1

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

त्या भगवंतांना, अर्हतांना, सम्यक्संबुद्धांना माझा नमस्कार असो.

---

ဒီဃနိကာယော

दीघनिकाय

---

သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂပါဠိ

सीलक्खंधवग्गपाळी

---

၁. ဗြဟ္မဇာလသုတ္တံ

१. ब्रह्मजाल सुत्त

---

ပရိဗ္ဗာဇကကထာ

परिव्राजक कथा

---

၁. ဧဝံ [Pg.1] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ အန္တရာ စ ရာဇဂဟံ အန္တရာ စ နာဠန္ဒံ အဒ္ဓါနမဂ္ဂပ္ပဋိပန္နော ဟောတိ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ. သုပ္ပိယောပိ ခေါ ပရိဗ္ဗာဇကော အန္တရာ စ ရာဇဂဟံ အန္တရာ စ နာဠန္ဒံ အဒ္ဓါနမဂ္ဂပ္ပဋိပန္နော ဟောတိ သဒ္ဓိံ အန္တေဝါသိနာ ဗြဟ္မဒတ္တေန မာဏဝေန. တတြ သုဒံ သုပ္ပိယော ပရိဗ္ဗာဇကော အနေကပရိယာယေန ဗုဒ္ဓဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ, ဓမ္မဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ, သံဃဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ; သုပ္ပိယဿ ပန ပရိဗ္ဗာဇကဿ အန္တေဝါသီ ဗြဟ္မဒတ္တော မာဏဝေါ အနေကပရိယာယေန ဗုဒ္ဓဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ, ဓမ္မဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ, သံဃဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ. ဣတိဟ တေ ဥဘော အာစရိယန္တေဝါသီ အညမညဿ ဥဇုဝိပစ္စနီကဝါဒါ ဘဂဝန္တံ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော အနုဗန္ဓာ ဟောန္တိ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ.

१. असे मी ऐकले आहे – एक वेळ भगवान राजगृह आणि नाळंदा यांच्या दरम्यानच्या महामार्गावरून सुमारे पाचशे भिक्खूंच्या मोठ्या भिक्खू संघासह प्रवास करत होते. सुप्पिय नावाचा परिव्राजक देखील आपला अंतेवासी (शिष्य) ब्रह्मदत्त नावाच्या तरुणासह राजगृह आणि नाळंदा यांच्या दरम्यानच्या त्याच मार्गावरून प्रवास करत होता. तेथे सुप्पिय परिव्राजक अनेक प्रकारे बुद्धांची निंदा करत होता, धम्माची निंदा करत होता आणि संघाची निंदा करत होता; परंतु सुप्पिय परिव्राजकाचा शिष्य ब्रह्मदत्त तरुण मात्र अनेक प्रकारे बुद्धांची प्रशंसा करत होता, धम्माची प्रशंसा करत होता आणि संघाची प्रशंसा करत होता. अशा प्रकारे ते दोघे गुरु-शिष्य एकमेकांच्या अगदी विरुद्ध बोलत भगवान आणि भिक्खू संघाच्या मागेमागे चालत होते.

---

၂. အထ ခေါ ဘဂဝါ အမ္ဗလဋ္ဌိကာယံ ရာဇာဂါရကေ ဧကရတ္တိဝါသံ ဥပဂစ္ဆိ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန. သုပ္ပိယောပိ ခေါ ပရိဗ္ဗာဇကော အမ္ဗလဋ္ဌိကာယံ ရာဇာဂါရကေ ဧကရတ္တိဝါသံ ဥပဂစ္ဆိ အန္တေဝါသိနာ ဗြဟ္မဒတ္တေန မာဏဝေန. တတြပိ သုဒံ သုပ္ပိယော ပရိဗ္ဗာဇကော အနေကပရိယာယေန ဗုဒ္ဓဿ [Pg.2] အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ, ဓမ္မဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ, သံဃဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ; သုပ္ပိယဿ ပန ပရိဗ္ဗာဇကဿ အန္တေဝါသီ ဗြဟ္မဒတ္တော မာဏဝေါ အနေကပရိယာယေန ဗုဒ္ဓဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ, ဓမ္မဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ, သံဃဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ. ဣတိဟ တေ ဥဘော အာစရိယန္တေဝါသီ အညမညဿ ဥဇုဝိပစ္စနီကဝါဒါ ဝိဟရန္တိ.

२. त्यानंतर भगवान भिक्खू संघासह अम्बलट्ठिका येथील राजकीय विश्रामगृहात एका रात्रीच्या मुक्कामासाठी पोहोचले. सुप्पिय परिव्राजक देखील आपला शिष्य ब्रह्मदत्त तरुण याच्यासह अम्बलट्ठिका येथील त्याच राजकीय विश्रामगृहात एका रात्रीच्या मुक्कामासाठी पोहोचला. तेथेही सुप्पिय परिव्राजक अनेक प्रकारे बुद्धांची निंदा करत होता, धम्माची निंदा करत होता आणि संघाची निंदा करत होता; तर सुप्पिय परिव्राजकाचा शिष्य ब्रह्मदत्त तरुण मात्र अनेक प्रकारे बुद्धांची प्रशंसा करत होता, धम्माची प्रशंसा करत होता आणि संघाची प्रशंसा करत होता. अशा प्रकारे ते दोघे गुरु-शिष्य एकमेकांच्या अगदी विरुद्ध बोलत तेथे राहत होते.

---

၃. အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာနံ ဘိက္ခူနံ ရတ္တိယာ ပစ္စူသသမယံ ပစ္စုဋ္ဌိတာနံ မဏ္ဍလမာဠေ သန္နိသိန္နာနံ သန္နိပတိတာနံ အယံ သင်္ခိယဓမ္မော ဥဒပါဒိ – ‘‘အစ္ဆရိယံ, အာဝုသော, အဗ္ဘုတံ, အာဝုသော, ယာဝဉ္စိဒံ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သတ္တာနံ နာနာဓိမုတ္တိကတာ သုပ္ပဋိဝိဒိတာ. အယဉှိ သုပ္ပိယော ပရိဗ္ဗာဇကော အနေကပရိယာယေန ဗုဒ္ဓဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ, ဓမ္မဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ, သံဃဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ; သုပ္ပိယဿ ပန ပရိဗ္ဗာဇကဿ အန္တေဝါသီ ဗြဟ္မဒတ္တော မာဏဝေါ အနေကပရိယာယေန ဗုဒ္ဓဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ, ဓမ္မဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ, သံဃဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ. ဣတိဟမေ ဥဘော အာစရိယန္တေဝါသီ အညမညဿ ဥဇုဝိပစ္စနီကဝါဒါ ဘဂဝန္တံ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော အနုဗန္ဓာ ဟောန္တိ ဘိက္ခုသံဃဉ္စာ’’တိ.

३. त्यानंतर, पहाटेच्या वेळी उठून गोल मंडपात एकत्र बसलेल्या अनेक भिक्खूंमध्ये अशी चर्चा सुरू झाली – 'मित्रांनो, हे किती आश्चर्यकारक आहे! मित्रांनो, हे किती अद्भुत आहे! त्या जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत आणि सम्यक्संबुद्ध भगवंतांनी प्राण्यांच्या विविध प्रवृत्तींचे किती अचूक ज्ञान प्राप्त केले आहे! कारण हा सुप्पिय परिव्राजक अनेक प्रकारे बुद्धांची निंदा करतो, धम्माची निंदा करतो आणि संघाची निंदा करतो; तर सुप्पिय परिव्राजकाचा शिष्य ब्रह्मदत्त तरुण मात्र अनेक प्रकारे बुद्धांची प्रशंसा करतो, धम्माची प्रशंसा करतो आणि संघाची प्रशंसा करतो. अशा प्रकारे हे दोघे गुरु-शिष्य एकमेकांच्या अगदी विरुद्ध बोलत भगवान आणि भिक्खू संघाच्या मागेमागे चालत आहेत.'

---

၄. အထ ခေါ ဘဂဝါ တေသံ ဘိက္ခူနံ ဣမံ သင်္ခိယဓမ္မံ ဝိဒိတွာ ယေန မဏ္ဍလမာဠော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ကာယနုတ္ထ, ဘိက္ခဝေ, ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ သန္နိပတိတာ, ကာ စ ပန ဝေါ အန္တရာကထာ ဝိပ္ပကတာ’’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဣဓ, ဘန္တေ, အမှာကံ ရတ္တိယာ ပစ္စူသသမယံ ပစ္စုဋ္ဌိတာနံ မဏ္ဍလမာဠေ သန္နိသိန္နာနံ သန္နိပတိတာနံ အယံ သင်္ခိယဓမ္မော ဥဒပါဒိ – ‘အစ္ဆရိယံ, အာဝုသော, အဗ္ဘုတံ, အာဝုသော, ယာဝဉ္စိဒံ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သတ္တာနံ နာနာဓိမုတ္တိကတာ သုပ္ပဋိဝိဒိတာ. အယဉှိ သုပ္ပိယော ပရိဗ္ဗာဇကော အနေကပရိယာယေန ဗုဒ္ဓဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ, ဓမ္မဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ, သံဃဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ; သုပ္ပိယဿ ပန ပရိဗ္ဗာဇကဿ အန္တေဝါသီ ဗြဟ္မဒတ္တော မာဏဝေါ အနေကပရိယာယေန ဗုဒ္ဓဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ, ဓမ္မဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ, သံဃဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ. ဣတိဟမေ ဥဘော အာစရိယန္တေဝါသီ အညမညဿ ဥဇုဝိပစ္စနီကဝါဒါ ဘဂဝန္တံ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော [Pg.3] အနုဗန္ဓာ ဟောန္တိ ဘိက္ခုသံဃဉ္စာ’တိ. အယံ ခေါ နော, ဘန္တေ, အန္တရာကထာ ဝိပ္ပကတာ, အထ ဘဂဝါ အနုပ္ပတ္တော’’တိ.

४. त्यानंतर भगवंतांनी त्या भिक्खूंची ही चर्चा जाणून घेतली आणि ते जेथे गोल मंडप होता तेथे आले; आल्यावर ते तयार केलेल्या आसनावर बसले. बसल्यानंतर भगवंतांनी भिक्खूंना विचारले – 'भिक्खूंनो, तुम्ही आता कोणत्या चर्चेसाठी एकत्र जमला आहात? आणि तुमची कोणती अपूर्ण चर्चा मध्येच थांबली आहे?' असे विचारल्यावर ते भिक्खू भगवंतांना म्हणाले – 'भंते, येथे पहाटेच्या वेळी उठून गोल मंडपात एकत्र बसलो असताना आमच्यात अशी चर्चा सुरू झाली होती – "मित्रांनो, हे किती आश्चर्यकारक आहे! मित्रांनो, हे किती अद्भुत आहे! त्या जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत आणि सम्यक्संबुद्ध भगवंतांनी प्राण्यांच्या विविध प्रवृत्तींचे किती अचूक ज्ञान प्राप्त केले आहे! कारण हा सुप्पिय परिव्राजक अनेक प्रकारे बुद्धांची निंदा करतो, धम्माची निंदा करतो आणि संघाची निंदा करतो; तर सुप्पिय परिव्राजकाचा शिष्य ब्रह्मदत्त तरुण मात्र अनेक प्रकारे बुद्धांची प्रशंसा करतो, धम्माची प्रशंसा करतो आणि संघाची प्रशंसा करतो. अशा प्रकारे हे दोघे गुरु-शिष्य एकमेकांच्या अगदी विरुद्ध बोलत भगवान आणि भिक्खू संघाच्या मागेमागे चालत आहेत." भंते, हीच आमची अपूर्ण चर्चा मध्येच थांबली होती, तेवढ्यात भगवंतांचे आगमन झाले.'

---

၅. ‘‘မမံ ဝါ, ဘိက္ခဝေ, ပရေ အဝဏ္ဏံ ဘာသေယျုံ, ဓမ္မဿ ဝါ အဝဏ္ဏံ ဘာသေယျုံ, သံဃဿ ဝါ အဝဏ္ဏံ ဘာသေယျုံ, တတြ တုမှေဟိ န အာဃာတော န အပ္ပစ္စယော န စေတသော အနဘိရဒ္ဓိ ကရဏီယာ. မမံ ဝါ, ဘိက္ခဝေ, ပရေ အဝဏ္ဏံ ဘာသေယျုံ, ဓမ္မဿ ဝါ အဝဏ္ဏံ ဘာသေယျုံ, သံဃဿ ဝါ အဝဏ္ဏံ ဘာသေယျုံ, တတြ စေ တုမှေ အဿထ ကုပိတာ ဝါ အနတ္တမနာ ဝါ, တုမှံ ယေဝဿ တေန အန္တရာယော. မမံ ဝါ, ဘိက္ခဝေ, ပရေ အဝဏ္ဏံ ဘာသေယျုံ, ဓမ္မဿ ဝါ အဝဏ္ဏံ ဘာသေယျုံ, သံဃဿ ဝါ အဝဏ္ဏံ ဘာသေယျုံ, တတြ စေ တုမှေ အဿထ ကုပိတာ ဝါ အနတ္တမနာ ဝါ, အပိ နု တုမှေ ပရေသံ သုဘာသိတံ ဒုဗ္ဘာသိတံ အာဇာနေယျာထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘မမံ ဝါ, ဘိက္ခဝေ, ပရေ အဝဏ္ဏံ ဘာသေယျုံ, ဓမ္မဿ ဝါ အဝဏ္ဏံ ဘာသေယျုံ, သံဃဿ ဝါ အဝဏ္ဏံ ဘာသေယျုံ, တတြ တုမှေဟိ အဘူတံ အဘူတတော နိဗ္ဗေဌေတဗ္ဗံ – ‘ဣတိပေတံ အဘူတံ, ဣတိပေတံ အတစ္ဆံ, နတ္ထိ စေတံ အမှေသု, န စ ပနေတံ အမှေသု သံဝိဇ္ဇတီ’တိ.

५. भिक्खूंनो, जर इतरांनी माझी निंदा केली, धम्माची निंदा केली किंवा संघाची निंदा केली, तर तुम्ही त्यावर क्रोध, असंतोष किंवा मनात द्वेष बाळगू नये. भिक्खूंनो, जर इतरांनी माझी, धम्माची किंवा संघाची निंदा केली आणि त्यावर जर तुम्ही क्रोधीत किंवा अप्रसन्न झालात, तर तो तुमच्यासाठीच एक अडथळा ठरेल. भिक्खूंनो, जर इतरांनी माझी, धम्माची किंवा संघाची निंदा केली आणि त्यावर जर तुम्ही क्रोधीत किंवा अप्रसन्न झालात, तर इतरांचे काय योग्य बोलणे आहे आणि काय अयोग्य बोलणे आहे, हे तुम्ही समजू शकाल का? नाही, भंते. भिक्खूंनो, जर इतरांनी माझी, धम्माची किंवा संघाची निंदा केली, तर जे असत्य आहे ते तुम्ही असत्य म्हणून स्पष्ट केले पाहिजे की – "हे या कारणाने असत्य आहे, हे या कारणाने खोटे आहे, आमच्यामध्ये अशी गोष्ट नाही आणि आमच्यात हे आढळत नाही."

---

၆. ‘‘မမံ ဝါ, ဘိက္ခဝေ, ပရေ ဝဏ္ဏံ ဘာသေယျုံ, ဓမ္မဿ ဝါ ဝဏ္ဏံ ဘာသေယျုံ, သံဃဿ ဝါ ဝဏ္ဏံ ဘာသေယျုံ, တတြ တုမှေဟိ န အာနန္ဒော န သောမနဿံ န စေတသော ဥပ္ပိလာဝိတတ္တံ ကရဏီယံ. မမံ ဝါ, ဘိက္ခဝေ, ပရေ ဝဏ္ဏံ ဘာသေယျုံ, ဓမ္မဿ ဝါ ဝဏ္ဏံ ဘာသေယျုံ, သံဃဿ ဝါ ဝဏ္ဏံ ဘာသေယျုံ, တတြ စေ တုမှေ အဿထ အာနန္ဒိနော သုမနာ ဥပ္ပိလာဝိတာ တုမှံ ယေဝဿ တေန အန္တရာယော. မမံ ဝါ, ဘိက္ခဝေ, ပရေ ဝဏ္ဏံ ဘာသေယျုံ, ဓမ္မဿ ဝါ ဝဏ္ဏံ ဘာသေယျုံ, သံဃဿ ဝါ ဝဏ္ဏံ ဘာသေယျုံ, တတြ တုမှေဟိ ဘူတံ ဘူတတော ပဋိဇာနိတဗ္ဗံ – ‘ဣတိပေတံ ဘူတံ, ဣတိပေတံ တစ္ဆံ, အတ္ထိ စေတံ အမှေသု, သံဝိဇ္ဇတိ စ ပနေတံ အမှေသူ’တိ.

६. भिक्खूहो, जर इतर लोक माझी स्तुती करत असतील, किंवा धम्माची स्तुती करत असतील, किंवा संघाची स्तुती करत असतील, तर त्याबद्दल तुम्ही आनंदित, प्रफुल्लित किंवा मनात उत्तेजित होऊ नये. भिक्खूहो, जर इतर लोक माझी स्तुती करत असतील, किंवा धम्माची स्तुती करत असतील, किंवा संघाची स्तुती करत असतील, आणि जर तुम्ही त्यामुळे आनंदित, प्रफुल्लित किंवा उत्तेजित झालात, तर ते केवळ तुमच्यासाठीच अंतराय (अडथळा) ठरेल. भिक्खूहो, जर इतर लोक माझी, धम्माची किंवा संघाची स्तुती करत असतील, तर जे सत्य आहे ते सत्य म्हणून तुम्ही स्वीकारले पाहिजे आणि म्हटले पाहिजे की— 'हे या कारणाने सत्य आहे, हे या कारणाने तथ्य आहे, हे आमच्यामध्ये विद्यमान आहे आणि हे आमच्यामध्ये खरोखरच आढळते.'

---

စူဠသီလံ

चूलसील

---

၇. ‘‘အပ္ပမတ္တကံ ခေါ ပနေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဩရမတ္တကံ သီလမတ္တကံ, ယေန ပုထုဇ္ဇနော တထာဂတဿ ဝဏ္ဏံ ဝဒမာနော ဝဒေယျ. ကတမဉ္စ တံ, ဘိက္ခဝေ, အပ္ပမတ္တကံ ဩရမတ္တကံ သီလမတ္တကံ, ယေန ပုထုဇ္ဇနော တထာဂတဿ ဝဏ္ဏံ ဝဒမာနော ဝဒေယျ?

७. भिक्खूहो, हे केवळ अल्प, कनिष्ठ आणि केवळ प्राथमिक शील आहे, ज्याच्या आधारे एखादा पृथग्जन (सामान्य माणूस) तथागतांची स्तुती करताना बोलेल. आणि भिक्खूहो, ते अल्प, कनिष्ठ आणि केवळ प्राथमिक शील कोणते आहे, ज्याच्या आधारे पृथग्जन तथागतांची स्तुती करताना बोलेल?

---

၈. ‘‘‘ပါဏာတိပါတံ [Pg.4] ပဟာယ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော နိဟိတဒဏ္ဍော, နိဟိတသတ္ထော, လဇ္ဇီ, ဒယာပန္နော, သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ ဝိဟရတီ’တိ – ဣတိ ဝါ ဟိ, ဘိက္ခဝေ, ပုထုဇ္ဇနော တထာဂတဿ ဝဏ္ဏံ ဝဒမာနော ဝဒေယျ.

८. 'प्राणातिपाताचा (जीवहिंसेचा) त्याग करून, श्रमण गोतम जीवहिंसेपासून अलिप्त राहतात. त्यांनी दंड टाकून दिला आहे, शस्त्र टाकून दिले आहे; ते लज्जाशील (पापभीरू), दयाळू आणि सर्व प्राणिमात्रांच्या कल्याणासाठी अनुकंपा बाळगून राहतात.' भिक्खूहो, पृथग्जन तथागतांची स्तुती करताना अशा प्रकारे बोलेल.

---

‘‘‘အဒိန္နာဒါနံ ပဟာယ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော ဒိန္နာဒါယီ ဒိန္နပါဋိကင်္ခီ, အထေနေန သုစိဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတီ’တိ – ဣတိ ဝါ ဟိ, ဘိက္ခဝေ, ပုထုဇ္ဇနော တထာဂတဿ ဝဏ္ဏံ ဝဒမာနော ဝဒေယျ.

'अदत्तादानाचा (चोरीचा) त्याग करून, श्रमण गोतम चोरी करण्यापासून अलिप्त राहतात. ते केवळ दिलेलेच स्वीकारतात, दिलेल्याचीच अपेक्षा ठेवतात आणि स्वतः चोरी न करता शुद्ध मनाने जीवन जगतात.' भिक्खूहो, पृथग्जन तथागतांची स्तुती करताना अशा प्रकारे बोलेल.

---

‘‘‘အဗြဟ္မစရိယံ ပဟာယ ဗြဟ္မစာရီ သမဏော ဂေါတမော အာရာစာရီ ဝိရတော မေထုနာ ဂါမဓမ္မာ’တိ – ဣတိ ဝါ ဟိ, ဘိက္ခဝေ, ပုထုဇ္ဇနော တထာဂတဿ ဝဏ္ဏံ ဝဒမာနော ဝဒေယျ.

'अब्रह्मचर्याचा त्याग करून, श्रमण गोतम ब्रह्मचारी राहतात. ते (अब्रह्मचर्यापासून) दूर राहतात आणि ग्रामधर्म असलेल्या मैथुनापासून अलिप्त राहतात.' भिक्खूहो, पृथग्जन तथागतांची स्तुती करताना अशा प्रकारे बोलेल.

---

၉. ‘‘‘မုသာဝါဒံ ပဟာယ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော သစ္စဝါဒီ သစ္စသန္ဓော ထေတော ပစ္စယိကော အဝိသံဝါဒကော လောကဿာ’တိ – ဣတိ ဝါ ဟိ, ဘိက္ခဝေ, ပုထုဇ္ဇနော တထာဂတဿ ဝဏ္ဏံ ဝဒမာနော ဝဒေယျ.

९. 'मृषावादाचा (असत्य बोलण्याचा) त्याग करून, श्रमण गोतम असत्य बोलण्यापासून अलिप्त राहतात. ते सत्यवादी आहेत, सत्याशी बांधील राहणारे, दृढनिश्चयी, विश्वासार्ह आणि जगाची फसवणूक न करणारे आहेत.' भिक्खूहो, पृथग्जन तथागतांची स्तुती करताना अशा प्रकारे बोलेल.

---

‘‘‘ပိသုဏံ ဝါစံ ပဟာယ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော, ဣတော သုတွာ န အမုတြ အက္ခာတာ ဣမေသံ ဘေဒါယ, အမုတြ ဝါ သုတွာ န ဣမေသံ အက္ခာတာ အမူသံ ဘေဒါယ. ဣတိ ဘိန္နာနံ ဝါ သန္ဓာတာ, သဟိတာနံ ဝါ အနုပ္ပဒါတာ သမဂ္ဂါရာမော သမဂ္ဂရတော သမဂ္ဂနန္ဒီ သမဂ္ဂကရဏိံ ဝါစံ ဘာသိတာ’တိ – ဣတိ ဝါ ဟိ, ဘိက္ခဝေ, ပုထုဇ္ဇနော တထာဂတဿ ဝဏ္ဏံ ဝဒမာနော ဝဒေယျ.

'पैशुन्यपूर्ण (चहाडीखोर) वाचेचा त्याग करून, श्रमण गोतम चहाडी करण्यापासून अलिप्त राहतात. ते येथील लोकांमध्ये फूट पाडण्यासाठी येथे ऐकलेले तिथे सांगत नाहीत, किंवा तिथल्या लोकांमध्ये फूट पाडण्यासाठी तिथे ऐकलेले येथे सांगत नाहीत. अशा प्रकारे, ते दुभंगलेल्यांना जोडणारे, जोडलेल्यांना प्रोत्साहन देणारे, ऐक्यात आनंद मानणारे, ऐक्यात रमणारे, ऐक्य का आनंद घेणारे आणि ऐक्य निर्माण करणारीच वाणी बोलणारे आहेत.' भिक्खूहो, पृथग्जन तथागतांची स्तुती करताना अशा प्रकारे बोलेल.

---

‘‘‘ဖရုသံ ဝါစံ ပဟာယ ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော, ယာ သာ ဝါစာ နေလာ ကဏ္ဏသုခါ ပေမနီယာ ဟဒယင်္ဂမာ ပေါရီ ဗဟုဇနကန္တာ ဗဟုဇနမနာပါ တထာရူပိံ ဝါစံ ဘာသိတာ’တိ – ဣတိ ဝါ ဟိ, ဘိက္ခဝေ, ပုထုဇ္ဇနော တထာဂတဿ ဝဏ္ဏံ ဝဒမာနော ဝဒေယျ.

'परुष (कठोर) वाचेचा त्याग करून, श्रमण गोतम कठोर बोलण्यापासून अलिप्त राहतात. जी वाणी निर्दोष, कानाला सुखद, प्रेमळ, हृदयाला भिडणारी, सुसंस्कृत, बहुजनांना प्रिय आणि बहुजनांचे मन प्रसन्न करणारी आहे, अशीच वाणी ते बोलतात.' भिक्खूहो, पृथग्जन तथागतांची स्तुती करताना अशा प्रकारे बोलेल.

---

‘‘‘သမ္ဖပ္ပလာပံ ပဟာယ သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော ကာလဝါဒီ ဘူတဝါဒီ အတ္ထဝါဒီ ဓမ္မဝါဒီ ဝိနယဝါဒီ, နိဓာနဝတိံ ဝါစံ ဘာသိတာ ကာလေန သာပဒေသံ ပရိယန္တဝတိံ အတ္ထသံဟိတ’န္တိ – ဣတိ ဝါ ဟိ, ဘိက္ခဝေ, ပုထုဇ္ဇနော တထာဂတဿ ဝဏ္ဏံ ဝဒမာနော ဝဒေယျ.

'सप्रलापाचा (व्यर्थ बडबडीचा) त्याग करून, श्रमण गोतम व्यर्थ बडबड करण्यापासून अलिप्त राहतात. ते योग्य वेळी बोलणारे, सत्य बोलणारे, अर्थपूर्ण बोलणारे, धम्मानुकूल बोलणारे आणि विनयानुकूल बोलणारे आहेत. ते योग्य वेळी, सकारण, मर्यादित, हितकारक आणि मनात साठवून ठेवण्याजोगी वाणी बोलतात.' भिक्खूहो, पृथग्जन तथागतांची स्तुती करताना अशा प्रकारे बोलेल.

---

၁၀. ‘ဗီဇဂါမဘူတဂါမသမာရမ္ဘာ [Pg.5] ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော’တိ – ဣတိ ဝါ ဟိ, ဘိက္ခဝေ…ပေ….

१०. 'श्रमण गोतम हे बीजसमूह आणि वनस्पतीसमूह नष्ट करण्यापासून अलिप्त राहतात.' भिक्खूहो, पृथग्जन तथागतांची स्तुती करताना अशा प्रकारे बोलेल... (इत्यादी).

---

‘‘‘ဧကဘတ္တိကော သမဏော ဂေါတမော ရတ္တူပရတော ဝိရတော ဝိကာလဘောဇနာ….

'श्रमण गोतम दिवसातून एकदाच भोजन करतात, रात्री भोजन करत नाहीत आणि अवेळी भोजन करण्यापासून अलिप्त राहतात...'

---

နစ္စဂီတဝါဒိတဝိသူကဒဿနာ ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော….

'श्रमण गोतम नृत्य, गीत, वादन आणि तमाशा (करमणुकीचे खेळ) पाहण्या-ऐकण्यापासून अलिप्त राहतात...'

---

မာလာဂန္ဓဝိလေပနဓာရဏမဏ္ဍနဝိဘူသနဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော….

'श्रमण गोतम माळा धारण करणे, सुगंधी द्रव्ये व उटणे लावणे, आणि स्वतःला सुशोभित व अलंकृत करण्यापासून अलिप्त राहतात...'

---

ဥစ္စာသယနမဟာသယနာ ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော….

'श्रमण गोतम उच्च आणि विलासी आसनांवर बसण्या-झोपण्यापासून अलिप्त राहतात...'

---

ဇာတရူပရဇတပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော….

'श्रमण गोतम सोने आणि चांदी स्वीकारण्यापासून अलिप्त राहतात...'

---

အာမကဓညပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော….

'श्रमण गोतम कच्चे धान्य स्वीकारण्यापासून अलिप्त राहतात...'

---

အာမကမံသပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော….

'श्रमण गोतम कच्चे मांस स्वीकारण्यापासून अलिप्त राहतात...'

---

ဣတ္ထိကုမာရိကပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော….

'श्रमण गोतम स्त्रिया आणि कुमारिका स्वीकारण्यापासून अलिप्त राहतात...'

---

ဒါသိဒါသပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော….

'श्रमण गोतम दासी आणि दास स्वीकारण्यापासून अलिप्त राहतात...'

---

အဇေဠကပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော….

'श्रमण गोतम शेळ्या आणि मेंढ्या स्वीकारण्यापासून अलिप्त राहतात...'

---

ကုက္ကုဋသူကရပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော….

'श्रमण गोतम कोंबड्या आणि डुकरे स्वीकारण्यापासून अलिप्त राहतात...'

---

ဟတ္ထိဂဝဿဝဠဝပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော….

'श्रमण गोतम हत्ती, गायी, घोडे आणि गाढवे स्वीकारण्यापासून अलिप्त राहतात...'

---

ခေတ္တဝတ္ထုပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော….

'श्रमण गोतम शेत आणि जमीन स्वीकारण्यापासून अलिप्त राहतात...'

---

ဒူတေယျပဟိဏဂမနာနုယောဂါ ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော….

'श्रमण गोतम निरोप पोहोचवणे, दूत म्हणून काम करणे आणि ये-जा करण्याच्या कामात गुंतण्यापासून अलिप्त राहतात...'

---

ကယဝိက္ကယာ ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော….

'श्रमण गोतम खरेदी-विक्री (व्यापार) करण्यापासून अलिप्त राहतात...'

---

တုလာကူဋကံသကူဋမာနကူဋာ ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော….

'श्रमण गोतम खोट्या वजनांनी तोलणे, खोट्या धातूंनी फसवणे आणि खोट्या मापांनी मोजण्यापासून अलिप्त राहतात...'

---

ဥက္ကောဋနဝဉ္စနနိကတိသာစိယောဂါ ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော….

'श्रमण गोतम लाचखोरी, फसवणूक, लबाडी आणि कुटिल मार्गांचा अवलंब करण्यापासून अलिप्त राहतात...'

---

ဆေဒနဝဓဗန္ဓနဝိပရာမောသအာလောပသဟသာကာရာ ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော’တိ – ဣတိ ဝါ ဟိ, ဘိက္ခဝေ, ပုထုဇ္ဇနော တထာဂတဿ ဝဏ္ဏံ ဝဒမာနော ဝဒေယျ.

'श्रमण गोतम अवयव कापणे, हत्या करणे, बंधनात टाकणे, दरोडे घालणे, लुटमार करणे आणि बळजबरीने हिसकावून घेणे यांपासून अलिप्त राहतात.' भिक्खूहो, पृथग्जन तथागतांची स्तुती करताना अशा प्रकारे बोलेल.

---

စူဠသီလံ နိဋ္ဌိတံ.

चूलसील समाप्त.

---

မဇ္ဈိမသီလံ

मज्झिमसील

---

၁၁. ‘‘‘ယထာ [Pg.6] ဝါ ပနေကေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါဒေယျာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ တေ ဧဝရူပံ ဗီဇဂါမဘူတဂါမသမာရမ္ဘံ အနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ, သေယျထိဒံ – မူလဗီဇံ ခန္ဓဗီဇံ ဖဠုဗီဇံ အဂ္ဂဗီဇံ ဗီဇဗီဇမေဝ ပဉ္စမံ ; ဣတိ ဧဝရူပါ ဗီဇဂါမဘူတဂါမသမာရမ္ဘာ ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော’တိ – ဣတိ ဝါ ဟိ, ဘိက္ခဝေ, ပုထုဇ္ဇနော တထာဂတဿ ဝဏ္ဏံ ဝဒမာနော ဝဒေယျ.

११. 'किंवा जसे काही पूजनीय श्रमण आणि ब्राह्मण, श्रद्धाळूंनी दिलेले अन्न ग्रहण करूनही, अशा प्रकारच्या बीजसमूह आणि वनस्पतीसमूह नष्ट करण्याच्या कामात गुंतलेले राहतात; जसे की— मूळ-बीज (मुळांपासून उगवणारे), स्कंध-बीज (खोडापासून उगवणारे), फळू-बीज (पेरांपासून उगवणारे), अग्र-बीज (अंकुरापासून उगवणारे) आणि पाचवे बीज-बीज (बियाण्यांपासून उगवणारे); परंतु श्रमण गोतम अशा प्रकारच्या बीजसमूह आणि वनस्पतीसमूह नष्ट करण्यापासून अलिप्त राहतात.' भिक्खूहो, पृथग्जन तथागतांची स्तुती करताना अशा प्रकारे बोलेल.

---

၁၂. ‘‘‘ယထာ ဝါ ပနေကေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါဒေယျာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ တေ ဧဝရူပံ သန္နိဓိကာရပရိဘောဂံ အနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ, သေယျထိဒံ – အန္နသန္နိဓိံ ပါနသန္နိဓိံ ဝတ္ထသန္နိဓိံ ယာနသန္နိဓိံ သယနသန္နိဓိံ ဂန္ဓသန္နိဓိံ အာမိသသန္နိဓိံ ဣတိ ဝါ ဣတိ ဧဝရူပါ သန္နိဓိကာရပရိဘောဂါ ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော’တိ – ဣတိ ဝါ ဟိ, ဘိက္ခဝေ, ပုထုဇ္ဇနော တထာဂတဿ ဝဏ္ဏံ ဝဒမာနော ဝဒေယျ.

१२. 'किंवा जसे काही पूजनीय श्रमण आणि ब्राह्मण, श्रद्धाळूंनी दिलेले अन्न ग्रहण करूनही, विविध वस्तूंचा साठा करून त्यांचा उपभोग घेण्याच्या कामात गुंतलेले राहतात; जसे की— अन्नाचा साठा करणे, पेयांचा साठा करणे, वस्त्रांचा साठा करणे, वाहनांचा साठा करणे, बिछान्यांचा साठा करणे, सुगंधी द्रव्यांचा साठा करणे आणि इतर उपभोग्य वस्तूंचा साठा करणे; परंतु श्रमण गोतम अशा प्रकारच्या वस्तूंचा साठा करून त्यांचा उपभोग घेण्यापासून अलिप्त राहतात.' भिक्खूहो, पृथग्जन तथागतांची स्तुती करताना अशा प्रकारे बोलेल.

---

၁၃. ‘‘‘ယထာ ဝါ ပနေကေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါဒေယျာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ တေ ဧဝရူပံ ဝိသူကဒဿနံ အနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ, သေယျထိဒံ – နစ္စံ ဂီတံ ဝါဒိတံ ပေက္ခံ အက္ခာနံ ပါဏိဿရံ ဝေတာဠံ ကုမ္ဘထူဏံ သောဘနကံ စဏ္ဍာလံ ဝံသံ ဓောဝနံ ဟတ္ထိယုဒ္ဓံ အဿယုဒ္ဓံ မဟိံသယုဒ္ဓံ ဥသဘယုဒ္ဓံ အဇယုဒ္ဓံ မေဏ္ဍယုဒ္ဓံ ကုက္ကုဋယုဒ္ဓံ ဝဋ္ဋကယုဒ္ဓံ ဒဏ္ဍယုဒ္ဓံ မုဋ္ဌိယုဒ္ဓံ နိဗ္ဗုဒ္ဓံ ဥယျောဓိကံ ဗလဂ္ဂံ သေနာဗျူဟံ အနီကဒဿနံ ဣတိ ဝါ ဣတိ ဧဝရူပါ ဝိသူကဒဿနာ ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော’တိ – ဣတိ ဝါ ဟိ, ဘိက္ခဝေ, ပုထုဇ္ဇနော တထာဂတဿ ဝဏ္ဏံ ဝဒမာနော ဝဒေယျ.

१३. “ज्याप्रमाणे काही पूजनीय श्रमण आणि ब्राह्मण, भाविकांनी श्रद्धेने दिलेले अन्न ग्रहण करून, अशा प्रकारच्या चित्तविक्षेपक खेळ आणि तमाशे पाहण्यात मग्न राहतात; जसे की – नृत्य, गायन, वादन, नाट्य, आख्यान (कथा सांगणे), टाळ्या वाजवून संगीत निर्माण करणे, झांज-मंजिरी किंवा वेताळ उठवण्याचे खेळ, कुंभथूण (मातीचे भांडे वाजवणे), शोभनक (कलावंतांचे खेळ), चंडाल (लोखंडी गोळ्यांचे खेळ), बांबूवर चढून खेळ करणे, अस्थी धुण्याचे खेळ, हत्तींची लढाई, घोड्यांची लढाई, रेड्यांची लढाई, बैलांची लढाई, बोकडांची लढाई, मेंढ्यांची लढाई, कोंबड्यांची लढाई, लाव्यांची (तितरांची) लढाई, लाठी-काठीची लढाई, मुष्टियुद्ध, कुस्ती, युद्ध प्रात्यक्षिके, सैन्याची मोजणी, सैन्याची व्यूहरचना आणि सैन्यदलांचे प्रदर्शन पाहणे; अशा प्रकारच्या चित्तविक्षेपक खेळांपासून आणि तमाशांपासून श्रमण गौतम पूर्णपणे अलिप्त आहेत.” हे भिक्षूंनो, सामान्य माणूस तथागतांची स्तुती करताना अशा प्रकारे बोलू शकतो.

---

၁၄. ‘‘‘ယထာ ဝါ ပနေကေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါဒေယျာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ တေ ဧဝရူပံ ဇူတပ္ပမာဒဋ္ဌာနာနုယောဂံ အနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ, သေယျထိဒံ – အဋ္ဌပဒံ ဒသပဒံ အာကာသံ ပရိဟာရပထံ သန္တိကံ ခလိကံ ဃဋိကံ သလာကဟတ္ထံ အက္ခံ ပင်္ဂစီရံ ဝင်္ကကံ မောက္ခစိကံ စိင်္ဂုလိကံ ပတ္တာဠှကံ ရထကံ ဓနုကံ အက္ခရိကံ မနေသိကံ ယထာဝဇ္ဇံ ဣတိ [Pg.7] ဝါ ဣတိ ဧဝရူပါ ဇူတပ္ပမာဒဋ္ဌာနာနုယောဂါ ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော’တိ – ဣတိ ဝါ ဟိ, ဘိက္ခဝေ, ပုထုဇ္ဇနော တထာဂတဿ ဝဏ္ဏံ ဝဒမာနော ဝဒေယျ.

१४. “ज्याप्रमाणे काही पूजनीय श्रमण आणि ब्राह्मण, भाविकांनी श्रद्धेने दिलेले अन्न ग्रहण करून, अशा प्रकारच्या द्यूत (जुगार) आणि प्रमादाच्या (आळसाच्या) खेळांमध्ये मग्न राहतात; जसे की – अष्टपद (आठ घरांचा पट), दशपद (दहा घरांचा पट), आकाश (हवेत कल्पनेने पट खेळणे), परिहारपथ (जमिनीवर रेषा आखून खेळायचा खेळ), संतिक (सोंगट्या न हलवता काढण्याचा खेळ), खलिक (फासे टाकून खेळायचा खेळ), घटिक (विटी-दांडूचा खेळ), शलाकाहस्त (रंगात हात बुडवून चित्रे काढण्याचा खेळ), अक्ष (सोंगट्यांचा खेळ), पंगचीर (पानांची पिपाणी वाजवणे), वंकक (लहान नांगराने खेळणे), मोक्खचिक (कोलांट्या उड्या मारणे), चिंगुलिक (ताडाच्या पानांची भिंगरी फिरवणे), पत्ताळ्हक (पानांच्या मापाने वाळू मोजणे), रथक (खेळण्यातील लहान रथ चालवणे), धनुका (लहान धनुष्यबाणाने खेळणे), अक्षरिक (हवेत किंवा पाठीवर अक्षरे लिहून ओळखणे), मनेसिक (दुसऱ्याच्या मनातील विचार ओळखणे), यथावज्ज (शारीरिक व्यंगांची नक्कल करणे); अशा प्रकारच्या द्यूत आणि प्रमादाच्या खेळांपासून श्रमण गौतम पूर्णपणे अलिप्त आहेत.” हे भिक्षूंनो, सामान्य माणूस तथागतांची स्तुती करताना अशा प्रकारे बोलू शकतो.

---

၁၅. ‘‘‘ယထာ ဝါ ပနေကေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါဒေယျာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ တေ ဧဝရူပံ ဥစ္စာသယနမဟာသယနံ အနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ, သေယျထိဒံ – အာသန္ဒိံ ပလ္လင်္ကံ ဂေါနကံ စိတ္တကံ ပဋိကံ ပဋလိကံ တူလိကံ ဝိကတိကံ ဥဒ္ဒလောမိံ ဧကန္တလောမိံ ကဋ္ဋိဿံ ကောသေယျံ ကုတ္တကံ ဟတ္ထတ္ထရံ အဿတ္ထရံ ရထတ္ထရံ အဇိနပ္ပဝေဏိံ ကဒလိမိဂပဝရပစ္စတ္ထရဏံ သဥတ္တရစ္ဆဒံ ဥဘတောလောဟိတကူပဓာနံ ဣတိ ဝါ ဣတိ ဧဝရူပါ ဥစ္စာသယနမဟာသယနာ ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော’တိ – ဣတိ ဝါ ဟိ, ဘိက္ခဝေ, ပုထုဇ္ဇနော တထာဂတဿ ဝဏ္ဏံ ဝဒမာနော ဝဒေယျ.

१५. “ज्याप्रमाणे काही पूजनीय श्रमण आणि ब्राह्मण, भाविकांनी श्रद्धेने दिलेले अन्न ग्रहण करून, अशा प्रकारच्या उच्च आणि विलासी आसनांचा व बिछान्यांचा वापर करण्यात मग्न राहतात; जसे की – आसंदी (प्रमाणापेक्षा जास्त उंच पाय असलेले आसन), पलंग (हिंस्र प्राण्यांचे पाय कोरलेला पलंग), गोणक (लांब केसांचे मोठे लोकरीचे अंथरूण), चित्तक (विविध रंगांच्या लोकरीचे नक्षीदार अंथरूण), पटिक (पांढऱ्या लोकरीचे अंथरूण), पटलिका (फुलांची नक्षी असलेले लोकरीचे अंथरूण), तुलिका (कापूस भरलेली गादी), विकतिका (सिंह, वाघ इत्यादी प्राण्यांची चित्रे असलेला लोकरीचा गालिचा), उद्दलोमी (दोन्ही बाजूंना मऊ केस असलेले अंथरूण), एकंतलोमी (एकाच बाजूला मऊ केस असलेले अंथरूण), कट्टिस्स (सोन्या-चांदीच्या तारांनी विणलेले रेशमी अंथरूण), कोसेय्य (मौल्यवान रत्ने जडवलेले रेशमी अंथरूण), कुत्तक (सोळा नर्तकी उभे राहून नाचू शकतील एवढा मोठा लोकरीचा गालिचा), हत्थत्थर (हत्तीच्या पाठीवर घालायची झूल), अस्सत्थर (घोड्याच्या पाठीवर घालायचे अंथरूण), रथत्थर (रथात घालायचे अंथरूण), अजिनप्पवेणि (काळवीट किंवा वाघाच्या कातड्यापासून बनवलेले अंथरूण), कदलिमृगाच्या कातड्याचे बनवलेले उत्तम अंथरूण, सोत्तरच्छद (वर लाल रंगाचे छत असलेले अंथरूण), उभतोलोहितकूपधान (दोन्ही बाजूंना लाल रंगाच्या उशी असलेले अंथरूण); अशा प्रकारच्या उच्च आणि विलासी आसनांचा व बिछान्यांचा वापर करण्यापासून श्रमण गौतम पूर्णपणे अलिप्त आहेत.” हे भिक्षूंनो, सामान्य माणूस तथागतांची स्तुती करताना अशा प्रकारे बोलू शकतो.

---

၁၆. ‘‘‘ယထာ ဝါ ပနေကေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါဒေယျာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ တေ ဧဝရူပံ မဏ္ဍနဝိဘူသနဋ္ဌာနာနုယောဂံ အနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ, သေယျထိဒံ – ဥစ္ဆာဒနံ ပရိမဒ္ဒနံ နှာပနံ သမ္ဗာဟနံ အာဒါသံ အဉ္ဇနံ မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ မုခစုဏ္ဏံ မုခလေပနံ ဟတ္ထဗန္ဓံ သိခါဗန္ဓံ ဒဏ္ဍံ နာဠိကံ အသိံ ဆတ္တံ စိတြုပါဟနံ ဥဏှီသံ မဏိံ ဝါလဗီဇနိံ ဩဒါတာနိ ဝတ္ထာနိ ဒီဃဒသာနိ ဣတိ ဝါ ဣတိ ဧဝရူပါ မဏ္ဍနဝိဘူသနဋ္ဌာနာနုယောဂါ ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော’တိ – ဣတိ ဝါ ဟိ, ဘိက္ခဝေ, ပုထုဇ္ဇနော တထာဂတဿ ဝဏ္ဏံ ဝဒမာနော ဝဒေယျ.

१६. “ज्याप्रमाणे काही पूजनीय श्रमण आणि ब्राह्मण, भाविकांनी श्रद्धेने दिलेले अन्न ग्रहण करून, स्वतःला सजवणे आणि सुशोभित करणे यात मग्न राहतात; जसे की – उच्छादन (सुगंधी उटणे लावणे), परिमर्दन (तेल लावून मालिश करणे), न्हापन (सुगंधी पाण्याने स्नान करणे), संवाहन (अंग रगडणे/हातपाय दाबून घेणे), आदर्श (आरसा पाहणे), अंजन (डोळ्यात काजळ घालणे), मालागंधविलेपन (फुलांचे हार घालणे, सुगंधी द्रव्ये आणि चंदनाचा लेप लावणे), मुखचूर्ण (चेहऱ्याला पावडर लावणे), मुखलेपन (चेहऱ्याला लेप लावणे), हस्तबंध (हातात कडे किंवा बाजूबंद घालणे), शिखाबंध (डोक्यावर शेंडी किंवा अंबाडा बांधणे), दंड (नक्षीदार काठी बाळगणे), नाळिक (सुगंधी द्रव्यांची कुपी बाळगणे), असि (तलवार बाळगणे), छत्र (नक्षीदार छत्री वापरणे), चित्रोपाहन (नक्षीदार पादत्राणे घालणे), उष्णीष (डोक्याला मुकुट किंवा पगडी बांधणे), मणी (रत्नांचे अलंकार घालणे), वालविजनी (चवरी बाळगणे), लांब झालर असलेले पांढरे शुभ्र कपडे घालणे; अशा प्रकारच्या स्वतःला सजवण्याच्या आणि सुशोभित करण्याच्या सवयींपासून श्रमण गौतम पूर्णपणे अलिप्त आहेत.” हे भिक्षूंनो, सामान्य माणूस तथागतांची स्तुती करताना अशा प्रकारे बोलू शकतो.

---

၁၇. ‘‘‘ယထာ ဝါ ပနေကေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါဒေယျာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ တေ ဧဝရူပံ တိရစ္ဆာနကထံ အနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ, သေယျထိဒံ – ရာဇကထံ စောရကထံ မဟာမတ္တကထံ သေနာကထံ ဘယကထံ ယုဒ္ဓကထံ အန္နကထံ ပါနကထံ ဝတ္ထကထံ သယနကထံ မာလာကထံ ဂန္ဓကထံ ဉာတိကထံ ယာနကထံ ဂါမကထံ နိဂမကထံ နဂရကထံ ဇနပဒကထံ ဣတ္ထိကထံ သူရကထံ ဝိသိခါကထံ ကုမ္ဘဋ္ဌာနကထံ ပုဗ္ဗပေတကထံ နာနတ္တကထံ လောကက္ခာယိကံ သမုဒ္ဒက္ခာယိကံ ဣတိဘဝါဘဝကထံ ဣတိ ဝါ ဣတိ ဧဝရူပါယ တိရစ္ဆာနကထာယ ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော’တိ – ဣတိ ဝါ ဟိ, ဘိက္ခဝေ, ပုထုဇ္ဇနော တထာဂတဿ ဝဏ္ဏံ ဝဒမာနော ဝဒေယျ.

१७. “ज्याप्रमाणे काही पूजनीय श्रमण आणि ब्राह्मण, भाविकांनी श्रद्धेने दिलेले अन्न ग्रहण करून, अशा प्रकारच्या निरर्थक गप्पा मारण्यात (तिरच्छानकथा) मग्न राहतात; जसे की – राजकथा (राजांविषयीच्या गोष्टी), चोरकथा (चोरांविषयीच्या गोष्टी), महामात्रकथा (मंत्र्यांविषयीच्या गोष्टी), सेनाकथा (सैन्याविषयीच्या गोष्टी), भयकथा (भीती किंवा संकटांविषयीच्या गोष्टी), युद्धकथा (युद्धांविषयीच्या गोष्टी), अन्नकथा (अन्नाविषयीच्या गोष्टी), पानकथा (पेयांविषयीच्या गोष्टी), वस्त्रकथा (कपड्यांविषयीच्या गोष्टी), शयनकथा (बिछान्यांविषयीच्या गोष्टी), malaकथा (फुलांच्या हारांविषयीच्या गोष्टी), गंधकथा (सुगंधी द्रव्यांविषयीच्या गोष्टी), ज्ञातीकथा (नातेवाईकांविषयीच्या गोष्टी), यानकथा (वाहनांविषयीच्या गोष्टी), ग्रामकथा (गावांविषयीच्या गोष्टी), निगमकथा (कसब्यांविषयीच्या गोष्टी), नगरकथा (शहरांविषयीच्या गोष्टी), जनपदकथा (देशांविषयी/प्रांतांविषयीच्या गोष्टी), स्त्रीकथा (स्त्रियांविषयीच्या गोष्टी), शूरवीरांविषयीच्या गोष्टी, विशिखाकथा (गल्लीबोळांविषयीच्या गोष्टी), कुंभस्थानकथा (पाणवठ्यावरील गोष्टी), पूर्वप्रेतकथा (मृत पूर्वजांविषयीच्या गोष्टी), नानार्थकथा (निरनिराळ्या निरर्थक गोष्टी), लोकाख्यायिका (जगाच्या उत्पत्तीविषयीच्या काल्पनिक गोष्टी), समुद्राख्यायिका (समुद्राविषयीच्या काल्पनिक गोष्टी), इतिभवाभवकथा (प्रगती आणि अधोगतीविषयीच्या निरर्थक गोष्टी); अशा प्रकारच्या निरर्थक गप्पा मारण्यापासून श्रमण गौतम पूर्णपणे अलिप्त आहेत.” हे भिक्षूंनो, सामान्य माणूस तथागतांची स्तुती करताना अशा प्रकारे बोलू शकतो.

---

၁၈. ‘‘‘ယထာ [Pg.8] ဝါ ပနေကေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါဒေယျာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ တေ ဧဝရူပံ ဝိဂ္ဂါဟိကကထံ အနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ, သေယျထိဒံ – န တွံ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ အာဇာနာသိ, အဟံ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ အာဇာနာမိ, ကိံ တွံ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ အာဇာနိဿသိ, မိစ္ဆာ ပဋိပန္နော တွမသိ, အဟမသ္မိ သမ္မာ ပဋိပန္နော, သဟိတံ မေ, အသဟိတံ တေ, ပုရေဝစနီယံ ပစ္ဆာ အဝစ, ပစ္ဆာဝစနီယံ ပုရေ အဝစ, အဓိစိဏ္ဏံ တေ ဝိပရာဝတ္တံ, အာရောပိတော တေ ဝါဒေါ, နိဂ္ဂဟိတော တွမသိ, စရ ဝါဒပ္ပမောက္ခာယ, နိဗ္ဗေဌေဟိ ဝါ သစေ ပဟောသီတိ ဣတိ ဝါ ဣတိ ဧဝရူပါယ ဝိဂ္ဂါဟိကကထာယ ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော’တိ – ဣတိ ဝါ ဟိ, ဘိက္ခဝေ, ပုထုဇ္ဇနော တထာဂတဿ ဝဏ္ဏံ ဝဒမာနော ဝဒေယျ.

१८. “ज्याप्रमाणे काही पूजनीय श्रमण आणि ब्राह्मण, भाविकांनी श्रद्धेने दिलेले अन्न ग्रहण करून, अशा प्रकारच्या वादविवादात (विग्ग्राहिककथा) मग्न राहतात; जसे की – 'तुला हा धम्म आणि विनय समजत नाही, मला हा धम्म आणि विनय समजतो, तुला हा धम्म आणि विनय काय समजणार? तुझा मार्ग चुकीचा आहे, माझा मार्ग योग्य आहे, माझे बोलणे सुसंगत आहे, तुझे बोलणे विसंगत आहे, जे आधी बोलायला हवे होते ते तू नंतर बोललास, जे नंतर बोलायला हवे होते ते तू आधी बोललास, तुझा सर्व अभ्यास व्यर्थ ठरला आहे, तुझ्या युक्तिवादातील दोष मी दाखवून दिले आहेत, तू पराभूत झाला आहेस, आता स्वतःचा युक्तिवाद सिद्ध करण्यासाठी फिरत राहा, जर तुझ्यामध्ये ताकद असेल तर स्वतःची बाजू सोडवून दाखव!'; अशा प्रकारच्या वादविवादांपासून श्रमण गौतम पूर्णपणे अलिप्त आहेत.” हे भिक्षूंनो, सामान्य माणूस तथागतांची स्तुती करताना अशा प्रकारे बोलू शकतो.

---

၁၉. ‘‘‘ယထာ ဝါ ပနေကေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါဒေယျာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ တေ ဧဝရူပံ ဒူတေယျပဟိဏဂမနာနုယောဂံ အနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ, သေယျထိဒံ – ရညံ, ရာဇမဟာမတ္တာနံ, ခတ္တိယာနံ, ဗြာဟ္မဏာနံ, ဂဟပတိကာနံ, ကုမာရာနံ ‘‘ဣဓ ဂစ္ဆ, အမုတြာဂစ္ဆ, ဣဒံ ဟရ, အမုတြ ဣဒံ အာဟရာ’’တိ ဣတိ ဝါ ဣတိ ဧဝရူပါ ဒူတေယျပဟိဏဂမနာနုယောဂါ ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော’တိ – ဣတိ ဝါ ဟိ, ဘိက္ခဝေ, ပုထုဇ္ဇနော တထာဂတဿ ဝဏ္ဏံ ဝဒမာနော ဝဒေယျ.

१९. “ज्याप्रमाणे काही पूजनीय श्रमण आणि ब्राह्मण, भाविकांनी श्रद्धेने दिलेले अन्न ग्रहण करून, निरोप पोहोचवणे आणि दूत म्हणून काम करणे यात मग्न राहतात; जसे की – राजे, राजमंत्री, क्षत्रिय, ब्राह्मण, गृहपती आणि राजकुमार यांचे निरोप घेऊन 'इथे जा, तिथे या, हे तिथे घेऊन जा, तिथून हे घेऊन या' अशा प्रकारे निरोप पोहोचवण्याचे काम करतात; अशा प्रकारच्या निरोप पोहोचवण्याच्या आणि दूत म्हणून काम करण्यापासून श्रमण गौतम पूर्णपणे अलिप्त आहेत.” हे भिक्षूंनो, सामान्य माणूस तथागतांची स्तुती करताना अशा प्रकारे बोलू शकतो.

---

၂၀. ‘‘‘ယထာ ဝါ ပနေကေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါဒေယျာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ တေ ကုဟကာ စ ဟောန္တိ, လပကာ စ နေမိတ္တိကာ စ နိပ္ပေသိကာ စ, လာဘေန လာဘံ နိဇိဂီံသိတာရော စ ဣတိ ဧဝရူပါ ကုဟနလပနာ ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော’တိ – ဣတိ ဝါ ဟိ, ဘိက္ခဝေ, ပုထုဇ္ဇနော တထာဂတဿ ဝဏ္ဏံ ဝဒမာနော ဝဒေယျ.

२०. “ज्याप्रमाणे काही पूजनीय श्रमण आणि ब्राह्मण, भाविकांनी श्रद्धेने दिलेले अन्न ग्रहण करून, ढोंगीपणा करतात, बढाया मारतात, शकुन-अपशकुन सांगतात, लोकांना फसवून लाभ मिळवण्याचा प्रयत्न करतात आणि एका लाभाने दुसरा लाभ मिळवण्याची इच्छा धरतात; अशा प्रकारच्या ढोंगीपणा आणि फसवणुकीपासून श्रमण गौतम पूर्णपणे अलिप्त आहेत.” हे भिक्षूंनो, सामान्य माणूस तथागतांची स्तुती करताना अशा प्रकारे बोलू शकतो.

---

မဇ္ဈိမသီလံ နိဋ္ဌိတံ.

मध्यम शील समाप्त.

---

မဟာသီလံ

महा शील

---

၂၁. ‘‘‘ယထာ ဝါ ပနေကေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါဒေယျာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ တေ ဧဝရူပါယ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာယ မိစ္ဆာဇီဝေန ဇီဝိတံ ကပ္ပေန္တိ[Pg.9], သေယျထိဒံ – အင်္ဂံ နိမိတ္တံ ဥပ္ပာတံ သုပိနံ လက္ခဏံ မူသိကစ္ဆိန္နံ အဂ္ဂိဟောမံ ဒဗ္ဗိဟောမံ ထုသဟောမံ ကဏဟောမံ တဏ္ဍုလဟောမံ သပ္ပိဟောမံ တေလဟောမံ မုခဟောမံ လောဟိတဟောမံ အင်္ဂဝိဇ္ဇာ ဝတ္ထုဝိဇ္ဇာ ခတ္တဝိဇ္ဇာ သိဝဝိဇ္ဇာ ဘူတဝိဇ္ဇာ ဘူရိဝိဇ္ဇာ အဟိဝိဇ္ဇာ ဝိသဝိဇ္ဇာ ဝိစ္ဆိကဝိဇ္ဇာ မူသိကဝိဇ္ဇာ သကုဏဝိဇ္ဇာ ဝါယသဝိဇ္ဇာ ပက္ကဇ္ဈာနံ သရပရိတ္တာဏံ မိဂစက္ကံ ဣတိ ဝါ ဣတိ ဧဝရူပါယ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာယ မိစ္ဆာဇီဝါ ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော’တိ – ဣတိ ဝါ ဟိ, ဘိက္ခဝေ, ပုထုဇ္ဇနော တထာဂတဿ ဝဏ္ဏံ ဝဒမာနော ဝဒေယျ.

२१. किंवा जसे काही पूजनीय श्रमण आणि ब्राह्मण, श्रद्धेने दिलेले अन्न ग्रहण करून, अशा प्रकारच्या हीन विद्येने (तिरच्छानविज्जेने) आणि मिथ्या उपजीविकेने आपली उपजीविका करतात; जसे की – अंगविद्या (हस्तसामुद्रिक), निमित्तशास्त्र (शकुनशास्त्र), उत्पातशास्त्र (उल्कापातादींचे ज्ञान), स्वप्नशास्त्र, लक्षणशास्त्र (शारीरिक चिन्हांचे शास्त्र), उंदराने कुरतडलेल्या कपड्यांचे शास्त्र, अग्नी-हवन, पळीने (दब्बीने) हवन, भुश्याचे हवन, कणांचे हवन, तांदळाचे हवन, तुपाचे हवन, तेलाचे हवन, मुखाने हवन, रक्ताचे हवन, अंगविद्या (सांध्यांचे ज्ञान), वास्तुविद्या, क्षत्रविद्या (राजकारण), शिवविद्या (स्मशानविद्या), भूतविद्या, भूरीविद्या (भूगर्भातील विद्या), सर्पविद्या, विषविद्या, विंचूविद्या, उंदीरविद्या, पक्षीविद्या, कावळाविद्या, आयुष्यमान सांगण्याची विद्या, बाणांपासून रक्षण करणारी विद्या, मृगचक्र (प्राण्यांच्या आवाजाची विद्या) – अशा प्रकारच्या हीन विद्येपासून आणि मिथ्या उपजीविकेपासून श्रमण गौतम पूर्णपणे अलिप्त आहेत. हे भिक्खूहो, सामान्य माणूस तथागतांची स्तुती करताना असे म्हणू शकतो।

---

၂၂. ‘‘‘ယထာ ဝါ ပနေကေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါဒေယျာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ တေ ဧဝရူပါယ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာယ မိစ္ဆာဇီဝေန ဇီဝိတံ ကပ္ပေန္တိ, သေယျထိဒံ – မဏိလက္ခဏံ ဝတ္ထလက္ခဏံ ဒဏ္ဍလက္ခဏံ သတ္ထလက္ခဏံ အသိလက္ခဏံ ဥသုလက္ခဏံ ဓနုလက္ခဏံ အာဝုဓလက္ခဏံ ဣတ္ထိလက္ခဏံ ပုရိသလက္ခဏံ ကုမာရလက္ခဏံ ကုမာရိလက္ခဏံ ဒါသလက္ခဏံ ဒါသိလက္ခဏံ ဟတ္ထိလက္ခဏံ အဿလက္ခဏံ မဟိံသလက္ခဏံ ဥသဘလက္ခဏံ ဂေါလက္ခဏံ အဇလက္ခဏံ မေဏ္ဍလက္ခဏံ ကုက္ကုဋလက္ခဏံ ဝဋ္ဋကလက္ခဏံ ဂေါဓာလက္ခဏံ ကဏ္ဏိကာလက္ခဏံ ကစ္ဆပလက္ခဏံ မိဂလက္ခဏံ ဣတိ ဝါ ဣတိ ဧဝရူပါယ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာယ မိစ္ဆာဇီဝါ ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော’တိ – ဣတိ ဝါ ဟိ, ဘိက္ခဝေ, ပုထုဇ္ဇနော တထာဂတဿ ဝဏ္ဏံ ဝဒမာနော ဝဒေယျ.

२२. किंवा जसे काही पूजनीय श्रमण आणि ब्राह्मण, श्रद्धेने दिलेले अन्न ग्रहण करून, अशा प्रकारच्या हीन विद्येने (तिरच्छानविज्जेने) आणि मिथ्या उपजीविकेने आपली उपजीविका करतात; जसे की – रत्नांची लक्षणे, कपड्यांची लक्षणे, काठीची लक्षणे, शस्त्रांची लक्षणे, तलवारीची लक्षणे, बाणांची लक्षणे, धनुष्याची लक्षणे, इतर शस्त्रांची लक्षणे, स्त्रियांची लक्षणे, पुरुषांची लक्षणे, मुलांची लक्षणे, मुलींची लक्षणे, दासांची लक्षणे, दासींची लक्षणे, हत्तींची लक्षणे, घोड्यांची लक्षणे, म्हशींची लक्षणे, बैलांची लक्षणे, गाईंची लक्षणे, शेळ्यांची लक्षणे, मेंढ्यांची लक्षणे, कोंबड्यांची लक्षणे, लाव्हा पक्ष्यांची लक्षणे, घोरपडीची लक्षणे, कर्णिका (शिखराची किंवा दागिन्यांची) लक्षणे, कासवांची लक्षणे, मृगांची (प्राण्यांची) लक्षणे – अशा प्रकारच्या हीन विद्येपासून आणि मिथ्या उपजीविकेपासून श्रमण गौतम पूर्णपणे अलिप्त आहेत. हे भिक्खूहो, सामान्य माणूस तथागतांची स्तुती करताना असे म्हणू शकतो।

---

၂၃. ‘‘‘ယထာ ဝါ ပနေကေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါဒေယျာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ တေ ဧဝရူပါယ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာယ မိစ္ဆာဇီဝေန ဇီဝိတံ ကပ္ပေန္တိ, သေယျထိဒံ – ရညံ နိယျာနံ ဘဝိဿတိ, ရညံ အနိယျာနံ ဘဝိဿတိ, အဗ္ဘန္တရာနံ ရညံ ဥပယာနံ ဘဝိဿတိ, ဗာဟိရာနံ ရညံ အပယာနံ ဘဝိဿတိ, ဗာဟိရာနံ ရညံ ဥပယာနံ ဘဝိဿတိ, အဗ္ဘန္တရာနံ ရညံ အပယာနံ ဘဝိဿတိ, အဗ္ဘန္တရာနံ ရညံ ဇယော ဘဝိဿတိ, ဗာဟိရာနံ ရညံ ပရာဇယော ဘဝိဿတိ, ဗာဟိရာနံ ရညံ ဇယော ဘဝိဿတိ, အဗ္ဘန္တရာနံ ရညံ ပရာဇယော ဘဝိဿတိ, ဣတိ ဣမဿ ဇယော ဘဝိဿတိ, ဣမဿ ပရာဇယော ဘဝိဿတိ ဣတိ ဝါ ဣတိ ဧဝရူပါယ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာယ မိစ္ဆာဇီဝါ ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော’တိ – ဣတိ ဝါ ဟိ, ဘိက္ခဝေ, ပုထုဇ္ဇနော တထာဂတဿ ဝဏ္ဏံ ဝဒမာနော ဝဒေယျ.

२३. किंवा जसे काही पूजनीय श्रमण आणि ब्राह्मण, श्रद्धेने दिलेले अन्न ग्रहण करून, अशा प्रकारच्या हीन विद्येने (तिरच्छानविज्जेने) आणि मिथ्या उपजीविकेने आपली उपजीविका करतात; जसे की – 'राजे (युद्धासाठी) बाहेर पडतील', 'राजे बाहेर पडणार नाहीत', 'अंतर्गत राजे आक्रमण करतील', 'बाह्य राजे माघार घेतील', 'बाह्य राजे आक्रमण करतील', 'अंतर्गत राजे माघार घेतील', 'अंतर्गत राजांचा विजय होईल', 'बाह्य राजांचा पराजय होईल', 'बाह्य राजांचा विजय होईल', 'अंतर्गत राजांचा पराजय होईल', 'अशा प्रकारे या राजाचा विजय होईल आणि त्या राजाचा पराजय होईल' – अशा प्रकारच्या हीन विद्येपासून आणि मिथ्या उपजीविकेपासून श्रमण गौतम पूर्णपणे अलिप्त आहेत. हे भिक्खूहो, सामान्य माणूस तथागतांची स्तुती करताना असे म्हणू शकतो।

---

၂၄. ‘‘‘ယထာ [Pg.10] ဝါ ပနေကေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါဒေယျာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ တေ ဧဝရူပါယ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာယ မိစ္ဆာဇီဝေန ဇီဝိတံ ကပ္ပေန္တိ, သေယျထိဒံ – စန္ဒဂ္ဂါဟော ဘဝိဿတိ, သူရိယဂ္ဂါဟော ဘဝိဿတိ, နက္ခတ္တဂ္ဂါဟော ဘဝိဿတိ, စန္ဒိမသူရိယာနံ ပထဂမနံ ဘဝိဿတိ, စန္ဒိမသူရိယာနံ ဥပ္ပထဂမနံ ဘဝိဿတိ, နက္ခတ္တာနံ ပထဂမနံ ဘဝိဿတိ, နက္ခတ္တာနံ ဥပ္ပထဂမနံ ဘဝိဿတိ, ဥက္ကာပါတော ဘဝိဿတိ, ဒိသာဍာဟော ဘဝိဿတိ, ဘူမိစာလော ဘဝိဿတိ, ဒေဝဒုဒြဘိ ဘဝိဿတိ, စန္ဒိမသူရိယနက္ခတ္တာနံ ဥဂ္ဂမနံ ဩဂမနံ သံကိလေသံ ဝေါဒါနံ ဘဝိဿတိ, ဧဝံဝိပါကော စန္ဒဂ္ဂါဟော ဘဝိဿတိ, ဧဝံဝိပါကော သူရိယဂ္ဂါဟော ဘဝိဿတိ, ဧဝံဝိပါကော နက္ခတ္တဂ္ဂါဟော ဘဝိဿတိ, ဧဝံဝိပါကံ စန္ဒိမသူရိယာနံ ပထဂမနံ ဘဝိဿတိ, ဧဝံဝိပါကံ စန္ဒိမသူရိယာနံ ဥပ္ပထဂမနံ ဘဝိဿတိ, ဧဝံဝိပါကံ နက္ခတ္တာနံ ပထဂမနံ ဘဝိဿတိ, ဧဝံဝိပါကံ နက္ခတ္တာနံ ဥပ္ပထဂမနံ ဘဝိဿတိ, ဧဝံဝိပါကော ဥက္ကာပါတော ဘဝိဿတိ, ဧဝံဝိပါကော ဒိသာဍာဟော ဘဝိဿတိ, ဧဝံဝိပါကော ဘူမိစာလော ဘဝိဿတိ, ဧဝံဝိပါကော ဒေဝဒုဒြဘိ ဘဝိဿတိ, ဧဝံဝိပါကံ စန္ဒိမသူရိယနက္ခတ္တာနံ ဥဂ္ဂမနံ ဩဂမနံ သံကိလေသံ ဝေါဒါနံ ဘဝိဿတိ ဣတိ ဝါ ဣတိ ဧဝရူပါယ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာယ မိစ္ဆာဇီဝါ ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော’တိ – ဣတိ ဝါ ဟိ, ဘိက္ခဝေ, ပုထုဇ္ဇနော တထာဂတဿ ဝဏ္ဏံ ဝဒမာနော ဝဒေယျ.

२४. किंवा जसे काही पूजनीय श्रमण आणि ब्राह्मण, श्रद्धेने दिलेले अन्न ग्रहण करून, अशा प्रकारच्या हीन विद्येने (तिरच्छानविज्जेने) आणि मिथ्या उपजीविकेने आपली उपजीविका करतात; जसे की – 'चंद्रग्रहण होईल', 'सूर्यग्रहण होईल', 'नक्षत्रग्रहण होईल', 'चंद्र आणि सूर्य आपल्या योग्य मार्गाने जातील', 'चंद्र आणि सूर्य आपल्या अयोग्य मार्गाने जातील', 'नक्षत्रे आपल्या योग्य मार्गाने जातील', 'नक्षत्रे आपल्या अयोग्य मार्गाने जातील', 'उल्कापात होईल', 'दिशादाह होईल', 'भूकंप होईल', 'मेघगर्जना होईल', 'चंद्र, सूर्य आणि नक्षत्रांचे उदय, अस्त, मलिन होणे आणि प्रकाशमान होणे होईल'; आणि 'चंद्रग्रहणाचा असा परिणाम होईल', 'सूर्यग्रहणाचा असा परिणाम होईल', 'नक्षत्रग्रहणाचा असा परिणाम होईल', 'चंद्र-सूर्याच्या योग्य मार्गाने जाण्याचा असा परिणाम होईल', 'चंद्र-सूर्याच्या अयोग्य मार्गाने जाण्याचा असा परिणाम होईल', 'नक्षत्रांच्या योग्य मार्गाने जाण्याचा असा परिणाम होईल', 'नक्षत्रांच्या अयोग्य मार्गाने जाण्याचा असा परिणाम होईल', 'उल्कापाताचा असा परिणाम होईल', 'दिशादाहाचा असा परिणाम होईल', 'भूकंपाचा असा परिणाम होईल', 'मेघगर्जनेचा असा परिणाम होईल', 'चंद्र, सूर्य आणि नक्षत्रांच्या उदय, अस्त, मलिन होणे आणि प्रकाशमान होण्याचा असा परिणाम होईल' – अशा प्रकारच्या हीन विद्येपासून आणि मिथ्या उपजीविकेपासून श्रमण गौतम पूर्णपणे अलिप्त आहेत. हे भिक्खूहो, सामान्य माणूस तथागतांची स्तुती करताना असे म्हणू शकतो।

---

၂၅. ‘‘‘ယထာ ဝါ ပနေကေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါဒေယျာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ တေ ဧဝရူပါယ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာယ မိစ္ဆာဇီဝေန ဇီဝိတံ ကပ္ပေန္တိ, သေယျထိဒံ – သုဝုဋ္ဌိကာ ဘဝိဿတိ, ဒုဗ္ဗုဋ္ဌိကာ ဘဝိဿတိ, သုဘိက္ခံ ဘဝိဿတိ, ဒုဗ္ဘိက္ခံ ဘဝိဿတိ, ခေမံ ဘဝိဿတိ, ဘယံ ဘဝိဿတိ, ရောဂေါ ဘဝိဿတိ, အာရောဂျံ ဘဝိဿတိ, မုဒ္ဒါ, ဂဏနာ, သင်္ခါနံ, ကာဝေယျံ, လောကာယတံ ဣတိ ဝါ ဣတိ ဧဝရူပါယ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာယ မိစ္ဆာဇီဝါ ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော’တိ – ဣတိ ဝါ ဟိ, ဘိက္ခဝေ, ပုထုဇ္ဇနော တထာဂတဿ ဝဏ္ဏံ ဝဒမာနော ဝဒေယျ.

२५. किंवा जसे काही पूजनीय श्रमण आणि ब्राह्मण, श्रद्धेने दिलेले अन्न ग्रहण करून, अशा प्रकारच्या हीन विद्येने (तिरच्छानविज्जेने) आणि मिथ्या उपजीविकेने आपली उपजीविका करतात; जसे की – 'चांगला पाऊस पडेल', 'दुष्काळ पडेल', 'सुभिक्षा होईल', 'दुर्भिक्षा होईल', 'सुरक्षितता होईल', 'भय निर्माण होईल', 'रोगराई होईल', 'आरोग्य लाभेल'; तसेच हाताच्या बोटांनी मोजण्याची विद्या, गणित, संख्याशास्त्र, काव्यरचना, लोकायतशास्त्र – अशा प्रकारच्या हीन विद्येपासून आणि मिथ्या उपजीविकेपासून श्रमण गौतम पूर्णपणे अलिप्त आहेत. हे भिक्खूहो, सामान्य माणूस तथागतांची स्तुती करताना असे म्हणू शकतो।

---

၂၆. ‘‘‘ယထာ ဝါ ပနေကေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါဒေယျာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ တေ ဧဝရူပါယ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာယ မိစ္ဆာဇီဝေန ဇီဝိတံ ကပ္ပေန္တိ[Pg.11], သေယျထိဒံ – အာဝါဟနံ ဝိဝါဟနံ သံဝရဏံ ဝိဝရဏံ သံကိရဏံ ဝိကိရဏံ သုဘဂကရဏံ ဒုဗ္ဘဂကရဏံ ဝိရုဒ္ဓဂဗ္ဘကရဏံ ဇိဝှာနိဗန္ဓနံ ဟနုသံဟနနံ ဟတ္ထာဘိဇပ္ပနံ ဟနုဇပ္ပနံ ကဏ္ဏဇပ္ပနံ အာဒါသပဉှံ ကုမာရိကပဉှံ ဒေဝပဉှံ အာဒိစ္စုပဋ္ဌာနံ မဟတုပဋ္ဌာနံ အဗ္ဘုဇ္ဇလနံ သိရိဝှာယနံ ဣတိ ဝါ ဣတိ ဧဝရူပါယ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာယ မိစ္ဆာဇီဝါ ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော’တိ – ဣတိ ဝါ ဟိ, ဘိက္ခဝေ, ပုထုဇ္ဇနော တထာဂတဿ ဝဏ္ဏံ ဝဒမာနော ဝဒေယျ.

२६. किंवा जसे काही पूजनीय श्रमण आणि ब्राह्मण, श्रद्धेने दिलेले अन्न ग्रहण करून, अशा प्रकारच्या हीन विद्येने (तिरच्छानविज्जेने) आणि मिथ्या उपजीविकेने आपली उपजीविका करतात; जसे की – विवाह जुळवणे, विवाह करून देणे, ऐक्य घडवणे, विभक्त करणे, संपत्ती गोळा करणे, संपत्ती खर्च करणे, सौभाग्य वाढवणे, दुर्भाग्य आणणे, गर्भपात रोखणे किंवा गर्भ स्थिर करणे, जिभ बांधणे, जबडा बांधणे, हात वळवण्याचा मंत्र, जबडा जड करण्याचा मंत्र, कान बहिरे करण्याचा मंत्र, आरशात देव उतरवून प्रश्न विचारणे, कुमारीच्या अंगात देव उतरवून प्रश्न विचारणे, दासीच्या अंगात देव उतरवून प्रश्न विचारणे, सूर्याची उपासना करणे, महाब्रह्माची उपासना करणे, मुखातून अग्नी काढणे, लक्ष्मीचे आवाहन करणे – अशा प्रकारच्या हीन विद्येपासून आणि मिथ्या उपजीविकेपासून श्रमण गौतम पूर्णपणे अलिप्त आहेत. हे भिक्खूहो, सामान्य माणूस तथागतांची स्तुती करताना असे म्हणू शकतो।

---

၂၇. ‘‘‘ယထာ ဝါ ပနေကေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါဒေယျာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ တေ ဧဝရူပါယ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာယ မိစ္ဆာဇီဝေန ဇီဝိတံ ကပ္ပေန္တိ, သေယျထိဒံ – သန္တိကမ္မံ ပဏိဓိကမ္မံ ဘူတကမ္မံ ဘူရိကမ္မံ ဝဿကမ္မံ ဝေါဿကမ္မံ ဝတ္ထုကမ္မံ ဝတ္ထုပရိကမ္မံ အာစမနံ နှာပနံ ဇုဟနံ ဝမနံ ဝိရေစနံ ဥဒ္ဓံဝိရေစနံ အဓောဝိရေစနံ သီသဝိရေစနံ ကဏ္ဏတေလံ နေတ္တတပ္ပနံ နတ္ထုကမ္မံ အဉ္ဇနံ ပစ္စဉ္ဇနံ သာလာကိယံ သလ္လကတ္တိယံ ဒါရကတိကိစ္ဆာ မူလဘေသဇ္ဇာနံ အနုပ္ပဒါနံ ဩသဓီနံ ပဋိမောက္ခော ဣတိ ဝါ ဣတိ ဧဝရူပါယ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာယ မိစ္ဆာဇီဝါ ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော’တိ – ဣတိ ဝါ ဟိ, ဘိက္ခဝေ, ပုထုဇ္ဇနော တထာဂတဿ ဝဏ္ဏံ ဝဒမာနော ဝဒေယျ.

२७. "किंवा जसे काही पूजनीय श्रमण आणि ब्राह्मण, श्रद्धाळूंनी दान दिलेल्या अन्नाचे सेवन करून, अशा प्रकारच्या तिरच्छानविज्जा (हीन विद्या) आणि मिच्छाजीव (चुकीच्या उपजीविकेने) आपली उपजीविका चालवतात, जसे की – शांतीकर्म (देवतांना शांत करणे), नवस बोलणे किंवा फेडणे, भूतविद्या, भूरीकर्म (मातीच्या घरात राहून मंत्रविद्या करणे), नपुंसकाला पुरुष बनवणे, पुरुषाला नपुंसक बनवणे, वास्तुकर्म (घर बांधण्यासाठी भूमीचे परीक्षण करणे), वास्तूपरीकर्म (भूमीवर बळी देणे), आचमन (मुखशुद्धी करणे), स्नान घालणे, अग्नीहोत्र (हवन करणे), वमन (उलटी करवणे), विरेचन (जुलाब करवणे), ऊर्ध्वविरेचन (कफ इत्यादी वरून बाहेर काढणे), अधोविरेचन (खालून दोष बाहेर काढणे), शीषविरेचन (डोकेदुखी बरी करणे), कानाचे तेल तयार करणे, डोळ्यांचे औषध (नेत्रतर्पण तेल) तयार करणे, नाकात औषध सोडणे (नस्यकर्म), डोळ्यात जळजळणारे अंजन घालणे, डोळ्यात थंड अंजन घालणे, मोतीबिंदूवर उपचार करणे, शस्त्रक्रिया (शल्यकर्म), बालरोग चिकित्सा, मूळ औषधी देणे, लावलेले औषध काढून घेणे; अशा प्रकारच्या तिरच्छानविज्जा आणि मिच्छाजीवापासून श्रमण गोतम पूर्णपणे अलिप्त आहेत' – हे भिक्खूहो, सामान्य माणूस (पुथुज्जन) तथागतांची स्तुती करताना असे म्हणू शकतो."

---

‘‘ဣဒံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အပ္ပမတ္တကံ ဩရမတ္တကံ သီလမတ္တကံ, ယေန ပုထုဇ္ဇနော တထာဂတဿ ဝဏ္ဏံ ဝဒမာနော ဝဒေယျ.

"हे भिक्खूहो, हे केवळ अल्प, कनिष्ठ आणि केवळ शीलविषयक बाबी आहेत, ज्यांच्या आधारे सामान्य माणूस (पुथुज्जन) तथागतांची स्तुती करताना बोलू शकतो."

---

မဟာသီလံ နိဋ္ဌိတံ.

"महाशील समाप्त झाले."

---

ပုဗ္ဗန္တကပ္ပိကာ

"पुब्बन्तकप्पिका (भूतकाळाविषयी तर्क करणारे)"

---

၂၈. ‘‘အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, အညေဝ ဓမ္မာ ဂမ္ဘီရာ ဒုဒ္ဒသာ ဒုရနုဗောဓာ သန္တာ ပဏီတာ အတက္ကာဝစရာ နိပုဏာ ပဏ္ဍိတဝေဒနီယာ, ယေ တထာဂတော သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေတိ, ယေဟိ တထာဂတဿ ယထာဘုစ္စံ ဝဏ္ဏံ သမ္မာ ဝဒမာနာ ဝဒေယျုံ. ကတမေ စ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ ဂမ္ဘီရာ ဒုဒ္ဒသာ ဒုရနုဗောဓာ သန္တာ ပဏီတာ အတက္ကာဝစရာ နိပုဏာ ပဏ္ဍိတဝေဒနီယာ, ယေ တထာဂတော သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေတိ, ယေဟိ တထာဂတဿ ယထာဘုစ္စံ ဝဏ္ဏံ သမ္မာ ဝဒမာနာ ဝဒေယျုံ?

२८. "हे भिक्खूहो, असे इतरही धर्म (गुण/सत्य) आहेत जे अत्यंत गंभीर, दुर्बोध (पाहण्यास कठीण), समजण्यास कठीण, शांत, प्रणीत (उत्कृष्ट), केवळ तर्काच्या पलीकडचे (अतर्कावचर), सूक्ष्म आणि केवळ पंडितांनाच समजण्यासारखे आहेत; ज्यांना तथागतांनी स्वतःच्या उच्च ज्ञानाने (अभिज्ञा) जाणून आणि प्रत्यक्ष अनुभवून (साक्षात्कृत करून) प्रगट केले आहे, ज्यांच्या आधारे तथागतांची खरी आणि यथायोग्य स्तुती करणारे लोक योग्य प्रकारे बोलू शकतील. आणि हे भिक्खूहो, ते गंभीर, दुर्बोध, समजण्यास कठीण, शांत, प्रणीत, अतर्कावचर, सूक्ष्म आणि पंडितांनाच समजण्यासारखे धर्म कोणते आहेत, ज्यांना तथागतांनी स्वतःच्या उच्च ज्ञानाने जाणून आणि प्रत्यक्ष अनुभवून प्रगट केले आहे, ज्यांच्या आधारे तथागतांची खरी आणि यथायोग्य स्तुती करणारे लोक योग्य प्रकारे बोलू शकतील?"

---

၂၉. ‘‘သန္တိ[Pg.12], ဘိက္ခဝေ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ပုဗ္ဗန္တကပ္ပိကာ ပုဗ္ဗန္တာနုဒိဋ္ဌိနော, ပုဗ္ဗန္တံ အာရဗ္ဘ အနေကဝိဟိတာနိ အဓိမုတ္တိပဒါနိ အဘိဝဒန္တိ အဋ္ဌာရသဟိ ဝတ္ထူဟိ. တေ စ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ကိမာဂမ္မ ကိမာရဗ္ဘ ပုဗ္ဗန္တကပ္ပိကာ ပုဗ္ဗန္တာနုဒိဋ္ဌိနော ပုဗ္ဗန္တံ အာရဗ္ဘ အနေကဝိဟိတာနိ အဓိမုတ္တိပဒါနိ အဘိဝဒန္တိ အဋ္ဌာရသဟိ ဝတ္ထူဟိ?

२९. "हे भिक्खूहो, काही असे श्रमण आणि ब्राह्मण आहेत जे भूतकाळाविषयी तर्क करणारे (पुब्बन्तकप्पिका) आणि भूतकाळाविषयीच्या मतांना चिकटून राहणारे (पुब्बन्तानुदिट्ठिनो) आहेत. ते भूतकाळाला अनुसरून अठरा कारणांच्या (वत्थू) आधारे विविध प्रकारची चुकीची मते (अधिमुत्तिपदानि) मांडतात. आणि ते पूजनीय श्रमण व ब्राह्मण कशाचा आधार घेऊन, कशाला अनुसरून भूतकाळाविषयी तर्क करणारे व भूतकाळाविषयीच्या मतांना चिकटून राहणारे बनतात आणि भूतकाळाला अनुसरून अठरा कारणांच्या आधारे विविध प्रकारची चुकीची मते मांडतात?"

---

သဿတဝါဒေါ

"सस्सतवादो (शाश्वतवाद)"

---

၃၀. ‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သဿတဝါဒါ, သဿတံ အတ္တာနဉ္စ လောကဉ္စ ပညပေန္တိ စတူဟိ ဝတ္ထူဟိ. တေ စ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ကိမာဂမ္မ ကိမာရဗ္ဘ သဿတဝါဒါ သဿတံ အတ္တာနဉ္စ လောကဉ္စ ပညပေန္တိ စတူဟိ ဝတ္ထူဟိ?

३०. "हे भिक्खूहो, काही असे श्रमण आणि ब्राह्मण आहेत जे शाश्वतवादी (सस्सतवादा) आहेत, जे चार कारणांच्या आधारे आत्मा आणि जग हे शाश्वत (नित्य) असल्याचे प्रतिपादन करतात. आणि ते पूजनीय श्रमण व ब्राह्मण कशाचा आधार घेऊन, कशाला अनुसरून शाश्वतवादी बनतात आणि आत्मा व जग हे शाश्वत असल्याचे चार कारणांच्या आधारे प्रतिपादन करतात?"

---

၃၁. ‘‘ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ အာတပ္ပမနွာယ ပဓာနမနွာယ အနုယောဂမနွာယ အပ္ပမာဒမနွာယ သမ္မာမနသိကာရမနွာယ တထာရူပံ စေတောသမာဓိံ ဖုသတိ, ယထာသမာဟိတေ စိတ္တေ ( ) အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ. သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော တိဿောပိ ဇာတိယော စတဿောပိ ဇာတိယော ပဉ္စပိ ဇာတိယော ဒသပိ ဇာတိယော ဝီသမ္ပိ ဇာတိယော တိံသမ္ပိ ဇာတိယော စတ္တာလီသမ္ပိ ဇာတိယော ပညာသမ္ပိ ဇာတိယော ဇာတိသတမ္ပိ ဇာတိသဟဿမ္ပိ ဇာတိသတသဟဿမ္ပိ အနေကာနိပိ ဇာတိသတာနိ အနေကာနိပိ ဇာတိသဟဿာနိ အနေကာနိပိ ဇာတိသတသဟဿာနိ – ‘အမုတြာသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော အမုတြ ဥဒပါဒိံ; တတြာပါသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော ဣဓူပပန္နော’တိ. ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ.

३१. "हे भिक्खूहो, या जगात एखादा श्रमण किंवा ब्राह्मण तीव्र प्रयत्न (आतप्प), दृढ पुरुषार्थ (प्रधान), निरंतर अभ्यास (अनुयोग), अप्रमाद (जागरूकता) आणि सम्यक मनसिकार (योग्य विचार) यांच्या बळावर अशा प्रकारची चित्त एकाग्रता (चेतोसमाधी) प्राप्त करतो, की चित्त एकाग्र झाल्यावर तो आपल्या अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे (पुब्बेनिवास) स्मरण करतो. जसे की – एक जन्म, दोन जन्म, तीन जन्म, चार जन्म, पाच जन्म, दहा जन्म, वीस जन्म, तीस जन्म, चाळीस जन्म, पन्नास जन्म, शंभर जन्म, हजार जन्म, एक लाख जन्म, अनेक शेकडो जन्म, अनेक हजारो जन्म, अनेक लाखो जन्म – 'त्या जन्मात माझे नाव असे होते, गोत्र असे होते, वर्ण असा होता, आहार असा होता, अशा प्रकारची सुख-दुःखे मी भोगली आणि माझ्या आयुष्याची मर्यादा एवढी होती. तिथून च्युत (मृत) होऊन मी अमक्या ठिकाणी जन्माला आलो; तिथेही माझे नाव असे होते, गोत्र असे होते, वर्ण असा होता, आहार असा होता, अशा प्रकारची सुख-दुःखे मी भोगली आणि माझ्या आयुष्याची मर्यादा एवढी होती. तिथून च्युत होऊन मी येथे जन्माला आलो.' अशा प्रकारे तो आकारासह (तपशीलासह) आणि निर्देशासहित (नावा-गोत्रासह) आपल्या अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे स्मरण करतो."

---

‘‘သော ဧဝမာဟ – ‘သဿတော အတ္တာ စ လောကော စ ဝဉ္ဈော ကူဋဋ္ဌော ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတော; တေ စ သတ္တာ သန္ဓာဝန္တိ သံသရန္တိ စဝန္တိ ဥပပဇ္ဇန္တိ, အတ္ထိတွေဝ သဿတိသမံ. တံ ကိဿ ဟေတု? အဟဉှိ အာတပ္ပမနွာယ ပဓာနမနွာယ [Pg.13] အနုယောဂမနွာယ အပ္ပမာဒမနွာယ သမ္မာမနသိကာရမနွာယ တထာရူပံ စေတောသမာဓိံ ဖုသာမိ, ယထာသမာဟိတေ စိတ္တေ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရာမိ သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော တိဿောပိ ဇာတိယော စတဿောပိ ဇာတိယော ပဉ္စပိ ဇာတိယော ဒသပိ ဇာတိယော ဝီသမ္ပိ ဇာတိယော တိံသမ္ပိ ဇာတိယော စတ္တာလီသမ္ပိ ဇာတိယော ပညာသမ္ပိ ဇာတိယော ဇာတိသတမ္ပိ ဇာတိသဟဿမ္ပိ ဇာတိသတသဟဿမ္ပိ အနေကာနိပိ ဇာတိသတာနိ အနေကာနိပိ ဇာတိသဟဿာနိ အနေကာနိပိ ဇာတိသတသဟဿာနိ – အမုတြာသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော အမုတြ ဥဒပါဒိံ; တတြာပါသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော ဣဓူပပန္နောတိ. ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရာမိ. ဣမိနာမဟံ ဧတံ ဇာနာမိ ‘‘ယထာ သဿတော အတ္တာ စ လောကော စ ဝဉ္ဈော ကူဋဋ္ဌော ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတော; တေ စ သတ္တာ သန္ဓာဝန္တိ သံသရန္တိ စဝန္တိ ဥပပဇ္ဇန္တိ, အတ္ထိတွေဝ သဿတိသမ’’န္တိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, ပဌမံ ဌာနံ, ယံ အာဂမ္မ ယံ အာရဗ္ဘ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သဿတဝါဒါ သဿတံ အတ္တာနဉ္စ လောကဉ္စ ပညပေန္တိ.

"तो असे म्हणतो – 'आत्मा आणि जग हे शाश्वत आहेत, वंध्य (अपरिवर्तनीय) आहेत, कूटस्थ (पर्वताच्या शिखरासारखे अचल) आहेत, दाराच्या खांबासारखे स्थिर आहेत. हे प्राणी मात्र एका जन्मातून दुसऱ्या जन्मात धावत राहतात, संसारचक्रात फिरत राहतात, च्युत (मृत) होतात आणि पुन्हा जन्म घेतात; परंतु आत्मा आणि जग हे शाश्वत गोष्टींप्रमाणे सदैव अस्तित्वातच राहतात. ते कशामुळे? कारण मी तीव्र प्रयत्न, दृढ पुरुषार्थ, निरंतर अभ्यास, अप्रमाद आणि सम्यक मनसिकार यांच्या बळावर अशा प्रकारची चित्त एकाग्रता प्राप्त करतो, की चित्त एकाग्र झाल्यावर मी माझ्या अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे स्मरण करतो. जसे की – एक जन्म, दोन जन्म, तीन जन्म, चार जन्म, पाच जन्म, दहा जन्म, वीस जन्म, तीस जन्म, चाळीस जन्म, पन्नास जन्म, शंभर जन्म, हजार जन्म, एक लाख जन्म, अनेक शेकडो जन्म, अनेक हजारो जन्म, अनेक लाखो जन्म – त्या जन्मात माझे नाव असे होते, गोत्र असे होते, वर्ण असा होता, आहार असा होता, अशा प्रकारची सुख-दुःखे मी भोगली आणि माझ्या आयुष्याची मर्यादा एवढी होती. तिथून च्युत होऊन मी अमक्या ठिकाणी जन्माला आलो; तिथेही माझे नाव असे होते, गोत्र असे होते, वर्ण असा होता, आहार असा होता, अशा प्रकारची सुख-दुःखे मी भोगली आणि माझ्या आयुष्याची मर्यादा एवढी होती. तिथून च्युत होऊन मी येथे जन्माला आलो. अशा प्रकारे मी आकारासह आणि निर्देशासहित माझ्या अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे स्मरण करतो. यावरूनच मला हे समजते की – आत्मा आणि जग हे शाश्वत आहेत, वंध्य आहेत, कूटस्थ आहेत, दाराच्या खांबासारखे स्थिर आहेत; हे प्राणी मात्र एका जन्मातून दुसऱ्या जन्मात धावत राहतात, संसारचक्रात फिरत राहतात, च्युत होतात आणि पुन्हा जन्म घेतात, परंतु आत्मा आणि जग हे शाश्वत गोष्टींप्रमाणे सदैव अस्तित्वातच राहतात.' हे भिक्खूहो, हे पहिले कारण (स्थान) आहे, ज्याचा आधार घेऊन, ज्याला अनुसरून काही शाश्वतवादी श्रमण आणि ब्राह्मण आत्मा व जग हे शाश्वत असल्याचे प्रतिपादन करतात."

---

၃၂. ‘‘ဒုတိယေ စ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ကိမာဂမ္မ ကိမာရဗ္ဘ သဿတဝါဒါ သဿတံ အတ္တာနဉ္စ လောကဉ္စ ပညပေန္တိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ အာတပ္ပမနွာယ ပဓာနမနွာယ အနုယောဂမနွာယ အပ္ပမာဒမနွာယ သမ္မာမနသိကာရမနွာယ တထာရူပံ စေတောသမာဓိံ ဖုသတိ, ယထာသမာဟိတေ စိတ္တေ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ. သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋံ ဒွေပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋာနိ တီဏိပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋာနိ စတ္တာရိပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋာနိ ပဉ္စပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋာနိ ဒသပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋာနိ – ‘အမုတြာသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော အမုတြ ဥဒပါဒိံ; တတြာပါသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော ဣဓူပပန္နော’တိ. ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ.

३२. आणि दुसऱ्या प्रकारात, पूजनीय श्रमण व ब्राह्मण कशाच्या आधारे, कशाला अनुसरून शाश्वतवादी बनून आत्मा आणि जगाला शाश्वत म्हणून प्रतिपादित करतात? भिक्खूहो, या जगात एखादा श्रमण किंवा ब्राह्मण उद्योग (आतप्प), प्रयत्न (प्रधान), निरंतर अभ्यास (अनुयोग), अप्रमाद आणि सम्यक मनसिकार (योग्य विचार) यांच्या बळावर अशा प्रकारची चित्त-एकाग्रता (चेतोसमाधी) प्राप्त करतो, की ज्या समाधीयुक्त चित्ताने तो आपल्या अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे स्मरण करतो. जसे की – एक संवर्त-विवर्त (जगाचा विनाश आणि उत्पत्तीचा कल्प), दोन संवर्त-विवर्त, तीन संवर्त-विवर्त, चार संवर्त-विवर्त, पाच संवर्त-विवर्त, दहा संवर्त-विवर्त – 'त्या अमुक जन्मात मी अशा नावाचा, अशा गोत्राचा, अशा वर्णाचा, अशा आहाराचा, अशा सुख-दुःखाचा अनुभव घेणारा आणि एवढ्या आयुष्यमर्यादेचा होतो. तो मी तिथून च्युत होऊन अमुक ठिकाणी जन्माला आलो. तिथेही मी अशा नावाचा, अशा गोत्राचा, अशा वर्णाचा, अशा आहाराचा, अशा सुख-दुःखाचा अनुभव घेणारा आणि एवढ्या आयुष्यमर्यादेचा होतो. तो मी तिथून च्युत होऊन येथे उत्पन्न झालो आहे.' अशा प्रकारे तो सविस्तर वैशिष्ट्यांसह आणि निर्देशासहित आपल्या अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे स्मरण करतो.

---

‘‘သော [Pg.14] ဧဝမာဟ – ‘သဿတော အတ္တာ စ လောကော စ ဝဉ္ဈော ကူဋဋ္ဌော ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတော; တေ စ သတ္တာ သန္ဓာဝန္တိ သံသရန္တိ စဝန္တိ ဥပပဇ္ဇန္တိ, အတ္ထိတွေဝ သဿတိသမံ. တံ ကိဿ ဟေတု? အဟဉှိ အာတပ္ပမနွာယ ပဓာနမနွာယ အနုယောဂမနွာယ အပ္ပမာဒမနွာယ သမ္မာမနသိကာရမနွာယ တထာရူပံ စေတောသမာဓိံ ဖုသာမိ ယထာသမာဟိတေ စိတ္တေ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရာမိ. သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋံ ဒွေပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋာနိ တီဏိပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋာနိ စတ္တာရိပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋာနိ ပဉ္စပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋာနိ ဒသပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋာနိ. အမုတြာသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော အမုတြ ဥဒပါဒိံ; တတြာပါသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော ဣဓူပပန္နောတိ. ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရာမိ. ဣမိနာမဟံ ဧတံ ဇာနာမိ ‘‘ယထာ သဿတော အတ္တာ စ လောကော စ ဝဉ္ဈော ကူဋဋ္ဌော ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတော, တေ စ သတ္တာ သန္ဓာဝန္တိ သံသရန္တိ စဝန္တိ ဥပပဇ္ဇန္တိ, အတ္ထိတွေဝ သဿတိသမ’’န္တိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုတိယံ ဌာနံ, ယံ အာဂမ္မ ယံ အာရဗ္ဘ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သဿတဝါဒါ သဿတံ အတ္တာနဉ္စ လောကဉ္စ ပညပေန္တိ.

तो असे म्हणतो – 'आत्मा आणि जग शाश्वत आहेत, वंध्य (अपरिवर्तनीय) आहेत, कूटस्थ (पर्वतशिखरासारखे अचल) आणि इंद्रखिलासारखे (स्थिर खांबासारखे) दृढ उभे आहेत. ते प्राणीच धावतात, संसार करतात, च्युत होतात आणि पुन्हा जन्म घेतात; परंतु हे सर्व शाश्वत वस्तूंसारखे सदैव अस्तित्वातच राहते. ते कशामुळे? कारण मी उद्योग, प्रयत्न, निरंतर अभ्यास, अप्रमाद आणि सम्यक मनसिकार यांच्या बळावर अशा प्रकारची चित्त-एकाग्रता प्राप्त करतो, की ज्या समाधीयुक्त चित्ताने मी माझ्या अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे स्मरण करतो. जसे की – एक संवर्त-विवर्त, दोन संवर्त-विवर्त, तीन संवर्त-विवर्त, चार संवर्त-विवर्त, पाच संवर्त-विवर्त, दहा संवर्त-विवर्त. त्या अमुक जन्मात मी अशा नावाचा, अशा गोत्राचा, अशा वर्णाचा, अशा आहाराचा, अशा सुख-दुःखाचा अनुभव घेणारा आणि एवढ्या आयुष्यमर्यादेचा होतो. तो मी तिथून च्युत होऊन अमुक ठिकाणी जन्माला आलो. तिथेही मी अशा नावाचा, अशा गोत्राचा, अशा वर्णाचा, अशा आहाराचा, अशा सुख-दुःखाचा अनुभव घेणारा आणि एवढ्या आयुष्यमर्यादेचा होतो. तो मी तिथून च्युत होऊन येथे उत्पन्न झालो आहे. अशा प्रकारे मी सविस्तर वैशिष्ट्यांसह आणि निर्देशासहित माझ्या अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे स्मरण करतो. यावरूनच मी हे जाणतो की – आत्मा आणि जग शाश्वत आहेत, वंध्य आहेत, कूटस्थ आणि इंद्रखिलासारखे दृढ उभे आहेत. ते प्राणीच धावतात, संसार करतात, च्युत होतात आणि पुन्हा जन्म घेतात; परंतु हे सर्व शाश्वत वस्तूंसारखे सदैव अस्तित्वातच राहते.' भिक्खूहो, हे दुसरे कारण (स्थान) आहे, ज्याच्या आधारे, ज्याला अनुसरून काही शाश्वतवादी श्रमण व ब्राह्मण आत्मा आणि जगाला शाश्वत म्हणून प्रतिपादित करतात.

---

၃၃. ‘‘တတိယေ စ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ကိမာဂမ္မ ကိမာရဗ္ဘ သဿတဝါဒါ သဿတံ အတ္တာနဉ္စ လောကဉ္စ ပညပေန္တိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ အာတပ္ပမနွာယ ပဓာနမနွာယ အနုယောဂမနွာယ အပ္ပမာဒမနွာယ သမ္မာမနသိကာရမနွာယ တထာရူပံ စေတောသမာဓိံ ဖုသတိ, ယထာသမာဟိတေ စိတ္တေ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ. သေယျထိဒံ – ဒသပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋာနိ ဝီသမ္ပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋာနိ တိံသမ္ပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋာနိ စတ္တာလီသမ္ပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋာနိ – ‘အမုတြာသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော အမုတြ ဥဒပါဒိံ; တတြာပါသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော ဣဓူပပန္နော’တိ. ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ.

३३. आणि तिसऱ्या प्रकारात, पूजनीय श्रमण व ब्राह्मण कशाच्या आधारे, कशाला अनुसरून शाश्वतवादी बनून आत्मा आणि जगाला शाश्वत म्हणून प्रतिपादित करतात? भिक्खूहो, या जगात एखादा श्रमण किंवा ब्राह्मण उद्योग, प्रयत्न, निरंतर अभ्यास, अप्रमाद आणि सम्यक मनसिकार यांच्या बळावर अशा प्रकारची चित्त-एकाग्रता प्राप्त करतो, की ज्या समाधीयुक्त चित्ताने तो आपल्या अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे स्मरण करतो. जसे की – दहा संवर्त-विवर्त, वीस संवर्त-विवर्त, तीस संवर्त-विवर्त, चाळीस संवर्त-विवर्त – 'त्या अमुक जन्मात मी अशा नावाचा, अशा गोत्राचा, अशा वर्णाचा, अशा आहाराचा, अशा सुख-दुःखाचा अनुभव घेणारा आणि एवढ्या आयुष्यमर्यादेचा होतो. तो मी तिथून च्युत होऊन अमुक ठिकाणी जन्माला आलो. तिथेही मी अशा नावाचा, अशा गोत्राचा, अशा वर्णाचा, अशा आहाराचा, अशा सुख-दुःखाचा अनुभव घेणारा आणि एवढ्या आयुष्यमर्यादेचा होतो. तो मी तिथून च्युत होऊन येथे उत्पन्न झालो आहे.' अशा प्रकारे तो सविस्तर वैशिष्ट्यांसह आणि निर्देशासहित आपल्या अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे स्मरण करतो.

---

‘‘သော [Pg.15] ဧဝမာဟ – ‘သဿတော အတ္တာ စ လောကော စ ဝဉ္ဈော ကူဋဋ္ဌော ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတော; တေ စ သတ္တာ သန္ဓာဝန္တိ သံသရန္တိ စဝန္တိ ဥပပဇ္ဇန္တိ, အတ္ထိတွေဝ သဿတိသမံ. တံ ကိဿ ဟေတု? အဟဉှိ အာတပ္ပမနွာယ ပဓာနမနွာယ အနုယောဂမနွာယ အပ္ပမာဒမနွာယ သမ္မာမနသိကာရမနွာယ တထာရူပံ စေတောသမာဓိံ ဖုသာမိ, ယထာသမာဟိတေ စိတ္တေ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရာမိ. သေယျထိဒံ – ဒသပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋာနိ ဝီသမ္ပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋာနိ တိံသမ္ပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋာနိ စတ္တာလီသမ္ပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋာနိ – ‘အမုတြာသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော အမုတြ ဥဒပါဒိံ; တတြာပါသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော ဣဓူပပန္နောတိ. ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရာမိ. ဣမိနာမဟံ ဧတံ ဇာနာမိ ‘‘ယထာ သဿတော အတ္တာ စ လောကော စ ဝဉ္ဈော ကူဋဋ္ဌော ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတော, တေ စ သတ္တာ သန္ဓာဝန္တိ သံသရန္တိ စဝန္တိ ဥပပဇ္ဇန္တိ, အတ္ထိတွေဝ သဿတိသမ’’န္တိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, တတိယံ ဌာနံ, ယံ အာဂမ္မ ယံ အာရဗ္ဘ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သဿတဝါဒါ သဿတံ အတ္တာနဉ္စ လောကဉ္စ ပညပေန္တိ.

तो असे म्हणतो – 'आत्मा आणि जग शाश्वत आहेत, वंध्य (अपरिवर्तनीय) आहेत, कूटस्थ (पर्वतशिखरासारखे अचल) आणि इंद्रखिलासारखे (स्थिर खांबासारखे) दृढ उभे आहेत. ते प्राणीच धावतात, संसार करतात, च्युत होतात आणि पुन्हा जन्म घेतात; परंतु हे सर्व शाश्वत वस्तूंसारखे सदैव अस्तित्वातच राहते. ते कशामुळे? कारण मी उद्योग, प्रयत्न, निरंतर अभ्यास, अप्रमाद आणि सम्यक मनसिकार यांच्या बळावर अशा प्रकारची चित्त-एकाग्रता प्राप्त करतो, की ज्या समाधीयुक्त चित्ताने मी माझ्या अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे स्मरण करतो. जसे की – दहा संवर्त-विवर्त, वीस संवर्त-विवर्त, तीस संवर्त-विवर्त, चाळीस संवर्त-विवर्त. त्या अमुक जन्मात मी अशा नावाचा, अशा गोत्राचा, अशा वर्णाचा, अशा आहाराचा, अशा सुख-दुःखाचा अनुभव घेणारा आणि एवढ्या आयुष्यमर्यादेचा होतो. तो मी तिथून च्युत होऊन अमुक ठिकाणी जन्माला आलो. तिथेही मी अशा नावाचा, अशा गोत्राचा, अशा वर्णाचा, अशा आहाराचा, अशा सुख-दुःखाचा अनुभव घेणारा आणि एवढ्या आयुष्यमर्यादेचा होतो. तो मी तिथून च्युत होऊन येथे उत्पन्न झालो आहे. अशा प्रकारे मी सविस्तर वैशिष्ट्यांसह आणि निर्देशासहित माझ्या अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे स्मरण करतो. यावरूनच मी हे जाणतो की – आत्मा आणि जग शाश्वत आहेत, वंध्य आहेत, कूटस्थ आणि इंद्रखिलासारखे दृढ उभे आहेत. ते प्राणीच धावतात, संसार करतात, च्युत होतात आणि पुन्हा जन्म घेतात; परंतु हे सर्व शाश्वत वस्तूंसारखे सदैव अस्तित्वातच राहते.' भिक्खूहो, हे तिसरे कारण (स्थान) आहे, ज्याच्या आधारे, ज्याला अनुसरून काही शाश्वतवादी श्रमण व ब्राह्मण आत्मा आणि जगाला शाश्वत म्हणून प्रतिपादित करतात.

---

၃၄. ‘‘စတုတ္ထေ စ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ကိမာဂမ္မ ကိမာရဗ္ဘ သဿတဝါဒါ သဿတံ အတ္တာနဉ္စ လောကဉ္စ ပညပေန္တိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ တက္ကီ ဟောတိ ဝီမံသီ, သော တက္ကပရိယာဟတံ ဝီမံသာနုစရိတံ သယံ ပဋိဘာနံ ဧဝမာဟ – ‘သဿတော အတ္တာ စ လောကော စ ဝဉ္ဈော ကူဋဋ္ဌော ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတော; တေ စ သတ္တာ သန္ဓာဝန္တိ သံသရန္တိ စဝန္တိ ဥပပဇ္ဇန္တိ, အတ္ထိတွေဝ သဿတိသမ’န္တိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, စတုတ္ထံ ဌာနံ, ယံ အာဂမ္မ ယံ အာရဗ္ဘ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သဿတဝါဒါ သဿတံ အတ္တာနဉ္စ လောကဉ္စ ပညပေန္တိ.

३४. आणि चौथ्या प्रकारात, पूजनीय श्रमण व ब्राह्मण कशाच्या आधारे, कशाला अनुसरून शाश्वतवादी बनून आत्मा आणि जगाला शाश्वत म्हणून प्रतिपादित करतात? भिक्खूहो, या जगात एखादा श्रमण किंवा ब्राह्मण तार्किक (तक्की) आणि मीमांसक (विमंसी) असतो. तो तर्काने सिद्ध केलेले, मीमांसेने अनुसरलेले आणि स्वतःच्या प्रतिभेने सुचलेले असे म्हणतो – 'आत्मा आणि जग शाश्वत आहेत, वंध्य (अपरिवर्तनीय) आहेत, कूटस्थ (पर्वतशिखरासारखे अचल) आणि इंद्रखिलासारखे (स्थिर खांबासारखे) दृढ उभे आहेत. ते प्राणीच धावतात, संसार करतात, च्युत होतात आणि पुन्हा जन्म घेतात; परंतु हे सर्व शाश्वत वस्तूंसारखे सदैव अस्तित्वातच राहते.' भिक्खूहो, हे चौथे कारण (स्थान) आहे, ज्याच्या आधारे, ज्याला अनुसरून काही शाश्वतवादी श्रमण व ब्राह्मण आत्मा आणि जगाला शाश्वत म्हणून प्रतिपादित करतात.

---

၃၅. ‘‘ဣမေဟိ ခေါ တေ, ဘိက္ခဝေ, သမဏဗြာဟ္မဏာ သဿတဝါဒါ သဿတံ အတ္တာနဉ္စ လောကဉ္စ ပညပေန္တိ စတူဟိ ဝတ္ထူဟိ. ယေ ဟိ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ သဿတဝါဒါ သဿတံ အတ္တာနဉ္စ လောကဉ္စ ပညပေန္တိ, သဗ္ဗေ တေ ဣမေဟေဝ စတူဟိ ဝတ္ထူဟိ, ဧတေသံ ဝါ အညတရေန; နတ္ထိ ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ.

३५. भिक्खूहो, हे ते श्रमण आणि ब्राह्मण आहेत जे शाश्वतवादी असून चार कारणांच्या आधारे आत्मा आणि जगाला शाश्वत प्रतिपादित करतात. भिक्खूहो, जे कोणी श्रमण किंवा ब्राह्मण शाश्वतवादी आहेत आणि आत्मा व जगाला शाश्वत प्रतिपादित करतात, ते सर्व याच चार कारणांमुळे किंवा यांपैकी एखाद्या कारणाने तसे करतात; याशिवाय इतर कोणतेही कारण नाही.

---

၃၆. ‘‘တယိဒံ[Pg.16], ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ပဇာနာတိ – ‘ဣမေ ဒိဋ္ဌိဋ္ဌာနာ ဧဝံဂဟိတာ ဧဝံပရာမဋ္ဌာ ဧဝံဂတိကာ ဘဝန္တိ ဧဝံအဘိသမ္ပရာယာ’တိ, တဉ္စ တထာဂတော ပဇာနာတိ, တတော စ ဥတ္တရိတရံ ပဇာနာတိ; တဉ္စ ပဇာနနံ န ပရာမသတိ, အပရာမသတော စဿ ပစ္စတ္တညေဝ နိဗ္ဗုတိ ဝိဒိတာ. ဝေဒနာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ဝိဒိတွာ အနုပါဒါဝိမုတ္တော, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော.

३६. भिक्खूहो, तथागत हे जाणतात – 'या चुकीच्या दृष्टींचे अशा प्रकारे ग्रहण केल्यास आणि अशा प्रकारे त्यांना चिकटून राहिल्यास, त्यांची अशी गती होईल आणि परलोकात असा परिणाम होईल.' तथागत हेही जाणतात आणि यापेक्षाही श्रेष्ठ असे काही जाणतात; परंतु त्या ज्ञानाचा ते अभिमान बाळगत नाहीत. आसक्तीरहित असल्यामुळे तथागतांनी स्वतःच परम शांती (निर्वाण) अनुभवली आहे. वेदनांची उत्पत्ती, त्यांचा अस्त, त्यांचे आकर्षण, त्यांचे दोष आणि त्यांच्यापासून सुटका हे यथार्थपणे जाणून, भिक्खूहो, तथागत कोणत्याही उपादानाशिवाय पूर्णपणे विमुक्त झाले आहेत.

---

၃၇. ‘‘ဣမေ ခေါ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ ဂမ္ဘီရာ ဒုဒ္ဒသာ ဒုရနုဗောဓာ သန္တာ ပဏီတာ အတက္ကာဝစရာ နိပုဏာ ပဏ္ဍိတဝေဒနီယာ, ယေ တထာဂတော သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေတိ, ယေဟိ တထာဂတဿ ယထာဘုစ္စံ ဝဏ္ဏံ သမ္မာ ဝဒမာနာ ဝဒေယျုံ.

३७. भिक्खूहो, हेच ते गंभीर, दुर्लक्ष्य, समजण्यास कठीण, शांत, प्रणीत, केवळ तर्काच्या पलीकडचे, सूक्ष्म आणि केवळ विद्वानांनाच अनुभवता येण्याजोगे धर्म आहेत, ज्यांना तथागतांनी स्वतः उच्च ज्ञानाने साक्षात करून प्रकट केले आहे; आणि ज्यांच्या आधारे तथागतांची यथार्थ स्तुती करू इच्छिणारे लोक योग्य प्रकारे स्तुती करू शकतील.

---

ပဌမဘာဏဝါရော.

प्रथम भाणवार (पहिले वाचन समाप्त).

---

ဧကစ္စသဿတဝါဒေါ

एकच्चसास्सतावाद (आंशिक शाश्वतवाद)

---

၃၈. ‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧကစ္စသဿတိကာ ဧကစ္စအသဿတိကာ ဧကစ္စံ သဿတံ ဧကစ္စံ အသဿတံ အတ္တာနဉ္စ လောကဉ္စ ပညပေန္တိ စတူဟိ ဝတ္ထူဟိ. တေ စ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ကိမာဂမ္မ ကိမာရဗ္ဘ ဧကစ္စသဿတိကာ ဧကစ္စအသဿတိကာ ဧကစ္စံ သဿတံ ဧကစ္စံ အသဿတံ အတ္တာနဉ္စ လောကဉ္စ ပညပေန္တိ စတူဟိ ဝတ္ထူဟိ?

३८. भिक्खूहो, काही असे श्रमण आणि ब्राह्मण आहेत जे आंशिक-शाश्वतवादी आणि आंशिक-अशाश्वतवादी आहेत. ते चार कारणांच्या आधारे आत्मा आणि जगाला अंशतः शाश्वत आणि अंशतः अशाश्वत प्रतिपादित करतात. ते पूजनीय श्रमण आणि ब्राह्मण कोणत्या गोष्टीचा आधार घेऊन किंवा कशाला अनुसरून आत्मा आणि जगाला अंशतः शाश्वत आणि अंशतः अशाश्वत प्रतिपादित करतात?

---

၃၉. ‘‘ဟောတိ ခေါ သော, ဘိက္ခဝေ, သမယော, ယံ ကဒါစိ ကရဟစိ ဒီဃဿ အဒ္ဓုနော အစ္စယေန အယံ လောကော သံဝဋ္ဋတိ. သံဝဋ္ဋမာနေ လောကေ ယေဘုယျေန သတ္တာ အာဘဿရသံဝတ္တနိကာ ဟောန္တိ. တေ တတ္ထ ဟောန္တိ မနောမယာ ပီတိဘက္ခာ သယံပဘာ အန္တလိက္ခစရာ သုဘဋ္ဌာယိနော, စိရံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ တိဋ္ဌန္တိ.

३९. भिक्खूहो, दीर्घ काळानंतर कधीतरी अशी वेळ येते जेव्हा हा लोक संकुचित होतो. जेव्हा हा लोक संकुचित होतो, तेव्हा बहुतेक प्राणी आभास्सर ब्रह्मलोकात जन्माला येतात. तिथे ते मनोमय, प्रीतीचे भक्षण करणारे, स्वयंप्रकाशी, आकाशात विहार करणारे आणि वैभवशाली रूपात राहतात; आणि ते तिथे दीर्घ काळापर्यंत वास्तव्य करतात.

---

၄၀. ‘‘ဟောတိ ခေါ သော, ဘိက္ခဝေ, သမယော, ယံ ကဒါစိ ကရဟစိ ဒီဃဿ အဒ္ဓုနော အစ္စယေန အယံ လောကော ဝိဝဋ္ဋတိ. ဝိဝဋ္ဋမာနေ လောကေ သုညံ ဗြဟ္မဝိမာနံ ပါတုဘဝတိ. အထ ခေါ အညတရော သတ္တော အာယုက္ခယာ ဝါ ပုညက္ခယာ ဝါ အာဘဿရကာယာ စဝိတွာ သုညံ ဗြဟ္မဝိမာနံ ဥပပဇ္ဇတိ. သော [Pg.17] တတ္ထ ဟောတိ မနောမယော ပီတိဘက္ခော သယံပဘော အန္တလိက္ခစရော သုဘဋ္ဌာယီ, စိရံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ တိဋ္ဌတိ.

४०. भिक्खूहो, दीर्घ काळानंतर कधीतरी अशी वेळ येते जेव्हा हा लोक पुन्हा विकसित होतो. जेव्हा हा लोक विकसित होतो, तेव्हा एक शून्य ब्रह्मविमान प्रकट होते. त्यानंतर एखादा प्राणी आपल्या आयुष्याचा क्षय झाल्यामुळे किंवा पुण्याचा क्षय झाल्यामुळे आभास्सर लोकातून च्युत होऊन त्या शून्य ब्रह्मविमानात जन्माला येतो. तिथे तो मनोमय, प्रीतीचे भक्षण करणारा, स्वयंप्रकाशी, आकाशात विहार करणारा आणि वैभवशाली रूपात राहतो; आणि तो तिथे दीर्घ काळापर्यंत वास्तव्य करतो.

---

၄၁. ‘‘တဿ တတ္ထ ဧကကဿ ဒီဃရတ္တံ နိဝုသိတတ္တာ အနဘိရတိ ပရိတဿနာ ဥပပဇ္ဇတိ – ‘အဟော ဝတ အညေပိ သတ္တာ ဣတ္ထတ္တံ အာဂစ္ဆေယျု’န္တိ. အထ အညေပိ သတ္တာ အာယုက္ခယာ ဝါ ပုညက္ခယာ ဝါ အာဘဿရကာယာ စဝိတွာ ဗြဟ္မဝိမာနံ ဥပပဇ္ဇန္တိ တဿ သတ္တဿ သဟဗျတံ. တေပိ တတ္ထ ဟောန္တိ မနောမယာ ပီတိဘက္ခာ သယံပဘာ အန္တလိက္ခစရာ သုဘဋ္ဌာယိနော, စိရံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ တိဋ္ဌန္တိ.

४१. तिथे दीर्घकाळ एकटे राहिल्यामुळे त्या प्राण्याच्या मनात असंतोष आणि व्याकुळता निर्माण होते – 'अरेरे! इतर प्राणीही या ठिकाणी आले तर किती बरे होईल!' त्यानंतर इतर प्राणीही आपल्या आयुष्याचा किंवा पुण्याचा क्षय झाल्यामुळे आभास्सर लोकातून च्युत होऊन त्या प्राण्याचे सोबती म्हणून त्या ब्रह्मविमानात जन्माला येतात. ते देखील तिथे मनोमय, प्रीतीचे भक्षण करणारे, स्वयंप्रकाशी, आकाशात विहार करणारे आणि वैभवशाली रूपात राहतात; आणि ते तिथे दीर्घ काळापर्यंत वास्तव्य करतात.

---

၄၂. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယော သော သတ္တော ပဌမံ ဥပပန္နော တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟမသ္မိ ဗြဟ္မာ မဟာဗြဟ္မာ အဘိဘူ အနဘိဘူတော အညဒတ္ထုဒသော ဝသဝတ္တီ ဣဿရော ကတ္တာ နိမ္မာတာ သေဋ္ဌော သဇိတာ ဝသီ ပိတာ ဘူတဘဗျာနံ. မယာ ဣမေ သတ္တာ နိမ္မိတာ. တံ ကိဿ ဟေတု? မမဉှိ ပုဗ္ဗေ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အဟော ဝတ အညေပိ သတ္တာ ဣတ္ထတ္တံ အာဂစ္ဆေယျု’’န္တိ. ဣတိ မမ စ မနောပဏိဓိ, ဣမေ စ သတ္တာ ဣတ္ထတ္တံ အာဂတာ’တိ.

४२. भिक्खूहो, त्या प्राण्यांमध्ये जो प्राणी सर्वप्रथम जन्माला आला होता, त्याच्या मनात असा विचार येतो – 'मी ब्रह्मा आहे, महाब्रह्मा आहे, सर्वांवर विजय मिळवणारा, कोणाकडूनही पराभूत न होणारा, सर्वदर्शी, सर्वांना आपल्या नियंत्रणात ठेवणारे, ईश्वर, कर्ता, निर्माता, सर्वश्रेष्ठ, व्यवस्थापक, ध्यान-समाधीत निपुण आणि भूत व भविष्यातील सर्व प्राण्यांचा पिता आहे. हे प्राणी माझ्याद्वारेच निर्माण केले गेले आहेत. ते कशामुळे? कारण पूर्वी माझ्या मनात असा विचार आला होता – "अरेरे! इतर प्राणीही या ठिकाणी आले तर किती बरे होईल!" अशा प्रकारे माझ्या मनातील इच्छेमुळेच हे प्राणी येथे आले आहेत.'

---

‘‘ယေပိ တေ သတ္တာ ပစ္ဆာ ဥပပန္နာ, တေသမ္ပိ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အယံ ခေါ ဘဝံ ဗြဟ္မာ မဟာဗြဟ္မာ အဘိဘူ အနဘိဘူတော အညဒတ္ထုဒသော ဝသဝတ္တီ ဣဿရော ကတ္တာ နိမ္မာတာ သေဋ္ဌော သဇိတာ ဝသီ ပိတာ ဘူတဘဗျာနံ. ဣမိနာ မယံ ဘောတာ ဗြဟ္မုနာ နိမ္မိတာ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဣမဉှိ မယံ အဒ္ဒသာမ ဣဓ ပဌမံ ဥပပန္နံ, မယံ ပနမှ ပစ္ဆာ ဥပပန္နာ’တိ.

आणि जे प्राणी नंतर जन्माला आले, त्यांच्या मनातही असाच विचार येतो – 'हे पूजनीय ब्रह्मा आहेत, महाब्रह्मा आहेत, सर्वांवर विजय मिळवणारे, कोणाकडूनही पराभूत न होणारे, सर्वदर्शी, सर्वांना आपल्या नियंत्रणात ठेवणारे, ईश्वर, कर्ते, निर्माते, सर्वश्रेष्ठ, व्यवस्थापक, ध्यान-समाधीत निपुण आणि भूत व भविष्यातील सर्व प्राण्यांचे पिता आहेत. या पूजनीय ब्रह्मदेवानेच आपली निर्मिती केली आहे. ते कशामुळे? कारण आम्ही यांना येथे सर्वप्रथम जन्माला आलेले पाहिले आहे, आणि आम्ही तर नंतर जन्माला आलो आहोत.'

---

၄၃. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယော သော သတ္တော ပဌမံ ဥပပန္နော, သော ဒီဃာယုကတရော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏဝန္တတရော စ မဟေသက္ခတရော စ. ယေ ပန တေ သတ္တာ ပစ္ဆာ ဥပပန္နာ, တေ အပ္ပာယုကတရာ စ ဟောန္တိ ဒုဗ္ဗဏ္ဏတရာ စ အပ္ပေသက္ခတရာ စ.

४३. भिक्खूहो, त्या प्राण्यांमध्ये जो प्राणी सर्वप्रथम जन्माला आला होता, तो अधिक दीर्घायुषी, अधिक रूपवान आणि अधिक प्रभावशाली असतो. परंतु जे प्राणी नंतर जन्माला आले, ते कमी आयुष्याचे, कमी रूपवान आणि कमी प्रभावशाली असतात.

---

၄၄. ‘‘ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဝိဇ္ဇတိ, ယံ အညတရော သတ္တော တမှာ ကာယာ စဝိတွာ ဣတ္ထတ္တံ အာဂစ္ဆတိ. ဣတ္ထတ္တံ အာဂတော သမာနော အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ. အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော [Pg.18] အာတပ္ပမနွာယ ပဓာနမနွာယ အနုယောဂမနွာယ အပ္ပမာဒမနွာယ သမ္မာမနသိကာရမနွာယ တထာရူပံ စေတောသမာဓိံ ဖုသတိ, ယထာသမာဟိတေ စိတ္တေ တံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ, တတော ပရံ နာနုဿရတိ.

४४. भिक्खूहो, अशी शक्यता असते की, एखादा प्राणी त्या लोकावरून च्युत होऊन या मनुष्यलोकात जन्माला येतो. या लोकात आल्यानंतर तो गृहस्थाश्रमाचा त्याग करून अनगारिक होतो. गृहस्थाश्रमातून बाहेर पडून अनगारिक झाल्यानंतर, तो तीव्र पुरुषार्थ, दृढ प्रयत्न, निरंतर अभ्यास, अप्रमाद आणि सम्यक मनसिकार यांच्या बळावर अशा प्रकारची चित्त-समाधी प्राप्त करतो, ज्या समाधीच्या अवस्थेत त्याला आपल्या पूर्वजन्माचे स्मरण होते, परंतु त्यापूर्वीच्या जन्मांचे स्मरण होत नाही.

---

‘‘သော ဧဝမာဟ – ‘ယော ခေါ သော ဘဝံ ဗြဟ္မာ မဟာဗြဟ္မာ အဘိဘူ အနဘိဘူတော အညဒတ္ထုဒသော ဝသဝတ္တီ ဣဿရော ကတ္တာ နိမ္မာတာ သေဋ္ဌော သဇိတာ ဝသီ ပိတာ ဘူတဘဗျာနံ, ယေန မယံ ဘောတာ ဗြဟ္မုနာ နိမ္မိတာ, သော နိစ္စော ဓုဝေါ သဿတော အဝိပရိဏာမဓမ္မော သဿတိသမံ တထေဝ ဌဿတိ. ယေ ပန မယံ အဟုမှာ တေန ဘောတာ ဗြဟ္မုနာ နိမ္မိတာ, တေ မယံ အနိစ္စာ အဒ္ဓုဝါ အပ္ပာယုကာ စဝနဓမ္မာ ဣတ္ထတ္တံ အာဂတာ’တိ. ဣဒံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဌမံ ဌာနံ, ယံ အာဂမ္မ ယံ အာရဗ္ဘ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧကစ္စသဿတိကာ ဧကစ္စအသဿတိကာ ဧကစ္စံ သဿတံ ဧကစ္စံ အသဿတံ အတ္တာနဉ္စ လောကဉ္စ ပညပေန္တိ.

तो असे म्हणतो – 'ते जे पूजनीय ब्रह्मा, महाब्रह्मा, सर्वांवर विजय मिळवणारे, कोणाकडूनही पराभूत न होणारे, सर्वदर्शी, सर्वांना आपल्या नियंत्रणात ठेवणारे, ईश्वर, कर्ते, निर्माते, सर्वश्रेष्ठ, व्यवस्थापक, ध्यान-समाधीत निपुण आणि भूत व भविष्यातील सर्व प्राण्यांचे पिता आहेत, ज्या पूजनीय ब्रह्मदेवाने आपली निर्मिती केली आहे, ते नित्य, ध्रुव, शाश्वत, अपरिवर्तनशील स्वभावाचे आहेत आणि ते सदैव तसेच राहतील. परंतु आम्ही, ज्यांची निर्मिती त्या पूजनीय ब्रह्मदेवाने केली आहे, आम्ही अनित्य, अध्रुव, अल्पायुषी, च्युत होण्याच्या स्वभावाचे आहोत आणि म्हणूनच या मनुष्यलोकात आलो आहोत.' भिक्खूहो, हे पहिले कारण आहे, ज्याचा आधार घेऊन आणि ज्याला अनुसरून काही श्रमण आणि ब्राह्मण आंशिक-शाश्वतवादी व आंशिक-अशाश्वतवादी बनतात आणि आत्मा व जगाला अंशतः शाश्वत आणि अंशतः अशाश्वत प्रतिपादित करतात.

---

၄၅. ‘‘ဒုတိယေ စ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ကိမာဂမ္မ ကိမာရဗ္ဘ ဧကစ္စသဿတိကာ ဧကစ္စအသဿတိကာ ဧကစ္စံ သဿတံ ဧကစ္စံ အသဿတံ အတ္တာနဉ္စ လောကဉ္စ ပညပေန္တိ? သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ခိဍ္ဍာပဒေါသိကာ နာမ ဒေဝါ, တေ အတိဝေလံ ဟဿခိဍ္ဍာရတိဓမ္မသမာပန္နာ ဝိဟရန္တိ. တေသံ အတိဝေလံ ဟဿခိဍ္ဍာရတိဓမ္မသမာပန္နာနံ ဝိဟရတံ သတိ သမ္မုဿတိ. သတိယာ သမ္မောသာ တေ ဒေဝါ တမှာ ကာယာ စဝန္တိ.

४५. दुसऱ्या प्रकारात, पूजनीय श्रमण आणि ब्राह्मण कोणत्या गोष्टीचा आधार घेऊन किंवा कशाला अनुसरून आत्मा आणि जगाला अंशतः शाश्वत आणि अंशतः अशाश्वत प्रतिपादित करतात? भिक्खूहो, 'खि़ड्ढापदोसिक' नावाचे देव आहेत. ते अतिप्रमाणात हास्य, विनोद आणि क्रीडारूपी आनंदात मग्न राहतात. अतिप्रमाणात हास्य, विनोद आणि क्रीडारूपी आनंदात मग्न राहिल्यामुळे त्यांची स्मृती नष्ट होते. स्मृती नष्ट झाल्यामुळे ते देव त्या देवलोकातून च्युत होतात.

---

၄၆. ‘‘ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဝိဇ္ဇတိ ယံ အညတရော သတ္တော တမှာ ကာယာ စဝိတွာ ဣတ္ထတ္တံ အာဂစ္ဆတိ. ဣတ္ထတ္တံ အာဂတော သမာနော အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ. အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော အာတပ္ပမနွာယ ပဓာနမနွာယ အနုယောဂမနွာယ အပ္ပမာဒမနွာယ သမ္မာမနသိကာရမနွာယ တထာရူပံ စေတောသမာဓိံ ဖုသတိ, ယထာသမာဟိတေ စိတ္တေ တံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ, တတော ပရံ နာနုဿရတိ.

४६. भिक्षूंनो, अशी परिस्थिती संभवते की, एखादा प्राणी त्या शरीरातून च्युत होऊन या मनुष्यलोकात येतो. या मनुष्यलोकात आल्यावर तो घरादाराचा त्याग करून गृहहीन प्रव्रज्या ग्रहण करतो. गृहहीन प्रव्रजित झाल्यावर तो उद्योग (आतप), दृढ प्रयत्न (प्रधान), अभ्यास (अनुयोग), अप्रमाद (जागरूकता) आणि सम्यक मनसिकार यांच्या बळावर अशा प्रकारची चित्त-समाधी प्राप्त करतो, ज्या समाधीत चित्त एकाग्र झाले असता तो आपल्या पूर्वजन्माचे स्मरण करू शकतो, परंतु त्याहून अधिक पूर्वीचे स्मरण करू शकत नाही.

---

‘‘သော ဧဝမာဟ – ‘ယေ ခေါ တေ ဘောန္တော ဒေဝါ န ခိဍ္ဍာပဒေါသိကာ, တေ န အတိဝေလံ ဟဿခိဍ္ဍာရတိဓမ္မသမာပန္နာ ဝိဟရန္တိ. တေသံ န အတိဝေလံ ဟဿခိဍ္ဍာရတိဓမ္မသမာပန္နာနံ ဝိဟရတံ သတိ န သမ္မုဿတိ. သတိယာ [Pg.19] အသမ္မောသာ တေ ဒေဝါ တမှာ ကာယာ န စဝန္တိ; နိစ္စာ ဓုဝါ သဿတာ အဝိပရိဏာမဓမ္မာ သဿတိသမံ တထေဝ ဌဿန္တိ. ယေ ပန မယံ အဟုမှာ ခိဍ္ဍာပဒေါသိကာ, တေ မယံ အတိဝေလံ ဟဿခိဍ္ဍာရတိဓမ္မသမာပန္နာ ဝိဟရိမှာ. တေသံ နော အတိဝေလံ ဟဿခိဍ္ဍာရတိဓမ္မသမာပန္နာနံ ဝိဟရတံ သတိ သမ္မုဿတိ. သတိယာ သမ္မောသာ ဧဝံ မယံ တမှာ ကာယာ စုတာ အနိစ္စာ အဒ္ဓုဝါ အပ္ပာယုကာ စဝနဓမ္မာ ဣတ္ထတ္တံ အာဂတာ’တိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုတိယံ ဌာနံ, ယံ အာဂမ္မ ယံ အာရဗ္ဘ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧကစ္စသဿတိကာ ဧကစ္စအသဿတိကာ ဧကစ္စံ သဿတံ ဧကစ္စံ အသဿတံ အတ္တာနဉ္စ လောကဉ္စ ပညပေန္တိ.

तो असे म्हणतो – 'जे पूजनीय देव 'खिढ्ढापदोसिक' (क्रीडेत मग्न होऊन नष्ट होणारे) नाहीत, ते अतिवेळ हास्य, क्रीडा आणि विलासात मग्न राहत नाहीत. अतिवेळ हास्य, क्रीडा आणि विलासात मग्न न राहिल्यामुळे त्यांची स्मृती नष्ट होत नाही. स्मृती नष्ट न झाल्यामुळे ते देव त्या शरीरातून च्युत होत नाहीत; ते नित्य, ध्रुव, शाश्वत, अपरिवर्तनशील आहेत आणि ते सदैव तसेच राहतील. परंतु आपण जे 'खिढ्ढापदोसिक' होतो, आपण अतिवेळ हास्य, क्रीडा आणि विलासात मग्न राहिलो. अतिवेळ हास्य, क्रीडा आणि विलासात मग्न राहिल्यामुळे आपली स्मृती नष्ट झाली. स्मृती नष्ट झाल्यामुळे आपण त्या शरीरातून च्युत झालो, आणि अनित्य, अध्रुव, अल्पायुषी व च्युत होण्याच्या स्वभावाचे होऊन या मनुष्यलोकात आलो आहोत.' भिक्षूंनो, हे दुसरे कारण आहे, ज्याचा आश्रय घेऊन, ज्याला अनुसरून काही श्रमण व ब्राह्मण स्वतःला आणि जगाला अंशतः शाश्वत व अंशतः अशाश्वत मानतात.

---

၄၇. ‘‘တတိယေ စ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ကိမာဂမ္မ ကိမာရဗ္ဘ ဧကစ္စသဿတိကာ ဧကစ္စအသဿတိကာ ဧကစ္စံ သဿတံ ဧကစ္စံ အသဿတံ အတ္တာနဉ္စ လောကဉ္စ ပညပေန္တိ? သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, မနောပဒေါသိကာ နာမ ဒေဝါ, တေ အတိဝေလံ အညမညံ ဥပနိဇ္ဈာယန္တိ. တေ အတိဝေလံ အညမညံ ဥပနိဇ္ဈာယန္တာ အညမညမှိ စိတ္တာနိ ပဒူသေန္တိ. တေ အညမညံ ပဒုဋ္ဌစိတ္တာ ကိလန္တကာယာ ကိလန္တစိတ္တာ. တေ ဒေဝါ တမှာ ကာယာ စဝန္တိ.

४७. तिसऱ्या प्रकारात पूजनीय श्रमण व ब्राह्मण कशाचा आश्रय घेऊन, कशाला अनुसरून स्वतःला आणि जगाला अंशतः शाश्वत व अंशतः अशाश्वत मानतात? भिक्षूंनो, 'मनोपदोसिक' (मनात द्वेष निर्माण झाल्याने नष्ट होणारे) नावाचे देव आहेत. ते अतिवेळ एकमेकांकडे ईर्षेने पाहत राहतात. अतिवेळ एकमेकांकडे ईर्षेने पाहत राहिल्यामुळे त्यांचे एकमेकांबद्दलचे चित्त दूषित होते. एकमेकांबद्दल चित्त दूषित झाल्यामुळे ते थकलेल्या शरीराचे आणि थकलेल्या चित्ताचे होतात. त्यामुळे ते देव त्या शरीरातून च्युत होतात.

---

၄၈. ‘‘ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဝိဇ္ဇတိ ယံ အညတရော သတ္တော တမှာ ကာယာ စဝိတွာ ဣတ္ထတ္တံ အာဂစ္ဆတိ. ဣတ္ထတ္တံ အာဂတော သမာနော အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ. အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော အာတပ္ပမနွာယ ပဓာနမနွာယ အနုယောဂမနွာယ အပ္ပမာဒမနွာယ သမ္မာမနသိကာရမနွာယ တထာရူပံ စေတောသမာဓိံ ဖုသတိ, ယထာသမာဟိတေ စိတ္တေ တံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ, တတော ပရံ နာနုဿရတိ.

४८. भिक्षूंनो, अशी परिस्थिती संभवते की, एखादा प्राणी त्या शरीरातून च्युत होऊन या मनुष्यलोकात येतो. या मनुष्यलोकात आल्यावर तो घरादाराचा त्याग करून गृहहीन प्रव्रज्या ग्रहण करतो. गृहहीन प्रव्रजित झाल्यावर तो उद्योग (आतप), दृढ प्रयत्न (प्रधान), अभ्यास (अनुयोग), अप्रमाद (जागरूकता) आणि सम्यक मनसिकार यांच्या बळावर अशा प्रकारची चित्त-समाधी प्राप्त करतो, ज्या समाधीत चित्त एकाग्र झाले असता तो आपल्या पूर्वजन्माचे स्मरण करू शकतो, परंतु त्याहून अधिक पूर्वीचे स्मरण करू शकत नाही.

---

‘‘သော ဧဝမာဟ – ‘ယေ ခေါ တေ ဘောန္တော ဒေဝါ န မနောပဒေါသိကာ, တေ နာတိဝေလံ အညမညံ ဥပနိဇ္ဈာယန္တိ. တေ နာတိဝေလံ အညမညံ ဥပနိဇ္ဈာယန္တာ အညမညမှိ စိတ္တာနိ နပ္ပဒူသေန္တိ. တေ အညမညံ အပ္ပဒုဋ္ဌစိတ္တာ အကိလန္တကာယာ အကိလန္တစိတ္တာ. တေ ဒေဝါ တမှာ ကာယာ န စဝန္တိ, နိစ္စာ ဓုဝါ သဿတာ အဝိပရိဏာမဓမ္မာ သဿတိသမံ တထေဝ ဌဿန္တိ. ယေ ပန မယံ အဟုမှာ မနောပဒေါသိကာ, တေ မယံ အတိဝေလံ အညမညံ ဥပနိဇ္ဈာယိမှာ. တေ မယံ အတိဝေလံ အညမညံ ဥပနိဇ္ဈာယန္တာ အညမညမှိ စိတ္တာနိ ပဒူသိမှာ, တေ မယံ အညမညံ ပဒုဋ္ဌစိတ္တာ ကိလန္တကာယာ ကိလန္တစိတ္တာ. ဧဝံ မယံ တမှာ ကာယာ စုတာ အနိစ္စာ အဒ္ဓုဝါ အပ္ပာယုကာ စဝနဓမ္မာ ဣတ္ထတ္တံ အာဂတာ’တိ[Pg.20]. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, တတိယံ ဌာနံ, ယံ အာဂမ္မ ယံ အာရဗ္ဘ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧကစ္စသဿတိကာ ဧကစ္စအသဿတိကာ ဧကစ္စံ သဿတံ ဧကစ္စံ အသဿတံ အတ္တာနဉ္စ လောကဉ္စ ပညပေန္တိ.

तो असे म्हणतो – 'जे पूजनीय देव 'मनोपदोसिक' नाहीत, ते अतिवेळ एकमेकांकडे ईर्षेने पाहत नाहीत. अतिवेळ एकमेकांकडे ईर्षेने न पाहिल्यामुळे त्यांचे एकमेकांबद्दलचे चित्त दूषित होत नाही. एकमेकांबद्दल चित्त दूषित न झाल्यामुळे ते न थकलेल्या शरीराचे आणि न थकलेल्या चित्ताचे असतात. ते देव त्या शरीरातून च्युत होत नाहीत; ते नित्य, ध्रुव, शाश्वत, अपरिवर्तनशील आहेत आणि ते सदैव तसेच राहतील. परंतु आपण जे 'मनोपदोसिक' होतो, आपण अतिवेळ एकमेकांकडे ईर्षेने पाहत राहिलो. अतिवेळ एकमेकांकडे ईर्षेने पाहत राहिल्यामुळे आपण एकमेकांबद्दल चित्त दूषित केले. एकमेकांबद्दल चित्त दूषित झाल्यामुळे आपण थकलेल्या शरीराचे आणि थकलेल्या चित्ताचे झालो. अशा प्रकारे आपण त्या शरीरातून च्युत झालो, आणि अनित्य, अध्रुव, अल्पायुषी व च्युत होण्याच्या स्वभावाचे होऊन या मनुष्यलोकात आलो आहोत.' भिक्षूंनो, हे तिसरे कारण आहे, ज्याचा आश्रय घेऊन, ज्याला अनुसरून काही श्रमण व ब्राह्मण स्वतःला आणि जगाला अंशतः शाश्वत व अंशतः अशाश्वत मानतात.

---

၄၉. ‘‘စတုတ္ထေ စ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ကိမာဂမ္မ ကိမာရဗ္ဘ ဧကစ္စသဿတိကာ ဧကစ္စအသဿတိကာ ဧကစ္စံ သဿတံ ဧကစ္စံ အသဿတံ အတ္တာနဉ္စ လောကဉ္စ ပညပေန္တိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ တက္ကီ ဟောတိ ဝီမံသီ. သော တက္ကပရိယာဟတံ ဝီမံသာနုစရိတံ သယံပဋိဘာနံ ဧဝမာဟ – ‘ယံ ခေါ ဣဒံ ဝုစ္စတိ စက္ခုံ ဣတိပိ သောတံ ဣတိပိ ဃာနံ ဣတိပိ ဇိဝှာ ဣတိပိ ကာယော ဣတိပိ, အယံ အတ္တာ အနိစ္စော အဒ္ဓုဝေါ အသဿတော ဝိပရိဏာမဓမ္မော. ယဉ္စ ခေါ ဣဒံ ဝုစ္စတိ စိတ္တန္တိ ဝါ မနောတိ ဝါ ဝိညာဏန္တိ ဝါ အယံ အတ္တာ နိစ္စော ဓုဝေါ သဿတော အဝိပရိဏာမဓမ္မော သဿတိသမံ တထေဝ ဌဿတီ’တိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, စတုတ္ထံ ဌာနံ, ယံ အာဂမ္မ ယံ အာရဗ္ဘ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧကစ္စသဿတိကာ ဧကစ္စအသဿတိကာ ဧကစ္စံ သဿတံ ဧကစ္စံ အသဿတံ အတ္တာနဉ္စ လောကဉ္စ ပညပေန္တိ.

४९. चौथ्या प्रकारात पूजनीय श्रमण व ब्राह्मण कशाचा आश्रय घेऊन, कशाला अनुसरून स्वतःला आणि जगाला अंशतः शाश्वत व अंशतः अशाश्वत मानतात? भिक्षूंनो, या जगात एखादा श्रमण किंवा ब्राह्मण तर्कवादी (तक्की) आणि विचारवंत (विमंसी) असतो. तो तर्काने सिद्ध केलेले, विचाराने शोधलेले आणि स्वतःच्या प्रतिभेने सुचलेले मत असे मांडतो – 'ज्याला डोळा, कान, नाक, जीभ किंवा शरीर म्हटले जाते, तो हा आत्मा अनित्य, अध्रुव, अशाश्वत आणि परिवर्तनशील स्वभावाचा आहे. परंतु ज्याला चित्त, मन किंवा विज्ञान म्हटले जाते, तो हा आत्मा नित्य, ध्रुव, शाश्वत, अपरिवर्तनशील आहे आणि वो सदैव तसाच राहील.' भिक्षूंनो, हे चौथे कारण आहे, ज्याचा आश्रय घेऊन, ज्याला अनुसरून काही श्रमण व ब्राह्मण स्वतःला आणि जगाला अंशतः शाश्वत व अंशतः अशाश्वत मानतात.

---

၅၀. ‘‘ဣမေဟိ ခေါ တေ, ဘိက္ခဝေ, သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧကစ္စသဿတိကာ ဧကစ္စအသဿတိကာ ဧကစ္စံ သဿတံ ဧကစ္စံ အသဿတံ အတ္တာနဉ္စ လောကဉ္စ ပညပေန္တိ စတူဟိ ဝတ္ထူဟိ. ယေ ဟိ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဧကစ္စသဿတိကာ ဧကစ္စအသဿတိကာ ဧကစ္စံ သဿတံ ဧကစ္စံ အသဿတံ အတ္တာနဉ္စ လောကဉ္စ ပညပေန္တိ, သဗ္ဗေ တေ ဣမေဟေဝ စတူဟိ ဝတ္ထူဟိ, ဧတေသံ ဝါ အညတရေန; နတ္ထိ ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ.

५०. भिक्षूंनो, या चार कारणांमुळेच ते श्रमण व ब्राह्मण स्वतःला आणि जगाला अंशतः शाश्वत व अंशतः अशाश्वत मानतात. भिक्षूंनो, जे कोणी श्रमण किंवा ब्राह्मण स्वतःला आणि जगाला अंशतः शाश्वत व अंशतः अशाश्वत मानतात, ते सर्व या चार कारणांमुळेच किंवा यांपैकी एखाद्या कारणामुळेच तसे मानतात; याशिवाय इतर कोणतेही कारण नाही.

---

၅၁. ‘‘တယိဒံ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ပဇာနာတိ – ‘ဣမေ ဒိဋ္ဌိဋ္ဌာနာ ဧဝံဂဟိတာ ဧဝံပရာမဋ္ဌာ ဧဝံဂတိကာ ဘဝန္တိ ဧဝံအဘိသမ္ပရာယာ’တိ. တဉ္စ တထာဂတော ပဇာနာတိ, တတော စ ဥတ္တရိတရံ ပဇာနာတိ, တဉ္စ ပဇာနနံ န ပရာမသတိ, အပရာမသတော စဿ ပစ္စတ္တညေဝ နိဗ္ဗုတိ ဝိဒိတာ. ဝေဒနာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ဝိဒိတွာ အနုပါဒါဝိမုတ္တော, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော.

५१. भिक्षूंनो, तथागत हे चांगल्या प्रकारे जाणतात की – 'या दृष्टींचे (मतांचे) अशा प्रकारे ग्रहण केल्यास, अशा प्रकारे आग्रह धरल्यास अशी गती होते आणि परलोकात असा परिणाम होतो.' तथागत हेही जाणतात, आणि त्याहूनही श्रेष्ठ असे काही जाणतात. परंतु ते त्या ज्ञानाचा अभिमान बाळगत नाहीत (त्याला चिकटून राहत नाहीत). आसक्ती न बाळगल्यामुळे त्यांना स्वतःच (प्रत्यक्ष) शांतीचा (निर्वाणाचा) अनुभव आला आहे. वेदनांची उत्पत्ती (समुदय), त्यांचा अस्त (अस्तंगम), त्यांचे आकर्षण (आस्वाद), त्यांचे दुष्परिणाम (आदीनव) आणि त्यांच्यापासून सुटका (निस्सरण) हे यथाभूत (जसे आहे तसे) जाणून, तथागत कोणत्याही उपादानाशिवाय (आसक्तीशिवाय) विमुक्त झाले आहेत.

---

၅၂. ‘‘ဣမေ ခေါ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ ဂမ္ဘီရာ ဒုဒ္ဒသာ ဒုရနုဗောဓာ သန္တာ ပဏီတာ အတက္ကာဝစရာ နိပုဏာ ပဏ္ဍိတဝေဒနီယာ, ယေ တထာဂတော သယံ [Pg.21] အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေတိ, ယေဟိ တထာဂတဿ ယထာဘုစ္စံ ဝဏ္ဏံ သမ္မာ ဝဒမာနာ ဝဒေယျုံ.

५२. भिक्षूंनो, हेच ते धर्म आहेत जे गंभीर, दुर्दर्श (पाहण्यास कठीण), दुरनुबोध (समजण्यास कठीण), शांत, प्रणीत (उत्कृष्ट), अतर्कावचर (केवळ तर्काने न समजणारे), निपुण (सूक्ष्म) आणि पंडितांनाच समजण्याजोगे आहेत, ज्यांना तथागतांनी स्वतः अभिज्ञा (उच्च ज्ञानाने) साक्षात करून प्रगट केले आहे; आणि ज्या धर्मांच्या आधारे तथागतांची यथार्थ स्तुती करू इच्छिणारे लोक योग्य प्रकारे स्तुती करू शकतील.

---

အန္တာနန္တဝါဒေါ

अंतानंतवाद (मर्यादित आणि अमर्यादित सिद्धांत)

---

၅၃. ‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အန္တာနန္တိကာ အန္တာနန္တံ လောကဿ ပညပေန္တိ စတူဟိ ဝတ္ထူဟိ. တေ စ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ကိမာဂမ္မ ကိမာရဗ္ဘ အန္တာနန္တိကာ အန္တာနန္တံ လောကဿ ပညပေန္တိ စတူဟိ ဝတ္ထူဟိ?

५३. “भिक्षूंनो, काही असे श्रमण व ब्राह्मण आहेत जे अंत-अनंतवादी (जगाला मर्यादा असणारे व नसणारे मानणारे) आहेत, जे चार कारणांच्या आधारे जगाच्या अंत आणि अनंताचे प्रतिपादन करतात. ते पूजनीय श्रमण व ब्राह्मण कशाचा आश्रय घेऊन, कशाला अनुसरून चार कारणांच्या आधारे जगाच्या अंत आणि अनंताचे प्रतिपादन करतात?”

---

၅၄. ‘‘ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ အာတပ္ပမနွာယ ပဓာနမနွာယ အနုယောဂမနွာယ အပ္ပမာဒမနွာယ သမ္မာမနသိကာရမနွာယ တထာရူပံ စေတောသမာဓိံ ဖုသတိ, ယထာသမာဟိတေ စိတ္တေ အန္တသညီ လောကသ္မိံ ဝိဟရတိ.

५४. “भिक्षूंनो, या जगात एखादा श्रमण किंवा ब्राह्मण तीव्र उद्योग, दृढ प्रयत्न, निरंतर अभ्यास, अप्रमाद आणि सम्यक मनसिकार यांच्या बळावर अशा प्रकारची चित्त-समाधी प्राप्त करतो, ज्या समाधीयुक्त चित्ताने तो या जगाला मर्यादित (अंत असणारे) मानून विहार करतो.”

---

‘‘သော ဧဝမာဟ – ‘အန္တဝါ အယံ လောကော ပရိဝဋုမော. တံ ကိဿ ဟေတု? အဟဉှိ အာတပ္ပမနွာယ ပဓာနမနွာယ အနုယောဂမနွာယ အပ္ပမာဒမနွာယ သမ္မာမနသိကာရမနွာယ တထာရူပံ စေတောသမာဓိံ ဖုသာမိ, ယထာသမာဟိတေ စိတ္တေ အန္တသညီ လောကသ္မိံ ဝိဟရာမိ. ဣမိနာမဟံ ဧတံ ဇာနာမိ – ယထာ အန္တဝါ အယံ လောကော ပရိဝဋုမော’တိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, ပဌမံ ဌာနံ, ယံ အာဂမ္မ ယံ အာရဗ္ဘ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အန္တာနန္တိကာ အန္တာနန္တံ လောကဿ ပညပေန္တိ.

“तो असे म्हणतो – ‘हे जग मर्यादित आणि गोलाकार वेढलेले आहे. ते कशामुळे? कारण मी तीव्र उद्योग, दृढ प्रयत्न, निरंतर अभ्यास, अप्रमाद आणि सम्यक मनसिकार यांच्या बळावर अशा प्रकारची चित्त-समाधी प्राप्त केली आहे, ज्या समाधीयुक्त चित्ताने मी या जगाला मर्यादित मानून विहार करतो. यावरूनच मला हे समजते की हे जग मर्यादित आणि गोलाकार वेढलेले आहे.’ भिक्षूंनो, हे पहिले कारण आहे, ज्याचा आश्रय घेऊन, ज्याला अनुसरून काही अंत-अनंतवादी श्रमण व ब्राह्मण जगाच्या अंत आणि अनंताचे प्रतिपादन करतात.”

---

၅၅. ‘‘ဒုတိယေ စ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ကိမာဂမ္မ ကိမာရဗ္ဘ အန္တာနန္တိကာ အန္တာနန္တံ လောကဿ ပညပေန္တိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ အာတပ္ပမနွာယ ပဓာနမနွာယ အနုယောဂမနွာယ အပ္ပမာဒမနွာယ သမ္မာမနသိကာရမနွာယ တထာရူပံ စေတောသမာဓိံ ဖုသတိ, ယထာသမာဟိတေ စိတ္တေ အနန္တသညီ လောကသ္မိံ ဝိဟရတိ.

५५. “आणि दुसऱ्या बाबतीत, ते पूजनीय श्रमण व ब्राह्मण कशाचा आश्रय घेऊन, कशाला अनुसरून जगाच्या अंत आणि अनंताचे प्रतिपादन करतात? भिक्षूंनो, या जगात एखादा श्रमण किंवा ब्राह्मण तीव्र उद्योग, दृढ प्रयत्न, निरंतर अभ्यास, अप्रमाद आणि सम्यक मनसिकार यांच्या बळावर अशा प्रकारची चित्त-समाधी प्राप्त करतो, ज्या समाधीयुक्त चित्ताने तो या जगाला अनंत (मर्यादा नसणारे) मानून विहार करतो.”

---

‘‘သော ဧဝမာဟ – ‘အနန္တော အယံ လောကော အပရိယန္တော. ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝမာဟံသု – ‘‘အန္တဝါ အယံ လောကော ပရိဝဋုမော’’တိ, တေသံ မုသာ. အနန္တော အယံ လောကော အပရိယန္တော. တံ ကိဿ ဟေတု? အဟဉှိ အာတပ္ပမနွာယ ပဓာနမနွာယ အနုယောဂမနွာယ အပ္ပမာဒမနွာယ သမ္မာမနသိကာရမနွာယ တထာရူပံ စေတောသမာဓိံ ဖုသာမိ[Pg.22], ယထာသမာဟိတေ စိတ္တေ အနန္တသညီ လောကသ္မိံ ဝိဟရာမိ. ဣမိနာမဟံ ဧတံ ဇာနာမိ – ယထာ အနန္တော အယံ လောကော အပရိယန္တော’တိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုတိယံ ဌာနံ, ယံ အာဂမ္မ ယံ အာရဗ္ဘ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အန္တာနန္တိကာ အန္တာနန္တံ လောကဿ ပညပေန္တိ.

“तो असे म्हणतो – ‘हे जग अनंत आणि अमर्याद आहे. जे श्रमण व ब्राह्मण असे म्हणतात की, “हे जग मर्यादित आणि गोलाकार वेढलेले आहे”, त्यांचे म्हणणे खोटे आहे. हे जग अनंत आणि अमर्याद आहे. ते कशामुळे? कारण मी तीव्र उद्योग, दृढ प्रयत्न, निरंतर अभ्यास, अप्रमाद आणि सम्यक मनसिकार यांच्या बळावर अशा प्रकारची चित्त-समाधी प्राप्त केली आहे, ज्या समाधीयुक्त चित्ताने मी या जगाला अनंत मानून विहार करतो. यावरूनच मला हे समजते की हे जग अनंत आणि अमर्याद आहे.’ भिक्षूंनो, हे दुसरे कारण आहे, ज्याचा आश्रय घेऊन, ज्याला अनुसरून काही अंत-अनंतवादी श्रमण व ब्राह्मण जगाच्या अंत आणि अनंताचे प्रतिपादन करतात.”

---

၅၆. ‘‘တတိယေ စ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ကိမာဂမ္မ ကိမာရဗ္ဘ အန္တာနန္တိကာ အန္တာနန္တံ လောကဿ ပညပေန္တိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ အာတပ္ပမနွာယ ပဓာနမနွာယ အနုယောဂမနွာယ အပ္ပမာဒမနွာယ သမ္မာမနသိကာရမနွာယ တထာရူပံ စေတောသမာဓိံ ဖုသတိ, ယထာသမာဟိတေ စိတ္တေ ဥဒ္ဓမဓော အန္တသညီ လောကသ္မိံ ဝိဟရတိ, တိရိယံ အနန္တသညီ.

५६. “आणि तिसऱ्या बाबतीत, ते पूजनीय श्रमण व ब्राह्मण कशाचा आश्रय घेऊन, कशाला अनुसरून जगाच्या अंत आणि अनंताचे प्रतिपादन करतात? भिक्षूंनो, या जगात एखादा श्रमण किंवा ब्राह्मण तीव्र उद्योग, दृढ प्रयत्न, निरंतर अभ्यास, अप्रमाद आणि सम्यक मनसिकार यांच्या बळावर अशा प्रकारची चित्त-समाधी प्राप्त करतो, ज्या समाधीयुक्त चित्ताने तो वर आणि खाली जगाला मर्यादित मानून विहार करतो, आणि आजूबाजूला अनंत मानून विहार करतो.”

---

‘‘သော ဧဝမာဟ – ‘အန္တဝါ စ အယံ လောကော အနန္တော စ. ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝမာဟံသု – ‘‘အန္တဝါ အယံ လောကော ပရိဝဋုမော’’တိ, တေသံ မုသာ. ယေပိ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝမာဟံသု – ‘‘အနန္တော အယံ လောကော အပရိယန္တော’’တိ, တေသမ္ပိ မုသာ. အန္တဝါ စ အယံ လောကော အနန္တော စ. တံ ကိဿ ဟေတု? အဟဉှိ အာတပ္ပမနွာယ ပဓာနမနွာယ အနုယောဂမနွာယ အပ္ပမာဒမနွာယ သမ္မာမနသိကာရမနွာယ တထာရူပံ စေတောသမာဓိံ ဖုသာမိ, ယထာသမာဟိတေ စိတ္တေ ဥဒ္ဓမဓော အန္တသညီ လောကသ္မိံ ဝိဟရာမိ, တိရိယံ အနန္တသညီ. ဣမိနာမဟံ ဧတံ ဇာနာမိ – ယထာ အန္တဝါ စ အယံ လောကော အနန္တော စာ’တိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, တတိယံ ဌာနံ, ယံ အာဂမ္မ ယံ အာရဗ္ဘ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အန္တာနန္တိကာ အန္တာနန္တံ လောကဿ ပညပေန္တိ.

“तो असे म्हणतो – ‘हे जग मर्यादितही आहे आणि अनंतही आहे. जे श्रमण व ब्राह्मण असे म्हणतात की, “हे जग मर्यादित आणि गोलाकार वेढलेले आहे”, त्यांचे म्हणणे खोटे आहे. आणि जे श्रमण व ब्राह्मण असे म्हणतात की, “हे जग अनंत आणि अमर्याद आहे”, त्यांचे म्हणणेही खोटे आहे. हे जग मर्यादितही आहे आणि अनंतही आहे. ते कशामुळे? कारण मी तीव्र उद्योग, दृढ प्रयत्न, निरंतर अभ्यास, अप्रमाद आणि सम्यक मनसिकार यांच्या बळावर अशा प्रकारची चित्त-समाधी प्राप्त केली आहे, ज्या समाधीयुक्त चित्ताने मी वर आणि खाली जगाला मर्यादित मानून विहार करतो, आणि आजूबाजूला अनंत मानून विहार करतो. यावरूनच मला हे समजते की हे जग मर्यादितही आहे आणि अनंतही आहे.’ भिक्षूंनो, हे तिसरे कारण आहे, ज्याचा आश्रय घेऊन, ज्याला अनुसरून काही अंत-अनंतवादी श्रमण व ब्राह्मण जगाच्या अंत आणि अनंताचे प्रतिपादन करतात.”

---

၅၇. ‘‘စတုတ္ထေ စ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ကိမာဂမ္မ ကိမာရဗ္ဘ အန္တာနန္တိကာ အန္တာနန္တံ လောကဿ ပညပေန္တိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ တက္ကီ ဟောတိ ဝီမံသီ. သော တက္ကပရိယာဟတံ ဝီမံသာနုစရိတံ သယံပဋိဘာနံ ဧဝမာဟ – ‘နေဝါယံ လောကော အန္တဝါ, န ပနာနန္တော. ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝမာဟံသု – ‘‘အန္တဝါ အယံ လောကော ပရိဝဋုမော’’တိ, တေသံ မုသာ. ယေပိ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝမာဟံသု – ‘‘အနန္တော အယံ လောကော အပရိယန္တော’’တိ, တေသမ္ပိ မုသာ. ယေပိ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝမာဟံသု – ‘‘အန္တဝါ စ အယံ လောကော အနန္တော စာ’’တိ, တေသမ္ပိ မုသာ. နေဝါယံ လောကော အန္တဝါ[Pg.23], န ပနာနန္တော’တိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, စတုတ္ထံ ဌာနံ, ယံ အာဂမ္မ ယံ အာရဗ္ဘ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အန္တာနန္တိကာ အန္တာနန္တံ လောကဿ ပညပေန္တိ.

५७. “आणि चौथ्या बाबतीत, ते पूजनीय श्रमण व ब्राह्मण कशाचा आश्रय घेऊन, कशाला अनुसरून जगाच्या अंत आणि अनंताचे प्रतिपादन करतात? भिक्षूंनो, या जगात एखादा श्रमण किंवा ब्राह्मण तार्किक (तर्क करणारा) आणि मीमांसक (विचार करणारा) असतो. तो तर्काने सिद्ध केलेल्या, मीमांसेने शोधलेल्या स्वतःच्या प्रतिभेतून असे म्हणतो – ‘हे जग मर्यादितही नाही आणि अनंतही नाही. जे श्रमण व ब्राह्मण असे म्हणतात की, “हे जग मर्यादित आणि गोलाकार वेढलेले आहे”, त्यांचे म्हणणे खोटे आहे. जे श्रमण व ब्राह्मण असे म्हणतात की, “हे जग अनंत आणि अमर्याद आहे”, त्यांचे म्हणणेही खोटे आहे. आणि जे श्रमण व ब्राह्मण असे म्हणतात की, “हे जग मर्यादितही आहे आणि अनंतही आहे”, त्यांचे म्हणणेही खोटे आहे. म्हणून हे जग मर्यादितही नाही आणि अनंतही नाही.’ भिक्षूंनो, हे चौथे कारण आहे, ज्याचा आश्रय घेऊन, ज्याला अनुसरून काही अंत-अनंतवादी श्रमण व ब्राह्मण जगाच्या अंत आणि अनंताचे प्रतिपादन करतात.”

---

၅၈. ‘‘ဣမေဟိ ခေါ တေ, ဘိက္ခဝေ, သမဏဗြာဟ္မဏာ အန္တာနန္တိကာ အန္တာနန္တံ လောကဿ ပညပေန္တိ စတူဟိ ဝတ္ထူဟိ. ယေ ဟိ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ အန္တာနန္တိကာ အန္တာနန္တံ လောကဿ ပညပေန္တိ, သဗ္ဗေ တေ ဣမေဟေဝ စတူဟိ ဝတ္ထူဟိ, ဧတေသံ ဝါ အညတရေန; နတ္ထိ ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ.

५८. “भिक्षूंनो, हेच ते चार मार्ग आहेत ज्यांद्वारे ते अंत-अनंतवादी श्रमण व ब्राह्मण जगाच्या अंत आणि अनंताचे प्रतिपादन करतात. भिक्षूंनो, जे कोणी श्रमण किंवा ब्राह्मण जगाच्या अंत आणि अनंताचे प्रतिपादन करतात, ते सर्व या चार कारणांद्वारेच किंवा यांपैकी एखाद्या कारणाद्वारेच करतात; याशिवाय दुसरा कोणताही मार्ग नाही.”

---

၅၉. ‘‘တယိဒံ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ပဇာနာတိ – ‘ဣမေ ဒိဋ္ဌိဋ္ဌာနာ ဧဝံဂဟိတာ ဧဝံပရာမဋ္ဌာ ဧဝံဂတိကာ ဘဝန္တိ ဧဝံအဘိသမ္ပရာယာ’တိ. တဉ္စ တထာဂတော ပဇာနာတိ, တတော စ ဥတ္တရိတရံ ပဇာနာတိ, တဉ္စ ပဇာနနံ န ပရာမသတိ, အပရာမသတော စဿ ပစ္စတ္တညေဝ နိဗ္ဗုတိ ဝိဒိတာ. ဝေဒနာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ဝိဒိတွာ အနုပါဒါဝိမုတ္တော, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော.

५९. “भिक्षूंनो, तथागत हे जाणतात की – ‘या दृष्टींचे (मतांचे) अशा प्रकारे ग्रहण केल्यास, अशा प्रकारे चुकीचा अभिनिवेश ठेवल्यास, अशी गती होते आणि परलोकात असा परिणाम होतो.’ तथागत हेही जाणतात, आणि यापेक्षाही अधिक श्रेष्ठ असे काही जाणतात. ते जाणूनही ते त्याचा चुकीचा अभिनिवेश बाळगत नाहीत. आसक्ती न बाळगल्यामुळे त्यांना स्वतःच निर्वाण प्रत्यक्ष ज्ञात झाले आहे. भिक्षूंनो, वेदनांची उत्पत्ती, त्यांचा अस्त, त्यांचे आस्वाद्य (सुखद पैलू), त्यांचे दुष्परिणाम आणि त्यांच्यापासून सुटका (निःसरण) हे यथाभूत (जसे आहे तसे) जाणून, तथागत कोणत्याही उपादानाशिवाय (आसक्तीशिवाय) विमुक्त झाले आहेत.”

---

၆၀. ‘‘ဣမေ ခေါ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ ဂမ္ဘီရာ ဒုဒ္ဒသာ ဒုရနုဗောဓာ သန္တာ ပဏီတာ အတက္ကာဝစရာ နိပုဏာ ပဏ္ဍိတဝေဒနီယာ, ယေ တထာဂတော သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေတိ, ယေဟိ တထာဂတဿ ယထာဘုစ္စံ ဝဏ္ဏံ သမ္မာ ဝဒမာနာ ဝဒေယျုံ.

६०. “भिक्षूंनो, हेच ते गंभीर, दुर्दर्श (पाहण्यास कठीण), दुर्बोध (समजण्यास कठीण), शांत, प्रणीत (उत्कृष्ट), तर्कातीत, सूक्ष्म आणि केवळ विद्वानांनाच समजण्याजोगे धर्म आहेत, जे तथागतांनी स्वतः विशिष्ट ज्ञानाने (अभिज्ञेने) साक्षात करून प्रकट केले आहेत, आणि ज्यांच्या आधारे तथागतांची यथार्थ स्तुती करू इच्छिणारे लोक योग्य प्रकारे स्तुती करू शकतील.”

---

အမရာဝိက္ခေပဝါဒေါ

अमराविक्षेपवाद

---

၆၁. ‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အမရာဝိက္ခေပိကာ, တတ္ထ တတ္ထ ပဉှံ ပုဋ္ဌာ သမာနာ ဝါစာဝိက္ခေပံ အာပဇ္ဇန္တိ အမရာဝိက္ခေပံ စတူဟိ ဝတ္ထူဟိ. တေ စ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ကိမာဂမ္မ ကိမာရဗ္ဘ အမရာဝိက္ခေပိကာ တတ္ထ တတ္ထ ပဉှံ ပုဋ္ဌာ သမာနာ ဝါစာဝိက္ခေပံ အာပဇ္ဇန္တိ အမရာဝိက္ခေပံ စတူဟိ ဝတ္ထူဟိ?

६१. भिक्षूंनो, काही असे श्रमण आणि ब्राह्मण आहेत जे अमराविक्षेपिक (निसरड्या माशासारखे निसटणारे किंवा अनिश्चित बोलणारे) आहेत. जेव्हा त्यांना वेगवेगळ्या विषयांवर प्रश्न विचारले जातात, तेव्हा ते चार कारणांमुळे शब्दांचा विक्षेप करतात, अमराविक्षेप करतात. ते पूजनीय श्रमण आणि ब्राह्मण कशाचा आधार घेऊन, कशाला उद्देशून अमराविक्षेपिक बनतात आणि वेगवेगळ्या विषयांवर प्रश्न विचारले असता चार कारणांमुळे शब्दांचा विक्षेप करतात, अमराविक्षेप करतात?

---

၆၂. ‘‘ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ‘ဣဒံ ကုသလ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ, ‘ဣဒံ အကုသလ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ ခေါ ‘‘ဣဒံ ကုသလ’’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာမိ, ‘‘ဣဒံ အကုသလ’’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာမိ. အဟဉ္စေ ခေါ ပန ‘‘ဣဒံ [Pg.24] ကုသလ’’န္တိ ယထာဘူတံ အပ္ပဇာနန္တော, ‘‘ဣဒံ အကုသလ’’န္တိ ယထာဘူတံ အပ္ပဇာနန္တော, ‘ဣဒံ ကုသလ’န္တိ ဝါ ဗျာကရေယျံ, ‘ဣဒံ အကုသလ’န္တိ ဝါ ဗျာကရေယျံ, တံ မမဿ မုသာ. ယံ မမဿ မုသာ, သော မမဿ ဝိဃာတော. ယော မမဿ ဝိဃာတော သော မမဿ အန္တရာယော’တိ. ဣတိ သော မုသာဝါဒဘယာ မုသာဝါဒပရိဇေဂုစ္ဆာ နေဝိဒံ ကုသလန္တိ ဗျာကရောတိ, န ပနိဒံ အကုသလန္တိ ဗျာကရောတိ, တတ္ထ တတ္ထ ပဉှံ ပုဋ္ဌော သမာနော ဝါစာဝိက္ခေပံ အာပဇ္ဇတိ အမရာဝိက္ခေပံ – ‘ဧဝန္တိပိ မေ နော; တထာတိပိ မေ နော; အညထာတိပိ မေ နော; နောတိပိ မေ နော; နော နောတိပိ မေ နော’တိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, ပဌမံ ဌာနံ, ယံ အာဂမ္မ ယံ အာရဗ္ဘ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အမရာဝိက္ခေပိကာ တတ္ထ တတ္ထ ပဉှံ ပုဋ္ဌာ သမာနာ ဝါစာဝိက္ခေပံ အာပဇ္ဇန္တိ အမရာဝိက္ခေပံ.

६२. इथे, भिक्षूंनो, एखादा श्रमण किंवा ब्राह्मण 'हे कुशल आहे' हे यथार्थपणे जाणत नाही, आणि 'हे अकुशल आहे' हे यथार्थपणे जाणत नाही. त्याच्या मनात असा विचार येतो – 'मी "हे कुशल आहे" हे यथार्थपणे जाणत नाही, आणि "हे अकुशल आहे" हे यथार्थपणे जाणत नाही. जर मी "हे कुशल आहे" हे यथार्थपणे न जाणता आणि "हे अकुशल आहे" हे यथार्थपणे न जाणता, "हे कुशल आहे" असे स्पष्टीकरण दिले किंवा "हे अकुशल आहे" असे स्पष्टीकरण दिले, तर ते माझे असत्य ठरेल. जे माझे असत्य ठरेल, तो माझा मनस्ताप होईल. जो माझा मनस्ताप होईल, तो माझ्यासाठी अडथळा ठरेल.' अशा प्रकारे, असत्य बोलण्याच्या भयाने आणि असत्य बोलण्याच्या तिटकाऱ्यामुळे, तो 'हे कुशल आहे' असेही सांगत नाही आणि 'हे अकुशल आहे' असेही सांगत नाही. वेगवेगळ्या विषयांवर प्रश्न विचारला असता, तो शब्दांचा विक्षेप करतो, अमराविक्षेप करतो – 'माझे मत असेही नाही; माझे मत तसेही नाही; माझे मत अन्य प्रकारेही नाही; माझे मत नाही असेही नाही; आणि माझे मत नाही असे नाही, असेही नाही.' भिक्षूंनो, हे पहिले कारण आहे, ज्याचा आधार घेऊन, ज्याला उद्देशून काही श्रमण आणि ब्राह्मण अमराविक्षेपिक बनतात आणि वेगवेगळ्या विषयांवर प्रश्न विचारले असता शब्दांचा विक्षेप करतात, अमराविक्षेप करतात.

---

၆၃. ‘‘ဒုတိယေ စ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ကိမာဂမ္မ ကိမာရဗ္ဘ အမရာဝိက္ခေပိကာ တတ္ထ တတ္ထ ပဉှံ ပုဋ္ဌာ သမာနာ ဝါစာဝိက္ခေပံ အာပဇ္ဇန္တိ အမရာဝိက္ခေပံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ‘ဣဒံ ကုသလ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ, ‘ဣဒံ အကုသလ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ ခေါ ‘‘ဣဒံ ကုသလ’’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာမိ, ‘‘ဣဒံ အကုသလ’’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာမိ. အဟဉ္စေ ခေါ ပန ‘‘ဣဒံ ကုသလ’’န္တိ ယထာဘူတံ အပ္ပဇာနန္တော, ‘‘ဣဒံ အကုသလ’’န္တိ ယထာဘူတံ အပ္ပဇာနန္တော, ‘‘ဣဒံ ကုသလ’’န္တိ ဝါ ဗျာကရေယျံ, ‘‘ဣဒံ အကုသလ’န္တိ ဝါ ဗျာကရေယျံ, တတ္ထ မေ အဿ ဆန္ဒော ဝါ ရာဂေါ ဝါ ဒေါသော ဝါ ပဋိဃော ဝါ. ယတ္ထ မေ အဿ ဆန္ဒော ဝါ ရာဂေါ ဝါ ဒေါသော ဝါ ပဋိဃော ဝါ, တံ မမဿ ဥပါဒါနံ. ယံ မမဿ ဥပါဒါနံ, သော မမဿ ဝိဃာတော. ယော မမဿ ဝိဃာတော, သော မမဿ အန္တရာယော’တိ. ဣတိ သော ဥပါဒါနဘယာ ဥပါဒါနပရိဇေဂုစ္ဆာ နေဝိဒံ ကုသလန္တိ ဗျာကရောတိ, န ပနိဒံ အကုသလန္တိ ဗျာကရောတိ, တတ္ထ တတ္ထ ပဉှံ ပုဋ္ဌော သမာနော ဝါစာဝိက္ခေပံ အာပဇ္ဇတိ အမရာဝိက္ခေပံ – ‘ဧဝန္တိပိ မေ နော; တထာတိပိ မေ နော; အညထာတိပိ မေ နော; နောတိပိ မေ နော; နော နောတိပိ မေ နော’တိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုတိယံ ဌာနံ, ယံ အာဂမ္မ ယံ အာရဗ္ဘ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အမရာဝိက္ခေပိကာ [Pg.25] တတ္ထ တတ္ထ ပဉှံ ပုဋ္ဌာ သမာနာ ဝါစာဝိက္ခေပံ အာပဇ္ဇန္တိ အမရာဝိက္ခေပံ.

६३. आणि दुसऱ्या प्रसंगी, पूजनीय श्रमण आणि ब्राह्मण कशाचा आधार घेऊन, कशाला उद्देशून अमराविक्षेपिक बनतात आणि वेगवेगळ्या विषयांवर प्रश्न विचारले असता शब्दांचा विक्षेप करतात, अमराविक्षेप करतात? इथे, भिक्षूंनो, एखादा श्रमण किंवा ब्राह्मण 'हे कुशल आहे' हे यथार्थपणे जाणत नाही, आणि 'हे अकुशल आहे' हे यथार्थपणे जाणत नाही. त्याच्या मनात असा विचार येतो – 'मी "हे कुशल आहे" हे यथार्थपणे जाणत नाही, आणि "हे अकुशल आहे" हे यथार्थपणे जाणत नाही. जर मी "हे कुशल आहे" हे यथार्थपणे न जाणता आणि "हे अकुशल आहे" हे यथार्थपणे न जाणता, "हे कुशल आहे" असे स्पष्टीकरण दिले किंवा "हे अकुशल आहे" असे स्पष्टीकरण दिले, तर त्याविषयी माझ्या मनात छंद (इच्छा), राग (आसक्ती), द्वेष किंवा प्रतिघ (क्रोध) उत्पन्न होईल. ज्या विषयात माझ्या मनात छंद, राग, द्वेष किंवा प्रतिघ उत्पन्न होईल, ते माझे उपादान (आसक्ती) ठरेल. जे माझे उपादान ठरेल, तो माझा मनस्ताप होईल. जो माझा मनस्ताप होईल, तो माझ्यासाठी अडथळा ठरेल.' अशा प्रकारे, उपादानाच्या भयाने आणि उपादानाच्या तिटकाऱ्यामुळे, तो 'हे कुशल आहे' असेही सांगत नाही आणि 'हे अकुशल आहे' असेही सांगत नाही. वेगवेगळ्या विषयांवर प्रश्न विचारला असता, तो शब्दांचा विक्षेप करतो, अमराविक्षेप करतो – 'माझे मत असेही नाही; माझे मत तसेही नाही; माझे मत अन्य प्रकारेही नाही; माझे मत नाही असेही नाही; आणि माझे मत नाही असे नाही, असेही नाही.' भिक्षूंनो, हे दुसरे कारण आहे, ज्याचा आधार घेऊन, ज्याला उद्देशून काही श्रमण आणि ब्राह्मण अमराविक्षेपिक बनतात आणि वेगवेगळ्या विषयांवर प्रश्न विचारले असता शब्दांचा विक्षेप करतात, अमराविक्षेप करतात.

---

၆၄. ‘‘တတိယေ စ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ကိမာဂမ္မ ကိမာရဗ္ဘ အမရာဝိက္ခေပိကာ တတ္ထ တတ္ထ ပဉှံ ပုဋ္ဌာ သမာနာ ဝါစာဝိက္ခေပံ အာပဇ္ဇန္တိ အမရာဝိက္ခေပံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ‘ဣဒံ ကုသလ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ, ‘ဣဒံ အကုသလ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ ခေါ ‘‘ဣဒံ ကုသလ’’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာမိ, ‘‘ဣဒံ အကုသလ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာမိ. အဟဉ္စေ ခေါ ပန ‘‘ဣဒံ ကုသလ’’န္တိ ယထာဘူတံ အပ္ပဇာနန္တော ‘‘ဣဒံ အကုသလ’’န္တိ ယထာဘူတံ အပ္ပဇာနန္တော ‘‘ဣဒံ ကုသလ’’န္တိ ဝါ ဗျာကရေယျံ, ‘‘ဣဒံ အကုသလ’’န္တိ ဝါ ဗျာကရေယျံ. သန္တိ ဟိ ခေါ သမဏဗြာဟ္မဏာ ပဏ္ဍိတာ နိပုဏာ ကတပရပ္ပဝါဒါ ဝါလဝေဓိရူပါ, တေ ဘိန္ဒန္တာ မညေ စရန္တိ ပညာဂတေန ဒိဋ္ဌိဂတာနိ, တေ မံ တတ္ထ သမနုယုဉ္ဇေယျုံ သမနုဂါဟေယျုံ သမနုဘာသေယျုံ. ယေ မံ တတ္ထ သမနုယုဉ္ဇေယျုံ သမနုဂါဟေယျုံ သမနုဘာသေယျုံ, တေသာဟံ န သမ္ပာယေယျံ. ယေသာဟံ န သမ္ပာယေယျံ, သော မမဿ ဝိဃာတော. ယော မမဿ ဝိဃာတော, သော မမဿ အန္တရာယော’တိ. ဣတိ သော အနုယောဂဘယာ အနုယောဂပရိဇေဂုစ္ဆာ နေဝိဒံ ကုသလန္တိ ဗျာကရောတိ, န ပနိဒံ အကုသလန္တိ ဗျာကရောတိ, တတ္ထ တတ္ထ ပဉှံ ပုဋ္ဌော သမာနော ဝါစာဝိက္ခေပံ အာပဇ္ဇတိ အမရာဝိက္ခေပံ – ‘ဧဝန္တိပိ မေ နော; တထာတိပိ မေ နော; အညထာတိပိ မေ နော; နောတိပိ မေ နော; နော နောတိပိ မေ နော’တိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, တတိယံ ဌာနံ, ယံ အာဂမ္မ ယံ အာရဗ္ဘ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အမရာဝိက္ခေပိကာ တတ္ထ တတ္ထ ပဉှံ ပုဋ္ဌာ သမာနာ ဝါစာဝိက္ခေပံ အာပဇ္ဇန္တိ အမရာဝိက္ခေပံ.

६४. आणि तिसऱ्या प्रसंगी, पूजनीय श्रमण आणि ब्राह्मण कशाचा आधार घेऊन, कशाला उद्देशून अमराविक्षेपिक बनतात आणि वेगवेगळ्या विषयांवर प्रश्न विचारले असता शब्दांचा विक्षेप करतात, अमराविक्षेप करतात? इथे, भिक्षूंनो, एखादा श्रमण किंवा ब्राह्मण 'हे कुशल आहे' हे यथार्थपणे जाणत नाही, आणि 'हे अकुशल आहे' हे यथार्थपणे जाणत नाही. त्याच्या मनात असा विचार येतो – 'मी "हे कुशल आहे" हे यथार्थपणे जाणत नाही, आणि "हे अकुशल आहे" हे यथार्थपणे जाणत नाही. जर मी "हे कुशल आहे" हे यथार्थपणे न जाणता आणि "हे अकुशल आहे" हे यथार्थपणे न जाणता, "हे कुशल आहे" असे स्पष्टीकरण दिले किंवा "हे अकुशल आहे" असे स्पष्टीकरण दिले, तर (अडचण होईल). कारण असे काही श्रमण आणि ब्राह्मण आहेत जे पंडित, निपुण, परमतांचे जाणकार आणि केसाचे दोन भाग करणाऱ्या धनुर्धरांसारखे आहेत. ते आपल्या प्रज्ञेने इतरांच्या चुकीच्या मतांचे खंडन करत फिरतात. ते मला या विषयावर प्रश्न विचारतील, माझ्या कारणांची चौकशी करतील आणि माझ्याशी वाद घालतील. जे मला प्रश्न विचारतील, चौकशी करतील आणि वाद घालतील, त्यांना मी समाधानकारक उत्तर देऊ शकणार नाही. जर मी समाधानकारक उत्तर देऊ शकलो नाही, तर तो माझा मनस्ताप होईल. जो माझा मनस्ताप होईल, तो माझ्यासाठी अडथळा ठरेल.' अशा प्रकारे, वादविवादाच्या भयाने आणि वादविवादाच्या तिटकाऱ्यामुळे, तो 'हे कुशल आहे' असेही सांगत नाही आणि 'हे अकुशल आहे' असेही सांगत नाही. वेगवेगळ्या विषयांवर प्रश्न विचारला असता, तो शब्दांचा विक्षेप करतो, अमराविक्षेप करतो – 'माझे मत असेही नाही; माझे मत तसेही नाही; माझे मत अन्य प्रकारेही नाही; माझे मत नाही असेही नाही; आणि माझे मत नाही असे नाही, असेही नाही.' भिक्षूंनो, हे तिसरे कारण आहे, ज्याचा आधार घेऊन, ज्याला उद्देशून काही श्रमण आणि ब्राह्मण अमराविक्षेपिक बनतात आणि वेगवेगळ्या विषयांवर प्रश्न विचारले असता शब्दांचा विक्षेप करतात, अमराविक्षेप करतात.

---

၆၅. ‘‘စတုတ္ထေ စ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ကိမာဂမ္မ ကိမာရဗ္ဘ အမရာဝိက္ခေပိကာ တတ္ထ တတ္ထ ပဉှံ ပုဋ္ဌာ သမာနာ ဝါစာဝိက္ခေပံ အာပဇ္ဇန္တိ အမရာဝိက္ခေပံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ မန္ဒော ဟောတိ မောမူဟော. သော မန္ဒတ္တာ မောမူဟတ္တာ တတ္ထ တတ္ထ ပဉှံ ပုဋ္ဌော သမာနော ဝါစာဝိက္ခေပံ အာပဇ္ဇတိ အမရာဝိက္ခေပံ – ‘အတ္ထိ ပရော လောကော’တိ ဣတိ စေ မံ ပုစ္ဆသိ, ‘အတ္ထိ ပရော လောကော’တိ ဣတိ စေ မေ [Pg.26] အဿ, ‘အတ္ထိ ပရော လောကော’တိ ဣတိ တေ နံ ဗျာကရေယျံ, ‘ဧဝန္တိပိ မေ နော, တထာတိပိ မေ နော, အညထာတိပိ မေ နော, နောတိပိ မေ နော, နော နောတိပိ မေ နော’တိ. ‘နတ္ထိ ပရော လောကော…ပေ… ‘အတ္ထိ စ နတ္ထိ စ ပရော လောကော…ပေ… ‘နေဝတ္ထိ န နတ္ထိ ပရော လောကော…ပေ… ‘အတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ …ပေ… ‘နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ…ပေ… ‘အတ္ထိ စ နတ္ထိ စ သတ္တာ ဩပပါတိကာ…ပေ… ‘နေဝတ္ထိ န နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ…ပေ… ‘အတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော…ပေ… ‘နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော…ပေ… ‘အတ္ထိ စ နတ္ထိ စ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော…ပေ… ‘နေဝတ္ထိ န နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော…ပေ… ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ…ပေ… ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ…ပေ… ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဣတိ စေ မံ ပုစ္ဆသိ, ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဣတိ စေ မေ အဿ, ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဣတိ တေ နံ ဗျာကရေယျံ, ‘ဧဝန္တိပိ မေ နော, တထာတိပိ မေ နော, အညထာတိပိ မေ နော, နောတိပိ မေ နော, နော နောတိပိ မေ နော’တိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, စတုတ္ထံ ဌာနံ, ယံ အာဂမ္မ ယံ အာရဗ္ဘ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အမရာဝိက္ခေပိကာ တတ္ထ တတ္ထ ပဉှံ ပုဋ္ဌာ သမာနာ ဝါစာဝိက္ခေပံ အာပဇ္ဇန္တိ အမရာဝိက္ခေပံ.

