နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ
礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者
ကဝိဒပ္ပဏနီတိ
诗法庄严论
မာတိကာ
纲要
ယထာဓမ္မိကရာဇူနံ, အမစ္စာ စ ပုရောဟိတာ;
နီတိသတ္ထံ သုနိဿာယ, နိစ္ဆယန္တိ ဝိနိစ္ဆယံ.
秉持正法的国王，其大臣与国师，善依治国之学(Nītisattha)，能作出裁决。
အင်္ဂါနိ ဝေဒါ စတ္တာရော, မီမံသာနျာယ ဝိတ္ထာရော;
ဓမ္မသတ္ထံ ပုရာဏဉ္စ, ဝိဇ္ဇာ ဟေတာ စတုဒ္ဒသ.
四吠陀(Vedā)及其六支分(Aṅgāni)，弥曼差(Mīmaṃsā)与广博的正理(Nyāya)，以及法典(Dhammasattha)与古史(Purāṇa)，此乃十四明(Vijjā)。
အာယုဗ္ဗေဒေါ မနုဗ္ဗေဒေါ, ဂန္ဓဗ္ဗော စေတိ တေ တယော;
အတ္ထသတ္ထံ စတုတ္ထဉ္စ, ဝိဇ္ဇာဟျာဋ္ဌရသ မတာ.
阿育吠陀(Āyubbeda)、人相学(Manubbeda)、乾闼婆乐(Gandhabba)，此为三者；第四为利益论(Atthasattha)，此等被认为是十八明(Vijjā)。
သုတိသမုတိသင်္ချာ စ, ရောဂါနီတိ ဝိသေသကာ;
ဂန္ဓဗ္ဗာ ဂဏိကာ စေဝ, ဓနုဗ္ဗေဒါ စ ပူရဏာ.
圣典(Suti)、传统(Smuti)与算术(Saṅkhyā)，病理(Rogānīti)与胜论(Visesikā)；音乐(Gandhabbā)与计算(Gaṇikā)，以及箭术(Dhanubbedā)与古史(Pūraṇā)。
တိကိစ္ဆာ ဣတိဟာသော စ, ဇောတိမာယာ စ ဆန္ဒတိ;
ကေတုမန္တာ စ သဒ္ဒါ စ, သိပ္ပာဋ္ဌာရသကာ ဣမေ.
医方(Tikicchā)、历史(Itihāsa)，占相(Jotimāyā)与诗律(Chandati)；幢幡(Ketumantā)、声明(Saddā)，此乃十八种技艺(Sippāṭṭharasakā)。
ဒမော ဒဏ္ဍော ဣတိချာတော, တဋ္ဌာဒဏ္ဍော မဟီပတိ;
တဿ နီတိ ဒဏ္ဍနီတိ, နယနာနီတိ ဝုစ္စတိ.
调伏(Dama)与刑罚(Daṇḍa)，此二者闻名；持杖之君王(Mahīpati)，其治道名为杖罚之学(Daṇḍanīti)，亦称引导之学(Nayanānīti)。
ဒဏ္ဍေန နီယတေ စေဒံ, ဒဏ္ဍံ နယတိ ဝါ ပုန;
ဒဏ္ဍနီတိ ဣတိချာတော, တိလောကာ နတိ ဝတ္တတေ.
若以此世间由刑罚(Daṇḍa)引导，或再次施行刑罚；此即名为杖罚之学(Daṇḍanīti)，三界(Tiloka)皆顺从于此。
နာနာသတ္ထောဒ္ဓတံ ဝက္ခေ, ရာဇနီတိ သမုစ္စယံ;
သဗ္ဗဗီဇမိဒုံ သတ္ထံ, စာဏကျ သာရသင်္ဂဟံ.
我将宣说汇集自诸论典的王政纲要(Rājanīti)；此论是万法之种，乃迦尼迦(Cāṇakya)之精髓集。
မူလသုတ္တံ ပဝက္ခာမိ, စာဏကျေန ယထောဒိတံ;
ယဿံ ဝိညာတမတ္တေန, မူဠှော ဘဝတိ ပဏ္ဍိတော.
我将宣说根本经(Mūlasutta)，如迦尼迦(Cāṇakya)所说；仅凭通达此经，愚者亦能成为智者。
မိတ္တလာဘော သုဟဒဘေဒေါ, ဝိဂ္ဂဟော သန္ဓိရေဝ စ;
ပဉ္စတန္ဒြာ တထာညသ္မာ, ဂန္ထာ ကဿိယလိချတေ.
获得朋友(Mittalābha)、离间朋友(Suhadabheda)、战争(Viggaha)与和平(Sandhi)；五卷书(Pañcatantra)以及其他论著，由迦尸耶(Kassiya)所著。
လောကနီတိမှာ –
出自《世间法训》(Lokanīti)
(၁) ပဏ္ဍိတကဏ္ဍ. (၂) သုဇနကဏ္ဍ. (၃) ဗာလဒုဇ္ဇန ကဏ္ဍ. (၄) မိတ္တကဏ္ဍ. (၅) ဣတ္ထိကဏ္ဍ. (၆) ရာဇကဏ္ဍ. (၇) ပကိဏ္ဏက ကဏ္ဍ-
(1) 智者品(Paṇḍitakaṇḍa)、(2) 善人品(Sujanakaṇḍa)、(3) 愚人恶人品(Bāladujjana kaṇḍa)、(4) 朋友品(Mittakaṇḍa)、(5) 女人品(Itthikaṇḍa)、(6) 国王品(Rājakaṇḍa)、(7) 杂品(Pakiṇṇaka kaṇḍa)
လောကနီတိ –
《世间法训》(Lokanīti)
ပဏ္ဍိတော သုဇနော ကဏ္ဍော, ဒုဇ္ဇနော မိတ္တဣတ္ထီ စ;
ရာဇပကိဏ္ဏကော စာတိ, သတ္တကဏ္ဍေ ဝိဘူသိနော.
智者、善人、恶人、朋友、女人、国王与杂类，此书由七品(kaṇḍa)庄严而成。
စက္ကိန္ဒာဘိသိရိနာယံ, သောဓိတော ကာသိကေ သာကေ;
ဆနောတျံ ဒုတိယာသဠှေ, ကာဠသတ္တမ အာဒိဟေ.
此由查金达比西里(Cakkindābhisiri)校订，于迦尸国(Kāsi)萨迦纪元(Sāka)；第六年，第二阿沙罗月(Āsaḷha)，黑分第七日始。
လောကနီတိံ ပဝက္ခာမိ, နာနာသတ္ထသမုဒ္ဓဋံ;
မာဂဓေနေဝ သင်္ခေပံ, ဝန္ဒိတွာ ရတနတ္တယံ.
礼敬三宝(Ratanattaya)后，我将以摩揭陀语(Māgadha)简要宣说萃集自诸论典的《世间法训》(Lokanīti)。
နီတိ လောကေ ပုရိသဿ သာရော,မာတာ ပိတာ အာစရိယော မိတ္တော;
တသ္မာ ဟိ နီတိံ ပုရိသော ဝိဇညာ,ဉာဏီမဟာ ဟောတိ ဗဟုဿုတော.
教诲(Nīti)是世间人的精髓，亦如父母、师长、朋友。是故，人应了知教诲，他将成为大智者且多闻。
မဟာရဟနီတိ –
《大宝教训》(Mahārahanīti)
(၁) ပဏ္ဍိတကထာ. (၂) သမ္ဘေဒကထာ. (၃) မိတ္တကထာ. (၄) နာယက ကထာ. (၅) ဣတ္ထိကထာ
(1) 智者品(Paṇḍitakathā)、(2) 离间品(Sambhedakathā)、(3) 朋友品(Mittakathā)、(4) 导师品(Nāyakakathā)、(5) 女人品(Itthikathā)
မဟာရဟ ရဟံသကျ-မုနိံ နီဝရဏာ တဏှာ;
မုတ္တံ မုတ္တံ သုဒဿနံ, ဝန္ဒေ ဗောဓိဝရံ ဝရံ.
我礼敬大宝释迦牟尼，远离诸盖与渴爱，解脱复解脱，具善见；我礼敬无上殊胜菩提。
နီတိဓ ဇန္တူနံ သာရော, မိတ္တာစရိယာ စ ပိတရော;
နီတိမာ သုဗုဒ္ဓိဗျတ္တော, သုတဝါ အတ္ထဒဿိမာ.
教诲(Nīti)是此世众生的精髓，亦如朋友、师长与父母。具足教诲者，善慧明晰，多闻且见义。
ဓမ္မနီတိ –
《法句教训》(Dhammanīti)
(၁) အာစရိယကထာ (၂) သိပ္ပကထာ (၃) ပညာကထာ (၄) သုတကထာ (၅) ကထာနကထာ (၆) ဓနကထာ (၇) ဒေသကထာ (၈) နိဿယကထာ (၉) မိတ္တကထာ (၁၀) ဒုဇ္ဇနကထာ (၁၁) သုဇနကထာ (၁၂) ဗလကထာ (၁၃) ဣတ္ထိကထာ (၁၄) ယုတ္တကထာ (၁၅) ဒါသကထာ (၁၆) ဃရာဝါသကထာ (၁၇) ကာတဗ္ဗကထာ (၁၈) အကာတဗ္ဗကထာ (၁၉) ဉာတဗ္ဗကထာ (၂၀) အလင်္ကာရကထာ (၂၁) ရာဇဓမ္မကထာ (၂၂) ဥပသေဝကကထာ (၂၃) ဒုက္ခာဒိမိဿကကထာ (၂၄) ပကိဏ္ဏကကထာ
(1) 师长品(Ācariyakathā)、(2) 技艺品(sippakathā)、(3) 智慧品(paññākathā)、(4) 听闻品(sutakathā)、(5) 故事品(kathānakathā)、(6) 财富品(dhanakathā)、(7) 国家品(desakathā)、(8) 依止品(nissayakathā)、(9) 朋友品(mittakathā)、(10) 恶人品(dujjanakathā)、(11) 善人品(sujanakathā)、(12) 力量品(balakathā)、(13) 女人品(itthikathā)、(14) 相应品(yuttakathā)、(15) 仆人品(dāsakathā)、(16) 居家品(gharāvāsakathā)、(17) 应作事品(kātabbakathā)、(18) 不应作事品(akātabbakathā)、(19) 应知事品(ñātabbakathā)、(20) 庄严品(alaṅkārakathā)、(21) 王法品(rājadhammakathā)、(22) 侍奉品(upasevakakathā)、(23) 苦等杂品(dukkhādimissakakathā)、(24) 杂品(pakiṇṇakakathā)
စက္ကာတိစက္ကစက္ကိန္ဒော, ဒေဝါတိဒေဝါဒေဝိန္ဒော,ဗြဟ္မာတိ ဗြဟ္မဗြဟ္မိန္ဒော, ဇိနော ပူရေတု မေ ဘာဝံ.
轮中之轮转轮王，天中之天天中主，梵中之梵梵中主，愿胜者(Jina)圆满我愿。
စိရံ တိဋ္ဌတု လောကမှိ, ဓံသကံ သဗ္ဗပါဏိနံ;
မဟာမောဟတမံ ဇယံ, ဇောတန္တံ ဇိနသာသနံ.
愿胜者教法(Jinasāsana)久住于世，光明灿烂，摧破大愚痴之黑暗，息灭一切众生之苦。
ဝန္ဒိတွာ ရတနံ သေဋ္ဌံ, နိဿာယ ပုဗ္ဗကေ ဂရု;
နီတိဓမ္မံ ပဝက္ခာမိ, သဗ္ဗလောက သုခါဝဟံ.
礼敬最胜宝(Ratana)，依止往昔诸导师；我将宣说《法句教训》(Nītidhamma)，能为一切世间带来安乐。
အာစရိယော စ သိပ္ပဉ္စ, ပညာသုတကထာဓနံ;
ဒေသဉ္စ နိဿယော မိတ္တံ, ဒုဇ္ဇနော သုဇနော ဗလံ.
师长(Ācariya)、技艺(Sippa)、智慧(Paññā)、听闻(Suta)、故事(Kathāna)、财富(Dhana)；国家(Desa)、依止(Nissaya)、朋友(Mitta)、恶人(Dujjana)、善人(Sujana)、力量(Bala)。
ဣတ္ထီ ပုတ္တော စ ဒါသော စ, ဃရာဝါသော ကတာကတော;
ဉာတဗ္ဗော စ အလင်္ကာရော, ရာဇဓမ္မာ ပသေဝကော;
ဒုက္ခာဒိမိဿကော စေဝ, ပကိဏ္ဏကာတိ မာတိကာ.
女人(Itthī)、儿子(Putta)与仆人(Dāsa)，居家(Gharāvāsa)、应作(Kata)与不应作(Akata)；应知之事(Ñātabba)、庄严(Alaṅkāra)，王法(Rājadhammā)、侍奉(Upasevaka)；苦等杂类(Dukkhādimissaka)与杂品(Pakiṇṇaka)，此为纲要(Mātikā)。
ရာဇနီတိ –
《王政宝训》(Rājanīti)
သီဟာ ဧကံ ဗကာ ဧကံ, သိက္ခေ စတ္တာရိ ကုက္ကုဋာ;
ပဉ္စ ကာကာ ရာဇာ နာမ, ဆ သုနက္ခာ တီဏိ ဂဒြဘာ.
从狮子学一，从白鹭学一；从鸡学四；从乌鸦学五，名为王者；从狗学六，从驴学三。
၁.
1.
မဟာကမ္မံ ခုဒ္ဒကံ ဝါ, ယံ ကမ္မံ ကာတုမိစ္ဆတိ;
သဗ္ဗာရမ္ဘေန ကာတဗ္ဗံ, သီဟာ ဧကံ တဒါ ဘဝေ.
无论大事或小事，无论欲行何事，皆应全力以赴；此乃狮子之一德。
၂.
2.
ဣန္ဒြိယာနိ သုသံယမ, ဗကောဝ ပဏ္ဍိတော ဘဝေ;
ဒေသက လောမပန္နာနိ, သဗ္ဗကမ္မာနိ သာဓယေ.
诸根善守护，智者当如鹭；审时度势，诸业皆得成。
၃.
3.
ပုဗ္ဗဋ္ဌာနဉ္စ ယုဒ္ဓဉ္စ, သံဝိဘာဂဉ္စ ဗန္ဓု ဟိ;
ထိယာ အက္ကမ္မ ဘုတ္တဉ္စ, သိက္ခေ စတ္တာရိ ကုက္ကုဋော.
早起、战斗、与亲族分享、护雌而食；此四者当从鸡学。
၄.
4.
ဂုယှေ မေထုနံ ပေက္ခိတွာ, ဘောဇနံ ဉာတိသင်္ဂဟော;
ဝိလောကာ ပေက္ခနာလသျံ, ပဉ္စ သိက္ခေယျ ဝါယသာ.
交合于隐秘处、观察后进食、惠养亲族、警觉环视、以及勤勉不怠；此五事当从乌鸦学。
၅.
5.
အနာလဿံတိသဝန္တာသော, သုနိဒ္ဓါ သုပ္ပဗောဓနာ;
ဒဠှဘတ္တိ စ သူရဉ္စ, ဆ ဧတေသွာနတော ဂုဏော.
不懈亦无畏，善眠而易醒；忠诚且勇敢，此六乃犬德。
၆.
6.
ခိန္နောဝ ဝဟတေ ဘာရံ, သီတုဏှဉ္စ န စိန္တယီ;
သန္တုဋ္ဌော စ ဘဝေ နိစ္စံ, တီဏိ သိက္ခေယျ ဂဒြဘာ.
负重不以为疲，不虑寒暑；恒常知足，此三者当从驴学。
၇.
7.
ဝီသတိ တာနိ ဂုဏာနိ, စရေယျ ဣဟ ပဏ္ဍိတော;
ဝိဇေယျ ရိပူ သဗ္ဗေပိ, တေဇဿီ သော ဘဝိဿတိ.
智者于此世，应行此二十德；彼将克胜一切敌，威光赫奕。
(၁) ပဏ္ဍိတကဏ္ဍ (၂) သုဇနကဏ္ဍ (၃) ဗာလဒုဇ္ဇနကဏ္ဍ (၄) မိတ္တကဏ္ဍ (၅) ရာဇကဏ္ဍ (၆) နာယကကဏ္ဍ (၇) ပုတ္တကဏ္ဍ (၈) ဝေဇ္ဇာစရိယကဏ္ဍ (၉) ဒါသကကဏ္ဍ (၁၀) ဣတ္ထိကဏ္ဍ (၁၁) ပကိဏ္ဏကကဏ္ဍ
（1）智者品（二）善人品（三）愚恶品（四）友品（五）王品（六）领导品（七）子品（八）医药师品（九）仆役品（十）女品（十一）杂品
ကဝိဒပ္ပဏနီတိံယော, ဝါစုဂ္ဂတံ ကရောတိ စေ;
ဘုဝနမဇ္ဈေ ဧသော ဟိ, ဝိညူ ပဏ္ဍိတဇာတိကော.
若人能诵持《诗人明镜》之教诲，此人于世间，实乃具慧之智者。
ကဝိဒပ္ပဏနီတိ
诗人明镜
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ
礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者
ရတနတ္တယပဏာမ
礼敬三宝
၁.
1.
မဟာကဝိဝရံ [Pg.1] ဗုဒ္ဓံ, ဓမ္မဉ္စ တေန သေဝိတံ;
သံဃံ နိရင်္ဂဏဉ္စာပိ, ဝန္ဒာမိ သိရသာ ဒရံ.
我至诚顶礼最上大诗人佛陀，及其所行之法，与无垢之僧伽。
၂.
2.
ကရိဿာမိ သမာသေန, နာနာသတ္ထ သမုဒ္ဓဋံ;
ဟိတာယ ကဝိနံ နီတိံ, ကဝိဒပ္ပဏနာမကံ.
我将从诸论中撷取精华，为利诗人，简要撰写名为《诗人明镜》之教诲。
ပဏ္ဍိတကဏ္ဍ
智者品
၃.
3.
နီတိ [Pg.2] သာရော မနုဿာနံ, မိတ္တော အာစရိယောပိ စ;
မာတာ ပိတာ စ နီတိမာ, သုတဝါ ဂန္ထကာရကော.
教诲是人之精髓，亦是良师益友；具教诲者如父母，如多闻之作者。
၄.
4.
အလသဿ [Pg.3] ကုတော သိပ္ပံ, အသိပ္ပဿ ကုတော ဓနံ;
အဓနဿ ကုတော မိတ္တံ, အမိတ္တဿ ကုတော သုခံ;
အသုခဿ ကုတော ပုညံ, အပုညဿ ကုတော ဝရံ.
懒惰者何来技艺？无艺者何来财富？无财者何来朋友？无友者何来安乐？无乐者何来福德？无福者何来胜果？
၅.
5.
သုစိန္တိတစိန္တီ [Pg.4] စေဝ, သုဘာသိတဘာသီပိ စ;
သုကတကမ္မကာရီ စ, ပဏ္ဍိတော သာဓုမာနုသော.
善思所思，善说所说，善作所作，此乃智者善人。
၆.
6.
ကဝိဟေရညကာ [Pg.5] ကတွာ, ဥတ္တတ္တံ သတ္ထကဉ္စနံ;
ဘူသနံ ဂဇ္ဇပဇ္ဇာဒိံ, ကရောန္တိ စ မနောဟရံ.
诗人如金匠，熔炼经论之金，以之巧制散文、诗歌等悦意饰物。
၇.
7.
ဗဟုံ [Pg.6] လဟုဉ္စ ဂဟဏံ, သမ္မူပဓာရဏမ္ပိ စ;
ဂဟိတ အသမ္မုဿနံ, ဧတံ သုဝိညုလက္ခဏံ.
博学而速于领会，善于忆持，所学不忘，此乃智者之相。
၈.
8.
အဇရာမရံဝ ပညော, ဝိဇ္ဇမတ္ထဉ္စ စိန္တယေ;
ဂဟိတော ဣဝ ကေသေသု, မစ္စုနာ ဓမ္မမာစရေ.
智者应思惟学问与义利，犹如不老不死；又应修行正法，犹如死神已捉其发。
၉.
9.
သိပ္ပသမံ [Pg.7] ဓနံ နတ္ထိ, သိပ္ပံ စောရာ န ဂဏှရေ;
ဣဓ လောကေ သိပ္ပံ မိတ္တံ, ပရလောကေ သုခါဝဟံ.
无有财富能等同技艺，技艺非盗贼所能夺；于此世，技艺是友，于他世，带来安乐。
၁၀.
10.
ဘုဉ္ဇနတ္ထံ [Pg.8] ကထနတ္ထံ, မုခံ ဟောတီတိ နော ဝဒေ;
ယံ ဝါတံ ဝါ မုခါရုဠှံ, ဝစနံ ပဏ္ဍိတော နရော.
莫道口舌仅为食与言，智者不发轻率语。
၁၁.
11.
ဒုမ္မေဓေဟိ ပသံသာ စ, ဝိညူဟိ ဂရဟာ စ ယာ;
ဂရဟာဝ သေယျော ဝိညူဟိ, ယဉ္စေ ဗာလပ္ပသံသနာ.
智者之责难，胜于愚者之赞叹；宁受智者责，不受愚者赞。
၁၂.
12.
အစိန္တိယေ [Pg.9] သာဋ္ဌကထေ, ပဏ္ဍိတော ဇိနဘာသိတေ;
ဥပဒေသံ သဒါ ဂဏှေ, ဂရုံ သမ္မာ ဥပဋ္ဌဟံ.
智者应于佛陀所说不可思议、具有义疏之法，恒常领受教诲，并善奉事师长。
တသ္မာ သာဋ္ဌကထေ ဓီရော, ဂမ္ဘီရေ ဇိနဘာသိတေ;
ဥပဒေသံ သဒါ ဂဏှေ, ဂရုံ သမ္မာ ဥပဋ္ဌဟံ.
是故，智者应于佛陀所说甚深、具有义疏之法，恒常领受教诲，并善奉事师长。
၁၃.
