෙන පහාතබ්බා. 有时只能使用复合形式，例如：urena gacchati 故为 urago (以胸膛行走者，即蛇)，pādena pivati 故为 pādapo (以足饮者，即树)。有时只能使用句子形式，例如：parasunā chinnavā (他用斧头砍了)，kākehi pātabbā (应被乌鸦喝)，dassanena pahātabbā (见后应断)。 පුබ්බාදියොගෙ – මාසෙන පුබ්බො මාසපුබ්බො. එවං මාතුසදිසො, පිතුසමො, එකූනවීසති, සීලවිකලො, අසිකලහො, වාචානිපුණො, යාවකාලිකසංමිස්සං, වාචාසඛිලො, සත්ථාරා සදිසො සත්ථුකප්පො, පුඤ්ඤෙන අත්ථිකො පුඤ්ඤත්ථිකො, ගුණාධිකො, ගුළෙන සංසට්ඨො ඔදනො ගුළොදනො, ඛීරොදනො, අස්සෙන යුත්තො රථො අස්සරථො, මග්ගචිත්තං, ජම්බුයා පඤ්ඤාතො ලක්ඛිතො දීපො ජම්බුදීපො, එකෙන අධිකා දස එකාදස, ජාතියා අන්ධො ජච්චන්ධො, පකතියා මෙධාවී පකතිමෙධාවී ඉච්චාදි. 与“前”等词连接时：māsena pubbo 成为 māsapubbo (一个月前)。同样地，mātusadiso (似母)，pitusamo (同父)，ekūnavīsati (十九)，sīlavikalo (戒缺)，asikalaho (以剑争吵)，vācānipuṇo (语巧)，yāvakālikasaṃmissaṃ (与时限药混合)，vācāsakhilo (语和)，satthārā sadiso 成为 satthukappo (如导师)，puññena atthiko 成为 puññatthiko (求福者)，guṇādhiko (德增)，guḷena saṃsaṭṭho odano 成为 guḷodano (糖饭)，khīrodano (乳饭)，assena yutto ratho 成为 assaratho (马车)，maggacittaṃ (道心)，jambuyā paññāto lakkhito dīpo 成为 jambudīpo (由阎浮树而闻名的大洲，即瞻部洲)，ekena adhikā dasa 成为 ekādasa (十一)，jātiyā andho 成为 jaccandho (生盲)，pakatiyā medhāvī 成为 pakatimedhāvī (天生慧) 等等。 තතියාතප්පුරිසො. 第三格依主释复合词。 චතුත්ථී [Pg.195] තදත්ථඅත්ථහිතදෙය්‍යාදීහි. 第四格(依主释复合词)与“为彼之义”、“义”、“利益”、“应施”等词构成。 තදත්ථෙ – කථිනස්ස දුස්සං කථිනදුස්සං, කථිනචීවරත්ථායාති අත්ථො. එවං චීවරදුස්සං, චීවරමූල්‍යං, යාගුයා අත්ථාය තණ්ඩුලා යාගුතණ්ඩුලා, භත්තතණ්ඩුලා, සඞ්ඝස්සත්ථාය භත්තං සඞ්ඝභත්තං, ආගන්තුකානමත්ථාය භත්තං ආගන්තුකභත්තං. එවං ගමිකභත්තං, පාසාදාය දබ්බං පාසාදදබ්බං. 在“为彼之义”的意义上：kathinassa dussaṃ 成为 kathinadussaṃ (迦絺那衣布)，其义为 kathinacīvaratthāya (为了迦絺那衣)。同样地，cīvaradussaṃ (衣布)，cīvaramūlyaṃ (衣钱)，yāguyā atthāya taṇḍulā 成为 yāgutaṇḍulā (粥米)，bhattataṇḍulā (饭米)，saṅghassatthāya bhattaṃ 成为 saṅghabhattaṃ (僧食)，āgantukānamatthāya bhattaṃ 成为 āgantukabhattaṃ (客食)。同样地，gamikabhattaṃ (行者食)，pāsādāya dabbaṃ 成为 pāsādadabbaṃ (殿堂之材)。 අත්ථෙ භික්ඛුසඞ්ඝස්සත්ථාය විහාරො භික්ඛුසඞ්ඝත්ථො විහාරො, භික්ඛුසඞ්ඝත්ථා යාගු, භික්ඛුසඞ්ඝත්ථං චීවරං. යස්සත්ථාය යදත්ථො, යදත්ථා, යදත්ථං. එවං තදත්ථො, තදත්ථා. තදත්ථං. එතදත්ථො වායාමො, එතදත්ථා කථා, එතදත්ථං සොතාවධානං. කිමත්ථං, අත්තත්ථං, පරත්ථං, විනයො සංවරත්ථාය, සුඛං සමාධත්ථාය, නිබ්බිදා විරාගත්ථාය, විරාගො විමුත්තත්ථාය. තථා ලොකස්ස හිතො ලොකහිතො, බුද්ධස්ස දෙය්‍යං බුද්ධදෙය්‍යං, පුප්ඵං. සඞ්ඝදෙය්‍යං, චීවරං. ඉධ න භවති, සඞ්ඝස්ස දාතබ්බං, සඞ්ඝස්ස දාතුං ඉච්චාදි. 在“利益”义上：bhikkhusaṅghassatthāya vihāro 成为 bhikkhusaṅghattho vihāro (为比丘僧团之利益的僧房)，bhikkhusaṅghatthā yāgu (为比丘僧团之利益的粥)，bhikkhusaṅghatthaṃ cīvaraṃ (为比丘僧团之利益的衣)。Yassatthāya (为了谁的利益) 则复合为 yadattho (阳性)、yadatthā (阴性)、yadatthaṃ (中性)。同样地，复合为 tadattho、tadatthā、tadatthaṃ (为了那个利益)。Etadattho vāyāmo (此精进是为此目的)，etadatthā kathā (此谈话是为此目的)，etadatthaṃ sotāvadhānaṃ (此倾听是为此目的)。Kimatthaṃ (为何目的？)，attatthaṃ (为自利)，paratthaṃ (为他利)。Vinayo saṃvaratthāya (律为防护故)，sukhaṃ samādhatthāya (乐为定故)，nibbidā virāgatthāya (厌离为离欲故)，virāgo vimuttatthāya (离欲为解脱故)。同样，lokassa hito 成为 lokahito (世间之利益者)；buddhassa deyyaṃ 成为 buddhadeyyaṃ (应施予佛陀之物)，如 pupphaṃ (花)；saṅghadeyyaṃ (僧团施物)，如 cīvaraṃ (衣)。此处不构成复合词，如 saṅghassa dātabbaṃ (应施予僧团)、saṅghassa dātuṃ (为施予僧团) 等。 චතුත්ථීතප්පුරිසො. 第四格依主释复合词。 පඤ්චමී අපගමන භය විරති මොචනත්ථාදීහි. 第五格(依主释复合词)与表示离开、恐惧、止息、解脱等义的词构成。 මෙථුනස්මා අපෙතො මෙථුනාපෙතො. එවං පලාපාපගතො, නගරනිග්ගතො, පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො. ගාමතො නික්ඛන්තං ගාමනික්ඛන්තං, රුක්ඛග්ගා පතිතො රුක්ඛග්ගපතිතො, සාසනචුතො, ආපත්තිවුට්ඨානං, ධරණිතලුග්ගතො, සබ්බභවෙහි නිස්සටො සබ්බභවනිස්සටො. Methunasmā apeto 成为 methunāpeto (离淫欲者)。同样地，palāpāpagato (离绮语者)、nagaraniggato (出城者)、piṇḍapātapaṭikkanto (从托钵返回者)。Gāmato nikkhantaṃ 成为 gāmanikkhantaṃ (从村中出者)；rukkhaggā patito 成为 rukkhaggapatito (从树梢坠落者)；sāsanacuto (从教法退转者)；āpattivuṭṭhānaṃ (从过患中起)；dharaṇitaluggato (从地上起者)；sabbabhavehi nissaṭo 成为 sabbabhavanissaṭo (从一切有中解脱者)。 භයත්ථාදියොගෙ යථා – රාජතො භයං රාජභයං, චොරෙහි භයං චොරභයං, අමනුස්සෙහි භයං අමනුස්සභයං, අග්ගිතො භයං අග්ගිභයං. පාපතො භීතො පාපභීතො[Pg.196], පාපභීරුකො, අකත්තබ්බතො විරති අකත්තබ්බවිරති. එවං කායදුච්චරිතවිරති, වචීදුච්චරිතවිරති, බන්ධනා මුත්තො බන්ධනමුත්තො, වනමුත්තො, බන්ධනමොක්ඛො, කම්මතො සමුට්ඨිතං කම්මසමුට්ඨිතං, උක්කට්ඨුක්කට්ඨං, ඔමකොමකං. 在“怖畏”等义的结合中，例如：来自国王的怖畏，即“王怖畏”；来自盗贼的怖畏，即“贼怖畏”；来自非人的怖畏，即“非人怖畏”；来自火的怖畏，即“火怖畏”。因恶而怖畏者，即“恶怖畏者”；“畏恶者”；止息不应做之事，即“止息不应做”。如是，“止息身恶行”、“止息语恶行”。从束缚解脱者，即“脱缚者”；“从林中解脱者”；“束缚之解脱”。从业而生者，即“业生者”；“极上品”；“极下品”。 ක්වචි වුත්තියෙව, කම්මතො ජාතං කම්මජං. එවං චිත්තජං, උතුජං, ආහාරජං. ඉධ න භවති, පාසාදා පතිතො. 有时仅在复合词中出现，从业而生者，即“业生”。如是，“心生”、“时节生”、“食生”。此处不构成复合词，如“从高楼坠落”。 පඤ්චමීතප්පුරිසො. 第五格依主释复合词。 ඡට්ඨී රඤ්ඤො පුත්තො රාජපුත්තො. එවං රාජපුරිසො, ආචරියපූජකො, බුද්ධසාවකො, බුද්ධරූපං, ජිනවචනං, සමුද්දඝොසො, ධඤ්ඤානං රාසි ධඤ්ඤරාසි, පුප්ඵගන්ධො, ඵලරසො, කායස්ස ලහුතා කායලහුතා, මරණස්සති, රුක්ඛමූලං, අයස්ස පත්තො අයොපත්තො, එවං සුවණ්ණකටාහං, පානීයථාලකං, සප්පිකුම්භො. 第六格：国王之子，即“王子”。如是，“国王之臣”、“供养老师者”、“佛陀弟子”、“佛像”、“胜者之言”、“海之声”。谷物之堆，即“谷堆”；“花之香”；“果之味”。身体之轻快，即“身轻快”；“念死”；“树根”。铁之钵，即“铁钵”。如是，“金锅”、“饮水盘”、“酥油罐”。 ‘‘දෙවානං රාජා’’ති අත්ථෙ සමාසාදිම්හි කතෙ ‘‘ක්වචි සමාසන්තගතානමකාරන්තො’’ති අකාරො, තතො ‘‘ස්‍යා චා’’ති ආත්තං න භවති. දෙවරාජො, දෙවරාජා, දෙවරාජං, දෙවරාජෙ ඉච්චාදි පුරිසසද්දසමං. අත්තාභාවෙ සො දෙවරාජා, තෙ දෙවරාජානො ඉච්චාදි රාජසද්දසමං. තථා දෙවානං සඛා දෙවසඛො, දෙවසඛා, සො දෙවසඛා, තෙ දෙවසඛානො ඉච්චාදි. 在“诸天之王”(devānaṃ rājā)义上构成复合词时，根据“有时复合词词尾为a”的规则，词尾变为a，因此不发生长音化。其变格如“devarājo”、“devarājā”等，与“人”(purisa)一词相同。在词尾不变成a的情况下，其变格如“so devarājā”、“te devarājāno”等，与“王”(rāja)一词相同。同样，“诸天之友”(devānaṃ sakhā)变为“天友”(devasakha)，其变格如“devasakho”、“devasakhā”；若词尾不变，则如“so devasakhā”、“te devasakhāno”等。 පුමස්ස ලිඞ්ගං පුල්ලිඞ්ගං. එවං පුම්භාවො, පුමන්තලොපාදි. “男之性”即“阳性”。如是，“男性状态”、“pum词尾省略”等。 හත්ථිපදං, ඉත්ථිරූපං, භික්ඛුනිසඞ්ඝො, ජම්බුසාඛා, එත්ථ ච ‘‘ක්වචාදිමජ්ඣුත්තරාන’’න්තිආදිනා මජ්ඣෙ ඊකාරූකාරානං රස්සත්තං. “象足”、“女人形”、“比丘尼僧团”、“阎浮树枝”，在此处，根据“有时于首、中、尾……”等规则，中间的ī和ū被短化。 විභාසාධිකාරතො [Pg.197] ක්වචි වාක්‍යමෙව, සහසා කම්මස්ස කත්තාරො, භින්නානං සන්ධාතා, කප්පස්ස තතියො භාගො, යා ච පක්ඛස්ස අට්ඨමී, මනුස්සානං ඛත්තියො සූරතමො. 根据选择规则，有时仅为句子（而不构成复合词），例如：“暴业的造作者”、“分裂者的调合者”、“劫的第三部分”、“半月的第八日”、“人类中最勇敢的刹帝利”。 යුත්තත්ථො ඉච්චෙව? ‘‘භටො රඤ්ඤො පුරිසො දෙවදත්තස්සා’’ති එත්ථ ‘‘භටසම්බන්ධෙ ඡට්ඨී’’ති අඤ්ඤමඤ්ඤානපෙක්ඛතාය අයුත්තත්ථභාවතො සමාසො න භවති, ‘‘කොසලස්ස රඤ්ඤො පුත්තො’’තිආදීසු පන සාපෙක්ඛතාය අසමත්ථත්තා න භවති, සම්බන්ධීසද්දානං පන නිච්චං සාපෙක්ඛත්තෙපි ගමකත්තා සමාසො, යථා – දෙවදත්තස්ස ගුරුකුලං, භගවතො සාවකසඞ්ඝොතිආදි. 仅在意义连接时吗？在“国王的仆人，提婆达多的男人”一句中，由于（词与词之间）没有相互依存，意义不连接，所以不构成复合词。但在“憍萨罗(Kosala)国王的儿子”等例中，由于有依存关系而（语法上）不适合，所以不构成复合词。然而，表示关系的词语，虽然总是具有依存关系，但因其能表达（完整的）意义，所以可以构成复合词，例如：“提婆达多(Devadatta)的师门”、“世尊的声闻僧团”等。 ඡට්ඨීතප්පුරිසො. 第六格依主释。 සත්තමී රූපෙ සඤ්ඤා රූපසඤ්ඤා, එවං රූපසඤ්චෙතනා, සංසාරදුක්ඛං, චක්ඛුම්හි සන්නිස්සිතං විඤ්ඤාණං චක්ඛුවිඤ්ඤාණං, ධම්මෙ රතො ධම්මරතො, ධම්මාභිරති, ධම්මරුචි, ධම්මගාරවො, ධම්මෙසු නිරුත්ති ධම්මනිරුත්ති, දානාධිමුත්ති, භවන්තරකතං, දස්සනෙ අස්සාදො දස්සනස්සාදො, අරඤ්ඤෙ වාසො අරඤ්ඤවාසො, විකාලෙ භොජනං විකාලභොජනං, කාලෙ වස්සං කාලවස්සං, වනෙ පුප්ඵං වනපුප්ඵං. එවං වනමහිසො, ගාමසූකරො, සමුද්දමච්ඡො, ආවාටකච්ඡපො, ආවාටමණ්ඩූකො, කූපමණ්ඩූකො, තිත්ථනාවා, ඉත්ථීසු ධුත්තො ඉත්ථිධුත්තො ඡායාය සුක්ඛො ඡායාසුක්ඛො, අඞ්ගාරපක්කං, චාරකබද්ධො. 第七格（依主释）：“色中的想”是“色想”，同样地，“色思”、“轮回苦”；“依于眼的识”是“眼识”；“乐于法者”是“乐法者”、“法乐”、“法爱”、“法敬”；“法中的言说”是“法言说”；“倾向布施”、“他生所作”；“见中的味”是“见味”；“林中住”是“林住”；“非时食”是“非时食”；“时节雨”是“时雨”；“林中花”是“林花”。同样地，“林水牛”、“村猪”、“海鱼”、“坑龟”、“坑蛙”、“井蛙”、“渡船”；“沉溺于女色者”是“女色浪子”；“荫中干”是“荫干”；“炭火所烤”、“狱中所缚”。 ඉධ වුත්තියෙව, යථා – වනෙ චරතීති වනචරො, කුච්ඡිම්හි සයතීති කුච්ඡිසයො, ථලෙ තිට්ඨතීති ථලට්ඨො. එවං ජලට්ඨො, පබ්බතට්ඨො, මග්ගට්ඨො, පඞ්කෙ ජාතං පඞ්කජං, සිරෙ රුහතීති සිරොරුහං ඉච්චාදි. 此处仅是释义，例如：“在林中行”是“林行者”；“在腹中卧”是“腹卧者”；“在陆上住”是“陆住者”。同样地，“水住者”、“山住者”、“路住者”；“在泥中生”是“泥生”；“在头顶生”是“头生”，等等。 ඉධ [Pg.198] න භවති, භොජනෙ මත්තඤ්ඤුතා, ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරතා, ආසනෙ නිසින්නො, ආසනෙ නිසීදිතබ්බං. 此处不构成（复合词）：“于食知量”、“于诸根护门”、“坐于座上”、“应坐于座上”。 සත්තමීතප්පුරිසො. 第七格依主释。 ‘‘තදනුපරොධෙනා’’ති වුත්තත්තා යථාභිධානං තප්පුරිසෙ ක්වචි අච්චන්තාදීසු අමාදිවිභත්‍යන්තං පුබ්බපදං පරං සම්භවති. 由于说了“不违背于此”，所以按照说法，在依主释(tappurisa)中，有时在“accanta”等词里，前分词可以带有“aṃ”等格的词尾。 යථා – අන්තං අතික්කන්තං අච්චන්තං, අච්චන්තානි, වෙලං අතික්කන්තො අතිවෙලො, රස්සත්තං. එවං මාලං අතීතො අතිමාලො, පත්තජීවිකො, ආපන්නජීවිකො, අක්ඛං පතිගතං නිස්සිතන්ති පච්චක්ඛං දස්සනං, පච්චක්ඛො අත්තභාවො, පච්චක්ඛා බුද්ධි, අත්ථං අනුගතං අන්වත්ථං, කොකිලාය අවකුට්ඨං අවකොකිලං වනං, පරිච්චත්තන්ති අත්ථො. අවමයූරං, අජ්ඣයනාය පරිගිලානො පරියජ්ඣයනො, කම්මස්ස අලං සමත්ථොති අලංකම්මො, වචනාය අලන්ති අලංවචනො, වානතො නික්ඛන්තං නිබ්බානං, කිලෙසෙහි නික්ඛන්තො නික්කිලෙසො, නිරඞ්ගණො, කොසම්බියා නික්ඛන්තො නික්කොසම්බී, වනතො නිය්‍යාතො නිබ්බනො, ආචරියතො පරො පාචරියො. එවං පය්‍යකො, පරහිය්‍යො, ගඞ්ගාය උපරි උපරිගඞ්ගං. එවං හෙට්ඨානදී, අන්තොසමාපත්ති, හංසානං රාජා රාජහංසො, හංසරාජා වා, මාසස්ස අද්ධං අද්ධමාසං, මාසද්ධං වා, ආමලකස්ස අද්ධං අද්ධාමලකං, ආමලකද්ධං වා, කහාපණස්ස අඩ්ඪං අඩ්ඪකහාපණං, අඩ්ඪමාසකං, රත්තියා අඩ්ඪං අඩ්ඪරත්තං, රත්තියා පුබ්බං පුබ්බරත්තං, රත්තියා පච්ඡා පච්ඡාරත්තං. එත්ථ ච ‘‘ක්වචි සමාසන්තගතානමකාරන්තො’’ති රත්තිසද්දන්තස්ස අත්තං, අහස්ස පුබ්බං පුබ්බන්හං. එවං සායන්හං, ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා අහස්ස අන්හාදෙසො. 例如：“超越终点”是“至极”(accantaṃ)，（复数）“accantāni”；“超越界限”是“超越者”(ativelo)，（元音）短化。同样地，“越过花环”是“超花环”(atimālo)；“以叶为生者”(pattajīviko)、“以所得为生者”(āpannajīviko)；“依于根而至”是“现见”(paccakkhaṃ dassanaṃ)、“现前有”(paccakkho attabhāvo)、“现前慧”(paccakkhā buddhi)；“随于义”是“随义”(anvatthaṃ)；“被杜鹃鸟叫斥的森林”是“无杜鹃林”(avakokilaṃ vanaṃ)，意思是“被舍弃”；“无孔雀”(avamayūraṃ)；“于学习疲厌”是“厌学者”(pariyajjhayano)；“能胜任工作”是“能干者”(alaṃkammo)；“善于言说”是“善言者”(alaṃvacano)；“从渴爱出离”是“涅槃”(nibbānaṃ)；“从诸烦恼出离”是“无烦恼者”(nikkileso)、“无垢者”(niraṅgaṇo)；“从憍赏弥出”是“出憍赏弥者”(nikkosambī)；“从林中出”是“无林”(nibbano)；“超越老师”是“太师”(pācariyo)。同样地，“曾祖父”(payyako)、“后天”(parahiyyo)；“恒河之上”是“上恒河”(uparigaṅgaṃ)。同样地，“下河”(heṭṭhānadī)、“内等至”(antosamāpatti)；“鹅之王”是“王鹅”(rājahaṃso)，或“鹅王”(haṃsarājā)；“月之半”是“半月”(addhamāsaṃ)，或“月半”(māsaddhaṃ)；“庵摩罗迦果之半”是“半庵摩罗迦”(addhāmalakaṃ)，或“庵摩罗迦半”(āmalakaddhaṃ)；“咖哈巴那之半”是“半咖哈巴那”(aḍḍhakahāpaṇaṃ)；“半摩沙迦”(aḍḍhamāsakaṃ)；“夜之半”是“半夜”(aḍḍharattaṃ)；“夜之前分”是“前半夜”(pubbarattaṃ)；“夜之后分”是“后半夜”(pacchārattaṃ)。此处，根据“有时复合词词尾变为a”，“ratti”一词的词尾变为“a”；“日之前分”是“午前”(pubbanhaṃ)。同样地，“午后”(sāyanhaṃ)；根据“彼等有增长”等（规则），“aha”被替换为“anha”。 අමාදිපරතප්පුරිසො. 带“aṃ”等格依主释。 ක්වචි [Pg.199] තප්පුරිසෙ ‘‘පභඞ්කරා’’දීසු විභත්තිලොපො න භවති. 有时在依主释中，如“pabhaṅkara”等词，格的词尾不省略。 යථා – පභං කරොතීති අත්ථෙ ‘‘අමාදයො පරපදෙභී’’ති සමාසො, ‘‘නාමානං සමාසො යුත්තත්ථො’’ති සමාසසඤ්ඤා, තතො ‘‘තෙසං විභත්තියො ලොපා චා’’ති විභත්තිලොපෙ සම්පත්තෙ තත්ථෙව චග්ගහණෙන පුබ්බපදෙ විභත්තිලොපාභාවො. සෙසං සමං. පභඞ්කරො, අමතං දදාතීති අමතන්දදො, රණං ජහාතීති රණඤ්ජහො, ජුතිං ධාරෙතීති ජුතින්ධරො, තථා සහසාකතං, පරස්සපදං. අත්තනොපදං, භයතො උපට්ඨානං භයතූපට්ඨානං, පරතොඝොසො, ගවංපතිත්ථෙරො, මනසිකාරො, පුබ්බෙනිවාසො, පුබ්බෙනිවාසානුස්සති, මජ්ඣෙකල්‍යාණං, අන්තෙවාසී, අන්තෙවාසිකො, ජනෙසුතො, උරසිලොමො, කණ්ඨෙකාළො, සරසිජමිච්චාදි. 例如，在“作光明”(pabhaṃ karoti)之义中，依“amādayo parapadebhī”(aṃ等格于后分词前)构成复合词，依“nāmānaṃ samāso yuttattho”(名词之复合有相应义)得“复合词”之名，然后，当依“tesaṃ vibhattiyo lopā cā”(彼等之格或省略)而应省略格时，正因其中的ca(或)字，前分词的格不省略。其余相同。Pabhaṅkaro(作光者)；amataṃ dadātīti amatandado(施不死者)；raṇaṃ jahātīti raṇañjaho(舍战场者)；jutiṃ dhāretīti jutindharo(持光者)；同样地，sahasākataṃ(仓促所为)、parassapadaṃ(为他语)、attanopadaṃ(为己语)；bhayato upaṭṭhānaṃ bhayatūpaṭṭhānaṃ(从怖畏生起)；paratoghoso(从他处来之声)、gavaṃpatitthero(牛主长老)、manasikāro(作意)、pubbenivāso(宿住)、pubbenivāsānussati(宿住随念)、majjhekalyāṇaṃ(中善)、antevāsī(近住弟子)、antevāsiko(近住者)、janesuto(闻名于世者)、urasilomo(胸毛)、kaṇṭhekāḷo(颈黑)、sarasijam(池生)等等。 අලොපතප්පුරිසො. 不省略词尾的依主释。 තප්පුරිසසමාසො නිට්ඨිතො. 依主释复合词终。 බහුබ්බීහිසමාස 有财释 අථ බහුබ්බීහිසමාසො වුච්චතෙ. 现在讲述有财释。 සො ච නවවිධො ද්විපදො තුල්‍යාධිකරණො, ද්විපදො භින්නාධිකරණො, තිපදො නනිපාතපුබ්බපදො, සහපුබ්බපදො උපමානපුබ්බපදො සඞ්ඛ්‍යොභයපදො දිසන්තරාළත්ථො බ්‍යතිහාරලක්ඛණො චාති. 它有九种：二词同格、二词异格、三词、否定前置、俱有前置、譬喻前置、两端皆为数词、方位间隔义，以及交互相。 තත්ථ ද්විපදො තුල්‍යාධිකරණො බහුබ්බීහි කම්මාදීසු ඡසු විභත්‍යත්ථෙසු භවති. 其中，二词同格有财释在业格等六种格义中成立。 තත්ථ [Pg.200] දුතියත්ථෙ තාව – ‘‘ආගතා සමණා ඉමං සඞ්ඝාරාම’’න්ති විග්ගහෙ – 其中，首先在第二格义中——如在“诸沙门来到此僧园”的分析中—— 352. අඤ්ඤපදත්ථෙසු බහුබ්බීහි. 352. 有财释在他词义中。 සමස්‍යමානපදතො අඤ්ඤෙසං පඨමදුතියාදිවිභත්‍යන්තානං පදානමත්ථෙසු යුත්තත්ථානි නාමානි විභාසා සමස්‍යන්තෙ, සො සමාසො බහුබ්බීහිසඤ්ඤො ච හොති. 意义合适的诸名词，在复合成分词之外的、以第一格、第二格等格结尾的他词之义中，可选择地复合；此复合词即名为“有财释”。 බහවො වීහයො යස්ස සො බහුබ්බීහි, බහුබ්බීහිසදිසත්තා අයම්පිසමාසො අන්වත්ථසඤ්ඤාවසෙන බහුබ්බීහීති වුත්තො, අඤ්ඤපදත්ථප්පධානො හි බහුබ්බීහි. “彼有许多稻米”(bahavo vīhayo yassa)，是为“多稻者”(bahubbīhi)。由于与“多稻者”相似，此复合词也因名副其实而被称为“有财释”。因为有财释确实以他词之义为主要意义。 දුවිධො චායං බහුබ්බීහි තග්ගුණසංවිඤ්ඤාණාතග්ගුණසංවිඤ්ඤාණවසෙන, තෙසු යත්ථ විසෙසනභූතො අත්ථො අඤ්ඤපදත්ථග්ගහණෙන ගය්හති, සො තග්ගුණසංවිඤ්ඤාණො, යථා – ලම්බකණ්ණමානයාති. 此有财释，依是否含摄其属性而分为两种：含摄属性(tagguṇasaṃviññāṇa)与不含摄属性(atagguṇasaṃviññāṇa)。其中，当作为定语的意义也包含在他词之中时，即为“含摄属性”，例如：“把长耳者牵来”(lambakaṇṇamānaya)。 යත්ථ පන න ගය්හති, සො අතග්ගුණසංවිඤ්ඤාණො, යථා – බහුධනමානයාති. 而当不包含在内时，即为“不含摄属性”，例如：“把多财者带来”(bahudhanamānaya)。 ඉධ බහුබ්බීහිසද්දෙ විය විසෙසනස්ස පුබ්බනිපාතො, සෙසං පුබ්බසමං. 在此，如同在“有财释”(bahubbīhi)一词中，定语前置，其余与前相同。 ආගතසමණො සඞ්ඝාරාමො. එත්ථ ච ආගතසද්දො, සමණසද්දො ච අත්තනො අත්ථෙ අට්ඨත්වා දුතියාවිභත්‍යත්ථභූතෙ සඞ්ඝාරාමසඞ්ඛාතෙ අඤ්ඤපදත්ථෙ වත්තන්ති, තදත්ථජොතනත්ථමෙව තදනන්තරං ‘‘සඞ්ඝාරාමො’’ති පදන්තරං පයුජ්ජති, තතො සමාසෙනෙව කම්මත්ථස්ස අභිහිතත්තා පුන දුතියා න හොති. ඉදංසද්දස්ස ච අප්පයොගො, එවං සබ්බත්ථ. බහුබ්බීහි චායං අභිධෙය්‍යලිඞ්ගවචනො. Āgatasamaṇo saṅghārāmo(有沙门来到的僧园)。于此，āgata(来到)一词和samaṇa(沙门)一词不立于自身之义，而转指于第二格义上被称为saṅghārāma(僧园)的他词之义。为表明此义，才在其后使用saṅghārāmo一词。因此，因复合词本身已述作业格义，故不再用第二格。Idaṃ(此)一词亦不使用，一切处皆然。并且，此有财释的性、数与其所指对象一致。 තථා ආගතසමණා සාවත්ථි, ආගතසමණං ජෙතවනං, පටිපන්නා අද්ධිකා යං පථං සොයං පටිපන්නද්ධිකො පථො[Pg.201], අභිරුළ්හා වාණිජා යං නාවං සා අභිරුළ්හවාණිජා නාවා. එවං කම්මත්ථෙ බහුබ්බීහි. 同样地，āgatasamaṇā sāvatthi(有沙门来到的舍卫城(Sāvatthī))，āgatasamaṇaṃ jetavanaṃ(有沙门来到的祇陀林)。Paṭipannā addhikā yaṃ pathaṃ soyaṃ paṭipannaddhiko patho(旅人已走上之路)。Abhiruḷhā vāṇijā yaṃ nāvaṃ sā abhiruḷhavāṇijā nāvā(商人已登上之船)。如是为业格义的有财释。 තතියත්ථෙ බහුබ්බීහි යථා – ජිතානි ඉන්ද්‍රියානි යෙන සමණෙන සොයං ජිතින්ද්‍රියො සමණො. එවං දිට්ඨධම්මො, පත්තධම්මො, කතකිච්චො, ජිතා මාරා අනෙනාති ජිතමාරො භගවා, පටිවිද්ධසබ්බධම්මො. 第三格义的有财释，例如：jitāni indriyāni yena samaṇena soyaṃ jitindriyo samaṇo(诸根已被彼沙门调伏)。同样地，diṭṭhadhammo(已见法者)、pattadhammo(已证法者)、katakicco(已作所作者)。Jitā mārā anenāti jitamāro bhagavā(诸魔已被彼降伏，故世尊为降魔者)。Paṭividdhasabbadhammo(已通达一切法者)。 චතුත්ථියත්ථෙ බහුබ්බීහි යථා – දින්නො සුඞ්කො යස්ස රඤ්ඤො සොයං දින්නසුඞ්කො රාජා, උපනීතං භොජනං අස්ස සමණස්සාති උපනීතභොජනො සමණො, උපහටො බලි අස්සාති උපහටබලි යක්ඛො. 第四格义的有财释，例如：dinno suṅko yassa rañño soyaṃ dinnasuṅko rājā(税赋已给予彼国王)。Upanītaṃ bhojanaṃ assa samaṇassāti upanītabhojano samaṇo(食物已送给彼沙门)。Upahaṭo bali assāti upahaṭabali yakkho(祭品已献给彼夜叉)。 පඤ්චමියත්ථෙ බහුබ්බීහි යථා – නිග්ගතා ජනා අස්මා ගාමා සොයං නිග්ගතජනො ගාමො, නිග්ගතො අයො අස්මාති නිරයො, නිග්ගතා කිලෙසා එතස්මාති නික්කිලෙසො, අපෙතං විඤ්ඤාණං අස්මාති අපෙතවිඤ්ඤාණො මතකායො, අපගතං භයභෙරවං අස්මාති අපගතභයභෙරවො අරහා. 第五格义的有财释，例如：niggatā janā asmā gāmā soyaṃ niggatajano gāmo(人们已从此村离去)。Niggato ayo asmāti nirayo(安乐已从此离去，是为地狱)。Niggatā kilesā etasmāti nikkileso(诸烦恼已从此离去，是为无烦恼者)。Apetaṃ viññāṇaṃ asmāti apetaviññāṇo matakāyo(识已从此身离去，是为离识之尸)。Apagataṃ bhayabheravaṃ asmāti apagatabhayabheravo arahā(怖畏已从此离去，是为离怖畏之阿罗汉)。 ඡට්ඨියත්ථෙ බහුබ්බීහි යථා – ඡින්නා හත්ථා යස්ස පුරිසස්ස සොයං ඡින්නහත්ථො පුරිසො. එවං පරිපුණ්ණසඞ්කප්පො, ඛීණාසවො, වීතො රාගො අස්සාති වීතරාගො, ද්වෙ පදානි අස්සාති ද්විපදො, ද්විහත්ථො පටො, තෙවිජ්ජො, චතුප්පදො, පඤ්ච චක්ඛූනි අස්සාති පඤ්චචක්ඛු භගවා, ඡළභිඤ්ඤො, රස්සත්තං, නවඞ්ගං සත්ථුසාසනං, දසබලො, අනන්තඤාණො, තීණි දස පරිමාණමෙතෙසන්ති තිදසා දෙවා, සමාසන්තස්ස අත්තං, ඉධ පරිමාණසද්දස්ස සන්නිධානතො [Pg.202] දසසද්දො සඞ්ඛ්‍යානෙ වත්තතෙ, අයං පච්චයො එතෙසන්ති ඉදප්පච්චයා, කො පභවො අස්සාති කිංපභවො අයං කායො, විගතං මලමස්සාති විමලො, සුන්දරො ගන්ධො අස්සාති සුගන්ධං චන්දනං. එවං සුසීලො, සුමුඛො, කුච්ඡිතො ගන්ධො අස්සාති දුග්ගන්ධං කුණපං, දුට්ඨු මනො අස්සාති දුම්මනො. එවං දුස්සීලො, දුම්මුඛො, තපො එව ධනං අස්සාති තපොධනො, ඛන්තිසඞ්ඛාතං බලං අස්සාති ඛන්තිබලො, ඉන්දොති නාමං එතස්සාති ඉන්දනාමො. 第六格义的有财释，例如：chinnā hatthā yassa purisassa soyaṃ chinnahattho puriso(手被斩之人)。同样地，paripuṇṇasaṅkappo(愿望圆满者)、khīṇāsavo(漏尽者)、vītarāgo(离贪者)、dvipado(二足者)、dvihattho paṭo(二肘长之布)、tevijjo(三明者)、catuppado(四足者)、pañcacakkhu bhagavā(具五眼之世尊)、chaḷabhiñño(六神通者)、navaṅgaṃ satthusāsanaṃ(九分教)、dasabalo(十力者)、anantañāṇo(无边智者)、tidasā devā(三十天神)、idappaccayā(此缘者)、kiṃpabhavo ayaṃ kāyo(此身何所生)、vimalo(无垢者)、sugandhaṃ candanaṃ(妙香檀木)。同样地，susīlo(善戒者)、sumukho(美面者)、duggandhaṃ kuṇapaṃ(恶臭腐尸)、dummano(忧愁者)。同样地，dussīlo(恶戒者)、dummukho(丑面者)、tapodhano(以苦行为财富者)、khantibalo(以忍为力者)、indanāmo(其名为因陀罗者)。 ඡන්දජාතාදීසු විසෙසනවිසෙසිතබ්බානං යථිච්ඡිතත්තා උභයං පුබ්බං නිපතති, යථා – ඡන්දො ජාතො අස්සාති ඡන්දජාතො, ජාතො ඡන්දො අස්සාතිපි ජාතඡන්දො. එවං සඤ්ජාතපීතිසොමනස්සො, පීතිසොමනස්සසඤ්ජාතො, මාසජාතො, ජාතමාසො, ඡින්නහත්ථො, හත්ථච්ඡින්නො. 在chandajāta(欲生)等词中，因定语与被定义词的位置可随意，故两者皆可前置。例如：chando jāto assāti chandajāto(彼有欲生起)；jāto chando assātipi jātachando(彼生起欲)。同样地，sañjātapītisomanasso(喜悦已生)与pītisomanassasañjāto(生起喜悦)，māsajāto(月生)与jātamāso(生月)，chinnahattho(手已断)与hatthacchinno(断手)。 ‘‘දීඝා ජඞ්ඝායස්සා’’ති විග්ගය්හ සමාසාදිම්හි කතෙ – 当以“其胫长”（dīghā jaṅghā yassā）来分析并构成复合词时—— ‘‘තුල්‍යාධිකරණෙ, පදෙ’’ති ච වත්තතෙ. “在同格词中”也适用。 353. ඉත්ථියං භාසිතපුමිත්ථී පුමාව චෙ. 353. 若阴性词亦有阳性语形，则（在复合词中）视同阳性。 ඉත්ථියං වත්තමානෙ තුල්‍යාධිකරණෙ පදෙ පරෙ පුබ්බෙ භාසිතපුමා ඉත්ථිවාචකො සද්දො අත්ථි චෙ, සො පුමා ඉව දට්ඨබ්බොති පුබ්බපදෙ ඉත්ථිප්පච්චයාභාවො, බහුබ්බීහිවිසයොයං, උපරි ‘‘කම්මධාරයසඤ්ඤෙ චා’’ති වක්ඛමානත්තා. 当后面的同格词为阴性时，若前词是表示阴性且亦有阳性语形的词，则它应被视为阳性词，因此前词无阴性词缀。此乃关于多财释(bahubbīhi)的范围，因为后面将说“于名为持业释(kammadhāraya)者亦然”。 354. ක්වචාදිමජ්ඣුත්තරානං දීඝරස්සාපච්චයෙසු ච. 354. 有时，于有、无后缀时，词首、词中、词尾之元音亦有长短变化。 ක්වචි තද්ධිතසමාසනාමොපසග්ගාදීසු පදෙසු ආදිමජ්ඣුත්තරභූතානං සරානං ජිනවචනානුපරොධෙන දීඝරස්සා හොන්ති පච්චයෙසු, අපච්චයෙසු පරෙසු, අපරභූතෙසු ච. 有时，在派生词(taddhita)、复合词(samāsa)、名词(nāma)、前缀(upasagga)等词中，为不与佛陀之言教相违，处于词首、词中或词尾的元音，于有后缀、无后缀的词跟随，或无词跟随的情况下，会变为长音或短音。 තත්ථ [Pg.203] 其中 දීඝත්තං පාකටානූප- ඝාතාදො මධුවාදිසු; රස්සත්තං අජ්ජවෙ ඉත්ථි- රූපාදො ච ක, තාදිසූති. 长音见于“显现”(pākaṭa)、“无害”(anūpaghāta)等词，及“蜜语者”(madhuvā)等词中；短音见于“正直”(ajjava)、“女性形相”(itthirūpa)等词，以及在如`ka`等后缀中。 බහුබ්බීහිසමාසෙ සති පුල්ලිඞ්ගෙ උත්තරපදන්තස්ස රස්සත්තං. දීඝජඞ්ඝො පුරිසො, තථා පහූතා ජිව්හා අස්සාති පහූතජිව්හො භගවා. මහතී පඤ්ඤා අස්සාති මහාපඤ්ඤො. ‘‘මහතං මහා තුල්‍යාධිකරණෙ පදෙ’’ති මහාදෙසො. 在阳性的多财释(bahubbīhi)中，后一词的词尾元音要变短。例如：“长胫的男人”(dīghajaṅgho puriso)；同样地，“彼有广长舌”(pahūtā jivhā assa)是为“广长舌的世尊”(pahūtajivho bhagavā)。“彼有大智慧”(mahatī paññā assa)是为“大慧者”(mahāpañño)。根据“当同格词在后时，mahant作mahā”的规则，(mahant)被替换为mahā。 ඉත්ථියමිති කිං? ඛමාධනො. භාසිතපුමාති කිං? සද්ධාධුරො, සද්ධාපකතිකො, පඤ්ඤාපකතිකො, පඤ්ඤාවිසුද්ධිකො, එත්ථ ච ‘‘ක්වචි සමාසන්තගතානමකාරන්තො’’ති කප්පච්චයො. තුල්‍යාධිකරණෙ ඉච්චෙව? සමණිභත්තිකො, කුමාරිභත්තිකො, කුමාරිභත්ති. 为何说“在阴性词中”(itthiyaṃ)？（例如：）“以忍耐为财富者”(khamādhano)。为何说“亦有阳性语形”(bhāsitapuma)？（例如：）“以信为轭者”(saddhādhuro)，“以信为本性者”(saddhāpakatiko)，“以慧为本性者”(paññāpakatiko)，“以慧为清净者”(paññāvisuddhiko)。此处，根据“有时复合词末尾的词变为a-结尾”的规则，加上了ka后缀。为何说“在同格词中”(tulyādhikaraṇe)？（例如：）“对比丘尼虔诚者”(samaṇibhattiko)，“对少女虔诚者”(kumāribhattiko)，“对少女的虔诚”(kumāribhatti)。 පුබ්බපදස්සෙවායං පුම්භාවාතිදෙසො, තෙන ඉධ න භවති. බහුදාසිකො පුරිසො. බහුකුමාරිකං කුලං. 此乃关于前词的阳性化类推，因此不适用于此处(的后一词)。例如：“有很多女仆的男人”(bahudāsiko puriso)，“有很多少女的家庭”(bahukumārikaṃ kulaṃ)。 ‘‘ගාණ්ඨිවො ධනු අස්සා’’ති විග්ගය්හ සමාසාදිම්හි කතෙ – 作“犍提婆是其弓”(Gāṇṭhivo dhanu assa)的分析，构成复合词时—— 355. ධනුම්හා ච. 355. 对`dhanu`(弓)一词亦然。 තිපදමිදං. ක්වචිසමාසන්තගතා ධනුසද්දා ආපච්චයො හොති, චසද්දෙන ධම්මාදිතො ච, ‘‘වමොදුදන්තාන’’න්ති වකාරො, ගාණ්ඨිවධන්වා. එවං පච්චක්ඛධම්මා. 这是一个三词的经(sutta)。有时，在复合词末尾的`dhanu`(弓)一词之后，会有`ā`后缀。通过(经中的)`ca`(和)一词，此规则也适用于`dhamma`(法)等词之后。根据“vaṃ o du-d-antānaṃ”的规则，(u变成)`va`。例如：`gāṇṭhivadhanvā`(犍提婆弓者)。同样地，`paccakkhadhammā`(现见法者)。 ක්වචීති කිං? සහස්සථාමධනු, පච්චක්ඛධම්මො, විදිතධම්මො. 为何说“有时”(kvaci)？（例如：）“千力弓”(sahassathāmadhanu)，“现见法者”(paccakkhadhammo)，“已知法者”(viditadhammo)。 නානාදුමපතිතපුප්ඵවාසිතසානු ඉච්චත්‍ර – නානප්පකාරා දුමා නානාදුමා, නානාදුමෙහි පතිතානි නානාදුමපතිතානි, නානාදුමපතිතානි ච තානි පුප්ඵානි චාති නානාදුමපතිතපුප්ඵානි, තෙහි වාසිතා නානාදුමපතිතපුප්ඵවාසිතා, නානාදුමපතිතපුප්ඵවාසිතා සානූ යස්ස පබ්බතස්ස සොයං නානාදුමපතිතපුප්ඵවාසිතසානු [Pg.204] පබ්බතො. අයං පන කම්මධාරයතප්පුරිසගබ්භො තුල්‍යාධිකරණබහුබ්බීහි. 在“各种树木落花所熏香的山坡”(nānādumapatitapupphavāsitasānu)一词中——“多种多样的树”(nānappakārā dumā)是“多种树”(nānādumā)；“从多种树上落下”(nānādumehi patitāni)是“多种树所落”(nānādumapatitāni)；“多种树所落的那些花”(nānādumapatitāni ca tāni pupphāni ca)是“多种树所落花”(nānādumapatitapupphāni)；“被它们所熏香”(tehi vāsitā)是“多种树落花所熏香”(nānādumapatitapupphavāsitā)；“那座山有多种树落花所熏香的山坡”(nānādumapatitapupphavāsitā sānū yassa pabbatassa)，是为“有多种树落花所熏香山坡的山”(nānādumapatitapupphavāsitasānu pabbato)。这即是内含持业释(kammadhāraya)与依主释(tappurisa)的同格多财释(tulyādhikaraṇabahubbīhi)。 තථා බ්‍යාලම්බො අම්බුධරො බ්‍යාලම්බම්බුධරො, තස්ස බින්දූනි බ්‍යාලම්බම්බුධරබින්දූනි, තෙහි චුම්බිතො බ්‍යාලම්බම්බුධරබින්දුචුම්බිතො, තාදිසො කූටො යස්ස සොයං බ්‍යාලම්බම්බුධරබින්දුචුම්බිතකූටො ඉච්චාදි. 同样地，“垂悬的云”(byālambo ambudharo)是“垂悬云”(byālambambudharo)；“它的水滴”(tassa bindūni)是“垂悬云之滴”(byālambambudharabindūni)；“被它们触及”(tehi cumbito)是“垂悬云滴所触及”(byālambambudharabinducumbito)；“那座山有此般的山峰”(tādiso kūṭo yassa)，是为“有垂悬云滴所触及山峰的(山)”(byālambambudharabinducumbitakūṭo)，等等。 සත්තමියත්ථෙ බහුබ්බීහි යථා – සම්පන්නානි සස්සානි යස්මිං ජනපදෙ සොයං සම්පන්නසස්සො ජනපදො, සුලභො පිණ්ඩො ඉමස්මින්ති සුලභපිණ්ඩො දෙසො. ආකිණ්ණා මනුස්සා යස්සං රාජධානියං සා ආකිණ්ණමනුස්සා රාජධානී, බහවො තාපසා එතස්මින්ති බහුතාපසො අස්සමො, උපචිතං මංසලොහිතං අස්මින්ති උපචිතමංසලොහිතං සරීරං, බහවො සාමිනො අස්මින්ති බහුස්සාමිකං නගරං. 第七格义多财释(sattamiyatthe bahubbīhi)的例子，如：“一国中，谷物丰收”(sampannāni sassāni yasmiṃ janapade)，是为“谷物丰收之国”(sampannasasso janapado)；“一地中，易得食物”(sulabho piṇḍo imasmiṃ)，是为“易得食物之地”(sulabhapiṇḍo deso)。“一王城中，人群聚集”(ākiṇṇā manussā yassaṃ rājadhāniyaṃ)，是为“人群聚集之王城”(ākiṇṇamanussā rājadhānī)；“一修行处，有众多苦行者”(bahavo tāpasā etasmiṃ)，是为“多苦行者之修行处”(bahutāpaso assamo)；“一身体中，血肉积聚”(upacitaṃ maṃsalohitaṃ asmiṃ)，是为“血肉积聚之身”(upacitamaṃsalohitaṃ sarīraṃ)；“一城中，有众多主人”(bahavo sāmino asmiṃ)，是为“多主之城”(bahussāmikaṃ nagaraṃ)。 ‘‘බහූ නදියො අස්මි’’න්ති අත්ථෙ සමාසාදිම්හි කතෙ – 在“此(处)有众多河流”(bahū nadiyo asmiṃ)的意义上，构成复合词时—— සමාසන්තග්ගහණං, කප්පච්චයො ච වත්තතෙ. 复合词末尾(samāsanta)的规则适用，并且ka后缀也适用。 356. නදිම්හා ච. 356. 对`nadī`(河)一词亦然。 සමාසන්තගතා නදිම්හා කප්පච්චයො හොති, චසද්දෙන තුඅන්තා ච. නිච්චත්ථං වචනං. නදීති චෙත්ථ ඉත්ථිවාචකානං ඊකාරූකාරානං පරසමඤ්ඤා, තතො ‘‘ක්වචාදිමජ්ඣුත්තරාන’’න්තිආදිනා නදිසඤ්ඤස්ස කප්පච්චයෙ රස්සත්තං, බහුනදිකො ජනපදො. එවං බහුජම්බුකං වනං. බහුනාරිකොති ඡට්ඨීබහුබ්බීහිනා සිද්ධං. බහවො කත්තාරො අස්මිං, අස්සාති වා බහුකත්තුකො දෙසො. එවං බහුභත්තුකො. 在复合词结尾的`nadī`(河)之后，会有`ka`后缀；由`ca`-词可知，以`tu`结尾的词也是如此。此为固定用法。此处的`nadī`是以长`ī`和长`ū`结尾的阴性词的通称。因此，根据“kvacādimajjhuttarāna”等规则，当`nadī`-类词加上`ka`后缀时，元音要缩短，例如`bahunadiko janapado`(多河的地区)。同样地，`bahujambukaṃ vanaṃ`(多阎浮树的森林)。`Bahunāriko`(多妇女的)是由第六格多财释构成的。“此中有众多作者”或“其有众多作者”，因此是`bahukattuko deso`(多作者之地)。同样地，`bahubhattuko`(多主者)。 භින්නාධිකරණො යථා – එකරත්තිං වාසො අස්සාති එකරත්තිවාසො, සමානෙන ජනෙන සද්ධිං වාසො අස්සාති සමානවාසො [Pg.205] පුරිසො. උභතො බ්‍යඤ්ජනමස්ස අත්ථීති උභභොබ්‍යඤ්ජනකො, ඡත්තං පාණිම්හි අස්සාති ඡත්තපාණි පුරිසො. එවං දණ්ඩපාණි, සත්ථපාණි, වජිරපාණි, ඛග්ගහත්ථො, සත්ථහත්ථො, දානෙ අජ්ඣාසයො අස්සාති දානජ්ඣාසයො, දානාධිමුත්තිකො, බුද්ධභත්තිකො, සද්ධම්මගාරවො ඉච්චාදි. 不同格的例子如下：“其住一夜”，因此是`ekarattivāso`(一夜住者)；“其与同等人共住”，因此是`samānavāso puriso`(同住之人)。“其有两性之相”，因此是`ubhatobyañjanako`(双性人)；“伞在其手中”，因此是`chattapāṇi puriso`(手持伞之人)。同样地，`daṇḍapāṇi`(手持杖者)、`satthapāṇi`(手持刀者)、`vajirapāṇi`(手持金刚杵者)、`khaggahattho`(手执剑者)、`satthahattho`(手执刀者)。“其于布施有倾向”，因此是`dānajjhāsayo`(倾向布施者)。同样地，`dānādhimuttiko`(乐于布施者)、`buddhabhattiko`(于佛虔诚者)、`saddhammagāravo`(尊敬正法者)等。 තිපදො යථා – පරක්කමෙනාධිගතා සම්පදා යෙහි තෙ භවන්ති පරක්කමාධිගතසම්පදා මහාපුරිසා. එවං ධම්මාධිගතභොගා, ඔණීතො පත්තතො පාණි යෙන සොයං ඔණීතපත්තපාණි, සීහස්ස පුබ්බද්ධං විය කායො අස්සාති සීහපුබ්බද්ධකායො, මත්තා බහවො මාතඞ්ගා අස්මින්ති මත්තබහුමාතඞ්ගං වනං ඉච්චාදි. 三词复合词的例子如下：“财富由他们以精进获得”，他们是`parakkamādhigatasampadā mahāpurisā`(以精进获得财富的大士)。同样地，`dhammādhigatabhogā`(以法获得财富者)。“手已从钵中移开，由他”，此人是`oṇītapattapāṇi`(手已离钵者)。“其身如狮子前半身”，因此是`sīhapubbaddhakāyo`(狮子前半身者)。“此中有众多醉象”，因此是`mattabahumātaṅgaṃ vanaṃ`(多醉象之林)等。 නනිපාතපුබ්බපදො යථා – නත්ථි එතස්ස සමොති අසමො භගවා. ඉධ ‘‘අත්තං නස්ස තප්පුරිසෙ’’ති සුත්තෙ ‘‘අත්තං නස්සා’’ති යොගවිභාගෙන නස්ස අත්තං. එවං අප්පටිපුග්ගලො, අපුත්තකො, අහෙතුකො, ‘‘ක්වචි සමාසන්ත’’ඉච්චාදිනා කප්පච්චයො, නත්ථි සංවාසො එතෙසන්ති අසංවාසා, න විජ්ජතෙ වුට්ඨි එත්ථාති අවුට්ඨිකො ජනපදො, අභික්ඛුකො විහාරො, නත්ථි එතස්ස උත්තරොති අනුත්තරො, ‘‘සරෙ අන’’ති අන, තප්පුරිසග්ගහණමුපලක්ඛණං, අථවා ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා නස්ස අන. එවං නත්ථි අන්තො අස්සාති අනන්තං, න විජ්ජන්ති ආසවා එතෙසන්ති අනාසවා ඉච්චාදි. 以前置否定小品词`na`-为首的例子如下：“无有与此相等者”，因此是`asamo bhagavā`(无等之世尊)。此处，在“attaṃ nassa tappurise”的规则中，通过对“attaṃ nassā”的语法切分，`na`-变成`a-`。同样地，`appaṭipuggalo`(无比之人)、`aputtako`(无子者)、`ahetuko`(无因者)。根据“kvaci samāsanta”等规则，加上`ka`后缀。“无有与他们共住”，因此是`asaṃvāsā`(不可共住者)。“此处无雨”，因此是`avuṭṭhiko janapado`(无雨的地区)；`abhikkhuko vihāro`(无比丘的寺院)。“无有超越此者”，因此是`anuttaro`(无上者)。根据“sare ana”，`na`-变成`an-`。此处(规则中)提及依主释(tappurisa)是作为示例，或者根据“tesu vuddhī”等规则，`na`-变成`an-`。同样地，“其无有终极”，因此是`anantaṃ`(无边)；“他们无有诸漏”，因此是`anāsavā`(无漏者)等。 පඨමායත්ථෙ සහපුබ්බපදො යථා – සහ හෙතුනා යො වත්තතෙති සහෙතුකො, සහෙතු වා, ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා [Pg.206] සහසද්දස්ස සාදෙසො, ‘‘ක්වචි සමාසන්ත’’ඉච්චාදිනා කප්පච්චයො ච, සහ පීතියා ඉමෙ වත්තන්තීති සප්පීතිකා. එවං සහ පච්චයෙහි වත්තන්තීති සප්පච්චයා, සකිලෙසො, සඋපාදානො, සපරිවාරො, සහ මූලෙන උද්ධතො සමූලුද්ධතො රුක්ඛො. 在第一格义中，以前置词saha-为首的例子如下：“与因共同存在者”，因此是sahetuko，或sahetu(有因者)。根据“tesu vuddhī”等规则，saha-词被替换为sa-；并根据“kvaci samāsanta”等规则，加上ka后缀。“他们与喜悦共同存在”，因此是sappītikā(具喜者)。同样地，“与诸缘共同存在”，因此是sappaccayā(具缘者)；sakileso(有烦恼者)、saupādāno(有执取者)、saparivāro(有眷属者)。“连同根被拔起”，因此是samūluddhato rukkho(被连根拔起的树)。 උපමානපුබ්බපදො පඨමායත්ථෙ තාව – උපමානොපමෙය්‍යභාවප්පසිද්ධත්ථං ඉවසද්දප්පයොගො, කායබ්‍යාමානං සමප්පමාණතාය නිග්‍රොධො ඉව පරිමණ්ඩලො යො රාජකුමාරො සොයංනිග්‍රොධපරිමණ්ඩලො රාජකුමාරො. ‘‘වුත්තත්ථානමප්පයොගො’’ති ඉවසද්දස්ස අප්පයොගො, සඞ්ඛො විය පණ්ඩරො අයන්ති සඞ්ඛපණ්ඩරො, කාකො විය සූරො අයන්ති කාකසූරො, චක්ඛු ඉව භූතො අයං පරමත්ථදස්සනතොති චක්ඛුභූතො භගවා. එවං අත්ථභූතො. ධම්මභූතො, බ්‍රහ්මභූතො, අන්ධො විය භූතො අයන්ති අන්ධභූතො බාලො. මුඤ්ජපබ්බජමිව භූතා අයන්ති මුඤ්ජපබ්බජභූතා කුදිට්ඨි. තන්තාකුලකමිව ජාතා අයන්ති තන්තාකුලකජාතා. 首先，在第一格义中，以前置比喻词为首的复合词：为了确立能喻和所喻的关系，使用iva-sadda(如-词)。例如：“其身高与伸展的双臂等长，如尼拘律树(nigrodha)般圆满的王子”，此即nigrodhaparimaṇḍalo rājakumāro(如尼拘律树般圆满的王子)。根据“Vuttatthānamappayogo”(义已明时词不使用)的原则，省略iva-sadda。“此人白如海螺”，因此是saṅkhapaṇḍaro(海螺白)；“此人勇如乌鸦”，因此是kākasūro(乌鸦勇)。“此人已成为眼，因能见胜义”，因此是cakkhubhūto bhagavā(已成眼之世尊)。同样地，atthabhūto(已成义者)、dhammabhūto(已成法者)、brahmabhūto(已成梵者)。“此人已成盲者”，因此是andhabhūto bālo(已成盲之愚人)。“此已成文叉草”，因此是muñjapabbajabhūtā kudiṭṭhi(已成文叉草之恶见)。“此已成乱线团”，因此是tantākulakajātā(已成乱线团者)。 ඡට්ඨියත්ථෙ – සුවණ්ණවණ්ණො විය වණ්ණො යස්ස සොයං සුවණ්ණවණ්ණො භගවා. උත්තරපදලොපො, නාගස්ස විය අස්ස ගතීති නාගගති. එවං සීහගති, නාගවික්කමො, සීහවික්කමො, සීහහනු, එණිස්ස විය අස්ස ජඞ්ඝාති එණිජඞ්ඝො, සීහස්ස පුබ්බද්ධං විය අස්ස කායොති සීහපුබ්බද්ධකායො, බ්‍රහ්මුනො විය අට්ඨඞ්ගසමන්නාගතො සරො අස්සාති බ්‍රහ්මස්සරො. 在第六格义中：“其色如金色”，此即suvaṇṇavaṇṇo bhagavā(金色之世尊)。后分词省略的例子：“其步态如龙”，因此是nāgagati(龙行者)。同样地，sīhagati(狮行者)、nāgavikkamo(龙威者)、sīhavikkamo(狮威者)、sīhahanu(狮颔者)。“其胫如羚羊”，因此是eṇijaṅgho(羚羊胫者)。“其身如狮子前半身”，因此是sīhapubbaddhakāyo(狮子前半身者)。“其声如梵天，具足八支”，因此是brahmassaro(梵音者)。 වාසද්දත්ථෙ [Pg.207] සඞ්ඛ්‍යොභයපදො යථා – ද්වෙ වා තයො වා පත්තා ද්වත්තිපත්තා, ‘‘ද්වෙකට්ඨානමාකාරො වා’’ති ද්විසද්දන්තස්ස ආත්තං, රස්සත්තං, ද්වීහං වා තීහං වා ද්වීහතීහං, ඡ වා පඤ්ච වා වාචා ඡප්පඤ්චවාචා. එවං සත්තට්ඨමාසා, එකයොජනද්වියොජනානි. 在vā-sadda(或-词)义中，两部分皆为数词的复合词例子如下：“二或三钵”，即dvattipattā(二三钵)。根据“dvekaṭṭhānamākāro vā”的规则，dvi-词的尾音变成ā，再缩短。“二或三日”，即dvīhatīhaṃ(二三日)；“六或五语”，即chappañcavācā(六五语)。同样地，sattaṭṭhamāsā(七八月)、ekayojanadviyojanāni(一二由旬)。 දිසන්තරාළත්ථො යථා – පුබ්බස්සා ච දක්ඛිණස්සා ච දිසාය යදන්තරාළං සායං පුබ්බදක්ඛිණා විදිසා. එත්ථ තුල්‍යාධිකරණපදපරත්තාභාවා න පුම්භාවාතිදෙසො, ‘‘ක්වචාදිමජ්ඣුත්තරාන’’න්තිආදිනා දිසන්තරාළත්ථෙ පුබ්බපදස්ස රස්සත්තං. එවං පුබ්බුත්තරා, අපරදක්ඛිණා, පච්ඡිමුත්තරා. යදා පන දක්ඛිණා ච සා පුබ්බා චාති කම්මධාරයසමාසො හොති, තදා පුම්භාවාතිදෙසො උත්තරපදත්ථප්පධානත්තා, සබ්බනාමිකවිධානම්පි නිච්චං භවතියෙව, යථා – දක්ඛිණපුබ්බස්සා, දක්ඛිණපුබ්බස්සමිති. 方向之间区域的意义，例如——东方和南方之间的区域，即是东南(pubbadakkhiṇā)隅。在此，因后词非同格词，故无阳性化类推；依“kvacādimajjhuttarāna”等(规则)，在表示方向之间区域的意义中，前词被缩短。同样地，有东北(pubbuttarā)、西南(aparadakkhiṇā)、西北(pacchimuttarā)。然而，当以“南方，且是东方”构成业持释复合词时，因后词的意义是主要的，故适用阳性化类推，且代名词的规则也总是适用，例如：dakkhiṇapubbassā，dakkhiṇapubbassamiti。 බ්‍යතිහාරලක්ඛණො යථා – කෙසෙසු ච කෙසෙසු ච ගහෙත්වා ඉදං යුද්ධං පවත්තතීති කෙසාකෙසි, දණ්ඩෙහි ච දණ්ඩෙහි ච පහරිත්වා ඉදං යුද්ධං පවත්තතීති දණ්ඩාදණ්ඩි, ‘‘ක්වචාදිමජ්ඣුත්තරාන’’න්තිආදිනා මජ්ඣෙදීඝො, ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා අන්තස්සිකාරො. 相互动作(byatihāra)的特征，例如：“抓着(对方的)头发与头发而进行的战斗”是为“kesākesi”(头发格斗)；“用棍棒与棍棒互相打击而进行的战斗”是为“daṇḍādaṇḍi”(棍棒格斗)。依‘kvacādimajjhuttarāna’等(规则)，中间(元音)被延长；依‘tesu vuddhī’等(规则)，结尾变为“i”格。 පඨමාවිභත්‍යත්ථබහුබ්බීහි. 第一格义之多财释。 බහුබ්බීහිසමාසො නිට්ඨිතො. 多财释复合词终。 ද්වන්දසමාස 双合复合词 අථ ද්වන්දසමාසො වුච්චතෙ. 现在讲述双合复合词。 සො ච දුවිධො ඉතරීතරයොග සමාහාරත්ථභෙදෙන. 它因意义有相互关联(itarītarayoga)和总集(samāhāra)的区别而分为两种。 තත්ථ [Pg.208] ඉතරීතරයොගෙ තාව – ‘‘සාරිපුත්තමොග්ගල්ලාන’’ඉතීධ උභයත්ථාපි පඨමෙකවචනං, සමුච්චයජොතනත්ථං චසද්දප්පයොගො ච. 其中，首先在相互关联(itarītarayoga)中，如“舍利弗目犍连”(sāriputtamoggallānā)一例，此处(其构成词sāriputto和moggallāno)两者皆为第一格单数，并使用‘ca’字来表示集合。 ‘‘සාරිපුත්තො ච මොග්ගල්ලානො චා’’ති විග්ගහෙ – 在“舍利弗与目犍连”(Sāriputto ca moggallāno ca)的分解式中—— 357. නාමානං සමුච්චයො ද්වන්දො. 357. 名词的集合是双合复合词。 නානානාමානමෙව එකවිභත්තිකානං යුත්තත්ථානං යො සමුච්චයො, සො විභාසා සමාසො භවති, ද්වන්දසඤ්ඤො ච. 不同名词，若格位相同、意义相连，其集合可选择性地构成复合词，并得名为双合复合词。 එත්ථ ච සමුච්චයො නාම සම්පිණ්ඩනං, සො පන අත්ථවසෙන කෙවලසමුච්චයො අන්වාචයො ඉතරීතරයොගො සමාහාරො චාති චතුබ්බිධො. 此处，所谓集合(samuccaya)是指聚集。它根据意义可分为四种：单纯集合(kevalasamuccaya)、随增集合(anvācaya)、相互关联(itarītarayoga)和总集(samāhāra)。 තත්ථ කෙවලසමුච්චයෙ, අන්වාචයෙ ච සමාසො න භවති, ක්‍රියාසාපෙක්ඛතාය නාමානං අඤ්ඤමඤ්ඤං අයුත්තත්ථභාවතො, යථා – චීවරං පිණ්ඩපාතඤ්ච පච්චයං සයනාසනං අදාසි, දානඤ්ච දෙහි, සීලඤ්ච රක්ඛාහි. ඉතරීතරයොගෙ, සමාහාරෙ ච සමාසො භවති, තත්ථ නාමානං අඤ්ඤමඤ්ඤං යුත්තත්ථභාවතො. 其中，在单纯集合和随增集合中，不构成复合词，因为名词依赖于动词，彼此之间没有相连的意义。例如：“他布施了衣、食、药、卧具”，以及“应行布施，应护持戒”。但在相互关联和总集中，则构成复合词，因为在那里名词彼此意义相连。 ද්වෙ ද්වෙ පදානි ද්වන්දා, ද්වන්දට්ඨා වා ද්වන්දා, ද්වන්දසදිසත්තා අයං සමාසොපි අන්වත්ථසඤ්ඤාය ද්වන්දොති වුච්චති, උභයපදත්ථප්පධානො හි ද්වන්දො. 两个两个词为一对(dvanda)，或处在成对状态的词为一对。因为与“对”相似，这种复合词也以其名副其实的名称被称为“双合”(dvanda)，因为双合复合词是以两个词的意义都为主。 නනු ච උභයපදත්ථප්පධානත්තෙ සති ද්වන්දෙ කථමෙකත්ථීභාවො සියාති? වුච්චතෙ – සදිසාදිඅත්ථෙපි සද්දප්පවත්තිසම්භවෙනද්වින්නං පදානං එකක්ඛණෙයෙව අත්ථද්වයදීපකත්තා න විරොධො, තඤ්ච ද්වන්දවිසයමෙව, තෙසමත්ථද්වයදීපකත්තා. යථා හි භූසද්දො අනුභවඅභිභවාදිකෙ අත්ථෙ අන්වභිආදිඋපසග්ගසහිතොව දීපෙති, න කෙවලො, එවං ‘‘ගවස්සක’’න්තිආදීසු [Pg.209] ගවාදීනං අස්සාදිසද්දන්තරසහිතානමෙව අත්ථද්වයදීපනං, න කෙවලානන්ති තඤ්ච ද්වන්දවිසයමෙව, න සබ්බත්ථාති දට්ඨබ්බං. අථ වා ද්වින්නම්පි යථාවුත්තසමුච්චයදීපකත්තා අත්ථි ද්වන්දෙපෙකත්ථිතාති න කොචි විරොධො, තතො සමාසසඤ්ඤාවිභත්තිලොපාදි වුත්තනයමෙව, සමාසෙනෙව චත්ථස්ස වුත්තත්තා ‘‘වුත්තත්ථානමප්පයොගො’’ති චසද්දස්ස අප්පයොගො. 然而，若双合复合词中两个词的意义都为主，如何能有单一意义的统一呢？回答是：即使在相似等意义中，由于词语用法上的可能性，两个词能在同一瞬间就阐明两种意义，故不相违，且这仅限于双合复合词的范围，因为它们能阐明两种意义。例如，“bhū”一词只有与“anu”、“abhi”等前缀连用时才能阐明体验、征服等意义，而不能单独使用；同样，在‘gavassaka’(牛马)等词中，“go”(牛)等词只有与“assa”(马)等其他词连用时才能阐明两种意义，而不能单独使用，这应被视为仅限于双合复合词的范围，并非普遍适用。或者，由于两个词都阐明了如前所述的集合意义，在双合复合词中也存在单一意义性，故无任何矛盾。因此，复合词的命名、格位结尾的省略等，都如前述。由于意义已由复合词表达，依‘义已说故不复用’(vuttatthānamappayogo)的原则，不再使用“ca”字。 ඉධ ද්වන්දෙ අච්චිතතරං පුබ්බං නිපතති, පරස්සෙව ලිඞ්ගඤ්ච. ඉතරීතරයොගස්ස අවයවප්පධානත්තා සබ්බත්ථ බහුවචනමෙව. 在此双合复合词中，较尊者置于前面，且复合词的性依后词。相互关联的复合词，因其构成成分是主要的，故处处皆用复数。 සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානා, සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානෙ, සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානෙහි ඉච්චාදි, සමණො ච බ්‍රාහ්මණො ච සමණබ්‍රාහ්මණා. එවං බ්‍රාහ්මණගහපතිකා, ඛත්තියබ්‍රාහ්මණා, දෙවමනුස්සා, චන්දිමසූරියා, මාතා ච පිතා ච මාතාපිතරො, ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා ද්වන්දෙ මාතුආදිපුබ්බපදුකාරස්ස ආකාරො. එවං පිතාපුත්තා. 舍利弗目犍连(sāriputtamoggallānā，主格复数)，舍利弗目犍连(sāriputtamoggallāne，宾格复数)，由舍利弗目犍连(sāriputtamoggallānehi，具格复数)等。沙门与婆罗门，成为沙门婆罗门(samaṇabrāhmaṇā)。同样地，有婆罗门居士(brāhmaṇagahapatikā)、刹帝利婆罗门(khattiyabrāhmaṇā)、天人(devamanussā)、日月(candimasūriyā)。母亲与父亲，成为父母(mātāpitaro)。依“tesu vuddhī”等规则，在双合复合词中，‘mātu’等前词的‘u’变为‘ā’。同样地，有父子(pitāputtā)。 ‘‘ජායා ච පති චාති ජායාපති’’ඉතීධ – 在“妻子与丈夫”(jāyā ca pati ca)成为“jāyāpati”(夫妻)的例子中—— ‘‘ක්වචී’’ති වත්තතෙ. “在某些情况下”(kvaci)此规则适用。 358. ජායාය තුදං ජානි පතිම්හි. 358. 当“pati”(丈夫)在后时，“jāyā”(妻子)被替换为“tudaṃ”或“jāni”。 ජායාසද්දස්ස තුදං ජානිඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති පතිසද්දෙ පරෙ ක්වචි. තුදංපති, ජානිපති, ජයම්පතිකා. එත්ථ නිග්ගහීතාගමො, ‘‘ක්වචා’’දිනා රස්සත්තඤ්ච. 词“jāyā”，当“pati”一词在后时，有时被替换为“tudaṃ”或“jāni”。例如：tudaṃpati、jānipati、jayampatikā。此处有随鼻音(niggahīta)的增添，并且依据“kvaci”等规则，也有短化。 ක්වචි අප්පසරං පුබ්බං නිපතති, යථා – චන්දො ච සූරියො ච චන්දසූරියා, නිගමා ච ජනපදා ච නිගමජනපදා, සුරා ච අසුරා [Pg.210] ච ගරුළා ච මනුජා ච භුජගා ච ගන්ධබ්බා ච සුරාසුරගරුළමනුජභුජගගන්ධබ්බා. 有时，音节较少的词置于前面。例如：月亮与太阳(cando ca sūriyo ca)成为candasūriyā；城镇与乡村(nigamā ca janapadā ca)成为nigamajanapadā；天神、阿修罗、金翅鸟、人类、龙与乾达婆(surā ca asurā ca garuḷā ca manujā ca bhujagā ca gandhabbā ca)成为surāsuragaruḷamanujabhujagagandhabbā。 ක්වචි ඉවණ්ණුවණ්ණන්තානං පුබ්බනිපාතො, යථා – අග්ගි ච ධූමො ච අග්ගිධූමා. එවං ගතිබුද්ධිභුජපඨහරකරසයා, ධාතවො ච ලිඞ්ගානි ච ධාතුලිඞ්ගානි. 有时，以“i”音或“u”音结尾的词置于前面。例如：火与烟(aggi ca dhūmo ca)成为aggidhūmā。同样地，gatibuddhibhujapaṭhaharakarasayā；语根与性(dhātavo ca liṅgāni ca)成为dhātuliṅgāni。 ක්වචි සරාදිඅකාරන්තානං පුබ්බනිපාතො, යථා – අත්ථො ච ධම්මො ච අත්ථධම්මා. එවං අත්ථසද්දා, සද්දත්ථා වා. 有时，以元音开头或以“a”音结尾的词置于前面。例如：义与法(attho ca dhammo ca)成为atthadhammā。同样地，义与声(atthasaddā)，或声与义(saddatthā)。 සමාහාරෙ පන – ‘‘චක්ඛු ච සොතඤ්චා’’ති අත්ථෙ ‘‘නාමානං සමුච්චයො ද්වන්දො’’ති ද්වන්දසමාසං කත්වා විභත්තිලොපාදිම්හි කතෙ – 然而在总集(samāhāra)复合词中，就“眼与耳”(cakkhu ca sotañca)的意义而言，依据“名词的集合是双合”(nāmānaṃ samuccayo dvando)的规则构成双合复合词(dvandasamāsa)，在作了格尾(vibhatti)的省略等之后—— ‘‘නපුංසකලිඞ්ගං, එකත්තඤ්චා’’ති වත්තතෙ. 适用规则：“成为中性，以及单数”。 359. තථා ද්වන්දෙ පාණි තූරිය යොග්ග සෙනඞ්ග ඛුද්දජන්තුක විවිධ විරුද්ධ විසභාගත්ථාදීනඤ්ච. 359. 同样，在双合复合词中，由表示肢体、乐器、轭具、军队组成部分、小动物、各种、对立、不同类事物等意义的词构成。 යථා දිගුසමාසෙ, තථා සමාහාරද්වන්දසමාසෙපි පාණි තූරිය යොග්ග සෙනඞ්ගත්ථානං, ඛුද්දජන්තුකවිවිධ විරුද්ධවිසභාගත්ථඉච්චෙවමාදීනඤ්ච එකත්තං හොති, නපුංසකලිඞ්ගත්තඤ්ච. 如同在数词复合词(digusamāsa)中一样，在总集双合复合词(samāhāradvandasamāsa)中，表示肢体、乐器、轭具、军队组成部分等意义的词，以及表示小动物、各种、对立、不同类事物等意义的词，也成为单数和中性。 පාණිනො ච තූරියානි ච යොග්ගානි ච සෙනා චාති පාණිතූරිය යොග්ගසෙනා, තාසමඞ්ගානි පාණිතූරියයොග්ගසෙනඞ්ගානි, ද්වන්දතො පරත්තා අඞ්ගසද්දො පච්චෙකමභිසම්බජ්ඣතෙ. ඛුද්දා ච තෙ ජන්තුකා චෙති ඛුද්දජන්තුකා, විවිධෙනාකාරෙන විරුද්ධා විවිධවිරුද්ධා, නිච්චවිරොධිනො. සමානො භාගො යෙසං තෙ සභාගා, ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා සමානස්ස සආදෙසො, විවිධා ච තෙ ලක්ඛණතො සභාගා ච කිච්චතොති විසභාගා. පාණිතූරියයොග්ගසෙනඞ්ගානි ච ඛුද්දජන්තුකා ච විවිධවිරුද්ධා ච විසභාගා චාති ද්වන්දො, ඉධ බහුත්තා පුබ්බනිපාතස්ස අනියමො, තෙ අත්ථා යෙසං [Pg.211] තෙ පාණිතූරියයොග්ගසෙනඞ්ගඛුද්දජන්තුකවිවිධවිරුද්ධවිසභාගත්ථා, තෙ ආදයො යෙසං තෙ තදාදයො. “肢体、乐器、轭具与军队”(Pāṇino ca tūriyāni ca yoggāni ca senā ca)即pāṇitūriyayoggasenā；“它们的组成部分”(tāsaṃ aṅgāni)即pāṇitūriyayoggasenaṅgāni。因为“aṅga”(组成部分)一词在双合复合词之后，所以它分别与每个成员相连接。“微小且是生物”(Khuddā ca te jantukā ca)即khuddajantukā(小动物)。“以各种方式对立”(vividhena ākārena viruddhā)即vividhaviruddhā(各种对立)，即恒常的敌对者。“有共同部分者”(Samāno bhāgo yesaṃ)即sabhāgā(同类)；依据“tesu vuddhī”等规则，“samāna”被替换为“sa”。“特征上各异但作用上同类”(vividhā ca te lakkhaṇato sabhāgā ca kiccato)即visabhāgā(不同类)。“Pāṇitūriyayoggasenaṅgāni ca khuddajantukā ca vividhaviruddhā ca visabhāgā ca”是一个双合复合词。此处由于成员众多，其前后次序不固定。“具有那些意义的”(te atthā yesaṃ)即pāṇitūriyayoggasenaṅgakhuddajantukavividhaviruddhavisabhāgatthā。“以那些为首的”(te ādayo yesaṃ)即tadādayo。 ආදිග්ගහණෙන අඤ්ඤොඤ්ඤලිඞ්ගවිසෙසිත සඞ්ඛ්‍යාපරිමාණත්ථ පචනචණ්ඩාලත්ථ දිසත්ථාදීනඤ්ච ද්වන්දෙ එකත්තං, නපුංසකලිඞ්ගත්තඤ්ච, ඉති පාණ්‍යඞ්ගත්ථභාවතො චක්ඛුසොතසද්දානං ඉමිනා එකත්තං, නපුංසකලිඞ්ගත්තඤ්ච කත්වා සමාසත්තා නාමබ්‍යපදෙසෙ කතෙ ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති අමාදෙසාදි. 通过“ādi”（等）一词的涵盖，（表示）相互不同性别、数量与度量、屠者与贱民、方位等意义的词，在双合复合词中也成为单数和中性。因此，“cakkhu”（眼）和“sota”（耳）二词，因其具有“肢体部分”的意义，依据此（规则）而成为单数和中性。由于其复合词的性质，在被认作名词后，会产生“si”等格尾以及“aṃ”的替换等。 චක්ඛුසොතං, හෙ චක්ඛුසොත, චක්ඛුසොතං, චක්ඛුසොතෙන. එවං සබ්බත්ථෙකවචනමෙව. මුඛඤ්ච නාසිකා ච මුඛනාසිකං, ‘‘සරො රස්සො නපුංසකෙ’’ති අන්තස්ස රස්සත්තං, හනු ච ගීවා ච හනුගීවං. එවං කණ්ණනාසං, පාණිපාදං, ඡවිමංසලොහිතං. හත්ථපාදා මංසලොහිතානීතිආදීනං පන ඉතරීතරයොගෙන සිද්ධං. එවං පාණ්‍යඞ්ගත්ථෙ. Cakkhusotaṃ（眼耳，主格单数），he cakkhusota（嘿，眼耳，呼格单数），cakkhusotaṃ（眼耳，宾格单数），cakkhusotena（以眼耳，具格单数）。像这样，在所有格中都只是单数。Mukhañca nāsikā ca（口与鼻）成为 mukhanāsikaṃ；依据“saro rasso napuṃsake”（元音在中性词中缩短）的规则，词尾被短化。Hanu ca gīvā ca（下巴与脖子）成为 hanugīvaṃ。同样地，kaṇṇanāsaṃ（耳鼻），pāṇipādaṃ（手脚），chavimaṃsalohitaṃ（皮肉血）。然而，像 hatthapādā（手与脚）、maṃsalohitāni（肉与血）等形式，是通过互异相合（itarītarayoga）的方式构成的。在表示肢体部分意义时即是如此。 තූරියඞ්ගත්ථෙ ගීතඤ්ච වාදිතඤ්ච ගීතවාදිතං, සම්මඤ්ච තාළඤ්ච සම්මතාළං, සම්මන්ති කංසතාළං. තාළන්ති හත්ථතාළං. සඞ්ඛෙ ච පණවො ච ඩිණ්ඩිමො ච, සඞ්ඛා ච පණවා ච ඩංණ්ඩිමා චාති වා සඞ්ඛපණවඩිණ්ඩිමං, පණවාදයො ද්වෙපි භෙරිවිසෙසො. 在表示乐器部分的意义时：gītañca vāditañca（歌唱与器乐）成为 gītavāditaṃ。Sammañca tāḷañca（铙与拍手）成为 sammatāḷaṃ。Samma 指的是铜铙（kaṃsatāḷa）。Tāḷa 指的是拍手（hatthatāḷa）。Saṅkho ca paṇavo ca ḍiṇḍimo ca（螺、小鼓与铜鼓），或 saṅkhā ca paṇavā ca ḍiṇḍimā ca，成为 saṅkhapaṇavaḍiṇḍimaṃ。Paṇava与ḍiṇḍima两者都是一种鼓。 යොග්ගඞ්ගත්ථෙ යථා – ඵාලො ච පාචනඤ්ච ඵාලපාචනං, යුගඤ්ච නඞ්ගලඤ්ච යුගනඞ්ගලං. 在表示轭具部分的意义时，例如：phālo ca pācanañca（犁头与赶牛棒）成为 phālapācanaṃ；yugañca naṅgalañca（轭与犁）成为 yuganaṅgalaṃ。 සෙනඞ්ගත්ථෙ හත්ථිනො ච අස්සා ච හත්ථිඅස්සං, රථා ච පත්තිකා ච රථපත්තිකං, අසි ච චම්මඤ්ච අසිචම්මං, චම්මන්ති සරවාරණඵලකං. ධනු ච කලාපො ච ධනුකලාපං, කලාපොති තූණීරං. 在表示军队组成部分的意义时：hatthino ca assā ca（象与马）成为 hatthiassaṃ；rathā ca pattikā ca（车与步兵）成为 rathapattikaṃ；asi ca cammañca（剑与盾）成为 asicammaṃ。Camma 指的是抵挡箭的护板（saravāraṇaphalakaṃ）。Dhanu ca kalāpo ca（弓与箭囊）成为 dhanukalāpaṃ。Kalāpo 指的是箭筒（tūṇīra）。 ඛුද්දජන්තුකත්ථෙ ඩංසා ච මකසා ච ඩංසමකසං. එවං කුන්ථකිපිල්ලිකං, කීටපටඞ්ගං, කීටසරීසපං. තත්ථ කුන්ථා සුඛුමකිපිල්ලිකා, කීටා කපාලපිට්ඨිකපාණා. 在表示小动物的意义时：ḍaṃsā ca makasā ca（虻与蚊）成为 ḍaṃsamakasaṃ。同样地，kunthakipillikaṃ（小蚁与蚂蚁），kīṭapaṭaṅgaṃ（昆虫与飞蛾），kīṭasarīsapaṃ（昆虫与爬行动物）。其中，kunthā 是微小的蚂蚁（sukhumakipillikā）；kīṭā 是背上有壳的生物（kapālapiṭṭhikapāṇā）。 විවිධවිරුද්ධත්ථෙ [Pg.212] අහි ච නකුලො ච, අහී ච නකුලා චාති වා අහිනකුලං. එවං බිළාරමූසිකං, අන්තස්ස රස්සත්තං, කාකොලූකං, සප්පමණ්ඩූකං, ගරුළසප්පං. 在表示种种对立的意义时：ahi ca nakulo ca（蛇与那拘罗），或 ahī ca nakulā ca（诸蛇与诸那拘罗），成为 ahinakulaṃ。同样地，biḷāramūsikaṃ（猫鼠），其词尾被缩短；kākolūkaṃ（鸦枭）；sappamaṇḍūkaṃ（蛇蛙）；garuḷasappaṃ（金翅鸟与蛇）。 විසභාගත්ථෙ සීලඤ්ච පඤ්ඤාණඤ්ච සීලපඤ්ඤාණං, සමථො ච විපස්සනා ච සමථවිපස්සනං. එවං නාමරූපං, හිරොත්තප්පං. සතිසම්පජඤ්ඤං, ලොභමොහං, දොසමොහං, අහිරිකානොත්තප්පං, ථිනමිද්ධං, උද්ධච්චකුක්කුච්චමිච්චාදි. ‘‘අංමො නිග්ගහීතං ඣලපෙහී’’ති එත්ථ ‘‘අංමො’’ති නිද්දෙසදස්සනතො කත්ථචි නපුංසකලිඞ්ගත්තං න හොතීති දට්ඨබ්බං, තෙන ආධිපච්චපරිවාරො ඡන්දපාරිසුද්ධි පටිසන්ධිප්පවත්තියන්තිආදි සිජ්ඣති. 在表示不同种类的意义时：sīlañca paññāṇañca（戒与慧）成为 sīlapaññāṇaṃ；samatho ca vipassanā ca（止与观）成为 samathavipassanaṃ。同样地，nāmarūpaṃ（名色）、hirottappaṃ（惭愧）、satisampajaññaṃ（念正知）、lobhamohaṃ（贪痴）、dosamohaṃ（嗔痴）、ahirikānottappaṃ（无惭无愧）、thinamiddhaṃ（昏沉睡眠）、uddhaccakukkuccaṃ（掉举追悔）等等。在“Aṃmo niggahītaṃ jhalapehī”一句中，由于见到对“aṃmo”的解释，应当了知，在某些情况下，双合复合词并非中性。因此，ādhipaccaparivāro（支配眷属）、chandapārisuddhi（欲清净）、paṭisandhippavatti（结生相续）等形式才能成立。 අඤ්ඤොඤ්ඤලිඞ්ගවිසෙසිතානං ද්වන්දෙ දාසී ච දාසො ච දාසිදාසං, ‘‘ක්වචාදී’’තිආදිනා මජ්ඣෙ රස්සත්තං. එවං ඉත්ථිපුමං, පත්තචීවරං, සාඛාපලාසමිච්චාදි. 在由不同性别的词构成的双合复合词中：dāsī ca dāso ca（女奴与男奴）成为 dāsidāsaṃ；根据“kvacādi”等规则，中间的元音被缩短。同样地，itthipumaṃ（男女）、pattacīvaraṃ（衣钵）、sākhāpalāsaṃ（枝叶）等等。 සඞ්ඛ්‍යාපරිමාණත්ථානං ද්වන්දෙ එකකඤ්ච දුකඤ්ච එකකදුකං, සඞ්ඛ්‍යාද්වන්දෙ අප්පසඞ්ඛ්‍යා පුබ්බං නිපතති. එවං දුකතිකං, තිකචතුක්කං, චතුක්කපඤ්චකං, දීඝො ච මජ්ඣිමො ච දීඝමජ්ඣිමං. 在表示数量与度量的双合复合词中：ekakañca dukañca（一与二）成为 ekakadukaṃ；在数字双合复合词中，数量较小的词在前。例如 dukatikaṃ（二三）、tikacatukkaṃ（三四）、catukkapañcakaṃ（四五）。dīgho ca majjhimo ca（长与中）成为 dīghamajjhimaṃ。 පචනචණ්ඩාලත්ථානං ද්වන්දෙ ඔරබ්භිකා ච සූකරිකා ච ඔරබ්භිකසූකරිකං. එවං සාකුණිකමාගවිකං, සපාකො ච චණ්ඩාලො ච සපාකචණ්ඩාලං, පුක්කුසඡවඩාහකං, වෙනරථකාරං. තත්ථ වෙනා තච්ඡකා, රථකාරා චම්මකාරා. 在表示屠者与贱民的双合复合词中：orabbhikā ca sūkarikā ca（羊屠夫与猪屠夫）成为 orabbhikasūkarikaṃ。同样地，sākuṇikamāgavikaṃ（捕鸟者与猎兽者）、sapāko ca caṇḍālo ca 成为 sapākacaṇḍālaṃ（食狗者与贱民）、pukkusachavaḍāhakaṃ（清垃圾者与焚尸者）、venarathakāraṃ（竹匠与车匠）。其中，venā（竹匠）是木匠，rathakārā（车匠）是皮匠。 දිසත්ථානං ද්වන්දෙ පුබ්බා ච අපරා චාති අත්ථෙ ද්වන්දසමාසං, විභත්තිලොපඤ්ච කත්වා ඉධාදිග්ගහණෙන එකත්තෙ, නපුංසකලිඞ්ගත්තෙ ච කතෙ ‘‘සරො රස්සො නපුංසකෙ’’ති රස්සත්තං, පුබ්බාපරං[Pg.213], හෙ පුබ්බාපර, පුබ්බාපරං, පුබ්බාපරෙන, පුබ්බාපරස්ස ඉච්චාදි. එවං පුරත්ථිමපච්ඡිමං, දක්ඛිණුත්තරං, අධරුත්තරං. 在表示方位的双合复合词中，于“前”（pubbā）与“后”（aparā）之义，构成双合复合词并省略格尾后，通过此处的“等”字摄持，使其成为单数和中性。根据“元音在中性词中缩短”（saro rasso napuṃsake）的规则，元音被缩短，成为 pubbāparaṃ（前后）。例如：he pubbāpara（嘿，前后！，呼格），pubbāparaṃ（前后，宾格），pubbāparena（以前后，具格），pubbāparassa（前后之，属格）等等。同样地，puratthimapacchimaṃ（东西）、dakkhiṇuttaraṃ（南北）、adharuttaraṃ（上下）也是如此。 ‘‘නපුංසකලිඞ්ගං, එකත්තං, ද්වන්දෙ’’ති ච වත්තතෙ. “（双合复合词是）中性、单数”的规则继续适用。 360. විභාසා රුක්ඛ තිණ පසු ධන ධඤ්ඤ ජනපදාදීනඤ්ච. 360. 树木、草、牲畜、财富、谷物、国土等（词的双合复合词）亦可选择（成为单数中性）。 රුක්ඛ තිණ පසු ධන ධඤ්ඤ ජනපදාදීනමෙකත්තං, නපුංසකලිඞ්ගත්තඤ්ච විභාසා හොති ද්වන්දෙ සමාසෙ. එකත්තාභාවෙ බහුවචනං, පරස්සෙව ලිඞ්ගඤ්ච. 树木、草、牲畜、财富、谷物、国土等（词）在双合复合词中，可选择成为单数和中性。若非单数，则为复数，且其词性随末字。 තත්ථ රුක්ඛානං ද්වන්දෙ අස්සත්ථා ච කපිත්ථා චාති අත්ථෙ සමාහාරෙ ද්වන්දසමාසාදිම්හි කතෙ ඉමිනා විකප්පෙනෙකත්තං, නපුංසකලිඞ්ගත්තඤ්ච. අස්සත්ථකපිත්ථං, අස්සත්ථකපිත්ථා වා. එවං අම්බපනසං, අම්බපනසා වා, ඛදිරපලාසං, ඛදිරපලාසා වා, ධවස්සකණ්ණකං, ධවස්සකණ්ණකා වා. 其中，在树木的双合复合词中：assatthā ca kapitthā ca（菩提树与木苹果树）成为 assatthakapitthaṃ，或 assatthakapitthā。同样地，ambapanasaṃ 或 ambapanasā（芒果波罗蜜）；khadirapalāsaṃ 或 khadirapalāsā（卡迪拉帕拉萨）；dhavassakaṇṇakaṃ 或 dhavassakaṇṇakā（达瓦阿萨卡那）。 තිණානං ද්වන්දෙ උසීරානි ච බීරණානි ච උසීරබීරණං, උසීරබීරණානි වා. එවං මුඤ්ජපබ්බජං, මුඤ්ජපබ්බජා වා, කාසකුසං, කාසකුසා වා. 在草类的双合复合词中：usīrāni ca bīraṇāni ca（乌西拉草与比拉那草）成为 usīrabīraṇaṃ，或 usīrabīraṇāni。同样地，muñjapabbajaṃ 或 muñjapabbajā（蒙阇帕巴阇）；kāsakusaṃ 或 kāsakusā（迦萨库萨）。 පසූනං ද්වන්දෙ අජා ච එළකා ච අජෙළකං, අජෙළකා වා, හත්ථී ච ගාවො ච අස්සා ච වළවා ච හත්ථිගවස්සවළවං, හත්ථිගවස්සවළවා වා, ‘‘ක්වචා’’තිආදිනා රස්සත්තං, ‘‘ඔසරෙ චා’’ති අවාදෙසො ච, ගොමහිංසං, ගොමහිංසා වා, එණෙය්‍යවරාහං, එණෙය්‍යවරාහා වා, සීහබ්‍යග්ඝතරච්ඡං, සීහබ්‍යග්ඝතරච්ඡා වා. 在牲畜的双合复合词中：ajā ca eḷakā ca（山羊与绵羊）成为 ajeḷakaṃ，或 ajeḷakā。hatthī ca gāvo ca assā ca vaḷavā ca（大象、牛、马、母马）成为 hatthigavassavaḷavaṃ，或 hatthigavassavaḷavā；此中根据“kvacā”等规则缩短元音，并根据“osare ca”规则作 ava 替换。同样地，gomahiṃsaṃ 或 gomahiṃsā（牛水牛）；eṇeyyavarāhaṃ 或 eṇeyyavarāhā（羚羊野猪）；sīhabyagghataracchaṃ 或 sīhabyagghataracchā（狮虎鬣狗）。 ධනානං ද්වන්දෙ හිරඤ්ඤඤ්ච සුවණ්ණඤ්ච හිරඤ්ඤසුවණ්ණං, හිරඤ්ඤසුවණ්ණානි වා. එවං ජාතරූපරජතං, ජාතරූපරජතානි වා, මණිමුත්තසඞ්ඛවෙළුරියං, මණිමුත්තසඞ්ඛවෙළුරියා වා. 在财物的双合复合词中：hiraññañca suvaṇṇañca（金与黄金）成为 hiraññasuvaṇṇaṃ，或 hiraññasuvaṇṇāni。同样地，jātarūparajataṃ 或 jātarūparajatāni（金银）；maṇimuttasaṅkhaveḷuriyaṃ 或 maṇimuttasaṅkhaveḷuriyā（摩尼、珍珠、海螺、琉璃）。 ධඤ්ඤානං [Pg.214] ද්වන්දෙ සාලී ච යවා ච සාලියවං, සාලියවා වා. එවං තිලමුග්ගමාසං, තිලමුග්ගමාසා වා. 在谷物的双合复合词中：sālī ca yavā ca（稻米与大麦）成为 sāliyavaṃ，或 sāliyavā。同样地，tilamuggamāsaṃ 或 tilamuggamāsā（芝麻、绿豆、黑豆）。 ජනපදානං ද්වන්දෙ කාසී ච කොසලා ච කාසිකොසලං, කාසිකොසලා වා, වජ්ජී ච මල්ලා ච වජ්ජිමල්ලං, වජ්ජිමල්ලා වා, අඞ්ගා ච මගධා ච අඞ්ගමගධං, අඞ්ගමගධා වා. 于国土之对偶复合词中：迦尸(Kāsī)与憍萨罗(Kosalā)为kāsikosalaṃ或kāsikosalā；跋耆(Vajjī)与末罗(Mallā)为vajjimallaṃ或vajjimallā；鸯伽(Aṅgā)与摩揭陀(Magadhā)为aṅgamagadhaṃ或aṅgamagadhā。 ආදිග්ගහණෙන අඤ්ඤොඤ්ඤප්පටිපක්ඛධම්මානං, සකුණත්ථානඤ්ච ද්වන්දෙ විභාසා එකත්තං හොති, නපුංසකලිඞ්ගත්තඤ්ච. කුසලඤ්ච අකුසලඤ්ච කුසලාකුසලං, කුසලාකුසලා වා, එවං සාවජ්ජානවජ්ජං, සාවජ්ජානවජ්ජා වා, හීනප්පණීතං, හීනප්පණීතා වා, කණ්හසුක්කං, කණ්හසුක්කා වා, සුඛදුක්ඛං, සුඛදුක්ඛානි වා, පටිඝානුනයං, පටිඝානුනයා වා, ඡායාතපං, ඡායාතපා වා, ආලොකන්ධකාරං, ආලොකන්ධකාරා වා, රත්ති ච දිවා ච රත්තින්දිවං, රත්තින්දිවා වා, අහඤ්ච රත්ති ච අහොරත්තං, අහොරත්තා වා, ‘‘ක්වචි සමාසන්ත’’ඉච්චාදිනා ආකාරිකාරානමත්තං. 通过摄取“ādi”(等)一词，于相互对立之法及鸟类名称的对偶复合词中，可选择为单数及中性。例如，善与不善为kusalākusalaṃ或kusalākusalā；同样，有罪与无罪为sāvajjānavajjaṃ或sāvajjānavajjā；劣与胜为hīnappaṇītaṃ或hīnappaṇītā；黑与白为kaṇhasukkaṃ或kaṇhasukkā；乐与苦为sukhadukkhaṃ或sukhadukkhāni；反感与随顺为paṭighānunayaṃ或paṭighānunayā；影与日为chāyātapaṃ或chāyātapā；明与暗为ālokandhakāraṃ或ālokandhakārā；夜与日为rattindivaṃ或rattindivā；日与夜为ahorattaṃ或ahorattā。依“kvaci samāsanta”(于某些复合词尾)等规则，长元音ā和i被缩短。 සකුණානං ද්වන්දෙ හංසා ච බකා ච හංසබකං, හංසබකා වා. එවං කාරණ්ඩවචක්කවාකං, කාරණ්ඩවචක්කවාකා වා, මයූරකොඤ්චං, මයූරකොඤ්චා වා, සුකසාලිකං, සුකසාලිකා වා. 于鸟类之对偶复合词中，鸿雁与白鹭为haṃsabakaṃ或haṃsabakā。同样，迦兰陀鸭与鸳鸯为kāraṇḍavacakkavākaṃ或kāraṇḍavacakkavākā；孔雀与白鹤为mayūrakoñcaṃ或mayūrakoñcā；鹦鹉与鹩哥为sukasālikaṃ或sukasālikā。 සමාහාරද්වන්දො. 集合对偶复合词。 යෙභුය්‍යෙන චෙත්ථ – 此处大多—— අච්චිතප්පසරං පුබ්බං, ඉවණ්ණුවණ්ණකං ක්වචි; ද්වන්දෙ සරාද්‍යකාරන්තං, බහූස්වනියමො භවෙ. 于对偶复合词中，受敬者、或以i/u结尾者、或以元音开头、或以a结尾者居前；然多数情况无定则。 ද්වන්දසමාසො නිට්ඨිතො. 对偶复合词终。 පුබ්බුත්තරුභයඤ්ඤත්ථ-ප්පධානත්තා [Pg.215] චතුබ්බිධො; සමාසොයං දිගු කම්ම-ධාරයෙහි ච ඡබ්බිධො. 依前字、后字、两者或他义为主，复合词有四种；此复合词，与定数复合词(digu)和持业复合词(kammadhāraya)合计，则有六种。 දුවිධො අබ්‍යයීභාවො, නවධා කම්මධාරයො; දිගු දුධා තප්පුරිසො, අට්ඨධා නවධා භවෙ; බහුබ්බීහි ද්විධා ද්වන්දො, සමාසො චතුරට්ඨධාති. 无变复合词有二种，持业复合词有九种；定数复合词有二种，彼依复合词有八种或九种；多财复合词有二种，对偶复合词有二种，复合词总计四十八种。 ඉති පදරූපසිද්ධියං සමාසකණ්ඩො 如是为《词形论》之复合词篇。 චතුත්ථො. 第四。 5. තද්ධිතකණ්ඩ 5. 派生词篇 අපච්චතද්ධිත 后裔派生词 අථ [Pg.216] නාමතො එව විභත්‍යන්තා අපච්චාදිඅත්ථවිසෙසෙ තද්ධිතුප්පත්තීති නාමතො පරං තද්ධිතවිධානමාරභීයතෙ. 现在，于“后裔”等特殊意义中，派生词由带格结尾(vibhatyantā)之名词形成，是故开始讲解名词之后的派生词规则。 තත්ථ තස්මා තිවිධලිඞ්ගතො පරං හුත්වා හිතා සහිතාති තද්ධිතා, ණාදිපච්චයානමෙතං අධිවචනං, තෙසං වා නාමිකානං හිතා උපකාරා තද්ධිතාති අන්වත්ථභූතපරසමඤ්ඤාවසෙනාපි ණාදිප්පච්චයාව තද්ධිතා නාම. 于此，其词源可释为：其于彼三性(名词)有益(hitā)，故称“派生词”(taddhita)。此为以ṇ等为首之后缀的称呼。或，其于名词有益(hitā)、有助(upakārā)，故称“派生词”。是故，依此符合其义之别名，以ṇ等为首之后缀亦得名“派生词”。 ‘‘වසිට්ඨස්ස අපච්ච’’න්ති විග්ගහෙ – “婆私吒(Vasiṭṭha)的后裔”，于此分析(viggahe)中—— ‘‘ලිඞ්ගඤ්ච නිපච්චතෙ’’ති ඉතො ලිඞ්ගග්ගහණමනුවත්තතෙ. 从“Liṅgañca nipaccate”(词基亦……)此一规则，“词基”(liṅga)一词之规定被沿用。 361. වා ණ’පච්චෙ. 361. 于“后裔”义中，或加ṇa。 ඡට්ඨියන්තතො ලිඞ්ගම්හා ණප්පච්චයො හොති විකප්පෙන ‘‘තස්ස අපච්ච’’මිච්චෙතස්මිං අත්ථෙ. 从以属格结尾的词基，于“彼之后裔”义中，可选择地加ṇa后缀。 සො ච – 而彼—— 362. ධාතුලිඞ්ගෙහි පරා පච්චයා. 362. 后缀位于词根和词基之后。 ධාතූහි, ලිඞ්ගෙහි ච පච්චයා පරාව හොන්තීති පරිභාසතො අපච්චත්ථසම්බන්ධිලිඞ්ගතො ඡට්ඨියන්තායෙව පරො හොති. පටිච්ච එතස්මා අත්ථො එතීති පච්චයො, පතීයන්ති අනෙන අත්ථාති වා පච්චයො, ‘‘වුත්තත්ථානමප්පයොගො’’ති අපච්චසද්දස්ස අප්පයොගො, ‘‘තෙසං විභත්තියො ලොපා චෙ’’ති විභත්තිලොපො ච. 依“后缀仅位于词根和词基之后”之定义，(此后缀)仅位于与‘后裔’义相关、以属格结尾的词基之后。‘paccayo’(后缀)之词源义为：意义由此(etasmā)而来(paṭicca eti)，或意义由此被理解。依“已说之义不复用”之原则，‘apacca’(后裔)一词不再使用；依“彼等之格亦省略”之规则，格亦被省略。 363. තෙසං [Pg.217] ණො ලොපං. 363. 彼等之ṇ被省略。 තෙසං තද්ධිතප්පච්චයානං ණානුබන්ධානං ණකාරො ලොපමාපජ්ජතෙ. 彼等带ṇ附标的派生后缀中，ṇ音被省略。 364. වුද්ධාදිසරස්ස වාසංයොගන්තස්ස සණෙ ච. 364. 于带ṇ(附标的后缀)后，不后接辅音丛之首元音或可增长。 ආදිසරස්ස වා ආදිබ්‍යඤ්ජනස්ස වා අසංයොගන්තස්ස වුද්ධි හොති සණකාරප්පච්චයෙ පරෙ. සංයොගො අන්තො අස්සාති සංයොගන්තො, තදඤ්ඤො අසංයොගන්තො. අථ වා වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො, තදා ච පකතිභූතෙ ලිඞ්ගෙ සරානමාදිසරස්ස අසංයොගන්තස්ස වුද්ධි හොති සණකාරෙ තද්ධිතප්පච්චයෙ පරෙති අත්ථො. 当带ṇ附标的后缀在后时，不后接辅音丛的起始元音发生增长。以辅音丛(saṃyoga)结尾的称为“辅音丛尾”(saṃyoganta)，与此不同者称为“非辅音丛尾”(asaṃyoganta)。或者，此处的“vā”字表示“系统选择”(vavatthitavibhāsā)义，其意则为：在原始词基中，诸元音之首元音，若不后接辅音丛，则当带ṇ附标的派生后缀在后时，发生增长。 තෙන – 因此—— වාසිට්ඨාදීසු නිච්චායං, අනිච්චොළුම්පිකාදිසු; න වුද්ධි නීලපීතාදො, වවත්ථිතවිභාසතො. 于婆私吒(Vāsiṭṭha)等词中，此(增长)为必然；于奥伦毗迦(Oḷumpika)等词中，为非必然；于青(nīla)、黄(pīta)等词中，无增长；此乃因系统选择(vavatthitavibhāsā)故。 චසද්දග්ගහණමවධාරණත්ථං. 采用“ca”字是为了起限定作用。 තස්සා වුද්ධියා අනියමප්පසඞ්ගෙ නියමත්ථං පරිභාසමාහ. 当其增长可能不规则时，为加以限定，而说此定义。 365. අයුවණ්ණානඤ්චායො වුද්ධී. 365. a、i、u元音的增长（vuddhi）即是ā、e、o。 තෙසං අකාරඉවණ්ණුවණ්ණානමෙව යථාක්කමං ආ එඔඉච්චෙතෙ වුද්ධියො හොන්ති. චසද්දග්ගහණමවුද්ධිසම්පිණ්ඩනත්ථං, අවධාරණත්ථං වා. ඉ ච උ ච යු, යු එව වණ්ණා යුවණ්ණා, අ ච යුවණ්ණා ච අයුවණ්ණා. ආ ච එ ච ඔ ච ආයො. පුන වුද්ධිග්ගහණං ‘‘නෙගමජානපදා’’තිආදීසු උත්තරපදවුද්ධිභාවත්ථං, එත්ථ ච ‘‘අයුවණ්ණාන’’න්ති ඨානනියමවචනං ආයොනං වුද්ධිභාවප්පසඞ්ගනිවත්තනත්ථං. 它们的a、i、u元音依照顺序增长，成为ā、e、o。“ca”一词的采用是为了包含非增长音，或者为了强调。i与u合称yu，yu元音即是i与u。a与yu元音合称ayu元音。ā、e、o合称āyo。再次提到“增长”，是为了如‘negamajānapadā’等词中后一部分的增长，并且此处限定‘ayu元音’是为了防止对āyo元音也应用增长的规则。 යථා [Pg.218] හි කතවුද්ධීනං, පුන වුද්ධි න හොතිහ; තථා සභාවවුද්ධීනං, ආයොනං පුන වුද්ධි න. 正如已发生增长的，于此不再增长；同样，对于本质即为增长的āyo元音，也不再增长。 තතො අකාරස්ස ආකාරො වුද්ධි, ‘‘සරලොපොමාදෙසප්පච්චයාදිම්හි සරලොපෙ තු පකතී’’ති සරලොපපකතිභාවා, ‘‘නයෙ පරං යුත්තෙ’’ති පරනයනං කත්වා තද්ධිතත්තා ‘‘තද්ධිතසමාස’’ඉච්චාදිනා නාමබ්‍යපදෙසෙ කතෙ පුරෙ විය ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති. 因此，元音a的增长是ā。根据“在导致元音省略的后缀之首，当元音省略时，词根保持原形”的规则，元音省略后词根保持原形；根据“后缀置于后”的规则，将其置于后，因为它是一个派生词（taddhita），再根据“派生词、复合词……”等规则得到名词的指称后，便如前例一样产生si等格的变化。 වාසිට්ඨො, වසිට්ඨස්ස පුත්තො වා, වාසිට්ඨා ඉච්චාදි පුරිසසද්දසමං. තස්ස නත්තුපනත්තාදයොපි තදුපචාරතො වාසිට්ඨායෙව. එවං සබ්බත්ථ ගොත්තතද්ධිතෙ පඨමප්පකතිතොයෙව පච්චයො හොති. Vāsiṭṭho（婆私吒），或Vasiṭṭha之子，Vāsiṭṭhā等词的变化与purisa（男人）一词相同。他的孙子、曾孙等，也因这种引申用法而被称为Vāsiṭṭha。同样，在所有表示氏族的派生词（gottataddhita）中，后缀只加在最初的词根上。 ඉත්ථියං ණප්පච්චයන්තත්තා ‘‘ණව ණික ණෙය්‍ය ණ න්තූහී’’ති වාසිට්ඨසද්දතො ඊපච්චයො. සරලොපාදිං කත්වා ඉත්ථිප්පච්චයන්තත්තා ‘‘තද්ධිතසමාස’’ඉච්චාදිසුත්තෙ චග්ගහණෙන නාමබ්‍යපදෙසෙ කතෙ ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති, වාසිට්ඨී කඤ්ඤා, වාසිට්ඨී, වාසිට්ඨියො ඉච්චාදි ඉත්ථිසද්දසමං. 在阴性中，因其以ṇa后缀结尾，故根据“ṇava ṇika ṇeyya ṇa ntūhī”的规则，从vāsiṭṭha一词添加ī后缀。在进行元音省略等变化后，因其以阴性后缀结尾，在“派生词、复合词……”等经文中，通过“ca”的包含而得到名词的指称，之后便产生si等格的变化。Vāsiṭṭhī kaññā（婆私吒族少女）、vāsiṭṭhī、vāsiṭṭhiyo等词的变化与itthi（女人）一词相同。 නපුංසකෙ වාසිට්ඨං අපච්චං, වාසිට්ඨානි අපච්චානි ඉච්චාදි චිත්තසද්දසමං. එවං උපරිපි තද්ධිතන්තස්ස තිලිඞ්ගතා වෙදිතබ්බා. 在中性中，vāsiṭṭhaṃ apaccaṃ（婆私吒的子嗣，单数）、vāsiṭṭhāni apaccāni（婆私吒的子嗣，复数）等词的变化与citta（心）一词相同。同样，以上也应了知派生词具有三性。 භාරද්වාජස්ස පුත්තො භාරද්වාජො, වෙසාමිත්තස්ස පුත්තො වෙසාමිත්තො, ගොතමස්ස පුත්තො ගොතමො. එත්ථ ච අයුවණ්ණත්තාභාවා ආකාරාදීනං න වුද්ධි හොති. වසුදෙවස්ස අපච්චං වාසුදෙවො, බලදෙවො. ‘‘චිත්තකො’’තිආදීසු පන සංයොගන්තත්තා වුද්ධි න භවති. Bhāradvāja（巴罗多迦）之子是Bhāradvājo，Vesāmitta（毗舍蜜多）之子是Vesāmitto，Gotama（乔达摩）之子是Gotamo。此处，因为没有ayu元音，所以没有ā等元音的增长。Vasudeva（瓦素迭瓦）的子嗣是Vāsudevo，还有Baladevo（跋罗提婆）。然而，在“Cittako”等词中，因为以辅音丛结尾，所以没有增长。 ‘‘වච්ඡස්ස අපච්ච’’න්ති විග්ගහෙ ණම්හි සම්පත්තෙ ‘‘වා ණ’පච්චෙ’’ති ඉතො වාති තද්ධිතවිධානෙ සබ්බත්ථ වත්තතෙ, තෙන සබ්බත්ථ වාක්‍යවුත්තියො භවන්ති. ‘‘අපච්චෙ’’ති පදං යාව සංසට්ඨග්ගහණාව වත්තතෙ. 在“Vaccha（婆蹉）之子嗣”的分析中，当要使用ṇa后缀时，来自“vā ṇa”pacce”（在子嗣义中，或用ṇa）这条规则的“vā”（或）字，在所有派生词的构成中都适用。因此，在所有情况下都可以使用分析句。“apacce”（在子嗣义中）一词的作用范围，延续至“saṃsaṭṭha”（混合义）被论及之前。 366. ණායන [Pg.219] ණාන වච්ඡාදිතො. 366. 从Vaccha等词之后，加ṇāyana和ṇāna后缀。 වච්ඡ කච්චඉච්චෙවමාදිතො ඡට්ඨියන්තතො ගොත්තගණතො ණායන ණානඉච්චතෙ පච්චයා හොන්ති වා ‘‘තස්සාපච්ච’’මිච්චෙතස්මිං අත්ථෙ. සබ්බත්ථ ණකාරානුබන්ධො වුද්ධත්ථො, සෙසං පුබ්බසමං, සංයොගන්තත්තා වුද්ධිඅභාවොව විසෙසො. 从以Vaccha（婆蹉）、Kacca（迦旃延）等词开头的、以第六格（属格）结尾的氏族词群（gottagaṇa）之后，在“彼之子嗣”的意义上，可选择性地添加ṇāyana和ṇāna这两个后缀。在所有情况中，附标ṇ都是为了（元音）增长，其余部分与前面相同，其特殊之处仅在于因以辅音丛结尾而无增长变化。 වච්ඡායනො වච්ඡානො වච්ඡස්ස පුත්තො වා. එවං කච්චස්ස පුත්තො කච්චායනො කච්චානො, මොග්ගල්ලස්ස පුත්තො මොග්ගල්ලායනො මොග්ගල්ලානො. එවං අග්ගිවෙස්සායනො අග්ගිවෙස්සානො, කණ්හායනො කණ්හානො, සාකටායනො සාකටානො, මුඤ්චායනො මුඤ්චානො, කුඤ්ජායනො කුඤ්ජානො ඉච්චාදි. ආකතිගණො’යං. Vacchāyano或Vacchāno，或Vaccha之子。同样，Kacca之子是Kaccāyano（迦旃延）或Kaccāno，Moggalla之子是Moggallāyano（目犍连）或Moggallāno。同样，Aggivessāyano或Aggivessāno，Kaṇhāyano或Kaṇhāno，Sākaṭāyano或Sākaṭāno，Muñcāyano或Muñcāno，Kuñjāyano或Kuñjāno等。这是一个开放类组（ākatigaṇa）。 ‘‘කත්තිකාය අපච්ච’’න්ති විග්ගහෙ – 在“Kattikā（迦底迦）之子嗣”的分析中—— 367. ණෙය්‍යො කත්තිකාදීහි. 367. 从Kattikā等词之后，加ṇeyya后缀。 ආදිසද්දොයං පකාරෙ වත්තතෙ. කත්තිකා විනතාරොහිණීඉච්චෙවමාදීහි ඉත්ථියං වත්තමානෙහි ලිඞ්ගෙහි ණෙය්‍යප්පච්චයො හොති වා ‘‘තස්සාපච්ච’’මිච්චෙතස්මිං අත්ථෙ. 此处的“ādi”（等）一词表示种类。从Kattikā（迦底迦）、Vinatā（毗娜达）、Rohiṇī（罗希尼）等用于阴性且具有阴性词性的词之后，在“彼（女）之子嗣”的意义上，可选择性地添加ṇeyya后缀。 විභත්තිලොපෙ ‘‘පකති චස්ස සරන්තස්සා’’ති පකතිභාවො. කත්තිකෙය්‍යො, කත්තිකාය පුත්තො වා. එවං විනතාය අපච්චං වෙනතෙය්‍යො, ඉකාරස්සෙකාරො වුද්ධි, රොහිණියා පුත්තො රොහිණෙය්‍යො, ගඞ්ගාය අපච්චං ගඞ්ගෙය්‍යො, භගිනියා පුත්තො භාගිනෙය්‍යො, නදියාපුත්තො නාදෙය්‍යො. එවං අන්තෙය්‍යො, ආහෙය්‍යො, කාමෙය්‍යො. සුචියා [Pg.220] අපච්චං සොචෙය්‍යො, එත්ථ උකාරස්සොකාරො වුද්ධි, බාලාය අපච්චං බාලෙය්‍යො ඉච්චාදි. 当格位后缀省略时，根据“……且其以元音结尾的词根保持原形”的规则，词根保持原形。Kattikeyyo（迦底迦之子），或Kattikā之子。同样，Vinatā（毗娜达）的子嗣是Venateyyo，元音i的增长是e；Rohiṇī（罗希尼）之子是Rohiṇeyyo；Gaṅgā（恒河）的子嗣是Gaṅgeyyo；bhaginī（姐妹）之子是Bhāgineyyo；nadī（河流）之子是Nādeyyo。同样有Anteyya、Āheyya、Kāmeyyo。Suci（须质）的子嗣是Soceyyo，此处元音u的增长是o；Bālā（愚女）的子嗣是Bāleyyo等。 ‘‘දක්ඛස්සාපච්ච’’න්ති විග්ගහෙ ණම්හි සම්පත්තෙ – 在“Dakkha（达刹）之子嗣”的分析中，当要使用ṇa后缀时—— 368. අතො ණි වා. 368. 从以元音a结尾的词之后，或加ṇi后缀。 අකාරන්තතො ලිඞ්ගම්හා ණිපච්චයො හොති වා ‘‘තස්සාපච්ච’’මිච්චෙතස්මිං අත්ථෙ. දක්ඛි, දක්ඛී, දක්ඛයො, දොණස්ස අපච්චං දොණි. එවං වාසවි, සක්‍යපුත්ති, නාටපුත්ති, දාසපුත්ති, දාසරථි. වාරුණි, කණ්ඩි, බාලදෙවි, පාවකි, ජිනදත්තස්ස අපච්චං ජෙනදත්ති, සුද්ධොදනි, අනුරුද්ධි ඉච්චාදි. 从以'a'结尾的词干，可选择性地加“ṇi”后缀，表示“他的子嗣”之义。例如：Dakkhi、dakkhī、dakkhayo；Doṇa的子嗣是Doṇi。同样地，有Vāsavi、Sakyaputti、Nāṭaputti、Dāsaputti、Dāsarathi、Vāruṇi、Kaṇḍi、Bāladevi、Pāvaki；Jinadatta的子嗣是Jenadatti；Suddhodani、Anuruddhi（阿那律的后代）等。 පුන වාග්ගහණෙන අපච්චත්ථෙ ණිකප්පච්චයො, අදිතිආදිතො ණ්‍යප්පච්චයො ච. යථා – සක්‍යපුත්තස්ස පුත්තො සක්‍යපුත්තිකො, ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා කකාරස්ස යකාරො, සක්‍යපුත්තියො. එවං නාටපුත්තිකො, ජෙනදත්තිකො, විමාතුයා පුත්තො වෙමාතිකො. 又，通过采用“vā”，在“子嗣”义中加“ṇika”后缀，以及从Aditi等词加“ṇya”后缀。例如：Sakyaputta之子是Sakyaputtiko；根据“tesu vuddhī”等规则，'k'变为'y'，得Sakyaputtiyo。同样地，有Nāṭaputtiko、Jenadattiko；继母之子是Vemātiko。 ‘‘අදිතියා පුත්තො’’ති අත්ථෙ ණ්‍යප්පච්චයො, වුද්ධි ච. 在“Aditi之子”义中，加“ṇya”后缀，并有元音增长。 369. අවණ්ණො යෙ ලොපඤ්ච. 369. “a”元音在“y”前被省略。 අවණ්ණො තද්ධිතභූතෙ යප්පච්චයෙ පරෙ ලොපමාපජ්ජතෙ. චසද්දෙන ඉවණ්ණොපීති ඉකාරලොපො, ‘‘යවතං තලනදකාරානං බ්‍යඤ්ජනානි ච ල ඤ ජකාරත්ත’’න්ති ත්‍යකාරසංයොගස්ස චකාරො, ‘‘පරද්වෙභාවො ඨානෙ’’ති ද්විත්තං, ආදිච්චො. එවං දිතියා පුත්තො දෙච්චො. 当派生词后缀'ya'在后时，'a'音被省略。通过（前一规则中的）'ca'字，'i'音也被省略。根据“yavataṃ talanadakārānaṃ byañjanāni ca la ña jakārattaṃ”的规则，辅音丛'tya'变为'ca'；根据“paradvebhāvo ṭhāne”的规则，发生双写，得ādicco（太阳）。同样地，Diti之子是Decco。 ‘‘කුණ්ඩනියා පුත්තො’’ති අත්ථෙ ණ්‍යප්පච්චයෙ කතෙ – 在“Kuṇḍanī之子”义中，加上“ṇya”后缀后—— ‘‘ක්වචාදිමජ්ඣුත්තරෙසූ’’ති වත්තතෙ. （规则）“Kvacādimajjhuttaresū”适用。 370. තෙසු [Pg.221] වුද්ධිලොපාගමවිකාරවිපරීතාදෙසා ච. 370. 在这些位置，有元音增长、省略、增音、变异、倒置和替代。 තෙසු ආදිමජ්ඣුත්තරෙසු අවිහිතලක්ඛණෙසු ජිනවචනානුපරොධෙන ක්වචි වුද්ධි ලොප ආගම විකාර විපරීතආදෙසා හොන්තීති සංයොගන්තත්තෙපි ආදිවුද්ධි, ඉකාරලොපෙ න්‍යස්සඤාදෙසො, කොණ්ඩඤ්ඤො, කුරුනො පුත්තො කොරබ්‍යො, එත්ථාපි තෙනෙව උකාරස්ස අවාදෙසො, භාතුනො පුත්තො භාතබ්‍යො. 在词首、词中、词尾，对于未规定具体规则的情况，在不违背佛言的前提下，有时会发生元音增长、省略、增音、变异、倒置和替代。因此，即使在辅音丛结尾处，也会有词首元音增长。例如，在'i'音省略后，'ny'被替代为'ññ'，得Koṇḍañño（憍陈如）；Kuru之子是Korabyo；此处同样地，'u'音被替代为'ava'；兄弟之子是Bhātabyo。 ‘‘උපගුස්ස අපච්ච’’න්ති විග්ගහෙ – 在分析“Upagu之后裔”时—— 371. ණවොපග්වාදීහි. 371. 从优波笈等词加“ṇava”后缀。 උපගු මනුඉච්චෙවමාදීහි උකාරන්තෙහි ගොත්තගණෙහි ණවප්පච්චයො හොති වා ‘‘තස්සාපච්ච’’මිච්චෙතස්මිං අත්ථෙ. ආදිසද්දස්ස චෙත්ථ පකාරවාචකත්තා උකාරන්තතොයෙවායං. ඔපගවො, ඔපගවී, ඔපගවං, මනුනො අපච්චං මානවො, ‘‘මානුසො’’ති ණප්පච්චයෙ, සාගමෙ ච කතෙ රූපං, භග්ගුනො අපච්චං භග්ගවො, පණ්ඩුනො අපච්චං පණ්ඩවො, උපවින්දුස්ස අපච්චං ඔපවින්දවො ඉච්චාදි. 从优波笈(Upagu)、摩奴(Manu)等以“u”结尾的姓氏，可选择性地加“ṇava”后缀，表示“他的子嗣”之义。此处“ādi”(等)一词表示类别，因此此规则仅适用于以“u”结尾的词。例如：Opagavo、Opagavī、Opagavaṃ；摩奴的子嗣是Mānavo；(而)“mānuso”这一形式是在加“ṇa”后缀和“s”增音后构成的；跋古(Bhaggu)的子嗣是巴伽瓦(Bhaggavo)；般度(Paṇḍu)的子嗣是畔达瓦(Paṇḍavo)；优波频头(Upavindu)的子嗣是Opavindavo等。 ‘‘විධවාය අපච්ච’’න්ති අත්ථෙ – 在“寡妇之子嗣”义中—— 372. ණෙර විධවාදිතො. 372. 从“寡妇”等词加“ṇera”后缀。 විධවාදිතො ණෙරප්පච්චයො හොති වා අපච්චත්ථෙ. විගතො ධවො පති එතිස්සාති විධවා, වෙධවෙරො, බන්ධුකියා අභිසාරිණියා පුත්තො බන්ධුකෙරො, සමණස්ස උපජ්ඣායස්ස පුත්තො පුත්තට්ඨානියත්තාති සාමණෙරො, නාළිකෙරො ඉච්චාදි. 从“寡妇”等词，可选择性地在“子嗣”义中加“ṇera”后缀。“其夫(dhavo)已逝(vigato)”，故为vidhavā(寡妇)。例如：Vedhavero；不贞之妇(bandhukī)的儿子是Bandhukero；沙门(samaṇa)戒师(upajjhāya)之子，因处于儿子地位，故称沙弥(sāmaṇera)；Nāḷikero(椰子)等。 අපච්චතද්ධිතං. 后裔派生词。 සංසට්ඨාදිඅනෙකත්ථතද්ධිත 关于混合等多种意义的次生语 ‘‘තිලෙන [Pg.222] සංසට්ඨ’’න්ති විග්ගහෙ – 在分析“与芝麻混合”(tilena saṃsaṭṭhaṃ)时—— 373. යෙන වා සංසට්ඨං තරති චරති වහති ණිකො. 373. 与……混合，或用……渡过，或用……行走，或用……运载，[在这些意义上使用]ṇika[后缀]。 යෙන වා සංසට්ඨං, යෙන වා තරති, යෙන වා චරති, යෙන වා වහති, තතො තතියන්තතො ලිඞ්ගම්හා තෙසු සංසට්ඨාදීස්වත්ථෙසු ණිකප්පච්චයො හොති වා. තෙලිකං භොජනං, තිලෙන අභිසඞ්ඛතන්ති අත්ථො. තෙලිකී යාගු. ගුළෙන සංසට්ඨං එගාළිකං. එවං ඝාතිකං, දාධිකං, මාරිචිකං, ලොණිකං. 在“与……混合”、“用……渡过”、“用……行走”或“用……运载”这些意义上，ṇika后缀可选择地附加于以第三格结尾的词语之后。Telikaṃ bhojanaṃ(油食)，意思是“用芝麻(tilena)调制的”。Telikī yāgu(油粥)。Guḷena saṃsaṭṭhaṃ egāḷikaṃ(与糖蜜混合的)。同样地，ghātikaṃ(酥油制品)、dādhikaṃ(酸奶制品)、māricikaṃ(胡椒制品)、loṇikaṃ(盐制品)。 නාවාය තරතීති නාවිකො, උළුම්පෙන තරතීති ඔළුම්පිකො, වුද්ධිඅභාවපක්ඛෙ උළුම්පිකො. එවං කුල්ලිකො, ගොපුච්ඡිකො. සකටෙන චරතීති සාකටිකො. එවං පාදිකො, දණ්ඩිකො, ධම්මෙන චරති පවත්තතීති ධම්මිකො. සීසෙන වහතීති සීසිකො, වාග්ගහණෙන ඊකාරස්ස වුද්ධි න හොති. එවං අංසිකො, ඛන්ධිකො, හත්ථිකො, අඞ්ගුලිකො. “用船(nāvāya)渡过”，是为nāviko(船夫)；“用筏(uḷumpena)渡过”，是为oḷumpiko(筏夫)；在没有元音增长的情况下，则为uḷumpiko。同样地，kulliko(筏夫)、gopucchiko(执牛尾渡河者)。“用马车(sakaṭena)行走”，是为sākaṭiko(车夫)。同样地，pādiko(步行者)、daṇḍiko(持杖者)。“依法(dhammena)而行”，是为dhammiko(如法者)。“用头(sīsena)运载”，是为sīsiko(头顶重物者)；由于[规则中的]“vā”(或)一词，“ī”不发生元音增长。同样地，aṃsiko(用肩运载者)、khandhiko(用肩胛运载者)、hatthiko(用手运载者)、aṅguliko(用手指运载者)。 පුන වාග්ගහණෙන අඤ්ඤත්ථෙසුපි ණිකප්පච්චයො, පරදාරං ගච්ඡතීති පාරදාරිකො, පථං ගච්ඡතීති පථිකො. 此外，由于[规则中的]“vā”(或)一词，ṇika后缀也用于其他意义：“去他人之妻(paradāraṃ)处”，是为pāradāriko(通奸者)；“在路上(pathaṃ)行走”，是为pathiko(行路者)。 ‘‘විනයමධීතෙ, අවෙච්චාධීතෙ’’ති වා විග්ගහෙ – 在分析“学习律藏(Vinayam adhīte)”或“彻底地学习(avecca adhīte)”时—— ‘‘ණිකො’’ති වත්තතෙ. ṇika[的规则]继续适用。 374. තමධීතෙ තෙනකතාදිසන්නිධානනියොගසිප්පභණ්ඩජීවිකත්ථෙසු ච. 374. 以及在“学习它”、“由它所作”等，和“存在”、“委任”、“技艺”、“商品”、“生计”这些意义上。 චතුප්පදමිදං. තමධීතෙති අත්ථෙ, තෙන කතාදීස්වත්ථෙසු ච තම්හි සන්නිධානො, තත්ථ නියුත්තො, තමස්ස සිප්පං, තමස්ස භණ්ඩං[Pg.223], තමස්ස ජීවිකා ඉච්චෙතෙස්වත්ථෙසු ච දුතියාදිවිභත්‍යන්තෙහි ලිඞ්ගෙහි ණිකප්පච්චයො හොති වා. වෙනයිකො. එවං සුත්තන්තිකො, ආභිධම්මිකො. 这是由四部分组成的规则。在“学习它”的意义上，以及在“由它所作”等意义上，即“存在于其中”、“被委任于其中”、“以它为技艺”、“以它为商品”、“以它为生计”这些意义上，ṇika后缀可选择地附加于以第二格等格结尾的词语之后。Venayiko(律师)。同样地，suttantiko(经师)、ābhidhammiko(论师)。 ‘‘බ්‍යාකරණමධීතෙ’’ති අත්ථෙ ණිකප්පච්චයාදිම්හි කතෙ – 在“学习语法”的意义上，当使用ṇika等后缀时—— ‘‘වුද්ධාදිසරස්ස වාසංයොගන්තස්ස සණෙ චා’’ති වත්තමානෙ – 当“对于非复合辅音结尾的词，当有指示性‘ṇ’的后缀跟随其后时，首元音可选择地增长”这条规则适用时—— 375. මායූනමාගමො ඨානෙ. 375. 在适当之处，对i和u不[作增长而]作增音。 ඉ උඉච්චෙභෙසං ආදිසරානං අසංයොගන්තානං මා වුද්ධි හොති සණෙ, තත්‍රෙව වුද්ධි ආගමො හොති ච ඨානෙති එකාරවුද්ධාගමො. 对于不以辅音丛结尾的词，其首元音“i”和“u”，当有指示性“ṇ”的后缀跟随其后时，不发生元音增长；但在适当之处，会有一个增长性的增音。因此有ekāra-vuddhi-āgama(e音的增长性增音)。 ‘‘ඨානෙ’’ති වචනා චෙත්ථ, යූනමාදෙසභූතතො; යවෙහි පුබ්බෙව එඔ-වුද්ධියො හොන්ති ආගමා. 此处，由于“在适当处”(ṭhāne)一词，并且由于“i”和“u”被替换为“y”和“v”，“e”和“o”的增长音作为增音出现在“y”和“v”之前。 යකාරස්ස ද්විභාවො. y音的重叠。 වෙය්‍යාකරණිකො, න්‍යායමධීතෙති නෙය්‍යායිකො. එවං තක්කිකො, වෙදිකො, නෙමිත්තිකො, කායෙන කතො පයොගො කායිකො, කායෙන කතං කම්මං කායිකං, වචසා කතං කම්මං වාචසිකං. එවං මානසිකං, එත්ථ ච ‘‘සසරෙ වාගමො’’ති සුත්තෙ වවත්ථිතවාසද්දෙන පච්චයෙ පරෙපි සාගමො, ථෙරෙහි කතා සඞ්ගීති ථෙරිකා. එවං පඤ්චසතිකා, සත්තසතිකා, එත්ථ ‘‘ණවණිකා’’දිසුත්තෙ අනුවත්තිතවාග්ගහණෙන ඊපච්චයො න හොති. Veyyākaraṇiko(语法学者)；“学习正理(nyāyaṃ)”，是为neyyāyiko(正理师)。