६५. आणि चौथ्या वादात, ते पूजनीय श्रमण-ब्राह्मण कोणत्या कारणास्तव, कशाचा आधार घेऊन 'अमराविक्खेपिक' (निसरड्या माशासारखे निसटणारे किंवा अनिश्चित मत मांडणारे) बनतात आणि वेगवेगळ्या प्रश्नांवर विचारले असता शब्दांचा खेळ करून धरसोडीची उत्तरे देतात? भिक्खूहो, या जगात एखादा श्रमण किंवा ब्राह्मण मंद आणि अत्यंत मूढ असतो. तो आपल्या मंदतेमुळे आणि मूढतेमुळे वेगवेगळ्या प्रश्नांवर विचारले असता शब्दांचा खेळ करून धरसोडीची उत्तरे देतो — 'परलोक आहे का?' असे जर तू मला विचारलेस, आणि 'परलोक आहे' असे माझे मत असते, तर मी तुला 'परलोक आहे' असे उत्तर दिले असते. परंतु माझे मत असेही नाही (की परलोक आहे), तसेही नाही (की परलोक नाही), अन्यथा (वेगळे) देखील नाही, 'नाही' असेही नाही, आणि 'नाही असे नाही' असेही नाही. 'परलोक नाही का?'... 'परलोक आहे आणि नाही दोन्ही आहे का?'... 'परलोक नाही आणि नाही असेही नाही का?'... 'औपपातिक (स्वयं-उत्पन्न) प्राणी असतात का?'... 'औपपातिक प्राणी नसतात का?'... 'औपपातिक प्राणी असतात आणि नसतात दोन्ही का?'... 'औपपातिक प्राणी नसतात आणि नसतात असेही नाही का?'... 'चांगल्या आणि वाईट कर्मांचे फळ किंवा विपाक असतो का?'... 'चांगल्या आणि वाईट कर्मांचे फळ किंवा विपाक नसतो का?'... 'चांगल्या आणि वाईट कर्मांचे फळ किंवा विपाक असतो आणि नसतो दोन्ही का?'... 'चांगल्या आणि वाईट कर्मांचे फळ किंवा विपाक नसतो आणि नसतो असेही नाही का?'... 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात का?'... 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात का?'... 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात आणि नसतात दोन्ही का?'... 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात आणि नसतात असेही नाही का?' असे जर तू मला विचारलेस, आणि 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात आणि नसतात असेही नाही' असे माझे मत असते, तर मी तुला 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात आणि नसतात असेही नाही' असे उत्तर दिले असते. परंतु माझे मत असेही नाही, तसेही नाही, अन्यथा देखील नाही, 'नाही' असेही नाही, आणि 'नाही असे नाही' असेही नाही. भिक्खूहो, हे चौथे स्थान आहे, ज्याचा आधार घेऊन, ज्याला अनुसरून काही श्रमण-ब्राह्मण 'अमराविक्खेपिक' बनतात आणि वेगवेगळ्या प्रश्नांवर विचारले असता शब्दांचा खेळ करून धरसोडीची उत्तरे देतात।

---

၆၆. ‘‘ဣမေဟိ ခေါ တေ, ဘိက္ခဝေ, သမဏဗြာဟ္မဏာ အမရာဝိက္ခေပိကာ တတ္ထ တတ္ထ ပဉှံ ပုဋ္ဌာ သမာနာ ဝါစာဝိက္ခေပံ အာပဇ္ဇန္တိ အမရာဝိက္ခေပံ စတူဟိ ဝတ္ထူဟိ. ယေ ဟိ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ အမရာဝိက္ခေပိကာ တတ္ထ တတ္ထ ပဉှံ ပုဋ္ဌာ သမာနာ ဝါစာဝိက္ခေပံ အာပဇ္ဇန္တိ အမရာဝိက္ခေပံ, သဗ္ဗေ တေ ဣမေဟေဝ စတူဟိ ဝတ္ထူဟိ, ဧတေသံ ဝါ အညတရေန, နတ္ထိ ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ…ပေ… ယေဟိ တထာဂတဿ ယထာဘုစ္စံ ဝဏ္ဏံ သမ္မာ ဝဒမာနာ ဝဒေယျုံ.

६६. भिक्खूहो, ते श्रमण-ब्राह्मण जे 'अमराविक्खेपिक' आहेत, वेगवेगळ्या प्रश्नांवर विचारले असता या चार कारणांमुळे शब्दांचा खेळ करून धरसोडीची उत्तरे देतात. भिक्खूहो, जे कोणी श्रमण किंवा ब्राह्मण 'अमराविक्खेपिक' आहेत आणि वेगवेगळ्या प्रश्नांवर विचारले असता शब्दांचा खेळ करून धरसोडीची उत्तरे देतात, ते सर्व या चार कारणांमुळेच किंवा यांपैकी एखाद्या कारणामुळेच असे करतात; याशिवाय इतर कोणतेही कारण नाही... (पे)... ज्या गुणांमुळे तथागतांची खरी आणि यथायोग्य स्तुती करणारे लोक योग्य प्रकारे स्तुती करू शकतील।

---

အဓိစ္စသမုပ္ပန္နဝါဒေါ

अधिच्चसमुप्पन्नवाद (आकस्मिक किंवा अहेतुक उत्पत्तीचा सिद्धांत)

---

၆၇. ‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နိကာ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နံ အတ္တာနဉ္စ လောကဉ္စ ပညပေန္တိ ဒွီဟိ ဝတ္ထူဟိ. တေ စ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ [Pg.27] ကိမာဂမ္မ ကိမာရဗ္ဘ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နိကာ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နံ အတ္တာနဉ္စ လောကဉ္စ ပညပေန္တိ ဒွီဟိ ဝတ္ထူဟိ?

६७. भिक्खूहो, काही श्रमण-ब्राह्मण असे आहेत जे 'अधिच्चसमुप्पन्निक' (आकस्मिक उत्पत्तीवादी) आहेत, जे दोन कारणांवरून आत्मा आणि जगाची उत्पत्ती आकस्मिक (अहेतुक) मानतात. ते पूजनीय श्रमण-ब्राह्मण कोणत्या कारणास्तव, कशाचा आधार घेऊन 'अधिच्चसमुप्पन्निक' बनतात आणि दोन कारणांवरून आत्मा आणि जगाची उत्पत्ती आकस्मिक मानतात?

---

၆၈. ‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, အသညသတ္တာ နာမ ဒေဝါ. သညုပ္ပာဒါ စ ပန တေ ဒေဝါ တမှာ ကာယာ စဝန္တိ. ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဝိဇ္ဇတိ, ယံ အညတရော သတ္တော တမှာ ကာယာ စဝိတွာ ဣတ္ထတ္တံ အာဂစ္ဆတိ. ဣတ္ထတ္တံ အာဂတော သမာနော အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ. အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော အာတပ္ပမနွာယ ပဓာနမနွာယ အနုယောဂမနွာယ အပ္ပမာဒမနွာယ သမ္မာမနသိကာရမနွာယ တထာရူပံ စေတောသမာဓိံ ဖုသတိ, ယထာသမာဟိတေ စိတ္တေ သညုပ္ပာဒံ အနုဿရတိ, တတော ပရံ နာနုဿရတိ. သော ဧဝမာဟ – ‘အဓိစ္စသမုပ္ပန္နော အတ္တာ စ လောကော စ. တံ ကိဿ ဟေတု? အဟဉှိ ပုဗ္ဗေ နာဟောသိံ, သောမှိ ဧတရဟိ အဟုတွာ သန္တတာယ ပရိဏတော’တိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, ပဌမံ ဌာနံ, ယံ အာဂမ္မ ယံ အာရဗ္ဘ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နိကာ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နံ အတ္တာနဉ္စ လောကဉ္စ ပညပေန္တိ.

६८. भिक्खूहो, 'असंज्ञसत्त' (संज्ञा नसलेले किंवा चेतना नसलेले) नावाचे देव आहेत. जेव्हा त्यांच्यामध्ये संज्ञेचा (चेतनेचा) उदय होतो, तेव्हा ते देव त्या लोकांतून च्युत होतात (मरण पावतात). भिक्खूहो, अशी शक्यता असते की, एखादा प्राणी त्या लोकांतून च्युत होऊन या मनुष्यलोकात जन्म घेतो. या लोकात आल्यावर तो गृहस्थाश्रमाचा त्याग करून बेघर होऊन प्रव्रज्या घेतो. गृहस्थाश्रमाचा त्याग करून प्रव्रजित झाल्यावर, तो तीव्र प्रयत्न, दृढ साधना, निरंतर अभ्यास, अप्रमाद (जागरूकता) आणि सम्यक मनसिकार (योग्य विचार) यांच्या बळावर अशा प्रकारची चित्त-एकाग्रता (समाधी) प्राप्त करतो, ज्या समाधीयुक्त चित्ताने त्याला केवळ संज्ञेच्या उदयाचेच (या जन्मातील पहिल्या चेतनेचे) स्मरण होते, परंतु त्यापूर्वीचे काहीही स्मरण होत नाही. तो असे म्हणतो — 'आत्मा आणि जग हे आकस्मिकपणे (अहेतुक) उत्पन्न झाले आहेत. ते कशामुळे? कारण मी पूर्वी नव्हतो; तो मी पूर्वी नसतानाही आता अस्तित्वात आलो आहे.' भिक्खूहो, हे पहिले स्थान आहे, ज्याचा आधार घेऊन, ज्याला अनुसरून काही श्रमण-ब्राह्मण 'अधिच्चसमुप्पन्निक' बनतात आणि आत्मा व जगाची उत्पत्ती आकस्मिक मानतात।

---

၆၉. ‘‘ဒုတိယေ စ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ကိမာဂမ္မ ကိမာရဗ္ဘ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နိကာ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နံ အတ္တာနဉ္စ လောကဉ္စ ပညပေန္တိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ တက္ကီ ဟောတိ ဝီမံသီ. သော တက္ကပရိယာဟတံ ဝီမံသာနုစရိတံ သယံပဋိဘာနံ ဧဝမာဟ – ‘အဓိစ္စသမုပ္ပန္နော အတ္တာ စ လောကော စာ’တိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုတိယံ ဌာနံ, ယံ အာဂမ္မ ယံ အာရဗ္ဘ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နိကာ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နံ အတ္တာနဉ္စ လောကဉ္စ ပညပေန္တိ.

६९. आणि दुसऱ्या वादात, ते पूजनीय श्रमण-ब्राह्मण कोणत्या कारणास्तव, कशाचा आधार घेऊन 'अधिच्चसमुप्पन्निक' बनतात आणि आत्मा व जगाची उत्पत्ती आकस्मिक मानतात? भिक्खूहो, या जगात एखादा श्रमण किंवा ब्राह्मण तार्किक (तर्क करणारा) आणि मीमांसक (विचार करणारा) असतो. तो स्वतःच्या तर्काने आणि मीमांसेने सिद्ध केलेले स्वतःचे मत मांडतो की — 'आत्मा आणि जग हे आकस्मिकपणे उत्पन्न झाले आहेत.' भिक्खूहो, हे दुसरे स्थान आहे, ज्याचा आधार घेऊन, ज्याला अनुसरून काही श्रमण-ब्राह्मण 'अधिच्चसमुप्पन्निक' बनतात आणि आत्मा व जगाची उत्पत्ती आकस्मिक मानतात।

---

၇၀. ‘‘ဣမေဟိ ခေါ တေ, ဘိက္ခဝေ, သမဏဗြာဟ္မဏာ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နိကာ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နံ အတ္တာနဉ္စ လောကဉ္စ ပညပေန္တိ ဒွီဟိ ဝတ္ထူဟိ. ယေ ဟိ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နိကာ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နံ အတ္တာနဉ္စ လောကဉ္စ ပညပေန္တိ, သဗ္ဗေ တေ ဣမေဟေဝ ဒွီဟိ ဝတ္ထူဟိ, ဧတေသံ ဝါ အညတရေန, နတ္ထိ ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ…ပေ… ယေဟိ တထာဂတဿ ယထာဘုစ္စံ ဝဏ္ဏံ သမ္မာ ဝဒမာနာ ဝဒေယျုံ.

७०. भिक्खूहो, ते श्रमण-ब्राह्मण जे 'अधिच्चसमुप्पन्निक' आहेत, या दोन कारणांमुळे आत्मा आणि जगाची उत्पत्ती आकस्मिक मानतात. भिक्खूहो, जे कोणी श्रमण किंवा ब्राह्मण 'अधिच्चसमुप्पन्निक' आहेत आणि आत्मा व जगाची उत्पत्ती आकस्मिक मानतात, ते सर्व या दोन कारणांमुळेच किंवा यांपैकी एखाद्या कारणामुळेच असे मानतात; याशिवाय इतर कोणतेही कारण नाही... (पे)... ज्या गुणांमुळे तथागतांची खरी आणि यथायोग्य स्तुती करणारे लोक योग्य प्रकारे स्तुती करू शकतील।

---

၇၁. ‘‘ဣမေဟိ ခေါ တေ, ဘိက္ခဝေ, သမဏဗြာဟ္မဏာ ပုဗ္ဗန္တကပ္ပိကာ ပုဗ္ဗန္တာနုဒိဋ္ဌိနော ပုဗ္ဗန္တံ အာရဗ္ဘ အနေကဝိဟိတာနိ အဓိမုတ္တိပဒါနိ အဘိဝဒန္တိ အဋ္ဌာရသဟိ [Pg.28] ဝတ္ထူဟိ. ယေ ဟိ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ပုဗ္ဗန္တကပ္ပိကာ ပုဗ္ဗန္တာနုဒိဋ္ဌိနော ပုဗ္ဗန္တမာရဗ္ဘ အနေကဝိဟိတာနိ အဓိမုတ္တိပဒါနိ အဘိဝဒန္တိ, သဗ္ဗေ တေ ဣမေဟေဝ အဋ္ဌာရသဟိ ဝတ္ထူဟိ, ဧတေသံ ဝါ အညတရေန, နတ္ထိ ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ.

७१. भिक्खूहो, ते श्रमण-ब्राह्मण जे 'पुब्बन्तकप्पिक' (भूतकाळाविषयी कल्पना करणारे) आणि 'पुब्बन्तानुदिट्ठिनो' (भूतकाळाविषयीच्या मतांचे अनुसरण करणारे) आहेत, ते भूतकाळाला अनुसरून अठरा कारणांवरून विविध प्रकारची चुकीची मते मांडतात. भिक्खूहो, जे कोणी श्रमण किंवा ब्राह्मण 'पुब्बन्तकप्पिक' आणि 'पुब्बन्तानुदिट्ठिनो' आहेत आणि भूतकाळाला अनुसरून विविध प्रकारची चुकीची मते मांडतात, ते सर्व या अठरा कारणांमुळेच किंवा यांपैकी एखाद्या कारणामुळेच असे करतात; याशिवाय इतर कोणतेही कारण नाही।

---

၇၂. ‘‘တယိဒံ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ပဇာနာတိ – ‘ဣမေ ဒိဋ္ဌိဋ္ဌာနာ ဧဝံဂဟိတာ ဧဝံပရာမဋ္ဌာ ဧဝံဂတိကာ ဘဝန္တိ ဧဝံအဘိသမ္ပရာယာ’တိ. တဉ္စ တထာဂတော ပဇာနာတိ, တတော စ ဥတ္တရိတရံ ပဇာနာတိ, တဉ္စ ပဇာနနံ န ပရာမသတိ, အပရာမသတော စဿ ပစ္စတ္တညေဝ နိဗ္ဗုတိ ဝိဒိတာ. ဝေဒနာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ဝိဒိတွာ အနုပါဒါဝိမုတ္တော, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော.

७२. “भिक्षूंनो, तथागत हे जाणतात – ‘या दृष्टींचे (मतांचे) अशा प्रकारे ग्रहण केल्यास, अशा प्रकारे त्यांना चिकटून राहिल्यास, अशी गती होते आणि असा परलोक (भविष्य) प्राप्त होतो.’ तथागत हेही जाणतात आणि याहूनही श्रेष्ठ जे आहे तेही जाणतात. ते जाणूनही ते त्याला चिकटून राहत नाहीत (आसक्त होत नाहीत). आसक्त न झाल्यामुळे त्यांना स्वतःच निर्वाणाची (शांतीची) अनुभूती झाली आहे. भिक्षूंनो, वेदनांची उत्पत्ती (समुदय), त्यांचा अस्त (लय), त्यांचे आस्वादन (सुखद बाजू), त्यांचे दुष्परिणाम (आदीनव) आणि त्यांच्यापासून सुटका (निस्सरण) हे यथार्थपणे जाणून, तथागत कोणत्याही उपादानाशिवाय (आसक्तीशिवाय) विमुक्त झाले आहेत.”

---

၇၃. ‘‘ဣမေ ခေါ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ ဂမ္ဘီရာ ဒုဒ္ဒသာ ဒုရနုဗောဓာ သန္တာ ပဏီတာ အတက္ကာဝစရာ နိပုဏာ ပဏ္ဍိတဝေဒနီယာ, ယေ တထာဂတော သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေတိ, ယေဟိ တထာဂတဿ ယထာဘုစ္စံ ဝဏ္ဏံ သမ္မာ ဝဒမာနာ ဝဒေယျုံ.

७३. “भिक्षूंनो, हेच ते गंभीर, दुर्दर्शक (पाहण्यास कठीण), दुर्बोध (समजण्यास कठीण), शांत, प्रणीत (उत्कृष्ट), केवळ तर्काच्या पलीकडचे (अतर्कावचर), सूक्ष्म आणि विद्वानांनाच अनुभवता येण्याजोगे धर्म आहेत, जे तथागतांनी स्वतः अभिज्ञेने (विशिष्ट ज्ञानाने) साक्षात करून प्रगट केले आहेत; आणि ज्यांच्याद्वारे तथागतांची यथार्थ स्तुती करू इच्छिणारे लोक योग्य प्रकारे स्तुती करू शकतील.”

---

ဒုတိယဘာဏဝါရော.

दुसरा भाणवार (दुसरा भाग समाप्त).

---

အပရန္တကပ္ပိကာ

अपरंतकप्पिका (भविष्याविषयी विचार करणारे)

---

၇၄. ‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အပရန္တကပ္ပိကာ အပရန္တာနုဒိဋ္ဌိနော, အပရန္တံ အာရဗ္ဘ အနေကဝိဟိတာနိ အဓိမုတ္တိပဒါနိ အဘိဝဒန္တိ စတုစတ္တာရီသာယ ဝတ္ထူဟိ. တေ စ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ကိမာဂမ္မ ကိမာရဗ္ဘ အပရန္တကပ္ပိကာ အပရန္တာနုဒိဋ္ဌိနော အပရန္တံ အာရဗ္ဘ အနေကဝိဟိတာနိ အဓိမုတ္တိပဒါနိ အဘိဝဒန္တိ စတုစတ္တာရီသာယ ဝတ္ထူဟိ?

७४. “भिक्षूंनो, काही असे श्रमण व ब्राह्मण आहेत जे भविष्याविषयी विचार करणारे (अपरंतकप्पिका) व भविष्याविषयीच दृष्टी बाळगणारे (अपरंतानुदिट्ठिनो) आहेत. ते भविष्याला अनुसरून चव्वेचाळीस मुद्द्यांच्या (वस्तूंच्या) आधारे विविध प्रकारची मते मांडतात. ते पूजनीय श्रमण व ब्राह्मण कशाचा आश्रय घेऊन, कशाच्या आधारे भविष्याविषयी विचार करणारे व भविष्याविषयी दृष्टी बाळगणारे बनून, भविष्याला अनुसरून चव्वेचाळीस मुद्द्यांच्या आधारे विविध प्रकारची मते मांडतात?”

---

သညီဝါဒေါ

संज्ञीवाद (मृत्य्यूनंतर संज्ञा असण्याविषयीचा वाद)

---

၇၅. ‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဥဒ္ဓမာဃာတနိကာ သညီဝါဒါ ဥဒ္ဓမာဃာတနံ သညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ သောဠသဟိ ဝတ္ထူဟိ. တေ [Pg.29] စ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ကိမာဂမ္မ ကိမာရဗ္ဘ ဥဒ္ဓမာဃာတနိကာ သညီဝါဒါ ဥဒ္ဓမာဃာတနံ သညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ သောဠသဟိ ဝတ္ထူဟိ?

७५. “भिक्षूंनो, काही असे श्रमण व ब्राह्मण आहेत जे मृत्यूनंतर अस्तित्वाची धारणा ठेवणारे (उद्धमाघातनिका) आणि मृत्यूनंतर आत्मा संज्ञी (सचेतन/संज्ञा असलेला) असतो असा वाद मांडणारे (संज्ञीवादा) आहेत. ते मृत्यूनंतर आत्म्याला संज्ञी मानून सोळा मुद्द्यांच्या आधारे त्याचे प्रतिपादन करतात. ते पूजनीय श्रमण व ब्राह्मण कशाचा आश्रय घेऊन, कशाच्या आधारे मृत्यूनंतर अस्तित्वाची धारणा ठेवणारे व आत्मा संज्ञी असतो असा वाद मांडणारे बनून, मृत्यूनंतर आत्म्याला संज्ञी मानून सोळा मुद्द्यांच्या आधारे त्याचे प्रतिपादन करतात?”

---

၇၆. ‘‘‘ရူပီ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ သညီ’တိ နံ ပညပေန္တိ. ‘အရူပီ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ သညီ’တိ နံ ပညပေန္တိ. ‘ရူပီ စ အရူပီ စ အတ္တာ ဟောတိ…ပေ… နေဝရူပီ နာရူပီ အတ္တာ ဟောတိ… အန္တဝါ အတ္တာ ဟောတိ… အနန္တဝါ အတ္တာ ဟောတိ… အန္တဝါ စ အနန္တဝါ စ အတ္တာ ဟောတိ… နေဝန္တဝါ နာနန္တဝါ အတ္တာ ဟောတိ… ဧကတ္တသညီ အတ္တာ ဟောတိ… နာနတ္တသညီ အတ္တာ ဟောတိ… ပရိတ္တသညီ အတ္တာ ဟောတိ… အပ္ပမာဏသညီ အတ္တာ ဟောတိ… ဧကန္တသုခီ အတ္တာ ဟောတိ… ဧကန္တဒုက္ခီ အတ္တာ ဟောတိ. သုခဒုက္ခီ အတ္တာ ဟောတိ. အဒုက္ခမသုခီ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ သညီ’တိ နံ ပညပေန္တိ.

७६. “ते प्रतिपादन करतात की, ‘आत्मा रूपी (भौतिक रूप असलेला) असतो, मृत्यूनंतर निरोगी (अविनाशी) राहतो आणि संज्ञी (सचेतन) असतो.’ ते प्रतिपादन करतात की, ‘आत्मा अरूपी (अभौतिक) असतो, मृत्यूनंतर निरोगी राहतो आणि संज्ञी असतो.’ ‘आत्मा रूपी व अरूपी दोन्ही असतो... पे... आत्मा रूपीही नसतो आणि अरूपीही नसतो... आत्मा अंतवान (मर्यादित) असतो... आत्मा अनंत (अमर्यादित) असतो... आत्मा अंतवान व अनंत दोन्ही असतो... आत्मा अंतवानही नसतो आणि अनंतही नसतो... आत्मा एकत्वसंज्ञी (एकच संज्ञा असलेला) असतो... आत्मा नानात्वसंज्ञी (विविध संज्ञा असलेला) असतो... आत्मा परित्तसंज्ञी (मर्यादित संज्ञा असलेला) असतो... आत्मा अप्रमाणसंज्ञी (अमर्यादित संज्ञा असलेला) असतो... आत्मा एकांतसुखी (केवळ सुखी) असतो... आत्मा एकांतदुःखी (केवळ दुःखी) असतो... आत्मा सुखदुःखी (सुख आणि दुःख दोन्ही असलेला) असतो... आत्मा अदुःखमसुखी (सुखही नसलेला आणि दुःखही नसलेला) असतो, मृत्यूनंतर निरोगी राहतो आणि संज्ञी असतो’ असे ते प्रतिपादन करतात.”

---

၇၇. ‘‘ဣမေဟိ ခေါ တေ, ဘိက္ခဝေ, သမဏဗြာဟ္မဏာ ဥဒ္ဓမာဃာတနိကာ သညီဝါဒါ ဥဒ္ဓမာဃာတနံ သညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ သောဠသဟိ ဝတ္ထူဟိ. ယေ ဟိ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဥဒ္ဓမာဃာတနိကာ သညီဝါဒါ ဥဒ္ဓမာဃာတနံ သညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ, သဗ္ဗေ တေ ဣမေဟေဝ သောဠသဟိ ဝတ္ထူဟိ, ဧတေသံ ဝါ အညတရေန, နတ္ထိ ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ…ပေ… ယေဟိ တထာဂတဿ ယထာဘုစ္စံ ဝဏ္ဏံ သမ္မာ ဝဒမာနာ ဝဒေယျုံ.

७७. “भिक्षूंनो, या सोळा मुद्द्यांच्या आधारे ते मृत्यूनंतर अस्तित्वाची धारणा ठेवणारे व आत्मा संज्ञी असतो असा वाद मांडणारे श्रमण व ब्राह्मण मृत्यूनंतर आत्म्याला संज्ञी मानून त्याचे प्रतिपादन करतात. भिक्षूंनो, जे कोणी श्रमण किंवा ब्राह्मण मृत्यूनंतर आत्म्याला संज्ञी मानून त्याचे प्रतिपादन करतात, ते सर्व या सोळा मुद्द्यांच्या आधारेच किंवा यांपैकी एखाद्या मुद्द्याच्या आधारेच करतात. याबाहेर कोणताही मार्ग नाही... पे... ज्यांच्याद्वारे तथागतांची यथार्थ स्तुती करू इच्छिणारे लोक योग्य प्रकारे स्तुती करू शकतील.”

---

အသညီဝါဒေါ

असंज्ञीवाद (मृत्य्यूनंतर संज्ञा नसण्याविषयीचा वाद)

---

၇၈. ‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဥဒ္ဓမာဃာတနိကာ အသညီဝါဒါ ဥဒ္ဓမာဃာတနံ အသညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အဋ္ဌဟိ ဝတ္ထူဟိ. တေ စ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ကိမာဂမ္မ ကိမာရဗ္ဘ ဥဒ္ဓမာဃာတနိကာ အသညီဝါဒါ ဥဒ္ဓမာဃာတနံ အသညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အဋ္ဌဟိ ဝတ္ထူဟိ?

७८. “भिक्षूंनो, काही असे श्रमण व ब्राह्मण आहेत जे मृत्यूनंतर अस्तित्वाची धारणा ठेवणारे (उद्धमाघातनिका) आणि मृत्यूनंतर आत्मा असंज्ञी (अचेतन/संज्ञा नसलेला) असतो असा वाद मांडणारे (असंज्ञीवादा) आहेत. ते मृत्यूनंतर आत्म्याला असंज्ञी मानून आठ मुद्द्यांच्या आधारे त्याचे प्रतिपादन करतात. ते पूजनीय श्रमण व ब्राह्मण कशाचा आश्रय घेऊन, कशाच्या आधारे मृत्यूनंतर अस्तित्वाची धारणा ठेवणारे व आत्मा असंज्ञी असतो असा वाद मांडणारे बनून, मृत्यूनंतर आत्म्याला असंज्ञी मानून आठ मुद्द्यांच्या आधारे त्याचे प्रतिपादन करतात?”

---

၇၉. ‘‘‘ရူပီ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ အသညီ’တိ နံ ပညပေန္တိ. ‘အရူပီ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ အသညီ’တိ နံ ပညပေန္တိ. ‘ရူပီ စ အရူပီ စ အတ္တာ ဟောတိ…ပေ… နေဝရူပီ နာရူပီ အတ္တာ ဟောတိ… အန္တဝါ အတ္တာ ဟောတိ… အနန္တဝါ အတ္တာ ဟောတိ… အန္တဝါ စ အနန္တဝါ စ အတ္တာ ဟောတိ… နေဝန္တဝါ နာနန္တဝါ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ အသညီ’တိ နံ ပညပေန္တိ.

७९. “ते प्रतिपादन करतात की, ‘आत्मा रूपी असतो, मृत्यूनंतर निरोगी राहतो आणि असंज्ञी (संज्ञा नसलेला) असतो.’ ते प्रतिपादन करतात की, ‘आत्मा अरूपी असतो, मृत्यूनंतर निरोगी राहतो आणि असंज्ञी असतो.’ ‘आत्मा रूपी व अरूपी दोन्ही असतो... पे... आत्मा रूपीही नसतो आणि अरूपीही नसतो... आत्मा अंतवान असतो... आत्मा अनंत असतो... आत्मा अंतवान व अनंत दोन्ही असतो... आत्मा अंतवानही नसतो आणि अनंतही नसतो, मृत्यूनंतर निरोगी राहतो आणि असंज्ञी असतो’ असे ते प्रतिपादन करतात.”

---

၈၀. ‘‘ဣမေဟိ [Pg.30] ခေါ တေ, ဘိက္ခဝေ, သမဏဗြာဟ္မဏာ ဥဒ္ဓမာဃာတနိကာ အသညီဝါဒါ ဥဒ္ဓမာဃာတနံ အသညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အဋ္ဌဟိ ဝတ္ထူဟိ. ယေ ဟိ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဥဒ္ဓမာဃာတနိကာ အသညီဝါဒါ ဥဒ္ဓမာဃာတနံ အသညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ, သဗ္ဗေ တေ ဣမေဟေဝ အဋ္ဌဟိ ဝတ္ထူဟိ, ဧတေသံ ဝါ အညတရေန, နတ္ထိ ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ…ပေ… ယေဟိ တထာဂတဿ ယထာဘုစ္စံ ဝဏ္ဏံ သမ္မာ ဝဒမာနာ ဝဒေယျုံ.

८०. “भिक्षूंनो, या आठ मुद्द्यांच्या आधारे ते मृत्यूनंतर अस्तित्वाची धारणा ठेवणारे व आत्मा असंज्ञी असतो असा वाद मांडणारे श्रमण व ब्राह्मण मृत्यूनंतर आत्म्याला असंज्ञी मानून त्याचे प्रतिपादन करतात. भिक्षूंनो, जे कोणी श्रमण किंवा ब्राह्मण मृत्यूनंतर आत्म्याला असंज्ञी मानून त्याचे प्रतिपादन करतात, ते सर्व या आठ मुद्द्यांच्या आधारेच किंवा यांपैकी एखाद्या मुद्द्याच्या आधारेच करतात. याबाहेर कोणताही मार्ग नाही... पे... ज्यांच्याद्वारे तथागतांची यथार्थ स्तुती करू इच्छिणारे लोक योग्य प्रकारे स्तुती करू शकतील.”

---

နေဝသညီနာသညီဝါဒေါ

नैवसंज्ञीनासंज्ञीवाद (मृत्य्यूनंतर संज्ञा असणाराही नाही आणि संज्ञा नसणाराही नाही असा वाद)

---

၈၁. ‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဥဒ္ဓမာဃာတနိကာ နေဝသညီနာသညီဝါဒါ, ဥဒ္ဓမာဃာတနံ နေဝသညီနာသညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အဋ္ဌဟိ ဝတ္ထူဟိ. တေ စ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ကိမာဂမ္မ ကိမာရဗ္ဘ ဥဒ္ဓမာဃာတနိကာ နေဝသညီနာသညီဝါဒါ ဥဒ္ဓမာဃာတနံ နေဝသညီနာသညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အဋ္ဌဟိ ဝတ္ထူဟိ?

८१. “भिक्षूंनो, काही असे श्रमण व ब्राह्मण आहेत जे मृत्यूनंतर अस्तित्वाची धारणा ठेवणारे (उद्धमाघातनिका) आणि मृत्यूनंतर आत्मा संज्ञीही नसतो व असंज्ञीही नसतो (नैवसंज्ञीनासंज्ञीवादा) असा वाद मांडणारे आहेत. ते मृत्यूनंतर आत्म्याला संज्ञीही नाही व असंज्ञीही नाही असे मानून आठ मुद्द्यांच्या आधारे त्याचे प्रतिपादन करतात. ते पूजनीय श्रमण व ब्राह्मण कशाचा आश्रय घेऊन, कशाच्या आधारे मृत्यूनंतर अस्तित्वाची धारणा ठेवणारे व आत्मा संज्ञीही नाही व असंज्ञीही नाही असा वाद मांडणारे बनून, मृत्यूनंतर आत्म्याला संज्ञीही नाही व असंज्ञीही नाही असे मानून आठ मुद्द्यांच्या आधारे त्याचे प्रतिपादन करतात?”

---

၈၂. ‘‘‘ရူပီ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ နေဝသညီနာသညီ’တိ နံ ပညပေန္တိ ‘အရူပီ အတ္တာ ဟောတိ…ပေ… ရူပီ စ အရူပီ စ အတ္တာ ဟောတိ… နေဝရူပီ နာရူပီ အတ္တာ ဟောတိ… အန္တဝါ အတ္တာ ဟောတိ… အနန္တဝါ အတ္တာ ဟောတိ… အန္တဝါ စ အနန္တဝါ စ အတ္တာ ဟောတိ… နေဝန္တဝါ နာနန္တဝါ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ နေဝသညီနာသညီ’တိ နံ ပညပေန္တိ.

८२. “ते प्रतिपादन करतात की, ‘आत्मा रूपी असतो, मृत्यूनंतर निरोगी राहतो आणि संज्ञीही नसतो व असंज्ञीही नसतो.’ ‘आत्मा अरूपी असतो... पे... आत्मा रूपी व अरूपी दोन्ही असतो... आत्मा रूपीही नसतो आणि अरूपीही नसतो... आत्मा अंतवान असतो... आत्मा अनंत असतो... आत्मा अंतवान व अनंत दोन्ही असतो... आत्मा अंतवानही नसतो आणि अनंतही नसतो, मृत्यूनंतर निरोगी राहतो आणि संज्ञीही नसतो व असंज्ञीही नसतो’ असे ते प्रतिपादन करतात.”

---

၈၃. ‘‘ဣမေဟိ ခေါ တေ, ဘိက္ခဝေ, သမဏဗြာဟ္မဏာ ဥဒ္ဓမာဃာတနိကာ နေဝသညီနာသညီဝါဒါ ဥဒ္ဓမာဃာတနံ နေဝသညီနာသညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အဋ္ဌဟိ ဝတ္ထူဟိ. ယေ ဟိ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဥဒ္ဓမာဃာတနိကာ နေဝသညီနာသညီဝါဒါ ဥဒ္ဓမာဃာတနံ နေဝသညီနာသညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ, သဗ္ဗေ တေ ဣမေဟေဝ အဋ္ဌဟိ ဝတ္ထူဟိ…ပေ… ယေဟိ တထာဂတဿ ယထာဘုစ္စံ ဝဏ္ဏံ သမ္မာ ဝဒမာနာ ဝဒေယျုံ.

८३. “भिक्षूंनो, या आठ मुद्द्यांच्या आधारे ते मृत्यूनंतर अस्तित्वाची धारणा ठेवणारे व आत्मा संज्ञीही नसतो व असंज्ञीही नसतो असा वाद मांडणारे श्रमण व ब्राह्मण मृत्यूनंतर आत्म्याला संज्ञीही नाही व असंज्ञीही नाही असे मानून त्याचे प्रतिपादन करतात. भिक्षूंनो, जे कोणी श्रमण किंवा ब्राह्मण मृत्यूनंतर आत्म्याला संज्ञीही नाही व असंज्ञीही नाही असे मानून त्याचे प्रतिपादन करतात, ते सर्व या आठ मुद्द्यांच्या आधारेच करतात... पे... ज्यांच्याद्वारे तथागतांची यथार्थ स्तुती करू इच्छिणारे लोक योग्य प्रकारे स्तुती करू शकतील.”

---

ဥစ္ဆေဒဝါဒေါ

उच्छेदवाद (मृत्य्यूनंतर सर्व नष्ट होते असा वाद)

---

၈၄. ‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဥစ္ဆေဒဝါဒါ သတော သတ္တဿ ဥစ္ဆေဒံ ဝိနာသံ ဝိဘဝံ ပညပေန္တိ သတ္တဟိ ဝတ္ထူဟိ. တေ စ ဘောန္တော [Pg.31] သမဏဗြာဟ္မဏာ ကိမာဂမ္မ ကိမာရဗ္ဘ ဥစ္ဆေဒဝါဒါ သတော သတ္တဿ ဥစ္ဆေဒံ ဝိနာသံ ဝိဘဝံ ပညပေန္တိ သတ္တဟိ ဝတ္ထူဟိ?

८४. “भिक्षूंनो, काही असे श्रमण व ब्राह्मण आहेत जे उच्छेदवादी (मृत्य्यूनंतर सर्व नष्ट होते असे मानणारे) आहेत. ते विद्यमान प्राण्याचा उच्छेद (नाश), विनाश आणि विभव (अस्तित्व संपुष्टात येणे) सात मुद्द्यांच्या आधारे प्रतिपादित करतात. ते पूजनीय श्रमण व ब्राह्मण कशाचा आश्रय घेऊन, कशाच्या आधारे उच्छेदवादी बनून, विद्यमान प्राण्याचा उच्छेद, विनाश आणि विभव सात मुद्द्यांच्या आधारे प्रतिपादित करतात?”

---

၈၅. ‘‘ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဧဝံဝါဒီ ဟောတိ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ‘ယတော ခေါ, ဘော, အယံ အတ္တာ ရူပီ စာတုမဟာဘူတိကော မာတာပေတ္တိကသမ္ဘဝေါ ကာယဿ ဘေဒါ ဥစ္ဆိဇ္ဇတိ ဝိနဿတိ, န ဟောတိ ပရံ မရဏာ, ဧတ္တာဝတာ ခေါ, ဘော, အယံ အတ္တာ သမ္မာ သမုစ္ဆိန္နော ဟောတီ’တိ. ဣတ္ထေကေ သတော သတ္တဿ ဥစ္ဆေဒံ ဝိနာသံ ဝိဘဝံ ပညပေန္တိ.

८५. भिक्खूहो, या जगात एखादा श्रमण किंवा ब्राह्मण असा प्रतिपादन करणारा व अशी दृष्टी बाळगणारा असतो – 'हे महाशयानो, जेव्हा हा रूपी (भौतिक), चार महाभूतांनी बनलेला, माता-पित्यांच्या संयोगातून उत्पन्न झालेला आत्मा शरीराच्या नाशानंतर उच्छिन्न होतो, नष्ट होतो, मृत्यूनंतर अस्तित्वात राहत नाही; हे महाशयानो, एवढ्यानेच हा आत्मा पूर्णपणे उच्छिन्न होतो.' अशा प्रकारे काही जण विद्यमान प्राण्याच्या उच्छेदाचे, विनाशाचे आणि विभवाचे (अस्तित्वहीनतेचे) प्रतिपादन करतात.

---

၈၆. ‘‘တမညော ဧဝမာဟ – ‘အတ္ထိ ခေါ, ဘော, ဧသော အတ္တာ, ယံ တွံ ဝဒေသိ, နေသော နတ္ထီတိ ဝဒါမိ; နော စ ခေါ, ဘော, အယံ အတ္တာ ဧတ္တာဝတာ သမ္မာ သမုစ္ဆိန္နော ဟောတိ. အတ္ထိ ခေါ, ဘော, အညော အတ္တာ ဒိဗ္ဗော ရူပီ ကာမာဝစရော ကဗဠီကာရာဟာရဘက္ခော. တံ တွံ န ဇာနာသိ န ပဿသိ. တမဟံ ဇာနာမိ ပဿာမိ. သော ခေါ, ဘော, အတ္တာ ယတော ကာယဿ ဘေဒါ ဥစ္ဆိဇ္ဇတိ ဝိနဿတိ, န ဟောတိ ပရံ မရဏာ, ဧတ္တာဝတာ ခေါ, ဘော, အယံ အတ္တာ သမ္မာ သမုစ္ဆိန္နော ဟောတီ’တိ. ဣတ္ထေကေ သတော သတ္တဿ ဥစ္ဆေဒံ ဝိနာသံ ဝိဘဝံ ပညပေန္တိ.

८६. त्याला दुसरा कोणीतरी असे म्हणतो – 'हे महाशया, तू ज्या आत्म्याविषयी सांगत आहेस, तो आत्मा अस्तित्वात आहेच, तो नाही असे मी म्हणत नाही; परंतु हे महाशया, एवढ्यानेच हा आत्मा पूर्णपणे उच्छिन्न होत नाही. हे महाशया, दुसरा एक दिव्य, रूपी, कामावचर आणि कबाळीकार आहार भक्षण करणारा आत्मा आहे. त्याला तू जाणत नाहीस, पाहत नाहीस. मी त्याला जाणतो आणि पाहतो. हे महाशया, जेव्हा तो आत्मा शरीराच्या नाशानंतर उच्छिन्न होतो, नष्ट होतो आणि मृत्यूनंतर अस्तित्वात राहत नाही, तेव्हा हे महाशया, एवढ्यानेच हा आत्मा पूर्णपणे उच्छिन्न होतो.' अशा प्रकारे काही जण विद्यमान प्राण्याच्या उच्छेदाचे, विनाशाचे आणि विभवाचे प्रतिपादन करतात.

---

၈၇. ‘‘တမညော ဧဝမာဟ – ‘အတ္ထိ ခေါ, ဘော, ဧသော အတ္တာ, ယံ တွံ ဝဒေသိ, နေသော နတ္ထီတိ ဝဒါမိ; နော စ ခေါ, ဘော, အယံ အတ္တာ ဧတ္တာဝတာ သမ္မာ သမုစ္ဆိန္နော ဟောတိ. အတ္ထိ ခေါ, ဘော, အညော အတ္တာ ဒိဗ္ဗော ရူပီ မနောမယော သဗ္ဗင်္ဂပစ္စင်္ဂီ အဟီနိန္ဒြိယော. တံ တွံ န ဇာနာသိ န ပဿသိ. တမဟံ ဇာနာမိ ပဿာမိ. သော ခေါ, ဘော, အတ္တာ ယတော ကာယဿ ဘေဒါ ဥစ္ဆိဇ္ဇတိ ဝိနဿတိ, န ဟောတိ ပရံ မရဏာ, ဧတ္တာဝတာ ခေါ, ဘော, အယံ အတ္တာ သမ္မာ သမုစ္ဆိန္နော ဟောတီ’တိ. ဣတ္ထေကေ သတော သတ္တဿ ဥစ္ဆေဒံ ဝိနာသံ ဝိဘဝံ ပညပေန္တိ.

८७. त्याला दुसरा कोणीतरी असे म्हणतो – 'हे महाशया, तू ज्या आत्म्याविषयी सांगत आहेस, तो आत्मा अस्तित्वात आहेच, तो नाही असे मी म्हणत नाही; परंतु हे महाशया, एवढ्यानेच हा आत्मा पूर्णपणे उच्छिन्न होत नाही. हे महाशया, दुसरा एक दिव्य, रूपी, मनोमय, सर्व अवयवांनी युक्त आणि परिपूर्ण इंद्रिये असलेला आत्मा आहे. त्याला तू जाणत नाहीस, पाहत नाहीस. मी त्याला जाणतो आणि पाहतो. हे महाशया, जेव्हा तो आत्मा शरीराच्या नाशानंतर उच्छिन्न होतो, नष्ट होतो आणि मृत्यूनंतर अस्तित्वात राहत नाही, तेव्हा हे महाशया, एवढ्यानेच हा आत्मा पूर्णपणे उच्छिन्न होतो.' अशा प्रकारे काही जण विद्यमान प्राण्याच्या उच्छेदाचे, विनाशाचे आणि विभवाचे प्रतिपादन करतात.

---

၈၈. ‘‘တမညော ဧဝမာဟ – ‘အတ္ထိ ခေါ, ဘော, ဧသော အတ္တာ, ယံ တွံ ဝဒေသိ, နေသော နတ္ထီတိ ဝဒါမိ; နော စ ခေါ, ဘော, အယံ အတ္တာ ဧတ္တာဝတာ [Pg.32] သမ္မာ သမုစ္ဆိန္နော ဟောတိ. အတ္ထိ ခေါ, ဘော, အညော အတ္တာ သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘‘အနန္တော အာကာသော’’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနူပဂေါ. တံ တွံ န ဇာနာသိ န ပဿသိ. တမဟံ ဇာနာမိ ပဿာမိ. သော ခေါ, ဘော, အတ္တာ ယတော ကာယဿ ဘေဒါ ဥစ္ဆိဇ္ဇတိ ဝိနဿတိ, န ဟောတိ ပရံ မရဏာ, ဧတ္တာဝတာ ခေါ, ဘော, အယံ အတ္တာ သမ္မာ သမုစ္ဆိန္နော ဟောတီ’တိ. ဣတ္ထေကေ သတော သတ္တဿ ဥစ္ဆေဒံ ဝိနာသံ ဝိဘဝံ ပညပေန္တိ.

८८. त्याला दुसरा कोणीतरी असे म्हणतो – 'हे महाशया, तू ज्या आत्म्याविषयी सांगत आहेस, तो आत्मा अस्तित्वात आहेच, तो नाही असे मी म्हणत नाही; परंतु हे महाशया, एवढ्यानेच हा आत्मा पूर्णपणे उच्छिन्न होत नाही. हे महाशया, दुसरा एक आत्मा आहे जो सर्व प्रकारे रूपसंज्ञांच्या पलीकडे जाऊन, प्रतिघसंज्ञांच्या अस्तामुळे आणि नानात्वसंज्ञांकडे मन न वळवल्यामुळे, "आकाश अनंत आहे" अशा भावनेने आकासानञ्चायतनात पोहोचलेला आहे. त्याला तू जाणत नाहीस, पाहत नाहीस. मी त्याला जाणतो आणि पाहतो. हे महाशया, जेव्हा तो आत्मा शरीराच्या नाशानंतर उच्छिन्न होतो, नष्ट होतो आणि मृत्यूनंतर अस्तित्वात राहत नाही, तेव्हा हे महाशया, एवढ्यानेच हा आत्मा पूर्णपणे उच्छिन्न होतो.' अशा प्रकारे काही जण विद्यमान प्राण्याच्या उच्छेदाचे, विनाशाचे आणि विभवाचे प्रतिपादन करतात.

---

၈၉. ‘‘တမညော ဧဝမာဟ – ‘အတ္ထိ ခေါ, ဘော, ဧသော အတ္တာ ယံ တွံ ဝဒေသိ, နေသော နတ္ထီတိ ဝဒါမိ; နော စ ခေါ, ဘော, အယံ အတ္တာ ဧတ္တာဝတာ သမ္မာ သမုစ္ဆိန္နော ဟောတိ. အတ္ထိ ခေါ, ဘော, အညော အတ္တာ သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘‘အနန္တံ ဝိညာဏ’’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနူပဂေါ. တံ တွံ န ဇာနာသိ န ပဿသိ. တမဟံ ဇာနာမိ ပဿာမိ. သော ခေါ, ဘော, အတ္တာ ယတော ကာယဿ ဘေဒါ ဥစ္ဆိဇ္ဇတိ ဝိနဿတိ, န ဟောတိ ပရံ မရဏာ, ဧတ္တာဝတာ ခေါ, ဘော, အယံ အတ္တာ သမ္မာ သမုစ္ဆိန္နော ဟောတီ’တိ. ဣတ္ထေကေ သတော သတ္တဿ ဥစ္ဆေဒံ ဝိနာသံ ဝိဘဝံ ပညပေန္တိ.

८९. त्याला दुसरा कोणीतरी असे म्हणतो – 'हे महाशया, तू ज्या आत्म्याविषयी सांगत आहेस, तो आत्मा अस्तित्वात आहेच, तो नाही असे मी म्हणत नाही; परंतु हे महाशया, एवढ्यानेच हा आत्मा पूर्णपणे उच्छिन्न होत नाही. हे महाशया, दुसरा एक आत्मा आहे जो सर्व प्रकारे आकासानञ्चायतनाचा अतिक्रम करून, "विज्ञान अनंत आहे" अशा भावनेने विञ्ञाणञ्चायतनात पोहोचलेला आहे. त्याला तू जाणत नाहीस, पाहत नाहीस. मी त्याला जाणतो आणि पाहतो. हे महाशया, जेव्हा तो आत्मा शरीराच्या नाशानंतर उच्छिन्न होतो, नष्ट होतो आणि मृत्यूनंतर अस्तित्वात राहत नाही, तेव्हा हे महाशया, एवढ्यानेच हा आत्मा पूर्णपणे उच्छिन्न होतो.' अशा प्रकारे काही जण विद्यमान प्राण्याच्या उच्छेदाचे, विनाशाचे आणि विभवाचे प्रतिपादन करतात.

---

၉၀. ‘‘တမညော ဧဝမာဟ – ‘အတ္ထိ ခေါ, ဘော, သော အတ္တာ, ယံ တွံ ဝဒေသိ, နေသော နတ္ထီတိ ဝဒါမိ; နော စ ခေါ, ဘော, အယံ အတ္တာ ဧတ္တာဝတာ သမ္မာ သမုစ္ဆိန္နော ဟောတိ. အတ္ထိ ခေါ, ဘော, အညော အတ္တာ သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’’တိ အာကိဉ္စညာယတနူပဂေါ. တံ တွံ န ဇာနာသိ န ပဿသိ. တမဟံ ဇာနာမိ ပဿာမိ. သော ခေါ, ဘော, အတ္တာ ယတော ကာယဿ ဘေဒါ ဥစ္ဆိဇ္ဇတိ ဝိနဿတိ, န ဟောတိ ပရံ မရဏာ, ဧတ္တာဝတာ ခေါ, ဘော, အယံ အတ္တာ သမ္မာ သမုစ္ဆိန္နော ဟောတီ’’တိ. ဣတ္ထေကေ သတော သတ္တဿ ဥစ္ဆေဒံ ဝိနာသံ ဝိဘဝံ ပညပေန္တိ.

९०. त्याला दुसरा कोणीतरी असे म्हणतो – 'हे महाशया, तू ज्या आत्म्याविषयी सांगत आहेस, तो आत्मा अस्तित्वात आहेच, तो नाही असे मी म्हणत नाही; परंतु हे महाशया, एवढ्यानेच हा आत्मा पूर्णपणे उच्छिन्न होत नाही. हे महाशया, दुसरा एक आत्मा आहे जो सर्व प्रकारे विञ्ञाणञ्चायतनाचा अतिक्रम करून, "काहीही नाही" अशा भावनेने आकिञ्चञ्ञायतनात पोहोचलेला आहे. त्याला तू जाणत नाहीस, पाहत नाहीस. मी त्याला जाणतो आणि पाहतो. हे महाशया, जेव्हा तो आत्मा शरीराच्या नाशानंतर उच्छिन्न होतो, नष्ट होतो आणि मृत्यूनंतर अस्तित्वात राहत नाही, तेव्हा हे महाशया, एवढ्यानेच हा आत्मा पूर्णपणे उच्छिन्न होतो.' अशा प्रकारे काही जण विद्यमान प्राण्याच्या उच्छेदाचे, विनाशाचे आणि विभवाचे प्रतिपादन करतात.

---

၉၁. ‘တမညော ဧဝမာဟ – ‘‘အတ္ထိ ခေါ, ဘော, ဧသော အတ္တာ, ယံ တွံ ဝဒေသိ, နေသော နတ္ထီတိ ဝဒါမိ; နော စ ခေါ, ဘော, အယံ အတ္တာ ဧတ္တာဝတာ သမ္မာ သမုစ္ဆိန္နော ဟောတိ. အတ္ထိ ခေါ, ဘော, အညော အတ္တာ [Pg.33] သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘‘သန္တမေတံ ပဏီတမေတ’’န္တိ နေဝသညာနာသညာယတနူပဂေါ. တံ တွံ န ဇာနာသိ န ပဿသိ. တမဟံ ဇာနာမိ ပဿာမိ. သော ခေါ, ဘော, အတ္တာ ယတော ကာယဿ ဘေဒါ ဥစ္ဆိဇ္ဇတိ ဝိနဿတိ, န ဟောတိ ပရံ မရဏာ, ဧတ္တာဝတာ ခေါ, ဘော, အယံ အတ္တာ သမ္မာ သမုစ္ဆိန္နော ဟောတီ’တိ. ဣတ္ထေကေ သတော သတ္တဿ ဥစ္ဆေဒံ ဝိနာသံ ဝိဘဝံ ပညပေန္တိ.

९१. त्याला दुसरा कोणीतरी असे म्हणतो – 'हे महाशया, तू ज्या आत्म्याविषयी सांगत आहेस, तो आत्मा अस्तित्वात आहेच, तो नाही असे मी म्हणत नाही; परंतु हे महाशया, एवढ्यानेच हा आत्मा पूर्णपणे उच्छिन्न होत नाही. हे महाशया, दुसरा एक आत्मा आहे जो सर्व प्रकारे आकिञ्चञ्ञायतनाचा अतिक्रम करून, "हे शांत आहे, हे प्रणीत आहे" अशा भावनेने नेवसञ्ञानासञ्ञायतनात पोहोचलेला आहे. त्याला तू जाणत नाहीस, पाहत नाहीस. मी त्याला जाणतो आणि पाहतो. हे महाशया, जेव्हा तो आत्मा शरीराच्या नाशानंतर उच्छिन्न होतो, नष्ट होतो आणि मृत्यूनंतर अस्तित्वात राहत नाही, तेव्हा हे महाशया, एवढ्यानेच हा आत्मा पूर्णपणे उच्छिन्न होतो.' अशा प्रकारे काही जण विद्यमान प्राण्याच्या उच्छेदाचे, विनाशाचे आणि विभवाचे प्रतिपादन करतात.

---

၉၂. ‘‘ဣမေဟိ ခေါ တေ, ဘိက္ခဝေ, သမဏဗြာဟ္မဏာ ဥစ္ဆေဒဝါဒါ သတော သတ္တဿ ဥစ္ဆေဒံ ဝိနာသံ ဝိဘဝံ ပညပေန္တိ သတ္တဟိ ဝတ္ထူဟိ. ယေ ဟိ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဥစ္ဆေဒဝါဒါ သတော သတ္တဿ ဥစ္ဆေဒံ ဝိနာသံ ဝိဘဝံ ပညပေန္တိ, သဗ္ဗေ တေ ဣမေဟေဝ သတ္တဟိ ဝတ္ထူဟိ…ပေ… ယေဟိ တထာဂတဿ ယထာဘုစ္စံ ဝဏ္ဏံ သမ္မာ ဝဒမာနာ ဝဒေယျုံ.

९२. भिक्खूहो, हेच ते उच्छेदवादी श्रमण व ब्राह्मण आहेत, जे या सात कारणांनी विद्यमान प्राण्याच्या उच्छेदाचे, विनाशाचे आणि विभवाचे प्रतिपादन करतात. भिक्खूहो, जे कोणी श्रमण किंवा ब्राह्मण उच्छेदवादी असून विद्यमान प्राण्याच्या उच्छेदाचे, विनाशाचे आणि विभवाचे प्रतिपादन करतात, ते सर्व याच सात कारणांनी प्रतिपादन करतात... पे... ज्या गुणांमुळे तथागतांची यथार्थ स्तुती योग्य प्रकारे करणारे लोक बोलू शकतील.

---

ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနဝါဒေါ

दृष्टधम्मनिर्वाणवाद

---

၉၃. ‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနဝါဒါ သတော သတ္တဿ ပရမဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနံ ပညပေန္တိ ပဉ္စဟိ ဝတ္ထူဟိ. တေ စ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ကိမာဂမ္မ ကိမာရဗ္ဘ ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနဝါဒါ သတော သတ္တဿ ပရမဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနံ ပညပေန္တိ ပဉ္စဟိ ဝတ္ထူဟိ?

९३. भिक्खूहो, काही श्रमण व ब्राह्मण असे आहेत जे दृष्टधम्मनिर्वाणवादी आहेत, जे पाच कारणांनी विद्यमान प्राण्याच्या परम दृष्टधम्मनिर्वाणाचे प्रतिपादन करतात. ते आदरणीय श्रमण व ब्राह्मण कशाच्या आधारे आणि कशाला अनुसरून दृष्टधम्मनिर्वाणवादी बनून विद्यमान प्राण्याच्या परम दृष्टधम्मनिर्वाणाचे पाच कारणांनी प्रतिपादन करतात?

---

၉၄. ‘‘ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဧဝံဝါဒီ ဟောတိ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ‘‘ယတော ခေါ, ဘော, အယံ အတ္တာ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတော သမင်္ဂီဘူတော ပရိစာရေတိ, ဧတ္တာဝတာ ခေါ, ဘော, အယံ အတ္တာ ပရမဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနံ ပတ္တော ဟောတီ’တိ. ဣတ္ထေကေ သတော သတ္တဿ ပရမဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနံ ပညပေန္တိ.

९४. भिक्खूहो, या जगात एखादा श्रमण किंवा ब्राह्मण असा प्रतिपादन करणारा व अशी दृष्टी बाळगणारा असतो – 'हे महाशयानो, जेव्हा हा आत्मा पाच कामगुणांनी युक्त, संपन्न होऊन त्यांचा उपभोग घेतो, हे महाशयानो, एवढ्यानेच हा आत्मा परम दृष्टधम्मनिर्वाणाला प्राप्त होतो.' अशा प्रकारे काही जण विद्यमान प्राण्याच्या परम दृष्टधम्मनिर्वाणाचे प्रतिपादन करतात.

---

၉၅. ‘‘တမညော ဧဝမာဟ –‘အတ္ထိ ခေါ, ဘော, ဧသော အတ္တာ, ယံ တွံ ဝဒေသိ, နေသော နတ္ထီတိ ဝဒါမိ; နော စ ခေါ, ဘော, အယံ အတ္တာ ဧတ္တာဝတာ ပရမဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနံ ပတ္တော ဟောတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ကာမာ ဟိ, ဘော, အနိစ္စာ ဒုက္ခာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ, တေသံ ဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ. ယတော ခေါ, ဘော, အယံ အတ္တာ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ဧတ္တာဝတာ ခေါ, ဘော, အယံ [Pg.34] အတ္တာ ပရမဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနံ ပတ္တော ဟောတီ’တိ. ဣတ္ထေကေ သတော သတ္တဿ ပရမဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနံ ပညပေန္တိ.

९५. त्याला दुसरा कोणीतरी असे म्हणतो – 'हे महाशया, तू ज्या आत्म्याविषयी सांगत आहेस, तो आत्मा नक्कीच अस्तित्वात आहे, तो नाही असे मी म्हणत नाही; परंतु हे महाशया, एवढ्यानेच हा आत्मा या जन्मातच परम निर्वाणाला (परम दृष्टधर्मनिर्वाण) प्राप्त होत नाही. त्याचे कारण काय? कारण, हे महाशया, कामभोग हे अनित्य, दुःखकारक आणि परिवर्तनशील स्वभावाचे आहेत. त्यांच्या परिवर्तनामुळे आणि विनाशाने शोक, परिदेव (क्रंदन), दुःख, दौर्मनस्य आणि नैराश्य उत्पन्न होतात. जेव्हा, हे महाशया, हा आत्मा कामभोगांपासून अलिप्त होऊन, अकुशल धर्मांपासून अलिप्त होऊन, वितर्क आणि विचारासहित, विवेकापासून उत्पन्न झालेल्या प्रीती आणि सुखाने युक्त अशा पहिल्या ध्यानात (प्रथम ध्यान) प्रवेश करून विहरतो, तेव्हा, हे महाशया, हा आत्मा या जन्मातच परम निर्वाणाला प्राप्त होतो.' अशा प्रकारे काही जण विद्यमान प्राण्याच्या या जन्मातीलच परम निर्वाणाची घोषणा करतात.

---

၉၆. ‘‘တမညော ဧဝမာဟ – ‘အတ္ထိ ခေါ, ဘော, ဧသော အတ္တာ, ယံ တွံ ဝဒေသိ, နေသော နတ္ထီတိ ဝဒါမိ; နော စ ခေါ, ဘော, အယံ အတ္တာ ဧတ္တာဝတာ ပရမဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနံ ပတ္တော ဟောတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယဒေဝ တတ္ထ ဝိတက္ကိတံ ဝိစာရိတံ, ဧတေနေတံ ဩဠာရိကံ အက္ခာယတိ. ယတော ခေါ, ဘော, အယံ အတ္တာ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ဧတ္တာဝတာ ခေါ, ဘော, အယံ အတ္တာ ပရမဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနံ ပတ္တော ဟောတီ’တိ. ဣတ္ထေကေ သတော သတ္တဿ ပရမဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနံ ပညပေန္တိ.

९६. त्याला दुसरा कोणीतरी असे म्हणतो – 'हे महाशया, तू ज्या आत्म्याविषयी सांगत आहेस, तो आत्मा नक्कीच अस्तित्वात आहे, तो नाही असे मी म्हणत नाही; परंतु हे महाशया, एवढ्यानेच हा आत्मा या जन्मातच परम निर्वाणाला प्राप्त होत नाही. त्याचे कारण काय? कारण त्या पहिल्या ध्यानात जे काही वितर्क आणि विचार आहेत, त्यामुळे ते ध्यान स्थूल म्हटले जाते. जेव्हा, हे महाशया, हा आत्मा वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्याने, अध्यात्मिक प्रसन्नता आणि चित्ताची एकाग्रता असलेल्या, वितर्करहित, विचाररहित, समाधीपासून उत्पन्न झालेल्या प्रीती आणि सुखाने युक्त अशा दुसऱ्या ध्यानात (द्वितीय ध्यान) प्रवेश करून विहरतो, तेव्हा, हे महाशया, हा आत्मा या जन्मातच परम निर्वाणाला प्राप्त होतो.' अशा प्रकारे काही जण विद्यमान प्राण्याच्या या जन्मातीलच परम निर्वाणाची घोषणा करतात.

---

၉၇. ‘‘တမညော ဧဝမာဟ – ‘အတ္ထိ ခေါ, ဘော, ဧသော အတ္တာ, ယံ တွံ ဝဒေသိ, နေသော နတ္ထီတိ ဝဒါမိ; နော စ ခေါ, ဘော, အယံ အတ္တာ ဧတ္တာဝတာ ပရမဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနံ ပတ္တော ဟောတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယဒေဝ တတ္ထ ပီတိဂတံ စေတသော ဥပ္ပိလာဝိတတ္တံ, ဧတေနေတံ ဩဠာရိကံ အက္ခာယတိ. ယတော ခေါ, ဘော, အယံ အတ္တာ ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရတိ, သတော စ သမ္ပဇာနော, သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတိ, ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ ‘‘ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီ’’တိ, တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ဧတ္တာဝတာ ခေါ, ဘော, အယံ အတ္တာ ပရမဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနံ ပတ္တော ဟောတီ’တိ. ဣတ္ထေကေ သတော သတ္တဿ ပရမဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနံ ပညပေန္တိ.

९७. त्याला दुसरा कोणीतरी असे म्हणतो – 'हे महाशया, तू ज्या आत्म्याविषयी सांगत आहेस, तो आत्मा नक्कीच अस्तित्वात आहे, तो नाही असे मी म्हणत नाही; परंतु हे महाशया, एवढ्यानेच हा आत्मा या जन्मातच परम निर्वाणाला प्राप्त होत नाही. त्याचे कारण काय? कारण त्या दुसऱ्या ध्यानात जी काही प्रीती आहे आणि चित्ताची जी उत्तेजित अवस्था आहे, त्यामुळे ते ध्यान स्थूल म्हटले जाते. जेव्हा, हे महाशया, हा आत्मा प्रीतीचाही विराग झाल्यामुळे उपेक्षक (तटस्थ) होऊन विहरतो, आणि स्मृतीवान व प्रज्ञावान होऊन शरीराने सुखाचा अनुभव घेतो, ज्याच्याविषयी आर्य लोक म्हणतात की, "तो उपेक्षक, स्मृतीवान आणि सुखविहारी आहे", अशा तिसऱ्या ध्यानात (तृतीय ध्यान) प्रवेश करून विहरतो, तेव्हा, हे महाशया, हा आत्मा या जन्मातच परम निर्वाणाला प्राप्त होतो.' अशा प्रकारे काही जण विद्यमान प्राण्याच्या या जन्मातीलच परम निर्वाणाची घोषणा करतात.

---

၉၈. ‘‘တမညော ဧဝမာဟ – ‘အတ္ထိ ခေါ, ဘော, ဧသော အတ္တာ, ယံ တွံ ဝဒေသိ, နေသော နတ္ထီတိ ဝဒါမိ; နော စ ခေါ, ဘော, အယံ အတ္တာ ဧတ္တာဝတာ ပရမဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနံ ပတ္တော ဟောတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယဒေဝ တတ္ထ သုခမိတိ စေတသော အာဘောဂေါ, ဧတေနေတံ ဩဠာရိကံ အက္ခာယတိ. ယတော ခေါ, ဘော, အယံ အတ္တာ သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ဧတ္တာဝတာ ခေါ, ဘော, အယံ အတ္တာ ပရမဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနံ ပတ္တော ဟောတီ’တိ. ဣတ္ထေကေ သတော သတ္တဿ ပရမဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနံ ပညပေန္တိ.

९८. त्याला दुसरा कोणीतरी असे म्हणतो – 'हे महाशया, तू ज्या आत्म्याविषयी सांगत आहेस, तो आत्मा नक्कीच अस्तित्वात आहे, तो नाही असे मी म्हणत नाही; परंतु हे महाशया, एवढ्यानेच हा आत्मा या जन्मातच परम निर्वाणाला प्राप्त होत नाही. त्याचे कारण काय? कारण त्या तिसऱ्या ध्यानात जे काही सुख आहे आणि चित्ताचा जो त्या सुखाकडे कल (आभोग) आहे, त्यामुळे ते ध्यान स्थूल म्हटले जाते. जेव्हा, हे महाशया, हा आत्मा सुखाचा त्याग केल्यामुळे आणि दुःखाचा त्याग केल्यामुळे, तसेच आधीच सोमनस्य (आनंद) आणि दौर्मनस्य (खिन्नता) नष्ट झाल्यामुळे, दुःखही नाही आणि सुखही नाही अशा, उपेक्षा आणि स्मृतीच्या शुद्धतेने युक्त चौथ्या ध्यानात (चतुर्थ ध्यान) प्रवेश करून विहरतो, तेव्हा, हे महाशया, हा आत्मा या जन्मातच परम निर्वाणाला प्राप्त होतो.' अशा प्रकारे काही जण विद्यमान प्राण्याच्या या जन्मातीलच परम निर्वाणाची घोषणा करतात.

---

၉၉. ‘‘ဣမေဟိ [Pg.35] ခေါ တေ, ဘိက္ခဝေ, သမဏဗြာဟ္မဏာ ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနဝါဒါ သတော သတ္တဿ ပရမဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနံ ပညပေန္တိ ပဉ္စဟိ ဝတ္ထူဟိ. ယေ ဟိ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနဝါဒါ သတော သတ္တဿ ပရမဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနံ ပညပေန္တိ, သဗ္ဗေ တေ ဣမေဟေဝ ပဉ္စဟိ ဝတ္ထူဟိ…ပေ… ယေဟိ တထာဂတဿ ယထာဘုစ္စံ ဝဏ္ဏံ သမ္မာ ဝဒမာနာ ဝဒေယျုံ.

९९. भिक्खूहो, हे ते श्रमण आणि ब्राह्मण आहेत जे या जन्मातच परम निर्वाणाचा (दृष्टधर्मनिर्वाण) पुरस्कार करणारे असून, विद्यमान प्राण्याच्या या जन्मातीलच परम निर्वाणाची घोषणा या पाच कारणांनी करतात. भिक्खूहो, जे कोणी श्रमण किंवा ब्राह्मण या जन्मातच परम निर्वाणाचा पुरस्कार करणारे आहेत आणि विद्यमान प्राण्याच्या या जन्मातीलच परम निर्वाणाची घोषणा करतात, ते सर्व याच पाच कारणांनी करतात... (पेय्यालं)... ज्या गुणांमुळे तथागतांची यथार्थ स्तुती योग्य प्रकारे करणारे लोक स्तुती करू शकतील.

---

၁၀၀. ‘‘ဣမေဟိ ခေါ တေ, ဘိက္ခဝေ, သမဏဗြာဟ္မဏာ အပရန္တကပ္ပိကာ အပရန္တာနုဒိဋ္ဌိနော အပရန္တံ အာရဗ္ဘ အနေကဝိဟိတာနိ အဓိမုတ္တိပဒါနိ အဘိဝဒန္တိ စတုစတ္တာရီသာယ ဝတ္ထူဟိ. ယေ ဟိ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ အပရန္တကပ္ပိကာ အပရန္တာနုဒိဋ္ဌိနော အပရန္တံ အာရဗ္ဘ အနေကဝိဟိတာနိ အဓိမုတ္တိပဒါနိ အဘိဝဒန္တိ, သဗ္ဗေ တေ ဣမေဟေဝ စတုစတ္တာရီသာယ ဝတ္ထူဟိ…ပေ… ယေဟိ တထာဂတဿ ယထာဘုစ္စံ ဝဏ္ဏံ သမ္မာ ဝဒမာနာ ဝဒေယျုံ.

१००. भिक्खूहो, हे ते श्रमण आणि ब्राह्मण आहेत जे भविष्याविषयी तर्क करणारे (अपरान्तकप्पिक) आणि भविष्याविषयीच्या मतांचे अनुसरण करणारे (अपरान्तानुदिट्ठी) असून, भविष्याला अनुसरून विविध प्रकारच्या चुकीच्या धारणांची (अधिमुत्तिपदानि) घोषणा चव्वेचाळीस कारणांनी करतात. भिक्खूहो, जे कोणी श्रमण किंवा ब्राह्मण भविष्याविषयी तर्क करणारे आणि भविष्याविषयीच्या मतांचे अनुसरण करणारे असून भविष्याला अनुसरून विविध प्रकारच्या चुकीच्या धारणांची घोषणा करतात, ते सर्व याच चव्वेचाळीस कारणांनी करतात... (पेय्यालं)... ज्या गुणांमुळे तथागतांची यथार्थ स्तुती योग्य प्रकारे करणारे लोक स्तुती करू शकतील.

---

၁၀၁. ‘‘ဣမေဟိ ခေါ တေ, ဘိက္ခဝေ, သမဏဗြာဟ္မဏာ ပုဗ္ဗန္တကပ္ပိကာ စ အပရန္တကပ္ပိကာ စ ပုဗ္ဗန္တာပရန္တကပ္ပိကာ စ ပုဗ္ဗန္တာပရန္တာနုဒိဋ္ဌိနော ပုဗ္ဗန္တာပရန္တံ အာရဗ္ဘ အနေကဝိဟိတာနိ အဓိမုတ္တိပဒါနိ အဘိဝဒန္တိ ဒွါသဋ္ဌိယာ ဝတ္ထူဟိ.

१०१. भिक्खूहो, हे ते श्रमण आणि ब्राह्मण आहेत जे भूतकाळाविषयी तर्क करणारे, भविष्याविषयी तर्क करणारे, भूतकाळ व भविष्यकाळ या दोन्हीविषयी तर्क करणारे आणि भूतकाळ व भविष्याविषयीच्या मतांचे अनुसरण करणारे असून, भूतकाळ व भविष्याला अनुसरून विविध प्रकारच्या चुकीच्या धारणांची घोषणा बासष्ट (६२) कारणांनी करतात.

---

၁၀၂. ‘‘ယေ ဟိ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ပုဗ္ဗန္တကပ္ပိကာ ဝါ အပရန္တကပ္ပိကာ ဝါ ပုဗ္ဗန္တာပရန္တကပ္ပိကာ ဝါ ပုဗ္ဗန္တာပရန္တာနုဒိဋ္ဌိနော ပုဗ္ဗန္တာပရန္တံ အာရဗ္ဘ အနေကဝိဟိတာနိ အဓိမုတ္တိပဒါနိ အဘိဝဒန္တိ, သဗ္ဗေ တေ ဣမေဟေဝ ဒွါသဋ္ဌိယာ ဝတ္ထူဟိ, ဧတေသံ ဝါ အညတရေန; နတ္ထိ ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ.

१०२. भिक्खूहो, जे कोणी श्रमण किंवा ब्राह्मण भूतकाळाविषयी तर्क करणारे, भविष्याविषयी तर्क करणारे, भूतकाळ व भविष्यकाळ या दोन्हीविषयी तर्क करणारे आणि भूतकाळ व भविष्याविषयीच्या मतांचे अनुसरण करणारे असून, भूतकाळ व भविष्याला अनुसरून विविध प्रकारच्या चुकीच्या धारणांची घोषणा करतात, ते सर्व याच बासष्ट कारणांनी किंवा यातीलच एखाद्या कारणाने करतात; याशिवाय इतर कोणतेही कारण अस्तित्वात नाही.

---

၁၀၃. ‘‘တယိဒံ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ပဇာနာတိ – ‘ဣမေ ဒိဋ္ဌိဋ္ဌာနာ ဧဝံဂဟိတာ ဧဝံပရာမဋ္ဌာ ဧဝံဂတိကာ ဘဝန္တိ ဧဝံအဘိသမ္ပရာယာ’တိ. တဉ္စ တထာဂတော ပဇာနာတိ, တတော စ ဥတ္တရိတရံ ပဇာနာတိ, တဉ္စ ပဇာနနံ န ပရာမသတိ, အပရာမသတော စဿ ပစ္စတ္တညေဝ နိဗ္ဗုတိ ဝိဒိတာ. ဝေဒနာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ဝိဒိတွာ အနုပါဒါဝိမုတ္တော, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော.

१०३. भिक्खूहो, तथागत हे चांगल्या प्रकारे जाणतात की – 'या चुकीच्या धारणा अशा प्रकारे स्वीकारल्यास आणि अशा प्रकारे धरून ठेवल्यास, त्यांची अशी गती होते आणि असा परलोक प्राप्त होतो.' तथागत हे देखील जाणतात, आणि त्याहूनही श्रेष्ठ असे काही जाणतात. ते जाणूनही ते त्यात आसक्त होत नाहीत (परामर्श करत नाहीत). आसक्त न झाल्यामुळे त्यांना स्वतःच (चित्ताची) परम शांती (निर्वाण) अनुभवता आली आहे. भिक्खूहो, वेदनांची उत्पत्ती, त्यांचा अस्त, त्यांचे सुख (आस्वाद), त्यांचे दोष (आदीनव) आणि त्यांच्यापासून मुक्त होण्याचा मार्ग (निस्सरण) हे यथार्थपणे जाणून तथागत हे कोणत्याही उपादानाशिवाय (आसक्तीशिवाय) पूर्णपणे मुक्त झाले आहेत.

---

၁၀၄. ‘‘ဣမေ [Pg.36] ခေါ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ ဂမ္ဘီရာ ဒုဒ္ဒသာ ဒုရနုဗောဓာ သန္တာ ပဏီတာ အတက္ကာဝစရာ နိပုဏာ ပဏ္ဍိတဝေဒနီယာ, ယေ တထာဂတော သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေတိ, ယေဟိ တထာဂတဿ ယထာဘုစ္စံ ဝဏ္ဏံ သမ္မာ ဝဒမာနာ ဝဒေယျုံ.

१०४. भिक्खूहो, हेच ते गंभीर, दुर्लक्षणीय (पाहण्यास कठीण), समजण्यास कठीण, शांत, श्रेष्ठ, केवळ तर्काने न समजणारे, सूक्ष्म आणि विद्वानांनाच समजण्यासारखे धर्म आहेत, जे तथागतांनी स्वतः उच्च ज्ञानाने (अभिज्ञा) साक्षात करून प्रकट केले आहेत; आणि ज्या गुणांमुळे तथागतांची यथार्थ स्तुती योग्य प्रकारे करणारे लोक स्तुती करू शकतील.

---

ပရိတဿိတဝိပ္ဖန္ဒိတဝါရော

परितस्सितविप्फन्दितवार (तृष्णाजन्य तडफडीचा विभाग)

---

၁၀၅. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သဿတဝါဒါ သဿတံ အတ္တာနဉ္စ လောကဉ္စ ပညပေန္တိ စတူဟိ ဝတ္ထူဟိ, တဒပိ တေသံ ဘဝတံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ အဇာနတံ အပဿတံ ဝေဒယိတံ တဏှာဂတာနံ ပရိတဿိတဝိပ္ဖန္ဒိတမေဝ.

१०५. भिक्खूहो, त्या श्रमण आणि ब्राह्मणांमध्ये जे शाश्वतवादी आहेत आणि जे चार कारणांनी आत्मा व जगाला शाश्वत मानतात, त्यांचे ते मत देखील त्या न जाणणाऱ्या, न पाहणाऱ्या, तृष्णेने ग्रासलेल्या आदरणीय श्रमण आणि ब्राह्मणांचे केवळ तृष्णाजन्य तडफड आणि थरथराट असलेले संवेदन (अनुभव) आहे.

---

၁၀၆. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧကစ္စသဿတိကာ ဧကစ္စအသဿတိကာ ဧကစ္စံ သဿတံ ဧကစ္စံ အသဿတံ အတ္တာနဉ္စ လောကဉ္စ ပညပေန္တိ စတူဟိ ဝတ္ထူဟိ, တဒပိ တေသံ ဘဝတံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ အဇာနတံ အပဿတံ ဝေဒယိတံ တဏှာဂတာနံ ပရိတဿိတဝိပ္ဖန္ဒိတမေဝ.

१०६. भिक्षूंनो, तेथे जे श्रमण-ब्राह्मण अंशतः शाश्वतवादी व अंशतः अशाश्वतवादी आहेत, जे चार कारणांनी आत्मा आणि जगाला अंशतः शाश्वत व अंशतः अशाश्वत असे प्रतिपादन करतात; त्यांचे ते वेदन (अनुभूती) देखील, सत्य न जाणणाऱ्या, सत्य न पाहणाऱ्या आणि तृष्णेच्या आहारी गेलेल्या त्या पूजनीय श्रमण-ब्राह्मणांची केवळ तडफड आणि थरथराहटच आहे.

---

၁၀၇. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အန္တာနန္တိကာ အန္တာနန္တံ လောကဿ ပညပေန္တိ စတူဟိ ဝတ္ထူဟိ, တဒပိ တေသံ ဘဝတံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ အဇာနတံ အပဿတံ ဝေဒယိတံ တဏှာဂတာနံ ပရိတဿိတဝိပ္ဖန္ဒိတမေဝ.

१०७. भिक्षूंनो, तेथे जे श्रमण-ब्राह्मण अंत-अनंतवादी आहेत, जे चार कारणांनी जगाला अंतवान किंवा अनंत असे प्रतिपादन करतात; त्यांचे ते वेदन देखील, सत्य न जाणणाऱ्या, सत्य न पाहणाऱ्या आणि तृष्णेच्या आहारी गेलेल्या त्या पूजनीय श्रमण-ब्राह्मणांची केवळ तडफड आणि थरथराहटच आहे.

---

၁၀၈. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အမရာဝိက္ခေပိကာ တတ္ထ တတ္ထ ပဉှံ ပုဋ္ဌာ သမာနာ ဝါစာဝိက္ခေပံ အာပဇ္ဇန္တိ အမရာဝိက္ခေပံ စတူဟိ ဝတ္ထူဟိ, တဒပိ တေသံ ဘဝတံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ အဇာနတံ အပဿတံ ဝေဒယိတံ တဏှာဂတာနံ ပရိတဿိတဝိပ္ဖန္ဒိတမေဝ.

१०८. भिक्षूंनो, तेथे जे श्रमण-ब्राह्मण विक्षेपवादी आहेत, जे वेगवेगळ्या प्रश्नांना विचारले असता चार कारणांनी शब्दांचा विक्षेप करतात आणि धरसोडीची उत्तरे देतात; त्यांचे ते वेदन देखील, सत्य न जाणणाऱ्या, सत्य न पाहणाऱ्या आणि तृष्णेच्या आहारी गेलेल्या त्या पूजनीय श्रमण-ब्राह्मणांची केवळ तडफड आणि थरथराहटच आहे.

---

၁၀၉. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နိကာ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နံ အတ္တာနဉ္စ လောကဉ္စ ပညပေန္တိ ဒွီဟိ ဝတ္ထူဟိ, တဒပိ တေသံ ဘဝတံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ အဇာနတံ အပဿတံ ဝေဒယိတံ တဏှာဂတာနံ ပရိတဿိတဝိပ္ဖန္ဒိတမေဝ.

१०९. भिक्षूंनो, तेथे जे श्रमण-ब्राह्मण अहेतु-उत्पन्नवादी आहेत, जे दोन कारणांनी आत्मा आणि जगाला अहेतुकपणे उत्पन्न झालेले प्रतिपादन करतात; त्यांचे ते वेदन देखील, सत्य न जाणणाऱ्या, सत्य न पाहणाऱ्या आणि तृष्णेच्या आहारी गेलेल्या त्या पूजनीय श्रमण-ब्राह्मणांची केवळ तडफड आणि थरथराहटच आहे.

---

၁၁၀. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ပုဗ္ဗန္တကပ္ပိကာ ပုဗ္ဗန္တာနုဒိဋ္ဌိနော ပုဗ္ဗန္တံ အာရဗ္ဘ အနေကဝိဟိတာနိ အဓိမုတ္တိပဒါနိ အဘိဝဒန္တိ အဋ္ဌာရသဟိ [Pg.37] ဝတ္ထူဟိ, တဒပိ တေသံ ဘဝတံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ အဇာနတံ အပဿတံ ဝေဒယိတံ တဏှာဂတာနံ ပရိတဿိတဝိပ္ဖန္ဒိတမေဝ.

११०. भिक्षूंनो, तेथे जे श्रमण-ब्राह्मण पूर्वकालसंबंधी विचार करणारे व पूर्वकाळाविषयीचे दृष्टिकोन बाळगणारे आहेत, जे पूर्वकाळाला अनुसरून अठरा कारणांनी विविध प्रकारच्या चुकीच्या मतांचे प्रतिपादन करतात; त्यांचे ते वेदन देखील, सत्य न जाणणाऱ्या, सत्य न पाहणाऱ्या आणि तृष्णेच्या आहारी गेलेल्या त्या पूजनीय श्रमण-ब्राह्मणांची केवळ तडफड आणि थरथराहटच आहे.

---

၁၁၁. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဥဒ္ဓမာဃာတနိကာ သညီဝါဒါ ဥဒ္ဓမာဃာတနံ သညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ သောဠသဟိ ဝတ္ထူဟိ, တဒပိ တေသံ ဘဝတံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ အဇာနတံ အပဿတံ ဝေဒယိတံ တဏှာဂတာနံ ပရိတဿိတဝိပ္ဖန္ဒိတမေဝ.

१११. भिक्षूंनो, तेथे जे श्रमण-ब्राह्मण मरणोत्तर अस्तित्वाविषयी विचार करणारे आणि मरणोत्तर संज्ञा असते असे मानणारे आहेत, जे सोळा कारणांनी मरणोत्तर आत्मा संज्ञायुक्त असतो असे प्रतिपादन करतात; त्यांचे ते वेदन देखील, सत्य न जाणणाऱ्या, सत्य न पाहणाऱ्या आणि तृष्णेच्या आहारी गेलेल्या त्या पूजनीय श्रमण-ब्राह्मणांची केवळ तडफड आणि थरथराहटच आहे.

---

၁၁၂. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဥဒ္ဓမာဃာတနိကာ အသညီဝါဒါ ဥဒ္ဓမာဃာတနံ အသညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အဋ္ဌဟိ ဝတ္ထူဟိ, တဒပိ တေသံ ဘဝတံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ အဇာနတံ အပဿတံ ဝေဒယိတံ တဏှာဂတာနံ ပရိတဿိတဝိပ္ဖန္ဒိတမေဝ.

११२. भिक्षूंनो, तेथे जे श्रमण-ब्राह्मण मरणोत्तर अस्तित्वाविषयी विचार करणारे आणि मरणोत्तर संज्ञा नसते असे मानणारे आहेत, जे आठ कारणांनी मरणोत्तर आत्मा संज्ञारहित असतो असे प्रतिपादन करतात; त्यांचे ते वेदन देखील, सत्य न जाणणाऱ्या, सत्य न पाहणाऱ्या आणि तृष्णेच्या आहारी गेलेल्या त्या पूजनीय श्रमण-ब्राह्मणांची केवळ तडफड आणि थरथराहटच आहे.

---

၁၁၃. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဥဒ္ဓမာဃာတနိကာ နေဝသညီနာသညီဝါဒါ ဥဒ္ဓမာဃာတနံ နေဝသညီနာသညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အဋ္ဌဟိ ဝတ္ထူဟိ, တဒပိ တေသံ ဘဝတံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ အဇာနတံ အပဿတံ ဝေဒယိတံ တဏှာဂတာနံ ပရိတဿိတဝိပ္ဖန္ဒိတမေဝ.

११३. भिक्षूंनो, तेथे जे श्रमण-ब्राह्मण मरणोत्तर अस्तित्वाविषयी विचार करणारे आणि मरणोत्तर संज्ञा असतेही आणि नसतेही असे मानणारे आहेत, जे आठ कारणांनी मरणोत्तर आत्मा संज्ञायुक्तही नसतो आणि संज्ञारहितही नसतो असे प्रतिपादन करतात; त्यांचे ते वेदन देखील, सत्य न जाणणाऱ्या, सत्य न पाहणाऱ्या आणि तृष्णेच्या आहारी गेलेल्या त्या पूजनीय श्रमण-ब्राह्मणांची केवळ तडफड आणि थरथराहटच आहे.

---

၁၁၄. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဥစ္ဆေဒဝါဒါ သတော သတ္တဿ ဥစ္ဆေဒံ ဝိနာသံ ဝိဘဝံ ပညပေန္တိ သတ္တဟိ ဝတ္ထူဟိ, တဒပိ တေသံ ဘဝတံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ အဇာနတံ အပဿတံ ဝေဒယိတံ တဏှာဂတာနံ ပရိတဿိတဝိပ္ဖန္ဒိတမေဝ.

११४. भिक्षूंनो, तेथे जे श्रमण-ब्राह्मण उच्छेदवादी आहेत, जे सात कारणांनी अस्तित्वात असलेल्या जीवाचा उच्छेद, विनाश आणि अस्तित्व संपुष्टात येणे प्रतिपादित करतात; त्यांचे ते वेदन देखील, सत्य न जाणणाऱ्या, सत्य न पाहणाऱ्या आणि तृष्णेच्या आहारी गेलेल्या त्या पूजनीय श्रमण-ब्राह्मणांची केवळ तडफड आणि थरथराहटच आहे.

---

၁၁၅. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနဝါဒါ သတော သတ္တဿ ပရမဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနံ ပညပေန္တိ ပဉ္စဟိ ဝတ္ထူဟိ, တဒပိ တေသံ ဘဝတံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ အဇာနတံ အပဿတံ ဝေဒယိတံ တဏှာဂတာနံ ပရိတဿိတဝိပ္ဖန္ဒိတမေဝ.

११५. भिक्षूंनो, तेथे जे श्रमण-ब्राह्मण याच जन्मात निर्वाण मानणारे आहेत, जे पाच कारणांनी अस्तित्वात असलेल्या जीवाचे याच जन्मात परम निर्वाण प्रतिपादित करतात; त्यांचे ते वेदन देखील, सत्य न जाणणाऱ्या, सत्य न पाहणाऱ्या आणि तृष्णेच्या आहारी गेलेल्या त्या पूजनीय श्रमण-ब्राह्मणांची केवळ तडफड आणि थरथराहटच आहे.

---

၁၁၆. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အပရန္တကပ္ပိကာ အပရန္တာနုဒိဋ္ဌိနော အပရန္တံ အာရဗ္ဘ အနေကဝိဟိတာနိ အဓိမုတ္တိပဒါနိ အဘိဝဒန္တိ စတုစတ္တာရီသာယ ဝတ္ထူဟိ, တဒပိ တေသံ ဘဝတံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ အဇာနတံ အပဿတံ ဝေဒယိတံ တဏှာဂတာနံ ပရိတဿိတဝိပ္ဖန္ဒိတမေဝ.

११६. भिक्षूंनो, तेथे जे श्रमण-ब्राह्मण भविष्यकालसंबंधी विचार करणारे व भविष्यकाळाविषयीचे दृष्टिकोन बाळगणारे आहेत, जे भविष्यकाळाला अनुसरून चव्वेचाळीस कारणांनी विविध प्रकारच्या चुकीच्या मतांचे प्रतिपादन करतात; त्यांचे ते वेदन देखील, सत्य न जाणणाऱ्या, सत्य न पाहणाऱ्या आणि तृष्णेच्या आहारी गेलेल्या त्या पूजनीय श्रमण-ब्राह्मणांची केवळ तडफड आणि थरथराहटच आहे.

---

၁၁၇. ‘‘တတြ[Pg.38], ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ပုဗ္ဗန္တကပ္ပိကာ စ အပရန္တကပ္ပိကာ စ ပုဗ္ဗန္တာပရန္တကပ္ပိကာ စ ပုဗ္ဗန္တာပရန္တာနုဒိဋ္ဌိနော ပုဗ္ဗန္တာပရန္တံ အာရဗ္ဘ အနေကဝိဟိတာနိ အဓိမုတ္တိပဒါနိ အဘိဝဒန္တိ ဒွါသဋ္ဌိယာ ဝတ္ထူဟိ, တဒပိ တေသံ ဘဝတံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ အဇာနတံ အပဿတံ ဝေဒယိတံ တဏှာဂတာနံ ပရိတဿိတဝိပ္ဖန္ဒိတမေဝ.

११७. भिक्षूंनो, तेथे जे श्रमण-ब्राह्मण पूर्वकालसंबंधी विचार करणारे, भविष्यकालसंबंधी विचार करणारे, पूर्व व भविष्य दोन्ही काळांविषयी विचार करणारे आणि पूर्व व भविष्य दोन्ही काळांविषयीचे दृष्टिकोन बाळगणारे आहेत, जे पूर्व व भविष्य काळाला अनुसरून बासष्ट कारणांनी विविध प्रकारच्या चुकीच्या मतांचे प्रतिपादन करतात; त्यांचे ते वेदन देखील, सत्य न जाणणाऱ्या, सत्य न पाहणाऱ्या आणि तृष्णेच्या आहारी गेलेल्या त्या पूजनीय श्रमण-ब्राह्मणांची केवळ तडफड आणि थरथराहटच आहे.

---

ဖဿပစ္စယာဝါရော

स्पर्श-प्रत्यय विभाग (फस्सपच्चयावारो)

---

၁၁၈. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သဿတဝါဒါ သဿတံ အတ္တာနဉ္စ လောကဉ္စ ပညပေန္တိ စတူဟိ ဝတ္ထူဟိ, တဒပိ ဖဿပစ္စယာ.

११८. भिक्षूंनो, तेथे जे श्रमण-ब्राह्मण शाश्वतवादी आहेत, जे चार कारणांनी आत्मा आणि जगाला शाश्वत असे प्रतिपादन करतात; त्यांचे ते वेदन देखील स्पर्शाच्या प्रत्ययामुळे होते.

---

၁၁၉. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧကစ္စသဿတိကာ ဧကစ္စအသဿတိကာ ဧကစ္စံ သဿတံ ဧကစ္စံ အသဿတံ အတ္တာနဉ္စ လောကဉ္စ ပညပေန္တိ စတူဟိ ဝတ္ထူဟိ, တဒပိ ဖဿပစ္စယာ.

११९. भिक्षूंनो, तेथे जे श्रमण-ब्राह्मण अंशतः शाश्वतवादी व अंशतः अशाश्वतवादी आहेत, जे चार कारणांनी आत्मा आणि जगाला अंशतः शाश्वत व अंशतः अशाश्वत असे प्रतिपादन करतात; त्यांचे ते वेदन देखील स्पर्शाच्या प्रत्ययामुळे होते.

---

၁၂၀. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အန္တာနန္တိကာ အန္တာနန္တံ လောကဿ ပညပေန္တိ စတူဟိ ဝတ္ထူဟိ, တဒပိ ဖဿပစ္စယာ.

१२०. भिक्षूंनो, तेथे जे श्रमण-ब्राह्मण अंत-अनंतवादी आहेत, जे चार कारणांनी जगाला अंतवान किंवा अनंत असे प्रतिपादन करतात; त्यांचे ते वेदन देखील स्पर्शाच्या प्रत्ययामुळे होते.

---

၁၂၁. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အမရာဝိက္ခေပိကာ တတ္ထ တတ္ထ ပဉှံ ပုဋ္ဌာ သမာနာ ဝါစာဝိက္ခေပံ အာပဇ္ဇန္တိ အမရာဝိက္ခေပံ စတူဟိ ဝတ္ထူဟိ, တဒပိ ဖဿပစ္စယာ.

१२१. भिक्षूंनो, तेथे जे श्रमण-ब्राह्मण विक्षेपवादी आहेत, जे वेगवेगळ्या प्रश्नांना विचारले असता चार कारणांनी शब्दांचा विक्षेप करतात आणि धरसोडीची उत्तरे देतात; त्यांचे ते वेदन देखील स्पर्शाच्या प्रत्ययामुळे होते.

---

၁၂၂. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နိကာ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နံ အတ္တာနဉ္စ လောကဉ္စ ပညပေန္တိ ဒွီဟိ ဝတ္ထူဟိ, တဒပိ ဖဿပစ္စယာ.

१२२. भिक्षूंनो, तेथे जे श्रमण-ब्राह्मण अहेतु-उत्पन्नवादी आहेत, जे दोन कारणांनी आत्मा आणि जगाला अहेतुकपणे उत्पन्न झालेले प्रतिपादन करतात; त्यांचे ते वेदन देखील स्पर्शाच्या प्रत्ययामुळे होते.

---

၁၂၃. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ပုဗ္ဗန္တကပ္ပိကာ ပုဗ္ဗန္တာနုဒိဋ္ဌိနော ပုဗ္ဗန္တံ အာရဗ္ဘ အနေကဝိဟိတာနိ အဓိမုတ္တိပဒါနိ အဘိဝဒန္တိ အဋ္ဌာရသဟိ ဝတ္ထူဟိ, တဒပိ ဖဿပစ္စယာ.

१२३. भिक्षूंनो, तेथे जे श्रमण-ब्राह्मण पूर्वकालसंबंधी विचार करणारे व पूर्वकाळाविषयीचे दृष्टिकोन बाळगणारे आहेत, जे पूर्वकाळाला अनुसरून अठरा कारणांनी विविध प्रकारच्या चुकीच्या मतांचे प्रतिपादन करतात; त्यांचे ते वेदन देखील स्पर्शाच्या प्रत्ययामुळे होते.

---

၁၂၄. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဥဒ္ဓမာဃာတနိကာ သညီဝါဒါ ဥဒ္ဓမာဃာတနံ သညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ သောဠသဟိ ဝတ္ထူဟိ, တဒပိ ဖဿပစ္စယာ.

१२४. भिक्षूंनो, तेथे जे श्रमण-ब्राह्मण मरणोत्तर अस्तित्वाविषयी विचार करणारे आणि मरणोत्तर संज्ञा असते असे मानणारे आहेत, जे सोळा कारणांनी मरणोत्तर आत्मा संज्ञायुक्त असतो असे प्रतिपादन करतात; त्यांचे ते वेदन देखील स्पर्शाच्या प्रत्ययामुळे होते.

---

၁၂၅. ‘‘တတြ[Pg.39], ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဥဒ္ဓမာဃာတနိကာ အသညီဝါဒါ ဥဒ္ဓမာဃာတနံ အသညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အဋ္ဌဟိ ဝတ္ထူဟိ, တဒပိ ဖဿပစ္စယာ.

१२५. भिक्षूंनो, तेथे जे श्रमण-ब्राह्मण मरणोत्तर अस्तित्वाविषयी विचार करणारे आणि मरणोत्तर संज्ञा नसते असे मानणारे आहेत, जे आठ कारणांनी मरणोत्तर आत्मा संज्ञारहित असतो असे प्रतिपादन करतात; त्यांचे ते वेदन देखील स्पर्शाच्या प्रत्ययामुळे होते.

---

၁၂၆. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဥဒ္ဓမာဃာတနိကာ နေဝသညီနာသညီဝါဒါ ဥဒ္ဓမာဃာတနံ နေဝသညီနာသညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အဋ္ဌဟိ ဝတ္ထူဟိ, တဒပိ ဖဿပစ္စယာ.

१२६. भिक्षूंनो, तेथे जे श्रमण-ब्राह्मण मरणोत्तर अस्तित्वाविषयी विचार करणारे आणि मरणोत्तर संज्ञा असतेही आणि नसतेही असे मानणारे आहेत, जे आठ कारणांनी मरणोत्तर आत्मा संज्ञायुक्तही नसतो आणि संज्ञारहितही नसतो असे प्रतिपादन करतात; त्यांचे ते वेदन देखील स्पर्शाच्या प्रत्ययामुळे होते.

---

၁၂၇. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဥစ္ဆေဒဝါဒါ သတော သတ္တဿ ဥစ္ဆေဒံ ဝိနာသံ ဝိဘဝံ ပညပေန္တိ သတ္တဟိ ဝတ္ထူဟိ, တဒပိ ဖဿပစ္စယာ.

१२७. भिक्षूंनो, त्यामध्ये जे श्रमण-ब्राह्मण उच्छेदवादी आहेत, जे विद्यमान जीवाचा उच्छेद, विनाश आणि विभव सात कारणांनी प्रस्थापित करतात, त्यांचे ते वेदन देखील स्पर्शाच्या प्रत्ययामुळे होते.

---

၁၂၈. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနဝါဒါ သတော သတ္တဿ ပရမဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနံ ပညပေန္တိ ပဉ္စဟိ ဝတ္ထူဟိ, တဒပိ ဖဿပစ္စယာ.

१२८. भिक्षूंनो, त्यामध्ये जे श्रमण-ब्राह्मण याच जन्मात निर्वाण मानणारे (दृष्टधर्मनिर्वाणवादी) आहेत, जे विद्यमान जीवाचे याच जन्मातील परम निर्वाण पाच कारणांनी प्रस्थापित करतात, त्यांचे ते वेदन देखील स्पर्शाच्या प्रत्ययामुळे होते.

---

၁၂၉. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အပရန္တကပ္ပိကာ အပရန္တာနုဒိဋ္ဌိနော အပရန္တံ အာရဗ္ဘ အနေကဝိဟိတာနိ အဓိမုတ္တိပဒါနိ အဘိဝဒန္တိ စတုစတ္တာရီသာယ ဝတ္ထူဟိ, တဒပိ ဖဿပစ္စယာ.

१२९. भिक्षूंनो, त्यामध्ये जे श्रमण-ब्राह्मण भविष्यकाळाचा विचार करणारे व भविष्याविषयीचे दृष्टिकोन बाळगणारे आहेत, जे भविष्याला अनुसरून अनेक प्रकारची मतमतांतरे चव्वेचाळीस कारणांनी मांडतात, त्यांचे ते वेदन देखील स्पर्शाच्या प्रत्ययामुळे होते.

---

၁၃၀. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ပုဗ္ဗန္တကပ္ပိကာ စ အပရန္တကပ္ပိကာ စ ပုဗ္ဗန္တာပရန္တကပ္ပိကာ စ ပုဗ္ဗန္တာပရန္တာနုဒိဋ္ဌိနော ပုဗ္ဗန္တာပရန္တံ အာရဗ္ဘ အနေကဝိဟိတာနိ အဓိမုတ္တိပဒါနိ အဘိဝဒန္တိ ဒွါသဋ္ဌိယာ ဝတ္ထူဟိ, တဒပိ ဖဿပစ္စယာ.

१३०. भिक्षूंनो, त्यामध्ये जे श्रमण-ब्राह्मण भूतकाळाचा विचार करणारे, भविष्यकाळाचा विचार करणारे, भूतकाळ व भविष्यकाळ या दोन्हीचा विचार करणारे आणि भूत-भविष्याविषयीचे दृष्टिकोन बाळगणारे आहेत, जे भूत-भविष्याला अनुसरून अनेक प्रकारची मतमतांतरे बासष्ट कारणांनी मांडतात, त्यांचे ते वेदन देखील स्पर्शाच्या प्रत्ययामुळे होते.

---

နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိဝါရော

असे घडणे शक्य नाही, हा विभाग (नेतं ठाणं विज्जतिवार)

---

၁၃၁. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သဿတဝါဒါ သဿတံ အတ္တာနဉ္စ လောကဉ္စ ပညပေန္တိ စတူဟိ ဝတ္ထူဟိ, တေ ဝတ အညတြ ဖဿာ ပဋိသံဝေဒိဿန္တီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

१३१. भिक्षूंनो, त्यामध्ये जे श्रमण-ब्राह्मण शाश्वतवादी आहेत, जे आत्मा आणि लोक यांना चार कारणांनी शाश्वत प्रस्थापित करतात, त्यांनी स्पर्शाशिवाय त्याचा अनुभव घ्यावा, हे मुळीच शक्य नाही.

---

၁၃၂. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧကစ္စသဿတိကာ ဧကစ္စ အသဿတိကာ ဧကစ္စံ သဿတံ ဧကစ္စံ အသဿတံ အတ္တာနဉ္စ လောကဉ္စ ပညပေန္တိ စတူဟိ ဝတ္ထူဟိ, တေ ဝတ အညတြ ဖဿာ ပဋိသံဝေဒိဿန္တီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

१३२. भिक्षूंनो, त्यामध्ये जे श्रमण-ब्राह्मण अंशतः शाश्वतवादी व अंशतः अशाश्वतवादी आहेत, जे आत्मा आणि लोक यांना काही अंशी शाश्वत व काही अंशी अशाश्वत असे चार कारणांनी प्रस्थापित करतात, त्यांनी स्पर्शाशिवाय त्याचा अनुभव घ्यावा, हे मुळीच शक्य नाही.

---

၁၃၃. ‘‘တတြ[Pg.40], ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အန္တာနန္တိကာ အန္တာနန္တံ လောကဿ ပညပေန္တိ စတူဟိ ဝတ္ထူဟိ, တေ ဝတ အညတြ ဖဿာ ပဋိသံဝေဒိဿန္တီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

१३३. भिक्षूंनो, त्यामध्ये जे श्रमण-ब्राह्मण अंत-अनंतवादी आहेत, जे जगाचा अंत आणि अनंतता चार कारणांनी प्रस्थापित करतात, त्यांनी स्पर्शाशिवाय त्याचा अनुभव घ्यावा, हे मुळीच शक्य नाही.

---

၁၃၄. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အမရာဝိက္ခေပိကာ တတ္ထ တတ္ထ ပဉှံ ပုဋ္ဌာ သမာနာ ဝါစာဝိက္ခေပံ အာပဇ္ဇန္တိ အမရာဝိက္ခေပံ စတူဟိ ဝတ္ထူဟိ, တေ ဝတ အညတြ ဖဿာ ပဋိသံဝေဒိဿန္တီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

१३४. भिक्षूंनो, त्यामध्ये जे श्रमण-ब्राह्मण अमराविक्षेपिक आहेत, जे वेगवेगळ्या प्रश्नांवर विचारले असता, चार कारणांनी धरसोडीची उत्तरे देतात आणि शब्दांचा खेळ करतात, त्यांनी स्पर्शाशिवाय त्याचा अनुभव घ्यावा, हे मुळीच शक्य नाही.

---

၁၃၅. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နိကာ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နံ အတ္တာနဉ္စ လောကဉ္စ ပညပေန္တိ ဒွီဟိ ဝတ္ထူဟိ, တေ ဝတ အညတြ ဖဿာ ပဋိသံဝေဒိဿန္တီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

१३५. भिक्षूंनो, त्यामध्ये जे श्रमण-ब्राह्मण अहेतुवादी आहेत, जे आत्मा आणि लोक यांना विनाकारण उत्पन्न झालेले दोन कारणांनी प्रस्थापित करतात, त्यांनी स्पर्शाशिवाय त्याचा अनुभव घ्यावा, हे मुळीच शक्य नाही.

---

၁၃၆. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ပုဗ္ဗန္တကပ္ပိကာ ပုဗ္ဗန္တာနုဒိဋ္ဌိနော ပုဗ္ဗန္တံ အာရဗ္ဘ အနေကဝိဟိတာနိ အဓိမုတ္တိပဒါနိ အဘိဝဒန္တိ အဋ္ဌာရသဟိ ဝတ္ထူဟိ, တေ ဝတ အညတြ ဖဿာ ပဋိသံဝေဒိဿန္တီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

१३६. भिक्षूंनो, त्यामध्ये जे श्रमण-ब्राह्मण भूतकाळाचा विचार करणारे व भूतकाळाविषयीचे दृष्टिकोन बाळगणारे आहेत, जे भूतकाळाला अनुसरून अनेक प्रकारची मतमतांतरे अठरा कारणांनी मांडतात, त्यांनी स्पर्शाशिवाय त्याचा अनुभव घ्यावा, हे मुळीच शक्य नाही.

---

၁၃၇. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဥဒ္ဓမာဃာတနိကာ သညီဝါဒါ ဥဒ္ဓမာဃာတနံ သညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ သောဠသဟိ ဝတ္ထူဟိ, တေ ဝတ အညတြ ဖဿာ ပဋိသံဝေဒိဿန္တီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

१३७. भिक्षूंनो, त्यामध्ये जे श्रमण-ब्राह्मण मृत्यूनंतर संज्ञा असणारे मानणारे आहेत, जे मृत्यूनंतर आत्मा संज्ञायुक्त असतो असे सोळा कारणांनी प्रस्थापित करतात, त्यांनी स्पर्शाशिवाय त्याचा अनुभव घ्यावा, हे मुळीच शक्य नाही.

---

၁၃၈. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဥဒ္ဓမာဃာတနိကာ အသညီဝါဒါ, ဥဒ္ဓမာဃာတနံ အသညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အဋ္ဌဟိ ဝတ္ထူဟိ, တေ ဝတ အညတြ ဖဿာ ပဋိသံဝေဒိဿန္တီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

१३८. भिक्षूंनो, त्यामध्ये जे श्रमण-ब्राह्मण मृत्यूनंतर संज्ञा नसणारे मानणारे आहेत, जे मृत्यूनंतर आत्मा संज्ञारहित असतो असे आठ कारणांनी प्रस्थापित करतात, त्यांनी स्पर्शाशिवाय त्याचा अनुभव घ्यावा, हे मुळीच शक्य नाही.

---

၁၃၉. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဥဒ္ဓမာဃာတနိကာ နေဝသညီနာသညီဝါဒါ ဥဒ္ဓမာဃာတနံ နေဝသညီနာသညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အဋ္ဌဟိ ဝတ္ထူဟိ, တေ ဝတ အညတြ ဖဿာ ပဋိသံဝေဒိဿန္တီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

१३९. भिक्षूंनो, त्यामध्ये जे श्रमण-ब्राह्मण मृत्यूनंतर संज्ञा असणारेही नाही आणि संज्ञा नसणारेही नाही असे मानणारे आहेत, जे मृत्यूनंतर आत्मा नैवसंज्ञा-नासंज्ञायुक्त असतो असे आठ कारणांनी प्रस्थापित करतात, त्यांनी स्पर्शाशिवाय त्याचा अनुभव घ्यावा, हे मुळीच शक्य नाही.

---

၁၄၀. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဥစ္ဆေဒဝါဒါ သတော သတ္တဿ ဥစ္ဆေဒံ ဝိနာသံ ဝိဘဝံ ပညပေန္တိ သတ္တဟိ ဝတ္ထူဟိ, တေ ဝတ အညတြ ဖဿာ ပဋိသံဝေဒိဿန္တီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

१४०. भिक्षूंनो, त्यामध्ये जे श्रमण-ब्राह्मण उच्छेदवादी आहेत, जे विद्यमान जीवाचा उच्छेद, विनाश आणि विभव सात कारणांनी प्रस्थापित करतात, त्यांनी स्पर्शाशिवाय त्याचा अनुभव घ्यावा, हे मुळीच शक्य नाही.

---

၁၄၁. ‘‘တတြ[Pg.41], ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနဝါဒါ သတော သတ္တဿ ပရမဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနံ ပညပေန္တိ ပဉ္စဟိ ဝတ္ထူဟိ, တေ ဝတ အညတြ ဖဿာ ပဋိသံဝေဒိဿန္တီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

१४१. भिक्षूंनो, त्यामध्ये जे श्रमण-ब्राह्मण याच जन्मात निर्वाण मानणारे आहेत, जे विद्यमान जीवाचे याच जन्मातील परम निर्वाण पाच कारणांनी प्रस्थापित करतात, त्यांनी स्पर्शाशिवाय त्याचा अनुभव घ्यावा, हे मुळीच शक्य नाही.

---

၁၄၂. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အပရန္တကပ္ပိကာ အပရန္တာနုဒိဋ္ဌိနော အပရန္တံ အာရဗ္ဘ အနေကဝိဟိတာနိ အဓိမုတ္တိပဒါနိ အဘိဝဒန္တိ စတုစတ္တာရီသာယ ဝတ္ထူဟိ, တေ ဝတ အညတြ ဖဿာ ပဋိသံဝေဒိဿန္တီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

१४२. भिक्षूंनो, त्यामध्ये जे श्रमण-ब्राह्मण भविष्यकाळाचा विचार करणारे व भविष्याविषयीचे दृष्टिकोन बाळगणारे आहेत, जे भविष्याला अनुसरून अनेक प्रकारची मतमतांतरे चव्वेचाळीस कारणांनी मांडतात, त्यांनी स्पर्शाशिवाय त्याचा अनुभव घ्यावा, हे मुळीच शक्य नाही.

---

၁၄၃. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ပုဗ္ဗန္တကပ္ပိကာ စ အပရန္တကပ္ပိကာ စ ပုဗ္ဗန္တာပရန္တကပ္ပိကာ စ ပုဗ္ဗန္တာပရန္တာနုဒိဋ္ဌိနော ပုဗ္ဗန္တာပရန္တံ အာရဗ္ဘ အနေကဝိဟိတာနိ အဓိမုတ္တိပဒါနိ အဘိဝဒန္တိ ဒွါသဋ္ဌိယာ ဝတ္ထူဟိ, တေ ဝတ အညတြ ဖဿာ ပဋိသံဝေဒိဿန္တီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

१४३. भिक्षूंनो, त्यामध्ये जे श्रमण-ब्राह्मण भूतकाळाचा विचार करणारे, भविष्यकाळाचा विचार करणारे, भूतकाळ व भविष्यकाळ या दोन्हीचा विचार करणारे आणि भूत-भविष्याविषयीचे दृष्टिकोन बाळगणारे आहेत, जे भूत-भविष्याला अनुसरून अनेक प्रकारची मतमतांतरे बासष्ट कारणांनी मांडतात, त्यांनी स्पर्शाशिवाय त्याचा अनुभव घ्यावा, हे मुळीच शक्य नाही.

---

ဒိဋ္ဌိဂတိကာဓိဋ္ဌာနဝဋ္ဋကထာ

दृष्टिगतांचे अधिष्ठान आणि संसारचक्र (दिट्ठिगतिकाधिट्ठानवट्टकथा)

---

၁၄၄. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သဿတဝါဒါ သဿတံ အတ္တာနဉ္စ လောကဉ္စ ပညပေန္တိ စတူဟိ ဝတ္ထူဟိ, ယေပိ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧကစ္စသဿတိကာ ဧကစ္စအသဿတိကာ…ပေ… ယေပိ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အန္တာနန္တိကာ… ယေပိ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အမရာဝိက္ခေပိကာ… ယေပိ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နိကာ… ယေပိ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ပုဗ္ဗန္တကပ္ပိကာ… ယေပိ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဥဒ္ဓမာဃာတနိကာ သညီဝါဒါ… ယေပိ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဥဒ္ဓမာဃာတနိကာ အသညီဝါဒါ… ယေပိ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဥဒ္ဓမာဃာတနိကာ နေဝသညီနာသညီဝါဒါ… ယေပိ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဥစ္ဆေဒဝါဒါ… ယေပိ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနဝါဒါ… ယေပိ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အပရန္တကပ္ပိကာ… ယေပိ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ပုဗ္ဗန္တကပ္ပိကာ စ အပရန္တကပ္ပိကာ စ ပုဗ္ဗန္တာပရန္တကပ္ပိကာ စ ပုဗ္ဗန္တာပရန္တာနုဒိဋ္ဌိနော ပုဗ္ဗန္တာပရန္တံ အာရဗ္ဘ အနေကဝိဟိတာနိ အဓိမုတ္တိပဒါနိ အဘိဝဒန္တိ ဒွါသဋ္ဌိယာ ဝတ္ထူဟိ, သဗ္ဗေ တေ ဆဟိ ဖဿာယတနေဟိ ဖုဿ ဖုဿ ပဋိသံဝေဒေန္တိ တေသံ ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ, တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနံ, ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ, ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ, ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ သမ္ဘဝန္တိ.

१४४. भिक्षूंनो, त्यामध्ये जे श्रमण-ब्राह्मण शाश्वतवादी आहेत, जे आत्मा आणि लोक यांना चार कारणांनी शाश्वत प्रस्थापित करतात; आणि जे श्रमण-ब्राह्मण अंशतः शाश्वतवादी व अंशतः अशाश्वतवादी आहेत... पे... जे श्रमण-ब्राह्मण अंत-अनंतवादी आहेत... जे श्रमण-ब्राह्मण अमराविक्षेपिक आहेत... जे श्रमण-ब्राह्मण अहेतुवादी आहेत... जे श्रमण-ब्राह्मण भूतकाळाचा विचार करणारे आहेत... जे श्रमण-ब्राह्मण मृत्यूनंतर संज्ञा असणारे मानणारे आहेत... जे श्रमण-ब्राह्मण मृत्यूनंतर संज्ञा नसणारे मानणारे आहेत... जे श्रमण-ब्राह्मण मृत्यूनंतर संज्ञा असणारेही नाही आणि संज्ञा नसणारेही नाही असे मानणारे आहेत... जे श्रमण-ब्राह्मण उच्छेदवादी आहेत... जे श्रमण-ब्राह्मण याच जन्मात निर्वाण मानणारे आहेत... जे श्रमण-ब्राह्मण भविष्यकाळाचा विचार करणारे आहेत... जे श्रमण-ब्राह्मण भूतकाळाचा विचार करणारे, भविष्यकाळाचा विचार करणारे, भूतकाळ व भविष्यकाळ या दोन्हीचा विचार करणारे आणि भूत-भविष्याविषयीचे दृष्टिकोन बाळगणारे आहेत, जे भूत-भविष्याला अनुसरून अनेक प्रकारची मतमतांतरे बासष्ट कारणांनी मांडतात; ते सर्व सहा स्पर्शायतनांद्वारे वारंवार स्पर्श करून त्याचा अनुभव घेतात. त्यांच्या त्या वेदनेच्या प्रत्ययामुळे तृष्णा उत्पन्न होते; तृष्णेच्या प्रत्ययामुळे उपादान उत्पन्न होते; उपादानाच्या प्रत्ययामुळे भव उत्पन्न होतो; भवाच्या प्रत्ययामुळे जाती (जन्म) उत्पन्न होते; आणि जातीच्या प्रत्ययामुळे जरा-मरण, शोक, परिदेव (आक्रोश), दुःख, डोमनस्य (मानसिक दुःख) आणि उपायास (हताशपणा) उत्पन्न होतात.

---

ဝိဝဋ္ဋကထာဒိ

विवट्टकथा (संसारमुक्तीची चर्चा) इत्यादी

---

၁၄၅. ‘‘ယတော [Pg.42] ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဆန္နံ ဖဿာယတနာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, အယံ ဣမေဟိ သဗ္ဗေဟေဝ ဥတ္တရိတရံ ပဇာနာတိ.

१४५. “भिक्षूंनो, जेव्हा एखादा भिक्षू सहा स्पर्शायतनांचा (इंद्रिय-स्पर्श स्थानांचा) उदय, अस्त, आस्वाद, आदीनव (दोष) आणि निस्सरण (मुक्ती) हे जसे आहे तसे (यथाभूत) जाणतो, तेव्हा तो या सर्व (मतप्रणाली बाळगणाऱ्यां) पेक्षा अधिक श्रेष्ठ ज्ञान प्राप्त करतो.”

---

၁၄၆. ‘‘ယေ ဟိ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ပုဗ္ဗန္တကပ္ပိကာ ဝါ အပရန္တကပ္ပိကာ ဝါ ပုဗ္ဗန္တာပရန္တကပ္ပိကာ ဝါ ပုဗ္ဗန္တာပရန္တာနုဒိဋ္ဌိနော ပုဗ္ဗန္တာပရန္တံ အာရဗ္ဘ အနေကဝိဟိတာနိ အဓိမုတ္တိပဒါနိ အဘိဝဒန္တိ, သဗ္ဗေ တေ ဣမေဟေဝ ဒွါသဋ္ဌိယာ ဝတ္ထူဟိ အန္တောဇာလီကတာ, ဧတ္ထ သိတာဝ ဥမ္မုဇ္ဇမာနာ ဥမ္မုဇ္ဇန္တိ, ဧတ္ထ ပရိယာပန္နာ အန္တောဇာလီကတာဝ ဥမ္မုဇ္ဇမာနာ ဥမ္မုဇ္ဇန္တိ.

१४६. “भिक्षूंनो, जे कोणी श्रमण किंवा ब्राह्मण भूतकाळाविषयी तर्क करणारे, भविष्यकाळाविषयी तर्क करणारे, भूतकाळ व भविष्यकाळ या दोन्हीविषयी तर्क करणारे, भूतकाळ व भविष्यकाळाच्या दृष्टीला चिकटून राहणारे आहेत, जे भूतकाळ व भविष्यकाळाला धरून विविध प्रकारच्या मतप्रणालींचे प्रतिपादन करतात; ते सर्व या बासष्ट (६२) प्रकारच्या सिद्धांतांच्या जाळ्यातच अडकलेले आहेत. ते जेव्हा जेव्हा वर डोके काढण्याचा प्रयत्न करतात, तेव्हा तेव्हा याच जाळ्यात अडकून वर येतात; याच जाळ्यात समाविष्ट होऊन, याच जाळ्यात बद्ध होऊन ते वर येतात.”

---

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဒက္ခော ကေဝဋ္ဋော ဝါ ကေဝဋ္ဋန္တေဝါသီ ဝါ သုခုမစ္ဆိကေန ဇာလေန ပရိတ္တံ ဥဒကဒဟံ ဩတ္ထရေယျ. တဿ ဧဝမဿ – ‘ယေ ခေါ ကေစိ ဣမသ္မိံ ဥဒကဒဟေ ဩဠာရိကာ ပါဏာ, သဗ္ဗေ တေ အန္တောဇာလီကတာ. ဧတ္ထ သိတာဝ ဥမ္မုဇ္ဇမာနာ ဥမ္မုဇ္ဇန္တိ; ဧတ္ထ ပရိယာပန္နာ အန္တောဇာလီကတာဝ ဥမ္မုဇ္ဇမာနာ ဥမ္မုဇ္ဇန္တီ’တိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယေ ဟိ ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ပုဗ္ဗန္တကပ္ပိကာ ဝါ အပရန္တကပ္ပိကာ ဝါ ပုဗ္ဗန္တာပရန္တကပ္ပိကာ ဝါ ပုဗ္ဗန္တာပရန္တာနုဒိဋ္ဌိနော ပုဗ္ဗန္တာပရန္တံ အာရဗ္ဘ အနေကဝိဟိတာနိ အဓိမုတ္တိပဒါနိ အဘိဝဒန္တိ, သဗ္ဗေ တေ ဣမေဟေဝ ဒွါသဋ္ဌိယာ ဝတ္ထူဟိ အန္တောဇာလီကတာ ဧတ္ထ သိတာဝ ဥမ္မုဇ္ဇမာနာ ဥမ္မုဇ္ဇန္တိ, ဧတ္ထ ပရိယာပန္နာ အန္တောဇာလီကတာဝ ဥမ္မုဇ္ဇမာနာ ဥမ္မုဇ္ဇန္တိ.

“भिक्षूंनो, ज्याप्रमाणे एखादा चतुर कोळी किंवा त्याचा शिकाऊ साहाय्यक एखाद्या बारीक छिद्रांच्या जाळ्याने लहान तळे झाकून टाकेल, आणि त्याला असा विचार येईल की—‘या तळ्यात जे काही मोठे प्राणी आहेत, ते सर्व या जाळ्यातच अडकले आहेत. ते जेव्हा जेव्हा वर येतात, तेव्हा याच जाळ्यात अडकून वर येतात; याच जाळ्यात समाविष्ट होऊन, याच जाळ्यात बद्ध होऊन ते वर येतात.’ भिक्षूंनो, त्याचप्रमाणे जे कोणी श्रमण किंवा ब्राह्मण भूतकाळाविषयी तर्क करणारे, भविष्यकाळाविषयी तर्क करणारे, भूतकाळ व भविष्यकाळ या दोन्हीविषयी तर्क करणारे, भूतकाळ व भविष्यकाळाच्या दृष्टीला चिकटून राहणारे आहेत, जे भूतकाळ व भविष्यकाळाला धरून विविध प्रकारच्या मतप्रणालींचे प्रतिपादन करतात; ते सर्व या बासष्ट (६२) प्रकारच्या सिद्धांतांच्या जाळ्यातच अडकलेले आहेत. ते जेव्हा जेव्हा वर येतात, तेव्हा याच जाळ्यात अडकून वर येतात; याच जाळ्यात समाविष्ट होऊन, याच जाळ्यात बद्ध होऊन ते वर येतात.”

---

၁၄၇. ‘‘ဥစ္ဆိန္နဘဝနေတ္တိကော, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတဿ ကာယော တိဋ္ဌတိ. ယာဝဿ ကာယော ဌဿတိ, တာဝ နံ ဒက္ခန္တိ ဒေဝမနုဿာ. ကာယဿ ဘေဒါ ဥဒ္ဓံ ဇီဝိတပရိယာဒါနာ န နံ ဒက္ခန္တိ ဒေဝမနုဿာ.

१४७. “भिक्षूंनो, तथागतांची भव-तृष्णा (पुनर्जन्माचे बंधन) समूळ नष्ट झाली आहे, तरीही तथागतांचे शरीर अजून टिकून आहे. जोपर्यंत त्यांचे शरीर टिकून राहील, तोपर्यंत देव आणि मनुष्य त्यांना पाहू शकतील. परंतु शरीराच्या विघटनानंतर (मृत्यूनंतर), आयुष्य संपल्यावर, देव आणि मनुष्य त्यांना पाहू शकणार नाहीत.”

---

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, အမ္ဗပိဏ္ဍိယာ ဝဏ္ဋစ္ဆိန္နာယ ယာနိ ကာနိစိ အမ္ဗာနိ ဝဏ္ဋပဋိဗန္ဓာနိ, သဗ္ဗာနိ တာနိ တဒနွယာနိ ဘဝန္တိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဥစ္ဆိန္နဘဝနေတ္တိကော တထာဂတဿ ကာယော တိဋ္ဌတိ, ယာဝဿ ကာယော ဌဿတိ, တာဝ နံ ဒက္ခန္တိ ဒေဝမနုဿာ, ကာယဿ ဘေဒါ ဥဒ္ဓံ ဇီဝိတပရိယာဒါနာ န နံ ဒက္ခန္တိ ဒေဝမနုဿာ’’တိ.

“भिक्षूंनो, ज्याप्रमाणे आंब्याच्या घडाचा देठ कापला असता, त्या देठाला जोडलेले सर्व आंबे त्यासोबतच गळून पडतात; त्याचप्रमाणे, भिक्षूंनो, तथागतांची भव-तृष्णा समूळ नष्ट झाली आहे, तरीही तथागतांचे शरीर अजून टिकून आहे. जोपर्यंत त्यांचे शरीर टिकून राहील, तोपर्यंत देव आणि मनुष्य त्यांना पाहू शकतील. परंतु शरीराच्या विघटनानंतर, आयुष्य संपल्यावर, देव आणि मनुष्य त्यांना पाहू शकणार नाहीत.”

---

၁၄၈. ဧဝံ [Pg.43] ဝုတ္တေ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘန္တေ, အဗ္ဘုတံ, ဘန္တေ, ကော နာမော အယံ, ဘန္တေ, ဓမ္မပရိယာယော’’တိ? ‘‘တသ္မာတိဟ တွံ, အာနန္ဒ, ဣမံ ဓမ္မပရိယာယံ အတ္ထဇာလန္တိပိ နံ ဓာရေဟိ, ဓမ္မဇာလန္တိပိ နံ ဓာရေဟိ, ဗြဟ္မဇာလန္တိပိ နံ ဓာရေဟိ, ဒိဋ္ဌိဇာလန္တိပိ နံ ဓာရေဟိ, အနုတ္တရော သင်္ဂါမဝိဇယောတိပိ နံ ဓာရေဟီ’’တိ. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ.

१४८. असे म्हटले असता, आयुष्यमान आनंदांनी भगवंतांना विचारले—“भंते, हे आश्चर्यकारक आहे! भंते, हे अद्भुत आहे! भंते, या धम्म-उपदेशाचे (धम्मपरियाय) नाव काय आहे?” “आनंदा, म्हणूनच तू या धम्म-उपदेशाला ‘अत्थजाल’ (कल्याणकारी जाळे) म्हणून लक्षात ठेव, ‘धम्मजाल’ (धम्माचे जाळे) म्हणून लक्षात ठेव, ‘ब्रह्मजाल’ (सर्वोच्च ज्ञानाचे जाळे) म्हणून लक्षात ठेव, ‘दिट्ठिजाल’ (दृष्टींचे जाळे) म्हणून लक्षात ठेव, आणि ‘अनुत्तर संग्रामविजय’ (युद्धात मिळवलेला अतुलनीय विजय) म्हणूनही लक्षात ठेव.” भगवंतांनी असे सांगितले.

---

၁၄၉. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ. ဣမသ္မိဉ္စ ပန ဝေယျာကရဏသ္မိံ ဘညမာနေ ဒသသဟဿီ လောကဓာတု အကမ္ပိတ္ထာတိ.

१४९. ते भिक्षू प्रसन्नचित्त झाले आणि त्यांनी भगवंतांच्या भाषणाचे मनःपूर्वक अभिनंदन केले. आणि या प्रवचनाचे कथन केले जात असताना, दहा हजारांचे हे ब्रह्मांड (दशसहस्री लोकधातू) कंपित झाले.

---

ဗြဟ္မဇာလသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ပဌမံ.

पहिले ब्रह्मजाल सुत्त समाप्त झाले.

---

၂. သာမညဖလသုတ္တံ

२. सामञ्ञफल सुत्त

---

ရာဇာမစ္စကထာ

राजा आणि अमात्य यांच्यातील संभाषण

---

၁၅၀. ဧဝံ [Pg.44] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဇီဝကဿ ကောမာရဘစ္စဿ အမ္ဗဝနေ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ အဍ္ဎတေဠသေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ. တေန ခေါ ပန သမယေန ရာဇာ မာဂဓော အဇာတသတ္တု ဝေဒေဟိပုတ္တော တဒဟုပေါသထေ ပန္နရသေ ကောမုဒိယာ စာတုမာသိနိယာ ပုဏ္ဏာယ ပုဏ္ဏမာယ ရတ္တိယာ ရာဇာမစ္စပရိဝုတော ဥပရိပါသာဒဝရဂတော နိသိန္နော ဟောတိ. အထ ခေါ ရာဇာ မာဂဓော အဇာတသတ္တု ဝေဒေဟိပုတ္တော တဒဟုပေါသထေ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ – ‘‘ရမဏီယာ ဝတ ဘော ဒေါသိနာ ရတ္တိ, အဘိရူပါ ဝတ ဘော ဒေါသိနာ ရတ္တိ, ဒဿနီယာ ဝတ ဘော ဒေါသိနာ ရတ္တိ, ပါသာဒိကာ ဝတ ဘော ဒေါသိနာ ရတ္တိ, လက္ခညာ ဝတ ဘော ဒေါသိနာ ရတ္တိ. ကံ နု ခွဇ္ဇ သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ပယိရုပါသေယျာမ, ယံ နော ပယိရုပါသတော စိတ္တံ ပသီဒေယျာ’’တိ?

१५०. असे मी ऐकले आहे—एकदा भगवान राजगृह येथे जीवक कौमारभृत याच्या आम्रवनात (आंब्याच्या बागेत) सुमारे साडेबाराशे (१२५०) भिक्षूंच्या मोठ्या भिक्षूसंघासह विहार करत होते. त्या वेळी, वैदेहीपुत्र मगधराज अजातशत्रू हा चातुर्मासाच्या शेवटी, कार्तिकी पौर्णिमेच्या (कोमुदी पौर्णिमेच्या) पंधराव्या उपोसथ दिवशी, रात्रीच्या वेळी आपल्या अमात्यांनी वेढलेला होऊन राजवाड्याच्या छतावर बसला होता. तेव्हा वैदेहीपुत्र मगधराज अजातशत्रूने त्या उपोसथ दिवशी असा आनंदोद्गार (उदान) काढला—“मित्रांनो, ही चांदणे पडलेली रात्र किती रमणीय आहे! मित्रांनो, ही चांदणे पडलेली रात्र किती सुंदर आहे! मित्रांनो, ही चांदणे पडलेली रात्र किती प्रेक्षणीय आहे! मित्रांनो, ही चांदणे पडलेली रात्र किती प्रसन्न करणारी आहे! मित्रांनो, ही चांदणे पडलेली रात्र किती शुभलक्षणयुक्त आहे! आज आपण अशा कोणत्या श्रमण किंवा ब्राह्मणाची सेवा करावी (कोणाला भेटावे), ज्यांच्या दर्शनाने आपले मन प्रसन्न होईल?”

---

၁၅၁. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အညတရော ရာဇာမစ္စော ရာဇာနံ မာဂဓံ အဇာတသတ္တုံ ဝေဒေဟိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အယံ, ဒေဝ, ပူရဏော ကဿပေါ သံဃီ စေဝ ဂဏီ စ ဂဏာစရိယော စ ဉာတော ယသဿီ တိတ္ထကရော သာဓုသမ္မတော ဗဟုဇနဿ ရတ္တညူ စိရပဗ္ဗဇိတော အဒ္ဓဂတော ဝယောအနုပ္ပတ္တော. တံ ဒေဝေါ ပူရဏံ ကဿပံ ပယိရုပါသတု. အပ္ပေဝ နာမ ဒေဝဿ ပူရဏံ ကဿပံ ပယိရုပါသတော စိတ္တံ ပသီဒေယျာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ရာဇာ မာဂဓော အဇာတသတ္တု ဝေဒေဟိပုတ္တော တုဏှီ အဟောသိ.

१५१. असे म्हटले असता, एका अमात्याने वैदेहीपुत्र मगधराज अजातशत्रूला म्हटले—“महाराज, हे पूरण कस्सप आहेत; जे संघनायक आहेत, गणनायक आहेत, गणाचार्य आहेत, प्रसिद्ध आहेत, कीर्तिमान आहेत, पंथसंस्थापक (तीर्थंकर) आहेत, बहुसंख्याक लोकांकडून सत्पुरुष मानले गेलेले आहेत, दीर्घकाळ प्रव्रजित झालेले आहेत, वयोवृद्ध आणि वृद्धत्वाप्रत पोहोचलेले आहेत. महाराजांनी त्या पूरण कस्सपांची सेवा करावी. पूरण कस्सपांच्या दर्शनाने कदाचित महाराजांचे मन प्रसन्न होईल.” असे म्हटले असता, वैदेहीपुत्र मगधराज अजातशत्रू शांत राहिले.

---

၁၅၂. အညတရောပိ ခေါ ရာဇာမစ္စော ရာဇာနံ မာဂဓံ အဇာတသတ္တုံ ဝေဒေဟိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အယံ, ဒေဝ, မက္ခလိ ဂေါသာလော သံဃီ စေဝ ဂဏီ စ ဂဏာစရိယော စ ဉာတော ယသဿီ တိတ္ထကရော သာဓုသမ္မတော ဗဟုဇနဿ ရတ္တညူ စိရပဗ္ဗဇိတော အဒ္ဓဂတော ဝယောအနုပ္ပတ္တော. တံ ဒေဝေါ မက္ခလိံ ဂေါသာလံ ပယိရုပါသတု. အပ္ပေဝ နာမ ဒေဝဿ မက္ခလိံ ဂေါသာလံ ပယိရုပါသတော စိတ္တံ ပသီဒေယျာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ရာဇာ မာဂဓော အဇာတသတ္တု ဝေဒေဟိပုတ္တော တုဏှီ အဟောသိ.

१५२. दुसऱ्या एका अमात्यानेही वैदेहीपुत्र मगधराज अजातशत्रूला म्हटले—“महाराज, हे मक्खलि गोसाल आहेत; जे संघनायक आहेत, गणनायक आहेत, गणाचार्य आहेत, प्रसिद्ध आहेत, कीर्तिमान आहेत, पंथसंस्थापक आहेत, बहुसंख्याक लोकांकडून सत्पुरुष मानले गेलेले आहेत, दीर्घकाळ प्रव्रजित झालेले आहेत, वयोवृद्ध आणि वृद्धत्वाप्रत पोहोचलेले आहेत. महाराजांनी त्या मक्खलि गोसालांची सेवा करावी. मक्खलि गोसालांच्या दर्शनाने कदाचित महाराजांचे मन प्रसन्न होईल.” असे म्हटले असता, वैदेहीपुत्र मगधराज अजातशत्रू शांत राहिले.

---

၁၅၃. အညတရောပိ [Pg.45] ခေါ ရာဇာမစ္စော ရာဇာနံ မာဂဓံ အဇာတသတ္တုံ ဝေဒေဟိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အယံ, ဒေဝ, အဇိတော ကေသကမ္ဗလော သံဃီ စေဝ ဂဏီ စ ဂဏာစရိယော စ ဉာတော ယသဿီ တိတ္ထကရော သာဓုသမ္မတော ဗဟုဇနဿ ရတ္တညူ စိရပဗ္ဗဇိတော အဒ္ဓဂတော ဝယောအနုပ္ပတ္တော. တံ ဒေဝေါ အဇိတံ ကေသကမ္ဗလံ ပယိရုပါသတု. အပ္ပေဝ နာမ ဒေဝဿ အဇိတံ ကေသကမ္ဗလံ ပယိရုပါသတော စိတ္တံ ပသီဒေယျာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ရာဇာ မာဂဓော အဇာတသတ္တု ဝေဒေဟိပုတ္တော တုဏှီ အဟောသိ.

१५३. आणखी एका अमात्यानेही वैदेहीपुत्र मगधराज अजातशत्रूला म्हटले—“महाराज, हे अजित केसकम्बल आहेत; जे संघनायक आहेत, गणनायक आहेत, गणाचार्य आहेत, प्रसिद्ध आहेत, कीर्तिमान आहेत, पंथसंस्थापक आहेत, बहुसंख्याक लोकांकडून सत्पुरुष मानले गेलेले आहेत, दीर्घकाळ प्रव्रजित झालेले आहेत, वयोवृद्ध आणि वृद्धत्वाप्रत पोहोचलेले आहेत. महाराजांनी त्या अजित केसकम्बलांची सेवा करावी. अजित केसकम्बलांच्या दर्शनाने कदाचित महाराजांचे मन प्रसन्न होईल.” असे म्हटले असता, वैदेहीपुत्र मगधराज अजातशत्रू शांत राहिले.

---

၁၅၄. အညတရောပိ ခေါ ရာဇာမစ္စော ရာဇာနံ မာဂဓံ အဇာတသတ္တုံ ဝေဒေဟိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အယံ, ဒေဝ, ပကုဓော ကစ္စာယနော သံဃီ စေဝ ဂဏီ စ ဂဏာစရိယော စ ဉာတော ယသဿီ တိတ္ထကရော သာဓုသမ္မတော ဗဟုဇနဿ ရတ္တညူ စိရပဗ္ဗဇိတော အဒ္ဓဂတော ဝယောအနုပ္ပတ္တော. တံ ဒေဝေါ ပကုဓံ ကစ္စာယနံ ပယိရုပါသတု. အပ္ပေဝ နာမ ဒေဝဿ ပကုဓံ ကစ္စာယနံ ပယိရုပါသတော စိတ္တံ ပသီဒေယျာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ရာဇာ မာဂဓော အဇာတသတ္တု ဝေဒေဟိပုတ္တော တုဏှီ အဟောသိ.

१५४. त्यानंतर दुसरा एक राजअमात्य वैदेहीपुत्र मगधराज अजातशत्रूला म्हणाला – 'महाराज, हे पकुध कच्चायन संघनायक, गणनायक, गणाचार्य, कीर्तिमान, यशस्वी, तीर्थंकर, बहुजनांद्वारे आदरणीय, बहुश्रुत (दीर्घकाळ प्रव्रजित), वयोवृद्ध आणि वृद्धत्वाप्रत पोहोचलेले आहेत. महाराजांनी त्या पकुध कच्चायन यांच्याकडे जावे. पकुध कच्चायन यांच्याकडे गेल्याने कदाचित महाराजांच्या मनाला प्रसन्नता लाभेल.' असे म्हटले असता, वैदेहीपुत्र मगधराज अजातशत्रू शांत राहिले.

---

၁၅၅. အညတရောပိ ခေါ ရာဇာမစ္စော ရာဇာနံ မာဂဓံ အဇာတသတ္တုံ ဝေဒေဟိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အယံ, ဒေဝ, သဉ္စယော ဗေလဋ္ဌပုတ္တော သံဃီ စေဝ ဂဏီ စ ဂဏာစရိယော စ ဉာတော ယသဿီ တိတ္ထကရော သာဓုသမ္မတော ဗဟုဇနဿ ရတ္တညူ စိရပဗ္ဗဇိတော အဒ္ဓဂတော ဝယောအနုပ္ပတ္တော. တံ ဒေဝေါ သဉ္စယံ ဗေလဋ္ဌပုတ္တံ ပယိရုပါသတု. အပ္ပေဝ နာမ ဒေဝဿ သဉ္စယံ ဗေလဋ္ဌပုတ္တံ ပယိရုပါသတော စိတ္တံ ပသီဒေယျာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ရာဇာ မာဂဓော အဇာတသတ္တု ဝေဒေဟိပုတ္တော တုဏှီ အဟောသိ.

१५५. त्यानंतर दुसरा एक राजअमात्य वैदेहीपुत्र मगधराज अजातशत्रूला म्हणाला – 'महाराज, हे संजय बेलठ्ठिपुत्त संघनायक, गणनायक, गणाचार्य, कीर्तिमान, यशस्वी, तीर्थंकर, बहुजनांद्वारे आदरणीय, बहुश्रुत (दीर्घकाळ प्रव्रजित), वयोवृद्ध आणि वृद्धत्वाप्रत पोहोचलेले आहेत. महाराजांनी त्या संजय बेलठ्ठिपुत्त यांच्याकडे जावे. संजय बेलठ्ठिपुत्त यांच्याकडे गेल्याने कदाचित महाराजांच्या मनाला प्रसन्नता लाभेल.' असे म्हटले असता, वैदेहीपुत्र मगधराज अजातशत्रू शांत राहिले.

---

၁၅၆. အညတရောပိ ခေါ ရာဇာမစ္စော ရာဇာနံ မာဂဓံ အဇာတသတ္တုံ ဝေဒေဟိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အယံ, ဒေဝ, နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော သံဃီ စေဝ ဂဏီ စ ဂဏာစရိယော စ ဉာတော ယသဿီ တိတ္ထကရော သာဓုသမ္မတော ဗဟုဇနဿ ရတ္တညူ စိရပဗ္ဗဇိတော အဒ္ဓဂတော ဝယောအနုပ္ပတ္တော. တံ ဒေဝေါ နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ ပယိရုပါသတု. အပ္ပေဝ နာမ ဒေဝဿ နိဂဏ္ဌံ [Pg.46] နာဋပုတ္တံ ပယိရုပါသတော စိတ္တံ ပသီဒေယျာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ရာဇာ မာဂဓော အဇာတသတ္တု ဝေဒေဟိပုတ္တော တုဏှီ အဟောသိ.

१५६. त्यानंतर दुसरा एक राजअमात्य वैदेहीपुत्र मगधराज अजातशत्रूला म्हणाला – 'महाराज, हे निगण्ठ नाठपुत्त संघनायक, गणनायक, गणाचार्य, कीर्तिमान, यशस्वी, तीर्थंकर, बहुजनांद्वारे आदरणीय, बहुश्रुत (दीर्घकाळ प्रव्रजित), वयोवृद्ध आणि वृद्धत्वाप्रत पोहोचलेले आहेत. महाराजांनी त्या निगण्ठ नाठपुत्त यांच्याकडे जावे. निगण्ठ नाठपुत्त यांच्याकडे गेल्याने कदाचित महाराजांच्या मनाला प्रसन्नता लाभेल.' असे म्हटले असता, वैदेहीपुत्र मगधराज अजातशत्रू शांत राहिले.

---

ကောမာရဘစ္စဇီဝကကထာ

कोमारभच्च जीवक कथा

---

၁၅၇. တေန ခေါ ပန သမယေန ဇီဝကော ကောမာရဘစ္စော ရညော မာဂဓဿ အဇာတသတ္တုဿ ဝေဒေဟိပုတ္တဿ အဝိဒူရေ တုဏှီဘူတော နိသိန္နော ဟောတိ. အထ ခေါ ရာဇာ မာဂဓော အဇာတသတ္တု ဝေဒေဟိပုတ္တော ဇီဝကံ ကောမာရဘစ္စံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တွံ ပန, သမ္မ ဇီဝက, ကိံ တုဏှီ’’တိ? ‘‘အယံ, ဒေဝ, ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ အမှာကံ အမ္ဗဝနေ ဝိဟရတိ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ အဍ္ဎတေဠသေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ. တံ ခေါ ပန ဘဂဝန္တံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ. တံ ဒေဝေါ ဘဂဝန္တံ ပယိရုပါသတု. အပ္ပေဝ နာမ ဒေဝဿ ဘဂဝန္တံ ပယိရုပါသတော စိတ္တံ ပသီဒေယျာ’တိ.

१५७. त्या वेळी कोमारभच्च जीवक वैदेहीपुत्र मगधराज अजातशत्रूच्या जवळच शांत बसले होते. तेव्हा वैदेहीपुत्र मगधराज अजातशत्रू कोमारभच्च जीवकाला म्हणाले – 'मित्रा जीवक, तू का शांत आहेस?' (जीवक म्हणाले) – 'महाराज, ते भगवान, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध आमच्या आंबावनात (आम्रवनात) साडेबाराशे (१२५०) भिक्खूंच्या मोठ्या संघासह निवास करत आहेत. त्या भगवंतांविषयी अशी कल्याणकारी कीर्ती पसरली आहे – "ते भगवान अर्हत, सम्यक्संबुद्ध, विद्याचरणसंपन्न, सुगत, लोकविदू, अनुत्तर पुरुषदम्यसारथी, देव आणि मनुष्यांचे शास्ता, बुद्ध आणि भगवंत आहेत." महाराजांनी त्या भगवंतांकडे जावे. भगवंतांकडे गेल्याने कदाचित महाराजांच्या मनाला प्रसन्नता लाभेल.'

---

၁၅၈. ‘‘တေန ဟိ, သမ္မ ဇီဝက, ဟတ္ထိယာနာနိ ကပ္ပာပေဟီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဒေဝါ’’တိ ခေါ ဇီဝကော ကောမာရဘစ္စော ရညော မာဂဓဿ အဇာတသတ္တုဿ ဝေဒေဟိပုတ္တဿ ပဋိဿုဏိတွာ ပဉ္စမတ္တာနိ ဟတ္ထိနိကာသတာနိ ကပ္ပာပေတွာ ရညော စ အာရောဟဏီယံ နာဂံ, ရညော မာဂဓဿ အဇာတသတ္တုဿ ဝေဒေဟိပုတ္တဿ ပဋိဝေဒေသိ – ‘‘ကပ္ပိတာနိ ခေါ တေ, ဒေဝ, ဟတ္ထိယာနာနိ, ယဿဒါနိ ကာလံ မညသီ’’တိ.

१५८. 'तर मग, मित्रा जीवक, हत्तींची वाहने तयार कर.' कोमारभच्च जीवकाने 'तसेच असो, महाराज' असे म्हणून वैदेहीपुत्र मगधराज अजातशत्रूच्या आज्ञेचे पालन केले. त्याने सुमारे पाचशे हत्तीणी आणि महाराजांच्या स्वारीचा हत्ती सजवून तयार केला आणि वैदेहीपुत्र मगधराज अजातशत्रूला कळवले – 'महाराज, आपल्यासाठी हत्तींची वाहने तयार आहेत. आता आपल्याला योग्य वाटेल त्या वेळी प्रस्थान करावे.'

---

၁၅၉. အထ ခေါ ရာဇာ မာဂဓော အဇာတသတ္တု ဝေဒေဟိပုတ္တော ပဉ္စသု ဟတ္ထိနိကာသတေသု ပစ္စေကာ ဣတ္ထိယော အာရောပေတွာ အာရောဟဏီယံ နာဂံ အဘိရုဟိတွာ ဥက္ကာသု ဓာရိယမာနာသု ရာဇဂဟမှာ နိယျာသိ မဟစ္စရာဇာနုဘာဝေန, ယေန ဇီဝကဿ ကောမာရဘစ္စဿ အမ္ဗဝနံ တေန ပါယာသိ.

१५९. त्यानंतर वैदेहीपुत्र मगधराज अजातशत्रूने पाचशे हत्तीणींवर आपल्या एकेका राणीला (स्त्रियांना) बसवले आणि स्वतः स्वारीच्या हत्तीवर स्वार होऊन, मशाली हाती घेतलेल्या सेवकांसह मोठ्या राजवैभवाने राजगृहातून प्रस्थान केले. ते कोमारभच्च जीवकाच्या आम्रवनाकडे निघाले.

---

အထ ခေါ ရညော မာဂဓဿ အဇာတသတ္တုဿ ဝေဒေဟိပုတ္တဿ အဝိဒူရေ အမ္ဗဝနဿ အဟုဒေဝ ဘယံ, အဟု ဆမ္ဘိတတ္တံ, အဟု လောမဟံသော. အထ ခေါ ရာဇာ မာဂဓော အဇာတသတ္တု ဝေဒေဟိပုတ္တော ဘီတော သံဝိဂ္ဂေါ လောမဟဋ္ဌဇာတော [Pg.47] ဇီဝကံ ကောမာရဘစ္စံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကစ္စိ မံ, သမ္မ ဇီဝက, န ဝဉ္စေသိ? ကစ္စိ မံ, သမ္မ ဇီဝက, န ပလမ္ဘေသိ? ကစ္စိ မံ, သမ္မ ဇီဝက, န ပစ္စတ္ထိကာနံ ဒေသိ? ကထဉှိ နာမ တာဝ မဟတော ဘိက္ခုသံဃဿ အဍ္ဎတေဠသာနံ ဘိက္ခုသတာနံ နေဝ ခိပိတသဒ္ဒေါ ဘဝိဿတိ, န ဥက္ကာသိတသဒ္ဒေါ န နိဂ္ဃောသော’’တိ.

परंतु आम्रवनाच्या जवळ पोहोचताच वैदेहीपुत्र मगधराज अजातशत्रूला अचानक भय वाटू लागले, तो थरथर कापू लागला आणि त्याच्या अंगावर काटा उभा राहिला. भयभीत, उद्विग्न आणि रोमांचित झालेल्या वैदेहीपुत्र मगधराज अजातशत्रूने कोमारभच्च जीवकाला विचारले – 'मित्रा जीवक, तू मला फसवित तर नाहीस ना? तू माझ्याशी प्रतारणा तर करत नाहीस ना? तू मला शत्रूंच्या स्वाधीन तर करत नाहीस ना? साडेबाराशे भिक्खूंच्या एवढ्या मोठ्या भिक्खू संघातून शिंकण्याचा, खोकण्याचा किंवा कसलाही कुजबुजण्याचा आवाज कसा काय येत नाही?'

---

‘‘မာ ဘာယိ, မဟာရာဇ, မာ ဘာယိ, မဟာရာဇ. န တံ ဒေဝ, ဝဉ္စေမိ; န တံ, ဒေဝ, ပလမ္ဘာမိ; န တံ, ဒေဝ, ပစ္စတ္ထိကာနံ ဒေမိ. အဘိက္ကမ, မဟာရာဇ, အဘိက္ကမ, မဟာရာဇ, ဧတေ မဏ္ဍလမာဠေ ဒီပါ ဈာယန္တီ’’တိ.

'भिऊ नका, महाराज, भिऊ नका. महाराज, मी आपल्याला फसवित नाही; मी आपल्याशी प्रतारणा करत नाही; आणि आपल्याला शत्रूंच्या स्वाधीनही करत नाही. पुढे चला, महाराज, पुढे चला! त्या मंडपामध्ये (सभागृहात) दिवे जळत आहेत.'

---

သာမညဖလပုစ္ဆာ

सामञ्ञफलपुच्छा (श्रमणत्वाच्या फळांविषयी विचारणा)

---

၁၆၀. အထ ခေါ ရာဇာ မာဂဓော အဇာတသတ္တု ဝေဒေဟိပုတ္တော ယာဝတိကာ နာဂဿ ဘူမိ နာဂေန ဂန္တွာ, နာဂါ ပစ္စောရောဟိတွာ, ပတ္တိကောဝ ယေန မဏ္ဍလမာဠဿ ဒွါရံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဇီဝကံ ကောမာရဘစ္စံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကဟံ ပန, သမ္မ ဇီဝက, ဘဂဝါ’’တိ? ‘‘ဧသော, မဟာရာဇ, ဘဂဝါ; ဧသော, မဟာရာဇ, ဘဂဝါ မဇ္ဈိမံ ထမ္ဘံ နိဿာယ ပုရတ္ထာဘိမုခေါ နိသိန္နော ပုရက္ခတော ဘိက္ခုသံဃဿာ’’တိ.

१६०. त्यानंतर वैदेहीपुत्र मगधराज अजातशत्रू हत्तीवरून जाण्याजोग्या मर्यादेपर्यंत हत्तीने गेला आणि तिथून खाली उतरून पायीच मंडपाच्या दारापाशी पोहोचला. तिथे पोहोचल्यावर त्याने कोमारभच्च जीवकाला विचारले – 'मित्रा जीवक, भगवान कुठे आहेत?' (जीवक म्हणाला) – 'महाराज, ते पहा भगवान! ते भगवान मधल्या खांबाला टेकून, पूर्वेकडे तोंड करून, भिक्खू संघाच्या समोर बसलेले आहेत.'

---

၁၆၁. အထ ခေါ ရာဇာ မာဂဓော အဇာတသတ္တု ဝေဒေဟိပုတ္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ ရာဇာ မာဂဓော အဇာတသတ္တု ဝေဒေဟိပုတ္တော တုဏှီဘူတံ တုဏှီဘူတံ ဘိက္ခုသံဃံ အနုဝိလောကေတွာ ရဟဒမိဝ ဝိပ္ပသန္နံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ – ‘‘ဣမိနာ မေ ဥပသမေန ဥဒယဘဒ္ဒေါ ကုမာရော သမန္နာဂတော ဟောတု, ယေနေတရဟိ ဥပသမေန ဘိက္ခုသံဃော သမန္နာဂတော’’တိ. ‘‘အဂမာ ခေါ တွံ, မဟာရာဇ, ယထာပေမ’’န္တိ. ‘‘ပိယော မေ, ဘန္တေ, ဥဒယဘဒ္ဒေါ ကုမာရော. ဣမိနာ မေ, ဘန္တေ, ဥပသမေန ဥဒယဘဒ္ဒေါ ကုမာရော သမန္နာဂတော ဟောတု ယေနေတရဟိ ဥပသမေန ဘိက္ခုသံဃော သမန္နာဂတော’’တိ.

१६१. त्यानंतर वैदेहीपुत्र मगधराज अजातशत्रू भगवंतांच्या जवळ गेला आणि एका बाजूला उभा राहिला. एका बाजूला उभे राहून, शांत तलावाप्रमाणे अत्यंत शांत असलेल्या भिक्खू संघाकडे न्याहाळून पाहत मगधराज अजातशत्रूने आपल्या मनातील उद्गार (उदान) काढले – 'ज्या शांततेने हा भिक्खू संघ युक्त आहे, त्याच शांततेने माझा पुत्र राजकुमार उदयभद्र युक्त होवो!' (भगवान म्हणाले) – 'महाराज, तुमचे मन तुमच्या प्रिय व्यक्तीकडे गेले ना?' (अजातशत्रू म्हणाला) – 'भंते, राजकुमार उदयभद्र मला अत्यंत प्रिय आहे. भंते, ज्या शांततेने हा भिक्खू संघ युक्त आहे, त्याच शांततेने माझा पुत्र राजकुमार उदयभद्र युक्त होवो!'

---

၁၆၂. အထ ခေါ ရာဇာ မာဂဓော အဇာတသတ္တု ဝေဒေဟိပုတ္တော ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ, ဘိက္ခုသံဃဿ အဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ, ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ [Pg.48] နိသိန္နော ခေါ ရာဇာ မာဂဓော အဇာတသတ္တု ဝေဒေဟိပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ပုစ္ဆေယျာမဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ ကိဉ္စိဒေဝ ဒေသံ ; သစေ မေ ဘဂဝါ ဩကာသံ ကရောတိ ပဉှဿ ဝေယျာကရဏာယာ’’တိ. ‘‘ပုစ္ဆ, မဟာရာဇ, ယဒါကင်္ခသီ’’တိ.

१६२. त्यानंतर मगधचा राजा वैदेहीपुत्र अजातशत्रू भगवंतांना अभिवादन करून आणि भिक्खू संघाला आदराने हात जोडून एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेला मगधचा राजा वैदेहीपुत्र अजातशत्रू भगवंतांना म्हणाला – “भंते! जर भगवंत माझ्या प्रश्नाचे उत्तर देण्यासाठी मला अनुमती देत असतील, तर मी भगवंतांना एखादा प्रश्न विचारू इच्छितो.” भगवंत म्हणाले, “महाराज! जे विचारण्याची तुमची इच्छा असेल, ते विचारा।”

---

၁၆၃. ‘‘ယထာ နု ခေါ ဣမာနိ, ဘန္တေ, ပုထုသိပ္ပာယတနာနိ, သေယျထိဒံ – ဟတ္ထာရောဟာ အဿာရောဟာ ရထိကာ ဓနုဂ္ဂဟာ စေလကာ စလကာ ပိဏ္ဍဒါယကာ ဥဂ္ဂါ ရာဇပုတ္တာ ပက္ခန္ဒိနော မဟာနာဂါ သူရာ စမ္မယောဓိနော ဒါသိကပုတ္တာ အာဠာရိကာ ကပ္ပကာ နှာပကာ သူဒါ မာလာကာရာ ရဇကာ ပေသကာရာ နဠကာရာ ကုမ္ဘကာရာ ဂဏကာ မုဒ္ဒိကာ, ယာနိ ဝါ ပနညာနိပိ ဧဝံဂတာနိ ပုထုသိပ္ပာယတနာနိ, တေ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သန္ဒိဋ္ဌိကံ သိပ္ပဖလံ ဥပဇီဝန္တိ; တေ တေန အတ္တာနံ သုခေန္တိ ပီဏေန္တိ, မာတာပိတရော သုခေန္တိ ပီဏေန္တိ, ပုတ္တဒါရံ သုခေန္တိ ပီဏေန္တိ, မိတ္တာမစ္စေ သုခေန္တိ ပီဏေန္တိ, သမဏဗြာဟ္မဏေသု ဥဒ္ဓဂ္ဂိကံ ဒက္ခိဏံ ပတိဋ္ဌပေန္တိ သောဝဂ္ဂိကံ သုခဝိပါကံ သဂ္ဂသံဝတ္တနိကံ. သက္ကာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဧဝမေဝ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ ပညပေတု’’န္တိ?

१६३. “भंते! ज्याप्रमाणे हे विविध प्रकारचे व्यावसायिक आहेत, जसे की – हत्तीस्वार, घोडेस्वार, रथस्वार, धनुर्धारी, ध्वजधारक, सैन्याची व्यूहरचना करणारे, शत्रूच्या सैन्यात घुसून शौर्य गाजवणारे वीर, प्रख्यात राजकुमार, वेगाने चाल करणारे सैनिक, महाकाय हत्तींसारखे बलवान वीर, शूरवीर, ढाल बाळगणारे सैनिक, दासीपुत्र, आचारी, न्हावी, स्नान घालणारे, स्वयंपाकी, माळी, धोबी, विणकर, चटई विणणारे, कुंभार, गणितज्ञ, बोटांवर मोजणारे हिशोबनीस आणि इतरही जे काही अशा प्रकारचे विविध व्यवसाय आहेत; ते याच जन्मात आपल्या कौशल्याचे प्रत्यक्ष फळ मिळवून त्यावर आपली उपजीविका करतात. त्याद्वारे ते स्वतःला सुखी व तृप्त करतात, आपल्या माता-पित्यांना सुखी व तृप्त करतात, आपल्या पत्नी-मुलांना सुखी व तृप्त करतात, आपल्या मित्र आणि सहकाऱ्यांना सुखी व तृप्त करतात; तसेच श्रमण व ब्राह्मणांना असे दान देतात जे उच्च गती देणारे, स्वर्गप्राप्ती करून देणारे, सुखद विपाक देणारे आणि स्वर्गाकडे नेणारे असते. भंते! त्याचप्रमाणे, याच जन्मात श्रमणत्वाचे (प्रव्रज्येचे) असेच एखादे प्रत्यक्ष फळ दाखवणे शक्य आहे काय?”

---

၁၆၄. ‘‘အဘိဇာနာသိ နော တွံ, မဟာရာဇ, ဣမံ ပဉှံ အညေ သမဏဗြာဟ္မဏေ ပုစ္ဆိတာ’’တိ? ‘‘အဘိဇာနာမဟံ, ဘန္တေ, ဣမံ ပဉှံ အညေ သမဏဗြာဟ္မဏေ ပုစ္ဆိတာ’’တိ. ‘‘ယထာ ကထံ ပန တေ, မဟာရာဇ, ဗျာကရိံသု, သစေ တေ အဂရု ဘာသဿူ’’တိ. ‘‘န ခေါ မေ, ဘန္တေ, ဂရု, ယတ္ထဿ ဘဂဝါ နိသိန္နော, ဘဂဝန္တရူပေါ ဝါ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, မဟာရာဇ, ဘာသဿူ’’တိ.

१६४. “महाराज! तुम्हाला आठवते का, तुम्ही हा प्रश्न इतर श्रमण व ब्राह्मणांना विचारला होता काय?” “होय भंते! मला आठवते, मी हा प्रश्न इतर श्रमण व ब्राह्मणांना विचारला होता.” “महाराज! मग त्यांनी याचे काय उत्तर दिले? जर तुम्हाला काही अडचण नसेल, तर सांगा.” “भंते! जिथे भगवंत किंवा भगवंतांसारखे महापुरुष विराजमान आहेत, तिथे सांगण्यात मला कोणतीही अडचण नाही.” “तर मग महाराज, सांगा।”

---

ပူရဏကဿပဝါဒေါ

पूरण कस्सपाचा सिद्धांत

---

၁၆၅. ‘‘ဧကမိဒါဟံ, ဘန္တေ, သမယံ ယေန ပူရဏော ကဿပေါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပူရဏေန ကဿပေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ပူရဏံ ကဿပံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ယထာ နု ခေါ ဣမာနိ, ဘော ကဿပ, ပုထုသိပ္ပာယတနာနိ, သေယျထိဒံ – ဟတ္ထာရောဟာ အဿာရောဟာ ရထိကာ ဓနုဂ္ဂဟာ [Pg.49] စေလကာ စလကာ ပိဏ္ဍဒါယကာ ဥဂ္ဂါ ရာဇပုတ္တာ ပက္ခန္ဒိနော မဟာနာဂါ သူရာ စမ္မယောဓိနော ဒါသိကပုတ္တာ အာဠာရိကာ ကပ္ပကာ နှာပကာ သူဒါ မာလာကာရာ ရဇကာ ပေသကာရာ နဠကာရာ ကုမ္ဘကာရာ ဂဏကာ မုဒ္ဒိကာ, ယာနိ ဝါ ပနညာနိပိ ဧဝံဂတာနိ ပုထုသိပ္ပာယတနာနိ- တေ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သန္ဒိဋ္ဌိကံ သိပ္ပဖလံ ဥပဇီဝန္တိ; တေ တေန အတ္တာနံ သုခေန္တိ ပီဏေန္တိ, မာတာပိတရော သုခေန္တိ ပီဏေန္တိ, ပုတ္တဒါရံ သုခေန္တိ ပီဏေန္တိ, မိတ္တာမစ္စေ သုခေန္တိ ပီဏေန္တိ, သမဏဗြာဟ္မဏေသု ဥဒ္ဓဂ္ဂိကံ ဒက္ခိဏံ ပတိဋ္ဌပေန္တိ သောဝဂ္ဂိကံ သုခဝိပါကံ သဂ္ဂသံဝတ္တနိကံ. သက္ကာ နု ခေါ, ဘော ကဿပ, ဧဝမေဝ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ ပညပေတု’န္တိ?

१६५. “भंते! एका वेळी मी पूरण कस्सपाकडे गेलो होतो. तिथे पोहोचल्यावर मी पूरण कस्सपाशी कुशलमंगल विचारले. आनंददायी आणि स्मरणीय संभाषण संपवून मी एका बाजूला बसलो. एका बाजूला बसल्यावर, भंते! मी पूरण कस्सपाला म्हणालो – ‘हे कस्सप! ज्याप्रमाणे हे विविध प्रकारचे व्यावसायिक आहेत, जसे की – हत्तीस्वार, घोडेस्वार, रथस्वार, धनुर्धारी, ध्वजधारक, सैन्याची व्यूहरचना करणारे, शत्रूच्या सैन्यात घुसून शौर्य गाजवणारे वीर, प्रख्यात राजकुमार, वेगाने चाल करणारे सैनिक, महाकाय हत्तींसारखे बलवान वीर, शूरवीर, ढाल बाळगणारे सैनिक, दासीपुत्र, आचारी, न्हावी, स्नान घालणारे, स्वयंपाकी, माळी, धोबी, विणकर, चटई विणणारे, कुंभार, गणितज्ञ, बोटांवर मोजणारे हिशोबनीस आणि इतरही जे काही अशा प्रकारचे विविध व्यवसाय आहेत; ते याच जन्मात आपल्या कौशल्याचे प्रत्यक्ष फळ मिळवून त्यावर आपली उपजीविका करतात. त्याद्वारे ते स्वतःला सुखी व तृप्त करतात, आपल्या माता-पित्यांना सुखी व तृप्त करतात, आपल्या पत्नी-मुलांना सुखी व तृप्त करतात, आपल्या मित्र आणि सहकाऱ्यांना सुखी व तृप्त करतात; तसेच श्रमण व ब्राह्मणांना असे दान देतात जे उच्च गती देणारे, स्वर्गप्राप्ती करून देणारे, सुखद विपाक देणारे आणि स्वर्गाकडे नेणारे असते. हे कस्सप! त्याचप्रमाणे, याच जन्मात श्रमणत्वाचे (प्रव्रज्येचे) असेच एखादे प्रत्यक्ष फळ दाखवणे शक्य आहे काय?’

---

၁၆၆. ‘‘ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘန္တေ, ပူရဏော ကဿပေါ မံ ဧတဒဝေါစ – ‘ကရောတော ခေါ, မဟာရာဇ, ကာရယတော, ဆိန္ဒတော ဆေဒါပယတော, ပစတော ပါစာပယတော သောစယတော, သောစာပယတော, ကိလမတော ကိလမာပယတော, ဖန္ဒတော ဖန္ဒာပယတော, ပါဏမတိပါတာပယတော, အဒိန္နံ အာဒိယတော, သန္ဓိံ ဆိန္ဒတော, နိလ္လောပံ ဟရတော, ဧကာဂါရိကံ ကရောတော, ပရိပန္ထေ တိဋ္ဌတော, ပရဒါရံ ဂစ္ဆတော, မုသာ ဘဏတော, ကရောတော န ကရီယတိ ပါပံ. ခုရပရိယန္တေန စေပိ စက္ကေန ယော ဣမိဿာ ပထဝိယာ ပါဏေ ဧကံ မံသခလံ ဧကံ မံသပုဉ္ဇံ ကရေယျ, နတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပါပံ, နတ္ထိ ပါပဿ အာဂမော. ဒက္ခိဏံ စေပိ ဂင်္ဂါယ တီရံ ဂစ္ဆေယျ ဟနန္တော ဃာတေန္တော ဆိန္ဒန္တော ဆေဒါပေန္တော ပစန္တော ပါစာပေန္တော, နတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပါပံ, နတ္ထိ ပါပဿ အာဂမော. ဥတ္တရဉ္စေပိ ဂင်္ဂါယ တီရံ ဂစ္ဆေယျ ဒဒန္တော ဒါပေန္တော ယဇန္တော ယဇာပေန္တော, နတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပုညံ, နတ္ထိ ပုညဿ အာဂမော. ဒါနေန ဒမေန သံယမေန သစ္စဝဇ္ဇေန နတ္ထိ ပုညံ, နတ္ထိ ပုညဿ အာဂမော’တိ. ဣတ္ထံ ခေါ မေ, ဘန္တေ, ပူရဏော ကဿပေါ သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ ပုဋ္ဌော သမာနော အကိရိယံ ဗျာကာသိ.

१६६. “असे विचारल्यावर, भंते! पूरण कस्सप मला म्हणाला – ‘महाराज! स्वतः कर्म करणाऱ्याला किंवा दुसऱ्याकडून करवून घेणाऱ्याला, स्वतः अंग कापणाऱ्याला किंवा दुसऱ्याचे कापायला लावणाऱ्याला, स्वतः छळ करणाऱ्याला किंवा दुसऱ्याकडून छळ करवून घेणाऱ्याला, स्वतः शोक करणाऱ्याला किंवा दुसऱ्याला शोक करायला लावणाऱ्याला, स्वतः कष्ट सोसणाऱ्याला किंवा दुसऱ्याला कष्ट देणाऱ्याला, स्वतः थरथर कापणाऱ्याला किंवा दुसऱ्याला थरथरायला लावणाऱ्याला; तसेच प्राण्यांची हत्या करणाऱ्याला, चोरी करणाऱ्याला, घरफोडी करणाऱ्याला, दरोडा घालणाऱ्याला, एकाच घरावर दरोडा टाकणाऱ्याला, वाटेत प्रवाशांना लुटणाऱ्याला, परस्त्रीगमन करणाऱ्याला आणि खोटे बोलणाऱ्याला – अशा प्रकारे कर्म करणाऱ्याला कोणतेही पाप लागत नाही. जरी एखाद्याने वस्तऱ्यासारख्या तीक्ष्ण धारेच्या चक्राने या पृथ्वीवरील सर्व प्राण्यांचे तुकडे करून त्यांचा एकच मांसाचा गोळा किंवा मांसाचा ढीग केला, तरी त्या कारणाने त्याला कोणतेही पाप लागत नाही आणि पापाचा कोणताही संचय होत नाही. जरी कोणी गंगेच्या दक्षिण किनाऱ्यावर जाऊन प्राण्यांची हत्या करत, करवून घेत, त्यांचे अवयव तोडत, तोडायला लावत, त्यांना छळत आणि छळायला लावत गेला, तरी त्या कारणाने त्याला कोणतेही पाप लागत नाही आणि पापाचा कोणताही संचय होत नाही. आणि जरी कोणी गंगेच्या उत्तर किनाऱ्यावर जाऊन दान देत, द्यायला लावत, यज्ञ करत आणि करायला लावत गेला, तरी त्या कारणाने त्याला कोणतेही पुण्य लाभत नाही आणि पुण्याचा कोणताही संचय होत नाही. दान, इंद्रियसंयम, शीलपालन आणि सत्य बोलण्याने कोणतेही पुण्य मिळत नाही आणि पुण्याचा कोणताही संचय होत नाही.’ अशा प्रकारे, भंते! पूरण कस्सपाला श्रमणत्वाच्या प्रत्यक्ष फळाविषयी विचारले असता, त्याने मला 'अक्रियावाद' (कर्म निष्फळ असण्याचा सिद्धांत) सांगितला.

---

‘‘သေယျထာပိ, ဘန္တေ, အမ္ဗံ ဝါ ပုဋ္ဌော လဗုဇံ ဗျာကရေယျ, လဗုဇံ ဝါ ပုဋ္ဌော အမ္ဗံ ဗျာကရေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ မေ, ဘန္တေ, ပူရဏော ကဿပေါ သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ ပုဋ္ဌော သမာနော အကိရိယံ ဗျာကာသိ. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, ဧတဒဟောသိ – ‘ကထဉှိ နာမ မာဒိသော သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ဝိဇိတေ ဝသန္တံ အပသာဒေတဗ္ဗံ မညေယျာ’တိ. သော ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ပူရဏဿ ကဿပဿ ဘာသိတံ နေဝ အဘိနန္ဒိံ နပ္ပဋိက္ကောသိံ. အနဘိနန္ဒိတွာ အပ္ပဋိကောသိတွာ [Pg.50] အနတ္တမနော, အနတ္တမနဝါစံ အနိစ္ဆာရေတွာ, တမေဝ ဝါစံ အနုဂ္ဂဏှန္တော အနိက္ကုဇ္ဇန္တော ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကမိံ.

“भंते! ज्याप्रमाणे एखाद्याला आंब्याविषयी विचारले असता त्याने फणसाविषयी सांगावे, किंवा फणसाविषयी विचारले असता आंब्याविषयी सांगावे; त्याचप्रमाणे, भंते! पूरण कस्सपाला श्रमणत्वाच्या प्रत्यक्ष फळाविषयी विचारले असता, त्याने मला 'अक्रियावाद' सांगितला. तेव्हा, भंते! माझ्या मनात असा विचार आला – ‘माझ्यासारख्या राजाने आपल्या राज्यात राहणाऱ्या कोणत्याही श्रमण किंवा ब्राह्मणाचा अपमान करणे कसे बरे योग्य ठरेल?’ म्हणून, भंते! मी पूरण कस्सपाच्या बोलण्याचे अभिनंदनही केले नाही आणि त्याचा विरोधही केला नाही. त्याच्या बोलण्याचे अभिनंदन न करता आणि विरोधही न करता, मी अप्रसन्न झालो; परंतु अप्रसन्नतेचे कोणतेही शब्द न उच्चारता, त्याच्या बोलण्याला महत्त्व न देता आणि मनात न ठेवता, मी आपल्या आसनावरून उठून निघून गेलो।”

---

မက္ခလိဂေါသာလဝါဒေါ

मक्खलि गोसाल यांचा सिद्धांत

---

၁၆၇. ‘‘ဧကမိဒါဟံ, ဘန္တေ, သမယံ ယေန မက္ခလိ ဂေါသာလော တေနုပသင်္ကမိံ; ဥပသင်္ကမိတွာ မက္ခလိနာ ဂေါသာလေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, မက္ခလိံ ဂေါသာလံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ယထာ နု ခေါ ဣမာနိ, ဘော ဂေါသာလ, ပုထုသိပ္ပာယတနာနိ…ပေ… သက္ကာ နု ခေါ, ဘော ဂေါသာလ, ဧဝမေဝ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ ပညပေတု’န္တိ?

१६७. “भंते! एका वेळी मी मक्खलि गोसालाकडे गेलो होतो. तिथे पोहोचल्यावर मी मक्खलि गोसालाशी कुशलमंगल विचारले. आनंददायी आणि स्मरणीय संभाषण संपवून मी एका बाजूला बसलो. एका बाजूला बसल्यावर, भंते! मी मक्खलि गोसालाला म्हणालो – ‘हे गोसाल! ज्याप्रमाणे हे विविध प्रकारचे व्यवसाय आहेत... (इत्यादी)... हे गोसाल! त्याचप्रमाणे, याच जन्मात श्रमणत्वाचे (प्रव्रज्येचे) असेच एखादे प्रत्यक्ष फळ दाखवणे शक्य आहे काय?’”

---

၁၆၈. ‘‘ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘန္တေ, မက္ခလိ ဂေါသာလော မံ ဧတဒဝေါစ – ‘နတ္ထိ မဟာရာဇ ဟေတု နတ္ထိ ပစ္စယော သတ္တာနံ သံကိလေသာယ, အဟေတူ အပစ္စယာ သတ္တာ သံကိလိဿန္တိ. နတ္ထိ ဟေတု, နတ္ထိ ပစ္စယော သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ, အဟေတူ အပစ္စယာ သတ္တာ ဝိသုဇ္ဈန္တိ. နတ္ထိ အတ္တကာရေ, နတ္ထိ ပရကာရေ, နတ္ထိ ပုရိသကာရေ, နတ္ထိ ဗလံ, နတ္ထိ ဝီရိယံ, နတ္ထိ ပုရိသထာမော, နတ္ထိ ပုရိသပရက္ကမော. သဗ္ဗေ သတ္တာ သဗ္ဗေ ပါဏာ သဗ္ဗေ ဘူတာ သဗ္ဗေ ဇီဝါ အဝသာ အဗလာ အဝီရိယာ နိယတိသင်္ဂတိဘာဝပရိဏတာ ဆသွေဝါဘိဇာတီသု သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တိ. စုဒ္ဒသ ခေါ ပနိမာနိ ယောနိပမုခသတသဟဿာနိ သဋ္ဌိ စ သတာနိ ဆ စ သတာနိ ပဉ္စ စ ကမ္မုနော သတာနိ ပဉ္စ စ ကမ္မာနိ တီဏိ စ ကမ္မာနိ ကမ္မေ စ အဍ္ဎကမ္မေ စ ဒွဋ္ဌိပဋိပဒါ ဒွဋ္ဌန္တရကပ္ပာ ဆဠာဘိဇာတိယော အဋ္ဌ ပုရိသဘူမိယော ဧကူနပညာသ အာဇီဝကသတေ ဧကူနပညာသ ပရိဗ္ဗာဇကသတေ ဧကူနပညာသ နာဂါဝါသသတေ ဝီသေ ဣန္ဒြိယသတေ တိံသေ နိရယသတေ ဆတ္တိံသ ရဇောဓာတုယော သတ္တ သညီဂဗ္ဘာ သတ္တ အသညီဂဗ္ဘာ သတ္တ နိဂဏ္ဌိဂဗ္ဘာ သတ္တ ဒေဝါ သတ္တ မာနုသာ သတ္တ ပိသာစာ သတ္တ သရာ သတ္တ ပဝုဋာ သတ္တ ပဝုဋသတာနိ သတ္တ ပပါတာ သတ္တ ပပါတသတာနိ သတ္တ သုပိနာ သတ္တ သုပိနသတာနိ စုလ္လာသီတိ မဟာကပ္ပိနော သတသဟဿာနိ, ယာနိ ဗာလေ စ ပဏ္ဍိတေ စ သန္ဓာဝိတွာ သံသရိတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿန္တိ. တတ္ထ နတ္ထိ [Pg.51] ‘‘ဣမိနာဟံ သီလေန ဝါ ဝတေန ဝါ တပေန ဝါ ဗြဟ္မစရိယေန ဝါ အပရိပက္ကံ ဝါ ကမ္မံ ပရိပါစေဿာမိ, ပရိပက္ကံ ဝါ ကမ္မံ ဖုဿ ဖုဿ ဗျန္တိံ ကရိဿာမီ’တိ ဟေဝံ နတ္ထိ. ဒေါဏမိတေ သုခဒုက္ခေ ပရိယန္တကတေ သံသာရေ, နတ္ထိ ဟာယနဝဍ္ဎနေ, နတ္ထိ ဥက္ကံသာဝကံသေ. သေယျထာပိ နာမ သုတ္တဂုဠေ ခိတ္တေ နိဗ္ဗေဌိယမာနမေဝ ပလေတိ, ဧဝမေဝ ဗာလေ စ ပဏ္ဍိတေ စ သန္ဓာဝိတွာ သံသရိတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿန္တီ’တိ.

१६८. भन्ते! असे विचारले असता मक्खलि गोसालाने मला असे म्हटले – 'महाराज! प्राण्यांच्या संक्लेशासाठी (मळकट होण्यासाठी/अशुद्धतेसाठी) कोणताही हेतू नाही, कोणताही प्रत्यय (कारण) नाही. हेतूशिवाय आणि कारणाशिवाय प्राणी संक्लिष्ट (अशुद्ध) होतात. प्राण्यांच्या विशुद्धीसाठी कोणताही हेतू नाही, कोणताही प्रत्यय नाही. हेतूशिवाय आणि कारणाशिवाय प्राणी विशुद्ध होतात. स्वतःचे कर्तृत्व (आत्मकार) नाही, दुसऱ्याचे कर्तृत्व (परकार) नाही, मानवी कर्तृत्व (पुरुषकार) नाही; बल नाही, वीर्य (उत्साह) नाही, मानवी सामर्थ्य (पुरुषस्थाम) नाही, मानवी पराक्रम (पुरुषपराक्रम) नाही. सर्व सत्त्व (प्राणी), सर्व प्राण, सर्व भूत आणि सर्व जीव हे परवश, निर्बल आणि उत्साहहीन असून, नियती, संगती आणि स्वभावाच्या अधीन होऊन (त्यानुसार बदलून) सहा अभिजातींमध्येच सुख-दुःखाचा अनुभव घेतात. चौदा लाख साठ हजार सहाशे मुख्य योनी आहेत; पाचशे कर्मे, पाच कर्मे, तीन कर्मे, पूर्ण कर्म आणि अर्ध कर्म आहेत; बासष्ट प्रतिपदा (मार्ग), बासष्ट अंतराकल्प, सहा अभिजाती, आठ पुरुषभूमी, एकोणपन्नासशे आजीवक, एकोणपन्नासशे परिव्राजक, एकोणपन्नासशे नागलोक (नागांचे निवासस्थान), दोन हजार इंद्रिये, तीन हजार नरक, छत्तीस रजोधातू (धुळीची ठिकाणे), सात संज्ञी गर्भ (सचेतन गर्भ), सात असंज्ञी गर्भ (अचेतन गर्भ), सात निग्रंथ गर्भ, सात देव, सात मनुष्य, सात पिशाच, सात सरोवरे, सात मोठे ग्रंथी (गाठी), सातशे लहान ग्रंथी, सात मोठे कडे (धबधबे/दरी), सातशे लहान कडे, सात मोठी स्वप्ने, सातशे लहान स्वप्ने आणि चौऱ्याऐंशी लाख महाकल्प आहेत, ज्यांमधून मूर्ख आणि पंडित दोघेही संसारात भटकून व जन्म-मरणाचे फेरे मारून दुःखाचा अंत करतील. तेथे असे काही नाही की, 'मी या शीलाने, व्रताने, तपाने किंवा ब्रह्मचर्याने अपरिपक्व कर्माला परिपक्व करीन किंवा परिपक्व कर्माचा वारंवार भोग घेऊन तो नष्ट करीन.' असे काहीही नाही. सुख आणि दुःख हे द्रोणाने (मापाने) मोजल्यासारखे मर्यादित आहेत आणि संसारही मर्यादित आहे. त्यात घट किंवा वाढ नाही, उत्कर्ष किंवा अपकर्ष नाही. ज्याप्रमाणे दोऱ्याचा गोळा फेकला असता तो उलगडत उलगडत जेवढा दोरा आहे तेवढाच पुढे जातो, त्याचप्रमाणे मूर्ख आणि पंडित दोघेही संसारात भटकून व जन्म-मरणाचे फेरे मारून दुःखाचा अंत करतील.'

---

၁၆၉. ‘‘ဣတ္ထံ ခေါ မေ, ဘန္တေ, မက္ခလိ ဂေါသာလော သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ ပုဋ္ဌော သမာနော သံသာရသုဒ္ဓိံ ဗျာကာသိ. သေယျထာပိ, ဘန္တေ, အမ္ဗံ ဝါ ပုဋ္ဌော လဗုဇံ ဗျာကရေယျ, လဗုဇံ ဝါ ပုဋ္ဌော အမ္ဗံ ဗျာကရေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ မေ, ဘန္တေ, မက္ခလိ ဂေါသာလော သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ ပုဋ္ဌော သမာနော သံသာရသုဒ္ဓိံ ဗျာကာသိ. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, ဧတဒဟောသိ – ‘ကထဉှိ နာမ မာဒိသော သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ဝိဇိတေ ဝသန္တံ အပသာဒေတဗ္ဗံ မညေယျာ’တိ. သော ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, မက္ခလိဿ ဂေါသာလဿ ဘာသိတံ နေဝ အဘိနန္ဒိံ နပ္ပဋိက္ကောသိံ. အနဘိနန္ဒိတွာ အပ္ပဋိက္ကောသိတွာ အနတ္တမနော, အနတ္တမနဝါစံ အနိစ္ဆာရေတွာ, တမေဝ ဝါစံ အနုဂ္ဂဏှန္တော အနိက္ကုဇ္ဇန္တော ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကမိံ.

१६९. भन्ते! अशा प्रकारे प्रत्यक्ष दिसणाऱ्या श्रामण्यफळाविषयी विचारले असता, मक्खलि गोसालाने मला 'संसारशुद्धी' (संसारातून मुक्ती) विषयी सांगितले. भन्ते! ज्याप्रमाणे आंब्याविषयी विचारले असता एखाद्याने फणसाविषयी सांगावे, किंवा फणसाविषयी विचारले असता आंब्याविषयी सांगावे; त्याचप्रमाणे, भन्ते! मक्खलि गोसालाने प्रत्यक्ष दिसणाऱ्या श्रामण्यफळाविषयी विचारले असता मला संसारशुद्धीविषयी सांगितले. तेव्हा, भन्ते! माझ्या मनात असा विचार आला – 'माझ्यासारख्या राजाने आपल्या राज्यात राहणाऱ्या कोणत्याही श्रमण किंवा ब्राह्मणाचा अपमान करणे किंवा त्याला त्रास देणे कसे बरे योग्य मानले असते?' म्हणून, भन्ते! मी मक्खलि गोसालाच्या बोलण्याचे अभिनंदनही केले नाही आणि त्याचा निषेधही केला नाही. अभिनंदन न करता आणि निषेधही न करता, अप्रसन्न मनाने, कोणतेही अप्रसन्नतेचे शब्द न उच्चारता, त्याचे ते बोलणे मनात न धरता आणि स्वीकार न करता, मी आपल्या आसनावरून उठून निघून गेलो.

---

အဇိတကေသကမ္ဗလဝါဒေါ

अजित केसकम्बल यांचा वाद (सिद्धांत)

---

၁၇၀. ‘‘ဧကမိဒါဟံ, ဘန္တေ, သမယံ ယေန အဇိတော ကေသကမ္ဗလော တေနုပသင်္ကမိံ; ဥပသင်္ကမိတွာ အဇိတေန ကေသကမ္ဗလေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, အဇိတံ ကေသကမ္ဗလံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ယထာ နု ခေါ ဣမာနိ, ဘော အဇိတ, ပုထုသိပ္ပာယတနာနိ…ပေ… သက္ကာ နု ခေါ, ဘော အဇိတ, ဧဝမေဝ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ ပညပေတု’န္တိ?

१७०. भन्ते! एके काळी मी जेथे अजित केसकम्बल होते, तेथे गेलो. तेथे पोहोचून मी अजित केसकम्बल यांच्याशी कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी आणि स्मरणीय चर्चा आटोपून मी एका बाजूला बसलो. एका बाजूला बसल्यावर, भन्ते! मी अजित केसकम्बल यांना असे म्हटले – 'हे अजित! ज्याप्रमाणे ही विविध प्रकारची शिल्पे (व्यवसाय) आहेत... पे... हे अजित! त्याचप्रमाणे या प्रत्यक्ष जीवनात प्रत्यक्ष दिसणारे श्रामण्यफळ दाखवणे शक्य आहे का?'

---

၁၇၁. ‘‘ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘန္တေ, အဇိတော ကေသကမ္ဗလော မံ ဧတဒဝေါစ – ‘နတ္ထိ, မဟာရာဇ, ဒိန္နံ, နတ္ထိ ယိဋ္ဌံ, နတ္ထိ ဟုတံ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော, နတ္ထိ အယံ လောကော, နတ္ထိ ပရော လောကော, နတ္ထိ မာတာ, နတ္ထိ ပိတာ, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, နတ္ထိ လောကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သမ္မဂ္ဂတာ သမ္မာပဋိပန္နာ, ယေ ဣမဉ္စ လောကံ ပရဉ္စ လောကံ သယံ [Pg.52] အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေန္တိ. စာတုမဟာဘူတိကော အယံ ပုရိသော, ယဒါ ကာလင်္ကရောတိ, ပထဝီ ပထဝိကာယံ အနုပေတိ အနုပဂစ္ဆတိ, အာပေါ အာပေါကာယံ အနုပေတိ အနုပဂစ္ဆတိ, တေဇော တေဇောကာယံ အနုပေတိ အနုပဂစ္ဆတိ, ဝါယော ဝါယောကာယံ အနုပေတိ အနုပဂစ္ဆတိ, အာကာသံ ဣန္ဒြိယာနိ သင်္ကမန္တိ. အာသန္ဒိပဉ္စမာ ပုရိသာ မတံ အာဒါယ ဂစ္ဆန္တိ. ယာဝါဠာဟနာ ပဒါနိ ပညာယန္တိ. ကာပေါတကာနိ အဋ္ဌီနိ ဘဝန္တိ, ဘဿန္တာ အာဟုတိယော. ဒတ္တုပညတ္တံ ယဒိဒံ ဒါနံ. တေသံ တုစ္ဆံ မုသာ ဝိလာပေါ ယေ ကေစိ အတ္ထိကဝါဒံ ဝဒန္တိ. ဗာလေ စ ပဏ္ဍိတေ စ ကာယဿ ဘေဒါ ဥစ္ဆိဇ္ဇန္တိ ဝိနဿန္တိ, န ဟောန္တိ ပရံ မရဏာ’တိ.

