1 නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස
礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者
නරදක්ඛදීපනී
智者明灯论
පාලිතො [Pg.8] යෙව සද්ධම්මො,පාලිතෙන වරෙන ච;
පාලිතෙ සුට්ඨු යං සීලං,පාලිතං ධම්ම-සුන්දරං.
正法实由巴利所护，亦由殊胜者所护；善护持之戒，守护正法之美。
සම්මා [Pg.10] ආරද්ධං සබ්බ-සම්පත්තීනං,මූලං හොතීති දට්ඨබ්බං.
当知，正策励是一切成就之根本。
වීරියාරබ්භො [Pg.11] භික්ඛවෙ,මහතො අත්ථාය සංවත්තතීති.
诸比丘，发起精进，能导向巨大利益。
තස්මා [Pg.12] වීරියමෙව කත්තබ්බං,වීරියවතො හි අචින්තිතංපි හොති.
是故应行精进；于精进者，乃至不可思议之事亦能成办。
යථා [Pg.21] හි තච්ඡකානං සුත්තං,පමාණං හොති;
එව මෙතම්පි විඤ්ඤූනං.
犹如工匠之绳墨以为量度，此亦为智者之量度。
සුවිජානො [Pg.24] භවං හොති,දුබ්බිජානො පරාභවො;
ධම්මකාමො භවං හොති,ධම්මදෙස්සී පරාභවො.
兴盛易了知，衰败难察觉；乐法者兴盛，憎法者衰败。
අයං [Pg.26] ධම්මතාති අයං සභාවො,අයං නියාමොති වුත්තං හොති.
此是法性，此是自性，此即所谓规律。
යෙ [Pg.28] ධම්මා හෙතුපභවා,තෙසං හෙතුං තථාගතො.
诸法从因起，如来说其因。
රතනත්තයං[Pg.35], සන්තතං, අහං වන්දාමි;
ආචරියං, සො අහං, නිච්චං නමාමි;
‘‘හොතු සබ්බං, මඞ්ගලං, මමං සබ්බධි’’.
我恒常礼敬三宝，我恒时顶礼师长，愿我于一切处，得一切吉祥。
නරදක්ඛදීපනී
人巧明灯
නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස
礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者
පණාම
礼敬
නරදක්ඛදීපකස්ස,
人巧明灯之
නමො සමන්තචක්ඛුනො;
සංසාරා විප්පමුත්තස්ස,සංසාරා විප්පමුත්තස්ස,ස-සද්ධම්මස්ස සඞ්ඝිනො.
礼敬普眼者，轮回解脱者，轮回解脱者，具足正法与僧伽者。
මත්ථනා
缘起
2.
2.
පාලිතෙහි [Pg.36] වරුත්තමං,පාලිතං සීල-පාරමිං;
පාලෙතු වරසම්බුද්ධො,පාලිතං ගන්ථ-කාරණං.
最上者为巴利所护，圆满戒行波罗蜜；愿最胜正觉者，护佑此造论因缘。
ආසීස
祝愿
3.
3.
බහුස්සුතො [Pg.37] ච මෙධාවී,සීලෙසුච සමාහිතො;
චෙතොසමථානුයුත්තො,අපි මුද්ධනි තිට්ඨතු.
多闻而具慧，善住于诸戒，勤修心寂静，斯人立于顶。
අභියාචක
启请者
4.
4.
ධම්ම-සඞ්ඝං [Pg.38] වන්දිත්වාන,සබ්බ-ලොකස්ස නායකං;
යාචිතො තිකක්රප-ථෙරෙන,මාණවෙන ච ධීමතා.
礼敬法与僧伽及一切世间之导师后，应具慧青年与帝格迦波(Tikakrapa)长老之所请。
5.
5.
උත්තානමෙව සඞ්ඛෙපං,නානා-සත්ථ-සුධාරිතං;
නර-දක්ඛං ලිඛිස්සමි,පස්සන්තු ධීර-මාමකා.
我将撰写《人巧论》(Nara-dakkha)，此论清晰简要，博采诸论之精粹，愿我等智者阅之。
6.
6.
කොසජ්ජං [Pg.41] භයතො දිස්වා,වීරියඤ්ජාපි ඛෙමතො;
ආරද්ධවීරියා හොථ;
එසා බුද්ධානුසාසනී.
见懈怠为怖畏，见精进为安稳；当发起大精进，此是诸佛正教。
7.
7.
වීරියවා [Pg.42] ඛො භික්ඛවෙ අරියසාවකො,අකුසලං පජහති, කුසලං භාවෙති;
සාවජ්ජං පජහති, අනවජ්ජං භාවෙති,සුද්ධමත්තානං පරිහරතීති.
诸比丘，精进之圣弟子，舍断不善，修习于善；舍断有过，修习无过，令自身保持清净。
වීරියවතො [Pg.43] කිං නාම කම්මං න සිජ්ඣති;
පුරිසකාරො [Pg.44] නාම න නස්සති,සුඛෙ පතිට්ඨාපෙතීති ජානාමි.
于精进者，何业不成？丈夫之功实不唐捐，我知其能安立于乐。
8.
8.
යථා [Pg.46] ඛිත්තං නභෙ ලෙඩ්ඩු,ධුවං පතති භූමියං;
තථෙව බුද්ධ-සෙට්ඨානං,වචනං ධුව-සස්සතං.
犹如抛向空中之土块，必定坠于地面；如是，最胜佛陀之言教，确定而又永恒。
9.
9.
අ-ද්වෙජ්ඣවචනා [Pg.48] බුද්ධා,අ-මොඝවචනා ජිනා.
诸佛之语无有二义，胜者之言真实不虚。
10.
10.
සුස්සුසා [Pg.49] ලභතෙ පඤ්ඤං,උට්ඨාතා වින්දතෙ ධනං;
තස්මා පාළිං ගුරුං කත්වා,ඉමං පස්සාහි සොභණං.
乐闻者得慧，勤奋者得财；是故当重巴利，观此善妙法。
11.
11.
සුස්සුසා [Pg.51] සුත-බුද්ධිනී,සුතං පඤ්ඤාය වඩ්ඪනං;
පඤ්ඤාය අත්ථං ජානාති,ඤාතො අත්ථො සුඛාවහො.
乐闻能启闻慧，所闻能增智慧；以慧了知其义，知义能引安乐。
12.
12.
සතතංජ්ඣායනං [Pg.52] වාද,පර-තන්තවලොකනං;
සබ්බිජ්ජාචෙර-සෙවාච,බුද්ධි-මති-කරො ගුණො.
恒常研习与论议，审阅他宗之典籍，并亲近一切智师，此乃增长智慧之德。
13.
13.
අති-දීඝොව [Pg.53] නීඝො හි,කුසීතො හීන-වීරියො;
තස්මා වීරියං කත්වාන,විජ්ජං එසන්තු සාධවො.
于懈怠少精进者，其苦恼实为漫长；是故贤者当行精进，以求胜智。
14.
14.
සුපොරිසො [Pg.55] තාව සිප්පං,උග්ගණ්හෙය්ය පරං ධනං;
ගවෙසෙය්ය තතො මන්තං,කථෙය්ය සච්ච-භාසිතං.
善士当先学习技艺，此为殊胜之财富；其后当求智慧，并言说真实之语。
15.
15.
පථමං [Pg.56] න පරාජයෙ සිප්පං,දුතීයං න පරාජයෙ ධනං;
තතීයං න පරාජයෙ ධනං,චතුත්ථමත්ථං කිං කරිස්සති.
首先，技艺不应败坏；其次，财富不应败坏；第三，财富不应败坏；第四件事能成就什么呢？
16.
16.
සොභන්ති [Pg.58] අ-මිලාතානි,පුප්ඵානිව පිලන්ධිතුං;
තථා සොභන්ති දාරකා,යොබ්බනෙයෙව සික්ඛිතුං.
未凋谢的花朵，佩戴起来显得美丽；同样地，少年在青春时学习，也显得美丽。
17.
17.
තස්මා [Pg.59] හවෙ ගුණාධාරං,පඤ්ඤා-වඩ්ඪනමුත්තමං;
සික්ඛෙය්ය මතිමා පොසො,පත්ථෙන්තො හිතමත්තනො.
是故，有智慧的人，若欲求自身利益，当学习那作为功德之基、能增长无上智慧的（法）。
18.
18.
අලං [Pg.60] වායමිතුං සිප්පෙ,අත්ථ-කාමෙන ජන්තුනා;
කතං විජඤ්ඤා විජ්ජාදි,වයො තෙ මා උපජ්ඣගා.
求利之人，应当在技艺上勤奋精进；你当明了所学之技艺，莫让年华逝去。
19.
19.
විජ්ජං [Pg.62] සික්ඛෙ, චරෙ සීලං,ධීරෙන සහ සංවසෙ;
ධනාචයෙ, කරෙ කම්මං,පියං වාචඤ්ච සංවදෙ.
学习知识，奉行戒律；与智者同住；积聚财富，勤作事业；说爱语。
20.
20.
න [Pg.64] ත්වෙව සුපිතුං හොති,රත්ති නක්ඛත්ත-මාලිනී;
පටිජග්ගිතුමෙවෙසා,රත්ති හොති විජානතං.
星光璀璨之夜，并非为睡眠而设；此夜乃为智者警醒之用。
21.
21.
උට්ඨාහථ [Pg.65] නිසීදථ,කො අත්ථො සුපිතෙන වො;
සාධු ඛො සිප්ප-විජ්ජාහ්වා,විජ්ජං සික්ඛථ සන්තතං.
起来，坐下！你们睡觉有何益处？善哉，技艺与知识！当恒常学习知识。
22.
22.
ආරබ්භථ [Pg.67] සදා පුත්තා,බහුස්සුතං ගවෙසිතුං;
යස්මා ලොකෙ සිප්පවන්තා,සබ්බා-දිසාසු පාකටා.
诸子当恒常发奋，追求广学多闻；因为世间有技艺者，于各方皆得显耀。
23.
23.
සක්යරූපං [Pg.68] පුරෙ සන්තං,මයා සිප්පං න සික්ඛිතං;
කිච්ඡා වුත්ති අ-සිප්පස්ස,ඉති පච්ඡා නුතප්පති.
往昔有能力时，我未学习技艺；无技艺者的生活是艰难的，事后如此追悔。
24.
24.
ලොකත්ථං [Pg.75] ලොක-කම්මන්තං,ඉච්ඡන්තො පරියෙසිතුං;
නිච්චමෙව වීරියඤ්ච,අත්ථං මන්තඤ්ජ චින්තයෙ.
欲求世间利、世间业者，应常思惟精进、义理与谋略。
25.
25.
ධනවා [Pg.76] ගුණවා ලොකෙ,සබ්බා-දිසාය පාකටො;
සීලවා පඤ්ඤවා මච්චො,සබ්බ-ලොකෙහි පූජිතො.
世间有财富、有功德者，于各方皆得显耀；有戒、有慧之人，为一切世间所尊敬。
26.
26.
සජීවති [Pg.77] යසො යස්ස,කිත්ති යස්ස සජීවති;
යස-කිත්ති විහීනස්ස,ජීවන්තොපි මතොපමා.
谁的名声存续，谁就活着；谁的荣誉存续，谁就活着。缺乏名声与荣誉者，虽生犹死。
27.
27.
සද්ධීධ [Pg.79] විත්තං පුරිසස්ස සෙට්ඨං,ධම්මො සුචිණ්ණො සුඛමාවහාති;
සච්චං හවෙ සාදුතරං රසානං,පඤ්ඤාජීවිං ජීවිතමාහු සෙට්ඨන්ති.
于此，信为人之最上财，善行之法能带来安乐；真实，于诸味中为最甜；依慧而活，被称为最上生活。
28.
28.
සතිමතො [Pg.81] සදා භද්දං,සතිමා සුඛමෙධති;
සතිමතො සුවෙ සෙය්යො,වෙරා ච පරිමුච්චති.
具念之人恒吉祥，具念之人乐增长；具念之人日日胜，并能解脱于怨敌。
29.
29.
මා [Pg.83] වො ඛණං විරාධෙථ,ඛණාතීතා හි සොචරෙ;
සදත්ථෙ වායමෙය්යාථ,ඛණො වො පටිපාදිතො.
你们莫错失良机，错过良机者必忧愁；当为真实利益而努力，良机已为你们获得。
30.
30.
යථිච්ඡිතං [Pg.84] න පප්පොති,අ-ඵියො නාවිකොණ්ණවෙ;
තථෙවාවීරියොපෙත්ථ,තස්මාරභෙය්ය සාසනං.
如无舵之舟于大海，不能如愿抵达彼岸；于此，不精进者亦复如是，是故当于教法中精勤。
31.
31.
වායමෙථෙව [Pg.87] පුරිසො,යාව අත්ථස්ස නිප්ඵදා;
නිප්ඵන්නසොභණො අත්ථො,ඛන්තා භිය්යො න විජ්ජති.
人应常精进，直至目的达成；已成之目的固然美好，然无有胜于忍耐者。
32.
32.
සමෙව [Pg.88] ඤාණ-වායාමෙ,සුඛාවහො සු-මඞ්ගලො;
ඤුනෙධිකෙ තථා නො හි,ද්වයෙන සාධු සම්පදා.
智慧与精进平等，能带来安乐与吉祥；若有偏失则不然，二者兼备方得善果。
33.
33.
කාය-කම්මානි [Pg.90] සිජ්ඣන්ති,වචී-කම්මානි වීරියං;
න හි කිච්චානි චින්තාහි,කරෙය්යාථීධ වායමං.
身业与语业，皆由精进而成就；事业非由空想而成，于此当勤奋努力。
34.
34.
පටිකච්චෙව [Pg.91] කරෙය්ය,තං ජඤ්ඤා හිතමත්තනො;
න සාකටිකචින්තාය,මන්දා ධීරො පරක්කමෙ.
应预先作为，当知何者利于自身；智者当勇猛精进，莫作运货车夫想而懈怠。
35.
35.
ථිරෙන [Pg.95] සක-කම්මෙන,වඩ්ඪතියෙව සං ඵලං;
අ-ථිරෙන අලසෙන,කර-කම්මං ඵලඤ්ච නො.
以坚定之己业，其果实必增长；不坚定而懒惰者，无所作为亦无果。
36.
36.
ආසීසෙථෙව [Pg.96] පුරිසො,න නිබ්බින්දෙය්ය පණ්ඩිතො;
පස්සාමි වොහං අත්තානං,යථා ඉච්ඡිං තථා අහු.
智者应常怀希望，不应感到厌倦；我观自身，所愿皆已成就。
37.
37.
අණණො [Pg.98] ඤාතීනං හොති,දෙවානං පිතුනඤ්ච සො;
කරං පුරිස-කිච්චානි,න ච පච්ඡානුතප්පති.
彼无债于亲族、天人与祖先；行使男子之责，事后亦无悔恨。
38.
38.
හිය්යොති [Pg.99] හිය්යති පොසො,කරිස්සාමි පරෙති යො;
අජ්ජ කත්තබ්බ කම්මං ස්වෙ,සො තතො පරිහායති.
“改日再做”之人，日渐衰退；今日应做之事拖延至明日，彼人由此而败坏。
39.
39.
සො [Pg.101] අ-ප්පමත්තො අ-කුද්ධො,තාත කිච්චානි කාරය;
වායාමස්සු ස-කිච්චෙසු,නාලසො වින්දතෙ සුඛං.
孩子啊，你当不放逸、不瞋恚，完成诸事；于己事当精进，懒惰者不得安乐。
40.
40.
හීන-ජච්චොපි [Pg.102] චෙ හොති,උට්ඨාතා ධිතිමා නරො;
ආචාර-සීල-සම්පන්නො,නිසෙ අග්ගීව භාසති.
虽生于卑贱族，若人奋发而坚定，具足行仪与戒律，如夜火熠熠生辉。
41.