13.
ဂရူပဒေသဟီနော [Pg.10] ဟိ, အတ္ထသာရံ န ဝိန္ဒတိ;
အတ္ထသာရဝိဟီနော သော, သဒ္ဓမ္မာ ပရိဟာယတိ.
无有师长教诲者，不得义理之精髓；无有义理精髓者，从于正法而退失。
၁၄.
14.
ဂရူပဒေသလာဘီ စ, အတ္ထသာရသမာယုတော;
သဒ္ဓမ္မံ ပရိပါလေန္တော, သဒ္ဓမ္မသ္မာ န ဟာယတိ.
得师教诲者，具足义理精髓；彼护持正法，故不从正法退失。
၁၅.
15.
သဗ္ဗဒဗ္ဗေသု [Pg.11] ဝိဇ္ဇေဝ, ဒဗ္ဗမာဟု အနုတ္တရံ;
အဟာရတ္တာ အနဂ္ဃတ္တာ, အက္ခယတ္တာ စ သဗ္ဗဒါ.
于一切财富中，知识被称为无上之财；因其不可夺、不可估价、且永不耗尽。
၁၆.
16.
အပ္ပကေနပိ မေဓာဝီ, ပါဘတေန ဝိစက္ခဏော;
သမုဋ္ဌာပေတိ အတ္တာနံ, အဏုံ အဂ္ဂိံဝ သန္ဓမံ.
智者纵然资财少，凭其智慧善观察，能令自身兴隆起，犹如吹燃微小火。
၁၇.
17.
ပဏ္ဍိတေ [Pg.12] စ ဂုဏာ သဗ္ဗေ, မူဠှေ ဒေါသာ ဟိ ကေဝလံ;
တသ္မာ မူဠှသဟဿေသု, ပညော ဧကော ဝိသေသိယတေ.
智者具足一切功德，愚者唯有诸过患；是故于千愚者中，一智者尤为殊胜。
၁၈.
18.
ဗာလာ [Pg.13] ဣဿန္တိ ဒုမ္မေဓာ, ဂုဏီ နိဒ္ဒေါသကာရိနော;
ဂရုကော ပဏ္ဍိတော ဧတသ-မိဿံ တေဟျဝိဒွါ သမော.
愚者与痴者常怀嫉妒，有德者则无过失；智者受人敬重，与彼等混杂之无知者，亦与彼等相同。
၁၉.
19.
မနုညမေဝ [Pg.14] ဘာသေယျ, နာမနုညံ ကုဒါစနံ;
မနုညံ ဘာသမာနဿ, ဂရုံ ဘာရံ ဥဒဒ္ဓရိ;
ဓနဉ္စ နံ အလာဘေသိ, တေန စတ္တမနော အဟု.
当说悦耳之语，莫出不悦耳之辞；说悦耳之语者，能卸除重担；亦能获得财富，由此心生欢喜。
၂၀.
20.
ဝိဇ္ဇာ [Pg.15] ဒဒါတိ ဝိနယံ, ဝိနယာ ယာတိ ပတ္တတံ;
ပတ္တတ္တာ ဓနံ ပပ္ပောတိ, ဓနာ ဓမ္မံ တတော သုခံ.
学识带来律仪，从律仪获得成就；从成就获得财富，从财富获得法，然后是安乐。
၂၁.
21.
ယေ ဝုဍ္ဎမပစယန္တိ, နရာ ဓမ္မဿ ကောဝိဒါ;
ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပါသံသာ, သမ္ပရာယေ စ သုဂ္ဂတိံ.
那些敬重长者且深谙法之人，在现生受人赞誉，来世得生善趣。
၂၂.
22.
မာတရိဝ [Pg.16] ပရဒါရေသု, ပရဒဗ္ဗေသု လေဒ္ဒုံဝ;
အတ္တနီဝ သဗ္ဗဘူတေသု, ယော ပဿတိ သော ပဏ္ဍိတော.
视他人之妻如母，视他人之财如土块；于一切众生如己身，如是观者是智者。
၂၃.
23.
အာသီသေထေဝ [Pg.17] ပုရိသော, န နိဗ္ဗိန္ဒေယျ ပဏ္ဍိတော;
အနဝဇ္ဇေသု ကမ္မေသု, ပသံသိတေသု သာဓုဘိ.
智者当常怀希望，于贤善者所赞叹之无过失业，不应厌倦。
အာသီသေထေဝ [Pg.18] ပုရိသော, န နိဗ္ဗိန္ဒေယျ ပဏ္ဍိတော;
ပဿာမိ ဝေါဟံ အတ္တာနံ, ယထာ ဣစ္ဆိံ တထာ အဟု.
智者当常怀希望，不应厌倦；我见自身，如我所愿，皆已成就。
၂၄.
24.
ဝါယမေထေဝ ပုရိသော, န နိဗ္ဗိန္ဒေယျ ပဏ္ဍိတော;
ပုညကြိယဝတ္ထူသု, ပသံသိတေသု ဝိညုဘိ.
智者当勤发精进，于明智者所称扬之福德事，不应厌倦。
၂၅.
25.
လောကေ [Pg.19] ဥဿာဟဝန္တာနံ, ဇနာနံ ကိမသာဓိယံ;
သာဂရေပိ မဟာသေတုံ, ကပိယူထေဟိ ဗန္ဓတိ.
世间精进勇毅者，何事不可成就？猿众亦能于海中，筑起宏伟大桥。
၂၆.
26.
ကိံ ကုလေန ဝိသာလေန, ဂုဏဟီနော တု ယော နရော;
အကုလိနောပိ သတ္ထညော, ဒေဝတာဟိပိ ပုဇ္ဇတေ.
家世显赫有何益，若人无德？纵然出身卑微，若通晓经论，亦受天人敬仰。
၂၇.
27.
ဥက္ကဋ္ဌေ [Pg.20] သူရမိစ္ဆန္တိ, မန္တီသု အကုတူဟလံ;
ပိယဉ္စ အန္နပါနမှိ, အတ္ထေ ဇာတေ စ ပဏ္ဍိတံ.
危急之时需要勇士，议事之时需要沉稳者；饮食之时需要亲爱者，事端发生时需要智者。
၂၈.
28.
ရူပယောဗ္ဗန္နသမ္ပန္နာ[Pg.21], ဝိသာလကုလသမ္ဘဝါ;
ဝိဇ္ဇာဟီနာ န သောဘန္တေ, နိဂ္ဂန္ဓာ ဣဝ ကိံ သုကာ.
姿容与青春具足，出身显赫家族；若无学识，则不显光彩，犹如无香之紫铆花。
၂၉.
29.
ဝုတျံ [Pg.22] ဝိသဒဉာဏဿ, ဉာတော အတ္ထော တရဿန;
သူရပ္ပဘာယ အာဒါသော, ဆာယံ ဒိဿေ န မာကရေ.
明智者之所言，其义理速为人知；犹如日光下之明镜，其影不现于海。
၃၀.
30.
အဝေယျာကရဏော တွန္ဓော, ဗဓိရော ကောသဝဇ္ဇိတော;
သာဟိစ္စရဟိတော ပင်္ဂု, မူဂေါ တက္ကဝိဝဇ္ဇိတော.
不通文法者如盲，无词汇者如聋；无文学者如跛，无逻辑者如哑。
၃၁.
31.
ဓီရော [Pg.23] စ ဝိဝိဓာနညူ, ပရေသံ ဝိဝရာနုဂူ;
သဗ္ဗာမိတ္တေ ဝသီကတွာ, ကောသိယောဝ သုခီ သိယာ.
智者博学多闻，善察他人弱点；调伏一切怨敌，如憍尸迦般安乐。
၃၂.
32.
မဟာတေဇောပိ [Pg.24] တေဇောယံ, မတ္တိကံ န မုဒုံ ကရေ;
အာပေါ အာပေသိ မုဒုကံ, သာဓုဝါစာဝ ကက္ခဠံ.
烈火虽炽盛，不能使土柔软；水能使之柔软，善语亦能使顽固者柔顺。
၃၃.
33.
ကောတ္ထော ပုတ္တေန ဇာတေန, ယော န ဝိဒူ န ဓမ္မိကော;
ကာဏေန စက္ခုနာ ကိံ ဝါ, စက္ခု ပီဠေဝ ကေဝလံ.
生子有何用，若彼无学识，亦不正直？独眼又有何用？唯是眼疾之苦罢了。
၃၄.
34.
မုဒုနာဝ [Pg.25] ရိပုံ ဇေတိ, မုဒုနာ ဇေတိ ဒါရုဏံ;
နော န သိဒ္ဓံ မုဒု ကိဉ္စိ, တတော စ မုဒုနာ ဇယေ.
以柔克敌，以柔胜暴；无事不以柔成，是故应以柔取胜。
၃၅.
35.
သဇာတော ယေန ဇာတေန, ယာတိ ဝံသော သမုန္နတိံ;
ပရိဝတ္တိနိသံသာရေ, မတော ကော ဝါ န ဇာယတေ.
族中若生贤德之子，家门由此得以兴盛；于此轮回之中，谁人死后不复生？
၃၆.
36.
ဒါနေ [Pg.26] တပသိ သူရေ စ, ယဿ န ပတ္ထိတော ယသော;
ဝိဇ္ဇာယ မတ္ထလာဘေ စ, ကေဝလံ အဓိကောဝသော.
于布施、苦行与勇毅，于学问与获利，不希求名誉者，彼实为超胜。
၃၇.
37.
ဝရော ဧကော ဂုဏီ ပုတ္တော, န စ မူဠှသတာနျပိ;
ဧကော စန္ဒော တမော ဟနတိ, န စ တာရာဂဏော တထာ.
一贤德之子，胜过百千愚者；一轮明月能驱散黑暗，而众星则不能。
၃၈.
38.
ပုညတိတ္ထကတော ယေန, တပေါ ကွာပိ သုဒုက္ကရော;
တဿ ပုတ္တော ဘဝေ ဝဿော, သမိဒ္ဓေါ ဓမ္မိကော သုဒ္ဓေ.
若人已造功德之渡口，或已修极难之苦行，其子必将顺从、富足、正直且纯净。
၃၉.
39.
လာလယေ ပဉ္စဝဿာနိ, ဒသဝဿာနိ တာလယေ;
ပတ္တေတု သောဠသေ ဝဿေ, ပုတ္တံ မိတ္တံဝ အာစရေ.
五年娇养，十年鞭策；待到十六岁时，待子当如友。
၄၀.
40.
လာလနေ [Pg.28] ဗဟဝေါ ဒေါသာ, တာလနေ ဗဟဝေါ ဂုဏာ;
တသ္မာ ပုတ္တဉ္စ သိဿဉ္စ, တာလယေ န တု လာလယေ.
娇惯多有过失，管教多有功德；因此，对子女与门徒，当管教而非宠爱。
၄၁.
41.
မာဂဓာ ပါကတာ စေဝ, သက္ကတဝေါဟာရောပိ စ;
ဧတေသု ကောဝိဒေါ ပညော, ဓီရော ပါဠိံ ဝိသောဓယေ.
摩揭陀语、俗语以及梵语，精通此等之坚定智者，应当净化巴利圣典。
၄၂.
42.
သက္ကတံ [Pg.29] ပါကတဉ္စေဝ-ပဘံသော စ ပိသာစိကီ;
မာဂဓီ သောရသေနီဝ, ဆ ဘာသာ ပရိကိတ္တိတာ.
梵语、俗语、阿帕布拉姆萨语、毗舍遮语、摩揭陀语与首罗犀语，此六种语言被称说。
၄၃.
43.
စန္ဒနံ [Pg.30] သီတလံ လောကေ, စန္ဒိကာ သီတလာ တတော;
စန္ဒန စန္ဒိကာတောပိ, ဝါကျံ သာဓု သုဘာသိတံ.
世间檀香清凉，月光比其更清凉；然善说之嘉言，超胜檀香与月光。
၄၄.
44.
ပတ္တကာလောဒိတံ အပ္ပံ, ဝါကျံ သုဘာသိတံ ဘဝေ;
ခုဒိတဿ ကဒန္နမ္ပိ, ဘုတ္တံ သာဒုရသံ သိယာ.
应时所说之少语，亦是善说；饥饿之时食粗食，亦觉其味甘美。
၄၅.
45.
သတ္ထကာပိ [Pg.31] ဗဟူဝါစာ, နာဒရာ ဗဟုဘာဏိနော;
သောပကာရမုဒါသိနာ, နနု ဒိဋ္ဌံ နဒီဇလံ.
纵然博学，言多者亦不受尊重；岂不见河水滔滔，于助人却漠然无情？
၄၆.
46.
ပါသာဏဆတ္တံ ဂရုကံ, တတော ဒေဝါနာစိက္ခနာ;
တတော ဝုဍ္ဎာနမောဝါဒေါ, တတော ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ.
石伞沉重，天神教诲更重；长老训诫又更重，佛陀教诲则最为沉重。
၄၇.
47.
တူလံ [Pg.32] သလ္လဟုကံ လောကေ, တတော စပလဇာတိကော;
တတောနောသာဝကော တတော, ယတိ ဓမ္မပမာဒကော.
世间棉絮轻，浮躁之人更轻；非佛弟子又更轻，懈怠于法之行者则最轻。
၄၈.
48.
ပဏ္ဍိတဿ ပသံသာယ, ဒဏ္ဍော ဗာလေန ဒီယတေ;
ပဏ္ဍိတော ပဏ္ဍိတေနေဝ, ဝဏ္ဏိတောဝ သုဝဏ္ဏိတော.
愚人因智者受赞而施以惩罚；智者唯有受智者赞叹，方为善赞。
၄၉.
49.
သတေသု ဇာယတေ သူရော, သဟဿေသု စ ပဏ္ဍိတော;
ဝုတ္တာ သတသဟဿေသု, ဒါတာ ဘဝတိ ဝါ န ဝါ.
百人之中生英雄，千人之中现智者；十万之中有善说者，而布施者或有或无。
၅၀.
50.
ဝိဒွတ္တဉ္စ ရာဇတ္တဉ္စ, နေဝ တုလျံ ကဒါစိပိ;
သဒေသေ ပူဇိတော ရာဇာ, ဝိဒွါ သဗ္ဗတ္ထ ပူဇိတော.
学识与王权，从来不相等；国王于己国受敬，智者于处处受崇。
၅၁.
51.
သတံ [Pg.34] ဒီဃာယုကံ သဗ္ဗ-သတ္တာနံ သုခကာရဏံ;
အသတံ ပန သဗ္ဗေသံ, ဒုက္ခဟေတု န သံသယော.
善人长寿，为一切众生安乐之因；而恶人长寿，则无疑为一切众生痛苦之源。
၅၂.
52.
ပဏ္ဍိတေ သုဇနေ သန္တေ, သဗ္ဗေပိ သုဇနာ ဇနာ;
ဇာတေကသ္မိံ သာရဂန္ဓေ, သဗ္ဗေ ဂန္ဓမယာ ဒုမာ.
有智者善人在，则众人皆成善人；犹如一棵香木生，一切林木皆芬芳。
၅၃.
53.
အတ္တာဝ ယဒိ ဝိနီတော, နိဇဿိတာ မဟာဇနာ;
ဝိနီတံ ယန္တိ သဗ္ဗေပိ, ကော တံ နာသေယျ ပဏ္ဍိတော.
若自身已调伏，则大众皆来依止；众人皆归于调伏者，何有智者会毁伤彼？
၅၄.
54.
သရီရဿ ဂုဏာနဉ္စ, ဒူရမစ္စန္တမန္တရံ;
သရီရံ ခဏဝိဒ္ဓံသီ, ကပ္ပန္တဋ္ဌာယိနော ဂုဏာ.
身体与诸功德，其间有极大差异；身体刹那即坏灭，功德住立至劫末。
၅၅.
55.
အမ္ဗုံ ပိဝန္တိ နော နဇ္ဇော, ရုက္ခော ခါဒတိ နော ဖလံ;
မေဃော ကွစိပိ နော သဿံ, ပရတ္ထာယ သတံ ဓနံ.
江河不饮自身水，树木不食自身果；云不食谷物，善人之财为利他。
၅၆.
56.
သစ္စံ ပုနပိ သစ္စန္တိ, ဘုဇမုက္ခိပ္ပ မုစ္စတေ;
သကတ္ထော နတ္ထိ နတ္ထေဝ, ပရဿတ္ထ မကုဗ္ဗတော.
“真实，复真实！”彼等举臂而言；不为他人行利益者，实无自利可言。
၅၇.
57.
သတံ [Pg.37] ဖရုသဝါစာဟိ, န ယာတိ ဝိကတိံ မနော;
တိဏုက္ကာဟိ န သက္ကာဝ, တာပေတုံ သာဂရေ ဇလံ.
善人之心，不因恶语而变异；犹如草炬，实不能热沸大洋之水。
၅၈.
58.
သေလော ယထာ ဧကဃနော, ဝါတေန န သမီရတိ;
ဧဝံ နိန္ဒာပသံသာသု, န သမိဉ္ဇန္တိ ပဏ္ဍိတာ.
犹如坚固之岩石，不为风所动摇；如是，智者于毁誉中，亦不动摇。
၅၉.
59.
ဓမ္မတ္ထကာမမောက္ခာနံ[Pg.38], ယဿေကောပိ န ဝိဇ္ဇတိ;
အဇဂလထနဿေဝ, တဿ ဇာတိ နိရတ္ထကာ.
于法、利、欲、解脱，若人一无所成，其生毫无意义，犹如山羊颈下之垂肉。
၆၀.
60.
န ကမ္မမပိ စိန္တေတွာ, စဇေ ဥယျောဂမတ္တနော;
အနုယျောဂေန တေလာနိ, တိလေဟိ န သက္ကာ လဒ္ဓုံ.
不应思虑业报而放弃自身之努力；若不努力，则无法从芝麻中获得油。
၆၁.
61.
ယထာ [Pg.39] ဟျေကေန စက္ကေန, န ရထဿ ပတိ ဘဝေ;
ဧဝံ ပုရိသကာရေန, ဝိနာ ကမ္မံ န သိဇ္ဈတိ.
犹如独轮之车不能行，如是，若无个人努力，业亦不成就。
၆၂.
62.
ဥယျာမေန ဟိ သိဇ္ဈန္တိ, ကာရိယာနိ န မနောရထံ;
န ဟိ သုတ္တဿ သီဟဿ, ပဝိသန္တိ မိဂါမုခေ.
诸事由精进而成就，非由空想；野兽不会自动进入睡眠雄狮之口。
၆၃.
63.
မာတာပိတု [Pg.40] ကတာဘျာသော, ဂုဏိတမေတိ ဗာလကော;
န ဂဗ္ဘဇာတိမတ္တေန, ပုတ္တော ဘဝတိ ပဏ္ဍိတော.
孩童由父母所教习，方能获得技能；儿子不会仅因出身，便成为智者。
၆၄.
64.
မာတာ သတ္တု ပိတာ ဝေရီ, ယေန ဗာလော န ပါဌိတော;
န သောဘတေ သဘာမဇ္ဈေ, ဟံသမဇ္ဈေ ဗကော ယထာ.
若父母不教育其子，则母为仇，父为敌；此子于集会中不显，犹如天鹅群中之鹭鸶。
၆၅.
65.
ကာစော [Pg.41] ကဉ္စနသံသဂ္ဂေါ, ဓတ္တေ မရကတိံ ဇုတိံ;
တထာ သဗ္ဘိသန္နိဓာနာ, မူဠှော ယာတိ ပဝီဏတံ.
玻璃与黄金为伍，便带上绿宝石之光彩；如是，愚者亲近善人，亦能达到精通。
၆၆.
66.
တသ္မာ အက္ခရကောသလ္လံ, သမ္မာဒေယျ ဟိတတ္ထိကော;
ဥပဋ္ဌဟံ ဂရုံ သမ္မာ, ဥဋ္ဌာနာဒီဟိ ပဉ္စဟိ.
是故，求益者应善学文字技艺，并以起立等五种方式，妥善侍奉师长。
၆၇.
67.
ဥဋ္ဌာနာ [Pg.42] ဥပဋ္ဌာနာ, စ, သုဿူသာ ပါရိစရီယာ;
သက္ကစ္စံ သိပ္ပုဂ္ဂဟဏာ, ဂရုံ အာရာဓယေ ဗုဓော.
以起迎、侍奉、听从、服侍及恭敬领受技艺，智者应以此令师长欢喜。
၆၈.
68.
ကာဗျသတ္ထ [Pg.43] ဝိနောဒေန, ကာလော ဂစ္ဆတိ ဓီမတံ;
ဗျသနေန စ မူဠှာနံ, နိဒါယ ကလဟေန ဝါ.
智者之时光，在诗歌论典的愉悦中度过；愚者之时光，则在恶习、睡眠或争吵中度过。
၆၉.
69.
ဆ ဒေါသာ ပုရိသေနေဟ, ဟာတဗ္ဗာ ဘူတိမိစ္ဆတာ;
နိဒ္ဒါတန္ဒီ ဘယံ ကောဓော, အာလသျံ ဒီဃသုတ္တတာ.
世间之人欲求兴盛，应舍弃六种过失：睡眠、迟钝、恐惧、愤怒、懒惰与拖延。
နိဒ္ဒါသီလီ [Pg.44] သဘာသီလီ, အနုဋ္ဌာတာ စ ယော နရော;
အလသော ကောဓပညာဏော, တံ ပရာဘဝတော မုခံ.
好眠、好交际、不勤奋、懒惰且易怒之人，是败亡之门。
၇၀.
70.
နိဂ္ဂုဏေသုပိ သတ္တေသု, ဒယာ ကုဗ္ဗန္တိ သာဓဝေါ;
န ဟိ သံဟရတေ ဇုတိံ, စန္ဒော စဏ္ဍာလဝေသ္မေ.
善者即便对无德之人，亦行慈悲；月亮实不于旃陀罗之家收摄其光辉。
၇၁.
71.