१७१. भन्ते! असे विचारले असता अजित केसकम्बलने मला असे म्हटले – 'महाराज! दान देण्याला काही अर्थ नाही (त्याचे काही फळ नाही), यज्ञाला काही अर्थ नाही, हवनाला काही अर्थ नाही. सुकृत (चांगल्या) आणि दुष्कृत (वाईट) कर्मांचे कोणतेही फळ किंवा विपाक नाही. हा लोक नाही, परलोक नाही. माता नाही, पिता नाही. औपपातिक (स्वयंभू उत्पन्न होणारे) प्राणी नाहीत. या जगात असे सम्यग्गत (योग्य मार्गाने गेलेले) आणि सम्यक्-प्रतिपन्न (योग्य आचरण करणारे) श्रमण-ब्राह्मण नाहीत, ज्यांनी हा लोक आणि परलोक स्वतःच्या उच्च ज्ञानाने जाणून, प्रत्यक्ष अनुभवून घोषित केला आहे. हा मनुष्य चार महाभूतांचा बनलेला आहे. जेव्हा तो मृत पावतो, तेव्हा त्याचे पृथ्वीतत्व बाह्य पृथ्वीतत्वामध्ये विलीन होते, आपतत्व (जलतत्व) बाह्य आपतत्वामध्ये विलीन होते, तेजतत्व बाह्य तेजतत्वामध्ये विलीन होते, वायुतत्व बाह्य वायुतत्वामध्ये विलीन होते आणि इंद्रिये आकाशात विलीन होतात. चार वाहक आणि पाचवी तिरडी (खाट) असे लोक मृताला घेऊन जातात. स्मशानापर्यंतच त्याच्या पाऊलखुणा (किंवा गुणगान) दिसतात. हाडे कबुतराच्या रंगासारखी पांढरी-करडी होतात आणि आहुतींची राख होते. दान देणे हा मूर्खांनी रचलेला नियम आहे. जे कोणी 'परलोक किंवा कर्माचे फळ आहे' असा वाद (अस्तिकवाद) मांडतात, त्यांचे ते बोलणे निरर्थक, खोटे आणि केवळ बडबड आहे. मूर्ख असो वा पंडित, शरीराच्या नाशानंतर (मृत्यूनंतर) दोघेही नष्ट होतात, नाहीसे होतात; मृत्यूनंतर ते पुन्हा अस्तित्वात राहत नाहीत.'

---

၁၇၂. ‘‘ဣတ္ထံ ခေါ မေ, ဘန္တေ, အဇိတော ကေသကမ္ဗလော သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ ပုဋ္ဌော သမာနော ဥစ္ဆေဒံ ဗျာကာသိ. သေယျထာပိ, ဘန္တေ, အမ္ဗံ ဝါ ပုဋ္ဌော လဗုဇံ ဗျာကရေယျ, လဗုဇံ ဝါ ပုဋ္ဌော အမ္ဗံ ဗျာကရေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ မေ, ဘန္တေ, အဇိတော ကေသကမ္ဗလော သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ ပုဋ္ဌော သမာနော ဥစ္ဆေဒံ ဗျာကာသိ. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, ဧတဒဟောသိ – ‘ကထဉှိ နာမ မာဒိသော သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ဝိဇိတေ ဝသန္တံ အပသာဒေတဗ္ဗံ မညေယျာ’တိ. သော ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, အဇိတဿ ကေသကမ္ဗလဿ ဘာသိတံ နေဝ အဘိနန္ဒိံ နပ္ပဋိက္ကောသိံ. အနဘိနန္ဒိတွာ အပ္ပဋိက္ကောသိတွာ အနတ္တမနော အနတ္တမနဝါစံ အနိစ္ဆာရေတွာ တမေဝ ဝါစံ အနုဂ္ဂဏှန္တော အနိက္ကုဇ္ဇန္တော ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကမိံ.

१७२. भन्ते! अशा प्रकारे प्रत्यक्ष दिसणाऱ्या श्रामण्यफळाविषयी विचारले असता, अजित केसकम्बलने मला 'उच्छेद' (विनाशवाद) विषयी सांगितले. भन्ते! ज्याप्रमाणे आंब्याविषयी विचारले असता एखाद्याने फणसाविषयी सांगावे, किंवा फणसाविषयी विचारले असता आंब्याविषयी सांगावे; त्याचप्रमाणे, भन्ते! अजित केसकम्बलने प्रत्यक्ष दिसणाऱ्या श्रामण्यफळाविषयी विचारले असता मला उच्छेदवादाविषयी सांगितले. तेव्हा, भन्ते! माझ्या मनात असा विचार आला – 'माझ्यासारख्या राजाने आपल्या राज्यात राहणाऱ्या कोणत्याही श्रमण किंवा ब्राह्मणाचा अपमान करणे किंवा त्याला त्रास देणे कसे बरे योग्य मानले असते?' म्हणून, भन्ते! मी अजित केसकम्बलच्या बोलण्याचे अभिनंदनही केले नाही आणि त्याचा निषेधही केला नाही. अभिनंदन न करता आणि निषेधही न करता, अप्रसन्न मनाने, कोणतेही अप्रसन्नतेचे शब्द न उच्चारता, त्याचे ते बोलणे मनात न धरता आणि स्वीकार न करता, मी आपल्या आसनावरून उठून निघून गेलो.

---

ပကုဓကစ္စာယနဝါဒေါ

पकुध कच्चायन यांचा वाद (सिद्धांत)

---

၁၇၃. ‘‘ဧကမိဒါဟံ, ဘန္တေ, သမယံ ယေန ပကုဓော ကစ္စာယနော တေနုပသင်္ကမိံ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပကုဓေန ကစ္စာယနေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ပကုဓံ ကစ္စာယနံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ယထာ နု ခေါ ဣမာနိ, ဘော ကစ္စာယန, ပုထုသိပ္ပာယတနာနိ…ပေ… သက္ကာ နု ခေါ, ဘော ကစ္စာယန, ဧဝမေဝ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ ပညပေတု’န္တိ?

१७३. “भन्ते! एके वेळी मी जेथे पकुध कच्चायन होते, तेथे गेलो. तेथे जाऊन मी पकुध कच्चायन यांच्याशी कुशलवृत्त विचारले. आनंददायी व संस्मरणीय चर्चा आटोपून मी एका बाजूला बसलो. एका बाजूला बसल्यावर मी पकुध कच्चायन यांना असे विचारले— ‘हे कच्चायन! ज्याप्रमाणे हे विविध प्रकारचे शिल्पव्यवसाय आहेत... तसेच हे कच्चायन! याचप्रमाणे या प्रत्यक्ष जीवनात तात्काळ अनुभवता येणारे श्रामण्यफळ दाखवून देणे शक्य आहे काय?’”

---

၁၇၄. ‘‘ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘန္တေ, ပကုဓော ကစ္စာယနော မံ ဧတဒဝေါစ – ‘သတ္တိမေ, မဟာရာဇ, ကာယာ အကဋာ အကဋဝိဓာ အနိမ္မိတာ အနိမ္မာတာ ဝဉ္ဈာ ကူဋဋ္ဌာ [Pg.53] ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတာ. တေ န ဣဉ္ဇန္တိ, န ဝိပရိဏမန္တိ, န အညမညံ ဗျာဗာဓေန္တိ, နာလံ အညမညဿ သုခါယ ဝါ ဒုက္ခာယ ဝါ သုခဒုက္ခာယ ဝါ. ကတမေ သတ္တ? ပထဝိကာယော, အာပေါကာယော, တေဇောကာယော, ဝါယောကာယော, သုခေ, ဒုက္ခေ, ဇီဝေ သတ္တမေ – ဣမေ သတ္တ ကာယာ အကဋာ အကဋဝိဓာ အနိမ္မိတာ အနိမ္မာတာ ဝဉ္ဈာ ကူဋဋ္ဌာ ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတာ. တေ န ဣဉ္ဇန္တိ, န ဝိပရိဏမန္တိ, န အညမညံ ဗျာဗာဓေန္တိ, နာလံ အညမညဿ သုခါယ ဝါ ဒုက္ခာယ ဝါ သုခဒုက္ခာယ ဝါ. တတ္ထ နတ္ထိ ဟန္တာ ဝါ ဃာတေတာ ဝါ, သောတာ ဝါ သာဝေတာ ဝါ, ဝိညာတာ ဝါ ဝိညာပေတာ ဝါ. ယောပိ တိဏှေန သတ္ထေန သီသံ ဆိန္ဒတိ, န ကောစိ ကိဉ္စိ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတိ; သတ္တန္နံ တွေဝ ကာယာနမန္တရေန သတ္ထံ ဝိဝရမနုပတတီ’တိ.

१७४. “असे विचारल्यावर, भन्ते! पकुध कच्चायन मला म्हणाले— ‘महाराज! हे सात तत्त्व (काय) असे आहेत जे न बनवलेले, न घडवलेले, न निर्माण केलेले, न निर्माण करवलेले, वांझ (अनुत्पादक), पर्वताच्या शिखरासारखे अचल आणि खांबासारखे स्थिर आहेत. ते हलत नाहीत, बदलत नाहीत, एकमेकांना बाधा पोहचवत नाहीत आणि एकमेकांना सुख, दुःख किंवा सुख-दुःख देण्यास समर्थ नाहीत. ते सात कोणते? पृथ्वी-तत्त्व, जल-तत्त्व, तेज-तत्त्व, वायू-तत्त्व, सुख, दुःख आणि सातवा जीव. हे सात तत्त्व न बनवलेले, न घडवलेले, न निर्माण केलेले, न निर्माण करवलेले, वांझ, पर्वताच्या शिखरासारखे अचल आणि खांबासारखे स्थिर आहेत. ते हलत नाहीत, बदलत नाहीत, एकमेकांना बाधा पोहचवत नाहीत आणि एकमेकांना सुख, दुःख किंवा सुख-दुःख देण्यास समर्थ नाहीत. तेथे मारणारा किंवा मारवणारा नाही, ऐकणारा किंवा ऐकवणारा नाही, जाणणारा किंवा जाणवून देणारा नाही. जरी कोणी तीक्ष्ण शस्त्राने एखाद्याचे डोके कापले, तरीही कोणी कोणाचा जीव घेत नाही; ते शस्त्र केवळ या सात तत्त्वांच्या मधील पोकळीतून पार होते.’”

---

၁၇၅. ‘‘ဣတ္ထံ ခေါ မေ, ဘန္တေ, ပကုဓော ကစ္စာယနော သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ ပုဋ္ဌော သမာနော အညေန အညံ ဗျာကာသိ. သေယျထာပိ, ဘန္တေ, အမ္ဗံ ဝါ ပုဋ္ဌော လဗုဇံ ဗျာကရေယျ, လဗုဇံ ဝါ ပုဋ္ဌော အမ္ဗံ ဗျာကရေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ မေ, ဘန္တေ, ပကုဓော ကစ္စာယနော သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ ပုဋ္ဌော သမာနော အညေန အညံ ဗျာကာသိ. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, ဧတဒဟောသိ – ‘ကထဉှိ နာမ မာဒိသော သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ဝိဇိတေ ဝသန္တံ အပသာဒေတဗ္ဗံ မညေယျာ’တိ. သော ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ပကုဓဿ ကစ္စာယနဿ ဘာသိတံ နေဝ အဘိနန္ဒိံ နပ္ပဋိက္ကောသိံ, အနဘိနန္ဒိတွာ အပ္ပဋိက္ကောသိတွာ အနတ္တမနော, အနတ္တမနဝါစံ အနိစ္ဆာရေတွာ တမေဝ ဝါစံ အနုဂ္ဂဏှန္တော အနိက္ကုဇ္ဇန္တော ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကမိံ.

१७५. “अशा प्रकारे, भन्ते! प्रत्यक्ष अनुभवता येणाऱ्या श्रामण्यफळाविषयी विचारले असता, पकुध कच्चायन यांनी मला एका गोष्टीऐवजी दुसरीच गोष्ट सांगितली. भन्ते! ज्याप्रमाणे आंब्याविषयी विचारले असता फणसाविषयी सांगावे, किंवा फणसाविषयी विचारले असता आंब्याविषयी सांगावे; त्याचप्रमाणे, भन्ते! प्रत्यक्ष अनुभवता येणाऱ्या श्रामण्यफळाविषयी विचारले असता, पकुध कच्चायन यांनी मला एका गोष्टीऐवजी दुसरीच गोष्ट सांगितली. तेव्हा, भन्ते! माझ्या मनात असा विचार आला— ‘माझ्यासारख्या राजाने आपल्या राज्यात राहणाऱ्या कोणत्याही श्रमण किंवा ब्राह्मणाचा अपमान करणे किंवा त्यांना त्रास देणे कसे बरे योग्य ठरेल?’ म्हणून, भन्ते! मी पकुध कच्चायन यांच्या बोलण्याचे ना अभिनंदन केले, ना त्याचा निषेध केला. अभिनंदन किंवा निषेध न करता, अप्रसन्न राहून, मनातली अप्रसन्नता शब्दांत प्रकट न करता, त्यांच्या बोलण्याला महत्त्व न देता व त्याचा स्वीकार न करता, मी आसनावरून उठून निघून गेलो।”

---

နိဂဏ္ဌနာဋပုတ္တဝါဒေါ

“निगंठ नाटपुत्त यांचा वाद (मत)”

---

၁၇၆. ‘‘ဧကမိဒါဟံ, ဘန္တေ, သမယံ ယေန နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိံ; ဥပသင်္ကမိတွာ နိဂဏ္ဌေန နာဋပုတ္တေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ယထာ နု ခေါ ဣမာနိ, ဘော အဂ္ဂိဝေဿန, ပုထုသိပ္ပာယတနာနိ…ပေ… သက္ကာ နု ခေါ, ဘော အဂ္ဂိဝေဿန, ဧဝမေဝ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ ပညပေတု’န္တိ?

१७६. “भन्ते! एके वेळी मी जेथे निगंठ नाटपुत्त होते, तेथे गेलो. तेथे जाऊन मी निगंठ नाटपुत्त यांच्याशी कुशलवृत्त विचारले. आनंददायी व संस्मरणीय चर्चा आटोपून मी एका बाजूला बसलो. एका बाजूला बसल्यावर मी निगंठ नाटपुत्त यांना असे विचारले— ‘हे अग्निवेश्न! ज्याप्रमाणे हे विविध प्रकारचे शिल्पव्यवसाय आहेत... तसेच हे अग्निवेश्न! याचप्रमाणे या प्रत्यक्ष जीवनात तात्काळ अनुभवता येणारे श्रामण्यफळ दाखवून देणे शक्य आहे काय?’”

---

၁၇၇. ‘‘ဧဝံ [Pg.54] ဝုတ္တေ, ဘန္တေ, နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော မံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဣဓ, မဟာရာဇ, နိဂဏ္ဌော စာတုယာမသံဝရသံဝုတော ဟောတိ. ကထဉ္စ, မဟာရာဇ, နိဂဏ္ဌော စာတုယာမသံဝရသံဝုတော ဟောတိ? ဣဓ, မဟာရာဇ, နိဂဏ္ဌော သဗ္ဗဝါရိဝါရိတော စ ဟောတိ, သဗ္ဗဝါရိယုတ္တော စ, သဗ္ဗဝါရိဓုတော စ, သဗ္ဗဝါရိဖုဋော စ. ဧဝံ ခေါ, မဟာရာဇ, နိဂဏ္ဌော စာတုယာမသံဝရသံဝုတော ဟောတိ. ယတော ခေါ, မဟာရာဇ, နိဂဏ္ဌော ဧဝံ စာတုယာမသံဝရသံဝုတော ဟောတိ; အယံ ဝုစ္စတိ, မဟာရာဇ, နိဂဏ္ဌော ဂတတ္တော စ ယတတ္တော စ ဌိတတ္တော စာ’တိ.

१७७. “असे विचारल्यावर, भन्ते! निगंठ नाटपुत्त मला म्हणाले— ‘महाराज! या जगात निगंठ हा चातुर्याम संवराने (चार प्रकारच्या संयमाने) युक्त असतो. आणि महाराज! निगंठ चातुर्याम संवराने युक्त कसा असतो? महाराज! या जगात निगंठ हा सर्व प्रकारच्या थंड पाण्याचा त्याग करणारा (किंवा सर्व पापांचे निवारण करणारा) असतो, सर्व पापांच्या निवारणाने युक्त असतो, सर्व पापांच्या निवारणाने मुक्त झालेला असतो आणि सर्व पापांच्या निवारणाने व्याप्त असतो. अशा प्रकारे, महाराज! निगंठ चातुर्याम संवराने युक्त असतो. आणि महाराज! जेव्हा निगंठ अशा प्रकारे चातुर्याम संवराने युक्त असतो, तेव्हा त्या निगंठाला ‘गतात्मा’ (परम ध्येयाप्रत पोहोचलेला), ‘यतात्मा’ (संयमी) आणि ‘स्थितात्मा’ (स्थिरचित्त) असे म्हटले जाते.’”

---

၁၇၈. ‘‘ဣတ္ထံ ခေါ မေ, ဘန္တေ, နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ ပုဋ္ဌော သမာနော စာတုယာမသံဝရံ ဗျာကာသိ. သေယျထာပိ, ဘန္တေ, အမ္ဗံ ဝါ ပုဋ္ဌော လဗုဇံ ဗျာကရေယျ, လဗုဇံ ဝါ ပုဋ္ဌော အမ္ဗံ ဗျာကရေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ မေ, ဘန္တေ, နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ ပုဋ္ဌော သမာနော စာတုယာမသံဝရံ ဗျာကာသိ. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, ဧတဒဟောသိ – ‘ကထဉှိ နာမ မာဒိသော သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ဝိဇိတေ ဝသန္တံ အပသာဒေတဗ္ဗံ မညေယျာ’တိ. သော ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, နိဂဏ္ဌဿ နာဋပုတ္တဿ ဘာသိတံ နေဝ အဘိနန္ဒိံ နပ္ပဋိက္ကောသိံ. အနဘိနန္ဒိတွာ အပ္ပဋိက္ကောသိတွာ အနတ္တမနော အနတ္တမနဝါစံ အနိစ္ဆာရေတွာ တမေဝ ဝါစံ အနုဂ္ဂဏှန္တော အနိက္ကုဇ္ဇန္တော ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကမိံ.

१७८. “अशा प्रकारे, भन्ते! प्रत्यक्ष अनुभवता येणाऱ्या श्रामण्यफळाविषयी विचारले असता, निगंठ नाटपुत्त यांनी मला चातुर्याम संवराविषयी सांगितले. भन्ते! ज्याप्रमाणे आंब्याविषयी विचारले असता फणसाविषयी सांगावे, किंवा फणसाविषयी विचारले असता आंब्याविषयी सांगावे; त्याचप्रमाणे, भन्ते! प्रत्यक्ष अनुभवता येणाऱ्या श्रामण्यफळाविषयी विचारले असता, निगंठ नाटपुत्त यांनी मला चातुर्याम संवराविषयी सांगितले. तेव्हा, भन्ते! माझ्या मनात असा विचार आला— ‘माझ्यासारख्या राजाने आपल्या राज्यात राहणाऱ्या कोणत्याही श्रमण किंवा ब्राह्मणाचा अपमान करणे किंवा त्यांना त्रास देणे कसे बरे योग्य ठरेल?’ म्हणून, भन्ते! मी निगंठ नाटपुत्त यांच्या बोलण्याचे ना अभिनंदन केले, ना त्याचा निषेध केला. अभिनंदन किंवा निषेध न करता, अप्रसन्न राहून, मनातली अप्रसन्नता शब्दांत प्रकट न करता, त्यांच्या बोलण्याला महत्त्व न देता व त्याचा स्वीकार न करता, मी आसनावरून उठून निघून गेलो।”

---

သဉ္စယဗေလဋ္ဌပုတ္တဝါဒေါ

“संजय बेलट्ठपुत्त यांचा वाद (मत)”

---

၁၇၉. ‘‘ဧကမိဒါဟံ, ဘန္တေ, သမယံ ယေန သဉ္စယော ဗေလဋ္ဌပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိံ; ဥပသင်္ကမိတွာ သဉ္စယေန ဗေလဋ္ဌပုတ္တေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အဟံ ဘန္တေ, သဉ္စယံ ဗေလဋ္ဌပုတ္တံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ယထာ နု ခေါ ဣမာနိ, ဘော သဉ္စယ, ပုထုသိပ္ပာယတနာနိ…ပေ… သက္ကာ နု ခေါ, ဘော သဉ္စယ, ဧဝမေဝ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ ပညပေတု’န္တိ?

१७९. “भन्ते! एके वेळी मी जेथे संजय बेलट्ठपुत्त होते, तेथे गेलो. तेथे जाऊन मी संजय बेलट्ठपुत्त यांच्याशी कुशलवृत्त विचारले. आनंददायी व संस्मरणीय चर्चा आटोपून मी एका बाजूला बसलो. एका बाजूला बसल्यावर मी संजय बेलट्ठपुत्त यांना असे विचारले— ‘हे संजय! ज्याप्रमाणे हे विविध प्रकारचे शिल्पव्यवसाय आहेत... तसेच हे संजय! याचप्रमाणे या प्रत्यक्ष जीवनात तात्काळ अनुभवता येणारे श्रामण्यफळ दाखवून देणे शक्य आहे काय?’”

---

၁၈၀. ‘‘ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘန္တေ, သဉ္စယော ဗေလဋ္ဌပုတ္တော မံ ဧတဒဝေါစ – ‘အတ္ထိ ပရော လောကောတိ ဣတိ စေ မံ ပုစ္ဆသိ, အတ္ထိ ပရော လောကောတိ ဣတိ စေ မေ အဿ, အတ္ထိ ပရော လောကောတိ ဣတိ တေ နံ ဗျာကရေယျံ. ဧဝန္တိပိ မေ နော, တထာတိပိ မေ နော, အညထာတိပိ မေ နော, နောတိပိ မေ [Pg.55] နော, နော နောတိပိ မေ နော. နတ္ထိ ပရော လောကော…ပေ… အတ္ထိ စ နတ္ထိ စ ပရော လောကော…ပေ… နေဝတ္ထိ န နတ္ထိ ပရော လောကော…ပေ… အတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ…ပေ… နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ…ပေ… အတ္ထိ စ နတ္ထိ စ သတ္တာ ဩပပါတိကာ…ပေ… နေဝတ္ထိ န နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ…ပေ… အတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော…ပေ… နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော…ပေ…အတ္ထိ စ နတ္ထိ စ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော…ပေ… နေဝတ္ထိ န နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော…ပေ… ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ…ပေ… န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ…ပေ… ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ…ပေ… နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဣတိ စေ မံ ပုစ္ဆသိ, နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဣတိ စေ မေ အဿ, နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဣတိ တေ နံ ဗျာကရေယျံ. ဧဝန္တိပိ မေ နော, တထာတိပိ မေ နော, အညထာတိပိ မေ နော, နောတိပိ မေ နော, နော နောတိပိ မေ နော’တိ.

१८०. “भन्ते, असे विचारले असता, संजय बेलट्ठपुत्त मला असे म्हणाला – ‘जर तुम्ही मला विचारले की, "परलोक आहे का?" आणि जर मला असे वाटत असेल की "परलोक आहे", तर मी तुम्हाला "परलोक आहे" असे उत्तर देईन. परंतु माझे मत असेही नाही, माझे मत तसेही नाही, माझे मत अन्य प्रकारेही नाही, माझे मत "नाही" असेही नाही आणि माझे मत "नाही असे नाही" असेही नाही. "परलोक नाही का?"...पे०... "परलोक आहे आणि नाही दोन्ही आहे का?"...पे०... "परलोक नाही आणि नाही असेही नाही का?"...पे०... "औपपातिक प्राणी आहेत का?"...पे०... "औपपातिक प्राणी नाहीत का?"...पे०... "औपपातिक प्राणी आहेत आणि नाहीत दोन्ही आहेत का?"...पे०... "औपपातिक प्राणी नाहीत आणि नाही असेही नाही का?"...पे०... "चांगल्या व वाईट कर्मांचे फळ किंवा विपाक असतो का?"...पे०... "चांगल्या व वाईट कर्मांचे फळ किंवा विपाक नसतो का?"...पे०... "चांगल्या व वाईट कर्मांचे फळ किंवा विपाक असतो आणि नसतो दोन्ही आहे का?"...पे०... "चांगल्या व वाईट कर्मांचे फळ किंवा विपाक नसतो आणि नाही असेही नाही का?"...पे०... "तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात का?"...पे०... "तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात का?"...पे०... "तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात आणि नसतात दोन्ही आहे का?"...पे०... "तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात आणि नाही असेही नाही का?" जर तुम्ही मला असे विचारले, आणि जर मला असे वाटत असेल की "तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात आणि नाही असेही नाही", तर मी तुम्हाला "तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात आणि नाही असेही नाही" असे उत्तर देईन. परंतु माझे मत असेही नाही, माझे मत तसेही नाही, माझे मत अन्य प्रकारेही नाही, माझे मत "नाही" असेही नाही आणि माझे मत "नाही असे नाही" असेही नाही.’"

---

၁၈၁. ‘‘ဣတ္ထံ ခေါ မေ, ဘန္တေ, သဉ္စယော ဗေလဋ္ဌပုတ္တော သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ ပုဋ္ဌော သမာနော ဝိက္ခေပံ ဗျာကာသိ. သေယျထာပိ, ဘန္တေ, အမ္ဗံ ဝါ ပုဋ္ဌော လဗုဇံ ဗျာကရေယျ, လဗုဇံ ဝါ ပုဋ္ဌော အမ္ဗံ ဗျာကရေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ မေ, ဘန္တေ, သဉ္စယော ဗေလဋ္ဌပုတ္တော သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ ပုဋ္ဌော သမာနော ဝိက္ခေပံ ဗျာကာသိ. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, ဧတဒဟောသိ – ‘အယဉ္စ ဣမေသံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ သဗ္ဗဗာလော သဗ္ဗမူဠှော. ကထဉှိ နာမ သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ ပုဋ္ဌော သမာနော ဝိက္ခေပံ ဗျာကရိဿတီ’တိ. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, ဧတဒဟောသိ – ‘ကထဉှိ နာမ မာဒိသော သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ဝိဇိတေ ဝသန္တံ အပသာဒေတဗ္ဗံ မညေယျာ’တိ. သော ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, သဉ္စယဿ ဗေလဋ္ဌပုတ္တဿ ဘာသိတံ နေဝ အဘိနန္ဒိံ နပ္ပဋိက္ကောသိံ. အနဘိနန္ဒိတွာ အပ္ပဋိက္ကောသိတွာ အနတ္တမနော အနတ္တမနဝါစံ အနိစ္ဆာရေတွာ တမေဝ ဝါစံ အနုဂ္ဂဏှန္တော အနိက္ကုဇ္ဇန္တော ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကမိံ.

१८१. “भन्ते, अशा प्रकारे प्रत्यक्ष दिसणाऱ्या श्रामण्यफळाविषयी विचारले असता, संजय बेलट्ठपुत्तने मला विक्षेपकारक उत्तर दिले. भन्ते, ज्याप्रमाणे एखाद्या माणसाला आंब्याविषयी विचारले असता त्याने फणसाविषयी सांगावे, किंवा फणसाविषयी विचारले असता आंब्याविषयी सांगावे; त्याचप्रमाणे, भन्ते, संजय बेलट्ठपुत्तने प्रत्यक्ष दिसणाऱ्या श्रामण्यफलाविषयी विचारले असता मला विक्षेपकारक उत्तर दिले. भन्ते, तेव्हा माझ्या मनात असा विचार आला – ‘हा माणूस या सर्व श्रमण-ब्राह्मणांमध्ये सर्वात मूर्ख आणि अत्यंत गोंधळलेला आहे. प्रत्यक्ष दिसणाऱ्या श्रामण्यफलाविषयी विचारले असता हा विक्षेपकारक उत्तर कसा काय देऊ शकतो?’ भन्ते, माझ्या मनात असाही विचार आला – ‘माझ्यासारख्या राजाने आपल्या राज्यात राहणाऱ्या कोणत्याही श्रमण किंवा ब्राह्मणाचा अपमान करणे कसे बरे योग्य ठरेल?’ म्हणून, भन्ते, मी संजय बेलट्ठपुत्तच्या बोलण्याचे अभिनंदनही केले नाही आणि त्याचा निषेधही केला नाही. त्याचे अभिनंदन न करता आणि निषेधही न करता, अप्रसन्न मनाने, कोणतेही अप्रसन्नतादर्शक शब्द न बोलता, त्याचे ते बोलणे मनात न ठेवता व त्याचा स्वीकार न करता, मी आपल्या आसनावरून उठून निघून गेलो।”

---

ပဌမသန္ဒိဋ္ဌိကသာမညဖလံ

“प्रथम प्रत्यक्ष श्रामण्यफळ”

---

၁၈၂. ‘‘သောဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တမ္ပိ ပုစ္ဆာမိ – ‘ယထာ နု ခေါ ဣမာနိ, ဘန္တေ, ပုထုသိပ္ပာယတနာနိ သေယျထိဒံ – ဟတ္ထာရောဟာ အဿာရောဟာ ရထိကာ ဓနုဂ္ဂဟာ [Pg.56] စေလကာ စလကာ ပိဏ္ဍဒါယကာ ဥဂ္ဂါ ရာဇပုတ္တာ ပက္ခန္ဒိနော မဟာနာဂါ သူရာ စမ္မယောဓိနော ဒါသိကပုတ္တာ အာဠာရိကာ ကပ္ပကာ နှာပကာ သူဒါ မာလာကာရာ ရဇကာ ပေသကာရာ နဠကာရာ ကုမ္ဘကာရာ ဂဏကာ မုဒ္ဒိကာ, ယာနိ ဝါ ပနညာနိပိ ဧဝံဂတာနိ ပုထုသိပ္ပာယတနာနိ, တေ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သန္ဒိဋ္ဌိကံ သိပ္ပဖလံ ဥပဇီဝန္တိ, တေ တေန အတ္တာနံ သုခေန္တိ ပီဏေန္တိ, မာတာပိတရော သုခေန္တိ ပီဏေန္တိ, ပုတ္တဒါရံ သုခေန္တိ ပီဏေန္တိ, မိတ္တာမစ္စေ သုခေန္တိ ပီဏေန္တိ, သမဏဗြာဟ္မဏေသု ဥဒ္ဓဂ္ဂိကံ ဒက္ခိဏံ ပတိဋ္ဌပေန္တိ သောဝဂ္ဂိကံ သုခဝိပါကံ သဂ္ဂသံဝတ္တနိကံ. သက္ကာ နု ခေါ မေ, ဘန္တေ, ဧဝမေဝ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ ပညပေတု’န္တိ?

१८२. “भन्ते, म्हणून मी भगवंतांनाही विचारतो – ‘भन्ते, ज्याप्रमाणे ही विविध प्रकारची शिल्पे आहेत, जसे की – हत्तीस्वार, घोडेस्वार, रथस्वार, धनुर्धारी, ध्वजधारक सैनिक, व्यूहरचना करणारे सैनिक, शत्रूच्या सैन्यात घुसून प्रहार करणारे वीर, थोर राजपुत्र, वेगाने धावून युद्ध करणारे सैनिक, महाकाय हत्तींसारखे बलवान वीर, शूरवीर, चिलखतधारी सैनिक, दासीपुत्र, स्वयंपाकी, न्हावी, स्नान घालणारे, आचारी, माळी, धोबी, विणकर, चटया विणणारे, कुंभार, हिशोबनीस, बोटांवर मोजणारे, आणि इतरही जे काही अशा प्रकारचे विविध व्यवसाय आहेत; ते या प्रत्यक्ष जीवनात आपल्या कौशल्याच्या प्रत्यक्ष फळावर उपजीविका करतात. ते त्याद्वारे स्वतःला सुखी व समाधानी ठेवतात, आपल्या मातापित्यांना सुखी व समाधानी ठेवतात, आपल्या पत्नी व मुलांना सुखी व समाधानी ठेवतात, आपल्या मित्र व सहकाऱ्यांना सुखी व समाधानी ठेवतात. तसेच ते श्रमण व ब्राह्मणांना असे दान देतात, जे दान उच्च गती देणारे, स्वर्गप्राप्ती करून देणारे, सुखावह विपाक देणारे आणि स्वर्गाप्रत नेणारे असते. भन्ते, त्याचप्रमाणे या प्रत्यक्ष जीवनात प्रत्यक्ष दिसणारे श्रामण्यफळ दाखवून देणे शक्य आहे का?’”

---

၁၈၃. ‘‘သက္ကာ, မဟာရာဇ. တေန ဟိ, မဟာရာဇ, တညေဝေတ္ထ ပဋိပုစ္ဆိဿာမိ. ယထာ တေ ခမေယျ, တထာ နံ ဗျာကရေယျာသိ. တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ဣဓ တေ အဿ ပုရိသော ဒါသော ကမ္မကာရော ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိင်္ကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ မုခုလ္လောကကော. တဿ ဧဝမဿ – ‘အစ္ဆရိယံ, ဝတ ဘော, အဗ္ဘုတံ, ဝတ ဘော, ပုညာနံ ဂတိ, ပုညာနံ ဝိပါကော. အယဉှိ ရာဇာ မာဂဓော အဇာတသတ္တု ဝေဒေဟိပုတ္တော မနုဿော; အဟမ္ပိ မနုဿော. အယဉှိ ရာဇာ မာဂဓော အဇာတသတ္တု ဝေဒေဟိပုတ္တော ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတော သမင်္ဂီဘူတော ပရိစာရေတိ, ဒေဝေါ မညေ. အဟံ ပနမှိဿ ဒါသော ကမ္မကာရော ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိင်္ကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ မုခုလ္လောကကော. သော ဝတဿာဟံ ပုညာနိ ကရေယျံ. ယံနူနာဟံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျ’န္တိ. သော အပရေန သမယေန ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျ. သော ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော ကာယေန သံဝုတော ဝိဟရေယျ, ဝါစာယ သံဝုတော ဝိဟရေယျ, မနသာ သံဝုတော ဝိဟရေယျ, ဃာသစ္ဆာဒနပရမတာယ သန္တုဋ္ဌော, အဘိရတော ပဝိဝေကေ. တံ စေ တေ ပုရိသာ ဧဝမာရောစေယျုံ – ‘ယဂ္ဃေ ဒေဝ ဇာနေယျာသိ, ယော တေ သော ပုရိသော ဒါသော ကမ္မကာရော ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိင်္ကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ မုခုလ္လောကကော; သော, ဒေဝ, ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော. သော ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတော [Pg.57] သမာနော ကာယေန သံဝုတော ဝိဟရတိ, ဝါစာယ သံဝုတော ဝိဟရတိ, မနသာ သံဝုတော ဝိဟရတိ, ဃာသစ္ဆာဒနပရမတာယ သန္တုဋ္ဌော, အဘိရတော ပဝိဝေကေ’တိ. အပိ နု တွံ ဧဝံ ဝဒေယျာသိ – ‘ဧတု မေ, ဘော, သော ပုရိသော, ပုနဒေဝ ဟောတု ဒါသော ကမ္မကာရော ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိင်္ကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ မုခုလ္လောကကော’တိ?

१८३. “महाराज, शक्य आहे. महाराज, तर मग मी तुम्हालाच याविषयी उलट प्रश्न विचारतो. जसे तुम्हाला योग्य वाटेल, तसे तुम्ही त्याचे उत्तर द्या. महाराज, तुम्हाला काय वाटते? समजा, तुमचा एखादा दास, सेवक किंवा कामगार असेल, जो तुमच्या आधी उठणारा, तुमच्या नंतर झोपणारा, ‘काय करू?’ असे विचारून आज्ञा पाळणारा, तुमचे मन प्रसन्न ठेवणारा, गोड बोलणारा आणि तुमच्या चेहऱ्याचे भाव पाहून वागणारा असेल. त्याच्या मनात असा विचार येईल – ‘अहो, आश्चर्य आहे! अहो, अपूर्व आहे! पुण्याची गती आणि पुण्याचा विपाक किती अद्भूत आहे! हा वैदेहीपुत्र मगधराज अजातशत्रू देखील एक माणूस आहे आणि मीसुद्धा एक माणूस आहे. परंतु हा वैदेहीपुत्र मगधराज अजातशत्रू पाच प्रकारच्या कामभोगांनी युक्त व संपन्न होऊन एखाद्या देवासारखा विलास करत आहे. आणि मी मात्र त्याचा दास, सेवक, आधी उठणारा, नंतर झोपणारा, आज्ञाधारक, मन प्रसन्न ठेवणारा, गोड बोलणारा आणि चेहऱ्याचे भाव पाहून वागणारा आहे. मीसुद्धा काही पुण्यकर्मे करायला हवीत. मी माझे केस व दाढी कापून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरादाराचा त्याग करून अनगारिक संन्यास का ग्रहण करू नये?’ काही काळानंतर तो खरोखरच केस व दाढी कापून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरादाराचा त्याग करून अनगारिक संन्यास ग्रहण करतो. संन्यासी झाल्यावर तो कायेने संयमित राहतो, वाचेने संयमित राहतो, मनाने संयमित राहतो, केवळ अन्न व वस्त्राने संतुष्ट राहतो आणि एकांतात रममाण होतो. जर तुमच्या सेवकांनी तुम्हाला येऊन असे सांगितले की – ‘महाराज, आपल्याला ठाऊक असावे, आपला जो दास, सेवक, आधी उठणारा, नंतर झोपणारा, आज्ञाधारक, मन प्रसन्न ठेवणारा, गोड बोलणारा आणि चेहऱ्याचे भाव पाहून वागणारा माणूस होता; त्याने, महाराज, केस व दाढी कापून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरादाराचा त्याग करून अनगारिक संन्यास घेतला आहे. तो आता कायेने संयमित राहतो, वाचेने संयमित राहतो, मनाने संयमित राहतो, केवळ अन्न व वस्त्राने संतुष्ट राहतो आणि एकांतात रममाण होतो.’ तर महाराज, तुम्ही असे म्हणाल का की – ‘अरे, त्या माणसाला माझ्याकडे परत घेऊन या, तो पुन्हा माझा दास, सेवक, आधी उठणारा, नंतर झोपणारा, आज्ञाधारक, मन प्रसन्न ठेवणारा, गोड बोलणारा आणि चेहऱ्याचे भाव पाहून वागणारा बनू दे’?”

---

၁၈၄. ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ. အထ ခေါ နံ မယမေဝ အဘိဝါဒေယျာမပိ, ပစ္စုဋ္ဌေယျာမပိ, အာသနေနပိ နိမန္တေယျာမ, အဘိနိမန္တေယျာမပိ နံ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရေဟိ, ဓမ္မိကမ္ပိဿ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိံ သံဝိဒဟေယျာမာ’’တိ.

१८४. "असे मुळीच नाही, भन्ते! उलट आम्ही स्वतःच त्यांना अभिवादन करू, त्यांच्या आदरासाठी उभे राहू, त्यांना आसनावर बसण्यासाठी निमंत्रित करू, तसेच त्यांना चीवर, पिंडपात, सेनासन आणि आजारपणातील औषधोपचार व इतर आवश्यक वस्तू स्वीकारण्यासाठी आमंत्रित करू आणि त्यांच्यासाठी धर्मसंमत सुरक्षा, संरक्षण व गुप्तता यांची व्यवस्था करू."

---

၁၈၅. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ယဒိ ဧဝံ သန္တေ ဟောတိ ဝါ သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ နော ဝါ’’တိ? ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ, ဘန္တေ, ဧဝံ သန္တေ ဟောတိ သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလ’’န္တိ. ‘‘ဣဒံ ခေါ တေ, မဟာရာဇ, မယာ ပဌမံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ ပညတ္တ’’န္တိ.

१८५. "महाराज, तुम्हाला काय वाटते? जर असे असेल, तर प्रत्यक्ष अनुभवता येणारे श्रामण्यफळ मिळते की नाही?" "नक्कीच, भन्ते! जर असे असेल, तर प्रत्यक्ष अनुभवता येणारे श्रामण्यफळ नक्कीच मिळते." "महाराज, हेच मी तुम्हाला पहिले, याच जन्मात प्रत्यक्ष अनुभवता येणारे श्रामण्यफळ सांगितले आहे."

---

ဒုတိယသန္ဒိဋ္ဌိကသာမညဖလံ

"दुसरे प्रत्यक्ष अनुभवता येणारे श्रामण्यफळ"

---

၁၈၆. ‘‘သက္ကာ ပန, ဘန္တေ, အညမ္ပိ ဧဝမေဝ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ ပညပေတု’’န္တိ? ‘‘သက္ကာ, မဟာရာဇ. တေန ဟိ, မဟာရာဇ, တညေဝေတ္ထ ပဋိပုစ္ဆိဿာမိ. ယထာ တေ ခမေယျ, တထာ နံ ဗျာကရေယျာသိ. တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ဣဓ တေ အဿ ပုရိသော ကဿကော ဂဟပတိကော ကရကာရကော ရာသိဝဍ္ဎကော. တဿ ဧဝမဿ – ‘အစ္ဆရိယံ ဝတ ဘော, အဗ္ဘုတံ ဝတ ဘော, ပုညာနံ ဂတိ, ပုညာနံ ဝိပါကော. အယဉှိ ရာဇာ မာဂဓော အဇာတသတ္တု ဝေဒေဟိပုတ္တော မနုဿော, အဟမ္ပိ မနုဿော. အယဉှိ ရာဇာ မာဂဓော အဇာတသတ္တု ဝေဒေဟိပုတ္တော ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတော သမင်္ဂီဘူတော ပရိစာရေတိ, ဒေဝေါ မညေ. အဟံ ပနမှိဿ ကဿကော ဂဟပတိကော ကရကာရကော ရာသိဝဍ္ဎကော. သော ဝတဿာဟံ ပုညာနိ ကရေယျံ. ယံနူနာဟံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျ’န္တိ.

१८६. "भन्ते, याप्रमाणेच या जन्मात प्रत्यक्ष अनुभवता येणारे दुसरे एखादे श्रामण्यफळ स्पष्ट करून सांगता येईल का?" "शक्य आहे, महाराज. मग महाराज, मी तुम्हालाच याविषयी उलट प्रश्न विचारतो. तुम्हाला जसे योग्य वाटेल, तसे तुम्ही त्याचे उत्तर द्या. महाराज, तुम्हाला काय वाटते? समजा, तुमचा एखादा सेवक असेल, जो शेतकरी, गृहस्थ, कर भरणारा आणि संपत्ती वाढवणारा आहे. त्याच्या मनात असा विचार येईल— 'अहो, किती आश्चर्यकारक! अहो, किती अद्भुत आहे पुण्याचे फळ आणि पुण्याची गती! हे वैदेहीपुत्र मगधराज अजातशत्रू मनुष्य आहेत आणि मीसुद्धा मनुष्य आहे. परंतु हे वैदेहीपुत्र मगधराज अजातशत्रू पाच प्रकारच्या कामभोगांनी युक्त व संपन्न होऊन एखाद्या देवासारखे विलास करत आहेत. आणि मी तर त्यांचा शेतकरी, गृहस्थ, कर भरणारा व संपत्ती वाढवणारा सेवक आहे. मग मीसुद्धा पुण्यकर्मे का करू नयेत? मी माझे केस व दाढी कापून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरादाराचा त्याग करून अनगारिक प्रव्रज्या का ग्रहण करू नये?'"

---

‘‘သော အပရေန သမယေန အပ္ပံ ဝါ ဘောဂက္ခန္ဓံ ပဟာယ မဟန္တံ ဝါ ဘောဂက္ခန္ဓံ ပဟာယ, အပ္ပံ ဝါ ဉာတိပရိဝဋ္ဋံ ပဟာယ မဟန္တံ ဝါ ဉာတိပရိဝဋ္ဋံ ပဟာယ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ [Pg.58] အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျ. သော ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော ကာယေန သံဝုတော ဝိဟရေယျ, ဝါစာယ သံဝုတော ဝိဟရေယျ, မနသာ သံဝုတော ဝိဟရေယျ, ဃာသစ္ဆာဒနပရမတာယ သန္တုဋ္ဌော, အဘိရတော ပဝိဝေကေ. တံ စေ တေ ပုရိသာ ဧဝမာရောစေယျုံ – ‘ယဂ္ဃေ, ဒေဝ ဇာနေယျာသိ, ယော တေ သော ပုရိသော ကဿကော ဂဟပတိကော ကရကာရကော ရာသိဝဍ္ဎကော; သော ဒေဝ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော. သော ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော ကာယေန သံဝုတော ဝိဟရတိ, ဝါစာယ သံဝုတော ဝိဟရတိ, မနသာ သံဝုတော ဝိဟရတိ, ဃာသစ္ဆာဒနပရမတာယ သန္တုဋ္ဌော, အဘိရတော ပဝိဝေကေ’’တိ. အပိ နု တွံ ဧဝံ ဝဒေယျာသိ – ‘ဧတု မေ, ဘော, သော ပုရိသော, ပုနဒေဝ ဟောတု ကဿကော ဂဟပတိကော ကရကာရကော ရာသိဝဍ္ဎကော’တိ?

"तो मनुष्य काही काळानंतर थोडी किंवा पुष्कळ संपत्ती सोडून, तसेच थोडे किंवा मोठे नातेवाईकांचे वर्तुळ सोडून, केस व दाढी कापून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरादाराचा त्याग करून अनगारिक प्रव्रज्या ग्रहण करतो. प्रव्रजित झाल्यावर तो कायेने संयमित राहतो, वाचेने संयमित राहतो, मनाने संयमित राहतो, केवळ अन्न आणि वस्त्राने संतुष्ट राहतो आणि एकांतात रममाण होतो. जर तुमच्या सेवकांनी तुम्हाला येऊन असे सांगितले— 'महाराज, आपल्याला माहित असावे की, आपला जो शेतकरी, गृहस्थ, कर भरणारा व संपत्ती वाढवणारा सेवक होता; त्याने केस व दाढी कापून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरादाराचा त्याग करून अनगारिक प्रव्रज्या घेतली आहे. तो प्रव्रजित होऊन कायेने संयमित राहतो, वाचेने संयमित राहतो, मनाने संयमित राहतो, केवळ अन्न आणि वस्त्राने संतुष्ट राहतो आणि एकांतात रममाण होतो.' तर मग तुम्ही असे म्हणाल का— 'अरे, त्या माणसाला माझ्याकडे परत घेऊन या, तो पुन्हा माझा शेतकरी, गृहस्थ, कर भरणारा व संपत्ती वाढवणारा सेवक बनू दे'?"

---

၁၈၇. ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ. အထ ခေါ နံ မယမေဝ အဘိဝါဒေယျာမပိ, ပစ္စုဋ္ဌေယျာမပိ, အာသနေနပိ နိမန္တေယျာမ, အဘိနိမန္တေယျာမပိ နံ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရေဟိ, ဓမ္မိကမ္ပိဿ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိံ သံဝိဒဟေယျာမာ’’တိ.

१८७. "असे मुळीच नाही, भन्ते! उलट आम्ही स्वतःच त्यांना अभिवादन करू, त्यांच्या आदरासाठी उभे राहू, त्यांना आसनावर बसण्यासाठी निमंत्रित करू, तसेच त्यांना चीवर, पिंडपात, सेनासन आणि आजारपणातील औषधोपचार व इतर आवश्यक वस्तू स्वीकारण्यासाठी आमंत्रित करू आणि त्यांच्यासाठी धर्मसंमत सुरक्षा, संरक्षण व गुप्तता यांची व्यवस्था करू."

---

၁၈၈. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ? ယဒိ ဧဝံ သန္တေ ဟောတိ ဝါ သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ နော ဝါ’’တိ? ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ, ဘန္တေ, ဧဝံ သန္တေ ဟောတိ သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလ’’န္တိ. ‘‘ဣဒံ ခေါ တေ, မဟာရာဇ, မယာ ဒုတိယံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ ပညတ္တ’’န္တိ.

१८८. "महाराज, तुम्हाला काय वाटते? जर असे असेल, तर प्रत्यक्ष अनुभवता येणारे श्रामण्यफळ मिळते की नाही?" "नक्कीच, भन्ते! जर असे असेल, तर प्रत्यक्ष अनुभवता येणारे श्रामण्यफळ नक्कीच मिळते." "महाराज, हेच मी तुम्हाला दुसरे, याच जन्मात प्रत्यक्ष अनुभवता येणारे श्रामण्यफळ सांगितले आहे."

---

ပဏီတတရသာမညဖလံ

"अधिक श्रेष्ठ श्रामण्यफळ"

---

၁၈၉. ‘‘သက္ကာ ပန, ဘန္တေ, အညမ္ပိ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ ပညပေတုံ ဣမေဟိ သန္ဒိဋ္ဌိကေဟိ သာမညဖလေဟိ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စာ’’တိ? ‘‘သက္ကာ, မဟာရာဇ. တေန ဟိ, မဟာရာဇ, သုဏောဟိ, သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ, ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ ရာဇာ မာဂဓော အဇာတသတ္တု ဝေဒေဟိပုတ္တော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ.

१८९. "भन्ते, या प्रत्यक्ष अनुभवता येणाऱ्या श्रामण्यफळांपेक्षा अधिक कल्याणकारी आणि अधिक श्रेष्ठ असे दुसरे एखादे प्रत्यक्ष अनुभवता येणारे श्रामण्यफळ स्पष्ट करून सांगता येईल का?" "शक्य आहे, महाराज. मग महाराज, लक्षपूर्वक ऐका, नीट मनात साठवून ठेवा, मी सांगतो." "होय, भन्ते!" असे म्हणून वैदेहीपुत्र मगधराज अजातशत्रूने भगवंतांचे म्हणणे मान्य केले.

---

၁၉၀. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဓ, မဟာရာဇ, တထာဂတော လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ. သော ဣမံ [Pg.59] လောကံ သဒေဝကံ သမာရကံ သဗြဟ္မကံ သဿမဏဗြာဟ္မဏိံ ပဇံ သဒေဝမနုဿံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေတိ. သော ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ.

१९०. "भगवंत म्हणाले— "महाराज, या जगात तथागतांचा जन्म होतो, जे अर्हत, सम्यक्संबुद्ध, विद्या-चरण संपन्न, सुगत, लोकविदू, अदम्य माणसांना वश करणारे अनुपम सारथी, देव आणि मनुष्यांचे शास्ता (गुरू), बुद्ध आणि भगवंत आहेत. ते देव, मार, ब्रह्मा यांच्यासह या जगाला आणि श्रमण-ब्राह्मण, राजे-महाराजे व मनुष्यांसह या संपूर्ण प्रजेला स्वतःच्या उच्च ज्ञानाने जाणून, प्रत्यक्ष साक्षात्कार करून प्रकट करतात. ते आदि-कल्याणकारी, मध्य-कल्याणकारी आणि परियोसान-कल्याणकारी, अर्थयुक्त व व्यंजनयुक्त, अत्यंत परिपूर्ण व अत्यंत शुद्ध अशा ब्रह्मचर्याचे प्रकटीकरण करतात."

---

၁၉၁. ‘‘တံ ဓမ္မံ သုဏာတိ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ အညတရသ္မိံ ဝါ ကုလေ ပစ္စာဇာတော. သော တံ ဓမ္မံ သုတွာ တထာဂတေ သဒ္ဓံ ပဋိလဘတိ. သော တေန သဒ္ဓါပဋိလာဘေန သမန္နာဂတော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘သမ္ဗာဓော ဃရာဝါသော ရဇောပထော, အဗ္ဘောကာသော ပဗ္ဗဇ္ဇာ. နယိဒံ သုကရံ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ ဧကန္တပရိပုဏ္ဏံ ဧကန္တပရိသုဒ္ဓံ သင်္ခလိခိတံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတုံ. ယံနူနာဟံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျ’န္တိ.

१९१. "तो धर्म एखादा गृहपती, गृहपतीचा मुलगा किंवा इतर कोणत्याही कुळात जन्मलेला मनुष्य ऐकतो. तो धर्म ऐकून त्याचा तथागतांवर श्रद्धाभाव निर्माण होतो. त्या श्रद्धेने युक्त होऊन तो असा विचार करतो— 'गृहस्थाश्रम हा संकुचित आणि धुळीचा मार्ग आहे, तर प्रव्रज्या ही मोकळ्या आकाशासारखी आहे. घरात राहून अत्यंत परिपूर्ण, अत्यंत शुद्ध आणि शंखासारखे स्वच्छ ब्रह्मचर्य पाळणे सोपे नाही. मग मी माझे केस व दाढी कापून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरादाराचा त्याग करून अनगारिक प्रव्रज्या का ग्रहण करू नये?'"

---

၁၉၂. ‘‘သော အပရေန သမယေန အပ္ပံ ဝါ ဘောဂက္ခန္ဓံ ပဟာယ မဟန္တံ ဝါ ဘောဂက္ခန္ဓံ ပဟာယ အပ္ပံ ဝါ ဉာတိပရိဝဋ္ဋံ ပဟာယ မဟန္တံ ဝါ ဉာတိပရိဝဋ္ဋံ ပဟာယ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ.

१९२. "तो मनुष्य काही काळानंतर थोडी किंवा पुष्कळ संपत्ती सोडून, तसेच थोडे किंवा मोठे नातेवाईकांचे वर्तुळ सोडून, केस व दाढी कापून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरादाराचा त्याग करून अनगारिक प्रव्रज्या ग्रहण करतो."

---

၁၉၃. ‘‘သော ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော ဝိဟရတိ အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော, အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီ, သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု, ကာယကမ္မဝစီကမ္မေန သမန္နာဂတော ကုသလေန, ပရိသုဒ္ဓါဇီဝေါ သီလသမ္ပန္နော, ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရော, သတိသမ္ပဇညေန သမန္နာဂတော, သန္တုဋ္ဌော.

१९३. "तो प्रव्रजित झाल्यावर प्रातिमोक्ष-संवर-शीलाने संयमित राहून विहरतो. तो सदाचार आणि योग्य आचरण यांनी संपन्न असतो, अगदी लहान दोषांमध्येही भय पाहणारा असतो, शिक्षापदांचे ग्रहण करून त्यानुसार आचरण करतो, कुशल कायिक व वाचिक कर्मांनी युक्त असतो, शुद्ध उपजीविका करणारा व शीलसंपन्न असतो, आपल्या इंद्रियांचे द्वार सुरक्षित ठेवणारा असतो, स्मृती व सजगतेने युक्त असतो आणि संतुष्ट असतो."

---

စူဠသီလံ

"चुल शील (लहान शील)"

---

၁၉၄. ‘‘ကထဉ္စ, မဟာရာဇ, ဘိက္ခု သီလသမ္ပန္နော ဟောတိ? ဣဓ, မဟာရာဇ, ဘိက္ခု ပါဏာတိပါတံ ပဟာယ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. နိဟိတဒဏ္ဍော နိဟိတသတ္ထော လဇ္ဇီ ဒယာပန္နော သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ ဝိဟရတိ. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ သီလသ္မိံ.

१९४. “आणि महाराज, भिक्खू शीलसंपन्न कसा होतो? महाराज, या शासनात भिक्खू प्राणातिपात (जीवहिंसा) सोडून प्राणातिपातापासून विरत राहतो. तो दंड (काठी) टाकून देतो, शस्त्र टाकून देतो, लज्जा बाळगणारा, दयाळू आणि सर्व प्राणिमात्रांच्या कल्याणाची व हिताची चिंता वाहणारा होऊन विहरतो. हे देखील त्याचे एक शीलच आहे.”

---

‘‘အဒိန္နာဒါနံ [Pg.60] ပဟာယ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ ဒိန္နာဒါယီ ဒိန္နပါဋိကင်္ခီ, အထေနေန သုစိဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတိ. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ သီလသ္မိံ.

“अदत्तादान (न दिलेले घेणे) सोडून तो अदत्तादानापासून विरत राहतो. तो दिलेलेच स्वीकारणारा, दिलेल्याचीच अपेक्षा ठेवणारा, चोरी न करता स्वतःला शुद्ध ठेवून विहरतो. हे देखील त्याचे एक शीलच आहे.”

---

‘‘အဗြဟ္မစရိယံ ပဟာယ ဗြဟ္မစာရီ ဟောတိ အာရာစာရီ ဝိရတော မေထုနာ ဂါမဓမ္မာ. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ သီလသ္မိံ.

“अब्रह्मचर्य सोडून तो ब्रह्मचारी राहतो, (अब्रह्मचर्यापासून) दूर राहतो आणि ग्रामधर्म असलेल्या मैथुनापासून विरत राहतो. हे देखील त्याचे एक शीलच आहे.”

---

‘‘မုသာဝါဒံ ပဟာယ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ သစ္စဝါဒီ သစ္စသန္ဓော ထေတော ပစ္စယိကော အဝိသံဝါဒကော လောကဿ. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ သီလသ္မိံ.

“मृषावाद (असत्य बोलणे) सोडून तो मृषावादापासून विरत राहतो. तो सत्य बोलणारा, सत्याशी बांधील असणारा, स्थिर व विश्वासार्ह बोलणारा आणि जगाला न फसवणारा असतो. हे देखील त्याचे एक शीलच आहे.”

---

‘‘ပိသုဏံ ဝါစံ ပဟာယ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ; ဣတော သုတွာ န အမုတြ အက္ခာတာ ဣမေသံ ဘေဒါယ; အမုတြ ဝါ သုတွာ န ဣမေသံ အက္ခာတာ, အမူသံ ဘေဒါယ. ဣတိ ဘိန္နာနံ ဝါ သန္ဓာတာ, သဟိတာနံ ဝါ အနုပ္ပဒါတာ, သမဂ္ဂါရာမော သမဂ္ဂရတော သမဂ္ဂနန္ဒီ သမဂ္ဂကရဏိံ ဝါစံ ဘာသိတာ ဟောတိ. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ သီလသ္မိံ.

“पिशुन वाचा (चुगली) सोडून तो पिशुन वाचेपासून विरत राहतो. इथले ऐकून त्यांच्यात फूट पाडण्यासाठी तिथे जाऊन सांगत नाही, किंवा तिथले ऐकून यांच्यात फूट पाडण्यासाठी इथे सांगत नाही. अशा प्रकारे तो दुभंगलेल्यांना जोडणारा, एकजूट असलेल्यांना प्रोत्साहन देणारा, ऐक्यात रमणारा, ऐक्याची आवड असणारा, ऐक्यात आनंद मानणारा आणि ऐक्य निर्माण करणारीच वाणी बोलणारा असतो. हे देखील त्याचे एक शीलच आहे.”

---

‘‘ဖရုသံ ဝါစံ ပဟာယ ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ; ယာ သာ ဝါစာ နေလာ ကဏ္ဏသုခါ ပေမနီယာ ဟဒယင်္ဂမာ ပေါရီ ဗဟုဇနကန္တာ ဗဟုဇနမနာပါ တထာရူပိံ ဝါစံ ဘာသိတာ ဟောတိ. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ သီလသ္မိံ.

“परुष वाचा (कठोर बोलणे) सोडून तो परुष वाचेपासून विरत राहतो. जी वाणी निर्दोष, कानाला सुखद वाटणारी, प्रेमळ, हृदयाला भिडणारी, सुसंस्कृत, बहुजनांना प्रिय आणि बहुजनांचे मन प्रसन्न करणारी असते, तशीच वाणी तो बोलतो. हे देखील त्याचे एक शीलच आहे.”

---

‘‘သမ္ဖပ္ပလာပံ ပဟာယ သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ ကာလဝါဒီ ဘူတဝါဒီ အတ္ထဝါဒီ ဓမ္မဝါဒီ ဝိနယဝါဒီ, နိဓာနဝတိံ ဝါစံ ဘာသိတာ ဟောတိ ကာလေန သာပဒေသံ ပရိယန္တဝတိံ အတ္ထသံဟိတံ. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ သီလသ္မိံ.

“सम्पप्पलाप (व्यर्थ बडबड) सोडून तो सम्पप्पलापापासून विरत राहतो. तो योग्य वेळी बोलणारा, सत्य बोलणारा, अर्थपूर्ण बोलणारा, धम्माला धरून बोलणारा, विनयाला धरून बोलणारा असतो. तो योग्य वेळी, सकारण, मर्यादित, हितकारक आणि मनात साठवून ठेवण्याजोगी अर्थपूर्ण वाणी बोलतो. हे देखील त्याचे एक शीलच आहे.”

---

‘‘ဗီဇဂါမဘူတဂါမသမာရမ္ဘာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ…ပေ… ဧကဘတ္တိကော ဟောတိ ရတ္တူပရတော ဝိရတော ဝိကာလဘောဇနာ. နစ္စဂီတဝါဒိတဝိသူကဒဿနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. မာလာဂန္ဓဝိလေပနဓာရဏမဏ္ဍနဝိဘူသနဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဥစ္စာသယနမဟာသယနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဇာတရူပရဇတပဋိဂ္ဂဟဏာ [Pg.61] ပဋိဝိရတော ဟောတိ. အာမကဓညပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. အာမကမံသပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဣတ္ထိကုမာရိကပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဒါသိဒါသပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. အဇေဠကပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ကုက္ကုဋသူကရပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဟတ္ထိဂဝဿဝဠဝပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ခေတ္တဝတ္ထုပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဒူတေယျပဟိဏဂမနာနုယောဂါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ကယဝိက္ကယာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. တုလာကူဋကံသကူဋမာနကူဋာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဥက္ကောဋနဝဉ္စနနိကတိသာစိယောဂါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဆေဒနဝဓဗန္ဓနဝိပရာမောသအာလောပသဟသာကာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ သီလသ္မိံ.

“तो बीजसमूह आणि वनस्पतीसमूह नष्ट करण्यापासून विरत राहतो... (इत्यादी)... तो दिवसातून एकदाच भोजन करणारा असतो, रात्रीच्या भोजनापासून दूर राहतो आणि विकालभोजनापासून (अवेळी जेवण्यापासून) विरत राहतो. तो नृत्य, गीत, वादन आणि तमाशा (करमणुकीचे खेळ) पाहण्यापासून विरत राहतो. तो माळा धारण करणे, सुगंधी द्रव्ये, विलेपन (उटणे लावणे), अलंकार व सुशोभित करणाऱ्या वस्तू वापरण्यापासून विरत राहतो. तो उच्च आसन आणि महाआसन (मोठे व विलासी बिछाने) वापरण्यापासून विरत राहतो. तो सोने आणि चांदी स्वीकारण्यापासून विरत राहतो. तो कच्चे धान्य स्वीकारण्यापासून विरत राहतो. तो कच्चे मांस स्वीकारण्यापासून विरत राहतो. तो स्त्रिया आणि कुमारिका स्वीकारण्यापासून विरत राहतो. तो दासी आणि दास स्वीकारण्यापासून विरत राहतो. तो शेळ्या आणि मेंढ्या स्वीकारण्यापासून विरत राहतो. तो कोंबड्या आणि डुकरे स्वीकारण्यापासून विरत राहतो. तो हत्ती, गायी, घोडे आणि गाढवे स्वीकारण्यापासून विरत राहतो. तो शेत आणि जमीन स्वीकारण्यापासून विरत राहतो. तो दूतगिरी करणे, निरोप पोहोचवणे आणि ये-जा करण्याच्या कामात गुंतण्यापासून विरत राहतो. तो खरेदी-विक्री करण्यापासून विरत राहतो. तो खोट्या तराजूने तोलणे, खोट्या नाण्यांनी फसवणे आणि खोट्या मापाने मोजणे यांपासून विरत राहतो. तो लाच घेणे, फसवणूक करणे, कपट करणे आणि लबाडी करणे यांपासून विरत राहतो. तो अवयव तोडणे, वध करणे, बंधनात टाकणे, दरोडे घालणे, लुटमार करणे आणि जबरदस्तीने हिसकावून घेणे यांपासून विरत राहतो. हे देखील त्याचे एक शीलच आहे.”

---

စူဠသီလံ နိဋ္ဌိတံ.

चुळशील समाप्त झाले.

---

မဇ္ဈိမသီလံ

मज्झिमशील (मध्यम शील)

---

၁၉၅. ‘‘ယထာ ဝါ ပနေကေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါဒေယျာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ တေ ဧဝရူပံ ဗီဇဂါမဘူတဂါမသမာရမ္ဘံ အနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ. သေယျထိဒံ – မူလဗီဇံ ခန္ဓဗီဇံ ဖဠုဗီဇံ အဂ္ဂဗီဇံ ဗီဇဗီဇမေဝ ပဉ္စမံ, ဣတိ ဧဝရူပါ ဗီဇဂါမဘူတဂါမသမာရမ္ဘာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ သီလသ္မိံ.

१९५. “तसेच, जसे काही पूजनीय श्रमण आणि ब्राह्मण श्रद्धेने दिलेले अन्न ग्रहण करून, अशा प्रकारच्या बीजसमूह आणि वनस्पतीसमूह नष्ट करण्याच्या कामात गुंतून राहतात; जसे की – मूळ-बीज, स्कंध-बीज, फळू-बीज, अग्र-बीज आणि पाचवे बीज-बीज; अशा प्रकारच्या बीजसमूह आणि वनस्पतीसमूह नष्ट करण्यापासून तो विरत राहतो. हे देखील त्याचे एक शीलच आहे.”

---

၁၉၆. ‘‘ယထာ ဝါ ပနေကေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါဒေယျာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ တေ ဧဝရူပံ သန္နိဓိကာရပရိဘောဂံ အနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ. သေယျထိဒံ – အန္နသန္နိဓိံ ပါနသန္နိဓိံ ဝတ္ထသန္နိဓိံ ယာနသန္နိဓိံ သယနသန္နိဓိံ ဂန္ဓသန္နိဓိံ အာမိသသန္နိဓိံ, ဣတိ ဝါ ဣတိ ဧဝရူပါ သန္နိဓိကာရပရိဘောဂါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ သီလသ္မိံ.

१९६. “तसेच, जसे काही पूजनीय श्रमण आणि ब्राह्मण श्रद्धेने दिलेले अन्न ग्रहण करून, अशा प्रकारच्या वस्तूंचा साठा करून त्यांचा उपभोग घेण्याच्या कामात गुंतून राहतात; जसे की – अन्नाचा साठा करणे, पेयांचा साठा करणे, वस्त्रांचा साठा करणे, वाहनांचा साठा करणे, बिछान्यांचा साठा करणे, सुगंधी द्रव्यांचा साठा करणे आणि इतर उपभोग्य वस्तूंचा साठा करणे; अशा प्रकारच्या वस्तूंचा साठा करून त्यांचा उपभोग घेण्यापासून तो विरत राहतो. हे देखील त्याचे एक शीलच आहे.”

---

၁၉၇. ‘‘ယထာ ဝါ ပနေကေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါဒေယျာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ တေ ဧဝရူပံ ဝိသူကဒဿနံ အနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ. သေယျထိဒံ – နစ္စံ ဂီတံ ဝါဒိတံ ပေက္ခံ အက္ခာနံ ပါဏိဿရံ ဝေတာဠံ ကုမ္ဘထူဏံ သောဘနကံ စဏ္ဍာလံ ဝံသံ ဓောဝနံ ဟတ္ထိယုဒ္ဓံ အဿယုဒ္ဓံ မဟိံသယုဒ္ဓံ ဥသဘယုဒ္ဓံ အဇယုဒ္ဓံ မေဏ္ဍယုဒ္ဓံ ကုက္ကုဋယုဒ္ဓံ ဝဋ္ဋကယုဒ္ဓံ ဒဏ္ဍယုဒ္ဓံ မုဋ္ဌိယုဒ္ဓံ နိဗ္ဗုဒ္ဓံ ဥယျောဓိကံ ဗလဂ္ဂံ သေနာဗျူဟံ အနီကဒဿနံ ဣတိ ဝါ ဣတိ ဧဝရူပါ ဝိသူကဒဿနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ သီလသ္မိံ.

१९७. “तसेच, जसे काही पूजनीय श्रमण आणि ब्राह्मण श्रद्धेने दिलेले अन्न ग्रहण करून, अशा प्रकारच्या तमाशा (करमणुकीचे खेळ) पाहण्याच्या कामात गुंतून राहतात; जसे की – नृत्य, गायन, वादन, नाट्यप्रयोग, कथाकथन, टाळ्या वाजवून ताल धरणे, झांज किंवा घंटा वाजवणे, कुंभथूण (एक प्रकारचे वाद्य), चित्रकला किंवा नटांचे खेळ, लोखंडी गोळ्यांचे खेळ, बांबूवर चढून खेळणे, हाडे धुण्याचा खेळ, हत्तींची झुंज, घोड्यांची झुंज, म्हशींची झुंज, बैलांची झुंज, शेळ्यांची झुंज, मेंढ्यांची झुंज, कोंबड्यांची झुंज, लांडरांची झुंज, लाठीमार, मुष्टियुद्ध, कुस्ती, युद्धाचे खेळ, सैन्याची मोजणी, सैन्याची रचना आणि सैन्याचे संचलन पाहणे; अशा प्रकारच्या तमाशा (करमणुकीचे खेळ) पाहण्यापासून तो विरत राहतो. हे देखील त्याचे एक शीलच आहे.”

---

၁၉၈. ‘‘ယထာ [Pg.62] ဝါ ပနေကေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါဒေယျာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ တေ ဧဝရူပံ ဇူတပ္ပမာဒဋ္ဌာနာနုယောဂံ အနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ. သေယျထိဒံ – အဋ္ဌပဒံ ဒသပဒံ အာကာသံ ပရိဟာရပထံ သန္တိကံ ခလိကံ ဃဋိကံ သလာကဟတ္ထံ အက္ခံ ပင်္ဂစီရံ ဝင်္ကကံ မောက္ခစိကံ စိင်္ဂုလိကံ ပတ္တာဠှကံ ရထကံ ဓနုကံ အက္ခရိကံ မနေသိကံ ယထာဝဇ္ဇံ ဣတိ ဝါ ဣတိ ဧဝရူပါ ဇူတပ္ပမာဒဋ္ဌာနာနုယောဂါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ သီလသ္မိံ.

१९८. “तसेच, जसे काही पूजनीय श्रमण आणि ब्राह्मण श्रद्धेने दिलेले अन्न ग्रहण करून, अशा प्रकारच्या प्रमादास कारणीभूत ठरणाऱ्या द्यूत आणि जुगाराच्या खेळांमध्ये गुंतून राहतात; जसे की – आठ घरांचा पट (अष्टपद), दहा घरांचा पट (दशपद), हवेत फासे फेकून खेळणे, जमिनीवर रेघा मारून खेळणे, सोंगट्यांचा खेळ, फाशांचा खेळ, लाकडी दांड्याने खेळणे (विटीदांडू), काड्यांचा खेळ, बियांचा खेळ, पानांचे पिपाणी वाजवणे, लहान नांगराने खेळणे, कोलांट्याउड्या मारणे, फिरणाऱ्या चक्राशी खेळणे, पानांच्या द्रोणाने मोजण्याचा खेळ, लहान रथाने खेळणे, लहान धनुष्याने खेळणे, अक्षरे ओळखण्याचा खेळ, मनातील विचार ओळखण्याचा खेळ, शारीरिक व्यंगांचे सोंग आणून खेळणे; अशा प्रकारच्या प्रमादास कारणीभूत ठरणाऱ्या द्यूत आणि जुगाराच्या खेळांपासून तो विरत राहतो. हे देखील त्याचे एक शीलच आहे.”

---

၁၉၉. ‘‘ယထာ ဝါ ပနေကေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါဒေယျာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ တေ ဧဝရူပံ ဥစ္စာသယနမဟာသယနံ အနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ. သေယျထိဒံ – အာသန္ဒိံ ပလ္လင်္ကံ ဂေါနကံ စိတ္တကံ ပဋိကံ ပဋလိကံ တူလိကံ ဝိကတိကံ ဥဒ္ဒလောမိံ ဧကန္တလောမိံ ကဋ္ဋိဿံ ကောသေယျံ ကုတ္တကံ ဟတ္ထတ္ထရံ အဿတ္ထရံ ရထတ္ထရံ အဇိနပ္ပဝေဏိံ ကဒလိမိဂပဝရပစ္စတ္ထရဏံ သဥတ္တရစ္ဆဒံ ဥဘတောလောဟိတကူပဓာနံ ဣတိ ဝါ ဣတိ ဧဝရူပါ ဥစ္စာသယနမဟာသယနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ သီလသ္မိံ.

१९९. “तसेच, जसे काही पूजनीय श्रमण आणि ब्राह्मण श्रद्धेने दिलेले अन्न ग्रहण करून, अशा प्रकारच्या उच्च आणि विशाल आसनांचा उपभोग घेण्याच्या कामात गुंतून राहतात; जसे की – प्रमाणापेक्षा जास्त उंचीचे आसन (आसंदी), प्राण्यांच्या पायांचे नक्षीकाम असलेले आसन (पलंग), लांब केसांचे मोठे गालिचे (गोणक), नक्षीदार लोकरीचे अंथरूण (चित्तक), पांढरे लोकरीचे अंथरूण (पटिक), फुलांची नक्षी असलेले लोकरीचे अंथरूण (पटलिका), कापूस भरलेली गादी (तुलिका), सिंह-वाघ इत्यादींच्या चित्रांनी नक्षीदार केलेले लोकरीचे अंथरूण (विकतिका), दोन्ही बाजूंनी मऊ केस असलेले अंथरूण (उद्दलोमी), एका बाजूने मऊ केस असलेले अंथरूण (एकंतलोमी), सोन्याच्या व रेशमी धाग्यांनी विणलेले अंथरूण (कट्टिस्स), रेशमी अंथरूण (कोसेय्य), सोळा नर्तकी उभे राहून नाचू शकतील एवढा मोठा लोकरीचा गालिचा (कुत्तक), हत्तीवरील झुली (हत्थत्थर), घोड्यावरील खोगीर (अस्सत्थर), रथावरील अंथरूण (रथत्थर), काळवीट किंवा बिबट्याच्या कातड्याचे अंथरूण (अजिनप्पवेणी), कदली नावाच्या हरणाच्या कातड्याचे उत्कृष्ट अंथरूण, लाल रंगाचे छत (चांदवा) असलेले आणि दोन्ही बाजूंना लाल रंगाच्या उशी असलेले आसन; अशा प्रकारच्या उच्च आणि विशाल आसनांचा वापर करण्यापासून तो विरत राहतो. हे देखील त्याचे एक शीलच आहे.”

---

၂၀၀. ‘‘ယထာ ဝါ ပနေကေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါဒေယျာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ တေ ဧဝရူပံ မဏ္ဍနဝိဘူသနဋ္ဌာနာနုယောဂံ အနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ. သေယျထိဒံ – ဥစ္ဆာဒနံ ပရိမဒ္ဒနံ နှာပနံ သမ္ဗာဟနံ အာဒါသံ အဉ္ဇနံ မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ မုခစုဏ္ဏံ မုခလေပနံ ဟတ္ထဗန္ဓံ သိခါဗန္ဓံ ဒဏ္ဍံ နာဠိကံ အသိံ ဆတ္တံ စိတြုပါဟနံ ဥဏှီသံ မဏိံ ဝါလဗီဇနိံ ဩဒါတာနိ ဝတ္ထာနိ ဒီဃဒသာနိ ဣတိ ဝါ ဣတိ ဧဝရူပါ မဏ္ဍနဝိဘူသနဋ္ဌာနာနုယောဂါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ သီလသ္မိံ.

२००. किंवा जसे काही पूजनीय श्रमण-ब्राह्मण श्रद्धेने दिलेले अन्न ग्रहण करून अशा प्रकारच्या अंगराग, सुशोभन आणि प्रसाधनांच्या वापरात मग्न राहतात; जसे की - अंगाला उटणे लावणे, मालिश करणे, सुगंधी पाण्याने स्नान करणे, अंग रगडणे, आरशात पाहणे, डोळ्यात काजळ घालणे, फुलांचे हार घालणे, सुगंधी द्रव्यांचे लेपन करणे, चेहऱ्यावर पावडर लावणे, चेहऱ्याला लेप लावणे, हातात कडे घालणे, केसांचा अंबाडा बांधणे, सुशोभित काठी बाळगणे, सुगंधी औषधांची नळी बाळगणे, तलवार बाळगणे, छत्री वापरणे, नक्षीदार पादत्राणे घालणे, कपाळावर पट्टी बांधणे, केसात रत्न बाळगणे, चवरी बाळगणे, लांब झालर असलेले पांढरे कपडे परिधान करणे; अशा प्रकारच्या अंगराग आणि सुशोभनाच्या वापरातून तो (भिक्खू) अलिप्त राहतो. हे देखील त्याचे शील आहे.

---

၂၀၁. ‘‘ယထာ ဝါ ပနေကေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါဒေယျာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ တေ ဧဝရူပံ တိရစ္ဆာနကထံ အနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ. သေယျထိဒံ – ရာဇကထံ စောရကထံ မဟာမတ္တကထံ သေနာကထံ ဘယကထံ ယုဒ္ဓကထံ အန္နကထံ ပါနကထံ ဝတ္ထကထံ သယနကထံ မာလာကထံ ဂန္ဓကထံ ဉာတိကထံ ယာနကထံ ဂါမကထံ နိဂမကထံ နဂရကထံ ဇနပဒကထံ ဣတ္ထိကထံ သူရကထံ ဝိသိခါကထံ ကုမ္ဘဋ္ဌာနကထံ ပုဗ္ဗပေတကထံ နာနတ္တကထံ လောကက္ခာယိကံ [Pg.63] သမုဒ္ဒက္ခာယိကံ ဣတိဘဝါဘဝကထံ ဣတိ ဝါ ဣတိ ဧဝရူပါယ တိရစ္ဆာနကထာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ သီလသ္မိံ.

२०१. किंवा जसे काही पूजनीय श्रमण-ब्राह्मण श्रद्धेने दिलेले अन्न ग्रहण करून अशा प्रकारच्या निरर्थक गप्पांमध्ये (तिरच्छानकथा) मग्न राहतात; जसे की - राजांविषयीच्या गप्पा, चोरांविषयीच्या गप्पा, मंत्र्यांविषयीच्या गप्पा, सैन्याविषयीच्या गप्पा, भयाविषयीच्या गप्पा, युद्धाविषयीच्या गप्पा, अन्नाविषयीच्या गप्पा, पेयाविषयीच्या गप्पा, वस्त्रांविषयीच्या गप्पा, शय्येविषयीच्या गप्पा, फुलांच्या हारांविषयीच्या गप्पा, सुगंधी द्रव्यांविषयीच्या गप्पा, नातेवाईकांविषयीच्या गप्पा, वाहनांविषयीच्या गप्पा, गावांविषयीच्या गप्पा, नगरांविषयीच्या गप्पा, महानगरांविषयीच्या गप्पा, देशांविषयीच्या गप्पा, स्त्रियांविषयीच्या गप्पा, शूरवीरांविषयीच्या गप्पा, गल्ल्यांविषयीच्या गप्पा, पाणवठ्याविषयीच्या गप्पा, पूर्वजांविषयीच्या (मृतांविषयीच्या) गप्पा, विविध प्रकारच्या निरर्थक गप्पा, जगाच्या उत्पत्तीविषयीच्या गप्पा, समुद्राविषयीच्या गप्पा, आणि उन्नती-अवनतीविषयीच्या गप्पा; अशा प्रकारच्या निरर्थक गप्पा मारण्यापासून तो (भिक्खू) अलिप्त राहतो. हे देखील त्याचे शील आहे.

---

၂၀၂. ‘‘ယထာ ဝါ ပနေကေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါဒေယျာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ တေ ဧဝရူပံ ဝိဂ္ဂါဟိကကထံ အနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ. သေယျထိဒံ – န တွံ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ အာဇာနာသိ, အဟံ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ အာဇာနာမိ, ကိံ တွံ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ အာဇာနိဿသိ, မိစ္ဆာ ပဋိပန္နော တွမသိ, အဟမသ္မိ သမ္မာ ပဋိပန္နော, သဟိတံ မေ, အသဟိတံ တေ, ပုရေ ဝစနီယံ ပစ္ဆာ အဝစ, ပစ္ဆာ ဝစနီယံ ပုရေ အဝစ, အဓိစိဏ္ဏံ တေ ဝိပရာဝတ္တံ, အာရောပိတော တေ ဝါဒေါ, နိဂ္ဂဟိတော တွမသိ, စရ ဝါဒပ္ပမောက္ခာယ, နိဗ္ဗေဌေဟိ ဝါ သစေ ပဟောသီတိ ဣတိ ဝါ ဣတိ ဧဝရူပါယ ဝိဂ္ဂါဟိကကထာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ သီလသ္မိံ.

२०२. किंवा जसे काही पूजनीय श्रमण-ब्राह्मण श्रद्धेने दिलेले अन्न ग्रहण करून अशा प्रकारच्या वादविवादात्मक संभाषणात (विग्गाहिककथा) मग्न राहतात; जसे की - 'तुला हा धम्म आणि विनय समजत नाही, मला हा धम्म आणि विनय समजतो. तुला हा धम्म आणि विनय काय समजणार? तू चुकीच्या मार्गावर चालत आहेस, मी योग्य मार्गावर चालत आहे. माझे बोलणे सुसंगत आहे, तुझे बोलणे विसंगत आहे. जे आधी बोलायला हवे होते ते तू नंतर बोललास आणि जे नंतर बोलायला हवे होते ते तू आधी बोललास. तुझा दीर्घकाळचा अभ्यास व्यर्थ ठरला आहे. तुझ्या मतातील दोष मी सिद्ध केला आहे, तू पराभूत झाला आहेस. स्वतःच्या मताचे समर्थन करण्यासाठी किंवा या दोषातून मुक्त होण्यासाठी काहीतरी मार्ग शोध, आणि जर तुझ्यामध्ये सामर्थ्य असेल तर याचे स्पष्टीकरण दे.' अशा प्रकारच्या वादविवादात्मक संभाषणापासून तो (भिक्खू) अलिप्त राहतो. हे देखील त्याचे शील आहे.

---

၂၀၃. ‘‘ယထာ ဝါ ပနေကေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါဒေယျာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ တေ ဧဝရူပံ ဒူတေယျပဟိဏဂမနာနုယောဂံ အနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ. သေယျထိဒံ – ရညံ, ရာဇမဟာမတ္တာနံ, ခတ္တိယာနံ, ဗြာဟ္မဏာနံ, ဂဟပတိကာနံ, ကုမာရာနံ – ‘ဣဓ ဂစ္ဆ, အမုတြာဂစ္ဆ, ဣဒံ ဟရ, အမုတြ ဣဒံ အာဟရာ’တိ ဣတိ ဝါ ဣတိ ဧဝရူပါ ဒူတေယျပဟိဏဂမနာနုယောဂါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ သီလသ္မိံ.

२०३. किंवा जसे काही पूजनीय श्रमण-ब्राह्मण श्रद्धेने दिलेले अन्न ग्रहण करून अशा प्रकारच्या निरोप पोहोचवण्याच्या आणि दूतगिरीच्या कामात मग्न राहतात; जसे की - राजांचे, राजमंत्र्यांचे, क्षत्रियांचे, ब्राह्मणांचे, गृहपतींचे किंवा राजकुमारांचे निरोप घेऊन 'येथे जा, तिथे या, हे तिथे घेऊन जा, तिथून हे घेऊन या' अशी कामे करणे; अशा प्रकारच्या निरोप पोहोचवण्याच्या आणि दूतगिरीच्या कामांपासून तो (भिक्खू) अलिप्त राहतो. हे देखील त्याचे शील आहे.

---

၂၀၄. ‘‘ယထာ ဝါ ပနေကေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါဒေယျာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ တေ ကုဟကာ စ ဟောန္တိ လပကာ စ နေမိတ္တိကာ စ နိပ္ပေသိကာ စ လာဘေန လာဘံ နိဇိဂီံသိတာရော စ. ဣတိ ဧဝရူပါ ကုဟနလပနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ သီလသ္မိံ’’.

२०४. किंवा जसे काही पूजनीय श्रमण-ब्राह्मण श्रद्धेने दिलेले अन्न ग्रहण करून (लाभाच्या आशेने) ढोंगीपणा करतात, बढाया मारतात, शकुन-अपशकुन किंवा संकेत दाखवतात, लोकांना त्रास देऊन किंवा जबरदस्तीने दान मिळवतात, आणि एका लाभाने दुसऱ्या लाभाची इच्छा धरतात; अशा प्रकारच्या ढोंगीपणा आणि बढाया मारण्यापासून तो (भिक्खू) अलिप्त राहतो. हे देखील त्याचे शील आहे.

---

မဇ္ဈိမသီလံ နိဋ္ဌိတံ.

मध्यम शील समाप्त.

---

မဟာသီလံ

महा शील

---

၂၀၅. ‘‘ယထာ ဝါ ပနေကေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါဒေယျာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ တေ ဧဝရူပါယ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာယ မိစ္ဆာဇီဝေန ဇီဝိတံ ကပ္ပေန္တိ. သေယျထိဒံ – အင်္ဂံ နိမိတ္တံ ဥပ္ပာတံ သုပိနံ လက္ခဏံ မူသိကစ္ဆိန္နံ အဂ္ဂိဟောမံ ဒဗ္ဗိဟောမံ ထုသဟောမံ ကဏဟောမံ တဏ္ဍုလဟောမံ သပ္ပိဟောမံ တေလဟောမံ [Pg.64] မုခဟောမံ လောဟိတဟောမံ အင်္ဂဝိဇ္ဇာ ဝတ္ထုဝိဇ္ဇာ ခတ္တဝိဇ္ဇာ သိဝဝိဇ္ဇာ ဘူတဝိဇ္ဇာ ဘူရိဝိဇ္ဇာ အဟိဝိဇ္ဇာ ဝိသဝိဇ္ဇာ ဝိစ္ဆိကဝိဇ္ဇာ မူသိကဝိဇ္ဇာ သကုဏဝိဇ္ဇာ ဝါယသဝိဇ္ဇာ ပက္ကဇ္ဈာနံ သရပရိတ္တာဏံ မိဂစက္ကံ ဣတိ ဝါ ဣတိ ဧဝရူပါယ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာယ မိစ္ဆာဇီဝါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ သီလသ္မိံ.

२०५. किंवा जसे काही पूजनीय श्रमण-ब्राह्मण श्रद्धेने दिलेले अन्न ग्रहण करून अशा प्रकारच्या हीन विद्यांच्या (तिरच्छानविज्जा) साहाय्याने चुकीच्या मार्गाने उपजीविका करतात; जसे की - हस्तसामुद्रिक किंवा शारीरिक लक्षणांवरून भविष्य सांगणे, शकुन-अपशकुन सांगणे, उल्कापात किंवा उत्पातांवरून भविष्य सांगणे, स्वप्नांचा अर्थ सांगणे, शारीरिक लक्षणांवरून भविष्य सांगणे, उंदराने कुरतडलेल्या कपड्यांवरून भविष्य सांगणे, अग्नीमध्ये हवन करणे, पळीने हवन करणे, कोंड्याचे हवन करणे, कण्यांचे हवन करणे, तांदळाचे हवन करणे, तुपाचे हवन करणे, तेलाचे हवन करणे, तोंडाने हवन करणे, रक्ताचे हवन करणे, अंगविद्या (शरीराच्या अवयवांवरून भविष्य सांगणे), वास्तुविद्या (घराच्या जागेविषयीचे शास्त्र), क्षत्रविद्या (राजकीय किंवा युद्धविषयक शास्त्र), स्मशानविद्या (स्मशानात राहून शिकायची विद्या), भूतविद्या (भूतबाधा उतरवणे), भूरीविद्या (भूगर्भातील गुप्तधनाचा शोध घेण्याची विद्या), सर्पविद्या (सर्पदंशावर उपचार करणे), विषविद्या (विष उतरवणे), विंचू चावल्यास उपचार करणे, उंदीर चावल्यास उपचार करणे, पक्ष्यांच्या आवाजावरून भविष्य सांगणे, कावळ्यांच्या आवाजावरून भविष्य सांगणे, आयुष्यमानाचा अंदाज सांगणे, बाण अडवण्याची विद्या, प्राण्यांच्या आवाजावरून भविष्य सांगणे; अशा प्रकारच्या हीन विद्यांच्या साहाय्याने चुकीच्या मार्गाने उपजीविका करण्यापासून तो (भिक्खू) अलिप्त राहतो. हे देखील त्याचे शील आहे.

---

၂၀၆. ‘‘ယထာ ဝါ ပနေကေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါဒေယျာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ တေ ဧဝရူပါယ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာယ မိစ္ဆာဇီဝေန ဇီဝိတံ ကပ္ပေန္တိ. သေယျထိဒံ – မဏိလက္ခဏံ ဝတ္ထလက္ခဏံ ဒဏ္ဍလက္ခဏံ သတ္ထလက္ခဏံ အသိလက္ခဏံ ဥသုလက္ခဏံ ဓနုလက္ခဏံ အာဝုဓလက္ခဏံ ဣတ္ထိလက္ခဏံ ပုရိသလက္ခဏံ ကုမာရလက္ခဏံ ကုမာရိလက္ခဏံ ဒါသလက္ခဏံ ဒါသိလက္ခဏံ ဟတ္ထိလက္ခဏံ အဿလက္ခဏံ မဟိံသလက္ခဏံ ဥသဘလက္ခဏံ ဂေါလက္ခဏံ အဇလက္ခဏံ မေဏ္ဍလက္ခဏံ ကုက္ကုဋလက္ခဏံ ဝဋ္ဋကလက္ခဏံ ဂေါဓာလက္ခဏံ ကဏ္ဏိကလက္ခဏံ ကစ္ဆပလက္ခဏံ မိဂလက္ခဏံ ဣတိ ဝါ ဣတိ ဧဝရူပါယ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာယ မိစ္ဆာဇီဝါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ သီလသ္မိံ.

२०६. किंवा जसे काही पूजनीय श्रमण-ब्राह्मण श्रद्धेने दिलेले अन्न ग्रहण करून अशा प्रकारच्या हीन विद्यांच्या साहाय्याने चुकीच्या मार्गाने उपजीविका करतात; जसे की - रत्नांची लक्षणे ओळखणे, वस्त्रांची लक्षणे ओळखणे, काठीची लक्षणे ओळखणे, शस्त्रांची लक्षणे ओळखणे, तलवारीची लक्षणे ओळखणे, बाणांची लक्षणे ओळखणे, धनुष्याची लक्षणे ओळखणे, इतर शस्त्रास्त्रांची लक्षणे ओळखणे, स्त्रियांची लक्षणे ओळखणे, पुरुषांची लक्षणे ओळखणे, मुलांची लक्षणे ओळखणे, मुलींची लक्षणे ओळखणे, दासांची लक्षणे ओळखणे, दासींची लक्षणे ओळखणे, हत्तींची लक्षणे ओळखणे, घोड्यांची लक्षणे ओळखणे, म्हशींची लक्षणे ओळखणे, बैलांची लक्षणे ओळखणे, गाईंची लक्षणे ओळखणे, शेळ्यांची लक्षणे ओळखणे, मेंढ्यांची लक्षणे ओळखणे, कोंबड्यांची लक्षणे ओळखणे, लाव्हा पक्ष्यांची (वटुक) लक्षणे ओळखणे, घोरपडीची लक्षणे ओळखणे, घराच्या शिखराची (कण्णिका) लक्षणे ओळखणे, कासवांची लक्षणे ओळखणे, आणि प्राण्यांची लक्षणे ओळखणे; अशा प्रकारच्या हीन विद्यांच्या साहाय्याने चुकीच्या मार्गाने उपजीविका करण्यापासून तो (भिक्खू) अलिप्त राहतो. हे देखील त्याचे शील आहे.

---

၂၀၇. ‘‘ယထာ ဝါ ပနေကေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါဒေယျာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ တေ ဧဝရူပါယ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာယ မိစ္ဆာဇီဝေန ဇီဝိတံ ကပ္ပေန္တိ. သေယျထိဒံ – ရညံ နိယျာနံ ဘဝိဿတိ, ရညံ အနိယျာနံ ဘဝိဿတိ, အဗ္ဘန္တရာနံ ရညံ ဥပယာနံ ဘဝိဿတိ, ဗာဟိရာနံ ရညံ အပယာနံ ဘဝိဿတိ, ဗာဟိရာနံ ရညံ ဥပယာနံ ဘဝိဿတိ, အဗ္ဘန္တရာနံ ရညံ အပယာနံ ဘဝိဿတိ, အဗ္ဘန္တရာနံ ရညံ ဇယော ဘဝိဿတိ, ဗာဟိရာနံ ရညံ ပရာဇယော ဘဝိဿတိ, ဗာဟိရာနံ ရညံ ဇယော ဘဝိဿတိ, အဗ္ဘန္တရာနံ ရညံ ပရာဇယော ဘဝိဿတိ, ဣတိ ဣမဿ ဇယော ဘဝိဿတိ, ဣမဿ ပရာဇယော ဘဝိဿတိ ဣတိ ဝါ ဣတိ ဧဝရူပါယ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာယ မိစ္ဆာဇီဝါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ သီလသ္မိံ.

२०७. किंवा जसे काही पूजनीय श्रमण-ब्राह्मण श्रद्धेने दिलेले अन्न ग्रहण करून अशा प्रकारच्या हीन विद्यांच्या साहाय्याने चुकीच्या मार्गाने उपजीविका करतात; जसे की - 'राजे युद्धासाठी बाहेर पडतील', 'राजे परत येतील', 'अंतर्गत (स्वदेशी) राजे आक्रमण करतील', 'बाह्य (परदेशी) राजे माघार घेतील', 'बाह्य राजे आक्रमण करतील', 'अंतर्गत राजे माघार घेतील', 'अंतर्गत राजांचा विजय होईल', 'बाह्य राजांचा पराजय होईल', 'बाह्य राजांचा विजय होईल', 'अंतर्गत राजांचा पराजय होईल', 'या राजाचा विजय होईल', 'त्या राजाचा पराजय होईल' अशा प्रकारचे भाकीत वर्तवणे; अशा प्रकारच्या हीन विद्यांच्या साहाय्याने चुकीच्या मार्गाने उपजीविका करण्यापासून तो (भिक्खू) अलिप्त राहतो. हे देखील त्याचे शील आहे.

---

၂၀၈. ‘‘ယထာ ဝါ ပနေကေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါဒေယျာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ တေ ဧဝရူပါယ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာယ မိစ္ဆာဇီဝေန ဇီဝိတံ ကပ္ပေန္တိ. သေယျထိဒံ – စန္ဒဂ္ဂါဟော ဘဝိဿတိ, သူရိယဂ္ဂါဟော ဘဝိဿတိ, နက္ခတ္တဂ္ဂါဟော ဘဝိဿတိ, စန္ဒိမသူရိယာနံ ပထဂမနံ ဘဝိဿတိ, စန္ဒိမသူရိယာနံ ဥပ္ပထဂမနံ ဘဝိဿတိ, နက္ခတ္တာနံ ပထဂမနံ ဘဝိဿတိ, နက္ခတ္တာနံ ဥပ္ပထဂမနံ ဘဝိဿတိ[Pg.65], ဥက္ကာပါတော ဘဝိဿတိ, ဒိသာဍာဟော ဘဝိဿတိ, ဘူမိစာလော ဘဝိဿတိ, ဒေဝဒုဒြဘိ ဘဝိဿတိ, စန္ဒိမသူရိယနက္ခတ္တာနံ ဥဂ္ဂမနံ ဩဂမနံ သံကိလေသံ ဝေါဒါနံ ဘဝိဿတိ, ဧဝံဝိပါကော စန္ဒဂ္ဂါဟော ဘဝိဿတိ, ဧဝံဝိပါကော သူရိယဂ္ဂါဟော ဘဝိဿတိ, ဧဝံဝိပါကော နက္ခတ္တဂ္ဂါဟော ဘဝိဿတိ, ဧဝံဝိပါကံ စန္ဒိမသူရိယာနံ ပထဂမနံ ဘဝိဿတိ, ဧဝံဝိပါကံ စန္ဒိမသူရိယာနံ ဥပ္ပထဂမနံ ဘဝိဿတိ, ဧဝံဝိပါကံ နက္ခတ္တာနံ ပထဂမနံ ဘဝိဿတိ, ဧဝံဝိပါကံ နက္ခတ္တာနံ ဥပ္ပထဂမနံ ဘဝိဿတိ, ဧဝံဝိပါကော ဥက္ကာပါတော ဘဝိဿတိ, ဧဝံဝိပါကော ဒိသာဍာဟော ဘဝိဿတိ, ဧဝံဝိပါကော ဘူမိစာလော ဘဝိဿတိ, ဧဝံဝိပါကော ဒေဝဒုဒြဘိ ဘဝိဿတိ, ဧဝံဝိပါကံ စန္ဒိမသူရိယနက္ခတ္တာနံ ဥဂ္ဂမနံ ဩဂမနံ သံကိလေသံ ဝေါဒါနံ ဘဝိဿတိ ဣတိ ဝါ ဣတိ ဧဝရူပါယ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာယ မိစ္ဆာဇီဝါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ သီလသ္မိံ.

२०८. किंवा जसे काही पूजनीय श्रमण-ब्राह्मण, श्रद्धाळूंनी दान दिलेले अन्न ग्रहण करून, अशा प्रकारच्या हीन विद्यांनी (तिरच्छानविज्जा) आणि मिथ्या उपजीविकेने (मिच्छाआजीव) आपली उपजीविका करतात. जसे की – चंद्रग्रहण होईल, सूर्यग्रहण होईल, नक्षत्रग्रहण होईल; चंद्र आणि सूर्याचा मार्ग सरळ असेल, चंद्र आणि सूर्याचा मार्ग चुकेल; नक्षत्रांचा मार्ग सरळ असेल, नक्षत्रांचा मार्ग चुकेल; उल्कापात होईल; दिशादाह होईल; भूकंप होईल; देवदुंदुभी (मेघगर्जना) होईल; चंद्र, सूर्य आणि नक्षत्रांचे उगवणे, मावळणे, मलिन होणे आणि स्वच्छ होणे होईल; चंद्रग्रहणाचा असा परिणाम होईल, सूर्यग्रहणाचा असा परिणाम होईल, नक्षत्रग्रहणाचा असा परिणाम होईल; चंद्र आणि सूर्याच्या सरळ मार्गाचा असा परिणाम होईल, चंद्र आणि सूर्याच्या चुकीच्या मार्गाचा असा परिणाम होईल; नक्षत्रांच्या सरळ मार्गाचा असा परिणाम होईल, नक्षत्रांच्या चुकीच्या मार्गाचा असा परिणाम होईल; उल्कापाताचा असा परिणाम होईल; दिशादाहाचा असा परिणाम होईल; भूकंपाचा असा परिणाम होईल; देवदुंदुभीचा असा परिणाम होईल; चंद्र, सूर्य आणि नक्षत्रांच्या उगवण्याचा, मावळण्याचा, मलिन होण्याचा आणि स्वच्छ होण्याचा असा परिणाम होईल – अशा प्रकारच्या हीन विद्या आणि मिथ्या उपजीविकेपासून तो भिक्खू अलिप्त राहतो. हे देखील त्याचे शील आहे.

---

၂၀၉. ‘‘ယထာ ဝါ ပနေကေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါဒေယျာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ တေ ဧဝရူပါယ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာယ မိစ္ဆာဇီဝေန ဇီဝိတံ ကပ္ပေန္တိ. သေယျထိဒံ – သုဝုဋ္ဌိကာ ဘဝိဿတိ, ဒုဗ္ဗုဋ္ဌိကာ ဘဝိဿတိ, သုဘိက္ခံ ဘဝိဿတိ, ဒုဗ္ဘိက္ခံ ဘဝိဿတိ, ခေမံ ဘဝိဿတိ, ဘယံ ဘဝိဿတိ, ရောဂေါ ဘဝိဿတိ, အာရောဂျံ ဘဝိဿတိ, မုဒ္ဒါ, ဂဏနာ, သင်္ခါနံ, ကာဝေယျံ, လောကာယတံ ဣတိ ဝါ ဣတိ ဧဝရူပါယ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာယ မိစ္ဆာဇီဝါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ သီလသ္မိံ.

२०९. किंवा जसे काही पूजनीय श्रमण-ब्राह्मण, श्रद्धाळूंनी दान दिलेले अन्न ग्रहण करून, अशा प्रकारच्या हीन विद्यांनी आणि मिथ्या उपजीविकेने आपली उपजीविका करतात. जसे की – चांगली वृष्टी (पाऊस) होईल, दुष्काळ पडेल; सुभिक्ष (अन्नाची मुबलकता) होईल, दुर्भिक्ष (अन्नाची टंचाई) होईल; क्षेम (सुरक्षितता) असेल, भय असेल; रोगराई होईल, आरोग्य लाभेल; बोटांनी मोजणे (मुद्रा), गणित (गणना), हिशोब (संख्यान), काव्यरचना (कावेय्य), लोकायत शास्त्र (लोकायत) – अशा प्रकारच्या हीन विद्या आणि मिथ्या उपजीविकेपासून तो भिक्खू अलिप्त राहतो. हे देखील त्याचे शील आहे.

---

၂၁၀. ‘‘ယထာ ဝါ ပနေကေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါဒေယျာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ တေ ဧဝရူပါယ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာယ မိစ္ဆာဇီဝေန ဇီဝိတံ ကပ္ပေန္တိ. သေယျထိဒံ – အာဝါဟနံ ဝိဝါဟနံ သံဝရဏံ ဝိဝရဏံ သင်္ကိရဏံ ဝိကိရဏံ သုဘဂကရဏံ ဒုဗ္ဘဂကရဏံ ဝိရုဒ္ဓဂဗ္ဘကရဏံ ဇိဝှာနိဗန္ဓနံ ဟနုသံဟနနံ ဟတ္ထာဘိဇပ္ပနံ ဟနုဇပ္ပနံ ကဏ္ဏဇပ္ပနံ အာဒါသပဉှံ ကုမာရိကပဉှံ ဒေဝပဉှံ အာဒိစ္စုပဋ္ဌာနံ မဟတုပဋ္ဌာနံ အဗ္ဘုဇ္ဇလနံ သိရိဝှာယနံ ဣတိ ဝါ ဣတိ ဧဝရူပါယ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာယ မိစ္ဆာဇီဝါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ သီလသ္မိံ.

२१०. किंवा जसे काही पूजनीय श्रमण-ब्राह्मण, श्रद्धाळूंनी दान दिलेले अन्न ग्रहण करून, अशा प्रकारच्या हीन विद्यांनी आणि मिथ्या उपजीविकेने आपली उपजीविका करतात. जसे की – विवाह जुळवणे (वधूला आणणे), विवाह करून देणे (कन्यादान करणे), मैत्री किंवा समझोता करणे, घटस्फोट किंवा विभक्त करणे, संपत्ती गोळा करणे, संपत्ती खर्च करणे, सौभाग्य वाढवणे, दुर्भाग्य आणणे, गर्भ टिकवणे किंवा गर्भपात करणे, जीभ बांधणे, जबडा बांधणे, हाताने मंत्रोच्चार करणे, जबड्याचे मंत्र म्हणणे, कानात मंत्र फुंकणे, आरशात देव उतरवून विचारणे, कुमारिकेच्या अंगात देव आणून विचारणे, दासीच्या अंगात देव आणून विचारणे, सूर्याची उपासना करणे, महाब्रह्माची उपासना करणे, तोंडातून अग्नी काढणे, लक्ष्मीचे आवाहन करणे – अशा प्रकारच्या हीन विद्या आणि मिथ्या उपजीविकेपासून तो भिक्खू अलिप्त राहतो. हे देखील त्याचे शील आहे.

---

၂၁၁. ‘‘ယထာ ဝါ ပနေကေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါဒေယျာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ တေ ဧဝရူပါယ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာယ မိစ္ဆာဇီဝေန ဇီဝိတံ ကပ္ပေန္တိ[Pg.66]. သေယျထိဒံ – သန္တိကမ္မံ ပဏိဓိကမ္မံ ဘူတကမ္မံ ဘူရိကမ္မံ ဝဿကမ္မံ ဝေါဿကမ္မံ ဝတ္ထုကမ္မံ ဝတ္ထုပရိကမ္မံ အာစမနံ နှာပနံ ဇုဟနံ ဝမနံ ဝိရေစနံ ဥဒ္ဓံဝိရေစနံ အဓောဝိရေစနံ သီသဝိရေစနံ ကဏ္ဏတေလံ နေတ္တတပ္ပနံ နတ္ထုကမ္မံ အဉ္ဇနံ ပစ္စဉ္ဇနံ သာလာကိယံ သလ္လကတ္တိယံ ဒါရကတိကိစ္ဆာ, မူလဘေသဇ္ဇာနံ အနုပ္ပဒါနံ, ဩသဓီနံ ပဋိမောက္ခော ဣတိ ဝါ ဣတိ ဧဝရူပါယ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာယ မိစ္ဆာဇီဝါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ သီလသ္မိံ.

२११. किंवा जसे काही पूजनीय श्रमण-ब्राह्मण, श्रद्धाळूंनी दान दिलेले अन्न ग्रहण करून, अशा प्रकारच्या हीन विद्यांनी आणि मिथ्या उपजीविकेने आपली उपजीविका करतात. जसे की – शांतीकर्म (देवाला शांत करणे), नवस फेडणे, भूतविद्या, भूरिकर्म (भूमीसंबंधी विद्या), नपुंसकाला पुरुष बनवणे, पुरुषाला नपुंसक बनवणे, वास्तूविद्या (घर बांधण्याची जागा ठरवणे), वास्तूचे शुद्धीकरण करणे, आचमन करवणे, स्नान घालणे, होम-हवन करणे, उलट्या करवणे, जुलाब देणे, वरच्या मार्गाने दोष बाहेर काढणे (वमन), खालच्या मार्गाने दोष बाहेर काढणे (विरेचन), डोकेदुखीवर उपचार करणे, कानाचे तेल तयार करणे, डोळ्यांचे औषध तयार करणे, नाकात औषध सोडणे (नस्यकर्म), डोळ्यात काजळ घालणे, थंड काजळ घालणे, मोतीबिंदू किंवा डोळ्यांचे उपचार करणे, शस्त्रक्रिया करणे, बालरोग चिकित्सा करणे, मूळ औषधी देणे, औषध लावणे किंवा काढणे – अशा प्रकारच्या हीन विद्या आणि मिथ्या उपजीविकेपासून तो भिक्खू अलिप्त राहतो. हे देखील त्याचे शील आहे.

---

၂၁၂. ‘‘သ ခေါ သော, မဟာရာဇ, ဘိက္ခု ဧဝံ သီလသမ္ပန္နော န ကုတောစိ ဘယံ သမနုပဿတိ, ယဒိဒံ သီလသံဝရတော. သေယျထာပိ – မဟာရာဇ, ရာဇာ ခတ္တိယော မုဒ္ဓါဘိသိတ္တော နိဟတပစ္စာမိတ္တော န ကုတောစိ ဘယံ သမနုပဿတိ, ယဒိဒံ ပစ္စတ္ထိကတော; ဧဝမေဝ ခေါ, မဟာရာဇ, ဘိက္ခု ဧဝံ သီလသမ္ပန္နော န ကုတောစိ ဘယံ သမနုပဿတိ, ယဒိဒံ သီလသံဝရတော. သော ဣမိနာ အရိယေန သီလက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတော အဇ္ဈတ္တံ အနဝဇ္ဇသုခံ ပဋိသံဝေဒေတိ. ဧဝံ ခေါ, မဟာရာဇ, ဘိက္ခု သီလသမ္ပန္နော ဟောတိ.

२१२. महाराज, अशा प्रकारे शीलाने संपन्न असलेला तो भिक्खू, शीलसंवर (शीलाचे रक्षण) केल्यामुळे कोणत्याही बाजूने भय पाहत नाही. महाराज, ज्याप्रमाणे राज्याभिषेक झालेला क्षत्रिय राजा, ज्याने आपल्या सर्व शत्रूंचा पराभव केला आहे, तो शत्रूंच्या बाजूने कोणत्याही भयाला पाहत नाही; त्याचप्रमाणे, महाराज, शीलाने संपन्न असलेला भिक्खू शीलसंवर केल्यामुळे कोणत्याही बाजूने भय पाहत नाही. या उदात्त शीलस्कंधाने (शीलाच्या समूहाने) युक्त असलेला तो आपल्या अंतःकरणात निर्दोष सुखाचा (अनावज्जसुख) अनुभव घेतो. महाराज, अशा प्रकारे भिक्खू शीलाने संपन्न असतो.

---

မဟာသီလံ နိဋ္ဌိတံ.

महाशील समाप्त.

---

ဣန္ဒြိယသံဝရော

इंद्रिय संवर (इंद्रियांचे संयमन)

---

၂၁၃. ‘‘ကထဉ္စ, မဟာရာဇ, ဘိက္ခု ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရော ဟောတိ? ဣဓ, မဟာရာဇ, ဘိက္ခု စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ. ယတွာဓိကရဏမေနံ စက္ခုန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာ ဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ, တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတိ, ရက္ခတိ စက္ခုန္ဒြိယံ, စက္ခုန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ…ပေ… ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ…ပေ… ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ…ပေ… ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ…ပေ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ. ယတွာဓိကရဏမေနံ မနိန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာ ဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ, တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတိ, ရက္ခတိ မနိန္ဒြိယံ, မနိန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. သော ဣမိနာ အရိယေန ဣန္ဒြိယသံဝရေန သမန္နာဂတော အဇ္ဈတ္တံ အဗျာသေကသုခံ ပဋိသံဝေဒေတိ. ဧဝံ ခေါ, မဟာရာဇ, ဘိက္ခု ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရော ဟောတိ.

२१३. आणि महाराज, भिक्खू इंद्रियांच्या बाबतीत गुप्तद्वार (इंद्रियांचे दरवाजे सुरक्षित ठेवणारा) कसा होतो? महाराज, या शासनात (धम्मात) भिक्खू डोळ्यांनी रूप पाहून त्याच्या बाह्य रूपाचे (निमित्त) ग्रहण करत नाही आणि त्याच्या तपशीलांचे (अनुव्यंजन) ग्रहण करत नाही. कारण जर त्याने चक्षुरिंद्रिय असंयत (असंवर) ठेवून विहार केला, तर अभिज्झा (लोभ) आणि दोमनस्स (द्वेष/मनस्ताप) हे पापी अकुशल धर्म त्याच्यावर ताबा मिळवतील. म्हणून तो त्याच्या संवरासाठी (संयमासाठी) प्रयत्न करतो, चक्षुरिंद्रियाचे रक्षण करतो आणि चक्षुरिंद्रियाचा संवर करतो. कानाने शब्द ऐकून... नाकाने गंध घेऊन... जिभेने रस चाखून... शरीराने स्पर्श अनुभवून... मनाने धर्म (विचार) जाणून तो त्याच्या बाह्य रूपाचे ग्रहण करत नाही आणि त्याच्या तपशीलांचे ग्रहण करत नाही. कारण जर त्याने मनेंद्रिय असंयत ठेवून विहार केला, तर अभिज्झा आणि दोमनस्स हे पापी अकुशल धर्म त्याच्यावर ताबा मिळवतील. म्हणून तो त्याच्या संवरासाठी प्रयत्न करतो, मनेंद्रियाचे रक्षण करतो आणि मनेंद्रियाचा संवर करतो. या उदात्त इंद्रिय संवराने युक्त असलेला तो आपल्या अंतःकरणात निष्कलंक सुखाचा (अव्यासेक सुख) अनुभव घेतो. महाराज, अशा प्रकारे भिक्खू इंद्रियांच्या बाबतीत गुप्तद्वार होतो.

---

သတိသမ္ပဇညံ

सती-संपजन्य (स्मृती आणि जागृतता)

---

၂၁၄. ‘‘ကထဉ္စ[Pg.67], မဟာရာဇ, ဘိက္ခု သတိသမ္ပဇညေန သမန္နာဂတော ဟောတိ? ဣဓ, မဟာရာဇ, ဘိက္ခု အဘိက္ကန္တေ ပဋိက္ကန္တေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, အာလောကိတေ ဝိလောကိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, သမိဉ္ဇိတေ ပသာရိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, သံဃာဋိပတ္တစီဝရဓာရဏေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, အသိတေ ပီတေ ခါယိတေ သာယိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, ဥစ္စာရပဿာဝကမ္မေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, ဂတေ ဌိတေ နိသိန္နေ သုတ္တေ ဇာဂရိတေ ဘာသိတေ တုဏှီဘာဝေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, မဟာရာဇ, ဘိက္ခု သတိသမ္ပဇညေန သမန္နာဂတော ဟောတိ.

२१४. आणि महाराज, भिक्खू स्मृती आणि संप्रजन्य (सति-सम्पजञ्ञ) यांनी युक्त कसा होतो? महाराज, या शासनात (धम्मात) भिक्खू पुढे जाताना किंवा मागे वळताना सजगतेने (संप्रजन्याने) कृती करतो; समोर पाहताना किंवा आजूबाजूला पाहताना सजगतेने कृती करतो; हात-पाय आखडताना किंवा पसरताना सजगतेने कृती करतो; संघात (दुप्पट वस्त्र), पात्र आणि चीवर धारण करताना सजगतेने कृती करतो; खाताना, पिताना, चघळताना आणि चव घेताना सजगतेने कृती करतो; मलमूत्र विसर्जन करताना सजगतेने कृती करतो; चालताना, उभे राहताना, बसताना, झोपताना, जागे होताना, बोलताना आणि मौन बाळगताना सजगतेने कृती करतो. महाराज, अशा प्रकारे भिक्खू स्मृती आणि संप्रजन्याने युक्त असतो.

---

သန္တောသော

संतोष (संतुष्टता)

---

၂၁၅. ‘‘ကထဉ္စ, မဟာရာဇ, ဘိက္ခု သန္တုဋ္ဌော ဟောတိ? ဣဓ, မဟာရာဇ, ဘိက္ခု သန္တုဋ္ဌော ဟောတိ ကာယပရိဟာရိကေန စီဝရေန, ကုစ္ဆိပရိဟာရိကေန ပိဏ္ဍပါတေန. သော ယေန ယေနေဝ ပက္ကမတိ, သမာဒါယေဝ ပက္ကမတိ. သေယျထာပိ, မဟာရာဇ, ပက္ခီ သကုဏော ယေန ယေနေဝ ဍေတိ, သပတ္တဘာရောဝ ဍေတိ. ဧဝမေဝ ခေါ, မဟာရာဇ, ဘိက္ခု သန္တုဋ္ဌော ဟောတိ ကာယပရိဟာရိကေန စီဝရေန ကုစ္ဆိပရိဟာရိကေန ပိဏ္ဍပါတေန. သော ယေန ယေနေဝ ပက္ကမတိ, သမာဒါယေဝ ပက္ကမတိ. ဧဝံ ခေါ, မဟာရာဇ, ဘိက္ခု သန္တုဋ္ဌော ဟောတိ.

२१५. आणि महाराज, भिक्खू संतुष्ट कसा होतो? महाराज, या शासनात भिक्खू शरीराचे रक्षण करणाऱ्या चीवराने आणि पोटाची भूक भागवणाऱ्या पिंडपाताने (भिक्षेने) संतुष्ट असतो. तो जिथे जिथे जातो, तिथे तिथे आपले सर्व साहित्य (अष्टपरिकार) सोबत घेऊनच जातो. महाराज, ज्याप्रमाणे पंख असलेला पक्षी जिथे जिथे उडतो, तिथे तिथे केवळ आपल्या पंखांच्या भारासह उडतो; त्याचप्रमाणे महाराज, भिक्खू शरीराचे रक्षण करणाऱ्या चीवराने आणि पोटाची भूक भागवणाऱ्या पिंडपाताने संतुष्ट असतो. तो जिथे जिथे जातो, तिथे तिथे आपले साहित्य सोबत घेऊनच जातो. महाराज, अशा प्रकारे भिक्खू संतुष्ट असतो.

---

နီဝရဏပ္ပဟာနံ

नीवरणांचा त्याग (नीवरणप्पहान)

---

၂၁၆. ‘‘သော ဣမိနာ စ အရိယေန သီလက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတော, ဣမိနာ စ အရိယေန ဣန္ဒြိယသံဝရေန သမန္နာဂတော, ဣမိနာ စ အရိယေန သတိသမ္ပဇညေန သမန္နာဂတော, ဣမာယ စ အရိယာယ သန္တုဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတော, ဝိဝိတ္တံ သေနာသနံ ဘဇတိ အရညံ ရုက္ခမူလံ ပဗ္ဗတံ ကန္ဒရံ ဂိရိဂုဟံ သုသာနံ ဝနပတ္ထံ အဗ္ဘောကာသံ ပလာလပုဉ္ဇံ. သော ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပ္ပဋိက္ကန္တော နိသီဒတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ.

२१६. तो या आर्य शीलस्कंधाने युक्त होऊन, या आर्य इंद्रिय संवराने युक्त होऊन, या आर्य स्मृती-संप्रजन्याने युक्त होऊन आणि या आर्य संतोषाने युक्त होऊन, एकांत अशा शयनासनाचा (निवासस्थानाचा) आश्रय घेतो; जसे की अरण्य, वृक्षाची सावली (वृक्षमूल), पर्वत, दरी, पर्वताची गुहा, स्मशान, जंगल, उघडे मैदान किंवा गवताची पेंढी. तो भिक्षाटनावरून परत आल्यावर, भोजनोत्तर मांडी घालून (पद्मासन किंवा पालथी घालून), शरीर सरळ ठेवून आणि समोर स्मृती (सति) प्रस्थापित करून बसतो.

---

၂၁၇. ‘‘သော အဘိဇ္ဈံ လောကေ ပဟာယ ဝိဂတာဘိဇ္ဈေန စေတသာ ဝိဟရတိ, အဘိဇ္ဈာယ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ. ဗျာပါဒပဒေါသံ ပဟာယ အဗျာပန္နစိတ္တော [Pg.68] ဝိဟရတိ သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ, ဗျာပါဒပဒေါသာ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ. ထိနမိဒ္ဓံ ပဟာယ ဝိဂတထိနမိဒ္ဓေါ ဝိဟရတိ အာလောကသညီ, သတော သမ္ပဇာနော, ထိနမိဒ္ဓါ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ. ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ ပဟာယ အနုဒ္ဓတော ဝိဟရတိ, အဇ္ဈတ္တံ ဝူပသန္တစိတ္တော, ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စာ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ. ဝိစိကိစ္ဆံ ပဟာယ တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆော ဝိဟရတိ, အကထံကထီ ကုသလေသု ဓမ္မေသု, ဝိစိကိစ္ဆာယ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ.

२१७. तो लोकांमधील अभिज्झेचा (लोभाचा) त्याग करून, लोभरहित चित्ताने विहरतो आणि अभिज्झेपासून आपले चित्त शुद्ध करतो. व्यापाद (द्वेष/क्रोध) नष्ट करून, द्वेषरहित चित्ताने सर्व प्राणिमात्रांच्या कल्याणाची आणि हिताची चिंता करत विहरतो आणि व्यापादापासून आपले चित्त शुद्ध करतो. थिन-मिद्ध (आळस आणि डुलकी) त्यागून, आळसरहित होऊन, प्रकाशाची संज्ञा ठेवून (आलोकसञ्ञी), स्मृती आणि संप्रजन्याने युक्त होऊन विहरतो आणि थिन-मिद्धापासून आपले चित्त शुद्ध करतो. उद्धच्च-कुक्कुच्च (उद्वेग आणि पश्चात्ताप) त्यागून, शांत चित्ताने विहरतो, स्वतःच्या अंतकरणात शांत चित्त ठेवून उद्धच्च-कुक्कुच्चापासून आपले चित्त शुद्ध करतो. विचिकित्सेचा (शंकेचा) त्याग करून, शंकेच्या पलीकडे गेलेला (तिण्णविचिकिच्छो) होऊन, कुशल धर्मांविषयी कोणतीही शंका न बाळगता विहरतो आणि विचिकित्सेपासून आपले चित्त शुद्ध करतो.

---

၂၁၈. ‘‘သေယျထာပိ, မဟာရာဇ, ပုရိသော ဣဏံ အာဒါယ ကမ္မန္တေ ပယောဇေယျ. တဿ တေ ကမ္မန္တာ သမိဇ္ဈေယျုံ. သော ယာနိ စ ပေါရာဏာနိ ဣဏမူလာနိ, တာနိ စ ဗျန္တိံ ကရေယျ, သိယာ စဿ ဥတ္တရိံ အဝသိဋ္ဌံ ဒါရဘရဏာယ. တဿ ဧဝမဿ – ‘အဟံ ခေါ ပုဗ္ဗေ ဣဏံ အာဒါယ ကမ္မန္တေ ပယောဇေသိံ. တဿ မေ တေ ကမ္မန္တာ သမိဇ္ဈိံသု. သောဟံ ယာနိ စ ပေါရာဏာနိ ဣဏမူလာနိ, တာနိ စ ဗျန္တိံ အကာသိံ, အတ္ထိ စ မေ ဥတ္တရိံ အဝသိဋ္ဌံ ဒါရဘရဏာယာ’တိ. သော တတောနိဒါနံ လဘေထ ပါမောဇ္ဇံ, အဓိဂစ္ဆေယျ သောမနဿံ.

२१८. महाराज, ज्याप्रमाणे एखादा मनुष्य कर्ज घेऊन आपला व्यवसाय सुरू करतो. त्याचा तो व्यवसाय यशस्वी होतो. तो आपले जुने कर्ज पूर्णपणे फेडून टाकतो आणि आपल्या पत्नी व मुलांच्या पोषणासाठी त्याच्याकडे अतिरिक्त धन शिल्लक राहते. त्याला असा विचार येईल – 'मी पूर्वी कर्ज घेऊन व्यवसाय सुरू केला होता. माझा तो व्यवसाय यशस्वी झाला. मी माझे जुने कर्ज फेडले आहे आणि आता माझ्याकडे कुटुंब चालवण्यासाठी अतिरिक्त धन शिल्लक आहे.' या कर्जमुक्तीच्या कारणामुळे त्याला अत्यंत आनंद होईल आणि तो प्रसन्नता प्राप्त करेल.

---

၂၁၉. ‘‘သေယျထာပိ, မဟာရာဇ, ပုရိသော အာဗာဓိကော အဿ ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော; ဘတ္တဉ္စဿ နစ္ဆာဒေယျ, န စဿ ကာယေ ဗလမတ္တာ. သော အပရေန သမယေန တမှာ အာဗာဓာ မုစ္စေယျ; ဘတ္တံ စဿ ဆာဒေယျ, သိယာ စဿ ကာယေ ဗလမတ္တာ. တဿ ဧဝမဿ – ‘အဟံ ခေါ ပုဗ္ဗေ အာဗာဓိကော အဟောသိံ ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော; ဘတ္တဉ္စ မေ နစ္ဆာဒေသိ, န စ မေ အာသိ ကာယေ ဗလမတ္တာ. သောမှိ ဧတရဟိ တမှာ အာဗာဓာ မုတ္တော; ဘတ္တဉ္စ မေ ဆာဒေတိ, အတ္ထိ စ မေ ကာယေ ဗလမတ္တာ’တိ. သော တတောနိဒါနံ လဘေထ ပါမောဇ္ဇံ, အဓိဂစ္ဆေယျ သောမနဿံ.

२१९. महाराज, ज्याप्रमाणे एखादा मनुष्य आजारी, दुःखी आणि गंभीरपणे आजारी असेल; त्याला अन्नाची चव लागत नसेल आणि त्याच्या शरीरात ताकद नसेल. काही काळाने तो त्या आजारातून मुक्त होतो; त्याला अन्नाची चव लागू लागते आणि त्याच्या शरीरात ताकद येते. त्याला असा विचार येईल – 'मी पूर्वी आजारी, दुःखी आणि गंभीरपणे आजारी होतो; मला अन्नाची चव लागत नव्हती आणि माझ्या शरीरात ताकद नव्हती. आता मी त्या आजारातून मुक्त झालो आहे; मला अन्नाची चव लागते आहे आणि माझ्या शरीरात ताकदही आहे.' या निरोगी होण्याच्या कारणामुळे त्याला अत्यंत आनंद होईल आणि तो प्रसन्नता प्राप्त करेल.

---

၂၂၀. ‘‘သေယျထာပိ, မဟာရာဇ, ပုရိသော ဗန္ဓနာဂါရေ ဗဒ္ဓေါ အဿ. သော အပရေန သမယေန တမှာ ဗန္ဓနာဂါရာ မုစ္စေယျ သောတ္ထိနာ အဗ္ဘယေန, န စဿ ကိဉ္စိ ဘောဂါနံ ဝယော. တဿ ဧဝမဿ – ‘အဟံ ခေါ ပုဗ္ဗေ ဗန္ဓနာဂါရေ ဗဒ္ဓေါ အဟောသိံ, သောမှိ ဧတရဟိ တမှာ ဗန္ဓနာဂါရာ မုတ္တော [Pg.69] သောတ္ထိနာ အဗ္ဘယေန. နတ္ထိ စ မေ ကိဉ္စိ ဘောဂါနံ ဝယော’တိ. သော တတောနိဒါနံ လဘေထ ပါမောဇ္ဇံ, အဓိဂစ္ဆေယျ သောမနဿံ.

२२०. महाराज, ज्याप्रमाणे एखादा मनुष्य कारागृहात (बंदीखान्यात) बंदिस्त असेल. काही काळाने तो त्या कारागृहातून सुखरूप आणि सुरक्षितपणे मुक्त होतो, आणि त्याच्या संपत्तीचे काहीही नुकसान होत नाही. त्याला असा विचार येईल – 'मी पूर्वी कारागृहात बंदिस्त होतो, आता मी त्या कारागृहातून सुखरूप आणि सुरक्षितपणे मुक्त झालो आहे. माझ्या संपत्तीचे काहीही नुकसान झालेले नाही.' या कारागृहातून सुटण्याच्या कारणामुळे त्याला अत्यंत आनंद होईल आणि तो प्रसन्नता प्राप्त करेल.

---

၂၂၁. ‘‘သေယျထာပိ, မဟာရာဇ, ပုရိသော ဒါသော အဿ အနတ္တာဓီနော ပရာဓီနော န ယေနကာမံဂမော. သော အပရေန သမယေန တမှာ ဒါသဗျာ မုစ္စေယျ အတ္တာဓီနော အပရာဓီနော ဘုဇိဿော ယေနကာမံဂမော. တဿ ဧဝမဿ – ‘အဟံ ခေါ ပုဗ္ဗေ ဒါသော အဟောသိံ အနတ္တာဓီနော ပရာဓီနော န ယေနကာမံဂမော. သောမှိ ဧတရဟိ တမှာ ဒါသဗျာ မုတ္တော အတ္တာဓီနော အပရာဓီနော ဘုဇိဿော ယေနကာမံဂမော’တိ. သော တတောနိဒါနံ လဘေထ ပါမောဇ္ဇံ, အဓိဂစ္ဆေယျ သောမနဿံ.

२२१. महाराज, ज्याप्रमाणे एखादा मनुष्य गुलाम असेल, जो स्वतःचा मालक नसेल, दुसऱ्यावर अवलंबून असेल आणि आपल्या इच्छेनुसार कुठेही जाऊ शकत नसेल. काही काळाने तो त्या गुलामगिरीतून मुक्त होतो, स्वतःचा मालक बनतो, स्वतंत्र होतो आणि आपल्या इच्छेनुसार कुठेही जाण्यास समर्थ होतो. त्याला असा विचार येईल – 'मी पूर्वी गुलाम होतो, स्वतःचा मालक नव्हतो, दुसऱ्याच्या अधीन होतो आणि माझ्या इच्छेनुसार कुठेही जाऊ शकत नव्हतो. आता मी त्या गुलामगिरीतून मुक्त झालो आहे, स्वतःचा मालक बनलो आहे, स्वतंत्र झालो आहे आणि माझ्या इच्छेनुसार कुठेही जाण्यास समर्थ आहे.' या गुलामगिरीतून मुक्त होण्याच्या कारणामुळे त्याला अत्यंत आनंद होईल आणि तो प्रसन्नता प्राप्त करेल.

---

၂၂၂. ‘‘သေယျထာပိ, မဟာရာဇ, ပုရိသော သဓနော သဘောဂေါ ကန္တာရဒ္ဓါနမဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇေယျ ဒုဗ္ဘိက္ခံ သပ္ပဋိဘယံ. သော အပရေန သမယေန တံ ကန္တာရံ နိတ္ထရေယျ သောတ္ထိနာ, ဂါမန္တံ အနုပါပုဏေယျ ခေမံ အပ္ပဋိဘယံ. တဿ ဧဝမဿ – ‘အဟံ ခေါ ပုဗ္ဗေ သဓနော သဘောဂေါ ကန္တာရဒ္ဓါနမဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇိံ ဒုဗ္ဘိက္ခံ သပ္ပဋိဘယံ. သောမှိ ဧတရဟိ တံ ကန္တာရံ နိတ္ထိဏ္ဏော သောတ္ထိနာ, ဂါမန္တံ အနုပ္ပတ္တော ခေမံ အပ္ပဋိဘယ’န္တိ. သော တတောနိဒါနံ လဘေထ ပါမောဇ္ဇံ, အဓိဂစ္ဆေယျ သောမနဿံ.

२२२. महाराज, ज्याप्रमाणे एखादा धनवान आणि समृद्ध मनुष्य अन्नधान्याची टंचाई असलेल्या आणि भययुक्त अशा लांबच्या वाळवंटी प्रवासाला निघतो. काही काळाने तो त्या कठीण प्रवासातून सुखरूप पार पडतो आणि सुरक्षित व निर्भय अशा गावाच्या सीमेवर पोहोचतो. त्याला असा विचार येईल – 'मी पूर्वी धन आणि समृद्धीसह अन्नधान्याची टंचाई असलेल्या आणि भययुक्त अशा कठीण प्रवासाला निघालो होतो. आता मी त्या कठीण प्रवासातून सुखरूप पार पडलो आहे आणि सुरक्षित व निर्भय अशा गावाच्या सीमेवर पोहोचलो आहे.' या सुरक्षित ठिकाणी पोहोचण्याच्या कारणामुळे त्याला अत्यंत आनंद होईल आणि तो प्रसन्नता प्राप्त करेल.

---

၂၂၃. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, မဟာရာဇ, ဘိက္ခု ယထာ ဣဏံ ယထာ ရောဂံ ယထာ ဗန္ဓနာဂါရံ ယထာ ဒါသဗျံ ယထာ ကန္တာရဒ္ဓါနမဂ္ဂံ, ဧဝံ ဣမေ ပဉ္စ နီဝရဏေ အပ္ပဟီနေ အတ္တနိ သမနုပဿတိ.

२२३. महाराज, त्याचप्रमाणे जोपर्यंत भिक्खूने स्वतःमधील या पाच नीवरणांचा (अडथळ्यांचा) त्याग केलेला नसतो, तोपर्यंत तो त्यांना कर्जासारखे, आजारासारखे, कारागृहासारखे, गुलामगिरीसारखे आणि वाळवंटातील कठीण प्रवासासारखे स्वतःमध्ये पाहतो.

---

၂၂၄. ‘‘သေယျထာပိ, မဟာရာဇ, ယထာ အာဏဏျံ ယထာ အာရောဂျံ ယထာ ဗန္ဓနာမောက္ခံ ယထာ ဘုဇိဿံ ယထာ ခေမန္တဘူမိံ; ဧဝမေဝ ခေါ, မဟာရာဇ, ဘိက္ခု ဣမေ ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟီနေ အတ္တနိ သမနုပဿတိ.

२२४. महाराज, ज्याप्रमाणे कर्जमुक्ती, निरोगीपणा, कारागृहातून सुटका, गुलामगिरीतून स्वातंत्र्य आणि सुरक्षित भूमीवर पोहोचणे असते; त्याचप्रमाणे महाराज, जेव्हा भिक्खू स्वतःमधील या पाच नीवरणांचा त्याग करतो, तेव्हा तो स्वतःला त्या अडथळ्यांपासून मुक्त झाल्याचे पाहतो.

---

၂၂၅. ‘‘တဿိမေ ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟီနေ အတ္တနိ သမနုပဿတော ပါမောဇ္ဇံ ဇာယတိ, ပမုဒိတဿ ပီတိ ဇာယတိ, ပီတိမနဿ ကာယော ပဿမ္ဘတိ, ပဿဒ္ဓကာယော သုခံ ဝေဒေတိ, သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတိ.

२२५. जेव्हा तो स्वतःमध्ये या पाच नीवरणांचा नाश झालेला पाहतो, तेव्हा त्याच्यामध्ये प्रमोद उत्पन्न होतो; प्रमुदित झालेल्याला प्रीती उत्पन्न होते; प्रीतीयुक्त चित्त असलेल्याचे शरीर शांत होते; शांत शरीर असलेला सुखाचा अनुभव घेतो; सुखी असलेल्याचे चित्त समाधीस्थ होते.

---

ပဌမဇ္ဈာနံ

प्रथम ध्यान

---

၂၂၆. ‘‘သော ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ, ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣမမေဝ [Pg.70] ကာယံ ဝိဝေကဇေန ပီတိသုခေန အဘိသန္ဒေတိ ပရိသန္ဒေတိ ပရိပူရေတိ ပရိပ္ဖရတိ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ ဝိဝေကဇေန ပီတိသုခေန အပ္ဖုဋံ ဟောတိ.

२२६. तो कामभोगांपासून अलिप्त होऊन, अकुशल धर्मांपासून अलिप्त होऊन, वितर्क आणि विचारांसह, विवेकजन्य प्रीती आणि सुखाने युक्त अशा प्रथम ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो. तो याच शरीराला विवेकजन्य प्रीती आणि सुखाने ओले करतो, सर्व बाजूंनी ओले करतो, परिपूर्ण करतो आणि व्यापून टाकतो. त्याच्या संपूर्ण शरीराचा कोणताही भाग विवेकजन्य प्रीती आणि सुखाने न व्यापलेला राहत नाही.

---

၂၂၇. ‘‘သေယျထာပိ, မဟာရာဇ, ဒက္ခော နှာပကော ဝါ နှာပကန္တေဝါသီ ဝါ ကံသထာလေ နှာနီယစုဏ္ဏာနိ အာကိရိတွာ ဥဒကေန ပရိပ္ဖောသကံ ပရိပ္ဖောသကံ သန္နေယျ, သာယံ နှာနီယပိဏ္ဍိ သ္နေဟာနုဂတာ သ္နေဟပရေတာ သန္တရဗာဟိရာ ဖုဋာ သ္နေဟေန, န စ ပဂ္ဃရဏီ; ဧဝမေဝ ခေါ, မဟာရာဇ, ဘိက္ခု ဣမမေဝ ကာယံ ဝိဝေကဇေန ပီတိသုခေန အဘိသန္ဒေတိ ပရိသန္ဒေတိ ပရိပူရေတိ ပရိပ္ဖရတိ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ ဝိဝေကဇေန ပီတိသုခေန အပ္ဖုဋံ ဟောတိ. ဣဒမ္ပိ ခေါ, မဟာရာဇ, သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ ပုရိမေဟိ သန္ဒိဋ္ဌိကေဟိ သာမညဖလေဟိ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ.

२२७. ज्याप्रमाणे, महाराज, एखादा कुशल न्हावी किंवा त्याचा शिकाऊ मुलगा कांस्यपात्रात अंघोळीचे चूर्ण टाकून, त्यावर वारंवार पाणी शिंपडून त्याचा गोळा बनवतो; तो अंघोळीच्या चूर्णाचा गोळा पाण्याने ओला होतो, पाण्याने युक्त होतो, आतून व बाहेरून पाण्याने व्यापला जातो, परंतु त्यातून पाणी गळत नाही. त्याचप्रमाणे, महाराज, भिक्खू याच शरीराला विवेकजन्य प्रीती आणि सुखाने ओले करतो, सर्व बाजूंनी ओले करतो, परिपूर्ण करतो आणि व्यापून टाकतो. त्याच्या संपूर्ण शरीराचा कोणताही भाग विवेकजन्य प्रीती आणि सुखाने न व्यापलेला राहत नाही. महाराज, हे देखील प्रत्यक्ष दिसणारे श्रामण्यफळ पूर्वीच्या प्रत्यक्ष दिसणाऱ्या श्रामण्यफळांपेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक प्रगत आहे.

---

ဒုတိယဇ္ဈာနံ

द्वितीय ध्यान

---

၂၂၈. ‘‘ပုန စပရံ, မဟာရာဇ, ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣမမေဝ ကာယံ သမာဓိဇေန ပီတိသုခေန အဘိသန္ဒေတိ ပရိသန္ဒေတိ ပရိပူရေတိ ပရိပ္ဖရတိ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ သမာဓိဇေန ပီတိသုခေန အပ္ဖုဋံ ဟောတိ.

२२८. पुन्हा, महाराज, भिक्खू वितर्क आणि विचारांच्या शमनाने, आध्यात्मिक प्रसन्नता आणि चित्ताचा एकाग्रभाव असलेल्या, वितर्करहित, विचाररहित, समाधीजन्य प्रीती आणि सुखाने युक्त अशा द्वितीय ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो. तो याच शरीराला समाधीजन्य प्रीती आणि सुखाने ओले करतो, सर्व बाजूंनी ओले करतो, परिपूर्ण करतो आणि व्यापून टाकतो. त्याच्या संपूर्ण शरीराचा कोणताही भाग समाधीजन्य प्रीती आणि सुखाने न व्यापलेला राहत नाही.

---

၂၂၉. ‘‘သေယျထာပိ, မဟာရာဇ, ဥဒကရဟဒေါ ဂမ္ဘီရော ဥဗ္ဘိဒေါဒကော တဿ နေဝဿ ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ ဥဒကဿ အာယမုခံ, န ဒက္ခိဏာယ ဒိသာယ ဥဒကဿ အာယမုခံ, န ပစ္ဆိမာယ ဒိသာယ ဥဒကဿ အာယမုခံ, န ဥတ္တရာယ ဒိသာယ ဥဒကဿ အာယမုခံ, ဒေဝေါ စ န ကာလေနကာလံ သမ္မာဓာရံ အနုပ္ပဝေစ္ဆေယျ. အထ ခေါ တမှာဝ ဥဒကရဟဒါ သီတာ ဝါရိဓာရာ ဥဗ္ဘိဇ္ဇိတွာ တမေဝ ဥဒကရဟဒံ သီတေန ဝါရိနာ အဘိသန္ဒေယျ ပရိသန္ဒေယျ ပရိပူရေယျ ပရိပ္ဖရေယျ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ဥဒကရဟဒဿ သီတေန ဝါရိနာ အပ္ဖုဋံ အဿ. ဧဝမေဝ ခေါ, မဟာရာဇ, ဘိက္ခု ဣမမေဝ ကာယံ သမာဓိဇေန ပီတိသုခေန အဘိသန္ဒေတိ ပရိသန္ဒေတိ ပရိပူရေတိ ပရိပ္ဖရတိ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ သမာဓိဇေန ပီတိသုခေန အပ္ဖုဋံ [Pg.71] ဟောတိ. ဣဒမ္ပိ ခေါ, မဟာရာဇ, သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ ပုရိမေဟိ သန္ဒိဋ္ဌိကေဟိ သာမညဖလေဟိ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ.

२२९. ज्याप्रमाणे, महाराज, एखादा खोल पाण्याचा तलाव असेल, ज्यामध्ये खालूनच पाणी झिरपून वर येत असेल, ज्याला पूर्वेकडून पाणी येण्याचा मार्ग नसेल, दक्षिणेकडून पाणी येण्याचा मार्ग नसेल, पश्चिमेकडून पाणी येण्याचा मार्ग नसेल, उत्तरेकडून पाणी येण्याचा मार्ग नसेल, आणि पर्जन्यदेव देखील वेळोवेळी मुसळधार पाऊस पाडत नसेल; तरीही त्या तलावातूनच थंड पाण्याचा झरा वर येऊन त्या संपूर्ण तलावाला थंड पाण्याने ओले करेल, सर्व बाजूंनी ओले करेल, परिपूर्ण करेल आणि व्यापून टाकेल. त्या संपूर्ण तलावाचा कोणताही भाग थंड पाण्याने न व्यापलेला राहणार नाही. त्याचप्रमाणे, महाराज, भिक्खू याच शरीराला समाधीजन्य प्रीती आणि सुखाने ओले करतो, सर्व बाजूंनी ओले करतो, परिपूर्ण करतो आणि व्यापून टाकतो. त्याच्या संपूर्ण शरीराचा कोणताही भाग समाधीजन्य प्रीती आणि सुखाने न व्यापलेला राहत नाही. महाराज, हे देखील प्रत्यक्ष दिसणारे श्रामण्यफळ पूर्वीच्या प्रत्यक्ष दिसणाऱ्या श्रामण्यफळांपेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक प्रगत आहे.

---

တတိယဇ္ဈာနံ

तृतीय ध्यान

---

၂၃၀. ‘‘ပုန စပရံ, မဟာရာဇ, ဘိက္ခု ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရတိ သတော သမ္ပဇာနော, သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတိ, ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ – ‘ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီ’တိ, တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣမမေဝ ကာယံ နိပ္ပီတိကေန သုခေန အဘိသန္ဒေတိ ပရိသန္ဒေတိ ပရိပူရေတိ ပရိပ္ဖရတိ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ နိပ္ပီတိကေန သုခေန အပ္ဖုဋံ ဟောတိ.

२३०. पुन्हा, महाराज, भिक्खू प्रीतीचा विराग झाल्यामुळे उपेक्षक होऊन विहरतो, तो स्मृतिवान आणि संप्रजन्ययुक्त असतो, आणि शरीराने सुखाचा अनुभव घेतो, ज्याच्याविषयी आर्य लोक म्हणतात की, 'उपेक्षक, स्मृतिवान आणि सुखविहारी'; अशा तृतीय ध्यानाचा लाभ घेऊन तो विहरतो. तो याच शरीराला प्रीतीरहित सुखाने ओले करतो, सर्व बाजूंनी ओले करतो, परिपूर्ण करतो आणि व्यापून टाकतो. त्याच्या संपूर्ण शरीराचा कोणताही भाग प्रीतीरहित सुखाने न व्यापलेला राहत नाही.

---

၂၃၁. ‘‘သေယျထာပိ, မဟာရာဇ, ဥပ္ပလိနိယံ ဝါ ပဒုမိနိယံ ဝါ ပုဏ္ဍရီကိနိယံ ဝါ အပ္ပေကစ္စာနိ ဥပ္ပလာနိ ဝါ ပဒုမာနိ ဝါ ပုဏ္ဍရီကာနိ ဝါ ဥဒကေ ဇာတာနိ ဥဒကေ သံဝဍ္ဎာနိ ဥဒကာနုဂ္ဂတာနိ အန္တောနိမုဂ္ဂပေါသီနိ, တာနိ ယာဝ စဂ္ဂါ ယာဝ စ မူလာ သီတေန ဝါရိနာ အဘိသန္နာနိ ပရိသန္နာနိ ပရိပူရာနိ ပရိပ္ဖုဋာနိ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတံ ဥပ္ပလာနံ ဝါ ပဒုမာနံ ဝါ ပုဏ္ဍရီကာနံ ဝါ သီတေန ဝါရိနာ အပ္ဖုဋံ အဿ; ဧဝမေဝ ခေါ, မဟာရာဇ, ဘိက္ခု ဣမမေဝ ကာယံ နိပ္ပီတိကေန သုခေန အဘိသန္ဒေတိ ပရိသန္ဒေတိ ပရိပူရေတိ ပရိပ္ဖရတိ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ နိပ္ပီတိကေန သုခေန အပ္ဖုဋံ ဟောတိ. ဣဒမ္ပိ ခေါ, မဟာရာဇ, သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ ပုရိမေဟိ သန္ဒိဋ္ဌိကေဟိ သာမညဖလေဟိ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ.

२३१. ज्याप्रमाणे, महाराज, निळ्या, तांबड्या किंवा पांढऱ्या कमळांच्या तलावामध्ये काही कमळे पाण्यातच जन्मतात, पाण्यातच वाढतात, पाण्याच्या वर न येता पाण्यातच बुडून राहून पोषण पावतात; ती कमळे शेंड्यापासून मुळापर्यंत थंड पाण्याने ओली होतात, सर्व बाजूंनी ओली होतात, परिपूर्ण होतात आणि व्यापली जातात. त्या निळ्या, तांबड्या किंवा पांढऱ्या कमळांचा कोणताही भाग थंड पाण्याने न व्यापलेला राहत नाही. त्याचप्रमाणे, महाराज, भिक्खू याच शरीराला प्रीतीरहित सुखाने ओले करतो, सर्व बाजूंनी ओले करतो, परिपूर्ण करतो आणि व्यापून टाकतो. त्याच्या संपूर्ण शरीराचा कोणताही भाग प्रीतीरहित सुखाने न व्यापलेला राहत नाही. महाराज, हे देखील प्रत्यक्ष दिसणारे श्रामण्यफळ पूर्वीच्या प्रत्यक्ष दिसणाऱ्या श्रामण्यफळांपेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक प्रगत आहे.

---

စတုတ္ထဇ္ဈာနံ

चतुर्थ ध्यान

---

၂၃၂. ‘‘ပုန စပရံ, မဟာရာဇ, ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ, ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, သော ဣမမေဝ ကာယံ ပရိသုဒ္ဓေန စေတသာ ပရိယောဒါတေန ဖရိတွာ နိသိန္နော ဟောတိ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ ပရိသုဒ္ဓေန စေတသာ ပရိယောဒါတေန အပ္ဖုဋံ ဟောတိ.

२३२. पुन्हा, महाराज, भिक्खू सुखाचा त्याग केल्यामुळे आणि दुःखाचा त्याग केल्यामुळे, तसेच पूर्वीच सौमनस्य आणि दौर्मनस्य नष्ट झाल्यामुळे, दुःखही नाही आणि सुखही नाही अशा, उपेक्षा आणि स्मृतीच्या शुद्धतेने युक्त असलेल्या चतुर्थ ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो. तो याच शरीराला अत्यंत शुद्ध आणि निर्मळ चित्ताने व्यापून बसलेला असतो. त्याच्या संपूर्ण शरीराचा कोणताही भाग अत्यंत शुद्ध आणि निर्मळ चित्ताने न व्यापलेला राहत नाही.

---

၂၃၃. ‘‘သေယျထာပိ[Pg.72], မဟာရာဇ, ပုရိသော ဩဒါတေန ဝတ္ထေန သသီသံ ပါရုပိတွာ နိသိန္နော အဿ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ ဩဒါတေန ဝတ္ထေန အပ္ဖုဋံ အဿ; ဧဝမေဝ ခေါ, မဟာရာဇ, ဘိက္ခု ဣမမေဝ ကာယံ ပရိသုဒ္ဓေန စေတသာ ပရိယောဒါတေန ဖရိတွာ နိသိန္နော ဟောတိ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ ပရိသုဒ္ဓေန စေတသာ ပရိယောဒါတေန အပ္ဖုဋံ ဟောတိ. ဣဒမ္ပိ ခေါ, မဟာရာဇ, သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ ပုရိမေဟိ သန္ဒိဋ္ဌိကေဟိ သာမညဖလေဟိ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ.

२३३. ज्याप्रमाणे, महाराज, एखादा मनुष्य पांढऱ्या वस्त्राने डोक्यासह स्वतःला गुंडाळून बसलेला असेल, त्याच्या शरीराचा कोणताही भाग पांढऱ्या वस्त्राने न व्यापलेला राहणार नाही; त्याचप्रमाणे, महाराज, भिक्खू याच शरीराला अत्यंत शुद्ध आणि निर्मळ चित्ताने व्यापून बसलेला असतो. त्याच्या संपूर्ण शरीराचा कोणताही भाग अत्यंत शुद्ध आणि निर्मळ चित्ताने न व्यापलेला राहत नाही. महाराज, हे देखील प्रत्यक्ष दिसणारे श्रामण्यफळ पूर्वीच्या प्रत्यक्ष दिसणाऱ्या श्रामण्यफळांपेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक प्रगत आहे.

---

ဝိပဿနာဉာဏံ

विपश्यना ज्ञान

---

၂၃၄. ‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ ဉာဏဒဿနာယ စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘အယံ ခေါ မေ ကာယော ရူပီ စာတုမဟာဘူတိကော မာတာပေတ္တိကသမ္ဘဝေါ ဩဒနကုမ္မာသူပစယော အနိစ္စုစ္ဆာဒန-ပရိမဒ္ဒန-ဘေဒန-ဝိဒ္ဓံသန-ဓမ္မော; ဣဒဉ္စ ပန မေ ဝိညာဏံ ဧတ္ထ သိတံ ဧတ္ထ ပဋိဗဒ္ဓ’န္တိ.

२३४. अशा प्रकारे चित्त समाधीस्थ, शुद्ध, निर्मळ, निष्कलंक, उपक्लेशरहित, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अचलता प्राप्त झालेले असताना, तो ज्ञानदर्शनासाठी चित्त प्रवृत्त करतो, चित्त वळवतो. तो अशा प्रकारे जाणतो – 'माझे हे शरीर रूपी आहे, चार महाभूतांनी बनलेले आहे, माता-पित्यांच्या संयोगातून उत्पन्न झालेले आहे, अन्न आणि पेजेने वाढलेले आहे, अनित्य आहे, उटणे लावणे, मर्दन करणे, छिन्नभिन्न होणे आणि नष्ट होणे हा ज्याचा स्वभाव आहे; आणि माझे हे विज्ञान याच शरीरावर आश्रित आहे, याच शरीराशी बांधलेले आहे.'

---

၂၃၅. ‘‘သေယျထာပိ, မဟာရာဇ, မဏိ ဝေဠုရိယော သုဘော ဇာတိမာ အဋ္ဌံသော သုပရိကမ္မကတော အစ္ဆော ဝိပ္ပသန္နော အနာဝိလော သဗ္ဗာကာရသမ္ပန္နော. တတြာဿ သုတ္တံ အာဝုတံ နီလံ ဝါ ပီတံ ဝါ လောဟိတံ ဝါ ဩဒါတံ ဝါ ပဏ္ဍုသုတ္တံ ဝါ. တမေနံ စက္ခုမာ ပုရိသော ဟတ္ထေ ကရိတွာ ပစ္စဝေက္ခေယျ – ‘အယံ ခေါ မဏိ ဝေဠုရိယော သုဘော ဇာတိမာ အဋ္ဌံသော သုပရိကမ္မကတော အစ္ဆော ဝိပ္ပသန္နော အနာဝိလော သဗ္ဗာကာရသမ္ပန္နော; တတြိဒံ သုတ္တံ အာဝုတံ နီလံ ဝါ ပီတံ ဝါ လောဟိတံ ဝါ ဩဒါတံ ဝါ ပဏ္ဍုသုတ္တံ ဝါ’တိ. ဧဝမေဝ ခေါ, မဟာရာဇ, ဘိက္ခု ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ ဉာဏဒဿနာယ စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘အယံ ခေါ မေ ကာယော ရူပီ စာတုမဟာဘူတိကော မာတာပေတ္တိကသမ္ဘဝေါ ဩဒနကုမ္မာသူပစယော အနိစ္စုစ္ဆာဒနပရိမဒ္ဒနဘေဒနဝိဒ္ဓံသနဓမ္မော; ဣဒဉ္စ ပန မေ ဝိညာဏံ ဧတ္ထ သိတံ ဧတ္ထ ပဋိဗဒ္ဓ’န္တိ. ဣဒမ္ပိ ခေါ, မဟာရာဇ, သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ ပုရိမေဟိ သန္ဒိဋ္ဌိကေဟိ သာမညဖလေဟိ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ.

२३५. महाराज, ज्याप्रमाणे एखादा सुंदर, अस्सल, आठ पैलू असलेला, उत्तम प्रकारे पैलू पाडलेला, स्वच्छ, अत्यंत तेजस्वी, निर्मळ आणि सर्व गुणांनी संपन्न असा वैडूर्य मणी असावा; आणि त्यामध्ये निळा, पिवळा, तांबडा, पांढरा किंवा फिकट पिवळा दोरा ओवलेला असावा. दृष्टी असलेला एखादा मनुष्य तो मणी हातात घेऊन त्याचे निरीक्षण करेल— 'हा वैडूर्य मणी सुंदर, अस्सल, आठ पैलू असलेला, उत्तम प्रकारे पैलू पाडलेला, स्वच्छ, अत्यंत तेजस्वी, निर्मळ आणि सर्व गुणांनी संपन्न आहे; आणि यात हा निळा, पिवळा, तांबडा, पांढरा किंवा फिकट पिवळा दोरा ओवलेला आहे.' महाराज, त्याचप्रमाणे जेव्हा भिक्खूचे चित्त असे समाहित, परिशुद्ध, अत्यंत उजळ, दोषरहित, उपक्किलेसांपासून मुक्त, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अचलता प्राप्त झालेले असते, तेव्हा तो आपले चित्त ज्ञानदर्शनासाठी वळवतो, प्रवृत्त करतो. तो अशा प्रकारे जाणतो— 'माझा हा शरीररूपी देह रूपवान आहे, चार महाभूतांपासून बनलेला आहे, माता-पित्यांच्या संयोगातून उत्पन्न झालेला आहे, अन्न-कण्यांच्या आहाराने वाढलेला आहे, अनित्य असणारा, उटणे लावणे, चोळणे, नाश पाडणे आणि विखुरणे हा ज्याचा स्वभाव आहे असा आहे; आणि माझे हे विज्ञान याच शरीरावर आश्रित आहे, याच शरीराशी बांधलेले आहे.' महाराज, हे देखील प्रत्यक्ष अनुभवता येणारे श्रामण्यफळ पूर्वीच्या प्रत्यक्ष अनुभवता येणाऱ्या श्रामण्यफळांपेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक श्रेष्ठ आहे.

---

မနောမယိဒ္ဓိဉာဏံ

मनोमय इद्धी ज्ञान

---

၂၃၆. ‘‘သော [Pg.73] ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ မနောမယံ ကာယံ အဘိနိမ္မာနာယ စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ဣမမှာ ကာယာ အညံ ကာယံ အဘိနိမ္မိနာတိ ရူပိံ မနောမယံ သဗ္ဗင်္ဂပစ္စင်္ဂိံ အဟီနိန္ဒြိယံ.

२३६. तो अशा प्रकारे चित्त समाहित, परिशुद्ध, अत्यंत उजळ, दोषरहित, उपक्किलेसांपासून मुक्त, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अचलता प्राप्त झालेले असताना, मनोमय शरीर निर्माण करण्यासाठी आपले चित्त वळवतो, प्रवृत्त करतो. तो या शरीरातून दुसरे रूपवान, मनोमय, सर्व अंगोपांगांनी युक्त आणि इंद्रियांची कोणतीही उणीव नसलेले शरीर निर्माण करतो.

---

၂၃၇. ‘‘သေယျထာပိ, မဟာရာဇ, ပုရိသော မုဉ္ဇမှာ ဤသိကံ ပဝါဟေယျ. တဿ ဧဝမဿ – ‘အယံ မုဉ္ဇော, အယံ ဤသိကာ, အညော မုဉ္ဇော, အညာ ဤသိကာ, မုဉ္ဇမှာ တွေဝ ဤသိကာ ပဝါဠှာ’တိ. သေယျထာ ဝါ ပန, မဟာရာဇ, ပုရိသော အသိံ ကောသိယာ ပဝါဟေယျ. တဿ ဧဝမဿ – ‘အယံ အသိ, အယံ ကောသိ, အညော အသိ, အညာ ကောသိ, ကောသိယာ တွေဝ အသိ ပဝါဠှော’’တိ. သေယျထာ ဝါ ပန, မဟာရာဇ, ပုရိသော အဟိံ ကရဏ္ဍာ ဥဒ္ဓရေယျ. တဿ ဧဝမဿ – ‘အယံ အဟိ, အယံ ကရဏ္ဍော. အညော အဟိ, အညော ကရဏ္ဍော, ကရဏ္ဍာ တွေဝ အဟိ ဥဗ္ဘတော’တိ. ဧဝမေဝ ခေါ, မဟာရာဇ, ဘိက္ခု ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ မနောမယံ ကာယံ အဘိနိမ္မာနာယ စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ဣမမှာ ကာယာ အညံ ကာယံ အဘိနိမ္မိနာတိ ရူပိံ မနောမယံ သဗ္ဗင်္ဂပစ္စင်္ဂိံ အဟီနိန္ဒြိယံ. ဣဒမ္ပိ ခေါ, မဟာရာဇ, သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ ပုရိမေဟိ သန္ဒိဋ္ဌိကေဟိ သာမညဖလေဟိ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ.

२३७. महाराज, ज्याप्रमाणे एखाद्या मनुष्याने मुंज गवतातून त्याची काडी बाहेर काढावी. त्याला असा विचार येईल— 'हे मुंज गवत आहे, ही काडी आहे. मुंज गवत वेगळे आहे, काडी वेगळी आहे. मुंज गवतातूनच ही काडी बाहेर काढली आहे.' महाराज, किंवा ज्याप्रमाणे एखाद्या मनुष्याने म्यानातून तलवार बाहेर काढावी. त्याला असा विचार येईल— 'ही तलवार आहे, हे म्यान आहे. तलवार वेगळी आहे, म्यान वेगळे आहे. म्यानातूनच ही तलवार बाहेर काढली आहे.' महाराज, किंवा ज्याप्रमाणे एखाद्या मनुष्याने सापाच्या कातडीतून साप बाहेर काढावा. त्याला असा विचार येईल— 'हा साप आहे, ही कातडी आहे. साप वेगळा आहे, कातडी वेगळी आहे. कातडीतूनच हा साप बाहेर काढला आहे.' महाराज, त्याचप्रमाणे जेव्हा भिक्खूचे चित्त असे समाहित, परिशुद्ध, अत्यंत उजळ, दोषरहित, उपक्किलेसांपासून मुक्त, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अचलता प्राप्त झालेले असते, तेव्हा तो मनोमय शरीर निर्माण करण्यासाठी आपले चित्त वळवतो, प्रवृत्त करतो. तो या शरीरातून दुसरे रूपवान, मनोमय, सर्व अंगोपांगांनी युक्त आणि इंद्रियांची कोणतीही उणीव नसलेले शरीर निर्माण करतो. महाराज, हे देखील प्रत्यक्ष अनुभवता येणारे श्रामण्यफळ पूर्वीच्या प्रत्यक्ष अनुभवता येणाऱ्या श्रामण्यफळांपेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक श्रेष्ठ आहे.

---

ဣဒ္ဓိဝိဓဉာဏံ

इद्धिविध ज्ञान

---

၂၃၈. ‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ ဣဒ္ဓိဝိဓာယ စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ အဘိနိန္နာမေတိ. သော အနေကဝိဟိတံ ဣဒ္ဓိဝိဓံ ပစ္စနုဘောတိ – ဧကောပိ ဟုတွာ ဗဟုဓာ ဟောတိ, ဗဟုဓာပိ ဟုတွာ ဧကော ဟောတိ; အာဝိဘာဝံ တိရောဘာဝံ တိရောကုဋ္ဋံ တိရောပါကာရံ တိရောပဗ္ဗတံ အသဇ္ဇမာနော ဂစ္ဆတိ သေယျထာပိ အာကာသေ. ပထဝိယာပိ ဥမ္မုဇ္ဇနိမုဇ္ဇံ ကရောတိ သေယျထာပိ ဥဒကေ. ဥဒကေပိ အဘိဇ္ဇမာနေ ဂစ္ဆတိ သေယျထာပိ ပထဝိယာ[Pg.74]. အာကာသေပိ ပလ္လင်္ကေန ကမတိ သေယျထာပိ ပက္ခီ သကုဏော. ဣမေပိ စန္ဒိမသူရိယေ ဧဝံမဟိဒ္ဓိကေ ဧဝံမဟာနုဘာဝေ ပါဏိနာ ပရာမသတိ ပရိမဇ္ဇတိ. ယာဝ ဗြဟ္မလောကာပိ ကာယေန ဝသံ ဝတ္တေတိ.

२३८. तो अशा प्रकारे चित्त समाहित, परिशुद्ध, अत्यंत उजळ, दोषरहित, उपक्किलेसांपासून मुक्त, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अचलता प्राप्त झालेले असताना, विविध ऋद्धी (इद्धिविध) प्राप्त करण्यासाठी आपले चित्त वळवतो, प्रवृत्त करतो. तो अनेक प्रकारच्या ऋद्धींचा अनुभव घेतो— एक असूनही अनेक रूपे धारण करतो, अनेक रूपे धारण करून पुन्हा एक होतो; प्रकट होतो आणि अदृश्य होतो; भिंतीच्या पलीकडे, कुंपणाच्या पलीकडे आणि पर्वताच्या पलीकडे न अडकता जणू काही आकाशातून जावे तसा निघून जातो; पाण्यात जसे डुबकी मारावी व वर यावे, तसे जमिनीमध्येही डुबकी मारतो आणि वर येतो; जमिनीवर चालल्याप्रमाणे पाण्याच्या पृष्ठभागाचा भेद न करता पाण्यावरून चालत जातो; पंख असलेल्या पक्ष्याप्रमाणे आकाशात मांडी घालून उडतो; इतके मोठे सामर्थ्य आणि प्रभाव असलेल्या या चंद्र आणि सूर्याला देखील हाताने स्पर्श करतो आणि कुरवाळतो; आणि ब्रह्मलोकापर्यंत आपल्या शरीराने गमन करतो.

---

၂၃၉. ‘‘သေယျထာပိ, မဟာရာဇ, ဒက္ခော ကုမ္ဘကာရော ဝါ ကုမ္ဘကာရန္တေဝါသီ ဝါ သုပရိကမ္မကတာယ မတ္တိကာယ ယံ ယဒေဝ ဘာဇနဝိကတိံ အာကင်္ခေယျ, တံ တဒေဝ ကရေယျ အဘိနိပ္ဖာဒေယျ. သေယျထာ ဝါ ပန, မဟာရာဇ, ဒက္ခော ဒန္တကာရော ဝါ ဒန္တကာရန္တေဝါသီ ဝါ သုပရိကမ္မကတသ္မိံ ဒန္တသ္မိံ ယံ ယဒေဝ ဒန္တဝိကတိံ အာကင်္ခေယျ, တံ တဒေဝ ကရေယျ အဘိနိပ္ဖာဒေယျ. သေယျထာ ဝါ ပန, မဟာရာဇ, ဒက္ခော သုဝဏ္ဏကာရော ဝါ သုဝဏ္ဏကာရန္တေဝါသီ ဝါ သုပရိကမ္မကတသ္မိံ သုဝဏ္ဏသ္မိံ ယံ ယဒေဝ သုဝဏ္ဏဝိကတိံ အာကင်္ခေယျ, တံ တဒေဝ ကရေယျ အဘိနိပ္ဖာဒေယျ. ဧဝမေဝ ခေါ, မဟာရာဇ, ဘိက္ခု ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ ဣဒ္ဓိဝိဓာယ စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ အဘိနိန္နာမေတိ. သော အနေကဝိဟိတံ ဣဒ္ဓိဝိဓံ ပစ္စနုဘောတိ – ဧကောပိ ဟုတွာ ဗဟုဓာ ဟောတိ, ဗဟုဓာပိ ဟုတွာ ဧကော ဟောတိ; အာဝိဘာဝံ တိရောဘာဝံ တိရောကုဋ္ဋံ တိရောပါကာရံ တိရောပဗ္ဗတံ အသဇ္ဇမာနော ဂစ္ဆတိ သေယျထာပိ အာကာသေ. ပထဝိယာပိ ဥမ္မုဇ္ဇနိမုဇ္ဇံ ကရောတိ သေယျထာပိ ဥဒကေ. ဥဒကေပိ အဘိဇ္ဇမာနေ ဂစ္ဆတိ သေယျထာပိ ပထဝိယာ. အာကာသေပိ ပလ္လင်္ကေန ကမတိ သေယျထာပိ ပက္ခီ သကုဏော. ဣမေပိ စန္ဒိမသူရိယေ ဧဝံမဟိဒ္ဓိကေ ဧဝံမဟာနုဘာဝေ ပါဏိနာ ပရာမသတိ ပရိမဇ္ဇတိ. ယာဝ ဗြဟ္မလောကာပိ ကာယေန ဝသံ ဝတ္တေတိ. ဣဒမ္ပိ ခေါ, မဟာရာဇ, သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ ပုရိမေဟိ သန္ဒိဋ္ဌိကေဟိ သာမညဖလေဟိ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ.

२३९. महाराज, ज्याप्रमाणे एखादा कुशल कुंभार किंवा त्याचा शिकाऊ सहाय्यक चांगल्या प्रकारे मळलेल्या मातीपासून त्याला हव्या असलेल्या विविध आकारांची भांडी बनवू शकतो, ती तयार करू शकतो. महाराज, किंवा ज्याप्रमाणे एखादा कुशल हस्तिदंताचा कारागीर किंवा त्याचा शिकाऊ सहाय्यक चांगल्या प्रकारे संस्कारित केलेल्या हस्तिदंतापासून त्याला हव्या असलेल्या हस्तिदंताच्या विविध कलाकृती बनवू शकतो, त्या तयार करू शकतो. महाराज, किंवा ज्याप्रमाणे एखादा कुशल सुवर्णकार किंवा त्याचा शिकाऊ सहाय्यक चांगल्या प्रकारे शुद्ध केलेल्या सोन्यापासून त्याला हव्या असलेल्या सोन्याच्या विविध अलंकार बनवू शकतो, ते तयार करू शकतो. महाराज, त्याचप्रमाणे जेव्हा भिक्खूचे चित्त असे समाहित, परिशुद्ध, अत्यंत उजळ, दोषरहित, उपक्किलेसांपासून मुक्त, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अचलता प्राप्त झालेले असते, तेव्हा तो विविध ऋद्धी (इद्धिविध) प्राप्त करण्यासाठी आपले चित्त वळवतो, प्रवृत्त करतो. तो अनेक प्रकारच्या ऋद्धींचा अनुभव घेतो— एक असूनही अनेक रूपे धारण करतो, अनेक रूपे धारण करून पुन्हा एक होतो; प्रकट होतो आणि अदृश्य होतो; भिंतीच्या पलीकडे, कुंपणाच्या पलीकडे आणि पर्वताच्या पलीकडे न अडकता जणू काही आकाशातून जावे तसा निघून जातो; पाण्यात जसे डुबकी मारावी व वर यावे, तसे जमिनीमध्येही डुबकी मारतो आणि वर येतो; जमिनीवर चालल्याप्रमाणे पाण्याच्या पृष्ठभागाचा भेद न करता पाण्यावरून चालत जातो; पंख असलेल्या पक्ष्याप्रमाणे आकाशात मांडी घालून उडतो; इतके मोठे सामर्थ्य आणि प्रभाव असलेल्या या चंद्र आणि सूर्याला देखील हाताने स्पर्श करतो आणि कुरवाळतो; आणि ब्रह्मलोकापर्यंत आपल्या शरीराने गमन करतो. महाराज, हे देखील प्रत्यक्ष अनुभवता येणारे श्रामण्यफळ पूर्वीच्या प्रत्यक्ष अनुभवता येणाऱ्या श्रामण्यफळांपेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक श्रेष्ठ आहे.

---

ဒိဗ္ဗသောတဉာဏံ

दिव्य श्रोत्र ज्ञान

---

၂၄၀. ‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ ဝိသုဒ္ဓါယ အတိက္ကန္တမာနုသိကာယ ဥဘော သဒ္ဒေ သုဏာတိ ဒိဗ္ဗေ စ မာနုသေ စ ယေ ဒူရေ သန္တိကေ စ.

२४०. तो अशा प्रकारे चित्त समाहित, परिशुद्ध, अत्यंत उजळ, दोषरहित, उपक्किलेसांपासून मुक्त, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अचलता प्राप्त झालेले असताना, दिव्य श्रोत्र-धातू प्राप्त करण्यासाठी आपले चित्त वळवतो, प्रवृत्त करतो. तो मानवी कानांच्या मर्यादेपलीकडे असलेल्या, अत्यंत शुद्ध अशा दिव्य श्रोत्र-धातूने देव आणि मनुष्य या दोन्ही प्रकारचे, मग ते दूर असोत वा जवळ, सर्व शब्द ऐकतो.

---

၂၄၁. ‘‘သေယျထာပိ[Pg.75], မဟာရာဇ, ပုရိသော အဒ္ဓါနမဂ္ဂပ္ပဋိပန္နော. သော သုဏေယျ ဘေရိသဒ္ဒမ္ပိ မုဒိင်္ဂသဒ္ဒမ္ပိ သင်္ခပဏဝဒိန္ဒိမသဒ္ဒမ္ပိ. တဿ ဧဝမဿ – ‘ဘေရိသဒ္ဒေါ’ ဣတိပိ, ‘မုဒိင်္ဂသဒ္ဒေါ’ ဣတိပိ, ‘သင်္ခပဏဝဒိန္ဒိမသဒ္ဒေါ’ ဣတိပိ. ဧဝမေဝ ခေါ, မဟာရာဇ, ဘိက္ခု ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ ဝိသုဒ္ဓါယ အတိက္ကန္တမာနုသိကာယ ဥဘော သဒ္ဒေ သုဏာတိ ဒိဗ္ဗေ စ မာနုသေ စ ယေ ဒူရေ သန္တိကေ စ. ဣဒမ္ပိ ခေါ, မဟာရာဇ, သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ ပုရိမေဟိ သန္ဒိဋ္ဌိကေဟိ သာမညဖလေဟိ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ.

२४१. “महाराज, ज्याप्रमाणे एखादा मनुष्य लांबच्या प्रवासाला निघाला असता, त्याला मोठ्या ढोलाचा (भेरीचा) आवाज, मृदंगाचा आवाज, शंखाचा आवाज, पणवाचा (डमरूचा) किंवा दिंडिमाचा (नगार्‍याचा) आवाज ऐकू येईल. त्याला असे वाटेल - ‘हा मोठ्या ढोलाचा आवाज आहे’, ‘हा मृदंगाचा आवाज आहे’, ‘हा शंख, पणव आणि दिंडिमाचा आवाज आहे’. महाराज, याचप्रमाणे जेव्हा भिक्खूंचे चित्त असे समाहित, परिशुद्ध, अत्यंत उजळ, दोषरहित, उपक्किलेसांपासून (मळापासून) मुक्त, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अचलता प्राप्त झालेले असते, तेव्हा ते आपले चित्त दिव्य श्रोतधातूसाठी प्रवृत्त करतात, वळवतात. ते मानवी मर्यादा ओलांडलेल्या, अत्यंत शुद्ध अशा दिव्य श्रोतधातूने दिव्य आणि मानवी, दोन्ही प्रकारचे, मग ते दूर असोत वा जवळ, सर्व शब्द ऐकतात. महाराज, हे देखील प्रत्यक्ष दिसणारे श्रामण्यफळ आहे, जे पूर्वीच्या प्रत्यक्ष दिसणाऱ्या श्रामण्यफळांपेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक प्रणीत आहे.”

---

စေတောပရိယဉာဏံ

चेतोपरियज्ञान

---

၂၄၂. ‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ စေတောပရိယဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ပရသတ္တာနံ ပရပုဂ္ဂလာနံ စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ပဇာနာတိ – သရာဂံ ဝါ စိတ္တံ ‘သရာဂံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, ဝီတရာဂံ ဝါ စိတ္တံ ‘ဝီတရာဂံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, သဒေါသံ ဝါ စိတ္တံ ‘သဒေါသံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, ဝီတဒေါသံ ဝါ စိတ္တံ ‘ဝီတဒေါသံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, သမောဟံ ဝါ စိတ္တံ ‘သမောဟံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, ဝီတမောဟံ ဝါ စိတ္တံ ‘ဝီတမောဟံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, သင်္ခိတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ‘သင်္ခိတ္တံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, ဝိက္ခိတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ‘ဝိက္ခိတ္တံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, မဟဂ္ဂတံ ဝါ စိတ္တံ ‘မဟဂ္ဂတံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, အမဟဂ္ဂတံ ဝါ စိတ္တံ ‘အမဟဂ္ဂတံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, သဥတ္တရံ ဝါ စိတ္တံ ‘သဥတ္တရံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, အနုတ္တရံ ဝါ စိတ္တံ ‘အနုတ္တရံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, သမာဟိတံ ဝါ စိတ္တံ ‘သမာဟိတံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, အသမာဟိတံ ဝါ စိတ္တံ ‘အသမာဟိတံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, ဝိမုတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ‘ဝိမုတ္တံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, အဝိမုတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ‘အဝိမုတ္တံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ.

२४२. “ते जेव्हा चित्त असे समाहित, परिशुद्ध, अत्यंत उजळ, दोषरहित, उपक्किलेसांपासून मुक्त, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अचलता प्राप्त झालेले असते, तेव्हा ते आपले चित्त चेतोपरियज्ञानासाठी प्रवृत्त करतात, वळवतात. ते इतर प्राण्यांच्या आणि इतर व्यक्तींच्या चित्ताला आपल्या चित्ताने जाणून घेतात - सराग (रागासहित) चित्ताला ‘हे सराग चित्त आहे’ असे जाणतात; वीतराग (रागरहित) चित्ताला ‘हे वीतराग चित्त आहे’ असे जाणतात; सदोष (द्वेषासहित) चित्ताला ‘हे सदोष चित्त आहे’ असे जाणतात; वीतदोष (द्वेषरहित) चित्ताला ‘हे वीतदोष चित्त आहे’ असे जाणतात; समोह (मोहासहित) चित्ताला ‘हे समोह चित्त आहे’ असे जाणतात; वीतमोह (मोहरहित) चित्ताला ‘हे वीतमोह चित्त आहे’ असे जाणतात; संखित्त (संकुचित) चित्ताला ‘हे संखित्त चित्त आहे’ असे जाणतात; विक्खित्त (विखुरलेल्या) चित्ताला ‘हे विक्खित्त चित्त आहे’ असे जाणतात; महग्गत (महान अवस्थेला पोहोचलेल्या) चित्ताला ‘हे महग्गत चित्त आहे’ असे जाणतात; अमहग्गत (महान अवस्थेला न पोहोचलेल्या) चित्ताला ‘हे अमहग्गत चित्त आहे’ असे जाणतात; सउत्तर (ज्याहून श्रेष्ठ इतर चित्त आहे अशा) चित्ताला ‘हे सउत्तर चित्त आहे’ असे जाणतात; अनुत्तर (ज्याहून श्रेष्ठ इतर चित्त नाही अशा) चित्ताला ‘हे अनुत्तर चित्त आहे’ असे जाणतात; समाहित (एकाग्र) चित्ताला ‘हे समाहित चित्त आहे’ असे जाणतात; असमाहित (एकाग्र नसलेल्या) चित्ताला ‘हे असमाहित चित्त आहे’ असे जाणतात; विमुक्त (मुक्त झालेल्या) चित्ताला ‘हे विमुक्त चित्त आहे’ असे जाणतात; अविमुक्त (मुक्त न झालेल्या) चित्ताला ‘हे अविमुक्त चित्त आहे’ असे जाणतात.”

---

၂၄၃. ‘‘သေယျထာပိ[Pg.76], မဟာရာဇ, ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ ဒဟရော ယုဝါ မဏ္ဍနဇာတိကော အာဒါသေ ဝါ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အစ္ဆေ ဝါ ဥဒကပတ္တေ သကံ မုခနိမိတ္တံ ပစ္စဝေက္ခမာနော သကဏိကံ ဝါ ‘သကဏိက’န္တိ ဇာနေယျ, အကဏိကံ ဝါ ‘အကဏိက’န္တိ ဇာနေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ, မဟာရာဇ, ဘိက္ခု ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ စေတောပရိယဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ပရသတ္တာနံ ပရပုဂ္ဂလာနံ စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ပဇာနာတိ – သရာဂံ ဝါ စိတ္တံ ‘သရာဂံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, ဝီတရာဂံ ဝါ စိတ္တံ ‘ဝီတရာဂံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, သဒေါသံ ဝါ စိတ္တံ ‘သဒေါသံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, ဝီတဒေါသံ ဝါ စိတ္တံ ‘ဝီတဒေါသံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, သမောဟံ ဝါ စိတ္တံ ‘သမောဟံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, ဝီတမောဟံ ဝါ စိတ္တံ ‘ဝီတမောဟံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, သင်္ခိတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ‘သင်္ခိတ္တံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, ဝိက္ခိတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ‘ဝိက္ခိတ္တံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, မဟဂ္ဂတံ ဝါ စိတ္တံ ‘မဟဂ္ဂတံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, အမဟဂ္ဂတံ ဝါ စိတ္တံ ‘အမဟဂ္ဂတံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, သဥတ္တရံ ဝါ စိတ္တံ ‘သဥတ္တရံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, အနုတ္တရံ ဝါ စိတ္တံ ‘အနုတ္တရံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, သမာဟိတံ ဝါ စိတ္တံ ‘သမာဟိတံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, အသမာဟိတံ ဝါ စိတ္တံ ‘အသမာဟိတံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, ဝိမုတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ‘ဝိမုတ္တံ စိတ္တ’’န္တိ ပဇာနာတိ, အဝိမုတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ‘အဝိမုတ္တံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ. ဣဒမ္ပိ ခေါ, မဟာရာဇ, သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ ပုရိမေဟိ သန္ဒိဋ္ဌိကေဟိ သာမညဖလေဟိ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ.

२४३. “महाराज, ज्याप्रमाणे एखादी तरुण स्त्री किंवा तरुण पुरुष, ज्याला नटण्याची-सजण्याची आवड आहे, त्याने स्वच्छ, उजळ अशा आरशात किंवा स्वच्छ पाण्याच्या पात्रात स्वतःच्या चेहऱ्याचे प्रतिबिंब पाहिले असता, जर चेहऱ्यावर डाग असेल तर ‘डाग आहे’ असे जाणेल, आणि डाग नसेल तर ‘डाग नाही’ असे जाणेल; महाराज, याचप्रमाणे जेव्हा भिक्खूंचे चित्त असे समाहित, परिशुद्ध, अत्यंत उजळ, दोषरहित, उपक्किलेसांपासून मुक्त, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अचलता प्राप्त झालेले असते, तेव्हा ते आपले चित्त चेतोपरियज्ञानासाठी प्रवृत्त करतात, वळवतात. ते इतर प्राण्यांच्या आणि इतर व्यक्तींच्या चित्ताला आपल्या चित्ताने जाणून घेतात - सराग चित्ताला ‘हे सराग चित्त आहे’ असे जाणतात; वीतराग चित्ताला ‘हे वीतराग चित्त आहे’ असे जाणतात; सदोष चित्ताला ‘हे सदोष चित्त आहे’ असे जाणतात; वीतदोष चित्ताला ‘हे वीतदोष चित्त आहे’ असे जाणतात; समोह चित्ताला ‘हे समोह चित्त आहे’ असे जाणतात; वीतमोह चित्ताला ‘हे वीतमोह चित्त आहे’ असे जाणतात; संखित्त चित्ताला ‘हे संखित्त चित्त आहे’ असे जाणतात; विक्खित्त चित्ताला ‘हे विक्खित्त चित्त आहे’ असे जाणतात; महग्गत चित्ताला ‘हे महग्गत चित्त आहे’ असे जाणतात; अमहग्गत चित्ताला ‘हे अमहग्गत चित्त आहे’ असे जाणतात; सउत्तर चित्ताला ‘हे सउत्तर चित्त आहे’ असे जाणतात; अनुत्तर चित्ताला ‘हे अनुत्तर चित्त आहे’ असे जाणतात; समाहित चित्ताला ‘हे समाहित चित्त आहे’ असे जाणतात; असमाहित चित्ताला ‘हे असमाहित चित्त आहे’ असे जाणतात; विमुक्त चित्ताला ‘हे विमुक्त चित्त आहे’ असे जाणतात; अविमुक्त चित्ताला ‘हे अविमुक्त चित्त आहे’ असे जाणतात. महाराज, हे देखील प्रत्यक्ष दिसणारे श्रामण्यफळ आहे, जे पूर्वीच्या प्रत्यक्ष दिसणाऱ्या श्रामण्यफळांपेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक प्रणीत आहे.”

---

ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏံ

पुब्बेनिवासानुस्सतिज्ञान

---

၂၄၄. ‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ အဘိနိန္နာမေတိ. သော အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော တိဿောပိ ဇာတိယော စတဿောပိ ဇာတိယော ပဉ္စပိ ဇာတိယော ဒသပိ ဇာတိယော ဝီသမ္ပိ ဇာတိယော တိံသမ္ပိ ဇာတိယော စတ္တာလီသမ္ပိ ဇာတိယော ပညာသမ္ပိ ဇာတိယော ဇာတိသတမ္ပိ ဇာတိသဟဿမ္ပိ ဇာတိသတသဟဿမ္ပိ အနေကေပိ သံဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ ဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ, ‘အမုတြာသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော [Pg.77] ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော အမုတြ ဥဒပါဒိံ; တတြာပါသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော ဣဓူပပန္နော’တိ. ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ.

२४४. “ते जेव्हा चित्त असे समाहित, परिशुद्ध, अत्यंत उजळ, दोषरहित, उपक्किलेसांपासून मुक्त, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अचलता प्राप्त झालेले असते, तेव्हा ते आपले चित्त पुब्बेनिवासानुस्सतिज्ञानासाठी प्रवृत्त करतात, वळवतात. ते अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे स्मरण करतात, जसे की - एक जन्म, दोन जन्म, तीन जन्म, चार जन्म, पाच जन्म, दहा जन्म, वीस जन्म, तीस जन्म, चाळीस जन्म, पन्नास जन्म, शंभर जन्म, हजार जन्म, लाख जन्म, अनेक संवट्टकल्प, अनेक विवट्टकल्प, अनेक संवट्ट-विवट्टकल्प. ‘त्या अमक्या जन्मात माझे नाव असे होते, गोत्र असे होते, वर्ण असा होता, आहार असा होता, अशा प्रकारचे सुख-दुःख मी भोगले आणि माझे आयुष्य एवढे होते. तिथून च्युत पावून मी अमक्या ठिकाणी जन्माला आलो; तिथेही माझे नाव असे होते, गोत्र असे होते, वर्ण असा होता, आहार असा होता, अशा प्रकारचे सुख-दुःख मी भोगले आणि माझे आयुष्य एवढे होते. तिथून च्युत पावून मी येथे जन्माला आलो.’ अशा प्रकारे ते सविस्तर कारणांसह आणि वैशिष्ट्यांसह आपल्या अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे स्मरण करतात.”

---

၂၄၅. ‘‘သေယျထာပိ, မဟာရာဇ, ပုရိသော သကမှာ ဂါမာ အညံ ဂါမံ ဂစ္ဆေယျ, တမှာပိ ဂါမာ အညံ ဂါမံ ဂစ္ဆေယျ. သော တမှာ ဂါမာ သကံယေဝ ဂါမံ ပစ္စာဂစ္ဆေယျ. တဿ ဧဝမဿ – ‘အဟံ ခေါ သကမှာ ဂါမာ အမုံ ဂါမံ အဂစ္ဆိံ, တတြာပိ ဧဝံ အဋ္ဌာသိံ, ဧဝံ နိသီဒိံ, ဧဝံ အဘာသိံ, ဧဝံ တုဏှီ အဟောသိံ, တမှာပိ ဂါမာ အမုံ ဂါမံ အဂစ္ဆိံ, တတြာပိ ဧဝံ အဋ္ဌာသိံ, ဧဝံ နိသီဒိံ, ဧဝံ အဘာသိံ, ဧဝံ တုဏှီ အဟောသိံ, သောမှိ တမှာ ဂါမာ သကံယေဝ ဂါမံ ပစ္စာဂတော’တိ. ဧဝမေဝ ခေါ, မဟာရာဇ, ဘိက္ခု ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ အဘိနိန္နာမေတိ. သော အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော တိဿောပိ ဇာတိယော စတဿောပိ ဇာတိယော ပဉ္စပိ ဇာတိယော ဒသပိ ဇာတိယော ဝီသမ္ပိ ဇာတိယော တိံသမ္ပိ ဇာတိယော စတ္တာလီသမ္ပိ ဇာတိယော ပညာသမ္ပိ ဇာတိယော ဇာတိသတမ္ပိ ဇာတိသဟဿမ္ပိ ဇာတိသတသဟဿမ္ပိ အနေကေပိ သံဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ ဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ, ‘အမုတြာသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော အမုတြ ဥဒပါဒိံ; တတြာပါသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော ဣဓူပပန္နော’တိ, ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ. ဣဒမ္ပိ ခေါ, မဟာရာဇ, သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ ပုရိမေဟိ သန္ဒိဋ္ဌိကေဟိ သာမညဖလေဟိ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ.

२४५. “महाराज, हे अगदी तसेच आहे, जसे एखाद्या माणसाने आपल्या स्वतःच्या गावातून दुसऱ्या गावाला जावे, तिथून पुन्हा आणखी एका गावाला जावे आणि शेवटी त्या गावातून आपल्या स्वतःच्याच मूळ गावी परत यावे. त्याला असा विचार येईल – ‘मी माझ्या स्वतःच्या गावातून अमुक एका गावाला गेलो होतो, तिथे मी असा उभा राहिलो, असा बसलो, असे बोललो, असा शांत राहिलो; तिथून मी दुसऱ्या अमुक गावाला गेलो, तिथेही मी असा उभा राहिलो, असा बसलो, असे बोललो, असा शांत राहिलो; आणि आता मी त्या गावातून माझ्या स्वतःच्याच गावी परत आलो आहे.’ महाराज, याचप्रमाणे जेव्हा भिक्खूचे चित्त असे समाहित, परिशुद्ध, अत्यंत उजळ, दोषरहित, उपक्लेशांपासून मुक्त, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अचलता प्राप्त झालेले असते, तेव्हा तो पूर्वजन्मांच्या स्मृतीच्या ज्ञानासाठी (पुब्बेनिवासानुस्सतिज्ञानासाठी) आपले चित्त एकाग्र करतो, तिकडे वळवतो. तो आपल्या अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे स्मरण करतो, जसे की – एक जन्म, दोन जन्म, तीन जन्म, चार जन्म, पाच जन्म, दहा जन्म, वीस जन्म, तीस जन्म, चाळीस जन्म, पन्नास जन्म, शंभर जन्म, हजार जन्म, लाख जन्म, अनेक संवर्तकल्प (विश्वाचा विनाश काळ), अनेक विवर्तकल्प (विश्वाचा उत्पत्ती काळ), अनेक संवर्त-विवर्तकल्प: ‘तिथे मी अशा नावाचा, अशा गोत्राचा, अशा वर्णाचा, असा आहार घेणारा, अशा सुख-दुःखांचा अनुभव घेणारा आणि एवढ्या आयुष्यमर्यादेचा होतो. तिथून च्युत (मृत) होऊन मी अमुक ठिकाणी जन्माला आलो; तिथेही मी अशा नावाचा, अशा गोत्राचा, अशा वर्णाचा, असा आहार घेणारा, अशा सुख-दुःखांचा अनुभव घेणारा आणि एवढ्या आयुष्यमर्यादेचा होतो. तिथून च्युत होऊन मी इथे जन्माला आलो.’ अशा प्रकारे तो आकारासह (तपशीलासह) आणि उद्देशासह (वैशिष्ट्यांसह) आपल्या अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे स्मरण करतो. महाराज, हे देखील प्रत्यक्ष दिसणारे श्रामण्यफळ (सांमञ्ञफल) आहे, जे पूर्वीच्या प्रत्यक्ष दिसणाऱ्या श्रामण्यफळांपेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक प्रणीत (श्रेष्ठ) आहे.”

---

ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏံ

दिव्यचक्षू ज्ञान (दिब्बचक्खुञाण)

---

၂၄၆. ‘‘သော [Pg.78] ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ သတ္တာနံ စုတူပပါတဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ, ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ – ‘ဣမေ ဝတ ဘောန္တော သတ္တာ ကာယဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ မနောဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ ဥပဝါဒကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ. တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပန္နာ. ဣမေ ဝါ ပန ဘောန္တော သတ္တာ ကာယသုစရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီသုစရိတေန သမန္နာဂတာ မနောသုစရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ အနုပဝါဒကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ, တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္နာ’တိ. ဣတိ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ, ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ.

