1

นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส

礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者

---

สุตฺตนฺตปิฏก

经藏

---

มชฺฌิมนิกาย

中部

---

มูลปณฺณาสปาฬิ

根本五十品圣典

---

สํคายนสฺส ปุจฺฉา วิสฺสชฺชนา

结集之问答

---

ปุจฺฉา – ปฐมมหาสํคีติกาเล [Pg.1] อาวุโส ธมฺมสํคาหกา มหากสฺสปาทโย มหาเถรวรา ทีฆนิกายํ สํคายิตฺวา ตทนนฺตรํ กึ นาม ปาวจนํ สํคายึสุ.

问：贤友，在第一次大结集时，诸法集者大迦叶等诸大长老，结集了长部之后，接下来结集了什么名称的教说呢？

---

วิสฺสชฺชนา – ปฐมมหาสํคีติกาเล ภนฺเต ธมฺมสํคาหกา มหากสฺสปาทโย มหาเถรวรา ทีฆนิกายํ สํคายิตฺวา ตทนนฺตรํ มชฺฌิมํ นาม นิกายํ สํคายึสุ.

答：尊者，在第一次大结集时，诸法集者大迦叶等诸大长老，结集了长部之后，接下来结集了名为中部的部派。

---

ปุจฺฉา – มชฺฌิมนิกาโย [Pg.2] นาม อาวุโส มูลปณฺณาสโก มชฺฌิม ปณฺณาสโก อุปริปณฺณาสโกติ ปณฺณาสกวเสน ติวิโธ, ตตฺถ กตรํ ปณฺณาสกํ ปฐมํ สํคายึสุ.

问：贤友，所谓中部，依五十品分为根本五十品、中部五十品、后五十品三种。其中哪一个五十品是最先结集的？

---

วิสฺสชฺชนา – ตีสุ ภนฺเต ปณฺณาสเกสุ มูลปณฺณาสกํ นาม ปาวจนํ ธมฺมสํคาหกา มหาเถรวรา ปฐมํ สํคายึสุ.

答：尊者，在三个五十品中，诸法集者大长老们最先结集了名为根本五十品的教说。

---

ปุจฺฉา – มูลปณฺณาสเกปิ [Pg.3] อาวุโส ปญฺจวคฺคา ปณฺณาส จ สุตฺตานิ, เตสุ กตรํ วคฺคํ กตรญฺจ สุตฺตํ ปฐมํ สํคายึสุ.

问：贤友，在根本五十品中，有五个品和五十部经，其中最初结集的是哪个品和哪部经？

---

วิสฺสชฺชนา – มูลปณฺณาสเก ภนฺเต ปญฺจสุ วคฺเคสุ ปฐมํ มูลปริยายวคฺคํ ปณฺณาสเกสุ จ สุตฺเตสุ ปฐมํ มูลปริยายสุตฺตํ สํคายึสุ.

答：尊者，在根本五十品中，于五个品中最初结集了根本法门品；于诸经中，最初结集了《根本法门经》。

---

สาธุ อาวุโส มยมฺปิ ทานิ ตโตเยว ปฏฺฐาย สํคีติปุพฺพงฺคมานิ ปุจฺฉาวิสฺสชฺชนกิจฺจานิ กาตุํ สมารภาม.

好，贤友，我们现在就从这里开始，以结集为先导，着手进行问答之事吧。

---

มูลปริยายสุตฺต

根本法门经

---

ปุจฺฉา – เตน อาวุโส ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน มูลปริยายสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

问：贤友，那位知者、见者、阿罗汉、正等觉者世尊，是在哪里、针对谁、因何事而说此《根本法门经》呢？

---

วิสฺสชฺชนา – อุกฺกฏฺฐายํ ภนฺเต ปญฺจสเต พฺราหฺมณกุลา ปพฺพชิเต อารพฺภ ภาสิตํ, ปญฺจสตา ภนฺเต พฺราหฺมณกุลา ปพฺพชิตา [Pg.4] ภิกฺขู ปริยตฺตึ นิสฺสาย มานํ อุปฺปาเทสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答：尊者，此经是在乌迦ṭṭhā(Ukkaṭṭhā)，针对五百位出身婆罗门家族的出家者而说。尊者，有五百位出身婆罗门家族的比丘，因学习教理而生起我慢，此经即是因此事而说。

---

ปุจฺฉา – ตํ ปนาวุโส สุตฺตํ ภควตา กติหิ วาเรหิ กติหิ จ อนฺโตคธปเทหิ วิภชิตฺวา ภาสิตํ.

问：贤友，世尊是以几种方式、多少内含句来分别解说此经的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – ตํ [Pg.5] ปน ภนฺเต มูลปริยายสุตฺตํ ภควตา อฏฺฐหิ จ วาเรหิ จตุวีสติยา จ อนฺโตคธปเทหิ วิภชิตฺวา เทสิตํ.

答：尊者，世尊是以八种方式和二十四个内含句来分别开示这部《根本法门经》的。

---

สพฺพาสวสุตฺต

一切漏经

---

ปุจฺฉา – ทุติยํ ปนาวุโส สพฺพาสวสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊所说的第二部《一切漏经》，是在哪里，针对谁而说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – สพฺพาสวสุตฺตํ ปน ภนฺเต ภควตา สาวตฺถิยํ สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

答：尊者，《一切漏经》是世尊在舍卫城(Sāvatthī)针对众多比丘所说的。

---

ปุจฺฉา – ตตฺถาวุโส [Pg.6] ภควตา อาสวา กติหิ ปกาเรหิ วิภชิตฺวา ทสฺสิตา.

问：贤友，在此，世尊以几种方式来区分和开示诸漏？

---

วิสฺสชฺชนา – สตฺตหิ ภนฺเต ปกาเรหิ วิภชิตฺวา อาสวา ภควตา ปกาสิตา.

答：尊者，世尊以七种方式分别阐述了诸漏。

---

ธมฺมทายาทสุตฺต

法嗣经

---

ปุจฺฉา – ธมฺมทายาทสุตฺตํ [Pg.7] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊所说的《法嗣经》是在哪里、针对谁、基于什么事而说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ, ภควโต จ ภนฺเต ภิกฺขุสงฺฆสฺส จ ตทา มหาลาภสกฺกาโร อุทปาทิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答：尊者，此经是在舍卫城，针对众多比丘所说的。尊者，当时世尊和比丘僧团获得了极大的利养和恭敬。尊者，此经就是针对此事而说的。

---

ปุจฺฉา – ตตฺถาวุโส [Pg.9] ทฺเว อนุสนฺธโย, เตสุ ปฐเม อนุสนฺธิมฺหิ กถํ ภควตา ภิกฺขูนํ โอวาโท ทินฺโน.

问：贤友，此经中有两个连结。在第一个连结中，世尊是如何教诫比丘们的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – ปฐเม ภนฺเต อนุสนฺธิมฺหิ ธมฺมทายาทา เม ภิกฺขเว ภวถ มา อามิสทายาทา, อตฺถิ เม ตุมฺเหสุ อนุกมฺปา, กินฺติ เม สาวกา ธมฺมทายาทา ภเวยฺยุํ โน อามิสทายาทาติ เอวมาทินา ภควตา ภิกฺขูนํ โอวาโท ทินฺโน.

答：尊者，在第一个连结中，世尊以此等话语教诫比丘们说：“比丘们，你们应当成为我的法的继承者，不要成为物质的继承者。我对你们有怜悯心，（心想：）‘如何能让我的弟子们成为法的继承者，而非物质的继承者呢？’”

---

ธมฺมทายาทา [Pg.11] เม ภิกฺขเว ภวถ มา อามิสทายาทา, อตฺถิ เม ตุมฺเหสุ อนุกมฺปา กินฺติ เม สาวกา ธมฺมทายาทา ภเวยฺยุํ, โน อามิสทายาทา.

“比丘们，你们应当成为我的法的继承者，不要成为物质的继承者。我对你们有怜悯心，（心想：）‘如何能让我的弟子们成为法的继承者，而非物质的继承者呢？’”

---

ปุจฺฉา – ทุติเย [Pg.12] ปนาวุโส อนุสนฺธิมฺหิ อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา กีทิสี ธมฺมเทสนา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

问：贤友，在第二个连结中，具寿舍利弗长老、法将是如何分别开示佛法的？

---

วิสฺสชฺชนา – ทุติเย ปน ภนฺเต อนุสนฺธิมฺหิ อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา สตฺถุ ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต สาวกานํ วิเวกํ อนนุสิกฺขตํ ตีหิ ฐาเนหิ คารยุตํ, อนุสิกฺขนฺตานญฺจ ตีหิ ฐาเนหิ ปาสํสตํ, โสฬส จ ปาปเก ธมฺเม เตสญฺจ ปหานาย มชฺฌิมา ปฏิปทา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

答：尊者，在第二个连结中，具寿舍利弗长老、法将，分别开示了：当导师住于独处时，以三事呵责不随学远离的弟子，以三事赞叹随学远离的弟子，以及十六种恶法和为断除它们的中道。

---

ภยเภรวสุตฺต

怖畏经

---

ปุจฺฉา – ภยเภรวสุตฺตํ [Pg.13] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊所说的《怖畏经》，是在哪里、为了谁、基于什么事而说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ชาณุสฺโสณึ พฺราหฺมณํ อารพฺภ ภาสิตํ, ชาณุสฺโสณิ ภนฺเต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘เย เม โภ โคตม กุลปุตฺตา ภวนฺตํ โคตมํ อุทฺทิสฺส สทฺธา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตา, ภวํ เตสํ โคตโม ปุพฺพงฺคโม, ภวํ

答：尊者，在舍卫城(Sāvatthī)，是针对阇奴索尼(Jāṇussoṇi)婆罗门说的。尊者，阇奴索尼婆罗门来到世尊面前，这样说道：“乔达摩啊，那些为了您乔达摩，以信从在家出家至无家的良家子，您乔达摩是他们的先导，您……”

---

เตสํ [Pg.14] โคตโม พหุกาโร, ภวํ เตสํ โคตโม สมาทเปตา, โภโต จ ปน โคตมสฺส สา ชนตา ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชตี’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

“您乔达摩对他们多有助益，您乔达摩劝导他们，而且那些民众都随顺您乔达摩的见解。”尊者，就是基于这个事而说的。

---

อนงฺคณสุตฺต

无垢经

---

ปุจฺฉา – อนงฺคณสุตฺตํ [Pg.15] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ เกน ภาสิตํ.

问：贤友，这部《无垢经》是在哪里、为了谁、由谁说的？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ.

答：尊者，在舍卫城(Sāvatthī)，是法将具寿舍利弗长老针对众多比丘所说。

---

อากงฺเขยฺยสุตฺต

希求经

---

ปุจฺฉา – อากงฺเขยฺยสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊是在哪里、为了谁说了这部《希求经》呢？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

答：尊者，在舍卫城(Sāvatthī)，是针对众多比丘所说。

---

วตฺถสุตฺต

布喻经

---

ปุจฺฉา – วตฺถสุตฺตํ [Pg.16] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊是在哪里、为了谁说了这部《布喻经》呢？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

答：尊者，在舍卫城(Sāvatthī)，是针对众多比丘所说。

---

สลฺเลขสุตฺต

削减经

---

ปุจฺฉา – สลฺเลขสุตฺตํ [Pg.17] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊是在哪里、为了谁、基于什么事说了这部《削减经》呢？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ มหาจุนฺทํ อารพฺภ ภาสิตํ, อายสฺมา มหาจุนฺโท ภนฺเต ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘ยา อิมา ภนฺเต อเนกวิหิตา ทิฏฺฐิโย โลเก อุปฺปชฺชนฺติ, อตฺตวาทปฏิสํยุตฺตา วา โลกวาทปฏิสํยุตฺตา วา, อาทิเมว นุ โข ภนฺเต ภิกฺขุโน มนสิกโรโต เอวเมตาสํ ทิฏฺฐีนํ ปหานํ โหติ, เอวเมตาสํ ทิฏฺฐีนํ ปฏินิสฺสคฺโค โหตี’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答：尊者，在舍卫城(Sāvatthī)，是针对具寿大纯陀(Mahācunda)所说。尊者，具寿大纯陀来到世尊面前，这样说道：“尊者，世间生起的这些种种见，或与我论相应，或与世间论相应，比丘是否在最初作意时，就能舍断、就能放下这些见呢？”尊者，就是基于这个事而说的。

---

ปุจฺฉา – ตตฺถ [Pg.18] จ อาวุโส กติ ปริยายา กติ จ อนฺโตคธปทานิ ภควตา วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

问：贤友，在那里，世尊分别开示了多少法门和多少内含的文句呢？

---

วิสฺสชฺชนา – ตตฺถ ภนฺเต ปญฺจ ปริยายา จตุจตฺตาลีส จ อนฺโตคธปทานิ ภควตา วิตฺถาเรน ภาสิตานิ.

答：尊者，在那里，世尊详细说了五种法门和四十四句内含的文句。

---

สมฺมาฏฺฐิสุตฺต

正见经

---

ปุจฺฉา – สมฺมาทิฏฺฐิสุตฺตํ [Pg.19] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ เกน ภาสิตํ.

问：贤友，此《正见经》于何处，针对何人，由谁所说？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ.

答：尊者，于舍卫城(Sāvatthī)，由法将具寿舍利弗长老，针对众多比丘所说。

---

ปุจฺฉา – กสฺส อาวุโส วจนํ.

问：贤友，此是何人之言？

---

วิสฺสชฺชนา – ภควโต ภนฺเต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส.

答：尊者，此是世尊、阿罗汉、正等觉者之言。

---

ปุจฺฉา – เกนาวุโส อาภตํ.

问：贤友，此由谁所传来？

---

วิสฺสชฺชนา – ปรมฺปราย ภนฺเต อาภตํ.

答：尊者，此乃依传承而来。

---

มหาสติปฏฺฐานสุตฺต

大念处经

---

ปุจฺฉา – มหาสติปฏฺฐานสุตฺตํ [Pg.20] ปนาวุโส โยคาวจรานํ พหุปการตฺตา ทีฆนิกาเย จ อิธ จาติ ทฺวีสุ นิกาเยสุ โปราณเกหิ สํคีติกาเรหิ ทฺวิกฺขตฺตุํ สํคายิตฺวา วิตฺถาเรน ปติฏฺฐาปิตํ, ตํ อมฺเหหิ ทีฆนิกาเย ยถานุปฺปตฺตวเสน ปุจฺฉิตญฺจ วิสฺสชฺชิตญฺจ. ตถาปิ โยคาวจรานํ พหุปการตฺตาเยว ตํ [Pg.21] อิทานิปิ ยถานุปฺปตฺตวเสน ปุน ปุจฺฉิสฺสามิ, ตํ ปเนตํ อาวุโส มหาสติปฏฺฐานสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

问：贤友，《大念处经》对修行者有大利益，故为古代结集者于《长部》与此二部中两次结集，广为确立。我等已于《长部》中依其出现次第问答。虽然如此，为令修行者得大利益，如今我将再依其出现次第提问。贤友，此《大念处经》是世尊于何处、针对何人所说？

---

วิสฺสชฺชนา – กุรูสุ ภนฺเต กมฺมาสธมฺเม นาม กุรูนํ นิคเม สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

答：尊者，于拘卢国(Kurūsu)，一名为剑磨瑟昙(Kammāsadhamma)的市镇，针对众多比丘所说。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.22] ตตฺถ อานาปานสฺสติ กายานุปสฺสนา ภควตา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

问：贤友，世尊于彼处，是如何分别开示入出息念身随观的？

---

วิสฺสชฺชนา – อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ อรญฺญคโต วา รุกฺขมูลคโต วา สุญฺญาคารคโต วา นิสีทติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา โส สโตว อสฺสสติ, สโตว ปสฺสสติ, ทีฆํ วา อสฺสสนฺโต ‘ทีฆํ อสฺสสามี’ติ ปชานาติ, ทีฆํ วา ปสฺสสนฺโต ‘ทีฆํ ปสฺสสามี’ติ ปชานาติ, เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ อานาปานสฺสติ กายานุปสฺสนา ภควตา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

答：诸比丘，于此，比丘前往林野、或至树下、或至空闲处，结跏趺坐，正直其身，置念于面前。彼具念而入息，具念而出息。入息长时，了知“我入息长”；出息长时，了知“我出息长”。如是等。尊者，世尊于彼处即如是分别开示了入出息念身随观。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.23] ตตฺถ อิริยาปถกายานุปสฺสนา ภควตา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

问：贤友，世尊于彼处，是如何分别开示威仪路身随观的？

---

วิสฺสชฺชนา – ปุน จปรํ ภิกฺขเว ภิกฺขุ คจฺฉนฺโต วา คจฺฉามีติ ปชานาติ, ฐิโต วา ฐิโตมฺหีติ ปชานาติ, นิสินฺโน วา นิสินฺโนมฺหีติ ปชานาติ, สยาโน วา สยาโนมฺหีติ ปชานาติ, เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา อิริยาปถกายานุปสฺสนา ภาวนา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

答：诸比丘，再者，比丘行走时，了知“我行走”；站立时，了知“我站立”；坐时，了知“我坐”；卧时，了知“我卧”。如是等。尊者，世尊即如是分别开示了威仪路身随观的修习。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.24] ตตฺถ สมฺปชญฺญกายานุปสฺสนา ภควตา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

问：贤友，世尊于彼处，是如何分别开示正知身随观的？

---

วิสฺสชฺชนา – ปุน จปรํ ภิกฺขเว ภิกฺขุ อภิกฺกนฺเต ปฏิกฺกนฺเต สมฺปชานการี โหติ, อาโลกิเต วิโลกิเต สมฺปชานการี โหติ, สมิญฺชิเต ปสาริเต สมฺปชานการี โหติ, สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารเณ สมฺปชานการี โหติ, อสิเต ปีเต ขายิเต สายิเต สมฺปชานการี โหติ, อุจฺจารปสฺสาวกมฺเม สมฺปชานการี โหติ, คเต ฐิเต นิสินฺเน สุตฺเต ชาคริเต ภาสิเต ตุณฺหีภาเว สมฺปชานการี โหติ, เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ตตฺถ สมฺปชญฺญกายานุปสฺสนา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

答：诸比丘，再者，比丘于前进后退时，保持正知；于前瞻后顾时，保持正知；于屈伸时，保持正知；于穿僧伽梨、持衣钵时，保持正知；于食、饮、嚼、尝时，保持正知；于大小便时，保持正知；于行、住、坐、卧、醒、语、默时，保持正知。如是等。尊者，世尊于彼处即如是分别开示了正知身随观。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.26] ตตฺถ ปฏิกูลมนสิการกายานุปสฺสนา ภควตา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

问：贤友，世尊于彼处，是如何分别开示不净作意身随观的？

---

วิสฺสชฺชนา – ปุน จปรํ ภิกฺขเว ภิกฺขุ อิมเมว กายํ อุทฺธํ ปาทตลา อโธ เกสมตฺถกา ตจปริยนฺตํ ปูรํ นานปฺปการสฺส อสุจิโน ปจฺจเวกฺขติ อตฺถิ อิมสฺมึ กาเย เกสาโลมา นขา ทนฺตา ตโจ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา ปฏิกูลมนสิการกายานุปสฺสนา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

答：诸比丘，再者，比丘观察此身，自脚底而上，自发顶而下，周匝皮肤，充满种种不净。此身中有：发、毛、爪、齿、皮。如是等。尊者，世尊于彼处即如是分别开示了不净作意身随观。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.27] ตตฺถ ธาตุมนสิการกายานุปสฺสนา ภควตา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

问：贤友，世尊于彼处，是如何分别开示界作意身随观的？

---

วิสฺสชฺชนา – ปุน จปรํ ภิกฺขเว ภิกฺขุ อิมเมว กายํ ยถาฐิตํ ยถาปณิหิตํ ธาตุโส ปจฺจเวกฺขติ อตฺถิ อิมสฺมึ กาเย ปถวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตุ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ธาตุมนสิการกายานุปสฺสนา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

答：诸比丘，再者，比丘即于此身，如其所住，如其所置，依界观察：此身中有地界、水界、火界、风界。如是等。尊者，世尊即如是分别开示了界作意身随观。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.28] ตตฺถ นว สิวถิกกายานุปสฺสนา ภควตา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

问：贤友，世尊于彼处，是如何分别开示九种墓地身随观的？

---

วิสฺสชฺชนา – ปุน จปรํ ภิกฺขเว ภิกฺขุ เสยฺยถาปิ ปสฺเสยฺย สรีรํ สิวถิกาย ฉฑฺฑิตํ เอกาหมตํ วา ทฺวีหมตํ วา ตีหมตํ วา อุทฺธุมาตกํ วินีลกํ วิปุพฺพกชาตํ โส อิมเมว กายํ อุปสํหรติ ‘‘อยมฺปิ โข กาโย เอวํธมฺโม เอวํภาวี เอวํอนตีโต’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา นว สิวถิกกายานุปสฺสนา ภาวนา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

答：诸比丘，再者，犹如比丘得见弃于墓地之尸，死后一日、二日或三日，膨胀、青瘀、脓烂。彼即以此比对自身：“此身亦有如是法，成如是性，不越乎此。”如是等。尊者，世尊于彼处即如是分别开示了九种墓地身随观的修习。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.29] ตตฺถ เวทนานุปสฺสนา ภควตา วิภชิตฺวา เทสิตา.

问：贤友，世尊于彼处，是如何分别开示受随观的？

---

วิสฺสชฺชนา – อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ สุขํ วา เวทนํ เวทยมาโน ‘‘สุขํ เวทนํ เวทยามี’’ติ ปชานาติ, ทุกฺขํ วา เวทนํ เวทยมาโน ‘‘ทุกฺข เวทนํ เวทยามี’’ติ ปชานาติ, อทุกฺขมสุขํ วา เวทนํ เวทยมาโน ‘‘อทุกฺขมสุขํ เวทนํ เวทยามี’’ติ ปชานาติ, เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา เวทนานุปสฺสนา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

答：诸比丘，于此，比丘感受乐受时，了知“我感受乐受”；感受苦受时，了知“我感受苦受”；感受不苦不乐受时，了知“我感受不苦不乐受”。如是等。尊者，世尊于彼处即如是分别开示了受随观。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.30] ตตฺถ จิตฺตานุปสฺสนา ภควตา วิภชิตฺวา เทสิตา.

问：贤友，世尊于彼处，是如何分别开示心随观的？

---

วิสฺสชฺชนา – อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ สราคํ วา จิตฺตํ ‘‘สราคํ จิตฺต’’นฺติ ปชานาติ, วีตราคํ วา จิตฺตํ ‘‘วีตราคํ จิตฺต’’นฺติ ปชานาติ, สโทสํ วา วีตโทสํ วา สโมหํ วา วีตโมหํ วา สํขิตฺตํ วา จิตฺตํ ‘‘สํขิตฺตํ จิตฺต’’นฺติ ปชานาติ, วิกฺขิตฺตํ วา จิตฺตํ ‘‘วิกฺขิตฺตํ จิตฺต’’นฺติ ปชานาติ, เอวมาทินา ตตฺถ ภควตา จิตฺตานุปสฺสนา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

回答——诸比丘，在此，比丘了知有贪的心为“有贪的心”，了知离贪的心为“离贪的心”；了知有嗔的心，了知离嗔的心；了知有痴的心，了知离痴的心；了知收敛的心为“收敛的心”，了知散乱的心为“散乱的心”。世尊正是以如此等等的方式，在那里分别阐明了心随观。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.31] ตตฺถ ธมฺมานุปสฺสนา ภควตา วิภชิตฺวา เทสิตา, ตํ สงฺเขปมตฺเตเนว วิสฺสชฺเชหิ.

提问——贤友，世尊在那里如何分别开示法随观？请简要回答。

---

วิสฺสชฺชนา – อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ ธมฺเมสุ ธมฺมานุปสฺสี วิหรติ, ปญฺจสุ นีวรเณสุ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา ปญฺจหิ ปพฺเพหิ ธมฺมานุปสฺสนา วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

回答——“诸比丘，在此，比丘于诸法住于法随观，于五盖等。”尊者，世尊在那里以五个段落分别阐明了法随观。

---

จูฬสีหนาทสุตฺต

小狮子吼经

---

ปุจฺฉา – จูฬนสีหนาทสุตฺตํ [Pg.32] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

提问——贤友，世尊的《小狮子吼经》是在哪里，针对谁，因何事而说？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ปริหีนลาภสกฺกาเร นานาติตฺถิเย อารพฺภ ภาสิตํ, นานาติตฺถิยา ภนฺเต ปริหีนลาภสกฺการา เตสุ เตสุ ฐาเนสุ ปริเทวึสุ, จตสฺโส จ ภนฺเต ปริสา ภควโต เอกมตฺถํ อาโรเจสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

回答——尊者，此经是在舍卫城(Sāvatthī)，针对失去利养与恭敬的各种外道而说。尊者，那些失去利养与恭敬的各种外道，在各个地方悲叹。尊者，四众弟子向世尊禀告了此事。尊者，此经就是因这件事而说。

---

มหาสีหนาทสุตฺต

大狮子吼经

---

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.34] ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน มหาสีหนาทสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

提问——贤友，那位知者、见者、阿拉汉、正自觉者世尊所说的《大狮子吼经》，是在哪里、针对谁、因何事而说？

---

วิสฺสชฺชนา – เวสาลิยํ ภนฺเต สุนกฺขตฺตํ ลิจฺฉวิปุตฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ, สนุกฺขตฺโต ภนฺเต ลิจฺฉวิปุตฺโต อจิรปกฺกนฺโต โหติ อิมสฺมา ธมฺมวินยา, โส เวสาลิยํ ปริสติ เอวํ วาจํ ภาสติ [Pg.35] ‘‘นตฺถิ สมณสฺส โคตมสฺส อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อลมริยญาณทสฺสนวิเสโส, ตกฺกปริยาหตํ สมโณ โคตโม ธมฺมํ เทเสติ วีมํสานุจริตํ สยํ ปฏิภานํ. ยสฺส จ ขฺวาสฺส อตฺถาย ธมฺโม เทสิโต, โส นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส สมฺมา ทุกฺขกฺขยายา’’ติ, เอตมตฺถํ ภนฺเต อายสฺมา สาริปุตฺโต ภควโต อาโรเจสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

回答——尊者，此经是在毗舍离(Vesālī)，针对离车之子善宿(Sunakkhatta Licchaviputta)而说。尊者，离车之子善宿不久前才从这法与律中退出，他在毗舍离的会众中说了这样的话：“沙门乔达摩没有超人法，没有圣知见的特别之处。沙门乔达摩所教导的法是基于推论，随考察而行，由自己的辩才所显；他为某个目的所说的法，能引导实行者正确地灭尽痛苦。”尊者，具寿舍利弗将此事禀告了世尊。尊者，此经就是因这件事而说。

---

ปุจฺฉา – กติ [Pg.36] ปนาวุโส ตตฺถ ภควตา ตถาคตสฺส ตถาคตพลานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ, เยหิ พเลหิ สมนฺนาคโต ตถาคโต อาสภํ ฐานํ ปฏิชานาติ, ปริสาสุ สีหนาทํ นทติ, พฺรหฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ.

提问——贤友，世尊在那里分别阐明了如来的多少种如来力？如来具足这些力量，才自称最上牛王之位，在会众中作狮子吼，转梵轮。

---

วิสฺสชฺชนา – ทส ภนฺเต ตถาคตสฺส ตถาคตพลานิ ภควตา วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ, เยหิ พเลหิ สมนฺนาคโต ตถาคโต อาสภํ ฐานํ ปฏิชานาติ, ปริสาสุ สีหนาทํ นทติ, พฺรหฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ.

回答——尊者，世尊分别阐明了如来的十种如来力。如来具足这些力量，才自称最上牛王之位，在会众中作狮子吼，转梵轮。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.39] ตตฺถ ภควตา จตุเวรชฺชญาณานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ, เยหิ เวสารชฺเชหิ สมนฺนาคโต ตถาคโต อาสภํ ฐานํ ปฏิชานาติ, ปริสาสุ สีหนาทํ นทติ, พฺรหฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ.

提问——贤友，世尊在那里是如何分别阐明四无畏智的？如来具足这些无畏，才自称最上牛王之位，在会众中作狮子吼，转梵轮。

---

วิสฺสชฺชนา – ขีณาสวสฺส เต ปฏิชานโต อิเม อาสวา อปริกฺขีณาติ ตตฺร วต มํ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา เทโว วา มาโร วา พฺรหฺมา วา โกจิ วา โลกสฺมึ สหธมฺเมน ปฏิโจเทสฺสตีติ นิมิตฺตเมตํ สาริปุตฺต น สมนุปสฺสามิ, เอตมหํ สาริปุตฺต นิมิตฺตํ อสมนุปสฺสนฺโต เขมปฺปตฺโต อภยปฺปตฺโต เวสารชฺชปฺปตฺโต วิหรามิ. เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ จตุเวสารชฺชญาณานิ ภควตา วิตฺถาเรน วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

回答——“舍利弗，我自称诸漏已尽，于此，若有沙门、婆罗门、天、魔、梵天或世间任何众生，能以正法指责我说：‘你的这些漏尚未灭尽’，我未曾见到有此根据。舍利弗，我因未见此根据，故得安稳，得无畏，得无所畏而住。”尊者，世尊正是以如此等等的方式，详细分别阐明了四无畏智。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.41] ตตฺถ ภควตา ปญฺจคติปริจฺเฉทญาณํ วิภชิตฺวา ปกาสิตํ.

提问——贤友，世尊在那里是如何分别阐明五趣分别智的？

---

วิสฺสชฺชนา – ปญฺจ โข อิมา สาริปุตฺต คติโย, กตมา ปญฺจ, นิรโย ติรจฺฉานโยนิ เปตฺติวิสโย มนุสฺสา เทวา, เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ตตฺถ ปญฺจคติปริจฺเฉทกญาณํ วิภชิตฺวา ปกาสิตํ.

回答——“舍利弗，有此五趣。是哪五种？地狱、畜生道、饿鬼界、人、天。”尊者，世尊在那里正是以如此等等的方式，分别阐明了五趣分别智。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.43] ตตฺถ ตถาคโต อตฺตโน ปญฺญาเวยฺยตฺติยา อปริหานึ ปกาเสสิ.

提问——贤友，如来在那里如何宣示自己的智慧卓越性毫不退失？

---

วิสฺสชฺชนา – สนฺติ โข ปน สาริปุตฺต เอเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน ยาวเทวายํ ภวํ ปุริโส ทหโร โหติ, เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ตถาคโต อตฺตโน ปญฺญาเวยฺยตฺติยา อปริหานึ ปกาเสสิ.

回答——“舍利弗，确实有一些沙门婆罗门，他们这样说，持有这样的见解：‘只要一个人年轻时……’”尊者，如来正是以如此等等的方式，在那里宣示自己智慧的卓越性毫不退失。

---

มหาทุกฺขกฺขนฺธสุตฺต

大苦蕴经

---

ปุจฺฉา – มหาทุกฺขกฺขนฺธสุตฺตํ [Pg.45] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊所说的《大苦蕴经》，是在哪里、针对谁、基于什么事情而说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญติตฺถิเย อารพฺภ ภาสิตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต อญฺญติตฺถิยา ภิกฺขู เอตทโวจุํ ‘‘สมโณ อาวุโส โคตโม กามานํ ปริญฺญํ ปญฺญเปติ, มยมฺปิ กามานํ ปริญฺญํ ปญฺญเปม, สมโณ อาวุโส โคตโม รูปานํ [Pg.46] เวทนานํ ปริญฺญํ ปญฺญเปติ, มยมฺปิ รูปานํ เวทนานํ ปริญฺญํ ปญฺญเปม, อิธ โน อาวุโส โก วิเสโส, โก อธิปฺปยาโส, กึ นานากรณํ สมณสฺส วา โคตมสฺส อมฺหากํ วา ยทิทํ ธมฺมเทสนาย วา ธมฺมเทสนํ อนุสาสนิยา วา อนุสาสนิ’’นฺติ, เอตมตฺถํ ภิกฺขู ภควโต อาโรเจสุํ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答——尊者，这是在舍卫城(Sāvatthī)针对其他外道说的。尊者，众多外道比丘这样说：“贤友，沙门乔达摩宣说对欲的遍知，我们也宣说对欲的遍知；贤友，沙门乔达摩宣说对色、受的遍知，我们也宣说对色、受的遍知。贤友，我们之间有什么差别？有什么意趣？有什么不同？无论是沙门乔达摩的说法，还是我们的说法；无论是他的教诫，还是我们的教诫？”比丘们将此事禀告了世尊。尊者，正是针对这件事而说的。

---

จูฬทุกฺขกฺขนฺธสุตฺต

小苦蕴经

---

ปุจฺฉา – จูฬทุกฺขกฺขนฺธสุตฺตํ [Pg.47] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊所说的《小苦蕴经》，是在哪里、针对谁、基于什么事情而说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต กปิลวตฺถุสฺมึ มหานามํ สกฺกํ อารพฺภ ภาสิตํ, มหานาโม ภนฺเต สกฺโก ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘ทีฆรตฺตาหํ ภนฺเต ภควตา เอวํ ธมฺมํ เทสิตํ อาชานามิ ‘โลโภ จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโส, โทโส จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโส, โมโห จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโส’ติ, เอวญฺจาหํ ภนฺเต ภควตา ธมฺมํ เทสิตํ อาชานามิ ‘โลโภ จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโส, โทโส จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโส, โมโห จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโส’ติ. อถ จ ปน เม เอกทา โลภธมฺมาปิ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐนฺติ, โทสธมฺมาปิ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐนฺติ, โมหธมฺมาปิ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐนฺติ, ตสฺส มยฺหํ ภนฺเต เอวํ โหติ ‘โก สุ นาม เม ธมฺโม อชฺฌตฺตํ อปฺปหิโน[Pg.48], เยน เม เอกทา โลภธมฺมาปิ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐนฺติ, โทสธมฺมาปิ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐนฺติ, โมหธมฺมาปิ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐนฺตี’ติ’’, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答——尊者，这是在释迦族的迦毗罗卫(Kapilavatthu)，针对释迦族人摩诃男(Mahānāma)所说。尊者，释迦族人摩诃男去拜访世尊，然后这样说：“尊者，我长久以来都知道世尊是这样说法：‘贪是心的杂染，嗔是心的杂染，痴是心的杂染。’尊者，我虽然这样知道世尊所说的法：‘贪是心的杂染，嗔是心的杂染，痴是心的杂染’，然而有时贪法会占据我的心，嗔法也会占据我的心，痴法也会占据我的心。尊者，我心里就想：‘到底有什么法我还没有在内心舍弃，以至于有时贪法、嗔法、痴法会占据我的心呢？’”尊者，这是关于这件事所说。

---

อนุมานสุตฺต

推量经

---

ปุจฺฉา – อนุมานสุตฺตํ [Pg.49] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ เกน ภาสิตํ.