41.
යො [Pg.104] පුබ්බෙ කරණීයානි,පච්ඡා සො කාතුමිච්ඡති;
වරුණකට්ඨභඤ්ජොව,ස පච්ඡා අනුතප්පති.
若人应先作之事，却欲留待后时；彼将如折瓦儒那(Varuṇa)木者，事后徒生悔恨。
42.
42.
උට්ඨානකාලම්හි [Pg.105] අනුට්ඨහානො,යුවා බලී ආලසියං උපෙතො;
අ-පුණ්ණසඞ්කප්පමනො කුසීතො,පඤ්ඤාය මග්ගං අලසො න වින්දති.
应起时不起，虽少壮有力却怠惰，心怀消沉、意志不坚，如此懒人，不见智慧之道。
43.
43.
දුම්මෙධො [Pg.107] පුරිසො ලොකෙ,කුසීතො හීන-වීරියො;
අප්පස්සුතො අනාචාරො,පරිහායති වුඩ්ඪියා.
世间愚痴人，懈怠少精进，寡闻无行仪，从增长中衰退。
44.
44.
අප්පස්සුතායං [Pg.108] පුරිසො,බලීබද්දොව ජීරති;
මංසානි තස්ස වඩ්ඪන්ති,පඤ්ඤා තස්ස න වඩ්ඪති.
寡闻之人，如牛一般老去；其血肉增长，智慧不增长。
45.
45.
යස්ස [Pg.109] මනුස්ස-භූතස්ස,නත්ථි භොගා ච සිප්පකං;
කිංඵලං තස්ස මානුස්සං,ද්විපාදට්ඨො හි සො මිගො.
若人生而为人，财富技能皆不具；其为人有何益？彼实乃两足兽。
46.
46.
යො [Pg.111] ච වස්සසතං ජීවෙ,කුසීතො හීන-වීරියො;
එකාහං ජීවිතං සෙය්යො,වීරියාරබ්භතො දළං.
若人寿百岁，懈怠弱精进；不如生一日，坚固发精进。
47.
47.
යො [Pg.112] ච ධම්ම-විභඞ්ගඤ්ඤූ,කාලුට්ඨායී අ-තන්දිතො;
අනුට්ඨහති කාලෙන,ඵලං තස්ස සමිජ්ඣති.
若人善解法义，适时精勤不懈怠；时时精进修，其果终成就。
48.
48.
අ-චරිත්වා [Pg.126] බ්රහ්මචරියං,අ-ලද්ධා යොබ්බනෙ ධනං;
ජිණ්ණකොඤ්චාව ඣායන්ති,ඛීණමච්ඡෙව පල්ලලෙ.
梵行未修习，盛年财未积；老鹤空伫立，竭泽鱼悲戚。
49.
49.
අ-චරිත්වා [Pg.127] බ්රහ්මචරියං,අ-ලද්ධා යොබ්බනෙ ධනං;
සෙන්ත්ති චාපාතිඛීණාව,පුරාණානි අනුත්ථුනං.
未修梵行，盛年未积财；他们躺卧，如射尽之箭，哀叹往昔。
50.
50.
අප්පකෙනාපි [Pg.132] මෙධාවී,පාභතෙන විචක්ඛණො;
සමුට්ඨාපෙති අත්තානං,අණුං අග්ගිංව සන්ධමං.
智者虽仅得微薄资粮，亦能令己奋起，犹如吹旺微小之火。
51.
51.
වායාමෙථෙව [Pg.138] පුරිසො,න නිබ්බින්දෙය්ය පණ්ඩිතො;
වායාමස්ස ඵලං පස්ස,භුත්තා අම්බා අනීතිහං.
智者应当勤精进，不应中途生厌心；精进之果终可见，芒果饱食非空谈。
52.
52.
අනුට්ඨහං [Pg.140] අ-වායාමං,සුඛං යත්රාධි ගච්ඡති;
සුවිර තත්ථ ගච්ඡාහි,මඤ්ච තත්ථෙව පාපය.
无奋无精进，安乐彼方寻。勇士请前往，携我亦同临。
53.
53.
යත්ථාලසො [Pg.142] අනුට්ඨාතා,අච්චන්තං සුඛමෙධති;
සුවිර තත්ථ ගච්ඡාහි,මඤ්ච ත්තත්ථෙව පාපය.
懈怠不勤者，于彼得究竟乐；勇士请前往，携我亦同临。
54.
54.
අධිප්පාය-ඵලං [Pg.143] ලොකෙ,ධීතිමන්ත්තස්ස සිජ්ඣති;
වීරියමෙව කත්තබ්බං,එතං බුද්ධෙහි වණ්ණිතං.
世间志愿之果，坚毅者终成就；唯应修正勤，诸佛皆称许。
පඤ්ඤා-නිද්දෙස
智慧的解释
55.
55.
පඤ්ඤං [Pg.144] පථමමෙසෙහි,පඤ්ඤා-බලං බහුත්තමං;
කුල-පුත්ත බලං පඤ්ඤා,කිංහිනාම න සාධ්යති.
当先寻求智慧，慧力广大世无伦；善男子若具智慧力，世间何事不可成？
56.
56.
අනෙක-සංසයුච්ඡෙදි[Pg.146],පරොක්ඛත්ථස්ස දස්සකං;
සබ්බස්ස ලොචනං සත්ථං,යස්ස නත්ථ්යන්ධමෙව සො.
能断众多疑惑，揭示隐微之义；它是众生之眼，是利器；无慧者实乃盲。
57.
57.
පඤ්ඤා [Pg.148] සුතං විනිච්ඡින්දි,කිත්ති-සිලොක-වඩ්ඪනී;
පඤ්ඤාසහිතො නරො ඉධ,අපි සුඛානිවින්දති.
慧能辨别所闻，增长名誉；具慧之人于此世，亦能获得安乐。
58.
58.
සබ්බඤ්ඤුබුද්ධ-පච්චෙක[Pg.149],චතුසච්ච-සුතා ඉති;
චතු-බුද්ධෙසු එකොව,බහුස්සුතො නරො භවෙ.
遍知佛(Sabbaññubuddha)、独觉佛(Paccekabuddha)与闻四圣谛之声闻(Catusacca-sutā)；于此四类觉者中，世人可成多闻者。
59.
59.
ලෙඛඡෙකො [Pg.150] වාචඡෙකො,ගන්ථඡෙකො සුවාචකො;
විධායකඡෙකො සූරො,නිද්දුක්ඛොව සකම්මනි.
善于书写者，善于言说者，善于研读经典者，善于言辞者；善于安排者，勇者；于己业中无苦。
60.
60.
පඤ්ඤා [Pg.152] හි සෙට්ඨා කුසලා වදන්ති,නක්ඛත්ත-රාජාරිව තාරකානං;
සීලං සිරීචාපි සතඤ්ච ධම්මො,අන්වායිකා පඤ්ඤාවතො භවන්ති.
智慧实为殊胜，善者如是宣说；犹如众星之月王，戒、吉祥与善法，皆随具慧者而有。
61.
61.
සෙවෙථ [Pg.154] බුද්ධෙ නිපුණෙ බහුස්සුත්තෙ,උග්ගාහකො ච පරිපුච්ඡකො;
සුණෙය්ය සක්කච්චං සුභාසිතානි,එවං කරො පඤ්ඤවා හොති මච්චො.
当亲近智者、善巧者、多闻者；当学习并提问；当虔诚谛听善说，如是行者方具智慧。
62.
62.
වයෙන [Pg.156] යස-පුච්ඡාහි,තිට්ඨ-වාසෙන යොනිසො;
සාකච්ඡා ස්නෙහසංසෙවා,පතිරූප-වාසෙනච.
年岁、向有声望者请教、如理安住、善巧谈论、亲近友爱者，以及住于适宜之处。
63.
63.
එතානි අට්ඨඨානානි,බුද්ධි-විසද-කාරණා;
යෙසං එතානි සම්භොන්ති,තෙසං බුද්ධි පභිජ්ජති.
此乃八种处，智慧清澈之因；若人具足此，智慧必将显现。
64. චත්තාරොමෙ [Pg.158] භික්ඛවෙ ධම්මා පඤ්ඤාවුද්ධියා සංවත්තන්ති. කතමෙ චත්තාරො. සප්පුරිසසංසෙවො සද්ධම්මසවනං යොනිසො මනසිකාරො ධම්මානුධම්ම-පටිපත්ති. ඉමෙ ඛො භික්ඛවෙ චත්තාරො ධම්මා පඤ්ඤා-වුද්ධියා සංවත්තන්තීත්ති.
64. 诸比丘，有四法能增长智慧。是哪四法呢？亲近善人、听闻正法、如理作意、法随法行。诸比丘，这四法能增长智慧。
65.
65.
චක්ඛුපසාද-සම්පන්නො[Pg.160],අච්ඡිමන්තඤ්ච පස්සති;
අන්ධං කාණං සු-පස්සන්තං,අන්ධො සබ්බං න පස්සති.
具眼根清净者，能见有眼之人，亦能善见盲者与独眼者；而盲者，则一无所见。
66.
66.
පස්සත්ති [Pg.161] පස්සො පස්සන්තං,අ-පස්සන්තඤ්ච පස්සති;
අ-පස්සන්තො අ-පස්සන්තං,පස්සන්තඤ්ච න පස්සති.
见者能见见者，亦能见不见者；不见者不见不见者，亦不见见者。
67.
67.
පාකටං [Pg.162] අ-පටිච්ඡන්නං,රූපං පසාද-චක්ඛුනා;
නාඤ්ඤං පස්සත්ති සබ්බංපි,තථතො ඤාණ-චක්ඛුනා.
显现无遮覆之色，清净眼能得见；非以他眼能见一切，唯以如实智眼见。
68.
68.
සුජනාසුජනා [Pg.164] සබ්බෙ,ගුණෙනාපි විවෙකිනො;
විවෙකං න සමායන්ති,අ-විවෙකීජනන්තිකෙ.
善人与恶人，皆依德行而有别；若亲近无辨别之人，则无法获得辨别智。
69.
69.
යො [Pg.165] ච උප්පතිතං අත්ථං,න ඛිප්පමනුබුජ්ඣති;
අ-මිත්තවසමන්වෙති,පච්ඡා ච අනුතප්පති.
若人不能速觉悟已生之事，则落入敌人之手，日后必将懊悔。
70.
70.
එවං [Pg.166] මහිද්ධිකා පඤ්ඤා,නිපුණා සාධුචින්තිනී;
දිට්ඨධම්ම-හිතත්ථාය,සම්පරාය-සුඛාය වා.
如是智慧具大威力，精微善巧，善于思虑；为现世之利益，或为来世之安乐。
71.
71.
තං [Pg.168] බලානං බලං සෙට්ඨ,අග්ග පඤ්ඤාබලං බලං;
පඤ්ඤාබලෙනුපත්ථද්ධො,එත්ථං වින්දති පණ්ඩිත්තො.
诸力之中，彼力最胜，智慧之力，力中为最；智者依于智慧力，于此世间得成就。
72.
72.
යෙන [Pg.170] ඤාණෙන බුජ්ඣන්ති,අරියා කත-කිච්චතං;
තං ඤාණ-රතනං ලද්ධං,වායාමෙථ ජිනොරසා.
圣者依此智慧，觉悟其所作已办；获得此智慧珍宝已，胜者后裔当精进。
73.
73.
පඤ්ඤාරතනමාලස්ස[Pg.171],න චිරං වත්තතෙ භවො;
ඛිප්පං දස්සෙති අමතං,න ච සො රොචතෙ භවෙ.
拥有智慧宝鬘者，轮回不久停；速示甘露，彼亦不乐于有。
74.
74.
පමාදමනුයුඤ්ජන්ති[Pg.173],බාලා දුම්මෙධිනො ජනා;
අප්පමාදඤ්ච මෙධාවී,ධනං සෙට්ඨංව රක්ඛති.
愚昧无智之人耽于放逸，智者则守护不放逸，犹如守护最上之财。
75.
75.
ධන-පුඤ්ඤ-ධී-ලාභෙන[Pg.174],කාලං ඛිය්යති පණ්ඩිතො;
කීළනෙන ච දුම්මෙධො,නිද්දාය කලහෙන වා.
智者以财、福、慧之所得，度过光阴；愚者则以嬉戏、睡眠或争吵，虚度光阴。
76.
76.
පමාදං [Pg.176] අප්පමාදෙන,යදා නූදති පණ්ඩිතො;
පඤ්ඤාපාසාද-මාරුය්හ,අ-සොකො සොකිනිං පජං,පබ්බතට්ඨොව භූමට්ඨෙ,ධීරො බාලෙ අවෙක්ඛති.
智者以不放逸驱除放逸，登上智慧之宫殿，无忧者俯视苦恼的众生，犹如立于山顶者俯瞰地上之人，智者俯视愚者。
77.
77.
නත්ති [Pg.178] අත්තසමං පෙමං,නත්ථි ධඤ්ඤසමං ධනං;
නත්ථි පඤ්ඤාසමා ආභා,වුට්ඨි වෙ පරමා සරා.
无有爱等同于自爱，无有财富等同于谷物；无有光明等同于智慧，雨实为最上之流。
78.
78.
දිට්ඨෙ [Pg.180] ධම්මෙ ච යො අත්ථො,යො චත්ථො සම්පරායිකො;
අත්ථාභිසමයා ධීරො,පණ්ඩිතොති පවුච්චති.
因通达现世之义与来世之义，智者被称为智者。
79.
79.
න [Pg.181] තෙන පණ්ඩිතො හොති,යාවතා බහු භාසති;
ඛෙමී අ-වෙරී අ-භයො,පණ්ඩිතොත්ති පවුච්චති.
非因多言而成为智者；安稳、无怨、无惧者，方称之为智者。
80.
80.
යම්හි [Pg.183] සච්චඤ්ච ධම්මො ච,අ-හිංසා සංයමො දමො;
ස වෙ වන්තමලො ධීරො,ථෙරො ඉති පවුච්චත්ති.
若人具足真实与法，不害、自制、调伏；彼实已吐尽垢秽之智者，故称之为长老。
81.
81.
සක-ගුණං [Pg.185] සක-දොසං,යො ජානාති සපණ්ඩිතො;
පර-ගුණං පර-දොසං,යො ජානාති සපණ්ඩිතො.
知晓自身功德与过失者，彼是智者；知晓他人功德与过失者，彼亦是智者。
82.
82.
සති-වීරිය-පඤ්ඤාය[Pg.186],යො කරොති ඉරියාපථෙ;
සො පණ්ඩිතො හවෙ භවෙ,උභයත්ථ-පරිග්ගහො.
以念、精进与智慧，于诸威仪中行止者；彼实是智者，现后二世皆得利益。
83.
83.
කතඤ්ඤූ [Pg.187] විජ්ජා-සම්පන්නො,ජාතිමා ධනවා හවෙ;
සො විචාරණ-සීලො ච,නිද්දුක්ඛො පණ්ඩිතො භවෙ.
知恩、具足明、出身高贵且富有者；彼亦具省察之性，成为无苦之智者。
සබ්බෙ [Pg.189] කම්මස්සකා සත්තා,කම්මං සත්තෙ විභජ්ජති.
一切众生皆是业的所有者，业区分诸有情。
84.
84.
යො පස්සති පච්චක්ඛත්ථං,යො ච සංසාරත්ථං තෙසු;
පච්ඡිමොව පූජනීයො,උභයත්ථ-සුදිට්ඨත්තා.
见现世之义者，以及见轮回之义者；后者实应受尊敬，因其于二者皆善见故。
85.
85.
අප්පෙන [Pg.191] අනවජ්ජෙන,සන්තුට්ඨො සුලභෙන ච;
මත්තඤ්ඤූ සුභරො හුත්වා,චරෙය්ය පණ්ඩිතො නරො.