२४६. “तो अशा प्रकारे चित्त समाहित, परिशुद्ध, अत्यंत उजळ, दोषरहित, उपक्लेशांपासून मुक्त, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अचलता प्राप्त झालेले असताना, प्राण्यांच्या च्युती (मृत्यू) आणि उत्पत्ती (पुनर्जन्म) जाणून घेण्याच्या ज्ञानासाठी (चुतूपपातज्ञानासाठी) आपले चित्त एकाग्र करतो, तिकडे वळवतो. तो मानवी दृष्टीच्या पलीकडे असलेल्या, अत्यंत शुद्ध अशा दिव्य चक्षूने (दिब्बचक्खुने) प्राण्यांना च्युत होताना (मरताना) आणि उत्पन्न होताना (जन्म घेताना) पाहतो; हीन व श्रेष्ठ, सुवर्ण (सुंदर) व दुर्वर्ण (कुरूप), सुगती प्राप्त झालेले व दुर्गती प्राप्त झालेले प्राणी पाहतो आणि कर्मांनुसार गती मिळवणाऱ्या प्राण्यांना ओळखतो – ‘अरेरे! हे प्राणी कायिक दुश्चरित्राने (शारीरिक गैरवर्तनाने), वाचिक दुश्चरित्राने (वाणीच्या गैरवर्तनाने) आणि मानसिक दुश्चरित्राने युक्त होते; ते आर्यांची (सत्पुरुषांची) निंदा करणारे, मिथ्यादृष्टी असणारे आणि मिथ्यादृष्टीच्या कर्मांचे आचरण करणारे होते. ते शरीराच्या भेदानंतर (विघटनानंतर), मृत्यूनंतर अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि नरकात उत्पन्न झाले आहेत. परंतु, हे दुसरे प्राणी कायिक सुचरित्राने, वाचिक सुचरित्राने आणि मानसिक सुचरित्राने युक्त होते; आर्यांची निंदा न करणारे, सम्यक् दृष्टी असणारे आणि सम्यक् दृष्टीच्या कर्मांचे आचरण करणारे होते. ते शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगती आणि स्वर्गलोकात उत्पन्न झाले आहेत.’ अशा प्रकारे तो मानवी दृष्टीच्या पलीकडे असलेल्या, अत्यंत शुद्ध अशा दिव्य चक्षूने प्राण्यांना च्युत होताना आणि उत्पन्न होताना पाहतो; हीन व श्रेष्ठ, सुंदर व कुरूप, सुगती प्राप्त झालेले व दुर्गती प्राप्त झालेले प्राणी पाहतो आणि कर्मांनुसार गती मिळवणाऱ्या प्राण्यांना ओळखतो.”

---

၂၄၇. ‘‘သေယျထာပိ, မဟာရာဇ, မဇ္ဈေ သိင်္ဃာဋကေ ပါသာဒေါ. တတ္ထ စက္ခုမာ ပုရိသော ဌိတော ပဿေယျ မနုဿေ ဂေဟံ ပဝိသန္တေပိ နိက္ခမန္တေပိ ရထိကာယပိ ဝီထိံ သဉ္စရန္တေ မဇ္ဈေ သိင်္ဃာဋကေ နိသိန္နေပိ. တဿ ဧဝမဿ – ‘ဧတေ မနုဿာ ဂေဟံ ပဝိသန္တိ, ဧတေ နိက္ခမန္တိ, ဧတေ ရထိကာယ ဝီထိံ သဉ္စရန္တိ, ဧတေ မဇ္ဈေ သိင်္ဃာဋကေ နိသိန္နာ’တိ. ဧဝမေဝ ခေါ, မဟာရာဇ, ဘိက္ခု ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ သတ္တာနံ စုတူပပါတဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ, ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ – ‘ဣမေ ဝတ ဘောန္တော သတ္တာ ကာယဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ မနောဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ ဥပဝါဒကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ, တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပန္နာ. ဣမေ [Pg.79] ဝါ ပန ဘောန္တော သတ္တာ ကာယသုစရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီသုစရိတေန သမန္နာဂတာ မနောသုစရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ အနုပဝါဒကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ. တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္နာ’တိ. ဣတိ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ; ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ. ‘ဣဒမ္ပိ ခေါ, မဟာရာဇ, သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ ပုရိမေဟိ သန္ဒိဋ္ဌိကေဟိ သာမညဖလေဟိ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ.

२४७. “महाराज, हे अगदी तसेच आहे, जसे एखाद्या चौकाच्या मध्यभागी एक प्रासाद (भव्य इमारत) असावा. तिथे चांगल्या दृष्टी असलेला एखादा माणूस उभा राहून लोकांना घरांमध्ये प्रवेश करताना, घरातून बाहेर पडताना, रस्त्यावरून ये-जा करताना आणि चौकाच्या मध्यभागी बसलेले पाहील. त्याला असा विचार येईल – ‘हे लोक घरात प्रवेश करत आहेत, हे बाहेर पडत आहेत, हे रस्त्यावरून ये-जा करत आहेत आणि हे चौकाच्या मध्यभागी बसले आहेत.’ महाराज, याचप्रमाणे जेव्हा भिक्खूचे चित्त असे समाहित, परिशुद्ध, अत्यंत उजळ, दोषरहित, उपक्लेशांपासून मुक्त, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अचलता प्राप्त झालेले असते, तेव्हा तो प्राण्यांच्या च्युती आणि उत्पत्ती जाणून घेण्याच्या ज्ञानासाठी आपले चित्त एकाग्र करतो, तिकडे वळवतो. तो मानवी दृष्टीच्या पलीकडे असलेल्या, अत्यंत शुद्ध अशा दिव्य चक्षूने प्राण्यांना च्युत होताना आणि उत्पन्न होताना पाहतो; हीन व श्रेष्ठ, सुंदर व कुरूप, सुगती प्राप्त झालेले व दुर्गती प्राप्त झालेले प्राणी पाहतो आणि कर्मांनुसार गती मिळवणाऱ्या प्राण्यांना ओळखतो – ‘अरेरे! हे प्राणी कायिक दुश्चरित्राने, वाचिक दुश्चरित्राने आणि मानसिक दुश्चरित्राने युक्त होते; ते आर्यांची निंदा करणारे, मिथ्यादृष्टी असणारे आणि मिथ्यादृष्टीच्या कर्मांचे आचरण करणारे होते. ते शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि नरकात उत्पन्न झाले आहेत. परंतु, हे दुसरे प्राणी कायिक सुचरित्राने, वाचिक सुचरित्राने आणि मानसिक सुचरित्राने युक्त होते; आर्यांची निंदा न करणारे, सम्यक् दृष्टी असणारे आणि सम्यक् दृष्टीच्या कर्मांचे आचरण करणारे होते. ते शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगती आणि स्वर्गलोकात उत्पन्न झाले आहेत.’ अशा प्रकारे तो मानवी दृष्टीच्या पलीकडे असलेल्या, अत्यंत शुद्ध अशा दिव्य चक्षूने प्राण्यांना च्युत होताना आणि उत्पन्न होताना पाहतो; हीन व श्रेष्ठ, सुंदर व कुरूप, सुगती प्राप्त झालेले व दुर्गती प्राप्त झालेले प्राणी पाहतो आणि कर्मांनुसार गती मिळवणाऱ्या प्राण्यांना ओळखतो. महाराज, हे देखील प्रत्यक्ष दिसणारे श्रामण्यफळ आहे, जे पूर्वीच्या प्रत्यक्ष दिसणाऱ्या श्रामण्यफळांपेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक प्रणीत आहे.”

---

အာသဝက္ခယဉာဏံ

आसवांच्या क्षयाचे ज्ञान (आसवक्खयज्ञान)

---

၂၄၈. ‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ အာသဝါနံ ခယဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ဣဒံ ဒုက္ခန္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, အယံ ဒုက္ခသမုဒယောတိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, အယံ ဒုက္ခနိရောဓောတိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါတိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဣမေ အာသဝါတိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, အယံ အာသဝသမုဒယောတိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, အယံ အာသဝနိရောဓောတိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, အယံ အာသဝနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါတိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တဿ ဧဝံ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ကာမာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, ဘဝါသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, အဝိဇ္ဇာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, ‘ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိ’တိ ဉာဏံ ဟောတိ, ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ.

२४८. अशा प्रकारे चित्त एकाग्र, परिशुद्ध, निर्मळ, दोषरहित, उपक्लेशांपासून मुक्त, लवचिक, कर्मक्षम, स्थिर आणि अकंप झाले असता, तो भिक्खू आसवांच्या क्षयाच्या ज्ञानासाठी आपले चित्त प्रवृत्त करतो, तिकडे वळवतो. तो 'हे दुःख आहे' हे यथाभूत (आहे तसे) जाणतो; 'हा दुःखसमुदय (दुःखाची उत्पत्ती) आहे' हे यथाभूत जाणतो; 'हा दुःखनिरोध (दुःखाचा अंत) आहे' हे यथाभूत जाणतो; 'ही दुःखनिरोधगामिनी प्रतिपदा (दुःखनिरोधाकडे नेणारा मार्ग) आहे' हे यथाभूत जाणतो. 'हे आसव आहेत' हे यथाभूत जाणतो; 'हा आसवसमुदय आहे' हे यथाभूत जाणतो; 'हा आसवनिरोध आहे' हे यथाभूत जाणतो; 'ही आसवनिरोधगामिनी प्रतिपदा आहे' हे यथाभूत जाणतो. अशा प्रकारे जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्या त्या भिक्खूचे चित्त कामासवापासून मुक्त होते, भवासवापासून मुक्त होते आणि अविद्यासवापासूनही मुक्त होते. मुक्त झाल्यावर 'मी मुक्त झालो आहे' असे ज्ञान त्याला होते. 'जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य पूर्ण झाले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या जन्मानंतर पुन्हा काही करायचे उरलेले नाही' हे तो जाणतो.

---

၂၄၉. ‘‘သေယျထာပိ, မဟာရာဇ, ပဗ္ဗတသင်္ခေပေ ဥဒကရဟဒေါ အစ္ဆော ဝိပ္ပသန္နော အနာဝိလော. တတ္ထ စက္ခုမာ ပုရိသော တီရေ ဌိတော ပဿေယျ သိပ္ပိသမ္ဗုကမ္ပိ သက္ခရကထလမ္ပိ မစ္ဆဂုမ္ဗမ္ပိ စရန္တမ္ပိ တိဋ္ဌန္တမ္ပိ. တဿ ဧဝမဿ – ‘အယံ ခေါ ဥဒကရဟဒေါ အစ္ဆော ဝိပ္ပသန္နော အနာဝိလော. တတြိမေ သိပ္ပိသမ္ဗုကာပိ သက္ခရကထလာပိ မစ္ဆဂုမ္ဗာပိ စရန္တိပိ တိဋ္ဌန္တိပီ’တိ. ဧဝမေဝ ခေါ, မဟာရာဇ, ဘိက္ခု ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ အာသဝါနံ ခယဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ အဘိနိန္နာမေတိ. ‘သော ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ[Pg.80], ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ‘ဣမေ အာသဝါတိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ အာသဝသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ အာသဝနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ အာသဝနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါတိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တဿ ဧဝံ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ကာမာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, ဘဝါသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, အဝိဇ္ဇာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, ‘ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ, ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ. ဣဒံ ခေါ, မဟာရာဇ, သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ ပုရိမေဟိ သန္ဒိဋ္ဌိကေဟိ သာမညဖလေဟိ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ. ဣမသ္မာ စ ပန, မဟာရာဇ, သန္ဒိဋ္ဌိကာ သာမညဖလာ အညံ သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ ဥတ္တရိတရံ ဝါ ပဏီတတရံ ဝါ နတ္ထီ’’တိ.

२४९. महाराज, ज्याप्रमाणे पर्वतांच्या दरम्यान असलेला एखादा पाण्याचा तलाव स्वच्छ, प्रसन्न आणि गढूळ नसलेला असावा. तिथे काठावर उभा असलेला एखादा दृष्टी असलेला माणूस शिंपले, शंख, वाळू, खडे आणि माशांचे थवे इकडेतिकडे फिरताना किंवा स्थिर राहिलेले पाहू शकेल. त्याला असा विचार येईल – 'हा पाण्याचा तलाव खरोखरच स्वच्छ, प्रसन्न आणि गढूळ नसलेला आहे. यामध्ये हे शिंपले, शंख, खडे आणि माशांचे थवे फिरत आहेत आणि स्थिरही आहेत.' महाराज, याचप्रमाणे जेव्हा भिक्खूचे चित्त एकाग्र, परिशुद्ध, निर्मळ, दोषरहित, उपक्लेशांपासून मुक्त, लवचिक, कर्मक्षम, स्थिर आणि अकंप होते, तेव्हा तो आसवांच्या क्षयाच्या ज्ञानासाठी आपले चित्त प्रवृत्त करतो, तिकडे वळवतो. तो 'हे दुःख आहे' हे यथाभूत जाणतो; 'हा दुःखसमुदय आहे' हे यथाभूत जाणतो; 'हा दुःखनिरोध आहे' हे यथाभूत जाणतो; 'ही दुःखनिरोधगामिनी प्रतिपदा आहे' हे यथाभूत जाणतो. 'हे आसव आहेत' हे यथाभूत जाणतो; 'हा आसवसमुदय आहे' हे यथाभूत जाणतो; 'हा आसवनिरोध आहे' हे यथाभूत जाणतो; 'ही आसवनिरोधगामिनी प्रतिपदा आहे' हे यथाभूत जाणतो. अशा प्रकारे जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्या त्या भिक्खूचे चित्त कामासवापासून मुक्त होते, भवासवापासून मुक्त होते आणि अविद्यासवापासूनही मुक्त होते. मुक्त झाल्यावर 'मी मुक्त झालो आहे' असे ज्ञान त्याला होते. 'जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य पूर्ण झाले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या जन्मानंतर पुन्हा काही करायचे उरलेले नाही' हे तो जाणतो. महाराज, हेच ते प्रत्यक्ष दिसणारे श्रामण्यफळ आहे, जे पूर्वीच्या प्रत्यक्ष दिसणाऱ्या श्रामण्यफळांपेक्षा अत्यंत उत्कृष्ट आणि श्रेष्ठ आहे. आणि महाराज, या प्रत्यक्ष दिसणाऱ्या श्रामण्यफळापेक्षा अधिक उत्कृष्ट किंवा अधिक श्रेष्ठ असे दुसरे कोणतेही प्रत्यक्ष दिसणारे श्रामण्यफळ नाही.

---

အဇာတသတ္တုဥပါသကတ္တပဋိဝေဒနာ

अजातशत्रूने उपासकत्व ग्रहण करणे

---

၂၅၀. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ရာဇာ မာဂဓော အဇာတသတ္တု ဝေဒေဟိပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ, အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ. သေယျထာပိ, ဘန္တေ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ ‘စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီ’တိ; ဧဝမေဝံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဂဝါ ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတံ. အစ္စယော မံ, ဘန္တေ, အစ္စဂမာ ယထာဗာလံ ယထာမူဠှံ ယထာအကုသလံ, ယောဟံ ပိတရံ ဓမ္မိကံ ဓမ္မရာဇာနံ ဣဿရိယကာရဏာ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေသိံ. တဿ မေ, ဘန္တေ ဘဂဝါ အစ္စယံ အစ္စယတော ပဋိဂ္ဂဏှာတု အာယတိံ သံဝရာယာ’’တိ.

२५०. असे म्हटले असता, वैदेहीपुत्र मगधराज अजातशत्रू भगवंतांना म्हणाला, “अतिशय सुंदर, भंते! अतिशय सुंदर, भंते! भंते, ज्याप्रमाणे कोणी उपडे ठेवलेले भांडे उताणे करून ठेवावे, किंवा झाकलेली वस्तू उघडी करून दाखवावी, किंवा रस्ता चुकलेल्याला मार्ग दाखवावा, किंवा अंधारात तेलाचा दिवा घेऊन उभे राहावे जेणेकरून डोळे असणाऱ्यांना रूपे दिसू शकतील; त्याचप्रमाणे भगवंतांनी अनेक प्रकारे धम्म प्रकाशित केला आहे. भंते, मी भगवंतांना, धम्माला आणि भिक्खू संघाला शरण जात आहे. भगवंतांनी मला आजपासून जन्मभर शरण आलेला उपासक म्हणून स्वीकारावे. भंते, माझ्याकडून अज्ञानामुळे, मोहामुळे आणि अकुशलतेमुळे मोठा अपराध झाला आहे, की मी राज्याच्या लोभाने माझे धार्मिक आणि न्यायप्रिय पिता (वडिलांचा) जीव घेतला. भंते, भगवंतांनी माझा हा अपराध अपराध म्हणून स्वीकारावा, जेणेकरून भविष्यात मी स्वतःवर संयम ठेवीन.”

---

၂၅၁. ‘‘တဂ္ဃ တွံ, မဟာရာဇ, အစ္စယော အစ္စဂမာ ယထာဗာလံ ယထာမူဠှံ ယထာအကုသလံ, ယံ တွံ ပိတရံ ဓမ္မိကံ ဓမ္မရာဇာနံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေသိ. ယတော စ ခေါ တွံ, မဟာရာဇ, အစ္စယံ အစ္စယတော ဒိသွာ ယထာဓမ္မံ ပဋိကရောသိ, တံ တေ မယံ ပဋိဂ္ဂဏှာမ. ဝုဒ္ဓိဟေသာ, မဟာရာဇ, အရိယဿ ဝိနယေ, ယော အစ္စယံ အစ္စယတော ဒိသွာ ယထာဓမ္မံ ပဋိကရောတိ, အာယတိံ သံဝရံ အာပဇ္ဇတီ’’တိ.

२५१. “महाराज, खरोखरच तुझ्याकडून अज्ञानामुळे, मोहामुळे आणि अकुशलतेमुळे अपराध झाला आहे, की तू तुझ्या धार्मिक आणि न्यायप्रिय पित्याचा जीव घेतलास. परंतु महाराज, तू तुझा अपराध अपराध म्हणून पाहून धम्मानुसार त्याचे प्रायश्चित्त करत आहेस, म्हणून आम्ही तुझा तो अपराध स्वीकारतो. महाराज, आर्य विनयामध्ये हीच प्रगती आहे की, जो आपला अपराध अपराध म्हणून पाहतो, धम्मानुसार त्याचे प्रायश्चित्त करतो आणि भविष्यात संयम राखतो.”

---

၂၅၂. ဧဝံ [Pg.81] ဝုတ္တေ, ရာဇာ မာဂဓော အဇာတသတ္တု ဝေဒေဟိပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဟန္ဒ စ ဒါနိ မယံ, ဘန္တေ, ဂစ္ဆာမ ဗဟုကိစ္စာ မယံ ဗဟုကရဏီယာ’’တိ. ‘‘ယဿဒါနိ တွံ, မဟာရာဇ, ကာလံ မညသီ’’တိ. အထ ခေါ ရာဇာ မာဂဓော အဇာတသတ္တု ဝေဒေဟိပုတ္တော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ.

२५२. असे म्हटले असता, वैदेहीपुत्र मगधराज अजातशत्रू भगवंतांना म्हणाला, “भंते, आता आम्ही निघतो. आम्हाला बरीच कामे आहेत आणि अनेक कर्तव्ये पार पाडायची आहेत.” “महाराज, तुला आता ज्याची योग्य वेळ वाटते, ते तू कर.” त्यानंतर वैदेहीपुत्र मगधराज अजातशत्रू भगवंतांच्या भाषणाचे अभिनंदन करून, आनंद व्यक्त करून आसनावरून उठला. त्याने भगवंतांना अभिवादन केले, प्रदक्षिणा घातली आणि तो निघून गेला.

---

၂၅၃. အထ ခေါ ဘဂဝါ အစိရပက္ကန္တဿ ရညော မာဂဓဿ အဇာတသတ္တုဿ ဝေဒေဟိပုတ္တဿ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ခတာယံ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ. ဥပဟတာယံ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ. သစာယံ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ ပိတရံ ဓမ္မိကံ ဓမ္မရာဇာနံ ဇီဝိတာ န ဝေါရောပေဿထ, ဣမသ္မိညေဝ အာသနေ ဝိရဇံ ဝီတမလံ ဓမ္မစက္ခုံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿထာ’’တိ. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

२५३. त्यानंतर, वैदेहीपुत्र मगधराज अजातशत्रू निघून गेल्यावर लगेचच भगवंतांनी भिक्खूंना संबोधित केले, “भिक्खूंनो, या राजाने स्वतःचेच नुकसान केले आहे. भिक्खूंनो, या राजाने स्वतःचाच घात केला आहे. भिक्खूंनो, जर या राजाने आपल्या धार्मिक आणि न्यायप्रिय पित्याचा जीव घेतला नसता, तर याच आसनावर बसले असताना त्याला विरज, विमल असे धम्मचक्षू प्राप्त झाले असते.” भगवंत असे म्हणाले. ते भिक्खू आनंदी होऊन भगवंतांच्या भाषणाचे अभिनंदन करते झाले.

---

သာမညဖလသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဒုတိယံ.

दुसरे सामञ्ञफल सुत्त समाप्त झाले.

---

၃. အမ္ဗဋ္ဌသုတ္တံ

३. अम्बट्ठ सुत्त

---

၂၅၄. ဧဝံ [Pg.82] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောသလေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ ယေန ဣစ္ဆာနင်္ဂလံ နာမ ကောသလာနံ ဗြာဟ္မဏဂါမော တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ ဣစ္ဆာနင်္ဂလေ ဝိဟရတိ ဣစ္ဆာနင်္ဂလဝနသဏ္ဍေ.

२५४. असे मी ऐकले आहे – एका वेळी भगवान कोसल देशामध्ये चारिका करत असताना सुमारे पाचशे भिक्खूंच्या मोठ्या भिक्खू संघासह 'इच्छानांगल' नावाच्या कोसलवासीयांच्या ब्राह्मण ग्रामात पोहोचले. तिथे भगवान इच्छानांगल जवळील इच्छानांगल वनखंडात विहार करत होते.

---

ပေါက္ခရသာတိဝတ္ထု

पोक्खरसातीची कथा

---

၂၅၅. တေန ခေါ ပန သမယေန ဗြာဟ္မဏော ပေါက္ခရသာတိ ဥက္ကဋ္ဌံ အဇ္ဈာဝသတိ သတ္တုဿဒံ သတိဏကဋ္ဌောဒကံ သဓညံ ရာဇဘောဂ္ဂံ ရညာ ပသေနဒိနာ ကောသလေန ဒိန္နံ ရာဇဒါယံ ဗြဟ္မဒေယျံ. အဿောသိ ခေါ ဗြာဟ္မဏော ပေါက္ခရသာတိ – ‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော သကျပုတ္တော သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတော ကောသလေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ ဣစ္ဆာနင်္ဂလံ အနုပ္ပတ္တော ဣစ္ဆာနင်္ဂလေ ဝိဟရတိ ဣစ္ဆာနင်္ဂလဝနသဏ္ဍေ. တံ ခေါ ပန ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’. သော ဣမံ လောကံ သဒေဝကံ သမာရကံ သဗြဟ္မကံ သဿမဏဗြာဟ္မဏိံ ပဇံ သဒေဝမနုဿံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေတိ. သော ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ, သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ. သာဓု ခေါ ပန တထာရူပါနံ အရဟတံ ဒဿနံ ဟောတီ’’တိ.

२५५. त्या वेळी पोक्खरसाति नावाचा ब्राह्मण उक्कठ्ठ नगरात राहत होता. हे नगर लोकसंख्येने दाटलेले, गवत, लाकूड व पाण्याने समृद्ध, धान्याने परिपूर्ण आणि कोसलचा राजा पसेनदी याने राजदाय व ब्रह्मदेय म्हणून दिलेले एक समृद्ध राज्य होते. पोक्खरसाति ब्राह्मणाने असे ऐकले की, 'शाक्यकुळातून गृहत्याग करून प्रव्रजित झालेले श्रमण गौतम सुमारे पाचशे भिक्खूंच्या मोठ्या भिक्खू संघासह कोसल देशात चारिका करत इच्छानंगल येथे आले असून, ते इच्छानंगल येथील वनखंडात विहार करत आहेत. त्या पूजनीय गौतमांची अशी कल्याणकारी कीर्ती सर्वत्र पसरली आहे की: "ते भगवान अर्हत, सम्यक्संबुद्ध, विद्याचरणसंपन्न, सुगत, लोकविदू, अनुत्तर पुरुषदम्यसारथी, देव आणि मनुष्यांचे शास्ता, बुद्ध आणि भगवान आहेत." ते देव, मार आणि ब्रह्मासहित या लोकाला, तसेच श्रमण-ब्राह्मण, राजे आणि प्रजासहित या सृष्टीला स्वतःच्या उच्च ज्ञानाने (अभिज्ञेने) जाणून आणि साक्षात करून उपदेश करतात. ते आदि-कल्याणकारी, मध्य-कल्याणकारी आणि पर्यवसान-कल्याणकारी, अर्थपूर्ण व सुस्पष्ट शब्दांत धम्माचा उपदेश करतात; आणि अत्यंत परिपूर्ण व अत्यंत शुद्ध अशा ब्रह्मचर्याचे प्रकाशन करतात. अशा प्रकारच्या अर्हतांचे दर्शन घेणे खरोखरच कल्याणकारी असते.'

---

အမ္ဗဋ္ဌမာဏဝေါ

अम्बट्ठ माणव

---

၂၅၆. တေန ခေါ ပန သမယေန ဗြာဟ္မဏဿ ပေါက္ခရသာတိဿ အမ္ဗဋ္ဌော နာမ မာဏဝေါ အန္တေဝါသီ ဟောတိ အဇ္ဈာယကော မန္တဓရော တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂူ သနိဃဏ္ဍုကေဋုဘာနံ သာက္ခရပ္ပဘေဒါနံ ဣတိဟာသပဉ္စမာနံ ပဒကော ဝေယျာကရဏော လောကာယတမဟာပုရိသလက္ခဏေသု အနဝယော အနုညာတပဋိညာတော သကေ အာစရိယကေ တေဝိဇ္ဇကေ ပါဝစနေ [Pg.83] – ‘‘ယမဟံ ဇာနာမိ, တံ တွံ ဇာနာသိ; ယံ တွံ ဇာနာသိ တမဟံ ဇာနာမီ’’တိ.

२५६. त्या वेळी पोक्खरसाति ब्राह्मणाचा अम्बट्ठ नावाचा एक तरुण (माणव) अंतेवासी (शिष्य) होता. तो वेदांचा अभ्यासक व मंत्रांचा धारक होता. निघंटु (शब्दकोश), केटुभ (विधीशास्त्र), अक्षरप्रभेद (उच्चारशास्त्र) आणि पाचवा इतिहास (पुराणकथा) यांसह तिन्ही वेदांमध्ये तो पारंगत होता. तो पदपाठ जाणणारा, व्याकरणकार आणि लोकायत शास्त्र व महापुरुषांच्या लक्षणशास्त्रामध्ये पूर्णपणे निपुण होता. आपल्या गुरूंच्या तीन वेदांच्या शिकवणीत त्याला अशी मान्यता व संमती मिळाली होती की, 'जे मला माहीत आहे, ते तुला माहीत आहे; आणि जे तुला माहीत आहे, ते मला माहीत आहे.'

---

၂၅၇. အထ ခေါ ဗြာဟ္မဏော ပေါက္ခရသာတိ အမ္ဗဋ္ဌံ မာဏဝံ အာမန္တေသိ – ‘‘အယံ, တာတ အမ္ဗဋ္ဌ, သမဏော ဂေါတမော သကျပုတ္တော သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတော ကောသလေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ ဣစ္ဆာနင်္ဂလံ အနုပ္ပတ္တော ဣစ္ဆာနင်္ဂလေ ဝိဟရတိ ဣစ္ဆာနင်္ဂလဝနသဏ္ဍေ. တံ ခေါ ပန ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ, အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’. သော ဣမံ လောကံ သဒေဝကံ သမာရကံ သဗြဟ္မကံ သဿမဏဗြာဟ္မဏိံ ပဇံ သဒေဝမနုဿံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေတိ. သော ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ, သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ. သာဓု ခေါ ပန တထာရူပါနံ အရဟတံ ဒဿနံ ဟောတီတိ. ဧဟိ တွံ တာတ အမ္ဗဋ္ဌ, ယေန သမဏော ဂေါတမော တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ သမဏံ ဂေါတမံ ဇာနာဟိ, ယဒိ ဝါ တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ တထာသန္တံယေဝ သဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော, ယဒိ ဝါ နော တထာ. ယဒိ ဝါ သော ဘဝံ ဂေါတမော တာဒိသော, ယဒိ ဝါ န တာဒိသော, တထာ မယံ တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဝေဒိဿာမာ’’တိ.

२५७. तेव्हा पोक्खरसाति ब्राह्मणाने अम्बट्ठ माणवाला बोलावून म्हटले, 'प्रिय अम्बट्ठ, हे श्रमण गौतम शाक्यपुत्र असून शाक्यकुळातून प्रव्रजित झाले आहेत. ते सुमारे पाचशे भिक्खूंच्या मोठ्या भिक्खू संघासह कोसल देशात चारिका करत इच्छानंगल येथे आले असून, ते इच्छानंगल येथील वनखंडात विहार करत आहेत. त्या पूजनीय गौतमांची अशी कल्याणकारी कीर्ती पसरली आहे की: "ते भगवान अर्हत, सम्यक्संबुद्ध, विद्याचरणसंपन्न, सुगत, लोकविदू, अनुत्तर पुरुषदम्यसारथी, देव आणि मनुष्यांचे शास्ता, बुद्ध आणि भगवान आहेत." ते देव, मार आणि ब्रह्मासहित या लोकाला, तसेच श्रमण-ब्राह्मण, राजे आणि प्रजासहित या सृष्टीला स्वतःच्या उच्च ज्ञानाने (अभिज्ञेने) जाणून आणि साक्षात करून उपदेश करतात. ते आदि-कल्याणकारी, मध्य-कल्याणकारी आणि पर्यवसान-कल्याणकारी, अर्थपूर्ण व सुस्पष्ट शब्दांत धम्माचा उपदेश करतात; आणि अत्यंत परिपूर्ण व अत्यंत शुद्ध अशा ब्रह्मचर्याचे प्रकाशन करतात. अशा प्रकारच्या अर्हतांचे दर्शन घेणे खरोखरच कल्याणकारी असते. म्हणून प्रिय अम्बट्ठ, तू जा आणि जेथे श्रमण गौतम आहेत तेथे त्यांच्याकडे जा; त्यांच्याकडे जाऊन श्रमण गौतमांबद्दल जाणून घे, की त्या पूजनीय गौतमांची जशी कीर्ती पसरली आहे, ते खरोखरच तसेच आहेत की नाही; ते पूजनीय गौतम खरोखरच तशा गुणांचे आहेत की नाही. जेणेकरून आपण त्या पूजनीय गौतमांबद्दल प्रत्यक्ष जाणून घेऊ शकू.'

---

၂၅၈. ‘‘ယထာ ကထံ ပနာဟံ, ဘော, တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဇာနိဿာမိ – ‘ယဒိ ဝါ တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ တထာသန္တံယေဝ သဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော, ယဒိ ဝါ နော တထာ. ယဒိ ဝါ သော ဘဝံ ဂေါတမော တာဒိသော, ယဒိ ဝါ န တာဒိသော’’’တိ?

२५८. अम्बट्ठ म्हणाला, 'पण पूजनीय गुरुवर्य, मी त्या पूजनीय गौतमांबद्दल कसे काय जाणून घेऊ शकेन की—त्या पूजनीय गौतमांची जशी कीर्ती पसरली आहे, ते खरोखरच तसेच आहेत की नाही; आणि ते पूजनीय गौतम खरोखरच तशा गुणांचे आहेत की नाही?'

---

‘‘အာဂတာနိ ခေါ, တာတ အမ္ဗဋ္ဌ, အမှာကံ မန္တေသု ဒွတ္တိံသ မဟာပုရိသလက္ခဏာနိ, ယေဟိ သမန္နာဂတဿ မဟာပုရိသဿ ဒွေယေဝ ဂတိယော ဘဝန္တိ အနညာ. သစေ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ, ရာဇာ ဟောတိ စက္ကဝတ္တီ ဓမ္မိကော ဓမ္မရာဇာ စာတုရန္တော ဝိဇိတာဝီ ဇနပဒတ္ထာဝရိယပ္ပတ္တော သတ္တရတနသမန္နာဂတော. တဿိမာနိ သတ္တ ရတနာနိ ဘဝန္တိ. သေယျထိဒံ – စက္ကရတနံ, ဟတ္ထိရတနံ, အဿရတနံ, မဏိရတနံ, ဣတ္ထိရတနံ, ဂဟပတိရတနံ, ပရိဏာယကရတနမေဝ သတ္တမံ. ပရောသဟဿံ ခေါ ပနဿ ပုတ္တာ ဘဝန္တိ [Pg.84] သူရာ ဝီရင်္ဂရူပါ ပရသေနပ္ပမဒ္ဒနာ. သော ဣမံ ပထဝိံ သာဂရပရိယန္တံ အဒဏ္ဍေန အသတ္ထေန ဓမ္မေန အဘိဝိဇိယ အဇ္ဈာဝသတိ. သစေ ခေါ ပန အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ, အရဟံ ဟောတိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဝိဝဋ္ဋစ္ဆဒေါ. အဟံ ခေါ ပန, တာတ အမ္ဗဋ္ဌ, မန္တာနံ ဒါတာ; တွံ မန္တာနံ ပဋိဂ္ဂဟေတာ’’တိ.

पोक्खरसाति म्हणाला, 'प्रिय अम्बट्ठ, आपल्या मंत्रांमध्ये (वेदांमध्ये) महापुरुषांची बत्तीस लक्षणे सांगितली आहेत. ज्याने युक्त असलेल्या महापुरुषासाठी केवळ दोनच मार्ग (गती) असतात, तिसरा नाही. जर तो गृहस्थाश्रमात राहिला, तर तो चक्रवर्ती राजा होतो—धार्मिक, धर्मराजा, चारही दिशांचा विजेता, आपल्या राज्याला स्थैर्य देणारा आणि सात रत्नांनी युक्त असलेला. त्याच्याकडे ही सात रत्ने असतात. ती म्हणजे—चक्ररत्न, हत्तीरत्न, अश्वरत्न, मणिरत्न, स्त्रीरत्न, गृहपतीरत्न आणि सातवे परिणायकरत्न (सल्लागाररत्न). त्याला एक हजाराहून अधिक शूर, पराक्रमी आणि शत्रूच्या सैन्याचा पाडाव करणारे पुत्र असतात. तो समुद्रापर्यंत पसरलेल्या या पृथ्वीवर कोणत्याही दंडाशिवाय किंवा शस्त्राशिवाय, केवळ धम्माच्या (न्यायाच्या) बळावर विजय मिळवून राज्य करतो. परंतु, जर त्याने गृहत्याग करून अनगारिक (प्रव्रजित) अवस्था स्वीकारली, तर तो अर्हत, सम्यक्संबुद्ध होतो आणि जगावरील अज्ञानाचा पडदा दूर करतो. आणि प्रिय अम्बट्ठ, मी या मंत्रांचा दाता (शिकवणारा) आहे आणि तू या मंत्रांचा ग्रहणकर्ता (शिकणारा) आहेस.'

---

၂၅၉. ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ ဗြာဟ္မဏဿ ပေါက္ခရသာတိဿ ပဋိဿုတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဗြာဟ္မဏံ ပေါက္ခရသာတိံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ဝဠဝါရထမာရုယှ သမ္ဗဟုလေဟိ မာဏဝကေဟိ သဒ္ဓိံ ယေန ဣစ္ဆာနင်္ဂလဝနသဏ္ဍော တေန ပါယာသိ. ယာဝတိကာ ယာနဿ ဘူမိ ယာနေန ဂန္တွာ ယာနာ ပစ္စောရောဟိတွာ ပတ္တိကောဝ အာရာမံ ပါဝိသိ. တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ အဗ္ဘောကာသေ စင်္ကမန္တိ. အထ ခေါ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ ယေန တေ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကဟံ နု ခေါ, ဘော, ဧတရဟိ သော ဘဝံ ဂေါတမော ဝိဟရတိ? တဉှိ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဣဓူပသင်္ကန္တာ’’တိ.

२५९. अम्बट्ठ माणवाने 'तसेच असो, गुरुवर्य,' असे म्हणून पोक्खरसाति ब्राह्मणाचे म्हणणे मान्य केले. तो आपल्या आसनावरून उठला, पोक्खरसाति ब्राह्मणाला अभिवादन करून व प्रदक्षिणा घालून, घोडी जोडलेल्या रथात बसला आणि अनेक तरुण सहकाऱ्यांसह जेथे इच्छानंगल वनखंड होता, तिकडे निघाला. रथाने जाण्यायोग्य रस्ता होता तिथपर्यंत रथाने जाऊन, तो रथातून खाली उतरला आणि पायीच आरामात (विहारात) प्रवेश केला. त्या वेळी अनेक भिक्खू मोकळ्या जागेत चंक्रमण करत होते. तेव्हा अम्बट्ठ माणव जेथे ते भिक्खू होते, तेथे गेला आणि त्यांच्याजवळ जाऊन त्यांना म्हणाला, 'हे पूजनीय महोदय, सध्या ते पूजनीय गौतम कोठे विहार करत आहेत? आम्ही त्या पूजनीय गौतमांच्या दर्शनासाठीच येथे आलो आहोत.'

---

၂၆၀. အထ ခေါ တေသံ ဘိက္ခူနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အယံ ခေါ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ အဘိညာတကောလညော စေဝ အဘိညာတဿ စ ဗြာဟ္မဏဿ ပေါက္ခရသာတိဿ အန္တေဝါသီ. အဂရု ခေါ ပန ဘဂဝတော ဧဝရူပေဟိ ကုလပုတ္တေဟိ သဒ္ဓိံ ကထာသလ္လာပေါ ဟောတီ’’တိ. တေ အမ္ဗဋ္ဌံ မာဏဝံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဧသော အမ္ဗဋ္ဌ ဝိဟာရော သံဝုတဒွါရော, တေန အပ္ပသဒ္ဒေါ ဥပသင်္ကမိတွာ အတရမာနော အာဠိန္ဒံ ပဝိသိတွာ ဥက္ကာသိတွာ အဂ္ဂဠံ အာကောဋေဟိ, ဝိဝရိဿတိ တေ ဘဂဝါ ဒွါရ’’န္တိ.

२६०. तेव्हा त्या भिक्खूंच्या मनात असा विचार आला, 'हा अम्बट्ठ माणव एका प्रसिद्ध कुळातील आहे आणि प्रसिद्ध पोक्खरसाति ब्राह्मणाचा अंतेवासी (शिष्य) आहे. अशा कुलीन तरुणांशी संवाद साधणे भगवंतांना जड जाणार नाही (भगवान सहजपणे संवाद साधतील).' त्यांनी अम्बट्ठ माणवाला म्हटले, 'हे अम्बट्ठ, तो समोर बंद दरवाजा असलेला विहार आहे. तेथे शांतपणे जा, घाई न करता व्हरांड्यात प्रवेश कर आणि खोकून दरवाजाची कडी वाजव. भगवान तुझ्यासाठी दरवाजा उघडतील.'

---

၂၆၁. အထ ခေါ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ ယေန သော ဝိဟာရော သံဝုတဒွါရော, တေန အပ္ပသဒ္ဒေါ ဥပသင်္ကမိတွာ အတရမာနော အာဠိန္ဒံ ပဝိသိတွာ ဥက္ကာသိတွာ အဂ္ဂဠံ အာကောဋေသိ. ဝိဝရိ ဘဂဝါ ဒွါရံ. ပါဝိသိ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ. မာဏဝကာပိ ပဝိသိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု, သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. အမ္ဗဋ္ဌော ပန မာဏဝေါ စင်္ကမန္တောပိ နိသိန္နေန ဘဂဝတာ ကဉ္စိ ကဉ္စိ ကထံ [Pg.85] သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတိ, ဌိတောပိ နိသိန္နေန ဘဂဝတာ ကိဉ္စိ ကိဉ္စိ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတိ.

२६१. तेव्हा अंबट्ठ तरुण ज्या विहाराचे दार बंद होते, तिथे शांतपणे गेला आणि घाई न करता व्हरांड्यात प्रवेश करून, खोकून त्याने कडी वाजवली. भगवंतांनी दार उघडले. अंबट्ठ तरुणाने आत प्रवेश केला. इतर तरुणही आत आले आणि त्यांनी भगवंतांसोबत कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी आणि संस्मरणीय संभाषण संपवून ते एका बाजूला बसले. परंतु अंबट्ठ तरुण फेऱ्या मारत (चक्रमण करत) असतानाही बसलेल्या भगवंतांशी काही ना काही संस्मरणीय संभाषण करत राहिला, आणि उभा असतानाही बसलेल्या भगवंतांशी काही ना काही संस्मरणीय संभाषण करत राहिला.

---

၂၆၂. အထ ခေါ ဘဂဝါ အမ္ဗဋ္ဌံ မာဏဝံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧဝံ နု တေ, အမ္ဗဋ္ဌ, ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝုဒ္ဓေဟိ မဟလ္လကေဟိ အာစရိယပါစရိယေဟိ သဒ္ဓိံ ကထာသလ္လာပေါ ဟောတိ, ယထယိဒံ စရံ တိဋ္ဌံ နိသိန္နေန မယာ ကိဉ္စိ ကိဉ္စိ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတီ’’တိ?

२६२. तेव्हा भगवंत अंबट्ठ तरुणाला म्हणाले – “अंबट्ठ, वयाने वृद्ध, ज्येष्ठ असलेल्या आणि आचार्यांचे आचार्य असलेल्या ब्राह्मणांशी तुझे संभाषण असेच होते काय, जसे तू माझ्याशी करत आहेस—मी बसलेला असताना तू चालत आणि उभा राहून काही ना काही संस्मरणीय संभाषण करत आहेस?”

---

ပဌမဣဗ္ဘဝါဒေါ

प्रथम इब्भवाद (हीन कुळातील ठरवण्याचा पहिला वाद)

---

၂၆၃. ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ. ဂစ္ဆန္တော ဝါ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, ဂစ္ဆန္တေန ဗြာဟ္မဏော ဗြာဟ္မဏေန သဒ္ဓိံ သလ္လပိတုမရဟတိ, ဌိတော ဝါ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, ဌိတေန ဗြာဟ္မဏော ဗြာဟ္မဏေန သဒ္ဓိံ သလ္လပိတုမရဟတိ, နိသိန္နော ဝါ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, နိသိန္နေန ဗြာဟ္မဏော ဗြာဟ္မဏေန သဒ္ဓိံ သလ္လပိတုမရဟတိ, သယာနော ဝါ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, သယာနေန ဗြာဟ္မဏော ဗြာဟ္မဏေန သဒ္ဓိံ သလ္လပိတုမရဟတိ. ယေ စ ခေါ တေ, ဘော ဂေါတမ, မုဏ္ဍကာ သမဏကာ ဣဗ္ဘာ ကဏှာ ဗန္ဓုပါဒါပစ္စာ, တေဟိပိ မေ သဒ္ဓိံ ဧဝံ ကထာသလ္လာပေါ ဟောတိ, ယထရိဝ ဘောတာ ဂေါတမေနာ’’တိ. ‘‘အတ္ထိကဝတော ခေါ ပန တေ, အမ္ဗဋ္ဌ, ဣဓာဂမနံ အဟောသိ, ယာယေဝ ခေါ ပနတ္ထာယ အာဂစ္ဆေယျာထ, တမေဝ အတ္ထံ သာဓုကံ မနသိ ကရေယျာထ. အဝုသိတဝါယေဝ ခေါ ပန ဘော အယံ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ ဝုသိတမာနီ ကိမညတြ အဝုသိတတ္တာ’’တိ.

२६३. “असे नाही, हे गौतम! कारण चालणाऱ्या ब्राह्मणाने चालणाऱ्या ब्राह्मणाशीच बोलले पाहिजे; उभ्या असलेल्या ब्राह्मणाने उभ्या असलेल्या ब्राह्मणाशीच बोलले पाहिजे; बसलेल्या ब्राह्मणाने बसलेल्या ब्राह्मणाशीच बोलले पाहिजे; आणि झोपलेल्या ब्राह्मणाने झोपलेल्या ब्राह्मणाशीच बोलले पाहिजे. पण हे गौतम, जे मुंडण केलेले श्रमणक, हीन कुळातील (इब्भ), काळे आणि ब्रह्मदेवाच्या पायापासून उत्पन्न झालेले आहेत, त्यांच्याशी माझे संभाषण असेच होते, जसे सन्माननीय गौतमांशी होत आहे.” [भगवंत म्हणाले:] “अंबट्ठ, तू एका विशिष्ट हेतूने येथे आला आहेस. ज्या हेतूने तुम्ही आला आहात, त्याच हेतूवर नीट लक्ष केंद्रित केले पाहिजे. परंतु, हा अंबट्ठ तरुण अजून अशिक्षित असूनही स्वतःला सुशिक्षित समजतो. हे त्याच्या अशिक्षितपणाशिवाय दुसरे काय आहे?”

---

၂၆၄. အထ ခေါ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ ဘဂဝတာ အဝုသိတဝါဒေန ဝုစ္စမာနော ကုပိတော အနတ္တမနော ဘဂဝန္တံယေဝ ခုံသေန္တော ဘဂဝန္တံယေဝ ဝမ္ဘေန္တော ဘဂဝန္တံယေဝ ဥပဝဒမာနော – ‘‘သမဏော စ မေ, ဘော, ဂေါတမော ပါပိတော ဘဝိဿတီ’’တိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘စဏ္ဍာ, ဘော ဂေါတမ, သကျဇာတိ; ဖရုသာ, ဘော ဂေါတမ, သကျဇာတိ; လဟုသာ, ဘော ဂေါတမ, သကျဇာတိ; ဘဿာ, ဘော ဂေါတမ, သကျဇာတိ; ဣဗ္ဘာ သန္တာ ဣဗ္ဘာ သမာနာ န ဗြာဟ္မဏေ သက္ကရောန္တိ, န ဗြာဟ္မဏေ ဂရုံ ကရောန္တိ, န ဗြာဟ္မဏေ [Pg.86] မာနေန္တိ, န ဗြာဟ္မဏေ ပူဇေန္တိ, န ဗြာဟ္မဏေ အပစာယန္တိ. တယိဒံ, ဘော ဂေါတမ, နစ္ဆန္နံ, တယိဒံ နပ္ပတိရူပံ, ယဒိမေ သကျာ ဣဗ္ဘာ သန္တာ ဣဗ္ဘာ သမာနာ န ဗြာဟ္မဏေ သက္ကရောန္တိ, န ဗြာဟ္မဏေ ဂရုံ ကရောန္တိ, န ဗြာဟ္မဏေ မာနေန္တိ, န ဗြာဟ္မဏေ ပူဇေန္တိ, န ဗြာဟ္မဏေ အပစာယန္တီ’’တိ. ဣတိဟ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ ဣဒံ ပဌမံ သကျေသု ဣဗ္ဘဝါဒံ နိပါတေသိ.

२६४. तेव्हा भगवंतांनी 'अशिक्षित' म्हटल्यामुळे अंबट्ठ तरुण संतप्त आणि नाराज झाला. भगवंतांचाच अपमान करत, त्यांचीच निंदा करत आणि त्यांच्यावरच आक्षेप घेत—'मी या श्रमण गौतमाला धडा शिकवीन'—असे मनात आणून तो भगवंतांना म्हणाला – “हे गौतम, शाक्य जात अत्यंत क्रूर आहे; हे गौतम, शाक्य जात उद्धट आहे; हे गौतम, शाक्य जात चंचल आहे; हे गौतम, शाक्य जात बडबडी आहे. हीन कुळातील (इब्भ) असूनही ते ब्राह्मणांचा आदर करत नाहीत, त्यांचा सन्मान करत नाहीत, त्यांना मान देत नाहीत, त्यांची पूजा करत नाहीत, त्यांच्यासमोर नम्र होत नाहीत. हे गौतम, हे मुळीच योग्य नाही, हे अजिबात शोभणारे नाही की, हे शाक्य हीन कुळातील असूनही ब्राह्मणांचा आदर करत नाहीत, त्यांचा सन्मान करत नाहीत, त्यांना मान देत नाहीत, त्यांची पूजा करत नाहीत आणि त्यांच्यासमोर नम्र होत नाहीत.” अशा प्रकारे अंबट्ठ तरुणाने शाक्यांवर हीन कुळातील (इब्भ) असल्याचा हा पहिला आरोप केला.

---

ဒုတိယဣဗ္ဘဝါဒေါ

द्वितीय इब्भवाद (हीन कुळातील ठरवण्याचा दुसरा वाद)

---

၂၆၅. ‘‘ကိံ ပန တေ, အမ္ဗဋ္ဌ, သကျာ အပရဒ္ဓု’’န္တိ? ‘‘ဧကမိဒါဟံ, ဘော ဂေါတမ, သမယံ အာစရိယဿ ဗြာဟ္မဏဿ ပေါက္ခရသာတိဿ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန ကပိလဝတ္ထုံ အဂမာသိံ. ယေန သကျာနံ သန္ဓာဂါရံ တေနုပသင်္ကမိံ. တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ သကျာ စေဝ သကျကုမာရာ စ သန္ဓာဂါရေ ဥစ္စေသု အာသနေသု နိသိန္နာ ဟောန္တိ အညမညံ အင်္ဂုလိပတောဒကေဟိ သဉ္ဇဂ္ဃန္တာ သံကီဠန္တာ, အညဒတ္ထု မမညေဝ မညေ အနုဇဂ္ဃန္တာ, န မံ ကောစိ အာသနေနပိ နိမန္တေသိ. တယိဒံ, ဘော ဂေါတမ, နစ္ဆန္နံ, တယိဒံ နပ္ပတိရူပံ, ယဒိမေ သကျာ ဣဗ္ဘာ သန္တာ ဣဗ္ဘာ သမာနာ န ဗြာဟ္မဏေ သက္ကရောန္တိ, န ဗြာဟ္မဏေ ဂရုံ ကရောန္တိ, န ဗြာဟ္မဏေ မာနေန္တိ, န ဗြာဟ္မဏေ ပူဇေန္တိ, န ဗြာဟ္မဏေ အပစာယန္တီ’’တိ. ဣတိဟ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ ဣဒံ ဒုတိယံ သကျေသု ဣဗ္ဘဝါဒံ နိပါတေသိ.

२६५. [भगवंतांनी विचारले:] “पण अंबट्ठ, शाक्यांनी तुझ्याशी काय अपराध केला आहे?” [अंबट्ठ म्हणाला:] “हे गौतम, एकदा मी माझे आचार्य पोक्खरसाती ब्राह्मण यांच्या काही कामानिमित्त कपिलवस्तूला गेलो होतो. तिथे मी शाक्यांच्या संथागारात (सभागृहात) गेलो. त्या वेळी अनेक शाक्य आणि शाक्य कुमार संथागारात उंच आसनांवर बसले होते. ते एकमेकांना बोटांनी गुदगुल्या करत मोठ्याने हसत आणि खेळत होते. मला असे वाटले की ते माझीच चेष्टा करत आहेत. कोणा एकानेही मला आसनासाठी विचारले नाही. हे गौतम, हे मुळीच योग्य नाही, हे अजिबात शोभणारे नाही की, हे शाक्य हीन कुळातील असूनही ब्राह्मणांचा आदर करत नाहीत, त्यांचा सन्मान करत नाहीत, त्यांना मान देत नाहीत, त्यांची पूजा करत नाहीत आणि त्यांच्यासमोर नम्र होत नाहीत.” अशा प्रकारे अंबट्ठ तरुणाने शाक्यांवर हीन कुळातील (इब्भ) असल्याचा हा दुसरा आरोप केला.

---

တတိယဣဗ္ဘဝါဒေါ

तृतीय इब्भवाद (हीन कुळातील ठरवण्याचा तिसरा वाद)

---

၂၆၆. ‘‘လဋုကိကာပိ ခေါ, အမ္ဗဋ္ဌ, သကုဏိကာ သကေ ကုလာဝကေ ကာမလာပိနီ ဟောတိ. သကံ ခေါ ပနေတံ, အမ္ဗဋ္ဌ, သကျာနံ ယဒိဒံ ကပိလဝတ္ထုံ, နာရဟတာယသ္မာ အမ္ဗဋ္ဌော ဣမာယ အပ္ပမတ္တာယ အဘိသဇ္ဇိတု’’န္တိ. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘော ဂေါတမ, ဝဏ္ဏာ – ခတ္တိယာ ဗြာဟ္မဏာ ဝေဿာ သုဒ္ဒါ. ဣမေသဉှိ, ဘော ဂေါတမ, စတုန္နံ ဝဏ္ဏာနံ တယော ဝဏ္ဏာ – ခတ္တိယာ စ ဝေဿာ စ သုဒ္ဒါ စ – အညဒတ္ထု ဗြာဟ္မဏဿေဝ ပရိစာရကာ သမ္ပဇ္ဇန္တိ. တယိဒံ, ဘော ဂေါတမ, နစ္ဆန္နံ, တယိဒံ နပ္ပတိရူပံ, ယဒိမေ သကျာ ဣဗ္ဘာ သန္တာ ဣဗ္ဘာ သမာနာ န ဗြာဟ္မဏေ သက္ကရောန္တိ, န ဗြာဟ္မဏေ ဂရုံ ကရောန္တိ, န ဗြာဟ္မဏေ မာနေန္တိ, န ဗြာဟ္မဏေ ပူဇေန္တိ, န ဗြာဟ္မဏေ အပစာယန္တီ’’တိ. ဣတိဟ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ ဣဒံ တတိယံ သကျေသု ဣဗ္ဘဝါဒံ နိပါတေသိ.

२६६. [भगवंत म्हणाले:] “अंबट्ठ, लाटुकिका नावाची लहान चिमणीसुद्धा स्वतःच्या घरट्यात आपल्या इच्छेनुसार ओरडू शकते. अंबट्ठ, हे कपिलवस्तू तर शाक्यांचे स्वतःचे नगर आहे. त्यामुळे सन्माननीय अंबट्ठने या लहानशा गोष्टीवरून रागवणे योग्य नाही.” [अंबट्ठ म्हणाला:] “हे गौतम, क्षत्रिय, ब्राह्मण, वैश्य आणि शूद्र असे हे चार वर्ण आहेत. हे गौतम, या चार वर्णांपैकी क्षत्रिय, वैश्य आणि शूद्र हे तीन वर्ण केवळ ब्राह्मणांचे सेवकच ठरतात. हे गौतम, हे मुळीच योग्य नाही, हे अजिबात शोभणारे नाही की, हे शाक्य हीन कुळातील असूनही ब्राह्मणांचा आदर करत नाहीत, त्यांचा सन्मान करत नाहीत, त्यांना मान देत नाहीत, त्यांची पूजा करत नाहीत आणि त्यांच्यासमोर नम्र होत नाहीत.” अशा प्रकारे अंबट्ठ तरुणाने शाक्यांवर हीन कुळातील (इब्भ) असल्याचा हा तिसरा आरोप केला.

---

ဒါသိပုတ္တဝါဒေါ

दासीपुत्रवाद (दासीचा मुलगा असल्याचा वाद)

---

၂၆၇. အထ [Pg.87] ခေါ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘‘အတိဗာဠှံ ခေါ အယံ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ သကျေသု ဣဗ္ဘဝါဒေန နိမ္မာဒေတိ, ယံနူနာဟံ ဂေါတ္တံ ပုစ္ဆေယျ’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ အမ္ဗဋ္ဌံ မာဏဝံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကထံ ဂေါတ္တောသိ, အမ္ဗဋ္ဌာ’’တိ? ‘‘ကဏှာယနောဟမသ္မိ, ဘော ဂေါတမာ’’တိ. ပေါရာဏံ ခေါ ပန တေ အမ္ဗဋ္ဌ မာတာပေတ္တိကံ နာမဂေါတ္တံ အနုဿရတော အယျပုတ္တာ သကျာ ဘဝန္တိ; ဒါသိပုတ္တော တွမသိ သကျာနံ. သကျာ ခေါ ပန, အမ္ဗဋ္ဌ, ရာဇာနံ ဩက္ကာကံ ပိတာမဟံ ဒဟန္တိ.

२६७. तेव्हा भगवंतांच्या मनात असा विचार आला – “हा अंबट्ठ तरुण शाक्यांना हीन कुळातील (इब्भ) म्हणून अत्यंत कठोरपणे अपमानित करत आहे. मी याला त्याच्या गोत्राबद्दल विचारले तर बरे होईल.” तेव्हा भगवंतांनी अंबट्ठ तरुणाला विचारले – “अंबट्ठ, तुझे गोत्र कोणते आहे?” “हे गौतम, मी काण्हायन आहे.” “अंबट्ठ, जर तू तुझ्या आई-वडिलांच्या बाजूने प्राचीन नाव आणि गोत्राचे स्मरण केलेस, तर शाक्य हे तुझे मालक ठरतात आणि तू शाक्यांच्या दासीचा मुलगा (दासीपुत्र) आहेस. कारण, अंबट्ठ, शाक्य हे राजा ओक्काकला आपले पूर्वज मानतात.”

---

‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, အမ္ဗဋ္ဌ, ရာဇာ ဩက္ကာကော ယာ သာ မဟေသီ ပိယာ မနာပါ, တဿာ ပုတ္တဿ ရဇ္ဇံ ပရိဏာမေတုကာမော ဇေဋ္ဌကုမာရေ ရဋ္ဌသ္မာ ပဗ္ဗာဇေသိ – ဩက္ကာမုခံ ကရကဏ္ဍံ ဟတ္ထိနိကံ သိနိသူရံ. တေ ရဋ္ဌသ္မာ ပဗ္ဗာဇိတာ ဟိမဝန္တပဿေ ပေါက္ခရဏိယာ တီရေ မဟာသာကသဏ္ဍော, တတ္ထ ဝါသံ ကပ္ပေသုံ. တေ ဇာတိသမ္ဘေဒဘယာ သကာဟိ ဘဂိနီဟိ သဒ္ဓိံ သံဝါသံ ကပ္ပေသုံ.

“अंबट्ठ, पूर्वीची गोष्ट आहे, राजा ओक्काकची जी आवडती आणि प्रिय राणी होती, तिच्या मुलाला राज्य सोपवण्याच्या इच्छेने त्याने आपल्या थोरल्या पुत्रांना—ओक्कामुख, करकंड, हत्थिनिक आणि सिनिसूर यांना देशाबाहेर काढून दिले. देशाबाहेर काढलेले ते थोरले पुत्र हिमालयाच्या कुशीत एका सरोवराच्या काठी असलेल्या मोठ्या सागवानाच्या जंगलात राहू लागले. आपल्या कुळाची शुद्धता नष्ट होण्याच्या भीतीने त्यांनी आपापल्या बहिणींशीच विवाह केला.”

---

‘‘အထ ခေါ, အမ္ဗဋ္ဌ, ရာဇာ ဩက္ကာကော အမစ္စေ ပါရိသဇ္ဇေ အာမန္တေသိ – ‘ကဟံ နု ခေါ, ဘော, ဧတရဟိ ကုမာရာ သမ္မန္တီ’တိ? ‘အတ္ထိ, ဒေဝ, ဟိမဝန္တပဿေ ပေါက္ခရဏိယာ တီရေ မဟာသာကသဏ္ဍော, တတ္ထေတရဟိ ကုမာရာ သမ္မန္တိ. တေ ဇာတိသမ္ဘေဒဘယာ သကာဟိ ဘဂိနီဟိ သဒ္ဓိံ သံဝါသံ ကပ္ပေန္တီ’တိ. အထ ခေါ, အမ္ဗဋ္ဌ, ရာဇာ ဩက္ကာကော ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ – ‘သကျာ ဝတ, ဘော, ကုမာရာ, ပရမသကျာ ဝတ, ဘော, ကုမာရာ’တိ. တဒဂ္ဂေ ခေါ ပန အမ္ဗဋ္ဌ သကျာ ပညာယန္တိ; သော စ နေသံ ပုဗ္ဗပုရိသော.

तेव्हा, अंबट्ठ, राजा ओक्काकने आपल्या अमात्यांना व दरबाऱ्यांना विचारले – 'हे मित्रांनो, सध्या ते राजकुमार कोठे राहत आहेत?' (त्यावर त्यांनी उत्तर दिले) – 'महाराज, हिमालयाच्या कुशीत एका सरोवराच्या काठी शाक वृक्षांचे मोठे वन (शाकषण्ड) आहे, तिथे सध्या ते राजकुमार राहत आहेत. ते आपल्या कुळाची शुद्धता नष्ट होण्याच्या (जातीसंभेद) भयाने स्वतःच्याच भगिनींशी विवाह करून एकत्र राहत आहेत.' तेव्हा, अंबट्ठ, राजा ओक्काकने हा उद्गार (उदान) काढला – 'अरे, हे राजकुमार खरोखरच समर्थ (शक्य) आहेत! अरे, हे राजकुमार खरोखरच अत्यंत समर्थ (परमशक्य) आहेत!' अंबट्ठ, तेव्हापासूनच ते 'शाक्य' (सक्य) म्हणून ओळखले जाऊ लागले; आणि तो (राजा ओक्काक) त्यांचा पूर्वपुरुष आहे.

---

‘‘ရညော ခေါ ပန, အမ္ဗဋ္ဌ, ဩက္ကာကဿ ဒိသာ နာမ ဒါသီ အဟောသိ. သာ ကဏှံ နာမ ဇနေသိ. ဇာတော ကဏှော ပဗျာဟာသိ – ‘ဓောဝထ မံ, အမ္မ, နဟာပေထ မံ အမ္မ, ဣမသ္မာ မံ အသုစိသ္မာ ပရိမောစေထ, အတ္ထာယ ဝေါ ဘဝိဿာမီ’တိ. ယထာ ခေါ ပန အမ္ဗဋ္ဌ ဧတရဟိ မနုဿာ ပိသာစေ ဒိသွာ ‘ပိသာစာ’တိ သဉ္ဇာနန္တိ; ဧဝမေဝ ခေါ, အမ္ဗဋ္ဌ, တေန ခေါ ပန သမယေန မနုဿာ ပိသာစေ ‘ကဏှာ’တိ သဉ္ဇာနန္တိ. တေ ဧဝမာဟံသု – ‘အယံ ဇာတော ပဗျာဟာသိ, ကဏှော ဇာတော, ပိသာစော ဇာတော’တိ. တဒဂ္ဂေ ခေါ ပန, အမ္ဗဋ္ဌ ကဏှာယနာ ပညာယန္တိ, သော စ ကဏှာယနာနံ ပုဗ္ဗပုရိသော. ဣတိ ခေါ တေ[Pg.88], အမ္ဗဋ္ဌ, ပေါရာဏံ မာတာပေတ္တိကံ နာမဂေါတ္တံ အနုဿရတော အယျပုတ္တာ သကျာ ဘဝန္တိ, ဒါသိပုတ္တော တွမသိ သကျာန’’န္တိ.

अंबट्ठ, राजा ओक्काकची 'दिसा' नावाची एक दासी होती. तिने 'कण्ह' (काळा) नावाच्या पुत्राला जन्म दिला. जन्मताच तो कण्ह बोलू लागला – 'आई, मला धुवून काढ, आई, मला अंघोळ घाल, मला या अशुद्धतेतून मुक्त कर; मी तुझ्या कल्याणासाठी उपयुक्त ठरेन.' अंबट्ठ, ज्याप्रमाणे आजकाल लोक पिशाचांना पाहून 'पिशाच' म्हणून ओळखतात; त्याचप्रमाणे, अंबट्ठ, त्या काळी लोक पिशाचांना 'कण्ह' (काळे) म्हणून ओळखत असत. ते लोक असे म्हणाले – 'हा जन्मताच बोलू लागला, कण्ह जन्मला आहे, पिशाच जन्मला आहे!' अंबट्ठ, तेव्हापासूनच 'कण्हायन' (काण्हायन) वंश ओळखला जाऊ लागला, आणि तो कण्ह हा कण्हायन वंशाचा पूर्वपुरुष आहे. अशा प्रकारे, अंबट्ठ, जर तुझ्या माता-पित्यांच्या प्राचीन नाम-गोत्राचे स्मरण केले, तर शाक्य हे तुझे स्वामी (आर्यपुत्र) ठरतात आणि तू शाक्यांच्या दासीचा पुत्र आहेस.

---

၂၆၈. ဧဝံ ဝုတ္တေ, တေ မာဏဝကာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘မာ ဘဝံ ဂေါတမော အမ္ဗဋ္ဌံ အတိဗာဠှံ ဒါသိပုတ္တဝါဒေန နိမ္မာဒေသိ. သုဇာတော စ, ဘော ဂေါတမ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ, ကုလပုတ္တော စ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ, ဗဟုဿုတော စ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ, ကလျာဏဝါက္ကရဏော စ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ, ပဏ္ဍိတော စ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ, ပဟောတိ စ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ ဘောတာ ဂေါတမေန သဒ္ဓိံ အသ္မိံ ဝစနေ ပဋိမန္တေတု’’န္တိ.

२६८. असे म्हटले असता, ते तरुण ब्राह्मण (माणवक) भगवंतांना म्हणाले – 'आदरणीय गोतम, अंबट्ठ तरुणाला दासीपुत्र म्हणून अत्यंत हीन लेखू नका. हे गोतम, अंबट्ठ तरुण हा सुजात (उत्तम कुळात जन्मलेला) आहे, तो कुलीन आहे, तो बहुश्रुत आहे, तो मधुर भाषक आहे, तो पंडित आहे आणि तो या विषयावर आदरणीय गोतमांशी चर्चा करण्यास पूर्णपणे समर्थ आहे.'

---

၂၆၉. အထ ခေါ ဘဂဝါ တေ မာဏဝကေ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သစေ ခေါ တုမှာကံ မာဏဝကာနံ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဒုဇ္ဇာတော စ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ, အကုလပုတ္တော စ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ, အပ္ပဿုတော စ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ, အကလျာဏဝါက္ကရဏော စ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ, ဒုပ္ပညော စ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ, န စ ပဟောတိ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ သမဏေန ဂေါတမေန သဒ္ဓိံ အသ္မိံ ဝစနေ ပဋိမန္တေတု’န္တိ, တိဋ္ဌတု အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ, တုမှေ မယာ သဒ္ဓိံ မန္တဝှော အသ္မိံ ဝစနေ. သစေ ပန တုမှာကံ မာဏဝကာနံ ဧဝံ ဟောတိ – ‘သုဇာတော စ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ, ကုလပုတ္တော စ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ, ဗဟုဿုတော စ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ, ကလျာဏဝါက္ကရဏော စ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ, ပဏ္ဍိတော စ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ, ပဟောတိ စ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ သမဏေန ဂေါတမေန သဒ္ဓိံ အသ္မိံ ဝစနေ ပဋိမန္တေတု’န္တိ, တိဋ္ဌထ တုမှေ; အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ မယာ သဒ္ဓိံ ပဋိမန္တေတူ’’တိ.

२६९. तेव्हा भगवंत त्या तरुणांना म्हणाले – 'तरुणांनो, जर तुम्हाला असे वाटत असेल की – 'अंबट्ठ तरुण हा हीन कुळात जन्मलेला आहे, तो अकुलीन आहे, तो अल्पश्रुत आहे, तो अमधुर भाषक आहे, तो अल्पबुद्धी आहे आणि तो श्रमण गोतमांशी या विषयावर चर्चा करण्यास समर्थ नाही', तर अंबट्ठ तरुणाने बाजूला राहावे आणि तुम्ही माझ्याशी या विषयावर चर्चा करावी. पण जर तुम्हाला असे वाटत असेल की – 'अंबट्ठ तरुण हा सुजात आहे, कुलीन आहे, बहुश्रुत आहे, मधुर भाषक आहे, पंडित आहे आणि तो श्रमण गोतमांशी या विषयावर चर्चा करण्यास समर्थ आहे', तर तुम्ही शांत राहावे आणि अंबट्ठ तरुणाला माझ्याशी चर्चा करू द्यावी.'

---

‘‘သုဇာတော စ, ဘော ဂေါတမ, အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ, ကုလပုတ္တော စ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ, ဗဟုဿုတော စ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ, ကလျာဏဝါက္ကရဏော စ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ, ပဏ္ဍိတော စ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ, ပဟောတိ စ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ ဘောတာ ဂေါတမေန သဒ္ဓိံ အသ္မိံ ဝစနေ ပဋိမန္တေတုံ, တုဏှီ မယံ ဘဝိဿာမ, အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ ဘောတာ ဂေါတမေန သဒ္ဓိံ အသ္မိံ ဝစနေ ပဋိမန္တေတူ’’တိ.

'हे गोतम, अंबट्ठ तरुण हा सुजात आहे, कुलीन आहे, बहुश्रुत आहे, मधुर भाषक आहे, पंडित आहे आणि तो आदरणीय गोतमांशी या विषयावर चर्चा करण्यास समर्थ आहे. आम्ही शांत राहू, अंबट्ठ तरुणालाच आदरणीय गोतमांशी या विषयावर चर्चा करू द्यावी.'

---

၂၇၀. အထ ခေါ ဘဂဝါ အမ္ဗဋ္ဌံ မာဏဝံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အယံ ခေါ ပန တေ, အမ္ဗဋ္ဌ, သဟဓမ္မိကော ပဉှော အာဂစ္ဆတိ, အကာမာ ဗျာကာတဗ္ဗော. သစေ တွံ န ဗျာကရိဿသိ, အညေန ဝါ အညံ ပဋိစရိဿသိ, တုဏှီ ဝါ ဘဝိဿသိ, ပက္ကမိဿသိ [Pg.89] ဝါ ဧတ္ထေဝ တေ သတ္တဓာ မုဒ္ဓါ ဖလိဿတိ. တံ ကိံ မညသိ, အမ္ဗဋ္ဌ, ကိန္တိ တေ သုတံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဝုဒ္ဓါနံ မဟလ္လကာနံ အာစရိယပါစရိယာနံ ဘာသမာနာနံ ကုတောပဘုတိကာ ကဏှာယနာ, ကော စ ကဏှာယနာနံ ပုဗ္ဗပုရိသော’’တိ?

२७०. तेव्हा भगवंत अंबट्ठ तरुणाला म्हणाले – 'अंबट्ठ, आता तुझ्यासमोर एक न्याय्य व सकारण प्रश्न येत आहे, तुझी इच्छा नसली तरी तुला याचे उत्तर द्यावेच लागेल. जर तू उत्तर दिले नाहीस, किंवा विषयांतर करून टाळण्याचा प्रयत्न केलास, किंवा शांत राहिलास, किंवा इथून निघून गेलास, तर इथेच तुझ्या डोक्याचे सात तुकडे होतील. तुला काय वाटते, अंबट्ठ? तू वृद्ध, ज्येष्ठ आणि परंपरेने चालत आलेल्या आचार्य व आचार्यांच्या आचार्यांकडून काय ऐकले आहेस – कण्हायन वंशाची उत्पत्ती कोठून झाली आणि कण्हायन वंशाचा पूर्वपुरुष कोण होता?'

---

ဧဝံ ဝုတ္တေ, အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ တုဏှီ အဟောသိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ဘဂဝါ အမ္ဗဋ္ဌံ မာဏဝံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တံ ကိံ မညသိ, အမ္ဗဋ္ဌ, ကိန္တိ တေ သုတံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဝုဒ္ဓါနံ မဟလ္လကာနံ အာစရိယပါစရိယာနံ ဘာသမာနာနံ ကုတောပဘုတိကာ ကဏှာယနာ, ကော စ ကဏှာယနာနံ ပုဗ္ဗပုရိသော’’တိ? ဒုတိယမ္ပိ ခေါ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ တုဏှီ အဟောသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ အမ္ဗဋ္ဌံ မာဏဝံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဗျာကရောဟိ ဒါနိ အမ္ဗဋ္ဌ, န ဒါနိ, တေ တုဏှီဘာဝဿ ကာလော. ယော ခေါ, အမ္ဗဋ္ဌ, တထာဂတေန ယာဝတတိယကံ သဟဓမ္မိကံ ပဉှံ ပုဋ္ဌော န ဗျာကရောတိ, ဧတ္ထေဝဿ သတ္တဓာ မုဒ္ဓါ ဖလိဿတီ’’တိ.

असे विचारले असता, अंबट्ठ तरुण शांत राहिला. दुसऱ्यांदाही भगवंतांनी अंबट्ठ तरुणाला विचारले – 'तुला काय वाटते, अंबट्ठ? तू वृद्ध, ज्येष्ठ आणि परंपरेने चालत आलेल्या आचार्य व आचार्यांच्या आचार्यांकडून काय ऐकले आहेस – कण्हायन वंशाची उत्पत्ती कोठून झाली आणि कण्हायन वंशाचा पूर्वपुरुष कोण होता?' दुसऱ्यांदाही अंबट्ठ तरुण शांतच राहिला. तेव्हा भगवंत अंबट्ठ तरुणाला म्हणाले – 'अंबट्ठ, आता उत्तर दे, आता तुझी शांत राहण्याची वेळ नाही. अंबट्ठ, ज्या कोणाला तथागतांनी तिसऱ्यांदा न्याय्य व सकारण प्रश्न विचारला असता तो उत्तर देत नाही, त्याच्या डोक्याचे इथेच सात तुकडे होतात.'

---

၂၇၁. တေန ခေါ ပန သမယေန ဝဇိရပါဏီ ယက္ခော မဟန္တံ အယောကူဋံ အာဒါယ အာဒိတ္တံ သမ္ပဇ္ဇလိတံ သဇောတိဘူတံ အမ္ဗဋ္ဌဿ မာဏဝဿ ဥပရိ ဝေဟာသံ ဌိတော ဟောတိ – ‘‘သစာယံ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ ဘဂဝတာ ယာဝတတိယကံ သဟဓမ္မိကံ ပဉှံ ပုဋ္ဌော န ဗျာကရိဿတိ, ဧတ္ထေဝဿ သတ္တဓာ မုဒ္ဓံ ဖာလေဿာမီ’’တိ. တံ ခေါ ပန ဝဇိရပါဏိံ ယက္ခံ ဘဂဝါ စေဝ ပဿတိ အမ္ဗဋ္ဌော စ မာဏဝေါ.

२७१. त्याच वेळी, वज्रपाणी यक्ष हातात एक मोठा, धगधगता, प्रज्वलित आणि प्रकाशमान लोखंडी हातोडा (अयोकुट) घेऊन अंबट्ठ तरुणाच्या वर आकाशात उभा राहिला आणि विचार करू लागला – 'जर या अंबट्ठ तरुणाने भगवंतांनी तिसऱ्यांदा विचारलेल्या न्याय्य व सकारण प्रश्नाचे उत्तर दिले नाही, तर मी इथेच याच्या डोक्याचे सात तुकडे करीन.' त्या वज्रपाणी यक्षाला केवळ भगवंत आणि अंबट्ठ तरुणच पाहू शकत होते.

---

၂၇၂. အထ ခေါ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ ဘီတော သံဝိဂ္ဂေါ လောမဟဋ္ဌဇာတော ဘဂဝန္တံယေဝ တာဏံ ဂဝေသီ ဘဂဝန္တံယေဝ လေဏံ ဂဝေသီ ဘဂဝန္တံယေဝ သရဏံ ဂဝေသီ – ဥပနိသီဒိတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိမေတံ ဘဝံ ဂေါတမော အာဟ? ပုနဘဝံ ဂေါတမော ဗြဝိတူ’’တိ.

२७२. तेव्हा अंबट्ठ तरुण अत्यंत भयभीत झाला, थरथर कापू लागला आणि त्याचे अंगावर शहारे आले. तो भगवंतांकडेच आपले रक्षण, आश्रय आणि शरण शोधू लागला. तो भगवंतांच्या अगदी जवळ येऊन बसला आणि म्हणाला – 'आदरणीय गोतम काय म्हणाले? आदरणीय गोतमांनी ते पुन्हा सांगावे.'

---

‘‘တံ ကိံ မညသိ, အမ္ဗဋ္ဌ, ကိန္တိ တေ သုတံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဝုဒ္ဓါနံ မဟလ္လကာနံ အာစရိယပါစရိယာနံ ဘာသမာနာနံ ကုတောပဘုတိကာ ကဏှာယနာ, ကော စ ကဏှာယနာနံ ပုဗ္ဗပုရိသော’’တိ? ‘‘ဧဝမေဝ မေ, ဘော ဂေါတမ, သုတံ ယထေဝ ဘဝံ ဂေါတမော အာဟ. တတောပဘုတိကာ ကဏှာယနာ; သော စ ကဏှာယနာနံ ပုဗ္ဗပုရိသော’’တိ.

'तुला काय वाटते, अंबट्ठ? तू वृद्ध, ज्येष्ठ आणि परंपरेने चालत आलेल्या आचार्य व आचार्यांच्या आचार्यांकडून काय ऐकले आहेस – कण्हायन वंशाची उत्पत्ती कोठून झाली आणि कण्हायन वंशाचा पूर्वपुरुष कोण होता?' 'हे गोतम, आदरणीय गोतमांनी जसे सांगितले, तसेच मी ऐकले आहे. तिथूनच कण्हायन वंशाची उत्पत्ती झाली आणि तोच कण्हायन वंशाचा पूर्वपुरुष होता.'

---

အမ္ဗဋ္ဌဝံသကထာ

अंबट्ठ वंश कथा

---

၂၇၃. ဧဝံ [Pg.90] ဝုတ္တေ, တေ မာဏဝကာ ဥန္နာဒိနော ဥစ္စာသဒ္ဒမဟာသဒ္ဒါ အဟေသုံ – ‘‘ဒုဇ္ဇာတော ကိရ, ဘော, အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ; အကုလပုတ္တော ကိရ, ဘော, အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ; ဒါသိပုတ္တော ကိရ, ဘော, အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ သကျာနံ. အယျပုတ္တာ ကိရ, ဘော, အမ္ဗဋ္ဌဿ မာဏဝဿ သကျာ ဘဝန္တိ. ဓမ္မဝါဒိံယေဝ ကိရ မယံ သမဏံ ဂေါတမံ အပသာဒေတဗ္ဗံ အမညိမှာ’’တိ.

२७३. असे म्हटले असता, ते तरुण माणवक मोठ्याने ओरडत आणि गोंगाट करत म्हणाले— “अरे मित्रांनो, अंबट्ठ तरुण तर हीन कुळात जन्मलेला आहे; अरे मित्रांनो, अंबट्ठ तरुण तर कुलहीन आहे; अरे मित्रांनो, अंबट्ठ तरुण तर शाक्यांच्या दासीचा मुलगा आहे. शाक्य तर अंबट्ठ तरुणाचे स्वामी आहेत. आम्ही तर सत्य बोलणाऱ्या श्रमण गोतमांचा विनाकारण अपमान केला असे आम्हाला वाटते.”

---

၂၇၄. အထ ခေါ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘‘အတိဗာဠှံ ခေါ ဣမေ မာဏဝကာ အမ္ဗဋ္ဌံ မာဏဝံ ဒါသိပုတ္တဝါဒေန နိမ္မာဒေန္တိ, ယံနူနာဟံ ပရိမောစေယျ’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တေ မာဏဝကေ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မာ ခေါ တုမှေ, မာဏဝကာ, အမ္ဗဋ္ဌံ မာဏဝံ အတိဗာဠှံ ဒါသိပုတ္တဝါဒေန နိမ္မာဒေထ. ဥဠာရော သော ကဏှော ဣသိ အဟောသိ. သော ဒက္ခိဏဇနပဒံ ဂန္တွာ ဗြဟ္မမန္တေ အဓီယိတွာ ရာဇာနံ ဩက္ကာကံ ဥပသင်္ကမိတွာ မဒ္ဒရူပိံ ဓီတရံ ယာစိ. တဿ ရာဇာ ဩက္ကာကော – ‘ကော နေဝံ ရေ အယံ မယှံ ဒါသိပုတ္တော သမာနော မဒ္ဒရူပိံ ဓီတရံ ယာစတီ’’’ တိ, ကုပိတော အနတ္တမနော ခုရပ္ပံ သန္နယှိ. သော တံ ခုရပ္ပံ နေဝ အသက္ခိ မုဉ္စိတုံ, နော ပဋိသံဟရိတုံ.

२७४. तेव्हा भगवंतांच्या मनात असा विचार आला— “हे तरुण अंबट्ठ तरुणाला दासीपुत्र म्हणून अत्यंत अपमानित करत आहेत. मी त्याला यातून मुक्त केले तर बरे होईल.” मग भगवंतांनी त्या तरुणांना असे म्हटले— “तरुणांनो, तुम्ही अंबट्ठ तरुणाला दासीपुत्र म्हणून अत्यंत अपमानित करू नका. तो कण्ह एक महान ऋषी होता. तो दक्षिण जनपदात गेला, तेथे त्याने ब्रह्ममंत्रांचे अध्ययन केले आणि राजा ओक्काक याच्याकडे जाऊन त्याची रूपवती कन्या मद्दरूपी हिची मागणी केली. त्यावर राजा ओक्काक संतप्त व अप्रसन्न होऊन म्हणाला— ‘अरे, हा माझ्या दासीचा मुलगा असूनही माझी रूपवती कन्या मद्दरूपी हिची मागणी कशी काय करतो?’ आणि त्याने क्रोधाने धनुष्याला बाण जोडला. परंतु, तो तो बाण सोडूही शकला नाही आणि मागे घेऊही शकला नाही.”

---

‘‘အထ ခေါ, မာဏဝကာ, အမစ္စာ ပါရိသဇ္ဇာ ကဏှံ ဣသိံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစုံ – ‘သောတ္ထိ, ဘဒ္ဒန္တေ, ဟောတု ရညော; သောတ္ထိ, ဘဒ္ဒန္တေ, ဟောတု ရညော’တိ. ‘သောတ္ထိ ဘဝိဿတိ ရညော, အပိ စ ရာဇာ ယဒိ အဓော ခုရပ္ပံ မုဉ္စိဿတိ, ယာဝတာ ရညော ဝိဇိတံ, ဧတ္တာဝတာ ပထဝီ ဥန္ဒြိယိဿတီ’တိ. ‘သောတ္ထိ, ဘဒ္ဒန္တေ, ဟောတု ရညော, သောတ္ထိ ဇနပဒဿာ’တိ. ‘သောတ္ထိ ဘဝိဿတိ ရညော, သောတ္ထိ ဇနပဒဿ, အပိ စ ရာဇာ ယဒိ ဥဒ္ဓံ ခုရပ္ပံ မုဉ္စိဿတိ, ယာဝတာ ရညော ဝိဇိတံ, ဧတ္တာဝတာ သတ္တ ဝဿာနိ ဒေဝေါ န ဝဿိဿတီ’တိ. ‘သောတ္ထိ, ဘဒ္ဒန္တေ, ဟောတု ရညော သောတ္ထိ ဇနပဒဿ ဒေဝေါ စ ဝဿတူ’တိ. ‘သောတ္ထိ ဘဝိဿတိ ရညော သောတ္ထိ ဇနပဒဿ ဒေဝေါ စ ဝဿိဿတိ, အပိ စ ရာဇာ ဇေဋ္ဌကုမာရေ ခုရပ္ပံ ပတိဋ္ဌာပေတု, သောတ္ထိ ကုမာရော ပလ္လောမော ဘဝိဿတီ’တိ. အထ ခေါ, မာဏဝကာ, အမစ္စာ ဩက္ကာကဿ အာရောစေသုံ – ‘ဩက္ကာကော ဇေဋ္ဌကုမာရေ ခုရပ္ပံ ပတိဋ္ဌာပေတု. သောတ္ထိ ကုမာရော ပလ္လောမော ဘဝိဿတီ’တိ. အထ ခေါ ရာဇာ ဩက္ကာကော ဇေဋ္ဌကုမာရေ ခုရပ္ပံ ပတိဋ္ဌပေသိ, သောတ္ထိ ကုမာရော ပလ္လောမော [Pg.91] သမဘဝိ. အထ ခေါ တဿ ရာဇာ ဩက္ကာကော ဘီတော သံဝိဂ္ဂေါ လောမဟဋ္ဌဇာတော ဗြဟ္မဒဏ္ဍေန တဇ္ဇိတော မဒ္ဒရူပိံ ဓီတရံ အဒါသိ. မာ ခေါ တုမှေ, မာဏဝကာ, အမ္ဗဋ္ဌံ မာဏဝံ အတိဗာဠှံ ဒါသိပုတ္တဝါဒေန နိမ္မာဒေထ, ဥဠာရော သော ကဏှော ဣသိ အဟောသီ’’တိ.

“त्यानंतर, तरुणांनो, अमात्य आणि दरबारी कण्ह ऋषींकडे गेले आणि म्हणाले— ‘भदंत, राजाचे कल्याण असो! भदंत, राजाचे कल्याण असो!’ ‘राजाचे कल्याण होईल, परंतु जर राजाने बाण खाली सोडला, तर त्याच्या राज्याच्या सीमेपर्यंतची सर्व पृथ्वी विदीर्ण होईल.’ ‘भदंत, राजाचे कल्याण असो आणि जनपदाचे कल्याण असो!’ ‘राजाचे आणि जनपदाचे कल्याण होईल, परंतु जर राजाने बाण वर आकाशात सोडला, तर त्याच्या राज्याच्या सीमेपर्यंत सात वर्षे पाऊस पडणार नाही.’ ‘भदंत, राजाचे कल्याण असो, जनपदाचे कल्याण असो आणि पाऊसही पडू दे!’ ‘राजाचे आणि जनपदाचे कल्याण होईल आणि पाऊसही पडेल, परंतु राजाने हा बाण आपल्या ज्येष्ठ पुत्रावर रोखावा; तो राजकुमार सुरक्षित आणि निरोगी राहील.’ त्यानंतर, तरुणांनो, अमात्यांनी राजा ओक्काकला सांगितले— ‘महाराज ओक्काक यांनी बाण ज्येष्ठ पुत्रावर रोखावा. राजकुमार सुरक्षित आणि निरोगी राहील.’ तेव्हा राजा ओक्काकने बाण ज्येष्ठ पुत्रावर रोखला, आणि राजकुमार सुरक्षित व निरोगी राहिला. त्यानंतर राजा ओक्काक अत्यंत भयभीत, व्याकुळ व रोमांचित झाला आणि ब्रह्मदंडाच्या भयाने त्याने आपली कन्या मद्दरूपी त्या ऋषीला दिली. म्हणून, तरुणांनो, तुम्ही अंबट्ठ तरुणाला दासीपुत्र म्हणून अत्यंत अपमानित करू नका. तो कण्ह एक महान ऋषी होता.”

---

ခတ္တိယသေဋ္ဌဘာဝေါ

क्षत्रियांची श्रेष्ठता

---

၂၇၅. အထ ခေါ ဘဂဝါ အမ္ဗဋ္ဌံ မာဏဝံ အာမန္တေသိ – ‘‘တံ ကိံ မညသိ, အမ္ဗဋ္ဌ, ဣဓ ခတ္တိယကုမာရော ဗြာဟ္မဏကညာယ သဒ္ဓိံ သံဝါသံ ကပ္ပေယျ, တေသံ သံဝါသမနွာယ ပုတ္တော ဇာယေထ. ယော သော ခတ္တိယကုမာရေန ဗြာဟ္မဏကညာယ ပုတ္တော ဥပ္ပန္နော, အပိ နု သော လဘေထ ဗြာဟ္မဏေသု အာသနံ ဝါ ဥဒကံ ဝါ’’တိ? ‘‘လဘေထ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘အပိနု နံ ဗြာဟ္မဏာ ဘောဇေယျုံ သဒ္ဓေ ဝါ ထာလိပါကေ ဝါ ယညေ ဝါ ပါဟုနေ ဝါ’’တိ? ‘‘ဘောဇေယျုံ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘အပိနု နံ ဗြာဟ္မဏာ မန္တေ ဝါစေယျုံ ဝါ နော ဝါ’’တိ? ‘‘ဝါစေယျုံ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘အပိနုဿ ဣတ္ထီသု အာဝဋံ ဝါ အဿ အနာဝဋံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနာဝဋံ ဟိဿ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘အပိနု နံ ခတ္တိယာ ခတ္တိယာဘိသေကေန အဘိသိဉ္စေယျု’’န္တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘မာတိတော ဟိ, ဘော ဂေါတမ, အနုပပန္နော’’တိ.

२७५. त्यानंतर भगवंतांनी अंबट्ठ तरुणाला विचारले— “अंबट्ठ, तुला काय वाटते? समजा, एखाद्या क्षत्रिय तरुणाने ब्राह्मण कन्येशी विवाह केला आणि त्यांच्या संयोगातून एक मुलगा जन्माला आला. त्या क्षत्रिय तरुण आणि ब्राह्मण कन्येपासून जन्माला आलेल्या मुलाला ब्राह्मणांमध्ये आसन आणि पाणी मिळेल का?” “मिळेल, हे गोतमा.” “ब्राह्मण त्याला श्राद्धभोजनात, स्थालीपाक भोजनात, यज्ञभोजनात किंवा अतिथीभोजनात अग्रभोजन देतील का?” “देतील, हे गोतमा.” “ब्राह्मण त्याला मंत्र शिकवतील का?” “शिकवतील, हे गोतमा.” “ब्राह्मण त्याला आपल्या कन्यांशी विवाह करण्यापासून रोखतील का?” “नाही रोखणार, हे गोतमा.” “परंतु, क्षत्रिय त्याला क्षत्रिय-राज्याभिषेकाने अभिषिक्त करतील का?” “नाही, हे गोतमा.” “ते कशामुळे?” “कारण, हे गोतमा, तो आईच्या बाजूने क्षत्रिय कुळातील नाही.”

---

‘‘တံ ကိံ မညသိ, အမ္ဗဋ္ဌ, ဣဓ ဗြာဟ္မဏကုမာရော ခတ္တိယကညာယ သဒ္ဓိံ သံဝါသံ ကပ္ပေယျ, တေသံ သံဝါသမနွာယ ပုတ္တော ဇာယေထ. ယော သော ဗြာဟ္မဏကုမာရေန ခတ္တိယကညာယ ပုတ္တော ဥပ္ပန္နော, အပိနု သော လဘေထ ဗြာဟ္မဏေသု အာသနံ ဝါ ဥဒကံ ဝါ’’တိ? ‘‘လဘေထ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘အပိနု နံ ဗြာဟ္မဏာ ဘောဇေယျုံ သဒ္ဓေ ဝါ ထာလိပါကေ ဝါ ယညေ ဝါ ပါဟုနေ ဝါ’’တိ? ‘‘ဘောဇေယျုံ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘အပိနု နံ ဗြာဟ္မဏာ မန္တေ ဝါစေယျုံ ဝါ နော ဝါ’’တိ? ‘‘ဝါစေယျုံ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘အပိနုဿ ဣတ္ထီသု အာဝဋံ ဝါ အဿ အနာဝဋံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနာဝဋံ ဟိဿ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘အပိနု နံ ခတ္တိယာ ခတ္တိယာဘိသေကေန အဘိသိဉ္စေယျု’’န္တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘ပိတိတော ဟိ, ဘော ဂေါတမ, အနုပပန္နော’’တိ.

“अंबट्ठ, तुला काय वाटते? समजा, एखाद्या ब्राह्मण तरुणाने क्षत्रिय कन्येशी विवाह केला आणि त्यांच्या संयोगातून एक मुलगा जन्माला आला. त्या ब्राह्मण तरुण आणि क्षत्रिय कन्येपासून जन्माला आलेल्या मुलाला ब्राह्मणांमध्ये आसन आणि पाणी मिळेल का?” “मिळेल, हे गोतमा.” “ब्राह्मण त्याला श्राद्धभोजनात, स्थालीपाक भोजनात, यज्ञभोजनात किंवा अतिथीभोजनात अग्रभोजन देतील का?” “देतील, हे गोतमा.” “ब्राह्मण त्याला मंत्र शिकवतील का?” “शिकवतील, हे गोतमा.” “ब्राह्मण त्याला आपल्या कन्यांशी विवाह करण्यापासून रोखतील का?” “नाही रोखणार, हे गोतमा.” “परंतु, क्षत्रिय त्याला क्षत्रिय-राज्याभिषेकाने अभिषिक्त करतील का?” “नाही, हे गोतमा.” “ते कशामुळे?” “कारण, हे गोतमा, तो वडिलांच्या बाजूने क्षत्रिय कुळातील नाही.”

---

၂၇၆. ‘‘ဣတိ ခေါ, အမ္ဗဋ္ဌ, ဣတ္ထိယာ ဝါ ဣတ္ထိံ ကရိတွာ ပုရိသေန ဝါ ပုရိသံ ကရိတွာ ခတ္တိယာဝ သေဋ္ဌာ, ဟီနာ ဗြာဟ္မဏာ. တံ ကိံ မညသိ, အမ္ဗဋ္ဌ, ဣဓ ဗြာဟ္မဏာ ဗြာဟ္မဏံ ကိသ္မိဉ္စိဒေဝ ပကရဏေ ခုရမုဏ္ဍံ ကရိတွာ ဘဿပုဋေန [Pg.92] ဝဓိတွာ ရဋ္ဌာ ဝါ နဂရာ ဝါ ပဗ္ဗာဇေယျုံ. အပိနု သော လဘေထ ဗြာဟ္မဏေသု အာသနံ ဝါ ဥဒကံ ဝါ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘အပိနု နံ ဗြာဟ္မဏာ ဘောဇေယျုံ သဒ္ဓေ ဝါ ထာလိပါကေ ဝါ ယညေ ဝါ ပါဟုနေ ဝါ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘အပိနု နံ ဗြာဟ္မဏာ မန္တေ ဝါစေယျုံ ဝါ နော ဝါ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘အပိနုဿ ဣတ္ထီသု အာဝဋံ ဝါ အဿ အနာဝဋံ ဝါ’’တိ? ‘‘အာဝဋံ ဟိဿ, ဘော ဂေါတမ’’.

२७६. “अशा प्रकारे, अंबट्ठ, स्त्रीची स्त्रीशी तुलना केली किंवा पुरुषाची पुरुषाशी तुलना केली, तरी क्षत्रियच श्रेष्ठ ठरतात आणि ब्राह्मण कनिष्ठ ठरतात. अंबट्ठ, तुला काय वाटते? समजा, ब्राह्मणांनी एखाद्या ब्राह्मणाला काही अपराधाबद्दल त्याचे डोके मुंडण करून, त्याच्या डोक्यावर राखेचे गाठोडे मारून, त्याला देशातून किंवा नगरातून हद्दपार केले. तर त्याला ब्राह्मणांमध्ये आसन आणि पाणी मिळेल का?” “नाही मिळणार, हे गोतमा.” “ब्राह्मण त्याला श्राद्धभोजनात, स्थालीपाक भोजनात, यज्ञभोजनात किंवा अतिथीभोजनात अग्रभोजन देतील का?” “नाही देणार, हे गोतमा.” “ब्राह्मण त्याला मंत्र शिकवतील का?” “नाही शिकवणार, हे गोतमा.” “ब्राह्मण त्याला आपल्या कन्यांशी विवाह करण्यापासून रोखतील का?” “रोखतील, हे गोतमा.”

---

‘‘တံ ကိံ မညသိ, အမ္ဗဋ္ဌ, ဣဓ ခတ္တိယာ ခတ္တိယံ ကိသ္မိဉ္စိဒေဝ ပကရဏေ ခုရမုဏ္ဍံ ကရိတွာ ဘဿပုဋေန ဝဓိတွာ ရဋ္ဌာ ဝါ နဂရာ ဝါ ပဗ္ဗာဇေယျုံ. အပိနု သော လဘေထ ဗြာဟ္မဏေသု အာသနံ ဝါ ဥဒကံ ဝါ’’တိ? ‘‘လဘေထ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘အပိနု နံ ဗြာဟ္မဏာ ဘောဇေယျုံ သဒ္ဓေ ဝါ ထာလိပါကေ ဝါ ယညေ ဝါ ပါဟုနေ ဝါ’’တိ? ‘‘ဘောဇေယျုံ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘အပိနု နံ ဗြာဟ္မဏာ မန္တေ ဝါစေယျုံ ဝါ နော ဝါ’’တိ? ‘‘ဝါစေယျုံ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘အပိနုဿ ဣတ္ထီသု အာဝဋံ ဝါ အဿ အနာဝဋံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနာဝဋံ ဟိဿ, ဘော ဂေါတမ’’.

“अंबट्ठ, तुला काय वाटते? समजा, क्षत्रियांनी एखाद्या क्षत्रियाला काही अपराधाबद्दल त्याचे डोके मुंडण करून, त्याच्या डोक्यावर राखेचे गाठोडे मारून, त्याला देशातून किंवा नगरातून हद्दपार केले. तर त्याला ब्राह्मणांमध्ये आसन आणि पाणी मिळेल का?” “मिळेल, हे गोतमा.” “ब्राह्मण त्याला श्राद्धभोजनात, स्थालीपाक भोजनात, यज्ञभोजनात किंवा अतिथीभोजनात अग्रभोजन देतील का?” “देतील, हे गोतमा.” “ब्राह्मण त्याला मंत्र शिकवतील का?” “शिकवतील, हे गोतमा.” “ब्राह्मण त्याला आपल्या कन्यांशी विवाह करण्यापासून रोखतील का?” “नाही रोखणार, हे गोतमा.”

---

၂၇၇. ‘‘ဧတ္တာဝတာ ခေါ, အမ္ဗဋ္ဌ, ခတ္တိယော ပရမနိဟီနတံ ပတ္တော ဟောတိ, ယဒေဝ နံ ခတ္တိယာ ခုရမုဏ္ဍံ ကရိတွာ ဘဿပုဋေန ဝဓိတွာ ရဋ္ဌာ ဝါ နဂရာ ဝါ ပဗ္ဗာဇေန္တိ. ဣတိ ခေါ, အမ္ဗဋ္ဌ, ယဒါ ခတ္တိယော ပရမနိဟီနတံ ပတ္တော ဟောတိ, တဒါပိ ခတ္တိယာဝ သေဋ္ဌာ, ဟီနာ ဗြာဟ္မဏာ. ဗြဟ္မုနာ ပေသာ, အမ္ဗဋ္ဌ, သနင်္ကုမာရေန ဂါထာ ဘာသိတာ –

२७७. “हे अंबट्ठ, जेव्हा क्षत्रिय इतर क्षत्रियांकडून त्याचे डोके मुंडवून, त्याच्या डोक्यावर राख फेकून, त्याला देशातून किंवा नगरातून हाकलून लावले जाते, तेव्हा तो अत्यंत हीन (अपमानित) अवस्थेला प्राप्त होतो. पण हे अंबट्ठ, जेव्हा एखादा क्षत्रिय अशा अत्यंत हीन अवस्थेला प्राप्त झालेला असतो, तेव्हाही क्षत्रियच श्रेष्ठ ठरतात आणि ब्राह्मण कनिष्ठ (हीन) ठरतात. हे अंबट्ठ, सनंकुमार ब्रह्मदेवाने ही गाथा म्हटली आहे –

---

‘ခတ္တိယော သေဋ္ဌော ဇနေတသ္မိံ,ယေ ဂေါတ္တပဋိသာရိနော;

ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော,သော သေဋ္ဌော ဒေဝမာနုသေ’တိ.

‘जे लोक गोत्राचा (कुळाचा) अभिमान बाळगतात, त्या लोकांमध्ये क्षत्रिय श्रेष्ठ आहे; परंतु जो विद्या आणि चरणाने (ज्ञानाने व शील-आचरणाने) संपन्न आहे, तो देव आणि मनुष्यांमध्ये श्रेष्ठ आहे.’

---

‘‘သာ ခေါ ပနေသာ, အမ္ဗဋ္ဌ, ဗြဟ္မုနာ သနင်္ကုမာရေန ဂါထာ သုဂီတာ နော ဒုဂ္ဂီတာ, သုဘာသိတာ နော ဒုဗ္ဘာသိတာ, အတ္ထသံဟိတာ နော အနတ္ထသံဟိတာ, အနုမတာ မယာ. အဟမ္ပိ ဟိ, အမ္ဗဋ္ဌ, ဧဝံ ဝဒါမိ –

“हे अंबट्ठ, सनंकुमार ब्रह्मदेवाने ही गाथा सुगीत (चांगल्या प्रकारे गायली) आहे, दुर्गीत नाही; सुभाषित (चांगल्या प्रकारे म्हटली) आहे, दुभाषित नाही; ती अर्थयुक्त (कल्याणकारी) आहे, अनर्थयुक्त नाही. मलाही ती संमत आहे. हे अंबट्ठ, मीसुद्धा असेच म्हणतो –

---

‘ခတ္တိယော [Pg.93] သေဋ္ဌော ဇနေတသ္မိံ,ယေ ဂေါတ္တပဋိသာရိနော;

ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော,သော သေဋ္ဌော ဒေဝမာနုသေ’တိ.

‘जे लोक गोत्राचा (कुळाचा) अभिमान बाळगतात, त्या लोकांमध्ये क्षत्रिय श्रेष्ठ आहे; परंतु जो विद्या आणि चरणाने (ज्ञानाने व शील-आचरणाने) संपन्न आहे, तो देव आणि मनुष्यांमध्ये श्रेष्ठ आहे.’

---

ဘာဏဝါရော ပဌမော.

प्रथम भाणवार समाप्त.

---

ဝိဇ္ဇာစရဏကထာ

विद्या-चरण कथा

---

၂၇၈. ‘‘ကတမံ ပန တံ, ဘော ဂေါတမ, စရဏံ, ကတမာ စ ပန သာ ဝိဇ္ဇာ’’တိ? ‘‘န ခေါ, အမ္ဗဋ္ဌ, အနုတ္တရာယ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပဒါယ ဇာတိဝါဒေါ ဝါ ဝုစ္စတိ, ဂေါတ္တဝါဒေါ ဝါ ဝုစ္စတိ, မာနဝါဒေါ ဝါ ဝုစ္စတိ – ‘အရဟသိ ဝါ မံ တွံ, န ဝါ မံ တွံ အရဟသီ’တိ. ယတ္ထ ခေါ, အမ္ဗဋ္ဌ, အာဝါဟော ဝါ ဟောတိ, ဝိဝါဟော ဝါ ဟောတိ, အာဝါဟဝိဝါဟော ဝါ ဟောတိ, ဧတ္ထေတံ ဝုစ္စတိ ဇာတိဝါဒေါ ဝါ ဣတိပိ ဂေါတ္တဝါဒေါ ဝါ ဣတိပိ မာနဝါဒေါ ဝါ ဣတိပိ – ‘အရဟသိ ဝါ မံ တွံ, န ဝါ မံ တွံ အရဟသီ’တိ. ယေ ဟိ ကေစိ အမ္ဗဋ္ဌ ဇာတိဝါဒဝိနိဗဒ္ဓါ ဝါ ဂေါတ္တဝါဒဝိနိဗဒ္ဓါ ဝါ မာနဝါဒဝိနိဗဒ္ဓါ ဝါ အာဝါဟဝိဝါဟဝိနိဗဒ္ဓါ ဝါ, အာရကာ တေ အနုတ္တရာယ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပဒါယ. ပဟာယ ခေါ, အမ္ဗဋ္ဌ, ဇာတိဝါဒဝိနိဗဒ္ဓဉ္စ ဂေါတ္တဝါဒဝိနိဗဒ္ဓဉ္စ မာနဝါဒဝိနိဗဒ္ဓဉ္စ အာဝါဟဝိဝါဟဝိနိဗဒ္ဓဉ္စ အနုတ္တရာယ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပဒါယ သစ္ဆိကိရိယာ ဟောတီ’’တိ.

२७८. “पण हे गौतम, ते ‘चरण’ (आचरण) कोणते आणि ती ‘विद्या’ (ज्ञान) कोणती?” “हे अंबट्ठ, अनुत्तर (सर्वश्रेष्ठ) विद्या-चरण संपदेमध्ये जातीचा वाद (जातीचा उल्लेख), गोत्राचा वाद किंवा मानाचा (अभिमानाचा) वाद केला जात नाही की—‘तू माझ्या योग्य आहेस किंवा तू माझ्या योग्य नाहीस.’ हे अंबट्ठ, जिथे मुली देणे (आवाह), मुली घेणे (विवाह) किंवा देणे-घेणे (आवाह-विवाह) होते, तिथेच हा जातीचा वाद, गोत्राचा वाद किंवा मानाचा वाद केला जातो की—‘तू माझ्या योग्य आहेस किंवा तू माझ्या योग्य नाहीस.’ हे अंबट्ठ, जे कोणी जातीच्या वादात, गोत्राच्या वादात, मानाच्या वादात किंवा आवाह-विवाहाच्या बंधनात अडकलेले आहेत, ते या अनुत्तर विद्या-चरण संपदेपासून खूप दूर आहेत. हे अंबट्ठ, जातीचा वाद, गोत्राचा वाद, मानाचा वाद आणि आवाह-विवाहाचे बंधन सोडून दिल्यानंतरच अनुत्तर विद्या-चरण संपदेचा साक्षात्कार होतो।”

---

၂၇၉. ‘‘ကတမံ ပန တံ, ဘော ဂေါတမ, စရဏံ, ကတမာ စ သာ ဝိဇ္ဇာ’’တိ? ‘‘ဣဓ, အမ္ဗဋ္ဌ, တထာဂတော လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ. သော ဣမံ လောကံ သဒေဝကံ သမာရကံ သဗြဟ္မကံ သဿမဏဗြာဟ္မဏိံ ပဇံ သဒေဝမနုဿံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေတိ. သော ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ. တံ ဓမ္မံ သုဏာတိ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ အညတရသ္မိံ ဝါ ကုလေ ပစ္စာဇာတော. သော တံ ဓမ္မံ သုတွာ တထာဂတေ [Pg.94] သဒ္ဓံ ပဋိလဘတိ. သော တေန သဒ္ဓါပဋိလာဘေန သမန္နာဂတော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ…ပေ… (ယထာ ၁၉၁ အာဒယော အနုစ္ဆေဒါ, ဧဝံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ).…

२७९. “पण हे गौतम, ते ‘चरण’ कोणते आणि ती ‘विद्या’ कोणती?” “हे अंबट्ठ, या जगात तथागत उत्पन्न होतात, जे अर्हत, सम्यक्संबुद्ध, विद्या-चरण संपन्न, सुगत, लोकविदू, अनुत्तर पुरुषदम्यसारथी, देव आणि मनुष्यांचे शास्ता, बुद्ध आणि भगवान आहेत. ते देव, मार आणि ब्रह्मासहित या लोकाला, श्रमण-ब्राह्मण, राजे आणि प्रजेसहित या सृष्टीला स्वतःच्या अभिज्ञेने (विशेष ज्ञानाने) जाणून आणि साक्षात्कृत करून उपदेशितात. ते आदि-कल्याणकारी, मध्य-कल्याणकारी आणि अंत-कल्याणकारी, अर्थयुक्त व व्यंजनयुक्त (स्पष्ट शब्दांनी युक्त), परिपूर्ण आणि अत्यंत शुद्ध अशा ब्रह्मचर्याचे प्रकाशन करतात. तो धम्म एखादा गृहपती, गृहपतीचा पुत्र किंवा इतर कोणत्याही कुळात जन्मलेला मनुष्य ऐकतो. तो धम्म ऐकून त्याचा तथागतांवर श्रद्धाभाव निर्माण होतो. तो या श्रद्धेने युक्त होऊन असा विचार करतो... (सामञ्ञफल सुत्ताप्रमाणे सविस्तर जाणावे)…”

---

‘‘သော ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ, ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ, သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ…ပေ… ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ စရဏသ္မိံ.

“तो कामभोगांपासून अलिप्त होऊन, अकुशल धर्मांपासून अलिप्त होऊन, वितर्क आणि विचारांसह, विवेकापासून (अलिप्ततेपासून) उत्पन्न झालेल्या प्रीती व सुखाने युक्त अशा पहिल्या ध्यानाचा (प्रथम ध्यान) लाभ घेऊन विहरतो... हे देखील त्याचे ‘चरण’ (आचरण) आहे.”

---

‘‘ပုန စပရံ, အမ္ဗဋ္ဌ, ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ…ပေ… ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ စရဏသ္မိံ.

“पुन्हा, हे अंबट्ठ, तो भिक्खू वितर्क आणि विचारांच्या शमनामुळे, अध्यात्मिक प्रसन्नता आणि चित्ताची एकाग्रता असलेल्या, वितर्कविरहित, विचारविरहित, समाधीपासून उत्पन्न झालेल्या प्रीती व सुखाने युक्त अशा दुसऱ्या ध्यानाचा (द्वितीय ध्यान) लाभ घेऊन विहरतो... हे देखील त्याचे ‘चरण’ आहे.”

---

‘‘ပုန စပရံ, အမ္ဗဋ္ဌ, ဘိက္ခု ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရတိ သတော စ သမ္ပဇာနော, သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတိ, ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ – ‘‘ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီ’တိ, တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ…ပေ… ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ စရဏသ္မိံ.

“पुन्हा, हे अंबट्ठ, तो भिक्खू प्रीतीचाही विराग झाल्यामुळे उपेक्षक (तटस्थ) राहून विहरतो, आणि स्मृती व संप्रजननाने (जागृततेने) युक्त होऊन शरीराने सुखाचा अनुभव घेतो, ज्याबद्दल आर्य म्हणतात—‘उपेक्षक, स्मृतिमान आणि सुखविहारी’—अशा तिसऱ्या ध्यानाचा (तृतीय ध्यान) लाभ घेऊन तो विहरतो... हे देखील त्याचे ‘चरण’ आहे.”

---

‘‘ပုန စပရံ, အမ္ဗဋ္ဌ, ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ, ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ…ပေ… ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ စရဏသ္မိံ. ဣဒံ ခေါ တံ, အမ္ဗဋ္ဌ, စရဏံ.

“पुन्हा, हे अंबट्ठ, तो भिक्खू सुखाचा आणि दुःखाचा त्याग केल्यामुळे, आणि आधीच सोमनस्य (हर्ष) व डोमनस्य (खेद) नष्ट झाल्यामुळे, दुःखही नाही आणि सुखही नाही अशा, उपेक्षेमुळे स्मृतीच्या शुद्धतेने युक्त असलेल्या चौथ्या ध्यानाचा (चतुर्थ ध्यान) लाभ घेऊन विहरतो... हे देखील त्याचे ‘चरण’ आहे. हेच, हे अंबट्ठ, ते ‘चरण’ होय.”

---

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ ဉာဏဒဿနာယ စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ အဘိနိန္နာမေတိ…ပေ… ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ ဝိဇ္ဇာယ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတိ, ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ ဝိဇ္ဇာယ. အယံ ခေါ သာ, အမ္ဗဋ္ဌ, ဝိဇ္ဇာ.

“अशा प्रकारे चित्त समाहित, परिशुद्ध, उजळलेले, दोषरहित, उपक्लेशरहित (मळरहित), मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अचलता प्राप्त झालेले असताना, तो ज्ञानदर्शनासाठी (विपश्यना ज्ञानासाठी) चित्त प्रवृत्त करतो, तिकडे वळवतो... हे देखील त्याची ‘विद्या’ आहे... ‘या अस्तित्वापलीकडे आता काहीही कर्तव्य उरलेले नाही’ (पुनर्जन्म नाही) असे तो जाणतो. हे देखील त्याची ‘विद्या’ आहे. हेच, हे अंबट्ठ, ती ‘विद्या’ होय.”

---

‘‘အယံ ဝုစ္စတိ, အမ္ဗဋ္ဌ, ဘိက္ခု ‘ဝိဇ္ဇာသမ္ပန္နော’ ဣတိပိ, ‘စရဏသမ္ပန္နော’ ဣတိပိ, ‘ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော’ ဣတိပိ. ဣမာယ စ အမ္ဗဋ္ဌ ဝိဇ္ဇာသမ္ပဒါယ စရဏသမ္ပဒါယ စ အညာ ဝိဇ္ဇာသမ္ပဒါ စ စရဏသမ္ပဒါ စ ဥတ္တရိတရာ ဝါ ပဏီတတရာ ဝါ နတ္ထိ.

“हे अंबट्ठ, अशा भिक्खूला ‘विद्यासंपन्न’ असेही म्हणतात, ‘चरणसंपन्न’ असेही म्हणतात आणि ‘विद्या-चरण संपन्न’ असेही म्हणतात. आणि हे अंबट्ठ, या विद्यासंपदा आणि चरणसंपदेपेक्षा अधिक श्रेष्ठ किंवा अधिक प्रणीत (उत्कृष्ट) अशी दुसरी कोणतीही विद्यासंपदा किंवा चरणसंपदा नाही.”

---

စတုအပါယမုခံ

चार अपायमुखे (पतन किंवा विनाशाचे चार मार्ग)

---

၂၈၀. ‘‘ဣမာယ ခေါ, အမ္ဗဋ္ဌ, အနုတ္တရာယ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပဒါယ စတ္တာရိ အပါယမုခါနိ ဘဝန္တိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? ဣဓ, အမ္ဗဋ္ဌ, ဧကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဣမညေဝ အနုတ္တရံ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပဒံ အနဘိသမ္ဘုဏမာနော ခါရိဝိဓမာဒါယ [Pg.95] အရညာယတနံ အဇ္ဈောဂါဟတိ – ‘ပဝတ္တဖလဘောဇနော ဘဝိဿာမီ’တိ. သော အညဒတ္ထု ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နဿေဝ ပရိစာရကော သမ္ပဇ္ဇတိ. ဣမာယ ခေါ, အမ္ဗဋ္ဌ, အနုတ္တရာယ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပဒါယ ဣဒံ ပဌမံ အပါယမုခံ ဘဝတိ.

२८०. “हे अंबट्ठ, या अनुत्तर विद्या-चरण संपदेचे चार अपायमुख (विनाशाचे किंवा पतनाचे मार्ग) आहेत. कोणते चार? हे अंबट्ठ, या जगात एखादा श्रमण किंवा ब्राह्मण या अनुत्तर विद्या-चरण संपदेचा लाभ घेण्यास असमर्थ ठरल्यामुळे, खांद्यावर कावड (तापसांचे साहित्य असलेली कावड) घेऊन ‘मी केवळ गळून पडलेली फळे खाऊन राहीन’ असा विचार करून घनघोर अरण्यात निघून जातो. परंतु, तो केवळ विद्या-चरण संपन्न पुरुषाचा सेवक (परिचारक) बनून राहतो. हे अंबट्ठ, या अनुत्तर विद्या-चरण संपदेचे हे पहिले अपायमुख आहे.”

---

‘‘ပုန စပရံ, အမ္ဗဋ္ဌ, ဣဓေကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဣမဉ္စေဝ အနုတ္တရံ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပဒံ အနဘိသမ္ဘုဏမာနော ပဝတ္တဖလဘောဇနတဉ္စ အနဘိသမ္ဘုဏမာနော ကုဒါလပိဋကံ အာဒါယ အရညဝနံ အဇ္ဈောဂါဟတိ – ‘ကန္ဒမူလဖလဘောဇနော ဘဝိဿာမီ’တိ. သော အညဒတ္ထု ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နဿေဝ ပရိစာရကော သမ္ပဇ္ဇတိ. ဣမာယ ခေါ, အမ္ဗဋ္ဌ, အနုတ္တရာယ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပဒါယ ဣဒံ ဒုတိယံ အပါယမုခံ ဘဝတိ.

“पुन्हा, हे अंबट्ठ, या जगात एखादा श्रमण किंवा ब्राह्मण या अनुत्तर विद्या-चरण संपदेचा लाभ घेण्यास असमर्थ ठरल्यामुळे, आणि गळून पडलेली फळे खाऊन राहण्यासही असमर्थ ठरल्यामुळे, कुदळ आणि टोपली घेऊन ‘मी कंदमुळे आणि फळे खाऊन राहीन’ असा विचार करून अरण्यात निघून जातो. परंतु, तो केवळ विद्या-चरण संपन्न पुरुषाचा सेवक बनून राहतो. हे अंबट्ठ, या अनुत्तर विद्या-चरण संपदेचे हे दुसरे अपायमुख आहे.”

---

‘‘ပုန စပရံ, အမ္ဗဋ္ဌ, ဣဓေကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဣမဉ္စေဝ အနုတ္တရံ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပဒံ အနဘိသမ္ဘုဏမာနော ပဝတ္တဖလဘောဇနတဉ္စ အနဘိသမ္ဘုဏမာနော ကန္ဒမူလဖလဘောဇနတဉ္စ အနဘိသမ္ဘုဏမာနော ဂါမသာမန္တံ ဝါ နိဂမသာမန္တံ ဝါ အဂျာဂါရံ ကရိတွာ အဂ္ဂိံ ပရိစရန္တော အစ္ဆတိ. သော အညဒတ္ထု ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နဿေဝ ပရိစာရကော သမ္ပဇ္ဇတိ. ဣမာယ ခေါ, အမ္ဗဋ္ဌ, အနုတ္တရာယ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပဒါယ ဣဒံ တတိယံ အပါယမုခံ ဘဝတိ.

पुन्हा आणखी, अंबट्ठ, या जगात एखादा श्रमण किंवा ब्राह्मण या अनुत्तर विद्याचरणसंपदेला प्राप्त करण्यास असमर्थ ठरल्यामुळे, स्वतःहून गळून पडलेली फळे खाऊन जगण्यासही असमर्थ ठरल्यामुळे, आणि कंदमुळे व फळे खाऊन जगण्यासही असमर्थ ठरल्यामुळे, एखाद्या गावाच्या किंवा नगराच्या जवळ अग्नीशाळा बांधून अग्नीची सेवा करत राहतो. तो केवळ विद्याचरणसंपन्नाचा सेवकच बनतो. अंबट्ठ, या अनुत्तर विद्याचरणसंपदेचा हा तिसरा पतनाचा मार्ग आहे.

---

‘‘ပုန စပရံ, အမ္ဗဋ္ဌ, ဣဓေကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဣမံ စေဝ အနုတ္တရံ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပဒံ အနဘိသမ္ဘုဏမာနော ပဝတ္တဖလဘောဇနတဉ္စ အနဘိသမ္ဘုဏမာနော ကန္ဒမူလဖလဘောဇနတဉ္စ အနဘိသမ္ဘုဏမာနော အဂ္ဂိပါရိစရိယဉ္စ အနဘိသမ္ဘုဏမာနော စာတုမဟာပထေ စတုဒွါရံ အဂါရံ ကရိတွာ အစ္ဆတိ – ‘ယော ဣမာဟိ စတူဟိ ဒိသာဟိ အာဂမိဿတိ သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ, တမဟံ ယထာသတ္တိ ယထာဗလံ ပဋိပူဇေဿာမီ’တိ. သော အညဒတ္ထု ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နဿေဝ ပရိစာရကော သမ္ပဇ္ဇတိ. ဣမာယ ခေါ, အမ္ဗဋ္ဌ, အနုတ္တရာယ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပဒါယ ဣဒံ စတုတ္ထံ အပါယမုခံ ဘဝတိ. ဣမာယ ခေါ, အမ္ဗဋ္ဌ, အနုတ္တရာယ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပဒါယ ဣမာနိ စတ္တာရိ အပါယမုခါနိ ဘဝန္တိ.

पुन्हा आणखी, अंबट्ठ, या जगात एखादा श्रमण किंवा ब्राह्मण या अनुत्तर विद्याचरणसंपदेला प्राप्त करण्यास असमर्थ ठरल्यामुळे, स्वतःहून गळून पडलेली फळे खाऊन जगण्यासही असमर्थ ठरल्यामुळे, कंदमुळे व फळे खाऊन जगण्यासही असमर्थ ठरल्यामुळे, आणि अग्नीची सेवा करण्यासही असमर्थ ठरल्यामुळे, चौकामध्ये चार दरवाजे असलेली धर्मशाळा बांधून राहतो आणि विचार करतो— 'या चारही दिशांनी जो कोणी श्रमण किंवा ब्राह्मण येईल, त्याची मी माझ्या शक्तीनुसार व क्षमतेनुसार सेवा-पूजा करीन.' तो केवळ विद्याचरणसंपन्नाचा सेवकच बनतो. अंबट्ठ, या अनुत्तर विद्याचरणसंपदेचा हा चौथा पतनाचा मार्ग आहे. अंबट्ठ, या अनुत्तर विद्याचरणसंपदेचे हे चार पतनाचे मार्ग आहेत.

---

၂၈၁. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, အမ္ဗဋ္ဌ, အပိနု တွံ ဣမာယ အနုတ္တရာယ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပဒါယ သန္ဒိဿသိ သာစရိယကော’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘ကောစာဟံ, ဘော [Pg.96] ဂေါတမ, သာစရိယကော, ကာ စ အနုတ္တရာ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပဒါ? အာရကာဟံ, ဘော ဂေါတမ, အနုတ္တရာယ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပဒါယ သာစရိယကော’’တိ.

२८१. अंबट्ठ, तुला काय वाटते? तू तुझ्या आचार्यांसह या अनुत्तर विद्याचरणसंपदेने युक्त असलेला दिसून येतोस का? - असे मुळीच नाही, हे गौतम! हे गौतम, माझ्या आचार्यांसह मी कुठे, आणि ती अनुत्तर विद्याचरणसंपदा कुठे! हे गौतम, माझ्या आचार्यांसह मी या अनुत्तर विद्याचरणसंपदेपासून खूप दूर आहे.

---

‘‘တံ ကိံ မညသိ, အမ္ဗဋ္ဌ, အပိနု တွံ ဣမဉ္စေဝ အနုတ္တရံ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပဒံ အနဘိသမ္ဘုဏမာနော ခါရိဝိဓမာဒါယ အရညဝနမဇ္ဈောဂါဟသိ သာစရိယကော – ‘ပဝတ္တဖလဘောဇနော ဘဝိဿာမီ’’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’.

अंबट्ठ, तुला काय वाटते? तू तुझ्या आचार्यांसह या अनुत्तर विद्याचरणसंपदेला प्राप्त करण्यास असमर्थ ठरल्यामुळे, 'मी स्वतःहून गळून पडलेली फळे खाऊन जगणारा होईन' असा विचार करून, खांद्यावर कावड घेऊन घनघोर अरण्यात प्रवेश केला आहेस का? - असे मुळीच नाही, हे गौतम!

---

‘‘တံ ကိံ မညသိ, အမ္ဗဋ္ဌ, အပိနု တွံ ဣမဉ္စေဝ အနုတ္တရံ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပဒံ အနဘိသမ္ဘုဏမာနော ပဝတ္တဖလဘောဇနတဉ္စ အနဘိသမ္ဘုဏမာနော ကုဒါလပိဋကံ အာဒါယ အရညဝနမဇ္ဈောဂါဟသိ သာစရိယကော – ‘ကန္ဒမူလဖလဘောဇနော ဘဝိဿာမီ’’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’.

अंबट्ठ, तुला काय वाटते? तू तुझ्या आचार्यांसह या अनुत्तर विद्याचरणसंपदेला प्राप्त करण्यास असमर्थ ठरल्यामुळे, आणि स्वतःहून गळून पडलेली फळे खाऊन जगण्यासही असमर्थ ठरल्यामुळे, 'मी कंदमुळे व फळे खाऊन जगणारा होईन' असा विचार करून, कुदळ आणि टोपली घेऊन घनघोर अरण्यात प्रवेश केला आहेस का? - असे मुळीच नाही, हे गौतम!

---

‘‘တံ ကိံ မညသိ, အမ္ဗဋ္ဌ, အပိနု တွံ ဣမဉ္စေဝ အနုတ္တရံ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပဒံ အနဘိသမ္ဘုဏမာနော ပဝတ္တဖလဘောဇနတဉ္စ အနဘိသမ္ဘုဏမာနော ကန္ဒမူလဖလဘောဇနတဉ္စ အနဘိသမ္ဘုဏမာနော ဂါမသာမန္တံ ဝါ နိဂမသာမန္တံ ဝါ အဂျာဂါရံ ကရိတွာ အဂ္ဂိံ ပရိစရန္တော အစ္ဆသိ သာစရိယကော’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’.

अंबट्ठ, तुला काय वाटते? तू तुझ्या आचार्यांसह या अनुत्तर विद्याचरणसंपदेला प्राप्त करण्यास असमर्थ ठरल्यामुळे, स्वतःहून गळून पडलेली फळे खाऊन जगण्यासही असमर्थ ठरल्यामुळे, आणि कंदमुळे व फळे खाऊन जगण्यासही असमर्थ ठरल्यामुळे, एखाद्या गावाच्या किंवा नगराच्या जवळ अग्नीशाळा बांधून अग्नीची सेवा करत राहतोस का? - असे मुळीच नाही, हे गौतम!

---

‘‘တံ ကိံ မညသိ, အမ္ဗဋ္ဌ, အပိနု တွံ ဣမဉ္စေဝ အနုတ္တရံ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပဒံ အနဘိသမ္ဘုဏမာနော ပဝတ္တဖလဘောဇနတဉ္စ အနဘိသမ္ဘုဏမာနော ကန္ဒမူလဖလဘောဇနတဉ္စ အနဘိသမ္ဘုဏမာနော အဂ္ဂိပါရိစရိယဉ္စ အနဘိသမ္ဘုဏမာနော စာတုမဟာပထေ စတုဒွါရံ အဂါရံ ကရိတွာ အစ္ဆသိ သာစရိယကော – ‘ယော ဣမာဟိ စတူဟိ ဒိသာဟိ အာဂမိဿတိ သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ, တံ မယံ ယထာသတ္တိ ယထာဗလံ ပဋိပူဇေဿာမာ’’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’.

अंबट्ठ, तुला काय वाटते? तू तुझ्या आचार्यांसह या अनुत्तर विद्याचरणसंपदेला प्राप्त करण्यास असमर्थ ठरल्यामुळे, स्वतःहून गळून पडलेली फळे खाऊन जगण्यासही असमर्थ ठरल्यामुळे, कंदमुळे व फळे खाऊन जगण्यासही असमर्थ ठरल्यामुळे, आणि अग्नीची सेवा करण्यासही असमर्थ ठरल्यामुळे, चौकामध्ये चार दरवाजे असलेली धर्मशाळा बांधून राहतोस का आणि विचार करतोस का— 'या चारही दिशांनी जो कोणी श्रमण किंवा ब्राह्मण येईल, त्याची आम्ही आमच्या शक्तीनुसार व क्षमतेनुसार सेवा-पूजा करू'? - असे मुळीच नाही, हे गौतम!

---

၂၈၂. ‘‘ဣတိ ခေါ, အမ္ဗဋ္ဌ, ဣမာယ စေဝ တွံ အနုတ္တရာယ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပဒါယ ပရိဟီနော သာစရိယကော. ယေ စိမေ အနုတ္တရာယ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပဒါယ စတ္တာရိ အပါယမုခါနိ ဘဝန္တိ, တတော စ တွံ ပရိဟီနော သာစရိယကော. ဘာသိတာ ခေါ ပန တေ ဧသာ, အမ္ဗဋ္ဌ, အာစရိယေန ဗြာဟ္မဏေန ပေါက္ခရသာတိနာ ဝါစာ – ‘ကေ စ မုဏ္ဍကာ သမဏကာ ဣဗ္ဘာ ကဏှာ ဗန္ဓုပါဒါပစ္စာ, ကာ စ တေဝိဇ္ဇာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ သာကစ္ဆာ’တိ အတ္တနာ အာပါယိကောပိ အပရိပူရမာနော. ပဿ, အမ္ဗဋ္ဌ, ယာဝ အပရဒ္ဓဉ္စ တေ ဣဒံ အာစရိယဿ ဗြာဟ္မဏဿ ပေါက္ခရသာတိဿ.

२८२. अशा प्रकारे, अंबट्ठ, तू तुझ्या आचार्यांसह या अनुत्तर विद्याचरणसंपदेपासून वंचित झाला आहेस. तसेच, या अनुत्तर विद्याचरणसंपदेचे जे चार पतनाचे मार्ग आहेत, त्यांपासूनही तू तुझ्या आचार्यांसह वंचित झाला आहेस. तरीही, अंबट्ठ, तुझे आचार्य ब्राह्मण पोक्खरसाती यांनी हे उद्गार काढले आहेत— 'हे मुंडके, हीन श्रमण, शूद्र, काळे आणि ब्रह्मदेवाच्या पायापासून जन्माला आलेले कोण आहेत? आणि तीन वेद जाणणाऱ्या ब्राह्मणांशी त्यांची काय चर्चा होणार?' स्वतः पतनाच्या मार्गांचेही पालन करण्यास असमर्थ असूनही त्यांनी असे म्हटले आहे. अंबट्ठ, बघ, तुझ्या आचार्यांची, ब्राह्मण पोक्खरसाती यांची ही केवढी मोठी चूक आहे!

---

ပုဗ္ဗကဣသိဘာဝါနုယောဂေါ

प्राचीन ऋषींच्या आचरणाविषयी विचारणा

---

၂၈၃. ‘‘ဗြာဟ္မဏော [Pg.97] ခေါ ပန, အမ္ဗဋ္ဌ, ပေါက္ခရသာတိ ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ ဒတ္တိကံ ဘုဉ္ဇတိ. တဿ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော သမ္မုခီဘာဝမ္ပိ န ဒဒါတိ. ယဒါပိ တေန မန္တေတိ, တိရောဒုဿန္တေန မန္တေတိ. ယဿ ခေါ ပန, အမ္ဗဋ္ဌ, ဓမ္မိကံ ပယာတံ ဘိက္ခံ ပဋိဂ္ဂဏှေယျ, ကထံ တဿ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော သမ္မုခီဘာဝမ္ပိ န ဒဒေယျ. ပဿ, အမ္ဗဋ္ဌ, ယာဝ အပရဒ္ဓဉ္စ တေ ဣဒံ အာစရိယဿ ဗြာဟ္မဏဿ ပေါက္ခရသာတိဿ.

२८३. शिवाय, अंबट्ठ, ब्राह्मण पोक्खरसाती हे कोसलचा राजा पसेनदी याने दिलेल्या दानाचा उपभोग घेतात. परंतु, राजा पसेनदी कोसल त्यांना प्रत्यक्ष भेटण्याची परवानगीही देत नाही. जेव्हा तो त्यांच्याशी सल्लामसलत करतो, तेव्हा पडद्याआड राहूनच करतो. अंबट्ठ, ज्या ब्राह्मणाकडून राजाने न्याय्य मार्गाने दिलेली भिक्षा स्वीकारली पाहिजे, त्याला राजा पसेनदी कोसल प्रत्यक्ष भेटण्याची परवानगी का देत नाही? अंबट्ठ, बघ, तुझ्या आचार्यांची, ब्राह्मण पोक्खरसाती यांची ही केवढी मोठी चूक आहे!

---

၂၈၄. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, အမ္ဗဋ္ဌ, ဣဓ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဟတ္ထိဂီဝါယ ဝါ နိသိန္နော အဿပိဋ္ဌေ ဝါ နိသိန္နော ရထူပတ္ထရေ ဝါ ဌိတော ဥဂ္ဂေဟိ ဝါ ရာဇညေဟိ ဝါ ကိဉ္စိဒေဝ မန္တနံ မန္တေယျ. သော တမှာ ပဒေသာ အပက္ကမ္မ ဧကမန္တံ တိဋ္ဌေယျ. အထ အာဂစ္ဆေယျ သုဒ္ဒေါ ဝါ သုဒ္ဒဒါသော ဝါ, တသ္မိံ ပဒေသေ ဌိတော တဒေဝ မန္တနံ မန္တေယျ – ‘ဧဝမ္ပိ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော အာဟ, ဧဝမ္ပိ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော အာဟာ’တိ. အပိနု သော ရာဇဘဏိတံ ဝါ ဘဏတိ ရာဇမန္တနံ ဝါ မန္တေတိ? ဧတ္တာဝတာ သော အဿ ရာဇာ ဝါ ရာဇမတ္တော ဝါ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’.

२८४. अंबट्ठ, तुला काय वाटते? समजा, राजा पसेनदी कोसल हत्तीच्या पाठीवर बसून, किंवा घोड्यावर बसून, किंवा रथाच्या आसनावर उभा राहून आपल्या उच्च अधिकाऱ्यांशी किंवा राजपुत्रांशी काही गुप्त सल्लामसलत करत असेल. त्यानंतर तो त्या जागेवरून दूर जाऊन एका बाजूला उभा राहील. मग एखादा शूद्र किंवा शूद्राचा दास तिथे येईल आणि त्याच जागेवर उभा राहून तीच सल्लामसलत पुन्हा बोलून दाखवेल— 'राजा पसेनदी कोसल असे म्हणाला, राजा पसेनदी कोसल तसे म्हणाला.' तो जरी राजाने बोललेलेच बोलत असला किंवा राजाने केलेली सल्लामसलतच करत असला, तरी केवळ तेवढ्यामुळे तो राजा किंवा राजाचा मंत्री होऊ शकेल का? - असे मुळीच नाही, हे गौतम!

---

၂၈၅. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ တွံ, အမ္ဗဋ္ဌ, ယေ တေ အဟေသုံ ဗြာဟ္မဏာနံ ပုဗ္ဗကာ ဣသယော မန္တာနံ ကတ္တာရော မန္တာနံ ပဝတ္တာရော, ယေသမိဒံ ဧတရဟိ ဗြာဟ္မဏာ ပေါရာဏံ မန္တပဒံ ဂီတံ ပဝုတ္တံ သမိဟိတံ, တဒနုဂါယန္တိ တဒနုဘာသန္တိ ဘာသိတမနုဘာသန္တိ ဝါစိတမနုဝါစေန္တိ, သေယျထိဒံ – အဋ္ဌကော ဝါမကော ဝါမဒေဝေါ ဝေဿာမိတ္တော ယမတဂ္ဂိ အင်္ဂီရသော ဘာရဒွါဇော ဝါသေဋ္ဌော ကဿပေါ ဘဂု – ‘တျာဟံ မန္တေ အဓိယာမိ သာစရိယကော’တိ, တာဝတာ တွံ ဘဝိဿသိ ဣသိ ဝါ ဣသိတ္ထာယ ဝါ ပဋိပန္နောတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

२८५. त्याचप्रमाणे, अंबट्ठ, ब्राह्मणांचे जे प्राचीन ऋषी होते, ज्यांनी मंत्रांची रचना केली, मंत्रांचा प्रसार केला, ज्यांचे ते प्राचीन मंत्र आजचे ब्राह्मण गातात, पठण करतात, संकलित करतात, त्यांच्याच सुरात सूर मिळवून गातात, त्यांच्याच मागे पठण करतात, त्यांनी जे सांगितले त्याचेच पुनरुच्चार करतात, त्यांनी जे शिकवले तेच पुढे शिकवतात; जसे की— अट्ठक, वामक, वामदेव, वेस्सामित्त, यमदग्गि, अंगीरस, भारद्वाज, वासेट्ठ, कस्सप आणि भगु. 'मी माझ्या आचार्यांसह त्या मंत्रांचा अभ्यास करतो,' केवळ एवढ्यावरूनच तू ऋषी किंवा ऋषीत्वाच्या मार्गावर चालणारा होशील, हे शक्य नाही.

---

၂၈၆. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, အမ္ဗဋ္ဌ, ကိန္တိ တေ သုတံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဝုဒ္ဓါနံ မဟလ္လကာနံ အာစရိယပါစရိယာနံ ဘာသမာနာနံ – ယေ တေ အဟေသုံ ဗြာဟ္မဏာနံ ပုဗ္ဗကာ ဣသယော မန္တာနံ ကတ္တာရော မန္တာနံ ပဝတ္တာရော, ယေသမိဒံ [Pg.98] ဧတရဟိ ဗြာဟ္မဏာ ပေါရာဏံ မန္တပဒံ ဂီတံ ပဝုတ္တံ သမိဟိတံ, တဒနုဂါယန္တိ တဒနုဘာသန္တိ ဘာသိတမနုဘာသန္တိ ဝါစိတမနုဝါစေန္တိ, သေယျထိဒံ – အဋ္ဌကော ဝါမကော ဝါမဒေဝေါ ဝေဿာမိတ္တော ယမတဂ္ဂိ အင်္ဂီရသော ဘာရဒွါဇော ဝါသေဋ္ဌော ကဿပေါ ဘဂု, ဧဝံ သု တေ သုနှာတာ သုဝိလိတ္တာ ကပ္ပိတကေသမဿူ အာမုက္ကမဏိကုဏ္ဍလာဘရဏာ ဩဒါတဝတ္ထဝသနာ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတာ သမင်္ဂီဘူတာ ပရိစာရေန္တိ, သေယျထာပိ တွံ ဧတရဟိ သာစရိယကော’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’.

२८६. “हे अंबष्ठ, तुला काय वाटते? वयोवृद्ध, ज्येष्ठ, आचार्यांचे आचार्य असणाऱ्या ब्राह्मणांकडून तू काय ऐकले आहेस? ब्राह्मणांचे जे प्राचीन ऋषी होते, जे मंत्रांचे कर्ते आणि मंत्रांचे प्रवर्तक होते, ज्यांचे हे प्राचीन मंत्रपद आजचे ब्राह्मण गायन करतात, पठण करतात, संकलित करतात, त्यांच्याच गायनाचे अनुकरण करतात, त्यांच्याच पठणाचे अनुकरण करतात, त्यांनी जे सांगितले त्याचेच पुनरुच्चार करतात आणि त्यांनी जे शिकवले तेच शिकवतात; जसे की — अठ्ठक, वामक, वामदेव, वेस्सामित्त, यमतग्गी, अंगीरस, भारद्वाज, वासेठ्ठ, कस्सप आणि भगु; ते ऋषी काय तुझ्यासारखेच आपल्या आचार्यांसह उत्तम प्रकारे स्नान केलेले, सुगंधी विलेपन केलेले, केस व दाढी व्यवस्थित कापलेले, मणी व कुंडल इत्यादी अलंकार धारण केलेले, शुभ्र वस्त्र परिधान केलेले आणि पाचही कामगुणांनी युक्त व परिपूर्ण होऊन विलास करत असत?” “असे मुळीच नाही, हे गौतम.”

---

‘‘…ပေ… ဧဝံ သု တေ သာလီနံ ဩဒနံ သုစိမံသူပသေစနံ ဝိစိတကာဠကံ အနေကသူပံ အနေကဗျဉ္ဇနံ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ, သေယျထာပိ တွံ ဧတရဟိ သာစရိယကော’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’.

“...तसेच, ते ऋषी काय तुझ्यासारखेच आपल्या आचार्यांसह काळे दाणे निवडून स्वच्छ केलेल्या तांदळाचा उत्कृष्ट भात, शुद्ध मांसाचा रस्सा, विविध प्रकारचे सूप आणि अनेक प्रकारच्या व्यंजनांसह भोजन करत असत?” “असे मुळीच नाही, हे गौतम.”

---

‘‘…ပေ… ဧဝံ သု တေ ဝေဌကနတပဿာဟိ နာရီဟိ ပရိစာရေန္တိ, သေယျထာပိ တွံ ဧတရဟိ သာစရိယကော’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’.

“...तसेच, ते ऋषी काय तुझ्यासारखेच आपल्या आचार्यांसह कंबरपट्टा व सुंदर वस्त्रे परिधान केलेल्या स्त्रियांसोबत विलास करत असत?” “असे मुळीच नाही, हे गौतम.”

---

‘‘…ပေ… ဧဝံ သု တေ ကုတ္တဝါလေဟိ ဝဠဝါရထေဟိ ဒီဃာဟိ ပတောဒလဋ္ဌီဟိ ဝါဟနေ ဝိတုဒေန္တာ ဝိပရိယာယန္တိ, သေယျထာပိ တွံ ဧတရဟိ သာစရိယကော’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’.

“...तसेच, ते ऋषी काय तुझ्यासारखेच आपल्या आचार्यांसह कापलेले केस व शेपटी असलेल्या घोड्यांच्या रथात बसून, लांब चाबकाने घोड्यांना हाकत फिरत असत?” “असे मुळीच नाही, हे गौतम.”

---

‘‘…ပေ… ဧဝံ သု တေ ဥက္ကိဏ္ဏပရိခါသု ဩက္ခိတ္တပလိဃာသု နဂရူပကာရိကာသု ဒီဃာသိဝုဓေဟိ ပုရိသေဟိ ရက္ခာပေန္တိ, သေယျထာပိ တွံ ဧတရဟိ သာစရိယကော’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’.

“...तसेच, ते ऋषी काय तुझ्यासारखेच आपल्या आचार्यांसह खोल खंदक आणि मजबूत वेशी असलेल्या सुरक्षित नगरांमध्ये लांब तलवारी घेतलेल्या रक्षकांकडून स्वतःचे रक्षण करून घेत असत?” “असे मुळीच नाही, हे गौतम.”

---

‘‘ဣတိ ခေါ, အမ္ဗဋ္ဌ, နေဝ တွံ ဣသိ န ဣသိတ္ထာယ ပဋိပန္နော သာစရိယကော. ယဿ ခေါ ပန, အမ္ဗဋ္ဌ, မယိ ကင်္ခါ ဝါ ဝိမတိ ဝါ သော မံ ပဉှေန, အဟံ ဝေယျာကရဏေန သောဓိဿာမီ’’တိ.

“अशा प्रकारे, हे अंबष्ठ, तू किंवा तुझे आचार्य हे ऋषी नाहीत आणि ऋषी होण्याच्या मार्गावरही चालत नाहीत. परंतु, हे अंबष्ठ, ज्या कोणाला माझ्याविषयी काही शंका किंवा संशय असेल, त्याने मला प्रश्न विचारावा, मी उत्तराद्वारे त्याचे निरसन करीन.”

---

ဒွေလက္ခဏာဒဿနံ

दोन महापुरुष लक्षणांचे दर्शन

---

၂၈၇. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဝိဟာရာ နိက္ခမ္မ စင်္ကမံ အဗ္ဘုဋ္ဌာသိ. အမ္ဗဋ္ဌောပိ မာဏဝေါ ဝိဟာရာ နိက္ခမ္မ စင်္ကမံ အဗ္ဘုဋ္ဌာသိ. အထ ခေါ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ ဘဂဝန္တံ စင်္ကမန္တံ အနုစင်္ကမမာနော ဘဂဝတော ကာယေ ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏာနိ သမန္နေသိ. အဒ္ဒသာ ခေါ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ ဘဂဝတော ကာယေ [Pg.99] ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏာနိ ယေဘုယျေန ဌပေတွာ ဒွေ. ဒွီသု မဟာပုရိသလက္ခဏေသု ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ နာဓိမုစ္စတိ န သမ္ပသီဒတိ – ကောသောဟိတေ စ ဝတ္ထဂုယှေ ပဟူတဇိဝှတာယ စ.

२८७. त्यानंतर भगवान विहारातून बाहेर पडून चंक्रमणावर उभे राहिले. अंबष्ठ तरुणही विहारातून बाहेर पडून चंक्रमणावर उभा राहिला. मग चंक्रमण करणाऱ्या भगवंतांच्या मागे मागे चालत अंबष्ठ तरुणाने भगवंतांच्या शरीरावरील बत्तीस महापुरुष लक्षणांचे निरीक्षण केले. अंबष्ठ तरुणाला भगवंतांच्या शरीरावर दोन लक्षणे सोडून इतर बहुतेक सर्व बत्तीस महापुरुष लक्षणे दिसली. दोन महापुरुष लक्षणांविषयी त्याला शंका व संशय होता, तो निर्णय घेऊ शकत नव्हता आणि त्याचे मन प्रसन्न होत नव्हते — ती दोन लक्षणे म्हणजे कोशात झाकलेले जननेंद्रिय आणि मोठी जीभ.

---

၂၈၈. အထ ခေါ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘‘ပဿတိ ခေါ မေ အယံ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏာနိ ယေဘုယျေန ဌပေတွာ ဒွေ. ဒွီသု မဟာပုရိသလက္ခဏေသု ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ နာဓိမုစ္စတိ န သမ္ပသီဒတိ – ကောသောဟိတေ စ ဝတ္ထဂုယှေ ပဟူတဇိဝှတာယ စာ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တထာရူပံ ဣဒ္ဓါဘိသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခါသိ ယထာ အဒ္ဒသ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ ဘဂဝတော ကောသောဟိတံ ဝတ္ထဂုယှံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဇိဝှံ နိန္နာမေတွာ ဥဘောပိ ကဏ္ဏသောတာနိ အနုမသိ ပဋိမသိ, ဥဘောပိ နာသိကသောတာနိ အနုမသိ ပဋိမသိ, ကေဝလမ္ပိ နလာဋမဏ္ဍလံ ဇိဝှာယ ဆာဒေသိ. အထ ခေါ အမ္ဗဋ္ဌဿ မာဏဝဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘သမန္နာဂတော ခေါ သမဏော ဂေါတမော ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏေဟိ ပရိပုဏ္ဏေဟိ, နော အပရိပုဏ္ဏေဟီ’’တိ. ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဟန္ဒ စ ဒါနိ မယံ, ဘော ဂေါတမ, ဂစ္ဆာမ, ဗဟုကိစ္စာ မယံ ဗဟုကရဏီယာ’’တိ. ‘‘ယဿဒါနိ တွံ, အမ္ဗဋ္ဌ, ကာလံ မညသီ’’တိ. အထ ခေါ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ ဝဠဝါရထမာရုယှ ပက္ကာမိ.

२८८. तेव्हा भगवंतांच्या मनात विचार आला — “हा अंबष्ठ तरुण माझ्या शरीरावरील दोन लक्षणे सोडून इतर बहुतेक सर्व बत्तीस महापुरुष लक्षणे पाहत आहे. दोन महापुरुष लक्षणांविषयी त्याला शंका व संशय आहे, तो निर्णय घेऊ शकत नाही आणि त्याचे मन प्रसन्न होत नाही — ती दोन लक्षणे म्हणजे कोशात झाकलेले जननेंद्रिय आणि मोठी जीभ.” मग भगवंतांनी तशा प्रकारचा ऋद्धीचा चमत्कार केला, ज्यामुळे अंबष्ठ तरुणाला भगवंतांचे कोशात झाकलेले जननेंद्रिय दिसले. त्यानंतर भगवंतांनी आपली जीभ बाहेर काढून दोन्ही कानांच्या छिद्रांना स्पर्श केला व कुरवाळले, दोन्ही नाकपुड्यांना स्पर्श केला व कुरवाळले, आणि संपूर्ण कपाळाचा भाग आपल्या जिभेने झाकून टाकला. तेव्हा अंबष्ठ तरुणाच्या मनात विचार आला — “श्रमण गौतम हे बत्तीस महापुरुष लक्षणांनी पूर्णपणे युक्त आहेत, अपूर्ण नाहीत.” मग तो भगवंतांना म्हणाला — “हे गौतम, आता आम्ही निघतो. आम्हाला बरीच कामे आहेत, अनेक कर्तव्ये पार पाडायची आहेत.” भगवान म्हणाले — “हे अंबष्ठ, तुला आता जी योग्य वेळ वाटेल, त्यानुसार तू कर.” त्यानंतर अंबष्ठ तरुण घोड्यांच्या रथात बसून निघून गेला.

---

၂၈၉. တေန ခေါ ပန သမယေန ဗြာဟ္မဏော ပေါက္ခရသာတိ ဥက္ကဋ္ဌာယ နိက္ခမိတွာ မဟတာ ဗြာဟ္မဏဂဏေန သဒ္ဓိံ သကေ အာရာမေ နိသိန္နော ဟောတိ အမ္ဗဋ္ဌံယေဝ မာဏဝံ ပဋိမာနေန္တော. အထ ခေါ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ ယေန သကော အာရာမော တေန ပါယာသိ. ယာဝတိကာ ယာနဿ ဘူမိ, ယာနေန ဂန္တွာ ယာနာ ပစ္စောရောဟိတွာ ပတ္တိကောဝ ယေန ဗြာဟ္မဏော ပေါက္ခရသာတိ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဗြာဟ္မဏံ ပေါက္ခရသာတိံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ.

२८९. त्या वेळी पोक्खरसाती ब्राह्मण उक्कठ्ठा नगरातून बाहेर पडून मोठ्या ब्राह्मण समुदायासह आपल्या बागेत केवळ अंबष्ठ तरुणाचीच वाट पाहत बसला होता. मग अंबष्ठ तरुण आपल्या बागेकडे गेला. रथाने जाण्याजोग्या मार्गापर्यंत रथाने जाऊन, रथातून खाली उतरून तो पायीच पोक्खरसाती ब्राह्मणाकडे गेला. जवळ जाऊन त्याने पोक्खरसाती ब्राह्मणाला अभिवादन केले आणि तो एका बाजूला बसला.

---

၂၉၀. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အမ္ဗဋ္ဌံ မာဏဝံ ဗြာဟ္မဏော ပေါက္ခရသာတိ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကစ္စိ, တာတ အမ္ဗဋ္ဌ, အဒ္ဒသ တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမ’’န္တိ? ‘‘အဒ္ဒသာမ ခေါ မယံ, ဘော, တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမ’’န္တိ. ‘‘ကစ္စိ, တာတ အမ္ဗဋ္ဌ, တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ တထာ သန္တံယေဝ သဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော နော အညထာ; ကစ္စိ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော တာဒိသော နော အညာဒိသော’’တိ[Pg.100]? ‘‘တထာ သန္တံယေဝ, ဘော, တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ သဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော နော အညထာ, တာဒိသောဝ သော ဘဝံ ဂေါတမော နော အညာဒိသော. သမန္နာဂတော စ သော ဘဝံ ဂေါတမော ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏေဟိ ပရိပုဏ္ဏေဟိ နော အပရိပုဏ္ဏေဟီ’’တိ. ‘‘အဟု ပန တေ, တာတ အမ္ဗဋ္ဌ, သမဏေန ဂေါတမေန သဒ္ဓိံ ကောစိဒေဝ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ? ‘‘အဟု ခေါ မေ, ဘော, သမဏေန ဂေါတမေန သဒ္ဓိံ ကောစိဒေဝ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ. ‘‘ယထာ ကထံ ပန တေ, တာတ အမ္ဗဋ္ဌ, အဟု သမဏေန ဂေါတမေန သဒ္ဓိံ ကောစိဒေဝ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ? အထ ခေါ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ ယာဝတကော အဟောသိ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ ကထာသလ္လာပေါ, တံ သဗ္ဗံ ဗြာဟ္မဏဿ ပေါက္ခရသာတိဿ အာရောစေသိ.

२९०. एका बाजूला बसलेल्या अंबष्ठ तरुणाला पोक्खरसाती ब्राह्मण म्हणाला — “प्रिय अंबष्ठ, तू त्या आदरणीय गौतमांना पाहिलेस का?” “होय आदरणीय महोदय, आम्ही त्या आदरणीय गौतमांना पाहिले.” “प्रिय अंबष्ठ, त्या आदरणीय गौतमांची जशी कीर्ती पसरली आहे, ते तसेच आहेत की काही वेगळे आहेत? ते आदरणीय गौतम खरोखरच तसे आहेत की अन्य काही?” “आदरणीय महोदय, त्या आदरणीय गौतमांची जशी कीर्ती पसरली आहे, ते अगदी तसेच आहेत, वेगळे नाहीत. ते आदरणीय गौतम खरोखरच तसे आहेत, अन्य काही नाहीत. आणि ते आदरणीय गौतम बत्तीस महापुरुष लक्षणांनी पूर्णपणे युक्त आहेत, अपूर्ण नाहीत.” “प्रिय अंबष्ठ, तुझा श्रमण गौतमांशी काही संवाद झाला का?” “होय आदरणीय महोदय, माझा श्रमण गौतमांशी काही संवाद झाला.” “प्रिय अंबष्ठ, तुझा श्रमण गौतमांशी कशा प्रकारे संवाद झाला?” मग अंबष्ठ तरुणाने भगवंतांशी झालेला सर्व संवाद पोक्खरसाती ब्राह्मणाला सविस्तर सांगितला.

---

၂၉၁. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဗြာဟ္မဏော ပေါက္ခရသာတိ အမ္ဗဋ္ဌံ မာဏဝံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဟော ဝတ ရေ အမှာကံ ပဏ္ဍိတက, အဟော ဝတ ရေ အမှာကံ ဗဟုဿုတက, အဟော ဝတ ရေ အမှာကံ တေဝိဇ္ဇက, ဧဝရူပေန ကိရ, ဘော, ပုရိသော အတ္ထစရကေန ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျ. ယဒေဝ ခေါ တွံ, အမ္ဗဋ္ဌ, တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဧဝံ အာသဇ္ဇ အာသဇ္ဇ အဝစာသိ, အထ ခေါ သော ဘဝံ ဂေါတမော အမှေပိ ဧဝံ ဥပနေယျ ဥပနေယျ အဝစ. အဟော ဝတ ရေ အမှာကံ ပဏ္ဍိတက, အဟော ဝတ ရေ အမှာကံ ဗဟုဿုတက, အဟော ဝတ ရေ အမှာကံ တေဝိဇ္ဇက, ဧဝရူပေန ကိရ, ဘော, ပုရိသော အတ္ထစရကေန ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျာ’’တိ, ကုပိတော အနတ္တမနော အမ္ဗဋ္ဌံ မာဏဝံ ပဒသာယေဝ ပဝတ္တေသိ. ဣစ္ဆတိ စ တာဝဒေဝ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ.

२९१. असे म्हटल्यावर, पोक्खरसाती ब्राह्मणाने अम्बट्ठ माणवाला (तरुणाला) असे म्हटले – "अरे! आमचा हा मोठा पंडित! अरे! आमचा हा मोठा बहुश्रुत! अरे! आमचा हा तीन वेदांचा ज्ञाता (त्रैविद्य)! अरे बाबा, अशा कल्याणकारी पुरुषाचा (हितचिंतकाचा) अपराध केल्यामुळे मनुष्य शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि नरकात उत्पन्न होईल. अरे अम्बट्ठ, तू त्या आदरणीय गोतमांवर अशा प्रकारे वारंवार आक्षेप घेऊन जे काही बोललास, त्यामुळे त्या आदरणीय गोतमांनी आम्हालाही अशा प्रकारे (उदाहरणे देऊन) ओढून आणून सुनावले आहे. अरे! आमचा हा मोठा पंडित! अरे! आमचा हा मोठा बहुश्रुत! अरे! आमचा हा तीन वेदांचा ज्ञाता! अरे बाबा, अशा कल्याणकारी पुरुषाचा अपराध केल्यामुळे मनुष्य शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि नरकात उत्पन्न होईल." असे बोलून क्रुद्ध व अप्रसन्न झालेल्या पोक्खरसातीने अम्बट्ठ माणवाला पायानेच लाथ मारून ढकलून दिले. आणि त्याच क्षणी त्याने भगवंतांच्या दर्शनासाठी जाण्याची इच्छा केली.

---

ပေါက္ခရသာတိဗုဒ္ဓုပသင်္ကမနံ

पोक्खरसातीचे बुद्धांकडे प्रस्थान

---

၂၉၂. အထ ခေါ တေ ဗြာဟ္မဏာ ဗြာဟ္မဏံ ပေါက္ခရသာတိံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘အတိဝိကာလော ခေါ, ဘော, အဇ္ဇ သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ. သွေဒါနိ ဘဝံ ပေါက္ခရသာတိ သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿတီ’’တိ. အထ ခေါ ဗြာဟ္မဏော ပေါက္ခရသာတိ သကေ နိဝေသနေ ပဏီတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ပဋိယာဒါပေတွာ ယာနေ အာရောပေတွာ ဥက္ကာသု ဓာရိယမာနာသု [Pg.101] ဥက္ကဋ္ဌာယ နိယျာသိ, ယေန ဣစ္ဆာနင်္ဂလဝနသဏ္ဍော တေန ပါယာသိ. ယာဝတိကာ ယာနဿ ဘူမိ ယာနေန ဂန္တွာ, ယာနာ ပစ္စောရောဟိတွာ ပတ္တိကောဝ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ. ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ, သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ.

२९२. तेव्हा ते ब्राह्मण, ब्राह्मण पोक्खरसातीला म्हणाले – "हे महाशय, आज श्रमण गोतमांच्या दर्शनासाठी जाण्यास फार उशीर झाला आहे. उद्या आदरणीय पोक्खरसाती श्रमण गोतमांच्या दर्शनासाठी जातील." त्यानंतर ब्राह्मण पोक्खरसातीने आपल्या घरी उत्तम खाद्य आणि भोज्य पदार्थ तयार करवून घेतले, ते वाहनांवर चढवले आणि मशाली पेटवून घेऊन तो उक्कठ्ठाहून निघाला; जेथे इच्छानांगल वनखंड होता, तेथे तो गेला. वाहनाने जाण्याजोगी जेवढी भूमी होती, तेवढ्या अंतरापर्यंत वाहनाने जाऊन, वाहनातून खाली उतरून तो पायीच जेथे भगवंत होते तेथे गेला. तेथे जाऊन त्याने भगवंतांसोबत कुशलमंगल विचारले. आनंददायी आणि संस्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला.

---

၂၉၃. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဗြာဟ္မဏော ပေါက္ခရသာတိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အာဂမာ နု ခေါ ဣဓ, ဘော ဂေါတမ, အမှာကံ အန္တေဝါသီ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ’’တိ? ‘‘အာဂမာ ခေါ တေ, ဗြာဟ္မဏ, အန္တေဝါသီ အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ’’တိ. ‘‘အဟု ပန တေ, ဘော ဂေါတမ, အမ္ဗဋ္ဌေန မာဏဝေန သဒ္ဓိံ ကောစိဒေဝ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ? ‘‘အဟု ခေါ မေ, ဗြာဟ္မဏ, အမ္ဗဋ္ဌေန မာဏဝေန သဒ္ဓိံ ကောစိဒေဝ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ. ‘‘ယထာကထံ ပန တေ, ဘော ဂေါတမ, အဟု အမ္ဗဋ္ဌေန မာဏဝေန သဒ္ဓိံ ကောစိဒေဝ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ? အထ ခေါ ဘဂဝါ ယာဝတကော အဟောသိ အမ္ဗဋ္ဌေန မာဏဝေန သဒ္ဓိံ ကထာသလ္လာပေါ, တံ သဗ္ဗံ ဗြာဟ္မဏဿ ပေါက္ခရသာတိဿ အာရောစေသိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဗြာဟ္မဏော ပေါက္ခရသာတိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဗာလော, ဘော ဂေါတမ, အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ, ခမတု ဘဝံ ဂေါတမော အမ္ဗဋ္ဌဿ မာဏဝဿာ’’တိ. ‘‘သုခီ ဟောတု, ဗြာဟ္မဏ, အမ္ဗဋ္ဌော မာဏဝေါ’’တိ.

२९३. एका बाजूला बसलेल्या ब्राह्मण पोक्खरसातीने भगवंतांना विचारले – "हे गोतम, आमचा अंतेवासी (शिष्य) अम्बट्ठ माणव येथे आला होता का?" "होय ब्राह्मणा, तुझा अंतेवासी अम्बट्ठ माणव येथे आला होता," असे भगवंत म्हणाले. "हे गोतम, आपला अम्बट्ठ माणवासोबत काही संवाद झाला का?" "होय ब्राह्मणा, माझा अम्बट्ठ माणवासोबत काही संवाद झाला." "हे गोतम, आपला अम्बट्ठ माणवासोबत कसा काय संवाद झाला?" तेव्हा भगवंतांनी अम्बट्ठ माणवासोबत जेवढा काही संवाद झाला होता, तो सर्व ब्राह्मण पोक्खरसातीला सांगितला. असे सांगताच ब्राह्मण पोक्खरसाती भगवंतांना म्हणाला – "हे गोतम, अम्बट्ठ माणव मूर्ख आहे. आदरणीय गोतमांनी अम्बट्ठ माणवाला क्षमा करावी." "ब्राह्मणा, अम्बट्ठ माणव सुखी होवो," असे भगवंत म्हणाले.

---

၂၉၄. အထ ခေါ ဗြာဟ္မဏော ပေါက္ခရသာတိ ဘဂဝတော ကာယေ ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏာနိ သမန္နေသိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဗြာဟ္မဏော ပေါက္ခရသာတိ ဘဂဝတော ကာယေ ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏာနိ ယေဘုယျေန ဌပေတွာ ဒွေ. ဒွီသု မဟာပုရိသလက္ခဏေသု ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ နာဓိမုစ္စတိ န သမ္ပသီဒတိ – ကောသောဟိတေ စ ဝတ္ထဂုယှေ ပဟူတဇိဝှတာယ စ.

२९४. त्यानंतर ब्राह्मण पोक्खरसातीने भगवंतांच्या शरीरावर महापुरुषाची बत्तीस लक्षणे शोधण्यास सुरुवात केली. ब्राह्मण पोक्खरसातीला भगवंतांच्या शरीरावर महापुरुषाची बत्तीस लक्षणे बहुतांश प्रमाणात दिसली, फक्त दोन लक्षणे सोडून. त्या दोन महापुरुष लक्षणांबद्दल त्याला शंका वाटत होती, तो संशयात होता, त्याचा निश्चय होत नव्हता आणि त्याचे मन प्रसन्न होत नव्हते – ती दोन लक्षणे म्हणजे: कोशाच्छादित जननेंद्रिय आणि विस्तीर्ण जिव्हा.

---

၂၉၅. အထ ခေါ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘‘ပဿတိ ခေါ မေ အယံ ဗြာဟ္မဏော ပေါက္ခရသာတိ ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏာနိ ယေဘုယျေန ဌပေတွာ ဒွေ. ဒွီသု မဟာပုရိသလက္ခဏေသု ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ နာဓိမုစ္စတိ န သမ္ပသီဒတိ – ကောသောဟိတေ စ ဝတ္ထဂုယှေ, ပဟူတဇိဝှတာယ စာ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တထာရူပံ ဣဒ္ဓါဘိသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခါသိ ယထာ အဒ္ဒသ ဗြာဟ္မဏော ပေါက္ခရသာတိ ဘဂဝတော ကောသောဟိတံ ဝတ္ထဂုယှံ. အထ ခေါ [Pg.102] ဘဂဝါ ဇိဝှံ နိန္နာမေတွာ ဥဘောပိ ကဏ္ဏသောတာနိ အနုမသိ ပဋိမသိ, ဥဘောပိ နာသိကသောတာနိ အနုမသိ ပဋိမသိ, ကေဝလမ္ပိ နလာဋမဏ္ဍလံ ဇိဝှာယ ဆာဒေသိ.

२९५. तेव्हा भगवंतांच्या मनात विचार आला – "हा ब्राह्मण पोक्खरसाती माझ्या शरीरावरील महापुरुषाची बत्तीस लक्षणे बहुतांश प्रमाणात पाहत आहे, फक्त दोन लक्षणे सोडून. त्या दोन महापुरुष लक्षणांबद्दल त्याला शंका वाटत आहे, तो संशयात आहे, त्याचा निश्चय होत नाही आणि त्याचे मन प्रसन्न होत नाही – ती म्हणजे कोशाच्छादित जननेंद्रिय आणि विस्तीर्ण जिव्हा." तेव्हा भगवंतांनी तशा प्रकारचा ऋद्धी-चमत्कार केला, ज्यामुळे ब्राह्मण पोक्खरसातीला भगवंतांचे कोशाच्छादित जननेंद्रिय दिसले. त्यानंतर भगवंतांनी आपली जीभ बाहेर काढून दोन्ही कानांच्या छिद्रांना स्पर्श केला व कुरवाळले, दोन्ही नाकपुड्यांना स्पर्श केला व कुरवाळले, आणि संपूर्ण कपाळ आपल्या जिभेने झाकून टाकले.

---

၂၉၆. အထ ခေါ ဗြာဟ္မဏဿ ပေါက္ခရသာတိဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘သမန္နာဂတော ခေါ သမဏော ဂေါတမော ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏေဟိ ပရိပုဏ္ဏေဟိ နော အပရိပုဏ္ဏေဟီ’’တိ. ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဓိဝါသေတု မေ ဘဝံ ဂေါတမော အဇ္ဇတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’’တိ. အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန.

२९६. तेव्हा ब्राह्मण पोक्खरसातीच्या मनात विचार आला – "श्रमण गोतम खरोखरच महापुरुषाच्या बत्तीस लक्षणांनी परिपूर्ण आहेत, अपूर्ण नाहीत." त्याने भगवंतांना विनंती केली – "आदरणीय गोतमांनी आजच्या भोजनाचा भिक्खू संघासह स्वीकार करावा." भगवंतांनी मौन बाळगून संमती दिली.

---

၂၉၇. အထ ခေါ ဗြာဟ္မဏော ပေါက္ခရသာတိ ဘဂဝတော အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ဘဂဝတော ကာလံ အာရောစေသိ – ‘‘ကာလော, ဘော ဂေါတမ, နိဋ္ဌိတံ ဘတ္တ’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန ယေန ဗြာဟ္မဏဿ ပေါက္ခရသာတိဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. အထ ခေါ ဗြာဟ္မဏော ပေါက္ခရသာတိ ဘဂဝန္တံ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေသိ သမ္ပဝါရေသိ, မာဏဝကာပိ ဘိက္ခုသံဃံ. အထ ခေါ ဗြာဟ္မဏော ပေါက္ခရသာတိ ဘဂဝန္တံ ဘုတ္တာဝိံ ဩနီတပတ္တပါဏိံ အညတရံ နီစံ အာသနံ ဂဟေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ.

२९७. त्यानंतर ब्राह्मण पोक्खरसातीने भगवंतांची संमती जाणून घेऊन भगवंतांना भोजनाची वेळ झाल्याचे कळवले – "हे गोतम, वेळ झाली आहे, भोजन तयार आहे." तेव्हा भगवंतांनी पूर्वाह्नसमयी (सकाळी) चिवर परिधान करून, पात्र-चिवर घेऊन भिक्खू संघासह जेथे ब्राह्मण पोक्खरसातीचे निवासस्थान होते, तेथे प्रस्थान केले. तेथे पोहोचून ते मांडलेल्या आसनावर बसले. त्यानंतर ब्राह्मण पोक्खरसातीने भगवंतांना आपल्या हाताने उत्तम खाद्य आणि भोज्य पदार्थ वाढून तृप्त केले व आणखी घेण्यास नकार देईपर्यंत वाढले; आणि इतर तरुणांनी भिक्खू संघाला वाढले. भगवंतांनी भोजन आटोपून पात्रातून हात काढून घेतल्यावर, ब्राह्मण पोक्खरसातीने एक लहान आसन घेतले आणि तो एका बाजूला बसला.

---

၂၉၈. ဧကမန္တံ နိသိန္နဿ ခေါ ဗြာဟ္မဏဿ ပေါက္ခရသာတိဿ ဘဂဝါ အနုပုဗ္ဗိံ ကထံ ကထေသိ, သေယျထိဒံ – ဒါနကထံ သီလကထံ သဂ္ဂကထံ; ကာမာနံ အာဒီနဝံ ဩကာရံ သံကိလေသံ, နေက္ခမ္မေ အာနိသံသံ ပကာသေသိ. ယဒါ ဘဂဝါ အညာသိ ဗြာဟ္မဏံ ပေါက္ခရသာတိံ ကလ္လစိတ္တံ မုဒုစိတ္တံ ဝိနီဝရဏစိတ္တံ ဥဒဂ္ဂစိတ္တံ ပသန္နစိတ္တံ, အထ ယာ ဗုဒ္ဓါနံ သာမုက္ကံသိကာ ဓမ္မဒေသနာ, တံ ပကာသေသိ – ဒုက္ခံ သမုဒယံ နိရောဓံ မဂ္ဂံ. သေယျထာပိ နာမ သုဒ္ဓံ ဝတ္ထံ အပဂတကာဠကံ သမ္မဒေဝ ရဇနံ ပဋိဂ္ဂဏှေယျ; ဧဝမေဝ ဗြာဟ္မဏဿ ပေါက္ခရသာတိဿ တသ္မိညေဝ အာသနေ ဝိရဇံ ဝီတမလံ ဓမ္မစက္ခုံ ဥဒပါဒိ – ‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ, သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ.

२९८. एका बाजूला बसलेल्या ब्राह्मण पोक्खरसातीला भगवंतांनी अनुक्रमिक प्रवचन (अनुपुब्बी कथा) दिले, जसे की – दानकथा, शीलकथा, स्वर्गकथा; तसेच कामांचे (इंद्रियभोगांचे) दुष्परिणाम, हीनता, संक्लेश (मलीनता) आणि नैष्क्रम्याचे (त्यागाचे) फायदे स्पष्ट केले. जेव्हा भगवंतांना समजले की ब्राह्मण पोक्खरसातीचे चित्त अनुकूल, मृदू, नीवरणांपासून मुक्त, प्रफुल्लित आणि प्रसन्न झाले आहे, तेव्हा त्यांनी बुद्धांची जी स्वतःची सर्वश्रेष्ठ धर्मदेशना आहे, ती प्रकट केली – दुःख, समुदाय (दुःखाचे कारण), निരോധ (दुःखाचा अंत) आणि मार्ग. ज्याप्रमाणे डाग नसलेले स्वच्छ वस्त्र रंग चांगल्या प्रकारे शोषून घेते, त्याचप्रमाणे ब्राह्मण पोक्खरसातीला त्याच आसनावर बसलेले असताना विरज (धुलिकणरहित) आणि वीतमल (मलरहित) धर्मचक्षू प्राप्त झाले – "जे काही उत्पन्न होण्याच्या स्वभावाचे आहे, ते सर्व निरोध (नष्ट) होण्याच्या स्वभावाचे आहे."

---

ပေါက္ခရသာတိဥပါသကတ္တပဋိဝေဒနာ

पोक्खरसातीची उपासकत्व-स्वीकृती

---

၂၉၉. အထ ခေါ ဗြာဟ္မဏော ပေါက္ခရသာတိ ဒိဋ္ဌဓမ္မော ပတ္တဓမ္မော ဝိဒိတဓမ္မော ပရိယောဂါဠှဓမ္မော တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆော ဝိဂတကထံကထော ဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တော [Pg.103] အပရပ္ပစ္စယော သတ္ထုသာသနေ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ, အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ. သေယျထာပိ, ဘော ဂေါတမ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ, ‘စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီ’တိ; ဧဝမေဝံ ဘောတာ ဂေါတမေန အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ, ဘော ဂေါတမ, သပုတ္တော သဘရိယော သပရိသော သာမစ္စော ဘဝန္တံ ဂေါတမံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတံ. ယထာ စ ဘဝံ ဂေါတမော ဥက္ကဋ္ဌာယ အညာနိ ဥပါသကကုလာနိ ဥပသင်္ကမတိ, ဧဝမေဝ ဘဝံ ဂေါတမော ပေါက္ခရသာတိကုလံ ဥပသင်္ကမတု. တတ္ထ ယေ တေ မာဏဝကာ ဝါ မာဏဝိကာ ဝါ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ အဘိဝါဒေဿန္တိ ဝါ ပစ္စုဋ္ဌိဿန္တိ ဝါ အာသနံ ဝါ ဥဒကံ ဝါ ဒဿန္တိ စိတ္တံ ဝါ ပသာဒေဿန္တိ, တေသံ တံ ဘဝိဿတိ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ. ‘‘ကလျာဏံ ဝုစ္စတိ, ဗြာဟ္မဏာ’’တိ.

२९९. त्यानंतर पोक्खरसाति ब्राह्मणाने सत्य धर्म पाहिला, सत्य धर्म प्राप्त केला, सत्य धर्म जाणला, सत्य धर्मात प्रवेश केला, तो शंकामुक्त झाला, संभ्रमरहित झाला, शास्त्यांच्या शासनात त्याने पूर्ण आत्मविश्वास प्राप्त केला आणि तो इतरांवर विसंबून न राहता स्वतःच ज्ञानसंपन्न झाला. त्याने भगवंतांना असे म्हटले – “अतिशय सुंदर, हे गौतम! अतिशय सुंदर, हे गौतम! हे गौतम, ज्याप्रमाणे एखादा पालथा ठेवलेला घडा उताणा करावा, किंवा झाकलेली वस्तू उघडी करून दाखवावी, किंवा वाट चुकलेल्याला मार्ग दाखवावा, किंवा अंधारात तेलाचा दिवा लावावा जेणेकरून डोळे असणाऱ्यांना रूपे दिसू शकतील; त्याचप्रमाणे आदरणीय गौतमांनी अनेक प्रकारे धर्म प्रकाशित केला आहे. मी, हे गौतम, माझ्या पुत्रांसह, पत्नीसह, परिवारासह आणि मंत्र्यांसह आदरणीय गौतमांना, धर्माला आणि भिक्खू संघाला शरण जात आहे. आदरणीय गौतमांनी मला आजपासून जन्मभर शरण आलेला उपासक म्हणून स्वीकारावे. आणि ज्याप्रमाणे आदरणीय गौतम उक्कठ्ठा येथील इतर उपासकांच्या घरी जातात, त्याचप्रमाणे आदरणीय गौतमांनी पोक्खरसातीच्या घरीही यावे. तेथे जे तरुण किंवा तरुणी आदरणीय गौतमांना अभिवादन करतील, त्यांच्या स्वागतासाठी उठून उभे राहतील, त्यांना आसन किंवा पाणी देतील किंवा आपले चित्त प्रसन्न करतील, ते त्यांच्यासाठी दीर्घकाळापर्यंत हितकारक आणि सुखकारक ठरेल.” “हे ब्राह्मणा, तू योग्य बोलला आहेस,” (असे भगवंत म्हणाले).

---

အမ္ဗဋ္ဌသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ တတိယံ.

तिसरे अम्बट्ठ सुत्त समाप्त झाले.

---

၄. သောဏဒဏ္ဍသုတ္တံ

४. सोणदण्ड सुत्त

---

စမ္ပေယျကဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ

चम्पा येथील ब्राह्मण आणि गृहपती

---

၃၀၀. ဧဝံ [Pg.104] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ အင်္ဂေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ ယေန စမ္ပာ တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ စမ္ပာယံ ဝိဟရတိ ဂဂ္ဂရာယ ပေါက္ခရဏိယာ တီရေ. တေန ခေါ ပန သမယေန သောဏဒဏ္ဍော ဗြာဟ္မဏော စမ္ပံ အဇ္ဈာဝသတိ သတ္တုဿဒံ သတိဏကဋ္ဌောဒကံ သဓညံ ရာဇဘောဂ္ဂံ ရညာ မာဂဓေန သေနိယေန ဗိမ္ဗိသာရေန ဒိန္နံ ရာဇဒါယံ ဗြဟ္မဒေယျံ.

३००. मी असे ऐकले आहे – एक वेळ भगवंत अङ्ग देशामध्ये चारिका करत असताना सुमारे पाचशे भिक्खूंच्या मोठ्या भिक्खू संघासह चम्पा नगरीत पोहोचले. तेथे भगवंत चम्पा नगरीतील गग्गरा पुष्करिणीच्या (तलावाच्या) काठावर निवास करत होते. त्या वेळी सोणदण्ड नावाचा ब्राह्मण चम्पा नगरीत राहत होता. ती नगरी लोकसंख्येने समृद्ध, मुबलक गवत, लाकूड, पाणी आणि धान्याने परिपूर्ण होती. मगधचा राजा सेनिय बिंबिसार याने त्याला ती नगरी राजदान म्हणून, ब्रह्मदेय (सर्व करांमधून मुक्त असलेले श्रेष्ठ दान) म्हणून दिली होती.

---

၃၀၁. အဿောသုံ ခေါ စမ္ပေယျကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ – ‘‘သမဏော ခလု ဘော ဂေါတမော သကျပုတ္တော သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတော အင်္ဂေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ စမ္ပံ အနုပ္ပတ္တော စမ္ပာယံ ဝိဟရတိ ဂဂ္ဂရာယ ပေါက္ခရဏိယာ တီရေ. တံ ခေါ ပန ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ. သော ဣမံ လောကံ သဒေဝကံ သမာရကံ သဗြဟ္မကံ သဿမဏဗြာဟ္မဏိံ ပဇံ သဒေဝမနုဿံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေတိ. သော ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ. သာဓု ခေါ ပန တထာရူပါနံ အရဟတံ ဒဿနံ ဟောတီ’’တိ. အထ ခေါ စမ္ပေယျကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ စမ္ပာယ နိက္ခမိတွာ သံဃသံဃီ ဂဏီဘူတာ ယေန ဂဂ္ဂရာ ပေါက္ခရဏီ တေနုပသင်္ကမန္တိ.

३०१. चम्पा येथील ब्राह्मण आणि गृहपतींनी असे ऐकले – “शाक्यकुळातून गृहत्याग करून प्रव्रजित झालेले शाक्यपुत्र श्रमण गौतम अङ्ग देशामध्ये चारिका करत असताना सुमारे पाचशे भिक्खूंच्या मोठ्या भिक्खू संघासह चम्पा नगरीत आले आहेत आणि चम्पा येथील गग्गरा पुष्करिणीच्या काठावर निवास करत आहेत. त्या आदरणीय गौतमांची अशी उत्तम कीर्ती पसरली आहे – ‘ते भगवंत अर्हत, सम्यक्संबुद्ध, विद्याचरणसंपन्न, सुगत, लोकविदू, अनुत्तर पुरुषदम्यसारथी, देव आणि मनुष्यांचे शास्ते, बुद्ध आणि भगवंत आहेत.’ ते देव, मार आणि ब्रह्मासहित या लोकाला, श्रमण-ब्राह्मणांसह या प्रजेला, देव आणि मनुष्यांसह स्वतःच्या अभिज्ञेने (उच्च ज्ञानाने) जाणून आणि प्रत्यक्ष अनुभवून उपदेश करतात. ते असा धर्म सांगतात जो सुरुवातीला कल्याणकारक, मध्ये कल्याणकारक आणि शेवटीही कल्याणकारक आहे; जो अर्थपूर्ण, सुस्पष्ट शब्दांनी युक्त, परिपूर्ण आणि अत्यंत शुद्ध अशा ब्रह्मचर्याचे प्रकटीकरण करतो. अशा अर्हतांचे दर्शन घेणे खरोखरच कल्याणकारी असते.” त्यानंतर चम्पा येथील ब्राह्मण आणि गृहपती चम्पा नगरीतून बाहेर पडून, घोळक्या-घोळक्याने एकत्र येऊन गग्गरा पुष्करिणीकडे जाऊ लागले.

---

၃၀၂. တေန ခေါ ပန သမယေန သောဏဒဏ္ဍော ဗြာဟ္မဏော ဥပရိပါသာဒေ ဒိဝါသေယျံ ဥပဂတော ဟောတိ. အဒ္ဒသာ ခေါ သောဏဒဏ္ဍော ဗြာဟ္မဏော စမ္ပေယျကေ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေ စမ္ပာယ နိက္ခမိတွာ သံဃသံဃီ ဂဏီဘူတေ ယေန ဂဂ္ဂရာ ပေါက္ခရဏီ တေနုပသင်္ကမန္တေ. ဒိသွာ ခတ္တံ အာမန္တေသိ – ‘‘ကိံ နု ခေါ, ဘော ခတ္တေ, စမ္ပေယျကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ စမ္ပာယ [Pg.105] နိက္ခမိတွာ သံဃသံဃီ ဂဏီဘူတာ ယေန ဂဂ္ဂရာ ပေါက္ခရဏီ တေနုပသင်္ကမန္တီ’’တိ? ‘‘အတ္ထိ ခေါ, ဘော, သမဏော ဂေါတမော သကျပုတ္တော သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတော အင်္ဂေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ စမ္ပံ အနုပ္ပတ္တော စမ္ပာယံ ဝိဟရတိ ဂဂ္ဂရာယ ပေါက္ခရဏိယာ တီရေ. တံ ခေါ ပန ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ. တမေတေ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမန္တီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဘော ခတ္တေ, ယေန စမ္ပေယျကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ တေနုပသင်္ကမ, ဥပသင်္ကမိတွာ စမ္ပေယျကေ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေ ဧဝံ ဝဒေဟိ – ‘သောဏဒဏ္ဍော, ဘော, ဗြာဟ္မဏော ဧဝမာဟ – အာဂမေန္တု ကိရ ဘဝန္တော, သောဏဒဏ္ဍောပိ ဗြာဟ္မဏော သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿတီ’’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ သော ခတ္တာ သောဏဒဏ္ဍဿ ဗြာဟ္မဏဿ ပဋိဿုတွာ ယေန စမ္ပေယျကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ စမ္ပေယျကေ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သောဏဒဏ္ဍော ဘော ဗြာဟ္မဏော ဧဝမာဟ – ‘အာဂမေန္တု ကိရ ဘဝန္တော, သောဏဒဏ္ဍောပိ ဗြာဟ္မဏော သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿတီ’’’တိ.

३०२. त्या वेळी सोणदण्ड ब्राह्मण आपल्या प्रासादाच्या वरच्या मजल्यावर दुपारच्या विश्रांतीसाठी आडवा झाला होता. सोणदण्ड ब्राह्मणाने चम्पा येथील ब्राह्मण आणि गृहपतींना चम्पा नगरीतून बाहेर पडून, घोळक्या-घोळक्याने एकत्र येऊन गग्गरा पुष्करिणीकडे जाताना पाहिले. त्यांना पाहून त्याने आपल्या अमात्याला विचारले – “हे अमात्या, चम्पा येथील हे ब्राह्मण आणि गृहपती चम्पा नगरीतून बाहेर पडून, घोळक्या-घोळक्याने एकत्र येऊन गग्गरा पुष्करिणीकडे का जात आहेत?” (अमात्य म्हणाला) “हे स्वामी, शाक्यकुळातून प्रव्रजित झालेले शाक्यपुत्र श्रमण गौतम अङ्ग देशामध्ये चारिका करत असताना सुमारे पाचशे भिक्खूंच्या मोठ्या भिक्खू संघासह चम्पा नगरीत आले आहेत आणि चम्पा येथील गग्गरा पुष्करिणीच्या काठावर निवास करत आहेत. त्या आदरणीय गौतमांची अशी उत्तम कीर्ती पसरली आहे – ‘ते भगवंत अर्हत, सम्यक्संबुद्ध, विद्याचरणसंपन्न, सुगत, लोकविदू, अनुत्तर पुरुषदम्यसारथी, देव आणि मनुष्यांचे शास्ते, बुद्ध आणि भगवंत आहेत.’ हे लोक त्या आदरणीय गौतमांच्या दर्शनासाठी जात आहेत.” (सोणदण्ड म्हणाला) “असे असेल तर, हे अमात्या, चम्पा येथील ब्राह्मण आणि गृहपतींकडे जा आणि त्यांना असे सांग – ‘ब्राह्मण सोणदण्ड असे म्हणत आहेत की, आपण सर्वांनी कृपया थोडी वाट पाहावी, ब्राह्मण सोणदण्डसुद्धा श्रमण गौतमांच्या दर्शनासाठी येणार आहेत.’” “होय, स्वामी,” असे म्हणून त्या अमात्याने सोणदण्ड ब्राह्मणाच्या आज्ञेचा स्वीकार केला आणि तो चम्पा येथील ब्राह्मण व गृहपतींकडे गेला. तेथे जाऊन तो चम्पा येथील ब्राह्मण व गृहपतींना म्हणाला – “ब्राह्मण सोणदण्ड असे म्हणत आहेत की, आपण सर्वांनी कृपया थोडी वाट पाहावी, ब्राह्मण सोणदण्डसुद्धा श्रमण गौतमांच्या दर्शनासाठी येणार आहेत.”

---

သောဏဒဏ္ဍဂုဏကထာ

सोणदण्ड ब्राह्मणाच्या गुणांची चर्चा

---

၃၀၃. တေန ခေါ ပန သမယေန နာနာဝေရဇ္ဇကာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ ပဉ္စမတ္တာနိ ဗြာဟ္မဏသတာနိ စမ္ပာယံ ပဋိဝသန္တိ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန. အဿောသုံ ခေါ တေ ဗြာဟ္မဏာ – ‘‘သောဏဒဏ္ဍော ကိရ ဗြာဟ္မဏော သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿတီ’’တိ. အထ ခေါ တေ ဗြာဟ္မဏာ ယေန သောဏဒဏ္ဍော ဗြာဟ္မဏော တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ သောဏဒဏ္ဍံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘သစ္စံ ကိရ ဘဝံ သောဏဒဏ္ဍော သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿတီ’’တိ? ‘‘ဧဝံ ခေါ မေ, ဘော, ဟောတိ – ‘အဟမ္ပိ သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿာမီ’’’တိ.

३०३. त्या वेळी वेगवेगळ्या देशांतून आलेले सुमारे पाचशे ब्राह्मण काही कामानिमित्त चम्पा नगरीत राहत होते. त्या ब्राह्मणांनी ऐकले की, “ब्राह्मण सोणदण्ड श्रमण गौतमांच्या दर्शनासाठी जाणार आहेत.” तेव्हा ते ब्राह्मण सोणदण्ड ब्राह्मणाकडे गेले आणि त्याला म्हणाले – “हे आदरणीय सोणदण्ड, हे खरे आहे का की आपण श्रमण गौतमांच्या दर्शनासाठी जाणार आहात?” (सोणदण्ड म्हणाला) “होय मित्रांनो, माझा असा विचार आहे की मीसुद्धा श्रमण गौतमांच्या दर्शनासाठी जाईन.”

---

‘‘မာ ဘဝံ သောဏဒဏ္ဍော သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိ. န အရဟတိ ဘဝံ သောဏဒဏ္ဍော သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ. သစေ ဘဝံ သောဏဒဏ္ဍော သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿတိ, ဘောတော [Pg.106] သောဏဒဏ္ဍဿ ယသော ဟာယိဿတိ, သမဏဿ ဂေါတမဿ ယသော အဘိဝဍ္ဎိဿတိ. ယမ္ပိ ဘောတော သောဏဒဏ္ဍဿ ယသော ဟာယိဿတိ, သမဏဿ ဂေါတမဿ ယသော အဘိဝဍ္ဎိဿတိ, ဣမိနာပင်္ဂေန န အရဟတိ ဘဝံ သောဏဒဏ္ဍော သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ; သမဏောတွေဝ ဂေါတမော အရဟတိ ဘဝန္တံ သောဏဒဏ္ဍံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ.

आदरणीय सोणदण्ड यांनी श्रमण गोतमांच्या दर्शनासाठी जाऊ नये. आदरणीय सोणदण्ड यांनी श्रमण गोतमांच्या दर्शनासाठी जाणे योग्य नाही. जर आदरणीय सोणदण्ड श्रमण गोतमांच्या दर्शनासाठी गेले, तर आदरणीय सोणदंडांची कीर्ती (यश) कमी होईल आणि श्रमण गोतमांची कीर्ती वाढेल. ज्या अर्थी आदरणीय सोणदंडांची कीर्ती कमी होईल आणि श्रमण गोतमांची कीर्ती वाढेल, या कारणानेही आदरणीय सोणदण्ड यांनी श्रमण गोतमांच्या दर्शनासाठी जाणे योग्य नाही; उलट श्रमण गोतमच आदरणीय सोणदंडांच्या दर्शनासाठी येण्यास योग्य आहेत.