问：贤友，这《推量经》是在哪里、针对谁、由谁所说？

---

วิสฺสชฺชนา – ภคฺเคสุ ภนฺเต สุสุมารคิเร เภสกฬาวเน อายสฺมตา มหาโมคฺคลฺลานตฺเถเรน สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

答：尊者，此经是在跋耆国(Bhaggesu)的鳄鱼山(Susumāragira)、药师林(Bhesakaḷāvane)中，由具寿大目犍连长老针对众多比丘所说。

---

เจโตขิลสุตฺต

心荒芜经

---

ปุจฺฉา – เจโตขิลสุตฺตํ [Pg.50] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊是在哪里、针对谁而说《心荒芜经》？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

答：尊者，此经是在舍卫城(Sāvatthī)针对众多比丘所说。

---

วนปตฺถสุตฺต

林野经

---

ปุจฺฉา – วนปตฺถสุตฺตํ [Pg.53] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊是在哪里、针对谁而说《林野经》？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

答：尊者，此经是在舍卫城针对众多比丘所说。

---

มธุปิณฺฑิกสุตฺต

蜜丸经

---

ปุจฺฉา – มธุปิณฺฑิกสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊是在哪里、针对谁、以何事而说《蜜丸经》？

---

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต ทณฺฑปาณึ สกฺกํ อารพฺภ ภาสิตํ, ทณฺฑปาณิ ภนฺเต สกฺโก ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘กึ วาที สมโณ กิมกฺขายี’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答：尊者，此经是在释迦族(Sakkesu)中，针对持杖释迦人(Daṇḍapāṇi Sakka)所说。尊者，持杖释迦人前来拜见世尊，说道：“沙门是何论者？宣说何法？”尊者，此经是因此事而说。

---

ทฺเวธาวิตกฺกสุตฺต

二分寻经

---

ปุจฺฉา – ทฺเวธาวิตกฺกสุตฺตํ [Pg.56] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊是在哪里、针对谁而说《二分寻经》？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

答：尊者，此经是在舍卫城针对众多比丘所说。

---

วิตกฺกสณฺฐานสุตฺต

寻止息经

---

ปุจฺฉา – วิตกฺกสณฺฐานสุตฺตํ [Pg.57] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊是在哪里、针对谁而说《寻止息经》？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

答：尊者，此经是在舍卫城针对众多比丘所说。

---

กกจูปมสุตฺต

锯喻经

---

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.58] ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน กกจูปมสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

问：贤友，彼世尊……乃至……正自觉者所说之《锯喻经》，是在哪里、针对谁、以何事而说？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ โมฬิยผคฺคุนํ อารพฺภ ภาสิตํ, อายสฺมา ภนฺเต โมฬิยผคฺคุโน ภิกฺขุนีหิ สทฺธึ [Pg.59] อติเวลํ สํสฏฺโฐ วิหรติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答：尊者，此经是在舍卫城，针对具寿茅利耶普瞿那(Moḷiyaphagguna)所说。尊者，具寿茅利耶普瞿那与比丘尼们过度交往而住，尊者，此经是因此事而说。

---

ปุจฺฉา – อถ [Pg.61] โข อาวุโส อายสฺมโต โมฬิยผคฺคุนสฺส ตํ ภควโต โอวาทํ สุตฺวา กถํ จิตฺตํ อุปฺปนฺนํ, กถญฺช ภควา อุตฺตริ ภิกฺขูน โอวาทมทาสิ.

问：贤友，具寿茅利耶普瞿那听闻世尊的教诫后，生起何心？世尊又如何进一步教诫诸比丘？

---

วิสฺสชฺชนา – อถ โข ภนฺเต โมฬิยผคฺคุนสฺส ภควโต อิมํ โอวาทํ สุตฺวา ภิกฺขุนิสํสคฺคโต โอรมิสฺสามิ วิรมิสฺสามีติปิ จิตฺตํ น อุปฺปนฺนํ, อสํวรเมว ภนฺเต จิตฺตํ อุปฺปนฺนํ, ภควา จ ภนฺเต อาราธยึสุ วต เม ภิกฺขเว ภิกฺขู เอกํ สมยํ จิตฺตํ, เอวมาทินา อุตฺตริ ภิกฺขูนํ โอวาทมทาสิ.

答：尊者，具寿茅利耶普瞿那听闻世尊此教诫后，并未生起“我将停止、远离与比丘尼交往”之心，尊者，反而生起了不防护之心。尊者，世尊以“诸比丘，曾于一时，诸比丘令我心喜悦”等语，进一步教诫诸比丘。

---

อุภโต [Pg.64] ทณฺฑเกน เจปิ ภิกฺขเว กกเจน โจรา โอจรกา องฺคมงฺคานิ โอกนฺเตยฺยุํ.

诸比丘，即使盗贼、匪徒用两端带柄的锯子，一节一节地锯断你们的肢体。

---

อลคทฺทูปมสุตฺต

蛇本行

---

ปุจฺฉา – อลคทฺทูปมสุตฺตํ [Pg.65] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊在何处，为了谁，基于什么事宣说了《蛇《本行》》？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อริฏฺฐํ ภิกฺขุํ คทฺธพาธิปุพฺพํ อารพฺภ ภาสิตํ, อริฏฺฐสฺส ภนฺเต ภิกฺขุโน คทฺธพาธิปุพฺพสฺส เอวรูปํ ปาปกํ ทิฏฺฐิคตํ อุปฺปนฺนํ ‘‘ตถาหํ ภควตา ธมฺมํ เทสิตํ อาชาทามิ, ยถา เยเม อนฺตรายิกา ธมฺมา วุตฺตา ภควตา, เต ปฏิเสวโต นาลํ อนฺตรายายา’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答：尊者，此经是在舍卫城(Sāvatthī)，针对曾为秃鹰训练师的阿利咤(Ariṭṭha)比丘而说。尊者，曾为秃鹰训练师的阿利咤比丘生起如此恶见：“我如此了知世尊所说之法，即世尊所说的那些障碍法，行此等法者，不足以为障碍。”尊者，此经是因此事而说。

---

ปุจฺฉา – อถ [Pg.68] โข อาวุโส อายสฺมโต อริฏฺฐสฺส คทฺธพาธิปุพฺพสฺส กถํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ, กถญฺจ ภควา อุตฺตริ ภิกฺขุนํ ธมฺมเทสนํ ปวตฺเตสิ.

问：贤友，曾为秃鹰训练师的具寿阿利咤心中生起了怎样的思惟？世尊又是如何进一步为比丘们开示教法的？

---

วิสฺสชฺชนา – อถ โข ภนฺเต อริฏฺฐสฺส ภิกฺขุโน คทฺธพาธิปุพฺพสฺส ‘‘กิญฺจาปิ มํ ภควา โมฆปุริสวาเทน วเทสิ, น โข ปน เม มคฺคผลานํ อุปนิสฺสโย น โหติ, สฺวาหํ อารภิตฺวา ฆฏฺเฏตฺวา มคฺคผลานิ นิพฺพตฺเตสฺสามี’’ติ, เอวํ โข ภนฺเต เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ, ภควา จ ภนฺเต ทุปฺปญฺญสฺส อลคทฺทูปมํ ทสฺเสตฺวา อลคทฺทูปมํ ปริยตฺติญฺจ ทสฺเสตฺวา ปญฺญวโต อลคทฺทูปมาย จ กุลฺลูปมาย จ ปญฺญวโต นิสฺสรณปริยตฺตึ ทสฺเสตฺวา ฉ จ ทิฏฺฐิฏฺฐานานิ, เตสญฺจ ฉนฺนํ ทิฏฺฐิฏฺฐานานํ วินิเวฐนาการํ ทสฺเสตฺวา ปริโยสาเน จ ขนฺธกมฺมฏฺฐานํ อรหตฺตนิกูเฏน ทสฺเสตฺวา อุตฺตริ ภิกฺขูนํ ธมฺมกถํ ปวตฺเตสิ.

答：尊者，当时曾为秃鹰训练师的阿利咤比丘心中生起如此思惟：“即使世尊以无用之人称呼我，我也并非没有道果的依止，我将发起精进、努力，必能成就道果。”尊者，世尊为无慧者开示了蛇譬喻及蛇譬喻的教理；为有慧者开示了蛇譬喻和筏譬喻，以及出离的教理；并开示了六种见处，以及去除此六种见处的方法；最后以蕴业处，并以阿罗汉果为顶峰作结，进一步为比丘们宣说法要。

---

วมฺมิกสุตฺต

蚁塚经

---

ปุจฺฉา – ธมฺมิกสุตฺตํ [Pg.73] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊在何处，为了谁，基于什么事宣说了《蚁塚经》？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ กุมารกสฺสปํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต กุมารกสฺสโป ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา วมฺมิกปญฺหํ ปุจฺฉิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答：尊者，此经是在舍卫城，针对具寿鸠摩罗迦叶(Kumārakassapa)而说。尊者，具寿鸠摩罗迦叶前往世尊处，询问了蚁塚之问，此经是因此事而说。

---

รถวินีตสุตฺต

传车经

---

ปุจฺฉา – รถวินีตสุตฺตํ [Pg.74] ปนาวุโส กตฺถ เกน ภาสิตํ.

问：贤友，那么，这部《传车经》是在哪里由谁所说？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมตา จ สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา อายสฺมตา จ ปุณฺเณน มนฺตาณิปุตฺเตน อญฺญมญฺญํ ปุจฺฉาวิสฺสชฺชนวเสน ภาสิตํ.

答：尊者，此经是在舍卫城(Sāvatthī)，由法将具寿舍利弗长老和具寿满慈子富楼那(Puṇṇa Mantāṇiputta)长老以互相问答的形式所说。

---

นิวาปสุตฺต

诱饵经

---

ปุจฺฉา – นิวาปสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊是在哪里、针对谁而说这部《诱饵经》的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

答：尊者，此经是在舍卫城，针对众多比丘所说。

---

ปุจฺฉา – อิมสฺมึ [Pg.77] อาวุโส สุตฺเต โก นิวาโป โก เนวาปิโก กา เนวาปิกปริสา กา มิคชาตา กถญฺเจติสฺสา อุปมาย อตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ.

问：贤友，此经中什么是诱饵？什么是投饵者？什么是投饵者之众？什么是鹿群？此譬喻的意义应如何理解？

---

วิสฺสชฺชนา – อิมสฺมึ ภนฺเต สุตฺเต นิวาโปติ โข ภนฺเต ปญฺจนฺเนตํ กามคุณานํ อธิวจนํ, เนวาปิโกติ โข ภนฺเต มารสฺเสตํ ปาปิมโต อธิวจนํ, เนวาปิกปริสาติ โข ภนฺเต มารปริสาเยตํ อธิวจนํ, มิคชาตาติ โข ภนฺเต สมณพฺราหฺมณานเมตํ อธิวจนํ, อิมสฺมึ ภนฺเต สุตฺเต เอตสฺส อตฺโถ เอวํ ทฏฺฐพฺโพ.

答：尊者，在此经中，“诱饵”是五种欲乐的同义词，“投饵者”是恶者魔罗的同义词，“投饵者之众”是魔众的同义词，“鹿群”是沙门、婆罗门的同义词。尊者，此经的意义应如是理解。

---

ปาสราสิสุตฺต

罗网堆经

---

ปุจฺฉา – เกนาวุโส [Pg.79] ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน ปาสราสิสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊……乃至……正自觉者是在哪里、针对谁、于何事中说了《罗网堆经》？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู รมฺมกสฺส พฺราหฺมณสฺส อสฺสเม ภควนฺตํ อารพฺภ ธมฺมิยา กถาย สนฺนิสีทึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答：尊者，此经是在舍卫城，针对众多比丘所说。尊者，众多比丘在婆罗门罗摩迦(Rammaka)的净修林，围绕世尊进行法谈而坐。尊者，此经是于此事中而说。

---

ปุจฺฉา – อถ [Pg.81] โข อาวุโส เตสํ สมฺพหุลานํ ภิกฺขูนํ ธมฺมิยา กถาย สนฺนิสินฺนานํ กีทิสํ ธมฺมกถํ กเถสิ.

问：贤友，当众多比丘为法谈而坐时，世尊说了什么样的法谈？

---

วิสฺสชฺชนา – สาธุ ภิกฺขเว เอตํ โข ภิกฺขเว ตุมฺหากํ ปติรูปํ กุลปุตฺตานํ สทฺธา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตานํ, ยํ ตุมฺเห ธมฺมิยา กถาย สนฺนิสีเทยฺยาถ, สนฺนิปติตานํ โว ภิกฺขเว ทฺวยํ กรณียํ ธมฺมี วา กถา อริโย วา ตุณฺหีภาโว. ทฺเวมา ภิกฺขเว ปริเยสนา อริยา จ ปริเยสนา อนริยา จ ปริเยสนา. เอวมาทินา ภนฺเต ภควา สนฺนิปติตานํ เตสํ ภิกฺขูนํ อริยปริเยสนญฺจ อนริยปริเยสนญฺจ วิภชิตฺวา เทเสสิ.

答：善哉，比丘们！比丘们，你们这些因信而从在家出家，进入无家生活的良家子，为法谈而坐，这是适合的。比丘们，你们集会时，有两件事应做：或作法谈，或持圣默然。比丘们，有两种遍求：圣遍求与非圣遍求。尊者，世尊就这样为集会的比丘们分别开示了圣遍求与非圣遍求。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.83] ภควา อตฺตนาปิ อนริยปริเยสนํ ปหาย อริยปริเยสนาย ปริเยสิตภาวํ ปกาเสสิ.

问：贤友，世尊是如何开示他自己也舍断非圣遍求，而行圣遍求的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – อหมฺปิ สุทํ ภิกฺขเว ปุพฺเพว สมฺโพธา อนภิสมฺพุทฺโธ โพธิสตฺโตว สมาโน อตฺตนา ชาติธมฺโม สมาโน ชาติธมฺมํเยว ปริเยสามิ, อตฺตนา ชราธมฺโม พฺยาธิธมฺโม มรณธมฺโม โสกธมฺโม สํกิเลสธมฺโม สมาโน สํกิเลสธมฺมํเยว ปริเยสามิ. เอวมาทินา ภนฺเต ภควา อตฺตนาปิ อนริยปริเยสนํ ปหาย อริยปริเยสนาย ปริเยสิตภาวํ ปกาเสสิ.

答：比丘们，我于正觉之前，尚未圆满觉悟，身为菩萨时，自己身为有生法，却遍求有生法；自己身为有老法、病法、死法、愁法、染污法，却遍求有染污法。尊者，世尊就是这样开示他自己也舍断非圣遍求，而行圣遍求。

---

ปุจฺฉา – เอวํ [Pg.85] ปฐมาภิสมฺพุทฺธสฺส อาวุโส ภควโต อชปาลนิคฺโรธรุกฺขมูเล นิสินฺนสฺส ธมฺมเทสนาย กตสนฺนิฏฺฐานสฺส กีทิโส

问：贤友，当世尊初成正觉，坐在阿迦巴喇榕树下，已决意说法时，

---

เจตโส [Pg.86] ปริวิตกฺโก อุทปาทิ, กถญฺจ ธมฺมเทสนาย จาริกา อโหสิ, กถญฺจ ปฐมา ธมฺมเทสนา อโหสิ.

生起了何等心之思惟？如何为说法而游行？以及初次说法是如何进行的？

---

วิสฺสชฺชนา – ‘‘กสฺส นุ โข อหํ ปฐมํ ธมฺมํ เทเสยฺยํ, โก อิมํ ธมฺมํ ขิปฺปเมว อาชานิสฺสตี’’ติ เอวํ โข ภนฺเต ภควโต ปฐมาภิสมฺพุทฺธสฺส อชปาลนิคฺโรธมูเล ธมฺมเทสนาย กตสนฺนิฏฺฐานสฺส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ, อถ ภนฺเต ภควา อุรุเวลายํ ยถาภิรนฺตํ วิหริตฺวา เยน พาราณสี, เตน ปทสาเยว จาริกํ ปกฺกามิ ธมฺมเทสนาย, ทฺเวเม ภิกฺขเว อนฺตา ปพฺพชิเตน น เสวิตพฺพา, กตเม ทฺเว, โย จายํ กาเมสุ กามสุขลฺลิกานุโยโค หีโน คามฺโม โปถุชฺชนิโก อนริโย อนตฺตสํหิโต, เอวมาทินา ภนฺเต ภควโต ปฐมา ธมฺมเทสนา อโหสิ.

答：“我应先为谁说法？谁能迅速了知此法？”尊者，世尊初成正觉，在阿迦巴喇榕树下，已决意说法时，生起了如此思惟。其后，尊者，世尊在优楼频螺(Uruvelā)随意乐住后，为说法故，徒步游行至波罗奈(Bārāṇasī)。“比丘们，出家者不应亲近此二边。是哪二者？于诸欲中，耽于欲乐之行，是卑劣、粗俗、凡夫之行、非圣、无益。”尊者，世尊的初次说法，即以此为开端。

---

สพฺพาภิภู [Pg.89] สพฺพวิทูหมสฺมิ,สพฺพธมฺเมสุ อนูปลิตฺโต;

สพฺพญฺชโห ตณฺหากฺขเย วิมุตฺโต,สยํ อภิญฺญาย กมุทฺทิเสยฺยํ.

我已征服一切，了知一切，于一切法皆不染着；我已舍弃一切，因渴爱灭尽而解脱，由自己亲证，我能指谁为师呢？

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.92] ภควา ปาสราสิอุปมาย ตํ เทสนํ ปรินิฏฺฐาเปสิ.

问：贤友，世尊是如何以罗网堆的譬喻来圆满此教说的？

---

วิสฺสชฺชนา – ปญฺจิเม ภิกฺขเว กามคุณา, กตเม ปญฺจ, จกฺขุวิญฺเญยฺยา รูปา อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ปิยรูปา กามูปสํหิตา รชนียา. โสตวิญฺเญยฺยา สทฺทา. ฆานวิญฺเญยฺยา คนฺธา. ชิวฺหาวิญฺเญยฺยา รสา. กายวิญฺเญยฺยา โผฏฺฐพฺพา อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ปิยรูปา กามูปสํหิตา รชนียา. อิเม โข ภิกฺขเว ปญฺจ กามคุณา. เย หิ เกจิ ภิกฺขเว สมณา วา พฺราหฺมณา วา อิเม กามคุเณ คถิตา มุจฺฉิตา อชฺโฌปนฺนา อนาทีนวทสฺสาวิโน อนิสฺสรณปญฺญา ปริภุญฺชนฺติ, เต เอวมสฺสุ เวทิตพฺพา ‘‘อนยมาปนฺนา พฺยาสนมาปนฺนา ยถากามกรณียา ปาปิมโต’’, เอวมาทินา ภนฺเต ภควา ปาสราสิอุปมาย ธมฺมเทสนํ ปรินิฏฺฐาเปสิ.

答：比丘们，有此五种欲乐。是哪五种？眼所识之色，为所欲、所爱、所喜、悦意、引生欲念、令人染着。耳所识之声……鼻所识之香……舌所识之味……身所识之触，为所欲、所爱、所喜、悦意、引生欲念、令人染着。比丘们，此即五种欲乐。比丘们，若有任何沙门或婆罗门，于此五种欲乐，为之所缚、沉迷、深陷，不见其过患，无出离之慧而受用者，当知彼等已遭不幸、已遭灾祸，为恶者所随意处置。尊者，世尊即如是以罗网堆的譬喻圆满了此法说。

---

จูฬหตฺถิปโทปมสุตฺต

小象迹喻经

---

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.94] ชานตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน จูฬหตฺถิปโทปมสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

问：贤友，那知者……正自觉者所说的《小象迹喻经》是在哪里，针对谁，于何事而说？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ชาณุสฺโสณึ พฺราหฺมณํ อารพฺภ ภาสิตํ. ชาณุสฺโสณิ ภนฺเต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา ยาวตโก อโหสิ ปิโลติเกน ปริพฺพาชเกน สทฺธึ กถาสลฺลาโป, ตํ สพฺพํ ภควโต อาโรเจสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答：尊者，此经是在舍卫城，针对阇奴索尼(Jāṇussoṇi)婆罗门而说。尊者，阇奴索尼婆罗门前去拜见世尊，将他与游行者毕洛帝格(Pilotika)的所有谈话都禀告了世尊。尊者，此经即是于此事而说。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.98] ภควา หตฺถิปโทปมํ วิตฺถาเรน ปริปูเรตฺวา เทเสสิ.

问：贤友，世尊是如何详细圆满地讲解象迹喻的？

---

วิสฺสชฺชนา – ‘‘น โข พฺราหฺมณ เอตฺตาวตา หตฺถิปโทปโม วิตฺถาเรน ปริปูโร โหติ, อปิ จ พฺราหฺมณ ยถา หตฺถิปโทปโม วิตฺถาเรน ปริปูโร โหติ, ตํ สุณาหิ สาธุกํ มนสิกโรหิ ภาสิสฺสามี’’ติ, เอวมาทินา ภนฺเต ภควา หตฺถิปโทปมํ ปริปูเรตฺวา พฺราหฺมณสฺส ชาณุสฺโสณิสฺส เทเสสิ.

答：“婆罗门，仅仅这样，象迹譬喻还不能算完满详尽。婆罗门，你且听好，仔细用心，我将宣说如何才能使象迹譬喻完满详尽。”尊者，世尊就是这样使象迹譬喻完满详尽，然后为婆罗门阇奴索尼开示。

---

มหาหตฺถิปโทปมสุตฺต

大象迹喻经

---

ปุจฺฉา – มหาหตฺถิปโทปมสุตฺตํ [Pg.102] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ เกน ภาสิตํ.

问：贤友，这部《大象迹喻经》是在哪里，针对谁，由谁所说？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ.

答：尊者，此经是在舍卫城，由法将具寿舍利弗长老针对众多比丘所说。

---

มหาสาโรปมสุตฺต

大心材喻经

---

ปุจฺฉา – มหาสาโรปมสุตฺตํ [Pg.103] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊所说的《大心材喻经》是在哪里，针对谁，于何事而说？

---

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต เทวทตฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ, เทวทตฺโต ภนฺเต สงฺฆํ ภินฺทิตฺวา รุหิรุปฺปาทกมฺมํ กตฺวา อจิรปกฺกนฺโต โหติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答：尊者，此经是在王舍城，针对提婆达多所说。尊者，提婆达多分裂僧团、作出佛身血后不久离去，此经即是于此事而说。

---

จูฬสาโรปมสุตฺต

小心材喻经

---

ปุจฺฉา – จูฬสาโรปมสุตฺตํ [Pg.105] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊所说的《小心材喻经》是在哪里，针对谁，于何事而说？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ปิงฺคลโกจฺฉํ พฺราหฺมณํ อารพฺภ ภาสิตํ, ปิงฺคลโกจฺโฉ ภนฺเต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺหํ ปุจฺฉิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答：尊者，此经是在舍卫城，针对频伽罗拘舍(Piṅgalakoccha)婆罗门而说。尊者，频伽罗拘舍婆罗门前去拜见世尊并提问，尊者，此经即是于此事而说。

---

จูฬโคสิงฺคสุตฺต

小牛角娑罗林经

---

ปุจฺฉา – จูฬโคสิงฺคสุตฺตํ [Pg.106] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ เกน สทฺธึ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊是在哪里、与谁一起说《小牛角娑罗林经》的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – นาภิเก ภนฺเต โคสิงฺคสาลวนทาเย อายสฺมตา อนุรุทฺธตฺเถเรน สทฺธึ ภาสิตํ.

答：尊者，是在那毗迦(Nābhika)的牛角娑罗林中，与具寿阿那律长老一起说的。

---

มหาโคสิงฺคสุตฺต

大牛角娑罗林经

---

ปุจฺฉา – มหาโคสิงฺคสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ เกน สทฺธึ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊是在哪里、与谁一起说《大牛角娑罗林经》的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – โคสิงฺคสาลวนทาเย ภนฺเต อายสฺมตา จ สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา อายสฺมตา จ มหาโมคฺคลฺลานตฺเถเรน สทฺธึ ภาสิตํ.

答：尊者，是在牛角娑罗林中，与具寿法将舍利弗长老以及具寿大目犍连长老一起说的。

---

มหาโคปาลกสุตฺต

大牧牛者经

---

ปุจฺฉา – มหาโคปาลกสุตฺตํ [Pg.107] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊是在哪里、缘何而说《大牧牛者经》的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

答：尊者，是在舍卫城(Sāvatthī)，缘于众多比丘而说的。

---

จูฬโคปาลกสุตฺต

小牧牛者经

---

ปุจฺฉา – จูฬโคปาลกสุตฺตํ [Pg.109] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊是在哪里、缘何而说《小牧牛者经》的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – วชฺชีสุ ภนฺเต อุกฺกเจลายํ คงฺคาย นทิยา ตีเร สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

答：尊者，是在跋耆(Vajjī)的优迦遮罗(Ukkacelā)，恒河岸边，缘于众多比丘而说的。

---

จูฬสจฺจกสุตฺต

小萨遮迦经

---

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.110] ชานตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน จูฬสจฺจกสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

问：贤友，那位知者……乃至正等觉者，是在哪里、缘于谁、于何事而说《小萨遮迦经》的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – เวสาลิยํ ภนฺเต สจฺจกํ นิคณฺฐปุตฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ, สจฺจโก นิคณฺฐปุตฺโต มหติยา ลิจฺฉวิปริสาย สทฺธึ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘กถํ ปน ภวํ โคตโม สาวเก วิเนติ, กถํ ภาคา จ ปน โภโต โคตมสฺส สาวเกสุ อนุสาสนี พหุลา ปวตฺตตี’’ติ, อถ ภนฺเต ภควตา อนิจฺจวาเท จ อนตฺตวาเท จ ปกาสิเต สจฺจโก นิคณฺฐปุตฺโต ปถวีอุปมํ ทสฺเสตฺวา อตฺตโน อตฺตวาทํ ปกาเสสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答：尊者，是在毗舍离(Vesālī)，缘于尼乾子萨遮迦(Saccaka)而说。尼乾子萨遮迦与众多离车人一同前往世尊之处，抵达后对世尊说：“尊者乔达摩如何教导弟子？又，尊者乔达摩对弟子的教导，大部分是如何进行的呢？”尊者，其后，世尊开示了无常论与无我论，尼乾子萨遮迦则以大地为喻，宣说自己的我论。尊者，（此经）即于此事而说。

---

ปุจฺฉา – เอวํ [Pg.114] อาวุโส สจฺจเกน นิคณฺฐปุตฺเตน มหาปถวีอุปมํ ทสฺเสตฺวา อตฺตวาเท ปกาสิเต กถํ ภควา ตํ อตฺตวาทํ ปุน ปติฏฺฐาเปตฺวา สมนุยุญฺชิ สมนุคาหิ สมนุภาสิ.

问：贤友，当尼乾子萨遮迦以大地为喻宣说我论时，世尊是如何让他重述其我论，并加以诘问、审察、详说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – ‘‘นนุ ตฺวํ อคฺคิเวสฺสน เอวํ วเทสิ, รูปํ เม อตฺตา, เวทนา เม อตฺตา, สญฺญา เม อตฺตา, สงฺขารา เม อตฺตา, วิญฺญาณํ เม อตฺตา’’ติ, เอวํ โข ภนฺเต ภควา สจฺจกํ นิคณฺฐปุตฺตํ ตํ อตฺตวาทํ ปติฏฺฐาเปสิ. ปติฏฺฐาเปตฺวา จ ปน ภนฺเต ภควา ‘‘เตน หิ อคฺคิเวสฺสน ตญฺเญเวตฺถ ปฏิปุจฺฉิสฺสามิ, ยถา เต ขเมยฺย, ตถา ตํ พฺยากเรยฺยาสี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควา สจฺจกํ นิคณฺฐปุตฺตํ สมนุยุญฺชิ สมนุคาหิ สมนุภาสิ.

答：“阿耆毗舍(Aggivessana)，你不是这样说吗：色是我，受是我，想是我，行是我，识是我？”尊者，世尊就是这样让尼乾子萨遮迦确立其我论的。尊者，在让他确立之后，世尊又说：“那么，阿耆毗舍，就此我将反问你，你认为怎样合适，就怎样回答。”尊者，世尊即以此等方式，对尼乾子萨遮迦加以诘问、审察、详说。

---

ปุจฺฉา – เอวํ [Pg.119] โข อาวุโส สจฺจเก นิคณฺฐปุตฺเต ตุณฺหีภูเต อโธมุเข ปชฺฌายนฺเต อปฺปฏิภาเน นิสินฺเน ทุมฺมุโข นาม ลิจฺฉวิปุตฺโต ภควนฺตํ กึ วจนํ อโวจ.

问：贤友，当尼乾子萨遮迦沉默、低头、沉思、无言以对而坐时，一位名叫杜目佉(Dummukha)的离车子对世尊说了什么呢？

---

วิสฺสชฺชนา – เอวํ ภนฺเต สจฺจเก นิคณฺฐปุตฺเต ตุณฺหีภูเต มงฺกุภูเต ปตฺตกฺขนฺเธ อโธมุเข ปชฺฌายนฺเต อปฺปฏิภาเน ทุมฺมุโข ลิจฺฉวิปุตฺโต [Pg.120] ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘อุปมา มํ ภควา ปฏิภาตี’’ติ.

答：尊者，当尼乾子萨遮迦沉默、羞愧、垂肩、低头、沉思、无言以对时，离车子杜目佉对世尊说：“世尊，我想到了一个譬喻。”

---

ปุจฺฉา – อถ [Pg.121] โข อาวุโส สจฺจโก นิคณฺฐปุตฺโต ภควนฺตํ กีทิสํ ปญฺหํ ปุจฺฉิ, กถญฺจ ตํ ภควา พฺยากาสิ.

问：贤友，其后尼乾子萨遮迦问了世尊一个什么样的问题？世尊又是如何解答的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – อถ โข ภนฺเต สจฺจโก นิคณฺฐปุตฺโต ทุมฺมุขํ ลิจฺฉวึ อปสาเทตฺวา ภควนฺตํ เสขญฺจ อเสขญฺจ ปญฺหํ ปุจฺฉิ, ภควา จ ภนฺเต ‘‘อิธ อคฺคิเวสฺสน มม สาวโก ยํ กิญฺจิ รูปํ อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนํ อชฺฌตฺตํ วา พหิทฺธา วา โอฬาริกํ วา สุขุมํ วา หีนํ วา ปณีตํ วา ยํ ทูเร สนฺติเก วา’’ เอวมาทินา เสขญฺจ อเสขญฺจ ปุคฺคลํ วิภชิตฺวา พฺยากาสิ.

答：尊者，其后尼乾子萨遮迦制止了离车子杜目佉，向世尊问了关于有学与无学的问题。尊者，世尊则以“阿耆毗舍，于此，我的弟子对任何色，无论是过去、未来、现在，内或外，粗或细，劣或胜，远或近……”等方式，分别解说了有学与无学之人。

---

พุทฺโธ [Pg.122] โส ภควา โพธาย ธมฺมํ เทเสติ.

彼世尊是觉者，为令觉悟而说法。

---

ทนฺโต โส ภควา ทมถาย ธมฺมํ เทเสติ.

彼世尊已调御，为令调御而说法。

---

สนฺโต โส ภควา สมถาย ธมฺมํ เทเสติ.

彼世尊已寂静，为令寂静而说法。

---

ติณฺโณ โส ภควา ตรณาย ธมฺมํ เทเสติ.

彼世尊已度脱，为令度脱而说法。

---

ปรินิพฺพุโต โส ภควา ปรินิพฺพานาย ธมฺมํ เทเสติ.

彼世尊已般涅槃，为令般涅槃而说法。

---

มหาสจฺจกสุตฺต

大萨遮迦经

---

ปุจฺฉา – มหาสจฺจกสุตฺตํ [Pg.123] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

问——贤友，世尊在何处、为了谁、根据什么事宣说了《大萨遮迦经》？

---

วิสฺสชฺชนา – เวสาลิยํ ภนฺเต สจฺจกํเยว นิคณฺฐปุตฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ. สจฺจโก ภนฺเต นิคณฺฐปุตฺโต อปรทิวเส ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา ภควโต สาวเก อาสชฺช ภาวนาทฺวยปฏิสํยุตฺตํ วาจํ ภาสติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答——尊者，是在毗舍离(Vesālī)，针对尼乾陀子(Nigaṇṭhaputta)萨遮迦(Saccaka)所说的。尊者，尼乾陀子萨遮迦在第二天去拜访世尊，冒犯世尊的弟子们，说了与两种修习相应的话语。尊者，就是针对这事说的。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.124] ภควา สจฺจกํ นิคณฺฐปุตฺตํ ปฏิปุจฺฉิตฺวา ภาวนาทฺวยํ วิภชฺช กเถสิ.

问——贤友，世尊是怎样反问尼乾陀子萨遮迦，然后分别解说两种修习的？

---

วิสฺสชฺชนา – อถ โข ภนฺเต ภควา ‘‘กินฺติ ปน เต อคฺคิเวสฺสน กายภาวนา สุตา’’ติ เอวมาทินา สจฺจกํ นิคณฺฐปุตฺตํ ปฏิปุจฺฉิตฺวา, กถญฺจ อคฺคิเวสฺสน อภาวิตกาโย จ โหติ อภาวิตจิตฺโต จ เอวมาทินา ภาวนาทฺวยํ วิภชิตฺวา พฺยากาสิ.

答——尊者，当时世尊以“阿耆毗舍那(Aggivessana)，你听过什么样的身修习？”等语反问尼乾陀子萨遮迦，又以“阿耆毗舍那，如何是未修身者和未修心者？”等语分别解说了两种修习。

---

ปุจฺฉา – อถ [Pg.127] โข อาวุโส สจฺจโก นิคณฺฐปุตฺโต ภควนฺตํ กึ วจนํ อโวจ, กถญฺจ ภควา ปธานกาเล อตฺตนาอนุภูตปุพฺพา ปรมุกฺกํสคตา สุขทุกฺขเวทนาโย ปกาเสสิ, ยาปิ ภควโต จิตฺตํ น ปริยาทาย อฏฺฐํสุ.

问——贤友，当时尼乾陀子萨遮迦对世尊说了什么话？世尊又如何宣说自己在精进时，曾亲身体验过的、已达究竟的苦乐感受，而那些感受也并未占据他的心？

---

วิสฺสชฺชนา – อถ โข ภนฺเต สจฺจโก นิคณฺฐปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘น หิ นูน โภโต โคตมสฺส อุปฺปชฺชติ, ตถา รูปา สุขาเวทนา, ยถารูปา อุปฺปนฺนา สุขาเวทนา จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺเฐยฺย, น หิ นูน โภโต โคตมสฺส อุปฺปชฺชติ ตถารูปา ทุกฺขา เวทนา, ยถารูปา อุปฺปนฺนา ทุกฺขา เวทนา จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺเฐยฺยา’’ติ อถ โข ภควา ‘‘กิญฺหิ โน สิยา อคฺคิเวสฺสน, อิธ เม [Pg.128] อคฺคิเวสฺเสน ปุพฺเพว สมฺโพธา อนภิสมฺพุทฺธสฺส โพธิสตฺตสฺเสว สโต เอตทโหสิ, เอวมาทินา ภนฺเต ภควา ปธานกาเล อตฺตนานุภูตปุพฺพา ปรมุกฺกํสคตา สุขทุกฺขเวทนาโย วิตฺถาเรน, ยาปิ ภควโต จิตฺตํ น ปริยาทาย อฏฺฐํสุ.