以少而无过失，以易得而知足；知量且易受供养，智者当如是而行。
86.
86.
අත්තානමෙව [Pg.192] පථමං,පතිරූපෙ නිවෙසයෙ;
අථඤ්ඤමනුසාසෙය්ය,න කිලිස්සෙය්ය පණ්ඩිතො.
智者首先应将自己安立于正道，然后教导他人，智者不应烦恼。
87.
87.
උත්තම-පරිසාය [Pg.193] වෙ,උත්ත්තමං වාචමුත්තමො;
භණෙය්යාඛෙප-විත්ථාරං,සා අනග්ඝ්යා ලොකත්තයෙ.
于最上之众会中，最上者应说最上之语；应略说或广说，彼语于三界中是无价的。
88.
88.
පණ්ඩිතස්ස [Pg.194] සුභාසිත්තං,පණ්ඩිතොව සුජානියා;
දුම්මෙධො තං න ජානාති,ධීරො ධීරං මමායති.
智者之善语，唯智者能善知；愚者不知其义，智者珍视智者。
89.
89.
යෙන [Pg.196] කෙනචි වණ්ණෙන,පරො ලභති රූප්පනං;
අත්ථො වාචාය චෙ හොති,තං න භාසෙය්ය පණ්ඩිතො.
无论以何种言辞，若他人因此而受苦；即使言语有益，智者亦不应说。
90.
90.
භුඤ්ජනත්ථං [Pg.197] කථනත්ථං,මුඛං හොතීත්ති නො වදෙ;
යංවා තංවා මුඛාරුළ්හං,වචනං පණ්ඩිතො නරො.
智者不应言随口出，只因口为食言而设。
91.
91.
පර-සත්තිත්තො [Pg.198] ස-සත්තිං,දුජ්ජානො හි නරො මිතෙ;
චෙ ජානෙ සක-සත්තිංච,කා කථා පර-සත්තියා.
朋友啊，他人的力量或自身的力量，人是难以知晓的；若能知晓自身之力，何须谈论他人之力？
92.
92.
කත්ත-ගුණං [Pg.199] පරෙසං යො,පටිකරොති පණ්ඩිතො;
ජානාති සො ආචික්ඛති,න බාලො ගුණ-මාමකො.
智者能回报他人之恩德，他知晓并宣说；而非愚者，只执着于自身功德。
93.
93.
පභූතං [Pg.200] නෙව කාතබ්බං,භවිස්සං නෙව චින්තයෙ;
වත්තමානෙන කාලෙන,විචරන්ති විචක්ඛණා.
不应追逐过去，不应思虑未来；智者于当下行止。
94.
94.
ධම්මෙසු [Pg.201] සති ඉච්ඡිතා,රසෙසු ලොණමිච්ඡිතං;
රාජ-කිච්චෙසු අමච්චං,සබ්බ-ඨානෙසු පණ්ඩිතං.
于诸法中，念是所欲求的；于诸味中，盐是所欲求的；于王事中，大臣是所欲求的；于一切处，智者是所欲求的。
95.
95.
ඛත්තියො [Pg.203] සෙට්ඨො ජනෙ තස්මිං,යෙ ගොත්තපටිසාරිනො;
විජ්ජා-චරණ-සම්පන්නො,සො සෙට්ඨො දෙව-මානුසෙ.
在那些依仗种姓之人中，刹帝利是殊胜的；明行具足者，彼于天人世间是殊胜的。
96.
96.
සම්බුද්ධො [Pg.204] ද්විපදං සෙට්ඨො,ආජානීයො චතුප්පදං;
සුස්සුසා සෙට්ඨා භරියානං,යො ච පුත්තානමස්සවො.
两足之中，正自觉者是殊胜的；四足之中，骏马是殊胜的；在妻子中，顺从者是殊胜的；在儿子中，顺从者是殊胜的。
97.
97.
සාත්ථකො [Pg.207] ච අ-සම්මොහො,සප්පායො ගොචරො තථා;
චත්තාරිමානි සික්ඛෙය්යුං,සම්පජඤ්ඤාභිවඩ්ඪකා.
有益、不迷惑、适宜，以及行处；应学习此四者，它们能增长正知。
98.
98.
පඤ්ඤඤ්ච [Pg.208] ඛො අ-සුස්සුසං,න කොචි අධිගච්ඡති;
බහුස්සුතං අනාගම්ම,ධම්මට්ඨං අ-විනිබ්භජං.
不善听闻、不依止多闻、不辨别法义者，无人能获得智慧。
99.
99.
අධිප්පායො [Pg.210] සුදුබ්බොධො,යස්මා විජ්ජති පාළියං;
තස්මා උපට්ඨහං ගණ්හෙ,ගරුං ගරුමතං විදූ.
因为在巴利圣典中，其意甚难理解；因此，智者应寻求尊敬的师长之支持。
චාරිත්ත-නිද්දෙස
行持的解释
100.
100.
අත්තා [Pg.213] හි අත්තනො නාථො,කො හි නාථො පරො සියා;
අත්තනා හි සුදන්තෙන,නාථං ලභති දුල්ලභං.
己确为自依怙，他人何能为依怙？若能善调御自身，则得难得之依怙。
101.
101.
අත්තානඤ්චෙ [Pg.214] පියං ජඤ්ඤා,රක්ඛෙය්ය නං සුරක්ඛිතං;
තිණ්ණමඤ්ඤතරං යාමං,පටිජග්ගෙය්ය පණ්ඩිතො.
若人自知可爱己，应善守护令安稳；智者当于三时中，觉醒精勤不放逸。
102.
102.
අත්තනා [Pg.216] කුරුතෙ ලක්ඛිං,අ-ලක්ඛිං කුරුතෙත්තනා;
න හි ලක්ඛිං අ-ලක්ඛිං වා,අඤ්ඤො අඤ්ඤස්ස කාරකො.
福德与不祥皆由自造，他人不能为他人造作。
103.
103.
න [Pg.218] පීළිතා අත්ත-දුක්ඛෙන ධීරා,සුඛප්ඵලං කම්මං පරිච්චජන්ති;
සම්මොහිතාවාපි සුඛෙන මත්තා,න පාප-කම්මඤ්ච සමාචරන්ති.
智者不为己苦所逼迫，不舍离乐果之业；即使为乐所迷惑，亦不作恶业。
104.
104.
යො [Pg.219] නෙව නින්දං නප්පසංසං,ආදියති ගරහං නොපි පූජං;
සිරීච ලක්ඛීච අපෙති තම්හා,ආපො සුවුට්ඨීව යථා ථලම්හා.
彼不接受毁谤与赞叹，亦不接受责备与供养；福德与吉祥皆离彼而去，犹如雨水从高地流失。
105.
105.
සාධු [Pg.221] ධම්මරුචි රාජා,සාධු පඤ්ඤාණවා නරො;
සාධු මිත්තානම-ද්දුබ්භො,පාපස්ස අ-කරං සුඛං.
乐法之王是善哉，具慧之人是善哉；不欺友朋是善哉，不行诸恶是安乐。
106.
106.
කල්යාණකාරී [Pg.222] කල්යාණං,පාපකාරී ච පාපකං;
යාදිසං වපත්තෙ බීජං,තාදිසං වහතෙ ඵලං.
行善者得善，作恶者得恶；播何种种子，收何种果实。
107.
107.
ජීවං [Pg.224] පඤ්ඤාය රක්ඛෙය්ය,ධනං කම්මෙන රක්ඛයෙ;
එවං හ්යරොගො සුඛිතො,පොරාණක-වචො ඉදං.
以慧守护生命，以业守护财富；如是则无病而安乐，此乃古老之言说。
108.
108.
අනුපුබ්බෙන [Pg.226] මෙධාවී,ථොකං ථොකං ඛණෙ ඛණෙ;
කම්මාරො රජතස්සෙව,නිද්දමෙ මලමත්තනො.
智者循序渐进，于刹那间，点滴去除自身之垢，犹如银匠去除银秽。
109.
109.
වාචානුරක්ඛී [Pg.228] මනසා සුසංවුතො,කායෙන ච නාකුසලං කයිරා;
එතෙතයො කම්මපථෙවිසොධයෙ,ආරාධයෙ මග්ගමිසි-ප්පවෙදිතං.
守护言语，善于调伏心意，身不作不善业；应清净此三业道，趣入圣者所宣说之道。
110.
110.
අ-සන්තෙ [Pg.230] නොපසෙවෙය්ය,සන්තෙ සෙවෙය්ය පණ්ඩිතො;
අ-සන්තො නිරයං යන්ති,සන්තො පාපෙන්ති සුග්ගතිං.
不应亲近恶人，智者应亲近善人；恶人堕地狱，善人得善趣。
111.
111.
අ-කරොන්තොපි [Pg.232] චෙ පාපං,කරොන්තං මුපසෙවති;
සඞ්කියො හොති පාපස්මිං,අ-වණ්ණො චස්ස රූහති.
即使未作恶，若亲近作恶者；则被疑为恶，恶名亦增长。
112.
112.
සඞ්ඝාගතො [Pg.233] අනිට්ඨෙහි,අම්බොපි මධුරප්ඵලො;
තිත්තපුබ්බොව පා එව,මනුස්සො තු ස-ජීවකො.
与不悦者相聚，纵是甜果亦变苦；人与其同伴，亦复如是。
113.
113.
නිහීන-සෙවිතො [Pg.234] පොසො,නිහීයති ච සබ්බදා;
කදාචි න ච හායෙථ,තුල්යසෙවීපි අත්තනා.
亲近下劣之人，则恒常堕落；亲近与己相等之人，则不会堕落。
114.
114.
වණ්ණ-ගන්ධ-රසොපෙතො[Pg.237],අම්බොයං අහුවා පුරෙ;
තමෙව පූජං ලභමානො;
කෙනම්බො කටුකප්ඵලො.
昔日此芒果，具足色香与味；今虽获得同样之供养，此芒果何以结出苦果？
115.
115.
පුචිමන්ද-පරිවාරො[Pg.238],අම්බො තෙ දධිවාහන;
මූලං මූලෙන සංසට්ඨං,සාඛා සාඛං නිසෙවරෙ;
අසාත්ත-සන්නිවාසෙන,තෙනම්බො කටුකප්ඵලො.
大提婆诃那王啊，你的芒果树被苦楝树围绕；根与根交织，枝与枝相依；因与不善者为邻，故此芒果结出苦果。
116.
116.
පාමොක්ඛ-භජනං [Pg.240] ඛිප්පං,අත්ථ-කාමො සු-වුඩ්ඪියං;
භජෙ උත්තරි අත්තනා,තස්මා උදෙති පණ්ඩිතො.
欲求利益与善增长者，应迅速远离下劣之伴，亲近胜于己者；智者因此而提升。
117.
117.
කාචො [Pg.241] කඤ්චන-සංසග්ගා,ධත්තෙ මාර-කතිං ජුතිං;
තථා සංසන්නිධානෙන,මූළ්හො යාති පවීණතං.
玻璃因与黄金相伴，而能发出如摩罗迦宝石般之光辉；同样地，愚者因亲近善人，亦能变得熟练。
118.
118.
කීටොපි [Pg.243] සුමනො-සඞ්ගා,ආරොහති සතං සිරො;
අස්මාපි යාති දෙවත්වං,මහබ්භි සුප්පතිට්ඨිතො.
即使是虫，因与花相伴，亦能登上善人头顶；石头若由大德善为安立，亦能达至天界。
119.
119.
සබ්භිරෙව [Pg.245] සමාසෙථ,සබ්භි කුබ්බෙථ සන්ධවං;
සතං සද්ධම්මමඤ්ඤාය,පඤ්ඤං ලභති නාඤ්ඤතො.
应与善人相处，应与善人结交；了知善人之正法，能获得智慧而非他处。
120.
120.
සබ්භිරෙව [Pg.246] සමාසෙථ,සබ්භි කුබ්බෙථ සන්ධවං;
සතං සද්ධම්මමඤ්ඤාය,සබ්බ-දුක්ඛා පමුච්චත්ති.
应与善人相处，应与善人结交；了知善人之正法，能解脱一切苦。
121.
121.
සකිංදෙව [Pg.247] කුලපුත්ත,සබ්භි හොති සමාගමො;
සා නං සඞ්ගති පාලෙති,නාසබ්භි බහු සඞ්ගමො.
良家子啊，与善人相遇一次，那份相遇便能守护他；不应与恶人多相处。
122.
122.
සෙය්යො [Pg.249] අ-මිත්තො මෙධාවී,යඤ්චෙ බාලානුකම්පකො.
宁可与智者为敌，也不要愚者的怜悯。
123.
123.
සීලවන්තං [Pg.250] පඤ්ඤවන්තං,දිවා නිස්සය-දායකං;
බහුස්සුතං ගවෙසන්තො,භජෙය්ය අත්ථ-මාමකො.
爱利者应寻求并亲近具戒、具慧、日间给予依止、多闻之人。
124.
124.
පාප-මිත්තෙ [Pg.251] විවජ්ජෙත්වා,භජෙය්යුත්තම-පුග්ගලං;
ඔවාදෙ චස්ස තිට්ඨෙය්ය,පත්ථෙන්තො අ-චලං සුඛං.
舍弃恶友，亲近最上之人；应安住于其教诲中，希求不动之乐。
125.
125.
න [Pg.253] භජෙ පාපකෙ මිත්තෙ,න භජෙ පුරිසාධමෙ;
භජෙථ මිත්ත්තෙ කල්යාණෙ,භජෙථ පුරිසුත්තමෙ.
不应亲近恶友，不应亲近下劣之人；应亲近善友，应亲近最上之人。
126.
126.
අනවජ්ජං [Pg.254] මුඛම්බොජ,මනවජ්ජා ච භාරතී;
අලඞ්කතාව සොභන්තෙ,කිංසු තෙ නිරලඞ්කතා.
无过之莲面与无过之言语，装饰之后方显庄严；若不加装饰，则当如何？
127.
127.
න [Pg.256] හි වණ්ණෙන සම්පන්නා,මඤ්ජුකා පිය-දස්සිනා;
ඛරා වාචා පියා හොති,අස්මිං ලොකෙ පරම්හි ච.
言语粗恶，纵具美色，纵然悦目，亦不可爱；于此世他世，皆是如此。
128.
128.
නනු [Pg.257] පස්සසිමං කාළිං,දුබ්බණ්ණං තිලකාහතං;
කොලිලං සණ්හ-වාචෙන,බහූනං පාණිනං පියං.
难道你没见过这黑色的、丑陋的、被痣所击打的迦梨（Kāḷī）吗？她以如杜鹃般柔和之语，令众多众生喜爱。
129.
129.
තස්මා [Pg.257] සඛිල-වාචාය,මන්ත-භාණී අනුද්ධතො;
අත්ථං ධම්මඤ්ච දීපෙති,මධුරං තස්ස භාසිතං.
是故，言语当柔和，审慎而无傲慢；阐明义理与正法，其言说乃甜美。
130.
130.
තමෙව [Pg.260] වාචං භාසෙය්ය,යා සත්තානං න තාපයෙ;
පරෙ ච න විහිංසෙය්ය,සා වෙ වාචා සුභාසිතා.
当说如是语，不令众生恼，亦不伤害人，彼诚为善说。
131.
131.
පියං [Pg.261] වාචංව භාසෙය්ය,යා වාචා පටිනන්දිතා;
යං අනාදාය පාපානි;
පරෙසං භාසතෙ පියං.
当说悦人之语，受人欢迎之语；不取诸恶业，而于他人说悦人之语。
132.
132.
සච්චං [Pg.262] වෙ අමතා වාචා,එස ධම්මො සනන්තනො;
සච්චෙ අත්ථෙ ච ධම්මෙ ච,ආහු සන්තො පතිට්ඨිතා.
真实之语确实是不死之语，此乃永恒之法；圣者说他们安住于真实、义理与法中。
133.