---

‘‘ဘဝဉှိ သောဏဒဏ္ဍော ဥဘတော သုဇာတော မာတိတော စ ပိတိတော စ, သံသုဒ္ဓဂဟဏိကော ယာဝ သတ္တမာ ပိတာမဟယုဂါ အက္ခိတ္တော အနုပက္ကုဋ္ဌော ဇာတိဝါဒေန. ယမ္ပိ ဘဝံ သောဏဒဏ္ဍော ဥဘတော သုဇာတော မာတိတော စ ပိတိတော စ, သံသုဒ္ဓဂဟဏိကော ယာဝ သတ္တမာ ပိတာမဟယုဂါ အက္ခိတ္တော အနုပက္ကုဋ္ဌော ဇာတိဝါဒေန, ဣမိနာပင်္ဂေန န အရဟတိ ဘဝံ သောဏဒဏ္ဍော သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ; သမဏောတွေဝ ဂေါတမော အရဟတိ ဘဝန္တံ သောဏဒဏ္ဍံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ.

कारण आदरणीय सोणदण्ड हे माता आणि पिता या दोन्ही बाजूंनी उच्च कुळात जन्माला आलेले आहेत, सात पिढ्यांपर्यंत त्यांची मातृ-पितृ वंशावळ अत्यंत शुद्ध आहे, आणि जन्माच्या (जातीच्या) कारणावरून त्यांच्यावर कोणताही आक्षेप घेतला गेलेला नाही किंवा त्यांची निंदा केली गेलेली नाही. ज्या अर्थी आदरणीय सोणदण्ड हे माता आणि पिता या दोन्ही बाजूंनी उच्च कुळात जन्माला आलेले आहेत, सात पिढ्यांपर्यंत त्यांची मातृ-पितृ वंशावळ अत्यंत शुद्ध आहे, आणि जन्माच्या कारणावरून त्यांच्यावर कोणताही आक्षेप घेतला गेलेला नाही किंवा त्यांची निंदा केली गेलेली नाही, या कारणानेही आदरणीय सोणदण्ड यांनी श्रमण गोतमांच्या दर्शनासाठी जाणे योग्य नाही; उलट श्रमण गोतमच आदरणीय सोणदंडांच्या दर्शनासाठी येण्यास योग्य आहेत.

---

‘‘ဘဝဉှိ သောဏဒဏ္ဍော အဍ္ဎော မဟဒ္ဓနော မဟာဘောဂေါ…ပေ…

कारण आदरणीय सोणदण्ड हे श्रीमंत, महाधनी आणि विपुल संपत्तीचे धनी आहेत...

---

‘‘ဘဝဉှိ သောဏဒဏ္ဍော အဇ္ဈာယကော, မန္တဓရော, တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂူ သနိဃဏ္ဍုကေဋုဘာနံ သာက္ခရပ္ပဘေဒါနံ ဣတိဟာသပဉ္စမာနံ ပဒကော ဝေယျာကရဏော, လောကာယတမဟာပုရိသလက္ခဏေသု အနဝယော…ပေ…

कारण आदरणीय सोणदण्ड हे वेदांचे अध्ययन करणारे, मंत्रांचे धारक, निघण्टु (शब्दकोश) आणि केटुभ (विधी-शास्त्र) यांसह, अक्षरांचे प्रकार (व्याकरण) आणि पाचवा इतिहास यांसह तिन्ही वेदांचे पारंगत ज्ञाते आहेत; ते पदांचे जाणकार, व्याकरणकार आणि लोकायत (भौतिकशास्त्र) तसेच महापुरुष लक्षणांचे पूर्ण ज्ञाते आहेत...

---

‘‘ဘဝဉှိ သောဏဒဏ္ဍော အဘိရူပေါ ဒဿနီယော ပါသာဒိကော ပရမာယ ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာယ သမန္နာဂတော ဗြဟ္မဝဏ္ဏီ ဗြဟ္မဝစ္ဆသီ အခုဒ္ဒါဝကာသော ဒဿနာယ…ပေ…

कारण आदरणीय सोणदण्ड हे देखणे, दर्शनीय, प्रसन्न व्यक्तिमत्त्वाचे, अत्यंत सुंदर शरीरकांतीने युक्त, ब्रह्मासारखा वर्ण असलेले, ब्रह्मासारखे शरीर असलेले आणि भव्य शरीरयष्टीचे आहेत...

---

‘‘ဘဝဉှိ သောဏဒဏ္ဍော သီလဝါ ဝုဒ္ဓသီလီ ဝုဒ္ဓသီလေန သမန္နာဂတော…ပေ…

कारण आदरणीय सोणदण्ड हे शीलवान आहेत, वृद्धींगत शीलाने युक्त आहेत आणि महान शीलाने संपन्न आहेत...

---

‘‘ဘဝဉှိ သောဏဒဏ္ဍော ကလျာဏဝါစော ကလျာဏဝါက္ကရဏော ပေါရိယာ ဝါစာယ သမန္နာဂတော ဝိဿဋ္ဌာယ အနေလဂလာယ အတ္ထဿ ဝိညာပနိယာ…ပေ…

कारण आदरणीय सोणदण्ड हे कल्याणकारी बोलणारे, मधुर भाषी, सुसंस्कृत (नागरी) भाषेने युक्त, स्पष्ट, दोषरहित आणि अर्थ स्पष्टपणे समजावून सांगणाऱ्या वाणीने संपन्न आहेत...

---

‘‘ဘဝဉှိ သောဏဒဏ္ဍော ဗဟူနံ အာစရိယပါစရိယော တီဏိ မာဏဝကသတာနိ မန္တေ ဝါစေတိ. ဗဟူ ခေါ ပန နာနာဒိသာ နာနာဇနပဒါ မာဏဝကာ အာဂစ္ဆန္တိ [Pg.107] ဘောတော သောဏဒဏ္ဍဿ သန္တိကေ မန္တတ္ထိကာ မန္တေ အဓိယိတုကာမာ …ပေ…

कारण आदरणीय सोणदण्ड हे अनेकांचे आचार्य आणि आचार्यांचेही आचार्य आहेत, ते तीनशे तरुण विद्यार्थ्यांना मंत्र शिकवतात. विविध दिशांतून आणि विविध जनपदांतून अनेक तरुण विद्यार्थी आदरणीय सोणदंडांच्या जवळ मंत्र शिकण्याच्या इच्छेने आणि वेदांचे अध्ययन करण्याच्या उद्देशाने येतात...

---

‘‘ဘဝဉှိ သောဏဒဏ္ဍော ဇိဏ္ဏော ဝုဒ္ဓေါ မဟလ္လကော အဒ္ဓဂတော ဝယောအနုပ္ပတ္တော; သမဏော ဂေါတမော တရုဏော စေဝ တရုဏပဗ္ဗဇိတော စ…ပေ…

कारण आदरणीय सोणदण्ड हे वृद्ध, वयोवृद्ध, ज्येष्ठ, दीर्घायुषी आणि आयुष्याच्या अंतिम टप्प्यात पोहोचलेले आहेत; तर श्रमण गोतम हे तरुण आहेत आणि त्यांनी तरुण वयातच प्रव्रज्या घेतली आहे...

---

‘‘ဘဝဉှိ သောဏဒဏ္ဍော ရညော မာဂဓဿ သေနိယဿ ဗိမ္ဗိသာရဿ သက္ကတော ဂရုကတော မာနိတော ပူဇိတော အပစိတော…ပေ…

कारण आदरणीय सोणदण्ड हे मगधचा राजा सेनिय बिंबिसार यांच्याकडून सत्कृत, सन्मानित, मानलेले, पूजित आणि आदृत आहेत...

---

‘‘ဘဝဉှိ သောဏဒဏ္ဍော ဗြာဟ္မဏဿ ပေါက္ခရသာတိဿ သက္ကတော ဂရုကတော မာနိတော ပူဇိတော အပစိတော…ပေ…

कारण आदरणीय सोणदण्ड हे पोक्खरसाती ब्राह्मणाकडून सत्कृत, सन्मानित, मानलेले, पूजित आणि आदृत आहेत...

---

‘‘ဘဝဉှိ သောဏဒဏ္ဍော စမ္ပံ အဇ္ဈာဝသတိ သတ္တုဿဒံ သတိဏကဋ္ဌောဒကံ သဓညံ ရာဇဘောဂ္ဂံ, ရညာ မာဂဓေန သေနိယေန ဗိမ္ဗိသာရေန ဒိန္နံ, ရာဇဒါယံ ဗြဟ္မဒေယျံ. ယမ္ပိ ဘဝံ သောဏဒဏ္ဍော စမ္ပံ အဇ္ဈာဝသတိ သတ္တုဿဒံ သတိဏကဋ္ဌောဒကံ သဓညံ ရာဇဘောဂ္ဂံ, ရညာ မာဂဓေန သေနိယေန ဗိမ္ဗိသာရေန ဒိန္နံ, ရာဇဒါယံ ဗြဟ္မဒေယျံ. ဣမိနာပင်္ဂေန န အရဟတိ ဘဝံ သောဏဒဏ္ဍော သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ; သမဏောတွေဝ ဂေါတမော အရဟတိ ဘဝန္တံ သောဏဒဏ္ဍံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတု’’န္တိ.

कारण आदरणीय सोणदण्ड हे लोकसंख्येने समृद्ध, गवत, लाकूड, पाणी आणि धान्याने परिपूर्ण असलेल्या चम्पा नगरीचे शासन चालवतात, जी त्यांना मगधचा राजा सेनिय बिंबिसार याने राजेशाही देणगी म्हणून आणि श्रेष्ठ दान (ब्रह्मदेय) म्हणून दिली आहे. ज्या अर्थी आदरणीय सोणदण्ड हे लोकसंख्येने समृद्ध, गवत, लाकूड, पाणी आणि धान्याने परिपूर्ण असलेल्या चम्पा नगरीचे शासन चालवतात, जी त्यांना मगधचा राजा सेनिय बिंबिसार याने राजेशाही देणगी म्हणून आणि श्रेष्ठ दान म्हणून दिली आहे, या कारणानेही आदरणीय सोणदण्ड यांनी श्रमण गोतमांच्या दर्शनासाठी जाणे योग्य नाही; उलट श्रमण गोतमच आदरणीय सोणदंडांच्या दर्शनासाठी येण्यास योग्य आहेत.

---

ဗုဒ္ဓဂုဏကထာ

बुद्धगुणांचे वर्णन

---

၃၀၄. ဧဝံ ဝုတ္တေ, သောဏဒဏ္ဍော ဗြာဟ္မဏော တေ ဗြာဟ္မဏေ ဧတဒဝေါစ –

३०४. असे म्हटले असता, सोणदण्ड ब्राह्मण त्या ब्राह्मणांना म्हणाला –

---

‘‘တေန ဟိ, ဘော, မမပိ သုဏာထ, ယထာ မယမေဝ အရဟာမ တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ; နတွေဝ အရဟတိ သော ဘဝံ ဂေါတမော အမှာကံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ. သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ဥဘတော သုဇာတော မာတိတော စ ပိတိတော စ, သံသုဒ္ဓဂဟဏိကော ယာဝ သတ္တမာ ပိတာမဟယုဂါ, အက္ခိတ္တော အနုပက္ကုဋ္ဌော ဇာတိဝါဒေန. ယမ္ပိ ဘော သမဏော ဂေါတမော ဥဘတော သုဇာတော မာတိတော စ ပိတိတော စ သံသုဒ္ဓဂဟဏိကော ယာဝ သတ္တမာ ပိတာမဟယုဂါ, အက္ခိတ္တော အနုပက္ကုဋ္ဌော ဇာတိဝါဒေန, ဣမိနာပင်္ဂေန န အရဟတိ သော ဘဝံ ဂေါတမော အမှာကံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ[Pg.108]; အထ ခေါ မယမေဝ အရဟာမ တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ.

“तर मग, गृहस्थांनो, माझेही ऐका, की का आपणच त्या आदरणीय गोतमांच्या दर्शनासाठी जाणे योग्य आहे आणि ते आदरणीय गोतम आपल्या दर्शनासाठी येणे योग्य नाही. गृहस्थांनो, श्रमण गोतम हे माता आणि पिता या दोन्ही बाजूंनी उच्च कुळात जन्माला आलेले आहेत, सात पिढ्यांपर्यंत त्यांची मातृ-पितृ वंशावळ अत्यंत शुद्ध आहे, आणि जन्माच्या कारणावरून त्यांच्यावर कोणताही आक्षेप घेतला गेलेला नाही किंवा त्यांची निंदा केली गेलेली नाही. ज्या अर्थी श्रमण गोतम हे माता आणि पिता या दोन्ही बाजूंनी उच्च कुळात जन्माला आलेले आहेत, सात पिढ्यांपर्यंत त्यांची मातृ-पितृ वंशावळ अत्यंत शुद्ध आहे, आणि जन्माच्या कारणावरून त्यांच्यावर कोणताही आक्षेप घेतला गेलेला नाही किंवा त्यांची निंदा केली गेलेली नाही, या कारणानेही ते आदरणीय गोतम आपल्या दर्शनासाठी येणे योग्य नाही; उलट आपणच त्या आदरणीय गोतमांच्या दर्शनासाठी जाणे योग्य आहे.”

---

‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော မဟန္တံ ဉာတိသံဃံ ဩဟာယ ပဗ္ဗဇိတော…ပေ…

“गृहस्थांनो, श्रमण गोतम हे आपल्या विशाल नातेवाईकांच्या समूहाला सोडून प्रव्रजित झाले आहेत...”

---

‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ပဟူတံ ဟိရညသုဝဏ္ဏံ ဩဟာယ ပဗ္ဗဇိတော ဘူမိဂတဉ္စ ဝေဟာသဋ္ဌံ စ…ပေ…

“गृहस्थांनो, श्रमण गोतम हे जमिनीखाली पुरलेले आणि महालात साठवलेले विपुल सोने-नाणे सोडून प्रव्रजित झाले आहेत...”

---

‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ဒဟရောဝ သမာနော ယုဝါ သုသုကာဠကေသော ဘဒြေန ယောဗ္ဗနေန သမန္နာဂတော ပဌမေန ဝယသာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော…ပေ…

“गृहस्थांनो, श्रमण गोतम हे तरुण असतानाच, काळेभोर केस असताना, सुंदर तारुण्याने युक्त असताना, वयाच्या पहिल्या टप्प्यातच घरातून बेघर होऊन प्रव्रजित झाले आहेत...”

---

‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော အကာမကာနံ မာတာပိတူနံ အဿုမုခါနံ ရုဒန္တာနံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော…ပေ…

“गृहस्थांनो, श्रमण गोतम हे प्रव्रज्येसाठी अनुत्सुक असलेल्या, डोळ्यांत अश्रू आणून रडणाऱ्या आपल्या माता-पित्यांना सोडून, केस आणि दाढी कापून, काषाय वस्त्रे परिधान करून घरातून बेघर होऊन प्रव्रजित झाले आहेत...”

---

‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော အဘိရူပေါ ဒဿနီယော ပါသာဒိကော ပရမာယ ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာယ သမန္နာဂတော, ဗြဟ္မဝဏ္ဏီ, ဗြဟ္မဝစ္ဆသီ, အခုဒ္ဒါဝကာသော ဒဿနာယ…ပေ…

“गृहस्थांनो, श्रमण गोतम हे देखणे, दर्शनीय, प्रसन्न व्यक्तिमत्त्वाचे, अत्यंत सुंदर शरीरकांतीने युक्त, ब्रह्मासारखा वर्ण असलेले, ब्रह्मासारखे शरीर असलेले आणि भव्य शरीरयष्टीचे आहेत...”

---

‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော သီလဝါ အရိယသီလီ ကုသလသီလီ ကုသလသီလေန သမန္နာဂတော…ပေ…

“गृहस्थांनो, श्रमण गोतम हे शीलवान आहेत, आर्यशीलाने युक्त आहेत, कल्याणकारी शीलाने युक्त आहेत आणि कुशल शीलाने संपन्न आहेत...”

---

‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ကလျာဏဝါစော ကလျာဏဝါက္ကရဏော ပေါရိယာ ဝါစာယ သမန္နာဂတော ဝိဿဋ္ဌာယ အနေလဂလာယ အတ္ထဿ ဝိညာပနိယာ…ပေ…

“गृहस्थांनो, श्रमण गोतम हे कल्याणकारी बोलणारे, मधुर भाषी, सुसंस्कृत भाषेने युक्त, स्पष्ट, दोषरहित आणि अर्थ स्पष्टपणे समजावून सांगणाऱ्या वाणीने संपन्न आहेत...”

---

‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ဗဟူနံ အာစရိယပါစရိယော…ပေ…

“गृहस्थांनो, श्रमण गोतम हे अनेकांचे आचार्य आणि आचार्यांचेही आचार्य आहेत...”

---

‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ခီဏကာမရာဂေါ ဝိဂတစာပလ္လော…ပေ…

“गृहस्थांनो, श्रमण गोतम हे कामराग नष्ट झालेले आणि चंचलता (चपळता) रहित आहेत...”

---

‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ကမ္မဝါဒီ ကိရိယဝါဒီ အပါပပုရေက္ခာရော ဗြဟ္မညာယ ပဇာယ…ပေ…

“गृहस्थांनो, श्रमण गोतम हे कर्मवादी, क्रियावादी आहेत, ते निष्पापतेला प्राधान्य देणारे असून श्रेष्ठ आचरण करणाऱ्या प्रजेचे हितचिंतक आहेत...”

---

‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ဥစ္စာ ကုလာ ပဗ္ဗဇိတော အသမ္ဘိန္နခတ္တိယကုလာ…ပေ…

“गृहस्थांनो, श्रमण गोतम हे उच्च कुळातून, अखंड क्षत्रिय कुळातून प्रव्रजित झाले आहेत...”

---

‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော အဍ္ဎာ ကုလာ ပဗ္ဗဇိတော မဟဒ္ဓနာ မဟာဘောဂါ…ပေ…

“गृहस्थांनो, श्रमण गोतम हे श्रीमंत कुळातून, विपुल संपत्ती आणि ऐश्वर्य असलेल्या कुळातून प्रव्रजित झाले आहेत...”

---

‘‘သမဏံ [Pg.109] ခလု, ဘော, ဂေါတမံ တိရောရဋ္ဌာ တိရောဇနပဒါ ပဉှံ ပုစ္ဆိတုံ အာဂစ္ဆန္တိ…ပေ…

“गृहस्थांनो, श्रमण गोतमांकडे इतर देशांतून आणि इतर जनपदांतून लोक प्रश्न विचारण्यासाठी येतात...”

---

‘‘သမဏံ ခလု, ဘော, ဂေါတမံ အနေကာနိ ဒေဝတာသဟဿာနိ ပါဏေဟိ သရဏံ ဂတာနိ…ပေ…

“गृहस्थांनो, श्रमण गोतमांना हजारो देव शरण गेले आहेत...”

---

‘‘သမဏံ ခလု, ဘော, ဂေါတမံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’ တိ…ပေ…

हे महोदयांनो, श्रमण गौतमांची अशी कल्याणकारी कीर्ती सर्वत्र पसरली आहे की: 'ते भगवान अर्हत, सम्यक्संबुद्ध, विद्याचरणसंपन्न, सुगत, लोकविदू, अनुत्तर पुरुषदम्यसारथी, देव आणि मनुष्यांचे शास्ता, बुद्ध आणि भगवान आहेत'...

---

‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏေဟိ သမန္နာဂတော…ပေ…

हे महोदयांनो, श्रमण गौतम हे महापुरुषांच्या बत्तीस लक्षणांनी युक्त आहेत...

---

‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ဧဟိသွာဂတဝါဒီ သခိလော သမ္မောဒကော အဗ္ဘာကုဋိကော ဥတ္တာနမုခေါ ပုဗ္ဗဘာသီ…ပေ…

हे महोदयांनो, श्रमण गौतम हे स्वागतशील आहेत, मृदू भाषिक आहेत, आनंदाने संभाषण करणारे आहेत, कपाळावर आठी न घालणारे (प्रसन्नचित्त) आहेत, हसमुख आहेत आणि स्वतःहून प्रथम बोलणारे आहेत...

---

‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော စတုန္နံ ပရိသာနံ သက္ကတော ဂရုကတော မာနိတော ပူဇိတော အပစိတော…ပေ…

हे महोदयांनो, श्रमण गौतमांचा चारही परिषदांकडून (भिक्खू, भिक्खुणी, उपासक, उपासिका) आदर केला जातो, सन्मान केला जातो, गौरव केला जातो, पूजा केली जाते आणि वंदन केले जाते...

---

‘‘သမဏေ ခလု, ဘော, ဂေါတမေ ဗဟူ ဒေဝါ စ မနုဿာ စ အဘိပ္ပသန္နာ…ပေ…

हे महोदयांनो, अनेक देव आणि मनुष्य श्रमण गौतमांवर अत्यंत श्रद्धा व भक्ती ठेवतात...

---

‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ယသ္မိံ ဂါမေ ဝါ နိဂမေ ဝါ ပဋိဝသတိ, န တသ္မိံ ဂါမေ ဝါ နိဂမေ ဝါ အမနုဿာ မနုဿေ ဝိဟေဌေန္တိ…ပေ…

हे महोदयांनो, श्रमण गौतम ज्या गावात किंवा नगरात राहतात, त्या गावात किंवा नगरात अमानुष (अमानवी शक्ती) मनुष्यांना त्रास देत नाहीत...

---

‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော သံဃီ ဂဏီ ဂဏာစရိယော ပုထုတိတ္ထကရာနံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ. ယထာ ခေါ ပန, ဘော, ဧတေသံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ ယထာ ဝါ တထာ ဝါ ယသော သမုဒါဂစ္ဆတိ, န ဟေဝံ သမဏဿ ဂေါတမဿ ယသော သမုဒါဂတော. အထ ခေါ အနုတ္တရာယ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပဒါယ သမဏဿ ဂေါတမဿ ယသော သမုဒါဂတော…ပေ…

हे महोदयांनो, श्रमण गौतम हे संघनायक, गणप्रमुख आणि गणाचार्य आहेत, आणि इतर अनेक पंथप्रमुखांमध्ये ते सर्वश्रेष्ठ मानले जातात. हे महोदयांनो, इतर श्रमण-ब्राह्मणांची कीर्ती जशी कोणत्याही सामान्य कारणाने वाढते, तशी श्रमण गौतमांची कीर्ती वाढलेली नाही. तर श्रमण गौतमांची कीर्ती त्यांच्या सर्वश्रेष्ठ विद्या आणि आचरण संपदेमुळे (विज्जाचरणसंपदा) पसरली आहे...

---

‘‘သမဏံ ခလု, ဘော, ဂေါတမံ ရာဇာ မာဂဓော သေနိယော ဗိမ္ဗိသာရော သပုတ္တော သဘရိယော သပရိသော သာမစ္စော ပါဏေဟိ သရဏံ ဂတော…ပေ…

हे महोदयांनो, मगधचा राजा सेनीय बिंबिसार हा आपल्या पुत्रासह, पत्नीसह, परिवारासह आणि अमात्यांसह (मंत्र्यांसह) प्राण असेपर्यंत (आयुष्यभर) श्रमण गौतमांना शरण गेला आहे...

---

‘‘သမဏံ [Pg.110] ခလု, ဘော, ဂေါတမံ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော သပုတ္တော သဘရိယော သပရိသော သာမစ္စော ပါဏေဟိ သရဏံ ဂတော…ပေ…

हे महोदयांनो, कोसलचा राजा पसेनदी हा आपल्या पुत्रासह, पत्नीसह, परिवारासह आणि अमात्यांसह प्राण असेपर्यंत (आयुष्यभर) श्रमण गौतमांना शरण गेला आहे...

---

‘‘သမဏံ ခလု, ဘော, ဂေါတမံ ဗြာဟ္မဏော ပေါက္ခရသာတိ သပုတ္တော သဘရိယော သပရိသော သာမစ္စော ပါဏေဟိ သရဏံ ဂတော…ပေ…

हे महोदयांनो, पोक्खरसाती ब्राह्मण हा आपल्या पुत्रासह, पत्नीसह, परिवारासह आणि अमात्यांसह प्राण असेपर्यंत (आयुष्यभर) श्रमण गौतमांना शरण गेला आहे...

---

‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ရညော မာဂဓဿ သေနိယဿ ဗိမ္ဗိသာရဿ သက္ကတော ဂရုကတော မာနိတော ပူဇိတော အပစိတော…ပေ…

हे महोदयांनो, मगधचा राजा सेनीय बिंबिसार श्रमण गौतमांचा आदर करतो, सन्मान करतो, गौरव करतो, पूजा करतो आणि वंदन करतो...

---

‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ သက္ကတော ဂရုကတော မာနိတော ပူဇိတော အပစိတော…ပေ…

हे महोदयांनो, कोसलचा राजा पसेनदी श्रमण गौतमांचा आदर करतो, सन्मान करतो, गौरव करतो, पूजा करतो आणि वंदन करतो...

---

‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ဗြာဟ္မဏဿ ပေါက္ခရသာတိဿ သက္ကတော ဂရုကတော မာနိတော ပူဇိတော အပစိတော…ပေ…

हे महोदयांनो, पोक्खरसाती ब्राह्मण श्रमण गौतमांचा आदर करतो, सन्मान करतो, गौरव करतो, पूजा करतो आणि वंदन करतो...

---

‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော စမ္ပံ အနုပ္ပတ္တော, စမ္ပာယံ ဝိဟရတိ ဂဂ္ဂရာယ ပေါက္ခရဏိယာ တီရေ. ယေ ခေါ ပန, ဘော, ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ အမှာကံ ဂါမခေတ္တံ အာဂစ္ဆန္တိ အတိထီ နော တေ ဟောန္တိ. အတိထီ ခေါ ပနမှေဟိ သက္ကာတဗ္ဗာ ဂရုကာတဗ္ဗာ မာနေတဗ္ဗာ ပူဇေတဗ္ဗာ အပစေတဗ္ဗာ. ယမ္ပိ, ဘော, သမဏော ဂေါတမော စမ္ပံ အနုပ္ပတ္တော စမ္ပာယံ ဝိဟရတိ ဂဂ္ဂရာယ ပေါက္ခရဏိယာ တီရေ, အတိထိမှာကံ သမဏော ဂေါတမော; အတိထိ ခေါ ပနမှေဟိ သက္ကာတဗ္ဗော ဂရုကာတဗ္ဗော မာနေတဗ္ဗော ပူဇေတဗ္ဗော အပစေတဗ္ဗော. ဣမိနာပင်္ဂေန န အရဟတိ သော ဘဝံ ဂေါတမော အမှာကံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ. အထ ခေါ မယမေဝ အရဟာမ တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ. ဧတ္တကေ ခေါ အဟံ, ဘော, တဿ ဘောတော ဂေါတမဿ ဝဏ္ဏေ ပရိယာပုဏာမိ, နော စ ခေါ သော ဘဝံ ဂေါတမော ဧတ္တကဝဏ္ဏော. အပရိမာဏဝဏ္ဏော ဟိ သော ဘဝံ ဂေါတမော’’တိ.

हे महोदयांनो, श्रमण गौतम चंपानगरीत आले आहेत आणि चंपानगरीतील गग्गरा पुष्करणीच्या (तलावाच्या) तीरावर विहार करत आहेत. हे महोदयांनो, जे कोणी श्रमण किंवा ब्राह्मण आमच्या भूभागात येतात, ते आमचे अतिथी असतात. अतिथींचा आपण आदर, सन्मान, गौरव, पूजा आणि वंदन केले पाहिजे. हे महोदयांनो, श्रमण गौतम चंपानगरीत आले असून गग्गरा पुष्करणीच्या तीरावर विहार करत आहेत, त्यामुळे ते आमचे अतिथी आहेत. अतिथी म्हणून आपण त्यांचा आदर, सन्मान, गौरव, पूजा आणि वंदन केले पाहिजे. या कारणास्तव, त्या आदरणीय गौतमांनी आम्हाला भेटण्यासाठी येणे योग्य नाही, तर आम्हीच त्या आदरणीय गौतमांच्या दर्शनासाठी जाणे योग्य आहे. हे महोदयांनो, मला त्या आदरणीय गौतमांच्या गुणांविषयी एवढीच माहिती आहे, परंतु ते आदरणीय गौतम केवळ एवढ्याच गुणांनी युक्त नाहीत, तर ते अपरिमित गुणांनी संपन्न आहेत.

---

၃၀၅. ဧဝံ ဝုတ္တေ, တေ ဗြာဟ္မဏာ သောဏဒဏ္ဍံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ယထာ ခေါ ဘဝံ သောဏဒဏ္ဍော သမဏဿ ဂေါတမဿ ဝဏ္ဏေ ဘာသတိ ဣတော စေပိ သော ဘဝံ ဂေါတမော ယောဇနသတေ ဝိဟရတိ, အလမေဝ သဒ္ဓေန ကုလပုတ္တေန ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ အပိ ပုဋောသေနာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဘော, သဗ္ဗေဝ မယံ သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿာမာ’’တိ.

३०५. असे म्हटले असता, ते ब्राह्मण सोणदण्ड ब्राह्मणाला म्हणाले— 'ज्याप्रमाणे आदरणीय सोणदण्ड श्रमण गौतमांच्या गुणांचे वर्णन करत आहेत, त्यानुसार जर ते आदरणीय गौतम येथून शंभर योजने दूर राहत असले, तरीही एखाद्या श्रद्धाळू कुलपुत्राने शिदोरी (प्रवासाचे अन्न) सोबत घेऊन त्यांच्या दर्शनासाठी जाणे योग्यच ठरेल. आदरणीय सोणदण्ड, म्हणूनच आपण सर्वजण श्रमण गौतमांच्या दर्शनासाठी जाऊया.'

---

သောဏဒဏ္ဍပရိဝိတက္ကော

सोणदण्डाचा विचार (मनोगत)

---

၃၀၆. အထ [Pg.111] ခေါ သောဏဒဏ္ဍော ဗြာဟ္မဏော မဟတာ ဗြာဟ္မဏဂဏေန သဒ္ဓိံ ယေန ဂဂ္ဂရာ ပေါက္ခရဏီ တေနုပသင်္ကမိ. အထ ခေါ သောဏဒဏ္ဍဿ ဗြာဟ္မဏဿ တိရောဝနသဏ္ဍဂတဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘‘အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန သမဏံ ဂေါတမံ ပဉှံ ပုစ္ဆေယျံ; တတြ စေ မံ သမဏော ဂေါတမော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘န ခေါ ဧသ, ဗြာဟ္မဏ, ပဉှော ဧဝံ ပုစ္ဆိတဗ္ဗော, ဧဝံ နာမေသ, ဗြာဟ္မဏ, ပဉှော ပုစ္ဆိတဗ္ဗော’တိ, တေန မံ အယံ ပရိသာ ပရိဘဝေယျ – ‘ဗာလော သောဏဒဏ္ဍော ဗြာဟ္မဏော အဗျတ္တော, နာသက္ခိ သမဏံ ဂေါတမံ ယောနိသော ပဉှံ ပုစ္ဆိတု’န္တိ. ယံ ခေါ ပနာယံ ပရိသာ ပရိဘဝေယျ, ယသောပိ တဿ ဟာယေထ. ယဿ ခေါ ပန ယသော ဟာယေထ, ဘောဂါပိ တဿ ဟာယေယျုံ. ယသောလဒ္ဓါ ခေါ ပနမှာကံ ဘောဂါ. မမဉ္စေဝ ခေါ ပန သမဏော ဂေါတမော ပဉှံ ပုစ္ဆေယျ, တဿ စာဟံ ပဉှဿ ဝေယျာကရဏေန စိတ္တံ န အာရာဓေယျံ; တတြ စေ မံ သမဏော ဂေါတမော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘န ခေါ ဧသ, ဗြာဟ္မဏ, ပဉှော ဧဝံ ဗျာကာတဗ္ဗော, ဧဝံ နာမေသ, ဗြာဟ္မဏ, ပဉှော ဗျာကာတဗ္ဗော’တိ, တေန မံ အယံ ပရိသာ ပရိဘဝေယျ – ‘ဗာလော သောဏဒဏ္ဍော ဗြာဟ္မဏော အဗျတ္တော, နာသက္ခိ သမဏဿ ဂေါတမဿ ပဉှဿ ဝေယျာကရဏေန စိတ္တံ အာရာဓေတု’န္တိ. ယံ ခေါ ပနာယံ ပရိသာ ပရိဘဝေယျ, ယသောပိ တဿ ဟာယေထ. ယဿ ခေါ ပန ယသော ဟာယေထ, ဘောဂါပိ တဿ ဟာယေယျုံ. ယသောလဒ္ဓါ ခေါ ပနမှာကံ ဘောဂါ. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန ဧဝံ သမီပဂတော သမာနော အဒိသွာဝ သမဏံ ဂေါတမံ နိဝတ္တေယျံ, တေန မံ အယံ ပရိသာ ပရိဘဝေယျ – ‘ဗာလော သောဏဒဏ္ဍော ဗြာဟ္မဏော အဗျတ္တော မာနထဒ္ဓေါ ဘီတော စ, နော ဝိသဟတိ သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ, ကထဉှိ နာမ ဧဝံ သမီပဂတော သမာနော အဒိသွာ သမဏံ ဂေါတမံ နိဝတ္တိဿတီ’တိ. ယံ ခေါ ပနာယံ ပရိသာ ပရိဘဝေယျ, ယသောပိ တဿ ဟာယေထ. ယဿ ခေါ ပန ယသော ဟာယေထ, ဘောဂါပိ တဿ ဟာယေယျုံ, ယသောလဒ္ဓါ ခေါ ပနမှာကံ ဘောဂါ’’တိ.

३०६. त्यानंतर सोणदण्ड ब्राह्मण मोठ्या ब्राह्मण समुदायासह गग्गरा पुष्करणीकडे गेला. जेव्हा सोणदण्ड ब्राह्मण वनराईच्या जवळ पोहोचला, तेव्हा त्याच्या मनात असा विचार आला— 'जर मी श्रमण गौतमांना एखादा प्रश्न विचारला आणि त्यावर श्रमण गौतम मला म्हणाले की, "हे ब्राह्मणा, हा प्रश्न असा विचारला जाऊ नये, तर तो असा विचारला पाहिजे," तर ही परिषद माझा उपहास करेल की, "सोणदण्ड ब्राह्मण मूर्ख व अज्ञानी आहे, त्याला श्रमण गौतमांना योग्य प्रकारे प्रश्न विचारता आला नाही." ज्या व्यक्तीचा ही परिषद उपहास करेल, तिची कीर्ती नष्ट होईल. आणि ज्याची कीर्ती नष्ट होईल, त्याचे वैभव (संपत्ती) देखील नष्ट होईल; कारण आमचे वैभव आमच्या कीर्तीवरच अवलंबून आहे. आणि जर श्रमण गौतमांनी मला एखादा प्रश्न विचारला आणि मी माझ्या उत्तराने त्यांच्या मनाचे समाधान करू शकलो नाही, आणि त्यावर श्रमण गौतम मला म्हणाले की, "हे ब्राह्मणा, या प्रश्नाचे उत्तर असे दिले जाऊ नये, तर ते असे दिले पाहिजे," तर ही परिषद माझा उपहास करेल की, "सोणदण्ड ब्राह्मण मूर्ख व अज्ञानी आहे, त्याला श्रमण गौतमांच्या प्रश्नाचे योग्य उत्तर देऊन त्यांचे समाधान करता आले नाही." ज्या व्यक्तीचा ही परिषद उपहास करेल, तिची कीर्ती नष्ट होईल. आणि ज्याची कीर्ती नष्ट होईल, त्याचे वैभव देखील नष्ट होईल; कारण आमचे वैभव आमच्या कीर्तीवरच अवलंबून आहे. आणि जर मी इतक्या जवळ येऊनही श्रमण गौतमांचे दर्शन न घेताच परत फिरलो, तर ही परिषद माझा उपहास करेल की, "सोणदण्ड ब्राह्मण मूर्ख, अज्ञानी, गर्विष्ठ आणि भीरू आहे, त्याला श्रमण गौतमांच्या दर्शनासाठी जाण्याचे धैर्य झाले नाही. इतक्या जवळ येऊनही दर्शन न घेता तो कसा काय परत फिरला?" ज्या व्यक्तीचा ही परिषद उपहास करेल, तिची कीर्ती नष्ट होईल. आणि ज्याची कीर्ती नष्ट होईल, त्याचे वैभव देखील नष्ट होईल; कारण आमचे वैभव आमच्या कीर्तीवरच अवलंबून आहे.' असा विचार त्याच्या मनात आला.

---

၃၀၇. အထ ခေါ သောဏဒဏ္ဍော ဗြာဟ္မဏော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. စမ္ပေယျကာပိ ခေါ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ [Pg.112] အပ္ပေကစ္စေ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု; အပ္ပေကစ္စေ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု; သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု; အပ္ပေကစ္စေ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု; အပ္ပေကစ္စေ နာမဂေါတ္တံ သာဝေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု; အပ္ပေကစ္စေ တုဏှီဘူတာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု.

३०७. तेव्हा सोणदण्ड ब्राह्मण जेथे भगवान होते तेथे गेला; जवळ जाऊन त्याने भगवंतांसोबत कुशल विचारले. आनंददायी आणि संस्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. चंपानगरीतील काही ब्राह्मण आणि गृहपतीसुद्धा भगवंतांना अभिवादन करून एका बाजूला बसले; काही जणांनी भगवंतांसोबत कुशल विचारले आणि आनंददायी व संस्मरणीय संभाषण संपवून ते एका बाजूला बसले; काही जणांनी जेथे भगवान होते त्या दिशेने हात जोडून नमस्कार केला आणि एका बाजूला बसले; काही जणांनी आपले नाव व गोत्र सांगून एका बाजूला बसले; तर काही जण शांत राहून एका बाजूला बसले.

---

၃၀၈. တတြပိ သုဒံ သောဏဒဏ္ဍော ဗြာဟ္မဏော ဧတဒေဝ ဗဟုလမနုဝိတက္ကေန္တော နိသိန္နော ဟောတိ – ‘‘အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန သမဏံ ဂေါတမံ ပဉှံ ပုစ္ဆေယျံ; တတြ စေ မံ သမဏော ဂေါတမော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘န ခေါ ဧသ, ဗြာဟ္မဏ, ပဉှော ဧဝံ ပုစ္ဆိတဗ္ဗော, ဧဝံ နာမေသ, ဗြာဟ္မဏ, ပဉှော ပုစ္ဆိတဗ္ဗော’တိ, တေန မံ အယံ ပရိသာ ပရိဘဝေယျ – ‘ဗာလော သောဏဒဏ္ဍော ဗြာဟ္မဏော အဗျတ္တော, နာသက္ခိ သမဏံ ဂေါတမံ ယောနိသော ပဉှံ ပုစ္ဆိတု’န္တိ. ယံ ခေါ ပနာယံ ပရိသာ ပရိဘဝေယျ, ယသောပိ တဿ ဟာယေထ. ယဿ ခေါ ပန ယသော ဟာယေထ, ဘောဂါပိ တဿ ဟာယေယျုံ. ယသောလဒ္ဓါ ခေါ ပနမှာကံ ဘောဂါ. မမဉ္စေဝ ခေါ ပန သမဏော ဂေါတမော ပဉှံ ပုစ္ဆေယျ, တဿ စာဟံ ပဉှဿ ဝေယျာကရဏေန စိတ္တံ န အာရာဓေယျံ; တတြ စေ မံ သမဏော ဂေါတမော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘န ခေါ ဧသ, ဗြာဟ္မဏ, ပဉှော ဧဝံ ဗျာကာတဗ္ဗော, ဧဝံ နာမေသ, ဗြာဟ္မဏ, ပဉှော ဗျာကာတဗ္ဗော’တိ, တေန မံ အယံ ပရိသာ ပရိဘဝေယျ – ‘ဗာလော သောဏဒဏ္ဍော ဗြာဟ္မဏော အဗျတ္တော, နာသက္ခိ သမဏဿ ဂေါတမဿ ပဉှဿ ဝေယျာကရဏေန စိတ္တံ အာရာဓေတု’န္တိ. ယံ ခေါ ပနာယံ ပရိသာ ပရိဘဝေယျ, ယသောပိ တဿ ဟာယေထ. ယဿ ခေါ ပန ယသော ဟာယေထ, ဘောဂါပိ တဿ ဟာယေယျုံ. ယသောလဒ္ဓါ ခေါ ပနမှာကံ ဘောဂါ. အဟော ဝတ မံ သမဏော ဂေါတမော သကေ အာစရိယကေ တေဝိဇ္ဇကေ ပဉှံ ပုစ္ဆေယျ, အဒ္ဓါ ဝတဿာဟံ စိတ္တံ အာရာဓေယျံ ပဉှဿ ဝေယျာကရဏေနာ’’တိ.

३०८. तेथे बसलेला सोणदण्ड ब्राह्मण वारंवार असाच विचार करत होता – 'जर मी श्रमण गोतमांना प्रश्न विचारला आणि त्यावर श्रमण गोतम मला असे म्हणाले की, "हे ब्राह्मणा, हा प्रश्न असा विचारला जाऊ नये, तर तो असा विचारला पाहिजे," तर ही परिषद माझा असा अपमान करेल की, "हा सोणदण्ड ब्राह्मण मूर्ख आणि अज्ञानी आहे, त्याला श्रमण गोतमांना योग्य प्रकारे प्रश्न विचारता आला नाही." आणि ज्याचा ही परिषद अपमान करेल, त्याची कीर्ती नष्ट होईल. ज्याची कीर्ती नष्ट होईल, त्याचे वैभव देखील नष्ट होईल. कारण आमचे वैभव कीर्तीवरच अवलंबून आहे. आणि जर श्रमण गोतमांनीच मला प्रश्न विचारला आणि मी त्यांच्या प्रश्नाचे उत्तर देऊन त्यांचे मन संतुष्ट करू शकलो नाही, आणि त्यावर श्रमण गोतम मला असे म्हणाले की, "हे ब्राह्मणा, या प्रश्नाचे उत्तर असे दिले जाऊ नये, तर ते असे दिले पाहिजे," तर ही परिषद माझा असा अपमान करेल की, "हा सोणदण्ड ब्राह्मण मूर्ख आणि अज्ञानी आहे, त्याला श्रमण गोतमांच्या प्रश्नाचे उत्तर देऊन त्यांचे मन संतुष्ट करता आले नाही." आणि ज्याचा ही परिषद अपमान करेल, त्याची कीर्ती नष्ट होईल. ज्याची कीर्ती नष्ट होईल, त्याचे वैभव देखील नष्ट होईल. कारण आमचे वैभव कीर्तीवरच अवलंबून आहे. किती बरे होईल जर श्रमण गोतमांनी मला माझ्या स्वतःच्या आचार्यांच्या त्रैविद्य विषयातून प्रश्न विचारला! तर मी नक्कीच त्यांच्या प्रश्नाचे योग्य उत्तर देऊन त्यांचे मन संतुष्ट करीन!'

---

ဗြာဟ္မဏပညတ္တိ

ब्राह्मणाची व्याख्या

---

၃၀၉. အထ ခေါ ဘဂဝတော သောဏဒဏ္ဍဿ ဗြာဟ္မဏဿ စေတသာ စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ဝိဟညတိ ခေါ အယံ သောဏဒဏ္ဍော ဗြာဟ္မဏော သကေန စိတ္တေန. ယံနူနာဟံ သောဏဒဏ္ဍံ ဗြာဟ္မဏံ သကေ အာစရိယကေ တေဝိဇ္ဇကေ ပဉှံ ပုစ္ဆေယျ’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ သောဏဒဏ္ဍံ [Pg.113] ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကတိဟိ ပန, ဗြာဟ္မဏ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ ဗြာဟ္မဏာ ဗြာဟ္မဏံ ပညပေန္တိ; ‘ဗြာဟ္မဏောသ္မီ’တိ စ ဝဒမာနော သမ္မာ ဝဒေယျ, န စ ပန မုသာဝါဒံ အာပဇ္ဇေယျာ’’တိ?

३०९. तेव्हा भगवंतांनी सोणदण्ड ब्राह्मणाच्या मनातील विचार आपल्या मनाने जाणून विचार केला – 'हा सोणदण्ड ब्राह्मण स्वतःच्या मनातल्या मनात खूप व्याकुळ होत आहे. मी सोणदण्ड ब्राह्मणाला त्याच्या स्वतःच्या आचार्यांच्या त्रैविद्य विषयातूनच प्रश्न विचारला तर किती बरे होईल!' मग भगवंतांनी सोणदण्ड ब्राह्मणाला विचारले – 'हे ब्राह्मणा, किती गुणांनी युक्त असलेल्या व्यक्तीला ब्राह्मण लोक "ब्राह्मण" म्हणून घोषित करतात? आणि "मी ब्राह्मण आहे" असे म्हणणारा मनुष्य खोटे न बोलता योग्य प्रकारे तसे म्हणू शकेल?'

---

၃၁၀. အထ ခေါ သောဏဒဏ္ဍဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ယံ ဝတ နော အဟောသိ ဣစ္ဆိတံ, ယံ အာကင်္ခိတံ, ယံ အဓိပ္ပေတံ, ယံ အဘိပတ္ထိတံ – ‘အဟော ဝတ မံ သမဏော ဂေါတမော သကေ အာစရိယကေ တေဝိဇ္ဇကေ ပဉှံ ပုစ္ဆေယျ, အဒ္ဓါ ဝတဿာဟံ စိတ္တံ အာရာဓေယျံ ပဉှဿ ဝေယျာကရဏေနာ’တိ, တတြ မံ သမဏော ဂေါတမော သကေ အာစရိယကေ တေဝိဇ္ဇကေ ပဉှံ ပုစ္ဆတိ. အဒ္ဓါ ဝတဿာဟံ စိတ္တံ အာရာဓေဿာမိ ပဉှဿ ဝေယျာကရဏေနာ’’တိ.

३१०. तेव्हा सोणदण्ड ब्राह्मणाच्या मनात असा विचार आला – 'माझी जी इच्छा होती, जी आकांक्षा होती, जे अभिप्रेत होते आणि जी प्रार्थना होती की – "किती बरे होईल जर श्रमण गोतमांनी मला माझ्या स्वतःच्या आचार्यांच्या त्रैविद्य विषयातून प्रश्न विचारला, तर मी नक्कीच त्यांच्या प्रश्नाचे उत्तर देऊन त्यांचे मन संतुष्ट करीन!" – नेमका तोच प्रश्न श्रमण गोतम मला माझ्या आचार्यांच्या त्रैविद्य विषयातून विचारत आहेत. आता मी नक्कीच त्यांच्या प्रश्नाचे योग्य उत्तर देऊन त्यांचे मन संतुष्ट करीन.'

---

၃၁၁. အထ ခေါ သောဏဒဏ္ဍော ဗြာဟ္မဏော အဗ္ဘုန္နာမေတွာ ကာယံ အနုဝိလောကေတွာ ပရိသံ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ပဉ္စဟိ, ဘော ဂေါတမ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ ဗြာဟ္မဏာ ဗြာဟ္မဏံ ပညပေန္တိ; ‘ဗြာဟ္မဏောသ္မီ’တိ စ ဝဒမာနော သမ္မာ ဝဒေယျ, န စ ပန မုသာဝါဒံ အာပဇ္ဇေယျ. ကတမေဟိ ပဉ္စဟိ? ဣဓ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏော ဥဘတော သုဇာတော ဟောတိ မာတိတော စ ပိတိတော စ, သံသုဒ္ဓဂဟဏိကော ယာဝ သတ္တမာ ပိတာမဟယုဂါ အက္ခိတ္တော အနုပက္ကုဋ္ဌော ဇာတိဝါဒေန; အဇ္ဈာယကော ဟောတိ မန္တဓရော တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂူ သနိဃဏ္ဍုကေဋုဘာနံ သာက္ခရပ္ပဘေဒါနံ ဣတိဟာသပဉ္စမာနံ ပဒကော ဝေယျာကရဏော လောကာယတမဟာပုရိသလက္ခဏေသု အနဝယော; အဘိရူပေါ ဟောတိ ဒဿနီယော ပါသာဒိကော ပရမာယ ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာယ သမန္နာဂတော ဗြဟ္မဝဏ္ဏီ ဗြဟ္မဝစ္ဆသီ အခုဒ္ဒါဝကာသော ဒဿနာယ; သီလဝါ ဟောတိ ဝုဒ္ဓသီလီ ဝုဒ္ဓသီလေန သမန္နာဂတော; ပဏ္ဍိတော စ ဟောတိ မေဓာဝီ ပဌမော ဝါ ဒုတိယော ဝါ သုဇံ ပဂ္ဂဏှန္တာနံ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ပဉ္စဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ ဗြာဟ္မဏာ ဗြာဟ္မဏံ ပညပေန္တိ; ‘ဗြာဟ္မဏောသ္မီ’တိ စ ဝဒမာနော သမ္မာ ဝဒေယျ, န စ ပန မုသာဝါဒံ အာပဇ္ဇေယျာ’’တိ.

३११. तेव्हा सोणदण्ड ब्राह्मणाने आपले शरीर ताठ केले, सभेकडे पाहिले आणि भगवंतांना म्हणाला – 'हे गोतम, पाच गुणांनी युक्त असलेल्या व्यक्तीला ब्राह्मण लोक "ब्राह्मण" म्हणून घोषित करतात; आणि "मी ब्राह्मण आहे" असे म्हणणारा मनुष्य खोटे न बोलता योग्य प्रकारे तसे म्हणू शकतो. ते पाच गुण कोणते? (१) हे गोतम, येथे ब्राह्मण हा माता आणि पिता या दोन्ही बाजूंकडून उत्तम कुळात जन्मलेला असावा लागतो, सातव्या पिढीपर्यंत त्याची मातृ-पितृ वंशावळ अत्यंत शुद्ध असावी लागते, आणि जन्माच्या कारणावरून त्याच्यावर कोणताही आक्षेप किंवा निंदा केली गेलेली नसावी. (२) तो वेदांचा अभ्यासक आणि मंत्रांचा धारक असावा लागतो; निघंटु, केटुभ, अक्षरांचे प्रकार आणि पाचवा इतिहास यांसह तिन्ही वेदांमध्ये पारंगत असावा लागतो; तो पदपाठ जाणणारा, व्याकरणकार आणि लोकायत व महापुरुष लक्षणांमध्ये निपुण असावा लागतो. (३) तो देखणा, दर्शनीय, प्रसन्न व्यक्तिमत्त्वाचा, अत्यंत सुंदर कांती असलेला, ब्रह्मवर्णी, ब्रह्मासारखे शरीर असलेला आणि पाहताच भव्य वाटणारा असावा लागतो. (४) तो शीलवान असावा लागतो, वृद्धशील असलेला आणि शीलाने संपन्न असावा लागतो. (५) तो पंडित आणि बुद्धिमान असावा लागतो, आणि यज्ञपात्र धारण करणाऱ्यांमध्ये तो पहिला किंवा दुसरा असावा लागतो. हे गोतम, या पाच गुणांनी युक्त असलेल्या व्यक्तीला ब्राह्मण लोक "ब्राह्मण" म्हणून घोषित करतात; आणि "मी ब्राह्मण आहे" असे म्हणणारा मनुष्य खोटे न बोलता योग्य प्रकारे तसे म्हणू शकतो.'

---

‘‘ဣမေသံ ပန, ဗြာဟ္မဏ, ပဉ္စန္နံ အင်္ဂါနံ သက္ကာ ဧကံ အင်္ဂံ ဌပယိတွာ စတူဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ ဗြာဟ္မဏာ ဗြာဟ္မဏံ ပညပေတုံ; ‘ဗြာဟ္မဏောသ္မီ’တိ စ ဝဒမာနော သမ္မာ ဝဒေယျ, န စ ပန မုသာဝါဒံ အာပဇ္ဇေယျာ’’တိ? ‘‘သက္ကာ[Pg.114], ဘော ဂေါတမ. ဣမေသဉှိ, ဘော ဂေါတမ, ပဉ္စန္နံ အင်္ဂါနံ ဝဏ္ဏံ ဌပယာမ. ကိဉှိ ဝဏ္ဏော ကရိဿတိ? ယတော ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏော ဥဘတော သုဇာတော ဟောတိ မာတိတော စ ပိတိတော စ သံသုဒ္ဓဂဟဏိကော ယာဝ သတ္တမာ ပိတာမဟယုဂါ အက္ခိတ္တော အနုပက္ကုဋ္ဌော ဇာတိဝါဒေန; အဇ္ဈာယကော စ ဟောတိ မန္တဓရော စ တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂူ သနိဃဏ္ဍုကေဋုဘာနံ သာက္ခရပ္ပဘေဒါနံ ဣတိဟာသပဉ္စမာနံ ပဒကော ဝေယျာကရဏော လောကာယတမဟာပုရိသလက္ခဏေသု အနဝယော; သီလဝါ စ ဟောတိ ဝုဒ္ဓသီလီ ဝုဒ္ဓသီလေန သမန္နာဂတော; ပဏ္ဍိတော စ ဟောတိ မေဓာဝီ ပဌမော ဝါ ဒုတိယော ဝါ သုဇံ ပဂ္ဂဏှန္တာနံ. ဣမေဟိ ခေါ ဘော ဂေါတမ စတူဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ ဗြာဟ္မဏာ ဗြာဟ္မဏံ ပညပေန္တိ; ‘ဗြာဟ္မဏောသ္မီ’တိ စ ဝဒမာနော သမ္မာ ဝဒေယျ, န စ ပန မုသာဝါဒံ အာပဇ္ဇေယျာ’’တိ.

'पण हे ब्राह्मणा, या पाच गुणांपैकी एखादा गुण वगळून, केवळ चार गुणांनी युक्त असलेल्या व्यक्तीला ब्राह्मण लोक "ब्राह्मण" म्हणून घोषित करू शकतात का? आणि "मी ब्राह्मण आहे" असे म्हणणारा मनुष्य खोटे न बोलता योग्य प्रकारे तसे म्हणू शकेल का?' 'हे गोतम, हे शक्य आहे. या पाच गुणांपैकी आम्ही रूप (सौंदर्य) वगळू शकतो. कारण रूपाने काय होणार आहे? हे गोतम, जेव्हा ब्राह्मण हा माता आणि पिता या दोन्ही बाजूंकडून उत्तम कुळात जन्मलेला असतो, सातव्या पिढीपर्यंत त्याची वंशावळ शुद्ध असते, जन्माच्या कारणावरून त्याच्यावर कोणताही आक्षेप किंवा निंदा केली गेलेली नसते; तो वेदांचा अभ्यासक आणि मंत्रांचा धारक असतो, निघंटु, केटुभ, अक्षरांचे प्रकार आणि पाचवा इतिहास यांसह तिन्ही वेदांमध्ये पारंगत असतो, पदपाठ जाणणारा, व्याकरणकार आणि लोकायत व महापुरुष लक्षणांमध्ये निपुण असतो; तो शीलवान असतो, वृद्धशील आणि शीलाने संपन्न असतो; आणि तो पंडित व बुद्धिमान असतो, तसेच यज्ञपात्र धारण करणाऱ्यांमध्ये पहिला किंवा दुसरा असतो. हे गोतम, या चार गुणांनी युक्त असलेल्या व्यक्तीला ब्राह्मण लोक "ब्राह्मण" म्हणून घोषित करतात; आणि "मी ब्राह्मण आहे" असे म्हणणारा मनुष्य खोटे न बोलता योग्य प्रकारे तसे म्हणू शकतो.'

---

၃၁၂. ‘‘ဣမေသံ ပန, ဗြာဟ္မဏ, စတုန္နံ အင်္ဂါနံ သက္ကာ ဧကံ အင်္ဂံ ဌပယိတွာ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ ဗြာဟ္မဏာ ဗြာဟ္မဏံ ပညပေတုံ; ‘ဗြာဟ္မဏောသ္မီ’တိ စ ဝဒမာနော သမ္မာ ဝဒေယျ, န စ ပန မုသာဝါဒံ အာပဇ္ဇေယျာ’’တိ? ‘‘သက္ကာ, ဘော ဂေါတမ. ဣမေသဉှိ, ဘော ဂေါတမ, စတုန္နံ အင်္ဂါနံ မန္တေ ဌပယာမ. ကိဉှိ မန္တာ ကရိဿန္တိ? ယတော ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏော ဥဘတော သုဇာတော ဟောတိ မာတိတော စ ပိတိတော စ သံသုဒ္ဓဂဟဏိကော ယာဝ သတ္တမာ ပိတာမဟယုဂါ အက္ခိတ္တော အနုပက္ကုဋ္ဌော ဇာတိဝါဒေန; သီလဝါ စ ဟောတိ ဝုဒ္ဓသီလီ ဝုဒ္ဓသီလေန သမန္နာဂတော; ပဏ္ဍိတော စ ဟောတိ မေဓာဝီ ပဌမော ဝါ ဒုတိယော ဝါ သုဇံ ပဂ္ဂဏှန္တာနံ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ ဗြာဟ္မဏာ ဗြာဟ္မဏံ ပညပေန္တိ; ‘ဗြာဟ္မဏောသ္မီ’တိ စ ဝဒမာနော သမ္မာ ဝဒေယျ, န စ ပန မုသာဝါဒံ အာပဇ္ဇေယျာ’’တိ.

३१२. “पण ब्राह्मणा, या चार गुणांपैकी एक गुण वगळून, तीन गुणांनी युक्त असलेल्या व्यक्तीला ब्राह्मण म्हणून घोषित करणे शक्य आहे का? आणि ‘मी ब्राह्मण आहे’ असे म्हणणारा मनुष्य योग्य बोलेल का, आणि तो असत्य बोलण्याच्या दोषात पडणार नाही ना?” “शक्य आहे, हे गौतम. कारण, हे गौतम, या चार गुणांपैकी आम्ही मंत्रांना वगळू शकतो. कारण मंत्र काय करणार? हे गौतम, जेव्हा एखादा ब्राह्मण माता आणि पिता या दोन्ही बाजूंकडून उत्तम कुळात जन्मलेला असतो, सात पिढ्यांपर्यंत ज्याचे मातृकुळ व पितृकुळ शुद्ध असते, जन्माच्या बाबतीत ज्याच्यावर कोणताही आक्षेप किंवा निंदा केली जात नाही; जो शीलवान असतो, वृद्धशील असतो, वृद्धशीलाने युक्त असतो; आणि जो बुद्धिमान, प्रज्ञावान असतो, यज्ञपात्र हाती धरणाऱ्यांमध्ये पहिला किंवा दुसरा असतो. हे गौतम, या तीन गुणांनी युक्त असलेल्या व्यक्तीला ब्राह्मण ब्राह्मण म्हणून घोषित करतात; आणि ‘मी ब्राह्मण आहे’ असे म्हणणारा मनुष्य योग्य बोलेल, आणि तो असत्य बोलण्याच्या दोषात पडणार नाही.”

---

‘‘ဣမေသံ ပန, ဗြာဟ္မဏ, တိဏ္ဏံ အင်္ဂါနံ သက္ကာ ဧကံ အင်္ဂံ ဌပယိတွာ ဒွီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ ဗြာဟ္မဏာ ဗြာဟ္မဏံ ပညပေတုံ; ‘ဗြာဟ္မဏောသ္မီ’တိ စ ဝဒမာနော သမ္မာ ဝဒေယျ, န စ ပန မုသာဝါဒံ အာပဇ္ဇေယျာ’’တိ? ‘‘သက္ကာ, ဘော ဂေါတမ. ဣမေသဉှိ, ဘော ဂေါတမ, တိဏ္ဏံ အင်္ဂါနံ ဇာတိံ ဌပယာမ. ကိဉှိ ဇာတိ ကရိဿတိ? ယတော ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏော သီလဝါ ဟောတိ ဝုဒ္ဓသီလီ ဝုဒ္ဓသီလေန သမန္နာဂတော; ပဏ္ဍိတော စ ဟောတိ [Pg.115] မေဓာဝီ ပဌမော ဝါ ဒုတိယော ဝါ သုဇံ ပဂ္ဂဏှန္တာနံ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဒွီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ ဗြာဟ္မဏာ ဗြာဟ္မဏံ ပညပေန္တိ; ‘ဗြာဟ္မဏောသ္မီ’တိ စ ဝဒမာနော သမ္မာ ဝဒေယျ, န စ ပန မုသာဝါဒံ အာပဇ္ဇေယျာ’’တိ.

“पण ब्राह्मणा, या तीन गुणांपैकी एक गुण वगळून, दोन गुणांनी युक्त असलेल्या व्यक्तीला ब्राह्मण म्हणून घोषित करणे शक्य आहे का? आणि ‘मी ब्राह्मण आहे’ असे म्हणणारा मनुष्य योग्य बोलेल का, आणि तो असत्य बोलण्याच्या दोषात पडणार नाही ना?” “शक्य आहे, हे गौतम. कारण, हे गौतम, या तीन गुणांपैकी आम्ही जातीला वगळू शकतो. कारण जात काय करणार? हे गौतम, जेव्हा एखादा ब्राह्मण शीलवान असतो, वृद्धशील असतो, वृद्धशीलाने युक्त असतो; आणि जो बुद्धिमान, प्रज्ञावान असतो, यज्ञपात्र हाती धरणाऱ्यांमध्ये पहिला किंवा दुसरा असतो. हे गौतम, या दोन गुणांनी युक्त असलेल्या व्यक्तीला ब्राह्मण ब्राह्मण म्हणून घोषित करतात; आणि ‘मी ब्राह्मण आहे’ असे म्हणणारा मनुष्य योग्य बोलेल, आणि तो असत्य बोलण्याच्या दोषात पडणार नाही.”

---

၃၁၃. ဧဝံ ဝုတ္တေ, တေ ဗြာဟ္မဏာ သောဏဒဏ္ဍံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘မာ ဘဝံ သောဏဒဏ္ဍော ဧဝံ အဝစ, မာ ဘဝံ သောဏဒဏ္ဍော ဧဝံ အဝစ. အပဝဒတေဝ ဘဝံ သောဏဒဏ္ဍော ဝဏ္ဏံ, အပဝဒတိ မန္တေ, အပဝဒတိ ဇာတိံ ဧကံသေန. ဘဝံ သောဏဒဏ္ဍော သမဏဿေဝ ဂေါတမဿ ဝါဒံ အနုပက္ခန္ဒတီ’’တိ.

३१३. असे म्हटले असता, ते ब्राह्मण सोणदण्ड ब्राह्मणाला म्हणाले— “आदरणीय सोणदण्ड यांनी असे बोलू नये, आदरणीय सोणदण्ड यांनी असे बोलू नये. आदरणीय सोणदण्ड हे निश्चितपणे रूपाची निंदा करत आहेत, मंत्रांची निंदा करत आहेत, जातीची निंदा करत आहेत. आदरणीय सोणदण्ड हे पूर्णपणे श्रमण गौतमांच्याच मताचा स्वीकार करत आहेत.”

---

၃၁၄. အထ ခေါ ဘဂဝါ တေ ဗြာဟ္မဏေ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သစေ ခေါ တုမှာကံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အပ္ပဿုတော စ သောဏဒဏ္ဍော ဗြာဟ္မဏော, အကလျာဏဝါက္ကရဏော စ သောဏဒဏ္ဍော ဗြာဟ္မဏော, ဒုပ္ပညော စ သောဏဒဏ္ဍော ဗြာဟ္မဏော, န စ ပဟောတိ သောဏဒဏ္ဍော ဗြာဟ္မဏော သမဏေန ဂေါတမေန သဒ္ဓိံ အသ္မိံ ဝစနေ ပဋိမန္တေတု’န္တိ, တိဋ္ဌတု သောဏဒဏ္ဍော ဗြာဟ္မဏော, တုမှေ မယာ သဒ္ဓိံ မန္တဝှော အသ္မိံ ဝစနေ. သစေ ပန တုမှာကံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဗဟုဿုတော စ သောဏဒဏ္ဍော ဗြာဟ္မဏော, ကလျာဏဝါက္ကရဏော စ သောဏဒဏ္ဍော ဗြာဟ္မဏော, ပဏ္ဍိတော စ သောဏဒဏ္ဍော ဗြာဟ္မဏော, ပဟောတိ စ သောဏဒဏ္ဍော ဗြာဟ္မဏော သမဏေန ဂေါတမေန သဒ္ဓိံ အသ္မိံ ဝစနေ ပဋိမန္တေတု’န္တိ, တိဋ္ဌထ တုမှေ, သောဏဒဏ္ဍော ဗြာဟ္မဏော မယာ သဒ္ဓိံ ပဋိမန္တေတူ’’တိ.

३१४. त्यानंतर भगवंतांनी त्या ब्राह्मणांना असे म्हटले— “जर तुम्हा ब्राह्मणांना असे वाटत असेल की— ‘सोणदण्ड ब्राह्मण हे अल्पश्रुत आहेत, सोणदण्ड ब्राह्मण हे अमधुर भाषिक आहेत, सोणदण्ड ब्राह्मण हे अल्पबुद्धी आहेत आणि सोणदण्ड ब्राह्मण या विषयावर श्रमण गौतमांशी चर्चा करण्यास असमर्थ आहेत,’ तर सोणदण्ड ब्राह्मण शांत राहोत, तुम्ही माझ्याशी या विषयावर चर्चा करा. पण जर तुम्हा ब्राह्मणांना असे वाटत असेल की— ‘सोणदण्ड ब्राह्मण हे बहुश्रुत आहेत, सोणदण्ड ब्राह्मण हे सुभाषिक आहेत, सोणदण्ड ब्राह्मण हे बुद्धिमान आहेत आणि सोणदण्ड ब्राह्मण या विषयावर श्रमण गौतमांशी चर्चा करण्यास समर्थ आहेत,’ तर तुम्ही शांत राहा, सोणदण्ड ब्राह्मण माझ्याशी चर्चा करतील.”

---

၃၁၅. ဧဝံ ဝုတ္တေ, သောဏဒဏ္ဍော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တိဋ္ဌတု ဘဝံ ဂေါတမော, တုဏှီ ဘဝံ ဂေါတမော ဟောတု, အဟမေဝ တေသံ သဟဓမ္မေန ပဋိဝစနံ ကရိဿာမီ’’တိ. အထ ခေါ သောဏဒဏ္ဍော ဗြာဟ္မဏော တေ ဗြာဟ္မဏေ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မာ ဘဝန္တော ဧဝံ အဝစုတ္ထ, မာ ဘဝန္တော ဧဝံ အဝစုတ္ထ – ‘အပဝဒတေဝ ဘဝံ သောဏဒဏ္ဍော ဝဏ္ဏံ, အပဝဒတိ မန္တေ, အပဝဒတိ ဇာတိံ ဧကံသေန. ဘဝံ သောဏဒဏ္ဍော သမဏဿေဝ ဂေါတမဿ ဝါဒံ အနုပက္ခန္ဒတီ’တိ. နာဟံ, ဘော, အပဝဒါမိ ဝဏ္ဏံ ဝါ မန္တေ ဝါ ဇာတိံ ဝါ’’တိ.

३१५. असे म्हटले असता, सोणदण्ड ब्राह्मण भगवंतांना म्हणाले— “आदरणीय गौतम थांबोत, आदरणीय गौतम शांत राहोत, मी स्वतःच त्यांना सकारण उत्तर देईन.” त्यानंतर सोणदण्ड ब्राह्मण त्या ब्राह्मणांना म्हणाले— “तुम्ही असे बोलू नका, तुम्ही असे बोलू नका की— ‘आदरणीय सोणदण्ड हे निश्चितपणे रूपाची निंदा करत आहेत, मंत्रांची निंदा करत आहेत, जातीची निंदा करत आहेत. आदरणीय सोणदण्ड हे पूर्णपणे श्रमण गौतमांच्याच मताचा स्वीकार करत आहेत.’ गृहस्थांनो, मी रूप, मंत्र किंवा जात यांची निंदा करत नाही.”

---

၃၁၆. တေန [Pg.116] ခေါ ပန သမယေန သောဏဒဏ္ဍဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဘာဂိနေယျော အင်္ဂကော နာမ မာဏဝကော တဿံ ပရိသာယံ နိသိန္နော ဟောတိ. အထ ခေါ သောဏဒဏ္ဍော ဗြာဟ္မဏော တေ ဗြာဟ္မဏေ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ပဿန္တိ နော ဘောန္တော ဣမံ အင်္ဂကံ မာဏဝကံ အမှာကံ ဘာဂိနေယျ’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘော’’. ‘‘အင်္ဂကော ခေါ, ဘော, မာဏဝကော အဘိရူပေါ ဒဿနီယော ပါသာဒိကော ပရမာယ ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာယ သမန္နာဂတော ဗြဟ္မဝဏ္ဏီ ဗြဟ္မဝစ္ဆသီ အခုဒ္ဒါဝကာသော ဒဿနာယ, နာဿ ဣမိဿံ ပရိသာယံ သမသမော အတ္ထိ ဝဏ္ဏေန ဌပေတွာ သမဏံ ဂေါတမံ. အင်္ဂကော ခေါ မာဏဝကော အဇ္ဈာယကော မန္တဓရော, တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂူ သနိဃဏ္ဍုကေဋုဘာနံ သာက္ခရပ္ပဘေဒါနံ ဣတိဟာသပဉ္စမာနံ ပဒကော ဝေယျာကရဏော လောကာယတမဟာပုရိသလက္ခဏေသု အနဝယော. အဟမဿ မန္တေ ဝါစေတာ. အင်္ဂကော ခေါ မာဏဝကော ဥဘတော သုဇာတော မာတိတော စ ပိတိတော စ သံသုဒ္ဓဂဟဏိကော ယာဝ သတ္တမာ ပိတာမဟယုဂါ အက္ခိတ္တော အနုပက္ကုဋ္ဌော ဇာတိဝါဒေန. အဟမဿ မာတာပိတရော ဇာနာမိ. အင်္ဂကော ခေါ မာဏဝကော ပါဏမ္ပိ ဟနေယျ, အဒိန္နမ္ပိ အာဒိယေယျ, ပရဒါရမ္ပိ ဂစ္ဆေယျ, မုသာဝါဒမ္ပိ ဘဏေယျ, မဇ္ဇမ္ပိ ပိဝေယျ, ဧတ္ထ ဒါနိ, ဘော, ကိံ ဝဏ္ဏော ကရိဿတိ, ကိံ မန္တာ, ကိံ ဇာတိ? ယတော ခေါ, ဘော, ဗြာဟ္မဏော သီလဝါ စ ဟောတိ ဝုဒ္ဓသီလီ ဝုဒ္ဓသီလေန သမန္နာဂတော, ပဏ္ဍိတော စ ဟောတိ မေဓာဝီ ပဌမော ဝါ ဒုတိယော ဝါ သုဇံ ပဂ္ဂဏှန္တာနံ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘော, ဒွီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ ဗြာဟ္မဏာ ဗြာဟ္မဏံ ပညပေန္တိ; ‘ဗြာဟ္မဏောသ္မီ’တိ စ ဝဒမာနော သမ္မာ ဝဒေယျ, န စ ပန မုသာဝါဒံ အာပဇ္ဇေယျာ’’တိ.

३१६. त्या वेळी सोणदण्ड ब्राह्मणाचा भाचा ‘अंगक’ नावाचा तरुण त्या परिषदेत बसलेला होता. तेव्हा सोणदण्ड ब्राह्मण त्या ब्राह्मणांना म्हणाले— “गृहस्थांनो, तुम्ही आमच्या या भाच्याला, अंगक तरुणाला पाहत आहात का?” “होय, आदरणीय.” “गृहस्थांनो, हा अंगक तरुण अत्यंत देखणा, दर्शनीय, प्रसन्न करणारा, अत्यंत सुंदर वर्णयुक्त, ब्रह्मासारखा वर्ण असलेला, ब्रह्मासारखे शरीर असलेला आणि दिसायला भव्य आहे. या परिषदेत श्रमण गौतम सोडून रूपाच्या बाबतीत त्याच्या तोडीचा दुसरा कोणीही नाही. अंगक हा वेदांचा अभ्यासक, मंत्रांचा धारक, निघंटु आणि केटुभ यांसह, अक्षरांच्या भेदांसह आणि पाचवे इतिहास असलेल्या तीन वेदांचा पारंगत आहे. तो पदांचा ज्ञाता, व्याकरणकार आणि लोकायत व महापुरुष लक्षणांमध्ये पूर्णपणे निपुण आहे. मी स्वतः त्याला मंत्र शिकवले आहेत. अंगक हा माता आणि पिता या दोन्ही बाजूंकडून उत्तम कुळात जन्मलेला आहे, सात पिढ्यांपर्यंत ज्याची मातृकुळ व पितृकुळ शुद्ध आहे, जन्माच्या बाबतीत ज्याच्यावर कोणताही आक्षेप किंवा निंदा केली जात नाही. मी त्याच्या मातापित्यांना ओळखतो. पण जर अंगकाने प्राणांची हिंसा केली, न दिलेले घेतले, परस्त्रीगमन केले, असत्य भाषण केले आणि मद्यपान केले, तर गृहस्थांनो, अशा वेळी त्याचे रूप काय कामाचे? त्याचे मंत्र काय कामाचे? त्याची जात काय कामाची? गृहस्थांनो, जेव्हा एखादा ब्राह्मण शीलवान असतो, वृद्धशील असतो, वृद्धशीलाने युक्त असतो; आणि जो बुद्धिमान, प्रज्ञावान असतो, यज्ञपात्र हाती धरणाऱ्यांमध्ये पहिला किंवा दुसरा असतो. गृहस्थांनो, या दोन गुणांनी युक्त असलेल्या व्यक्तीला ब्राह्मण ब्राह्मण म्हणून घोषित करतात; आणि ‘मी ब्राह्मण आहे’ असे म्हणणारा मनुष्य योग्य बोलेल, आणि तो असत्य बोलण्याच्या दोषात पडणार नाही.”

---

သီလပညာကထာ

शील आणि प्रज्ञेविषयीची चर्चा

---

၃၁၇. ‘‘ဣမေသံ ပန, ဗြာဟ္မဏ, ဒွိန္နံ အင်္ဂါနံ သက္ကာ ဧကံ အင်္ဂံ ဌပယိတွာ ဧကေန အင်္ဂေန သမန္နာဂတံ ဗြာဟ္မဏာ ဗြာဟ္မဏံ ပညပေတုံ; ‘ဗြာဟ္မဏောသ္မီ’တိ စ ဝဒမာနော သမ္မာ ဝဒေယျ, န စ ပန မုသာဝါဒံ အာပဇ္ဇေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ. သီလပရိဓောတာ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, ပညာ; ပညာပရိဓောတံ သီလံ. ယတ္ထ သီလံ တတ္ထ ပညာ, ယတ္ထ ပညာ တတ္ထ သီလံ. သီလဝတော ပညာ, ပညဝတော သီလံ. သီလပညာဏဉ္စ ပန လောကသ္မိံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ. သေယျထာပိ, ဘော ဂေါတမ, ဟတ္ထေန ဝါ ဟတ္ထံ ဓောဝေယျ, ပါဒေန ဝါ ပါဒံ ဓောဝေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, သီလပရိဓောတာ ပညာ, ပညာပရိဓောတံ [Pg.117] သီလံ. ယတ္ထ သီလံ တတ္ထ ပညာ, ယတ္ထ ပညာ တတ္ထ သီလံ. သီလဝတော ပညာ, ပညဝတော သီလံ. သီလပညာဏဉ္စ ပန လောကသ္မိံ အဂ္ဂမက္ခာယတီ’’တိ. ‘‘ဧဝမေတံ, ဗြာဟ္မဏ, ဧဝမေတံ, ဗြာဟ္မဏ, သီလပရိဓောတာ ဟိ, ဗြာဟ္မဏ, ပညာ, ပညာပရိဓောတံ သီလံ. ယတ္ထ သီလံ တတ္ထ ပညာ, ယတ္ထ ပညာ တတ္ထ သီလံ. သီလဝတော ပညာ, ပညဝတော သီလံ. သီလပညာဏဉ္စ ပန လောကသ္မိံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ. သေယျထာပိ, ဗြာဟ္မဏ, ဟတ္ထေန ဝါ ဟတ္ထံ ဓောဝေယျ, ပါဒေန ဝါ ပါဒံ ဓောဝေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, သီလပရိဓောတာ ပညာ, ပညာပရိဓောတံ သီလံ. ယတ္ထ သီလံ တတ္ထ ပညာ, ယတ္ထ ပညာ တတ္ထ သီလံ. သီလဝတော ပညာ, ပညဝတော သီလံ. သီလပညာဏဉ္စ ပန လောကသ္မိံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ.

३१७. “पण ब्राह्मणा, या दोन गुणांपैकी एका गुणाचा त्याग करून, केवळ एकाच गुणाने युक्त असलेल्या व्यक्तीला ब्राह्मण म्हणून घोषित करणे शक्य आहे का? आणि 'मी ब्राह्मण आहे' असे म्हणणारा तो मनुष्य सत्य बोलत असेल का, आणि तो असत्य बोलण्याच्या दोषात पडणार नाही का?” “हे गौतम, असे मुळीच नाही. कारण, हे गौतम, प्रज्ञा ही शीलाने शुद्ध होते आणि शील हे प्रज्ञेने शुद्ध होते. जिथे शील असते तिथे प्रज्ञा असते, आणि जिथे प्रज्ञा असते तिथे शील असते. शीलवानाला प्रज्ञा प्राप्त होते आणि प्रज्ञावानाला शील प्राप्त होते. या जगात शील आणि प्रज्ञा हेच सर्वश्रेष्ठ म्हटले जाते. हे गौतम, ज्याप्रमाणे एका हाताने दुसरा हात धुवावा किंवा एका पायाने दुसरा पाय धुवावा; त्याचप्रमाणे, हे गौतम, प्रज्ञा ही शीलाने शुद्ध होते आणि शील हे प्रज्ञेने शुद्ध होते. जिथे शील असते तिथे प्रज्ञा असते, आणि जिथे प्रज्ञा असते तिथे शील असते. शीलवानाला प्रज्ञा प्राप्त होते आणि प्रज्ञावानाला शील प्राप्त होते. या जगात शील आणि प्रज्ञा हेच सर्वश्रेष्ठ म्हटले जाते.” “ब्राह्मणा, हे अगदी असेच आहे! ब्राह्मणा, हे अगदी असेच आहे! कारण प्रज्ञा ही शीलाने शुद्ध होते आणि शील हे प्रज्ञेने शुद्ध होते. जिथे शील असते तिथे प्रज्ञा असते, आणि जिथे प्रज्ञा असते तिथे शील असते. शीलवानाला प्रज्ञा प्राप्त होते आणि प्रज्ञावानाला शील प्राप्त होते. या जगात शील आणि प्रज्ञा हेच सर्वश्रेष्ठ म्हटले जाते. ब्राह्मणा, ज्याप्रमाणे एका हाताने दुसरा हात धुवावा किंवा एका पायाने दुसरा पाय धुवावा; त्याचप्रमाणे, ब्राह्मणा, प्रज्ञा ही शीलाने शुद्ध होते आणि शील हे प्रज्ञेने शुद्ध होते. जिथे शील असते तिथे प्रज्ञा असते, आणि जिथे प्रज्ञा असते तिथे शील असते. शीलवानाला प्रज्ञा प्राप्त होते आणि प्रज्ञावानाला शील प्राप्त होते. या जगात शील आणि प्रज्ञा हेच सर्वश्रेष्ठ म्हटले जाते.”

---

၃၁၈. ‘‘ကတမံ ပန တံ, ဗြာဟ္မဏ, သီလံ? ကတမာ သာ ပညာ’’တိ? ‘‘ဧတ္တကပရမာဝ မယံ, ဘော ဂေါတမ, ဧတသ္မိံ အတ္ထေ. သာဓု ဝတ ဘဝန္တံယေဝ ဂေါတမံ ပဋိဘာတု ဧတဿ ဘာသိတဿ အတ္ထော’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဗြာဟ္မဏ, သုဏောဟိ; သာဓုကံ မနသိကရောဟိ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ သောဏဒဏ္ဍော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဓ, ဗြာဟ္မဏ, တထာဂတော လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ…ပေ… (ယထာ ၁၉၀-၂၁၂ အနုစ္ဆေဒေသု တထာ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ). ဧဝံ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဘိက္ခု သီလသမ္ပန္နော ဟောတိ. ဣဒံ ခေါ တံ, ဗြာဟ္မဏ, သီလံ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ…ပေ… ဉာဏဒဿနာယ စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ, အဘိနိန္နာမေတိ. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ ပညာယ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတိ, ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ ပညာယ အယံ ခေါ သာ, ဗြာဟ္မဏ, ပညာ’’တိ.

३१८. “पण ब्राह्मणा, ते शील कोणते? आणि ती प्रज्ञा कोणती?” “हे गौतम, या विषयात आमचे ज्ञान एवढेच मर्यादित आहे. हे किती चांगले होईल जर स्वतः आदरणीय गौतम यांनीच या विधानाचा अर्थ स्पष्ट केला तर!” “तर मग ब्राह्मणा, ऐक; नीट लक्ष दे; मी सांगेन.” “होय, महाराज,” असे म्हणून सोणदंड ब्राह्मणाने भगवंतांना प्रतिसाद दिला. भगवंतांनी हे सांगितले – “ब्राह्मणा, या जगात तथागत उत्पन्न होतात, जे अर्हत, सम्यक्संबुद्ध आहेत... (सामञ्ञफल सुत्तातील परिच्छेद १९० ते २१२ प्रमाणे सविस्तर समजावून घ्यावे). ब्राह्मणा, अशा प्रकारे भिक्खू शीलसंपन्न होतो. ब्राह्मणा, हेच ते शील आहे... तो पहिल्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो... दुसऱ्या ध्यानात... तिसऱ्या ध्यानात... चौथ्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो... तो ज्ञानदर्शनासाठी आपले चित्त वळवतो, एकाग्र करतो. ही देखील त्याची प्रज्ञाच आहे... 'आता या जन्मानंतर दुसरा कोणताही जन्म नाही' हे तो जाणतो. ही देखील त्याची प्रज्ञाच आहे. ब्राह्मणा, हीच ती प्रज्ञा होय.”

---

သောဏဒဏ္ဍဥပါသကတ္တပဋိဝေဒနာ

सोणदंड ब्राह्मणाने उपासकत्व स्वीकारणे

---

၃၁၉. ဧဝံ ဝုတ္တေ, သောဏဒဏ္ဍော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ, အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ. သေယျထာပိ, ဘော ဂေါတမ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ, ‘စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီ’တိ; ဧဝမေဝံ ဘောတာ ဂေါတမေန အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ, ဓမ္မဉ္စ, ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတံ[Pg.118]. အဓိဝါသေတု စ မေ ဘဝံ ဂေါတမော သွာတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’’တိ. အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန.

३१९. असे म्हटले असता, सोणदंड ब्राह्मण भगवंतांना म्हणाला – “अतिशय सुंदर, हे गौतम! अतिशय सुंदर, हे गौतम! ज्याप्रमाणे पालथे घातलेले भांडे उताणे करावे, झाकलेले उघडे करावे, वाट चुकलेल्याला वाट दाखवावी, किंवा अंधारात तेलाचा दिवा धरावा जेणेकरून डोळे असणाऱ्यांना रूपे दिसू शकतील; त्याचप्रमाणे आदरणीय गौतमांनी अनेक मार्गांनी धम्म प्रकाशित केला आहे. मी आदरणीय गौतम, धम्म आणि भिक्खू संघाला शरण जात आहे. आदरणीय गौतमांनी मला आजपासून जन्मभर शरण आलेला उपासक म्हणून स्वीकारावे. आणि आदरणीय गौतमांनी भिक्खू संघासह उद्याच्या भोजनासाठी माझे आमंत्रण स्वीकारावे.” भगवंतांनी मौन बाळगून आमंत्रण स्वीकारले.

---

၃၂၀. အထ ခေါ သောဏဒဏ္ဍော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝတော အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ သောဏဒဏ္ဍော ဗြာဟ္မဏော တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန သကေ နိဝေသနေ ပဏီတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ပဋိယာဒါပေတွာ ဘဂဝတော ကာလံ အာရောစာပေသိ – ‘‘ကာလော, ဘော ဂေါတမ, နိဋ္ဌိတံ ဘတ္တ’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန ယေန သောဏဒဏ္ဍဿ ဗြာဟ္မဏဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. အထ ခေါ သောဏဒဏ္ဍော ဗြာဟ္မဏော ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေသိ သမ္ပဝါရေသိ.

३२०. त्यानंतर सोणदंड ब्राह्मणाने भगवंतांची संमती जाणून घेऊन, आपल्या आसनावरून उठून भगवंतांना अभिवादन केले आणि प्रदक्षिणा घालून तो निघून गेला. त्यानंतर, ती रात्र संपल्यावर सोणदंड ब्राह्मणाने आपल्या घरी उत्तम प्रकारचे खाद्य व भोज्य पदार्थ तयार करवून भगवंतांना वेळ झाल्याचा निरोप पाठवला – “हे गौतम, वेळ झाली आहे, भोजन तयार आहे.” त्यानंतर भगवंतांनी सकाळी चिवर परिधान करून, पात्र व चिवर घेऊन भिक्खू संघासह जेथे सोणदंड ब्राह्मणाचे घर होते तेथे प्रस्थान केले; तेथे पोहोचून ते मांडलेल्या आसनावर बसले. त्यानंतर सोणदंड ब्राह्मणाने बुद्धप्रमुख भिक्खू संघाला स्वतःच्या हाताने उत्तम खाद्य व भोज्य पदार्थ वाढून तृप्त व संतुष्ट केले.

---

၃၂၁. အထ ခေါ သောဏဒဏ္ဍော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဘုတ္တာဝိံ ဩနီတပတ္တပါဏိံ အညတရံ နီစံ အာသနံ ဂဟေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သောဏဒဏ္ဍော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန, ဘော ဂေါတမ, ပရိသဂတော သမာနော အာသနာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ အဘိဝါဒေယျံ, တေန မံ သာ ပရိသာ ပရိဘဝေယျ. ယံ ခေါ ပန သာ ပရိသာ ပရိဘဝေယျ, ယသောပိ တဿ ဟာယေထ. ယဿ ခေါ ပန ယသော ဟာယေထ, ဘောဂါပိ တဿ ဟာယေယျုံ. ယသောလဒ္ဓါ ခေါ ပနမှာကံ ဘောဂါ. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန, ဘော ဂေါတမ, ပရိသဂတော သမာနော အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဏှေယျံ, အာသနာ မေ တံ ဘဝံ ဂေါတမော ပစ္စုဋ္ဌာနံ ဓာရေတု. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန, ဘော ဂေါတမ, ပရိသဂတော သမာနော ဝေဌနံ ဩမုဉ္စေယျံ, သိရသာ မေ တံ ဘဝံ ဂေါတမော အဘိဝါဒနံ ဓာရေတု. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန, ဘော ဂေါတမ, ယာနဂတော သမာနော ယာနာ ပစ္စောရောဟိတွာ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ အဘိဝါဒေယျံ, တေန မံ သာ ပရိသာ ပရိဘဝေယျ. ယံ ခေါ ပန သာ ပရိသာ ပရိဘဝေယျ, ယသောပိ တဿ ဟာယေထ, ယဿ ခေါ ပန ယသော ဟာယေထ, ဘောဂါပိ တဿ ဟာယေယျုံ. ယသောလဒ္ဓါ ခေါ ပနမှာကံ ဘောဂါ. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန, ဘော ဂေါတမ, ယာနဂတော သမာနော ပတောဒလဋ္ဌိံ အဗ္ဘုန္နာမေယျံ, ယာနာ မေ တံ ဘဝံ ဂေါတမော ပစ္စောရောဟနံ ဓာရေတု. အဟဉ္စေဝ [Pg.119] ခေါ ပန, ဘော ဂေါတမ, ယာနဂတော သမာနော ဆတ္တံ အပနာမေယျံ, သိရသာ မေ တံ ဘဝံ ဂေါတမော အဘိဝါဒနံ ဓာရေတူ’’တိ.

३२१. त्यानंतर, भगवंतांचे भोजन संपल्यावर आणि त्यांनी पात्रातून आपला हात काढून घेतल्यावर, सोणदंड ब्राह्मणाने एक लहान आसन घेतले आणि तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या सोणदंड ब्राह्मणाने भगवंतांना असे म्हटले – “हे गौतम, जर मी सभेत उपस्थित असताना आपल्या आसनावरून उठून आदरणीय गौतमांना अभिवादन केले, तर ती सभा माझा अनादर करेल. आणि ज्याचा ती सभा अनादर करेल, त्याची कीर्ती नष्ट होईल. ज्याची कीर्ती नष्ट होईल, त्याचे ऐश्वर्य देखील नष्ट होईल. कारण आमचे ऐश्वर्य हे कीर्तीवरच अवलंबून आहे. हे गौतम, जर मी सभेत उपस्थित असताना केवळ हात जोडले, तर आदरणीय गौतमांनी ते मी आसनावरून उठून केलेले स्वागत समजावे. हे गौतम, जर मी सभेत उपस्थित असताना माझे पागोटे काढले, तर आदरणीय गौतमांनी ते मी मस्तक टेकवून केलेले अभिवादन समजावे. हे गौतम, जर मी रथात बसलेला असताना रथातून खाली उतरून आदरणीय गौतमांना अभिवादन केले, तर ती सभा माझा अनादर करेल. आणि ज्याचा ती सभा अनादर करेल, त्याची कीर्ती नष्ट होईल. ज्याची कीर्ती नष्ट होईल, त्याचे ऐश्वर्य देखील नष्ट होईल. कारण आमचे ऐश्वर्य हे कीर्तीवरच अवलंबून आहे. हे गौतम, जर मी रथात बसलेला असताना केवळ चाबकाची काठी वर उचलली, तर आदरणीय गौतमांनी ते मी रथातून खाली उतरल्यासारखे समजावे. हे गौतम, जर मी रथात बसलेला असताना छत्र बाजूला केले, तर आदरणीय गौतमांनी ते मी मस्तक टेकवून केलेले अभिवादन समजावे.”

---

၃၂၂. အထ ခေါ ဘဂဝါ သောဏဒဏ္ဍံ ဗြာဟ္မဏံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတွာ သမာဒပေတွာ သမုတ္တေဇေတွာ သမ္ပဟံသေတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမီတိ.

३२२. त्यानंतर भगवान सोणदण्ड ब्राह्मणाला धम्मचर्चेने उपदेशित करून, धम्मात प्रवृत्त करून, उत्साहित करून आणि आनंदित करून आसनावरून उठून निघून गेले.

---

သောဏဒဏ္ဍသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ စတုတ္ထံ.

चौथे सोणदण्ड सुत्त समाप्त झाले.

---

၅. ကူဋဒန္တသုတ္တံ

५. कूटदन्त सुत्त

---

ခါဏုမတကဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ

खाणुमत येथील ब्राह्मण आणि गृहपती

---

၃၂၃. ဧဝံ [Pg.120] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ မဂဓေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ ယေန ခါဏုမတံ နာမ မဂဓာနံ ဗြာဟ္မဏဂါမော တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ ခါဏုမတေ ဝိဟရတိ အမ္ဗလဋ္ဌိကာယံ. တေန ခေါ ပန သမယေန ကူဋဒန္တော ဗြာဟ္မဏော ခါဏုမတံ အဇ္ဈာဝသတိ သတ္တုဿဒံ သတိဏကဋ္ဌောဒကံ သဓညံ ရာဇဘောဂ္ဂံ ရညာ မာဂဓေန သေနိယေန ဗိမ္ဗိသာရေန ဒိန္နံ ရာဇဒါယံ ဗြဟ္မဒေယျံ. တေန ခေါ ပန သမယေန ကူဋဒန္တဿ ဗြာဟ္မဏဿ မဟာယညော ဥပက္ခဋော ဟောတိ. သတ္တ စ ဥသဘသတာနိ သတ္တ စ ဝစ္ဆတရသတာနိ သတ္တ စ ဝစ္ဆတရီသတာနိ သတ္တ စ အဇသတာနိ သတ္တ စ ဥရဗ္ဘသတာနိ ထူဏူပနီတာနိ ဟောန္တိ ယညတ္ထာယ.

३२३. असे मी ऐकले आहे – एका वेळी भगवान मगध देशात चारिका (धम्मयात्रा) करत असताना, सुमारे पाचशे भिक्खूंच्या मोठ्या भिक्खू संघासह 'खाणुमत' नावाच्या मगध देशातील ब्राह्मणांच्या गावात पोहोचले. तेथे भगवान खाणुमत येथील 'अम्बलट्ठिका' उद्यानात राहत होते. त्या वेळी कूटदन्त नावाचा ब्राह्मण खाणुमत येथे राहत होता. हे गाव लोकसंख्येने समृद्ध, मुबलक गवत, लाकूड, पाणी आणि धान्याने परिपूर्ण होते; आणि मगधचा राजा सेणिय बिंबिसार याने त्याला राजेशाही देणगी (ब्रह्मदेय) म्हणून दिलेले होते. त्या वेळी कूटदन्त ब्राह्मणाने एका मोठ्या यज्ञाची तयारी केली होती. यज्ञासाठी सातशे बैल, सातशे वासरे (नर), सातशे कालवडी (मादी), सातशे बकरे आणि सातशे मेंढे यज्ञाच्या खांबांजवळ आणून बांधले होते.

---

၃၂၄. အဿောသုံ ခေါ ခါဏုမတကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ – ‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော သကျပုတ္တော သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတော မဂဓေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ ခါဏုမတံ အနုပ္ပတ္တော ခါဏုမတေ ဝိဟရတိ အမ္ဗလဋ္ဌိကာယံ. တံ ခေါ ပန ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ. သော ဣမံ လောကံ သဒေဝကံ သမာရကံ သဗြဟ္မကံ သဿမဏဗြာဟ္မဏိံ ပဇံ သဒေဝမနုဿံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေတိ. သော ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ. သာဓု ခေါ ပန တထာရူပါနံ အရဟတံ ဒဿနံ ဟောတီ’’တိ.

३२४. खाणुमत येथील ब्राह्मण आणि गृहपतींनी असे ऐकले – 'शाक्यकुळातून गृहत्याग करून प्रव्रजित झालेले शाक्यपुत्र श्रमण गौतम मगध देशात चारिका करत सुमारे पाचशे भिक्खूंच्या मोठ्या भिक्खू संघासह खाणुमत येथे आले आहेत आणि खाणुमत येथील अम्बलट्ठिका उद्यानात राहत आहेत. त्या पूजनीय गौतमांची अशी कल्याणकारी कीर्ती पसरली आहे की: "ते भगवान अर्हत, सम्यक्संबुद्ध, विद्याचरणसंपन्न, सुगत, लोकविदू, अनुत्तर पुरुषदम्यसारथी, देव आणि मनुष्यांचे शास्ता, बुद्ध आणि भगवंत आहेत." ते देव, मार, ब्रह्मा आणि श्रमण-ब्राह्मणांसह या संपूर्ण जगाला, तसेच देव आणि मनुष्यांच्या या प्रजेला स्वतःच्या उच्च ज्ञानाने (अभिज्ञाने) जाणून आणि साक्षात करून उपदेश करतात. ते असा धम्म उपदेशितात जो सुरुवातीला कल्याणकारी, मध्ये कल्याणकारी आणि शेवटीही कल्याणकारी आहे; जो अर्थपूर्ण, सुस्पष्ट शब्दांनी युक्त आणि संपूर्ण परिपूर्ण व अत्यंत शुद्ध अशा ब्रह्मचर्याचे प्रकटीकरण करतो. अशा अर्हतांचे दर्शन घेणे खरोखरच कल्याणकारी असते.'

---

၃၂၅. အထ ခေါ ခါဏုမတကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ ခါဏုမတာ နိက္ခမိတွာ သံဃသံဃီ ဂဏီဘူတာ ယေန အမ္ဗလဋ္ဌိကာ တေနုပသင်္ကမန္တိ.

३२५. त्यानंतर खाणुमत येथील ब्राह्मण आणि गृहपती खाणुमत गावातून बाहेर पडून, घोळक्या-घोळक्याने आणि समूहाने एकत्र येऊन अम्बलट्ठिका उद्यानाकडे जाऊ लागले.

---

၃၂၆. တေန [Pg.121] ခေါ ပန သမယေန ကူဋဒန္တော ဗြာဟ္မဏော ဥပရိပါသာဒေ ဒိဝါသေယျံ ဥပဂတော ဟောတိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ကူဋဒန္တော ဗြာဟ္မဏော ခါဏုမတကေ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေ ခါဏုမတာ နိက္ခမိတွာ သံဃသံဃီ ဂဏီဘူတေ ယေန အမ္ဗလဋ္ဌိကာ တေနုပသင်္ကမန္တေ. ဒိသွာ ခတ္တံ အာမန္တေသိ – ‘‘ကိံ နု ခေါ, ဘော ခတ္တေ, ခါဏုမတကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ ခါဏုမတာ နိက္ခမိတွာ သံဃသံဃီ ဂဏီဘူတာ ယေန အမ္ဗလဋ္ဌိကာ တေနုပသင်္ကမန္တီ’’တိ?

३२६. त्या वेळी कूटदन्त ब्राह्मण आपल्या प्रासादाच्या वरच्या मजल्यावर दुपारच्या विश्रांतीसाठी गेला होता. कूटदन्त ब्राह्मणाने खाणुमत येथील ब्राह्मण आणि गृहपतींना खाणुमत गावातून बाहेर पडून, घोळक्या-घोळक्याने आणि समूहाने एकत्र येऊन अम्बलट्ठिका उद्यानाकडे जाताना पाहिले. हे पाहून त्याने आपल्या कारभाऱ्याला विचारले, 'हे कारभाऱ्या, खाणुमत येथील हे ब्राह्मण आणि गृहपती खाणुमत गावातून बाहेर पडून, घोळक्या-घोळक्याने आणि समूहाने एकत्र येऊन अम्बलट्ठिका उद्यानाकडे का जात आहेत?'

---

၃၂၇. ‘‘အတ္ထိ ခေါ, ဘော, သမဏော ဂေါတမော သကျပုတ္တော သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတော မဂဓေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ ခါဏုမတံ အနုပ္ပတ္တော, ခါဏုမတေ ဝိဟရတိ အမ္ဗလဋ္ဌိကာယံ. တံ ခေါ ပန ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ. တမေတေ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမန္တီ’’တိ.

३२७. कारभाऱ्याने उत्तर दिले, 'महाराज, शाक्यकुळातून प्रव्रजित झालेले शाक्यपुत्र श्रमण गौतम मगध देशात चारिका करत सुमारे पाचशे भिक्खूंच्या मोठ्या भिक्खू संघासह खाणुमत येथे आले आहेत आणि खाणुमत येथील अम्बलट्ठिका उद्यानात राहत आहेत. त्या पूजनीय गौतमांची अशी कल्याणकारी कीर्ती पसरली आहे की: "ते भगवान अर्हत, सम्यक्संबुद्ध, विद्याचरणसंपन्न, सुगत, लोकविदू, अनुत्तर पुरुषदम्यसारथी, देव आणि मनुष्यांचे शास्ता, बुद्ध आणि भगवंत आहेत." म्हणून हे लोक त्या पूजनीय गौतमांच्या दर्शनासाठी जात आहेत.'

---

၃၂၈. အထ ခေါ ကူဋဒန္တဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘သုတံ ခေါ ပန မေတံ – ‘သမဏော ဂေါတမော တိဝိဓံ ယညသမ္ပဒံ သောဠသပရိက္ခာရံ ဇာနာတီ’တိ. န ခေါ ပနာဟံ ဇာနာမိ တိဝိဓံ ယညသမ္ပဒံ သောဠသပရိက္ခာရံ. ဣစ္ဆာမိ စာဟံ မဟာယညံ ယဇိတုံ. ယံနူနာဟံ သမဏံ ဂေါတမံ ဥပသင်္ကမိတွာ တိဝိဓံ ယညသမ္ပဒံ သောဠသပရိက္ခာရံ ပုစ္ဆေယျ’’န္တိ.

३२८. त्यानंतर कूटदन्त ब्राह्मणाच्या मनात असा विचार आला – 'मी असे ऐकले आहे की, श्रमण गौतम तीन प्रकारच्या यज्ञसंपदा आणि सोळा प्रकारच्या यज्ञसामग्रीचे ज्ञान ठेवतात. परंतु मला तर या तीन प्रकारच्या यज्ञसंपदा आणि सोळा प्रकारच्या यज्ञसामग्रीचे ज्ञान नाही. आणि मला एक मोठा यज्ञ करण्याची इच्छा आहे. मग मी श्रमण गौतमांकडे जाऊन त्यांना या तीन प्रकारच्या यज्ञसंपदा आणि सोळा प्रकारच्या यज्ञसामग्रीबद्दल विचारले तर किती बरे होईल!'

---

၃၂၉. အထ ခေါ ကူဋဒန္တော ဗြာဟ္မဏော ခတ္တံ အာမန္တေသိ – ‘‘တေန ဟိ, ဘော ခတ္တေ, ယေန ခါဏုမတကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ တေနုပသင်္ကမ. ဥပသင်္ကမိတွာ ခါဏုမတကေ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေ ဧဝံ ဝဒေဟိ – ‘ကူဋဒန္တော, ဘော, ဗြာဟ္မဏော ဧဝမာဟ – ‘‘အာဂမေန္တု ကိရ ဘဝန္တော, ကူဋဒန္တောပိ ဗြာဟ္မဏော သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿတီ’’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ သော ခတ္တာ ကူဋဒန္တဿ ဗြာဟ္မဏဿ ပဋိဿုတွာ ယေန ခါဏုမတကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ တေနုပသင်္ကမိ. ဥပသင်္ကမိတွာ ခါဏုမတကေ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကူဋဒန္တော, ဘော, ဗြာဟ္မဏော ဧဝမာဟ – ‘အာဂမေန္တု ကိရ ဘောန္တော, ကူဋဒန္တောပိ ဗြာဟ္မဏော သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿတီ’’’တိ.

३२९. त्यानंतर कूटदन्त ब्राह्मणाने आपल्या कारभाऱ्याला सांगितले, 'तर मग, हे कारभाऱ्या, तू खाणुमत येथील ब्राह्मण आणि गृहपतींकडे जा आणि त्यांना असे सांग – "महाराज, कूटदन्त ब्राह्मण असे म्हणत आहेत की, आपण सर्वांनी कृपया थोडी वाट पाहावी; कूटदन्त ब्राह्मण स्वतः देखील श्रमण गौतमांच्या दर्शनासाठी येणार आहेत."' कारभाऱ्याने 'तसेच असो, महाराज' असे म्हणून कूटदन्त ब्राह्मणाच्या आज्ञेचा स्वीकार केला आणि तो खाणुमत येथील ब्राह्मण व गृहपतींकडे गेला. तेथे जाऊन त्याने खाणुमत येथील ब्राह्मण आणि गृहपतींना सांगितले, 'महाराज, कूटदन्त ब्राह्मण असे म्हणत आहेत की, आपण सर्वांनी कृपया थोडी वाट पाहावी; कूटदन्त ब्राह्मण स्वतः देखील श्रमण गौतमांच्या दर्शनासाठी येणार आहेत.'

---

ကူဋဒန္တဂုဏကထာ

कूटदन्त ब्राह्मणाच्या गुणांचे वर्णन

---

၃၃၀. တေန [Pg.122] ခေါ ပန သမယေန အနေကာနိ ဗြာဟ္မဏသတာနိ ခါဏုမတေ ပဋိဝသန္တိ – ‘‘ကူဋဒန္တဿ ဗြာဟ္မဏဿ မဟာယညံ အနုဘဝိဿာမာ’’တိ. အဿောသုံ ခေါ တေ ဗြာဟ္မဏာ – ‘‘ကူဋဒန္တော ကိရ ဗြာဟ္မဏော သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿတီ’’တိ. အထ ခေါ တေ ဗြာဟ္မဏာ ယေန ကူဋဒန္တော ဗြာဟ္မဏော တေနုပသင်္ကမိံသု.

३३०. त्या वेळी कूटदन्त ब्राह्मणाच्या मोठ्या यज्ञात सहभागी होण्याच्या उद्देशाने शेकडो ब्राह्मण खाणुमत येथे राहत होते. जेव्हा त्या ब्राह्मणांनी ऐकले की, 'कूटदन्त ब्राह्मण श्रमण गौतमांच्या दर्शनासाठी जाणार आहेत,' तेव्हा ते सर्व ब्राह्मण कूटदन्त ब्राह्मणाकडे गेले.

---

၃၃၁. ဥပသင်္ကမိတွာ ကူဋဒန္တံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘သစ္စံ ကိရ ဘဝံ ကူဋဒန္တော သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿတီ’’တိ? ‘‘ဧဝံ ခေါ မေ, ဘော, ဟောတိ – ‘အဟမ္ပိ သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿာမီ’’’တိ.

३३१. तेथे जाऊन त्यांनी कूटदन्त ब्राह्मणाला विचारले, 'हे कूटदन्त, हे खरे आहे का की आपण श्रमण गौतमांच्या दर्शनासाठी जाणार आहात?' कूटदन्त म्हणाला, 'होय मित्रांनो, माझ्या मनात असाच विचार आहे की मी स्वतः देखील श्रमण गौतमांच्या दर्शनासाठी जावे.'

---

‘‘မာ ဘဝံ ကူဋဒန္တော သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိ. န အရဟတိ ဘဝံ ကူဋဒန္တော သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ. သစေ ဘဝံ ကူဋဒန္တော သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿတိ, ဘောတော ကူဋဒန္တဿ ယသော ဟာယိဿတိ, သမဏဿ ဂေါတမဿ ယသော အဘိဝဍ္ဎိဿတိ. ယမ္ပိ ဘောတော ကူဋဒန္တဿ ယသော ဟာယိဿတိ, သမဏဿ ဂေါတမဿ ယသော အဘိဝဍ္ဎိဿတိ, ဣမိနာပင်္ဂေန န အရဟတိ ဘဝံ ကူဋဒန္တော သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ. သမဏော တွေဝ ဂေါတမော အရဟတိ ဘဝန္တံ ကူဋဒန္တံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ.

“आदरणीय कूटदंत यांनी श्रमण गोतमांच्या दर्शनासाठी जाऊ नये. आदरणीय कूटदंत यांनी श्रमण गोतमांच्या दर्शनासाठी जाणे योग्य नाही. जर आदरणीय कूटदंत श्रमण गोतमांच्या दर्शनासाठी गेले, तर आदरणीय कूटदंतांची कीर्ती (यश) कमी होईल आणि श्रमण गोतमांची कीर्ती वाढेल. ज्याअर्थी आदरणीय कूटदंतांची कीर्ती कमी होईल आणि श्रमण गोतमांची कीर्ती वाढेल, या कारणानेही आदरणीय कूटदंत यांनी श्रमण गोतमांच्या दर्शनासाठी जाणे योग्य नाही. उलट, श्रमण गोतमांनीच आदरणीय कूटदंतांच्या दर्शनासाठी येणे योग्य आहे.”

---

‘‘ဘဝဉှိ ကူဋဒန္တော ဥဘတော သုဇာတော မာတိတော စ ပိတိတော စ သံသုဒ္ဓဂဟဏိကော ယာဝ သတ္တမာ ပိတာမဟယုဂါ အက္ခိတ္တော အနုပက္ကုဋ္ဌော ဇာတိဝါဒေန. ယမ္ပိ ဘဝံ ကူဋဒန္တော ဥဘတော သုဇာတော မာတိတော စ ပိတိတော စ သံသုဒ္ဓဂဟဏိကော ယာဝ သတ္တမာ ပိတာမဟယုဂါ အက္ခိတ္တော အနုပက္ကုဋ္ဌော ဇာတိဝါဒေန, ဣမိနာပင်္ဂေန န အရဟတိ ဘဝံ ကူဋဒန္တော သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ. သမဏော တွေဝ ဂေါတမော အရဟတိ ဘဝန္တံ ကူဋဒန္တံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ.

“कारण आदरणीय कूटदंत हे माता आणि पिता या दोन्ही बाजूंनी उच्च कुळात जन्माला आलेले आहेत, सातव्या पिढीपर्यंत त्यांची मातृवंश व पितृवंश परंपरा अत्यंत शुद्ध आहे, आणि जन्माच्या कारणावरून त्यांच्यावर कोणताही आक्षेप घेतला गेलेला नाही किंवा त्यांची निंदा केली गेलेली नाही. ज्याअर्थी आदरणीय कूटदंत हे दोन्ही बाजूंनी उच्च कुळात जन्माला आलेले आहेत... आणि जन्माच्या कारणावरून त्यांच्यावर कोणताही आक्षेप घेतला गेलेला नाही, या कारणानेही आदरणीय कूटदंत यांनी श्रमण गोतमांच्या दर्शनासाठी जाणे योग्य नाही. उलट, श्रमण गोतमांनीच आदरणीय कूटदंतांच्या दर्शनासाठी येणे योग्य आहे.”

---

‘‘ဘဝဉှိ ကူဋဒန္တော အဍ္ဎော မဟဒ္ဓနော မဟာဘောဂေါ ပဟူတဝိတ္တူပကရဏော ပဟူတဇာတရူပရဇတော…ပေ…

“कारण आदरणीय कूटदंत हे अत्यंत श्रीमंत, महाधनी, समृद्ध, विपुल साधनसंपत्तीने युक्त आणि भरपूर सोने-चांदी असलेले आहेत...”

---

‘‘ဘဝဉှိ ကူဋဒန္တော အဇ္ဈာယကော မန္တဓရော တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂူ သနိဃဏ္ဍုကေဋုဘာနံ သာက္ခရပ္ပဘေဒါနံ ဣတိဟာသပဉ္စမာနံ ပဒကော ဝေယျာကရဏော လောကာယတမဟာပုရိသလက္ခဏေသု အနဝယော…ပေ…

“कारण आदरणीय कूटदंत हे वेदांचे अध्ययन करणारे, मंत्रांचे धारक, निघंटु (शब्दकोश) आणि केटुभ (विधीशास्त्र) यांसह, अक्षरांच्या प्रभेदांसह (व्याकरण) आणि पाचवा इतिहास यांसह तिन्ही वेदांचे पारंगत ज्ञाते आहेत. ते पदांचे जाणकार, व्याकरणकार आणि लोकायत तसेच महापुरुष लक्षणांचे पूर्ण ज्ञाते आहेत...”

---

‘‘ဘဝဉှိ [Pg.123] ကူဋဒန္တော အဘိရူပေါ ဒဿနီယော ပါသာဒိကော ပရမာယ ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာယ သမန္နာဂတော ဗြဟ္မဝဏ္ဏီ ဗြဟ္မဝစ္ဆသီ အခုဒ္ဒါဝကာသော ဒဿနာယ…ပေ…

“कारण आदरणीय कूटदंत हे अत्यंत देखणे, दर्शनीय, प्रसन्न व्यक्तिमत्त्वाचे, उत्तम वर्ण आणि सौंदर्याने युक्त, ब्रह्मासारखा वर्ण असलेले, ब्रह्मासारखे शरीर असलेले आणि पाहणाऱ्याला भव्य वाटणारे आहेत...”

---

‘‘ဘဝဉှိ ကူဋဒန္တော သီလဝါ ဝုဒ္ဓသီလီ ဝုဒ္ဓသီလေန သမန္နာဂတော…ပေ…

“कारण आदरणीय कूटदंत हे शीलवान आहेत, वृद्धींगत शीलाने युक्त आहेत आणि श्रेष्ठ शीलाने संपन्न आहेत...”

---

‘‘ဘဝဉှိ ကူဋဒန္တော ကလျာဏဝါစော ကလျာဏဝါက္ကရဏော ပေါရိယာ ဝါစာယ သမန္နာဂတော ဝိဿဋ္ဌာယ အနေလဂလာယ အတ္ထဿ ဝိညာပနိယာ…ပေ…

“कारण आदरणीय कूटदंत हे कल्याणकारी बोलणारे, मधुर भाषिक, सुसंस्कृत भाषेने युक्त, स्पष्ट, दोषरहित आणि अर्थ स्पष्टपणे समजावून सांगणाऱ्या वाणीने संपन्न आहेत...”

---

‘‘ဘဝဉှိ ကူဋဒန္တော ဗဟူနံ အာစရိယပါစရိယော တီဏိ မာဏဝကသတာနိ မန္တေ ဝါစေတိ, ဗဟူ ခေါ ပန နာနာဒိသာ နာနာဇနပဒါ မာဏဝကာ အာဂစ္ဆန္တိ ဘောတော ကူဋဒန္တဿ သန္တိကေ မန္တတ္ထိကာ မန္တေ အဓိယိတုကာမာ…ပေ…

“कारण आदरणीय कूटदंत हे अनेकांचे आचार्य आणि आचार्यांचेही आचार्य आहेत. ते तीनशे तरुण ब्राह्मणांना मंत्र शिकवतात. तसेच, विविध दिशांतून आणि विविध जनपदांतून अनेक तरुण ब्राह्मण मंत्र शिकण्याच्या इच्छेने आदरणीय कूटदंतांच्या जवळ येतात...”

---

‘‘ဘဝဉှိ ကူဋဒန္တော ဇိဏ္ဏော ဝုဒ္ဓေါ မဟလ္လကော အဒ္ဓဂတော ဝယောအနုပ္ပတ္တော. သမဏော ဂေါတမော တရုဏော စေဝ တရုဏပဗ္ဗဇိတော စ…ပေ…

“कारण आदरणीय कूटदंत हे वृद्ध, वयोवृद्ध, ज्येष्ठ, दीर्घायुषी आणि आयुष्याच्या शेवटच्या टप्प्यावर पोहोचलेले आहेत. याउलट, श्रमण गोतम हे तरुण आहेत आणि त्यांनी तरुण वयातच प्रव्रज्या घेतली आहे...”

---

‘‘ဘဝဉှိ ကူဋဒန္တော ရညော မာဂဓဿ သေနိယဿ ဗိမ္ဗိသာရဿ သက္ကတော ဂရုကတော မာနိတော ပူဇိတော အပစိတော…ပေ…

“कारण आदरणीय कूटदंत हे मगधचा राजा सेनिय बिंबिसार यांच्याकडून सत्कृत, सन्मानित, मानित, पूजित आणि आदृत आहेत...”

---

‘‘ဘဝဉှိ ကူဋဒန္တော ဗြာဟ္မဏဿ ပေါက္ခရသာတိဿ သက္ကတော ဂရုကတော မာနိတော ပူဇိတော အပစိတော…ပေ…

“कारण आदरणीय कूटदंत हे पोक्खरसाति ब्राह्मणाकडून सत्कृत, सन्मानित, मानित, पूजित आणि आदृत आहेत...”

---

‘‘ဘဝဉှိ ကူဋဒန္တော ခါဏုမတံ အဇ္ဈာဝသတိ သတ္တုဿဒံ သတိဏကဋ္ဌောဒကံ သဓညံ ရာဇဘောဂ္ဂံ ရညာ မာဂဓေန သေနိယေန ဗိမ္ဗိသာရေန ဒိန္နံ ရာဇဒါယံ ဗြဟ္မဒေယျံ. ယမ္ပိ ဘဝံ ကူဋဒန္တော ခါဏုမတံ အဇ္ဈာဝသတိ သတ္တုဿဒံ သတိဏကဋ္ဌောဒကံ သဓညံ ရာဇဘောဂ္ဂံ, ရညာ မာဂဓေန သေနိယေန ဗိမ္ဗိသာရေန ဒိန္နံ ရာဇဒါယံ ဗြဟ္မဒေယျံ, ဣမိနာပင်္ဂေန န အရဟတိ ဘဝံ ကူဋဒန္တော သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ. သမဏောတွေဝ ဂေါတမော အရဟတိ ဘဝန္တံ ကူဋဒန္တံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတု’’န္တိ.

“कारण आदरणीय कूटदंत हे खाणुमत नावाच्या समृद्ध, गवत, लाकूड, पाणी आणि धान्याने परिपूर्ण असलेल्या गावाचे शासन चालवतात, जे त्यांना मगधचा राजा सेनिय बिंबिसार याने राजदान आणि ब्रह्मदेय (करमुक्त दान) म्हणून दिले आहे. ज्याअर्थी आदरणीय कूटदंत हे खाणुमत गावाचे शासन चालवतात... जे त्यांना राजा बिंबिसार याने ब्रह्मदेय म्हणून दिले आहे, या कारणानेही आदरणीय कूटदंत यांनी श्रमण गोतमांच्या दर्शनासाठी जाणे योग्य नाही. उलट, श्रमण गोतमांनीच आदरणीय कूटदंतांच्या दर्शनासाठी येणे योग्य आहे.”

---

ဗုဒ္ဓဂုဏကထာ

बुद्धगुणांचे वर्णन

---

၃၃၂. ဧဝံ ဝုတ္တေ ကူဋဒန္တော ဗြာဟ္မဏော တေ ဗြာဟ္မဏေ ဧတဒဝေါစ –

३३२. असे म्हटले असता, कूटदंत ब्राह्मण त्या ब्राह्मणांना म्हणाला –

---

‘‘တေန [Pg.124] ဟိ, ဘော, မမပိ သုဏာထ, ယထာ မယမေဝ အရဟာမ တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ, န တွေဝ အရဟတိ သော ဘဝံ ဂေါတမော အမှာကံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ. သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ဥဘတော သုဇာတော မာတိတော စ ပိတိတော စ သံသုဒ္ဓဂဟဏိကော ယာဝ သတ္တမာ ပိတာမဟယုဂါ အက္ခိတ္တော အနုပက္ကုဋ္ဌော ဇာတိဝါဒေန. ယမ္ပိ, ဘော, သမဏော ဂေါတမော ဥဘတော သုဇာတော မာတိတော စ ပိတိတော စ သံသုဒ္ဓဂဟဏိကော ယာဝ သတ္တမာ ပိတာမဟယုဂါ အက္ခိတ္တော အနုပက္ကုဋ္ဌော ဇာတိဝါဒေန, ဣမိနာပင်္ဂေန န အရဟတိ သော ဘဝံ ဂေါတမော အမှာကံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ. အထ ခေါ မယမေဝ အရဟာမ တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ.

“तर मग, गृहस्थांनो, माझेही ऐका, की का आपणच त्या आदरणीय गोतमांच्या दर्शनासाठी जाणे योग्य आहे, आणि ते आदरणीय गोतम आपल्या दर्शनासाठी येणे का योग्य नाही. गृहस्थांनो, श्रमण गोतम हे माता आणि पिता या दोन्ही बाजूंनी उच्च कुळात जन्माला आलेले आहेत, सातव्या पिढीपर्यंत त्यांची मातृवंश व पितृवंश परंपरा अत्यंत शुद्ध आहे, आणि जन्माच्या कारणावरून त्यांच्यावर कोणताही आक्षेप घेतला गेलेला नाही किंवा त्यांची निंदा केली गेलेली नाही. गृहस्थांनो, ज्याअर्थी श्रमण गोतम हे दोन्ही बाजूंनी उच्च कुळात जन्माला आलेले आहेत... आणि जन्माच्या कारणावरून त्यांच्यावर कोणताही आक्षेप घेतला गेलेला नाही, या कारणाने ते आदरणीय गोतम आपल्या दर्शनासाठी येणे योग्य नाही. उलट, आपणच त्या आदरणीय गोतमांच्या दर्शनासाठी जाणे योग्य आहे.”

---

‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော မဟန္တံ ဉာတိသံဃံ ဩဟာယ ပဗ္ဗဇိတော…ပေ…

“गृहस्थांनो, श्रमण गोतम हे आपल्या विशाल नातेवाईकांच्या समूहाचा त्याग करून प्रव्रजित झाले आहेत...”

---

‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ပဟူတံ ဟိရညသုဝဏ္ဏံ ဩဟာယ ပဗ္ဗဇိတော ဘူမိဂတဉ္စ ဝေဟာသဋ္ဌံ စ…ပေ…

“गृहस्थांनो, श्रमण गोतम हे जमिनीखाली पुरलेले आणि जमिनीवर असलेले विपुल सोने-नाणे सोडून प्रव्रजित झाले आहेत...”

---

‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ဒဟရောဝ သမာနော ယုဝါ သုသုကာဠကေသော ဘဒြေန ယောဗ္ဗနေန သမန္နာဂတော ပဌမေန ဝယသာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော…ပေ…

“गृहस्थांनो, श्रमण गोतम हे तरुण असतानाच, काळेभोर केस असलेले, सुंदर तारुण्याने युक्त आणि वयाच्या पहिल्या टप्प्यातच घराबाहेर पडून गृहत्याग करून प्रव्रजित झाले आहेत...”

---

‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော အကာမကာနံ မာတာပိတူနံ အဿုမုခါနံ ရုဒန္တာနံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော…ပေ…

“गृहस्थांनो, श्रमण गोतम हे प्रव्रज्येसाठी अनुत्सुक असलेल्या आणि अश्रू ढाळत रडणाऱ्या आपल्या माता-पित्यांच्या इच्छेविरुद्ध, आपले केस व दाढी कापून, काषाय वस्त्रे परिधान करून घराबाहेर पडले आणि त्यांनी गृहत्याग करून प्रव्रज्या घेतली...”

---

‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော အဘိရူပေါ ဒဿနီယော ပါသာဒိကော ပရမာယ ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာယ သမန္နာဂတော ဗြဟ္မဝဏ္ဏီ ဗြဟ္မဝစ္ဆသီ အခုဒ္ဒါဝကာသော ဒဿနာယ …ပေ…

“गृहस्थांनो, श्रमण गोतम हे अत्यंत देखणे, दर्शनीय, प्रसन्न व्यक्तिमत्त्वाचे, उत्तम वर्ण आणि सौंदर्याने युक्त, ब्रह्मासारखा वर्ण असलेले, ब्रह्मासारखे शरीर असलेले आणि पाहणाऱ्याला भव्य वाटणारे आहेत...”

---

‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော သီလဝါ အရိယသီလီ ကုသလသီလီ ကုသလသီလေန သမန္နာဂတော…ပေ…

“गृहस्थांनो, श्रमण गोतम हे शीलवान आहेत, आर्यशीलाने युक्त आहेत, कल्याणकारी शीलाने संपन्न आहेत...”

---

‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ကလျာဏဝါစော ကလျာဏဝါက္ကရဏော ပေါရိယာ ဝါစာယ သမန္နာဂတော ဝိဿဋ္ဌာယ အနေလဂလာယ အတ္ထဿ ဝိညာပနိယာ…ပေ…

“गृहस्थांनो, श्रमण गोतम हे कल्याणकारी बोलणारे, मधुर भाषिक, सुसंस्कृत भाषेने युक्त, स्पष्ट, दोषरहित आणि अर्थ स्पष्टपणे समजावून सांगणाऱ्या वाणीने संपन्न आहेत...”

---

‘‘သမဏော [Pg.125] ခလု, ဘော, ဂေါတမော ဗဟူနံ အာစရိယပါစရိယော…ပေ…

“गृहस्थांनो, श्रमण गोतम हे अनेकांचे आचार्य आणि आचार्यांचेही आचार्य आहेत...”

---

‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ခီဏကာမရာဂေါ ဝိဂတစာပလ္လော…ပေ…

“गृहस्थांनो, श्रमण गोतम हे कामराग नष्ट झालेले आणि चंचलता नसलेले आहेत...”

---

‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ကမ္မဝါဒီ ကိရိယဝါဒီ အပါပပုရေက္ခာရော ဗြဟ္မညာယ ပဇာယ…ပေ…

“गृहस्थांनो, श्रमण गोतम हे कर्मवादी आहेत, क्रियावादी आहेत आणि ब्राह्मण प्रजेचे कल्याणच इच्छिणारे आहेत...”

---

‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ဥစ္စာ ကုလာ ပဗ္ဗဇိတော အသမ္ဘိန္နခတ္တိယကုလာ…ပေ…

“गृहस्थांनो, श्रमण गोतम हे उच्च कुळातून, शुद्ध क्षत्रिय कुळातून बाहेर पडून प्रव्रजित झाले आहेत...”

---

‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော အဍ္ဎာ ကုလာ ပဗ္ဗဇိတော မဟဒ္ဓနာ မဟာဘောဂါ…ပေ…

“गृहस्थांनो, श्रमण गोतम हे अत्यंत श्रीमंत, महाधनी आणि समृद्ध कुळातून बाहेर पडून प्रव्रजित झाले आहेत...”

---

‘‘သမဏံ ခလု, ဘော, ဂေါတမံ တိရောရဋ္ဌာ တိရောဇနပဒါ ပဉှံ ပုစ္ဆိတုံ အာဂစ္ဆန္တိ…ပေ…

“गृहस्थांनो, श्रमण गोतमांकडे इतर देशांतून आणि जनपदांतून लोक प्रश्न विचारण्यासाठी येतात...”

---

‘‘သမဏံ ခလု, ဘော, ဂေါတမံ အနေကာနိ ဒေဝတာသဟဿာနိ ပါဏေဟိ သရဏံ ဂတာနိ…ပေ…

अहो महाशयांनो, खरोखरच अनेक हजारो देवतांनी श्रमण गौतमांना आपल्या प्राणांसह शरण गमन केले आहे...

---

‘‘သမဏံ ခလု, ဘော, ဂေါတမံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’ တိ…ပေ…

अहो महाशयांनो, खरोखरच श्रमण गौतमांची अशी कल्याणकारी कीर्ती पसरली आहे की—'ते भगवान अर्हत, सम्यक्संबुद्ध, विद्याचरणसंपन्न, सुगत, लोकविदू, अनुत्तर पुरुषदम्यसारथी, शास्ता देवमनुष्यानां, बुद्ध आणि भगवंत आहेत'...

---

‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏေဟိ သမန္နာဂတော…ပေ…

अहो महाशयांनो, खरोखरच श्रमण गौतम हे बत्तीस महापुरुष लक्षणांनी युक्त आहेत...

---

‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ဧဟိသွာဂတဝါဒီ သခိလော သမ္မောဒကော အဗ္ဘာကုဋိကော ဥတ္တာနမုခေါ ပုဗ္ဗဘာသီ…ပေ…

अहो महाशयांनो, खरोखरच श्रमण गौतम हे 'या, आपले स्वागत असो' असे बोलणारे, मृदू भाषी, आनंदाने संभाषण करणारे, कपाळावर आठी न घालणारे (प्रसन्न), हसतमुख आणि प्रथम बोलणारे आहेत...

---

‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော စတုန္နံ ပရိသာနံ သက္ကတော ဂရုကတော မာနိတော ပူဇိတော အပစိတော…ပေ…

अहो महाशयांनो, खरोखरच श्रमण गौतमांचा चारही परिषदांकडून आदर केला जातो, सन्मान केला जातो, गौरव केला जातो, पूजा केली जाते आणि पूज्य मानले जाते...

---

‘‘သမဏေ ခလု, ဘော, ဂေါတမေ ဗဟူ ဒေဝါ စ မနုဿာ စ အဘိပ္ပသန္နာ…ပေ…

अहो महाशयांनो, खरोखरच श्रमण गौतमांवर अनेक देव आणि मनुष्य अत्यंत प्रसन्न आहेत...

---

‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ယသ္မိံ ဂါမေ ဝါ နိဂမေ ဝါ ပဋိဝသတိ န တသ္မိံ ဂါမေ ဝါ နိဂမေ ဝါ အမနုဿာ မနုဿေ ဝိဟေဌေန္တိ…ပေ…

अहो महाशयांनो, खरोखरच श्रमण गौतम ज्या गावात किंवा नगरात निवास करतात, त्या गावात किंवा नगरात अमानुष (अमानवी शक्ती) मनुष्यांना त्रास देत नाहीत...

---

‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော သံဃီ ဂဏီ ဂဏာစရိယော ပုထုတိတ္ထကရာနံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ, ယထာ ခေါ ပန, ဘော, ဧတေသံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ ယထာ [Pg.126] ဝါ တထာ ဝါ ယသော သမုဒါဂစ္ဆတိ, န ဟေဝံ သမဏဿ ဂေါတမဿ ယသော သမုဒါဂတော. အထ ခေါ အနုတ္တရာယ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပဒါယ သမဏဿ ဂေါတမဿ ယသော သမုဒါဂတော…ပေ…

अहो महाशयांनो, खरोखरच श्रमण गौतम हे संघनायक, गणनायक, गणाचार्य आहेत आणि अनेक पंथसंस्थापकांमध्ये सर्वश्रेष्ठ मानले जातात. अहो महाशयांनो, इतर श्रमण-ब्राह्मणांची कीर्ती जशी तशी पसरते, तशी श्रमण गौतमांची कीर्ती पसरलेली नाही. तर, श्रमण गौतमांची कीर्ती त्यांच्या अतुलनीय विद्या-चरण संपदेमुळेच पसरली आहे...

---

‘‘သမဏံ ခလု, ဘော, ဂေါတမံ ရာဇာ မာဂဓော သေနိယော ဗိမ္ဗိသာရော သပုတ္တော သဘရိယော သပရိသော သာမစ္စော ပါဏေဟိ သရဏံ ဂတော…ပေ…

अहो महाशयांनो, खरोखरच मगधचा राजा श्रेणिक बिंबिसार याने आपल्या पुत्रासह, पत्नीसह, परिवारासह आणि मंत्र्यांसह श्रमण गौतमांना आपल्या प्राणांसह शरण गमन केले आहे...

---

‘‘သမဏံ ခလု, ဘော, ဂေါတမံ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော သပုတ္တော သဘရိယော သပရိသော သာမစ္စော ပါဏေဟိ သရဏံ ဂတော…ပေ…

अहो महाशयांनो, खरोखरच कोसलचा राजा प्रसेनजित याने आपल्या पुत्रासह, पत्नीसह, परिवारासह आणि मंत्र्यांसह श्रमण गौतमांना आपल्या प्राणांसह शरण गमन केले आहे...

---

‘‘သမဏံ ခလု, ဘော, ဂေါတမံ ဗြာဟ္မဏော ပေါက္ခရသာတိ သပုတ္တော သဘရိယော သပရိသော သာမစ္စော ပါဏေဟိ သရဏံ ဂတော…ပေ…

अहो महाशयांनो, खरोखरच पोक्खरसाती ब्राह्मणाने आपल्या पुत्रासह, पत्नीसह, परिवारासह आणि मंत्र्यांसह श्रमण गौतमांना आपल्या प्राणांसह शरण गमन केले आहे...

---

‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ရညော မာဂဓဿ သေနိယဿ ဗိမ္ဗိသာရဿ သက္ကတော ဂရုကတော မာနိတော ပူဇိတော အပစိတော…ပေ…

अहो महाशयांनो, खरोखरच मगधचा राजा श्रेणिक बिंबिसार श्रमण गौतमांचा आदर करतो, सन्मान करतो, गौरव करतो, पूजा करतो आणि त्यांना पूज्य मानतो...

---

‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ သက္ကတော ဂရုကတော မာနိတော ပူဇိတော အပစိတော…ပေ…

अहो महाशयांनो, खरोखरच कोसलचा राजा प्रसेनजित श्रमण गौतमांचा आदर करतो, सन्मान करतो, गौरव करतो, पूजा करतो आणि त्यांना पूज्य मानतो...

---

‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ဗြာဟ္မဏဿ ပေါက္ခရသာတိဿ သက္ကတော ဂရုကတော မာနိတော ပူဇိတော အပစိတော…ပေ…

अहो महाशयांनो, खरोखरच पोक्खरसाती ब्राह्मण श्रमण गौतमांचा आदर करतो, सन्मान करतो, गौरव करतो, पूजा करतो आणि त्यांना पूज्य मानतो...

---

‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ခါဏုမတံ အနုပ္ပတ္တော ခါဏုမတေ ဝိဟရတိ အမ္ဗလဋ္ဌိကာယံ. ယေ ခေါ ပန, ဘော, ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ အမှာကံ ဂါမခေတ္တံ အာဂစ္ဆန္တိ, အတိထီ နော တေ ဟောန္တိ. အတိထီ ခေါ ပနမှေဟိ သက္ကာတဗ္ဗာ ဂရုကာတဗ္ဗာ မာနေတဗ္ဗာ ပူဇေတဗ္ဗာ အပစေတဗ္ဗာ. ယမ္ပိ, ဘော, သမဏော ဂေါတမော ခါဏုမတံ အနုပ္ပတ္တော ခါဏုမတေ ဝိဟရတိ အမ္ဗလဋ္ဌိကာယံ, အတိထိမှာကံ သမဏော ဂေါတမော. အတိထိ ခေါ ပနမှေဟိ သက္ကာတဗ္ဗော ဂရုကာတဗ္ဗော မာနေတဗ္ဗော ပူဇေတဗ္ဗော အပစေတဗ္ဗော. ဣမိနာပင်္ဂေန နာရဟတိ သော ဘဝံ ဂေါတမော အမှာကံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ. အထ ခေါ မယမေဝ အရဟာမ တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ. ဧတ္တကေ ခေါ အဟံ, ဘော, တဿ ဘောတော ဂေါတမဿ ဝဏ္ဏေ ပရိယာပုဏာမိ, နော စ ခေါ သော ဘဝံ ဂေါတမော ဧတ္တကဝဏ္ဏော. အပရိမာဏဝဏ္ဏော ဟိ သော ဘဝံ ဂေါတမော’’တိ.

अहो महाशयांनो, खरोखरच श्रमण गौतम खाणुमत येथे आले असून खाणुमत येथील अंबलठ्ठिकेत निवास करत आहेत. अहो महाशयांनो, जे कोणी श्रमण किंवा ब्राह्मण आमच्या ग्रामक्षेत्रात येतात, ते आमचे अतिथी असतात. आणि अतिथींचा आपण आदर, सन्मान, गौरव, पूजा आणि सत्कार केला पाहिजे. अहो महाशयांनो, श्रमण गौतम खाणुमत येथे आले असून खाणुमत येथील अंबलठ्ठिकेत निवास करत आहेत, त्यामुळे श्रमण गौतम हे आमचे अतिथी आहेत. अतिथींचा आपण आदर, सन्मान, गौरव, पूजा आणि सत्कार केला पाहिजे. या कारणास्तव, त्या आदरणीय गौतमांनी आम्हाला भेटण्यासाठी येणे योग्य नाही. उलट, आम्हीच त्या आदरणीय गौतमांच्या दर्शनासाठी गेले पाहिजे. अहो महाशयांनो, मला त्या आदरणीय गौतमांचे एवढेच गुण माहीत आहेत, परंतु ते आदरणीय गौतम केवळ एवढ्याच गुणांचे धनी नाहीत. खरोखरच, ते आदरणीय गौतम अपरिमित गुणांनी संपन्न आहेत।

---

၃၃၃. ဧဝံ [Pg.127] ဝုတ္တေ, တေ ဗြာဟ္မဏာ ကူဋဒန္တံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ယထာ ခေါ ဘဝံ ကူဋဒန္တော သမဏဿ ဂေါတမဿ ဝဏ္ဏေ ဘာသတိ, ဣတော စေပိ သော ဘဝံ ဂေါတမော ယောဇနသတေ ဝိဟရတိ, အလမေဝ သဒ္ဓေန ကုလပုတ္တေန ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ အပိ ပုဋောသေနာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဘော, သဗ္ဗေဝ မယံ သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿာမာ’’တိ.

३३३. असे म्हटले असता, ते ब्राह्मण कूटदंत ब्राह्मणाला म्हणाले—'आदरणीय कूटदंत ज्या प्रकारे श्रमण गौतमांच्या गुणांचे वर्णन करत आहेत, त्यानुसार ते आदरणीय गौतम येथून शंभर योजने दूर जरी राहत असले, तरी श्रद्धावान कुलपुत्राने शिदोरी बांधूनसुद्धा त्यांच्या दर्शनासाठी जाणे योग्यच ठरेल. अहो महाशयांनो, म्हणूनच आपण सर्वजण श्रमण गौतमांच्या दर्शनासाठी जाऊ या.'

---

မဟာဝိဇိတရာဇယညကထာ

महाविजित राजाच्या यज्ञाची कथा

---

၃၃၄. အထ ခေါ ကူဋဒန္တော ဗြာဟ္မဏော မဟတာ ဗြာဟ္မဏဂဏေန သဒ္ဓိံ ယေန အမ္ဗလဋ္ဌိကာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ခါဏုမတကာပိ ခေါ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ အပ္ပေကစ္စေ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု; အပ္ပေကစ္စေ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု, သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု; အပ္ပေကစ္စေ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု; အပ္ပေကစ္စေ နာမဂေါတ္တံ သာဝေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု; အပ္ပေကစ္စေ တုဏှီဘူတာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု.

३३४. त्यानंतर कूटदंत ब्राह्मण मोठ्या ब्राह्मण समुदायासह जेथे अंबलठ्ठिका होती आणि जेथे भगवान होते, तेथे गेला. तेथे पोहोचून त्याने भगवंतांसोबत कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी आणि संस्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. खाणुमत येथील काही ब्राह्मण आणि गृहस्थही भगवंतांना अभिवादन करून एका बाजूला बसले; काही भगवंतांसोबत कुशल-मंगल विचारून, आनंददायी व संस्मरणीय संभाषण संपवून एका बाजूला बसले; काही भगवंतांच्या दिशेने हात जोडून एका बाजूला बसले; काही आपले नाव आणि गोत्र सांगून एका बाजूला बसले; तर काही शांत राहून एका बाजूला बसले।

---

၃၃၅. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ကူဋဒန္တော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သုတံ မေတံ, ဘော ဂေါတမ – ‘သမဏော ဂေါတမော တိဝိဓံ ယညသမ္ပဒံ သောဠသပရိက္ခာရံ ဇာနာတီ’တိ. န ခေါ ပနာဟံ ဇာနာမိ တိဝိဓံ ယညသမ္ပဒံ သောဠသပရိက္ခာရံ. ဣစ္ဆာမိ စာဟံ မဟာယညံ ယဇိတုံ. သာဓု မေ ဘဝံ ဂေါတမော တိဝိဓံ ယညသမ္ပဒံ သောဠသပရိက္ခာရံ ဒေသေတူ’’တိ.

३३५. एका बाजूला बसलेल्या कूटदंत ब्राह्मणाने भगवंतांना असे म्हटले—'हे गौतम, मी असे ऐकले आहे की—"श्रमण गौतम तीन प्रकारच्या यज्ञसंपदा आणि सोळा प्रकारच्या यज्ञसामग्रीला जाणतात." परंतु मला या तीन प्रकारच्या यज्ञसंपदा आणि सोळा प्रकारच्या यज्ञसामग्रीबद्दल माहिती नाही. माझी एक मोठा यज्ञ करण्याची इच्छा आहे. आदरणीय गौतमांनी मला या तीन प्रकारच्या यज्ञसंपदा आणि सोळा प्रकारच्या यज्ञसामग्रीचा उपदेश करावा, ही नम्र विनंती.'

---

၃၃၆. ‘‘တေန ဟိ, ဗြာဟ္မဏ, သုဏာဟိ သာဓုကံ မနသိကရောဟိ, ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ ကူဋဒန္တော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, ဗြာဟ္မဏ, ရာဇာ မဟာဝိဇိတော နာမ အဟောသိ အဍ္ဎော မဟဒ္ဓနော မဟာဘောဂေါ ပဟူတဇာတရူပရဇတော ပဟူတဝိတ္တူပကရဏော ပဟူတဓနဓညော ပရိပုဏ္ဏကောသကောဋ္ဌာဂါရော. အထ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ရညော မဟာဝိဇိတဿ ရဟောဂတဿ ပဋိသလ္လီနဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘အဓိဂတာ ခေါ မေ ဝိပုလာ မာနုသကာ ဘောဂါ, မဟန္တံ ပထဝိမဏ္ဍလံ အဘိဝိဇိယ အဇ္ဈာဝသာမိ[Pg.128], ယံနူနာဟံ မဟာယညံ ယဇေယျံ, ယံ မမ အဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’တိ.

३३६. भगवंतांनी उत्तर दिले—'तर मग हे ब्राह्मणा, लक्षपूर्वक ऐक आणि नीट मनात ठेव, मी तुला सांगतो.' कूटदंत ब्राह्मणाने भगवंतांना प्रतिसाद दिला—'होय, आदरणीय.' भगवंतांनी पुढीलप्रमाणे सांगितले—'हे ब्राह्मणा, प्राचीन काळी महाविजित नावाचा एक राजा होता. तो अत्यंत श्रीमंत, अफाट संपत्ती व साधनसामग्री असलेला, विपुल सोने-चांदी असलेला, भरपूर सुखोपभोग व उपकरणे असलेला, विपुल धनधान्य असलेला आणि पूर्ण भरलेले कोठार व खजिना असलेला होता. हे ब्राह्मणा, एकदा राजा महाविजित एकांतात ध्यानस्थ बसला असताना त्याच्या मनात असा विचार आला—"मी मानवी जीवनातील अफाट संपत्ती प्राप्त केली आहे, विशाल पृथ्वी जिंकून मी त्यावर राज्य करत आहे. मी एक मोठा यज्ञ करावा का, जो दीर्घकाळापर्यंत माझ्या हितासाठी आणि सुखासाठी ठरेल?"'

---

၃၃၇. ‘‘အထ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ရာဇာ မဟာဝိဇိတော ပုရောဟိတံ ဗြာဟ္မဏံ အာမန္တေတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘ဣဓ မယှံ, ဗြာဟ္မဏ, ရဟောဂတဿ ပဋိသလ္လီနဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – အဓိဂတာ ခေါ မေ ဝိပုလာ မာနုသကာ ဘောဂါ, မဟန္တံ ပထဝိမဏ္ဍလံ အဘိဝိဇိယ အဇ္ဈာဝသာမိ. ယံနူနာဟံ မဟာယညံ ယဇေယျံ ယံ မမ အဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’တိ. ဣစ္ဆာမဟံ, ဗြာဟ္မဏ, မဟာယညံ ယဇိတုံ. အနုသာသတု မံ ဘဝံ ယံ မမ အဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’’တိ.

३३७. त्यानंतर, हे ब्राह्मणा, राजा महाविजितने आपल्या पुरोहित ब्राह्मणाला बोलावून असे म्हटले – 'हे ब्राह्मणा, येथे एकांतात ध्यानस्थ बसलो असताना माझ्या मनात असा विचार आला – "मला विपुल मानवी भोग प्राप्त झाले आहेत, मी विस्तीर्ण पृथ्वीवर राज्य करत आहे. मी एखादा महायज्ञ करावा, जो माझ्या दीर्घकालीन हितासाठी आणि सुखासाठी ठरेल." हे ब्राह्मणा, माझी महायज्ञ करण्याची इच्छा आहे. आपण मला उपदेश करावा, जेणेकरून तो माझ्या दीर्घकालीन हितासाठी आणि सुखासाठी ठरेल.'

---

၃၃၈. ‘‘ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဗြာဟ္မဏ, ပုရောဟိတော ဗြာဟ္မဏော ရာဇာနံ မဟာဝိဇိတံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဘောတော ခေါ ရညော ဇနပဒေါ သကဏ္ဋကော သဥပ္ပီဠော, ဂါမဃာတာပိ ဒိဿန္တိ, နိဂမဃာတာပိ ဒိဿန္တိ, နဂရဃာတာပိ ဒိဿန္တိ, ပန္ထဒုဟနာပိ ဒိဿန္တိ. ဘဝံ ခေါ ပန ရာဇာ ဧဝံ သကဏ္ဋကေ ဇနပဒေ သဥပ္ပီဠေ ဗလိမုဒ္ဓရေယျ, အကိစ္စကာရီ အဿ တေန ဘဝံ ရာဇာ. သိယာ ခေါ ပန ဘောတော ရညော ဧဝမဿ – ‘‘အဟမေတံ ဒဿုခီလံ ဝဓေန ဝါ ဗန္ဓေန ဝါ ဇာနိယာ ဝါ ဂရဟာယ ဝါ ပဗ္ဗာဇနာယ ဝါ သမူဟနိဿာမီ’’တိ, န ခေါ ပနေတဿ ဒဿုခီလဿ ဧဝံ သမ္မာ သမုဂ္ဃာတော ဟောတိ. ယေ တေ ဟတာဝသေသကာ ဘဝိဿန္တိ, တေ ပစ္ဆာ ရညော ဇနပဒံ ဝိဟေဌေဿန္တိ. အပိ စ ခေါ ဣဒံ သံဝိဓာနံ အာဂမ္မ ဧဝမေတဿ ဒဿုခီလဿ သမ္မာ သမုဂ္ဃာတော ဟောတိ. တေန ဟိ ဘဝံ ရာဇာ ယေ ဘောတော ရညော ဇနပဒေ ဥဿဟန္တိ ကသိဂေါရက္ခေ, တေသံ ဘဝံ ရာဇာ ဗီဇဘတ္တံ အနုပ္ပဒေတု. ယေ ဘောတော ရညော ဇနပဒေ ဥဿဟန္တိ ဝါဏိဇ္ဇာယ, တေသံ ဘဝံ ရာဇာ ပါဘတံ အနုပ္ပဒေတု. ယေ ဘောတော ရညော ဇနပဒေ ဥဿဟန္တိ ရာဇပေါရိသေ, တေသံ ဘဝံ ရာဇာ ဘတ္တဝေတနံ ပကပ္ပေတု. တေ စ မနုဿာ သကမ္မပသုတာ ရညော ဇနပဒံ န ဝိဟေဌေဿန္တိ; မဟာ စ ရညော ရာသိကော ဘဝိဿတိ. ခေမဋ္ဌိတာ ဇနပဒါ အကဏ္ဋကာ အနုပ္ပီဠာ. မနုဿာ မုဒါ မောဒမာနာ ဥရေ ပုတ္တေ နစ္စေန္တာ အပါရုတဃရာ မညေ ဝိဟရိဿန္တီ’တိ. ‘ဧဝံ, ဘော’တိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ရာဇာ မဟာဝိဇိတော ပုရောဟိတဿ ဗြာဟ္မဏဿ ပဋိဿုတွာ ယေ ရညော ဇနပဒေ ဥဿဟိံသု ကသိဂေါရက္ခေ, တေသံ ရာဇာ မဟာဝိဇိတော ဗီဇဘတ္တံ အနုပ္ပဒါသိ. ယေ [Pg.129] စ ရညော ဇနပဒေ ဥဿဟိံသု ဝါဏိဇ္ဇာယ, တေသံ ရာဇာ မဟာဝိဇိတော ပါဘတံ အနုပ္ပဒါသိ. ယေ စ ရညော ဇနပဒေ ဥဿဟိံသု ရာဇပေါရိသေ, တေသံ ရာဇာ မဟာဝိဇိတော ဘတ္တဝေတနံ ပကပ္ပေသိ. တေ စ မနုဿာ သကမ္မပသုတာ ရညော ဇနပဒံ န ဝိဟေဌိံသု, မဟာ စ ရညော ရာသိကော အဟောသိ. ခေမဋ္ဌိတာ ဇနပဒါ အကဏ္ဋကာ အနုပ္ပီဠာ မနုဿာ မုဒါ မောဒမာနာ ဥရေ ပုတ္တေ နစ္စေန္တာ အပါရုတဃရာ မညေ ဝိဟရိံသု. အထ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ရာဇာ မဟာဝိဇိတော ပုရောဟိတံ ဗြာဟ္မဏံ အာမန္တေတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘သမူဟတော ခေါ မေ ဘောတော ဒဿုခီလော, ဘောတော သံဝိဓာနံ အာဂမ္မ မဟာ စ မေ ရာသိကော. ခေမဋ္ဌိတာ ဇနပဒါ အကဏ္ဋကာ အနုပ္ပီဠာ မနုဿာ မုဒါ မောဒမာနာ ဥရေ ပုတ္တေ နစ္စေန္တာ အပါရုတဃရာ မညေ ဝိဟရန္တိ. ဣစ္ဆာမဟံ ဗြာဟ္မဏ မဟာယညံ ယဇိတုံ. အနုသာသတု မံ ဘဝံ ယံ မမ အဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’တိ.

३३८. असे विचारले असता, हे ब्राह्मणा, पुरोहित ब्राह्मणाने राजा महाविजितला असे म्हटले – 'महाराज, आपल्या राज्यातील जनपदात चोरांचे संकट (काटे) आहे, तेथे उपद्रव आहे. गावांवर दरोडे पडताना दिसत आहेत, नगरांवर दरोडे पडताना दिसत आहेत, शहरांवर दरोडे पडताना दिसत आहेत आणि प्रवाशांना लुटले जात असल्याचे दिसत आहे. अशा संकटग्रस्त आणि उपद्रवग्रस्त जनपदातून जर महाराजांनी कर गोळा केला, तर ते महाराजांचे अयोग्य कृत्य ठरेल. कदाचित महाराजांच्या मनात असा विचार येईल की – "मी या दरोडेखोरांच्या उपद्रवाला वधाने (फाशीने), बंधनाने (कैदेने), दंडाने (मालमत्ता जप्त करून), निंदेने किंवा हद्दपारीने नष्ट करीन." परंतु, या दरोडेखोरांच्या उपद्रवाचे अशा प्रकारे पूर्णपणे निर्मूलन होऊ शकत नाही. जे दरोडेखोर या शिक्षेमधून वाचतील, ते नंतर महाराजांच्या जनपदाला अधिक त्रास देतील. परंतु, एका विशिष्ट योजनेचा अवलंब करून या दरोडेखोरांच्या उपद्रवाचे पूर्णपणे निर्मूलन केले जाऊ शकते. म्हणून, महाराजांच्या जनपदातील जे लोक शेती आणि पशुपालनात गुंतलेले आहेत, त्यांना महाराजांनी बियाणे आणि अन्नधान्य पुरवावे. जे लोक व्यापारात गुंतलेले आहेत, त्यांना महाराजांनी भांडवल पुरवावे. जे लोक शासकीय सेवेत गुंतलेले आहेत, त्यांना महाराजांनी योग्य वेतन आणि भत्ता द्यावा. असे केल्याने ते लोक आपापल्या कामात व्यस्त राहतील आणि महाराजांच्या जनपदाला त्रास देणार नाहीत; तसेच महाराजांचा खजिनाही मोठ्या प्रमाणावर वाढेल. जनपदे सुरक्षित, संकटमुक्त आणि उपद्रवमुक्त होतील. लोक आनंदी आणि समाधानी होऊन, आपल्या मुलांना छातीशी धरून खेळवतील आणि घरांचे दरवाजे उघडे ठेवून राहतील.' 'फार छान, महाशय!' असे म्हणून, हे ब्राह्मणा, राजा महाविजितने पुरोहित ब्राह्मणाच्या सल्ल्याचा स्वीकार केला. ज्यांनी शेती आणि पशुपालनात रस दाखवला, त्यांना राजा महाविजितने बियाणे आणि अन्नधान्य दिले. ज्यांनी व्यापारात रस दाखवला, त्यांना राजा महाविजितने भांडवल दिले. ज्यांनी शासकीय सेवेत रस दाखवला, त्यांना राजा महाविजितने योग्य वेतन आणि भत्ता दिला. त्यामुळे ते लोक आपापल्या कामात व्यस्त राहिले आणि त्यांनी राजाच्या जनपदाला त्रास दिला नाही. राजाचा खजिनाही खूप वाढला. जनपदे सुरक्षित, संकटमुक्त आणि उपद्रवमुक्त झाली. लोक आनंदी आणि समाधानी होऊन, आपल्या मुलांना छातीशी धरून खेळवू लागले आणि घरांचे दरवाजे उघडे ठेवून राहू लागले. त्यानंतर, हे ब्राह्मणा, राजा महाविजितने पुरोहित ब्राह्मणाला बोलावून असे म्हटले – 'महाशय, आपल्या योजनेमुळे माझ्या राज्यातील दरोडेखोरांचा उपद्रव पूर्णपणे नष्ट झाला आहे आणि माझा खजिनाही खूप वाढला आहे. जनपदे सुरक्षित, संकटमुक्त आणि उपद्रवमुक्त झाली आहेत. लोक आनंदी आणि समाधानी होऊन, आपल्या मुलांना छातीशी धरून खेळवत आहेत आणि घरांचे दरवाजे उघडे ठेवून राहत आहेत. हे ब्राह्मणा, आता माझी महायज्ञ करण्याची इच्छा आहे. आपण मला उपदेश करावा, जेणेकरून तो माझ्या दीर्घकालीन हितासाठी आणि सुखासाठी ठरेल.'

---

စတုပရိက္ခာရံ

चार साहाय्यक घटक

---

၃၃၉. ‘‘တေန ဟိ ဘဝံ ရာဇာ ယေ ဘောတော ရညော ဇနပဒေ ခတ္တိယာ အာနုယန္တာ နေဂမာ စေဝ ဇာနပဒါ စ တေ ဘဝံ ရာဇာ အာမန္တယတံ – ‘ဣစ္ဆာမဟံ, ဘော, မဟာယညံ ယဇိတုံ, အနုဇာနန္တု မေ ဘဝန္တော ယံ မမ အဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’တိ. ယေ ဘောတော ရညော ဇနပဒေ အမစ္စာ ပါရိသဇ္ဇာ နေဂမာ စေဝ ဇာနပဒါ စ…ပေ… ဗြာဟ္မဏမဟာသာလာ နေဂမာ စေဝ ဇာနပဒါ စ…ပေ… ဂဟပတိနေစယိကာ နေဂမာ စေဝ ဇာနပဒါ စ, တေ ဘဝံ ရာဇာ အာမန္တယတံ – ‘ဣစ္ဆာမဟံ, ဘော, မဟာယညံ ယဇိတုံ, အနုဇာနန္တု မေ ဘဝန္တော ယံ မမ အဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’တိ. ‘ဧဝံ, ဘော’တိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ရာဇာ မဟာဝိဇိတော ပုရောဟိတဿ ဗြာဟ္မဏဿ ပဋိဿုတွာ ယေ ရညော ဇနပဒေ ခတ္တိယာ အာနုယန္တာ နေဂမာ စေဝ ဇာနပဒါ စ, တေ ရာဇာ မဟာဝိဇိတော အာမန္တေသိ – ‘ဣစ္ဆာမဟံ, ဘော, မဟာယညံ ယဇိတုံ, အနုဇာနန္တု မေ ဘဝန္တော ယံ မမ အဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ. ‘ယဇတံ ဘဝံ ရာဇာ ယညံ, ယညကာလော မဟာရာဇာ’တိ. ယေ ရညော ဇနပဒေ အမစ္စာ ပါရိသဇ္ဇာ နေဂမာ စေဝ ဇာနပဒါ စ…ပေ… ဗြာဟ္မဏမဟာသာလာ နေဂမာ စေဝ ဇာနပဒါ စ…ပေ… ဂဟပတိနေစယိကာ နေဂမာ စေဝ ဇာနပဒါ စ, တေ ရာဇာ မဟာဝိဇိတော အာမန္တေသိ – ‘ဣစ္ဆာမဟံ, ဘော[Pg.130], မဟာယညံ ယဇိတုံ. အနုဇာနန္တု မေ ဘဝန္တော ယံ မမ အဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’တိ. ‘ယဇတံ ဘဝံ ရာဇာ ယညံ, ယညကာလော မဟာရာဇာ’တိ. ဣတိမေ စတ္တာရော အနုမတိပက္ခာ တဿေဝ ယညဿ ပရိက္ခာရာ ဘဝန္တိ.

३३९. ‘तसे असेल तर, महाराजांनी आपल्या राज्यातील नगरांमधील व जनपदांमधील जे मांडलिक राजे (क्षत्रिय) आहेत, त्यांना बोलावून असे विचारावे – "महाशयांनो, माझी महायज्ञ करण्याची इच्छा आहे. आपण मला यासाठी संमती द्यावी, जेणेकरून तो माझ्या दीर्घकालीन हितासाठी आणि सुखासाठी ठरेल." तसेच महाराजांच्या राज्यातील नगरांमधील व जनपदांमधील जे अमात्य आणि सल्लागार आहेत... (पे)... जे श्रीमंत ब्राह्मण (ब्राह्मण महाशाल) आहेत... (पे)... जे श्रीमंत गृहपती आहेत, त्यांना महाराजांनी बोलावून असे विचारावे – "महाशयांनो, माझी महायज्ञ करण्याची इच्छा आहे. आपण मला यासाठी संमती द्यावी, जेणेकरून तो माझ्या दीर्घकालीन हितासाठी आणि सुखासाठी ठरेल."’ 'फार छान, महाशय!' असे म्हणून, हे ब्राह्मणा, राजा महाविजितने पुरोहित ब्राह्मणाच्या सल्ल्याचा स्वीकार केला. राजा महाविजितने आपल्या राज्यातील नगरांमधील व जनपदांमधील मांडलिक राजांना (क्षत्रियांना) बोलावून विचारले – 'महाशयांनो, माझी महायज्ञ करण्याची इच्छा आहे. आपण मला यासाठी संमती द्यावी, जेणेकरून तो माझ्या दीर्घकालीन हितासाठी आणि सुखासाठी ठरेल.' त्यावर त्यांनी उत्तर दिले – 'महाराजांनी यज्ञ करावा. महाराज, यज्ञाची हीच योग्य वेळ आहे.' तसेच राजा महाविजितने आपल्या राज्यातील नगरांमधील व जनपदांमधील अमात्य आणि सल्लागारांना... (पे)... श्रीमंत ब्राह्मणांना... (पे)... आणि श्रीमंत गृहपतींना बोलावून विचारले – 'महाशयांनो, माझी महायज्ञ करण्याची इच्छा आहे. आपण मला यासाठी संमती द्यावी, जेणेकरून तो माझ्या दीर्घकालीन हितासाठी आणि सुखासाठी ठरेल.' त्यावर त्यांनी उत्तर दिले – 'महाराजांनी यज्ञ करावा. महाराज, यज्ञाची हीच योग्य वेळ आहे.' अशा प्रकारे, हे चार संमती देणारे गट त्या यज्ञाचे साहाय्यक घटक (परिकार) बनतात.

---

အဋ္ဌ ပရိက္ခာရာ

आठ साहाय्यक घटक

---

၃၄၀. ‘‘ရာဇာ မဟာဝိဇိတော အဋ္ဌဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော, ဥဘတော သုဇာတော မာတိတော စ ပိတိတော စ သံသုဒ္ဓဂဟဏိကော ယာဝ သတ္တမာ ပိတာမဟယုဂါ အက္ခိတ္တော အနုပက္ကုဋ္ဌော ဇာတိဝါဒေန အဘိရူပေါ ဒဿနီယော ပါသာဒိကော ပရမာယ ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာယ သမန္နာဂတော ဗြဟ္မဝဏ္ဏီ ဗြဟ္မဝစ္ဆသီ အခုဒ္ဒါဝကာသော ဒဿနာယ; အဍ္ဎော မဟဒ္ဓနော မဟာဘောဂေါ ပဟူတဇာတရူပရဇတော ပဟူတဝိတ္တူပကရဏော ပဟူတဓနဓညော ပရိပုဏ္ဏကောသကောဋ္ဌာဂါရော; ဗလဝါ စတုရင်္ဂိနိယာ သေနာယ သမန္နာဂတော အဿဝါယ ဩဝါဒပဋိကရာယ သဟတိ မညေ ပစ္စတ္ထိကေ ယသသာ; သဒ္ဓေါ ဒါယကော ဒါနပတိ အနာဝဋဒွါရော သမဏဗြာဟ္မဏကပဏဒ္ဓိကဝဏိဗ္ဗကယာစကာနံ ဩပါနဘူတော ပုညာနိ ကရောတိ; ဗဟုဿုတော တဿ တဿ သုတဇာတဿ, တဿ တဿေဝ ခေါ ပန ဘာသိတဿ အတ္ထံ ဇာနာတိ ‘အယံ ဣမဿ ဘာသိတဿ အတ္ထော အယံ ဣမဿ ဘာသိတဿ အတ္ထော’တိ; ပဏ္ဍိတော, ဝိယတ္တော, မေဓာဝီ, ပဋိဗလော, အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နေ အတ္ထေ စိန္တေတုံ. ရာဇာ မဟာဝိဇိတော ဣမေဟိ အဋ္ဌဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော. ဣတိ ဣမာနိပိ အဋ္ဌင်္ဂါနိ တဿေဝ ယညဿ ပရိက္ခာရာ ဘဝန္တိ.

३४०. राजा महाविजित हे आठ गुणांनी (अंगांनी) संपन्न आहेत. (१) ते माता आणि पिता या दोन्ही बाजूंनी उच्च कुळात जन्माला आलेले आहेत, सातव्या पिढीपर्यंत त्यांची मातृवंश व पितृवंश शुद्ध आहे, त्यांच्या जन्मावरून किंवा जातीवरून त्यांच्यावर कोणताही आक्षेप घेतला जात नाही किंवा त्यांची निंदा केली जात नाही. (२) ते देखणे, दर्शनीय, प्रसन्न व्यक्तिमत्त्वाचे, अत्यंत सुंदर शरीरयष्टीने युक्त, ब्रह्मासारखा वर्ण व ब्रह्मासारखे शरीर असलेले आणि भव्य व्यक्तिमत्त्वाचे आहेत. (३) ते श्रीमंत, अफाट संपत्ती व वैभव असलेले, विपुल सुवर्ण व चांदी असलेले, भरपूर सुखसोयी व उपकरणे असलेले, विपुल धनधान्य असलेले आणि पूर्ण भरलेले कोश व कोठारे असलेले आहेत. (४) ते बलाढ्य असून, आज्ञाधारक व उपदेशाचे पालन करणाऱ्या चतुरंग सेनेने युक्त आहेत; ते आपल्या प्रभावाने शत्रूंना पराभूत करतात. (५) ते श्रद्धावान, दानशूर, दानपती असून त्यांचे द्वार सर्वांसाठी सदैव उघडे असते; श्रमण, ब्राह्मण, गरीब, प्रवासी, भिक्षुक व याचक यांच्यासाठी ते विहिरीसारखे (पाण्याचा मुख्य स्त्रोत) असून ते पुण्यकर्मे करतात. (६) ते बहुश्रुत (विद्वान) आहेत. (७) ते त्या त्या उपदेशाचा अर्थ जाणतात की, 'या भाषणाचा हा अर्थ आहे, त्या भाषणाचा हा अर्थ आहे.' (८) ते पंडित, चतुर, बुद्धिमान असून भूतकाळ, भविष्यकाळ आणि वर्तमानकाळातील हिताचा विचार करण्यास समर्थ आहेत. राजा महाविजित या आठ गुणांनी संपन्न आहेत. हे आठ गुण देखील त्या यज्ञाचेच पूरक (साहित्य/परिकार) ठरतात.

---

စတုပရိက္ခာရံ

चार पूरक गुण (चार परिकार)

---

၃၄၁. ‘‘ပုရောဟိတော ဗြာဟ္မဏော စတုဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော. ဥဘတော သုဇာတော မာတိတော စ ပိတိတော စ သံသုဒ္ဓဂဟဏိကော ယာဝ သတ္တမာ ပိတာမဟယုဂါ အက္ခိတ္တော အနုပက္ကုဋ္ဌော ဇာတိဝါဒေန; အဇ္ဈာယကော မန္တဓရော တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂူ သနိဃဏ္ဍုကေဋုဘာနံ သာက္ခရပ္ပဘေဒါနံ ဣတိဟာသပဉ္စမာနံ ပဒကော ဝေယျာကရဏော လောကာယတမဟာပုရိသလက္ခဏေသု အနဝယော; သီလဝါ ဝုဒ္ဓသီလီ ဝုဒ္ဓသီလေန [Pg.131] သမန္နာဂတော; ပဏ္ဍိတော ဝိယတ္တော မေဓာဝီ ပဌမော ဝါ ဒုတိယော ဝါ သုဇံ ပဂ္ဂဏှန္တာနံ. ပုရောဟိတော ဗြာဟ္မဏော ဣမေဟိ စတူဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော. ဣတိ ဣမာနိ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ တဿေဝ ယညဿ ပရိက္ခာရာ ဘဝန္တိ.

३४१. पुरोहित ब्राह्मण देखील चार गुणांनी संपन्न आहेत. (१) ते माता आणि पिता या दोन्ही बाजूंनी उच्च कुळात जन्माला आलेले आहेत, सातव्या पिढीपर्यंत त्यांची मातृवंश व पितृवंश शुद्ध आहे, त्यांच्या जन्मावरून किंवा जातीवरून त्यांच्यावर कोणताही आक्षेप घेतला जात नाही किंवा त्यांची निंदा केली जात नाही. (२) ते वेदांचे अध्ययन करणारे, मंत्रांचे धारक, निघंटु (शब्दकोश), केटुभ (विधीशास्त्र), अक्षरांचे प्रकार आणि पाचवा इतिहास यांसह तिन्ही वेदांचे पारंगत अभ्यासक आहेत; ते पदांचे जाणकार, व्याकरणकार आणि लोकायत (चार्वाक शास्त्र) व महापुरुष लक्षणांचे पूर्ण ज्ञाते आहेत. (३) ते शीलवान आहेत, वृद्धशील (उत्कृष्ट शील) असलेले आणि वृद्धशीलाने संपन्न आहेत. (४) ते पंडित, चतुर, बुद्धिमान असून यज्ञपात्र (स्रुवा) धारण करणाऱ्यांमध्ये पहिले किंवा दुसरे आहेत. पुरोहित ब्राह्मण या चार गुणांनी संपन्न आहेत. हे चार गुण देखील त्या यज्ञाचेच पूरक (साहित्य/परिकार) ठरतात.

---

တိဿော ဝိဓာ

तीन प्रकारच्या मनोवृत्ती (तीन विधी)

---

၃၄၂. ‘‘အထ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ပုရောဟိတော ဗြာဟ္မဏော ရညော မဟာဝိဇိတဿ ပုဗ္ဗေဝ ယညာ တိဿော ဝိဓာ ဒေသေသိ. သိယာ ခေါ ပန ဘောတော ရညော မဟာယညံ ယိဋ္ဌုကာမဿ ကောစိဒေဝ ဝိပ္ပဋိသာရော – ‘မဟာ ဝတ မေ ဘောဂက္ခန္ဓော ဝိဂစ္ဆိဿတီ’တိ, သော ဘောတာ ရညာ ဝိပ္ပဋိသာရော န ကရဏီယော. သိယာ ခေါ ပန ဘောတော ရညော မဟာယညံ ယဇမာနဿ ကောစိဒေဝ ဝိပ္ပဋိသာရော – ‘မဟာ ဝတ မေ ဘောဂက္ခန္ဓော ဝိဂစ္ဆတီ’တိ, သော ဘောတာ ရညာ ဝိပ္ပဋိသာရော န ကရဏီယော. သိယာ ခေါ ပန ဘောတော ရညော မဟာယညံ ယိဋ္ဌဿ ကောစိဒေဝ ဝိပ္ပဋိသာရော – ‘မဟာ ဝတ မေ ဘောဂက္ခန္ဓော ဝိဂတော’တိ, သော ဘောတာ ရညာ ဝိပ္ပဋိသာရော န ကရဏီယော’’တိ. ဣမာ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ပုရောဟိတော ဗြာဟ္မဏော ရညော မဟာဝိဇိတဿ ပုဗ္ဗေဝ ယညာ တိဿော ဝိဓာ ဒေသေသိ.

३४२. हे ब्राह्मणा, त्यानंतर पुरोहित ब्राह्मणाने राजा महाविजित यांना यज्ञाच्या आधीच तीन प्रकारच्या मनोवृत्ती (विधी) शिकवल्या: (१) 'महायज्ञ करण्याची इच्छा असणाऱ्या महाराज राजांच्या मनात कदाचित असा पश्चात्ताप किंवा खंत निर्माण होऊ शकते की—माझा मोठा संपत्तीचा साठा नष्ट होईल (खर्च होईल). तर महाराजांनी असा पश्चात्ताप करू नये.' (२) 'महायज्ञ करत असताना महाराजांच्या मनात कदाचित असा पश्चात्ताप निर्माण होऊ शकतो की—माझा मोठा संपत्तीचा साठा नष्ट होत आहे. तर महाराजांनी असा पश्चात्ताप करू नये.' (३) 'महायज्ञ पूर्ण झाल्यावर महाराजांच्या मनात कदाचित असा पश्चात्ताप निर्माण होऊ शकतो की—माझा मोठा संपत्तीचा साठा नष्ट झाला आहे. तर महाराजांनी असा पश्चात्ताप करू नये.' हे ब्राह्मणा, पुरोहित ब्राह्मणाने राजा महाविजित यांना यज्ञाच्या आधीच या तीन प्रकारच्या मनोवृत्ती शिकवल्या.

---

ဒသ အာကာရာ

दहा प्रकार (दहा अटी)

---

၃၄၃. ‘‘အထ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ပုရောဟိတော ဗြာဟ္မဏော ရညော မဟာဝိဇိတဿ ပုဗ္ဗေဝ ယညာ ဒသဟာကာရေဟိ ပဋိဂ္ဂါဟကေသု ဝိပ္ပဋိသာရံ ပဋိဝိနေသိ. ‘အာဂမိဿန္တိ ခေါ ဘောတော ယညံ ပါဏာတိပါတိနောပိ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတာပိ. ယေ တတ္ထ ပါဏာတိပါတိနော, တေသညေဝ တေန. ယေ တတ္ထ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတာ, တေ အာရဗ္ဘ ယဇတံ ဘဝံ, သဇ္ဇတံ ဘဝံ, မောဒတံ ဘဝံ, စိတ္တမေဝ ဘဝံ အန္တရံ ပသာဒေတု. အာဂမိဿန္တိ ခေါ ဘောတော ယညံ အဒိန္နာဒါယိနောပိ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတာပိ…ပေ… ကာမေသု မိစ္ဆာစာရိနောပိ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတာပိ… မုသာဝါဒိနောပိ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတာပိ… ပိသုဏဝါစိနောပိ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတာပိ… ဖရုသဝါစိနောပိ ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတာပိ… သမ္ဖပ္ပလာပိနောပိ သမ္ဖပ္ပလာပါ [Pg.132] ပဋိဝိရတာပိ … အဘိဇ္ဈာလုနောပိ အနဘိဇ္ဈာလုနောပိ… ဗျာပန္နစိတ္တာပိ အဗျာပန္နစိတ္တာပိ… မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာပိ သမ္မာဒိဋ္ဌိကာပိ…. ယေ တတ္ထ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ, တေသညေဝ တေန. ယေ တတ္ထ သမ္မာဒိဋ္ဌိကာ, တေ အာရဗ္ဘ ယဇတံ ဘဝံ, သဇ္ဇတံ ဘဝံ, မောဒတံ ဘဝံ, စိတ္တမေဝ ဘဝံ အန္တရံ ပသာဒေတူ’တိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ပုရောဟိတော ဗြာဟ္မဏော ရညော မဟာဝိဇိတဿ ပုဗ္ဗေဝ ယညာ ဒသဟာကာရေဟိ ပဋိဂ္ဂါဟကေသု ဝိပ္ပဋိသာရံ ပဋိဝိနေသိ.

३४३. हे ब्राह्मणा, त्यानंतर पुरोहित ब्राह्मणाने राजा महाविजित यांच्या यज्ञाच्या आधीच दान स्वीकारणाऱ्यांच्या संदर्भातील दहा प्रकारांनी (अटींनी) महाराजांच्या मनातील खंत किंवा शंका दूर केली: 'महाराज, आपल्या यज्ञात प्राणातिपात (जीवहिंसा) करणारे आणि प्राणातिपातापासून अलिप्त असणारे दोन्ही प्रकारचे लोक येतील. जे तेथे प्राणातिपात करणारे असतील, त्यांना त्यांच्या त्या पापामुळेच त्याचे वाईट फळ मिळेल. परंतु जे तेथे प्राणातिपातापासून अलिप्त असतील, त्यांना उद्देशून आपण दान द्यावे, त्याग करावा, आनंदित व्हावे आणि आपल्या अंतःकरणात चित्त प्रसन्न ठेवावे. महाराज, आपल्या यज्ञात चोरी करणारे आणि चोरीपासून अलिप्त असणारे देखील येतील... तसेच कामभोगांमध्ये व्यभिचार करणारे आणि व्यभिचारापासून अलिप्त असणारे... असत्य बोलणारे आणि असत्यापासून अलिप्त असणारे... चहाडी करणारे आणि चहाडीपासून अलिप्त असणारे... कठोर बोलणारे आणि कठोर बोलण्यापासून अलिप्त असणारे... निरर्थक बडबड करणारे आणि निरर्थक बडबडीपासून अलिप्त असणारे... लोभी आणि अलोभी... द्वेषयुक्त चित्त असलेले आणि द्वेषरहित चित्त असलेले... तसेच मिथ्यादृष्टी (चुकीची धारणा असलेले) आणि सम्यक्‌दृष्टी (योग्य धारणा असलेले) देखील येतील. जे तेथे मिथ्यादृष्टी असतील, त्यांना त्यांच्या त्या मिथ्यादृष्टीमुळेच त्याचे वाईट फळ मिळेल. परंतु जे तेथे सम्यक्‌दृष्टी असतील, त्यांना उद्देशून आपण दान द्यावे, त्याग करावा, आनंदित व्हावे आणि आपल्या अंतःकरणात चित्त प्रसन्न ठेवावे.' हे ब्राह्मणा, पुरोहित ब्राह्मणाने राजा महाविजित यांच्या यज्ञाच्या आधीच या दहा प्रकारांनी दान स्वीकारणाऱ्यांच्या संदर्भातील खंत दूर केली.

---

သောဠသ အာကာရာ

सोळा प्रकार (सोळा कारणे)

---

၃၄၄. ‘‘အထ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ပုရောဟိတော ဗြာဟ္မဏော ရညော မဟာဝိဇိတဿ မဟာယညံ ယဇမာနဿ သောဠသဟာကာရေဟိ စိတ္တံ သန္ဒဿေသိ သမာဒပေသိ သမုတ္တေဇေသိ သမ္ပဟံသေသိ သိယာ ခေါ ပန ဘောတော ရညော မဟာယညံ ယဇမာနဿ ကောစိဒေဝ ဝတ္တာ – ‘ရာဇာ ခေါ မဟာဝိဇိတော မဟာယညံ ယဇတိ, နော စ ခေါ တဿ အာမန္တိတာ ခတ္တိယာ အာနုယန္တာ နေဂမာ စေဝ ဇာနပဒါ စ; အထ စ ပန ဘဝံ ရာဇာ ဧဝရူပံ မဟာယညံ ယဇတီ’တိ. ဧဝမ္ပိ ဘောတော ရညော ဝတ္တာ ဓမ္မတော နတ္ထိ. ဘောတာ ခေါ ပန ရညာ အာမန္တိတာ ခတ္တိယာ အာနုယန္တာ နေဂမာ စေဝ ဇာနပဒါ စ. ဣမိနာပေတံ ဘဝံ ရာဇာ ဇာနာတု, ယဇတံ ဘဝံ, သဇ္ဇတံ ဘဝံ, မောဒတံ ဘဝံ, စိတ္တမေဝ ဘဝံ အန္တရံ ပသာဒေတု.

३४४. हे ब्राह्मणा, त्यानंतर पुरोहित ब्राह्मणाने महायज्ञ करणाऱ्या राजा महाविजित यांना सोळा प्रकारांनी (कारणांनी) उपदेश केला, त्यांचे मन दृढ केले, त्यांना उत्साहित केले आणि हर्षित केले: 'महाराज, महायज्ञ करत असताना कदाचित कोणीतरी असा आक्षेप घेणारा असू शकतो की—राजा महाविजित महायज्ञ करत आहेत, परंतु त्यांनी आपले मांडलिक क्षत्रिय, नगरातील व जनपदातील लोकांना आमंत्रित केलेले नाही; तरीही महाराज असा महायज्ञ करत आहेत. परंतु, महाराजांवर असा आक्षेप घेणे न्याय्य (धर्माला धरून) ठरणार नाही. कारण महाराजांनी मांडलिक क्षत्रिय, नगरातील व जनपदातील लोकांना आमंत्रित केले आहे. या कारणाने देखील महाराजांनी हे जाणून घ्यावे आणि दान द्यावे, त्याग करावा, आनंदित व्हावे आणि आपल्या अंतःकरणात चित्त प्रसन्न ठेवावे.'

---

‘‘သိယာ ခေါ ပန ဘောတော ရညော မဟာယညံ ယဇမာနဿ ကောစိဒေဝ ဝတ္တာ – ‘ရာဇာ ခေါ မဟာဝိဇိတော မဟာယညံ ယဇတိ, နော စ ခေါ တဿ အာမန္တိတာ အမစ္စာ ပါရိသဇ္ဇာ နေဂမာ စေဝ ဇာနပဒါ စ…ပေ… ဗြာဟ္မဏမဟာသာလာ နေဂမာ စေဝ ဇာနပဒါ စ…ပေ… ဂဟပတိနေစယိကာ နေဂမာ စေဝ ဇာနပဒါ စ, အထ စ ပန ဘဝံ ရာဇာ ဧဝရူပံ မဟာယညံ ယဇတီ’တိ. ဧဝမ္ပိ ဘောတော ရညော ဝတ္တာ ဓမ္မတော နတ္ထိ. ဘောတာ ခေါ ပန ရညာ အာမန္တိတာ ဂဟပတိနေစယိကာ နေဂမာ စေဝ ဇာနပဒါ စ. ဣမိနာပေတံ ဘဝံ ရာဇာ ဇာနာတု, ယဇတံ ဘဝံ, သဇ္ဇတံ ဘဝံ, မောဒတံ ဘဝံ, စိတ္တမေဝ ဘဝံ အန္တရံ ပသာဒေတု.

'महाराज, महायज्ञ करत असताना कदाचित कोणीतरी असा आक्षेप घेणारा असू शकतो की—राजा महाविजित महायज्ञ करत आहेत, परंतु त्यांनी आपले अमात्य, दरबारी, नगरातील व जनपदातील लोकांना आमंत्रित केलेले नाही... तसेच नगरातील व जनपदातील महाशाल ब्राह्मणांना... तसेच नगरातील व जनपदातील श्रीमंत गृहपतींना आमंत्रित केलेले नाही; तरीही महाराज असा महायज्ञ करत आहेत. परंतु, महाराजांवर असा आक्षेप घेणे न्याय्य ठरणार नाही. कारण महाराजांनी नगरातील व जनपदातील श्रीमंत गृहपतींना आमंत्रित केले आहे. या कारणाने देखील महाराजांनी हे जाणून घ्यावे आणि दान द्यावे, त्याग करावा, आनंदित व्हावे आणि आपल्या अंतःकरणात चित्त प्रसन्न ठेवावे.'

---

‘‘သိယာ ခေါ ပန ဘောတော ရညော မဟာယညံ ယဇမာနဿ ကောစိဒေဝ ဝတ္တာ – ‘ရာဇာ ခေါ မဟာဝိဇိတော မဟာယညံ ယဇတိ, နော စ ခေါ ဥဘတော [Pg.133] သုဇာတော မာတိတော စ ပိတိတော စ သံသုဒ္ဓဂဟဏိကော ယာဝ သတ္တမာ ပိတာမဟယုဂါ အက္ခိတ္တော အနုပက္ကုဋ္ဌော ဇာတိဝါဒေန, အထ စ ပန ဘဝံ ရာဇာ ဧဝရူပံ မဟာယညံ ယဇတီ’တိ. ဧဝမ္ပိ ဘောတော ရညော ဝတ္တာ ဓမ္မတော နတ္ထိ. ဘဝံ ခေါ ပန ရာဇာ ဥဘတော သုဇာတော မာတိတော စ ပိတိတော စ သံသုဒ္ဓဂဟဏိကော ယာဝ သတ္တမာ ပိတာမဟယုဂါ အက္ခိတ္တော အနုပက္ကုဋ္ဌော ဇာတိဝါဒေန. ဣမိနာပေတံ ဘဝံ ရာဇာ ဇာနာတု, ယဇတံ ဘဝံ, သဇ္ဇတံ ဘဝံ, မောဒတံ ဘဝံ, စိတ္တမေဝ ဘဝံ အန္တရံ ပသာဒေတု.

हे महाराज, महायज्ञ करणाऱ्या आपल्याविषयी कदाचित एखादा निंदक असे म्हणू शकेल – 'राजा महाविजित महायज्ञ करत आहे, परंतु तो माता आणि पिता या दोन्ही बाजूंनी उच्च कुळात जन्मलेला नाही, सात पिढ्यांपर्यंत त्याची मातृकुळ व पितृकुळ शुद्ध नाही, आणि जन्माच्या (जातीच्या) बाबतीत त्याच्यावर आक्षेप घेतला जाऊ शकतो किंवा त्याची निंदा केली जाऊ शकते; तरीही महाराज असा महायज्ञ करत आहेत.' परंतु, आपल्याविषयी असे बोलणारा कोणीही न्यायाने (सत्यतेने) बोलणारा नसेल. कारण, महाराज माता आणि पिता या दोन्ही बाजूंनी उच्च कुळात जन्मलेले आहेत, सात पिढ्यांपर्यंत त्यांचा वंश शुद्ध आहे, आणि जन्माच्या बाबतीत त्यांच्यावर कोणताही आक्षेप घेतला जाऊ शकत नाही किंवा त्यांची निंदा केली जाऊ शकत नाही. हे महाराज, आपण हे जाणून घ्यावे. आपण यज्ञ (दान) करावा, आपण त्याग करावा, आपण आनंदित व्हावे आणि आपल्या अंतःकरणात चित्त प्रसन्न करावे.

---

‘‘သိယာ ခေါ ပန ဘောတော ရညော မဟာယညံ ယဇမာနဿ ကောစိဒေဝ ဝတ္တာ – ‘ရာဇာ ခေါ မဟာဝိဇိတော မဟာယညံ ယဇတိ နော စ ခေါ အဘိရူပေါ ဒဿနီယော ပါသာဒိကော ပရမာယ ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာယ သမန္နာဂတော ဗြဟ္မဝဏ္ဏီ ဗြဟ္မဝစ္ဆသီ အခုဒ္ဒါဝကာသော ဒဿနာယ…ပေ… နော စ ခေါ အဍ္ဎော မဟဒ္ဓနော မဟာဘောဂေါ ပဟူတဇာတရူပရဇတော ပဟူတဝိတ္တူပကရဏော ပဟူတဓနဓညော ပရိပုဏ္ဏကောသကောဋ္ဌာဂါရော…ပေ… နော စ ခေါ ဗလဝါ စတုရင်္ဂိနိယာ သေနာယ သမန္နာဂတော အဿဝါယ ဩဝါဒပဋိကရာယ သဟတိ မညေ ပစ္စတ္ထိကေ ယသသာ…ပေ… နော စ ခေါ သဒ္ဓေါ ဒါယကော ဒါနပတိ အနာဝဋဒွါရော သမဏဗြာဟ္မဏကပဏဒ္ဓိကဝဏိဗ္ဗကယာစကာနံ ဩပါနဘူတော ပုညာနိ ကရောတိ…ပေ… နော စ ခေါ ဗဟုဿုတော တဿ တဿ သုတဇာတဿ…ပေ… နော စ ခေါ တဿ တဿေဝ ခေါ ပန ဘာသိတဿ အတ္ထံ ဇာနာတိ ‘‘အယံ ဣမဿ ဘာသိတဿ အတ္ထော, အယံ ဣမဿ ဘာသိတဿ အတ္ထော’’တိ…ပေ… နော စ ခေါ ပဏ္ဍိတော ဝိယတ္တော မေဓာဝီ ပဋိဗလော အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နေ အတ္ထေ စိန္တေတုံ, အထ စ ပန ဘဝံ ရာဇာ ဧဝရူပံ မဟာယညံ ယဇတီ’တိ. ဧဝမ္ပိ ဘောတော ရညော ဝတ္တာ ဓမ္မတော နတ္ထိ. ဘဝံ ခေါ ပန ရာဇာ ပဏ္ဍိတော ဝိယတ္တော မေဓာဝီ ပဋိဗလော အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နေ အတ္ထေ စိန္တေတုံ. ဣမိနာပေတံ ဘဝံ ရာဇာ ဇာနာတု, ယဇတံ ဘဝံ, သဇ္ဇတံ ဘဝံ, မောဒတံ ဘဝံ, စိတ္တမေဝ ဘဝံ အန္တရံ ပသာဒေတု.

हे महाराज, महायज्ञ करणाऱ्या आपल्याविषयी कदाचित एखादा निंदक असे म्हणू शकेल – 'राजा महाविजित महायज्ञ करत आहे, परंतु तो देखणा नाही, दर्शनीय नाही, प्रसन्न करणारा नाही, उत्तम वर्ण आणि सौंदर्याने युक्त नाही, ब्रह्मदेवासारखा वर्ण नसलेला, ब्रह्मदेवासारखे शरीर नसलेला आणि पाहण्यास भव्य नसलेला आहे... (तसेच) तो श्रीमंत नाही, विपुल धन नसलेला, विपुल संपत्ती नसलेला, विपुल सोने-चांदी नसलेला, विपुल उपभोग्य वस्तू नसलेला, विपुल धान्य नसलेला आणि परिपूर्ण तिजोरी व कोठार नसलेला आहे... (तसेच) तो चतुरंग सेनेने युक्त असा बलवान नाही, जी सेना आज्ञाधारक आणि उपदेशाचे पालन करणारी आहे, आणि तो आपल्या कीर्तीने शत्रूंना पराभूत करू शकत नाही... (तसेच) तो श्रद्धावान नाही, दानशूर नाही, दानपती नाही, श्रमण, ब्राह्मण, अनाथ, प्रवासी, भिकारी आणि याचक यांच्यासाठी त्याचे दरवाजे नेहमी उघडे नसतात, तो त्यांच्यासाठी विहिरीसारखा नाही आणि तो पुण्यकर्मे करत नाही... (तसेच) तो बहुश्रुत नाही, विविध विषयांचे ज्ञान नसलेला आहे... (तसेच) तो त्या त्या उपदेशाचा अर्थ जाणत नाही की, "या उपदेशाचा हा अर्थ आहे, या उपदेशाचा हा अर्थ आहे"... (तसेच) तो पंडित नाही, चतुर नाही, बुद्धिमान नाही आणि भूतकाळ, भविष्यकाळ व वर्तमानकाळातील हिताचा विचार करण्यास समर्थ नाही; तरीही महाराज असा महायज्ञ करत आहेत.' परंतु, आपल्याविषयी असे बोलणारा कोणीही न्यायाने (सत्यतेने) बोलणारा नसेल. कारण, महाराज पंडित आहेत, चतुर आहेत, बुद्धिमान आहेत आणि भूतकाळ, भविष्यकाळ व वर्तमानकाळातील हिताचा विचार करण्यास समर्थ आहेत. हे महाराज, आपण हे जाणून घ्यावे. आपण यज्ञ (दान) करावा, आपण त्याग करावा, आपण आनंदित व्हावे आणि आपल्या अंतःकरणात चित्त प्रसन्न करावे.