ယတြ [Pg.45] ဝိဒွဇ္ဇနော နတ္ထိ, သီလာဃျော တတြ အပ္ပဓိပိ;
နိရတ္ထပါဒမေ ဒေသေ, ဧရဏ္ဍောပိ ဒုမာယတေ.
无有智者之处，即便少慧者亦受赞扬；于无树之地，蓖麻亦被视为大树。
၇၂.
72.
ဌာနဘဋ္ဌာ န သောဘန္တေ, ဒန္တာ ကေသာ နခါ နရာ;
ဣတိဝိညာယ မတိမာ, သဋ္ဌာနံ န ပရိစ္စဇေ.
牙、发、爪与人，一旦离其位，便不显光彩；有智者了知此理，故不应舍弃己位。
၇၃.
73.
ပရောပဒေသေ [Pg.46] ပဏ္ဍိစ္စံ, သဗ္ဗေသံ သုကရဉှိ ခေါ;
ဓမ္မေ သယမနုဋ္ဌာနံ, ကဿစိသုမဟတ္တနော.
于教导他人之智慧，对所有人而言皆易；然于法亲自修行，则唯有某些伟人能为。
၇၄.
74.
အပ္ပမာဒံ ပသံသန္တိ, ပုညကိရိယာသု ပဏ္ဍိတာ;
အပ္ပမတ္တော ဥဘော အတ္ထေ, အဓိဂ္ဂဏှာတိ ပဏ္ဍိတော.
智者于福业中，赞叹不放逸；不放逸的智者，能获得此世与他世两种利益。
၇၅.
75.
နိဓီနံဝ [Pg.47] ပဝတ္တာရံ, ယံ ပဿေ ဝဇ္ဇဒဿိနံ;
နိဂ္ဂယှဝါဒိံ မေဓာဝိံ, တာဒိသံ ပဏ္ဍိတံ ဘဇေ;
တာဒိသံ ဘဇမာနဿ, သေယျော ဟောတိ န ပါပိယော.
若见能指出过失、善于呵责之智者，当视其为宝藏指示者。应亲近如是贤者；亲近此等贤者，善增而不堕。
၇၆.
76.
မုဟုတ္တမပိ [Pg.48] စေ ဝိညူ, ပဏ္ဍိတံ ပယိရုပါသတိ;
ခိပ္ပံ ဓမ္မံ ဝိဇာနာတိ, ဇိဝှာ သူပရသံ ယထာ.
若有智者，即使片刻亲近贤者，亦能迅速了知正法，犹如舌之于羹味。
၇၇.
77.
ဒုလ္လဘော ပုရိသာဇညော, န သော သဗ္ဗတ္ထ ဇာယတိ;
ယတ္ထ သော ဇာယတီ ဓီရော, တံ ကုလံ သုခ မေဓတိ.
人中善士实难得，彼非随处而出生。贤者所生之处，其家族安乐增长。
၇၈.
78.
တဂရဉ္စ [Pg.49] ပလာသေန, ယော နရော ဥပနယှတိ;
ပတ္တာပိ သုရတိ ဝါယန္တိ, ဧဝံ ဓီရူပသေဝနာ.
若人以叶包裹塔伽罗(Tagara)香，其叶亦会散发香气；亲近贤者亦复如是。
၇၉.
79.
နိပုဏေ သုတမေသေယျ, ဝိစိနိတွာ သုတတ္ထိကော;
ဘတ္တံ ဥက္ခလိယံ ပက္ကံ, ဘာဇနေပိ တထာ ဘဝေ.
求闻者应辨别、寻求精妙之法义，犹如锅中所煮熟之饭，虽置于他器其味亦然。
၈၀.
80.
အပ္ပကံ [Pg.50] နာတိမညေယျ, စိတ္တေ သုတံ နိဓာပယေ;
ဝမ္မိကောဒကဗိန္ဒူဝ, စိရေန ပရိပူရတိ.
莫轻于微少，应将所闻存于心。犹如蚁垤之水滴，日久亦能满。
၈၁.
81.
ဂစ္ဆံ [Pg.51] ကိပိလ္လိကော ယာတိ, ယောဇနာနံ သတာနိပိ;
အဂစ္ဆံ ဝေနယျောအပိ, ပဒမေကံ န ဂစ္ဆတိ.
行走的蚂蚁能行数百由旬；不前行的迦楼罗(venayyo)，一步也走不了。
၈၂.
82.
သေလေ သေလေ န မဏိကံ, ဂဇေ ဂဇေ န မုတ္တိကံ;
ဝနေ ဝနေ န စန္ဒနံ, ဌာနေ ဌာနေ န ပဏ္ဍိတော.
非山山有宝，非象象有珠，非林林有檀香，非处处有智者。
၈၃.
83.
ပဏ္ဍိတော [Pg.52] သုတသမ္ပန္နော, ယတ္ထ အတ္ထီတိ စေ သုတော;
မဟုဿာဟေန တံ ဌာနံ, ဂန္တဗ္ဗံဝ သုတေသိနာ.
若闻某处有具足多闻之智者，求法者应以大精进前往彼处。
၈၄.
84.
ပေါတ္ထကေသု စ ယံ သိပ္ပံ, ပရဟတ္ထေသု ယံ ဓနံ;
ယထာကိစ္စေ သမုပ္ပန္နေ, န တံ သိပ္ပံ န တံ ဓနံ.
书本中之技艺，他人手中之财富，当急难生起时，彼非真技艺，亦非真财富。
၈၅.
85.
ဥပ္ပလေန [Pg.53] ဇလံ ဇညာ, ကိရိယာယ ကုလံ နရော;
ဗျတ္တိပ္ပမာဏ ဝါစာယ, ဇညာ တိဏေန မေဒနိံ.
以莲花可知水，以行为可知家族，以言语可知智慧，以草木可知大地。
ဇလပ္ပမာဏံ ကုမုဒမာလံ,ကုလပ္ပမာဏံ ဝိနယောပမာဏံ;
ဗျတ္တိပ္ပမာဏံ ကထိတဝါကျံ,ပထဝိယာ ပမာဏံ တိဏမိလာတံ –
水之量以睡莲为量，家族之量以戒行为量，智慧之量以言说为量，大地之量以枯草为量。
၈၆.
86.
အပ္ပဿုတော [Pg.54] သုတံ အပ္ပံ, ဗဟုံ မညတိ မာနဝါ;
သိန္ဓုဒကမပဿန္တော, ကူပေ တောယံဝ မဏ္ဍုကော.
寡闻之人，于少闻而生傲慢，犹如未见大海之井蛙，自矜其水多。
၈၇.
87.
ပဌမေ သိပ္ပံ ဂဏှေယျ, ဧသေယျ ဒုတိယေ ဓနံ;
စရေယျ တတိယေ ဓမ္မံ, ဧသာ ဇနာန ဓမ္မတာ.
初时应学艺，二时应求财，三时应行法，此乃世人法。
၈၈.
88.
သုဿူသာ [Pg.55] သုတ္တဝဒ္ဓနီ, သုတံ ပညာယ ဝဒ္ဓနံ;
ပညာယ အတ္ထံ ဇာနာတိ, အတ္ထော ဉာတော သုခါဝဟော.
乐闻增长所闻，所闻增长智慧；以智慧了知义理，了知义理则带来安乐。
၈၉.
89.
နတ္ထိ [Pg.56] ဝိဇ္ဇာသမံ မိတ္တံ, န စ ဗျာဓိသမော ရိပု;
န စ အတ္ထသမံ ပေမံ, န စ ကမ္မသမံ ဗလံ.
无友胜于智识，无敌胜于疾病，无爱胜于自身，无力胜于业力。
၉၀.
90.
ဝိနာ သတ္ထံ န ဂစ္ဆေယျ, သူရော သင်္ဂါမဘူမိယံ;
ပဏ္ဍိတွဒ္ဓဂူ ဝါဏိဇော, ဝိဒေသဂမနော တထာ.
勇士无武器不入战场；智者、旅人、商贾及远赴异国者，亦复如是（不应无备而行）。
၉၁.
91.
ဓနနာသံ [Pg.57] မနောတာပံ, ဃရေ ဒုစ္စရိတာနိ စ;
ဝဉ္စနဉ္စ အဝမာနံ, ပဏ္ဍိတော န ပကာသယေ.
财富损失、心中忧苦、家中恶行、欺骗与侮辱，智者不应向外宣扬。
၉၂.
92.
အနဝှာယံ ဂမယန္တော, အပုစ္ဆာ ဗဟုဘာသကော;
အတ္တဂုဏံ ပကာသန္တော, တိဝိဓော ဟီနပုဂ္ဂလော.
不请自来，不问多言，自扬己德，此三者为下劣之人。
၉၃.
93.
ဟံသော [Pg.58] မဇ္ဈေ န ကာကာနံ, သီဟော ဂုန္နံ န သောဘတေ;
ဂဒြဘမဇ္ဈေ တုရင်္ဂေါ, ဗာလမဇ္ဈေဝ ပဏ္ဍိတော.
天鹅在乌鸦群中不显，狮子在牛群中不显，骏马在驴群中不显，智者在愚者群中亦不显。
၉၄.
94.
ပတ္တာနုရူပကံ ဝါကျံ, သဘာဝါနုရူပံ ပိယံ;
အတ္တာနုရူပကံ ကောဓံ, ယော ဇာနာတိ သ ပဏ္ဍိတော.
能知言语适时、慈爱合乎本性、忿怒适度者，彼为智者。
၉၅.
95.
အပ္ပရူပေါ [Pg.59] ဗဟုံဘာသော, အပ္ပပညော ပကာသကော;
အပ္ပပူရော ဃဋော ခေါဘေ, အပ္ပခီရာ ဂါဝီ စလေ.
内涵浅薄却多言，智慧浅薄却喜炫耀；犹如半满之壶易晃荡，乳少之牛易躁动。
၉၆.
96.
န တိတ္တိ ရာဇာ ဓနမှိ, ပဏ္ဍိတောပိ သုဘာသိတေ;
စက္ခုပိ ပိယဒဿနေ, န တိတ္တိ သာဂရော ဇလေ.
国王于财富无足，智者于善说亦无足；眼于喜见之物无足，大海于水亦无足。
၉၇.
97.
ဟီနပုတ္တော [Pg.60] ရာဇမစ္စော, ဗာလပုတ္တော စ ပဏ္ဍိတော;
အဓနဿ ဓနံဗဟု, ပုရိသာနံ န မညထ.
卑贱之子可为王臣，愚昧之子可成智者，无财之人可拥巨富，故切莫轻视于人。
၉၈.
98.
ယော [Pg.61] သိဿော သိပ္ပလောဘေန, ဗဟုံ ဂဏှာတိ တံ သိပ္ပံ;
မူဂေါဝ သုပိနံ ပဿံ, ကထေတုမ္ပိ န ဥဿဟေ.
若有学生因贪求技艺而广学，却犹如哑子见梦，不能言说。
၉၉.
99.
န ဘိဇ္ဇေတုံ ကုမ္ဘကာရော, သောဘေတုံ ကုမ္ဘ ဃဋတိ;
န ခိပိတုံ အပါယေသု, သိဿာနံ ဝုဍ္ဎိကာရဏာ.
陶匠制作陶罐，非为打破，乃为庄严；师长教导弟子，非为使其堕于恶趣，乃为使其增上。
၁၀၀.
100.
အဓနဿ [Pg.62] ရသံခါဒေါ, အဗလဿ ဟတော နရော;
အပ္ပညဿ ဝါကျကရော, ဥမ္မတ္တက သမာဟိခေါ.
无财者贪图美味，无力者好勇斗狠，无智者轻信人言，此皆如疯人。
၁၀၁.
101.
ဧကေနာပိ သုရုက္ခေန, ပုပ္ဖိတေန သုဂန္ဓိနာ;
ဝါသိတံ ကာနနံ သဗ္ဗံ, သုပုတ္တေန ကုလံ ယထာ.
仅以一株盛开芬芳之善树，能令整个森林熏香；贤善之子于家族，亦复如是。
၁၀၂.
102.
ဣဏကတ္တာ [Pg.63] ပိတာ သတ္တု, မာတာ စ ဗျဘိစာရိနီ;
ဘရိယာ ရူပဝတီ သတ္တု, ပုတ္တော သတ္တု အပဏ္ဍိတော.
负债之父是敌，不贞之母是敌，美貌之妻是敌，愚昧之子亦是敌。
၁၀၃.
103.
ဂုဏဒေါသမသတ္ထညူ, ဇနော ဝိဘဇတေ ကထံ;
အဓိကာရော ကိမန္ဓဿ, ရူပဘေဒေါပလဒ္ဓိယံ.
不辨善恶之愚人，如何能作分别？犹如盲人于色差，有何能力可辨识？
၁၀၄.
104.
သဗ္ဗတ္ထ [Pg.64] သတ္ထတောယေဝ, ဂုဏဒေါသဝိစေစနံ;
ယံ ကရောတိ ဝိနာသတ္ထံ, သာဟသံ ကိမတောဓိကံ.
于一切事，功过之辨别，唯依教典；若无教典而行，有何比此更鲁莽？
၁၀၅.
105.
နိဟီယတိ [Pg.65] ပုရိသော နိဟီနသေဝီ,န စ ဟာယေထ ကဒါစိ တုလျသေဝီ;
သေဋ္ဌမုပနမံ ဥဒေတိ ခိပ္ပံ,တသ္မာ အတ္တနော ဥတ္တရိံ ဘဇေ.
亲近卑劣者，人必堕落；亲近同等者，则不退堕；亲近贤胜者，能迅速提升。是故，应亲近比自己更优秀的人。
၁၀၆.
106.
ပစ္စုပ္ပန္နဉ္စ [Pg.66] ယော ဓမ္မံ, တတ္ထ တတ္ထ ဝိပဿတိ;
အသံဟီရံ အသံကုပ္ပံ, တံ ဝိဒွါ မနုဗြူဟယေ.
若人于现前之法，处处善观察，不动摇、不扰乱，智者应培育此（观慧）。
၁၀၇.
107.
ဆန္ဒာ ဒေါသာ ဘယာ မောဟာ, ယော ဓမ္မံ နာတိဝတ္တတိ;
အာပူရတိ တဿ ယသော, သုက္ကပက္ခေဝ စန္ဒိမာ.
若人不因贪欲、瞋恚、怖畏、愚痴而逾越法，其名声增长圆满，犹如白月盈满。
၁၀၈.
108.
ပဏ္ဍိတော [Pg.67] သီလသမ္ပန္နော, သဏှော စ ပဋိဘာနဝါ;
နိဝါတဝုတ္တိ အထဒ္ဓေါ, တာဒိသော လဘတေ ယသံ.
智者具足戒行，温和且具辩才，行为谦逊，不傲慢，如是之人得美名。
၁၀၉.
109.
ဒုလ္လဘံ [Pg.68] ပါကတိကံ ဝါကျံ, ဒုလ္လဘော ခေမကရော သုတော;
ဒုလ္လဘာ သဒိသီ ဇာယာ, ဒုလ္လဘော သဇနော ပိယော.
真实之语难得，带来安稳的儿子难得，相称的妻子难得，亲爱的善人难得。
၁၁၀.
110.
အတ္ထံ မဟန္တမာပဇ္ဇ, ဝိဇ္ဇံ သမ္ပတ္တိမေဝ စ;
စရေယျာမာနထဒ္ဓေါ ယော, ပဏ္ဍိတော သော ပဝုစ္စတိ.
若人获得巨大财富、知识与成就，却能谦逊不傲，此人被称为智者。
၁၁၁.
111.
သုတသန္နိစ္စယာ [Pg.69] ဓီရာ, တုဏှီဘူတာ အပုစ္ဆိတာ;
ပုဏ္ဏာသုဘာသိတေနာပိ, ဃဏ္ဋာဒီ ဃဋ္ဋိတာ ယထာ.
贤者积累多闻，未被询问时则沉默，纵然满腹善说，亦如钟待敲击。
၁၁၂.
112.
အပုဋ္ဌော ပဏ္ဍိတော ဘေရီ, ပဇ္ဇုန္နော ဟောတိ ပုစ္ဆိတော;
ဗာလော ပုဋ္ဌော အပုဋ္ဌော စ, ဗဟုံ ဝိကတ္ထတေ သဒါ.
未被询问时，智者如（静默之）鼓；被询问时，智者如（降甘霖之）雨云。愚者无论被问与否，总是夸夸其谈。
၁၁၃.
113.
ပရူပဝါဒေ [Pg.70] ဗဓိရော, ပရဝဇ္ဇေ အလောစနော;
ပင်္ဂုလော အညနာရီသု, ဒုဿတက္ကေ အစေတနော.
于他人之诽谤如聋，于他人之过失如盲，于他人之妻如跛，于邪恶之思虑如无心。
စက္ခုမာဿ ယထာ အန္ဓော, သောတဝါ ဗဓိရော ယထာ;
ပညဝါဿ ယထာမူဂေါ, ဗလဝါ ဒုဗ္ဗလောရိဝ;
အထ အတ္ထေ သမုပ္ပန္နေ, သယေထ မတသာယိတံ.
有眼者当如盲，有耳者当如聋；具慧者当如哑，有力者当如弱；若有事端生起，当如死者般躺卧。
၁၁၄.
114.
ပါပမိတ္တေ [Pg.71] ဝိဝဇ္ဇေတွာ, ဘဇေယျုတ္တမပုဂ္ဂလံ;
ဩဝါဒေ စဿ တိဋ္ဌေယျ, ပတ္ထေန္တော အစလံ သုခံ.
远离诸恶友，亲近至上人；应安住于其教诲中，以求不动之乐。
၁၁၅.
115.
အတိသီတံ အတိဥဏှံ, အတိသာယမိဒံ အဟု;
ဣတိ ဝိဿဋ္ဌကမ္မန္တေ, အတ္ထာ အစ္စေန္တိ မာဏဝေ.
“太冷了！太热了！太晚了！”——如是荒废工作者，利益从其身边过。
၁၁၆.
116.
ယော [Pg.72] စ သီတဉ္စ ဥဏှဉ္စ, တိဏာဘိယျော န မညတိ;
ကရံ ပုရိသကိစ္စာနိ, သော သုခံ န ဝိဟာယတိ.
若人视寒暑轻于草芥，勤行男儿应行之事，彼安乐不失。
၁၁၇.
117.
ယသ္မိံဒေသေ [Pg.73] န သမ္မာနော, န ပိယော န စ ဗန္ဓဝေါ;
န စ ဝိဇ္ဇာဂမော ကောစိ, န တတ္ထ ဒိဝသံ ဝသေ.
在没有尊敬、没有挚爱、没有亲友，也没有任何学问可得的地方，不应在那里住哪怕一天。
၁၁၈.
118.
ဓနဝါ သုတဝါ ရာဇာ, နဒီ ဝဇ္ဇော ဣမေ ပဉ္စ;
ယတ္ထ ဒေသေ န ဝိဇ္ဇန္တိ, န တတ္ထ ဒိဝသံ ဝသေ.
富人、多闻者、国王、河流、医生——此五者，若于一地不可得，不应于彼住一日。
၁၁၉.
119.
နဘဿ [Pg.74] ဘူသနံ စန္ဒော, နာရီနံ ဘူသနံ ပတိ;
ဆမာယ ဘူသနံ ရာဇာ, ဝိဇ္ဇာ သဗ္ဗဿ ဘူသနံ.
月亮是天空的庄严，丈夫是女人的庄严，国王是土地的庄严，学问是一切的庄严。
၁၂၀.
120.
သုခတ္ထိကော သစေ ဝိဇ္ဇံ, ဝိဇ္ဇတ္ထိကော စဇေ သုခံ;
သုခတ္ထိနော ကုတော ဝိဇ္ဇာ, ကုတော ဝိဇ္ဇတ္ထိနော သုခံ.
若求安乐者欲求学问，则当舍弃安乐；求安乐者何来学问？求学问者何来安乐？
၁၂၁.
121.
ခဏေန [Pg.75] ကဏေန စေဝ, ဝိဇ္ဇာမတ္ထဉ္စ သာဓယေ;
ခဏစာဂေ ကုတော ဝိဇ္ဇာ, ကဏစာဂေ ကတော ဓနံ.
应于刹那与点滴中，成就学问与财富；舍弃刹那，何来学问？舍弃点滴，何来财富？
၁၂၂.
122.
အာစရိယာ ပါဒမာဒတ္တေ, ပါဒံ သိဿော သဇာနနာ;
ပါဒံ သဗြဟ္မစာရီဟိ, ပါဒံ ကာလက္ကမေန စ.
（学问）一分得自老师，一分得自弟子自学，一分得自同梵行者，一分得自岁月积累。
၁၂၃.
123.
ဓမ္မော [Pg.76] ဇယေ နော အဓမ္မော, သစ္စံ ဇယတိ နာသစ္စံ;
ခမာ ဇယတိ နော ကောဓော, ဒေဝေါ ဇယတိ နာသူရော.
法胜于非法，真实胜于虚妄；忍辱胜于瞋怒，天神胜于阿修罗。
၁၂၄.
124.
ဟတ္ထဿ ဘူသနံ ဒါနံ, သစ္စံ ကဏ္ဌဿ ဘူသနံ;
သောတဿ ဘူသနံ သတ္ထံ, ဘူသနေ ကိံ ပယောဇနံ.
布施是手的庄严，真实是颈的庄严，听闻经教是耳的庄严，（若有此三者），其余饰物何用？
၁၂၅.
125.
ဝိဒေသေတု [Pg.77] ဓနံ ဝိဇ္ဇာ, ဗျသနေသု ဓနံ မတိ;
ပရလောကေ ဓနံ ဓမ္မော, သီလံ သဗ္ဗတ္ထ ဝေ ဓနံ.
于异国，学问是财富；于危难，智慧是财富；于来世，正法是财富；而戒行，实为一切处之财富。
၁၂၆.
126.
ပဒေါသေ [Pg.78] ဒီပကော စန္ဒော, ပဘာတေ ဒီပကော ရဝိ;
တိလောကေ ဒီပကော ဓမ္မော, သုပုတ္တော ကုလဒီပကော.