同样地，takkiko(论理师)、vediko(吠陀学者)、nemittiko(占相师)。由身所作的行为是kāyika(身的)；由身所作的业(kammaṃ)是kāyikaṃ(身业)；由语所作的业是vācasikaṃ(语业)。同样地，mānasikaṃ(意业)。此处，根据“元音相随时可有s增音”(sasare vāgamo)这条规则中确定的“或”(vā)字，即使在后缀之后也会有s增音。由长老(therehi)所作的结集(saṅgīti)是therikā(长老们的[结集])。同样地，pañcasatikā(五百结集)、sattasatikā(七百结集)。此处，由于在“ṇavaṇikā”等规则中沿用的“或”(vā)字，不使用“ī”后缀。 සන්නිධානත්ථෙ සරීරෙ සන්නිධානා වෙදනා සාරීරිකා, සාරීරිකං දුක්ඛං. එවං මානසිකා, මානසිකං. 在“存在”(sannidhāna)的意义上：存在于身体(sarīre)中的感受(vedanā)是sārīrikā(身体的)；sārīrikaṃ dukkhaṃ(身体的苦)。同样地，mānasikā(心的[感受])、mānasikaṃ(心的[苦])。 නියුත්තත්ථෙ [Pg.224] ද්වාරෙ නියුත්තො දොවාරිකො, එත්ථ ‘‘මායූනමාගමො ඨානෙ’’ති වකාරතො පුබ්බෙඔකාරාගමො. එවං භණ්ඩාගාරිකො, නාගරිකො, නවකම්මිකො, වනකම්මිකො, ආදිකම්මිකො, ඔදරිකො, රථිකො, පථිකො, උපායෙ නියුත්තො ඔපායිකො, චෙතසි නියුත්තා චෙතසිකා. 在“被委任”(niyutta)的意义上：被委任于门口(dvāre)者是dovāriko(守门人)；此处，根据“māyūnamāgamo ṭhāne”，在“v”音前有“o”音的增音。同样地，bhaṇḍāgāriko(库藏官)、nāgariko(市民)、navakammiko(新工程负责人)、vanakammiko(林务员)、ādikammiko(创始者)、odariko(贪食者)、rathiko(车夫)、pathiko(行路者)。致力于方法(upāye)者是opāyiko(善用方法者)；与心(cetasi)相应者是cetasikā(心所)。 සිප්පත්ථෙ වීණාවාදනං වීණා, වීණා අස්ස සිප්පං වෙණිකො. එවං පාණවිකො, මොදිඞ්ගිකො, වංසිකො. 在“技艺”(sippa)的意义上：vīṇā指弹奏鲁特琴，“以鲁特琴(vīṇā)为技艺”者是veṇiko(鲁特琴师)。同样地，pāṇaviko(小鼓手)、modiṅgiko(手鼓师)、vaṃsiko(笛师)。 භණ්ඩත්ථෙ ගන්ධො අස්ස භණ්ඩන්ති ගන්ධිකො. එවං තෙලිකො, ගොළිකො, පූවිකො, පණ්ණිකො, තම්බූලිකො, ලොණිකො. 在“商品”(bhaṇḍa)的意义上：“香料(gandho)是他的商品”，是为gandhiko(香料商)。同样地，teliko(油商)、goḷiko(丸药商)、pūviko(糕饼商)、paṇṇiko(菜叶商)、tambūliko(槟榔商)、loṇiko(盐商)。 ජීවිකත්ථෙ උරබ්භං හන්ත්වා ජීවති, උරබ්භමස්ස ජීවිකාති වා ඔරබ්භිකො. එවං මාගවිකො, එත්ථ වකාරාගමො. සූකරිකො, සාකුණිකො, මච්ඡිකො ඉච්චාදි. 在“生计”(jīvikā)的意义上：“通过杀羊(urabbhaṃ)维生”，或“以羊为生计”，是为orabbhiko(屠羊者)。同样地，māgaviko(猎鹿人)，此处有“v”音的增音。Sūkariko(屠猪者)、sākuṇiko(捕鸟人)、macchiko(渔夫)等。 ‘‘තෙන කතාදී’’ති එත්ථ ආදිග්ගහණෙන තෙන හතං, තෙන බද්ධං, තෙන කීතං, තෙන දිබ්බති, සො අස්ස ආවුධො, සො අස්ස ආබාධො, තත්ථ පසන්නො, තස්ස සන්තකං, තමස්ස පරිමාණං, තස්ස රාසි, තං අරහති, තමස්ස සීලං, තත්ථ ජාතො, තත්ථ වසති, තත්‍ර විදිතො, තදත්ථාය සංවත්තති, තතො ආගතො, තතො සම්භූතො, තදස්ස පයොජනන්ති එවමාදිඅත්ථෙ ච ණිකප්පච්චයො හොති. යථා – ජාලෙන හතො, හනතීති වා ජාලිකො. එවං බාළිසිකො, වාකරිකො, සුත්තෙන බද්ධො සුත්තිකො, වරත්තාය බද්ධො වාරත්තිකො නාගො. 在“以彼所造等”(Tena katādi)中，“等”字包含以下含义：被彼所杀、被彼所缚、被彼所买、以彼游戏、彼是其武器、彼是其疾病、于彼处喜悦、属于彼、彼是其量、彼是其堆、他适合那个、彼是其戒行、于彼处生、于彼处住、于彼处知名、为彼而转起、从彼而来、从彼而生、彼是其目的——在诸如此类的意义上，都使用ṇika后缀。例如：被网所杀，或用网杀者，是“捕网者”(jāliko)。同样地，有“钓鱼者”(bāḷisiko)、“设陷阱者”(vākariko)。被线所缚者是suttiko，被皮带所缚的象是vārattiko nāgo。 වත්ථෙන [Pg.225] කීතං භණ්ඩං වත්ථිකං. එවං කුම්භිකං, ඵාලිකං, සොවණ්ණිකං, සාතිකං. අක්ඛෙන දිබ්බතීති අක්ඛිකො. එවං සාලාකිකො, තින්දුකිකො, අම්බඵලිකො. චාපො අස්ස ආවුධොති චාපිකො. එවං තොමරිකො, මුග්ගරිකො, මොසලිකො. 用布买来的商品是“布货”(vatthikaṃ)。同样地，有“罐货”(kumbhikaṃ)、“犁头货”(phālikaṃ)、“金货”(sovaṇṇikaṃ)、“衣货”(sātikaṃ)。以骰子赌博者是“赌徒”(akkhiko)。同样地，有“抽签赌博者”(sālākiko)、“以天杜果赌博者”(tindukiko)、“以芒果赌博者”(ambaphaliko)。弓是其武器者是“弓箭手”(cāpiko)。同样地，有“长矛手”(tomariko)、“锤矛手”(muggariko)、“杵棍手”(mosaliko)。 වාතො අස්ස ආබාධොති වාතිකො. එවං සෙම්හිකො, පිත්තිකො. 风是其病者，是“风病者”(vātiko)。同样地，有“痰病者”(semhiko)、“胆汁病者”(pittiko)。 බුද්ධෙ පසන්නො බුද්ධිකො. එවං ධම්මිකො, සඞ්ඝිකො. බුද්ධස්ස සන්තකො බුද්ධිකො. එවං ධම්මිකො, සඞ්ඝිකො විහාරො, සඞ්ඝිකා භූමි, සඞ්ඝිකං චීවරං, පුග්ගලිකං. 于佛陀有净信者，是“佛弟子”(buddhiko)。同样地，有“法弟子”(dhammiko)、“僧弟子”(saṅghiko)。属于佛陀者，是“佛陀的”(buddhiko)。同样地，有“法的”(dhammiko)，以及“僧团的”(saṅghiko)住所、“僧团的”土地、“僧团的”衣，还有“个人的”(puggalikaṃ)。 කුම්භො අස්ස පරිමාණන්ති කුම්භිකං. එවං ඛාරිකං, දොණිකං. කුම්භස්ස රාසි කුම්භිකො. කුම්භං අරහතීති කුම්භිකො. එවං දොණිකො, අට්ඨමාසිකො, කහාපණිකො, ආසීතිකා ගාථා, නාවුතිකා, සාතිකං, සාහස්සිකං. සන්දිට්ඨමරහතීති සන්දිට්ඨිකො, ‘‘එහි පස්සා’’ති ඉමං විධිං අරහතීති එහිපස්සිකො. 瓮是其量者，是“一瓮之量”(kumbhikaṃ)。同样地，有“一卡利之量”(khārikaṃ)、“一多那之量”(doṇikaṃ)。一堆瓮是“瓮堆”(kumbhiko)。应得一瓮者，是“值得一瓮者”(kumbhiko)。同样地，有“值得一多那者”(doṇiko)、“值得八玛沙者”(aṭṭhamāsiko)、“值得一钱者”(kahāpaṇiko)。(由八十组成的)“八十颂”(āsītikā gāthā)、“九十的”(nāvutikā)、“百的”(sātikaṃ)、“千的”(sāhassikaṃ)。堪能亲见的，是“亲见的”(sandiṭṭhiko)；堪受‘来看！’此法者，是“来见的”(ehipassiko)。 සීලත්ථෙ පංසුකූලධාරණං පංසුකූලං, තං සීලමස්සාති පංසුකූලිකො. එවං තෙචීවරිකො, එකාසනෙ භොජනසීලො එකාසනිකො, රුක්ඛමූලෙ වසනසීලො රුක්ඛමූලිකො, තථා ආරඤ්ඤිකො, සොසානිකො. 在“戒行”的意义上，穿着粪扫衣是“粪扫衣行”，以此为戒行者是“粪扫衣者”(paṃsukūliko)。同样地，有“三衣者”(tecīvariko)；以一坐食为戒行者是“一坐食者”(ekāsaniko)；以住在树下为戒行者是“树下住者”(rukkhamūliko)；同样地，有“林住者”(āraññiko)、“冢间住者”(sosāniko)。 ජාතත්ථෙ අපායෙ ජාතො ආපායිකො. එවං නෙරයිකො, සාමුද්දිකො මච්ඡො, වස්සෙසු ජාතො වස්සිකො, වස්සිකා, වස්සිකං පුප්ඵං, සාරදිකො, හෙමන්තිකො, වාසන්තිකො, චාතුද්දසිකො, රාජගහෙ ජාතො, රාජගහෙ [Pg.226] වසතීති වා රාජගහිකො ජනො, මගධෙසු ජාතො, වසතීති වා මාගධිකො, මාගධිකා, මාගධිකං, සාවත්ථියං ජාතො, වසතීති වා සාවත්ථිකො, කාපිලවත්ථිකො, වෙසාලිකො. 在“出生”的意义上，生于恶趣者，是“恶趣者”(āpāyiko)。同样地，有“地狱者”(nerayiko)、“海鱼”(sāmuddiko maccho)；生于雨季者是“雨季的”(vassiko, vassikā)、“雨季花”(vassikaṃ pupphaṃ)；“秋季的”(sāradiko)、“冬季的”(hemantiko)、“春季的”(vāsantiko)、“十四日的”(cātuddasiko)。生于王舍城(Rājagaha)或住于王舍城者，是“王舍城人”(rājagahiko jano)；生于摩揭陀(Magadha)或住于摩揭陀者，是“摩揭陀人”(māgadhiko, māgadhikā, māgadhikaṃ)；生于舍卫城(Sāvatthī)或住于舍卫城者，是“舍卫城人”(sāvatthiko)；以及“迦毗罗卫人”(kāpilavatthiko)、“毗舍离人”(vesāliko)。 ලොකෙ විදිතො ලොකිකො, ලොකාය සංවත්තතීතිපි ලොකිකො. තථා මාතිතො ආගතං මාතිකං, පිතිතො ආගතං පෙත්තිකං නාමං. 世间所知者，是“世间的”(lokiko)；为世间而转起者，也是“世间的”。同样地，从母亲而来者，是“母系的”(mātikaṃ)；从父亲而来者，是“父系的”(pettikaṃ)名字。 සම්භූතත්ථෙ මාතිතො සම්භූතං මත්තිකං. එවං පෙත්තිකං. උපධිතස්ස පයොජනං ඔපධිකං. 在“生起”的意义上，从母亲生起者，是“母系的”(mattikaṃ)。同样地，有“父系的”(pettikaṃ)。执取(upadhi)的用途，是“与执取有关的”(opadhikaṃ)。 සකත්ථෙපි අසඞ්ඛාරොයෙව අසඞ්ඛාරිකං. එවං සසඞ්ඛාරිකං, නාමමෙව නාමිකං. එවං ආඛ්‍යාතිකං, ඔපසග්ගිකං, නෙපාතිකං, චතුමහාරාජෙ භත්ති එතෙසන්ති චාතුමහාරාජිකා. එවං අඤ්ඤත්ථෙපි යොජෙතබ්බං. 即使在自身意义上，“无行”即是“无行的”(asaṅkhārikaṃ)。同样地，有“有行的”(sasaṅkhārikaṃ)。“名”即是“与名有关的”(nāmikaṃ)。同样地，有“与动词有关的”(ākhyātikaṃ)、“与前缀有关的”(opasaggikaṃ)、“与小品词有关的”(nepātikaṃ)。对四大天王有虔信者，是“四大王众天”(cātumahārājikā)。同样地，在其他意义上也应如此运用。 ‘‘කසාවෙන රත්ත’’න්ති විග්ගහෙ – 在“被赭色染料所染”(Kasāvena rattaṃ)的语法分析中—— 376. ණ රාගා තෙනරත්තං තස්සෙදමඤ්ඤත්ථෙසු ච. 376. ṇa后缀，从表示颜色的词而来，用于“被其染色”、“此乃彼属”以及其他意义。 රාගත්ථවාචකා ලිඞ්ගම්හා ‘‘තෙන රත්ත’’මිච්චෙතස්මිං අත්ථෙ, ‘‘තස්සෙ’’ති ඡට්ඨියන්තතො ‘‘ඉද’’මිච්චෙතස්මිං අත්ථෙ ච අඤ්ඤත්ථෙසු ච ණප්පච්චයො හොති වා. 从表示颜色意义的词干，在“被其染色”此义中；以及从第六格(所有格)的“彼之”(tassa)而来，在“此”(idaṃ)此义中；以及在其他意义中，可选择使用ṇa后缀。 කාසාවං වත්ථං. එවං කාසායං, කුසුම්භෙන රත්තං කොසුම්භං, හලිද්දියා රත්තං හාලිද්දං, පත්තඞ්ගං, මඤ්ජිට්ඨං, කුඞ්කුමං, නීලෙන රත්තං නීලං. එවං පීතං. “赭色衣”(Kāsāvaṃ vatthaṃ)。同样地，有“赭色的”(kāsāyaṃ)。以红花染色者，是“红花色”(kosumbhaṃ)；以姜黄染色者，是“姜黄色”(hāliddaṃ)；以及“苏木色”(pattaṅgaṃ)、“茜草色”(mañjiṭṭhaṃ)、“藏红花色”(kuṅkumaṃ)。以蓝色染色者，是“蓝色”(nīlaṃ)。同样地，有“黄色”(pītaṃ)。 ඉදමත්ථෙ [Pg.227] මහිංසස්ස ඉදං මාහිංසං මංසං, දධි සප්පි චම්මාදිකං වා, සූකරස්ස ඉදං සූකරං, කච්චායනස්ස ඉදං කච්චායනං බ්‍යාකරණං. එවං සොගතං සාසනං. 在“此乃彼属”的意义上：此乃水牛所属，是“水牛的”(māhiṃsaṃ)肉，或凝乳、酥油、皮革等。此乃猪所属，是“猪的”(sūkaraṃ)。此乃迦旃延(Kaccāyana)所属，是“迦旃延的”(kaccāyanaṃ)语法。同样地，有“善逝的”(sogataṃ)教法。 ‘‘ඉසිස්ස ඉද’’න්ති අත්ථෙ ණප්පච්චයෙ කතෙ වුද්ධිම්හි සම්පත්තෙ – 在“此乃仙人所属”(Isissa idaṃ)的意义上，当添加ṇa后缀且发生元音增音(vuddhi)时—— ‘‘සණෙ, යූනමාගමො ඨානෙ’’ති ච වත්තතෙ. 并且适用规则“saṇe, yūnamāgamo ṭhāne”。 377. ආත්තඤ්ච. 377. 以及ā音化。 ඉ උඉච්චෙතෙසං ආදිසරානං ආත්තඤ්ච හොති සණකාරප්පච්චයෙ පරෙ, චසද්දෙන රිකාරාගමො ච ඨානෙති ඉකාරස්ස ආත්තං. 当saṇakāra后缀跟随时，词首元音i、u等会变为ā。并且，由“ca”字可知，在适当位置会加入增音rikāra，故i音变为ā。 ඨානාධිකාරතො ආත්තං, ඉසූසභඋජාදිනං; ඉසිස්ස තු රිකාරාග-මො චාත්තානන්තරෙ භවෙ. 依“位置”(ṭhāna)规则，isi、usabha、uja等的(首元音)变为ā；但对于isi，在变为ā之后，还需加入增音r。 ආරිස්‍යං, උසභස්ස ඉදං ආසභං ඨානං, ආසභී වාචා. “仙人的”(Ārisyaṃ)。此乃牛王所属，是“牛王的”(āsabhaṃ)地位、“牛王的”(āsabhī)语言。 අඤ්ඤත්ථග්ගහණෙන පන අවිදූරභවො, තත්‍ර භවො, තත්‍ර ජාතො, තතො ආගතො, සො අස්ස නිවාසො, තස්ස ඉස්සරො, කත්තිකාදීහි නියුත්තො මාසො, සාස්ස දෙවතා, තමවෙච්චාධීතෙ, තස්ස විසයො දෙසො, තස්මිං දෙසෙ අත්ථි, තෙන නිබ්බත්තං, තං අරහති, තස්ස විකාරො, තමස්ස පරිමාණන්ති ඉච්චෙවමාදීස්වත්ථෙසු ච ණප්පච්චයො. යථා – විදිසාය අවිදූරෙ භවො වෙදිසො ගාමො, උදුම්බරස්ස අවිදූරෙ භවං ඔදුම්බරං විමානං. 然而，通过接纳其他意义，在“在不远处存在”、“在那里存在”、“在那里出生”、“从那里来”、“彼为其住所”、“彼为其主人”、“由迦提迦(kattikā)等所规定的月份”、“彼为其神祇”、“精通彼者”、“彼为其领域”、“于彼区域存在”、“由彼产生”、“堪受彼者”、“彼为其变化”、“彼为其量”等意义中，亦有ṇa后缀。譬如：在维迪萨(Vidisā)不远处存在的，是维迪萨村；在优昙婆罗树(udumbara)不远处存在的，是优昙婆罗天宫。 භවත්ථෙ මනසි භවං මානසං සුඛං, සාගමො. සරෙ භවො සාරසො සකුණො, සාරසා සකුණී, සාරසං පුප්ඵං[Pg.228], උරසි භවො ඔරසො පුත්තො, උරසි සංවඩ්ඪිතත්තා, මිත්තෙ භවා මෙත්තා, මෙත්තී වා, පුරෙ භවා පොරී වාචා. 于“存在”义中：心中存在的，是‘心生的’(mānasaṃ)乐；(此为)带增音(的词)。湖中存在的，是‘湖中鸟’(sāraso sakuṇo)；‘雌性湖中鸟’(sārasā sakuṇī)；‘湖中花’(sārasaṃ pupphaṃ)。胸中存在的，是‘亲生子’(oraso putto)，因其在胸中长大。对朋友所生的，是‘慈爱’(mettā)，或‘慈心’(mettī)。古代存在的，是‘古语’(porī vācā)。 ජාතාදීසු පාවුසෙ ජාතො පාවුසො මෙඝො, පාවුසා රත්ති, පාවුසං අබ්භං, සරදෙ ජාතො සාරදො මාසො, සාරදා රත්ති, සාරදං පුප්ඵං. එවං සිසිරො, හෙමන්තො, වසන්තො, විම්හො, මථුරායං ජාතො මාථුරො ජනො, මාථුරා ගණිකා, මාථුරං වත්ථං. මථුරාය ආගතො මාථුරො, මථුරා අස්ස නිවාසොති මාථුරො, මථුරාය ඉස්සරො මාථුරො රාජා. ‘‘සබ්බතො කො’’ති එත්ථ පුන සබ්බතොග්ගහණෙන තද්ධිතතොපි ක්වචි සසරකකාරාගමො, මාථුරකො වා, රාජගහෙ ජාතො, රාජගහා ආගතො, රාජගහො අස්ස නිවාසොති වා, රාජගහස්ස ඉස්සරොති වා රාජගහො, රාජගහකො වා. එවං සාගලො, සාගලකො වා, පාටලිපුත්තො, පාටලිපුත්තකො වා, වෙසාලියං ජාතොතිආදිඅත්ථෙ වෙසාලො, වෙසාලකො වා, කුසිනාරෙ ජාතො කොසිනාරො, කොසිනාරකො වා. එවං සාකෙතො, සාකෙතකො වා, කොසම්බො, කොසම්බකො වා, ඉන්දපත්තො, ඉන්දපත්තකො වා, කපිල්ලො, කපිල්ලකො වා, භාරුකච්ඡො, භාරුකච්ඡකො වා, නගරෙ ජාතො, නගරා ආගතො, නගරෙ වසතීති වා නාගරො, නාගරකො වා. එවං ජානපදො. 于“出生”等义中：雨季所生的，有‘雨季云’(pāvuso megho)、‘雨季夜’(pāvusā ratti)、‘雨季云’(pāvusaṃ abbhaṃ)。秋季所生的，有‘秋季月’(sārado māso)、‘秋季夜’(sāradā ratti)、‘秋季花’(sāradaṃ pupphaṃ)。同样地，(可派生出)‘凉季的’(sisiro)、‘冬季的’(hemanto)、‘春季的’(vasanto)、‘夏季的’(gimho)。生于摩偷罗(Mathurā)者，是‘摩偷罗人’(māthuro jano)；(还有)‘摩偷罗妓女’(māthurā gaṇikā)、‘摩偷罗布’(māthuraṃ vatthaṃ)。从摩偷罗来者，是‘摩偷罗人’(māthuro)；以摩偷罗为住所者，是‘摩偷罗人’(māthuro)；摩偷罗的主人，是‘摩偷罗王’(māthuro rājā)。在“Sabbato ko”这条规则中，由于再次使用了“sabbato”(一切处)，所以有时在派生词(taddhita)后也会加上ka后缀，例如“māthurako”。因此，生于王舍城、从王舍城来、以王舍城为住所、或为王舍城的主人，称为‘王舍城人’(rājagaho)，或‘王舍城的’(rājagahako)。同样地，‘娑伽罗人’(sāgalo)，或‘娑伽罗的’(sāgalako)；‘华氏城人’(pāṭaliputto)，或‘华氏城的’(pāṭaliputtako)；在毗舍离所生等义中，是‘毗舍离人’(vesālo)，或‘毗舍离的’(vesālako)；在古西那罗所生者，是‘古西那罗人’(kosināro)，或‘古西那罗的’(kosinārako)。同样地，‘娑枳多人’(sāketo)，或‘娑枳多的’(sāketako)；‘憍赏弥人’(kosambo)，或‘憍赏弥的’(kosambako)；‘因陀罗钵人’(indapatto)，或‘因陀罗钵的’(indapattako)；‘迦毗罗人’(kapillo)，或‘迦毗罗的’(kapillako)；‘跋入咖恰人’(bhārukaccho)，或‘跋入咖恰的’(bhārukacchako)。生于城市、从城市来、或住于城市者，是‘城市人’(nāgaro)，或‘城市的’(nāgarako)。同样地，‘地方人’(jānapado)。 ජනපදනාමෙසු පන සබ්බත්ථ බහුවචනමෙව භවති. යථා – අඞ්ගෙසු ජාතො, අඞ්ගෙහි ආගතො, අඞ්ගා අස්ස නිවාසො, අඞ්ගානං ඉස්සරො වා අඞ්ගො, අඞ්ගකො වා, මාගධො, මාගධකො වා, කොසලො, කොසලකො වා[Pg.229], වෙදෙහො, වෙදෙහකො වා, කම්බොජො, කම්බොජකො වා, ගන්ධාරො, ගන්ධාරකො වා, සොවීරො, සොවීරකො වා, සින්ධවො, සින්ධවකො වා, අස්සකො, කාලිඞ්ගො, පඤ්චාලො, සක්කො, තථා සුරට්ඨෙ ජාතො, සුරට්ඨස්ස ඉස්සරො වා සොරට්ඨො, සොරට්ඨකො වා. එවං මහාරට්ඨො, මහාරට්ඨකො වා ඉච්චාදි. 然而，在国名中，皆用复数。例如：生于鸯伽(Aṅga)、从鸯伽来、以鸯伽为住所，或为鸯伽之主，是为鸯伽人，或属鸯伽者。同样地，摩揭陀(Māgadha)人，或属摩揭陀者；憍萨罗人，或属憍萨罗者；维德哈人，或属维德哈者；剑浮沙(Kamboja)人，或属剑浮沙者；犍陀罗(Gandhāra)人，或属犍陀罗者；苏毗罗(Sovīra)人，或属苏毗罗者；信度(Sindhu)人，或属信度者；阿萨迦(Assaka)人、迦陵伽人、般遮罗人、释迦(Sakka)人。同样地，生于苏拉塔，或为苏拉塔之主，是为苏拉塔人，或属苏拉塔者。同样地，大国人，或属大国者，等等。 නක්ඛත්තයොගෙ කත්තිකාය පුණ්ණචන්දයුත්තාය යුත්තො මාසො කත්තිකො, මගසිරෙන චන්දයුත්තෙන නක්ඛත්තෙන යුත්තො මාසො මාගසිරො. එවං ඵුස්සෙන යුත්තො මාසො ඵුස්සො, මඝාය යුත්තො මාසො මාඝො, ඵග්ගුනියා යුත්තො මාසො ඵග්ගුනො, චිත්තාය යුත්තො මාසො චිත්තො, විසාඛාය යුත්තො මාසො වෙසාඛො, ජෙට්ඨාය යුත්තො මාසො ජෙට්ඨො, උත්තරාසාළ්හාය යුත්තො මාසො ආසාළ්හො, ආසාළ්හී වා, සවණෙන යුත්තො මාසො සාවණො, සාවණී. භද්දෙන යුත්තො මාසො භද්දො, අස්සයුජෙන යුත්තො මාසො අස්සයුජො, බුද්ධො අස්ස දෙවතාති බුද්ධො. එවං සොගතො, මාහින්දො, යාමො, සොමො. 在星宿相应中：与迦提迦(kattikā)星及满月相应的月份，是迦提迦月；与鹿首(magasira)星相应的月份，是鹿首月。同样地，与弗沙(phussa)星相应的月份，是弗沙月；与摩伽星相应的月份，是摩伽月；与颇勒窭那(phaggunī)星相应的月份，是颇勒窭那月；与质多(cittā)星相应的月份，是质多月；与毘舍佉星相应的月份，是卫塞月；与逝瑟吒(jeṭṭhā)星相应的月份，是逝瑟吒月；与北阿沙荼(uttarāsāḷhā)星相应的月份，是阿沙荼(āsāḷha)月，或阿沙荼月(āsāḷhī)；与舍婆拏(savaṇa)星相应的月份，是舍婆拏月，或舍婆拏月(sāvaṇī)。与跋陀罗(bhadda)星相应的月份，是跋陀罗月；与阿说示(assayuja)星相应的月份，是阿说示月。佛陀是其天神，故为佛陀之徒。同样地，善逝之徒、摩哂陀(Mahinda)之徒、阎摩(Yāma)之徒、苏摩(Soma)之徒。 බ්‍යාකරණං අවෙච්චාධීතෙ වෙය්‍යාකරණො. එවං මොහුත්තො, නෙමිත්තො, අඞ්ගවිජ්ජො, වත්ථුවිජ්ජො. වසාතීනං විසයො දෙසො වාසාතො, උදුම්බරා අස්මිං පදෙසෙ සන්තීති ඔදුම්බරො දෙසො. 精通语法者，是语法家。同样地，（精通历算的）是占星师，（精通预兆的）是占相师，（精通肢体相的）是肢体相师，（精通宅地风水的）是宅地相师。适合居住的区域，是住所。此地有优昙婆罗树，故称优昙婆罗地。 සහස්සෙන නිබ්බත්තා සාහස්සී පරිඛා, පයසා නිබ්බත්තං පායාසං, සහස්සං අරහතීති සාහස්සී ගාථා, අයසො [Pg.230] විකාරො ආයසො. එවං සොවණ්ණො, පුරිසො පරිමාණමස්සාති පොරිසං උදකං. 由一千（钱）所造的，是价值千金的壕沟；由乳汁所造的，是乳粥；值得一千（钱）的，是价值千金的偈颂。铁的变体是铁制品。同样地，黄金制品。以人为其量者，是与人等高的水。 චග්ගහණෙන තත්ථ ජාතො, තත්ථ වසති, තස්ස හිතං, තං අරහතීතිආදීසු ණෙය්‍යප්පච්චයො. බාරාණසියං ජාතො, වසතීති වා බාරාණසෙය්‍යකො, පුරෙ විය කකාරාගමො. එවං චම්පෙය්‍යකො, සාගලෙය්‍යකො, මිථිලෙය්‍යකො ජනො, ගඞ්ගෙය්‍යො මච්ඡො, සිලාය ජාතං සෙලෙය්‍යකං, කුලෙ ජාතො කොලෙය්‍යකො සුනඛො, වනෙ ජාතං වානෙය්‍යං පුප්ඵං. එවං පබ්බතෙය්‍යො මානුසො, පබ්බතෙය්‍යා නදී, පබ්බතෙය්‍යං ඔසධං, පථස්ස හිතං පාථෙය්‍යං, සපතිස්ස හිතං සාපතෙය්‍යං ධනං, පදීපෙය්‍යං තෙලං, මාතු හිතං මත්තෙය්‍යං. එවං පෙත්තෙය්‍යං. දක්ඛිණමරහතීති දක්ඛිණෙය්‍යො ඉච්චාදි. 以ca字摄受，在“生于彼处”、“住于彼处”、“对其有益”、“堪受彼者”等义中，有ṇeyya后缀。生于波罗奈(Bārāṇasī)或住于波罗奈者，为波罗奈人，如前有k音增益。例如，瞻波城人、娑伽罗(Sāgala)人、弥提罗人；恒河之鱼；石中所生之物；家中之犬；林中之花。同样地，山中之人、山中之河、山中之药。于道路有益者，是为路资；属于自己的，是为财产；于灯有益者，是为灯油；于母有益者，是为母之物。同样地，于父有益者，是为父之物。堪受供养者，是为应受供养者，等等。 378. ජාතාදීනමිමියා ච. 378. “生”等词亦用ima、iya后缀。 ජාතඉච්චෙවමාදීනං සද්දානං අත්ථෙ ඉම ඉයඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති වා. 在“生”等词的意义中，ima、iya等后缀为可选项。 පච්ඡා ජාතො පච්ඡිමො, පච්ඡිමා ජනතා, පච්ඡිමං චිත්තං, අන්තෙ ජාතො අන්තිමො, අන්තිමා, අන්තිමං. එවං මජ්ඣිමො, පුරිමො, උපරිමො, හෙට්ඨිමො, පච්චන්තිමො, ගොප්ඵිමො, ගන්ථිමො. 后生者，是为“最后的”；最后的人群、最后的心。于终点生者，是为“最终的”（阳性、阴性、中性）。同样地，中间的、最初的、上面的、下面的、边远的、脚踝的、关节的。 තථා [Pg.231] ඉයප්පච්චයෙ මනුස්සජාතියා ජාතො මනුස්සජාතියො, මනුස්සජාතියා, මනුස්සජාතියං. එවං අස්සජාතියො, හත්ථිජාතියො, බොධිසත්තජාතියො, දබ්බජාතියො, සමානජාතියො, ලොකියො ඉච්චාදි. 同样地，对于iya后缀：生于人种者，是为“人种的”。同样地，有马种的、象种的、菩萨种的、草种的、同种的、世间的，等等。 ආදිග්ගහණෙන තත්ථ නියුත්තො, තදස්ස අත්ථි, තත්ථ භවොතිආදීස්වපි ඉම ඉයප්පච්චයා හොන්ති, චසද්දෙන ඉකප්පච්චයො ච. අන්තෙ නියුත්තො අන්තිමො, අන්තියො, අන්තිකො, පුත්තො අස්ස අත්ථි, තස්මිං වා විජ්ජතීති පුත්තිමො, පුත්තියො, වුත්තිකො, කප්පො අස්ස අත්ථීති කප්පියො, ජටා අස්ස අත්ථීති ජටියො, හානභාගො අස්ස අත්ථීති හානභාගියො. එවං ඨිතිභාගියො, බොධිස්ස පක්ඛෙ භවා බොධිපක්ඛියා, පඤ්චවග්ගෙ භවා පඤ්චවග්ගියා. එවං ඡබ්බග්ගියා, උදරියං, අත්තනො ඉදන්ති අත්තනියං, නකාරාගමො. 以“等”字摄受，在“于彼处被任命”、“彼拥有”、“于彼处存在”等意义中，亦有ima、iya后缀，并以ca字表示亦有ika后缀。于终点被任命者，是为最终的、终点的、边际的。其有子，或于彼处有子存在者，是为有子的。其有合宜之事者，是为“合宜的”。其有结发者，是为“有结发的”。其有损减分者，是为“损减分的”。同样地，“住立分的”。在菩提的阵营中存在者，是为菩提分法。在五人组中存在者，是为五群比丘。同样地，六群比丘。腹中的。此为自己的，是为“自身的”，有n音的加入。 චසද්දග්ගහණෙන කිය යණ්‍යප්පච්චයා ච. ජාතියා නියුත්තො ජාතිකියො. එවං අන්ධකියො, ජච්චන්ධෙ නියුත්තො ජච්චන්ධකියො. සස්ස අයන්ති සකියො. එවං පරකියො. 以ca字摄受，亦有kiya、ya、ṇya等后缀。因种姓而被任命者，是为“种姓的”。同样地，“盲人的”；因天生盲而被任命者，是为“天生盲的”。此为自己的，是为“自己的”。同样地，“他人的”。 යප්පච්චයො සාධුහිතභවජාතාදිඅත්ථෙසු. යථා – කම්මනි සාධු කම්මඤ්ඤං. සභායං සාධු සබ්භං, ‘‘යවතං තලනා’’දිනා උකාරාදි. එවං මෙධාය හිතං මෙජ්ඣං ඝටං. පාදානං හිතං පජ්ජං තෙලං, රථස්ස හිතා රච්ඡා, ගාමෙ භවො ගම්මො[Pg.232], ගවෙ භවං ගබ්‍යං, ‘‘ඔසරෙ චා’’ති සුත්තෙ චසද්දෙන යප්පච්චයෙ පරෙපි අවාදෙසො. කවිම්හි භවං කබ්‍යං, දිවි භවා දිබ්‍යා, ථනතො ජාතං ථඤ්ඤං, ධනාය සංවත්තතීති ධඤ්ඤං. ya后缀用于表示善、益、存在、生等义。例如：于业善者为“胜任的”。于集会善者为“有礼的”，依‘yavataṃ talanā’等（规则）有u音等。同样，对智慧有益的，是为“智慧的”。对足有益的，是足油；对车有益的，是车道；生于村庄的，是“乡村的”；出自于牛的，是“牛的”，在‘osare cā’经中，以ca字，即使后面跟有ya后缀，亦有ava的替换。出自于诗人的，是诗；生于天界的，是“天上的”；出自于乳房的，是乳汁；能增长财富的，是谷物。 ණ්‍යප්පච්චයො පරිසායං සාධු පාරිසජ්ජො, දකාරාගමො, සමණානං හිතා සාමඤ්ඤා ජනා, බ්‍රාහ්මණානං හිතා බ්‍රාහ්මඤ්ඤා, අරූපෙ භවා ආරුප්පා ඉච්චාදි. ṇya后缀（用于表示）：于大众中善者为“大众成员”，有d音增益。对沙门有益的，是沙门身份；对婆罗门有益的，是婆罗门身份；生于无色界的，是“无色界的”，等等。 ‘‘රාජපුත්තානං සමූහො’’ති විග්ගහෙ – 当分析为“王子们的集合”时—— 379. සමූහත්ථෙ කණණා. 379. 在集合义中，用ka、ṇa、ṇā后缀。 ඡට්ඨියන්තතො ‘‘තෙසං සමූහො’’ති අත්ථෙ කණණඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති. රාජපුත්තකො, රාජපුත්තකං වා, රාජපුත්තො. එවං මානුස්සකො, මානුස්සො, මාථුරකො, මාථුරො, පොරිසකො, පොරිසො, වුද්ධානං සමූහො වුද්ධකො, වුද්ධො. එවං මායූරකො, මායූරො, කාපොතො, කොකිලො, මාහිංසකො, මාහිංසො, ඔට්ඨකො, ඔරබ්භකො, අට්ඨන්නං සමූහො අට්ඨකො, රාජානං සමූහො රාජකො, භික්ඛානං සමූහො භික්ඛො, සික්ඛානං සමූහො සික්ඛො, ද්වින්නං සමූහො ද්වයං, ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා ඉකාරස්ස අයාදෙසො. එවං තිණ්ණං සමූහො තයං ඉච්චාදි. 从以第六格结尾的词，在“他们的集合”的意义上，使用ka、ṇa、ṇā等后缀。例如：王子们的集合为rājaputtako，或rājaputtakaṃ，rājaputto。同样地，人们的集合为mānussako，mānusso；摩偷罗人(Māthura)的集合为māthurako，māthuro；男人的集合为porisako，poriso；老年人的集合为vuddhako，vuddho。同样地，孔雀的集合为māyūrako，māyūro；鸽子的集合为kāpoto；杜鹃的集合为kokilo；水牛的集合为māhiṃsako，māhiṃso；骆驼的集合为oṭṭhako；山羊的集合为orabbhako；八个的集合为aṭṭhako；国王的集合为rājako；比丘的集合为bhikkho；学处的集合为sikkho；两个的集合为dvayaṃ（二个），根据“tesu vuddhī”等规则，i音变为ay。同样地，三个的集合为tayaṃ（三个），等等。 ‘‘සමූහත්ථෙ’’ති වත්තතෙ. （“在集合义中”）的规则被沿用。 380. ගාමජනබන්ධුසහායාදීහි තා. 380. 从gāma（村庄）、jana（人）、bandhu（亲族）、sahāya（朋友）等词，使用tā后缀。 ගාමජනබන්ධුසහායඉච්චෙවමාදීහි තාපච්චයො හොති සමූහත්ථෙ. ගාමානං සමූහො ගාමතා. එවං ජනතා, බන්ධුතා, සහායතා, නාගරතා. ‘‘තා’’ති යොගවිභාගෙන සකත්ථෙපි දෙවොයෙව දෙවතා, තාපච්චයන්තස්ස නිච්චමිත්ථිලිඞ්ගතා. 从gāma(村庄)、jana(人)、bandhu(亲族)、sahāya(朋友)等词，于集合义中，有tā后缀。诸村庄的集合为gāmatā(村落)。同样地，有janatā(民众)、bandhutā(亲族)、sahāyatā(朋友)、nāgaratā(市民)。通过对“tā”的规则切分(yogavibhāgena)，即使于其自身义中，deva(天)也成为devatā(天神)。以tā为后缀的词恒为阴性。 381. තදස්ස ඨානමියො ච. 381. 以及于“彼为其处所”义中，有iyo后缀。 ‘‘තදස්ස ඨාන’’මිච්චෙතස්මිං අත්ථෙ ඡට්ඨියන්තතො ඉයප්පච්චයො හොති. මදනස්ස ඨානං මදනියො, මදනියා, මදනියං, බන්ධනස්ස ඨානං බන්ධනියං. එවං මුච්ඡනියං. රජනියං, ගමනියං, දස්සනියං, උපාදානියං, පසාදනියං. චසද්දෙන හිතාදිඅත්ථෙපි උපාදානානං හිතා උපාදානියා ඉච්චාදි. 于“彼为其处所”此义中，从第六格(属格)词，有iya后缀。喜悦的处所为madaniyo、madaniyā、madaniyaṃ(令人喜悦的)；束缚的处所为bandhaniyaṃ(可束缚的)。同样地，有mucchaniyaṃ(可迷醉的)、rajaniyaṃ(可染著的)、gamaniyaṃ(可前往的)、dassaniyaṃ(可见的)、upādāniyaṃ(可执取的)、pasādaniyaṃ(可使人信服的)。通过ca字，亦用于利益等义，如：对诸执取有益者为upādāniyā(适于执取的)等。 382. උපමත්ථායිතත්තං. 382. 于譬喻义中，有āyitatta后缀。 උපමත්ථෙ උපමාවාචිලිඞ්ගතො ආයිතත්තප්පච්චයො හොති. ධූමො විය දිස්සතීති ධූමායිතත්තං. එවං තිමිරායිතත්තං. 于譬喻义中，从表示譬喻的词，有āyitatta后缀。如“显现如烟”，即为dhūmāyitattaṃ(似烟状态)。同样地，有timirāyitattaṃ(似暗状态)。 ‘‘තදස්ස ඨාන’’න්ති වත්තතෙ. “彼为其处所”义被沿用。 383. තන්නිස්සිතත්ථෙ ලො. 383. 于“依止于彼”义中，有la后缀。 ‘‘තන්නිස්සිත’’න්ති අත්ථෙ, ‘‘තදස්සඨාන’’න්ති අත්ථෙ ච ලප්පච්චයො හොති. දුට්ඨු නිස්සිතං, දුට්ඨු ඨානං වා දුට්ඨුල්ලං, දුට්ඨුල්ලා වාචා, ලස්ස ද්විභාවො. එවං වෙදල්ලං. 于“依止于彼”义中，以及于“彼为其处所”义中，有la后缀。恶劣地依止，或恶劣的处所，为duṭṭhullaṃ(粗恶)；duṭṭhullā vācā(粗恶语)，l音重复。同样地，有vedallaṃ(善巧)。 ‘‘අභිජ්ඣා [Pg.234] අස්ස පකති, අභිජ්ඣා අස්ස බහුලා’’ති වා විග්ගහෙ – 当分析为“贪欲是其本性”，或“彼多有贪欲”时—— 384. ආලු තබ්බහුලෙ. 384. 于“彼多有”义中，有ālu后缀。 පඨමාවිභත්‍යන්තතො ආලුප්පච්චයො හොති ‘‘තදස්ස බහුල’’මිච්චෙතස්මිං අත්ථෙ. අභිජ්ඣාලු, අභිජ්ඣාලූ, අභිජ්ඣාලවො. එවං සීතාලු, ධජාලු, දයාලු. ‘‘සබ්බතො කො’’ති එත්ථ පුන සබ්බතොග්ගහණෙන කකාරාගමො, අභිජ්ඣාලුකො, අභිජ්ඣාලුකා, අභිජ්ඣාලුකං. එවං සීතාලුකො, දයාලුකො, තථා හීනොව හීනකො. එවං පොතකො, කුමාරකො, මාණවකො, මුදුකො, උජුකො, අප්පමත්තකං, ඔරමත්තකං, සීලමත්තකං ඉච්චාදි. 从第一格(主格)词，于“彼多有”此义中，有ālu后缀。如：abhijjhālu、abhijjhālū、abhijjhālavo(多贪欲的)。同样地，有sītālu(多寒的)、dhajālu(多旗的)、dayālu(有悲悯的)。于“Sabbato ko(从一切处加ko)”此规则中，通过再次使用sabbato一词，而有k音的增益，如：abhijjhāluko、abhijjhālukā、abhijjhālukaṃ(多贪欲的)。同样地，有sītāluko(多寒的)、dayāluko(有悲悯的)，以及如hīna(低劣的)变为hīnako(低劣的)。同样地，有potako(幼兽)、kumārako(男孩)、māṇavako(少年)、muduko(柔软的)、ujuko(正直的)、appamattakaṃ(少量)、oramattakaṃ(少许)、sīlamattakaṃ(仅是戒)等。 ‘‘යදනුපපන්නා නිපාතනා සිජ්ඣන්තී’’ති ඉමිනා පටිභාගකුච්ඡිතසඤ්ඤානුකම්පාදිඅත්ථෙසු කප්පච්චයො. පටිභාගත්ථෙ හත්ථිනො ඉව හත්ථිකා. එවං අස්සකා. කුච්ඡිතත්ථෙ කුච්ඡිතො සමණො සමණකො. එවං බ්‍රාහ්මණකො, මුණ්ඩකො, පණ්ඩිතකො, වෙය්‍යාකරණකො. සඤ්ඤායං කතකො, භටකො. අනුකම්පායං පුත්තකො. 通过“Yadanupapannā nipātanā sijjhantī(未规定者由特例成就)”此规则，于相似、轻蔑、名称、怜悯等义中，有ka后缀。于相似义中，hatthino iva(如象)为hatthikā(似象的)。同样地，有assakā(似马的)。于轻蔑义中，kucchito samaṇo(可鄙的沙门)为samaṇako(劣沙门)。同样地，有brāhmaṇako(劣婆罗门)、muṇḍako(劣秃头者)、paṇḍitako(劣学者)、veyyākaraṇako(劣语法家)。于名称义中，有katako(作者)、bhaṭako(佣兵)。于怜悯义中，有puttako(爱子)。 තථා කිංයතෙතතො පරිමාණත්ථෙ ත්තකවන්තුප්පච්චයා. කිං පරිමාණමස්සාති කිත්තකං. එවං යත්තකං, තත්තකං, එත්තකං. වන්තුම්හි ආත්තඤ්ච, යං පරිමාණමස්සාති යාවා, යාවන්තො[Pg.235], ගුණවන්තුසමං. එවං තාවා, තාවන්තො. එතාවා, එතාවන්තො ඉච්චාදි. 同样地，从kiṃ(何)、ya(关系代词)、ta(彼)、eta(此)等词，于度量义中，有ttaka和vantu后缀。“其量为何？”即为kittakaṃ(多少)。同样地，有yattakaṃ(若干)、tattakaṃ(那么多)、ettakaṃ(这么多)。于vantu后缀中，亦有ā音，如“其量为若干”即为yāvā、yāvanto(若干)，与guṇavantu(具德者)相似。同样地，有tāvā、tāvanto(那么多)；etāvā、etāvanto(这么多)等。 ‘‘සුවණ්ණෙන පකත’’න්ති විග්ගහෙ – 当分析为“由黄金所造”时—— 385. තප්පකතිවචනෙ මයො. 385. 于“由彼所造”的表述中，有maya后缀。 තප්පකතිවචනත්ථෙ මයප්පච්චයො හොති, පකරීයතීති පකති, තෙන පකති තප්පකති, තප්පකතියා වචනං කථනං තප්පකතිවචනං. සුවණ්ණමයො රථො, සොවණ්ණමයො වා, සුවණ්ණමයා භාජනවිකති, සුවණ්ණමයං භාජනං. එවං රූපියමයං, රජතමයං, ජතුමයං, දාරුමයං, මත්තිකාමයං, ඉද්ධියා නිබ්බත්තං ඉද්ධිමයං. 于“由彼所造”的表述义中，有maya后缀。pakarīyati(被造作)即为pakati(所造)，tena pakati(由彼所造)即为tappakati，tappakatiyā vacanaṃ kathanaṃ(表述由彼所造)即为tappakativacanaṃ。如：suvaṇṇamayo ratho(黄金所造的车)，或sovaṇṇamayo；suvaṇṇamayā bhājanavikati(黄金所造的器物)，suvaṇṇamayaṃ bhājanaṃ(黄金所造的器具)。同样地，有rūpiyamayaṃ(白银所造的)、rajatamayaṃ(银所造的)、jatumayaṃ(树胶所造的)、dārumayaṃ(木所造的)、mattikāmayaṃ(泥土所造的)。iddhiyā nibbattaṃ(由神通所成)为iddhimayaṃ(神通所成的)。 මනතො නිප්ඵන්නා මනොමයා, අයසාපකතං අයොමයං. එත්ථ ච ‘‘මනොගණාදීන’’න්ති වත්තමානෙ – Manato nipphannā(由意所成)为manomayā(意所成的)，ayasā pakataṃ(由铁所造)为ayomayaṃ(铁所成的)。于此，当“manogaṇādīna(意组等)”被沿用时—— 386. එතෙසමො ලොපෙ. 386. 这些词的末尾变为o音。 එතෙසං මනොගණාදීනං අන්තො ඔත්තමාපජ්ජතෙ විභත්තිලොපෙ කතෙති ඔකාරො. 这些manogaṇa(意组)等词的末尾，于格位被省略时，变为o音。 ගවෙන පකතං කරීසං, ගොතො නිබ්බත්තන්ති වා ගොමයං. ‘‘මයො’’තියොගවිභාගෙන සකත්ථෙපි දානමෙව දානමයං, සීලමයං ඉච්චාදි. Gavena pakataṃ karīsaṃ(由牛所造的粪)，或goto nibbattanti(由牛所生)为gomayaṃ(牛粪)。通过对“maya”的规则切分，即使于其自身义中，dāna(布施)也成为dānamayaṃ(布施所成)，sīla(戒)也成为sīlamayaṃ(戒所成)等。 සංසට්ඨාදිඅනෙකත්ථතද්ධිතං. 混合等多种意义的派生词。 භාවතද්ධිත 状态义派生 ‘‘අලසස්ස [Pg.236] භාවො’’ති විග්ගහෙ – 当解析为“懒惰者的状态”时—— 387. ණ්‍යත්තතා භාවෙ තු. 387. 然而，于状态义，则有ṇya、tta、tā后缀。 ඡට්ඨියන්තතො ණ්‍යත්තතාඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති ‘‘තස්ස භාවො’’ ඉච්චෙතස්මිං අත්ථෙ, තුසද්දග්ගහණෙන ත්තනණෙය්‍යාදිප්පච්චයා ච. භවන්ති එතස්මා බුද්ධිසද්දා ඉති භාවො, සද්දප්පවත්තිනිමිත්තං වුච්චති, වුත්තඤ්ච – ‘‘යස්ස ගුණස්ස හි භාවා දබ්බෙ සද්දනිවෙසො තදභිධානෙණ්‍යත්තතාදයො’’ති. ණ්‍යත්තත්තනන්තානං නිච්චං නපුංසකත්තං, තාපච්චයන්තස්ස සභාවතො නිච්චමිත්ථිලිඞ්ගතා. ණ්‍යප්පච්චයොයං ගුණවචනෙ බ්‍රාහ්මණාදීහි, තත්ථ ‘‘අවණ්ණො යෙ ලොපඤ්චා’’ති අවණ්ණලොපො, ආදිවුද්ධි. 于第六格词尾后，于“彼之状态”义，有ṇya、tta、tā此等后缀；且因“tu”一词的摄入，亦有ttana、ṇeyya等后缀。由此生起概念词，故为“状态”(bhāvo)，此被称为词语应用的因由。又言：“实因此种特质的存在，词语才安立于事物上，在指称该特质时，用ṇya、tta、tā等(后缀)。”以ṇya、tta、ttana结尾者恒为中性，以tā后缀结尾者因其自性恒为阴性。此ṇya后缀用于表示特质的词，以及婆罗门(brāhmaṇa)等词，此处依“avaṇṇo ye lopañca”(之规则)而有a元音的省略，以及首元音增长。 ආලස්‍යං. එවං ආරොග්‍යං, උදග්ගස්ස භාවො ඔදග්‍යං, සඛිනො භාවො සඛ්‍යං, අණණස්ස භාවො ආණණ්‍යං, විධවාය භාවො වෙධබ්‍යං, දුබ්බලස්ස භාවො දුබ්බල්‍යං, චපලස්ස භාවො චාපල්‍යං. 懒惰(ālasyaṃ)。同样地，有健康(ārogyaṃ)；高昂者的状态是高昂(odagyaṃ)；朋友的状态是友谊(sakhyaṃ)；无债者的状态是无债(āṇaṇyaṃ)；寡妇的状态是寡居(vedhabyaṃ)；虚弱者的状态是虚弱(dubbalyaṃ)；轻率者的状态是轻率(cāpalyaṃ)。 වියත්තස්ස භාවො වෙය්‍යත්තියං, මච්ඡරස්ස භාවො මච්ඡරියං. එවං ඉස්සරියං, ආලසියං, මුණ්ඩියං, මූළ්හියං. එත්ථ ‘‘වෙය්‍යත්තිය’’න්තිආදීසු ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා යම්හි ඉකාරාගමො. 聪慧者的状态是聪慧(veyyattiyaṃ)，吝啬者的状态是吝啬(macchariyaṃ)。同样地，有主权(issariyaṃ)、懈怠(ālasiyaṃ)、光头(muṇḍiyaṃ)、愚痴(mūḷhiyaṃ)。此处，于“veyyattiya”等词中，依“tesu vuddhī”等(规则)，其中有i元音的增音。 ‘‘පණ්ඩිතස්ස භාවො පණ්ඩිත්‍ය’’න්තිආදීසු ‘‘යවතං තලනදකාරානං බ්‍යඤ්ජනානි චලඤජකාරත්ත’’න්ති ත්‍යකාරසංයොගාදීනං චලඤජකාරාදෙසා[Pg.237], ද්විත්තං. පණ්ඩිච්චං, බහුස්සුතස්ස භාවො බාහුස්සච්චං, ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා උකාරස්ස අකාරො, එවං පොරොහිච්චං, අධිපතිස්ස භාවො ආධිපච්චං, මුට්ඨස්සතිස්ස භාවො මුට්ඨස්සච්චං, ඉවණ්ණලොපො. කුසලස්ස භාවො කොසල්ලං. එවං වෙපුල්ලං, සමානානං භාවො සාමඤ්ඤං, ගිලානස්ස භාවො ගෙලඤ්ඤං, ‘‘ක්වචාදිමජ්ඣුත්තරා’’දිසුත්තෙන සංයොගෙ පරෙ රස්සත්තං. 在“智者(paṇḍita)的状态是智慧(paṇḍitya)”等(词)中，依“yavataṃ talanadakārānaṃ byañjanāni calañajakāratta”(之规则)，tya等辅音组合被替换为cca等，并有双写。智慧(paṇḍiccaṃ)；多闻者的状态是博学(bāhussaccaṃ)，依“tesu vuddhī”等(规则)有首元音增长；同样地，有祭司之职(porohiccaṃ)；主宰者的状态是主权(ādhipaccaṃ)；失念者的状态是失念(muṭṭhassaccaṃ)，此处有i元音的省略。善巧者的状态是善巧(kosallaṃ)。同样地，有广大(vepullaṃ)；平等者的状态是平等性(sāmaññaṃ)；病人的状态是疾病(gelaññaṃ)，依“kvacādimajjhuttarā”等经，于辅音结合之前(元音)变短。 සුහදස්ස භාවොසොහජ්ජං. එවං වෙසාරජ්ජං, කුසීදස්සභාවොකොසජ්ජං, ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා ඊකාරස්ස අකාරො. තථා ‘‘පුරිසස්ස භාවො පොරිස’’න්තිආදීසු ‘‘යවතං තලනා’’දිසුත්තෙ කාරග්ගහණෙන යවතං සකාරකචටපවග්ගානං සකාරකචටපවග්ගාදෙසා. සුමනස්ස භාවො සොමනස්සං. එවං දොමනස්සං, සොවචස්සං, දොවචස්සං, එත්ථ සකාරාගමො. තථා නිපකස්ස භාවො නෙපක්කං, ද්විත්තං. එවං ආධික්කං, දුභගස්ස භාවො දොභග්ගං, වාණිජස්ස භාවො වාණිජ්ජං, රාජිනො භාවො රජ්ජං, ‘‘ක්වචා’’දිනා රස්සත්තං. සරූපස්ස භාවො සාරුප්පං. එවං ඔපම්මං, සොඛුම්මං. 善友的状态是友善(sohajjaṃ)。同样地，有无畏(vesārajjaṃ)；懈怠者的状态是懈怠(kosajjaṃ)。同样，在“男人的状态是男子气概(porisa)”等(词)中，依“yavataṃ talanā”等经，因摄入“kāra”，yavataṃ及sa-kāra、ca-vaggā、ṭa-vaggā、pa-vaggā等被替换。善心的状态是喜悦(somanassaṃ)。同样地，有忧愁(domanassaṃ)、顺从(sovacassaṃ)、不顺从(dovacassaṃ)，此处有s辅音的增音。同样，贤者的状态是贤明(nepakkaṃ)，并有双写。同样地，有优越(ādhikkaṃ)；不幸者的状态是不幸(dobhaggaṃ)；商人的状态是商业(vāṇijjaṃ)；国王的状态是王权(rajjaṃ)，依“kvacā”等(规则)，(元音)变短。适宜的状态是适宜性(sāruppaṃ)。同样地，有譬喻(opammaṃ)、细致(sokhummaṃ)。 තථස්ස භාවො තච්ඡං, දුම්මෙධස්ස භාවො දුම්මෙජ්ඣං, සමණස්ස භාවො සාමඤ්ඤං. එවං බ්‍රාහ්මඤ්ඤං, නිපුණස්ස භාවො නෙපුඤ්ඤං. ‘‘තච්ඡ’’න්තිආදීසුපි කාරග්ගහණෙනෙව යවතං ථධණකාරානං ඡඣඤකාරාදෙසා. 真实的状态是真实(tacchaṃ)；愚笨者的状态是愚笨(dummejjhaṃ)；沙门的状态是沙门性(sāmaññaṃ)。同样地，有婆罗门性(brāhmaññaṃ)；善巧者的状态是善巧性(nepuññaṃ)。于“taccha”等词中，亦因摄入“kāra”，而有tha、dha、ṇa-kāra等被替换为cha、jha、ña-kāra等。 ත්තතාපච්චයෙසු [Pg.238]– පංසුකූලිකස්ස භාවො පංසුකූලිකත්තං, පංසුකූලිකතා. එවං තෙචීවරිකත්තං, තෙචීවරිකතා, ඔදරිකත්තං, ඔදරිකතා, මනුස්සත්තං, මනුස්සතා ජාති, නීලත්තං, නීලතා ගුණො, යාචකත්තං, යාචකතා ක්‍රියා, දණ්ඩිත්තං, දණ්ඩිතා දබ්බං, සච්චවාදිතා, පාරමිතා, කතඤ්ඤුතා, සබ්බඤ්ඤුතා, ‘‘ක්වචා’’දිනා තාපච්චයෙ රස්සත්තං, අප්පිච්ඡතා, අසංසග්ගතා, භස්සාරාමතා, නිද්දාරාමතා, ලහුතා ඉච්චාදි. 于tta、tā后缀中——穿粪扫衣者的状态是粪扫衣性(paṃsukūlikattaṃ)、粪扫衣态(paṃsukūlikatā)。同样地，有三衣性(tecīvarikattaṃ)、三衣态(tecīvarikatā)；贪食性(odarikattaṃ)、贪食态(odarikatā)；人性(manussattaṃ)、人态(manussatā)为种类(jāti)；蓝色性(nīlattaṃ)、蓝色态(nīlatā)为特质(guṇo)；乞求性(yācakattaṃ)、乞求态(yācakatā)为行为(kriyā)；持杖性(daṇḍittaṃ)、持杖态(daṇḍitā)为物质(dabbaṃ)；说谛语(saccavāditā)、波罗蜜(pāramitā)、知恩(kataññutā)、一切知(sabbaññutā)。依“kvacā”等(规则)，于tā后缀中(元音)变短，有少欲(appicchatā)、不交际(asaṃsaggatā)、乐于言谈(bhassārāmatā)、乐于睡眠(niddārāmatā)、轻快(lahutā)等。 ත්තනපච්චයෙ – පුථුජ්ජනස්ස භාවො පුථුජ්ජනත්තනං, වෙදනත්තනං, ජායත්තනං. 于ttana后缀中——凡夫的状态是凡夫性(puthujjanattanaṃ)；感受性(vedanattanaṃ)；妻子性(jāyattanaṃ)。 ණෙය්‍යෙ – සුචිස්ස භාවො සොචෙය්‍යං. එවං ආධිපභෙය්‍යං, කවිස්ස භාවොකාවෙය්‍යං, ථෙනස්ස භාවො ථෙය්‍යං, මහාවුත්තිනා නකාරස්ස ලොපො. 于ṇeyya后缀中——清净者的状态是清净(soceyyaṃ)。同样地，有主权(ādhipateyyaṃ)；诗人的状态是诗艺(kāveyyaṃ)；盗贼的状态是盗窃(theyyaṃ)，依大疏(mahāvutti)，有n辅音的省略。 ‘‘ණ්‍යත්තතා’’ති යොගවිභාගෙන කම්මනි, සකත්ථෙ ච ණ්‍යාදයො, වීරානං භාවො, කම්මං වා වීරියං, පරිභටස්ස කම්මං පාරිභට්‍යං, පාරිභට්‍යස්ස භාවො පාරිභට්‍යතා. එවං සොවචස්සතා, භිසග්ගස්ස කම්මං භෙසජ්ජං, බ්‍යාවටස්ස කම්මං වෙය්‍යාවච්චං, සඨස්ස භාවො, කම්මං වා සාඨෙය්‍යං. “ṇya、tta、tā”通过规则分析，亦用于业(kammani)及自身义(sakatthe)，ṇya等(后缀)亦然。勇者的状态或行为是精进(vīriyaṃ)；仆人的行为是服务(pāribhaṭyaṃ)；服务的状态是服务性(pāribhaṭyatā)。同样地，有顺从性(sovacassatā)；医师的行为是医药(bhesajjaṃ)；事务者的行为是侍奉(veyyāvaccaṃ)；狡猾者的状态或行为是狡猾(sāṭheyyaṃ)。 සකත්ථෙ පන – යථාභූතමෙව යථාභුච්චං, කරුණායෙව කාරුඤ්ඤං, පත්තකාලමෙව පත්තකල්ලං, ආකාසානන්තමෙව [Pg.239] ආකාසානඤ්චං, කායපාගුඤ්ඤමෙව කායපාගුඤ්ඤතා ඉච්චාදි. 然而于自身义(sakatthe)中——如实(yathābhūta)即是如实(yathābhuccaṃ)；悲(karuṇā)即是悲悯(kāruññaṃ)；适时(pattakāla)即是适宜(pattakallaṃ)；空无边(ākāsānanta)即是空无边处(ākāsānañcaṃ)；身练达(kāyapāguñña)即是身练达性(kāyapāguññatā)等。 ‘‘විසමස්ස භාවො’’ති විග්ගහෙ – 当解析为“不平等的状态”时—— ‘‘ත්තතා, භාවෙ’’ති ච වත්තතෙ. “tta、tā，于状态义”亦适用。 388. ණ විසමාදීහි. 388. 于visama等词后，有ṇa后缀。 විසමඉච්චෙවමාදීහි ඡට්ඨියන්තෙහි ණප්පච්චයො හොති, ත්ත තා ච ‘‘තස්ස භාවො’’ ඉච්චෙතස්මිං අත්ථෙ. ආකතිගණොයං. වෙසමං, විසමත්තං, විසමතා. සුචිස්ස භාවො සොචං, සුචිත්තං, සුචිතා, ගරුනො භාවො ගාරවො, ආදිවුද්ධි, ‘‘ඔ සරෙ චා’’ති සුත්තෙ චසද්දග්ගහණෙන උකාරස්ස ච අවාදෙසො. පටුනො භාවො පාටවං, පටුත්තං, පටුතා. 于visama等第六格词尾后，于“彼之状态”义，有ṇa后缀，亦有tta、tā后缀。此为不定式词组。不平等(vesamaṃ)、不平等性(visamattaṃ)、不平等态(visamatā)。清净者的状态是清净(socaṃ)、清净性(sucittaṃ)、清净态(sucitā)；重者的状态是尊重(gāravo)，有首元音增长，且于“o sare ca”经中，因摄入“ca”一词，u元音亦被替换为ava。敏捷者的状态是敏捷(pāṭavaṃ)、敏捷性(paṭuttaṃ)、敏捷态(paṭutā)。 උජුනො භාවො අජ්ජවං, මුදුනො භාවො මද්දවං ඉච්චත්‍ර ‘‘ආත්තඤ්චා’’ති ණම්හි ඉකාරුකාරානං ආත්තං, ද්විභාවො, සංයොගෙ ආදිරස්සත්තඤ්ච. උජුතා, මුදුතා. එවං ඉසිස්ස භාවො ආරිස්‍යං, ආසභං, කුමාරස්ස භාවොකොමාරං, යුවස්ස භාවො යොබ්බනං, මහාවුත්තිනා නකාරාගමො, පරමානං භාවො, කම්මං වා පාරමී දානාදික්‍රියා, ‘‘ණවණිකා’’දිසුත්තෙන ඊපච්චයො, සමග්ගානං භාවො සාමග්ගී. 正直者的状态是正直(ajjavaṃ)；柔软者的状态是柔软(maddavaṃ)，此处依“āttañcā”(之规则)，于ṇ后缀后，i、u元音变为a，并有双写，以及于辅音结合前首元音变短。正直性(ujutā)，柔软性(mudutā)。同样地，仙人的状态是仙人性(ārisyaṃ)；公牛之性(āsabhaṃ)；少年的状态是少年期(komāraṃ)；青年的状态是青年期(yobbanaṃ)，依大疏(mahāvutti)，有n辅音的增音；最胜者的状态或行为是波罗蜜(pāramī)，即布施等行为，依“ṇavaṇikā”等经，有ī后缀；和合众的状态是和合(sāmaggī)。 389. රමණීයාදිතො කණ. 389. 于ramaṇīya等词后，有kaṇa后缀。 රමණීයඉච්චෙවමාදිතො කණපච්චයො හොති, ත්ත තා ච භාවත්ථෙ. රමණීයස්ස භාවො රාමණීයකං, රමණීයත්තං, රමණීයතා[Pg.240]. එවං මානුඤ්ඤකං, මනුඤ්ඤත්තං, මනුඤ්ඤතා, පියරූපකං, පියරූපත්තං, පියරූපතා, කල්‍යාණකං, කල්‍යාණත්තං, කල්‍යාණතා, චොරකං, චොරිකා වා, චොරත්තං, චොරතා, අඩ්ඪකං, අඩ්ඪත්තං, අඩ්ඪතා ඉච්චාදි. 从`ramaṇīya`（可爱）等词开始，在状态义中，有`kaṇa`后缀，以及`tta`和`tā`后缀。可爱者的状态（`ramaṇīyassa bhāvo`）是`rāmaṇīyakaṃ`、`ramaṇīyattaṃ`、`ramaṇīyatā`。同样，有`mānuññakaṃ`、`manuññattaṃ`、`manuññatā`；`piyarūpakaṃ`、`piyarūpattaṃ`、`piyarūpatā`；`kalyāṇakaṃ`、`kalyāṇattaṃ`、`kalyāṇatā`；`corakaṃ`、或`corikā`（盗贼女）、`corattaṃ`、`coratā`；`aḍḍhakaṃ`、`aḍḍhattaṃ`、`aḍḍhatā`等等。 භාවතද්ධිතං. 状态义派生词（章末总结）。 විසෙසතද්ධිත 殊胜义后缀 ‘‘සබ්බෙ ඉමෙ පාපා අයමිමෙසං විසෙසෙන පාපො’’ති විග්ගහෙ – 在“所有这些皆为恶，此是其中特别恶者”的分析中—— 390. විසෙසෙ තරතමිසිකියිට්ඨා. 390. 在殊胜义中，有`tara`、`tama`、`isika`、`iya`、`iṭṭha`等后缀。 විසෙසත්ථෙ තර තම ඉසික ඉය ඉට්ඨඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති. පාපතරො, පාපතරා, පාපතරං. තතොපි අධිකො පාපතමො, පාපතමා, පාපතමං. පාපිසිකො, පාපිසිකා, පාපිසිකං. පාපියො, පාපියා, පාපියං. පාපිට්ඨො, පාපිට්ඨා, පාපිට්ඨං. අතිසයෙන පාපිට්ඨො, පාපිට්ඨතරො. එවං පටුතරො, පටුතමො, පටිසිකො, පටියො, පටිට්ඨො. සබ්බෙසං අතිසයෙන වරො වරතරො, වරතමො, වරිසිකො, වරියො, වරිට්ඨො. එවං පණීතතරො, පණීතතමො. 在殊胜义中，有`tara`、`tama`、`isika`、`iya`、`iṭṭha`等后缀。例如：`pāpataro`、`pāpatarā`、`pāpataraṃ`（更恶的）。比此更甚者是`pāpatamo`、`pāpatamā`、`pāpatamaṃ`（最恶的）。`pāpisiko`、`pāpisikā`、`pāpisikaṃ`（恶的）。`pāpiyo`、`pāpiyā`、`pāpiyaṃ`（更恶的）。`pāpiṭṭho`、`pāpiṭṭhā`、`pāpiṭṭhaṃ`（最恶的）。极其最恶的（`atisayena pāpiṭṭho`），更最恶的（`pāpiṭṭhataro`）。同样，`paṭutaro`（更敏锐的）、`paṭutamo`（最敏锐的）、`paṭisiko`（敏锐的）、`paṭiyo`（更敏锐的）、`paṭiṭṭho`（最敏锐的）。在一切之中，极为优秀的是`varo`，（由此有）`varataro`（更优秀的）、`varatamo`（最优秀的）、`varisiko`（优秀的）、`variyo`（更优秀的）、`variṭṭho`（最优秀的）。同样，`paṇītataro`（更精美的）、`paṇītatamo`（最精美的）。 ‘‘සබ්බෙ ඉමෙ වුඩ්ඪා අයමිමෙසං විසෙසෙන වුඩ්ඪො’’ති අත්ථෙ ඉයඉට්ඨප්පච්චයා හොන්ති. 在“所有这些都是年长者，而此人是他们之中尤为年长者”的意义上，有`iya`和`iṭṭha`等后缀。 391. වුඩ්ඪස්ස [Pg.241] ජො ඉයිට්ඨෙසු. 391. 在`iya`、`iṭṭha`等后缀前，`vuḍḍha`（年老）一词变为`jo`。 සබ්බස්සෙව වුඩ්ඪසද්දස්ස ජො හොති ඉය ඉට්ඨඉච්චෙතෙසු පච්චයෙසු. ජෙය්‍යො, ජෙට්ඨො, එත්ථ ච ‘‘සරලොපාදි’’සුත්තෙ තුග්ගහණෙන ලොපමකත්වා ‘‘සරා සරෙ ලොප’’න්ති පුබ්බසරෙ ලුත්තෙ ‘‘ක්වචාසවණ්ණං ලුත්තෙ’’ති එකාරො. 整个`vuḍḍha`一词，在`iya`和`iṭṭha`这些后缀前，变为`jo`。例如：`jeyyo`（更年长/更优）、`jeṭṭho`（最年长/最优）。此处，在《元音省略等》（`saralopādi`）经中，通过`tu`的摄取而不作省略；当根据“元音后元音省略”（`sarā sare lopaṃ`）省略前元音时，再依“于某些已省略处非同类（元音）”（`kvacāsavaṇṇaṃ lutte`）的规则，变为`e`音。 ‘‘ඉයිට්ඨෙසූ’’ති අධිකාරො, ‘‘ජො’’ති ච වත්තතෙ. “`iyiṭṭhesu`”是管辖语，“`jo`”也沿用。 392. පසත්ථස්ස සො ච. 392. `pasattha`（受赞扬的）一词，也（可）变为`sa`。 සබ්බස්සෙව පසත්ථසද්දස්ස සාදෙසො හොති, ජො ච ඉයිට්ඨෙසු. අයඤ්ච පසත්ථො අයඤ්ච පසත්ථො සබ්බෙ ඉමෙ පසත්ථා අයමිමෙසං විසෙසෙන පසත්ථොති සෙය්‍යො, සෙට්ඨො, ජෙය්‍යො, ජෙට්ඨො. 整个`pasattha`一词，在`iya`、`iṭṭha`等后缀前，被替换为`sa`，也可替换为`jo`。例如：“此人值得称赞，此人也值得称赞，所有这些人都值得称赞，而此人是他们之中特别值得称赞的”，因此有`seyyo`（更优）、`seṭṭho`（最优）、`jeyyo`（更优）、`jeṭṭho`（最优）。 393. අන්තිකස්ස නෙදො. 393. `antika`（附近）一词，（可）变为`neda`。 සබ්බස්සෙව අන්තිකසද්දස්ස නෙදාදෙසො හොති ඉයිට්ඨෙසු. විසෙසෙන අන්තිකොති නෙදියො, නෙදිට්ඨො. 整个`antika`一词，在`iya`、`iṭṭha`等后缀前，被替换为`neda`。特别近（`visesena antiko`）即是`nediyo`（更近的）、`nediṭṭho`（最近的）。 394. බාළ්හස්ස සාධො. 394. `bāḷha`（强烈）一词，（可）变为`sādha`。 සබ්බස්සෙව බාළ්හසද්දස්ස සාධාදෙසො හොති ඉයිට්ඨෙසු. විසෙසෙන බාළ්හොති සාධියො, සාධිට්ඨො. 整个`bāḷha`一词，在`iya`、`iṭṭha`等后缀前，被替换为`sādha`。特别强烈（`visesena bāḷho`）即是`sādhiyo`（更强烈）、`sādhiṭṭho`（最强烈）。 395. අප්පස්ස කණ. 395. `appa`（少量）一词，（可）变为`kaṇa`。 සබ්බස්ස අප්පසද්දස්ස කණ හොති ඉයිට්ඨෙසු. විසෙසෙන අප්පොති කණියො, කණිට්ඨො. 整个`appa`一词，在`iya`、`iṭṭha`等后缀前，变为`kaṇa`。特别少（`visesena appo`）即是`kaṇiyo`（更少）、`kaṇiṭṭho`（最少）。 ‘‘විසෙසෙන යුවා’’ති අත්ථෙ ‘‘කණ’’ඉති වත්තතෙ. 在“特别年轻”（`visesena yuvā`）的意义上，“`kaṇa`”的规则也沿用。 396. යුවානඤ්ච[Pg.242]. 396. `yuvan`（年轻）一词也是如此。 සබ්බස්ස යුවසද්දස්ස කණ හොති ඉයිට්ඨෙසු. ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා ණකාරස්ස නකාරො. කනියො, කනිට්ඨො. 整个`yuvan`一词，在`iya`、`iṭṭha`等后缀前，变为`kaṇa`。根据“`tesu vuddhī`”等规则，`ṇ`音变为`n`音。例如：`kaniyo`（更年轻）、`kaniṭṭho`（最年轻）。 397. වන්තු මන්තු වීනඤ්ච ලොපො. 397. `vantu`、`mantu`和`vī`等后缀被省略。 වන්තුමන්තුවී ඉච්චෙතෙසං පච්චයානං ලොපො හොති ඉයිට්ඨෙසු. සබ්බෙ ඉමෙ ගුණවන්තො අයමිමෙසං විසෙසෙන ගුණවාති ගුණියො, ගුණිට්ඨො, විසෙසෙන සතිමාති සතියො, සතිට්ඨො, විසෙසෙන මෙධාවීති මෙධියො, මෙධිට්ඨො ඉච්චාදි. `vantu`、`mantu`和`vī`这些后缀，在`iya`、`iṭṭha`等后缀前，被省略。例如：“所有这些人都有德行，而此人是他们之中特别有德行的”，因此有`guṇiyo`（更有德行）、`guṇiṭṭho`（最有德行）。“特别有念”，因此有`satiyo`（更有念）、`satiṭṭho`（最有念）。“特别有慧”，因此有`medhiyo`（更有慧）、`medhiṭṭho`（最有慧）等等。 විසෙසතද්ධිතං. 殊胜义后缀（章末总结）。 අස්සත්ථිතද්ධිත 所有义后缀 ‘‘මෙධා යස්ස අත්ථි, තස්මිං වා විජ්ජතී’’ති විග්ගහෙ – 于“彼有慧，或慧存于彼”之解析中—— 398. තදස්සත්ථීති වී ච. 398. 于“彼有此”义，（加）vī等（后缀）。 පඨමාවිභත්‍යන්තා ‘‘තදස්ස අත්ථි, තස්මිං වා විජ්ජති’’ ඉච්චෙතෙස්වත්ථෙසු වීපච්චයො හොති. මෙධාමායා සද්දෙහි චායං. මෙධාවී, මෙධාවිනො. ඉත්ථියං ඊකාරන්තත්තා ‘‘පතිභික්ඛුරාජීකාරන්තෙහි ඉනී’’ති ඉනී, මෙධාවිනී, මෙධාවිනියො. නපුංසකෙ මෙධාවි කුලං. එවං මායාවී, මායාවිනී, මායාවි චිත්තං. 于第一格结尾之词后，于“彼有此，或此存于彼”等义，加vī后缀。此（后缀）亦加于medhā(慧)及māyā(幻)二词之后。如：medhāvī(有慧者)、medhāvino(有慧者们)。于阴性，因（词干）以ī结尾，依‘patibhikkhurājīkārantehi inī’规则，（加）inī，（成）medhāvinī(有慧女)、medhāvinīyo(有慧女们)。于中性，（如）medhāvi kulaṃ(有慧之家)。同理，māyāvī(有幻者)、māyāvinī(有幻女)、māyāvi cittaṃ(有幻之心)。 චග්ගහණෙන සො ඉ ලව ආලාදිප්පච්චයා ච. යථා – සුමෙධා යස්ස අත්ථි, තස්මිං වා විජ්ජතීති සුමෙධසො, රස්සත්තං. එවං ලොමසො. පිච්ඡං අස්ස අත්ථි, තස්මිං [Pg.243] වා විජ්ජතීති පිච්ඡිලො. එවං ඵෙනිලො, තුණ්ඩිලො, ජටිලො. කෙසා අස්ස අත්ථීති කෙසවො, වාචාලො ඉච්චාදි. 由（前述规则中）“ca”字所摄，亦加so、i、la、va、āla等后缀。例如：于‘彼有善慧，或善慧存于彼’义，（成）sumedhaso(有善慧者)，（并发生）短音化(rassattaṃ)。同理，lomaso(多毛者)。于‘彼有羽，或羽存于彼’义，（成）picchilo(有羽者)。同理，phenilo(多泡沫者)、tuṇḍilo(有喙者)、jaṭilo(有结发者)。于‘彼有发’义，（成）kesavo(多发者)、vācālo(多言者)等。 ‘‘තපො අස්ස අත්ථි, තස්මිං වා විජ්ජතී’’ති විග්ගහෙ – 于“彼有苦行，或苦行存于彼”之解析中—— ‘‘තදස්සත්ථී’’ති අධිකාරො. “彼有此”为管辖语(adhikāro)。 399. තපාදිතො සී. 399. 于tapa(苦行)等词后，（加）sī（后缀）。 තපඉච්චෙවමාදිතො සීපච්චයො හොති ‘‘තදස්සත්ථි’’ ඉච්චෙතස්මිං අත්ථෙ. සස්ස ද්විභාවො. තපස්සී, තපස්සිනො, තපස්සිනී, තපස්සි. එවං තෙජස්සී, යසස්සී, මනස්සී, පයස්සී. 于tapa(苦行)等词后，于“彼有此”义，加sī后缀。s音重叠(dvibhāvo)。如：tapassī(苦行者)、tapassino(苦行者们)、tapassinī(苦行女)、tapassi(中性)。同理，tejassī(有威力者)、yasassī(有名望者)、manassī(有心意者)、payassī(有乳汁/水者)。 ‘‘දණ්ඩො අස්ස අත්ථි, තස්මිං වා විජ්ජතී’’ති විග්ගහෙ – 于“彼有杖，或杖存于彼”之解析中—— 400. දණ්ඩාදිතො ඉකඊ. 400. 于daṇḍa(杖)等词后，（加）ika、ī（二后缀）。 ආදිසද්දොයං පකාරත්ථො, දණ්ඩඉච්චෙවමාදිතො අවණ්ණන්තා ඉක ඊ ඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති ‘‘තදස්සත්ථි’’ ඉච්චෙතස්මිං අත්ථෙ. දණ්ඩිකො, දණ්ඩී, දණ්ඩිනො, දණ්ඩිනී. එවං මාලිකො, මාලී, මාලිනී, ඡත්තිකො, ඡත්තී, රූපිකො, රූපී, කෙසිකො, කෙසී, සඞ්ඝී, ඤාණී, හත්ථී ඉච්චාදි. 此中“ādi”(等)字为类别义(pakārattho)。于daṇḍa(杖)等a结尾之词后，于“彼有此”义，加ika、ī二后缀。如：daṇḍiko(持杖者)、daṇḍī(持杖者)、daṇḍino(持杖者们)、daṇḍinī(持杖女)。同理，māliko(有花鬘者)、mālī(有花鬘者)、mālinī(有花鬘女)；chattiko(持伞者)、chattī(持伞者)；rūpiko(有色者)、rūpī(有色者)；kesiko(有发者)、kesī(有发者)；saṅghī(有僧团者)；ñāṇī(有智者)；hatthī(有（长）鼻者，即象)等。 401. මධ්වාදිතො රො. 401. 于madhu(蜜)等词后，（加）ro（后缀）。 මධුආදිතො රප්පච්චයො හොති ‘‘තදස්සත්ථී’’ති අත්ථෙ. මධු අස්ස අත්ථි, තස්මිං වා විජ්ජතීති මධුරො ගුළො, මධුරා සක්ඛරා, මධුරං ඛීරං, කුඤ්ජා හනූ එතස්ස සන්තීති කුඤ්ජරො, සබ්බස්මිං [Pg.244] වත්තබ්බෙ මුඛමස්ස අත්ථීති මුඛරො, සුසි අස්ස අත්ථීති සුසිරො. එවං රුචිරො, නගරො. 于madhu(蜜)等词后，于“彼有此”义，加ra后缀。如：于‘彼有蜜，或蜜存于彼’义，（成）madhuro guḷo(甜糖蜜)、madhurā sakkharā(甜砂糖)、madhuraṃ khīraṃ(甜牛奶)。于‘彼有弯曲之颚’义，（成）kuñjaro(象)。于‘于一切所说，彼皆有口’义，（成）mukharo(多言者)。于‘彼有孔’义，（成）susiro(有孔者)。同理，ruciro(悦意者)、nagaro(城市)。 ‘‘ගුණො අස්ස අත්ථි, තස්මිං වා විජ්ජතී’’ති විග්ගහෙ – 于“彼有德，或德存于彼”之解析中—— 402. ගුණාදිතොවන්තු. 402. 于guṇa(德)等词后，（加）vantu（后缀）。 ගුණඉච්චෙවමාදිතො වන්තුප්පච්චයො හොති ‘‘තදස්ස අත්ථී’’ති අත්ථෙ. විභත්තිලොපෙ, නාමබ්‍යපදෙසෙ ච කතෙ ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති. ගුණවන්තු සි, ‘‘සවිභත්තිස්ස, න්තුස්සා’’ති අධිකිච්ච ‘‘ආ සිම්හී’’ති ආත්තං, ගුණවා පුරිසො, සෙසං ඤෙය්‍යං. එවං ගණවා, කුලවා ඉච්චාදයො. ඉත්ථියං ‘‘ණව ණික ණෙය්‍යණන්තූහී’’ති ඊපච්චයො, ‘‘වා’’ති වත්තමානෙ ‘‘න්තුස්ස තමීකාරෙ’’ති තකාරො, ගුණවතී, ගුණවන්තී ඉච්චාදි. නපුංසකෙ ‘‘අං නපුංසකෙ’’ති සවිභත්තිස්ස න්තුස්ස අමාදෙසො, ගුණවං ඉච්චාදි. 于guṇa(德)等词后，于“彼有此”义，加vantu后缀。于词尾脱落(vibhattilope)及作名词指称(nāmabyapadese)后，生起si等（格）。guṇavantu加si，依‘savibhattissa, ntussā’及‘ā simhī’规则，（ntu）变为ā，（成）guṇavā puriso(有德之人)，余者应知。同理，gaṇavā(有众者)、kulavā(有族者)等。于阴性，依‘ṇava ṇika ṇeyyaṇantūhī’规则，加ī后缀；当有vā时，依‘ntussa tamīkāre’规则，（ntu）变为t，（成）guṇavatī、guṇavantī等。于中性，依‘aṃ napuṃsake’规则，带格之ntu变为aṃ，（成）guṇavaṃ等。 ‘‘සති අස්ස අත්ථි, තස්මිං වා විජ්ජතී’’ති විග්ගහෙ – 于“彼有念，或念存于彼”之解析中—— ‘‘තදස්සත්ථී’’ති වත්තතෙ. “彼有此”（之管辖语）续行(vattate)。 493. සත්‍යාදීහි මන්තු. 493. 于sati(念)等词后，（加）mantu（后缀）。 සතිඉච්චෙවමාදීහි අවණ්ණන්තරහිතෙහි පඨමාවිභත්‍යන්තෙහි ලිඞ්ගෙහි මන්තුප්පච්චයො හොති ‘‘තදස්සත්ථී’’ති අත්ථෙ. සෙසං ගුණවන්තුසමං. සතිමා, සතිමතී, සතිමන්තී, සතිමං. එවං ධිතිමා, ගතිමා ඉච්චාදයො. 于sati(念)等非a结尾之第一格词后，于“彼有此”义，加mantu后缀。余者同guṇavantu。如：satimā(具念者)、satimatī(具念女)、satimantī(具念女)、satimaṃ(具念，中性)。同理，dhitimā(有慧者)、gatimā(有（善）趣者)等。 තථා ‘‘ආයු අස්ස අත්ථීති ආයු මන්තු’’ඉච්චත්‍ර – 同样，于“彼有寿”义，（成）āyu mantu，于此—— 404. ආයුස්සුකාරාසමන්තුම්හි[Pg.245]. 404. 于mantu（后缀）前，āyu之u变为as。 ආයුස්ස උකාරො අස හොති මන්තුම්හීති අසාදෙසො. ආයස්මා, සෙසං සමං. ගාවො අස්ස සන්තීති ගොමා, ගොමන්තො, ගොමතී, ගොමන්තී, ගොමං කුලං ඉච්චාදි. āyu之u于mantu（后缀）前变为as，此为as替换(asādeso)。如：āyasmā(具寿)，余者相同。于“彼有牛”义，（成）gomā(有牛者)、gomanto(有牛者们)、gomatī(有牛女)、gomantī(有牛女)、gomaṃ kulaṃ(有牛之家)等。 ‘‘සද්ධා අස්ස අත්ථී’’ති විග්ගහෙ – 于“彼有信”之解析中—— 405. සද්ධාදිතො ණ. 405. 于saddhā(信)等词后，（加）ṇa（后缀）。 සද්ධා පඤ්ඤාඉච්චෙවමාදිතො ණප්පච්චයො හොති ‘‘තදස්සත්ථි’’ඉච්චෙතස්මිං අත්ථෙ. සද්ධො පුරිසො, සද්ධා කඤ්ඤා, සද්ධං කුලං. එවං පඤ්ඤො, අමච්ඡරො, තථා බුද්ධං, බුද්ධි අස්ස අත්ථීති බුද්ධො ඉච්චාදි. 于saddhā(信)、paññā(慧)等词后，于“彼有此”义，加ṇa后缀。如：saddho puriso(有信之人)、saddhā kaññā(有信之女)、saddhaṃ kulaṃ(有信之家)。同理，pañño(有慧者)、amaccharo(不悭吝者)。又如，于‘彼有觉’义，（成）buddho(觉者)等。 අස්සත්ථිතද්ධිතං. 所有义后缀。 සඞ්ඛ්‍යාතද්ධිත 数词派生词 ‘‘පඤ්චන්නං පූරණො’’ති විග්ගහෙ – 于“五之圆满者”的分析中—— 406. සඞ්ඛ්‍යාපූරණෙ මො. 406. 在序数词义上，（加）mo（后缀）。 පූරයති සඞ්ඛ්‍යා අනෙනාති පූරණො, සඞ්ඛ්‍යාය පූරණො සඞ්ඛ්‍යාපූරණො, තස්මිං සඞ්ඛ්‍යාපූරණත්ථෙ ඡට්ඨියන්තතො මප්පච්චයො හොති. පඤ්චමො, පඤ්චන්නං පූරණී පඤ්චමී, ‘‘නදාදිතො වා ඊ’’ති ඊපච්චයො. ‘‘ඉත්ථියමතො ආපච්චයො’’ති ආපච්චයො, පඤ්චමා වීරියපාරමී, පඤ්චමං ඣානං. එවං සත්තමො, සත්තමී, සත්තමා, සත්තමං, අට්ඨමො, අට්ඨමී, අට්ඨමා, අට්ඨමං, නවමො[Pg.246], නවමී, නවමා, නවමං, දසමො, දසමී, දසමා, දසමං ඉච්චාදි. 以此令数圆满，故为“圆满者”(pūraṇo)；数之圆满者为“序数”(saṅkhyāpūraṇo)。于此序数之义上，于第六格结尾的（数词）后，有ma后缀。例如：pañcamo(第五)；pañcannaṃ pūraṇī(五之圆满者，阴性)为pañcamī(第五)；依“从nadā等词可选加ī”(nadādito vā ī)的规则加ī后缀；依“于阴性，从a之后加ā后缀”(Itthiyamato āpaccayo)的规则加ā后缀，如pañcamā vīriyapāramī(第五精进波罗蜜)、pañcamaṃ jhānaṃ(第五禅)。同理，sattamo(第七)、sattamī、sattamā、sattamaṃ；aṭṭhamo(第八)、aṭṭhamī、aṭṭhamā、aṭṭhamaṃ；navamo(第九)、navamī、navamā、navamaṃ；dasamo(第十)、dasamī、dasamā、dasamaṃ等。 ‘‘සඞ්ඛ්‍යාපූරණෙ’’ති අධිකාරො. “Saṅkhyāpūraṇe”(在序数词义上)是总则。 407. චතුච්ඡෙහි ථඨා. 407. 从catu(四)和cha(六)之后，（分别加）tha和ṭha。 චතුඡඉච්චෙතෙහි ථඨඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති සඞ්ඛ්‍යාපූරණත්ථෙ. චතුන්නං පූරණො චතුත්ථො, ද්විත්තං, චතුත්ථී, චතුත්ථා, චතුත්ථං, ඡන්නං පූරණො ඡට්ඨො, ඡට්ඨී, ඡට්ඨා, ඡට්ඨං, ඡට්ඨො එව ඡට්ඨමො. 从“四”(catu)和“六”(cha)这两个词，在序数词的意义上，加tha和ṭha后缀。四之圆满者是第四(catuttho)，（阴性形式）有两种(dvittaṃ)：catutthī、catutthā，（中性形式为）catutthaṃ。六之圆满者是第六(chaṭṭho)，其阴性形式有chaṭṭhī、chaṭṭhā，中性形式有chaṭṭhaṃ。chaṭṭho也可作chaṭṭhamo。 ඡාහං, ඡළායතනං ඉච්චත්‍ර – 在chāhaṃ(六日)、chaḷāyatanaṃ(六处)等词中—— 408. ස ඡස්ස වා. 408. cha可选地变为sa。 ඡස්ස සකාරාදෙසො හොති වා සඞ්ඛ්‍යානෙ. ඡාහමස්ස ජීවිතං සාහං, ඡාහං වා, සළායතනං. 在计数时，cha可选地变为s音。例如，在“他的寿命是六天”(Chāhamassa jīvitaṃ)一句中，（六天）作sāhaṃ，或作chāhaṃ；又如saḷāyatanaṃ(六处)。 ‘‘ද්වින්නං පූරණො’’ති විග්ගහෙ – 于“二之圆满者”的分析中—— 409. ද්විතීහි තියො. 409. 从dvi(二)和ti(三)之后，（加）tiya。 ද්විතිඉච්චෙතෙහි තියප්පච්චයො හොති සඞ්ඛ්‍යාපූරණත්ථෙ. විපරිණාමෙන ‘‘ද්වි තිණ්ණ’’න්ති වත්තමානෙ – 从“二”(dvi)和“三”(ti)这两个词，在序数词的意义上，加tiya后缀。通过转换，当述及“dvi tiṇṇaṃ”时—— 410. තියෙ දුතාපි ච. 410. 当tiya后缀在后时，也作du、ta等（替代式）。 ද්විතිඉච්චෙතෙසං දුතඉච්චාදෙසා හොන්ති තියප්පච්චයෙ පරෙ. දුතියො පුරිසො, දුතියා, දුතියං. එවං තිණ්ණං පූරණො තතියො, තතියා, තතියං. අපිග්ගහණෙන අඤ්ඤත්ථාපි ද්විසද්දස්ස දුආදෙසො හොති, චසද්දෙන දි ච. ද්වෙ රත්තියො දුරත්තං, දුවිධං, දුවඞ්ගං, දිරත්තං, දිගුණං, දිගු. 当tiya后缀在后时，“二”(dvi)和“三”(ti)可变为duta等形式。例如：第二男子(dutiyo puriso)、第二(dutiyā)、第二(dutiyaṃ)。如此，三之圆满者是第三(tatiyo)、第三(tatiyā)、第三(tatiyaṃ)。由“api”(也)字可知，在其他地方，dvi一词也可变为du，由“ca”(和)字可知，也可变为di。例如：durattaṃ(两夜)、duvidhaṃ(两种)、duvaṅgaṃ(二部分)、dirattaṃ(两夜)、diguṇaṃ(两倍)、digu(持业释)。 411. තෙසමඩ්ඪූපපදෙන අඩ්ඪුඩ්ඪදිවඩ්ඪදියඩ්ඪඩ්ඪතියා. 411. 彼等与aḍḍha为前缀时，成aḍḍhuḍḍha、divaḍḍha、diyaḍḍha、aḍḍhatiyā。 තෙසං චතුත්ථදුතියතතියානං අඩ්ඪූපපදානං අඩ්ඪූපපදෙන සහ අඩ්ඪුඩ්ඪදිවඩ්ඪදියඩ්ඪඅඩ්ඪතියාදෙසා හොන්ති. 当aḍḍha作为前缀词与彼等第四(catuttha)、第二(dutiya)、第三(tatiya)结合时，有aḍḍhuḍḍha、divaḍḍha、diyaḍḍha、aḍḍhatiyā等替代形式。 එත්ථ ච – 于此，且—— අඩ්ඪූපපදපාදාන-සාමත්ථා අඩ්ඪපුබ්බකා; තෙසංසද්දෙන ගය්හන්තෙ, චතුත්ථදුතියාදයො. 依于“aḍḍha为前缀词”的表述之力，（当知）是以aḍḍha为首的（复合词）；通过“tesaṃ”(彼等)一词，而取第四、第二等词。 අඩ්ඪෙන චතුත්ථො අඩ්ඪුඩ්ඪො, අඩ්ඪෙන දුතියො දිවඩ්ඪො, දියඩ්ඪො, අඩ්ඪෙන තතියො අඩ්ඪතියො. 第四加半是aḍḍhuḍḍho(三又二分之一)，第二加半是divaḍḍho或diyaḍḍho(一又二分之一)，第三加半是aḍḍhatiyo(二又二分之一)。 ‘‘එකඤ්ච දස චා’’ති අත්ථෙ ද්වන්දසමාසෙ, ‘‘එකෙන අධිකා දසා’’ති අත්ථෙ තප්පුරිසසමාසෙ වා කතෙ ‘‘සඞ්ඛ්‍යානෙ’’ති වත්තමානෙ ‘‘ද්වෙකට්ඨානමාකාරො වා’’ති ආත්තං. වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො. 在“一与十”(Ekañca dasa ca)的意义上作双数复合词(dvandasamāsa)，或在“比十多一”(ekena adhikā dasā)的意义上作依主释(tappurisasamāsa)后，当“在计数时”(saṅkhyāne)的规则适用时，依“dvi、eka、aṭṭha之后，（dasa的a）可选变为ā”的规则，而有长音ā。此处的“vā”(或)字，意为有条件的选项。 තෙන චෙත්ථ – 因此，于此—— ද්වෙකට්ඨානං දසෙ නිච්චං, ද්විස්සා’නවුතියා නවා; ඉතරෙස’මසන්තඤ්ච, ආත්තං දීපෙති වාසුති. （此颂阐明：）在dasa(十)前，dvi、eka、aṭṭha（所引起的ā音变）是恒常的；在navuti(九十)前，dvi（所引起的ā音变）则不然；对于其他（数词），则无此（音变）。经中的“vā”(或)字，阐明了取长音ā（的这些特定情况）。 ‘‘එකාදිතො දසර සඞ්ඛ්‍යානෙ’’ති රත්තං. 依“从eka等词之后，dasa作ra，在计数时”(Ekādito dasara saṅkhyāne)一节所说。 රාදෙසො වණ්ණමත්තත්තා, වණ්ණමත්තප්පසඞ්ගිපි; සියා දසස්ස දස්සෙව, නිමිත්තාසන්නභාවතො. ra的替代，虽仅为一音，然因其与作用因邻近，故应（理解为替代）整个dasa一词。 තතො බහුවචනං යො, ‘‘පඤ්චාදීනමකාරො’’ති සවිභත්තිස්ස අන්තස්ස අත්තං. එකාරස, එකාදස, ලිඞ්ගත්තයෙපි සමානං. 此后，（使用）复数（主格）yo。（然后）依“pañca等词（后之格尾）作a”(pañcādīnamakāro)的规则，使带格尾的词末变为a。例如：ekārasa、ekādasa，于三性中皆同。 ‘‘වා’’ති වත්තතෙ. “Vā”(或)字的作用延续于此。 412. එකාදිතො [Pg.248] දසස්සී. 412. 从eka等词之后，于dasa加ī。 එකාදිතො පරස්ස දසස්ස අන්තෙ ඊපච්චයො හොති වා පූරණත්ථෙ. 在序数词的意义上，于eka等词之后的dasa词末，可选地加ī后缀。 දසස්ස පච්චයායොගා, ලද්ධමන්තෙති අත්ථතො; තදන්තස්ස සභාවෙන, ඉත්ථියංයෙව සම්භවො. 由于与后缀相连，从意义上说，（dasa）获得了词尾；因其词尾的性质，故仅用于阴性。 එකාදසන්නං පූරණී එකාදසී, අඤ්ඤත්‍ර එකාදසමො, එකාදසමං. 十一的序数是 ekādasī (阴性)，此外是 ekādasamo (阳性)和 ekādasamaṃ (中性)。 ද්වෙ ච දස ච, ද්වීහි වා අධිකා දසාති ‘‘ද්වි දස’’ඉච්චත්‍ර ‘‘වා’’ති වත්තතෙ. “二与十”，或“以二多于十”，于此“dvidasā”中，适用“vā”(或)字。 ‘‘වීසති දසෙසු බා ද්විස්ස තූ’’ති බාදෙසො, දස්ස රාදෙසො. බාරස, අඤ්ඤත්‍ර ආත්තං, ද්වාදස. ද්වාදසන්නං පූරණො බාරසමො, ද්වාදසමො, ද්වාදසී. 依据“Vīsati dasesu bā dvissa tū”，dvi 替换为 bā，da 替换为 ra，得 bārasa。此外，a 延长，得 dvādasa。十二的序数是 bārasamo、dvādasamo、dvādasī。 තයො ච දස ච, තීහි වා අධිකා දසාති තෙරස, ‘‘තෙසු වුද්ධි ලොපා’’දිනා තිස්ස තෙආදසො ආනවුතියා, තෙරසමො, තෙරසී. “三与十”，或“以三多于十”，得 terasa。依据“tesu vuddhi lopā”等规则，直到九十，ti 替换为 te。第十三的序数是 terasamo、terasī。 චත්තාරො ච දස ච, චතූහි වා අධිකා දසාති චතුද්දස ඉච්චත්‍ර ‘‘ගණනෙ දසස්සා’’ති ච වත්තමානෙ ‘‘චතූපපදස්ස ලොපො තුත්තරපදාදි චස්ස චුචොපි නවා’’ති තුලොපො, චුචො ච. චුද්දස, චොද්දස, චතුද්දස. චුද්දසමො, චතුද්දසමො, චකුද්දසී, චාතුද්දසී වා. “四与十”，或“以四多于十”，得 catuddasa。于此，当适用“gaṇane dasassā”等规则时，依据“catūpapadassa lopo tuttarapadādi cassa cucopi navā”，tu 被省略，且有 cu 和 co。得 cuddasa、coddasa、catuddasa。第十四的序数是 cuddasamo、catuddasamo，或 cakuddasī、cātuddasī。 පඤ්ච ච දස ච, පඤ්චහි වා අධිකා දසාති පඤ්චදස, ‘‘තෙසු වුද්ධි ලොපා’’දිනා පඤ්චසද්දස්ස දස වීසෙසු පන්නපණ්ණආදෙසාපි, ‘‘අට්ඨාදිතො චා’’ති රත්තං. පන්නරස, පඤ්චදස. පන්නරසමො, පඤ්චදසමො, පන්නරසී, පඤ්චදසී. “五与十”，或“以五多于十”，得 pañcadasa。依据“tesu vuddhi lopā”等规则，在与 dasa、vīsa 等结合的特例中，pañca 一词亦可替换为 panna 或 paṇṇa；依据“aṭṭhādito cā”，da 替换为 ra。得 pannarasa、pañcadasa。第十五的序数是 pannarasamo、pañcadasamo、pannarasī、pañcadasī。 ‘‘ඡ [Pg.249] ච දස ච, ඡහි වා අධිකා දසා’’ති සමාසෙ කතෙ ‘‘ඡස්සා’’ති වත්තමානෙ ‘‘දසෙ සො නිච්චඤ්චා’’ති සො, ‘‘සඞ්ඛ්‍යානං, වා’’ති ච වත්තතෙ, ‘‘ල දරාන’’න්ති ලත්තං, වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො. “六与十，或以六多于十”，当构成复合词时，在适用“chassa”的场合，依据“dase so niccañcā”，cha 替换为 so；亦适用“saṅkhyānaṃ, vā”的规则；依据“la darānaṃ”，da 替换为 la。此处的“vā”字表特定选择义。 ළො නිච්චං සොළසෙ දස්ස, චත්තාලීසෙ ච තෙරසෙ; අඤ්ඤත්‍ර න ච හොතායං, වවත්ථිතවිභාසතො. 于 soḷasa (十六)、cattālīsa (四十)与 terasa (十三)中，da 常替换为 ḷa；因属特定选择，此替换不用于他处。 ලළානමවිසෙසො ක්වචි, සොළස. තෙළස, චත්තාලීසං, චත්තාරීසං. සොළසමො, සොළසී. la 与 ḷa 有时无别。如：soḷasa (十六)。teḷasa (十三)，cattālīsaṃ (四十)，cattārīsaṃ (四十)。第十六的序数是 soḷasamo、soḷasī。 ‘‘වා, දසර සඞ්ඛ්‍යානෙ’’ති අධිකිච්ච ‘‘අට්ඨාදිතො චා’’ති රත්තං. අට්ඨාරස, අට්ඨාදස, ආත්තං. අට්ඨාරසන්නං පූරණො අට්ඨාරසමො, අට්ඨාදසමො. එවං සත්තරස, සත්තදස. සත්තරසමො, සත්තදසමො. 依据“Vā, dasara saṅkhyāne”以及“aṭṭhādito cā”等规则，da 替换为 ra。得 aṭṭhārasa、aṭṭhādasa，其中有 ā 的延长。十八的序数是 aṭṭhārasamo、aṭṭhādasamo。同理，有 sattarasa、sattadasa。第十七的序数是 sattarasamo、sattadasamo。 අට්ඨාදිතොති කිමත්ථං? චතුද්දස. 为何说“从八开始”？是为了 catuddasa (十四)一例。 එකෙන ඌනා වීසතීති තප්පුරිසො, එකූනවීසති. එකූනවීසතාදයො ආනවුතියා එකවචනන්තා, ඉත්ථිලිඞ්ගා ච දට්ඨබ්බා, තෙ ච සඞ්ඛ්‍යානෙ, සඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ ච වත්තන්තෙ, යදා සඞ්ඛ්‍යානෙ වත්තන්තෙ, තදා භික්ඛූනමෙකූනවීසති තිට්ඨති, භොති භික්ඛූනමෙකූනවීසති තිට්ඨතු, භික්ඛූනමෙකූනවීසතිං පස්ස, භික්ඛූනමෙකූනවීසතියා කතං ඉච්චාදි. “以一少于二十”，此为依主释(tappurisa)复合词，即 ekūnavīsati (十九)。从十九至九十的数词，当知为单数、阴性。彼等可用于计数(saṅkhyāna)及所计数(saṅkhyeyya)。当用于计数时，例如：“比丘之十九数站立”(bhikkhūnam ekūnavīsati tiṭṭhati)、“诸位，令比丘之十九数站立”(bhoti bhikkhūnam ekūnavīsati tiṭṭhatu)、“见比丘之十九数”(bhikkhūnam ekūnavīsatiṃ passa)、“由比丘之十九数所作”(bhikkhūnam ekūnavīsatiyā kataṃ)等。 සඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙ පන එකූනවීසති භික්ඛවො තිට්ඨන්ති, භොන්තො එකූනවීසති භික්ඛවො තිට්ඨථ, එකූනවීසතිං භික්ඛූ පස්ස, එකූනවීසතියා භික්ඛූහි කතං ඉච්චාදි. එවං වීසතාදීසුපි යොජෙතබ්බං, එකූනවීසතියා පූරණො එකූනවීසතිමො. 然而，就所计数者而言，则是“十九位比丘站立”(ekūnavīsati bhikkhavo tiṭṭhanti)、“诸位，十九位比丘请站立”(bhonto ekūnavīsati bhikkhavo tiṭṭhatha)、“见十九位比丘”(ekūnavīsatiṃ bhikkhū passa)、“由十九位比丘所作”(ekūnavīsatiyā bhikkhūhi kataṃ)等。vīsati (二十)等数词亦应如是应用。十九的序数是 ekūnavīsatimo。 දස ච දස චාති අත්ථෙ ද්වන්දසමාසං කත්වා ‘‘දසදසා’’ති වත්තබ්බෙ ‘‘සරූපානමෙකසෙස්වසකි’’න්ති එකසෙසෙ කතෙ [Pg.250] දසසද්දතො පඨමාබහුවචනං යො. ‘‘දස යො’’ඉතීධ – “十与十”，于此义中，构成并列复合词(dvandasamāsa)；当应说“dasadasā”时，依据“sarūpānamekaseso asakiṃ”规则作同形存一(ekasesa)后，于 dasa 一词后加第一格复数 yo。于此“dasa yo”—— 413. ගණනෙ දසස්ස ද්විති චතු පඤ්ච ඡ සත්ත අට්ඨනවකානං වීති චත්තාර පඤ්ඤා ඡ සත්තාස නවා යොසු යොනඤ්චී සමාසං ඨිරි තීතුති. 413. 于计数中，对于 dasa 的二、三、四、五、六、七、八、九倍，于 yo 前，其词根分别替换为 vī、ti、cattāra、paññā、cha、satta、asa、nava；而 yo 及其他格位则替换为 ī、sam、ṭhi、ri、tī、ti、uti 等。 ගණනෙ දසස්ස සම්බන්ධීනං ද්වික තික චතුක්ක පඤ්චක ඡක්කසත්තක අට්ඨක නවකානං කතෙකසෙසානං යථාක්කමං වීති චත්තාර පඤ්ඤා ඡ සත්ත අස නව ඉච්චාදෙසා හොන්ති යොසු පරෙසු, යොනඤ්ච ඊසං ආසං ඨි රිති ඊති උතිඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්තීති ද්විදසත්ථවාචකස්ස දසස්ස වීආදෙසො හොති, යොවචනස්ස ඊසඤ්ච, සරලොපාදි. 于计数中，与 dasa 相关的、经过同形存一(ekasesa)的 dvika、tika……navaka，于 yo 之前，依次替换为 vī、ti、cattāra、paññā、cha、satta、asa、nava；而 yo 等则替换为 īsaṃ、āsaṃ、ṭhi、riti、īti、uti。因此，表示二十义的 dasa 替换为 vī，格位 yo 替换为 īsaṃ，并有元音省略等变化。 ‘‘සඞ්ඛ්‍යානං, වා, අන්තෙ’’ති ච වත්තතෙ. “数词，或，于词尾”此一规则亦适用。 414. ති ච. 414. 以及 ti。 තාසං සඞ්ඛ්‍යානමන්තෙ තිකාරාගමො හොති වා. වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො. 这些数词词尾可选择性地增添 ti。此处的 vā 字表特定选择义。 විභාසා වීස තිංසාන-මන්තෙ හොති තිආගමො; අඤ්ඤත්ථ න ච හොතෙව, වවත්ථිතවිභාසතො. 于 vīsa (二十)与 tiṃsa (三十)的词尾，ti 的增添是可选择的；因属特定选择，此用法不用于他处。 ‘‘බ්‍යඤ්ජනෙ චා’’ති නිග්ගහීතලොපො, පුන තද්ධිතත්තා නාමබ්‍යපදෙසෙ ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති. භික්ඛූනං වීසති, වීසං වා, වීසති භික්ඛූ, වීසං වා ඉච්චාදි. වීසතිමො. තථා එකවීසති කුසලචිත්තානි, එකවීසං වා. එකවීසතිමො. බාවීසති, බාවීසං වා. බාවීසතිමො. ද්වාවීසති, ද්වාවීසං වා. ද්වාවීසතිමො. තෙවීසති, තෙවීසං වා. තෙවීසතිමො. චතුවීසති, චතුවීසං වා. චතුවීසතිමො. පණ්ණවීසති, පණ්ණවීසං වා. පණ්ණවීසතිමො. පඤ්චවීසති, පඤ්චවීසං වා. පඤ්චවීසතිමො. ඡබ්බීසති[Pg.251], ඡබ්බීසං වා. ඡබ්බීසතිමො. සත්තවීසති, සත්තවීසං වා. සත්තවීසතිමො. අට්ඨවීසති, අට්ඨවීසං වා. අට්ඨවීසතිමො. එකූනතිංසති, එකූනතිංසංවා. එකූනතිංසතිමො. 依据“Byañjane cā”，niggahīta (鼻音)省略；又因其为派生词(taddhita)，得名词之称，故生起 si 等格位。例如：比丘二十位(Bhikkhūnaṃ vīsati 或 vīsaṃ)，二十位比丘(vīsati bhikkhū 或 vīsaṃ)等。序数是 vīsatimo。同理，二十一善心(ekavīsati kusalacittāni 或 ekavīsaṃ)，序数是 ekavīsatimo。bāvīsati 或 bāvīsaṃ (二十二)，序数是 bāvīsatimo。dvāvīsati 或 dvāvīsaṃ (二十二)，序数是 dvāvīsatimo。tevīsati 或 tevīsaṃ (二十三)，序数是 tevīsatimo。catuvīsati 或 catuvīsaṃ (二十四)，序数是 catuvīsatimo。paṇṇavīsati 或 paṇṇavīsaṃ (二十五)，序数是 paṇṇavīsatimo。pañcavīsati 或 pañcavīsaṃ (二十五)，序数是 pañcavīsatimo。chabbīsati 或 chabbīsaṃ (二十六)，序数是 chabbīsatimo。sattavīsati 或 sattavīsaṃ (二十七)，序数是 sattavīsatimo。aṭṭhavīsati 或 aṭṭhavīsaṃ (二十八)，序数是 aṭṭhavīsatimo。ekūnatiṃsati 或 ekūnatiṃsaṃ (二十九)，序数是 ekūnatiṃsatimo。 දස ච දස ච දස චාති ‘‘දස දස දසා’’ති වත්තබ්බෙ එකසෙසෙ කතෙ ‘‘ගණනෙ දසස්සා’’තිආදිනා තිඊසමාදෙසා, ‘‘ක්වචා’’දිනා රස්සත්තං, නිග්ගහීතාගමො ච, සෙසං වීසතිසමං. තිංසති, තිංසං, තිංස වස්සානි, නිග්ගහීතලොපො, තිංසං, තිංසාය ඉච්චාදි. එකතිංසති, එකතිංසං වා, බාත්තිංසං, ද්වත්තිංසං, තෙත්තිංසං ඉච්චාදි. “十与十与十”，当应说“dasa dasa dasā”时，作同形存一(ekasesa)后，依据“gaṇane dasassā”等规则，有 ti 和 īsaṃ 的替换；依据“kvaci”等规则，有短音化及 niggahīta 的增添。其余同 vīsati (二十)。如：tiṃsati、tiṃsaṃ；三十年(tiṃsa vassāni)，niggahīta 省略；tiṃsaṃ、tiṃsāya 等。又如：ekatiṃsati 或 ekatiṃsaṃ (三十一)，bāttiṃsaṃ (三十二)，dvattiṃsaṃ (三十二)，tettiṃsaṃ (三十三)等。 චතුදසත්ථවාචකස්ස කතෙකසෙසස්ස දසස්ස චත්තාර, යොවචනස්ස ඊසං, චත්තාලීසං, ‘‘ල දරාන’’න්ති රස්ස ලත්තං, තාලීසං වා. චත්තාලීසතිමො. එකචත්තාලීසං, ද්වාචත්තාලීසං, ද්විචත්තාලීසං, තෙචත්තාලීසං, තිචත්තාලීසං ඉච්චාදි. 表示四十义、经过同形存一(ekasesa)的 dasa 一词，其词根替换为 cattāra，格位 yo 替换为 īsaṃ，得 cattālīsaṃ。依据“la darānaṃ”，ra 替换为 la，或作 tālīsaṃ。第四十的序数是 cattālīsatimo。又如：ekacattālīsaṃ (四十一)，dvācattālīsaṃ (四十二)，dvicattālīsaṃ (四十二)，tecattālīsaṃ (四十三)，ticattālīsaṃ (四十三)等。 පඤ්චදසත්ථවාචකස්ස දසස්ස පඤ්ඤා, යොවචනස්ස ආසඤ්ච. පඤ්ඤාසං, ‘‘තෙසු වුද්ධි ලොපා’’දිනා පණ්ණාදෙසො, පණ්ණාසං වා. එකපඤ්ඤාසං, ද්වෙපඤ්ඤාසං, ද්විපඤ්ඤාසං. 在表示五十的词中，“十”(dasa)作“paññā”，yovacana 作“āsa”。Paññāsaṃ (五十)，依“tesu vuddhi lopā”等规则，作“paṇṇa”替代，或作 paṇṇāsaṃ (五十)。Ekapaññāsaṃ (五十一)，dvepaññāsaṃ (五十二)，dvipaññāsaṃ (五十二)。 ඡදසත්ථවාචකස්ස දසස්ස ඡ, යොවචනස්ස ඨිආදෙසො, ‘‘ස ඡස්ස වා’’ති සකාරාදෙසො, සට්ඨි, ද්වාසට්ඨි, ද්වෙසට්ඨි, ද්විසට්ඨි, තෙසට්ඨි, තිසට්ඨි. 在表示六十的词中，“十”(dasa)作“cha”，yovacana 作“ṭhi”替代。依“sa chassa vā”规则，作“sa”替代，成 saṭṭhi (六十)。Dvāsaṭṭhi (六十二)，dvesaṭṭhi (六十二)，dvisaṭṭhi (六十二)，tesaṭṭhi (六十三)，tisaṭṭhi (六十三)。 සත්තදසත්ථවාචකස්ස දසස්ස සත්ත, යොවචනස්ස රි, ති ච. සත්තරි, සත්තති, ද්වාසත්තරි, ද්වාසත්තති, ද්විසත්තරි, දිසත්තති, තෙසත්තති, තිසත්තති ඉච්චාදි. 在表示七十的词中，“十”(dasa)作“satta”，yovacana 作“ri”及“ti”替代。Sattari (七十)，sattati (七十)，dvāsattari (七十二)，dvāsattati (七十二)，dvisattari (七十二)，disattati (七十二)，tesattati (七十三)，tisattati (七十三)等。 අට්ඨදසත්ථවාචකස්ස දසස්ස අස, යොවචනස්ස ඊතිආදෙසො ච. අසීති, එකාසීති, ද්වෙඅසීති, තෙඅසීති, චතුරාසීති, ‘‘ක්වචා’’දිනා දීඝො. 在表示八十的词中，“十”(dasa)作“asa”，yovacana 作“īti”替代。Asīti (八十)，ekāsīti (八十一)，dveasīti (八十二)，teasīti (八十三)，caturāsīti (八十四)，依“kvaci”等规则，作长音化。 නවදසත්ථවාචකස්ස [Pg.252] දසස්ස නව, යොවචනස්ස උති ච, නවුති, ද්වානවුති, ද්වෙනවුති, ද්විනවුති, තෙනවුති, තිනවුති, චතුනවුති, ඡන්නවුතියා, ඡන්නවුතීනං පාසණ්ඩානං. 在表示九十的词中，“十”(dasa)作“nava”，yovacana 作“uti”替代。Navuti (九十)，dvānavuti (九十二)，dvenavuti (九十二)，dvinavuti (九十二)，tenavuti (九十三)，tinavuti (九十三)，catunavuti (九十四)，channavutiyā (九十六)，channavutīnaṃ pāsaṇḍānaṃ (九十六种外道)。 ‘‘ගණනෙ, දසස්සා’’ති ච වත්තතෙ. “Gaṇane, dasassa”亦适用。 415. දසදසකං සතං දසකානං සතං සහස්සඤ්ච යොම්හි. 415. 十个十为百，百个十为千，于 yo 时。 ගණනෙ පරියාපන්නස්ස දසදසකත්ථවාචකස්ස දසසද්දස්ස සතං හොති, සතදසකත්ථවාචකස්ස දසස්ස සහස්සං හොති යොම්හි. ඉමිනා නිපාතනෙන යොලොපො, තද්ධිතත්තා පුන නාමබ්‍යපදෙසෙ ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති, නිග්ගහීතස්ස ලොපො, ‘‘සි’’න්ති අමාදෙසො, යොජනානං සතං, සහස්සං. සතං නපුංසකමෙකවචනන්තඤ්ච, තථා සහස්සං, වග්ගභෙදෙ සබ්බත්ථ බහුවචනම්පි භවති. ද්වෙ වීසතියො. එවං තිංසාදීසුපි, ද්වෙ සතානි, බහූනි සතානි, ද්වෙ සහස්සානි, බහූනි සහස්සානි. 在计数中，表示“十个十”的“十”(dasa)变为“百”(sata)，表示“百个十”的“十”(dasa)变为“千”(sahassa)，于 yo 时。依此不定式，yo 脱落；因其为派生词，复用于名词时，生起 syā 等；niggahīta 脱落；“si”作“am”替代。Yojanānaṃ sataṃ (一百由旬)，sahassaṃ (一千)。Sataṃ (百)为中性单数词尾，sahassaṃ (千)亦然。于类别区分中，处处亦可为复数。Dve vīsatiyo (两个二十)。如是，tiṃsa (三十)等亦然。Dve satāni (二百)，bahūni satāni (数百)，dve sahassāni (二千)，bahūni sahassāni (数千)。 සතස්ස ද්විකන්ති අත්ථෙ ඡට්ඨීතප්පුරිසං කත්වා ‘‘සතං ද්වික’’න්ති වත්තබ්බෙ ‘‘ද්විකාදීනං තදුත්තරපදානඤ්ච නිපච්චන්තෙ’’ති වුත්තියං වචනතො ඉමිනා නිපාතනෙන උත්තරපදස්ස පුබ්බනිපාතො, කකාරලොපො ච හොති. ද්විසතං. එවං සතස්ස තිකං තිසතං, තථා චතුසතං, පඤ්චසතං, ඡසතං, සත්තසතං, අට්ඨසතං, නවසතං, දසසතං සහස්සං හොති. අථ වා ද්වෙ සතානි ද්විසතන්ති දිගුසමාසො. එවං තිසතං, චතුසතං ඉච්චාදි. 于“百之二”义，作成属格复合词，当说“sataṃ dvikaṃ”时，然依注疏“dvikādīnaṃ taduttarapadānañca nipaccante”，依此不定式，后节前置，且 ka 字脱落，成 Dvisataṃ (二百)。如是，“百之三”为 tisataṃ (三百)，乃至 catusataṃ (四百)、pañcasataṃ (五百)、chasataṃ (六百)、sattasataṃ (七百)、aṭṭhasataṃ (八百)、navasataṃ (九百)，dasasataṃ (十百)为 sahassaṃ (一千)。或，“dve satāni”为“dvisataṃ”，是为数量复合词。如是，tisataṃ (三百)、catusataṃ (四百)等亦然。 416. යාව තදුත්තරි දසගුණිතඤ්ච. 416. 其上乃至更高，亦以十倍递增。 යාව තාසං සඞ්ඛ්‍යානමුත්තරි, තාව දසගුණිතඤ්ච කාතබ්බං, එත්ථ දකාරො සන්ධිජො. යථා – දසස්ස ගණනස්ස දසගුණිතං [Pg.253] සතං හොති, සතස්ස දසගුණිතං සහස්සං, සහස්සස්ස දසගුණිතං දසසහස්සං, ඉදං නහුතන්තිපි වුච්චති, දසසහස්සස්ස දසගුණිතං සතසහස්සං, තං ලක්ඛන්තිපි වුච්චති, සතසහස්සස්ස දසගුණිතං දසසතසහස්සං. 这些数乃至更高，皆应乘以十。此处 da 字为连音所生。如：十之十倍为百，百之十倍为千，千之十倍为万(dasasahassaṃ)，此亦称 nahuta (那由他)；万之十倍为十万(satasahassaṃ)，此亦称 lakkha (洛叉)；十万之十倍为百万(dasasatasahassaṃ)。 ‘‘යදනුපපන්නා නිපාතනා සිජ්ඣන්තී’’ති වත්තතෙ. “凡不合常规者，依不定式而成”——此规则亦适用。 417. සකනාමෙහි. 417. 以其自名。 යාසං පන සඞ්ඛ්‍යානං අනිද්දිට්ඨනාමධෙය්‍යානං යානි රූපානි, තානි සකෙහි නාමෙහි නිපච්චන්තෙ. සතසහස්සානං සතං කොටි, ඉත්ථිලිඞ්ගා, එකවචනන්තා ච, වග්ගභෙදෙ බහුවචනඤ්ච භවති, කොටිසතසහස්සානං සතං පකොටි, පකොටිසතසහස්සානං සතං කොටිප්පකොටි. එවං නහුතං, නින්නහුතං, අක්ඛොභිනී, බින්දු, අබ්බුදං, නිරබ්බුදං, අහහං, අබබං, අටටං, සොගන්ධිකං, උප්පලං, කුමුදං, පුණ්ඩරීකං, පදුමං, කථානං, මහාකථානං, අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යන්ති. 然，彼等未指定名称之数，其形式以其自名作成。十万之百倍为 koṭi (俱胝)，其为阴性、单数词尾，于类别区分中亦可为复数。百千俱胝之百倍为 pakoṭi (钵俱胝)，百千钵俱胝之百倍为 koṭippakoṭi (俱胝钵俱胝)。如是，nahutaṃ (那由他)、ninnahutaṃ (频那由他)、akkhobhinī (阿閦婆)、bindu (频头)、abbudaṃ (阿浮陀)、nirabbudaṃ (尼罗浮陀)、ahahaṃ (阿诃诃)、ababaṃ (阿婆婆)、aṭaṭaṃ (阿吒吒)、sogandhikaṃ (苏健地)、uppalaṃ (优钵罗)、kumudaṃ (拘物头)、puṇḍarīkaṃ (分陀利)、padumaṃ (钵头摩)、kathānaṃ (迦他那)、mahākathānaṃ (摩诃迦他那)、asaṅkhyeyyaṃ (阿僧祇)。 ඉච්චෙවං ඨානතො ඨානං, සතලක්ඛගුණං මතං; කොටිප්පභුතිනං වීස-සඞ්ඛ්‍යානඤ්ච යථාක්කමං. 如是，从一位至另一位，咸认百洛叉倍；自俱胝等二十数，亦如是次第。 ‘‘ද්වෙ පරිමාණානි එතස්සා’’ති විග්ගහෙ – “此有二量”——于此分析中—— 418. ද්වාදිතො කොනෙකත්ථෙ ච. 418. 自“二”等起，于集合义中亦加 ka。 ද්විඉච්චෙවමාදිතො ගණනතො කප්පච්චයො හොති අනෙකත්ථෙ. ද්විකො රාසි ද්විකං. එවං තිකං, චතුක්කං, පඤ්චකං, ඡක්කං, සත්තකං, අට්ඨකං, නවකං, දසකං, පණ්ණාසකං, සතකං, සහස්සකං ඉච්චාදි. 自“二”等数起，于集合义中，有 ka 后缀。Dviko rāsi (二之集合)为 dvikaṃ (二集体)。如是，tikaṃ (三集体)、catukkaṃ (四集体)、pañcakaṃ (五集体)、chakkaṃ (六集体)、sattakaṃ (七集体)、aṭṭhakaṃ (八集体)、navakaṃ (九集体)、dasakaṃ (十集体)、paṇṇāsakaṃ (五十集体)、satakaṃ (百集体)、sahassakaṃ (千集体)等。 සඞ්ඛ්‍යාතද්ධිතං. 数词派生词。 අබ්‍යයතද්ධිත 不变词派生词 ‘‘එකස්මිං [Pg.254] වාරෙ භුඤ්ජති, ද්විවාරෙ භුඤ්ජතී’’ති විග්ගහෙ – 于“吃一次，吃两次”的分析中—— 419. එකාදිතො සකිස්ස ක්ඛත්තුං. 419. 于“一”等（数词）后，为“sakiṃ”（一次）之义，加“kkhattuṃ”后缀。 එකද්විතිඉච්චෙවමාදිතො ගණනතො සකිස්ස ඨානෙ වාරත්ථෙ ක්ඛත්තුංපච්චයො හොති. එකක්ඛත්තුං, ද්වික්ඛත්තුං භුඤ්ජති, ‘‘සබ්බාසමාවුසො’’තිආදිනා සිලොපො. එවං තික්ඛත්තුං, චතුක්ඛත්තුං, පඤ්චක්ඛත්තුං, ඡක්ඛත්තුං, සත්තක්ඛත්තුං, අට්ඨක්ඛත්තුං, නවක්ඛත්තුං, දසක්ඛත්තුං, සතක්ඛත්තුං, සහස්සක්ඛත්තුං, බහුක්ඛත්තුං, කතික්ඛත්තුං. 于“一”、“二”等计数词后，为表“次”义，于“sakiṃ”之位加“kkhattuṃ”后缀。食一次(ekakkhattuṃ)、食两次(dvikkhattuṃ)，依“sabbāsamāvuso”（贤友）等（规则）省略词尾。如此，三次(tikkhattuṃ)、四次(catukkhattuṃ)、五次(pañcakkhattuṃ)、六次(chakkhattuṃ)、七次(sattakkhattuṃ)、八次(aṭṭhakkhattuṃ)、九次(navakkhattuṃ)、十次(dasakkhattuṃ)、百次(satakkhattuṃ)、千次(sahassakkhattuṃ)、多次(bahukkhattuṃ)、几次(katikkhattuṃ)。 ‘‘එකෙන විභාගෙනා’’ති විග්ගහෙ – 于“以一区分”的分析中—— මණ්ඩූකගතියා සඞ්ඛ්‍යාග්ගහණමනුවත්තතෙ. 以蛙跃法，承续“数词”之取用。 420. විභාගෙ ධා ච. 420. 为“区分”义，（加）“dhā”后缀等。 විභාගත්ථෙ එකාදිසඞ්ඛ්‍යාතො ධාපච්චයො හොති. චසද්දෙන එකද්විතො ජ්ඣ ච, සුත්තාදිතො සො ච. එකධා. ද්වීහි විභාගෙහි ද්විධා, දුධා වා, ද්වෙධා. තීහි විභාගෙහි තිධා, තෙධා වා, ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා ඉකාරස්සෙකාරො. එවං චතුධා, පඤ්චධා, ඡධා, සත්තධා, අට්ඨධා, නවධා, දසධා, සතධා, සහස්සධා, කතිධා, බහුධා. 为“区分”义，于“一”等数词后，加“dhā”后缀。由“ca”字，于“一”、“二”（数词）后亦加“jjha”，于“sutta”等（词）后亦加“so”。一分(ekadhā)。以二分，（成）“dvidhā”，或“dudhā”，或“dvedhā”。以三分，（成）“tidhā”，或“tedhā”，依“tesu vuddhī”等（规则），“i”音变为“e”音。如此类推，四分(catudhā)、五分(pañcadhā)、六分(chadhā)、七分(sattadhā)、八分(aṭṭhadhā)、九分(navadhā)、十分(dasadhā)、百分(satadhā)、千分(sahassadhā)、几分(katidhā)、多分(bahudhā)。 ජ්ඣප්පච්චයෙ එකධා කරොතීති එකජ්ඣං. එවං ද්වෙජ්ඣං. 于“jjha”后缀，“使成一分”(ekadhā karoti)即“ekajjhaṃ”。如此类推，（有）“dvejjhaṃ”。 සොපච්චයෙ සුත්තෙන විභාගෙන සුත්තසො. එවං බ්‍යඤ්ජනසො, පදසො, අත්ථසො, බහුසො, සබ්බාකාරෙන සබ්බසො[Pg.255], උපායසො, හෙතුසො, ඨානසො, යොනිසො. 于“so”后缀，“以经文区分”(suttena vibhāgena)即“suttaso”。如此类推，以声母分(byañjanaso)、以词分(padaso)、以义分(atthaso)、以多种分(bahuso)、“以一切行相”(sabbākārena)即“sabbaso”、以方便分(upāyaso)、以因分(hetuso)、以处分(ṭhānaso)、以如理分(yoniso)。 421. සබ්බනාමෙහි පකාරවචනෙ තු ථා. 421. 然于诸代词后，为表“方式”义，（加）“thā”（后缀）。 සබ්බනාමෙහි පකාරවචනත්ථෙ ථාපච්චයො හොති, තුසද්දෙන ථත්තාපච්චයො ච. සාමඤ්ඤස්ස භෙදකො විසෙසො පකාරො, තස්සාභිධානෙති අත්ථො, සො පකාරො තථා, තං පකාරං තථා, තෙන පකාරෙන තථා, යෙන පකාරෙන යථා. එවං සබ්බථා, අඤ්ඤථා, ඉතරථා, උභයථා, ථත්තාපච්චයෙ තෙන පකාරෙන තථත්තා. එවං යථත්තා, අඤ්ඤථත්තා. 于诸代词后，为表“方式”义，加“thā”后缀；由“tu”字，亦加“thattā”后缀。区别共相的特殊（属性）即是方式(pakāra)，此为表述之义。彼方式(so pakāro)是“tathā”，彼方式(taṃ pakāraṃ)是“tathā”，以彼方式(tena pakārena)是“tathā”；以何方式(yena pakārena)是“yathā”。如此类推，一切方式(sabbathā)、其他方式(aññathā)、另外方式(itarathā)、两种方式(ubhayathā)。于“thattā”后缀，“以彼方式”是“tathattā”。如此类推，如是性(yathattā)、变异性(aññathattā)。 කො පකාරොති අත්ථෙ – 于“是何方式”义中—— 422. කිමිමෙහි ථං. 422. 于“kiṃ”、“ima”（二词）后，（加）“thaṃ”（后缀）。 කිංඉමඉච්චෙතෙහි ථංපච්චයො හොති පකාරවචනත්ථෙ. ‘‘කිස්ස ක වෙ චා’’ති එත්ථ චසද්දෙන කිස්ස කාදෙසො. කථං, කං පකාරං කථං, කෙන පකාරෙන කථං, අයං පකාරො ඉත්ථං, ඉමං පකාරං ඉත්ථං. අනෙන පකාරෙන ඉත්ථං, ‘‘ඉමස්සි ථං දානිහ තො ධෙසු චා’’ති ඉමසද්දස්ස ඉකාරො, ද්විත්තං. එත්ථ හි ක්ඛත්තුං ආදිථංපරියොසානප්පච්චයන්තානං අබ්‍යයතද්ධිතත්තා නාමබ්‍යපදෙසං කත්වා විභත්තිම්හි කතෙ ‘‘සබ්බාසමාවුසො’’තිආදිනා විභත්තිලොපො, ‘‘ක්වචි තො පඤ්චම්‍යත්ථෙ’’තිආදිනා වුත්තතොආදිප්පච්චයන්තා ච ඉධෙව අබ්‍යයතද්ධිතෙ සඞ්ගය්හන්ති. 