---

‘‘သိယာ ခေါ ပန ဘောတော ရညော မဟာယညံ ယဇမာနဿ ကောစိဒေဝ ဝတ္တာ – ‘ရာဇာ ခေါ မဟာဝိဇိတော မဟာယညံ ယဇတိ. နော စ ခွဿ ပုရောဟိတော ဗြာဟ္မဏော ဥဘတော သုဇာတော မာတိတော စ ပိတိတော စ သံသုဒ္ဓဂဟဏိကော [Pg.134] ယာဝ သတ္တမာ ပိတာမဟယုဂါ အက္ခိတ္တော အနုပက္ကုဋ္ဌော ဇာတိဝါဒေန; အထ စ ပန ဘဝံ ရာဇာ ဧဝရူပံ မဟာယညံ ယဇတီ’တိ. ဧဝမ္ပိ ဘောတော ရညော ဝတ္တာ ဓမ္မတော နတ္ထိ. ဘောတော ခေါ ပန ရညော ပုရောဟိတော ဗြာဟ္မဏော ဥဘတော သုဇာတော မာတိတော စ ပိတိတော စ သံသုဒ္ဓဂဟဏိကော ယာဝ သတ္တမာ ပိတာမဟယုဂါ အက္ခိတ္တော အနုပက္ကုဋ္ဌော ဇာတိဝါဒေန. ဣမိနာပေတံ ဘဝံ ရာဇာ ဇာနာတု, ယဇတံ ဘဝံ, သဇ္ဇတံ ဘဝံ, မောဒတံ ဘဝံ, စိတ္တမေဝ ဘဝံ အန္တရံ ပသာဒေတု.

हे महाराज, महायज्ञ करणाऱ्या आपल्याविषयी कदाचित एखादा निंदक असे म्हणू शकेल – 'राजा महाविजित महायज्ञ करत आहे, परंतु त्यांचा पुरोहित ब्राह्मण माता आणि पिता या दोन्ही बाजूंनी उच्च कुळात जन्मलेला नाही, सात पिढ्यांपर्यंत त्याची मातृकुळ व पितृकुळ शुद्ध नाही, आणि जन्माच्या बाबतीत त्याच्यावर आक्षेप घेतला जाऊ शकतो किंवा त्याची निंदा केली जाऊ शकते; तरीही महाराज असा महायज्ञ करत आहेत.' परंतु, आपल्याविषयी असे बोलणारा कोणीही न्यायाने (सत्यतेने) बोलणारा नसेल. कारण, महाराजांचे पुरोहित ब्राह्मण माता आणि पिता या दोन्ही बाजूंनी उच्च कुळात जन्मलेले आहेत, सात पिढ्यांपर्यंत त्यांचा वंश शुद्ध आहे, आणि जन्माच्या बाबतीत त्यांच्यावर कोणताही आक्षेप घेतला जाऊ शकत नाही किंवा त्यांची निंदा केली जाऊ शकत नाही. हे महाराज, आपण हे जाणून घ्यावे. आपण यज्ञ (दान) करावा, आपण त्याग करावा, आपण आनंदित व्हावे आणि आपल्या अंतःकरणात चित्त प्रसन्न करावे.

---

‘‘သိယာ ခေါ ပန ဘောတော ရညော မဟာယညံ ယဇမာနဿ ကောစိဒေဝ ဝတ္တာ – ‘ရာဇာ ခေါ မဟာဝိဇိတော မဟာယညံ ယဇတိ. နော စ ခွဿ ပုရောဟိတော ဗြာဟ္မဏော အဇ္ဈာယကော မန္တဓရော တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂူ သနိဃဏ္ဍုကေဋုဘာနံ သာက္ခရပ္ပဘေဒါနံ ဣတိဟာသပဉ္စမာနံ ပဒကော ဝေယျာကရဏော လောကာယတမဟာပုရိသလက္ခဏေသု အနဝယော…ပေ… နော စ ခွဿ ပုရောဟိတော ဗြာဟ္မဏော သီလဝါ ဝုဒ္ဓသီလီ ဝုဒ္ဓသီလေန သမန္နာဂတော…ပေ… နော စ ခွဿ ပုရောဟိတော ဗြာဟ္မဏော ပဏ္ဍိတော ဝိယတ္တော မေဓာဝီ ပဌမော ဝါ ဒုတိယော ဝါ သုဇံ ပဂ္ဂဏှန္တာနံ, အထ စ ပန ဘဝံ ရာဇာ ဧဝရူပံ မဟာယညံ ယဇတီ’တိ. ဧဝမ္ပိ ဘောတော ရညော ဝတ္တာ ဓမ္မတော နတ္ထိ. ဘောတော ခေါ ပန ရညော ပုရောဟိတော ဗြာဟ္မဏော ပဏ္ဍိတော ဝိယတ္တော မေဓာဝီ ပဌမော ဝါ ဒုတိယော ဝါ သုဇံ ပဂ္ဂဏှန္တာနံ. ဣမိနာပေတံ ဘဝံ ရာဇာ ဇာနာတု, ယဇတံ ဘဝံ, သဇ္ဇတံ ဘဝံ, မောဒတံ ဘဝံ, စိတ္တမေဝ ဘဝံ အန္တရံ ပသာဒေတူတိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ပုရောဟိတော ဗြာဟ္မဏော ရညော မဟာဝိဇိတဿ မဟာယညံ ယဇမာနဿ သောဠသဟိ အာကာရေဟိ စိတ္တံ သန္ဒဿေသိ သမာဒပေသိ သမုတ္တေဇေသိ သမ္ပဟံသေသိ.

हे महाराज, महायज्ञ करणाऱ्या आपल्याविषयी कदाचित एखादा निंदक असे म्हणू शकेल – 'राजा महाविजित महायज्ञ करत आहे, परंतु त्यांचा पुरोहित ब्राह्मण वेदांचे पठण करणारा नाही, मंत्रांचे स्मरण ठेवणारा नाही, निघंटु (शब्दकोश), केटुभ (विधीशास्त्र), अक्षरांचे प्रकार दर्शवणारे व्याकरण आणि पाचवे इतिहास यांसह तिन्ही वेदांचा पारंगत नाही, पदपाठ जाणणारा नाही, व्याकरण जाणणारा नाही, लोकायत आणि महापुरुष लक्षणांमध्ये निपुण नाही... (तसेच) त्यांचा पुरोहित ब्राह्मण शीलवान नाही, वृद्धशीलाने युक्त नाही... (तसेच) त्यांचा पुरोहित ब्राह्मण पंडित नाही, चतुर नाही, बुद्धिमान नाही, आणि यज्ञपात्र (सुज - पळी) हातात धरणाऱ्या ब्राह्मणांमध्ये तो पहिला किंवा दुसरा नाही; तरीही महाराज असा महायज्ञ करत आहेत.' परंतु, आपल्याविषयी असे बोलणारा कोणीही न्यायाने (सत्यतेने) बोलणारा नसेल. कारण, महाराजांचे पुरोहित ब्राह्मण पंडित आहेत, चतुर आहेत, बुद्धिमान आहेत आणि यज्ञपात्र हातात धरणाऱ्यांमध्ये ते पहिले किंवा दुसरे आहेत. हे महाराज, आपण हे जाणून घ्यावे. आपण यज्ञ (दान) करावा, आपण त्याग करावा, आपण आनंदित व्हावे आणि आपल्या अंतःकरणात चित्त प्रसन्न करावे. हे ब्राह्मणा, अशा प्रकारे पुरोहित ब्राह्मणाने महायज्ञ करणाऱ्या राजा महाविजितला या सोळा कारणांनी (यज्ञाचे स्वरूप) चांगल्या प्रकारे दाखवून दिले, प्रवृत्त केले, उत्साहित केले आणि हर्षित केले.

---

၃၄၅. ‘‘တသ္မိံ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ယညေ နေဝ ဂါဝေါ ဟညိံသု, န အဇေဠကာ ဟညိံသု, န ကုက္ကုဋသူကရာ ဟညိံသု, န ဝိဝိဓာ ပါဏာ သံဃာတံ အာပဇ္ဇိံသု, န ရုက္ခာ ဆိဇ္ဇိံသု ယူပတ္ထာယ, န ဒဗ္ဘာ လူယိံသု ဗရိဟိသတ္ထာယ. ယေပိဿ အဟေသုံ ဒါသာတိ ဝါ ပေဿာတိ ဝါ ကမ္မကရာတိ ဝါ, တေပိ န ဒဏ္ဍတဇ္ဇိတာ န [Pg.135] ဘယတဇ္ဇိတာ န အဿုမုခါ ရုဒမာနာ ပရိကမ္မာနိ အကံသု. အထ ခေါ ယေ ဣစ္ဆိံသု, တေ အကံသု, ယေ န ဣစ္ဆိံသု, န တေ အကံသု; ယံ ဣစ္ဆိံသု, တံ အကံသု, ယံ န ဣစ္ဆိံသု, န တံ အကံသု. သပ္ပိတေလနဝနီတဒဓိမဓုဖာဏိတေန စေဝ သော ယညော နိဋ္ဌာနမဂမာသိ.

३४५. हे ब्राह्मणा, त्या यज्ञात ना गाई मारल्या गेल्या, ना शेळ्या-मेंढ्या मारल्या गेल्या, ना कोंबड्या-डुकरे मारली गेली, ना विविध प्राण्यांचा संहार केला गेला. यज्ञाच्या खांबांसाठी (यूप) झाडे तोडली गेली नाहीत, आणि यज्ञाच्या दर्भासाठी (कुश) गवत कापले गेले नाही. त्यांचे जे दास, सेवक किंवा मजूर होते, त्यांनीही दंडाच्या (काठीच्या) धाकाने किंवा भयाने, डोळ्यात अश्रू आणून रडत रडत कामे केली नाहीत. उलट, ज्यांची इच्छा होती त्यांनी काम केले, ज्यांची इच्छा नव्हती त्यांनी केले नाही; त्यांना जे काम करायचे होते ते त्यांनी केले, जे करायचे नव्हते ते त्यांनी केले नाही. तो यज्ञ केवळ तूप, तेल, लोणी, दही, मध आणि गुळाच्या रसानेच (काकवीने) संपन्न झाला.

---

၃၄၆. ‘‘အထ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ခတ္တိယာ အာနုယန္တာ နေဂမာ စေဝ ဇာနပဒါ စ, အမစ္စာ ပါရိသဇ္ဇာ နေဂမာ စေဝ ဇာနပဒါ စ, ဗြာဟ္မဏမဟာသာလာ နေဂမာ စေဝ ဇာနပဒါ စ, ဂဟပတိနေစယိကာ နေဂမာ စေဝ ဇာနပဒါ စ ပဟူတံ သာပတေယျံ အာဒါယ ရာဇာနံ မဟာဝိဇိတံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမာဟံသု – ‘ဣဒံ, ဒေဝ, ပဟူတံ သာပတေယျံ ဒေဝညေဝ ဥဒ္ဒိဿာဘတံ, တံ ဒေဝေါ ပဋိဂ္ဂဏှာတူ’တိ. ‘အလံ, ဘော, မမာပိဒံ ပဟူတံ သာပတေယျံ ဓမ္မိကေန ဗလိနာ အဘိသင်္ခတံ; တဉ္စ ဝေါ ဟောတု, ဣတော စ ဘိယျော ဟရထာ’တိ. တေ ရညာ ပဋိက္ခိတ္တာ ဧကမန္တံ အပက္ကမ္မ ဧဝံ သမစိန္တေသုံ – ‘န ခေါ ဧတံ အမှာကံ ပတိရူပံ, ယံ မယံ ဣမာနိ သာပတေယျာနိ ပုနဒေဝ သကာနိ ဃရာနိ ပဋိဟရေယျာမ. ရာဇာ ခေါ မဟာဝိဇိတော မဟာယညံ ယဇတိ, ဟန္ဒဿ မယံ အနုယာဂိနော ဟောမာ’တိ.

३४६. हे ब्राह्मणा, त्यानंतर नगरातील व जनपदातील राजे (क्षत्रिय) जे राजाचे अनुयायी होते, नगरातील व जनपदातील अमात्य व सभासद, नगरातील व जनपदातील महाशाल ब्राह्मण, आणि नगरातील व जनपदातील श्रीमंत गृहपती भरपूर धन घेऊन राजा महाविजिताकडे गेले आणि म्हणाले – 'हे देवा (महाराज), हे भरपूर धन आम्ही केवळ आपल्यासाठीच आणले आहे, महाराज कृपया याचा स्वीकार करावा.' (राजा म्हणाला) 'नको मित्रांनो, माझ्याकडेही न्याय्य कराद्वारे गोळा केलेले भरपूर धन आहे. हे धन तुमचेच राहू दे आणि यातून तुम्ही आणखीही घेऊन जा.' राजाने नकार दिल्यावर ते एका बाजूला गेले आणि त्यांनी असा विचार केला – 'हे धन आपण पुन्हा आपल्या घरी घेऊन जाणे आपल्यासाठी योग्य नाही. राजा महाविजित मोठा यज्ञ करत आहेत, चला आपणही त्यांचे अनुकरण करून यज्ञ करू या.'

---

၃၄၇. ‘‘အထ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ပုရတ္ထိမေန ယညဝါဋဿ ခတ္တိယာ အာနုယန္တာ နေဂမာ စေဝ ဇာနပဒါ စ ဒါနာနိ ပဋ္ဌပေသုံ. ဒက္ခိဏေန ယညဝါဋဿ အမစ္စာ ပါရိသဇ္ဇာ နေဂမာ စေဝ ဇာနပဒါ စ ဒါနာနိ ပဋ္ဌပေသုံ. ပစ္ဆိမေန ယညဝါဋဿ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလာ နေဂမာ စေဝ ဇာနပဒါ စ ဒါနာနိ ပဋ္ဌပေသုံ. ဥတ္တရေန ယညဝါဋဿ ဂဟပတိနေစယိကာ နေဂမာ စေဝ ဇာနပဒါ စ ဒါနာနိ ပဋ္ဌပေသုံ.

३४७. हे ब्राह्मणा, त्यानंतर यज्ञमंडपाच्या पूर्व दिशेला नगरातील व जनपदातील अनुयायी राजांनी (क्षत्रियांनी) दानाची सुरुवात केली. यज्ञमंडपाच्या दक्षिण दिशेला नगरातील व जनपदातील अमात्य व सभासदांनी दानाची सुरुवात केली. यज्ञमंडपाच्या पश्चिम दिशेला नगरातील व जनपदातील महाशाल ब्राह्मणांनी दानाची सुरुवात केली. यज्ञमंडपाच्या उत्तर दिशेला नगरातील व जनपदातील श्रीमंत गृहपतींनी दानाची सुरुवात केली.

---

‘‘တေသုပိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ယညေသု နေဝ ဂါဝေါ ဟညိံသု, န အဇေဠကာ ဟညိံသု, န ကုက္ကုဋသူကရာ ဟညိံသု, န ဝိဝိဓာ ပါဏာ သံဃာတံ အာပဇ္ဇိံသု, န ရုက္ခာ ဆိဇ္ဇိံသု ယူပတ္ထာယ, န ဒဗ္ဘာ လူယိံသု ဗရိဟိသတ္ထာယ. ယေပိ နေသံ အဟေသုံ ဒါသာတိ ဝါ ပေဿာတိ ဝါ ကမ္မကရာတိ ဝါ, တေပိ န ဒဏ္ဍတဇ္ဇိတာ န ဘယတဇ္ဇိတာ န အဿုမုခါ ရုဒမာနာ ပရိကမ္မာနိ အကံသု. အထ ခေါ ယေ ဣစ္ဆိံသု, တေ အကံသု, ယေ န ဣစ္ဆိံသု, န တေ အကံသု; ယံ ဣစ္ဆိံသု, တံ အကံသု, ယံ န ဣစ္ဆိံသု န တံ အကံသု. သပ္ပိတေလနဝနီတဒဓိမဓုဖာဏိတေန စေဝ တေ ယညာ နိဋ္ဌာနမဂမံသု.

हे ब्राह्मणा, त्या यज्ञांमध्ये ना गाई मारल्या गेल्या, ना शेळ्या-मेंढ्या मारल्या गेल्या, ना कोंबड्या-डुकरे मारली गेली, ना विविध प्राण्यांचा संहार केला गेला. यज्ञाच्या खांबांसाठी (यूप) झाडे तोडली गेली नाहीत, आणि यज्ञाच्या वेदीवर पसरवण्यासाठी दर्भ (गवत) कापले गेले नाही. त्यांचे जे दास, सेवक किंवा मजूर होते, त्यांनीही दंडाच्या किंवा भयाने घाबरून, डोळ्यात अश्रू आणून रडत रडत कामे केली नाहीत. तर ज्यांची इच्छा होती त्यांनी काम केले, ज्यांची इच्छा नव्हती त्यांनी काम केले नाही; जे काम करण्याची इच्छा होती ते त्यांनी केले, जे करण्याची इच्छा नव्हती ते त्यांनी केले नाही. तो यज्ञ केवळ तूप, तेल, लोणी, दही, मध आणि गुळाच्या रसानेच संपन्न झाला.

---

‘‘ဣတိ [Pg.136] စတ္တာရော စ အနုမတိပက္ခာ, ရာဇာ မဟာဝိဇိတော အဋ္ဌဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော, ပုရောဟိတော ဗြာဟ္မဏော စတူဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော; တိဿော စ ဝိဓာ အယံ ဝုစ္စတိ ဗြာဟ္မဏ တိဝိဓာ ယညသမ္ပဒါ သောဠသပရိက္ခာရာ’’တိ.

अशा प्रकारे, हे ब्राह्मणा, चार संमती देणारे गट, आठ गुणांनी युक्त राजा महाविजित, चार गुणांनी युक्त पुरोहित ब्राह्मण आणि तीन प्रकारच्या मानसिक अवस्था (भावना) – यालाच तीन प्रकारची यज्ञसंपदा आणि सोळा प्रकारची सामग्री (परिकार) असे म्हणतात.

---

၃၄၈. ဧဝံ ဝုတ္တေ, တေ ဗြာဟ္မဏာ ဥန္နာဒိနော ဥစ္စာသဒ္ဒမဟာသဒ္ဒါ အဟေသုံ – ‘‘အဟော ယညော, အဟော ယညသမ္ပဒါ’’တိ! ကူဋဒန္တော ပန ဗြာဟ္မဏော တူဏှီဘူတောဝ နိသိန္နော ဟောတိ. အထ ခေါ တေ ဗြာဟ္မဏာ ကူဋဒန္တံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ကသ္မာ ပန ဘဝံ ကူဋဒန္တော သမဏဿ ဂေါတမဿ သုဘာသိတံ သုဘာသိတတော နာဗ္ဘနုမောဒတီ’’တိ? ‘‘နာဟံ, ဘော, သမဏဿ ဂေါတမဿ သုဘာသိတံ သုဘာသိတတော နာဗ္ဘနုမောဒါမိ. မုဒ္ဓါပိ တဿ ဝိပတေယျ, ယော သမဏဿ ဂေါတမဿ သုဘာသိတံ သုဘာသိတတော နာဗ္ဘနုမောဒေယျ. အပိ စ မေ, ဘော, ဧဝံ ဟောတိ – သမဏော ဂေါတမော န ဧဝမာဟ – ‘ဧဝံ မေ သုတ’န္တိ ဝါ ‘ဧဝံ အရဟတိ ဘဝိတု’န္တိ ဝါ; အပိ စ သမဏော ဂေါတမော – ‘ဧဝံ တဒါ အာသိ, ဣတ္ထံ တဒါ အာသိ’ တွေဝ ဘာသတိ. တဿ မယှံ ဘော ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဒ္ဓါ သမဏော ဂေါတမော တေန သမယေန ရာဇာ ဝါ အဟောသိ မဟာဝိဇိတော ယညဿာမိ ပုရောဟိတော ဝါ ဗြာဟ္မဏော တဿ ယညဿ ယာဇေတာ’တိ. အဘိဇာနာတိ ပန ဘဝံ ဂေါတမော ဧဝရူပံ ယညံ ယဇိတွာ ဝါ ယာဇေတွာ ဝါ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇိတာတိ’’? ‘‘အဘိဇာနာမဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ဧဝရူပံ ယညံ ယဇိတွာ ဝါ ယာဇေတွာ ဝါ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇိတာ, အဟံ တေန သမယေန ပုရောဟိတော ဗြာဟ္မဏော အဟောသိံ တဿ ယညဿ ယာဇေတာ’’တိ.

३४८. असे म्हटले असता, ते ब्राह्मण मोठ्याने ओरडून गोंगाट करू लागले – 'वाह! काय तो यज्ञ! वाह! काय ती यज्ञसंपदा!' परंतु कूटदंत ब्राह्मण मात्र शांतच बसून राहिला. तेव्हा त्या ब्राह्मणांनी कूटदंत ब्राह्मणाला विचारले – 'माननीय कूटदंत, आपण श्रमण गोतमांच्या या सुभाषिताबद्दल (उत्कृष्ट प्रवचनाबद्दल) आनंद का व्यक्त करत नाही?' (कूटदंत म्हणाला) 'मित्रांनो, मी श्रमण गोतमांच्या सुभाषिताबद्दल आनंद व्यक्त करत नाही असे नाही. जो कोणी श्रमण गोतमांच्या सुभाषिताबद्दल आनंद व्यक्त करणार नाही, त्याचे मस्तकही छिन्नविच्छिन्न होऊन पडेल. परंतु मित्रांनो, माझ्या मनात असा विचार आला – श्रमण गोतम असे म्हणत नाहीत की, 'मी असे ऐकले आहे' किंवा 'असे असायला हवे'; तर श्रमण गोतम केवळ असेच म्हणतात की, 'त्या वेळी असे होते, अशा प्रकारे होते.' त्यामुळे मित्रांनो, मला असे वाटते की – 'नक्कीच श्रमण गोतम त्या वेळी एकतर यज्ञाचे स्वामी राजा महाविजित होते किंवा त्यांच्यासाठी यज्ञ घडवून आणणारे पुरोहित ब्राह्मण होते.' (मग कूटदंताने विचारले) 'माननीय गोतम, आपण असा यज्ञ स्वतः करून किंवा इतरांकडून करवून घेऊन, शरीराच्या भेदानंतर (मृत्यूनंतर) सुगतीला, स्वर्गलोकात उत्पन्न झाल्याचे आठवता का?' (भगवान म्हणाले) 'होय ब्राह्मणा, मी असा यज्ञ स्वतः करून किंवा इतरांकडून करवून घेऊन, शरीराच्या भेदानंतर मृत्यूनंतर सुगतीला, स्वर्गलोकात उत्पन्न झाल्याचे आठवतो. मी त्या वेळी त्या यज्ञाचा पुरोहित ब्राह्मण होतो, ज्याने तो यज्ञ घडवून आणला होता.'

---

နိစ္စဒါနအနုကုလယညံ

नित्यदान आणि कुळपरंपरेने चालत आलेला यज्ञ (दान)

---

၃၄၉. ‘‘အတ္ထိ ပန, ဘော ဂေါတမ, အညော ယညော ဣမာယ တိဝိဓာယ ယညသမ္ပဒါယ သောဠသပရိက္ခာရာယ အပ္ပဋ္ဌတရော စ အပ္ပသမာရမ္ဘတရော စ မဟပ္ဖလတရော စ မဟာနိသံသတရော စာ’’တိ?

३४९. हे माननीय गोतम, या तीन प्रकारच्या यज्ञसंपदेपेक्षा आणि सोळा प्रकारच्या सामग्रीपेक्षा कमी कष्टाचा, कमी उपद्रवाचा (हिंसेचा), अधिक फलदायी आणि अधिक कल्याणकारी असा दुसरा एखादा यज्ञ आहे का?

---

‘‘အတ္ထိ [Pg.137] ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, အညော ယညော ဣမာယ တိဝိဓာယ ယညသမ္ပဒါယ သောဠသပရိက္ခာရာယ အပ္ပဋ္ဌတရော စ အပ္ပသမာရမ္ဘတရော စ မဟပ္ဖလတရော စ မဟာနိသံသတရော စာ’’တိ.

होय ब्राह्मणा, या तीन प्रकारच्या यज्ञसंपदेपेक्षा आणि सोळा प्रकारच्या सामग्रीपेक्षा कमी कष्टाचा, कमी उपद्रवाचा, अधिक फलदायी आणि अधिक कल्याणकारी असा दुसरा यज्ञ आहे.

---

‘‘ကတမော ပန သော, ဘော ဂေါတမ, ယညော ဣမာယ တိဝိဓာယ ယညသမ္ပဒါယ သောဠသပရိက္ခာရာယ အပ္ပဋ္ဌတရော စ အပ္ပသမာရမ္ဘတရော စ မဟပ္ဖလတရော စ မဟာနိသံသတရော စာ’’တိ?

हे माननीय गोतम, या तीन प्रकारच्या यज्ञसंपदेपेक्षा आणि सोळा प्रकारच्या सामग्रीपेक्षा कमी कष्टाचा, कमी उपद्रवाचा, अधिक फलदायी आणि अधिक कल्याणकारी असा तो यज्ञ कोणता?

---

‘‘ယာနိ ခေါ ပန တာနိ, ဗြာဟ္မဏ, နိစ္စဒါနာနိ အနုကုလယညာနိ သီလဝန္တေ ပဗ္ဗဇိတေ ဥဒ္ဒိဿ ဒိယျန္တိ; အယံ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ယညော ဣမာယ တိဝိဓာယ ယညသမ္ပဒါယ သောဠသပရိက္ခာရာယ အပ္ပဋ္ဌတရော စ အပ္ပသမာရမ္ဘတရော စ မဟပ္ဖလတရော စ မဟာနိသံသတရော စာ’’တိ.

हे ब्राह्मणा, शीलवान प्रव्रजितांना (संन्याशांना) उद्देशून जे नित्यदान आणि कुळपरंपरेने चालत आलेले यज्ञ (दान) दिले जाते; हाच तो यज्ञ आहे जो या तीन प्रकारच्या यज्ञसंपदेपेक्षा आणि सोळा प्रकारच्या सामग्रीपेक्षा कमी कष्टाचा, कमी उपद्रवाचा, अधिक फलदायी आणि अधिक कल्याणकारी आहे.

---

‘‘ကော နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန တံ နိစ္စဒါနံ အနုကုလယညံ ဣမာယ တိဝိဓာယ ယညသမ္ပဒါယ သောဠသပရိက္ခာရာယ အပ္ပဋ္ဌတရဉ္စ အပ္ပသမာရမ္ဘတရဉ္စ မဟပ္ဖလတရဉ္စ မဟာနိသံသတရဉ္စာ’’တိ?

हे माननीय गोतम, असे कोणते कारण आणि कोणता हेतू आहे, ज्यामुळे ते नित्यदान आणि कुळपरंपरेने चालत आलेले यज्ञ (दान) या तीन प्रकारच्या यज्ञसंपदेपेक्षा आणि सोळा प्रकारच्या सामग्रीपेक्षा कमी कष्टाचे, कमी उपद्रवाचे, अधिक फलदायी आणि अधिक कल्याणकारी ठरते?

---

‘‘န ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဧဝရူပံ ယညံ ဥပသင်္ကမန္တိ အရဟန္တော ဝါ အရဟတ္တမဂ္ဂံ ဝါ သမာပန္နာ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဒိဿန္တိ ဟေတ္ထ, ဗြာဟ္မဏ, ဒဏ္ဍပ္ပဟာရာပိ ဂလဂ္ဂဟာပိ, တသ္မာ ဧဝရူပံ ယညံ န ဥပသင်္ကမန္တိ အရဟန္တော ဝါ အရဟတ္တမဂ္ဂံ ဝါ သမာပန္နာ. ယာနိ ခေါ ပန တာနိ, ဗြာဟ္မဏ, နိစ္စဒါနာနိ အနုကုလယညာနိ သီလဝန္တေ ပဗ္ဗဇိတေ ဥဒ္ဒိဿ ဒိယျန္တိ; ဧဝရူပံ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ယညံ ဥပသင်္ကမန္တိ အရဟန္တော ဝါ အရဟတ္တမဂ္ဂံ ဝါ သမာပန္နာ. တံ ကိဿ ဟေတု? န ဟေတ္ထ, ဗြာဟ္မဏ, ဒိဿန္တိ ဒဏ္ဍပ္ပဟာရာပိ ဂလဂ္ဂဟာပိ, တသ္မာ ဧဝရူပံ ယညံ ဥပသင်္ကမန္တိ အရဟန္တော ဝါ အရဟတ္တမဂ္ဂံ ဝါ သမာပန္နာ. အယံ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဟေတု အယံ ပစ္စယော, ယေန တံ နိစ္စဒါနံ အနုကုလယညံ ဣမာယ တိဝိဓာယ ယညသမ္ပဒါယ သောဠသပရိက္ခာရာယ အပ္ပဋ္ဌတရဉ္စ အပ္ပသမာရမ္ဘတရဉ္စ မဟပ္ဖလတရဉ္စ မဟာနိသံသတရဉ္စာ’’တိ.

हे ब्राह्मणा, अशा प्रकारच्या यज्ञाच्या ठिकाणी अर्हत किंवा अर्हतमार्गाला प्राप्त झालेले पुरुष जात नाहीत. त्याचे कारण काय? कारण, हे ब्राह्मणा, अशा यज्ञांमध्ये काठीने मारणे आणि गळा दाबणे दिसून येते; म्हणून अशा प्रकारच्या यज्ञाच्या ठिकाणी अर्हत किंवा अर्हतमार्गाला प्राप्त झालेले पुरुष जात नाहीत. परंतु, हे ब्राह्मणा, जी नित्यदाने आहेत, जी कुळपरंपरेने चालत आलेले यज्ञ आहेत, जी शीलवान प्रव्रजितांना उद्देशून दिली जातात; अशा प्रकारच्या यज्ञाच्या ठिकाणी, हे ब्राह्मणा, अर्हत किंवा अर्हतमार्गाला प्राप्त झालेले पुरुष जातात. त्याचे कारण काय? कारण, हे ब्राह्मणा, येथे काठीने मारणे किंवा गळा दाबणे दिसून येत नाही; म्हणून अशा प्रकारच्या यज्ञाच्या ठिकाणी अर्हत किंवा अर्हतमार्गाला प्राप्त झालेले पुरुष जातात. हे ब्राह्मणा, हेच ते कारण आहे, हाच तो आधार आहे, ज्यामुळे ते नित्यदान व कुळपरंपरेने चालत आलेला यज्ञ हा या त्रिविध यज्ञसंपदेपेक्षा आणि सोळा उपकरणांपेक्षा कमी कष्टाचा, कमी हिंसेचा, अधिक फलदायी आणि अधिक कल्याणकारी ठरतो.

---

၃၅၀. ‘‘အတ္ထိ ပန, ဘော ဂေါတမ, အညော ယညော ဣမာယ စ တိဝိဓာယ ယညသမ္ပဒါယ သောဠသပရိက္ခာရာယ ဣမိနာ စ နိစ္စဒါနေန အနုကုလယညေန အပ္ပဋ္ဌတရော စ အပ္ပသမာရမ္ဘတရော စ မဟပ္ဖလတရော စ မဟာနိသံသတရော စာ’’တိ?

३५०. पण हे गौतम, या त्रिविध यज्ञसंपदेपेक्षा, सोळा उपकरणांपेक्षा आणि या नित्यदान व कुळपरंपरेने चालत आलेल्या यज्ञापेक्षाही कमी कष्टाचा, कमी हिंसेचा, अधिक फलदायी आणि अधिक कल्याणकारी असा दुसरा एखादा यज्ञ आहे का?

---

‘‘အတ္ထိ [Pg.138] ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, အညော ယညော ဣမာယ စ တိဝိဓာယ ယညသမ္ပဒါယ သောဠသပရိက္ခာရာယ ဣမိနာ စ နိစ္စဒါနေန အနုကုလယညေန အပ္ပဋ္ဌတရော စ အပ္ပသမာရမ္ဘတရော စ မဟပ္ဖလတရော စ မဟာနိသံသတရော စာ’’တိ.

होय ब्राह्मणा, या त्रिविध यज्ञसंपदेपेक्षा, सोळा उपकरणांपेक्षा आणि या नित्यदान व कुळपरंपरेने चालत आलेल्या यज्ञापेक्षाही कमी कष्टाचा, कमी हिंसेचा, अधिक फलदायी आणि अधिक कल्याणकारी असा दुसरा यज्ञ नक्कीच आहे.

---

‘‘ကတမော ပန သော, ဘော ဂေါတမ, ယညော ဣမာယ စ တိဝိဓာယ ယညသမ္ပဒါယ သောဠသပရိက္ခာရာယ ဣမိနာ စ နိစ္စဒါနေန အနုကုလယညေန အပ္ပဋ္ဌတရော စ အပ္ပသမာရမ္ဘတရော စ မဟပ္ဖလတရော စ မဟာနိသံသတရော စာ’’တိ?

पण हे गौतम, तो यज्ञ कोणता आहे, जो या त्रिविध यज्ञसंपदेपेक्षा, सोळा उपकरणांपेक्षा आणि या नित्यदान व कुळपरंपरेने चालत आलेल्या यज्ञापेक्षाही कमी कष्टाचा, कमी हिंसेचा, अधिक फलदायी आणि अधिक कल्याणकारी आहे?

---

‘‘ယော ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, စာတုဒ္ဒိသံ သံဃံ ဥဒ္ဒိဿ ဝိဟာရံ ကရောတိ, အယံ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ယညော ဣမာယ စ တိဝိဓာယ ယညသမ္ပဒါယ သောဠသပရိက္ခာရာယ ဣမိနာ စ နိစ္စဒါနေန အနုကုလယညေန အပ္ပဋ္ဌတရော စ အပ္ပသမာရမ္ဘတရော စ မဟပ္ဖလတရော စ မဟာနိသံသတရော စာ’’တိ.

हे ब्राह्मणा, जो मनुष्य चारी दिशांनी येणाऱ्या संघाला उद्देशून विहार बांधतो; हे ब्राह्मणा, हा यज्ञ या त्रिविध यज्ञसंपदेपेक्षा, सोळा उपकरणांपेक्षा आणि या नित्यदान व कुळपरंपरेने चालत आलेल्या यज्ञापेक्षाही कमी कष्टाचा, कमी हिंसेचा, अधिक फलदायी आणि अधिक कल्याणकारी आहे.

---

၃၅၁. ‘‘အတ္ထိ ပန, ဘော ဂေါတမ, အညော ယညော ဣမာယ စ တိဝိဓာယ ယညသမ္ပဒါယ သောဠသပရိက္ခာရာယ ဣမိနာ စ နိစ္စဒါနေန အနုကုလယညေန ဣမိနာ စ ဝိဟာရဒါနေန အပ္ပဋ္ဌတရော စ အပ္ပသမာရမ္ဘတရော စ မဟပ္ဖလတရော စ မဟာနိသံသတရော စာ’’တိ?

३५१. पण हे गौतम, या त्रिविध यज्ञसंपदेपेक्षा, सोळा उपकरणांपेक्षा, या नित्यदान व कुळपरंपरेने चालत आलेल्या यज्ञापेक्षा आणि या विहारदानेपेक्षाही कमी कष्टाचा, कमी हिंसेचा, अधिक फलदायी आणि अधिक कल्याणकारी असा दुसरा एखादा यज्ञ आहे का?

---

‘‘အတ္ထိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, အညော ယညော ဣမာယ စ တိဝိဓာယ ယညသမ္ပဒါယ သောဠသပရိက္ခာရာယ ဣမိနာ စ နိစ္စဒါနေန အနုကုလယညေန ဣမိနာ စ ဝိဟာရဒါနေန အပ္ပဋ္ဌတရော စ အပ္ပသမာရမ္ဘတရော စ မဟပ္ဖလတရော စ မဟာနိသံသတရော စာ’’တိ.

होय ब्राह्मणा, या त्रिविध यज्ञसंपदेपेक्षा, सोळा उपकरणांपेक्षा, या नित्यदान व कुळपरंपरेने चालत आलेल्या यज्ञापेक्षा आणि या विहारदानेपेक्षाही कमी कष्टाचा, कमी हिंसेचा, अधिक फलदायी आणि अधिक कल्याणकारी असा दुसरा यज्ञ नक्कीच आहे.

---

‘‘ကတမော ပန သော, ဘော ဂေါတမ, ယညော ဣမာယ စ တိဝိဓာယ ယညသမ္ပဒါယ သောဠသပရိက္ခာရာယ ဣမိနာ စ နိစ္စဒါနေန အနုကုလယညေန ဣမိနာ စ ဝိဟာရဒါနေန အပ္ပဋ္ဌတရော စ အပ္ပသမာရမ္ဘတရော စ မဟပ္ဖလတရော စ မဟာနိသံသတရော စာ’’တိ?

पण हे गौतम, तो यज्ञ कोणता आहे, जो या त्रिविध यज्ञसंपदेपेक्षा, सोळा उपकरणांपेक्षा, या नित्यदान व कुळपरंपरेने चालत आलेल्या यज्ञापेक्षा आणि या विहारदानेपेक्षाही कमी कष्टाचा, कमी हिंसेचा, अधिक फलदायी आणि अधिक कल्याणकारी आहे?

---

‘‘ယော ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ပသန္နစိတ္တော ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆတိ, ဓမ္မံ သရဏံ ဂစ္ဆတိ, သံဃံ သရဏံ ဂစ္ဆတိ; အယံ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ယညော ဣမာယ စ တိဝိဓာယ ယညသမ္ပဒါယ သောဠသပရိက္ခာရာယ ဣမိနာ စ နိစ္စဒါနေန အနုကုလယညေန ဣမိနာ စ ဝိဟာရဒါနေန အပ္ပဋ္ဌတရော စ အပ္ပသမာရမ္ဘတရော စ မဟပ္ဖလတရော စ မဟာနိသံသတရော စာ’’တိ.

हे ब्राह्मणा, जो मनुष्य प्रसन्न चित्ताने बुद्धाला शरण जातो, धम्माला शरण जातो, संघाला शरण जातो; हे ब्राह्मणा, हा यज्ञ या त्रिविध यज्ञसंपदेपेक्षा, सोळा उपकरणांपेक्षा, या नित्यदान व कुळपरंपरेने चालत आलेल्या यज्ञापेक्षा आणि या विहारदानेपेक्षाही कमी कष्टाचा, कमी हिंसेचा, अधिक फलदायी आणि अधिक कल्याणकारी आहे.

---

၃၅၂. ‘‘အတ္ထိ [Pg.139] ပန, ဘော ဂေါတမ, အညော ယညော ဣမာယ စ တိဝိဓာယ ယညသမ္ပဒါယ သောဠသပရိက္ခာရာယ ဣမိနာ စ နိစ္စဒါနေန အနုကုလယညေန ဣမိနာ စ ဝိဟာရဒါနေန ဣမေဟိ စ သရဏဂမနေဟိ အပ္ပဋ္ဌတရော စ အပ္ပသမာရမ္ဘတရော စ မဟပ္ဖလတရော စ မဟာနိသံသတရော စာ’’တိ?

३५२. पण हे गौतम, या त्रिविध यज्ञसंपदेपेक्षा, सोळा उपकरणांपेक्षा, या नित्यदान व कुळपरंपरेने चालत आलेल्या यज्ञापेक्षा, या विहारदानेपेक्षा आणि या शरणगमनापेक्षाही कमी कष्टाचा, कमी हिंसेचा, अधिक फलदायी आणि अधिक कल्याणकारी असा दुसरा एखादा यज्ञ आहे का?

---

‘‘အတ္ထိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, အညော ယညော ဣမာယ စ တိဝိဓာယ ယညသမ္ပဒါယ သောဠသပရိက္ခာရာယ ဣမိနာ စ နိစ္စဒါနေန အနုကုလယညေန ဣမိနာ စ ဝိဟာရဒါနေန ဣမေဟိ စ သရဏဂမနေဟိ အပ္ပဋ္ဌတရော စ အပ္ပသမာရမ္ဘတရော စ မဟပ္ဖလတရော စ မဟာနိသံသတရော စာ’’တိ.

होय ब्राह्मणा, या त्रिविध यज्ञसंपदेपेक्षा, सोळा उपकरणांपेक्षा, या नित्यदान व कुळपरंपरेने चालत आलेल्या यज्ञापेक्षा, या विहारदानेपेक्षा आणि या शरणगमनापेक्षाही कमी कष्टाचा, कमी हिंसेचा, अधिक फलदायी आणि अधिक कल्याणकारी असा दुसरा यज्ञ नक्कीच आहे.

---

‘‘ကတမော ပန သော, ဘော ဂေါတမ, ယညော ဣမာယ စ တိဝိဓာယ ယညသမ္ပဒါယ သောဠသပရိက္ခာရာယ ဣမိနာ စ နိစ္စဒါနေန အနုကုလယညေန ဣမိနာ စ ဝိဟာရဒါနေန ဣမေဟိ စ သရဏဂမနေဟိ အပ္ပဋ္ဌတရော စ အပ္ပသမာရမ္ဘတရော စ မဟပ္ဖလတရော စ မဟာနိသံသတရော စာ’’တိ?

पण हे गौतम, तो यज्ञ कोणता आहे, जो या त्रिविध यज्ञसंपदेपेक्षा, सोळा उपकरणांपेक्षा, या नित्यदान व कुळपरंपरेने चालत आलेल्या यज्ञापेक्षा, या विहारदानेपेक्षा आणि या शरणगमनापेक्षाही कमी कष्टाचा, कमी हिंसेचा, अधिक फलदायी आणि अधिक कल्याणकारी आहे?

---

‘‘ယော ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ပသန္နစိတ္တော သိက္ခာပဒါနိ သမာဒိယတိ – ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိံ, အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏိံ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏိံ, မုသာဝါဒါ ဝေရမဏိံ, သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ဝေရမဏိံ. အယံ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ယညော ဣမာယ စ တိဝိဓာယ ယညသမ္ပဒါယ သောဠသပရိက္ခာရာယ ဣမိနာ စ နိစ္စဒါနေန အနုကုလယညေန ဣမိနာ စ ဝိဟာရဒါနေန ဣမေဟိ စ သရဏဂမနေဟိ အပ္ပဋ္ဌတရော စ အပ္ပသမာရမ္ဘတရော စ မဟပ္ဖလတရော စ မဟာနိသံသတရော စာ’’တိ.

हे ब्राह्मणा, जो मनुष्य प्रसन्न चित्ताने शिक्षापदांचे ग्रहण करतो – प्राणातिपातापासून अलिप्त राहणे, अदिन्नादानापासून अलिप्त राहणे, कामेसू मिच्छाचारापासून अलिप्त राहणे, मुसावादापासून अलिप्त राहणे, सुरा-मेरय-मज्ज-पमादट्ठानापासून अलिप्त राहणे; हे ब्राह्मणा, हा यज्ञ या त्रिविध यज्ञसंपदेपेक्षा, सोळा उपकरणांपेक्षा, या नित्यदान व कुळपरंपरेने चालत आलेल्या यज्ञापेक्षा, या विहारदानेपेक्षा आणि या शरणगमनापेक्षाही कमी कष्टाचा, कमी हिंसेचा, अधिक फलदायी आणि अधिक कल्याणकारी आहे.

---

၃၅၃. ‘‘အတ္ထိ ပန, ဘော ဂေါတမ, အညော ယညော ဣမာယ စ တိဝိဓာယ ယညသမ္ပဒါယ သောဠသပရိက္ခာရာယ ဣမိနာ စ နိစ္စဒါနေန အနုကုလယညေန ဣမိနာ စ ဝိဟာရဒါနေန ဣမေဟိ စ သရဏဂမနေဟိ ဣမေဟိ စ သိက္ခာပဒေဟိ အပ္ပဋ္ဌတရော စ အပ္ပသမာရမ္ဘတရော စ မဟပ္ဖလတရော စ မဟာနိသံသတရော စာ’’တိ?

३५३. पण हे गौतम, या त्रिविध यज्ञसंपदेपेक्षा, सोळा उपकरणांपेक्षा, या नित्यदान व कुळपरंपरेने चालत आलेल्या यज्ञापेक्षा, या विहारदानेपेक्षा, या शरणगमनापेक्षा आणि या शिक्षापदांपेक्षाही कमी कष्टाचा, कमी हिंसेचा, अधिक फलदायी आणि अधिक कल्याणकारी असा दुसरा एखादा यज्ञ आहे का?

---

‘‘အတ္ထိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, အညော ယညော ဣမာယ စ တိဝိဓာယ ယညသမ္ပဒါယ သောဠသပရိက္ခာရာယ ဣမိနာ စ နိစ္စဒါနေန အနုကုလယညေန ဣမိနာ စ ဝိဟာရဒါနေန ဣမေဟိ စ သရဏဂမနေဟိ ဣမေဟိ စ သိက္ခာပဒေဟိ အပ္ပဋ္ဌတရော [Pg.140] စ အပ္ပသမာရမ္ဘတရော စ မဟပ္ဖလတရော စ မဟာနိသံသတရော စာ’’တိ.

होय ब्राह्मणा, या त्रिविध यज्ञसंपदेपेक्षा, सोळा उपकरणांपेक्षा, या नित्यदान व कुळपरंपरेने चालत आलेल्या यज्ञापेक्षा, या विहारदानेपेक्षा, या शरणगमनापेक्षा आणि या शिक्षापदांपेक्षाही कमी कष्टाचा, कमी हिंसेचा, अधिक फलदायी आणि अधिक कल्याणकारी असा दुसरा यज्ञ नक्कीच आहे.

---

‘‘ကတမော ပန သော, ဘော ဂေါတမ, ယညော ဣမာယ စ တိဝိဓာယ ယညသမ္ပဒါယ သောဠသပရိက္ခာရာယ ဣမိနာ စ နိစ္စဒါနေန အနုကုလယညေန ဣမိနာ စ ဝိဟာရဒါနေန ဣမေဟိ စ သရဏဂမနေဟိ ဣမေဟိ စ သိက္ခာပဒေဟိ အပ္ပဋ္ဌတရော စ အပ္ပသမာရမ္ဘတရော စ မဟပ္ဖလတရော စ မဟာနိသံသတရော စာ’’တိ?

“पण हे आदरणीय गौतम, असा कोणता यज्ञ आहे जो या त्रिविध यज्ञसंपदा आणि सोळा सामग्रींपेक्षा (परिकारांपेक्षा), तसेच या नित्यदानाच्या कुळपरंपरेने चालत आलेल्या यज्ञापेक्षा, या विहारदानापेक्षा, या शरणगमनांपेक्षा आणि या शील नियमांपेक्षा (सिक्खापदांपेक्षा) कमी कष्टाचा, कमी उपद्रवाचा, अधिक फलदायी आणि अधिक महा-आनुषंगिक (महानिसंस) आहे?”

---

‘‘ဣဓ, ဗြာဟ္မဏ, တထာဂတော လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ…ပေ… (ယထာ ၁၉၀-၂၁၂ အနုစ္ဆေဒေသု, ဧဝံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ). ဧဝံ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဘိက္ခု သီလသမ္ပန္နော ဟောတိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ယညော ပုရိမေဟိ ယညေဟိ အပ္ပဋ္ဌတရော စ အပ္ပသမာရမ္ဘတရော စ မဟပ္ဖလတရော စ မဟာနိသံသတရော စ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယမ္ပိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ယညော ပုရိမေဟိ ယညေဟိ အပ္ပဋ္ဌတရော စ အပ္ပသမာရမ္ဘတရော စ မဟပ္ဖလတရော စ မဟာနိသံသတရော စာတိ. ဉာဏဒဿနာယ စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ အဘိနိန္နာမေတိ…ပေ… အယမ္ပိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ယညော ပုရိမေဟိ ယညေဟိ အပ္ပဋ္ဌတရော စ အပ္ပသမာရမ္ဘတရော စ မဟပ္ဖလတရော စ မဟာနိသံသတရော စ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတိ. အယမ္ပိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ယညော ပုရိမေဟိ ယညေဟိ အပ္ပဋ္ဌတရော စ အပ္ပသမာရမ္ဘတရော စ မဟပ္ဖလတရော စ မဟာနိသံသတရော စ. ဣမာယ စ, ဗြာဟ္မဏ, ယညသမ္ပဒါယ အညာ ယညသမ္ပဒါ ဥတ္တရိတရာ ဝါ ပဏီတတရာ ဝါ နတ္ထီ’’တိ.

“ब्राह्मणा, या जगात तथागत, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध उत्पन्न होतात... (सामञ्ञफल सुत्ताप्रमाणे सविस्तर वर्णन करावे). ब्राह्मणा, अशा प्रकारे भिक्खू शीलसंपन्न होतो... पहिल्या ध्यानाचा (प्रथम झान) लाभ घेऊन विहरतो. ब्राह्मणा, हा यज्ञ पूर्वीच्या यज्ञांपेक्षा कमी कष्टाचा, कमी उपद्रवाचा, अधिक फलदायी आणि अधिक महा-आनुषंगिक आहे... तसेच दुसऱ्या ध्यानाचा... तिसऱ्या ध्यानाचा... चौथ्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो. ब्राह्मणा, हा यज्ञ देखील पूर्वीच्या यज्ञांपेक्षा कमी कष्टाचा, कमी उपद्रवाचा, अधिक फलदायी आणि अधिक महा-आनुषंगिक आहे. तो ज्ञानदर्शनासाठी आपले चित्त वळवतो, प्रवृत्त करतो... ब्राह्मणा, हा यज्ञ देखील पूर्वीच्या यज्ञांपेक्षा कमी कष्टाचा, कमी उपद्रवाचा, अधिक फलदायी आणि अधिक महा-आनुषंगिक आहे... ‘आता या जन्मानंतर पुन्हा जन्म नाही’ असे तो जाणतो. ब्राह्मणा, हा यज्ञ देखील पूर्वीच्या यज्ञांपेक्षा कमी कष्टाचा, कमी उपद्रवाचा, अधिक फलदायी आणि अधिक महा-आनुषंगिक आहे. आणि ब्राह्मणा, या यज्ञसंपदेपेक्षा अधिक श्रेष्ठ किंवा अधिक प्रणीत अशी दुसरी कोणतीही यज्ञसंपदा नाही.”

---

ကူဋဒန္တဥပါသကတ္တပဋိဝေဒနာ

कूटदंत ब्राह्मणाचे उपासकत्व स्वीकारणे

---

၃၅၄. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ကူဋဒန္တော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ, အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ! သေယျထာပိ ဘော ဂေါတမ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ ‘စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီ’တိ; ဧဝမေဝံ ဘောတာ ဂေါတမေန အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော [Pg.141] ပကာသိတော. ဧသာဟံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတံ. ဧသာဟံ ဘော ဂေါတမ သတ္တ စ ဥသဘသတာနိ သတ္တ စ ဝစ္ဆတရသတာနိ သတ္တ စ ဝစ္ဆတရီသတာနိ သတ္တ စ အဇသတာနိ သတ္တ စ ဥရဗ္ဘသတာနိ မုဉ္စာမိ, ဇီဝိတံ ဒေမိ, ဟရိတာနိ စေဝ တိဏာနိ ခါဒန္တု, သီတာနိ စ ပါနီယာနိ ပိဝန္တု, သီတော စ နေသံ ဝါတော ဥပဝါယတူ’’တိ.

३५४. असे म्हटले असता, कूटदंत ब्राह्मण भगवंतांना म्हणाला – “अतिशय सुंदर, हे गौतम! अतिशय सुंदर, हे गौतम! जसे एखाद्याने उपडे केलेले भांडे उताणे करावे, झाकलेले उघडे करावे, वाट चुकलेल्याला वाट दाखवावी, किंवा अंधारात तेलाचा दिवा धरावा जेणेकरून डोळे असणाऱ्यांना रूपे दिसतील; त्याचप्रमाणे आदरणीय गौतमांनी अनेक प्रकारे धम्म प्रकाशित केला आहे. मी आदरणीय गौतमांना, धम्माला आणि भिक्खू संघाला शरण जात आहे. आदरणीय गौतमांनी मला आजपासून जन्मभर शरण आलेला उपासक म्हणून स्वीकारावे. हे गौतम, मी (यज्ञासाठी आणलेले) सातशे बैल, सातशे वासरे, सातशे कालवडी, सातशे बोकड आणि सातशे मेंढे मुक्त करत आहे, त्यांना जीवनदान देत आहे. ते हिरवेगार गवत खावोत, थंड पाणी पिओत आणि त्यांना थंड वारा मिळो.”

---

သောတာပတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယာ

सोतापत्ती फलाचा साक्षात्कार

---

၃၅၅. အထ ခေါ ဘဂဝါ ကူဋဒန္တဿ ဗြာဟ္မဏဿ အနုပုဗ္ဗိံ ကထံ ကထေသိ, သေယျထိဒံ, ဒါနကထံ သီလကထံ သဂ္ဂကထံ; ကာမာနံ အာဒီနဝံ ဩကာရံ သံကိလေသံ နေက္ခမ္မေ အာနိသံသံ ပကာသေသိ. ယဒါ ဘဂဝါ အညာသိ ကူဋဒန္တံ ဗြာဟ္မဏံ ကလ္လစိတ္တံ မုဒုစိတ္တံ ဝိနီဝရဏစိတ္တံ ဥဒဂ္ဂစိတ္တံ ပသန္နစိတ္တံ, အထ ယာ ဗုဒ္ဓါနံ သာမုက္ကံသိကာ ဓမ္မဒေသနာ, တံ ပကာသေသိ – ဒုက္ခံ သမုဒယံ နိရောဓံ မဂ္ဂံ. သေယျထာပိ နာမ သုဒ္ဓံ ဝတ္ထံ အပဂတကာဠကံ သမ္မဒေဝ ရဇနံ ပဋိဂ္ဂဏှေယျ, ဧဝမေဝ ကူဋဒန္တဿ ဗြာဟ္မဏဿ တသ္မိညေဝ အာသနေ ဝိရဇံ ဝီတမလံ ဓမ္မစက္ခုံ ဥဒပါဒိ – ‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ, သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ.

३५५. त्यानंतर भगवंतांनी कूटदंत ब्राह्मणाला अनुक्रमिक कथा (अनुपुब्बी कथा) सांगितली; जसे की, दानकथा, शीलकथा, स्वर्गकथा; कामभोगांचे दुष्परिणाम (आदीनव), हीनत्व, संक्लेश (मलीनता) आणि नैष्क्रम्याचे (कामभोगांतून बाहेर पडण्याचे) फायदे त्यांनी प्रकाशित केले. जेव्हा भगवंतांना समजले की कूटदंत ब्राह्मणाचे चित्त अनुकूल (कल्लचित्त), मृदू (मुदुचित्त), नीवरणमुक्त (विनीवरणचित्त), प्रफुल्लित (उदग्गचित्त) आणि प्रसन्न (प्रसन्नचित्त) झाले आहे, तेव्हा त्यांनी बुद्धांची जी स्वयंप्रकाशित (सामुक्कंसिका) धम्मदेशना आहे, ती प्रकाशित केली – दुःख, समुदय, निरोध आणि मार्ग (चार आर्यसत्ये). ज्याप्रमाणे डाग नसलेले स्वच्छ वस्त्र रंग चांगल्या प्रकारे ग्रहण करते, त्याचप्रमाणे कूटदंत ब्राह्मणाला त्याच आसनावर बसलेले असताना विरज (धुलिकणरहित) आणि विमल (मलरहित) धम्मचक्षू उत्पन्न झाले – “जे काही उत्पन्न होण्याच्या स्वभावाचे (समुदयधम्म) आहे, ते सर्व निरोध होण्याच्या स्वभावाचे (निरोधधम्म) आहे.”

---

၃၅၆. အထ ခေါ ကူဋဒန္တော ဗြာဟ္မဏော ဒိဋ္ဌဓမ္မော ပတ္တဓမ္မော ဝိဒိတဓမ္မော ပရိယောဂါဠှဓမ္မော တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆော ဝိဂတကထံကထော ဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တော အပရပ္ပစ္စယော သတ္ထုသာသနေ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဓိဝါသေတု မေ ဘဝံ ဂေါတမော သွာတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’’တိ. အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန.

३५६. त्यानंतर कूटदंत ब्राह्मण – ज्याने धम्म पाहिला होता, धम्माप्रत पोहोचला होता, धम्म जाणला होता, धम्मामध्ये अवगाहन केले होते, ज्याची शंका (विचिकित्सा) दूर झाली होती, ज्याचे संभ्रम नष्ट झाले होते, ज्याने शास्त्यांच्या शासनात निर्भयता प्राप्त केली होती आणि जो परप्रत्ययविरहित (इतरांवर विसंबून न राहणारा) झाला होता – भगवंतांना म्हणाला – “आदरणीय गौतमांनी उद्यासाठी भिक्खू संघासह माझे भोजन (भत्त) स्वीकारावे.” भगवंतांनी मौन बाळगून ते स्वीकारले.

---

၃၅၇. အထ ခေါ ကူဋဒန္တော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝတော အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ ကူဋဒန္တော ဗြာဟ္မဏော တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန သကေ ယညဝါဋေ ပဏီတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ပဋိယာဒါပေတွာ ဘဂဝတော ကာလံ အာရောစာပေသိ – ‘‘ကာလော, ဘော ဂေါတမ; နိဋ္ဌိတံ ဘတ္တ’’န္တိ.

३५७. त्यानंतर कूटदंत ब्राह्मणाने भगवंतांची संमती जाणून आसनावरून उठून, भगवंतांना अभिवादन करून, प्रदक्षिणा केली आणि तो निघून गेला. मग ती रात्र संपल्यावर कूटदंत ब्राह्मणाने आपल्या यज्ञशाळेत उत्तम खाद्य आणि भोज्य पदार्थ तयार करवून भगवंतांना वेळ झाल्याचा निरोप पाठवला – “हे गौतम, वेळ झाली आहे; भोजन तयार आहे.”

---

၃၅၈. အထ [Pg.142] ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန ယေန ကူဋဒန္တဿ ဗြာဟ္မဏဿ ယညဝါဋော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ.

३५८. त्यानंतर भगवंतांनी सकाळी चिवर परिधान करून, पात्र व चिवर घेऊन भिक्खू संघासह जेथे कूटदंत ब्राह्मणाची यज्ञशाळा होती, तेथे प्रस्थान केले. तेथे पोहोचून ते मांडलेल्या आसनावर बसले.

---

အထ ခေါ ကူဋဒန္တော ဗြာဟ္မဏော ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေသိ သမ္ပဝါရေသိ. အထ ခေါ ကူဋဒန္တော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဘုတ္တာဝိံ ဩနီတပတ္တပါဏိံ အညတရံ နီစံ အာသနံ ဂဟေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ ကူဋဒန္တံ ဗြာဟ္မဏံ ဘဂဝါ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတွာ သမာဒပေတွာ သမုတ္တေဇေတွာ သမ္ပဟံသေတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမီတိ.

त्यानंतर कूटदंत ब्राह्मणाने बुद्धप्रमुख भिक्खू संघाला उत्तम खाद्य आणि भोज्य पदार्थांनी स्वतःच्या हाताने तृप्त केले व संतुष्ट केले. जेव्हा भगवंतांनी भोजन आटोपले आणि पात्रातून हात काढून घेतला, तेव्हा कूटदंत ब्राह्मणाने एक लहान (नीच) आसन घेतले आणि तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या कूटदंत ब्राह्मणाला भगवंतांनी धम्मचर्चेने (धम्मकथेने) उपदेश केला, धम्मात प्रवृत्त केले, उत्साहित केले आणि आनंदित केले; त्यानंतर ते आसनावरून उठून निघून गेले.

---

ကူဋဒန္တသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ပဉ္စမံ.

पाचवे कूटदंत सुत्त समाप्त झाले.

---

၆. မဟာလိသုတ္တံ

६. महालि सुत्त

---

ဗြာဟ္မဏဒူတဝတ္ထု

ब्राह्मणदूत कथा

---

၃၅၉. ဧဝံ [Pg.143] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဝေသာလိယံ ဝိဟရတိ မဟာဝနေ ကူဋာဂါရသာလာယံ. တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ ကောသလကာ စ ဗြာဟ္မဏဒူတာ မာဂဓကာ စ ဗြာဟ္မဏဒူတာ ဝေသာလိယံ ပဋိဝသန္တိ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန. အဿောသုံ ခေါ တေ ကောသလကာ စ ဗြာဟ္မဏဒူတာ မာဂဓကာ စ ဗြာဟ္မဏဒူတာ – ‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော သကျပုတ္တော သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတော ဝေသာလိယံ ဝိဟရတိ မဟာဝနေ ကူဋာဂါရသာလာယံ. တံ ခေါ ပန ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’. သော ဣမံ လောကံ သဒေဝကံ သမာရကံ သဗြဟ္မကံ သဿမဏဗြာဟ္မဏိံ ပဇံ သဒေဝမနုဿံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေတိ. သော ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ. သာဓု ခေါ ပန တထာရူပါနံ အရဟတံ ဒဿနံ ဟောတီ’’တိ.

३५९. असे मी ऐकले आहे – एका वेळी भगवान वेसाळी येथील महावनातील कुटागारशाळेत विहरत होते. त्या वेळी कोसलचे अनेक ब्राह्मण दूत आणि मगधचे अनेक ब्राह्मण दूत काही विशिष्ट कामानिमित्त वेसाळी येथे राहत होते. त्या कोसल आणि मगधच्या ब्राह्मण दूतांनी असे ऐकले – 'शाक्यकुळातून गृहत्याग करून प्रव्रजित झालेले शाक्यपुत्र श्रमण गोतम वेसाळी येथील महावनातील कुटागारशाळेत विहरत आहेत. त्या आदरणीय गोतमांची अशी कल्याणकारी कीर्ती सर्वत्र पसरली आहे: "ते भगवान अर्हत, सम्यक्संबुद्ध, विद्याचरणसंपन्न, सुगत, लोकविदू, अनुत्तर पुरुषदम्यसारथी, देव आणि मनुष्यांचे शास्ता, बुद्ध आणि भगवान आहेत." ते देव, मार आणि ब्रह्मासहित या लोकाला, तसेच श्रमण-ब्राह्मण, राजे आणि प्रजेसहित या मानवजातीला स्वतःच्या अभिज्ञेने (उच्च ज्ञानाने) प्रत्यक्ष जाणून व साक्षात करून उपदेशितात. ते सुरुवातीला कल्याणकारी, मध्यंतरी कल्याणकारी आणि शेवटीही कल्याणकारी असा, अर्थयुक्त व व्यंजनयुक्त, सर्वतोपरी परिपूर्ण आणि अत्यंत शुद्ध अशा ब्रह्मचर्याचा प्रकाश करतात. अशा प्रकारच्या अर्हतांचे दर्शन घेणे खरोखरच कल्याणकारी असते.'

---

၃၆၀. အထ ခေါ တေ ကောသလကာ စ ဗြာဟ္မဏဒူတာ မာဂဓကာ စ ဗြာဟ္မဏဒူတာ ယေန မဟာဝနံ ကူဋာဂါရသာလာ တေနုပသင်္ကမိံသု. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ နာဂိတော ဘဂဝတော ဥပဋ္ဌာကော ဟောတိ. အထ ခေါ တေ ကောသလကာ စ ဗြာဟ္မဏဒူတာ မာဂဓကာ စ ဗြာဟ္မဏဒူတာ ယေနာယသ္မာ နာဂိတော တေနုပသင်္ကမိံသု. ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ နာဂိတံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ကဟံ နု ခေါ, ဘော နာဂိတ, ဧတရဟိ သော ဘဝံ ဂေါတမော ဝိဟရတိ? ဒဿနကာမာ ဟိ မယံ တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမ’’န္တိ. ‘‘အကာလော ခေါ, အာဝုသော, ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ, ပဋိသလ္လီနော ဘဂဝါ’’တိ. အထ ခေါ တေ ကောသလကာ စ ဗြာဟ္မဏဒူတာ မာဂဓကာ စ ဗြာဟ္မဏဒူတာ တတ္ထေဝ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု – ‘‘ဒိသွာဝ မယံ တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဂမိဿာမာ’’တိ.

३६०. त्यानंतर ते कोसलचे ब्राह्मण दूत आणि मगधचे ब्राह्मण दूत महावनातील कुटागारशाळेकडे गेले. त्या वेळी आयुष्यमान नागित हे भगवंतांचे उपस्थायक (सेवक) होते. मग ते कोसलचे ब्राह्मण दूत आणि मगधचे ब्राह्मण दूत आयुष्यमान नागितांकडे गेले. तिथे पोहोचून त्यांनी आयुष्यमान नागितांना असे म्हटले – 'हे नागित, सध्या ते आदरणीय गोतम कोठे विहरत आहेत? आम्हाला त्या आदरणीय गोतमांचे दर्शन घेण्याची इच्छा आहे.' (आयुष्यमान नागित म्हणाले) 'हे बंधूंनो, भगवंतांच्या दर्शनाची ही योग्य वेळ नाही, भगवान सध्या एकांतात ध्यानात (प्रतिसंलीन) आहेत.' तेव्हा ते कोसलचे ब्राह्मण दूत आणि मगधचे ब्राह्मण दूत तिथेच एका बाजूला बसले आणि म्हणाले – 'आम्ही त्या आदरणीय गोतमांचे दर्शन घेऊनच जाऊ.'

---

ဩဋ္ဌဒ္ဓလိစ္ဆဝီဝတ္ထု

ओट्ठद्ध लिच्छवीची कथा

---

၃၆၁. ဩဋ္ဌဒ္ဓေါပိ [Pg.144] လိစ္ဆဝီ မဟတိယာ လိစ္ဆဝီပရိသာယ သဒ္ဓိံ ယေန မဟာဝနံ ကူဋာဂါရသာလာ ယေနာယသ္မာ နာဂိတော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ နာဂိတံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ ဩဋ္ဌဒ္ဓေါပိ လိစ္ဆဝီ အာယသ္မန္တံ နာဂိတံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကဟံ နု ခေါ, ဘန္တေ နာဂိတ, ဧတရဟိ သော ဘဂဝါ ဝိဟရတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဒဿနကာမာ ဟိ မယံ တံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ’’န္တိ. ‘‘အကာလော ခေါ, မဟာလိ, ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ, ပဋိသလ္လီနော ဘဂဝါ’’တိ. ဩဋ္ဌဒ္ဓေါပိ လိစ္ဆဝီ တတ္ထေဝ ဧကမန္တံ နိသီဒိ – ‘‘ဒိသွာဝ အဟံ တံ ဘဂဝန္တံ ဂမိဿာမိ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ’’န္တိ.

३६१. ओट्ठद्ध लिच्छवीसुद्धा आपल्या मोठ्या लिच्छवी समुदायासह महावनातील कुटागारशाळेत जेथे आयुष्यमान नागित होते, तेथे गेले. तिथे पोहोचून त्यांनी आयुष्यमान नागितांना अभिवादन केले आणि ते एका बाजूला उभे राहिले. एका बाजूला उभे राहून ओट्ठद्ध लिच्छवीने आयुष्यमान नागितांना विचारले – 'भंते नागित, सध्या ते भगवान, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध कोठे विहरत आहेत? आम्हाला त्या भगवान, अर्हत, सम्यक्संबुद्धांचे दर्शन घेण्याची इच्छा आहे.' (आयुष्यमान नागित म्हणाले) 'हे महाली, भगवंतांच्या दर्शनाची ही योग्य वेळ नाही, भगवान सध्या एकांतात ध्यानात आहेत.' तेव्हा ओट्ठद्ध लिच्छवीसुद्धा तिथेच एका बाजूला बसले आणि म्हणाले – 'मी त्या भगवान, अर्हत, सम्यक्संबुद्धांचे दर्शन घेऊनच जाईन.'

---

၃၆၂. အထ ခေါ သီဟော သမဏုဒ္ဒေသော ယေနာယသ္မာ နာဂိတော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ နာဂိတံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ သီဟော သမဏုဒ္ဒေသော အာယသ္မန္တံ နာဂိတံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧတေ, ဘန္တေ ကဿပ, သမ္ဗဟုလာ ကောသလကာ စ ဗြာဟ္မဏဒူတာ မာဂဓကာ စ ဗြာဟ္မဏဒူတာ ဣဓူပသင်္ကန္တာ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ; ဩဋ္ဌဒ္ဓေါပိ လိစ္ဆဝီ မဟတိယာ လိစ္ဆဝီပရိသာယ သဒ္ဓိံ ဣဓူပသင်္ကန္တော ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ, သာဓု, ဘန္တေ ကဿပ, လဘတံ ဧသာ ဇနတာ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယာ’’တိ.

३६२. त्यानंतर सीह नावाचे श्रामणेर जेथे आयुष्यमान नागित होते तेथे गेले. तिथे पोहोचून त्यांनी आयुष्यमान नागितांना अभिवादन केले आणि ते एका बाजूला उभे राहिले. एका बाजूला उभे राहून सीह श्रामणेरांनी आयुष्यमान नागितांना म्हटले – 'भंते कस्सप, हे अनेक कोसलचे ब्राह्मण दूत आणि मगधचे ब्राह्मण दूत भगवंतांच्या दर्शनासाठी येथे आले आहेत; तसेच ओट्ठद्ध लिच्छवीसुद्धा आपल्या मोठ्या लिच्छवी समुदायासह भगवंतांच्या दर्शनासाठी येथे आले आहेत. भंते कस्सप, बरे होईल जर या लोकांना भगवंतांच्या दर्शनाची संधी मिळाली तर.'

---

‘‘တေန ဟိ, သီဟ, တွညေဝ ဘဂဝတော အာရောစေဟီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ သီဟော သမဏုဒ္ဒေသော အာယသ္မတော နာဂိတဿ ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ သီဟော သမဏုဒ္ဒေသော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧတေ, ဘန္တေ, သမ္ဗဟုလာ ကောသလကာ စ ဗြာဟ္မဏဒူတာ မာဂဓကာ စ ဗြာဟ္မဏဒူတာ ဣဓူပသင်္ကန္တာ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ, ဩဋ္ဌဒ္ဓေါပိ လိစ္ဆဝီ မဟတိယာ လိစ္ဆဝီပရိသာယ သဒ္ဓိံ ဣဓူပသင်္ကန္တော ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ. သာဓု, ဘန္တေ, လဘတံ ဧသာ ဇနတာ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, သီဟ, ဝိဟာရပစ္ဆာယာယံ အာသနံ ပညပေဟီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ သီဟော သမဏုဒ္ဒေသော ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ဝိဟာရပစ္ဆာယာယံ အာသနံ ပညပေသိ.

(आयुष्यमान नागित म्हणाले) 'तर मग सीह, तू स्वतःच भगवंतांना याविषयी निवेदन कर.' सीह श्रामणेरांनी 'तसेच असो, भंते' असे म्हणून आयुष्यमान नागितांच्या शब्दांचा स्वीकार केला आणि ते जेथे भगवान होते तेथे गेले. तिथे पोहोचून त्यांनी भगवंतांना अभिवादन केले आणि ते एका बाजूला उभे राहिले. एका बाजूला उभे राहून सीह श्रामणेरांनी भगवंतांना म्हटले – 'भंते, हे अनेक कोसलचे ब्राह्मण दूत आणि मगधचे ब्राह्मण दूत भगवंतांच्या दर्शनासाठी येथे आले आहेत, तसेच ओट्ठद्ध लिच्छवीसुद्धा आपल्या मोठ्या लिच्छवी समुदायासह भगवंतांच्या दर्शनासाठी येथे आले आहेत. भंते, बरे होईल जर या लोकांना भगवंतांच्या दर्शनाची संधी मिळाली तर.' (भगवान म्हणाले) 'तर मग सीह, विहाराच्या सावलीत आसन तयार कर.' सीह श्रामणेरांनी 'तसेच असो, भंते' असे म्हणून भगवंतांच्या आज्ञेचा स्वीकार केला आणि विहाराच्या सावलीत आसन तयार केले.

---

၃၆၃. အထ [Pg.145] ခေါ ဘဂဝါ ဝိဟာရာ နိက္ခမ္မ ဝိဟာရပစ္ဆာယာယံ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. အထ ခေါ တေ ကောသလကာ စ ဗြာဟ္မဏဒူတာ မာဂဓကာ စ ဗြာဟ္မဏဒူတာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဩဋ္ဌဒ္ဓေါပိ လိစ္ဆဝီ မဟတိယာ လိစ္ဆဝီပရိသာယ သဒ္ဓိံ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ.

३६३. त्यानंतर भगवान विहारातून बाहेर आले आणि विहाराच्या सावलीत तयार केलेल्या आसनावर बसले. मग ते कोसलचे ब्राह्मण दूत आणि मगधचे ब्राह्मण दूत जेथे भगवान होते तेथे गेले. तिथे पोहोचून त्यांनी भगवंतांशी कुशलमंगल विचारले. आनंददायी आणि स्मरणीय संभाषण संपवून ते एका बाजूला बसले. ओट्ठद्ध लिच्छवीसुद्धा आपल्या मोठ्या लिच्छवी समुदायासह जेथे भगवान होते तेथे गेले. तिथे पोहोचून त्यांनी भगवंतांना अभिवादन केले आणि ते एका बाजूला बसले.

---

၃၆၄. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဩဋ္ဌဒ္ဓေါ လိစ္ဆဝီ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ပုရိမာနိ, ဘန္တေ, ဒိဝသာနိ ပုရိမတရာနိ သုနက္ခတ္တော လိစ္ဆဝိပုတ္တော ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ မံ ဧတဒဝေါစ – ‘ယဒဂ္ဂေ အဟံ, မဟာလိ, ဘဂဝန္တံ ဥပနိဿာယ ဝိဟရာမိ, န စိရံ တီဏိ ဝဿာနိ, ဒိဗ္ဗာနိ ဟိ ခေါ ရူပါနိ ပဿာမိ ပိယရူပါနိ ကာမူပသံဟိတာနိ ရဇနီယာနိ, နော စ ခေါ ဒိဗ္ဗာနိ သဒ္ဒါနိ သုဏာမိ ပိယရူပါနိ ကာမူပသံဟိတာနိ ရဇနီယာနီ’တိ. သန္တာနေဝ နု ခေါ, ဘန္တေ, သုနက္ခတ္တော လိစ္ဆဝိပုတ္တော ဒိဗ္ဗာနိ သဒ္ဒါနိ နာဿောသိ ပိယရူပါနိ ကာမူပသံဟိတာနိ ရဇနီယာနိ, ဥဒါဟု အသန္တာနီ’’တိ?

३६४. एका बाजूला बसलेल्या ओट्ठद्ध लिच्छवीने भगवंतांना विचारले – 'भंते, काही दिवसांपूर्वी लिच्छवीपुत्र सुनक्खत्त माझ्याकडे आला होता. तिथे येऊन त्याने मला सांगितले – "हे महाली, मी भगवंतांच्या आश्रयाने राहत आहे त्याला फार काळ झालेला नाही, केवळ तीन वर्षे झाली आहेत. या काळात मी दिव्य, प्रिय, कामोपसंहित आणि मनमोहक अशी रूपे पाहतो, परंतु मला तशी दिव्य, प्रिय, कामोपसंहित आणि मनमोहक अशी दिव्य ध्वनी ऐकू येत नाहीत." भंते, लिच्छवीपुत्र सुनक्खत्तला ती दिव्य, प्रिय, कामोपसंहित आणि मनमोहक अशी दिव्य ध्वनी खरोखर अस्तित्वात असूनही ऐकू आली नाहीत की ती अस्तित्वात नसल्यामुळे ऐकू आली नाहीत?'

---

ဧကံသဘာဝိတသမာဓိ

एकांश-भावित समाधी

---

၃၆၅. ‘‘သန္တာနေဝ ခေါ, မဟာလိ, သုနက္ခတ္တော လိစ္ဆဝိပုတ္တော ဒိဗ္ဗာနိ သဒ္ဒါနိ နာဿောသိ ပိယရူပါနိ ကာမူပသံဟိတာနိ ရဇနီယာနိ, နော အသန္တာနီ’’တိ. ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယေန သန္တာနေဝ သုနက္ခတ္တော လိစ္ဆဝိပုတ္တော ဒိဗ္ဗာနိ သဒ္ဒါနိ နာဿောသိ ပိယရူပါနိ ကာမူပသံဟိတာနိ ရဇနီယာနိ, နော အသန္တာနီ’’တိ?

३६५. "हे महाली, लिच्छवीपुत्र सुनक्खत्त हा अस्तित्वात असलेल्याच दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या ध्वनींना ऐकू शकला नाही; असे नाही की ते अस्तित्वात नव्हते." "भंते, काय बरं कारण आहे, कोणता हेतू आहे, ज्यामुळे लिच्छवीपुत्र सुनक्खत्त हा अस्तित्वात असलेल्याच दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या ध्वनींना ऐकू शकला नाही; असे नाही की ते अस्तित्वात नव्हते?"

---

၃၆၆. ‘‘ဣဓ, မဟာလိ, ဘိက္ခုနော ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ ဧကံသဘာဝိတော သမာဓိ ဟောတိ ဒိဗ္ဗာနံ ရူပါနံ ဒဿနာယ ပိယရူပါနံ ကာမူပသံဟိတာနံ ရဇနီယာနံ, နော စ ခေါ ဒိဗ္ဗာနံ သဒ္ဒါနံ သဝနာယ ပိယရူပါနံ ကာမူပသံဟိတာနံ ရဇနီယာနံ. သော ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ ဧကံသဘာဝိတေ သမာဓိမှိ ဒိဗ္ဗာနံ ရူပါနံ ဒဿနာယ ပိယရူပါနံ ကာမူပသံဟိတာနံ ရဇနီယာနံ, နော စ ခေါ ဒိဗ္ဗာနံ သဒ္ဒါနံ သဝနာယ ပိယရူပါနံ ကာမူပသံဟိတာနံ ရဇနီယာနံ. ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ ဒိဗ္ဗာနိ ရူပါနိ ပဿတိ ပိယရူပါနိ ကာမူပသံဟိတာနိ ရဇနီယာနိ, နော စ ခေါ ဒိဗ္ဗာနိ သဒ္ဒါနိ သုဏာတိ ပိယရူပါနိ ကာမူပသံဟိတာနိ ရဇနီယာနိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှေတံ, မဟာလိ, ဟောတိ ဘိက္ခုနော [Pg.146] ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ ဧကံသဘာဝိတေ သမာဓိမှိ ဒိဗ္ဗာနံ ရူပါနံ ဒဿနာယ ပိယရူပါနံ ကာမူပသံဟိတာနံ ရဇနီယာနံ, နော စ ခေါ ဒိဗ္ဗာနံ သဒ္ဒါနံ သဝနာယ ပိယရူပါနံ ကာမူပသံဟိတာနံ ရဇနီယာနံ.

३६६. "इथे, हे महाली, भिक्खूची पूर्व दिशेकडील दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या रूपांच्या दर्शनासाठी एकांगी समाधी विकसित झालेली असते, परंतु दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या ध्वनींच्या श्रवणासाठी समाधी विकसित झालेली नसते. तो पूर्व दिशेकडील दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या रूपांच्या दर्शनासाठी एकांगी समाधीमध्ये असल्यामुळे, आणि दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या ध्वनींच्या श्रवणासाठी समाधीमध्ये नसल्यामुळे; पूर्व दिशेकडील दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या रूपांना पाहतो, परंतु दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या ध्वनींना ऐकत नाही. याचे काय कारण आहे? हे महाली, याचे कारण असे आहे की, त्या भिक्खूने पूर्व दिशेकडील दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या रूपांच्या दर्शनासाठी एकांगी समाधी विकसित केलेली असते, परंतु दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या ध्वनींच्या श्रवणासाठी समाधी विकसित केलेली नसते."

---

၃၆၇. ‘‘ပုန စပရံ, မဟာလိ, ဘိက္ခုနော ဒက္ခိဏာယ ဒိသာယ…ပေ… ပစ္ဆိမာယ ဒိသာယ … ဥတ္တရာယ ဒိသာယ… ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ ဧကံသဘာဝိတော သမာဓိ ဟောတိ ဒိဗ္ဗာနံ ရူပါနံ ဒဿနာယ ပိယရူပါနံ ကာမူပသံဟိတာနံ ရဇနီယာနံ, နော စ ခေါ ဒိဗ္ဗာနံ သဒ္ဒါနံ သဝနာယ ပိယရူပါနံ ကာမူပသံဟိတာနံ ရဇနီယာနံ. သော ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ ဧကံသဘာဝိတေ သမာဓိမှိ ဒိဗ္ဗာနံ ရူပါနံ ဒဿနာယ ပိယရူပါနံ ကာမူပသံဟိတာနံ ရဇနီယာနံ, နော စ ခေါ ဒိဗ္ဗာနံ သဒ္ဒါနံ သဝနာယ ပိယရူပါနံ ကာမူပသံဟိတာနံ ရဇနီယာနံ. ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ ဒိဗ္ဗာနိ ရူပါနိ ပဿတိ ပိယရူပါနိ ကာမူပသံဟိတာနိ ရဇနီယာနိ, နော စ ခေါ ဒိဗ္ဗာနိ သဒ္ဒါနိ သုဏာတိ ပိယရူပါနိ ကာမူပသံဟိတာနိ ရဇနီယာနိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှေတံ, မဟာလိ, ဟောတိ ဘိက္ခုနော ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ ဧကံသဘာဝိတေ သမာဓိမှိ ဒိဗ္ဗာနံ ရူပါနံ ဒဿနာယ ပိယရူပါနံ ကာမူပသံဟိတာနံ ရဇနီယာနံ, နော စ ခေါ ဒိဗ္ဗာနံ သဒ္ဒါနံ သဝနာယ ပိယရူပါနံ ကာမူပသံဟိတာနံ ရဇနီယာနံ.

३६७. "पुन्हा आणखी, हे महाली, भिक्खूची दक्षिण दिशेकडील...पे... पश्चिम दिशेकडील... उत्तर दिशेकडील... वर, खाली आणि सभोवतालच्या दिशेकडील दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या रूपांच्या दर्शनासाठी एकांगी समाधी विकसित झालेली असते, परंतु दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या ध्वनींच्या श्रवणासाठी समाधी विकसित झालेली नसते. तो वर, खाली आणि सभोवतालच्या दिशेकडील दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या रूपांच्या दर्शनासाठी एकांगी समाधीमध्ये असल्यामुळे, आणि दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या ध्वनींच्या श्रवणासाठी समाधीमध्ये नसल्यामुळे; वर, खाली आणि सभोवतालच्या दिशेकडील दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या रूपांना पाहतो, परंतु दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या ध्वनींना ऐकत नाही. याचे काय कारण आहे? हे महाली, याचे कारण असे आहे की, त्या भिक्खूने वर, खाली आणि सभोवतालच्या दिशेकडील दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या रूपांच्या दर्शनासाठी एकांगी समाधी विकसित केलेली असते, परंतु दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या ध्वनींच्या श्रवणासाठी समाधी विकसित केलेली नसते."

---

၃၆၈. ‘‘ဣဓ, မဟာလိ, ဘိက္ခုနော ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ ဧကံသဘာဝိတော သမာဓိ ဟောတိ ဒိဗ္ဗာနံ သဒ္ဒါနံ သဝနာယ ပိယရူပါနံ ကာမူပသံဟိတာနံ ရဇနီယာနံ, နော စ ခေါ ဒိဗ္ဗာနံ ရူပါနံ ဒဿနာယ ပိယရူပါနံ ကာမူပသံဟိတာနံ ရဇနီယာနံ. သော ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ ဧကံသဘာဝိတေ သမာဓိမှိ ဒိဗ္ဗာနံ သဒ္ဒါနံ သဝနာယ ပိယရူပါနံ ကာမူပသံဟိတာနံ ရဇနီယာနံ, နော စ ခေါ ဒိဗ္ဗာနံ ရူပါနံ ဒဿနာယ ပိယရူပါနံ ကာမူပသံဟိတာနံ ရဇနီယာနံ. ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ ဒိဗ္ဗာနိ သဒ္ဒါနိ သုဏာတိ ပိယရူပါနိ ကာမူပသံဟိတာနိ ရဇနီယာနိ, နော စ ခေါ ဒိဗ္ဗာနိ ရူပါနိ ပဿတိ ပိယရူပါနိ ကာမူပသံဟိတာနိ ရဇနီယာနိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှေတံ, မဟာလိ, ဟောတိ ဘိက္ခုနော ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ ဧကံသဘာဝိတေ သမာဓိမှိ ဒိဗ္ဗာနံ သဒ္ဒါနံ သဝနာယ ပိယရူပါနံ ကာမူပသံဟိတာနံ ရဇနီယာနံ, နော စ ခေါ ဒိဗ္ဗာနံ ရူပါနံ ဒဿနာယ ပိယရူပါနံ ကာမူပသံဟိတာနံ ရဇနီယာနံ.

३६८. "इथे, हे महाली, भिक्खूची पूर्व दिशेकडील दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या ध्वनींच्या श्रवणासाठी एकांगी समाधी विकसित झालेली असते, परंतु दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या रूपांच्या दर्शनासाठी समाधी विकसित झालेली नसते. तो पूर्व दिशेकडील दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या ध्वनींच्या श्रवणासाठी एकांगी समाधीमध्ये असल्यामुळे, आणि दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या रूपांच्या दर्शनासाठी समाधीमध्ये नसल्यामुळे; पूर्व दिशेकडील दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या ध्वनींना ऐकतो, परंतु दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या रूपांना पाहत नाही. याचे काय कारण आहे? हे महाली, याचे कारण असे आहे की, त्या भिक्खूने पूर्व दिशेकडील दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या ध्वनींच्या श्रवणासाठी एकांगी समाधी विकसित केलेली असते, परंतु दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या रूपांच्या दर्शनासाठी समाधी विकसित केलेली नसते."

---

၃၆၉. ‘‘ပုန စပရံ, မဟာလိ, ဘိက္ခုနော ဒက္ခိဏာယ ဒိသာယ…ပေ… ပစ္ဆိမာယ ဒိသာယ… ဥတ္တရာယ ဒိသာယ… ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ ဧကံသဘာဝိတော သမာဓိ [Pg.147] ဟောတိ ဒိဗ္ဗာနံ သဒ္ဒါနံ သဝနာယ ပိယရူပါနံ ကာမူပသံဟိတာနံ ရဇနီယာနံ, နော စ ခေါ ဒိဗ္ဗာနံ ရူပါနံ ဒဿနာယ ပိယရူပါနံ ကာမူပသံဟိတာနံ ရဇနီယာနံ. သော ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ ဧကံသဘာဝိတေ သမာဓိမှိ ဒိဗ္ဗာနံ သဒ္ဒါနံ သဝနာယ ပိယရူပါနံ ကာမူပသံဟိတာနံ ရဇနီယာနံ, နော စ ခေါ ဒိဗ္ဗာနံ ရူပါနံ ဒဿနာယ ပိယရူပါနံ ကာမူပသံဟိတာနံ ရဇနီယာနံ. ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ ဒိဗ္ဗာနိ သဒ္ဒါနိ သုဏာတိ ပိယရူပါနိ ကာမူပသံဟိတာနိ ရဇနီယာနိ, နော စ ခေါ ဒိဗ္ဗာနိ ရူပါနိ ပဿတိ ပိယရူပါနိ ကာမူပသံဟိတာနိ ရဇနီယာနိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှေတံ, မဟာလိ, ဟောတိ ဘိက္ခုနော ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ ဧကံသဘာဝိတေ သမာဓိမှိ ဒိဗ္ဗာနံ သဒ္ဒါနံ သဝနာယ ပိယရူပါနံ ကာမူပသံဟိတာနံ ရဇနီယာနံ, နော စ ခေါ ဒိဗ္ဗာနံ ရူပါနံ ဒဿနာယ ပိယရူပါနံ ကာမူပသံဟိတာနံ ရဇနီယာနံ.

३६९. "पुन्हा आणखी, हे महाली, भिक्खूची दक्षिण दिशेकडील...पे... पश्चिम दिशेकडील... उत्तर दिशेकडील... वर, खाली आणि सभोवतालच्या दिशेकडील दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या ध्वनींच्या श्रवणासाठी एकांगी समाधी विकसित झालेली असते, परंतु दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या रूपांच्या दर्शनासाठी समाधी विकसित झालेली नसते. तो वर, खाली आणि सभोवतालच्या दिशेकडील दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या ध्वनींच्या श्रवणासाठी एकांगी समाधीमध्ये असल्यामुळे, आणि दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या रूपांच्या दर्शनासाठी समाधीमध्ये नसल्यामुळे; वर, खाली आणि सभोवतालच्या दिशेकडील दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या ध्वनींना ऐकतो, परंतु दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या रूपांना पाहत नाही. याचे काय कारण आहे? हे महाली, याचे कारण असे आहे की, त्या भिक्खूने वर, खाली आणि सभोवतालच्या दिशेकडील दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या ध्वनींच्या श्रवणासाठी एकांगी समाधी विकसित केलेली असते, परंतु दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या रूपांच्या दर्शनासाठी समाधी विकसित केलेली नसते."

---

၃၇၀. ‘‘ဣဓ, မဟာလိ, ဘိက္ခုနော ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ ဥဘယံသဘာဝိတော သမာဓိ ဟောတိ ဒိဗ္ဗာနဉ္စ ရူပါနံ ဒဿနာယ ပိယရူပါနံ ကာမူပသံဟိတာနံ ရဇနီယာနံ ဒိဗ္ဗာနဉ္စ သဒ္ဒါနံ သဝနာယ ပိယရူပါနံ ကာမူပသံဟိတာနံ ရဇနီယာနံ. သော ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ ဥဘယံသဘာဝိတေ သမာဓိမှိ ဒိဗ္ဗာနဉ္စ ရူပါနံ ဒဿနာယ ပိယရူပါနံ ကာမူပသံဟိတာနံ ရဇနီယာနံ, ဒိဗ္ဗာနဉ္စ သဒ္ဒါနံ သဝနာယ ပိယရူပါနံ ကာမူပသံဟိတာနံ ရဇနီယာနံ. ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ ဒိဗ္ဗာနိ စ ရူပါနိ ပဿတိ ပိယရူပါနိ ကာမူပသံဟိတာနိ ရဇနီယာနိ, ဒိဗ္ဗာနိ စ သဒ္ဒါနိ သုဏာတိ ပိယရူပါနိ ကာမူပသံဟိတာနိ ရဇနီယာနိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှေတံ, မဟာလိ, ဟောတိ ဘိက္ခုနော ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ ဥဘယံသဘာဝိတေ သမာဓိမှိ ဒိဗ္ဗာနဉ္စ ရူပါနံ ဒဿနာယ ပိယရူပါနံ ကာမူပသံဟိတာနံ ရဇနီယာနံ ဒိဗ္ဗာနဉ္စ သဒ္ဒါနံ သဝနာယ ပိယရူပါနံ ကာမူပသံဟိတာနံ ရဇနီယာနံ.

३७०. "इथे, हे महाली, भिक्खूची पूर्व दिशेकडील दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या रूपांच्या दर्शनासाठी आणि दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या ध्वनींच्या श्रवणासाठी उभयपक्षी समाधी विकसित झालेली असते. तो पूर्व दिशेकडील दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या रूपांच्या दर्शनासाठी आणि दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या ध्वनींच्या श्रवणासाठी उभयपक्षी समाधीमध्ये असल्यामुळे; पूर्व दिशेकडील दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या रूपांना पाहतो आणि दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या ध्वनींना ऐकतो. याचे काय कारण आहे? हे महाली, याचे कारण असे आहे की, त्या भिक्खूने पूर्व दिशेकडील दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या रूपांच्या दर्शनासाठी आणि दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या ध्वनींच्या श्रवणासाठी उभयपक्षी समाधी विकसित केलेली असते."

---

၃၇၁. ‘‘ပုန စပရံ, မဟာလိ, ဘိက္ခုနော ဒက္ခိဏာယ ဒိသာယ…ပေ… ပစ္ဆိမာယ ဒိသာယ… ဥတ္တရာယ ဒိသာယ… ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ ဥဘယံသဘာဝိတော သမာဓိ ဟောတိ ဒိဗ္ဗာနဉ္စ ရူပါနံ ဒဿနာယ ပိယရူပါနံ ကာမူပသံဟိတာနံ ရဇနီယာနံ, ဒိဗ္ဗာနဉ္စ သဒ္ဒါနံ သဝနာယ ပိယရူပါနံ ကာမူပသံဟိတာနံ ရဇနီယာနံ. သော ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ ဥဘယံသဘာဝိတေ သမာဓိမှိ ဒိဗ္ဗာနဉ္စ ရူပါနံ ဒဿနာယ ပိယရူပါနံ ကာမူပသံဟိတာနံ ရဇနီယာနံ ဒိဗ္ဗာနဉ္စ သဒ္ဒါနံ သဝနာယ ပိယရူပါနံ ကာမူပသံဟိတာနံ ရဇနီယာနံ. ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ ဒိဗ္ဗာနိ စ ရူပါနိ ပဿတိ ပိယရူပါနိ [Pg.148] ကာမူပသံဟိတာနိ ရဇနီယာနိ, ဒိဗ္ဗာနိ စ သဒ္ဒါနိ သုဏာတိ ပိယရူပါနိ ကာမူပသံဟိတာနိ ရဇနီယာနိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှေတံ, မဟာလိ, ဟောတိ ဘိက္ခုနော ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ ဥဘယံသဘာဝိတေ သမာဓိမှိ ဒိဗ္ဗာနဉ္စ ရူပါနံ ဒဿနာယ ပိယရူပါနံ ကာမူပသံဟိတာနံ ရဇနီယာနံ, ဒိဗ္ဗာနဉ္စ သဒ္ဒါနံ သဝနာယ ပိယရူပါနံ ကာမူပသံဟိတာနံ ရဇနီယာနံ. အယံ ခေါ မဟာလိ, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော, ယေန သန္တာနေဝ သုနက္ခတ္တော လိစ္ဆဝိပုတ္တော ဒိဗ္ဗာနိ သဒ္ဒါနိ နာဿောသိ ပိယရူပါနိ ကာမူပသံဟိတာနိ ရဇနီယာနိ, နော အသန္တာနီ’’တိ.

३७१. पुन्हा आणखी, महाली, भिक्खूची दक्षिण दिशेला... (पे)... पश्चिम दिशेला... उत्तर दिशेला... वर, खाली, तिरप्या (सर्व दिशांना) दोन्ही भागांनी समाधी विकसित झालेली असते - दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या रूपांच्या दर्शनासाठी; आणि दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या शब्दांच्या श्रवणासाठी. तो वर, खाली, तिरप्या दोन्ही भागांनी विकसित झालेल्या समाधीमध्ये दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या रूपांच्या दर्शनासाठी आणि दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या शब्दांच्या श्रवणासाठी (युक्त असतो). तो वर, खाली, तिरप्या दिव्य आणि प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या रूपांना पाहतो; आणि दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या शब्दांना ऐकतो. याचे काय कारण आहे? महाली, भिक्खूची वर, खाली, तिरप्या दोन्ही भागांनी विकसित झालेल्या समाधीमध्ये दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या रूपांच्या दर्शनासाठी आणि दिव्य, प्रिय वाटणाऱ्या, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणाऱ्या शब्दांच्या श्रवणासाठी (एकाग्रता) अशीच असते. महाली, हेच ते कारण आहे, हाच तो प्रत्यय आहे, ज्यामुळे सुनक्खत्त लिच्छविपुत्राने विद्यमान असलेलेच दिव्य, प्रिय वाटणारे, कामोपसंहित आणि राग उत्पन्न करणारे शब्द ऐकले नाहीत, असे नाही की ते विद्यमान नव्हते.

---

၃၇၂. ‘‘ဧတာသံ နူန, ဘန္တေ, သမာဓိဘာဝနာနံ သစ္ဆိကိရိယာဟေတု ဘိက္ခူ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တီ’’တိ. ‘‘န ခေါ, မဟာလိ, ဧတာသံ သမာဓိဘာဝနာနံ သစ္ဆိကိရိယာဟေတု ဘိက္ခူ မယိ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ. အတ္ထိ ခေါ, မဟာလိ, အညေဝ ဓမ္မာ ဥတ္တရိတရာ စ ပဏီတတရာ စ, ယေသံ သစ္ဆိကိရိယာဟေတု ဘိက္ခူ မယိ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တီ’’တိ.

३७२. “भंते, या समाधीभावनांच्या साक्षात्कारासाठीच भिक्खू भगवंतांच्या सान्निध्यात ब्रह्मचर्य पाळतात का?” “नाही महाली, या समाधीभावनांच्या साक्षात्कारासाठी भिक्खू माझ्या सान्निध्यात ब्रह्मचर्य पाळत नाहीत. महाली, इतरही असे धर्म आहेत जे याहून अधिक श्रेष्ठ आणि अधिक प्रणीत आहेत, ज्यांच्या साक्षात्कारासाठी भिक्खू माझ्या सान्निध्यात ब्रह्मचर्य पाळतात.”

---

စတုအရိယဖလံ

चार आर्यफळे

---

၃၇၃. ‘‘ကတမေ ပန တေ, ဘန္တေ, ဓမ္မာ ဥတ္တရိတရာ စ ပဏီတတရာ စ, ယေသံ သစ္ဆိကိရိယာဟေတု ဘိက္ခူ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တီ’’တိ? ‘‘ဣဓ, မဟာလိ, ဘိက္ခု တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ သောတာပန္နော ဟောတိ အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော. အယမ္ပိ ခေါ, မဟာလိ, ဓမ္မော ဥတ္တရိတရော စ ပဏီတတရော စ, ယဿ သစ္ဆိကိရိယာဟေတု ဘိက္ခူ မယိ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ.

३७३. “भंते, ते कोणते धर्म आहेत जे अधिक श्रेष्ठ आणि अधिक प्रणीत आहेत, ज्यांच्या साक्षात्कारासाठी भिक्खू भगवंतांच्या सान्निध्यात ब्रह्मचर्य पाळतात?” “महाली, इथे भिक्खू तीन संयोजनांच्या पूर्ण क्षयामुळे ‘सोतापन्न’ होतो; तो अपायांमध्ये न पडणारा, नियत आणि संबोधीकडे वाटचाल करणारा होतो. महाली, हासुद्धा तो धर्म आहे जो अधिक श्रेष्ठ आणि अधिक प्रणीत आहे, ज्याच्या साक्षात्कारासाठी भिक्खू माझ्या सान्निध्यात ब्रह्मचर्य पाळतात.”

---

‘‘ပုန စပရံ, မဟာလိ, ဘိက္ခု တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ရာဂဒေါသမောဟာနံ တနုတ္တာ သကဒါဂါမီ ဟောတိ, သကိဒေဝ ဣမံ လောကံ အာဂန္တွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ. အယမ္ပိ ခေါ, မဟာလိ, ဓမ္မော ဥတ္တရိတရော စ ပဏီတတရော စ, ယဿ သစ္ဆိကိရိယာဟေတု ဘိက္ခူ မယိ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ.

“पुन्हा आणखी, महाली, भिक्खू तीन संयोजनांच्या पूर्ण क्षयामुळे आणि राग, द्वेष व मोहाच्या मंदतेमुळे ‘सकदागामी’ होतो; तो या लोकात केवळ एकदाच यायचा असून दुःखाचा अंत करतो. महाली, हासुद्धा तो धर्म आहे जो अधिक श्रेष्ठ आणि अधिक प्रणीत आहे, ज्याच्या साक्षात्कारासाठी भिक्खू माझ्या सान्निध्यात ब्रह्मचर्य पाळतात.”

---

‘‘ပုန စပရံ, မဟာလိ, ဘိက္ခု ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ, တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ, အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ. အယမ္ပိ ခေါ, မဟာလိ, ဓမ္မော ဥတ္တရိတရော စ ပဏီတတရော စ, ယဿ သစ္ဆိကိရိယာဟေတု ဘိက္ခူ မယိ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ.

“पुन्हा आणखी, महाली, भिक्खू पाच खालच्या पातळीवरील संयोजनांच्या पूर्ण क्षयामुळे ‘ओपपातिक’ होतो; तो तिथेच परिनिर्वाण प्राप्त करतो आणि त्या लोकातून पुन्हा न परतणारा होतो. महाली, हासुद्धा तो धर्म आहे जो अधिक श्रेष्ठ आणि अधिक प्रणीत आहे, ज्याच्या साक्षात्कारासाठी भिक्खू माझ्या सान्निध्यात ब्रह्मचर्य पाळतात.”

---

‘‘ပုန [Pg.149] စပရံ, မဟာလိ, ဘိက္ခု အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယမ္ပိ ခေါ, မဟာလိ, ဓမ္မော ဥတ္တရိတရော စ ပဏီတတရော စ, ယဿ သစ္ဆိကိရိယာဟေတု ဘိက္ခူ မယိ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ. ဣမေ ခေါ တေ, မဟာလိ, ဓမ္မာ ဥတ္တရိတရာ စ ပဏီတတရာ စ, ယေသံ သစ္ဆိကိရိယာဟေတု ဘိက္ခူ မယိ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တီ’’တိ.

“पुन्हा आणखी, महाली, भिक्खू आसवांच्या क्षयामुळे आसवरहित अशी चेतोविमुक्ती आणि प्रज्ञाविमुक्ती याच जन्मात स्वतः अभिज्ञाने जाणून, साक्षात करून आणि ती प्राप्त करून विहरतो. महाली, हासुद्धा तो धर्म आहे जो अधिक श्रेष्ठ आणि अधिक प्रणीत आहे, ज्याच्या साक्षात्कारासाठी भिक्खू माझ्या सान्निध्यात ब्रह्मचर्य पाळतात. महाली, हेच ते धर्म आहेत जे अधिक श्रेष्ठ आणि अधिक प्रणीत आहेत, ज्यांच्या साक्षात्कारासाठी भिक्खू माझ्या सान्निध्यात ब्रह्मचर्य पाळतात.”

---

အရိယအဋ္ဌင်္ဂိကမဂ္ဂေါ

आर्य अष्टांगिक मार्ग

---

၃၇၄. ‘‘အတ္ထိ ပန, ဘန္တေ, မဂ္ဂေါ အတ္ထိ ပဋိပဒါ ဧတေသံ ဓမ္မာနံ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ? ‘‘အတ္ထိ ခေါ, မဟာလိ, မဂ္ဂေါ အတ္ထိ ပဋိပဒါ ဧတေသံ ဓမ္မာနံ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ.

३७४. “भंते, या धर्मांच्या साक्षात्कारासाठी काही मार्ग आहे का, काही प्रतिपदा आहे का?” “होय महाली, या धर्मांच्या साक्षात्कारासाठी मार्ग आहे, प्रतिपदा आहे.”

---

၃၇၅. ‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ, မဂ္ဂေါ ကတမာ ပဋိပဒါ ဧတေသံ ဓမ္မာနံ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ? ‘‘အယမေဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ. သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပော သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တော သမ္မာအာဇီဝေါ သမ္မာဝါယာမော သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိ. အယံ ခေါ, မဟာလိ, မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ ဧတေသံ ဓမ္မာနံ သစ္ဆိကိရိယာယ.

३७५. “भंते, या धर्मांच्या साक्षात्कारासाठी कोणता मार्ग आहे, कोणती प्रतिपदा आहे?” “हाच तो आर्य अष्टांगिक मार्ग होय. जसे की – सम्यक दृष्टी, सम्यक संकल्प, सम्यक वाचा, सम्यक कर्मान्त, सम्यक आजीव, सम्यक व्यायाम, सम्यक सती आणि सम्यक समाधी. महाली, हाच तो मार्ग आहे, हीच ती प्रतिपदा आहे, या धर्मांच्या साक्षात्कारासाठी.”

---

ဒွေပဗ္ဗဇိတဝတ္ထု

दोन प्रव्रजितांची कथा

---

၃၇၆. ‘‘ဧကမိဒါဟံ, မဟာလိ, သမယံ ကောသမ္ဗိယံ ဝိဟရာမိ ဃောသိတာရာမေ. အထ ခေါ ဒွေ ပဗ္ဗဇိတာ – မုဏ္ဍိယော စ ပရိဗ္ဗာဇကော ဇာလိယော စ ဒါရုပတ္တိကန္တေဝါသီ ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမိံသု. ဥပသင်္ကမိတွာ မယာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌံသု. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ တေ ဒွေ ပဗ္ဗဇိတာ မံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘ကိံ နု ခေါ, အာဝုသော ဂေါတမ, တံ ဇီဝံ တံ သရီရံ, ဥဒါဟု အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ?

३७६. “महाली, एके काळी मी कोसंबी येथे घोसितारामात विहरत होतो. तेव्हा मुंडिय नावाचा परिव्राजक आणि दारुपत्तिकचा शिष्य जालीय नावाचा परिव्राजक, हे दोन प्रव्रजित मी जेथे होतो तेथे आले. आल्यानंतर त्यांनी माझ्याशी कुशल-मंगल विचारपूस केली. आनंददायी आणि स्मरणीय संभाषण संपवून ते एका बाजूला उभे राहिले. एका बाजूला उभे राहून त्या दोन्ही प्रव्रजितांनी मला विचारले – ‘आवुसो गोतम, जो जीव आहे तेच शरीर आहे की जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे आहे?’”

---

၃၇၇. ‘‘‘တေန ဟာဝုသော, သုဏာထ သာဓုကံ မနသိ ကရောထ ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘ဧဝမာဝုသော’တိ ခေါ တေ ဒွေ ပဗ္ဗဇိတာ မမ ပစ္စဿောသုံ. အဟံ ဧတဒဝေါစံ – ဣဓာဝုသော တထာဂတော လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ…ပေ… (ယထာ ၁၉၀-၂၁၂ အနုစ္ဆေဒေသု ဧဝံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ). ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သီလသမ္ပန္နော ဟောတိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ယော ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဧဝံ ဇာနာတိ ဧဝံ ပဿတိ, ကလ္လံ နု ခေါ တဿေတံ ဝစနာယ – ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ ဝါ [Pg.150] ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ ဝါတိ? ယော သော, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဧဝံ ဇာနာတိ ဧဝံ ပဿတိ, ကလ္လံ တဿေတံ ဝစနာယ – ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ ဝါ, ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ ဝါတိ. အဟံ ခေါ ပနေတံ, အာဝုသော, ဧဝံ ဇာနာမိ ဧဝံ ပဿာမိ. အထ စ ပနာဟံ န ဝဒါမိ – ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ ဝါ ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ ဝါ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ယော ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဧဝံ ဇာနာတိ ဧဝံ ပဿတိ, ကလ္လံ နု ခေါ တဿေတံ ဝစနာယ – ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ ဝါ ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ ဝါတိ? ယော သော, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဧဝံ ဇာနာတိ ဧဝံ ပဿတိ, ကလ္လံ တဿေတံ ဝစနာယ – ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ ဝါ ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ ဝါတိ. အဟံ ခေါ ပနေတံ, အာဝုသော, ဧဝံ ဇာနာမိ ဧဝံ ပဿာမိ. အထ စ ပနာဟံ န ဝဒါမိ – ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ ဝါ ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ ဝါ…ပေ… ဉာဏဒဿနာယ စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ အဘိနိန္နာမေတိ…ပေ… ယော ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဧဝံ ဇာနာတိ ဧဝံ ပဿတိ, ကလ္လံ နု ခေါ တဿေတံ ဝစနာယ – ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ ဝါ ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ ဝါတိ? ယော သော, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဧဝံ ဇာနာတိ ဧဝံ ပဿတိ, ကလ္လံ တဿေတံ ဝစနာယ – ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’’န္တိ ဝါ ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ ဝါတိ. အဟံ ခေါ ပနေတံ, အာဝုသော, ဧဝံ ဇာနာမိ ဧဝံ ပဿာမိ. အထ စ ပနာဟံ န ဝဒါမိ – ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ ဝါ ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ ဝါ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတိ. ယော ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဧဝံ ဇာနာတိ ဧဝံ ပဿတိ, ကလ္လံ နု ခေါ တဿေတံ ဝစနာယ – ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ ဝါ ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ ဝါတိ? ယော သော, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဧဝံ ဇာနာတိ ဧဝံ ပဿတိ န ကလ္လံ တဿေတံ ဝစနာယ – ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ ဝါ ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ ဝါတိ. အဟံ ခေါ ပနေတံ, အာဝုသော, ဧဝံ ဇာနာမိ ဧဝံ ပဿာမိ. အထ စ ပနာဟံ န ဝဒါမိ – ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ ဝါ ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ ဝါ’’တိ. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော ဩဋ္ဌဒ္ဓေါ လိစ္ဆဝီ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

३७७. 'तर मग, मित्रांनो, ऐका, नीट मनन करा, मी सांगेन.' 'होय, मित्रा,' असे म्हणून त्या दोन्ही प्रव्रजितांनी मला प्रतिसाद दिला. मी त्यांना असे म्हणालो – 'मित्रांनो, या जगात तथागत उत्पन्न होतात, जे अर्हत, सम्यक्संबुद्ध आहेत... (सामञ्ञफल सुत्ताप्रमाणे सविस्तर वर्णन करावे). मित्रांनो, अशा प्रकारे भिक्खू शीलसंपन्न होतो... आणि प्रथम ध्यान प्राप्त करून विहरतो. मित्रांनो, जो भिक्खू असे जाणतो व असे पाहतो, त्याला 'तोच जीव आणि तेच शरीर' किंवा 'जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे' असे म्हणणे योग्य होईल का?' 'होय, मित्रा, जो भिक्खू असे जाणतो व असे पाहतो, त्याला 'तोच जीव आणि तेच शरीर' किंवा 'जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे' असे म्हणणे योग्य होईल.' 'परंतु मित्रांनो, मी हे असे जाणतो आणि असे पाहतो, तरीही मी 'तोच जीव आणि तेच शरीर' किंवा 'जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे' असे म्हणत नाही... द्वितीय ध्यान... तृतीय ध्यान... चतुर्थ ध्यान प्राप्त करून विहरतो. मित्रांनो, जो भिक्खू असे जाणतो व असे पाहतो, त्याला 'तोच जीव आणि तेच शरीर' किंवा 'जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे' असे म्हणणे योग्य होईल का?' 'होय, मित्रा, जो भिक्खू असे जाणतो व असे पाहतो, त्याला 'तोच जीव आणि तेच शरीर' किंवा 'जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे' असे म्हणणे योग्य होईल.' 'परंतु मित्रांनो, मी हे असे जाणतो आणि असे पाहतो, तरीही मी 'तोच जीव आणि तेच शरीर' किंवा 'जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे' असे म्हणत नाही... ज्ञानदर्शनासाठी चित्त एकाग्र करतो, वळवतो... मित्रांनो, जो भिक्खू असे जाणतो व असे पाहतो, त्याला 'तोच जीव आणि तेच शरीर' किंवा 'जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे' असे म्हणणे योग्य होईल का?' 'होय, मित्रा, जो भिक्खू असे जाणतो व असे पाहतो, त्याला 'तोच जीव आणि तेच शरीर' किंवा 'जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे' असे म्हणणे योग्य होईल.' 'परंतु मित्रांनो, मी हे असे जाणतो आणि असे पाहतो, तरीही मी 'तोच जीव आणि तेच शरीर' किंवा 'जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे' असे म्हणत नाही... 'आता या अस्तित्वासाठी काही उरले नाही' (नापरं इत्थत्तायाति) असे जाणतो. मित्रांनो, जो भिक्खू असे जाणतो व असे पाहतो, त्याला 'तोच जीव आणि तेच शरीर' किंवा 'जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे' असे म्हणणे योग्य होईल का?' 'नाही, मित्रा, जो भिक्खू असे जाणतो व असे पाहतो, त्याला 'तोच जीव आणि तेच शरीर' किंवा 'जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे' असे म्हणणे योग्य होणार नाही.' 'परंतु मित्रांनो, मी हे असे जाणतो आणि असे पाहतो, तरीही मी 'तोच जीव आणि तेच शरीर' किंवा 'जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे' असे म्हणत नाही.' भगवान असे म्हणाले. ओट्ठद्ध लिच्छवीने प्रसन्न चित्ताने भगवंतांच्या भाषणाचे अभिनंदन केले.

---

မဟာလိသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဆဋ္ဌံ.

सहावे महालि सुत्त समाप्त झाले.

---

၇. ဇာလိယသုတ္တံ

७. जालीय सुत्त

---

ဒွေပဗ္ဗဇိတဝတ္ထု

दोन प्रव्रजितांची कथा

---

၃၇၈. ဧဝံ [Pg.151] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောသမ္ဗိယံ ဝိဟရတိ ဃောသိတာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဒွေ ပဗ္ဗဇိတာ – မုဏ္ဍိယော စ ပရိဗ္ဗာဇကော ဇာလိယော စ ဒါရုပတ္တိကန္တေဝါသီ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌံသု. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ တေ ဒွေ ပဗ္ဗဇိတာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ကိံ နု ခေါ, အာဝုသော ဂေါတမ, တံ ဇီဝံ တံ သရီရံ, ဥဒါဟု အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’’န္တိ?

मी असे ऐकले आहे – एका वेळी भगवान कोसंबी येथील घोसितारामात विहरत होते. त्या वेळी मुंडिय परिव्राजक आणि दारुपत्तिकचा (लाकडी पात्राचा वापर करणाऱ्याचा) शिष्य जालीय हे दोन प्रव्रजित जेथे भगवान होते तेथे आले; आल्यानंतर त्यांनी भगवंतांसोबत कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी व स्मरणीय संभाषण संपवून ते एका बाजूला उभे राहिले. एका बाजूला उभे राहिलेल्या त्या दोन्ही प्रव्रजितांनी भगवंतांना विचारले – 'मित्र गोतम, काय तोच जीव आणि तेच शरीर आहे, की जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे आहे?'

---

၃၇၉. ‘‘တေန ဟာဝုသော, သုဏာထ သာဓုကံ မနသိ ကရောထ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ တေ ဒွေ ပဗ္ဗဇိတာ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဓာဝုသော, တထာဂတော လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အရဟံ, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ…ပေ… (ယထာ ၁၉၀-၂၁၂ အနုစ္ဆေဒေသု ဧဝံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ). ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သီလသမ္ပန္နော ဟောတိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ယော ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဧဝံ ဇာနာတိ ဧဝံ ပဿတိ, ကလ္လံ နု ခေါ တဿေတံ ဝစနာယ – ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ ဝါ ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ ဝါတိ. ယော သော, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဧဝံ ဇာနာတိ ဧဝံ ပဿတိ, ကလ္လံ တဿေတံ ဝစနာယ – ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ ဝါ ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ ဝါတိ. အဟံ ခေါ ပနေတံ, အာဝုသော, ဧဝံ ဇာနာမိ ဧဝံ ပဿာမိ. အထ စ ပနာဟံ န ဝဒါမိ – ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ ဝါ ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ ဝါ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ယော ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဧဝံ ဇာနာတိ ဧဝံ ပဿတိ, ကလ္လံ နု ခေါ တဿေတံ ဝစနာယ – ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ ဝါ ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ ဝါတိ? ယော သော, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဧဝံ ဇာနာတိ ဧဝံ ပဿတိ ကလ္လံ, တဿေတံ ဝစနာယ – ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ ဝါ ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ ဝါတိ. အဟံ ခေါ ပနေတံ, အာဝုသော, ဧဝံ ဇာနာမိ ဧဝံ ပဿာမိ. အထ စ ပနာဟံ န ဝဒါမိ – ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ ဝါ ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ ဝါ…ပေ… ဉာဏဒဿနာယ စိတ္တံ [Pg.152] အဘိနီဟရတိ အဘိနိန္နာမေတိ…ပေ… ယော ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဧဝံ ဇာနာတိ ဧဝံ ပဿတိ, ကလ္လံ နု ခေါ တဿေတံ ဝစနာယ – ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ ဝါ ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ ဝါတိ. ယော သော, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဧဝံ ဇာနာတိ ဧဝံ ပဿတိ ကလ္လံ တဿေတံ ဝစနာယ – ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ ဝါ ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ ဝါတိ. အဟံ ခေါ ပနေတံ, အာဝုသော, ဧဝံ ဇာနာမိ ဧဝံ ပဿာမိ. အထ စ ပနာဟံ န ဝဒါမိ – ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ ဝါ ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ ဝါ…ပေ….

३७९. “तर मग, आवुसो (मित्रांनो), ऐका, नीट मनन करा; मी बोलेन.” “तसेच आवुसो,” असे म्हणून त्या दोन्ही प्रव्रजितांनी भगवंतांना प्रतिसाद दिला. भगवान म्हणाले – “इथे आवुसो, जगात तथागत उत्पन्न होतात, जे अर्हत, सम्यक्संबुद्ध आहेत... (सामञ्ञफल सुत्ताप्रमाणे सविस्तर वर्णन करावे). अशा प्रकारे, आवुसो, भिक्खू शीलसंपन्न होतो... पहिले ध्यान प्राप्त करून विहरतो. आवुसो, जो भिक्खू असे जाणतो व असे पाहतो, त्याला ‘तोच जीव आणि तेच शरीर’ किंवा ‘जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे’ असे म्हणणे योग्य होईल का?” “आवुसो, जो भिक्खू असे जाणतो व असे पाहतो, त्याला ‘तोच जीव आणि तेच शरीर’ किंवा ‘जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे’ असे म्हणणे योग्य होईल.” “पण आवुसो, मी हे असे जाणतो आणि असे पाहतो. तरीही मी ‘तोच जीव आणि तेच शरीर’ किंवा ‘जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे’ असे म्हणत नाही... दुसरे ध्यान... तिसरे ध्यान... चौथे ध्यान प्राप्त करून विहरतो. आवुसो, जो भिक्खू असे जाणतो व असे पाहतो, त्याला ‘तोच जीव आणि तेच शरीर’ किंवा ‘जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे’ असे म्हणणे योग्य होईल का?” “आवुसो, जो भिक्खू असे जाणतो व असे पाहतो, त्याला ‘तोच जीव आणि तेच शरीर’ किंवा ‘जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे’ असे म्हणणे योग्य होईल.” “पण आवुसो, मी हे असे जाणतो आणि असे पाहतो. तरीही मी ‘तोच जीव आणि तेच शरीर’ किंवा ‘जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे’ असे म्हणत नाही... ज्ञानदर्शनासाठी चित्त एकाग्र करतो, तिकडे वळवतो... आवुसो, जो भिक्खू असे जाणतो व असे पाहतो, त्याला ‘तोच जीव आणि तेच शरीर’ किंवा ‘जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे’ असे म्हणणे योग्य होईल का?” “आवुसो, जो भिक्खू असे जाणतो व असे पाहतो, त्याला ‘तोच जीव आणि तेच शरीर’ किंवा ‘जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे’ असे म्हणणे योग्य होईल.” “पण आवुसो, मी हे असे जाणतो आणि असे पाहतो. तरीही मी ‘तोच जीव आणि तेच शरीर’ किंवा ‘जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे’ असे म्हणत नाही...”

---

၃၈၀. …ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတိ. ယော ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဧဝံ ဇာနာတိ ဧဝံ ပဿတိ, ကလ္လံ နု ခေါ တဿေတံ ဝစနာယ – ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ ဝါ ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ ဝါတိ? ယော သော, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဧဝံ ဇာနာတိ ဧဝံ ပဿတိ, န ကလ္လံ တဿေတံ ဝစနာယ – ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ ဝါ ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ ဝါတိ. အဟံ ခေါ ပနေတံ, အာဝုသော, ဧဝံ ဇာနာမိ ဧဝံ ပဿာမိ. အထ စ ပနာဟံ န ဝဒါမိ – ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ ဝါ ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ ဝါ’’တိ. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဒွေ ပဗ္ဗဇိတာ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

३८०. ...‘या अस्तित्वापलीकडे (पुनर्जन्मासाठी) काही उरलेले नाही’ असे तो जाणतो. आवुसो, जो भिक्खू असे जाणतो व असे पाहतो, त्याला ‘तोच जीव आणि तेच शरीर’ किंवा ‘जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे’ असे म्हणणे योग्य होईल का?” “आवुसो, जो भिक्खू असे जाणतो व असे पाहतो, त्याला ‘तोच जीव आणि तेच शरीर’ किंवा ‘जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे’ असे म्हणणे योग्य होणार नाही.” “पण आवुसो, मी हे असे जाणतो आणि असे पाहतो. तरीही मी ‘तोच जीव आणि तेच शरीर’ किंवा ‘जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे’ असे म्हणत नाही.” भगवंतांनी हे सांगितले. ते दोन्ही प्रव्रजित आनंदी झाले आणि त्यांनी भगवंतांच्या भाषणाचे स्वागत केले.

---

ဇာလိယသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ သတ္တမံ.

सातवे जालीय सुत्त समाप्त झाले.

---

၈. မဟာသီဟနာဒသုတ္တံ

८. महासीहनाद सुत्त

---

အစေလကဿပဝတ္ထု

अचेलक कस्सपची कथा

---

၃၈၁. ဧဝံ [Pg.153] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဥရုညာယံ ဝိဟရတိ ကဏ္ဏကတ္ထလေ မိဂဒါယေ. အထ ခေါ အစေလော ကဿပေါ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ အစေလော ကဿပေါ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သုတံ မေတံ, ဘော ဂေါတမ – ‘သမဏော ဂေါတမော သဗ္ဗံ တပံ ဂရဟတိ, သဗ္ဗံ တပဿိံ လူခါဇီဝိံ ဧကံသေန ဥပက္ကောသတိ ဥပဝဒတီ’တိ. ယေ တေ, ဘော ဂေါတမ, ဧဝမာဟံသု – ‘သမဏော ဂေါတမော သဗ္ဗံ တပံ ဂရဟတိ, သဗ္ဗံ တပဿိံ လူခါဇီဝိံ ဧကံသေန ဥပက္ကောသတိ ဥပဝဒတီ’တိ, ကစ္စိ တေ ဘောတော ဂေါတမဿ ဝုတ္တဝါဒိနော, န စ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခန္တိ, ဓမ္မဿ စာနုဓမ္မံ ဗျာကရောန္တိ, န စ ကောစိ သဟဓမ္မိကော ဝါဒါနုဝါဒေါ ဂါရယှံ ဌာနံ အာဂစ္ဆတိ? အနဗ္ဘက္ခာတုကာမာ ဟိ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမ’’န္တိ.

३८१. असे मी ऐकले आहे – एका वेळी भगवान उरुञ्ञा येथील कण्णकत्थल नावाच्या मृगदावात (हरणांच्या वनात) विहरत होते. तेव्हा अचेलक (नग्न तपस्वी) कस्सप जेथे भगवान होते तेथे आला; आल्यावर त्याने भगवंतांसोबत कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी व संस्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला उभा राहिला. एका बाजूला उभा राहिलेला अचेलक कस्सप भगवंतांना म्हणाला – “हे गौतम, मी असे ऐकले आहे की – ‘श्रमण गौतम सर्व तपांची निंदा करतात, आणि अत्यंत खडतर जीवन जगणाऱ्या सर्व तपस्वींची पूर्णपणे निर्भत्सना व निंदा करतात.’ हे गौतम, जे लोक असे म्हणतात की – ‘श्रमण गौतम सर्व तपांची निंदा करतात, आणि अत्यंत खडतर जीवन जगणाऱ्या सर्व तपस्वींची पूर्णपणे निर्भत्सना व निंदा करतात,’ ते आपल्या (गौतमांच्या) विधानांचे अचूक वर्णन करत आहेत का? ते आपल्यावर खोटा आरोप तर करत नाहीत ना? ते आपल्या धर्माला अनुसरूनच उत्तर देत आहेत का? आणि त्यांच्या या विधानामुळे आपल्या कोणत्याही सहधर्मीय वादात किंवा उपवादात निंदेला जागा उरणार नाही ना? कारण आमची आपल्यावर खोटा आरोप करण्याची मुळीच इच्छा नाही.”

---

၃၈၂. ‘‘ယေ တေ, ကဿပ, ဧဝမာဟံသု – ‘သမဏော ဂေါတမော သဗ္ဗံ တပံ ဂရဟတိ, သဗ္ဗံ တပဿိံ လူခါဇီဝိံ ဧကံသေန ဥပက္ကောသတိ ဥပဝဒတီ’တိ, န မေ တေ ဝုတ္တဝါဒိနော, အဗ္ဘာစိက္ခန္တိ စ ပန မံ တေ အသတာ အဘူတေန. ဣဓာဟံ, ကဿပ, ဧကစ္စံ တပဿိံ လူခါဇီဝိံ ပဿာမိ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပန္နံ. ဣဓ ပနာဟံ, ကဿပ, ဧကစ္စံ တပဿိံ လူခါဇီဝိံ ပဿာမိ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္နံ.

३८२. “कस्सप, जे लोक असे म्हणतात की – ‘श्रमण गौतम सर्व तपांची निंदा करतात, आणि अत्यंत खडतर जीवन जगणाऱ्या सर्व तपस्वींची पूर्णपणे निर्भत्सना व निंदा करतात,’ ते माझ्या विधानांचे अचूक वर्णन करत नाहीत. ते माझ्यावर खोटा आणि असत्य आरोप करत आहेत. कस्सप, मी मानवी दृष्टीच्या पलीकडे असलेल्या अत्यंत शुद्ध अशा दिव्य चक्षूंनी पाहतो की, खडतर जीवन जगणारा एखादा तपस्वी शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि नरकात उत्पन्न होतो. तर कस्सप, मी दिव्य चक्षूंनी असेही पाहतो की, खडतर जीवन जगणारा एखादा तपस्वी शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर सुगती आणि स्वर्गलोकात उत्पन्न होतो.

---

၃၈၃. ‘‘ဣဓာဟံ, ကဿပ, ဧကစ္စံ တပဿိံ အပ္ပဒုက္ခဝိဟာရိံ ပဿာမိ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပန္နံ. ဣဓ ပနာဟံ, ကဿပ, ဧကစ္စံ တပဿိံ အပ္ပဒုက္ခဝိဟာရိံ ပဿာမိ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္နံ. ယောဟံ, ကဿပ, ဣမေသံ တပဿီနံ ဧဝံ အာဂတိဉ္စ ဂတိဉ္စ စုတိဉ္စ ဥပပတ္တိဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာမိ[Pg.154], သောဟံ ကိံ သဗ္ဗံ တပံ ဂရဟိဿာမိ, သဗ္ဗံ ဝါ တပဿိံ လူခါဇီဝိံ ဧကံသေန ဥပက္ကောသိဿာမိ ဥပဝဒိဿာမိ?

३८३. “कस्सप, मी मानवी दृष्टीच्या पलीकडे असलेल्या अत्यंत शुद्ध अशा दिव्य चक्षूंनी पाहतो की, कमी क्लेशदायक जीवन जगणारा एखादा तपस्वी शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि नरकात उत्पन्न होतो. तर कस्सप, मी दिव्य चक्षूंनी असेही पाहतो की, कमी क्लेशदायक जीवन जगणारा एखादा तपस्वी शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर सुगती आणि स्वर्गलोकात उत्पन्न होतो. कस्सप, जेव्हा मी या तपस्वींची अशी आगती (येणे), गती (जाणे), च्युती (मृत्यू) आणि उत्पत्ती (पुनर्जन्म) यथाभूत (जशी आहे तशी) जाणतो, तेव्हा मी सर्व तपांची निंदा का करेन, किंवा खडतर जीवन जगणाऱ्या सर्व तपस्वींची पूर्णपणे निर्भत्सना व निंदा का करेन?”

---

၃၈၄. ‘‘သန္တိ, ကဿပ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ပဏ္ဍိတာ နိပုဏာ ကတပရပ္ပဝါဒါ ဝါလဝေဓိရူပါ. တေ ဘိန္ဒန္တာ မညေ စရန္တိ ပညာဂတေန ဒိဋ္ဌိဂတာနိ. တေဟိပိ မေ သဒ္ဓိံ ဧကစ္စေသု ဌာနေသု သမေတိ, ဧကစ္စေသု ဌာနေသု န သမေတိ. ယံ တေ ဧကစ္စံ ဝဒန္တိ ‘သာဓူ’တိ, မယမ္ပိ တံ ဧကစ္စံ ဝဒေမ ‘သာဓူ’တိ. ယံ တေ ဧကစ္စံ ဝဒန္တိ ‘န သာဓူ’တိ, မယမ္ပိ တံ ဧကစ္စံ ဝဒေမ ‘န သာဓူ’တိ. ယံ တေ ဧကစ္စံ ဝဒန္တိ ‘သာဓူ’တိ, မယံ တံ ဧကစ္စံ ဝဒေမ ‘န သာဓူ’တိ. ယံ တေ ဧကစ္စံ ဝဒန္တိ ‘န သာဓူ’တိ, မယံ တံ ဧကစ္စံ ဝဒေမ ‘သာဓူ’တိ.

३८४. “कस्सप, काही श्रमण-ब्राह्मण असे आहेत जे पंडित, निपुण, परमतांचे खंडन करणारे आणि केसाचे दोन तुकडे करणाऱ्या (अतिसूक्ष्म भेद करणाऱ्या) तिरंदाजासारखे आहेत. ते आपल्या प्रज्ञेने इतरांच्या दृष्टींचे (मतांचे) जणू काही खंडन करत फिरतात. काही बाबतींत माझे मत त्यांच्याशी जुळते, तर काही बाबतींत जुळत नाही. ज्या काही गोष्टींना ते 'चांगले' म्हणतात, त्यांना आम्हीही 'चांगले' म्हणतो. ज्या काही गोष्टींना ते 'चांगले नाही' म्हणतात, त्यांना आम्हीही 'चांगले नाही' म्हणतो. ज्या काही गोष्टींना ते 'चांगले' म्हणतात, त्यांना आम्ही 'चांगले नाही' म्हणतो. आणि ज्या काही गोष्टींना ते 'चांगले नाही' म्हणतात, त्यांना आम्ही 'चांगले' म्हणतो.”

---

‘‘ယံ မယံ ဧကစ္စံ ဝဒေမ ‘သာဓူ’တိ, ပရေပိ တံ ဧကစ္စံ ဝဒန္တိ ‘သာဓူ’တိ. ယံ မယံ ဧကစ္စံ ဝဒေမ ‘န သာဓူ’တိ, ပရေပိ တံ ဧကစ္စံ ဝဒန္တိ ‘န သာဓူ’တိ. ယံ မယံ ဧကစ္စံ ဝဒေမ ‘န သာဓူ’တိ, ပရေ တံ ဧကစ္စံ ဝဒန္တိ ‘သာဓူ’တိ. ယံ မယံ ဧကစ္စံ ဝဒေမ ‘သာဓူ’တိ, ပရေ တံ ဧကစ္စံ ဝဒန္တိ ‘န သာဓူ’တိ.

“ज्या काही गोष्टींना आम्ही 'चांगले' म्हणतो, त्यांना इतरही 'चांगले' म्हणतात. ज्या काही गोष्टींना आम्ही 'चांगले नाही' म्हणतो, त्यांना इतरही 'चांगले नाही' म्हणतात. ज्या काही गोष्टींना आम्ही 'चांगले नाही' म्हणतो, त्यांना इतर 'चांगले' म्हणतात. आणि ज्या काही गोष्टींना आम्ही 'चांगले' म्हणतो, त्यांना इतर 'चांगले नाही' म्हणतात.”

---

သမနုယုဉ္ဇာပနကထာ

सखोल चौकशी व विश्लेषणाची चर्चा

---

၃၈၅. ‘‘တျာဟံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒါမိ – ယေသု နော, အာဝုသော, ဌာနေသု န သမေတိ, တိဋ္ဌန္တု တာနိ ဌာနာနိ. ယေသု ဌာနေသု သမေတိ, တတ္ထ ဝိညူ သမနုယုဉ္ဇန္တံ သမနုဂါဟန္တံ သမနုဘာသန္တံ သတ္ထာရာ ဝါ သတ္ထာရံ သံဃေန ဝါ သံဃံ – ‘ယေ ဣမေသံ ဘဝတံ ဓမ္မာ အကုသလာ အကုသလသင်္ခါတာ, သာဝဇ္ဇာ သာဝဇ္ဇသင်္ခါတာ, အသေဝိတဗ္ဗာ အသေဝိတဗ္ဗသင်္ခါတာ, န အလမရိယာ န အလမရိယသင်္ခါတာ, ကဏှာ ကဏှသင်္ခါတာ. ကော ဣမေ ဓမ္မေ အနဝသေသံ ပဟာယ ဝတ္တတိ, သမဏော ဝါ ဂေါတမော, ပရေ ဝါ ပန ဘောန္တော ဂဏာစရိယာ’တိ?

३८५. “मी त्यांच्याकडे जाऊन असे म्हणतो—'मित्रांनो, ज्या गोष्टींवर आपले मतभेद आहेत, त्या गोष्टी आपण बाजूला ठेवू या. ज्या गोष्टींवर आपले एकमत आहे, त्या बाबतीत सुज्ञ लोकांनी शिक्षकांशी शिक्षकांची किंवा संघाशी संघाची तुलना करून, सखोल चौकशी करावी, पडताळणी करावी आणि चर्चा करावी की—'या आदरणीय व्यक्तींच्या शिकवणीत जे धर्म अकुशल आहेत आणि अकुशल मानले गेले आहेत, सदोष आहेत आणि सदोष मानले गेले आहेत, आचरणात न आणण्याजोगे आहेत आणि आचरणात न आणण्याजोगे मानले गेले आहेत, आर्यांना अयोग्य आहेत आणि आर्यांना अयोग्य मानले गेले आहेत, कृष्ण आहेत आणि कृष्ण मानले गेले आहेत; अशा धर्मांचा पूर्णपणे त्याग करून कोण आचरण करत आहे—श्रमण गोतम की इतर आदरणीय पंथप्रमुख (गणाचार्य)?'”

---

၃၈၆. ‘‘ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, ကဿပ, ဝိဇ္ဇတိ, ယံ ဝိညူ သမနုယုဉ္ဇန္တာ သမနုဂါဟန္တာ သမနုဘာသန္တာ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘ယေ ဣမေသံ ဘဝတံ ဓမ္မာ အကုသလာ အကုသလသင်္ခါတာ, သာဝဇ္ဇာ သာဝဇ္ဇသင်္ခါတာ, အသေဝိတဗ္ဗာ အသေဝိတဗ္ဗသင်္ခါတာ, န အလမရိယာ န အလမရိယသင်္ခါတာ, ကဏှာ ကဏှသင်္ခါတာ. သမဏော ဂေါတမော ဣမေ ဓမ္မေ အနဝသေသံ ပဟာယ ဝတ္တတိ, ယံ ဝါ ပန ဘောန္တော ပရေ ဂဏာစရိယာ’တိ. ဣတိဟ, ကဿပ, ဝိညူ [Pg.155] သမနုယုဉ္ဇန္တာ သမနုဂါဟန္တာ သမနုဘာသန္တာ အမှေဝ တတ္ထ ယေဘုယျေန ပသံသေယျုံ.

३८६. “कस्सप, अशी शक्यता नक्कीच आहे की, सुज्ञ लोकांनी सखोल चौकशी, पडताळणी आणि चर्चा केल्यावर ते असे म्हणतील—'या आदरणीय व्यक्तींच्या शिकवणीत जे धर्म अकुशल आहेत आणि अकुशल मानले गेले आहेत, सदोष आहेत आणि सदोष मानले गेले आहेत, आचरणात न आणण्याजोगे आहेत आणि आचरणात न आणण्याजोगे मानले गेले आहेत, आर्यांना अयोग्य आहेत आणि आर्यांना अयोग्य मानले गेले आहेत, कृष्ण आहेत आणि कृष्ण मानले गेले आहेत; श्रमण गोतम या धर्मांचा पूर्णपणे त्याग करून आचरण करतात, तर इतर आदरणीय पंथप्रमुख केवळ अंशतःच (त्यांचा त्याग करतात).' अशा प्रकारे, कस्सप, सुज्ञ लोक सखोल चौकशी, पडताळणी आणि चर्चा करताना प्रामुख्याने आमचीच प्रशंसा करतील.”

---

၃၈၇. ‘‘အပရမ္ပိ နော, ကဿပ, ဝိညူ သမနုယုဉ္ဇန္တံ သမနုဂါဟန္တံ သမနုဘာသန္တံ သတ္ထာရာ ဝါ သတ္ထာရံ သံဃေန ဝါ သံဃံ – ‘ယေ ဣမေသံ ဘဝတံ ဓမ္မာ ကုသလာ ကုသလသင်္ခါတာ, အနဝဇ္ဇာ အနဝဇ္ဇသင်္ခါတာ, သေဝိတဗ္ဗာ သေဝိတဗ္ဗသင်္ခါတာ, အလမရိယာ အလမရိယသင်္ခါတာ, သုက္ကာ သုက္ကသင်္ခါတာ. ကော ဣမေ ဓမ္မေ အနဝသေသံ သမာဒါယ ဝတ္တတိ, သမဏော ဝါ ဂေါတမော, ပရေ ဝါ ပန ဘောန္တော ဂဏာစရိယာ’ တိ?

३८७. “शिवाय, कस्सप, सुज्ञ लोकांनी शिक्षकांशी शिक्षकांची किंवा संघाशी संघाची तुलना करून, सखोल चौकशी करावी, पडताळणी करावी आणि चर्चा करावी की—'या आदरणीय व्यक्तींच्या शिकवणीत जे धर्म कुशल आहेत आणि कुशल मानले गेले आहेत, निर्दोष आहेत आणि निर्दोष मानले गेले आहेत, आचरणात आणण्याजोगे आहेत आणि आचरणात आणण्याजोगे मानले गेले आहेत, आर्यांना योग्य आहेत आणि आर्यांना योग्य मानले गेले आहेत, शुक्ल आहेत आणि शुक्ल मानले गेले आहेत; अशा धर्मांचे पूर्णपणे ग्रहण करून कोण आचरण करत आहे—श्रमण गोतम की इतर आदरणीय पंथप्रमुख?'”

---

၃၈၈. ‘‘ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, ကဿပ, ဝိဇ္ဇတိ, ယံ ဝိညူ သမနုယုဉ္ဇန္တာ သမနုဂါဟန္တာ သမနုဘာသန္တာ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘ယေ ဣမေသံ ဘဝတံ ဓမ္မာ ကုသလာ ကုသလသင်္ခါတာ, အနဝဇ္ဇာ အနဝဇ္ဇသင်္ခါတာ, သေဝိတဗ္ဗာ သေဝိတဗ္ဗသင်္ခါတာ, အလမရိယာ အလမရိယသင်္ခါတာ, သုက္ကာ သုက္ကသင်္ခါတာ. သမဏော ဂေါတမော ဣမေ ဓမ္မေ အနဝသေသံ သမာဒါယ ဝတ္တတိ, ယံ ဝါ ပန ဘောန္တော ပရေ ဂဏာစရိယာ’တိ. ဣတိဟ, ကဿပ, ဝိညူ သမနုယုဉ္ဇန္တာ သမနုဂါဟန္တာ သမနုဘာသန္တာ အမှေဝ တတ္ထ ယေဘုယျေန ပသံသေယျုံ.

३८८. “कस्सप, अशी शक्यता नक्कीच आहे की, सुज्ञ लोकांनी सखोल चौकशी, पडताळणी आणि चर्चा केल्यावर ते असे म्हणतील—'या आदरणीय व्यक्तींच्या शिकवणीत जे धर्म कुशल आहेत आणि कुशल मानले गेले आहेत, निर्दोष आहेत आणि निर्दोष मानले गेले आहेत, आचरणात आणण्याजोगे आहेत आणि आचरणात आणण्याजोगे मानले गेले आहेत, आर्यांना योग्य आहेत आणि आर्यांना योग्य मानले गेले आहेत, शुक्ल आहेत आणि शुक्ल मानले गेले आहेत; श्रमण गोतम या धर्मांचे पूर्णपणे ग्रहण करून आचरण करतात, तर इतर आदरणीय पंथप्रमुख केवळ अंशतःच (त्यांचे ग्रहण करतात).' अशा प्रकारे, कस्सप, सुज्ञ लोक सखोल चौकशी, पडताळणी आणि चर्चा करताना प्रामुख्याने आमचीच प्रशंसा करतील.”

---

၃၈၉. ‘‘အပရမ္ပိ နော, ကဿပ, ဝိညူ သမနုယုဉ္ဇန္တံ သမနုဂါဟန္တံ သမနုဘာသန္တံ သတ္ထာရာ ဝါ သတ္ထာရံ သံဃေန ဝါ သံဃံ – ‘ယေ ဣမေသံ ဘဝတံ ဓမ္မာ အကုသလာ အကုသလသင်္ခါတာ, သာဝဇ္ဇာ သာဝဇ္ဇသင်္ခါတာ, အသေဝိတဗ္ဗာ အသေဝိတဗ္ဗသင်္ခါတာ, န အလမရိယာ န အလမရိယသင်္ခါတာ, ကဏှာ ကဏှသင်္ခါတာ. ကော ဣမေ ဓမ္မေ အနဝသေသံ ပဟာယ ဝတ္တတိ, ဂေါတမသာဝကသံဃော ဝါ, ပရေ ဝါ ပန ဘောန္တော ဂဏာစရိယသာဝကသံဃာ’တိ?

३८९. “शिवाय, कस्सप, सुज्ञ लोकांनी शिक्षकांशी शिक्षकांची किंवा संघाशी संघाची तुलना करून, सखोल चौकशी करावी, पडताळणी करावी आणि चर्चा करावी की—'या आदरणीय व्यक्तींच्या शिकवणीत जे धर्म अकुशल आहेत आणि अकुशल मानले गेले आहेत, सदोष आहेत आणि सदोष मानले गेले आहेत, आचरणात न आणण्याजोगे आहेत आणि आचरणात न आणण्याजोगे मानले गेले आहेत, आर्यांना अयोग्य आहेत आणि आर्यांना अयोग्य मानले गेले आहेत, कृष्ण आहेत आणि कृष्ण मानले गेले आहेत; अशा धर्मांचा पूर्णपणे त्याग करून कोण आचरण करत आहे—गोतमांचा श्रावकसंघ की इतर आदरणीय पंथप्रमुखांचे श्रावकसंघ?'”

---

၃၉၀. ‘‘ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, ကဿပ, ဝိဇ္ဇတိ, ယံ ဝိညူ သမနုယုဉ္ဇန္တာ သမနုဂါဟန္တာ သမနုဘာသန္တာ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘ယေ ဣမေသံ ဘဝတံ ဓမ္မာ အကုသလာ အကုသလသင်္ခါတာ, သာဝဇ္ဇာ သာဝဇ္ဇသင်္ခါတာ, အသေဝိတဗ္ဗာ အသေဝိတဗ္ဗသင်္ခါတာ, န အလမရိယာ န အလမရိယသင်္ခါတာ, ကဏှာ ကဏှသင်္ခါတာ. ဂေါတမသာဝကသံဃော ဣမေ ဓမ္မေ အနဝသေသံ ပဟာယ ဝတ္တတိ, ယံ ဝါ ပန ဘောန္တော ပရေ ဂဏာစရိယသာဝကသံဃာ’တိ. ဣတိဟ, ကဿပ, ဝိညူ သမနုယုဉ္ဇန္တာ သမနုဂါဟန္တာ သမနုဘာသန္တာ အမှေဝ တတ္ထ ယေဘုယျေန ပသံသေယျုံ.

३९०. “कस्सप, अशी शक्यता नक्कीच आहे की, सुज्ञ लोकांनी सखोल चौकशी, पडताळणी आणि चर्चा केल्यावर ते असे म्हणतील—'या आदरणीय व्यक्तींच्या शिकवणीत जे धर्म अकुशल आहेत आणि अकुशल मानले गेले आहेत, सदोष आहेत आणि सदोष मानले गेले आहेत, आचरणात न आणण्याजोगे आहेत आणि आचरणात न आणण्याजोगे मानले गेले आहेत, आर्यांना अयोग्य आहेत आणि आर्यांना अयोग्य मानले गेले आहेत, कृष्ण आहेत आणि कृष्ण मानले गेले आहेत; गोतमांचा श्रावकसंघ या धर्मांचा पूर्णपणे त्याग करून आचरण करतो, तर इतर आदरणीय पंथप्रमुखांचे श्रावकसंघ केवळ अंशतःच (त्यांचा त्याग करतात).' अशा प्रकारे, कस्सप, सुज्ञ लोक सखोल चौकशी, पडताळणी आणि चर्चा करताना प्रामुख्याने आमचीच प्रशंसा करतील.”

---

၃၉၁. ‘‘အပရမ္ပိ [Pg.156] နော, ကဿပ, ဝိညူ သမနုယုဉ္ဇန္တံ သမနုဂါဟန္တံ သမနုဘာသန္တံ သတ္ထာရာ ဝါ သတ္ထာရံ သံဃေန ဝါ သံဃံ. ‘ယေ ဣမေသံ ဘဝတံ ဓမ္မာ ကုသလာ ကုသလသင်္ခါတာ, အနဝဇ္ဇာ အနဝဇ္ဇသင်္ခါတာ, သေဝိတဗ္ဗာ သေဝိတဗ္ဗသင်္ခါတာ, အလမရိယာ အလမရိယသင်္ခါတာ, သုက္ကာ သုက္ကသင်္ခါတာ. ကော ဣမေ ဓမ္မေ အနဝသေသံ သမာဒါယ ဝတ္တတိ, ဂေါတမသာဝကသံဃော ဝါ, ပရေ ဝါ ပန ဘောန္တော ဂဏာစရိယသာဝကသံဃာ’တိ?

३९१. “शिवाय, कस्सप, सुज्ञ लोकांनी शिक्षकांशी शिक्षकांची किंवा संघाशी संघाची तुलना करून, सखोल चौकशी करावी, पडताळणी करावी आणि चर्चा करावी की—'या आदरणीय व्यक्तींच्या शिकवणीत जे धर्म कुशल आहेत आणि कुशल मानले गेले आहेत, निर्दोष आहेत आणि निर्दोष मानले गेले आहेत, आचरणात आणण्याजोगे आहेत आणि आचरणात आणण्याजोगे मानले गेले आहेत, आर्यांना योग्य आहेत आणि आर्यांना योग्य मानले गेले आहेत, शुक्ल आहेत आणि शुक्ल मानले गेले आहेत; अशा धर्मांचे पूर्णपणे ग्रहण करून कोण आचरण करत आहे—गोतमांचा श्रावकसंघ की इतर आदरणीय पंथप्रमुखांचे श्रावकसंघ?'”

---

၃၉၂. ‘‘ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, ကဿပ, ဝိဇ္ဇတိ, ယံ ဝိညူ သမနုယုဉ္ဇန္တာ သမနုဂါဟန္တာ သမနုဘာသန္တာ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘ယေ ဣမေသံ ဘဝတံ ဓမ္မာ ကုသလာ ကုသလသင်္ခါတာ, အနဝဇ္ဇာ အနဝဇ္ဇသင်္ခါတာ, သေဝိတဗ္ဗာ သေဝိတဗ္ဗသင်္ခါတာ, အလမရိယာ အလမရိယသင်္ခါတာ, သုက္ကာ သုက္ကသင်္ခါတာ. ဂေါတမသာဝကသံဃော ဣမေ ဓမ္မေ အနဝသေသံ သမာဒါယ ဝတ္တတိ, ယံ ဝါ ပန ဘောန္တော ပရေ ဂဏာစရိယသာဝကသံဃာ’တိ. ဣတိဟ, ကဿပ, ဝိညူ သမနုယုဉ္ဇန္တာ သမနုဂါဟန္တာ သမနုဘာသန္တာ အမှေဝ တတ္ထ ယေဘုယျေန ပသံသေယျုံ.

३९२. “कस्सप, अशी शक्यता नक्कीच आहे की, सुज्ञ लोकांनी सखोल चौकशी, पडताळणी आणि चर्चा केल्यावर ते असे म्हणतील—'या आदरणीय व्यक्तींच्या शिकवणीत जे धर्म कुशल आहेत आणि कुशल मानले गेले आहेत, निर्दोष आहेत आणि निर्दोष मानले गेले आहेत, आचरणात आणण्याजोगे आहेत आणि आचरणात आणण्याजोगे मानले गेले आहेत, आर्यांना योग्य आहेत आणि आर्यांना योग्य मानले गेले आहेत, शुक्ल आहेत आणि शुक्ल मानले गेले आहेत; गोतमांचा श्रावकसंघ या धर्मांचे पूर्णपणे ग्रहण करून आचरण करतो, तर इतर आदरणीय पंथप्रमुखांचे श्रावकसंघ केवळ अंशतःच (त्यांचे ग्रहण करतात).' अशा प्रकारे, कस्सप, सुज्ञ लोक सखोल चौकशी, पडताळणी आणि चर्चा करताना प्रामुख्याने आमचीच प्रशंसा करतील.”

---

အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ

आर्य अष्टांगिक मार्ग

---

၃၉၃. ‘‘အတ္ထိ, ကဿပ, မဂ္ဂေါ အတ္ထိ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နော သာမံယေဝ ဉဿတိ သာမံ ဒက္ခတိ – ‘သမဏောဝ ဂေါတမော ကာလဝါဒီ ဘူတဝါဒီ အတ္ထဝါဒီ ဓမ္မဝါဒီ ဝိနယဝါဒီ’တိ. ကတမော စ, ကဿပ, မဂ္ဂေါ, ကတမာ စ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နော သာမံယေဝ ဉဿတိ သာမံ ဒက္ခတိ – ‘သမဏောဝ ဂေါတမော ကာလဝါဒီ ဘူတဝါဒီ အတ္ထဝါဒီ ဓမ္မဝါဒီ ဝိနယဝါဒီ’တိ? အယမေဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ. သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပော သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တော သမ္မာအာဇီဝေါ သမ္မာဝါယာမော သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိ. အယံ ခေါ, ကဿပ, မဂ္ဂေါ, အယံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နော သာမံယေဝ ဉဿတိ သာမံ ဒက္ခတိ ‘သမဏောဝ ဂေါတမော ကာလဝါဒီ ဘူတဝါဒီ အတ္ထဝါဒီ ဓမ္မဝါဒီ ဝိနယဝါဒီ’’’တိ.

३९३. हे कस्सप, असा मार्ग आहे, अशी आचरणपद्धती आहे, ज्याचे आचरण केल्याने मनुष्य स्वतःच जाणेल आणि स्वतःच पाहील की – 'श्रमण गोतम हे योग्य वेळी बोलणारे, सत्य बोलणारे, अर्थपूर्ण बोलणारे, धम्माला धरून बोलणारे आणि विनयाला धरून बोलणारे आहेत.' आणि हे कस्सप, तो मार्ग कोणता आणि ती आचरणपद्धती कोणती, ज्याचे आचरण केल्याने मनुष्य स्वतःच जाणेल आणि स्वतःच पाहील की – 'श्रमण गोतम हे योग्य वेळी बोलणारे, सत्य बोलणारे, अर्थपूर्ण बोलणारे, धम्माला धरून बोलणारे आणि विनयाला धरून बोलणारे आहेत'? हाच तो आर्य अष्टांगिक मार्ग होय. तो याप्रमाणे – सम्यक् दृष्टी, सम्यक् संकल्प, सम्यक् वाचा, सम्यक् कर्मान्त, सम्यक् आजीव, सम्यक् व्यायाम, सम्यक् सती आणि सम्यक् समाधी. हे कस्सप, हाच तो मार्ग आहे, हीच ती आचरणपद्धती आहे, ज्याचे आचरण केल्याने मनुष्य स्वतःच जाणेल आणि स्वतःच पाहील की – 'श्रमण गोतम हे योग्य वेळी बोलणारे, सत्य बोलणारे, अर्थपूर्ण बोलणारे, धम्माला धरून बोलणारे आणि विनयाला धरून बोलणारे आहेत.'

---

တပေါပက္ကမကထာ

तपोपक्कमकथा (तपश्चर्येच्या विविध पद्धतींचे कथन)

---

၃၉၄. ဧဝံ [Pg.157] ဝုတ္တေ, အစေလော ကဿပေါ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣမေပိ ခေါ, အာဝုသော ဂေါတမ, တပေါပက္ကမာ ဧတေသံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ သာမညသင်္ခါတာ စ ဗြဟ္မညသင်္ခါတာ စ. အစေလကော ဟောတိ, မုတ္တာစာရော, ဟတ္ထာပလေခနော, န ဧဟိဘဒ္ဒန္တိကော, န တိဋ္ဌဘဒ္ဒန္တိကော, နာဘိဟဋံ, န ဥဒ္ဒိဿကတံ, န နိမန္တနံ သာဒိယတိ. သော န ကုမ္ဘိမုခါ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ, န ကဠောပိမုခါ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ, န ဧဠကမန္တရံ, န ဒဏ္ဍမန္တရံ, န မုသလမန္တရံ, န ဒွိန္နံ ဘုဉ္ဇမာနာနံ, န ဂဗ္ဘိနိယာ, န ပါယမာနာယ, န ပုရိသန္တရဂတာယ, န သင်္ကိတ္တီသု, န ယတ္ထ သာ ဥပဋ္ဌိတော ဟောတိ, န ယတ္ထ မက္ခိကာ သဏ္ဍသဏ္ဍစာရိနီ, န မစ္ဆံ, န မံသံ, န သုရံ, န မေရယံ, န ထုသောဒကံ ပိဝတိ. သော ဧကာဂါရိကော ဝါ ဟောတိ ဧကာလောပိကော, ဒွါဂါရိကော ဝါ ဟောတိ ဒွါလောပိကော…ပေ… သတ္တာဂါရိကော ဝါ ဟောတိ သတ္တာလောပိကော; ဧကိဿာပိ ဒတ္တိယာ ယာပေတိ, ဒွီဟိပိ ဒတ္တီဟိ ယာပေတိ… သတ္တဟိပိ ဒတ္တီဟိ ယာပေတိ; ဧကာဟိကမ္ပိ အာဟာရံ အာဟာရေတိ, ဒွီဟိကမ္ပိ အာဟာရံ အာဟာရေတိ… သတ္တာဟိကမ္ပိ အာဟာရံ အာဟာရေတိ. ဣတိ ဧဝရူပံ အဒ္ဓမာသိကမ္ပိ ပရိယာယဘတ္တဘောဇနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရတိ.

३९४. असे म्हटले असता, अचेलक कस्सप भगवंतांना म्हणाला – 'हे आवुसो गोतम, काही श्रमण आणि ब्राह्मणांच्या मते श्रमणत्व आणि ब्राह्मणत्व सिद्ध करणाऱ्या तपश्चर्येच्या याही काही पद्धती आहेत. (जसे की) तो अचेलक (नग्न) राहतो, मुक्त आचारी (लोकव्यवहाराचे नियम न पाळणारा) असतो, हात चाटणारा असतो. तो 'या, भन्ते' असे म्हणून दिलेली भिक्षा स्वीकारत नाही, 'थांबा, भन्ते' असे म्हणून दिलेली भिक्षा स्वीकारत नाही. तो स्वतःसाठी आणलेली भिक्षा स्वीकारत नाही, स्वतःला उद्देशून तयार केलेले अन्न स्वीकारत नाही, आमंत्रण स्वीकारत नाही. तो भांड्याच्या मुखातून काढून दिलेली भिक्षा स्वीकारत नाही, टोपलीच्या मुखातून काढून दिलेली भिक्षा स्वीकारत नाही, उंबरठ्याच्या पलीकडून दिलेली, काठीच्या पलीकडून दिलेली, मुसळाच्या पलीकडून दिलेली भिक्षा स्वीकारत नाही. दोन जण जेवत असताना (त्यांच्यातील एकाने उठून दिलेली) भिक्षा स्वीकारत नाही, गरोदर स्त्रीने दिलेली भिक्षा स्वीकारत नाही, बाळाला दूध पाजणाऱ्या स्त्रीने दिलेली भिक्षा स्वीकारत नाही, पुरुषाच्या जवळ बसलेल्या स्त्रीने दिलेली भिक्षा स्वीकारत नाही, सामूहिकरीत्या गोळा केलेल्या अन्नातून दिलेली भिक्षा स्वीकारत नाही, जेथे कुत्रा उभा असेल तेथील भिक्षा स्वीकारत नाही, जेथे माश्या घोंघावत असतील तेथील भिक्षा स्वीकारत नाही. तो मासे खात नाही, मांस खात नाही, सुरा (मद्य) पीत नाही, मेरय (दारू) पीत नाही, कोंड्याचे पाणी (तुसोदक) पीत नाही. तो एकाच घराची भिक्षा घेणारा आणि एकाच घासावर जगणारा असतो, किंवा दोन घरांची भिक्षा घेणारा आणि दोन घासांवर जगणारा असतो... किंवा सात घरांची भिक्षा घेणारा आणि सात घासांवर जगणारा असतो. तो एकाच लहान पात्रातील (दत्ती) अन्नावर जगतो, दोन पात्रांतील अन्नावर जगतो... किंवा सात पात्रांतील अन्नावर जगतो. तो दिवसाआड जेवतो, दोन दिवसांआड जेवतो... किंवा सात दिवसांआड जेवतो. अशा प्रकारे, तो पंधरवड्यातून एकदा ठराविक काळाने अन्न ग्रहण करण्याच्या तपश्चर्येचे आचरण करत राहतो.'

---

၃၉၅. ‘‘ဣမေပိ ခေါ, အာဝုသော ဂေါတမ, တပေါပက္ကမာ ဧတေသံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ သာမညသင်္ခါတာ စ ဗြဟ္မညသင်္ခါတာ စ. သာကဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, သာမာကဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, နီဝါရဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, ဒဒ္ဒုလဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, ဟဋဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, ကဏဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, အာစာမဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, ပိညာကဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, တိဏဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, ဂေါမယဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, ဝနမူလဖလာဟာရော ယာပေတိ ပဝတ္တဖလဘောဇီ.

३९५. हे आवुसो गोतम, काही श्रमण आणि ब्राह्मणांच्या मते श्रमणत्व आणि ब्राह्मणत्व सिद्ध करणाऱ्या तपश्चर्येच्या याही काही पद्धती आहेत. (जसे की) तो केवळ पालेभाज्या खाणारा असतो, किंवा सावा (शामाक) तांदूळ खाणारा असतो, किंवा रानटी तांदूळ (निवार) खाणारा असतो, किंवा चामड्याचे तुकडे खाणारा असतो, किंवा शेवाळ खाणारा असतो, किंवा कोंडा खाणारा असतो, किंवा भाताची पेज (आचाम) पिणारा असतो, किंवा पेंढ (पिण्याक) खाणारा असतो, किंवा गवत खाणारा असतो, किंवा शेण खाणारा असतो. तो जंगलातील कंदमुळे आणि फळे खाऊन जगतो किंवा स्वतःहून गळून पडलेली फळे खाऊन जगतो.

---

၃၉၆. ‘‘ဣမေပိ ခေါ, အာဝုသော ဂေါတမ, တပေါပက္ကမာ ဧတေသံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ သာမညသင်္ခါတာ စ ဗြဟ္မညသင်္ခါတာ စ. သာဏာနိပိ ဓာရေတိ, မသာဏာနိပိ ဓာရေတိ, ဆဝဒုဿာနိပိ ဓာရေတိ, ပံသုကူလာနိပိ ဓာရေတိ, တိရီဋာနိပိ ဓာရေတိ, အဇိနမ္ပိ ဓာရေတိ, အဇိနက္ခိပမ္ပိ ဓာရေတိ, ကုသစီရမ္ပိ ဓာရေတိ, ဝါကစီရမ္ပိ ဓာရေတိ, ဖလကစီရမ္ပိ ဓာရေတိ, ကေသကမ္ဗလမ္ပိ ဓာရေတိ, ဝါဠကမ္ဗလမ္ပိ ဓာရေတိ, ဥလူကပက္ခိကမ္ပိ ဓာရေတိ, ကေသမဿုလောစကောပိ ဟောတိ ကေသမဿုလောစနာနုယောဂမနုယုတ္တော, ဥဗ္ဘဋ္ဌကောပိ [Pg.158] ဟောတိ အာသနပဋိက္ခိတ္တော, ဥက္ကုဋိကောပိ ဟောတိ ဥက္ကုဋိကပ္ပဓာနမနုယုတ္တော, ကဏ္ဋကာပဿယိကောပိ ဟောတိ ကဏ္ဋကာပဿယေ သေယျံ ကပ္ပေတိ, ဖလကသေယျမ္ပိ ကပ္ပေတိ, ထဏ္ဍိလသေယျမ္ပိ ကပ္ပေတိ, ဧကပဿယိကောပိ ဟောတိ ရဇောဇလ္လဓရော, အဗ္ဘောကာသိကောပိ ဟောတိ ယထာသန္ထတိကော, ဝေကဋိကောပိ ဟောတိ ဝိကဋဘောဇနာနုယောဂမနုယုတ္တော, အပါနကောပိ ဟောတိ အပါနကတ္တမနုယုတ္တော, သာယတတိယကမ္ပိ ဥဒကောရောဟနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရတီ’’တိ.

३९६. हे आवुसो गोतम, काही श्रमण आणि ब्राह्मणांच्या मते श्रमणत्व आणि ब्राह्मणत्व सिद्ध करणाऱ्या तपश्चर्येच्या याही काही पद्धती आहेत. (जसे की) तो तागाचे कपडे परिधान करतो, ताग आणि इतर धागे मिश्रित कपडे परिधान करतो, प्रेतावरील वस्त्रे (शवदुस्स) परिधान करतो, पांसुकुल (कचऱ्यातून गोळा केलेले) कपडे परिधान करतो, झाडाच्या सालीचे कपडे परिधान करतो, हरणाचे चामडे परिधान करतो, हरणाच्या चामड्याचे तुकडे जोडून केलेले वस्त्र परिधान करतो, कुशाच्या गवताचे वस्त्र परिधान करतो, झाडाच्या धाग्यांचे वस्त्र परिधान करतो, लाकडाच्या फळ्यांचे वस्त्र परिधान करतो, मानवी केसांची घोंगडी परिधान करतो, घोड्याच्या केसांची घोंगडी परिधान करतो, घुबडाच्या पंखांचे वस्त्र परिधान करतो. तो डोक्याचे केस आणि दाढी उपटणारा असतो आणि केस-दाढी उपटण्याच्या तपश्चर्येत मग्न असतो. तो सतत उभा राहणारा (उब्भट्ठक) असतो आणि आसन नाकारणारा असतो. तो उकिडवे बसणारा (उक्कुटिक) असतो आणि उकिडवे बसण्याच्या तपश्चर्येत मग्न असतो. तो काट्यांच्या अंथरुणावर निजणारा असतो आणि काट्यांच्या अंथरुणावर झोपतो, लाकडाच्या फळीवर झोपतो, उघड्या जमिनीवर झोपतो. तो एकाच कुशीवर झोपतो, अंगावर धूळ आणि मळ धारण करतो (रजो जल्ल धरतो). तो उघड्या आकाशाखाली राहणारा असतो, मिळेल त्या आसनावर बसणारा असतो. तो विष्ठा खाणारा असतो आणि विष्ठा खाण्याच्या तपश्चर्येत मग्न असतो. तो पाणी न पिणारा असतो आणि पाणी न पिण्याच्या तपश्चर्येत मग्न असतो. तो संध्याकाळपर्यंत दिवसातून तीन वेळा पाण्यात डुबकी मारण्याच्या (उदकोरोहन) तपश्चर्येत मग्न राहतो.

---

တပေါပက္ကမနိရတ္ထကထာ

तपोपक्कमानिरर्थकथा (तपश्चर्येच्या निरर्थकतेविषयीचे कथन)

---

၃၉၇. ‘‘အစေလကော စေပိ, ကဿပ, ဟောတိ, မုတ္တာစာရော, ဟတ္ထာပလေခနော…ပေ… ဣတိ ဧဝရူပံ အဒ္ဓမာသိကမ္ပိ ပရိယာယဘတ္တဘောဇနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရတိ. တဿ စာယံ သီလသမ္ပဒါ စိတ္တသမ္ပဒါ ပညာသမ္ပဒါ အဘာဝိတာ ဟောတိ အသစ္ဆိကတာ. အထ ခေါ သော အာရကာဝ သာမညာ အာရကာဝ ဗြဟ္မညာ. ယတော ခေါ, ကဿပ, ဘိက္ခု အဝေရံ အဗျာပဇ္ဇံ မေတ္တစိတ္တံ ဘာဝေတိ, အာသဝါနဉ္စ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ကဿပ, ဘိက္ခု သမဏော ဣတိပိ ဗြာဟ္မဏော ဣတိပိ.

३९७. हे कस्सप, जरी एखादा मनुष्य अचेलक (नग्न) राहत असला, मुक्त आचारी असला, हात चाटणारा असला... आणि अशा प्रकारे पंधरवड्यातून एकदा ठराविक काळाने अन्न ग्रहण करण्याच्या तपश्चर्येचे आचरण करत असला, परंतु जर त्याची ही शीलसंपदा, चित्तसंपदा आणि प्रज्ञासंपदा विकसित झालेली नसेल, त्याने ती साक्षात केलेली नसेल, तर तो श्रमणत्वापासून खूप दूर आहे आणि ब्राह्मणत्वापासूनही खूप दूर आहे. परंतु, हे कस्सप, जेव्हा एखादा भिक्खू वैररहित, व्यापादरहित (द्वेषरहित) अशा मैत्रीपूर्ण चित्ताची भावना करतो आणि आसवांच्या क्षयामुळे आसवरहित अशा चेतोविमुक्ती आणि प्रज्ञाविमुक्तीला याच जन्मात स्वतःच्या विशेष ज्ञानाने साक्षात करून, प्राप्त करून विहरतो; हे कस्सप, अशा भिक्खूला 'श्रमण' असेही म्हटले जाते आणि 'ब्राह्मण' असेही म्हटले जाते.

---

‘‘သာကဘက္ခော စေပိ, ကဿပ, ဟောတိ, သာမာကဘက္ခော…ပေ… ဝနမူလဖလာဟာရော ယာပေတိ ပဝတ္တဖလဘောဇီ. တဿ စာယံ သီလသမ္ပဒါ စိတ္တသမ္ပဒါ ပညာသမ္ပဒါ အဘာဝိတာ ဟောတိ အသစ္ဆိကတာ. အထ ခေါ သော အာရကာဝ သာမညာ အာရကာဝ ဗြဟ္မညာ. ယတော ခေါ, ကဿပ, ဘိက္ခု အဝေရံ အဗျာပဇ္ဇံ မေတ္တစိတ္တံ ဘာဝေတိ, အာသဝါနဉ္စ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ကဿပ, ဘိက္ခု သမဏော ဣတိပိ ဗြာဟ္မဏော ဣတိပိ.

हे कस्सप, जरी एखादा मनुष्य केवळ पालेभाज्या खाणारा असला, सावा तांदूळ खाणारा असला... आणि जंगलातील कंदमुळे व फळे खाऊन किंवा स्वतःहून गळून पडलेली फळे खाऊन जगत असला, परंतु जर त्याची ही शीलसंपदा, चित्तसंपदा आणि प्रज्ञासंपदा विकसित झालेली नसेल, त्याने ती साक्षात केलेली नसेल, तर तो श्रमणत्वापासून खूप दूर आहे आणि ब्राह्मणत्वापासूनही खूप दूर आहे. परंतु, हे कस्सप, जेव्हा एखादा भिक्खू वैररहित, व्यापादरहित अशा मैत्रीपूर्ण चित्ताची भावना करतो आणि आसवांच्या क्षयामुळे आसवरहित अशा चेतोविमुक्ती आणि प्रज्ञाविमुक्तीला याच जन्मात स्वतःच्या विशेष ज्ञानाने साक्षात करून, प्राप्त करून विहरतो; हे कस्सप, अशा भिक्खूला 'श्रमण' असेही म्हटले जाते आणि 'ब्राह्मण' असेही म्हटले जाते.

---

‘‘သာဏာနိ စေပိ, ကဿပ, ဓာရေတိ, မသာဏာနိပိ ဓာရေတိ…ပေ… သာယတတိယကမ္ပိ ဥဒကောရောဟနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရတိ. တဿ စာယံ သီလသမ္ပဒါ စိတ္တသမ္ပဒါ ပညာသမ္ပဒါ အဘာဝိတာ ဟောတိ အသစ္ဆိကတာ. အထ ခေါ သော အာရကာဝ သာမညာ အာရကာဝ ဗြဟ္မညာ[Pg.159]. ယတော ခေါ, ကဿပ, ဘိက္ခု အဝေရံ အဗျာပဇ္ဇံ မေတ္တစိတ္တံ ဘာဝေတိ, အာသဝါနဉ္စ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ကဿပ, ဘိက္ခု သမဏော ဣတိပိ ဗြာဟ္မဏော ဣတိပီ’’တိ.

हे कस्सप, जरी एखादा मनुष्य तागाचे कपडे परिधान करत असला, ताग आणि इतर धागे मिश्रित कपडे परिधान करत असला... आणि दिवसातून तीन वेळा पाण्यात डुबकी मारण्याच्या तपश्चर्येत मग्न राहत असला, परंतु जर त्याची ही शीलसंपदा, चित्तसंपदा आणि प्रज्ञासंपदा विकसित झालेली नसेल, त्याने ती साक्षात केलेली नसेल, तर तो श्रमणत्वापासून खूप दूर आहे आणि ब्राह्मणत्वापासूनही खूप दूर आहे. परंतु, हे कस्सप, जेव्हा एखादा भिक्खू वैररहित, व्यापादरहित अशा मैत्रीपूर्ण चित्ताची भावना करतो आणि आसवांच्या क्षयामुळे आसवरहित अशा चेतोविमुक्ती आणि प्रज्ञाविमुक्तीला याच जन्मात स्वतःच्या विशेष ज्ञानाने साक्षात करून, प्राप्त करून विहरतो; हे कस्सप, अशा भिक्खूला 'श्रमण' असेही म्हटले जाते आणि 'ब्राह्मण' असेही म्हटले जाते.

---

၃၉၈. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အစေလော ကဿပေါ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဒုက္ကရံ, ဘော ဂေါတမ, သာမညံ ဒုက္ကရံ ဗြဟ္မည’’န္တိ. ‘‘ပကတိ ခေါ ဧသာ, ကဿပ, လောကသ္မိံ ‘ဒုက္ကရံ သာမညံ ဒုက္ကရံ ဗြဟ္မည’န္တိ. အစေလကော စေပိ, ကဿပ, ဟောတိ, မုတ္တာစာရော, ဟတ္ထာပလေခနော…ပေ… ဣတိ ဧဝရူပံ အဒ္ဓမာသိကမ္ပိ ပရိယာယဘတ္တဘောဇနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရတိ. ဣမာယ စ, ကဿပ, မတ္တာယ ဣမိနာ တပေါပက္ကမေန သာမညံ ဝါ အဘဝိဿ ဗြဟ္မညံ ဝါ ဒုက္ကရံ သုဒုက္ကရံ, နေတံ အဘဝိဿ ကလ္လံ ဝစနာယ – ‘ဒုက္ကရံ သာမညံ ဒုက္ကရံ ဗြဟ္မည’န္တိ.

३९८. असे म्हटले असता, अचेलक कश्यप भगवंतांना म्हणाला— “हे गौतम, श्रमणत्व कठीण आहे, ब्राह्मणत्व कठीण आहे.” “कश्यपा, जगात ही एक सामान्य समजूत आहे की, ‘श्रमणत्व कठीण आहे, ब्राह्मणत्व कठीण आहे.’ कश्यपा, जर कोणी अचेलक (नग्न) राहत असेल, मुक्त आचारी असेल, हात चाटणारा असेल... आणि अशा प्रकारे पंधरवड्यातून एकदाच अन्न ग्रहण करण्याच्या नियमाचे पालन करत जगत असेल; तर कश्यपा, केवळ एवढ्याच मर्यादेने आणि अशा तपश्चर्येच्या मार्गाने जर श्रमणत्व किंवा ब्राह्मणत्व कठीण आणि अत्यंत कठीण झाले असते, तर ‘श्रमणत्व कठीण आहे, ब्राह्मणत्व कठीण आहे’ असे म्हणणे योग्य झाले नसते.

---

‘‘သက္ကာ စ ပနေတံ အဘဝိဿ ကာတုံ ဂဟပတိနာ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တေန ဝါ အန္တမသော ကုမ္ဘဒါသိယာပိ – ‘ဟန္ဒာဟံ အစေလကော ဟောမိ, မုတ္တာစာရော, ဟတ္ထာပလေခနော…ပေ… ဣတိ ဧဝရူပံ အဒ္ဓမာသိကမ္ပိ ပရိယာယဘတ္တဘောဇနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရာမီ’တိ.

“कारण एखादा गृहपती, गृहपतीचा मुलगा किंवा अगदी पाणी भरणारी दासीसुद्धा हे करू शकली असती की— ‘चला, मी अचेलक होतो, मुक्त आचारी होतो, हात चाटणारा होतो... आणि अशा प्रकारे पंधरवड्यातून एकदाच अन्न ग्रहण करण्याच्या नियमाचे पालन करत जगतो.’

---

‘‘ယသ္မာ စ ခေါ, ကဿပ, အညတြေဝ ဣမာယ မတ္တာယ အညတြ ဣမိနာ တပေါပက္ကမေန သာမညံ ဝါ ဟောတိ ဗြဟ္မညံ ဝါ ဒုက္ကရံ သုဒုက္ကရံ, တသ္မာ ဧတံ ကလ္လံ ဝစနာယ – ‘ဒုက္ကရံ သာမညံ ဒုက္ကရံ ဗြဟ္မည’န္တိ. ယတော ခေါ, ကဿပ, ဘိက္ခု အဝေရံ အဗျာပဇ္ဇံ မေတ္တစိတ္တံ ဘာဝေတိ, အာသဝါနဉ္စ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ကဿပ, ဘိက္ခု သမဏော ဣတိပိ ဗြာဟ္မဏော ဣတိပိ.

“परंतु कश्यपा, ज्याअर्थी या मर्यादेपेक्षा आणि अशा तपश्चर्येच्या मार्गापेक्षा अगदी वेगळेच असे श्रमणत्व किंवा ब्राह्मणत्व आहे, जे खरोखरच कठीण आणि अत्यंत कठीण आहे; म्हणूनच ‘श्रमणत्व कठीण आहे, ब्राह्मणत्व कठीण आहे’ असे म्हणणे योग्य आहे. कश्यपा, जेव्हा एखादा भिक्खू वैररहित, व्यापादरहित (द्वेषरहित) अशा मैत्रीभावाची (मैत्रीचित्ताची) भावना करतो आणि आसवांच्या (विकारांच्या) क्षयामुळे आसवरहित अशा चेतोविमुक्ती व प्रज्ञाविमुक्तीला याच जन्मात स्वतः उच्च ज्ञानाने जाणून, साक्षात करून आणि त्यात प्रस्थापित होऊन विहरतो; कश्यपा, अशा भिक्खूला ‘श्रमण’ असेही म्हटले जाते आणि ‘ब्राह्मण’ असेही म्हटले जाते.”

---

‘‘သာကဘက္ခော စေပိ, ကဿပ, ဟောတိ, သာမာကဘက္ခော…ပေ… ဝနမူလဖလာဟာရော ယာပေတိ ပဝတ္တဖလဘောဇီ. ဣမာယ စ, ကဿပ, မတ္တာယ ဣမိနာ တပေါပက္ကမေန သာမညံ ဝါ အဘဝိဿ ဗြဟ္မညံ ဝါ ဒုက္ကရံ သုဒုက္ကရံ, နေတံ အဘဝိဿ ကလ္လံ ဝစနာယ – ‘ဒုက္ကရံ သာမညံ ဒုက္ကရံ ဗြဟ္မည’န္တိ.

“कश्यपा, जर कोणी केवळ पालेभाज्या खाणारा असेल, सावा खाणारा असेल... जंगलातील कंदमुळे व फळे खाऊन जगणारा असेल किंवा स्वतःहून गळून पडलेली फळे खाणारा असेल; तर कश्यपा, केवळ एवढ्याच मर्यादेने आणि अशा तपश्चर्येच्या मार्गाने जर श्रमणत्व किंवा ब्राह्मणत्व कठीण आणि अत्यंत कठीण झाले असते, तर ‘श्रमणत्व कठीण आहे, ब्राह्मणत्व कठीण आहे’ असे म्हणणे योग्य झाले नसते.

---

‘‘သက္ကာ စ ပနေတံ အဘဝိဿ ကာတုံ ဂဟပတိနာ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တေန ဝါ အန္တမသော ကုမ္ဘဒါသိယာပိ – ‘ဟန္ဒာဟံ သာကဘက္ခော ဝါ ဟောမိ, သာမာကဘက္ခော ဝါ…ပေ… ဝနမူလဖလာဟာရော ယာပေမိ ပဝတ္တဖလဘောဇီ’တိ.

“कारण एखादा गृहपती, गृहपतीचा मुलगा किंवा अगदी पाणी भरणारी दासीसुद्धा हे करू शकली असती की— ‘चला, मी केवळ पालेभाज्या खाणारा होतो, किंवा सावा खाणारा होतो... जंगलातील कंदमुळे व फळे खाऊन जगतो किंवा स्वतःहून गळून पडलेली फळे खाणारा होतो.’

---

‘‘ယသ္မာ [Pg.160] စ ခေါ, ကဿပ, အညတြေဝ ဣမာယ မတ္တာယ အညတြ ဣမိနာ တပေါပက္ကမေန သာမညံ ဝါ ဟောတိ ဗြဟ္မညံ ဝါ ဒုက္ကရံ သုဒုက္ကရံ, တသ္မာ ဧတံ ကလ္လံ ဝစနာယ – ‘ဒုက္ကရံ သာမညံ ဒုက္ကရံ ဗြဟ္မည’န္တိ. ယတော ခေါ, ကဿပ, ဘိက္ခု အဝေရံ အဗျာပဇ္ဇံ မေတ္တစိတ္တံ ဘာဝေတိ, အာသဝါနဉ္စ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ကဿပ, ဘိက္ခု သမဏော ဣတိပိ ဗြာဟ္မဏော ဣတိပိ.

“परंतु कश्यपा, ज्याअर्थी या मर्यादेपेक्षा आणि अशा तपश्चर्येच्या मार्गापेक्षा अगदी वेगळेच असे श्रमणत्व किंवा ब्राह्मणत्व आहे, जे खरोखरच कठीण आणि अत्यंत कठीण आहे; म्हणूनच ‘श्रमणत्व कठीण आहे, ब्राह्मणत्व कठीण आहे’ असे म्हणणे योग्य आहे. कश्यपा, जेव्हा एखादा भिक्खू वैररहित, व्यापादरहित (द्वेषरहित) अशा मैत्रीभावाची (मैत्रीचित्ताची) भावना करतो आणि आसवांच्या (विकारांच्या) क्षयामुळे आसवरहित अशा चेतोविमुक्ती व प्रज्ञाविमुक्तीला याच जन्मात स्वतः उच्च ज्ञानाने जाणून, साक्षात करून आणि त्यात प्रस्थापित होऊन विहरतो; कश्यपा, अशा भिक्खूला ‘श्रमण’ असेही म्हटले जाते आणि ‘ब्राह्मण’ असेही म्हटले जाते.”

---

‘‘သာဏာနိ စေပိ, ကဿပ, ဓာရေတိ, မသာဏာနိပိ ဓာရေတိ…ပေ… သာယတတိယကမ္ပိ ဥဒကောရောဟနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရတိ. ဣမာယ စ, ကဿပ, မတ္တာယ ဣမိနာ တပေါပက္ကမေန သာမညံ ဝါ အဘဝိဿ ဗြဟ္မညံ ဝါ ဒုက္ကရံ သုဒုက္ကရံ, နေတံ အဘဝိဿ ကလ္လံ ဝစနာယ – ‘ဒုက္ကရံ သာမညံ ဒုက္ကရံ ဗြဟ္မည’န္တိ.

“कश्यपा, जर कोणी तागाचे वस्त्र परिधान करत असेल, ताग आणि इतर धागे मिश्रित वस्त्र परिधान करत असेल... किंवा दिवसातून तीन वेळा पाण्यात उतरून स्नान करण्याच्या नियमाचे पालन करत जगत असेल; तर कश्यपा, केवळ एवढ्याच मर्यादेने आणि अशा तपश्चर्येच्या मार्गाने जर श्रमणत्व किंवा ब्राह्मणत्व कठीण आणि अत्यंत कठीण झाले असते, तर ‘श्रमणत्व कठीण आहे, ब्राह्मणत्व कठीण आहे’ असे म्हणणे योग्य झाले नसते.

---

‘‘သက္ကာ စ ပနေတံ အဘဝိဿ ကာတုံ ဂဟပတိနာ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တေန ဝါ အန္တမသော ကုမ္ဘဒါသိယာပိ – ‘ဟန္ဒာဟံ သာဏာနိပိ ဓာရေမိ, မသာဏာနိပိ ဓာရေမိ…ပေ… သာယတတိယကမ္ပိ ဥဒကောရောဟနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရာမီ’တိ.

“कारण एखादा गृहपती, गृहपतीचा मुलगा किंवा अगदी पाणी भरणारी दासीसुद्धा हे करू शकली असती की— ‘चला, मी तागाचे वस्त्र परिधान करतो, मिश्रित वस्त्र परिधान करतो... किंवा दिवसातून तीन वेळा पाण्यात उतरून स्नान करण्याच्या नियमाचे पालन करत जगतो.’

---

‘‘ယသ္မာ စ ခေါ, ကဿပ, အညတြေဝ ဣမာယ မတ္တာယ အညတြ ဣမိနာ တပေါပက္ကမေန သာမညံ ဝါ ဟောတိ ဗြဟ္မညံ ဝါ ဒုက္ကရံ သုဒုက္ကရံ, တသ္မာ ဧတံ ကလ္လံ ဝစနာယ – ‘ဒုက္ကရံ သာမညံ ဒုက္ကရံ ဗြဟ္မည’န္တိ. ယတော ခေါ, ကဿပ, ဘိက္ခု အဝေရံ အဗျာပဇ္ဇံ မေတ္တစိတ္တံ ဘာဝေတိ, အာသဝါနဉ္စ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ကဿပ, ဘိက္ခု သမဏော ဣတိပိ ဗြာဟ္မဏော ဣတိပီ’’တိ.

“परंतु कश्यपा, ज्याअर्थी या मर्यादेपेक्षा आणि अशा तपश्चर्येच्या मार्गापेक्षा अगदी वेगळेच असे श्रमणत्व किंवा ब्राह्मणत्व आहे, जे खरोखरच कठीण आणि अत्यंत कठीण आहे; म्हणूनच ‘श्रमणत्व कठीण आहे, ब्राह्मणत्व कठीण आहे’ असे म्हणणे योग्य आहे. कश्यपा, जेव्हा एखादा भिक्खू वैररहित, व्यापादरहित (द्वेषरहित) अशा मैत्रीभावाची (मैत्रीचित्ताची) भावना करतो आणि आसवांच्या (विकारांच्या) क्षयामुळे आसवरहित अशा चेतोविमुक्ती व प्रज्ञाविमुक्तीला याच जन्मात स्वतः उच्च ज्ञानाने जाणून, साक्षात करून आणि त्यात प्रस्थापित होऊन विहरतो; कश्यपा, अशा भिक्खूला ‘श्रमण’ असेही म्हटले जाते आणि ‘ब्राह्मण’ असेही म्हटले जाते.”

---

၃၉၉. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အစေလော ကဿပေါ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဒုဇ္ဇာနော, ဘော ဂေါတမ, သမဏော, ဒုဇ္ဇာနော ဗြာဟ္မဏော’’တိ. ‘‘ပကတိ ခေါ ဧသာ, ကဿပ, လောကသ္မိံ ‘ဒုဇ္ဇာနော သမဏော ဒုဇ္ဇာနော ဗြာဟ္မဏော’တိ. အစေလကော စေပိ, ကဿပ, ဟောတိ, မုတ္တာစာရော, ဟတ္ထာပလေခနော…ပေ… ဣတိ ဧဝရူပံ အဒ္ဓမာသိကမ္ပိ ပရိယာယဘတ္တဘောဇနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရတိ. ဣမာယ စ, ကဿပ, မတ္တာယ ဣမိနာ တပေါပက္ကမေန သမဏော ဝါ အဘဝိဿ [Pg.161] ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဒုဇ္ဇာနော သုဒုဇ္ဇာနော, နေတံ အဘဝိဿ ကလ္လံ ဝစနာယ – ‘ဒုဇ္ဇာနော သမဏော ဒုဇ္ဇာနော ဗြာဟ္မဏော’တိ.

३९९. असे म्हटले असता, अचेलक कश्यप भगवंतांना म्हणाला— “हे गौतम, श्रमण ओळखणे कठीण आहे, ब्राह्मण ओळखणे कठीण आहे.” “कश्यपा, जगात ही एक सामान्य समजूत आहे की, ‘श्रमण ओळखणे कठीण आहे, ब्राह्मण ओळखणे कठीण आहे.’ कश्यपा, जर कोणी अचेलक (नग्न) राहत असेल, मुक्त आचारी असेल, हात चाटणारा असेल... आणि अशा प्रकारे पंधरवड्यातून एकदाच अन्न ग्रहण करण्याच्या नियमाचे पालन करत जगत असेल; तर कश्यपा, केवळ एवढ्याच मर्यादेने आणि अशा तपश्चर्येच्या मार्गाने जर श्रमण किंवा ब्राह्मण ओळखणे कठीण आणि अत्यंत कठीण झाले असते, तर ‘श्रमण ओळखणे कठीण आहे, ब्राह्मण ओळखणे कठीण आहे’ असे म्हणणे योग्य झाले नसते.

---

‘‘သက္ကာ စ ပနေသော အဘဝိဿ ဉာတုံ ဂဟပတိနာ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တေန ဝါ အန္တမသော ကုမ္ဘဒါသိယာပိ – ‘အယံ အစေလကော ဟောတိ, မုတ္တာစာရော, ဟတ္ထာပလေခနော…ပေ… ဣတိ ဧဝရူပံ အဒ္ဓမာသိကမ္ပိ ပရိယာယဘတ္တဘောဇနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရတီ’တိ.

“कारण एखादा गृहपती, गृहपतीचा मुलगा किंवा अगदी पाणी भरणारी दासीसुद्धा हे ओळखू शकली असती की— ‘हा मनुष्य अचेलक (नग्न) आहे, मुक्त आचारी आहे, हात चाटणारा आहे... आणि अशा प्रकारे पंधरवड्यातून एकदाच अन्न ग्रहण करण्याच्या नियमाचे पालन करत जगतो.’

---

‘‘ယသ္မာ စ ခေါ, ကဿပ, အညတြေဝ ဣမာယ မတ္တာယ အညတြ ဣမိနာ တပေါပက္ကမေန သမဏော ဝါ ဟောတိ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဒုဇ္ဇာနော သုဒုဇ္ဇာနော, တသ္မာ ဧတံ ကလ္လံ ဝစနာယ – ‘ဒုဇ္ဇာနော သမဏော ဒုဇ္ဇာနော ဗြာဟ္မဏော’တိ. ယတော ခေါ, ကဿပ, ဘိက္ခု အဝေရံ အဗျာပဇ္ဇံ မေတ္တစိတ္တံ ဘာဝေတိ, အာသဝါနဉ္စ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ကဿပ, ဘိက္ခု သမဏော ဣတိပိ ဗြာဟ္မဏော ဣတိပိ.

“परंतु कश्यपा, ज्याअर्थी या मर्यादेपेक्षा आणि अशा तपश्चर्येच्या मार्गापेक्षा अगदी वेगळेच असे श्रमणत्व किंवा ब्राह्मणत्व आहे, ज्यामुळे श्रमण किंवा ब्राह्मण ओळखणे खरोखरच कठीण आणि अत्यंत कठीण आहे; म्हणूनच ‘श्रमण ओळखणे कठीण आहे, ब्राह्मण ओळखणे कठीण आहे’ असे म्हणणे योग्य आहे. कश्यपा, जेव्हा एखादा भिक्खू वैररहित, व्यापादरहित (द्वेषरहित) अशा मैत्रीभावाची (मैत्रीचित्ताची) भावना करतो आणि आसवांच्या (विकारांच्या) क्षयामुळे आसवरहित अशा चेतोविमुक्ती व प्रज्ञाविमुक्तीला याच जन्मात स्वतः उच्च ज्ञानाने जाणून, साक्षात करून आणि त्यात प्रस्थापित होऊन विहरतो; कश्यपा, अशा भिक्खूला ‘श्रमण’ असेही म्हटले जाते आणि ‘ब्राह्मण’ असेही म्हटले जाते.”