答——尊者，当时尼乾陀子萨遮迦对世尊这样说：“想必乔达摩尊者不会生起那样的乐受，即生起后会占据心的乐受；想必乔达摩尊者不会生起那样的苦受，即生起后会占据心的苦受。”于是，世尊以“阿耆毗舍那，为何不会呢？阿耆毗舍那，我尚未证悟，还是菩萨时，曾有此念……”等语为开端，详细解说了自己在精进时，曾亲身体验过的、已达究竟的苦乐感受，而那些感受也并未占据他的心。

---

จูฬตณฺหาสงฺขยสุตฺต

小渴爱灭尽经

---

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.132] ภควตา ชานตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน จูฬตณฺหาสงฺขยสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

提问——贤友，那知者、见者、阿罗汉、正等觉者世尊，于何处、针对何人、于何事而说《小渴爱灭尽经》？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สกฺกํ เทวานมินฺทํ อารพฺภ ภาสิตํ. สกฺโก ภนฺเต เทวานมินฺโท ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘กิตฺตาวตานุโข ภนฺเต ภิกฺขุ สํขิตฺเตน ตณฺหาสงฺขยวิมุตฺโต โหติ อจฺจนฺตนิฏฺโฐ อจฺจนฺตโยคกฺเขมิ [Pg.133] อจฺจนฺตพฺรหฺมจารี อจฺจนฺตปริโยสาโน เสฏฺโฐ เทวมนุสฺสาน’’นฺติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答复——尊者，此经于舍卫城(Sāvatthī)，针对天帝释(Sakka devānaminda)而说。尊者，天帝释前往拜见世尊，说了这番话：“尊者，比丘在多大程度上，简而言之，是渴爱灭尽的解脱者、究竟的完成者、究竟的安稳者、究竟的梵行者、究竟的终结者、天人中的最胜者？”尊者，于此事而说。

---

กิตฺตาวตา [Pg.134] นุ โข ภนฺเต ภิกฺขุ สํขิตฺเตน ตณฺหาสงฺขยวิมุตฺโต โหติ อจฺจนฺตนิฏฺโฐ อจฺจนฺตโยคกฺเขมี อจฺจนฺตพฺรหฺมจารี อจฺจนฺตปริยาสาโน เสฏฺโฐ เทวมนุสฺสานํ –

尊者，比丘在多大程度上，简而言之，是渴爱灭尽的解脱者、究竟的完成者、究竟的安稳者、究竟的梵行者、究竟的终结者、天人中的最胜者？

---

มหาตณฺหาสงฺขยสุตฺต

大渴爱灭尽经

---

ปุจฺฉา – มหาตณฺหาสงฺขยสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

提问——贤友，那么，《大渴爱灭尽经》是世尊于何处、针对何人、于何事而说？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สาตึ ภิกฺขุํ เกวฏฺฏปุตฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ. สาติสฺส ภนฺเต ภิกฺขุโน เกวฏฺฏปุตฺตสฺส เอวรูปํ ปาปกํ ทิฏฺฐิคตํ อุปฺปนฺนํ โหติ ‘‘ตถาหํ ภควตา ธมฺมํ เทสิตํ อาชานามิ, ยถา ตเทวิทํ วิญฺญาณํ สนฺธาวติ [Pg.135] สํสรติ อนญฺญ’’นฺติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答复——尊者，此经于舍卫城(Sāvatthī)，针对渔夫之子萨帝(Sāti)比丘而说。尊者，渔夫之子萨帝比丘生起如此恶见：“我这样了知世尊所说的法，即正是此识在流转、轮回，而非其它。”尊者，于此事而说。

---

ปุจฺฉา – อถ [Pg.136] โข อาวุโส ภควา กถํ ภิกฺขู อามนฺเตตฺวา จ ปฏิปุจฺฉิตฺวา จ อนตฺตภาวทีปิกํ ธมฺมกถํ กเถสิ.

提问——贤友，那么世尊是如何召集诸比丘，并诘问他们，然后作了阐明无我之理的法说？

---

วิสฺสชฺชนา – อถ ภนฺเต ภควา ภิกฺขู ‘‘ตํ กึ มญฺญถ ภิกฺขเว, อปินายํ สาติ ภิกฺขุ เกวฏฺฏปุตฺโต อุสฺมีกโตปิ อิสฺมึ ธมฺมวินเย’’ติ อามนฺเตตฺวา, ตุมฺเหปิ เม ภิกฺขเว เอวํ ธมฺมํ เทสิตํ อาชานาถตฺยาทินา ภิกฺขู ปฏิปุจฺฉิตฺวา จ ยํ ยเทว ภิกฺขเว ปจฺจยํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ วิญฺญาณํ, เตน เตเนว วิญฺญาณํ ตฺเวว สงฺขฺยํ คจฺฉติ, จกฺขุญฺจ ปฏิจฺจ รูเป [Pg.137] จ อุปฺปชฺชติ วิญฺญาณํ จกฺขุวิญฺญาณํ ตฺเวว สงฺขฺยํ คจฺฉติ, เอวมาทินา ภนฺเต อนตฺตตาทีปิกํ ธมฺมึ กถํ กเถสิ.

答复——尊者，那时世尊召集诸比丘说：“诸位比丘，你们怎么认为？这位渔夫之子萨帝比丘，于此法与律中，可曾有丝毫的暖意？”世尊又以“诸位比丘，你们也像这样了知我所说的法吗？”等语诘问诸比丘，然后开示说：“诸位比丘，识缘何而生，即以何为名；缘眼与色而生识，即名为眼识……”尊者，世尊如是等作了阐明无我之理的法说。

---

มหาอสฺสปุรสุตฺต

大马邑经

---

ปุจฺฉา – มหาอสฺสปุรสุตฺตํ [Pg.139] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

提问：贤友，这部《大马邑经》是世尊在哪里，为了谁，以什么事为缘由而说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – องฺเคสุ ภนฺเต อสฺสปุเร นาม องฺคานํ นิคเม พหู มนุสฺเส สทฺเธ ปสนฺเน อารพฺพฺภ ภาสิตํ. พหู ภนฺเต มนุสฺสา สทฺธา ปสนฺนา ภิกฺขุสงฺฆํ สกฺกจฺจํ อุปฏฺฐหึสุ, สพฺพกาลญฺจ รตนตฺตยปฏิสํยุตฺตํ วณฺณกถํเยว กถยึสุ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

回答：尊者，这是在鸯伽国(Aṅga)名叫马邑(Assapura)的鸯伽人聚落里，针对许多有信心、欢喜的民众所说。尊者，许多有信心、欢喜的民众恭敬地供养比丘僧团，并且总是谈论与三宝相关的赞叹之语。尊者，这是针对这件事而宣说的。

---

ปุจฺฉา – กตเม [Pg.140] อาวุโส ตตฺถ ภควตา ธมฺมา สมณกรณา จ พฺราหฺมณกรณา จ อุตฺตรุตฺตริ ปณีตปณีตา เทสิตา.

提问：贤友，世尊在那里所宣说的，能使人成为沙门，能使人成为婆罗门，而且是层层递进、越来越殊胜的法，是什么呢？

---

วิสฺสชฺชนา – หิโรตฺตปฺปา [Pg.141] ปริสุทฺธกายสมาจาโร ปริสุทฺธวจีสมาจาโร ปริสุทฺธมโนสมาจาโร ปริสุทฺธาชีโว อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวารตา โภชเนมตฺตญฺญุตา ชาคริยานุโยโค สติสมฺปชญฺญํ นีวรณปฺปหานํ จตฺตาริ จ ฌานานิ ติสฺโส จ วิชฺชา อิเม โข ภนฺเต ตตฺถ ภควตา สมณกรณา จ พฺราหฺมณกรณา จ อุตฺตรุตฺตริ ปณีตปณีตา ธมฺมา เทสิตา.

回答：尊者，在那里，世尊所宣说的能使人成为沙门，能使人成为婆罗门，并且是层层递进、越来越殊胜的法，就是：惭愧、身行清净、语行清净、意行清净、活命清净、守护诸根之门、饮食知量、勤于觉醒、正念与正知、舍断五盖、四禅以及三明。

---

จูฬอสฺสปุรสุตฺต

小马邑经

---

ปุจฺฉา – จูฬอสฺสปุรสุตฺตํ [Pg.143] ปนาวุโส ภควตา กตฺต กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

提问：贤友，这部《小马邑经》是世尊在哪里，为了谁而说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – ตสฺมึเยว ภนฺเต อสฺสปุเร นิคเม เตเยว มนุสฺเส สทฺเธ ปสนฺเน อารพฺภ ภาสิตํ, ตสฺมึเยว ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

回答：尊者，这部经正是在马邑聚落，针对那些有信心和欢喜的人们宣说的，正是针对这件事宣说的。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.144] ตตฺถ ภควตา สมณสามีจิปฺปฏิปทา จ อสฺสมณสามีจิปฺปฏิปทา จ วิภชิตฺวา เทสิตา.

提问：贤友，世尊在那里是如何分别解说沙门正行与非沙门正行的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – ‘‘กถญฺจ ภิกฺขเว ภิกฺขุ น สมณสามีจิปฺปฏิปทํ ปฏิปนฺโน โหติ, ยสฺส กสฺสจิ ภิกฺขเว ภิกฺขุโน อภิชฺฌาลุสฺส อภิชฺฌา อปฺปหีนา โหติ, พฺยาปนฺนจิตฺตสฺส พฺยาปาโท อปฺปหีโน โหตี’’ติ เอวมาทินา จ. กถญฺจ ภิกฺขเว ภิกฺขุ สมณสามีจิปฺปฏิปทํ ปฏิปนฺโน โหติ, ยสฺส กสฺสจิ ภิกฺขเว ภิกฺขุโน อภิชฺฌาลุสฺส อภิชฺฌา ปหีนา โหติ, พฺยาปนฺนจิตฺตสฺส พฺยาปาโท ปหีโน โหติ เอวมาทินา จ ภนฺเต ภควตา ตตฺถ สมณสามีจิปฺปฏิปทา จ อสฺสมณสามีจิปฺปฏิปทา จ วิตฺถาเรน วิภชิตฺวา เทสิตา.

回答：“诸比丘，怎样的比丘是不行沙门正行的呢？诸比丘，无论哪个比丘，如果他有贪欲(abhijjhā)，贪欲未断除；有瞋恚心，瞋恚(byāpāda)未断除。”像这样等等。“诸比丘，怎样的比丘是行沙门正行的呢？诸比丘，无论哪个比丘，如果他无贪欲，贪欲已断除；无瞋恚心，瞋恚已断除。”像这样等等。尊者，世尊在那里详细地分别开示了沙门正行与非沙门正行。

---

สาเลยฺยกสุตฺต

萨雷迦经

---

ปุจฺฉา – สาเลยฺยกสุตฺตํ [Pg.146] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

提问：贤友，这部《萨雷迦经》是世尊在哪里，为了谁，以什么事为缘由而说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – โกสเลสุ ภนฺเต สาลายํ นาม พฺราหฺมณคาเม สาเลยฺยเก พฺราหฺมณคหปติเก อารพฺภ ภาสิตํ. สาเลยฺยกา ภนฺเต พฺราหฺมณคหปติกา ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจุํ ‘‘โก นุ โข โภ โคตม เหตุ โก ปจฺจโย, เยน มิเธกจฺเจ สตฺตา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชนฺติ, โก ปน โภ โคตม เหตุ โก ปจฺจโย, เยน มิเธกจฺเจ สตฺตา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชนฺตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

回答：尊者，这是在憍萨罗(Kosala)国名叫萨拉(Sālā)的婆罗门村，针对萨拉的婆罗门和家主们所说的。尊者，萨拉的婆罗门和家主们去拜访世尊，这样说道：“乔达摩，是什么原因、什么条件，使得这里有些众生在身坏命终之后，投生到恶趣、恶道、堕处、地狱？又是什么原因、什么条件，使得这里有些众生在身坏命终之后，投生到善趣、天界？”尊者，这是针对这件事所说的。

---

เวรญฺชกสุตฺต

维兰迦经

---

ปุจฺฉา – เวรญฺชกสุตฺตํ [Pg.148] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

提问：贤友，这部《维兰迦经》是世尊在哪里，为了谁，以什么事为缘由而说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต เวรญฺชเก พฺราหฺมณคหปติเก อารพฺภ ภาสิตํ. เวรญฺชกา ภนฺเต พฺราหฺมณคหปติกา ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจุํ ‘‘โก นุ โข โภ โคตม เหตุ โก ปจฺจโย, เยน มิเธกจฺเจ สตฺตา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชนฺติ, โก ปน โภ โคตม เหตุ โก ปจฺจโย, เยน มิเธกจฺเจ สตฺตา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชนฺตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

回答：尊者，这是在舍卫城(Sāvatthī)，针对维兰迦的婆罗门和家主们所说的。尊者，维兰迦的婆罗门和家主们去拜访世尊，这样说道：“乔达摩，是什么原因、什么条件，使得这里有些众生在身坏命终之后，投生到恶趣、恶道、堕处、地狱？又是什么原因、什么条件，使得这里有些众生在身坏命终之后，投生到善趣、天界？”尊者，这是针对这件事所说的。

---

มหาเวทลฺลสุตฺต

大韦达罗经

---

ปุจฺฉา – มหาเวทลฺลสุตฺตํ ปนาวุโส กตฺถ เกน ภาสิตํ.

提问：贤友，这部《大韦达罗经》是在哪里由谁说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมตา มหาโกฏฺฐิเกน ปุฏฺเฐน อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ.

回答：尊者，这是在舍卫城，由具寿大拘絺罗(Mahākoṭṭhika)提问，具寿法将舍利弗长老所说。

---

จูฬเวทลฺลสุตฺต

小韦达罗经

---

ปุจฺฉา – จูฬเวทลฺลสุตฺตํ [Pg.149] ปนาวุโส กตฺถ เกน ภาสิตํ.

提问：贤友，这部《小韦达罗经》是在哪里由谁说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต วิสาเขน อุปาสเกน ปุฏฺฐาย ธมฺมทินฺนาย เถริยา ภาสิตํ.

回答：尊者，这是在王舍城，由毘舍佉优婆塞提问，法施长老尼所说。

---

จูฬธมฺมสมาทานสุตฺต

小法受持经

---

ปุจฺฉา – จูฬธมฺมสมาทานสุตฺตํ [Pg.150] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

提问：贤友，这部《小法受持经》是世尊在何处、针对谁而说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

回答：尊者，这是在舍卫城针对众多比丘所说的。

---

มหาธมฺมสมาทานสุตฺต

大法受持经

---

ปุจฺฉา – มหาธมฺมสมาทานสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊所宣说的大法受持经，是在哪里、针对谁而说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

答：尊者，这是在舍卫城针对众多比丘所说的。

---

วีมํสกสุตฺต

考察经

---

ปุจฺฉา – วีมํสกสุตฺตํ [Pg.151] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊所说的考察经，是在哪里、针对谁而说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

答：尊者，这是在舍卫城针对众多比丘所说的。

---

โกสมฺพิยสุตฺต

憍赏弥经

---

ปุจฺฉา – โกสมฺพิยสุตฺตํ ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

问：贤友，憍赏弥经是在哪里、针对谁、基于什么事而说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – โกสมฺพิยํ ภนฺเต โกสมฺพิเก ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ. โกสมฺพิกา ภนฺเต ภิกฺขู ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา [Pg.152] อญฺญมญฺญํ มุขสตฺตีหิ วิตุทนฺตา วิหรนฺติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答：尊者，这是在憍赏弥(Kosambī)，针对憍赏弥的比丘们所说的。尊者，憍赏弥的比丘们发生争论、争吵、陷入诤讼，以口舌之刃互相伤害而住。尊者，这是基于那件事而说的。

---

พฺรหฺมนิมนฺตนิกสุตฺต

梵天邀请经

---

ปุจฺฉา – พฺรหฺมนิมนฺตนิกสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊所说的梵天邀请经，是在哪里、针对谁、基于什么事而说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

答：尊者，这是在舍卫城针对众多比丘所说的。

---

มารตชฺชนิยสุตฺต

呵斥魔经

---

ปุจฺฉา – มารตชฺชนียสุตฺตํ [Pg.153] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน ภาสิตํ.

问：贤友，这部呵斥魔经是在哪里、针对谁、基于什么事、由谁说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต สุสุมารคิเร เภสกฬาวเน มิคทาเย อายสฺมตา มหาโมคฺคลฺลาเนน มารํ ปาปิมนฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ. มาโร ภนฺเต ปาปิมา อายสฺมโต มหาโมคฺคลฺลานสฺส กุจฺฉิคโต โหติ โกฏฺฐมนุปวิฏฺโฐ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答：尊者，在释迦国(Sakkesu)苏苏马罗山(Susumāragira)的贝沙伽罗林(Bhesakaḷāvana)鹿野苑，具寿大目犍连针对恶魔波旬(Māra Pāpimā)而说。尊者，恶魔波旬曾进入具寿大目犍连的腹中，进入了肠胃。尊者，这是基于那件事而说的。

---

มชฺฌิมปณฺณาสปาฬิ

中部五十经

---

กนฺทรกสุตฺต

甘大拉咖经

---

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.155] ชานตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน กนฺทรกสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

问：贤友，那位知者、见者、阿罗汉、正自觉者的世尊，在何处、针对谁、基于什么事说了甘大拉咖经呢？

---

วิสฺสชฺชนา – จมฺปายํ ภนฺเต คคฺคราย โปกฺขรณิยา ตีเร เปสฺสญฺจ หตฺถาโรหปุตฺตํ กนฺทรกญฺจ ปริพฺพาชกํ อารพฺภ ภาสิตํ, กนฺทรโก ภนฺเต ปริพฺพาชโก ภควโต จ ภิกฺขุสงฺฆสฺส จ วณฺณํ อภาสิ, เปสฺโส จ ภนฺเต หตฺถาโรหปุตฺโต ภควโต จ ธมฺมเทสนาย จ วณฺณํ อภาสิ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答：尊者，此经是在瞻波城(Campā)伽伽罗(Gaggarā)莲池边，针对象兵之子佩沙(Pessa)和游方者甘大拉咖(Kandaraka)而说的。尊者，游方者甘大拉咖赞扬了世尊和比丘僧团；尊者，象兵之子佩沙则赞扬了世尊和法的教导。尊者，这是基于那件事而说的。

---

ปุจฺฉา – เอวํ [Pg.156] โข อาวุโส กนฺทรเกน ปริพฺพาชเกน ภควโต จ ภิกฺขุสงฺฆสฺส จ อภิปฺปสนฺเนน วณฺเณ ภาสิเต กถํ ภควา ตํ สมนุชานิตฺวา ธมฺมเทสนารมฺภํ อารภิ, กถญฺจ เปสฺโส หตฺถาโรหปุตฺโต ภควโต จ ธมฺมเทสนาย จ วณฺณํ อภาสิ[Pg.157], กถญฺจ เปสฺสสฺส หตฺถาโรหปุตฺตสฺส อชฺฌาสยานุรูปํ ธมฺมํ เทเสสิ.

问：贤友，当游方者甘大拉咖对世尊和比丘僧团深具净信并赞扬后，世尊是如何认可他并开始说法的呢？象兵之子佩沙又是如何赞扬世尊和法的教导呢？世尊又是如何随应象兵之子佩沙的意乐而说法呢？

---

วิสฺสชฺชนา – เอวํ โข ภนฺเต กนฺทรเกน ปริพฺพาชเกน ภควโต จ ภิกฺขุสงฺฆสฺส จ อภิปฺปสนฺเนน วณฺเณ ภาสิเต ‘‘เอวเมตํ กนฺทรก เอวเมตํ กนฺทรก’’ เอวมาทินา ภควา ตํ สมนุชานิตฺวา ‘‘สนฺติ หิ กนฺทรก ภิกฺขู อิมสฺมึ ภิกฺขุสงฺเฆ อรหนฺโต ขีณาสวา วุสิตวนฺโต กตกรณียา โอหิตภารา อนุปฺปตฺตสทตฺถา ปริกฺขีณภวสํโยชนา สมฺมทญฺญา วิมุตฺตา’’ติ เอวมาทินา ธมฺมเทสนํ สมารภิ. อถ โข ภนฺเต เปสฺโส หตฺถาโรหปุตฺโต ‘‘อจฺฉริยํ ภนฺเต อพฺภุตํ ภนฺเต ยาว สุปญฺญตฺตา จิเม ภนฺเต ภควตา จตฺตาโร สติปฏฺฐานา สตฺตานํ วิสุทฺธิยา โสกปริเทวานํ สมติกฺกมาย ทุกฺขโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมาย ญายสฺส อธิคมาย นิพฺพานสฺส สจฺฉิกิริยายา’’ติ เอวมาทินา ภควโต จ ธมฺมเทสนาย วณฺณํ อภาสิ, ภควาปิ ภนฺเต ‘‘คหนญฺเหตํ เปสฺส ยทิทํ มนุสฺสา, อุตฺตานกญฺเหตํ เปสฺส ยทิทํ ปสโว’’ติอาทินา เปสฺสสฺส หตฺถาโรหปุตฺตสฺส อชฺฌาสยานุรูปํ ธมฺมกถํ เทเสสิ.

答：尊者，游方者甘大拉咖正是这样以对世尊和比丘僧团的深净信而说了赞扬的话。世尊以“正是如此，甘大拉咖，正是如此，甘大拉咖”等语认可了他，然后开始说法：“甘大拉咖，在这比丘僧团中，确实有阿罗汉，他们是漏尽者、梵行已立者、所作已办者、重担已卸者、自利已得者、有结已尽者、以正智善解脱者。”尊者，那时象兵之子佩沙说道：“稀有啊，尊者！未曾有啊，尊者！世尊善说了这四念处，是为了众生的清净，为了超越愁悲，为了灭除苦忧，为了证得正道，为了现证涅槃。”他如此赞扬了世尊和法的教导。尊者，世尊也以“佩沙，这对于人是深奥的；佩沙，这对于畜生是浅显的”等语，随应象兵之子佩沙的意乐而说了法。

---

ปุจฺฉา – ตํ [Pg.162] ปนาวุโส ธมฺมเทสนํ สุตฺวา เปสฺสสฺส หตฺถาโรหปุตฺตสฺส กีทิโส อานิสํโส อธิคโต, กถญฺจ ภควา ตํ ปุคฺคลจตุกฺกเทสนํ สํขิตฺเตน ภาสิตํ, ภิกฺขูนํ วิตฺถาเรน วิภชิตฺวา เทเสสิ.

问：贤友，听闻此法后，象兵之子佩沙获得了怎样的利益？世尊又是如何将这四种人的教导，先为比丘们简略地宣说，后又详细地分别解说呢？

---

วิสฺสชฺชนา – ตํ โข ปน ภนฺเต ธมฺมํ สุตฺวา เปสฺสสฺส หตฺถาโรหปุตฺตสฺส ทฺเว อานิสํสา อธิคตา สงฺเฆ จ ปสาโท สติปฏฺฐานปริคฺคหณูปาโย [Pg.163] จ อภินโว. ภควา จ ภนฺเต ตํ ปุคฺคลจตุกฺกเทสนํ ภิกฺขูหิ ยาจิโต ‘‘กตโม จ ภิกฺขเว ปุคฺคโล อตฺตปริตาปนานุโยคมนุยุตฺโต’’ติอาทินา สํขิตฺเตน ภาสิตํ, วิตฺถาเรน อตฺถํ อวิภตฺตํ. วิตฺถาเรน วิภชิตฺวา เทเสสิ.

答：尊者，听闻此法后，象兵之子佩沙获得了两种利益：对僧团的净信，以及把握念处的新方法。尊者，世尊应比丘们的请求，以“诸比丘，哪种人是勤行于自我折磨的”等语，简略地宣说了这四种人的教导，其义未曾分别。后又详细地分别解说。

---

อฏฺฐกนาครสุตฺต

八城人经

---

ปุจฺฉา – อฏฺฐกนาครสุตฺตํ [Pg.166] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน ภาสิตํ.

问：贤友，这《八城人经》是在哪里、关于谁、关于什么事、由谁所说？

---

วิสฺสชฺชนา – เวสาลิยํ ภนฺเต เวฬุวคามเก คหปตึ อฏฺฐกนาครํ อารพฺภ อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน ภาสิตํ. ทสโม ภนฺเต คหปติ อฏฺฐกนาคโร อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘อตฺถิ นุ โข ภนฺเต อานนฺท เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน เอกธมฺโม อกฺขาโต, ยตฺถ ภิกฺขุโน อปฺปมตฺตสฺส อาตาปิโน ปหิตตฺตสฺส วิหรโต อวิมุตฺตญฺเจว จิตฺตํ วิมุจฺจติ, อปริกฺขิณา จ อาสวา ปริกฺขยํ คจฺฉนฺติ, อนนุปฺปตฺตญฺจ อนุตฺตรํ โยคกฺเขมํ อนุปาปุณาตี’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答：尊者，此经是在毗舍离的竹林村，由具寿阿难长老、法藏的持守者，关于八城人陀娑摩居士所说。尊者，八城人陀娑摩居士前去拜见具寿阿难，然后这样说：“阿难尊者，那位知者、见者、阿罗汉、正等觉者的世尊，是否曾宣说一法，比丘依此法不放逸、热忱、精勤而住，未解脱的心便得以解脱，未灭尽的诸漏便得以灭尽，未获得的无上安稳便得以获得呢？”尊者，此经便是关于此事所说。

---

เสขสุตฺต

有学经

---

ปุจฺฉา – เสขสุตฺตํ [Pg.168] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน ภาสิตํ.

问：贤友，这《有学经》是在哪里、关于谁、关于什么事、由谁所说？

---

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต กปิลวตฺถุสฺมึ สนฺถาคาเร อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน กาปิลวตฺถเว สกฺเย อารพฺภ ภาสิตํ. ภควา ภนฺเต กาปิลวตฺถเว สกฺเย พหุเทวรตฺตึ ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสตฺวา สมาทเปตฺวา สมุตฺเตเชตฺวา สมฺปหํเสตฺวา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ ‘‘ปฏิภาตุ ตํ อานนฺท กาปิลวตฺถวานํ สกฺยานํ เสโข ปาฏิปโท, ปิฏฺฐิ เม อาคิลายติ, ตมหํ อายมิสฺสามี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答：尊者，此经是在释迦族的迦毗罗卫城集会堂中，由具寿阿难长老、法藏的持守者，关于迦毗罗卫城的释迦族人所说。尊者，世尊为迦毗罗卫城的释迦族人，在许多夜晚以法说示导、劝发、激励、令他们欢喜后，对具寿阿难说：“阿难，请你为迦毗罗卫城的释迦族人讲说有学之道，我的背有些疲劳，我将伸展一下。”尊者，此经便是关于此事所说。

---

โปตลิยสุตฺต

波达利亚经

---

ปุจฺฉา – โปตลิยสุตฺตํ [Pg.170] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊所说的《波达利亚经》，是在哪里、关于谁、关于什么事而说？

---

วิสฺสชฺชนา – องฺคุตฺตราเปสุ ภนฺเต อาปเณ นาม องฺคุตฺตราปานํ นิคเม โปตลิยํ คหปตึ ปฏิกฺขิตฺตสพฺพกมฺมนฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ. โปตลิโย ภนฺเต คหปติ ปฏิกฺขิตฺตสพฺพกมฺมนฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมนฺโต ภควตา คหปติวาเทน สมุทาจริยมาโน กุปิโต อนตฺตมโน ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘ตยิทํ โภ โคตม นจฺฉนฺนํ ตยิทํ นปฺปติรูปํ, ยํ มํ ตฺวํ คหปติวาเทน สมุทาจรสี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答：尊者，此经是在鸯伽国（Aṅguttarāpa）一个名为阿波那（Āpaṇa）的市镇，关于舍弃一切事务的波达利亚居士所说。尊者，波达利亚居士舍弃一切事务后，前去拜见世尊。当他走近时，世尊以“居士”之称与他交谈，他因此生气、不悦，对世尊说：“乔达摩，你以居士之称与我交谈，这既不适宜，也不恰当。”尊者，此经便是关于此事所说。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.172] ภควา กามานํ อาทีนวํ วิตฺถาเรน ปกาเสตฺวา อริยสฺส วินเย โวหารสมุจฺเฉทํ ทสฺเสสิ.

问：贤友，世尊是如何在详尽开示诸欲的过患后，于圣律中阐明世俗事务的断绝？

---

วิสฺสชฺชนา – อถ ภนฺเต ภควา อริยสฺส วินเย โวหารสมุจฺเฉทาย อฏฺฐ ธมฺเม วิภชิตฺวา ‘‘เสยฺยถาปิ คหปติ กุกฺกุโร ชิฆจฺฉาทุพฺพลฺยปเรโต โคฆาตกสูนํ ปจฺจุปฏฺฐิโต อสฺส’’ เอวมาทินา กาเมสุ อาทีนวํ ทสฺเสตฺวา ปริโยสาเน ตีหิ วิชฺชาหิ อริยสฺส วินเย โวหารสมุจฺเฉทํ สพฺเพนสพฺพํ สพฺพถาสพฺพํ โวหารสมุจฺเฉทํ วิตฺถาเรน วิภชิตฺวา เทเสสิ.

答：尊者，当时世尊为了阐明圣律中的世俗事务断绝，分别八法，以“居士，譬如一只饥饿虚弱的狗，来到屠牛场……”等譬喻开示诸欲的过患，最后以三明详尽分别开示了圣律中那完全、彻底、一切方面的世俗事务断绝。

---

ชีวกสุตฺต

耆婆经

---

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.173] ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน ชีวกสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊、正等觉者所说的《耆婆经》，是在哪里、为了谁、关于什么事而说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห [Pg.174] ภนฺเต ชีวกํ โกมารภจฺจํ อารพฺภ ภาสิตํ. ชีวโก ภนฺเต โกมารภจฺโจ ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘สุตํ เมตํ ภนฺเต สมณํ โคตมํ อุทฺทิสฺส ปาณํ อารภนฺติ, ตํ สมโณ โคตโม ชานํ อุทฺทิสฺส กตํ มํสํ ปริภุญฺชติ ปฏิจฺจ กมฺมนฺติ. เย เต ภนฺเต เอวมาหํสุ ‘สมณํ โคตมํ อุทฺทิสฺส ปาณํ อารภนฺติ, ตํ สมโณ โคตโม ชานํ อุทฺทิสฺส กตํ มํสํ ปริภุญฺชติ ปฏิจฺจ กมฺม’นฺติ, กจฺจิ เต ภนฺเต ภควโต วุตฺตวาทิโน น จ ภควนฺตํ อภูเตน อพฺภาจิกฺขนฺติ, ธมฺมสฺส จานุธมฺมํ พฺยากโรนฺติ, น จ โกจิ สหธมฺมิโก วาทานุวาโท คารยฺหํ ฐานํ อาคจฺฉตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答：尊者，此于王舍城，针对耆婆王子育而说。尊者，耆婆王子育前往世尊之处，如是说：“尊者，我听闻：‘有人为沙门乔达摩而杀生，沙门乔达摩明知是特为自己所作之肉而食用，此乃故意之业。’尊者，那些作如是说的人，他们是否为复述世尊之语者，而未以不实诽谤世尊，乃解说法与随法，且无任何同法之论议会陷于应受呵责的境地呢？”尊者，此乃关于此事而说。

---

อุปาลิสุตฺต

优波离经

---

ปุจฺฉา – อุปาลิสุตฺตํ [Pg.177] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

问：贤友，那么世尊是在哪里、为了谁、关于什么事而说《优波离经》呢？

---

วิสฺสชฺชนา – นาฬนฺทายํ ภนฺเต อุปาลึ คหปตึ อารพฺภ ภาสิตํ. อุปาลิ ภนฺเต คหปติ ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘อาคมา นุขฺวิธ ภนฺเต ทีฆตปสฺสี นิคณฺโฐ’’ติ, เอวมาทินา จ ภนฺเต อุปาลิ คหปติ ภควโต ปฏิสนฺธารํ กตฺวา อตฺตโน อาจริยสฺส นิคณฺฐสฺส นาฏปุตฺตสฺส วาทํ ปกาเสสิ, วาทํ วณฺเณสิ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答：尊者，此于那烂陀，针对优波离居士而说。尊者，优波离居士前往世尊之处，如是说：“尊者，长苦行者尼乾陀来过这里吗？”尊者，优波离居士如是向世尊问候后，便宣扬、赞叹其师尼乾陀·那他弗的主张。尊者，此乃关于此事而说。

---

ปุจฺฉา – อถ [Pg.183] โข อาวุโส ภควา อุปาลึ คหปตึ ตสฺมึ วาเท กถํ สมนุยุญฺชี สมนุคาหี สมนุภาสี, กถญฺจสฺส อุปายํ ทสฺเสตฺวา ยถาภูตํ อตฺถํ ญาเปสิ.

问：贤友，其后世尊是如何就彼论点诘问、引导、开示优波离居士的？又是如何向他展示方法，令他如实了知其义的？

---

วิสฺสชฺชนา – อถ โข ภนฺเต ภควา อุปาลึ คหปตึ ‘‘สเจ โข ตฺวํ คหปติ สจฺเจ ปติฏฺฐาย มนฺเตยฺยาสิ, สิยา โน เอตฺถ กถาสลฺลาโป’’ติ อุปาลึ คหปตึ กถํ สมุฏฺฐาเปตฺวา ‘‘ตํ [Pg.184] กึมญฺญสิ คหปติ, อิธสฺส นิคณฺโฐ อาพาธิโก ทุกฺขิโต พาญฺหคิลาโน สีโตทกปริกฺขิตฺโต อุณฺโหทกปฏิเสวี, โส สีโตทกํ อลภมาโน กาลงฺกเรยฺยา’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควา จตฺตาโร อุปาเย ทสฺเสตฺวา อุปาลึ คหปตึ ยถาภูตมตฺถํ ญาเปสิ.

答：尊者，其后世尊对优波离居士说：“居士，你若能立足于真实而谈论，我们或可就此对谈。”世尊如是与优波离居士发起谈话后，问道：“居士，你意下如何？此处有尼乾陀生病、痛苦、病重，他拒绝冷水，只用热水，若他得不到冷水而死去……”尊者，世尊以如是等语，展示了四种方便，令优波离居士如实了知其义。

---

ปุจฺฉา – เอวํ [Pg.190] โข อาวุโส อุปาลิ คหปติ ภควตา สญฺญาปิโต อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน กีทิสํ ปสนฺนาการํ อกาสิ, กถญฺจ ภควา ตํ ปุน อนุสาสิตฺวา อุตฺตริ วิเนสิ.