于“kiṃ”、“ima”此等（词）后，为表“方式”义，加“thaṃ”后缀。于“Kissa ka ve cā”（规则）中，由“ca”字，“kiṃ”（之属格“kissa”）被“ka”所代。如何(kathaṃ)；是何方式(kaṃ pakāraṃ)，如何(kathaṃ)；以何方式(kena pakārena)，如何(kathaṃ)。此方式(ayaṃ pakāro)，如是(itthaṃ)；此方式(imaṃ pakāraṃ)，如是(itthaṃ)；以此方式(anena pakārena)，如是(itthaṃ)。依“imassi thaṃ dāniha to dhesu cā”（规则），“ima”变为“i”，且（辅音）重叠。于此，以“kkhattuṃ”为首、以“thaṃ”为终的诸后缀结尾词，因其为不变词派生词，故作名词之称，于格变化时，依“sabbāsamāvuso”（贤友）等（规则）省略格尾。而如“kvaci to pañcamyatthe”等（规则）中所说的以“to”等为后缀的词，亦摄于此不变词派生词中。 423. යදනුපපන්නා [Pg.256] නිපාතනා සිජ්ඣන්ති. 423. 凡不（依常规）成就者，由特殊规则(nipātanā)而成。 යෙ සද්දා ලක්ඛණෙන අනුපපන්නා අනිද්දිට්ඨලක්ඛණා අක්ඛරාදිතො, නාමොපසග්ගනිපාතතො වා සමාසතද්ධිතාදිතො වා, තෙ නිපාතනා සිජ්ඣන්ති. 诸词若不依规则成就、未被指明规则，（且）非由字母等，或非由名词、前缀、不变词等，或非由复合词、派生词等（派生），彼等则由特殊规则(nipātanā)而成。 තද්ධිතතො තාව – 首先，从派生词（方面）而言—— ඉමස්මා ජ්ජ සියා කාලෙ, සමානාපරතො ජ්ජු ච; ඉමසද්දස්ස’කාරො ච, සමානස්ස ච සො සියා. 从此（“ima”）有时义，当有“jja”；从“samāna”、“apara”，亦有“jju”。“ima”亦成“a”，“samāna”亦成“sa”。 ඉමස්මිං කාලෙ, ඉමස්මිං දිවසෙ වා අජ්ජ, සමානෙ කාලෙ සජ්ජු, අපරස්මිංදිවසෙ අපරජ්ජු. නිපාතෙහි භවත්ථෙ තනප්පච්චයො. අජ්ජ භවං අජ්ජතනං, අජ්ජ භවා අජ්ජතනී, ස්වෙ භවං ස්වාතනං. එවං පුරාතනං, හිය්‍යො භවං හිය්‍යත්තනං, හිය්‍යො භවා හිය්‍යත්තනී ඉච්චාදි. “于此时”(imasmiṃ kāle)或“于此日”(imasmiṃ divase)，是“ajja”；“于同时”(samāne kāle)，是“sajju”；“于他日”(aparasmiṃ divase)，是“aparajju”。于不变词后，为“存在”(bhava)义，有“tana”后缀。今日存在者(ajja bhavaṃ)，是“ajjatanaṃ”；今日存在者（阴性）(ajja bhavā)，是“ajjatanī”。明日存在者(sve bhavaṃ)，是“svātanaṃ”。如此类推，“purātanaṃ”（古代的），昨日存在者(hiyyo bhavaṃ)，是“hiyyattanaṃ”；昨日存在者（阴性）(hiyyo bhavā)，是“hiyyattanī”，等等。 අබ්‍යයතද්ධිතං. 不变词派生词竟。 සාමඤ්ඤවුත්තිභාවත්ථා-බ්‍යයතො තද්ධිතං තිධා; තත්‍රාදි චතුධාපච්චා-නෙකත්ථස්සත්ථිසඞ්ඛ්‍යාතො. 派生词(taddhita)有三类：共相、状态与不变词。其中初者（共相派生词）有四分：后裔等多义、“有”义、数词（派生）及其他。 ඉති පදරූපසිද්ධියං තද්ධිතකණ්ඩො 如是，《词形成就》中派生词品。 පඤ්චමො. 第五（品）。 6. ආඛ්‍යාතකණ්ඩ 6. 动词篇 භූවාදිගණ ဘူ等组 විභත්තිවිධාන 语尾变化规则 අථ [Pg.257] ආඛ්‍යාතවිභත්තියො ක්‍රියාවාචීහි ධාතූහි පරා වුච්චන්තෙ. 现在，宣说在表示行为的词根之后的动词语尾。 තත්ථ ක්‍රියං ආචික්ඛතීති ආඛ්‍යාතං, ක්‍රියාපදං. වුත්තඤ්හි ‘‘කාලකාරකපුරිසපරිදීපකං ක්‍රියාලක්ඛණමාඛ්‍යාතික’’න්ති. තත්ථ කාලොති අතීතාදයො, කාරකමිති කම්මකත්තුභාවා, පුරිසාති පඨමමජ්ඣිමුත්තමා, ක්‍රියාති ගමනපචනාදිකො ධාත්වත්ථො, ක්‍රියාලක්ඛණං සඤ්ඤාණං එතස්සාති ක්‍රියාලක්ඛණං, අතිලිඞ්ගඤ්ච. 于此，说明行为者，是为动词，即行为词。诚如所说：“能显示时、作用、人，具行为相者，是为动词。”其中，时者，即过去等；作用者，即业、作者、状态；人者，即第三、第二、第一人称；行为者，即行、煮等词根义；行为相者，即此之标识；以及超越于性。 වුත්තම්පි චෙතං – 如是亦说： ‘‘යං තිකාලං තිපුරිසං, ක්‍රියාවාචි තිකාරකං; අතිලිඞ්ගං ද්විවචනං, තදාඛ්‍යාතන්ති වුච්චතී’’ති. 具三时三人，表行有三作，超性具二数，是名为动词。 කාලාදිවසෙන ධාත්වත්ථං විභජන්තීති විභත්තියො, ත්‍යාදයො, තා පන වත්තමානා පඤ්චමී සත්තමී පරොක්ඛාහිය්‍යත්තනී අජ්ජතනී භවිස්සන්තී කාලාතිපත්ති චාති අට්ඨවිධා භවන්ති. 依时等而分别词根义者，是为语尾，即ti等。彼等有八种：现在时、命令时、愿望时、远过去时、昨日过去时、今日过去时、未来时和条件时。 ක්‍රියං ධාරෙන්තීති ධාතවො, භූවාදයො, ඛාදිධාතුප්පච්චයන්තා ච, තෙ පන අත්ථවසා ද්විධා භවන්ති සකම්මකා, අකම්මකා චාති. තත්‍ර සකම්මකා යෙ ධාතවොකම්මාපෙක්ඛං ක්‍රියං වදන්ති, යථා – කටං කරොති, ගාමං ගච්ඡති, ඔදනං පචතීතිආදයො, අකම්මකා යෙ කම්මනිරපෙක්ඛං ක්‍රියං වදන්ති, යථා – අච්ඡති, සෙති, තිට්ඨතීතිආදයො. 持有行为者，是为词根，如ဘူ(bhū)等，以及以ခါဒိ(khādi)等为词根、后缀结尾者。彼等依义而有二种：有业的与无业的。其中，有业词根者，乃宣说期待于业之行为的词根，例如：作席、往村、炊饭等。无业词根者，乃宣说不期待于业之行为的词根，例如：坐、卧、立等。 තෙ [Pg.258] පන සත්තවිධා භවන්ති විකරණප්පච්චයභෙදෙන, කථං? අවිකරණා භූවාදයො. නිග්ගහීතපුබ්බකඅවිකරණා රුධාදයො, යවිකරණා දිවාදයො, ණුණා උණාවිකරණා ස්වාදයො, නාප්පණ්හාවිකරණා කියාදයො, ඔයිරවිකරණා තනාදයො, සකත්ථෙ ණෙ ණයන්තා චුරාදයොති. 彼等依变相后缀之别而有七种。云何？无变相后缀者，ဘူ(bhū)等组；前置鼻音且无变相后缀者，ရုဓ်(rudh)等组；以ယ(ya)为变相后缀者，ဒိဝ(div)等组；以ဏုဏာ(ṇuṇā)、ဥဏာ(uṇā)为变相后缀者，သု(su)等组；以နာ(nā)、ဏှာ(ṇhā)为变相后缀者，ကိ(ki)等组；以ဩ(o)、ဣရ(ira)为变相后缀者，တန်(tan)等组；以及于本义上加เณ(ṇe)、ณย(ṇaya)者，စုရ်(cur)等组。 තත්ථ පඨමං අවිකරණෙසු භූවාදීසු ධාතූසු පඨමභූතා අකම්මකා භූඉච්චෙතස්මා ධාතුතො ත්‍යාදයො පරා යොජීයන්තෙ. 于此，首先于无变相后缀之ဘူ(bhū)等词根中，从初位之无业词根“ဘူ(bhū)”之后，连接ti等（语尾）。 භූසත්තායං, ‘‘භූ’’ඉච්චයං ධාතු සත්තායමත්ථෙ වත්තතෙ, ක්‍රියාසාමඤ්ඤභූතෙ භවනෙ වත්තතෙති අත්ථො. ဘူ(bhū)用于存在义。“ဘူ(bhū)”此词根用于“存在”(sattā)之义，其义为：用于作为行为通相之“有”(bhavana)。 ‘‘භූ’’ඉති ඨිතෙ – 当“ဘူ(bhū)”（词根）确立时—— 424. භූවාදයො ධාතවො. 424. ဘူ(bhū)等为词根。 භූඉච්චෙවමාදයො යෙ ක්‍රියාවාචිනො සද්දගණා, තෙ ධාතුසඤ්ඤා හොන්ති. භූ ආදි යෙසං තෙ භූවාදයො, අථ වා භූවා ආදී පකාරා යෙසං තෙ භූවාදයො. 以ဘူ(bhū)等为首，凡表示行为之词组，得“词根”之名。ဘူ(bhū)为其首者，是为“ဘူ(bhū)等”；或者，ဘူ(bhū)等为其初类者，是为“ဘူ(bhū)等”。 භූවාදීසු වකාරොයං, ඤෙය්‍යො ආගමසන්ධිජො; භූවාප්පකාරා වා ධාතූ, සකම්මාකම්මකත්ථතො. 于“ဘူ(bhū)等”中此ဝ(v)音，当知增音连接生；或言ဘူ(bhū)等诸词根，依有业无业义分。 ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිතො ‘‘ක්වචී’’ති වත්තතෙ. 从“ကွစိဓာတု(Kvaci dhātu)”等（规则）开始，“ကွစိ(kvaci)”（一词）延续使用。 425. ධාතුස්සන්තො ලොපොනෙකස්සරස්ස. 425. 多音节词根之末（元音）省略。 අනෙකස්සරස්ස ධාතුස්ස අන්තො ක්වචි ලොපො හොති. 多音节词根之末尾有时省略。 ක්වචිග්ගහණං ‘‘මහීයති සමථො’’තිආදීසු නිවත්තනත්ථං, ඉති අනෙකස්සරත්තාභාවා ඉධ ධාත්වන්තලොපො න හොති. 采用“有时”(kvaci)一词，是为了防止（此规则）在“မဟီယတိ(mahīyati)”、“သမထော(samatho)”等处（不当）适用。就此（ဘူ(bhū)词根）而言，因其非多音节，故词根结尾不发生省略。 තතො [Pg.259] ධාත්වාධිකාරවිහිතානෙකප්පච්චයප්පසඞ්ගෙ ‘‘වත්තිච්ඡානුපුබ්බිකා සද්දප්පටිපත්තී’’ති කත්වා වත්තමානවචනිච්ඡායං – 其后，当词根权内所定之多种后缀皆可适用时，依“词语之构成，随欲说之次第”之原则，于欲说现在时之际—— 426. වත්තමානා තිඅන්ති, සිථ, මිම, තෙඅන්තෙ, සෙව්හෙ, එම්හෙ. 426. 现在时（语尾）为：ti, anti, si, tha, mi, ma, te, ante, se, vhe, e, mhe。 ත්‍යාදයො ද්වාදස වත්තමානාසඤ්ඤා හොන්තීති ත්‍යාදීනං වත්තමානත්ථවිසයත්තා වත්තමානාසඤ්ඤා. ti等十二（语尾）得“现在时”之名。因ti等（语尾）所涉为现在时义，故得“现在时”之名。 427. කාලෙ. 427. 于时。 අයමධිකාරො. 此为管辖规则。 ඉතො පරං ත්‍යාදිවිභත්තිවිධානෙ සබ්බත්ථ වත්තතෙ. 此后，于ti等语尾变化规则中，处处适用。 428. වත්තමානා පච්චුප්පන්නෙ. 428. 现在时用于现在。 පච්චුප්පන්නෙ කාලෙ ගම්‍යමානෙ වත්තමානාවිභත්ති හොති, කාලොති චෙත්ථ ක්‍රියා, කරණං කාරො, රකාරස්ස ලකාරො, කාලො. 当了知为现在时，用现在时语尾。于此，时(kāla)即是行为(kriyā)；作(kāra)即是所作(karaṇa)；ရ(ra)音变为လ(la)音，（成）时(kāla)。 තස්මා – 因此—— ක්‍රියාය ගම්‍යමානාය, විභත්තීනං විධානතො; ධාතූහෙව භවන්තීති, සිද්ධං ත්‍යාදිවිභත්තියො. 行为若被知，依语尾规定，唯从词根生，ti等乃成就。 ඉධ පන කාලස්ස අතීතානාගතපච්චුප්පන්නාණත්තිපරිකප්පකාලාභිපත්තිවසෙන ඡධා භින්නත්තා ‘‘පච්චුප්පන්නෙ’’ති විසෙසෙති. තං තං කාරණං පටිච්ච උප්පන්නො පච්චුප්පන්නො, පටිලද්ධසභාවො, න තාව අතීතොති අත්ථො. 此处，因为时间根据过去、未来、现在、命令、意想、时至这六种方式被区分，所以特别用“现在”来限定。“现在”是指依各自的因缘而生起，已得自性，尚未成为过去，此为其义。 පච්චුප්පන්නසමීපෙපි, තබ්බොහාරූපචාරතො; වත්තමානා අතීතෙපි, තංකාලවචනිච්ඡයාති. 即使在邻近现在时，亦因其惯用与转喻；现在时亦用于过去时，此乃依当时言说之意愿而定。 තස්මිං පච්චුප්පන්නෙ වත්තමානාවිභත්තිං කත්වා, තස්සා ඨානානියමෙ ‘‘ධාතුලිඞ්ගෙහි පරා පච්චයා’’ති පරිභාසතො ධාතුතො [Pg.260] පරං වත්තමානප්පච්චයෙ කත්වා, තෙසමනියමප්පසඞ්ගෙසති ‘‘වත්තිච්ඡානුපුබ්බිකා සද්දප්පටිපත්තී’’ති පරස්සපදවචනිච්ඡායං – 于彼现在时中，作现在时语尾后，因其位置不确定，故依“词缀在词根与词基之后”之定义，于词根后作现在时词缀。当彼等有不确定之虞时，为表达为他语态之意愿，（依）“词语之构成遵循言说意愿”之（规则）—— 429. අථ පුබ්බානි විභත්තීනං ඡ පරස්සපදානි. 429. 其次，语尾中前六者为“为他语态”。 අථ තද්ධිතානන්තරං වුච්චමානානං සබ්බාසං වත්තමානාදීනං අට්ඨවිධානං විභත්තීනං යානි යානි පුබ්බකානි ඡ පදානි, තානි තානි අත්ථතො අට්ඨචත්තාලීසමත්තානි පරස්සපදසඤ්ඤානි හොන්තීතිආදිම්හි ඡන්නං පරස්සපදසඤ්ඤා, පරස්සත්ථානි පදානි පරස්සපදානි, තබ්බාහුල්ලතො තබ්බොහාරො. 其次，于派生词之后所说的一切现在时等八种语尾中，凡是其前六个词，彼等总计四十八个，皆名为“为他语态”。因此，开头六个名为“为他语态”。为他人之义的词即“为他语态”，因其多数而有此称谓。 ‘‘ධාතූහි ණෙ ණය’’ඉච්චාදිතො ‘‘ධාතූහී’’ති වත්තමානෙ – 从“Dhātūhi ṇe ṇaya”等（规则）起，当“dhātūhi”一词延续时—— 430. කත්තරි පරස්සපදං. 430. 为他语态用于作者格。 කත්තරිකාරකෙ අභිධෙය්‍යෙ සබ්බධාතූහි පරස්සපදං හොතීති පරස්සපදං කත්වා, තස්සාප්‍යනියමප්පසඞ්ගෙ වත්තිච්ඡාවසා – 当作者作用格应被表达时，于一切词根后用为他语态。如此作了为他语态后，当其亦有不确定之虞时，依言说意愿—— විපරිණාමෙන ‘‘පරස්සපදානං, අත්තනොපදාන’’න්ති ච වත්තතෙ. 通过转格，“为他语态(parassapadānaṃ)”与“为自语态(attanopadānaṃ)”亦延续。 431. ද්වෙ ද්වෙ පඨමමජ්ඣිමුත්තමපුරිසා. 431. 第三人称、第二人称、第一人称各二。 තාසං විභත්තීනං පරස්සපදාන’මත්තනොපදානඤ්ච ද්වෙ ද්වෙ වචනානි යථාක්කමං පඨමමජ්ඣිමුත්තමපුරිසසඤ්ඤානි හොන්ති. තං යථා? ති අන්තිඉති පඨමපුරිසා, සි ථඉති මජ්ඣිමපුරිසා, මි මඉති උත්තමපුරිසා. අත්තනොපදෙසුපි තෙ අන්තෙඉති පඨමපුරිසා, සෙ ව්හෙඉති මජ්ඣිමපුරිසා, එ ම්හෙඉති උත්තමපුරිසා. එවං සෙසාසු සත්තසු විභත්තීසුපි යොජෙතබ්බන්ති[Pg.261]. එවං අට්ඨවිභත්තිවසෙන ඡන්නවුතිවිධෙ ආඛ්‍යාතපදෙ ද්වත්තිංස ද්වත්තිංස පඨමමජ්ඣිමඋත්තමපුරිසා හොන්තීති වත්තමානපරස්සපදාදිම්හි ද්වින්නං පඨමපුරිසසඤ්ඤා. 彼等语尾之为他语态与为自语态的两种数，依次名为第三人称、第二人称、第一人称。此如：ti、anti为第三人称，si、tha为第二人称，mi、ma为第一人称。于为自语态中亦然：te、ante为第三人称，se、vhe为第二人称，e、mhe为第一人称。于其余七种语尾中亦应如是连结。如是，依八种语尾，于九十六种动词词形中，第三、第二、第一人称各有三十二。因此，于现在时为他语态等中，两者名为第三人称。 432. නාමම්හි පයුජ්ජමානෙපිතුල්‍යාධිකරණෙ පඨමො. 432. 于同格中，即使使用名词，亦用第三人称。 තුම්හාම්හසද්දවජ්ජිතෙ තුල්‍යාධිකරණභූතෙ සාධකවාචකෙ නාමම්හි පයුජ්ජමානෙපි අප්පයුජ්ජමානෙපි ධාතූහි පඨමපුරිසො හොතීති පඨමපුරිසං කත්වා, තස්සාප්‍යනියමප්පසඞ්ගෙ ක්‍රියාසාධකස්ස කත්තුනො එකත්තෙ වත්තුමිච්ඡිතෙ ‘‘එකම්හි වත්තබ්බෙ එකවචන’’න්ති වත්තමානපරස්සපදපඨමපුරිසෙකවචනං ති. 除tumha与amha词外，于同格、表作者之名词，无论其被使用或不被使用，于词根后皆用第三人称。如此作第三人称后，当其亦有不确定之虞时，若欲言说行为之作者为单数，则依“于应言说一者时，用单数”之规则，（得）现在时为他语态第三人称单数ti。 ‘‘පරො, පච්චයො, ධාතූ’’ති ච අධිකාරො, ‘‘යථා කත්තරි චා’’ති ඉතො ‘‘කත්තරී’’ති විකරණප්පච්චයවිධානෙ සබ්බත්ථ වත්තතෙ. “后”、“词缀”、“词根”为总摄；又从“yathā kattari ca”中引出“kattari”一词，于词干词缀之规则中处处延续。 433. භූවාදිතො අ. 433. 从bhū等（词根）后，（加）a。 භූඉච්චෙවමාදිතො ධාතුගණතො පරො අපච්චයො හොති කත්තරි විහිතෙසු විභත්තිප්පච්චයෙසු පරෙසු. සබ්බධාතුකම්හියෙවායමිස්සතෙ. 从bhū等词根群之后，当于作者格中规定的语尾词缀在后时，有a词缀。此（规则）仅用于sabbadhātuka（语尾）。 ‘‘අසංයොගන්තස්ස, වුද්ධී’’ති ච වත්තතෙ. “非辅音簇结尾者，（发生）增长(vuddhi)”亦延续。 434. අඤ්ඤෙසු ච. 434. 于其他（情况）亦然。 කාරිතතො අඤ්ඤෙසු පච්චයෙසු අසංයොගන්තානං ධාතූනං වුද්ධි හොති. චග්ගහණෙන ණුප්පච්චයස්සාපි වුද්ධි හොති. එත්ථ ච ‘‘ඝටාදීනං වා’’ති ඉතො වාසද්දො අනුවත්තෙතබ්බො, සො ච වවත්ථිතවිභාසත්ථො. තෙන – 于使役词缀以外的其他词缀后，非辅音簇结尾的词根发生增长(vuddhi)。通过取“ca”，ṇu词缀亦发生增长。于此，从“ghaṭādīnaṃ vā”中，应延续vā词，而其义为限定选择。因此—— ඉවණ්ණුවණ්ණන්තානඤ්ච, ලහූපන්තාන ධාතුනං; ඉවණ්ණුවණ්ණානමෙව, වුද්ධි හොති පරස්ස න. 于以i元音、u元音结尾，及以轻音为倒数第二音节之词根，仅i元音、u元音发生增长(vuddhi)，其他则不。 යුවණ්ණානම්පි [Pg.262] ය ණු ණා-නානිට්ඨාදීසු වුද්ධි න; තුදාදිස්සාවිකරණෙ, න ඡෙත්වාදීසු වා සියා. i元音、u元音于ya、ṇu、ṇā、nā、iṭṭha等（词缀）后亦不发生增长(vuddhi)；于tudādi（词根类）之词干词缀后不发生；于chetva等（词缀）后则有时不发生。 තස්සාප්‍යනියමප්පසඞ්ගෙ – ‘‘අයුවණ්ණානඤ්චායො වුද්ධී’’ති පරිභාසතො ඌකාරස්සොකාරො වුද්ධි. 当其亦有不确定之虞时——依据“a、i、u元音之增长（分别为）ā、e、o”之定义，ū元音之增长为o元音。 විපරිණාමෙන ‘‘ධාතූන’’න්ති වත්තතෙ. 通过转格，“dhātūnaṃ”（词根，属格复数）一词延续。 435. ඔ අව සරෙ. 435. o（元音）于元音后，（变为）ava。 ඔකාරස්ස ධාත්වන්තස්ස සරෙ පරෙ අවාදෙසො හොති. ‘‘සරලොපො මාදෙස’’ඉච්චාදිනා සරලොපාදිම්හි කතෙ ‘‘නයෙ පරං යුත්තෙ’’ති පරනයනං කාතබ්බං. 词根结尾之o元音，于元音后，发生ava替换。当依“Saralopo mādesa”等（规则）作元音省略等（操作）后，应依“naye paraṃ yutte”之（规则）作后结合。 සො පුරිසො සාධු භවති, සා කඤ්ඤා සාධු භවති, තං චිත්තං සාධු භවති. 那男子是善的，那女子是善的，那心是善的。 එත්ථ හි – 于此，诚然—— කත්තුනොභිහිතත්තාව, ආඛ්‍යාතෙන න කත්තරි; තතියා පඨමා හොති, ලිඞ්ගත්ථං පනපෙක්ඛිය. 因作者已由动词表达，故不于作者格（用）第三格；（而用）第一格，然需考虑词干义。 සතිපි ක්‍රියායෙකත්තෙ කත්තූනං බහුත්තා ‘‘බහුම්හි වත්තබ්බෙ බහුවචන’’න්ති වත්තමානපරස්සපදපඨමපුරිසබහුවචනං අන්ති, පුරෙ විය අප්පච්චයවුද්ධිඅවාදෙසා, සරලොපාදි. තෙ පුරිසා භවන්ති, අප්පයුජ්ජමානෙපි භවති, භවන්ති. 即使行为是单数，因作者为多数，故依“于应言说多者时，用多数”之规则，（得）现在时为他语态第三人称多数anti。如前，有a词缀、增长(vuddhi)、ava替换、元音省略等。Te purisā bhavanti（彼等男子存在）。即使（主语）不被使用，（亦可说）bhavati、bhavanti。 ‘‘පයුජ්ජමානෙපි, තුල්‍යාධිකරණෙ’’ති ච වත්තතෙ. “即使被使用时，于同格中”亦延续。 436. තුම්හෙ මජ්ඣිමො. 436. Tumhe为第二人称。 තුල්‍යාධිකරණභූතෙ තුම්හසද්දෙ පයුජ්ජමානෙපි අප්පයුජ්ජමානෙපි ධාතූහි මජ්ඣිමපුරිසො හොතීති වත්තමානපරස්සපදමජ්ඣිමපුරිසෙකවචනංසි, සෙසං පුරිමසමං. ත්වං භවසි, තුම්හෙ භවථ, අප්පයුජ්ජමානෙපි භවසි, භවථ. 当与动词同格(tulyādhikaraṇa)的tumha词被使用或不被使用时，动词为第二人称(majjhimapurisa)。因此，（取）现在时为他语(parassapada)第二人称单数词尾si，其余与之前相同。你存在(Tvaṃ bhavasi)，你们存在(tumhe bhavatha)；即使不使用（主语），（也是）bhavasi（你存在），bhavatha（你们存在）。 තුල්‍යාධිකරණෙති [Pg.263] කිමත්ථං? තයා පච්චතෙ ඔදනො. “同格(tulyādhikaraṇa)”是何义？饭被你所煮(Tayā paccate odano)。 තස්මිංයෙවාධිකාරෙ – 就在此同一统辖(adhikāra)中—— 437. අම්හෙ උත්තමො. 437. Amhe为第一人称。 තුල්‍යාධිකරණභූතෙ අම්හසද්දෙ පයුජ්ජමානෙපි අප්පයුජ්ජමානෙපි ධාතූහි උත්තමපුරිසො හොතීති වත්තමානපරස්සපදඋත්තමපුරිසෙකවචනං මි, අප්පච්චයවුද්ධිඅවාදෙසා. 当与动词同格(tulyādhikaraṇa)的amha词被使用或不被使用时，动词为第一人称(uttamapurisa)。因此，（取）现在时为他语(parassapada)第一人称单数词尾mi，（并有）a词缀、增长(vuddhi)、ava替换。 438. අකාරො දීඝං හිමිමෙසු. 438. 在hi和mi词尾前，a音变为长音(dīgha)。 අකාරො දීඝමාපජ්ජතෙ හිමිමඉච්චෙතාසු විභත්තීසු. අහං භවාමි, මයං භවාම. භවාමි, භවාම. 在hi、mi、ma等词尾(vibhatti)前，a音变为长音。我存在(Ahaṃ bhavāmi)，我们存在(mayaṃ bhavāma)。Bhavāmi（我存在），bhavāma（我们存在）。 ‘‘විභත්තීනං, ඡා’’ති ච වත්තතෙ. （“词尾(vibhatti)有六种”）一说亦适用。 439. පරාණ්‍යත්තනොපදානි. 439. 其后为为己语(attanopada)。 සබ්බාසං වත්තමානානං අට්ඨවිධානං විභත්තීනං යානි යානි පරානි ඡ පදානි, තානි තානි අත්තනොපදසඤ්ඤානි හොන්තීති තෙආදීනං අත්තනොපදසඤ්ඤා. 在所有八种现在时词尾(vibhatti)中，凡是其后的六个词形，皆有为己语(attanopada)之称。因此，te等词尾有为己语之称。 ‘‘ධාතූහි, අත්තනොපදානී’’ති ච වත්තතෙ. （“于语基(dhātu)后，（加）为己语(attanopada)”）一说亦适用。 440. කත්තරි ච. 440. 亦于作者(kattari)。 කත්තරි ච කාරකෙ අභිධෙය්‍යෙ ධාතූහි අත්තනොපදානි හොන්ති. චග්ගහණං කත්ථචි නිවත්තනත්ථං, සෙසං පරස්සපදෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං. භවතෙ, භවන්තෙ, භවසෙ, භවව්හෙ, භවෙ, භවාම්හෙ. 当表作者格(kattari kārake)义时，于语基(dhātu)后加为己语(attanopada)词尾。ca的引入是为了在某些情况下起排除作用，其余应按为他语(parassapada)中所说之法了知。他存在(bhavate)，他们存在(bhavante)；你存在(bhavase)，你们存在(bhavavhe)；我存在(bhave)，我们存在(bhavāmhe)。 පච පාකෙ, ධාතුසඤ්ඤායං ධාත්වන්තලොපො, වුත්තනයෙනෙව ත්‍යාද්‍යුප්පත්ති, ඉවණ්ණුවණ්ණානමභාවා වුද්ධිඅභාවොවෙත්ථ විසෙසො. සො දෙවදත්තො ඔදනං පචති, පචන්ති, පචසි[Pg.264], පචථ, පචාමි, පචාම, සො ඔදනං පචතෙ, තෙ පචන්තෙ, ත්වං පචසෙ, තුම්හෙ පචව්හෙ, අහං පචෙ, මයං පචාම්හෙ. paca，意为烹煮(pāke)。得语基之称时，语基末音脱落(dhātvantalopa)。如前述之法，生起ti等词尾。此处之差别在于，因无i音、u音，故无增长(vuddhi)。那位提婆达多(Devadatta)煮饭(pacati)，（他们）煮饭(pacanti)，你煮饭(pacasi)，你们煮饭(pacatha)，我煮饭(pacāmi)，我们煮饭(pacāma)。他煮饭(pacate)，他们煮饭(pacante)，你煮饭(pacase)，你们煮饭(pacavhe)，我煮饭(pace)，我们煮饭(pacāmhe)。 පඨමපුරිසාදීනමෙකජ්ඣප්පවත්තිප්පසඞ්ගෙ පරිභාසමාහ – 当第三人称(paṭhamapurisa)等有同时并用之虞时，说此解释规则(paribhāsa)—— 441. සබ්බෙසමෙකාභිධානෙ පරො පුරිසො. 441. 当总括表达所有（人称）时，取后者之人称(purisa)。 සබ්බෙසං පඨමමජ්ඣිමානං, පඨමුත්තමානං, මජ්ඣිමුත්තමානං තිණ්ණං වා පුරිසානං එකතොභිධානෙ කාතබ්බෙ පරො පුරිසො යොජෙතබ්බො. එකකාලානමෙවාභිධානෙ චායං. සො ච පචති, ත්වඤ්ච පචසීති පරියායප්පසඞ්ගෙ තුම්හෙ පචථාති භවති. එවං සො ච පචති, අහඤ්ච පචාමීති මයං පචාම, තථා ත්වඤ්ච පචසි, අහඤ්ච පචාමි, මයං පචාම, සො ච පචති, ත්වඤ්ච පචසි, අහඤ්ච පචාමි, මයං පචාම. එවං සබ්බත්ථ යොජෙතබ්බං. 当需要总括表达第三人称(paṭhamapurisa)与第二人称(majjhimapurisa)、第三人称与第一人称(uttamapurisa)、第二人称与第一人称，或三者时，应使用后者之人称(purisa)。此规则仅适用于同一时间的表达。如“他煮(so pacati)，且你煮(tvañca pacasi)”，（合说则）成“你们煮(tumhe pacatha)”。同样，“他煮，且我煮”则成“我们煮(mayaṃ pacāma)”；“你煮，且我煮”则成“我们煮”；“他煮，你煮，且我煮”亦成“我们煮”。于一切情形皆应如是应用。 එකාභිධානෙති කිමත්ථං? ‘‘සො ච පචති, ත්වඤ්ච පචිස්සසි, අහං පචිං’’ එත්ථ භින්නකාලත්තා ‘‘මයං පචිම්හා’’ති න භවති. “总括表达”是何义？于“他煮(so ca pacati)，你将煮(tvañca pacissasi)，我已煮(ahaṃ paciṃ)”句中，因时态不同，故不成“我们已煮(mayaṃ pacimhā)”。 ගමු සප්ප ගතිම්හි, පුරෙ විය ධාතුසඤ්ඤායං ධාත්වන්තලොපො. Gamu，意为行进(gati)，如蛇(sappa)之行。如前，得语基之称时，语基末音脱落。 කත්තරි ත්‍යාද්‍යුප්පත්ති. 于作者义，生起ti等（词尾）。 442. ගමිස්සන්තො ච්ඡො වා සබ්බාසු. 442. Gamu之末音，于所有（词尾）前，或作cch。 ගමුඉච්චෙතස්ස ධාතුස්සන්තො මකාරො ච්ඡො හොති වා සබ්බාසු විභත්තීසු, සබ්බග්ගහණෙන මානන්ත ය කාරිතප්පච්චයෙසු ච. වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො. තෙනායං – 此语基Gamu之末音m，于所有词尾(vibhatti)前，或作cch。所谓“所有”，亦包括于māna、anta、ya及使役词缀(kāritappaccaya)前。此处的vā字，表有定选择(vavatthitavibhāsa)义。因此—— විධිං නිච්චඤ්ච වාසද්දො, මාන’න්තෙසු තු කත්තරි; දීපෙතානිච්චමඤ්ඤත්ථ, පරොක්ඛායමසන්තකං. vā字于作者义的māna、anta（词缀）前，表规定(vidhi)与必然(nicca)；于他处，表非必然(anicca)；于过去完成时(parokkhā)，则无此（选项）。 අප්පච්චයපරනයනානි[Pg.265], සො පුරිසො ගාමං ගච්ඡති, තෙ ගච්ඡන්ති, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ගරුපුබ්බරස්සතො පරස්ස පඨමපුරිසබහුවචනස්ස රෙ වා හොති, ගච්ඡරෙ. ත්වං ගච්ඡසි, තුම්හෙ ගච්ඡථ. අහං ගච්ඡාමි, මයං ගච්ඡාම. （以下是）a词缀的例子。那人去村庄(so puriso gāmaṃ gacchati)，他们去(te gacchanti)。依“kvaci dhātū”等规则，重音节后的短元音之后，第三人称复数（词尾）或作re，如gacchare。你去(tvaṃ gacchasi)，你们去(tumhe gacchatha)。我去(ahaṃ gacchāmi)，我们去(mayaṃ gacchāma)。 ච්ඡාදෙසාභාවෙ ‘‘ලොපඤ්චෙත්තමකාරො’’ති අප්පච්චයස්ස එකාරො. ගමෙති, ගමෙන්ති, සරලොපො. ගමෙසි, ගමෙථ. ගමෙමි, ගමෙම. 在无cch替换时，依“lopañcettamakāro”规则，a词缀变为e。他去(gameti)，他们去(gamenti)；（此处有）元音脱落(saralopo)。你去(gamesi)，你们去(gametha)。我去(gamemi)，我们去(gamema)。 අත්තනොපදෙපි සො ගාමං ගච්ඡතෙ, ගච්ඡන්තෙ, ගච්ඡරෙ. ගච්ඡසෙ, ගච්ඡව්හෙ. ගච්ඡෙ, ගච්ඡාම්හෙ. 于为己语(attanopada)中亦然：他去村庄(so gāmaṃ gacchate)，他们去(gacchante)，亦可作gacchare。你去(gacchase)，你们去(gacchavhe)。我去(gacche)，我们去(gacchāmhe)。 ‘‘කුතො නු ත්වං ආගච්ඡසි, රාජගහතො ආගච්ඡාමී’’තිආදීසු පන පච්චුප්පන්නසමීපෙ වත්තමානවචනං. 于“你从何处来(Kuto nu tvaṃ āgacchasi)？”“我从王舍城(Rājagahato)来(āgacchāmi)”等句中，现在时则表邻近现在时。 ‘‘වා’’ති වත්තතෙ. vā字亦适用。 443. ගමිස්ස ඝම්මං. 443. Gamu作ghamma。 ගමුඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස සබ්බස්ස ඝම්මාදෙසො හොති වා. ඝම්මති, ඝම්මන්ති ඉච්චාදි. 语根`gam`整体可选择性地替换为`ghamma`。例如：`ghammati`、`ghammanti`等。 භාවකම්මෙසු පන – 然而，在状态句与作业句中—— 444. අත්තනොපදානි භාවෙ ච කම්මනි. 444. 自为语用于状态句与作业句。 භාවෙ ච කම්මනි ච කාරකෙ අභිධෙය්‍යෙ අත්තනොපදානි හොන්ති, චසද්දෙන කම්මකත්තරිපි. භවනං භාවො, සො ච කාරකන්තරෙන අසංසට්ඨො කෙවලො භවනලවනාදිකො ධාත්වත්ථො. කරීයතීති කම්මං. අකම්මකාපි ධාතවො සොපසග්ගා සකම්මකාපි භවන්ති, තස්මා කම්මනි අනුපුබ්බා භූධාතුතො වත්තමානත්තනොපදපඨමපුරිසෙකවචනං තෙ. 当所指为状态句与作业句之格时，用自为语，且因`ca`字亦用于半被动句。“存在”即是状态，其为不与其它格混合的纯粹语根义，如存在、切割等。“被作者”为作业。无作业语根与前缀结合亦可成为有作业语根。因此，在作业句中，语根`bhū`依次接现在时、自为语、第三人称、单数而为`te`。 ‘‘ධාතූහි [Pg.266] ණෙ ණය’’ඉච්චාදිතො ‘‘ධාතූහී’’ති වත්තමානෙ – 于“Dhātūhi ṇe ṇaya”等规则中，当“dhātūhī”适用时—— 445. භාවකම්මෙසු යො. 445. 于状态句与作业句中，加`ya`。 සබ්බධාතූහි පරො භාවකම්මෙසු යප්පච්චයො හොති. අත්තනොපදවිසයෙවායමිස්සතෙ, ‘‘අඤ්ඤෙසු චා’’ති සුත්තෙ අනුවත්තිතවාග්ගහණෙන යප්පච්චයෙ වුද්ධි න භවති, අනුභූයතෙ සුඛං දෙවදත්තෙන. 于所有语根之后，在状态句与作业句中，加`ya`后缀。此仅限于自为语范围。依“aññesu cā”经中沿用`vā`字，`ya`后缀不发生增音（vuddhi）。例如：乐为提婆达多(Devadatta)所感受（anubhūyate sukhaṃ devadattena）。 ආඛ්‍යාතෙන අවුත්තත්තා, තතියා හොති කත්තරි; කම්මස්සාභිහිතත්තා න, දුතියා පඨමාවිධ. 因未被动词表述，作者用第三格；因作业已被表述，不用第二格而用第一格。 අනුභූයන්තෙ සම්පත්තියො තයා. අනුභූයසෙ ත්වං දෙවදත්තෙන, අනුභූයව්හෙ තුම්හෙ. අහං අනුභූයෙ තයා, මයං අනුභූයාම්හෙ. 诸成就由你所感受。你为提婆达多所感受，你们被感受。我为你所感受，我们被感受。 ‘‘ක්වචි ධාතු’’ඉච්චාදිතො ‘‘ක්වචී’’ති වත්තමානෙ – 于“Kvaci dhātu”等规则中，当“kvaci”适用时—— 446. අත්තනොපදානි පරස්සපදත්තං. 446. 自为语转为他为语。 අත්තනොපදානි ක්වචි පරස්සපදත්තමාපජ්ජන්තෙ, අකත්තරියෙවෙතං. යකාරස්ස ද්විත්තං, අනුභූය්‍යති මයා සුඛං, අනුභූය්‍යතෙ වා, අනුභූය්‍යන්ති. අනුභූය්‍යසි, අනුභූය්‍යථ. අනුභූය්‍යාමි, අනුභූය්‍යාම. ද්විත්තාභාවෙ – අනුභූයති, අනුභූයන්ති. 自为语有时转为他为语，此仅限于非作者句。字母`y`重叠，如`anubhūyyati mayā sukhaṃ`（乐为我所感受），或`anubhūyyate`、`anubhūyyanti`。`anubhūyyasi`、`anubhūyyatha`。`anubhūyyāmi`、`anubhūyyāma`。不重叠时，则为`anubhūyati`、`anubhūyanti`。 ක්වචීති කිං? අනුභූයතෙ. 规则中说`kvaci`（有时）是为何？是为了允许`anubhūyate`的形式。 භාවෙ අදබ්බවුත්තිනො භාවස්සෙකත්තා එකවචනමෙව, තඤ්ච පඨමපුරිසස්සෙව, භූයතෙ දෙවදත්තෙන, දෙවදත්තෙන සම්පති භවනන්ති අත්ථො. 在状态句中，因其表述非实体，且状态是单一的，故只用单数，且仅用第三人称。例如：`bhūyate devadattena`，意为“提婆达多现在存在”。 පචධාතුතො [Pg.267] කම්මනි අත්තනොපදෙ යප්පච්චයෙ ච කතෙ – 语根`pac`用于作业句，加自为语词尾与`ya`后缀时—— විපරිණාමෙන ‘‘යස්සා’’ති වත්තමානෙ – 经由转变，当`yassa`适用时—— 447. තස්ස චවග්ගයකාරවකාරත්තං සධාත්වන්තස්ස. 447. 其（`ya`后缀）与语根结尾合为`ca`组字母、`y`或`v`。 තස්ස භාවකම්මවිසයස්ස යප්පච්චයස්ස චවග්ගයකාරවකාරත්තං හොති ධාත්වන්තෙන සහ යථාසම්භවං. එත්ථ ච ‘‘ඉවණ්ණාගමො වා’’ති ඉතො සීහගතියා වාසද්දො අනුවත්තෙතබ්බො, සො ච වවත්ථිතවිභාසත්ථො. තෙන – 该用于状态句与作业句的`ya`后缀，视情况与语根结尾合为`ca`组字母、`y`或`v`。于此，应从“ivaṇṇāgamo vā”句中以狮子返顾式沿用`vā`字，此`vā`字表特定选择义。因此—— චවග්ගො ච ත වග්ගානං, ධාත්වන්තානං යවත්තනං; රවානඤ්ච සයප්පච්ච-යානං හොති යථාක්කමන්ති. 语根结尾的`ca`组与`ta`组，`y`与`v`，以及`r`与`s`，与`ya`后缀结合时，依次发生音变。 ධාත්වන්තස්ස චවග්ගාදිත්තා චකාරෙ කතෙ ‘‘පරද්වෙභාවො ඨානෙ’’ති චකාරස්ස ද්විත්තං. පච්චතෙ ඔදනො දෙවදත්තෙන, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ගරුපුබ්බරස්සතො පරස්ස පඨමපුරිසබහුවචනස්ස ක්වචි රෙ හොති. පච්චරෙ, පච්චන්තෙ. පච්චසෙ, පච්චව්හෙ. පච්චෙ, පච්චාම්හෙ. 因语根结尾属于`ca`组，作`ca`音后，依“paradvebhāvo ṭhāne”规则，`ca`字母重叠。例如：`paccate odano devadattena`（饭为提婆达多所煮）。依“kvaci dhātū”等规则，重音节前短元音后的第三人称复数词尾有时变为`re`。变化为`paccare`、`paccante`。`paccase`、`paccavhe`。`pacce`、`paccāmhe`。 පරස්සපදාදෙසෙ පච්චති, පච්චන්ති. පච්චසි, පච්චථ. පච්චාමි, පච්චාම. තථා කම්මකත්තරි පච්චතෙ ඔදනො සයමෙව, පච්චන්තෙ. පච්චති, පච්චන්ති වා ඉච්චාදි. 替换为他为语时：`paccati`、`paccanti`。`paccasi`、`paccatha`。`paccāmi`、`paccāma`。同样，在半被动句中：`paccate odano sayameva`（饭自己煮熟），复数是`paccante`。或`paccati`、`paccanti`等。 ගමිතො කම්මනි අත්තනොපදෙ, යප්පච්චයෙ ච කතෙ – 由语根`gam`，用于作业句，加自为语词尾与`ya`后缀时—— ‘‘ධාතූහි, තස්මිං, යෙ’’ති ච වත්තතෙ. “Dhātūhi”、“tasmiṃ”、“ye”等词亦适用。 448. ඉවණ්ණාගමො වා. 448. 或有`i`音增益。 සබ්බෙහි ධාතූහි තස්මිං භාවකම්මවිසයෙ යප්පච්චයෙ පරෙ ඉවණ්ණාගමො හොති වාති ඊකාරාගමො. වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො. ච්ඡාදෙසො, ගච්ඡීයතෙ ගාමො දෙවදත්තෙන[Pg.268], ගච්ඡීයන්තෙ. ගච්ඡීයසෙ, ගච්ඡීයව්හෙ. ගච්ඡීයෙ, ගච්ඡීයාම්හෙ. 于所有语根之后，当`ya`后缀于状态句与作业句范围中紧随时，可选择性地增益`i`音，即增益`ī`音。此`vā`字表特定选择义。`gam`替换为`cch`，如`gacchīyate gāmo devadattena`（村庄为提婆达多所去），`gacchīyante`。`gacchīyase`、`gacchīyavhe`。`gacchīye`、`gacchīyāmhe`。 ච්ඡාදෙසාභාවෙ – 不替换为`cch`时—— ‘‘ධාතූහි, යො, වා’’ති ච වත්තතෙ. “Dhātūhi”、“yo”、“vā”等词亦适用。 449. පුබ්බරූපඤ්ච. 449. 以及变为前形。 හෙට්ඨානුත්තෙහි පරස්සෙවෙදං, තෙන කටපවග්ගයකාරලසන්තෙහෙව ධාතූහි පරො යප්පච්චයො පුබ්බරූපමාපජ්ජතෙ වාති මකාරා පරස්ස යකාරස්ස මකාරො. ගම්මතෙ, ගමීයතෙ, ගම්මන්තෙ, ගමීයන්තෙ. ගම්මසෙ, ගමීයසෙ, ගම්මව්හෙ, ගමීයව්හෙ. ගම්මෙ, ගමීයෙ, ගම්මාම්හෙ, ගමීයාම්හෙ. 此规则适用于以下未述者。因此，于以`ka`、`ṭa`、`pa`组字母及`y`、`r`、`l`、`s`结尾的语根之后，`ya`后缀可选择性地变为前形，即`m`后的`y`变为`m`。例如：`gammate`、`gamīyate`，`gammante`、`gamīyante`。`gammase`、`gamīyase`，`gammavhe`、`gamīyavhe`。`gamme`、`gamīye`，`gammāmhe`、`gamīyāmhe`。 පරස්සපදත්තෙ – ගච්ඡීය්‍යති, ගච්ඡීය්‍යන්ති. ගච්ඡීයති, ගච්ඡීයන්ති වා. ගම්මති, ගම්මන්ති. ගමීයති, ගමීයන්ති. ඉකාරාගමෙ ගමිය්‍යති, ගමිය්‍යන්ති. තථා ඝම්මීයති, ඝම්මීයන්ති ඉච්චාදි. 转为他为语时：`gacchīyyati`、`gacchīyyanti`。或`gacchīyati`、`gacchīyanti`。`gammati`、`gammanti`。`gamīyati`、`gamīyanti`。增益`i`音时，作`gamiyyati`、`gamiyyanti`。同样，`ghammīyati`、`ghammīyanti`等。 වත්තමානාවිභත්ති. 现在时。 450. පඤ්චමී තු අන්තු, හි ථ, මි ම, තං අන්තං, ස්සුව්හො, එ ආමසෙ. 450. 第五式（祈使式）的词尾是 tu, antu, hi, tha, mi, ma, taṃ, antaṃ, ssu, vho, e, āmase。 ත්වාදයො ද්වාදස පඤ්චමීසඤ්ඤා හොන්ති. 以tu等开头的十二个词尾，名为第五式（祈使式）。 451. ආණත්‍යාසිට්ඨෙනුත්තකාලෙ පඤ්චමී. 451. 在命令和祝愿的非未来时中，使用第五式（祈使式）。 ආණත්‍යත්ථෙ ච ආසීසත්ථෙ අනුත්තකාලෙ පඤ්චමීවිභත්ති හොති. 在命令意义和祝愿意义中，于非未来时使用第五式（祈使式）动词变化。 සතිපි කාලාධිකාරෙ පුන කාලග්ගහණෙන විධිනිමන්තනාජ්ඣෙසනානුමතිපත්ථනාපත්තකාලාදීසු ච පඤ්චමී. ආණාපනමාණත්ති, ආසීසනමාසිට්ඨො, සො ච ඉට්ඨස්ස අසම්පත්තස්ස [Pg.269] අත්ථස්ස පත්ථනං, තස්මිං ආණත්‍යාසිට්ඨෙ. අනු සමීපෙ උත්තකාලො අනුත්තකාලො, පච්චුප්පන්නකාලොති අත්ථො, න උත්තකාලොති වා අනුත්තකාලො, තස්මිං අනුත්තකාලෙ, කාලමනාමසිත්වා හොතීති අත්ථො. 尽管有时间上的限定，但由于再次提及时间，第五式（祈使式）也用于教诫、邀请、请求、允许、祈愿、适当时机等情况。命令就是教令(āṇatti)，祝福就是祝愿(āsiṭṭha)，那是对尚未实现的愿望的祈求，在此命令与祝福中。“非未来时”(anuttakālo)的意思是现在时，或者说，不是未来时就是非未来时，在此非未来时中，其意义是不限定于时间而发生。 තත්ථ ආසීසනත්ථෙ භූධාතුතො පඤ්චමීපරස්සපදපඨමපුරිසෙකවචනං තු, අප්පච්චයවුද්ධිඅවාදෙසා. සො සුඛී භවතු, තෙ සුඛිතා භවන්තු. 在此祝愿意义中，从词根bhū衍生出第五式（祈使式）主动语态第三人称单数形式的tu，没有词缀、元音增长和av替换。例如：“愿他快乐”(So sukhī bhavatu)， “愿他们快乐”(te sukhitā bhavantu)。 විපරිණාමෙන ‘‘අකාරතො’’ති වත්තතෙ. 通过变通，“从a之后”(akārato)的规则得以沿用。 452. හිලොපං වා. 452. 或者hi的省略。 අකාරතො පරො හිවිභත්ති ලොපමාපජ්ජතෙ වා. ත්වං සුඛී භව, භවාහි වා, හිම්හි දීඝො. තුම්හෙ සුඛිතා භවථ. අහං සුඛී භවාමි, මයං සුඛිනො භවාම. 在a之后，hi动词变化词尾有时被省略。例如：“你快乐吧”(Tvaṃ sukhī bhava)，或者“你快乐吧”(bhavāhi)；在hi中，元音可变长。“你们快乐吧”(Tumhe sukhitā bhavatha)。“我快乐吧”(Ahaṃ sukhī bhavāmi)， “我们快乐吧”(mayaṃ sukhino bhavāma)。 අත්තනොපදෙ සො සුඛී භවතං, තෙ සුඛිතා භවන්තං. ත්වං සුඛී භවස්සු, තුම්හෙ සුඛිතා භවව්හො. අහං සුඛී භවෙ, මයං සුඛිතා භවාමසෙ. 在为己态中：“愿他快乐”(So sukhī bhavataṃ)， “愿他们快乐”(te sukhitā bhavantaṃ)。“愿你快乐”(Tvaṃ sukhī bhavassu)， “愿你们快乐”(tumhe sukhitā bhavavho)。“愿我快乐”(Ahaṃ sukhī bhave)， “愿我们快乐”(mayaṃ sukhitā bhavāmase)。 කම්මනි අනුභූයතං තයා, අනුභූයන්තං. අනුභූයස්සු, අනුභූයව්හො. අනුභූයෙ, අනුභූයාමසෙ. පරස්සපදත්තෙ අනුභූය්‍යතු, අනුභූය්‍යන්තු. අනුභූයතු, අනුභූයන්තු වා, අනුභූය්‍යාහි ඉච්චාදි. භාවෙ භූයතං. 在被动态中：“愿它被你感受”(anubhūyataṃ tayā)， “愿它们被感受”(anubhūyantaṃ)。“愿你被感受”(Anubhūyassu)， “愿你们被感受”(anubhūyavho)。“愿我被感受”(Anubhūye)， “愿我们被感受”(anubhūyāmase)。在为他态中：“愿他感受”(anubhūyyatu)， “愿他们感受”(anubhūyyantu)。或者“愿他感受”(anubhūyatu)， “愿他们感受”(anubhūyantu)， “你应感受”(anubhūyyāhi)等等。在非人称态中：“愿被存在”(bhūyataṃ)。 ආණත්තියං කත්තරි දෙවදත්තො දානි ඔදනං පචතු, පචන්තු. පච, පචාහි, පචථ. පචාමි, පචාම. පචතං, පචන්තං. පචස්සු, පචව්හො. පචෙ, පචාමසෙ. 在命令的主动态中：“提婆达多现在应煮饭”(Devadatto dāni odanaṃ pacatu)， “他们应煮饭”(pacantu)。“你煮吧”(Paca)， “你煮吧”(pacāhi)， “你们煮吧”(pacatha)。“我应煮”(Pacāmi)， “我们应煮”(pacāma)。“他应煮”(Pacataṃ)， “他们应煮”(pacantaṃ)。“你应煮”(Pacassu)， “你们应煮”(pacavho)。“我应煮”(Pace)， “我们应煮”(pacāmase)。 කම්මනි යප්පච්චයචවග්ගාදි, පච්චතං ඔදනො දෙවදත්තෙන, පච්චන්තං. පච්චස්සු, පච්චව්හො. පච්චෙ, පච්චාමසෙ. පරස්සපදත්තෙ පච්චතු, පච්චන්තු. පච්ච, පච්චාහි, පච්චථ. පච්චාමි, පච්චාම. 在被动态中，有y后缀和c组音等：“愿饭食由提婆达多煮熟”(Paccataṃ odano devadattena)， “愿它们被煮熟”(paccantaṃ)。“愿你被煮熟”(Paccassu)， “愿你们被煮熟”(paccavho)。“愿我被煮熟”(Pacce)， “愿我们被煮熟”(paccāmase)。在为他态中：“他应煮”(Paccatu)， “他们应煮”(paccantu)。“你应煮”(Pacca)， “你应煮”(paccāhi)， “你们应煮”(paccatha)。“我应煮”(Paccāmi)， “我们应煮”(paccāma)。 තථා [Pg.270] සො ගාමං ගච්ඡතු, ගච්ඡන්තු. ගච්ඡ, ගච්ඡාහි, ගච්ඡථ. ගච්ඡාමි, ගච්ඡාම. ගමෙතු, ගමෙන්තු. ගම, ගමාහි, ගමෙථ. ගමෙමි, ගමෙම. ගච්ඡතං, ගච්ඡන්තං. ගච්ඡස්සු, ගච්ඡව්හො. ගච්ඡෙ, ගච්ඡාමසෙ. ඝම්මාදෙසෙ ඝම්මතු, ඝම්මන්තු ඉච්චාදි. 同样地：“他应去村庄”(So gāmaṃ gacchatu), “他们应去”(gacchantu)。“你去”(Gaccha), “你去”(gacchāhi), “你们去”(gacchatha)。“我去”(Gacchāmi), “我们去”(gacchāma)。“他应使去”(Gametu), “他们应使去”(gamentu)。“你使去”(Gama), “你使去”(gamāhi), “你们使去”(gametha)。“我使去”(Gamemi), “我们使去”(gamema)。“他应去”(Gacchataṃ), “他们应去”(gacchantaṃ)。“你去”(Gacchassu), “你们去”(gacchavho)。“我去”(Gacche), “我们去”(gacchāmase)。在ghamm-替换中：“他应去”(ghammatu), “他们应去”(ghammantu)等等。 කම්මනි ගච්ඡීයතං, ගච්ඡීයතු, ගමීයතං, ගමීයතු, ගම්මතං, ගම්මතු ඉච්චාදි. 在被动态中：gacchīyataṃ, gacchīyatu, gamīyataṃ, gamīyatu, gammataṃ, gammatu 等等。 විධිම්හි ඉධ පබ්බතො හොතු, අයං පාසාදො සුවණ්ණමයො හොතූතිආදි. 在教诫中：“愿此处成为山”(idha pabbato hotu), “愿此宫殿成为黄金所造”(ayaṃ pāsādo suvaṇṇamayo hotu)等等。 නිමන්තනෙ අධිවාසෙතු මෙ භන්තෙ භගවා භොජනං, ඉධ නිසීදතු භවං. 在邀请中：“世尊，请您接受我的供养”(adhivāsetu me bhante bhagavā bhojanaṃ)， “尊者，请在此就座”(idha nisīdatu bhavaṃ)。 අජ්ඣෙසනෙ දෙසෙතු භන්තෙ භගවා ධම්මං. 在请求中：“尊者，请世尊说法”(desetu bhante bhagavā dhammaṃ)。 අනුමතියං පුච්ඡතු භවං පඤ්හං, පවිසතු භවං, එත්ථ නිසීදතු. 在允许中：“尊者，请提问”(pucchatu bhavaṃ pañhaṃ), “尊者，请进来”(pavisatu bhavaṃ), “请在此坐下”(ettha nisīdatu)。 පත්ථනා යාචනා, දදාහි මෙ ගාමවරානි පඤ්ච, එකං මෙ නයනං දෙහි. 祈愿即是恳求：“请赐予我五个上等村庄”(dadāhi me gāmavarāni pañca), “请给我一只眼睛”(ekaṃ me nayanaṃ dehi)。 පත්තකාලෙ සම්පත්තො තෙ කාලො කටකරණෙ, කටං කරොතු භවං ඉච්චාදි. 在适当时机中：“你做席子的时机已到”(sampatto te kālo kaṭakaraṇe), “尊者请做席子吧”(kaṭaṃ karotu bhavaṃ)等等。 පඤ්චමීවිභත්ති. 第五式动词变化。 453. සත්තමී එය්‍ය එය්‍යුං, එය්‍යාසි එය්‍යාථ, එය්‍යාමිඑය්‍යාම, එථ එරං, එථො එය්‍යාව්හො, එය්‍යංඑය්‍යාම්හෙ. 453. 第七式（意愿式）的词尾是 eyya, eyyuṃ, eyyāsi, eyyātha, eyyāmi, eyyāma, etha, eraṃ, etho, eyyāvho, eyyaṃ, eyyāmhe。 එය්‍යාදයො ද්වාදස සත්තමීසඤ්ඤා හොන්ති. 以eyya等开头的十二个词尾，名为第七式（意愿式）。 ‘‘අනුත්තකාලෙ’’ති වත්තතෙ. “非未来时”(anuttakāle)一词承前适用。 454. අනුමතිපරිකප්පත්ථෙසු [Pg.271] සත්තමී. 454. 在允许和假设的意义上，使用第七式（意愿式）。 අනුමත්‍යත්ථෙ ච පරිකප්පත්ථෙ ච අනුත්තකාලෙ සත්තමීවිභත්ති හොති. 在允许和假设的意义上，于非未来时使用第七式（意愿式）。 අත්ථග්ගහණෙන විධිනිමන්තනාදීසු ච සත්තමී. කත්තුමිච්ඡතො පරස්ස අනුජානනං අනුමති, පරිකප්පනං පරිකප්පො, ‘‘යදි නාම භවෙය්‍යා’’ති සල්ලක්ඛණං නිරූපනං, හෙතුක්‍රියාය සම්භවෙ ඵලක්‍රියාය සම්භවපරිකප්පො ච. 通过掌握含义，第七式（意愿式）也用在教诫、邀请等情况中。允许，是指允许他人做其想做之事；假设，是指设想，如同“如果会发生”这样的审视与确定，以及当原因行为可能发生时，对结果行为可能发生的设想。 තත්ථ පරිකප්පෙ සත්තමීපරස්සපදපඨමපුරිසෙකවචනං එය්‍ය, අප්පච්චයවුද්ධාදි පුරිමසමං, ‘‘ක්වචි ධාතු විභත්තී’’තිආදිනා එය්‍ය එය්‍යාසි එය්‍යාමි එය්‍යංඉච්චෙතෙසං විකප්පෙන එකාරාදෙසො. සො දානි කිං නු ඛො භවෙ, යදි සො පඨමවයෙ පබ්බජෙය්‍ය, අරහා භවෙය්‍ය, සචෙ සඞ්ඛාරා නිච්චා භවෙය්‍යුං, න නිරුජ්ඣෙය්‍යුං. යදි ත්වං භවෙය්‍යාසි, තුම්හෙ භවෙය්‍යාථ. කථමහං දෙවො භවෙය්‍යාමි, කිං නු ඛො මයං භවෙය්‍යාම. තථා භවෙථ, භවෙරං. භවෙථො, භවෙය්‍යාව්හො. 在此假设中，第七式（意愿式）为他态第三人称单数形式是eyya，没有词缀、元音增长等情况与前相同，根据“有时词根与词尾”等规则，eyya、eyyāsi、eyyāmi、eyyaṃ等可选择性地替换为e音。例如：“那么他现在会怎样呢？”(So dāni kiṃ nu kho bhave), “如果他在年轻时出家，他将成为阿罗汉”(yadi so paṭhamavaye pabbajeyya, arahā bhaveyya), “如果诸行是常的，它们将不会灭尽”(sace saṅkhārā niccā bhaveyyuṃ, na nirujjheyyuṃ)。“如果你存在”(Yadi tvaṃ bhaveyyāsi), “你们将存在”(tumhe bhaveyyātha)。“我如何能成为天神？”(Kathamahaṃ devo bhaveyyāmi), “我们将成为什么？”(kiṃ nu kho mayaṃ bhaveyyāma)。同样地：“他应存在”(bhavetha), “他们应存在”(bhaveraṃ)。“你应存在”(Bhavetho), “你们应存在”(bhaveyyāvho)。 පත්ථනෙ තු අහං සුඛී භවෙ, බුද්ධො භවෙය්‍යං, භවෙය්‍යාම්හෙ. 于祈愿中：愿我快乐(ahaṃ sukhī bhave)，愿我成佛(buddho bhaveyyaṃ)，愿我们成佛(bhaveyyāmhe)。 කම්මනි සුඛං තයා අනුභූයෙථ, අනුභූයෙරං. අනුභූයෙථො, අනුභූයෙය්‍යාව්හො. අනුභූයෙ, අනුභූයෙය්‍යං, අනුභූයෙය්‍යාම්හෙ. පරස්සපදත්තෙ අනුභූයෙය්‍ය, අනුභූයෙය්‍යුං. අනුභූයෙය්‍යාසි ඉච්චාදි. භාවෙ භූයෙථ. 于被动语态中：快乐应被你所体验(sukhaṃ tayā anubhūyetha)，（它们）应被体验(anubhūyeraṃ)。你应被体验(Anubhūyetho)，你们应被体验(anubhūyeyyāvho)。我应被体验(Anubhūye)，我应被体验(anubhūyeyyaṃ)，我们应被体验(anubhūyeyyāmhe)。于主动语态中：他应体验(anubhūyeyya)，他们应体验(anubhūyeyyuṃ)。你应体验(Anubhūyeyyāsi)等。于无主语态中：应被存在(bhūyetha)。 විධිම්හි සො ඔදනං පචෙ, පචෙය්‍ය, පචෙය්‍යුං. ත්වං පචෙ, පචෙය්‍යාසි, තුම්හෙ පචෙය්‍යාථ. අහං පචෙ, පචෙය්‍යාමි, මයං පචෙය්‍යාම. පචෙථ, පචෙරං. පචෙථො, පචෙය්‍යාව්හො. පචෙ, පචෙය්‍යං, පචෙය්‍යාම්හෙ. 于教诫中：他应煮饭(so odanaṃ pace)，他应煮(paceyya)，他们应煮(paceyyuṃ)。你应煮(Tvaṃ pace)，你应煮(paceyyāsi)，你们应煮(tumhe paceyyātha)。我应煮(Ahaṃ pace)，我应煮(paceyyāmi)，我们应煮(mayaṃ paceyyāma)。他应煮(Pacetha)，他们应煮(paceraṃ)。你应煮(Pacetho)，你们应煮(paceyyāvho)。我应煮(Pace)，我应煮(paceyyaṃ)，我们应煮(paceyyāmhe)。 කම්මනි [Pg.272] පච්චෙථ, පච්චෙරං. පච්චෙථො, පච්චෙය්‍යාව්හො. පච්චෙ, පච්චෙය්‍යං, පච්චෙය්‍යාම්හෙ. පරස්සපදත්තෙ පච්චෙ, පච්චෙය්‍ය, පච්චෙය්‍යුං. පච්චෙය්‍යාසි ඉච්චාදි. 于被动语态中：它应被煮(paccetha)，它们应被煮(pacceraṃ)。你应被煮(Paccetho)，你们应被煮(pacceyyāvho)。我应被煮(Pacce)，我应被煮(pacceyyaṃ)，我们应被煮(pacceyyāmhe)。于主动语态中：他应煮(pacce)，他应煮(pacceyya)，他们应煮(pacceyyuṃ)。你应煮(Pacceyyāsi)等。 අනුමතියං සො ගාමං ගච්ඡෙ, ගච්ඡෙය්‍ය, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා එය්‍යුස්ස උං වා, ගච්ඡුං, ගච්ඡෙය්‍යුං. ත්වං ගච්ඡෙ, ගච්ඡෙය්‍යාසි, ගච්ඡෙය්‍යාථ. ගච්ඡෙ, ගච්ඡෙය්‍යාමි, ගච්ඡෙය්‍යාම. ගමෙ, ගමෙය්‍ය, ගමුං, ගමෙය්‍යුං. ගමෙ, ගමෙය්‍යාසි, ගමෙය්‍යාථ. ගමෙ, ගමෙය්‍යාමි, ගමෙය්‍යාම. ගච්ඡෙථ, ගච්ඡෙරං. ගච්ඡෙථො, ගච්ඡෙය්‍යාව්හො. ගච්ඡෙ, ගච්ඡෙය්‍යං, ගච්ඡෙය්‍යාම්හෙ. ගමෙථ, ගමෙරං ඉච්චාදි. 于允许中：他应去村庄(so gāmaṃ gacche)，他应去(gaccheyya)，依“kvaci dhātū”等规则，eyyu可变为uṃ，故(作)他们应去(gacchuṃ)，他们应去(gaccheyyuṃ)。你应去(Tvaṃ gacche)，你应去(gaccheyyāsi)，你们应去(gaccheyyātha)。我应去(Gacche)，我应去(gaccheyyāmi)，我们应去(gaccheyyāma)。他应去(Game)，他应去(gameyya)，他们应去(gamuṃ)，他们应去(gameyyuṃ)。你应去(Game)，你应去(gameyyāsi)，你们应去(gameyyātha)。我应去(Game)，我应去(gameyyāmi)，我们应去(gameyyāma)。他应去(Gacchetha)，他们应去(gaccheraṃ)。你应去(Gacchetho)，你们应去(gaccheyyāvho)。我应去(Gacche)，我应去(gaccheyyaṃ)，我们应去(gaccheyyāmhe)。他应去(Gametha)，他们应去(gameraṃ)等。 කම්මනි ගච්ඡීයෙථ, ගමීයෙථ, ගච්ඡීයෙරං, ගමීයෙරං ඉච්චාදි. පරස්සපදත්තෙ ගච්ඡීයෙය්‍ය, ගමීයෙය්‍ය, ගම්මෙය්‍ය, ගම්මෙය්‍යුං ඉච්චාදි. තථා ඝම්මෙ, ඝම්මෙය්‍ය, ඝම්මෙය්‍යුං ඉච්චාදි. 于被动语态中：它应被去(gacchīyetha)，它应被去(gamīyetha)，它们应被去(gacchīyeraṃ)，它们应被去(gamīyeraṃ)等。于主动语态中：他应去(gacchīyeyya)，他应去(gamīyeyya)，他应去(gammeyya)，他们应去(gammeyyuṃ)等。同样地：他应热(ghamme)，他应热(ghammeyya)，他们应热(ghammeyyuṃ)等。 සත්තමීවිභත්ති. 第七式（愿望式）。 පච්චුප්පන්නාණත්තිපරිකප්පකාලිකවිභත්තිනයො. 现在时、命令式、愿望式时态词尾之法。 455. හිය්‍යත්තනී ආඌ, ඔත්ථ, අංම්හා, ත්ථත්ථුං, සෙව්හං, ඉංම්හසෙ. 455. 不定过去时(Hiyyattanī)的词尾是：ā, ū, o, ttha, aṃ, mhā, ttha, tthuṃ, se, vhaṃ, iṃ, mhase。 ආආදයො ද්වාදස හිය්‍යත්තනීසඤ්ඤා හොන්ති. 以ā等开头的十二个词尾，被称为不定过去时。 ‘‘අප්පච්චක්ඛෙ, අතීතෙ’’ති ච වත්තතෙ. 亦有“非现见，已过去”之说。 456. හිය්‍යොපභුති පච්චක්ඛෙ හිය්‍යත්තනී. 456. 从昨日起，于亲见之事，（使用）不定过去时。 හිය්‍යොපභුති අතීතෙ කාලෙ පච්චක්ඛෙ වා අප්පච්චක්ඛෙ වා හිය්‍යත්තනීවිභත්ති හොතීති හිය්‍යත්තනීපරස්සපදපඨමපුරිසෙකවචනං ආ. 从昨日起，于过去时中，或亲见或非亲见，皆用不定过去时(hiyattanī)词尾。因此，不定过去时、主动语态、第三人称、单数（词尾）为ā。 ‘‘ක්වචි ධාතු’’ඉච්චාදිතො ‘‘ක්වචි, ධාතූන’’න්ති ච වත්තතෙ. 从“kvaci dhātu”等（规则），“kvaci, dhātūnaṃ”（的规则）亦沿用。 457. අකාරාගමො [Pg.273] හිය්‍යත්තනී අජ්ජතනීකාලාතිපත්තීසු. 457. 于不定过去时(hiyattanī)、近过去时(ajjatanī)与条件式(kālātipatti)中，有a音之增益。 ක්වචි ධාතූනමාදිම්හි අකාරාගමො හොති හිය්‍යත්තනීඅජ්ජතනීකාලාතිපත්තිඉච්චෙතාසු තීසු විභත්තීසු. කථමයමකාරාගමො ධාත්වාදිම්හීති චෙ? 于不定过去时、近过去时、条件式此三类词尾中，于某些语基之首，有a音之增益。若问：此a音增益为何在语基之首？ සතිස්සරෙපි ධාත්වන්තෙ, පුනකාරාගමස්සිධ; නිරත්ථත්තා පයොගානු රොධා ධාත්වාදිතො අයං. 纵使语基末有元音，于此复增a音，因其无义，且为用法所碍，故此（增益）于语基之首。 අප්පච්චයවුද්ධිඅවාදෙසසරලොපාදි වුත්තනයමෙව. a后缀、增长、ava替换、元音省略等，其法如前所说。 අභවා, අභවූ. අභවො, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ඔකාරස්ස අආදෙසො වා, අභව, අභවත්ථ. අභවං, අභවම්හා. අභවත්ථ, අභවත්ථුං. අභවසෙ, අභවව්හං. අභවිං, අභවම්හසෙ. 他曾是(Abhavā)，他们曾是(abhavū)。你曾是(Abhavo)，依“kvaci dhātū”等规则，o音或替换为a，故亦作：你曾是(abhava)，你们曾是(abhavattha)。我曾是(Abhavaṃ)，我们曾是(abhavamhā)。〔为己语：〕他曾是(Abhavattha)，他们曾是(abhavatthuṃ)。你曾是(Abhavase)，你们曾是(abhavavhaṃ)。我曾是(Abhaviṃ)，我们曾是(abhavamhase)。 කම්මනි යප්පච්චයො, තයා සුඛමන්වභූයත්ථ, අකාරාගමාභාවෙ අනුභූයත්ථ, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ත්ථස්ස ථාදෙසො, අන්වභූයථ, අනුභූයථ, අන්වභූයත්ථුං, අනුභූයත්ථුං. අන්වභූයසෙ, අනුභූයසෙ, අන්වභූයව්හං, අනුභූයව්හං. අන්වභූයිං, අනුභූයිං, අන්වභූයම්හසෙ, අනුභූයම්හසෙ. පරස්සපදත්තෙ අන්වභූයා, අනුභූයා ඉච්චාදි. භාවෙ අන්වභූයත්ථ. 于被动语态中，（加）ya后缀，如：快乐曾被你所体验(tayā sukhamanvabhūyattha)；于无a音增益时，作anubhūyattha。依“kvaci dhātū”等规则，ttha替换为tha，（故有）anvabhūyatha, anubhūyatha；anvabhūyatthuṃ, anubhūyatthuṃ。Anvabhūyase, anubhūyase；anvabhūyavhaṃ, anubhūyavhaṃ。Anvabhūyiṃ, anubhūyiṃ；anvabhūyamhase, anubhūyamhase。于主动语态中，（作）anvabhūyā, anubhūyā等。于无主语态中，（作）anvabhūyattha。 තථා සො ඔදනං අපචා, පචා, අපචූ, පචූ. අපචො, පචො, අපචත්ථ, පචත්ථ. අපචං, පචං, අපචම්හා, පචම්හා. අපචත්ථ, පචත්ථ, අපචත්ථු, පචත්ථුං. අපචසෙ, පචසෙ, අපචව්හං, පචව්හං. අපචිං, පචිං, අපචම්හසෙ, පචම්හසෙ. 同样地，他煮饭(so odanaṃ apacā)，（或作）pacā；他们煮(apacū)，（或作）pacū。你煮(Apaco)，（或作）paco；你们煮(apacattha)，（或作）pacattha。我煮(Apacaṃ)，（或作）pacaṃ；我们煮(apacamhā)，（或作）pacamhā。〔为己语：〕他煮(Apacattha)，（或作）pacattha；他们煮(apacatthuṃ)，（或作）pacatthu。你煮(Apacase)，（或作）pacase；你们煮(apacavhaṃ)，（或作）pacavhaṃ。我煮(Apaciṃ)，（或作）paciṃ；我们煮(apacamhase)，（或作）pacamhase。 කම්මනි [Pg.274] අපච්චථ, අපච්චත්ථ, අපච්චත්ථුං. අපච්චසෙ, අපච්චව්හං. අපච්චිං, අපච්චම්හසෙ. අපච්චා, අපච්චූ ඉච්චාදි. 于被动语态中：它被煮(apaccatha)，它被煮(apaccattha)，它们被煮(apaccatthuṃ)。你被煮(Apaccase)，你们被煮(apaccavhaṃ)。我被煮(Apacciṃ)，我们被煮(apaccamhase)。〔被动语态、为他语：〕它被煮(Apaccā)，它们被煮(apaccū)等。 තථා අගච්ඡා, අගච්ඡූ. අගච්ඡො, අගච්ඡ, අගච්ඡත්ථ. අගච්ඡං, අගච්ඡම්හා. අගච්ඡත්ථ, අගච්ඡත්ථුං. අගච්ඡසෙ, අගච්ඡව්හං. අගච්ඡිං, අගච්ඡම්හසෙ. අගමා, අගමූ. අගමො, අගම, අගමත්ථ. අගමං, අගමම්හා. අගමත්ථ, අගමත්ථුං. අගමසෙ, අගමව්හං. අගමිං, අගමම්හසෙ. 同样地，他去了(agacchā)，他们去了(agacchū)。你去了(Agaccho)，你去了(agaccha)，你们去了(agacchattha)。我去了(Agacchaṃ)，我们去了(agacchamhā)。〔为己语：〕他去了(Agacchattha)，他们去了(agacchatthuṃ)。你去了(Agacchase)，你们去了(agacchavhaṃ)。我去了(Agacchiṃ)，我们去了(agacchamhase)。他去了(Agamā)，他们去了(agamū)。你去了(Agamo)，你去了(agama)，你们去了(agamattha)。我去了(Agamaṃ)，我们去了(agamamhā)。〔为己语：〕他去了(Agamattha)，他们去了(agamatthuṃ)。你去了(Agamase)，你们去了(agamavhaṃ)。我去了(Agamiṃ)，我们去了(agamamhase)。 කම්මනි අගච්ඡීයත්ථ, ගච්ඡීයත්ථ, අගමීයත්ථ, ගමීයත්ථ, අගච්ඡීයත්ථුං, ගච්ඡීයත්ථුං, අගමීයත්ථුං, ගමීයත්ථුං ඉච්චාදි. තථා අඝම්මා, අඝම්මූ ඉච්චාදි. 于被动语态中：它被去(agacchīyattha)，（或作）gacchīyattha；它被去(agamīyattha)，（或作）gamīyattha；它们被去(agacchīyatthuṃ)，（或作）gacchīyatthuṃ；它们被去(agamīyatthuṃ)，（或作）gamīyatthuṃ等。同样地，他曾热(aghammā)，他们曾热(aghammū)等。 හිය්‍යත්තනීවිභත්ති. 不定过去时词尾。 458. හිය්‍යත්තනී සත්තමී පඤ්චමී වත්තමානා සබ්බධාතුකං. 458. 不定过去时、愿望式、命令式、现在时，（此四者）为遍语基。 හිය්‍යත්තනාදයො චතස්සො විභත්තියො සබ්බධාතුකසඤ්ඤා හොන්තීති හිය්‍යත්තනාදීනං සබ්බධාතුකසඤ්ඤත්තා ‘‘ඉකාරාගමො අසබ්බධාතුකම්හී’’ති වුත්තො ඉකාරාගමො න භවති. 不定过去时等四种词尾被称为遍语基。因此，由于不定过去时等名为遍语基，故所说“于非遍语基中（有）i音增益”之i音增益，即不发生。 සබ්බධාතුකං. 遍语基。 459. පරොක්ඛා අ උ, එ ත්ථ, අං ම්හ, ත්ථ රෙ, ථො ව්හො, ඉංම්හෙ. 459. 远过去时(parokkhā)词尾：a, u；e, ttha；aṃ, mha；ttha, re；tho, vho；iṃ, mhe。 අආදයො ද්වාදස පරොක්ඛාසඤ්ඤා හොන්ති. අක්ඛානං ඉන්ද්‍රියානං පරං පරොක්ඛා, තද්දීපකත්තා අයං විභත්ති පරොක්ඛාති වුච්චති. 以a等开头的十二个（词尾）被称为远过去时。“远过去”(parokkhā)者，超越诸根（感官）所及。因能显示彼义，故此词尾被称为远过去时。 460. අපච්චක්ඛෙ [Pg.275] පරොක්ඛාතීතෙ. 460. 于非现见、远过去时。 අපච්චක්ඛෙ වත්තුනො ඉන්ද්‍රියාවිසයභූතෙ අතීතෙ කාලෙ පරොක්ඛාවිභත්ති හොති. අතික්කම්ම ඉතොති අතීතො, හුත්වා අතික්කන්තොති අත්ථො. 于非现见、说话者感官所不及的过去时间，使用远过去时(parokkhā)语尾。过去(atīta)是“已超越”之义，即“已发生而过去”。 හෙට්ඨා වුත්තනයෙන පරොක්ඛාපරස්සපදපඨමපුරිසෙකවචනං අ. ‘‘භූ අ’’ඉතීධ – 根据下述方式，远过去时(parokkhā)主动语态(parassapada)第三人称单数是a。于此“bhū a”中—— විපරිණාමෙන ‘‘ධාතූන’’න්ති වත්තතෙ. 通过转换，“诸语根”(dhātūnaṃ)一词在此适用。 461. ක්වචාදිවණ්ණානමෙකස්සරානං ද්වෙභාවො. 461. 有时，语根首个单母音字母的双写。 ධාතූනමාදිභූතානං වණ්ණානමෙකස්සරානං ක්වචි ද්වෙභාවො හොති. වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං ක්වචිසද්දො, තෙන – 语根首部含单母音的音节，有时会发生双写。此处的“有时”(kvaci)一词，是作限定选择(vavatthitavibhāsā)义，因此—— ඛ ඡ සෙසු පරොක්ඛායං, ද්වෙභාවො සබ්බධාතුනං; අප්පච්චයෙ ජුහොත්‍යාදි-ස්සපි කිච්චාදිකෙ ක්වචි. 于远过去时，除以kha、cha开头的语根外，所有语根皆双写；于无后缀的juhoti等，及于kicca等中，有时亦双写。 ‘‘භූ භූ අ’’ඉතීධ – 于此“bhū bhū a”中—— 462. පුබ්බොබ්භාසො. 462. 前者为重叠音节。 ද්වෙභූතස්ස ධාතුස්ස යො පුබ්බො අවයවො, සො අබ්භාසසඤ්ඤො හොතීති අබ්භාසසඤ්ඤා. 已双写语根的前半部分，名为重叠音节(abbhāsa)；此即重叠音节之定义。 අබ්භාසග්ගහණමනුවත්තතෙ. “重叠音节”(abbhāsa)一词延续适用。 463. අන්තස්සිවණ්ණාකාරො වා. 463. 重叠音节之末母音或作i，或作a。 අබ්භාසස්ස අන්තස්ස ඉවණ්ණො හොති වා, අකාරො ච. වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො. තෙන – 重叠音节的末尾母音或作i音，或作a音。此处的“或”(vā)一词，是作限定选择义，因此—— ඛ [Pg.276] ඡ සෙසු අවණ්ණස්ස,ඉකාරො සගුපුස්ස ඊ; වාස්ස භූස්ස පරොක්ඛායං,අකාරො නාපරස්සිමෙති. 除kha、cha外，a母音变为i母音，重音节之母音变为ī；于远过去时，对vā、bhū二根，a母音不变。 ඌකාරස්ස අකාරො. ū母音变为a母音。 464. දුතියචතුත්ථානං පඨමතතියා. 464. 第二、四辅音变为第一、三辅音。 අබ්භාසගතානං දුතියචතුත්ථානං වග්ගබ්‍යඤ්ජනානං යථාක්කමං පඨමතතියා හොන්තීති භකාරස්ස බකාරො. 重叠音节中的同品第二、四辅音，依次变为第一、三辅音，如bh音变为b音。 465. බ්‍රූභූනමාහභූවා පරොක්ඛායං. 465. 于远过去时，brū、bhū二语根变为āha、bhūva。 බ්‍රූභූඉච්චෙතෙසං ධාතූනං ආහභූවඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති පරොක්ඛාවිභත්තියන්ති භූසද්දස්ස භූවආදෙසො, ‘‘සරලොපො මාදෙසප්පච්චයාදිම්හී’’තිආදිනා සරලොපාදි, සො කිර රාජා බභූව, තෙ කිර බභූවු. ත්වං කිර බභූවෙ. brū和bhū这些语根，在远过去时语尾后，变为āha和bhūva这些替代形式。因此，bhū一词变为bhūva替代式，并根据“于非……之替换或后缀首……母音脱落”等规则，发生母音脱落等变化。例如：据说那位国王曾是(so kira rājā babhūva)，据说他们曾是(te kira babhūvu)，据说你曾是(tvaṃ kira babhūve)。 ‘‘ධාතූහී’’ති වත්තතෙ, සීහගතියා ක්වචිග්ගහණඤ්ච. “从语根”(dhātūhi)一词延续适用，“有时”(kvaci)一词则以狮子步式(sīhagatiyā)适用。 466. ඉකාරාගමො අසබ්බධාතුකම්හි. 466. 于非遍语基后，增入i音。 සබ්බස්මිං අසබ්බධාතුකම්හි පරෙ ක්වචි ධාතූහි පරො ඉකාරාගමො හොති. 于一切非遍语基(asabbadhātuka)在后时，有时于语根后增入i母音。 අසබ්බධාතුකෙ බ්‍යඤ්ජ-නාදිම්හෙ වායමාගමො; ක්වචාධිකාරතො බ්‍යඤ්ජ-නාදොපි ක්වචි නො සියා. 于辅音开首之非遍语基后，此增音为选择性；因“有时”一词之权，纵使辅音开首，有时亦不发生。 එත්ථ ච ‘‘න සබ්බධාතුකං අසබ්බධාතුක’’මිති කත්වා ‘‘හිය්‍යත්තනී සත්තමී පඤ්චමී වත්තමානා සබ්බධාතුක’’න්ති හිය්‍යත්තනීආදීනං සබ්බධාතුකසඤ්ඤාය වුත්තත්තා තදඤ්ඤා චතස්සො විභත්තියො අසබ්බධාතුකන්ති වුච්චති. 此处，依“不是遍语基(sabbadhātuka)的，即是非遍语基(asabbadhātuka)”之定义，又因近过去时(hiyyattanī)、愿望语态(sattamī)、祈使语态(pañcamī)、现在时(vattamānā)已被说为“遍语基”，故此四者之外的其余四种语尾，被称为“非遍语基”。 තුම්හෙ [Pg.277] කිර බභූවිත්ථ. අහං කිර බභූවං, මයං කිර බභූවිම්හ. අත්තනොපදෙ සො බභූවිත්ථ, බභූවිරෙ. බභූවිත්ථො, බභූවිව්හො. බභූවිං, බභූවිම්හෙ. 据说你们曾是(babhūvittha)。据说我曾是(babhūvaṃ)，据说我们曾是(babhūvimha)。于为己语态(attanopada)中：他曾是(babhūvittha)，他们曾是(babhūvire)。你曾是(babhūvittho)，你们曾是(babhūvivho)。我曾是(babhūviṃ)，我们曾是(babhūvimhe)。 කම්මනි අත්තනොපදෙ ඊකාරාගමයප්පච්චයිකාරාගමා, අනුබභූවීයිත්ථ, යප්පච්චයස්ස අසබ්බධාතුකම්හි ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ලොපෙ කතෙ ඉවණ්ණාගමො න භවති, තයා කිර අනුබභූවිත්ථ, අනුබභූවිරෙ ඉච්චාදි. භාවෙ බභූවීයිත්ථ, බභූවිත්ථ වා. 于被动语态(kammani)为己语态(attanopada)中，有ī母音增音、ya后缀、i母音增音，如anubabhūvīyittha。当ya后缀于非遍语基中，因“有时于语根后……”等规则而脱落时，则不发生i母音增音。例如：据说被你所经验(tayā kira anubabhūvittha)，被他们所经验(anubabhūvire)等。于非人称构式(bhāve)中，作babhūvīyittha，或babhūvittha。 තථා පපච, පපචූ. පපචෙ, පපචිත්ථ. පපචං, පපචිම්හ. පපචිත්ථ, පපචිරෙ. පපචිත්ථො, පපචිව්හො. පපචිං, පපචිම්හෙ. 同样地，他煮了(papaca)，他们煮了(papacū)。你煮了(papace)，你们煮了(papacittha)。我煮了(papacaṃ)，我们煮了(papacimha)。于为己语态中：他煮了(papacittha)，他们煮了(papacire)。你煮了(papacittho)，你们煮了(papacivho)。我煮了(papaciṃ)，我们煮了(papacimhe)。 කම්මනි පපච්චිත්ථ, පපච්චිරෙ ඉච්චාදි. තථා අපච්ච, අපච්චූ ඉච්චාදි. 于被动语态(kammani)中，(他)被煮了(papaccittha)，(他们)被煮了(papaccire)等。同样地，(亦可作)apacca、apaccū等（义为“他煮了”、“他们煮了”）。 ගමිම්හි ‘‘ක්වචාදිවණ්ණාන’’න්තිආදිනා ද්වෙභාවො, ‘‘පුබ්බොබ්භාසො’’ති අබ්භාසසඤ්ඤා. 于Gam语根，依“kvacādivaṇṇānaṃ”等规则而双写(dvebhāva)，依“pubbobbhāso”而得重叠音节(abbhāsa)之名。 ‘‘අබ්භාසෙ’’ති වත්තතෙ. “于重叠音节”(abbhāse)一词延续适用。 467. කවග්ගස්ස චවග්ගො. 467. k-组转为c-组。 අබ්භාසෙ වත්තමානස්ස කවග්ගස්ස චවග්ගො හොතීති වකාරස්ස ජකාරො, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා අනබ්භාසස්ස පඨමපුරිසෙකවචනම්හි දීඝො. සො ගාමං ජගාම කිර, ජගම වා, ජගමු. ජගමෙ, ජගමිත්ථ. ජගමං, ජගමිම්හ. ජගමිත්ථ, ජගමිරෙ. ජගමිත්ථො, ජගමිව්හො. ජගමිං, ජගමිම්හෙ. 在重叠(abbhāsa)中，k-组转为c-组，因此v-音转为j-音。根据“kvaci dhātū”(有时语根)等(规则)，非重叠(音节)的第三人称单数(语尾)中为长音。据说他去了村庄(So gāmaṃ jagāma kira)，或他去了(jagama vā)，他们去了(jagamu)。你去了(Jagame)，你们去了(jagamittha)。我去了(Jagamaṃ)，我们去了(jagamimha)。他去了(Jagamittha)，他们去了(jagamire)。你去了(Jagamittho)，你们去了(jagamivho)。我去了(Jagamiṃ)，我们去了(jagamimhe)。 කම්මනි ජගමීයිත්ථ, ජගමිත්ථ වා ඉච්චාදි. 在被动语态(kammani)中，被去了(jagamīyittha)，或被去了(jagamittha)等等。 පරොක්ඛාවිභත්ති. 远过去时语尾。 468. අජ්ජතනී [Pg.278] ඊ උං, ඔ ත්ථ, ඉං ම්හා, ආ ඌ, සෙ ව්හං, අම්හෙ. 468. 近过去时(ajjatanī)：ī, uṃ, o, ttha, iṃ, mhā, ā, ū, se, vhaṃ, amhe。 ඊආදයො ද්වාදස අජ්ජතනීසඤ්ඤා හොන්ති. අජ්ජ භවො අජ්ජතනො, තද්දීපකත්තා අයං විභත්ති අජ්ජතනීති වුච්චති. ī等十二个被称为近过去时(ajjatanī)。今日发生是近过去(ajjatana)，因其具有指示该时态的作用，所以此语尾被称为近过去时(ajjatanī)。 ‘‘අපච්චක්ඛෙ, අතීතෙ, පච්චක්ඛෙ’’ති ච වත්තතෙ. “非现见”(apaccakkha)、“过去”(atīta)、“现见”(paccakkha)等也适用。 469. සමීපෙජ්ජතනී. 469. 近(时)的近过去时。 සමීපෙ සමීපතො පට්ඨාය අජ්ජප්පභුති අතීතෙ කාලෙ පච්චක්ඛෙ ච අපච්චක්ඛෙ ච අජ්ජතනීවිභත්ති හොතීති අජ්ජතනීපරස්සපදපඨමපුරිසෙකවචනං ඊ. 在近(时)中，即从邻近的今日起，于过去时中，无论是现见(paccakkha)或非现见(apaccakkha)，都使用近过去时(ajjatanī)语尾。因此，(取)近过去时、为他语态(parassapada)、第三人称、单数(语尾)“ī”。 පුරෙ විය අකාරාගමො, වුද්ධාදි ච, ‘‘ක්වචි ධාතුවිභත්තී’’තිආදිනා ඊම්හාදිවිභත්තීනං ක්වචි රස්සත්තං, ඔආඅවචනානං ඉත්ථඅමාදෙසා ච, සරලොපාදි, සො අභවි, අභවී වා, අකාරාගමාභාවෙ භවි. 如前有a-增音(akārāgamo)及增长(vuddhi)等。根据“kvaci dhātuvibhatti”(有时语根语尾)等(规则)，ī、mhā等语尾有时会短化(rassatta)，o、ā语尾有时会(被)替换为ittha、ama，还有元音省略(saralopa)等。他曾是(so) abhavi，或abhavī；无a-增音时，为bhavi。 මණ්ඩූකගතියා ‘‘වා’’ති වත්තතෙ. “或”(vā)字以蛙跳式(maṇḍūkagatiyā)适用。 470. සබ්බතො උං ඉං සු. 470. 于一切(语根)，uṃ(转)为iṃsu。 සබ්බෙහි ධාතූහි උංවිභත්තිස්ස ඉංස්වාදෙසො හොති වා. 从一切语根，uṃ-语尾或可有iṃsu-替换。 තෙ අභවිංසු, භවිංසු වා, අභවුං, භවුං වා. ත්වං අභවි, භවි වා, අභවො, භවො වා, තුම්හෙ අභවිත්ථ, භවිත්ථ වා, ඉකාරාගමො. අහං අභවිං, භවිං වා, මයං අභවිම්හ, භවිම්හ වා, අභවිම්හා, භවිම්හා වා. සො අභවිත්ථ, භවිත්ථ වා, අභවා, භවා වා, අභවූ, භවූ වා. අභවිසෙ, භවිසෙ වා, අභවිව්හං, භවිව්හං වා. අභවං[Pg.279], භවං වා, අභව, භව වා, අභවිම්හෙ, භවිම්හෙ වා. 他们曾是(Te abhaviṃsu, bhaviṃsu vā, abhavuṃ, bhavuṃ vā)。你曾是(Tvaṃ abhavi, bhavi vā, abhavo, bhavo vā)。你们曾是(tumhe abhavittha, bhavittha vā)，有i-增音(ikārāgamo)。我曾是(Ahaṃ abhaviṃ, bhaviṃ vā)。我们曾是(mayaṃ abhavimha, bhavimha vā, abhavimhā, bhavimhā vā)。他曾是(So abhavittha, bhavittha vā, abhavā, bhavā vā, abhavū, bhavū vā)。你曾是(Abhavise, bhavise vā)。你们曾是(abhavivhaṃ, bhavivhaṃ vā)。我曾是(Abhavaṃ, bhavaṃ vā, abhava, bhava vā)。我们曾是(abhavimhe, bhavimhe vā)。 කම්මනි යප්පච්චයලොපෙ වුද්ධිඅවාදෙසාදි, සුඛං තයා අනුභවිත්ථ, අන්වභූයිත්ථ, අනුභූයිත්ථ වා ඉච්චාදි. පරස්සපදත්තෙ තයා අන්වභූයි, අනුභූයි, අන්වභූයී, අනුභූයී වා, අන්වභූයිංසු, අනුභූයිංසු, අන්වභූයුං, අනුභූයුං. ත්වං අන්වභූයි, අනුභූයි, තුම්හෙ අන්වභූයිත්ථ, අනුභූයිත්ථ. අහං අන්වභූයිං, අනුභූයිං, මයං අන්වභූයිම්හ, අනුභූයිම්හ, අන්වභූයිම්හා, අනුභූයිම්හා වා. භාවෙ අභවිත්ථ, අභූයිත්ථ තයා. 在被动语态(kammani)中，当ya-词缀省略时，有增长(vuddhi)、av-替换等。例如：乐被你所体验(sukhaṃ tayā anubhavittha, anvabhūyittha vā, anubhūyittha vā)等等。在使用为他语态(parassapada)语尾的被动语态中：(它)被体验了(tayā anvabhūyi, anubhūyi, anvabhūyī, anubhūyī vā)；(它们)被体验了(anvabhūyiṃsu, anubhūyiṃsu, anvabhūyuṃ, anubhūyuṃ)。(它)被你体验了(Tvaṃ anvabhūyi, anubhūyi)；(它们)被你们体验了(tumhe anvabhūyittha, anubhūyittha)。(它)被我体验了(Ahaṃ anvabhūyiṃ, anubhūyiṃ)；(它们)被我们体验了(mayaṃ anvabhūyimha, anubhūyimha, anvabhūyimhā, anubhūyimhā vā)。在非人称构式(bhāve)中：由你而有(abhavittha, abhūyittha tayā)。 සො අපචි, පචි, අපචී, පචී වා, තෙ අපචිංසු, පචිංසු, අපචුං, පචුං. ත්වං අපචි, පචි, අපචො, පචො වා, තුම්හෙ අපචිත්ථ, පචිත්ථ. අහං අපචිං, පචිං, මයං අපචිම්හ, පචිම්හ, අපචිම්හා, පචිම්හා වා. සො අපචිත්ථ, පචිත්ථ, අපචා, පචා වා, අපචූ, පචූ. අපචිසෙ, අපචිව්හං. අපචං, පචං, අපච, පච වා, අපචිම්හෙ, පචිම්හෙ. 他煮了(So apaci, paci, apacī, pacī vā)；他们煮了(te apaciṃsu, paciṃsu, apacuṃ, pacuṃ)。你煮了(Tvaṃ apaci, paci, apaco, paco vā)；你们煮了(tumhe apacittha, pacittha)。我煮了(Ahaṃ apaciṃ, paciṃ)；我们煮了(mayaṃ apacimha, pacimha, apacimhā, pacimhā vā)。(为己语态：)他煮了(So apacittha, pacittha, apacā, pacā vā, apacū, pacū)。你煮了(Apacise)；你们煮了(apacivhaṃ)。我煮了(Apacaṃ, pacaṃ, apaca, paca vā)；我们煮了(apacimhe, pacimhe)。 කම්මනි අපච්චිත්ථ, පච්චිත්ථ ඉච්චාදි. පරස්සපදත්තෙ අපච්චි, පච්චි, අපච්චී, පච්චී වා, අපච්චිංසු, පච්චිංසු, අපච්චුං, පච්චුං. අපච්චි, පච්චි, අපච්චො, පච්චො වා, අපච්චිත්ථ, පච්චිත්ථ. අපච්චිං, පච්චිං, අපච්චිම්හ, පච්චිම්හ, අපච්චිම්හා, පච්චිම්හා වා. 在被动语态(kammani)中：被煮了(apaccittha, paccittha)等等。在使用为他语态(parassapada)语尾的被动语态中：(第三人称单数)apacci, pacci, apaccī, paccī vā；(复数)apacciṃsu, pacciṃsu, apaccuṃ, paccuṃ。(第二人称单数)Apacci, pacci, apacco, pacco vā；(复数)apaccittha, paccittha。(第一人称单数)Apacciṃ, pacciṃ；(复数)apaccimha, paccimha, apaccimhā, paccimhā vā。 සො ගාමං අගච්ඡී, ගච්ඡී, අගච්ඡි, ගච්ඡි වා, තෙ අගච්ඡිංසු, ගච්ඡිංසු, අගච්ඡුං, ගච්ඡුං. ත්වං අගච්ඡි, ගච්ඡි, අගච්ඡො, ගච්ඡො වා, තුම්හෙ අගච්ඡිත්ථ, ගච්ඡිත්ථ. අහං අගච්ඡිං, ගච්ඡිං, මයං අගච්ඡිම්හ, ගච්ඡිම්හ, අගච්ඡිම්හා, ගච්ඡිම්හා වා. 他去了村庄(So gāmaṃ agacchī, gacchī, agacchi, gacchi vā)；他们去了(te agacchiṃsu, gacchiṃsu, agacchuṃ, gacchuṃ)。你去了(Tvaṃ agacchi, gacchi, agaccho, gaccho vā)；你们去了(tumhe agacchittha, gacchittha)。我去了(Ahaṃ agacchiṃ, gacchiṃ)；我们去了(mayaṃ agacchimha, gacchimha, agacchimhā, gacchimhā vā)。 ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා අජ්ජතනිම්හි ගමිස්ස ච්ඡස්ස ක්වචි ඤ්ඡාදෙසො, අගඤ්ඡි, ගඤ්ඡි, අගඤ්ඡී, ගඤ්ඡී වා, තෙ අගඤ්ඡිංසු[Pg.280], ගඤ්ඡිංසු, අගඤ්ඡුං, ගඤ්ඡුං. ත්වං අගඤ්ඡි, ගඤ්ඡි, අගඤ්ඡො, ගඤ්ඡො වා, තුම්හෙ අගඤ්ඡිත්ථ, ගඤ්ඡිත්ථ. අහං අගඤ්ඡිං, ගඤ්ඡිං, මයං අගඤ්ඡිම්හ, ගඤ්ඡිම්හ, අගඤ්ඡිම්හා, ගඤ්ඡිම්හා වා. 根据“kvaci dhātū”(有时语根)等(规则)，在近过去时(ajjatanimhi)中，gam-语根的cch有时有ñch-替换(ñchādeso)。他去了(agañchi, gañchi, agañchī, gañchī vā)；他们去了(te agañchiṃsu, gañchiṃsu, agañchuṃ, gañchuṃ)。你去了(Tvaṃ agañchi, gañchi, agañcho, gañcho vā)；你们去了(tumhe agañchittha, gañchittha)。我去了(Ahaṃ agañchiṃ, gacchiṃ)；我们去了(mayaṃ agañchimha, gañchimha, agañchimhā, gañchimhā vā)。 ච්ඡාදෙසාභාවෙ සො අගමි, ගමි, අගමී, ගමී වා, ‘‘කරස්ස කාසත්තමජ්ජතනිම්හී’’ති එත්ථ භාවනිද්දෙසෙන, ‘‘සත්තමජ්ජතනිම්හී’’ති යොගවිභාගෙන වා සාගමෙ ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා බ්‍යඤ්ජනතො ආකාරාගමො, අගමාසි, උංවචනස්ස ක්වචි අංස්වාදෙසො, උචාගමො ත්ථම්හෙසු ක්වචි, අගමිංසු, ගමිංසු, අගමංසු, ගමංසු, අගමුං, ගමුං, ත්වං අගමි, ගමි, අගමො, ගමො වා, අගමිත්ථ, ගමිත්ථ, අගමුත්ථ, ගමුත්ථ. අහං අගමිං, ගමිං, අගමිම්හ, ගමිම්හ, අගමුම්හ, ගමුම්හ, අගමිම්හා, ගමිම්හා වා. 在无cch-替换时，他去了(so agami, gami, agamī, gamī vā)。在“karassa kāsattamajjatanimhī”(kar-的kā-性在近过去时中)这条规则中，通过状态的解释(bhāvaniddesena)，或通过规则切分(yogavibhāgena)为“sattamajjatanimhī”，在有s-增音(sāgame)时，根据“kvaci dhātū”(有时语根)等(规则)，在辅音后有ā-增音(ākārāgamo)，(如)agamāsi。uṃ-语尾有时被aṃsu替换；ttha、mha(语尾)前有时有u-增音(ucāgamo)。他们去了(agamiṃsu, gamiṃsu, agamaṃsu, gamaṃsu, agamuṃ, gamuṃ)。你去了(tvaṃ agami, gami, agamo, gamo vā, agamittha, gamittha, agamuttha, gamuttha)。我去了(Ahaṃ agamiṃ, gamiṃ)；我们去了(agamimha, gamimha, agamumha, gamumha, agamimhā, gamimhā vā)。 ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ගමිස්ස අජ්ජතනිම්හි ගාදෙසො ච, සො අජ්ඣගා, පරලොපො, තෙ අජ්ඣගුං. ත්වං අජ්ඣගො, තුම්හෙ අජ්ඣගුත්ථ. අහං අජ්ඣගිං, මයං අජ්ඣගුම්හ. 根据“kvaci dhātū”(有时语根)等(规则)，gam-语根在近过去时(ajjatanimhi)中，亦有gā-替换(gādeso)。他到达了(so ajjhagā)，有后元音省略(paralopo)；他们到达了(te ajjhaguṃ)。你到达了(Tvaṃ ajjhago)；你们到达了(tumhe ajjhaguttha)。我到达了(Ahaṃ ajjhagiṃ)；我们到达了(mayaṃ ajjhagumha)。 අත්තනොපදෙ සො අගච්ඡිත්ථ, ගච්ඡිත්ථ, අගඤ්ඡිත්ථ, ගඤ්ඡිත්ථ ඉච්චාදි. ච්ඡාදෙසාභාවෙ සො අගමිත්ථ, ගමිත්ථ, අගමා, ගමා, තෙ අගමූ, ගමූ, අජ්ඣගූ, අගූ. ත්වං අගමිසෙ, ගමිසෙ, අගමිව්හං, ගමිව්හං. අහං අගමං, ගමං, අගම, ගම, අජ්ඣගං වා, අගමිම්හෙ, ගමිම්හෙ. 在为己语态(attanopade)中，他去了(so agacchittha, gacchittha, agañchittha, gañchittha)等等。在无cch-替换时：他去了(so agamittha, gamittha, agamā, gamā)；他们去了(te agamū, gamū, ajjhagū, agū)。你去了(Tvaṃ agamise, gamise)；你们去了(agamivhaṃ, gamivhaṃ)。我去了(Ahaṃ agamaṃ, gamaṃ, agama, gama, ajjhagaṃ vā)；我们去了(agamimhe, gamimhe)。 කම්මෙ ගාමො අගච්ඡීයිත්ථ තෙන, ගච්ඡීයිත්ථ, අගඤ්ඡියිත්ථ, ගඤ්ඡියිත්ථ, අගමීයිත්ථ, ගමීයිත්ථ, අගමිත්ථ, ගමිත්ථ ඉච්චාදි. පරස්සපදත්තෙ අගච්ඡීයි, ගච්ඡීයි වා, අගමීයි, ගමීයි [Pg.281] වා, අගච්ඡීයුං, අගමීයුං වා. තථා අඝම්මීයි, අඝම්මීයිංසු ඉච්චාදි. 在被动式(Kamma)中，村庄被他前往(agacchīyittha)，或被前往(gacchīyittha)，被前往(agañchiyittha)，被前往(gañchiyittha)，被前往(agamīyittha)，被前往(gamīyittha)，被前往(agamittha)，被前往(gamittha)等等。在为他语(Parassapada)中，他前往(agacchīyi)，或前往(gacchīyi)；他前往(agamīyi)，或前往(gamīyi)；他们前往(agacchīyuṃ)，或前往(agamīyuṃ)。同样地，他前往(aghammīyi)，他们前往(aghammīyiṃsu)等等。 ‘‘හිය්‍යත්තනී, අජ්ජතනී’’ති ච වත්තතෙ. “昨日时(Hiyyattanī)和今日时(Ajjatanī)”也适用。 471. මායොගෙ සබ්බකාලෙ ච. 471. 当与否定词`mā`连用时，在所有时态中（都适用）。 යදාමායොගො, තදා හිය්‍යත්තනජ්ජතනීවිභත්තියො සබ්බකාලෙපි හොන්ති, චසද්දෙන පඤ්චමී ච. මා භවති, මා භවා, මා භවිස්සතීති වා අත්ථෙ හිය්‍යත්තනජ්ජතනීපඤ්චමී විභත්තියො, සෙසං නෙය්‍යං, සො මා භවා, මා භවී, මා තෙ භවන්ත්වන්තරායා. මා පචා, මා පචී, මා පචතු. මා ගච්ඡා, මා ගච්ඡී, මා ගච්ඡතු. මා කඤ්චි පාපමාගමා, මා අගමි, මා ගමා, මා ගමී, මා ගමෙතු. ත්වං මා ගච්ඡො, මා ගච්ඡි, මා ගච්ඡාහි ඉච්චාදි. 当与否定词`mā`连用时，昨日时(Hiyyattanī)和今日时(Ajjatanī)的语尾在所有时态中都适用，并且由`ca`字可知，祈使式(Pañcamī)也适用。在表达“不要存在(Mā bhavati)”、“不要存在(mā bhavā)”或“将不要存在(mā bhavissatī)”等义时，使用昨日时、今日时和祈使式的语尾，其余依此类推。他不要存在(so mā bhavā)，他不要存在(mā bhavī)；愿障碍不要发生在你身上(mā te bhavantvantarāyā)。不要煮(Mā pacā)，不要煮(mā pacī)，愿他不要煮(mā pacatu)。不要去(Mā gacchā)，不要去(mā gacchī)，愿他不要去(mā gacchatu)。愿他不要趋向任何罪恶(Mā kañci pāpamāgamā)；不要去(mā agami)，不要去(mā gamā)，不要去(mā gamī)，愿他不要去(mā gametu)。你不要去(Tvaṃ mā gaccho)，你不要去(mā gacchi)，你不要去(mā gacchāhi)等等。 අතීතකාලිකවිභත්ති. 过去时语尾。 472. භවිස්සන්තී ස්සති ස්සන්ති, ස්සසි ස්සථ, ස්සාමිස්සාම, ස්සතෙ ස්සන්තෙ, ස්සසෙ ස්සව්හෙ, ස්සංස්සාම්හෙ. 472. 将来时(Bhavissantī)的语尾有：ssati, ssanti, ssasi, ssatha, ssāmi, ssāma, ssate, ssante, ssase, ssavhe, ssaṃ, ssāmhe。 ස්සත්‍යාදීනං ද්වාදසන්නං වචනානං භවිස්සන්තීසඤ්ඤා හොති. භවිස්සතීති භවිස්සන්තො, තංකාලදීපකත්තා අයං විභත්ති භවිස්සන්තීති වුච්චති. 以`ssati`等开头的十二种语尾被称为将来时(Bhavissantī)。`bhavissati`意为“将要存在”，因其能指示未来时间，故此语尾被称为将来时(Bhavissantī)。 473. අනාගතෙ භවිස්සන්තී. 473. 将来时(Bhavissantī)用于未来(Anāgate)。 අනාගතෙ කාලෙ භවිස්සන්තීවිභත්ති හොති. 在未来时(Anāgate kāle)中，使用将来时语尾(bhavissantīvibhatti)。 අතීතෙපි භවිස්සන්තී, තංකාලවචනිච්ඡයා; ‘‘අනෙකජාතිසංසාරං, සන්ධාවිස්ස’’න්තිආදිසු. 将来时(Bhavissantī)也用于过去时(Atīta)，这取决于表达该时间的意图；例如在“我于多生轮回中不断流转(Anekajātisaṃsāraṃ, sandhāvissaṃ)”等句中。 න [Pg.282] ආගතො අනාගතො, පච්චයසාමග්ගියං සති ආයතිං උප්පජ්ජනාරහොති අත්ථො, ඉකාරාගමො, වුද්ධිඅවාදෙසා, සරලොපාදි ච. “未来(Anāgato)”即“未曾来(na āgato)”，其义为当因缘和合时，适于在将来生起。其中有`i`音的增音、元音增强(vuddhi)、`av`音变(avādesa)及元音省略(saralopa)等。 භවිස්සති, භවිස්සන්ති. භවිස්සසි, භවිස්සථ. භවිස්සාමි, භවිස්සාම. භවිස්සතෙ, භවිස්සන්තෙ. භවිස්සසෙ, භවිස්සව්හෙ. භවිස්සං, භවිස්සාම්හෙ. 他将是(Bhavissati)，他们将是(bhavissanti)。你将是(Bhavissasi)，你们将是(bhavissatha)。我将是(Bhavissāmi)，我们将是(bhavissāma)。他将是(Bhavissate)，他们将是(bhavissante)。你将是(Bhavissase)，你们将是(bhavissavhe)。我将是(Bhavissaṃ)，我们将是(bhavissāmhe)。 කම්මෙ යප්පච්චයලොපො, සුඛං තයා අනුභවිස්සතෙ, අනුභවිස්සන්තෙ. අනුභවිස්සසෙ, අනුභවිස්සව්හෙ. අනුභවිස්සං, අනුභවිස්සාම්හෙ. පරස්සපදත්තෙ අනුභවිස්සති දෙවදත්තෙන, අනුභවිස්සන්ති ඉච්චාදි. භාවෙ භවිස්සතෙ තෙන, යප්පච්චයලොපාභාවෙ අනුභූයිස්සතෙ, අනුභූයිස්සන්තෙ ඉච්චාදි. භාවෙ භූයිස්සතෙ. 在被动语态(Kamma)中，若省略`ya`后缀(yappaccayalopa)，则有：“快乐将被你感受(sukhaṃ tayā anubhavissate)”，“（快乐）将被（他们）感受(anubhavissante)”；“（快乐）将被你感受(anubhavissase)”，“（快乐）将被你们感受(anubhavissavhe)”；“（快乐）将被我感受(anubhavissaṃ)”，“（快乐）将被我们感受(anubhavissāmhe)”。在主动语态(Parassapada)形式中，（快乐）将被提婆达多(devadattena)感受(anubhavissati)，将被（他们）感受(anubhavissanti)等等。在无主语被动语态(Bhāva)中，将由他存在(bhavissate tena)；若不省略`ya`后缀(yappaccayalopābhāve)，则有“将被感受(anubhūyissate)”，“将被（他们）感受(anubhūyissante)”等等。在无主语被动语态(Bhāva)中，将被存在(bhūyissate)。 තථා පචිස්සති, පචිස්සන්ති. පචිස්සසි, පචිස්සථ. පචිස්සාමි, පචිස්සාම. පචිස්සතෙ, පචිස්සන්තෙ. පචිස්සසෙ, පචිස්සව්හෙ. පචිස්සං, පචිස්සාම්හෙ. 同样地，他将煮(pacissati)，他们将煮(pacissanti)。你将煮(Pacissasi)，你们将煮(pacissatha)。我将煮(Pacissāmi)，我们将煮(pacissāma)。它将被煮(Pacissate)，他们将被煮(pacissante)。你将被煮(Pacissase)，你们将被煮(pacissavhe)。我将被煮(Pacissaṃ)，我们将被煮(pacissāmhe)。 කම්මෙ පච්චිස්සතෙ ඔදනො දෙවදත්තෙන, පච්චිස්සන්තෙ ඉච්චාදි. පරස්සපදත්තෙ පච්චිස්සති, පච්චිස්සන්ති. පච්චිස්සසි, පච්චිස්සථ. පච්චිස්සාමි, පච්චිස්සාම. 在被动语态(Kamma)中，饭将由提婆达多(devadattena)所煮(paccissate odano)，将被煮(paccissante)等等。在主动语态(Parassapada)中，他将煮(paccissati)，他们将煮(paccissanti)。你将煮(Paccissasi)，你们将煮(pacissatha)。我将煮(Pacissāmi)，我们将煮(pacissāma)。 ගච්ඡිස්සති, ගච්ඡිස්සන්ති. ගච්ඡිස්සසි, ගච්ඡිස්සථ. ගච්ඡිස්සාමි, ගච්ඡිස්සාම. ගච්ඡිස්සතෙ, ගච්ඡිස්සන්තෙ. ගච්ඡිස්සසෙ, ගච්ඡිස්සව්හෙ. ගච්ඡිස්සං, ගච්ඡිස්සාම්හෙ. සො සග්ගං ගමිස්සති, ගමිස්සන්ති. ගමිස්සසි, ගමිස්සථ. ගමිස්සාමි, ගමිස්සාම ඉච්චාදි. 他将去(Gacchissati)，他们将去(gacchissanti)。你将去(Gacchissasi)，你们将去(gacchissatha)。我将去(Gacchissāmi)，我们将去(gacchissāma)。他将去(Gacchissate)，他们将去(gacchissante)。你将去(Gacchissase)，你们将去(gacchissavhe)。我将去(Gacchissaṃ)，我们将去(gacchissāmhe)。他将往生天界(So saggaṃ gamissati)，他们将往生(gamissanti)。你将往生(Gamissasi)，你们将往生(gamissatha)。我将往生(Gamissāmi)，我们将往生(gamissāma)等等。 කම්මෙ ගච්ඡීයිස්සතෙ, ගච්ඡීයිස්සන්තෙ. ගච්ඡීයිස්සති, ගච්ඡීයිස්සන්ති වා, ගමීයිස්සතෙ, ගමීයිස්සන්තෙ. ගමීයිස්සති, ගමීයිස්සන්ති වා ඉච්චාදි. යප්පච්චයලොපෙ ගමිස්සතෙ[Pg.283], ගමිස්සන්තෙ. ගමිස්සති, ගමිස්සන්ති වා. තථා ඝම්මිස්සති, ඝම්මිස්සන්ති ඉච්චාදි. 在被动语态(Kamma)中，将被前往(gacchīyissate)，将被前往(gacchīyissante)；或将被前往(gacchīyissati)，将被前往(gacchīyissanti)。将被前往(gamīyissate)，将被前往(gamīyissante)；或将被前往(gamīyissati)，将被前往(gamīyissanti)等等。若省略`ya`后缀(yappaccayalopa)，则（该地）将被前往(gamissate)，将被前往(gamissante)；或将被前往(gamissati)，将被前往(gamissanti)。同样地，他将前往(ghammissati)，他们将前往(ghammissanti)等等。 භවිස්සන්තීවිභත්ති. 将来时语尾。 484. කාලාතිපත්ති ස්සා ස්සංසු, ස්සෙ ස්සථ, ස්සංස්සාම්හා, ස්සථ ස්සිසු, ස්සසෙ ස්සව්හෙ, ස්සිංස්සාම්හසෙ. 484. 条件式(Kālātipatti)的语尾为：ssā, ssaṃsu, sse, ssatha, ssaṃ, ssāmhā, ssatha, ssisu, ssase, ssavhe, ssiṃ, ssāmhase。 ස්සාදීනං ද්වාදසන්නං කාලාතිපත්තිසඤ්ඤා හොති. කාලස්ස අතිපතනං කාලාතිපත්ති, සා පන විරුද්ධපච්චයූපනිපාතතො, කාරණවෙකල්ලතො වා ක්‍රියාය අනභිනිබ්බත්ති, තද්දීපකත්තා අයං විභත්ති කාලාතිපත්තීති වුච්චති. 以`ssā`等开头的十二种语尾被称为条件式(Kālātipatti)。时间的超越(kālassa atipatanaṃ)称为条件式(kālātipatti)，它指的是由于相反的因缘出现，或者由于缺乏行动的必要条件，导致行为无法完成；因为此语尾能指示此种情况，所以被称为条件式(Kālātipatti)。 475. ක්‍රියාතිපන්නෙතීතෙ කාලාතිපත්ති. 475. 在行为已错失的过去时(Kriyātipannetīte)中，使用条件式(Kālātipatti)。 ක්‍රියාතිපන්නමත්තෙ අතීතෙ කාලෙ කාලාතිපත්තිවිභත්ති හොති. ක්‍රියාය අතිපතනං ක්‍රියාතිපන්නං, තං පන සාධකසත්තිවිරහෙන ක්‍රියාය අච්චන්තානුප්පත්ති. එත්ථ ච කිඤ්චාපි න ක්‍රියා අතීතසද්දෙන වොහරිතබ්බා, තථාපි තක්කිරියුප්පත්තිප්පටිබන්ධකරක්‍රියාය කාලභෙදෙන අතීතවොහාරො ලබ්භතෙවාති දට්ඨබ්බං. 在行为已错失的过去时中，使用条件式语尾(kālātipattivibhatti)。行为的错失(kriyāya atipatanaṃ)称为“kriyātipanna”，即由于能作力的缺失，导致行为完全不生起。在此处，虽然行为本身不应用“过去”一词来描述，但应当了知，由于阻碍该行为生起的另一行为在时间上的差异，仍然可以称之为“过去”。 කාලාතිපත්තිපරස්සපදපඨමපුරිසෙකවචනං ස්සා, අකාරිකාරාගමා, වුද්ධිඅවාදෙසා ච, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ස්සා ස්සාම්හාවිභත්තීනං ක්වචි රස්සත්තං, ස්සෙවචනස්ස ච අත්තං. 条件式(Kālātipatti)为他语(parassapada)第三人称单数是`ssā`，有`a`和`i`的增音，以及元音增强(vuddhi)和`av`音变(avādesa)。根据“kvaci dhātu...”等规则，`ssā`和`ssāmhā`等语尾有时会缩短，而`sse`语尾会变成`atta`。 සො චෙ පඨමවයෙ පබ්බජ්ජං අලභිස්ස, අරහා අභවිස්ස, භවිස්ස, අභවිස්සා, භවිස්සාවා, තෙ චෙ තං අලභිස්සංසු, අරහන්තො අභවිස්සංසු, භවිස්සංසු. එවං ත්වං අභවිස්ස, භවිස්ස, අභවිස්සෙ වා, තුම්හෙ අභවිස්සථ, භවිස්සථ. අහං අභවිස්සං, භවිස්සං, මයං [Pg.284] අභවිස්සම්හ, භවිස්සම්හ, අභවිස්සාම්හා, භවිස්සාම්හා වා. සො අභවිස්සථ, අභවිස්සිසු. අභවිස්සසෙ, අභවිස්සව්හෙ. අභවිස්සිං, අභවිස්සාම්හසෙ. “若他(so)在青年时(paṭhamavaye)得以出家(pabbajjaṃ alabhissa)，他本会成为(abhavissa)阿罗汉(arahā)”；（其他形式如）`bhavissa`, `abhavissā`, `bhavissāvā`。 “若他们(te)得以(taṃ alabhissaṃsu)，他们本会成为(abhavissaṃsu)阿罗汉(arahanto)”；（其他形式如）`bhavissaṃsu`。同样地，你(tvaṃ)本会成为(abhavissa, bhavissa, abhavisse)。你们(tumhe)本会成为(abhavissatha, bhavissatha)。我(Ahaṃ)本会成为(abhavissaṃ, bhavissaṃ)。我们(mayaṃ)本会成为(abhavissamha, bhavissamha, abhavissāmhā, bhavissāmhā)。（为己语形式：）他本会成为(So abhavissatha)，他们本会成为(abhavissisu)。你本会成为(Abhavissase)，你们本会成为(abhavissavhe)。我本会成为(Abhavissiṃ)，我们本会成为(abhavissāmhase)。 කම්මෙ අන්වභවිස්සථ, අන්වභවිස්සිසු. අන්වභූයිස්සථ වා ඉච්චාදි. පරස්සපදත්තෙ අන්වභවිස්ස, අන්වභවිස්සංසු. අන්වභූයිස්ස වා ඉච්චාදි. භාවෙ අභවිස්සථ දෙවදත්තෙන, අභූයිස්සථ. 在被动语态(Kamma)中，本应被体验(anvabhavissatha)，本应被体验(anvabhavissisu)；或本应被体验(Anvabhūyissatha)等等。在主动语态(Parassapada)中，他本应体验(anvabhavissa)，他们本应体验(anvabhavissaṃsu)；或（被动式则为）本应被体验(Anvabhūyissa)等等。在无主语被动语态(Bhāva)中，本应由提婆达多(devadattena)存在(abhavissatha)，本应被存在(abhūyissatha)。 තථා සො චෙ තං ධනං අලභිස්ස, ඔදනං අපචිස්ස, පචිස්ස, අපචිස්සා, පචිස්සා වා, අපචිස්සංසු, පචිස්සංසු. අපචිස්ස, පචිස්ස, අපචිස්සෙ, පචිස්සෙ වා, අපචිස්සථ, පචිස්සථ. අපචිස්සං, පචිස්සං, අපචිස්සම්හ, පචිස්සම්හ, අපචිස්සාම්හා, පචිස්සාම්හා වා. අපචිස්සථ, පචිස්සථ, අපචිස්සිසු, පචිස්සිසු. අපචිස්සසෙ, පචිස්සසෙ, අපචිස්සව්හෙ, පචිස්සව්හෙ. අපචිස්සිං, පචිස්සිං, අපචිස්සාම්හසෙ, පචිස්සාම්හසෙ. 同样地，若他获得了那财富，（主动语态：）他本应煮饭，他们本应煮饭。你本应煮饭，你们本应煮饭。我本应煮饭，我们本应煮饭。（中间语态：）他本应煮，他们本应煮。你本应煮，你们本应煮。我本应煮，我们本应煮。 කම්මෙ අපචිස්සථ ඔදනො දෙවදත්තෙන, අපචිස්සිසු. යප්පච්චයලොපාභාවෙ අපචීයිස්සථ ඉච්චාදි. පරස්සපදත්තෙ අපච්චිස්ස තෙන, පච්චිස්ස, අපච්චිස්සා, පච්චිස්සා වා, අපච්චිස්සංසු, පච්චිස්සංසු ඉච්චාදි. 于被动语态，饭本应被提婆达多所煮，（饭）本应被煮。若无ya词缀的省略，则为apacīyissatha等。于主动语态，他本应煮，他们本应煮等。 සො අගච්ඡිස්ස, ගච්ඡිස්ස, අගච්ඡිස්සා, ගච්ඡිස්සාවා, අගච්ඡිස්සංසු, ගච්ඡිස්සංසු. ත්වං අගච්ඡිස්ස, ගච්ඡිස්ස, අගච්ඡිස්සෙ, ගච්ඡිස්සෙ වා, අගච්ඡිස්සථ, ගච්ඡිස්සථ. අගච්ඡිස්සං, ගච්ඡිස්සං, අගච්ඡිස්සම්හ, ගච්ඡිස්සම්හ, අගච්ඡිස්සාම්හා, ගච්ඡිස්සාම්හා වා. අගමිස්ස, ගමිස්ස, අගමිස්සා, ගමිස්සා වා, අගමිස්සංසු, ගමිස්සංසු. අගමිස්ස, ගමිස්ස, අගමිස්සෙ වා, අගමිස්සථ, ගමිස්සථ. අගමිස්සං[Pg.285], ගමිස්සං, අගමිස්සම්හ, ගමිස්සම්හ, අගමිස්සාම්හා, ගමිස්සාම්හා වා. අගච්ඡිස්සථ, ගච්ඡිස්සථ වා ඉච්චාදි. 他本应来，他们本应来。你本应来，你们本应来。我本应来，我们本应来。他本应往，他们本应往。你本应往，你们本应往。我本应往，我们本应往。他本应来，或本应往等。 කම්මෙ අගච්ඡීයිස්සථ, අගමීයිස්සථ, අගච්ඡීයිස්ස, අගමීයිස්සඉච්චාදි. තථා අඝම්මිස්සා, අඝම්මිස්සංසු ඉච්චාදි. 于被动语态，本应被来，本应被往，本应被来，本应被往等。同样地，他本应去，他们本应去等。 කාලාතිපත්තිවිභත්ති. 条件式时态。 පඤ්චමී සත්තමී වත්ත-මානා සම්පතිනාගතෙ; භවිස්සන්තී පරොක්ඛාදී, චතස්සොතීතකාලිකා. 命令式与祈愿式用于现在与未来；未来时、远过去时等，有四种过去时态。 ඡකාලිකවිභත්තිවිධානං. 六时态说明。 විකරණවිධාන 变化词缀说明 ඉසු ඉච්ඡාකන්තීසු, පුරෙ විය ධාත්වන්තලොපො, ත්‍යාද්‍යුප්පත්ති, අප්පච්චයො ච. 于语根isu、icchā、kanti，如前例，语根末音省略，并加上ti等语尾，以及a词缀。 ‘‘ධාතූන’’න්ති වත්තමානෙ – 当论及“语根”时—— 476. ඉසුයමූනමන්තො ච්ඡො වා. 476. 语根isu、yamu的末音，或变为ccho。 ඉසුයමුඉච්චෙතෙසං ධාතූනං අන්තො ච්ඡො හොති වා. වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො, ‘‘අන්තො ච්ඡො වා’’ති යොගවිභාගෙන ආසස්සපි. සො සග්ගං ඉච්ඡති, ඉච්ඡන්ති. ඉච්ඡසි, ඉච්ඡථ. ඉච්ඡාමි, ඉච්ඡාම. ච්ඡාදෙසාභාවෙ අසංයොගන්තත්තා ‘‘අඤ්ඤෙසු චා’’ති වුද්ධි, එසති, එසන්ති ඉච්චාදි. 语根isu、yamu的末音或变为ccho。此处的“或”(vā)字，是作“系统选项”(vavatthitavibhāsā)义。通过对“anto ccho vā”的句法切分(yogavibhāgena)，（此规则）亦可用于语根ās。他欲求天界(saggaṃ)，他们欲求。你欲求，你们欲求。我欲求，我们欲求。在无ccha替代，且（语根）非以辅音丛结尾时，依“aññesu cā”规则发生音增(vuddhi)，如esati、esanti等。 කම්මෙ අත්තනොපදස්ස යෙභුය්‍යෙන පරස්සපදත්තමෙව පයොජීයති, තෙන චෙත්ථ අත්තනොපදෙ රූපානි සඞ්ඛිපිස්සාම. සො ඉච්ඡීයති, එසීයති, ඉස්සතෙ, ඉස්සති, යකාරස්ස [Pg.286] පුබ්බරූපත්තං. තථා ඉච්ඡතු, එසතු. ඉච්ඡෙය්‍ය, එසෙය්‍ය. පරොක්ඛාහිය්‍යත්තනීසු පන රූපානි සබ්බත්ථ පයොගමනුගම්ම පයොජෙතබ්බානි, ඉච්ඡි, එසි. ඉච්ඡිස්සති, එසිස්සති. ඉච්ඡිස්සා, එසිස්සා ඉච්ඡාදි. 于被动语态，中间语态(attanopada)的形式大多以主动语态(parassapada)的形式使用，因此此处我们将简略说明中间语态的形式。如：icchīyati（被欲求）、esīyati（被欲求）、issate、issati，（此中）yakāra发生前置式同化。同样地，icchatu、esatu（命令式）；iccheyya、eseyya（祈愿式）。然而，于远过去时(parokkhā)与近过去时(hiyyattanī)，其形式应随处依用法而使用，如：icchi、esi。icchissati、esissati（未来时）。icchissā、esissā（条件式）等。 