133.
සුභාසිතඤ්ච [Pg.264] ධම්මඤ්ච,පියඤ්ච සච්චමෙව ච;
චතු-අඞ්ගෙහි සම්පන්නං,වාචං භාසෙය්ය පණ්ඩිතො.
智者应说具足善说、法、爱语与真实此四支之语。
134.
134.
මනාපමෙව [Pg.265] භාසෙය්ය,නාමනාපං කුදාචනං;
මනාපං භාසමානස්ස,සිද්ධං පියොසධං භවෙ.
应只说悦意之语，绝不说不悦之语；说悦意之语者，能成就可爱之药。
135.
135.
යං [Pg.266] වදෙය්ය තං කරෙය්ය,යං න වදෙ න තං කරෙ;
අ-කරොන්තං භාසමානං,පරිජානන්ති පණ්ඩිතා.
言出必行，不行勿言；智者能识辨，言而不行者。
136.
136.
රහොවාදං [Pg.268] න භාසෙය්ය,න සම්මුඛා ඛිණං භණෙ;
අ-තරමානොව භණෙය්ය,තරමානොව නො භණෙ.
不言秘密语，对面不语粗暴言；言语当从容，不应仓促说。
137.
137.
මාවොච [Pg.269] ඵරුසං කිඤ්චි,වුත්තා පටිවදෙය්යුං තං;
දුක්ඛා හි සාරම්භකථා,පටිදණ්ඩා ඵුසෙය්යුං තං.
莫说任何粗恶之语，所说之语会反击你；争论之语确实是苦，反击之棒会触及你。
138.
138.
සක-යුත්තං [Pg.270] කරෙ කම්මං,සක-යුත්තං වචිං භණෙ;
අ-යුත්තකෙ ධනං නට්ඨං,අ-යුත්තෙ ජීවිතං ඛයෙ.
应做与己相应之业，应说与己相应之语；不相应者财富会失去，不相应者生命会耗尽。
139.
139.
යෙ [Pg.272] වුඩ්ඪමපචායන්ති,නරා ධම්මස්ස ධකාවිදා;
දිට්ඨෙ ධම්මෙව පාසංසා,සම්පරායෙ ච සුග්ගතිං.
尊敬长者、谙熟正法之人，于现世受称赞，于来世得善趣。
140.
140.
පොරී-කථං-ව [Pg.274] භාසෙය්ය,යුත්තා කථා හි පූරිනො;
භාති-මත්තඤ්ච භාතාති,පිතු-මත්තං පිතා ඉති.
当说合宜之语，因合宜之语适于君子；对如兄长者称之为兄，对如父亲者称之为父。
141.
141.
දානඤ්ච [Pg.275] පිය-වජ්ජඤ්ච,අත්ථ-චරියා ච යා ඉධ;
සමානත්තතා ධම්මෙස,තත්ථ තත්ථ යථාරහං.
布施、爱语、利行，以及于诸法中平等，于处处皆恰如其分。
142.
142.
සකිං [Pg.277] වදන්ති රාජානො,සකිං සමණ-බ්රාහ්මණා;
සකිංව පුරිසා ලොකෙ,එසධම්මො සනන්තනො.
国王一言既出，沙门、婆罗门亦然；世间之人亦复如是，此是古老之法。
143.
143.
එක-වාචංව [Pg.278] ද්වෙවාචං,භණෙය්ය අනුකම්පකො;
තදුත්තරි න භාසෙය්ය,දාසොවය්යස්ස සන්තිකෙ.
慈悲者应说一两句话，于奴仆面前，不应多言。
144.
144.
තස්සෙව [Pg.279] තෙන පාපියො,යො කුද්ධං පටිකුජ්ඣත්ති;
කුද්ධං අ-පටිකුජ්ඣන්තො,සඞ්ගාමං ජෙති දුජ්ජයං.
以嗔还嗔者，其恶更甚；不以嗔还嗔者，战胜难胜之战。
145.
145.
උභින්නමත්ථං [Pg.281] චරති,අත්තනො ච පරස්ස ච;
පරං සංකුපිතං ඤත්වා,යො සතො උපසම්මති.
知他人已嗔怒，而能正念平息者，乃为自他二者之利而行。
අත්තානං [Pg.282] රක්ඛන්තො පරං රක්ඛති,පරං රක්ඛන්තො අත්තානං රක්ඛති.
保护自己者，即是保护他人；保护他人者，即是保护自己。
146.
146.
සීල-සමාධි-පඤ්ඤානං[Pg.283],ඛන්තී පධාන-කාරණං;
සබ්බෙපි කුසලා ධම්මා,ඛන්ත්යායත්තාව වඩ්ඪරෙ.
于戒、定、慧，忍辱为首要之因；一切诸善法，皆依忍辱而增长。
147.
147.
ඛමා-ඛග්ග-කරෙතස්ස[Pg.284],දුජ්ජනො කිං කරිස්සති;
අ-තිණෙ පතිතො වන්හි,සයමෙවූපසම්මති.
手持忍辱之剑者，恶人何能为害？如火落无草之地，其自会熄灭。
148.
148.
සුස්සුසා [Pg.285] සවණඤ්චෙව,ගහණං ධාරණං තථා;
උහාපොහත්ථවිඤ්ඤාණං,තත්ව-ඤ්ඤාණඤ්චධීගුණං.
乐闻、听闻、领会、忆持，以及审察、辨析、了知义理，与了知实相，此乃智慧之德。
149.
149.
යස්සෙතෙ [Pg.286] චතුරො ධම්මා,අත්ථි පොසෙසු පණ්ඩිත;
සච්චං ධම්මො ධීති චාගො,දිට්ඨං සො අතිවත්තති.
若人具足此四法：真实、正法、坚毅与舍离，彼乃人中智者，能超越所见。
150.
150.
වෙජ්ජො [Pg.288] පුරොහිතො මන්තී,වෙදඤ්ඤොත්ර චතුත්ථකො;
පභාත-කාලෙ දට්ඨබ්බා,නිච්චං ස්ව-සීරිමිච්ඡතා.
医生、祭司、谋臣，以及通晓吠陀者为第四；恒求自身吉祥者，应于黎明时拜谒彼等。
151.
151.
මිත්තානං [Pg.289] සන්තිකං ගච්ඡෙ,කාලෙ න රත්තියං කිසං;
චෙ බහුං භිජ්ජෙ චිනිත්වා,තං මිත්තෙසු සමාකරෙ.
当择时往见友人，莫于深夜打扰；若有所获，当与友人分享。
152.
152.
න [Pg.291] පරෙසං විලොමානි,න පරෙසං කතාකතං;
අත්තනොව අවෙක්ඛෙය්ය,කතානි අ-කතානි ච.
莫观他人之过失，莫观他人之已作与未作；当观自身之已作与未作。
153.
153.
දෙස-ජාති-පුබ්බෙ-චරා[Pg.293],අනු-චරා ජනො කරෙ;
පරෙසං වෙධකං මායං,තං ජානිත්වා සඛං කරෙ.
地方、种姓、过往之行，世人随之而为；当了知他人之欺诈，而后与之交友。
154.
154.
පරිත්තං [Pg.294] දාරුමාරුය්හ,යථා සීදෙ මහණ්ණවෙ;
එවං කුසීතමාගම්ම,සාධු-ජීවීපි සීදති;
තස්මා තං පරිවජ්ජෙය්ය,කුසීතං හීන-වීරියං.
犹如乘小木，沉于大洋中；亲近懈怠者，善士亦沉沦；是故当远离，懈怠劣精进者。
155.
155.
අලසඤ්ච [Pg.296] පමාදො ච,අනුට්ඨානං අ-සංයමො;
නිද්දා තන්දි ච තෙ ඡිද්දෙ,සබ්බසො තං විවජ්ජයෙ.
懒惰、放逸、不勤、不自制、睡眠与昏沉，此等过患，皆应完全远离。
156.
156.
චජෙය්ය [Pg.297] දුම්මිත්තං බාලං,ආසීවිසංව මාණවො;
භඤ්ජෙය්ය පාපකං කම්මං,නළාගාරංව කුඤ්ජරො.
应舍弃愚痴之恶友，如青年远离毒蛇；应摧毁罪恶之业，如大象摧毁芦苇屋。
157.
157.
න [Pg.299] හි අඤ්ඤඤ්ඤ-චිත්තානං,ඉත්ථීනං පුරිසාන වා;
නානාවීකත්වා සංසග්ගං,තාදිසං පිච නාස්මසෙ.
于心意相异之男女，不应有种种交往，亦不应亲近如是之人。
158.
158.
නාස්මසෙ [Pg.300] කත-පාපම්හි,නාස්මසෙ අලික-වාදිනෙ;
නාස්මතෙ අත්තත්ථපඤ්ඤම්හි,අත්ත-සන්තෙපි නාස්මතෙ.
不应亲近作恶者，不应亲近说谎者；不应亲近为己谋利者，亦不应亲近自满者。
159.
159.
ඝතාසනං [Pg.301] කුඤ්ජරං කණ්හ-සප්පං,මුද්ධා-භිසිත්තං පමදා ච සබ්බා;
එතෙ නරො නිච්චසතො භජෙථ,තෙසං හවෙ දුබ්බිදූ සබ්බ-භාවො.
火、大象、黑蛇，灌顶王与所有女人；人应恒常警惕此等，其本性实难知晓。
160.
160.
ඉත්ථීනං [Pg.303] දුජ්ජනාන-ඤ්ච,විස්සාසො නො-ප පජ්ජතෙ;
විසෙ සිඞ්ගිම්හි නදියං,රොගෙ රාජ-කුලම්හි ච.
于女人与恶人，不应生信；于毒药、有角兽、河流、疾病与王室亦然。
161.
161.
ඉත්ථි-ධුත්තො [Pg.304] සුරා-ධුත්තො,අක්ඛ-ධුත්තො ච යො නරො;
ලද්ධං ලද්ධං විනාසෙති,තං පරාභවතො මුඛං.
沉迷女色、沉迷饮酒、以及沉迷赌博之人，所得复所得，皆悉摧毁，此为衰败之门。
162.
162.
පාප-මිත්තො [Pg.306] පාප-සඛො,පාප-ආචාර ගොචරො;
අස්මා ලොකා පරම්හා ච,උභයා ධංසතෙ නරො.
有恶友、恶伴，以恶行为境者，此人从此世及他世，由两者而堕落。
163.
163.
මච්ඡෙරෙන [Pg.307] යසං හතං,කුප්පනෙන ගුණො හතො;
කූටෙන නස්සතෙ සච්චං,ඛුද්දෙන ධම්ම-රක්ඛනං.
悭吝毁名声，忿怒损功德；欺诈灭真实，卑劣坏护法。
164.
164.
අක්ඛ-දෙවී [Pg.309] ධනානි ච,විනාසො හොති ආපදා;
ඨිති හතා පමාදො ච,ද්විජං භික්ඛුඤ්ච නස්සති.
赌博导致财富毁灭与灾祸，稳定被摧毁；放逸亦能毁坏婆罗门与比丘。
165.
165.
පෙසුඤ්ඤෙන [Pg.310] කුලං හතං,මානෙන හිතමත්තනො;
දුච්චරිතෙන මානුසො,දලිද්දායාදරො හතො.
诽谤毁家族，傲慢损自利；恶行毁人，贫穷失尊敬。
166.
166.
අ-මානනා [Pg.312] යත්ථ සියා,සන්තානංපි විමානනා;
හීන-සම්මානනාවාපි,න තත්ථ වසතිං වසෙ.
若于某处有不敬，乃至对善者亦有轻慢，或唯有卑劣之尊敬，则不应于彼处居住。
167.
167.
යත්ථාලසො [Pg.313] ච දක්ඛො ච,සූරො භීරු ච පූජියා;
න තත්ථ සන්තො වසන්ති,අ-විසෙස-කරෙ නරෙ.
于懒惰者与精勤者、勇敢者与怯懦者皆受尊敬之处，善者不与此等无差别之人共住。
168.
168.
නො [Pg.315] චෙ අස්ස සකා-බුද්ධි,විනයො වා සු-සික්ඛිතො;
වනෙ අන්ධ-මහිංසොව,චරෙය්ය බහුකො ජනො.
若无己之智慧，或未善学律仪，众多之人，将如林中盲水牛般游荡。
169.
169.
ඵලං [Pg.316] වෙ කදලිං හන්ති,ඵලං වෙළුං ඵලං නළං;
සක්කාරො කා-පුරිසං හන්ති,ගබ්භො අස්සතරිං යථා.
果实摧毁芭蕉，果实摧毁翠竹，果实摧毁芦苇；恭敬摧毁卑劣之人，犹如胎儿之于母骡。
170.
170.
වජ්ජඤ්ච වජ්ජතො ඤත්වා,අ-වජ්ජඤ්ච අ-වජ්ජතො;
සම්මාදිට්ඨි-සමාදානා,සත්තා ගච්ඡන්ත්ති සුග්ගතිං.
知过失为过失，知无过为无过；因受持正见，众生趣向善趣。
ඝරාවාස-නිද්දෙස
居家生活的解释
171.
171.
දුක්ඛං [Pg.319] ගහබ්බතං සාධු,සංවිභජ්ජඤ්ච භොජනං;
අ-හාසො අත්ථ-ලොභෙසු,අත්ථ-බ්යාපත්ති අබ්යථො.
家主之责任虽难，然分享食物为善；于得利不喜，于失利不忧。
172.
172.
යොධ [Pg.321] සීතඤ්ච උණ්හඤ්ච,තිණා භිය්යො න මඤ්ඤති;
කරං පුරිස-කිච්චානි,සො සුඛා න විහායති.
彼对寒冷与炎热，视之不逾于草芥；行持丈夫之事者，彼不失于安乐。
173.
173.
පණ්ඩිතො [Pg.322] සීල-සම්පන්නො,සණ්හා ච පටිභානවා;
නිවාත-වුත්ති අත්ථද්ධො,තාදිසො ලභතෙ යසං.
智者具足戒，言语柔和具辩才，举止谦逊不傲慢，如是之人得声誉。
174.
174.
උට්ඨානකො [Pg.324] අනලසො,ආපදාසු න වෙධති;
අච්ඡින්නවුත්ති මෙධාවී,තාදිසො ලභතෙ යසං.
勤奋不懒惰，于灾祸中不动摇，行持不中断，具足智慧，如是之人得声誉。
175.
175.
සඞ්ගාහකො [Pg.325] මිත්ත-කරො,වදඤ්ඤූ වීත්ත-මච්ඡරො;
නෙතා වි-නෙතා අනු-නෙතා,තාදිසො ලභතෙ යසං.
能摄受者，能交友者，慷慨者，离悭吝者；领导者，指导者，劝导者，如是之人得声誉。
176.
176.
උට්ඨානවකො [Pg.327] සතීමතො,සුචි-කම්මස්ස නිසම්මකාරිනො;
සඤ්ඤතස්ස ධම්ම-ජීවිනො,අ-ප්පමත්තස්ස යසොභි-වඩ්ඪති.
于奋起者、具念者、净行者、审察行者、自制者、如法生活者、不放逸者，其声誉增长。
177.
177.
ද්වෙව [Pg.329] තාත පදාකානි,යත්ථ සබ්බං පතිට්ඨිතං;
අ-ලද්ධස්ස ච යො ලාභො,ලද්ධස්ස අනුරක්ඛණා.
贤者，仅有二基石，一切皆依之建立：即获得未得之物，及守护已得之物。
178.
178.
චතුධා [Pg.330] විභජෙ භොගෙ,පණ්ඩිතො ඝරමාවසං;
එකෙන භොගං භුඤ්ජෙය්ය,ද්වීහි කම්මං පයොජයෙ;
චතුත්ථඤ්ච නිධාපෙය්ය,ආපදාසු භවිස්සති.