问：贤友，优波离居士被世尊如是开导后，于此法与律中生起净信，他作出了何种净信之相？世尊又是如何再度教诫，并进一步引导他的？

---

วิสฺสชฺชนา – ‘‘ปุริเมเนวาหํ ภนฺเต โอปมฺเมน ภควโต อตฺตมโน อภิรทฺโธ, อปิจาหํ อิมานิ ภควโต วิจิตฺรานิ ปญฺหปฏิภานานิ โสตุกาโม, เอวาหํ ภควนฺตํ ปจฺจนีกํ กาตพฺพํ อมญฺญิสฺส’’นฺติ, เอวมาทินา ภนฺเต อุปาลิ คหปติ ภควตา วิญฺญาปิโต อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน ปสนฺนาการํ อกาสิ. ตตฺถ ภควา จ ภนฺเต ‘‘อนุวิจฺจการํ โข คหปติ กโรหิ, อนุวิจฺจกาโร ตุมฺหาทิสานํ ญาตมนุสฺสานํ สาธุ โหตี’’ติ เอวมาทินา ปุน อนุสาสิตฺวา อุตฺตริ ยาว ธมฺมจกฺขุปฏิลาภา วิเนสิ.

答：尊者，优波离居士被世尊开导后，于此法与律中生起净信，作出净信之相，如是说：“尊者，我仅因世尊先前的譬喻，内心已喜悦、满足，然我又欲听闻世尊此等种种善巧问答，故而认为应与世尊作对论。”于此，尊者，世尊再度教诫他：“居士，应审慎而行，审慎而行对你这等知名人士是好的。”如是教诫后，世尊进一步引导他，直至他证得法眼。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.194] นิคณฺฐสฺส นาฏปุตฺตสฺส อุปาลิสฺส คหปติสฺส นิเวสนํ คนฺตฺวา อาวีมํสนา จ อุปาลิสฺส คหปติสฺส ปจฺจุตฺตรา กถา จ อโหสิ.

问：贤友，尼乾陀·那他弗前往优波离居士住处后的诘问，以及优波离居士的回答是怎样的？

---

วิสฺสชฺชนา – ‘‘อุมฺมตฺโตสิ ตฺวํ คหปติ ทตฺโตสิ ตฺวํ คหปตี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต นิคณฺฐสฺส นาฏปุตฺตสฺส อุปาลิสฺส คหปติสฺส นิเวสนํ คนฺตฺวา วีมํสา จ ‘‘ภทฺทิกา ภนฺเต อาวฏฺฏนีมายา กลฺยาณี ภนฺเต อาวฏฺฏนีมายาติ’’ เอวมาทินา อุปาลิสฺส คหปติสฺส ปจฺจุตฺตรกถา จ อโหสิ.

答：尊者，尼乾陀·那他弗的诘问是：“居士，你疯了！居士，你被迷惑了！”等等。优波离居士的回答是：“尊者，此诱导之术何其善妙！尊者，此诱导之术何其佳美！”等等。

---

ธีรสฺส [Pg.198] วิคตโมหสฺส,ปภินฺนขีลสฺส วิชิตวิชยสฺส;

อนีฆสฺส สุสมจิตฺตสฺส,วุทฺธสีลสฺส สาธุปญฺญสฺส;

เวสมนฺตรสฺส วิมลสฺส,ภควโต ตสฺส สาวโกหมสฺมึ.

智者离愚痴，已断诸心执，已得胜中胜；无恼心寂静，增戒具善慧；慷慨无垢者，我乃彼世尊之声闻。

---

อกถํ กถิสฺส ตุสิตสฺส,วนฺตโลกามิสสฺส มุทิตสฺส;

กตสมณสฺส มนุชสฺส,อนฺติมสารีรสฺส นรสฺส.

无疑已满足，已舍世间利，心生大欢喜；已成沙门行，身为最后身，人中之胜者。

---

อโนปมสฺส [Pg.199] วิรชสฺส,ภควโต ตสฺส สาวโก หมสฺมิ –

无与伦比者，离尘无垢者，我乃彼世尊之声闻。

---

ตณฺหจฺฉิทสฺส พุทฺธสฺส,วีตธูมสฺส อนุปลิตฺตสฺส.อาหุเนยฺยสฺส ยกฺขสฺส,อุตฺตมปุคฺคลสฺส อตุลสฺส;

มหโต ยสคฺคปตฺตสฺส,ภควโต ตสฺส สาวโก หมสฺมิ –

已断爱欲之觉者，无烟尘亦无染着；应供养之大士，无上之人无与伦比；伟大者已达名声顶峰，我乃彼世尊之声闻。

---

กุกฺกุรวติกสุตฺต

狗行者经

---

ปุจฺฉา – กุกฺกุรวติกสุตฺตํ [Pg.200] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

提问——贤友，世尊在哪里、为了谁、基于什么事情而宣说了《狗行者经》呢？

---

วิสฺสชฺชนา – โกลิเยสุ ภนฺเต หลิทฺทวสเน นาม โกลิยานํ นิคเม ปุณฺณญฺจ โกลิยปุตฺตํ โควติกํ อเจลญฺจ เสนิยํ กุกฺกุรวติกํ อารพฺภ ภาสิตํ. ปุณฺโณ ภนฺเต โกลิย ปุตฺโต โควติโก ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘อยํ ภนฺเต อเจโล เสนิโย กุกฺกุรวติโก ทุกฺกรการโก ฉมานิกฺขิตฺตํ โภชนํ ภุญฺชติ, ตสฺส ตํ กุกฺกุรวตํ ทีฆรตฺตํ สมตฺตํ สมาทินฺนํ, ตสฺส กา คติ, โก อภิสมฺปราโย’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答复——尊者，世尊在拘利族一个名叫哈利达瓦萨那(Haliddavasana)的城镇中，针对拘利族人富那·牧牛行者(Puṇṇa Koliyaputta Govati)和裸体行者塞尼耶·狗行者(Acela Seniya Kukkuravatika)而宣说了此经。尊者，拘利族人富那·牧牛行者对世尊说了这番话：“尊者，这位裸体行者塞尼耶·狗行者，奉行难行苦行，食用被丢在地上的食物。他长久以来坚持这种狗戒，他的去处是哪里？他的来世会是怎样？”尊者，世尊正是针对这件事而宣说了此经。

---

อภยราชกุมารสุตฺต

无畏王子经

---

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.201] ชานตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน อภยราชกุมารสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

提问——贤友，了知者……（乃至）正自觉者所说的《无畏王子经》，是在哪里，针对谁，因为什么事情而说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห เม ภนฺเต อภยํ ราชกุมารํ อารพฺภ ภาสิตํ. อภโย ภนฺเต ราชกุมาโร ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘ภาเสยฺย นุ โข ภนฺเต ตถาคโต ตํ วาจํ, ยา สา วาจา ปเรสํ อปฺปิยา อมนาปา’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答复——尊者，世尊在王舍城，针对无畏王子(Abhaya Rājakumāra)而宣说了此经。尊者，无畏王子去拜访世尊，然后这样问：“尊者，如来说的话，会不会有让别人不喜欢、不高兴的？”尊者，世尊正是针对这件事而宣说了此经。

---

พหุเวทนียสุตฺต

多受经

---

ปุจฺฉา – พหุเวทนียสุตฺตํ [Pg.206] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

提问——贤友，世尊所说的《多受经》，是在哪里，为了谁，根据什么事情而说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตญฺจ อุทายึ ปญฺจกงฺคญฺจ ถปตึ อารพฺภ ภาสิตํ, ปญฺจกงฺโค ภนฺเต ถปติ อายสฺมนฺตํ อุทายึ อุปสงฺกมิตฺวา เวทนํ ปุจฺฉิ, อายสฺมา ภนฺเต อุทายี ปญฺจกงฺคํ ถปตึ เอตทโวจ ‘‘ติสฺโส โข ถปติ เวทนา วุตฺตา ภควตา สุขา เวทนา ทุกฺขา เวทนา อทุกฺขมสุขา เวทนา’’ติ. เอวํ วุตฺเต ภนฺเต ปญฺจกงฺโค ถปติ อายสฺมนฺตํ อุทายึ เอตทโวจ ‘‘น โข ภนฺเต อุทายิ ติสฺโส เวทนา วุตฺตา ภควตา, ทฺเว เวทนา วุตฺตา ภควตา สุขา เวทนา ทุกฺขา เวทนา, ยายํ ภนฺเต อทุกฺขมสุขา เวทนา, สนฺตสฺมึ เอสา ปณีเต สุเข วุตฺตา ภควตา’’ติ. เนว อสกฺขิ โข ภนฺเต อายสฺมา อุทายี ปญฺจกงฺคํ ถปตึ สญฺญาเปตุํ, น ปน อสกฺขิ ปญฺจกงฺโค ถปติ อายสฺมนฺตํ อุทายึ สญฺญาเปตุํ. อสฺโสสิ โข อายสฺมา อานนฺโท อายสฺมโต อุทายิสฺส ปญฺจกงฺเคน ถปตินา สทฺธึ อิมํ กถาสลฺลาปํ, อถ โข ภนฺเต อายสฺมา อานนฺโท ยาวตโก อโหสิ [Pg.207] อายสฺมโต อุทายิสฺส ปญฺจกงฺเคน ถปตินา สทฺธึ กถาสลฺลาโป, ตํ สพฺพํ ภควโต อาโรเจสิ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答复——尊者，世尊在舍卫城(Sāvatthī)，针对具寿优陀夷和工匠五支(Pañcakaṅga Thapati)而宣说了此经。尊者，工匠五支去拜访具寿优陀夷，询问感受。具寿优陀夷对工匠五支说：“工匠，世尊说了三种感受：乐受、苦受、不苦不乐受。”这样说后，工匠五支对具寿优陀夷说：“具寿优陀夷，世尊没有说三种感受，世尊只说了两种感受：乐受和苦受。这不苦不乐受，世尊说是属于殊胜寂静的快乐。”具寿优陀夷无法说服工匠五支，工匠五支也无法说服具寿优陀夷。具寿阿难听到具寿优陀夷与工匠五支的这番谈话，就把他们全部的对话都告诉了世尊。尊者，世尊正是针对这件事而宣说了此经。

---

อปณฺณกสุตฺต

无误行经

---

ปุจฺฉา – อปณฺณกสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

提问——贤友，世尊所说的《无误行经》，是在哪里、为了谁、关于什么事而说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – โกสเลสุ ภนฺเต สาลายํ นาม โกสลานํ พฺราหฺมณคาเม สาเลยฺยเก พฺราหฺมณคหปติเก อารพฺภ ภาสิตํ. สมฺพหุลา ภนฺเต อญฺญติตฺถิยา สาเลยฺยกานํ [Pg.208] พฺราหฺมณคหปติกานํ อตฺตโน อตฺตโน มิจฺฉาทิฏฺฐิโย ปฏิคฺคณฺหาเปสุํ อุคฺคณฺหาเปสุํ. เต ปน ภนฺเต สาเลยฺยกา พฺราหฺมณคหปติกา เอกทิฏฺฐิยมฺปิ ปติฏฺฐาตุํ น สกฺขึสุ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答复——尊者，世尊在憍萨罗国一个名叫娑罗的婆罗门村，针对娑罗村的婆罗门居家者而宣说了此经。尊者，当时有很多外道让娑罗村的婆罗门居家者接受并学习他们各自的邪见。然而，尊者，那些娑罗村的婆罗门居家者连一种见解都无法确立。尊者，世尊正是针对这件事而宣说了此经。

---

ปุจฺฉา – ตตฺร [Pg.209] อาวุโส ภควตา ปฐมํ มิจฺฉาวาโท จ สมฺมาวาโท จ กถํ วิภชิตฺวา ปกาสิโต.

提问——贤友，在此，世尊最初是如何分别阐明邪说和正说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – ตตฺร ภนฺเต ภควตา ‘‘สนฺติ คหปตโย เอเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน นตฺถิ ทินฺนํ นตฺถิ ยิฏฺฐํ นตฺถิ หุตํ นตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก’’ติ เอวมาทินา ปฐมํ มิจฺฉาวาโท จ สมฺมาวาโท จ วิภชิตฺวา ปกาสิโต.

答复——尊者，世尊在此处，首先通过“家主们，有些沙门婆罗门这样说，持有这样的见解：‘没有布施，没有供养，没有祭祀，没有善作恶作之业的果报和异熟’”等开示，分别阐明了邪说与正说。

---

ปุจฺฉา – ตตฺถ [Pg.210] อาวุโส ภควตา มิจฺฉาวาทีนญฺจ โทโส สมฺมาวาทีนญฺจ คุโณ กถํ วิจาเรตฺวา ปกาสิโต.

提问——贤友，在此，世尊是如何考察思量并阐明邪说者的过患与正说者的功德呢？

---

วิสฺสชฺชนา – ตตฺถ ภนฺเต ภควตา ‘‘ตตฺร คหปตโย เยเต สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน นตฺถิ ทินฺนํ นตฺถิ ยิฏฺฐํ นตฺถิ หุตํ นตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต มิจฺฉาวาทีนญฺจ โทโส สมฺมาวาทีนญฺจ คุโณ ภควตา วิจาเรตฺวา ปกาสิโต.

答复——尊者，世尊在那里，通过“家主们，那些沙门婆罗门这样说、持这种见解：‘没有布施，没有供养，没有祭祀，没有善作恶作之业的果报和异熟’”等开示，考察思量并阐明了邪说者的过患和正说者的功德。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.212] ตตฺถ ภควตา วิญฺญุโน ปุริสปุคฺคลสฺส ปฏิสญฺจิกฺขณา ปกาสิตา.

提问——贤友，世尊在那里是如何开示有智慧者的省察呢？

---

วิสฺสชฺชนา – ตตฺร [Pg.213] คหปตโย วิญฺญู ปุริโส อิติ ปฏิสญฺจิกฺขตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา วิญฺญุโน ปุริสปุคฺคลสฺส ปฏิสญฺจิกฺขณา ปกาสิตา.

答复——尊者，世尊在那里，通过“家主们，有智慧的人会像这样省察……”等开示，阐明了有智慧者的省察。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.215] ภควตา อญฺเญสุปิ มิจฺฉาวาทสมฺมาวาเทสุ อปณฺณกปฏิปทา วิจาเรตฺวา ปกาสิตา, ตํ สงฺเขปโต กเถสิ.

提问——贤友，世尊是如何通过考察其他邪说和正说，从而阐明无误行道的呢？请简要地说说。

---

วิสฺสชฺชนา – ยเถว ภนฺเต ปฐเม วาเท, เอวเมว โข ภนฺเต อกิริยวาทาทีสุ จตูสุ จ มิจฺฉาวาเทสุ โทสํ กิริยวาทาทีสุ จ จตูสุ สมฺมาวาเทสุ คุณํ, ตตฺถ จ วิญฺญุโน ปุริสสฺส ปฏิสญฺจิกฺขณาการํ ทสฺเสตฺวา ภควตา อปณฺณกปฏิปทา ปกาสิตา.

答复——尊者，正如第一个论点，同样地，世尊通过显示四种无作论等邪说的过患、四种有作论等正说的功德，以及有智慧者的省察方式，而宣说了无误行道。

---

อมฺพลฏฺฐิกราหุโลวาทสุตฺต

芒果园罗睺罗教诫经

---

ปุจฺฉา – อมฺพลฏฺฐิกราหุโลวาทสุตฺตํ [Pg.216] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

提问——贤友，世尊所说的《芒果园罗睺罗教诫经》是在哪里、对谁而说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อายสฺมนฺตํ ราหุลํ อารพฺภ ภาสิตํ.

回答——大德，这是在王舍城(Rājagaha)，针对具寿罗睺罗所说的。

---

มหาราหุโลวาทสุตฺต

大教诫罗睺罗经

---

ปุจฺฉา – มหาราหุโลวาทสุตฺตํ [Pg.217] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

提问——贤友，世尊所说的大教诫罗睺罗经是在哪里、对谁、因何事而说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ ราหุลํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต ราหุโล ภควโต เจว อตฺตโน จ อตฺตภาวสมฺปตฺตึ นิสฺสาย เคหสฺสิตํ ฉนฺทราคํ อุปฺปาเทสิ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

回答——大德，这是在舍卫城(Sāvatthī)，针对具寿罗睺罗所说。大德，具寿罗睺罗依于世尊与自身的优越，生起了对在家生活的欲贪。大德，就是针对此事而说的。

---

จูฬมาลุกฺยสุตฺต

小摩伦迦经

---

ปุจฺฉา – จูฬมาลุกฺยสุตฺตํ [Pg.218] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

提问——贤友，世尊是在哪里、对谁、因何事而说了《小摩伦迦经》？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ มาลุกฺยปุตฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต มาลุกฺยปุตฺโต อตฺตโน ปวิวิตฺตสฺส รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เจตโส ปริวิตกฺกํ ภควโต อาโรเจสิ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

回答——大德，这是在舍卫城(Sāvatthī)，针对具寿摩伦迦子(Mālukyaputta)所说。大德，具寿摩伦迦子将自己独处、隐居、宴坐时心中生起的思虑告诉了世尊。大德，就是针对此事而说的。

---

มหามาลุกฺยสุตฺต

大摩伦迦经

---

ปุจฺฉา – มหามาลุกฺยสุตฺตํ [Pg.221] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

提问——贤友，世尊所说的大摩伦迦经是在哪里、对谁、因何事而说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – ตสฺมึเยว ภนฺเต สาวตฺถิยํ อายสฺมนฺตํ มหามาลุกฺยปุตฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ.

回答——大德，就在那舍卫城，针对具寿大摩伦迦子(Mahāmālukyaputta)所说。

---

ภทฺทาลิสุตฺต

跋陀梨经

---

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.222] ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน ภทฺทาลิสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

提问——贤友，世尊……乃至……正等觉者所说的《跋陀梨经》，是在哪里、对谁、因何事而说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ ภทฺทาลึ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต ภทฺทาลิ ภควตา สิกฺขาปเท ปญฺญาปิยมาเน ภิกฺขุสงฺเฆ สิกฺขํ สมาทิยมาเน อนุสฺสาหํ ปเวเทสิ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

回答——大德，这是在舍卫城(Sāvatthī)，针对具寿跋陀梨(Bhaddāli)所说。大德，当世尊制立学处、比丘僧团受持学处时，具寿跋陀梨表示不热衷。大德，就是针对此事而说的。

---

อจฺจโย [Pg.223] มํ ภนฺเต อจฺจคมา ยถาพาลํ ยถามูฬฺหํ ยถาอกุสลํ, โยหํ ภควตา สิกฺขาปเท ปญฺญาปิยมาเน ภิกฺขุสงฺเฆ สิกฺขํ สมาทิยมาเน อนุสฺสาหํ ปเวเทสึ, ตสฺส เม ภนฺเต ภควา อจฺจยํ อจฺจยโต ปฏิคฺคณฺหาตุ อายตึ สํวราย –

大德，过失征服了我，我如愚者、如痴者、如不善者。当世尊制立学处、比丘僧团受持学处时，我表示了不热衷。大德，为了未来的防护，愿世尊接受我的过失为过失。

---

ปุจฺฉา – อถ [Pg.225] โข อาวุโส อายสฺมา ภทฺทาลิ ภควนฺตํ กีทิสํ ปญฺหํ ปุจฺฉิ, กถญฺจสฺส ภควา ตํ วิภชิตฺวา พฺยากาสิ.

提问——贤友，当时具寿跋陀梨向世尊提出了什么样的问题？世尊又是如何为他分别解说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – อถ โข ภนฺเต อายสฺมา ภทฺทาลิ ‘‘โก นุ โข ภนฺเต เหตุ, โก ปจฺจโย, เยน มิเธกจฺจํ ภิกฺขุํ ปสยุ ปสยุ การณํ กโรนฺตี’’ติ เอวมาทินา ภควนฺตํ ปญฺหํ อปุจฺฉิ. ภควา จ ภนฺเต ‘‘อิธ ภทฺทาลิ เอกจฺโจ ภิกฺขุ อภิณฺหาปตฺติโก โหติ, อาปตฺติพหุโล’’ เอวมาทินา อายสฺมโต ภทฺทาลิสฺส วิภชิตฺวา พฺยากาสิ.

回答——大德，当时具寿跋陀梨问世尊：“大德，是何因，是何缘，一些比丘被一再地处罚？”世尊如此这般地为具寿跋陀梨分别解说道：“跋陀梨，于此，有比丘常犯戒、多犯戒……”

---

ปุจฺฉา – ตทาปิ [Pg.228] โข อาวุโส อายสฺมา ภทฺทาลิ ปุนปิ ภควนฺตํ กีทิสํ ปญฺหํ ปุจฺฉิ, กถญฺจสฺส ภควา ตมฺปิ วิภชิตฺวา พฺยากาสิ.

提问——贤友，当时具寿跋陀梨又向世尊提出了什么样的问题，世尊又是如何为他分别解说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – ตทาปิ ภนฺเต อายสฺมา ภทฺทาลิ ‘‘โก นุ โข ภนฺเต เหตุ, โก ปจฺจโย, เยน ปุพฺเพ อปฺปตรานิ เจว สิกฺขาปทานิ อเหสุํ, พหุตรา จ ภิกฺขู อญฺญาย สณฺฑหึสุ. โก ปน ภนฺเต เหตุ, โก ปจฺจโย เยน เอตรหิ พหุตรานิ เจว สิกฺขาปทานิ โหนฺติ อปฺปตรา จ ภิกฺขู อญฺญาย สณฺฑหนฺตี’’ติ ภควนฺตํ ปุนปิ ปญฺหํ อปุจฺฉิ. ภควา จ ภนฺเต ‘‘เอวเมตํ ภทฺทาลิ โหติ, สตฺเตสุ หายมาเนสุ สทฺธมฺเม อนฺตรธายมาเน พหุตรานิ โหนฺติ อปฺปตรา จ ภิกฺขู อญฺญาย สณฺฑหนฺตี’’ติ, เอวมาทินา อายสฺมโต ภทฺทาลิสฺส วิภชิตฺวา วิภชิตฺวา พฺยากตา.

回答——大德，当时具寿跋陀梨再次问世尊：“大德，是何因，是何缘，以前学处较少，而有更多的比丘证得究竟智？又是何因，是何缘，如今学处较多，而有较少的比丘证得究竟智？”世尊回答道：“跋陀梨，正是如此。当有情衰退、正法隐没时，学处就会变多，而证得究竟智的比丘就会变少。”世尊如此这般地为具寿跋陀梨一再分别解说。

---

ลฏุกิโกปมสุตฺต

鹌鹑本行

---

ปุจฺฉา – ลฏุกิโกปมสุตฺตํ [Pg.1] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊所说的《鹌鹑《本行》》，是在哪里、为了谁、基于什么事情而说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – องฺคุตฺตราเปสุ ภนฺเต อาปเณ นาม องฺคุตฺตราปานํ นิคเม อายสฺมนฺตํ อุทายึ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต อุทายี ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘อิธ มยฺหํ ภนฺเต รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ ‘‘พหูนํ วต โน ภควา ทุกฺขธมฺมานํ อปหตฺตา, พหูนํ วต โน ภควา สุขธมฺมานํ อุปหตฺตา, พหูนํ วต โน ภควา อกุสลานํ ธมฺมานํ อปหตฺตา, พหูนํ วต โน ภควา กุสลานํ ธมฺมานํ อุปหตฺตา’ติ’’. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

回答——大德，这是在鸯求多罗(Aṅguttarāpa)一个名叫阿波那(Āpaṇa)的市镇，针对具寿优陀夷所说。大德，具寿优陀夷前往世尊处，然后这样说道：“大德，我独自隐居时，心中生起这样的思绪：‘世尊真是为我们除去了许多苦法，为我们带来了许多乐法；世尊真是为我们除去了许多不善法，为我们带来了许多善法。’”大德，世尊就是针对这件事说的。

---

ปุจฺฉา – อถ [Pg.4] โข อาวุโส ภควา กีทิสี อุปมาโย ทสฺเสตฺวา ภิกฺขูนํ โอวาทํ อทาสิ.

问：贤友，世尊以什么样的譬喻来教诫比丘们？

---

วิสฺสชฺชนา – อถ โข ภนฺเต ภควา ลฏุกิโกปมํ หตฺถินาโคปมํ ทลิทฺทปุริโสปมํ คหปติโกปมนฺติ จตสฺโส อุปมาโย ทสฺเสตฺวา ภิกฺขูนํ โอวาทมทาสิ.

回答——大德，世尊以鹌鹑譬喻、象王譬喻、贫穷人譬喻、家主譬喻这四种譬喻来教诫比丘。

---

ปุจฺฉา – เอวญฺจาวุโส [Pg.8] ภควา จตูหิ อุปมาหิ ภิกฺขูนํ โอวาทํ ทตฺวา กถํ อุตฺตริ ธมฺมเทสนํ ปวฑฺเฒสิ.

问：贤友，世尊以四种譬喻教诫比丘后，如何进一步阐述法呢？

---

วิสฺสชฺชนา – เอวํ โข ภนฺเต ภควา จตูหิ อุปมาหิ ภิกฺขูนํ โอวาทํ ทตฺวา ‘‘จตฺตาโร เม อุทายิ ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ’’นฺติ เอวมาทินา อุตฺตริ ภิกฺขูนํ ธมฺมกถํ ปวฑฺเฒสิ.

回答——大德，世尊以四种譬喻给予比丘们教诫后，以“优陀夷，有这四种人(puggala)存在于世”等话语，进一步为比丘们增长法谈。

---

จาตุมสุตฺต

车头聚经

---

ปุจฺฉา – จาตุมสุตฺตํ [Pg.10] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊所说的《车头聚经》，是在哪里、为了谁、基于什么事情而说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – จาตุมายํ ภนฺเต อายสฺมนฺตานํ สาริปุตฺตโมคฺคลานตฺเถรานํ สทฺธิวิหาริเก อธุนา ปพฺพชิเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ. สาริปุตฺตโมคฺคลฺลานปฺปมุขานิ ภนฺเต ปญฺจมตฺตานิ ภิกฺขุสตานิ จาตุมํ อนุปฺปตฺตานิ โหนฺติ ภควนฺตํ ทสฺสนาย, เต จ อาคนฺตุกา ภิกฺขู เนวาสิเกหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ ปฏิสมฺโมทมานา เสนาสนานิ ปญฺญาปยมานา ปตฺตจีวรานิ ปฏิสามยมานา อุจฺจาสทฺทา มหาสทฺทา อเหสุํ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

回答——大德，这是在车头聚(Cātuma)，针对具寿舍利弗和目犍连长老的众多新近出家的同住比丘而说的。大德，当时有以舍利弗和目犍连为首的五百位比丘来到车头聚拜见世尊，这些新来的比丘与常住的比丘互相问候，安排卧具，整理衣钵，声音嘈杂，非常喧闹。大德，就是针对这件事而说的。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.13] ตตฺถ ภควา ภิกฺขูนํ โอวาทํ อทาสิ.

问：贤友，世尊在那里是如何教诫比丘们的？

---

วิสฺสชฺชนา – จตฺตาริมานิ ภิกฺขเว ภยานิ อุทโกโรหนฺเต ปาติกงฺขิตพฺพานีติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควา ตตฺถ ภิกฺขูนํ โอวาทํ อทาสิ.

回答——大德，世尊在那里以“比丘们，入水者当预期有此四种怖畏”等话语，教诫了比丘们。

---

นฬกปานสุตฺต

芦苇饮经

---

ปุจฺฉา – นฬกปานสุตฺตํ [Pg.17] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

提问：贤友(āvuso)，世尊(bhagavā)所说的《芦苇饮经》(Naḷakapānasutta)是在哪里、为了谁而说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – นฬกปาเน ภนฺเต อนุรุทฺธตฺเถรปฺปมุเข สมฺพหุเล อภิญฺญาเต อภิญฺญาเต กุลปุตฺเต อารพฺภ ภาสิตํ.

回答：尊者，此经是在芦苇饮(Naḷakapāna)处，以阿那律(Anuruddha)长老为首的众多知名良家子(kulaputta)为缘起而宣说。

---

โคลิยานิสุตฺต

瞿尼耶经

---

ปุจฺฉา – โคลิยานิสุตฺตํ [Pg.18] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน ภาสิตํ.

提问：贤友(āvuso)，这部《瞿尼耶经》(Goliyānisutta)是在哪里、为了谁、在什么事情上、由谁所说？

---

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อายสฺมนฺตํ โคลิยานึ อารพฺภ อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต โคลิยานิ อารญฺญิโก ปทสมาจาโร สงฺฆมชฺเฌ โอสโฏ โหติ เกนจิเทว กรณีเยน, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

回答：尊者，这是在王舍城(Rājagaha)，由具寿(āyasmā)舍利弗(Sāriputta)长老，法将所说的，针对具寿瞿尼耶(Goliyāni)。尊者，具寿瞿尼耶是住森林者，行止端正，因某些事而来到僧团大众中。尊者，这是针对这件事所说的。

---

กีฏาคิริสุตฺต

鸡吒山经

---

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.19] ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน กีฏาคิริสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

提问：贤友(āvuso)，世尊(bhagavā)、正自觉者所说的《鸡吒山经》(Kīṭāgirisutta)是在哪里、为了谁、根据什么事情而说的？

---

วิสฺสชฺชนา – กาสีสุ ภนฺเต กีฏาคิริสฺมึ กาสีนํ นิคเม อสฺสชิปุนพฺพสุเก ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ. อสฺสชิปุนพฺพสุกา ภนฺเต ภิกฺขู ภิกฺขูหิ สหธมฺมิกํ วุจฺจมานา เอวมาหํสุ ‘‘มยํ โข อาวุโส สายญฺเจว ภุญฺชาม ปาโต จ ทิวา จ วิกาเล, เต มยํ สายญฺเจว ภุญฺชมานา ปาโต จ ทิวา จ วิกาเล อปฺปาพาธตญฺจ สญฺชานาม อปฺปาตงฺกตญฺจ ลหุฏฺฐานญฺจ พลญฺจ ผาสุวิหารญฺจ, เต มยํ กึ สนฺทิฏฺฐิกํ หิตฺวา กาลิกํ อนุธาวิสฺสาม, สายญฺเจว มยํ ภุญฺชิสฺสาม ปาโต จ ทิวา จ วิกาเล’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

回答：尊者，此事发生在迦尸国(Kāsī)的鸡吒山(Kīṭāgiri)，迦尸国的城镇中，是针对阿说示(Assaji)和布纳跋苏(Punabbasu)比丘(bhikkhu)所说的。尊者，阿说示和布纳跋苏比丘在被其他比丘如法劝说时，这样说道：“贤友们(āvuso)，我们确实傍晚吃，早晨、白天和非时也吃。我们这样傍晚吃，早晨、白天和非时也吃，也能感觉到少病少痛，身体轻快，力气充足，生活安稳。我们为什么要舍弃现世可见的利益，去追求需要等待的利益呢？我们就是要傍晚吃，早晨、白天和非时也吃。”尊者，这是针对这件事所说的。

---

เตวิชฺชวจฺฉสุตฺต

三明瓦差种经

---

ปุจฺฉา – เตวิชฺชวจฺฉสุตฺตํ [Pg.21] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

提问：贤友(āvuso)，世尊(bhagavā)所说的《三明瓦差种经》(Tevijjavacchasutta)是在哪里、为了谁、基于什么事情而说的？

---

วิสฺสชฺชนา – เวสาลิยํ ภนฺเต วจฺฉโคตฺตํ ปริพฺพาชกํ อารพฺภ ภาสิตํ. วจฺฉโคตฺโต ภนฺเต ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘สุตํ เม ภนฺเต สมโณ โคตโม สพฺพญฺญู สพฺพทสฺสาวี อปริเสสํ ญาณทสฺสนํ ปฏิชานาติ, จรโต จ เม ติฏฺฐโต จ สุตฺตสฺส จ ชาครสฺส จ สตตํ สมิตํ ญาณทสฺสนํ ปจฺจุปฏฺฐิต’’นฺติ. เย เต ภนฺเต เอวมาหํสุ ‘‘สมโณ โคตโม สพฺพญฺญู สพฺพทสฺสาวี อปริเสสํ ญาณทสฺสนํ ปฏิชานาติ, จรโต จ เม ติฏฺฐโต จ สุตฺตสฺส จ ชาครสฺส จ สตตํ สมิตํ ญาณทสฺสนํ ปจฺจุปฏฺฐิต’’นฺติ. กจฺจิ เต ภนฺเต ภควโต วุตฺตวาทิโน, น จ ภควนฺตํ อภูเตน อพฺภาจิกฺขนฺติ, ธมฺมสฺส จานุธมฺมํ พฺยากโรนฺติ, น จ โกจิ สหธมฺมิโก วาทานุวาโท คารยฺหํ ฐานํ อาคจฺฉตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

回答：尊者，这是在毗舍离(Vesālī)，针对游方者瓦差种(Vacchagotta)所说。尊者，游方者瓦差种对世尊(bhagavā)这样说：“尊者，我听说沙门乔达摩(Gotama)是全知全见者，自称具有无余的知见，无论行走、站立、睡眠还是清醒，知见都持续不断地现前。”尊者，那些这样说的人——“沙门乔达摩是全知全见者，自称具有无余的知见，无论行走、站立、睡眠还是清醒，知见都持续不断地现前”——他们是否如实转述了世尊的话，没有用虚假之言诽谤世尊，并且是依据法随法地解说，没有任何与法相符的责难会因此产生呢？尊者，这是关于这件事所说。

---

อคฺคิวจฺฉสุตฺต

火瓦差种经

---

ปุจฺฉา – อคฺคิวจฺฉสุตฺตํ [Pg.23] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

问——贤友，这《火瓦差种经》是在哪里、针对谁、关于何事而说？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต วจฺฉโคตฺตํ ปริพฺพาชกํ ภาสิตํ. วจฺฉโคตฺโต ภนฺเต ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา ‘‘กึ นุ โข โภ โคตม ‘สสฺสโต โลโก อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’นฺติ เอวํทิฏฺฐิ ภวํ โคตโม’’ติ เอวมาทิกํ ปญฺหํ อปุจฺฉิ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答——尊者，是在舍卫城(Sāvatthī)对游方者瓦差种说的。尊者，游方者瓦差种去到世尊处，问道：“乔达摩尊者，您是否持有‘世界是常恒的，唯此是实，余者皆虚’这样的见解？”他问了如此等等的问题。尊者，即是关于此事而说。

---

มหาวจฺฉสุตฺต

大瓦差种经

---

ปุจฺฉา – มหาวจฺฉสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

问——贤友，世尊所说的《大瓦差种经》是在哪里、针对谁、关于何事而说？

---

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต วจฺฉโคตฺตํเยว ปริพฺพาชกํ อารพฺภ ภาสิตํ. วจฺฉโคตฺโต ภนฺเต ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา [Pg.24] เอตทโวจ ‘‘ทีฆรตฺตาหํ โภตา โคตเมน สหกถี, สาธุ เม ภวํ โคตโม สํขิตฺเตน กุสลากุสลํ เทเสตู’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答——尊者，是在王舍城(Rājagaha)，针对游方者瓦差种而说。尊者，游方者瓦差种去到世尊处，说道：“乔达摩尊者，我长期与您交谈，善哉，愿乔达摩尊者为我简要地开示善与不善。”尊者，即是关于此事而说。

---

ปุจฺฉา – เอวํ [Pg.25] วุตฺเต โข อาวุโส วจฺฉโคตฺโต ปริพฺพาชโก อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน หุตฺวา กีทิสํ ปสนฺนาการํ อกาสิ, กถญฺจสฺส ธมฺมาภิสมโย อโหสิ.