යමු උපරමෙ, නිපුබ්බො, ච්ඡාදෙසො ච. නියච්ඡති, නියච්ඡන්ති. නියමති, නියමන්ති. සංපුබ්බො ‘‘සයෙ චා’’ති ඤත්තං, ද්විත්තඤ්ච. සඤ්ඤමති, සඤ්ඤමන්ති. 语根yamu，止息义。加前缀ni，并有ccha替代。Niyacchati（他止息）、niyacchanti（他们止息）。Niyamati（他止息）、niyamanti（他们止息）。加前缀saṃ，依“saye ca”规则，（y）变为ñ并双写。Saññamati（他自制）、saññamanti（他们自制）。 කම්මෙ නියච්ඡීයති, නියමීයති, නියම්මති, සඤ්ඤමීයති වා. තථා නියච්ඡතු, සඤ්ඤමතු. නියච්ඡෙය්‍ය, සඤ්ඤමෙය්‍ය. නියච්ඡී, සඤ්ඤමී. නියච්ඡිස්සති, සඤ්ඤමිස්සති. නියච්ඡිස්ස, සඤ්ඤමිස්ස ඉච්චාදි. 于被动语态，或作niyacchīyati（被止息）、niyamīyati（被止息）、niyammati（被止息）、saññamīyati（被自制）。同样地，niyacchatu（命令式：愿止息）、saññamatu（愿自制）；niyaccheyya（祈愿式：应止息）、saññameyya（应自制）；niyacchī（近过去时：已止息）、saññamī（已自制）；niyacchissati（未来时：将止息）、saññamissati（将自制）；niyacchissa（条件式：若将止息）、saññamissa（若将自制）等。 ආස උපවෙසනෙ, යොගවිභාගෙන ච්ඡාදෙසො, රස්සත්තං. අච්ඡති, අච්ඡන්ති. අච්ඡසි, අච්ඡථ. අච්ඡාමි, අච්ඡාම. අඤ්ඤත්‍ර උපපුබ්බො උපාසති, උපාසන්ති. අච්ඡීයති, උපාසීයති. අච්ඡතු, උපාසතු. අච්ඡෙය්‍ය, උපාසෙය්‍ය. අච්ඡී, උපාසී. අච්ඡිස්සති, උපාසිස්සති. අච්ඡිස්ස, උපාසිස්ස ඉච්චාදි. 语根āsa，坐义。通过句法切分(yogavibhāgena)，有ccha替代及短音化。Acchati（他坐）、acchanti（他们坐）。Acchasi（你坐）、acchatha（你们坐）。Acchāmi（我坐）、acchāma（我们坐）。另外，加前缀upa时，作upāsati（他侍奉）、upāsanti（他们侍奉）。（被动语态：）Acchīyati（被坐）、upāsīyati（被侍奉）。（命令式：）Acchatu（愿坐）、upāsatu（愿侍奉）。（祈愿式：）Accheyya（应坐）、upāseyya（应侍奉）。（近过去时：）Acchī（已坐）、upāsī（已侍奉）。（未来时：）Acchissati（将坐）、upāsissati（将侍奉）。（条件式：）Acchissa（若将坐）、upāsissa（若将侍奉）等。 ලභ ලාභෙ, ලභති, ලභන්ති. ලභසි, ලභථ. ලභාමි, ලභාම. ලභතෙ, ලභන්තෙ. ලභසෙ, ලභව්හෙ. ලභෙ, ලභාම්හෙ. 语根labha，获得义。Labhati（他获得）、labhanti（他们获得）。Labhasi（你获得）、labhatha（你们获得）。Labhāmi（我获得）、labhāma（我们获得）。Labhate（他获得）、labhante（他们获得）。Labhase（你获得）、labhavhe（你们获得）。Labhe（我获得）、labhāmhe（我们获得）。 කම්මෙ යකාරස්ස පුබ්බරූපත්තෙ කතෙ ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා පුරිමභකාරස්ස බකාරො, ලබ්භතෙ, ලබ්භන්තෙ. ලබ්භති, ලබ්භන්ති. ලබ්භතං, ලබ්භතු. ලබ්භෙ, ලබ්භෙය්‍ය. 于被动语态，当yakāra（y词缀）与前音同化时，依“kvaci dhātu”等规则，前面的bhakāra（bh音）变为bakāra（b音），（故）有labbhate（被获得）、labbhante（被获得）；labbhati（被获得）、labbhanti（被获得）。Labbhataṃ（愿被获得）、labbhatu（愿被获得）。Labbhe（应被获得）、labbheyya（应被获得）。 අජ්ජතනිම්හි ‘‘වා, අන්තලොපො’’ති ච වත්තමානෙ – 于近过去时(ajjatanī)，当“或(vā)，末音省略(antalopo)”之规则适用时—— 477. ලභස්මා ඊ ඉංනං ත්ථත්ථං. 477. 于语根labha之后，语尾ī、iṃ或变为ttha、tthaṃ。 ලභඉච්චෙතස්මා ධාතුතො පරෙසං ඊඉංනං විභත්තීනං ත්ථ ත්ථංඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති වා, ධාත්වන්තස්ස ලොපො [Pg.287] ච. අලත්ථ, අලභි, ලභි, අලභිංසු, ලභිංසු. අලභො, ලභො, අලභි, ලභි, අලභිත්ථ, ලභිත්ථ. අලත්ථං, අලභිං, ලභිං, අලභිම්හ, ලභිම්හ ඉච්චාදි. 于语根labha之后，语尾ī、iṃ或有ttha、tthaṃ之替代，且语根末音省略。如：alattha、alabhi、labhi、alabhiṃsu、labhiṃsu。Alabho、labho、alabhi、labhi、alabhittha、labhittha。Alatthaṃ、alabhiṃ、labhiṃ、alabhimha、labhimha等。 භවිස්සන්තිම්හි ‘‘කරස්ස සප්පච්චයස්ස කාහො’’ති එත්ථ සප්පච්චයග්ගහණෙන වච මුච භුජාදිතො ස්සස්සඛාදෙසො, වස ඡිද ලභාදිතො ඡාදෙසො ච වා හොතීති ස්සස්ස ඡාදෙසො, ‘‘බ්‍යඤ්ජනන්තස්ස චො ඡප්පච්චයෙසු චා’’ති ධාත්වන්තස්ස චකාරො, ලච්ඡති, ලච්ඡන්ති. ලච්ඡසි, ලච්ඡථ. ලච්ඡාමි, ලච්ඡාම. ඡාදෙසාභාවෙ ලභිස්සති, ලභිස්සන්ති. ලභිස්සසි, ලභිස්සථ. ලභිස්සාමි, ලභිස්සාම ඉච්චාදි. අලභිස්ස, අලභිස්සංසු ඉච්චාදි. 于未来时(bhavissantī)，在“karassa sappaccayassa kāho”规则中，因提及“sappaccaya”，（可知）从vaca、muca、bhuja等语根，ssa或替代为khā；从vasa、chida、labha等语根，（ssa）或替代为cha。因此ssa有cha的替代。依“byañjanantassa co chappaccayesu cā”规则，语根末音变为cakāra（c音），（故有）lacchati（他将获得）、lacchanti（他们将获得）。Lacchasi（你将获得）、lacchatha（你们将获得）。Lacchāmi（我将获得）、lacchāma（我们将获得）。若无cha替代，则为labhissati（他将获得）、labhissanti（他们将获得）。Labhissasi（你将获得）、labhissatha（你们将获得）。Labhissāmi（我将获得）、labhissāma（我们将获得）等。（条件式则为）Alabhissa（他本应获得）、alabhissaṃsu（他们本应获得）等。 වච වියත්තියං වාචායං, වචති, වචන්ති. වචසි, වචථ. වචාමි, වචාම. 语根vaca，清晰言说义。Vacati（他说）、vacanti（他们说）。Vacasi（你说）、vacatha（你们说）。Vacāmi（我说）、vacāma（我们说）。 කම්මෙ අත්තනොපදෙ, යප්පච්චයෙ ච කතෙ – 于被动语态、中间语态，并加上ya词缀时—— 478. වච වස වහාදීනමුකාරො වස්ස යෙ. 478. 语根vaca、vasa、vaha等的vakāra（v音），于yakāra（y词缀）前，变为ukāra（u音）。 වච වස වහඉච්චෙවමාදීනං ධාතූනං වකාරස්ස උකාරො හොති යප්පච්චයෙ පරෙ, ආදිසද්දෙන වඩ්ඪස්ස ච. ‘‘වස්ස අ ව’’ඉති සමාසෙන දුතියඤ්චෙත්ථ වග්ගහණං ඉච්ඡිතබ්බං, තෙන අකාරස්සපි උකාරො හොති, පුරිමපක්ඛෙ පරලොපො. ‘‘තස්ස චවග්ග’’ඉච්චාදිනා සධාත්වන්තස්ස යකාරස්ස චකාරො, ද්විත්තං. උච්චතෙ, උච්චන්තෙ. වුච්චතෙ, වුච්චන්තෙ. වුච්චති, වුච්චන්ති වා ඉච්චාදි. තථා වචතු, වුච්චතු. වචෙය්‍ය, වුච්චෙය්‍ය. අවචා, අවච්චා, අවචූ, අවච්චූ. අවච, අවචො, අවචුත්ථ. අවච, අවචං, අවචම්හා. අවචුත්ථ ඉච්චාදි. 对于vac(说)、vas(住)、vah(运载)等语基，当后缀y在后时，其v音变为u音；通过“ādi”(等)一词，vaḍḍh(增长)也包括在内。依复合词“Vassa a va”，此处应理解为第二个“va”的摄入，因此“a”音也变为“u”音，在前一种情况下，后音节省略。根据“Tassa cavagga”等规则，连同语基尾音的y音变为c音，并发生重叠。例如：Uccate(被说)、uccante(他们被说)；Vuccate(被说)、vuccante(他们被说)；或uccati(被说)、vuccanti(他们被说)等。同样地，vacatu(愿说)、vuccatu(愿被说)；vaceyya(应说)、vucceyya(应被说)。Avacā、avaccā、avacū、avaccū。Avaca、avaco、avacuttha。Avaca、avacaṃ、avacamhā。Avacuttha等。 479. වචස්සජ්ජතනිම්හි [Pg.288] මකාරො ඔ. 479. 在vaca语基的近过去时(ajjatanī)中，m音变为o音。 වචඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස අකාරො ඔත්තමාපජ්ජතෙ අජ්ජතනිම්හි විභත්තිම්හි. අවොචි, අවොචුං. අවොචො, අවොචුත්ථ. අවොචිං, අවොචුම්හ, උකාරාගමො. අවොච, රස්සත්තං, අවොචු ඉච්චාදි. අවුච්චිත්ථ. vaca此语基的a音在近过去时(ajjatanī)的语尾中变为o音。Avoci(他说了)、avocuṃ(他们说了)。Avoco(你说了)、avocuttha(你们说了)。Avociṃ(我说了)、avocumha(我们说了)，并有u音的增音。Avoca(他说了)，发生短音化，avocu(他们说了)等。Avuccittha(你被说了)。 භවිස්සන්තිම්හි සප්පච්චයග්ගහණෙන ස්සස්ස ඛාදෙසො, ‘‘බ්‍යඤ්ජනන්තස්සා’’ති වත්තමානෙ ‘‘කො ඛෙ චා’’ති ධාත්වන්තස්ස කාදෙසො, වක්ඛති, වක්ඛන්ති. වක්ඛසි, වක්ඛථ. වක්ඛාමි, වක්ඛාම ඉච්චාදි. 在未来时(bhavissantī)中，通过摄入sa后缀，ss被替换为kh；当“byañjanantassā”(辅音结尾的)规则生效时，根据“ko khe ca”规则，语基的尾音被替换为k。例如：vakkhati(他将说)、vakkhanti(他们将说)；vakkhasi(你将说)、vakkhatha(你们将说)；vakkhāmi(我将说)、vakkhāma(我们将说)等。 වස නිවාසෙ, වසති, වසන්ති. 语基Vasa，义为居住。vasati(他居住)、vasanti(他们居住)。 කම්මෙ උත්තං, පුබ්බරූපත්තඤ්ච වුස්සති, වුස්සන්ති ඉච්චාදි. වසතු. වසෙය්‍ය. අවසි, වසි. 在被动态中，发生u音化(uttaṃ)，以及前置同化(pubbarūpatta)，故有vussati(被居住)、vussanti(他们被居住)等。Vasatu(愿居住)。Vaseyya(应居住)。Avasi(已居住)、vasi(已居住)。 භවිස්සන්තියං ස්සස්ස ඡාදෙසො, ධාත්වන්තස්ස චකාරො ච, වච්ඡති, වච්ඡන්ති. වච්ඡසි, වච්ඡථ. වච්ඡාමි, වච්ඡාම. වසිස්සති, වසිස්සන්ති. අවසිස්ස, අවසිස්සංසු. 在未来时(bhavissantī)中，ss被替换为ch，并且语基的尾音变为c音。vacchati(他将居住)、vacchanti(他们将居住)。Vacchasi(你将居住)、vacchatha(你们将居住)。Vacchāmi(我将居住)、vacchāma(我们将居住)。(或)Vasissati(他将居住)、vasissanti(他们将居住)。Avasissa(若曾居住)、avasissaṃsu(他们若曾居住)。 තථා රුද අස්සුවිමොචනෙ, රොදති, රුච්ඡති. රොදිස්සති ඉච්චාදි. 同样地，语基Ruda，义为流泪。rodati(他哭泣)、rucchati(他哭泣)。Rodissati(他将哭泣)等。 කුස අක්කොසෙ, ආපුබ්බො ද්විත්තරස්සත්තානි, අප්පච්චයවුද්ධියො ච. අක්කොසති. අක්කොසතු. අක්කොසෙය්‍ය. 语基Kusa，义为辱骂。前置ā，发生重叠与短音化，以及因a后缀而起的元音增强(vuddhi)。Akkosati(他辱骂)。Akkosatu(愿他辱骂)。Akkoseyya(他应辱骂)。 ‘‘අන්තලොපො’’ති වත්තතෙ, මණ්ඩූකගතියා ‘‘වා’’ති ච. “Antalopo”(尾音省略)的规则延续适用，并且“vā”(或)一词以蛙跃法(maṇḍūkagati)引入。 480. කුසස්මා දී ච්ඡි. 480. 在Kusa之后，语尾ī变为cchi。 කුස ඉච්චෙතස්මා ධාතුතො ඊවිභත්තිස්ස ච්ඡිආදෙසො හොති, ධාත්වන්තස්ස ලොපො ච. අක්කොච්ඡි මං, අක්කොසි වා. අක්කොසිස්සති. අක්කොසිස්ස ඉච්චාදි. 从此Kusa语基之后，语尾ī被替换为cchi，并且语基的尾音被省略。例如：Akkocchi maṃ(他辱骂我)，或Akkosi(他辱骂)。Akkosissati(他将辱骂)。Akkosissa(若曾辱骂)等。 වහ [Pg.289] පාපුණනෙ, වහති, වහන්ති. 语基Vaha，义为运载。vahati(他运载)、vahanti(他们运载)。 කම්මෙ අත්තනොපදෙ, යප්පච්චයෙ ච කතෙ – 在被动态、为己格(attanopada)中，当y后缀被使用时—— ‘‘යෙ’’ති වත්තතෙ. “Ye”的规则延续适用。 481. හ විපරියයො ලො වා. 481. h音或变为l音。 හකාරස්ස විපරියයො හොති යප්පච්චයෙ පරෙ, යප්පච්චයස්ස ච ලකාරො හොති වා. වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො, තෙන ‘‘ගය්හතී’’තිආදීසු ලත්තං න හොති, නිමිත්තභූතස්ස යකාරස්සෙවෙතං ලත්තං, ‘‘වචවස’’ඉච්චාදිනා උත්තං. වුය්හති, වුල්හති, වුය්හන්ති. වහතු, වුය්හතු. වහෙය්‍ය, වුය්හෙය්‍ය. අවහී, අවුය්හිත්ථ, අවහිත්ථ. අවහිස්සති, වුය්හිස්සති. අවහිස්ස, අවුය්හිස්ස ඉච්චාදි. 当y后缀在后时，h音发生位置互换，并且y后缀或变为l音。此处的“vā”(或)一词，义为限定选择(vavatthitavibhāsā)，因此在“gayhatī”等词中不发生l音化，此l音化仅限于作为条件的y音；u音化则根据“vacavasa”等规则。Vuyhati(被运载)、vulhati(被运载)、vuyhanti(他们被运载)。Vahatu(愿运载)、vuyhatu(愿被运载)。Vaheyya(应运载)、vuyheyya(应被运载)。Avahī(已运载)、avuyhittha(已被运载)、avahittha(已运载)。Avahissati(将运载)、vuyhissati(将被运载)。Avahissa(若曾运载)、avuyhissa(若曾被运载)等。 ජර වයොහානිම්හි. 语基Jara，义为衰老。 482. ජරමරානං ජීරජීය්‍යමීය්‍යා වා. 482. Jara与Mara或变为jīra、jīyya、mīyya。 ජරමර ඉච්චෙතෙසං ධාතූනං ජීරජීය්‍යමීය්‍යාදෙසා හොන්ති වා, සරලොපාදි. ජීරති, ජීරන්ති. ජීය්‍යති, ජීය්‍යන්ති. ‘‘ක්වචා’’දිසුත්තෙන එකයකාරස්ස ක්වචි ලොපො හොති. ජීයති, ජීයන්ති. Jara与Mara这些语基或被替换为jīra、jīyya、mīyya，并有元音省略等变化。Jīrati(他衰老)、jīranti(他们衰老)。Jīyyati(他衰老)、jīyyanti(他们衰老)。根据“Kvacā”等经，有时一个y音被省略。Jīyati(他衰老)、jīyanti(他们衰老)。 කම්මෙ ජීරීයති, ජීරීයන්ති. ජීයිය්‍යති, ජීයිය්‍යන්ති. ජීරතු, ජීය්‍යතු. ජීරෙය්‍ය, ජීය්‍යෙය්‍ය. අජීරී, ජීරී, ජීය්‍යී. ජීරිස්සති, ජීය්‍යිස්සති. අජීරිස්ස, අජීය්‍යිස්ස. 在被动态中，有jīrīyati(被衰老)、jīrīyanti(他们被衰老)；jīyiyyati(被衰老)、jīyiyyanti(他们被衰老)。Jīratu(愿衰老)、jīyyatu(愿衰老)。Jīreyya(应衰老)、jīyyeyya(应衰老)。Ajīrī(已衰老)、jīrī(已衰老)、jīyyī(已衰老)。Jīrissati(将衰老)、jīyyissati(将衰老)。Ajīrissa(若曾衰老)、ajīyyissa(若曾衰老)。 මර පාණචාගෙ, මීය්‍යාදෙසො, මීය්‍යති, මීය්‍යන්ති. මීයති, මීයන්ති වා. මරති, මරන්ති ඉච්චාදි. 语基Mara，义为舍弃生命。有mīyya的替换，故有mīyyati(他死)、mīyyanti(他们死)。或mīyati(他死)、mīyanti(他们死)。或marati(他死)、maranti(他们死)等。 දිස පෙක්ඛණෙ. 语基Disa，义为见。 483. දිසස්ස [Pg.290] පස්ස දිස්ස දක්ඛා වා. 483. Disa或变为passa、dissa、dakkhā。 දිසඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස පස්ස දිස්ස දක්ඛඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති වා. වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො, තෙන දිස්සාදෙසො කම්මනි සබ්බධාතුකෙ එව. පස්සති, පස්සන්ති. දක්ඛති, දක්ඛන්ති. 此Disa语基或被替换为passa、dissa、dakkha。此处的“vā”(或)一词，义为限定选择，因此dissa的替换仅用于被动态和普遍语基(sabbadhātuka)的语尾。Passati(他见)、passanti(他们见)。Dakkhati(他将见)、dakkhanti(他们将见)。 කම්මනි යකාරලොපො, දිස්සතෙ, දිස්සන්තෙ. දිස්සති, දිස්සන්ති. විපස්සීයති, දක්ඛීයති. පස්සතු, දක්ඛතු, දිස්සතු. පස්සෙය්‍ය, දක්ඛෙය්‍ය, දිස්සෙය්‍ය. 在被动态中，y音被同化，dissate(被见)、dissante(他们被见)。Dissati(被见)、dissanti(他们被见)。Vipassīyati(被内观)、dakkhīyati(将被见)。Passatu(愿见)、dakkhatu(愿将见)、dissatu(愿被见)。Passeyya(应见)、dakkheyya(应将见)、disseyya(应被见)。 හිය්‍යත්තනියං ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ධාතුඉකාරස්ස අත්තං, අද්දසා, අද්දස. කම්මනි අදිස්ස. 在昨日时(hiyyattanī)中，根据“kvaci dhātu”(某些语基)等规则，语基的i音变为a音，如addasā、addasa。在被动态中是adissa。 තථා අපස්සි, පස්සි, අපස්සිංසු, පස්සිංසු. අපස්සි, පස්සි, අපස්සිත්ථ, පස්සිත්ථ. අපස්සිං, පස්සිං, අපස්සිම්හ, පස්සිම්හ. අද්දසි, දසි, අද්දසංසු, දසංසු. කම්මනි අදිස්සංසු. අද්දක්ඛි, අද්දක්ඛිංසු. 同样地，(第三人称单数)apassi、passi；(第三人称复数)apassiṃsu、passiṃsu。(第二人称单数)apassi、passi；(第二人称复数)apassittha、passittha。(第一人称单数)apassiṃ、passiṃ；(第一人称复数)apassimha、passimha。Addasi、dasi；addasaṃsu、dasaṃsu。在被动态中，adissaṃsu(他们被见)。Addakkhi(他见)、addakkhiṃsu(他们见)。 පස්සිස්සති, පස්සිස්සන්ති. ‘‘භවිස්සන්තිම්හි ස්සස්ස චා’’ති යොගවිභාගෙන ස්සස්ස ලොපො, ඉකාරාගමො ච, දක්ඛිති, දක්ඛින්ති. ලොපාභාවෙ දක්ඛිස්සති, දක්ඛිස්සන්ති. අපස්සිස්ස, අදක්ඛිස්ස ඉච්චාදි. Passissati(他将见)、passissanti(他们将见)。通过对“Bhavissantimhi ssassa ca”(在未来时中ss也)一经进行分解(yogavibhāga)，ss被省略，并有i音的增音，故有dakkhiti(他将见)、dakkhinti(他们将见)。在不省略的情况下，则是dakkhissati(他将见)、dakkhissanti(他们将见)。Apassissa(若曾见)、adakkhissa(若曾见)等。 සද විසරණගත්‍යාවසානෙසු. 语基Sada，用于分散(visaraṇa)、行进(gati)、终结(avasāna)等义。 ‘‘සබ්බත්ථා’’ති වත්තතෙ, මණ්ඩූකගතියා ‘‘ක්වචී’’ති ච. “Sabbatthā”(一切处)适用，并以蛙跃法，“kvaci”(某处)亦适用。 484. සදස්ස සීදත්තං. 484. Sad语根变为sīda。 සදඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස සීදාදෙසො හොති සබ්බත්ථ විභත්තිප්පච්චයෙසු ක්වචි. සෙසං නෙය්‍යං. නිසීදති, නිසීදන්ති. භාවෙ නිසජ්ජතෙ, ඉධ ක්වචාධිකාරෙන සීදා-දෙසො [Pg.291] න භවති. නිසීදතු. නිසීදෙ. නිසීදි. නිසීදිස්සති. නිසීදිස්ස ඉච්චාදි. Sad此语根，于一切语尾及后缀中，有时作sīda替代。余者应知。Nisīdati(他坐)，nisīdanti(他们坐)。于被动态为nisajjate，此处因“kvaci”(有时)的限定，不作sīda替代。Nisīdatu(愿他坐)。Nisīde(他应坐)。Nisīdi(他坐了)。Nisīdissati(他将坐)。Nisīdissa(他本会坐)等。 යජ දෙවපූජාසඞ්ගතිකරණදානෙසු. යජති, යජන්ති. Yaja(祭祀)语根，用于祭天、交际、行施之义。Yajati(他祭祀)，yajanti(他们祭祀)。 කම්මනි ‘‘යම්හී’’ති වත්තතෙ. 于作业态，“yamhi”一词适用。 485. යජස්සාදිස්සි. 485. Yaja语根首字母的[变化]。 යජඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස ආදිස්ස යකාරස්ස ඉකාරාදෙසො හොති යප්පච්චයෙ පරෙ, සරලොපො. ඉජ්ජතෙ මයා බුද්ධො. තථා යජතු, ඉජ්ජතං. යජෙ, ඉජ්ජෙථ. යජි, ඉජ්ජිත්ථ. යජිස්සති, ඉජ්ජිස්සතෙ. යජිස්ස, ඉජ්ජිස්සථ ඉච්චාදි. Yaja此语根，当ya后缀在后时，其首字母y作i替代，并省略元音。例如：Ijjate mayā buddho(佛陀为我所祭祀)。同样地，yajatu变为ijjataṃ。yaje变为ijjetha。yaji变为ijjittha。yajissati变为ijjissate。yajissa变为ijjissatha等。 වද වියත්තියං වාචායං, ත්‍යාද්‍යුප්පත්ති, අප්පච්චයො ච. Vada(说)语根，用于清晰言说之义，后接ti等(语尾)及a后缀。 ‘‘වා’’ති වත්තතෙ. “Vā”(或)一词适用。 486. වදස්ස වජ්ජං. 486. Vada语根变为vajja。 වදඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස සබ්බස්ස වජ්ජාදෙසො හොති වා සබ්බාසු විභත්තීසු. විභත්‍යාධිකාරත්තා චෙත්ථ සබ්බාසූති අත්ථතො සිද්ධං. Vada此语根，于所有语尾中，其整体或作vajja替代。此处因属语尾的权能范围，故“sabbāsu”(于所有)之义可从义理成立。 ‘‘වා’’ති වත්තතෙ. “Vā”(或)一词适用。 487. ලොපඤ්චෙත්තමකාරො. 487. a音省略或变为e。 භූවාදිතො පරො අප්පච්චයො එත්තමාපජ්ජතෙ, ලොපඤ්ච වා. විකරණකාරියවිධිප්පකරණතො චෙත්ථ අකාරොති අප්පච්චයො ගය්හති. Bhūādi(第一组)语根之后的a后缀，或变为e，或被省略。此处因是词干构成后缀的作用规则章节，故“akāro”(a音)被理解为a后缀。 භූවාදිතො ජුහොත්‍යාදි-තො ච අප්පච්චයො පරො; ලොපමාපජ්ජතෙ නාඤ්ඤො, වවත්ථිතවිභාසතොති. 于Bhūādi(第一组)及Juhotyādi(第三组)语根之后，其后的a后缀被省略，无有他变；此为例外选择规则。 අප්පච්චයස්ස එකාරො, සරලොපාදි, වජ්ජෙති, වදෙති, වදති, අන්තිම්හි – a后缀变为e，并有元音省略等(变化)。例如：vajjeti(他说)，vadeti(他说)，vadati(他说)。当后接anti时—— 488. ක්වචි [Pg.292] ධාතුවිභත්තිප්පච්චයානං දීඝවිපරීතාදෙසලොපාගමා ච. 488. 有时，语根、语尾及后缀亦发生长音、反转(即短音)、替代、省略及增音。 ඉධ ධාත්වාධිකාරෙ ආඛ්‍යාතෙ, කිතකෙ ච අවිහිතලක්ඛණෙසු පයොගෙසු ක්වචි ධාතූනං, ත්‍යාදිවිභත්තීනං, ධාතුවිහිතප්පච්චයානඤ්ච දීඝතබ්බිපරීතආදෙසලොපාගමඉච්චෙතානි කාරියානි ජිනවචනානුරූපතො භවන්ති. තත්ථ – 于此语根的权能范围中，在动词(ākhyāta)及初级派生词(kitaka)中，对于未立特征的用法，有时语根、ti等语尾及为语根所规定的后缀，会依循佛陀的言教而发生长音、其反转(即短音)、替代、省略及增音等这些作用。其中—— නාම්හි රස්සො කියාදීනං, සංයොගෙ චඤ්ඤධාතුනං; ආයූනං වා විභත්තීනං, ම්හා, ස්සාන්තස්ස ච රස්සතා. 于nā及mhi，kiyādi(第九组)语根(元音)变短，于结合音中其他语根亦然；或语尾中āyū(元音)变短，以及mhā与ssā结尾者亦变短。 ගමිතො ච්ඡස්ස ඤ්ඡො වාස්ස, ගමිස්සජ්ජතනිම්හි ගා; උචාගමො වා ත්ථම්හෙසු, ධාතූනං යම්හි දීඝතා. Gam语根后的cch，或变为ñch或ss；gam于近过去时中作gā；于ttha及mhe前或有u增音；于ya(后缀)前诸语根(元音)变长。 එය්‍යෙය්‍යාසෙය්‍යාමෙත්තඤ්ච, වා ස්සෙස්සෙත්තඤ්ච පාපුණෙ; ඔකාරා අත්තමිත්තඤ්ච, ආත්ථා පප්පොන්ති වා ත්ථථෙ. Eyya、eyyāse、eyyāme或变为e；ssa、sse亦可变为e；o音变为a或i；āttha或变为ttha、the。 තථා බ්‍රූතොති අන්තීනං, අඋ වාහ ච ධාතුයා; පරොක්ඛාය විභත්තිම්හි, අනබ්භාසස්ස දීඝතා. 同样地，brū语根后的anti变为ūti；语根的au音变为ā或aha；于远过去时(parokkhā)语尾中，非重叠部分(元音)变长。 සංයොගන්තො අකාරෙත්ථ, විභත්තිප්පච්චයාදි තු; ලොප මාපජ්ජතෙ නිච්ච-මෙකාරොකාරතො පරොති. 此处，结合音末尾的a音(不省略)，但e音、o音之后的语尾、后缀等(的首元音)则恒常省略。 එකාරතො පරස්ස අන්තිඅකාරස්ස ලොපො, වජ්ජෙන්ති, වදෙන්ති, වදන්ති. වජ්ජෙසි, වදෙසි, වදසි, වජ්ජෙථ, වදෙථ, වදථ. වජ්ජෙමි, වජ්ජාමි, වදෙමි, වදාමි, වජ්ජෙම, වදෙම, වජ්ජාම, වදාම. e音之后，anti语尾的a音省略，例如：vajjenti, vadenti, vadanti。其他例子：Vajjesi, vadesi, vadasi(你说)；vajjetha, vadetha, vadatha(你们说)。Vajjemi, vajjāmi, vademi, vadāmi(我说)；vajjema, vadema, vajjāma, vadāma(我们说)。 කම්මනි වජ්ජීයති, වජ්ජීයන්ති. වජ්ජති, වජ්ජන්ති. වදීයති වා. වජ්ජෙතු, වදෙතු, වදතු. වජ්ජෙ, වජ්ජෙය්‍ය, වදෙ, වදෙය්‍ය, වජ්ජෙය්‍යුං, වදෙය්‍යුං. වජ්ජෙය්‍යාසි, වජ්ජෙසි, වදෙය්‍යාසි. අවදි, වදි, වදිංසු. වදිස්සති, වදිස්සන්ති. අවදිස්ස ඉච්චාදි. 作业态：vajjīyati, vajjīyanti(被说)；vajjati, vajjanti(被说)；或vadīyati。其他形式：Vajjetu, vadetu, vadatu(愿他说)。Vajje, vajjeyya, vade, vadeyya(他应说)；vajjeyyuṃ, vadeyyuṃ(他们应说)。Vajjeyyāsi, vajjesi, vadeyyāsi(你应说)。Avadi, vadi(他说了)；vadiṃsu(他们说了)。Vadissati(他将说)；vadissanti(他们将说)。Avadissa(他本会说)等。 කමු [Pg.293] පදවික්ඛෙපෙ, අප්පච්චයෙ කතෙ ‘‘ක්වචාදිවණ්ණානමෙකස්සරානං ද්වෙභාවො’’ති ද්විත්තං, කවග්ගස්ස චවග්ගො. Kamu(行)语根，用于举步之义。加上a后缀时，依“有时，单音节的首字母重叠”规则而重叠，k组(辅音)变为c组(辅音)。 අබ්භාසග්ගහණමන්තග්ගහණං, වාග්ගහණඤ්ච වත්තතෙ. “Abbhāsa”(重叠)、“anta”(末尾)及“vā”(或)等词亦适用。 489. නිග්ගහීතඤ්ච. 489. 以及鼻音(niggahīta)。 අබ්භාසන්තෙ නිග්ගහීතඤ්චාගමො හොති වා. වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො, තෙන කමාදීනමෙවෙතං. චඞ්කමති, චඞ්කමන්ති ඉච්චාදි. කමති, කමන්ති ඉච්චාදි. 于重叠音节之末，或有鼻音(niggahīta)增益。此处的“vā”(或)字，用于限定选择之义，因此此规则仅适用于kam等语根。例如：Caṅkamati(他经行)，caṅkamanti(他们经行)等。Kamati(他行走)，kamanti(他们行走)等。 චල කම්පනෙ, චඤ්චලති, චලති. Cala(动)语根，用于摇动之义。Cañcalati(他摇动)，calati(他移动)。 චල දලනෙ, දද්දල්ලති. 词根`Cala`，用于`dalane`（分裂）之义。`daddallati`（彼，闪耀/燃烧）。 ඣෙචින්තායං, අප්පච්චයෙ ‘‘ඔ, සරෙ, එ’’ති ච අධිකිච්ච ‘‘තෙ ආවායා’’ති යොගවිභාගෙන අකාරිතෙපි එකාරස්ස ආයාදෙසො, ඣායති, ඣායන්ති ඉච්චාදි, විසෙසවිධානං. 词根`Jhe`，用于`cintāyaṃ`（思）之义。于`a`后缀，亦依据`o, sare, e`，并通过对`te āvāyā`的规则分析，即使在非使役态，`e`亦替换为`āy`。如`jhāyati`、`jhāyanti`等。此为例外规定。 අවුද්ධිකභූවාදිනයො. `bhūvādi`类的不增益法。 තුද බ්‍යථනෙ, ත්‍යාද්‍යුප්පත්ති අප්පච්චයො, ‘‘අඤ්ඤෙසු චා’’ති එත්ථානුවත්තිත වාග්ගහණෙන තුදාදීනං වුද්ධිඅභාවොව විසෙසො, තුදති, තුදන්ති. තුදසි, තුදථ. තුදාමි, තුදාම. 词根`Tuda`，用于`byathane`（刺痛）之义。当接`ti`等语尾时，加`a`后缀。于`aññesu ca`等规则中，由接续而来的`vā`字，`tudādi`（`tud`等词根）类以不增益为特点。`tudati`（彼，刺），`tudanti`（彼等，刺）。`tudasi`（汝，刺），`tudatha`（汝等，刺）。`tudāmi`（我，刺），`tudāma`（我等，刺）。 කම්මෙ ‘‘තස්ස චවග්ග’’ඉච්චාදිනා සදකාරස්ස යප්පච්චයස්ස ජකාරො ද්විත්තං, තුජ්ජතෙ, තුජ්ජන්තෙ. තුජ්ජති, තුජ්ජන්ති, තුජ්ජරෙ වා. තථා තුදතු, තුදන්තු. තුදෙ, තුදෙය්‍ය, තුදෙය්‍යුං. අතුදි, තුදිංසු. අතුදි, අතුදිත්ථ. අතුදිං, අතුදිම්හ. අතුජ්ජිත්ථ, අතුජ්ජි. තුදිස්සති. අතුදිස්ස ඉච්චාදි. 于被动态，依`tassa cavagga`等规则，`da`字之后的`ya`后缀变为`ja`并重复。如：`tujjate`、`tujjante`。或`tujjati`、`tujjanti`、`tujjare`。同样，`tudatu`、`tudantu`。`tude`、`tudeyya`、`tudeyyuṃ`。`atudi`、`tudiṃsu`。`atudi`、`atudittha`。`atudiṃ`、`atudimha`。`atujjittha`、`atujji`。`tudissati`。`atudissa`等。 විස පවෙසනෙ පපුබ්බො, සො ගාමං පවිසති, පවිසන්ති. පවිසසි, පවිසථ. පවිසාමි, පවිසාම. 词根`Visa`，用于`pavesane`（进入）之义，前接`pa`。`so gāmaṃ pavisati`（他进入村庄），`pavisanti`（他们进入）。`pavisasi`（你进入），`pavisatha`（你们进入）。`pavisāmi`（我进入），`pavisāma`（我们进入）。 කම්මෙ [Pg.294] පවිසිය්‍යතෙ, පවිසිය්‍යන්තෙ. පවිසිය්‍යති, පවිසිය්‍යන්ති. පවිස්සතෙ වා. තථා පවිසතු, පවිසන්තු. පවිසෙය්‍ය. පාවිසි, පවිසි, පාවෙක්ඛි පථවිං, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා අජ්ජතනිම්හි විසස්ස වෙක්ඛාදෙසො ච. පාවිසිංසු, පවිසිංසු. 于被动态：`pavisiyyate`、`pavisiyyante`。`pavisiyyati`、`pavisiyyanti`。或`pavissate`。同样，`pavisatu`、`pavisantu`。`paviseyya`。`pāvisi`、`pavisi`；`pāvekkhi pathaviṃ`（彼进入大地），于`ajjatanī`（不定过去时），依`kvaci dhātū`等规则，`visa`亦替换为`vekkhā`。`pāvisiṃsu`、`pavisiṃsu`。 කම්මෙ පාවිසීයිත්ථ, පවිසීයිත්ථ, පාවිසීයි, පවිසීයි. පවිසිස්සති, පවිසිස්සන්ති. පවිසීයිස්සතෙ, පවිසිස්සතෙ. පාවිසිස්ස. පාවිසීයිස්ස ඉච්චාදි. 于被动态：`pāvisīyittha`、`pavisīyittha`、`pāvisīyi`、`pavisīyi`。`pavisissati`、`pavisissanti`。`pavisīyissate`、`pavisissate`。`pāvisissa`。`pāvisīyissa`等。 නුද ඛෙපෙ, නුදති, නුදන්ති. 词根`Nuda`，用于`khepe`（驱除）之义。`nudati`（彼，驱除），`nudanti`（彼等，驱除）。 දිස අතිසජ්ජනෙ, උද්දිසති, උද්දිසන්ති. 词根`Disa`，用于`atisajjane`（指示）之义。`uddisati`（彼，指示），`uddisanti`（彼等，指示）。 ලිඛ ලෙඛනෙ, ලිඛති, ලිඛන්ති. 词根`Likha`，用于`lekhane`（书写）之义。`likhati`（彼，写），`likhanti`（彼等，写）。 ඵුස සම්ඵස්සෙ, ඵුසති, ඵුසන්ති ඉච්චාදි. 词根`Phusa`，用于`samphasse`（触）之义。`phusati`（彼，触），`phusanti`（彼等，触）等。 තුදාදිනයො. `tudādi`类之法。 හූ, භූ සත්තායං, ත්‍යාද්‍යුප්පත්ති ‘‘භූවාදිතො අ’’ඉති අප්පච්චයො, ‘‘වා’’ති අධිකිච්ච ‘‘ලොපඤ්චෙත්තමකාරො’’ති භූවාදිතො පරස්ස අප්පච්චයස්ස ලොපො, ‘‘අඤ්ඤෙසු චා’’ති වුද්ධි. සො හොති, තෙ හොන්ති, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා පරසරස්ස ලොපො. හොසි, හොථ. හොමි, හොම. භාවෙ හූයතෙ. 词根`Hū`、`bhū`，用于`sattāyaṃ`（存在）之义。当接`ti`等语尾时，依`bhūvādito a`，加`a`后缀。依据`vā`及`lopañcettamakāro`，`bhūvādi`类词根之后的`a`后缀被省略。依`aññesu ca`，有`vuddhi`（增益）。`so hoti`（彼，是），`te honti`（彼等，是），依`kvaci dhātū`等规则，省略后方元音。`hosi`（汝，是），`hotha`（汝等，是）。`homi`（我，是），`homa`（我等，是）。于`bhāve`（被动态/非人称态），作`hūyate`。 තථා හොතු, හොන්තු. හොහි, අනකාරපරත්තා හිලොපො න භවති, හොථ. හොමි, හොම. භාවෙ හූයතං. 同样，`hotu`（愿彼是）、`hontu`（愿彼等是）。`hohi`（汝当是），因其后非`a`音，`hi`不被省略；`hotha`（汝等当是）。`homi`（我当是）、`homa`（我等当是）。于被动态，作`hūyataṃ`。 සත්තමියං සරලොපාදි, හෙය්‍ය, හෙය්‍යුං. හෙය්‍යාසි, හෙය්‍යාථ. හෙය්‍යාමි, හෙය්‍යාම. හෙය්‍යං වා. භාවෙ හූයෙථ. 于`sattamī`（祈愿式），有元音省略等变化。`heyya`、`heyyuṃ`。`heyyāsi`、`heyyātha`。`heyyāmi`、`heyyāma`。或`heyyaṃ`。于被动态，作`hūyetha`。 හිය්‍යත්තනියං [Pg.295] අප්පච්චයලොපෙ ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා හූධාතුස්ස ඌකාරස්ස උවාදෙසො. අහුවා, අහුවු, අහුවූ. අහුව, අහුවො, අහුවත්ථ. අහුවං, අහුවම්හ. අහුවත්ථ, අහුවත්ථුං. අහුවසෙ, අහුවව්හං. අහුවිං, අහුවම්හසෙ. භාවෙ අහූයත්ථ. 于`hiyyattanī`（昨日时），当`a`后缀省略时，依`kvaci dhātū`等规则，`hū`词根的`ū`音替换为`uva`。`ahuvā`、`ahuvu`、`ahuvū`。`ahuva`、`ahuvo`、`ahuvattha`。`ahuvaṃ`、`ahuvamha`。`ahuvattha`、`ahuvatthuṃ`。`ahuvase`、`ahuvavhaṃ`。`ahuviṃ`、`ahuvamhase`。于被动态，作`ahūyattha`。 අජ්ජතනිම්හි ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා හූතො ඊවිභත්තිස්ස ලොපො රස්සත්තං, සො අහු, ලොපාභාවෙ ‘‘කරස්ස කාසත්තමජ්ජතනිම්හී’’ති එත්ථ ‘‘සත්තමජ්ජතනිම්හී’’ති යොගවිභාගෙන සාගමො, වුද්ධි, අහොසි, අහෙසුං, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ඔකාරස්සෙකාරො. අහවුං වා. අහොසි, අහොසිත්ථ. අහොසිං, අහුං, පරසරස්ස ලොපො, රස්සත්තඤ්ච, අහොසිම්හ, අහුම්හ, රස්සත්තං. භාවෙ අහූයිත්ථ. 于`ajjatanī`（不定过去时），依`kvaci dhātū`等规则，`hū`之后的`ī`语尾被省略，词根元音短化，成`ahu`。若不省略，则于`karassa kāsattamajjatanimhī`处，通过对`sattamajjatanimhī`的规则分析，增入`s`音，并有`vuddhi`（增益），成`ahosi`、`ahesuṃ`；依`kvaci dhātū`等规则，`o`音变为`e`音。或作`ahavuṃ`。`ahosi`、`ahosittha`。`ahosiṃ`、`ahuṃ`（此处省略后方元音并短化）、`ahosimha`、`ahumha`（此处短化）。于被动态，作`ahūyittha`。 ‘‘හි ලොපං වා’’ති ඉතො ‘‘ලොපො, වා’’ති ච වත්තතෙ. 从`hi lopaṃ vā`此规则中，`lopo`（省略）与`vā`（或）亦延续适用。 490. හොතිස්සරෙ’හොහෙ භවිස්සන්තිම්හි ස්සස්ස ච. 490. 于将来时，`hū`词根的元音变为`e`、`o`、`he`，`ssa`亦然。 හූඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස සරො එහ ඔහ එත්තමාපජ්ජතෙ භවිස්සන්තිම්හි විභත්තිම්හි, ස්සස්ස ච ලොපො හොති වා. ඉකාරාගමො, සරලොපාදි. 此`hū`词根之元音，于将来时语尾，变为`e`或`o`，且`ssa`亦或省略。有`i`音增入、元音省略等变化。 හෙහිති, හෙහින්ති. හෙහිසි, හෙහිථ. හෙහාමි, හෙහාම. ලොපාභාවෙ – හෙහිස්සති, හෙහිස්සන්ති. හෙහිස්සසි, හෙහිස්සථ. හෙහිස්සාමි, හෙහිස්සාම. ඔහාදෙසෙ – හොහිති, හොහින්ති. හොහිසි, හොහිථ. හොහාමි, හොහාම. තථා හොහිස්සති, හොහිස්සන්ති. හොහිස්සසි, හොහිස්සථ. හොහිස්සාමි, හොහිස්සාම. එකාරාදෙසෙ – හෙති, හෙන්ති. හෙසි, හෙථ. හෙමි[Pg.296], හෙම. හෙස්සති, හෙස්සන්ති. හෙස්සසි, හෙස්සථ. හෙස්සාමි, හෙස්සාම. භාවෙ හූයිස්සතෙ. （`ssa`省略时：）`hehiti`、`hehinti`。`hehisi`、`hehitha`。`hehāmi`、`hehāma`。若不省略：`hehissati`、`hehissanti`。`hehissasi`、`hehissatha`。`hehissāmi`、`hehissāma`。替换为`o`音时：`hohiti`、`hohinti`。`hohisi`、`hohitha`。`hohāmi`、`hohāma`。同样，（不省略`ssa`时：）`hohissati`、`hohissanti`。`hohissasi`、`hohissatha`。`hohissāmi`、`hohissāma`。替换为`e`音时：`heti`、`henti`。`hesi`、`hetha`。`hemi`、`hema`。`hessati`、`hessanti`。`hessasi`、`hessatha`。`hessāmi`、`hessāma`。于被动态，作`hūyissate`。 කාලාතිපත්තියං අහවිස්ස, අහවිස්සංසු. අහුයිස්සථ ඉච්චාදි. 于`kālātipatti`（条件式）：`ahavissa`、`ahavissaṃsu`。`ahuyissatha`等。 හූ, භූ සත්තායං, භූ ඉතීධ අනුපුබ්බො, ත්‍යාද්‍යුප්පත්ති අප්පච්චයස්ස ලොපවුද්ධියො, අනුභොති, අනුභොන්ති. අනුභොසි, අනුභොථ. අනුභොමි, අනුභොම. 词根`Hū`、`bhū`，用于`sattāyaṃ`（存在）之义。此处`bhū`前接`anu`。当接`ti`等语尾时，`a`后缀省略且词根元音增益。`anubhoti`（彼，感受），`anubhonti`（彼等，感受）。`anubhosi`（汝，感受），`anubhotha`（汝等，感受）。`anubhomi`（我，感受），`anubhoma`（我等，感受）。 කම්මෙ අනුභූයති, අනුභූයන්ති. තථා අනුභොතු, අනුභොන්තු. අනුභොහි, අනුභොථ. අනුභොමි, අනුභොම. අනුභූයතු, අනුභූයන්තු. අනුභවෙ, අනුභවෙය්‍ය. අනුභූයෙය්‍ය. අනුභොසි, අනුභවි. අනුභොස්සති, අනුභොස්සන්ති. අනුභොස්සසි, අනුභොස්සථ. අනුභොස්සාමි, අනුභොස්සාම. අනුභවිස්සති වා. අනුභොස්ස, අනුභවිස්ස වා ඉච්චාදි. 于被动态：`anubhūyati`、`anubhūyanti`。同样，（命令式：）`anubhotu`、`anubhontu`。`anubhohi`、`anubhotha`。`anubhomi`、`anubhoma`。（命令式被动态：）`anubhūyatu`、`anubhūyantu`。（祈愿式：）`anubhave`、`anubhaveyya`。（祈愿式被动态：）`anubhūyeyya`。（不定过去时：）`anubhosi`、`anubhavi`。（将来时：）`anubhossati`、`anubhossanti`。`anubhossasi`、`anubhossatha`。`anubhossāmi`、`anubhossāma`。或`anubhavissati`。（条件式：）或`anubhossa`、`anubhavissa`等。 සී සයෙ අප්පච්චයලොපො, වුද්ධි ච, සෙති, සෙන්ති. සෙසි, සෙථ. සෙමි, සෙම. සෙතෙ, සෙන්තෙ ඉච්චාදි. 词根`Sī`，用于`saye`（卧）之义。`a`后缀省略，且有`vuddhi`（增益）。`seti`（彼，卧），`senti`（彼等，卧）。`sesi`（汝，卧），`setha`（汝等，卧）。`semi`（我，卧），`sema`（我等，卧）。`sete`（彼，卧），`sente`（彼等，卧）等。 අප්පච්චයලොපාභාවෙ – 若`a`后缀不省略—— ‘‘සරෙ’’ති වත්තතෙ, ධාතුග්ගහණඤ්ච. `sare`（当后有元音时）延续适用，且此规则关乎词根。 491. එ අය. 491. `e`作`aya`。 එකාරස්ස ධාත්වන්තස්ස සරෙ පරෙ අයාදෙසො හොති, සරලොපාදි. සයති, සයන්ති. සයසි, සයථ. සයාමි, සයාම. 词根末尾的`e`音，当后有元音时，替换为`aya`。有元音省略等变化。`sayati`（彼，卧），`sayanti`（彼等，卧）。`sayasi`（汝，卧），`sayatha`（汝等，卧）。`sayāmi`（我，卧），`sayāma`（我等，卧）。 කම්මෙ [Pg.297] අතිපුබ්බො, ‘‘ක්වචි ධාත්වා’’දිනා යම්හි රස්සසරස්ස ධාත්වන්තස්ස දීඝො, අතිසීයතෙ, අතිසීයන්තෙ. අතිසීයති, අතිසීයන්ති. භාවෙ සීයතෙ. 在作格(kamme)中，前缀为 ati(atipubbo)。依“kvaci dhātvā”等（规则），当 ya（后缀）在后时，词根末尾的短元音变为长音。例如：atisīyate（他被过度躺卧），atisīyante（他们被过度躺卧）。Atisīyati（他被过度躺卧），atisīyanti（他们被过度躺卧）。在状态格(bhāve)中，为 sīyate（被躺卧）。 තථා සෙතු, සෙන්තු. සෙහි, සෙථ. සෙමි, සෙම. සයතු, සයන්තු. සය, සයාහි, සයථ. සයාමි, සයාම. සයතං, සයන්තං. සයස්සු, සයව්හො. සයෙ, සයාමසෙ. අතිසීයතං, අතිසීයන්තං. අතිසීයතු, අතිසීයන්තු. භාවෙ සීයතං. 同样(tathā)，setu（令其躺卧），sentu（令他们躺卧）。Sehi（你躺卧），setha（你们躺卧）。Semi（我躺卧），sema（我们躺卧）。Sayatu（令其躺卧），sayantu（令他们躺卧）。Saya（你躺卧），sayāhi（你躺卧），sayatha（你们躺卧）。Sayāmi（我躺卧），sayāma（我们躺卧）。Sayataṃ（令其躺卧），sayantaṃ（令他们躺卧）。Sayassu（你躺卧），sayavho（你们躺卧）。Saye（我躺卧），sayāmase（我们躺卧）。Atisīyataṃ（令其被过度躺卧），atisīyantaṃ（令他们被过度躺卧）。Atisīyatu（令其被过度躺卧），atisīyantu（令他们被过度躺卧）。在状态格(bhāve)中，为 sīyataṃ（令其被躺卧）。 සයෙ, සයෙය්‍ය, සයෙය්‍යුං. අතිසීයෙය්‍ය. භාවෙ සීයෙථ. Saye（他应躺卧），sayeyya（他应躺卧），sayeyyuṃ（他们应躺卧）。Atisīyeyya（他应被过度躺卧）。在状态格(bhāve)中，为 sīyetha（应被躺卧）。 අසයි, සයි, අසයිංසු, සයිංසු, අසයුං. සාගමෙ අතිසෙසි, අතිසෙසුං. කම්මෙ අච්චසීයිත්ථ, අච්චසීයි, අතිසීයි. භාවෙ සීයිත්ථ. Asayi（他已躺卧），sayi（他已躺卧），asayiṃsu（他们已躺卧），sayiṃsu（他们已躺卧），asayuṃ（他们已躺卧）。有 s-增益(sāgame)时，atisesi（他已过度躺卧），atisesuṃ（他们已过度躺卧）。在作格(kamme)中，accasīyittha（他曾被过度躺卧），accasīyi（他曾被过度躺卧），atisīyi（他曾被过度躺卧）。在状态格(bhāve)中，为 sīyittha（曾被躺卧）。 සයිස්සති, සයිස්සන්ති. ඉකාරාගමාභාවෙ සෙස්සති, සෙස්සන්ති. කම්මෙ අතිසීයිස්සථ, අතිසීයිස්සති. භාවෙ සීයිස්සතෙ. Sayissati（他将躺卧），sayissanti（他们将躺卧）。无 i-增益(ikārāgamābhāve)时，为 sessati（他将躺卧），sessanti（他们将躺卧）。在作格(kamme)中，atisīyissatha（你们将被过度躺卧），atisīyissati（他将被过度躺卧）。在状态格(bhāve)中，为 sīyissate（将被躺卧）。 අසයිස්සා, අසයිස්සංසු. කම්මෙ අච්චසීයිස්සථ ඉච්චාදි. Asayissā（他将会躺卧），asayissaṃsu（他们将会躺卧）。在作格(kamme)中，accasīyissatha（你们将会被过度躺卧）等(iccādi)。 නී පාපුණනෙ, ද්විකම්මකොයං, අජං ගාමං නෙති, නෙන්ති. නෙසි, නෙථ. නෙමි, නෙම. ලොපාභාවෙ නයති, නයන්ති ඉච්චාදි. කම්මෙ නීයතෙ ගාමං අජො දෙවදත්තෙන, නීයරෙ, නීයන්තෙ. නීයති, නීයන්ති. 词根 Nī 义为“达到”(pāpuṇane)，此为双宾语动词(dvikammaka)。例如：ajaṃ gāmaṃ neti（他引导山羊到村庄），nenti（他们引导）。Nesi（你引导），netha（你们引导）。Nemi（我引导），nema（我们引导）。无省略(lopābhāve)时，为 nayati（他引导），nayanti（他们引导）等(iccādi)。在作格(kamme)中，nīyate gāmaṃ ajo devadattena（山羊被提婆达多引导到村庄），nīyare（他们被引导），nīyante（他们被引导）。Nīyati（他被引导），nīyanti（他们被引导）。 තථා නෙතු, නයතු. නීයතං, නීයන්තං. නයෙ, නයෙය්‍ය. නීයෙථ, නීයෙය්‍ය. අනයි, නයි, අනයිංසු, නයිංසු. විනෙසි, විනෙසුං. අනීයිත්ථ, නීයිත්ථ. නයිස්සති[Pg.298], නෙස්සති. නයිස්සතෙ, නීයිස්සතෙ, නීයිස්සති. අනයිස්ස, අනීයිස්ස ඉච්චාදි. 同样(tathā)，netu（令其引导），nayatu（令其引导）。Nīyataṃ（令其被引导），nīyantaṃ（令他们被引导）。Naye（他应引导），nayeyya（他应引导）。Nīyetha（他应被引导），nīyeyya（他应被引导）。Anayi（他已引导），nayi（他已引导），anayiṃsu（他们已引导），nayiṃsu（他们已引导）。Vinesi（他已教导），vinesuṃ（他们已教导）。Anīyittha（他曾被引导），nīyittha（他曾被引导）。Nayissati（他将引导），nessati（他将引导）。Nayissate（他将为自己引导），nīyissate（他将被引导），nīyissati（他将被引导）。Anayissa（他将会引导），anīyissa（他将会被引导）等(iccādi)。 ඨා ගතිනිවත්තිම්හි, ‘‘වා’’ති වත්තතෙ. 词根 Ṭhā 义为“停止运动”(gatinivattimhi)，“vā”（或）这一规则适用(vattate)。 492. ඨා තිට්ඨො. 492. Ṭhā 变为 tiṭṭha。 ඨාඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස තිට්ඨාදෙසො හොති වා. වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො, අප්පච්චයලොපො. තිට්ඨති, තිට්ඨන්ති. ඨාති, ඨන්ති. ලොපාභාවෙ ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ඨාතො හකාරාගමො ච රස්සත්තං, සංපුබ්බො සණ්ඨහති, සණ්ඨහන්ති. එත්තෙ අධිට්ඨෙති, අධිට්ඨෙන්ති. 词根 ṭhā 或(vā)被替换为 tiṭṭha。此 vā 词(vāsaddo)义为“限定选择”(vavatthitavibhāsa)，且 a-语基后缀省略(appaccayalopo)。例如：Tiṭṭhati（他站立），tiṭṭhanti（他们站立）。Ṭhāti（他站立），ṭhanti（他们站立）。无省略(lopābhāve)时，依“kvaci dhātū”等（规则），ṭhā（词根后）增益 h(hakārāgamo)且（元音）短化(rassattaṃ)，前缀为 saṃ 时，如 saṇṭhahati（他站稳），saṇṭhahanti（他们站稳）。当 e（后缀）在后时，如 adhiṭṭheti（他安立），adhiṭṭhenti（他们安立）。 කම්මෙ – 在作格(kamme)中—— 493. යම්හි දාධා මා ඨා හා පා මහ මථාදීනමී. 493. 于 ya（后缀）后，dā、dhā、mā、ṭhā、hā、pā、maha、matha 等词根（末尾元音变为）ī。 භාවකම්මවිසයෙ යම්හි පච්චයෙ පරෙ දා ධා මා ඨා හාපා මහ මථ ඉච්චෙවමාදීනං ධාතූනං අන්තො ඊකාරමාපජ්ජතෙ, නිච්චත්ථොයමාරම්භො. උපට්ඨීයති, උපට්ඨීයන්ති. හකාරාගමෙ රස්සත්තං, ඊකාරාගමො ච, පතිට්ඨහීයති, පතිට්ඨහීයන්ති. භාවෙ ඨීයතෙ. 在状态格与作格的范畴(bhāvakammavisaye)内，当 ya 后缀(yamhi paccaye)在后时，dā、dhā、mā、ṭhā、hā、pā、maha、matha 等词根的末尾元音变为 ī(īkāramāpajjate)，此为定则(niccattho ārambho)。例如：Upaṭṭhīyati（被侍奉），upaṭṭhīyanti（他们被侍奉）。有 h-增益(hakārāgame)、（元音）短化(rassattaṃ)及 ī-增益(īkārāgamo)时，如 patiṭṭhahīyati（被建立），patiṭṭhahīyanti（他们被建立）。在状态格(bhāve)中，为 ṭhīyate（被站立）。 තථා තිට්ඨතු, තිට්ඨන්තු. ඨාතු, ඨන්තු. සණ්ඨහතු, සණ්ඨහන්තු. තිට්ඨෙ, තිට්ඨෙය්‍ය. සණ්ඨෙ, සණ්ඨෙය්‍ය, සණ්ඨෙය්‍යුං. සණ්ඨහෙ, සණ්ඨහෙය්‍යුං. අට්ඨාසි, අට්ඨංසු. සණ්ඨහි, සණ්ඨහිංසු. පකිට්ඨිස්සති, පතිට්ඨිස්සන්ති. ඨස්සති, ඨස්සන්ති. පතිට්ඨහිස්සති, පතිට්ඨහිස්සන්ති. පතිට්ඨිස්ස, පතිට්ඨිස්සංසු. පතිට්ඨහිස්ස, පතිට්ඨහිස්සංසු ඉච්චාදි. 同样(tathā)，tiṭṭhatu（令其站立），tiṭṭhantu（令他们站立）。Ṭhātu（令其站立），ṭhantu（令他们站立）。Saṇṭhahatu（令其站稳），saṇṭhahantu（令他们站稳）。Tiṭṭhe（他应站立），tiṭṭheyya（他应站立）。Saṇṭhe（他应站稳），saṇṭheyya（他应站稳），saṇṭheyyuṃ（他们应站稳）。Saṇṭhahe（他应站稳），saṇṭhaheyyuṃ（他们应站稳）。Aṭṭhāsi（他已站立），aṭṭhaṃsu（他们已站立）。Saṇṭhahi（他已站稳），saṇṭhahiṃsu（他们已站稳）。Patiṭṭhissati（他将安住），patiṭṭhissanti（他们将安住）。Ṭhassati（他将站立），ṭhassanti（他们将站立）。Patiṭṭhahissati（他将安住），patiṭṭhahissanti（他们将安住）。Patiṭṭhissa（他将会安住），patiṭṭhissaṃsu（他们将会安住）。Patiṭṭhahissa（他将会安住），patiṭṭhahissaṃsu（他们将会安住）等(iccādi)。 පා පානෙ, ‘‘වා’’ති වත්තතෙ. 词根 Pā 义为“饮”(pāne)，“vā”（或）这一规则适用(vattate)。 494. පා [Pg.299] පිබො. 494. Pā 变为 piba。 පාඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස පිබාදෙසො හොති වා. වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො. 词根 pā 或(vā)被替换为 piba。此 vā 词(vāsaddo)义为“限定选择”(vavatthitavibhāsa)。 පිබති. පිබතු. පිබෙය්‍ය. ‘‘ක්වචි ධාත්වා’’දිනා බකාරස්ස වකාරො, පිවති, පිවන්ති. පාති, පාන්ති, පන්ති වා. පීයතෙ, පීයන්තෙ. පීයති, පීයන්ති. පිවතු. පිවෙය්‍ය. අපායි, පිවි. පිවිස්සති. අපිවිස්ස ඉච්චාදි. Pibati（他饮）。Pibatu（令其饮）。Pibeyya（他应饮）。依“Kvaci dhātvā”等（规则），b(bakāra)变为 v(vakāra)，如 pivati（他饮），pivanti（他们饮）。Pāti（他饮），pānti（他们饮），或 panti（他们饮）。Pīyate（被饮），pīyante（他们被饮）。Pīyati（被饮），pīyanti（他们被饮）。Pivatu（令其饮）。Piveyya（他应饮）。Apāyi（他已饮），pivi（他已饮）。Pivissati（他将饮）。Apivissa（他将会饮）等(iccādi)。 අස භුවි, විභත්තුප්පත්ති, අප්පච්චයලොපො, අස ඉතීධ – 词根 Asa 义为“存在”(bhuvi)，（论及）词尾的生起(vibhattuppatti)、a-语基后缀的省略(appaccayalopo)，asa 在此—— ‘‘අසස්මා, අන්තලොපො’’ති ච වත්තතෙ. “从 asa（词根后），末尾省略”这一规则也适用(vattate)。 495. තිස්ස ත්ථිත්තං. 495. ti 变为 ttha。 අසඉච්චෙතස්මා ධාතුම්හා පරස්ස තිස්ස විභත්තිස්ස ත්ථිත්තං හොති, ධාත්වන්තස්ස ලොපො ච. අත්ථි. 在词根 asa 之后，词尾 ti 变为 ttha，且词根末尾省略。例如：Atthi（是）。 ‘‘වා’’ති වත්තතෙ. “vā”（或）这一规则适用(vattate)。 496. සබ්බත්ථාසස්සාදි ලොපො ච. 496. 在所有地方，asa 的首音也省略。 සබ්බත්ථ විභත්තිප්පච්චයෙසු ච අසඉච්චෙතාය ධාතුයා ආදිස්ස ලොපො හොති වා, වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො. සන්ති. 在所有的词尾和后缀(vibhattippaccayesu)中，词根 asa 的首音或(vā)省略，此 vā 词(vāsaddo)义为“限定选择”(vavatthitavibhāsa)。例如：Santi（他们是）。 ‘‘අසස්මා, අන්තලොපො’’ති ච අධිකාරො. “从 asa（词根后），末尾省略”也是管辖规则(adhikāro)。 497. සිම්හි ච. 497. 于 si（词尾）后也（如此）。 අසධාතුස්ස අන්තලොපො හොති සිම්හි විභත්තිම්හි ච. ත්වං අසි. 词根 asa 的末尾在词尾 si 后也省略。例如：Tvaṃ asi（你是）。 498. ථස්ස [Pg.300] ත්ථත්තං. 498. tha 变为 ttha。 අසඉච්චෙතාය ධාතුයා පරස්ස ථස්ස විභත්තිස්ස ත්ථත්තං හොති, ධාත්වන්තස්ස ලොපො ච. තුම්හෙ අත්ථ. 于语根“as”之后，语尾“tha”变为“ttha”，且语根尾音被省略。例如：tumhe attha（你们是）。 ‘‘වා’’ති වත්තතෙ. （“vā”一词）承前。 499. අසස්මා මිමානං ම්හිම්හාන්තලොපො ච. 499. 于“as”（语根）之后，（语尾）“mi”与“ma”变为“mhi”与“mha”，且（语根）尾音被省略。 අසඉච්චෙතාය ධාතුයා පරාසං මි මඉච්චෙතාසං විභත්තීනං ම්හිම්හඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති වා, ධාත්වන්තස්ස ලොපො ච. අම්හි, අම්හ. අස්මි, අස්ම. 于语根“as”之后，语尾“mi”与“ma”可选择地被替换为“mhi”与“mha”，且语根尾音被省略。例如：amhi、amha。（若不替换，则为：）asmi、asma。 500. තුස්ස ත්ථුත්තං. 500. （语尾）“tu”变为“tthu”。 අසඉච්චෙතාය ධාතුයා පරස්ස තුස්ස විභත්තිස්ස ත්ථුත්තං හොති, ධාත්වන්තස්ස ලොපො ච. අත්ථු. අසස්සාදිලොපො ච, සන්තු. ආහි, අත්ථ. අස්මි, අස්ම. 于语根“as”之后，语尾“tu”变为“tthu”，且语根尾音被省略。例如：atthu（愿其是）。且（语根）“as”的首音被省略，（例如：）santu（愿彼等是）。（其他范例：）āhi（你是）、attha（你们是）、asmi（我是）、asma（我们是）。 සත්තමියං අසස්සාදිලොපො, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා අසතො එය්‍යඑය්‍යුං විභත්තීනං ඉයාඉයුඤ්ච හොන්ති. සියා, සියුං. 于第七组（能愿态）语尾中，（语根）“as”的首音被省略；依“kvaci dhātu-”等（规则），于（语根）“as”之后，语尾“eyya”与“eyyuṃ”变为“iyā”与“iyuṃ”。例如：siyā（彼应是）、siyuṃ（彼等应是）。 ලොපාභාවෙ ‘‘ක්වචි ධාත්වා’’දිනා අසතො එය්‍යාදීනං සධාත්වන්තානං ස්ස ස්සු ස්ස ස්සථ ස්සං ස්සාමආදෙසා හොන්ති. 在（首音）不省略的情况下，依“kvaci dhātvā-”等（规则），于（语根）“as”之后，连同语根尾音的“eyya”等（语尾），被替换为“ssa”、“ssu”、“ssa”、“ssatha”、“ssaṃ”、“ssāma”。 එවමස්ස වචනීයො, අස්සු. අස්ස, අස්සථ. අස්සං, අස්සාම. （范例）当如是说：assu（彼等应是）。assa（彼应是），assatha（汝等应是）。assaṃ（我应是），assāma（我等应是）。 අජ්ජතනියං අකාරාගමො, දීඝො ච, ආසි, ආසිංසු, ආසුං. ආසි, ආසිත්ථ. ආසිං, ආසිම්හ. 于近过去时（ajjatanī）中，加“a-”增音，且（语根元音）长音化。例如：āsi（彼曾是），āsiṃsu、āsuṃ（彼等曾是）。āsi（汝曾是），āsittha（汝等曾是）。āsiṃ（我曾是），āsimha（我等曾是）。 ‘‘වා[Pg.301], අසස්සා’’ති ච වත්තතෙ. （“vā”与“asassa”二词）亦承前。 501. අසබ්බධාතුකෙ භූ. 501. 于非普遍语基（asabbadhātuka）中，（“as”变为）“bhū”。 අසස්සෙව ධාතුස්ස භූආදෙසො හොති වා අසබ්බධාතුකෙ. භවිස්සති, භවිස්සන්ති. අභවිස්ස, අභවිස්සංසු. 于非普遍语基（asabbadhātuka）中，语根“as”可选择地被替换为“bhū”。例如：bhavissati（彼将是）、bhavissanti（彼等将是）。abhavissa（彼本应是）、abhavissaṃsu（彼等本应是）。 වාති කිමත්ථං? ආසුං. 为何说“vā”（可选择地）？（是为了形成）āsuṃ（彼等曾是）。 බ්‍රූ වියත්තියං වාචායං, ත්‍යාද්‍යුප්පත්ති, අප්පච්චයලොපො ච. 语根“brū”，义为“明言”。“ti”等（语尾）生起，且“a”语基后缀被省略。 ‘‘ක්වචී’’ති වත්තතෙ. （“kvaci”一词）承前。 502. බ්‍රූතො ඊ තිම්හි. 502. 于“brū”（语根）之后、“ti”（语尾）之前，（加入）“ī”。 බ්‍රූඉච්චෙතාය ධාතුයා පරො ඊකාරාගමො හොති තිම්හි විභත්තිම්හි ක්වචි, වුද්ධිඅවාදෙසා, සරලොපාදි. බ්‍රවීති, බ්‍රූති, ‘‘අඤ්ඤෙසු චා’’ති සුත්තානුවත්තිතවාග්ගහණෙන බ්‍රූධාතුස්ස බ්‍යඤ්ජනෙ වුද්ධි න හොති, බහුවචනෙ ‘‘ඣලානමියුවා සරෙ වා’’ති ඌකාරස්ස සරෙ උවාදෙසො, බ්‍රුවන්ති. ‘‘ක්වචි ධාත්වා’’දිනා බ්‍රූතො තිඅන්තීනං වා අ උ ආදෙසා බ්‍රූස්ස ආහාදෙසො ච. 于语根“brū”之后、语尾“ti”之前，有时加入“ī”增音，并发生增音（vuddhi）、“av”替换、元音省略等。例如：bravīti、brūti。依“aññesu cā”经中承前的“vā”一词，语根“brū”于辅音前不发生增音。于复数中，依“jhalānamiyuvā sare vā”（规则），“ū”于元音前被替换为“uv”，（例如）bruvanti。依“kvaci dhātvā-”等（规则），于“brū”之后，语尾“ti”与“anti”可选择地被替换为“a”与“u”，且“brū”被替换为“āha”。 ආහ, ආහු. බ්‍රූසි, බ්‍රූථ. බ්‍රූමි, බ්‍රූම. බ්‍රූතෙ, බ්‍රුවන්තෙ. බ්‍රූසෙ, බ්‍රුවව්හෙ. බ්‍රුවෙ, බ්‍රූම්හෙ. බ්‍රූතු, බ්‍රුවන්තු. බ්‍රූහි, බ්‍රූථ. බ්‍රූමි, බ්‍රූම. බ්‍රූතං, බ්‍රුවන්තං. බ්‍රුවෙ, බ්‍රුවෙය්‍ය, බ්‍රුවෙය්‍යුං. බ්‍රුවෙය්‍යාසි, බ්‍රුවෙය්‍යාථ. බ්‍රුවෙය්‍යාමි, බ්‍රුවෙය්‍යාම. බ්‍රුවෙථ, බ්‍රුවෙරං. අබ්‍රුවා, අබ්‍රුවූ. āha（他说），āhu（他们说）。brūsi（你说），brūtha（你们说）。brūmi（我说），brūma（我们说）。brūte（他为己说），bruvante（他们为己说）。brūse（你为己说），bruvavhe（你们为己说）。bruve（我为己说），brūmhe（我们为己说）。brūtu（愿他说），bruvantu（愿他们说）。brūhi（你说吧），brūtha（你们说吧）。brūmi（我说吧），brūma（我们说吧）。brūtaṃ（愿他为己说），bruvantaṃ（愿他们为己说）。bruveyya（他应说），bruveyyuṃ（他们应说）。bruveyyāsi（你应说），bruveyyātha（你们应说）。bruveyyāmi（我应说），bruveyyāma（我们应说）。bruvetha（你等为己应说），bruveraṃ（彼等为己应说）。abruvā（他曾说），abruvū（他们曾说）。 පරොක්ඛායං [Pg.302] ‘‘බ්‍රූභූනමාහභූවා පරොක්ඛාය’’න්ති බ්‍රූධාතුස්ස ආහආදෙසො, සරලොපාදි, සුපිනෙ කිර මාහ, තෙනාහු පොරාණා, ආහංසු වා ඉච්චාදි. 于完成时（parokkhā）中，依“brūbhūnamāhabhūvā parokkhāyaṃ”（规则），语根“brū”被替换为“āha”，并发生元音省略等。例如：supine kira māha（据说他在梦中说），tenāhu porāṇā（因此古人说），āhaṃsu vā（或“āhaṃsu”）等。 අජ්ජතනියං අබ්‍රවි, අබ්‍රුවි, අබ්‍රවුං. බ්‍රවිස්සති. අබ්‍රවිස්ස ඉච්චාදි. 于近过去时（ajjatanī）中，（形式为）abravi、abruvi（他曾说），abravuṃ（他们曾说）。（将来时为）bravissati（他将说）。（条件时为）abravissa（他本将说）等。 හන හිංසාගතීසු, තිම්හි ක්වචි අප්පච්චයලොපො, හන්ති, හනති, හනන්ති. හනසි, හනථ. හනාමි, හනාම. 语根“han”，义为“伤害”与“去”。于“ti”（语尾）前，有时“a”语基后缀被省略。例如：hanti、hanati（他杀），hananti（他们杀）。hanasi（你杀），hanatha（你们杀）。hanāmi（我杀），hanāma（我们杀）。 කම්මෙ ‘‘තස්ස චවග්ග’’ඉච්චාදිනා ඤත්තං, ද්විත්තඤ්ච, හඤ්ඤතෙ, හඤ්ඤන්තෙ, හඤ්ඤරෙ. හඤ්ඤති, හඤ්ඤන්ති. හනතු, හනන්තු. හනෙය්‍ය. 于被动语态（kamma）中，依“tassa cavagga-”等（规则），（语根尾音）变为“ñ”且双写。例如：haññate、haññante、haññare（他/他们被杀）。haññati（他被杀）、haññanti（他们被杀）。（祈使态：）hanatu（愿他杀）、hanantu（愿他们杀）。（能愿态：）haneyya（他应杀）。 ‘‘හනස්සා’’ති වත්තතෙ. （“hanassa”一词）承前。 503. වධො වා සබ්බත්ථ. 503. （“han”）于所有（语尾）中可选择地变为“vadha”。 හනඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස වධාදෙසො හොති වා සබ්බත්ථ විභත්තිප්පච්චයෙසු, වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො. වධෙති. වධීයති. වධෙතු. වධීයතු. වධෙය්‍ය. අවධි, අවධිංසු. අහනි, අහනිංසු. වධිස්සති, හනිස්සති. ඛාදෙසෙ පටිහඞ්ඛාමි, පටිහනිස්සාමි. අවධිස්ස, අහනිස්ස ඉච්චාදි. 语根“han”于所有语尾与后缀中，可选择地被替换为“vadha”；此处的“vā”一词，义为“有定则的选择”。例如：vadheti（他杀）。vadhīyati（他被杀）。vadhetu（愿他杀）。vadhīyatu（愿他被杀）。vadheyya（他应杀）。avadhi、avadhiṃsu（他/他们曾杀）；ahani、ahaniṃsu（他/他们曾杀）。vadhissati、hanissati（他将杀）。于“khā”替换时，（例如）paṭihaṅkhāmi、paṭihanissāmi（我将反击）。avadhissa、ahanissa（他本将杀）等。 හූවාදිනයො. “hu”等（语根）之法。 හු දානාදනහබ්‍යප්පදානෙසු, ත්‍යාද්‍යුප්පත්ති, අප්පච්චයො ච, ‘‘ක්වචාදිවණ්ණානමෙකස්සරානං ද්වෙභාවො’’ති ද්විත්තං, ‘‘පුබ්බොබ්භාසො’’ති අබ්භාසසඤ්ඤා. 语根“hu”，义为“施、取、供养”。“ti”等（语尾）生起，并有“a”语基后缀。依“kvacādivaṇṇānamekassarānaṃ dvebhāvo”（规则），发生叠音（dvittaṃ）；依“pubbobbhāso”（规则），前一（音节）得名“abbhāsa”（叠音）。 ‘‘අබ්භාසෙ’’ති වත්තතෙ. （“abbhāse”一词）承前。 504. හස්ස [Pg.303] ජො. 504. （叠音中的）“h”变为“j”。 හකාරස්ස අබ්භාසෙ වත්තමානස්ස ජො හොති. ‘‘ලොපඤ්චෙත්ත මකාරො’’ති අප්පච්චයලොපො, වුද්ධි. ජුහොති. 在重诵中，`ha`作`ja`。依`““Lopañcetta makāro””`，`a`语基后缀被省略，并发生元音增强。如：`juhoti`（他祭祀）。 ලොපාභාවෙ ‘‘ඣලානං, සරෙ’’ති ච වත්තමානෙ – 在不省略的情况下，并且当`““jhalānaṃ, sare””`适用时—— 505. යවකාරා ච. 505. 亦有`ya`和`va`。 ඣලසඤ්ඤානං ඉවණ්ණුවණ්ණානං යකාරවකාරාදෙසා හොන්ති සරෙ පරෙති අපදන්තස්ස උකාරස්ස වකාරො. 被称为`jhala`的`i`元音和`u`元音，当其后接元音时，被替换为`ya`和`va`；非词尾的`u`元音变为`va`。 ජුහ්වති, ජුහොති, ජුහ්වන්ති, ජුහොන්ති. ජුහ්වසි, ජුහොසි, ජුහ්වථ, ජුහොථ. ජුහ්වාමි, ජුහොමි, ජුහ්වාම, ජුහොම. `Juhvati`（他祭祀）、`juhoti`（他祭祀）、`juhvanti`（他们祭祀）、`juhonti`（他们祭祀）。`Juhvasi`（你祭祀）、`juhosi`（你祭祀）、`juhvatha`（你们祭祀）、`juhotha`（你们祭祀）。`Juhvāmi`（我祭祀）、`juhomi`（我祭祀）、`juhvāma`（我们祭祀）、`juhoma`（我们祭祀）。 කම්මෙ ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා දීඝො, හූයතෙ, හූයන්තෙ. හූයති, හූයන්ති. 在被动态中，依`““kvaci dhātū””`等规则，发生长音化，（作）`hūyate`（他被祭祀）、`hūyante`（他们被祭祀）。`Hūyati`（他被祭祀）、`hūyanti`（他们被祭祀）。 තථා ජුහොතු, ජුහොන්තු, ජුහ්වන්තු වා. ජුහෙ, ජුහෙය්‍ය, ජුහෙය්‍යුං. අජුහවි, අජුහවුං. අජුහොසි, අජුහොසුං. අහූයිත්ථ අග්ගි. ජුහිස්සති, ජුහිස්සන්ති. ජුහොස්සති, ජුහොස්සන්ති වා. අජුහිස්ස, අජුහිස්සංසු ඉච්චාදි. 同样，（命令式：）`juhotu`（让他祭祀）、`juhontu`（让他们祭祀），或`juhvantu`（让他们祭祀）。（愿望式：）`juhe`（我应祭祀）、`juheyya`（他应祭祀）、`juheyyuṃ`（他们应祭祀）。（不定过去时：）`ajuhavi`（我祭祀了）、`ajuhavuṃ`（他们祭祀了）；`ajuhosi`（你祭祀了）、`ajuhosuṃ`（他们祭祀了）。如：`Ahūyittha aggi`（火被祭祀了）。（将来时：）`juhissati`（他将祭祀）、`juhissanti`（他们将祭祀）；或`juhossati`（他将祭祀）、`juhossanti`（他们将祭祀）。（条件式：）`ajuhissa`（他本将祭祀）、`ajuhissaṃsu`（他们本将祭祀）等。 හා චාගෙ, පුරෙ විය ද්වෙභාවජාදෙස අප්පච්චයලොපා. 语根`hā`，义为“舍弃”。如前，发生重诵、`ja`的替换以及`a`语基后缀的省略。 ‘‘අබ්භාසෙ’’ති වත්තතෙ. 承前`““Abbhāse””`。 506. රස්සො. 506. 短音化。 අබ්භාසෙ වත්තමානස්ස සරස්ස රස්සො හොති. 在重诵中的元音被短音化。 ජහාති, ජහන්ති. ජහාසි, ජහාථ. ජහාමි, ජහාම. `Jahāti`（他舍弃）、`jahanti`（他们舍弃）。`Jahāsi`（你舍弃）、`jahātha`（你们舍弃）。`Jahāmi`（我舍弃）、`jahāma`（我们舍弃）。 කම්මෙ [Pg.304] ‘‘යම්හි දාධාමාඨාහාපාමහමථාදීනමී’’ති ධාත්වන්තස්ස ඊකාරො. හීයතෙ, හීයන්තෙ, හීයරෙ. හීයති, හීයන්ති. 在被动态中，依`““yamhi dādhāmāṭhāhāpāmahamathādīnamī””`，语根末尾作`ī`。如：`hīyate`（他被舍弃）、`hīyante`（他们被舍弃）、`hīyare`（他们被舍弃）。`Hīyati`（他被舍弃）、`hīyanti`（他们被舍弃）。 තථා ජහාතු, ජහන්තු. ජහෙ, ජහෙය්‍ය, ජහෙය්‍යුං. හීයෙථ, හීයෙය්‍ය. අජහාසි, අජහිංසු, අජහාසුං. පජහි, පජහිංසු, පජහංසු, පජහුං. කම්මෙ පජහීයිත්ථ, පජහීයි. පජහිස්සති, පජහිස්සන්ති. හීයිස්සති, හීයිස්සන්ති. පජහිස්ස, පජහිස්සංසු ඉච්චාදි. 同样，（命令式：）`jahātu`（让他舍弃）、`jahantu`（让他们舍弃）。（愿望式：）`jahe`（我应舍弃）、`jaheyya`（他应舍弃）、`jaheyyuṃ`（他们应舍弃）。（被动愿望式：）`hīyetha`（你们应被舍弃）、`hīyeyya`（他应被舍弃）。（不定过去时：）`ajahāsi`（他舍弃了）、`ajahiṃsu`（他们舍弃了）、`ajahāsuṃ`（他们舍弃了）。`Pajahi`（他舍弃了）、`pajahiṃsu`（他们舍弃了）、`pajahaṃsu`（他们舍弃了）、`pajahuṃ`（他们舍弃了）。（被动态不定过去时：）`pajahīyittha`（他被舍弃了）、`pajahīyi`（他被舍弃了）。（将来时：）`pajahissati`（他将舍弃）、`pajahissanti`（他们将舍弃）；`hīyissati`（他将被舍弃）、`hīyissanti`（他们将被舍弃）。（条件式：）`pajahissa`（他本将舍弃）、`pajahissaṃsu`（他们本将舍弃）等。 දා දානෙ, ත්‍යාද්‍යුප්පත්ති, ද්වෙභාවරස්සත්තානි, අප්පච්චයස්ස ලොපො, දදාති, දදන්ති. දදාසි, දදාථ. දදාමි, දදාම. 语根`dā`，义为“布施”。接`ti`等（后缀）时，发生重诵和短音化，`a`语基后缀被省略。如：`dadāti`（他布施），`dadanti`（他们布施）。`Dadāsi`（你布施），`dadātha`（你们布施）。`Dadāmi`（我布施），`dadāma`（我们布施）。 ද්විත්තාභාවෙ මණ්ඩූකගතියා ‘‘වා’’ති වත්තතෙ. 在不重诵的情况下，以“蛙跃”承前`‘‘vā’’`。 507. දාධාතුස්ස දජ්ජං. 507. 语根`dā`作`dajja`。 දාඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස සබ්බස්ස දජ්ජාදෙසො හොති වා, වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො, අප්පච්චයලොපො. දජ්ජති, දජ්ජන්ති. දජ්ජසි, දජ්ජථ. දජ්ජාමි, දජ්ජාම. දජ්ජාදෙසාභාවෙ ‘‘ලොපඤ්චෙත්තමකාරො’’ති අප්පච්චයස්ස එකාරො, දානං දෙති, දෙන්ති. දෙසි, දෙථ. 整个语根`dā`可选择地被替换为`dajja`，此处的`vā`（或）是限定选择义（vavatthitavibhāsā），且`a`语基后缀被省略。如：`dajjati`（他布施），`dajjanti`（他们布施）。`Dajjasi`（你布施），`dajjatha`（你们布施）。`Dajjāmi`（我布施），`dajjāma`（我们布施）。在不作`dajja`替换时，依`““lopañcettamakāro””`，`a`语基后缀作`e`。如：`dānaṃ deti`（他给予布施），`denti`（他们给予）。`Desi`（你给予），`detha`（你们给予）。 ‘‘වා’’ති වත්තතෙ. 承前`““vā””`。 508. දාදන්තස්සං මිමෙසු. 508. `dā`的末尾在`mi`、`ma`前（作`aṃ`）。 දාඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස අන්තස්ස අං හොති වා මිමඉච්චෙතෙසු පරෙසු, නිග්ගහීතස්ස වග්ගන්තත්තං. දම්මි, දම්ම. දෙමි, දෙම. 当`mi`、`ma`后缀紧随时，语根`dā`的末尾可选择地作`aṃ`，该鼻音（niggahīta）变为同组鼻音（vaggantatta）。如：`Dammi`（我布施），`damma`（我们布施）。`Demi`（我布施），`dema`（我们布施）。 කම්මෙ ‘‘යම්හි දාධා’’ඉච්චාදිනා ඊකාරො, දීයතෙ, දීයන්තෙ. දීයති, දීයන්ති. දීය්‍යතෙ, දීය්‍යන්තෙ. දීය්‍යති, දීය්‍යන්ති වා ඉච්චාදි. 在被动态中，依`““yamhi dādhā””`等规则，作`ī`。如：`dīyate`（他被布施），`dīyante`（他们被布施）。`Dīyati`（他被布施），`dīyanti`（他们被布施）。或`dīyyate`（他被布施），`dīyyante`（他们被布施）；`dīyyati`（他被布施），`dīyyanti`（他们被布施）等。 දදාතු[Pg.305], දදන්තු. දදාහි, දදාථ. දදාමි, දදාම. දදතං, දදන්තං. දදස්සු, දදව්හො. දදෙ, දදාමසෙ. දජ්ජතු, දජ්ජන්තු ඉච්චාදි. දෙතු, දෙන්තු. දෙහි, දෙථ. දෙමි, දෙම. කම්මෙ දීයතං, දීයන්තං. දීයතු, දීයන්තු. （命令式：）`dadātu`（让他布施），`dadantu`（让他们布施）。`Dadāhi`（你布施），`dadātha`（你们布施）。`Dadāmi`（我布施），`dadāma`（我们布施）。`Dadataṃ`（让他布施），`dadantaṃ`（让他们布施）。`Dadassu`（你布施），`dadavho`（你们布施）。`Dade`（我布施），`dadāmase`（我们布施）。`Dajjatu`（让他布施），`dajjantu`（让他们布施）等。`Detu`（让他给予），`dentu`（他们给予）。`Dehi`（你给予），`detha`（你们给予）。`Demi`（我给予），`dema`（我们给予）。（被动态命令式：）`dīyataṃ`（让他被布施），`dīyantaṃ`（让他们被布施）。`Dīyatu`（让他被布施），`dīyantu`（他们被布施）。 සත්තමියං දදෙ, දදෙය්‍ය, දදෙය්‍යුං. දදෙය්‍යාසි, දදෙය්‍යාථ. දදෙය්‍යාමි, දදෙය්‍යාම. දදෙථ, දදෙරං. දදෙථො, දදෙය්‍යාව්හො. දදෙය්‍යං, දදෙය්‍යාම්හෙ. දජ්ජෙ, දජ්ජෙය්‍ය. （愿望式：）`dade`（他应布施）、`dadeyya`（他应布施）、`dadeyyuṃ`（他们应布施）。`Dadeyyāsi`（你应布施）、`dadeyyātha`（你们应布施）。`Dadeyyāmi`（我应布施）、`dadeyyāma`（我们应布施）。`Dadetha`（你们应布施）、`daderaṃ`（他们应布施）。`Dadetho`（你应布施）、`dadeyyāvho`（你们应布施）。`Dadeyyaṃ`（我应布施）、`dadeyyāmhe`（我们应布施）。`Dajje`（他应布施）、`dajjeyya`（他应布施）。 ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා එය්‍යස්සාත්තඤ්ච, දජ්ජා, දජ්ජුං, දජ්ජෙය්‍යුං. දජ්ජෙය්‍යාසි, දජ්ජෙය්‍යාථ. දජ්ජං, එය්‍යාමිස්ස අමාදෙසො ච, දජ්ජෙය්‍යාමි, දජ්ජෙය්‍යාම. ද්විත්තාභාවෙ දෙය්‍ය, දෙය්‍යුං. දෙය්‍යාසි, දෙය්‍යාථ. දීයෙථ, දීයෙය්‍ය. 依`““kvaci dhātū””`等规则，`eyya`亦可作`ā`。如：`dajjā`（他应布施）、`dajjuṃ`（他们应布施）、`dajjeyyuṃ`（他们应布施）。`Dajjeyyāsi`（你应布施）、`dajjeyyātha`（你们应布施）。`Dajjaṃ`（我应布施），且`eyyāmi`可替换为`aṃ`。`dajjeyyāmi`（我应布施）、`dajjeyyāma`（我们应布施）。在不重诵的情况下，（作）`deyya`（他应给予）、`deyyuṃ`（他们应给予）。`Deyyāsi`（你应给予）、`deyyātha`（你们应给予）。（被动态：）`dīyetha`（你们应被布施）、`dīyeyya`（他应被布施）。 හිය්‍යත්තනියං අදදා, අදදූ. අදදො, අදදත්ථ. අදදං, අදදම්හ. අදදත්ථ, අදදම්හසෙ. කම්මෙ අදීයිත්ථ. （昨日过去时：）`adadā`（他布施了）、`adadū`（他们布施了）。`Adado`（你布施了）、`adadattha`（你们布施了）。`Adadaṃ`（我布施了）、`adadamha`（我们布施了）。`Adadattha`（他为自己布施了）、`adadamhase`（我们为自己布施了）。（被动态：）`adīyittha`（他被布施了）。 අජ්ජතනිම්හි අදදි, අදදිංසු, අදදුං. අදජ්ජි, අදජ්ජිංසු. අදාසි, අදංසු. අදාසි, අදො, අදිත්ථ. අදාසිං, අදාසිම්හ, අදම්හ. අදාදානං පුරින්දදො. කම්මෙ අදීයිත්ථ, අදීය්‍යි. （不定过去时：）`adadi`（他布施了）、`adadiṃsu`（他们布施了）、`adaduṃ`（他们布施了）。`Adajji`（他布施了）、`adajjiṃsu`（他们布施了）。`Adāsi`（他布施了）、`adaṃsu`（他们布施了）。`Adāsi`（他布施了）、`ado`（你布施了）、`adittha`（你们布施了）。`Adāsiṃ`（我布施了）、`adāsimha`（我们布施了）、`adamha`（我们布施了）。`Adādānaṃ purindado`（常施者普林达多）。（被动态：）`adīyittha`（他被布施了）、`adīyyi`（他被布施了）。 භවිස්සන්තියං ඉකාරාගමො, සරලොපාදි, දදිස්සති, දදිස්සන්ති. දජ්ජිස්සති, දජ්ජිස්සන්ති. රස්සත්තං, දස්සති, දස්සන්ති. දස්සසි, දස්සථ. දස්සාමි, දස්සාම. දස්සතෙ. දීයිස්සතෙ, දීයිස්සති. （将来时：）插入`i`音（ikārāgama），发生元音省略（saralopa）等。如：`dadissati`（他将布施），`dadissanti`（他们将布施）。`Dajjissati`（他将布施），`dajjissanti`（他们将布施）。短音化后，（作）`dassati`（他将布施），`dassanti`（他们将布施）。`Dassasi`（你将布施），`dassatha`（你们将布施）。`Dassāmi`（我将布施），`dassāma`（我们将布施）。`Dassate`（他将为自己布施）。`Dīyissate`（他将被布施），`dīyissati`（他将被布施）。 කාලාතිපත්තියං අදදිස්ස, අදජ්ජිස්ස, අදජ්ජිස්සා, අදස්ස, අදස්සා, අදස්සංසු. අදීයිස්සථ, අදීයිස්ස ඉච්චාදි. （条件式：）`adadissa`（他本将布施）、`adajjissa`（他本将布施）、`adajjissā`（他本将布施）、`adassa`（他本将布施）、`adassā`（他本将布施）、`adassaṃsu`（他们本将布施）。（被动态：）`adīyissatha`（你们本将被布施）、`adīyissa`（他本将被布施）等。 ධා [Pg.306] ධාරණෙ, පුරෙ විය විභත්තුප්පත්ති, ද්විත්තරස්සත්තානි, අප්පච්චයලොපො ච, ‘‘දුතියචතුත්ථානං පඨමතතියා’’ති ධකාරස්ස දකාරො, දධාති, දධන්ති. අපිපුබ්බො තස්ස ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා අකාරලොපො, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ධකාරස්ස හකාරො, රස්සත්තඤ්ච, ද්වාරං පිදහති, පිදහන්ති. ද්වෙභාවාභාවෙ නිධිං නිධෙති, නිධෙන්ති. 语根`dhā`，义为“执持”。如前，连接词尾，发生重诵和短音化，并省略`a`语基后缀。依`‘‘dutiyacatutthānaṃ paṭhamatatiyā’’`，`dha`作`da`，（成）`dadhāti`（他执持），`dadhanti`（他们执持）。当其前接`api`时，依`‘‘tesu vuddhī’’`等规则，`a`被省略；依`‘‘kvaci dhātū’’`等规则，`dh`作`h`，并发生短音化，（成）`dvāraṃ pidahati`（他关门），`pidahanti`（他们关门）。在不重诵的情况下，（作）`nidhiṃ nidheti`（他放置宝藏），`nidhenti`（他们放置宝藏）。 කම්මෙ ධීයතෙ, ධීයති, පිධීයතෙ, පිධීයති. 于被动态(kamme)：dhīyate(被执持)、dhīyati(被执持)；pidhīyate(被隐藏)、pidhīyati(被隐藏)。 තථා දධාතු, පිදහතු, නිධෙතු, නිධෙන්තු. දධෙ, දධෙය්‍ය, පිදහෙ, පිදහෙය්‍ය, නිධෙ, නිධෙය්‍ය. දධාසි, පිදහි. ධස්සති, පිදහිස්සති, පරිදහෙස්සති. අධස්ස, පිදහිස්ස ඉච්චාදි. 同样，命令式(āṇā)：dadhātu(愿执持)、pidahatu(愿关闭)、nidhetu(愿放置)、nidhentu(愿他们放置)。祈愿式(sattami)：dadhe(应执持)、dadheyya(应执持)；pidahe(应关闭)、pidaheyya(应关闭)；nidhe(应放置)、nidheyya(应放置)。不定过去时(ajjatani)：dadhāsi(你已执持)、pidahi(你已关闭)。将来时(bhavissanti)：dhassati(将执持)、pidahissati(将关闭)、paridahessati(将穿上)。条件式(kālātipatti)：adhassa(本应执持)、pidahissa(本应关闭)等。 ජුහොත්‍යාදිනයො. Juhoti(祭祀)等类。 අවුද්ධිකා තුදාදී ච, හූවාදි ච තථාපරො; ජුහොත්‍යාදි චතුද්ධෙවං, ඤෙය්‍යා භූවාදයො ඉධ. Tud-类(tudādi)无增长(avuddhikā)，Hu-类(hūvādi)亦是另一类；Juhoti-类(juhotyādi)等，如是四类，于此(idha)当知为Bhū-类(bhūvādayo)等。 භූවාදිගණො. Bhū-类语群。 රුධාදිගණ Rudh-类语群 රුධ ආවරණෙ, පුරෙ විය ධාතුසඤ්ඤාදිම්හි කතෙ විභත්තුප්පත්ති. 语根Rudh(Rudha)用于“遮蔽”义。如前，完成语根命名等后，接续语尾。 ‘‘අ’’ඉති වත්තතෙ. “a”字适用。 509. රුධාදිතො නිග්ගහීතපුබ්බඤ්ච. 509. 于Rudh-类语根后，且前置鼻音符号(niggahīta)。 චතුප්පදමිදං. රුධඉච්චෙවමාදිතො ධාතුගණතො අප්පච්චයො හොති කත්තරි විභත්තිප්පච්චයෙසු, නිග්ගහීතඤ්ච තතො පුබ්බං [Pg.307] හුත්වා ආගමො හොති, තඤ්ච නිග්ගහීතං පකතියා සරානුගතත්තා ධාතුස්සරතො පරං හොති. චසද්දෙන ඉඊඑඔපච්චයා ච, නිග්ගහීතස්ස වග්ගන්තත්තං. ඉධ සංයොගන්තත්තා න වුද්ධි හොති, තදාගමස්ස තග්ගහණෙන ගහණතො. 此为四节句。于以Rudh等开头的语根群后，于主动语态(kattari)的语尾及词缀中，有a-词缀。且鼻音符号(niggahīta)作为增益(āgama)出现于其(语根末辅音)前，又此鼻音符号因其天然随元音之性，位于语根元音之后。又因“ca”字，亦有i、ī、e、o等词缀，且鼻音符号会变为同类鼻音(vagganta)。于此，因(语根)以结合辅音结尾，故无元音增长(vuddhi)，因其增益被视为语根的一部分。 සො මග්ගං රුන්ධති, රුන්ධන්ති. රුන්ධසි, රුන්ධථ. රුන්ධාමි, රුන්ධාම. රුන්ධතෙ, රුන්ධන්තෙ ඉච්චාදි, ඉකාරාදිප්පච්චයෙසු පන රුන්ධිති, රුන්ධීති, රුන්ධෙති, රුන්ධොතීතිපි හොති. So maggaṃ rundhati(他阻碍道路)，rundhanti(他们阻碍)。Rundhasi(你阻碍)，rundhatha(你们阻碍)。Rundhāmi(我阻碍)，rundhāma(我们阻碍)。Rundhate(为己阻碍)，rundhante(为己阻碍)等。然而，于i-等词缀，亦有rundhiti、rundhīti、rundheti、rundhoti等形式。 කම්මෙ නිපුබ්බො යප්පච්චයස්ස ‘‘තස්ස චවග්ග’’ඉච්චාදිනා සධාත්වන්තස්ස ඣකාරෙ කතෙ ‘‘වග්ගෙ ඝොසා’’තිආදිනා ද්විත්තං, මග්ගො නිරුජ්ඣතෙ තෙන, නිරුජ්ඣන්තෙ. පරස්සපදත්තෙ නිරුජ්ඣති, නිරුජ්ඣන්ති. නිරුජ්ඣසි, නිරුජ්ඣථ. නිරුජ්ඣාමි, නිරුජ්ඣාම. 于被动态(kamme)，前缀为ni-，y-词缀与语根之末尾依“tassa cavagga”等规则变为jh-音，再依“vagge ghosā”等规则发生重叠(dvittaṃ)。例如：maggo nirujjhate tena(道路为彼所阻)，nirujjhante(被阻，复数)。使用为他语态(parassapada)语尾时，则为：nirujjhati(被阻)、nirujjhanti(被阻)。Nirujjhasi(你被阻)、nirujjhatha(你们被阻)。Nirujjhāmi(我被阻)、nirujjhāma(我们被阻)。 රුන්ධතු, රුන්ධන්තු. රුන්ධාහි, රුන්ධථ. රුන්ධාමි, රුන්ධාම. රුන්ධතං, රුන්ධන්තං. රුන්ධස්සු, රුන්ධව්හො. රුන්ධෙ, රුන්ධාමසෙ. නිරුජ්ඣතං, නිරුජ්ඣන්තං. නිරුජ්ඣතු, නිරුජ්ඣන්තු. රුන්ධෙ, රුන්ධෙය්‍ය, රුන්ධෙය්‍යුං. රුන්ධෙථ, රුන්ධෙරං. නිරුජ්ඣෙථ, නිරුජ්ඣෙය්‍ය ඉච්චාදි. රුන්ධි, රුන්ධිංසු. අරුන්ධි, නිරුජ්ඣිත්ථ. නිරුජ්ඣි, නිරුජ්ඣිංසු. රුන්ධිස්සති, රුන්ධිස්සන්ති. නිරුජ්ඣිස්සතෙ, නිරුජ්ඣිස්සන්තෙ. නිරුජ්ඣිස්සති, නිරුජ්ඣිස්සන්ති. අරුන්ධිස්ස, අරුන්ධිස්සංසු. නිරුජ්ඣිස්සථ, නිරුජ්ඣිස්ස ඉච්චාදි. 命令式：rundhatu(愿阻碍)、rundhantu。rundhāhi、rundhatha。rundhāmi、rundhāma。为己语态：rundhataṃ、rundhantaṃ。rundhassu、rundhavho。rundhe、rundhāmase。被动态命令式：nirujjhataṃ、nirujjhantaṃ。nirujjhatu、nirujjhantu。祈愿式：rundhe、rundheyya、rundheyyuṃ。rundhetha、rundheraṃ。被动态祈愿式：nirujjhetha、nirujjheyya等。不定过去时：rundhi、rundhiṃsu。arundhi。nirujjhittha。nirujjhi、nirujjhiṃsu。将来时：rundhissati、rundhissanti。被动态将来时：nirujjhissate、nirujjhissante。nirujjhissati、nirujjhissanti。条件式：arundhissa、arundhissaṃsu。被动态条件式：nirujjhissatha、nirujjhissa等。 ඡිදි ද්විධාකරණෙ, ඡින්දති, ඡින්දන්ති. කම්මෙ ඡිජ්ජතෙ, ඡිජ්ජන්තෙ. ඡිජ්ජති, ඡිජ්ජන්ති. තථා ඡින්දතු, ඡින්දන්තු. ඡිජ්ජතු, ඡිජ්ජන්තු. ඡින්දෙ, ඡින්දෙය්‍ය. ඡිජ්ජෙය්‍ය. අඡින්දි, ඡින්දි, ඡින්දිංසු. අඡිජ්ජිත්ථ, ඡිජ්ජි. ඡින්දිස්සති, ඡින්දිස්සන්ති. ස්සස්ස ඡාදෙසෙ – ඡෙච්ඡති, ඡෙච්ඡන්ති. ඡෙච්ඡිති වා. කම්මෙ ඡිජ්ජිස්සතෙ, ඡිජ්ජිස්සන්තෙ. ඡිජ්ජිස්සති, ඡිජ්ජිස්සන්ති. අඡින්දිස්ස. අඡිජ්ජිස්ස ඉච්චාදි. 语根Chid(Chidi)用于“二分”义。chindati(切割)、chindanti。被动态(kamme)：chijjate(被切割)、chijjante。chijjati、chijjanti。同样，命令式：chindatu、chindantu。被动态：chijjatu、chijjantu。祈愿式：chinde、chindeyya。被动态：chijjeyya。不定过去时：achindi、chindi、chindiṃsu。被动态：achijjittha、chijji。将来时：chindissati、chindissanti。当ss-词缀变为ch-时，则为checchati、checchanti，或checchiti。被动态将来时：chijjissate、chijjissante。chijjissati、chijjissanti。条件式：achindissa。被动态：achijjissa等。 භිදි [Pg.308] විදාරණෙ, භින්දති, භින්දන්ති ඉච්චාදි. 语根Bhid(Bhidi)用于“破裂”义。bhindati(破裂)、bhindanti(破裂)等。 යුජ යොගෙ, යුඤ්ජති, යුඤ්ජන්ති. යුජ්ජතෙ, යුජ්ජන්තෙ. යුජ්ජති, යුජ්ජන්ති. යුඤ්ජතු. යුජ්ජතං. යුඤ්ජෙ. යුජ්ජෙථ. අයුඤ්ජි, අයුඤ්ජිංසු. අයුජ්ජිත්ථ, අයුජ්ජි. යුඤ්ජිස්සති, යුඤ්ජිස්සන්ති. යුජ්ජිස්සතෙ, යුජ්ජිස්සන්තෙ. යුජ්ජිස්සති, යුජ්ජිස්සන්ති. අයුඤ්ජිස්ස. අයුජ්ජිස්සථ, අයුජ්ජිස්ස ඉච්චාදි. 语根Yuj(Yuja)用于“结合”义。yuñjati(结合)、yuñjanti。被动态：yujjate(被结合)、yujjante。yujjati、yujjanti。命令式：yuñjatu。被动态：yujjataṃ。祈愿式：yuñje。被动态：yujjetha。不定过去时：ayuñji、ayuñjiṃsu。被动态：ayujjittha、ayujji。将来时：yuñjissati、yuñjissanti。被动态：yujjissate、yujjissante。yujjissati、yujjissanti。条件式：ayuñjissa。被动态：ayujjissatha、ayujjissa等。 භුජ පාලනබ්‍යවහරණෙසු, භුඤ්ජති, භුඤ්ජන්ති ඉච්චාදි. 语根Bhuj(Bhuja)用于“守护”(pālana)与“受用”(abyavaharaṇa)义。bhuñjati(受用)、bhuñjanti(受用)等。 භවිස්සන්තියං ‘‘කරස්ස සප්පච්චයස්ස කාහො’’ති සුත්තෙ සප්පච්චයග්ගහණෙන භුජතො ස්සස්ස ඛාදෙසො, ‘‘කො ඛෙ චා’’ති ධාත්වන්තස්ස කකාරො, වුද්ධි, භොක්ඛති, භොක්ඛන්ති. භොක්ඛසි, භොක්ඛථ. භොක්ඛාමි, භොක්ඛාම. ඛාදෙසාභාවෙ භුඤ්ජිස්සති, භුඤ්ජිස්සන්ති ඉච්චාදි. 于将来时(bhavissanti)，依“karassa sappaccayassa kāho”经中“sappaccaya”一词，语根bhuj的ss-词缀被替换为khā。又依“ko khe ca”，语根之末音变为k-，并发生元音增长(vuddhi)，得：bhokkhati(将受用)、bhokkhanti。bhokkhasi、bhokkhatha。bhokkhāmi、bhokkhāma。若无khā的替换，则为bhuñjissati、bhuñjissanti等。 මුච මොචනෙ, මුඤ්චති, මුඤ්චන්ති. මුච්චතෙ, මුච්චන්තෙ. මුඤ්චතු, මුඤ්චන්තු. මුච්චතං, මුච්චන්තං. මුඤ්චෙ, මුඤ්චෙය්‍ය, මුඤ්චෙය්‍යුං. මුච්චෙථ, මුච්චෙරං. අමුඤ්චි, අමුඤ්චිංසු. අමුච්චිත්ථ. මොක්ඛති, මොක්ඛන්ති. මුඤ්චිස්සති, මුඤ්චිස්සන්ති. මුච්චිස්සතෙ, මුච්චිස්සන්තෙ. අමුඤ්චිස්ස, අමුච්චිස්සථ ඉච්චාදි. 语根Muc(Muca)用于“释放”义。muñcati(释放)、muñcanti。被动态：muccate(被释放)、muccante。命令式：muñcatu、muñcantu。被动态：muccataṃ、muccantaṃ。祈愿式：muñce、muñceyya、muñceyyuṃ。被动态：muccetha、mucceraṃ。不定过去时：amuñci、amuñciṃsu。被动态：amuccittha。将来时：mokkhati(将释放)、mokkhanti。或muñcissati、muñcissanti。被动态：muccissate、muccissante。条件式：amuñcissa。被动态：amuccissatha等。 රුධාදිගණො. Rudh-类语群。 දිවාදිගණ 第四组动词 දිවු කීළාවිජිගීසාබ්‍යවහාරජුතිථුතිකන්තිගතීසු. පුරෙ විය ධාත්වන්තලොපවිභත්තුප්පත්තියො. 动词词根Divu用于“嬉戏、征服、交易、闪耀、赞美、喜爱、行动”等义。如同前述，词根尾音脱落，连接动词词尾。 510. දිවාදිතො [Pg.309] යො. 510. 第四组动词后加ya。 දිවාදිතො ධාතුගණතො යප්පච්චයො හොති කත්තරි විහිතෙසු විභත්තිප්පච්චයෙසු. 于第四组动词词根后，当连接为主动语态所规定的动词词尾时，加ya后缀。 ‘‘යග්ගහණං, චවග්ග යකාර වකාරත්තං සධාත්වන්තස්ස, පුබ්බරූප’’න්ති ච වත්තතෙ. 并且，“取ya”、“词根尾音与ya结合后变为c组辅音、y或v”以及“与前音同化”等规则也适用。 511. තථා කත්තරි ච. 511. 在主动语态中亦然。 යථා භාවකම්මෙසු යප්පච්චයස්සාදෙසො හොති, තථා කත්තරිපි යප්පච්චයස්ස සධාත්වන්තස්ස චවග්ග යකාරවකාරාදෙසො, පුබ්බරූපඤ්ච කාතබ්බානීති ධාත්වන්තස්ස වකාරත්තා සහ තෙන යකාරස්ස වකාරෙ කතෙ ද්විභාවො, ‘‘දො ධස්ස චා’’ති එත්ථ චග්ගහණෙන ‘‘බො වස්සා’’ති වුත්තත්තා වකාරද්වයස්ස බකාරද්වයං, දිබ්බති, දිබ්බන්ති. දිබ්බසි, දිබ්බථ. දිබ්බාමි, දිබ්බාම. 正如在状态句和被动态中ya后缀会发生替换，在主动态中，词根尾音与ya后缀也应一起被替换为c组辅音、y或v，并应进行与前音同化。因此，由于（divu的）词根尾音是v，当它与ya结合变为v时，发生重叠。根据规则“do dhassa cā”，此处的ca表示“bo vassā”（v作b），因此两个v变为两个b，形式为：dibbati, dibbanti; dibbasi, dibbatha; dibbāmi, dibbāma。 කම්මෙ දිබ්බතෙ, දිබ්බන්තෙ. දිබ්බති, දිබ්බන්ති. දිබ්බතු. දිබ්බතං. දිබ්බෙ. දිබ්බෙථ. අදිබ්බි. අදිබ්බිත්ථ. දිබ්බිස්සති. දිබ්බිස්සතෙ. අදිබ්බිස්ස ඉච්චාදි. 被动态：dibbate, dibbante。其他形式如：dibbati, dibbanti。dibbatu。dibbataṃ。dibbe。dibbetha。adibbi。adibbittha。dibbissati。dibbissate。adibbissa，等等。 සිවු තන්තසන්තානෙ, සිබ්බති, සිබ්බන්ති. සිබ්බතු. සිබ්බෙය්‍ය. අසිබ්බි, සිබ්බි. සිබ්බිස්සති. අසිබ්බිස්ස ඉච්චාදි. 词根Sivu用于“缝纫”义。例如：sibbati, sibbanti。sibbatu。sibbeyya。asibbi, sibbi。sibbissati。asibbissa，等等。 පද ගතිම්හි, උපුබ්බො ද්විත්තං, ‘‘තථා කත්තරි චා’’ති සධාත්වන්තස්ස යකාරස්ස ජකාරො, ද්විත්තඤ්ච. 词根Pada用于“行”义。前置upa时，（p）重叠。根据“tathā kattari cā”的规则，词根尾音与ya结合后变为ja，并发生重叠。 උප්පජ්ජති, උප්පජ්ජන්ති. උප්පජ්ජතෙ, උප්පජ්ජන්තෙ, උප්පජ්ජරෙ. uppajjati, uppajjanti。uppajjate, uppajjante, uppajjare。 කම්මෙ පටිපජ්ජතෙ, පටිපජ්ජන්තෙ. පටිපජ්ජති, පටිපජ්ජන්ති. භාවෙ උප්පජ්ජතෙ තයා. 被动态：paṭipajjate, paṭipajjante。主动态：paṭipajjati, paṭipajjanti。状态句：uppajjate tayā。 තථා [Pg.310] උප්පජ්ජතු. උප්පජ්ජෙය්‍ය. උදපජ්ජා. උදපජ්ජථ. උදපාදි, උප්පජ්ජී. උප්පජ්ජිත්ථ. උප්පජ්ජිස්සති. උප්පජ්ජිස්ස, උප්පජ්ජිස්සා ඉච්චාදි. 同样地：uppajjatu。uppajjeyya。udapajjā。udapajjatha。udapādi, uppajjī。uppajjittha。uppajjissati。uppajjissa, uppajjissā，等等。 බුධ අවගමනෙ, යප්පච්චයපරත්තා න වුද්ධි, ඣකාරාදෙසොව විසෙසො, ධම්මං බුජ්ඣති, බුජ්ඣන්ති. බුජ්ඣතෙ, බුජ්ඣන්තෙ, බුජ්ඣරෙ වා. 词根Budha用于“理解”义。因ya后缀在后，故无元音增长，其特点是（词根尾音与ya）替换为jjha。例如：dhammaṃ bujjhati, bujjhanti。或作：bujjhate, bujjhante, bujjhare。 කම්මෙ බුජ්ඣතෙ මයා ධම්මො, බුජ්ඣන්තෙ. බුජ්ඣති, බුජ්ඣන්ති. බුජ්ඣතු. බුජ්ඣෙය්‍ය. අබුජ්ඣි. අබුජ්ඣිත්ථ. බුජ්ඣිස්සති. අබුජ්ඣිස්ස. 被动态：dhammo bujjhate mayā, bujjhante。其他形式如：bujjhati, bujjhanti。bujjhatu。bujjheyya。abujjhi。abujjhittha。bujjhissati。abujjhissa。 යුධ සම්පහාරෙ, යුජ්ඣති, යුජ්ඣන්ති. 词根Yudha用于“战斗”义。例如：yujjhati, yujjhanti。 කුධ කොපෙ, කුජ්ඣති, කුජ්ඣන්ති. 词根Kudha用于“愤怒”义。例如：kujjhati, kujjhanti。 විධ තාළනෙ, විජ්ඣති, විජ්ඣන්ති ඉච්චාදි. 词根Vidha用于“穿刺”义。例如：vijjhati, vijjhanti，等等。 නහ බන්ධනෙ, ‘‘හ විපරියයො’’ති යොගවිභාගෙන විපරියයො. සන්නය්හති, සන්නය්හන්ති ඉච්චාදි. 词根Naha用于“捆绑”义。通过对“ha vipariyayo”的规则分析，（h与y）发生音位变换。例如：sannayhati, sannayhanti，等等。 මන ඤාණෙ, ඤාදෙසොව විසෙසො, මඤ්ඤති, මඤ්ඤන්ති ඉච්චාදි. 词根Mana用于“知”义。其特点是（词根尾音与ya）替换为ññ。例如：maññati, maññanti，等等。 දා ආදානෙ, සංආපුබ්බො ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා යම්හි ධාත්වන්තස්ස ඉකාරො, සීලං සමාදියති, සමාදියන්ති ඉච්චාදි. 词根Dā用于“取”义。前置saṃ-ā时，根据“kvaci dhātu”等规则，当ya后缀在后，词根尾音变为i。例如：sīlaṃ samādiyati, samādiyanti，等等。 තුස පීතිම්හි, යප්පච්චයස්ස පුබ්බරූපත්තං, තුස්සති, තුස්සන්ති ඉච්චාදි. 词根Tusa用于“喜悦”义。ya后缀与前音同化。例如：tussati, tussanti，等等。 තථා සමු උපසමෙ, සම්මති, සම්මන්ති. 同样地，词根Samu用于“平息”义。例如：sammati, sammanti。 කුප කොපෙ, කුප්පති, කුප්පන්ති. 词根Kupa用于“愤怒”义。例如：kuppati, kuppanti。 ජනජනනෙ, ‘‘ජනාදීනමා තිම්හි චා’’ති එත්ථ ‘‘ජනාදීනමා’’ති යොගවිභාගෙන යම්හි ධාත්වන්තස්ස ආකාරො. ජායති, ජායන්ති. ජායතෙ, ජායන්තෙ. 词根Jana用于“生”义。根据规则“janādīnamā timhi cā”，通过规则分析为“janādīnamā”，当ya后缀在后时，词根尾音变为ā。例如：jāyati, jāyanti。jāyate, jāyante。 කම්මෙ [Pg.311] ජනීයති, ජනීයන්ති. ජායතු. ජායෙය්‍ය. අජායි, අජනි. ජායිස්සති, ජනිස්සති. අජායිස්ස, අජනිස්ස ඉච්චාදි. 被动态：janīyati, janīyanti。其他形式如：jāyatu。jāyeyya。ajāyi, ajani。jāyissati, janissati。ajāyissa, ajanissa，等等。 දිවාදිගණො. 第四组动词终。 ස්වාදිගණ Svādi（斯瓦迪）语基群 සු සවණෙ, පුරෙ විය විභත්තුප්පත්ති. Su（语根）用于“听闻”义。如前，变格生起。 512. ස්වාදිතො ණුණාඋණා ච. 512. 从Svādi（斯瓦迪）语基群，有ṇu、ṇā和uṇā等后缀。 සුඉච්චෙවමාදිතො ධාතුගණතො ණු ණාඋණාඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති කත්තරි විහිතෙසු විභත්තිප්පච්චයෙසු. ‘‘අඤ්ඤෙසු චා’’ති එත්ථ චග්ගහණෙන ණුප්පච්චයස්ස වුද්ධි. තත්ථෙවානුවත්තිතවාග්ගහණෙන ස්වාදීනං ණුණාදීසු න වුද්ධි. 从Su等语基群，当在主动语态中规定了变格后缀时，则有ṇu、ṇā、uṇā这些后缀。在“aññesu ca”中，因取“ca”，ṇu后缀有增音（vuddhi）。然而，因彼处沿续的“vā”，Svādi（斯瓦迪）语基群的ṇu、ṇā等（后缀）无增音。 ධම්මං සුණොති, සරලොපාදි, සුණන්ති. සුණොසි, සුණොථ. සුණොමි, සුණොම. ණාපච්චයෙ සුණාති, සුණන්ති. සුණාසි, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා රස්සත්තං, සුණසි, සුණාථ, සුණථ. සුණාමි, සුණාම. Dhammaṃ suṇoti（他听闻法），saralopādi（元音省略等），suṇanti（他们听闻）。Suṇosi（你听闻），suṇotha（你们听闻）。Suṇomi（我听闻），suṇoma（我们听闻）。接ṇā后缀时：suṇāti（他听闻），suṇanti（他们听闻）。Suṇāsi（你听闻），依“kvaci dhātū”等（规则）短音化为suṇasi；suṇātha（你们听闻），（短音化为）suṇatha。Suṇāmi（我听闻），suṇāma（我们听闻）。 කම්මෙ යප්පච්චයෙ ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා දීඝො, සූයතෙ, සූයන්තෙ. සූයති, සූයන්ති. ද්විත්තෙ රස්සත්තං, සුය්‍යති, සුය්‍යන්ති. සූය්‍යති, සූය්‍යන්ති වා. 被动语态接ya后缀时，依“kvaci dhātū”等（规则）长音化：sūyate（它被听闻），sūyante（它们被听闻）；sūyati（它被听闻），sūyanti（它们被听闻）。重叠时短音化：suyyati，suyyanti。或sūyyati，sūyyanti。 සුණොතු, සුණන්තු. සුණොහි, සුණොථ. සුණොමි, සුණොම. සුණාතු, සුණන්තු. සුණ, සුණාහි, සුණාථ. සුණාමි, සුණාම. සුණතං, සුණන්තං[Pg.312]. සුණස්සු, සුණව්හො. සුණෙ, සුණාමසෙ. කම්මෙ සූයතං, සූයන්තං. සූයතු, සූයන්තු. Suṇotu（他当听），suṇantu（他们当听）。Suṇohi（你当听），suṇotha（你们当听）。Suṇomi（我当听），suṇoma（我们当听）。Suṇātu，suṇantu。Suṇa，suṇāhi，suṇātha。Suṇāmi，suṇāma。Suṇataṃ（他当听），suṇantaṃ（他们当听）。Suṇassu（你当听），suṇavho（你们当听）。Suṇe（我当听），suṇāmase（我们当听）。被动语态：sūyataṃ（它当被听），sūyantaṃ（它们当被听）；sūyatu，sūyantu。 සුණෙ, සුණෙය්‍ය, සුණෙය්‍යුං. සුණෙය්‍යාසි, සුණෙය්‍යාථ. සුණෙය්‍යාමි, සුණෙය්‍යාම. සුණෙථ, සුණෙරං. සුණෙථො, සුණෙය්‍යාව්හො. සුණෙය්‍යං, සුණෙය්‍යාම්හෙ. සූයෙථ, සූයෙය්‍ය. Suṇe、suṇeyya（他应听闻），suṇeyyuṃ（他们应听闻）。Suṇeyyāsi（你应听闻），suṇeyyātha（你们应听闻）。Suṇeyyāmi（我应听闻），suṇeyyāma（我们应听闻）。Suṇetha、suṇetho、suṇeyyāvho（你们应听闻），suṇeraṃ（他们应听闻）。Suṇeyyaṃ（我应听闻），suṇeyyāmhe（我们应听闻）。Sūyetha、sūyeyya（它应被听闻）。 අසුණි, සුණි, අසුණිංසු, සුණිංසු. අසුණි, අසුණිත්ථ. අසුණිං, සුණිං, අසුණිම්හ, සුණිම්හ. අසුණිත්ථ, සුණිත්ථ. ණාපච්චයලොපො, වුද්ධි, සස්ස ද්විභාවො, සාගමො, අස්සොසි, අස්සොසිංසු, පච්චස්සොසුං. අස්සොසි, අස්සොසිත්ථ. අස්සොසිං, අස්සොසිම්හ, අස්සොසිම්හා වා, අස්සොසිත්ථ. අසූයිත්ථ, අස්සූයි. Asuṇi、suṇi（他已听），asuṇiṃsu、suṇiṃsu（他们已听）。Asuṇi（你已听），asuṇittha（你们已听）。Asuṇiṃ、suṇiṃ（我已听），asuṇimha、suṇimha（我们已听）。Asuṇittha、suṇittha（你们已听）。ṇā后缀省略，增音（vuddhi），s重叠，s插入（而形成）：assosi（他听了），assosiṃsu（他们听了），paccassosuṃ（他们回答了）。Assosi（你听了），assosittha（你们听了）。Assosiṃ（我听了），assosimha或assosimhā（我们听了），assosittha（你们听了）。Asūyittha、assūyi（它被听了）。 සරලොපාදි, සුණිස්සති, සුණිස්සන්ති. සුණිස්සසි, සුණිස්සථ. සුණිස්සාමි, සුණිස්සාම. සුණිස්සතෙ, සුණිස්සන්තෙ. සුණිස්සසෙ, සුණිස්සව්හෙ. සුණිස්සං, සුණිස්සාම්හෙ. ණාපච්චයලොපො, වුද්ධි, සොස්සති, සොස්සන්ති. සොස්සසි, සොස්සථ. සොස්සාමි, සොස්සාම. සොස්සතෙ. සූයිස්සතෙ, සූයිස්සති. අසුණිස්ස. අසූයිස්ස ඉච්චාදි. Saralopādi（元音省略等）：suṇissati（他将听），suṇissanti（他们将听）。Suṇissasi（你将听），suṇissatha（你们将听）。Suṇissāmi（我将听），suṇissāma（我们将听）。Suṇissate（它将被听），suṇissante（它们将被听）。Suṇissase（你将被听），suṇissavhe（你们将被听）。Suṇissaṃ（我将被听），suṇissāmhe（我们将被听）。ṇā后缀省略，增音（vuddhi）：sossati（他将听），sossanti（他们将听）。Sossasi，sossatha。Sossāmi，sossāma。Sossate。Sūyissate、sūyissati（它将被听）。Asuṇissa（他将听，条件式）。Asūyissa（它将被听，条件式），等等。 හි ගතිම්හි, පපුබ්බො ණාපච්චයො, පහිණාති, පහිණති වා, පහිණන්ති. පහිණාතු, පහිණන්තු. පහිණෙය්‍ය. පහිණි, දූතං පාහෙසි. පහිණිස්සති. පහිණිස්ස ඉච්චාදි. Hi（语根）用于“去”义，加pa前缀，接ṇā后缀：pahiṇāti或pahiṇati（他派遣），pahiṇanti（他们派遣）。Pahiṇātu（他当派遣），pahiṇantu（他们当派遣）。Pahiṇeyya（他应派遣）。Pahiṇi（他派遣了）；dūtaṃ pāhesi（他派遣了使者）。Pahiṇissati（他将派遣）。Pahiṇissa（他将派遣，条件式），等等。 වු සංවරණෙ, ආවුණාති, ආවුණන්ති ඉච්චාදි. Vu（语根）用于“遮蔽”义：āvuṇāti（他遮蔽），āvuṇanti（他们遮蔽），等等。 මි පක්ඛෙපෙ, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ණස්ස නත්තං, මිනොති, මිනන්ති ඉච්චාදි. Mi（语根）用于“投掷、测量”义，依“kvaci dhātū”等（规则），ṇ变为n：minoti（他测量），minanti（他们测量），等等。 