---

‘‘သာကဘက္ခော စေပိ, ကဿပ, ဟောတိ သာမာကဘက္ခော…ပေ… ဝနမူလဖလာဟာရော ယာပေတိ ပဝတ္တဖလဘောဇီ. ဣမာယ စ, ကဿပ, မတ္တာယ ဣမိနာ တပေါပက္ကမေန သမဏော ဝါ အဘဝိဿ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဒုဇ္ဇာနော သုဒုဇ္ဇာနော, နေတံ အဘဝိဿ ကလ္လံ ဝစနာယ – ‘ဒုဇ္ဇာနော သမဏော ဒုဇ္ဇာနော ဗြာဟ္မဏော’တိ.

“कश्यपा, जर कोणी केवळ पालेभाज्या खाणारा असेल, सावा खाणारा असेल... जंगलातील कंदमुळे व फळे खाऊन जगणारा असेल किंवा स्वतःहून गळून पडलेली फळे खाणारा असेल; तर कश्यपा, केवळ एवढ्याच मर्यादेने आणि अशा तपश्चर्येच्या मार्गाने जर श्रमण किंवा ब्राह्मण ओळखणे कठीण आणि अत्यंत कठीण झाले असते, तर ‘श्रमण ओळखणे कठीण आहे, ब्राह्मण ओळखणे कठीण आहे’ असे म्हणणे योग्य झाले नसते.”

---

‘‘သက္ကာ စ ပနေသော အဘဝိဿ ဉာတုံ ဂဟပတိနာ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တေန ဝါ အန္တမသော ကုမ္ဘဒါသိယာပိ – ‘အယံ သာကဘက္ခော ဝါ ဟောတိ သာမာကဘက္ခော…ပေ… ဝနမူလဖလာဟာရော ယာပေတိ ပဝတ္တဖလဘောဇီ’တိ.

शिवाय, एखाद्या गृहपतीने किंवा गृहपतीच्या पुत्राने, अगदी शेवटी पाणी वाहणाऱ्या दासीने (कुंभदासीने) सुद्धा हे सहज जाणले असते की— 'हा मनुष्य केवळ पालेभाज्या खातो किंवा सावा (धान्य) खातो... किंवा जंगलातील कंदमुळे व फळे खाऊन जगतो, स्वतःहून गळून पडलेली फळे खातो.'

---

‘‘ယသ္မာ စ ခေါ, ကဿပ, အညတြေဝ ဣမာယ မတ္တာယ အညတြ ဣမိနာ တပေါပက္ကမေန သမဏော ဝါ ဟောတိ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဒုဇ္ဇာနော သုဒုဇ္ဇာနော, တသ္မာ ဧတံ ကလ္လံ ဝစနာယ – ‘ဒုဇ္ဇာနော သမဏော ဒုဇ္ဇာနော ဗြာဟ္မဏော’တိ. ယတော ခေါ, ကဿပ, ဘိက္ခု အဝေရံ အဗျာပဇ္ဇံ မေတ္တစိတ္တံ ဘာဝေတိ, အာသဝါနဉ္စ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ကဿပ, ဘိက္ခု သမဏော ဣတိပိ ဗြာဟ္မဏော ဣတိပိ.

परंतु, हे कश्यप, ज्याअर्थी या केवळ बाह्य आचरणाव्यतिरिक्त आणि या तपश्चर्येच्या मार्गाव्यतिरिक्त इतर गोष्टींमुळेच एखादा श्रमण किंवा ब्राह्मण ओळखणे कठीण आणि अत्यंत कठीण असते, म्हणूनच असे म्हणणे योग्य आहे की— 'श्रमण ओळखणे कठीण आहे, ब्राह्मण ओळखणे कठीण आहे.' हे कश्यप, जेव्हा एखादा भिक्खू वैररहित, व्यापादरहित अशा मैत्रीपूर्ण चित्ताची भावना करतो आणि आसवांच्या क्षयामुळे आसवरहित अशा चेतोविमुक्ती व प्रज्ञाविमुक्तीला याच जन्मात स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून, प्राप्त करून विहरतो; हे कश्यप, अशा भिक्खूला 'श्रमण' असेही म्हटले जाते आणि 'ब्राह्मण' असेही म्हटले जाते.

---

‘‘သာဏာနိ [Pg.162] စေပိ, ကဿပ, ဓာရေတိ, မသာဏာနိပိ ဓာရေတိ…ပေ… သာယတတိယကမ္ပိ ဥဒကောရောဟနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရတိ. ဣမာယ စ, ကဿပ, မတ္တာယ ဣမိနာ တပေါပက္ကမေန သမဏော ဝါ အဘဝိဿ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဒုဇ္ဇာနော သုဒုဇ္ဇာနော, နေတံ အဘဝိဿ ကလ္လံ ဝစနာယ – ‘ဒုဇ္ဇာနော သမဏော ဒုဇ္ဇာနော ဗြာဟ္မဏော’တိ.

हे कश्यप, जर कोणी तागाचे वस्त्र परिधान करत असेल, किंवा ताग व इतर धागे मिश्रित वस्त्र परिधान करत असेल... किंवा दिवसातून तीन वेळा पाण्यात स्नान करण्याच्या तपश्चर्येत मग्न राहत असेल; आणि हे कश्यप, जर केवळ या बाह्य आचरणाने किंवा या तपश्चर्येनेच एखादा श्रमण किंवा ब्राह्मण ओळखणे कठीण आणि अत्यंत कठीण झाले असते, तर असे म्हणणे योग्य झाले नसते की— 'श्रमण ओळखणे कठीण आहे, ब्राह्मण ओळखणे कठीण आहे.'

---

‘‘သက္ကာ စ ပနေသော အဘဝိဿ ဉာတုံ ဂဟပတိနာ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တေန ဝါ အန္တမသော ကုမ္ဘဒါသိယာပိ – ‘အယံ သာဏာနိပိ ဓာရေတိ, မသာဏာနိပိ ဓာရေတိ…ပေ… သာယတတိယကမ္ပိ ဥဒကောရောဟနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရတီ’တိ.

कारण एखाद्या गृहपतीने किंवा गृहपतीच्या पुत्राने, अगदी शेवटी पाणी वाहणाऱ्या दासीने सुद्धा हे सहज जाणले असते की— 'हा मनुष्य तागाचे वस्त्र परिधान करतो, किंवा ताग व इतर धागे मिश्रित वस्त्र परिधान करतो... किंवा दिवसातून तीन वेळा पाण्यात स्नान करण्याच्या तपश्चर्येत मग्न राहतो.'

---

‘‘ယသ္မာ စ ခေါ, ကဿပ, အညတြေဝ ဣမာယ မတ္တာယ အညတြ ဣမိနာ တပေါပက္ကမေန သမဏော ဝါ ဟောတိ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဒုဇ္ဇာနော သုဒုဇ္ဇာနော, တသ္မာ ဧတံ ကလ္လံ ဝစနာယ – ‘ဒုဇ္ဇာနော သမဏော ဒုဇ္ဇာနော ဗြာဟ္မဏော’တိ. ယတော ခေါ, ကဿပ, ဘိက္ခု အဝေရံ အဗျာပဇ္ဇံ မေတ္တစိတ္တံ ဘာဝေတိ, အာသဝါနဉ္စ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ကဿပ, ဘိက္ခု သမဏော ဣတိပိ ဗြာဟ္မဏော ဣတိပီ’’တိ.

परंतु, हे कश्यप, ज्याअर्थी या केवळ बाह्य आचरणाव्यतिरिक्त आणि या तपश्चर्येच्या मार्गाव्यतिरिक्त इतर गोष्टींमुळेच एखादा श्रमण किंवा ब्राह्मण ओळखणे कठीण आणि अत्यंत कठीण असते, म्हणूनच असे म्हणणे योग्य आहे की— 'श्रमण ओळखणे कठीण आहे, ब्राह्मण ओळखणे कठीण आहे.' हे कश्यप, जेव्हा एखादा भिक्खू वैररहित, व्यापादरहित अशा मैत्रीपूर्ण चित्ताची भावना करतो आणि आसवांच्या क्षयामुळे आसवरहित अशा चेतोविमुक्ती व प्रज्ञाविमुक्तीला याच जन्मात स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून, प्राप्त करून विहरतो; हे कश्यप, अशा भिक्खूला 'श्रमण' असेही म्हटले जाते आणि 'ब्राह्मण' असेही म्हटले जाते.

---

သီလသမာဓိပညာသမ္ပဒါ

शील, समाधी आणि प्रज्ञा यांची संपन्नता

---

၄၀၀. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အစေလော ကဿပေါ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကတမာ ပန သာ, ဘော ဂေါတမ, သီလသမ္ပဒါ, ကတမာ စိတ္တသမ္ပဒါ, ကတမာ ပညာသမ္ပဒါ’’တိ? ‘‘ဣဓ, ကဿပ, တထာဂတော လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အရဟံ, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ…ပေ… (ယထာ ၁၉၀-၁၉၃ အနုစ္ဆေဒေသု, ဧဝံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ) ဘယဒဿာဝီ သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု, ကာယကမ္မဝစီကမ္မေန သမန္နာဂတော ကုသလေန ပရိသုဒ္ဓါဇီဝေါ သီလသမ္ပန္နော ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရော သတိသမ္ပဇညေန သမန္နာဂတော သန္တုဋ္ဌော.

४००. असे म्हटले असता, अचेलक कश्यप भगवंतांना म्हणाले— 'हे गौतम, ती शीलसंपदा कोणती आहे? ती चित्तसंपदा कोणती आहे? आणि ती प्रज्ञासंपदा कोणती आहे?' 'हे कश्यप, या जगात तथागतांचा जन्म होतो, जे अर्हत, सम्यक संबुद्ध आहेत... (परिच्छेद १९० ते १९३ प्रमाणे सविस्तर समजावे) ते लहान दोषांमध्येही भय पाहणारे असून, स्वीकारलेल्या शिक्षापदांचे पालन करतात; कुशल कायिक व वाचिक कर्मांनी युक्त, शुद्ध आजीविका असणारे, शीलसंपन्न, इंद्रियांवर ताबा ठेवणारे, स्मृती व संप्रजन्य यांनी युक्त आणि संतुष्ट असतात.'

---

၄၀၁. ‘‘ကထဉ္စ, ကဿပ, ဘိက္ခု သီလသမ္ပန္နော ဟောတိ? ဣဓ, ကဿပ, ဘိက္ခု ပါဏာတိပါတံ ပဟာယ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ နိဟိတဒဏ္ဍော နိဟိတသတ္ထော လဇ္ဇီ ဒယာပန္နော, သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ ဝိဟရတိ. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ သီလသမ္ပဒါယ …ပေ… (ယထာ ၁၉၄ ယာဝ ၂၁၀ အနုစ္ဆေဒေသု)

४०१. 'आणि हे कश्यप, भिक्खू शीलसंपन्न कसा होतो? हे कश्यप, या शासनात भिक्खू प्राणातिपात सोडून प्राणातिपातापासून अलिप्त राहतो. त्याने दंड टाकून दिला आहे, शस्त्र टाकून दिले आहे; तो लज्जाशील, दयाळू असून सर्व प्राणिमात्रांच्या कल्याणासाठी व दयेसाठी विहरतो. हीच त्याची शीलसंपदा होय... (परिच्छेद १९४ ते २१० प्रमाणे).'

---

‘‘ယထာ ဝါ ပနေကေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါဒေယျာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ တေ ဧဝရူပါယ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာယ မိစ္ဆာဇီဝေန ဇီဝိတံ ကပ္ပေန္တိ[Pg.163]. သေယျထိဒံ – သန္တိကမ္မံ ပဏိဓိကမ္မံ…ပေ… (ယထာ ၂၁၁ အနုစ္ဆေဒေ) ဩသဓီနံ ပတိမောက္ခော ဣတိ ဝါ ဣတိ, ဧဝရူပါယ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာယ မိစ္ဆာဇီဝါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ သီလသမ္ပဒါယ.

'किंवा, जसे काही पूजनीय श्रमण व ब्राह्मण श्रद्धेने दिलेले अन्न ग्रहण करून अशा प्रकारच्या तिरश्चानविद्येने आणि मिथ्या आजीविकेने आपली उपजीविका चालवतात; जसे की— शांतीकर्म करणे, नवस बोलणे... औषधोपचार करणे इत्यादी; अशा प्रकारच्या तिरश्चानविद्येपासून व मिथ्या आजीविकेपासून तो भिक्खू अलिप्त राहतो. हीसुद्धा त्याची शीलसंपदा होय.'

---

‘‘သ ခေါ သော, ကဿပ, ဘိက္ခု ဧဝံ သီလသမ္ပန္နော န ကုတောစိ ဘယံ သမနုပဿတိ, ယဒိဒံ သီလသံဝရတော. သေယျထာပိ, ကဿပ, ရာဇာ ခတ္တိယော မုဒ္ဓါဝသိတ္တော နိဟတပစ္စာမိတ္တော န ကုတောစိ ဘယံ သမနုပဿတိ, ယဒိဒံ ပစ္စတ္ထိကတော. ဧဝမေဝ ခေါ, ကဿပ, ဘိက္ခု ဧဝံ သီလသမ္ပန္နော န ကုတောစိ ဘယံ သမနုပဿတိ, ယဒိဒံ သီလသံဝရတော. သော ဣမိနာ အရိယေန သီလက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတော အဇ္ဈတ္တံ အနဝဇ္ဇသုခံ ပဋိသံဝေဒေတိ. ဧဝံ ခေါ, ကဿပ, ဘိက္ခု သီလသမ္ပန္နော ဟောတိ. အယံ ခေါ, ကဿပ, သီလသမ္ပဒါ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ စိတ္တသမ္ပဒါယ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ စိတ္တသမ္ပဒါယ. အယံ ခေါ, ကဿပ, စိတ္တသမ္ပဒါ.

'हे कश्यप, अशा प्रकारे शीलसंपन्न असलेला तो भिक्खू आपल्या शीलसंवरपणामुळे कोणत्याही बाजूने भय पाहत नाही. हे कश्यप, ज्याप्रमाणे राज्याभिषेक झालेला, शत्रूंचा पराभव केलेला क्षत्रिय राजा शत्रूंच्या बाजूने कोणत्याही भयाला पाहत नाही; त्याचप्रमाणे, हे कश्यप, शीलसंपन्न असलेला भिक्खू शीलसंवरपणामुळे कोणत्याही भयाला पाहत नाही. या आर्य शीलस्कंधाने युक्त होऊन तो स्वतःच्या अंतःकरणात निष्पाप सुखाचा अनुभव घेतो. अशा प्रकारे, हे कश्यप, भिक्खू शीलसंपन्न होतो. हीच, हे कश्यप, शीलसंपदा होय... तो प्रथम ध्यानाला प्राप्त करून विहरतो. हीसुद्धा त्याची चित्तसंपदा होय... द्वितीय ध्यान... तृतीय ध्यान... चतुर्थ ध्यानाला प्राप्त करून विहरतो. हीसुद्धा त्याची चित्तसंपदा होय. हीच, हे कश्यप, चित्तसंपदा होय.'

---

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ…ပေ… ဉာဏဒဿနာယ စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ အဘိနိန္နာမေတိ…ပေ… ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ ပညာသမ္ပဒါယ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတိ…ပေ… ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ ပညာသမ္ပဒါယ. အယံ ခေါ, ကဿပ, ပညာသမ္ပဒါ.

'अशा प्रकारे चित्त एकाग्र झाले असता... तो ज्ञानदर्शनासाठी चित्त प्रवृत्त करतो, तिकडे वळवतो... हीसुद्धा त्याची प्रज्ञासंपदा होय... 'आता या अस्तित्वापलीकडे इतर काही कर्तव्य उरलेले नाही' असे तो जाणतो... हीसुद्धा त्याची प्रज्ञासंपदा होय. हीच, हे कश्यप, प्रज्ञासंपदा होय.'

---

‘‘ဣမာယ စ, ကဿပ, သီလသမ္ပဒါယ စိတ္တသမ္ပဒါယ ပညာသမ္ပဒါယ အညာ သီလသမ္ပဒါ စိတ္တသမ္ပဒါ ပညာသမ္ပဒါ ဥတ္တရိတရာ ဝါ ပဏီတတရာ ဝါ နတ္ထိ.

'आणि हे कश्यप, या शीलसंपदा, चित्तसंपदा आणि प्रज्ञासंपदा यांच्यापेक्षा अधिक श्रेष्ठ किंवा अधिक उदात्त अशी दुसरी कोणतीही शीलसंपदा, चित्तसंपदा किंवा प्रज्ञासंपदा अस्तित्वात नाही.'

---

သီဟနာဒကထာ

सिंहनाद कथा

---

၄၀၂. ‘‘သန္တိ, ကဿပ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သီလဝါဒါ. တေ အနေကပရိယာယေန သီလဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသန္တိ. ယာဝတာ, ကဿပ, အရိယံ ပရမံ သီလံ, နာဟံ တတ္ထ အတ္တနော သမသမံ သမနုပဿာမိ, ကုတော ဘိယျော! အထ ခေါ အဟမေဝ တတ္ထ ဘိယျော, ယဒိဒံ အဓိသီလံ.

४०२. 'हे कश्यप, काही श्रमण व ब्राह्मण असे आहेत जे शीलाचे प्रतिपादन करतात. ते अनेक प्रकारे शीलाची प्रशंसा करतात. परंतु, हे कश्यप, जे काही आर्य व परम शील आहे, त्या बाबतीत मला माझ्या तोडीचा कोणीही दिसत नाही, मग माझ्यापेक्षा श्रेष्ठ असण्याची तर गोष्टच दूर! उलट, मी स्वतःच त्या बाबतीत सर्वश्रेष्ठ आहे, म्हणजेच अधिशीलाच्या बाबतीत.'

---

‘‘သန္တိ, ကဿပ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ တပေါဇိဂုစ္ဆာဝါဒါ. တေ အနေကပရိယာယေန တပေါဇိဂုစ္ဆာယ ဝဏ္ဏံ ဘာသန္တိ. ယာဝတာ, ကဿပ, အရိယာ ပရမာ [Pg.164] တပေါဇိဂုစ္ဆာ, နာဟံ တတ္ထ အတ္တနော သမသမံ သမနုပဿာမိ, ကုတော ဘိယျော! အထ ခေါ အဟမေဝ တတ္ထ ဘိယျော, ယဒိဒံ အဓိဇေဂုစ္ဆံ.

'हे कश्यप, काही श्रमण व ब्राह्मण असे आहेत जे तपश्चर्या व पापांची घृणा यांचे प्रतिपादन करतात. ते अनेक प्रकारे या तपाची प्रशंसा करतात. परंतु, हे कश्यप, जे काही आर्य व परम तप आहे, त्या बाबतीत मला माझ्या तोडीचा कोणीही दिसत नाही, मग माझ्यापेक्षा श्रेष्ठ असण्याची तर गोष्टच दूर! उलट, मी स्वतःच त्या बाबतीत सर्वश्रेष्ठ आहे, म्हणजेच अधिजोगुच्छच्या बाबतीत.'

---

‘‘သန္တိ, ကဿပ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ပညာဝါဒါ. တေ အနေကပရိယာယေန ပညာယ ဝဏ္ဏံ ဘာသန္တိ. ယာဝတာ, ကဿပ, အရိယာ ပရမာ ပညာ, နာဟံ တတ္ထ အတ္တနော သမသမံ သမနုပဿာမိ, ကုတော ဘိယျော! အထ ခေါ အဟမေဝ တတ္ထ ဘိယျော, ယဒိဒံ အဓိပညံ.

'हे कश्यप, काही श्रमण व ब्राह्मण असे आहेत जे प्रज्ञेचे प्रतिपादन करतात. ते अनेक प्रकारे प्रज्ञेची प्रशंसा करतात. परंतु, हे कश्यप, जी काही आर्य व परम प्रज्ञा आहे, त्या बाबतीत मला माझ्या तोडीचा कोणीही दिसत नाही, मग माझ्यापेक्षा श्रेष्ठ असण्याची तर गोष्टच दूर! उलट, मी स्वतःच त्या बाबतीत सर्वश्रेष्ठ आहे, म्हणजेच अधिप्रज्ञेच्या बाबतीत.'

---

‘‘သန္တိ, ကဿပ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဝိမုတ္တိဝါဒါ. တေ အနေကပရိယာယေန ဝိမုတ္တိယာ ဝဏ္ဏံ ဘာသန္တိ. ယာဝတာ, ကဿပ, အရိယာ ပရမာ ဝိမုတ္တိ, နာဟံ တတ္ထ အတ္တနော သမသမံ သမနုပဿာမိ, ကုတော ဘိယျော! အထ ခေါ အဟမေဝ တတ္ထ ဘိယျော, ယဒိဒံ အဓိဝိမုတ္တိ.

हे कस्सप, काही असे श्रमण आणि ब्राह्मण आहेत जे विमुक्तीचे प्रतिपादन करणारे (विमुत्तिवादी) आहेत. ते अनेक प्रकारे विमुक्तीची प्रशंसा करतात. हे कस्सप, जिथपर्यंत आर्य आणि परम विमुक्तीचा संबंध आहे, तिथे मला माझ्या समान कोणीही दिसत नाही, मग माझ्यापेक्षा श्रेष्ठ कुठून असणार! उलट, या अति-विमुक्तीच्या (अधिविमुत्ति) बाबतीत मीच सर्वश्रेष्ठ आहे.

---

၄၀၃. ‘‘ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, ကဿပ, ဝိဇ္ဇတိ, ယံ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘သီဟနာဒံ ခေါ သမဏော ဂေါတမော နဒတိ, တဉ္စ ခေါ သုညာဂါရေ နဒတိ, နော ပရိသာသူ’တိ. တေ – ‘မာ ဟေဝ’န္တိဿု ဝစနီယာ. ‘သီဟနာဒဉ္စ သမဏော ဂေါတမော နဒတိ, ပရိသာသု စ နဒတီ’တိ ဧဝမဿု, ကဿပ, ဝစနီယာ.

४०३. हे कस्सप, अशी शक्यता आहे की अन्य पंथांचे परिव्राजक असे म्हणतील – 'श्रमण गोतम सिंहनाद तर करतात, परंतु तो केवळ निर्जन ठिकाणीच करतात, सभांमध्ये (परिषदांमध्ये) नाही.' त्यांना असे सांगावे की, 'असे म्हणू नका.' हे कस्सप, त्यांना असे सांगितले पाहिजे की, 'श्रमण गोतम सिंहनादही करतात आणि सभांमध्येही करतात.'

---

‘‘ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, ကဿပ, ဝိဇ္ဇတိ, ယံ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘သီဟနာဒဉ္စ သမဏော ဂေါတမော နဒတိ, ပရိသာသု စ နဒတိ, နော စ ခေါ ဝိသာရဒေါ နဒတီ’တိ. တေ – ‘မာ ဟေဝ’န္တိဿု ဝစနီယာ. ‘သီဟနာဒဉ္စ သမဏော ဂေါတမော နဒတိ, ပရိသာသု စ နဒတိ, ဝိသာရဒေါ စ နဒတီ’’တိ ဧဝမဿု, ကဿပ, ဝစနီယာ.

हे कस्सप, अशीही शक्यता आहे की अन्य पंथांचे परिव्राजक असे म्हणतील – 'श्रमण गोतम सिंहनादही करतात आणि सभांमध्येही करतात, परंतु ते आत्मविश्वासाने (विशारद होऊन) करत नाहीत.' त्यांना असे सांगावे की, 'असे म्हणू नका.' हे कस्सप, त्यांना असे सांगितले पाहिजे की, 'श्रमण गोतम सिंहनादही करतात, सभांमध्येही करतात आणि आत्मविश्वासाने (विशारद होऊन) करतात.'

---

‘‘ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, ကဿပ, ဝိဇ္ဇတိ, ယံ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘သီဟနာဒဉ္စ သမဏော ဂေါတမော နဒတိ, ပရိသာသု စ နဒတိ, ဝိသာရဒေါ စ နဒတိ, နော စ ခေါ နံ ပဉှံ ပုစ္ဆန္တိ…ပေ… ပဉှဉ္စ နံ ပုစ္ဆန္တိ; နော စ ခေါ နေသံ ပဉှံ ပုဋ္ဌော ဗျာကရောတိ…ပေ… ပဉှဉ္စ နေသံ ပုဋ္ဌော ဗျာကရောတိ; နော စ ခေါ ပဉှဿ ဝေယျာကရဏေန စိတ္တံ အာရာဓေတိ…ပေ… ပဉှဿ စ ဝေယျာကရဏေန စိတ္တံ အာရာဓေတိ; နော စ ခေါ သောတဗ္ဗံ မညန္တိ…ပေ… သောတဗ္ဗဉ္စဿ မညန္တိ; နော စ ခေါ သုတွာ ပသီဒန္တိ…ပေ… သုတွာ စဿ ပသီဒန္တိ[Pg.165]; နော စ ခေါ ပသန္နာကာရံ ကရောန္တိ…ပေ… ပသန္နာကာရဉ္စ ကရောန္တိ; နော စ ခေါ တထတ္တာယ ပဋိပဇ္ဇန္တိ…ပေ… တထတ္တာယ စ ပဋိပဇ္ဇန္တိ; နော စ ခေါ ပဋိပန္နာ အာရာဓေန္တီ’တိ. တေ – ‘မာ ဟေဝ’န္တိဿု ဝစနီယာ. ‘သီဟနာဒဉ္စ သမဏော ဂေါတမော နဒတိ, ပရိသာသု စ နဒတိ, ဝိသာရဒေါ စ နဒတိ, ပဉှဉ္စ နံ ပုစ္ဆန္တိ, ပဉှဉ္စ နေသံ ပုဋ္ဌော ဗျာကရောတိ, ပဉှဿ စ ဝေယျာကရဏေန စိတ္တံ အာရာဓေတိ, သောတဗ္ဗဉ္စဿ မညန္တိ, သုတွာ စဿ ပသီဒန္တိ, ပသန္နာကာရဉ္စ ကရောန္တိ, တထတ္တာယ စ ပဋိပဇ္ဇန္တိ, ပဋိပန္နာ စ အာရာဓေန္တီ’တိ ဧဝမဿု, ကဿပ, ဝစနီယာ.

हे कस्सप, अशीही शक्यता आहे की अन्य पंथांचे परिव्राजक असे म्हणतील – 'श्रमण गोतम सिंहनादही करतात, सभांमध्येही करतात, आत्मविश्वासानेही करतात, परंतु लोक त्यांना प्रश्न विचारत नाहीत... लोक त्यांना प्रश्न विचारतात, पण ते विचारलेल्या प्रश्नांचे उत्तर देत नाहीत... ते विचारलेल्या प्रश्नांचे उत्तर देतात, पण उत्तराने लोकांचे मन संतुष्ट करत नाहीत... लोक त्यांचे बोलणे ऐकण्यासारखे मानत नाहीत... लोक त्यांचे बोलणे ऐकण्यासारखे मानतात, पण ऐकून प्रसन्न होत नाहीत... ऐकून प्रसन्न होतात, पण प्रसन्नतेचे लक्षण (आदर/पूजा) दाखवत नाहीत... प्रसन्नतेचे लक्षण दाखवतात, पण त्यानुसार आचरण करत नाहीत... त्यानुसार आचरण करतात, पण आचरण करणारे त्यांच्या मनाला संतुष्ट करत नाहीत.' त्यांना असे सांगावे की, 'असे म्हणू नका.' हे कस्सप, त्यांना असे सांगितले पाहिजे की, 'श्रमण गोतम सिंहनादही करतात, सभांमध्येही करतात, आत्मविश्वासानेही करतात, लोक त्यांना प्रश्नही विचारतात, विचारलेल्या प्रश्नांचे ते उत्तरही देतात, उत्तराने लोकांचे मन संतुष्टही करतात, लोक त्यांचे बोलणे ऐकण्यासारखे मानतात, ऐकून प्रसन्नही होतात, प्रसन्नतेचे लक्षणही दाखवतात, त्यानुसार आचरणही करतात आणि आचरण करणारे त्यांच्या मनाला संतुष्टही करतात.'

---

တိတ္ထိယပရိဝါသကထာ

अन्य पंथांतील लोकांसाठीच्या परिव्रासाची (प्रवेशपूर्व काळाची) कथा

---

၄၀၄. ‘‘ဧကမိဒါဟံ, ကဿပ, သမယံ ရာဇဂဟေ ဝိဟရာမိ ဂိဇ္ဈကူဋေ ပဗ္ဗတေ. တတြ မံ အညတရော တပဗြဟ္မစာရီ နိဂြောဓော နာမ အဓိဇေဂုစ္ဆေ ပဉှံ အပုစ္ဆိ. တဿာဟံ အဓိဇေဂုစ္ဆေ ပဉှံ ပုဋ္ဌော ဗျာကာသိံ. ဗျာကတေ စ ပန မေ အတ္တမနော အဟောသိ ပရံ ဝိယ မတ္တာယာ’’တိ. ‘‘ကော ဟိ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော ဓမ္မံ သုတွာ န အတ္တမနော အဿ ပရံ ဝိယ မတ္တာယ? အဟမ္ပိ ဟိ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော ဓမ္မံ သုတွာ အတ္တမနော ပရံ ဝိယ မတ္တာယ. အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ, အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ. သေယျထာပိ, ဘန္တေ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ – ‘စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီ’တိ; ဧဝမေဝံ ဘဂဝတာ အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ, ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. လဘေယျာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, လဘေယျံ ဥပသမ္ပဒ’’န္တိ.

४०४. हे कस्सप, एकदा मी राजगृह येथे गिद्धकूट पर्वतावर विहार करत होतो. तिथे निग्रोध नावाच्या एका तपस्वी ब्रह्मचाऱ्याने मला अति-जुगुप्सा (अधिजेगुच्छ - तीव्र तपश्चर्या) याविषयी प्रश्न विचारला. त्याने विचारलेल्या प्रश्नाचे मी उत्तर दिले. माझ्या उत्तराने तो अत्यंत संतुष्ट व आनंदित झाला. भंते, भगवंतांचा धम्म ऐकून कोण बरं अत्यंत आनंदित होणार नाही? भंते, मीसुद्धा भगवंतांचा धम्म ऐकून अत्यंत आनंदित झालो आहे. अतिशय सुंदर, भंते! अतिशय सुंदर, भंते! जसे एखाद्याने उपडे केलेले भांडे उताणे करावे, झाकलेले उघडे करावे, वाट चुकलेल्याला मार्ग दाखवावा किंवा अंधारात तेलाचा दिवा लावावा जेणेकरून डोळे असणाऱ्यांना रूपे दिसू शकतील; त्याचप्रमाणे भगवंतांनी अनेक प्रकारे धम्म प्रकाशित केला आहे. भंते, मी भगवंतांना शरण जातो, धम्माला आणि भिक्खू संघाला शरण जातो. भंते, मला भगवंतांच्या सन्निध प्रवज्जा मिळावी, उपसंपदा मिळावी.

---

၄၀၅. ‘‘ယော ခေါ, ကဿပ, အညတိတ္ထိယပုဗ္ဗော ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အာကင်္ခတိ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, အာကင်္ခတိ ဥပသမ္ပဒံ, သော စတ္တာရော မာသေ ပရိဝသတိ, စတုန္နံ မာသာနံ အစ္စယေန အာရဒ္ဓစိတ္တာ ဘိက္ခူ ပဗ္ဗာဇေန္တိ, ဥပသမ္ပာဒေန္တိ ဘိက္ခုဘာဝါယ. အပိ စ မေတ္ထ ပုဂ္ဂလဝေမတ္တတာ ဝိဒိတာ’’တိ. ‘‘သစေ, ဘန္တေ, အညတိတ္ထိယပုဗ္ဗာ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အာကင်္ခန္တိ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, အာကင်္ခန္တိ ဥပသမ္ပဒံ, စတ္တာရော မာသေ ပရိဝသန္တိ, စတုန္နံ မာသာနံ အစ္စယေန အာရဒ္ဓစိတ္တာ ဘိက္ခူ ပဗ္ဗာဇေန္တိ, ဥပသမ္ပာဒေန္တိ ဘိက္ခုဘာဝါယ. အဟံ စတ္တာရိ ဝဿာနိ ပရိဝသိဿာမိ, စတုန္နံ ဝဿာနံ အစ္စယေန အာရဒ္ဓစိတ္တာ ဘိက္ခူ ပဗ္ဗာဇေန္တု, ဥပသမ္ပာဒေန္တု ဘိက္ခုဘာဝါယာ’’တိ.

४०५. हे कस्सप, जो कोणी पूर्वी अन्य पंथाचा राहिला असेल आणि या धम्म-विनयात प्रवज्जा व उपसंपदा मिळवू इच्छित असेल, त्याला चार महिने परिव्रास (परिविक्षा काळ) करावा लागतो. चार महिन्यांनंतर, भिक्खूंचे मन संतुष्ट झाले तर ते त्याला भिक्खूभावासाठी प्रवज्जा व उपसंपदा देतात. परंतु, या बाबतीत माझ्याद्वारे व्यक्ती-व्यक्तीमधील भेद (पात्रता) ओळखला जातो. भंते, जर पूर्वी अन्य पंथाचे राहिलेले लोक या धम्म-विनयात प्रवज्जा व उपसंपदा मिळवू इच्छित असतील, तर ते चार महिने परिव्रास करतात आणि चार महिन्यांनंतर भिक्खूंचे मन संतुष्ट झाले तर ते त्यांना भिक्खूभावासाठी प्रवज्जा व उपसंपदा देतात. मी तर चार वर्षे परिव्रास करीन! चार वर्षांनंतर भिक्खूंचे मन संतुष्ट झाले तर त्यांनी मला भिक्खूभावासाठी प्रवज्जा व उपसंपदा द्यावी.

---

အလတ္ထ [Pg.166] ခေါ အစေလော ကဿပေါ ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, အလတ္ထ ဥပသမ္ပဒံ. အစိရူပသမ္ပန္နော ခေါ ပနာယသ္မာ ကဿပေါ ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရန္တော န စိရဿေဝ – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ, တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ – အဗ္ဘညာသိ. အညတရော ခေါ ပနာယသ္မာ ကဿပေါ အရဟတံ အဟောသီတိ.

अशा प्रकारे अचेलक (दिगंबर) कस्सप यांनी भगवंतांच्या सन्निध प्रवज्जा मिळवली, उपसंपदा मिळवली. उपसंपदा मिळाल्यानंतर लवकरच आयुष्यमान कस्सप एकांतात, अप्रमत्त (जागरूक), उद्योगी आणि दृढनिश्चयी होऊन विहार करू लागले. ज्या ध्येयासाठी कुलपुत्र योग्य प्रकारे घरादाराचा त्याग करून गृहहीन प्रवज्जेचा स्वीकार करतात, ते अनुत्तर ब्रह्मचर्याचे अंतिम फळ (अर्हतपद) त्यांनी लवकरच याच जन्मात स्वतःच्या अभिज्ञाने (उच्च ज्ञानाने) साक्षात करून प्राप्त केले. 'जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य पूर्ण झाले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या जन्मानंतर दुसरा कोणताही जन्म नाही' – असे त्यांनी जाणले. आणि आयुष्यमान कस्सप अर्हतांपैकी एक झाले.

---

မဟာသီဟနာဒသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ အဋ္ဌမံ.

आठवे महासीहनाद सुत्त समाप्त झाले.

---

၉. ပေါဋ္ဌပါဒသုတ္တံ

९. पोठ्ठपाद सुत्त

---

ပေါဋ္ဌပါဒပရိဗ္ဗာဇကဝတ္ထု

पोठ्ठपाद परिव्राजकाची कथा

---

၄၀၆. ဧဝံ [Pg.167] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ပေါဋ္ဌပါဒေါ ပရိဗ္ဗာဇကော သမယပ္ပဝါဒကေ တိန္ဒုကာစီရေ ဧကသာလကေ မလ္လိကာယ အာရာမေ ပဋိဝသတိ မဟတိယာ ပရိဗ္ဗာဇကပရိသာယ သဒ္ဓိံ တိံသမတ္တေဟိ ပရိဗ္ဗာဇကသတေဟိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သာဝတ္ထိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ.

४०६. मी असे ऐकले आहे – एका समयी भगवान श्रावस्ती येथील अनाथपिंडिकाच्या जेतवन आरामात विहार करत होते. त्या वेळी पोठ्ठपाद परिव्राजक हा विविध मतांच्या वादविवादासाठी प्रसिद्ध असलेल्या, तिंदुक वृक्षांच्या रांगेने वेढलेल्या, मल्लिका राणीच्या 'एकशालक' आरामात सुमारे तीनशे परिव्राजकांच्या मोठ्या समुदायासोबत राहत होता. त्यानंतर भगवान सकाळच्या वेळी चिवर परिधान करून, पात्र व चिवर घेऊन श्रावस्तीमध्ये पिंडपातासाठी प्रविष्ट झाले.

---

၄၀၇. အထ ခေါ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘‘အတိပ္ပဂေါ ခေါ တာဝ သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတုံ. ယံနူနာဟံ ယေန သမယပ္ပဝါဒကော တိန္ဒုကာစီရော ဧကသာလကော မလ္လိကာယ အာရာမော, ယေန ပေါဋ္ဌပါဒေါ ပရိဗ္ဗာဇကော တေနုပသင်္ကမေယျ’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ယေန သမယပ္ပဝါဒကော တိန္ဒုကာစီရော ဧကသာလကော မလ္လိကာယ အာရာမော တေနုပသင်္ကမိ.

४०७. त्यानंतर भगवंतांच्या मनात असा विचार आला – 'श्रावस्तीमध्ये पिंडपातासाठी जाण्यास अजून खूप घाईची वेळ आहे. मग मी जिथे विविध मतांच्या वादविवादाचा, तिंदुक वृक्षांच्या रांगेने वेढलेला, मल्लिका राणीचा एकशालक आराम आहे, आणि जिथे पोठ्ठपाद परिव्राजक आहे, तिथे का जाऊ नये?' त्यानंतर भगवान जिथे विविध मतांच्या वादविवादाचा, तिंदुक वृक्षांच्या रांगेने वेढलेला, मल्लिका राणीचा एकशालक आराम होता, तिथे गेले.

---

၄၀၈. တေန ခေါ ပန သမယေန ပေါဋ္ဌပါဒေါ ပရိဗ္ဗာဇကော မဟတိယာ ပရိဗ္ဗာဇကပရိသာယ သဒ္ဓိံ နိသိန္နော ဟောတိ ဥန္နာဒိနိယာ ဥစ္စာသဒ္ဒမဟာသဒ္ဒါယ အနေကဝိဟိတံ တိရစ္ဆာနကထံ ကထေန္တိယာ. သေယျထိဒံ – ရာဇကထံ စောရကထံ မဟာမတ္တကထံ သေနာကထံ ဘယကထံ ယုဒ္ဓကထံ အန္နကထံ ပါနကထံ ဝတ္ထကထံ သယနကထံ မာလာကထံ ဂန္ဓကထံ ဉာတိကထံ ယာနကထံ ဂါမကထံ နိဂမကထံ နဂရကထံ ဇနပဒကထံ ဣတ္ထိကထံ သူရကထံ ဝိသိခါကထံ ကုမ္ဘဋ္ဌာနကထံ ပုဗ္ဗပေတကထံ နာနတ္တကထံ လောကက္ခာယိကံ သမုဒ္ဒက္ခာယိကံ ဣတိဘဝါဘဝကထံ ဣတိ ဝါ.

४०८. त्या वेळी पोट्ठपाद परिव्राजक मोठ्या परिव्राजक समुदायासोबत बसला होता, जो समुदाय गोंगाट करणारा, मोठा आवाज व कोलाहल करणारा आणि विविध प्रकारच्या निरर्थक गोष्टी (तिरच्छानकथा) बोलणारा होता. जसे की – राजांविषयीच्या गोष्टी, चोरांविषयीच्या गोष्टी, महामात्रांविषयीच्या (मंत्र्यांविषयीच्या) गोष्टी, सैन्याविषयीच्या गोष्टी, भयाविषयीच्या गोष्टी, युद्धाविषयीच्या गोष्टी, अन्नाविषयीच्या गोष्टी, पेयांविषयीच्या गोष्टी, वस्त्रांविषयीच्या गोष्टी, शय्येविषयीच्या गोष्टी, माळांविषयीच्या गोष्टी, गंधांविषयीच्या गोष्टी, नातेवाइकांविषयीच्या गोष्टी, वाहनांविषयीच्या गोष्टी, गावांविषयीच्या गोष्टी, निगमांविषयीच्या (कसब्याविषयीच्या) गोष्टी, नगरांविषयीच्या गोष्टी, जनपदांविषयीच्या (देशांविषयीच्या) गोष्टी, स्त्रियांविषयीच्या गोष्टी, शूरवीरांविषयीच्या गोष्टी, गल्लीबोळांविषयीच्या गोष्टी, पाणवठ्याविषयीच्या गोष्टी, पूर्वजांविषयीच्या (मृतांविषयीच्या) गोष्टी, विविध प्रकारच्या निरर्थक गोष्टी, जगाच्या उत्पत्तीविषयीच्या गोष्टी, समुद्राविषयीच्या गोष्टी आणि अस्तित्त्व व अनस्तित्त्व (इतिभवाभव) यांविषयीच्या गोष्टी.

---

၄၀၉. အဒ္ဒသာ ခေါ ပေါဋ္ဌပါဒေါ ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ; ဒိသွာန သကံ ပရိသံ သဏ္ဌပေသိ – ‘‘အပ္ပသဒ္ဒါ ဘောန္တော ဟောန္တု, မာ ဘောန္တော သဒ္ဒမကတ္ထ. အယံ သမဏော ဂေါတမော အာဂစ္ဆတိ. အပ္ပသဒ္ဒကာမော ခေါ သော အာယသ္မာ အပ္ပသဒ္ဒဿ ဝဏ္ဏဝါဒီ. အပ္ပေဝ နာမ အပ္ပသဒ္ဒံ ပရိသံ ဝိဒိတွာ ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗံ မညေယျာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ တေ ပရိဗ္ဗာဇကာ တုဏှီ အဟေသုံ.

४०९. पोट्ठपाद परिव्राजकाने भगवंतांना दुरूनच येत असताना पाहिले. त्यांना पाहून त्याने आपल्या समुदायाला शांत केले – “महाशयांनो, शांत व्हा! महाशयांनो, गोंगाट करू नका. हे श्रमण गौतम येत आहेत. ते आयुष्यमान शांततेचे चाहते आहेत आणि शांततेची प्रशंसा करणारे आहेत. कदाचित हा समुदाय शांत आहे असे पाहून ते येथे येणे योग्य समजतील.” असे म्हटल्यावर ते परिव्राजक शांत झाले.

---

၄၁၀. အထ [Pg.168] ခေါ ဘဂဝါ ယေန ပေါဋ္ဌပါဒေါ ပရိဗ္ဗာဇကော တေနုပသင်္ကမိ. အထ ခေါ ပေါဋ္ဌပါဒေါ ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧတု ခေါ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ. သွာဂတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော. စိရဿံ ခေါ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဣမံ ပရိယာယမကာသိ, ယဒိဒံ ဣဓာဂမနာယ. နိသီဒတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ, ဣဒံ အာသနံ ပညတ္တ’’န္တိ.

४१०. त्यानंतर भगवान जेथे पोट्ठपाद परिव्राजक होता, तेथे गेले. तेव्हा पोट्ठपाद परिव्राजक भगवंतांना म्हणाला – “यावे, भंते, भगवंतांचे स्वागत असो! भंते, खूप दिवसांनी भगवंतांनी येथे येण्याची कृपा केली आहे. भंते, आपण आसनस्थ व्हावे, हे आसन तयार केले आहे.”

---

နိသီဒိ ဘဂဝါ ပညတ္တေ အာသနေ. ပေါဋ္ဌပါဒေါပိ ခေါ ပရိဗ္ဗာဇကော အညတရံ နီစံ အာသနံ ဂဟေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ ပေါဋ္ဌပါဒံ ပရိဗ္ဗာဇကံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကာယ နုတ္ထ, ပေါဋ္ဌပါဒ, ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ, ကာ စ ပန ဝေါ အန္တရာကထာ ဝိပ္ပကတာ’’တိ?

भगवान तयार केलेल्या आसनावर बसले. पोट्ठपाद परिव्राजक देखील एक लहान (नीच) आसन घेऊन एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या पोट्ठपाद परिव्राजकाला भगवान म्हणाले – “पोट्ठपाद, तुम्ही आता कोणत्या विषयावर चर्चा करत बसला होता? आणि तुमची कोणती अर्धवट राहिलेली चर्चा माझ्या येण्याने खंडित झाली आहे?”

---

အဘိသညာနိရောဓကထာ

संज्ञेच्या निरोधाविषयीची (लय होण्याविषयीची) चर्चा

---

၄၁၁. ဧဝံ ဝုတ္တေ ပေါဋ္ဌပါဒေါ ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တိဋ္ဌတေသာ, ဘန္တေ, ကထာ, ယာယ မယံ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ. နေသာ, ဘန္တေ, ကထာ ဘဂဝတော ဒုလ္လဘာ ဘဝိဿတိ ပစ္ဆာပိ သဝနာယ. ပုရိမာနိ, ဘန္တေ, ဒိဝသာနိ ပုရိမတရာနိ, နာနာတိတ္ထိယာနံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ ကောတူဟလသာလာယ သန္နိသိန္နာနံ သန္နိပတိတာနံ အဘိသညာနိရောဓေ ကထာ ဥဒပါဒိ – ‘ကထံ နု ခေါ, ဘော, အဘိသညာနိရောဓော ဟောတီ’တိ? တတြေကစ္စေ ဧဝမာဟံသု – ‘အဟေတူ အပ္ပစ္စယာ ပုရိသဿ သညာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိပိ နိရုဇ္ဈန္တိပိ. ယသ္မိံ သမယေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, သညီ တသ္မိံ သမယေ ဟောတိ. ယသ္မိံ သမယေ နိရုဇ္ဈန္တိ, အသညီ တသ္မိံ သမယေ ဟောတီ’တိ. ဣတ္ထေကေ အဘိသညာနိရောဓံ ပညပေန္တိ.

४११. असे म्हटल्यावर पोट्ठपाद परिव्राजक भगवंतांना म्हणाला – “भंते, आम्ही आता ज्या विषयावर चर्चा करत बसलो होतो, ती चर्चा तशीच राहू द्या. भंते, भगवंतांना ती चर्चा नंतर ऐकणे कठीण होणार नाही. भंते, काही दिवसांपूर्वी कुतूहलशाळेत (चर्चागृहात) विविध पंथांचे श्रमण व ब्राह्मण एकत्र जमले असताना संज्ञेच्या निरोधाविषयी (अतिसंज्ञा-निरोधाविषयी) अशी चर्चा सुरू झाली की – ‘हे महाशयांनो, संज्ञेचा निरोध कसा होतो?’ तेथे काही जण असे म्हणाले – ‘कोणत्याही हेतूशिवाय आणि प्रत्ययाशिवाय (कारणाशिवाय) मनुष्याची संज्ञा उत्पन्नही होते आणि नष्टही होते. ज्या वेळी ती उत्पन्न होते, त्या वेळी मनुष्य संज्ञावान (सचेतन) असतो; आणि ज्या वेळी ती नष्ट होते, त्या वेळी तो संज्ञाहीन (अचेतन) असतो.’ अशा प्रकारे काही जण संज्ञेचा निरोध स्पष्ट करतात.

---

‘‘တမညော ဧဝမာဟ – ‘န ခေါ ပန မေတံ, ဘော, ဧဝံ ဘဝိဿတိ. သညာ ဟိ, ဘော, ပုရိသဿ အတ္တာ. သာ စ ခေါ ဥပေတိပိ အပေတိပိ. ယသ္မိံ သမယေ ဥပေတိ, သညီ တသ္မိံ သမယေ ဟောတိ. ယသ္မိံ သမယေ အပေတိ, အသညီ တသ္မိံ သမယေ ဟောတီ’တိ. ဣတ္ထေကေ အဘိသညာနိရောဓံ ပညပေန္တိ.

“त्यावर दुसरा कोणीतरी म्हणाला – ‘हे महाशयांनो, असे असणार नाही. कारण संज्ञा हाच मनुष्याचा आत्मा आहे. तो (आत्मा) शरीरात प्रवेश करतो आणि बाहेर पडतो. ज्या वेळी तो प्रवेश करतो, त्या वेळी मनुष्य संज्ञावान असतो; आणि ज्या वेळी तो बाहेर पडतो, त्या वेळी मनुष्य संज्ञाहीन असतो.’ अशा प्रकारे काही जण संज्ञेचा निरोध स्पष्ट करतात.

---

‘‘တမညော ဧဝမာဟ – ‘န ခေါ ပန မေတံ, ဘော, ဧဝံ ဘဝိဿတိ. သန္တိ ဟိ, ဘော, သမဏဗြာဟ္မဏာ မဟိဒ္ဓိကာ မဟာနုဘာဝါ. တေ ဣမဿ ပုရိသဿ သညံ ဥပကဍ္ဎန္တိပိ အပကဍ္ဎန္တိပိ. ယသ္မိံ သမယေ ဥပကဍ္ဎန္တိ, သညီ တသ္မိံ သမယေ [Pg.169] ဟောတိ. ယသ္မိံ သမယေ အပကဍ္ဎန္တိ, အသညီ တသ္မိံ သမယေ ဟောတီ’တိ. ဣတ္ထေကေ အဘိသညာနိရောဓံ ပညပေန္တိ.

“त्यावर आणखी एकाने म्हटले – ‘हे महाशयांनो, असे असणार नाही. महाशयांनो, मोठे ऋद्धीमान व महान प्रभावी असे श्रमण-ब्राह्मण आहेत. ते या मनुष्याची संज्ञा खेचून आणतात आणि काढूनही घेतात. ज्या वेळी ते संज्ञा खेचून आणतात, त्या वेळी मनुष्य संज्ञावान असतो; आणि ज्या वेळी ते संज्ञा काढून घेतात, त्या वेळी मनुष्य संज्ञाहीन असतो.’ अशा प्रकारे काही जण संज्ञेचा निरोध स्पष्ट करतात.

---

‘‘တမညော ဧဝမာဟ – ‘န ခေါ ပန မေတံ, ဘော, ဧဝံ ဘဝိဿတိ. သန္တိ ဟိ, ဘော, ဒေဝတာ မဟိဒ္ဓိကာ မဟာနုဘာဝါ. တာ ဣမဿ ပုရိသဿ သညံ ဥပကဍ္ဎန္တိပိ အပကဍ္ဎန္တိပိ. ယသ္မိံ သမယေ ဥပကဍ္ဎန္တိ, သညီ တသ္မိံ သမယေ ဟောတိ. ယသ္မိံ သမယေ အပကဍ္ဎန္တိ, အသညီ တသ္မိံ သမယေ ဟောတီ’တိ. ဣတ္ထေကေ အဘိသညာနိရောဓံ ပညပေန္တိ.

“त्यावर दुसऱ्या एकाने म्हटले – ‘हे महाशयांनो, असे असणार नाही. महाशयांनो, मोठ्या ऋद्धीमान व महान प्रभावी अशा देवता आहेत. त्या या मनुष्याची संज्ञा खेचून आणतात आणि काढूनही घेतात. ज्या वेळी त्या संज्ञा खेचून आणतात, त्या वेळी मनुष्य संज्ञावान असतो; आणि ज्या वेळी त्या काढून घेतात, त्या वेळी मनुष्य संज्ञाहीन असतो.’ अशा प्रकारे काही जण संज्ञेचा निरोध स्पष्ट करतात.

---

‘‘တဿ မယှံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံယေဝ အာရဗ္ဘ သတိ ဥဒပါဒိ – ‘အဟော နူန ဘဂဝါ, အဟော နူန သုဂတော, ယော ဣမေသံ ဓမ္မာနံ သုကုသလော’တိ. ဘဂဝါ, ဘန္တေ, ကုသလော, ဘဂဝါ ပကတညူ အဘိသညာနိရောဓဿ. ကထံ နု ခေါ, ဘန္တေ, အဘိသညာနိရောဓော ဟောတီ’’တိ?

“तेव्हा, भंते, माझ्या मनात भगवंतांविषयीच विचार आला – ‘अहा! खरोखरच भगवान, खरोखरच सुगत या विषयांमध्ये अत्यंत कुशल आहेत!’ भंते, भगवान या संज्ञेच्या निरोधाच्या बाबतीत कुशल आहेत, भगवान त्याचे स्वरूप जाणणारे आहेत. भंते, संज्ञेचा निरोध खरोखर कसा होतो?”

---

သဟေတုကသညုပ္ပာဒနိရောဓကထာ

सहेतुक संज्ञा-उत्पत्ती व निरोधाविषयीची चर्चा

---

၄၁၂. ‘‘တတြ, ပေါဋ္ဌပါဒ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝမာဟံသု – ‘အဟေတူ အပ္ပစ္စယာ ပုရိသဿ သညာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိပိ နိရုဇ္ဈန္တိပီ’တိ, အာဒိတောဝ တေသံ အပရဒ္ဓံ. တံ ကိဿ ဟေတု? သဟေတူ ဟိ, ပေါဋ္ဌပါဒ, သပ္ပစ္စယာ ပုရိသဿ သညာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိပိ နိရုဇ္ဈန္တိပိ. သိက္ခာ ဧကာ သညာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, သိက္ခာ ဧကာ သညာ နိရုဇ္ဈတိ’’.

४१२. “पोट्ठपाद, त्या श्रमण-ब्राह्मणांपैकी जे असे म्हणतात की – ‘मनुष्याची संज्ञा कोणत्याही हेतूशिवाय आणि प्रत्ययाशिवाय उत्पन्नही होते आणि नष्टही होते’, त्यांची ही गोष्ट सुरुवातीलाच चुकीची ठरते. त्याचे कारण काय? कारण, पोट्ठपाद, मनुष्याची संज्ञा सहेतुक आणि सप्रत्यय (कारणासहित) च उत्पन्न होते आणि नष्ट होते. प्रशिक्षणाने (शिक्षेमुळे) एक संज्ञा उत्पन्न होते आणि प्रशिक्षणानेच दुसरी संज्ञा नष्ट होते.”

---

၄၁၃. ‘‘ကာ စ သိက္ခာ’’တိ? ဘဂဝါ အဝေါစ – ‘‘ဣဓ, ပေါဋ္ဌပါဒ, တထာဂတော လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အရဟံ, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ…ပေ… (ယထာ ၁၉၀-၂၁၂ အနုစ္ဆေဒေသု, ဧဝံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ). ဧဝံ ခေါ, ပေါဋ္ဌပါဒ, ဘိက္ခု သီလသမ္ပန္နော ဟောတိ…ပေ… တဿိမေ ပဉ္စနီဝရဏေ ပဟီနေ အတ္တနိ သမနုပဿတော ပါမောဇ္ဇံ ဇာယတိ, ပမုဒိတဿ ပီတိ ဇာယတိ, ပီတိမနဿ ကာယော ပဿမ္ဘတိ, ပဿဒ္ဓကာယော သုခံ ဝေဒေတိ, သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတိ. သော ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ, ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ, သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. တဿ ယာ ပုရိမာ ကာမသညာ, သာ နိရုဇ္ဈတိ. ဝိဝေကဇပီတိသုခသုခုမသစ္စသညာ တသ္မိံ သမယေ ဟောတိ, ဝိဝေကဇပီတိသုခသုခုမ-သစ္စသညီယေဝ တသ္မိံ သမယေ ဟောတိ. ဧဝမ္ပိ သိက္ခာ ဧကာ သညာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, သိက္ခာ ဧကာ သညာ နိရုဇ္ဈတိ. အယံ သိက္ခာ’’တိ ဘဂဝါ အဝေါစ.

४१३. “आणि ते प्रशिक्षण (शिक्षा) कोणते?” भगवंतांनी विचारले – “पोट्ठपाद, या जगात अर्हत, सम्यक्संबुद्ध तथागत उत्पन्न होतात... (सामञ्ञफल सुत्ताप्रमाणे सविस्तर वर्णन करावे). अशा प्रकारे, पोट्ठपाद, भिक्खू शीलसंपन्न होतो... जेव्हा तो स्वतःमध्ये या पाच नीवरणांचा नाश झालेला पाहतो, तेव्हा त्याच्यात प्रमोद (आनंद) उत्पन्न होतो. प्रमुदित झालेल्या भिक्खूमध्ये प्रीती उत्पन्न होते. प्रीतीयुक्त चित्त असलेल्या भिक्खूची काया शांत होते. शांत काया असलेला भिक्खू सुखाचा अनुभव घेतो. सुखी भिक्खूचे चित्त समाधीत स्थिर होते. तो कामभोगांपासून अलिप्त होऊन, अकुशल धर्मांपासून अलिप्त होऊन, वितर्क व विचारासहित, विवेकजन्य प्रीती व सुख असणाऱ्या पहिल्या ध्यानात (प्रथम ध्यानात) प्रवेश करून विहरतो. त्याची जी पूर्वीची कामसंज्ञा असते, ती नष्ट होते. त्या वेळी विवेकजन्य प्रीती व सुख असणारी सूक्ष्म व सत्य संज्ञा उत्पन्न होते; आणि तो त्या वेळी विवेकजन्य प्रीती व सुख असणाऱ्या सूक्ष्म व सत्य संज्ञेने युक्त असाच असतो. अशा प्रकारे देखील प्रशिक्षणाने एक संज्ञा उत्पन्न होते आणि प्रशिक्षणानेच दुसरी संज्ञा नष्ट होते. हेच ते प्रशिक्षण (शिक्षा) होय,” असे भगवान म्हणाले.

---

‘‘ပုန [Pg.170] စပရံ, ပေါဋ္ဌပါဒ, ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. တဿ ယာ ပုရိမာ ဝိဝေကဇပီတိသုခသုခုမသစ္စသညာ, သာ နိရုဇ္ဈတိ. သမာဓိဇပီတိသုခသုခုမသစ္စသညာ တသ္မိံ သမယေ ဟောတိ, သမာဓိဇပီတိသုခသုခုမသစ္စသညီယေဝ တသ္မိံ သမယေ ဟောတိ. ဧဝမ္ပိ သိက္ခာ ဧကာ သညာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, သိက္ခာ ဧကာ သညာ နိရုဇ္ဈတိ. အယမ္ပိ သိက္ခာ’’တိ ဘဂဝါ အဝေါစ.

“पुन्हा आणखी, पोट्ठपाद, भिक्खू वितर्क आणि विचारांच्या उपशमामुळे (शांत होण्यामुळे) चित्ताच्या आंतरिक संप्रसाद (प्रसन्नता) आणि एकाग्रतेला प्राप्त करून, वितर्करहित, विचाररहित, समाधीजन्य प्रीती व सुख असलेल्या द्वितीय ध्यानाला प्राप्त करून विहरतो. त्याची जी पूर्वीची विवेकजन्य प्रीती व सुखाची सूक्ष्म सत्यसंज्ञा होती, ती निरुद्ध होते. त्या वेळी समाधीजन्य प्रीती व सुखाची सूक्ष्म सत्यसंज्ञा असते, आणि त्या वेळी तो समाधीजन्य प्रीती व सुखाची सूक्ष्म सत्यसंज्ञा असलेलाच होतो. अशा प्रकारे शिक्षेमुळे (प्रशिक्षणाने) एक संज्ञा उत्पन्न होते आणि शिक्षेमुळे एक संज्ञा निरुद्ध होते. हीसुद्धा एक शिक्षाच आहे,” असे भगवान म्हणाले.

---

‘‘ပုန စပရံ, ပေါဋ္ဌပါဒ, ဘိက္ခု ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရတိ သတော စ သမ္ပဇာနော, သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတိ, ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ – ‘‘ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီ’’တိ, တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. တဿ ယာ ပုရိမာ သမာဓိဇပီတိသုခသုခုမသစ္စသညာ, သာ နိရုဇ္ဈတိ. ဥပေက္ခာသုခသုခုမသစ္စသညာ တသ္မိံ သမယေ ဟောတိ, ဥပေက္ခာသုခသုခုမသစ္စသညီယေဝ တသ္မိံ သမယေ ဟောတိ. ဧဝမ္ပိ သိက္ခာ ဧကာ သညာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, သိက္ခာ ဧကာ သညာ နိရုဇ္ဈတိ. အယမ္ပိ သိက္ခာ’’တိ ဘဂဝါ အဝေါစ.

“पुन्हा आणखी, पोट्ठपाद, भिक्खू प्रीतीचाही विराग झाल्यामुळे उपेक्षक (तटस्थ) राहून विहरतो, आणि स्मृतीवान व प्रज्ञावान होऊन शरीराने सुखाचा अनुभव घेतो, ज्याच्याविषयी आर्य म्हणतात की—‘उपेक्षक, स्मृतीवान आणि सुखविहारी’, अशा तृतीय ध्यानाला प्राप्त करून विहरतो. त्याची जी पूर्वीची समाधीजन्य प्रीती व सुखाची सूक्ष्म सत्यसंज्ञा होती, ती निरुद्ध होते. त्या वेळी उपेक्षा व सुखाची सूक्ष्म सत्यसंज्ञा उत्पन्न होते, आणि त्या वेळी तो उपेक्षा व सुखाची सूक्ष्म सत्यसंज्ञा असलेलाच होतो. अशा प्रकारे शिक्षेमुळे एक संज्ञा उत्पन्न होते आणि शिक्षेमुळे एक संज्ञा निरुद्ध होते. हीसुद्धा एक शिक्षाच आहे,” असे भगवान म्हणाले.

---

‘‘ပုန စပရံ, ပေါဋ္ဌပါဒ, ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. တဿ ယာ ပုရိမာ ဥပေက္ခာသုခသုခုမသစ္စသညာ, သာ နိရုဇ္ဈတိ. အဒုက္ခမသုခသုခုမသစ္စသညာ တသ္မိံ သမယေ ဟောတိ, အဒုက္ခမသုခသုခုမသစ္စသညီယေဝ တသ္မိံ သမယေ ဟောတိ. ဧဝမ္ပိ သိက္ခာ ဧကာ သညာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, သိက္ခာ ဧကာ သညာ နိရုဇ္ဈတိ. အယမ္ပိ သိက္ခာ’’တိ ဘဂဝါ အဝေါစ.

“पुन्हा आणखी, पोट्ठपाद, भिक्खू सुखाचा त्याग केल्यामुळे आणि दुःखाचा त्याग केल्यामुळे, तसेच पूर्वीच सोमनस्य (आनंद) आणि डोमनस्य (खिन्नता) नष्ट झाल्यामुळे, जे सुखही नाही आणि दुःखही नाही, आणि जे उपेक्षा व स्मृतीच्या शुद्धतेने युक्त आहे, अशा चतुर्थ ध्यानाला प्राप्त करून विहरतो. त्याची जी पूर्वीची उपेक्षा व सुखाची सूक्ष्म सत्यसंज्ञा होती, ती निरुद्ध होते. त्या वेळी अदुःख-असुख सूक्ष्म सत्यसंज्ञा उत्पन्न होते, आणि त्या वेळी तो अदुःख-असुख सूक्ष्म सत्यसंज्ञा असलेलाच होतो. अशा प्रकारे शिक्षेमुळे एक संज्ञा उत्पन्न होते आणि शिक्षेमुळे एक संज्ञा निरुद्ध होते. हीसुद्धा एक शिक्षाच आहे,” असे भगवान म्हणाले.

---

‘‘ပုန စပရံ, ပေါဋ္ဌပါဒ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. တဿ ယာ ပုရိမာ ရူပသညာ, သာ နိရုဇ္ဈတိ. အာကာသာနဉ္စာယတနသုခုမသစ္စသညာ တသ္မိံ သမယေ ဟောတိ, အာကာသာနဉ္စာယတနသုခုမသစ္စသညီယေဝ တသ္မိံ သမယေ ဟောတိ. ဧဝမ္ပိ သိက္ခာ ဧကာ သညာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, သိက္ခာ ဧကာ သညာ နိရုဇ္ဈတိ. အယမ္ပိ သိက္ခာ’’တိ ဘဂဝါ အဝေါစ.

“पुन्हा आणखी, पोट्ठपाद, भिक्खू सर्व प्रकारे रूपसंज्ञांचे उल्लंघन करून, प्रतिघसंज्ञांच्या (विरोधी संज्ञांच्या) अस्त होण्यामुळे, आणि नानात्वसंज्ञांकडे मन न दिल्यामुळे, ‘आकाश अनंत आहे’ असे जाणून आकाशानंत्यायतनाला प्राप्त करून विहरतो. त्याची जी पूर्वीची रूपसंज्ञा होती, ती निरुद्ध होते. त्या वेळी आकाशानंत्यायतनाची सूक्ष्म सत्यसंज्ञा उत्पन्न होते, आणि त्या वेळी तो आकाशानंत्यायतनाची सूक्ष्म सत्यसंज्ञा असलेलाच होतो. अशा प्रकारे शिक्षेमुळे एक संज्ञा उत्पन्न होते आणि शिक्षेमुळे एक संज्ञा निरुद्ध होते. हीसुद्धा एक शिक्षाच आहे,” असे भगवान म्हणाले.

---

‘‘ပုန [Pg.171] စပရံ, ပေါဋ္ဌပါဒ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. တဿ ယာ ပုရိမာ အာကာသာနဉ္စာယတနသုခုမသစ္စသညာ, သာ နိရုဇ္ဈတိ. ဝိညာဏဉ္စာယတနသုခုမသစ္စသညာ တသ္မိံ သမယေ ဟောတိ, ဝိညာဏဉ္စာယတနသုခုမသစ္စသညီယေဝ တသ္မိံ သမယေ ဟောတိ. ဧဝမ္ပိ သိက္ခာ ဧကာ သညာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, သိက္ခာ ဧကာ သညာ နိရုဇ္ဈတိ. အယမ္ပိ သိက္ခာ’’တိ ဘဂဝါ အဝေါစ.

“पुन्हा आणखी, पोट्ठपाद, भिक्खू सर्व प्रकारे आकाशानंत्यायतनाचे उल्लंघन करून, ‘विज्ञान अनंत आहे’ असे जाणून विज्ञानानंत्यायतनाला प्राप्त करून विहरतो. त्याची जी पूर्वीची आकाशानंत्यायतनाची सूक्ष्म सत्यसंज्ञा होती, ती निरुद्ध होते. त्या वेळी विज्ञानानंत्यायतनाची सूक्ष्म सत्यसंज्ञा उत्पन्न होते, आणि त्या वेळी तो विज्ञानानंत्यायतनाची सूक्ष्म सत्यसंज्ञा असलेलाच होतो. अशा प्रकारे शिक्षेमुळे एक संज्ञा उत्पन्न होते आणि शिक्षेमुळे एक संज्ञा निरुद्ध होते. हीसुद्धा एक शिक्षाच आहे,” असे भगवान म्हणाले.

---

‘‘ပုန စပရံ, ပေါဋ္ဌပါဒ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. တဿ ယာ ပုရိမာ ဝိညာဏဉ္စာယတနသုခုမသစ္စသညာ, သာ နိရုဇ္ဈတိ. အာကိဉ္စညာယတနသုခုမသစ္စသညာ တသ္မိံ သမယေ ဟောတိ, အာကိဉ္စညာယတနသုခုမသစ္စသညီယေဝ တသ္မိံ သမယေ ဟောတိ. ဧဝမ္ပိ သိက္ခာ ဧကာ သညာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, သိက္ခာ ဧကာ သညာ နိရုဇ္ဈတိ. အယမ္ပိ သိက္ခာ’’တိ ဘဂဝါ အဝေါစ.

“पुन्हा आणखी, पोट्ठपाद, भिक्खू सर्व प्रकारे विज्ञानानंत्यायतनाचे उल्लंघन करून, ‘काहीही नाही’ असे जाणून आकिंचन्यायतनाला प्राप्त करून विहरतो. त्याची जी पूर्वीची विज्ञानानंत्यायतनाची सूक्ष्म सत्यसंज्ञा होती, ती निरुद्ध होते. त्या वेळी आकिंचन्यायतनाची सूक्ष्म सत्यसंज्ञा उत्पन्न होते, आणि त्या वेळी तो आकिंचन्यायतनाची सूक्ष्म सत्यसंज्ञा असलेलाच होतो. अशा प्रकारे शिक्षेमुळे एक संज्ञा उत्पन्न होते आणि शिक्षेमुळे एक संज्ञा निरुद्ध होते. हीसुद्धा एक शिक्षाच आहे,” असे भगवान म्हणाले.

---

၄၁၄. ‘‘ယတော ခေါ, ပေါဋ္ဌပါဒ, ဘိက္ခု ဣဓ သကသညီ ဟောတိ, သော တတော အမုတြ တတော အမုတြ အနုပုဗ္ဗေန သညဂ္ဂံ ဖုသတိ. တဿ သညဂ္ဂေ ဌိတဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘စေတယမာနဿ မေ ပါပိယော, အစေတယမာနဿ မေ သေယျော. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန စေတေယျံ, အဘိသင်္ခရေယျံ, ဣမာ စ မေ သညာ နိရုဇ္ဈေယျုံ, အညာ စ ဩဠာရိကာ သညာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ; ယံနူနာဟံ န စေဝ စေတေယျံ န စ အဘိသင်္ခရေယျ’န္တိ. သော န စေဝ စေတေတိ, န စ အဘိသင်္ခရောတိ. တဿ အစေတယတော အနဘိသင်္ခရောတော တာ စေဝ သညာ နိရုဇ္ဈန္တိ, အညာ စ ဩဠာရိကာ သညာ န ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. သော နိရောဓံ ဖုသတိ. ဧဝံ ခေါ, ပေါဋ္ဌပါဒ, အနုပုဗ္ဗာဘိသညာနိရောဓ-သမ္ပဇာန-သမာပတ္တိ ဟောတိ.

४१४. “पोट्ठपाद, जेव्हा भिक्खू या शासनात स्वतःच्या संज्ञेने युक्त होतो, तेव्हा तो त्या संज्ञेपासून दुसऱ्या संज्ञेकडे, आणि त्या संज्ञेपासून आणखी दुसऱ्या संज्ञेकडे जात, अनुक्रमाने संज्ञाशिखराला (संज्ञाग्र) प्राप्त करतो. त्या संज्ञाशिखरावर स्थित असलेल्या भिक्खूच्या मनात असा विचार येतो—‘जर मी विचार (चेतना) केला तर ते माझ्यासाठी वाईट होईल, आणि जर मी विचार केला नाही तर ते माझ्यासाठी श्रेयस्कर होईल. जर मी विचार केला आणि संस्कार केले, तर माझ्या या संज्ञा निरुद्ध होतील आणि इतर स्थूल संज्ञा उत्पन्न होतील. मग मी विचारही करू नये आणि संस्कारही करू नये.’ तो विचारही करत नाही आणि संस्कारही करत नाही. विचार न करणाऱ्या आणि संस्कार न करणाऱ्या त्या भिक्खूच्या त्या संज्ञा निरुद्ध होतात आणि इतर स्थूल संज्ञा उत्पन्न होत नाहीत. तो निरोधाला प्राप्त करतो. पोट्ठपाद, अशा प्रकारे अनुक्रमाने प्रज्ञायुक्त संज्ञा-निरोध समापत्ती होते.”

---

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ပေါဋ္ဌပါဒ, အပိ နု တေ ဣတော ပုဗ္ဗေ ဧဝရူပါ အနုပုဗ္ဗာဘိသညာနိရောဓ-သမ္ပဇာန-သမာပတ္တိ သုတပုဗ္ဗာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ. ဧဝံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော ဘာသိတံ အာဇာနာမိ – ‘ယတော ခေါ, ပေါဋ္ဌပါဒ, ဘိက္ခု ဣဓ သကသညီ ဟောတိ, သော တတော အမုတြ တတော အမုတြ အနုပုဗ္ဗေန သညဂ္ဂံ ဖုသတိ, တဿ သညဂ္ဂေ ဌိတဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘‘စေတယမာနဿ မေ ပါပိယော, အစေတယမာနဿ မေ သေယျော. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန စေတေယျံ [Pg.172] အဘိသင်္ခရေယျံ, ဣမာ စ မေ သညာ နိရုဇ္ဈေယျုံ, အညာ စ ဩဠာရိကာ သညာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ; ယံနူနာဟံ န စေဝ စေတေယျံ, န စ အဘိသင်္ခရေယျ’’န္တိ. သော န စေဝ စေတေတိ, န စာဘိသင်္ခရောတိ, တဿ အစေတယတော အနဘိသင်္ခရောတော တာ စေဝ သညာ နိရုဇ္ဈန္တိ, အညာ စ ဩဠာရိကာ သညာ န ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. သော နိရောဓံ ဖုသတိ. ဧဝံ ခေါ, ပေါဋ္ဌပါဒ, အနုပုဗ္ဗာဘိသညာနိရောဓ-သမ္ပဇာန-သမာပတ္တိ ဟောတီ’’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ပေါဋ္ဌပါဒါ’’တိ.

“पोट्ठपाद, तुला काय वाटते? तू यापूर्वी कधी अशा प्रकारची अनुक्रमाने प्रज्ञायुक्त संज्ञा-निरोध समापत्ती ऐकली आहेस का?” “नाही, भंते! मी भगवंतांचे प्रवचन अशा प्रकारे समजतो—‘पोट्ठपाद, जेव्हा भिक्खू या शासनात स्वतःच्या संज्ञेने युक्त होतो, तेव्हा तो त्या संज्ञेपासून दुसऱ्या संज्ञेकडे, आणि त्या संज्ञेपासून आणखी दुसऱ्या संज्ञेकडे जात, अनुक्रमाने संज्ञाशिखराला प्राप्त करतो. त्या संज्ञाशिखरावर स्थित असलेल्या भिक्खूच्या मनात असा विचार येतो—“जर मी विचार केला तर ते माझ्यासाठी वाईट होईल, आणि जर मी विचार केला नाही तर ते माझ्यासाठी श्रेयस्कर होईल. जर मी विचार केला आणि संस्कार केले, तर माझ्या या संज्ञा निरुद्ध होतील आणि इतर स्थूल संज्ञा उत्पन्न होतील. मग मी विचारही करू नये आणि संस्कारही करू नये.” तो विचारही करत नाही आणि संस्कारही करत नाही. विचार न करणाऱ्या आणि संस्कार न करणाऱ्या त्या भिक्खूच्या त्या संज्ञा निरुद्ध होतात आणि इतर स्थूल संज्ञा उत्पन्न होत नाहीत. तो निरोधाला प्राप्त करतो. पोट्ठपाद, अशा प्रकारे अनुक्रमाने प्रज्ञायुक्त संज्ञा-निरोध समापत्ती होते.’ ” “पोट्ठपाद, हे अगदी असेच आहे,” (असे भगवान म्हणाले).

---

၄၁၅. ‘‘ဧကညေဝ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သညဂ္ဂံ ပညပေတိ, ဥဒါဟု ပုထူပိ သညဂ္ဂေ ပညပေတီ’’တိ? ‘‘ဧကမ္ပိ ခေါ အဟံ, ပေါဋ္ဌပါဒ, သညဂ္ဂံ ပညပေမိ, ပုထူပိ သညဂ္ဂေ ပညပေမီ’’တိ. ‘‘ယထာ ကထံ ပန, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဧကမ္ပိ သညဂ္ဂံ ပညပေတိ, ပုထူပိ သညဂ္ဂေ ပညပေတီ’’တိ? ‘‘ယထာ ယထာ ခေါ, ပေါဋ္ဌပါဒ, နိရောဓံ ဖုသတိ, တထာ တထာဟံ သညဂ္ဂံ ပညပေမိ. ဧဝံ ခေါ အဟံ, ပေါဋ္ဌပါဒ, ဧကမ္ပိ သညဂ္ဂံ ပညပေမိ, ပုထူပိ သညဂ္ဂေ ပညပေမီ’’တိ.

४१५. “भंते, भगवान केवळ एकाच संज्ञाशिखराची प्रज्ञापना करतात, की अनेक संज्ञाशिखरांची प्रज्ञापना करतात?” “पोट्ठपाद, मी एकाही संज्ञाशिखराची प्रज्ञापना करतो आणि अनेक संज्ञाशिखरांचीही प्रज्ञापना करतो.” “पण भंते, भगवान एकाच संज्ञाशिखराची प्रज्ञापना कशा प्रकारे करतात आणि अनेक संज्ञाशिखरांची प्रज्ञापना कशा प्रकारे करतात?” “पोट्ठपाद, ज्या ज्या प्रकारे तो निरोधाला प्राप्त करतो, त्या त्या प्रकारे मी संज्ञाशिखराची प्रज्ञापना करतो. अशा प्रकारे, पोट्ठपाद, मी एकाही संज्ञाशिखराची प्रज्ञापना करतो आणि अनेक संज्ञाशिखरांचीही प्रज्ञापना करतो.”

---

၄၁၆. ‘‘သညာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ပဌမံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ပစ္ဆာ ဉာဏံ, ဥဒါဟု ဉာဏံ ပဌမံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ပစ္ဆာ သညာ, ဥဒါဟု သညာ စ ဉာဏဉ္စ အပုဗ္ဗံ အစရိမံ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီ’’တိ? ‘‘သညာ ခေါ, ပေါဋ္ဌပါဒ, ပဌမံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ပစ္ဆာ ဉာဏံ, သညုပ္ပာဒါ စ ပန ဉာဏုပ္ပာဒေါ ဟောတိ. သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ဣဒပ္ပစ္စယာ ကိရ မေ ဉာဏံ ဥဒပါဒီ’တိ. ဣမိနာ ခေါ ဧတံ, ပေါဋ္ဌပါဒ, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ – ယထာ သညာ ပဌမံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ပစ္ဆာ ဉာဏံ, သညုပ္ပာဒါ စ ပန ဉာဏုပ္ပာဒေါ ဟောတီ’’တိ.

४१६. “भन्ते, आधी संज्ञा उत्पन्न होते आणि नंतर ज्ञान, की आधी ज्ञान उत्पन्न होते आणि नंतर संज्ञा, की संज्ञा आणि ज्ञान दोन्ही एकाच वेळी उत्पन्न होतात?” “पोट्ठपाद, आधी संज्ञाच उत्पन्न होते आणि नंतर ज्ञान; आणि संज्ञेच्या उत्पत्तीमुळेच ज्ञानाची उत्पत्ती होते. तो असे जाणतो – ‘या प्रत्ययामुळे मला ज्ञान उत्पन्न झाले.’ पोट्ठपाद, या पद्धतीने हे समजून घेतले पाहिजे की, कशा प्रकारे आधी संज्ञा उत्पन्न होते आणि नंतर ज्ञान, आणि संज्ञेच्या उत्पत्तीमुळेच ज्ञानाची उत्पत्ती होते.”

---

သညာအတ္တကထာ

संज्ञा हा आत्मा आहे की नाही याविषयीची चर्चा

---

၄၁၇. ‘‘သညာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ပုရိသဿ အတ္တာ, ဥဒါဟု အညာ သညာ အညော အတ္တာ’’တိ? ‘‘ကံ ပန တွံ, ပေါဋ္ဌပါဒ, အတ္တာနံ ပစ္စေသီ’’တိ? ‘‘ဩဠာရိကံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, အတ္တာနံ ပစ္စေမိ ရူပိံ စာတုမဟာဘူတိကံ ကဗဠီကာရာဟာရဘက္ခ’’န္တိ. ‘‘ဩဠာရိကော စ ဟိ တေ, ပေါဋ္ဌပါဒ, အတ္တာ အဘဝိဿ ရူပီ စာတုမဟာဘူတိကော ကဗဠီကာရာဟာရဘက္ခော. ဧဝံ သန္တံ ခေါ တေ, ပေါဋ္ဌပါဒ, အညာဝ သညာ ဘဝိဿတိ အညော အတ္တာ. တဒမိနာပေတံ, ပေါဋ္ဌပါဒ[Pg.173], ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ အညာဝ သညာ ဘဝိဿတိ အညော အတ္တာ. တိဋ္ဌတေဝ သာယံ, ပေါဋ္ဌပါဒ, ဩဠာရိကော အတ္တာ ရူပီ စာတုမဟာဘူတိကော ကဗဠီကာရာဟာရဘက္ခော, အထ ဣမဿ ပုရိသဿ အညာ စ သညာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, အညာ စ သညာ နိရုဇ္ဈန္တိ. ဣမိနာ ခေါ ဧတံ, ပေါဋ္ဌပါဒ, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ အညာဝ သညာ ဘဝိဿတိ အညော အတ္တာ’’တိ.

४१७. “भन्ते, संज्ञा हाच माणसाचा आत्मा आहे, की संज्ञा वेगळी आणि आत्मा वेगळा आहे?” “पण पोट्ठपाद, तू कोणत्या प्रकारच्या आत्म्यावर विश्वास ठेवतोस?” “भन्ते, मी चार महाभूतांनी बनलेल्या, कवलिकार आहार ग्रहण करणाऱ्या, रूपवान अशा स्थूल आत्म्यावर विश्वास ठेवतो.” “पोट्ठपाद, जर तुझा आत्मा चार महाभूतांनी बनलेला, कवलिकार आहार ग्रहण करणारा आणि रूपवान असा स्थूल असता, तर अशा परिस्थितीत, पोट्ठपाद, तुझी संज्ञा वेगळी आणि आत्मा वेगळा ठरला असता. पोट्ठपाद, संज्ञा वेगळी आणि आत्मा वेगळा आहे, हे या पद्धतीने समजून घेतले पाहिजे. पोट्ठपाद, तो स्थूल, रूपवान, चार महाभूतांनी बनलेला आणि कवलिकार आहार ग्रहण करणारा आत्मा तसाच स्थिर राहतो, तरीही या माणसाच्या इतर संज्ञा उत्पन्न होतात आणि इतर संज्ञा निरुद्ध होतात. पोट्ठपाद, यावरूनच हे समजून घेतले पाहिजे की, कशा प्रकारे संज्ञा वेगळी आणि आत्मा वेगळा आहे.”

---

၄၁၈. ‘‘မနောမယံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, အတ္တာနံ ပစ္စေမိ သဗ္ဗင်္ဂပစ္စင်္ဂိံ အဟီနိန္ဒြိယ’’န္တိ. ‘‘မနောမယော စ ဟိ တေ, ပေါဋ္ဌပါဒ, အတ္တာ အဘဝိဿ သဗ္ဗင်္ဂပစ္စင်္ဂီ အဟီနိန္ဒြိယော, ဧဝံ သန္တမ္ပိ ခေါ တေ, ပေါဋ္ဌပါဒ, အညာဝ သညာ ဘဝိဿတိ အညော အတ္တာ. တဒမိနာပေတံ, ပေါဋ္ဌပါဒ, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ အညာဝ သညာ ဘဝိဿတိ အညော အတ္တာ. တိဋ္ဌတေဝ သာယံ, ပေါဋ္ဌပါဒ, မနောမယော အတ္တာ သဗ္ဗင်္ဂပစ္စင်္ဂီ အဟီနိန္ဒြိယော, အထ ဣမဿ ပုရိသဿ အညာ စ သညာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, အညာ စ သညာ နိရုဇ္ဈန္တိ. ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, ပေါဋ္ဌပါဒ, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ အညာဝ သညာ ဘဝိဿတိ အညော အတ္တာ’’တိ.

४१८. “भन्ते, मी सर्व अवयवांनी युक्त असलेल्या, इंद्रिये पूर्ण असलेल्या, मनोमय आत्म्यावर विश्वास ठेवतो.” “पोट्ठपाद, जर तुझा आत्मा सर्व अवयवांनी युक्त, इंद्रिये पूर्ण असलेला आणि मनोमय असता, तरीही अशा परिस्थितीत, पोट्ठपाद, तुझी संज्ञा वेगळी आणि आत्मा वेगळाच ठरला असता. पोट्ठपाद, संज्ञा वेगळी आणि आत्मा वेगळा आहे, हे या पद्धतीने समजून घेतले पाहिजे. पोट्ठपाद, तो मनोमय, सर्व अवयवांनी युक्त आणि इंद्रिये पूर्ण असलेला आत्मा तसाच स्थिर राहतो, तरीही या माणसाच्या इतर संज्ञा उत्पन्न होतात आणि इतर संज्ञा निरुद्ध होतात. पोट्ठपाद, यावरूनही हे समजून घेतले पाहिजे की, कशा प्रकारे संज्ञा वेगळी आणि आत्मा वेगळा आहे.”

---

၄၁၉. ‘‘အရူပိံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, အတ္တာနံ ပစ္စေမိ သညာမယ’’န္တိ. ‘‘အရူပီ စ ဟိ တေ, ပေါဋ္ဌပါဒ, အတ္တာ အဘဝိဿ သညာမယော, ဧဝံ သန္တမ္ပိ ခေါ တေ, ပေါဋ္ဌပါဒ, အညာဝ သညာ ဘဝိဿတိ အညော အတ္တာ. တဒမိနာပေတံ, ပေါဋ္ဌပါဒ, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ အညာဝ သညာ ဘဝိဿတိ အညော အတ္တာ. တိဋ္ဌတေဝ သာယံ, ပေါဋ္ဌပါဒ, အရူပီ အတ္တာ သညာမယော, အထ ဣမဿ ပုရိသဿ အညာ စ သညာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, အညာ စ သညာ နိရုဇ္ဈန္တိ. ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, ပေါဋ္ဌပါဒ, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ အညာဝ သညာ ဘဝိဿတိ အညော အတ္တာ’’တိ.

४१९. “भन्ते, मी अरूप आणि संज्ञामय अशा आत्म्यावर विश्वास ठेवतो.” “पोट्ठपाद, जर तुझा आत्मा अरूप आणि संज्ञामय असता, तरीही अशा परिस्थितीत, पोट्ठपाद, तुझी संज्ञा वेगळी आणि आत्मा वेगळाच ठरला असता. पोट्ठपाद, संज्ञा वेगळी आणि आत्मा वेगळा आहे, हे या पद्धतीने समजून घेतले पाहिजे. पोट्ठपाद, तो अरूप आणि संज्ञामय आत्मा तसाच स्थिर राहतो, तरीही या माणसाच्या इतर संज्ञा उत्पन्न होतात आणि इतर संज्ञा निरुद्ध होतात. पोट्ठपाद, यावरूनही हे समजून घेतले पाहिजे की, कशा प्रकारे संज्ञा वेगळी आणि आत्मा वेगळा आहे.”

---

၄၂၀. ‘‘သက္ကာ ပနေတံ, ဘန္တေ, မယာ ဉာတုံ – ‘သညာ ပုရိသဿ အတ္တာ’တိ ဝါ ‘အညာဝ သညာ အညော အတ္တာတိ ဝါ’တိ? ‘‘ဒုဇ္ဇာနံ ခေါ ဧတံ, ပေါဋ္ဌပါဒ, တယာ အညဒိဋ္ဌိကေန အညခန္တိကေန အညရုစိကေန အညတြာယောဂေန အညတြာစရိယကေန – ‘သညာ ပုရိသဿ အတ္တာ’တိ ဝါ, ‘အညာဝ သညာ အညော အတ္တာတိ ဝါ’’’တိ.

४२०. “भन्ते, ‘संज्ञा हाच माणसाचा आत्मा आहे’ किंवा ‘संज्ञा वेगळी आणि आत्मा वेगळा आहे’ हे माझ्याकडून जाणणे शक्य आहे का?’ “पोट्ठपाद, तू भिन्न दृष्टीचा, भिन्न श्रद्धेचा, भिन्न आवडीचा, भिन्न साधनेत मग्न असलेला आणि भिन्न संप्रदायाचा आचार्य असलेला असल्यामुळे, तुझ्यासाठी हे जाणणे कठीण आहे की, ‘संज्ञा हाच माणसाचा आत्मा आहे’ किंवा ‘संज्ञा वेगळी आणि आत्मा वेगळा आहे’.”

---

‘‘သစေ [Pg.174] တံ, ဘန္တေ, မယာ ဒုဇ္ဇာနံ အညဒိဋ္ဌိကေန အညခန္တိကေန အညရုစိကေန အညတြာယောဂေန အညတြာစရိယကေန – ‘သညာ ပုရိသဿ အတ္တာ’တိ ဝါ, ‘အညာဝ သညာ အညော အတ္တာ’တိ ဝါ; ‘ကိံ ပန, ဘန္တေ, သဿတော လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ? အဗျာကတံ ခေါ ဧတံ, ပေါဋ္ဌပါဒ, မယာ – ‘သဿတော လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ.

“भन्ते, जर भिन्न दृष्टीचा, भिन्न श्रद्धेचा, भिन्न आवडीचा, भिन्न साधनेत मग्न असलेला आणि भिन्न संप्रदायाचा आचार्य असल्यामुळे माझ्यासाठी हे जाणणे कठीण असेल की, ‘संज्ञा हाच माणसाचा आत्मा आहे’ किंवा ‘संज्ञा वेगळी आणि आत्मा वेगळा आहे’; तर मग भन्ते, लोक शाश्वत आहे का? हेच सत्य असून बाकी सर्व व्यर्थ आहे का?” “पोट्ठपाद, ‘लोक शाश्वत आहे, हेच सत्य असून बाकी सर्व व्यर्थ आहे’, हे मी अव्याकृत ठेवले आहे.”

---

‘‘ကိံ ပန, ဘန္တေ, ‘အသဿတော လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’’န္တိ? ‘‘ဧတမ္ပိ ခေါ, ပေါဋ္ဌပါဒ, မယာ အဗျာကတံ – ‘အသဿတော လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’’န္တိ.

“तर मग भन्ते, ‘लोक अशाश्वत आहे, हेच सत्य असून बाकी सर्व व्यर्थ आहे’ का?” “पोट्ठपाद, हे देखील मी अव्याकृत ठेवले आहे की, ‘लोक अशाश्वत आहे, हेच सत्य असून बाकी सर्व व्यर्थ आहे’.”

---

‘‘ကိံ ပန, ဘန္တေ, ‘အန္တဝါ လောကော…ပေ… ‘အနန္တဝါ လောကော … ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရံ… ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရံ… ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ… ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ… ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’’န္တိ? ‘‘ဧတမ္ပိ ခေါ, ပေါဋ္ဌပါဒ, မယာ အဗျာကတံ – ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’’န္တိ.

“तर मग भन्ते, ‘लोक सान्त आहे... पे... लोक अनंत आहे... जो जीव आहे तेच शरीर आहे... जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे आहे... मृत्यूनंतर तथागत अस्तित्वात असतात... मृत्यूनंतर तथागत अस्तित्वात नसतात... मृत्यूनंतर तथागत अस्तित्वात असतात आणि नसतातही... मृत्यूनंतर तथागत अस्तित्वात असतात असेही नाही आणि नसतात असेही नाही, हेच सत्य असून बाकी सर्व व्यर्थ आहे’ का?” “पोट्ठपाद, हे देखील मी अव्याकृत ठेवले आहे की, ‘मृत्यूनंतर तथागत अस्तित्वात असतात असेही नाही आणि नसतात असेही नाही, हेच सत्य असून बाकी सर्व व्यर्थ आहे’.”

---

‘‘ကသ္မာ ပနေတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ အဗျာကတ’’န္တိ? ‘‘န ဟေတံ, ပေါဋ္ဌပါဒ, အတ္ထသံဟိတံ န ဓမ္မသံဟိတံ နာဒိဗြဟ္မစရိယကံ, န နိဗ္ဗိဒါယ န ဝိရာဂါယ န နိရောဓာယ န ဥပသမာယ န အဘိညာယ န သမ္ဗောဓာယ န နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ, တသ္မာ ဧတံ မယာ အဗျာကတ’’န္တိ.

“भन्ते, भगवंतांनी हे अव्याकृत का ठेवले आहे?” “पोट्ठपाद, कारण हे अर्थयुक्त नाही, हे धम्माशी सुसंगत नाही, हे ब्रह्मचर्याच्या आरंभासाठी उपयुक्त नाही; आणि हे निर्वेदासाठी, विरागासाठी, निरोधासाठी, उपशमासाठी, अभिज्ञेसाठी, संबोधीसाठी आणि निर्वाणासाठी साहाय्यक ठरत नाही. म्हणूनच मी हे अव्याकृत ठेवले आहे.”

---

‘‘ကိံ ပန, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ဗျာကတ’’န္တိ? ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခန္တိ ခေါ, ပေါဋ္ဌပါဒ, မယာ ဗျာကတံ. အယံ ဒုက္ခသမုဒယောတိ ခေါ, ပေါဋ္ဌပါဒ, မယာ ဗျာကတံ. အယံ ဒုက္ခနိရောဓောတိ ခေါ, ပေါဋ္ဌပါဒ, မယာ ဗျာကတံ. အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါတိ ခေါ, ပေါဋ္ဌပါဒ, မယာ ဗျာကတ’’န္တိ.

“तर मग भन्ते, भगवंतांनी काय व्याकृत केले आहे?” “पोट्ठपाद, ‘हे दुःख आहे’, हे मी व्याकृत केले आहे. ‘हा दुःखसमुदय आहे’, हे मी व्याकृत केले आहे. ‘हा दुःखनिरोध आहे’, हे मी व्याकृत केले आहे. ‘ही दुःखनिरोधगामिनी प्रतिपदा आहे’, हे मी व्याकृत केले आहे.”

---

‘‘ကသ္မာ ပနေတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ဗျာကတ’’န္တိ? ‘‘ဧတဉှိ, ပေါဋ္ဌပါဒ, အတ္ထသံဟိတံ, ဧတံ ဓမ္မသံဟိတံ, ဧတံ အာဒိဗြဟ္မစရိယကံ, ဧတံ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ဥပသမာယ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ; တသ္မာ ဧတံ မယာ ဗျာကတ’’န္တိ. ‘‘ဧဝမေတံ, ဘဂဝါ, ဧဝမေတံ, သုဂတ. ယဿဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ကာလံ မညတီ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ.

“भन्ते, भगवंतांनी हे व्याकृत का केले आहे?” “कारण पोट्ठपाद, हे अर्थयुक्त आहे, हे धम्माशी सुसंगत आहे, हे ब्रह्मचर्याच्या आरंभासाठी उपयुक्त आहे; आणि हे निर्वेदासाठी, विरागासाठी, निरोधासाठी, उपशमासाठी, अभिज्ञेसाठी, संबोधीसाठी आणि निर्वाणासाठी साहाय्यक ठरते. म्हणूनच मी हे व्याकृत केले आहे.” “हे असेच आहे, भगवंत! हे असेच आहे, सुगत! भन्ते, आता भगवंतांना जाण्यासाठी जो योग्य वेळ वाटेल, तो त्यांनी करावा.” त्यानंतर भगवान आसनावरून उठून निघून गेले.

---

၄၂၁. အထ [Pg.175] ခေါ တေ ပရိဗ္ဗာဇကာ အစိရပက္ကန္တဿ ဘဂဝတော ပေါဋ္ဌပါဒံ ပရိဗ္ဗာဇကံ သမန္တတော ဝါစာ သန္နိတောဒကေန သဉ္ဈဗ္ဘရိမကံသု – ‘‘ဧဝမေဝ ပနာယံ ဘဝံ ပေါဋ္ဌပါဒေါ ယညဒေဝ သမဏော ဂေါတမော ဘာသတိ, တံ တဒေဝဿ အဗ္ဘနုမောဒတိ – ‘ဧဝမေတံ ဘဂဝါ ဧဝမေတံ, သုဂတာ’တိ. န ခေါ ပန မယံ ကိဉ္စိ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဧကံသိကံ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမ – ‘သဿတော လောကော’တိ ဝါ, ‘အသဿတော လောကော’တိ ဝါ, ‘အန္တဝါ လောကော’တိ ဝါ, ‘အနန္တဝါ လောကော’တိ ဝါ, ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ ဝါ, ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ ဝါ, ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ, ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ, ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ, ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ’’တိ.

४२१. त्यानंतर, भगवान निघून गेल्यावर लगेचच, त्या परिव्राजकांनी परिव्राजक पोट्ठपादला चहूबाजूंनी शब्दांच्या भाल्यांनी टोचून छळण्यास सुरुवात केली – “हा सन्माननीय पोट्ठपाद श्रमण गौतम जे काही बोलतात, त्या प्रत्येक गोष्टीला संमती देतो – ‘हे असेच आहे, भगवंत! हे असेच आहे, सुगत!’ परंतु, श्रमण गौतमांनी उपदेशिलेल्या कोणत्याही निश्चित (एकांशिक) सिद्धांताला आम्ही जाणत नाही – ‘लोक शाश्वत आहे’ किंवा ‘लोक अशाश्वत आहे’, ‘लोक सान्त आहे’ किंवा ‘लोक अनन्त आहे’, ‘तोच जीव आणि तेच शरीर आहे’ किंवा ‘जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे आहे’, ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात राहतात’ किंवा ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात राहत नाहीत’, ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात राहतात आणि राहतही नाहीत’ किंवा ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात राहतही नाहीत आणि न राहतही नाहीत’ (यांपैकी काहीही आम्हाला समजत नाही).”

---

ဧဝံ ဝုတ္တေ ပေါဋ္ဌပါဒေါ ပရိဗ္ဗာဇကော တေ ပရိဗ္ဗာဇကေ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဟမ္ပိ ခေါ, ဘော, န ကိဉ္စိ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဧကံသိကံ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမိ – ‘သဿတော လောကော’တိ ဝါ, ‘အသဿတော လောကော’တိ ဝါ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ; အပိ စ သမဏော ဂေါတမော ဘူတံ တစ္ဆံ တထံ ပဋိပဒံ ပညပေတိ ဓမ္မဋ္ဌိတတံ ဓမ္မနိယာမတံ. ဘူတံ ခေါ ပန တစ္ဆံ တထံ ပဋိပဒံ ပညပေန္တဿ ဓမ္မဋ္ဌိတတံ ဓမ္မနိယာမတံ, ကထဉှိ နာမ မာဒိသော ဝိညူ သမဏဿ ဂေါတမဿ သုဘာသိတံ သုဘာသိတတော နာဗ္ဘနုမောဒေယျာ’’တိ?

असे म्हटल्यावर, परिव्राजक पोट्ठपाद त्या परिव्राजकांना म्हणाला – “हे गृहस्थांनो, मीसुद्धा श्रमण गौतमांनी उपदेशिलेल्या कोणत्याही निश्चित (एकांशिक) सिद्धांताला जाणत नाही – ‘लोक शाश्वत आहे’ किंवा ‘लोक अशाश्वत आहे’...पे०... ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात राहतही नाहीत आणि न राहतही नाहीत’. परंतु, श्रमण गौतम हे धर्मस्थितता आणि धर्मनियमतेशी सुसंगत अशी सत्य, यथार्थ आणि वास्तविक प्रतिपदा (आचरण मार्ग) प्रस्थापित करतात. अशा सत्य, यथार्थ आणि वास्तविक प्रतिपदेचा उपदेश करणाऱ्या श्रमण गौतमांच्या सुभाषितात माझ्यासारख्या सुज्ञ माणसाने का बरे संमती देऊ नये?”

---

စိတ္တဟတ္ထိသာရိပုတ္တပေါဋ္ဌပါဒဝတ္ထု

चित्त हत्थिसारिपुत्त आणि पोट्ठपाद यांची कथा

---

၄၂၂. အထ ခေါ ဒွီဟတီဟဿ အစ္စယေန စိတ္တော စ ဟတ္ထိသာရိပုတ္တော ပေါဋ္ဌပါဒေါ စ ပရိဗ္ဗာဇကော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ စိတ္တော ဟတ္ထိသာရိပုတ္တော ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ပေါဋ္ဌပါဒေါ ပန ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ပေါဋ္ဌပါဒေါ ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တဒါ မံ, ဘန္တေ, တေ ပရိဗ္ဗာဇကာ အစိရပက္ကန္တဿ ဘဂဝတော သမန္တတော ဝါစာသန္နိတောဒကေန သဉ္ဈဗ္ဘရိမကံသု – ‘ဧဝမေဝ ပနာယံ ဘဝံ ပေါဋ္ဌပါဒေါ ယညဒေဝ သမဏော [Pg.176] ဂေါတမော ဘာသတိ, တံ တဒေဝဿ အဗ္ဘနုမောဒတိ – ‘ဧဝမေတံ ဘဂဝါ ဧဝမေတံ သုဂတာ’’တိ. န ခေါ ပန မယံ ကိဉ္စိ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဧကံသိကံ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမ – ‘‘သဿတော လောကော’’တိ ဝါ, ‘‘အသဿတော လောကော’’တိ ဝါ, ‘‘အန္တဝါ လောကော’’တိ ဝါ, ‘‘အနန္တဝါ လောကော’’တိ ဝါ, ‘‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’’န္တိ ဝါ, ‘‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’’န္တိ ဝါ, ‘‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’တိ ဝါ, ‘‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’တိ ဝါ, ‘‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’တိ ဝါ, ‘‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’တိ ဝါ’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တာဟံ, ဘန္တေ, တေ ပရိဗ္ဗာဇကေ ဧတဒဝေါစံ – ‘အဟမ္ပိ ခေါ, ဘော, န ကိဉ္စိ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဧကံသိကံ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမိ – ‘‘သဿတော လောကော’’တိ ဝါ, ‘‘အသဿတော လောကော’’တိ ဝါ…ပေ… ‘‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’တိ ဝါ; အပိ စ သမဏော ဂေါတမော ဘူတံ တစ္ဆံ တထံ ပဋိပဒံ ပညပေတိ ဓမ္မဋ္ဌိတတံ ဓမ္မနိယာမတံ. ဘူတံ ခေါ ပန တစ္ဆံ တထံ ပဋိပဒံ ပညပေန္တဿ ဓမ္မဋ္ဌိတတံ ဓမ္မနိယာမတံ, ကထဉှိ နာမ မာဒိသော ဝိညူ သမဏဿ ဂေါတမဿ သုဘာသိတံ သုဘာသိတတော နာဗ္ဘနုမောဒေယျာ’’တိ?

४२२. त्यानंतर, दोन-तीन दिवसांनंतर, हत्ती-प्रशिक्षकाचा मुलगा चित्त आणि परिव्राजक पोट्ठपाद जेथे भगवान होते तेथे आले. आल्यानंतर, चित्त हत्थिसारिपुत्तने भगवंतांना अभिवादन केले आणि तो एका बाजूला बसला. परिव्राजक पोट्ठपादने भगवंतांसोबत कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी आणि स्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या परिव्राजक पोट्ठपादने भगवंतांना असे म्हटले – “भन्ते! त्या वेळी, भगवान निघून गेल्यावर लगेचच, त्या परिव्राजकांनी मला चहूबाजूंनी शब्दांच्या भाल्यांनी टोचून छळण्यास सुरुवात केली – ‘हा सन्माननीय पोट्ठपाद श्रमण गौतम जे काही बोलतात, त्या प्रत्येक गोष्टीला संमती देतो – “हे असेच आहे, भगवंत! हे असेच आहे, सुगत!” परंतु, श्रमण गौतमांनी उपदेशिलेल्या कोणत्याही निश्चित (एकांशिक) सिद्धांताला आम्ही जाणत नाही – “लोक शाश्वत आहे” किंवा “लोक अशाश्वत आहे”, “लोक सान्त आहे” किंवा “लोक अनन्त आहे”, “तोच जीव आणि तेच शरीर आहे” किंवा “जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे आहे”, “तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात राहतात” किंवा “तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात राहत नाहीत”, “तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात राहतात आणि राहतही नाहीत” किंवा “तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात राहतही नाहीत आणि न राहतही नाहीत” (यांपैकी काहीही आम्हाला समजत नाही).’ भन्ते, असे म्हटल्यावर मी त्या परिव्राजकांना म्हणालो – ‘हे गृहस्थांनो, मीसुद्धा श्रमण गौतमांनी उपदेशिलेल्या कोणत्याही निश्चित (एकांशिक) सिद्धांताला जाणत नाही – “लोक शाश्वत आहे” किंवा “लोक अशाश्वत आहे”...पे०... “तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात राहतही नाहीत आणि न राहतही नाहीत”. परंतु, श्रमण गौतम हे धर्मस्थितता आणि धर्मनियमतेशी सुसंगत अशी सत्य, यथार्थ आणि वास्तविक प्रतिपदा (आचरण मार्ग) प्रस्थापित करतात. अशा सत्य, यथार्थ आणि वास्तविक प्रतिपदेचा उपदेश करणाऱ्या श्रमण गौतमांच्या सुभाषितात माझ्यासारख्या सुज्ञ माणसाने का बरे संमती देऊ नये?’”

---

၄၂၃. ‘‘သဗ္ဗေဝ ခေါ ဧတေ, ပေါဋ္ဌပါဒ, ပရိဗ္ဗာဇကာ အန္ဓာ အစက္ခုကာ; တွံယေဝ နေသံ ဧကော စက္ခုမာ. ဧကံသိကာပိ ဟိ ခေါ, ပေါဋ္ဌပါဒ, မယာ ဓမ္မာ ဒေသိတာ ပညတ္တာ; အနေကံသိကာပိ ဟိ ခေါ, ပေါဋ္ဌပါဒ, မယာ ဓမ္မာ ဒေသိတာ ပညတ္တာ.

४२३. “पोट्ठपाद, ते सर्वच परिव्राजक आंधळे आणि प्रज्ञाचक्षू नसलेले (दृष्टिहीन) आहेत; त्यांच्यामध्ये केवळ तू एकटाच डोळस (प्रज्ञाचक्षू असलेला) आहेस. पोट्ठपाद, मी काही निश्चित (एकांशिक) सिद्धांतांचाही उपदेश केला आहे आणि ते प्रस्थापित केले आहेत; आणि पोट्ठपाद, मी काही अनिश्चित (अनेकांशिक) सिद्धांतांचाही उपदेश केला आहे आणि ते प्रस्थापित केले आहेत.”

---

‘‘ကတမေ စ တေ, ပေါဋ္ဌပါဒ, မယာ အနေကံသိကာ ဓမ္မာ ဒေသိတာ ပညတ္တာ? ‘သဿတော လောကော’တိ ခေါ, ပေါဋ္ဌပါဒ, မယာ အနေကံသိကော ဓမ္မော ဒေသိတော ပညတ္တော; ‘အသဿတော လောကော’တိ ခေါ, ပေါဋ္ဌပါဒ, မယာ အနေကံသိကော ဓမ္မော ဒေသိတော ပညတ္တော; ‘အန္တဝါ လောကော’တိ ခေါ ပေါဋ္ဌပါဒ…ပေ… ‘အနန္တဝါ လောကော’တိ ခေါ ပေါဋ္ဌပါဒ… ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ ခေါ ပေါဋ္ဌပါဒ… ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ ခေါ ပေါဋ္ဌပါဒ… ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ခေါ ပေါဋ္ဌပါဒ… န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ခေါ ပေါဋ္ဌပါဒ… ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ခေါ ပေါဋ္ဌပါဒ… ‘နေဝ [Pg.177] ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ခေါ, ပေါဋ္ဌပါဒ, မယာ အနေကံသိကော ဓမ္မော ဒေသိတော ပညတ္တော.

“आणि पोट्ठपाद, माझ्याद्वारे उपदेशिलेले आणि प्रस्थापित केलेले ते अनिश्चित (अनेकांशिक) सिद्धांत कोणते आहेत? ‘लोक शाश्वत आहे’ हा, पोट्ठपाद, माझ्याद्वारे उपदेशिलेला आणि प्रस्थापित केलेला अनिश्चित सिद्धांत आहे; ‘लोक अशाश्वत आहे’ हा, पोट्ठपाद, माझ्याद्वारे उपदेशिलेला आणि प्रस्थापित केलेला अनिश्चित सिद्धांत आहे; ‘लोक सान्त आहे’...पे०... ‘लोक अनन्त आहे’... ‘तोच जीव आणि तेच शरीर आहे’... ‘जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे आहे’... ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात राहतात’... ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात राहत नाहीत’... ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात राहतात आणि राहतही नाहीत’... ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात राहतही नाहीत आणि न राहतही नाहीत’ हा, पोट्ठपाद, माझ्याद्वारे उपदेशिलेला आणि प्रस्थापित केलेला अनिश्चित (अनेकांशिक) सिद्धांत आहे.”

---

‘‘ကသ္မာ စ တေ, ပေါဋ္ဌပါဒ, မယာ အနေကံသိကာ ဓမ္မာ ဒေသိတာ ပညတ္တာ? န ဟေတေ, ပေါဋ္ဌပါဒ, အတ္ထသံဟိတာ န ဓမ္မသံဟိတာ န အာဒိဗြဟ္မစရိယကာ န နိဗ္ဗိဒါယ န ဝိရာဂါယ န နိရောဓာယ န ဥပသမာယ န အဘိညာယ န သမ္ဗောဓာယ န နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တန္တိ. တသ္မာ တေ မယာ အနေကံသိကာ ဓမ္မာ ဒေသိတာ ပညတ္တာ’’.

“आणि पोट्ठपाद, मी हे अनिश्चित (अनेकांशिक) सिद्धांत का उपदेशिले आणि प्रस्थापित केले आहेत? कारण, पोट्ठपाद, हे सिद्धांत कल्याणाशी संबंधित नाहीत, धर्माशी संबंधित नाहीत, ब्रह्मचर्याच्या आरंभाला पूरक नाहीत, आणि ते निर्वेदासाठी (वैराग्यासाठी), विरागासाठी (अनासक्तीसाठी), निरोधासाठी, उपशमासाठी (शांततेसाठी), अभिज्ञेसाठी (उच्च ज्ञानासाठी), संबोधासाठी आणि निर्वाणासाठी कारणीभूत ठरत नाहीत. म्हणूनच, पोट्ठपाद, मी हे अनिश्चित सिद्धांत उपदेशिले आणि प्रस्थापित केले आहेत.”

---

ဧကံသိကဓမ္မော

निश्चित सिद्धांत (एकांशिक धर्म)

---

၄၂၄. ‘‘ကတမေ စ တေ, ပေါဋ္ဌပါဒ, မယာ ဧကံသိကာ ဓမ္မာ ဒေသိတာ ပညတ္တာ? ဣဒံ ဒုက္ခန္တိ ခေါ, ပေါဋ္ဌပါဒ, မယာ ဧကံသိကော ဓမ္မော ဒေသိတော ပညတ္တော. အယံ ဒုက္ခသမုဒယောတိ ခေါ, ပေါဋ္ဌပါဒ, မယာ ဧကံသိကော ဓမ္မော ဒေသိတော ပညတ္တော. အယံ ဒုက္ခနိရောဓောတိ ခေါ, ပေါဋ္ဌပါဒ, မယာ ဧကံသိကော ဓမ္မော ဒေသိတော ပညတ္တော. အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါတိ ခေါ, ပေါဋ္ဌပါဒ, မယာ ဧကံသိကော ဓမ္မော ဒေသိတော ပညတ္တော.

४२४. “आणि पोट्ठपाद, माझ्याद्वारे उपदेशिलेले आणि प्रस्थापित केलेले ते निश्चित (एकांशिक) सिद्धांत कोणते आहेत? ‘हे दुःख आहे’ हा, पोट्ठपाद, माझ्याद्वारे उपदेशिलेला आणि प्रस्थापित केलेला निश्चित सिद्धांत आहे. ‘हा दुःखसमुदय (दुःखाचे कारण) आहे’ हा, पोट्ठपाद, माझ्याद्वारे उपदेशिलेला आणि प्रस्थापित केलेला निश्चित सिद्धांत आहे. ‘हा दुःखनिरोध (दुःखाचा अंत) आहे’ हा, पोट्ठपाद, माझ्याद्वारे उपदेशिलेला आणि प्रस्थापित केलेला निश्चित सिद्धांत आहे. ‘ही दुःखनिरोधगामिनी प्रतिपदा (दुःखमुक्तीचा मार्ग) आहे’ हा, पोट्ठपाद, माझ्याद्वारे उपदेशिलेला आणि प्रस्थापित केलेला निश्चित सिद्धांत आहे.”

---

‘‘ကသ္မာ စ တေ, ပေါဋ္ဌပါဒ, မယာ ဧကံသိကာ ဓမ္မာ ဒေသိတာ ပညတ္တာ? ဧတေ, ပေါဋ္ဌပါဒ, အတ္ထသံဟိတာ, ဧတေ ဓမ္မသံဟိတာ, ဧတေ အာဒိဗြဟ္မစရိယကာ ဧတေ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ဥပသမာယ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တန္တိ. တသ္မာ တေ မယာ ဧကံသိကာ ဓမ္မာ ဒေသိတာ ပညတ္တာ.

“पोट्ठपाद, मी ते धर्म एकांतिक (निश्चित) म्हणून का उपदेशिले व प्रज्ञप्त केले आहेत? कारण, पोट्ठपाद, हे धर्म अर्थयुक्त (कल्याणकारक) आहेत, हे धर्मयुक्त आहेत, हे ब्रह्मचर्याचे मूळ आहेत. हे निर्वेदासाठी, विरागासाठी, निरोधासाठी, उपशमासाठी, अभिज्ञेसाठी, संबोधीसाठी आणि निर्वाणासाठी कारणीभूत ठरतात. म्हणूनच, ते धर्म मी एकांतिक म्हणून उपदेशिले व प्रज्ञप्त केले आहेत.”

---

၄၂၅. ‘‘သန္တိ, ပေါဋ္ဌပါဒ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘ဧကန္တသုခီ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’တိ. တျာဟံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘သစ္စံ ကိရ တုမှေ အာယသ္မန္တော ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘‘ဧကန္တသုခီ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’တိ? တေ စေ မေ ဧဝံ ပုဋ္ဌာ ‘အာမာ’တိ ပဋိဇာနန္တိ. တျာဟံ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘အပိ ပန တုမှေ အာယသ္မန္တော ဧကန္တသုခံ လောကံ ဇာနံ ပဿံ ဝိဟရထာ’တိ? ဣတိ ပုဋ္ဌာ ‘နော’တိ ဝဒန္တိ.

४२५. “पोट्ठपाद, काही असे श्रमण व ब्राह्मण आहेत जे असे प्रतिपादन करतात आणि अशी दृष्टी बाळगतात – ‘मृत्यूनंतर आत्मा अत्यंत सुखी आणि निरोगी असतो.’ मी त्यांच्याकडे जाऊन असे विचारतो – ‘आयुष्यमानांनो, हे खरे आहे का की तुम्ही असे प्रतिपादन करता आणि अशी दृष्टी बाळगता की – “मृत्यूनंतर आत्मा अत्यंत सुखी आणि निरोगी असतो”?’ माझ्या या प्रश्नावर ते ‘होय’ असे मान्य करतात. मग मी त्यांना विचारतो – ‘पण आयुष्यमानांनो, तुम्ही अत्यंत सुखी अशा लोकाला जाणून आणि पाहून विहरत आहात का?’ असे विचारले असता ते ‘नाही’ असे म्हणतात.”

---

‘‘တျာဟံ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘အပိ ပန တုမှေ အာယသ္မန္တော ဧကံ ဝါ ရတ္တိံ ဧကံ ဝါ ဒိဝသံ ဥပဍ္ဎံ ဝါ ရတ္တိံ ဥပဍ္ဎံ ဝါ ဒိဝသံ ဧကန္တသုခိံ အတ္တာနံ သဉ္ဇာနာထာ’တိ [Pg.178] ? ဣတိ ပုဋ္ဌာ ‘နော’တိ ဝဒန္တိ. တျာဟံ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘အပိ ပန တုမှေ အာယသ္မန္တော ဇာနာထ – ‘‘အယံ မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ ဧကန္တသုခဿ လောကဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’’တိ? ဣတိ ပုဋ္ဌာ ‘နော’တိ ဝဒန္တိ.

“मी त्यांना पुढे विचारतो – ‘पण आयुष्यमानांनो, तुम्ही कधी एक रात्र किंवा एक दिवस, किंवा अर्धी रात्र किंवा अर्धा दिवस स्वतःला अत्यंत सुखी अनुभवले (जाणले) आहे का?’ असे विचारले असता ते ‘नाही’ असे म्हणतात. मी त्यांना विचारतो – ‘पण आयुष्यमानांनो, अत्यंत सुखी लोकाचा साक्षात्कार करण्यासाठी “हा मार्ग आहे, ही प्रतिपदा (साधना) आहे” हे तुम्ही जाणता का?’ असे विचारले असता ते ‘नाही’ असे म्हणतात.”

---

‘‘တျာဟံ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘အပိ ပန တုမှေ အာယသ္မန္တော ယာ တာ ဒေဝတာ ဧကန္တသုခံ လောကံ ဥပပန္နာ, တာသံ ဘာသမာနာနံ သဒ္ဒံ သုဏာထ – ‘‘သုပ္ပဋိပန္နာတ္ထ, မာရိသာ, ဥဇုပ္ပဋိပန္နာတ္ထ, မာရိသာ, ဧကန္တသုခဿ လောကဿ သစ္ဆိကိရိယာယ; မယမ္ပိ ဟိ, မာရိသာ, ဧဝံပဋိပန္နာ ဧကန္တသုခံ လောကံ ဥပပန္နာ’တိ? ဣတိ ပုဋ္ဌာ ‘နော’တိ ဝဒန္တိ.

“मी त्यांना विचारतो – ‘पण आयुष्यमानांनो, जे देव अत्यंत सुखी लोकात उत्पन्न झाले आहेत, त्यांचे असे बोलणे तुम्ही कधी ऐकले आहे का की – “मित्रांनो, अत्यंत सुखी लोकाचा साक्षात्कार करण्यासाठी तुम्ही सुप्रतिपन्न (योग्य मार्गाने चालणारे) आहात, ऋजुप्रतिपन्न (सरळ मार्गाने चालणारे) आहात; कारण मित्रांनो, आम्हीही अशाच प्रकारे आचरण करून या अत्यंत सुखी लोकात उत्पन्न झालो आहोत”?’ असे विचारले असता ते ‘नाही’ असे म्हणतात.”

---

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ပေါဋ္ဌပါဒ, နနု ဧဝံ သန္တေ တေသံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ အပ္ပာဋိဟီရကတံ ဘာသိတံ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ, ဘန္တေ, ဧဝံ သန္တေ တေသံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ အပ္ပာဋိဟီရကတံ ဘာသိတံ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ.

“यावर तुला काय वाटते, पोट्ठपाद? असे असताना, त्या श्रमण-ब्राह्मणांचे बोलणे निराधार ठरत नाही का?” “नक्कीच, भन्ते! असे असताना त्या श्रमण-ब्राह्मणांचे बोलणे निराधारच ठरते.”

---

၄၂၆. ‘‘သေယျထာပိ, ပေါဋ္ဌပါဒ, ပုရိသော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အဟံ ယာ ဣမသ္မိံ ဇနပဒေ ဇနပဒကလျာဏီ, တံ ဣစ္ဆာမိ တံ ကာမေမီ’တိ. တမေနံ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, ယံ တွံ ဇနပဒကလျာဏိံ ဣစ္ဆသိ ကာမေသိ, ဇာနာသိ တံ ဇနပဒကလျာဏိံ ခတ္တိယီ ဝါ ဗြာဟ္မဏီ ဝါ ဝေဿီ ဝါ သုဒ္ဒီ ဝါ’တိ? ဣတိ ပုဋ္ဌော ‘နော’တိ ဝဒေယျ. တမေနံ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, ယံ တွံ ဇနပဒကလျာဏိံ ဣစ္ဆသိ ကာမေသိ, ဇာနာသိ တံ ဇနပဒကလျာဏိံ ဧဝံနာမာ ဧဝံဂေါတ္တာတိ ဝါ, ဒီဃာ ဝါ ရဿာ ဝါ မဇ္ဈိမာ ဝါ ကာဠီ ဝါ သာမာ ဝါ မင်္ဂုရစ္ဆဝီ ဝါတိ, အမုကသ္မိံ ဂါမေ ဝါ နိဂမေ ဝါ နဂရေ ဝါ’တိ? ဣတိ ပုဋ္ဌော ‘နော’တိ ဝဒေယျ. တမေနံ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, ယံ တွံ န ဇာနာသိ န ပဿသိ, တံ တွံ ဣစ္ဆသိ ကာမေသီ’တိ? ဣတိ ပုဋ္ဌော ‘အာမာ’တိ ဝဒေယျ.

४२६. “उदाहरणाथ, पोट्ठपाद, जसे एखाद्या माणसाने म्हणावे – ‘या जनपदातील जी सर्वात सुंदर स्त्री (जनपदकल्याणी) आहे, मी तिच्यावर प्रेम करतो, मी तिला मिळवू इच्छितो.’ त्यावर लोकांनी त्याला विचारावे – ‘हे माणसा, ज्या जनपदकल्याणीवर तू प्रेम करतोस आणि जिला मिळवू इच्छितोस, ती क्षत्रिय आहे की ब्राह्मण, वैश्य आहे की शूद्र, हे तू जाणतोस का?’ असे विचारले असता त्याने म्हणावे – ‘नाही.’ मग लोकांनी त्याला विचारावे – ‘हे माणसा, ज्या जनपदकल्याणीवर तू प्रेम करतोस आणि जिला मिळवू इच्छितोस, तिचे नाव काय, गोत्र काय, ती उंच आहे की बुटकी की मध्यम उंचीची, ती काळी आहे की गोरी की सावळी, आणि ती कोणत्या गावात, निगमात किंवा नगरात राहते, हे तू जाणतोस का?’ असे विचारले असता त्याने म्हणावे – ‘नाही.’ मग लोकांनी त्याला विचारावे – ‘हे माणसा, जिला तू जाणत नाहीस, पाहिलेही नाहीस, तिच्यावर तू प्रेम करतोस आणि तिला मिळवू इच्छितोस का?’ असे विचारले असता त्याने म्हणावे – ‘होय.’”

---

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ပေါဋ္ဌပါဒ, နနု ဧဝံ သန္တေ တဿ ပုရိသဿ အပ္ပာဋိဟီရကတံ ဘာသိတံ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ, ဘန္တေ, ဧဝံ သန္တေ တဿ ပုရိသဿ အပ္ပာဋိဟီရကတံ ဘာသိတံ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ.

“यावर तुला काय वाटते, पोट्ठपाद? असे असताना, त्या माणसाचे बोलणे निराधार ठरत नाही का?” “नक्कीच, भन्ते! असे असताना त्या माणसाचे बोलणे निराधारच ठरते.”

---

‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ပေါဋ္ဌပါဒ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘ဧကန္တသုခီ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’တိ. တျာဟံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘သစ္စံ ကိရ တုမှေ အာယသ္မန္တော ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော [Pg.179] – ‘‘ဧကန္တသုခီ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’’တိ? တေ စေ မေ ဧဝံ ပုဋ္ဌာ ‘အာမာ’တိ ပဋိဇာနန္တိ. တျာဟံ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘အပိ ပန တုမှေ အာယသ္မန္တော ဧကန္တသုခံ လောကံ ဇာနံ ပဿံ ဝိဟရထာ’တိ? ဣတိ ပုဋ္ဌာ ‘နော’တိ ဝဒန္တိ.

“त्याचप्रमाणे, पोट्ठपाद, जे श्रमण व ब्राह्मण असे प्रतिपादन करतात आणि अशी दृष्टी बाळगतात – ‘मृत्यूनंतर आत्मा अत्यंत सुखी आणि निरोगी असतो.’ मी त्यांच्याकडे जाऊन असे विचारतो – ‘आयुष्यमानांनो, हे खरे आहे का की तुम्ही असे प्रतिपादन करता आणि अशी दृष्टी बाळगता की – “मृत्यूनंतर आत्मा अत्यंत सुखी आणि निरोगी असतो”?’ माझ्या या प्रश्नावर ते ‘होय’ असे मान्य करतात. मग मी त्यांना विचारतो – ‘पण आयुष्यमानांनो, तुम्ही अत्यंत सुखी अशा लोकाला जाणून आणि पाहून विहरत आहात का?’ असे विचारले असता ते ‘नाही’ असे म्हणतात.”

---

‘‘တျာဟံ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘အပိ ပန တုမှေ အာယသ္မန္တော ဧကံ ဝါ ရတ္တိံ ဧကံ ဝါ ဒိဝသံ ဥပဍ္ဎံ ဝါ ရတ္တိံ ဥပဍ္ဎံ ဝါ ဒိဝသံ ဧကန္တသုခိံ အတ္တာနံ သဉ္ဇာနာထာ’တိ? ဣတိ ပုဋ္ဌာ ‘နော’တိ ဝဒန္တိ. တျာဟံ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘အပိ ပန တုမှေ အာယသ္မန္တော ဇာနာထ – ‘‘အယံ မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ ဧကန္တသုခဿ လောကဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’တိ? ဣတိ ပုဋ္ဌာ ‘နော’တိ ဝဒန္တိ.

“मी त्यांना पुढे विचारतो – ‘पण आयुष्यमानांनो, तुम्ही कधी एक रात्र किंवा एक दिवस, किंवा अर्धी रात्र किंवा अर्धा दिवस स्वतःला अत्यंत सुखी अनुभवले (जाणले) आहे का?’ असे विचारले असता ते ‘नाही’ असे म्हणतात. मी त्यांना विचारतो – ‘पण आयुष्यमानांनो, अत्यंत सुखी लोकाचा साक्षात्कार करण्यासाठी “हा मार्ग आहे, ही प्रतिपदा (साधना) आहे” हे तुम्ही जाणता का?’ असे विचारले असता ते ‘नाही’ असे म्हणतात.”

---

‘‘တျာဟံ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘အပိ ပန တုမှေ အာယသ္မန္တော ယာ တာ ဒေဝတာ ဧကန္တသုခံ လောကံ ဥပပန္နာ, တာသံ ဘာသမာနာနံ သဒ္ဒံ သုဏာထ – ‘‘သုပ္ပဋိပန္နာတ္ထ, မာရိသာ, ဥဇုပ္ပဋိပန္နာတ္ထ, မာရိသာ, ဧကန္တသုခဿ လောကဿ သစ္ဆိကိရိယာယ; မယမ္ပိ ဟိ, မာရိသာ, ဧဝံပဋိပန္နာ ဧကန္တသုခံ လောကံ ဥပပန္နာ’’’တိ? ဣတိ ပုဋ္ဌာ ‘နော’တိ ဝဒန္တိ.

“मी त्यांना विचारतो – ‘पण आयुष्यमानांनो, जे देव अत्यंत सुखी लोकात उत्पन्न झाले आहेत, त्यांचे असे बोलणे तुम्ही कधी ऐकले आहे का की – “मित्रांनो, अत्यंत सुखी लोकाचा साक्षात्कार करण्यासाठी तुम्ही सुप्रतिपन्न (योग्य मार्गाने चालणारे) आहात, ऋजुप्रतिपन्न (सरळ मार्गाने चालणारे) आहात; कारण मित्रांनो, आम्हीही अशाच प्रकारे आचरण करून या अत्यंत सुखी लोकात उत्पन्न झालो आहोत”?’ असे विचारले असता ते ‘नाही’ असे म्हणतात.”

---

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ပေါဋ္ဌပါဒ, နနု ဧဝံ သန္တေ တေသံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ အပ္ပာဋိဟီရကတံ ဘာသိတံ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ, ဘန္တေ, ဧဝံ သန္တေ တေသံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ အပ္ပာဋိဟီရကတံ ဘာသိတံ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ.

“यावर तुला काय वाटते, पोट्ठपाद? असे असताना, त्या श्रमण-ब्राह्मणांचे बोलणे निराधार ठरत नाही का?” “नक्कीच, भन्ते! असे असताना त्या श्रमण-ब्राह्मणांचे बोलणे निराधारच ठरते.”

---

၄၂၇. ‘‘သေယျထာပိ, ပေါဋ္ဌပါဒ, ပုရိသော စာတုမဟာပထေ နိဿေဏိံ ကရေယျ ပါသာဒဿ အာရောဟဏာယ. တမေနံ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, ယဿ တွံ ပါသာဒဿ အာရောဟဏာယ နိဿေဏိံ ကရောသိ, ဇာနာသိ တံ ပါသာဒံ ပုရတ္ထိမာယ ဝါ ဒိသာယ ဒက္ခိဏာယ ဝါ ဒိသာယ ပစ္ဆိမာယ ဝါ ဒိသာယ ဥတ္တရာယ ဝါ ဒိသာယ ဥစ္စော ဝါ နီစော ဝါ မဇ္ဈိမော ဝါ’တိ? ဣတိ ပုဋ္ဌော ‘နော’တိ ဝဒေယျ. တမေနံ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, ယံ တွံ န ဇာနာသိ န ပဿသိ, တဿ တွံ ပါသာဒဿ အာရောဟဏာယ နိဿေဏိံ ကရောသီ’တိ? ဣတိ ပုဋ္ဌော ‘အာမာ’တိ ဝဒေယျ.

४२७. “उदाहरणाथ, पोट्ठपाद, जसे एखाद्या माणसाने चौकात एखाद्या प्रासादावर चढण्यासाठी शिडी बनवावी. लोकांनी त्याला विचारावे – ‘हे माणसा, ज्या प्रासादावर चढण्यासाठी तू शिडी बनवत आहेस, तो प्रासाद पूर्व दिशेला आहे की दक्षिण दिशेला, पश्चिम दिशेला आहे की उत्तर दिशेला, आणि तो उंच आहे की बुटका की मध्यम उंचीचा, हे तू जाणतोस का?’ असे विचारले असता त्याने म्हणावे – ‘नाही.’ मग लोकांनी त्याला विचारावे – ‘हे माणसा, ज्या प्रासादाला तू जाणत नाहीस, पाहिलेही नाहीस, त्यावर चढण्यासाठी तू शिडी बनवत आहेस का?’ असे विचारले असता त्याने म्हणावे – ‘होय.’”

---

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ပေါဋ္ဌပါဒ, နနု ဧဝံ သန္တေ တဿ ပုရိသဿ အပ္ပာဋိဟီရကတံ ဘာသိတံ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ, ဘန္တေ, ဧဝံ သန္တေ တဿ ပုရိသဿ အပ္ပာဋိဟီရကတံ ဘာသိတံ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ.

“यावर तुला काय वाटते, पोट्ठपाद? असे असताना, त्या माणसाचे बोलणे निराधार ठरत नाही का?” “नक्कीच, भन्ते! असे असताना त्या माणसाचे बोलणे निराधारच ठरते.”

---

‘‘ဧဝမေဝ [Pg.180] ခေါ, ပေါဋ္ဌပါဒ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘ဧကန္တသုခီ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’တိ. တျာဟံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘သစ္စံ ကိရ တုမှေ အာယသ္မန္တော ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘‘ဧကန္တသုခီ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’တိ? တေ စေ မေ ဧဝံ ပုဋ္ဌာ ‘အာမာ’တိ ပဋိဇာနန္တိ. တျာဟံ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘အပိ ပန တုမှေ အာယသ္မန္တော ဧကန္တသုခံ လောကံ ဇာနံ ပဿံ ဝိဟရထာ’တိ? ဣတိ ပုဋ္ဌာ ‘နော’တိ ဝဒန္တိ.

त्याचप्रमाणे, पोट्ठपाद, जे श्रमण-ब्राह्मण असे बोलणारे व अशा दृष्टीचे आहेत की—'मृत्यूनंतर आत्मा पूर्णपणे सुखी व निरोगी असतो.' मी त्यांच्याकडे जाऊन असे विचारतो—'आयुष्यमानांनो, हे खरे आहे का की तुम्ही असे बोलणारे व अशा दृष्टीचे आहात की—"मृत्यूनंतर आत्मा पूर्णपणे सुखी व निरोगी असतो"?' माझ्याकडून असे विचारले असता जर ते 'होय' असे मान्य करतात, तर मी त्यांना असे विचारतो—'पण आयुष्यमानांनो, तुम्ही पूर्णपणे सुखी असलेल्या लोकाला जाणून व पाहून विहरत आहात का?' असे विचारले असता ते 'नाही' असे म्हणतात.

---

‘‘တျာဟံ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘အပိ ပန တုမှေ အာယသ္မန္တော ဧကံ ဝါ ရတ္တိံ ဧကံ ဝါ ဒိဝသံ ဥပဍ္ဎံ ဝါ ရတ္တိံ ဥပဍ္ဎံ ဝါ ဒိဝသံ ဧကန္တသုခိံ အတ္တာနံ သဉ္ဇာနာထာ’တိ? ဣတိ ပုဋ္ဌာ ‘နော’တိ ဝဒန္တိ. တျာဟံ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘အပိ ပန တုမှေ အာယသ္မန္တော ဇာနာထ အယံ မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ ဧကန္တသုခဿ လောကဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’တိ? ဣတိ ပုဋ္ဌာ ‘နော’တိ ဝဒန္တိ.

मी त्यांना असे विचारतो—'पण आयुष्यमानांनो, तुम्ही एका रात्रीसाठी किंवा एका दिवसासाठी, अथवा अर्ध्या रात्रीसाठी किंवा अर्ध्या दिवसासाठी स्वतःला पूर्णपणे सुखी अनुभवता का?' असे विचारले असता ते 'नाही' असे म्हणतात. मी त्यांना असे विचारतो—'पण आयुष्यमानांनो, पूर्णपणे सुखी लोकाचा साक्षात्कार करण्यासाठी हा मार्ग आहे, ही प्रतिपदा (साधना) आहे, हे तुम्ही जाणता का?' असे विचारले असता ते 'नाही' असे म्हणतात.

---

‘‘တျာဟံ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘အပိ ပန တုမှေ အာယသ္မန္တော ယာ တာ ဒေဝတာ ဧကန္တသုခံ လောကံ ဥပပန္နာ’ တာသံ ဒေဝတာနံ ဘာသမာနာနံ သဒ္ဒံ သုဏာထ- ‘‘သုပ္ပဋိပန္နာတ္ထ, မာရိသာ, ဥဇုပ္ပဋိပန္နာတ္ထ, မာရိသာ, ဧကန္တသုခဿ လောကဿ သစ္ဆိကိရိယာယ; မယမ္ပိ ဟိ, မာရိသာ, ဧဝံ ပဋိပန္နာ ဧကန္တသုခံ လောကံ ဥပပန္နာ’တိ? ဣတိ ပုဋ္ဌာ ‘‘နော’’တိ ဝဒန္တိ.

मी त्यांना असे विचारतो—'पण आयुष्यमानांनो, जे देव पूर्णपणे सुखी लोकात उत्पन्न झाले आहेत, त्या देवांचे असे बोलतानाचे शब्द तुम्ही ऐकले आहेत का की—"हे मित्रांनो, तुम्ही चांगल्या मार्गावर आहात, तुम्ही सरळ मार्गावर आहात, पूर्णपणे सुखी लोकाचा साक्षात्कार करण्यासाठी; कारण आम्हीही, मित्रांनो, अशाच मार्गाने चालून या पूर्णपणे सुखी लोकात उत्पन्न झालो आहोत"?' असे विचारले असता ते 'नाही' असे म्हणतात.

---

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ပေါဋ္ဌပါဒ, နနု ဧဝံ သန္တေ တေသံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ အပ္ပာဋိဟီရကတံ ဘာသိတံ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ, ဘန္တေ, ဧဝံ သန္တေ တေသံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ အပ္ပာဋိဟီရကတံ ဘာသိတံ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ.

तुला काय वाटते, पोट्ठपाद, असे असताना त्या श्रमण-ब्राह्मणांचे बोलणे आधारहीन ठरत नाही का?" "नक्कीच, भन्ते, असे असताना त्या श्रमण-ब्राह्मणांचे बोलणे आधारहीन ठरते.

---

တယော အတ္တပဋိလာဘာ

तीन प्रकारचे आत्मलाभ

---

၄၂၈. ‘‘တယော ခေါ မေ, ပေါဋ္ဌပါဒ, အတ္တပဋိလာဘာ – ဩဠာရိကော အတ္တပဋိလာဘော, မနောမယော အတ္တပဋိလာဘော, အရူပေါ အတ္တပဋိလာဘော. ကတမော စ, ပေါဋ္ဌပါဒ, ဩဠာရိကော အတ္တပဋိလာဘော? ရူပီ စာတုမဟာဘူတိကော ကဗဠီကာရာဟာရဘက္ခော, အယံ ဩဠာရိကော အတ္တပဋိလာဘော. ကတမော မနောမယော အတ္တပဋိလာဘော? ရူပီ မနောမယော သဗ္ဗင်္ဂပစ္စင်္ဂီ အဟီနိန္ဒြိယော, အယံ မနောမယော အတ္တပဋိလာဘော. ကတမော အရူပေါ အတ္တပဋိလာဘော? အရူပီ သညာမယော, အယံ အရူပေါ အတ္တပဋိလာဘော.

४२८. पोट्ठपाद, हे तीन प्रकारचे आत्मलाभ आहेत—स्थूल आत्मलाभ, मनोमय आत्मलाभ आणि अरूप आत्मलाभ. आणि पोट्ठपाद, स्थूल आत्मलाभ कोणता? जो रूपवान, चार महाभूतांनी बनलेला आणि कवलिकार आहारावर जगणारा आहे, हा स्थूल आत्मलाभ होय. मनोमय आत्मलाभ कोणता? जो रूपवान, मनोमय, सर्व अंग-प्रत्यंगांनी युक्त आणि इंद्रियांनी परिपूर्ण आहे, हा मनोमय आत्मलाभ होय. अरूप आत्मलाभ कोणता? जो अरूप आणि संज्ञामय आहे, हा अरूप आत्मलाभ होय.

---

၄၂၉. ‘‘ဩဠာရိကဿပိ [Pg.181] ခေါ အဟံ, ပေါဋ္ဌပါဒ, အတ္တပဋိလာဘဿ ပဟာနာယ ဓမ္မံ ဒေသေမိ – ယထာပဋိပန္နာနံ ဝေါ သံကိလေသိကာ ဓမ္မာ ပဟီယိဿန္တိ, ဝေါဒါနိယာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎိဿန္တိ, ပညာပါရိပူရိံ ဝေပုလ္လတ္တဉ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿထာတိ. သိယာ ခေါ ပန တေ, ပေါဋ္ဌပါဒ, ဧဝမဿ – သံကိလေသိကာ ဓမ္မာ ပဟီယိဿန္တိ, ဝေါဒါနိယာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎိဿန္တိ, ပညာပါရိပူရိံ ဝေပုလ္လတ္တဉ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿတိ, ဒုက္ခော စ ခေါ ဝိဟာရောတိ, န ခေါ ပနေတံ, ပေါဋ္ဌပါဒ, ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သံကိလေသိကာ စေဝ ဓမ္မာ ပဟီယိဿန္တိ, ဝေါဒါနိယာ စ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎိဿန္တိ, ပညာပါရိပူရိံ ဝေပုလ္လတ္တဉ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿတိ, ပါမုဇ္ဇံ စေဝ ဘဝိဿတိ ပီတိ စ ပဿဒ္ဓိ စ သတိ စ သမ္ပဇညဉ္စ သုခေါ စ ဝိဟာရော.

४२९. पोट्ठपाद, मी स्थूल आत्मलाभाचा त्याग करण्यासाठी धम्माचा उपदेश करतो—ज्याप्रमाणे आचरण केल्यास तुमचे संक्लेशिक (मलीन करणारे) धर्म नष्ट होतील, वोदानिय (शुद्ध करणारे) धर्म वाढतील आणि प्रज्ञेची परिपूर्णता व विशालता याच जन्मात स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून, प्राप्त करून तुम्ही विहरत राहाल. पोट्ठपाद, कदाचित तुला असे वाटेल—'संक्लेशिक धर्म नष्ट होतील, शुद्ध करणारे धर्म वाढतील, प्रज्ञेची परिपूर्णता व विशालता याच जन्मात स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून, प्राप्त करून मनुष्य विहरेल, परंतु हा विहार दुःखाचा असेल.' पण पोट्ठपाद, याकडे असे पाहिले जाऊ नये. संक्लेशिक धर्म नष्ट होतील आणि शुद्ध करणारे धर्म वाढतील, प्रज्ञेची परिपूर्णता व विशालता याच जन्मात स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून, प्राप्त करून मनुष्य विहरेल, आणि प्रमोद, प्रीती, प्रश्रब्धी, स्मृती, संप्रजन्य आणि सुखाचा विहार प्राप्त होईल.

---

၄၃၀. ‘‘မနောမယဿပိ ခေါ အဟံ, ပေါဋ္ဌပါဒ, အတ္တပဋိလာဘဿ ပဟာနာယ ဓမ္မံ ဒေသေမိ ယထာပဋိပန္နာနံ ဝေါ သံကိလေသိကာ ဓမ္မာ ပဟီယိဿန္တိ, ဝေါဒါနိယာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎိဿန္တိ, ပညာပါရိပူရိံ ဝေပုလ္လတ္တဉ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿထာတိ. သိယာ ခေါ ပန တေ, ပေါဋ္ဌပါဒ, ဧဝမဿ – ‘သံကိလေသိကာ ဓမ္မာ ပဟီယိဿန္တိ, ဝေါဒါနိယာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎိဿန္တိ, ပညာပါရိပူရိံ ဝေပုလ္လတ္တဉ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿတိ, ဒုက္ခော စ ခေါ ဝိဟာရော’တိ, န ခေါ ပနေတံ, ပေါဋ္ဌပါဒ, ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သံကိလေသိကာ စေဝ ဓမ္မာ ပဟီယိဿန္တိ, ဝေါဒါနိယာ စ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎိဿန္တိ, ပညာပါရိပူရိံ ဝေပုလ္လတ္တဉ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿတိ, ပါမုဇ္ဇံ စေဝ ဘဝိဿတိ ပီတိ စ ပဿဒ္ဓိ စ သတိ စ သမ္ပဇညဉ္စ သုခေါ စ ဝိဟာရော.

४३०. पोट्ठपाद, मी मनोमय आत्मलाभाचा त्याग करण्यासाठी धम्माचा उपदेश करतो—ज्याप्रमाणे आचरण केल्यास तुमचे संक्लेशिक (मलीन करणारे) धर्म नष्ट होतील, वोदानिय (शुद्ध करणारे) धर्म वाढतील आणि प्रज्ञेची परिपूर्णता व विशालता याच जन्मात स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून, प्राप्त करून तुम्ही विहरत राहाल. पोट्ठपाद, कदाचित तुला असे वाटेल—'संक्लेशिक धर्म नष्ट होतील, शुद्ध करणारे धर्म वाढतील, प्रज्ञेची परिपूर्णता व विशालता याच जन्मात स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून, प्राप्त करून मनुष्य विहरेल, परंतु हा विहार दुःखाचा असेल.' पण पोट्ठपाद, याकडे असे पाहिले जाऊ नये. संक्लेशिक धर्म नष्ट होतील आणि शुद्ध करणारे धर्म वाढतील, प्रज्ञेची परिपूर्णता व विशालता याच जन्मात स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून, प्राप्त करून मनुष्य विहरेल, आणि प्रमोद, प्रीती, प्रश्रब्धी, स्मृती, संप्रजन्य आणि सुखाचा विहार प्राप्त होईल.

---

၄၃၁. ‘‘အရူပဿပိ ခေါ အဟံ, ပေါဋ္ဌပါဒ, အတ္တပဋိလာဘဿ ပဟာနာယ ဓမ္မံ ဒေသေမိ ယထာပဋိပန္နာနံ ဝေါ သံကိလေသိကာ ဓမ္မာ ပဟီယိဿန္တိ, ဝေါဒါနိယာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎိဿန္တိ, ပညာပါရိပူရိံ ဝေပုလ္လတ္တဉ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿထာတိ. သိယာ ခေါ ပန တေ, ပေါဋ္ဌပါဒ, ဧဝမဿ – ‘သံကိလေသိကာ ဓမ္မာ ပဟီယိဿန္တိ, ဝေါဒါနိယာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎိဿန္တိ, ပညာပါရိပူရိံ ဝေပုလ္လတ္တဉ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿတိ, ဒုက္ခော စ ခေါ ဝိဟာရော’တိ, န ခေါ ပနေတံ[Pg.182], ပေါဋ္ဌပါဒ, ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သံကိလေသိကာ စေဝ ဓမ္မာ ပဟီယိဿန္တိ, ဝေါဒါနိယာ စ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎိဿန္တိ, ပညာပါရိပူရိံ ဝေပုလ္လတ္တဉ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿတိ, ပါမုဇ္ဇံ စေဝ ဘဝိဿတိ ပီတိ စ ပဿဒ္ဓိ စ သတိ စ သမ္ပဇညဉ္စ သုခေါ စ ဝိဟာရော.

४३१. पोट्ठपाद, मी अरूप आत्मलाभाचा त्याग करण्यासाठी धम्माचा उपदेश करतो—ज्याप्रमाणे आचरण केल्यास तुमचे संक्लेशिक (मलीन करणारे) धर्म नष्ट होतील, वोदानिय (शुद्ध करणारे) धर्म वाढतील आणि प्रज्ञेची परिपूर्णता व विशालता याच जन्मात स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून, प्राप्त करून तुम्ही विहरत राहाल. पोट्ठपाद, कदाचित तुला असे वाटेल—'संक्लेशिक धर्म नष्ट होतील, शुद्ध करणारे धर्म वाढतील, प्रज्ञेची परिपूर्णता व विशालता याच जन्मात स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून, प्राप्त करून मनुष्य विहरेल, परंतु हा विहार दुःखाचा असेल.' पण पोट्ठपाद, याकडे असे पाहिले जाऊ नये. संक्लेशिक धर्म नष्ट होतील आणि शुद्ध करणारे धर्म वाढतील, प्रज्ञेची परिपूर्णता व विशालता याच जन्मात स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून, प्राप्त करून मनुष्य विहरेल, आणि प्रमोद, प्रीती, प्रश्रब्धी, स्मृती, संप्रजन्य आणि सुखाचा विहार प्राप्त होईल.

---

၄၃၂. ‘‘ပရေ စေ, ပေါဋ္ဌပါဒ, အမှေ ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘ကတမော ပန သော, အာဝုသော, ဩဠာရိကော အတ္တပဋိလာဘော, ယဿ တုမှေ ပဟာနာယ ဓမ္မံ ဒေသေထ, ယထာပဋိပန္နာနံ ဝေါ သံကိလေသိကာ ဓမ္မာ ပဟီယိဿန္တိ, ဝေါဒါနိယာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎိဿန္တိ, ပညာပါရိပူရိံ ဝေပုလ္လတ္တဉ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿထာ’တိ, တေသံ မယံ ဧဝံ ပုဋ္ဌာ ဧဝံ ဗျာကရေယျာမ – ‘အယံ ဝါ သော, အာဝုသော, ဩဠာရိကော အတ္တပဋိလာဘော, ယဿ မယံ ပဟာနာယ ဓမ္မံ ဒေသေမ, ယထာပဋိပန္နာနံ ဝေါ သံကိလေသိကာ ဓမ္မာ ပဟီယိဿန္တိ, ဝေါဒါနိယာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎိဿန္တိ, ပညာပါရိပူရိံ ဝေပုလ္လတ္တဉ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿထာ’တိ.

४३२. "हे पोट्ठपाद, जर इतरांनी आम्हाला असे विचारले – 'हे आवुसो, तो स्थूल (ओळारिक) अत्तपटिलाभ कोणता आहे, ज्याच्या त्यागासाठी तुम्ही धम्माचा उपदेश करता, ज्याचे आचरण केल्याने तुमचे संक्लेशकारक धर्म नष्ट होतील, विशुद्धिकारक धर्म वाढतील आणि प्रज्ञेची परिपूर्णता व वृद्धी याच जन्मात स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून, प्राप्त करून तुम्ही विहरत राहाल?' तर अशा प्रकारे विचारले असता, आम्ही त्यांना असे उत्तर देऊ – 'हे आवुसो, हाच तो स्थूल (ओळारिक) अत्तपटिलाभ आहे, ज्याच्या त्यागासाठी आम्ही धम्माचा उपदेश करतो, ज्याचे आचरण केल्याने तुमचे संक्लेशकारक धर्म नष्ट होतील, विशुद्धिकारक धर्म वाढतील आणि प्रज्ञेची परिपूर्णता व वृद्धी याच जन्मात स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून, प्राप्त करून तुम्ही विहरत राहाल.'"

---

၄၃၃. ‘‘ပရေ စေ, ပေါဋ္ဌပါဒ, အမှေ ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘ကတမော ပန သော, အာဝုသော, မနောမယော အတ္တပဋိလာဘော, ယဿ တုမှေ ပဟာနာယ ဓမ္မံ ဒေသေထ, ယထာပဋိပန္နာနံ ဝေါ သံကိလေသိကာ ဓမ္မာ ပဟီယိဿန္တိ, ဝေါဒါနိယာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎိဿန္တိ, ပညာပါရိပူရိံ ဝေပုလ္လတ္တဉ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿထာ’တိ? တေသံ မယံ ဧဝံ ပုဋ္ဌာ ဧဝံ ဗျာကရေယျာမ – ‘အယံ ဝါ သော, အာဝုသော, မနောမယော အတ္တပဋိလာဘော ယဿ မယံ ပဟာနာယ ဓမ္မံ ဒေသေမ, ယထာပဋိပန္နာနံ ဝေါ သံကိလေသိကာ ဓမ္မာ ပဟီယိဿန္တိ, ဝေါဒါနိယာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎိဿန္တိ, ပညာပါရိပူရိံ ဝေပုလ္လတ္တဉ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿထာ’တိ.

४३३. "हे पोट्ठपाद, जर इतरांनी आम्हाला असे विचारले – 'हे आवुसो, तो मनोमय अत्तपटिलाभ कोणता आहे, ज्याच्या त्यागासाठी तुम्ही धम्माचा उपदेश करता, ज्याचे आचरण केल्याने तुमचे संक्लेशकारक धर्म नष्ट होतील, विशुद्धिकारक धर्म वाढतील आणि प्रज्ञेची परिपूर्णता व वृद्धी याच जन्मात स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून, प्राप्त करून तुम्ही विहरत राहाल?' तर अशा प्रकारे विचारले असता, आम्ही त्यांना असे उत्तर देऊ – 'हे आवुसो, हाच तो मनोमय अत्तपटिलाभ आहे, ज्याच्या त्यागासाठी आम्ही धम्माचा उपदेश करतो, ज्याचे आचरण केल्याने तुमचे संक्लेशकारक धर्म नष्ट होतील, विशुद्धिकारक धर्म वाढतील आणि प्रज्ञेची परिपूर्णता व वृद्धी याच जन्मात स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून, प्राप्त करून तुम्ही विहरत राहाल.'"

---

၄၃၄. ‘‘ပရေ စေ, ပေါဋ္ဌပါဒ, အမှေ ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘ကတမော ပန သော, အာဝုသော, အရူပေါ အတ္တပဋိလာဘော, ယဿ တုမှေ ပဟာနာယ ဓမ္မံ ဒေသေထ, ယထာပဋိပန္နာနံ ဝေါ သံကိလေသိကာ ဓမ္မာ ပဟီယိဿန္တိ, ဝေါဒါနိယာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎိဿန္တိ, ပညာပါရိပူရိံ ဝေပုလ္လတ္တဉ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿထာ’တိ, တေသံ မယံ ဧဝံ ပုဋ္ဌာ [Pg.183] ဧဝံ ဗျာကရေယျာမ – ‘အယံ ဝါ သော, အာဝုသော, အရူပေါ အတ္တပဋိလာဘော ယဿ မယံ ပဟာနာယ ဓမ္မံ ဒေသေမ, ယထာပဋိပန္နာနံ ဝေါ သံကိလေသိကာ ဓမ္မာ ပဟီယိဿန္တိ, ဝေါဒါနိယာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎိဿန္တိ, ပညာပါရိပူရိံ ဝေပုလ္လတ္တဉ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿထာ’တိ.

४३४. "हे पोट्ठपाद, जर इतरांनी आम्हाला असे विचारले – 'हे आवुसो, तो अरूप अत्तपटिलाभ कोणता आहे, ज्याच्या त्यागासाठी तुम्ही धम्माचा उपदेश करता, ज्याचे आचरण केल्याने तुमचे संक्लेशकारक धर्म नष्ट होतील, विशुद्धिकारक धर्म वाढतील आणि प्रज्ञेची परिपूर्णता व वृद्धी याच जन्मात स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून, प्राप्त करून तुम्ही विहरत राहाल?' तर अशा प्रकारे विचारले असता, आम्ही त्यांना असे उत्तर देऊ – 'हे आवुसो, हाच तो अरूप अत्तपटिलाभ आहे, ज्याच्या त्यागासाठी आम्ही धम्माचा उपदेश करतो, ज्याचे आचरण केल्याने तुमचे संक्लेशकारक धर्म नष्ट होतील, विशुद्धिकारक धर्म वाढतील आणि प्रज्ञेची परिपूर्णता व वृद्धी याच जन्मात स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून, प्राप्त करून तुम्ही विहरत राहाल.'"

---

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ပေါဋ္ဌပါဒ, နနု ဧဝံ သန္တေ သပ္ပာဋိဟီရကတံ ဘာသိတံ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ, ဘန္တေ, ဧဝံ သန္တေ သပ္ပာဋိဟီရကတံ ဘာသိတံ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ.

"यावर तुला काय वाटते, पोट्ठपाद? असे असताना हे भाषित सप्रातिहार्य (सयुक्तिक व सप्रमाण) ठरत नाही का?" "नक्कीच, भन्ते! असे असताना हे भाषित सप्रातिहार्य ठरते."

---

၄၃၅. ‘‘သေယျထာပိ, ပေါဋ္ဌပါဒ, ပုရိသော နိဿေဏိံ ကရေယျ ပါသာဒဿ အာရောဟဏာယ တဿေဝ ပါသာဒဿ ဟေဋ္ဌာ. တမေနံ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, ယဿ တွံ ပါသာဒဿ အာရောဟဏာယ နိဿေဏိံ ကရောသိ, ဇာနာသိ တံ ပါသာဒံ, ပုရတ္ထိမာယ ဝါ ဒိသာယ ဒက္ခိဏာယ ဝါ ဒိသာယ ပစ္ဆိမာယ ဝါ ဒိသာယ ဥတ္တရာယ ဝါ ဒိသာယ ဥစ္စော ဝါ နီစော ဝါ မဇ္ဈိမော ဝါ’တိ? သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အယံ ဝါ သော, အာဝုသော, ပါသာဒေါ, ယဿာဟံ အာရောဟဏာယ နိဿေဏိံ ကရောမိ, တဿေဝ ပါသာဒဿ ဟေဋ္ဌာ’တိ.

४३५. "हे पोट्ठपाद, जसे एखाद्या माणसाने महालावर चढण्यासाठी त्याच महालाच्या खाली शिडी बनवावी. त्याला लोकांनी असे विचारावे – 'हे गृहस्था, ज्या महालावर चढण्यासाठी तू शिडी बनवत आहेस, तो महाल पूर्व दिशेला आहे की दक्षिण दिशेला, पश्चिम दिशेला आहे की उत्तर दिशेला, तो उंच आहे की नीच की मध्यम उंचीचा आहे, हे तुला ठाऊक आहे का?' त्यावर त्याने असे उत्तर द्यावे – 'हे आवुसो, हाच तो महाल आहे ज्याच्यावर चढण्यासाठी मी शिडी बनवत आहे, आणि ती मी त्याच महालाच्या खाली बनवत आहे.'"

---

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ပေါဋ္ဌပါဒ, နနု ဧဝံ သန္တေ တဿ ပုရိသဿ သပ္ပာဋိဟီရကတံ ဘာသိတံ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ, ဘန္တေ, ဧဝံ သန္တေ တဿ ပုရိသဿ သပ္ပာဋိဟီရကတံ ဘာသိတံ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ.

"यावर तुला काय वाटते, पोट्ठपाद? असे असताना त्या माणसाचे बोलणे सप्रातिहार्य ठरत नाही का?" "नक्कीच, भन्ते! असे असताना त्या माणसाचे बोलणे सप्रातिहार्य ठरते."

---

၄၃၆. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ပေါဋ္ဌပါဒ, ပရေ စေ အမှေ ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘ကတမော ပန သော, အာဝုသော, ဩဠာရိကော အတ္တပဋိလာဘော…ပေ… ကတမော ပန သော, အာဝုသော, မနောမယော အတ္တပဋိလာဘော…ပေ… ကတမော ပန သော, အာဝုသော, အရူပေါ အတ္တပဋိလာဘော, ယဿ တုမှေ ပဟာနာယ ဓမ္မံ ဒေသေထ, ယထာပဋိပန္နာနံ ဝေါ သံကိလေသိကာ ဓမ္မာ ပဟီယိဿန္တိ, ဝေါဒါနိယာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎိဿန္တိ, ပညာပါရိပူရိံ ဝေပုလ္လတ္တဉ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿထာ’တိ, တေသံ မယံ ဧဝံ ပုဋ္ဌာ ဧဝံ ဗျာကရေယျာမ – ‘အယံ ဝါ သော, အာဝုသော, အရူပေါ အတ္တပဋိလာဘော, ယဿ မယံ ပဟာနာယ ဓမ္မံ ဒေသေမ, ယထာပဋိပန္နာနံ ဝေါ သံကိလေသိကာ ဓမ္မာ ပဟီယိဿန္တိ, ဝေါဒါနိယာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎိဿန္တိ, ပညာပါရိပူရိံ [Pg.184] ဝေပုလ္လတ္တဉ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿထာ’တိ.

४३६. "तसेच, पोट्ठपाद, जर इतरांनी आम्हाला असे विचारले – 'हे आवुसो, तो स्थूल (ओळारिक) अत्तपटिलाभ कोणता आहे... पे... तो मनोमय अत्तपटिलाभ कोणता आहे... पे... तो अरूप अत्तपटिलाभ कोणता आहे, ज्याच्या त्यागासाठी तुम्ही धम्माचा उपदेश करता, ज्याचे आचरण केल्याने तुमचे संक्लेशकारक धर्म नष्ट होतील, विशुद्धिकारक धर्म वाढतील आणि प्रज्ञेची परिपूर्णता व वृद्धी याच जन्मात स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून, प्राप्त करून तुम्ही विहरत राहाल?' तर अशा प्रकारे विचारले असता, आम्ही त्यांना असे उत्तर देऊ – 'हे आवुसो, हाच तो अरूप अत्तपटिलाभ आहे, ज्याच्या त्यागासाठी आम्ही धम्माचा उपदेश करतो, ज्याचे आचरण केल्याने तुमचे संक्लेशकारक धर्म नष्ट होतील, विशुद्धिकारक धर्म वाढतील आणि प्रज्ञेची परिपूर्णता व वृद्धी याच जन्मात स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून, प्राप्त करून तुम्ही विहरत राहाल.'"

---

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ပေါဋ္ဌပါဒ, နနု ဧဝံ သန္တေ သပ္ပာဋိဟီရကတံ ဘာသိတံ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ, ဘန္တေ, ဧဝံ သန္တေ သပ္ပာဋိဟီရကတံ ဘာသိတံ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ.

"यावर तुला काय वाटते, पोट्ठपाद? असे असताना हे भाषित सप्रातिहार्य ठरत नाही का?" "नक्कीच, भन्ते! असे असताना हे भाषित सप्रातिहार्य ठरते."

---

၄၃၇. ဧဝံ ဝုတ္တေ စိတ္တော ဟတ္ထိသာရိပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယသ္မိံ, ဘန္တေ, သမယေ ဩဠာရိကော အတ္တပဋိလာဘော ဟောတိ, မောဃဿ တသ္မိံ သမယေ မနောမယော အတ္တပဋိလာဘော ဟောတိ, မောဃော အရူပေါ အတ္တပဋိလာဘော ဟောတိ; ဩဠာရိကော ဝါဿ အတ္တပဋိလာဘော တသ္မိံ သမယေ သစ္စော ဟောတိ. ယသ္မိံ, ဘန္တေ, သမယေ မနောမယော အတ္တပဋိလာဘော ဟောတိ, မောဃဿ တသ္မိံ သမယေ ဩဠာရိကော အတ္တပဋိလာဘော ဟောတိ, မောဃော အရူပေါ အတ္တပဋိလာဘော ဟောတိ; မနောမယော ဝါဿ အတ္တပဋိလာဘော တသ္မိံ သမယေ သစ္စော ဟောတိ. ယသ္မိံ, ဘန္တေ, သမယေ အရူပေါ အတ္တပဋိလာဘော ဟောတိ, မောဃဿ တသ္မိံ သမယေ ဩဠာရိကော အတ္တပဋိလာဘော ဟောတိ, မောဃော မနောမယော အတ္တပဋိလာဘော ဟောတိ; အရူပေါ ဝါဿ အတ္တပဋိလာဘော တသ္မိံ သမယေ သစ္စော ဟောတီ’’တိ.

४३७. "असे म्हटले असता, हत्ती-चालकाचा मुलगा चित्त भगवंतांना म्हणाला – 'भन्ते, ज्या वेळी स्थूल (ओळारिक) अत्तपटिलाभ असतो, त्या वेळी मनोमय अत्तपटिलाभ निरर्थक ठरतो, अरूप अत्तपटिलाभ निरर्थक ठरतो; आणि त्या वेळी त्याचा स्थूल अत्तपटिलाभच सत्य असतो. भन्ते, ज्या वेळी मनोमय अत्तपटिलाभ असतो, त्या वेळी स्थूल अत्तपटिलाभ निरर्थक ठरतो, अरूप अत्तपटिलाभ निरर्थक ठरतो; आणि त्या वेळी त्याचा मनोमय अत्तपटिलाभच सत्य असतो. भन्ते, ज्या वेळी अरूप अत्तपटिलाभ असतो, त्या वेळी स्थूल अत्तपटिलाभ निरर्थक ठरतो, मनोमय अत्तपटिलाभ निरर्थक ठरतो; आणि त्या वेळी त्याचा अरूप अत्तपटिलाभच सत्य असतो.'"

---

‘‘ယသ္မိံ, စိတ္တ, သမယေ ဩဠာရိကော အတ္တပဋိလာဘော ဟောတိ, နေဝ တသ္မိံ သမယေ မနောမယော အတ္တပဋိလာဘောတိ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ, န အရူပေါ အတ္တပဋိလာဘောတိ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ; ဩဠာရိကော အတ္တပဋိလာဘောတွေဝ တသ္မိံ သမယေ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ယသ္မိံ, စိတ္တ, သမယေ မနောမယော အတ္တပဋိလာဘော ဟောတိ, နေဝ တသ္မိံ သမယေ ဩဠာရိကော အတ္တပဋိလာဘောတိ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ, န အရူပေါ အတ္တပဋိလာဘောတိ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ; မနောမယော အတ္တပဋိလာဘောတွေဝ တသ္မိံ သမယေ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ယသ္မိံ, စိတ္တ, သမယေ အရူပေါ အတ္တပဋိလာဘော ဟောတိ, နေဝ တသ္မိံ သမယေ ဩဠာရိကော အတ္တပဋိလာဘောတိ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ, န မနောမယော အတ္တပဋိလာဘောတိ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ; အရူပေါ အတ္တပဋိလာဘောတွေဝ တသ္မိံ သမယေ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ.

“हे चित्त! ज्या वेळी स्थूल आत्म-प्रतिलाभ असतो, त्या वेळी त्याला 'मनोमय आत्म-प्रतिलाभ' अशी संज्ञा प्राप्त होत नाही, किंवा 'अरूप आत्म-प्रतिलाभ' अशीही संज्ञा प्राप्त होत नाही; त्या वेळी त्याला केवळ 'स्थूल आत्म-प्रतिलाभ' अशीच संज्ञा प्राप्त होते. हे चित्त! ज्या वेळी मनोमय आत्म-प्रतिलाभ असतो, त्या वेळी त्याला 'स्थूल आत्म-प्रतिलाभ' अशी संज्ञा प्राप्त होत नाही, किंवा 'अरूप आत्म-प्रतिलाभ' अशीही संज्ञा प्राप्त होत नाही; त्या वेळी त्याला केवळ 'मनोमय आत्म-प्रतिलाभ' अशीच संज्ञा प्राप्त होते. हे चित्त! ज्या वेळी अरूप आत्म-प्रतिलाभ असतो, त्या वेळी त्याला 'स्थूल आत्म-प्रतिलाभ' अशी संज्ञा प्राप्त होत नाही, किंवा 'मनोमय आत्म-प्रतिलाभ' अशीही संज्ञा प्राप्त होत नाही; त्या वेळी त्याला केवळ 'अरूप आत्म-प्रतिलाभ' अशीच संज्ञा प्राप्त होते.”

---

၄၃၈. ‘‘သစေ တံ, စိတ္တ, ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘အဟောသိ တွံ အတီတမဒ္ဓါနံ, န တွံ နာဟောသိ; ဘဝိဿသိ တွံ အနာဂတမဒ္ဓါနံ, န တွံ န ဘဝိဿသိ; အတ္ထိ တွံ [Pg.185] ဧတရဟိ, န တွံ နတ္ထီ’တိ, ဧဝံ ပုဋ္ဌော တွံ, စိတ္တ, ကိန္တိ ဗျာကရေယျာသီ’’တိ?

४३८. “हे चित्त, जर तुला कोणी असे विचारले की—'तू भूतकाळात होतास, तू नव्हतास असे नाही; तू भविष्यकाळात असशील, तू नसशील असे नाही; तू आता वर्तमानकाळात आहेस, तू नाहीस असे नाही.' तर हे चित्त, असे विचारले असता तू काय उत्तर देशील?”

---

‘‘သစေ မံ, ဘန္တေ, ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘အဟောသိ တွံ အတီတမဒ္ဓါနံ, န တွံ န အဟောသိ; ဘဝိဿသိ တွံ အနာဂတမဒ္ဓါနံ, န တွံ န ဘဝိဿသိ; အတ္ထိ တွံ ဧတရဟိ, န တွံ နတ္ထီ’တိ. ဧဝံ ပုဋ္ဌော အဟံ, ဘန္တေ, ဧဝံ ဗျာကရေယျံ – ‘အဟောသာဟံ အတီတမဒ္ဓါနံ, နာဟံ န အဟောသိံ; ဘဝိဿာမဟံ အနာဂတမဒ္ဓါနံ, နာဟံ န ဘဝိဿာမိ; အတ္ထာဟံ ဧတရဟိ, နာဟံ နတ္ထီ’တိ. ဧဝံ ပုဋ္ဌော အဟံ, ဘန္တေ, ဧဝံ ဗျာကရေယျ’’န္တိ.

“भन्ते, जर मला कोणी असे विचारले की—'तू भूतकाळात होतास, तू नव्हतास असे नाही; तू भविष्यकाळात असशील, तू नसशील असे नाही; तू आता वर्तमानकाळात आहेस, तू नाहीस असे नाही.' तर भन्ते, असे विचारले असता मी असे उत्तर देईन—'मी भूतकाळात होतो, मी नव्हतो असे नाही; मी भविष्यकाळात असेन, मी नसेन असे नाही; मी आता वर्तमानकाळात आहे, मी नाही असे नाही.' भन्ते, असे विचारले असता मी असे उत्तर देईन.”

---

‘‘သစေ ပန တံ, စိတ္တ, ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘ယော တေ အဟောသိ အတီတော အတ္တပဋိလာဘော, သောဝ တေ အတ္တပဋိလာဘော သစ္စော, မောဃော အနာဂတော, မောဃော ပစ္စုပ္ပန္နော? ယော တေ ဘဝိဿတိ အနာဂတော အတ္တပဋိလာဘော, သောဝ တေ အတ္တပဋိလာဘော သစ္စော, မောဃော အတီတော, မောဃော ပစ္စုပ္ပန္နော? ယော တေ ဧတရဟိ ပစ္စုပ္ပန္နော အတ္တပဋိလာဘော, သောဝ တေ အတ္တပဋိလာဘော သစ္စော, မောဃော အတီတော, မောဃော အနာဂတော’တိ. ဧဝံ ပုဋ္ဌော တွံ, စိတ္တ, ကိန္တိ ဗျာကရေယျာသီ’’တိ?

“पण हे चित्त, जर तुला कोणी असे विचारले की—'तुझा जो भूतकाळातील आत्म-प्रतिलाभ होता, तोच तुझा एकमेव खरा आत्म-प्रतिलाभ आहे का, आणि भविष्यकाळातील व वर्तमानकाळातील आत्म-प्रतिलाभ निरर्थक आहेत का? तुझा जो भविष्यकाळातील आत्म-प्रतिलाभ असेल, तोच तुझा एकमेव खरा आत्म-प्रतिलाभ असेल का, आणि भूतकाळातील व वर्तमानकाळातील आत्म-प्रतिलाभ निरर्थक आहेत का? तुझा जो आता वर्तमानकाळातील आत्म-प्रतिलाभ आहे, तोच तुझा एकमेव खरा आत्म-प्रतिलाभ आहे का, आणि भूतकाळातील व भविष्यकाळातील आत्म-प्रतिलाभ निरर्थक आहेत का?' तर हे चित्त, असे विचारले असता तू काय उत्तर देशील?”

---

‘‘သစေ ပန မံ, ဘန္တေ, ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘ယော တေ အဟောသိ အတီတော အတ္တပဋိလာဘော, သောဝ တေ အတ္တပဋိလာဘော သစ္စော, မောဃော အနာဂတော, မောဃော ပစ္စုပ္ပန္နော. ယော တေ ဘဝိဿတိ အနာဂတော အတ္တပဋိလာဘော, သောဝ တေ အတ္တပဋိလာဘော သစ္စော, မောဃော အတီတော, မောဃော ပစ္စုပ္ပန္နော. ယော တေ ဧတရဟိ ပစ္စုပ္ပန္နော အတ္တပဋိလာဘော, သောဝ တေ အတ္တပဋိလာဘော သစ္စော, မောဃော အတီတော, မောဃော အနာဂတော’တိ. ဧဝံ ပုဋ္ဌော အဟံ, ဘန္တေ, ဧဝံ ဗျာကရေယျံ – ‘ယော မေ အဟောသိ အတီတော အတ္တပဋိလာဘော, သောဝ မေ အတ္တပဋိလာဘော တသ္မိံ သမယေ သစ္စော အဟောသိ, မောဃော အနာဂတော, မောဃော ပစ္စုပ္ပန္နော. ယော မေ ဘဝိဿတိ အနာဂတော အတ္တပဋိလာဘော, သောဝ မေ အတ္တပဋိလာဘော တသ္မိံ သမယေ သစ္စော ဘဝိဿတိ, မောဃော အတီတော, မောဃော ပစ္စုပ္ပန္နော. ယော မေ ဧတရဟိ ပစ္စုပ္ပန္နော အတ္တပဋိလာဘော, သောဝ မေ အတ္တပဋိလာဘော သစ္စော, မောဃော အတီတော, မောဃော အနာဂတော’တိ. ဧဝံ ပုဋ္ဌော အဟံ, ဘန္တေ, ဧဝံ ဗျာကရေယျ’’န္တိ.

“पण भन्ते, जर मला कोणी असे विचारले की—'तुझा जो भूतकाळातील आत्म-प्रतिलाभ होता, तोच तुझा एकमेव खरा आत्म-प्रतिलाभ आहे का, आणि भविष्यकाळातील व वर्तमानकाळातील आत्म-प्रतिलाभ निरर्थक आहेत का? तुझा जो भविष्यकाळातील आत्म-प्रतिलाभ असेल, तोच तुझा एकमेव खरा आत्म-प्रतिलाभ असेल का, आणि भूतकाळातील व वर्तमानकाळातील आत्म-प्रतिलाभ निरर्थक आहेत का? तुझा जो आता वर्तमानकाळातील आत्म-प्रतिलाभ आहे, तोच तुझा एकमेव खरा आत्म-प्रतिलाभ आहे का, आणि भूतकाळातील व भविष्यकाळातील आत्म-प्रतिलाभ निरर्थक आहेत का?' तर भन्ते, असे विचारले असता मी असे उत्तर देईन—'माझा जो भूतकाळातील आत्म-प्रतिलाभ होता, तोच माझा आत्म-प्रतिलाभ त्या वेळी खरा होता, भविष्यकाळातील व वर्तमानकाळातील आत्म-प्रतिलाभ निरर्थक होते. माझा जो भविष्यकाळातील आत्म-प्रतिलाभ असेल, तोच माझा आत्म-प्रतिलाभ त्या वेळी खरा असेल, भूतकाळातील व वर्तमानकाळातील आत्म-प्रतिलाभ निरर्थक असतील. माझा जो आता वर्तमानकाळातील आत्म-प्रतिलाभ आहे, तोच माझा आत्म-प्रतिलाभ आता खरा आहे, भूतकाळातील व भविष्यकाळातील आत्म-प्रतिलाभ निरर्थक आहेत.' भन्ते, असे विचारले असता मी असे उत्तर देईन.”

---

၄၃၉. ‘‘ဧဝမေဝ [Pg.186] ခေါ, စိတ္တ, ယသ္မိံ သမယေ ဩဠာရိကော အတ္တပဋိလာဘော ဟောတိ, နေဝ တသ္မိံ သမယေ မနောမယော အတ္တပဋိလာဘောတိ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ, န အရူပေါ အတ္တပဋိလာဘောတိ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ဩဠာရိကော အတ္တပဋိလာဘော တွေဝ တသ္မိံ သမယေ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ယသ္မိံ, စိတ္တ, သမယေ မနောမယော အတ္တပဋိလာဘော ဟောတိ…ပေ… ယသ္မိံ, စိတ္တ, သမယေ အရူပေါ အတ္တပဋိလာဘော ဟောတိ, နေဝ တသ္မိံ သမယေ ဩဠာရိကော အတ္တပဋိလာဘောတိ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ, န မနောမယော အတ္တပဋိလာဘောတိ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ; အရူပေါ အတ္တပဋိလာဘော တွေဝ တသ္မိံ သမယေ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ.

४३९. “त्याचप्रमाणे, हे चित्त! ज्या वेळी स्थूल आत्म-प्रतिलाभ असतो, त्या वेळी त्याला 'मनोमय आत्म-प्रतिलाभ' अशी संज्ञा प्राप्त होत नाही, किंवा 'अरूप आत्म-प्रतिलाभ' अशीही संज्ञा प्राप्त होत नाही; त्या वेळी त्याला केवळ 'स्थूल आत्म-प्रतिलाभ' अशीच संज्ञा प्राप्त होते. हे चित्त! ज्या वेळी मनोमय आत्म-प्रतिलाभ असतो... (पेय्यालं)... हे चित्त! ज्या वेळी अरूप आत्म-प्रतिलाभ असतो, त्या वेळी त्याला 'स्थूल आत्म-प्रतिलाभ' अशी संज्ञा प्राप्त होत नाही, किंवा 'मनोमय आत्म-प्रतिलाभ' अशीही संज्ञा प्राप्त होत नाही; त्या वेळी त्याला केवळ 'अरूप आत्म-प्रतिलाभ' अशीच संज्ञा प्राप्त होते.”

---

၄၄၀. ‘‘သေယျထာပိ, စိတ္တ, ဂဝါ ခီရံ, ခီရမှာ ဒဓိ, ဒဓိမှာ နဝနီတံ, နဝနီတမှာ သပ္ပိ, သပ္ပိမှာ သပ္ပိမဏ္ဍော. ယသ္မိံ သမယေ ခီရံ ဟောတိ, နေဝ တသ္မိံ သမယေ ဒဓီတိ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ, န နဝနီတန္တိ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ, န သပ္ပီတိ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ, န သပ္ပိမဏ္ဍောတိ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ; ခီရံ တွေဝ တသ္မိံ သမယေ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ယသ္မိံ သမယေ ဒဓိ ဟောတိ…ပေ… နဝနီတံ ဟောတိ… သပ္ပိ ဟောတိ… သပ္ပိမဏ္ဍော ဟောတိ, နေဝ တသ္မိံ သမယေ ခီရန္တိ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ, န ဒဓီတိ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ, န နဝနီတန္တိ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ, န သပ္ပီတိ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ; သပ္ပိမဏ္ဍော တွေဝ တသ္မိံ သမယေ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ဧဝမေဝ ခေါ, စိတ္တ, ယသ္မိံ သမယေ ဩဠာရိကော အတ္တပဋိလာဘော ဟောတိ…ပေ… ယသ္မိံ, စိတ္တ, သမယေ မနောမယော အတ္တပဋိလာဘော ဟောတိ…ပေ… ယသ္မိံ, စိတ္တ, သမယေ အရူပေါ အတ္တပဋိလာဘော ဟောတိ, နေဝ တသ္မိံ သမယေ ဩဠာရိကော အတ္တပဋိလာဘောတိ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ, န မနောမယော အတ္တပဋိလာဘောတိ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ; အရူပေါ အတ္တပဋိလာဘော တွေဝ တသ္မိံ သမယေ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ဣမာ ခေါ စိတ္တ, လောကသမညာ လောကနိရုတ္တိယော လောကဝေါဟာရာ လောကပညတ္တိယော, ယာဟိ တထာဂတော ဝေါဟရတိ အပရာမသ’’န္တိ.

४४०. “हे चित्त, जसे गाईपासून दूध मिळते, दुधापासून दही, दह्यापासून लोणी, लोण्यापासून तूप आणि तुपापासून तुपाची साय मिळते. ज्या वेळी दूध असते, त्या वेळी त्याला 'दही' अशी संज्ञा प्राप्त होत नाही, 'लोणी' अशी संज्ञा प्राप्त होत नाही, 'तूप' अशी संज्ञा प्राप्त होत नाही, किंवा 'तुपाची साय' अशीही संज्ञा प्राप्त होत नाही; त्या वेळी त्याला केवळ 'दूध' अशीच संज्ञा प्राप्त होते. ज्या वेळी दही असते... (पेय्यालं)... लोणी असते... तूप असते... तुपाची साय असते, त्या वेळी त्याला 'दूध' अशी संज्ञा प्राप्त होत नाही, 'दही' अशी संज्ञा प्राप्त होत नाही, 'लोणी' अशी संज्ञा प्राप्त होत नाही, 'तूप' अशी संज्ञा प्राप्त होत नाही; त्या वेळी त्याला केवळ 'तुपाची साय' अशीच संज्ञा प्राप्त होते. त्याचप्रमाणे, हे चित्त! ज्या वेळी स्थूल आत्म-प्रतिलाभ असतो... (पेय्यालं)... ज्या वेळी मनोमय आत्म-प्रतिलाभ असतो... (पेय्यालं)... ज्या वेळी अरूप आत्म-प्रतिलाभ असतो, त्या वेळी त्याला 'स्थूल आत्म-प्रतिलाभ' अशी संज्ञा प्राप्त होत नाही, किंवा 'मनोमय आत्म-प्रतिलाभ' अशीही संज्ञा प्राप्त होत नाही; त्या वेळी त्याला केवळ 'अरूप आत्म-प्रतिलाभ' अशीच संज्ञा प्राप्त होते. हे चित्त, या केवळ जगातील संज्ञा (लोकसमञ्ञा), जगातील निरुक्ती (लोकनिरुत्ति), जगातील व्यवहार (लोकवोहार) आणि जगातील प्रज्ञप्ती (लोकपण्ञत्ति) आहेत, ज्यांचा वापर तथागत कोणत्याही आसक्तीशिवाय व्यवहारात करतात.”

---

၄၄၁. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ပေါဋ္ဌပါဒေါ ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ! အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ, သေယျထာပိ, ဘန္တေ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ – ‘စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီ’တိ. ဧဝမေဝံ ဘဂဝတာ အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဂဝါ ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

४४१. असे म्हटले असता, पोट्ठपाद परिव्राजकाने भगवंतांना असे म्हटले—'अतिशय उत्कृष्ट, भन्ते! अतिशय उत्कृष्ट, भन्ते! भन्ते, जसे एखाद्याने पालथे घातलेले भांडे सुलट करावे, किंवा झाकलेले उघडे करावे, किंवा वाट चुकलेल्याला मार्ग दाखवावा, किंवा अंधारात तेलाचा दिवा पेटवून धरावा—जेणेकरून डोळस व्यक्तींना रूपे दिसू शकतील. त्याचप्रमाणे भगवंतांनी अनेक मार्गांनी धम्माचा प्रकाश पाडला आहे. भन्ते, मी भगवंतांना, धम्माला आणि भिक्खू संघाला शरण जातो. भगवंतांनी मला आजपासून प्राण असेपर्यंत शरण आलेला उपासक म्हणून स्वीकारावे.'

---

စိတ္တဟတ္ထိသာရိပုတ္တဥပသမ္ပဒါ

चित्त हत्थिसारिपुत्त उपसंपदा

---

၄၄၂. စိတ္တော [Pg.187] ပန ဟတ္ထိသာရိပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ; အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ! သေယျထာပိ, ဘန္တေ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ – ‘စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီ’တိ. ဧဝမေဝံ ဘဂဝတာ အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. လဘေယျာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, လဘေယျံ ဥပသမ္ပဒ’’န္တိ.

४४२. हत्ती-प्रशिक्षकाचा मुलगा चित्त भगवंतांना म्हणाला – "अतिशय सुंदर, भन्ते! अतिशय सुंदर, भन्ते! ज्याप्रमाणे, भन्ते, एखाद्याने उपडे केलेले भांडे उताणे करावे, किंवा झाकलेले उघडे करावे, किंवा वाट चुकलेल्याला मार्ग दाखवावा, किंवा अंधारात तेलाचा दिवा धरावा – जेणेकरून डोळे असणारे रूप पाहू शकतील. त्याचप्रमाणे भगवंतांनी अनेक प्रकारे धम्म प्रकाशित केला आहे. भन्ते, मी भगवंतांना शरण जातो, धम्माला आणि भिक्खू संघाला शरण जातो. भन्ते, मला भगवंतांच्या सानिध्यात प्रवज्जा मिळावी, उपसंपदा मिळावी!"

---

၄၄၃. အလတ္ထ ခေါ စိတ္တော ဟတ္ထိသာရိပုတ္တော ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, အလတ္ထ ဥပသမ္ပဒံ. အစိရူပသမ္ပန္နော ခေါ ပနာယသ္မာ စိတ္တော ဟတ္ထိသာရိပုတ္တော ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရန္တော န စိရဿေဝ – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ, တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ – အဗ္ဘညာသိ. အညတရော ခေါ ပနာယသ္မာ စိတ္တော ဟတ္ထိသာရိပုတ္တော အရဟတံ အဟောသီတိ.

४४३. हत्ती-प्रशिक्षकाचा मुलगा चित्त याला भगवंतांच्या सानिध्यात प्रवज्जा मिळाली, उपसंपदा मिळाली. उपसंपदा मिळाल्यानंतर लवकरच, आयुष्यमान चित्त हत्तीसारिपुत्त एकटे, एकांतात, अप्रमत्त (जागरूक), उद्योगी आणि दृढनिश्चयी होऊन विहार करू लागले. आणि फार काळ न जाता – ज्याच्यासाठी कुलपुत्र योग्य प्रकारे घराबाहेर पडून अनगारिक (घर नसलेले) प्रवज्जा ग्रहण करतात, ते अनुत्तर ब्रह्मचर्याचे अंतिम ध्येय (अर्हत्व) त्यांनी याच जन्मात स्वतः अभिज्ञेने (उच्च ज्ञानाने) साक्षात करून, प्राप्त करून त्यात विहार केला. 'जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य जगले गेले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या जन्मानंतर दुसरे काही करायचे उरले नाही' – असे त्यांनी जाणले. आणि आयुष्यमान चित्त हत्तीसारिपुत्त अर्हतांपैकी एक झाले.

---

ပေါဋ္ဌပါဒသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ နဝမံ.

नववे पोट्ठपाद सुत्त समाप्त झाले।

---

၁၀. သုဘသုတ္တံ

१०. सुभ सुत्त

---

သုဘမာဏဝဝတ္ထု

सुभ माणव (तरुण) कथा

---

၄၄၄. ဧဝံ [Pg.188] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ အာနန္ဒော သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ အစိရပရိနိဗ္ဗုတေ ဘဂဝတိ. တေန ခေါ ပန သမယေန သုဘော မာဏဝေါ တောဒေယျပုတ္တော သာဝတ္ထိယံ ပဋိဝသတိ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန.

४४४. असे मी ऐकले आहे – एक वेळ आयुष्यमान आनंद सावत्थीमध्ये अनाथपिंडिकाच्या जेतवन आरामात विहार करत होते, भगवंतांच्या महापरिनिर्वाणानंतर लवकरच. त्या वेळी तोदेय्याचा मुलगा सुभ माणव (तरुण) काही कामानिमित्त सावत्थीमध्ये राहत होता.

---

၄၄၅. အထ ခေါ သုဘော မာဏဝေါ တောဒေယျပုတ္တော အညတရံ မာဏဝကံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧဟိ တွံ, မာဏဝက, ယေန သမဏော အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ မမ ဝစနေန သမဏံ အာနန္ဒံ အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆ – ‘သုဘော မာဏဝေါ တောဒေယျပုတ္တော ဘဝန္တံ အာနန္ဒံ အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆတီ’တိ. ဧဝဉ္စ ဝဒေဟိ – ‘သာဓု ကိရ ဘဝံ အာနန္ဒော ယေန သုဘဿ မာဏဝဿ တောဒေယျပုတ္တဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမတု အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’’တိ.

४४५. तेव्हा तोदेय्याचा मुलगा सुभ माणव एका तरुण सेवकाला म्हणाला – "हे तरुणा, जा, जिथे श्रमण आनंद आहेत तिथे जा; तिथे जाऊन माझ्या वतीने श्रमण आनंदांना त्यांचे आरोग्य, निरोगित्व, हलकेपणा (उठण्या-बसण्याची सुलभता), शक्ती आणि सुखद विहाराबद्दल विचार – 'तोदेय्याचा मुलगा सुभ माणव आदरणीय आनंदांना त्यांच्या आरोग्याबद्दल, निरोगित्वाबद्दल, हलकेपणाबद्दल, शक्तीबद्दल आणि सुखद विहाराबद्दल विचारत आहे.' आणि असेही म्हणा – 'चांगले होईल जर आदरणीय आनंद अनुकंपा करून तोदेय्याचा मुलगा सुभ माणव याच्या घरी येतील.'"

---

၄၄၆. ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ သော မာဏဝကော သုဘဿ မာဏဝဿ တောဒေယျပုတ္တဿ ပဋိဿုတွာ ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ အာနန္ဒေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော မာဏဝကော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သုဘော မာဏဝေါ တောဒေယျပုတ္တော ဘဝန္တံ အာနန္ဒံ အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆတိ; ဧဝဉ္စ ဝဒေတိ – ‘သာဓု ကိရ ဘဝံ အာနန္ဒော ယေန သုဘဿ မာဏဝဿ တောဒေယျပုတ္တဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမတု အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’’တိ.

४४६. "तसेच असो, स्वामी," असे म्हणून तो तरुण सेवक तोदेय्याचा मुलगा सुभ माणव याला होकार देऊन जिथे आयुष्यमान आनंद होते तिथे गेला; तिथे जाऊन त्याने आयुष्यमान आनंदांसोबत कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी आणि संस्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेला तो तरुण आयुष्यमान आनंदांना म्हणाला – "तोदेय्याचा मुलगा सुभ माणव आदरणीय आनंदांना त्यांच्या आरोग्याबद्दल, निरोगित्वाबद्दल, हलकेपणाबद्दल, शक्तीबद्दल आणि सुखद विहाराबद्दल विचारत आहे; आणि असे म्हणत आहे – 'चांगले होईल जर आदरणीय आनंद अनुकंपा करून तोदेय्याचा मुलगा सुभ माणव याच्या घरी येतील.'"