问——贤友，如是说时，游方者瓦差种于此法与律生起净信后，作了何等净信的表示？他又是如何通达法的？

---

วิสฺสชฺชนา – เอวํ วุตฺเต ภนฺเต วจฺฉโคตฺโต ปริพฺพาชโก ‘‘สเจ หิ โภ โคตม อิมํ ธมฺมํ ภวํเยว โคตโม อาราธโก อภวิสฺส, โน จ โข ภิกฺขู อาราธกา อภวิสฺสํสุ, เอวมิทํ พฺรหฺมจริยํ อปริปูรํ อภวิสฺส เตนงฺเคนา’’ติ เอวมาทินา อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน ปสนฺนาการมกาสิ. ยาว อรหตฺตญฺจสฺส ธมฺมาภิสมโย อโหสิ.

答——尊者，如是说时，游方者瓦差种说道：“乔达摩尊者，如果只有乔达摩尊者您自己证得此法，而比丘们没有证得，那么这个梵行就会因那一部分而不圆满。”他以如此等等的方式，于此法与律生起净信，作了净信的表示。他通达了法，乃至证得阿罗汉果。

---

ทีฆนขสุตฺต

长爪经

---

ปุจฺฉา – ทีฆนขสุตฺตํ [Pg.28] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

问——贤友，世尊所说的《长爪经》是在哪里、针对谁、关于何事而说？

---

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต ทีฆนขํ ปริพฺพาชกํ อารพฺภ ภาสิตํ. ทีฆนโข ภนฺเต ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘อหญฺหิ โภ โคตม เอวํวาที เอวํทิฏฺฐิ สพฺพํ เม นกฺขมตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答——尊者，是在王舍城(Rājagaha)，针对游方者长爪(Dīghanakha)而说。尊者，游方者长爪去到世尊处，说道：“乔达摩尊者，我持如是说、如是见：我于一切皆不称许。”尊者，即是关于此事而说。

---

ปุจฺฉา – อิมสฺมึ [Pg.31] จ ปนาวุโส เวยฺยากรณสฺมึ ภญฺญมาเน เกสํ ปุคฺคลานํ วิเสสาธิคโม อโหสิ.

问——贤友，当此解说被宣说时，哪些人获得了殊胜的证悟？

---

วิสฺสชฺชนา – อิมสฺมิญฺจ ปน ภนฺเต เวยฺยากรณสฺมึ ภญฺญมาเน อายสฺมโต สาริปุตฺตสฺส อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุจฺจิ, ทีฆนขสฺส ปน ปริพฺพาชกสฺส ตสฺมึเยว อาสเน วิรชํ วีตมลํ ธมฺมจกฺขุํ อุทปาทิ ยํกิญฺจิ สมุทยธมฺมํ, สพฺพํ ตํ นิโรธธมฺม’’นฺติ.

答——尊者，当此解说被宣说时，具寿舍利弗的心无所取著而从诸漏中解脱；游方者长爪则于其座上生起离尘无垢的法眼，了知：“凡是集法，皆是灭法。”

---

มาคณฺฑิยสุตฺต

玛甘迪亚经

---

ปุจฺฉา – มาคณฺฑิยสุตฺตํ [Pg.33] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

提问——贤友，世尊在何处、针对谁、于何事而说《玛甘迪亚经》？

---

วิสฺสชฺชนา – กุรูสุ ภนฺเต กมฺมาสธมฺเม นาม กุรูนํ นิคเม ภารทฺวาช โคตฺตสฺส พฺราหฺมณสฺส อคฺยาคาเร ติณสนฺถารเก มาคณฺฑิยํ ปริพฺพาชกํ อารพฺภ ภาสิตํ. มาคณฺฑิโย ภนฺเต ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ ‘‘ภูนหุ สมโณ โคตโม’’ติ วเทสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วฏฺฐุสฺมึ ภาสิตํ.

回答——尊者，此经是在拘楼国(Kurūsu)一个名叫迦摩沙达摩(Kammāsadhamma)的市镇，在巴罗多迦(Bhāradvāja)族姓婆罗门的火堂草垫上，针对游方者玛甘迪亚(Māgaṇḍiya)而说。尊者，游方者玛甘迪亚曾称世尊为“毁坏者(bhūnahu)沙门乔达摩”，世尊是于此事而说。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.36] ภควา ตตฺถ มาคณฺฑิยสฺส ปริพฺพาชกสฺส สมนุยุญฺชิตฺวา สมนุยุญฺชิตฺวา ธมฺมํ เทเสสิ.

提问——贤友，世尊在那里是如何再三诘问游方者玛甘迪亚后，为他说法的？

---

วิสฺสชฺชนา – ‘‘จกฺขุํ โข มาคณฺฑิย รูปารตํ รูปสมฺมุทิตํ, ตํ ตถาคตสฺส ทนฺตํ คุตฺตํ รกฺขิตํ สํวุตํ, ตสฺส จ สํวราย ธมฺมํ เทเสตี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควา มาคณฺฑิยสฺส ปริพฺพาชกสฺส สมนุยุญฺชิตฺวา สมนุยุญฺชิตฺวา ธมฺมํ เทเสสิ.

回答——“玛甘迪亚，眼实是乐于色、喜于色，它已被如来调伏、守护、保护、节制，并为节制它而说法。”尊者，世尊就是以这样等方式，在那里再三诘问游方者玛甘迪亚后，为他开示佛法。

---

ปุจฺฉา – เอวํ [Pg.39] โข อาวุโส มาคณฺฑิเยน ปริพฺพาชเกน ‘‘นกิญฺจิ โภ โคตมา’’ติ ยถาภูตํ ปฏิสฺสุเต กถํ ภควา อตฺตโนปิ น กิญฺจิ เกนจิปิ วตฺตพฺพตํ ปกาเสสิ.

提问——贤友，当游方者玛甘迪亚如实回答“乔达摩先生，一无所有”时，世尊是如何开显自己亦不为任何人所指责的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – เอวํ โข ภนฺเต มาคณฺฑิเยน ปริพฺพาชเกน นกิญฺจิ โภโคตมาติ ยถาภูตํ ปฏิสฺสุเต ‘‘อหํ โข ปน มาคณฺฑิย ปุพฺเพ อคาริยภูโต สมาโน ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิโต สมงฺคีภูโต ปริจาเรสึ จกฺขุวิญฺเญยฺยหิ รูเปหิ อิฏฺเฐหิ มนาเปหิ ปิยรูเปหิ กามูปสํหิเตหิ รชนีเยหี’’ติ เอวมาทินา ภควา อตฺตโนปิ น กิญฺจิ เกนจิปิ วตฺตพฺพตํ ปกาเสสิ.

回答——尊者，当游方者玛甘迪亚如实回答“乔达摩先生，一无所有”时，世尊说：“玛甘迪亚，我往昔为在家者时，亦曾具足、圆满地享受五欲，即眼所识知的可爱、可意、可悦、引欲、染着之色。”世尊即以此等语，开显了自己亦不为任何人所指责。

---

ปุจฺฉา – อิมสฺมึ [Pg.42] สุตฺเต ปริโยสานปุจฺฉํ ปุจฺฉิสฺสามิ อิมญฺจ ปนาวุโส ธมฺมเทสนํ สุตฺวา มาคณฺฑิโย ปริพฺพาชโก อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน หุตฺวา กีทิสํ ปสนฺนาการมกาสิ.

提问——于此经我将问最后之问：贤友，游方者玛甘迪亚听闻此说法后，于此法与律生起净信，他作了何等净信之表示？

---

วิสฺสชฺชนา – อิมํ [Pg.43] จ ปน ภนฺเต ธมฺมเทสนํ สุตฺวา มาคณฺฑิโย ปริพฺพาชโก ‘อภิกฺกนฺตํ โภ โคตม อภิกฺกนฺตํ โภ โคตมา’’ติ เอวมาทินา อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน ปสนฺนาการมกาสิ.

回答——尊者，游方者玛甘迪亚听闻此说法后，以“善哉，乔达摩先生！善哉，乔达摩先生！”等语，于此法与律生起净信，并作了净信之表示。

---

สนฺทกสุตฺต

散陀迦经

---

ปุจฺฉา – สนฺทกสุตฺตํ ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน ภาสิตํ.

问：贤友，这《散陀迦经》是在哪里，针对谁，关于什么事，由谁所说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – โกสมฺพิยํ [Pg.44] ภนฺเต สนฺทกํ ปริพฺพาชกํ อารพฺภ อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน ภาสิตํ. สนฺทโก ภนฺเต ปริพฺพาชโก อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ ‘‘สาธุวต ภวนฺตํเยว อานนฺทํ ปฏิภาตุ สเก อาจริย เก ธมฺมิกถา’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答——尊者，这是在憍赏弥(Kosambī)，由法藏守护者具寿阿难长老，针对游行者散陀迦所说的。散陀迦游行者对具寿阿难说了这番话：“善哉！愿尊者阿难能开示自己老师的法义。”尊者，这是针对此事所说的。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.45] ตตฺถ จตฺตาโร อพฺรหฺมจริยวาสา อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน วิจาเรตฺวา ปกาสิตา.

问：贤友，具寿阿难长老作为法藏守护者，是如何在那里思惟并阐述这四种非梵行住的？

---

วิสฺสชฺชนา – อิธ สนฺทก เอกจฺโจ สตฺถา เอวํวาที โหติ เอวํทิฏฺฐิ นตฺถิ ทินฺนํ, นตฺถิ ยิฏฺฐํ, นตฺถิ หุตํ, นตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํวิปาโก, นตฺถิ อยํโลโก, นตฺถิ ปโรโลโก, นตฺถิ มาตา, นตฺถิ ปิตา, นตฺถิ สตฺตา โอปปาติกาติ

答：散陀迦，在此，有一种导师这样说，持有这样的见解：没有布施，没有祭祀，没有供养，没有善作与恶作之业的果报，没有此世，没有彼世，没有母亲，没有父亲，没有化生有情。

---

เอวมาทินา [Pg.46] ภนฺเต ตตฺถ อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน จตฺตาโร อพฺรหฺมจริยวาสา วิจาเรตฺวา ปกาสิตา.

尊者，如是等等，具寿阿难长老作为法藏守护者，在那里思惟并宣说了四种非梵行住。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.49] ตตฺถ จตฺตาริ อนสฺสาสิกานิ พฺรหฺมจริยานิ อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน วิจาเรตฺวา ปกาสิตานิ.

问：贤友，具寿阿难长老作为法藏守护者，在那里是如何思惟并阐明四种无慰藉的梵行的？

---

วิสฺสชฺชนา – อิธ [Pg.50] สนฺทก เอกจฺโจ สตฺถา สพฺพญฺญู สพฺพทสฺสาวี อปริเสสํ ญาณทสฺสนํ ปฏิชานาติ ‘‘จรโต จ เม ติฏฺฐโต จ สุตฺตสฺส จ ชาครสฺส จ สตตํ สมิตํ ญาณทสฺสนํ ปจฺจุปฏฺฐิต’’นฺติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน จตฺตาริ อนสฺสาสิกานิ พฺรหฺมจริยานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

答——散陀迦，在此，有些导师自称是全知全见，声称自己拥有无余知见，并且说：“无论我行走、站立、睡觉还是清醒，知见持续不断地现前。”尊者，如是等等，具寿阿难长老作为法藏守护者，在那里分析并阐明了四种无慰藉的梵行。

---

ปุจฺฉา – อถ

问——然后

---

[Pg.54] โข อาวุโส สนฺทโก ปริพฺพาชโก อายสฺมนฺตํ อานนฺทตฺเถรํ กถํ ปุจฺฉิ, ตถญฺจสฺสายสฺมานนฺทตฺเถโร พฺยากาสิ.

贤友，散陀迦游行者是怎样问具寿阿难长老的，具寿阿难长老又是怎样为他解说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – อถ โข ภนฺเต สนฺทโก ปริพฺพาชโก ‘‘โส ปน โภ อานนฺท สตฺถา กึวาที กึ อกฺขายี’’ติ เอวมาทินา อายสฺมนฺตํ อานนฺทตฺเถรํ ปุจฺฉิ, อายสฺมา จ ภนฺเต อานนฺทตฺเถโร ‘‘อิธ สนฺทก ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน’’ติ เอวมาทินา สนฺทกสฺส ปริพฺพาชกสฺส วิภชิตฺวา วิภชิตฺวา พฺยากาสิ.

答：尊者，于是游行者散陀迦问具寿阿难长老：“那么，贤者阿难，那位导师主张什么？宣说什么？”如是等等地提问。具寿阿难长老则为游行者散陀迦详细地解说：“散陀迦，如来出现于世，是阿罗汉、正等觉者、明行具足者……”如是等等地详细解说。

---

ปุจฺฉา – อิมญฺจ [Pg.56] ปนาวุโส ธมฺมเทสนํ สุตฺวา สนฺทโก ปริพฺพาชโก อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน กีทิสํ ปสนฺนาการมกาสิ.

问——贤友，听闻此法教后，游行者散陀迦于此法与律中生起净信，他展现了怎样的净信之相？

---

วิสฺสชฺชนา – อิมญฺจ [Pg.57] ภนฺเต ธมฺมเทสนํ สุตฺวา สนฺทโก ปริพฺพาชโก ‘‘อจฺฉริยํ โภ อานนฺท, อพฺภุตํ โภ อานนฺท, น จ นาม สธมฺโมกฺกํสนา ภวิสฺสติ, น ปรธมฺมวมฺภนา, อายตเน จ ธมฺมเทสนา, ตาว พหุกา จ นิยฺยาตาโร ปญฺญายิสฺสนฺตี’’ติ เอวมาทินา อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน ปสนฺนาการมกาสิ.

答：尊者，听闻此法教后，游行者散陀迦说道：“奇哉，贤者阿难！稀有哉，贤者阿难！竟然没有自赞其法，也没有毁谤他法，而且是依处而说法，还将会有如此多的人出离。”如是等等，他于此法与律中生起净信，并显现了净信之相。

---

มหาสกุลุทายีสุตฺต

大萨古拉优陀夷经

---

ปุจฺฉา – มหาสกุลุทายิสุตฺตํ [Pg.58] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

提问——贤友，世尊所说《大萨古拉优陀夷经》是在哪里、为了谁、基于什么事情而说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต สกุลุทายึ ปริพฺพาชกํ อารพฺภ ภาสิตํ. สกุลุทายี ภนฺเต ปริพฺพาชโก ปุริมานิ ทิวสานิ ปุริมตรานิ โกตูหลสาลายํ นานาติตฺถิยานํ สมณพฺราหฺมณานํ ยาวตโก อโหสิ ภควนฺตญฺจ ฉ จ สตฺถาโร อารพฺภ กถาสลฺลาโป, ตํ สพฺพํ ภควโต อาโรเจสิ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

回答——尊者，此经是在王舍城，针对游行者萨古拉优陀夷而说的。尊者，游行者萨古拉优陀夷前些日子在集会所，就世尊以及其他六位导师，与各派沙门、婆罗门展开了各种讨论，他把所有的事情都告诉了世尊。尊者，此经就是针对这件事而说的。

---

สมณมุณฺฑิกสุตฺต

沙门蒙迪迦经

---

ปุจฺฉา – สมณมุณฺฑิกสุตฺตํ [Pg.62] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊所说的《沙门蒙迪迦经》是在哪里、针对什么人、因为什么事而说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อุคฺคาหมาน ปริพฺพาชกํ สมณมุณฺฑิกาปุตฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ. อุคฺคาหมาโน ภนฺเต ปริพฺพาชโก สมณมุณฺฑิกาปุตฺโต ปญฺจกงฺคํ ตปตึ เอตทโวจ ‘‘จตูหิ โข อหํ คหปติ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตํ ปุริสปุคฺคลํ ปญฺญเปมิ สมฺปนฺนกุสลํ ปรมกุสลํ อุตฺตมปตฺติปตฺตํ สมณํ อโยชฺฌ’’นฺติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

回答——尊者，此经是在舍卫城，针对游行者沙门蒙迪迦之子乌伽诃玛那(Uggāhamāna)所说。尊者，游行者沙门蒙迪迦之子乌伽诃玛那曾对工匠般遮迦(Pañcakaṅga)这样说：“家主，我依据四种法，认为某人具足善、最胜善、达到最高成就，是不可战胜的沙门。”尊者，此经就是针对这件事而说的。

---

จูฬสกุลุทายีสุตฺต

小萨古拉优陀夷经

---

ปุจฺฉา – จูฬสกุลุทายีสุตฺตํ [Pg.63] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊是在哪里、为了什么人、因为什么事而说了《小萨古拉优陀夷经》？

---

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห [Pg.64] ภนฺเต สกุลุทายึ ปริพฺพาชกํ อารพฺภ ภาสิตํ, สกุลุทายี ภนฺเต ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘ยทาหํ ภนฺเต อิมํ ปริสํ อนุปสงฺกนฺโต โหมิ, อถายํ ปริสา อเนกวิหิตํ ติรจฺฉานกถํ กเถนฺติ นิสินฺนา โหติ. ยทา จ โข อหํ ภนฺเต อิมํ ปริสํ อุปสงฺกมนฺโต โหมิ, อถายํ ปริสา มมญฺเญว มุขํ อุลฺโลเกนฺตี นิสินฺนา โหติ ‘ยํ โน สมโณ อุทายี ธมฺมํ ภาสิสฺสติ, ตํ โสสฺสามา’ติ, ยทา ปน ภนฺเต ภควา อิมํ ปริสํ อุปสงฺกนฺโต โหติ, อถาหญฺเจว อยญฺจ ปริสา ภควโต มุขํ อุลฺโลเกนฺตา นิสินฺนา โหม ยํ โน ภควา ธมฺมํ ภาสิสฺสติ, ตํ โสสฺสามา’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答复——尊者，此经是在王舍城，针对游行者萨古拉优陀夷而说。萨古拉优陀夷游行者对世尊说：“世尊，当我还没有来到这个集会时，这个集会的人坐在一起谈论各种畜生论。但是，世尊，当我来到这个集会时，他们就都只看着我的脸坐着，心想：‘沙门优陀夷将要说法，我们来听吧。’然而，世尊，当世尊您来到这个集会时，我和这个集会的人就都只看着世尊您的脸坐着，心想：‘世尊将要说法，我们来听吧。’”尊者，此经就是针对这件事而说的。

---

เวขนสสุตฺต

吠迦那娑经

---

ปุจฺฉา – เวขนสสุตฺตํ [Pg.65] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

提问：贤友，世尊在哪里、为了谁、根据什么事说了《吠迦那娑经》？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต เวขนสํ ปริพฺพาชกํ อารพฺภ ภาสิตํ, เวขนโส ภนฺเต ปริพฺพาชโก ภควโต สนฺติเก อุทานํ อุทาเนสิ ‘‘อยํ ปรโม วณฺโณ อยํ ปรโม วณฺโณ’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答复：尊者，此经是在舍卫城(Sāvatthī)，针对游行者吠迦那娑(Vekhanasa)而说。尊者，游行者吠迦那娑在世尊面前发出感叹：“这是最胜的容色！这是最胜的容色！”尊者，此经是针对此事而说的。

---

ฆฏิการสุตฺต

伽提迦罗经

---

ปุจฺฉา – ฆฏิการสุตฺตํ [Pg.66] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

提问：贤友，世尊在哪里、为了谁、根据什么事说了《伽提迦罗经》？

---

วิสฺสชฺชนา – โกสเลสุ ภนฺเต ฆฏิการสฺส กุมฺภการสฺส ฆรวตฺถุปเทเส อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อารพฺภ ภาสิตํ. ภควา ภนฺเต ตสฺมึ ภูมิปเทเส สิตํ ปาตฺวากาสิ, อายสฺมา จ อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘โก นุ โข ภนฺเต เหตุ โก ปจฺจโย ภควโต สิตสฺส ปาตุกมฺมาย, น อการเณน ตถาคตา สิตํ ปาตุกโรนฺตี’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答复：尊者，在憍萨罗(Kosala)，在陶匠伽提迦罗(Ghaṭikāra)的住处旧址，是针对具寿阿难(Ānanda)而说。尊者，世尊在那个地方示现了微笑，具寿阿难便对世尊说了这番话：“尊者，是什么因，什么缘，让世尊示现微笑？如来不会无缘无故示现微笑。”尊者，就是针对此事而说的。

---

รฏฺฐปาลสุตฺต

护国经

---

ปุจฺฉา – รฏฺฐปาลสุตฺตํ [Pg.67] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน ภาสิตํ.

提问：贤友，《护国经》在何处、针对何人、关于何事、由谁所说？

---

วิสฺสชฺชนา – กุรูสุ ภนฺเต ราชานํ โกรพฺยํ อารพฺภ อายสฺมตา รฏฺฐปาลตฺเถเรน ภาสิตํ. ราชา ภนฺเต โกรพฺโย อายสฺมนฺตํ รฏฺฐปาลํ เอตทโวจ ‘‘จตฺตาริมานิ โภ รฏฺฐปาล ปาริชุญฺญานิ, เยหิ ปาริชุญฺเญหิ สมนฺนาคตา อิเธกจฺเจ เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนาคาริยํ ปพฺพชนฺตี’’ติ เอวมาทิกํ วจนํ อโวจ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答复：尊者，此经是在拘楼(Kuru)，针对拘罗婆(Korabya)王，由具寿护国(Raṭṭhapāla)长老所说。尊者，拘罗婆王对具寿护国说了这样的话：“护国贤友，有这四种衰损，因具有此四种衰损，此处某些人剃除头发和胡须，披上袈裟，从在家出家，过无家生活。”尊者，此经是针对此事而说的。

---

ปุจฺฉา – อถ [Pg.72] โข อาวุโส อายสฺมา รฏฺฐปาลตฺเถโร รญฺโญ โกรพฺยสฺส กถํ ปฐมํ ธมฺมุทฺเทสํ วิตฺถาเรตฺวา ปกาเสสิ.

提问：贤友，具寿护国(Raṭṭhapāla)长老最初是如何为拘罗婆(Korabya)王详细开示法的纲要的？

---

วิสฺสชฺชนา – อถ โข ภนฺเต อายสฺมา รฏฺฐปาลตฺเถโร ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ มหาราช ตฺวํ วีสติวสฺสุทฺเทสิโกปิ ปณฺณวีสติวสฺสุทฺเทสิโกปิ หตฺถิสฺมิมฺปิ กตาวี อสฺสสฺมิมฺปิ กตาวี รถสฺมิมฺปิ กตาวี ธนุสฺมิมฺปิ กตาวี ถรุสฺมิมฺปิ กตาวี อูรุพลี พาหุพลี อลมตฺโต สงฺคามาวจโร’’ติ เอวมาทินา ปฐมํ ธมฺมุทฺเทสํ วิตฺถาเรตฺวา ปกาเสสิ.

答复：尊者，具寿护国(Raṭṭhapāla)长老以“大王，您怎么认为？您在二十岁或二十五岁时，是否精通象术、马术、车术、弓术、剑术？是否腿力强健、臂力过人，足以成为战场上的战士？”等话语，首先详细开示了法的纲要。

---

ปุจฺฉา – กถํ [Pg.74] ปนาวุโส อายสฺมา รฏฺฐปาลตฺเถโร รญฺโญ โกรพฺยสฺส ทุติยมฺปิ ธมฺมุทฺเทสํ วิตฺถาเรตฺวา ปกาเสสิ.

提问：贤友，具寿护国(Raṭṭhapāla)长老是如何为拘罗婆(Korabya)王详细开示第二个法的纲要的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – ‘‘ตํ [Pg.75] กึ มญฺญสิ มหาราช, อตฺถิ เต โกจิ อนุสายิโก อาพาโธ’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต อายสฺมา รฏฺฐปาโล รญฺโญ โกรพฺยสฺส ทุติยํ ธมฺมุทฺเทสํ วิตฺถาเรตฺวา ปกาเสสิ.

答复：尊者，具寿护国(Raṭṭhapāla)以“大王，您怎么认为呢？您有什么潜伏的疾病吗？”等话语，为拘罗婆(Korabya)王详细开示了第二个法的纲要。

---

ปุจฺฉา – กถํ [Pg.76] ปนาวุโส อายสฺมา รฏฺฐปาลตฺเถโร รญฺโญ โกรพฺยสฺส ตติยมฺปิ ธมฺมุทฺเทสํ วิตฺถาเรตฺวา ปกาเสสิ.

提问：贤友，具寿护国(Raṭṭhapāla)长老是如何为拘罗婆(Korabya)王详细开示第三个法的纲要的？

---

วิสฺสชฺชนา – ‘‘ตํ [Pg.77] กึ มญฺญสิ มหาราช, ยถา ตฺวํ เอตรหิ ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิโต สมงฺคีภูโต ปริจาเรสิ, ลจฺฉสิ ตฺวํ ปรตฺถาปิ เอวเมวาหํ อิเมเหว ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิโต สมงฺคีภูโต ปริจาเรมี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต อายสฺมา รฏฺฐปาโล รญฺโญ โกรพฺยสฺส ตติยํ ธมฺมุทฺเทสํ วิตฺถาเรตฺวา ปกาเสสิ.

答复：尊者，具寿护国(Raṭṭhapāla)以“大王，您怎么认为？正如您现在具备、拥有并享受这五欲，您认为来世也能像现在这样，具备、拥有并享受这五欲吗？”等话语，为拘罗婆(Korabya)王详细开示了第三个法的纲要。

---

ปุจฺฉา – จตุตฺถมฺปิ [Pg.78] โข อาวุโส ธมฺมุทฺเทสํ อายสฺมา รฏฺฐปาลตฺเถโร รญฺโญ โกรพฺยสฺส กถํ วิตฺถาเรตฺวา ปกาเสสิ.

提问：贤友，具寿护国(Raṭṭhapāla)长老是如何为拘罗婆(Korabya)王详细开示第四个法的纲要的？

---

วิสฺสชฺชนา – ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ มหาราช, ผีตํ กุรุํ อชฺฌาวสสี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต อายสฺมา รฏฺฐปาลตฺเถโร รญฺโญ โกรพฺยสฺส จตุตฺถํ ธมฺมุทฺเทสํ วิตฺถาเรตฺวา ปกาเสสิ.

答复：尊者，具寿护国(Raṭṭhapāla)长老以“大王，您怎么认为？您居住在富庶的拘楼(Kuru)国吗？”等话语，为拘罗婆(Korabya)王详细开示了第四个法的纲要。

---

มฆเทวสุตฺต

摩伽提婆经

---

ปุจฺฉา – มฆเทวสุตฺตํ [Pg.80] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

提问：贤友，世尊所说的《摩伽提婆经》，是在哪里、为了谁、因为什么事情而说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – มิถิลายํ ภนฺเต มฆเทวอมฺพวเน อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อารพฺภ ภาสิตํ. ภควา ภนฺเต อญฺญตรสฺมึ ปเทเส สิตํ ปาตฺวากาสิ, อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘โก นุ โข ภนฺเต โก ปจฺจโย ภควโต สิตสฺส ปาตุกมฺมาย, น อการเณน ตถาคตา สิตํ ปาตุกโรนฺตี’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答复——尊者，这是在弥提罗(Mithilā)的摩伽提婆芒果园中，针对具寿阿难所说。世尊在某个地方显露微笑，具寿阿难对世尊这样说：“尊者，世尊显露微笑的因缘是什么？如来不会无故显露微笑。”尊者，就是针对此事而说的。

---

มธุรสุตฺต

摩偷罗经

---

ปุจฺฉา – มธุรสุตฺตํ [Pg.81] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน ภาสิตํ.

提问——贤友，《摩偷罗经》是在哪里、针对谁、因为什么事、由谁所说？

---

วิสฺสชฺชนา – มธุรายํ ภนฺเต ราชานํ มาธุรํ อวนฺติปุตฺตํ อารพฺภ อายสฺมตา มหากจฺจานตฺเถเรน ภาสิตํ, ราชา ภนฺเต มาธุโร อวนฺติปุตฺโต อายสฺมนฺตํ มหากจฺจานํ เอตทโวจ ‘‘พฺรหฺมณา โภ กจฺจาน เอวมาหํสุ พฺราหฺมโณว เสฏฺโฐ วณฺโณ, หีโน อญฺโญ วณฺโณ. พฺราหฺมโณว สุกฺโก วณฺโณ, กณฺโห อญฺโญ วณฺโณ. พฺราหฺมณาว สุชฺฌนฺติ[Pg.82], โน อพฺราหฺมณา. พฺราหฺมณาว พฺรหฺมุโน ปุตฺตา โอรสา มุขโต ชาตา พฺรหฺมชา พฺรหฺมนิมฺมิตา พฺรหฺมทายาทาติ. อิธ ภวํ กจฺจาโน กิมกฺขายี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答复——尊者，这是在摩偷罗(Madhurā)，针对摩偷罗王阿槃提子，由具寿摩诃迦旃延长老所说。尊者，摩偷罗王阿槃提子对具寿摩诃迦旃延说：“尊者迦旃延，婆罗门们这样说：‘婆罗门是最高贵的种姓，其他种姓是低贱的；婆罗门是白皙的种姓，其他种姓是黝黑的；只有婆罗门才能得到净化，非婆罗门不能；婆罗门是梵天的儿子，是亲生子，从其口中出生，由梵天所生，由梵天所化，是梵天的继承人。’尊者迦旃延，您对此如何说？”尊者，就是针对此事而说的。

---

โพธิราชกุมารสุตฺต

菩提王子经

---

ปุจฺฉา – โพธิราชกุมารสุตฺตํ [Pg.83] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊所说的《菩提王子经》，是在哪里、为了谁、因为什么事情而说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – ภคฺเคสุ ภนฺเต สุสุมารคิเร โพธึ ราชกุมารํ อารพฺภ ภาสิตํ. โพธิ ภนฺเต ราชกุมาโร ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘มยํ โข ภนฺเต เอวํ โหติ. น โข สุเขน สุขํ อธิคนฺตพฺพํ, ทุกฺเขน โข สุขํ อธิคนฺตพฺพ’’นฺติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答：尊者，这是在婆伽国(Bhagga)的苏苏摩罗山(Susumāragira)，针对菩提王子所说。尊者，菩提王子对世尊这样说：“尊者，我们是这样想的，快乐不能通过快乐获得，必须通过痛苦才能获得快乐。”尊者，就是针对此事而说的。

---

ปุจฺฉา – เอวํ [Pg.84] วุตฺเต โข อาวุโส โพธิ ราชกุมาโร ภควนฺตํ กถํ ปุจฺฉิ, กถญฺจสฺส ภควา พฺยากาสิ.

问：贤友，当菩提王子这样说的时候，他是如何问世尊的？世尊又是如何为他解释的？

---

วิสฺสชฺชนา – เอวํ วุตฺเต ภนฺเต โพธิราชกุมาโร ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘กีว จิเรน นุ โข ภนฺเต ภิกฺขุ ตถาคตํ วินายกํ ลภมาโน ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ, ตทนุตฺตรํ พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺยา’’ติ, ภควา จ ภนฺเต ‘‘เตน หิ ราชกุมาร ตํเยเวตฺถ ปฏิปุจฺฉิสฺสามิ, ยถา เต ขเมยฺย, ตถา นํ พฺยากเรยฺยาสี’’ติ, เอวมาทินา วิภชิตฺวา พฺยากาสิ.

答：这样说了之后，菩提王子对世尊说：“尊者，比丘在得到如来作为导师后，要经过多久才能在现世中亲自证知、现证而安住于那无上的梵行究竟，也就是良家子们正确地从在家出家所追求的目的呢？”世尊说：“王子，既然如此，我将反过来问你，就按你觉得合适的来回答吧。”世尊就这样通过分析的方式作了解答。

---

ปุจฺฉา – อิมญฺจ [Pg.88] ปนาวุโส ธมฺมเทสนํ สุตฺวา โพธิราชกุมาโร อิมิสฺสํ ธมฺมเทสนายํ ปสนฺโน กีทิสํ ปสนฺนาการมกาสิ.

提问：贤友，听闻此法教后，菩提王子对这法教生起净信，他作了怎样的净信表现？

---

วิสฺสชฺชนา – อิมญฺจ ปน ภนฺเต ธมฺมเทสนํ สุตฺวา โพธิราชกุมาโร ‘‘อโห พุทฺโธ อโห ธมฺโม อโห ธมฺมสฺส สฺวากฺขาตตา, ยตฺร หิ นาม สายมนุสิฏฺโฐ, ปาโต วิเสสํ อธิคมิสฺสติ, ปาตมนุสิฏฺโฐ สายํ วิเสสํ อธิคมิสฺสตี’’ติ เอวมาทินา อิมิสฺสํ ธมฺมเทสนายํ ปสนฺโน ปสนฺนาการมกาสิ.