අප [Pg.313] පාපුණනෙ, පපුබ්බො සරලොපෙ ‘‘දීඝ’’න්ති දීඝො, උණාපච්චයො, සම්පත්තිං පාපුණාති, පාපුණන්ති. පාපුණාසි, පාපුණාථ. පාපුණාමි, පාපුණාම. Apa（语根）用于“到达”义，加pa前缀，接uṇā后缀；元音省略后，依“dīghaṃ”（规则）长音化：sampattiṃ pāpuṇāti（他到达成就），pāpuṇanti（他们到达）。Pāpuṇāsi（你到达），pāpuṇātha（你们到达）。Pāpuṇāmi（我到达），pāpuṇāma（我们到达）。 කම්මෙ පාපීයති, පාපීයන්ති. තථා පාපුණාතු. පාපීයතු. පාපුණෙ, පාපුණෙය්‍ය. පාපීයෙය්‍ය. පාපුණි, පාපුණිංසු. පාපීයි. පාපුණිස්සති. පාපීයිස්සති. පාපුණිස්ස. පාපීයිස්ස ඉච්චාදි. 被动语态：pāpīyati（它被达到），pāpīyanti（它们被达到）。同样，pāpuṇātu（他当到达）。Pāpīyatu（它当被达到）。Pāpuṇe、pāpuṇeyya（他应到达）。Pāpīyeyya（它应被达到）。Pāpuṇi（他到达了），pāpuṇiṃsu（他们到达了）。Pāpīyi（它被达到了）。Pāpuṇissati（他将到达）。Pāpīyissati（它将被达到）。Pāpuṇissa（他将到达，条件式）。Pāpīyissa（它将被达到，条件式），等等。 සක සත්තිම්හි, ද්විභාවො, සක්කුණාති, සක්කුණන්ති. භාවෙ ‘‘පුබ්බරූපඤ්චා’’ති පුබ්බරූපත්තං, සක්කතෙ තයා, සක්කති වා, සක්කුණාතු. සක්කුණෙය්‍ය. ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා සකන්තස්ස ඛාදෙසො අජ්ජතනාදිම්හි, අසක්ඛි, සක්ඛි, අසක්ඛිංසු, සක්ඛිංසු. සක්ඛිස්සති, සක්ඛිස්සන්ති. අසක්ඛිස්ස, අසක්ඛිස්සංසු ඉච්චාදි. Saka（语根）用于“能力”义，重叠：sakkuṇāti（他能），sakkuṇanti（他们能）。非人称构式中，依“pubbarūpañca”（规则）前相化：sakkate tayā（你能），或sakkati。Sakkuṇātu（他当能）。Sakkuṇeyya（他应能）。在不定过去时等（时态）中，依“kvaci dhātū”等（规则），sak的尾音被kh替换：asakkhi、sakkhi（他已能），asakkhiṃsu、sakkhiṃsu（他们已能）。Sakkhissati（他将能），sakkhissanti（他们将能）。Asakkhissa（他将能，条件式），asakkhissaṃsu（他们将能，条件式），等等。 ස්වාදිගණො. Svādi（斯瓦迪）语基群（终）。 කියාදිගණ Kī等组 කී දබ්බවිනිමයෙ, විපුබ්බො ද්විත්තං, පුරෙ විය විභත්තුප්පත්ති. 词根Kī用于“物品交换”义，与前缀vi结合时发生重叠，词尾变化如前所述。 513. කියාදිතො නා. 513. Kī等组后加nā。 කීඉච්චෙව මාදිතො ධාතුගණතො නාපච්චයො හොති කත්තරි. නාපරත්තා න වුද්ධි, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා කියාදීනං නාම්හි රස්සත්තං, කීතො නාපච්චයනකාරස්ස ණත්තඤ්ච. 于以Kī为首的词根组后，在主动语态中加后缀nā。因nā在后，不发生元音增强(vuddhi)。根据“kvaci dhātū”等规则，Kī等组的词根在nā后时短化，且词根Kī后，后缀nā的n变为ṇ。 භණ්ඩං වික්කිණාති, වික්කිණන්ති. වික්කීයති, වික්කීයන්ති. වික්කිණාතු, වික්කිණන්තු. වික්කීයතු, වික්කීයන්තු. වික්කිණෙ, වික්කිණෙය්‍ය[Pg.314]. වික්කීයෙය්‍ය, වික්කීයෙය්‍යුං. අවික්කිණි, වික්කිණි. වික්කීයිත්ථ, වික්කීයි. වික්කිණිස්සති, වික්කිණිස්සන්ති. වික්කීයිස්සති, වික්කීයිස්සන්ති. අවික්කිණිස්ස, අවික්කිණිස්සංසු. වික්කීයිස්ස, වික්කීයිස්සංසු ඉච්චාදි. Bhaṇḍaṃ vikkiṇāti（他卖东西），vikkiṇanti（他们卖）。Vikkīyati（被卖），vikkīyanti（它们被卖）。Vikkiṇātu（愿他卖），vikkiṇantu（愿他们卖）。Vikkīyatu（愿它被卖），vikkīyantu（愿它们被卖）。Vikkiṇe（他应卖），vikkiṇeyya（他应卖）。Vikkīyeyya（它应被卖），vikkīyeyyuṃ（它们应被卖）。Avikkiṇi（他卖了），vikkiṇi（他卖了）。Vikkīyittha（你们被卖了），vikkīyi（它被卖了）。Vikkiṇissati（他将卖），vikkiṇissanti（他们将卖）。Vikkīyissati（它将被卖），vikkīyissanti（它们将被卖）。Avikkiṇissa（他本将卖），avikkiṇissaṃsu（他们本将卖）。Vikkīyissa（它本将被卖），vikkīyissaṃsu（它们本将被卖）等。 ජි ජයෙ, කිලෙසෙ ජිනාති, ජිනන්ති. ජීයති, ජීයන්ති. එවං ජිනාතු. ජීයතු. ජිනෙය්‍ය. ජීයෙය්‍ය. අජිනි, ජිනි, අජිනිංසු, ජිනිංසු. අජෙසි, අජෙසුං. අජිනිත්ථ. අජීයිත්ථ, අජීයි. ජිනිස්සති, ජිනිස්සන්ති. විජෙස්සති, විජෙස්සන්ති. ජීයිස්සති, ජීයිස්සන්ති. අජිනිස්ස. අජීයිස්ස ඉච්චාදි. 词根Ji用于“战胜”义，kilese jināti（战胜烦恼），jinanti（他们战胜）。Jīyati（被战胜），jīyanti（它们被战胜）。同样地，jinātu（愿他战胜）。Jīyatu（愿它被战胜）。Jineyya（他应战胜）。Jīyeyya（它应被战胜）。Ajini（他战胜了），jini（他战胜了），ajiniṃsu（他们战胜了），jiniṃsu（他们战胜了）。Ajesi（他战胜了），ajesuṃ（他们战胜了）。Ajinittha（你们战胜了）。Ajīyittha（你们被战胜了），ajīyi（它被战胜了）。Jinissati（他将战胜），jinissanti（他们将战胜）。Vijessati（他将征服），vijessanti（他们将征服）。Jīyissati（它将被战胜），jīyissanti（它们将被战胜）。Ajinissa（他本将战胜）。Ajīyissa（它本将被战胜）等。 තථා චි චයෙ, චිනාති, චිනන්ති ඉච්චාදි. 同样地，词根ci用于“积聚”义，cināti（他积聚），cinanti（他们积聚）等。 ඤා අවබොධනෙ නාපච්චයො. 词根Ñā用于“了知”义，加后缀nā。 ‘‘වා’’ති වත්තතෙ. “Vā”（或）字延续于此。 514. ඤාස්ස ජා ජං නා. 514. Ñā变为jā、jaṃ、nā。 ඤාඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස ජා ජං නාඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති වා. 对于词根Ñā，有jā、jaṃ、nā等替代形式，此为可选项(vā)。 ජාදෙසො නාම්හි ජං ඤාම්හි, නාභාවො තිම්හි එවිධ; වවත්ථිතවිභාසත්ථ-වාසද්දස්සානුවත්තනා; ධම්මං විජානාති, විනායති වා, විජානන්ති. 于此，nā后时，替代为jā；ñā后时，替代为jaṃ；ti后时，则为nā形。此乃因“vā”字延续，表特定选项义。Dhammaṃ vijānāti（他了知法），或vināyati（他了知），vijānanti（他们了知）。 කම්මෙ විඤ්ඤායති, විඤ්ඤායන්ති. ඉවණ්ණාගමෙ පුබ්බලොපො, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා එකාරො, ද්විත්තඤ්ච, ඤෙය්‍යති, ඤෙය්‍යන්ති. විජානාතු, විජානන්තු, රස්සත්තං. විජාන, විජානාහි, විජානාථ. විජානාමි, විජානාම. විජානතං, විජානන්තං. විජානස්සු. විඤ්ඤායතු, විඤ්ඤායන්තු. 被动语态(kamme)作viññāyati（被了知），viññāyanti（它们被了知）。加入i元音时，前元音被省略，根据“kvaci dhātū”等规则，变为e音，且辅音重叠，作ñeyyati（被了知），ñeyyanti（它们被了知）。Vijānātu（愿他了知），vijānantu（愿他们了知），词根元音短化。Vijāna（你了知），vijānāhi（你了知），vijānātha（你们了知）。Vijānāmi（我了知），vijānāma（我们了知）。Vijānataṃ（了知着），vijānantaṃ（了知着）。Vijānassu（你了知）。Viññāyatu（愿它被了知），viññāyantu（愿它们被了知）。 515. එය්‍යස්ස [Pg.315] ඤාතො ඉයා ඤා වා. 515. 于Ñā后，eyya或变为iyā、ñā。 එය්‍යස්ස විභත්තිස්ස ඤාඉච්චෙතාය ධාතුයා පරස්ස ඉයා ඤාඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති වා, සරලොපාදි. විජානියා. 在词根Ñā之后，语尾eyya或可替代为iyā、ñā，并发生元音省略等音变。例如：Vijāniyā。 ඤාදෙසෙ ඤාස්ස ජංආදෙසො. 当替代为ñā时，词根ñā则替代为jaṃ。 ‘‘ඤාතො, වා’’ති ච වත්තතෙ. “Ñāto”和“vā”二字亦延续于此。 516. නාස්ස ලොපො යකාරත්තං. 516. Nā或省略，或变为y。 ඤාඉච්චෙතාය ධාතුයා පරස්ස නාපච්චයස්ස ලොපො හොති වා, යකාරත්තඤ්ච, වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො. තෙන – 在词根Ñā之后，后缀nā或可省略，或可变为y。此处的“vā”字表特定选项义。因此—— ඤාම්හි නිච්චඤ්ච නාලොපො,විභාසාජ්ජතනාදිසු; අඤ්ඤත්ථ න ච හොතායං,නාතො තිම්හි යකාරතා. 于（词尾）ñā前，nā恒省略；于不定过去时等处，则为可选项。于他处则不发生此变化。于（词根）ñā后，ti前，（nā）变为y。 නිග්ගහීතස්ස වග්ගන්තත්තං, විජඤ්ඤා, විජානෙය්‍ය, විජානෙය්‍යුං. විජානෙය්‍යාසි, විජානෙය්‍යාථ. විජානෙය්‍යාමි, විජානෙය්‍යාම, විජානෙමු වා. විජානෙථ. විඤ්ඤායෙය්‍ය, විඤ්ඤායෙය්‍යුං. 鼻音(niggahīta)变为同 वर्ग(vagga)鼻音。vijaññā（他应了知），vijāneyya（他应了知），vijāneyyuṃ（他们应了知）。Vijāneyyāsi（你应了知），vijāneyyātha（你们应了知）。Vijāneyyāmi（我应了知），vijāneyyāma（我们应了知），或vijānemu（我们应了知）。Vijānetha（你们当了知）。Viññāyeyya（它应被了知），viññāyeyyuṃ（它们应被了知）。 සමජානි, සඤ්ජානි, සඤ්ජානිංසු. නාලොපෙ අඤ්ඤාසි, අඤ්ඤාසුං. විජානිත්ථ. විඤ්ඤායිත්ථ. පඤ්ඤායි, පඤ්ඤායිංසු. විජානිස්සති, විජානිස්සන්ති. ඤස්සති, ඤස්සන්ති. විඤ්ඤායිස්සතෙ, විඤ්ඤායිස්සන්තෙ. පඤ්ඤායිස්සති, පඤ්ඤායිස්සන්ති. ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ස්සස්ස [Pg.316] හි ච, පඤ්ඤායිහිති, පඤ්ඤායිහින්ති. අජානිස්ස. අජානිස්සථ. අඤ්ඤායිස්සථ, අඤ්ඤායිස්ස ඉච්චාදි. Samajāni（他了知），sañjāni（他了知），sañjāniṃsu（他们了知）。当nā省略时，作aññāsi（他了知），aññāsuṃ（他们了知）。Vijānittha（你们了知了）。Viññāyittha（你们被了知了）。Paññāyi（它被知晓），paññāyiṃsu（它们被知晓）。Vijānissati（他将了知），vijānissanti（他们将了知）。Ñassati（他将知），ñassanti（他们将知）。Viññāyissate（它将被了知），viññāyissante（它们将被了知）。Paññāyissati（它将显现），paññāyissanti（它们将显现）。根据“kvaci dhātū”等规则，ss变为hi，作paññāyihiti（它将显现），paññāyihinti（它们将显现）。Ajānissa（他本将了知）。Ajānissatha（你们本将了知）。Aññāyissatha（你们本将了知），aññāyissa（他本将了知）等。 මා මානෙ, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා මාන්තස්ස ඉකාරො, මිනාති, මිනන්ති. කම්මෙ මීයති, මීයන්ති ඉච්චාදි. 词根Mā用于“测量”义，根据“kvaci dhātū”等规则，以mā结尾的词根元音变为i，作mināti（他测量），minanti（他们测量）。被动语态(kamme)作mīyati（他被测量），mīyanti（他们被测量）等。 ලූ ඡෙදනෙ, නාම්හි රස්සත්තං, ලුනාති, ලුනන්ති. ලූයති, ලූයන්ති ඉච්චාදි. 词根Lū用于“切割”义，于nā后时，元音短化，作lunāti（他切割），lunanti（他们切割）。Lūyati（他被切割），lūyanti（他们被切割）等。 ධූ කම්පනෙ, ධුනාති, ධුනන්ති. ධූයති, ධූයන්ති ඉච්චාදි. 词根Dhū用于“摇动”义，作dhunāti（他摇动），dhunanti（他们摇动）。Dhūyati（他被摇动），dhūyanti（他们被摇动）等。 ගහ උපාදානෙ, නාම්හි සම්පත්තෙ – 词根Gaha用于“执取”义，当加后缀nā时—— 517. ගහාදිතොප්පණ්හා. 517. 于Gaha等后，加ppa、ṇhā。 ගහඉච්චෙවමාදිතො ධාතුතො ප්ප ණ්හාඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති කත්තරි. ආදිසද්දොයං පකාරො. 于以Gaha为首的词根后，在主动语态中加ppa、ṇhā等后缀。此处的“ādi”（等）字表类别。 ‘‘ගහස්සා’’ති වත්තතෙ. “Gahassa”（Gaha的）字延续于此。 518. හලොපො ණ්හාම්හි. 518. 于ṇhā后时，h被省略。 ගහඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස හකාරස්ස ලොපො හොති ණ්හාම්හි පච්චයෙ පරෙ. සීලං ගණ්හාති, රස්සත්තෙ ගණ්හති වා, ගණ්හන්ති. ගණ්හාසි, ගණ්හාථ. ගණ්හාමි, ගණ්හාම. 于语根`gaha`，当后缀`ṇhā`在后时，其`h`音被省略。如：`sīlaṃ gaṇhāti`（他持戒），或因短音化而作`gaṇhati`，以及`gaṇhanti`（他们持戒）。`gaṇhāsi`（你持戒），`gaṇhātha`（你们持戒）。`gaṇhāmi`（我持戒），`gaṇhāma`（我们持戒）。 කම්මෙ ‘‘යෙ’’ති වත්තමානෙ ‘‘හවිපරියයො ලො වා’’ති හකාරස්ස යකාරෙන විපරියයො හොති. ගය්හති, ගය්හන්ති. 于被动态，当有后缀`ye`时，依“`havipariyayo lo vā`”规则，`h`音与`y`音互换。如：`gayhati`（被执取），`gayhanti`（[他们]被执取）。 ගණ්හාතු, ගණ්හන්තු. ගණ්හ, ගණ්හාහි, ගණ්හාථ. ගණ්හාමි, ගණ්හාම. ගණ්හතං, ගණ්හන්තං. ගය්හතං, ගය්හන්තං. ගය්හතු, ගය්හන්තු. ගණ්හෙ, ගණ්හෙය්‍ය, ගණ්හෙය්‍යුං. ගය්හෙය්‍ය, ගය්හෙය්‍යුං. අග්ගණ්හි, ගණ්හි, අග්ගණ්හිංසු, ගණ්හිංසු. `Gaṇhātu`（[他]当执取），`gaṇhantu`（[他们]当执取）。`Gaṇha`（你当执取），`gaṇhāhi`（你当执取），`gaṇhātha`（你们当执取）。`Gaṇhāmi`（我当执取），`gaṇhāma`（我们当执取）。`Gaṇhataṃ`（[他]当执取），`gaṇhantaṃ`（[他们]当执取）。`Gayhataṃ`（[他]当被执取），`gayhantaṃ`（[他们]当被执取）。`Gayhatu`（[他]当被执取），`gayhantu`（[他们]当被执取）。`Gaṇhe`（我应执取），`gaṇheyya`（[他]应执取），`gaṇheyyuṃ`（[他们]应执取）。`Gayheyya`（[他]应被执取），`gayheyyuṃ`（[他们]应被执取）。`Aggaṇhi`（[他]已执取），`gaṇhi`（[你]已执取），`aggaṇhiṃsu`（[他们]已执取），`gaṇhiṃsu`（[他们]已执取）。 යදා [Pg.317] ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා අසබ්බධාතුකෙ විකරණපච්චයස්ස ලොපො, ඉකාරාගමස්ස එකාරො ච, තදා සාගමො. 当依“`kvaci dhātū`”等规则，于非普遍语基（asabbadhātuke）中，语基后缀（vikaraṇapaccaya）被省略，且增音`i`变为`e`时，则为有`s`增益的形式。 අග්ගහෙසි, අග්ගහෙසුං. අග්ගහි, අග්ගහිංසු, අග්ගහුං. අග්ගය්හිත්ථ, අග්ගය්හි. ගණ්හිස්සති, ගණ්හිස්සන්ති. ගහෙස්සති, ගහෙස්සන්ති. ගහීයිස්සතෙ, ගහීයිස්සන්තෙ. ගය්හිස්සති, ගය්හිස්සන්ති. අග්ගණ්හිස්ස, අග්ගහිස්ස. අග්ගණ්හිස්සථ, අග්ගහිස්සථ. අග්ගය්හිස්සථ, අග්ගය්හිස්ස ඉච්චාදි. `Aggahesi`（你已执取），`aggahesuṃ`（[他们]已执取）。`Aggahi`（[他]已执取），`aggahiṃsu`（[他们]已执取），`aggahuṃ`（[他们]已执取）。`Aggayhittha`（你们已被执取），`aggayhi`（[他]已被执取）。`Gaṇhissati`（[他]将执取），`gaṇhissanti`（[他们]将执取）。`Gahessati`（[他]将执取），`gahessanti`（[他们]将执取）。`Gahīyissate`（[他]将被执取），`gahīyissante`（[他们]将被执取）。`Gayhissati`（[他]将被执取），`gayhissanti`（[他们]将被执取）。`Aggaṇhissa`（[他]本将执取），`aggahissa`（[他]本将执取）。`Aggaṇhissatha`（你们本将执取），`aggahissatha`（你们本将执取）。`Aggayhissatha`（你们本将被执取），`aggayhissa`（[他]本将被执取）等。 ප්පප්පච්චයෙ – 于`ppa`后缀—— 519. ගහස්ස ඝෙ ප්පෙ. 519. 于`ppa`后缀前，`gaha`作`ghe`。 ගහඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස සබ්බස්ස ඝෙආදෙසො හොති ප්පප්පච්චයෙ පරෙ. ඝෙප්පති ඉච්චාදි. 于语根`gaha`，当后缀`ppa`在后时，其整体被替换为`ghe`。如：`gheppati`等。 කියාදිගණො. Kiyādi组。 තනාදිගණ Tanādi组 තනු විත්ථාරෙ, පුරෙ විය ධාත්වන්තලොපවිභත්තුප්පත්තියො. 语根`tanu`，义为“扩展”。如前，有语根尾音省略及语尾生成等。 520. තනාදිතො ඔයිරා. 520. 从Tanādi组，[加]`o`和`yira`[后缀]。 තනුඉච්චෙවමාදිතො ධාතුගණතො ඔයිරඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති කත්තරි. කරතොවායං යිරප්පච්චයො. 从`tanu`等语根组，于主动语态有`o`和`yira`此二后缀。此`yira`后缀亦用于`kara`。 ධම්මං තනොති, තනොන්ති. තනොසි, තනොථ. තනොමි, තනොම. `Dhammaṃ tanoti`（[他]弘扬法），`tanonti`（[他们]弘扬法）。`Tanosi`（你弘扬法），`tanotha`（你们弘扬法）。`Tanomi`（我弘扬法），`tanoma`（我们弘扬法）。 ‘‘වා’’ති වත්තතෙ. “`Vā`”（或）一词承前有效。 521. උත්තමොකාරො[Pg.318]. 521. `o`音变为`u`音。 තනාදිතො ඔකාරප්පච්චයො උත්තමාපජ්ජතෙ වා. වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො. එත්ථ ච විකරණකාරියවිධිප්පකරණතො ‘‘ඔකාරො’’ති ඔවිකරණං ගය්හති. තනුතෙ, බහුවචනෙ ‘‘යවකාරා චා’’ති වත්තං, තන්වන්තෙ. තනුසෙ, තනුව්හෙ. තන්වෙ, තනුම්හෙ. 从Tanādi组，后缀`o`可选地变为`u`音。此处的`vā`字表有定选择义。并且，此处因是语基后缀作用规则的章节，故以“`okāro`”指`o`语基后缀。如：`tanute`（[他]扩展）；于复数，依“`yavakārā cā`”规则，作`tanvante`（[他们]扩展）。`Tanuse`（你扩展），`tanuvhe`（你们扩展）。`Tanve`（我扩展），`tanumhe`（我们扩展）。 කම්මෙ ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා තනුධාත්වන්තස්ස යම්හි ආකාරො, පතායතෙ, පතායන්තෙ. පතායති, පතායන්ති. ආකාරාභාවෙ පතඤ්ඤති, පතඤ්ඤන්ති. තනොතු, තනොන්තු. තනෙය්‍ය, තනෙය්‍යුං. අතනි, අතනිංසු. අතායිත්ථ, පතායි. තනිස්සති, තනිස්සන්ති. පතායිස්සති, පතායිස්සන්ති. අතනිස්ස. පතායිස්ස ඉච්චාදි. 于被动态，依“`kvaci dhātū`”等规则，于`ya`后缀前，语根`tanu`之尾音变为`ā`，如`patāyate`（[他]被扩展），`patāyante`（[他们]被扩展）。主动语态作`patāyati`（[他]扩展），`patāyanti`（[他们]扩展）。若无`ā`音，则作`pataññati`（[他]扩展），`pataññanti`（[他们]扩展）。`Tanotu`（[他]当扩展），`tanontu`（[他们]当扩展）。`Taneyya`（[他]应扩展），`taneyyuṃ`（[他们]应扩展）。`Atani`（[他]已扩展），`ataniṃsu`（[他们]已扩展）。`Atāyittha`（你们曾被扩展），`patāyi`（[他]曾被扩展）。`Tanissati`（[他]将扩展），`tanissanti`（[他们]将扩展）。`Patāyissati`（[他]将扩展），`patāyissanti`（[他们]将扩展）。`Atanissa`（[他]本将扩展）。`Patāyissa`（[他]本将扩展）等。 කර කරණෙ, පුඤ්ඤං කරොති. 语根`kara`，义为“作”。如：`puññaṃ karoti`（他作福德）。 බහුවචනෙ ‘‘වා’’ති වත්තමානෙ, ‘‘උත්තමොකාරො’’ති උත්තෙ කතෙ – 于复数，当“`vā`”承前有效，且依“`uttamokāro`”规则变为`u`音时—— ‘‘වා, උත්ත’’න්ති ච වත්තතෙ. “`Vā`”（或）与`utta`（`u`音）亦承前有效。 522. කරස්සාකාරො ච. 522. 且`kara`之`a`音变为`ā`音。 කරඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස අකාරො උත්තමාපජ්ජතෙ වා. වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො, ‘‘යවකාරා චා’’ති අපදන්තස්ස පරඋකාරස්ස වකාරො, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ධාතුරකාරස්ස වකාරස්මිං ලොපො, වකාරස්ස ද්විත්තෙ තස්ස ‘‘බ්බො ව්වස්සා’’ති බකාරද්වයං, කුබ්බන්ති, කරොන්ති. කරොසි, කරොථ. කරොමි, කරොම. තථා කුරුතෙ, කුබ්බන්තෙ. කුරුසෙ, කුරුව්හෙ. කුබ්බෙ, කුරුම්හෙ. යිරප්පච්චයෙ රකාරලොපො, කයිරති, කයිරන්ති ඉච්චාදි. 于语根`kara`，其`a`音可选地变为`u`音。此处的`vā`字表有定选择义。依“`yavakārā cā`”规则，非词尾的后随`u`音变为`v`音；依“`kvaci dhātū`”等规则，于`v`音前，语根的`r`音被省略；当`v`音重叠时，依“`bbo vvassā`”规则，其变为双`b`音。如：`kubbanti`（[他们]作），`karonti`（[他们]作）。`Karosi`（你作），`karotha`（你们作）。`Karomi`（我作），`karoma`（我们作）。同样，`kurute`（[他]作），`kubbante`（[他们]作）。`Kuruse`（你作），`kuruvhe`（你们作）。`Kubbe`（我作），`kurumhe`（我们作）。于`yira`后缀，`r`音被省略，如：`kayirati`（[他]被作），`kayiranti`（[他们]被作）等。 කම්මෙ [Pg.319] යප්පච්චයෙ ‘‘ඉවණ්ණාගමො වා’’ති ඊකාරාගමො, යකාරස්ස ද්විත්තං, කරීය්‍යතෙ කටො තෙන, කරීය්‍යති, කරීය්‍යන්ති. කරීයති, කරීයන්ති වා. ඊකාරාභාවෙ ‘‘තස්ස චවග්ග’’ඉච්චාදිනා සධාත්වන්තස්ස යකාරත්තං, ද්විත්තඤ්ච. කය්‍යති, කය්‍යන්ති. ඉකාරාගමෙ ‘‘ක්වචි ධාතු’’ඉච්චාදිසුත්තෙ චග්ගහණෙන රයානං විපරියයො, කයිරති කටො තෙන, කයිරන්ති ඉච්චාදි. 于被动态，当有`ya`后缀时，依“`ivaṇṇāgamo vā`”规则，可加增音`ī`，且`y`音重叠，如：`karīyyate kaṭo tena`（席垫为他所作），`karīyyati`（[他]被作），`karīyyanti`（[他们]被作）。或作`karīyati`，`karīyanti`。若无`ī`音，依“`tassa cavagga`”等规则，语根尾音（`r`）与`y`音同化并重叠，如：`kayyati`（[他]被作），`kayyanti`（[他们]被作）。若加增音`i`，依“`kvaci dhātu`”等经中的`ca`字，`r`与`y`音换位，如：`kayirati kaṭo tena`（席垫为他所作），`kayiranti`（[他们]被作）等。 තථා කුසලං කරොතු, කුරුතු වා, කුබ්බන්තු, කරොන්තු. කරොහි, කරොථ. කරොමි, කරොම. කුරුතං, කුබ්බන්තං. කුරුස්සු, කුරස්සු වා, කුරුව්හො. කුබ්බෙ, කුබ්බාමසෙ. 同样，`kusalaṃ karotu`（[他]当行善），或作`kurutu`；`kubbantu`（[他们]当行），`karontu`（[他们]当行）。`Karohi`（你当行），`karotha`（你们当行）。`Karomi`（我当行），`karoma`（我们当行）。`Kurutaṃ`（[他]当行），`kubbantaṃ`（[他们]当行）。`Kurussu`（你当行），或作`kurassu`，`kuruvho`（你们当行）。`Kubbe`（我当行），`kubbāmase`（我们当行）。 කම්මෙ කරීයතු, කරීයන්තු, කය්‍යතං, කයිරතං, කයිරතු. 于被动态：`karīyatu`（[他]当被作），`karīyantu`（[他们]当被作），`kayyataṃ`（[他]当被作），`kayirataṃ`（[他]当被作），`kayiratu`（[他]当被作）。 සත්තමියං කරෙ, කරෙය්‍ය, කරෙය්‍යුං. කරෙය්‍යාසි, කරෙය්‍යාථ. කරෙය්‍යාමි, කරෙය්‍යාම. උත්තෙ කුබ්බෙ, කුබ්බෙය්‍ය. 于第七时态（祈愿态）：`kare`（我应作），`kareyya`（[他]应作），`kareyyuṃ`（[他们]应作）。`Kareyyāsi`（你应作），`kareyyātha`（你们应作）。`Kareyyāmi`（我应作），`kareyyāma`（我们应作）。当变为`u`音时，有`kubbe`（我应作），`kubbeyya`（[他]应作）。 යිරප්පච්චයෙ – 于`yira`后缀—— යිරතො ආත්තමෙය්‍යස්ස, එථාදිස්සෙය්‍යුමාදිසු; එය්‍යසද්දස්ස ලොපො ච, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා. 于`yira`后缀，对于自说语态的`eyya`、`etha`、`eyyum`等语尾，依“`kvaci dhātū`”等规则，`eyya`被省略。 සරලොපාදි, කයිරා, කයිරුං. කයිරාසි, කයිරාථ. කයිරාමි, කයිරාම. අත්තනොපදෙ කයිරාථ ධීරො, කුබ්බෙථ, කරෙථ වා, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා කුස්ස ක්‍රු ච, ක්‍රුබ්බෙථ, ක්‍රුබ්බෙරං. ක්‍රුබ්බෙථො, ක්‍රුබ්බෙය්‍යාව්හො. ක්‍රුබ්බෙය්‍යං, ක්‍රුබ්බෙය්‍යාම්හෙ. කම්මෙ කරීයෙය්‍ය, කරීයෙය්‍යුං. 元音省略等。`kayirā`（[他]应作），`kayiruṃ`（[他们]应作）。`Kayirāsi`（你应作），`kayirātha`（你们应作）。`Kayirāmi`（我应作），`kayirāma`（我们应作）。于自说语态：`kayirātha dhīro`（智者应作），或`kubbetha`，或`karetha`。依“`kvaci dhātū`”等规则，`ku`变为`kru`，有`krubbetha`（[他]应作），`krubberaṃ`（[他们]应作）。`Krubbetho`（你应作），`krubbeyyāvho`（你们应作）。`Krubbeyyaṃ`（我应作），`krubbeyyāmhe`（我们应作）。于被动态：`karīyeyya`（[它]应被作），`karīyeyyuṃ`（[它们]应被作）。 හිය්‍යත්තනියං [Pg.320] ‘‘කරස්ස කා’’ති යොගවිභාගෙන කා හොති, සරලොපාදි. 在过去时(hiyyattanī)中，通过“karassa kā”(karassa变为kā)的语法分割，“kā”得以形成，并有元音省略等(变化)。 අකා, අකරා, අකරූ. අකරො, අකත්ථ, අකරොත්ථ. අකං, අකරං, අකම්හ, අකරම්හ. අකත්ථ. අකරිං, අකරම්හසෙ. 他作了，他作了，他们作了。你作了，你作了，你们作了。我作了，我作了，我们作了，我们作了。你作了。我作了(自为语态)，我们作了(自为语态)。 ‘‘වා’’ති වත්තතෙ. “或”(vā)字在此处仍适用。 523. කරස්ස කාසත්තමජ්ජතනිම්හි. 523. “kar”(根)在近过去时(ajjatanī)中变为“kāsa”。 කර ඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස සබ්බස්සෙව කාසත්තං හොති වා අජ්ජතනිම්හි විභත්තිම්හි පරෙ. ‘‘කාසත්ත’’මිති භාවනිද්දෙසෙන අඤ්ඤස්මාපි ධාතුතො සාගමො. අථ වා යදා කරස්ස කා හොති, සත්තඤ්චාගමො අජ්ජතනිම්හි වාති අත්ථො, තදා ‘‘සත්තමජ්ජතනිම්හී’’ති යොගවිභාගෙන අඤ්ඤස්මාපි ධාතුතො සාගමොපි සිජ්ඣති, ‘‘යොගවිභාගතො ඉට්ඨප්පසිද්ධී’’ති යෙභුය්‍යෙන දීඝතොව හොති, ‘‘කරස්ස කා’’ති යොගවිභාගෙන කාභාවො ච හිය්‍යත්තනියං සිද්ධො හොති. 对于“kara”这个语根，在近过去时(ajjatanī)的语尾之后，其整体可变为“kāsa”。通过“kāsatta”这一状态的解释，其他语根也可以有“sa”增音。或者说，其义为：当“kara”变为“kā”，并且在近过去时中有“sa”增音时，那么通过“sattamajjatanimhi”的语法分割，其他语根的“sa”增音也可成立。“通过语法分割可达成所期望的形式”，(此增音)通常都变为长音。通过“karassa kā”的语法分割，“kā”的形成在过去时(hiyyattanī)中也已成立。 අකාසි, අකාසුං. අකාසි, අකාසිත්ථ. අකාසිං, අකාසිම්හ. අකාසිත්ථ. කාසත්තාභාවෙ අකරි, කරි, අකරිංසු, කරිංසු, අකංසු, අකරුං. අකරි, අකරිත්ථ. අකරිං, කරිං, අකරිම්හ, කරිම්හ. අකරිත්ථ. අකරීයිත්ථ, අකරීයි වා. 他作了，他们作了。你作了，你们作了。我作了，我们作了。你们作了。在没有“kāsa”形式时，则有：他作了(akari, kari)，他们作了(akariṃsu, kariṃsu, akaṃsu, akaruṃ)；你作了(akari)，你们作了(akarittha)；我作了(akariṃ, kariṃ)，我们作了(akarimha, karimha)；你们作了(akarittha)；被动态为：它曾被作(akarīyittha)，或它曾被作(akarīyi)。 ‘‘වා, ලොපො, භවිස්සන්තිම්හි ස්සස්ස චා’’ති ච වත්තතෙ. “或”(vā)、“省略”(lopo)，以及“在未来时(bhavissantī)中ss的”(ssassa ca bhavissantimhi)等(规则)也适用。 524. කරස්ස සප්පච්චයස්ස කාහො. 524. “kar”(根)带后缀时，变为“kāha”形式。 කරඉච්චෙතස්ස [Pg.321] ධාතුස්ස සප්පච්චයස්ස කාහාදෙසො හොති වා භවිස්සන්තිම්හි, ස්සස්ස ච ලොපො හොති. අධිකභූතසප්පච්චයග්ගහණෙන වචමුචභුජාදිතො ස්සස්ස ඛාදෙසො, වස ඡිදි ලභාදිතො ඡාදෙසො ච හොති. 对于“kara”这个语根，当其带有后缀时，在未来时(bhavissantī)中可以变为“kāha”替代形式，并且“ss”会省略。通过包含“带有后缀”(sappaccaya)这一附加词，从“vaca”、“muca”、“bhuja”等(语根)，“ss”变为“khā”替代形式；从“vasa”、“chidi”、“labha”等(语根)，“ss”变为“chā”替代形式。 කාහති, කාහන්ති. කාහසි, කාහථ. කාහාමි, කාහාම. ඉකාරාගමෙ කාහිති, කාහින්ති ඉච්චාදි. කාහාභාවෙ කරිස්සති, කරිස්සන්ති. කරිස්සසි, කරිස්සථ. කරිස්සාමි, කරිස්සාම. කරිස්සතෙ, කරිස්සන්තෙ. කරිස්සසෙ, කරිස්සව්හෙ. කරිස්සං, කරිස්සාම්හෙ. කරීයිස්සති, කරීයිස්සන්ති. අකරිස්ස. අකරීයිස්සා ඉච්චාදි. 他将作，他们将作。你将作，你们将作。我将作，我们将作。加“i”音增时，他将作(kāhiti)，他们将作(kāhinti)等等。如果没有“kāha”形式，则有：他将作，他们将作。你将作，你们将作。我将作，我们将作。他将作(自为语态)，他们将作(自为语态)。你将作(自为语态)，你们将作(自为语态)。我将作(自为语态)，我们将作(自为语态)。它将被作，它们将被作。他本会作。它本会被作等等。 යදා සංපුබ්බො, තදා ‘‘පුරසමුපපරීහි කරොතිස්ස ඛ ඛරා වා’’ති යොගවිභාගෙන ත්‍යාදිවිභත්තීසුපි සංපුබ්බකරොතිස්ස ඛරාදෙසො. 当带有“saṃ”前缀时，通过“purasamupaparīhi karotissa kha kharā vā”(purā、sam、upa、parī与karoti结合时，变为kha或kharā)的语法分割，即使在“ti”等语尾中，带有“saṃ”前缀的“karoti”也会变为“kharā”替代形式。 අභිසඞ්ඛරොති, අභිසඞ්ඛරොන්ති. අභිසඞ්ඛරීයති, අභිසඞ්ඛරීයන්ති. අභිසඞ්ඛරොතු. අභිසඞ්ඛරෙය්‍ය. අභිසඞ්ඛරි, ඛාදෙසෙ අභිසඞ්ඛාසි වා. අභිසඞ්ඛරිස්සති. අභිසඞ්ඛරිස්ස ඉච්චාදි. 他造作，他们造作。他被造作，他们被造作。让他造作。他应造作。他造作了，或者，在“khā”替代形式中，他造作了(abhisaṅkhāsi)。他将造作。他本会造作等等。 සක සත්තිම්හි, ඔපච්චයො, සක්කොති, සක්කොන්ති. සක්කොසි, සක්කොථ. සක්කොමි, සක්කොම ඉච්චාදි. “sak”(根)在“能力”(satti)的意义上，(有)“o”后缀，(形成)他能，他们能。你能，你们能。我能，我们能等等。 අප පාපුණනෙ, පපුබ්බො, පප්පොති, පප්පොන්ති. පප්පොසි, පප්පොථ. පප්පොමි, පප්පොම. පප්පොතු, පප්පොන්තු ඉච්චාදි. “ap”(根)在“到达”(pāpuṇana)的意义上，前缀“pa”，(形成)他到达，他们到达。你到达，你们到达。我到达，我们到达。让他到达，让他们到达等等。 තනාදිගණො. tanu等语根组。 චුරාදිගණ 偷盗类语基组 ධුර [Pg.322] ථෙය්‍යෙ, පුරෙ විය ධාත්වන්තලොපො, විභත්තුප්පත්ති. 语基`dhur`，用于“偷窃”(theyya)义，如`pura`，语基末尾省略，并生起词尾。 ‘‘තථා කත්තරි චා’’ති ඉතො ‘‘කත්තරී’’ති ච සීහවිලොකනෙන භාවකම්මග්ගහණානි ච වත්තන්තෙ, මණ්ඩූකගතියා කාරිතග්ගහණඤ්ච. 从“Tathā kattari ca”此句，通过“狮子回顾”(sīhavilokana)法承续“为作者”(kattari)、状态式(bhāva)和作业式(kamma)的规则，并通过“蛙跃”(maṇḍūkagati)法承续使役式(kārita)的规则。 525. චුරාදිතො ණෙණයා. 525. 从偷盗类(curādi)语基后，加`ṇe`和`ṇaya`后缀。 චුරඉච්චෙවමාදිතො ධාතුගණතො ණෙ ණයඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති කත්තරි, භාවෙ ච කම්මනි, විභත්තිප්පච්චයෙසු. ‘‘කාරිතං විය ණානුබන්ධො’’ති ණෙ ණයානං කාරිතබ්‍යපදෙසො. 从`cura`等语基组，于词尾变化后缀前，`ṇe`、`ṇaya`此二后缀用于主动语态(kattari)、状态语态(bhāva)及被动语态(kamma)。依“如使役式，有`ṇa`指示音”(Kāritaṃ viya ṇānubandho)之规，`ṇe`与`ṇaya`得使役式(kārita)之名。 526. කාරිතානං ණො ලොපං. 526. 使役式(kārita)之`ṇa`音省略。 කාරිතප්පච්චයානං ණකාරො ලොපමාපජ්ජතෙ. 使役(kārita)后缀之`ṇa`音被省略。 527. අසංයොගන්තස්ස වුද්ධි කාරිතෙ. 527. 非辅音丛结尾之语基，于使役式(kārita)中发生元音增长(vuddhi)。 අසංයොගන්තස්ස ධාතුස්ස කාරිතෙ පරෙ වුද්ධි හොතීති උකාරස්සොකාරො වුද්ධි. 非辅音丛结尾之语基，于后接使役式(kārita)时，发生元音增长(vuddhi)，即`u`音增长为`o`音。 ධනං චොරෙති, චොරෙන්ති. චොරෙසි, චොරෙථ. චොරෙමි, චොරෙම. ණයප්පච්චයෙ – චොරයති, චොරයන්ති. චොරයසි, චොරයථ. චොරයාමි, චොරයාම. චොරයතෙ, චොරයන්තෙ. චොරයසෙ, චොරයව්හෙ. චොරයෙ, චොරයාම්හෙ. 偷盗财富(Dhanaṃ)：`coreti`（他偷），`corenti`（他们偷）。`coresi`（你偷），`coretha`（你们偷）。`coremi`（我偷），`corema`（我们偷）。接`ṇaya`后缀时：`corayati`（他偷），`corayanti`（他们偷）。`corayasi`（你偷），`corayatha`（你们偷）。`corayāmi`（我偷），`corayāma`（我们偷）。〔自言〕`corayate`（他偷），`corayante`（他们偷）。`corayase`（你偷），`corayavhe`（你们偷）。`coraye`（我偷），`corayāmhe`（我们偷）。 කම්මෙ යප්පච්චයෙ ඊකාරාගමො, සරලොපාදි ච, චොරීයතෙ දෙවදත්තෙන, චොරීයති, චොරීයන්ති ඉච්චාදි. 于作业式(kamma)，接`ya`后缀时，增`ī`音(īkārāgamo)，并有元音省略(saralopa)等变化。例如：`corīyate devadattena`（被提婆达多所偷），`corīyati`（被偷），`corīyanti`（被偷）等。 චොරෙතු[Pg.323], චොරෙන්තු. චොරෙහි. චොරයතු, චොරයන්තු. චොරය, චොරයාහි. `coretu`（让他偷），`corentu`（让他们偷）。`corehi`（你当偷）。`corayatu`（让他偷），`corayantu`（让他们偷）。`coraya`（你当偷），`corayāhi`（你当偷）。 චොරෙය්‍ය, චොරෙය්‍යුං. චොරයෙ, චොරයෙය්‍යුං. අචොරෙසි, චොරෙසි, අචොරෙසුං, චොරෙසුං. අචොරයි, චොරයි, අචොරයිංසු, චොරයිංසු, අචොරයුං, චොරයුං. අචොරෙසි, අචොරෙසිත්ථ. ත්වං අචොරයි, අචොරයිත්ථ. අචොරෙසිං, අචොරෙසිම්හ. අචොරයිං, අචොරයිම්හ. අචොරයිත්ථ. අචොරීයිත්ථ, අචොරීයි. 〔愿望式〕`coreyya`（他应偷），`coreyyuṃ`（他们应偷）。`coraye`（他应偷），`corayeyyuṃ`（他们应偷）。〔不定过去时〕`acoresi`, `coresi`（他偷了）；`acoresuṃ`, `coresuṃ`（他们偷了）。`acorayi`, `corayi`（他偷了）；`acorayiṃsu`, `corayiṃsu`, `acorayuṃ`, `corayuṃ`（他们偷了）。`acoresi`（你偷了），`acoresittha`（你们偷了）。`tvaṃ acorayi`（你偷了），`acorayittha`（你们偷了）。`acoresiṃ`（我偷了），`acoresimha`（我们偷了）。`acorayiṃ`（我偷了），`acorayimha`（我们偷了）。`acorayittha`（你们偷了）。`acorīyittha`（被你们偷了），`acorīyi`（被偷了）。 චොරිස්සති, චොරිස්සන්ති. චොරයිස්සති, චොරයිස්සන්ති. චොරීයිස්සතෙ, චොරීයිස්සන්තෙ. චොරීයිස්සති, චොරීයිස්සන්ති. අචොරිස්ස, අචොරයිස්ස. අචොරීයිස්සථ, අචොරීයිස්ස ඉච්චාදි. 〔将来时〕`corissati`（他将偷），`corissanti`（他们将偷）。`corayissati`（他将偷），`corayissanti`（他们将偷）。〔将来时被动〕`corīyissate`（他将被偷），`corīyissante`（他们将被偷）；`corīyissati`（他将被偷），`corīyissanti`（他们将被偷）。〔条件式〕`acorissa`（他本会偷），`acorayissa`（他本会偷）。`acorīyissatha`（它本会被你们偷），`acorīyissa`（它本会被偷）等。 තථා චින්ත චින්තායං, සංයොගන්තත්තා වුද්ධිඅභාවොව විසෙසො. 同样，语基`cint`用于“思考”(cintā)义，因其以辅音丛结尾，不发生元音增长(vuddhi)是其特点。 චින්තෙති, චින්තයති, චින්තෙන්ති, චින්තයන්ති. චින්තෙතු, චින්තයතු. චින්තෙය්‍ය, චින්තයෙය්‍ය. අචින්තෙසි, චින්තෙසි, අචින්තයි, චින්තයි. චින්තෙස්සති, චින්තයිස්සති. අචින්තිස්ස, අචින්තයිස්ස ඉච්චාදි. `cinteti`, `cintayati`（他思考），`cintenti`, `cintayanti`（他们思考）。`cintetu`, `cintayatu`（让他思考）。`cinteyya`, `cintayeyya`（他应思考）。`acintesi`, `cintesi`, `acintayi`, `cintayi`（他思考了）。`cintessati`, `cintayissati`（他将思考）。`acintissa`, `acintayissa`（他本会思考）等。 මන්ත ගුත්තභාසනෙ, මන්තෙති, මන්තයති ඉච්චාදි පුරිමසමං. 语基`mant`用于“密谈”(guttabhāsana)义，其变化如`manteti`、`mantayati`等，与前例相同。 පාල රක්ඛණෙ, ධම්මං පාලෙති, පාලයති. පාලීයති. පාලෙතු, පාලයතු ඉච්චාදි. 语基`pāl`用于“守护”(rakkhaṇa)义，如`dhammaṃ pāleti`, `pālayati`（守护法）。`pālīyati`（被守护）。`pāletu`, `pālayatu`（让他守护）等。 ඝට ඝටනෙ, ඝාටෙති, ඝාටයති, ඝටෙති, ඝටයති, ඝටාදිත්තා විකප්පෙන වුද්ධි. 语基`ghaṭ`用于“努力、连接”(ghaṭana)义，其变化有`ghāṭeti`, `ghāṭayati`, `ghaṭeti`, `ghaṭayati`。因其属`ghaṭādi`组，元音增长(vuddhi)为可选。 විද ඤාණෙ, වෙදෙති, වෙදයති. 语基`vid`用于“知”(ñāṇa)义，其变化为`vedeti`（他知晓、感受）、`vedayati`（他知晓、感受）。 ගණ [Pg.324] සඞ්ඛ්‍යානෙ, ‘‘ඝටාදීනං වා’’ති න වුද්ධි, ගණෙති, ගණයති ඉච්චාදි, සබ්බත්ථ සුබොධං. 语基`gaṇ`用于“计算”(saṅkhyāna)义，依‘`ghaṭādi`组则任选’(ghaṭādīnaṃ vā)之规，不发生元音增长(vuddhi)，故作`gaṇeti`、`gaṇayati`等。此于各处皆易解。 චුරාදිගණො. 偷盗类语基组终。 භූවාදී ච රුධාදී ච, දිවාදී ස්වාදයො ගණා; කියාදී ච තනාදී ච, චුරාදී චිධ සත්තධා. 有`bhūvādi`（存在类）与`rudhādi`（障碍类），`divādi`（放光类）与`svādi`（喜乐类）诸组；`kiyādi`（购买类）与`tanādi`（扩展类），以及`curādi`（偷盗类），于此共分七类。 විකරණවිධානං සමත්තං. 语基标志之法已圆满。 ධාතුප්පච්චයන්තනය 语基后缀派生法 අථ ධාතුප්පච්චයන්තා වුච්චන්තෙ. 现在讲述语基后缀派生词。 තත්ථ ධාත්වත්ථෙ නිද්දිට්ඨා ඛාදිකාරිතන්තා පච්චයා ධාතුප්පච්චයා නාම. 其中，在语基的意义上所指定的，以`kha`等为首的后缀，被称为语基后缀。 තිජ නිසාන බන්ධනඛමාසු, ධාතුසඤ්ඤාදි. （语基`tij`）用于磨利、捆绑、忍耐之义。此为语基的名称等。 ‘‘ධාතුලිඞ්ගෙහි පරා පච්චයා’’ති ඉතො ධාතුග්ගහණං අනුවත්තතෙ, ‘‘පරා, පච්චයා’’ති ච අධිකාරො. 从“语基与词干之后是后缀”此句，“语基”一词被沿用，而“之后”和“后缀”是总括规则。 528. තිජ ගුප කිත මානෙහි ඛ ඡ සා වා. 528. 在语基`tij`、`gup`、`kit`、`mān`之后，可任选加后缀`kha`、`cha`、`sa`。 තිජ ගුප කිත මාන ඉච්චෙතෙහි ධාතූහි ඛ ඡ ස ඉච්චෙතෙ පච්චයා පරා හොන්ති වා. 在`tij`、`gup`、`kit`、`mān`这些语基之后，可任选加`kha`、`cha`、`sa`这些后缀。 තිජතො ඛන්තියං ඛොව, නින්දායං ගුපතො තු ඡො; කිතා ඡො සොව මානම්හා, වවත්ථිතවිභාසතො. 从`tij`（语基）后，于忍耐义中，仅用`kha`；从`gup`后，于谴责义中，用`cha`；从`kit`后，用`cha`；从`mān`后，仅用`sa`。此乃限定选择。 ‘‘ක්වචාදිවණ්ණානමෙකස්සරානං ද්වෙභාවො’’ති ධාත්වාදිස්ස ද්විභාවො. 依“某些开头的单母音音节重复”之规，语基的首音节被重复。 ‘‘බ්‍යඤ්ජනන්තස්සා’’ති වත්තමානෙ – 当“辅音结尾者”之规现行时—— 529. කො ඛෙ ච. 529. 当`kha`（后缀）在后，（语基尾辅音）成`k`。 ධාත්වන්තස්ස [Pg.325] බ්‍යඤ්ජනස්ස කකාරාදෙසො හොති ඛප්පච්චයෙ පරෙ. 当`kha`后缀在后时，语基的尾辅音被替换为`k`。 තිතික්ඛ ඉති ඨිතෙ – 当（词形）为`titikkha`时—— ධාතුවිහිතානං ත්‍යාදිවිභත්තීනං අධාතුතො අප්පවත්තියමාහ. （此规）言明，为语基所规定的`ti`等词尾，不适用于非语基。 530. ධාතුප්පච්චයෙහි විභත්තියො. 530. （动词）词尾接于语基后缀之后。 ධාත්වත්ථෙ නිද්දිට්ඨෙහි ඛාදිකාරිතන්තෙහි පච්චයෙහි ත්‍යාදයො විභත්තියො හොන්තීති පුරෙ විය වත්තමානාදයො යොජෙතබ්බා. 在语基的意义上所指定的，以`kha`等为首的后缀之后，加上`ti`等词尾。如此，应如前述般应用现在时等（时态）。 අතිවාක්‍යං තිතික්ඛති, තිතික්ඛන්ති. කම්මෙ තිතික්ඛීයති. තථා තිතික්ඛතු, තිතික්ඛන්තු. තිතික්ඛෙය්‍ය, තිතික්ඛෙය්‍යුං. අතිතික්ඛි, අතිතික්ඛිංසු. තිතික්ඛිස්සති. අතිතික්ඛිස්ස ඉච්චාදි. （他）忍耐粗语（`ativākyaṃ titikkhati`），（他们）忍耐（`titikkhanti`）。被动态作`titikkhīyati`。同样地，（命令式：）`titikkhatu`，`titikkhantu`。（祈愿式：）`titikkheyya`，`titikkheyyuṃ`。（不定过去时：）`atitikkhi`，`atitikkhiṃsu`。（将来时：）`titikkhissati`。（条件式：）`atitikkhissa`，等等。 ඛප්පච්චයාභාවෙ අප්පච්චයස්ස එකාරො, තෙජෙති, තෙජති වා, තෙජන්ති ඉච්චාදි. 在没有`kha`后缀时，`a`后缀变为`e`，（得）`tejeti`，或`tejati`，`tejanti`等等。 ගුප ගොපනෙ, ඡප්පච්චයෙ ද්විභාවො, ‘‘පුබ්බොබ්භාසො’’ති අබ්භාසසඤ්ඤා, ‘‘අබ්භාසස්සා’’ති වත්තමානෙ ‘‘අන්තස්සිවණ්ණාකාරො වා’’ති අබ්භාසන්තස්සිකාරො, ‘‘කවග්ගස්ස චවග්ගො’’ති අබ්භාසගකාරස්ස ජකාරො ච. （语基）`gup`用于守护义。加`cha`后缀时，（发生）重复。依“前者为重复音节”之规，得名“重复音节”（`abbhāsa`）。当关于“重复音节”的规则现行时，依“尾音或为`i`或`a`”之规，重复音节的尾音变为`i`。又依“喉音组（置换为）颚音组”之规，重复音节的`g`变为`j`。 531. බ්‍යඤ්ජනන්තස්ස චො ඡප්පච්චයෙසු ච. 531. 当`cha`等后缀在后时，（语基的）尾辅音（替换为）`c`。 ධාත්වන්ථස්ස බ්‍යඤ්ජනස්ස චකාරාදෙසො හොති ඡප්පච්චයෙසු පරෙසු. තතො විභත්තියො, කායං ජිගුච්ඡති, ජිගුච්ඡන්ති. සෙසං පුරිමසමං. ඡාභාවෙ ගොපෙති, ගොපෙන්ති ඉච්චාදි. 当`cha`等后缀在后时，语基的尾辅音被替换为`c`。其后加词尾，（得）`kāyaṃ jigucchati`（他厌恶身体）、`jigucchanti`（他们厌恶）。其余同前。没有`cha`（后缀）时，（作）`gopeti`（他守护）、`gopenti`（他们守护）等。 කිත රොගාපනයනෙ, ඡප්පච්චයො, ද්විත්තඤ්ච. （语基）`kit`用于去除疾病（即治疗）义。加`cha`后缀，并（发生）重复。 අබ්භාසග්ගහණමනුවත්තතෙ[Pg.326]. “重复音节”一词被沿用。 532. මානකිතානං වතත්තං වා. 532. （重复音节中）`mān`和`kit`（的首辅音）或（分别）成`v`和`t`。 අබ්භාසගතානං මාන කිතඉච්චෙතෙසං ධාතූනං වකාරතකාරත්තං හොති වා යථාක්කමන්ති තකාරො, ධාත්වන්තස්ස චකාරො, සෙසං සමං. රොගං තිකිච්ඡති, තිකිච්ඡන්ති ඉච්චාදි. තකාරාභාවෙ ‘‘කවග්ගස්ස චවග්ගො’’ති චකාරො, විචිකිච්ඡති, විචිකිච්ඡන්ති ඉච්චාදි. 重复音节中的`mān`和`kit`这两个语基，其（首辅音）可任选地依次变为`v`和`t`。因此（`kit`的重复音节首辅音）是`t`，语基尾（辅音）是`c`，其余相同。（得）`Rogaṃ tikicchati`（他治疗疾病）、`tikicchanti`（他们治疗）等。在不作`t`的情况下，依“喉音组（置换为）颚音组”之规，（`k`）变为`c`，（得）`vicikicchati`（他怀疑）、`vicikicchanti`（他们怀疑）等。 මාන වීමංසපූජාසු, සප්පච්චයද්විභාවඊකාරවකාරා. （语基）`mān`用于省察和尊敬义。（加）`sa`后缀，（发生）重复，（重复音节尾音成）`ī`，（重复音节首辅音成）`v`。 533. තතො පාමානානං වා මං සෙසු. 533. 当`sa`（后缀）在后时，在重复音节之后，`pā`和`mān`（语基）被（分别）替换为`vā`和`maṃ`。 තතො අබ්භාසතො පරාසං පාමානානං ධාතූනං වාමංඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති යථාක්කමං සප්පච්චයෙ පරෙ. සෙසූති බහුවචනනිද්දෙසො පයොගෙපි වචනවිපල්ලාසඤාපනත්ථං. අත්ථං වීමංසති, වීමංසන්ති ඉච්චාදි. 在重复音节之后，当`sa`后缀在后时，`pā`和`mān`这两个语基依次被替换为`vā`和`maṃ`。`sesu`一词用复数形式，是为了表明数的用法可以互换。例如：`Atthaṃ vīmaṃsati`（他省察义理），`vīmaṃsanti`（他们省察义理）等。 අඤ්ඤත්ථ ‘‘ලොපඤ්චෙත්තමකාරො’’ති අප්පච්චයස්සෙකාරො, මානෙති, මානෙන්ති. 在其他情况下，依“此`a`亦被省略”之规，`a`后缀变为`e`，（得）`māneti`（他尊敬），`mānenti`（他们尊敬）。 භුජ පාලනබ්‍යවහරණෙසු, භොත්තුමිච්ඡතීති අත්ථෙ – （语基）`bhuj`用于守护和食用义。在“想要吃”（`bhottum icchati`）的意义上—— ‘‘ඛ ඡ සා, වා’’ති ච වත්තතෙ. “kha、cha、sa，或”也随转。 534. භුජ ඝස හර සු පාදීහි තුමිච්ඡත්ථෙසු. 534. 于bhuj、ghas、har、su、pā等语基后，在欲愿义中。 භුජ ඝස හර සු පා ඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි තුමිච්ඡත්ථෙසු ච ඛ ඡ සඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති වා. තුමිච්ඡානං, තුමන්තයුත්තඉච්ඡාය වා අත්ථා තුමිච්ඡත්ථා, තෙන තුමන්තරහිතෙසු ‘‘භොජනමිච්ඡතී’’තිආදීසු න හොන්ති, ‘‘වුත්තත්ථානමප්පයොගො’’ති වාක්‍යස්ස අප්පයොගො, ධාත්වාදිස්ස ද්වෙභාවෙ කතෙ [Pg.327] ‘‘දුතියචතුත්ථානං පඨමතතියා’’ති අබ්භාසභකාරස්ස බකාරො, ධාත්වන්තස්ස ‘‘කො ඛෙ චා’’ති කකාරො, බුභුක්ඛති, බුභුක්ඛන්ති ඉච්චාදි. 于bhuj、ghas、har、su、pā等语基后，在欲愿义中，可选用kha、cha、sa等后缀。欲愿义，即与带不定式后缀-tuṃ的愿望相关的意义，因此在不含-tuṃ不定式的“bhojanam icchati”（他想要食物）等句中，不加这些后缀。依据“已表之义不复用”(vuttatthānamappayogo)之理，此句式不被使用。语基首音节重复后，依“第二、四音为第一、三音”之规，重复音节的bh变为b；依“于kh后为k”之规，语基尾音变为k，（得）bubhukkhati（他想吃）、bubhukkhanti（他们想吃）等。 වාති කිමත්ථං? භොත්තුමිච්ඡති, ඉච්ඡත්ථෙසූති කිමත්ථං? භොත්තුං ගච්ඡති. （规则中说）“或”，是为何？为了（涵盖）“bhottum icchati”。（规则中说）“于欲愿义中”，是为何？为了（排除）“bhottuṃ gacchati”（他去吃）。 ඝස අදනෙ, ඝසිතුමිච්ඡතීති අත්ථෙ ඡප්පච්චයො, ද්විත්තං, තතිය චවග්ග ඉකාර චකාරාදෙසා, ජිඝච්ඡති, ජිඝච්ඡන්ති. （语基）ghas用于食义。在“想吃”(ghasitum icchati)的意义上，加cha后缀，发生重复，并有颚音组第三音(j)、元音i及辅音c的替换，（得）jighacchati（他饿了）、jighacchanti（他们饿了）。 හර හරණෙ, හරිතුමිච්ඡතීති අත්ථෙ සප්පච්චයො. （语基）har用于拿取义。在“想拿取”(haritum icchati)的意义上，加sa后缀。 535. හරස්ස ගී සෙ. 535. 于sa（后缀）后，har（语基）替换为gī。 හරඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස සබ්බස්ස ගී හොති සෙ පච්චයෙ පරෙ. ‘‘ගීසෙ’’ති යොගවිභාගෙන ජිස්සපි, ඨානූපචාරෙනාදෙසස්සාපි ධාතුවොහාරත්තා ද්විත්තං, භික්ඛං ජිගීසති, ජිගීසන්ති. 当sa后缀在后时，整个har语基变为gī。通过对规则“gī se”的分拆，（此规也适用于）ji（语基）。由于替换音通过位置的引申也被视作语基，故发生重复。（得）bhikkhaṃ jigīsati（他想获得比丘食）、jigīsanti（他们想获得比丘食）。 සු සවණෙ, සොතුමිච්ඡති සුස්සූසති, සුස්සූසන්ති, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා දීඝො. （语基）su用于听闻义。（在“想听”sotum icchati的意义上，得）sussūsati（他想听）、sussūsanti（他们想听）。长音是依据“kvaci dhātu…”等规则。 පා පානෙ, පාතුමිච්ඡතීති අත්ථෙ සප්පච්චයද්විත්තරස්සත්තඉකාරාදෙසා, ‘‘තතො පාමානානං වාමං සෙසූ’’ති වාදෙසො, පිවාසති, පිවාසන්ති ඉච්චාදි. （语基）pā用于饮用义。在“想饮用”(pātum icchati)的意义上，加sa后缀，并发生重复、短音化及元音i的替换；依“tato pāmānānaṃ vāmaṃ sesū”之规，有va的替换，（得）pivāsati（他想饮用）、pivāsanti（他们想饮用）等。 ජි ජයෙ, විජෙතුමිච්ඡති විජිගීසති ඉච්චාදි. （语基）ji用于胜利义。（在“想征服”vijetum icchati的意义上，得）vijigīsati等。 සඞ්ඝො පබ්බතමිව අත්තානමාචරති, පබ්බතො ඉව ආචරතීති වා අත්ථෙ – 僧团像山一样行事，或在“像山一样行事”的意义上—— 536. ආය නාමතො කත්තුපමානාදාචාරෙ. 536. 于作格譬喻的名词后，在行事义中，（加）āya（后缀）。 ආචරණක්‍රියාය කත්තුනො උපමානභූතම්හා නාමතො ආයප්පච්චයො හොති ආචාරත්ථෙ. උපමීයති එතෙනාති [Pg.328] උපමානං, කත්තුනො උපමානං කත්තුපමානං, ‘‘වුත්තත්ථානමප්පයොගො’’ති ඉවසද්දනිවත්ති, ධාතුප්පච්චයන්තත්තා ‘‘තෙසං විභත්තියො ලොපා චා’’ති සුත්තෙ තෙසංගහණෙන විභත්තිලොපො, ‘‘පකති චස්ස සරන්තස්සා’’ති පකතිභාවො, සරලොපාදි, ‘‘ධාතුප්පච්චයෙහි විභත්තියො’’ති විභත්තුප්පත්ති, පබ්බතායති සඞ්ඝො, එවං සමුද්දමිව අත්තානමාචරති සමුද්දායති, චිච්චිටමිව අත්තානමාචරති චිච්චිටායති සද්දො. එවං ධූමායති. 从作为行事动作之作者譬喻的名词后，在行事义中，加āya后缀。以之作比，故为譬喻(upamāna)；作者的譬喻，即作者譬喻(kattupamāna)。依据“已表之义不复用”之理，省略iva词。因其为语基与后缀结尾，故在“彼等之格，以及省略”的规则中，通过“彼等”一词，格被省略。依据“及其元音结尾者之本相”之规，保留其本相，并有元音省略等。依据“由语基与后缀（生）格”之规，产生格。例如：pabbatāyati saṅgho（僧团像山一样）；同样，samuddamiva attānamācarati（像大海一样行事），即samuddāyati；cicciṭamiva attānamācarati（声音像吱喳声一样），即cicciṭāyati saddo。同样，dhūmāyati（像烟一样）。 ‘‘නාමතො, ආචාරෙ’’ති ච වත්තතෙ. “从名词，于行事义中”也随转。 537. ඊයූපමානා ච. 537. 以及于譬喻（名词后加）īya。 උපමානභූතා නාමතො ඊයප්පච්චයො හොති ආචාරත්ථෙ. පුන උපමානග්ගහණං කත්තුග්ගහණනිවත්තනත්ථං, තෙන කම්මතොපි සිජ්ඣති, සෙසං සමං. අඡත්තං ඡත්තමිවාචරති ඡත්තීයති, අපුත්තං පුත්තමිවාචරති පුත්තීයති සිස්සමාචරියො. 从作为譬喻的名词后，在行事义中，加īya后缀。再次提及“譬喻”是为了排除“作者”，因此从业格（宾格）亦可成立，其余相同。待无伞者如伞，即chattīyati；师长待弟子如子，即puttīyati。 උපමානාති කිං? ධම්මමාචරති, ආචාරෙති කිං? අඡත්තං ඡත්තමිව රක්ඛති. （规则中说）“譬喻”，是为何？（为了排除）“Dhammam ācarati”（他行于法）。（规则中说）“行事”，是为何？（为了排除）“Achattaṃ chattamiva rakkhati”（他待无伞者如伞守护）。 ‘‘ඊයො’’ති වත්තතෙ. “īya”也随转。 538. නාමම්හාත්තිච්ඡත්ථෙ. 538. 于名词后，在为己欲求义中。 නාමම්හා අත්තනො ඉච්ඡත්ථෙ ඊයප්පච්චයො හොති. අත්තනො පත්තමිච්ඡති පත්තීයති, එවං වත්ථීයති, පරික්ඛාරීයති, චීවරීයති, පටීයති, ධනීයති, පුත්තීයති. 于名词后，在为己欲求的意义上，加īya后缀。为自己想要钵，即pattīyati；同样，vatthīyati（想要衣），parikkhārīyati（想要资具），cīvarīyati（想要袈裟），paṭīyati（想要坐具），dhanīyati（想要财富），puttīyati（想要儿子）。 අත්තිච්ඡත්ථෙති කිමත්ථං? අඤ්ඤස්ස පත්තමිච්ඡති. （规则中说）“为己欲求义”，是为何？（为了排除）“Aññassa pattam icchati”（他为别人想要钵）。 දළ්හං කරොති වීරියන්ති අත්ථෙ – 在“使精进坚固”(daḷhaṃ karoti vīriyaṃ)的意义上—— කාරිතග්ගහණමනුවත්තතෙ. “使役”的取用也随转。 539. ධාතුරූපෙ [Pg.329] නාමස්මා ණයොච. 539. 于语基形中，从名词后（加）ṇaya及（其他）。 ධාතුයා රූපෙ නිප්ඵාදෙතබ්බෙ, ‘‘තං කරොති, තෙන අතික්කමති’’ඉච්චාදිකෙ පයුජ්ජිතබ්බෙ වා සති නාමම්හා ණයප්පච්චයො හොති, කාරිතසඤ්ඤා ච. ණලොපෙ, විභත්තිලොපසරලොපාදීසු කතෙසු විභත්තුප්පත්ති, දළ්හයති වීරියං, එවං පමාණයති, අමිස්සයති, තථා හත්ථිනා අතික්කමති අතිහත්ථයති, වීණාය උපගායති උපවීණයති, විසුද්ධා හොති රත්ති විසුද්ධයති, කුසලං පුච්ඡති කුසලයති ඉච්චාදි. 当需要产生语基之形，或当需要使用“taṃ karoti”（他做那个）、“tena atikkamati”（他以此超越）等（表达）时，从名词后加ṇaya后缀，并有使役之名。在ṇ省略、格省略、元音省略等完成后，产生格。例如：daḷhayati vīriyaṃ（他使精进坚固）；同样，pamāṇayati（他衡量），amissayati（他混合）。同样，hatthinā atikkamati（他以象超越），即atihatthayati；vīṇāya upagāyati（他以琴歌唱），即upavīṇayati；visuddhā hoti ratti（夜晚清净），即visuddhayati；kusalaṃ pucchati（他询问善），即kusalayati等。 540. ධාතූහි ණෙ ණය ණාපෙ ණාපයා කාරිතානි හෙත්වත්ථෙ. 540. 于语基后，在致使义中，（加）ṇe、ṇaya、ṇāpe、ṇāpaya（等后缀），（此等）为使役。 සබ්බෙහි ධාතූහි හෙත්වත්ථෙ අභිධෙය්‍යෙ ණෙ ණයණාපෙ ණාපය ඉච්චෙතෙ පච්චයා පරා හොන්ති, තෙ කාරිතසඤ්ඤා ච හොන්ති. හෙතුයෙව අත්ථො හෙත්වත්ථො, සො ච ‘‘යො කාරෙති ස හෙතූ’’ති ලද්ධහෙතුසඤ්ඤො සුද්ධකත්තුනො පයොජකො හෙතුකත්තා, අත්ථතො පෙසනජ්ඣෙසනාදිකො පයොජකබ්‍යාපාරො ඉධ හෙතු නාම. 于所有语基后，当表达致使义时，ṇe、ṇaya、ṇāpe、ṇāpaya等后缀置于其后，且彼等亦有使役之名。因之义即是致使义，其依“使作者是因”而得因之名，是作者的促使者。就意义而言，派遣、请求等促使者的行为，于此名为“因”。 එත්ථ ච – 于此—— ණෙ ණයාව උවණ්ණන්තා, ආතො ද්වෙ පච්ඡිමා සියුං; සෙසතො චතුරො ද්වෙ වා, වාසද්දස්සානුවත්තිතො. 于u元音结尾（之语基）后，（加）ṇe与ṇaya；于ā（元音结尾之语基）后，（加）后两者；于其余（语基）后，（加）四者或两者，因vā词随转之故。 අකම්මා ධාතවො හොන්ති, කාරිතෙ තු සකම්මකා; සකම්මකා ද්විකම්මාස්සු, ද්විකම්මා තු තිකම්මකා. 不及物动词于使役态中变为及物动词；及物动词变为双宾语动词，双宾语动词则变为三宾语动词。 තස්මා කත්තරි කම්මෙ ච, කාරිතාඛ්‍යාතසම්භවො; න භාවෙ සුද්ධකත්තා ච, කාරිතෙ කම්මසඤ්ඤිතො. 是故，使役动词用于能动态与所动态，而不用於非人称态；于使役态中，（原能动者）被称为业。 නියාදීනං [Pg.330] පධානඤ්ච, අප්පධානං දුහාදිනං; කාරිතෙ සුද්ධකත්තා ච, කම්මමාඛ්‍යාතගොචරන්ති. 于“运”(nī)等词根，（原能动者）为主要；于“乳”(duh)等词根，（原能动者）为非主要。于使役态中，（原能动者）亦成业，此乃动词之所及。 තත්ථ යො කොචි භවති, තමඤ්ඤො ‘‘භවාහි භවාහි’’ ඉච්චෙවං බ්‍රවීති, අථ වා භවන්තං භවිතුං සමත්ථං පයොජයති, භවිතුං පයොජෙතීති වා අත්ථෙ ඉමිනා ණෙණයප්පච්චයා, කාරිතසඤ්ඤා ච, ‘‘වුත්තත්ථානමප්පයොගො’’ති වාක්‍යස්ස අප්පයොගො, ‘‘කාරිතානං ණො ලොප’’න්ති ණලොපො, ‘‘අසංයොගන්තස්ස වුද්ධි කාරිතෙ’’ති ඌකාරස්සොකාරො වුද්ධි. 于此，若有某物存在，另一人则对它说：“汝当存在！汝当存在！”。或者，于“他促使能存在者存在，或他促使（其）存在”之义中，依此（规则）加上ṇe、ṇaya后缀，并得“使役”之名。依“义已说故不复用”（之规则），省略句（中成分）；依“使役（后缀）之ṇ音脱落”，ṇ音脱落；依“于使役态中，非结合（辅音）结尾者增长”，ū音增长为o音。 ‘‘ඔ, එ’’ති ච වත්තතෙ, ධාතුග්ගහණඤ්ච. （规则中之）“o、e”亦继续适用，以及关于词根之规定。 541. තෙ ආවායා කාරිතෙ. 541. 于使役态中，彼（o、e）变成āva、āya。 තෙ ධාත්වන්තභූතා ඔකාරෙකාරා ආවආයාදෙසෙ පාපුණන්ති කාරිතෙ පරෙ. ‘‘තෙ ආවායා’’ති යොගවිභාගෙන ඣෙආදීනං අකාරිතෙපි හොන්තීති ඔකාරස්ස ආවාදෙසො, සරලොපාදි, ‘‘ධාතුප්පච්චයෙහි විභත්තියො’’ති ත්‍යාදයො. 彼等作为词根词尾之o音、e音，于使役（后缀）在后时，得āva、āya之替换。通过对“彼成āva、āya”进行分则解释，对于jhe等（词根），即使于非使役态中亦可发生，故o音被替换为āva，并有元音脱落等（变化）。依“由词根与后缀生语尾”（之规则），（加上）ti等（语尾）。 සො සමාධිං භාවෙති, භාවයති, භාවෙන්ති, භාවයන්ති. භාවෙසි, භාවයසි, භාවෙථ, භාවයථ. භාවෙමි, භාවයාමි, භාවෙම, භාවයාම. භාවයතෙ, භාවයන්තෙ. 他修习三摩地(samādhi)（作bhāveti, bhāvayati），他们修习（作bhāventi, bhāvayanti）。你（单数）修习（作bhāvesi, bhāvayasi），你们修习（作bhāvetha, bhāvayatha）。我修习（作bhāvemi, bhāvayāmi），我们修习（作bhāvema, bhāvayāma）。他（为己）修习（作bhāvayate），他们（为己）修习（作bhāvayante）。 කම්මෙ අත්තනොපදයප්පච්චයඊකාරාගමා, සරලොපාදි ච, තෙන භාවීයතෙ සමාධි, භාවීයන්තෙ. භාවීයති, භාවීයන්ති. 于所动态中，有为己语(attanopada)后缀与ī音之加入，以及元音脱落等。因此，三摩地被修习（作bhāvīyate），（诸法）被修习（作bhāvīyante）。（其）被修习（作bhāvīyati），（彼等）被修习（作bhāvīyanti）。 තථා භාවෙතු, භාවයතු, භාවෙන්තු, භාවයන්තු. භාවෙහි, භාවය, භාවයාහි, භාවෙථ, භාවයථ[Pg.331]. භාවෙමි, භාවයාමි, භාවෙම, භාවයාම. භාවයතං, භාවයන්තං. 同样地（于命令式中）：愿他修习(bhāvetu, bhāvayatu)，愿他们修习(bhāventu, bhāvayantu)。你当修习(bhāvehi, bhāvaya, bhāvayāhi)，你们当修习(bhāvetha, bhāvayatha)。让我修习(bhāvemi, bhāvayāmi)，让我们修习(bhāvema, bhāvayāma)。愿他（为己）修习(bhāvayataṃ)，愿他们（为己）修习(bhāvayantaṃ)。 කම්මෙ භාවීයතං, භාවීයතු, භාවීයන්තු. 于所动态中：愿其被修习（作bhāvīyataṃ, bhāvīyatu），愿彼等被修习（作bhāvīyantu）。 භාවෙය්‍ය, භාවයෙ, භාවයෙය්‍ය, භාවෙය්‍යුං, භාවයෙය්‍යුං. භාවෙය්‍යාසි, භාවයෙය්‍යාසි, භාවෙය්‍යාථ, භාවයෙය්‍යාථ. භාවෙය්‍යාමි, භාවයෙය්‍යාමි, භාවෙය්‍යාම, භාවයෙය්‍යාම. භාවෙථ, භාවයෙථ, භාවෙරං, භාවයෙරං. （于可能式中：）他应修习(bhāveyya, bhāvaye, bhāvayeyya)，他们应修习(bhāveyyuṃ, bhāvayeyyuṃ)。你应修习(bhāveyyāsi, bhāvayeyyāsi)，你们应修习(bhāveyyātha, bhāvayeyyātha)。我应修习(bhāveyyāmi, bhāvayeyyāmi)，我们应修习(bhāveyyāma, bhāvayeyyāma)。他（为己）应修习(bhāvetha, bhāvayetha)，他们（为己）应修习(bhāveraṃ, bhāvayeraṃ)。 කම්මෙ භාවීයෙය්‍ය, භාවීයෙය්‍යුං. 于所动态中：其应被修习(bhāvīyeyya)，彼等应被修习(bhāvīyeyyuṃ)。 අජ්ජතනියං ‘‘සත්තමජ්ජතනිම්හී’’ති යොගවිභාගෙන කාරිතන්තාපි දීඝතො සකාරාගමො. 于不定过去时(ajjatanī)中，通过对“于不定过去时中（用）第七（语尾）”进行分则解释，即使是使役词干，亦有长音化与s-音之加入。 අභාවෙසි, භාවෙසි, අභාවයි, භාවයි, අභාවෙසුං, භාවෙසුං, අභාවයිංසු, භාවයිංසු, අභාවයුං, භාවයුං. අභාවෙසි, අභාවයසි, අභාවිත්ථ, අභාවයිත්ථ. අභාවෙසිං, භාවෙසිං, අභාවයිං, භාවයිං, අභාවිම්හ, අභාවයිම්හ. （不定过去时：）他已修习(abhāvesi, bhāvesi, abhāvayi, bhāvayi)；他们已修习(abhāvesuṃ, bhāvesuṃ, abhāvayiṃsu, bhāvayiṃsu, abhāvayuṃ, bhāvayuṃ)。你已修习(abhāvesi, abhāvayasi)；你们已修习(abhāvittha, abhāvayittha)。我已修习(abhāvesiṃ, bhāvesiṃ, abhāvayiṃ, bhāvayiṃ)；我们已修习(abhāvimha, abhāvayimha)。 කම්මෙ අභාවීයිත්ථ, අභාවීයි. 于所动态中：其已被修习(abhāvīyittha, abhāvīyi)。 භාවෙස්සති, භාවයිස්සති, භාවෙස්සන්ති, භාවයිස්සන්ති. භාවෙස්සසි, භාවයිස්සසි, භාවිස්සථ, භාවයිස්සථ. භාවෙස්සාමි, භාවයිස්සාමි, භාවෙස්සාම, භාවයිස්සාම. （将来时：）他将修习(bhāvessati, bhāvayissati)，他们将修习(bhāvessanti, bhāvayissanti)。你将修习(bhāvessasi, bhāvayissasi)，你们将修习(bhāvissatha, bhāvayissatha)。我将修习(bhāvessāmi, bhāvayissāmi)，我们将修习(bhāvessāma, bhāvayissāma)。 කම්මෙ භාවීයිස්සතෙ, භාවීයිස්සන්තෙ. භාවීයිස්සති, භාවීයිස්සන්ති. 于所动态中：其将被修习（为己语：bhāvīyissate；为他语：bhāvīyissati），彼等将被修习（为己语：bhāvīyissante；为他语：bhāvīyissanti）。 අභාවිස්ස, අභාවයිස්ස, අභාවිස්සංසු, අභාවයිස්සංසු. කම්මෙ අභාවීයිස්සථ, අභාවීයිස්ස ඉච්චාදි. （条件式：）若他已修习(abhāvissa, abhāvayissa)，若他们已修习(abhāvissaṃsu, abhāvayissaṃsu)。于所动态中：若其已被修习(abhāvīyissatha, abhāvīyissa)等。 තථා [Pg.332] යො කොචි පචති, තමඤ්ඤො ‘‘පචාහි පචාහි’’ ඉච්චෙවං බ්‍රවීති, අථ වා පචන්තං පයොජෙති, පචිතුං වා පයොජෙතීති අත්ථෙ වුත්තනයෙන ණෙ ණයාදයො, අකාරස්සාකාරො වුද්ධි, සෙසං නෙය්‍යං. 同样地，若有人在烹煮，另一人对他说：“汝当煮！汝当煮！”，或者，于“他促使正在烹煮者（去煮），或促使（他人）去煮”之义中，依前述方法（加上）ṇe、ṇaya等（后缀），a音增长为ā音，余者可知。 සො දෙවදත්තං ඔදනං පාචෙති, පාචෙන්ති. පාචෙසි, පාචෙථ. පාචෙමි, පාචෙම. පාචයති, පාචයන්ති. පාචයසි, පාචයථ. පාචයාමි, පාචයාම. ණාපෙණාපයෙසු පන සො පුරිසො තං පුරිසං ඔදනං පාචාපෙති, පාචාපෙන්ති. පාචාපයති, පාචාපයන්ති. 他让提婆达多(Devadatta)煮饭(pāceti)，他们让（人）煮(pācenti)。你让（人）煮(pācesi)，你们让（人）煮(pācetha)。我让（人）煮(pācemi)，我们让（人）煮(pācema)。他让（人）煮(pācayati)，他们让（人）煮(pācayanti)。你让（人）煮(pācayasi)，你们让（人）煮(pācayatha)。我让（人）煮(pācayāmi)，我们让（人）煮(pācayāma)。至于ṇāpe、ṇāpaya（后缀），则是：那人让此人煮饭(pācāpeti)，他们让（人）煮(pācāpenti)；他让（人）煮(pācāpayati)，他们让（人）煮(pācāpayanti)。 කම්මෙ සො ඔදනං පාචීයති තෙන, පාචයීයති, පාචාපීයති, පාචාපයීයති. 于所动态中：那饭被他使人煮（作pācīyati, pācayīyati, pācāpīyati, pācāpayīyati）。 තථා පාචෙතු, පාචයතු, පාචාපෙතු, පාචාපයතු. පාචීයතං, පාචීයතු, පාචයීයතං, පාචයීයතු, පාචාපීයතං, පාචාපීයතු, පාචාපයීයතං, පාචාපයීයතු. පාචෙය්‍ය, පාචයෙය්‍ය, පාචාපෙය්‍ය, පාචාපයෙය්‍ය. පාචීයෙය්‍ය, පාචීයෙය්‍යුං. අපාචෙසි, අපාචයි, අපාචාපෙසි, අපාචාපයි. පාචෙස්සති, පාචයිස්සති, පාචාපෙස්සති, පාචාපයිස්සති. අපාචිස්ස, අපාචයිස්ස, අපාචාපිස්ස, අපාචාපයිස්ස ඉච්චාදි. 同样地：（命令式：）愿他使人煮(pācetu等)。(被动命令式：)愿其被使煮(pācīyataṃ等)。（可能式：）他应使人煮(pāceyya等)。（被动可能式：）其应被使煮(pācīyeyya)，彼等应被使煮(pācīyeyyuṃ)。（不定过去时：）他已使人煮(apācesi等)。（将来时：）他将使人煮(pācessati等)。（条件式：）若他已使人煮(apācissa等)等。 ගච්ඡන්තං, ගන්තුං වා පයොජෙතීති අත්ථෙ ණෙ ණයාදයො, වුද්ධියං සම්පත්තායං – 于“促使正在行走者（行走），或促使（他人）去行走”之义中，（加上）ṇe、ṇaya等（后缀），当元音增长发生时—— ‘‘අසංයොගන්තස්ස වුද්ධි කාරිතෙ’’ති වත්තතෙ. （规则）“于使役态中，非结合（辅音）结尾者增长”继续适用。 542. ඝටාදීනං වා. 542. 或于ghaṭ等词根。 ඝටාදීනං ධාතූනං අසංයොගන්තානං වුද්ධි හොති වා කාරිතෙති එත්ථ වාග්ගහණෙන වුද්ධි න හොති, වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො. 对于ghaṭ等非结合（辅音）结尾之词根，于使役态中，元音增长“或”发生。此处，因取“或”字，故元音增长不发生；此“或”字意为限定性选择(vavatthitavibhāsā)。 සො [Pg.333] තං පුරිසං ගාමං ගමෙති, ගමයති, ගච්ඡාපෙති, ගච්ඡාපයති. සො ගාමං ගමීයති තෙන, ගමයීයති, ගච්ඡාපීයති, ගච්ඡාපයීයති ඉච්චාදි. සබ්බත්ථ යොජෙතබ්බං. එවං උපරිපි. 他让那人去村庄（作gameti, gamayati, gacchāpeti, gacchāpayati）。村庄被他使人去（作gamīyati, gamayīyati, gacchāpīyati, gacchāpayīyati）等。此理应遍通一切。以上亦然。 ඝට ඊහායං, ඝටන්තං පයොජයති, ඝටෙති, ඝටාදීනං වාති න වුද්ධි, ඝටයති, ඝටාපෙති, ඝටාපයති. 词根ghaṭa意为“努力”。“促使努力者（努力）”（之义，其形式为）：ghaṭeti。（此为元音增长形）。依“或于ghaṭ等词根”（之规则），元音不增长，（故亦有）ghaṭayati, ghaṭāpeti, ghaṭāpayati（等形式）。 ‘‘කාරිතෙ’’ති වත්තතෙ. （规则中）“于使役态中”（之条件）继续适用。 543. ගුහ දුසානං දීඝං. 543. guh与dus（词根）长音化。 ගුහදුසඉච්චෙතෙසං ධාතූනං සරො දීඝමාපජ්ජතෙ කාරිතෙ පරෙ, වුද්ධාපවාදොයං. guh与dus等词根，当使役词缀在后时，其元音变长，此为例外于音增（vuddhi）者。 ගුහ සංවරණෙ, ගුහිතුං පයොජයති ගූහයති, ගූහයන්ති. දුස අප්පීතිම්හි, දුස්සන්තං පයොජයති දූසයති, දූසයන්ති ඉච්චාදි. guh（词根）义为遮蔽，使之遮蔽为gūhayati、gūhayanti。dus（词根）义为不喜，使之不喜为dūsayati、dūsayanti等。 තථා ඉච්ඡන්තං පයොජයති ඉච්ඡාපෙති, ඉච්ඡාපයති, එසෙති, එසයති. නියච්ඡන්තං පයොජයති නියාමෙති, නියාමයති. ආසන්තං පයොජයති ආසෙති, ආසයති, අච්ඡාපෙති, අච්ඡාපයති. ලභන්තං පයොජයති ලාභෙති, ලාභයති. වචන්තං පයොජයති වාචෙති, වාචයති, වාචාපෙති, වාචාපයති. එවං වාසෙති, වාසයති, වාසාපෙති, වාසාපයති. වාහෙති, වාහයති, වාහාපෙති, වාහාපයති. ජීරෙති, ජීරයති, ජීරාපෙති, ජීරාපයති. මාරෙති, මාරයති, මාරාපෙති, මාරාපයති. දස්සෙති, දස්සයති ඉච්චාදි. 如是，使...希望，为icchāpeti、icchāpayati、eseti、esayati。使...约束，为niyāmeti、niyāmayati。使...坐，为āseti、āsayati、acchāpeti、acchāpayati。使...得，为lābheti、lābhayati。使...说，为vāceti、vācayati、vācāpeti、vācāpayati。如是，（亦有）vāseti、vāsayati、vāsāpeti、vāsāpayati；vāheti、vāhayati、vāhāpeti、vāhāpayati；jīreti、jīrayati、jīrāpeti、jīrāpayati；māreti、mārayati、mārāpeti、mārāpayati；dasseti、dassayati等。 තථා තුදන්තං පයොජයති තොදෙති, තොදයති, තොදාපෙති, තොදාපයති. පවිසන්තං පයොජයති, පවිසිතුං වා පවෙසෙති, පවෙසයති, පවෙසාපෙති[Pg.334], පවෙසාපයති. උද්දිසන්තං පයොජයති උද්දිසාපෙති, උද්දිසාපයති. පහොන්තං පයොජයති පහාවෙති, පහාවයති. සයන්තං පයොජයති සායෙති, සායයති, සායාපෙති, සායාපයති. එත්ථ එකාරස්ස ආයාදෙසො, සයාපෙති, සයාපයති, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ණාපෙණාපයෙසු ආයාදෙසස්ස රස්සත්තං. නයන්තං පයොජයති නයාපෙති, නයාපයති. පතිට්ඨන්තං පයොජයති පතිට්ඨාපෙති, පතිට්ඨාපයති, පතිට්ඨපෙති වා. 如是，使...刺击，为todeti、todayati、todāpeti、todāpayati。使...进入，或使之进入，为paveseti、pavesayati、pavesāpeti、pavesāpayati。使...指示，为uddisāpeti、uddisāpayati。使...能够，为pahāveti、pahāvayati。使...躺卧，为sāyeti、sāyayati、sāyāpeti、sāyāpayati。于此，e音作āy替换，（故有）sayāpeti、sayāpayati；依“kvaci dhātū”等（规则），于ṇāpe、ṇāpaye（词缀）中，āy替换之ā为短音。使...引导，为nayāpeti、nayāpayati。使...安住，为patiṭṭhāpeti、patiṭṭhāpayati，或patiṭṭhapeti。 හනන්තං පයොජයතීති අත්ථෙ ණෙණයාදයො. 于“使...杀”之义中，（使用）ṇe、ṇaya等（词缀）。 ‘‘ණම්හී’’ති වත්තතෙ. （规则）“Ṇamhī”承前。 544. හනස්ස ඝාතො. 544. hana（词根）变为ghāta。 හනඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස ඝාතාදෙසො හොති ණකාරවති කාරිතප්පච්චයෙ පරෙ. ඝාතෙති, ඝාතයති, ඝාතාපෙති, ඝාතාපයති, ‘‘වධො වා සබ්බත්ථා’’ති වධාදෙසෙ වධෙති, වධාපෙති. 对于han此词根，当含ṇ音之使役词缀在后时，有ghāta替换。Ghāteti、ghātayati、ghātāpeti、ghātāpayati。或依“vadho vā sabbatthā”（规则），作vadha替换，（则为）vadheti、vadhāpeti。 ජුහොන්තං පයොජයති ජුහාවෙති, ජුහාවයති. ජහන්තං පයොජයති ජහාපෙති, ජහාපයති, හාපෙති, හාපයති. දදන්තං පයොජයති දාපෙති, දාපයති. පිදහන්තං පයොජයති පිධාපෙති, පිධාපයති, පිදහාපෙති, පිදහාපයති. 使...祭祀，为juhāveti、juhāvayati。使...舍弃，为jahāpeti、jahāpayati、hāpeti、hāpayati。使...布施，为dāpeti、dāpayati。使...关闭，为pidhāpeti、pidhāpayati、pidahāpeti、pidahāpayati。 රුන්ධන්තං පයොජයති රොධෙති, රොධයති, රොධාපෙති, රොධාපයති. ඡින්දන්තං පයොජයති ඡෙදෙති, ඡෙදයති, ඡෙදාපෙති, ඡෙදාපයති. යුඤ්ජන්තං පයොජයති [Pg.335] යොජෙති, යොජයති, යොජාපෙති, යොජාපයති. භුඤ්ජන්තං පයොජයති භොජෙති, භොජයති, භොජාපෙති, භොජාපයති. මුඤ්චන්තං පයොජයති මොචෙති, මොචයති, මොචාපෙති, මොචාපයති. 使...阻挡，为rodheti、rodhayati、rodhāpeti、rodhāpayati。使...切割，为chedeti、chedayati、chedāpeti、chedāpayati。使...结合，为yojeti、yojayati、yojāpeti、yojāpayati。使...食用，为bhojeti、bhojayati、bhojāpeti、bhojāpayati。使...释放，为moceti、mocayati、mocāpeti、mocāpayati。 දිබ්බන්තං පයොජයති දෙවෙති, දෙවයති. උප්පජ්ජන්තං පයොජයති උප්පාදෙති, උප්පාදයති. බුජ්ඣන්තං පයොජයති බොධෙති, බොධයති. ‘‘දාධාන්තතො යො ක්වචී’’ති යකාරාගමො, බුජ්ඣාපෙති, බුජ්ඣාපයති. තුස්සන්තං පයොජයති තොසෙති, තොසයති, තොසාපෙති, තොසාපයති. සම්මන්තං පයොජයති සමෙති, සමයති, ඝටාදිත්තා න වුද්ධි. කුප්පන්තං පයොජයති කොපෙති, කොපයති. ජායන්තං පයොජයති ජනෙති, ජනයති, ඝටාදිත්තා න වුද්ධි. 使...发光，为deveti、devayati。使...生起，为uppādeti、uppādayati。使...觉悟，为bodheti、bodhayati。依“Dādhāntato yo kvacī”（规则），增y音，（故有）bujjhāpeti、bujjhāpayati。使...欢喜，为toseti、tosayati、tosāpeti、tosāpayati。使...平息，为sameti、samayati；因属ghaṭa等（词根），故无音增（vuddhi）。使...愤怒，为kopeti、kopayati。使...出生，为janeti、janayati；因属ghaṭa等（词根），故无音增（vuddhi）。 සුණන්තං පයොජයති ධම්මං සාවෙති, සාවයති. පාපුණන්තං පයොජයති පාපෙති, පාපයති. 使...听闻法，为sāveti、sāvayati。使...到达，为pāpeti、pāpayati。 වික්කිණන්තං පයොජයති වික්කායාපෙති, වික්කායාපයති. ජිනන්තං පයොජයති ජයාපෙති, ජයාපයති. ජානන්තං පයොජයති ඤාපෙති, ඤාපයති. ගණ්හන්තං පයොජයති ගාහෙති, ගාහයති, ගාහාපෙති, ගාහාපයති, ගණ්හාපෙති, ගණ්හාපයති. 使...贩卖，为vikkāyāpeti、vikkāyāpayati。使...战胜，为jayāpeti、jayāpayati。使...知晓，为ñāpeti、ñāpayati。使...拿取，为gāheti、gāhayati、gāhāpeti、gāhāpayati、gaṇhāpeti、gaṇhāpayati。 විතනන්තං පයොජයති විතානෙති, විතානයති. යො කොචි කරොති, තමඤ්ඤො ‘‘කරොහි කරොහි’’ඉච්චෙවං බ්‍රවීති, කරොන්තං පයොජයති, කාතුං වා කාරෙති, කාරයති, කාරාපෙති, කාරාපයති ඉච්චාදි. 使...展开，为vitāneti、vitānayati。若有人作，另一人对彼言：“作！作！”，此即“使作者作”或“使之作”，（其形为）kāreti、kārayati、kārāpeti、kārāpayati等。 චොරෙන්තං පයොජයති චොරාපෙති, චොරාපයති. චින්තෙන්තං පයොජයති චින්තාපෙති, චින්තාපයති[Pg.336], පූජෙන්තං පයොජයති පූජාපෙති, පූජාපයති ඉච්චාදි. සබ්බත්ථ සුබොධං. 使...偷盗，为corāpeti、corāpayati。使...思惟，为cintāpeti、cintāpayati。使...供养，为pūjāpeti、pūjāpayati等。于一切处皆易了知。 ධාතුප්පච්චයතො චාපි, කාරිතප්පච්චයා සියුං; සකාරිතෙහි යුණ්වූනං, දස්සනඤ්චෙත්ථ ඤාපකං. 亦从词根与词缀，得有使役之词缀；于彼使役态可见，yu与ṇvu为证明。 තෙන තිතික්ඛන්තං පයොජයති තිතික්ඛෙති, තිතික්ඛාපෙති. තිකිච්ඡන්තං පයොජයති තිකිච්ඡෙති, තිකිච්ඡයති, තිකිච්ඡාපෙති, තිකිච්ඡාපයති. එවං බුභුක්ඛෙති, බුභුක්ඛයති, බුභුක්ඛාපෙති, බුභුක්ඛාපයති, පබ්බතායන්තං පයොජයති පබ්බතායයති. පුත්තීයයති ඉච්චාදිපි සිද්ධං භවති. 因此，使...忍耐，为titikkheti、titikkhāpeti。使...医治，为tikiccheti、tikicchayati、tikicchāpeti、tikicchāpayati。如是，（亦有）bubhukkheti、bubhukkhayati、bubhukkhāpeti、bubhukkhāpayati。使...行如山，为pabbatāyayati。使...欲求子，为puttīyayati等，亦得成就。 ධාතුප්පච්චයන්තනයො. 词根与词缀所成词章。 සාසනත්ථං සමුද්දිට්ඨං, ආඛ්‍යාතං සකබුද්ධියා; බාහුසච්චබලෙනීදං, චින්තයන්තු විචක්ඛණා. 为利圣教，以自智慧，阐明动词（章）；愿诸智者，以博学力，思择于此。 භවති තිට්ඨති සෙති, අහොසි එවමාදයො; අකම්මකාති විඤ්ඤෙය්‍යා, කම්මලක්ඛණවිඤ්ඤුනා. “存在、安住、卧、曾有”等，当知为不及物（动词），此为知业相者所识。 අකම්මකාපි හෙත්වත්ථ-ප්පච්චයන්තා සකම්මකා; තං යථා භික්ඛු භාවෙති, මග්ගං රාගාදිදූසකන්ති. 不及物（动词）若有使役义词缀，亦成及物；例如：比丘修习毁坏贪等之道。 ඉති පදරූපසිද්ධියං ආඛ්‍යාතකණ්ඩො 《语形成就》中动词篇，如是。 ඡට්ඨො. 第六。 7. කිබ්බිධානකණ්ඩ 7. 语源篇 තෙකාලික 三时性 කිච්චප්පච්චයන්තනය 应作后缀法 අථ ධාතූහියෙව භාවකම්මකත්තුකරණාදිසාධනසහිතං කිබ්බිධානමාරභීයතෙ. 于是，现在开始讲述包含状态、业、作者、工具等能成（sādhana）的语源（kibbidhāna）。 තත්ථ කිච්චකිතකවසෙන දුවිධා හි පච්චයා, තෙසු කිච්චසඤ්ඤාය පඨමං වුත්තත්තා, කිච්චානමප්පකත්තා ච කිච්චප්පච්චයා තාව වුච්චන්තෙ. 其中，后缀（paccaya）根据应作（kicca）和已作（kita）分为两种。在这两种后缀中，因为应作之名最先被提及，又因为应作（后缀）不多，所以先说应作后缀。 භූ සත්තායං, ‘‘භූයතෙ, අභවිත්ථ, භවිස්සතෙ වා දෙවදත්තෙනා’’ති විග්ගහෙ – 语根Bhū，意为存在/成为（sattā），例如在“提婆达多被存在、已存在或将存在”这样的分析中—— ‘‘ධාතුයා කම්මාදිම්හි ණො’’ති ඉතො ‘‘ධාතුයා’’ති සබ්බත්ථ පච්චයාදිවිධානෙ වත්තතෙ, ‘‘පරා, පච්චයා’’ති ච අධිකාරො. “于语根中，业等（意义上）有ṇo（后缀）”这句中的“于语根中”一词，在一切关于后缀等规则的规定中都适用。“在后，后缀”这样的说法也应理解为是上位规则（adhikāra）。 545. භාවකම්මෙසු තබ්බානීයා. 545. 在状态（bhāva）和业（kamma）的意义上，（使用）tabba和anīya（后缀）。 භාවකම්මඉච්චෙතෙස්වත්ථෙසු සබ්බධාතූහි තබ්බ අනීයඉච්චෙතෙ පච්චයා පරා හොන්ති. යොගවිභාගෙන අඤ්ඤත්ථාපි. 在状态和业这些意义上，一切语根之后都可以有tabba和anīya这些后缀。通过规则的分割（yogavibhāga），在其他地方也可以（使用）。 තත්ථ – 其中—— අකම්මකෙහි ධාතූහි, භාවෙ කිච්චා භවන්ති තෙ; සකම්මකෙහි කම්මත්ථෙ, අරහසක්කත්ථදීපකා. 从不及物语根（akammaka dhātu），应作（kicca）后缀在状态（bhāva）意义上产生；从及物语根（sakamaka dhātu），在业（kamma）的意义上，它们表示应得或可能。 තෙ ච – 它们以及—— 546. ණාදයො [Pg.338] තෙකාලිකා. 546. ṇā等（后缀）是三时性（tekālika）的。 තිකාලෙ නියුත්තා තෙකාලිකා, යෙ ඉධ තතියෙ ධාත්වාධිකාරෙ විහිතා අනිද්දිට්ඨකාලා ණාදයො පච්චයා, තෙ තෙකාලිකා හොන්තීති පරිභාසතො කාලත්තයෙපි හොන්ති. 在三时中被使用的，是三时性（tekālika）的。那些在此第三语根上位规则（dhātvādhikāra）中被规定，且未指明时间的ṇā等后缀，依据定义（paribhāsa），即成为三时性的，因此在所有三时中都存在。 සීහගතියා ‘‘ක්වචී’’ති වත්තතෙ. 以狮子步法（sīhagati）理解，“有时”（kvacī）一词在此处适用。 547. යථාගමමිකාරො. 547. 依传统（yathāgama），i音增补（ikārāgama）。 යථාගමං යථාපයොගං ජිනවචනානුපරොධෙන ධාතූහි පරො ඉකාරාගමො හොති ක්වචි බ්‍යඤ්ජනාදිකෙසු කිච්චකිතකප්පච්චයෙසු, ‘‘අඤ්ඤෙසු චා’’ති වුද්ධි, ‘‘ඔ අව සරෙ’’ති අවාදෙසො, ‘‘නයෙ පරං යුත්තෙ’’ති පරං නෙතබ්බං. 依传统（yathāgama）、依用法（yathāpayoga），不违佛语（jinavacana），在某些以辅音（byañjana）开头的应作（kicca）、已作（kita）等后缀中，于语根之后会增添i音（ikārāgama）。“以及其他”处有增长音变（vuddhi），“o ava sare”处有ava替代（avādesa），“naye paraṃ yutte”处应将后面的（音）带到前面。 548. තෙ කිච්චා. 548. 它们是应作（kicca）后缀。 යෙ ඉධ වුත්තා තබ්බානීයණ්‍ය තෙය්‍ය රිච්චප්පච්චයා, තෙ කිච්චසඤ්ඤා හොන්තීති වෙදිතබ්බා. තතො ‘‘අඤ්ඤෙ කිති’’ති වචනතො කිච්චප්පච්චයානමකිතකත්තා නාමබ්‍යපදෙසෙ අසම්පත්තෙ ‘‘තද්ධිතසමාසකිතකා නාමංවාතවෙතුනාදීසු චා’’ති එත්ථ චග්ගහණෙන නාමබ්‍යපදෙසො, තතො ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති. භාවෙ භාවස්සෙකත්තා එකවචනමෙව, ‘‘සි’’න්ති අමාදෙසො. භවිතබ්බං භවතා පඤ්ඤෙන, භවනීයං. 此处所说的tabba、anīya、ṇya、teyya、ricca等后缀，应当知道它们被称为应作（kicca）。因此，由于“其他的是已作（kita）”这条规则，以及应作后缀不属于已作，所以在名称的指称（nāmabyapadesa）上未能成立，但在“派生词（taddhita）、复合词（samāsa）、已作（kitaka）是名词（nāma），以及在vātavetu等之后也是”中，通过“以及”（ca）的包含，名称的指称得以成立，由此产生si等格的出现。在状态（bhāva）意义上，由于状态的单一性（ekattā），所以只有单数（ekavacana），si格变为am替代（amādesa）。（例如）应有（bhavitabbaṃ），由具慧的您（bhavatā paññena）；应有（bhavanīyaṃ）。 ඉධ බ්‍යඤ්ජනාදිත්තාභාවා අනුවත්තිතක්වචිග්ගහණෙන ඉකාරාගමාභාවො. භාවෙ කිච්චප්පච්චයන්තා නපුංසකා. කම්මෙ තිලිඞ්ගා. 此处因无辅音（byañjana）开头，通过沿用“有时”（kvaci）的规则，故无i音增补（ikārāgama）。在状态（bhāva）意义上，以应作（kicca）后缀结尾的词是中性（napuṃsaka）。在业（kamma）意义上，具三性（tiliṅga）。 කම්මනි අභිපුබ්බො, අභිභූයතෙ, අභිභූයිත්ථ, අභිභූයිස්සතෙති අභිභවිතබ්බො කොධො පණ්ඩිතෙන, අභිභවිතබ්බා [Pg.339] තණ්හා, අභිභවිතබ්බං දුක්ඛං, එවං අභිභවනීයො, අභිභවනීයා, අභිභවනීයං, පුරිස කඤ්ඤා චිත්තසද්දනයෙන නෙතබ්බං, එවං සබ්බත්ථ. 在业（kamma）义上，（语根bhū）前加abhi时，（如）被克服、已被克服、将被克服。愤怒（kodha）应被智者（paṇḍita）克服，渴爱（taṇhā）应被克服，苦（dukkha）应被克服。同样，应被克服的（阳性）、应被克服的（阴性）、应被克服的（中性），应依男子（purisa）、女子（kaññā）、心（citta）等词的规则来引导，如是一切处都应如此。 එත්ථ හි – 于此，诚然—— තබ්බාදීහෙව කම්මස්ස, වුත්තත්තාව පුනත්තනා; වත්තබ්බස්ස අභාවා න, දුතියා පඨමා තතො. 因为业（kamma）已被tabba等（后缀）表达，所以不再重复；因无（宾格）可表，故不用第二格（dutiyā），而用第一格（paṭhamā）。 ආස උපවෙසනෙ, ආසීයිත්ථ, ආසීයතෙ, ආසීයිස්සතෙති ආසිතබ්බං තයා, ආසනීයං. කම්මෙ උපාසිතබ්බො ගරු, උපාසනීයො. 语根Āsa，意为坐（upavesana），（如）已坐、正在坐、将要坐（被动），应被你坐，应坐的。在业（kamma）意义上，导师（garu）应被亲近，应被亲近的（导师）。 සී සයෙ, අසීයිත්ථ, සීයතෙ, සීයිස්සතෙති සයිතබ්බං භවතා, සයනීයං, ‘‘එ අයා’’ති අයාදෙසො, අතිසයිතබ්බො පරො, අතිසයනීයො. 语根Sī，意为卧（saya），（如）已卧、正在卧、将要卧（被动），应被尊者卧，应卧的。“e”变为“aya”替代（ayādesa），他人应被超越，应被超越的。 පද ගතිම්හි, උප්පජ්ජිත්ථ, උප්පජ්ජතෙ, උප්පජ්ජිස්සතෙති උප්පජ්ජිතබ්බං තෙන, උප්පජ්ජනීයං, එත්ථ ච ‘‘කත්තරී’’ති අධිකාරං විනා ‘‘දිවාදිතො යො’’ති විනාධිකාරයොගවිභාගෙන යප්පච්චයො, ‘‘තස්ස චවග්ගයකාර’’ඉච්චාදිනා චවග්ගො, ‘‘පරද්වෙභාවො ඨානෙ’’ති ද්විභාවො, පටිපජ්ජිතබ්බො මග්ගො, පටිපජ්ජනීයො. 语根Pada，意为行（gati），（如）已生、正在生、将要生（被动），应被他生起，应生起的。此处，没有“在作者（kattari）意义上”的上位规则（adhikāra），通过“从divādi（语根）有ya（后缀）”的无上位规则（vinādhikāra）的规则分割（yogavibhāga），产生ya后缀，通过“它的cavagga和ya”等规则，有cavagga，通过“在那个位置（ṭhāne）有双重化（dvibhāva）”的规则，有双重化。道路（magga）应被实行，应被实行的（道路）。 බුධ අවගමනෙ, අබුජ්ඣිත්ථ, බුජ්ඣතෙ, බුජ්ඣිස්සතෙති බුජ්ඣිතබ්බො ධම්මො, බුජ්ඣනීයො. 语根Budha，意为觉悟（avagamana），（如）已觉悟、正在觉悟、将要觉悟（被动），法（dhamma）是应当觉悟的，应被觉悟的。 සු සවණෙ, අසූයිත්ථ, සූයතෙ, සූයිස්සතෙති සොතබ්බො ධම්මො, ඉධ යථාගමග්ගහණෙන ඉකාරාගමාභාවො, සුණිතබ්බො, ‘‘ස්වාදිතො ණු ණා උණා චා’’ති විනාධිකාරයොගවිභාගෙන ණාපච්චයො, සවණීයො. 语根Su，意为听闻（savaṇa），（如）已被听闻、正在被听闻、将被听闻，法（dhamma）是应当听闻的（sotabbo）。此处通过依传统（yathāgama）的采用，没有i音增补（ikārāgama）。又如suṇitabbo；（此形是）通过“从svādi（语根）有ṇu、ṇā、uṇā等（后缀）”的无上位规则（vinādhikāra）的规则分割（yogavibhāga），产生ṇā后缀。又如savaṇīyo。 කර කරණෙ, කරීයිත්ථ, කරීයති, කරීයිස්සතීති අත්ථෙ තබ්බා’නීයා. 语根Kara，意为作（karaṇa），（如）已被作、正在被作、将被作（被动），在此意义上，（使用）tabba和anīya（后缀）。 ‘‘අන්තස්ස, කරස්ස, ච, තත්ත’’න්ති ච වත්තතෙ. “（语根）末尾的（anta），kara的，以及，t化（tatta）”等（规则）也适用。 549. තුං [Pg.340] තු න තබ්බෙසු වා. 549. 于tuṃ、tu、na、tabba等后缀，或然。 කරඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස අන්තභූතස්ස රකාරස්ස තකාරත්තං හොති වා තුං තු න තබ්බඉච්චෙතෙසු පච්චයෙසු පරෙසු. කත්තබ්බො භවතා ධම්මො, කත්තබ්බා පූජා, කත්තබ්බං කුසලං, තත්තාභාවෙ ‘‘කරොතිස්සා’’ති වත්තමානෙ ‘‘තවෙතුනාදීසු කා’’ති එත්ථ ආදිසද්දෙන තබ්බෙපි කාදෙසො, කාතබ්බං හිතං. 语根kara之末尾音ra，于tuṃ、tu、na、tabba等后缀在后时，或变为ta。（例如：）法应被汝所作，供养应被作，善应被作。于未t化时，当言“karotissā”，此处依“于tavetu等，为kā”一（规则），通过“等”字，于tabba亦有kā之替代，（如）利益应被作。 550. රහාදිතො ණ. 550. 于ra、ha等（语根）之后，为ṇa。 රකාර හහාරාද්‍යන්තෙහි ධාතූහි පරස්ස අනානීයාදිනකාරස්ස ණකාරො හොති. ආදිසද්දෙන රමු අපඤාතාදිතොපි. 于以ra音、ha音等结尾的语根之后，非anā、anīya等（后缀）之首的na音，变为ṇa音。通过“等”字，亦（包括）ramu、apañāta等（语根）。 රහාදිතො පරස්සෙත්ථ, නකාරස්ස අසම්භවා; අනානීයාදිනස්සෙව, සාමථ්‍යායං ණකාරතා. 于ra、ha等之后，此处na音不可能（有）；唯依（规则之）力，非anā、anīya等之首（的na音），方变为ṇa。 කරණීයො ධම්මො, කරණාරහොති අත්ථො, කරණීයා, කරණීයං. 法应被作，意为“值得作”；（尚有阴性）karaṇīyā、（中性）karaṇīyaṃ。 භර භරණෙ, භරීයතීති භරිතබ්බො, භරණීයො. （语根）bhara，（义为）支持。由“被支持”（bharīyati），故有bharitabbo、bharaṇīyo（应被支持者）。 ගහ උපාදානෙ, අගය්හිත්ථ, ගය්හති, ගය්හිස්සතීති ගහෙතබ්බො, ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා ඉකාරස්සෙකාරො, සඞ්ගණ්හිතබ්බො, ‘‘ගහාදිතො ප්පණ්හා’’ති විනාධිකාරයොගවිභාගෙන ණ්හාපච්චයො, හලොපසරලොපාදි, සඞ්ගණ්හණීයො, ගහණීයො. 语根gaha，意为执取。（如）“已被执取”（agayhittha）、“被执取”（gayhati）、“将被执取”（gayhissati），故有geyya（应被执取）。通过“于彼等，增长”等规则，i音变为e音，（如）saṅgaṇhitabbo（应被总持）。通过“从gaha等，为ppaṇhā”的规则分离，产生ṇhā后缀，（并有）辅音省略、元音省略等（变化），（如）saṅgaṇhaṇīyo（应被总持的）、gahaṇīyo（应被执取的）。 ආදිග්ගහණෙන රමු කීළායං, රමීයිත්ථ, රමීයති, රමීයිස්සතීති රමිතබ්බො, රමණීයො විහාරො. 通过采用“等”字，（又如语根）ramu，（义为）喜爱。（如）“已被喜爱”（ramīyittha）、“被喜爱”（ramīyati）、“将被喜爱”（ramīyissati），故有ramitabbo（应被喜爱的），（以及）ramaṇīyo vihāro（可喜的住处）。 අප [Pg.341] පාපුණනෙ, උණාපච්චයො, පාපීයතීති පාපුණිතබ්බො, ‘‘ගුපාදීනඤ්චා’’ති ධාත්වන්තස්ස ලොපො, ද්විත්තඤ්ච, පත්තබ්බො, පත්තෙය්‍යො, පාපුණණීයො, පාපණීයො. （语根）āpa，（义为）到达，（有）uṇā后缀。由“被到达”（pāpīyati），故有pāpuṇitabbo（应被到达）。依“gupa等，及”（之规则），语根末尾省略，且（辅音）重复，（故有）pattabbo（应被到达）、patteyyo（应被到达）、pāpuṇaṇīyo（应被到达的）、pāpaṇīyo（应被到达的）。 ‘‘අන්තස්ස, වා’’ති ච වත්තතෙ. （前节规则中的）“末尾的”与“或”，于此亦适用。 551. ගම ඛන හනාදීනං තුංතබ්බාදීසු න. 551. 于gam、khan、han等（语根），于tuṃ、tabba等（后缀），不（发生）。 ගම ඛන හනඉච්චෙවමාදීනං මකාර නකාරන්තානං ධාතූනමන්තස්ස නකාරො හොති වා තුං තබ්බ තවෙ තුන ත්වානත්වාඉච්චෙවමාදීසු තකාරාදිප්පච්චයෙසු පරෙසු. අගච්ඡීයිත්ථ, ගච්ඡීයති, ගච්ඡීයිස්සතීති ගන්තබ්බො මග්ගො, ගමිතබ්බං, ගමනීයං. 于gam、khan、han等以ma、na结尾的语根，当tuṃ、tabba、tave、tuna、tvāna、tvā等以ta开头的后缀在后时，其末尾（辅音）或变为na。由“已被去”（agacchīyittha）、“被去”（gacchīyati）、“将被去”（gacchīyissati），故有gantabbo maggo（应行之道）、gamitabbaṃ（应去者）、gamanīyaṃ（应去者）。 ඛනු අවදාරණෙ, අඛඤ්ඤිත්ථ, ඛඤ්ඤති, ඛඤ්ඤිස්සතීති ඛන්තබ්බං ආවාටං, ඛනිතබ්බං, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ඛනන්තස්ස ණත්තඤ්ච, ඛණිතබ්බං, ඛණණීයං, ඛනනීයං වා. （语根）khanu，（义为）挖掘。由“已被掘”（akhaññittha）、“被掘”（khaññati）、“将被掘”（khaññissati），故有khantabbaṃ āvāṭaṃ（应掘之坑）、khanitabbaṃ（应掘者）。依“于某处，语根”等（规则），khan之末（音）亦变为ṇa，（故有）khaṇitabbaṃ、khaṇaṇīyaṃ，或khananīyaṃ。 හන හිංසා ගතීසු, අහඤ්ඤිත්ථ, හඤ්ඤතෙ, හඤ්ඤිස්සතෙති හන්තබ්බං, හනිතබ්බං, හනනීයං. （语根）hana，（义为）伤害、行去。由“已被伤害”（ahaññittha）、“被伤害”（haññate）、“将被伤害”（haññissate），故有hantabbaṃ、hanitabbaṃ、hananīyaṃ（应被伤害者）。 මන ඤාණෙ, අමඤ්ඤිත්ථ, මඤ්ඤතෙ, මඤ්ඤිස්සතෙති මන්තබ්බො, මනිතබ්බො, යප්පච්චයෙ චවග්ගාදි, මඤ්ඤිතබ්බං, මඤ්ඤනීයං. （语根）mana，（义为）知晓。由“已被思量”（amaññittha）、“被思量”（maññate）、“将被思量”（maññissate），故有mantabbo、manitabbo。（于）ya后缀，（有）ca组等（变化），（如）maññitabbaṃ、maññanīyaṃ。 පූජ පූජායං, අපූජීයිත්ථ, පූජීයති, පූජීයිස්සතීති අත්ථෙ තබ්බානීයා. ‘‘චුරාදිතො ණෙ ණයා’’ති අකත්තරිපි ණෙණයා, ඉකාරාගමානීයෙසු ‘‘සරලොපො’’තිආදිනා කාරිතසරස්ස ලොපො, පූජෙතබ්බො, පූජයිතබ්බො, පූජනීයො භගවා. （语根）pūja，（义为）供养。于“已被供养”（apūjīyittha）、“被供养”（pūjīyati）、“将被供养”（pūjīyissatīti）等义，（用）tabba、anīya（后缀）。依“从curādi等，为ṇe、ṇaya”（之规则），于非作者（语态），亦（用）ṇe、ṇaya。于i增音及anīya（后缀），依“元音省略”等（规则），使役（语态）之元音被省略。（如）世尊是pūjetabbo、pūjayitabbo、pūjanīyo（应被供养者）。 ‘‘තබ්බානීයා’’ති යොගවිභාගෙන කත්තුකරණෙසුපි, යා පාපුණනෙ, නිය්‍යාතීති නිය්‍යානීකො මග්ගො. ගච්ඡන්තීති ගමනීයා [Pg.342] භොගා. නහ සොචෙ, නහායති එතෙනාති නහානීයං චුණ්ණං. 通过对“tabba、anīya”的规则分离，（此二后缀）亦可用于作者与工具（语态）。（语根）yā，（义为）到达。由“出离”（niyyāti），故有niyyānīko maggo（出离之道）。（财物）去（gacchanti），故有gamanīyā bhogā（会消失的财物）。（语根）naha，（义为）清洁。“用此沐浴”（nahāyati etena），故有nahānīyaṃ cuṇṇaṃ（沐浴粉）。 ‘‘භාවකම්මෙසූ’’ති අධිකාරො. “于状态与业”，此为管辖标题。 552. ණ්‍යො ච. 552. 及ṇya。 භාවකම්මෙසු සබ්බධාතූහි ණ්‍යප්පච්චයො හොති, චග්ගහණෙන ‘‘ඤාතෙය්‍ය’’න්තිආදීසු තෙය්‍යප්පච්චයො ච. 于状态与业，于一切语根之后，有ṇya后缀。通过“及”字，于ñāteyya等，亦有teyya后缀。 553. කාරිතං විය ණානුබන්ධො. 553. 有ṇ标记（的后缀），如使役（语态）。 අනුබන්ධො අප්පයොගී, ණකාරානුබන්ධො පච්චයො කාරිතං විය දට්ඨබ්බොති කාරිතබ්‍යපදෙසො, ‘‘කාරිතානං ණො ලොප’’න්ති ණලොපො, ‘‘අසංයොගන්තස්ස වුද්ධි කාරිතෙ’’ති වුද්ධි, ඉකාරාගමො, කත්තබ්බං කාරියං. 标记不用于（词形），有ṇ音标记的后缀应被视为使役，故称“使役”。依“使役之ṇ，省略”，（有）ṇ之省略；依“非结合（辅音）结尾者，于使役（语态）增长”，（有元音）增长；（并有）i音增益。kattabbaṃ（应作者）即kāriyaṃ。 හර හරණෙ, අහරීයිත්ථ, හරීයති, හරීයිස්සතීති වා හරිතබ්බං හාරියං. （语根）hara，（义为）运送。由“已被运送”（aharīyittha）、“被运送”（harīyati）、“将被运送”（harīyissatīti），故有haritabbaṃ或hāriyaṃ（应被运送者）。 භර භරණෙ, භරිතබ්බං භාරියං. （语根）bhara，（义为）支持。bharitabbaṃ（应被支持者）即bhāriyaṃ。 ලභ ලාභෙ, ලභිතබ්බං ලබ්භං, ‘‘යවතං තලන’’ඉච්චාදිසුත්තෙ කාරග්ගහණෙන යවතො භකාරස්ස භකාරො, ද්විත්තං. （语根）labha，（义为）获得。labhitabbaṃ（应得者）即labbhaṃ。于“yavataṃ talana”等经中，通过采用kāra，yavato之bha音变为bha音，且重复。 සාස අනුසිට්ඨිම්හි, සාසිතබ්බො සිස්සො, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ආකාරස්සිකාරො. （语根）sāsa，（义为）教诫。sāsitabbo sisso（应被教诫的学生）。依“于某处，语根”等（规则），ā音变为i音。 වච වියත්තියං වාචායං, ණ්‍යප්පච්චයාදිම්හි කතෙ ‘‘අන්තානං, ණානුබන්ධෙ’’ති ච වත්තතෙ. （语根）vaca，（义为）明说。当加ṇya等后缀时，“末尾（音），于ṇ标记（后缀）”亦适用。 554. කගා [Pg.343] චජානං. 554. ca、ja等（音），（变为）ka、ga。 චජඉච්චෙතෙසං ධාත්වන්තානං කකාර ගකාරාදෙසා හොන්ති ණකාරානුබන්ධෙ පච්චයෙ පරෙති චස්ස කාදෙසො. වචනීයං වාක්‍යං. 于ca、ja等语根之末，当有ṇ标记的后缀在后时，有ka、ga之替代。ca（音）替代为ka。（如）vacanīyaṃ（应说者）即vākyaṃ（句）。 භජ සෙවායං, භජනීයං භාග්‍යං, ජස්ස ගාදෙසො. （词根）`Bhaj`，用于`sevā`（侍奉）义。`bhajanīyaṃ`（应被侍奉的），即`bhāgyaṃ`（福分）。（此处）`j`替换为`g`。 චි චයෙ, අචීයිත්ථ, චීයති, චීයිස්සතීති චෙතබ්බං චෙය්‍යං, ඉකාරස්සෙකාරො වුද්ධි, යකාරස්ස ද්විත්තං, විනිපුබ්බො ‘‘දො ධස්ස චා’’ති සුත්තෙ චග්ගහණෙන චකාරස්ස ඡකාරො, විනිච්ඡෙය්‍යං, විනිච්ඡිතබ්බං, විනිච්ඡනීයං. ‘‘කියාදිතො නා’’ති විනාධිකාරයොගවිභාගෙන තබ්බානීය තුං තුනා දීසු ච නාපච්චයො, විනිච්ඡිනිතබ්බං, විනිච්ඡිනනීයං. （词根）`Ci`，用于`caya`（积聚）义。由`acīyittha`（已被积聚）、`cīyati`（正被积聚）、`cīyissatīti`（将被积聚）而有`cetabbaṃ`、`ceyyaṃ`（应被积聚的）。（此处）`i`音增长为`e`音，`y`音重复。当有前缀`vi-`和`ni-`时，根据“`do dhassa cā`”经，由`ca`的摄取，`c`变为`ch`，而有`viniccheyyaṃ`、`vinicchitabbaṃ`、`vinicchanīyaṃ`。根据“`Kiyādito nā`”经，通过规则分割，在`tabba`、`anīya`、`tuṃ`、`tunā`等（后缀）中亦可加`nā`后缀，而有`vinicchinitabbaṃ`、`vinicchinanīyaṃ`。 නී පාපුණනෙ, අනීයිත්ථ, නීයති, නීයිස්සතීති නෙය්‍යො, නෙය්‍යා, නෙය්‍යං. නෙතබ්බං. （词根）`Nī`，用于`pāpuṇana`（达到）义。由`anīyittha`（已被引导）、`nīyati`（正被引导）、`nīyissatīti`（将被引导）而有`neyyo`（阳性）、`neyyā`（阴性）、`neyyaṃ`（中性）（应被引导的）。亦作`Netabbaṃ`。 ණ්‍යග්ගහණං ඡට්ඨීයන්තවසෙනානුවත්තතෙ, මණ්ඩූකගතියා අන්තග්ගහණඤ්ච තතියන්තවසෙන. 对`ṇya`的摄取，是以第六格（属格）的形式延续；而对`anta`的摄取，则是以“蛙跳式”的方法，以第三格（工具格）的形式延续。 555. භූතොබ්බ. 555. 从`bhū`（词根，其后缀）为`abba`。 භූ ඉච්චෙතස්මා පරස්ස ණ්‍යප්පච්චයස්ස සහ ධාත්වන්තෙන අබ්බාදෙසො හොති. භවිතබ්බො භබ්බො, භබ්බා, භබ්බං. 从`bhū`此词根，其后的`ṇya`后缀连同词根的末尾，被替换为`abba`。`bhavitabbo`（应成），即`bhabbo`（阳性）、`bhabbā`（阴性）、`bhabbaṃ`（中性）。 ‘‘ණ්‍යස්ස, අන්තෙනා’’ති ච වත්තතෙ. （规则中的）“`ṇyassa`（`ṇya`的）”和“`antenā`（与末尾）”亦延续适用。 556. වද මද ගමු යුජ ගරහාකාරාදීහි ජ්ජම්මග්ගය්හෙය්‍යාගාරො වා. 556. 从`vad`、`mad`、`gam`、`yuj`、`garah`等词根，以及以`ā`结尾的词根，（其后缀连同词根末尾）可选择性地替换为`jja`、`mma`、`gga`、`yha`、`eyya`、`āgāra`。 