夜晚，月亮是明灯；清晨，太阳是明灯；三界，正法是明灯；贤子，是家族的明灯。
၁၂၇.
127.
ဝိဒွါ ဧဝ ဝိဇာနာတိ, ဝိဒွဇ္ဇနပရိဿမံ;
န ဟိ ဝဉ္ဈာ ဝိဇာနာတိ, ဂုရုံ ပသဝဝေဒနံ.
唯有智者能知晓智者的辛劳；正如不孕之妇不知晓分娩的剧痛。
၁၂၈.
128.
ယဿ [Pg.79] နတ္ထိ သယံ ပညာ, သတ္ထံ တဿ ကရောတိ ကိံ;
လောစနေဟိ ဝိဟီနဿ, ဒပ္ပဏော ကိံ ကရိဿတိ.
若人自身无智慧，经论于彼有何用？于双目失明之人，明镜岂有作用？
၁၂၉.
129.
ကိံ ကရိဿန္တိ ဝတ္တာရော, သောတံ ယတ္ထ န ဝိဇ္ဇတေ;
နဂ္ဂကပဏကေ ဒေသေ, ရဇကော ကိံ ကရိဿတိ.
于无听者之处，说者能有何为？于赤身贫穷之国，染匠岂有作为？
၁၃၀.
130.
မူဠှသိဓဿာပဒေသေန, [Pg.80] ကုနာရီဘရဏေန စ;
ခလသတ္တူဟိ သံယောဂါ, ပဏ္ဍိတောပျာဝသီဒတိ.
因教导愚钝弟子，因供养恶妇，以及与恶人交往，即使智者也会沉沦。
၁၃၁.
131.
နတ္ထိ အတ္တသမံ ပေမံ, နတ္ထိ ဓညသမံ ဓနံ;
နတ္ထိ ပညာသမာ အာဘာ, ဝုဋ္ဌိ ဝေ ပရမာ သရာ.
无爱胜于自爱，无财胜于谷物；无光胜于智慧，雨水乃最佳之源。
၁၃၂.
132.
ဘုဇင်္ဂမံ [Pg.81] ပါဝကဉ္စ ခတ္တိယဉ္စ ယသဿိနံ;
ဘိက္ခုဉ္စ သီလသမ္ပန္နံ, သမ္မဒေဝ သမာစရေ.
对于蛇、火、尊贵的刹帝利、具戒的比丘，皆应善加对待。
၁၃၃.
133.
တသ္မာ ဟိ ပဏ္ဍိတော ပေါသော, သမ္ပဿံ အတ္ထမတ္တနော;
ဗုဒ္ဓေ ဓမ္မေ စ သံဃေ စ, ဓီရော သဒ္ဓံ နိဝေသယေ.
是故，智者见己利，贤者应于佛、法、僧中建立信心。
၁၃၄.
134.
ဂုဏော [Pg.82] သေဋ္ဌင်္ဂတံ ယာတိ, န ဥစ္စေ သယနေ ဝသေ;
ပါသာဒသိခရေ ဝါသော, ကာကော ကိံ ဂရုဠော သိယာ.
德行达到卓越，并非因住高床；住在宫殿顶上，乌鸦岂能成为金翅鸟？
၁၃၅.
135.
အနာဂတံ ဘယံ ဒိသွာ, ဒူရတော ပရိဝဇ္ဇယေ;
အာဂတဉ္စ ဘယံ ဒိသွာ, အဘီတော ဟောတိ ပဏ္ဍိတော.
见到未来之怖畏，应远远避开；见到已来之怖畏，智者则无畏。
၁၃၆.
136.
အသဇ္ဇာယ မလာမန္တာ, အနုဋ္ဌာနမလာ ဃရာ;
မလံ ဝဏ္ဏဿ ကောသဇ္ဇံ, ပမာဒေါ ရက္ခတော မလံ.
不习诵是咒语的垢秽，不精勤是家的垢秽；懒惰是容颜的垢秽，放逸是守护者的垢秽。
၁၃၇.
137.
အနုပုဗ္ဗေန [Pg.83] မေဓာဝီ, ထောကံ ထောကံ ခဏေ ခဏေ;
ကမ္မာရော ရဇတဿေဝ, နိဒ္ဓမေ မလမတ္တနော.
慧者应次第地，点滴点滴地，刹那刹那地，如银匠般，除去自身的垢秽。
၁၃၈.
138.
ယဉှိ [Pg.84] ကယိရာ တဉှိ ဝဒေ, ယံ န ကယိရာ န တံ ဝဒေ;
အကရောန္တံ ဘာသမာနံ, ပရိဇာနန္တိ ပဏ္ဍိတာ.
所当做者，方可说；所不当做者，不应说；对言而不行者，智者能知晓。
၁၃၉.
139.
ဝိသမံ သဘယံ အတိဝါတော, ပဋိစ္ဆန္နံ ဒေဝနိဿိတံ;
ပန္ထော စ သင်္ဂါမော တိတ္ထံ, အဋ္ဌေတေ ပရိဝဇ္ဇိယာ.
险地、危地、大风、隐蔽处、神灵所依处、道路、战场、渡口——此八者应避开。
၁၄၀.
140.
ရတ္တောဒုဋ္ဌော [Pg.85] စ မုဠှော စ, မာနီ လုဒ္ဓေါ တထာလသော;
ဧကစိန္တီ စ ဗာလော စ, ဧတေ အတ္ထဝိနာသကာ.
贪欲者、嗔恚者、愚痴者，我慢者、贪婪者、懈怠者，独思者、愚者——此等是利益的破坏者。
၁၄၁.
141.
ရတ္တော ဒုဋ္ဌော စ မူဠှော စ, ဘီရု အာမိသဂရုကော;
ဣတ္ထီ သောဏ္ဍော ပဏ္ဍကော စ, နဝမော ဒါရကောပိ စ.
贪欲者、嗔恚者、愚痴者，胆怯者、贪食者，女人、酒鬼、黄门，第九是孩童。
၁၄၂.
142.
နဝတေ ပုဂ္ဂလာ လောကေ, ဣတ္တရာ စလိတာ စလာ;
ဧတေဟိ မန္တိတံ ဂုယှံ, ခိပ္ပံ ဘဝတိ ပါကဋံ.
世间有此九种人，他们轻浮、动摇、不稳定；与此等人商议的秘密，很快就会泄露。
၁၄၃.
143.
ယော [Pg.86] နိရုတ္တိံ န သိက္ခေယျ, သိက္ခန္တော ပိဋကတ္တယံ;
ပဒေ ပဒေ ဝိကင်္ခေယျ, ဝနေ အန္ဓဂဇော ယထာ.
若不学习文法，即使学习三藏，也会步步疑惑，如同林中盲象。
၁၄၄.
144.
သုတ္တံ [Pg.87] ဓာတု ဂဏောဏွာဒိ, နာမလိင်္ဂါနုသာသနံ;
ယဿ တိဋ္ဌတိ ဇိဝှဂ္ဂေ, သဗျာကရဏကေသရီ.
经、词根、词组、乌那陀等词缀、名词与性的教导——此等若住于谁之舌尖，彼即为文法之狮。
၁၄၅.
145.
သဒ္ဒတ္ထလက္ခဏေ ဘေဒီ, ယော ယော နိစ္ဆိတလက္ခဏေ;
သော သော ဉာတုမကိစ္ဆေန, ပဟောတိ ပိဋကတ္တယေ.
谁能辨别词、义与相，并确定其相，他就能不费力地通晓三藏。
၁၄၆.
146.
ယော [Pg.88] သဒ္ဒသတ္ထကုသလော ကုသလော နိဃဏ္ဍု,ဆန္ဒော အလင်္ကတိသု နိစ္စကတာဘိယောဂေါ;
သော ယံ ကဝိတ္တဝိကလောပိ ကဝီသု သင်္ချံ,မောဂ္ဂယှ ဝိန္ဒတိ ဟိ ကိတ္တိ’ မမန္ဒရူပံ.
谁精通文法，精通词典，于韵律和修辞常加精进；他即使诗才不足，亦能在诗人中占一席位，获得不朽的声誉。
၁၄၇.
147.
သုက္ခောပိ [Pg.89] စန္ဒနတရု န ဇဟာတိ ဂန္ဓံ,နာဂေါ ဂတော နရမုခေ န ဇဟာတိ လီဠံ;
ယန္တဂတော မဓုရသံ န ဇဟာတိ ဥစ္ဆု,ဒုက္ခောပိ ပဏ္ဍိတဇနော န ဇဟာတိ ဓမ္မံ.
檀香树即使干枯也不失其香气，象即使面对人群也不失其威仪；甘蔗即使进入压榨机也不失其甜味，智者即使身处苦难也不舍弃正法。
၁၄၈.
148.
ဓနဓညပ္ပယောဂေသု, တထာ ဝိဇ္ဇာဂမေသု စ;
အာဟာရေ ဗျဝဟာရေ စ, စတ္တလဇ္ဇော သဒါ ဘဝေ.
于财富谷物之运用，于学问知识之获得，于饮食交往中，应常无羞怯。
၁၄၉.
149.
သာဘာဝိကီ [Pg.90] စ ပဋိဘာ, သုတဉ္စ ဗဟုနိမ္မလံ;
အမန္ဒော စာဘိယောဂေါယံ, ဟေတု ဟောတိဟ ဗန္ဓနေ.
天生的才智，广博清净的听闻，以及不懈的精进——此乃今世创作之因。
၁၅၀.
150.
ဇဟေယျ [Pg.91] ပါပကေ မိတ္တေ, ဘဇေယျ ပဏ္ဍိတေ ဇနေ;
သာဓဝေါ အဘိသေဝေယျ, သုဏေယျ ဓမ္မမုတ္တမံ.
应舍弃恶友，应亲近智者；应侍奉善人，应听闻最上之法。
၁၅၁.
151.
ကလျာဏကာရီ ကလျာဏံ, ပါပကာရီ စ ပါပကံ;
ယာဒိသံ ဝပ္ပတေ ဗီဇံ, တာဒိသံ ဟရတေ ဖလံ.
行善者得善，行恶者得恶；播种何种种子，便收获何种果实。
၁၅၂.
152.
ဆန္ဒော [Pg.92] နိဒါနံ ဂါထာနံ, အက္ခရာ တာသံ ဝိယဉ္ဇနံ;
နာမသန္နိဿိတာ ဂါထာ, ကဝိ ဂါထာနမာသယော.
韵律是偈颂的根源，字母是它们的表达；偈颂依附于名，诗人是偈颂的依处。
၁၅၃.
153.
တသ္မာ [Pg.93] ဟိ ပဏ္ဍိတော ပေါသော, သမ္ပဿံ ဟိတမတ္တနော;
ပညဝန္တံဘိပူဇေယျ, စေတိယံ ဝိယ သာဒရော.
是故，智者见自身之利益，应恭敬礼敬具慧者，犹如虔诚礼敬佛塔。
၁၅၄.
154.
ဓီရံ ပဿေ သုဏေ ဓီရံ, ဓီရေန သဟသံဝသေ;
ဓီရေနလ္လာပသလ္လာပံ, တံ ကရေ တဉ္စ ရောစယေ.
应见智者，应闻智者，应与智者共住；应与智者交谈，行其所行，喜其所喜。
၁၅၅.
155.
နယံ [Pg.94] နယတိ မေဓာဝီ, အဓုရာယံ န ယုဉ္ဇတိ;
သုနယော သေယျသော ဟောတိ, သမ္မာ ဝုတ္တော န ကုပ္ပတိ;
ဝိနယံ သော ပဇာနာတိ, သာဓု တေန သမာဂမော.
智者引导正道，不负不正之轭。善导者最为殊胜，被善言教导时不怒。他了知调伏之法，与他交往是善的。
၁၅၆.
156.
သစေ လဘေထ နိပကံ သဟာယံ,သဒ္ဓိံ စရံ သာဓုဝိဟာရိ ဓီရံ;
အဘိဘုယျ သဗ္ဗာနိ ပရိဿယာနိ,စရေယျ တေနတ္တမနော သတိမာ.
若能觅得贤明、具慧、善住的同伴，则应克服一切危难，具念、欣然地与他同行。
၁၅၇.
157.
နော [Pg.95] စေ လဘေထ နိပကံ သဟာယံ,သဒ္ဓိံ စရံ သာဓုဝိဟာရိ ဓီရံ;
ရာဇာဝ ရဋ္ဌံ ဝိဇိတံ ပဟာယ,ဧကော စရေ မာတင်္ဂရညေဝ နာဂေါ.
若不能觅得贤明、具慧、善住的同伴，则应如国王舍弃已征服之国，如林中大象，独自游行。
၁၅၈.
158.
သောကဋ္ဌာနသဟဿာနိ[Pg.96], ဘယဋ္ဌာနသတာနိ စ;
ဒိဝသေ ဒိဝသေ မူဠှ-မာဝိသန္တိ န ပဏ္ဍိတံ.
千种忧愁处，百种怖畏处，日复一日侵扰愚者，而非智者。
၁၅၉.
159.
ဇလဗိန္ဒုနိပါတေန, စိရေန ပူရတေ ဃဋော;
တထာ သကလဝိဇ္ဇာနံ, ဓမ္မဿ စ ဓနဿ စ.
水滴不断下落，水瓮亦能充满；一切学问、正法与财富的积累，亦复如是。
၁၆၀.
160.
ပဏ္ဍိတာ [Pg.97] ဒုက္ခံ ပတွာန, န ဘဝန္တိ ဝိသာဒိနော;
ပဝိဿ ရာဟုနော မုခံ, ကိံ နော ဒေတိ ပုန သသီ.
智者遭遇痛苦，不生忧愁；月亮进入罗睺之口，岂不复明？
၁၆၁.
161.
ဇဝေန အဿံ ဇာနန္တိ, ဝါဟေန စ ဗလိဗဒ္ဓံ;
ဒုဟေန ဓေနုံ ဇာနန္တိ, ဘာသမာနေန ပဏ္ဍိတံ.
以速度知马，以负重知牛，以产乳知母牛，以言谈知智者。
၁၆၂.
162.
မနသာ [Pg.98] စိန္တိတံ ကမ္မံ, ဝစသာ န ပကာသယေ;
အညလက္ခိတကာရိယဿ, ယတော သိဒ္ဓိ န ဇာယတေ.
心中所思之事，不应以言语宣说；因为事情若被他人察知，则无法成功。
၁၆၃.
163.
အနဘျာသေ ဝိသံ ဝိဇ္ဇာ, အဇိဏ္ဏေ ဘောဇနံ ဝိသံ;
ဝိသံ သဘာ ဒလိဒ္ဒဿ, ဝုဒ္ဓဿ တရုဏီ ဝိသံ.
不修习，学问是毒；不消化，食物是毒；于贫者，集会是毒；于老者，少妇是毒。
စတ္တာရော ပဉ္စ အာလောပေ, အာဘုတွာ ဥဒကံ ပိဝေ;
အလံ ဖာသုဝိဟာရာယ, ပဟိတတ္တဿ ဘိက္ခုနော.
食四五口，而后饮水；于精勤比丘，足以安乐住。
၁၆၄.
164.
ယဿ ဧသော ပသုတောပိ, ဂုဏဝါ ပုဇ္ဇတေ နရော;
ဓနု ဝံသဝိသုဒ္ဓေါပိ, နိဂ္ဂုဏော ကိံ ကရိဿတိ.
即使放逸之人，若具德亦受敬；纵是纯竹之弓，若无弦能何为？
၁၆၅.
165.
ဣဿီ [Pg.100] ဒယီ အသံတုဋ္ဌော, ကောဓနော နိစ္စသင်္ကီတော;
ပရဘာဂျောပဇီဝီ စ, ဆဠေတေ ဒုက္ခဘာဂိနော.
嫉妒者、吝啬者、不满足者、易怒者、常怀疑者，以及依他活命者，此六者为受苦之人。
၁၆၆.
166.
သုမဟန္တာနိ သတ္တာနီ, ဓာရယန္တာ ဗဟုဿုတာ;
ဆေတ္တာရော သံသယာနဉ္စ, ကလိံ ယန္တိ လောဘမောဟိတာ.
即使是博学多闻、能断疑惑者，若为贪痴所惑，亦陷于争斗。
၁၆၇.
167.
နဒီတီရေ [Pg.101] ခတေ ကူပေ, အရဏီတာလဝဏ္ဋကေ;
န ဝဒေ ဒကာဒီ နတ္ထီတိ, မုခေ စ ဝစနံ တထာ.
于河岸所掘之井，于钻木与棕榈扇，莫言无水等；口中之言亦如是。
၁၆၈.
168.
သဗ္ဗံ သုဏာတိ သောတေန, သဗ္ဗံ ပဿတိ စက္ခုနာ;
န စ ဒိဋ္ဌံ သုတံ ဓီရော, သဗ္ဗံ ဥစ္စိတု မရဟတိ.
以耳听一切，以眼见一切；然智者于所见闻，不应尽说。
၁၆၉.
169.
ဗာလာဒပိ [Pg.102] ဂဟေတဗ္ဗံ, ယုတ္တမုတ္တမနီသိဘိ;
ရဝိဿာဝိသယေ ကိံ န, ပဒီပဿ ပကာသနံ.
即使是愚者所说，若其言合理，智者亦应听取；于太阳照耀之处，灯火岂不发光？
၁၇၀.
170.
တသ္မာ [Pg.103] ဟိ ပဏ္ဍိတော ပေါသော, သမ္ပဿံ အတ္တမတ္တနော;
ယောနိသော ဝိစိနေ ဓမ္မံ, ဧဝံ တတ္ထ ဝိသုဇ္ဈတိ.
是故，智者当省察己利，如理思择法，如是于此得清净。
၁၇၁.
171.
ကိံ တေန ဇာတုဇာတေန, မာတုယောဗ္ဗန္နဟာရိနာ;
အာရောဟတိ န ယော သက-ဝံသအဂ္ဂေ ဓဇော ယထာ.
夺母青春之所生者，若不能如旗帜升于家族之巅，生之何用？
၁၇၂.
172.
သမ္မာ ဥပပရိက္ခိတွာ, အက္ခရေသု ပဒေသု စ;
စောရဃာတော သိယာ သိဿော, ဂုရု စောရဋ္ဋကာရကော.
当善审察字与句，否则弟子成盗贼杀手，老师则成造贼者。
၁၇၃.
173.
အဒန္တဒမနံ [Pg.104] သတ္ထံ, ခလာနံ ကုရုတေ မဒံ;
စက္ခုသင်္ခါရကံ တေဇံ, ဥလူကာနံမိဝန္ဓကံ.
调伏未调伏者之教法，于恶人则增其骄慢；犹如能令眼见之光，于猫头鹰则使其盲。
၁၇၄.
174.
နရတ္တံ ဒုလ္လဘံ လောကေ, ဝိဇ္ဇာ တတြ သုဒုလ္လဘာ;
ကဝိတ္တံ ဒုလ္လဘံ တတြ, သတ္တိ တတြ သုဒုလ္လဘာ.
世间人身难得，于中博学更难得；于中诗才复难得，于中能力尤难得。
၁၇၅.
175.
ယေဘုယျေန [Pg.105] ဟိ သတ္တာနံ, ဝိနာသေ ပစ္စုပဋ္ဌိတေ;
အနယော နယရူပေန, ဗုဒ္ဓိမာဂမ္မ တိဋ္ဌတိ.
大凡众生，当毁灭现前时，灾祸会以良策之貌，依附智慧而生。
သုဇနကဏ္ဍ
善人品
၁၇၆.
176.
သဒ္ဓါသီလာဒိဓမ္မေဟိ, [Pg.106] သပ္ပန္နော သေဋ္ဌမာနုသော;
ဝုတ္တော ဗုဒ္ဓါဒိသန္တေဟိ, သာဓုသပ္ပုရိသော ဣတိ.
具足信、戒等法者，是为最上之人；为佛陀等圣者，称为善人、正士。
သဒ္ဒါဓနံ သီလဓနံ, ဟိရီဩတ္တပ္ပိယံ ဓနံ;
သုတဓနဉ္စ စာဂေါ စ, ပညာ ဝေ သတ္တမံ ဓနံ.
信财、戒财、惭财、愧财、闻财、施财，智慧实为第七财。
ယဿ ဧတေ ဓနာ အတ္ထိ, ဣတ္ထိယာ ပုရိသဿ ဝါ;
အဒလိဒ္ဒေါတိ တံ အာဟု, အမောဃံ တဿ ဇီဝိတံ.
若有此等财，不问男或女，人言彼不贫，其生不空过。
တသ္မာ သဒ္ဓဉ္စ သီလဉ္စ, ပသာဒံ ဓမ္မဒဿနံ;
အနုယုဉ္ဇေထ မေဓာဝီ, သရံ ဗုဒ္ဓါနသာသနံ.
是故，智者忆念佛陀教，当勤修信、戒、净信与见法。
၁၇၇.
177.
သဗ္ဘိရေဝ [Pg.107] သမာသေထ, သဗ္ဘိ ကုဗ္ဗေထ သန္ထဝံ;
သတံ သဒ္ဓမ္မမညာယ, သေယျော ဟောတိ န ပါပိယော.
当与善士交，当与善士亲；了知善士法，能进不能退。
၁၇၈.
178.
စဇ ဒုဇ္ဇနသံသဂ္ဂံ, ဘဇ သာဓုသမာဂမံ;
ကရ ပုညမဟောရတ္တံ, သရ နိစ္စမနိစ္စတံ.
舍恶人交，近善人会；昼夜行善，恒念无常。
၁၇၉.
179.
ယော [Pg.108] ဝေ ကတညူ ကတဝေဒီ ဓီရော,ကလျာဏမိတ္တော ဒဠှဘတ္တိ စ ဟောတိ;
ဒုက္ခိတဿ သက္ကစ္စ ကရောတိ ကိစ္စံ,တထာဝိဓံ သပ္ပုရိသံ ဝဒန္တိ.