答复——尊者，菩提王子听了这法教后，心生净信，说道：“啊，佛陀！啊，法！啊，法之善说！如果有人在晚上接受教导，早上就能获得殊胜的成就；如果有人在早上接受教导，晚上就能获得殊胜的成就！”像这样，他对这法教生起净信，并作了净信表现。

---

องฺคุลิมาลสุตฺต

指鬘经

---

ปุจฺฉา – องฺคุลิมาลสุตฺตํ [Pg.91] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

提问：贤友，世尊是在何处，为了何人，基于何事而说了《指鬘经》呢？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ องฺคุลิมาลตฺเถรํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต องฺคุลิมาลตฺเถโร ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘อิธาหํ ภนฺเต ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สาวตฺถึ ปิณฺฑาย ปาวิสึ, อทฺทสํ โข อหํ ภนฺเต สาวตฺถิยํ สปทานํ ปิณฺฑาย จรมาโน อญฺญตรํ อิตฺถึ มูฬฺหคพฺภํ วิฆาตคพฺภํ ทิสฺวาน มยฺหํ เอตทโหสิ ‘‘กิลิสฺสนฺติ วต โภ สตฺตา, กิลิสฺสนฺติ วต โภ สตฺตา’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答复：尊者，此经是在舍卫城(Sāvatthī)，缘于具寿指鬘(Aṅgulimāla)长老而说。尊者，具寿指鬘长老对世尊这样说：“尊者，我于上午时，穿好衣，取了衣钵，为乞食而进入舍卫城。尊者，当我在舍卫城次第乞食时，看见一位难产且胎儿受损的妇女。看见之后，我心想：‘啊，众生受苦！啊，众生受苦！’”尊者，就是缘于此事而说。

---

ปิยชาติกสุตฺต

爱生经

---

ปุจฺฉา – ปิยชาติกสุตฺตํ [Pg.92] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

提问：贤友，世尊是在何处，为了何人，基于何事而说了《爱生经》呢？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ คหปตึ อารพฺภ ภาสิตํ, สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรสฺส คหปติสฺส เอกปุตฺตโก ปิโย มนาโป กาลงฺกโต โหติ, ตสฺส กาลํ กิริยาย เนว กมฺมนฺตา ปฏิภนฺติ, น ภตฺตํ ปฏิภาติ, โส อาฬาหนํ คนฺตฺวา กนฺทติ ‘‘กหํ เอกปุตฺตก กหํ เอกปุตฺตกา’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答复：尊者，此经是在舍卫城(Sāvatthī)，缘于一位居士而说。尊者，舍卫城里有位居士，他唯一疼爱的儿子去世了。儿子死后，他既不想工作，也不想吃饭。他去到火葬场哭喊：“我的独子在哪里？我的独子在哪里？”尊者，就是缘于此事而说。

---

พาหิติกสุตฺต

外衣经

---

ปุจฺฉา – พาหิติก [Pg.93] สุตฺตํ ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน ภาสิตํ.

提问：贤友，《外衣经》是在何处，关于何人，基于何事，由谁说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ราชานํ ปเสนทึ โกสลํ อารพฺภ อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน ภาสิตํ. ราชา ภนฺเต ปเสนทิ โกสโล อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ ‘‘กึ นุ โข ภนฺเต อานนฺท โสภควา ตถารูปํ กายสมาจารํ สมาจเรยฺย, ยฺวสฺส กายสมาจาโร โอปารมฺโภ สมเณหิ พฺราหฺมเณหี’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答复：尊者，此经是在舍卫城(Sāvatthī)，由法藏持者具寿阿难长老，缘于憍萨罗国波斯匿王而说。尊者，憍萨罗国波斯匿王曾对具寿阿难说：“具寿阿难，世尊是否会行某种身行，而该身行会为沙门、婆罗门所指责呢？”尊者，就是缘于此事而说。

---

ธมฺมเจติยสุตฺต

法随念经

---

ปุจฺฉา – ธมฺมเจติยสุตฺตํ [Pg.94] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ เกน สทฺธึ ภาสิตํ.

提问：贤友，世尊是在何处与谁说了《法随念经》呢？

---

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต เมทาฬุเป นาม สกฺยานํ นิคเม รญฺญา ปเสนทินา โกสเลน สทฺธึ ภาสิตํ.

答复：尊者，此经是在释迦族一个名为梅达卢帕(Medāḷupa)的市镇，与憍萨罗国波斯匿王一起说的。

---

กณฺณกตฺถลสุตฺต

迦那迦塔拉经

---

ปุจฺฉา – กณฺณกตฺถลสุตฺตํ [Pg.95] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ เกน สทฺธึ ภาสิตํ.

提问——贤友，世尊在何处与何人说了《迦那迦塔拉经》？

---

วิสฺสชฺชนา – อุรุญฺญายํ ภนฺเต กณฺณกตฺถเล มิคทาเย รญฺญา ปเสนทินา โกสเลน สทฺธึ ภาสิตํ.

答复——尊者，在乌卢频若(Uruññā)的迦那迦塔拉鹿野苑，与憍萨罗国波斯匿王所说。

---

พฺรหฺมายุสุตฺต

梵寿经

---

ปุจฺฉา – เตนาวุโส ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน พฺรหฺมายุสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

提问——贤友，那位世尊……乃至……正等觉者，在何处、针对何人、于何事而说《梵寿经》？

---

วิสฺสชฺชนา – วิเทเหสุ [Pg.96] ภนฺเต มิถิลายํ มฆเทวอมฺพวเน พฺรหฺมายุํ พฺราหฺมณํ อารพฺภ ภาสิตํ. พฺรหฺมายุ ภนฺเต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา อฏฺฐปญฺหานิ ปุจฺฉิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答复——尊者，在威德哈(Videha)的弥提罗(Mithilā)城摩伽提婆芒果林(Maghadevaambavana)，针对婆罗门梵寿(Brahmāyu)而说。尊者，婆罗门梵寿前往拜见世尊，问了八个问题，即于此事而说。

---

ปุจฺฉา – ตตฺถ [Pg.97] อาวุโส อุตฺตโร มาณโว กถํ ภควโต ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขเณหิ สมนฺนาคตตํ อตฺตโน อาจริยสฺส พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส สมฺปฏิเวเทสิ.

提问——贤友，当时优陀罗(Uttara)青年是如何向自己的老师婆罗门梵寿禀告世尊具足三十二大士相(dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇa)一事的？

---

วิสฺสชฺชนา – ตตฺถ ภนฺเต อุตฺตโร มาณโว ‘‘สุปฺปติฏฺฐิตปาโท โข ปน โส ภวํ โคตโม, อิทมฺปิ ตสฺส โภโต โคตมสฺส มหาปุริสสฺส มหาปุริสลกฺขณํ ภวตี’’ติ เอวมาทินา ภควโต ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขเณหิ สมนฺนาคตตํ อตฺตโน อาจริยสฺส พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส สมฺปฏิเวเทสิ.

答复——尊者，当时优陀罗青年以“彼乔达摩尊者双足善立，此亦是彼乔达摩尊者、大士的大士相之一”等语，将世尊具足三十二大士相一事，禀告其师婆罗门梵寿。

---

ปุจฺฉา – อปรมฺปิ [Pg.101] อาวุโส อุตฺตโร มาณโว ภควโต คมนกาเล กีทิสํ ปาสาทิกํ อาการํ ทิสฺวา จ สลฺลกฺเขตฺวา จ อตฺตโน อาจริยสฺส พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส สมฺปฏิเวเทสิ.

提问——贤友，优陀罗青年在世尊行走时，又见到并审视了何等端严之相，而向其师婆罗门梵寿禀告？

---

วิสฺสชฺชนา – อปรมฺปิ ภนฺเต อุตฺตโร มาณโว ภควโต คมนกาเล ปฐมํ ทกฺขิณํ ปาทุทฺธรณาทิกํ อาการํ ทิสฺวา จ สลฺลกฺเขตฺวา จ อตฺตโน อาจริยสฺส พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส สมฺปฏิเวเทสิ.

答复——尊者，优陀罗青年在世尊行走时，见到并审视了世尊先抬右足等相后，向其师婆罗门梵寿禀告。

---

ปุจฺฉา – อปรมฺปิ [Pg.103] อาวุโส อุตฺตโร มาณโว ภควโต อนฺตรฆรํ ปวิสนกาเล กีทิสํ ปาสาทิกํ อาการํ ทิสฺวา จ สลฺลกฺเขตฺวา จ อตฺตโน อาจริยสฺส พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส สมฺปฏิเวเทสิ.

提问——贤友，优陀罗青年在世尊进入屋舍时，又见到并审视了何等端严之相，而向其师婆罗门梵寿禀告？

---

วิสฺสชฺชนา – อปรมฺปิ ภนฺเต อุตฺตโร มาณโว ภควโต อนฺตรฆรํ ปวิสนกาเล น กายสฺส อุนฺนมนาทิกํ ปาสาทิกํ ทิสฺวา จ สลฺลกฺเขตฺวา จ อตฺตโน อาจริยสฺส พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส สมฺปฏิเวเทสิ.

答复——尊者，优陀罗青年在世尊进入屋舍时，见到并审视了世尊身体无昂举等端严之相后，向其师婆罗门梵寿禀告。

---

ปุจฺฉา – อปรมฺปิ [Pg.104] อาวุโส อุตฺตโร มาณโว ภควโต โภชนกาเล กีทิสํ ปาสาทิกํ อาการํ ทิสฺวา จ สลฺลกฺเขตฺวา จ อตฺตโน อาจริยสฺส พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส สมฺปฏิเวเทสิ.

提问——贤友，优陀罗青年在世尊用食时，又见到并审视了何等端严之相，而向其师婆罗门梵寿禀告？

---

วิสฺสชฺชนา – อปรมฺปิ ภนฺเต อุตฺตโร มาณโว ภควโต โภชนกาเล ปตฺโตทกาทิกํ ปฏิคฺคหณาทิกาเล น ปตฺตสฺส อุนฺนมนาทิกํ ภควโต ปาสาทิกํ อาการํ ทิสฺวา จ สลฺลกฺเขตฺวา จ อตฺตโน อาจริยสฺส พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส สมฺปฏิเวเทสิ.

答复——尊者，优陀罗青年在世尊用食时，见到并审视了世尊在接受钵水等时，钵无昂举等端严之相后，向其师婆罗门梵寿禀告。

---

ปุจฺฉา – อปรมฺปิ [Pg.106] อาวุโส อุตฺตโร มาณโว ภควโต ภุตฺตาวิกาเล กีทิสํ ปาสาทิกํ อาการํ ทิสฺวา จ สลฺลกฺเขตฺวา จ อตฺตโน อาจริยสฺส พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส สมฺปฏิเวเทสิ.

提问——贤友，优陀罗青年在世尊用食后，又见到并审视了何等端严之相，而向其师婆罗门梵寿禀告？

---

วิสฺสชฺชนา – อปรมฺปิ ภนฺเต อุตฺตโร มาณโว ภควโต ภุตฺตาวิกาเล ปตฺโตทนาทิกํ ปฏิคฺคณฺหาทิกาเล น ปตฺตสฺส อุนฺนมนาทิกํ ปาสาทิกํ อาการํ ทิสฺวา จ สลฺลกฺเขตฺวา จ อตฺตโน อาจริยสฺส พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส สมฺปฏิเวเทสิ.

答复——尊者，优陀罗青年在世尊用食后，见到并审视了世尊在接受钵饭等时，钵无昂举等端严之相后，向其师婆罗门梵寿禀告。

---

ปุจฺฉา – อปรมฺปิ [Pg.107] อาวุโส อุตฺตโร มาณโว ภควโต จีวรธารเณ จ อารามคตกาเล จ ธมฺมเทสนากาเล จ สพฺพอิริยาปเถสุ จ กีทิสํ ปาสาทิกํ อาการํ ทิสฺวา จ สลฺลกฺเขตฺวา จ อตฺตโน อาจริยสฺส พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส สมฺปฏิเวเทสิ.

提问——贤友，优陀罗青年又于世尊着衣时、前往园林时、说法时及一切威仪中，见到并审视了何等端严之相，而向其师婆罗门梵寿禀告？

---

วิสฺสชฺชนา – อปรมฺปิ [Pg.108] ภนฺเต อุตฺตโร มาณโว ภควโต จีวรธารณกาเล จ อารามคตกาเล จ สพฺเพสุ จ อิริยาปเถสุ น อจฺจุกฺกฏฺฐาทิกํ ปาสาทิกํ อาการํ ทิสฺวา จ สลฺลกฺเขตฺวา จ อตฺตโน อาจริยสฺส พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส สมฺปฏิเวเทสิ.

答复——尊者，优陀罗青年又于世尊着衣时、前往园林时及一切威仪中，见到并审视了世尊无过分高举等端严之相后，向其师婆罗门梵寿禀告。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.110] พฺรหฺมายุ พฺรหฺมโณ ภควนฺตํ ปุจฺฉิ, กถญฺจสฺส ภควา พฺยากาสิ.

提问——贤友，婆罗门梵寿是如何问世尊的？世尊又是如何为他解说的？

---

วิสฺสชฺชนา – ‘‘กถํ โข พฺราหฺมโณ โหติ, กถํ ภวติ เวทคู. เตวิชฺโช โภ กถํ โหติ, โสตฺติโย กินฺติ วุจฺจติ. อรหํ โภ กถํ โหติ, กถํ ภวติ เกวลี. มุนิ จ โภ กถํ โหติ, พุทฺโธ กินฺติ ปวุจฺจตี’’ติ – เอวํ โข ภนฺเต พฺรหฺมายุ พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ ปญฺหํ อปุจฺฉิ. ภควา ภนฺเต–

答复——“如何为婆罗门？如何成吠陀通？如何为三明者？如何称多闻者？如何为阿罗汉？如何成圆满者？如何为牟尼？如何称之为佛？”——尊者，婆罗门梵寿即如是问世尊。尊者，世尊——

---

‘‘ปุพฺเพนิวาสํ โย เวทิ, สคฺคาปายญฺจ ปสฺสติ;

อโถ ชาติกฺขยํ ปตฺโต, อภิญฺญาโวสิโต มุนิ;

จิตฺตํ วิสุทฺธํ ชานาติ, มุตฺตํ ราเคหิ สพฺพโส;

ปหีนชาติมรโณ, พฺรหฺมจริยสฺส เกวลี;

ปารคู สพฺพธมฺมานํ, พุทฺโธ ตาที ปวุจฺจตี’’ติ –

“能知于宿住，得见天界恶趣，又达生已尽，神通自在牟尼；知心已清净，解脱一切贪欲，已断生与死，梵行之圆满者，一切法到彼岸，如是者称为佛。”

---

เอวํ โข ภนฺเต ภควา พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส วิภชิตฺวา พฺยากาสิ.

尊者，世尊即如是为婆罗门梵寿分别解说。

---

ปุจฺฉา – อิมญฺจ [Pg.111] ปนาวุโส ภควโต พฺยากรณํ สุตฺวา พฺรหฺมายุ พฺราหฺมโณ ภควติ กีทิสํ นิปจฺจการํ อกาสิ, กถญฺจสฺส ภควา ปุนปิ อนุปุพฺพึ ธมฺมกถํ กเถสิ.

提问——贤友，听闻世尊此番解说后，婆罗门梵寿对世尊作了何等恭敬之行？世尊又是如何再为他次第说法？

---

วิสฺสชฺชนา – อิมญฺจ [Pg.112] ปน ภนฺเต ภควโต พฺยากรณํ สุตฺวา พฺรหฺมายุ พฺราหฺมโณ อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ อุตฺตราสงฺคํ กริตฺวา ภควโต ปาเทสุ สิรสา นิปติตฺวา ภควโต ปาทานิ มุเขน จ ปริจุมฺพติ, ปาณีหิ จ ปริสมฺพาหติ, นามญฺจ สาเวติ ‘‘พฺรหฺมายุ อหํ โภ โคตม พฺราหฺมโณ, พฺรหฺมายุ อหํ โภ โคตม พฺราหฺมโณ’’ติ, เอวํ ปรมนิปจฺจการํ อกาสิ, ภควา จ ภนฺเต ทานกถํ สีลกถํ สคฺคกถํ กามานํ อาทีนวํ โอการํ สํกิเลสํ เนกฺขมฺเม อานิสํสํ ปกาเสสิ, เอวํ โข ภนฺเต พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส ภควา อนุปุพฺพึ กถํ กเถสิ.

回答：尊者，梵寿(Brahmāyu)婆罗门听闻世尊的这个说法后，就从座位上起身，偏袒上衣，用头顶礼世尊的双足，以口亲吻，以手按摩，并自报姓名：“我是梵寿婆罗门，乔达摩先生！我是梵寿婆罗门，乔达摩先生！”像这样作了极度的恭敬之礼。尊者，世尊为他开示布施之谈、持戒之谈、生天之谈，以及诸欲的过患、卑劣、杂染，出离的利益。尊者，世尊就是这样次第为梵寿婆罗门说法。

---

ปุจฺฉา – อิมญฺจ [Pg.113] ปนาวุโส ทมฺมเทสนํ สุตฺวา พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส กีทิโส ธมฺมาภิสมโย อโหสิ.

提问：贤友，听了这场说法后，梵寿婆罗门获得了什么样的法现观呢？

---

วิสฺสชฺชนา – อิมญฺจ [Pg.114] ปน ภนฺเต ธมฺมเทสนํ สุตฺวา พฺรหฺมายุสฺส พฺราหฺมณสฺส ตสฺมึเยว อาสเน วิรชํ วีตมลํ ธมฺมจกฺขุํ อุทปาทิ ‘‘ยํกิญฺจิ สมุทยธมฺมํ สพฺพํ ตํ นิโรธธมฺม’’นฺติ.

回答：尊者，听闻此说法后，梵寿婆罗门就在那个座位上生起了离尘无垢的法眼：“凡是集起之法，皆是灭尽之法。”

---

เสลสุตฺต

塞拉经

---

ปุจฺฉา – เสลสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

提问：贤友，世尊所说的《塞拉经》是在哪里、针对谁、基于什么事而说的？

---

วิสฺสชฺชนา – องฺคุตฺตราเปสุ ภนฺเต อาปเณ นาม องฺคุตฺตราปานํ นิคเมเสลํ พฺราหฺมณํ อารพฺภ ภาสิตํ. เสโล ภนฺเต พฺราหฺมโณ สปริโส ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ สมฺมุขา สารุปฺปาหิ คาถาหิ อภิตฺถวิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

回答：尊者，这是在鸯掘多罗波(Aṅguttarāpa)一个名为阿波那(Āpaṇa)的市镇，针对塞拉(Sela)婆罗门所说的。尊者，塞拉婆罗门带着他的随从前来拜见世尊，在世尊面前以合适的偈颂赞叹世尊，正是在这件事上所说的。

---

ปริปุณฺณกาโย [Pg.116] สุรุจิ, สุชาโต จารุทสฺสโน;

สุวณฺณวณฺโณสิ ภควา, สุสุกฺกทาโฐสิ วีริยวา;

นรสฺส หิ สุชาตสฺส, เย ภวนฺติ วิยญฺจนา;

สพฺเพ เต ตว กายสฺมึ, มหาปุริสลกฺขณา.

身形圆满，光彩亮丽，善生，容颜悦目；世尊，您身色金黄，齿白且富有活力。凡善生之人所具的诸随相，此等一切大士之相，皆在您身。

---

อสฺสลายนสุตฺต

阿萨罗衍拏经

---

ปุจฺฉา – อสฺสลายนสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

提问：贤友，世尊在哪里、针对谁、基于什么事宣说了《阿萨罗衍拏经》？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อสฺสลายนํ มาณวํ อารพฺภ ภาสิตํ, อสฺสลายโน ภนฺเต มาณโว มหตา พฺราหฺมณคเณน สทฺธึ ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘พฺราหฺมณา โภ โคตม เอวมาหํสุ ‘พฺราหฺมโณว เสฏฺโฐ วณฺโณ, หีโน อญฺโญ วณฺโณ. พฺราหฺมโณว สุกฺโก วณฺโณ, กณฺโห [Pg.117] อญฺโญ วณฺโณ. พฺราหฺมณาว สุชฺฌนฺติ, โน อพฺราหฺมณา. พฺราหฺมณาว พฺรหฺมุโน ปุตฺตา โอรสา มุขโต ชาตา พฺรหฺมชา พฺรหฺมนิมฺมิตา พฺรหฺมทายาทา’ติ, อิธ ภวํ โคตโม กิมาหา’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

回答：尊者，这是在舍卫城(Sāvatthī)针对阿萨罗衍拏(Assalāyana)婆罗门青年所说的。尊者，阿萨罗衍拏婆罗门青年与一大群婆罗门来到世尊面前，这样说道：“乔达摩先生，婆罗门们这样说：‘婆罗门种姓最为优越，其他种姓低劣。婆罗门种姓是白色的，其他种姓是黑色的。只有婆罗门能得清净，非婆罗门不能。婆罗门是梵天的亲生儿子，从口中出生，为梵天所生，为梵天所化，是梵天的继承人。’对此，乔达摩先生您怎么说呢？”尊者，这是在这件事上所说的。

---

โฆฏมุขสุตฺต

果达穆卡经

---

ปุจฺฉา – โฆฏมุขสุตฺตํ [Pg.119] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน ภาสิตํ.

提问——贤友，这《果达穆卡经》是在哪里、针对谁、关于什么事、由谁所说？

---

วิสฺสชฺชนา – พาราณสิยํ ภนฺเต เขมิยมฺพวเน โฆฏมุขํ พฺราหฺมณํ อารพฺภ อายสฺมตา อุเทเนน ภาสิตํ. โฆฏมุโข ภนฺเต พฺราหฺมโณ อายสฺมนฺตํ อุเทนํ จงฺกมนฺตํ อนุจงฺกมมาโน เอวมาห ‘‘อมฺโภ สมณ นตฺถิ ธมฺมิโก ปริพฺพโช, เอวํ เม เอตฺถ โหติ, ตญฺจ โข ภวนฺตรูปานํ วา อทสฺสนา, โย วา ปเนตฺถ ธมฺมา’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

回答——尊者，这是在波罗奈城（Bārāṇasī）的克米亚姆巴林（Khemiyambavana）中，由具寿优陀那（Udena）针对果达穆卡婆罗门所说。尊者，果达穆卡婆罗门跟随经行中的具寿优陀那时，这样说道：“喂，沙门，没有如法的遍行者，我是这么认为的。这或许是因为没有见到具有高尚品德的人，又或者是因为这里没有法。”尊者，就是针对这件事所说。

---

จงฺกีสุตฺต

阐基经

---

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.120] ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน จงฺกีสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

提问——贤友，由世尊……乃至……正等觉者所说的《阐基经》，是在哪里、针对谁、关于什么事所说？

---

วิสฺสชฺชนา – โกสเลสุ ภนฺเต โอปาสาเท นาม โกสลานํ นิคเม กาปฏิกํ มาณวํ อารพฺภ ภาสิตํ, กาปฏิโก ภนฺเต มาณโว ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘ยทิทํ โภ โคตม พฺราหฺมณานํ โปราณํ มนฺตปทํ อิติหิติหปรมฺปราย ปิฏกสมฺปทาย, ตตฺถ จ พฺราหฺมณา เอกํเสน นิฏฺฐํ คจฺฉนฺติ ‘อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’นฺติ, อิธ ภวํ โคตโม กิมาหา’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

回答——尊者，在憍萨罗一个名叫奥巴萨德（Opasāda）的市镇里，是针对卡帕提卡（Kāpaṭika）青年所说。尊者，卡帕提卡青年对世尊说：“乔达摩先生，对于婆罗门自古以来，通过代代相传及圣典传承的咒语，婆罗门们得出了绝对的结论：‘只有这个是真理，其他的都是虚妄。’对此，尊者乔达摩怎么说呢？”尊者，就是针对这件事所说。

---

เอสุการีสุตฺต

埃苏咖利经

---

ปุจฺฉา – เอสุการีสุตฺตํ [Pg.122] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

提问——贤友，世尊所说的《埃苏咖利经》是在哪里、针对谁、关于什么事所说？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต เอสุการึ พฺราหฺมณํ อารพฺภ ภาสิตํ, เอสุการี ภนฺเต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘พฺราหฺมณา โภ โคตม จตสฺโส ปาริจริยา ปญฺญเปนฺติ, พฺราหฺมณสฺส ปาริจริยํ ปญฺญเปนฺติ, ขตฺติยสฺส ปาริจริยํ ปญฺญเปนฺติ, เวสฺสสฺส ปาริจริยํ ปญฺญเปนฺติ, สุทฺทสฺส ปาริจริยํ ปญฺญเปนฺตี’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

回答——尊者，这是在舍卫城（Sāvatthī）针对埃苏咖利婆罗门所说。尊者，埃苏咖利婆罗门来到世尊面前，这样说道：“乔达摩先生，婆罗门们规定了四种侍奉：为婆罗门侍奉，为刹帝利侍奉，为吠舍侍奉，以及为首陀罗侍奉。”尊者，就是针对这件事所说。

---

ธนญฺชานิสุตฺต

达那阇尼经

---

ปุจฺฉา – ธนญฺชานิสุตฺตํ [Pg.125] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน ภาสิตํ.

提问——贤友，这《达那阇尼经》是在哪里、针对谁、关于什么事、由谁所说？

---

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต ธนญฺชานึ พฺราหฺมณํ อารพฺภ อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ, ธนญฺชานิ ภนฺเต พฺราหฺมโณ ปมาทวิหารํ วิหาสิ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

回答——尊者，此经是在王舍城，由具寿法将舍利弗长老针对达那阇尼（Dhanañjāni）婆罗门所说。尊者，达那阇尼婆罗门住于放逸，就是针对这件事所说。

---

ปุจฺฉา – อถ [Pg.126] โข อาวุโส อายสฺมา สาริปุตฺตตฺเถโร ธมฺมเสนาปติ กถํ ธนญฺชานึ พฺราหฺมณํ ปุจฺฉิ, กถญฺจ โส อายสฺมโต สาริปุตฺตตฺเถรสฺส ธมฺมเสนาปติสฺส อาโรเจสิ.

提问——贤友，具寿法将舍利弗长老如何询问达那阇尼婆罗门，他又如何向具寿法将舍利弗长老禀告？

---

วิสฺสชฺชนา – ‘‘กจฺจาสิ ธนญฺชานิ อปฺปมตฺโต’’ติ, เอวํ โข ภนฺเต อายสฺมา สาริปุตฺตตฺเถโร ธมฺมเสนาปติ ธนญฺชานึ พฺราหฺมณํ ปุจฺฉิ, ธนญฺชานิ จ ภนฺเต พฺราหฺมโณ ‘‘กุโต โภ สาริปุตฺต อมฺหากํ อปฺปมาโท, เยสํ โน มาตาปิตโร โปเสตพฺพา’’ติ, เอวมาทินา อายสฺมโต สาริปุตฺตสฺส ธมฺมเสนาปติสฺส อาโรเจสิ.

回答——“达那阇尼，你是否精进？”尊者，具寿法将舍利弗长老这样询问达那阇尼婆罗门。尊者，达那阇尼婆罗门则回答说：“舍利弗，我们怎么能精进呢？我们还要赡养父母。”他以如是等语向具寿法将舍利弗长老陈述。

---

ปุจฺฉา – เอวํ [Pg.128] วุตฺเต โข อาวุโส อายสฺมา สาริปุตฺตตฺเถโร ธมฺมเสนาปติ ธนญฺชานิสฺส พฺราหฺมณสฺส กีทิสํ ธมฺมกถํ กเถสิ.

提问——贤友，听了这话后，具寿法将舍利弗长老对达那阇尼婆罗门说了什么样的法语？

---

วิสฺสชฺชนา – เอวํ วุตฺเต ภนฺเต อายสฺมา สาริปุตฺตตฺเถโร ธมฺมเสนาปติ ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ ธนญฺชานิ, อิเธกจฺโจ มาตาปิตูนํ เหตุ อธมฺมจารี วิสมจารี อสฺส, ตเมนํ อธมฺมจริยา วิสมจริยาเหตุ นิรยํ นิรยปาลา อุปกฑฺเฒยฺยุ’’นฺติ, เอวมาทินา ธนญฺชานิสฺส พฺราหฺมณสฺส ธมฺมกถํ กเถสิ.

回答——听了这话后，尊者，具寿法将舍利弗长老说：“达那阇尼，你认为如何？如果有人为了父母的缘故，行为不符合法，行为不正，地狱的狱卒会因为他不符合法和行为不正的缘故，将他拖入地狱吗？”他以如是等语为达那阇尼婆罗门说法。

---

ปุจฺฉา – ปุน [Pg.130]ปิ อาวุโส อายสฺมา สาริปุตฺตตฺเถโร ธมฺมเสนาปติ กถํ ธนญฺชานิสฺส พฺราหฺมณสฺส อปเรนปิ ปริยาเยน อนุสาสนึ อทาสิ.

提问——贤友，具寿法将舍利弗长老又是如何以另一种方式教诫达那阇尼婆罗门的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – ปุนปิ ภนฺเต อายสฺมา สาริปุตฺตตฺเถโร ธมฺมเสนาปติ ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ ธนญฺชานิ, โย วา มาตาปิตูนํ เหตุ อธมฺมจารี วิสมจารี อสฺส, โย วา มาตาปิตูนํ เหตุ ธมฺมจารี สมจารี อสฺส, กตมํ เสยฺโย’’ติ, เอวมาทินา ธนญฺชานิสฺส พฺราหฺมณสฺส อปเรนปิ ปริยาเยน โอวาทมทาสิ.

回答——尊者，具寿法将舍利弗长老又对达那阇尼婆罗门说：“达那阇尼，你怎么认为呢？为了父母的缘故，行为不符合法，行为不正，与为了父母的缘故，行为符合法，行为正直，哪一种更好呢？”就这样，再次以其他方式教导达那阇尼婆罗门。

---

ปุจฺฉา – อปรภาเค [Pg.132]ปิ อาวุโส อายสฺมา สาริปุตฺตตฺเถโร ธมฺมเสนาปติ กถํ ธนญฺชานิสฺส พฺราหฺมณสฺส มรณสมเย ธมฺมกถํ กเถสิ, กถญฺจสฺส อภิสมฺปราโย อโหสิ.

提问——贤友，后来具寿法将舍利弗长老是怎样在达那阇尼婆罗门临终时说法的？他死后的去向又是如何？

---

วิสฺสชฺชนา – อปรภาเค [Pg.133]ปิ ภนฺเต อายสฺมา สาริปุตฺตตฺเถโร ธมฺมเสนาปติ ธนญฺชานิสฺส พฺราหฺมณสฺส มรณสมเยปิ จตฺตาโร พฺรหฺมวิหาเร เทเสสิ, ธนญฺชานิ จ ภนฺเต พฺราหฺมโณ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา พฺรหฺมโลกูปโค อโหสิ.

回答——尊者，后来，具寿法将舍利弗长老在达那阇尼婆罗门临终时，也为他开示了四梵住。尊者，达那阇尼婆罗门身坏命终之后，往生到了梵天界。

---

วาเสฏฺฐสุตฺต

婆悉吒经

---

ปุจฺฉา – วาเสฏฺฐสุตฺตํ [Pg.135] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

问——贤友，世尊所说的《婆悉吒经》是在哪里、针对谁、基于什么事而宣说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – อิจฺฉานงฺคเล ภนฺเต วาเสฏฺฐํ มาณวํ อารพฺภ ภาสิตํ. วาเสฏฺโฐ ภนฺเต มาณโว ภควนฺตํ คาถาหิ อชฺฌภาสิ –

答——尊者，这是在伊车能伽罗(Icchānaṅgala)，针对婆悉吒青年婆罗门所说。尊者，婆悉吒青年婆罗门以偈颂对世尊说：

---

‘‘อนุญฺญาตปฏิญฺญาตา, เตวิชฺชา มยมสฺมุโภ;

อหํ โปกฺขรสาติสฺส, ตารุกฺขสฺสายํ มาณโว.

“我等二人皆是公认的三明者；我乃波卡拉萨提之徒，此青年婆罗门乃达鲁卡之徒。

---

เตวิชฺชานํ ยทกฺขาตํ, ตตฺร เกวลิเนสฺมเส;

ปทกสฺมา เวยฺยากรณา, ชปฺเป อาจริยสาทิสา;

เตสํ โน ชาติวาทสฺมึ, วิวาโท อตฺถิ โคตม.

“三明者所宣说，我等皆能精通；于词句、文法与念诵方面，我等皆如师长；乔达摩，我等对种姓论有争议。

---

ชาติยา พฺราหฺมโณ โหติ, ภารทฺวาโช อิติ ภาสติ;

อหญฺจ กมฺมุนา พฺรูมิ, เอวํ ชานาหิ จกฺขุม.

“巴罗多迦说：‘由种姓而为婆罗门’；我则说：‘由业而为婆罗门’。具眼者，请你如此知晓。

---

เตน สกฺโกม ญาเปตุํ, อญฺญํมญฺญํ มยํ อุโภ;

ภวนฺตํ ปุฏฺฐุมาคมา, สมฺพุทฺธํ อิติ วิสฺสุตํ.

“我等二人无法互相阐明；故前来请问您，闻名之正自觉者。

---

จนฺทํ ยถา ขยาตีตํ, เปจฺจ ปญฺชลิกา ชนา;

วนฺทนา นมสฺสนฺติ, เอวํ โลกสฺมึ โคตมํ.

“犹如月亮超越亏蚀，人们合掌前来礼敬；世间亦如是礼敬乔达摩。

---

จกฺขุํ [Pg.136] โลเก สมุปฺปนฺนํ, มยํ ปุจฺฉาม โคตมํ;

ชาติยา พฺราหฺมโณ โหติ, อุทาหุ ภวติ กมฺมุนา;

อชานตํ โน ปพฺรูหิ, ยถา ชาเนมุ พฺราหฺมณนฺติ.

“世间之眼已生起，我等请问乔达摩：婆罗门是由种姓而生，抑或由业而生？请为我等无知者宣说，以便我等知晓何为婆罗门。”

---

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

尊者，世尊就是针对此事而说的。

---

สุภสุตฺต

善经

---

ปุจฺฉา – สุภสุตฺตํ [Pg.137] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

问——贤友，世尊所说的《善经》是在哪里、针对谁、基于什么事而宣说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สุภํ มาณวํ โตเทยฺยปุตฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ. สุโภ ภนฺเต มาณโว โตเทยฺยปุตฺโต ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘พฺราหฺมณา โภ โคตม เอวมาหํสุ’ คหฏฺโฐ อาราธโก โหติ ญายํ ธมฺมํ กุสลํ, น ปพฺพชิโต อาราธโก โหติ ญายํ ธมฺมํ กุสลนฺติ, อิธ ภวํ โคตโม กิมาหา’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答——尊者，这是在舍卫城(Sāvatthī)，针对多迭亚之子善青年婆罗门所说的。尊者，多迭亚之子善青年婆罗门去拜访世尊，然后这样说：“乔达摩先生，婆罗门们是这样说的：‘在家人能够成就正法、善法，出家人不能成就正法、善法。’关于此事，乔达摩先生您怎么说？”尊者，世尊就是针对此事而说的。

---

ปุจฺฉา – ปุน [Pg.138]ปิ อาวุโส สุโภ มาณโว โตเทยฺยปุตฺโต กถํ ภควนฺตํ ปุจฺฉิ, กถญฺจ ภควา วิภชฺช พฺยากาสิ.

问——贤友，多迭亚之子善青年婆罗门又如何请问世尊？世尊又是如何分别解说的？

---

วิสฺสชฺชนา – ‘‘พฺราหฺมณา โภ โคตม เอวมาหํสุ ‘มหฏฺฐมิทํ มหากิจฺจํ มหาธิกรณํ มหาสมารมฺภํ, ฆราวาสกมฺมฏฺฐานํ มหปฺผลํ โหติ. อปฺปฏฺฐมิทํ อปฺปกิจฺจํ อปฺปาธิกรณํ อปฺปสมารมฺภํ, ปพฺพชฺชา กมฺมฏฺฐานํ อปฺปผลํ โหตี’ติ. อิธ ภวํ โคตโม กิมาหา’’ติ. เอวํ โข ภนฺเต สุโภ มาณโว โตเทยฺยปุตฺโต ปุนปิ ภควนฺตํ ปุจฺฉิ. ภควา จ ภนฺเต ‘‘เอตฺถาปิ โข อหํ มาณว วิภชฺชวาทา, นาหเมตฺถ เอกํสวาโทติ’’ เอวมาทินา วิภชฺช พฺยากาสิ.