වද මද ගමු යුජ ගරහඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි, ආකාරන්තෙහි ච පරස්ස ණ්‍යප්පච්චයස්ස ධාත්වන්තෙන සහ යථාක්කමං [Pg.344] ජ්ජ ම්ම ග්ග ය්හ එ ය්‍යඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති වා, ගරස්ස ච ගාරාදෙසො, ගරහස්ස ගරස්සෙවායං ගාරො. වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො. 从`vad`、`mad`、`gam`、`yuj`、`garah`等词根，以及以`ā`结尾的词根，其后的`ṇya`后缀连同词根末尾，可选择性地依次替换为`jja`、`mma`、`gga`、`yha`、`eyya`。并且，`gar`替换为`gāra`；对于`garah`，此`gāra`（的替换）是针对其`gar`的部分。此处的`vā`字，是用于`vavatthitavibhāsā`（固定选择）义。 වද වියත්තියං වාචායං, අවජ්ජිත්ථ, වජ්ජති, වජ්ජිස්සතීති වා වජ්ජං වදනීයං, රස්සත්තං. වජ්ජං දොසො. （词根）`Vada`，用于`viyatti vācā`（清晰的言说）义。由`avajjittha`（已被说）、`vajjati`（正被说）、`vajjissatīti`（将被说）而有`vajjaṃ`或`vadanīyaṃ`（应说之语），（此处）元音缩短。`Vajjaṃ`亦指`dosa`（过失）。 මද උම්මාදෙ, අමජ්ජිත්ථ, මජ්ජතෙ, මජ්ජිස්සති එතෙනාති මජ්ජං මදනීයං. මදග්ගහණෙන කරණෙපි ණ්‍යප්පච්චයො. ගමු සප්ප ගතිම්හි, ගන්තබ්බං ගම්මං. （词根）`Mad`，用于`ummāda`（狂乱）义。由`amajjittha`（已被陶醉）、`majjate`（正被陶醉）、`majjissati etena`（以此而陶醉）而有`majjaṃ`（酒），即`madanīyaṃ`（令人陶醉的）。通过摄取`mad`，`ṇya`后缀亦用于`karaṇa`（工具）义。（词根）`Gam`，用于`sappa gati`（爬行、去）义。`gantabbaṃ`（应去的），即`gammaṃ`。 යුජ යොගෙ, අයුජ්ජිත්ථ, යුජ්ජතෙ, යුජ්ජිස්සතීති යොග්ගං, නියොජ්ජො වා. （词根）`Yuj`，用于`yoga`（结合）义。由`ayujjittha`（已被结合）、`yujjate`（正被结合）、`yujjissatīti`（将被结合）而有`yoggaṃ`（应被结合的），或`niyojjo`（应被任命的）。 ගරහ නින්දායං, අගරය්හිත්ථ, ගරහීයති, ගරහීයිස්සතීති අත්ථෙ ණ්‍යප්පච්චයො, තස්සිමිනා ධාත්වන්තෙන සහ ය්හාදෙසො, ගරස්ස ගාරාදෙසො ච, ගාරය්හො, ගාරය්හා, ගාරය්හං, ගරහණීයං. （词根）`Garaha`，用于`nindā`（责难）义。在`agarayhittha`（已被责难）、`garahīyati`（正被责难）、`garahīyissatīti`（将被责难）的意义上，加`ṇya`后缀。在此，（后缀）连同词根末尾被替换为`yha`，并且`gar`被替换为`gār`。因此有`gārayho`（阳性）、`gārayhā`（阴性）、`gārayhaṃ`（中性）（应受谴责的），以及`garahaṇīyaṃ`。 ආදිසද්දෙන අඤ්ඤෙපි දමජහන්තා ගය්හන්තෙ. ගද වියත්තියං වාචායං, ගජ්ජතෙ, ගදනීයං වා ගජ්ජං. පද ගතිම්හි, පජ්ජනීයං පජ්ජං ගාථා. ඛාද භක්ඛණෙ, ඛජ්ජතෙති ඛජ්ජං ඛාදනීයං. දමු දමනෙ, අදම්මිත්ථ, දම්මතෙ, දමීයිස්සතීති දම්මො දමනීයො. භුජ පාලනබ්‍යවහරණෙසු, අභුජ්ජිත්ථ, භුජ්ජති, භුජ්ජිස්සතීති භොග්ගං, භොජ්ජං වා, කාරග්ගහණෙන යස්ස ජකාරො. ගහෙතබ්බං ගය්හමිච්චාදි. 通过`ādi`（等）字，亦摄取`dam`、`jah`等其他词根。（词根）`Gad`，用于`viyatti vācā`（清晰的言说）义，`gajjate`（正被说），`gadanīyaṃ`或`gajjaṃ`（应说之语）。（词根）`Pad`，用于`gati`（去）义，`pajjanīyaṃ`、`pajjaṃ`（应去之物），如`gāthā`（偈颂）。（词根）`Khād`，用于`bhakkhaṇa`（食）义，`khajjateti`（正被食），即`khajjaṃ`、`khādanīya`（嚼食）。（词根）`Dam`，用于`damana`（调伏）义，由`adammittha`（已被调伏）、`dammate`（正被调伏）、`damīyissatīti`（将被调伏）而有`dammo`、`damanīyo`（应被调伏的）。（词根）`Bhuj`，用于`pālanabyavaharaṇa`（保护、使用）义，由`abhujjittha`（已被使用）、`bhujjati`（正被使用）、`bhujjissatīti`（将被使用）而有`bhoggaṃ`或`bhojjaṃ`（可享用的），通过摄取`kāra`，`y`变为`j`。`gahetabbaṃ`（应取的），即`gayhaṃ`，等等。 ආකාරන්තතො පන දා දානෙ, අදීයිත්ථ, දීයති, දීයිස්සතීති අත්ථෙ ණ්‍යප්පච්චයො, තස්සිමිනා ධාත්වන්තෙන ආකාරෙන සහ එය්‍යාදෙසො, දෙය්‍යං, දාතබ්බං. අනීයෙ ‘‘සරලොපො’’තිආදිනා පුබ්බසරස්ස ලොපෙ සම්පත්තෙ තත්ථෙව [Pg.345] තුග්ගහණෙන නිසෙධෙත්වා ‘‘සරා සරෙ ලොප’’න්ති ආකාරෙ ලුත්තෙ පරසරස්ස දීඝො, දානීයං. 而对于以`ā`结尾的（词根），如（词根）`dā`，用于`dāna`（布施）义，在`adīyittha`（已被布施）、`dīyati`（正被布施）、`dīyissatīti`（将被布施）的意义上，加`ṇya`后缀。在此，（后缀）连同词根末尾的`ā`音被替换为`eyya`，而有`deyyaṃ`，即`dātabbaṃ`（应被给予的）。当加`anīya`（后缀）时，根据“`saralopo`”等（经），在前一元音将要脱落时，由`tug`的摄取而阻止；或根据“`sarā sare lopa`”经，当`ā`音脱落时，后一元音变长，而有`dānīyaṃ`。 පා පානෙ, අපීයිත්ථ, පීයති, පීයිස්සතීති පෙය්‍යං, පාතබ්බං, පානීයං. හා චාගෙ, අහීයිත්ථ, හීයති, හීයිස්සතීති හෙය්‍යං, හාතබ්බං, හානීයං. මා මානෙ, අමීයිත්ථ, මීයති, මීයිස්සතීති මෙය්‍යං, මාතබ්බං, මිනිතබ්බං, මෙතබ්බං වා. ඤා අවබොධනෙ, අඤ්ඤායිත්ථ, ඤායති, ඤායිස්සතීති ඤෙය්‍යං, ඤාතබ්බං, ඤාතෙය්‍යං. ‘‘ඤාස්ස ජා ජං නා’’ති ජාදෙසෙ ‘‘කියාදිතො නා’’ති විනාධිකාරයොගවිභාගෙන නාපච්චයො, ඉකාරාගමො ච, ජානිතබ්බං, විජානනීයං. ඛ්‍යාපකථනෙ, සඞ්ඛ්‍යාතබ්බං, සඞ්ඛ්‍යෙය්‍යං ඉච්චාදි. （词根）`Pā`，用于`pāna`（饮）义。由`apīyittha`（已被饮）、`pīyati`（正被饮）、`pīyissatīti`（将被饮）而有`peyyaṃ`、`pātabbaṃ`、`pānīyaṃ`（应被饮的）。（词根）`Hā`，用于`cāga`（舍弃）义。由`ahīyittha`（已被舍弃）、`hīyati`（正被舍弃）、`hīyissatīti`（将被舍弃）而有`heyyaṃ`、`hātabbaṃ`、`hānīyaṃ`（应被舍弃的）。（词根）`Mā`，用于`māna`（量度）义。由`amīyittha`（已被量度）、`mīyati`（正被量度）、`mīyissatīti`（将被量度）而有`meyyaṃ`、`mātabbaṃ`、`minitabbaṃ`或`metabbaṃ`（应被量度的）。（词根）`Ñā`，用于`avabodhana`（知晓）义。由`aññāyittha`（已被知晓）、`ñāyati`（正被知晓）、`ñāyissatīti`（将被知晓）而有`ñeyyaṃ`、`ñātabbaṃ`、`ñāteyyaṃ`（应被知晓的）。根据“`Ñāssa jā jaṃ nā`”经，替换为`jā`。根据“`Kiyādito nā`”经，通过规则分割，加`nā`后缀和`i`增音，而有`jānitabbaṃ`、`vijānanīyaṃ`。（词根）`Khyā`，用于`pakathana`（宣说）义。`saṅkhyātabbaṃ`、`saṅkhyeyyaṃ`（应被计数的），等等。 557. කරම්හා රිච්ච. 557. 从`kar`（词根，加）`ricca`（后缀）。 කරධාතුතො රිච්චප්පච්චයො හොති භාවකම්මෙසු. 从`kar`词根，在`bhāva`（无主语）和`kamma`（作业）义中，加`ricca`后缀。 558. රම්හි රන්තො රාදි නො. 558. 对于以`r`结尾的（词根），当以`r`开头的（后缀）在后时，（词根末尾）不（保留）。 රකාරානුබන්ධෙ පච්චයෙ පරෙ සබ්බො ධාත්වන්තො රාදි පච්චයරකාරමරියාදො නො හොති, ලොපමාපජ්ජතෙති අත්ථො. රන්තොති එත්ථ රකාරො සන්ධිජො, කත්තබ්බං කිච්චං. ‘‘රිච්චා’’ති යොගවිභාගෙන භරාදිතොපි රිච්චප්පච්චයො, යථා, භරීයතීති භච්චො, සරලොපො. ඉ ගතිම්හි, පති එතබ්බො පටිච්චො. 当带有`r`标记的后缀在后时，整个词根的末尾发生脱落。在`rantoti`中，`r`音是连接音。`kattabbaṃ`（应做之事），即`kiccaṃ`。通过对“`riccā`”的规则分割，`ricca`后缀亦可用于`bhar`等词根，例如：`bharīyati`（被荷负），即`bhacco`，（此处有）元音脱落。（词根）`I`，用于`gati`（去）义。`pati etabbo`（应缘此而行），即`paṭicco`（缘生）。 559. පෙසාතිසග්ගපත්තකාලෙසු කිච්චා. 559. 在`pesa`（命令）、`atisagga`（允许）和`pattakāla`（适时）义中，（使用）`kicca`（后缀）。 පෙස අතිසග්ග පත්තකාලඉච්චෙතෙස්වත්ථෙසු කිච්චප්පච්චයා හොන්ති. පෙසනං නාම ‘‘කත්තබ්බමිදං භවතා’’ති ආණාපනං, අජ්ඣෙසනඤ්ච. අතිසග්ගොනාම ‘‘කිමිදං මයා කත්තබ්බ’’න්ති පුට්ඨස්ස වා [Pg.346] ‘‘පාණො න හන්තබ්බො’’තිආදිනා පටිපත්තිදස්සනමුඛෙන වා කත්තබ්බස්ස අනුඤ්ඤා. පත්තකාලො නාම සම්පත්තසමයො යො අත්තනො කිච්චකරණසමයමනුපපරික්ඛිත්වා න කරොති, තස්ස සමයාරොචනං, න තත්ථ අජ්ඣෙසනමත්ථීති. තෙ ච ‘‘භාවකම්මෙසු කිච්චත්තක්ඛත්ථා’’ති වුත්තත්තා භාවකම්මෙස්වෙව භවන්ති. 在`pesa`（命令）、`atisagga`（允许）、`pattakāla`（适时）等义中，使用`kicca`后缀。`Pesana`（命令）是指“此事应由您完成”的命令或请求。`Atisagga`（允许）是指对“此事我该做吗？”的提问者，或通过“不应杀生”等行为示范，而允许其应做之事。`Pattakāla`（适时）是指时机已到，若有人不审查自己应履行的职责而不去做，便告知他时机，其中没有请求之意。这些`kicca`后缀，因经说“在无主语和作业义中，（使用）`kicca`、`tta`、`kkha`（后缀）”，故仅用于无主语和作业义中。 පෙසනෙ තාව – කරීයතු භවතා කම්මන්ති අත්ථෙ ඉමිනා තබ්බානීයා, සෙසං වුත්තනයමෙව, කත්තබ්බං කම්මං භවතා, කරණීයං කිච්චං භවතා. 首先，在`pesana`（命令）义中，对于“工作应由您完成”（karīyatu bhavatā kammaṃ）的意义，依此（规则）使用`tabba`和`anīya`（后缀）。其余如前所述。例如：“工作应由您完成”（kattabbaṃ kammaṃ bhavatā），“事情应由您完成”（karaṇīyaṃ kiccaṃ bhavatā）。 අතිසග්ගෙ භුජ්ජතු භවතාති අත්ථෙ තබ්බාදි, ‘‘අඤ්ඤෙසු චා’’ති වුද්ධි. 在`atisagga`（允许）义中，对于“愿您享用”（bhujjatu bhavatā）的意义，使用`tabba`等（后缀），并且根据“`aññesu ca`”经，发生`vuddhi`（元音增长）。 ‘‘තස්සා’’ති වත්තතෙ. “`Tassā`”延续适用。 560. භුජාදීනමන්තො නො ද්වි ච. 560. （词根）`bhuj`等的末尾（被省略），并且（后缀首辅音）重复。 භුජඉච්චෙවමාදීනං ජකාරාදිඅන්තානං ධාතූනමන්තො නො හොති, පරස්ස කිච්චකිතකප්පච්චයතකාරස්ස ච ද්වෙභාවො හොති. භොත්තබ්බං භොජනං භවතා, භොජනීයං භොජ්ජං භවතා. 对于`bhuj`等以`ja`等音结尾的词根，其末尾被省略；并且其后`kicca`、`kita`、`kappa`等后缀的`ta`音会重复。例如：`bhottabbaṃ bhojanaṃ bhavatā`（您应食用的食物），`bhojanīyaṃ bhojjaṃ bhavatā`（您应食用的食物）。 ඉකාරාගමයුත්තතකාරෙ පන – ‘‘නමකරානමන්තානං නියුත්තතම්හී’’ති එත්ථ ‘‘අන්තානං නියුත්තතම්හී’’ති යොගවිභාගෙන ධාත්වන්තලොපාදිනිසෙධො, ‘‘රුධාදිතො නිග්ගහීතපුබ්බ’’න්ති විනාධිකාරයොගවිභාගෙන, ‘‘නිග්ගහීතඤ්චා’’ති වා නිග්ගහීතාගමො, භුඤ්ජිතබ්බං තයා, යුඤ්ජිතබ්බං. 然而，在与i音插入(ikārāgama)结合的ta字母的情况中——在“namakarānamantānaṃ niyuttatamhī”一句中，通过对“antānaṃ niyuttatamhī”进行规则分离(yogavibhāga)，禁止了词根尾音省略(dhātvantalopa)等；通过对“rudhādito niggahītapubbaṃ”进行无管辖的规则分离，或依“niggahītañcā”，而有鼻音(niggahīta)的插入。例如：bhuñjitabbaṃ tayā(你应当食用)，yuñjitabbaṃ(应当努力)。 සමයාරොචනෙ පන – ඉ අජ්ඣයනෙ අධිපුබ්බො, අධීයතං භවතාති අත්ථෙ තබ්බානීයාදි, ඉකාරාගමවුද්ධිඅයාදෙසඅජ්ඣාදෙසා ච, ණ්‍යප්පච්චයෙ තු වුද්ධි, යකාරස්ස ද්විත්තඤ්ච, අජ්ඣයිතබ්බං, අජ්ඣෙය්‍යං භවතා, අජ්ඣයනීයං භවතා, අවස්සං [Pg.347] කත්තබ්බන්ති වාක්‍යෙ පන ‘‘කිච්චා’’ති අධිකිච්ච ‘‘අවස්සකාධමිණෙසු ණී චා’’ති අවස්සකාධමිණත්ථෙ ච තබ්බාදයො, කත්තබ්බං මෙ භවතා ගෙහං, කරණීයං, කාරියං. එවං දාතබ්බං මෙ භවතා සතං, දානීයං, දෙය්‍යං. 然而，在告知时机(samayārocana)义中——词根i(学)用于“学习”义，adhi为前缀，在“adhīyataṃ bhavatā”(尊者应当学习)的意义上，使用tabba、anīya等后缀，并有i音插入(ikārāgama)、元音增长(vuddhi)、ayādesa(aya替换)和ajjhādesa(ajjha替换)；而在ṇya后缀中，则有元音增长(vuddhi)和ya字母的双重化(dvitta)。例如：ajjhayitabbaṃ(应当学习)、ajjheyyaṃ bhavatā(尊者应当学习)、ajjhayanīyaṃ bhavatā(尊者应当学习)。然而，在“avassaṃ kattabbaṃ”(必须做)的句子中，依据“kiccā”(应作)的管辖规则，以及“avassakādhamiṇesu ṇī cā”(在必须和负债义中亦加ṇī)的规则，tabba等后缀也用于必须和负债义。例如：kattabbaṃ me bhavatā gehaṃ(房屋应由您为我建造)，karaṇīyaṃ(应做)，kāriyaṃ(应作)。同样地，dātabbaṃ me bhavatā sataṃ(一百应由您给我)，dānīyaṃ(应给予)，deyyaṃ(应给予)。 ධර ධාරණෙ, චුරාදිත්තා ණෙණයා, වුද්ධි, ඉකාරාගමො ච, ධාරෙතබ්බං, ධාරයිතබ්බං ඉච්චාදි. 词根dhara(持)用于“持守”(dhāraṇa)义，因其属于curādi(第十组)词根，故加ṇe和ṇaya后缀，并有元音增长(vuddhi)和i音插入(ikārāgama)。例如：dhāretabbaṃ(应持守)，dhārayitabbaṃ(应使持守)等。 ‘‘නුදාදීහි යුණ්වූනමනානනාකානනකා සකාරිතෙහි චා’’ති සකාරිතෙහිපි යුණ්වූනමාදෙසවිධානතොයෙව ධාතුප්පච්චයන්තතොපි කිච්චකිතකප්පච්චයා භවන්තීති දට්ඨබ්බො. තෙන තිතික්ඛාපීයතීති තිතික්ඛාපෙතබ්බො. එවං තිකිච්ඡාපෙතබ්බො තිකිච්ඡාපනීයො. අභාවීයිත්ථ, භාවීයති, භාවීයිස්සතීති භාවෙතබ්බො මග්ගො. භාවයිතබ්බො, භාවනීයො, භාවනීයං, භාවනීයා, අකාරීයිත්ථ, කාරීයති, කාරීයිස්සතීති කාරෙතබ්බං, කාරයිතබ්බං, කාරාපෙතබ්බං, කාරාපයිතබ්බං, කාරාපනීයමිච්චාදි ච සිද්ධං භවති. 依据“Nudādīhi yuṇvūnamanānanākānanakā sakāritehi cā”(从nud等词根及使役动词后，有yu、ṇvu、ana、anā、kāna、naka等后缀)一颂，正因为规定了即使在使役动词(sakārita)后也可有yu、ṇvu等后缀的替换，故应知kicca、kita、kappa等后缀亦可接于词根与后缀之后。因此，从titikkhāpīyati(被使忍耐)可得titikkhāpetabbo(应使之忍耐)。同样地，tikicchāpetabbo(应使之治疗)、tikicchāpanīyo(应使之治疗)。从abhāvīyittha(曾被使有)、bhāvīyati(正被使有)、bhāvīyissatīti(将要被使有)可得bhāvetabbo maggo(应修习的道路)。Bhāvayitabbo(应修习)、bhāvanīyo(应修习)、bhāvanīyaṃ(应修习)、bhāvanīyā(应修习)。从akārīyittha(曾被使作)、kārīyati(正被使作)、kārīyissatīti(将要被使作)可得kāretabbaṃ(应使作)、kārayitabbaṃ(应使作)、kārāpetabbaṃ(应使令作)、kārāpayitabbaṃ(应使令作)、kārāpanīyaṃ(应使令作)等形式，皆可成立。 කත්තබ්බං කරණීයඤ්ච, කාරියං කිච්චමිච්චපි; කාරෙතබ්බං තථා කාරා-පෙතබ්බං කිච්චසඞ්ගහො. Kattabbaṃ(应作)与karaṇīyaṃ(应为)，kāriyaṃ(应办)以及kiccaṃ(应作)；同样地，kāretabbaṃ(应使作)与kārāpetabbaṃ(应使令作)，此乃kicca(应作类)后缀之总集。 කිච්චප්පච්චයන්තනයො. 应作类后缀章。 තෙකාලික 通三时 කිතකප්පච්චයන්තනය Kita与kappa后缀章 ඉදානි කිතකප්පච්චයා වුච්චන්තෙ. 现在开始讲述kita与kappa后缀。 කර කරණෙ, පුරෙ විය ධාතුසඤ්ඤාදි. 词根kara(作)用于“作”(karaṇa)义，其词根定义等如前所述。 කුම්භඉච්චුපපදං, තතො දුතියා. Kumbha(罐)是前置语(upapada)，故为第二格。 ‘‘කුම්භං කරොති, අකාසි, කරිස්සතී’’ති වා විග්ගහෙ – 或者在“kumbhaṃ karoti(他做罐), akāsi(他已做), karissati(他将做)”这样的词义分析(vigraha)中—— ‘‘පරා, පච්චයා’’ති ච වත්තතෙ. “Parā”(在后)和“paccayā”(是后缀)的管辖规则亦延续适用。 561. ධාතුයා [Pg.348] කම්මාදිම්හි ණො. 561. 当有宾语等时，于词根后加ṇa后缀。 කම්මස්මිං ආදිම්හි සති ධාතුයා පරො ණප්පච්චයො හොති. 当宾语(kamma)作为前置语时，于词根后加ṇa后缀。 සො ච – 而它(此后缀)—— 562. අඤ්ඤෙ කිත. 562. 其他的是kita后缀。 තතියෙ ධාත්වාධිකාරෙ විහිතා කිච්චෙහි අඤ්ඤෙ පච්චයා කිතිච්චෙව සඤ්ඤා හොන්තීති කිතසඤ්ඤා කතා. 在第三词根管辖章中，除了规定的kicca(应作类)后缀外，其他后缀皆名为kita，因此立名为kita。 563. කත්තරි කිත. 563. Kita后缀用于主动者(kattari)义。 කත්තරි කාරකෙ කිතපච්චයො හොතීති නියමතො කත්තරි භවති, සො ච ‘‘ණාදයො තෙකාලිකා’’ති වුත්තත්තා කාලත්තයෙ ච හොති. පුරෙ විය කාරිතබ්‍යපදෙසණලොපවුද්ධියො, පච්චයන්තස්සාලිඞ්ගත්තා ස්‍යාදිම්හි අසම්පත්තෙ ‘‘තද්ධිතසමාසකිතකා නාමංවාතවෙතුනාදීසු චා’’ති කිතකන්තත්තා නාමංව කතෙ ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති, තතො කුම්භං කරොතීති අත්ථෙ ‘‘අමාදයො පරපදෙභී’’ති දුතියාතප්පුරිසසමාසො, ‘‘නාමාන’’න්තිආදිනා සමාසසඤ්ඤා, ‘‘තෙසං විභත්තියො ලොපා චා’’ති විභත්තිලොපො, ‘‘පකති චස්ස සරන්තස්සා’’ති පකතිභාවො, පුන සමාසත්තා නාමමිව කතෙ ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති. Kita后缀用于主动者格(kattari kārake)，因此依规定用于主动者义；并且由于“ṇādayo tekālikā”(ṇa等后缀通三时)的规定，它也用于三时。如前所述，有使役的指称、ṇa的省略和元音增长。因为后缀结尾的词没有性(liṅga)，在格位词尾(syādi)尚未生成时，依据“taddhitasamāsakitakā nāmaṃvātavetunādīsu cā”(派生词、复合词、kita结尾词在vā、tve、tuna等后缀前如同名词)的规则，因其为kita结尾，被当作名词处理，从而产生格位词尾(syādi)。然后，在“kumbhaṃ karoti”(做罐)的意义上，依据“amādayo parapadebhī”(am等格尾可与其他词复合)形成第二格依主释(dutiyātappurisa)复合词；通过“nāmānaṃ samāso yuttattho”等规则获得复合词的名称；通过“tesaṃ vibhattiyo lopā cā”(它们的格位词尾被省略)省略格位词尾；依据“pakati cassa sarantassā”(元音结尾词恢复原形)恢复其原形；再次因其为复合词，被当作名词处理，从而产生格位词尾(syādi)。 සො කුම්භකාරො, තෙ කුම්භකාරා ඉච්චාදි. ඉත්ථියං කුම්භකාරී, කුම්භකාරියො ඉච්චාදි, තථා කම්මං කරොතීති කම්මකාරො. එවං මාලාකාරො, කට්ඨකාරො, රථකාරො, සුවණ්ණකාරො, සුත්තකාරො, වුත්තිකාරො, ටීකාකාරො. So kumbhakāro(他是陶工)，te kumbhakārā(他们是陶工)等。女性作kumbhakārī(女陶工)，kumbhakāriyo(女陶工们)等。同样地，kammaṃ karoti(作业)者是kammakāro(作业者)。以此类推，mālākāro(华鬘师)、kaṭṭhakāro(木匠)、rathakāro(车匠)、suvaṇṇakāro(金匠)、suttakāro(经师)、vuttikāro(释疏师)、ṭīkākāro(复注师)。 ගහ උපාදානෙ, පත්තං අගණ්හි, ගණ්හාති, ගණ්හිස්සතීති වා පත්තග්ගාහො. එවං රස්මිග්ගාහො, රජ්ජුග්ගාහො. 词根gaha(取)用于“执取”(upādāna)义。或者从“pattaṃ agaṇhi(他取了钵), gaṇhāti(他取), gaṇhissati(他将取)”得pattaggāho(执钵者)。同样地，rasmiggāho(执缰者)、rajjuggāho(执绳者)。 වෙ [Pg.349] තන්තසන්තානෙ, තන්තං අවායි, වායති, වායිස්සතීති වා තන්තවායො, ‘‘තෙ ආවායා කාරිතෙ’’ති ආයාදෙසො, වාක්‍යෙ පනෙත්ථ ‘‘තෙ ආවායා’’ති යොගවිභාගෙන ආයාදෙසො. එවං තුන්නවායො. 词根ve(织)用于“织线”(tantasantāna)义。或者从“tantaṃ avāyi(他织了线), vāyati(他织), vāyissati(他将织)”得tantavāyo(织工)。依据“te āvāyā kārite”(在使役中，e成āv和āy)有āyādesa(āy替换)；在此处(非使役)的句子中，通过对“te āvāyā”进行规则分离(yogavibhāga)而有āyādesa(āy替换)。同样地，tunnavāyo(裁缝)。 මා පරිමාණෙ, ධඤ්ඤං අමිනි, මිනාති, මිනිස්සතීති වා අත්ථෙ ණප්පච්චයෙ කතෙ – 词根mā(量)用于“度量”(parimāṇa)义。或者在“dhaññaṃ amini(他量了谷), mināti(他量), minissati(他将量)”的意义上，加上ṇa后缀时—— ‘‘ණම්හී’’ති වත්තතෙ. “Ṇamhi”(当ṇa后缀在后时)的管辖规则延续适用。 564. ආකාරන්තානමායො. 564. 长ā结尾的词根变为āya。 ආකාරන්තානං ධාතූනං අන්තස්ස ආයාදෙසො හොති ණකාරානුබන්ධෙ පච්චයෙ පරෙ, සරලොපාදි. ධඤ්ඤමායො. එවං දානං දදාතීති දානදායො. 当带有指示字母ṇ的后缀在后时，长ā结尾的词根的尾音被替换为āya，并有元音省略等。例如：dhaññamāyo(量谷者)。同样地，dānaṃ dadāti(他行布施)者是dānadāyo(布施者)。 කමු කන්තිම්හි, ධම්මං අකාමයි, කාමයති, කාමයිස්සතීති වා ධම්මකාමො පුරිසො, ධම්මකාමා කඤ්ඤා, ධම්මකාමං චිත්තං. එවං අත්ථකාමො, හිතකාමො, සුඛකාමො, ධම්මං පාලෙතීති ධම්මපාලො ඉච්චාදි. 词根kamu(欲)用于“喜爱”(kanti)义。或者从“dhammaṃ akāmayi(他喜爱法), kāmayati(他喜爱), kāmayissati(他将喜爱)”得dhammakāmo puriso(爱法之人)、dhammakāmā kaññā(爱法之女)、dhammakāmaṃ cittaṃ(爱法之心)。同样地，atthakāmo(求利者)、hitakāmo(求益者)、sukhakāmo(求乐者)。Dhammaṃ pāleti(守护法)者是dhammapālo(法护)等。 දමු දමනෙ, ‘‘අරිං අදමි, දමෙති, දමිස්සතී’’ති විග්ගහෙ ‘‘ධාතුයා’’ති අධිකාරො, ‘‘කම්මාදිම්හී’’ති ච වත්තතෙ. 词根damu(调)用于“调伏”(damana)义。在“ariṃ adami(他已调伏怨敌), dameti(他调伏), damissati(他将调伏)”的词义分析(vigraha)中，“dhātuyā”(于词根后)的管辖规则和“kammādimhi”(当有宾语等时)的管辖规则都延续适用。 565. සඤ්ඤායමනු. 565. 在专名(saññāyaṃ)义中，加anu后缀。 කම්මූපපදෙ ආදිම්හි සති සඤ්ඤායං ගම්‍යමානායං ධාතුයා අප්පච්චයො හොති, උපපදන්තෙ නුකාරාගමො ච. එත්ථ ච ‘‘නු නිග්ගහීතං පදන්තෙ’’ති සුත්තෙ ‘‘පදන්තෙ’’ති වචනතො උපපදන්තෙයෙව නුකාරාගමො හොතීති දට්ඨබ්බං. ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා උකාරලොපො. අයං පන න්වාගමො සමාසං [Pg.350] කත්වා උපපදවිභත්තිලොපෙ කතෙයෙව හොතීති වෙදිතබ්බං. 当以业格为前置词在开头，且其义被理解时，语基后有 a 后缀，并且在前置词词尾有 nu 增音。于此，应知：由于在“nu niggahītaṃ padante”（nu 于词尾成鼻音）此一规则中说“padante”（于词尾），故 nu 增音仅发生于前置词之末。通过“Tesu vuddhī”（于彼等有增长）等规则，u 音被省略。然应知，此 nu 增音是在构成复合词并省略前置词之格后才发生的。 566. නු නිග්ගහීතං පදන්තෙ. 566. nu 于词尾成鼻音。 උපපදභූතනාමපදන්තෙ වත්තමානො නුකාරාගමො නිග්ගහීතමාපජ්ජතෙ, නිග්ගහීතස්ස වග්ගන්තත්තං, සෙසං සමං, වුද්ධාභාවොව විසෙසො, අරින්දමො රාජා. 在作为前置词的名词词尾，所出现的 nu 增音会变成鼻音；该鼻音会变成同类的鼻音。其余部分相同，特殊之处在于没有元音增长。例如：arindamo rājā（降伏敌人的国王）。 තථා තර තරණෙ, වෙස්සං තරතීති වෙස්සන්තරො, තණ්හං කරොති හිංසතීති තණ්හඞ්කරො භගවා. එවං මෙධඞ්කරො, සරණඞ්කරො, දීපඞ්කරො. 同样，（语基）tara（意为“渡越”）：渡越商人者，是为韦桑达拉(Vessantara)。制造或伤害渴爱者，是为渴爱制造者(Taṇhaṅkaro)世尊。如是，还有智慧制造者(Medhaṅkaro)、归依制造者(Saraṇaṅkaro)、光明制造者(Dīpaṅkaro)。 ‘‘ආදිම්හි, අ’’ඉති ච වත්තතෙ. “Ādimhi, a”（于词首，a）亦适用。 567. පුරෙ දදා ච ඉං. 567. 于 pura 及 dā（语基）后，亦有 iṃ。 පුරසද්දෙ ආදිම්හි සති ‘‘දද දානෙ’’ඉච්චෙතාය ධාතුයා අප්පච්චයො හොති, පුරසද්දෙ අකාරස්ස ඉඤ්ච හොති. එත්ථ ච ‘‘තදනුපරොධෙනා’’ති පරිභාසතො පුරසද්දන්තස්සෙව ඉං හොතීති දට්ඨබ්බං. ණාදීනං තෙකාලිකත්තෙපි උපපදත්ථවිසෙසෙන අතීතෙයෙවායමප්පච්චයො හොතීති දට්ඨබ්බං. පුරෙ දානං අදදීති පුරින්දදො සක්කො. ඉධාපි විභත්තිලොපෙ කතෙයෙව ඉංආදෙසො. 当词首有 pura，且后接意为“给予”的 dada 语基时，有 a 后缀，且 pura 词中的 a 变成 iṃ。于此，应知：根据“不违背彼”此一诠释规则，iṃ 仅发生于 pura 词之末。又应知：虽以 ṇ 等开头的（后缀）通于三时，然因前置词的特殊含义，此 a 后缀仅用于过去时。“往昔曾布施”，是为普林达达(Purindado)，即帝释(Sakka)。于此，iṃ 的替换亦是在格被省略后才发生的。 ‘‘කම්මාදිම්හි, අ’’ඉති ච වත්තතෙ. “Kammādimhi, a”（于业格等在前时，有 a 后缀）亦适用。 568. සබ්බතො ණ්වු ත්වාවී වා. 568. 于一切（语基），或有 ṇvu、tu、āvī。 සබ්බතො ධාතුතො කම්මාදිම්හි වා අකම්මාදිම්හි වා සති අ ණ්වු තු ආවී ඉච්චෙතෙ චත්තාරො පච්චයා හොන්ති. වාග්ගහණං ‘‘අකම්මාදිම්හි වා’’ති විකප්පනත්ථං. 于一切语基，无论有无以业格等为前置词，皆可有 a、ṇvu、tu、āvī 此四种后缀。“vā”（或）一词，是为了表示“或无以业格等为前置词”此一选项。 අප්පච්චයෙ [Pg.351] තාව – ධර ධාරණෙ, ධම්මං අධරි, ධරති, ධරිස්සතීති වා ධම්මධරො. එවං විනයධරො. තථා තං කරොතීති තක්කරො, ද්විත්තං. එවං හිතකරො, දිවසකරො, දිනකරො, දිවාකරො, නිසාකරො, ධනුං ගණ්හාතීති ධනුග්ගහො. එවං කටග්ගහො, සබ්බකාමං දදාතීති සබ්බකාමදදො, සබ්බදදො. 先说 a 后缀：语基 dhara（意为“执持”），曾持、正持或将持法者，是为持法者(dhammadharo)。同样，有持律者(vinayadharo)。如是，作彼事者是为 takkaro，（此处 k）为重叠。同样，有利益制造者(hitakaro)、白日制造者(divasakaro)、日间制造者(dinakaro)、白昼制造者(divākaro)、黑夜制造者(nisākaro)。持弓者是为持弓者(dhanuggaho)。同样，有持杖者(kaṭaggaho)。给予一切欲求者是为一切欲求给予者(sabbakāmadado)、一切给予者(sabbadado)。 ආතො පන – අන්නං අදාසි, දදාති, දදිස්සතීති අන්නදො. එවං ධනදො, සච්චං සන්දහතීති සච්චසන්ධො. පා පානෙ, මජ්ජං පිවතීති මජ්ජපො. තා පාලනෙ, ගවං සද්දං තායතීති ගොත්තං. එවං කත්තරි. 然则，于（以 ā 结尾的语基）后：曾施、正施或将施食物者，是为施食者(annado)。同样，有施财者(dhanado)。坚持真理者，是为持谛者(saccasandho)。语基 pā（意为“饮”）：饮酒者，是为饮酒者(majjapo)。语基 tā（意为“守护”）：守护牛群者，是为氏族(gottaṃ)。如是，皆用于作者（义）。 අකම්මාදිම්හි පන ‘‘යස්මා දපෙතී’’ති සුත්තෙ භයග්ගහණෙන සෙසසාධනෙපි අප්පච්චයො. 然于无以业格等为前置词时，在“yasmā dapetī”此一经则中，因提及‘bhaya’（怖畏），故 a 后缀亦可用于其余功能（义）。 නී පාපුණනෙ විපුබ්බො, විනෙසි, විනෙති, විනෙස්සති එතෙන, එත්ථාති වා විනයො, ‘‘අඤ්ඤෙසු චා’’ති වුද්ධි, අයාදෙසො ච, නයනං නයො. සි සෙවායං නිපුබ්බො, නිස්සීයිත්ථ, නිස්සීයති, නිස්සීයිස්සතීති වා නිස්සයො. සි සයෙ, අනුසයි, අනුසෙති, අනුසෙස්සතීති වා අනුසයො. 语基 nī（意为“到达”），前附 vi：曾调伏、正调伏或将调伏，凭借于此或于此中，是为律(vinayo)。依‘aññesu cā’（于其他亦然）有增长及 aya 替换；引导是为导(nayo)。语基 si（意为“依靠”），前附 ni：曾依靠、正依靠或将依靠，是为依(nissayo)。语基 si（意为“躺卧”），（前附 anu）：曾随眠、正随眠或将随眠，是为随眠(anusayo)。 ඉ ගතිම්හි පතිපුබ්බො, පටිච්ච එකස්මා ඵලමෙතීති පච්චයො, සමුදයො. චි චයෙ, විනිච්ඡීයතෙ අනෙන, විනිච්ඡයනං වා විනිච්ඡයො, උච්චයනං උච්චයො, සඤ්චයො, ධම්මං විචිනාතීති ධම්මවිචයො. ඛී ඛයෙ, ඛයනං ඛයො. ජි ජයෙ, විජයනං විජයො, ජයො. කී දබ්බවිනිමයෙ, වික්කයනං වික්කයො, කයො. ලී සිලෙසනෙ, අල්ලීයති එත්ථාති ආලයො, ලයො. එවං ඉවණ්ණන්තතො. 语基 i（意为“行”），前附 paṭi：缘此一法而得果，是为缘(paccayo)，或集(samudayo)。语基 ci（意为“积聚”）：凭借于此而抉择，或抉择本身，是为抉择(vinicchayo)；积聚是为积(uccayo)、聚(sañcayo)；拣择诸法，是为择法(dhammavicayo)。语基 khī（意为“尽”）：尽是为尽(khayo)。语基 ji（意为“胜”）：胜是为胜(vijayo)、捷(jayo)。语基 kī（意为“交易”）：贩卖是为卖(vikkayo)、买(kayo)。语基 lī（意为“粘着”）：于此粘着，是为执着(ālayo)、着(layo)。如是，为 i 音结尾（语基）之例。 ආසුණන්තීති [Pg.352] අස්සවා, අවාදෙසො, පටිස්සවනං පටිස්සවො. සු ගතිම්හි, ආභවග්ගා සවන්තීති ආසවා. රු සද්දෙ, රවතීති රවො. භවතීති භවො. පභවති එතස්මාති පභවො. ලූ ඡෙදනෙ, ලවනං ලවො. එවං උවණ්ණන්තතො. 听闻是为听闻(assavo)，（此处有）ava 替换；应答是为应诺(paṭissavo)。语基 su（意为“流”）：从有顶流下，是为漏(āsavā)。语基 ru（意为“声”）：鸣叫是为声(ravo)。存在是为有(bhavo)。从此产生是为源(pabhavo)。语基 lū（意为“切断”）：收割是为割(lavo)。如是，为 u 音结尾（语基）之例。 නිග්ගණ්හාති, නිග්ගහණං වා නිග්ගහො, පග්ගහො, සඞ්ගණ්හාති තෙන, සඞ්ගහණං වා සඞ්ගහො. වර වරණෙ, සංවරණං සංවරො. දර ආදරෙ, ආදරණං ආදරො. ආගච්ඡති, ආගමනන්ති වා ආගමො, ආගමීයන්ති එත්ථ, එතෙන වා අත්ථාති ආගමො පරියත්ති. සප්පතීති සප්පො. දිබ්බතීති දෙවො. කමු පදවික්ඛෙපෙ, පක්කමනං, පක්කමතීති වා පක්කමො. එවං වික්කමො. 抑制，或抑制本身，是为制(niggaho)、持(paggaho)。凭借于此而摄集，或摄集本身，是为摄(saṅgaho)。语基 vara（意为“遮护”）：防护是为护(saṃvaro)。语基 dara（意为“尊重”）：尊重是为敬(ādaro)。来，或来本身，是为来(āgamo)；于此中或凭借于此而得义，是为教典(āgamo)，即圣典(pariyatti)。爬行者是为蛇(sappo)。闪耀者是为天(devo)。语基 kamu（意为“迈步”）：离去，或离去者，是为离(pakkamo)。同样，有进(vikkamo)。 චර චරණෙ, වනෙ චරතීති වනචරො, කාමො අවචරති එත්ථාති කාමාවචරො ලොකො, කාමාවචරා සඤ්ඤා, කාමාවචරං චිත්තං. ගාවො චරන්ති එත්ථාති ගොචරො, ඡට්ඨීතප්පුරිසො. 语基 cara（意为“行”）：于林中行者，是为林行者(vanacaro)。欲于此中行，是为欲行(kāmāvacaro)界(loko)、欲行想(kāmāvacarā saññā)、欲行心(kāmāvacaraṃ cittaṃ)。牛于此中行，是为行境(gocaro)。此为第六格依主释。 පාදෙන පිවතීති පාදපො. එවං කච්ඡපො, තතියාතප්පුරිසො. 以足饮者，是为足饮者(pādapo)（树）。同样，有龟(kacchapo)。此为第三格依主释。 රුහ ජනනෙ, සිරස්මිං රුහතීති සිරොරුහො, ගුහායං සයතීති ගුහාසයං චිත්තං. එවං කුච්ඡිසයා වාතා. ඨා ගතිනිවත්තිම්හි, පබ්බතෙ අට්ඨාසි, තිට්ඨති, ඨස්සතීති වා පබ්බතට්ඨො පුරිසො, පබ්බතට්ඨා නදී, පබ්බතට්ඨං ඔසධං. එවං ථලට්ඨං, ජලට්ඨං, සත්තමීතප්පුරිසො. 语基 ruha（意为“生”）：于头顶生者，是为顶生(siroruho)（头发）。心卧于洞穴，是为穴卧心(guhāsayaṃ cittaṃ)。同样，有腹卧风(kucchisayā vātā)。语基 ṭhā（意为“止”）：曾住、正住或将住于山者，是为山住人(pabbataṭṭho puriso)、山住河(pabbataṭṭhā nadī)、山住药(pabbataṭṭhaṃ osadhaṃ)。同样，有陆住(thalaṭṭhaṃ)、水住(jalaṭṭhaṃ)。此为第七格依主释。 569. ගහස්සුපධස්සෙ වා. 569. 于 gaha（语基）之次末音，或为 e。 ගහඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස උපධස්ස එත්තං හොති වා, උපධාති අන්තක්ඛරතො පුබ්බක්ඛරස්ස පරසමඤ්ඤා, ගය්හතීති ගෙහං, ගහං වා. 此 gaha 语基之次末音或为 e。次末音(upadhā)者，末字前一字之异名也。被执取，是为家(gehaṃ)，或为 gahaṃ。 ණ්වුප්පච්චයෙ [Pg.353] රථං කරොතීති අත්ථෙ ණ්වුප්පච්චයො, සො ච ‘‘අඤ්ඤෙ කිත’’ති කිතසඤ්ඤත්තා ‘‘කත්තරි කිත’’ති කත්තරියෙව භවති, තතො කාරිතබ්‍යපදෙස ණලොපවුද්ධියො. 于 ṇvu 后缀：于“造车”义，有 ṇvu 后缀。彼又因‘aññe kita’（其他为 kita）而得 kita 之名，复因‘kattari kita’（kita 用于作者）而仅用于作者（义）。由此，得 kārita 之名，并发生 ṇ 音省略及元音增长。 570. අනකා යුණ්වූනං. 570. yu 与 ṇvu（后缀）替换为 ana 与 aka。 යුණ්වුඉච්චෙතෙසං පච්චයානං අන අකඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්තීති අකාදෙසො. සෙසං කුම්භකාරසද්දසමං, රථකාරකො. තථා අන්නං දදාතීති අන්නදායකො, ‘‘ආකාරන්තානමායො’’ති ආයාදෙසො, ‘‘ඉත්ථියමතො ආපච්චයො’’ති ආපච්චයො, ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා අකාරස්ස ඉකාරො, අන්නදායිකා කඤ්ඤා, අන්නදායකං කුලං. ලොකං නෙතීති ලොකනායකො, විනෙති සත්තෙති විනායකො, ‘‘තෙ ආවායා කාරිතෙ’’ති ආයාදෙසො. 对于yu和ṇvu这些后缀，有ana和aka这些替代形式，因此有aka替代。其余的与“陶工”(kumbhakāra)一词相同，如“造车者”(rathakārako)。同样，“施食者”(annaṃ dadāti)是为annadāyako；依“ā结尾者为āyo”，有āy替代；依“女性[词]中，a之后为ā后缀”，有ā后缀；依“于彼等中增长”等，a音变为i音，[故有]“施食的少女”(annadāyikā kaññā)、“施食的家族”(annadāyakaṃ kulaṃ)。“引导世间者”(lokaṃ neti)是为“世间引导者”(lokanāyako)；“调伏有情者”(vineti satte)是为“调御者”(vināyako)；依“于使役态中，彼等为āv和āy”，有āy替代。 අකම්මූපපදෙ කරොතීති කාරකො, කාරිකා, කාරකං. දදාතීති දායකො, දායිකා, දායකං. නෙතීති නායකො, නායිකා, නායකං. භගවතො ඔවාදානුසාසනිං අසුණි, සුණාති, සුණිස්සතීති වා සාවකො, සාවිකා, ආවාදෙසො. ලුනාතීති ලාවකො. පු පවනෙ, පුනාතීති පාවකො, භවතීති භාවකො, උපාසතීති උපාසකො, උපාසිකා. ගණ්හාතීති ගාහකො. 无业格作为前置词时，“作者”(karoti)是为kārako、kārikā、kārakaṃ。“施者”(dadāti)是为dāyako、dāyikā、dāyakaṃ。“引导者”(neti)是为nāyako、nāyikā、nāyakaṃ。“曾听闻、正听闻或将听闻世尊的教诫者”是为“声闻”(sāvako)、“女声闻”(sāvikā)，有āv替代。“收割者”(lunāti)是为lāvako。语根pu(√pu)义为“净化”，“净化者”(punāti)是为pāvako。“存在者”(bhavati)是为bhāvako。“亲近承事者”(upāsati)是为“优婆塞”(upāsako)、“优婆夷”(upāsikā)。“执取者”(gaṇhāti)是为gāhako。 පචතීති පාචකො. අයජි, යජති, යජිස්සතීති වා යාජකො. එත්ථ හි ‘‘කගා චජාන’’න්ති චජානං කගත්තෙ සම්පත්තෙ – “烹煮者”(pacati)是为pācako。“曾祭祀、正祭祀或将祭祀者”是为“祭师”(yājako)。于此，依“c和j成k和g”，当c和j应变成k和g时—— 571. න [Pg.354] කගත්තං චජා ණ්වුම්හි. 571. 于ṇvu[后缀]中，c和j不成k和g。 ධාත්වන්තභූතා චකාරජකාරා කකාර ගකාරත්තං නාපජ්ජන්තෙ ණ්වුප්පච්චයෙ පරෙති පටිසිද්ධත්තා න භවති. 作为语根结尾的c音和j音，在ṇvu后缀之后，不成k音和g音，因被禁止，故不发生[此变化]。 ජන ජනනෙ, ජනෙතීති ජනකො, ජනිකා, ‘‘ඝටාදීනං වා’’ති එත්ථ වාග්ගහණෙන වුද්ධි න හොති. එවං ඛනතීති ඛනකො, සමෙතීති සමකො, ගමෙතීති ගමකො, දමෙතීති දමකො, අහනි, හන්ති, හනිස්සතීති වා වධකො, ‘‘වධො වා සබ්බත්ථා’’ති හනස්ස වධාදෙසො, හන්තීති යාතකො, ‘‘හනස්ස ඝාතො’’ති ණ්වුම්හි ඝාතාදෙසො, ගාවො හනතීති ගොඝාතකො, රුන්ධතීති රුන්ධකො, නිග්ගහීතාගමො, සංයොගන්තත්තා න වුද්ධි හොති. එවං භුඤ්ජතීති භුඤ්ජකො, කිණාතීති කායකො, පාලෙතීති පාලකො, පූජෙතීති පූජකො. 语根jan(√jan)义为“生”，“生者”(janeti)是为janako、janikā。于“ghaṭādi等，或”中，由于取“或”(vā)字，故无增长。同样，“挖掘者”(khanati)是为khanako；“平静者”(sameti)是为samako；“使去者”(gameti)是为gamako；“调伏者”(dameti)是为damako。“曾杀、正杀或将杀者”是为vadhako；依“于一切处，或为vadha”，han(√han)有vadha替代。“杀者”(hanti)是为yātako；依“han成ghāta”，于ṇvu[后缀]中有ghāta替代。“杀牛者”(gāvo hanati)是为“屠牛者”(goghātako)。“障碍者”(rundhati)是为rundhako，有鼻音(niggahīta)的加入，因以结合辅音结尾，故无增长。同样，“食者”(bhuñjati)是为bhuñjako；“购买者”(kiṇāti)是为kāyako；“守护者”(pāleti)是为pālako；“供养者”(pūjeti)是为pūjako。 572. නුදාදීහි යුණ්වූනමනානනාකානනකා සකාරිතෙහි ච. 572. 从nud等语根及使役[语根]，yu和ṇvu[后缀]成ana、ānana、aka、ānanaka。 නුදාදීහි ධාතූහි, සකාරිතෙහි ච ධාතූහි පරෙසං යුණ්වුප්පච්චයානං යථාක්කමං අන ආනන අක ආනනකඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති. 从nud等语根及使役语根之后，yu和ṇvu后缀依次有ana、ānana、aka、ānanaka这些替代形式。 එත්ථ හි – 于此，诚然—— සකාරිතෙහි යුණ්වූනං, කාරියස්ස විධානතො; කිච්චකිත්ථම්භවො ධාතු-ප්පච්චයෙහිපි වෙදියො. 从使役[语根]，[对于]yu和ṇvu，因规定了所作业，故其“所作”(kicca)与“作者”(kita)之性质，亦应从语根与后缀了知。 නුද ඛෙපෙ පපුබ්බො, පනුදි, පනුදති, පනුදිස්සතීති වා අත්ථෙ ණ්වුප්පච්චයො, තස්සිමිනා අකාදෙසො, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා නුදිස්ස දීඝො, පනූදකො. 语根nud(√nud)义为“驱除”，前缀为pa。于“曾驱除、正驱除或将驱除”义中，加ṇvu后缀，依此[规则]有aka替代。依“于某些语根…”等，nud(√nud)长音化，[成]panūdako。 සූද [Pg.355] පග්ඝරණෙ, සූදතීති සූදකො. ඤා අවබොධනෙ, අඤ්ඤාසි, ජානාති, ජානිස්සතීති වා අත්ථෙ ණ්වුප්පච්චයො, තස්සානෙන ආනනකාදෙසො, ‘‘ඤාස්ස ජාජංනා’’ති ජාදෙසො, සරලොපාදි, ජානනකො. 语根sūd(√sūd)义为“流出”，“流出者”(sūdati)是为sūdako。语根ñā(√ñā)义为“了知”，于“曾了知、正了知或将了知”义中，加ṇvu后缀，依此[规则]有ānanaka替代。依“ñā成jā或ña”，有jā替代，及元音省略等，[成]jānanako。 සකාරිතෙහි පන ආණ පෙසනෙ, ආණාපෙසි, ආණාපෙති, ආණාපෙස්සතීති වා අත්ථෙ ‘‘සබ්බතො ණ්වුත්වාවී වා’’ති ණ්වුප්පච්චයො, තස්සිමිනා අකාදෙසො, සරලොපාදි, ආණාපකො, සඤ්ඤාපෙතීති සඤ්ඤාපකො, සඤ්ජානනකො, එත්ථ ආනනකාදෙසො, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා කාරිතලොපො. තථා දාපෙතීති දාපකො, ‘‘අනකා යුණ්වූන’’න්ති අකාදෙසො, පතිට්ඨාපෙතීති පතිට්ඨාපකො, නිබ්බානං සම්පාපෙතීති නිබ්බානසම්පාපකො, කාරාපෙතීති කාරාපකො, කාරාපිකා ඉච්චාදි. 而从使役[语根]，语根āṇ(√āṇ)义为“命令”，于“曾命令、正命令或将命令”义中，依“从一切[语根]，或[加]ṇvu、tvā、vī”，加ṇvu后缀，依此[规则]有aka替代，及元音省略等，[成]āṇāpako。“使了知者”(saññāpeti)是为saññāpako；sañjānanako，于此有ānanaka替代，依“于某些语根…”等，使役[后缀]省略。同样，“使施者”(dāpeti)是为dāpako，依“yu和ṇvu成ana和aka”，有aka替代。“使建立者”(patiṭṭhāpeti)是为patiṭṭhāpako；“使达到涅槃者”(nibbānaṃ sampāpeti)是为nibbānasampāpako；“使作者”(kārāpeti)是为kārāpako、kārāpikā等。 තුප්පච්චයෙ අකාසි, කරොති, කරිස්සතීති වා අත්ථෙ ‘‘සබ්බතො ණ්වුත්වාවී වා’’ති තුප්පච්චයො, සො ච කිතසඤ්ඤත්තා ණ්වුප්පච්චයො විය සබ්බත්ථ කත්තරියෙව භවති. 关于tu后缀：于“曾作、正作或将作”义中，依“从一切[语根]，或[加]ṇvu、tvā、vī”，加tu后缀。而彼[后缀]因名为“kita”，故如ṇvu后缀，于一切处仅用于作者义。 ‘‘අන්තස්සා’’ති වත්තතෙ. “antassa”(对于结尾)一[规则]适用。 573. කරස්ස ච තත්තං තුස්මිං. 573. 于tu[后缀]中，kar(√kar)亦[结尾]成t。 කරඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස අන්තස්ස රකාරස්ස තකාරත්තං හොති තුප්පච්චයෙ පරෙ. චසද්දෙන භරාදීනඤ්ච, තතො නාමමිව කතෙ ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති, ‘‘සත්ථුපිතාදීනමා සිස්මිං සිලොපො චා’’ති ආත්තං, සිලොපො, තස්ස කත්තා තක්කත්තා, ඡට්ඨීසමාසො. තථා භරතීති භත්තා. 此kar(√kar)语根结尾的r音，于tu后缀之后，变成t音。由ca字，bhar(√bhar)等亦然。其后，作成名词时，则有格[尾]等的生起。依“于si[格]中，satthu、pitu等[词]为ā，且si省略”，[结尾]成ā，si省略。“彼之作者”(tassa kattā)是为takkattā，[此为]第六格复合词。同样，“支持者”(bharati)是为bhattā。 හර හරණෙ, හරතීති හත්තා, භින්දතීති භෙත්තා, භෙදිතා වා, ඡින්දතීති ඡෙත්තා, දදාතීති දාතා, භොජනස්ස දාභා භොජනදාතා, සන්දහතීති සන්ධාතා, අවචි, වචති[Pg.356], වක්ඛතීති වා වත්තා, ‘‘භුජාදීනමන්තො නො ද්වි චා’’ති ධාත්වන්තලොපො, ද්විත්තඤ්ච, භුඤ්ජතීති භොත්තා, අබුජ්ඣි, බුජ්ඣති, බුජ්ඣිස්සතීති වා බුජ්ඣිතා, යකාරිකාරාගමා, ජානාතීති ඤාතා, ජිනාතීති ජෙතා, සුණාතීති සොතා, ගණ්හාතීති ගහෙතා, භවතීති භවිතා, සරතීති සරිතා, ගච්ඡතීති ගන්තා. ‘‘ගම ඛන හනාදීනං තුං තබ්බාදීසු න’’ඉති ධාත්වන්තස්ස නත්තං. එවං ඛනතීති ඛන්තා, හනතීති හන්තා, මඤ්ඤතීති මන්තා, පාලෙතීති පාලෙතා, පාලයිතා. 语根har(√har)义为“运送”，“运送者”(harati)是为hattā。“破坏者”(bhindati)是为bhettā，或bheditā。“切断者”(chindati)是为chettā。“施者”(dadāti)是为dātā。“食物的施者”(bhojanassa dātā)是为bhojanadātā。“连接者”(sandahati)是为sandhātā。“曾说、正说或将说者”是为vattā。依“bhuj等[语根]之结尾[辅音]与n成双音”，有语根结尾省略及双音化，“食者”(bhuñjati)是为bhottā。“曾觉、正觉或将觉者”是为bujjhitā，有ya音和i音的加入。“了知者”(jānāti)是为ñātā。“胜利者”(jināti)是为jetā。“听闻者”(suṇāti)是为sotā。“执取者”(gaṇhāti)是为gahetā。“存在者”(bhavati)是为bhavitā。“忆念者”(sarati)是为saritā。“去者”(gacchati)是为gantā；依“于tuṃ、tabba等[后缀]后，gam、khan、han等[语根结尾]成n”，语根结尾成n音。同样，“挖掘者”(khanati)是为khantā；“杀者”(hanati)是为hantā；“思惟者”(maññati)是为mantā；“守护者”(pāleti)是为pāletā、pālayitā。 කාරිතෙ භාවෙතීති භාවෙතා, භාවයිතා. එවං සාරෙතා, සාරයිතා, දාපෙතා, දාපයිතා, හාපෙතා, හාපයිතා, නිරොධෙතා, නිරොධයිතා, බොධෙතා, බොධයිතා, ඤාපෙතා, ඤාපයිතා, සාවෙතා, සාවයිතා, ගාහෙභා, ගාහයිතා, කාරෙතා, කාරයිතා, කාරාපෙතා, කාරාපයිතා ඉච්චාදි. 于使役态中，“使存在者”(bhāveti)是为bhāvetā、bhāvayitā。同样，sāretā、sārayitā；dāpetā、dāpayitā；hāpetā、hāpayitā；nirodhetā、nirodhayitā；bodhetā、bodhayitā；ñāpetā、ñāpayitā；sāvetā、sāvayitā；gāhetā、gāhayitā；kāretā、kārayitā；kārāpetā、kārāpayitā等。 ආවීපච්චයෙ දිස පෙක්ඛනෙ, භයං අපස්සි, පස්සති, පස්සිස්සතීති වා අත්ථෙ ආවීපච්චයො, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා දිසස්ස දස්සාදෙසො, භයදස්සාවී, භයදස්සාවිනො ඉච්චාදි දණ්ඩීව නෙය්‍යං. ඉත්ථියං භයදස්සාවිනී. නපුංසකෙ භයදස්සාවි චිත්තං. 关于āvī后缀：语根dis(√dis)义为“见”。于“曾见、正见或将见怖畏”义中，加āvī后缀。依“于某些语根…”等，dis(√dis)有dassa替代，[成]“见怖畏者”(bhayadassāvī)、bhayadassāvino等，应如daṇḍī一词类推。女性作bhayadassāvinī。中性作“见怖畏之心”(bhayadassāvi cittaṃ)。 සාස අනුසිට්ඨිම්හි, සදෙවකං ලොකං දිට්ඨධම්මිකාදිවසෙන සාසතීති අත්ථෙ – 语根sās(√sās)义为“教诫”。于“以现法等利益教诫诸天世间”义中—— 574. සාසාදීහි රත්ථු. 574. 从sās(√sās)等[语根]后，[加]ratthu[后缀]。 සාසඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි රත්ථුප්පච්චයො හොති. 从sās(√sās)等语根后，有ratthu后缀。 ‘‘රම්හි රන්තො රාදි නො’’ති රාදිලොපො, සරලොපාදි, නාමබ්‍යපදෙසො, ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති, ආත්තං, සිලොපො. සත්ථා, සත්ථාරො. 依“Ramhi ranto rādi no”规则，省略`rādi`，元音省略等，（此为）名称的指称，产生`syā`等后缀，转为`ā`，省略`si`。（由此形成）`Satthā`（导师，单数），`Satthāro`（导师，复数）。 පා රක්ඛණෙ, පුත්තං පාතීති අත්ථෙ – 词根`Pā`，义为“保护”，当（用于）“保护儿子”之义时—— 575. පාදිතො [Pg.357] රිතු. 575. 于`pā`等（词根）后，（加）`ritu`（后缀）。 පාඉච්චෙවමාදිතො ධාතුග්ගණතො රිතුප්පච්චයො හොති, රාදිලොපො සරලොපාදි. පිතා. ධර ධාරණෙ, මාතාපිතූහි ධරීයතීති ධීතා, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ඉකාරස්ස දීඝො. 于`pā`等词根群后，（加）`ritu`后缀，省略`rādi`，元音省略等。（由此形成）`Pitā`（父亲）。词根`Dhara`，义为“支持”，被父母支持者，故为`dhītā`（女儿）；依“kvaci dhātū”等规则，`i`音增长。 මාන පූජායං, ධම්මෙන පුත්තං මානෙතීති අත්ථෙ – 词根`Māna`，义为“尊敬”，当（用于）“以法尊敬儿子”之义时—— 576. මානාදීහි රාතු. 576. 于`māna`等（词根）后，（加）`rātu`（后缀）。 මාන භාසඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි රාතුප්පච්චයො හොති, රාදිලොපො, මාතා. භාස වියත්තියං වාචායං, පුබ්බෙ භාසතීති භාතා ඉච්චාදි. 于`māna`、`bhāsa`等词根后，（加）`rātu`后缀，省略`rādi`，（由此形成）`mātā`（母亲）。词根`Bhāsa`，义为“明说”，先说者，故为`bhātā`（兄弟），等等。 විස පවෙසනෙ පපුබ්බො, පාවිසි, පවිසති, පවිසිස්සතීති වා අත්ථෙ – 词根`Visa`，义为“进入”，前缀为`pa`，当（用于）“已进入”、“正进入”或“将进入”之义时—— 577. විස රුජ පදාදිතො ණ. 577. 于`visa`、`ruja`、`pada`等（词根）后，（加）`ṇa`（后缀）。 විස රුජ පදඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි පරො ණප්පච්චයො හොතීති ණප්පච්චයො. සො ච කිතසඤ්ඤත්තා කත්තරි භවති, කාරිතබ්‍යපදෙසණලොප වුද්ධියො, පවෙසො. 于`visa`、`ruja`、`pada`等词根后，（加）`ṇa`后缀，故为`ṇa`后缀。此（后缀）因具`kita`（初级派生）之名，故用于作者义，（并发生）使役指称、`ṇa`的省略、以及`vuddhi`（增长音），（形成）`paveso`（进入）。 තථා රුජ රොගෙ, අරුජි, රුජති, රුජිස්සතීති වා රොගො, ‘‘කගාචජාන’’න්ති ජකාරස්ස ගකාරො, උප්පජ්ජතීති උප්පාදො. ඵුස ඵුසනෙ, අඵුසි, ඵුසති, ඵුසිස්සති, ඵුසන්ති වා තෙන සම්පයුත්තාති ඵස්සො, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ඵුසස්ස ඵස්සො, සංයොගන්තත්තා න වුද්ධි. භවතීති භාවො. උච සමවායෙ, උචතීති ඔකො, චකාරස්ස කකාරො. අය ගතිම්හි, අයි, අයති, අයිස්සති, අයති වා ඉතොති ආයො. බුධ අවගමනෙ, සම්මා බුජ්ඣතීති සම්බොධො, ආහරතීති [Pg.358] ආහාරො, උපහනතීති උපඝාතො, ‘‘හනස්ස ඝාතො’’ති ඝාතාදෙසො. 同样，词根`ruja`，义为“病”，已病、正病或将病者，故为`rogo`（病）；依“kagācajāna”规则，`j`音变为`g`音。生起者，故为`uppādo`（生起）。词根`Phusa`，义为“触”，已触、正触、将触，或与之相应者，故为`phasso`（触）；依“kvaci dhātū”等规则，`phusa`变为`phasso`，因（词根）以结合（辅音）结尾，故无`vuddhi`（增长音）。存在者，故为`bhāvo`（存在）。词根`Uca`，义为“集合”，集合者，故为`oko`（家），`c`音变为`k`音。词根`Aya`，义为“行”，已行、正行、将行，或由此而行者，故为`āyo`（入）。词根`Budha`，义为“觉”，正觉者，故为`sambodho`（正觉）。带来者，故为`āhāro`（食）。伤害者，故为`upaghāto`（伤害）；依“hanassa ghāto”规则，`ghāta`为替代。 රන්ජ රාගෙ, රන්ජතීති අත්ථෙ ණප්පච්චයො. 词根`Ranja`，义为“染”，当（用于）“正染著”之义时，（加）`ṇa`后缀。 578. නිග්ගහීත සංයොගාදි නො. 578. 鼻音与结合（辅音）首音，不（适用前则）。 සංයොගස්මිං ආදිභූතො නකාරො නිග්ගහීතමාපජ්ජතෙ. නිග්ගහීතස්ස වග්ගන්තත්තං, ජකාරස්ස ගත්තං, රඞ්ගො. 于结合（辅音）中，首音`n`转为鼻音（`ṃ`）。鼻音转为同类鼻音，`j`音转为`g`音，（由此形成）`raṅgo`（色彩/染）。 579. ණම්හි රන්ජස්ස ජො භාවකරණෙසු. 579. 当`ṇa`（后缀）在后时，`ranj`的`ñj`于状态义和工具义中（转为）`j`。 රන්ජඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස අන්තභූතස්ස න්ජස්ස ජකාරාදෙසො හොති භාවකරණඉච්චෙතෙස්වත්ථෙසු විහිතෙ ණකාරවතිප්පච්චයෙ පරෙ. 当用于表状态、工具等义的含`ṇa`后缀在后时，词根`ranj`词尾的`ñj`被替代为`j`。 එත්ථ හි – 于此，诚然—— ණම්හි රන්ජස්ස කරණෙ, ජාදෙසස්ස විධානතො; අකත්තරිපි විඤ්ඤෙය්‍යො, කාරකෙ ණස්ස සම්භවොති. 当`ṇa`（后缀）在后时，`ranj`于工具义中，因规定替代为`j`；故应知，`ṇa`（后缀）亦可用于非作者的格位中。 රන්ජන්ති අනෙනාති රාගො, රඤ්ජීයති අනෙනාති වා රාගො, සයං රඤ්ජතීතිපි රාගො. ‘‘ණම්හි රන්ජස්ස ජො’’ති යොගවිභාගෙන ජකාරො. පජ්ජතෙ අනෙනාති පාදො, පතුජ්ජතෙ අනෙනාති පතොදො, ජරීයති අනෙනාති ජාරො. එවං දාරො. තථා කම්මාදීසු, භුජ්ජතීති භොගො. එවං භාගො, භාරො, ලබ්භතීති ලාභො, වොහරීයතීති වොහාරො, දීයතීති දායො, විහඤ්ඤති එතස්මාති විඝාතො, විහරන්ති එත්ථාති විහාරො, ආරමන්ති එතස්මින්ති ආරාමො. එවං පපාතො ඉච්චාදි. “以此而染”，故为`rāgo`（贪）；或“由此被染”，故为`rāgo`；“自行染著”，亦为`rāgo`。依“ṇamhi ranjassa jo”规则，通过规则切分，（可得）`j`音。“以此而行”，故为`pādo`（足）；“以此而刺”，故为`patodo`（刺棒）；“以此而衰”，故为`jāro`（情人）。同样，`dāro`（妻子）。同样，于业格等义中，“被食”，故为`bhogo`（食/享用）。同样，`bhāgo`（份），`bhāro`（担）。“被得”，故为`lābho`（得）。“被言”，故为`vohāro`（言说）。“被予”，故为`dāyo`（施）。“由此受害”，故为`vighāto`（障碍）。“于此而住”，故为`vihāro`（住处）。“于此而乐”，故为`ārāmo`（园林）。同样，`papāto`（悬崖）等等。 ‘‘ණ’’ඉති වත්තතෙ. “`ṇa`”（此规则）延续。 580. භාවෙ ච. 580. 亦用于状态义。 භාවත්ථෙ භාවාභිධෙය්‍යෙ ධාතූහි ණප්පච්චයො හොති. භූයතෙ, භවනං වා භාවො, පච්චතෙ, පචනං වා පාකො, ‘‘කගා චජාන’’න්ති කාදෙසො. 当表状态义时，于词根后（加）`ṇa`后缀。`bhūyate`（被存在）或`bhavanaṃ`（存在之行为），故为`bhāvo`（存在）。`paccate`（被烹煮）或`pacanaṃ`（烹煮之行为），故为`pāko`（烹煮）；依“kagā cajāna”规则，（`c`）被`k`替代。 සිච පග්ඝරණෙ, සෙචනං සෙකො. සුච සොකෙ, සොචනං සොකො. චජ හානිම්හි, අචජ්ජිත්ථ, චජ්ජතෙ, චජ්ජිස්සතෙ, චජනං වා චාගො. යජ දෙවපූජාසඞ්ගතිකරණදානෙසු, ඉජ්ජිත්ථ, ඉජ්ජතෙ, ඉජ්ජිස්සතෙ, යජනං වා යාගො, යුඤ්ජනං යොගො. භජ සෙවායං, අභජ්ජිත්ථ, භජ්ජතෙ, භජ්ජිස්සතෙ, භජනං වා භාගො, අරජ්ජිත්ථ, රජ්ජතෙ, රජ්ජිස්සතෙ, රජනං වා රාගො, ජස්ස ගකාරො. 词根`Sica`，义为“流注”，`secanaṃ`（流注之行为），故为`seko`（流注）。词根`Suca`，义为“愁”，`socanaṃ`（愁之行为），故为`soko`（愁）。词根`Caja`，义为“舍”，已舍、正舍、将舍，或`cajanaṃ`（舍之行为），故为`cāgo`（舍）。词根`Yaja`，义为“天祠、集会、布施”，已祭、正祭、将祭，或`yajanaṃ`（祭之行为），故为`yāgo`（祭）。`yuñjanaṃ`（结合之行为），故为`yogo`（结合）。词根`Bhaja`，义为“亲近”，已亲近、正亲近、将亲近，或`bhajanaṃ`（亲近之行为），故为`bhāgo`（份）。已染、正染、将染，或`rajanaṃ`（染之行为），故为`rāgo`（染），`j`音变为`g`音。 දහ භස්මීකරණෙ, පරිඩය්හිත්ථ, පරිඩය්හති, පරිඩය්හිස්සති, පරිඩය්හනං වාති අත්ථෙ ණප්පච්චයො. 词根`Daha`，义为“焚烧成灰”，当（用于）“已遍烧”、“正遍烧”、“将遍烧”或“遍烧之行为”之义时，（加）`ṇa`后缀。 ‘‘ණම්හි, වා’’ති ච වත්තතෙ. “`ṇamhi`”与“`vā`”（或）（此二规则）延续。 581. දහස්ස දො ලං. 581. `daha`的`d`（转为）`l`。 දහඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස දකාරො ලත්තමාපජ්ජතෙ ණප්පච්චයෙ පරෙ වා. පරිළාහො, පරිදාහො. භන්ජ අවමද්දනෙ, භඤ්ජනං භඞ්ගො. සන්ජ සඞ්ගෙ, සඤ්ජනං සඞ්ගො, නස්ස නිග්ගහීතං. 当`ṇa`后缀在后时，词根`daha`的`d`音或转为`l`音。（例如）`pariḷāho`（遍烧），`paridāho`（遍烧）。词根`Bhanja`，义为“破”，`bhañjanaṃ`（破之行为），故为`bhaṅgo`（破）。词根`Sanja`，义为“著”，`sañjanaṃ`（著之行为），故为`saṅgo`（著），`n`转为鼻音（`ṃ`）。 පච්චයෙහි සඞ්ගම්ම කරීයති, සඞ්ඛරීයති තෙන වාති අත්ථෙ විසරුජපදාදිනා, සඞ්ඛරණන්ති අත්ථෙ ‘‘භාවෙ චා’’ති වා ණප්පච්චයො. 当（用于）“由诸缘聚合而作”或“以此而作”之义时，依`visa`、`ruja`、`pada`等（规则）；或当（用于）“作（之行为）”之义时，依“bhāve ca”规则，（皆加）`ṇa`后缀。 ‘‘ණම්හී’’ති වත්තතෙ. “`ṇamhi`”（当`ṇa`在后时）（此规则）延续。 582. පුරසමුපපරීහි [Pg.360] කරොතිස්ස ඛඛරා වා තප්පච්චයෙසු ච. 582. 于`pura`、`saṃ`、`upa`、`pari`（等前缀）后，当相关后缀在后时，`karoti`（词根`kar`）或变为`kha`、`khara`。 පුර සං උප පරිඉච්චෙතෙහි පරස්ස කරොතිස්ස ධාතුස්ස ඛ ඛරඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති වා තප්පච්චයෙ, ණප්පච්චයෙ ච පරෙ. ‘‘තප්පච්චයෙසූ’’ති බහුවචනනිද්දෙසෙන තුං ත්වාදීසුපි. ධාත්වාදෙසස්සාපි ඨානොපචාරෙන ධාතුවොහාරතො ‘‘අසංයොගන්තස්ස වුද්ධි කාරිතෙ’’ති වුද්ධි, සඞ්ඛාරො. එවං පරික්ඛාරො, පුරෙක්ඛාරො. 在`pura`、`saṃ`、`upa`、`pari`这些（前缀）之后，当`ta`后缀或`ṇa`后缀跟随其后时，动词词根`karoti`可选择地被替换为`kha`或`khara`。由“Tappaccayesū”一词复数的解释可知，（`ta`后缀）也包括`tuṃ`、`tvā`等。即使是词根的替代形式，由于位置上的引申，也被称为词根，故依“asaṃyogantassa vuddhi kārite”之规则发生增长，（得）`saṅkhāro`（行）。同样，（得）`parikkhāro`（资具）、`purekkhāro`（前行）。 වාති කිං? උපකාරො. 为何是“或”？（例如）`Upakāro`（帮助）。 ලුභ ගිද්ධිම්හි, ලුබ්භන්ති තෙන, සයං වා ලුබ්භති, ලුබ්භනමත්තමෙව වා තන්ති ලොභො. දුස අප්පීතිම්හි, දුස්සන්ති තෙන, සයං වා දුස්සති, දුස්සනමත්තමෙව වා තන්ති දොසො. මුහ වෙචිත්තෙ, මුය්හන්ති තෙන, සයං වා මුය්හති, මුය්හනමත්තමෙව වා තන්ති මොහො ඉච්චාදි කත්තුකරණභාවෙසු යථාරහං යොජෙතබ්බං. 词根`lubha`用于“贪婪”义：人们因此而贪，或自身贪婪，或仅是贪婪的状态，故为“贪”(lobho)。词根`dusa`用于“不悦”义：人们因此而嗔，或自身嗔恚，或仅是嗔恚的状态，故为“嗔”(doso)。词根`muha`用于“迷惑”义：人们因此而迷惑，或自身迷惑，或仅是迷惑的状态，故为“痴”(moho)。等等，应在作者、工具、状态等义中恰当应用。 ගහ උපාදානෙ, ගය්හතීති අත්ථෙ විසරුජපදාදිනා කම්මනි ණප්පච්චයො. 词根`gaha`用于“执取”义，在“被执取”的意义上，依`visarujapadā`等规则，于业格义中加`ṇa`后缀。 583. ගහස්ස ඝර ණෙ වා. 583. （词根）`gaha`在`ṇa`（后缀）后，可选择地变为`ghara`。 ගහඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස ඝරාදෙසො හොති වා ණප්පච්චයෙ පරෙ, සරලොපාදි, ඝරං, ඝරානි. 当`ṇa`后缀跟随其后时，词根`gaha`可选择地被替换为`ghara`；经过元音省略等（音变），（得）`gharaṃ`（家，单数）、`gharāni`（家，复数）。 වාති කිං? ගණ්හාති, ගහණං වා ගාහො. 为何是“或”？（例如）`Gaṇhāti`、`gahaṇaṃ`或`gāho`。 සම්භවතීති අත්ථෙ – 在“`sambhavati`”（生起）的意义上—— 584. ක්වි [Pg.361] ච. 584. 以及`kvi`（后缀）。 සබ්බධාතූහි ක්විපච්චයො හොති, සො ච කිතසඤ්ඤත්තා කත්තරි භවති. 所有词根都可加`kvi`后缀，且因其有`kit`之称，故用于作者义。 585. ක්විලොපො ච. 585. 以及`kvi`的省略。 ක්විනො සබ්බස්ස ලොපො හොති. කිතන්තත්තා නාමමිව කත්වා ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති, සිලොපො, සම්භූ. එවං විභවතීති විභූ, අභිභූ, සයම්භූ. （后缀）`kvi`的全部被省略。因其以`kit`结尾，（词干）被当作名词，产生`si`等（格）尾，（之后）`si`被省略，（得）`sambhū`（自生者）。同样，由`vibhavati`（遍在）得`vibhū`（遍在者），（由`abhibhavati`得）`abhibhū`（征服者），（由`sayaṃ bhavati`得）`sayambhū`（自生者）。 තථා ධූ කම්පනෙ, සන්ධුනාතීති සන්ධූ. භා දිත්තිම්හි, විභාතීති විභා, පභාතීති පභා, සහ, සඞ්ගම්ම වා භන්ති, භාසන්ති වා එත්ථාති සභා, සහස්ස සාදෙසො, නිග්ගහීතලොපො ච. 同样，词根`dhū`用于“动摇”义，由`sandhunāti`（摇动）得`sandhū`（摇动者）。词根`bhā`用于“光辉”义，由`vibhāti`（照耀）得`vibhā`（光辉），由`pabhāti`（发光）得`pabhā`（光）。人们共同(`saha`)或聚集(`saṅgamma`)在此发光(`bhanti`)或言说(`bhāsanti`)，故为`sabhā`（会堂）；（此中）`saha`被替换为`sa`，且有`niggahīta`的省略。 භුජෙන ගච්ඡතීති අත්ථෙ ක්විප්පච්චයො. 在“以臂而行”(`bhujena gacchati`)的意义上，加`kvi`后缀。 586. ධාත්වන්තස්ස ලොපො ක්විම්හි. 586. 在`kvi`（后缀）后，词根的末尾（字母）被省略。 ධාත්වන්තස්ස බ්‍යඤ්ජනස්ස ලොපො හොති ක්විප්පච්චයෙ පරෙ. ක්විලොපො, භුජගො. එවං උරසා ගච්ඡතීති උරගො, තුරං සීඝං තුරිතතුරිතො ගච්ඡතීති තුරගො, ඛෙ ගච්ඡතීති ඛගො, විහායසෙ ගච්ඡතීති විහගො, විහාදෙසො, න ගච්ඡතීති අගො, නගො. 当`kvi`后缀跟随其后时，词根末尾的辅音被省略。`kvi`也被省略，（得）`bhujago`（蛇）。同样，由`urasā gacchati`（以胸而行）得`urago`（蛇）；由`turaṃ sīghaṃ turitaturito gacchati`（迅速行走）得`turago`（马）；由`khe gacchati`（在空中行）得`khago`（鸟）；由`vihāyase gacchati`（在空中行）得`vihago`（鸟），（此中）有`vihā`的替换；由`na gacchati`（不行）得`ago`（不动之物）、`nago`（山，树）。 ඛනු අවධාරණෙ සංපුබ්බො, සඞ්ඛනි, සඞ්ඛනති, සඞ්ඛනිස්සතීති වා සඞ්ඛො. රමු කීළායං, කුඤ්ජෙ රමතීති කුඤ්ජරො. ජන ජනනෙ, කම්මතො ජාතොති අත්ථෙ ක්විප්පච්චයො, ධාත්වන්තස්ස ලොපාදි පුරිමසමං, පඤ්චමීතප්පුරිසොව විසෙසො. කම්මජො විපාකො, කම්මජා පටිසන්ධි, කම්මජං රූපං[Pg.362]. එවං චිත්තජං, උතුජං, ආහාරජං, අත්තජො පුත්තො. වාරිම්හි ජාතො වාරිජො. එවං ථලජො, පඞ්කජං, ජලජං, අණ්ඩජං, සිරජං, සත්තමීසමාසො. ද්වික්ඛත්තුං ජාතො ද්විජො, පච්ඡා ජාතො අනුජො ඉච්චාදි. 词根`khanu`用于“挖掘”义，前置`saṃ`，由`saṅkhani`、`saṅkhanati`或`saṅkhanissati`得`saṅkho`（螺，数）。词根`ramu`用于“嬉戏”义，由`kuñje ramati`（在丛林中嬉戏）得`kuñjaro`（象）。词根`jana`用于“出生”义，在“由业而生”(`kammato jāto`)的意义上，加`kvi`后缀，词根末尾省略等与前述相同，其特别之处为第五格（离格）依主释。`Kammajo`（业生）指业生之果，`kammajā`（业生）指业生之结生，`kammajaṃ`（业生）指业生之色。同样，`cittajaṃ`（心生）、`utujaṃ`（时节生）、`āhārajaṃ`（食生），以及`attajo putto`（自己所生之子）。由`vārimhi jāto`（在水中生）得`vārijo`（水生）。同样，`thalajo`（陆生）、`paṅkajaṃ`（泥生）、`jalajaṃ`（水生）、`aṇḍajaṃ`（卵生）、`sirajaṃ`（头生），这些是第七格（处格）复合词。由`dvikkhattuṃ jāto`（生两次）得`dvijo`（二生者，如婆罗门、鸟），由`pacchā jāto`（后生）得`anujo`（弟）等等。 විද ඤාණෙ, ලොකං අවෙදීති අත්ථෙ ක්විප්පච්චයො. 词根`vida`用于“知”义，在“了知世界”(`lokaṃ avedi`)的意义上，加`kvi`后缀。 ‘‘ක්විම්හී’’ති වත්තතෙ. “`Kvimhi`”（在`kvi`后）一词被沿用。 587. විදන්තෙ ඌ. 587. 在`vida`（词根）的末尾加`ū`。 විදධාතුනො අන්තෙ ඌකාරාගමො හොති ක්විම්හි, ක්විලොපො. ලොකවිදූ. 在`kvi`（后缀）后，词根`vida`的末尾加入`ū`音，且`kvi`被省略，（得）`Lokavidū`（世间解）。 දිස පෙක්ඛණෙ, ඉමමිව නං අපස්සි, පස්සති, පස්සිස්සතීති, අයමිව දිස්සතීති වා අත්ථෙ ක්විප්පච්චයො. 词根`disa`用于“看”义，在“像这样见他”(`imamiva naṃ apassi, passati, passissati`)或“显现得像这样”(`ayamiva dissati`)的意义上，加`kvi`后缀。 ‘‘ධාත්වන්තස්ස ලොපො ක්විම්හී’’ති ධාත්වන්තලොපෙ සම්පත්තෙ – 当适用“`Dhātvantassa lopo kvimhi`”（在`kvi`后，词根末尾被省略）这一规则，即将发生词根末尾省略时—— 588. ඉයතමකිඑසානමන්තස්සරො දීඝං ක්වචි දිසස්ස ගුණං දො රං සක්ඛී ච. 588. （代词）`ima`、`ya`、`ta`、`amha`、`kiṃ`、`eta`、`samāna`的末尾元音有时变长；（词根）`disa`有时发生`guṇa`音变，或变为`do`、`ra`、`sa`、`kkha`、`ī`。 ඉම ය ත අම්හ කිං එත සමානඉච්චෙතෙසං සබ්බනාමානං උපමානුපපදභාවෙන දිසස්ස ධාතුස්ස ගුණභූතානං අන්තො සරො දීඝමාපජ්ජතෙ, දිසඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස අන්තස්ස ස ක්ඛ ඊඉච්චෙතෙ ආදෙසා ච හොන්ති. දිසස්ස දකාරො රකාරමාපජ්ජතෙති ක්විම්හි ධාත්වන්තස්ස සසද්දාදෙසං කත්වා ක්විලොපාදිම්හි ච කතෙ ඉඉති නිපාතනෙන ඉමසද්දස්සිකාරෙ, තස්සිමිනා දීඝෙ ච කතෙ ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති. 当`ima`、`ya`、`ta`、`amha`、`kiṃ`、`eta`、`samāna`这些代词作为比较义前置词而从属于词根`disa`时，它们的末尾元音变长；且词根`disa`的末尾被替换为`sa`、`kkha`、`ī`。在`kvi`（后缀）后，`disa`的`da`音变为`ra`音。在词根末尾的`sa`音被替换且`kvi`被省略等之后，通过特殊规则(`nipātana`)，`ima`一词变为`i`，此`i`音变长后，产生`si`等（格）尾。 ඊදිසො [Pg.363] පුරිසො, ඊදිසා කඤ්ඤා, ඊදිසී වා, ඊදිසං චිත්තං. තථා යමිව නං පස්සති, යො විය දිස්සතීති වා යාදිසො, යාදිසා, යාදිසී, යාදිසං. තමිව නං පස්සති, සො විය දිස්සතීති වා තාදිසො, තාදිසා, තාදිසී, තාදිසං. මමිව නං පස්සති, අහං විය සො දිස්සතීති වා මාදිසො, මාදිසා, මාදිසී, මාදිසං, මඉති නිපාතනෙන අම්හසද්දස්ස මසද්දාදෙසො. කිමිව නං පස්සති, කො විය දිස්සතීති වා කීදිසො, කීදිසා, කීදිසී, කීදිසං. එතමිව නං පස්සති, එසො විය දිස්සතීති වා එදිසො, එතාදිසො වා, එදිසා, එදිසී, එදිසං, එඉති නිපාතනෙන එතසද්දස්ස එකාරො. සමානං කත්වා නං පස්සති, සමානො විය දිස්සතීති සාදිසො, සදිසො, සඉති නිපාතනෙන සමානස්ස සාදෙසො, තදන්තස්ස වා දීඝො, සාදිසා, සාදිසී, සදිසා, සදිසී, සාදිසං, සදිසං. （例如）`īdiso puriso`（像这样的男人），`īdisā kaññā`（像这样的少女），或`īdisī`，`īdisaṃ cittaṃ`（像这样的心）。同样，由`yamiva naṃ passati`（像那样见他）或`yo viya dissati`（他显现得像那样）得`yādiso`、`yādisā`、`yādisī`、`yādisaṃ`（如此的）。由`tamiva naṃ passati`或`so viya dissati`得`tādiso`、`tādisā`、`tādisī`、`tādisaṃ`（那样的）。由`mamiva naṃ passati`或`ahaṃ viya so dissati`得`mādiso`、`mādisā`、`mādisī`、`mādisaṃ`（像我这样的），通过特殊规则(`nipātana`)，`amha`被替换为`ma`。由`kimiva naṃ passati`或`ko viya dissati`得`kīdiso`、`kīdisā`、`kīdisī`、`kīdisaṃ`（什么样的）。由`etamiva naṃ passati`或`eso viya dissati`得`ediso`或`etādiso`、`edisā`、`edisī`、`edisaṃ`（像这样的），通过特殊规则，`eta`变为`e`。由`samānaṃ katvā naṃ passati`（视他为相同）或`samāno viya dissati`（他显现得像相同）得`sādiso`、`sadiso`（相似的），通过特殊规则，`samāna`被替换为`sa`，或其末尾元音变长，（得）`sādisā`、`sādisī`、`sadisā`、`sadisī`、`sādisaṃ`、`sadisaṃ`。 දකාරස්ස රකාරාදෙසෙ පන ඊරිසො, යාරිසො, තාරිසො, මාරිසො, කීරිසො, එරිසො, සාරිසො, සරිසො. ක්ඛාදෙසෙ ඊදික්ඛො, යාදික්ඛො, තාදික්ඛො, මාදික්ඛො, කීදික්ඛො, එදික්ඛො, සාදික්ඛො, සදික්ඛො. රකාරාදෙසෙ සාරික්ඛො, සරික්ඛො, ඊකාරාදෙසෙ ඊදී, යාදී, තාදී, මාදී, කීදී, එදී, සාදී. 此外，当`da`音被替换为`ra`音时，（得）`īriso`、`yāriso`、`tāriso`、`māriso`、`kīriso`、`eriso`、`sāriso`、`sariso`。当（词尾）被替换为`kkha`时，（得）`īdikkho`、`yādikkho`、`tādikkho`、`mādikkho`、`kīdikkho`、`edikkho`、`sādikkho`、`sadikkho`。当（`da`）被替换为`ra`（且`sa`被替换为`kkha`）时，（得）`sārikkho`、`sarikkho`。当（词尾）被替换为`ī`时，（得）`īdī`、`yādī`、`tādī`、`mādī`、`kīdī`、`edī`、`sādī`。 චසද්දෙන තුම්හාදිඋපපදෙපි තුම්හෙ විය දිස්සතීති තුම්හාදිසො, තුම්හාදිසී, ඛන්ධා විය දිස්සන්තීති ඛන්ධාදිසා ඉච්චාදි. 通过（规则中的）`ca`一词，即使前置词为`tumha`等，（也可类推，）由`tumhe viya dissati`（显现得像你）得`tumhādiso`、`tumhādisī`（像你这样的）；由`khandhā viya dissanti`（显现得像诸蕴）得`khandhādisā`（像诸蕴这样的）等等。 ධර ධාරණෙ, අපායෙස්වපතමානෙ අධිගතමග්ගාදිකෙ සත්තෙ ධාරෙති, ධරන්ති තෙනාති වා, සලක්ඛණං ධාරෙති වා, පච්චයෙහි ධරීයති වාති අත්ථෙ – 词根`dhara`用于“持有”义：在“持有众生，（使之）不堕恶趣，（并持有）已证得的道等”义，或“众生因此而得以保持”义，或“持有自相”义，或“被诸缘所持有”义上—— 589. ධරාදීහි [Pg.364] රම්මො. 589. 从`dhara`等（词根后加）`mma`（后缀）。 ධරඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි රම්මප්පච්චයො හොති. 由“dhara”等词根，有ramma后缀。 සො ච – 而它—— කම්මග්ගහණභො භාව- කම්මෙසූතෙත්ථ වෙදියො; අකත්තරිපි හොතීති, කාරකෙ රම්මප්පච්චයො. 应知此[ramma后缀]用于业、取、有、所作之义；亦用于非作者，故ramma后缀是在格义中。 රාදිලොපො, ධම්මො, එවං කරීයතීති කම්මං. වර වරණෙ, වම්මං. “ra”等音省略，[成]“dhammo”（法）。如是所作，故为“kammaṃ”（业）。词根“Vara”在“遮护”义上，[成]“vammaṃ”（甲胄）。 සංස පසංසනෙ පපුබ්බො, පියඉච්චුපපදං, පියං පසංසිතුං සීලං යස්සාති වා පියං පසංසනසීලො, පියං පසංසනධම්මො, පියං පසංසනෙ සාධුකාරීති වා අත්ථෙ – 词根“Saṃsa”在“赞叹”义上，带前缀“pa”，并以“piya”（喜爱）为前置词，在“其习性是赞美喜爱之事”，或“为有赞美喜爱习性者”，或“为有赞美喜爱法性者”，或“善于赞美喜爱之事”之义中—— 590. තස්සීලාදීසු ණීත්වාවී ච. 590. 在“有此习性”等义中，亦有ṇī、tu、āvī后缀。 සීලං පකති, තස්සීල තද්ධම්ම තස්සාධුකාරීස්වත්ථෙසු ගම්‍යමානෙසු සබ්බධාතූහි ණී තු ආවීඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්තීති කත්තරි ණීපච්චයො, සංයොගන්තත්තාන වුද්ධි. සෙසං නෙය්‍යං. “Sīla”是习性。当在“有此习性”、“有此法”、“善于此行”等义被理解时，一切词根皆可加ṇī、tu、āvī这些后缀。其中ṇī后缀用于作者义。因（词根）以复合辅音结尾，故无元音增长。其余应知。 පියපසංසී රාජා. අථ වා පියං පසංසි, පසංසති, පසංසිස්සති වා සීලෙන වා ධම්මෙන වා සාධු වාති පියපසංසී, පියපසංසිනී, පියපසංසි කුලං. බ්‍රහ්මං චරිතුං සීලං යස්සාති වා බ්‍රහ්මං චරති සීලෙන, ධම්මෙන, සාධු වාති බ්‍රහ්මචාරී, බ්‍රහ්මචාරිනී, බ්‍රහ්මචාරි. එවං සච්චවාදී, ධම්මවාදී, සීඝයායී, පාපකාරී, මාලාකාරී ඉච්චාදි. 国王是赞美喜爱者。或者，他以习性、天性或善巧地赞美喜爱之事，故为“piyapasaṃsī”（赞美喜爱者，阳性）、“piyapasaṃsinī”（阴性）、“piyapasaṃsi kulaṃ”（赞美喜爱者的家族）。又或者，其习性是修梵行，或他以习性、天性、善巧地修梵行，故为“brahmacārī”（梵行者，阳性）、“brahmacārinī”（阴性）、“brahmacāri”（中性）。同样地，有“saccavādī”（说谛语者）、“dhammavādī”（说法者）、“sīghayāyī”（速行者）、“pāpakārī”（作恶者）、“mālākārī”（作花环者）等。 චසද්දෙන අත්තමානෙපි ණී, පණ්ඩිතං අත්තානං මඤ්ඤතීති පණ්ඩිතමානී බාලො, බහුස්සුතමානී ඉච්චාදි. 由“ca”一词，亦在“自认”义上用ṇī后缀，如“paṇḍitaṃ attānaṃ maññati”（自认为是智者），故为“paṇḍitamānī bālo”（自诩为智者的愚人）；“bahussutamānī”（自诩多闻者）等。 වතු [Pg.365] වත්තනෙ පපුබ්බො, පසය්හ පවත්තිතුං සීලං යස්සාති අත්ථෙ ඉමිනා තුප්පච්චයො, පසය්හපවත්තා. අථ වා වච වියත්තියං වාචායං, පසය්හ පවත්තිතුං සීලමස්සාති පසය්හපවත්තා, පසය්හපවත්තාරො, භුජාදිත්තා ධාත්වන්තලොපද්විත්තානි, සෙසං කත්තුසමං. “Vatu”词根在“转起”义上，带前缀“pa”，在“其习性是强力行事”之义中，依此[规则]有tu后缀，[成]“pasayhapavattā”（强力行事者）。或者，“vaca”词根在“清晰言说”义上，“其习性是强力行事”，故为“pasayhapavattā”（强力行事者）、“pasayhapavattāro”（强力行事者们）；因属bhuj等词根类，有词根末音省略和辅音重复，其余与作者[的构词]相同。 භයං පස්සිතුං සීලං යස්සාති වා භයං දස්සනසීලො, භයං දස්සනධම්මො, භයං දස්සනෙ සාධුකාරීති වා භයදස්සාවී, භයදස්සාවිනී, භයදස්සාවි චිත්තං. එවං ආදීනවදස්සාවී. 或者，“其习性是见到怖畏”，或“为有见怖畏习性者”，或“为有见怖畏法性者”，或“善于见到怖畏”，故为“bhayadassāvī”（见怖畏者，阳性）、“bhayadassāvinī”（阴性）、“bhayadassāvi cittaṃ”（见怖畏的心）。同样地，有“ādīnavadassāvī”（见过患者）。 ‘‘තස්සීලාදීසූ’’ති අධිකාරො. “Tassīlādīsu”（在‘有此习性’等义中）为总摄标题。 591. සද්ද කු ධ ච ල ම ණ්ඩ ත්ථ රුචාදීහි යු. 591. 由“sadda”、“ku”、“dha”、“ca”、“la”、“maṇḍa”、“ttha”、“ruca”等词根，有“yu”后缀。 සද්ද කු ධ ච ල මණ්ඩත්ථෙහි ධාතූහි, රුචාදීහි ච යුප්පච්චයො හොති තස්සීලාදීස්වත්ථෙසු. 由“sadda”、“ku”、“dha”、“ca”、“la”、“maṇḍa”这些词根，以及由“ruca”等词根，在“有此习性”等义中，有“yu”后缀。 ඝුස සද්දෙ, ඝොසිතුං සීලං අස්සාති වා ඝොසනසීලොති වා අඝොසයි, ඝොසයති, ඝොසයිස්සති සීලෙන, ධම්මෙන, සාධු වාති අත්ථෙ ඉමිනා යුප්පච්චයො, තස්ස ‘‘අනකා යුණ්වූන’’න්ති අනාදෙසො, ‘‘අඤ්ඤෙසු චා’’ති වුද්ධි, සො ඝොසනො, සා ඝොසනා. භාස වියත්තියං වාචායං, භාසිතුං සීලමස්සාති වා භාසනසීලො, භාසනධම්මො, භාසනෙ සාධුකාරීති වා භාසනො. Ghusa在“发声”义上，“其习性是发声”，或“为有发声习性者”，或他以习性、天性或善巧地曾发声、正发声、将发声，在此义中，依此[规则]有yu后缀；根据“anakā yuṇvūnaṃ”[规则]，它被替换为ana；根据“aññesu ca”[规则]，有元音增长，故得so ghosano（阳性），sā ghosanā（阴性）。Bhāsa在“清晰言说”义上，“其习性是说话”，或“为有说话习性者”，或“为有说法性者”，或“善于说话”，故为bhāsano。 කුධ කොපෙ, කුජ්ඣිතුං සීලමස්සාති වා කුජ්ඣනසීලොති වා කොධනො, කොධනා, කොධනං. Kudha在“忿怒”义上，“其习性是发怒”，或“为有发怒习性者”，故为“kodhano”（易怒者，阳性）、“kodhanā”（阴性）、“kodhanaṃ”（中性）。 රුස රොසෙ, රොසිතුං සීලමස්සාති වා රොසනසීලොති වා රොසනො. Rusa在“生气”义上，“其习性是生气”，或“为有生气习性者”，故为“rosano”（易怒者）。 චල කම්පනෙ, චලිතුං සීලං යස්සාති වා චලති සීලෙනාති වා චලනො. කපිචලනෙ, කම්පිතුං සීලං යස්සාති වා [Pg.366] අකම්පි, කම්පති, කම්පිස්සති සීලෙනාති වා කම්පනො, ඉකාරානුබන්ධිධාතුසරතො ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා, ‘‘නිග්ගහීතඤ්චා’’ති වා නිග්ගහීතාගමො. ඵදි කිඤ්චිචලනෙ, ඵන්දිතුං සීලං යස්සාති වා ඵන්දති සීලෙනාති වා ඵන්දනො. Cala在“动摇”义上，“其习性是动摇”，或“以习性而动摇”，故为“calano”（动摇者）。Kapi在“摇动”义上，“其习性是摇动”，或“以习性而曾摇动、正摇动、将摇动”，故为“kampano”（摇动者）；根据带i标记字母的词根元音规则“kvaci dhātu”等，或“niggahītañca”规则，有鼻音“ṃ”的增入。Phadi在“微动”义上，“其习性是颤动”，或“以习性而颤动”，故为“phandano”（颤动者）。 මඩි භූසායං, මණ්ඩයිතුං සීලං යස්සාති වා මණ්ඩයති සීලෙනාති වා මණ්ඩනො. භූස අලඞ්කාරෙ, භූසනසීලොති වා අභූසයි, භූසයති, භූයයිස්සති සීලෙනාති වා භූසනො, භූසනා, භූසනං. Maḍi在“装饰”义上，“其习性是装饰”，或“以习性而装饰”，故为“maṇḍano”（装饰者）。Bhūsa在“庄严”义上，“为有庄严习性者”，或“以习性而曾庄严、正庄严、将庄严”，故为“bhūsano”（庄严者，阳性）、“bhūsanā”（庄严，阴性）、“bhūsanaṃ”（庄严，中性）。 රුච දිත්තිම්හි, අරුච්චි, රුච්චති, රුච්චිස්සති සීලෙනාති වා රොචනො. ජුත දිත්තිම්හි, අජොති, ජොතති, ජොතිස්සති සීලෙනාති වා ජොතනො. වඩ්ඪ වඩ්ඪනෙ, වඩ්ඪිතුං සීලමස්සාති වඩ්ඪනො ඉච්චාදි. Ruca在“光明”义上，“以习性而曾照耀、正照耀、将照耀”，故为“rocano”（照耀者）。Juta在“光明”义上，“以习性而曾照耀、正照耀、将照耀”，故为“jotano”（照耀者）。Vaḍḍha在“增长”义上，“其习性是增长”，故为“vaḍḍhano”（增长者）等。 592. පාරාදිගමිම්හා රූ. 592. 从带`pāra`等前缀的`gam`词根，有`rū`后缀。 පාරාදිඋපපදෙහි පරස්මා ගමිඉච්චෙතස්මා ධාතුම්හා පරො රූපච්චයො හොති තස්සීලාදීස්වත්ථෙසු කත්තරියෙව. පාරො ආදි යෙසං තෙ පාරාදයො, පාරාදීහි ගමි පාරාදිගමි. රාදිලොපො, භවපාරං ගන්තුං සීලං යස්සාති වා භවපාරං ගමනසීලො, භවපාරං ගමනධම්මො, භවපාරං ගමනෙ සාධුකාරීති වා භවපාරගූ, භවපාරගුනො. අන්තං ගමනසීලො අන්තගූ. එවං වෙදගූ, අද්ධගූ. 在有`pāra`等前置词的`gam`词根后，仅于作者义及“有此习性”等义中，有`rū`后缀。以`pāra`为首者，是为`pārādi`；带`pārādi`的`gam`，是为`pārādigami`。“其习性是去到有之彼岸”，或“为有去到彼岸习性者”，或“为有去到彼岸法性者”，或“善于去到彼岸”，故为bhavapāragū（到彼岸者），bhavapāraguno（到彼岸者们）。“有去到终点习性者”，为antagū（到终点者）。同样地，有vedagū（通晓吠陀者）、addhagū（行路者）。 ‘‘රූ’’ති වත්තතෙ. “rū”[后缀]沿用。 593. භික්ඛාදිතො ච. 593. 亦从bhikkha等[词根]。 භික්ඛඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි රූපච්චයො හොති තස්සීලාදීස්වත්ථෙසු. භික්ඛ යාචනෙ, භික්ඛිතුං සීලං යස්සාති වා අභික්ඛි, භික්ඛති, භික්ඛිස්සති සීලෙනාති වා භික්ඛනධම්මොති [Pg.367] වා භික්ඛනෙ සාධුකාරීති වා භික්ඛු, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා රස්සත්තං. ඉක්ඛ දස්සනඞ්කෙසු, සංසාරෙ භයං ඉක්ඛතීතිපි භික්ඛු, විජානිතුං සීලං යස්ස, විජානනසීලොති වා විඤ්ඤූ, සබ්බං ජානාතීති සබ්බඤ්ඤූ. එවං මත්තඤ්ඤූ, ධම්මඤ්ඤූ, අත්ථඤ්ඤූ, කාලඤ්ඤූ, කතඤ්ඤූ ඉච්චාදයො. 从“bhikkha”等词根，在“有此习性”等义中，有rū后缀。Bhikkha在“乞求”义上，“其习性是乞求”，或“以习性而曾乞求、正乞求、将乞求”，或“其法是乞求”，或“善于乞求”，故为比丘(bhikkhu)；依据“kvaci dhātu”等规则，有元音短化。Ikkha在“见”义上，又因见轮回(saṃsāra)中之怖畏，故为比丘。“其习性是了知”，或“为有知习性者”，故为viññū（智者）；“了知一切者”，为sabbaññū（一切知者）。同样地，有mattaññū（知量者）、dhammaññū（知法者）、atthaññū（知义者）、kālaññū（知时者）、kataññū（知恩者）等。 594. හනත්‍යාදීනං ණුකො. 594. hanati等的ṇuka后缀。 හනත්‍යාදීනං ධාතූනමන්තෙ ණුකප්පච්චයො හොති තස්සීලාදීස්වත්ථෙසු කත්තරි, අන්තාපෙක්ඛායං ඡට්ඨී, ණකාරො වුද්ධත්ථො. ආහනනසීලො ආඝාතුකො, ඝාතාදෙසො, සරලොපාදි, කරණසීලො කාරුකො සිප්පි. භී භයෙ, භායනසීලො භීරුකො, රකාරාගමො. අව රක්ඛණෙ, ආවුකො පිතා. 在`han`等词根的末尾，于作者义及“有此习性”等义中，有`ṇuka`后缀。此处的第六格（所有格）是就“末尾”（ante）而言，`ṇ`音是为了表示元音增长。有杀害习性者，为`āghātuko`，有`ghāta`的替代、元音省略等变化。有造作习性者，为`kāruko`（工匠）。`Bhī`在“怖畏”义上，有怖畏习性者，为`bhīruko`，有`r`音的增入。`Ava`在“保护”义上，[成]`āvuko`（父亲）。 595. සංහනඤ්ඤාය වා රො ඝො. 595. 对于带`saṃ`前缀的`han`词根及其他词根，或用`ra`后缀，且`han`变为`gha`。 සංපුබ්බාය හනඉච්චෙතාය ධාතුයා, අඤ්ඤාය ච ධාතුයා පරො රප්පච්චයො හොති, හනස්ස ඝො ච. වාග්ගහණං සම්පිණ්ඩනත්ථං, විකප්පනත්ථං වා, තෙන සඞ්ඝාතොතිපි සිද්ධං හොති. 在以`saṃ`为前缀的`han`词根，以及其他词根之后，有`ra`后缀，且`han`变为`gha`。“vā”的采用是为了集合，或为了选择，因此`saṅghāta`（集合）也得以成立。 හනස්සෙවායං ඝො හොති, අභිධානානුරූපතො; අසංපුබ්බා ච රො තෙන, පටිඝොතිපි සිජ්ඣති. 此`gha`（后缀）由`han`（语根）而来，是依其所指；又因其前无`saṃ`，故`paṭigha`（嗔恚）也得以成立。 හන හිංසාගතීසු සං පුබ්බො, සංහනති සමග්ගං කම්මං සමුපගච්ඡති, සම්මදෙව කිලෙසදරථෙ හනතීති වා සඞ්ඝො, රාදිලොපො[Pg.368], සමන්තතො නගරස්ස බාහියෙ ඛඤ්ඤතීති පරිඛා, ඉත්ථියං ආපච්චයො, අන්තං කරොතීති අන්තකො මච්චු. `Hana`在伤害、前往义中，以`saṃ`为前缀，`saṃhanati`（集合），或指集合的业得以成就，或指正确地摧毁烦恼的荆棘，故称`saṅgho`（僧伽）。`r`等音的省略，在城市四周外围被挖掘的，称为`parikhā`（护城河）。在阴性词中，有`ā`后缀。使之终结的，称为`antako`（死神）。 ‘‘භාවකම්මෙසූ’’ති වත්තතෙ. “在状态义和业义中”的规则在此处延续适用。 596. නන්දාදීහි යු. 596. 从`nanda`等语根，（产生）`yu`后缀。 නන්දඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි පරො යුප්පච්චයො හොති භාවකම්මෙසු. ‘‘අනකා යුණ්වූන’’න්ති යුප්පච්චයස්ස අනාදෙසො, නන්ද සමිද්ධිම්හි, නන්ද නන්දනෙ වා. භාවෙ – නන්දීයතෙ නන්දනං. කම්මෙ – අනන්දීයිත්ථ, නන්දීයති, නන්දීයිස්සති, නන්දිතබ්බන්ති වා නන්දනං වනං, ගය්හති, ගහණීයං වා ගහණං, ගණ්හනං වා, චරිතබ්බං චරණං, භූයතෙ භවනං, හූයතෙ හවනං. රුන්ධිතබ්බං රුන්ධනං, රොධනං වා, භුඤ්ජිතබ්බං භුඤ්ජනං, භොජනං වා. බුජ්ඣිතබ්බං බුජ්ඣනං, බොධනං වා. සූයති, සුති වා සවණං, පාපීයතීති පාපුණනං, පාපනං වා, පාලීයතීති පාලනං ඉච්චාදි. 从`nanda`等语根，在状态义和业义中，产生`yu`后缀。“Anakā yuṇvūna”规则使`yu`后缀被`ana`替代。`nanda`在繁荣义中，或在欢喜义中。在状态义中——`nandīyate`（被欢喜），即`nandanaṃ`（欢喜）。在业义中——`anandīyittha`（曾被欢喜），`nandīyati`（正被欢喜），`nandīyissati`（将被欢喜），或`nanditabbaṃ`（应被欢喜），即`nandanaṃ vanaṃ`（欢喜林）；`gayhati`（被拿取），或`gahaṇīyaṃ`（应被拿取），即`gahaṇaṃ`或`gaṇhanaṃ`（拿取）；`caritabbaṃ`（应被实行），即`caraṇaṃ`（实行）；`bhūyate`（被存在），即`bhavanaṃ`（存在）；`hūyate`（被呼唤），即`havanaṃ`（呼唤）；`rundhitabbaṃ`（应被阻止），即`rundhanaṃ`或`rodhanaṃ`（阻止）；`bhuñjitabbaṃ`（应被享用），即`bhuñjanaṃ`或`bhojanaṃ`（享用/食物）；`bujjhitabbaṃ`（应被觉悟），即`bujjhanaṃ`或`bodhanaṃ`（觉悟/教导）；`sūyati`（被听到），或`suti`（听到），即`savaṇaṃ`（听闻）；`pāpīyati`（被到达），即`pāpuṇanaṃ`或`pāpanaṃ`（到达）；`pālīyati`（被守护），即`pālanaṃ`（守护）等等。 ‘‘යූ’’ති වත්තතෙ. “yu”的规则在此处延续适用。 597. කත්තුකරණපදෙසෙසු ච. 597. 在作者义、工具义和处所义中亦然。 කත්තුකරණපදෙසඉච්චෙතෙස්වත්ථෙසු ච සබ්බධාතූහි යුප්පච්චයො හොති. එත්ථ ච පදෙසොති අධිකරණකාරකං වුච්චති. කත්තරි තාව – රජං හරතීති රජොහරණං තොයං. ආරමණං විජානාතීති විඤ්ඤාණං, විජානනං වා, ආනනජාදෙසා. ඝා ගන්ධොපාදානෙ, ඝායතීති ඝානං, ඣෙ චින්තායං, ඣායතීති ඣානං, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ආත්තං. 在作者义、工具义和处所义中，所有语根都可加`yu`后缀。在此处，“padesa”是指处所格。先说作者义——去除尘垢的，称为`rajoharaṇaṃ toyaṃ`（除尘水）。认知所缘的，称为`viññāṇaṃ`（识），或`vijānanaṃ`（认知），有`āna`等音的替代。`Ghā`在嗅取香气义中，嗅取香气的，称为`ghānaṃ`（鼻）。`Jhe`在禅思义中，禅思的，称为`jhānaṃ`（禅），依据“kvaci dhātū”等规则，有长音化。 කරණෙ [Pg.369] – කර කරණෙ, කරොති තෙනාති කරණං, යථාසරූපං සද්දා බ්‍යාකරීයන්ති එතෙනාති බ්‍යාකරණං. පූර පූරණෙ, පූරයති තෙනාති පූරණං. දීයති අනෙනාති දානං, පමීයති අනෙනාති පමානං, වුච්චති අනෙනාති වචනං, පනුදති, පනුජ්ජතෙ අනෙනාති වා පනූදනො. සූද පග්ඝරණෙ, සූදති, සුජ්ජතෙ අනෙනාති වා සූදනො, සුණාති, සූයති එතෙනාති වා සවණං. ලූ ඡෙදනෙ, ලුනාති, ලූයති අනෙනාති වා ලවනං, ලවණං, ලොණං වා. නයති, නීයති එතෙනාති වා නයනං. පූ පවනෙ, පුනාති, පූයතෙ අනෙනාති වා පවනො, සමෙති, සමීයති වා පාපං අනෙනාති සමණො, සමණං වා. තථා භාවෙති, භාවීයති එකායාති වා භාවනා. එවං පාචනං, පාචාපනං ඉච්චාදි. 在工具义中——`kara`在制作义中，用它来制作的，称为`karaṇaṃ`（工具）；依其自性而解释声音的，称为`byākaraṇaṃ`（语法）。`Pūra`在充满义中，用它来充满的，称为`pūraṇaṃ`（填充物）。由此给予的，称为`dānaṃ`（布施）；由此测量的，称为`pamānaṃ`（量度）；由此说出的，称为`vacanaṃ`（言语）；由此驱除、被驱除的，称为`panūdano`（驱逐者）。`Sūda`在渗出义中，由此渗出、被渗出的，称为`sūdano`（渗出物/煮具）；由此听、被听的，称为`savaṇaṃ`（听闻）。`Lū`在切割义中，由此切割、被切割的，称为`lavanaṃ`（切割），或`lavaṇaṃ`（盐），或`loṇaṃ`（盐）。由此引导、被引导的，称为`nayanaṃ`（引导/眼睛）。`Pū`在净化义中，由此净化、被净化的，称为`pavano`（净化者/风）；由此平息、被平息罪恶的，称为`samaṇo`（沙门），或`samaṇaṃ`（沙门）。同样，由此修习、被修习的，称为`bhāvanā`（修习）。如此，`pācanaṃ`（烹煮），`pācāpanaṃ`（使之烹煮）等等。 අධිකරණෙ – ඨා ගතිනිවත්තිම්හි, තිට්ඨති තස්මින්ති ඨානං. එවං සයනං, සෙනං වා, ආසනං, අධිකරීයති එත්ථාති අධිකරණං. 在处所义中——`ṭhā`在运动止息义中，停留于彼处的，称为`ṭhānaṃ`（处所）。如此，`sayanaṃ`（卧处），或`senaṃ`（卧具），`āsanaṃ`（座位）；在此处作为所依的，称为`adhikaraṇaṃ`（处所格）。 චසද්දෙන සම්පදානාපාදානෙසුපි – සම්මා පකාරෙන දදාති අස්සාති සම්පදානං, අපෙච්ච එතස්මා ආදදාතීති අපාදානං. `ca`字亦表示与格和从格义——以正确方式给予他的，称为`sampadānaṃ`（与格）；从中取走的，称为`apādānaṃ`（从格）。 598. සඤ්ඤායං දාධාතො ඉ. 598. 在表名称义中，从`dā`和`dhā`语根，（产生）`i`后缀。 සඤ්ඤායං ගම්‍යමානායං දාධාඉච්චෙතෙහි ධාතූහි ඉප්පච්චයො හොති, භාවකම්මාදිඅධිකාරෙවායං, සරලොපාදි. දා දානෙ ආපුබ්බො, ආදීයතීතිආදි. එවං උපාදි. ධා ධාරණෙ[Pg.370], උදකං දධාතීති උදධි, තෙසු වුද්ධිලොපාදිනා සඤ්ඤායං උදකස්ස උදාදෙසො. ජලං ධීයතෙ අස්මින්ති ජලධි, වාලානි දධාති තස්මින්ති වාලධි, සන්ධීයති, සන්දධාතීති වා සන්ධි, නිධීයතීති නිධි. එවං විධීයති, විදධාති, විධානං වා විධි, සම්මා, සමං වා චිත්තං ආදධාතීති සමාධි. 当表示名称义时，从`dā`和`dhā`等语根，产生`i`后缀，此规则适用于状态义、业义等范畴，并伴随元音省略等变化。`Dā`在给予义中，以`ā`为前缀，被接受的，称为`ādi`（等）。如此，`upādi`（取）。`Dhā`在保持义中，保持水的，称为`udadhi`（海洋）；在这些词中，通过元音增长、省略等变化，在名称义中，`udaka`变为`uda`。水被放置于此的，称为`jaladhi`（水府/海洋）；保持毛发的，称为`vāladhi`（尾巴）。被连接的，或连接的，称为`sandhi`（连接）；被收藏的，称为`nidhi`（宝藏）。如此，被安排的，或安排的，或其安排，称为`vidhi`（法则/方法）；正确地，或平等地保持心念的，称为`samādhi`（禅定）。 599. ඉත්ථියමතියවො වා. 599. 在阴性词中，或为`a`、`ti`、`ya`、`va`后缀。 ඉත්ථියං අභිධෙය්‍යායං සබ්බධාතූහි අකාරතියුඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති වා භාවකම්මාදීසු. අප්පච්චයෙ තාව ජර වයොහානිම්හි, ජීරති, ජීරණන්ති වා ජරා, ‘‘ඉත්ථියමතො ආපච්චයො’’ති ආපච්චයො, පටිසම්භිජ්ජතීති පටිසම්භිදා. පටිපජ්ජති එතායාති පටිපදා. එවං සම්පදා, ආපදා. උපාදීයතීති උපාදා. සඤ්ජානාතීති සඤ්ඤා, පජානාතීති පඤ්ඤා. උපෙක්ඛතීති උපෙක්ඛා. චින්තනං චින්තා. පතිට්ඨානං පතිට්ඨා. සික්ඛ විජ්ජොපාදානෙ, සික්ඛනං, සික්ඛීයතීති වා සික්ඛා. එවං භික්ඛා. ඣෙ චින්තායං, පරසම්පත්තිං අභිමුඛං ඣායතීති අභිජ්ඣා, හිතෙසිතං උපට්ඨපෙත්වා ඣායතීති උපජ්ඣා, උපජ්ඣායො, සම්මා ඣායති එත්ථාති සජ්ඣා. 在表示阴性词时，所有语根都可加`a`、`ti`、`yu`等后缀，或在状态义、业义等中。先说`a`后缀的情况：`jara`在衰老义中，衰老或老朽，即`jarā`（衰老）。依据“itthiyamato āpaccayo”的规则，产生`ā`后缀。能彻底分析的，称为`paṭisambhidā`（无碍解）。依此而行的，称为`paṭipadā`（行道）。如此，`sampadā`（成就），`āpadā`（灾难）。被执取的，称为`upādā`（取）。能认知的，称为`saññā`（想）；能了知的，称为`paññā`（慧）。能平等看待的，称为`upekkhā`（舍）。思考，即`cintā`（思）。安住，即`patiṭṭhā`（住）。`Sikkha`在学习知识义中，学习，或被学习的，即`sikkhā`（学）。如此，`bhikkhā`（乞食）。`Jhe`在禅思义中，面向他人的成就而禅思的，称为`abhijjhā`（贪欲）；建立利益心而禅思的，称为`upajjhā`或`upajjhāyo`（戒师）；在此处正确禅思的，称为`sajjhā`（讽诵）。 ඉසු [Pg.371] ඉච්ඡායං, එසනන්ති අත්ථෙ අප්පච්චයො, ‘‘ඉසු යමූනමන්තො ච්ඡො වා’’ති ච්ඡාදෙසො, ඉච්ඡා. පුච්ඡ පුච්ඡනෙ, පුච්ඡනං පුච්ඡා, තිකිච්ඡනං තිකිච්ඡා, ඝසිතුමිච්ඡා ජිඝච්ඡා, තිතික්ඛා, බුභුක්ඛා, පාතුමිච්ඡා පිපාසා, මණ්ඩූකගතියා වාධිකාරතො වාදෙසාභාවො. බ්‍යාපිතුමිච්ඡා විච්ඡා ඉච්චාදි. `Isu`在欲义中，在寻求义中，有`a`后缀。依据“isu yamūnamanto ccho vā”规则，有`ccha`音变，即`icchā`（欲）。`Puccha`在询问义中，询问，即`pucchā`（询问）。医治，即`tikicchā`（医治）。想吃的，即`jighacchā`（饥饿）。忍耐，即`titikkhā`（忍耐）。饥饿，即`bubhukkhā`（饥饿）。想喝的，即`pipāsā`（口渴）。由于`maṇḍūkagati`（蛙跳式传承）或因规则统摄，故无`vā`音变。想遍布的，即`vicchā`（遍布）等等。 තිප්පච්චයෙ සම්භවනං සම්භූති. වාධිකාරතො තිප්පච්චයම්හි න වුද්ධි, සවණං සුති, නයනං, නීයති එතායාති වා නීති. මන ඤාණෙ, මඤ්ඤතීති මති. 使用`ti`后缀时，`sambhavanaṃ`（生起）变为`sambhūti`（生起）。由于`vā`（任选）的规则统摄，当使用`ti`后缀时，无元音增长；`savaṇaṃ`（听闻）变为`suti`（听）；`nayanaṃ`（引导），或依此而引导，故为`nīti`（方针）。`Mana`在`ñāṇa`（知）义中，`maññati`（思惟）即`mati`（意）。 ‘‘තෙ, නො, තිම්හී’’ති ච වත්තතෙ. “Te”、“no”、“timhī”等规则亦延续适用。 600. ගමඛනහනරමාදීනමන්තො. 600. `gama`、`khana`、`hana`、`rama`等语根的结尾。 ගම ඛන හන රමඉච්චෙවමාදීනං මකාරනකාරන්තානං ධාතූනං අන්තො බ්‍යඤ්ජනො නො හොති තප්පච්චයෙ, තිම්හි චාති ධාත්වන්තලොපො. ගමනං, ගන්තබ්බාති වා ගති, උපහනනං උපහති, රමන්ති තාය, රමණං වා රති. තනු විත්ථාරෙ, තනනං තති. යමු උපරමෙ, නියමනං නියති. ‘‘රමතො, රමතී’’තිආදීසු පන අකාරබ්‍යවහිතත්තා න ධාත්වන්තලොපො, භුඤ්ජනං භුත්ති, යුඤ්ජනං යුත්ති, ‘‘භුජාදීනමන්තො නො ද්වි චා’’ති ධාත්වන්තලොපො, ද්විත්තඤ්ච. සමාපජ්ජනං, සමාපජ්ජතෙති වා සමාපත්ති, සම්පත්ති, ‘‘ගුපාදීනඤ්චා’’ති ධාත්වන්තලොපද්විත්තානි. ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා හාදිතො තිස්ස නි හොති. හානි, ජානි ඉච්චාදි. 对于以`m`、`n`结尾的词根，如`gam`、`khan`、`han`、`ram`等，当后接`ti`等后缀时，依“词根尾音脱落”的规则，其结尾辅音被省略。`Gamanaṃ`（行走），或`gantabbā`（应行），即是`gati`（行）；`upahananaṃ`（伤害）即是`upahati`（伤害）；`ramanti tāya`（于彼中喜乐），或`ramaṇaṃ`（喜乐），即是`rati`（喜乐）。`Tanu`（伸展），`tananaṃ`（伸展）即是`tati`（伸展）。`Yamu`（止息），`niyamanaṃ`（约束）即是`niyati`（约束）。然而，在`ramato`、`ramatī`等词中，由于被元音`a`隔开，词根的结尾辅音不被省略。`Bhuñjanaṃ`（食用）即是`bhutti`（受用）；`yuñjanaṃ`（结合）即是`yutti`（相应）；依“`bhuj`等词根的结尾（辅音）被省略且（前一辅音）重复”的规则，发生词根尾音脱落和辅音重复。`Samāpajjanaṃ`（进入），或`samāpajjati`（进入），即是`samāpatti`（等至），`sampatti`（成就）；依“`gup`等词根亦然”的规则，发生词根尾音脱落和辅音重复。依“于某些词根……”等规则，在`hā`等词根后，`ti`变为`ni`。例如`hāni`（损失）、`jāni`（衰亡）等。 යුප්පච්චයෙ චිත සඤ්චෙතනෙ, චෙතයතීති අත්ථෙ යුප්පච්චයො, අනාදෙසවුද්ධී, ආපච්චයො, චෙතනා. විද අනුභවනෙ[Pg.372], වෙදයතීති වෙදනා. දිසී උච්චාරණෙ, දෙසීයතීති දෙසනා, භාවීයතීති භාවනා ඉච්චාදි. 关于`yu`后缀：词根`cit`（思），用于`sañcetana`（思惟）之义，在`cetayati`（他思惟）的意义上，加`yu`后缀，无替换和元音增强，再加`ā`后缀，成`cetanā`（思）。词根`vid`（知），用于`anubhavana`（感受）之义，`vedayati`（他感受）即是`vedanā`（受）。词根`dis`（说），用于`uccāraṇa`（宣说）之义，`desīyati`（被宣说）即是`desanā`（说法）。`Bhāvīyati`（被修习）即是`bhāvanā`（修习），等等。 ‘‘ඉත්ථියං, වා’’ති ච වත්තතෙ. （前节的）“`itthiyaṃ`（于女性）”和“`vā`（或）”的规则亦适用于此。 601. කරතො රිරිය. 601. 从`kar`（作）有`ririya`后缀。 කරධාතුතො ඉත්ථියමනිත්ථියං වා අභිධෙය්‍යායං රිරියප්පච්චයො හොති, රාදිලොපො. කත්තබ්බා කිරියා. කරණීයං කිරියං. 从`kara`词根，当表达女性或非女性之义时，加`ririya`后缀，且词根首音`ra`被省略。`Kattabbā`（应被作者）即`kiriyā`（所作，女性）。`Karaṇīyaṃ`（应被作者）即`kiriyaṃ`（所作，中性）。 ‘‘කත්තරී’’ති වත්තතෙ. （前节的）“`kattari`（于作者）”的规则亦适用于此。 602. ජිතො ඉන සබ්බත්ථ. 602. 从`ji`（胜）有`ina`后缀，于一切时。 ජිඉච්චෙතාය ධාතුයා පරො ඉනප්පච්චයො හොති සබ්බකාලෙ කත්තරි. ජි ජයෙ, පාපකෙ අකුසලෙ ධම්මෙ අජිනි, ජිනාති, ජිනිස්සතීති වා ජිනො. 在`ji`此词根后，于一切时，于作者义，加`ina`后缀。`Ji`（胜），用于`jaya`（胜利）之义。征服了（`ajini`）、正在征服（`jināti`）或将要征服（`jinissati`）邪恶不善法者，即是`jino`（胜者）。 ‘‘ඉනා’’ති වත්තතෙ. （前节的）“`ina`（后缀）”的规则亦适用于此。 603. සුපතො ච. 603. 从`supa`（眠）亦然。 සුපඉච්චෙතාය ධාතුයා ච පරො ඉනප්පච්චයො හොති. සුප සයෙ, සුපති, සුපනන්ති වා සුපිනො, සුපිනං. 在`supa`此词根后，亦加`ina`后缀。`Supa`（眠），用于`saya`（睡眠）之义。`Supati`（他睡眠），或`supananti`（他们睡眠），即是`supino`（梦，男性）或`supinaṃ`（梦，中性）。 සී සයෙ, ‘‘ඊසං’’ඉති උපපදං, ඊසං සීයති භවතාති අත්ථෙ – 词根`sī`（卧），用于`saya`（睡眠）之义，以`īsaṃ`（容易）为前置词，在“容易卧于其中”（`īsaṃ sīyati bhavati`）的意义上—— 604. ඊසංදුසූහි ඛ. 604. 从`īsaṃ`、`du`、`su`（等前置词），有`kha`后缀。 ඊසංදුසුඉච්චෙතෙහි උපපදෙහි පරෙහි ධාතූහි ඛප්පච්චයො හොති. 在`īsaṃ`、`du`、`su`这些前置词之后，其后的词根加`kha`后缀。 සො ච – 而该（后缀）—— 605. භාවකම්මෙසු [Pg.373] කිච්චක්තක්ඛත්ථා. 605. （`kicca`、`kta`和以`kha`结尾的词）用于`bhāva`（状态）和`kamma`（业）之义。 භාවකම්මඉච්චෙතෙස්වත්ථෙසු කිච්චක්තක්ඛත්ථඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්තීති නියමතො භාවකම්මෙස්වෙව හොති. ‘‘ක්වචි ධාතූ’’ති ක්ඛකාරානුබන්ධස්ස ලොපො, වුද්ධි, අයාදෙසද්විත්තානි, ඊසස්සයො භවතා, දුක්ඛෙන සීයති දුස්සයො, සුඛෙන සීයති සුස්සයො. 依规定，`kicca`、`kta`、`khattha`等后缀用于`bhāva`（状态）和`kamma`（业）之义，故此（`kha`后缀）仅用于状态和业之义。依“于某些词根……”的规则，`kha`后缀的附标`k`被省略。`Īsaṃ sīyati bhavatā`（它被你轻易地卧于其上）即`īsassayo`（易卧）。`Dukkhena sīyati`（难以卧于其上）即`dussayo`（难卧）。`Sukhena sīyati`（容易卧于其上）即`sussayo`（易卧）。 කම්මෙ – ඊසං කරීයතීති ඊසක්කරං කම්මං භවතා. එවං දුක්ඛෙන කරීයතීති දුක්කරං හිතං භවතා, සුකරං පාපං බාලෙන, දුක්ඛෙන භරීයතීති දුබ්භරො මහිච්ඡො. සුඛෙන භරීයතීති සුභරො අප්පිච්ඡො. දුක්ඛෙන රක්ඛිතබ්බන්ති දුරක්ඛං චිත්තං. දුක්ඛෙන පස්සිතබ්බොති දුද්දසො ධම්මො. සුඛෙන පස්සිතබ්බන්ති සුදස්සං පරවජ්ජං. දුක්ඛෙන අනුබුජ්ඣිතබ්බොති දුරනුබොධො ධම්මො. සුඛෙන බුජ්ඣිතබ්බන්ති සුබොධමිච්චාදි. 于`kamma`（业）义：`īsaṃ karīyati`（被轻易地做）即`īsakkaraṃ kammaṃ bhavatā`（被你轻易所作之业）。同样地，`dukkhena karīyati`（被困难地做）即`dukkaraṃ hitaṃ bhavatā`（被你困难所行之善）；`sukaraṃ pāpaṃ bālena`（愚者轻易所作之恶）。`Dukkhena bharīyati`（难以被支持）即`dubbharo mahiccho`（难供养的大欲者）。`Sukhena bharīyati`（容易被支持）即`subharo appiccho`（易供养的少欲者）。`Dukkhena rakkhitabbaṃ`（难以被守护）即`durakkhaṃ cittaṃ`（难护之心）。`Dukkhena passitabbaṃ`（难以被见到）即`duddaso dhammo`（难见之法）。`Sukhena passitabbaṃ`（容易被见到）即`sudassaṃ paravajjaṃ`（易见之他人过失）。`Dukkhena anubujjhitabbaṃ`（难以被觉悟）即`duranubodho dhammo`（难觉之法）。`Sukhena bujjhitabbaṃ`（容易被觉悟）即`subodhaṃ`（易觉），等等。 බුධ අවගමනෙ, සබ්බෙ සඞ්ඛතාසඞ්ඛතසම්මුතිභෙදෙ ධම්මෙ අබුජ්ඣි, බුජ්ඣති, බුජ්ඣිස්සතීති වා අත්ථෙ – 词根`budh`（觉），用于`avagamana`（觉悟）之义。于“觉悟了（`abujjhi`）、正在觉悟（`bujjhati`）或将要觉悟（`bujjhissati`）一切有为、无为和世俗施设所分别的法”之义—— ‘‘ත’’ඉති වත්තතෙ. （前节的）“`ta`（后缀）”的规则亦适用于此。 606. බුධගමාදිත්ථෙ කත්තරි. 606. 于`budh`、`gam`等词根，当其义明显时，用于作者义。 බුධගමුඉච්චෙගමාදීහි ධාතූහි තදත්ථෙ ගම්‍යමානෙ කත්තරි තප්පච්චයො හොති සබ්බකාලෙ. 从`budh`、`gam`等词根，当其（词根的）意义被理解时，于作者义，于一切时，加`ta`后缀。 ‘‘තස්සා’’ති වත්තතෙ. （前节的）“`tassa`（彼`ta`的）”的规则亦适用于此。 607. ධඪභහෙහි ධ ඪා ච. 607. （`ta`）在以`dh`、`ḍh`、`bh`结尾的（词根）后，（分别）变为`dha`和`ḍha`。 ධඪන්ත භහන්තෙහි ධාතූහි පරස්ස පච්චයතකාරස්ස යථාක්කමං ධකාරඪකාරාදෙසා හොන්තීති ධභතො තකාරස්ස [Pg.374] ධකාරො, ‘‘හචතුත්ථාන’’න්ති එත්ථ හකාරග්ගහණතො හකාරතොපි ක්වචි ධත්තං, අබ්‍යවධානෙ චායං, තෙන ‘‘රුන්ධති, ආරාධිතො, වඩ්ඪිතො, ලභිත්වා, ගහිතො’’තිආදීසු පච්චයාගමබ්‍යවහිතත්තා න භවති. 在以`dh`、`ḍh`和`bh`结尾的词根后，后缀的`t`音依次被替换为`dh`和`ḍha`。因此，在（以）`dh`和`bh`（结尾的词根）后，`t`音变为`dh`。在“`ha`和（各语基的）第四个（字母）……”此规则中，由于也包含了`h`，所以在某些情况下，`h`之后（的`t`）也会变为`dha`。并且此（规则）适用于无间隔的情况。因此，在`rundhati`、`ārādhito`、`vaḍḍhito`、`labhitvā`、`gahito`等词中，由于被后缀或增音所隔开，此（音变）不发生。 608. හචතුත්ථානමන්තානං දො ධෙ. 608. 以`h`和（各语基）第四个字母结尾的（词根），当后接`dh`时，（其结尾辅音）变为`d`。 හකාරවග්ගචතුත්ථානං ධාත්වන්තභූතානං දකාරාදෙසො හොති ධකාරෙ පරෙ. බුද්ධො භගවා. සරණං අගච්ඡි, ගච්ඡති, ගච්ඡිස්සතීති වා සරණඞ්ගතො උපාසකො, ‘‘ගමඛනහනරමාදීනමන්තො’’ති ධාත්වන්තලොපො. එවං ජානාතීති ඤාතො. ඉ ගතිම්හි, උපෙතීති උපෙතො. චින්ත චින්තායං, චින්තෙතීති චිත්තං, ‘‘ගුපාදීනඤ්චා’’ති ධාත්වන්තලොපද්විත්තානි. සන්ජ සඞ්ගෙ, රූපාදීසු අසජ්ජි, සජ්ජති, සජ්ජිස්සතීති වා සත්තො, ‘‘භුජාදීනමන්තො නො ද්වි චා’’ති ධාත්වන්තලොපො, ද්විත්තඤ්ච. 当后接`dh`音时，作为词根结尾的`h`和各语基的第四个字母被替换为`d`。`Buddho`（佛陀），`bhagavā`（世尊）。已去（`agacchi`）、正去（`gacchati`）或将去（`gacchissati`）皈依处（`saraṇaṃ`）者，即是`saraṇaṅgato upāsako`（已皈依的优婆塞）；依“`gam`、`khan`、`han`、`ram`等词根的结尾……”的规则，发生词根尾音脱落。同样地，`jānāti`（他知）即`ñāto`（已知者）。词根`i`，用于`gati`（行）之义，`upeti`（他走近）即`upeto`（已走近者）。词根`cint`（思），用于`cintā`（思虑）之义，`cinteti`（他思虑）即`cittaṃ`（心）；依“`gup`等词根亦然”的规则，发生词根尾音脱落和辅音重复。词根`sañj`（执着），用于`saṅga`（执着）之义，对色等已执着（`asajji`）、正执着（`sajjati`）或将执着（`sajjissati`）者，即是`satto`（有情）；依“`bhuj`等词根的结尾（辅音）被省略且（前一辅音）重复”的规则，发生词根尾音脱落和辅音重复。 ‘‘සඤ්ඤාය’’මිති වත්තතෙ. （前节的）“`saññāyaṃ`（于名称义）”的规则亦适用于此。 609. තිකිච්චාසිට්ඨෙ. 609. 于`tikicchā`（治疗）和`āsiṭṭha`（愿望）之义。 සඤ්ඤායමභිධෙය්‍යායං ආසිට්ඨෙ ගම්‍යමානෙ ධාතූහි තිප්පච්චයො හොති, කිතපච්චයො ච. ජිනො එනං බුජ්ඣතූති ජිනබුද්ධි, ධකාරදකාරාදෙසා, ධනමස්ස භවතූති ධනභූති. 当要表达名称（`saññāyaṃ`）或当愿望（`āsiṭṭhe`）之义被理解时，从词根加`ti`后缀，亦加`kita`后缀。`Jino enaṃ bujjhatū`（愿胜者令他觉悟）即`jinabuddhi`（胜觉），其中`dh`被替换为`d`。`Dhanamassa bhavatū`（愿他拥有财富）即`dhanabhūti`（财生）。 කිතපච්චයෙ භවතූති භූතො, ධම්මො එනං දදාතූති ධම්මදින්නො, ‘‘භිදාදිතො ඉන්න අන්න ඊණා වා’’ති තප්පච්චයස්ස ඉන්නාදෙසො. වඩ්ඪතූති වඩ්ඪමානො, ‘‘භූවාදිතො අ’’ඉති මානන්තෙසු අප්පච්චයො, නන්දතූති නන්දකො, ජීවතූති ජීවකො ඉච්චාදි. 于kṛt后缀，“愿其存在”(bhavatū)是为bhūto；“愿法施予他”(dhammo enaṃ dadātu)是为法施(dhammadinno)，依“bhidādito inna anna īṇā vā”，ta后缀变为inna。“愿其增长”(vaḍḍhatu)是为vaḍḍhamāno，依“bhūvādito a”，于以māna结尾的词后有a后缀。“愿其喜乐”(nandatu)是为南达咖(nandako)；“愿其存活”(jīvatu)是为耆婆(jīvako)等。 610. ආගමා [Pg.375] තුකො. 610. 从ā-gam[词根]，加tuka后缀。 ආපුබ්බා ගමිතො තුකප්පච්චයො හොති, කිතකත්තා කත්තරි. ආගච්ඡතීති ආගන්තුකො. 从以ā为前缀的gam词根，加tuka后缀；因其为kita后缀，故用于主动者义。“来”(āgacchati)是为āgantuko(来者、客人)。 ‘‘ගමා’’ති වත්තතෙ. 此处承接“gamā”。 611. භබ්බෙ ඉක. 611. 于“能力”义，加ika后缀。 ගමිතො ඉකප්පච්චයො හොති භබ්බත්ථෙ. ගන්තුං භබ්බොති ගමිකො භික්ඛු. 从gam词根，于“能力”义，加ika后缀。“能去”(gantuṃ bhabbo)是为gamiko(行者)比丘。 තෙකාලිකප්පච්චයන්තනයො. 三时态后缀法。 අතීතප්පච්චයන්තනය 过去时态后缀法 612. අතීතෙ ත තවන්තු තාවී. 612. 于过去时，加ta、tavantu、tāvī后缀。 අතීතෙ කාලෙ සබ්බෙහි ධාතූහි ත තවන්තු තාවී ඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති. එතෙ එව පරසමඤ්ඤාය නිට්ඨසඤ්ඤකාපි, තෙ ච කිතසඤ්ඤත්තා කත්තරි භවන්ති. අභවීති භූතො, භූතා, භූතං, ‘‘අඤ්ඤෙසු චා’’ති එත්ථානුවත්තිතවාග්ගහණෙන ත තවන්තුතාවීසු වුද්ධි න හොති. හු දානාදනහබ්‍යප්පදානෙසු, අහවීති හුතො අග්ගිං. 于过去时，一切词根皆可加ta、tavantu、tāvī等后缀。此等后缀亦有另一名称，名为“完成时”(niṭṭha)；又因其为kṛt后缀，故用于主动者义。“曾有”(abhavī)是为bhūto(阳性)、bhūtā(阴性)、bhūtaṃ(中性)。依“aññesu cā”一颂中承接的vā字，于ta、tavantu、tāvī后缀，无元音增强(vuddhi)。hu词根用于“施、取、供奉”义，“已献祭”(ahavī)是为“已向火供奉”(huto aggiṃ)。 තවන්තුප්පච්චයෙ – ‘‘ආ සිම්හී’’ති ආකාරො, අග්ගිං හුතවා, හුතවන්තො ඉච්චාදි ගුණවන්තුසමං. තාවීම්හි – අග්ගිං හුතාවී, අග්ගිං හුතාවිනො ඉච්චාදි දණ්ඩීසමං. ඉත්ථියං ඉනීපච්චයො – හුතාවිනී, නපුංසකෙ – රස්සත්තං හුතාවි. 于tavantu后缀——依“ā simhī”，有长音ā，如aggiṃ hutavā、hutavanto等，其变格同guṇavantu。于tāvī后缀——如aggiṃ hutāvī、aggiṃ hutāvino等，其变格同daṇḍī。于阴性，加inī后缀，成hutāvinī；于中性，短音化，成hutāvi。 වස නිවාසෙ, වස්සං අවසීති අත්ථෙ තප්පච්චයො, සකාරන්තත්තා ‘‘සාදිසන්ත’’ඉච්චාදිනා ඨාදෙසෙ සම්පත්තෙ – vasa词根用于“居住”义。于“他已雨安居”(vassaṃ avasī)义，加ta后缀。因其以sa结尾，依“sādisanta”等规则，当发生ṭha的替换时—— ‘‘තස්සා’’ති අධිකාරො, ‘‘සාදී’’ති ච. “Tassā”是管辖规则，“sādī”也是。 613. වසතො [Pg.376] උත්ථ. 613. 于vasa词根后，[ta]替换为uttha。 වසඉච්චෙතස්මා ධාතුම්හා පරස්ස තකාරස්ස සහාදිබ්‍යඤ්ජනෙන උත්ථාදෙසො හොති, සරලොපාදි. වස්සං වුත්ථො, වුත්ථා සා, ‘‘සරලොපො’’තිආදිසුත්තෙ තුග්ගහණතො පුබ්බලොපාභාවෙ ‘‘අධිවත්ථා දෙවතා, වත්ථබ්බ’’න්තිආදීසු පරලොපො. 于vasa此词根后，其后的ta字母被替换为uttha，并有元音脱落等。例如：vassaṃ vuttho(已雨安居)，vutthā sā(她已雨安居)。于“saralopo”等经中，因提及tu[后缀]，故前一元音不脱落；而于“adhivatthā devatā”(天神已住)、“vatthabba”(应居住)等例中，则后一元音脱落。 ‘‘වසස්සා’’ති විපරිණාමෙන වත්තතෙ. “Vasassa”是通过变格而承接。 614. වස්ස වා වු. 614. vasa词根的va，可选择性地变为u。 වසඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස වකාරස්ස තකාරෙ පරෙ උකාරො හොති, තත්ථ වකාරාගමො ච වා හොති. නිට්ඨතකාරෙ එවායං. අථ වා ‘‘වූ’’ති එත්ථ වකාරො සන්ධිජො, තන්තඤායෙන දුතියඤ්චෙත්ථ වාග්ගහණමිච්ඡිතබ්බං, තෙන අකාරස්සපි උකාරො සිද්ධො භවති, උසිතො බ්‍රහ්මචරියං, වුසිතො, තථා වුසිතවා, වුසිතාවී, ඉකාරාගමෙන බ්‍යවහිතත්තා උත්ථාදෙසො න භවති. 于vasa此词根，当后接ta时，其va变为u，并可选择性地增入v。此规则仅用于完成时(niṭṭha)的ta后缀。又或者，于“vū”中，v是连音所生；依语法体系之理，此处应视为有第二个“vā”(或)字，因此a变为u亦可成立。例如：usito brahmacariyaṃ(已修梵行)、vusito(已居住)，同样地，vusitavā、vusitāvī。因被增入的i所隔，故不发生uttha的替换。 භුජ පාලනබ්‍යවහරණෙසු, ඔදනං අභුඤ්ජීති අත්ථෙ තතවන්තුතාවී, ‘‘භුජාදීනමන්තො නො ද්වි චා’’ති ධාත්වන්තලොපො, තකාරස්ස ද්විත්තඤ්ච, භුත්තො, භුත්තවා, භුත්තාවී. තථා රන්ජ රාගෙ, අරඤ්ජීති රත්තො, රත්තා, රත්තං. යුජ යොගෙ, අයුඤ්ජීති යුත්තො, යුත්තා, යුත්තං. විච විවෙචනෙ විපුබ්බො, විවිච්චීති විවිත්තො, විවිත්තා, විවිත්තං. මුච මොචනෙ, අමුච්චීති බන්ධනා මුත්තො. තථා තිප්පච්චයෙපි ඉමිනා ධාත්වන්තලොපද්විත්තානි, ආසජ්ජනං ආසත්ති, විමුච්චනං, විමුච්චති එතායාති වා විමුත්ති. bhuja词根用于“保护、食用”义。于“他已食用饭食”(odanaṃ abhuñjī)义，加ta、tavantu、tāvī后缀。依“bhujādīnamanto no dvi cā”，词根尾音脱落，且ta字母双写，成bhutto、bhuttavā、bhuttāvī。同理，ranja词根用于“染”义，“已染”(arañjī)是为ratto(阳性)、rattā(阴性)、rattaṃ(中性)。yuja词根用于“结合”义，“已结合”(ayuñjī)是为yutto(阳性)、yuttā(阴性)、yuttaṃ(中性)。vica词根用于“辨别”义，前加vi，“已辨别”(viviccī)是为vivitto(阳性)、vivittā(阴性)、vivittaṃ(中性)。muca词根用于“解脱”义，“已解脱”(amuccī)是为bandhanā mutto(从束缚中解脱)。同理，于ti后缀，亦依此规则有词根尾音脱落及双写，如āsajjanaṃ是为āsatti；vimuccanaṃ，或“由此而解脱”(vimuccati etāyā)，是为vimutti。 කුධ [Pg.377] කොපෙ, අකුජ්ඣීති අත්ථෙ තප්පච්චයො, තස්ස ‘‘ධඪභහෙහි ධඪා චා’’ති ධත්තං, ‘‘හචතුත්ථානමන්තානං දොධෙ’’ති ධකාරස්ස දකාරො, කුද්ධො. යුධ සම්පහාරෙ, අයුජ්ඣීති යුද්ධො, යුද්ධං. සිධ සංසිද්ධිම්හි, අසිජ්ඣීති සිද්ධො. ආපුබ්බො රභ රාභස්සෙ, ආරභීති ආරද්ධො ගන්තුං. නහ බන්ධනෙ සංපුබ්බො, සන්නය්හීති සන්නද්ධො, ‘‘ධඪභහෙහි ධඪා චා’’ති නහාදිතො තකාරස්ස ධකාරො. kudha词根用于“愤怒”义。于“已愤怒”(akujjhī)义，加ta后缀。依“dhaḍhabhahehi dhaḍhā cā”，ta变为dha；依“hacatutthānamantānaṃ dodhe”，dh字母变为da，是为kuddho。yudha词根用于“战斗”义，“已战斗”(ayujjhī)是为yuddho(阳性)、yuddhaṃ(中性)。sidha词根用于“成就”义，“已成就”(asijjhī)是为siddho。rabha词根用于“开始”义，前加ā，“已开始”(ārabhī)是为āraddho gantuṃ(已开始去)。naha词根用于“捆绑”义，前加saṃ，“已捆绑”(sannayhī)是为sannaddho；依“dhaḍhabhahehi dhaḍhā cā”，naha之后的ta字母变为dha。 වඩ්ඪ වඩ්ඪනෙ, අවඩ්ඪීති අත්ථෙ තප්පච්චයො, තස්ස ඪත්තං, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ධාත්වාකාරස්සුත්තං, ඩලොපො ච. vaḍḍha词根用于“增长”义。于“已增长”(avaḍḍhī)义，加ta后缀，其ta变为ḍha。依“kvaci dhātū”等规则，词根的元音变为u，且ḍa脱落。 ‘‘හචතුත්ථානමන්තාන’’න්ති වත්තතෙ. “Hacatutthānamantānaṃ”一颂承接适用。 615. ඩො ඪකාරෙ. 615. 于ḍha字母前，[词根尾音]变为ḍa。 හචතුත්ථානං ධාත්වන්තානං ඩකාරාදෙසො හොති ඪකාරෙ පරෙ. වුඩ්ඪො, වුඩ්ඪා, ‘‘බො වස්සා’’ති බත්තෙ බුඩ්ඪො. තිප්පච්චයෙ – බුජ්ඣනං, බුජ්ඣති වා එතායාති බුද්ධි. එවං සිද්ධි, වඩ්ඪි. තබ්බප්පච්චයෙ – බොද්ධබ්බමිච්චාදි. 于以第四类辅音结尾的词根，当后接ḍha字母时，其尾音被替换为ḍa。例如vuḍḍho(年老的，阳性)、vuḍḍhā(年老的，阴性)。于“bo vassā”一颂中，亦有buḍḍho。于ti后缀——bujjhanaṃ(觉知)，或由“由此而觉”(bujjhati etāyā)是为buddhi(智慧)。同理有siddhi(成就)、vaḍḍhi(增长)。于tabba后缀——boddhabba(应被觉知)等。 ‘‘අන්තො, නො’’ති ච අධිකාරො. “Anto”和“no”亦是管辖规则。 616. තරාදීහි ඉණ්ණො. 616. 从tara等词根，[ta后缀]变为iṇṇa。 තරඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි පරස්ස තප්පච්චයස්ස ඉණ්ණාදෙසො හොති, ධාත්වන්තො ච නො හොති, සරලොපාදි. තර තරණෙ, සංසාරණ්ණවං අතරීති තිණ්ණො තාරෙය්‍යං. එවං උත්තිණ්ණො, තිණ්ණං වා. පූර පූරණෙ, සංපූරීති සංපුණ්ණො, ‘‘සරලොපො’’තිආදිසුත්තෙ තුග්ගහණතො පුබ්බලොපාභාවෙ උවණ්ණතො පරස්ස ‘‘වා පරො අසරූපා’’ති ලොපො, සංයොගෙ රස්සත්තං. තුර වෙගෙ, අතුරීති තුණ්ණං[Pg.378], තුරිතං වා. ජර වයොහානිම්හි, පරිජීරීති පරිජිණ්ණො. කිර විකිරණෙ, ආකිරීති ආකිණ්ණො ඉච්චාදි. 于tara等词根后，ta后缀被替换为iṇṇa，词根尾音脱落，并有元音脱落等。tara词根用于“渡”义，“已渡轮回之海”(saṃsāraṇṇavaṃ atarī)是为tiṇṇo(已渡)，tāreyyaṃ(应被渡)。同理有uttiṇṇo，或tiṇṇaṃ。pūra词根用于“充满”义，“已充满”(saṃpūrī)是为saṃpuṇṇo。于“saralopo”等经中，因提及tu[后缀]，故前一元音不脱落；u字母之后[的元音]依“vā paro asarūpā”而脱落，于结合音节中短音化。tura词根用于“快速”义，“已快速”(aturī)是为tuṇṇaṃ，或turitaṃ。jara词根用于“衰老”义，“已衰老”(parijīrī)是为parijiṇṇo。kira词根用于“散布”义，“已遍布”(ākirī)是为ākiṇṇo等。 617. සුස පච සකතො ක්ඛක්කා ච. 617. 从susa、paca、saka词根，[ta后缀]变为kkha与kka。 සුස පච සකඉච්චෙතෙහි ධාතූහි පරස්ස තප්පච්චයස්ස ක්ඛක්කාදෙසා හොන්ති, අන්තො ච බ්‍යඤ්ජනො නො හොති. චසද්දෙන මුචාදිතො ක්කාදෙසො. සුස සොසනෙ, අසුස්සීති සුක්ඛො රුක්ඛො. අපච්චීති පක්කං ඵලං. සක සාමත්ථෙ, අසක්ඛීති සක්කො අස්ස, ඔමුච්චීති ඔමුක්කා උපාහනා. ‘‘පචිතුං, පචිතබ්බ’’න්තිආදීසු පන න භවති, ඉකාරෙන බ්‍යවහිතත්තා. එවං සබ්බත්ථ බ්‍යවධානෙ න භවති. 于susa、paca、saka等词根后，ta后缀被替换为kkha与kka，且词根尾辅音脱落。依ca字，从muca等词根，有kka的替换。susa词根用于“干燥”义，“已干燥”(asussī)是为sukkho rukkho(枯树)。“已成熟”(apaccī)是为pakkaṃ phalaṃ(熟果)。saka词根用于“能力”义，“已能”(asakkhī)是为sakko assa(他能)。“已解开”(omuccī)是为omukkā upāhanā(已解开的鞋履)。然于“pacituṃ”(为煮)、“pacitabba”(应被煮)等中则不发生，因被i字母所隔。如是，凡有间隔处皆不发生。 සීහගතියා තිග්ගහණමනුවත්තතෙ. “ti”的取用以狮子步(sīhagatiyā)的方式承接适用。 618. පක්කමාදීහි න්තො ච. 618. 由pakkama等，（ta）作nta，及ca。 පක්කමඉච්චෙවමාදීහි මකාරන්තෙහි ධාතූහි පරස්ස තප්පච්චයස්ස න්තාදෙසො හොති, ධාත්වන්තො ච නො හොති. චසද්දෙන තිප්පච්චයස්ස න්ති ච හොති. කමු පදවික්ඛෙපෙ, පක්කමීති පක්කන්තො. එවං සඞ්කන්තො, නික්ඛන්තො, ‘‘දො ධස්ස චා’’ති සුත්තෙ චග්ගහණෙන කස්ස ඛත්තං. භමු අනවට්ඨානෙ, විබ්භමීති විබ්භන්තො, භන්තො. ඛමු සහනෙ, අක්ඛමීති ඛන්තො. සමු උපසමෙ, අසමීති සන්තො. දමු දමනෙ, අදමීති දන්තො. 于pakkama等m结尾的语根后，ta后缀作nta，且语根末尾（的m）脱落。由ca字，ti后缀亦作nti。Kamu（词义）为“跨步”，pakkamī（他已离去）成pakkanto（已离去）。同理，saṅkanto（已转移）、nikkhanto（已走出）。于“do dhassa cā”经中，由ca字，k作kh。Bhamu（词义）为“不稳”，vibbhamī（他已游移）成vibbhanto（已游移）、bhanto（已游移）。Khamu（词义）为“忍耐”，akkhamī（他已忍耐）成khanto（已忍受）。Samu（词义）为“止息”，asamī（他已止息）成santo（已止息）。Damu（词义）为“调伏”，adamī（他已调伏）成danto（已调伏）。 තිම්හි – සඞ්කමනං සඞ්කන්ති. එවං ඔක්කන්ති, විබ්භන්ති, ඛන්ති, සන්ති දන්ති ඉච්චාදි. 于ti（后缀）——saṅkamanaṃ（转移）成saṅkanti（转移）。同理，okkanti（进入）、vibbhanti（游移）、khanti（忍耐）、santi（寂静）、danti（调伏）等。 619. ජනාදීනමා [Pg.379] තිම්හි ච. 619. 由jana等，（尾音）作ā，于ti（后缀）亦然。 ජනඉච්චෙවමාදීනං ධාතූනමන්තස්ස බ්‍යඤ්ජනස්ස ආත්තං හොති තප්පච්චයෙ, තිම්හි ච. යොගවිභාගෙන අඤ්ඤත්ථාපි. ජන ජනනෙ, අජනීති ජාතො, විජායීති පුත්තං විජාතා, ජනනං ජාති. තප්පච්චයෙ සතිපි තකාරෙ පුන තිග්ගහණකරණං පච්චයන්තරතකාරෙ ආත්තනිවත්තනත්ථං, යථා – ජන්තු. ‘‘ජනිත්වා, ජනිතු’’න්තිආදීසු පන ඉකාරෙන බ්‍යවහිතත්තා න භවති. 于jana等语根，其末尾辅音于ta后缀及ti后缀前作ā。通过经文分析（yogavibhāga），亦可用于他处。Jana（词义）为“生”，ajanī（他已生）成jāto（已生）；vijāyī（她已生）成puttaṃ vijātā（已生子之母）；jananaṃ（生）成jāti（生）。虽ta后缀已有t，复举ti是为了防止在其他以t开头的后缀前发生ā变，例如jantu。然而，在janitvā（生后）、janituṃ（为生）等词中，因被i音所隔，故不发生此变化。 ‘‘ආ, තිම්හි, චා’’ති ච වත්තතෙ. “Ā, timhi, ca”亦延续适用。 620. ඨාපානමිඊ ච. 620. 由ṭhā、pā，（末音）作i、ī，及ca。 ඨා පාඉච්චෙතෙසං ධාතූනං අන්තස්ස ආකාරස්ස යථාක්කමං ඉකාරඊකාරාදෙසා හොන්ති තප්පච්චයෙ, තිම්හි ච. චසද්දෙන අඤ්ඤත්‍රාපි ක්වචි. ඨා ගතිනිවත්තිම්හි, අට්ඨාසීති ඨිතො, උපට්ඨිතො ගරුං, ඨිතවා, අධිට්ඨිත්වා, ඨානං ඨිති. පා පානෙ, අපායීති පීතා, යාගුං පීතවා, පානං පීති, පීත්වා. 于ṭhā、pā此二语根，其末尾的ā于ta后缀及ti后缀前，依次作i、ī。由ca字，有时亦用于他处。Ṭhā（词义）为“止”，aṭṭhāsī（他已站立）成ṭhito（已站立）；upaṭṭhito garuṃ（已承事师长）；ṭhitavā（已站立者）；adhiṭṭhitvā（已决意后）；ṭhānaṃ（住立），ṭhiti（住立）。Pā（词义）为“饮”，apāyī（他已饮）成pīta（已饮）；yāguṃ pītavā（已饮粥者）；pānaṃ（饮品），pīti（饮），pītvā（饮后）。 621. හන්තෙහි හො හස්ස ලො වා අදහනහානං. 621. 由h结尾（的语根），（ta的t）作h，（语根的）h或作l，daha、naha除外。 හකාරන්තෙහි ධාතූහි පරස්ස තප්පච්චයස්ස, තිස්ස ච හකාරාදෙසො හොති, හස්ස ච ධාත්වන්තස්ස ලකාරො හොති වා දහනහෙ වජ්ජෙත්වා, ඪත්තාපවාදොයං. රුහ ජනනෙ, අරුහීති ආරුළ්හො රුක්ඛං. ලළානමවිසෙසො, ආරුල්හො වා, රුහනං රුළ්හී. ගාහු විලොළනෙ, අගාහීති ගාළ්හො, අජ්ඣොගාළ්හො මහණ්ණවං. බහ වුද්ධිම්හි, අබහීති බාළ්හො, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා දීඝො. මුහ වෙචිත්තෙ, අමුය්හීති මූළ්හො. ගුහ සංවරණෙ, අගුහීති ගූළ්හං. වහ පාපුණනෙ[Pg.380], උපවහීති උපවුළ්හො, ‘‘වච වස වහාදීනමුකාරො වස්සා’’ති යොගවිභාගෙන උත්තං. 于h结尾的语根后，ta后缀及ti后缀作h，语根末尾的h或作l，daha、naha除外。此为ḍha变的例外。Ruha（词义）为“生、登”，aruhī（他已登）成āruḷho rukkhaṃ（已登上树）。ḷa与la无别，或作ārulho。ruhanaṃ（登）成ruḷhī（登）。Gāhu（词义）为“浸入”，agāhī（他已浸入）成gāḷho（已浸入），ajjhogāḷho mahaṇṇavaṃ（已浸入大海）。Baha（词义）为“增长”，abahī（它已增长）成bāḷho（已增长），依“kvaci dhātū”等（经）成长音。Muha（词义）为“迷惑”，amuyhī（他已迷惑）成mūḷho（已迷惑）。Guha（词义）为“隐藏”，aguhī（他已隐藏）成gūḷhaṃ（已隐藏）。Vaha（词义）为“运载”，upavahī（他已运载）成upavuḷho（已运载），依“vaca vasa vahādīnamukāro vassā”经文分析，（v的a）作u。 අදහනහානන්ති කිමත්ථං? දඩ්ඪො, සන්නද්ධො. වාති කිං? දුද්ධො, සිනිද්ධො. ‘‘ගහිතං, මහිත’’න්තිආදීසු පන ඉකාරාගමෙන බ්‍යවහිතත්තා න භවති. 为何说“daha、naha除外”？（例如）Daḍḍho（已烧）、sannaddho（已捆绑）。为何说“或”？（例如）Duddho（已激怒）、siniddho（已润泽）。然而，在gahitaṃ（已取）、mahitaṃ（已尊敬）等词中，因被i增音所隔，故不发生此变化。 ධාතුප්පච්චයන්තතොපි ‘‘අතීතෙ ත තවන්තුතාවී’’ති තප්පච්චයො, අබුභුක්ඛීති බුභුක්ඛිතො. එවං ජිඝච්ඡිතො, පිපාසිතො ඉච්චාදි. 即使在语根后缀之后，亦依“atīte ta tavantutāvī”（经）加ta后缀。例如abubhukkhī（他已欲食）成bubhukkhito（已欲食）。同理，jighacchito（已欲食）、pipāsito（已欲饮）等。 එවං කත්තරි නිට්ඨනයො. 以上为主动语态完成时（分词）的用法。 ‘‘අතීතෙ’’ති වත්තතෙ. “Atīte”（经）延续适用。 622. භාවකම්මෙසු ත. 622. 于状态、所动语态中，用ta。 අතීතෙ කාලෙ ගම්‍යමානෙ සබ්බධාතූහි තප්පච්චයො හොති භාවකම්මඉච්චෙතෙස්වත්ථෙසු. 表过去时，于一切语根后，为状态、所动义，加ta后缀。 භාවෙ තාව – 先说状态（语态）—— ගෙ සද්දෙ, ගායනං, අගායිත්ථාති වා අත්ථෙ තප්පච්චයො. 语根ge（词义）为“声”，于gāyanaṃ（歌唱）或agāyittha（已唱）义，加ta后缀。 623. සබ්බත්ථ ගෙ ගී. 623. 于一切处，ge作gī。 ගෙඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස ගීආදෙසො හොති සබ්බත්ථ, තප්පච්චයතිපච්චයෙස්වෙවායං. තස්ස ගීතං, ගායනං, ගායිතබ්බාති වා ගීති. 此语根ge于一切处作gī，此（规则）仅用于ta后缀与ti后缀前。其（例）为gītaṃ（已唱）。或作gāyanaṃ（歌唱）、gāyitabba（应唱），或gīti（歌唱）。 භාවෙ – තප්පච්චයන්තා නපුංසකා. කම්මනි – තිලිඞ්ගා. 于状态（语态），ta后缀（词）为中性。于所动（语态），（则）通三性。 නත ගත්තවිනාමෙ, නච්චනං, අනච්චිත්ථාති වා අත්ථෙ තප්පච්චයො. 语根nata（词义）为“屈身”，于naccanaṃ（舞蹈）或anaccittha（已舞）义，加ta后缀。 624. පච්චයා දනිට්ඨා නිපාතනා සිජ්ඣන්ති. 624. 由后缀不能规律构成者，依不规则法而成。 යෙ ඉධ සප්පච්චයා සද්දා පච්චයෙහි න නිට්ඨං ගතා, තෙ නිපාතනතො සිජ්ඣන්තීති ධාත්වන්තෙන සහ තප්පච්චයස්ස ච්ච ට්ටාදෙසා. නච්චං, නට්ටං. හස හසනෙ, හසනං හසිතං, ඉකාරාගමො. ගමනං ගතං. එවං ඨිතං, සයිතං, වාධිකාරස්ස වවත්ථිතවිභාසත්තා වුද්ධි. රුද අස්සුවිමොචනෙ, අරුජ්ඣිත්ථාති රොදිතං, රුණ්ණං වා ඉච්චාදි. 于此，凡有后缀之词，不能由后缀（规则）构成者，则依不规则法而成。即语根末尾与ta后缀（的t）合成为cca、ṭṭa等。例如：naccaṃ（舞蹈）、naṭṭaṃ（已舞）。Hasa（词义）为“笑”，hasanaṃ（笑）成hasitaṃ（已笑），有i增音。Gamanaṃ（去）成gataṃ（已去）。同理，ṭhitaṃ（已立）、sayitaṃ（已卧）。因“vā”之选择规定，（可）有vuddhi（元音增强）。Ruda（词义）为“哭泣”，arujjittha（已哭）成roditaṃ（已哭），或ruṇṇaṃ（已哭）等。 කම්මනි – 于所动（语态）—— අභිභූයිත්ථාති අභිභූතො කොධො භවතා, අභිභූතා, අභිභූතං. භාස බ්‍යත්තියං වාචායං, අභාසිත්ථ තෙනාති භාසිතො ධම්මො, භාසිතා ගාථා, භාසිතං සුත්තං. දිසී උච්චාරණෙ, චුරාදිත්තා ණෙ. අදෙසීයිත්ථාති දෙසිතො ධම්මො භගවතා, ඉකාරාගමෙ කාරිතසරලොපො. ජි ජයෙ, අජීයිත්ථාති ජිතො මාරො. නී පාපුණනෙ, අනීයිංසූති නීතා ගාමමජා, සුතො තයා ධම්මො, ඤාතො. Abhibhūyittha（已被降伏），故abhibhūto kodho bhavatā（忿怒已被您降伏），（以及）abhibhūtā（阴性）、abhibhūtaṃ（中性）。Bhāsa（词义）为“明言”，abhāsittha tena（已被他说），故bhāsito dhammo（法已被说）、bhāsitā gāthā（偈已被说）、bhāsitaṃ suttaṃ（经已被说）。Disī（词义）为“说示”，属curādi（第十组），故加ṇe。Adesīyitthāti（已被开示），故desito dhammo bhagavatā（法已被世尊开示）；有i增音时，使役语干的元音脱落。Ji（词义）为“胜”，ajīyittha（已被战胜），故jito māro（魔罗已被战胜）。Nī（词义）为“引导”，anīyiṃsu（已被引导），故nītā gāmamajā（羊已被引至村庄）。Suto tayā dhammo（法已被您听闻）。Ñāto（已被了知）。 සාස අනුසිට්ඨිම්හි, අනුසාසීයිත්ථාති අත්ථෙ තප්පච්චයො. 语根sāsa（词义）为“教诫”，于anusāsīyittha（已被教诫）义，加ta后缀。 625. සාසදිසතො තස්ස රිට්ඨො ච. 625. 由sāsa、disa，（ta）作ṭṭha，及ca。 සාසදිසඉච්චෙතෙහි ධාතූහි පරස්ස තප්පච්චයස්ස රිට්ඨාදෙසො හොති, චසද්දෙන තිස්ස රිට්ඨි ච, දිසතො කිච්චතකාරතුංත්වාදීනඤ්ච රට්ඨ රට්ඨුං රට්ඨාදෙසා ච හොන්ති, රාදිලොපො, අනුසිට්ඨො සො මයා, අනුසිට්ඨා සා, අනුසිට්ඨං. දිස පෙක්ඛණෙ, අදිස්සිත්ථාති දිට්ඨං මෙ රූපං. 于sāsa、disa此二语根后，ta后缀作ṭṭha；由ca字，ti后缀亦作ṭṭhi。又由disa，kicca、takāra、tuṃ、tvā等后缀作raṭṭha、raṭṭhuṃ、raṭṭhā，且rādi（首音）脱落。Anusiṭṭho so mayā（他已被我教诫），anusiṭṭhā sā（她已被教诫），anusiṭṭhaṃ（它已被教诫）。Disa（词义）为“见”，adissittha（已被见），故diṭṭhaṃ me rūpaṃ（色已被我见）。 තිම්හි – අනුසාසනං අනුසිට්ඨි, දස්සනං දිට්ඨි. 于ti（后缀）——anusāsanaṃ（教导）成anusiṭṭhi（教诫）；dassanaṃ（见）成diṭṭhi（见）。 කිච්චාදීසු [Pg.382] – දස්සනීයං දට්ඨබ්බං, දට්ඨෙය්‍යං, පස්සිතුන්ති දට්ඨුං ගච්ඡති, පස්සිත්වාති නෙක්ඛමං දට්ඨුං, දට්ඨා, ඉකාරාගමෙන අන්තරිකස්ස න භවති, යථා – අනුසාසිතං, අනුසාසිතබ්බං, අනුසාසිතුං, අනුසාසිත්වා, දස්සිතං ඉච්චාදි. 在kicca等形式中——dassanīyaṃ（可见的）、daṭṭhabbaṃ（应被看见的）、daṭṭheyyaṃ（可被看见的）。passituṃ（为了看），如daṭṭhuṃ gacchati（他去看）；passitvā（看过之后）；nekkhamaṃ daṭṭhuṃ（为了看见出离）；daṭṭhā（已看见）。由于插入元音i，（语根）内部不发生变化，例如：anusāsitaṃ（已被教诫）、anusāsitabbaṃ（应被教诫）、anusāsituṃ（为了教诫）、anusāsitvā（教诫之后）、dassitaṃ（已被展示）等。 තුස පීතිම්හි, අතුස්සීති අත්ථෙ කත්තරි තප්පච්චයො. 语根tusa（√tus）义为欢喜，当表达atussi（他已欢喜）之义时，于能动者（kattari）使用ta后缀。 ‘‘තස්සා’’ති අධිකාරො. “Tassa”（它的）是此处的管辖规则。 626. සාදි, සන්තපුච්ඡභන්ජහන්සාදීහි ට්ඨො. 626. 从以s结尾的语根，以及puccha、bhanja、hansa等语根，（其后的ta）变为ṭṭha。 ආදිනා සහ වත්තතීති සාදි. සකාරන්තෙහි, පුච්ඡ භන්ජහන්සඉච්චෙවමාදීහි ච ධාතූහි පරස්ස අනන්තරිකස්ස තකාරස්ස සහාදිබ්‍යඤ්ජනෙන ධාත්වන්තෙනට්ඨාදෙසො හොති. හන්සස්ස සතිපි සන්තත්තෙ පුනග්ගභණං ක්වචි ට්ඨාදෙසස්ස අනිච්චතාදීපනත්ථං, තෙන ‘‘විද්ධස්තො උත්‍රස්තො’’තිආදීසු න හොති. තුට්ඨො, සන්තුසිතො. භස භස්සනෙ, අභස්සීති භට්ඨො, භස්සිතො. නස අදස්සනෙ, නස්සීති නට්ඨො. දංස දංසනෙ, අදංසීයිත්ථාති දට්ඨො සප්පෙන, ඩංසිතො වා, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා දස්ස ඩත්තං. ඵුස ඵස්සනෙ, අඵුසීයිත්ථාති ඵුට්ඨො රොගෙන, ඵුස්සිතො වා. ඉසු ඉච්ඡායං, එසීයිත්ථාති ඉට්ඨො, ඉච්ඡිතො, එසිතො. මස ආමසනෙ, ආමසීයිත්ථාති ආමඨො. වසසෙචනෙ, අවස්සීති වුට්ඨො දෙවො, පවිසීයිත්ථාති පවිට්ඨො, උද්දිසීයිත්ථාති උද්දිට්ඨො. පුච්ඡ පුච්ඡනෙ, අපුච්ඡීයිත්ථාති පුට්ඨො පඤ්හං, පුච්ඡිතො. භන්ජ අවමද්දනෙ, අභඤ්ජීයිත්ථාති භට්ඨං ධඤ්ඤං. හන්ස පීතිම්හි, අහංසීති හට්ඨො, පහට්ඨො, පහංසිතො. 与ādi（等）一起出现，故为sādi。在以s结尾的语根，以及puccha、bhanja、hansa等语根之后，无介音的t音与语根末尾的辅音一同变为ṭṭha。即使hansa语根以s结尾，但再次提及是为了说明ṭṭha的替换并非必然，因此在viddhasto（被刺穿）、utrasto（被惊吓）等词中不发生此变化。例如：tuṭṭho（满足的），santusito（满足的）。bhasa（√bhas）义为言说，abhassi（已说），因此有bhaṭṭho（已说），bhassito（被说的）。nasa（√nas）义为不见，nassi（已不见），因此有naṭṭho（已失）。daṃsa（√daṃs）义为咬，adaṃsīyittha（被咬），因此有daṭṭho sappena（被蛇咬），或ḍaṃsito（被咬）；根据“kvaci dhātū”等规则，（在ḍaṃsito中）da变为ḍa。phusa（√phus）义为触，aphusīyittha（被触），因此有phuṭṭho rogena（被疾病触），或phussito（被触）。isu（√is）义为欲，esīyittha（被欲），因此有iṭṭho（被欲求），icchito（被欲求），esito（被寻求）。masa（√mas）义为触摸，āmasīyittha（被摸），因此有āmaṭho（被触摸）。vasa（√vas）义为降雨，avassi（已降雨），因此有vuṭṭho devo（天已降雨）；pavisīyittha（被进入），因此有paviṭṭho（已进入）；uddisīyittha（被指出），因此有uddiṭṭho（已指出）。puccha（√pucch）义为询问，apucchīyittha（被问），因此有puṭṭho pañhaṃ（问题已被问），pucchito（被询问）。bhanja（√bhañj）义为捶打，abhañjīyittha（被捶打），因此有bhaṭṭhaṃ dhaññaṃ（谷物已被捶打）。hansa（√haṃs）义为喜悦，ahaṃsi（已喜），因此有haṭṭho（已喜），pahaṭṭho（极喜），pahaṃsito（极喜）。 ආදිසද්දෙන [Pg.383] යජ දෙවපූජාසඞ්ගතිකරණදානෙසු, ඉජ්ජිත්ථාති අත්ථෙ තප්පච්චයො, තස්ස ට්ඨාදෙසො. 通过ādi（等）一词，（可知此规则也适用于）语根yaja（√yaj），其义为天神祭祀、交往、行为、布施；当表达ijjittha（已被祭祀）之义时，使用ta后缀，其t音变为ṭṭha。 627. යජස්ස සරස්සි ට්ඨෙ. 627. 当ṭṭha在后时，yaj（√yaj）的元音变为i。 යජඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස සරස්ස ඉකාරාදෙසො හොති ට්ඨෙ පරෙ. යිට්ඨො මයා ජිනො. සජ විස්සග්ගෙ සංපුබ්බො, සංසජ්ජිත්ථාති සංසට්ඨො තෙන, විස්සට්ඨො. මජ සුද්ධිම්හි, අමජ්ජීති මට්ඨො ඉච්චාදි. 当ṭṭha在后时，语根yaja（√yaj）的元音变为i。例如：yiṭṭho mayā jino（胜者已被我供养）。语根saja（√saj）义为舍弃，与前缀saṃ结合，saṃsajjittha（被混杂），因此有saṃsaṭṭho tena（由他混杂在一起），vissaṭṭho（已被舍弃）。语根maja（√maj）义为清净，amajji（被擦亮），因此有maṭṭho（已被擦亮）等。 කිච්චතකාරාදීසු තුස්සිතබ්බං තොට්ඨබ්බං, ඵුසිතබ්බං ඵොට්ඨබ්බං, පුච්ඡිතුං පුට්ඨුං, යජිතුං යිට්ඨුං, අභිහරිතුං අභිහට්ඨුං, තොසනං තුට්ඨි, එසනං එට්ඨි, වස්සනං වුට්ඨි, විස්සජ්ජනං විස්සට්ඨි ඉච්චාදි. 在kicca（所作）及其他以ta开头的后缀等形式中——tussitabbaṃ（应满足）变为toṭṭhabbaṃ（应满足），phusitabbaṃ（应触摸）变为phoṭṭhabbaṃ（应碰触），pucchituṃ（为了询问）变为puṭṭhuṃ（为了询问），yajituṃ（为了祭祀）变为yiṭṭhuṃ（为了祭祀），abhiharituṃ（为了带来）变为abhihaṭṭhuṃ（为了带来）。tosanaṃ（使满足）变为tuṭṭhi（欢喜），esanaṃ（寻求）变为eṭṭhi（欲望），vassanaṃ（降雨）变为vuṭṭhi（雨），vissajjanaṃ（释放）变为vissaṭṭhi（释放）等。 ‘‘තස්ස, සාදී’’ති ච වත්තතෙ. “Tassa”（它的）和“sādi”（从以s结尾的语根等）的规则也适用。 628. භන්ජතො ග්ගො ච. 628. 从语根bhanj（√bhañj），（ta后缀）也变为gga。 භන්ජතො ධාතුම්හා තප්පච්චයස්ස සහාදිබ්‍යඤ්ජනෙන ග්ගො ආදෙසො හොති. භග්ගො රාගො අනෙන. වසනිවාසෙ, පරිවසීයිත්ථාති පරිවුට්ඨො පරිවාසො, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, උට්ඨ උආදෙසා. වස අච්ඡාදනෙ, නිවසීයිත්ථාති නිවත්ථං වත්ථං, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ස්තකාරසංයොගස්ස ත්ථත්තං, එවං නිවත්ථබ්බං. සංස පසංසනෙ, පසංසීයිත්ථාති පසත්ථො පසංසිතො, පසංසනං පසත්ථි. බධ බන්ධනෙ, අබජ්ඣිත්ථාති බද්ධො රඤ්ඤා, අලභීයිත්ථාති ලද්ධං මෙ ධනං, ධත්තදත්තානි. රභ රාභස්සෙ, ආරභීයිත්ථාති ආරද්ධං වීරියං. දහ භස්මීකරණෙ[Pg.384], අදය්හිත්තාති දඩ්ඪං වනං, අභුජ්ජිත්ථාති භුත්තො ඔදනො, භුජාදිත්තා ධාත්වන්තලොපො, ද්විත්තඤ්ච. චජ හානිම්හි, පරිච්චජීයිත්ථාති පරිච්චත්තං ධනං, අමුච්චිත්ථාති මුත්තො සරො. 从语根bhanj（√bhañj），ta后缀与语根末尾的辅音一同变为gga。例如：Bhaggo rāgo anena（贪欲已被此人破坏）。vasa（√vas）义为居住，parivasīyittha（已别住），因此有parivuṭṭho parivāso（别住已被完成），vusitaṃ brahmacariyaṃ（梵行已被修习），此处（语根元音）a变为u，（后缀ta）变为ṭṭha。vasa（√vas）义为覆盖，nivasīyittha（被覆盖），因此有nivatthaṃ vatthaṃ（衣服已被穿），根据“kvaci dhātū”等规则，s与t的音组变为ttha，同样有nivatthabbaṃ（应被覆盖）。saṃsa（√saṃs）义为称赞，pasaṃsīyittha（被称赞），因此有pasattho（已被称赞），pasaṃsito（已被称赞），pasaṃsanaṃ（称赞）变为pasatthi（称誉）。badha（√badh）义为捆绑，abajjhittha（被捆绑），因此有baddho raññā（被国王捆绑）。alabhīyittha（被获得），因此有laddhaṃ me dhanaṃ（我已获得财富），dhatta和datta。rabha（√rabh）义为努力，ārabhīyittha（被发起），因此有āraddhaṃ vīriyaṃ（精进已被发起）。daha（√dah）义为焚烧，adayhittha（被烧毁），因此有daḍḍhaṃ vanaṃ（森林已被烧毁）。abhujjittha（被食用），因此有bhutto odano（饭已被吃），因属于bhuj（√bhuj）等语根，故语根末尾音脱落，且（辅音）双写。caja（√caj）义为舍弃，pariccajīyittha（被舍弃），因此有pariccattaṃ dhanaṃ（财物已被舍弃）。amuccittha（被释放），因此有mutto saro（箭已被释放）。 වච වියත්තියං වාචායං, අවචීයිත්ථාති අත්ථෙ තප්පච්චයො. 语根vaca（√vac）义为清晰言说，当表达avacīyittha（已被说）时，使用ta后缀。 ‘‘අන්තො, නො, ද්වි, චා’’ති ච අධිකාරො. “Anto”（末尾音）、“no”（不）、“dvi”（双写）、“ca”（和）等规则也适用。 629. වච වා වු. 629. vaca（√vac）或变为vu。 චතුප්පදමිදං. වචඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස වකාරස්ස උකාරාදෙසො හොති වා, ධාත්වන්තො ච චකාරො නො හොති, තප්පච්චයස්ස ච ද්විභාවො හොති. වාග්ගහණමවධාරණත්ථං, ධාත්වාදිම්හි වකාරාගමො. වුත්තමිදං භගවතා, උත්තං වා. 这是一个四部分的规则。语根vaca（√vac）的va音可选择性地变为u，语根末尾的c音不出现，并且ta后缀会双写。采用“vā”（或）是为了进行限定，（有时）语根开头会增添v音。例如：Vuttamidaṃ bhagavatā（此已被世尊所说），或uttaṃ（已被说）。 630. ගුපාදීනඤ්ච. 630. 以及gup（√gup）等语根。 ගුපඉච්චෙවමාදීනං ධාතූනමන්තො ච බ්‍යඤ්ජනො නො හොති, පරස්ස තකාරස්ස ච ද්විභාවො හොති. ගුප ගොපනෙ, සුගොපීයිත්ථාති සුගුත්තො, සුගොපිතො, ඉකාරෙන බ්‍යවහිතත්තා න ධාත්වන්තලොපො, ‘‘අඤ්ඤෙසු චා’’ති සුත්තෙ වාධිකාරස්ස වවත්ථිතවිභාසත්තා නිට්ඨතකාරෙපි ක්වචි වුද්ධි. ගොපනං ගුත්ති. 对于gup（√gup）等语根，其末尾辅音不出现，并且其后的t音会双写。gupa（√gup）义为守护，sugopīyittha（被善护），因此有sugutto（善护）或sugopito（善护）。（在sugopito中）由于被i音隔开，语根末尾的辅音不脱落。根据“aññesu ca”这条规则，由于“vā”（或）的权限是系统性的选择，即使在过去分词的t音上，有时也会发生元音增长。gopanaṃ（守护）变为gutti（保护）。 ලිප ලිම්පනෙ, අලිම්පීයිත්ථාති ලිත්තො සුගන්ධෙන. තප සන්තාපෙ, සන්තපීයිත්ථාති සන්තත්තො තෙජෙන. දීප දිත්තිම්හි, ආදීපීයිත්ථාතිආදිත්තො අග්ගිනා, රස්සත්තං, දීපනං දිත්ති. අප පාපුණනෙ, පාපීයිත්ථාති පත්තො ගාමො, පාපුණීති පත්තො සුඛං, පාපුණනං පත්ති, පත්තබ්බං. මද උම්මාදෙ, පමජ්ජීති පමත්තො. සුප සයනෙ, අසුපීති සුත්තො ඉච්චාදි. lipa（√lip）义为涂抹，alimpīyittha（被涂抹），因此有litto sugandhena（被香味涂抹）。tapa（√tap）义为热恼，santapīyittha（被热恼），因此有santatto tejena（被热力热恼）。dīpa（√dīp）义为照耀，ādīpīyittha（被照耀），因此有āditto agginā（被火照耀），此处有元音缩短。dīpanaṃ（照耀）变为ditti（光明）。apa（√āp）义为到达，pāpīyittha（被到达），因此有patto gāmo（村庄已被到达）；pāpuṇīti（他到达），因此有patto sukhaṃ（已到达快乐）；pāpuṇanaṃ（到达）变为patti（到达），pattabbaṃ（应到达）。mada（√mad）义为昏昧，pamajji（他放逸），因此有pamatto（已放逸）。supa（√sup）义为睡眠，asupi（他睡了），因此有sutto（已睡）等。 චර [Pg.385] චරණෙ, අචරීයිත්ථාති චිණ්ණො ධම්මො, ඉණ්ණාදෙසො, චරිතො වා. එවං පුණ්ණො, පූරිතො. cara（√car）义为行，acarīyittha（已被实行），因此有ciṇṇo dhammo（法已被实行），此处是iṇṇa的替换，或作carito（已实行）。同样，puṇṇo（圆满的），pūrito（已圆满的）。 නුද ඛෙපෙ, පනුජ්ජිත්ථාති පණුන්නො, නස්ස ණත්තං, පනුදිතො. දා දානෙ, ආදීයිත්ථාතිආදින්නො, අත්තො වා, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා දාසද්දස්ස තකාරො, රස්සත්තං. nuda（√nud）义为驱逐，panujjittha（被驱逐），因此有paṇunno（已被驱逐），n音变为ṇ，或作panudito（已被驱逐）。dā（√dā）义为给予，ādīyittha（被接受），因此有ādinno（已被取），或作atto（已被取）；根据“kvaci dhātū”等规则，（在atto中）dā的d变为t，且元音缩短。 631. භිදාදිතො ඉන්නඅන්නඊණා වා. 631. 从bhid（√bhid）等语根，（ta后缀）可选择性地变为inna、anna或īṇa。 භිදඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි පරස්ස තප්පච්චයස්ස ඉන්න අන්නඊණඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති වා, අන්තො ච නො හොති. වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො, සරලොපාදි. 从bhid（√bhid）等语根，其后的ta后缀可选择性地变为inna、anna或īṇa，并且语根的末尾音不出现。此处的“vā”（或）表示系统性的选择，并伴随元音脱落等变化。 භිදි විදාරණෙ, අභිජ්ජිත්ථාති භින්නො ඝටො භවතා, භිජ්ජීති වා භින්නො දෙවදත්තො. ඡිදි ද්විධාකරණෙ, අඡිජ්ජිත්ථාති ඡින්නො රුක්ඛො, අච්ඡින්නං චීවරං, උච්ඡිජ්ජීති උච්ඡින්නො. අදීයිත්ථාභි දින්නො සුඞ්කො. සද විසරණගත්‍යාවසානෙසු, නිසීදීති නිසින්නො. ඛිද උත්තාසනෙ, ඛිද දීනභාවෙ වා, අඛිජ්ජීති ඛින්නො. bhidi（破）是“破裂”之义，abhijjitthāti（被打破），故有bhinno ghaṭo bhavatā（罐子被您打破了）；或bhijjīti（它破裂），故有bhinno devadatto（提婆达多分裂了）。chidi（断）是“分成两半”之义，achijjitthāti（被砍断），故有chinno rukkho（树已被砍断）、acchinnaṃ cīvaraṃ（未被割裂的衣袍）；ucchijjīti（它被切断），故有ucchinno（已被切断）。adīyitthā（被给予），故有dinno suṅko（税已被缴纳）。sada（坐）是“散开、行走、结束”之义，nisīdīti（他坐下），故有nisinno（已坐下）。khida（疲）是“惊吓”之义，或于dīnabhāve（贫困状态），akhijjīti（他感到疲惫），故有khinno（已疲惫）。 අන්නාදෙසෙ ඡද අපවාරණෙ, අච්ඡාදීයිත්ථාති ඡන්නො, පටිච්ඡන්නං ගෙහං, පසීදීති පසන්නො. පද ගතිම්හි, උප්පජ්ජීති උප්පන්නො, ඣානං සමාපන්නො. රුදි අස්සුවිමොචනෙ, රුණ්ණො, පරලොපො. 于anna替代中——chada（覆）是“覆盖”之义，acchādīyitthāti（被覆盖），故有channo（已被覆盖）、paṭicchannaṃ gehaṃ（房屋已被覆盖）。pasīdīti（他变得清净），故有pasanno（已清净）。pada（行）是“行走”之义，uppajjīti（它生起），故有uppanno（已生起）、jhānaṃ samāpanno（已入禅定）。rudi（泣）是“流泪”之义，故有ruṇṇo（已哭泣），此处有尾音脱落（paralopo）。 ඛී ඛයෙ ඊණාදෙසො, අඛීයීති ඛීණො දොසො, ඛීණා ජාති, ඛීණං ධනං. හා චාගෙ, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා හාදිතො ඊණාදෙසෙ ණකාරස්ස නත්තං, පහීයිත්ථාති පහීනො කිලෙසො, පරිහායීති පරිහීනො. ආස උපවෙසනෙ[Pg.386], අච්ඡීති ආසීනො. ලී සිලෙසනෙ, ලීයීති ලීනො, නිලීනො. ජි ජයෙ, ජියීති ජීනො විත්තමනුසොචති, ජිතො වා. දී ඛයෙ, දීනො. පී තප්පනෙ, පීනො. ලූ ඡෙදනෙ, ලූයිත්ථාති ලූනො ඉච්චාදි. khī（尽）是“灭尽”之义，有īṇa替代，akhīyīti（已灭尽），故有khīṇo doso（瞋恚已尽）、khīṇā jāti（生已尽）、khīṇaṃ dhanaṃ（财富已尽）。hā（舍）是“舍弃”之义，根据“kvaci dhātū”等规则，从hā等语根，于īṇa替代中ṇ音变为n，pahīyitthāti（被舍弃），故有pahīno kileso（烦恼已被舍弃）；parihāyīti（他衰退），故有parihīno（已衰退）。āsa（坐）是“安坐”之义，acchīti（他坐下），故有āsīno（已安坐）。lī（黏）是“黏着”之义，līyīti（它黏着），故有līno（已黏着）、nilīno（已隐藏）。ji（胜）是“胜利”之义，jiyīti（他胜利），故有jīno vittamanusocati（胜利者为财富而忧愁），或jito（已被战胜）。dī（尽）是“灭尽”之义，故有dīno（已困乏）。pī（饱）是“满足”之义，故有pīno（已肥胖）。lū（断）是“切断”之义，lūyitthāti（被切断），故有lūno（已被切断）等。 වමු උග්ගිරණෙ, වමීයිත්ථාති වන්තං, වමිතං, ‘‘පක්කමාදීහි න්තො’’ති න්තාදෙසො. අගච්ඡීයිත්ථාති ගතො ගාමො තයා, ගාමං ගතො වා, ‘‘ගමඛනහනරමාදීනමන්තො’’ති ධාත්වන්තලොපො. අඛඤ්ඤිත්ථාති ඛතො කූපො, උපහඤ්ඤිත්ථාති උපහතං චිත්තං, අරමීති රතො, අභිරතො. මන ඤාණෙ, අමඤ්ඤිත්ථාති මතො, සම්මතො. තනු විත්ථාරෙ, අතනිත්ථාති තතං, විතතං. යමු උපරමෙ, නියච්ඡීති නියතො. vamu（吐）是“呕吐”之义，vamīyitthāti（被呕吐），故有vantaṃ、vamitaṃ；根据“pakkamādīhi nto”规则，有nta替代。agacchīyitthāti（被去），故有gato gāmo tayā（村庄已被你去），或gāmaṃ gato（已去村庄）；根据“gamakhanahanaramādīnamanto”规则，有语根尾音脱落。akhaññitthāti（被挖掘），故有khato kūpo（井已被挖掘）。upahaññitthāti（被伤害），故有upahataṃ cittaṃ（心已被伤害）。aramīti（他喜乐），故有rato（已喜乐）、abhirato（已极喜乐）。mana（知）是“知晓”之义，amaññitthāti（被认为），故有mato（已认为）、sammato（被公认）。tanu（展）是“伸展”之义，atanitthāti（被伸展），故有tataṃ（已伸展）、vitataṃ（已遍展）。yamu（止）是“停止”之义，niyacchīti（他制止），故有niyato（已被制止）。 ‘‘නො, තම්හි, තිම්හී’’ති ච වත්තතෙ. no、tamhi、timhī亦然。 632. රකාරො ච. 632. ra音亦然。 රකාරො ච ධාතූනමන්තභූතො නො හොති තප්පච්චයෙ, තිප්පච්චයෙ ච පරෙ. පකරීයිත්ථාති පකතො කටො භවතා, කතා මෙ රක්ඛා, කතං මෙ පුඤ්ඤං. ‘‘දො ධස්ස චා’’ති එත්ත චසද්දෙන ටො තස්ස, යථා – සුකටං, දුක්කටං, පුරෙ අකරීයිත්ථාති පුරක්ඛතො, ‘‘පුරසමුපපරීහි කරොතිස්ස ඛඛරා වා තප්පච්චයෙසු චා’’ති ඛකාරො, පච්චයෙහි සඞ්ගම්ම කරීයිත්ථාති සඞ්ඛතො, අභිසඞ්ඛතො, උපකරීයිත්ථාති උපක්ඛතො, උපක්ඛටො, පරිකරීයිත්ථාති පරික්ඛතො. 语根末尾的ra音，当ta或ti后缀在后时，则被脱落。例如，pakarīyittha（被做）变为pakato，如kaṭo bhavatā（席子被您做了）、katā me rakkhā（我的保护已做）、kataṃ me puññaṃ（我的福德已做）。于“do dhassa cā”规则中，通过ca字，ta变为ṭa，例如sukaṭaṃ（善作）、dukkaṭaṃ（恶作）。pure akarīyittha（先前被做）变为purakkhato（被置于前）。根据“purasamupaparīhi karotissa khakharā vā tappaccayesu cā”规则，有kha音替代。与后缀结合后，karīyittha（被做）变为saṅkhato（有为）、abhisaṅkhato（已造作）；upakarīyitthāti（被准备）变为upakkhato、upakkhaṭo（已准备）；parikarīyitthāti（被围绕）变为parikkhato（已围绕）。 තිප්පච්චයෙ පකරණ පකති. සර ගතිචින්තායං, අසරීති සතො, විසරීති විසටො, සරණං, සරති එතායාති වා සති, නීහරීයිත්ථාති නීහටො. ධර ධාරණෙ, උද්ධරීයිත්ථාති [Pg.387] උද්ධටො, අභරීයිත්ථාති භතො, භරණං, භරති එතායාති වා භති. 于ti后缀中，pakaraṇa（作）变为pakati（本性）。sara（行、思）是“行走、思惟”之义，asarīti（他忆念），故有sato（已忆念）；visarīti（他散布），故有visaṭo（已散布）。saraṇaṃ（忆念），或“依此而忆念”（sarati etāya），故有sati（念）。nīharīyitthāti（被取出）变为nīhaṭo（已取出）。dhara（持）是“执持”之义，uddharīyitthāti（被举起）变为uddhaṭo（已举起）；abharīyitthāti（被负荷）变为bhato（已负荷）。bharaṇaṃ（负荷），或“依此而负荷”（bharati etāya），故有bhati（工资）。 ඉකාරාගමයුත්තෙසු ‘‘ගමිතො’’තිආදීසු ධාත්වන්තලොපෙ සම්පත්තෙ – 在带有i增音的gamito等词中，当语根尾音当脱落时—— ‘‘ලොපො’’ති වත්තතෙ. “脱落”的规则亦适用。 633. නමකරානමන්තානං නියුත්තතම්හි. 633. 语根末尾的na、ma、ka、ra音，当与ta后缀连接时。 නකාර මකාර කකාර රකාරානං ධාත්වන්තානං ලොපො න හොති ඉකාරාගමයුත්තෙ තකාරෙ පරෙති ලොපාභාවො. අගච්ඡී, ගමීයිත්ථාති වා ගමිතො, රමිත්ථාති රමිතො. එවං වමිතො, නමිතො. සකි සඞ්කායං, සඞ්කිතො, සරිතො, භරිතො. තථා ඛනිතබ්බං, හනිතබ්බං, ගමිතබ්බං, රමිතබ්බං ඉච්චාදි. 语根末尾的na、ma、ka、ra音，当带有i增音的ta后缀在后时，不发生脱落（lopābhāvo）。例如：agacchī（已去），或gamīyitthāti（被去）变为gamito（已去）；ramitthāti（被喜乐）变为ramito（已喜乐）。同样地，vamito（已呕吐）、namito（已礼敬）。saki（疑）是“怀疑”之义，故有saṅkito（已怀疑）；sarito（已忆念）；bharito（已充满）。同样地，khanitabbaṃ（应掘）、hanitabbaṃ（应杀）、gamitabbaṃ（应去）、ramitabbaṃ（应喜乐）等。 නිධීයිත්ථාති නිහිතො, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ධිස්ස හි තප්පච්චයෙ. එවං විහිතො. nidhīyitthāti（被储藏）变为nihito（已储藏），根据“kvaci dhātū”等规则，于ta后缀前，dhi变为hi。同样地，vihito（已安排）。 කාරිතෙ අභාවීයිත්ථාති අත්ථෙ ‘‘භාවකම්මෙසු ත’’ඉති තප්පච්චයො, ‘‘යථාගමමිකාරො’’ති ඉකාරාගමො, සරලොපාදි, භාවිතො මග්ගො තෙන, භාවයිතො, අපාචීයිත්ථාති පාචිතො ඔදනං යඤ්ඤදත්තො දෙවදත්තෙන, පාචයිතො, පාචාපිතො, පාචාපයිතො, කම්මං කාරීයිත්ථාති කාරිතො, කාරයිතො, කාරාපිතො, කාරාපයිතො ඉච්චාදි. 于使役态中，在abhāvīyittha（被令存在/修习）之义时，根据“bhāvakammesu ta”规则，使用ta后缀；根据“yathāgamamikāro”规则，有i增音，并有元音脱落等（saralopādi）变化。例如，bhāvito maggo tena（道被他修习了），bhāvayito（令修习者）。apācīyitthāti（被令煮）变为pācito，如odanaṃ yaññadatto devadattena（雅那达多让提婆达多煮饭），pācayito（令煮者）、pācāpito（令使煮者）、pācāpayito（令使煮者）。kammaṃ kārīyitthāti（业被令做）变为kārito（已令做），kārayito（令做者）、kārāpito（令使做者）、kārāpayito（令使做者）等。 ‘‘භාවකම්මෙසු ත’’ඉති එත්ථ ‘‘ත’’ඉති යොගවිභාගෙන අචලන ගති භොජනත්ථාදීහි අධිකරණෙපි තප්පච්චයො, යථා – ආස උපවෙසනෙ, අධිකරණෙ අච්ඡිංසු එත්ථ තෙති ඉදං තෙසං ආසිතං ඨානං. භාවෙ ඉධ තෙහි ආසිතං. කම්මනි අයං තෙහි අජ්ඣාසිතො ගාමො. කත්තරි [Pg.388] ඉධ තෙ ආසිතා. තථා අට්ඨංසු එත්ථාති ඉදං තෙසං ඨිතං ඨානං, ඉධ තෙහි ඨිතං, අයං තෙහි අධිට්ඨිතො ඔකාසො, ඉධ තෙ ඨිතා. නිසීදිංසු එත්ථාති ඉදං තෙසං නිසින්නං ඨානං, අයං තෙසං නිසින්නකාලො, තෙ ඉධ නිසින්නා. නිපජ්ජිංසු එත්ථාති ඉදං තෙසං නිපන්නං ඨානං, ඉධ තෙ නිපන්නා. 于“bhāvakammesu ta”规则中，通过规则拆分（yogavibhāgena），从表示“不动、行走、饮食”等义的语根，于处所（adhikaraṇe）之义中亦可使用ta后缀。例如：āsa（坐）是“安坐”之义，于处所格中，acchiṃsu ettha te（他们在此坐下），故有idaṃ tesaṃ āsitaṃ ṭhānaṃ（这是他们坐过之处）。于状态（bhāve）中，idha tehi āsitaṃ（他们在此坐过）。于业（kammani）中，ayaṃ tehi ajjhāsito gāmo（这个村庄被他们住过）。于作者（kattari）中，idha te āsitā（他们在此坐过）。同样地，aṭṭhaṃsu ettha（他们在此站立），故有idaṃ tesaṃ ṭhitaṃ ṭhānaṃ（这是他们站立之处）；idha tehi ṭhitaṃ（他们在此站立过）；ayaṃ tehi adhiṭṭhito okāso（这块地方被他们站立过）；idha te ṭhitā（他们在此站立过）。nisīdiṃsu ettha（他们在此坐下），故有idaṃ tesaṃ nisinnaṃ ṭhānaṃ（这是他们坐下之处）、ayaṃ tesaṃ nisinnakālo（这是他们坐下之时）；te idha nisinnā（他们在此坐下）。nipajjiṃsu ettha（他们在此躺下），故有idaṃ tesaṃ nipannaṃ ṭhānaṃ（这是他们躺下之处）；idha te nipannā（他们在此躺下）。 යා ගතිපාපුණනෙ. අයාසුං තෙ එත්ථාති අයං තෙසං යාතො මග්ගො, ඉධ තෙහි යාතං, අයං තෙහි යාතො, මග්ගො, ඉධ තෙ යාතා. තථා ඉදං තෙසං ගතට්ඨානං, අයං තෙසං ගතකාලො, ඉධ තෙහි ගතං, අයං තෙහි ගතො ගාමො, ඉධ තෙ ගතා. yā（行）是“行走、到达”之义。ayāsuṃ te ettha（他们在此行走），故有ayaṃ tesaṃ yāto maggo（这是他们行过之道路）；idha tehi yātaṃ（他们在此行过）；ayaṃ tehi yāto maggo（这条道路被他们行过）；idha te yātā（他们在此行过）。同样地，idaṃ tesaṃ gataṭṭhānaṃ（这是他们去过之处）、ayaṃ tesaṃ gatakālo（这是他们去过之时）；idha tehi gataṃ（他们在此去过）；ayaṃ tehi gato gāmo（这个村庄被他们去过）；idha te gatā（他们在此去过）。 භුඤ්ජිංසු එතස්මින්ති ඉදං තෙසං භුත්තට්ඨානං, අයං තෙසං භුත්තකාලො, ඉධ තෙහි භුත්තො ඔදනො, ඉධ තෙ භුත්තා. පිවිංසු තෙ එත්ථාති ඉදං තෙසං පීතං ඨානං, ඉධ තෙහි පීතා යාගු, ඉධ තෙ පීතා. දිස්සන්ති එත්ථාති ඉදං තෙසං දිට්ඨට්ඨානං ඉච්චාදි. bhuñjiṃsu etasmiṃ（他们在此吃），故有idaṃ tesaṃ bhuttaṭṭhānaṃ（这是他们吃过之处）、ayaṃ tesaṃ bhuttakālo（这是他们吃过之时）；idha tehi bhutto odano（饭在此被他们吃过）；idha te bhuttā（他们在此吃过）。piviṃsu te ettha（他们在此喝），故有idaṃ tesaṃ pītaṃ ṭhānaṃ（这是他们喝过之处）；idha tehi pītā yāgu（粥在此被他们喝过）；idha te pītā（他们在此喝过）。dissanti ettha（他们在此被看见），故有idaṃ tesaṃ diṭṭhaṭṭhānaṃ（这是他们被看见之处）等。 ‘‘කත්තරි කිති’’ති ඉතො මණ්ඩූකගතියා ‘‘කත්තරී’’ති වත්තතෙ. 从“kattari kiti”规则，以蛙跳式（maṇḍūkagatiyā），“kattari”（作者）的规则亦适用。 634. කම්මනි දුතියායං ක්තො. 634. 于业（kammani）的第二格（dutiyāyaṃ）中，使用kta后缀。 කම්මත්ථෙ දුතියායං විභත්තියං විජ්ජමානායං ධාතූහි කත්තරි ක්තප්පච්චයො හොති. ඉදමෙව වචනං ඤාපකං අභිහිතෙ කම්මාදිම්හි දුතියාදීනමභාවස්ස. දානං අදාසීති අත්ථෙ ක්තප්පච්චයො, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා පච්චයකකාරස්ස ලොපො, තස්ස ඉන්නාදෙසො, දානං දින්නො දෙවදත්තො. රක්ඛ පාලනෙ, සීලං අරක්ඛීති සීලං රක්ඛිතො, භත්තං අභුඤ්ජීති භත්තං භුත්තො, ගරුං උපාසීති ගරුමුපාසිතො ඉච්චාදි. 当存在表示业(kammatthe)的第二格(dutiyā vibhatti)时，从语根(dhātu)后接表示作者(kattari)的kta后缀。此句本身即是说明：当业等(kammādi)已被表述(abhihite)时，则无第二格等(dutiyādi)。在“布施了礼物”义上，接kta后缀，依“kvaci dhātū”等规则，后缀的“ka”脱落，并被“inna”所取代，(成为)“dānaṃ dinno devadatto”(提婆达多布施了礼物)。“Rakkha”(守护)，“sīlaṃ arakkhī”(守护了戒)成为“sīlaṃ rakkhito”；“bhattaṃ abhuñjī”(吃了饭)成为“bhattaṃ bhutto”；“garuṃ upāsī”(尊敬了老师)成为“garumupāsito”等。 635. භ්‍යාදීහි මතිබුධිපූජාදීහි ච ක්තො. 635. 从bhī等(语根)，以及从mati、budhi、pūja等(语根)后，亦接kta后缀。 භීඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි, මති බුධි පූජාදීහි ච ක්තප්පච්චයො හොති. සො ච ‘‘භාවකම්මෙසු කිච්චත්තක්ඛත්ථා’’ති වුත්තත්තා භාවකම්මෙස්වෙව භවති. 从bhī等语根，以及从mati、budhi、pūja等(语根)后，接kta后缀。并且，因其被说成“kicca、tta和kkhattha(后缀)用于状态(bhāva)和业(kamma)”，故它仅用于状态和业中。 භී භයෙ, අභායිත්ථාති භීතං භවතා. සුප සයෙ, අසුපීයිත්ථාති සුත්තං භවතා. එවං සයිතං භවතා. අස භොජනෙ, අසිතං භවතා, පචිතො ඔදනො භවතා. “Bhī”(语根)用于怖畏义，在“abhāyittha”(他已害怕)义上，(成为)“bhītaṃ bhavatā”(你已害怕)。“Supa”(语根)用于睡眠义，在“asupīyittha”(他已睡)义上，(成为)“suttaṃ bhavatā”(你已睡)。同样地，“sayitaṃ bhavatā”(你已睡)。“Asa”(语根)用于食义，(成为)“asitaṃ bhavatā”(你已食)，“pacito odano bhavatā”(饭被你煮好了)。 ඉධ මත්‍යාදයො ඉච්ඡත්ථා, බුධිආදයො ඤාණත්ථා. 此处，mati等词为“欲求”义，而budhi等词为“知”义。 මන ඤාණෙ සංපුබ්බො, ‘‘බුධගමාදිත්ථෙ කත්තරී’’ති තප්පච්චයෙ සම්පත්තෙ ඉමිනා කම්මනි ක්තප්පච්චයො, ‘‘ගම ඛනා’’තිආදිනා ධාත්වන්තලොපො, රඤ්ඤා සම්මතො. කප්ප තක්කනෙ, සඞ්කප්පිතො. ධර ධාරණෙ, චුරාදිත්තා ණෙ, වුද්ධි, ඉකාරාගමො, සරලොපාදි, අවධාරිතො. “Mana”(语根)用于知义，前缀为“saṃ”。根据“budhagamāditthe kattarī”规则，本应在作者义上得ta后缀，但依此(当前)规则，(改为)在业(kamma)义上接kta后缀。依“gama khanā”等规则，语根末音节脱落，(成为)“raññā sammato”(被国王认可)。“Kappa”(语根)用于思惟义，(成为)“saṅkappito”(已思惟)。“Dhara”(语根)用于执持义，因属curādi(第十组语根)，故加ṇe后缀，发生增益(vuddhi)、i音插入(ikārāgama)、元音脱落(saralopādi)等，(成为)“avadhārito”(已确定)。 බුධ අවගමනෙ, අවබුජ්ඣිත්ථාති බුද්ධො භගවා මහෙසක්ඛෙහි දෙවමනුස්සෙහි. ඉ අජ්ඣයනෙ, අධීයිත්ථාති අධීතො. “Budha”(语根)用于觉悟义，在“avabujjhitthāti”(他已觉悟)义上，(成为)“buddho bhagavā mahesakkhehi devamanussehi”(世尊被具大神通力的天人所觉悟)。“I”(语根)用于学习义，在“adhīyittha”(他已学习)义上，(成为)“adhīto”(已学习)。 ඉ ගතිම්හි, අභිසමිතො. විද ඤාණෙ, අවෙදීයිත්ථාති විදිතො. ඤා අවබොධනෙ, අඤ්ඤායිත්ථාති ඤාතො. විධ වෙධනෙ, පටිවිජ්ඣිත්ථාති පටිවිද්ධො ධම්මො. තක්ක විතක්කෙ, තක්කිතො. “I”(语根)用于行义，(成为)“abhisamito”(已遍知)。“Vida”(语根)用于知义，在“avedīyittha”(他已知)义上，(成为)“vidito”(已知)。“Ñā”(语根)用于觉悟义，在“aññāyittha”(他已觉悟)义上，(成为)“ñāto”(已知晓)。“Vidha”(语根)用于穿透义，在“paṭivijjhitthāti”(他已穿透)义上，(成为)“paṭividdho dhammo”(法已被穿透)。“Takka”(语根)用于寻思义，(成为)“takkito”(已寻思)。 පූජනත්ථෙසු – 在供养义中—— පූජ පූජායං, අපූජීයිත්ථාති පූජිතො භගවා. චාය සන්තානපූජනෙසු අපපුබ්බො, අපචායිතො. මාන පූජායං, මානිතො. චි චයෙ, අපචිතො. වන්ද අභිවන්දනෙ, වන්දිතො. කර කරණෙ, සක්කතො. සක්කාර පූජායං, සක්කාරිතො ඉච්චාදි. “Pūja”(语根)用于供养义，在“apūjīyittha”(他已供养)义上，(成为)“pūjito bhagavā”(世尊被供养了)。“Cāya”(语根)用于延续供养义，前缀为“apa”，(成为)“apacāyito”(已被供养)。“Māna”(语根)用于尊敬义，(成为)“mānito”(已被尊敬)。“Ci”(语根)用于尊敬义，(成为)“apacito”(已被尊敬)。“Vanda”(语根)用于礼敬义，(成为)“vandito”(已被礼敬)。“Kara”(语根)用于作义，(成为)“sakkato”(已被尊敬)。“Sakkāra”(语根)用于供养义，(成为)“sakkārito”(已被供养)等。 හුතො [Pg.390] හුතාවී හුතවා, වුට්ඨො වුසිත ජිණ්ණකො; පක්කං පක්කන්තකො ජාතො, ඨිතො රුළ්හො බුභුක්ඛිතො. 已祭祀者(huto)、曾祭祀者(hutāvī)、已祭祀者(hutavā)；已住者(vuṭṭho)、已住者(vusita)、已老朽者(jiṇṇako)；已熟(pakkaṃ)、已离去者(pakkantako)、已生者(jāto)；已站立者(ṭhito)、已生长者(ruḷho)、已饥饿者(bubhukkhito)。 ගීතං නච්චං ජිතො දිට්ඨො, තුට්ඨො යිට්ඨො ච භග්ගවා; වුත්තඤ්ච ගුත්තො අච්ඡින්නො, පහීනො ගමිතො ගතො. 已歌唱(gītaṃ)、已舞蹈(naccaṃ)、已战胜(jito)、已看见(diṭṭho)；已满足(tuṭṭho)、已祭祀(yiṭṭho)，以及巴伽瓦；已说(vuttaṃ)、已守护(gutto)、未断绝(acchinno)；已舍弃(pahīno)、已使之去(gamito)、已去(gato)。 කතොභිසඞ්ඛතො භුත්තං, ඨානං ගරුමුපාසිතො; භීතඤ්ච සම්මතො බුද්ධො, පූජිතොතීතකාලිකා. 已做(kato)、已造作(abhisaṅkhato)、已食(bhuttaṃ)；处所(ṭhānaṃ)、已尊敬老师(garumupāsito)；已怖畏(bhītaṃ)、已认可(sammato)、已觉悟(buddho)；已供养(pūjito)、过去时(atītakālikā)。 අතීතප්පච්චයන්තනයො. 过去时态后缀词之解说。 තවෙතුනාදිප්පච්චයන්තනය tavetuṃ等后缀法 ‘‘පුඤ්ඤානි කාතුමිච්ඡි, ඉච්ඡති, ඉච්ඡිස්සති වා’’ති විග්ගහෙ – “欲行善业，想行善业，或将想行善业”，于此释义中—— 636. ඉච්ඡත්ථෙසු සමාන කත්තු කෙසු ත වෙ තුං වා. 636. 于欲求义、同作者时，（语基后）或接ta、ve、tuṃ后缀。 ඉච්ඡා අත්ථො යෙසං තෙ ඉච්ඡත්ථා, තෙසු ඉච්ඡත්ථෙසු ධාතූසු සමානකත්තුකෙසු සන්තෙසු සබ්බධාතූහි තවෙතුංඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති වා, ‘‘තවෙතුං වා’’ති යොගවිභාගෙන තදත්ථක්‍රියායඤ්ච, තෙ ච කිතකත්තා කත්තරි හොන්ති. 其义为“欲求”者，是为“欲求义”。于此等欲求义、同作者之语基，一切语基后或可接tavetuṃ等后缀；又通过对“tavetuṃ vā”的句法切分，（此等后缀）亦可用于表示目的之行为。且因其为kṛt派生词，故用于主动者。 ‘‘කරොතිස්ස, වා’’ති ච වත්තතෙ. （前文的）“karotissa”与“vā”亦延续于此。 637. තවෙතුනාදීසු කා. 637. 于tavetuna等（后缀）后，（kar变为）kā。 තවෙතුනඉච්චෙවමාදීසු පච්චයෙසු පරෙසු කරොතිස්ස ධාතුස්ස කාදෙසො හොති වා, ආදිසද්දෙන තුංත්වාන ත්වා තබ්බෙසු ච. 于tavetuna等此类后缀后，语基“karoti”或变为“kā”；“ādi”（等）一词亦包含tuṃ、tvāna、tvā、tabba（等后缀）。 ‘‘තද්ධිතසමාසකිතකා නාමංවාතවෙතුනාදීසු චා’’ති එත්ථ ‘‘අතවෙ තුනාදීසූ’’ති නාමබ්‍යපදෙසස්ස නිසෙධනතො තදන්තානං නිපාතත්තං සිද්ධං භවති, තතො නිපාතත්තා තවෙතුනමන්තතො ‘‘සබ්බාසමාවුසො’’තිආදිනා විභත්තිලොපො. සො පුඤ්ඤානි කාතවෙ ඉච්ඡති, කාතුමිච්ඡති. 于“Taddhitasamāsakitakā nāmaṃ, vā atavetunādīsu ca”（‘次级派生词、复合词、初级派生词是名词，而tavetuna等结尾者则或非’）此句中，因“atave tunādīsu”否定了其名词之称，故此等词尾之词确立为不变语。因此，由其不变语性，以tavetuna结尾之词，依“sabbāsamāvuso”等规则而省略格尾。如：So puññāni kātave icchati（他欲行诸善），kātumicchati（欲行）。 කාදෙසාභාවෙ [Pg.391] ‘‘තුංතුනතබ්බෙසු වා’’ති රකාරස්ස තත්තං. කත්තුං කාමෙතීති කත්තුකාමො, අභිසඞ්ඛරිතුමාකඞ්ඛති. තථා සද්ධම්මං සොතවෙ, සොතුං, සුණිතුං වා පත්ථෙති. එවං අනුභවිතුං, පචිතුං, ගන්තුං, ගමිතුං, ඛන්තුං, ඛනිතුං, හන්තුං, හනිතුං, මන්තුං, මනිතුං, හරිතුං, අනුස්සරිතුමිච්ඡති, එත්ථ ඉකාරයුත්තතම්හි ‘‘නමකරාන’’මිච්චාදිනා පටිසිද්ධත්තා න ධාත්වන්තලොපො. 于无“kā”替换时，依“tuṃtunatabbesu vā”（之规则），r音变为t音。“Kattuṃ kāmeti”（欲作），是为“kattukāmo”（欲作者），即“abhisaṅkharitumākaṅkhati”（欲行作）。同样，“saddhammaṃ sotave, sotuṃ, suṇituṃ vā pattheti”（渴望听闻正法）。如是，“anubhavituṃ”（欲体验）、“pacituṃ”（欲烹煮）、“gantuṃ/gamituṃ”（欲去）、“khantuṃ”（欲忍耐）、“khanituṃ”（欲挖掘）、“hantuṃ/hanituṃ”（欲杀）、“mantuṃ/manituṃ”（欲思）、“harituṃ”（欲运）、“anussaritumicchati”（欲随念）。此处，于与i音结合时，因“namakarāna”等规则所遮止，故无语基尾音之省略。 තථා තුදබ්‍යථනෙ, තුදිතුං, පවිසිතුං, උද්දිසිභුං, හොතුං, සයිභුං, නෙතුං, ජුහොතුං, පජහිතුං, පහාතුං, දාතුං. රොද්ධුං, රුන්ධිතුං, තුංතුනාදීසුපි යොගවිභාගෙන කත්තරි විකරණප්පච්චයා, සරලොපාදි ච. භොත්තුං, භුඤ්ජිතුං, ඡෙත්තුං, ඡින්දිතුං. සිබ්බිතුං, බොද්ධුං, බුජ්ඣිතුං. ජායිතුං, ජනිතුං. පත්තුං, පාපුණිතුං. ජෙතුං, ජිනිතුං, කෙතුං, කිණිතුං, විනිච්ඡෙතුං, විනිච්ඡිනිතුං, ඤාතුං, ජානිතුං, ගහෙතුං, ගණ්හිතුං. චොරෙතුං, චොරයිතුං, පාලෙතුං, පාලයිතුං. 同样，（语基）“tuda”（义为“刺”），（不定式为）“tudituṃ”（欲刺）、“pavisituṃ”（欲入）、“uddisituṃ”（欲指出）、“hotuṃ”（欲有）、“sayituṃ”（欲卧）、“netuṃ”（欲引导）、“juhituṃ”（欲祭祀）、“pajahituṃ/pahātuṃ”（欲舍）、“dātuṃ”（欲施）。“Roddhuṃ/rundhituṃ”（欲阻）。于tuṃtuna等后缀，亦通过句法切分，于主动者（义）中（加入）语干构成后缀，并有元音省略等（变化）。“Bhottuṃ/bhuñjituṃ”（欲食），“chettuṃ/chindituṃ”（欲切）。“Sibbituṃ”（欲缝），“boddhuṃ/bujjhitum”（欲觉）。“Jāyituṃ/janituṃ”（欲生）。“Pattuṃ/pāpuṇituṃ”（欲达）。“Jetuṃ/jinituṃ”（欲胜），“ketuṃ/kiṇituṃ”（欲购），“vinicchetuṃ/vinicchinituṃ”（欲决），“ñātuṃ/jānituṃ”（欲知），“gahetuṃ/gaṇhituṃ”（欲取）。“Coretuṃ/corayituṃ”（欲盗），“pāletuṃ/pālayituṃ”（欲护）。 කාරිතෙ භාවෙතුං, භාවයිතුං, කාරෙතුං, කාරයිතුං, කාරාපෙතුං, කාරාපයිතුමිච්ඡති ඉච්චාදි. 于使役态中，（如）“bhāvetuṃ/bhāvayituṃ”（欲使……有/修习）、“kāretuṃ/kārayituṃ”（欲使……作）、“kārāpetuṃ/kārāpayitumicchati”（欲使……令作）等。 ‘‘තවෙතුං වා’’ති යොගවිභාගෙන ක්‍රියත්ථක්‍රියායඤ්ච ගම්මමානායං තුංපච්චයො. යථා – සුබුද්ධුං වක්ඛාමි, භොත්තුං වජති, භොජනාය වජතීති අත්ථො. එවං දට්ඨුං ගච්ඡති, ගන්තුමාරභති, ගන්තුං පයොජයති, දස්සෙතුමාහ ඉච්චාදි. 通过对“tavetuṃ vā”的句法切分，当表示动作的目的时，亦可使用tuṃ后缀。例如：“subuddhuṃ vakkhāmi”（我将为善解而说），“bhottuṃ vajati”（为食而去），其义即“bhojanāya vajati”（为食物而去）。同样，“daṭṭhuṃ gacchati”（为见而去），“gantumārabhati”（开始去），“gantuṃ payojayati”（促使去），“dassetumāha”（为示而说）等。 ‘‘තු’’මිති වත්තතෙ. （前文的）“tuṃ”延续于此。 638. අරහසක්කාදීසු ච. 638. 于araha、sakka等（词）亦（可接tuṃ后缀）。 අරහසක්කභබ්බානුච්ඡවිකානුරූපඉච්චෙවමාදීස්වත්ථෙසු පයුජ්ජමානෙසු සබ්බධාතූහි තුංපච්චයො හොති, චසද්දෙන කාලසමයවෙලාදීසුපි. නින්ද ගරහායං, කො තං නින්දිතුමරහති[Pg.392], රාජා අරහසි භවිතුං, අරහො භවං වත්තුං. සක්කා ජෙතුං ධනෙන වා, සක්කා ලද්ධුං, කාතුං සක්ඛිස්සති. භබ්බො නියාමං ඔක්කමිතුං, අභබ්බො කාතුං. අනුච්ඡවිකො භවං දානං පටිග්ගහෙතුං. ඉදං කාතුං අනුරූපං. දානං දාතුං යුත්තං, දාතුං වත්තුඤ්ච ලභති, එවං වට්ටති භාසිතුං, ඡින්දිතුං න ච කප්පති ඉච්චාදි. තථා කාලො භුඤ්ජිතුං, සමයො භුඤ්ජිතුං, වෙලා භුඤ්ජිතුං. 于使用araha（值得）、sakka（能够）、bhabba（堪能）、anucchavika（适宜）、anurūpa（相称）等此类意义之词时，一切语基后可接tuṃ后缀；由“ca”字，亦可用于kāla（时）、samaya（时节）、velā（时机）等词。如于“Ninda garahāyaṃ”（于呵责）中：“ko taṃ ninditumarahati”（谁应呵责彼？），“rājā arahasi bhavituṃ”（汝堪为王），“araho bhavaṃ vattuṃ”（尊者应说）。“Sakkā jetuṃ dhanena vā”（或能以财胜之），“sakkā laddhuṃ”（能够获得），“kātuṃ sakkhissati”（将能作）。“Bhabbo niyāmaṃ okkamituṃ”（堪能入于正性决定），“abhabbo kātuṃ”（不堪能作）。“Anucchaviko bhavaṃ dānaṃ paṭiggahetuṃ”（尊者适宜受此布施）。“Idaṃ kātuṃ anurūpaṃ”（此事相称可作）。“Dānaṃ dātuṃ yuttaṃ”（应行布施），“dātuṃ vattuñca labhati”（可施可说），如是“vaṭṭati bhāsituṃ”（适宜说），“chindituṃ na ca kappati”（不应切断）等。同样，“kālo bhuñjituṃ”（食时），“samayo bhuñjituṃ”（食之节），“velā bhuñjituṃ”（食之机）。 ‘‘තු’’මිති වත්තතෙ. （前文的）“tuṃ”延续于此。 639. පත්තවචනෙ අලමත්ථෙසු ච. 639. 于patta（已得、适时）之语，及alaṃ（足够）之义，亦（可接tuṃ后缀）。 අලමත්ථෙසු පත්තවචනෙ සති සබ්බධාතූහි තුංපච්චයො හොති, අලංසද්දස්ස අත්ථා අලමත්ථා භූසනපරියත්තිනිවාරණා, තෙසු අලමත්ථෙසු. පත්තස්ස වචනං පත්තවචනං, අලමෙව දානානි දාතුං, අලමෙව පුඤ්ඤානි කාතුං, සම්පත්තමෙව පරියත්තමෙවාති අත්ථො. 于alaṃ（足够）之义及使用patta（已得、适时）一词时，一切语基后可接tuṃ后缀。“alaṃ”一词之义为“alamatthā”，即bhūsana（庄严、适切）、pariyatti（充足）、nivāraṇa（遮止），此即“alaṃ之义”。“Pattassa vacanaṃ”即“pattavacanaṃ”（patta之语）。例如：“alameva dānāni dātuṃ”（适宜行布施），“alameva puññāni kātuṃ”（适宜行诸善），其义为“sampattameva”（已得、适时）、“pariyattameva”（已充足）。 කත්වා කම්මං අගච්ඡි, ගච්ඡති, ගච්ඡිස්සතීති වා අත්ථෙ – 于“作已业而去、正去、或将去”之义中—— 640. පුබ්බකාලෙකකත්තුකානං තුන ත්වාන ත්වා වා. 640. 于前时、同作者（之语基），（可接）tuna、tvāna、tvā后缀，或。 පුබ්බකාලොති පුබ්බක්‍රියා, එකො කත්තා යෙසං තෙ එකකත්තුකා, තෙසං එකකත්තුකානං සමානකත්තුකානං ධාතූනමන්තරෙ පුබ්බකාලෙ වත්තමානධාතුම්හා තුන ත්වාන ත්වාඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති වා. “Pubbakālo”（前时）即“pubbakriyā”（前行）。“Eko kattā yesaṃ te ekakattukā”（作者为一，是为“同作者”）。于此等同作者之语基间，表前时之语基后，或可接tuna、tvāna、tvā等后缀。 වාසද්දස්ස වවත්ථිතවිභාසත්තා තුනප්පච්චයො කත්ථචියෙව භවති. තෙ ච කිතසඤ්ඤත්තා, ‘‘එකකත්තුකාන’’න්ති වුත්තත්තා ච කත්තරියෙව භවන්ති. තුනෙ ‘‘තවෙතුනාදීසු කා’’ති කාදෙසො, නිපාතත්තා සිලොපො. සො කාතුන කම්මං ගච්ඡති, අකාතුන පුඤ්ඤං කිලමිස්සන්ති සත්තා. 因“vā”（或）一词为限定选择，故tuna后缀仅于某处出现。又因其有kṛt之名，且已说“同作者”，故仅用于主动者。于tuna后缀，依“tavetunādīsu kā”（之规则），（kar）变为kā；因其为不变语，故si（第一格单数格尾）省略。如：“So kātuna kammaṃ gacchati”（彼作已业而去），“akātuna puññaṃ kilamissanti sattā”（诸有情不作福而疲困）。 ත්වානත්වාසු [Pg.393] ‘‘රකාරො චා’’ති ධාත්වන්තලොපො, කම්මං කත්වාන භද්‍රකං, දානාදීනි පුඤ්ඤානි කත්වා සග්ගං ගච්ඡති, අභිසඞ්ඛරිත්වා, කරිත්වා. තථා සිබ්බිත්වා, ජායිත්වා, ජනිත්වා, ධම්මං සුත්වා, සුත්වාන ධම්මං මොදති, සුණිත්වා, පත්වා, පාපුණිත්වා. කිණිත්වා, ජෙත්වා, ජිනිත්වා, ජිත්වා. චොරෙත්වා, චොරයිත්වා, පූජෙත්වා, පූජයිත්වා. තථා මෙත්තං භාවෙත්වා, භාවයිත්වා, විහාරං කාරෙත්වා, කාරයිත්වා, කාරාපෙත්වා, කාරාපයිත්වා සග්ගං ගමිස්සන්ති ඉච්චාදි. 于tvāna、tvā后缀，依“rakāro cā”（之规则），有语基尾音之省略。如：“kammaṃ katvāna bhadrakaṃ”（作已善业），“dānādīni puññāni katvā saggaṃ gacchati”（行布施等福已生天），“abhisaṅkharitvā”（行作已），“karitvā”（作已）。同样，“sibbitvā”（缝已），“jāyitvā/janitvā”（生已），“dhammaṃ sutvā”（闻法已），“sutvāna dhammaṃ modati”（闻法已而喜），“suṇitvā”（闻已），“patvā/pāpuṇitvā”（达已）。“Kiṇitvā”（购已），“jetvā/jinitvā/jitvā”（胜已）。“Coretvā/corayitvā”（盗已），“pūjetvā/pūjayitvā”（供养已）。同样，“mettaṃ bhāvetvā/bhāvayitvā”（修慈已），“vihāraṃ kāretvā/kārayitvā/kārāpetvā/kārāpayitvā saggaṃ gamissanti”（使建寺院已将生天）等。 පුබ්බකාලෙති කිමත්ථං? පඨති, පචති. එකකත්තුකානන්ති කිං? භුත්තෙ දෙවදත්තෙ යඤ්ඤදත්තො වජති. （规定）“Pubbakāle”（于前时）是为何义？（为排除如：）“Paṭhati, pacati”（（他）读，（他）煮）。（规定）“Ekakattukānaṃ”（同作者）是为何义？（为排除如：）“Bhutte devadatte yaññadatto vajati”（提婆达多(Devadatta)食已，雅那达多(Yaññadatta)去）。 ‘‘අපත්වාන නදිං පබ්බතො, අතික්කම්ම පබ්බතං නදී’’තිආදීසු පන සබ්බත්ථ ‘‘භවතී’’ති සම්බන්ධතො එකකත්තුකතා, පුබ්බකාලතා ච ගම්‍යතෙ. 然而，于“Apatvāna nadiṃ pabbato”（山未及河）、“atikkamma pabbataṃ nadī”（河已越山）等句中，因处处皆与“bhavati”（有、是）相关联，故可知其为同作者及前时。 ‘‘වා’’ති වත්තතෙ. （前文的）“vā”延续于此。 641. සබ්බෙහි තුනාදීනං යො. 641. 于一切（带前缀之语基），tuna等（后缀）变为ya。 සබ්බෙහි සොපසග්ගානුපසග්ගෙහි ධාතූහි පරෙසං තුනාදීනං පච්චයානං යසද්දාදෙසො හොති වා. වන්ද අභිවන්දනෙ අභිපුබ්බො, ත්වාපච්චයස්ස යො, ඉකාරාගමො ච, අභිවන්දිය භාසිස්සං, අභිවන්දිත්වා, වන්දිය, වන්දිත්වා. තථා අභිභුය්‍ය, ද්විත්තරස්සත්තානි, අභිභවිත්වා, අභිභොත්වා. 对于所有带前缀(sopasagga)和不带前缀(anupasagga)的语基(dhātu)，其后的tuna等后缀，可选择性地被替换为ya音。语基Vanda(礼敬)前置abhi，其后缀tvā可被替换为ya，或可加入增音i，例如：abhivandiya bhāsissaṃ(礼敬后我将说)、abhivanditvā(礼敬后)；vandiya(礼敬后)、vanditvā(礼敬后)。同样地，abhibhuyya(征服后)，[此处]有双写与短音化(dvittarassattāni)；abhibhavitvā(征服后)、abhibhotvā(征服后)。 සි සෙවායං, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ඉකාරස්ස ආත්තං, නිස්සාය, නිස්සිත්වා. 语基Si(侍奉)，根据“kvaci dhātū...”等规则，i音变为ā音，[例如]nissāya(依止后)、nissitvā(依靠后)。 භජ සෙවායං, ‘‘තථා කත්තරි චා’’ති පුබ්බරූපත්තං, විභජ්ජ, විභජිය, විභජිත්වා. 语基Bhaja(亲近、侍奉)，根据“tathā kattari cā”(同样在能动态中)的规则，[发生]前音同化(pubbarūpattaṃ)，[例如]：vibhajja(分别后)、vibhajiya(分别后)、vibhajitvā(分别后)。 දිස [Pg.394] අතිසජ්ජනෙ, උද්දිස්ස, උද්දිසිය, උද්දිසිත්වා. පවිස්ස, පවිසිය, පවිසිත්වා. 语基Disa(指示、指定)，[例如]：uddissa(指示后)、uddisiya(已指示后)、uddisitvā(已指示后)。pavissa(进入后)、pavisiya(已进入后)、pavisitvā(已进入后)。 නී පාපුණනෙ, උපනීය, උපනෙත්වා. අතිසෙය්‍ය, අතිසයිත්වා. ඔහාය, ඔහිත්වා, ජහිත්වා, හිත්වා. ආදාය, ආදියිත්වා, ‘‘දිවාදිතො යො’’ති යප්පච්චයො, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ධාත්වන්තස්සිකාරො ච, දත්වා, දත්වාන. පිධාය, පිදහිත්වා. භුඤ්ජිය, භුඤ්ජිත්වා, භොත්වා. විචෙය්‍ය, විචිනිත්වා. විඤ්ඤාය, විජානිත්වා, ඤත්වා. 语基Nī(到达)，[例如]：upanīya(引导后)、upanetvā(引导后)。atiseyya(超越后)、atisayitvā(超越后)。ohāya(舍弃后)、ohitvā(舍弃后)、jahitvā(抛弃后)、hitvā(抛弃后)。ādāya(取后)、ādiyitvā(取后)；根据“divādito yo”(从diva等语基类后加ya)有ya后缀，并根据“kvaci dhātū...”等规则，语基末尾有i音。datvā(给予后)、datvāna(给予后)。pidhāya(覆盖后)、pidahitvā(覆盖后)。bhuñjiya(受用后)、bhuñjitvā(受用后)、bhotvā(食用后)。viceyya(辨别后)、vicinitvā(辨别后)。viññāya(了知后)、vijānitvā(了知后)、ñatvā(知道后)。 ‘‘යථාගමං, තුනාදීසූ’’ති ච වත්තතෙ. “yathāgamaṃ”(如所传)与“tunādīsu”(在tuna等后缀中)的规则延续适用。 642. දධන්තතො යො ක්වචි. 642. 从以da或dha结尾[的语基](dadhanta)后，有时(kvaci)[增益]ya。 දකාරධකාරන්තෙහි ධාතූහි යථාගමං යකාරාගමො හොති ක්වචි තුනාදීසු පච්චයෙසු. යවතො දකාරස්ස ජකාරො, සමාපජ්ජිත්වා, උප්පජ්ජිත්වා, භිජ්ජිත්වා, ඡිජ්ජිත්වා ගතො. බුධ අවගමනෙ, ‘‘තථා කත්තරි චා’’ති සඛාත්වන්තස්ස යකාරස්ස චවග්ගො, බුජ්ඣිය, බුජ්ඣිත්වා. විරජ්ඣිය, විරජ්ඣිත්වා. රුන්ධිය, රුන්ධිත්වා. 对于以da和dha结尾的语基(dhātu)，在tuna等后缀前，有时会根据规则(yathāgamaṃ)增益ya音。当有ya时，da变为ja，例如：samāpajjitvā(达到后)、uppajjitvā(生起后)、bhijjitvā(破坏后)、chijjitvā gato(断绝后去了)。语基Budha(了知)，根据“tathā kattari cā”的规则……，例如：bujjhiya(觉悟后)、bujjhitvā(觉悟后)；virajjhiya(离贪后)、virajjhitvā(离贪后)；rundhiya(阻止后)、rundhitvā(阻止后)。 ‘‘තුනාදීන’’න්ති අධිකාරො, ‘‘වා’’ති ච. “tunādīnaṃ”(tuna等后缀)是本节的主管范围(adhikāra)，并且有“或”(vā)字。 643. චනන්තෙහි රච්චං. 643. 从以ca或na结尾[的语基](cananta)后，[后缀被替换为]racca。 චකාරනකාරන්තෙහි ධාතූහි පරෙසං තුනාදීනං පච්චයානං රච්චාදෙසො හොති වා, ‘‘රච්ච’’න්ති යොගවිභාගෙන අඤ්ඤස්මාපි, වවත්ථිතවිභාසත්ථොයං වාසද්දො, රාදිලොපො. විච විවෙචනෙ විපුබ්බො, විවිච්ච, විවිච්චිත්වා, ‘‘යො ක්වචී’’ති යොගවිභාගෙන යකාරාගමො. 对于以ca和na结尾的语基(dhātu)，其后的tuna等后缀，可选择性地被替换为racca。通过对“racca”的规则切分(yogavibhāga)，[此替换]也可用于其他[语基]。此处的vā词是用于限定选择(vavatthitavibhāsā)，并有rādi的省略(rādilopo)。语基Vica(分别)前置vi，[例如]vivicca(远离后)、viviccitvā(远离后)。通过对“yo kvacī”的规则切分，[可]增益ya音。 පව පාකෙ, පච්ච, පච්චිය, පච්චිත්වා. විමුච්ච, විමුච්චිත්වා. 语基Paca(烹饪、成熟)，[例如]：pacca(烹饪后)、pacciya(烹饪后)、paccitvā(烹饪后)。vimucca(解脱后)、vimuccitvā(解脱后)。 හන [Pg.395] හිංසාගතීසු, ආහච්ච, උපහච්ච, ආහන්ත්වා, උපහන්ත්වා. 语基Hana(伤害、去)，[例如]：āhacca(击打后)、upahacca(撞击后)、āhantvā(伤害后)、upahantvā(伤害后)。 වාති කිං? අවමඤ්ඤ, අවමඤ්ඤිත්වා, මන්ත්වා, න්‍යස්සඤකාරො. [问：]为何说“或”(vā)？[答：]为了[能形成]avamañña(轻蔑后)、avamaññitvā(轻蔑后)、mantvā(思考后)等形式。nyassañakāro。 ඉ ගතිම්හි, යොගවිභාගෙන රච්චාදෙසො, පටිච්ච, අවෙච්ච, උපෙච්ච උපෙත්වා. කර කරණෙ, සක්කච්ච, අධිකිච්ච, ඉකාරාගමො, කරිය. 语基I(行)，通过规则切分(yogavibhāga)而有racca替换，[例如]：paṭicca(缘于)、avecca(了知后)、upecca(走近后)、upetvā(走近后)。语基Kara(做)，[例如]：sakkacca(恭敬地)、adhikicca(关于)。[由于]增益i音(ikārāgamo)，[有]kariya(做后)。 දිස පෙක්ඛණෙ – 语基Disa(看)—— 644. දිසා ස්වානස්වාන්තලොපො ච. 644. 对于Disa，[后缀被替换为]svāna、svā，并且[语基]末尾省略。 දිසඉච්චෙතාය ධාතුයා පරෙසං තුනාදීනං පච්චයානං ස්වාන ස්වාඉච්චාදෙසා හොන්ති වා, ධාත්වන්තස්ස ලොපො ච. දිස්වානස්ස එතදහොසි, චක්ඛුනා රූපං දිස්වා. 对于语基Disa，其后的tuna等后缀，可选择性地被替换为svāna、svā，并且语基的末尾被省略。Disvānassa etadahosi(见者生此念)，cakkhunā rūpaṃ disvā(以眼见色后)。 වාති කිං? නෙක්ඛම්මං දට්ඨුං, දට්ඨා. පස්සිය, පස්සිතුන, පස්සිත්වා. [问：]为何说“或”(vā)？[答：为了能形成]nekkhammaṃ daṭṭhuṃ(为见出离)、daṭṭhā(见到后)。passiya(见到后)、passituna(为见)、passitvā(见到后)。 අන්තග්ගහණං අන්තලොපග්ගහණඤ්චානුවත්තතෙ. “末尾”(anta)和“末尾省略”(antalopa)的规则延续适用。 645. ම හ ද භෙහි ම්ම ය්හ ජ්ජ බ්භ ද්ධා ච. 645. 对于以ma、ha、da、bha结尾[的语基]，[后缀]可替换为mma、yha、jja、bbha、ddhā。 ම හ ද භඉච්චෙවමන්තෙහි ධාතූහි පරෙසං තුනාදීනං පච්චයානං යථාක්කමං ම්ම ය්හ ජ්ජ බ්භ ද්ධාඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති වා, ධාත්වන්තලොපො ච. මකාරන්තෙහි තාව ආගම්ම, ආගන්ත්වා. කමු පදවික්ඛෙපෙ, ඔක්කම්ම, ඔක්කමිත්වා, නික්ඛම්ම, නික්ඛමිත්වා, අභිරම්ම, අභිරමිත්වා. 对于以ma、ha、da、bha结尾的语基，其后的tuna等后缀，可按顺序选择性地替换为mma、yha、jja、bbha、ddhā，并且语基末尾省略。首先是以ma结尾的语基：āgamma(来后)、āgantvā(来后)。语基Kamu(行走)：okkamma(走下后)、okkamitvā(走下后)；nikkhamma(走出后)、nikkhamitvā(走出后)；abhiramma(喜乐后)、abhiramitvā(喜乐后)。 හකාරන්තෙහි පග්ගය්හ, පග්ගණ්හිත්වා, පග්ගහෙත්වා. මුහ වෙචිත්තෙ, සම්මුය්හ, සම්මුය්හිත්වා, යකාරාගමො, ආරුය්හ, ආරුහිත්වා, ඔගය්හ, ඔගහෙත්වා. 以ha结尾的[语基]：paggayha(拿起后)、paggaṇhitvā(拿起后)、paggahetvā(拿起后)。语基Muha(迷惑)：sammuyha(昏迷后)、sammuyhitvā(昏迷后)。增益ya音(yakārāgamo)：āruyha(登上后)、āruhitvā(登上后)；ogayha(潜入后)、ogahetvā(潜入后)。 දකාරන්තෙහි [Pg.396] උප්පජ්ජ, උප්පජ්ජිත්වා, පමජ්ජ, පමජ්ජිත්වා, උපසම්පජ්ජ, උපසම්පජ්ජිත්වා. ඡිදි ද්විධාකරණෙ, අච්ඡිජ්ජ, ඡිජ්ජ, ඡිජ්ජිත්වා, ඡින්දිය, ඡින්දිත්වා, ඡෙත්වා. 以da结尾的[语基]：uppajja(生起后)、uppajjitvā(生起后)；pamajja(放逸后)、pamajjitvā(放逸后)；upasampajja(具足后)、upasampajjitvā(具足后)。语基Chidi(二分)：acchijja(断绝后)、chijja(断后)、chijjitvā(断后)、chindiya(断后)、chinditvā(断后)、chetvā(断后)。 භකාරන්තෙහි රභ රාභස්සෙ, ආරබ්භ කථෙසි, ආරද්ධා, ආරභිත්වා. ලභ ලාභෙ, උපලබ්භ, උපලද්ධා, සද්ධං පටිලභිත්වා පුඤ්ඤානි කරොන්ති ඉච්චාදි. 以bha结尾的[语基]：语基Rabha(急速、开始)：ārabbha kathesi(开始说)、āraddhā(已开始)、ārabhitvā(开始后)。语基Labha(获得)：upalabbha(获得后)、upaladdhā(已获得)、saddhaṃ paṭilabhitvā puññāni karonti(得信后行诸善业)等。 තවෙතුනාදිප්පච්චයන්තනයො. 关于tave、tuna等后缀的章节。 වත්තමානකාලිකමානන්තප්පච්චයන්තනය 现在时态māna、anta后缀法 646. වත්තමානෙ මානන්තා. 646. 于现在时，有māna与anta后缀。 ආරද්ධො අපරිසමත්තො අත්ථො වත්තමානො, තස්මිං වත්තමානෙ කාලෙ ගම්මමානෙ සබ්බධාතූහි මානඅන්තඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති. තෙ ච කිතසඤ්ඤත්තා ‘‘කත්තරි කිත’’ති කත්තරි භවන්ති. 已开始而未完成之义，是为现在时。当表达此现在时态时，于一切语根后，皆有māna与anta此等后缀。又彼等因名为“kita”，故依“kattari kita”(kita用于作者)之规，用于作者义。 අන්තමානප්පච්චයානඤ්චෙත්ථ ‘‘පරසමඤ්ඤාපයොගෙ’’ති පරසමඤ්ඤාවසෙන පරස්සපදත්තනොපදසඤ්ඤත්තා ත්‍යාදීසු විය අන්තමානෙසු ච විකරණප්පච්චයා භවන්ති. 并且在此，对于anta与māna后缀，依“parasamaññāpayoge”(使用他称)之规，因其名为parassapada(为他语)与attanopada(为己语)，故如同于ti等之后，于anta与māna之后亦有vikaraṇa(语基)后缀。 තෙනෙව මානප්පච්චයො ‘‘අත්තනොපදානි භාවෙ ච කම්මනී’’ති භාවකම්මෙසුපි හොති, තස්ස ච ‘‘අත්තනොපදානි පරස්සපදත්ත’’න්ති ක්වචි අන්තප්පච්චයාදෙසො ච. 因此，māna后缀依“attanopadāni bhāve ca kammanī”(为己语用于状态与业)之规，亦用于状态与业义。并且，依“attanopadāni parassapadatta”(为己语变为为他语)之规，有时亦被anta后缀所替代。 ගමු, සප්ප ගතිම්හි, ගච්ඡතීති අත්ථෙ අන්තප්පච්චයො, ‘‘භූවාදිතො අ’’ඉති අප්පච්චයො, ‘‘ගමිස්සන්තො ච්ඡො වා සබ්බාසූ’’ති ධාත්වන්තස්ස ච්ඡාදෙසො, සරලොපාදි, නාමබ්‍යපදෙසෙ ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති. ගච්ඡන්ත සි ඉතීධ ‘‘වා’’ති වත්තමානෙ ‘‘සිම්හි ගච්ඡන්තාදීනං න්තසද්දො අං’’ ඉති න්තස්ස අමාදෙසො. 语根Gamu、sappa，用于“行”义。于“gacchati”(他去)义，用anta后缀；依“bhūvādito a”(于bhū等后有a)之规，用a后缀；依“gamissanto ccho vā sabbāsū”(gam之尾或为ccha)之规，语根之尾被替换为ccha；有元音省略等。于名词指称中，生起si等(格)后缀。于“gacchanta si”此处，当有“vā”(或)时，依“simhi gacchantādīnaṃ ntasaddo aṃ”(于si格后，gacchanta等之nta音为aṃ)之规，nta被替换为aṃ。 වාසද්දස්ස [Pg.397] වවත්ථිභවිභාසත්තා එකාරොකාරපරස්ස න භවති, සරලොපාදි, සො පුරිසො ගච්ඡං, ගච්ඡන්තො ගණ්හාති, සෙසං ගුණවන්තුසමං. 因“vā”(或)一词有确定与非确定二义，故不用于e音与o音之后；有元音省略等。彼人(so puriso)行时(gacchaṃ, gacchanto)取(gaṇhāti)，其余同guṇavantu。 ඉත්ථියං ‘‘නදාදිතො වා ඊ’’ති ඊපච්චයො, ‘‘සෙසෙසු න්තුවා’’ති න්තුබ්‍යපදෙසෙ ‘‘වා’’ති අධිකිච්ච ‘‘න්තුස්ස තමීකාරෙ’’ති තකාරෙ සරලොපසිලොපා, සා කඤ්ඤා ගච්ඡතී, ගච්ඡන්තී ඉච්චාදි ඉත්ථිසමං. 于阴性，依“nadādito vā ī”(于nadī等后或有ī)之规，用ī后缀。依“sesesu ntuvā”(于其余处ntu或)之规，于ntu之指称中，依“vā”(或)之作用，并依“ntussa tamīkāre”(于ī后ntu为t)之规，于t音后，有元音与辅音之省略。彼少女(sā kaññā)行时(gacchatī, gacchantī)等，同阴性词。 නපුංසකෙ පුරෙ විය න්තස්ස අමාදෙසො, තං චිත්තං ගච්ඡං, ගච්ඡන්තං, ගච්ඡන්තානි ඉච්චාදි පුල්ලිඞ්ගසමං. 于中性，如前，nta被替换为aṃ。如：彼心(taṃ cittaṃ)行时(gacchaṃ, gacchantaṃ, gacchantāni)等，同阳性词。 තථා ගච්ඡතීති අත්ථෙ මානප්පච්චයො, ච්ඡාදෙසාදි ච, සො ගච්ඡමානො ගණ්හාති, තෙ ගච්ඡමානා ඉච්චාදි පුරිසසද්දසමං. සා ගච්ඡමානා, තා ගච්ඡමානායො ඉච්චාදි කඤ්ඤාසද්දසමං. තං ගච්ඡමානං, තානි ගච්ඡමානානි ඉච්චාදි චිත්තසද්දසමං. 同样，于“gacchati”(他去)义，用māna后缀，亦有ccha替换等。彼(so)行时(gacchamāno)取(gaṇhāti)，彼等(te)行时(gacchamānā)等，同purisa(男子)词。彼女(sā)行时(gacchamānā)，彼女等(tā)行时(gacchamānāyo)等，同kaññā(少女)词。彼(taṃ)行时(gacchamānaṃ)，彼等(tāni)行时(gacchamānāni)等，同citta(心)词。 ගච්ඡීයතීති අත්ථෙ ‘‘අත්තනොපදානි භාවෙ ච කම්මනී’’ති කම්මනි මානප්පච්චයො, ‘‘භාවකම්මෙසු යො’’ති යප්පච්චයො, ‘‘ඉවණ්ණාගමො වා’’ති ඉකාරාගමො, ච්ඡාදෙසො, සො තෙන ගච්ඡියමානො, සා ගච්ඡියමානා, තං ගච්ඡියමානං. 于“gacchīyati”(被去)义，依“attanopadāni bhāve ca kammanī”(为己语用于状态与业)之规，māna后缀用于业(kamma)义；依“bhāvakammesu yo”(于状态与业用ya)之规，用ya后缀；依“ivaṇṇāgamo vā”(或增益i音)之规，增益i音，并有ccha替换。如：彼(so)为彼(tena)所去(gacchiyamāno)，彼女(sā)被去(gacchiyamānā)，彼(taṃ)被去(gacchiyamānaṃ)。 ච්ඡාදෙසාභාවෙ ‘‘පුබ්බරූපඤ්චා’’ති යකාරස්ස මකාරො, ධම්මො අධිගම්මමානො හිතාය භවති, අධිගම්මමානා, අධිගම්මමානං. 于无ccha替换时，依“pubbarūpañca”(以及前形)之规，ya音变为ma音。法(dhammo)被证得(adhigammamāno)时，能引生利益；adhigammamānā (阴性)，adhigammamānaṃ (中性)。 තථා මහ පූජායං, මහතීති මහං, මහන්තො, මහතී, මහන්තී, මහං, මහන්තං, මහමානො, මහමානා, මහමානං. කම්මනි ‘‘යම්හි දාධාමාඨාහාපා මහ මථාදීනමී’’ඉති ධාත්වන්තස්ස අකාරස්ස ඊකාරො, මහීයමානො, මහීයමානා, මහීයමානං. 同样，语根maha，用于“供养”义。于“mahati”(他供养)义，其形为mahaṃ, mahanto, mahatī, mahantī, mahaṃ, mahantaṃ, mahamāno, mahamānā, mahamānaṃ。于业(kamma)义，依“yamhi dādhāmāṭhāhāpā maha mathādīnamī”之规，语根之尾a音变为ī音，其形为mahīyamāno(被供养者), mahīyamānā, mahīyamānaṃ。 එවං [Pg.398] චරතීති චරං, චරතී, චරන්තී, චරන්තං, චරමානො, චරියමානො, පචතීති පචං, පචතී, පචන්තී, පචන්තං, පචමානො, පච්චමානො, ‘‘තස්ස චවග්ග’’ඉච්චාදිනා චවග්ගත්තං, ද්විත්තඤ්ච. 如是，“carati”(行)作caraṃ, caratī, carantī, carantaṃ, caramāno, cariyamāno。“pacati”(煮)作pacaṃ, pacatī, pacantī, pacantaṃ, pacamāno, paccamāno。依“tassa cavagga”等规，有腭音化与重叠。 භූ සත්තායං, භවතීති අත්ථෙ අන්තප්පච්චයො, අප්පච්චයවුද්ධිඅවාදෙසාදි, සො භවං, භවන්තො. ඉත්ථියං ඊපච්චයො, ‘‘භවතො භොතො’’ති භොතාදෙසො, භොතී, භොතී, භොතියො. නපුංසකෙ භවං, භවන්තං, භවන්තානි, අභිභවමානො. භාවෙ භූයමානං. කම්මනි අභිභූයමානො. 语根Bhū，用于“存在”义。于“bhavati”(他存在)义，用anta后缀，并有a后缀、增长(vuddhi)、ava替换等。如：so bhavaṃ, bhavanto。于阴性，用ī后缀，依“bhavato bhoto”(bhavato作bhoto)之规，bhavato被替换为bhoto，如：bhotī, bhotī, bhotiyo。于中性，如：bhavaṃ, bhavantaṃ, bhavantāni, abhibhavamāno(征服)。于状态义，如：bhūyamānaṃ(存在)。于业义，如：abhibhūyamāno(被征服)。 ජර වයොහානිම්හි, ‘‘ජර මරාන’’න්තිආදිනා ජීර ජීය්‍යාදෙසා, ජීරතීති ජීරං, ජීරන්තී, ජීරන්තං, ජීරමානො, ජීරීයමානො, ජීයං, ජීයන්තී, ජීයන්තං, ජීයමානො, ජීය්‍යමානො. 语根Jara，用于“年岁衰减”义。依“jara marānaṃ”等规，有jīra与jīyya之替换。“jīrati”(衰老)作jīraṃ, jīrantī, jīrantaṃ, jīramāno, jīrīyamāno；又作jīyaṃ, jīyantī, jīyantaṃ, jīyamāno, jīyyamāno。 මර පාණචාගෙ, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා එකස්ස යකාරස්ස ලොපො, මරතීති මීයං, මීයන්තී, මීයන්තං, මීයමානො, මීය්‍යමානො, මරං, මරන්තී, මරන්තං, මරමානො, මරීයමානො. ලභං, ලභන්තී, ලභන්තං, ලභමානො, ලබ්භමානො. වහං, වහන්තී, වහන්තං, වහමානො, වුය්හමානො. ‘‘ඉසුයමූනමන්තො ච්ඡො වා’’ති ච්ඡාදෙසො, ඉච්ඡතීති ඉච්ඡං, ඉච්ඡන්තී, ඉච්ඡන්තං, ඉච්ඡමානො, ඉච්ඡීයමානො, ඉස්සමානො. 语根Mara，用于“舍命”义。依“kvaci dhātu”等规，省略一个ya音。“marati”(死)作mīyaṃ, mīyantī, mīyantaṃ, mīyamāno, mīyyamāno；又作maraṃ, marantī, marantaṃ, maramāno, marīyamāno。