知恩报恩之智者，为善友且心虔诚，于苦难者勤作事，人称如是为正士。
၁၈၀.
180.
မာတာပေတ္တိဘရံ [Pg.109] ဇန္တုံ, ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယိနံ;
သဏှံ သခိလသမ္ဘာသံ, ပေသုဏေယျပ္ပဟာယိနံ.
供养父母，尊敬族长，言语柔和，远离离间。
၁၈၁.
181.
မစ္ဆေရဝိနယေ ယုတ္တံ, သစ္စံ ကောဓာဘိဘုံ နရံ;
တံ ဝေ ဒေဝါ တာဝတိံသာ, အာဟု ‘‘သပ္ပုရိသော’’ဣတိ.
致力于除悭，住于实语，克制愤怒者，忉利诸天神，称彼为正士。
၁၈၂.
182.
ကုလဇာတော ကုလပုတ္တော, ကုလဝံသသုရက္ခတော;
အတ္တနာ ဒုက္ခပ္ပတ္တောပိ, ဟီနကမ္မံ န ကာရယေ.
良家子生于良家，善护家族之传承；纵使自身陷于苦，亦不为卑劣之行。
၁၈၃.
183.
ဥဒေယျ [Pg.110] ဘာဏု ပစ္ဆိမေ, နမေယျ မေရုအဒ္ဒိပိ;
သီတလံ ယဒိ နရဂ္ဂိ, ပဗ္ဗတဂ္ဂေ စ ဥပ္ပလံ;
ဝိကသေ န ဝိပရိတာ, သာဓုဝါစာ ကုဒါစနံ.
纵使日西升，须弥山亦倾，纵使火变冷，山顶莲花生；善人之言语，永不作颠倒。
၁၈၄.
184.
သုခါ ရုက္ခဿ ဆာယာဝ, တတော ဉာတိမာတာပိတု;
တတော အာစေရဿ ရညော, တတော ဗုဒ္ဓဿနေကဓာ.
树荫为乐，亲族父母之荫胜于彼；师长国王之荫又胜于彼；佛陀之荫复胜于彼，其乐多方。
၁၈၅.
185.
ဘမရာ [Pg.111] ပုပ္ဖမိစ္ဆန္တိ, ဂုဏမိစ္ဆန္တိ သဇ္ဇနာ;
မက္ခိကာ ပူတိမိစ္ဆန္တိ, ဒေါသမိစ္ဆန္တိ ဒုဇ္ဇနာ.
蜜蜂求花，善人求德；苍蝇求腐，恶人求过。
၁၈၆.
186.
မာတုဟီနော [Pg.112] ဒုဗ္ဘာသော ဟိ, ပိတုဟီနော ဒုက္ကိရိယော;
ဥဘော မာတုပိတုဟီနာ, ဒုဗ္ဘာသာ စ ဒုက္ကိရိယာ.
无母者言恶，无父者行恶；父母俱无者，言行皆恶。
၁၈၇.
187.
မာတုသေဋ္ဌော သုဘာသော ဟိ, ပိတုသေဋ္ဌော သုကိရိယော;
ဥဘောမာတု ပိတုသေဋ္ဌာ, သုဘာသာ စ သုကိရိယာ.
有贤母者言善，有贤父者行善；父母俱贤者，言行皆善。
၁၈၈.
188.
သုနခေါ [Pg.113] သုနခံ ဒိသွာ, ဒန္တံ ဒဿေတိ ဟိံသိတုံ;
ဒုဇ္ဇနော သုဇနံ ဒိသွာ, ရောသယံ ဟိံသမိစ္ဆတိ.
犬见他犬，露牙欲伤害；恶人见善人，忿怒而欲加害。
၁၈၉.
189.
န စ ဝေဂေန ကိစ္စာနိ, ကတ္တဗ္ဗာနိ ကုဒါစနံ;
သဟသာ ကာရိတံ ကမ္မံ, ဗာလော ပစ္ဆာနုတပ္ပတိ.
绝不应仓促行事；仓促所做之业，愚者事后追悔。
၁၉၀.
190.
ကောဓံ [Pg.114] ဝဓိတွာ န ကဒါစိ သောစတိ,မက္ခပ္ပဟာနံ ဣသယော ဝဏ္ဏယန္တိ;
သဗ္ဗေသံ ဝုတ္တံ ဖရုသံ ခမေထ,ဧတံ ခန္တိံ ဥတ္တမမာဟု သန္တော.
杀嗔者永不忧愁；诸仙赞叹舍弃伪善；应忍受一切粗恶之言，圣者称此忍辱为最上。
၁၉၁.
191.
ဒုက္ခော နိဝါသော သမ္ဗာဓေ, ဌာနေ အသုစီသင်္ကတေ;
တတော အရိမှိ အပ္ပိယေ, တတောပိ အကတညုနာ.
在拥挤、不净之处居住是苦；与怨敌、不喜爱者同住是苦；与不知感恩者同住更是苦。
၁၉၂.
192.
ဩဝဒေယျာ’နုသာသေယျ[Pg.115], အသဗ္ဘာ စ နိဝါရယေ;
သတဉှိ သော ပိယော ဟောတိ, အသတံ ဟောတိအပ္ပိယော.
应劝诫，应教诲，阻止不善之行；彼为善人所喜爱，为恶人所不喜。
၁၉၃.
193.
ဥတ္တမတ္တနိဝါတေန, ကက္ခဠံ မုဒုနာ ဇယေ;
နီစံ အပ္ပကဒါနေန, ဝါယာမေန သမံ ဇယေ.
以谦卑胜高傲，以柔和胜粗暴；以小施胜卑劣，以精勤胜同等者。
၁၉၄.
194.
န [Pg.116] ဝိသံ ဝိသမိစ္စာဟ, ဓနံ သံဃဿ ဥစ္စတေ;
ဝိသံ ဧကံဝ ဟနတိ, ဟနတိ သံဃဿ သဗ္ဗံ.
我不称毒药为毒，僧伽之财方被称为毒；毒药仅害一人，侵损僧财则毁坏一切。
၁၉၅.
195.
ဓနမပ္ပမ္ပိ [Pg.117] သာဓူနံ, ကူပေ ဝါရိဝ နိဿယော;
ဗဟုံအပိ အသာဓူနံ, န စ ဝါရိဝ အဏ္ဏဝေ.
善士之财虽少，如井中之水可为依止；恶人之财虽多，如海中之水不可为依止。
၁၉၆.
196.
အပတ္ထေယျံ န ပတ္ထေယျ, အစိန္တေယျံ န စိန္တယေ;
ဓမ္မမေဝ သုစိန္တေယျ, ကာလံ မောဃံ န ဣစ္ဆယေ.
不应求者不应求，不应思者不应思；唯应善思于正法，不应虚度光阴。
၁၉၇.
197.
အစိန္တိတမ္ပိ [Pg.118] ဘဝတိ, စိန္တိတမ္ပိ ဝိနဿတိ;
န ဟိ စိန္တာမယာ ဘောဂါ, ဣတ္ထိယာ ပုရိသဿ ဝါ.
未曾思量者亦会发生，纵然思量者亦会消亡；财富非由思虑而成，于男女皆是如此。
၁၉၈.
198.
အသန္တဿ ပိယော ဟောတိ, သန္တေ န ကုရုတေ ပိယံ;
အသတံ ဓမ္မံ ရောစေတိ, တံ ပရာဘဝတော မုခံ.
喜爱恶人，不喜善人；乐于恶人之法，此乃衰败之门。
၁၉၉.
199.
ဂုဏာ [Pg.119] ကုဗ္ဗန္တိ ဒူတတ္တံ, ဒူရေပိ ဝသတံ သတံ;
ကေတကေ ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ, ဂစ္ဆန္တိ ဘမရာ သယံ.
善人虽居远，德行能为使；犹如蜂嗅到计打迦花(Ketaka)之香，自然会前来。
၂၀၀.
200.
ပုဗ္ဗဇာတိကတံ ကမ္မံ, တံ ကမ္မမီတိ ကထျတေ;
တသ္မာ ပုရိသာကာရေနံ, ယတံ ကရေ အတန္ဒိတော.
往昔所造之业，被称为“业”；是故应以丈夫之力，不倦地努力。
၂၀၁.
201.
မတ္တိကပိဏ္ဍတော ကတ္တာ, ကုရုတေ ယံ ယဒိစ္ဆတိ;
ဧဝမတ္တကတံ ကမ္မံ, မာဏဝေါ ပဋိပဇ္ဇတေ.
陶师以泥团，随其所欲而造作；如是，人承受自己所造之业。
၂၀၂.
202.
ဥဋ္ဌာယောဋ္ဌာယ [Pg.121] ဗောဓေယျံ, မဟဗ္ဘယ မုပဋ္ဌိတံ;
မရဏဗျာဓိသောကာနံ, ကိမဇ္ဇ နိပတိဿတိ.
起身！起身！当觉悟，大怖畏已现前；死亡、疾病与忧愁，今日何者将降临？
၂၀၃.
203.
ပါဏာ ယထာတ္တနောဘိဋ္ဌာ, ဘူတာနမပိ တေ တထာ;
အတ္တောပမေန ဘူတေသု, ဒယံ ကုဗ္ဗန္တိ သာဓဝေါ.
生命于己为至爱，于诸众生亦复然；善人以己为譬喻，于诸众生行悲悯。
သဗ္ဗေ [Pg.122] တသန္တိ ဒဏ္ဍဿ, သဗ္ဗေ ဘာယန္တိ မစ္စုနော;
အတ္တာနံ ဥပမံ ကတွာ, န ဟနေယျ န ဃာတယေ.
一切众生惧于刑罚，一切众生皆畏惧死亡；以己为喻，不应杀，不应教他杀。
၂၀၄.
204.
ဗာလော ဝါ ယဒိ ဝါ ဝုဒ္ဓေါ, ယုဝါ ဝါ ဂေဟမာဂတော;
တဿ ပူဇာ ဝိဓာတဗ္ဗာ, သဗ္ဗဿာဘျာဂတော ဂရု.
无论是幼、是老、是青年，凡来至家中者，皆应予以尊敬；于一切人，客为尊。
၂၀၅.
205.
အာကိဏ္ဏောပိ အသန္တေဟိ, အသံသဋ္ဌောဝ ဘဒ္ဒကော;
ဗဟုနာ သန္နဇာတေန, ဂစ္ဆေန ဥဗ္ဗတ္တေနိဓ.
纵然被恶人围绕，不与之为伍者为善；与众多恶人同行，于此世间将被卷走。
ဗာလဒုဇ္ဇနကဏ္ဍ
愚者恶人品
၂၀၆.
206.
ကာယဒုစ္စရိတာဒီဟိ[Pg.124], သမ္ပန္နော ပါပမာနုဇော;
ဗာလောတိ လောကနာထေန, ကိတ္တိတော ဓမ္မသာမိနာ.
具足身恶行等之恶人，为世间导师、法主所称为愚者。
၂၀၇.
207.
ဒုစိန္တိတစိန္တီ စေဝ, ဒုဗ္ဘာသိတဘာသီပိ စ;
ဒုက္ကဋကမ္မကာရီ စ, ပါပကော ဗာလမာနုဇော.
常怀恶思，常说恶说，常作恶作，是为造恶之愚人。
၂၀၈.
208.
အတိပိယော [Pg.125] န ကာတဗ္ဗော, ခလော ကောတုဟလံ ကရော;
သိရသာ ဝဟမာနောပိ, အဍ္ဎပူရော ဃဋော ယထာ.
勿与制造骚动之恶人过于亲近；纵然顶戴于首，亦如半满之瓶。
၂၀၉.
209.
သပ္ပော ဒုဋ္ဌော ခလော ဒုဋ္ဌော, သပ္ပာ ဒုဋ္ဌတရော ခလော;
မန္တောသဓေဟိ တံ သပ္ပံ, ခလံ ကေနုပသမ္မတိ.
毒蛇恶，恶人亦恶，恶人比毒蛇更恶；毒蛇可用咒药平息，恶人以何得平息？
၂၁၀.
210.
ယော [Pg.126] ဗာလော မညတိ ဗာလျံ, ပဏ္ဍိတော ဝါပိ တေနသော;
ဗာလော စ ပဏ္ဍိတမာနီ, သ ဝေ ဗာလောတိ ဝုစ္စတိ.
若愚者自知其愚，彼因此亦为智者；若愚者自以为智，彼实可称为愚者。
၂၁၁.
211.
မဓူဝ မညတိ ဗာလော, ယာဝ ပါပံ န ပစ္စတိ;
ယဒါ စ ပစ္စတိ ပါပံ, အထ ဒုက္ခံ နိဂစ္ဆတိ.
愚者视恶如蜜，于其恶业未成熟时；一旦恶业成熟，彼时即遭受痛苦。
၂၁၂.
212.
န [Pg.127] သာဓု ဗလဝါ ဗာလော, သာဟသာ ဝိန္ဒတေ ဓနံ;
ကာယဿ ဘေဒါ ဒုပ္ပညော, နိရယံ သောပပဇ္ဇတိ.
强壮之愚者，以暴力获取财富，实非为善；身坏命终时，无慧者堕于地狱。
၂၁၃.
213.
ဃရေ [Pg.128] ဒုဋ္ဌော မူသိကော စ, ဝနေ ဒုဋ္ဌော စ ဝါနရော;
သကုဏေ စ ဒုဋ္ဌော ကာကော, နရေဒုဋ္ဌော စ ဗြာဟ္မဏော.
家中鼠为恶，林中猿为恶，鸟中鸦为恶，人中婆罗门(brāhmaṇo)为恶。
၂၁၄.
214.
ဒီဃာ ဇာဂရတော ရတ္တိ, ဒီဃံ သန္တဿ ယောဇနံ;
ဒီဃော ဗာလာနသံသာရော, သဒ္ဓမ္မံ အဝိဇာနတံ.
于不眠者，夜漫长；于疲惫者，路漫长；于不知正法之愚者，轮回漫长。
၂၁၅.
215.
တိလမတ္တံ [Pg.129] ပရေသဉ္စ, အပ္ပဒေါသဉ္စ ပဿတိ;
နာဠိကေရမ္ပိ သဒေါသံ, ခလဇာတော န ပဿတိ.
恶人能见他人芝麻许之小过，却不见自身椰子般之大过。
၂၁၆.
216.
နတ္တဒေါသံ ပရေ ဇညာ, ဇညာ ဒေါသံ ပရဿတု;
ဂုယှော ကုမ္မာဝ အင်္ဂါနိ, ပရဒေါသဉ္စ လက္ခယေ.
不见己之过，只见他人过；如龟藏肢体，专察他人非。
၂၁၇.
217.
လုဒ္ဓံ [Pg.130] အတ္ထေန ဂဏှေယျ, ထဒ္ဓံ အဉ္ဇလိကမ္မုနာ;
ဆန္ဒာနုဝတ္တိယာ မူဠှံ, ယထာဘူတေန ပဏ္ဍိတံ.
贪婪者以利诱之，傲慢者以合掌敬之，愚痴者以顺从其意，智慧者以如实言之。
၂၁၈.
218.
ယထာ ဥဒုမ္ဗရပက္ကာ, ဗဟိ ရတ္တကာ ဧဝ စ;
အန္တောကိမိလ သမ္ပုဏ္ဏာ, ဧဝံ ဒုဇ္ဇနဟဒယာ.
犹如优昙钵(udumbara)果熟，其外鲜红，其内充满金毗罗(kimila)虫；恶人之心亦复如是。
၂၁၉.
219.
ယာဝဇီဝမ္ပိ [Pg.131] စေ ဗာလော, ပဏ္ဍိတံ ပယိရုပါသတိ;
န သော ဓမ္မံ ဝိဇာနာတိ, ဒဗ္ဗီ သူပရသံ ယထာ.
愚者虽终身亲近智者，却不识正法，犹如汤勺不知汤味。
၂၂၀.
220.
စရဉ္စေ နာဓိဂစ္ဆေယျ, သေယျံ သဒိသမတ္တနော;
ဧကစရိယံ ဒဠှံ ကယိရာ, နတ္ထိ ဗာလေ သဟာယတာ.
若行时未得胜己或等己者为伴，则应坚定独行；与愚者实无友谊可言。
၂၂၁.
221.
အဇာတမတမူဠှာနံ[Pg.132], ဝရမာဒယော န စန္တိမော;
သကိံ ဒုက္ခကရာဝါဒ-ယောန္တိမော တု ပဒေ ပဒေ.
于未生、已死、愚痴者三者中，前二者为胜，非最后者；前二者仅致一次之苦，而后者则步步皆苦。
၂၂၂.
222.
ဒုဇ္ဇနေန [Pg.133] သမံ ဝေရံ, သချဉ္စာပိ န ကာရယေ;
ဥဏှော ဒဟတိ စင်္ဂါရော, သီတော ကဏှာယတေ ကရံ.
莫与恶人结怨，亦莫与之交友；热炭灼手，冷炭污手。
၂၂၃.
223.
ဒုဇ္ဇနော ပိယဝါဒီ စ, နေတံ ဝိဿာသကာရဏံ;
မဓု တိဋ္ဌတိ ဇိဝှဂ္ဂေ, ဟဒယေ ဟလာဟလံ ဝိသံ.
恶人虽言语悦耳，然此非可信之由；其舌尖有蜜，其心中有剧毒。
၂၂၄.
224.
ဒုဇ္ဇနော [Pg.134] ပရိဟာတဗ္ဗော, ဝိဇ္ဇာယာလင်္ကတောပိ စ;
မဏိနာ ဘူသိတော သပ္ပော, ကိမေသော န ဘယင်္ကရော.
恶人当远离，纵然有学识庄严；如蛇饰以摩尼宝，岂不令人畏惧？
၂၂၅.
225.
နာဠိကေရသမာကာရာ, ဒိဿန္တေပိ ဟိ သဇ္ဇနာ;
အညေ ဗဒရိကာကာရာ, ဗဟိရေဝ မနောဟရာ.
善人犹如椰子(nāḷikera)，另有恶人如枣(badarikā)，仅外表悦人。
ယထာပိ [Pg.135] ပန သပက္ကာ, ဗဟိ ကဏ္ဋကမေဝ စ;
အန္တော အမတသမ္ပုဏ္ဏာ, ဧဝံ သုဇနဟဒယာ.
犹如波那娑(panasa)果熟，外表有刺，内里充满甘露；善人之心亦复如是。
ယထာ ဥဒုမ္ဗရပက္ကာ, ဗဟိ ရတ္တကမေဝ စ;
ဧဝံ ကိမိလသမ္ပုဏာ, ဧဝံ ဒုဇ္ဇနဟဒယာ.
犹如优昙钵(udumbara)果熟，其外鲜红，其内充满金毗罗(kimila)虫；恶人之心亦复如是。
၂၂၆.
226.
ဒေါသဘီတော အနာရမ္ဘော, တံ ကာ ပုရိသလက္ခဏံ;
ကောဟျဇိဏ္ဏဘယာ နနု, ဘောဇနံ ပရိဟီယတေ.
因畏惧过失而不作为，此岂为丈夫之相？诚然，谁会因害怕不消化而放弃饮食呢？
၂၂၇.
227.
ပယောပါနံ ဘုဇင်္ဂါနံ, ကေဝလံ ဝိသဝဍ္ဎနံ;
ဥပဒေသော ဟိ မူဠှာနံ, ပကောပါယ န သန္တိယာ.
蛇饮牛乳，唯增其毒；教诲愚者，只长其怒，不为寂静。
၂၂၈.
228.
န [Pg.136] ဌာတဗ္ဗံ န ဂန္တဗ္ဗံ, ဒုဇ္ဇနေန သမံ ကွစိ;
ဒုဇ္ဇနော ဟိ ဒုက္ခံ ဒေတိ, န သော သုခံ ကဒါစိပိ.
任何时候，皆不应与恶人共住同行；恶人只带来痛苦，从不给予安乐。
၂၂၉.
229.
အဗဒ္ဓါ တတ္ထ ဗဇ္ဈန္တိ, ယတ္ထ ဗာလာ ပဘာသရေ;
ဗဒ္ဓါပိ တတ္ထ မုစ္စန္တိ, ယတ္ထ ဓီရာ ပဘာသရေ.
于愚者言谈之处，未缚者亦遭束缚；于智者言谈之处，已缚者亦得解脱。
၂၃၀.
230.
ပရိတ္တံ [Pg.137] ဒါရုမာရုယှ, ယထာ သီဒေ မဟဏ္ဏဝေ;
ဧဝံ ကုသိတမာဂမ္မ, သာဓု ဇီဝိပိ သီဒတိ;
တသ္မာ တံ ပရိဝဇ္ဇေယျ, ကုသီတံ ဟီနဝီရိယံ.
犹如乘小木筏于大洋中沉没，亲近懈怠者，善活者亦沉沦；是故当远离彼懈怠、无精进者。
၂၃၁.
231.
သဒ္ဓါသီလာဒိသမ္ပန္နော[Pg.138], သုမိတ္တော သာဓုမာနုသော;
တာဒိသံ မိတ္တံ သေဝေယျ, ဝုဒ္ဓိကာမော ဝိစက္ခဏော.
具足信、戒等德，为善友、正直之人；有智者若欲求增长，当亲近如是之友。
၂၃၂.
232.
ဒါနာဒိဂုဏသေဋ္ဌေဟိ, မိဒိတဗ္ဗော မိတ္တော ဟိ ခေါ;
တာဒိသံ အဝင်္ကေနေဝ, မနသာ ဘဇေယျ သုဓီ.
当以布施等殊胜之德衡量善友；智者应以正直之心亲近如是之人。
၃၃၃.
333.
ဟိတက္ကရော [Pg.139] ပရော ဗန္ဓု, ဗန္ဓုပိ အဟိတော ပရော;
အဟိတော ဒေဟဇော ဗျာဓိ, ဟိတံ အရညမောသဓံ.
行益者是殊胜的亲属，亲属亦可为敌；身体所生之病为害，林中之药为益。
၂၃၄.
234.