智者居家时，应将财富分四份：一份用以受用，两份投入营生，第四份则应储藏，以备灾祸所需。
179.
179.
අඤ්ජනානං [Pg.332] ඛයං දිස්වා,උපචිකානඤ්ච ආචයං;
මධූනඤ්ච සමාහාරං,පණ්ඩිත්තො ඝරමාවසෙ.
见眼药之耗损，见白蚁之堆积，及蜜蜂之采蜜，智者应如是居家。
180.
180.
විභවං [Pg.335] රක්ඛතො ලද්ධං,පරිහානි න විජ්ජති;
ආරක්ඛම්හි අ-සන්තම්හි,ලද්ධං ලද්ධං විනස්සති.
守护已得之财富者，则无衰损；于无守护时，所得复所得，皆悉毁灭。
181.
181.
පඤ්ඤා [Pg.337] නත්ථි ධනං නත්ථි,යස්ස ලොකෙ න වින්දති;
පුත්ත-දාරා න පීයන්ති,තස්ස මිත්තං සුඛාවහං.
世间之人，若无智慧，亦无财富；妻儿不喜，于彼而言，朋友能带来安乐。
182.
182.
චත්තාරො [Pg.339] ච වෙදිතබ්බා,මිත්තා චෙව සුහදා ච;
උපකාරො සුහදොපි,සමාන-සුඛ-දුක්ඛො ච;
අත්ථක්ඛායීනුකම්පකො,තථා මිත්තො වෙදිතබ්බො.
应知有四种善友：助益友、同苦乐友、指导利友、慈愍友。当知此为真友。
183.
183.
භොගා [Pg.342] නට්ඨෙන ජිණ්ණෙන,අ-මිතෙන ච භොජනෙ;
න තිට්ඨන්ති චිරං දිස්වා,තං පණ්ඩිතො ඝරෙ වසෙ.
见财富因毁坏、陈旧及饮食无度而不能长久存续，智者应如是居家。
184.
184.
අති-සීතං [Pg.343] අති-උණ්හං,අති-සායමිදං අහු;
ඉති විස්සට්ඨ-කම්මන්තෙ,අත්ථා අච්චෙන්ති මාණවෙ.
“太冷、太热、太晚”，如是抛弃工作，于此等人，利益流逝。
185.
185.
න [Pg.345] දිවා සුප්ප-සීලෙන,රත්තිනට්ඨානදෙස්සිනා;
නිච්චං මත්තෙන සොණ්ඩෙන,සක්කා ආවසිතුං ඝරං.
白日好睡者，夜起游荡者，恒常沉醉者，不能安立家室。
186.
186.
හනන්ති [Pg.346] භොගා දුම්මෙධං,නො චෙ පාර-ගවෙසිනො;
භොග-තණ්හාය දුම්මෙධො,හන්ති අඤ්ඤෙව අත්තනං.
财富毁坏愚者，而非寻求彼岸者；愚者因财富之欲，自害一如害他人。
187.
187.
දුජ්ජීවිතමජීවිම්හා[Pg.348],යෙසං නො න දදාමසෙ;
විජ්ජමානෙසු භොගෙසු,දීපං නා කම්හ මත්තනො.
我们过着恶劣的生活，因为我们未曾布施；虽拥有财富，却未为自己造作归依处。
188.
188.
සට්ඨි-වස්ස-සහස්සානි[Pg.349],පරිපුණ්ණානි සබ්බසො;
නිරයෙ පච්චමානානං,කදා අන්තො භවිස්සති.
于地狱中受煎熬，六万年已然圆满，何时将有终尽？
189.
189.
නත්ථි [Pg.350] අන්තො කුතො අන්තො,න අන්තො පතිදිස්සති;
තදා හි පකතං පාපං,මම තුය්හඤ්චෙ මාරිසා;
无有终尽，何来终尽？终尽不可见。诸君啊，因你我当时所造之恶业。
190.
190.
සොහං [Pg.351] නූන ඉතො ගන්තා,යොනි ලද්ධාන මානුසං;
වදඤ්ඤූ සීල-සම්පන්නො,කාහාමි කුසලං බහුං.
如今我从此去，必得人身，成为慷慨、具戒者，多行诸善。
191.
191.
මා [Pg.352] ගිජ්ඣෙ පච්චයෙ මච්චො,බහු-දොසා හි පච්චයා;
චරන්තො පච්චයෙ ඤායා,උභයත්ථාපි වඩ්ඪති.
世人莫贪恋资具，因资具多有过患；如理行于资具者，于两处皆得增长。
192.
192.
අ-ලද්ධා [Pg.354] විත්තං තප්පති,පුබ්බෙ අ-සමුදානිතං;
න පුබ්බෙ ධනමෙසිස්සං,ඉති පච්ඡානුතප්පති.
因昔日未曾积聚，未得财富而苦恼；“我昔日未曾寻求财富”，他如此事后懊悔。
193.
193.
කූටවෙදී [Pg.356] පුරෙ ආසිං,පිසුණො පිට්ඨි-මංසිකො;
චණ්ඩො ච ඵරුසො චාපි,ඉති පච්ඡානුතප්පති.
“我昔日是欺诈者，是离间者，是背后语者；亦是暴恶者，是粗语者。”他如此事后懊悔。
194.
194.
පාණාතිපාතී [Pg.357] පුරෙ ආසිං,ලුද්දො චාපි අනරියො;
භූතානං නානුකම්පියං,ඉති පච්ඡානුතප්පති.
“我昔日是杀生者，亦是残酷非圣者；未曾怜悯诸有情。”他如此事后懊悔。
195.
195.
බහූසු [Pg.359] වත සන්තීසු,අනාපාදාසු ඉත්ථිසු;
පර-දාරං අසෙවිස්සං,ඉති පච්ඡානුතප්පති.
“呜呼！于众多无过失之女子存在时，我竟亲近他人之妻。”他如此事后懊悔。
196.
196.
බහුම්හි [Pg.360] තව සන්තම්හි,අන්න-පානෙ උපට්ඨිතෙ;
න පුබ්බෙ අදදං දානං,ඉති පච්ඡානුතප්පති.
“于我众多饮食现前时，我昔日未曾行布施。”他如此事后懊悔。
197.
197.
මාතරං [Pg.362] පිතරඤ්චාපි,ජිණ්ණකං ගත-යොබ්බනං;
පහු සන්තො න පොසිස්සං,ඉති පච්ඡානුකප්පති.
“于年迈、青春已逝之父母，我虽有能力却未曾奉养。”他如此事后懊悔。
198.
198.
ආචරියමනුසත්ථාරං[Pg.363],සබ්බ-කාම-රසාහරං;
පිතරං අතිමඤ්ඤිස්සං,ඉති පච්ඡානුතප්පති.
“我轻蔑了师长、教导者，以及带来一切欲乐滋味的父亲。”他如此事后懊悔。
199.
199.
සමණෙ [Pg.365] බ්රාහ්මණෙ චාපි,සීලවන්තෙ බහුස්සුතෙ;
න පුබ්බෙ පයිරුපාසිස්සං,ඉති පච්ඡානුතප්පති.
“我昔日未曾承事持戒、多闻之沙门、婆罗门。”他如此事后懊悔。
200.
200.
සාධු [Pg.366] හොති තපො චිණ්ණො,සන්තො ච පයිරුපාසිතො;
න පුබ්බෙව තපොචිණ්ණො,ඉති පච්ඡානුතප්පති.
“修习苦行是善，承事圣者是善；我昔日未曾修习苦行。”他如此事后懊悔。
201.
201.
යො [Pg.368] ච එතානි ඨානානි,යොනිසො පටිපජ්ජති;
කරං පුරිස-කිච්චානි,ස පච්ඡා නානුතප්පති.
若人于此诸事，如理而行，作丈夫之事，彼于事后无懊悔。
202.
202.
න [Pg.370] සාධාරණ-දාරස්ස,න භුඤ්ජෙ සාධුමෙකකො;
න සෙවෙ ලොකායතිකං,නෙතං පඤ්ඤාය වඩ්ඪනං.
不与人共妻，不独享美味；不亲近顺世论者，此非智慧之增长。
203.
203.
සීලවා [Pg.372] වත්ත-සම්පන්නො,අ-ප්පමත්තො විචක්ඛණො;
නිවාත්ත-වුත්ති අත්ථද්ධො,සුරතො සඛිතො මුදු.
具戒、具足行仪、不放逸、有智慧；谦逊、不僵硬，柔和、友善、温软。
204.
204.
සඞ්ගහෙතා [Pg.374] ච මිත්තානං,සංවිභාගී වීධානවා;
තප්පෙය්ය අන්න-පානෙන,සදා සමණ-බ්රාහ්මණෙ.
为友人之摄受者，乐于分享，处事得当；应常以饮食，令沙门、婆罗门满足。
205.
205.
ධම්ම-කාමො [Pg.376] සුතා-ධාරො,භවෙය්ය පරිපුච්ඡකො;
සක්කච්චං පයිරුපාසෙය්ය,සීලවන්තෙ බහුස්සුත්තෙ.
应乐法、持所闻，并常请问；应恭敬承事持戒、多闻者。
206.
206.
ඝරමාවසමානස්ස[Pg.377],ගහට්ඨස්ස සකං ඝරං;
ඛෙමා වුත්ති සියා එවං,එවං නු අස්ස සඞ්ගහො.
于安住自家之在家长者，其生活方式应如是安稳；如是，则有摄受。
207.
207.
අ-බ්යපජ්ජො [Pg.378] සියා එවං,සච්ච-වාදී ච මාණවො;
අස්මා ලොකා පරං ලොකං,එවං පෙච්ච න සොචති.
如是，彼青年应无嗔害，说真实语；如是，从此世去往他世，命终之后不忧愁。
208.
208.
සුඛා [Pg.379] මත්තෙය්යතා ලොකෙ,අථො පෙත්තෙය්යතා සුඛා;
සුඛා සාමඤ්ඤතා ලොකෙ,අථො බ්රහ්මඤ්ඤතා සුඛා.
世间敬母乐，敬父亦安乐；世间敬沙门乐，敬婆罗门亦安乐。
209.
209.
පථවී [Pg.381] වෙළුකං පත්තං,චක්කවාළං සුචිප්ඵලං;
සිනෙරු වම්මිකො ඛුද්දො,සමුද්දො පාතිකො යථා.
大地如竹叶，轮围山如针果；须弥山如小蚁丘，大海如一小钵。
210.
210.
බ්රහ්මාති [Pg.382] මාතා-පිතරො,පුබ්බාචරියාති වුච්චරෙ;
ආහුනෙය්යා ච පුත්තානං,පජානමනුකම්පකා.
父母被称为“梵天”，被称为“先师”；是子女的应供者，是子女的怜悯者。
211.
211.
තස්මා [Pg.384] හි නෙ නමසෙය්ය,සක්කරෙය්ය ච පණ්ඩිතො;
අන්නෙන අථො පානෙන,වත්ථෙන සයනෙන ච.
是故智者应礼敬、恭敬于彼等，并以饮食、衣服与卧具供养之。
සාධුජන-නිද්දෙස
善人的解释
212.
212.
කාය-කම්මං [Pg.386] සුචි තෙසං,වාචා-කම්මං අනාවිලං;
මනො-කම්මං සුචි-සුද්ධං,තාදිසා සුජනා නරා.
他们的身业清净，语业无垢，意业纯净。如是之人即是善人。
213.
213.
සෙට්ඨ-විත්තං [Pg.387] සුතං පඤ්ඤා,සද්ධනං සත්තධා හොත්ති;
සද්ධා සීලං සුතං චාගො,පඤ්ඤා චෙව හිරොත්තප්පං.
最上之财是闻与慧。圣财有七种：信、戒、闻、舍、慧、惭与愧。
214.
214.
සද්ධම්මාපි [Pg.389] ච සත්තෙව,සද්ධා හිරී ච ඔත්තප්පං;
බාහුස්සච්චං ධිරො චෙව,සති පඤ්ඤා ච ඉච්චෙවං.
正法亦有七种：信、惭、愧、多闻、精进、念、慧。
215.
215.
හිරී-ඔත්තප්ප-සම්පන්නා[Pg.390],සුක්ත්ක-ධම්ම-සමාහිතා;
සන්තො සප්පුරිසා ලොකෙ,දෙව-ධම්මාති වුච්චරෙ.
具足惭愧，成就善法者，世间的寂静善人，被称为“天法”(Devadhamma)。
216.
216.
සද්ධො [Pg.392] හිරිමා ඔත්තප්පී,වීරො පඤ්ඤො ස-ගාරවො;
භබ්බො ආපජ්ජිතුං බුද්ධිං,විරූළ්හිඤ්ච විපුල්ලතං.
有信、有惭、有愧，勇猛、有慧、有敬者，堪能证得智慧，并使其增长与广大。
217.
217.
යො [Pg.393] වෙ කතඤ්ඤූ කත-වෙදි ධීරො,කල්යාණ-මිත්තො දළ්හඅ-භත්තො ච හොති;
දුක්ඛිත්තස්ස සක්කච්චං කරොති කිච්චං,තථාවිධං සප්පුරිසං වදන්ති.
确实是知恩、报恩的智者，是善友且忠诚。他认真地为受苦者做事。他们称这样的人为善人。
218.
218.
මාතා-පෙත්ති-භරං [Pg.395] ජන්තුං,කුලෙ ජෙට්ඨාපචායිනං;
සණ්හං සඛිල-සම්භාසං,පෙසුණෙයප්පහායිනං.
奉养父母，尊敬家族长者，言语柔和亲切，舍弃离间语者。
219.
219.
මච්ඡෙර-විනයෙ යුත්තං,සච්චං කොධාභිතුං නරං;
තං වෙ දෙවා තාවතිංසා,ආහු සප්පුරිසො ඉති.
致力于调伏悭吝，真实、无嗔之人，三十三天(Tāvatiṃsā)的诸天称之为善人。
220.
220.
අ-ප්පමාදෙන [Pg.398] මඝවා,දෙවානං සෙට්ඨතං ගතො;
අ-ප්පමාදං පසංසන්ති,පමාදො ගරහිතො සදා.
摩伽婆(Maghavā)因不放逸而成为诸天之最胜者。他们赞叹不放逸，放逸常受呵责。
221.
221.
දානං [Pg.399] සීලං පරිච්චාගං,ආජ්ජවං මද්දවං තපං;
අ-කොධං අ-විහිංසඤ්ච,ඛන්තීච අ-විරොධනං.
布施、持戒、舍离，正直、柔和、自制，无嗔、不害，忍辱、无违逆。
222.
222.
ඉච්චෙතෙ කුසලෙ ධම්මෙ,ඨිතෙ පස්සාමි අත්තනි;
තතො මෙ ජායතෙ පීති,සොමනස්සඤ්චනප්පකං.
我见这些善法已安住于自身，由此我生起喜悦与非凡的欢欣。
223.
223.
නනු [Pg.402] තෙයෙව සන්තා නො,සාගරා න කුලාචලා;
මනංපි මරියාදං යෙ,සංවට්ටෙපි ජහන්ති නො.
岂非彼等圣者，如海不动摇？岂非雪山，屹立不倾摇？纵使劫火炽，心界亦不逾。
224.
224.
න [Pg.403] පුප්ඵ-ගන්ධො පටිවාතමෙති,න චන්දනං තග්ගර මල්ලිකා වා;
සතඤ්ච ගන්ධො පටිවාතමෙති,සබ්බා දිසා සප්පුරිසො පවායති.
花香不能逆风而行，栴檀(candana)、多伽罗(taggara)或茉莉(mallikā)亦不能。唯有善人的德香能逆风而行，善人(的芳名)遍布四方。
225.
225.
තෙපි [Pg.405] ලොක-හිතා සත්තා,සූරියො චන්දිමා අපි;
අත්ථං පස්ස ගමිස්සන්ති,නියමො කෙන ලඞ්ඝතෙ.