又如：Labhaṃ, labhantī, labhantaṃ, labhamāno, labbhamāno。Vahaṃ, vahantī, vahantaṃ, vahamāno, vuyhamāno。依“isuyamūnamanto ccho vā”之规，有ccha替换。“icchati”(欲)作icchaṃ, icchantī, icchantaṃ, icchamāno, icchīyamāno, issamāno。 ‘‘දිසස්ස පස්සදිස්සදක්ඛා වා’’ති පස්ස දිස්ස දක්ඛාදෙසා, පස්සතීති පස්සං, පස්සන්තී, පස්සන්තං, පස්සමානො, විපස්සීයමානො, දිස්සමානො, දිස්සන්තො, මානස්ස අන්තාදෙසො, දිස්සං, දිස්සන්තී, දිස්සන්තං, දක්ඛං, දක්ඛන්තී, දක්ඛන්තං, දක්ඛමානො දක්ඛියමානො ඉච්චාදි. 依“disassa passadissadakkhā vā”(dis或作passa、dissa、dakkha)之规，有passa、dissa、dakkha之替换。“passati”(看)作passaṃ, passantī, passantaṃ, passamāno；vipassīyamāno(被观见者)；dissamāno, dissanto(māna被替换为anta)；dissaṃ, dissantī, dissantaṃ；dakkhaṃ, dakkhantī, dakkhantaṃ, dakkhamāno, dakkhiyamāno等。 තුද බ්‍යථනෙ, තුදතීති තුදං, තුදන්තී, තුදන්තං, තුදමානො, තුජ්ජමානො. පවිසතීති පවිසං, පවිසන්තී, පවිසන්තං, පවිසමානො, පවිසීයමානො ඉච්චාදි. 语根Tuda，用于“刺痛”义。“tudati”(刺痛)作tudaṃ, tudantī, tudantaṃ, tudamāno, tujjamāno。“pavisati”(进入)作pavisaṃ, pavisantī, pavisantaṃ, pavisamāno, pavisīyamāno等。 හූ, [Pg.399] භූ සත්තායං, අප්පච්චයලොපො, පහොතීති පහොන්තො, පහොන්තී, පහොන්තං, පහූයමානං තෙන. සෙතීති සෙන්තො, සෙන්තී, සෙන්තං, සෙමානො, සයං, සයන්තී, සයන්තං, සයමානො, සයානො වා, මානස්ස ආනාදෙසො, අතිසීයමානො. 语根Hū、bhū，用于“存在”义。a后缀被省略。“pahoti”(能够)作pahonto, pahontī, pahontaṃ；为彼所生(pahūyamānaṃ tena)。“Seti”(卧)作sento, sentī, sentaṃ, semāno；又作sayaṃ, sayantī, sayantaṃ, sayamāno；或sayāno，māna被替换为āna；atisīyamāno(被压卧)。 අස සබ්භාවෙ, ‘‘සබ්බත්ථාසස්සාදිලොපො චා’’ති අකාරස්ස ලොපො, අත්ථීති සං, සන්තො, සතී, සන්තී, සන්තං, සමානො, සමානා, සමානං. 语根Asa，用于“存在”义。依“sabbatthāsassādilopo ca”(于一切处asa之首亦省略)之规，a音被省略。“atthi”(存在)作saṃ, santo, satī, santī, santaṃ, samāno, samānā, samānaṃ。 ඨා ගතිනිවත්තිම්හි, ‘‘වා’’ති වත්තමානෙ ‘‘ඨා තිට්ඨො’’ති තිට්ඨාදෙසො, තිට්ඨං, තිට්ඨන්තී, තිට්ඨන්තං, තිට්ඨමානො. තිට්ඨාභාවෙ ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ඨාතො හකාරාගමො, රස්සත්තඤ්ච, උපට්ඨහං, උපට්ඨහන්තී, උපට්ඨහන්තං, උපට්ඨහමානො. ඨීයමානං තෙන, උපට්ඨීයමානො, උපට්ඨහීයමානො. 语根Ṭhā，用于“止行”义。当有“vā”(或)时，依“ṭhā tiṭṭho”(ṭhā作tiṭṭha)之规，ṭhā被替换为tiṭṭha，如：tiṭṭhaṃ, tiṭṭhantī, tiṭṭhantaṃ, tiṭṭhamāno。于无tiṭṭha替换时，依“kvaci dhātu”等规，于ṭhā后增益ha音，并短化元音，如：upaṭṭhahaṃ, upaṭṭhahantī, upaṭṭhahantaṃ, upaṭṭhahamāno。又如：为彼所立(ṭhīyamānaṃ tena)，upaṭṭhīyamāno(被侍奉者)，upaṭṭhahīyamāno。 පා පානෙ, ‘‘පා පිබො’’ති පිබාදෙසො, පිබතීති පිබං, පිබන්තී, පිබන්තං, පිබමානො, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා බකාරස්ස වත්තං, පිවං, පිවන්තී, පිවන්තං, පිවමානො, පීයමානො, පීයමානා, පීයමානං ඉච්චාදි. 词根Pā，义为饮。依“pā pibo”规则，有piba的替代。（由）pibati（饮）得pibaṃ、pibantī、pibantaṃ、pibamāno。依“kvaci dhātū”等规则，ba变为va，（得）pivaṃ、pivantī、pivantaṃ、pivamāno；以及pīyamāno、pīyamānā、pīyamānaṃ等。 හු දානාදනහබ්‍යප්පදානෙසු, අප්පච්චයෙ පුරෙ විය ද්විභාවාදි, ජුහොතීති ජුහං, ජුහන්තී, ජුහන්තං, ජුහමානො, හූයමානො. එවං ජහං, ජහන්තී, ජහන්තං, ජහමානො, ජහීයමානො. දදාතීති දදං, දදන්තී, දදන්තං, දදමානො, ද්විත්තාභාවෙ දානං දෙන්තො, දෙන්තී, දෙන්තං, දීයමානො. 词根Hu，义为布施、受取、供养。加a后缀时，如前述，有重叠等（变化）。（由）juhoti（祭祀）得juhaṃ、juhantī、juhantaṃ、juhamāno、hūyamāno。同样地，（有）jahaṃ、jahantī、jahantaṃ、jahamāno、jahīyamāno。（由）Dadāti（给予）得dadaṃ、dadantī、dadantaṃ、dadamāno。无重叠时，则有dānaṃ dento、dentī、dentaṃ、dīyamāno。 රුධි ආවරණෙ, ‘‘රුධාදිතො නිග්ගහීතපුබ්බඤ්චා’’ති අප්පච්චයනිග්ගහීතාගමා, රුන්ධතීති රුන්ධං, රුන්ධන්තී, රුන්ධන්තං, රුන්ධමානො, රුජ්ඣමානො. භුඤ්ජතීති භුඤ්ජං, භුඤ්ජන්තී, භුඤ්ජන්තං, භුඤ්ජමානො, භුජ්ජමානො ඉච්චාදි. 词根Rudhi，义为遮蔽。依“rudhādito niggahītapubbañca”规则，加a后缀，并插入niggahīta。（由）rundhati（遮蔽）得rundhaṃ、rundhantī、rundhantaṃ、rundhamāno、rujjhamāno。（由）bhuñjati（享用）得bhuñjaṃ、bhuñjantī、bhuñjantaṃ、bhuñjamāno、bhujjamāno等。 දිවු [Pg.400] කීළායං, ‘‘දිවාදිතො යො’’ති යප්පච්චයො, ‘‘තථා කත්තරි චා’’ති පුබ්බරූපත්තං, බත්තඤ්ච, දිබ්බතීති දිබ්බං, දිබ්බන්තී, දිබ්බන්තං, දිබ්බමානො. එවං බුජ්ඣතීති බුජ්ඣං, බුජ්ඣන්තො, බුජ්ඣමානො, චවග්ගාදෙසො. ජනී පාතුභාවෙ, ‘‘ජනාදීනමා’’ති යොගවිභාගෙන ආත්තං, ජායතීති ජායං, ජායමානො, ජඤ්ඤමානො. 词根Divu，义为嬉戏。依“divādito yo”规则，加ya后缀；依“tathā kattari ca”规则，（词根尾音）变为b，且（后缀）同化为前形。（由）dibbati（嬉戏）得dibbaṃ、dibbantī、dibbantaṃ、dibbamāno。同样地，（由）bujjhati（觉悟）得bujjhaṃ、bujjanto、bujjhamāno，（此处）有ca组音的替代。词根Janī，义为生起、显现。依“janādīnamā”规则，通过规则分析，（词根尾音）变为ā。（由）jāyati（生起）得jāyaṃ、jāyamāno、jaññamāno。 සු සවණෙ, ‘‘ස්වාදිතො’’තිආදිනා ණු ණා උණා ච, සුණාතීති සුණං, සුණන්තො, සුණමානො, සූයමානො, සුය්‍යමානො. පාපුණාතීති පාපුණං, පාපුණමානො, පාපීයමානො. 词根Su，义为听闻。依“svādito”等规则，加ṇu、ṇā、uṇā（后缀）。（由）suṇāti（听闻）得suṇaṃ、suṇanto、suṇamāno、sūyamāno、suyyamāno。（由）Pāpuṇāti（到达）得pāpuṇaṃ、pāpuṇamāno、pāpīyamāno。 ‘‘කියාදිතො නා’’ති නා, රස්සත්තං, කිණාතීති කිණං, කීණමානො, කීයමානො. විනිච්ඡිනාතීති විනිච්ඡිනං, විනිච්ඡිනමානො, විනිච්ඡීයමානො, චිනං, චීයමානො. ජානාතීති ජානං, ජානමානො, ජාදෙසො, ඤායමානො. ගණ්හාතීති ගණ්හං, ගණ්හමානො, ගය්හමානො. 依“kiyādito nā”规则，加nā（后缀），且（词根元音）短音化。（由）kiṇāti（买）得kiṇaṃ、kīṇamāno、kīyamāno。（由）vinicchināti（分辨）得vinicchinaṃ、vinicchinamāno、vinicchīyamāno、cinaṃ、cīyamāno。（由）jānāti（知道）得jānaṃ、jānamāno，（此处）有jā的替代，（被动态为）ñāyamāno。（由）gaṇhāti（拿取）得gaṇhaṃ、gaṇhamāno、gayhamāno。 කර කරණෙ, කරොතීති අත්ථෙ ‘‘වත්තමානෙ මානන්තා’’ති අන්තප්පච්චයො, ‘‘තනාදිතො ඔයිරා’’ති ඔ, ‘‘තස්ස වා’’ති අධිකිච්ච ‘‘උත්තමොකාරො’’ති උත්තං, ‘‘කරස්සාකාරො චා’’ති අකාරස්සුකාරො. ‘‘යවකාරා චා’’ති සරෙ උකාරස්ස වත්තං, ද්විත්තං, ‘‘බො වස්සා’’ති බකාරද්වයඤ්ච, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා රලොපො, සො කුබ්බං, කුබ්බන්තො, කුබ්බතී, කුබ්බන්තී, කුබ්බන්තං. උත්තාභාවෙ – කම්මං කරොන්තො, කරොන්තී, කරොන්තං. මානෙ – උත්තද්වයං, කුරුමානො, කුරුමානා, කුරුමානං, කුබ්බානො වා. කම්මනි කයිරමානො, කරීයමානො වා ඉච්චාදි. 词根Kara，义为做。在karoti（做）的意义上，依“vattamāne mānantā”规则，加anta后缀；依“tanādito oyirā”规则，加o（后缀）；依“tassa vā”及“uttamokāro”规则，o变为u；依“karassākāro ca”规则，（词根的）a变为u。依“Yavakārā cā”规则，在元音后，u变为v，并双写；依“bo vassā”规则，（双写的v）变为双写的b；依“kvaci dhātū”等规则，r被省略。因此（得）kubbaṃ、kubbanto、kubbatī、kubbantī、kubbantaṃ。在o不变为u的情况下，（得）kammaṃ karonto、karontī、karontaṃ。加māna后缀时，（词根的a和后缀o）二者皆变为u，（得）kurumāno、kurumānā、kurumānaṃ，或作kubbāno。被动态为kayiramāno或karīyamāno等。 චුර ථෙය්‍යෙ, ‘‘චුරාදිතො’’තිආදිනා ණෙ ණයා, චොරෙතීති චොරෙන්තො, චොරෙන්තී, චොරෙන්තං, චොරයං, චොරයතී, චොරයන්තං, චොරයමානො, චොරීයමානො. පාලෙතීති පාලෙන්තො, පාලෙන්තී, පාලෙන්තං, පාලයං, පාලයන්තී, පාලයන්තං, පාලයමානො, පාලීයමානො ඉච්චාදි. 词根Cura，义为偷。依“curādito”等规则，加ṇe、ṇayā（后缀）。（由）coretī（偷）得corento、corentī、corentaṃ、corayaṃ、corayatī、corayantaṃ、corayamāno、corīyamāno。（由）pāletī（保护）得pālento、pālentī、pālentaṃ、pālayaṃ、pālayantī、pālayantaṃ、pālayamāno、pālīyamāno等。 කාරිතෙ [Pg.401] භාවෙතීති භාවෙන්තො, භාවෙන්තී, භාවෙන්තං, භාවයං, භාවයන්තී, භාවයන්තං, භාවයමානො, භාවීයමානො. කාරෙතීති කාරොන්තො, කාරෙන්තී, කාරෙන්තං, කාරයං, කාරයන්තී, කාරයන්තං, කාරයමානො, කාරීයමානො, කාරාපෙන්තො, කාරාපෙන්තී, කාරාපෙන්තං, කාරාපයං, කාරාපයන්තී, කාරාපයන්තං, කාරාපයමානො, කාරාපීයමානො ඉච්චාදි. 在使役态中，（由）bhāvetī（使存在）得bhāvento、bhāventī、bhāventaṃ、bhāvayaṃ、bhāvayantī、bhāvayantaṃ、bhāvayamāno、bhāvīyamāno。（由）kāretī（使做）得kāronto、kārentī、kārentaṃ、kārayaṃ、kārayantī、kārayantaṃ、kārayamāno、kārīyamāno、kārāpento、kārāpentī、kārāpentaṃ、kārāpayaṃ、kārāpayantī、kārāpayantaṃ、kārāpayamāno、kārāpīyamāno等。 වත්තමානකාලිකමානන්තප්පච්චයන්තනයො. 现在时态māna与anta后缀法。 අනාගතකාලිකප්පච්චයන්තනය 未来时态后缀法 ‘‘කාලෙ’’ති අධිකාරො. “Kāle”为标题。 647. භවිස්සති ගමාදීහි ණී ඝිණ. 647. 于未来时，于“gam”(去)等词根后，有“ṇī”、“ghiṇa”后缀。 භවිස්සති කාලෙ ගම්මමානෙ ගමාදීහි ධාතූහි ණී ඝිණඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති. ණකාරා වුද්ධත්ථා. ආයති ගමනං සීලමස්සාති අත්ථෙ ණී, වුද්ධිණලොපා. ගාමී, ගාමිනො, ආගාමී කාලො. ඝිණපච්චයෙ – ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ඝලොපො, ගාමං ගාමි, ගාමී, ගාමයො. 于未来时，于“gam”(去)等词根后，有“ṇī”、“ghiṇa”等后缀。“ṇ”音是为了元音增强。于“其习性是未来去”之义，（加）“ṇī”后缀，有元音增强及“ṇ”的脱落。（成）“gāmī”、“gāmino”、“āgāmī kālo”(未来时)。加“ghiṇa”后缀时，依“kvaci dhātū”等（规则），“gh”脱落，（成）“gāmaṃ gāmi”、“gāmī”、“gāmayo”。 භජ සෙවායං, ආයති භජිතුං සීලමස්සාති භාජී, භාජි, ‘‘න කගත්තං චජා’’ති යොගවිභාගෙන නිසෙධනතො ‘‘සචජානං කගා ණානුබන්ධෙ’’ති ගත්තං න භවති. （词根）“bhaj”(服务)，于“其习性是未来服务”之义，（成）“bhājī”、“bhāji”。依“na kagattaṃ cajā”，通过规则剖分而禁止，故不依“sacajānaṃ kagā ṇānubandhe”（规则）变为“g”音。 සු ගතිම්හි, කාරිතෙ වුද්ධිආවාදෙසා ච, ආයති පස්සවිතුං සීලමස්සාති පස්සාවී, පස්සාවි. ආයති පට්ඨානං සීලමස්සාති පට්ඨායී, පට්ඨායි, ‘‘ආකාරන්තානමායො’’ති ආයාදෙසො. （词根）“su”(去)，于使役态，有元音增强及“āv”替换。于“其习性是未来使流出”之义，（成）“passāvī”、“passāvi”。于“其习性是未来出发”之义，（成）“paṭṭhāyī”、“paṭṭhāyi”，依“ākārantānamāyo”（规则），有“āy”替换。 ‘‘භවිස්සතී’’ති අධිකාරො. “Bhavissati”为标题。 648. කිරියායං [Pg.402] ණ්වුතවො. 648. 于行动义，有“ṇvu”、“tu”后缀。 කිරියායං කිරියත්ථායං ගම්මමානායං ධාතූහි ණ්වුතුඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති භවිස්සති කාලෙ. ණ්වුම්හි – ණලොපවුද්ධිඅකාදෙසා, කරිස්සං වජතීති කාරකො වජති. 于未来时，当表示行动或行动目的时，于词根后有“ṇvu”、“tu”等后缀。加“ṇvu”时，有“ṇ”脱落、元音增强、“aka”替换。（如）“kārako vajati”(作者去)是“karissaṃ vajati”(为做而去)之义。 තුම්හි – ‘‘කරස්ස ච තත්තං තුස්මි’’න්ති තකාරො, සෙසං කත්තුසමං, කත්තා වජති, කත්තුං වජතීති අත්ථො. එවං පචිස්සං වජතීති පාචකො වජති, පචිතා වජති. භුඤ්ජිස්සං වජතීති භුඤ්ජකො වජති, භොත්තා වජති ඉච්චාදි. 加“tu”时，依“karassa ca tattaṃ tusmi”（规则），（词根“kar”）作“ta”音，其余同“kattu”(作者)。“kattā vajati”(作者去)，义为“kattuṃ vajati”(为做而去)。同样，“pācako vajati”(烹饪者去)、“pacitā vajati”(烹饪者去)是“pacissaṃ vajati”(为烹饪而去)之义。“bhuñjako vajati”(进食者去)、“bhottā vajati”(进食者去)是“bhuñjissaṃ vajati”(为进食而去)之义，等等。 649. කම්මනි ණො. 649. 于业格（宾语）有“ṇo”后缀。 කම්මස්මිං උපපදෙ ධාතූහි ණප්පච්චයො හොති භවිස්සති කාලෙ ණලොපවුද්ධී. නගරං කරිස්සතීති නගරකාරො වජති. ලූ ඡෙදනෙ, සාලිං ලවිස්සතීති සාලිලාවො වජති. වප බීජසන්තානෙ, ධඤ්ඤං වපිස්සතීති ධඤ්ඤවාපො වජති. භොගං දදිස්සතීති භොගදායො වජති, සින්ධුං පිවිස්සතීති සින්ධුපායො වජති ඉච්චාදි. 于未来时，当业格（宾语）为前置词时，于词根后有“ṇa”后缀，并有“ṇ”脱落及元音增强。“nagarakāro vajati”(造城者去)是“nagaraṃ karissati”(将造城)之义。“lū”(切割)，“sālilāvo vajati”(割稻者去)是“sāliṃ lavissati”(将割稻)之义。“vapa”(播种)，“dhaññavāpo vajati”(播谷者去)是“dhaññaṃ vapissati”(将播谷)之义。“bhogadāyo vajati”(施财者去)是“bhogaṃ dadissati”(将施财)之义，“sindhupāyo vajati”(饮河者去)是“sindhuṃ pivissati”(将饮河)之义，等等。 ‘‘කම්මනී’’ති වත්තතෙ. “Kammani”(于业格)继续适用。 650. සෙසෙ ස්සං න්තු මානානා. 650. 于其余情况，有“ssaṃ”、“ntu”、“māna”、“āna”后缀。 කම්මස්මිං උපපදෙ සෙසෙ අපරිසමත්තත්ථෙ ධාතූහි ස්සංන්තු මාන ආනඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති භවිස්සති කාලෙ ගම්මමානෙ, තෙ ච කිතකත්තා කත්තරි භවන්ති. කම්මං කරිස්සතීති අත්ථෙ ස්සංපච්චයො, ඉකාරාගමො, සිලොපො, කම්මං කරිස්සං වජති, සාපෙක්ඛත්තා න සමාසො. න්තුපච්චයෙ ‘‘තනාදිතො ඔයිරා’’ති ඔ, ‘‘සිම්හි වා’’ති න්ත්ව’න්තස්ස අත්තං, කම්මං කරිස්සතීති කම්මං කරොන්තො වජති ඉච්චාදි ගුණවන්තුසමං. 于未来时，当业格为前置词，且于其余未完结之义时，于词根后有“ssaṃ”、“ntu”、“māna”、“āna”等后缀，此等因属“kitaka”(初级派生词)，故用于作者。于“kammaṃ karissati”(将作业)之义，加“ssaṃ”后缀，插入“i”音，“s”脱落，（成）“kammaṃ karissaṃ vajati”(为作业而去)，因其有所待，故不作复合词。加“ntu”后缀时，依“tanādito oyirā”（规则）有“o”；依“simhi vā”（规则），“ntu”之尾变为“anta”。“kammaṃ karonto vajati”(作者去)是“kammaṃ karissati”(将作业)之义，等等，如同“guṇavantu”。 අථ [Pg.403] වා ‘‘භවිස්සති ගමාදීහි ණී ඝිණ’’ති එත්ථ ‘‘භවිස්සතී’’ති වචනතො ‘‘ස්සන්තු’’ඉති එකොව පච්චයො දට්ඨබ්බො, තතො ‘‘සිම්හි වා’’ති අත්තං, ‘‘න්තසද්දො අ’’මිතියොගවිභාගෙන අමාදෙසො, සිලොපො, කරිස්සං කරිස්සන්තො, කරිස්සන්තා, කරිස්සන්තං, කරිස්සන්තෙ, කරිස්සතා කරිස්සන්තෙන, කරිස්සන්තෙහි, කරිස්සතො කරිස්සන්තස්ස, කරිස්සතං කරිස්සන්තානං, කරිස්සතා, කරිස්සන්තෙහි, කරිස්සතො කරිස්සන්තස්ස, කරිස්සතං කරිස්සන්තානං, කරිස්සති කරිස්සන්තෙ, කරිස්සන්තෙසූතිආදි ගුණවන්තුසදිසං නෙය්‍යං. 或者，于“bhavissati gamādīhi ṇī ghiṇa”中，因有“bhavissati”一词，故应视“ssantu”为单一后缀。其后，依“simhi vā”（规则）作“anta”，依“nt-saddo a-m-iti”通过规则剖分而替换为“am”，并脱落“s”。应如“guṇavantu”般推导：“karissaṃ”、“karissanto”、“karissantā”、“karissantaṃ”、“karissante”、“karissatā karissantena”、“karissantehi”、“karissato karissantassa”、“karissataṃ karissantānaṃ”、“karissatā”、“karissantehi”、“karissato karissantassa”、“karissataṃ karissantānaṃ”、“karissati karissante”、“karissantesu”等。 මානම්හි – ඔකාරාකාරානං උත්තං, කම්මං කරිස්සතීති කම්මං කුරුමානො, කම්මං කරානො වජති. එවං භොජනං භුඤ්ජිස්සං වජති, භොජනං භුඤ්ජන්තො, භුඤ්ජමානො, භුඤ්ජානො වජති. 加“māna”时，（词根后）“o”、“ā”变为“u”。“kammaṃ kurumāno”、“kammaṃ karāno vajati”是“kammaṃ karissati”(将作业)之义。同样，“bhojanaṃ bhuñjanto”、“bhuñjamāno”、“bhuñjāno vajati”是“bhojanaṃ bhuñjissaṃ vajati”(为进食而去)之义。 සබ්බත්ථ කත්තරි න්තුමානෙසු සකසකවිකරණප්පච්චයො කාතබ්බො. 于所有作者义的“ntu”、“māna”后缀，应加上各自的“vikaraṇa”(词根扩展)后缀。 ඛාදනං ඛාදිස්සතීති ඛාදනං ඛාදිස්සං වජති, ඛාදනං ඛාදන්තො, ඛාදනං ඛාදමානො, ඛාදනං ඛාදානො වජති. මග්ගං චරිස්සතීති මග්ගං චරිස්සං, මග්ගං චරන්තො, මග්ගං චරමානො, මග්ගං චරානො වජති. භික්ඛ ආයාචනෙ, භික්ඛං භික්ඛිස්සතීති භික්ඛං භික්ඛිස්සං චරති, භික්ඛං භික්ඛන්තො, භික්ඛං භික්ඛමානො, භික්ඛං භික්ඛානො චරති ඉච්චාදි. “khādanaṃ khādissaṃ vajati”、“khādanaṃ khādanto”、“khādanaṃ khādamāno”、“khādanaṃ khādāno vajati”是“khādanaṃ khādissati”(将食食物)之义。“maggaṃ carissaṃ”、“maggaṃ caranto”、“maggaṃ caramāno”、“maggaṃ carāno vajati”是“maggaṃ carissati”(将行于道)之义。“bhikkha”(乞求)，“bhikkhaṃ bhikkhissaṃ carati”、“bhikkhaṃ bhikkhanto”、“bhikkhaṃ bhikkhamāno”、“bhikkhaṃ bhikkhāno carati”是“bhikkhaṃ bhikkhissati”(将乞食)之义，等等。 අනාගතකාලිකප්පච්චයන්තනයො. 未来时态后缀法。 උණාදිප්පච්චයන්තනය 乌那地后缀法 අථ උණාදයො වුච්චන්තෙ. 然后，说乌那地(uṇādi)等。 ‘‘ධාතුයා’’ති අධිකාරො. “于语基(dhātu)”是管辖词。 651. [Pg.404] කාලෙ වත්තමානාතීතෙ ණ්වාදයො. 651. ṇu等[后缀]用于现在时与过去时。 අතීතෙ කාලෙ, වත්තමානෙ ච ගම්මමානෙ ධාතූහි ණුප්පච්චයො හොති. ආදිසද්දෙන යු ක්ත මිඉච්චාදයො ච හොන්ති. 在所指的过去时与现在时中，于语基后有ṇu后缀。通过“等”(ādi)一词，也[包括]yu、kta、mi等[后缀]。 කර කරණෙ, අකාසි, කරොතීති වා අත්ථෙ ණුප්පච්චයො, ණලොපො, වුද්ධි, කාරු සිප්පී, කාරූ කාරවො. වා ගතිගන්ධනෙසු, අවායි, වායතීති වා වායු, ආයාදෙසො. සද අස්සාදනෙ, අස්සාදීයතීති සාදු. රාධ, සාධ සංසිද්ධිම්හි, සාධීයති අනෙන හිතන්ති සාධු. බන්ධ බන්ධනෙ, අත්තනි පරං බන්ධතීති බන්ධු. චක්ඛ වියත්තියං වාචායං, චක්ඛතීති චක්ඛු. ඉ ගතිම්හි, එන්ති ගච්ඡන්ති පවත්තන්ති සත්තා එතෙනාති ආයු. දර විදාරණෙ, දරීයතීති දාරු කට්ඨං. සනු දානෙ. සනොතීති සානු පබ්බතෙකදෙසො. ජනීයතීති ජානු ජඞ්ඝාසන්ධි. චරීයතීති චාරු දස්සනීයො. රහ චාගෙ, රහීයතීති රාහු අසුරින්දො. තර තරණෙ, තාලු, ලො රස්ස. 语基kara，义为“作”，在“已作”(akāsi)或“正作”(karoti)的意义上，加ṇu后缀，ṇ被省略(ṇalopo)，[元音]增长(vuddhi)，[得]kāru(工匠)；[复数]kārū、kāravo。语基vā，义为“行”与“嗅”，在“已行”(avāyi)或“正行”(vāyati)的意义上，[得]vāyu(风)，[因]āy替换(āyādeso)。语基sada，义为“尝味”，被尝味的，是为sādu(甘美)。语基rādha、sādha，义为“成就”，以此成就利益的，是为sādhu(善)。语基bandha，义为“捆绑”，捆绑自己与他人的，是为bandhu(亲属)。语基cakkhā，义为“清晰语”，说的，是为cakkhu(眼)。语基i，义为“行”，众生以此而行、而往、而存续的，是为āyu(寿)。语基dara，义为“劈开”，被劈开的，是为dāru(木材)。语基sanu，义为“施”，施与的，是为sānu(山的一部份)。被生的，是为jānu(膝盖，小腿关节)。被行的，是为cāru(美丽，悦意)。语基raha，义为“舍”，被舍的，是为rāhu(阿修罗王)。语基tara，义为“渡”，[得]tālu(腭)，l是r的[音变]。 මරාදීනං පනෙත්ථ ණුම්හි ‘‘ඝටාදීනං වා’’ති එත්ථ වාසද්දෙන න වුද්ධි, මරු, තරු, තනු, ධනු, හනු, මනු, අසු, වසු, වටු, ගරු ඉච්චාදි. 此处对于maru等[语基]，当加ṇu后缀时，因“ghaṭādīnaṃ vā”中的“vā”(或)一词，故无[元音]增长(vuddhi)。例如：maru(神)、taru(树)、tanu(身)、dhanu(弓)、hanu(颚)、manu(人)、asu(命)、vasu(财)、vaṭu(少年)、garu(重)等。 චදි හිලාදනෙ, යුප්පච්චයො, ‘‘නුදාදීහි යුණ්වූනමනානනාකානනකා සකාරිතෙහි චා’’ති අනාදෙසො, නිග්ගහීතාගමො ච, චන්දනං. භවති එත්ථාති භුවනං, ‘‘ඣලානමියුවාසරෙ වා’’ති උවාදෙසො. කිර වික්ඛෙපෙ, කිරණො. විචක්ඛණො, කම්පනං කරොතීති කරුණා, අකාරස්සුත්තං. 语基cadi，义为“喜悦”，加yu后缀，依“nudādīhi...cā”[规则]，[yu]被替换为ana(anādeso)，且有鼻音增益(niggahītāgamo)，[得]candanaṃ(檀香)。“于此存在”(bhavati ettha)，是为bhuvanaṃ(世界)，依“jhalānamiyuvāsare vā”[规则]，[有]uva替换(uvādeso)。语基kira，义为“散布”，[得]kiraṇo(光芒)。Vicakkhaṇo(聪慧者)。作震动的，是为karuṇā(悲悯)，[此词形是]关于a音的规则(akārassuttaṃ)。 ක්තප්පච්චයෙ [Pg.405] – කලොපො, අභවි, භවතීති වා භූතං යක්ඛාදි, භූතානි. වායතීති වාතො, තායතීති තාතො. මිම්හි – භවන්ති එත්ථාති භූමි, නෙතීති නෙමි ඉච්චාදි. 当有kta后缀时——k被省略(kalopo)；在“已存在”(abhavi)或“正存在”(bhavati)的意义上，[得]bhūtaṃ(已成者，如夜叉等)，[复数]bhūtāni。吹的，是为vāto(风)；保护的，是为tāto(父亲)。当有mi[后缀]时——“于此存在”(bhavanti ettha)，是为bhūmi(地)；引导的，是为nemi(轮缘)等。 652. ඛ්‍යාදීහි මන ම ච තො වා. 652. 于khyā等[语基]后，mana[后缀]的ma，或作ta。 ඛී භී සු රු හු වා ධූ හි ලූපී අදඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි මනපච්චයො හොති, මස්ස ච තො හොති වා. 于khī、bhī、su、ru、hu、vā、dhū、hi、lū、pī、ada等语基后，有mana后缀，且其ma或作ta。 අදධාතුපරස්සෙව, මකාරස්ස තකාරතා; තදඤ්ඤතො න හොතායං, වවත්ථිතවිභාසතො. 唯于ada语基之后，ma音方为ta音；于其他[语基]后则不然，此乃依限定选择(vavatthitavibhāsā)故。 ඛී ඛයෙ, ඛීයන්ති එත්ථ උපද්දවුපසග්ගාදයොති අත්ථෙ මනපච්චයො, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා නලොපො, ‘‘අඤ්ඤෙසු චා’’ති වුද්ධි, ඛෙමො. තථා භී භයෙ, භායන්ති එතස්මාති භීමො, වාධිකාරතො න වුද්ධි. සු අභිසවෙ, සවතීති සොමො. රු ගතිම්හි, රොමො. හු දානාදනහබ්‍යප්පදානෙසු, හූයතීති හොමො. වා ගතිගන්ධනෙසු, වාමො. ධූ කම්පනෙ, ධුනාතීති ධූමො. හි ගතිම්හි, හිනොතීති හෙමො. ලූ ඡෙදනෙ, ලූයතීති ලොමො. පී තප්පනෙ, පීණනං පෙමො. අද භක්ඛණෙ, අදතීති අත්ථෙ මන, මස්ස ච වා තකාරො, ‘‘තො දස්සා’’ති තකාරො, අත්තා, ආතුමා, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා අදස්ස දීඝො, උකාරාගමො ච. යා පාපණෙ, යාමො. 语基khī，义为“灭”，在“灾祸、障碍等于此灭尽”的意义上，加mana后缀，依“kvaci dhātu...”等[规则]，n被省略(nalopo)，依“aññesu ca”[规则]，[元音]增长(vuddhi)，[得]khema(安稳)。同理，语基bhī，义为“怖畏”，于此而怖畏的，是为bhīma(可怖)，因管辖词“vā”(或)故，无增长。语基su，义为“榨”，流出的，是为soma(苏摩)。语基ru，义为“行”，[得]romo(毛)。语基hu，义为“施、取、供”，被供奉的，是为homa(供品)。语基vā，义为“行、嗅”，[得]vāmo(左)。语基dhū，义为“摇动”，摇动的，是为dhūmo(烟)。语基hi，义为“行”，行的，是为hemo(金)。语基lū，义为“切断”，被切断的，是为lomo(毛)。语基pī，义为“满足”，满足(pīṇanaṃ)，是为pema(爱)。语基ada，义为“食”，在“食”的意义上，加mana[后缀]，其ma或作ta，依“to dassa”[规则]，[d]作ta，[得]attā、ātumā(我)；依“kvaci dhātu...”等[规则]，ada的[a]长音化，且有u音增益。语基yā，义为“到达”，[得]yāmo(夜分)。 ‘‘වා’’ති වත්තමානෙ – 当“vā”(或)现行时—— 653. සමාදිහි ථමා. 653. 于sam等[语基]后，[有]tha、ma[后缀]。 සමදමදර රහ ලප වස යු දු හි සි දා සා ඨා භස බහඋසුඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි ථ මඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති වා. 于sam、dam、dar、rah、lap、vas、yu、du、hi、si、dā、sā、ṭhā、bhas、bah、usu等语基后，或有tha、ma此二后缀。 සම [Pg.406] උපසමෙ, ක්වචිග්ගහණාධිකාරා න ධාත්වන්තලොපො, කිලෙසෙ සමෙතීති සමථො සමාධි. එවං දමනං දමථො. දර දාහෙ, දරණං දරථො පරිදාහො. රහ උපාදානෙ, රහීයතීති රථො, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා හලොපො. සප අක්කොසෙ, සපනං සපථො. වස නිවාසෙ, ආවසන්ති එතස්මින්ති ආවසථො. යු මිස්සනෙ, යූථො, දීඝො. දු ගතිවුද්ධිම්හි, දවති වඩ්ඪතීති දුමො. හිනොතීති හිමො උස්සාවො. සි බන්ධනෙ, සීයතීති සීමා, දීඝො. දා අවඛණ්ඩනෙ, දාමො. සා සාමත්ථෙ, සාමො. ඨා ගතිනිවත්තිම්හි, ථාමො, ඨස්ස ථත්තං. භස භස්මීකරණෙ, භස්මා, බ්‍රහ්මාදිත්තා ‘‘ස්‍යා චා’’ති ආත්තං. බහ වුද්ධිම්හි, බ්‍රහ්මා, නිපාතනතො බ්‍රො බස්ස. උසු දාහෙ, උස්මා ඉච්චාදි. 语基sam，义为“止息”，因管辖词“kvaci gahaṇa”故，语基末[音]不省略；平息烦恼的，是为samatho(止)，即samādhi(定)。同样，调伏(damanaṃ)，是为damatho(调伏)。语基dar，义为“烧”，烧(daraṇaṃ)，是为daratho(烧)，即paridāho(遍烧)。语基rah，义为“取”，被取的，是为ratho(车)，依“kvaci dhātu...”等[规则]，h被省略。语基sap，义为“骂”，骂(sapanaṃ)，是为sapatho(誓言)。语基vas，义为“住”，于此居住的，是为āvasatho(住所)。语基yu，义为“混合”，[得]yūtho(群)，[元音]长音化。语基du，义为“行、增长”，行与增长的，是为dumo(树)。行的，是为himo(霜)，即ussāvo(露)。语基si，义为“绑”，被绑的，是为sīmā(界)，[元音]长音化。语基dā，义为“分割”，[得]dāmo(绳)。语基sā，义为“能力”，[得]sāmo(黑)。语基ṭhā，义为“止行”，[得]thāmo(力)，ṭh作th。语基bhas，义为“成灰”，[得]bhasmā(灰)。语基bah，义为“增长”，[得]brahmā(梵)，由特例(nipātanato)，ba作bro。语基usu，义为“烧”，[得]usmā(热)等。 654. මසුස්ස සුස්ස ච්ඡ ර ච්ඡෙරා. 654. masu[语基]的s，[作]cchara、cchera。 මසුඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස සුස්ස ච්ඡරච්ඡෙරඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති. මසු මච්ඡෙරෙ, ක්විප්පච්චයො, ච්ඡරච්ඡෙරාදෙසා, මච්ඡරො, මච්ඡෙරො. 此masu语基的s，有cchara、cchera此二替换。语基masu，义为“吝啬”，加kvi后缀，[s]被替换为cchara、cchera，[得]maccharo、macchero(吝啬)。 ‘‘ච්ඡර ච්ඡෙරා’’ති වත්තතෙ. “cchara ccherā”[规则]延续。 655. ආපුබ්බචරස්ස ච. 655. 以及前有ā的car语基。 ආපුබ්බස්ස චරඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස ච්ඡරච්ඡෙරාදෙසා හොන්ති, චසද්දෙන ච්ඡරියාදෙසො ච. භුසො චරණන්ති අත්ථෙ ක්විප්පච්චයො, ච්ඡරියාදිආදෙසො, රස්සත්තඤ්ච. අච්ඡරියං[Pg.407], අච්ඡරං, අච්ඡෙරං. අච්ඡරං පහරිතුං යුත්තන්තිපි අච්ඡරියං. 前有ā的此car语基，[其car]被替换为cchara、cchera，且因“ca”(与)一词，亦替换为cchariya。在“极行”(bhuso caraṇaṃ)的意义上，加kvi后缀，[car]被替换为cchariya等，且[元音]短音化。[得]acchariyaṃ、accharaṃ、accheraṃ(奇妙)。“弹指顷应击”(accharaṃ paharituṃ yuttaṃ)亦是acchariyaṃ。 656. අල කල සලෙහි ලයා. 656. 于al、kal、sal[语基]后，[有]la、ya[后缀]。 අල කල සල ඉච්චෙතෙහි ධාතූහි ල යඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති. අල පරිසමත්තිම්හි, අල්ලං, අල්‍යං. කල සඞ්ඛ්‍යානෙ, කල්ලං, කල්‍යං. සල, හුල, පද ගතිම්හි, සල්ලං, සල්‍යං. 于al、kal、sal此三语基后，有la、ya此二后缀。语基al，义为“完成”，[得]allaṃ、alyaṃ(湿)。语基kal，义为“计算”，[得]kallaṃ、kalyaṃ(适当的、健康的)。语基sal、hul、pad，义为“行”，[得]sallaṃ、salyaṃ(箭)。 ‘‘කල සලෙහී’’ති වත්තතෙ. “kala salehi”[规则]延续。 657. යාණ ලාණා. 657. [有]yāṇa、lāṇa[后缀]。 තෙහි කල සලඉච්චෙතෙහි ධාතූහි යාණ ලාණප්පච්චයා හොන්ති. කල්‍යාණං, පටිසල්‍යාණං, කල්ලාණො, පටිසල්ලාණො. යදා පන ලී සිලෙසනෙති ධාතු, තදා ‘‘පටිසල්ලයනං, පටිසල්ලාණ’’න්ති යුප්පච්චයෙන සිද්ධං, උපසග්ගන්තස්ස නිග්ගහීතස්ස ලත්තං, රහාදිපරත්තා නස්ස ණත්තං, එකාරස්ස ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා අත්තඤ්ච. 于kal、sal此二语基后，有yāṇa、lāṇa后缀。[得]kalyāṇaṃ(善)、paṭisalyāṇaṃ(退隐)，kallāṇo(善)、paṭisallāṇo(退隐)。然而，当语基是lī(义为“附着”)时，则paṭisallayanaṃ、paṭisallāṇa由yu后缀形成：前缀(upasagga)末尾的鼻音(niggahīta)变为l，因后有rah等[音]故n变为ṇ，且依“kvaci dhātu...”等[规则]，e音变为a。 658. මථිස්ස ථස්ස ලො ච. 658. mathi[语基]的th，[作]l，且[有]l[后缀]。 මථඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස ථස්ස ලාදෙසො හොති, චසද්දෙන ලප්පච්චයො, මථ විලොළනෙ, මල්ලො, සො එව මල්ලකො, යථා හීනකො. 此math语基的th被替换为l，且因“ca”(与)一词，[亦]有la后缀。语基math，义为“搅动”，[得]mallo(力士)；彼亦作mallako，犹如hīnako。 ‘‘කිච්චා’’ති වත්තතෙ. “kicca”[规则]延续。 659. අවස්සකාධමිණෙසු ණී ච. 659. 于“必须”与“债务人”义，亦用ṇī后缀。 අවස්සක අධමිණඉච්චෙතෙස්වත්ථෙසු, ණීපච්චයො හොති, කිච්චා චාති ණීපච්චයො, ණලොප වුද්ධිසිලොපා, අවස්සං [Pg.408] මෙ කම්මං කාතුං යුත්තොසීති කාරීසි මෙ කම්මං අවස්සං, කාරිනො මෙ කම්මං අවස්සං, හාරීසි මෙ භාරං අවස්සං. 于“必须”与“债务人”义，用ṇī后缀。此后缀亦属kicca类，发生ṇ音省略、元音增长和si音省略。例如：“你必须为我做事”、“他们必须为我做事”、“你必须为我承担重担”。 අධමිණෙ – සතං මෙ ඉණං දාතුං යුත්තොසීති දායීසි මෙ සතං ඉණං, ධාරීසි මෙ සහස්සං ඉණං ඉච්චාදි, කිච්චප්පච්චයා පන හෙට්ඨායෙව දස්සිතා. 于“债务人”义——例如“你应付我一百债务”、“你欠我一千债务”等。至于kicca后缀，则已在下方说明。 660. වජාදීහි පබ්බජ්ජාදයො නිපච්චන්තෙ. 660. 由vaja等[词根]，不规则地构成pabbajjā等词。 ආකතිගණොයං. වජඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි පච්චයාදෙසලොපාගමනිසෙධලිඞ්ගාදිවිධිනා යථාභිධානං පබ්බජ්ජාදයො සද්දා නිපච්චන්තෙ. 此为不定类。由vaja等动词词根，通过后缀、替换、省略、增音、禁止、性等规则，依其用法，不规则地构成pabbajjā等词。 වජ ගතිම්හි පපුබ්බො, පඨමමෙව වජිතබ්බන්ති අත්ථෙ ‘‘භාවකම්මෙසූ’’ති අධිකිච්ච ‘‘ණ්‍යොචා’’ති ණ්‍යප්පච්චයො, ණලොපාදි. ‘‘පව්වජ්‍ය’’න්ති රූපෙ සම්පත්තෙ ඉමිනා ජ්ඣස්ස ජ්ජාදෙසො, වකාරද්වයස්ස බකාරද්වයං, වුද්ධිනිසෙධො, ඉත්ථිලිඞ්ගත්තඤ්ච නිපච්චන්තෙ, පබ්බජ්ජා. 动词词根vaja，意为“行”，前缀为pa。于“应先出行”义，在“状态与业”(bhāvakammesu)的语境下，依“ṇyo ca”规则用ṇya后缀，并有ṇ音省略等变化。当形成“pavvajya”形态时，依此规则，jjha替换为jj，两个v替换为两个b，禁止元音增长，并且不规则地形成阴性词，即pabbajjā(出家)。 තථා ඉඤ්ජ කම්පනෙ, ඉඤ්ජනං ඉජ්ජා. යජ දෙවපූජායං, යජනං ඉජ්ජා, ‘‘යජස්සාදිස්සී’’ති ඉත්තං. අඤ්ජ බ්‍යත්තිගතීසු සංපුබ්බො, සමඤ්ජනං සමජ්ජා, ඤ්ඣස්ස ජ්ජාදෙසො. සද විසරණගත්‍යාවසානෙසු, නිසීදනං නිසජ්ජා. විද ඤාණෙ, විජානනං, විදතීති වා විජ්ජා. සජ විස්සග්ගෙ, විස්සජ්ජනං විස්සජ්ජා. පද ගතිම්හි, නිපජ්ජනං නිපජ්ජා. 同样，词根iñja，义为“摇动”，摇动(iñjanaṃ)即ijjā。词根yaja，义为“祭祀诸神”，祭祀(yajanaṃ)即ijjā，依“yajassādissī”规则，[词根元音]变为i。词根añja，义为“显现、行”，前缀为saṃ，集合(samañjanaṃ)即samajjā，ñjh替换为jj。词根sada，义为“散布、行、止”，坐下(nisīdanaṃ)即nisajjā。词根vida，义为“知”，知晓(vijānanaṃ)或“他知道”(vidati)即vijjā。词根saja，义为“释放”，释放(vissajjanaṃ)即vissajjā。词根pada，义为“行”，躺下(nipajjanaṃ)即nipajjā。 හන හිංසාගතීසු, හන්තබ්බන්ති අත්ථෙ ණ්‍යම්හි කතෙ ‘‘වධො වා සබ්බත්ථා’’ති හනස්ස වධාදෙසො, ඣස්සිමිනා ජ්ඣාදෙසො ච, සො වජ්ඣො, සා වජ්ඣා. සී සයෙ, සයනං, සයන්ති එත්ථාති වා සෙය්‍යා, වුද්ධි, යකාරස්ස ද්විත්තඤ්ච[Pg.409]. ධා ධාරණෙ සංපුබ්බො, සම්මා චිත්තං නිධෙති එතාය, සයං වා සද්දහතීති අත්ථෙ ‘‘ඉත්ථියමතියවො වා’’ති අප්පච්චයො, ‘‘සන්ධා’’ති රූපෙ සම්පත්තෙ ඉමිනා නකාරස්ස දකාරො, සද්ධා. චර චරණෙ, චරණන්ති අත්ථෙ ණ්‍යප්පච්චයෙ, ඉකාරාගමෙ ච කතෙ ඉමිනා වුද්ධිනිසෙධො, චරියා. 词根hana，义为“伤害、行”，于“应被杀”义，加ṇya后缀时，依“vadho vā sabbatthā”规则，han替换为vadha，且依此[不规则构成法]，jha替换为jjh，得vajjho(应被杀者，阳性)、vajjhā(阴性)。词根sī，义为“卧”，卧(sayanaṃ)或“彼等卧于此”(sayanti ettha)即seyyā(卧具)，此中发生元音增长及y音双写。词根dhā，义为“持”，前缀为saṃ，于“以此善安其心”或“自己相信”义，依“itthiyamatiyavo vā”规则加a后缀，得“sandhā”形时，依此[不规则构成法]，n音变为d音，得saddhā(信)。词根cara，义为“行”，于“行”义，加ṇya后缀及增音i时，依此[不规则构成法]禁止元音增长，得cariyā(行)。 රුජ රොගෙ, රුජනන්ති අත්ථෙ ඉමිනා ඡප්පච්චයො, ‘‘බ්‍යඤ්ජනන්තස්ස චො ඡප්පච්චයෙසු චා’’ති ධාත්වන්තස්ස චකාරො, රුච්ඡා, රුජාති අප්පච්චයෙන සිද්ධං. තථා කුච සඞ්කොචනෙ, ඡප්පච්චයො, කොචනං කුච්ඡා. ලභ ලාභෙ, ඡම්හි චාදෙසො, ලච්ඡා. රද විලෙඛනෙ, රච්ඡා. මුහ වෙචිත්තෙ, මුය්හනං මුච්ඡා, මුච්ඡනං වා මුච්ඡා. වස නිවාසෙ, වච්ඡා. කච දිත්තිම්හි, කච්ඡා. කථ කථනෙ සංපුබ්බො, සද්ධිං කථනන්ති අත්ථෙ ණ්‍යප්පච්චයො, ඉමිනා ථ්‍යස්ස ච්ඡාදෙසො, සංසද්දස්ස සාදෙසො ච, සාකච්ඡා. තුද බ්‍යථනෙ, තුච්ඡා. පද ගතිම්හි, බ්‍යාපජ්ජනන්ති අත්ථෙ ණ්‍යම්හි කතෙ ‘‘බ්‍යාපාද්‍යා’’ති රූපෙ සම්පත්තෙ ඉමිනා නිපාතනෙන ද්‍යස්ස ජ්ජාදෙසො, රස්සත්තඤ්ච, බ්‍යාපජ්ජා. 词根ruja，义为“病”，于“生病”义，依此规则用cha后缀；依“byañjanantassa co chappaccayesu cā”规则，词根尾音变为c，得rucchā；而rujā由a后缀构成。同样，词根kuca，义为“收缩”，用cha后缀，收缩(kocanaṃ)即kucchā。词根labha，义为“得”，加cha后缀时，词根尾音替换为c，得lacchā。词根rada，义为“刻划”，得racchā。词根muha，义为“迷惑”，迷惑(muyhanaṃ)或昏迷(mucchanaṃ)即mucchā。词根vasa，义为“住”，得vacchā。词根kaca，义为“辉耀”，得kacchā。词根katha，义为“说”，前缀为saṃ，于“共说”义，用ṇya后缀，依此规则，thy替换为cch，saṃ替换为sā，得sākacchā(会谈)。词根tuda，义为“刺”，得tucchā。词根pada，义为“行”，于“遭难”义，加ṇya后缀，得“byāpādyā”形时，依此不规则构成法，dy替换为jj，且元音缩短，得byāpajjā(灾难)。 මර පාණචාගෙ, මරති මරණන්ති ච අත්ථෙ ඉමිනා ත්‍යත්‍යුප්පච්චයා, ධාත්වන්තලොපොච, තතො ‘‘යවත’’මිච්චාදිනා චකාරො, මච්චො, මච්චු. සත සාතච්චෙ, ඉමිනා යප්පච්චයො, ත්‍යස්ස චකාරො, සච්චං. තථා නත ගත්තවිනාමෙ, නච්චං. නිති නිච්චෙ, නිච්චං. මා මානෙ, මායා. ජන ජනනෙ, ජායා, කන දිත්තිකන්තීසු, න්‍යස්ස ඤත්තං, ද්විත්තඤ්ච, කඤ්ඤා. ධන ධඤ්ඤෙ, ධඤ්ඤං. පුනාතීති පුඤ්ඤං, නකාරාගමො ඉච්චාදි. 词根mara，义为“舍弃生命”，于“他死”(marati)及“死亡”(maraṇaṃ)义，依此规则用tya、tyu后缀，并省略词根尾音，其后依“yavata...”等规则，ty变为c，得macco(有死者)、maccu(死)。词根sat，义为“持续”，依此规则用ya后缀，ty变为c，得saccaṃ(真实)。同样，词根nata，义为“肢体弯曲”，得naccaṃ(舞蹈)。由niti，于“恒常”义，得niccaṃ(恒常)。词根mā，义为“量”，得māyā(幻)。词根jana，义为“生”，得jāyā(妻)。词根kana，义为“辉耀、喜爱”，ny变为ñ并双写，得kaññā(少女)。词根dhana，义为“谷物”，得dhaññaṃ(谷物)。由“净化”(punāti)得puññaṃ(福德)，此中有n音增益等。 661. වෙ [Pg.410] පු සී දවව මු කු දා භූහ්වාදීහි ථුත්තිම ණිමා නිබ්බත්තෙ. 661. 由ve、pu、sī、dava、vamu、ku、dā、bhū、hvā等[词根]，于“所成”义，加thu、tti、ma、ṇi、ma等后缀。 වෙපුසීදවවමුඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි, කු දා භූආදිතො, හ්වාදිතො ච යථාක්කමං ථුත්තිමණිමඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති නිබ්බත්තත්ථෙ. වෙපු කම්පනෙ, ථුප්පච්චයො, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා අකාරාගමො, අථ වා ‘‘අථූ’’ති වත්තබ්බෙ සරලොපං කත්වා ‘‘ථූ’’ති වුත්තන්ති දට්ඨබ්බං, වෙපෙන නිබ්බත්තො වෙපථු. සී සයෙ, සයනෙන නිබ්බත්තො සයථු. දව දවනෙ, දවෙන නිබ්බත්තො දවථු. වමු උග්ගිරණෙ, වමෙන නිබ්බත්තො වමථු. 由Vepu、Sī、Dava、Vamu等词根，以及由ku、dā、bhū等词根，和由hvā等词根，于“所成”义，依次使用thu、tti、ma、ṇi、ma等后缀。Vepu(颤动)，加thu后缀，依“kvaci dhātū”等规则添加元音a，或者说，本应是“athu”，但通过元音省略变为“thu”，应如是理解：由颤动(vepena)所成，是为vepathu。Sī(卧)，由卧(sayanena)所成，是为sayathu。Dava(燃烧)，由燃烧(davena)所成，是为davathu。Vamu(呕吐)，由呕吐(vamena)所成，是为vamathu。 කුත්ති කරණං, තෙන නිබ්බත්තං කුත්තිමං, ‘‘කු’’ඉති නිපාතනතො කරස්ස කුත්තං. දා දානෙ, දාති දානං, තෙන නිබ්බත්තං දත්තිමං, රස්සත්තං. භූති භවනං, තෙන නිබ්බත්තං භොත්තිමං. අවහුති අවහනං, තෙන නිබ්බත්තං ඔහාවිමං, ණලොපවුද්ධිආවාදෙසා. Kutti即“作”(karaṇaṃ)，由彼所成，是为kuttimaṃ(人造的)；因“ku”此一不规则构成，kar变为kutta。Dā，义为“施”，dāti即dānaṃ(布施)，由彼所成，是为dattimaṃ(所施之物)，此中发生短音化。Bhūti即“有”(bhavanaṃ)，由彼所成，是为bhottimaṃ。Avahuti即“运走”(avahanaṃ)，由彼所成，是为ohāvimaṃ，此中发生ṇ音省略、元音增长及āva替换。 662. අක්කොසෙ නම්හානි. 662. 于呵责义，用namhi与āni。 අක්කොසෙ ගම්මමානෙ නම්හි නිපාතෙ උපපදෙ සති ධාතුතො ආනිප්පච්චයො හොති. න ගමිතබ්බො තෙ ජම්ම දෙසොති අත්ථෙ ආනිප්පච්චයො, කිතකත්තා නාමමිව කත්වා සිම්හි කතෙ න ගමානීති අත්ථෙ කම්මධාරයසමාසො, නස්ස අත්තං, පුන සමාසත්තා නාමමිව කතෙ ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති, අගමානි තෙ ජම්ම දෙසො. න කත්තබ්බං තෙ ජම්ම කම්මන්ති අකරානි තෙ ජම්ම කම්මං. 当呵责义被理解，且有不变词namhi作为前置词时，于词根后用āni后缀。于“汝贱民，彼处不可去”义，用āni后缀。因其为初级派生词，视同名词，于“不去”(na gamāni)义，作持业释复合，na变为a。复因其为复合词，视同名词，产生si等格的变化，得“agamāni te jamma deso”(汝贱民，彼处不可去)。“Na kattabbaṃ te jamma kammaṃ”(汝贱民，彼业不可作)变为“akarāni te jamma kammaṃ”。 නම්හීති කිං? විපත්ති තෙ. අක්කොසෙති කිං? අගති තෙ. 为何言“namhi”？[若无，则如]“Vipatti te”(你遭不幸)。为何言“于呵责义”？[若无，则如]“Agati te”(你不可去)。 663. සුනස්සුනස්සොණවානුවානුනුනඛුණානා[Pg.411]. 663. suna之una，[替换为]oṇa、vāna、uvāna、una、unakha、uṇa、ā、āna。 සුනඉච්චෙතස්ස පාටිපදිකස්ස සම්බන්ධිනො උනසද්දස්ස ඔණ වාන උවාන උන උනඛ උණ ආ ආනඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති. සුනස්සුනස්ස ඔණාදිආදෙසෙ, පරනයනෙ ච කතෙ ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති, සොණො, සොණා, ස්වානො, ස්වානා, සුවානො, සුවානා, සුනො, සුනා, සුනඛො, සුනඛා, සුණො, සුණා, සා සානො, සානා ඉච්චාදි. 对于词干suna，其相关的词素una，有oṇa、vāna、uvāna、una、unakha、uṇa、ā、āna此等替换。对suna之una作oṇa等替换，并作后续音变后，产生si等格的变化，得soṇo、soṇā、svāno、svānā、suvāno、suvānā、suno、sunā、sunakho、sunakhā、suṇo、suṇā、sā、sāno、sānā等。 664. තරුණස්ස සුසු ච. 664. Taruṇa亦[作]susu。 තරුණඉච්චෙතස්ස සද්දස්ස සුසුඉච්චාදෙසො හොති. චසද්දො අනියමත්ථො, සුසු, තරුණො වා. 对于词语“taruṇa”，“susu”是其替代形式(ādesa)。“ca”字为不定(aniyamattha)之义，即susu或taruṇo。 665. යුවස්සුවස්සුවුවානුනූනා. 665. 于“yuva”，[其替代形式为]uva、su、vu、vāna、una、ūnā。 යුවඉච්චෙතස්ස පාටිපදිකස්ස උවසද්දස්ස උවඋවානඋනඌනඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති. යුවා තිට්ඨති, යුවානො තිට්ඨති, යුනො තිට්ඨති, යූනො තිට්ඨති. 对于词干(pāṭipadika)“yuva”，有uva、uvā、vāna、una、ūnā等替代形式(ādesa)。例如：yuvā tiṭṭhati (青年站立)，yuvāno tiṭṭhati (青年们站立)，yuno tiṭṭhati (青年站立)，yūno tiṭṭhati (青年站立)。 666. ඡදාදීහි තත්‍රණ. 666. 从“chada”等[词根]，[加]ta与tra后缀。 ඡදඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි තත්‍රණඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති. ඡද අපවාරණෙ, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ධාත්වන්තස්ස තකාරො. ආතපං ඡාදෙතීති ඡත්තං, ඡත්‍රං, බ්‍යඤ්ජනත්තයෙ සරූපානමෙකස්ස ලොපො. 从“chada”等词根，加ta与tra后缀(paccaya)。词根“chada”义为“遮蔽”(apavāraṇe)；依‘kvaci dhātu’等规则，词根末尾[的字母]变为t。遮蔽(chādeti)日光(ātapaṃ)者，是为chattaṃ(伞)或chatraṃ(伞)；[此中]于三个相同辅音中，省略其一。 චින්ත චින්තායං, චින්තෙතීති චිත්තං, නකාරස්ස සංයොගාදිත්තා නිග්ගහීතං, තස්ස ‘‘බ්‍යඤ්ජනෙ චා’’ති ලොපො, චිත්‍රං, ‘‘ඝටාදීනං වා’’ති න වුද්ධි. [词根]“cinta”义为“思虑”(cintāyaṃ)。思虑(cinteti)者，是为cittaṃ(心)。[当加tra后缀时，] n因位于结合[辅音]之首而变为随韵(niggahīta)；复依‘byañjane ca’[规则]，彼[随韵]被省略，[而成]citraṃ。依‘ghaṭādīnaṃ vā’[规则]，无元音增长(vuddhi)。 සු [Pg.412] අභිසවෙ, ‘‘පරද්වෙභාවො ඨානෙ’’ති තස්ස ද්විත්තං, අත්ථෙ අභිසවෙතීති සුත්තං, සුත්‍රං. [词根]“su”义为“流出”(abhisave)。依‘paradvebhāvo ṭhāne’[规则]，其[后的辅音]被双写(dvitta)。流出(abhisaveti)义理(atthaṃ)者，是为suttaṃ(经)或sutraṃ(经)。 සූද පග්ඝරණෙ, අත්ථෙ සූදෙතීති සුත්තං, රස්සත්තං, භුජාදිත්තා දලොපො, ද්විත්තඤ්ච. සු සවනෙ, සුණාතීති සොතං, සොත්‍රං, වුද්ධි. [词根]“sūda”义为“流出”(paggharaṇe)。流出(sūdeti)义理(atthaṃ)者，是为suttaṃ。[此中]发生元音短化(rassattaṃ)，并因属bhujādi[词组]，d被省略(lopa)，且[有辅音]双写(dvitta)。[词根]“su”义为“听闻”(savane)。听闻(suṇāti)者，是为sotaṃ(耳)或sotraṃ(耳)；[此中]有元音增长(vuddhi)。 නි පාපණෙ, නෙතීති නෙත්තං, නෙත්‍රං. විද මඞ්ගල්ලෙ, තො දස්ස, පවිත්තං, පවිත්‍රං. පූ පවනෙ, පුනාතීති පවිත්තං, පවිත්‍රං, ඉකාරාගමො, වුද්ධිඅවාදෙසා ච. [词根]“ni”义为“引导”(pāpaṇe)。引导(neti)者，是为nettaṃ(眼)或netraṃ(眼)。[词根]“vida”义为“吉祥”(maṅgalle)，t变为d，[成]pavittaṃ、pavitraṃ。[词根]“pū”义为“净化”(pavane)。净化(punāti)者，是为pavittaṃ(清净)或pavitraṃ(清净)；[此中]有i音增益(ikārāgama)，以及元音增长(vuddhi)与ava替代(avādesa)。 පත ගතිම්හි, පතතීති පත්තං, පත්‍රං, පතතො තායතීති පත්තො, පත්‍රො. තනු විත්ථාරෙ, තඤ්ඤතීති තන්තං, තන්ත්‍රං. යත යතනෙ, යත්තං, යත්‍රං. යා පාපණෙ, යාපනා යත්‍රා. යමු උපරමෙ, යන්තං, යන්ත්‍රං. අද භක්ඛණෙ, අදතීති අත්තං, අත්‍රං. යුජ යොගෙ, යුජ්ජතීති යොත්තං, යොත්‍රං, භුජාදිත්තා ධාත්වන්තලොපද්විත්තානි. [词根]“pata”义为“去”(gatimhi)。去(patati)者，是为pattaṃ(叶、钵)或patraṃ(叶、钵)。保护(tāyati)免于堕落(patato)者，是为patto或patro。[词根]“tanu”义为“伸展”(vitthāre)。被伸展(taññati)者，是为tantaṃ(线、续)或tantraṃ(线、续)。[词根]“yata”义为“努力”(yatane)，[成]yattaṃ、yatraṃ。[词根]“yā”义为“到达”(pāpaṇe)，[成]yāpanā、yatrā。[词根]“yamu”义为“止息”(uparame)，[成]yantaṃ(约束)或yantraṃ(器械)。[词根]“ada”义为“食”(bhakkhaṇe)。食(adati)者，是为attaṃ或atraṃ。[词根]“yuja”义为“结合”(yoge)。被结合(yujjati)者，是为yottaṃ(轭)或yotraṃ(轭)；因属bhujādi[词组]，[故有]词根末尾省略与[辅音]双写。 වතු වත්තනෙ, වත්තං, වත්‍රං. මිද සිනෙහනෙ, මිජ්ජතීති මිත්තං, මිත්‍රං. මා පරිමාණෙ, මත්තා පරිමාණං, ද්විත්තරස්සත්තානි. එවං පුනාතීති පුත්තො, පුත්‍රො. කල සඞ්ඛ්‍යානෙ, කලත්තං, කලත්‍රං භරියා. වර සංවරණෙ, වරත්තං, වරත්‍රං චම්මමයයොත්තං. වෙපු කම්පනෙ, වෙපතීති වෙත්තං, වෙත්‍රං. [词根]“vatu”义为“转动”(vattane)，[成]vattaṃ、vatraṃ。[词根]“mida”义为“爱”(sinehane)。被爱(mijjati)者，是为mittaṃ(朋友)或mitraṃ(朋友)。[词根]“mā”义为“衡量”(parimāṇe)，[成]mattā(量)，即parimāṇaṃ(量)；[此中]有[辅音]双写与元音短化。[同理]，净化[家族]者(punāti)，是为putto(儿子)或putro(儿子)。[词根]“kala”义为“计算”(saṅkhyāne)，[成]kalattaṃ或kalatraṃ，义为bhariyā(妻子)。[词根]“vara”义为“遮蔽”(saṃvaraṇe)，[成]varattaṃ或varatraṃ，义为cammamayayottaṃ(皮带)。[词根]“vepu”义为“颤动”(kampane)。颤动(vepati)者，是为vettaṃ(藤)或vetraṃ(藤)。 ගුප සංවරණෙ, ගොත්තං, ගොත්‍රං, ‘‘ගුපාදීනඤ්චා’’ති ධාත්වන්තලොපො, ද්විත්තඤ්ච, ගත්තං වා, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා උකාරස්ස අකාරො. දා අවඛණ්ඩනෙ, දාත්තං, දාත්‍රං. හු හවනෙ, අග්ගිහුත්තං. වහ පාපණෙ, වහිත්තං, වහිත්‍රං. චර චරණෙ, චරිත්තං, චරිත්‍රං. මුච මොචනෙ, මුත්තං පස්සාවො. භාස දිත්තිම්හි, භස්ත්‍රා ඉච්චාදි. [词根]“gupa”义为“防护”(saṃvaraṇe)，[成]gottaṃ(姓)或gotraṃ(姓)；依‘gupādīnañcā’[规则]，[有]词根末尾省略与[辅音]双写。或为gattaṃ(身)，依‘kvaci dhātu’等[规则]，u变为a。[词根]“dā”义为“切断”(avakhaṇḍane)，[成]dāttaṃ(镰刀)或dātraṃ(镰刀)。[词根]“hu”义为“献祭”(havane)，[成]aggihuttaṃ(火供)。[词根]“vaha”义为“运载”(pāpaṇe)，[成]vahittaṃ(船)或vahitraṃ(船)。[词根]“cara”义为“行”(caraṇe)，[成]carittaṃ(行)或caritraṃ(行)。[词根]“muca”义为“释放”(mocane)，[成]muttaṃ，义为passāvo(尿)。[词根]“bhāsa”义为“照耀”(dittimhi)，[成]bhastrā(风箱)等。 667. වදාදීහි [Pg.413] ණිත්තො ගණෙ. 667. 从“vada”等[词根]，于“群体”(gaṇa)义，[加]ṇitta后缀。 වද චර වරඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි ණිත්තප්පච්චයො හොති ගණෙ ගම්මමානෙ. වද වියත්තියං වාචායං, වදිතානං ගණො වාදිත්තං. චර චරණෙ, චරිතානං ගණො චාරිත්තං. වර වරණෙ, වරිතානං ගණො වාරිත්තං. අථ වා චරන්ති තස්මිං පරිපූරකාරිතායාති චාරිත්තං. වාරිතං තායන්ති එත්ථ, එතෙනාති වා වාරිත්තං. 从“vada”、“cara”、“vara”等词根，当“群体”(gaṇa)义被理解时，加ṇitta后缀。词根“vada”义为“清晰语”(viyattiyaṃ vācāyaṃ)，言说者之群体(vaditānaṃ gaṇo)为vādittaṃ(乐器)。词根“cara”义为“行”(caraṇe)，行者之群体(caritānaṃ gaṇo)为cārittaṃ(行仪)。词根“vara”义为“遮止”(varaṇe)，被遮止者之群体(varitānaṃ gaṇo)为vārittaṃ(禁戒)。又或者，为完成[职责]而于其中行(caranti tasmiṃ paripūrakāritāya)，故为cārittaṃ。又或者，于此(ettha)或以此(etena)守护(tāyanti)被遮止之事(vāritaṃ)，故为vārittaṃ。 668. මිදාදීහි ත්තිතියො. 668. 从“mida”等[词根]，[加]tti与ti后缀。 මිද පද රන්ජ තනු ධාඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි යථාභිධානං ත්ති තිඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති. මිජ්ජති සිනිය්හතීති මෙත්ති, ධාත්වන්තලොපො. පජ්ජතීති පත්ති. රන්ජ රාගෙ, රන්ජති එත්ථාති රත්ති. විත්ථාරීයතීති තන්ති. ධාරෙතීති ධාති. පා රක්ඛණෙ, පාති. වස නිවාසෙ, වසති. 从“mida”、“pada”、“ranja”、“tanu”、“dhā”等词根，依语义(yathābhidhānaṃ)加tti与ti后缀。被爱(mijjati)、被润泽(siniyhati)者，是为metti(慈)；[此中]有词根末尾省略。行至(pajjati)者，是为patti(得)。[词根]“ranja”义为“染”(rāge)，于此染著者(ranjati ettha)，是为ratti(夜)。被伸展(vitthārīyati)者，是为tanti(续)。持有(dhāreti)者，是为dhāti(界)。[词根]“pā”义为“守护”(rakkhaṇe)，[成]pāti。[词根]“vasa”义为“居住”(nivāse)，[成]vasati。 669. උසුරන්ජදංසානං දංසස්ස දඩ්ඪො ඪ ඨා ච. 669. 于“usu”、“ranja”、“daṃsa”，“daṃsa”[变为]daḍḍha，且[有]ḍha与ṭha后缀。 උසු රන්ජ දංසඉච්චෙතෙසං ධාතූනං අන්තරෙ දංසස්ස දඩ්ඪාදෙසො හොති, සෙසෙහි ධාතූහි ඪ ඨඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති. උසු දාහෙ, රන්ජ රාගෙ, ඪ ඨප්පච්චයා, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ධාත්වන්තලොපො, ද්විත්තං, උඩ්ඪො, රට්ඨං. දංස දංසනෙ, ක්විප්පච්චයො, ක්විලොපො, දංසස්ස දඩ්ඪාදෙසො ච, දඩ්ඪං. 于“usu”、“ranja”、“daṃsa”诸词根中，“daṃsa”有daḍḍha之替代形式(ādesa)；从其余词根，加ḍha与ṭha后缀。“usu”义为“燃烧”(dāhe)，“ranja”义为“染”(rāge)，[分别]加ḍha、ṭha后缀，依‘kvaci dhātu’等[规则]，[有]词根末尾省略与[辅音]双写，[成]uḍḍho(烧)、raṭṭhaṃ(国)。“daṃsa”义为“咬”(daṃsane)，加kvi后缀，kvi被省略，且“daṃsa”被替换为daḍḍha，[成]daḍḍhaṃ(咬)。 670. සූවුසානමූවුසානමතො ථො ච. 670. 于“sū”、“vu”、“asa”，其“ū”、“u”、“asa”[部分]变为ata，且[加]tha后缀。 සූ වු අසඉච්චෙතෙසං ධාතූනං ඌ උ අසානං අතඉච්චාදෙසො හොති, අන්තෙ ථප්පච්චයො ච. 对于“sū”、“vu”、“asa”这些词根，其“ū”、“u”、“asa”[部分]有ata之替代形式(ādesa)，且于末尾加tha后缀。 සූ [Pg.414] හිංසායං, සත්ථං. වු සංවරණෙ, වත්ථං. අස භුවි, අත්ථො. යදා පන සසු හිංසායං, වස අච්ඡාදනෙ, අර ගතිම්හීති ච ධාතු, තදා ‘‘සමාදීහි ථ මා’’ති ථප්පච්චයො, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ධාත්වන්තලොපො, ‘‘වග්ගෙ ඝොසා’’තිආදිනා ද්විත්තං, සසතීති සත්ථං, වසීයතීති වත්ථං, අරීයතීති අත්ථො. [词根]“sū”义为“伤害”(hiṃsāyaṃ)，[成]satthaṃ(武器)。[词根]“vu”义为“遮蔽”(saṃvaraṇe)，[成]vatthaṃ(衣)。[词根]“asa”义为“存在”(bhuvi)，[成]attho(义利)。然而，当词根为“sasu”(伤害)、“vasa”(覆盖)、“ara”(去)时，则依‘samādīhi tha mā’[规则]加tha后缀，依‘kvaci dhātu’等[规则]省略词根末尾，依‘vagge ghosā’等[规则]进行双写。[如：]伤害(sasati)者，是为satthaṃ；被覆盖(vasīyati)者，是为vatthaṃ；被趋向(arīyati)者，是为attho。 671. රන්ජුදාදීහි ධදිද්දකිරා ක්වචි ජ ද ලොපො ච. 671. 从“rañj”、“ud”等[词根]，有时[加]dha、da、idda、ka、ira后缀，且有时省略j与d。 රන්ජ උදිඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි ධ ද ඉද්ද ක ඉරඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති ක්වචි, ධාත්වන්තානං ජදානං ලොපො ච හොති. 从“rañj”、“ud”等词根，有时加dha、da、idda、ka、ira后缀，且词根末尾的j与d被省略。 රන්ජ රාගෙ, ධප්පච්චයො, ජලොපො ච, රන්ධං. උදි පසවනක්ලෙදනෙසු සංපුබ්බො, දප්පච්චයො, සමුද්දො, උද්දො. ඛුද පිපාසායං, ඛුද්දො. ඡිදි ද්විධාකරණෙ, ඡිද්දො. රුදි හිංසායං, රුද්දො, ලුද්දො, ලො රස්ස. භදි කල්‍යාණෙ, භද්දො. නිදි කුච්ඡායං, නිද්දා. මුද හාසෙ, මුද්දා. දල දුග්ගතිම්හි, ඉද්දප්පච්චයො, දලිද්දො. [词根]“rañj”义为“染”(rāge)，加dha后缀，且省略j，[成]randhaṃ(孔)。[词根]“ud”义为“流出、湿润”(pasavanakledanesu)，前附“saṃ”，加da后缀，[成]samuddo(海)、uddo(湿)。[词根]“khud”义为“饥渴”(pipāsāyaṃ)，[成]khuddo(小)。[词根]“chid”义为“二分”(dvidhākaraṇe)，[成]chiddo(有孔)。[词根]“rud”义为“伤害”(hiṃsāyaṃ)，[成]ruddo(暴恶)或luddo(猎人)，[此中]l替换r。[词根]“bhad”义为“吉祥”(kalyāṇe)，[成]bhaddo(贤善)。[词根]“nid”义为“鄙视”(kucchāyaṃ)，[成]niddā(睡眠)。[词根]“mud”义为“喜”(hāse)，[成]muddā(印)。[词根]“dal”义为“穷困”(duggatimhi)，加idda后缀，[成]daliddo(贫穷)。 සුස සොසනෙ, සුච සොකෙ වා, කප්පච්චයො, ධාත්වන්තස්ස කකාරො, සුක්කං. වච වියත්තියං වාචායං, වක ආදානෙ වා, වක්කං. සක සත්තිම්හි, සක්කො. උසු දාහෙ, උක්කා. [词根]“sus”义为“干燥”(sosane)，或“suc”义为“悲伤”(soke)，加ka后缀，词根末尾变为k，[成]sukkaṃ(白、净)。[词根]“vac”义为“清晰语”(viyattiyaṃ vācāyaṃ)，或“vak”义为“取”(ādāne)，[成]vakkaṃ(肾)。[词根]“sak”义为“能力”(sattimhi)，[成]sakko(释帝)。[词根]“us”义为“燃烧”(dāhe)，[成]ukkā(火炬)。 වජ ගතිම්හි, ඉරප්පච්චයො, අප්පටිහතං වජතීති වජිරං. මද උම්මාදෙ, මදිරා. එවං මන්දිරං, රුධිරං, රුහිරං, රුචිරං. බධ බන්ධනෙ, බධිරො, බධිරා, බධිරං, තිමිරො, තිමිරං, සිරො. සර හිංසායං, සරිරං. ‘‘කලිලං, සලිල’’න්තිආදීසු ලො රස්ස. කුටිලො, කොකිලො ඉච්චාදයො. Vaja（意为）“行进”，加上ira后缀，因其无碍行进，故为vajiraṃ（金刚）。Mada（意为）“狂醉”，形成madirā（酒）。同理，有mandiraṃ（殿堂）、rudhiraṃ（血）、ruhiraṃ（血）、ruciraṃ（美好）。Badha（意为）“束缚”，形成badhiro（聋者）、badhirā（聋女）、badhiraṃ（聋者，中性）、timiro（黑暗）、timiraṃ（昏暗）、siro（头）。Sara（意为）“伤害”，形成sariraṃ（身体）。在“Kalilaṃ”、“salilaṃ”等词中，l是r的（替代形式）。有Kuṭilo（弯曲的）、kokilo（杜鹃）等词。 672. පටිතො [Pg.415] හිස්ස හෙරණ හීරණ. 672. 前接paṭi的hi语根，其（形式）为heraṇa、hīraṇa。 පටිතො පරස්ස හිඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස හෙරණ හීරණඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති. හි ගතිම්හි පටිපුබ්බො, පටිපක්ඛෙ මද්දිත්වා ගච්ඡතීති අත්ථෙ ‘‘ක්වි චා’’ති ක්විප්පච්චයො, ක්විලොපො, ඉමිනා හෙරණ හීරණආදෙසා, ණලොපො, ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා පටිසද්දාදිස්ස වුද්ධි, පාටිහෙරං, පාටිහීරං, යදා පන හර හරණෙති ධාතු, තදා පටිපක්ඛෙ හරතීති ‘‘පාටිහාරිය’’මිති ණ්‍යෙනපි සිද්ධං. 对于hi语根，当其前接paṭi时，heraṇa和hīraṇa是其替代形式。hi（意为）“行进”，前接paṭi，意为“击退敌方而行进”，此时加上kvi后缀，kvi被省略，由此（hi）被替代为heraṇa和hīraṇa，ṇ被省略，通过“tesu vuddhī”等规则，paṭi词首元音增长，形成pāṭiheraṃ和pāṭihīraṃ。然而，当语根为hara（意为）“拿取”时，意为“击退敌方而拿取”，此时pāṭihāriyaṃ也可通过ṇya后缀形成。 673. කඩ්‍යාදීහි කො. 673. 由kaḍi等（语根）加上ko（后缀）。 කඩිඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි කප්පච්චයො හොති. 由kaḍi等语根加上ka后缀。 කඩි ඡෙදනෙ, කප්පච්චයෙ කතෙ ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා, ‘‘නිග්ගහීතඤ්චා’’ති වා ඉකාරානුබන්ධස්ස ධාතුස්ස නිග්ගහීතාගමො, කලොපො ච, නිග්ගහීතස්ස වග්ගන්තත්තං, කණ්ඩො උසු, පරිමාණඤ්ච. එවං ඝටි ඝට්ටනෙ, ඝණ්ටො, ඝණ්ටා වා. වටි ආවත්තනෙ, වටි ධාරණබන්ධනසඞ්ඝාතෙසු වා, වණ්ටො. කරඩි භාජනත්ථෙ, කරණ්ඩො. මඩි මණ්ඩනත්ථෙ, මණ්ඩො. සඩි ගුම්බත්ථෙ, සණ්ඩො. භඩි භණ්ඩත්ථෙ, භණ්ඩං. පඩි ලිඞ්ගවෙකල්ලත්ථෙ, පණ්ඩො, සො එව පණ්ඩකො. දඩි ආණායං, දණ්ඩො. රඩි හිං සායං, රණ්ඩො. තඩි චලනත්ථෙ, විතණ්ඩො. චඩි චණ්ඩත්ථෙ, චණ්ඩො. ගඩි සන්නිච්චයෙ, ගණ්ඩො. අඩි අණ්ඩත්ථෙ, අණ්ඩො. ලඩි ජිගුච්ඡායං, ලණ්ඩං. මෙඩි කුටිලත්ථෙ, මෙණ්ඩො, මෙණ්ඩකො වා. එරඩි හිංසායං, එරණ්ඩො. ඛඩි ඡෙදනත්ථෙ, ඛණ්ඩො. මදි හාසෙ, මන්දො. ඉදි පරමිස්සරියෙ, ඉන්දො. චදි ඉච්ඡාකන්තීසු, චන්දො. ඛුර ඡෙදනෙ, ඛුරො ඉච්චාදි. Kaḍi（意为）“切割”，加上ka后缀后，根据“kvaci dhātū”等规则，或“niggahītañcā”规则，以i为尾音的语根会插入鼻音，并且（后缀的）k被省略，鼻音变为同发音部位的鼻音，形成kaṇḍo（箭，或计量）。同样，ghaṭi（意为）“敲击”，形成ghaṇṭo或ghaṇṭā（钟）。Vaṭi（意为）“旋转”，或vaṭi（意为）“持守、束缚、聚集”，形成vaṇṭo（柄）。Karaḍi（意为）“容器”，形成karaṇḍo（篮子）。Maḍi（意为）“装饰”，形成maṇḍo（精华/粥沫）。Saḍi（意为）“丛林”，形成saṇḍo（丛林）。Bhaḍi（意为）“货物”，形成bhaṇḍaṃ（货物）。Paḍi（意为）“性能力缺陷”，形成paṇḍo，即paṇḍako（黄门）。Daḍi（意为）“命令”，形成daṇḍo（棍棒/惩罚）。Raḍi（意为）“伤害”，形成raṇḍo（寡妇/夫）。Taḍi（意为）“动摇”，形成vitaṇḍo（诡辩）。Caḍi（意为）“狂暴”，形成caṇḍo（凶猛的）。Gaḍi（意为）“积聚”，形成gaṇḍo（肿块）。Aḍi（意为）“卵”，形成aṇḍo（卵）。Laḍi（意为）“厌恶”，形成laṇḍaṃ（粪便）。Meḍi（意为）“弯曲”，形成meṇḍo或meṇḍako（绵羊）。Eraḍi（意为）“伤害”，形成eraṇḍo（蓖麻）。Khaḍi（意为）“切断”，形成khaṇḍo（部分）。Madi（意为）“欢笑”，形成mando（迟钝的）。Idi（意为）“主宰”，形成indo（因陀罗）。Cadi（意为）“欲求、喜爱”，形成cando（月亮）。Khura（意为）“切割”，形成khuro（剃刀）等。 ‘‘කො’’ති වත්තතෙ. “Ko”（后缀）在此处继续适用。 674. ඛාදාමගමානං [Pg.416] ඛන්ධන්ධගන්ධා. 674. 对于khāda、ama、gamu（等语根），（其替代形式为）khandha、andha、gandha。 ඛාද අම ගමුඉච්චෙතෙසං ධාතූනං ඛන්ධ අන්ධ ගන්ධඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති, කප්පච්චයො ච හොති. ඛාද භක්ඛනෙ, ජාතිජරාමරණාදීහි සංසාරදුක්ඛෙහි ඛජ්ජතීති ඛන්ධො. අම රොගෙ, අන්ධො. ගමු, සප්ප ගතිම්හි, ගන්ධො. ක්වචිග්ගහණෙන කලොපාභාවෙ ඛන්ධකො, අන්ධකො, ගන්ධකො. අථ වා රාසට්ඨෙන ඛන්ධො. ගන්ධ සූචනෙ, අත්තනො නිස්සයස්ස ගන්ධනතො සූචනතො ගන්ධො. 对于khāda、ama、gamu这些语根，其替代形式为khandha、andha、gandha，并加上ka后缀。Khāda（意为）“吞噬”，因被生老病死等轮回之苦所吞噬，故为khandho（蕴）。Ama（意为）“疾病”，形成andho（盲）。Gamu、sappa（意为）“行进”，形成gandho（气味）。根据“kvaci”一词，有时k不被省略，则有khandhako（犍度）、andhako（盲者）、gandhako（硫磺/有气味者）。或者，khandho（蕴）有“聚集”之义。Gandha（意为）“显露”，因其能显露自身的依附处，故为gandho（气味）。 675. පටාදීහ්‍යලං. 675. 由paṭa等（语根）加上alaṃ（后缀）。 පටඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි, පාටිපදිකෙහි ච අලප්පච්චයො හොති. අට, පට ගතිම්හි, පටෙ අලං සමත්ථන්ති අත්ථෙ ඉමිනා අලප්පච්චයො, ‘‘සි’’න්ති අමාදෙසො, පටලං, පටලානි. තථා කල කලලෙ, කලලං. කුස ඡෙදනභූත දාන සඤ්චයෙසු, කුසලං, යදා පන සල ලූ ලාඉති ධාතු, තදා කුච්ඡිතානං සලනතො, කුසානං ලවනතො, කුසො විය ලවනතො වා කුසෙන ලාතබ්බත්තා කුසලන්ති අප්පච්චයෙන කප්පච්චයෙන වා රූපසිද්ධි වෙදිතබ්බා. 由paṭa等语根及名词词干，加上ala后缀。Aṭa、paṭa（意为）“行进”，在“paṭa足够、有能力”的意义上，由此加上ala后缀，（第一格单数）si被替代为aṃ，形成paṭalaṃ（层/膜），复数为paṭalāni。同理，kala（意为）“胚胎/污泥”，形成kalalaṃ（胚胎/污泥）。Kusa（意为）“切割、布施、积聚”，形成kusalaṃ（善）。然而，当语根为sala、lū、lā时，因其能断除（salana）恶法（kucchita），或因其能割除（lavana）诸恶如吉祥草（kusa），或因其能通过智慧（kusa）获得（lātabba），故称kusala。应知此词形也可通过a后缀或ka后缀构成。 කද මදෙ, කදලං. භගන්ද සෙචනෙ, භගන්දලං. මෙඛ කටිවිචිත්තෙ, මෙඛලං, මෙඛලා වා. වක්ක රුක්ඛතචෙ, වක්කලං. තක්ක රුක්ඛසිලෙසෙ, තක්කලං. පල්ල නින්නට්ඨානෙ, පල්ලලං. සද්ද හරිතෙ, සද්දලං, පරලොපො. මූල පතිට්ඨායං, මුලාලං, රස්සත්තං. බිල නිස්සයෙ, බිලාලං. විද සත්තායං, විදාලං. චඩි චණ්ඩික්කෙ, චණ්ඩාලො, දීඝත්තං. වා ගතිගන්ධනෙසු, වාලං. වස අච්ඡාදනෙ, වසලො. පචි විත්ථාරෙ, පචලො, පඤ්චාලො[Pg.417], පඤ්චන්නං රාජූනං අලන්තිපි පඤ්චාලො. මච චොරෙ, මචලො. මුස ථෙය්‍යෙ, මුසලො. Kada（意为）“狂醉”，形成kadalaṃ（香蕉）。Bhaganda（意为）“渗出”，形成bhagandalaṃ（瘘管）。Mekha（意为）“腰部装饰”，形成mekhalaṃ或mekhalā（腰带）。Vakka（意为）“树皮”，形成vakkalaṃ（树皮）。Takka（意为）“树脂”，形成takkalaṃ（树脂）。Palla（意为）“低洼处”，形成pallalaṃ（池塘）。Sadda（意为）“青翠”，形成saddalaṃ（草地），此处有后音省略。Mūla（意为）“立足”，形成mulālaṃ（莲茎），此处有短音化。Bila（意为）“依附”，形成bilālaṃ（猫）。Vida（意为）“存在”，形成vidālaṃ（裂缝）。Caḍi（意为）“凶暴”，形成caṇḍālo（贱民），此处有长音化。Vā（意为）“行进、散发”，形成vālaṃ（毛发/尾巴）。Vasa（意为）“覆盖”，形成vasalo（贱民）。Paci（意为）“扩展”，形成pacalo（摇摆的），或pañcālo（般遮罗），pañcālo也可指“足以供给五王”。Maca（意为）“偷窃”，形成macalo（小偷）。Musa（意为）“偷窃”，形成musalo（杵）。 ගොත්ථු වංසෙ, ගොත්ථුලො. පුථු විත්ථාරෙ, පුථුලො. බහු සඞ්ඛ්‍යානෙ, බහුලං, පරලොපො. යදා පන ලා ආදානෙ ඉති ධාතු, තදා ගොත්ථුං ලාතීති ගොත්ථුලො. එවං පුථුලො, බහුලං. Gotthu（意为）“族姓”，形成gotthulo（族人）。Puthu（意为）“扩展”，形成puthulo（广阔的）。Bahu（意为）“数量多”，形成bahulaṃ（众多的），此处有后音省略。然而，当lā（意为）“拿取”是语根时，因其“从族姓中拿取”，故为gotthulo。同理，有puthulo（广阔的），bahulaṃ（众多的）。 මඞ්ග මඞ්ගල්‍යෙ, මඞ්ගලං. බහ වුද්ධිම්හි, බහලං. කම්බ සඤ්චලනෙ, කම්බලං. සබි මණ්ඩලෙ, සම්බලං, නිග්ගහීතාගමො, සබලො වා. අග්ග ගතිකොටිල්ලෙ, අග්ගලං. මඩි භූසායං, මණ්ඩලං. කුඩි දාහෙ, කුණ්ඩලං ඉච්චාදි. Maṅga（意为）“吉祥”，形成maṅgalaṃ（吉祥）。Baha（意为）“增长”，形成bahalaṃ（厚实的）。Kamba（意为）“摇动”，形成kambalaṃ（毛毯）。Sabi（意为）“圆圈”，形成sambalaṃ（资粮），此处有鼻音插入，或sabalo（有力的）。Agga（意为）“行进/弯曲”，形成aggalaṃ（门闩）。Maḍi（意为）“装饰”，形成maṇḍalaṃ（曼荼罗/圆圈）。Kuḍi（意为）“燃烧”，形成kuṇḍalaṃ（耳环）等。 676. පුථස්ස පුථුපථාමො වා. 676. 对于putha（语根），（其替代形式为）puthu、patha，或（加上）ama（后缀）。 පුථඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස පුථු පථඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති, අමප්පච්චයො ච හොති වා, ක්වචත්ථොයං වාසද්දො. පුථ විත්ථාරෙ, පත්ථටාති අත්ථෙ ක්විප්පච්චයො, ඉමිනා පුථස්ස පුථුපථාදෙසා, ක්විලොපො. ඉත්ථියං ඊපච්චයො, ‘‘ඔ සරෙ චා’’ති සුත්තෙ චසද්දෙන අවාදෙසො, පුථවී, පථවී, පධවී, ථස්ස වත්තං, අමප්පච්චයෙ පථාදෙසො, පථමො. 对于Putha语根，puthu和patha是其替代形式，或加上ama后缀。此处的vā字有“有时”（kvaci）之义。Putha（意为）“扩展”，在“展开”的意义上，加上kvi后缀，由此putha被替代为puthu或patha，kvi被省略。在阴性词中，加上ī后缀，根据“o sare cā”经中的ca字，有ava的替代形式，形成puthavī、pathavī、padhavī（th变为d），当加上ama后缀时，（putha）被替代为patha，形成pathamo（第一）。 677. සස්වාදීහි තුදවො. 677. 由sasu等（语根）加上tu和du（后缀）。 සසුඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි තු දුඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති. සසු හිංසාගතීසු, තුප්පච්චයො, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ධාත්වන්තස්ස තකාරො, සත්තු. ජන ජනනෙ, ජත්තු. දද දානෙ, දද්දු කුට්ඨවිසෙසො. අද භක්ඛණෙ, අද්දු. මදඋම්මාදෙ, මද්දු ඉච්චාදි. 由sasu等语根加上tu和du后缀。Sasu（意为）“伤害、行进”，加上tu后缀，根据“kvaci dhātū”等规则，语根的尾音变为ta，形成sattu（敌人）。Jana（意为）“产生”，形成jattu（锁骨）。Dada（意为）“给予”，形成daddu（一种皮肤病，癣）。Ada（意为）“吞食”，形成addu。Mada（意为）“狂醉”，形成maddu等。 678. ඣාදීහි [Pg.418] ඊවරො. 678. 由jhā等（语根）加上īvara（后缀）。 චිපාධාඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි ඊවරප්පච්චයො හොති. චි චයෙ, චීයතීති චීවරං. පා පානෙ, පාතීති පීවරො පීනො. ධා ධාරණෙ, ධීවරො කෙවට්ටො. 由ci、pā、dhā等语根加上īvara后缀。Ci（意为）“积聚”，被积聚者为cīvaraṃ（袈裟/衣物）。Pā（意为）“饮用”，饮用者为pīvaro（肥胖的）。Dhā（意为）“持有”，持有者为dhīvaro（渔夫）。 679. මුනාදීහි චි. 679. 由muna等（语根）加上i（后缀）。 මුනාදීහි ධාතූහි ඉප්පච්චයො හොති, චසද්දෙන පාටිපදිකෙහි ච. මුන ඤාණෙ, මුනාතීති මුනි, වාධිකාරා න වුද්ධි. යත යතනෙ, යතතීති යති. අග්ග ගතිකොටිල්ලෙ, අග්ගි. පත ගතිම්හි, පති. සුච සොචකම්මනි, සුචි. රුච දිත්තිම්හි, රුචි. ඉස පරියෙසනෙ, සීලාදිගුණෙ එසතීති ඉසි. කු සද්දෙ, කවි, වුද්ධි, අවාදෙසො ච. රු සද්දෙ, රවි, දධි, කුටි. අසු ඛෙපනෙ, අසි. රාජ දිත්තිම්හි, රාජි. ගපු, සප්ප ගතිම්හි, සප්පි. අච්ච පූජායං, අච්චි. ජුත දිත්තිම්හි, ජොති, නන්දි, දීපි, කිමි, අකාරස්ස ඉත්තං. තමු කඞ්ඛායං, තිමි. බුධ බොධනෙ, බුජ්ඣතීති බොධි. කස විලෙඛනෙ, කසි. කපි චලනෙ, කපි, කලි, බලි, මසි, ධනි, හරි, අරි, ගිරි ඉච්චාදයො. 由muna等语根，以及通过ca字，也由名词词干，加上i后缀。Muna于“智慧”义，知者为muni（牟尼）；因任选规则，无元音增长。Yata于“努力”义，努力者为yati（行者）。Agga于“行进、弯曲”义，为aggi（火）。Pata于“行进”义，为pati（主）。Suca于“清净行”义，为suci（净）。Ruca于“光明”义，为ruci（光）。Isa于“寻求”义，寻求戒等功德者为isi（仙人）。Ku于“声”义，为kavi（诗人），有元音增长及av替换。Ru于“声”义，为ravi（日）、dadhi（酪）、kuṭi（孤邸）。Asu于“投掷”义，为asi（剑）。Rāja于“光明”义，为rāji（光）。Gapu、sappa于“行进”义，为sappi（酥油）。Acca于“尊敬”义，为acci（焰）。Juta于“光明”义，为joti（光）、nandi（喜）、dīpi（灯）、kimi（虫），a字变为i。Tamu于“渴望”义，为timi（鱼）。Budha于“觉悟”义，觉悟者为bodhi（菩提）。Kasa于“耕作”义，为kasi（耕）。Kapi于“动摇”义，为kapi（猴），以及kali（争）、bali（供物）、masi（墨）、dhani（富）、hari（ हरी）、ari（敌）、giri（山）等。 පාටිපදිකතො පන මහාලි, භද්දාලි, මණි, අරණි, තරණි, ධරණි, සරණි, ධමණි, අවනි, අසනි, වසනි ඉච්චාදි. 然而，由名词词干，有摩诃离(mahāli)、跋达离(bhaddāli)、摩尼(maṇi)、阿罗尼(araṇi)、多罗尼(taraṇi)、陀罗尼(dharaṇi)、萨罗尼(saraṇi)、达摩尼(dhamaṇi)、阿婆尼(avani)、阿萨尼(asani)、婆萨尼(vasani)等词。 680. විදාදීහ්‍යූරො. 680. 由vida等语根加上ūra后缀。 විදඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි ඌරප්පච්චයො හොති. විද ලාභෙ, වන්දිතුං අලං අනාසන්නත්තාති අත්ථෙ ඌරප්පච්චයො. විදූරො, විජ්ජූරො වා, විදූරෙ ජාතො වෙදූරො මණි. වල, වල්ල [Pg.419] සාධාරණබන්ධනෙසු, වල්ලූරො. මස ආමසනෙ, මසූරො. සිද සිඞ්ගාරෙ, සින්දූරො, නිග්ගහීතාගමො. දු ගතිම්හි, දූරො. කු සද්දෙ, කූරො. කපු හිංසාතක්කලගන්ධෙසු, කප්පූරො, ද්විත්තං. මය ගතිම්හි, මයූරො, මහියං රවතීති වා මයූරොති. 由vida等语根加上ūra后缀。Vida于“获得”义，于“因不近而难礼敬”义时，加上ūra后缀。为vidūro（远的），或vijjūro（远的）；生于远处者为vedūro（琉璃）宝。Vala、valla于“普通束缚”义，为vallūro（干肉）。Masa于“触摸”义，为masūro（小扁豆）。Sida于“装饰”义，为sindūro（朱砂），有鼻音增益。Du于“行进”义，为dūro（远）。Ku于“声”义，为kūro（饭）。Kapu于“伤害、思量、污秽、气味”义，为kappūro（樟脑），有重叠。Maya于“行进”义，为mayūro（孔雀）；或于地上鸣叫者为mayūro。 ‘‘වණ්ණාගමො වණ්ණවිපරියයො ච,ද්වෙ චාපරෙ වණ්ණවිකාරනාසා; ධාතුස්ස චත්ථාතිසයෙන යොගො,තදුච්චතෙ පඤ්චවිධං නිරුත්ත’’න්ති – 字母增益与字母换位，另有变化、消失二者；语根与义的引申结合，此说为五种语源解释。 වුත්තනිරුත්තිලක්ඛණානුසාරෙන ‘‘තෙසු වුද්ධී’’තිආදිනා, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා ච රූපසිද්ධි වෙදිතබ්බා. 应根据所述语源解释的特征，通过“tesu vuddhī”等以及“kvaci dhātū”等规则，来了知词形的构成。 උදි පසවනක්ලෙදනෙසු, උන්දිතුමලං සමත්ථොති උන්දූරො. ඛජ්ජ භක්ඛණෙ, ඛාදිතුං අලන්ති ඛජ්ජූරො. කුර අක්කොසෙ, අක්කොසිතුමලන්ති කුරූරො. සු හිංසායං, සූරො. Udi于“流出、潮湿”义，因其能润湿，故为undūro（鼠）。Khajja于“吞食”义，因其可食，故为khajjūro（枣椰）。Kura于“责骂”义，因其能责骂，故为kurūro（残忍的）。Su于“伤害”义，为sūro（勇士）。 681. හනාදීහි ණුනුතවො. 681. 由hana等语根加上ṇu、nu、tu后缀。 හනඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි ණු නු තුඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති. ණුප්පච්චයෙ හන හිංසාගතීසු, හනතීති හණු. ජන ජනනෙ, ජායතීති ජාණු, ධාත්වන්තලොපො, දීඝො. භා දිත්තිම්හි, භාතීති භාණු. රි සන්තානෙ, රයතීති රෙණු රජො. ඛනු අවදාරණෙ, ඛන්ති, ඛඤ්ඤතීති වා ඛාණු. අම ගත්‍යාදීසු, අමතීති අණු, ධාත්වන්තලොපො. 由hana等语根加上ṇu、nu、tu这些后缀。加上ṇu后缀时，hana于“伤害、行进”义，打击者为haṇu（下巴）。Jana于“产生”义，产生者为jāṇu（膝），语根末尾省略，长音化。Bhā于“光明”义，照耀者为bhāṇu（日）。Ri于“延续”义，流动者为reṇu（尘）。Khanu于“挖掘”义，为khanti，或被挖掘者为khāṇu（树桩）。Ama于“行进等”义，行进者为aṇu（微粒），语根末尾省略。 නුප්පච්චයෙ – වෙ තන්තසන්තානෙ, වායතීති වෙනු, වෙණු වා. ධෙ පානෙ, ධායති වච්ඡං පායෙතීති ධෙනු, භාතීති භානු. nu后缀时——ve于“编织”义，因“vāyati”（编织）而为venu，或veṇu（竹）。Dhe于“饮”义，因“dhāyati”（哺乳），即“vacchaṃ pāyeti”（令犊牛饮）而为dhenu（母牛）；因“bhāti”（照耀）而为bhānu（日）。 තුප්පච්චයෙ [Pg.420] – ධා ධාරණෙ, ක්‍රියං, ලක්ඛණං වා ධාරෙතීති ධාතු. සි බන්ධනෙ, සීයති බන්ධීයතීති සෙතු. කී ධනවියොගෙ, කි උන්නතිම්හි, උද්ධං ගච්ඡතීති කෙතු. හි ගතිම්හි, හිනොතීති හෙතු. ජන ජනනෙ, ජායතීති ජන්තු. තනු විත්ථාරෙ, තනොතීති තන්තු. වස නිවාසෙ, වසති එත්ථ ඵලං තදායත්තවුත්තිතායාති වත්ථු, ‘‘ක්වචි ධාතූ’’තිආදිනා සතකාරසංයොගස්ස ත්ථාදෙසො. tu后缀时——dhā于“持”义，因“kriyaṃ, lakkhaṇaṃ vā dhāretīti”（持载行为或特征）而为dhātu（界）。Si于“缚”义，因“sīyati bandhīyatīti”（被系缚）而为setu（桥）。Kī于“财富分离”义，或ki于“上升”义，因“uddhaṃ gacchati”（向上行进）而为ketu（旗）。Hi于“行进”义，因“hinoti”（驱使）而为hetu（因）。Jana于“生”义，因“jāyati”（出生）而为jantu（有情）。Tanu于“扩展”义，因“tanoti”（伸展）而为tantu（线）。Vasa于“居住”义，因“vasati ettha phalaṃ tadāyattavuttitāyāti”（果报依此而住）而为vatthu（事）；根据“kvaci dhātū”等规则，sa与ta的结合被替换为ttha。 682. කුටාදීහිඨො. 682. 由kuṭa等语根加上ṭha后缀。 කුටාදීහි ධාතූහි ඨප්පච්චයො හොති. කුට ඡෙදනෙ, කුටති ඡින්දතීති කුට්ඨො බ්‍යාධි. කුස ඡෙදනපූරණගන්ධෙසු, කුසතීති කොට්ඨො උදරං, ධාත්වන්තලොපද්විත්තානි. කටමද්දනෙ, කටති මද්දතීති කට්ඨං. කණ නිමීලනෙ, කණ්ඨො. 由kuṭa等语根加上ṭha后缀。Kuṭa于“切割”义，因“kuṭati chindatīti”（切割）而为kuṭṭha（麻风病）。Kusa于“切割、填充、气味”义，因“kusatīti”（切割）而为koṭṭha（腹），语根末尾省略并重叠。Kaṭa于“碾碎”义，因“kaṭati maddatīti”（碾碎）而为kaṭṭha（木）。Kaṇa于“闭眼”义，为kaṇṭha（喉）。 683. මනුපූරසුණාදීහි උස්සනුසිසා. 683. 由manu、pūra、suṇa等语根加上ussa、nusi、sa后缀。 මනු පූර සුණඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි, පාටිපදිකෙහි ච උස්සනුසඉසඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති. 由manu、pūra、suṇa等语根，以及由名词词干，加上ussa、nusi、sa这些后缀。 මනු බොධනෙ, උස්ස නුසා, මනතෙ ජානාතීති මනුස්සො, මානුසො වා, ධාත්වන්තස්ස ආත්තං. Manu于“觉悟”义，加ussa、nusi、sa后缀，因“manate jānātīti”（知晓）而为manusso，或mānuso（人），语根末尾变为ā。 පූර දානපූරණෙසු, පූරතීති පුරිසො, රස්සත්තං, පොසො, රකාරිකාරානං ලොපො, වුද්ධි ච, පුරෙ උච්චෙ ඨානෙ සෙතීති පුරිසො. Pūra于“布施、圆满”义，因“pūratīti”（圆满）而为puriso（人），有短音化。或为poso（人），有ra与i的省略及元音增长。或因“pure ucce ṭhāne setīti”（在高处安卧）而为puriso。 සුණ හිංසාකුලසන්ධානෙසු, සුණති කුලං සන්දහතීති සුණිසා. කු කුච්ඡිතෙ, කවීයතීති කරීසං මලං, කුස්ස [Pg.421] කරත්තං, දීඝො ච. සු හිංසායං, අන්ධකාරවිධමනෙන සත්තානං භයං හිංසතීති සූරියො, රකාරාගමො, සකාරස්ස යත්තඤ්ච. මහ පූජායං, මහතීති මහිසො, මහියං සෙතීතිපි මහිසො. සි බන්ධනෙ, සීයති බන්ධීයතීති සීසං ඉච්චාදි. Suṇa于“伤害、家族联系”义，因“suṇati kulaṃ sandahatīti”（联系家族）而为suṇisā（儿媳）。Ku于“鄙劣”义，因“kavīyatīti”（被鄙视）而为karīsaṃ（粪），ku变为kar，且元音长化。Su于“伤害”义，因“andhakāravidhamanena sattānaṃ bhayaṃ hiṃsatīti”（通过驱散黑暗而消除众生的怖畏）而为sūriyo（日），有ra的增益，sa变为y。Maha于“尊敬”义，因“mahatīti”（伟大）而为mahiso（水牛）；或因“mahiyaṃ setīti”（安卧于大地）而为mahiso。Si于“系缚”义，因“sīyati bandhīyatīti”（被系缚）而为sīsaṃ（头）等。 684. අක්ඛරෙහි කාර. 684. 由字母加上kāra后缀。 අක්ඛරෙහි අක්ඛරවාචකෙහි වණ්ණෙහි කාරප්පච්චයො හොති. තද්ධිතාදිසුත්තෙ චග්ගහණෙන නාමබ්‍යපදෙසෙ ස්‍යාද්‍යුප්පත්ති, අකාරො, අකාරං, අකාරෙන ඉච්චාදි, ආකාරො, ඔකාරො, කකාරො, යකාරො, හකාරො, ළකාරො. එවකාරාදීසු පන කරීයති උච්චාරීයතීති කාරො සද්දො, එව ච සො කාරො චාති එවකාරො. එවං ධිකාරො, හුංකාරො, සාධුකාරො. 由字母，即由表示字母的音素，加上kāra后缀。在taddhita等经中，通过ca字，在名词指称中产生si等格尾，例如akāro、akāraṃ、akārena等，以及ākāro、okāro、kakāro、yakāro、hakāro、ḷakāro。然而，在evakāra等词中，“karīyati uccārīyatīti kāro saddo”意为“被作出、被发出，故为kāra之音”，因此evakāro是“eva ca so kāro ca”。同样有dhikāro、huṃkāro、sādhukāro。 ඉකාරො ධාතුනිද්දෙසෙ, විකරණන්ධිතොති ච; භවන්තෙත්ථ ගමිස්සාදි, හනත්‍යාදීති ඤාපකා. i字用于指示语根，以及作为语干变形符号与标示；于此，gamissa-等词，及hanati-等词，皆为示例。 උණාදිප්පච්චයන්තනයො. Uṇādi后缀章 තබ්බාදී ණාදයො නිට්ඨා, තවෙ තුනාදයො තථා; මානන්තාදි උණාදීති, ඡද්ධා කිතකසඞ්ගහො. tabba等，ṇa等，niṭṭhā，以及tave、tuna等；māna、anta等，uṇādi等，是为六种初级派生词的汇集。 ඉති පදරූපසිද්ධියං කිබ්බිධානකණ්ඩො 如是，《词形善成》之初级派生词构成篇 සත්තමො. 第七 නිගමන 结语 සන්ධි නාමං කාරකඤ්ච, සමාසො තද්ධිතං තථා; ආඛ්‍යාතං කිතකං කණ්ඩා, සත්තිමෙ රූපසිද්ධියං. 连声、体词与格位，复合词与次生词亦然；动词、初级派生词，此七章在《词形论》中。 තෙධා සන්ධිං චතුද්ධා පදමපි චතුධා පඤ්චධා නාමිකඤ්ච,බ්‍යාසා ඡක්කාරකං ඡස්සමසනමපි ඡබ්භෙදතො තද්ධිතඤ්ච; ආඛ්‍යාතං අට්ඨධා ඡබ්බිධමපි කිතකං පච්චයානං පභෙදා,දීපෙන්තී රූපසිද්ධී චිරමිධ ජනතාබුද්ධිවුඩ්ඪිං කරොතු. 连声有三种，词有四种，名词亦有五种；格位有六种，复合词亦有六种，次生词亦有六种；动词有八种，初级派生词亦有六种，以及后缀的分类；愿此《词形论》长久地在此地增进众生的智慧。 විඛ්‍යාතානන්දථෙරව්හයවරගුරුනං තම්බපණ්ණිද්ධජානං,සිස්සො දීපඞ්කරාඛ්‍යද්දමිළවසුමතී දීපලද්ධප්පකාසො; බාලාදිච්චාදිවාසද්විතයමධිවසං සාසනං ජොතයී යො,සොයං බුද්ධප්පියව්හො යති ඉමමුජුකං රූපසිද්ධිං අකාසි. 他是声名远播的阿难上座(Ānanda Thera)的弟子，这位殊胜导师是锡兰(Tambapaṇṇi)的旗帜；他名为迪潘卡拉(Dīpaṅkara)，在泰米尔(Damiḷa)之地获得光明；他住在巴拉迪恰(Bālādicca)等两座寺院，使圣教发光；这位名为佛陀喜悦(Buddhapiya)的比丘，直接撰写了这部《词形论》。 ඉති පදරූපසිද්ධිපකරණං නිට්ඨිතං. 《词形论》至此终。
English
Pali Canon	Commentaries	Sub-commentaries	Other
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Français
Canon Pali	Commentaires	Subcommentaires	Autres
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

हिंदी
पाली कैनन	कमेंट्री	उप-टिप्पणियाँ	अन्य
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Indonesia
Kanon Pali	Komentar	Sub-komentar	Lainnya
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

日文
巴利	義註	複註	藏外典籍
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

한국인
Pali Canon	Commentaries	Sub-commentaries	Other
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

แบบไทย
บาลีแคน	ข้อคิดเห็น	คำอธิบายย่อย	อื่น
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Tiếng Việt
Kinh điển Pali	Chú giải	Phụ chú giải	Khác
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Tạng Luật) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 1 1202 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 2 1203 Chú Giải Pācittiya 1204 Chú Giải Mahāvagga (Tạng Luật) 1205 Chú Giải Cūḷavagga 1206 Chú Giải Parivāra	1301 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 1 1302 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 2 1303 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Chú Giải Vinayasaṅgaha 1403 Phụ Chú Giải Vajirabuddhi 1404 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 1 1405 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 2 1406 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 1 1407 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 2 1408 Phụ Chú Giải Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 1 1411 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Thanh Tịnh Đạo - 1 8402 Thanh Tịnh Đạo - 2 8403 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 1 8404 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 2 8405 Lời Tựa Thanh Tịnh Đạo 8406 Trường Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8407 Trung Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8408 Tương Ưng Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8409 Tăng Chi Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8410 Tạng Luật (Vấn Đáp) 8411 Tạng Vi Diệu Pháp (Vấn Đáp) 8412 Chú Giải (Vấn Đáp) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Phụ Chú Giải Namakkāra 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Phụ Chú Giải Abhidhānappadīpikā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Phụ Chú Giải Subodhālaṅkāra 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8444 Mahārahanīti 8445 Dhammanīti 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8450 Cāṇakyanīti 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Phụ Chú Giải Milinda 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Trường Bộ) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2202 Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2203 Chú Giải Pāthikavagga	2301 Phụ Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2302 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2303 Phụ Chú Giải Pāthikavagga 2304 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 1 2305 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 1 3202 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 2 3203 Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3204 Chú Giải Uparipaṇṇāsa	3301 Phụ Chú Giải Mūlapaṇṇāsa 3302 Phụ Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3303 Phụ Chú Giải Uparipaṇṇāsa
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Tương Ưng Bộ)	4201 Chú Giải Sagāthāvagga 4202 Chú Giải Nidānavagga 4203 Chú Giải Khandhavagga 4204 Chú Giải Saḷāyatanavagga 4205 Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)	4301 Phụ Chú Giải Sagāthāvagga 4302 Phụ Chú Giải Nidānavagga 4303 Phụ Chú Giải Khandhavagga 4304 Phụ Chú Giải Saḷāyatanavagga 4305 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Chú Giải Ekakanipāta 5202 Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5203 Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5204 Chú Giải Aṭṭhakādinipāta	5301 Phụ Chú Giải Ekakanipāta 5302 Phụ Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5303 Phụ Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5304 Phụ Chú Giải Aṭṭhakādinipāta
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi - 1 6111 Apadāna Pāḷi - 2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi - 1 6115 Jātaka Pāḷi - 2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Chú Giải Khuddakapāṭha 6202 Chú Giải Dhammapada - 1 6203 Chú Giải Dhammapada - 2 6204 Chú Giải Udāna 6205 Chú Giải Itivuttaka 6206 Chú Giải Suttanipāta - 1 6207 Chú Giải Suttanipāta - 2 6208 Chú Giải Vimānavatthu 6209 Chú Giải Petavatthu 6210 Chú Giải Theragāthā - 1 6211 Chú Giải Theragāthā - 2 6212 Chú Giải Therīgāthā 6213 Chú Giải Apadāna - 1 6214 Chú Giải Apadāna - 2 6215 Chú Giải Buddhavaṃsa 6216 Chú Giải Cariyāpiṭaka 6217 Chú Giải Jātaka - 1 6218 Chú Giải Jātaka - 2 6219 Chú Giải Jātaka - 3 6220 Chú Giải Jātaka - 4 6221 Chú Giải Jātaka - 5 6222 Chú Giải Jātaka - 6 6223 Chú Giải Jātaka - 7 6224 Chú Giải Mahāniddesa 6225 Chú Giải Cūḷaniddesa 6226 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 1 6227 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 2 6228 Chú Giải Nettippakaraṇa	6301 Phụ Chú Giải Nettippakaraṇa 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi - 1 7107 Yamaka Pāḷi - 2 7108 Yamaka Pāḷi - 3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi - 1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi - 2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi - 3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi - 4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi - 5	7201 Chú Giải Dhammasaṅgaṇi 7202 Chú Giải Sammohavinodanī 7203 Chú Giải Pañcapakaraṇa	7301 Phụ Chú Giải Gốc Dhammasaṅgaṇī 7302 Phụ Chú Giải Gốc Vibhaṅga 7303 Phụ Chú Giải Gốc Pañcapakaraṇa 7304 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Dhammasaṅgaṇī 7305 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Pañcapakaraṇa 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Phụ Chú Giải Cổ Điển Abhidhammāvatāra 7309 Abhidhammamātikāpāḷi