ပရောက္ခေ [Pg.140] ကိစ္စဟန္တာရံ, ပစ္စက္ခေ ပိယဝါဒိနံ;
ဝဇ္ဇယေ တာဒိသံ မိတ္တံ, ဝိသကုမ္ဘံ ပယောမုခံ.
背后破坏事务，当面甜言蜜语；当远离如是之友，犹如毒瓶口涂乳。
၁၃၅.
135.
ဓနဟီနေ စဇေ မိတ္တော, ပုတ္တဒါရာ သဟောဒရာ;
ဓနဝန္တေဝ သေဝန္တိ, ဓနံ လောကေ မဟာသခါ.
贫乏之时，朋友、妻儿、兄弟皆会舍弃；唯有富裕者受人奉承，财富是世间的大友伴。
၂၃၆.
236.
ဇာနိယာ [Pg.141] ပေသနေ ဘစ္စေ, ဗန္ဓဝေ ဗျသနာဂမေ;
မိတ္တဉ္စ အာပဒိကာလေ, ဘရိယဉ္စ ဝိဘဝက္ခယေ.
差遣仆役时可知其忠诚，灾祸临头时可知亲属，患难之际可知朋友，财富散尽时可知妻子。
၂၃၇.
237.
ဥဿဝေ ဗျသနေ စေဝ, ဒုဗ္ဘိက္ခေ သတ္တုဝိဂ္ဂဟေ;
ရာဇဒွါရေ သုသာနေ စ, ယော တိဋ္ဌတိ သော ဗန္ဓဝါ.
在庆典、灾厄、饥馑、战乱、王宫门前以及墓地，能常伴左右者，方为真亲属。
၂၃၈.
238.
န [Pg.142]၂ ဝိဿသေ အမိတ္တဿ, မိတ္တဉ္စာပိ န ဝိဿသေ;
ကဒါစိ ကုပိတေ မိတ္တေ, သဗ္ဗဒေါသံ ပကာသတိ.
莫信敌人，亦莫全信朋友；因为朋友一旦发怒，便会揭露你所有的过失。
၂၃၉.
239.
မာတာ မိတ္တံ ပိတာ စေတိ, သဘာဝါ တံ တယံ ဟိတံ;
ကမ္မကရဏတော စညေ, ဘဝန္တိ ဟိတဗုဒ္ဓိယော.
母亲为友，父亲亦然，此二者天生有益；其他人则因其行为而生起善意。
၂၄၀.
240.
အာပဒါသု [Pg.143] မိတ္တံ ဇညာ, ယုဒ္ဓေ သူရံ ဣဏေ သုစိံ;
ဘရိယံ ခီဏေသု ဝိတ္တေသု, ဗျသနေသု စ ဗန္ဓဝံ.
患难之中可知朋友，战场之上可知勇士，负债之时可知清白者；财富耗尽时可知妻子，灾祸临头时可知亲属。
၂၄၁.
241.
သကိံ ဒုဋ္ဌဉ္စ ယော မိတ္တံ, ပုန သန္ဓာတုမိစ္ဆတိ;
သ မစ္စုမုပဂဏှာတိ, ဂဗ္ဘံ အဿတရီ ယထာ.
若有人欲与曾为敌的友人重归于好，他便是在拥抱死亡，犹如骡子怀孕一般。
၂၄၂.
242.
ဣဏသေသော [Pg.144] အဂ္ဂိသေသော, ရောဂသေသော တထေဝ စ;
ပုနပ္ပုနံ ဝိဝဍ္ဎန္တိ, တသ္မာ သေသံ န ကာရယေ.
剩余的债务、剩余的火苗、以及剩余的疾病，它们都会一再增长；因此，不应留下任何残余。
၂၄၃.
243.
ပဒုမံဝ မုခံ ယဿ, ဝါစာ စန္ဒနသီတလာ;
တာဒိသံ နော ပသေဝေယျ, ဟဒယေ တု ဟလာဟလံ.
其面如莲花，言语如檀香般清凉；但其心中却怀剧毒。莫亲近如是之人。
၂၄၄.
244.
န [Pg.145] သေဝေ ဖရုသံ သာမိံ, န စ သေဝေယျ မစ္ဆရိံ;
တတော အပဂ္ဂဏှ သာမိံ, နေဝ နိဂ္ဂဟိတံ တတော.
莫亲近暴戾的主人，亦莫亲近悭吝的主人；当远离那样的主人，不要被他们所压制。
၂၄၅.
245.
ကုဒေသဉ္စ [Pg.146] ကုမိတ္တဉ္စ, ကုကုလဉ္စ ကုဗန္ဓဝံ;
ကုဒါရဉ္စ ကုဒါသဉ္စ, ဒူရတော ပရိဝဇ္ဇယေ.
恶国、恶友、恶家族、恶亲属、恶妻、恶仆，皆当远远避开。
၂၄၆.
246.
သီတဝါစော ဗဟုမိတ္တော, ဖရုသော အပ္ပမိတ္တကော;
ဥပမာ ဧတ္ထ ဉာတဗ္ဗာ, သူရိယစန္ဒရာဇူနံ.
言语温和者朋友众多，言语粗暴者朋友稀少；此中当知日月之喻。
၂၄၇.
247.
အဟိတာ ပဋိသေဓော စ, ဟိတေသု စ ပယောဇနံ;
ဗျသနေ အပရိစ္စာဂေါ, ဣတိဒံ မိတ္တလက္ခဏံ.
阻止不善之事，引导有益之事，危难时不离弃——此乃朋友的特征。
၂၄၈.
248.
ပိယော [Pg.147] ဂရု ဘာဝနီယော, ဝတ္တာ စ ဝစနက္ခမော;
ဂမ္ဘီရဉ္စ ကထံ ကတ္တာ, နော စဋ္ဌာနေ နိယောဇကော;
တာဒိသံ မိတ္တံ သေဝေယျ, ဘူတိကာမော ဝိစက္ခဏော.
可爱、可敬、值得培养，善于言谈且能忍受他人言语，能说深奥之法，不将人置于不当之处；智者若欲求繁荣，当亲近如是之友。
ပိယော [Pg.148] ဂရု ဘာဝ နီယော, ဝတ္တာ စ ဝစနက္ခမော;
ဂမ္ဘိရဉ္စ ကထံ ကတ္တာ, နော စဋ္ဌာနေ နိယောဇကော.
可爱、可敬、值得培养，善于言谈且能忍受他人言语，能说深奥之法，不将人置于不当之处。
ယမှိ ဧတာနိ ဌာနာနိ, သံဝိဇ္ဇန္တိဓ ပုဂ္ဂလေ;
သော မိတ္တော မိတ္တကာမေန, အတ္ထကာမာနုကမ္ပတော;
အပိ နာသိယမာနေန, ဘဇိတဗ္ဗော တထာဝိဓော.
若于某人具足此等品德，则希求朋友者，为自利与悲悯故，纵使自身正趋败坏，亦应亲近如是之友。
၂၄၉.
249.
ဩရသံ ကတသမ္ဗန္ဓံ, တထာ ဝံသက္ကမာဂတံ;
ရက္ခကော ဗျသနေဟိ, မိတ္တံ ဉေယျံ စတုဗ္ဗိဓံ.
亲生子、结交者、世代相传者、以及危难中的保护者——当知此四种朋友。
၂၅၀.
250.
ပိယော ဂရု ဘာဝနိယော, ဝတ္တာ စ ဝစနက္ခမော;
ဂမ္ဘိရဉ္စ ကထံ ကတ္တာ, န စဋ္ဌာနေ နိယောဇကော;
တံ မိတ္တံ မိတ္တကာမေန, ယာဝဇီဝမ္ပိ သေဝိယံ.
可爱、可敬、值得培养，善于言谈且能忍受他人言语，能说深奥之法，不将人置于不当之处；渴望朋友者，应终生亲近如是之友。
ပိယော ဂရု ဘာဝနီယော, ဝတ္တာ စ ဝစနက္ခမော;
ဂမ္ဘိရဉ္စ ကထံ ကတ္တာ, နော စဋ္ဌာနေ နိယောဇကော;
တာဒိသံ မိတ္တံ သေဝေယျ, ဘူတိကာမော ဝိစက္ခဏော.
可爱、可敬、值得培养，善于言谈且能忍受他人言语，能说深奥之法，不将人置于不当之处；智者若欲求繁荣，当亲近如是之友。
ရာဇကဏ္ဍ
王品
၂၅၁.
251.
မဟာဇနံ [Pg.150] ယော ရဉ္ဇေတိ, စတူဟိပိ ဝတ္ထူဟိ ဝါ;
ရာဇာတိ ဝုစ္စတေ လောကေ, ဣတိ သလ္လက္ခယေ ဝိဒွါ.
以四摄事令大众欢喜者，世间称之为王；智者当如是辨识。
၂၅၂.
252.
ဒါနဉ္စ အတ္ထစရိယာ, ပိယဝါစာ အတ္တသမံ;
သင်္ဂဟာ စတုရော ဣမေ, မုနိန္ဒေန ပကာသိတာ.
布施、利行、爱语、以及同事；此四摄事，乃是圣者所宣说。
ဒါနမ္ပိ [Pg.151] အတ္ထစရိယတဉ္စ, ပိယဝါဒိတဉ္စ သမာနတ္တတဉ္စ;
ကရိယစရိယသုသင်္ဂဟံ ဗဟူနံ, အနဝမတေန ဂုဏေန ယာတိ သဂ္ဂံ;
布施、利行、爱语、以及同事；以这些善行摄受大众，以无瑕之德，得生善趣。
ဒါနဉ္စ ပေယျဝဇ္ဇဉ္စ, အတ္ထစရိယာ စ ယာ ဣဓ;
သမာနတ္တတာ စ ဓမ္မေသု, တတ္ထ တတ္ထ ယထာရဟံ;
ဧတေ ခေါ သင်္ဂဟာ လောကေ, ရထဿာဏီဝ ယာယတော.
布施、爱语、利行，以及在诸法中平等对待，各适其所；此等摄事在世间，犹如行进中车轮之轮辖。
၂၅၃.
253.
ဒါနံ သီလံ ပရိစ္စာဂံ, အဇ္ဇဝံ မဒ္ဒဝံ တပံ;
အက္ကောဓံ အဝိဟိံသဉ္စ, ခန္တီ စ အဝိရောဓနံ;
ဒသေတေ ဓမ္မေ ရာဇာနော, အပ္ပမတ္တေန ဓာရယျုံ.
布施、持戒、舍离、正直、柔和、自制、无嗔、无害、忍辱、以及不违逆；国王应以不放逸之心受持此十法。
၂၅၄.
254.
ဧကယာမံ [Pg.152] သယေ ရာဇာ, ဒွိယာ မညေဝ ပဏ္ဍိတော;
ဃရာဝါသော တိယာမောဝ, စတုယာမော တု ယာစကော.
国王睡一更，智者睡两更；居家者睡三更，而乞丐则睡四更。
၂၅၅.
255.
အပုတ္တကံ ဃရံ သုညံ, ရဋ္ဌံ သုညံ အရာဇကံ;
အသိပ္ပဿ မုခံ သုညံ, သဗ္ဗသုညံ ဒလိဒ္ဒတ္တံ.
无子之家空虚，无王之国空虚；无技艺者之口空虚，贫穷则一切皆空虚。
၂၅၆.
256.
ဓနမိစ္ဆေ [Pg.153] ဝါဏိဇေယျ, ဝိဇ္ဇမိစ္ဆေ ဘဇေ သုတံ;
ပုတ္တမိစ္ဆေ တရုဏိတ္ထိံ, ရာဇာမစ္စံ ဣစ္ဆာဂတေ.
欲求财富者当经商，欲求知识者当亲近多闻者；欲求子嗣者当娶年轻女子，欲求王臣者当亲近王臣。
၂၅၇.
257.
ပက္ခီနံ ဗလမာကာသော, မစ္ဆာနမုဒကံ ဗလံ;
ဒုဗ္ဗလဿ ဗလံ ရာဇာ, ကုမာရာနံ ရုဒံ ဗလံ.
飞鸟之力在于天空，鱼之力在于水中；弱者之力在于国王，孩童之力在于哭泣。
၂၅၈.
258.
ခမာ [Pg.154] ဇာဂရိယုဋ္ဌာနံ, သံဝိဘာဂေါ ဒယိက္ခဏာ;
နာယကဿ ဂုဏာ ဧတေ, ဣစ္ဆိတဗ္ဗာ သတံ သဒါ.
忍耐、警觉与奋起，分享与慈悯；此乃领袖之德，贤者恒应希求。
၂၅၉.
259.
သကိံ ဝဒန္တိ ရာဇာနော, သကိံ သမဏဗြာဟ္မဏာ;
သကိံ သပ္ပုရိသာ လောကေ, ဧသ ဓမ္မော သနန္တနော.
王者言出必行，沙门婆罗门亦然；世间善士亦如是，此乃恒常之法。
၂၆၀.
260.
အလသော ဂီဟိ ကာမဘောဂီ န သာဓု,အသညတော ပဗ္ဗဇိတော န သာဓု;
ရာဇာ န သာဓု အနိသမ္မကာရီ,ယော ပဏ္ဍိတော ကောဓနော တံ န သာဓု.
居家懈怠耽于欲乐者，非善；出家无节制者，非善；君王行事不审慎者，非善；智者怀嗔怒者，非善。
၂၆၁.
261.
အာယံ ခယံ သယံ ဇညာ, ကတာကတံ သယံ ဇညာ;
နိဂ္ဂဟေ နိဂ္ဂဟာရဟံ, ပဂ္ဂဟေ ပဂ္ဂဟာရဟံ.
当自知得失，当自辨善恶；应抑者当抑，应扬者当扬。
၂၆၂.
262.
မာတာ [Pg.156] ပုတ္တကတံ ပါပံ, သိဿကတံ ဂုရု တထာ;
ရာဇာ ရဋ္ဌကတံ ပါပံ, ရာဇကတံ ပုရောဟိတော.
母亲因儿子所造之恶而受累，导师亦因弟子所造之恶而受累；国王因国民所造之恶而受累，祭司亦因国王所造之恶而受累。
၂၆၃.
263.
အက္ကောဓေန ဇိနေ ကောဓံ, အသာဓုံ သာဓုနာ ဇိနေ;
ဇိနေ ကဒရိယံ ဒါနေန, သစ္စေနာလိကဝါဒိနံ.
以无嗔战胜嗔怒，以善战胜不善；以布施战胜悭吝，以真实战胜妄语者。
၂၆၄.
264.
အဒန္တဒမနံ [Pg.157] ဒါနံ, ဒါနံ သဗ္ဗတ္ထသာဓကံ;
ဒါနေန ပိယဝါစာယ, ဥန္နမန္တိ နမန္တိ စ.
布施能调伏难调者，布施能成就一切事；以布施与爱语，人能升进亦能谦恭。
အဒန္တဒမနံ [Pg.158] ဒါနံ, အဒါနံ ဒန္တဒူသကံ;
ဒါနေန ပိယဝါစာယ, ဥန္နမန္တိ နမန္တိ စ.
布施能调伏难调者，不布施则败坏已调伏之德行；以布施与爱语，人能升进亦能谦恭。
၂၆၅.
265.
ဒါနံ သိနေဟဘေသဇ္ဇံ, မစ္ဆေရံ ဒေါသနောသဓံ;
ဒါနံ ယသဿီဘေသဇ္ဇံ, မစ္ဆေရံ ကပဏောသဓံ.
布施是亲爱良药，悭吝为嗔恚苦药；布施是名声妙药，悭吝是贫乏苦药。
၂၆၆.
266.
န ရညာ သမကံ ဘုဉ္ဇေ, ကာမဘောဂံ ကုဒါစနံ;
အာကပ္ပံ ရသဘုတ္တံ ဝါ, မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ;
ဝတ္ထသဗ္ဗမလင်္ကာရံ, န ရညာ သဒိသံ ကရေ.
不与君王同席坐，不染欲乐片刻间；莫贪佳肴与滋味，莫染香膏花鬘颜；衣饰莫求同王样，不与君王比装扮。
၂၆၇.
267.
န [Pg.159] မေ ရာဇာ သခါ ဟောတိ, န ရာဇာ ဟောတိ သမကော;
ဧသော သာမိကော မယှန္တိ, စိတ္တေ နိဋ္ဌံ သဏ္ဌာပယေ.
国王非吾友，亦非吾同侪；“此乃吾之主”，心中恒常怀。
၂၆၈.
268.
နာတိဒူရေ ဘဇေ ရညော, နစ္စာသန္နေ ပဝါတကေ;
ဥဇုကေ နာတိနိန္နေ စ, န ဘဇေ ဥစ္စမာသနေ;
ဆ ဒေါသေ ဝဇ္ဇေ သေဝကော, အဂ္ဂီဝ သံယတော တိဋ္ဌေ.
侍君莫远亦莫近，不立于风口处；不立于正前，亦不过于低处，不坐于高位。侍者当避此六过，当如事火，谨慎而立。
န [Pg.160] ပစ္ဆတော န ပုရတော, နာပိ အာသန္နဒူရတော;
န ကစ္ဆေ နောပိ ပဋိဝါတေ, န စာပိ ဩဏတုဏ္ဏတေ;
ဣမေ ဒေါသေ ဝိဝဇ္ဇေတွာ, ဧကမန္တံ ဌိတာ အဟု –
不立身后不趋前，莫近莫离适周全；不依腋下避亲昵，莫逆风而立；不卑不亢，如是诸过皆舍弃，寂然独立于一旁。
၂၆၉.
269.
ဇပ္ပေန မန္တေန သုဘာသိတေန,အနုပ္ပဒါနေန ပဝေဏိယာ ဝါ;
ယထာ ယထာ ယတ္ထ လဘေထ အတ္ထံ,တထာ တထာ တတ္ထ ပရက္ကမေယျ.
以低语、谋略、善语，或以馈赠、传统；无论于何处获得利益，即应于彼处勇猛精进。
၂၇၀.
270.
ကဿကော [Pg.161] ဝါဏိဇော မစ္စော, သမဏော သုတသီလ ဝါ;
တေသု ဝိပုလဇာတေသု, ရဋ္ဌမ္ပိ ဝိပုလံ သိယာ.
农夫、商人、凡人，沙门或学富戒洁具德人，若彼诸业皆兴盛，邦国自然臻丰亨。
၂၇၁.
271.
တေသု [Pg.162] ဒုဗ္ဗလဇာတေသု, ရဋ္ဌမ္ပိ ဒုဗ္ဗလံ သိယာ;
တသ္မာ သရဋ္ဌံ ဝိပုလံ, ဓာရယေ ရဋ္ဌဘာရဝါ.
若彼诸业皆衰弱，国祚亦随之衰微；因此，肩负治国之责者，当使国土丰饶。
၂၇၂.
272.
မဟာရုက္ခဿ [Pg.163] ဖလိနော, အာမံ ဆိန္ဒတိ ယော ဖလံ;
ရသဉ္စဿ န ဇာနာတိ, ဗီဇဉ္စဿ ဝိနဿတိ.
巨树果实满枝桠，青涩摘取实堪嗟。未品甘甜真妙味，种子亦随落泥沙。
၂၇၃.
273.
မဟာရုက္ခူပမံ ရဋ္ဌံ, အဓမ္မေန ပသာသတိ;
ရသဉ္စဿ န ဇာနာတိ, ရဋ္ဌဉ္စဿ ဝိနဿတိ.
国如巨树荫蔽广，暴虐昏君法度丧；不识民膏滋味美，终教社稷委泥壤。
၂၇၄.
274.
မဟာရုက္ခဿ ဖလိနော, ပက္ကံ ဆိန္ဒတိ ယော ဖလံ;
ရသဉ္စဿ ဝိဇာနာတိ, ဗီဇဉ္ဇဿ န နဿတိ.
嘉树硕果累累悬，熟时摘取味方鲜。品尝甘美知真味，留得佳种不毁残。
၂၇၅.
275.
မဟာရုက္ခူပမံ [Pg.164] ရဋ္ဌံ, ဓမ္မေန ယော ပသာသတိ;
ရသဉ္စဿ ဝိဇာနာတိ, ရဋ္ဌဉ္စဿ န နဿတိ.
国如巨树荫庇广，以法治国德流长；洞悉世情施妙策，邦基永固祚无疆。
နာယက ကဏ္ဍ
领袖品
၂၇၆.
276.
အနာယကာ [Pg.165] ဝိနဿန္တိ, နဿန္တိ ဗဟုနာယကာ;
ထီနာယကာ ဝိနဿန္တိ, နဿန္တိ သုသုနာယကာ.
无领导者则败亡，多领导者亦败亡；有懈怠之领导者则败亡，有躁进之领导者亦败亡。
၂၇၇.
277.
ဂဝံ [Pg.166] စေ တရမာနာနံ, ဥဇုံ ဂစ္ဆတိ ပုင်္ဂဝေါ;
သဗ္ဗာ ဂါဝီ ဥဇုံ ယန္တိ, နေတ္တေ ဥဇုံ ဂတေ သတိ.
若牛群渡河时，公牛正直而行，则所有牛皆正直而行，因领导者行路正直故。
၂၇၈.
278.
ဧဝမေဝ မနုဿေသု, ယော ဟောတိ သေဋ္ဌသမ္မတော;
သော သစေ ဓမ္မံ စရတိ, ပဂေဝ ဣတရာ ပဇာ.ဂဝံ စေ တရမာနာနံ, ဥဇုံ ဂစ္ဆတိ ပုင်္ဂဝေါ;
သဗ္ဗာ ဂါဝီ ဥဇုံယန္တိ, နေတ္တေ ဥဇုံ ဂတေ သတိ.
于人类中亦复如是，若有被尊为贤首者，彼若行于正法，何况其余众人。若牛群渡河时，公牛正直而行，则所有牛皆正直而行，因领导者行路正直故。
ဧဝမေဝ [Pg.167] မနုဿေသု, ယော ဟောတိ သေဋ္ဌသမ္မတော;
သော သစေ ဓမ္မံ စရတိ, ပဂေဝ ဣတရာ ပဇာ;
သဗ္ဗံ ရဋ္ဌံ သုခံ သေတိ, ရာဇာ စေ ဟောတိ ဓမ္မိကော.