那些利益世间的众生，甚至日月，亦将走向灭尽。谁能逾越此法则？
226.
226.
සත්ථා [Pg.406] දෙව-මනුස්සානං,වසී සොපි මුනිස්සරො;
ගතොව නිබ්බුතිං සබ්බෙ,සඞ්ඛාරා න හි සස්සතා.
天人导师，自在的圣者之王，他已入涅槃。诸行确实不是常恒的。
227.
227.
කරෙය්ය [Pg.407] කුසලං සබ්බං,සිවං නිබ්බානමාවහං;
සරෙය්යඅ අ-නිච්චං ඛන්ධං,නිබ්බිදා-ඤාණ-ගොචරං.
应作诸善业，引安稳涅槃。应念蕴无常，厌离智为境。
228.
228.
යාතානුයායී [Pg.408] ච භවාහි මාණව,අල්ලඤ්ච පාණිං පරිවජ්ජයස්සු;
මා චස්සු මිත්තෙසු කදාචි දුබ්භි,මා ච වසං අ-සතීනං ගච්ඡ.
青年啊，你应该成为(善道的)随行者(yātānuyāyī)，且应避免(沾染)不净之手。绝不要对朋友怀恶意，也不要受无信者的控制。
229.
229.
අ-සන්ධවං [Pg.411] නාපි ච දිට්ඨ-පුබ්බං,යො ආසනෙනාපි නිමන්තයෙය්ය;
තස්සෙව අත්ථං පුරිසො කරෙය්ය,යාතානුයායීතිතමාහුපණ්ඩිතා.
即使是不认识的，也未曾见过的，若有人以座位邀请，那人应为他做有益之事。智者称他为“随行者”。
230.
230.
යස්සෙකරත්තිපි [Pg.412] ඝරෙ වසෙය්ය,යත්ථන්න-පානං පුරිසො ලභෙය්ය;
න තස්ස පාපං මනසාපි චින්තෙය්ය,අ-දුබ්භ-පාණි දහතෙ මිත්ත-දුබ්භො.
若有人即使只在他家住一晚，在那里得到饮食，即使在心中也不应对他生起恶念。背叛朋友者，是自毁其手。
තතීය සාධුනර
第三贤士
231.
231.
යස්ස [Pg.414] රුක්ඛස්ස ඡායාය,නිසීදෙය්ය සයෙය්ය වා;
න තස්ස සාඛං භඤ්ජෙය්ය,මිත්ත-දුබ්භො හි පාපකො.
在其树荫下或坐或卧，不应折断它的枝条；背叛朋友是邪恶的。
චතුත්ථ සාධුනර
第四贤士
232.
232.
පුණ්ණංපි [Pg.415] චෙ මං පථවිං ධනෙන,දජ්ජිත්ථියා පුරිසො සම්මතාය;
සද්ධා ඛණං අතිමඤ්ඤෙය්ය තංපි,තාසං වසං අ-සතීනං න ගච්ඡෙ.
纵使一个男人将充满财富的大地给予一位受尊敬的女子，有信仰者也应轻视此事，不应受那些无信女人的控制。
233.
233.
එවං [Pg.417] ඛො යාතං අනුයායී හොති,අල්ලඤ්ච පාණිං දහතෙ පුනෙවං;
අ-සතී ච සා සො පන මිත්තං-දුබ්භො,සො ධම්මිකො හොහි ජහස්සු අ-ධම්මං.
如此，他确实成了她的追随者，再次灼伤自己的手；她是无信女，而他则成了背叛朋友者。你当行于法，舍弃非法。
කායඛමනීය-නිද්දෙස
身体安适的解释
234.
234.
අභිවාදන-සීලිස්ස[Pg.420],නිච්චං වුඩ්ඪාපචායිනො;
චත්තාරො ධම්මා වඩ්ඪන්ති,ආයු වණ්ණො සුඛං බලං.
常习礼敬者，恒尊耆宿贤；四法得增长，寿色乐力全。
235. පඤ්චිමෙ [Pg.421] භික්ඛවෙ ධම්මා ආයුස්සා, කතමෙ පඤ්ච. සප්පාය-කාරී හොති. සප්පායෙච මත්තං ජානාති. පරිණත්තභොජී ච හොති. කාල-චාරී ච, බ්රහ්ම-චාරීච. ඉමෙ ඛො භික්ඛවෙ පඤ්ච ධම්මා ආයුස්සාති.
235. 诸比丘，有五法能增寿。何等为五？行适宜事，于适宜事知量，食消化良好的食物，适时而行，行梵行。诸比丘，此五法能增寿。
236. පඤ්චිමෙ [Pg.424] භික්ඛවෙ ධම්මා ආයුස්සා, කතමෙ පඤ්ච. සප්පාය-කාරී හොති. සප්පායෙච මත්තං ජානාති. පරිණතභොජීචහොති. සීලවාච, කල්යාණ මිත්තොච. ඉමෙ ඛො භික්ඛවෙ පඤ්ච ධම්මා ආයුස්සාති.
236. 诸比丘，有五法能增寿。是哪五种呢？做适宜的事，知适宜的量，吃容易消化的食物，持戒，以及有善友。诸比丘，这五法能增寿。
237.
237.
පඤ්ච-සීලං [Pg.427] සමාදාය,සමං කත්වා දිනෙ දිනෙ;
සතිමා පඤ්ඤවා හුත්වා,චරෙ සබ්බිරියාපථෙ.
受持五戒，日日平等行；具念与智慧，于一切威仪中行。
238. පඤ්චිමෙ [Pg.428] භික්ඛවෙ චඞ්කමෙ ආනිසංසා, කතමෙ පඤ්ච, අද්ධානක්ඛමො හොති. පධානක්ඛමො හොති. අප්පාබාධො හොති. අසිතංපීතංඛායිතංසායිතං සම්මා පරිණාමං ගච්ඡති. චඞ්කමාධිගතො සමාධි චිරට්ඨිතිකො හොති. ඉමෙඛො භික්ඛවෙ පඤ්ච චඞ්කමෙ ආනි සංසාති.
238. 诸比丘，经行有五种利益。哪五种呢？能耐远行，能耐精勤，少病，所食、所饮、所嚼、所尝之物能被良好地消化，经行中获得的定能持久。诸比丘，这就是经行的五种利益。
239.
239.
පරිස්සාවන-දානඤ්ච[Pg.431],ආවාස-දානමෙව ච;
ගිලාන-වත්ථු-දානඤ්ච,දාතබ්බං මනුජාධිප.
人主啊，应布施滤水器、布施住处，以及布施病者所需之物。
240.
240.
කාතබ්බං [Pg.432] ජිණ්ණකාවාසං,පටිසඞ්ඛරණං තථා;
පඤ්ච-සීල-සමාදානං,කත්වා තං සාධු-රක්ඛිතං;
උපොසථොපවාසො ච,කාතබ්බොපොසථෙ ඉති.
应修缮旧的住处；受持五戒后，应善加守护；也应在布萨日持守布萨。
241.
241.
අති-භොත්තා [Pg.434] රොග-මූලං,ආයුක්ඛයං කරොති වෙ;
තස්මා තං අති-භුත්තිංව,පරිහරෙය්ය පණ්ඩිතො.
过食是疾病之根，确实会损耗寿命；因此，智者应避免过食。
242.
242.
අ-ජිණ්ණෙ [Pg.435] භොජනං විසං,දුල්ලද්ධෙ අ-විචාරකෙ;
ජිණ්ණෙ සු-ලද්ධෙ විචාරෙ,න වජ්ජං සබ්බ-භොජනං.
食物未消化时进食是毒药，难得或不经思虑而食也是如此。若在食物消化后，易于获得，且经思虑而食，则一切食物皆无过失。
243.
243.
චත්තාරො [Pg.437] පඤ්ච ආලොපෙ,ආභුත්වා උදකං පිවෙ;
අලං ඵාසු-විහාරාය;
පහිතත්තස්ස භික්ඛුනො.
吃四、五口食物后，即当饮水；这对于精勤努力的比丘，足以安乐住。
244.
244.
මනුජස්ස [Pg.438] සදා සතිමතො,මත්තං ජානතො ලද්ධ-භොජනං;
තනුකස්ස භවන්ති වෙදනා,සනිකං ජීරති ආයු පාලයං.
对于恒常具念、获得食物而知量的人，他的感受会变得轻微；他缓慢地衰老，守护着寿命。
245.
245.
ගරූනං [Pg.440] අඩ්ඪ-සොහිච්චං,ලහූනං නාති-කිත්තියා;
මත්තා-පමාණං නිද්දිට්ඨං,සුඛං ජීරති තාවතා.
对于难消化的食物，食至半饱；对于易消化的食物，不应过饱。适量已被指出，如此便能安乐地生活。
246.
246.
තොයාභාවෙ [Pg.441] පිපාසත්තා,ඛණා පාණෙහි මුච්චතෙ;
තස්මා සබ්බාසුවත්ථාසු,දෙය්යං වාරිං පිපාසයෙ.
无水时为渴所逼，生命瞬间即逝；是故在一切情况下，应施水予口渴者。
247.
247.
සීතොදකං [Pg.442] පයො ඛුද්දං,ඝතමෙකෙකසො ද්විසො;
තිස්සො සමග්ගමථ වා,පගෙ පිතං යුවත්තදං.
冷水、牛奶、蜂蜜、酥油，或单独服用，或两者、或三者混合，于清晨饮用，能予青春。
248.
248.
අන්නං [Pg.444] බ්රහ්මා රසෙ විණ්හු,භුත්තෙ චෙව මහෙසරො;
එවං ඤත්වාතු යො භුඤ්ජෙ,අන්න-දොසං න ලිම්පතෙ.
食物是梵天，味道是毗湿奴，食者是大自在天。如是了知而食者，不为食物的过患所染。
249.
249.
කත්තිකස්සන්තිමො [Pg.445] භාගො,යං චාදො මිග-මාසජො;
තාවුභො යම-දාඨාඛ්යො,ලඝ්වාහාරොව ජීවති.
迦底迦月(Kattika)的最后部分，以及鹿首月(Migasira)之始，此二者被称为阎罗之牙；唯少食者得以存活。
250.
250.
සත්ථානුකුල-චරියා[Pg.447],චිත්තඤ්ඤාවසවත්තිනා;
බුද්ධි-රක්ඛිලිතත්ථෙන,පරිපුණ්ණං රසායනං.
随顺导师之行，了知自心而能自主，以智慧守护其义，此乃圆满之仙丹。
250.
250.
අ-ජාතියා [Pg.448] අ-ජාතානං,ජාතානං විනිවත්තියා;
රොගානං යො විධි දිට්ඨො,තං සුඛත්ථී සමාචරෙ.
为令未生之病不生，已生之病止息，凡是所见的（治病）方法，求乐者都应实行。
252.
252.
ආරොග්යං [Pg.449] පරමා ලාභා,සන්තුට්ඨි පරමං ධනං;
විස්සාසා පරමා ඤාති,නිබ්බානං පරමං සුඛං.
无病是最高的利益，知足是最高的财富，信任是最高的亲人，涅槃是最高的安乐。
පකිණ්ණක-නිද්දෙස
杂品解释
253.
253.
කුමුදං [Pg.460] කො පබොධයි,නාථො රවින්දු පණ්ඩිතො;
කමලං කො කුමුදං කො,නරපං කො පබොධයි.
谁令睡莲开放？主、日、月、智者。谁令莲花开放，谁令睡莲开放，谁令国王觉醒？
254.
254.
චිත්තෙන [Pg.462] නිය්යති ලොකො,චිත්තෙන පරිකස්සති;
චිත්තස්ස එක-ධම්මස්ස,සබ්බෙව වසමන්වගූ.
世界为心所引导，为心所牵引；一切皆为此心一法所制伏。
255.
255.
සමණො [Pg.464] රාජානුරාජා,සෙනාපති මහා-මත්තො;
ධම්මට්ඨො පණ්ඩිතො දිස්වා,පච්චක්ඛත්ථං න කාරියා.
沙门、国王、王子、将军、大臣、住于法中的智者，见后不应仅凭所见而行事。
256.
256.
දීපො [Pg.465] නව-දිසං තෙජො,න හෙට්ඨා ච තථා සකං;
පර-වජ්ජං විදූ පස්සෙ,සක-වජ්ජංපි පස්සතු.
灯光照耀九方，却不照下方与自身；智者见他人之过，亦当见自身之过。
257.
257.
ස-ඵලං [Pg.467] පණ්ඩිතො ලොකෙ,ස-කාරණං වචං භණෙ;
අ-කාරණංඵලං බාලො,ඉදං උභය-ලක්ඛණං.
世间智者说有果、有因之语；愚者说无因、无果之语，此是二者之相。
258.
258.
තස්ස [Pg.468] වාචාය ජානෙය්ය,කුටිලං බාල-පණ්ඩිතං;
වාචා-රූපං මිත්තං කරෙ,වාචා-රූපං ධුවං ජහෙ.
通过其言语，可知其为狡诈、愚痴或智慧。应与言语和善者为友，断然舍弃言语不善者。
259.
259.
දුච්චින්තිතස්ස [Pg.470] චින්තා ච,දුබ්භාසිතස්ස භාසනා;
දුක්කම්මස්ස කතඤ්චාති,එතං බාලස්ස ලක්ඛණං.
心怀恶念，口出恶言，身行恶业，此是愚者之相。
260.
260.
සු-චින්තිතස්ස [Pg.471] චින්තා ච,සු-භාසිතස්ස භාසනා;
සු-කම්මස්ස කතඤ්චාති,එතං ධීරස්ස ලක්ඛණං.
心怀善念，口出善言，身行善业，此是智者之相。
261.
261.
අ-නයං [Pg.473] නයති දුම්මෙධො,අ-ධුරායං නි-යුඤ්ජති;
දුන්නයො සෙය්යසො හොති,සම්මා වුත්තො පකුප්පති;
විනයං සො න ජානාති,සාධු තස්ස අ-දස්සනං.
愚者引人入歧途，委以重任则逃避；以邪导为上，闻正言则怒；彼不知律，不见此人为善。
262.
262.
නයං [Pg.476] නයති මෙධාවී,අ-ධුරායං න යුඤ්ජති;
සු-නයො සෙය්යසො හොති,සම්මා වුත්තො න කුප්පති;
විනයං සො පජානාති,සාධු තෙන සමාගමො.
智者引人入正道，不避重任；以善导为上，闻正言不怒；彼知晓律，与此人相交为善。
263.
263.
අ-නායකා [Pg.479] විනස්සන්ති,නස්සන්ති බහු-නායකා;
ථී-නායකා විනස්සන්ති,නස්සන්ති සුසු-නායකා.
无领导者会毁灭，多领导者会毁灭，女性为领导者会毁灭，幼童为领导者亦会毁灭。
264.
264.
ජෙට්ඨො [Pg.481] කම්මෙසු නීචානං,ජානංජානංව ආචරෙ;
අ-ජානෙවං කරෙ ජානං,නීචො එති භයං පියං.
上级处理下属事务时，应明知而行；若知而佯作不知，下属则会带来恐惧与喜爱。
265.
265.
කම්මං [Pg.482] දුජ්ජන-සාරුප්පං,දුධා සුජන-සාරුප්පං;
දුජ්ජනං තෙසු දුක්කම්මෙ,සු-කම්මෙ සුජනං ඉච්ඡෙ.
行为有二种：与恶人相应者，与善人相应者。于恶业中，可见恶人；于善业中，当愿有善人。
266.
266.
පණ්ඩිතො [Pg.484] වෙරී බාලො ච,දුජ්ජයො බාල-වෙරිතො;
පණ්ඩිතං-වෙරී පමාදෙන,න තං ජයො හි සබ්බදා.
敌人有智者与愚者，愚蠢的敌人难以战胜；对于智慧的敌人，若因放逸，则无法永远得胜。
267.