答——“乔达摩先生，婆罗门们是这样说的：‘居家生活是大事、大业、大管理、大兴作，居家修行能带来大果报。而出家生活是小事、小业、小管理、小兴作，出家修行果报很小。’对此，乔达摩先生您怎么说？”尊者，多迭亚之子善青年婆罗门就这样再次问了世尊。尊者，世尊以“青年婆罗门，关于这个问题，我也是分别而说，我不是一概而论”等语，作了分别解说。

---

สงฺคารวสุตฺต

桑伽罗瓦经

---

ปุจฺฉา – สงฺคารวสุตฺตํ [Pg.141] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

提问——贤友，世尊所说的《桑伽罗瓦经》是在哪里、针对谁、基于什么事情而宣说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – โกสเลสุ ภนฺเต จญฺจลิกปฺเป นาม คาเม สงฺคารวํ มาณวํ อารพฺภ ภาสิตํ, สงฺคารโว ภนฺเต มาณโว ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘สนฺติ โข โภ โคตม เอเก สมณพฺราหฺมณา ทิฏฺฐธมฺมาภิญฺญาโวสานปารมิปฺปตฺตา อาทิพฺรหฺมจริยํ ปฏิชานนฺติ. ตตฺร โภ โคตม เย เต สมณพฺราหฺมณา ทิฏฺฐธมฺมาภิญฺญาโวสานปารมิปฺปตฺตา อาทิพฺรหฺมจริยํ ปฏิชานนฺติ, เตสํ ภวํ โคตโม กตโม’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答复——尊者，在憍萨罗(Kosala)国，一个名叫羌迦利迦波(Cañcalikappa)的村庄，是针对桑伽罗瓦(Saṅgārava)婆罗门青年而说的。尊者，桑伽罗瓦婆罗门青年对世尊说了这番话：“贤者乔达摩(Gotama)，有一些沙门、婆罗门宣称在现法中已亲证、完结、抵达究竟，并宣称已圆满初始梵行。贤者乔达摩，在那些宣称在现法中已亲证、完结、抵达究竟，并宣称已圆满初始梵行的沙门、婆罗门中，尊者乔达摩您是哪一类呢？”尊者，就是针对这件事而说的。

---

เทวทหสุตฺต

天臂经

---

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.145] ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน เทวทหสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

提问——贤友，那位知者、见者、阿罗汉、正等觉者世尊，是在哪里、针对谁宣说了《天臂经》呢？

---

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต เทวทเห นาม สกฺยานํ นิคเม สมฺม หุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

答复——尊者，在释迦族中，一个名叫天臂城(Devadaha)的市镇，是针对众多比丘而说的。

---

ปญฺจตฺตยสุตฺต

五三经

---

ปุจฺฉา – ปญฺจตฺตยสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

提问——贤友，世尊所说的《五三经》是在哪里、针对谁而宣说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

答复——尊者，这是在舍卫城(Sāvatthī)，针对众多比丘而说的。

---

กินฺติสุตฺต

诘问经

---

ปุจฺฉา – กินฺติสุตฺตํ [Pg.146] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

提问——贤友，世尊所说的《诘问经》是在何处、针对何人而宣说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – ปิสินารายํ ภนฺเต พลิหรเณ นาม วนสณฺเฑ สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

答复——尊者，这是在拘尸那罗(Kusinārā)，一个名叫力士供养处(Baliharaṇa)的林苑，针对众多比丘而说的。

---

ปุจฺฉา – ตตฺถ [Pg.147] อาวุโส ภควา กถํ ปฐมํ ภิกฺขู ปฏิปุจฺฉิตฺวา โอวาทมทาสิ, โย พหุชนสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย สํวตฺตติ.

提问——贤友，在那里，世尊最初是如何询问比丘们，然后给予教诫的呢？那教诫是为了许多人的利益、安乐与幸福。

---

วิสฺสชฺชนา – ตตฺถ ภนฺเต ภควา ‘‘กินฺติ โว ภิกฺขเว มยิ โหติ, จีวรเหตุ วา สมโณ โคตโม ธมฺมํ เทเสติ, ปิณฺฑปาตเหตุ วา, เสนาสนเหตุ วา, อิติภวาภวเหตุ วา สมโณ โคตโม ธมฺมํ เทเสตี’’ติ ภิกฺขู ปุจฺฉิตฺวา ‘‘ตสฺมาติห ภิกฺขเว เย โว มยา ธมฺมา อภิญฺญา เทสิตา. เสยฺยถิทํ, จตฺตาโร สติปฏฺฐานา จตฺตาโร สมฺมปฺปธานา จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ปญฺจินฺทฺริยานิ ปญฺจ พลานิ สตฺต โพชฺฌงฺคา อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค. ตตฺถ สพฺเพเหว สมคฺเคหิ สมฺโมทมาเนหิ อวิวทมาเนหิ สิกฺขิตพฺพํ’’ เอวมาทินา ภนฺเต ภิกฺขูนํ โอวาทมทาสิ.

答复——尊者，世尊在那里询问比丘们：“比丘们，你们对我有什么看法？沙门乔达摩是为了衣的缘故说法，还是为了食的缘故，还是为了住处的缘故，还是为了此有后有的缘故而说法呢？”询问比丘们后，世尊如此开示：“比丘们，因此，对于我亲证后所宣说的这些法，即：四念住、四正勤、四神足、五根、五力、七觉支、八圣道分，你们所有人都应当于此和合、欢喜、不争论地修学。”尊者，世尊就这样教导了比丘们。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.150] ภควา ตตฺถ ทุติยมฺปิ ภิกฺขูนํ โอวาทํ อทาสิ. โย พหุชนสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย สํวตฺตติ.

提问——贤友，世尊在那里第二次又是如何教诫比丘们的呢？那教诫是为了许多人的利益、安乐与幸福。

---

วิสฺสชฺชนา – ตตฺถ ภนฺเต ภควา ‘‘เตสญฺจ โว ภิกฺขเว สมคฺคานํ สมฺโมทมานานํ อวิวทมานานํ สิกฺขตํ สิยา อญฺญตรสฺส ภิกฺขุโน อาปตฺติ, สิยา วีติกฺกโม. ตตฺร ภิกฺขเว น โจทนาย ตริตพฺพํ ปุคฺคโล อุปปริกฺขิตพฺโพ’’ติ เอวมาทินา ภิกฺขูนํ ทุติยมฺปิ โอวาทมทาสิ.

答复——尊者，在那里，世尊第二次如此教诫比丘们：“比丘们，当你们和合、欢喜、不争论地修学时，可能有某个比丘犯了罪，或有了过失。比丘们，在这种情况下，不应立即指责，应当先审查那个人。”尊者，世尊就是如此这般地第二次给予比丘们教诫。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.152] ภควา ตตฺถ ตติยมฺปิ ภิกฺขูนํ โอวาทํ อทาสิ, โย พหุชนสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย สํวตฺตติ.

提问——贤友，世尊在那里第三次又是如何教诫比丘们的呢？那教诫是为了许多人的利益、安乐与幸福。

---

วิสฺสชฺชนา – ‘‘เตสญฺจ โว ภิกฺขเว สมคฺคานํ สมฺโมทมานานํ อวิวทมานานํ สิกฺขตํ อญฺญมญฺญสฺส วจีสํหาโร อุปฺปชฺเชยฺย ทิฏฺฐิปฬาโส เจตโส อาฆาโต อปฺปจฺจโย อนภิรทฺธี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควา ตตฺถ ตติยมฺปิ ภิกฺขูนํ โอวาทมทาสิ.

答复——尊者，在那里，世尊第三次如此教诫比丘们：“比丘们，当你们和合、欢喜、不争论地修学时，可能会生起相互间的言语冲突、见解上的争执、心中的怨恨、不信任与不喜悦……”尊者，世尊就是如此这般地第三次给予比丘们教诫。

---

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.154] ภิกฺขุนา เอวํ สตฺถุ โอวาทานุสาสนิการินา อายสฺมา นุ เต ภิกฺขุ อกุสลา วุฏฺฐาเปตฺวา กุสเล ปติฏฺฐาเปตีติ ปเรหิ ปุฏฺเฐน กถํ สมฺมา พฺยากรมาเนน พฺยากาตพฺพํ.

提问——贤友，当一位如此遵循导师教诫的比丘被他人问道：“具寿，您是否让那些比丘们舍离不善法，安住于善法呢？”他应当如何正确地回答？

---

วิสฺสชฺชนา – ‘‘อิธาหํ อาวุโส เยน ภควา เตนุปสงฺกมึ, ตสฺส เม ภควา ธมฺมํ เทเสสิ, ตาหํ ธมฺมํ สุตฺวา เตสํ ภิกฺขูนํ อภาสึ, ตํ เต ภิกฺขู ธมฺมํ สุตฺวา อกุสลา วุฏฺฐหึสุ กุสเล ปติฏฺฐหึสู’’ติ. เอวํ โข ภนฺเต เตน ภิกฺขุนา เอวํ สตฺถุ โอวาทานุสาสนิการินา ปเรหิ ปุฏฺเฐน สมฺมา พฺยากรมาเนน พฺยากาตพฺพํ.

答复——“贤友，我前往世尊之处，世尊为我说法。我听闻那法后，对那些比丘们说了。那些比丘听闻那法后，便舍离了不善法，安住于善法中。”尊者，一位如此遵循导师教诫的比丘，当被他人询问时，应当这样正确地回答。

---

สามคามสุตฺต

僧伽摩村经

---

ปุจฺฉา – สามคามสุตฺตํ [Pg.155] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊所说的《僧伽摩村经》是在哪里、为了谁、基于什么事情而说的？

---

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต สามคาเม นาม สกฺยานํ นิคเม อายสฺมนฺตญฺจ อานนฺทํ อายสฺมนฺตญฺจ จุนฺทํ อารพฺภ ภาสิตํ, อายสฺมา จ ภนฺเต อานนฺโท อายสฺมา จ จุนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิสุ, อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ, เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘อยํ ภนฺเต จุนฺโท สมณุทฺเทโส เอวมาห ‘นิคณฺโฐ ภนฺเต นาฏปุตฺโต ปาวายํ อธุนา กาลงฺกโต, ตสฺส กาลงฺกิริยาย ภินฺนา นิคณฺฐา ทฺเวธิกชาตา ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ มุขสตฺตีหิ วิตุทนฺตา วิหรนฺติ…เป… [Pg.156] ภินฺนถูเป อปฺปฏิสรเณ’ติ. ตสฺส มยฺหํ ภนฺเต เอวํ โหติ ‘มาเหว ภควโต อจฺจเยน สงฺเฆ วิวาโท อุปฺปชฺชิ, สฺวาสฺส วิวาโท พหุชนอหิตาย พหุชนอสุขาย พหุโน ชนสฺส อนตฺถาย อหิตาย ทุกฺขาย เทวมนุสฺสาน’นฺติ’’. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答——尊者，此经是世尊在释迦国一个名叫僧伽摩村(Sāmagāma)的城镇，针对具寿阿难与具寿纯陀而说的。尊者，具寿阿难与具寿纯陀去到世尊那里，去到后，顶礼世尊，坐于一旁。坐于一旁的具寿阿难对世尊这么说：“尊者，这位纯陀沙弥这样说：‘尊者，尼乾陀·若提子(Nigaṇṭha Nāṭaputta)最近在波婆(Pāvā)去世了。他去世后，尼乾陀教徒们分裂了，分成两派，发生争论、争吵、争执，陷入争端，他们住于以口舌为矛相互攻击……犹如塔崩，无有依归。’尊者，我当时这么想：‘愿世尊灭度后，僧团中不要发生争执！那样的争执，将为许多人的无益、不乐，为天人的无利、无益与痛苦。’”尊者，此经是于此事而说。

---

สุนกฺขตฺตสุตฺต

善宿经

---

ปุจฺฉา – สุนกฺขตฺตสุตฺตํ [Pg.158] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊所说的《善宿经》是在哪里、针对谁、基于什么事由而说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – เวสาลิยํ ภนฺเต สุนกฺขตฺตํ ลิจฺฉวิปุตฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ, สุนกฺขตฺโต ภนฺเต ลิจฺฉวิปุตฺโต ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘สุตํ เมตํ ภนฺเต สมฺพหุเลหิ กิร ภิกฺขูหิ ภควโต สนฺติเก อญฺญา พฺยากตา ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานามาติ. กจฺจิ เต ภนฺเต ภิกฺขู สมฺมเทว อญฺญํ พฺยากํสุ, อุทาหุ สนฺเตตฺเถกจฺเจ ภิกฺขู อธิมาเนน อญฺญํ พฺยากํสู’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答——尊者，此经是世尊在毗舍离(Vesālī)，针对离车子善宿(Sunakkhatta Licchaviputta)而说的。尊者，离车子善宿去到世尊那里，这么说：“尊者，我听说，有许多比丘在世尊面前宣称已证得究竟智：‘我知“生已尽，梵行已立，所作已办，不更受后有”。’尊者，那些比丘是如实地宣称已证得究竟智，还是其中有些比丘是因增上慢而宣称已证得究竟智呢？”尊者，此经是于此事而说。

---

อาเนญฺชสปฺปายสุตฺต

不动适宜经

---

ปุจฺฉา – อาเนญฺชสปฺปายสุตฺตํ [Pg.161] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊所说的《不动适宜经》是在哪里、为了谁、基于什么事情而说的？

---

วิสฺสชฺชนา – กุรูสุ ภนฺเต กมฺมาสธมฺเม นาม กุรูนํ นิคเม สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

答——尊者，此经是世尊在拘卢国(Kuru)一个名叫剑磨瑟昙(Kammāsadhamma)的城镇，针对众多比丘而说的。

---

คณกมฺโมคฺคลฺลานสุตฺต

算数家目犍连经

---

ปุจฺฉา – คณกโมคฺคลฺลานสุตฺตํ [Pg.162] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊是在哪里、针对谁、就什么事而说《算数家目犍连经》的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต คณกโมคฺคลฺลานํ พฺราหฺมณํ อารพฺภ ภาสิตํ, คณกโมคฺคลฺลาโน ภนฺเต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘เสยฺยาถาปิ โภ โคตม อิมสฺส มิคารมาตุปาสาทสฺส ทิสฺสติ อนุปุพฺพสิกฺขา อนุปุพฺพกิริยา อนุปุพฺพปฏิปทา ยทิทํ ยาว ปจฺฉิมโสปานกเฬวรา…เป… สกฺกา นุโข โภ โคตม อิมสฺมิมฺปิ ธมฺมวินเย เอวเมว อนุปุพฺพสิกฺขา อนุปุพฺพกิริยา อนุปุพฺพปฏิปทา ปญฺญเปตุ’’นฺติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答：尊者，是在舍卫城(Sāvatthī)，针对婆罗门算数家目犍连(Gaṇaka Moggallāna)而说。尊者，婆罗门算数家目犍连去到世尊那里，说了这番话：“乔达摩先生，譬如这座鹿母讲堂，可以看到有次第的学、次第的行、次第的道，也就是直到最后的阶梯……乔达摩先生，是否可能也在这法与律中，同样地安立有次第的学、次第的行、次第的道呢？”尊者，就是于此事中而说的。

---

ปุจฺฉา – เอวํ [Pg.165] วุตฺเต โข อาวุโส คณกโมคฺคลฺลาโน พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ กึ อโวจ, กถญฺจสฺส ภควา พฺยากาสิ.

问：贤友，当这样说后，婆罗门算数家目犍连对世尊说了什么？世尊又是如何为他解说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – เอวํ วุตฺเต ภนฺเต คณกโมคฺคลฺลาโน พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘กึ นุ โข โภโต โคตมสฺส สาวกา โภตา โคตเมน เอวํ โอวทียมานา เอวํ อนุสาสียมานา สพฺเพ อจฺจนฺตํ นิฏฺฐํ นิพฺพานํ อาโรเธนฺติ, อุทาหุ เอกจฺเจ นาราเธนฺตี’’ติ, ภควา จ ภนฺเต ‘‘อปฺเปกจฺเจ โข พฺราหฺมณ มม สาวกา มยา เอวํ โอวทียมานา เอวํ อนุสาสียมานา อจฺจนฺตํ นิฏฺฐํ นิพฺพานํ อาราเธนฺติ, เอกจฺเจ นาราเธนฺตี’’ติ เอวมาทินา คณกโมคฺคลฺลานสฺส พฺราหฺมณสฺส พฺยากาสิ.

答：尊者，当这样说后，婆罗门算数家目犍连对世尊说了这番话：“乔达摩尊者，您的弟子们，被乔达摩尊者如此教诫、如此训导，是所有人都证达究竟涅槃，还是有些人不能证达呢？”尊者，世尊以“婆罗门，我的弟子们，被我如此教诫、如此训导，有些人证达究竟涅槃，有些人不能证达”等话语，为婆罗门算数家目犍连解说。

---

ปุจฺฉา – อิมญฺจ [Pg.168] ปนาวุโส ธมฺมเทสนํ สุตฺวา คณโก โมคฺคลฺลาโน อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน กีทิสํ ปสนฺนาการมกาสิ.

问：贤友，算数家目犍连听闻此说法后，于此法与律中生起净信，他表现出怎样的净信之相呢？

---

วิสฺสชฺชนา – อิมญฺจ ปน ภนฺเต ธมฺมเทสนํ สุตฺวา คณกโมคฺคลฺลาโน พฺราหฺมโณ ‘‘เย เม โภ โคตม ปุคฺคลา อสทฺธา ชีวิกตฺถา น สทฺธา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตา’’ติ เอวมาทินา อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน ปสนฺนาการมกาสิ.

答：尊者，听闻此说法后，婆罗门算数家目犍连以“乔达摩尊者，那些无信、为生计而非因信，从在家而出家的人……”等话语，于此法与律中生起净信，表现出净信之相。

---

โคปกโมคฺคลฺลานสุตฺต

瞿波迦目犍连经

---

ปุจฺฉา – โคปกโมคฺคลฺลานสุตฺตํ [Pg.170] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน ภาสิตํ.

问：贤友，《瞿波迦目犍连经》是在哪里、针对谁、就什么事、由谁所说？

---

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต โคปกโมคฺคลฺลานํ พฺราหฺมณํ อารพฺภ อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน ภาสิตํ, โคปกโมคฺคลฺลาโน ภนฺเต พฺราหฺมโณ อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ ‘‘อตฺถิ นุ โข โภ อานนฺท เอกภิกฺขุปิ เตหิ ธมฺเมหิ สพฺเพน สพฺพํ สพฺพถา สพฺพํ สมนฺนาคโต, เยหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต โส ภวํ โคตโม อโหสิ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答：尊者，是在王舍城(Rājagaha)，由法宝藏主具寿阿难长老，针对婆罗门瞿波迦目犍连(Gopaka Moggallāna)而说。尊者，婆罗门瞿波迦目犍连对具寿阿难说了这番话：“阿难先生，是否哪怕有一位比丘，能于一切方面、以一切方式，完全具备那位乔达摩尊者——阿罗汉、正等觉者——所具备的那些法呢？”尊者，就是于此事中而说的。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.173] ตตฺถ อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน ภิกฺขุโน ปสาทนียา ธมฺมา ปกาสิตา, เย เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน อกฺขาตา. เยหิ จ สมนฺนาคตํ ภิกฺขุํ อญฺเญ ภิกฺขู สกฺกเรยฺยุํ ครุํ กเรยฺยุํ มาเนยฺยุํ ปูเชยฺยุํ สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยุํ.

问：贤友，当时法宝藏主具寿阿难长老，是如何开示那些能令人生起净信之法？那些法是由知者、见者、阿罗汉、正等觉者的世尊所说，而具足了那些法的比丘，其他比丘会恭敬、尊重、尊敬、供养他，并在恭敬、尊重后依止而住。

---

วิสฺสชฺชนา – อิธ พฺราหฺมณ ภิกฺขุ สีลวา โหติ, ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ อาจารโคจรสมฺปนฺโน อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ, พหุสฺสุโต โหติ สุตธโร สุตสนฺนิจโย, เยเม ธมฺมา อาทิกลฺยาณา มชฺเฌกลฺยาณา ปริโยสานกลฺยาณา สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ อภิวทนฺติ, ตถารูปสฺส ธมฺมา พหุสฺสุตา โหนฺติ ธาตา วจสา ปริจิตา มนสานุเปกฺขิตา ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธาติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน ทส ปสาทนียา ธมฺมา ปกาสิตา. เย เตน ภคตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน อกฺขาตา, เยหิ สมนฺนาคตํ ภิกฺขุํ เอตรหิ ภิกฺขู สกฺกเรยฺยุํ ครุํ กเรยฺยุํ มาเนยฺยุํ ปูเชยฺยุํ สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยุํ.

答：尊者，婆罗门，于此，有比丘具足戒，守护波罗提木叉律仪而住，具足正行与行处，于微细罪中见怖畏，受持学处于学处中学习。他多闻、持所闻、积集所闻，凡那些初善、中善、后善，义妙、文妙，宣说圆满、遍净梵行的法，如是之法他已多闻、受持、言语通利、意所审察、以见善通达。尊者，法宝藏主具寿阿难长老，以如是等方式开示了十种能令人生起净信之法。那些法是由知者、见者、阿罗汉、正等觉者的世尊所说，而如今的比丘们，对于具足了那些法的比丘，会恭敬、尊重、尊敬、供养他，并在恭敬、尊重后依止而住。

---

ปุจฺฉา – เอวํ [Pg.178] วุตฺเต โข อาวุโส วสฺสกาโร พฺราหฺมโณ มคธมหามตฺโต กีทิสํ ปสํสาวจนํ กเถสิ, กถญฺจสฺส อายสฺมา อานนฺทตฺเถโร ธมฺมภณฺฑาคาริโก ตํ วจนํ ปฏิโสเธตฺวา ปกาเสสิ.

问：贤友，当这样说后，摩揭陀(Magadha)大臣婆罗门雨行(Vassakāra)说了怎样的赞叹之语？法宝藏主具寿阿难长老又是如何澄清并开示其言辞的？

---

วิสฺสชฺชนา – เอวํ [Pg.179] วุตฺเต วสฺสกาโร พฺราหฺมโณ มคธมหามตฺโต อุปนนฺทํ เสนาปตึ อามนฺเตสิ ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ ภวํ เสนาปติ, ยทิ เม โภนฺโต สกฺกาตพฺพํ สกฺกโรนฺติ, ครุํ กาตพฺพํ ครุํ กโรนฺติ, มาเนตพฺพํ มาเนนฺติ, ปูเชตพฺพํ ปูเชนฺตี’’ติ เอวมาทิกํ ปสํสาวจนํ กเถสิ, อายสฺมา จ ภนฺเต อานนฺโท ‘‘น จ โข พฺราหฺมณ โส ภควา สพฺพํ ฌานํ วณฺเณสิ, นปิ โส ภควา สพฺพํ ฌานํ น วณฺเณสี’’ติ เอวมาทินา ตํ วจนํ ปฏิโสเธตฺวา ปกาเสสิ.

答：尊者，当这样说后，摩揭陀大臣婆罗门雨行对优波难陀(Upananda)将军说：“将军尊者，您怎么看？这些尊者们恭敬可恭敬者，尊重可尊重者，尊敬可尊敬者，供养可供养者。”他说了如是等赞叹之语。尊者，具寿阿难则以“婆罗门，世尊并非赞叹一切禅，也非不赞叹一切禅”等话语，澄清并开示其言辞。

---

มหาปุณฺณมสุตฺต

大满月经

---

ปุจฺฉา – มหาปุณฺณมสุตฺตํ [Pg.182] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

问：贤友，《大满月经》是世尊在何处、对谁、于何事而说？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ สฏฺฐิมตฺตานํ ปธานียภิกฺขูนํ สงฺฆตฺเถรํ ภิกฺขุํ อารพฺภ ภาสิตํ, อญฺญตโร ภนฺเต

答：尊者，是在舍卫城(Sāvatthī)，针对约六十位精进比丘中的一位僧团长老比丘而说。尊者，

---

สฏฺฐิมตฺตานํ [Pg.183] ปธานียภิกฺขูนํ สงฺฆตฺเถโร ภิกฺขุ อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ จีวรํ กตฺวา เยน ภควา เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘ปุจฺเฉยฺยาหํ ภนฺเต ภควนฺตํ กิญฺจิเทว เทสํ, สเจ เม ภควา โอกาสํ กโรติ ปญฺหสฺส เวยฺยากรณายา’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

约六十位精进比丘中的僧团长老比丘从座位起身，偏袒一肩着衣，向世尊合掌，对世尊说：“尊者，如果世尊给我机会为问题作解答，我愿请教世尊一些事情。”尊者，即是于此事而说。

---

จูฬปุณฺณมสุตฺต

小满月经

---

ปุจฺฉา – จูฬปุณฺณมสุตฺตํ [Pg.184] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊在何处、对谁说了《小满月经》？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

答：尊者，是在舍卫城针对众多比丘而说。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.185] ตตฺถ ภควตา อสปฺปุริสองฺคานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

问：贤友，世尊在那里是如何分别开示非善人法的？

---

วิสฺสชฺชนา – อสปฺปุริโส ภิกฺขเว อสฺสทฺธมฺมสมนฺนาคโต โหติ, อสปฺปุริสภตฺติ โหติ, อสปฺปุริสจินฺตี โหติ, อสปฺปุริสมนฺตี โหติ, อสปฺปุริสวาโจ โหติ, อสปฺปุริสกมฺมนฺโต โหติ, อสปฺปุริสทิฏฺฐิ โหติ, อสปฺปุริสทานํ เทตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา อฏฺฐ อสปฺปุริสองฺคานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

答：诸比丘，非善人具足非正法，亲近非善人，思非善人之所思，议非善人之所议，说非善人之语，作非善人之业，持非善人之见，行非善人之施。尊者，世尊在那里即是如此分别开示了八种非善人法。

---

ปุจฺฉา – กถํ [Pg.186] ปนาวุโส ภควตา ตตฺถ สปฺปุริสองฺคานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

问：贤友，世尊在那里是如何分别开示善人法的？

---

วิสฺสชฺชนา – สปฺปุริโส ภิกฺขเว สทฺธมฺมสมนฺนาคโต โหติ, สปฺปุริสภตฺติ โหติ, สปฺปุริสจินฺตี โหติ, สปฺปุริสมนฺตี โหติ, สปฺปุริสวาโจ โหติ, สปฺปุริสกมฺมนฺโต โหติ, สปฺปุริสทิฏฺฐิ โหติ, สปฺปุริสทานํ เทตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ตตฺถ อฏฺฐวิธานิ สปฺปุริสงฺคานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

答：诸比丘，善人具足正法，亲近善人，思善人之所思，议善人之所议，说善人之语，作善人之业，持善人之见，行善人之施。尊者，世尊在那里即是如此分别开示了八种善人法。

---

อนุปทสุตฺต

次第经

---

ปุจฺฉา – อนุปทสุตฺตํ [Pg.188] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

问：贤友，《次第经》是世尊在何处、对谁、于何事而说？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ, สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู อายสฺมโต สาริปุตฺตสฺส ธมฺมเสนาปติสฺส สภาคา ตสฺมึ สมเย สนฺนิปตึสุ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答：尊者，是在舍卫城，针对众多比丘而说。尊者，当时有众多比丘聚集在法将具寿舍利弗处，即是于此事而说。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.189] ตตฺถ ภควตา อายสฺมโต สาริปุตฺตสฺส ธมฺมเสนาปติสฺส อนุปทธมฺมวิปสฺสนา วิตฺถาเรน วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

问：贤友，世尊是如何为法将具寿舍利弗详细分别开示次第法观的？

---

วิสฺสชฺชนา – ปณฺฑิโต ภิกฺขเว สาริปุตฺโต มหาปญฺโญ ภิกฺขเว สาริปุตฺโต ปุถุปญฺโญ ภิกฺขเว สาริปุตฺโต หาสปญฺโญ [Pg.190] ภิกฺขเว สาริปุตฺโต ติกฺขปญฺโญ ภิกฺขเว สาริปุตฺโต ชวนปญฺโญ ภิกฺขเว สาริปุตฺโต นิพฺเพธิกปญฺโญ ภิกฺขเว สาริปุตฺโต สาริปุตฺโต ภิกฺขเว อฑฺฒมาสํ อนุปทธมฺมวิปสฺสนํ วิปสฺสตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา อายสฺมโต สาริปุตฺตสฺส ธมฺมเสนาปติสฺส อนุปทธมฺมวิปสฺสนา วิตฺถาเรน ปกาสิตา.

答：诸比丘，舍利弗是智者；诸比丘，舍利弗是大慧者；诸比丘，舍利弗是广慧者；诸比丘，舍利弗是捷慧者；诸比丘，舍利弗是锐慧者；诸比丘，舍利弗是速慧者；诸比丘，舍利弗是决择慧者。诸比丘，舍利弗用半个月修习次第法观。尊者，世尊在那里即是如此详细开示了法将具寿舍利弗的次第法观。

---

ฉพฺพิโสธนสุตฺต

六清净经

---

ปุจฺฉา – เตนาวุโส…เป… [Pg.192] สมฺมาสมฺพุทฺเธน ฉพฺพิโสธนสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

问：贤友，……乃至……正等觉者所说的《六清净经》是在哪里，针对谁而说的？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

答：尊者，是在舍卫城，针对众多比丘所说的。

---

สปฺปุริสสุตฺต

善人经

---

ปุจฺฉา – สปฺปุริสสุตฺตํ [Pg.193] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊在哪里、针对什么而说了《善人经》？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

答：尊者，是在舍卫城，针对众多比丘所说的。

---

เสวิตพฺพาเสวิตพฺพสุตฺต

应亲近不应亲近经

---

ปุจฺฉา – เสวิตพฺพาเสวิตพฺพสุตฺตํ [Pg.194] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ เกน สทฺธึ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊所说的《应亲近不应亲近经》，是在哪里、针对什么、与谁一起说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา สทฺธึ ภาสิตํ.

答：尊者，是在舍卫城，针对众多比丘，与法将具寿舍利弗长老一起说的。

---

พหุธาตุกสุตฺต

多界经

---

ปุจฺฉา – พหุธาตุกสุตฺตํ [Pg.195] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

问：贤友，《多界经》是在哪里、针对什么而说的？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

答：尊者，是在舍卫城，针对众多比丘所说的。

---

อิสิคิลิสุตฺต

吞仙山经

---

ปุจฺฉา – อิสิคิลิสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊在哪里，针对什么缘由说了《吞仙山经》？

---

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อิสิคิลิสฺมึ ปพฺพเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

答：尊者，是在王舍城吞仙山上，针对众多比丘所说的。

---

มหาจตฺตารีสกสุตฺต

大四十经

---

ปุจฺฉา – มหาจตฺตารีสกสุตฺตํ [Pg.196] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊在哪里，又是针对什么而说了这部《大四十经》？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

答：尊者，是在舍卫城，针对众多比丘所说的。

---

อานาปานสฺสติสุตฺต

入出息念经

---

ปุจฺฉา – อานาปานสฺสติสุตฺตํ [Pg.197] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊所说的《入出息念经》，是在哪里，针对谁，于什么事中而说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ, เถรา ภนฺเต ภิกฺขู นเว ภิกฺขู โอวทนฺติ อนุสาสนฺติ, อปฺเปกจฺเจ เถรา ภิกฺขู ทสปิ ภิกฺขู โอวทนฺติ อนุสาสนฺติ, อปฺเปกจฺเจ เถรา ภิกฺขู วีสมฺปิ ภิกฺขู โอวทนฺติ อนุสาสนฺติ, อปฺเปกจฺเจ เถรา ภิกฺขู ตึสมฺปิ ภิกฺขู โอวทนฺติ อนุสาสนฺติ, อปฺเปกจฺเจ เถรา ภิกฺขู จตฺตารีสมฺปิ ภิกฺขู โอวทนฺติ อนุสาสนฺติ, เต จ ภนฺเต นวา ภิกฺขู เถเรหิ ภิกฺขูหิ โอวทิยมานา อนุสาสิยมานา อุฬารํ ปุพฺเพนาปรํ วิเสสํ ชานนฺติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答：尊者，是在舍卫城，针对众多比丘所说的。尊者，长老比丘们教诫、训诫新比丘，有些长老比丘教诫、训诫十位比丘，有些长老比丘教诫、训诫二十位比丘，有些长老比丘教诫、训诫三十位比丘，有些长老比丘教诫、训诫四十位比丘。尊者，那些新比丘被长老比丘们教诫、训诫时，能了知前后次第的殊胜。尊者，就是在那件事中说的。

---

กายคตาสติสุตฺต

身至念经

---

ปุจฺฉา – กายคตาสติสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊是在哪里、针对谁、就什么事而说《身至念经》的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ, สมฺพหุลานํ ภนฺเต ภิกฺขูนํ ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตานํ อุปฏฺฐานสาลายํ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยมนฺตรกถา อุทปาทิ ‘‘อจฺฉริยํ อาวุโส, อพฺภุตํ อาวุโส, ยาวญฺจิทํ เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน กายคตาสติ ภาวิตา พหุลีกตา มหปฺผลา วุตฺตา มหานิสํสา’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答：尊者，此经是在舍卫城(Sāvatthī)针对众多比丘而说。尊者，众多比丘用完午食，从托钵回来后，在集会堂中坐在一起时，生起了这样的谈话：“贤友们，真是稀有啊！贤友们，真是未曾有啊！那位知者、见者、阿罗汉、正等觉者的世尊，宣说了身至念经修习、多作，有大果报、大利益。”尊者，此经就是就那件事而说的。

---

สงฺขารูปปตฺติสุตฺต

行生经

---

ปุจฺฉา – สงฺขารูปปตฺติสุตฺตํ [Pg.200] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊是在哪里、针对谁而说《行生经》的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

答：尊者，此经是在舍卫城(Sāvatthī)针对众多比丘而说的。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส ตตฺถ ภควตา สงฺขารูปปตฺติโย วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

问：贤友，世尊在那里是如何分别开示诸行往生的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ สทฺธาย สมนฺนาคโต โหติ, สีเลน สมนฺนาคโต โหติ, สุเตน สมนฺนาคโต โหติ, จาเคน สมนฺนาคโต โหติ, ปญฺญาย สมนฺนาคโต โหติ, ตสฺส เอวํ โหติ ‘‘อโห วตาหํ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ขตฺติยมหาสาลานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย’’นฺติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา สงฺขารูปปตฺติโย วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

答：“诸比丘，于此，有比丘具足信，具足戒，具足闻，具足施，具足慧。他这样想：‘啊，愿我身坏命终之后，得与刹帝利大富为伴而往生！’”尊者，世尊在那里就是以如此等方式，分别开示了诸行往生。

---

จูฬสุญฺญตสุตฺต

小空经

---

ปุจฺฉา – จูฬสุญฺญตสุตฺตํ [Pg.202] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊是在哪里、针对谁、就什么事而说《小空经》的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อารพฺภ ภาสิตํ, อายสฺมา ภนฺเต อานนฺโท สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘เอกมิทํ ภนฺเต สมยํ ภควา สกฺเกสุ วิหรติ นครกํ นาม สกฺยานํ นิคโม, ตตฺถ เม ภนฺเต ภควโต สมฺมุขา สุตํ, สมฺมุขา ปฏิคฺคหิตํ, สุญฺญตาวิหาเรนาหํ อานนฺท เอตรหิ พหุลํ วิหรามีติ กจฺจิ เมตํ ภนฺเต สุสฺสุตํ สุคฺคหิตํ สุมนสิกตํ สูปธาริต’’นฺติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答：尊者，此经是在舍卫城(Sāvatthī)针对具寿阿难而说的。尊者，具寿阿难在傍晚时分从独坐中起来，对世尊这样说：“尊者，有一次，世尊住在释迦族一个名为那伽罗迦(Nagaraka)的市镇。尊者，在那里，我从世尊面前亲闻、亲受：‘阿难，我如今多住于空住。’尊者，我是否善听、善受、善作意、善忆持了呢？”尊者，此经就是就那件事而说的。

---

มหาสุญฺญตสุตฺต

大空经

---

ปุจฺฉา – มหาสุญฺญตสุตฺตํ [Pg.204] ปนาวุโต ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

提问：贤友，关于《大空经》，世尊是在何处、为了谁、因为什么事情而说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต กปิลวตฺถุสฺมึ อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อารพฺภ ภาสิตํ, อายสฺมา ภนฺเต อานนฺโท สมฺพหุเลหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ ฆฏาย สกฺกสฺส วิหาเร จีวรกมฺมํ กโรติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

回答：尊者，这是在释迦族(Sakya)的迦毗罗卫(Kapilavatthu)，针对具寿阿难(Ānanda)而说的。尊者，具寿阿难与众多比丘一起在释迦族人伽陀(Ghaṭā)的精舍中做缝制僧衣之事。尊者，（世尊）就是针对这件事而说的。

---

อจฺฉริยอพฺภุตสุตฺต

希有未曾有法经

---

ปุจฺฉา – อจฺฉริยอพฺภุตสุตฺตํ [Pg.205] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน สทฺธึ ภาสิตํ.