于人类中亦复如是，若有被尊为贤首者，彼若行于正法，何况其余众人。若王为法治者，则全国安乐。
၂၇၉.
279.
နောဒယာဟ ဝိနာသာယ, ဗဟုနာယကတာ ဘုသံ;
မိလာယန္တိ ဝိနဿန္တိ, ပဒ္မာနျက္ကေဟိ သတ္တဟိ.
多主则大为败坏，非为兴盛；犹如莲花，为七日所毁而枯萎。
၂၈၀.
280.
သုတာရက္ခော အဘိယောဂေါ, ကုလာရက္ခော ဝတ္တံ ဘဝေ;
ဝိဇ္ဇာ ဟိ ကုလပုတ္တဿ, နာယကဿာပမာဒကော.
守护所学在于精勤，守护家风在于德行；学问乃良家子(kulaputta)之所长，不放逸乃领导者之品德。
ပုတ္တကဏ္ဍ
子品
၂၈၁.
281.
အဘိဇာတံ [Pg.168] အနုဇာတံ, ပုတ္တမိစ္ဆန္တိ ပဏ္ဍိတာ;
အဝဇာတံ န ဣစ္ဆန္တိ, ယော ဟောတိ ကုလဂန္ဓနော.
智者欲求胜生子(abhijāta)与随生子(anujāta)，不欲求劣生子(avajāta)，彼乃败坏家族者。
၂၈၂.
282.
ပဉ္စဋ္ဌာနာနိ [Pg.170] သမ္ပဿံ, ပုတ္တမိစ္ဆန္တိ ပဏ္ဍိတာ;
ဘတော ဝါ နော ဘရိဿတိ, ကိစ္စံ ဝါ နော ကရိဿတိ.
智者见于五事而欲求子：“我等所养之人，彼将奉养我等；或彼将为我等操持事务。”
၂၈၃.
283.
ကုလဝံသော စိရံ တိဋ္ဌေ, ဒါယဇ္ဇံ ပဋိပဇ္ဇတိ;
အထ ဝါ ပန ပေတာနံ, ဒက္ခိနံ အနုပဒဿတိ.
“家族传承得以长久，彼将继承遗产；或又为亡者，行追荐布施。”
၂၈၄.
284.
ဗဟုပုတ္တေ [Pg.171] ပိတာ ဧကော, အဝဿံ ပေါသေတိ သဒါ;
ဗဟုပုတ္တာ န သက္ကောန္တိ, ပေါသေတုံ ပိတရေကကံ.
一个父亲必定恒常养育众多子女；众多子女却不能赡养一个父亲。
၂၈၅.
285.
ပုတ္တံ ဝါ ဘာတရံ ဒုဋ္ဌု, အနုသာသေယျ နော ဇဟေ;
ကိန္နု ဆေဇ္ဇံ ကရံ ပါဒံ, လိတ္တံ အသုစိနာ သိယာ.
若子或兄弟邪恶，应教诲而不应舍弃；手足为不净所染，岂能将其砍断？
ဝေဇ္ဇာစရိယ ကဏ္ဍ
医师品
၂၈၆.
286.
အာယုဗေဒကတာဘျာသော[Pg.173], သဗ္ဗေသံ ပိယဒဿနော;
အရိယသီလဂုဏောပေတော, ဧသ ဝေဇ္ဇော ဝိဓီယတေ.
勤习医术，令众人喜见(piyadassī)；具足圣戒德，此可称为良医。
၂၈၇.
287.
နာနာဂန္ထဇာနနဉ္စ, သုဒိဋ္ဌကမ္မသမ္ပဒါ;
ဒက္ခတာ ဟတ္ထသီဃတာ, ပသာဒသူရသတ္တိတာ.
通晓众典籍，诊疗经验丰富；技艺娴熟，手法迅捷，心意澄明，勇毅有力。
၂၈၈.
288.
သာဘာဝိကတင်္ခဏိက-ဉာဏသုဘာသိတာပိ စ;
ဥဿာဟော ဒဗ္ဗော သဗ္ဗတာ, ဝေဇ္ဇာစေရဿ လက္ခဏံ;
具足天生之刹那智，亦善于言辞；勤勉、干练、周全，此乃医师之相。
၂၈၉.
289.
ကိလိဋ္ဌဝတ္ထံ [Pg.174] ကောဓော စ, အတိမာနဉ္စ ဂမ္မတာ;
အနိမန္တိတဂမနံ, ဧတေ ပဉ္စ ဝိဝဇ္ဇိယာ.
污衣、忿怒、傲慢、粗俗、不请自来，此五者当回避。
၂၉၀.
290.
ဒိဋ္ဌကမ္မတာ [Pg.175] သောစဉ္စ, ဒက္ခတာ ဝိဒိတာဂမော;
စတ္တာရော သုဘိသက္ကဿ, သုဂုဏာ ဝိညုနာ မတာ.
经验丰富、清净、善巧、通晓传承，此四者乃良医之善德，为智者所称许。
၂၉၁.
291.
ရုဇာယ ဇယလက္ခဏံ, ရသော စ ဘေသဇ္ဇမ္ပိ စ;
တိလက္ခဏဘေဒေါ စေဝ, ဝိညေယျော ဘိသက္ကေန ဝေ.
病愈之相、药味与药物，此三相之差别，实为医者所应知。
ဒါသက ကဏ္ဍ
仆人篇
၂၉၂.
292.
အန္တောဇာတော [Pg.176] ဓနက္ကီတော, ဒါသဗျောပဂတော သယံ;
ဒါသာကရမရာနီတော-စ္စေဝံ တေ စတုဓာ သိယုံ.
生于家中者、以财购得者、自愿为仆者，以及因恐惧而为仆者；如是彼等有四种。
၂၉၃.
293.
ပုဗ္ဗုဋ္ဌာ ပစ္ဆာနိပါတီ, ဒိန္နဿ အာဒါယီပိ စ;
သုကတကမ္မကရော စ, ကိတ္တိဝဏ္ဏဟရောပိ စ.
先主而起，后主而卧，听从吩咐，善作其业，亦能带来美誉。
၂၉၄.
294.
ဒါသာ ၀.၀၁၇၇ ပဉ္စေဝ စောရယျ-သခါဉာတျတ္တသာဒိသာ;
တထာ ဝိညူဟိ ဝိညေယျာ, မိတ္တဒါရာ စ ဗန္ဓဝါ.
仆人有五：如盗贼者、如主人者、如朋友者、如亲族者、如自己者；智者应如是了知朋友、妻子与亲族。
ဣတ္ထိကဏ္ဍ
妇女篇
၂၉၅.
295.
အာသာ [Pg.178] လောကိတ္ထိယော နာမ, ဝေလာ တာသံ န ဝိဇ္ဇတိ;
သာရတ္တာ စ ပဂဗ္ဘာ စ, သိခီ သဗ္ဗဃသော ယထာ;
တသ္မာ တာယော ဟိတွာန, ဗြူဟေယျ ဝိဝေကံ သုဓီ.
世间女子名为欲望，其欲无有边际；贪爱炽盛且骄纵，犹如吞噬一切之火。是故智者应舍离彼等，培育远离。
အာသာ [Pg.179] လောကိတ္ထိယော နာမ, ဝေလာ တာသံ န ဝိဇ္ဇတိ;
သာရတ္ထာ စ ပဂဗ္ဘာ စ, သိခီ သဗ္ဗဃသော ယထာ;
တာ ဟိတွာ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, ဝိဝေကမနုဗြူဟယံ.
世间女子名为欲望，其欲无有边际；贪爱炽盛且骄纵，犹如吞噬一切之火。我将舍离彼等而出家，培育远离。
၂၉၆.
296.
လောကေ ဟိ အင်္ဂနာ နာမ, ကောဓနာ မိတ္တဘေဒိကာ;
ပိသုကာ အကတညူ စ ဒူရတော ပရိဝဇ္ဇယေ.
世间女子，易怒、离间朋友、好诽谤且不知感恩，应远远避开。
၂၉၇.
297.
ယထာ နဒီ စ ပန္ထော စ, ပါနာဂါရံ သဘာ ပပါ;
ဧဝံ လောကိတ္ထိယော နာမ, နာသံ ကုဇ္ဈန္တိ ပဏ္ဍိတာ.
犹如河流与道路，酒肆、会堂与饮水处；世间女子亦复如是，智者不应于彼等生嗔。
၂၉၈.
298.
သဗ္ဗာ [Pg.180] နဒီ ဝင်္ကဂတီ, သဗ္ဗေ ကဋ္ဌမယာ ဝနာ;
သဗ္ဗိတ္ထိယော ကရေ ပါပံ, လဘမာနေ နိဝါတကေ.
一切河流皆曲行，一切森林皆由木成；所有女子若得隐蔽处，皆会造作恶业。
၂၉၉.
299.
ဃဋကုမ္ဘသမာ [Pg.181] နာရီ, တတ္ထင်္ဂါရသမော ပုမာ;
တသ္မာ ဃတဉ္စ အဂ္ဂိဉ္စ, နေကတြ ဌပယေ ဗုဓော.
女子如同酥油瓶，男子如同燃烧的炭火；是故智者不应将酥油与火置于一处。
၃၀၀.
300.
ဣတ္ထီနဉ္စ ဓနံ ရူပံ, ပုရိသာနံ ဝိဇ္ဇာ ဓနံ;
ဘိက္ခူနဉ္စ ဓနံ သီလံ, ရာဇာနဉ္စ ဓနံ ဗလံ.
女子之财为美貌，男子之财为学识；比丘之财为戒律，国王之财为权力。
၃၀၁.
301.
ပဉ္စာရတျာ [Pg.182] သုဂန္ဓဗ္ဗာ, သတ္တာရတျာ ဓနုဂ္ဂဟာ;
ဧကမာသာ သုဘရိယာ, အဍ္ဎမာသာ သိဿာ မလာ.
芳香五夜而逝，弓手七夜而衰；良妻一月而厌，弟子半月而成垢。
၃၀၂.
302.
ဇိဏ္ဏေ အန္နံ ပသံသေယျ, ဒါရဉ္စ ဂတယောဗ္ဗနေ;
ရဏပုနာဂတေ သူရံ, သဿဉ္စ ဂေဟမာဂတေ.
食物消化后方可赞，妻子青春逝后方可赞；勇士自战场归来后方可赞，谷物入仓后方可赞。
၃၀၃.
303.
ဒွိတိပတိ [Pg.183] နာရီ စေဝ, ဝိဟာရဒွိတိ ဘိက္ခု စ;
သကုဏော ဒွိတိပါတော စ, ကတမာယာဗဟုတရာ.
有二夫之女子，有二寺之比丘，有二栖之飞鸟，何者诡诈更多？
၃၀၄.
304.
ရတ္တိ ဝိနာ န စန္ဒိမာ, ဝီစိဝိနာ စ သာဂရော;
ဟံသဝိနာ ပေါက္ခရဏီ, ပတိဝိနာ ကညာ သောဘေ.
无夜则无月，无浪则无海；无天鹅则无莲池，无夫君少女亦放光彩。
၃၀၅.
305.
အသန္တုဋ္ဌာ [Pg.184] ယတီ နဋ္ဌာ, သန္တုဋ္ဌာပိ စ ပတ္ထိ ဝါ;
သလဇ္ဇာ ဂဏိကာ နဋ္ဌာ, နိလ္လဇ္ဇာ စ ကုလိတ္ထိယော.
不知足的修行者会毁灭，知足的国王也会毁灭；知羞耻的妓女会毁灭，不知羞耻的良家妇女也会毁灭。
၃၀၆.
306.
စောရီနံ ဗဟုဗုဒ္ဓီနံ, ယာသု သစ္စံ သုဒုလ္လဘံ;
ထီနံ ဘာဝေါ ဒုရာဇာနော, မစ္ဆဿေဝေါ’ဒကေ ဂတံ.
诡计多端的女子，于彼等中，真实难求；女人的心性难以了知，犹如鱼在水中的行迹。
၃၀၇.
307.
အနလာ [Pg.185] မုဒုသမ္ဘာသာ, ဒုပ္ပူရာ တာ နဒီသမာ;
သီဒန္တိ နံ ဝိဒိတွာန, အာရကာ ပရိဝဇ္ဇယေ.
彼等言语温柔却贪得无厌，如河流般难以填满；了知会沉溺其中，故应远远避开。
၃၀၈.
308.
အာဝဋ္ဋနီ မဟာမာယာ, ဗြဟ္မစရိယဝိကောပနာ;
သီဒန္တိ နံ ဝိဒိတွာန, အာရကာ ပရိဝဇ္ဇယေ.
彼等是诱惑者，具大幻术，能毁坏梵行；了知会沉溺其中，故应远远避开。
၃၀၉.
309.
ဣတ္ထီပိ [Pg.186] ဟိ ဧကစ္စိယာ, သေယျာ ပေါသ ဇနာဓိပ;
မေဓာဝိနီ သီလဝတီ, သဿုဒေဝါ ပတိဗ္ဗတာ;
大王啊，亦有某些女子胜于男子，她们有智慧、具戒行、敬事公婆、忠于夫君。
၃၁၀.
310.
တဿာ ယော ဇာယတိ ပေါသော,သူရော ဟောသ ဒိသမ္ပတိ;
တာဒိသာ သုဘဂိယာ ပုတ္တော,ရဇ္ဇမ္ပိ အနုသာသတိ.
从此贤女生下之子，能成为英雄或一方之主；如此贤妇之子，甚至能统理国家。
၃၁၁.
311.
သလ္လပေ [Pg.187] အသိဟတ္ထေန, ပိသာစေနာပိ သလ္လပေ;
အာသီဝိသမ္ပိ အာသီဒေ, ယေန ဒဋ္ဌော န ဇီဝတိ;
န တွေဝ ဧကော ဧကာယ, မာတုဂါမေန သလ္လပေ.
可与持剑者交谈，亦可与毕舍遮交谈；可近于毒蛇，被其咬则不活；然绝不可与一女子独处交谈。
၃၁၂.
312.
န [Pg.188] ဟိ သဗ္ဗေသု ဌာနေသု, ပုရိသော ဟောတိ ပဏ္ဍိတော;
ဣတ္ထီပိ ပဏ္ဍိတာ ဟောတိ, တတ္ထ တတ္ထ ဝိစက္ခဏာ.
男子并非于一切事皆为智者；女子亦可为智者，于彼彼事中善于明辨。
၃၁၃.
313.
န ဟိ သဗ္ဗေသု ဌာနေသု, ပုရိသော ဟောတိ ပဏ္ဍိတော;
ဣတ္ထီပိ ပဏ္ဍိတာ ဟောတိ, လဟုံ အတ္ထဝိစိန္တိကာ.
男子并非于一切事皆为智者；女子亦可为智者，能迅速思量义理。
၃၁၄.
314.
ကူပေါဒကံ [Pg.189] ဝဋစ္ဆာယာ, သာမာထီ ဣဋ္ဌကာလယံ;
သီတကာလေ ဘဝေ ဥဏှံ, ဥဏှကာလေ စ သီတလံ.
井水、榕树荫、黑肤女子与砖房；此四者寒时则暖，热时则凉。
၃၁၅.
315.
ဣတ္ထိယော ဧကစ္စိယာပိ, သေယျာ ဝုတ္တာဝ မုနိနာ;
ဘဏ္ဍာနံ ဥတ္တမာ ဣတ္ထီ, အဂ္ဂူပဋ္ဌာယိကာ ဣတိ.
亦有某些女子，被牟尼称为卓越者；（如说）“妻子是最佳的资具”，以及“首席女侍者”。
ပကိဏ္ဏကကဏ္ဍ
杂篇
၃၁၆.
316.
ကုလသီလဂုဏောပေတော[Pg.191], သဗ္ဗဓမ္မပရာယဏော;
ပဝီဏော ပေသနာဇ္ဈက္ခော, ဓမ္မဇ္ဈက္ခော ဝိဓီယတေ.
具足族姓、戒、德，通晓诸法；于教令善巧，被立为法之监督者。
၃၁၇.
317.
ဝေဒဝေဒင်္ဂတတွညော, ဇပ္ပဟောမပရာယဏော;
အာသီဝါဒဝစောယုတ္တော, ဧသ ရာဇပုရောဟိတော.
通晓吠陀与吠陀支之真义，专精于咒诵与祭祀；常宣祝愿之语，此乃国王之祭司。
ကပ္ပော [Pg.192] ဗျာကရဏံ ဇောတိ – သတ္ထံ သိက္ခာ နိရုတ္တိ စ;
ဆန္ဒောဝိစိတိ စေတာနိ, ဝေဒင်္ဂါနိ ဝဒန္တိ ဆ.
仪轨(Kappo)、语法(Byākaraṇaṃ)、星占学(Jotisatthaṃ)、语音学(Sikkhā)、词源学(Nirutti)及韵律学(Chandoviciti)，此等被称为六吠陀支。
၃၁၈.
318.
သကိံ ဝုတ္တဂဟိတတ္တော, လဟုဟတ္ထော ဇိတက္ခရော;
သဗ္ဗသတ္ထသမာလောကီ, ပကဋ္ဌော နာမ လေခကော.
闻一言即能领会，手巧且精通文字；博览一切学问，此人被称为优秀之书写者。
၃၁၉.
319.
သမတ္တနီတိသတ္ထညော[Pg.193], ဝါဟနေ ပူရိတဿမော;
သူရဝီရဂုဏောပေတော, သေနာဈက္ခော ဝိဓီယတေ.
精通全部政论，驾驭训练有素；具足英勇之德，被立为军队总监。
၃၂၀.
320.
သုဓီ ဝါကျပဋု, ပညော, ပရစိတ္တောပလက္ခဏော;
ဓီရော ယထာတ္ထဝါဒီ စ, ဧသ ဒူတော ဝိဓီယတေ.
智者善言辞，具慧能观他心；坚毅且如实语者，此人被立为使者。
၃၂၁.
321.
ပုတ္တနတ္တဂုဏောပေတော, သတ္ထညော ရသပါစကော;
သူရော စ ကထိနော စေဝ, သူပကာရော သ ဝုစ္စတေ.
具足子孙之德，通达学问，善于烹饪；勇猛且坚韧者，此人被称为厨师。
၃၂၂.
322.
ဣင်္ဂိတာကာရတတ္တညော, ဗလဝါပိယဒဿနော;
အပ္ပမာဒီ သဒါ ဒက္ခော, ပတီဟာရော သ ဥစ္စတေ.
善于察言观色，身强且样貌喜见；常勤勉且机敏，此人被称为护卫士。
၃၂၃.
323.
ဣတ္ထိမိဿေ ကုတော သီလံ, မံသဘက္ခေ ကုတော ဒယာ;
သုရာပါနေ ကုတော သစ္စံ, မဟာလောဘေ ကုတော လဇ္ဇာ;
မဟာတန္ဒေ ကုတော သိပ္ပံ, မဟာကောဓေ ကုတော ဓနံ.
与女人混杂者，何来戒德？食肉者，何来慈悲？饮酒者，何来真实？大贪者，何来羞耻？大懈怠者，何来技艺？大瞋者，何来财富？
၃၂၄.
324.
သုရာယောဂေါ ဝေလာလော စ, သမဇ္ဇစရဏင်္ဂတော;
ခိဍ္ဍာ ဓုတ္တော ပါပမိတ္တော, အလသော ဘောဂနာသကာ.
沉湎饮酒与非时游荡，常去集会；嬉戏、赌博、恶友与懒惰，皆为耗财者。
၃၂၅.
325.
ဇီဝန္တာပိ [Pg.196] မတာ ပဉ္စ, ဗျာသေန ပရိကိတ္တိတာ;
ဒုက္ခိတော ဗျာဓိတိ မူဠှော, ဣဏဝါ နိစ္စသေဝကော.
五种活死人，被简要宣说：受苦者、患病者、愚痴者、负债者、常为仆役者。
၃၂၆.
326.
နိဒ္ဒါလုကော [Pg.197] ပမာဒေါ စ, သုခိတော ရောဂဝါလသော;
ကာမုကော ကမ္မာရာမော စ, သတ္တေတေ သတ္ထဝဇ္ဇိတာ.
昏沉、放逸、贪乐、多病、懒惰、好色、乐于世俗作业，此七者为导师所摈弃。
၃၂၇.
327.
ဂေါဏာဟိ သဗ္ဗဂိဟီနံ, ပေါသကာ ဘောဂဒါယကော;
တသ္မာ ဟိ မာတာပိတူဝ, မာနယေ သက္ကရေယျ စ.
牛是所有居家者的养育者与财富给予者；因此，应如父母般尊敬和供养它们。
၃၂၈.
328.
ယထာ [Pg.198] မာတာ ပိတာ ဘာတာ, အညေဝါပိ စ ဉာတကာ;
ဂါဝေါ နော ပရမာ မိတ္တာ, ယာသု ဇာယန္တိ ဩသဓာ.
如同母亲、父亲、兄弟，以及其他亲族；牛是我们的殊胜朋友，从其产生药物。
၃၂၉.
329.
အန္နဒါ [Pg.199] ဗလဒါ စေတာ, ဝဏ္ဏဒါ သုခဒါ တထာ;
ဧတမတ္ထဝသံ ဉတွာ, နာသု ဂါဝေါ ဟနိံသု တေ.
它们施食、施力、施色，亦复施乐；了知此义利，昔人不杀牛。
၃၃၀.
330.
ယေ စ ခါဒန္တိ ဂေါမံသံ, မာတုမံသံဝ ခါဒရေ;
မတေသု တေသု ဂိဇ္ဈာနံ, ဒဒေ သောတေ စ ဝါဟယေ.
食牛肉者，如同食母肉；彼等死后，应施予鹫鸟，并弃于水流。
၃၃၁.
331.