267.
ගුය්හස්ස [Pg.485] හි ගුය්හමෙව සාධු,න හි ගුය්හස්ස පසත්ථමාවි-කම්මං;
අ-නිප්ඵන්නතාය සහෙය්ය ධීරො,නිප්ඵන්නත්ථොව යථා-සුඛං භණෙය්ය.
隐密之事，隐密为善；公开隐密之事，不被称赞。智者应忍耐未成之事，事成之后，方可随宜而说。
268.
268.
ගුය්හමත්ථං [Pg.486] න විවරෙය්ය,රක්ඛෙය්ය නං යථා නිධිං;
න හී පාතුකතො සාධු,ගුය්හො අත්ථො පජානතා.
不应泄露隐密之事，应如宝藏般守护它。知者公开隐密之义，实非为善。
269.
269.
ථියා [Pg.487] ගුය්හං න සංසෙය්ය,අ-මිත්තස්ස ච පණ්ඩිතො;
යො චාමිසෙන සංහීරො,හදය-ත්ථෙනො ච යො නරො.
智者不应向女人、敌人、为利所诱者，以及心怀不轨者透露秘密。
270.
270.
විවිච්ච [Pg.489] භාසෙය්ය දිවා රහස්සං,රත්තිං ගිරං නාති-වෙලං පමුඤ්චෙ;
උපස්සුතිකා හි සුණන්ති මන්තං,තස්මා හි මන්තො ඛිප්පමුපෙති භෙදං.
白天应在僻静处说秘密，夜晚言谈不应过久；因有窃听者会听到密语，故秘密会迅速泄露。
271.
271.
න [Pg.491] පකාසති ගුය්හං යො,සො ගුය්හං පටිගුය්හති;
භයෙසු න ජහෙ කිච්චෙ,සු-මිත්තොනුචරො භවෙ.
不泄露秘密、能保守秘密、于危难时不舍弃责任者，他会是善友与随从。
272.
272.
කරොති [Pg.492] දුක්කරං සාධුං,උජුං ඛමති දුක්ඛමං;
දුද්දදං සාමං දදාති,යො සු-මිත්තො හවෙ භවෙ.
能行难为的善事，能忍难忍之事，能施难施之物，这样的人会是善友。
273.
273.
පිය-වාචා [Pg.494] සදා මිත්තො,පිය-වත්ථුං න යාචනා;
ඉච්ඡාගතෙන දානෙන,සු-දළ්හො සු-ප්පියො හවෙ;
තදඞ්ගතො ච හීනෙන,අ-ප්පියො භිජ්ජනො භවෙ.
朋友总是言语和悦，从不乞求喜爱之物。通过随愿的布施，友谊会变得非常坚固和可贵；但若与卑劣者交往，则会变得不可爱，关系也会破裂。
274.
274.
දෙහීති [Pg.496] යාචනෙ හිරී,සිරී ච කාය-දෙවතා;
පලායන්ති සිරිච්ඡිතො,න යාචෙ පර-සන්තකං.
当人乞求“请给我”时，羞耻心、吉祥天女(Sirī)以及守护身躯的天神，都会从那希求幸运者身边逃离。所以，不应乞求他人之物。
275.
275.
ස්වානො [Pg.497] ලද්ධාන නිම්මංසං,අට්ඨිං තුට්ඨො පමොදති;
සකන්තිකං මිගං සීහො,හිත්වා හත්ථිංනුධාවති.
狗得到无肉之骨，便满足而欢喜；狮子舍弃近处之鹿，而去追逐大象。
276.
276.
එවං [Pg.499] ඡන්දානුරූපෙන,ජනො ආසීසතෙ ඵලං;
මහා ඡන්දා මහන්තංව,හීනංව හීන-ඡන්දකා.
如此，人们随其欲求而期望果报：大欲求大果，小欲求小果。
277.
277.
නානා-ඡන්දා [Pg.501] මහාරාජ,එකාගාරෙ වසාමසෙ;
අහං ගාම-වරං ඉච්ඡෙ,බ්රාහ්මණී ච ගවං සතං.
大王，我们同住一屋，却有不同愿望：我想要最好的村庄，婆罗门女想要一百头牛。
278.
278.
පුත්තො [Pg.502] ච ආජඤ්ඤ-රථං,කඤ්ඤා ච මණි-කුණ්ඩලං;
යා චෙසා පුණ්ණකා ජම්මී,උජුක්ඛලංභි-කඞ්ඛති.
儿子想要良种马车，女儿想要珠宝耳环；而那个卑贱的本那咖(Puṇṇakā)，她想要臼和杵。
279.
279.
ඨානං [Pg.504] මිත්තෙ ධනෙ කම්මෙ,සතුස්සාහෙ සු-ලබ්භිතං;
තං දළ්හං දුක්කරං කරෙ,පඤ්ඤා-සති-සමාධිනා.
地位、朋友、财富、事业，通过努力容易获得；那坚固的难成之事，应以智慧、正念与禅定来完成。
280.
280.
භෙසජ්ජෙ [Pg.505] විහිතෙ සුද්ධ,බුද්ධාදි-රතනත්තයෙ;
පසාදමාචරෙ නිච්චං,සජ්ජනෙ ස-ගුණෙපි ච.
对于配制好的纯净良药，对于佛陀等三宝，以及对于有德的善人，应恒常生起净信。
281.
281.
රාජා [Pg.507] රට්ඨෙන ධාතුසො,බාලො පාපෙහි දුම්මනො,අලඞ්කාරෙන ඉත්ථීපි,කාමෙහි ච න තප්පති.
国王不满足于国土，恶意的愚者不满足于恶行，女人不满足于装饰，亦不满足于欲乐。
282.
282.
අප්පිච්ඡො [Pg.508] ච ධුතඞ්ගෙන,ආරද්ධො වීරියෙන හි;
විසාරදො පරිසාය,පරිච්චාගෙන දායකො;
සවනෙන සු-ධම්මංපි,න තප්පතිව පණ්ඩිතො.
少欲者修头陀行，发起精进，于会众中无畏，以舍离而布施；智者听闻善法，亦不满足。
283.
283.
ජෙට්ඨස්ස [Pg.510] සිතං හසිතං,මජ්ඣස්ස මධුරස්සරං;
ලොකෙ අංස-සිරො-කම්පං,ජම්මස්ස අප-හස්සිතං;
එතෙසං අති-හස්සිතං,හාසො හොති යථාක්කමං.
上者之笑为微笑，中者之笑为悦耳之声，卑下者之笑为摇头晃肩的嘲笑。这些依次是他们的笑，而过度则为大笑。
284.
284.
නත්ථි [Pg.513] දුට්ඨෙ නයො අත්ථි,න ධම්මො න සු-භාසිතං;
නික්කමං දුට්ඨෙ යුඤ්ජෙය්ය,සො හි සබ්භිං න රඤ්ජති.
恶人无道，无法，无善说；应努力远离恶人，因其不喜善人。
285.
285.
දුල්ලභං [Pg.515] පකතිං වාචං,දුල්ලභො ඛෙමකො සුතො;
දුල්ලභා සදිසී ජායා,දුල්ලභො ස-ජනො පියො.
难得自然之语，难得安稳之子，难得相似之妻，难得亲爱之人。
286.
286.
ධජො [Pg.516] රථස්ස පඤ්ඤාණං,ධූමො පඤ්ඤාණමග්ගිනො;
රාජා රට්ඨස්ස පඤ්ඤාණං,භත්තා පඤ්ඤාණමිත්ථියා.
旗帜是战车之标志，烟是火之标志，国王是国家之标志，丈夫是女人之标志。
287.
287.
දුන්නාරියා [Pg.518] කුලං සුද්ධං,පුත්තො නස්සති ලාලනා;
සමිද්ධි අ-නයා බන්ධු,පවාසා මදනා හිරී.
恶女败坏清净家族，娇惯毁灭儿子；非理毁灭财富，远行毁灭亲人，骄慢毁灭惭愧。
288.
288.
මාතා [Pg.520] පිතා ච පුත්තානං,නොවාදෙ බහු-සාසන්නං;
පණ්ඩිතා මාතරො අප්පං,වදෙය්යුං වජ්ජ-දීපනං.
父母对子女，多加教诲；贤母应少言，直指过失。
289.
289.
ලාළයෙ [Pg.522] පඤ්ඡ-වස්සානි,දස-වස්සානි තාළයෙ;
පත්තෙ තු සොළසෙ වස්සෙ,පුත්තං මිත්තංවදාචරෙ.
五年怀爱养，十年施杖策；及至十六岁，视子如友客。
290.
290.
ලාලනෙ [Pg.523] ධීතරං දොසා,පාලනෙ බහවො ගුණා;
ධීතුයා කිරියං නිච්චං,පස්සන්තු සුට්ඨු මාතරො.
娇惯女儿多过患，养育女儿多功德；女儿所作恒常事，母亲应善细观察。
ඉති [Pg.525] පකිණ්ණක-නිද්දෙසො නාම
此名为《杂品解释》。
සත්තමා පරිච්ඡෙදො.
第七章。
සීල-නිද්දෙස
戒的解释
291.
291.
පමාදං [Pg.526] භයතො දිස්වා,අ-ප්පමාදඤ්ච ඛෙමතො;
භාවෙථ අට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං,එසා බුද්ධානුසාසනී.
观放逸为怖畏，见不放逸为安稳；应修习八支圣道，此乃诸佛之教诲。
292.
292.
හීනෙන [Pg.528] බ්රහ්ම-චරියෙන,ඛත්තියෙ උපපජ්ජති;
මජ්ඣිමෙන ච දෙවත්තං,උත්තමෙන වි-සුජ්ඣති.
以劣等梵行，生于刹帝利；以中等梵行，生于天界；以最优梵行，得清净。
ක.
迦。
නගරෙ [Pg.532] බන්ධුමතියා,බන්ධුමා නාම ඛත්තියො;
දිවසෙ පුණ්ණමාය සො,උපගච්ඡි උපොසථං.
在班度马提(Bandhumatī)城，有一位名叫班度马(Bandhumā)的刹帝利；他在满月日，前往受持布萨。
ඛ.
佉。
අහං තෙන සමයෙන,ගුම්භ-දාසී අහං තහිං;
දිස්වා ස-රාජකං සෙනං,එවාහං චින්තයිං තදා.
我于彼时，是那里的一名丛林婢女(gumbadāsī)；见到国王和他的军队，我当时如是思惟。
ග.
伽。
රාජාපි [Pg.533] රජ්ජං ඡට්ටෙත්වා,උපගච්ඡි උපොසථං;
ස-ඵලං නූන තං කම්මං,ජන-කායො පමොදිතො.
国王亦舍弃国政，前往受持布萨；此业定然有果报，民众欢欣喜悦。
ඝ.
伽。
යොනිසො [Pg.534] පච්චවෙක්ඛිත්වා,දුග්ගච්චඤ්ච දලිද්දතං;
මානසං සම්පහංසිත්වා,උපගච්ඡිමු පොසථං.
我如理省察恶趣与贫穷，内心充满欢喜，前往受持布萨。
ඞ.
ङ。
අහං [Pg.535] උපොසථං කත්වා,සම්මා-සම්බුද්ධසාසනෙ;
තෙන කම්මෙන සු-කතෙන,තාවතිංසං අගච්ඡහං.
我在正自觉者的教法中受持布萨；以此善行之业，我往生三十三天。
ච.
遮。
තත්ථ මෙ සු-කතං බ්යම්හං,උබ්භ-යොජනමුග්ගතං;
කූටාගාර-වරූපෙතං,මහාසනසු-භූසිතං.
那里为我善造一座天宫，高耸一由旬；具足殊胜尖顶阁，以大宝座善庄严。
ඡ.
车。
අච්ඡරා [Pg.536] සත-සහස්සා,උපතිට්ඨන්ති මං සදා;
අඤ්ඤෙ දෙවෙ අතික්කම්ම,අතිරොචාමි සබ්බදා.
十万天女常侍我；我超越其他诸天，恒常光耀。
ජ.
阇。
චතුසට්ඨි-දෙව-රාජූනං[Pg.537],මහෙසිත්තමකාරයිං;
තෙසට්ඨි-චක්කවත්තිනං,මහෙසිත්තමකාරයිං.
我曾为六十四位天王之后；我曾为六十三位转轮王之后。
ඣ.
社。
සුවණ්ණ-වණා [Pg.538] හුත්වාන,භවෙසු සංසරාමහං;
සබ්බත්ථ පවරා හොමි,උපොසථස්සිදං ඵලං.
我曾是金色身，在诸有中轮回；我处处皆殊胜，此乃布萨之果。
ඤ.
尼。
හත්ථි-යානං අස්ස-යානං,රථ-යානඤ්ච සිවිකං;
ලභාමි සබ්බමෙතම්පි,උපොසථස්සිදං ඵලං.
象车、马车、战车及轿舆，我皆获得；此乃布萨之果。
ට.
吒。
සොණ්ණ-මයං [Pg.539] රූපි-මයං,අථොපි ඵලිකා-මයං;
ලොහිතඞ්ග-මයඤ්චෙව,සබ්බං පටිලභාමහං.
金、银、水晶，以及红宝石所造之物，我皆获得。
ඨ.
侘。
කොසෙය්ය-කම්බලියානි[Pg.540],ඛොම-කප්පාසිකානි ච;
මහග්ඝානි ච වත්ථානි,සබ්බං පටිලභාමහං.
丝绸、毛毯、麻布与棉布，以及珍贵衣物，我皆获得。
ඩ.
荼。
අන්නං [Pg.541] පානං ඛාදනීයං,වත්ථං සෙනාසනානි ච;
සබ්බමෙතං පටිලභෙ,උපොසථස්සිදං ඵලං.
食物、饮品、嚼食，衣裳与卧具，我皆获得；此乃布萨之果。
ඪ.
度。
වර-ගන්ධඤ්ච මාලඤ්ච,චුණ්ණකඤ්ඡ විලෙපනං;
සබ්බමෙතං පටිලභෙ,උපොසථස්සිදං ඵලං.
胜妙香、花鬘、香粉与涂香，我皆获得；此乃布萨之果。
ණ.
拏。
කූටාගාරඤ්ච [Pg.542] පාසාදං,මණ්ඩපං හම්මියං ගුහං;
සබ්බමෙතං පටිලභෙ,උපොසථස්සිදං ඵලං.
尖顶屋、宫殿、亭阁、楼阁与洞窟，我皆获得；此乃布萨之果。
ත.
多。
ජාතියා [Pg.543] සත්ත-වස්සාහං,පබ්බජිං අන-ගාරියං;
අඩ්ඪ-මාසෙ අ-සප්පත්තෙ,අර හත්තං අපාපුණිං.
我七岁时，出家过无家生活；未及半月，即证阿罗汉果。
ථ.
他。
කිලෙසා [Pg.544] ඣාපිතා මය්හං,භවා සබ්බෙ සමූහතා;
සබ්බාසව-පරික්ඛීණා,නත්ථි දානි පුන-බ්භවො.
我的烦恼已焚尽，一切有皆根除；一切漏已尽，如今再无后有。
ද.
陀。
එක-නවුතිතො [Pg.545] කප්පෙ,යං කම්මමකරිං තදා;
දුග්ගතිං නාභිජානාමි,උපොසථස්සිදං ඵලං.
九十一劫前，我那时所造业；我不识有恶趣，此乃布萨之果。
ධ.
驮。
ස්වාගතං [Pg.546] වත මෙ ආසි,මම බුද්ධස්ස සන්තිකෙ;
තිස්සො විජ්ජා අනු-පත්තා,කතං බුද්ධස්ස සාසනං.
我真是善来，来到了我佛面前；三明我已得，佛陀教法已完成。
න.