提问：贤友，世尊是在哪里、为了什么人、什么事情、与谁一起说了《希有未曾有法经》呢？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน สทฺธึ ภาสิตํ. สมฺพหุลานํ ภนฺเต ภิกฺขูนํ ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตานํ อุปฏฺฐานสาลายํ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยมนฺตรกถา อุทปาทิ ‘‘อจฺฉริยํ อาวุโส, อพฺภุตํ อาวุโส ตถาคตสฺส มหิทฺธิกตา มหานุภาวตา. ยตฺร หิ นาม ตถาคโต อตีเต พุทฺเธ ปรินิพฺพุเต ฉินฺนปปญฺเจ ฉินฺนวฏุเม ปริยาทินฺนวฏฺเฏ สพฺพทุกฺขวีติวตฺเต ชานิสฺสติ. เอวํชจฺจา เต ภควนฺโต อเหสุํ อิติปิ, เอวํนามา เต ภควนฺโต อเหสุํ อิติปิ, เอวํโคตฺตา เต ภควนฺโต อเหสุํ อิติปิ, เอวํสีลา เต ภควนฺโต อเหสุํ อิติปิ, เอวํธมฺมา เต ภควนฺโต อเหสุํ อิติปิ, เอวํปญฺญา [Pg.206] เต ภควนฺโต อเหสุํ อิติปิ, เอวํวิหารี เต ภควนฺโต อเหสุํ อิติปิ, เอวํวิมุตฺตา เต ภควนฺโต อเหสุํ อิติปี’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

回答：尊者，此事发生在舍卫城(Sāvatthī)，是针对众多比丘，与法宝之库藏的具寿阿难长老(Ānandatthera)一起说的。尊者，众多比丘在午后饭食完毕、从施食处回来，聚集在侍奉堂(Upaṭṭhānasālā)中，当时生起了这样的谈话：“贤友们，真是希有啊！贤友们，真是未曾有啊！如来(Tathāgata)有大神力、大威势。如来竟然能知道过去已经般涅槃(parinibbute)、断除戏论(papañca)、断绝轮回之道(vaṭuma)、穷尽轮回(vaṭṭa)、超越一切苦的诸佛。那些世尊有如此的出身，那些世尊有如此的名称，那些世尊有如此的种姓，那些世尊有如此的戒行，那些世尊有如此之法，那些世尊有如此的智慧，那些世尊有如此的安住，那些世尊有如此的解脱。”尊者，就是针对这件事而说的。

---

พากุลสุตฺต

薄拘罗经

---

ปุจฺฉา – พากุลสุตฺตํ [Pg.207] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ เกน ภาสิตํ.

提问：贤友，这部《薄拘罗经》是在哪里、针对什么人、由谁宣说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อเจลํ กสฺสปํ อารพฺภ อายสฺมตา พากุลตฺเถเรน ภาสิตํ.

回答：尊者，这是在王舍城(Rājagaha)，针对裸行者迦叶(Kassapa)而说的，由具寿薄拘罗长老(Bākulatthera)宣说。

---

ทนฺตภูมิสุตฺต

调御地经

---

ปุจฺฉา – ทนฺตภูมิสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

提问：贤友，世尊所说的《调御地经》是在哪里、为了谁、关于什么事情而说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต ชยเสนํ ราชกุมารํ อารพฺภ ภาสิตํ. ชยเสโน ภนฺเต ราชกุมาโร อจิรวตํ สมณุทฺเทสํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘สุตํ เมตํ โภ อคฺคิเวสฺสน อิธ ภิกฺขุ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต ผุเสยฺย [Pg.208] จิตฺตสฺส เอกคฺคต’’นฺติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

回答：尊者，这是在王舍城(Rājagaha)，针对胜军(Jayasena)王子而说的。尊者，胜军王子曾去拜访新出家的沙弥阿耆毗舍那(Aggivessana)，这样说道：“喂，阿耆毗舍那，我听闻，于此，有比丘住于不放逸、热忱、精勤，即能触证心一境性。”尊者，世尊就是针对这件事而说的。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.210] ตตฺถ ภควตา อจิรวตสฺส สมณุทฺเทสสฺส สมสฺสาเสตฺวา ธมฺมเทสนานโย ปกาสิโต.

提问：贤友，当时世尊是如何安慰那位新出家的沙弥，并阐明说法之道的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – ตํ กุเตตฺถ อคฺคิเวสฺสน ลพฺภา, ยํ ตํ เนกฺขมฺเมน ญาตพฺพํ เนกฺขมฺเมน ทฏฺฐพฺพํ เนกฺขมฺเมน ปตฺตพฺพํ เนกฺขมฺเมน สจฺฉิกาตพฺพํ, ตํ วต ชยเสโน ราชกุมาโร กามมชฺเฌ วสนฺโต กาเม ปริภุญฺชนฺโต กามวิตกฺเกหิ ขชฺชมาโน กามปริฬาเหน ปริฑยฺหมาโน กามปริโยสนาย อุสฺสุโก อุสฺสติ วา ทกฺขติ วา สจฺฉิ วา กริสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชตีติ เอวํ โข ภนฺเต ภควโต อจิรวตสฺส สมณุทฺเทสสฺส สมสฺสาเสตฺวา, เสยฺยถาปิสฺสุ อคฺคิเวสฺสน ทฺเว หตฺถิทมฺมา วา อสฺสทมฺมาวา โคทมฺมา วา สุทนฺตา สุวินีตาติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา อจิรวตสฺส สมณุทฺเทสสฺส เทสนานโย ปกาสิโต.

回答：“阿耆毗舍那，那怎么可能得到呢？凡是应由出离(nekkhamma)而了知、由出离而得见、由出离而达到、由出离而作证者，胜军王子住在欲乐(kāma)中，享受欲乐，为欲寻所吞食，为欲恼所燃烧，热衷于追求欲乐，他岂能了知、或得见、或作证此事？此理不存在。”尊者，世尊就是这样安慰了那位新出家的沙弥。“又如，阿耆毗舍那，有两头善于调御、善于训练的大象(hatthidamma)、马(assadamma)或牛(godamma)……”尊者，世尊以此为例，向那位新出家的沙弥阐明了说法之道。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.214] ตตฺถ ภควา ทฺเว อุปมาโย ทสฺเสตฺวา ตตุตฺตริ ธมฺมเทสนํ ปวฑฺเฒติ.

提问：贤友，世尊在那里如何举出两个譬喻，并由此进一步展开说法呢？

---

วิสฺสชฺชนา – เสยฺยถาปิ อคฺคิเวสฺสน ราชาขตฺติโย มุทฺธาวสิตฺโต นาควนิกํ อามนฺเตตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควา อุตฺตริปิ ธมฺมเทสนํ ปวฑฺเฒสิ.

回答：“譬如，阿耆毗舍那，一位受灌顶的刹帝利王(rājākhattiyo muddhāvasitto)对驯象师(nāgavanika)说……”尊者，世尊以此为例，更进一步展开说法。

---

ภูมิชสุตฺต

地生经

---

ปุจฺฉา – เตนาวุโส…เป… [Pg.216] สมฺมาสมฺพุทฺเธน ภูมิชสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

提问——贤友，由世尊、阿罗汉、正等觉者所说的《地生经》，是在哪里？为了谁？关于什么事而宣说的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต ชยเสนํ ราชกุมารํ อารพฺภ ภาสิตํ, ชยเสโน ภนฺเต ราชกุมาโร อายสฺมนฺตํ ภูมิชํ เอตทโวจ ‘‘สนฺติ โภ ภูมิช เอเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน ‘อาสญฺเจปิ กริตฺวา พฺรหฺมจริยํ จรนฺติ, อภพฺพา ผลสฺส อธิคมาย. อนาสญฺเจปิ กริตฺวา พฺรหฺมจริยํ จรนฺติ, อภพฺพา ผลสฺส อธิคมาย. อาสญฺจ อนาสญฺเจปิ กริตฺวา พฺรหฺมจริยํ จรนฺติ, อภพฺพา ผลสฺส อธิคมาย[Pg.217]. เนวาสํ นานาสญฺเจปิ กริตฺวา พฺรหฺมจริยํ จรนฺติ, อาภพฺพา ผลสฺส อธิคมายา’ติ. อิธ โภโต ภูมิชสฺส สตฺถา กึวาที กิมกฺขายี’’ติ ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答复——尊者，在王舍城，是针对胜军王子而宣说的。尊者，胜军王子曾对具寿布米迦(Bhūmija)这样说：“具寿布米迦，有些沙门、婆罗门这样说，持有这样的见解：‘即使怀着期望而修梵行，也无法证得果位；即使不怀着期望而修梵行，也无法证得果位；即使怀着期望又不怀着期望而修梵行，也无法证得果位；即使既不怀着期望也非不怀着期望而修梵行，也无法证得果位。’具寿布米迦，对此，您的导师是何说者？是何宣说者？”尊者，就是针对这件事而宣说的。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.219] ตตฺถ ภควตา อายสฺมโต ภูมิชตฺเถรสฺส ตํ พฺยากรณํ สมนุชานิตฺวา ตตุตฺตริ ธมฺมเทสนานโย ปริปูเรตฺวา ปกาสิโต.

提问——贤友，世尊是如何认可具寿布米迦长老的那个记说，并进一步圆满地宣说教法之道的？

---

วิสฺสชฺชนา – ตคฺฆ ตฺวํ ภูมิช เอวํ ปุฏฺโฐ เอวํ พฺยากรมาโน วุตฺตวาที เจว เม โหสิ, น จ มํ อภูเตน อพฺภาจิกฺขสิ, เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา อายสฺมโต ภูมิชสฺส ตํ วจนํ สมนุชานิตฺวา ‘‘เยหิ เกหิจิ ภูมิช สมณา วา พฺราหฺมณา วา มิจฺฉาทิฏฺฐิโน มิจฺฉาสงฺกปฺปา มิจฺฉาวาจา มิจฺฉากมฺมนฺตา มิจฺฉาอาชีวา มิจฺฉาวายามา มิจฺฉาสตี มิจฺฉาสมาธิโน, เต อาสญฺเจปิ กริตฺวา พฺรหฺมจริยํ จรนฺติ, อภพฺพา ผลสฺส อธิคมายา’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา อายสฺมโต ภูมิชสฺส อุตฺตริ เทสนานโย ปริปูเรตฺวา ปกาสิโต.

答复——“布米迦，你这样被问，就这样回答，既是符合我的说法，也没有用不实之言诽谤我。”尊者，世尊认可了具寿布米迦的这番话，像这样为他进一步宣说教法：“布米迦，无论任何沙门或婆罗门，只要是持有邪见、邪思惟、邪语、邪业、邪命、邪精进、邪念、邪定，即使他们怀着期望而修梵行，也无法证得果位。”尊者，世尊就是这样为具寿布米迦圆满地宣说了进一步的教法。

---

อนุรุทฺธสุตฺต

阿那律经

---

ปุจฺฉา – อนุรุทฺธสุตฺตํ [Pg.224] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน ภาสิตํ.

提问——贤友，这部《阿那律经》是在哪里？针对谁？关于什么事？由谁宣说的？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ปญฺจกงฺคํ ถปตึ อารพฺภ อายสฺมตา อนุรุทฺธตฺเถเรน ภาสิตํ, ปญฺจกงฺโค ภนฺเต ถปติ อายสฺมนฺตํ อนุรุทฺธํ เอตทโวจ ‘‘อิธ มํ ภนฺเต เถรา ภิกฺขู อุปสงฺกมิตฺวา เอวมาหํสุ ‘อปฺปมาณํ คหปติ เจโตวิมุตฺตึ ภาเวหี’ติ, เอกจฺเจ เถรา เอวมาหํสุ ‘มหคฺคตํ คหปติ เจโตวิมุตฺตึ ภาเวหี’’ติ, ยา จายํ ภนฺเต อปฺปมาณา เจโตวิมุตฺติ ยา จ มหคฺคตา เจโตวิมุตฺติ, อิเม ธมฺมา นานตฺถา เจว นานาพฺยญฺชนา จ, อุทาหุ เอกตฺถา พฺยญฺชนเมว นานนฺติ’’ ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答复——尊者，在舍卫城(Sāvatthī)，是具寿阿那律长老针对五支木匠(Pañcakaṅga thapati)而宣说的。尊者，五支木匠曾对具寿阿那律这样说：“尊者，这里有些长老比丘来找我，这样对我说：‘居士，你应该修习无量心解脱。’另一些长老则说：‘居士，你应该修习广大心解脱。’尊者，这无量心解脱和广大心解脱，是意义不同、词语也不同呢，还是意义相同，只是词语不同呢？”尊者，就是针对这件事而宣说的。

---

อุปกฺกิเลสสุตฺต

杂染经

---

ปุจฺฉา – อุปกฺกิเลสสุตฺตํ [Pg.225] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊是在哪里、针对谁而说《杂染经》的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – ปาจีนวํสทาเย ภนฺเต อายสฺมนฺตํ อนุรุทฺธตฺเถรํ อารพฺภ ภาสิตํ.

答：尊者，是在东竹林园(Pācīnavaṃsadāya)，针对具寿阿那律长老而说的。

---

พาลปณฺฑิตสุตฺต

愚人与智者经

---

ปุจฺฉา – พาลปณฺฑิตสุตฺตํ [Pg.226] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊是在哪里、针对谁而说《愚人与智者经》的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ.

答：尊者，是在舍卫城(Sāvatthī)，针对众多比丘而说的。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส ตตฺถ ภควตา พาลสฺส พาลลกฺขณานิ จ พาลสฺส ทิฏฺเฐว ธมฺเม ทุกฺขโทมนสฺสปฺปฏิสํเวทนา จ ปกาสิตา.

问：贤友，世尊在那里是如何开示愚人的愚人相，以及愚人在现法中所感受的苦和忧的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – ตีณิมานิ ภิกฺขเว พาลสฺส พาลลกฺขณานิ พาลนิมิตฺตานิ พาลาปทานานิ. กตมานิ ตีณิ. อิธ ภิกฺขเว พาโล ทุจฺจินฺติตจินฺตี [Pg.227] จ โหติ ทุพฺภาสิตภาสี จ ทุกฺกฏกมฺมการี จาติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา พาลสฺส พาลลกฺขณานิ จ พาลสฺส ทิฏฺเฐว ธมฺเม ทุกฺขโทมนสฺสปฺปฏิสํเวทนา จ ปกาสิตา.

答：诸比丘，此等是愚人的三种愚人相、愚人兆、愚人行。是哪三种呢？在此，诸比丘，愚人思恶思、说恶说、作恶作。尊者，世尊在那里就是这样开示了愚人的愚人相，以及愚人在现法中所感受的苦和忧的。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.230] ตตฺถ ภควตา พาลสฺส สมฺปราโย จ ตตฺถ นิรเย พาลสฺส ทุกฺขโทมนสฺสปฏิสํเวทนา จ ปกาสิตา.

问：贤友，世尊在那里是如何开示愚人的来世，以及愚人在地狱中所感受的苦和忧的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – ส โข โส ภิกฺขเว พาโล กาเยน ทุจฺจริตํ จริตฺวา วาจาย ทุจฺจริตํ จริตฺวา มนสา ทุจฺจริตํ จริตฺวา กายสฺส เภทาปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา พาลสฺส สมฺปราโย จ ตตฺถ จ พาลสฺส นิรเย ทุกฺขโทมนสฺสปฺปฏิสํเวทนา ปกาสิตา.

答：诸比丘，那愚人身行恶行，语行恶行，意行恶行，在身坏命终之后，往生到苦界、恶趣、堕处、地狱。尊者，世尊就是这样开示了愚人的来世，以及愚人在地狱中所感受的苦和忧的。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.234] ตตฺถ ภควตา พาลสฺส ติรจฺฉานโยนิยํ ทุกฺขโทมนสฺสปฏิสํเวทนา ปกาสิตา.

问：贤友，世尊是如何开示愚人在畜生界中所感受的苦和忧的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – สนฺติ ภิกฺขเว ติรจฺฉานคตา ปาณา ติณภกฺขา เต อลฺลานิปิ ติณานิ สุกฺขานิปิ ติณานิ ทนฺตุลฺเลหกํ ขาทนฺตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา พาลสฺส ติรจฺฉานโยนิยํ ทุกฺขโทมนสฺสปฺปฏิสํเวทนา ปกาสิตา.

答：诸比丘，有生于畜生的众生，以草为食，它们用牙齿刮食湿草和干草。尊者，世尊就是这样在那里开示了愚人在畜生界中所感受的苦和忧的。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.235] ตตฺถ ภควตา พาเลน สกึ วินิปาตคเตน ปุน มนุสฺสตฺตทุลฺลภตา ปกาสิตา.

问：贤友，世尊在那里是如何开示愚人一旦堕入堕处，便难再得人身的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว ปุริโส เอกจฺฉิคฺคลํ ยุคํ มหาสมุทฺเท ปกฺขิเปยฺย, ตเมนํ ปุรตฺถิโม วาโต ปจฺฉิเมน สํหเรยฺยาติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา พาเลน สกึ วินิปาตคเตน ปุน มนุสฺสตฺตสฺส ทุลฺลภตา ปกาสิตา.

答：诸比丘，譬如有人将一个独孔轭投进大海，东风将它吹向西边。尊者，世尊就是这样开示了愚人一旦堕入堕处，再得人身之难的。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.237] ตตฺถ ภควตา พาลสฺส กทาจิ กรหจิ ทีฆสฺส อทฺธุโน อจฺจเยน มนุสฺสตฺตํ อาคตสฺสปิ ทุกฺขพหุลตา ปกาสิตา.

问：贤友，世尊是如何开示愚人经过漫长的时间，偶尔投生为人后，仍然多苦的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – ส โข โส ภิกฺขเว พาโล สเจ กทาจิ กรหจิ ทีฆสฺส อทฺธุโน อจฺจเยน มนุสฺสตฺตํ อาคจฺฉตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา พาลสฺส กทาจิ กรหจิ ทีฆสฺส อทฺธุโน อจฺจเยน มนุสฺสตฺตํ อาคตสฺสปิ ทุกฺขพหุลตา ปกาสิตา.

答：“诸比丘，那愚人若经过漫长的时间，偶尔投生为人……”尊者，世尊就是这样在那里开示了愚人经过漫长的时间，偶尔投生为人后，仍然多苦的。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.238] ตตฺถ ภควตา ปณฺฑิตสฺส ปณฺฑิตลกฺขณานิ จ ปณฺฑิตสฺส ทิฏฺเฐว ธมฺเม สุขโสมนสฺสปฺปฏิสํเวทนา จ ปกาสิตา.

问：贤友，世尊是如何开示智者的智者相，以及智者在现法中所感受的乐和悦的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – ตีณิมานิ ภิกฺขเว ปณฺฑิตสฺส ปณฺฑิตลกฺขณานิ ปณฺฑิตนิมิตฺตานิ ปณฺฑิตาปทานานิ. กตมานิ ตีณิ. อิธ ภิกฺขเว ปณฺฑิโต สุจินฺติตจินฺตี จ โหติ สุภาสิตภาสี จ สุกตกมฺมการี จาติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา

答：诸比丘，此等是智者的三种智者相、智者兆、智者行。是哪三种呢？在此，诸比丘，智者思善思、说善说、作善作。尊者，世尊就是这样在那里开示了

---

ปณฺฑิตสฺส [Pg.239] ปณฺฑิตลกฺขณานิ จ ทิฏฺเฐว ธมฺเม ปณฺฑิตสฺส สุขโสมนสฺสปฏิสํเวทนา จ ปกาสิตา.

智者的智者相，以及智者在现法中所感受的乐和悦的。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.240] ตตฺถ ภควตา ปณฺฑิตสฺส สมฺปราโย จ ตตฺถ สคฺเค สุขโสมนสฺสปฺปฏิสํเวทนา จ ปกาสิตา.

问：贤友，世尊在那里是如何开示智者的来世，以及智者在天界所感受的乐和悦的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – ส โข โส ภิกฺขเว ปณฺฑิโต กาเยน สุจริตํ จริตฺวา วาจาย มนสา สุจริตํ จริตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา ปณฺฑิตสฺส สมฺปราโย จ สคฺเค จ ปณฺฑิตสฺส สุขโสมนสฺสปฺปนิสํเวทนา ปกาสิตา.

答：诸比丘，那智者身行善行，语行善行，意行善行，在身坏命终之后，往生到善趣、天界。尊者，世尊就是这样在那里开示了智者的来世，以及智者在天界所感受的乐和悦的。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.242] ตตฺถ ภควตา ปณฺฑิตสฺส กทาจิ กรหจิ ทีฆสฺส อทฺธุโน อจฺจเยน มนุสฺสตฺตํ อาคตสฺสปิ สุขพหุลตา ปกาสิตา.

问：贤友，世尊是如何开示智者经过漫长的时间，偶尔投生为人后，仍然多乐的呢？

---

วิสฺสชฺชนา – ส โข โส ภิกฺขเว ปณฺฑิโต สเจ กทาจิ กรหจิ ทีฆสฺส อทฺธุโน อจฺจเยน มนุสฺสตฺตํ อาคจฺฉติ, ยานิ ตานิ อุจฺจากุลานิ ขตฺติยมหาสาลกุลํ วา พฺราหฺมณมหาสาลกุลํ วา คหปติมหาสาลกุลํ วา ตถารูเป กุเล ปจฺจาชายตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา ปณฺฑิตสฺส กทาจิ กรหจิ ทีฆสฺส อทฺธุโน อจฺจเยน มนุสฺสตฺตํ อาคตสฺสปิ สุขพหุลตา ปกาสิตา.

答：“诸比丘，那智者若经过漫长的时间，偶尔投生为人，会投生在如此高贵的家族中，即刹帝利大家族、婆罗门大家族或居士大家族。”尊者，世尊就是这样在那里开示了智者经过漫长的时间，偶尔投生为人后，仍然多乐的。

---

จูฬกมฺมวิภงฺคสุตฺต

小业分别经

---

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.244] ชานตา ปสฺสตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน จูฬกมฺมวิภงฺคสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

问：贤友，那位知者、见者……乃至……正等觉者所说的《小业分别经》，是在何处、针对谁、因何事而说呢？

---

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สุภํ มาณวํ โตเทยฺยปุตฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ. สุโภ ภนฺเต มาณโว โตเทยฺยปุตฺโต ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘โก นุ โข โภ โคตม เหตุ โก ปจฺจโย, เยน มนุสฺสานํเยว สตํ มนุสฺสภูตานํ ทิสฺสนฺติ หีนปฺปณีตตา. ทิสฺสนฺติ หิ โภ โคตม มนุสฺสา อปฺปายุกา, ทิสฺสนฺติ ทีฆายุกา. ทิสฺสนฺติ พวฺหาพาธา, ทิสฺสนฺติ อปฺปาพาธา. ทิสฺสนฺติ ทุพฺพณฺณา, ทิสฺสนฺติ วณฺณวนฺโต. ทิสฺสนฺติ อปฺเปสกฺขา, ทิสฺสนฺติ มเหสกฺขา. ทิสฺสนฺติ อปฺปโภคา, ทิสฺสนฺติ มหาโภคา. ทิสฺสนฺติ นีจกุลีนา, ทิสฺสนฺติ อุจฺจากุลีนา. ทิสฺสนฺติ ทุปฺปญฺญา, ทิสฺสนฺติ ปญฺญวนฺโต. โก นุ โข โภ โคตม เหตุ โก ปจฺจโย, เยน มนุสฺสานํเยว สตํ มนุสฺสภูตานํ ทิสฺสนฺติ หีนปฺปณีตตา’’ติ ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答：尊者，是在舍卫城(Sāvatthī)，针对多迭亚之子须婆(Subha)青年而说的。尊者，多迭亚之子须婆青年来到世尊跟前，说了这番话：“乔达摩，是什么因、什么缘，让同为人类，却可见到有高下之别？乔达摩，我们见到的人，有的短寿，有的长寿；有的多病，有的少病；有的貌丑，有的貌美；有的势弱，有的势强；有的贫穷，有的富裕；有的出身低贱，有的出身高贵；有的智慧低劣，有的智慧高超。乔达摩，究竟是什么因、什么缘，让同为人类，却可见到有高下之别呢？”尊者，此经就是针对这件事而说的。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.246] ตตฺถ ภควตา สตฺตานํ ทีฆายุกอปฺปายุกสํวตฺตนกกมฺมานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

问：贤友，世尊在那里是如何分别开示导致众生长寿与短寿的业呢？

---

วิสฺสชฺชนา – อิธ มาณว เอกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา ปาณาติปาตี โหติ, ลุทฺโท โลหิตปาณิ หตปหเต นิวิฏฺโฐ อทยาปนฺโน ปาณภูเตสูติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา อปฺปายุกทีฆายุกสํวตฺตนกานิ กมฺมานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

答：尊者，世尊在那里是这样分别开示导致短寿与长寿的业的：“青年，在此，某个女人或男人杀害生命，残忍，手染鲜血，热衷于杀戮与伤害，对一切有情众生毫无慈悲。”等等。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.247] ตตฺถ ภควตา สตฺตานํ อปฺปาพาธพวฺหาพาธสํวตฺตนกกมฺมานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

问：贤友，世尊在那里是如何分别开示导致众生少病与多病的业呢？

---

วิสฺสชฺชนา – อิธ [Pg.248] มาณว เอกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา สตฺตานํ วิเหฏฺฐกชาติโก โหติ ปาณินา วา เลฑฺฑุนาวา ทณฺเฑนวา สตฺเถน วาติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา สตฺตานํ อปฺปาพาธพวฺหาพาธสํวตฺตนกกมฺมานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

答：尊者，世尊在那里是这样分别开示导致众生少病与多病的业的：“青年，在此，某个女人或男人有伤害众生的习性，用手、土块、棍棒或刀杖伤害众生。”等等。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.249] ตตฺถ ภควตา สตฺตานํ สุวณฺณทุพฺพณฺณสํวตฺตนกกมฺมานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

问：贤友，世尊在那里是如何分别开示导致众生貌美与貌丑的业呢？

---

วิสฺสชฺชนา – อิธ มาณว เอกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา โกธโน โหติ อุปายาสพหุโล, อปฺปมฺปิ วุตฺโต สมาโน อภิสชฺชติ กุปฺปติ พฺยาปชฺชติ ปติฏฺฐิยติ, โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา สตฺตานํ สุวณฺณทุพฺพณฺณสํวตฺตนกกมฺมานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

答：尊者，世尊在那里是这样分别开示导致众生貌美与貌丑的业的：“青年，在此，某个女人或男人易怒、多恼，稍被触及便会恼怒、生气、起瞋心、固执己见，并显露出愤怒、瞋恚与不满。”等等。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.251] ตตฺถ ภควตา สตฺตานํ มเหสกฺข อปฺเปสกฺขสํวตฺตนกกมฺมานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

问：贤友，世尊在那里是如何分别开示导致众生势强与势弱的业呢？

---

วิสฺสชฺชนา – อิธ มาณว เอกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อิสฺสามนโก โหติ, ปรลาภสกฺการ ครุการ มานนวนฺทน ปูชาสุ อิสฺสติ อุปทุสฺสติ อิสฺสํ พนฺธตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา สตฺตานํ อปฺเปสกฺขมเหสกฺขสํวตฺตนกานิ กมฺมานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

答：尊者，世尊在那里是这样分别开示导致众生势弱与势强的业的：“青年，在此，某个女人或男人心怀嫉妒，对他人所得的利养、恭敬、尊重、敬奉、礼拜与供养，心生嫉妒、瞋恨，并怀有妒意。”等等。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.253] ตตฺถ ภควตา มหาโภคอปฺปโภคสํวตฺตนกกมฺมานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

问：贤友，世尊在那里是如何分别开示导致富裕与贫穷的业呢？

---

วิสฺสชฺชนา – อิธ มาณว เอกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา น ทาตา โหติ, สมณสฺส วา พฺราหฺมณสฺส วา อนฺนํ ปานํ วตฺตํ ยานํ มาลาคนฺธ วิเลปนํ เสยฺยวสถปทีเปยฺยนฺติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา มหาโภคอปฺปโภคสํวตฺตนกกมฺมานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

答：尊者，世尊在那里是这样分别开示导致富裕与贫穷的业的：“青年，在此，某个女人或男人不布施食物、饮品、衣服、车乘、花鬘、熏香、涂香、床座、住所、灯明给沙门或婆罗门。”等等。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.255] ตตฺถ ภควตา สตฺตานํ อุจฺจากุลีน นีจกุลีนสํวตฺตนกกมฺมานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

问：贤友，世尊在那里是如何分别开示导致众生出身高贵与出身低贱的业呢？

---

วิสฺสชฺชนา – อิธ มาณว เอกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา ถทฺโธ โหติ อติมานิ อภิวาเทตพฺพํ น อภิวาเทติ, ปจฺจุฏฺฐาตพฺพํ น ปจฺจุฏฺเฐติ, อาสนารหสฺส น อาสนํ เทติ, มคฺคารหสฺส น มคฺคํ เทติ, สกฺกาตพฺพํ น สกฺกโรติ, ครุกาตพฺพํ น ครุกโรติ, มาเนตพฺพํ มาเนติ, ปูเชตพฺพํ น ปูเชตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา สตฺตานํ อุจฺจากุลีน นีจกุลีนสํวตฺตนกกมฺมานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

答：尊者，世尊在那里是这样分别开示导致众生出身高贵与出身低贱的业的：“青年，在此，某个女人或男人固执、傲慢，对应问候者不问候，对应起立者不起立，对应让座者不让座，对应让路者不让路，对应恭敬者不恭敬，对应尊重者不尊重，对应敬奉者不敬奉，对应礼拜者不礼拜。”等等。

---

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.257] ตตฺถ ภควตา สตฺตานํ มหาปญฺญทุปฺปญฺญสํวตฺตนกกมฺมานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

问：贤友，世尊在那里是如何分别开示导致众生智慧高超与智慧低劣的业呢？

---

วิสฺสชฺชนา – อิธ มาณว เอกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา อุปสงฺกมิตฺวา น ปริปุจฺฉิตา โหติ ‘‘กึ ภนฺเต กุสลํ, กึ อกุสลํ. กึ สาวชฺชํ, กึ อนวชฺชํ. กึ เสวิตพฺพํ, กึ น เสวิตพฺพํ. กึ เม กรียมานํ ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขาย โหติ, กึ วา ปน เม กรียมานํ [Pg.258] ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขาย โหตี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา สตฺตานํ มหาปญฺญทุปฺปญฺญสํวตฺตนกกมฺมานิ วิภชิตฺวา ปกาสิตานิ.

答：尊者，世尊在那里是这样分别开示导致众生智慧高超与智慧低劣的业的：“青年，在此，某个女人或男人不去亲近沙门或婆罗门请教：‘尊者，什么是善？什么是不善？什么是有过失的？什么是无过失的？什么应行？什么不应行？我做什么会给自己带来长期的不利与痛苦？又做什么会给自己带来长期的利益与安乐？’”等等。

---

อินฺทฺริยภาวนาสุ

诸根的修习

---

ปุจฺฉา – อินฺทฺริยภาวนาสุตฺตํ [Pg.260] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊在哪里、为了谁、因为什么事情说了《根修习经》？

---

วิสฺสชฺชนา – คชงฺคลายํ ภนฺเต อุตฺตรํ นาม มาณวํ ปาราสิวิยนฺเตวาสึ อารพฺภ ภาสิตํ, อุตฺตโร ภนฺเต มาณโว ปาราสิวิยนฺเตวาสี ภควตา ปุฏฺโฐ ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘อิธ โภ โคตม จกฺขุนา รูปํ น ปสฺสติ, โสเตน สทฺทํ น สุณาติ. เอวํ โข โภ โคตม เทเสติ ปาราสิวิโย พฺราหฺมโณ สาวกานํ อินฺทฺริยภาวน’’นฺติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ภาสิตํ.

答：尊者，此经是在象林(Gajaṅgalā)，针对名为优陀罗(Uttara)的青年，即波罗奢利(Pārāsiviya)的弟子所说的。尊者，优陀罗青年，波罗奢利的弟子，被世尊询问后，对世尊这么说：“乔达摩，在此，以眼不见色，以耳不闻声。乔达摩，波罗奢利婆罗门就是这样向弟子们教导根修习的。”尊者，此经即是于此事中而说。