ဒွိဂုဏော [Pg.200] ထီနမာဟာရော, ဗုဒ္ဓိစာပိ စတုဂ္ဂုဏော;
ဆဂ္ဂုဏော ဟောတိ ဝါယာမော, ကာမောတွဋ္ဌဂုဏော ဘဝေ.
女人的食量是双倍，智慧是四倍；努力是六倍，而欲乐是八倍。
၃၃၂.
332.
န [Pg.201] လောကေ သောဘတေ မူဠှော, ကေဝလတ္တပသံသကော;
အပိ သမ္ပိဟိတေ ကူပေ, ကတဝိဇ္ဇော ပကာသတေ.
愚者在世间不显耀，他只赞扬自己；即使在被遮蔽的井中，有学问者亦能显耀。
၃၃၃.
333.
ကောသဇ္ဇံ ဘယတော ဒိသွာ, ဝီရိယာရမ္ဘဉ္စ ခေမတော;
အာရဒ္ဓဝီရိယာ ဟောထ, ဧသာ ဗုဒ္ဓါနုသာသနီ.
见懈怠为怖畏，见精进为安稳；当奋发精进，此乃诸佛之教诲。
၃၃၄.
334.
ဝိဝါဒံ [Pg.202] ဘယတော ဒိသွာ, အဝိဝါဒဉ္စ ခေမတော;
သမဂ္ဂါ သခိလာ ဟောထ, ဧသာ ဗုဒ္ဓါနုသာသနီ.
见诤论为怖畏，见无诤为安稳；当和合友爱，此乃诸佛之教诲。
၃၃၅.
335.
ပမာဒံ ဘယတော ဒိသွာ, အပ္ပမာဒဉ္စ ခေမတော;
ဘာဝေထဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ, ဧသာ ဗုဒ္ဓါနုသာသနီ.
见放逸为怖畏，见不放逸为安稳；当修习八支圣道，此乃诸佛之教诲。
၃၃၆.
336.
ဂရဟာ [Pg.203] စ ပသံသာ စ, အနိစ္စာ တာဝကာလိကာ;
အပ္ပကာစေကဒေသာဝ, န တာ ဣက္ခေယျ ပဏ္ဍိတော;
ဓမ္မာဓမ္မံဝ ဣက္ခေယျ, အတ္ထာနတ္ထံ ဟိတာဟိတံ.
毁与誉，无常且暂时，微末且片面；智者不应顾念。应观察法与非法，利与非利，益与非益。
ကဝိဒပ္ပဏနီတိ
诗人明镜论
၁.
1.
ပခုက္ကူပုရသေဋ္ဌဿ[Pg.204], ပစ္ဆိမေ အာသိ ဝိဿုတော;
စတုဂါဝုတဒေသမှီ, ကနရယဂါမော သုသောဘနော.
在卓越的帕库固城(Pakhukkūpura)西方，有一座著名而美丽的伽那罗耶村(Kanarayagāma)，位于四伽浮陀(gāvuta)之地。
၂.
2.
ဒွိနော [Pg.205] ဒွိဝေက သာကမှိ, တမှိ ဇာတေန ဇာတိယာ;
လင်္ကာဘာရတအာဒီသု, ဝုဋ္ဌပုဗ္ဗ သုတေသိနာ.
生于萨迦历1222年，为求学故，曾遍住于楞伽(Laṅkā)、婆罗多(Bhārata)等地。
၃.
3.
ဝိသုတာရာမ သီဟာနံ, သိက္ခိတေန တိပေဋကံ;
သန္တိကေ နဝဝဿာနိ, သံဂီတိကိစ္စကာရိနာ.
于著名寺院之诸师(sīha)处学习三藏，亲近九年，从事结集(saṃgīti)事业。
၄.
4.
ဒက္ခိဏာရာမ ဝါသီနံ, သန္တိကေပိ သုဝိညုနံ;
သိက္ခိတေန သတ္တဝီသ-ဝဿိတွာန ယသဿိနာ.
亦于南寺(Dakkhiṇārāma)之住众及诸智者处，学习二十七年，声名远播。
၅.
5.
သုန္ဒရေ [Pg.206] ပုရသေဋ္ဌမှိ, သုန္ဒရေ ဝိသုတေ သုဘေ;
သုန္ဒရေ ဇောတိပါလမှိ, ဝသတာ ဂဏဝါစိနာ.
僧团之导师，住于美丽、著名、吉祥之都城，美丽之光护(Jotipāla)处。
၆.
6.
နိဿာယ ပေဋကေ စေဝ, အနေကနီတိ ပေါတ္ထကေ;
ဗဟုလေ ဂန္ထသေဋ္ဌေပိ, ကတောယံ ဝိဓုမာနိတော.
此论乃依三藏、诸尼提(nīti)论及众多善典而作，为智者所推崇。
၇.
7.
တိဋ္ဌတံ [Pg.207] အယံ မေ ဂန္ထော, သုသာရော ယာဝ သာသနံ;
တိဋ္ဌတေဝ သုတေသီနံ, သုသာရံ သုပကာသယံ.
愿我此论，精华永存，直至教法住世；愿其为求法者，善说妙义。
၈.
8.
အနေန သုဝိသိဋ္ဌေန, ပုညေနညေန ကမ္မုနာ;
မနိသိဘိဂုရူဟေဝ, ဂစ္ဆေယျံ အမတံ သိဝံ.
愿我以此殊胜功德及其他善业，如诸贤圣之师，得证不死(amata)吉祥(siva)之境。
‘‘အင်္ဂါရိနော [Pg.210] ဒါနိ ဒုမာ ဘဒန္တေ’’
尊者，如今林木皆如燃炭。
‘‘ယထာပိ ရမ္မကော မာသော, ဂိမှာနံ ဟောတိ ဗြာဟ္မဏ;
အတေ‘ဝ’ညေဟိ မာသေဟိ, ဒုမပုမ္ဖေဟိ သောဘတိ’’.
婆罗门，夏日诸月中，有悦意之月；此月繁花似锦，远胜于余月。
‘‘ဝနပ္ပဂုမ္ဗေ [Pg.211] ယထဖုဿိတဂ္ဂေ,ဂိမှာန မာသေ ပဌမသ္မိံ ဂိမှေ’’ –
犹如林间树梢，繁花初绽，于夏季首月——
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္ဗာသမ္ဗုဒ္ဓဿ
礼敬彼世尊、阿罗汉、正等正觉者。
ပဏာမ ပဋိညာ
礼敬与誓言
ဝတ္ထုတ္တယံ [Pg.212] နမသိတွာ, အာစေရေ ကဝိပုင်္ဂဝေ;
ကဿံ ဒွါဒသမာသာနံ, ဗန္ဓံ တမ္မာသဝသိကံ.
礼敬三事，以及诸师与诗中之贤；我将创作依于十二月份之诗篇。
၁.
1.
စိတ္တသမ္မတမာသော [Pg.213] ဟိ, အတေဝညေဟိ သောဘတိ;
ရမ္မကမာသော ရမ္မမာသော, တေနေဝ ဝေါဟာရော ဘဝိ.
质多月(Citta-māsa)实为殊胜，光华远胜余月；其名悦意之月、可爱之月，皆由此故。
၂.
2.
တသ္မိံ သုစိတ္တမာသမှိ, နာဂဒုမာ သုပုပ္ဖရေ;
ပုပ္ဖန္တိ အသနဒုမာ, ဝါယန္တိ ကာနနေ ဟိ ဝေ.
于此美妙质多月，龙树(nāgaduma)繁花盛开；阿萨那树(asanaduma)亦然，于林中散发芬芳。
၃.
3.
သင်္ကန္တ မဟုဿဝေါပိ, တမှိ မာသမှိ ဝတ္တတေ;
ဂန္ဓောဒကေဟိ အညောညံ, သိဉ္စမာနာ သုမောဒရေ.
盛大之新年节(Saṅkanta-mahussava)亦于此月举行；人们互洒香水，欢欣喜悦。
ယထာပိ [Pg.214] ရမ္မကော မာသော, ဂိမှာနံ ဟောတိ ဗြာဟ္မဏ;
အတေ‘ဝ’ညေဟိ မာသေဟိ, ဒုမပုပ္ဖေဟိ သောဘတိ.
婆罗门，夏日诸月中，有悦意之月；此月繁花似锦，远胜于余月。
သမ္ဗုဒ္ဓေါ စိတ္တမာသဿ, ကာဠပက္ခေ ဥပေါသထေ;
ပါတောယေဝ သမာဒါယ, ပဝရံ ပတ္တစီဝရံ;
အနုကမ္ပာယ နာဂါနံ, နာဂဒီပမုပါဂမိ.
正等正觉者于质多月(Citta-māsa)黑分之布萨日，清晨即取殊胜衣钵；为悲悯诸龙，前往龙岛。
၄.
4.
ဝေသာခဝှယမာသော တု, သုဝိသိဋ္ဌော သုပါကဋော;
လောကဂ္ဂနာထံ ပဋိစ္စ, သန္တေဟိ အဘိလက္ခိတော.
卫塞月(Vesākha-māsa)极为殊胜，声名显赫；因世间至上导师之故，为诸贤者所铭记。
၅.
5.
တမှိ [Pg.215] ဝေသာခမာသမှိ, စမ္ပကာပိ သုပုပ္ဖရေ;
ဗောဓိံ ဒကေဟိ သိဉ္စိတွာ, သဇ္ဇနာ သမ္ပမောဒရေ.
于此卫塞月，瞻波迦花(campaka)盛开；善人们以水浇灌菩提树，心生欢喜。
၆.
6.
ဝနေသုဝ ပေါတကာပိ, ပက္ခန္ဒန္တိ ဒိသောဒိသံ;
ဝိကူဇန္တာ သဘာသာယ, ဇနသောတရသာယနံ.
林中雏鸟，四处跳跃；以其鸣声，悦人耳根。
ဒုတိယေ [Pg.216] ဒိဝသေ ဘတ္တ-ကာလေ အာရောစိတေ ဇိနော;
ရမ္မေ ဝေသာခမာသမှိ, ပုဏ္ဏာမာယံ မုနိဿရော.
于悦意卫塞月之月圆日，次日饭时，当向胜者(Jina)、牟尼主(Munissara)禀告时。
၇.
7.
ဇေဋ္ဌသမ္မတမာသောပိ, သောဂတဇနဗ္ဘန္တရေ;
ဝိချာတော လက္ခညော စေဝ, ဇေဋ္ဌေန သံယုတော ဟိ ဝေ.
被称为杰塔月(Jeṭṭha-māsa)者，于善逝(Sugata)之信众中，声名远播；此月与最上者相应，实具祥瑞之相。
၈.
8.
တသ္မိံဟိ ဇေဋ္ဌမာသမှိ, သုမနာ ဝနမလ္လိကာ;
ပုပ္ဖန္တိ စ ပဝါယန္တိ, သဗ္ဗဇနမနောဟရာ.
于此杰塔月，素馨(sumanā)与林茉莉(vanamallikā)盛开，香气远播，悦怡众人心。
၉.
9.
ပရိက္ခဏာသုသဘာပိ, အဘဝိ မြနမာမဏ္ဍလေ;
ခေတလေ ဇေဋ္ဌဇောတိပိ, ပဇ္ဇလိ တသ္မိဉှိ ဝေ.
于缅甸国(Mranamāmaṇḍala)亦有考试盛会；于此之时，田野间最胜之光(jeṭṭhajoti)闪耀。
၁၀.
10.
အာသာဠှော နာမ မာသောပိ, အတီဝ ဝိသိဋ္ဌော ဘဝိ;
ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ ဗုဒ္ဓေါ, တသ္မိဉှိ မုနိ သုဓီ.
阿沙荼月(Āsāḷha-māsa)亦极殊胜；于此月，具智慧之牟尼——佛陀，入胎结生(paṭisandhi)。
၁၁.
11.
နိက္ခမိပိ စ သမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တယိ;
ဥပသမ္ပဒကမ္မမ္ပိ, ကရောန္တိ တသ္မိံပိ ဟိ.
正等正觉者于此月出离，并初转法轮；人们亦于此月行具足戒(upasampadā)之仪式。
၁၂.
12.
ပုန္နာဂဒုမာ ပုပ္ဖန္တိ, ပဝါယန္တိ ဒိသောဒိသံ;
အာဒိစ္စော တိဋ္ဌတိ တမှိ, ဥတ္တရာယာနကောဋိယံ.
龙华树(punnāga)繁花盛开，香飘四方；于此之时，日轮正处于北道之极(uttarāyāna-koṭi)。
၁၃.
13.
သီဟေ [Pg.219] သာဝဏမာသမှိ, သလာကဒါနမုတ္တမံ;
ဒေန္တိ သာဓဝေါ မာနုသာ, သဒ္ဒဟန္တာ ဝတ္ထုတ္တယံ.
于狮子座(Sīha)萨瓦那月(Sāvaṇa)，贤善之人信奉三宝，行最上筹食之施。
၁၄.
14.
ပုပ္ဖန္တိ ကဋေရုဟာပိ, တမှိ သာဝဏမာသကေ;
ခေ သဝဏနက္ခတ္တမ္ပိ, အတီဝ ဇောတယီ ဟိ ဝေ.
于萨瓦那月(Sāvaṇa)，迦提楼诃花(Kaṭeruhā)亦绽放；萨瓦那星(Savaṇanakkhatta)于空中亦极其闪耀。
၁၅.
15.
ဝဿဗ္ဘန္တရဘူတေ စ, သမဏာ သုဂတောရသာ;
မာသေ ဝါစနဥဂ္ဂဏှ-ကမ္မံကံသု သုခါသယာ.
于雨安居(vassabbhantara)期间，善逝之子诸沙门，安乐地进行读诵与学习。
၁၆.
16.
ကညာရာသိသမ္မတေဟိ[Pg.221], ပေါဋ္ဌပါဒသုမာသကေ;
နဒီသု ဒကပူရိတာ, ကဋပတ္ထတသာဒိသာ.
于室女座(Kaññārāsi)之颇得婆陀月(Poṭṭhapāda)，江河水满，如同铺开的草席。
၁၇.
17.
နာဝါမဟာဥဿဝမ္ပိ, ကရောန္တိ မာနုဇာ တဒါ;
ကီဠန္တိ သမ္ပမောဒန္တိ, ဝိဇိတေ နရ နာရိယော.
彼时人们亦举行盛大的船节(Nāvāmahāussava)；国土中的男女嬉戏欢庆。
၁၈.
18.
ကဉ္စနယမဒုမာပိ, ဝိကသန္တိ တဒါ ဟိ ဝေ;
မေဃော ထောကံ ထောကံ ဟိမံ, ဝဿတိ ပတတိပိ စ.
彼时金双树(Kañcanayamadumā)亦盛开；云层亦降下些许霜雪，亦有飘落。
၁၉.
19.
ဝဿိကေ [Pg.222] အဿယုဇိမှိ, ဝိကသန္တိ အနေကဓာ;
ပဒုမာဒိဒကဇာနိ, ပုပ္ဖာနိ မနုညာနိ ဝေ.
于雨季之阿萨由吉月(Assayuja)，悦意的莲花等水生花卉，以多种姿态绽放。
၂၀.
20.
မဟာပဒီပပန္တီဟိ, သကလမြနမာဘူတလေ;
ပူဇေန္တိ လောကဂ္ဂနာထံ, သာဓဝေါ သောဂတာဇနာ.
贤善的佛弟子们以巨大的灯列，于整个缅甸大地上，供养世间至上导师。
၂၁.
21.
တပေါဓနာ ဝိစရန္တိ, ဝဿံဝုဋ္ဌာ ဒိသောဒိသံ;
သာဓဝေါ ဒါနသောဏ္ဍာဝ, သီတာယန္တိ သုခန္တိ စ.
雨安居已毕，苦行者们(Tapodhanā)四方游行；贤善之人乐于布施，获得清凉与安乐。
၂၂.
22.
ကတ္တိကမာသသေဋ္ဌေပိ[Pg.223], သမ္ပမောဒန္တိ မာနုဇာ;
ကောသီတကီပုပ္ဖာနိ စ, ဝိကသန္တိ ဝါယန္တိ စ.
于殊胜的迦提月(Kattika)，人们欢庆；拘翅陀花(Kosītakī)亦绽放，亦随风飘散。
၂၃.
23.
ကထိနမဟာဒါနမ္ပိ, ဒဒန္တိ သာဓဝေါ ဇနာ;
တဒါ စန္ဒကိရဏောပိ, အတီဝ ပဇ္ဇောတော အဟု.
贤善之人行盛大的迦絺那(Kathina)布施；彼时月光亦极其明亮。
၂၄.
24.
အဟောသိ ဟိမပါတော စ, ဥတ္တရဝါတော ပဝါယတိ;
ကတ္တိကဇောတိဆဏောပိ, အဟောသိ တသ္မိဉှိ ဝေ.
有霜降下，北风吹拂；迦提迦灯节(Kattikajotichaṇa)亦于彼时举行。
၂၅.
25.
ဓနုရာသီမာဂသိရ[Pg.224], မာသေ ဟေမန္တသမ္မတေ;
သတ္တိဓရသုပူဇာဝှ, သဘာပိ သမ္ပဝတ္တိတာ.
于人马座(Dhanurāsi)之鹿首月(Māgasira)，此月被视为冬季，名为“持矛者善供养”(Sattidharasupūjā)的集会亦得举行。
၂၆.
26.
ဒေဝသမ္မတပုပ္ဖာနိ, မနုညရုစိရာနိပိ;
ပုပ္ဖန္တိ တမှိ မာသမှိ, ဟိမပါတော အဟောသိ စ.
天神所嘉许的、悦意且美丽的花朵，于彼月盛开，亦有降霜。
၂၇.
27.
ဝီဟယော ဟောန္တိ ပက္ကာ စ, ခေတ္တေသု မြနမာဘူတလေ;
မိဂသိရနက္ခတ္တမ္ပိ, ဇောတေတိ အာကာသင်္ဂဏေ.
于缅甸大地的田野里，稻谷成熟；鹿首(Migasira)星宿亦在天空中闪耀。
၂၈.
28.
မကာရေ [Pg.225] ဖုဿမာသေပိ, ပုပ္ဖန္တိ ပဝါယန္တိ စ;
သုနီလဝလ္လိပုပ္ဖာနိ, ဇနမနောဟရာနိပိ.
于摩羯座(Makara)之普萨月(Phussa)，悦人心的深蓝藤蔓花(Sunīlavallī)亦盛开，亦随风飘散。
၂၉.
29.
သေနာဗျူဟမ္ပိ [Pg.226] ကရောန္တိ, ဘူပါလာ မြနမာရဋ္ဌိကာ;
သပရိသာ ဥဒိက္ခန္တိ, ဟတ္ထိအဿာဒိအာဒယော.
缅甸诸王亦列军阵；与随从一同检阅象、马等。
၃၀.
30.
တမှိသီ အတိသီတလမ္ပိ, ဒက္ခိဏာယနကောဋိယံ;
အဋ္ဌာပုဏ္ဏမဒိနမှိ, သူရိယော လောကမာနိတော.
彼时亦极其寒冷，在南回归线之端；于第八个满月之日，太阳受世人尊崇。
ဗောဓိတော နဝမေ မာသေ, ဖုဿပုဏ္ဏမိယံ ဇိနော;
လံကာဒီပံ ဝိသောဓေတုံ, လင်္ကာဒီပမုပါဂမိ.
证觉后第九月，于普萨月(Phussa)满月日，胜者为净化楞伽岛(Laṅkādīpa)，而至楞伽岛。
၃၁.
31.
ကုမ္ဘေသု [Pg.227] မာဃမာသေဟိ, တူလဒုမာ သုပုပ္ဖရေ;
ပုမ္တာလာ မဓုရရသံ, မာနုဇာနံ ဒဒန္တိ စ.
于宝瓶座(Kumbha)之摩伽月(Māgha)，木棉树(tūladumā)盛开；糖棕树(Pumtālā)亦给予人们甜美的汁液。
၃၂.
32.
ယာဂုမဟာဥဿဝေါပိ, ပါကဋော မြနမာဘူတလေ;
အဝသေသသု မေဃောပိ, ထနယံ အဘိဝဿတိ.
盛大的粥节(Yāgumahāussava)亦在缅甸大地上闻名；残余的云层亦雷鸣并降雨。
၃၃.
33.
နရနာရီ မနုညာနိ, ပဒရာနိ ပဏ္ဍာနိ စ;
ပုစိမန္ဒဒုမာ နဝ-ပတ္တာနိ ဓာရေန္တိပိ စ.
男女穿着悦意的鞋履；苦楝树(Pucimanda)亦生出新叶。
၃၄.
34.
မိနေ [Pg.228] ဖဂ္ဂုဏမာသမှိ, သုရဘိဂန္ဓိကာ သုဘာ;
ပုပ္ဖန္တိ ဝနမှိ ဒုမာ, နဝပတ္တေဟိ သောဘရေ.
于双鱼座(Mīna)之帕古那月(Phagguṇa)，芬芳美丽的树木在森林中盛开，因新叶而显得美丽。
၃၅.
35.
ဒက္ခိဏဒေသတော တမှိ, ဝါတော ပဝါယတိ ဟိ ဝေ;
ဝါဠုကပိဋ္ဌေ ဝါလုက-ထူပေ ကတွာန ပူဇယျုံ.
彼时南风吹拂；人们在沙地上堆沙为塔(Vāḷukathūpa)，并进行供养。
၃၆.
36.
ပထမဂိမှ မာသမှိ, နာနာဒုမာတိ ပုပ္ဖရေ;
တေန သဗ္ဗမ္ပိ ဝိပိနံ, ဝိစိတ္တံ ဒဿနိယဉှိ ဝေ.
于初夏之月，各种树木盛开；整个森林因此变得五彩斑斓，赏心悦目。
ဝိသုတေ ဇောတိပါလမှိ, ဝိသုတမှိ နိကေတနေ;
ဝသတာ နေကဂန္ထာနံ, လေခကေန ကတော အယံ.
此乃居住于著名住所的著名光护(Jotipāla)所作，其为众多典籍的作者。