那。
පටිසම්භිදා චතස්සො,විමොකාපි ච අට්ඨිමෙ;
ඡළාභිඤ්ඤා සච්ඡිකතා,කතං බුද්ධස්ස සාසනං.
四无碍解、八解脱，我皆已得；六神通已证，佛陀教法已完成。
293.
293.
ඤාතීනඤ්ච [Pg.547] පියො හොති,මිත්තෙසු ච විරොචති;
කායස්ස භෙදා සු-ගතිං,උපපජ්ජති සීලවා.
为亲人所爱，于朋友中闪耀；身坏命终后，具戒者生于善趣。
294.
294.
නිබ්බානං [Pg.549] පත්ථයන්තෙන සමාදින්නං,පඤ්ච-සීලම්පි අධි-සීලං;
දස-සීලම්පි අධි-සීලමෙව.
由希求涅槃者所受持：五戒是增上戒，十戒也是增上戒。
ක.
迦。
නගරෙ [Pg.554] චන්දවතියා,භටකො ආසහං තදා;
පර-කම්මායනෙ යුත්තො,පබ්බජ්ජං න ලභාමහං.
在旃陀伐提(Candavatī)城中，我那时是佣工；从事他人工作，我无法出家。
ඛ.
佉。
මහන්ධකාර-පිහිතා[Pg.555],තිවිධග්ගීහි ඩය්හරෙ;
කෙන නුඛො උපායෙන,වි-සංයුත්තො භවෙ අහං.
被大黑暗覆盖，为三火所焚烧；我以何方便，能得以解脱？
ග.
伽.
දෙය්යධම්මො [Pg.556] ච මෙ නත්ථි,භටකො දුක්ඛිතො අහං;
යං නූනාහං පඤ්ච-සීලං,රක්ඛෙය්යං පරිපූරයං.
我无布施物，我是苦佣工；我何不圆满，守护于五戒。
ඝ.
伽.
අනොමදස්සිස්ස මුනිනො,නිසභො නාම සාවකො;
තමහං උපසඞ්කම්ම,පඤ්ච-සික්ඛාපදග්ගහිං.
无譬见(Anomadassi)牟尼，有弟子名优胜(Nisabha)；我走近于彼，受持五学处。
ඞ.
ङ.
වස්ස-සත-සහස්සානි[Pg.557],ආයු විජ්ජති තාවදෙ;
තාවතා පඤ්ච-සීලානි,පරිපුණ්ණානි ගොපයිං.
十万年之间，彼时寿量住；于尔许时中，圆满护五戒。
ච.
车.
මච්චු-කාලම්හි [Pg.558] සම්පත්තෙ,දෙවා අස්සාසයන්ති මං;
රථො සහස්ස-යුත්තො තෙ,මාරිසස්ස උපට්ඨිතො.
死亡之时至，诸天安慰我：“贤者，汝千马，所驾车已备。”
ඡ.
车.
වත්තන්තෙ [Pg.559] චරිමෙ චිත්තෙ,මම සීලං අනුස්සරිං;
තෙන කම්මෙන සු-කතෙන,තාවතිංසං අගච්ඡහං.
临终心续时，我忆念我戒；以此善业故，我生忉利天。
ජ.
阇.
තිංසඛත්තුඤ්ච දෙවින්දො,දෙව-රජ්ජමකාරයිං;
දිබ්බ-සුඛං අනුභවිං,අච්ඡරාහි පුරක්ඛත්තො.
三十次天帝，行于天王事；天女所围绕，受用于天乐。
ඣ.
阇.
පඤ්ච-සත්තතිඛත්ත්තු-ඤ්ච[Pg.560],චක්කවත්තී අහොසහං;
පදෙස-රජ්ජං විපුලං,ගණනාතො අ-සඞ්ඛයං.
又七十五次，我曾为轮王；广大地方王，其数不可计。
ඤ.
ञ.
දෙව-ලොකා [Pg.561] චවිත්වාන,සුක්ක-මූලෙන චොදිතො;
පුරෙ වෙසාලියං ජාතො,මහා-කුලෙ සු-අඩ්ඪකෙ.
从天界殁已，为善根所促；生于毗舍离(Vesālī)城，大富大族中。
ට.
吒.
වස්සූපනායිකෙ කාලෙ,දිබ්බන්තෙ ජින-සාසනෙ;
මාතා ච මෙ පිතා චෙව,පඤ්ච-සික්ඛාපදග්ගහුං.
雨安居之时，胜者教法耀；我之父母亲，亦受持五戒。
ඨ.
吒.
සහ [Pg.562] සුත්වානහං සීලං,මම සීලං අනුස්සරිං;
එකාසනෙ නිසීදිත්වා,අරහත්තමපාපුණිං.
我闻戒之后，忆念我之戒；于一座上坐，我证阿罗汉。
ඩ.
荼.
ජාතියා [Pg.563] පඤ්ච-වස්සෙන,අරහත්තමපාපුණිං;
උපසම්පාදයි බුද්ධො,ගුණමඤ්ඤාය චක්ඛුමා.
生年五岁时，我证阿罗汉；具眼者佛陀，知德授具戒。
ඪ.
荼.
පරිපුණ්ණානි [Pg.564] ගොපෙත්වා,පඤ්ච-සික්ඛාපදානහං;
අ-පරිමෙය්යිතො කප්පෙ,විනිපාතං න ගච්ඡහං.
我圆满守护，五种学处故；于无量劫中，不堕于恶趣。
ණ.
ण.
ස්වාහං යසමනුභවිං,තෙසං සීලාන වාහසා;
කප්ප-කොටිපි කිත්තෙන්තො,කිත්තයෙ එක-දෙසකං.
我所受之誉，皆由彼戒力；纵赞俱胝劫，仅能述一分。
ත.
陀.
පඤ්ච-සීලානි [Pg.565] ගොපෙත්වා,තයො හෙතූ ලභාමහං;
දීඝායුකො මහා-භොගො,තික්ඛ-පඤ්ඤො භවාමහං.
守护五戒故，我得三种因：我成长寿者、大受用、利慧。
ථ.
陀.
සංකිත්තෙන්තො [Pg.566] ච සබ්බෙසං,අධි-මත්තඤ්ච පොරිසං;
භවාභවෙ සංසරිත්වා,එතෙ ඨානෙ ලභමහං.
总说一切及，最上之精进；轮回于诸有，我得此诸位。
ද.
达。
අ-පරිමෙය්ය-සීලෙසු[Pg.567],වත්තන්තා ජින-සාවකා;
භවෙසු යදි රජ්ජෙය්යුං,විපාකො කීදිසො භවෙ.
于无量戒中行持的诸佛弟子，若于诸有中贪著，其异熟将如何？
ධ.
陀。
සු-චිණ්ණං මෙ පඤ්ච-සීලං,භටකෙන තපස්සිනා;
තෙන සීලෙනහං අජ්ජ,මොචයිං සබ්බ-බන්ධනා.
我，一个受雇的苦行者，善行五戒；今日我因那戒行，解脱了一切束缚。
න.
那。
අ-පරිමෙය්යිතො [Pg.568] කප්පෙ,පඤ්ච-සීලානි ගොපයිං;
දුග්ගතිං නාභිජානාමි,පඤ්ච-සීලානිදං ඵලං.
于无量劫中，我守护五戒。我不曾知恶趣，此是五戒之果。
ප.
巴。
පටිසම්භිදා [Pg.569] චතස්සො,විමොක්ඛාපි ච අට්ඨිමෙ;
ඡළාභිඤ්ඤා සච්ඡිකතා,කතං බුද්ධස්ස සාසනං.
四无碍解，此八解脱亦然；六神通已现证，佛陀之教已作。
ක.
迦。
තං [Pg.572] නමස්සන්ති තෙ විජ්ජා,සබ්බෙ භූමා ච ඛත්තියා;
චත්තාරො ච මහා-රාජා,තිදසා ච යසස්සිනො;
අථ කො නාම සො යක්ඛො,යං ත්වං සක්ක නමස්සසි.
三明者、所有地上的刹帝利、四大王，以及声名显赫的三十三天诸神都礼敬他。那么，帝释(Sakka)，你所礼敬的那位夜叉是谁呢？
ඛ.
佉。
මං [Pg.574] නමස්සන්ති තෙ-විජ්ජා,සබ්බෙ භූමා ච ඛත්තියා;
චත්තාරො ච මහා-රාජා,තිදසා ච යසස්සිනො.
三明者、所有地上的刹帝利、四大王，以及声名显赫的三十三天诸神都礼敬我。
ග.
伽。
අහඤ්ච [Pg.575] සීල-සම්පන්නෙ,චිරරත්ත-සමාහිතෙ;
සම්මා පබ්බජිතෙ වන්දෙ,බ්රහ්ම-චරිය පරායනෙ.
我礼敬具戒者，长时入定者，正出家者，以梵行为归宿者。
ඝ.
伽。
යෙ [Pg.576] ගහට්ඨා පුඤ්ඤ-කරා,සීලවන්තො උපාසකා;
ධම්මෙන දාරං පොසෙන්ති,තෙ නමස්සාමි මාතලි.
马塔利(Mātali)，我礼敬那些行善的在家人，他们是具戒的优婆塞，如法地养育妻儿。
ඞ.
昂。
සෙට්ඨා [Pg.577] හි කිර ලොකස්මිං,යෙ ත්වං සක්ක නමස්සසි;
අහම්පි තෙ නමස්සාමි,යෙ නමස්සසි වාසව.
帝释(Sakka)，你所礼敬的人，确实是世间最殊胜的。婆娑婆(Vāsava)，我也礼敬你所礼敬的那些人。
1.
1.
පාලිතත්ථෙරනාගෙන[Pg.580],විසුද්ධාරාමවාසිනා;
සුතිච්ඡිතානමත්ථාය,කතා නරදක්ඛදීපනී.
由居住在净园(Visuddhārāma)的巴利陀那伽(Pālita Nāga)长老，为善愿者之利益，造了这部《人眼明灯》。
2.
2.
පුබ්බාචරිය-සීහානං[Pg.581],ආලම්බිත්වාන නිස්සයං;
පාලිතො නාම යො ථෙරො,ඉමං ගන්ථ සු-ලෙඛනී;
සුන්දරමෙව පස්සිතුං,යුඤ්ජෙය්යාථීධ සාධවෙ.
名为巴利多(Pālito)的长老，依止如狮般的先师们，善写此论。贤善的人们啊，愿你们于此精进，得见其美妙！
‘‘ඡප්පදිකා’’.
《六足论》(Chappadikā)。
3.
3.
ඉමං [Pg.582] ගන්ථං වාචුග්ගතො,සචෙ භවසි මාණව;
පුණ්නමායං යථා චන්දො,අති-සුද්ධො විරොචති;
තථෙව ත්වං පුණ්ණ-මනො,විරොච සිරියා ධුවං.
学子，你若能背诵此论，就会像十五日的满月，极其清净地照耀；同样地，你也将心意圆满，恒常焕发吉祥之光。
4.
4.
සු-නිට්ඨිතො [Pg.583] අයං ගන්ථො,සක්කරාජෙ දඣම්ඵියෙ;
පොට්ඨපාදම්හි සූරම්හි,කාලපක්ඛෙ චතුද්දසිං.
此论已善圆满，于萨迦罗(Sakkarāja)历，普吒婆陀(Poṭṭhapāda)月黑分第十四日。
5.
5.
සඤ්චිතෙතං [Pg.584] මයා පුඤ්ඤං,තං-කම්මෙන වරෙන ච;
චිරං තිට්ඨතු සද්ධම්මො,අ-වෙරා හොන්තු පාණිනො.
以我所积集的功德与此殊胜之业，愿正法久住，愿有情无怨。
6.
6.
ඉමං [Pg.585] ගන්ථං පස්සිත්වාන,හොන්තු සබ්බෙපි ජන්තුනො;
සුඛිතා ධම්මිකා ඤාණී,ධම්මං පාලෙතු පත්ථිවො.
愿一切有情见此论后，皆得安乐、具法、具智；愿国王护法。
7.
7.
නිබ්බානං [Pg.586] පත්ථයන්තෙන,සීලං රක්ඛන්තු සජ්ජනා;
ඤත්වා ධම්මං සුඛාවහං,පාපුණන්තු අනාසවං.
愿希求涅槃的善人守护戒行；愿他们了知带来安乐之法，证得无漏。
8.
8.
අට්ඨ-කණ්ඩ-මණ්ඩිතාය[Pg.587],දක්ඛය අත්ථ-දීපකො;
නර-සාරො අයං ගන්ථො,චිර-කාලං පතිට්ඨතු.
此论以八章庄严，为能者阐明义理；此乃人中精华，愿此论久住于世。
9.
9.
යාවතා චන්ද-සූරියා,නාගච්ඡෙය්යුං මහී-තලෙ;
පමොදිතා ඉමං ගන්ථං,දිස්සන්තු නය-කොවිදා.
乃至日月住世，愿善于引导者欢喜得见此论。
10.
10.
සම්මා [Pg.588] ඡන්දෙනිමං ගන්ථ,වාචෙන්තා පරියාපුණා;
පසන්නෙනානායාසෙන,පත්වා සුඛෙන කොවිදං.
愿以正欲读诵学习此论者，能以清净心，不费辛劳，安乐地获得善巧。
11.
11.
චන්දාදිච්චාව [Pg.589] ආකාසෙ,බහුස්සුතෙහි සම්පදා;
විසෙස-පුග්ගලා හුත්වා,පප්පොන්තු අමතං පදං.
犹如日月在空中，愿他们藉由广学多闻，成为殊胜的个人，证得不死之境。
12.
12.
උක්කට්ඨ-ධම්ම-දානෙන[Pg.590],පාපුණෙය්යමනුත්තරං;
ලිඞ්ග-සම්පත්ති-මෙධාවී,තක්කී-පඤ්ඤා සු-පෙසලී.
以殊胜之法施，愿我证得无上；具足圆满之相，有智慧，善思辨，极善巧。
නරදක්ඛ ථොමනා ආසීස
人眼明灯之赞颂与祝福
3. ගාථා
3. 偈颂
1.
1.
පාලිතො [Pg.592] පාළියා ඡෙකො,ත්වංසි ගම්භීර-ඤාණවා;
පාලියාව පාලිතස්ස,දදාමිදානි භො අහං.
巴利多(Pālita)，汝善巧于巴利(Pāḷi)，具甚深之智；我今以巴利语，献予巴利多。
2.
2.
දක්ඛාවාදෙසු [Pg.593] කුසලො,පාලිතො සාසනන්ධරී;
පිටකෙසු අජ්ඣොගාය්හ,නරදක්ඛංභිසඞ්ඛරී.
巴利多善巧于教诫，是圣教之承担者，深入三藏，造《人眼明灯》。
3.
3.
සුත-ධරෙන [Pg.595] රචිතං,එතං සාර-ගවෙසිනො;
අතන්දිකා සු-දක්ඛන්තු,අග්ගග්ග-සාසනෙ රතා.
此乃闻持者所造，为寻求精髓者而作；愿勤勉且乐于至上教法者，善巧地领悟。
නරදක්ඛ ථොමනා ආසීස
人眼明灯之赞颂与祝福
2. ගාථා
2. 偈颂
1.
1.
ඤුං [Pg.596] පාලිතොධ ජාතො යො,ථෙරො සො අබ්භුතොව ඤුං;
ඤුං මහා-පාලිතො සන්තො,නිකාය-පාලිතො ච ඤුං.
今有巴利多出现于此，彼长老实为希有；诚然是伟大的守护者，是寂静者，亦是部派的守护者。
2.
2.
ඤුං [Pg.598] නර-දක්ඛ-ගන්ථං යං,සොවකා නර-දක්ඛ-දං;
නරා දක්ඛන්තු සම්මා ච,දක්ඛත්තං පාපුණන්තු ඤුං.
此《人眼明灯》之书，实予人眼目；愿人们如实看待，并真正获得善巧。