---

၄၄၇. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာယသ္မာ အာနန္ဒော တံ မာဏဝကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အကာလော ခေါ, မာဏဝက. အတ္ထိ မေ အဇ္ဇ ဘေသဇ္ဇမတ္တာ ပီတာ. အပ္ပေဝနာမ သွေပိ ဥပသင်္ကမေယျာမ ကာလဉ္စ သမယဉ္စ ဥပါဒါယာ’’တိ.

४४७. असे विचारल्यावर, आयुष्यमान आनंद त्या तरुणाला म्हणाले – "तरुणा, ही योग्य वेळ नाही. आज मी काही औषध घेतले आहे. कदाचित उद्या योग्य वेळ आणि प्रसंग पाहून आम्ही येऊ शकू."

---

‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ သော မာဏဝကော အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ပဋိဿုတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ယေန သုဘော မာဏဝေါ တောဒေယျပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ[Pg.189]; ဥပသင်္ကမိတွာ သုဘံ မာဏဝံ တောဒေယျပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ, ‘‘အဝေါစုမှာ ခေါ မယံ ဘောတော ဝစနေန တံ ဘဝန္တံ အာနန္ဒံ – ‘သုဘော မာဏဝေါ တောဒေယျပုတ္တော ဘဝန္တံ အာနန္ဒံ အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆတိ, ဧဝဉ္စ ဝဒေတိ – ‘‘သာဓု ကိရ ဘဝံ အာနန္ဒော ယေန သုဘဿ မာဏဝဿ တောဒေယျပုတ္တဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမတု အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘော, သမဏော အာနန္ဒော မံ ဧတဒဝေါစ – ‘အကာလော ခေါ, မာဏဝက. အတ္ထိ မေ အဇ္ဇ ဘေသဇ္ဇမတ္တာ ပီတာ. အပ္ပေဝနာမ သွေပိ ဥပသင်္ကမေယျာမ ကာလဉ္စ သမယဉ္စ ဥပါဒါယာ’တိ. ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, ဘော, ကတမေဝ ဧတံ, ယတော ခေါ သော ဘဝံ အာနန္ဒော ဩကာသမကာသိ သွာတနာယပိ ဥပသင်္ကမနာယာ’’တိ.

"तसेच असो, स्वामी," असे म्हणून तो तरुण आयुष्यमान आनंदांना होकार देऊन आसनावरून उठला आणि जिथे तोदेय्याचा मुलगा सुभ माणव होता तिथे गेला; तिथे जाऊन तो सुभ माणव तोदेय्यापुत्राला म्हणाला – "आम्ही आपल्या सांगण्यावरून आदरणीय आनंदांना विचारले – 'तोदेय्याचा मुलगा सुभ माणव आदरणीय आनंदांना त्यांच्या आरोग्याबद्दल, निरोगित्वाबद्दल, हलकेपणाबद्दल, शक्तीबद्दल आणि सुखद विहाराबद्दल विचारत आहे, आणि असे म्हणत आहे – “चांगले होईल जर आदरणीय आनंद अनुकंपा करून तोदेय्याचा मुलगा सुभ माणव याच्या घरी येतील.”' असे विचारल्यावर, स्वामी, श्रमण आनंद मला म्हणाले – 'तरुणा, ही योग्य वेळ नाही. आज मी काही औषध घेतले आहे. कदाचित उद्या योग्य वेळ आणि प्रसंग पाहून आम्ही येऊ शकू.' स्वामी, एवढ्यानेही काम झालेच समजा, कारण आदरणीय आनंदांनी उद्या येण्याची शक्यता मान्य केली आहे."

---

၄၄၈. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ စေတကေန ဘိက္ခုနာ ပစ္ဆာသမဏေန ယေန သုဘဿ မာဏဝဿ တောဒေယျပုတ္တဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ.

४४८. त्यानंतर ती रात्र संपल्यावर, आयुष्यमान आनंदांनी सकाळी चिवर परिधान केले आणि पात्र-चिवर घेऊन चेतक नावाच्या भिक्खूला सोबत (अनुचर) घेऊन तोदेय्याचा मुलगा सुभ माणव याच्या घराकडे गेले; तिथे जाऊन ते तयार केलेल्या आसनावर बसले.

---

အထ ခေါ သုဘော မာဏဝေါ တောဒေယျပုတ္တော ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ အာနန္ဒေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သုဘော မာဏဝေါ တောဒေယျပုတ္တော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဘဝဉှိ အာနန္ဒော တဿ ဘောတော ဂေါတမဿ ဒီဃရတ္တံ ဥပဋ္ဌာကော သန္တိကာဝစရော သမီပစာရီ. ဘဝမေတံ အာနန္ဒော ဇာနေယျ, ယေသံ သော ဘဝံ ဂေါတမော ဓမ္မာနံ ဝဏ္ဏဝါဒီ အဟောသိ, ယတ္ထ စ ဣမံ ဇနတံ သမာဒပေသိ နိဝေသေသိ ပတိဋ္ဌာပေသိ. ကတမေသာနံ ခေါ, ဘော အာနန္ဒ, ဓမ္မာနံ သော ဘဝံ ဂေါတမော ဝဏ္ဏဝါဒီ အဟောသိ; ကတ္ထ စ ဣမံ ဇနတံ သမာဒပေသိ နိဝေသေသိ ပတိဋ္ဌာပေသီ’’တိ?

तेव्हा तोदेय्याचा मुलगा सुभ माणव जिथे आयुष्यमान आनंद होते तिथे गेला; तिथे जाऊन त्याने आयुष्यमान आनंदांसोबत कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी आणि संस्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेला तोदेय्याचा मुलगा सुभ माणव आयुष्यमान आनंदांना म्हणाला – "आदरणीय आनंद हे दीर्घकाळ त्या आदरणीय गोतमांचे वैयक्तिक सेवक, त्यांच्या सानिध्यात राहणारे आणि त्यांच्या जवळ वावरणारे होते. आदरणीय आनंदांना हे ठाऊक असेल की आदरणीय गोतम कोणत्या धम्मांची प्रशंसा करत असत, आणि कोणत्या धम्मांमध्ये या लोकांना प्रवृत्त करत असत, स्थापित करत असत आणि दृढ करत असत. हे आदरणीय आनंद, त्या आदरणीय गोतमांनी कोणत्या धम्मांची प्रशंसा केली; आणि कोणत्या धम्मांमध्ये या लोकांना प्रवृत्त केले, स्थापित केले आणि दृढ केले?"

---

၄၄၉. ‘‘တိဏ္ဏံ ခေါ, မာဏဝ, ခန္ဓာနံ သော ဘဂဝါ ဝဏ္ဏဝါဒီ အဟောသိ; ဧတ္ထ စ ဣမံ ဇနတံ သမာဒပေသိ နိဝေသေသိ ပတိဋ္ဌာပေသိ. ကတမေသံ တိဏ္ဏံ? အရိယဿ သီလက္ခန္ဓဿ, အရိယဿ သမာဓိက္ခန္ဓဿ, အရိယဿ ပညာက္ခန္ဓဿ. ဣမေသံ ခေါ, မာဏဝ, တိဏ္ဏံ ခန္ဓာနံ သော ဘဂဝါ ဝဏ္ဏဝါဒီ အဟောသိ; ဧတ္ထ စ ဣမံ ဇနတံ သမာဒပေသိ နိဝေသေသိ ပတိဋ္ဌာပေသီ’’တိ.

४४९. "तरुणा, त्या भगवंतांनी तीन समूहांची (स्कंधांची) प्रशंसा केली; आणि यातच या लोकांना प्रवृत्त केले, स्थापित केले आणि दृढ केले. कोणते तीन? आर्य शील-स्कंध (शील समूह), आर्य समाधी-स्कंध (समाधी समूह) आणि आर्य प्रज्ञा-स्कंध (प्रज्ञा समूह). तरुणा, या तीन समूहांची त्या भगवंतांनी प्रशंसा केली; आणि यातच या लोकांना प्रवृत्त केले, स्थापित केले आणि दृढ केले."

---

သီလက္ခန္ဓော

शील-स्कंध (शील समूह)

---

၄၅၀. ‘‘ကတမော [Pg.190] ပန သော, ဘော အာနန္ဒ, အရိယော သီလက္ခန္ဓော, ယဿ သော ဘဝံ ဂေါတမော ဝဏ္ဏဝါဒီ အဟောသိ, ယတ္ထ စ ဣမံ ဇနတံ သမာဒပေသိ နိဝေသေသိ ပတိဋ္ဌာပေသီ’’တိ?

४५०. “हे आनंद, तो आर्य शीलस्कंध (शीलसमूह) कोणता आहे, ज्याची ते आदरणीय गौतम प्रशंसा करत असत, आणि ज्यामध्ये त्यांनी या जनसमुदायाला प्रवृत्त केले, प्रस्थापित केले आणि स्थिर केले?”

---

‘‘ဣဓ, မာဏဝ, တထာဂတော လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ. သော ဣမံ လောကံ သဒေဝကံ သမာရကံ သဗြဟ္မကံ သဿမဏဗြာဟ္မဏိံ ပဇံ သဒေဝမနုဿံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေတိ. သော ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ. တံ ဓမ္မံ သုဏာတိ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ အညတရသ္မိံ ဝါ ကုလေ ပစ္စာဇာတော. သော တံ ဓမ္မံ သုတွာ တထာဂတေ သဒ္ဓံ ပဋိလဘတိ. သော တေန သဒ္ဓါပဋိလာဘေန သမန္နာဂတော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘သမ္ဗာဓော ဃရာဝါသော ရဇောပထော, အဗ္ဘောကာသော ပဗ္ဗဇ္ဇာ, နယိဒံ သုကရံ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ ဧကန္တပရိပုဏ္ဏံ ဧကန္တပရိသုဒ္ဓံ သင်္ခလိခိတံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတုံ. ယံနူနာဟံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျ’န္တိ. သော အပရေန သမယေန အပ္ပံ ဝါ ဘောဂက္ခန္ဓံ ပဟာယ မဟန္တံ ဝါ ဘောဂက္ခန္ဓံ ပဟာယ အပ္ပံ ဝါ ဉာတိပရိဝဋ္ဋံ ပဟာယ မဟန္တံ ဝါ ဉာတိပရိဝဋ္ဋံ ပဟာယ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ. သော ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော ဝိဟရတိ, အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော, အနုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီ, သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု, ကာယကမ္မဝစီကမ္မေန သမန္နာဂတော ကုသလေန, ပရိသုဒ္ဓါဇီဝေါ, သီလသမ္ပန္နော, ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရော, သတိသမ္ပဇညေန သမန္နာဂတော, သန္တုဋ္ဌော.

“हे तरुण, या जगात तथागत उत्पन्न होतात, जे अर्हत, सम्यक्संबुद्ध, विद्याचरणसंपन्न, सुगत, लोकविदू, अनुत्तर पुरुषदम्यसारथी, देव आणि मनुष्यांचे शास्ता, बुद्ध आणि भगवान आहेत. ते देव, मार आणि ब्रह्मासह या लोकाला, श्रमण-ब्राह्मणांसह, देव आणि मनुष्यांच्या या प्रजेला स्वतःच्या अभिज्ञेने (उच्च ज्ञानाने) जाणून व साक्षात करून प्रगट करतात. ते आदी-कल्याणकारी, मध्य-कल्याणकारी आणि अंत-कल्याणकारी असलेला, अर्थयुक्त आणि व्यंजनयुक्त असा धम्म उपदेशितात आणि अत्यंत परिपूर्ण व अत्यंत शुद्ध अशा ब्रह्मचर्याचे प्रकाशन करतात. तो धम्म एखादा गृहपती, गृहपतीचा पुत्र किंवा इतर कोणत्याही कुळात जन्मलेला मनुष्य ऐकतो. तो धम्म ऐकून तथागतांवर श्रद्धा प्राप्त करतो. तो त्या श्रद्धेच्या प्राप्तीने युक्त होऊन असा विचार करतो – ‘गृहस्थाश्रम हा संकुचित आणि धुळीचा (क्लेशांचा) मार्ग आहे, तर प्रव्रज्या ही मोकळ्या आकाशासारखी आहे. गृहस्थ म्हणून राहून अत्यंत परिपूर्ण, अत्यंत शुद्ध आणि शंखासारखे स्वच्छ असे हे ब्रह्मचर्य आचरणे सोपे नाही. मग मी आपले केस व दाढी काढून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरातून बेघर होऊन प्रव्रजित का होऊ नये?’ तो काही काळानंतर, थोड्या किंवा मोठ्या संपत्तीचा त्याग करून, थोड्या किंवा मोठ्या नातेवाईकांच्या परिवाराचा त्याग करून, केस व दाढी काढून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरातून बेघर होऊन प्रव्रजित होतो. तो असा प्रव्रजित होऊन प्रातिमोक्ष-संवर-शीलाने युक्त होऊन राहतो, सदाचार आणि योग्य आचरण क्षेत्राशी (गोचराशी) संपन्न असतो, अगदी सूक्ष्म दोषांमध्येही भय पाहणारा असतो, शिक्षापदांचे ग्रहण करून त्यात प्रशिक्षण घेतो, कुशल कायिक व वाचिक कर्माने युक्त असतो, अत्यंत शुद्ध उपजीविका करणारा, शीलसंपन्न, इंद्रियांवर संयम ठेवणारा, स्मृती व संप्रजन्याने युक्त आणि संतुष्ट असतो.”

---

၄၅၁. ‘‘ကထဉ္စ, မာဏဝ, ဘိက္ခု သီလသမ္ပန္နော ဟောတိ? ဣဓ, မာဏဝ, ဘိက္ခု ပါဏာတိပါတံ ပဟာယ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, နိဟိတဒဏ္ဍော နိဟိတသတ္ထော လဇ္ဇီ ဒယာပန္နော, သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ ဝိဟရတိ. ယမ္ပိ, မာဏဝ, ဘိက္ခု ပါဏာတိပါတံ ပဟာယ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, နိဟိတဒဏ္ဍော နိဟိတသတ္ထော လဇ္ဇီ ဒယာပန္နော, သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ [Pg.191] ဝိဟရတိ; ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ သီလသ္မိံ. (ယထာ ၁၉၄ ယာဝ ၂၁၀ အနုစ္ဆေဒေသု ဧဝံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ).

४५१. “आणि हे तरुण, भिक्खू शीलसंपन्न कसा होतो? हे तरुण, या धम्मामध्ये भिक्खू प्राणातिपात (जीवहिंसा) सोडून प्राणातिपातापासून विरत राहतो. तो दंड आणि शस्त्रे बाजूला ठेवून, लज्जाशील व दयाळू बनून, सर्व प्राणिमात्रांच्या कल्याणासाठी व दयेसाठी तत्पर राहून विहरतो. हे तरुण, भिक्खूने प्राणातिपात सोडून प्राणातिपातापासून विरत राहणे, दंड व शस्त्रे बाजूला ठेवणे, लज्जाशील व दयाळू बनणे, आणि सर्व प्राणिमात्रांच्या कल्याणासाठी व दयेसाठी तत्पर राहून विहरणे; हे त्याचे शीलामध्ये समाविष्ट आहे. (याप्रमाणे परिच्छेद १९४ ते २१० पर्यंत सविस्तर जाणावे).”

---

‘‘ယထာ ဝါ ပနေကေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါဒေယျာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ တေ ဧဝရူပါယ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာယ မိစ္ဆာဇီဝေန ဇီဝိတံ ကပ္ပေန္တိ, သေယျထိဒံ – သန္တိကမ္မံ ပဏိဓိကမ္မံ ဘူတကမ္မံ ဘူရိကမ္မံ ဝဿကမ္မံ ဝေါဿကမ္မံ ဝတ္ထုကမ္မံ ဝတ္ထုပရိကမ္မံ အာစမနံ နှာပနံ ဇုဟနံ ဝမနံ ဝိရေစနံ ဥဒ္ဓံဝိရေစနံ အဓောဝိရေစနံ သီသဝိရေစနံ ကဏ္ဏတေလံ နေတ္တတပ္ပနံ နတ္ထုကမ္မံ အဉ္ဇနံ ပစ္စဉ္ဇနံ သာလာကိယံ သလ္လကတ္တိယံ ဒါရကတိကိစ္ဆာ မူလဘေသဇ္ဇာနံ အနုပ္ပဒါနံ ဩသဓီနံ ပဋိမောက္ခော ဣတိ ဝါ ဣတိ ဧဝရူပါယ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာယ မိစ္ဆာဇီဝါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ယမ္ပိ, မာဏဝ, ဘိက္ခု ယထာ ဝါ ပနေကေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါဒေယျာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ တေ ဧဝရူပါယ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာယ မိစ္ဆာဇီဝေန ဇီဝိတံ ကပ္ပေန္တိ, သေယျထိဒံ, သန္တိကမ္မံ ပဏိဓိကမ္မံ…ပေ… ဩသဓီနံ ပဋိမောက္ခော ဣတိ ဝါ ဣတိ ဧဝရူပါယ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာယ မိစ္ဆာဇီဝါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ သီလသ္မိံ.

“किंवा जसे काही आदरणीय श्रमण-ब्राह्मण श्रद्धेने दिलेले अन्न ग्रहण करून अशा प्रकारच्या हीन विद्यांनी आणि मिथ्या आजीविकेने आपली उपजीविका करतात, जसे की – शांतीकर्म (देवतांची पूजा), नवस फेडणे, भूतविद्या, भूमीविद्या, नपुंसकाला पुरुष बनवणे, पुरुषाला नपुंसक बनवणे, वास्तूविद्या, वास्तूचे शुद्धीकरण करणे, आचमन देणे, स्नान घालणे, अग्नीमध्ये आहुती देणे, उलट्या करवणे, जुलाब देणे, डोक्याचे जुलाब देणे (नस्य), कानाचे तेल तयार करणे, डोळ्यांचे औषध तयार करणे, नाकात औषध सोडणे, अंजन घालणे, थंड अंजन घालणे, मोतीबिंदूचे ऑपरेशन करणे, शस्त्रक्रिया करणे, बालरोग चिकित्सा, मुळांपासून बनवलेली औषधे देणे, औषधे लावणे किंवा काढणे – अशा प्रकारच्या हीन विद्या आणि मिथ्या आजीविकेपासून तो विरत राहतो. हे तरुण, जसे काही आदरणीय श्रमण-ब्राह्मण श्रद्धेने दिलेले अन्न ग्रहण करून अशा प्रकारच्या हीन विद्यांनी आणि मिथ्या आजीविकेने आपली उपजीविका करतात, जसे की – शांतीकर्म, नवस फेडणे...पे... औषधे लावणे किंवा काढणे – अशा प्रकारच्या हीन विद्या आणि मिथ्या आजीविकेपासून भिक्खू विरत राहतो. हे देखील त्याचे शीलामध्ये समाविष्ट आहे.”

---

၄၅၂. ‘‘သ ခေါ သော, မာဏဝ, ဘိက္ခု ဧဝံ သီလသမ္ပန္နော န ကုတောစိ ဘယံ သမနုပဿတိ, ယဒိဒံ သီလသံဝရတော. သေယျထာပိ, မာဏဝ, ရာဇာ ခတ္တိယော မုဒ္ဓါဝသိတ္တော နိဟတပစ္စာမိတ္တော န ကုတောစိ ဘယံ သမနုပဿတိ, ယဒိဒံ ပစ္စတ္ထိကတော. ဧဝမေဝ ခေါ, မာဏဝ, ဘိက္ခု ဧဝံ သီလသမ္ပန္နော န ကုတောစိ ဘယံ သမနုပဿတိ, ယဒိဒံ သီလသံဝရတော. သော ဣမိနာ အရိယေန သီလက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတော အဇ္ဈတ္တံ အနဝဇ္ဇသုခံ ပဋိသံဝေဒေတိ. ဧဝံ ခေါ, မာဏဝ, ဘိက္ခု သီလသမ္ပန္နော ဟောတိ.

४५२. “हे तरुण, तो शीलसंपन्न भिक्खू आपल्या शील-संवरपणामुळे कोणत्याही बाजूने भीती पाहत नाही. हे तरुण, ज्याप्रमाणे एखादा अभिषिक्त क्षत्रिय राजा, ज्याने आपल्या शत्रूंचा पराभव केला आहे, तो शत्रूंच्या बाजूने कोणत्याही प्रकारची भीती पाहत नाही; त्याचप्रमाणे, हे तरुण, शीलसंपन्न भिक्खू शील-संवरपणामुळे कोणत्याही बाजूने भीती पाहत नाही. तो या आर्य शीलस्कंधाने युक्त होऊन स्वतःच्या अंतःकरणात निर्दोष सुखाचा अनुभव घेतो. हे तरुण, अशा प्रकारे भिक्खू शीलसंपन्न होतो.”

---

၄၅၃. ‘‘အယံ ခေါ သော, မာဏဝ, အရိယော သီလက္ခန္ဓော ယဿ သော ဘဂဝါ ဝဏ္ဏဝါဒီ အဟောသိ, ယတ္ထ စ ဣမံ ဇနတံ သမာဒပေသိ နိဝေသေသိ ပတိဋ္ဌာပေသိ. အတ္ထိ စေဝေတ္ထ ဥတ္တရိကရဏီယ’’န္တိ.

४५३. “हे तरुण, हाच तो आर्य शीलस्कंध आहे ज्याची ते भगवान प्रशंसा करत असत, आणि ज्यामध्ये त्यांनी या जनसमुदायाला प्रवृत्त केले, प्रस्थापित केले आणि स्थिर केले. परंतु, या धम्मामध्ये याहूनही अधिक काही कर्तव्ये करायची उरलेली आहेत.”

---

‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘော အာနန္ဒ, အဗ္ဘုတံ, ဘော အာနန္ဒ! သော စာယံ, ဘော အာနန္ဒ, အရိယော သီလက္ခန္ဓော ပရိပုဏ္ဏော, နော အပရိပုဏ္ဏော. ဧဝံ ပရိပုဏ္ဏံ စာဟံ, ဘော, အာနန္ဒ, အရိယံ သီလက္ခန္ဓံ ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ အညေသု သမဏဗြာဟ္မဏေသု န [Pg.192] သမနုပဿာမိ. ဧဝံ ပရိပုဏ္ဏဉ္စ, ဘော အာနန္ဒ, အရိယံ သီလက္ခန္ဓံ ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ အညေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အတ္တနိ သမနုပဿေယျုံ, တေ တာဝတကေနေဝ အတ္တမနာ အဿု – ‘အလမေတ္တာဝတာ, ကတမေတ္တာဝတာ, အနုပ္ပတ္တော နော သာမညတ္ထော, နတ္ထိ နော ကိဉ္စိ ဥတ္တရိကရဏီယ’န္တိ. အထ စ ပန ဘဝံ အာနန္ဒော ဧဝမာဟ – ‘အတ္ထိ စေဝေတ္ထ ဥတ္တရိကရဏီယ’’’န္တိ.

“आश्चर्यकारक आहे, हे आदरणीय आनंद! अद्भुत आहे, हे आदरणीय आनंद! हा आर्य शीलस्कंध पूर्ण आहे, अपूर्ण नाही. आणि हे आनंद, असा परिपूर्ण आर्य शीलस्कंध मी या धम्माबाहेरील इतर श्रमण-ब्राह्मणांमध्ये पाहत नाही. हे आनंद, जर इतर श्रमण-ब्राह्मणांना स्वतःमध्ये असा परिपूर्ण आर्य शीलस्कंध आढळला असता, तर ते तेवढ्यानेच समाधानी झाले असते – ‘एवढे पुरेसे आहे, एवढ्याने आमचे काम झाले, आम्ही श्रमणत्वाचे ध्येय गाठले आहे, आता याहून अधिक काही करायचे उरलेले नाही.’ तरीही आदरणीय आनंद असे म्हणतात की – ‘याहूनही अधिक काही कर्तव्ये करायची उरलेली आहेत’!”

---

သမာဓိက္ခန္ဓော

समाधीस्कंध (समाधीसमूह)

---

၄၅၄. ‘‘ကတမော ပန သော, ဘော အာနန္ဒ, အရိယော သမာဓိက္ခန္ဓော, ယဿ သော ဘဝံ ဂေါတမော ဝဏ္ဏဝါဒီ အဟောသိ, ယတ္ထ စ ဣမံ ဇနတံ သမာဒပေသိ နိဝေသေသိ ပတိဋ္ဌာပေသီ’’တိ?

४५४. “हे आनंद, तो आर्य समाधीस्कंध कोणता आहे, ज्याची ते आदरणीय गौतम प्रशंसा करत असत, आणि ज्यामध्ये त्यांनी या जनसमुदायाला प्रवृत्त केले, प्रस्थापित केले आणि स्थिर केले?”

---

‘‘ကထဉ္စ, မာဏဝ, ဘိက္ခု ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရော ဟောတိ? ဣဓ, မာဏဝ, ဘိက္ခု စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ; ယတွာဓိကရဏမေနံ စက္ခုန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတိ, ရက္ခတိ စက္ခုန္ဒြိယံ, စက္ခုန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ…ပေ… ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ… ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ… ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ; ယတွာဓိကရဏမေနံ မနိန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတိ, ရက္ခတိ မနိန္ဒြိယံ, မနိန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. သော ဣမိနာ အရိယေန ဣန္ဒြိယသံဝရေန သမန္နာဂတော အဇ္ဈတ္တံ အဗျာသေကသုခံ ပဋိသံဝေဒေတိ. ဧဝံ ခေါ, မာဏဝ, ဘိက္ခု ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရော ဟောတိ.

हे माणवा, भिक्खू इंद्रियांच्या बाबतीत कशा प्रकारे गुप्तद्वार (इंद्रिय-द्वार सुरक्षित ठेवणारा) होतो? हे माणवा, या धम्मामध्ये भिक्खू डोळ्यांनी रूप पाहून (स्त्री किंवा पुरुषाचे) बाह्य रूप (निमित्त) ग्रहण करत नाही, किंवा त्याचे अवयव व हावभाव (अनुव्यंजन) मनात साठवत नाही. ज्या चक्षुरिंद्रियाचा संयम न राखल्यामुळे विहरणाऱ्या या भिक्खूमध्ये अभिज्झा (लोभ) आणि दोमनस्स (दौर्मनस्य/खिन्नता) हे पापी अकुशल धर्म उत्पन्न होऊ शकतात, त्या चक्षुरिंद्रियाच्या संयमासाठी तो प्रयत्न करतो, चक्षुरिंद्रियाचे रक्षण करतो, चक्षुरिंद्रियाचा संयम प्राप्त करतो. कानाने शब्द ऐकून... नाकाने गंध घेऊन... जिभेने रस चाखून... शरीराने स्पर्श अनुभवून... मनाने विचार (धम्म) जाणून तो बाह्य रूप (निमित्त) ग्रहण करत नाही, किंवा त्याचे अवयव व हावभाव (अनुव्यंजन) मनात साठवत नाही. ज्या मनेंद्रियाचा संयम न राखल्यामुळे विहरणाऱ्या या भिक्खूमध्ये अभिज्झा आणि दोमनस्स हे पापी अकुशल धर्म उत्पन्न होऊ शकतात, त्या मनेंद्रियाच्या संयमासाठी तो प्रयत्न करतो, मनेंद्रियाचे रक्षण करतो, मनेंद्रियाचा संयम प्राप्त करतो. तो या आर्य इंद्रिय-संयमाने युक्त होऊन स्वतःच्या अंतःकरणात कशानेही मलीन न होणाऱ्या (अव्यासेक) सुखाचा अनुभव घेतो. हे माणवा, अशा प्रकारे भिक्खू इंद्रियांच्या बाबतीत गुप्तद्वार होतो.

---

၄၅၅. ‘‘ကထဉ္စ, မာဏဝ, ဘိက္ခု သတိသမ္ပဇညေန သမန္နာဂတော ဟောတိ? ဣဓ, မာဏဝ, ဘိက္ခု အဘိက္ကန္တေ ပဋိက္ကန္တေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, အာလောကိတေ ဝိလောကိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, သမိဉ္ဇိတေ ပသာရိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, သံဃာဋိပတ္တစီဝရဓာရဏေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, အသိတေ ပီတေ ခါယိတေ သာယိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, ဥစ္စာရပဿာဝကမ္မေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, ဂတေ ဌိတေ နိသိန္နေ [Pg.193] သုတ္တေ ဇာဂရိတေ ဘာသိတေ တုဏှီဘာဝေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, မာဏဝ, ဘိက္ခု သတိသမ္ပဇညေန သမန္နာဂတော ဟောတိ.

४५५. हे माणवा, भिक्खू सती (स्मृती) आणि संपजन्य (पूर्ण सजगता) यांनी युक्त कसा होतो? हे माणवा, या धम्मामध्ये भिक्खू पुढे जाताना किंवा मागे वळताना सजग राहून कृती करतो (संपजन्यकारी असतो); समोर पाहताना किंवा आजूबाजूला पाहताना सजग राहून कृती करतो; हात-पाय आखडताना किंवा पसरताना सजग राहून कृती करतो; संघात, पात्र आणि चीवर धारण करताना सजग राहून कृती करतो; खाताना, पिताना, चघळताना किंवा चाखताना सजग राहून कृती करतो; मलमूत्र विसर्जन करताना सजग राहून कृती करतो; चालताना, उभे राहताना, बसताना, झोपताना, जागत असताना, बोलताना किंवा मौन बाळगताना सजग राहून कृती करतो. हे माणवा, अशा प्रकारे भिक्खू सती आणि संपजन्याने युक्त होतो.

---

၄၅၆. ‘‘ကထဉ္စ, မာဏဝ, ဘိက္ခု သန္တုဋ္ဌော ဟောတိ? ဣဓ, မာဏဝ, ဘိက္ခု သန္တုဋ္ဌော ဟောတိ ကာယပရိဟာရိကေန စီဝရေန ကုစ္ဆိပရိဟာရိကေန ပိဏ္ဍပါတေန. သော ယေန ယေနေဝ ပက္ကမတိ, သမာဒါယေဝ ပက္ကမတိ. သေယျထာပိ, မာဏဝ, ပက္ခီ သကုဏော ယေန ယေနေဝ ဍေတိ, သပတ္တဘာရောဝ ဍေတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, မာဏဝ, ဘိက္ခု သန္တုဋ္ဌော ဟောတိ ကာယပရိဟာရိကေန စီဝရေန ကုစ္ဆိပရိဟာရိကေန ပိဏ္ဍပါတေန. သော ယေန ယေနေဝ ပက္ကမတိ, သမာဒါယေဝ ပက္ကမတိ. ဧဝံ ခေါ, မာဏဝ, ဘိက္ခု သန္တုဋ္ဌော ဟောတိ.

४५६. हे माणवा, भिक्खू संतुष्ट कसा होतो? हे माणवा, या धम्मामध्ये भिक्खू केवळ शरीराचे रक्षण करणाऱ्या चीवराने आणि केवळ पोटाची भूक भागवणाऱ्या पिंडपाताने (भिक्षेच्या अन्नाने) संतुष्ट असतो. तो जेथे जेथे जातो, तेथे तेथे आपल्या वस्तू (चीवर व पात्र) सोबत घेऊनच जातो. हे माणवा, ज्याप्रमाणे पंख असलेला पक्षी जेथे जेथे उडतो, तो केवळ आपल्या पंखांच्या भारासह उडतो; त्याचप्रमाणे, हे माणवा, भिक्खू केवळ शरीराचे रक्षण करणाऱ्या चीवराने आणि पोटाची भूक भागवणाऱ्या पिंडपाताने संतुष्ट असतो. तो जेथे जेथे जातो, तेथे तेथे आपल्या वस्तू सोबत घेऊनच जातो. हे माणवा, अशा प्रकारे भिक्खू संतुष्ट होतो.

---

၄၅၇. ‘‘သော ဣမိနာ စ အရိယေန သီလက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတော, ဣမိနာ စ အရိယေန ဣန္ဒြိယသံဝရေန သမန္နာဂတော, ဣမိနာ စ အရိယေန သတိသမ္ပဇညေန သမန္နာဂတော, ဣမာယ စ အရိယာယ သန္တုဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတော ဝိဝိတ္တံ သေနာသနံ ဘဇတိ အရညံ ရုက္ခမူလံ ပဗ္ဗတံ ကန္ဒရံ ဂိရိဂုဟံ သုသာနံ ဝနပတ္ထံ အဗ္ဘောကာသံ ပလာလပုဉ္ဇံ. သော ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပ္ပဋိက္ကန္တော နိသီဒတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ, ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ, ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ.

४५७. तो या आर्य शीलस्कंधाने युक्त होऊन, या आर्य इंद्रिय-संयमाने युक्त होऊन, या आर्य सती-संपजन्याने युक्त होऊन आणि या आर्य संतोषाने (संतुष्टतेने) युक्त होऊन अरण्य, वृक्षाचे मूळ (झाडाची सावली), पर्वत, दरी, डोंगराची गुहा, स्मशान, घनदाट जंगल, उघडे मैदान किंवा गवताचा ढीग अशा निर्जन व एकांत स्थळाचा (सेनासनाचा) आश्रय घेतो. तो भोजनानंतर, पिंडपातावरून (भिक्षेवरून) परत आल्यावर, मांडी घालून (पद्मासन किंवा पालथी मांडी घालून), शरीर सरळ ठेवून आणि समोर सती (स्मृती/सजगता) प्रस्थापित करून बसतो.

---

၄၅၈. ‘‘သော အဘိဇ္ဈံ လောကေ ပဟာယ ဝိဂတာဘိဇ္ဈေန စေတသာ ဝိဟရတိ အဘိဇ္ဈာယ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ. ဗျာပါဒပဒေါသံ ပဟာယ အဗျာပန္နစိတ္တော ဝိဟရတိ သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ ဗျာပါဒပဒေါသာ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ. ထိနမိဒ္ဓံ ပဟာယ ဝိဂတထိနမိဒ္ဓေါ ဝိဟရတိ အာလောကသညီ သတော သမ္ပဇာနော, ထိနမိဒ္ဓါ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ. ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ ပဟာယ အနုဒ္ဓတော ဝိဟရတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝူပသန္တစိတ္တော ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စာ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ. ဝိစိကိစ္ဆံ ပဟာယ တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆော ဝိဟရတိ အကထံကထီ ကုသလေသု ဓမ္မေသု, ဝိစိကိစ္ဆာယ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ.

४५८. तो जगातील अभिज्झा (लोभ) सोडून देऊन, लोभरहित चित्ताने विहरतो आणि अभिज्झेपासून आपल्या चित्ताला शुद्ध करतो. व्यापाद (द्वेष) सोडून देऊन, द्वेषरहित चित्ताने विहरतो आणि सर्व प्राणिमात्रांच्या कल्याणाची व हिताची कामना करत विहरतो, व्यापादापासून आपल्या चित्ताला शुद्ध करतो. थिन-मिद्ध (आळस आणि ग्लानी) सोडून देऊन, आळस व ग्लानीरहित होऊन, प्रकाश-संज्ञी (आलोकसंज्ञी) बनून, सती (स्मृती) आणि संपजन्याने युक्त होऊन विहरतो, थिन-मिद्धापासून आपल्या चित्ताला शुद्ध करतो. उद्धच्च-कुकुच्च (अस्वस्थता आणि पश्चात्ताप) सोडून देऊन, शांत चित्ताने विहरतो, स्वतःच्या अंतःकरणात शांत चित्त ठेवून विहरतो, उद्धच्च-कुकुच्चापासून आपल्या चित्ताला शुद्ध करतो. विचिकित्सा (संदेह) सोडून देऊन, संशयापलीकडे गेलेला (तीर्णविचिकित्स) होऊन विहरतो, कुशल धर्मांच्या बाबतीत संशयरहित होऊन विहरतो, विचिकित्सेपासून आपल्या चित्ताला शुद्ध करतो.

---

၄၅၉. ‘‘သေယျထာပိ, မာဏဝ, ပုရိသော ဣဏံ အာဒါယ ကမ္မန္တေ ပယောဇေယျ. တဿ တေ ကမ္မန္တာ သမိဇ္ဈေယျုံ. သော ယာနိ စ ပေါရာဏာနိ ဣဏမူလာနိ တာနိ စ ဗျန္တိံ ကရေယျ, သိယာ စဿ ဥတ္တရိံ အဝသိဋ္ဌံ ဒါရဘရဏာယ. တဿ ဧဝမဿ – ‘အဟံ ခေါ ပုဗ္ဗေ ဣဏံ အာဒါယ ကမ္မန္တေ ပယောဇေသိံ[Pg.194]. တဿ မေ တေ ကမ္မန္တာ သမိဇ္ဈိံသု. သောဟံ ယာနိ စ ပေါရာဏာနိ ဣဏမူလာနိ တာနိ စ ဗျန္တိံ အကာသိံ, အတ္ထိ စ မေ ဥတ္တရိံ အဝသိဋ္ဌံ ဒါရဘရဏာယာ’တိ. သော တတောနိဒါနံ လဘေထ ပါမောဇ္ဇံ, အဓိဂစ္ဆေယျ သောမနဿံ.

४५९. हे माणवा, ज्याप्रमाणे एखादा मनुष्य कर्ज घेऊन व्यापार किंवा उद्योग सुरू करतो. त्याचा तो उद्योग यशस्वी व भरभराटीस येतो. तो आपले जुने कर्ज पूर्णपणे फेडून टाकतो आणि त्याच्याकडे आपल्या पत्नी व मुलांच्या (कुटुंबाच्या) उदरनिर्वाहासाठी अतिरिक्त धन शिल्लक राहते. त्याला असा विचार येईल – ‘मी पूर्वी कर्ज घेऊन उद्योग सुरू केला होता. माझा तो उद्योग यशस्वी झाला. मी माझे जुने कर्ज पूर्णपणे फेडले आहे आणि आता माझ्याकडे कुटुंबाच्या उदरनिर्वाहासाठी अतिरिक्त धन शिल्लक आहे.’ या कारणाने त्याला अत्यंत आनंद (प्रामोज्य) होईल आणि तो मनाच्या प्रसन्नतेला (सौमनस्याला) प्राप्त होईल.

---

၄၆၀. ‘‘သေယျထာပိ, မာဏဝ, ပုရိသော အာဗာဓိကော အဿ ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော; ဘတ္တဉ္စဿ နစ္ဆာဒေယျ, န စဿ ကာယေ ဗလမတ္တာ. သော အပရေန သမယေန တမှာ အာဗာဓာ မုစ္စေယျ, ဘတ္တဉ္စဿ ဆာဒေယျ, သိယာ စဿ ကာယေ ဗလမတ္တာ. တဿ ဧဝမဿ – ‘အဟံ ခေါ ပုဗ္ဗေ အာဗာဓိကော အဟောသိံ ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော, ဘတ္တဉ္စ မေ နစ္ဆာဒေသိ, န စ မေ အာသိ ကာယေ ဗလမတ္တာ. သောမှိ ဧတရဟိ တမှာ အာဗာဓာ မုတ္တော ဘတ္တဉ္စ မေ ဆာဒေတိ, အတ္ထိ စ မေ ကာယေ ဗလမတ္တာ’တိ. သော တတောနိဒါနံ လဘေထ ပါမောဇ္ဇံ, အဓိဂစ္ဆေယျ သောမနဿံ.

४६०. हे माणवा, ज्याप्रमाणे एखादा मनुष्य आजारी, दुःखी आणि गंभीरपणे आजारी असेल; त्याला अन्न खाण्याची इच्छा नसेल आणि त्याच्या शरीरात काहीच शक्ती नसेल. काही काळानंतर तो त्या आजारातून मुक्त होईल, त्याला अन्न खाण्याची इच्छा होईल आणि त्याच्या शरीरात शक्ती येईल. त्याला असा विचार येईल – ‘मी पूर्वी आजारी, दुःखी आणि गंभीरपणे आजारी होतो, मला अन्न खाण्याची इच्छा नव्हती आणि माझ्या शरीरात काहीच शक्ती नव्हती. आता मी त्या आजारातून मुक्त झालो आहे, मला अन्न खाण्याची इच्छा होत आहे आणि माझ्या शरीरात शक्ती आहे.’ या कारणाने त्याला अत्यंत आनंद होईल आणि तो मनाच्या प्रसन्नतेला प्राप्त होईल.

---

၄၆၁. ‘‘သေယျထာပိ, မာဏဝ, ပုရိသော ဗန္ဓနာဂါရေ ဗဒ္ဓေါ အဿ. သော အပရေန သမယေန တမှာ ဗန္ဓနာဂါရာ မုစ္စေယျ သောတ္ထိနာ အဗ္ဘယေန, န စဿ ကိဉ္စိ ဘောဂါနံ ဝယော. တဿ ဧဝမဿ – ‘အဟံ ခေါ ပုဗ္ဗေ ဗန္ဓနာဂါရေ ဗဒ္ဓေါ အဟောသိံ. သောမှိ ဧတရဟိ တမှာ ဗန္ဓနာဂါရာ မုတ္တော သောတ္ထိနာ အဗ္ဘယေန, နတ္ထိ စ မေ ကိဉ္စိ ဘောဂါနံ ဝယော’တိ. သော တတောနိဒါနံ လဘေထ ပါမောဇ္ဇံ, အဓိဂစ္ဆေယျ သောမနဿံ.

४६१. हे माणवा, ज्याप्रमाणे एखादा मनुष्य कारागृहात (तुरुंगात) बंदिस्त असेल. काही काळानंतर तो त्या कारागृहातून सुखरूप आणि सुरक्षितपणे मुक्त होईल, आणि त्याच्या संपत्तीचे काहीही नुकसान झालेले नसेल. त्याला असा विचार येईल – ‘मी पूर्वी कारागृहात बंदिस्त होतो. आता मी त्या कारागृहातून सुखरूप आणि सुरक्षितपणे मुक्त झालो आहे, आणि माझ्या संपत्तीचे काहीही नुकसान झालेले नाही.’ या कारणाने त्याला अत्यंत आनंद होईल आणि तो मनाच्या प्रसन्नतेला प्राप्त होईल.

---

၄၆၂. ‘‘သေယျထာပိ, မာဏဝ, ပုရိသော ဒါသော အဿ အနတ္တာဓီနော ပရာဓီနော န ယေနကာမံဂမော. သော အပရေန သမယေန တမှာ ဒါသဗျာ မုစ္စေယျ, အတ္တာဓီနော အပရာဓီနော ဘုဇိဿော ယေနကာမံဂမော. တဿ ဧဝမဿ – ‘အဟံ ခေါ ပုဗ္ဗေ ဒါသော အဟောသိံ အနတ္တာဓီနော ပရာဓီနော န ယေနကာမံဂမော. သောမှိ ဧတရဟိ တမှာ ဒါသဗျာ မုတ္တော အတ္တာဓီနော အပရာဓီနော ဘုဇိဿော ယေနကာမံဂမော’တိ. သော တတောနိဒါနံ လဘေထ ပါမောဇ္ဇံ, အဓိဂစ္ဆေယျ သောမနဿံ.

४६२. हे माणवा, ज्याप्रमाणे एखादा मनुष्य गुलाम असेल, जो स्वतःच्या अधीन नसून दुसऱ्याच्या अधीन असेल आणि आपल्या इच्छेनुसार कोठेही जाऊ शकत नसेल. काही काळानंतर तो त्या गुलामगिरीतून मुक्त होईल, स्वतःच्या अधीन होईल, दुसऱ्याच्या अधीन राहणार नाही, स्वतंत्र (मुक्त) होईल आणि आपल्या इच्छेनुसार कोठेही जाऊ शकेल. त्याला असा विचार येईल – ‘मी पूर्वी गुलाम होतो, स्वतःच्या अधीन नव्हतो, दुसऱ्याच्या अधीन होतो आणि आपल्या इच्छेनुसार कोठेही जाऊ शकत नव्हतो. आता मी त्या गुलामगिरीतून मुक्त झालो आहे, स्वतःच्या अधीन आहे, दुसऱ्याच्या अधीन नाही, स्वतंत्र आहे आणि आपल्या इच्छेनुसार कोठेही जाऊ शकतो.’ या कारणाने त्याला अत्यंत आनंद होईल आणि तो मनाच्या प्रसन्नतेला प्राप्त होईल.

---

၄၆၃. ‘‘သေယျထာပိ, မာဏဝ, ပုရိသော သဓနော သဘောဂေါ ကန္တာရဒ္ဓါနမဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇေယျ ဒုဗ္ဘိက္ခံ သပ္ပဋိဘယံ. သော အပရေန သမယေန တံ ကန္တာရံ နိတ္ထရေယျ, သောတ္ထိနာ ဂါမန္တံ အနုပါပုဏေယျ ခေမံ အပ္ပဋိဘယံ. တဿ ဧဝမဿ [Pg.195] – ‘အဟံ ခေါ ပုဗ္ဗေ သဓနော သဘောဂေါ ကန္တာရဒ္ဓါနမဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇိံ ဒုဗ္ဘိက္ခံ သပ္ပဋိဘယံ. သောမှိ ဧတရဟိ ကန္တာရံ နိတ္ထိဏ္ဏော, သောတ္ထိနာ ဂါမန္တံ အနုပ္ပတ္တော ခေမံ အပ္ပဋိဘယ’န္တိ. သော တတောနိဒါနံ လဘေထ ပါမောဇ္ဇံ, အဓိဂစ္ဆေယျ သောမနဿံ.

४६३. हे माणवा, ज्याप्रमाणे एखादा धनवान व समृद्ध मनुष्य दुष्काळग्रस्त आणि भययुक्त अशा दुर्गम व लांबच्या मार्गाने प्रवास करतो. काही काळानंतर तो त्या दुर्गम मार्गातून सुखरूप पार पडतो आणि सुरक्षित व निर्भय अशा गावाच्या सीमेवर पोहोचतो. त्याला असा विचार येईल – 'मी पूर्वी धनवान व समृद्ध असताना दुष्काळग्रस्त आणि भययुक्त अशा दुर्गम व लांबच्या मार्गाने प्रवास केला होता. आता मी त्या दुर्गम मार्गातून सुखरूप पार पडलो आहे आणि सुरक्षित व निर्भय अशा गावाच्या सीमेवर पोहोचलो आहे.' त्या कारणाने त्याला अत्यंत आनंद होईल आणि तो प्रसन्नता प्राप्त करेल.

---

၄၆၄. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, မာဏဝ, ဘိက္ခု ယထာ ဣဏံ ယထာ ရောဂံ ယထာ ဗန္ဓနာဂါရံ ယထာ ဒါသဗျံ ယထာ ကန္တာရဒ္ဓါနမဂ္ဂံ, ဧဝံ ဣမေ ပဉ္စ နီဝရဏေ အပ္ပဟီနေ အတ္တနိ သမနုပဿတိ.

४६४. हे माणवा, त्याचप्रमाणे भिक्खू आपल्यामध्ये नष्ट न झालेल्या या पाच नीवरणांना (अडथळ्यांना) कर्जासारखे, रोगासारखे, कारागृहासारखे, गुलामगिरीसारखे आणि दुर्गम मार्गासारखे पाहतो.

---

၄၆၅. ‘‘သေယျထာပိ, မာဏဝ, ယထာ အာဏဏျံ ယထာ အာရောဂျံ ယထာ ဗန္ဓနာမောက္ခံ ယထာ ဘုဇိဿံ ယထာ ခေမန္တဘူမိံ. ဧဝမေဝ ဘိက္ခု ဣမေ ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟီနေ အတ္တနိ သမနုပဿတိ.

४६५. हे माणवा, ज्याप्रमाणे कर्जमुक्ती, निरोगीपणा, कारागृहातून सुटका, गुलामगिरीतून मुक्ती (स्वातंत्र्य) आणि सुरक्षित भूमीवर पोहोचणे असते; त्याचप्रमाणे भिक्खू आपल्यामध्ये या पाच नीवरणांचा नाश (त्याग) झाल्याचे पाहतो.

---

၄၆၆. ‘‘တဿိမေ ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟီနေ အတ္တနိ သမနုပဿတော ပါမောဇ္ဇံ ဇာယတိ, ပမုဒိတဿ ပီတိ ဇာယတိ, ပီတိမနဿ ကာယော ပဿမ္ဘတိ, ပဿဒ္ဓကာယော သုခံ ဝေဒေတိ, သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတိ.

४६६. आपल्यामध्ये या पाच नीवरणांचा त्याग झाल्याचे पाहणाऱ्या त्या भिक्खूच्या मनात प्रमोद (हर्ष) उत्पन्न होतो. प्रमुदित झालेल्या भिक्खूमध्ये प्रीती (आनंद) उत्पन्न होते. प्रीतीयुक्त मन असलेल्या भिक्खूची काया (शरीर) शांत होते. जिची काया शांत झाली आहे, असा भिक्खू सुखाचा अनुभव घेतो. सुखी असलेल्या भिक्खूचे चित्त समाधीस्थ (एकाग्र) होते.

---

၄၆၇. ‘‘သော ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣမမေဝ ကာယံ ဝိဝေကဇေန ပီတိသုခေန အဘိသန္ဒေတိ ပရိသန္ဒေတိ ပရိပူရေတိ ပရိပ္ဖရတိ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ ဝိဝေကဇေန ပီတိသုခေန အပ္ဖုဋံ ဟောတိ.

४६७. तो कामभोगांपासून अलिप्त होऊन, अकुशल धर्मांपासून अलिप्त होऊन, वितर्क आणि विचारांसह, विवेकापासून उत्पन्न झालेल्या प्रीती आणि सुखाने युक्त अशा पहिल्या ध्यानाचा (प्रथम ध्यान) लाभ घेऊन विहरतो. तो आपल्या याच कायेला (शरीराला) विवेकापासून उत्पन्न झालेल्या प्रीती आणि सुखाने ओले करतो, सर्व बाजूंनी ओले करतो, परिपूर्ण करतो आणि व्यापून टाकतो. त्याच्या संपूर्ण शरीरात विवेकापासून उत्पन्न झालेल्या प्रीती व सुखाने न व्यापलेला असा कोणताही भाग उरत नाही.

---

‘‘သေယျထာပိ, မာဏဝ, ဒက္ခော နှာပကော ဝါ နှာပကန္တေဝါသီ ဝါ ကံသထာလေ နှာနီယစုဏ္ဏာနိ အာကိရိတွာ ဥဒကေန ပရိပ္ဖောသကံ ပရိပ္ဖောသကံ သန္ဒေယျ. သာယံ နှာနီယပိဏ္ဍိ သ္နေဟာနုဂတာ သ္နေဟပရေတာ သန္တရဗာဟိရာ ဖုဋာ သ္နေဟေန, န စ ပဂ္ဃရဏီ. ဧဝမေဝ ခေါ, မာဏဝ, ဘိက္ခု ဣမမေဝ ကာယံ ဝိဝေကဇေန ပီတိသုခေန အဘိသန္ဒေတိ ပရိသန္ဒေတိ ပရိပူရေတိ ပရိပ္ဖရတိ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ ဝိဝေကဇေန ပီတိသုခေန အပ္ဖုဋံ ဟောတိ. ယမ္ပိ, မာဏဝ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣမမေဝ ကာယံ ဝိဝေကဇေန ပီတိသုခေန အဘိသန္ဒေတိ ပရိသန္ဒေတိ ပရိပူရေတိ ပရိပ္ဖရတိ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ [Pg.196] ဝိဝေကဇေန ပီတိသုခေန အပ္ဖုဋံ ဟောတိ. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ သမာဓိသ္မိံ.

हे माणवा, ज्याप्रमाणे एखादा कुशल स्नान घालणारा (न्हापक) किंवा त्याचा शिकाऊ मदतनीस कांस्यपात्रात स्नानाचे चूर्ण टाकून, त्यावर वारंवार पाणी शिंपडून त्याचा गोळा बनवतो. तो स्नानाचा गोळा पाण्याने ओलसर होतो, पाण्याने युक्त होतो, आतून व बाहेरून पाण्याने व्यापला जातो, परंतु त्यातून पाणी गळत नाही. हे माणवा, त्याचप्रमाणे भिक्खू आपल्या याच कायेला विवेकापासून उत्पन्न झालेल्या प्रीती आणि सुखाने ओले करतो, सर्व बाजूंनी ओले करतो, परिपूर्ण करतो आणि व्यापून टाकतो. त्याच्या संपूर्ण शरीरात विवेकापासून उत्पन्न झालेल्या प्रीती व सुखाने न व्यापलेला असा कोणताही भाग उरत नाही. हे माणवा, जो भिक्खू कामभोगांपासून अलिप्त होऊन, अकुशल धर्मांपासून अलिप्त होऊन, वितर्क आणि विचारांसह, विवेकापासून उत्पन्न झालेल्या प्रीती आणि सुखाने युक्त अशा पहिल्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो; तो आपल्या याच कायेला विवेकापासून उत्पन्न झालेल्या प्रीती आणि सुखाने ओले करतो, सर्व बाजूंनी ओले करतो, परिपूर्ण करतो आणि व्यापून टाकतो. त्याच्या संपूर्ण शरीरात विवेकापासून उत्पन्न झालेल्या प्रीती व सुखाने न व्यापलेला असा कोणताही भाग उरत नाही. ही देखील त्याची समाधीच असते.

---

၄၆၈. ‘‘ပုန စပရံ, မာဏဝ, ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣမမေဝ ကာယံ သမာဓိဇေန ပီတိသုခေန အဘိသန္ဒေတိ ပရိသန္ဒေတိ ပရိပူရေတိ ပရိပ္ဖရတိ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ သမာဓိဇေန ပီတိသုခေန အပ္ဖုဋံ ဟောတိ.

४६८. पुन्हा आणखी, हे माणवा, भिक्खू वितर्क आणि विचारांच्या शमनामुळे, आध्यात्मिक प्रसन्नता देणाऱ्या, चित्ताची एकाग्रता साधणाऱ्या, वितर्करहित, विचाररहित, समाधीपासून उत्पन्न झालेल्या प्रीती आणि सुखाने युक्त अशा दुसऱ्या ध्यानाचा (द्वितीय ध्यान) लाभ घेऊन विहरतो. तो आपल्या याच कायेला समाधीपासून उत्पन्न झालेल्या प्रीती आणि सुखाने ओले करतो, सर्व बाजूंनी ओले करतो, परिपूर्ण करतो आणि व्यापून टाकतो. त्याच्या संपूर्ण शरीरात समाधीपासून उत्पन्न झालेल्या प्रीती व सुखाने न व्यापलेला असा कोणताही भाग उरत नाही.

---

‘‘သေယျထာပိ, မာဏဝ, ဥဒကရဟဒေါ ဂမ္ဘီရော ဥဗ္ဘိဒေါဒကော. တဿ နေဝဿ ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ ဥဒကဿ အာယမုခံ, န ဒက္ခိဏာယ ဒိသာယ ဥဒကဿ အာယမုခံ, န ပစ္ဆိမာယ ဒိသာယ ဥဒကဿ အာယမုခံ, န ဥတ္တရာယ ဒိသာယ ဥဒကဿ အာယမုခံ, ဒေဝေါ စ န ကာလေန ကာလံ သမ္မာ ဓာရံ အနုပဝေစ္ဆေယျ. အထ ခေါ တမှာဝ ဥဒကရဟဒါ သီတာ ဝါရိဓာရာ ဥဗ္ဘိဇ္ဇိတွာ တမေဝ ဥဒကရဟဒံ သီတေန ဝါရိနာ အဘိသန္ဒေယျ ပရိသန္ဒေယျ ပရိပူရေယျ ပရိပ္ဖရေယျ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ဥဒကရဟဒဿ သီတေန ဝါရိနာ အပ္ဖုဋံ အဿ. ဧဝမေဝ ခေါ, မာဏဝ, ဘိက္ခု…ပေ… ယမ္ပိ, မာဏဝ, ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ… ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, သော ဣမမေဝ ကာယံ သမာဓိဇေန ပီတိသုခေန အဘိသန္ဒေတိ ပရိသန္ဒေတိ ပရိပူရေတိ ပရိပ္ဖရတိ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ သမာဓိဇေန ပီတိသုခေန အပ္ဖုဋံ ဟောတိ. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ သမာဓိသ္မိံ.

हे माणवा, ज्याप्रमाणे एखादा खोल पाण्याचा तलाव असावा, ज्यामध्ये खालून पाणी उफाळून येत असावे. त्या तलावाला पूर्वेकडून पाण्याचा प्रवाह येण्याचा मार्ग नसावा, दक्षिणेकडून पाण्याचा प्रवाह येण्याचा मार्ग नसावा, पश्चिमेकडून पाण्याचा प्रवाह येण्याचा मार्ग नसावा, उत्तरेकडून पाण्याचा प्रवाह येण्याचा मार्ग नसावा, आणि पावसाने देखील वेळोवेळी मुसळधार पाऊस पाडलेला नसावा. तरीही, त्याच तलावातून थंड पाण्याचा झरा उफाळून वर यावा आणि त्याने त्या तलावालाच थंड पाण्याने ओले करावे, सर्व बाजूंनी ओले करावे, परिपूर्ण करावे आणि व्यापून टाकावे. त्या संपूर्ण तलावात थंड पाण्याने न व्यापलेला असा कोणताही भाग उरणार नाही. हे माणवा, त्याचप्रमाणे भिक्खू... (तसेच) हे माणवा, जो भिक्खू वितर्क आणि विचारांच्या शमनामुळे... दुसऱ्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो; तो आपल्या याच कायेला समाधीपासून उत्पन्न झालेल्या प्रीती आणि सुखाने ओले करतो, सर्व बाजूंनी ओले करतो, परिपूर्ण करतो आणि व्यापून टाकतो. त्याच्या संपूर्ण शरीरात समाधीपासून उत्पन्न झालेल्या प्रीती व सुखाने न व्यापलेला असा कोणताही भाग उरत नाही. ही देखील त्याची समाधीच असते.

---

၄၆၉. ‘‘ပုန စပရံ, မာဏဝ, ဘိက္ခု ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရတိ သတော သမ္ပဇာနော, သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတိ, ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ – ‘‘ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီ’’တိ, တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣမမေဝ ကာယံ နိပ္ပီတိကေန သုခေန အဘိသန္ဒေတိ ပရိသန္ဒေတိ ပရိပူရေတိ ပရိပ္ဖရတိ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ နိပ္ပီတိကေန သုခေန အပ္ဖုဋံ ဟောတိ.

४६९. पुन्हा आणखी, हे माणवा, भिक्खू प्रीतीचा (आनंदाचा) देखील त्याग केल्यामुळे उपेक्षक (तटस्थ) राहून, स्मृती (सती) आणि संप्रजन्य (जाणीव) यांनी युक्त होऊन विहरतो आणि शरीराने सुखाचा अनुभव घेतो. ज्या ध्यानाबद्दल आर्य (सत्पुरुष) असे म्हणतात की – 'तो उपेक्षक, स्मृतिमान आणि सुखविहारी आहे', अशा तिसऱ्या ध्यानाचा (तृतीय ध्यान) लाभ घेऊन तो विहरतो. तो आपल्या याच कायेला प्रीतीरहित सुखाने ओले करतो, सर्व बाजूंनी ओले करतो, परिपूर्ण करतो आणि व्यापून टाकतो. त्याच्या संपूर्ण शरीरात प्रीतीरहित सुखाने न व्यापलेला असा कोणताही भाग उरत नाही.

---

‘‘သေယျထာပိ, မာဏဝ, ဥပ္ပလိနိယံ ဝါ ပဒုမိနိယံ ဝါ ပုဏ္ဍရီကိနိယံ ဝါ အပ္ပေကစ္စာနိ ဥပ္ပလာနိ ဝါ ပဒုမာနိ ဝါ ပုဏ္ဍရီကာနိ ဝါ ဥဒကေ ဇာတာနိ ဥဒကေ သံဝဍ္ဎာနိ ဥဒကာနုဂ္ဂတာနိ အန္တောနိမုဂ္ဂပေါသီနိ, တာနိ ယာဝ စဂ္ဂါ ယာဝ စ မူလာ သီတေန ဝါရိနာ အဘိသန္နာနိ ပရိသန္နာနိ ပရိပူရာနိ ပရိပ္ဖုဋာနိ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတံ ဥပ္ပလာနံ ဝါ ပဒုမာနံ ဝါ ပုဏ္ဍရီကာနံ ဝါ [Pg.197] သီတေန ဝါရိနာ အပ္ဖုဋံ အဿ. ဧဝမေဝ ခေါ, မာဏဝ, ဘိက္ခု…ပေ… ယမ္ပိ, မာဏဝ, ဘိက္ခု ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣမမေဝ ကာယံ နိပ္ပီတိကေန သုခေန အဘိသန္ဒေတိ ပရိသန္ဒေတိ ပရိပူရေတိ ပရိပ္ဖရတိ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ နိပ္ပီတိကေန သုခေန အပ္ဖုဋံ ဟောတိ. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ သမာဓိသ္မိံ.

हे माणवा, ज्याप्रमाणे निळ्या, तांबड्या किंवा पांढऱ्या कमळांच्या तलावात (उत्पलिनी, पद्मिनी किंवा पुंडरीकिणीमध्ये) काही निळी, तांबडी किंवा पांढरी कमळे पाण्यातच जन्माला येतात, पाण्यातच वाढतात, पाण्याबाहेर न येता पाण्याखालीच बुडून राहून पोषण पावतात. ती कमळे शेंड्यापासून मुळापर्यंत थंड पाण्याने ओली होतात, सर्व बाजूंनी ओली होतात, परिपूर्ण होतात आणि व्यापली जातात. त्या संपूर्ण कमळांच्या तलावात थंड पाण्याने न व्यापलेला असा कोणताही भाग उरणार नाही. हे माणवा, त्याचप्रमाणे भिक्खू... (तसेच) हे माणवा, जो भिक्खू प्रीतीचा त्याग केल्यामुळे... तिसऱ्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो; तो आपल्या याच कायेला प्रीतीरहित सुखाने ओले करतो, सर्व बाजूंनी ओले करतो, परिपूर्ण करतो आणि व्यापून टाकतो. त्याच्या संपूर्ण शरीरात प्रीतीरहित सुखाने न व्यापलेला असा कोणताही भाग उरत नाही. ही देखील त्याची समाधीच असते.

---

၄၇၀. ‘‘ပုန စပရံ, မာဏဝ, ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣမမေဝ ကာယံ ပရိသုဒ္ဓေန စေတသာ ပရိယောဒါတေန ဖရိတွာ နိသိန္နော ဟောတိ; နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ ပရိသုဒ္ဓေန စေတသာ ပရိယောဒါတေန အပ္ဖုဋံ ဟောတိ.

४७०. पुन्हा पुढे, हे माणवा, भिक्खू सुखाचा त्याग केल्यामुळे आणि दुःखाचा त्याग केल्यामुळे, तसेच पूर्वीच सोमनस्य आणि दोमनस्य नष्ट झाल्यामुळे, दुःखही नाही आणि सुखही नाही अशा, उपेक्षा व स्मृतीच्या परिशुद्धीने युक्त असलेल्या चौथ्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो. तो याच शरीराला अत्यंत शुद्ध आणि निर्मळ चित्ताने व्यापून बसलेला असतो. त्याच्या संपूर्ण शरीरात अत्यंत शुद्ध आणि निर्मळ चित्ताने न व्यापलेला असा कोणताही भाग उरत नाही.

---

‘‘သေယျထာပိ, မာဏဝ, ပုရိသော ဩဒါတေန ဝတ္ထေန သသီသံ ပါရုပိတွာ နိသိန္နော အဿ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ ဩဒါတေန ဝတ္ထေန အပ္ဖုဋံ အဿ. ဧဝမေဝ ခေါ, မာဏဝ, ဘိက္ခု…ပေ… ယမ္ပိ, မာဏဝ, ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣမမေဝ ကာယံ ပရိသုဒ္ဓေန စေတသာ ပရိယောဒါတေန ဖရိတွာ နိသိန္နော ဟောတိ; နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ ပရိသုဒ္ဓေန စေတသာ ပရိယောဒါတေန အပ္ဖုဋံ ဟောတိ. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ သမာဓိသ္မိံ.

जसे की, हे माणवा, एखाद्या माणसाने डोक्यासह स्वतःला पांढऱ्या शुभ्र वस्त्राने वेढून घेतले असावे आणि तो बसलेला असावा, त्याच्या संपूर्ण शरीराचा कोणताही भाग त्या पांढऱ्या शुभ्र वस्त्राने न व्यापलेला नसावा. तसेच, हे माणवा, भिक्खू... पे... हे माणवा, जो भिक्खू सुखाचा त्याग केल्यामुळे आणि दुःखाचा त्याग केल्यामुळे, तसेच पूर्वीच सोमनस्य आणि दोमनस्य नष्ट झाल्यामुळे, दुःखही नाही आणि सुखही नाही अशा, उपेक्षा व स्मृतीच्या परिशुद्धीने युक्त असलेल्या चौथ्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो. तो याच शरीराला अत्यंत शुद्ध आणि निर्मळ चित्ताने व्यापून बसलेला असतो. त्याच्या संपूर्ण शरीरात अत्यंत शुद्ध आणि निर्मळ चित्ताने न व्यापलेला असा कोणताही भाग उरत नाही. हे त्याचे समाधीचे अंग आहे.

---

၄၇၁. ‘‘အယံ ခေါ သော, မာဏဝ, အရိယော သမာဓိက္ခန္ဓော ယဿ သော ဘဂဝါ ဝဏ္ဏဝါဒီ အဟောသိ, ယတ္ထ စ ဣမံ ဇနတံ သမာဒပေသိ နိဝေသေသိ ပတိဋ္ဌာပေသိ. အတ္ထိ စေဝေတ္ထ ဥတ္တရိကရဏီယ’’န္တိ.

४७१. हे माणवा, हाच तो आर्य समाधी-स्कंध आहे, ज्याची त्या भगवंतांनी प्रशंसा केली होती, आणि ज्यामध्ये त्यांनी या जनसमुदायाला समादृत केले, प्रस्थापित केले आणि स्थिर केले. परंतु, याहूनही पुढे आणखी काही कर्तव्य शिल्लक आहेच.

---

‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘော အာနန္ဒ, အဗ္ဘုတံ, ဘော အာနန္ဒ! သော စာယံ, ဘော အာနန္ဒ, အရိယော သမာဓိက္ခန္ဓော ပရိပုဏ္ဏော, နော အပရိပုဏ္ဏော. ဧဝံ ပရိပုဏ္ဏံ စာဟံ, ဘော အာနန္ဒ, အရိယံ သမာဓိက္ခန္ဓံ ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ အညေသု သမဏဗြာဟ္မဏေသု န သမနုပဿာမိ. ဧဝံ ပရိပုဏ္ဏဉ္စ, ဘော အာနန္ဒ, အရိယံ သမာဓိက္ခန္ဓံ ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ အညေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အတ္တနိ သမနုပဿေယျုံ, တေ တာဝတကေနေဝ အတ္တမနာ အဿု – ‘အလမေတ္တာဝတာ, ကတမေတ္တာဝတာ, အနုပ္ပတ္တော နော သာမညတ္ထော, နတ္ထိ နော ကိဉ္စိ ဥတ္တရိကရဏီယ’န္တိ. အထ စ ပန ဘဝံ အာနန္ဒော ဧဝမာဟ – ‘အတ္ထိ စေဝေတ္ထ ဥတ္တရိကရဏီယ’’’န္တိ.

आश्चर्य आहे, आयुष्यमान आनंद! अद्भुत आहे, आयुष्यमान आनंद! आयुष्यमान आनंद, हा आर्य समाधी-स्कंध परिपूर्ण आहे, अपूर्ण नाही. आणि आयुष्यमान आनंद, या धम्माबाहेरील इतर श्रमण-ब्राह्मणांमध्ये मला असा परिपूर्ण आर्य समाधी-स्कंध कुठेही दिसून येत नाही. आयुष्यमान आनंद, जर या धम्माबाहेरील इतर श्रमण-ब्राह्मणांना स्वतःमध्ये असा परिपूर्ण आर्य समाधी-स्कंध आढळला असता, तर ते तेवढ्यानेच समाधानी झाले असते आणि म्हणाले असते—'एवढे पुरेसे आहे, एवढ्याने आमचे कर्तव्य पूर्ण झाले आहे, आम्ही श्रमणत्वाचे ध्येय प्राप्त केले आहे, आता यापुढे आमचे काहीही कर्तव्य उरलेले नाही.' तरीही आयुष्यमान आनंद असे म्हणतात की—'याहूनही पुढे आणखी काही कर्तव्य शिल्लक आहेच.'

---

ပညာက္ခန္ဓော

प्रज्ञा-स्कंध

---

၄၇၂. ‘‘ကတမော [Pg.198] ပန သော, ဘော အာနန္ဒ, အရိယော ပညာက္ခန္ဓော, ယဿ ဘော ဘဝံ ဂေါတမော ဝဏ္ဏဝါဒီ အဟောသိ, ယတ္ထ စ ဣမံ ဇနတံ သမာဒပေသိ နိဝေသေသိ ပတိဋ္ဌာပေသီ’’တိ?

४७२. परंतु आयुष्यमान आनंद, तो आर्य प्रज्ञा-स्कंध कोणता आहे, ज्याची त्या पूज्य गौतम बुद्धांनी प्रशंसा केली होती, आणि ज्यामध्ये त्यांनी या जनसमुदायाला समादृत केले, प्रस्थापित केले आणि स्थिर केले?

---

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ ဉာဏဒဿနာယ စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘အယံ ခေါ မေ ကာယော ရူပီ စာတုမဟာဘူတိကော မာတာပေတ္တိကသမ္ဘဝေါ ဩဒနကုမ္မာသူပစယော အနိစ္စုစ္ဆာဒနပရိမဒ္ဒနဘေဒနဝိဒ္ဓံသနဓမ္မော; ဣဒဉ္စ ပန မေ ဝိညာဏံ ဧတ္ထ သိတံ ဧတ္ထ ပဋိဗဒ္ဓ’န္တိ.

अशा प्रकारे चित्त समाहित, परिशुद्ध, अत्यंत निर्मळ, दोषरहित, उपक्लेशरहित, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अचलता प्राप्त झालेले असताना, तो भिक्खू ज्ञानदर्शनासाठी आपले चित्त वळवतो आणि प्रवृत्त करतो. तो अशा प्रकारे जाणतो—'माझे हे शरीर रूपी आहे, चार महाभूतांनी बनलेले आहे, माता-पित्यांच्या संयोगातून उत्पन्न झालेले आहे, अन्न-कणांवर वाढलेले आहे, अनित्य असणे, उटणे लावणे, मर्दन करणे, भेद पावणे आणि नष्ट होणे हा ज्याचा स्वभाव आहे; आणि माझे हे विज्ञान याच शरीरावर आश्रित आहे, याच शरीराशी बद्ध आहे.'

---

‘‘သေယျထာပိ, မာဏဝ, မဏိ ဝေဠုရိယော သုဘော ဇာတိမာ အဋ္ဌံသော သုပရိကမ္မကတော အစ္ဆော ဝိပ္ပသန္နော အနာဝိလော သဗ္ဗာကာရသမ္ပန္နော. တတြာဿ သုတ္တံ အာဝုတံ နီလံ ဝါ ပီတံ ဝါ လောဟိတံ ဝါ ဩဒါတံ ဝါ ပဏ္ဍုသုတ္တံ ဝါ. တမေနံ စက္ခုမာ ပုရိသော ဟတ္ထေ ကရိတွာ ပစ္စဝေက္ခေယျ – ‘အယံ ခေါ မဏိ ဝေဠုရိယော သုဘော ဇာတိမာ အဋ္ဌံသော သုပရိကမ္မကတော အစ္ဆော ဝိပ္ပသန္နော အနာဝိလော သဗ္ဗာကာရသမ္ပန္နော. တတြိဒံ သုတ္တံ အာဝုတံ နီလံ ဝါ ပီတံ ဝါ လောဟိတံ ဝါ ဩဒါတံ ဝါ ပဏ္ဍုသုတ္တံ ဝါ’တိ. ဧဝမေဝ ခေါ, မာဏဝ, ဘိက္ခု ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ ဉာဏဒဿနာယ စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘အယံ ခေါ မေ ကာယော ရူပီ စာတုမဟာဘူတိကော မာတာပေတ္တိကသမ္ဘဝေါ ဩဒနကုမ္မာသူပစယော အနိစ္စုစ္ဆာဒနပရိမဒ္ဒနဘေဒန-ဝိဒ္ဓံသနဓမ္မော. ဣဒဉ္စ ပန မေ ဝိညာဏံ ဧတ္ထ သိတံ ဧတ္ထ ပဋိဗဒ္ဓ’န္တိ. ယမ္ပိ, မာဏဝ, ဘိက္ခု ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ…ပေ… အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ ဉာဏဒဿနာယ စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ဧဝံ ပဇာနာတိ…ပေ… ဧတ္ထ ပဋိဗဒ္ဓန္တိ. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ ပညာယ.

जसे की, हे माणवा, एखादा शुभ्र, शुद्ध जातीचा, आठ पैलू असलेला, उत्तम पैलू पाडलेला, स्वच्छ, अत्यंत निर्मळ, गढूळ नसलेला आणि सर्व गुणांनी संपन्न असा वेळुरिय मणी असावा. त्यामध्ये निळा, पिवळा, तांबडा, पांढरा किंवा फिकट पिवळा दोरा ओवलेला असावा. दृष्टी असलेला एखादा माणूस तो मणी हातात घेऊन त्याचे निरीक्षण करेल—'हा वेळुरिय मणी शुभ्र, शुद्ध जातीचा, आठ पैलू असलेला, उत्तम पैलू पाडलेला, स्वच्छ, अत्यंत निर्मळ, गढूळ नसलेला आणि सर्व गुणांनी संपन्न आहे; आणि यात हा निळा, पिवळा, तांबडा, पांढरा किंवा फिकट पिवळा दोरा ओवलेला आहे.' तसेच, हे माणवा, भिक्खूचे चित्त समाहित, परिशुद्ध, अत्यंत निर्मळ, दोषरहित, उपक्लेशरहित, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अचलता प्राप्त झालेले असताना, तो ज्ञानदर्शनासाठी आपले चित्त वळवतो आणि प्रवृत्त करतो. तो अशा प्रकारे जाणतो—'माझे हे शरीर रूपी आहे, चार महाभूतांनी बनलेले आहे, माता-पित्यांच्या संयोगातून उत्पन्न झालेले आहे, अन्न-कणांवर वाढलेले आहे, अनित्य असणे, उटणे लावणे, मर्दन करणे, भेद पावणे आणि नष्ट होणे हा ज्याचा स्वभाव आहे; आणि माझे हे विज्ञान याच शरीरावर आश्रित आहे, याच शरीराशी बद्ध आहे.' हे माणवा, जो भिक्खू अशा प्रकारे चित्त... पे... अचलता प्राप्त झालेले असताना ज्ञानदर्शनासाठी आपले चित्त वळवतो आणि प्रवृत्त करतो. तो अशा प्रकारे जाणतो... पे... याच शरीराशी बद्ध आहे. हे त्याचे प्रज्ञेचे अंग आहे.

---

၄၇၃. ‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ မနောမယံ ကာယံ အဘိနိမ္မာနာယ စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ဣမမှာ ကာယာ အညံ ကာယံ အဘိနိမ္မိနာတိ ရူပိံ မနောမယံ သဗ္ဗင်္ဂပစ္စင်္ဂိံ အဟီနိန္ဒြိယံ.

४७३. अशा प्रकारे चित्त समाहित, परिशुद्ध, अत्यंत निर्मळ, दोषरहित, उपक्लेशरहित, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अचलता प्राप्त झालेले असताना, तो मनोमय शरीर निर्माण करण्यासाठी आपले चित्त वळवतो आणि प्रवृत्त करतो. तो या शरीरातून दुसरे रूपी, मनोमय, सर्व अवयवांनी युक्त आणि इंद्रियांची कोणतीही उणीव नसलेले शरीर निर्माण करतो.

---

‘‘သေယျထာပိ[Pg.199], မာဏဝ, ပုရိသော မုဉ္ဇမှာ ဤသိကံ ပဝါဟေယျ. တဿ ဧဝမဿ – ‘အယံ မုဉ္ဇော အယံ ဤသိကာ; အညော မုဉ္ဇော အညာ ဤသိကာ; မုဉ္ဇမှာ တွေဝ ဤသိကာ ပဝါဠှာ’တိ. သေယျထာ ဝါ ပန, မာဏဝ, ပုရိသော အသိံ ကောသိယာ ပဝါဟေယျ. တဿ ဧဝမဿ – ‘အယံ အသိ, အယံ ကောသိ; အညော အသိ, အညာ ကောသိ; ကောသိယာ တွေဝ အသိ ပဝါဠှော’တိ. သေယျထာ ဝါ ပန, မာဏဝ, ပုရိသော အဟိံ ကရဏ္ဍာ ဥဒ္ဓရေယျ. တဿ ဧဝမဿ – ‘အယံ အဟိ, အယံ ကရဏ္ဍော; အညော အဟိ, အညော ကရဏ္ဍော; ကရဏ္ဍာ တွေဝ အဟိ ဥဗ္ဘတော’တိ. ဧဝမေဝ ခေါ, မာဏဝ, ဘိက္ခု…ပေ… ယမ္ပိ, မာဏဝ, ဘိက္ခု ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ မနောမယံ ကာယံ အဘိနိမ္မာနာယ စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ အဘိနိန္နာမေတိ…ပေ…. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ ပညာယ.

जसे की, हे माणवा, एखाद्या माणसाने मुंज गवतातून त्याची काडी बाहेर काढावी. त्याला असा विचार येईल—'हे मुंज गवत आहे, ही काडी आहे; मुंज गवत वेगळे आहे, काडी वेगळी आहे; मुंज गवतातूनच ही काडी बाहेर काढली आहे.' किंवा जसे की, हे माणवा, एखाद्या माणसाने म्यानातून तलवार बाहेर काढावी. त्याला असा विचार येईल—'ही तलवार आहे, हे म्यान आहे; तलवार वेगळी आहे, म्यान वेगळे आहे; म्यानातूनच ही तलवार बाहेर काढली आहे.' किंवा जसे की, हे माणवा, एखाद्या माणसाने करंडीतून साप बाहेर काढावा. त्याला असा विचार येईल—'हा साप आहे, ही करंडी आहे; साप वेगळा आहे, करंडी वेगळी आहे; करंडीतूनच हा साप बाहेर काढला आहे.' तसेच, हे माणवा, भिक्खू... पे... हे माणवा, जो भिक्खू अशा प्रकारे चित्त समाहित, परिशुद्ध, अत्यंत निर्मळ, दोषरहित, उपक्लेशरहित, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अचलता प्राप्त झालेले असताना, मनोमय शरीर निर्माण करण्यासाठी आपले चित्त वळवतो आणि प्रवृत्त करतो... पे... हे त्याचे प्रज्ञेचे अंग आहे.

---

၄၇၄. ‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ ဣဒ္ဓိဝိဓာယ စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ အဘိနိန္နာမေတိ. သော အနေကဝိဟိတံ ဣဒ္ဓိဝိဓံ ပစ္စနုဘောတိ. ဧကောပိ ဟုတွာ ဗဟုဓာ ဟောတိ, ဗဟုဓာပိ ဟုတွာ ဧကော ဟောတိ. အာဝိဘာဝံ တိရောဘာဝံ တိရောကုဋ္ဋံ တိရောပါကာရံ တိရောပဗ္ဗတံ အသဇ္ဇမာနော ဂစ္ဆတိ သေယျထာပိ အာကာသေ. ပထဝိယာပိ ဥမ္မုဇ္ဇနိမုဇ္ဇံ ကရောတိ, သေယျထာပိ ဥဒကေ. ဥဒကေပိ အဘိဇ္ဇမာနေ ဂစ္ဆတိ သေယျထာပိ ပထဝိယံ. အာကာသေပိ ပလ္လင်္ကေန ကမတိ သေယျထာပိ ပက္ခီ သကုဏော. ဣမေပိ စန္ဒိမသူရိယေ ဧဝံ မဟိဒ္ဓိကေ ဧဝံ မဟာနုဘာဝေ ပါဏိနာ ပရာမသတိ ပရိမဇ္ဇတိ. ယာဝ ဗြဟ္မလောကာပိ ကာယေန ဝသံ ဝတ္တေတိ.

४७४. अशा प्रकारे चित्त समाहित, परिशुद्ध, अत्यंत निर्मळ, उपक्लेशरहित, क्लेशांपासून मुक्त, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अचलता प्राप्त झालेले असताना, तो भिक्खू विविध प्रकारच्या ऋद्धींच्या ज्ञानासाठी आपले चित्त वळवतो, प्रवृत्त करतो. तो अनेक प्रकारच्या ऋद्धींचा अनुभव घेतो. एक असूनही तो अनेक रूपे धारण करतो, आणि अनेक रूपे धारण करून पुन्हा एक रूप होतो. तो प्रकट होतो आणि अदृश्य होतो. भिंत, तट किंवा पर्वत यांमधून न अडकता तो आकाशात असल्यासारखा पार निघून जातो. तो पाण्यात असल्याप्रमाणे जमिनीमध्ये बुडी मारतो आणि वर येतो. पाण्यावर न बुडता तो जमिनीवर चालल्यासारखा चालतो. पंख असलेला पक्षी ज्याप्रमाणे आकाशात उडतो, त्याप्रमाणे तो आकाशात मांडी घालून संचार करतो. इतके महाऋद्धीवान आणि महाप्रतापी असणाऱ्या या चंद्र आणि सूर्यालाही तो हाताने स्पर्श करतो आणि कुरवाळतो. अगदी ब्रह्मलोकापर्यंत तो आपल्या शरीराने नियंत्रण ठेवतो.

---

‘‘သေယျထာပိ, မာဏဝ, ဒက္ခော ကုမ္ဘကာရော ဝါ ကုမ္ဘကာရန္တေဝါသီ ဝါ သုပရိကမ္မကတာယ မတ္တိကာယ ယညဒေဝ ဘာဇနဝိကတိံ အာကင်္ခေယျ, တံ တဒေဝ ကရေယျ အဘိနိပ္ဖာဒေယျ. သေယျထာ ဝါ ပန, မာဏဝ, ဒက္ခော ဒန္တကာရော ဝါ ဒန္တကာရန္တေဝါသီ ဝါ သုပရိကမ္မကတသ္မိံ ဒန္တသ္မိံ ယညဒေဝ ဒန္တဝိကတိံ အာကင်္ခေယျ, တံ တဒေဝ ကရေယျ အဘိနိပ္ဖာဒေယျ. သေယျထာ ဝါ ပန, မာဏဝ, ဒက္ခော သုဝဏ္ဏကာရော ဝါ သုဝဏ္ဏကာရန္တေဝါသီ ဝါ သုပရိကမ္မကတသ္မိံ သုဝဏ္ဏသ္မိံ ယညဒေဝ သုဝဏ္ဏဝိကတိံ အာကင်္ခေယျ, တံ တဒေဝ ကရေယျ အဘိနိပ္ဖာဒေယျ. ဧဝမေဝ ခေါ, မာဏဝ, ဘိက္ခု [Pg.200] …ပေ… ယမ္ပိ မာဏဝ ဘိက္ခု ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ ဣဒ္ဓိဝိဓာယ စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ အဘိနိန္နာမေတိ. သော အနေကဝိဟိတံ ဣဒ္ဓိဝိဓံ ပစ္စနုဘောတိ. ဧကောပိ ဟုတွာ ဗဟုဓာ ဟောတိ …ပေ… ယာဝ ဗြဟ္မလောကာပိ ကာယေန ဝသံ ဝတ္တေတိ. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ ပညာယ.

हे माणवा, ज्याप्रमाणे एखादा कुशल कुंभार किंवा त्याचा शिकाऊ शागीर्द चांगल्या प्रकारे मळलेल्या मातीपासून ज्या ज्या प्रकारची भांडी बनवू इच्छितो, ती ती भांडी तो बनवतो आणि तयार करतो. किंवा हे माणवा, ज्याप्रमाणे एखादा कुशल हस्तिदंताचा कारागीर किंवा त्याचा शिकाऊ शागीर्द चांगल्या प्रकारे संस्कारित केलेल्या हस्तिदंतापासून ज्या ज्या प्रकारच्या हस्तिदंती वस्तू बनवू इच्छितो, ती ती वस्तू तो बनवतो आणि तयार करतो. किंवा हे माणवा, ज्याप्रमाणे एखादा कुशल suvaṇṇakāra (सुवर्णकार) किंवा त्याचा शिकाऊ शागीर्द चांगल्या प्रकारे शुद्ध केलेल्या सोन्यापासून ज्या ज्या प्रकारचे सोन्याचे अलंकार बनवू इच्छितो, ते ते अलंकार तो बनवतो आणि तयार करतो. त्याचप्रमाणे, हे माणवा, जेव्हा भिक्खूचे चित्त अशा प्रकारे समाहित, परिशुद्ध, अत्यंत निर्मळ, उपक्लेशरहित, क्लेशांपासून मुक्त, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अचलता प्राप्त झालेले असते, तेव्हा तो विविध प्रकारच्या ऋद्धींच्या ज्ञानासाठी आपले चित्त वळवतो, प्रवृत्त करतो. तो अनेक प्रकारच्या ऋद्धींचा अनुभव घेतो. एक असूनही तो अनेक रूपे धारण करतो... (पूर्ववत)... अगदी ब्रह्मलोकापर्यंत तो आपल्या शरीराने नियंत्रण ठेवतो. ही देखील त्या भिक्खूची प्रज्ञाच होय.

---

၄၇၅. ‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ…ပေ… အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ ဝိသုဒ္ဓါယ အတိက္ကန္တမာနုသိကာယ ဥဘော သဒ္ဒေ သုဏာတိ ဒိဗ္ဗေ စ မာနုသေ စ ယေ ဒူရေ သန္တိကေ စ. သေယျထာပိ, မာဏဝ, ပုရိသော အဒ္ဓါနမဂ္ဂပ္ပဋိပန္နော. သော သုဏေယျ ဘေရိသဒ္ဒမ္ပိ မုဒိင်္ဂသဒ္ဒမ္ပိ သင်္ခပဏဝဒိန္ဒိမသဒ္ဒမ္ပိ. တဿ ဧဝမဿ – ‘ဘေရိသဒ္ဒေါ ဣတိပိ မုဒိင်္ဂသဒ္ဒေါ ဣတိပိ သင်္ခပဏဝဒိန္ဒိမသဒ္ဒေါ ဣတိ’ပိ. ဧဝမေဝ ခေါ, မာဏဝ, ဘိက္ခု…ပေ…. ယမ္ပိ မာဏဝ, ဘိက္ခု ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ…ပေ… အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ ဝိသုဒ္ဓါယ အတိက္ကန္တမာနုသိကာယ ဥဘော သဒ္ဒေ သုဏာတိ ဒိဗ္ဗေ စ မာနုသေ စ ယေ ဒူရေ သန္တိကေ စ. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ ပညာယ.

४७५. अशा प्रकारे चित्त समाहित... (पूर्ववत)... अचलता प्राप्त झालेले असताना, तो दिव्य श्रोत्रधातूच्या ज्ञानासाठी आपले चित्त वळवतो, प्रवृत्त करतो. तो मानवी मर्यादांच्या पलीकडे गेलेल्या, अत्यंत शुद्ध अशा दिव्य श्रोत्रधातूने दिव्य आणि मानवी, तसेच दूरचे आणि जवळचे, असे दोन्ही प्रकारचे आवाज ऐकतो. हे माणवा, ज्याप्रमाणे एखादा मनुष्य लांबच्या प्रवासाला निघाला असता, त्याला नगाऱ्याचा आवाज, मृदंगाचा आवाज, शंख, ढोल आणि डमरूचा आवाज ऐकू येतो. त्याला असे वाटते की – 'हा नगाऱ्याचा आवाज आहे, हा मृदंगाचा आवाज आहे, हा शंख, ढोल आणि डमरूचा आवाज आहे.' त्याचप्रमाणे, हे माणवा, भिक्खू... (पूर्ववत)... हे माणवा, जेव्हा भिक्खूचे चित्त अशा प्रकारे समाहित... (पूर्ववत)... अचलता प्राप्त झालेले असते, तेव्हा तो दिव्य श्रोत्रधातूच्या ज्ञानासाठी आपले चित्त वळवतो, प्रवृत्त करतो. तो मानवी मर्यादांच्या पलीकडे गेलेल्या, अत्यंत शुद्ध अशा दिव्य श्रोत्रधातूने दिव्य आणि मानवी, तसेच दूरचे आणि जवळचे, असे दोन्ही प्रकारचे आवाज ऐकतो. ही देखील त्या भिक्खूची प्रज्ञाच होय.

---

၄၇၆. ‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ စေတောပရိယဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ပရသတ္တာနံ ပရပုဂ္ဂလာနံ စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ပဇာနာတိ, ‘သရာဂံ ဝါ စိတ္တံ သရာဂံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, ‘ဝီတရာဂံ ဝါ စိတ္တံ ဝီတရာဂံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, ‘သဒေါသံ ဝါ စိတ္တံ သဒေါသံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, ‘ဝီတဒေါသံ ဝါ စိတ္တံ ဝီတဒေါသံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, ‘သမောဟံ ဝါ စိတ္တံ သမောဟံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, ‘ဝီတမောဟံ ဝါ စိတ္တံ ဝီတမောဟံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, ‘သင်္ခိတ္တံ ဝါ စိတ္တံ သင်္ခိတ္တံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, ‘ဝိက္ခိတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ဝိက္ခိတ္တံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, ‘မဟဂ္ဂတံ ဝါ စိတ္တံ မဟဂ္ဂတံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, ‘အမဟဂ္ဂတံ ဝါ စိတ္တံ အမဟဂ္ဂတံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, ‘သဥတ္တရံ ဝါ စိတ္တံ သဥတ္တရံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, ‘အနုတ္တရံ ဝါ စိတ္တံ အနုတ္တရံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, ‘သမာဟိတံ ဝါ စိတ္တံ သမာဟိတံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, ‘အသမာဟိတံ ဝါ စိတ္တံ အသမာဟိတံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, ‘ဝိမုတ္တံ [Pg.201] ဝါ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, ‘အဝိမုတ္တံ ဝါ စိတ္တံ အဝိမုတ္တံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ.

४७६. अशा प्रकारे चित्त समाहित, परिशुद्ध, अत्यंत निर्मळ, उपक्लेशरहित, क्लेशांपासून मुक्त, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अचलता प्राप्त झालेले असताना, तो परचित्तज्ञान (चेतोपरियज्ञान) मिळवण्यासाठी आपले चित्त वळवतो, प्रवृत्त करतो. तो इतर प्राण्यांच्या आणि इतर व्यक्तींच्या चित्ताला आपल्या चित्ताने जाणून घेतो. रागयुक्त चित्ताला 'हे रागयुक्त चित्त आहे' असे जाणतो; रागरहित चित्ताला 'हे रागरहित चित्त आहे' असे जाणतो; द्वेषयुक्त चित्ताला 'हे द्वेषयुक्त चित्त आहे' असे जाणतो; द्वेषरहित चित्ताला 'हे द्वेषरहित चित्त आहे' असे जाणतो; मोहयुक्त चित्ताला 'हे मोहयुक्त चित्त आहे' असे जाणतो; मोहरहित चित्ताला 'हे मोहरहित चित्त आहे' असे जाणतो; संकुचित चित्ताला 'हे संकुचित चित्त आहे' असे जाणतो; विखुरलेल्या चित्ताला 'हे विखुरलेले चित्त आहे' असे जाणतो; महद्गत चित्ताला 'हे महद्गत चित्त आहे' असे जाणतो; अमहद्गत चित्ताला 'हे अमहद्गत चित्त आहे' असे जाणतो; सउत्तर चित्ताला 'हे सउत्तर चित्त आहे' असे जाणतो; अनुत्तर चित्ताला 'हे अनुत्तर चित्त आहे' असे जाणतो; समाहित चित्ताला 'हे समाहित चित्त आहे' असे जाणतो; असमाहित चित्ताला 'हे असमाहित चित्त आहे' असे जाणतो; विमुक्त चित्ताला 'हे विमुक्त चित्त आहे' असे जाणतो; आणि अविमुक्त चित्ताला 'हे अविमुक्त चित्त आहे' असे जाणतो.

---

‘‘သေယျထာပိ, မာဏဝ, ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ ဒဟရော ယုဝါ မဏ္ဍနဇာတိကော အာဒါသေ ဝါ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အစ္ဆေ ဝါ ဥဒကပတ္တေ သကံ မုခနိမိတ္တံ ပစ္စဝေက္ခမာနော သကဏိကံ ဝါ သကဏိကန္တိ ဇာနေယျ, အကဏိကံ ဝါ အကဏိကန္တိ ဇာနေယျ. ဧဝမေဝ ခေါ, မာဏဝ, ဘိက္ခု…ပေ… ယမ္ပိ, မာဏဝ, ဘိက္ခု ဧဝံ သမာဟိတေ…ပေ… အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ စေတောပရိယဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ပရသတ္တာနံ ပုရပုဂ္ဂလာနံ စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ပဇာနာတိ, သရာဂံ ဝါ စိတ္တံ သရာဂံ စိတ္တန္တိ ပဇာနာတိ…ပေ… အဝိမုတ္တံ ဝါ စိတ္တံ အဝိမုတ္တံ စိတ္တန္တိ ပဇာနာတိ. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ ပညာယ.

हे माणवा, ज्याप्रमाणे एखादी तरुण स्त्री किंवा एखादा तरुण पुरुष, ज्यांना स्वतःला सजवण्याची आवड आहे, त्यांनी स्वच्छ, निर्मळ आरशात किंवा स्वच्छ पाण्याच्या पात्रात स्वतःच्या चेहऱ्याचे प्रतिबिंब पाहिले असता, जर चेहऱ्यावर डाग असेल तर 'डाग आहे' असे जाणतात, आणि डाग नसेल तर 'डाग नाही' असे जाणतात. त्याचप्रमाणे, हे माणवा, भिक्खू... (पूर्ववत)... हे माणवा, जेव्हा भिक्खूचे चित्त अशा प्रकारे समाहित... (पूर्ववत)... अचलता प्राप्त झालेले असते, तेव्हा तो परचित्तज्ञान (चेतोपरियज्ञान) मिळवण्यासाठी आपले चित्त वळवतो, प्रवृत्त करतो. तो इतर प्राण्यांच्या आणि इतर व्यक्तींच्या चित्ताला आपल्या चित्ताने जाणून घेतो. रागयुक्त चित्ताला 'हे रागयुक्त चित्त आहे' असे जाणतो... (पूर्ववत)... आणि अविमुक्त चित्ताला 'हे अविमुक्त चित्त आहे' असे जाणतो. ही देखील त्या भिक्खूची प्रज्ञाच होय.

---

၄၇၇. ‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ…ပေ… အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ အဘိနိန္နာမေတိ. သော အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ. သေယျထိဒံ, ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော တိဿောပိ ဇာတိယော စတဿောပိ ဇာတိယော ပဉ္စပိ ဇာတိယော ဒသပိ ဇာတိယော ဝီသမ္ပိ ဇာတိယော တိံသမ္ပိ ဇာတိယော စတ္တာလီသမ္ပိ ဇာတိယော ပညာသမ္ပိ ဇာတိယော ဇာတိသတမ္ပိ ဇာတိသဟဿမ္ပိ ဇာတိသတသဟဿမ္ပိ အနေကေပိ သံဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ ဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ – ‘အမုတြာသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော. သော တတော စုတော အမုတြ ဥဒပါဒိံ; တတြာပါသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော; သော တတော စုတော ဣဓူပပန္နော’တိ. ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ.

४७७. अशा प्रकारे चित्त समाहित... (पूर्ववत)... अचलता प्राप्त झालेले असताना, तो पूर्वजन्मस्मरण ज्ञानासाठी (पुब्बेनिवासानुस्सतिज्ञानासाठी) आपले चित्त वळवतो, प्रवृत्त करतो. तो आपल्या अनेक पूर्वजन्मांचे स्मरण करतो. जसे की – एक जन्म, दोन जन्म, तीन जन्म, चार जन्म, पाच जन्म, दहा जन्म, वीस जन्म, तीस जन्म, चाळीस जन्म, पन्नास जन्म, शंभर जन्म, हजार जन्म, लाख जन्म, अनेक संवर्तकल्प, अनेक विवर्तकल्प, अनेक संवर्त-विवर्तकल्प. 'त्या अमुक जन्मात माझे नाव हे होते, गोत्र हे होते, वर्ण असा होता, आहार असा होता, अशा प्रकारची सुख-दुःखे मी भोगली आणि माझे आयुष्य एवढे होते. तिथून च्युत होऊन मी अमुक ठिकाणी जन्माला आलो. तिथेही माझे नाव हे होते, गोत्र हे होते, वर्ण असा होता, आहार असा होता, अशा प्रकारची सुख-दुःखे मी भोगली आणि माझे आयुष्य एवढे होते. तिथून च्युत होऊन मी येथे जन्माला आलो.' अशा प्रकारे तो सविस्तर तपशीलासह आणि वैशिष्ट्यांसह आपल्या अनेक पूर्वजन्मांचे स्मरण करतो.

---

‘‘သေယျထာပိ, မာဏဝ, ပုရိသော သကမှာ ဂါမာ အညံ ဂါမံ ဂစ္ဆေယျ; တမှာပိ ဂါမာ အညံ ဂါမံ ဂစ္ဆေယျ; သော တမှာ ဂါမာ သကံယေဝ ဂါမံ ပစ္စာဂစ္ဆေယျ. တဿ ဧဝမဿ – ‘အဟံ ခေါ သကမှာ ဂါမာ အမုံ ဂါမံ အဂစ္ဆိံ, တတြ ဧဝံ အဋ္ဌာသိံ ဧဝံ နိသီဒိံ ဧဝံ အဘာသိံ ဧဝံ တုဏှီ အဟောသိံ. သော တမှာပိ ဂါမာ အမုံ ဂါမံ ဂစ္ဆိံ, တတြာပိ ဧဝံ အဋ္ဌာသိံ ဧဝံ နိသီဒိံ ဧဝံ အဘာသိံ ဧဝံ တုဏှီ အဟောသိံ. သောမှိ တမှာ ဂါမာ သကံယေဝ ဂါမံ ပစ္စာဂတော’တိ. ဧဝမေဝ ခေါ, မာဏဝ, ဘိက္ခု…ပေ… ယမ္ပိ, မာဏဝ, ဘိက္ခု ဧဝံ [Pg.202] သမာဟိတေ စိတ္တေ…ပေ… အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ အဘိနိန္နာမေတိ. သော အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ. သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ…ပေ… ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ ပညာယ.

“हे तरुण माणसा, जसे एखादा माणूस आपल्या स्वतःच्या गावातून दुसऱ्या गावात जाईल; त्या गावातून पुन्हा दुसऱ्या गावात जाईल; आणि त्या गावातून तो पुन्हा आपल्या स्वतःच्याच गावी परत येईल. त्याला असा विचार येईल – ‘मी माझ्या स्वतःच्या गावातून अमुक गावी गेलो होतो, तिथे मी असा उभा राहिलो, असा बसलो, असे बोललो आणि असा मौन राहिलो. त्या गावातून मी अमुक गावी गेलो, तिथेही मी असा उभा राहिलो, असा बसलो, असे बोललो आणि असा मौन राहिलो. आता मी त्या गावातून माझ्या स्वतःच्याच गावी परत आलो आहे.’ तसेच, हे तरुण माणसा, जेव्हा भिक्खूंचे चित्त अशा प्रकारे समाहित... आणि अकंप झालेले असते, तेव्हा ते पूर्वजन्मांच्या स्मृतीच्या ज्ञानासाठी आपले चित्त वळवतात, प्रवृत्त करतात. ते आपल्या अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे स्मरण करतात. जसे की – एक जन्म... अशा प्रकारे सविस्तर आणि वैशिष्ट्यांसह अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे स्मरण करतात. ही देखील त्यांची प्रज्ञाच होय.”

---

၄၇၈. ‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ…ပေ… အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ သတ္တာနံ စုတူပပါတဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ, ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ – ‘ဣမေ ဝတ ဘောန္တော သတ္တာ ကာယဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ မနောဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ ဥပဝါဒကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ. တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပန္နာ. ဣမေ ဝါ ပန ဘောန္တော သတ္တာ ကာယသုစရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီသုစရိတေန သမန္နာဂတာ မနောသုစရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ အနုပဝါဒကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ. တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္နာ’တိ. ဣတိ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ, ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ.

४७८. “ते अशा प्रकारे चित्त समाहित... आणि अकंप झालेले असताना, प्राण्यांच्या च्युती (मृत्यू) आणि उत्पत्तीच्या ज्ञानासाठी आपले चित्त वळवतात, प्रवृत्त करतात. ते मानवी दृष्टीच्या पलीकडे असलेल्या, अत्यंत शुद्ध अशा दिव्य चक्षूने प्राण्यांना मरताना आणि जन्माला येताना पाहतात; कनिष्ठ, श्रेष्ठ, सुंदर, कुरूप, सुगती लाभलेले, दुर्गती लाभलेले आणि आपापल्या कर्मांनुसार गती मिळवणाऱ्या प्राण्यांना ते जाणतात – ‘अरेरे! हे प्राणी कायदुश्चरित, वचीदुश्चरित आणि मनोदुश्चरित यांनी युक्त होते; ते आर्यांची निंदा करणारे, मिथ्यादृष्टी असलेले आणि मिथ्यादृष्टीच्या कर्मांचे आचरण करणारे होते. ते शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि नरकात उत्पन्न झाले आहेत. परंतु, हे दुसरे प्राणी कायसुचरित, वचीसुचरित आणि मनुसुचरित यांनी युक्त होते; आर्यांची निंदा न करणारे, सम्यक्-दृष्टी असलेले आणि सम्यक्-दृष्टीच्या कर्मांचे आचरण करणारे होते. ते शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगती असलेल्या स्वर्गलोकात उत्पन्न झाले आहेत.’ अशा प्रकारे, मानवी दृष्टीच्या पलीकडे असलेल्या, अत्यंत शुद्ध अशा दिव्य चक्षूने ते प्राण्यांना मरताना आणि जन्माला येताना पाहतात; कनिष्ठ, श्रेष्ठ, सुंदर, कुरूप, सुगती लाभलेले, दुर्गती लाभलेले आणि आपापल्या कर्मांनुसार गती मिळवणाऱ्या प्राण्यांना ते जाणतात.”

---

‘‘သေယျထာပိ, မာဏဝ, မဇ္ဈေသိင်္ဃာဋကေ ပါသာဒေါ, တတ္ထ စက္ခုမာ ပုရိသော ဌိတော ပဿေယျ မနုဿေ ဂေဟံ ပဝိသန္တေပိ နိက္ခမန္တေပိ ရထိကာယပိ ဝီထိံ သဉ္စရန္တေ မဇ္ဈေသိင်္ဃာဋကေ နိသိန္နေပိ. တဿ ဧဝမဿ – ‘ဧတေ မနုဿာ ဂေဟံ ပဝိသန္တိ, ဧတေ နိက္ခမန္တိ, ဧတေ ရထိကာယ ဝီထိံ သဉ္စရန္တိ, ဧတေ မဇ္ဈေသိင်္ဃာဋကေ နိသိန္နာ’တိ. ဧဝမေဝ ခေါ, မာဏဝ, ဘိက္ခု…ပေ… ယမ္ပိ, မာဏဝ, ဘိက္ခု ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ…ပေ… အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ သတ္တာနံ စုတူပပါတဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ, ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ ပညာယ.

“हे तरुण माणसा, जसे एखाद्या चौकाच्या मध्यभागी एक प्रासाद असावा, आणि तिथे उभा असलेला एखादा दृष्टी असलेला माणूस घरात प्रवेश करणाऱ्या, घरातून बाहेर पडणाऱ्या, रस्त्यावरून ये-जा करणाऱ्या आणि चौकाच्या मध्यभागी बसलेल्या लोकांना पाहील. त्याला असा विचार येईल – ‘हे लोक घरात प्रवेश करत आहेत, हे बाहेर पडत आहेत, हे रस्त्यावरून ये-जा करत आहेत, हे चौकाच्या मध्यभागी बसले आहेत.’ तसेच, हे तरुण माणसा, जेव्हा भिक्खूंचे चित्त अशा प्रकारे समाहित... आणि अकंप झालेले असते, तेव्हा ते प्राण्यांच्या च्युती आणि उत्पत्तीच्या ज्ञानासाठी आपले चित्त वळवतात, प्रवृत्त करतात. ते मानवी दृष्टीच्या पलीकडे असलेल्या, अत्यंत शुद्ध अशा दिव्य चक्षूने प्राण्यांना मरताना आणि जन्माला येताना पाहतात; कनिष्ठ, श्रेष्ठ, सुंदर, कुरूप, सुगती लाभलेले, दुर्गती लाभलेले आणि आपापल्या कर्मांनुसार गती मिळवणाऱ्या प्राण्यांना ते जाणतात. ही देखील त्यांची प्रज्ञाच होय.”

---

၄၇၉. ‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ အာသဝါနံ ခယဉာဏာယ [Pg.203] စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ဣဒံ ဒုက္ခန္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, အယံ ဒုက္ခသမုဒယောတိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, အယံ ဒုက္ခနိရောဓောတိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါတိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ; ဣမေ အာသဝါတိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, အယံ အာသဝသမုဒယောတိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, အယံ အာသဝနိရောဓောတိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, အယံ အာသဝနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါတိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တဿ ဧဝံ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ကာမာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, ဘဝါသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, အဝိဇ္ဇာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ.

४७९. “ते अशा प्रकारे चित्त समाहित, परिशुद्ध, उजळलेले, दोषरहित, उपक्लेशांपासून मुक्त, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अकंप झालेले असताना, आसवांच्या क्षयज्ञानासाठी आपले चित्त वळवतात, प्रवृत्त करतात. ते ‘हे दुःख आहे’ हे यथार्थपणे जाणतात, ‘हा दुःखसमुदय आहे’ हे यथार्थपणे जाणतात, ‘हा दुःखनिरोध आहे’ हे यथार्थपणे जाणतात, ‘ही दुःखनिरोधगामिनी प्रतिपदा आहे’ हे यथार्थपणे जाणतात; ‘हे आसव आहेत’ हे यथार्थपणे जाणतात, ‘हा आसवसमुदय आहे’ हे यथार्थपणे जाणतात, ‘हा आसवनिरोध आहे’ हे यथार्थपणे जाणतात, ‘ही आसवनिरोधगामिनी प्रतिपदा आहे’ हे यथार्थपणे जाणतात. अशा प्रकारे जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्या त्यांच्या चित्ताची कामासवापासून मुक्ती होते, भवासवापासून मुक्ती होते आणि अविद्यासवापासून मुक्ती होते. मुक्त झाल्यावर ‘मुक्त झाले’ असे ज्ञान त्याला होते. ‘जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य पूर्ण झाले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या जन्मानंतर पुन्हा जन्म नाही’ हे ते जाणतात.”

---

‘‘သေယျထာပိ, မာဏဝ, ပဗ္ဗတသင်္ခေပေ ဥဒကရဟဒေါ အစ္ဆော ဝိပ္ပသန္နော အနာဝိလော. တတ္ထ စက္ခုမာ ပုရိသော တီရေ ဌိတော ပဿေယျ သိပ္ပိကသမ္ဗုကမ္ပိ သက္ခရကထလမ္ပိ မစ္ဆဂုမ္ဗမ္ပိ စရန္တမ္ပိ တိဋ္ဌန္တမ္ပိ. တဿ ဧဝမဿ – ‘အယံ ခေါ ဥဒကရဟဒေါ အစ္ဆော ဝိပ္ပသန္နော အနာဝိလော. တတြိမေ သိပ္ပိကသမ္ဗုကာပိ သက္ခရကထလာပိ မစ္ဆဂုမ္ဗာပိ စရန္တိပိ တိဋ္ဌန္တိပီ’တိ. ဧဝမေဝ ခေါ, မာဏဝ, ဘိက္ခု…ပေ… ယမ္ပိ, မာဏဝ, ဘိက္ခု ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ…ပေ… အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ အာသဝါနံ ခယဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ဣဒံ ဒုက္ခန္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ…ပေ… အာသဝနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါတိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တဿ ဧဝံ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ကာမာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, ဘဝါသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, အဝိဇ္ဇာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ, ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ. ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ ပညာယ.

“हे तरुण माणसा, जसे पर्वतांच्या दरीत स्वच्छ, निर्मळ आणि गढूळ नसलेला पाण्याचा तलाव असावा. तिथे काठावर उभा असलेला एखादा दृष्टी असलेला माणूस शिंपले, शंख, खडे, वाळू आणि माशांचे थवे फिरताना किंवा स्थिर उभे असलेले पाहील. त्याला असा विचार येईल – ‘हा पाण्याचा तलाव खरोखरच स्वच्छ, निर्मळ आणि गढूळ नसलेला आहे. यामध्ये हे शिंपले, शंख, खडे आणि माशांचे थवे फिरत आहेत आणि स्थिर उभे आहेत.’ तसेच, हे तरुण माणसा, जेव्हा भिक्खूंचे चित्त अशा प्रकारे समाहित... आणि अकंप झालेले असते, तेव्हा ते आसवांच्या क्षयज्ञानासाठी आपले चित्त वळवतात, प्रवृत्त करतात. ते ‘हे दुःख आहे’ हे यथार्थपणे जाणतात... ‘ही आसवनिरोधगामिनी प्रतिपदा आहे’ हे यथार्थपणे जाणतात. अशा प्रकारे जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्या त्यांच्या चित्ताची कामासवापासून मुक्ती होते, भवासवापासून मुक्ती होते आणि अविद्यासवापासून मुक्ती होते. मुक्त झाल्यावर ‘मुक्त झाले’ असे ज्ञान त्यांना होते. ‘जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य पूर्ण झाले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या जन्मानंतर पुन्हा जन्म नाही’ हे ते जाणतात. ही देखील त्यांची प्रज्ञाच होय.”

---

၄၈၀. ‘‘အယံ ခေါ, သော မာဏဝ, အရိယော ပညာက္ခန္ဓော ယဿ သော ဘဂဝါ ဝဏ္ဏဝါဒီ အဟောသိ, ယတ္ထ စ ဣမံ ဇနတံ သမာဒပေသိ နိဝေသေသိ ပတိဋ္ဌာပေသိ. နတ္ထိ စေဝေတ္ထ ဥတ္တရိကရဏီယ’’န္တိ.

४८०. “हे तरुण माणसा, हाच तो आर्य प्रज्ञास्कंध आहे, ज्याची त्या भगवंतांनी प्रशंसा केली होती, आणि ज्यामध्ये त्यांनी या लोकसमुदायाला प्रवृत्त केले, स्थापित केले आणि दृढ केले. आणि या पलीकडे आणखी काहीही कर्तव्य उरलेले नाही.”

---

‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘော အာနန္ဒ, အဗ္ဘုတံ, ဘော အာနန္ဒ! သော စာယံ, ဘော အာနန္ဒ, အရိယော ပညာက္ခန္ဓော ပရိပုဏ္ဏော, နော အပရိပုဏ္ဏော. ဧဝံ ပရိပုဏ္ဏံ စာဟံ, ဘော အာနန္ဒ, အရိယံ ပညာက္ခန္ဓံ ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ အညေသု သမဏဗြာဟ္မဏေသု န သမနုပဿာမိ. နတ္ထိ [Pg.204] စေဝေတ္ထ ဥတ္တရိကရဏီယံ. အဘိက္ကန္တံ, ဘော အာနန္ဒ, အဘိက္ကန္တံ, ဘော အာနန္ဒ! သေယျထာပိ, ဘော အာနန္ဒ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ ‘စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီ’တိ. ဧဝမေဝံ ဘောတာ အာနန္ဒေန အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ, ဘော အာနန္ဒ, တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဝံ အာနန္ဒော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

“आश्चर्यकारक आहे, हे आनंद! अद्भुत आहे, हे आनंद! हे आनंद, हा आर्य प्रज्ञास्कंध परिपूर्ण आहे, अपूर्ण नाही. हे आनंद, अशा प्रकारे परिपूर्ण असलेला हा आर्य प्रज्ञास्कंध मी या शासनाच्या बाहेर इतर कोणत्याही श्रमण किंवा ब्राह्मणांमध्ये पाहत नाही. आणि यामध्ये याहून अधिक काहीही कर्तव्य उरलेले नाही. अतिशय सुंदर, हे आनंद! अतिशय सुंदर, हे आनंद! हे आनंद, ज्याप्रमाणे कोणी पालथे घातलेले भांडे उताणे करावे, किंवा झाकलेले उघडे करावे, किंवा वाट चुकलेल्याला वाट दाखवावी, किंवा अंधारात तेलाचा दिवा लावावा जेणेकरून डोळे असणाऱ्यांना रूपे दिसू शकतील; त्याचप्रमाणे आदरणीय आनंदांनी अनेक प्रकारे धम्म प्रकाशित केला आहे. हे आनंद, मी त्या भगवान गोतमांना, धम्माला आणि भिक्खू संघाला शरण जात आहे. आदरणीय आनंदांनी मला आजपासून जन्मभर शरण आलेला उपासक म्हणून स्वीकारावे.”

---

သုဘသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဒသမံ.

दहावे सुभसुत्त समाप्त झाले.

---

၁၁. ကေဝဋ္ဋသုတ္တံ

११. केवट्टसुत्त

---

ကေဝဋ္ဋဂဟပတိပုတ္တဝတ္ထု

गृहपतीपुत्र केवट्टाची कथा

---

၄၈၁. ဧဝံ [Pg.205] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ နာဠန္ဒာယံ ဝိဟရတိ ပါဝါရိကမ္ဗဝနေ. အထ ခေါ ကေဝဋ္ဋော ဂဟပတိပုတ္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ကေဝဋ္ဋော ဂဟပတိပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အယံ, ဘန္တေ, နာဠန္ဒာ ဣဒ္ဓါ စေဝ ဖီတာ စ ဗဟုဇနာ အာကိဏ္ဏမနုဿာ ဘဂဝတိ အဘိပ္ပသန္နာ. သာဓု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဧကံ ဘိက္ခုံ သမာဒိသတု, ယော ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ, ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ကရိဿတိ; ဧဝါယံ နာဠန္ဒာ ဘိယျောသော မတ္တာယ ဘဂဝတိ အဘိပ္ပသီဒိဿတီ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘဂဝါ ကေဝဋ္ဋံ ဂဟပတိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘န ခေါ အဟံ, ကေဝဋ္ဋ, ဘိက္ခူနံ ဧဝံ ဓမ္မံ ဒေသေမိ – ဧထ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, ဂိဟီနံ ဩဒါတဝသနာနံ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ကရောထာ’’တိ.

४८१. असे मी ऐकले आहे – एक वेळ भगवान नाळंदामध्ये पावारिकाच्या आंबावनात (पावारिकम्बवने) विहार करत होते. तेव्हा केवट्ट नावाचा गृहपतीपुत्र जेथे भगवान होते तेथे आला; आल्यानंतर भगवंतांना अभिवादन करून एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या केवट्ट गृहपतीपुत्राने भगवंतांना असे म्हटले – “भंते, ही नाळंदा समृद्ध, संपन्न, दाट लोकवस्तीची आणि माणसांनी गजबजलेली आहे, आणि येथील लोक भगवंतांवर अत्यंत श्रद्धा ठेवणारे आहेत. भंते, बरे होईल जर भगवंतांनी एखाद्या भिक्खूला असा आदेश दिला, जो मानवी क्षमतेपलीकडील (उत्तरिमनुस्सधम्मा) ऋद्धी-प्रातिहार्य करून दाखवेल; यामुळे ही नाळंदा भगवंतांवर आणखी अधिक प्रमाणात श्रद्धा ठेवील.” असे म्हटले असता, भगवान केवट्ट गृहपतीपुत्राला म्हणाले – “केवट्ट, मी भिक्खूंना अशा प्रकारे धम्माचा उपदेश करत नाही की – ‘हे भिक्खूंनो, तुम्ही जा आणि पांढरे वस्त्र परिधान करणाऱ्या गृहस्थांना मानवी क्षमतेपलीकडील ऋद्धी-प्रातिहार्य करून दाखवा.’”

---

၄၈၂. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ကေဝဋ္ဋော ဂဟပတိပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘နာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ ဓံသေမိ; အပိ စ, ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘အယံ, ဘန္တေ, နာဠန္ဒာ ဣဒ္ဓါ စေဝ ဖီတာ စ ဗဟုဇနာ အာကိဏ္ဏမနုဿာ ဘဂဝတိ အဘိပ္ပသန္နာ. သာဓု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဧကံ ဘိက္ခုံ သမာဒိသတု, ယော ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ကရိဿတိ; ဧဝါယံ နာဠန္ဒာ ဘိယျောသော မတ္တာယ ဘဂဝတိ အဘိပ္ပသီဒိဿတီ’’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ဘဂဝါ ကေဝဋ္ဋံ ဂဟပတိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘န ခေါ အဟံ, ကေဝဋ္ဋ, ဘိက္ခူနံ ဧဝံ ဓမ္မံ ဒေသေမိ – ဧထ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, ဂိဟီနံ ဩဒါတဝသနာနံ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ကရောထာ’’’တိ.

४८२. दुसऱ्यांदाही केवट्ट गृहपतीपुत्राने भगवंतांना असे म्हटले – “भंते, मी भगवंतांचा अनादर करत नाही; परंतु मी असे म्हणतो – ‘भंते, ही नाळंदा समृद्ध, संपन्न, दाट लोकवस्तीची आणि माणसांनी गजबजलेली आहे, आणि येथील लोक भगवंतांवर अत्यंत श्रद्धा ठेवणारे आहेत. भंते, बरे होईल जर भगवंतांनी एखाद्या भिक्खूला असा आदेश दिला, जो मानवी क्षमतेपलीकडील ऋद्धी-प्रातिहार्य करून दाखवेल; यामुळे ही नाळंदा भगवंतांवर आणखी अधिक प्रमाणात श्रद्धा ठेवील.’” दुसऱ्यांदाही भगवान केवट्ट गृहपतीपुत्राला म्हणाले – “केवट्ट, मी भिक्खूंना अशा प्रकारे धम्माचा उपदेश करत नाही की – ‘हे भिक्खूंनो, तुम्ही जा आणि पांढरे वस्त्र परिधान करणाऱ्या गृहस्थांना मानवी क्षमतेपलीकडील ऋद्धी-प्रातिहार्य करून दाखवा.’”

---

တတိယမ္ပိ ခေါ ကေဝဋ္ဋော ဂဟပတိပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘နာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ ဓံသေမိ; အပိ စ, ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘အယံ, ဘန္တေ, နာဠန္ဒာ ဣဒ္ဓါ စေဝ ဖီတာ စ ဗဟုဇနာ အာကိဏ္ဏမနုဿာ ဘဂဝတိ အဘိပ္ပသန္နာ. သာဓု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဧကံ ဘိက္ခုံ သမာဒိသတု, ယော ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ကရိဿတိ. ဧဝါယံ နာဠန္ဒာ ဘိယျောသော မတ္တာယ ဘဂဝတိ အဘိပ္ပသီဒိဿတီ’တိ.

तिसऱ्यांदाही केवट्ट गृहपतीपुत्राने भगवंतांना असे म्हटले – “भंते, मी भगवंतांचा अनादर करत नाही; परंतु मी असे म्हणतो – ‘भंते, ही नाळंदा समृद्ध, संपन्न, दाट लोकवस्तीची आणि माणसांनी गजबजलेली आहे, आणि येथील लोक भगवंतांवर अत्यंत श्रद्धा ठेवणारे आहेत. भंते, बरे होईल जर भगवंतांनी एखाद्या भिक्खूला असा आदेश दिला, जो मानवी क्षमतेपलीकडील ऋद्धी-प्रातिहार्य करून दाखवेल. यामुळे ही नाळंदा भगवंतांवर आणखी अधिक प्रमाणात श्रद्धा ठेवील.’”

---

ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ

ऋद्धी-प्रातिहार्य

---

၄၈၃. ‘‘တီဏိ [Pg.206] ခေါ ဣမာနိ, ကေဝဋ္ဋ, ပါဋိဟာရိယာနိ မယာ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒိတာနိ. ကတမာနိ တီဏိ? ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ, အာဒေသနာပါဋိဟာရိယံ, အနုသာသနီပါဋိဟာရိယံ.

४८३. “केवट्ट, मी स्वतः अभिज्ञा (उच्च ज्ञान) प्राप्त करून आणि साक्षात करून ही तीन प्रकारची प्रातिहार्ये प्रवेदित (घोषित) केली आहेत. ती तीन कोणती? ऋद्धी-प्रातिहार्य, आदेशना-प्रातिहार्य आणि अनुशासनी-प्रातिहार्य.”

---

၄၈၄. ‘‘ကတမဉ္စ, ကေဝဋ္ဋ, ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ? ဣဓ, ကေဝဋ္ဋ, ဘိက္ခု အနေကဝိဟိတံ ဣဒ္ဓိဝိဓံ ပစ္စနုဘောတိ. ဧကောပိ ဟုတွာ ဗဟုဓာ ဟောတိ, ဗဟုဓာပိ ဟုတွာ ဧကော ဟောတိ; အာဝိဘာဝံ တိရောဘာဝံ တိရောကုဋ္ဋံ တိရောပါကာရံ တိရောပဗ္ဗတံ အသဇ္ဇမာနော ဂစ္ဆတိ သေယျထာပိ အာကာသေ; ပထဝိယာပိ ဥမ္မုဇ္ဇနိမုဇ္ဇံ ကရောတိ သေယျထာပိ ဥဒကေ; ဥဒကေပိ အဘိဇ္ဇမာနေ ဂစ္ဆတိ သေယျထာပိ ပထဝိယံ; အာကာသေပိ ပလ္လင်္ကေန ကမတိ သေယျထာပိ ပက္ခီ သကုဏော; ဣမေပိ စန္ဒိမသူရိယေ ဧဝံ မဟိဒ္ဓိကေ ဧဝံ မဟာနုဘာဝေ ပါဏိနာ ပရာမသတိ ပရိမဇ္ဇတိ; ယာဝ ဗြဟ္မလောကာပိ ကာယေန ဝသံ ဝတ္တေတိ.

४८४. “आणि केवट्ट, ऋद्धी-प्रातिहार्य म्हणजे काय? येथे, केवट्ट, एखादा भिक्खू अनेक प्रकारच्या ऋद्धींचा अनुभव घेतो. तो एक असूनही अनेक होतो, आणि अनेक असूनही एक होतो; प्रकट होतो आणि अदृश्य होतो; भिंत, कुंपण किंवा डोंगर यांमधून न अडकता आरपार निघून जातो, जणू काही आकाशातून जात असावा; पाण्यात बुडी मारावी त्याप्रमाणे जमिनीमध्ये वर-खाली करतो; जमिनीवर चालावे त्याप्रमाणे पाण्यावर न बुडता चालतो; पंख असलेला पक्षी ज्याप्रमाणे आकाशात उडतो, त्याप्रमाणे आकाशात मांडी घालून संचार करतो; इतकी मोठी शक्ती आणि प्रभाव असणाऱ्या या चंद्र आणि सूर्याला हाताने स्पर्श करतो आणि कुरवाळतो; अगदी ब्रह्मलोकापर्यंत आपल्या शरीरावर नियंत्रण ठेवतो.”

---

‘‘တမေနံ အညတရော သဒ္ဓေါ ပသန္နော ပဿတိ တံ ဘိက္ခုံ အနေကဝိဟိတံ ဣဒ္ဓိဝိဓံ ပစ္စနုဘောန္တံ – ဧကောပိ ဟုတွာ ဗဟုဓာ ဟောန္တံ, ဗဟုဓာပိ ဟုတွာ ဧကော ဟောန္တံ; အာဝိဘာဝံ တိရောဘာဝံ; တိရောကုဋ္ဋံ တိရောပါကာရံ တိရောပဗ္ဗတံ အသဇ္ဇမာနံ ဂစ္ဆန္တံ သေယျထာပိ အာကာသေ; ပထဝိယာပိ ဥမ္မုဇ္ဇနိမုဇ္ဇံ ကရောန္တံ သေယျထာပိ ဥဒကေ; ဥဒကေပိ အဘိဇ္ဇမာနေ ဂစ္ဆန္တံ သေယျထာပိ ပထဝိယံ; အာကာသေပိ ပလ္လင်္ကေန ကမန္တံ သေယျထာပိ ပက္ခီ သကုဏော; ဣမေပိ စန္ဒိမသူရိယေ ဧဝံ မဟိဒ္ဓိကေ ဧဝံ မဟာနုဘာဝေ ပါဏိနာ ပရာမသန္တံ ပရိမဇ္ဇန္တံ ယာဝ ဗြဟ္မလောကာပိ ကာယေန ဝသံ ဝတ္တေန္တံ.

“त्या भिक्खूला अनेक प्रकारच्या ऋद्धींचा अनुभव घेताना एखादा श्रद्धावान आणि प्रसन्न चित्ताचा मनुष्य पाहतो – तो एक असून अनेक होत असलेला, अनेक असून एक होत असलेला; प्रकट आणि अदृश्य होत असलेला; भिंत, कुंपण किंवा डोंगर यांमधून न अडकता आरपार जात असलेला, जणू काही आकाशातून जात असावा; पाण्यात बुडी मारावी त्याप्रमाणे जमिनीमध्ये वर-खाली करत असलेला; जमिनीवर चालावे त्याप्रमाणे पाण्यावर न बुडता चालत असलेला; पंख असलेला पक्षी ज्याप्रमाणे आकाशात उडतो, त्याप्रमाणे आकाशात मांडी घालून संचार करत असलेला; इतकी मोठी शक्ती आणि प्रभाव असणाऱ्या या चंद्र आणि सूर्याला हाताने स्पर्श करत असलेला आणि कुरवाळत असलेला, अगदी ब्रह्मलोकापर्यंत आपल्या शरीरावर नियंत्रण ठेवत असलेला पाहतो.”

---

‘‘တမေနံ သော သဒ္ဓေါ ပသန္နော အညတရဿ အဿဒ္ဓဿ အပ္ပသန္နဿ အာရောစေတိ – ‘အစ္ဆရိယံ ဝတ, ဘော, အဗ္ဘုတံ ဝတ, ဘော, သမဏဿ မဟိဒ္ဓိကတာ မဟာနုဘာဝတာ. အမာဟံ ဘိက္ခုံ အဒ္ဒသံ အနေကဝိဟိတံ ဣဒ္ဓိဝိဓံ ပစ္စနုဘောန္တံ – ဧကောပိ ဟုတွာ ဗဟုဓာ ဟောန္တံ, ဗဟုဓာပိ ဟုတွာ ဧကော ဟောန္တံ…ပေ… ယာဝ ဗြဟ္မလောကာပိ ကာယေန ဝသံ ဝတ္တေန္တ’န္တိ.

“तो श्रद्धावान आणि प्रसन्न मनुष्य दुसऱ्या एखाद्या अश्रद्ध आणि अप्रसन्न मनुष्याला सांगतो – ‘अहो आश्चर्य! अहो अद्भुत! या श्रमणाची ऋद्धी आणि महान प्रभाव किती अद्भूत आहे! मी त्या भिक्खूला अनेक प्रकारच्या ऋद्धींचा अनुभव घेताना पाहिले – तो एक असून अनेक होत असलेला, अनेक असून एक होत असलेला... (पे)... अगदी ब्रह्मलोकापर्यंत आपल्या शरीरावर नियंत्रण ठेवत असलेला मी पाहिले.’”

---

‘‘တမေနံ သော အဿဒ္ဓေါ အပ္ပသန္နော တံ သဒ္ဓံ ပသန္နံ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အတ္ထိ ခေါ, ဘော, ဂန္ဓာရီ နာမ ဝိဇ္ဇာ. တာယ သော ဘိက္ခု အနေကဝိဟိတံ ဣဒ္ဓိဝိဓံ ပစ္စနုဘောတိ – ဧကောပိ ဟုတွာ ဗဟုဓာ ဟောတိ, ဗဟုဓာပိ ဟုတွာ ဧကော ဟောတိ…ပေ… ယာဝ ဗြဟ္မလောကာပိ ကာယေန ဝသံ ဝတ္တေတီ’တိ.

“तेव्हा तो अश्रद्ध आणि अप्रसन्न मनुष्य त्या श्रद्धावान आणि प्रसन्न मनुष्याला असे म्हणू शकेल – ‘अहो, गांधारी नावाची एक विद्या आहे. त्या विद्येच्या बळावर तो भिक्खू अनेक प्रकारच्या ऋद्धींचा अनुभव घेतो – तो एक असून अनेक होतो, अनेक असून एक होतो... (पे)... अगदी ब्रह्मलोकापर्यंत आपल्या शरीरावर नियंत्रण ठेवतो.’”

---

‘‘တံ [Pg.207] ကိံ မညသိ, ကေဝဋ္ဋ, အပိ နု သော အဿဒ္ဓေါ အပ္ပသန္နော တံ သဒ္ဓံ ပသန္နံ ဧဝံ ဝဒေယျာ’’တိ? ‘‘ဝဒေယျ, ဘန္တေ’’တိ. ‘‘ဣမံ ခေါ အဟံ, ကေဝဋ္ဋ, ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယေ အာဒီနဝံ သမ္ပဿမာနော ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယေန အဋ္ဋီယာမိ ဟရာယာမိ ဇိဂုစ္ဆာမိ’’.

“‘केवट्ट, तुला काय वाटते? तो अश्रद्ध आणि अप्रसन्न मनुष्य त्या श्रद्धावान आणि प्रसन्न मनुष्याला असे म्हणू शकेल ना?’ ‘होय, भंते, म्हणू शकेल.’ ‘केवट्ट, ऋद्धी-प्रातिहार्यामधील हा दोष पाहूनच मी ऋद्धी-प्रातिहार्याचा कंटाळा करतो, मला त्याची लाज वाटते आणि मी त्याचा तिरस्कार करतो.’”

---

အာဒေသနာပါဋိဟာရိယံ

आदेशना-प्रातिहार्य

---

၄၈၅. ‘‘ကတမဉ္စ, ကေဝဋ္ဋ, အာဒေသနာပါဋိဟာရိယံ? ဣဓ, ကေဝဋ္ဋ, ဘိက္ခု ပရသတ္တာနံ ပရပုဂ္ဂလာနံ စိတ္တမ္ပိ အာဒိသတိ, စေတသိကမ္ပိ အာဒိသတိ, ဝိတက္ကိတမ္ပိ အာဒိသတိ, ဝိစာရိတမ္ပိ အာဒိသတိ – ‘ဧဝမ္ပိ တေ မနော, ဣတ္ထမ္ပိ တေ မနော, ဣတိပိ တေ စိတ္တ’န္တိ.

४८५. “आणि केवट्ट, आदेशना-प्रातिहार्य म्हणजे काय? येथे, केवट्ट, एखादा भिक्षू इतर प्राण्यांच्या, इतर व्यक्तींच्या मनाचे वाचन करतो, त्यांच्या मानसिक अवस्थांचे वाचन करतो, त्यांच्या विचारांचे वाचन करतो, त्यांच्या विचारांच्या प्रक्रियेचे वाचन करतो – ‘तुझे मन असे आहे, तुझे मन या प्रकारे आहे, तुझे चित्त असे आहे’.

---

‘‘တမေနံ အညတရော သဒ္ဓေါ ပသန္နော ပဿတိ တံ ဘိက္ခုံ ပရသတ္တာနံ ပရပုဂ္ဂလာနံ စိတ္တမ္ပိ အာဒိသန္တံ, စေတသိကမ္ပိ အာဒိသန္တံ, ဝိတက္ကိတမ္ပိ အာဒိသန္တံ, ဝိစာရိတမ္ပိ အာဒိသန္တံ – ‘ဧဝမ္ပိ တေ မနော, ဣတ္ထမ္ပိ တေ မနော, ဣတိပိ တေ စိတ္တ’န္တိ. တမေနံ သော သဒ္ဓေါ ပသန္နော အညတရဿ အဿဒ္ဓဿ အပ္ပသန္နဿ အာရောစေတိ – ‘အစ္ဆရိယံ ဝတ, ဘော, အဗ္ဘုတံ ဝတ, ဘော, သမဏဿ မဟိဒ္ဓိကတာ မဟာနုဘာဝတာ. အမာဟံ ဘိက္ခုံ အဒ္ဒသံ ပရသတ္တာနံ ပရပုဂ္ဂလာနံ စိတ္တမ္ပိ အာဒိသန္တံ, စေတသိကမ္ပိ အာဒိသန္တံ, ဝိတက္ကိတမ္ပိ အာဒိသန္တံ, ဝိစာရိတမ္ပိ အာဒိသန္တံ – ‘‘ဧဝမ္ပိ တေ မနော, ဣတ္ထမ္ပိ တေ မနော, ဣတိပိ တေ စိတ္တ’’’န္တိ.

“त्या भिक्षूला इतर प्राण्यांच्या, इतर व्यक्तींच्या मनाचे, मानसिक अवस्थांचे, विचारांचे आणि विचारांच्या प्रक्रियेचे वाचन करताना – ‘तुझे मन असे आहे, तुझे मन या प्रकारे आहे, तुझे चित्त असे आहे’ असे सांगताना एखादा श्रद्धावान व प्रसन्न उपासक पाहतो. मग तो श्रद्धावान व प्रसन्न उपासक दुसऱ्या एखाद्या अश्रद्ध व अप्रसन्न व्यक्तीला सांगतो – ‘अहो, आश्चर्य आहे! अहो, अद्भुत आहे! या श्रमणाची ऋद्धी आणि महान प्रभाव! मी त्या भिक्षूला इतर प्राण्यांच्या, इतर व्यक्तींच्या मनाचे, मानसिक अवस्थांचे, विचारांचे आणि विचारांच्या प्रक्रियेचे वाचन करताना पाहिले आहे – “तुझे मन असे आहे, तुझे मन या प्रकारे आहे, तुझे चित्त असे आहे”’.

---

‘‘တမေနံ သော အဿဒ္ဓေါ အပ္ပသန္နော တံ သဒ္ဓံ ပသန္နံ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အတ္ထိ ခေါ, ဘော, မဏိကာ နာမ ဝိဇ္ဇာ; တာယ သော ဘိက္ခု ပရသတ္တာနံ ပရပုဂ္ဂလာနံ စိတ္တမ္ပိ အာဒိသတိ, စေတသိကမ္ပိ အာဒိသတိ, ဝိတက္ကိတမ္ပိ အာဒိသတိ, ဝိစာရိတမ္ပိ အာဒိသတိ – ‘ဧဝမ္ပိ တေ မနော, ဣတ္ထမ္ပိ တေ မနော, ဣတိပိ တေ စိတ္တ’’’န္တိ.

“त्यावर तो अश्रद्ध व अप्रसन्न मनुष्य त्या श्रद्धावान व प्रसन्न उपासकाला असे म्हणू शकेल – ‘अहो, मणिका नावाची एक विद्या आहे; त्या विद्येच्या बळावर तो भिक्षू इतर प्राण्यांच्या, इतर व्यक्तींच्या मनाचे, मानसिक अवस्थांचे, विचारांचे आणि विचारांच्या प्रक्रियेचे वाचन करतो – “तुझे मन असे आहे, तुझे मन या प्रकारे आहे, तुझे चित्त असे आहे”’.

---

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ကေဝဋ္ဋ, အပိ နု သော အဿဒ္ဓေါ အပ္ပသန္နော တံ သဒ္ဓံ ပသန္နံ ဧဝံ ဝဒေယျာ’’တိ? ‘‘ဝဒေယျ, ဘန္တေ’’တိ. ‘‘ဣမံ ခေါ အဟံ, ကေဝဋ္ဋ, အာဒေသနာပါဋိဟာရိယေ အာဒီနဝံ သမ္ပဿမာနော အာဒေသနာပါဋိဟာရိယေန အဋ္ဋီယာမိ ဟရာယာမိ ဇိဂုစ္ဆာမိ’’.

“केवट्ट, तुला काय वाटते? तो अश्रद्ध व अप्रसन्न मनुष्य त्या श्रद्धावान व प्रसन्न उपासकाला असे म्हणू शकेल ना?” “होय, भन्ते, तो असे म्हणू शकेल.” “केवट्ट, आदेशना-प्रातिहार्यामधील हा दोष पाहून मी आदेशना-प्रातिहार्याचा कंटाळा करतो, मला त्याची लाज वाटते आणि मी त्याचा तिरस्कार करतो.”

---

အနုသာသနီပါဋိဟာရိယံ

अनुशासनी-प्रातिहार्य

---

၄၈၆. ‘‘ကတမဉ္စ, ကေဝဋ္ဋ, အနုသာသနီပါဋိဟာရိယံ? ဣဓ, ကေဝဋ္ဋ, ဘိက္ခု ဧဝမနုသာသတိ – ‘ဧဝံ ဝိတက္ကေထ, မာ ဧဝံ ဝိတက္ကယိတ္ထ, ဧဝံ မနသိကရောထ, မာ [Pg.208] ဧဝံ မနသာကတ္ထ, ဣဒံ ပဇဟထ, ဣဒံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရထာ’တိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ကေဝဋ္ဋ, အနုသာသနီပါဋိဟာရိယံ.

४८६. “आणि केवट्ट, अनुशासनी-प्रातिहार्य म्हणजे काय? येथे, केवट्ट, एखादा भिक्षू असा उपदेश करतो – ‘असा विचार करा, असा विचार करू नका; असे मनन करा, असे मनन करू नका; याचा त्याग करा, हे प्राप्त करून घेऊन विहरा.’ केवट्ट, याला अनुशासनी-प्रातिहार्य असे म्हणतात.

---

‘‘ပုန စပရံ, ကေဝဋ္ဋ, ဣဓ တထာဂတော လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ …ပေ… (ယထာ ၁၉၀-၂၁၂ အနုစ္ဆေဒေသု ဧဝံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ). ဧဝံ ခေါ, ကေဝဋ္ဋ, ဘိက္ခု သီလသမ္ပန္နော ဟောတိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒမ္ပိ ဝုစ္စတိ, ကေဝဋ္ဋ, အနုသာသနီပါဋိဟာရိယံ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒမ္ပိ ဝုစ္စတိ, ကေဝဋ္ဋ, အနုသာသနီပါဋိဟာရိယံ…ပေ… ဉာဏဒဿနာယ စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ အဘိနိန္နာမေတိ…ပေ… ဣဒမ္ပိ ဝုစ္စတိ, ကေဝဋ္ဋ, အနုသာသနီပါဋိဟာရိယံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတိ…ပေ… ဣဒမ္ပိ ဝုစ္စတိ, ကေဝဋ္ဋ, အနုသာသနီပါဋိဟာရိယံ.

“पुन्हा आणखी, केवट्ट, या जगात तथागत उत्पन्न होतात, जे अर्हत, सम्यक्संबुद्ध आहेत... (सामञ्ञफल सुत्ताप्रमाणे सविस्तर वर्णन करावे)... अशा प्रकारे, केवट्ट, भिक्षू शीलसंपन्न होतो... पहिल्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो. केवट्ट, यालाही अनुशासनी-प्रातिहार्य असे म्हणतात... दुसरे ध्यान... तिसरे ध्यान... चौथे ध्यान प्राप्त करून विहरतो. केवट्ट, यालाही अनुशासनी-प्रातिहार्य असे म्हणतात... ज्ञानदर्शनासाठी चित्त एकाग्र करतो आणि वळवतो... यालाही अनुशासनी-प्रातिहार्य असे म्हणतात... ‘आता या जन्मानंतर दुसरा कोणताही जन्म नाही’ हे तो जाणतो... केवट्ट, यालाही अनुशासनी-प्रातिहार्य असे म्हणतात.”

---

‘‘ဣမာနိ ခေါ, ကေဝဋ္ဋ, တီဏိ ပါဋိဟာရိယာနိ မယာ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒိတာနိ’’.

“केवट्ट, हीच ती तीन प्रातिहार्ये आहेत, जी मी स्वतः उच्च ज्ञानाने (अभिज्ञेने) साक्षात करून प्रवेदित केली आहेत.”

---

ဘူတနိရောဓေသကဘိက္ခုဝတ္ထု

चार महाभूतांच्या निरोधाचा शोध घेणाऱ्या भिक्षूची कथा

---

၄၈၇. ‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, ကေဝဋ္ဋ, ဣမသ္မိညေဝ ဘိက္ခုသံဃေ အညတရဿ ဘိက္ခုနော ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘ကတ္ထ နု ခေါ ဣမေ စတ္တာရော မဟာဘူတာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ, သေယျထိဒံ – ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတု တေဇောဓာတု ဝါယောဓာတူ’တိ?

४८७. “केवट्ट, पूर्वीची गोष्ट आहे, याच भिक्षुसंघात एका भिक्षूच्या मनात असा विचार आला – ‘हे चार महाभूत – पृथ्वीधातू, आपधातू, तेजोधातू आणि वायोधातू – कोठे पूर्णपणे निरुद्ध होतात?’”

---

၄၈၈. ‘‘အထ ခေါ သော, ကေဝဋ္ဋ, ဘိက္ခု တထာရူပံ သမာဓိံ သမာပဇ္ဇိ, ယထာသမာဟိတေ စိတ္တေ ဒေဝယာနိယော မဂ္ဂေါ ပါတုရဟောသိ. အထ ခေါ သော, ကေဝဋ္ဋ, ဘိက္ခု ယေန စာတုမဟာရာဇိကာ ဒေဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ စာတုမဟာရာဇိကေ ဒေဝေ ဧတဒဝေါစ – ‘ကတ္ထ နု ခေါ, အာဝုသော, ဣမေ စတ္တာရော မဟာဘူတာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ, သေယျထိဒံ – ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတု တေဇောဓာတု ဝါယောဓာတူ’တိ?

४८८. “त्यानंतर, केवट्ट, त्या भिक्षूने अशा समाधीत प्रवेश केला, ज्या समाधीत चित्त एकाग्र झाल्यावर देवलोकात जाण्याचा मार्ग प्रकट झाला. मग, केवट्ट, तो भिक्षू जेथे चातुर्महाराजिक देव होते तेथे गेला आणि चातुर्महाराजिक देवांना म्हणाला – ‘मित्रांनो, हे four महाभूत – पृथ्वीधातू, आपधातू, तेजोधातू आणि वायोधातू – कोठे पूर्णपणे निरुद्ध होतात?’”

---

‘‘ဧဝံ ဝုတ္တေ, ကေဝဋ္ဋ, စာတုမဟာရာဇိကာ ဒေဝါ တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘မယမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခု, န ဇာနာမ, ယတ္ထိမေ စတ္တာရော မဟာဘူတာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ, သေယျထိဒံ – ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတု တေဇောဓာတု ဝါယောဓာတူတိ. အတ္ထိ ခေါ, ဘိက္ခု, စတ္တာရော မဟာရာဇာနော အမှေဟိ အဘိက္ကန္တတရာ [Pg.209] စ ပဏီတတရာ စ. တေ ခေါ ဧတံ ဇာနေယျုံ, ယတ္ထိမေ စတ္တာရော မဟာဘူတာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ, သေယျထိဒံ – ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတု တေဇောဓာတု ဝါယောဓာတူ’တိ.

“असे विचारल्यावर, केवट्ट, चातुर्महाराजिक देव त्या भिक्षूला म्हणाले – ‘भिक्षू, हे चार महाभूत – पृथ्वीधातू, आपधातू, तेजोधातू आणि वायोधातू – कोठे पूर्णपणे निरुद्ध होतात, हे आम्हीही जाणत नाही. परंतु, भिक्षू, आमच्यापेक्षा अधिक श्रेष्ठ आणि प्रणीत असे चार महाराज आहेत. हे चार महाभूत – पृथ्वीधातू, आपधातू, तेजोधातू आणि वायोधातू – कोठे पूर्णपणे निरुद्ध होतात, हे कदाचित ते जाणत असतील.’”

---

၄၈၉. ‘‘အထ ခေါ သော, ကေဝဋ္ဋ, ဘိက္ခု ယေန စတ္တာရော မဟာရာဇာနော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ စတ္တာရော မဟာရာဇေ ဧတဒဝေါစ – ‘ကတ္ထ နု ခေါ, အာဝုသော, ဣမေ စတ္တာရော မဟာဘူတာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ, သေယျထိဒံ – ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတု တေဇောဓာတု ဝါယောဓာတူ’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, ကေဝဋ္ဋ, စတ္တာရော မဟာရာဇာနော တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘မယမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခု, န ဇာနာမ, ယတ္ထိမေ စတ္တာရော မဟာဘူတာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ, သေယျထိဒံ – ပထဝီဓာတု, အာပေါဓာတု တေဇောဓာတု ဝါယောဓာတူတိ. အတ္ထိ ခေါ, ဘိက္ခု, တာဝတိံသာ နာမ ဒေဝါ အမှေဟိ အဘိက္ကန္တတရာ စ ပဏီတတရာ စ. တေ ခေါ ဧတံ ဇာနေယျုံ, ယတ္ထိမေ စတ္တာရော မဟာဘူတာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ, သေယျထိဒံ – ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတု တေဇောဓာတု ဝါယောဓာတူ’တိ.

४८९. “त्यानंतर, केवट्ट, तो भिक्षू जेथे चार महाराज होते तेथे गेला आणि त्या चार महाराजांना म्हणाला – ‘मित्रांनो, हे चार महाभूत – पृथ्वीधातू, आपधातू, तेजोधातू आणि वायोधातू – कोठे पूर्णपणे निरुद्ध होतात?’ असे विचारल्यावर, केवट्ट, ते चार महाराज त्या भिक्षूला म्हणाले – ‘भिक्षू, हे चार महाभूत – पृथ्वीधातू, आपधातू, तेजोधातू आणि वायोधातू – कोठे पूर्णपणे निरुद्ध होतात, हे आम्हीही जाणत नाही. परंतु, भिक्षू, आमच्यापेक्षा अधिक श्रेष्ठ आणि प्रणीत असे तावतिंस नावाचे देव आहेत. हे चार महाभूत – पृथ्वीधातू, आपधातू, तेजोधातू आणि वायोधातू – कोठे पूर्णपणे निरुद्ध होतात, हे कदाचित ते जाणत असतील.’”

---

၄၉၀. ‘‘အထ ခေါ သော, ကေဝဋ္ဋ, ဘိက္ခု ယေန တာဝတိံသာ ဒေဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တာဝတိံသေ ဒေဝေ ဧတဒဝေါစ – ‘ကတ္ထ နု ခေါ, အာဝုသော, ဣမေ စတ္တာရော မဟာဘူတာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ, သေယျထိဒံ – ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတု တေဇောဓာတု ဝါယောဓာတူ’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, ကေဝဋ္ဋ, တာဝတိံသာ ဒေဝါ တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘မယမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခု, န ဇာနာမ, ယတ္ထိမေ စတ္တာရော မဟာဘူတာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ, သေယျထိဒံ – ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတု တေဇောဓာတု ဝါယောဓာတူတိ. အတ္ထိ ခေါ, ဘိက္ခု, သက္ကော နာမ ဒေဝါနမိန္ဒော အမှေဟိ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စ. သော ခေါ ဧတံ ဇာနေယျ, ယတ္ထိမေ စတ္တာရော မဟာဘူတာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ, သေယျထိဒံ – ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတု တေဇောဓာတု ဝါယောဓာတူ’တိ.

४९०. हे केवट्ट! त्यानंतर तो भिक्खू जेथे तावतिंस देव होते, तेथे गेला. तेथे जाऊन त्याने तावतिंस देवांना असे विचारले – 'मित्रांनो! हे चार महाभूत – म्हणजेच पृथ्वीधातू, आपधातू, तेजोधातू आणि वायोधातू – कुठे पूर्णपणे (काहीही शिल्लक न राहता) निरुद्ध होतात?' असे विचारल्यावर, हे केवट्ट! तावतिंस देवांनी त्या भिक्खूला असे उत्तर दिले – 'भिक्खू! हे चार महाभूत – म्हणजेच पृथ्वीधातू, आपधातू, तेजोधातू आणि वायोधातू – कुठे पूर्णपणे निरुद्ध होतात, हे आम्हांलाही माहीत नाही. परंतु, भिक्खू! आमच्यापेक्षा अधिक तेजस्वी आणि श्रेष्ठ असा देवांचा राजा 'सक्क' नावाचा देव आहे. हे चार महाभूत – म्हणजेच पृथ्वीधातू, आपधातू, तेजोधातू आणि वायोधातू – कुठे पूर्णपणे निरुद्ध होतात, हे कदाचित त्याला माहीत असावे.'

---

၄၉၁. ‘‘အထ ခေါ သော, ကေဝဋ္ဋ, ဘိက္ခု ယေန သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ သက္ကံ ဒေဝါနမိန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘ကတ္ထ နု ခေါ, အာဝုသော, ဣမေ စတ္တာရော မဟာဘူတာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ, သေယျထိဒံ – ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတု တေဇောဓာတု ဝါယောဓာတူ’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, ကေဝဋ္ဋ, သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစ – ‘အဟမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခု, န [Pg.210] ဇာနာမိ, ယတ္ထိမေ စတ္တာရော မဟာဘူတာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ, သေယျထိဒံ – ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတု တေဇောဓာတု ဝါယောဓာတူတိ. အတ္ထိ ခေါ, ဘိက္ခု, ယာမာ နာမ ဒေဝါ…ပေ… သုယာမော နာမ ဒေဝပုတ္တော… တုသိတာ နာမ ဒေဝါ… သန္တုဿိတော နာမ ဒေဝပုတ္တော… နိမ္မာနရတီ နာမ ဒေဝါ … သုနိမ္မိတော နာမ ဒေဝပုတ္တော… ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီ နာမ ဒေဝါ… ဝသဝတ္တီ နာမ ဒေဝပုတ္တော အမှေဟိ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စ. သော ခေါ ဧတံ ဇာနေယျ, ယတ္ထိမေ စတ္တာရော မဟာဘူတာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ, သေယျထိဒံ – ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတု တေဇောဓာတု ဝါယောဓာတူ’တိ.

४९१. हे केवट्ट! त्यानंतर तो भिक्खू जेथे देवांचा राजा सक्क होता, तेथे गेला. तेथे जाऊन त्याने देवांचा राजा सक्क याला असे विचारले – 'मित्रा! हे चार महाभूत – म्हणजेच पृथ्वीधातू, आपधातू, तेजोधातू आणि वायोधातू – कुठे पूर्णपणे निरुद्ध होतात?' असे विचारल्यावर, हे केवट्ट! देवांचा राजा सक्क याने त्या भिक्खूला असे उत्तर दिले – 'भिक्खू! हे चार महाभूत – म्हणजेच पृथ्वीधातू, आपधातू, तेजोधातू आणि वायोधातू – कुठे पूर्णपणे निरुद्ध होतात, हे मलाही माहीत नाही. परंतु, भिक्खू! याम नावाचे देव आहेत... (पे)... सुयाम नावाचा देवपुत्र आहे... तुसित नावाचे देव आहेत... संतुस्सित नावाचा देवपुत्र आहे... निम्माणरती नावाचे देव आहेत... सुनिम्मित नावाचा देवपुत्र आहे... परनिम्मितवसवत्ती नावाचे देव आहेत... वसवत्ती नावाचा देवपुत्र आहे, जो आमच्यापेक्षा अधिक तेजस्वी आणि श्रेष्ठ आहे. हे चार महाभूत – म्हणजेच पृथ्वीधातू, आपधातू, तेजोधातू आणि वायोधातू – कुठे पूर्णपणे निरुद्ध होतात, हे कदाचित त्याला माहीत असावे.'

---

၄၉၂. ‘‘အထ ခေါ သော, ကေဝဋ္ဋ, ဘိက္ခု ယေန ဝသဝတ္တီ ဒေဝပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဝသဝတ္တိံ ဒေဝပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘ကတ္ထ နု ခေါ, အာဝုသော, ဣမေ စတ္တာရော မဟာဘူတာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ, သေယျထိဒံ – ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတု တေဇောဓာတု ဝါယောဓာတူ’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, ကေဝဋ္ဋ, ဝသဝတ္တီ ဒေဝပုတ္တော တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစ – ‘အဟမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခု, န ဇာနာမိ ယတ္ထိမေ စတ္တာရော မဟာဘူတာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ, သေယျထိဒံ – ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတု တေဇောဓာတု ဝါယောဓာတူတိ. အတ္ထိ ခေါ, ဘိက္ခု, ဗြဟ္မကာယိကာ နာမ ဒေဝါ အမှေဟိ အဘိက္ကန္တတရာ စ ပဏီတတရာ စ. တေ ခေါ ဧတံ ဇာနေယျုံ, ယတ္ထိမေ စတ္တာရော မဟာဘူတာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ, သေယျထိဒံ – ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတု တေဇောဓာတု ဝါယောဓာတူ’တိ.

४९२. हे केवट्ट! त्यानंतर तो भिक्खू जेथे वसवत्ती देवपुत्र होता, तेथे गेला. तेथे जाऊन त्याने वसवत्ती देवपुत्राला असे विचारले – 'मित्रा! हे चार महाभूत – म्हणजेच पृथ्वीधातू, आपधातू, तेजोधातू आणि वायोधातू – कुठे पूर्णपणे निरुद्ध होतात?' असे विचारल्यावर, हे केवट्ट! वसवत्ती देवपुत्राने त्या भिक्खूला असे उत्तर दिले – 'भिक्खू! हे चार महाभूत – म्हणजेच पृथ्वीधातू, आपधातू, तेजोधातू आणि वायोधातू – कुठे पूर्णपणे निरुद्ध होतात, हे मलाही माहीत नाही. परंतु, भिक्खू! आमच्यापेक्षा अधिक तेजस्वी आणि श्रेष्ठ असे ब्रह्मकायिक नावाचे देव आहेत. हे चार महाभूत – म्हणजेच पृथ्वीधातू, आपधातू, तेजोधातू आणि वायोधातू – कुठे पूर्णपणे निरुद्ध होतात, हे कदाचित त्यांना माहीत असावे.'

---

၄၉၃. ‘‘အထ ခေါ သော, ကေဝဋ္ဋ, ဘိက္ခု တထာရူပံ သမာဓိံ သမာပဇ္ဇိ, ယထာသမာဟိတေ စိတ္တေ ဗြဟ္မယာနိယော မဂ္ဂေါ ပါတုရဟောသိ. အထ ခေါ သော, ကေဝဋ္ဋ, ဘိက္ခု ယေန ဗြဟ္မကာယိကာ ဒေဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဗြဟ္မကာယိကေ ဒေဝေ ဧတဒဝေါစ – ‘ကတ္ထ နု ခေါ, အာဝုသော, ဣမေ စတ္တာရော မဟာဘူတာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ, သေယျထိဒံ – ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတု တေဇောဓာတု ဝါယောဓာတူ’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, ကေဝဋ္ဋ, ဗြဟ္မကာယိကာ ဒေဝါ တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘မယမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခု, န ဇာနာမ, ယတ္ထိမေ စတ္တာရော မဟာဘူတာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ, သေယျထိဒံ – ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတု တေဇောဓာတု ဝါယောဓာတူတိ. အတ္ထိ ခေါ, ဘိက္ခု, ဗြဟ္မာ မဟာဗြဟ္မာ အဘိဘူ အနဘိဘူတော အညဒတ္ထုဒသော ဝသဝတ္တီ ဣဿရော [Pg.211] ကတ္တာ နိမ္မာတာ သေဋ္ဌော သဇိတာ ဝသီ ပိတာ ဘူတဘဗျာနံ အမှေဟိ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စ. သော ခေါ ဧတံ ဇာနေယျ, ယတ္ထိမေ စတ္တာရော မဟာဘူတာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ, သေယျထိဒံ – ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတု တေဇောဓာတု ဝါယောဓာတူ’’တိ.

४९३. हे केवट्ट! त्यानंतर त्या भिक्खूने अशा प्रकारची समाधी प्राप्त केली, ज्या समाधीत चित्त एकाग्र झाल्यावर ब्रह्मलोकात जाण्याचा मार्ग प्रकट झाला. हे केवट्ट! त्यानंतर तो भिक्खू जेथे ब्रह्मकायिक देव होते, तेथे गेला. तेथे जाऊन त्याने ब्रह्मकायिक देवांना असे विचारले – 'मित्रांनो! हे चार महाभूत – म्हणजेच पृथ्वीधातू, आपधातू, तेजोधातू आणि वायोधातू – कुठे पूर्णपणे निरुद्ध होतात?' असे विचारल्यावर, हे केवट्ट! ब्रह्मकायिक देवांनी त्या भिक्खूला असे उत्तर दिले – 'भिक्खू! हे चार महाभूत – म्हणजेच पृथ्वीधातू, आपधातू, तेजोधातू आणि वायोधातू – कुठे पूर्णपणे निरुद्ध होतात, हे आम्हांलाही माहीत नाही. परंतु, भिक्खू! आमच्यापेक्षा अधिक तेजस्वी आणि श्रेष्ठ असा ब्रह्मा, महाब्रह्मा आहे; जो विजेता (सर्वांवर विजय मिळवणारा), अपराजित (कोणाकडूनही पराभूत न होणारा), सर्वदर्शी, वशवर्ती (सर्वांना आपल्या वशमध्ये ठेवणारा), ईश्वर (स्वामी), कर्ता, निर्माता, सर्वश्रेष्ठ, विधाता, वशी (समाधीत निपुण) आणि भूत व भविष्यातील सर्व प्राण्यांचा पिता आहे. हे चार महाभूत – म्हणजेच पृथ्वीधातू, आपधातू, तेजोधातू आणि वायोधातू – कुठे पूर्णपणे निरुद्ध होतात, हे कदाचित त्याला माहीत असावे.'

---

‘‘‘ကဟံ ပနာဝုသော, ဧတရဟိ သော မဟာဗြဟ္မာ’တိ? ‘မယမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခု, န ဇာနာမ, ယတ္ထ ဝါ ဗြဟ္မာ ယေန ဝါ ဗြဟ္မာ ယဟိံ ဝါ ဗြဟ္မာ; အပိ စ, ဘိက္ခု, ယထာ နိမိတ္တာ ဒိဿန္တိ, အာလောကော သဉ္ဇာယတိ, ဩဘာသော ပါတုဘဝတိ, ဗြဟ္မာ ပါတုဘဝိဿတိ, ဗြဟ္မုနော ဟေတံ ပုဗ္ဗနိမိတ္တံ ပါတုဘာဝါယ, ယဒိဒံ အာလောကော သဉ္ဇာယတိ, ဩဘာသော ပါတုဘဝတီ’တိ. အထ ခေါ သော, ကေဝဋ္ဋ, မဟာဗြဟ္မာ နစိရဿေဝ ပါတုရဟောသိ.

'पण मित्रांनो! तो महाब्रह्मा सध्या कुठे आहे?' 'भिक्खू! तो ब्रह्मा कुठे आहे, कोणत्या मार्गाने जातो किंवा कुठे राहतो, हे आम्हांलाही माहीत नाही. परंतु, भिक्खू! जशी चिन्हे दिसत आहेत, प्रकाश निर्माण होत आहे आणि तेज प्रकट होत आहे, त्यावरून ब्रह्मा लवकरच प्रकट होईल. कारण प्रकाश निर्माण होणे आणि तेज प्रकट होणे, हे ब्रह्माच्या प्रकट होण्याचे पूर्वचिन्ह आहे.' हे केवट्ट! त्यानंतर लवकरच तो महाब्रह्मा तेथे प्रकट झाला.

---

၄၉၄. ‘‘အထ ခေါ သော, ကေဝဋ္ဋ, ဘိက္ခု ယေန သော မဟာဗြဟ္မာ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တံ မဟာဗြဟ္မာနံ ဧတဒဝေါစ – ‘ကတ္ထ နု ခေါ, အာဝုသော, ဣမေ စတ္တာရော မဟာဘူတာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ, သေယျထိဒံ – ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတု တေဇောဓာတု ဝါယောဓာတူ’’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, ကေဝဋ္ဋ, သော မဟာဗြဟ္မာ တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစ – ‘အဟမသ္မိ, ဘိက္ခု, ဗြဟ္မာ မဟာဗြဟ္မာ အဘိဘူ အနဘိဘူတော အညဒတ္ထုဒသော ဝသဝတ္တီ ဣဿရော ကတ္တာ နိမ္မာတာ သေဋ္ဌော သဇိတာ ဝသီ ပိတာ ဘူတဘဗျာန’န္တိ.

४९४. हे केवट्ट! त्यानंतर तो भिक्खू जेथे तो महाब्रह्मा होता, तेथे गेला. तेथे जाऊन त्याने त्या महाब्रह्माला असे विचारले – 'मित्रा! हे चार महाभूत – म्हणजेच पृथ्वीधातू, आपधातू, तेजोधातू आणि वायोधातू – कुठे पूर्णपणे निरुद्ध होतात?' असे विचारल्यावर, हे केवट्ट! त्या महाब्रह्माने त्या भिक्खूला असे उत्तर दिले – 'भिक्खू! मी ब्रह्मा आहे, महाब्रह्मा आहे, विजेता आहे, अपराजित आहे, सर्वदर्शी आहे, वशवर्ती आहे, ईश्वर आहे, कर्ता आहे, निर्माता आहे, सर्वश्रेष्ठ आहे, विधाता आहे, वशी आहे आणि भूत व भविष्यातील सर्व प्राण्यांचा पिता आहे.'

---

‘‘ဒုတိယမ္ပိ ခေါ သော, ကေဝဋ္ဋ, ဘိက္ခု တံ မဟာဗြဟ္မာနံ ဧတဒဝေါစ – ‘န ခေါဟံ တံ, အာဝုသော, ဧဝံ ပုစ္ဆာမိ – ‘‘တွမသိ ဗြဟ္မာ မဟာဗြဟ္မာ အဘိဘူ အနဘိဘူတော အညဒတ္ထုဒသော ဝသဝတ္တီ ဣဿရော ကတ္တာ နိမ္မာတာ သေဋ္ဌော သဇိတာ ဝသီ ပိတာ ဘူတဘဗျာန’’န္တိ. ဧဝဉ္စ ခေါ အဟံ တံ, အာဝုသော, ပုစ္ဆာမိ – ‘‘ကတ္ထ နု ခေါ, အာဝုသော, ဣမေ စတ္တာရော မဟာဘူတာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ, သေယျထိဒံ – ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတု တေဇောဓာတု ဝါယောဓာတူ’’’တိ?

हे केवट्ट! दुसऱ्यांदाही त्या भिक्खूने त्या महाब्रह्माला असे विचारले – 'मित्रा! मी तुला असे विचारत नाही की – "तू ब्रह्मा आहेस, महाब्रह्मा आहेस, विजेता आहेस, अपराजित आहेस, सर्वदर्शी आहेस, वशवर्ती आहेस, ईश्वर आहेस, कर्ता आहेस, निर्माता आहेस, सर्वश्रेष्ठ आहेस, विधाता आहेस, वशी आहेस आणि भूत व भविष्यातील सर्व प्राण्यांचा पिता आहेस." तर मित्रा! मी तुला असे विचारत आहे की – "हे चार महाभूत – म्हणजेच पृथ्वीधातू, आपधातू, तेजोधातू आणि वायोधातू – कुठे पूर्णपणे निरुद्ध होतात?"'

---

‘‘ဒုတိယမ္ပိ ခေါ သော, ကေဝဋ္ဋ, မဟာဗြဟ္မာ တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစ – ‘အဟမသ္မိ, ဘိက္ခု, ဗြဟ္မာ မဟာဗြဟ္မာ အဘိဘူ အနဘိဘူတော အညဒတ္ထုဒသော ဝသဝတ္တီ ဣဿရော ကတ္တာ နိမ္မာတာ သေဋ္ဌော သဇိတာ ဝသီ ပိတာ ဘူတဘဗျာန’န္တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ သော, ကေဝဋ္ဋ, ဘိက္ခု တံ မဟာဗြဟ္မာနံ ဧတဒဝေါစ – ‘န ခေါဟံ တံ, အာဝုသော, ဧဝံ ပုစ္ဆာမိ – ‘‘တွမသိ ဗြဟ္မာ မဟာဗြဟ္မာ အဘိဘူ [Pg.212] အနဘိဘူတော အညဒတ္ထုဒသော ဝသဝတ္တီ ဣဿရော ကတ္တာ နိမ္မာတာ သေဋ္ဌော သဇိတာ ဝသီ ပိတာ ဘူတဘဗျာန’’န္တိ. ဧဝဉ္စ ခေါ အဟံ တံ, အာဝုသော, ပုစ္ဆာမိ – ‘‘ကတ္ထ နု ခေါ, အာဝုသော, ဣမေ စတ္တာရော မဟာဘူတာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ, သေယျထိဒံ – ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတု တေဇောဓာတု ဝါယောဓာတူ’’’တိ?

हे केवट्ट, दुसऱ्यांदाही त्या महाब्रह्माने त्या भिक्खूला असे म्हटले – 'हे भिक्खू, मी ब्रह्मा आहे, महाब्रह्मा आहे, सर्वविजेता आहे, अजिंक्य आहे, सर्वद्रष्टा आहे, वशवर्ती आहे, ईश्वर आहे, कर्ता आहे, निर्माता आहे, श्रेष्ठ आहे, विधाता आहे, वशी आहे, आणि भूत व भविष्य काळातील सर्व प्राण्यांचा पिता आहे.' हे केवट्ट, तिसऱ्यांदाही त्या भिक्खूने त्या महाब्रह्माला असे म्हटले – 'हे आवुसो, मी तुला असे विचारत नाही की – "तू ब्रह्मा, महाब्रह्मा, सर्वविजेता, अजिंक्य, सर्वद्रष्टा, वशवर्ती, ईश्वर, कर्ता, निर्माता, श्रेष्ठ, विधाता, वशी आणि भूत-भविष्यातील प्राण्यांचा पिता आहेस काय?" तर हे आवुसो, मी तुला हे विचारत आहे की – "हे आवुसो, हे चार महाभूत – म्हणजेच पृथ्वीधातू, आपधातू, तेजोधातू आणि वायोधातू – कुठे पूर्णपणे निरुद्ध होतात?"'

---

၄၉၅. ‘‘အထ ခေါ သော, ကေဝဋ္ဋ, မဟာဗြဟ္မာ တံ ဘိက္ခုံ ဗာဟာယံ ဂဟေတွာ ဧကမန္တံ အပနေတွာ တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဣမေ ခေါ မံ, ဘိက္ခု, ဗြဟ္မကာယိကာ ဒေဝါ ဧဝံ ဇာနန္တိ, ‘‘နတ္ထိ ကိဉ္စိ ဗြဟ္မုနော အညာတံ, နတ္ထိ ကိဉ္စိ ဗြဟ္မုနော အဒိဋ္ဌံ, နတ္ထိ ကိဉ္စိ ဗြဟ္မုနော အဝိဒိတံ, နတ္ထိ ကိဉ္စိ ဗြဟ္မုနော အသစ္ဆိကတ’’န္တိ. တသ္မာဟံ တေသံ သမ္မုခါ န ဗျာကာသိံ. အဟမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခု, န ဇာနာမိ ယတ္ထိမေ စတ္တာရော မဟာဘူတာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ, သေယျထိဒံ – ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတု တေဇောဓာတု ဝါယောဓာတူတိ. တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခု, တုယှေဝေတံ ဒုက္ကဋံ, တုယှေဝေတံ အပရဒ္ဓံ, ယံ တွံ တံ ဘဂဝန္တံ အတိဓာဝိတွာ ဗဟိဒ္ဓါ ပရိယေဋ္ဌိံ အာပဇ္ဇသိ ဣမဿ ပဉှဿ ဝေယျာကရဏာယ. ဂစ္ဆ တွံ, ဘိက္ခု, တမေဝ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဣမံ ပဉှံ ပုစ္ဆ, ယထာ စ တေ ဘဂဝါ ဗျာကရောတိ, တထာ နံ ဓာရေယျာသီ’တိ.

४९५. त्यानंतर, हे केवट्ट, त्या महाब्रह्माने त्या भिक्खूचा हात धरला आणि त्याला एका बाजूला नेऊन म्हटले – 'हे भिक्खू, हे ब्रह्मलोकातील देव माझ्याबद्दल असे समजतात की – "ब्रह्माला माहीत नसलेले असे काहीही नाही, ब्रह्माने न पाहिलेले असे काहीही नाही, ब्रह्माला अवगत नसलेले असे काहीही नाही, ब्रह्माने प्रत्यक्ष न केलेले असे काहीही नाही." म्हणूनच मी त्यांच्यासमोर उत्तर दिले नाही. हे भिक्खू, मला स्वतःलाही हे माहीत नाही की हे चार महाभूत – म्हणजेच पृथ्वीधातू, आपधातू, तेजोधातू आणि वायोधातू – कुठे पूर्णपणे निरुद्ध होतात. म्हणून, हे भिक्खू, ही तुझीच चूक आहे, हा तुझाच अपराध आहे की तू त्या भगवंतांना सोडून या प्रश्नाचे उत्तर शोधण्यासाठी बाहेर इतरत्र भटकत आहेस. हे भिक्खू, तू जा आणि त्या भगवंतांकडेच जाऊन हा प्रश्न विचार, आणि भगवंत तुला जसे उत्तर देतील, तसेच तू ते लक्षात ठेव.'

---

၄၉၆. ‘‘အထ ခေါ သော, ကေဝဋ္ဋ, ဘိက္ခု – သေယျထာပိ နာမ ဗလဝါ ပုရိသော သမိဉ္ဇိတံ ဝါ ဗာဟံ ပသာရေယျ, ပသာရိတံ ဝါ ဗာဟံ သမိဉ္ဇေယျ ဧဝမေဝ ဗြဟ္မလောကေ အန္တရဟိတော မမ ပုရတော ပါတုရဟောသိ. အထ ခေါ သော, ကေဝဋ္ဋ, ဘိက္ခု မံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ, ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ, ကေဝဋ္ဋ, သော ဘိက္ခု မံ ဧတဒဝေါစ – ‘ကတ္ထ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဣမေ စတ္တာရော မဟာဘူတာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ, သေယျထိဒံ – ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတု တေဇောဓာတု ဝါယောဓာတူ’တိ?

४९६. त्यानंतर, हे केवट्ट, तो भिक्खू – ज्याप्रमाणे एखादा बलवान मनुष्य आपला दुमडलेला हात पसरतो किंवा पसरलेला हात दुमडतो, त्याचप्रमाणे ब्रह्मलोकातून अंतर्धान पावून माझ्यासमोर प्रकट झाला. मग, हे केवट्ट, त्या भिक्खूने मला अभिवादन केले आणि तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसून त्या भिक्खूने मला विचारले – 'भंते, हे चार महाभूत – म्हणजेच पृथ्वीधातू, आपधातू, तेजोधातू आणि वायोधातू – कुठे पूर्णपणे निरुद्ध होतात?'

---

တီရဒဿိသကုဏုပမာ

किनारा शोधणाऱ्या पक्ष्याची उपमा

---

၄၉၇. ‘‘ဧဝံ ဝုတ္တေ, အဟံ, ကေဝဋ္ဋ, တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ဘူတပုဗ္ဗံ, ဘိက္ခု, သာမုဒ္ဒိကာ ဝါဏိဇာ တီရဒဿိံ သကုဏံ ဂဟေတွာ နာဝါယ သမုဒ္ဒံ အဇ္ဈောဂါဟန္တိ. တေ အတီရဒက္ခိနိယာ နာဝါယ တီရဒဿိံ သကုဏံ မုဉ္စန္တိ. သော ဂစ္ဆတေဝ ပုရတ္ထိမံ ဒိသံ, ဂစ္ဆတိ ဒက္ခိဏံ ဒိသံ, ဂစ္ဆတိ ပစ္ဆိမံ ဒိသံ, ဂစ္ဆတိ ဥတ္တရံ ဒိသံ, ဂစ္ဆတိ ဥဒ္ဓံ ဒိသံ, ဂစ္ဆတိ အနုဒိသံ. သစေ သော သမန္တာ တီရံ [Pg.213] ပဿတိ, တထာဂတကောဝ ဟောတိ. သစေ ပန သော သမန္တာ တီရံ န ပဿတိ, တမေဝ နာဝံ ပစ္စာဂစ္ဆတိ. ဧဝမေဝ ခေါ တွံ, ဘိက္ခု, ယတော ယာဝ ဗြဟ္မလောကာ ပရိယေသမာနော ဣမဿ ပဉှဿ ဝေယျာကရဏံ နာဇ္ဈဂါ, အထ မမညေဝ သန္တိကေ ပစ္စာဂတော. န ခေါ ဧသော, ဘိက္ခု, ပဉှော ဧဝံ ပုစ္ဆိတဗ္ဗော – ‘ကတ္ထ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဣမေ စတ္တာရော မဟာဘူတာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ, သေယျထိဒံ – ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတု တေဇောဓာတု ဝါယောဓာတူ’တိ?

४९७. असे विचारल्यावर, हे केवट्ट, मी त्या भिक्खूला म्हणालो – 'हे भिक्खू, पूर्वीची गोष्ट आहे, समुद्रप्रवास करणारे व्यापारी किनारा शोधणारा एक पक्षी घेऊन जहाजाने समुद्रात जात असत. जेव्हा जहाजावरून किनारा दिसत नसे, तेव्हा ते त्या किनारा शोधणाऱ्या पक्ष्याला सोडून देत असत. तो पक्षी पूर्व दिशेला जात असे, दक्षिण दिशेला जात असे, पश्चिम दिशेला जात असे, उत्तर दिशेला जात असे, वरच्या दिशेला जात असे आणि उपदिशेलाही जात असे. जर त्याला कुठे किनारा दिसला, तर तो तिकडेच निघून जात असे. पण जर त्याला कुठेही किनारा दिसला नाही, तर तो त्याच जहाजावर परत येत असे. त्याचप्रमाणे, हे भिक्खू, तू ब्रह्मलोकापर्यंत शोध घेऊनही जेव्हा या प्रश्नाचे उत्तर मिळवू शकला नाहीस, तेव्हा शेवटी माझ्याकडेच परत आलास. हे भिक्खू, हा प्रश्न असा विचारला जाऊ नये की – "भंते, हे चार महाभूत – म्हणजेच पृथ्वीधातू, आपधातू, तेजोधातू आणि वायोधातू – कुठे पूर्णपणे निरुद्ध होतात?"'

---

၄၉၈. ‘‘ဧဝဉ္စ ခေါ ဧသော, ဘိက္ခု, ပဉှော ပုစ္ဆိတဗ္ဗော –

४९८. तर हे भिक्खू, हा प्रश्न असा विचारला पाहिजे –

---

‘ကတ္ထ အာပေါ စ ပထဝီ, တေဇော ဝါယော န ဂါဓတိ;

ကတ္ထ ဒီဃဉ္စ ရဿဉ္စ, အဏုံ ထူလံ သုဘာသုဘံ;

ကတ္ထ နာမဉ္စ ရူပဉ္စ, အသေသံ ဥပရုဇ္ဈတီ’တိ.

'कुठे आप (जल), पृथ्वी, तेज (अग्नी) आणि वायू यांना स्थान मिळत नाही? कुठे लांब आणि आखूड, लहान आणि मोठे, शुभ आणि अशुभ यांना थारा मिळत नाही? कुठे नाम आणि रूप पूर्णपणे निरुद्ध होतात?'

---

၄၉၉. ‘‘တတြ ဝေယျာကရဏံ ဘဝတိ –

४९९. त्यावर उत्तर असे आहे –

---

‘ဝိညာဏံ အနိဒဿနံ, အနန္တံ သဗ္ဗတောပဘံ;

ဧတ္ထ အာပေါ စ ပထဝီ, တေဇော ဝါယော န ဂါဓတိ.

'जे विज्ञानाने जाणले जाते, जे अदृश्य आहे, अनंत आहे, सर्व बाजूंनी प्रकाशमान आहे; तिथे आप, पृथ्वी, तेज आणि वायू यांना स्थान मिळत नाही.'

---

ဧတ္ထ ဒီဃဉ္စ ရဿဉ္စ, အဏုံ ထူလံ သုဘာသုဘံ;

ဧတ္ထ နာမဉ္စ ရူပဉ္စ, အသေသံ ဥပရုဇ္ဈတိ;

ဝိညာဏဿ နိရောဓေန, ဧတ္ထေတံ ဥပရုဇ္ဈတီ’တိ.

'तिथे लांब आणि आखूड, लहान आणि मोठे, शुभ आणि अशुभ यांना थारा मिळत नाही; तिथे नाम आणि रूप पूर्णपणे निरुद्ध होतात. विज्ञानाच्या निरोधाने हे सर्व तिथे पूर्णपणे निरुद्ध होते.'

---

၅၀၀. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော ကေဝဋ္ဋော ဂဟပတိပုတ္တော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

५००. भगवंत असे म्हणाले. गृहपतीचा मुलगा केवट्ट आनंदी झाला आणि त्याने भगवंतांच्या भाषणाचे मनापासून अभिनंदन केले.

---

ကေဝဋ္ဋသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဧကာဒသမံ.

अकरावे केवट्ट सुत्त समाप्त झाले.

---

၁၂. လောဟိစ္စသုတ္တံ

१२. लोहिच्च सुत्त

---

လောဟိစ္စဗြာဟ္မဏဝတ္ထု

लोहिच्च ब्राह्मणाची कथा

---

၅၀၁. ဧဝံ [Pg.214] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောသလေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ ယေန သာလဝတိကာ တဒဝသရိ. တေန ခေါ ပန သမယေန လောဟိစ္စော ဗြာဟ္မဏော သာလဝတိကံ အဇ္ဈာဝသတိ သတ္တုဿဒံ သတိဏကဋ္ဌောဒကံ သဓညံ ရာဇဘောဂ္ဂံ ရညာ ပသေနဒိနာ ကောသလေန ဒိန္နံ ရာဇဒါယံ, ဗြဟ္မဒေယျံ.

५०१. असे मी ऐकले आहे – एका वेळी भगवंत कोसल देशात चारिका करत असताना, सुमारे पाचशे भिक्खूंच्या मोठ्या भिक्खूसंघासह सालवतिका नावाच्या गावात पोहोचले. त्या वेळी लोहिच्च नावाचा ब्राह्मण सालवतिका गावात राहत होता. हे गाव लोकसंख्येने समृद्ध, गवत, लाकूड, पाणी आणि धान्याने परिपूर्ण होते, आणि कोसलचा राजा पसेनदी याने त्याला राजदान (ब्रह्मदेय) म्हणून दिलेले होते.

---

၅၀၂. တေန ခေါ ပန သမယေန လောဟိစ္စဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဧဝရူပံ ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ – ‘‘ဣဓ သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ကုသလံ ဓမ္မံ အဓိဂစ္ဆေယျ, ကုသလံ ဓမ္မံ အဓိဂန္တွာ န ပရဿ အာရောစေယျ, ကိဉှိ ပရော ပရဿ ကရိဿတိ. သေယျထာပိ နာမ ပုရာဏံ ဗန္ဓနံ ဆိန္ဒိတွာ အညံ နဝံ ဗန္ဓနံ ကရေယျ, ဧဝံသမ္ပဒမိဒံ ပါပကံ လောဘဓမ္မံ ဝဒါမိ, ကိဉှိ ပရော ပရဿ ကရိဿတီ’’တိ.

५०२. त्या वेळी लोहिच्च ब्राह्मणाच्या मनात असा एक वाईट विचार आला – 'या जगात जर एखाद्या श्रमणाने किंवा ब्राह्मणाने कुशल धम्म प्राप्त केला, तर त्याने तो इतरांना सांगू नये. कारण एक माणूस दुसऱ्यासाठी काय करू शकतो? हे तर जुने बंधन तोडून नवीन बंधन तयार करण्यासारखे आहे. मी याला आसक्तीने युक्त असा वाईट लोभधम्म मानतो; कारण एक माणूस दुसऱ्यासाठी काय करू शकतो?'

---

၅၀၃. အဿောသိ ခေါ လောဟိစ္စော ဗြာဟ္မဏော – ‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော သကျပုတ္တော သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတော ကောသလေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ သာလဝတိကံ အနုပ္ပတ္တော. တံ ခေါ ပန ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’. သော ဣမံ လောကံ သဒေဝကံ သမာရကံ သဗြဟ္မကံ သဿမဏဗြာဟ္မဏိံ ပဇံ သဒေဝမနုဿံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေတိ. သော ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ. သာဓု ခေါ ပန တထာရူပါနံ အရဟတံ ဒဿနံ ဟောတီ’’တိ.

५०३. तेव्हा लोहिच्च ब्राह्मणाने असे ऐकले – 'अहो, शाक्यकुळातून गृहत्याग करून प्रव्रजित झालेले शाक्यपुत्र श्रमण गौतम सुमारे पाचशे भिक्खूंच्या मोठ्या भिक्खूसंघासह कोसल देशात चारिका करत सालवतिका येथे आले आहेत. त्या पूजनीय गौतमांची अशी कल्याणकारी कीर्ती पसरली आहे – ते भगवान अर्हत, सम्यक्संबुद्ध, विद्याचरणसंपन्न, सुगत, लोकविदू, अनुत्तर पुरुषदम्यसारथी, देव आणि मनुष्यांचे शास्ता, बुद्ध आणि भगवंत आहेत. ते देव, मार, ब्रह्मा यांच्यासह या लोकाला, श्रमण-ब्राह्मण, देव आणि मनुष्यांसह या प्रजेला स्वतःच्या अभिज्ञेने प्रत्यक्ष जाणून धम्म प्रकट करतात. ते आदि-कल्याणकारी, मध्य-कल्याणकारी आणि अंत-कल्याणकारी, अर्थयुक्त, व्यंजनयुक्त, परिपूर्ण आणि अत्यंत शुद्ध अशा ब्रह्मचर्याचे प्रकाशन करतात. अशा अर्हतांचे दर्शन घेणे खरोखरच कल्याणकारी असते.'

---

၅၀၄. အထ ခေါ လောဟိစ္စော ဗြာဟ္မဏော ရောသိကံ နှာပိတံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧဟိ တွံ, သမ္မ ရောသိကေ, ယေန သမဏော ဂေါတမော တေနုပသင်္ကမ[Pg.215]; ဥပသင်္ကမိတွာ မမ ဝစနေန သမဏံ ဂေါတမံ အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆ – လောဟိစ္စော, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏော ဘဝန္တံ ဂေါတမံ အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆတီ’’တိ. ဧဝဉ္စ ဝဒေဟိ – ‘‘အဓိဝါသေတု ကိရ ဘဝံ ဂေါတမော လောဟိစ္စဿ ဗြာဟ္မဏဿ သွာတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’’တိ.

५०४. त्यानंतर लोहिच्च ब्राह्मणाने रोसिक नावाच्या न्हाव्याला बोलावले आणि म्हटले – 'मित्रा रोसिका, इकडे ये. जेथे श्रमण गौतम आहेत तेथे जा; आणि माझ्या वतीने श्रमण गौतमांना त्यांच्या निरोगीपणाबद्दल, आजार नसण्याबद्दल, हलकेपणाबद्दल, बलाविषयी आणि सुखावह विहाराविषयी विचार – हे गौतम, लोहिच्च ब्राह्मण आपल्याला निरोगीपणा, आजार नसणे, हलकेपणा, बल आणि सुखावह विहाराविषयी विचारत आहेत. आणि असेही सांग – पूजनीय गौतमांनी उद्यासाठी लोहिच्च ब्राह्मणाच्या घरी भिक्खूसंघासह भोजनाचा स्वीकार करावा.'

---

၅၀၅. ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ ရောသိကာ နှာပိတော လောဟိစ္စဿ ဗြာဟ္မဏဿ ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ရောသိကာ နှာပိတော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘လောဟိစ္စော, ဘန္တေ, ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆတိ; ဧဝဉ္စ ဝဒေတိ – အဓိဝါသေတု ကိရ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ လောဟိစ္စဿ ဗြာဟ္မဏဿ သွာတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’’တိ. အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန.

५०५. 'होय, स्वामी,' असे म्हणून रोसिक न्हाव्याने लोहिच्च ब्राह्मणाच्या शब्दाला होकार दिला आणि तो जेथे भगवान होते तेथे गेला. तेथे जाऊन भगवंतांना अभिवादन करून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या रोसिक न्हाव्याने भगवंतांना असे म्हटले – 'भंते, लोहिच्च ब्राह्मण भगवंतांना निरोगीपणा, आजार नसणे, हलकेपणा, बल आणि सुखावह विहाराविषयी विचारत आहेत; आणि असेही विनंती करत आहेत – भंते, भगवंतांनी उद्यासाठी लोहिच्च ब्राह्मणाच्या घरी भिक्खूसंघासह भोजनाचा स्वीकार करावा.' भगवंतांनी मौन बाळगून संमती दिली.

---

၅၀၆. အထ ခေါ ရောသိကာ နှာပိတော ဘဂဝတော အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ယေန လောဟိစ္စော ဗြာဟ္မဏော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ လောဟိစ္စံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဝေါစုမှာ ခေါ မယံ ဘောတော ဝစနေန တံ ဘဂဝန္တံ – ‘လောဟိစ္စော, ဘန္တေ, ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆတိ; ဧဝဉ္စ ဝဒေတိ – အဓိဝါသေတု ကိရ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ လောဟိစ္စဿ ဗြာဟ္မဏဿ သွာတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’တိ. အဓိဝုတ္ထဉ္စ ပန တေန ဘဂဝတာ’’တိ.

५०६. त्यानंतर रोसिक न्हाव्याने भगवंतांची संमती जाणून घेतली, तो आपल्या आसनावरून उठला, भगवंतांना अभिवादन करून आणि प्रदक्षिणा घालून जेथे लोहिच्च ब्राह्मण होता तेथे गेला. तेथे जाऊन त्याने लोहिच्च ब्राह्मणाला असे म्हटले – 'स्वामी, आम्ही आपल्या सांगण्यावरून त्या भगवंतांना असे सांगितले – भंते, लोहिच्च ब्राह्मण भगवंतांना निरोगीपणा, आजार नसणे, हलकेपणा, बल आणि सुखावह विहाराविषयी विचारत आहेत; आणि असेही विनंती करत आहेत – भंते, भगवंतांनी उद्यासाठी लोहिच्च ब्राह्मणाच्या घरी भिक्खूसंघासह भोजनाचा स्वीकार करावा. आणि त्या भगवंतांनी याला संमती दिली आहे.'

---

၅၀၇. အထ ခေါ လောဟိစ္စော ဗြာဟ္မဏော တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန သကေ နိဝေသနေ ပဏီတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ပဋိယာဒါပေတွာ ရောသိကံ နှာပိတံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧဟိ တွံ, သမ္မ ရောသိကေ, ယေန သမဏော ဂေါတမော တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ သမဏဿ ဂေါတမဿ ကာလံ အာရောစေဟိ – ကာလော ဘော, ဂေါတမ, နိဋ္ဌိတံ ဘတ္တ’’န္တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ ရောသိကာ နှာပိတော လောဟိစ္စဿ ဗြာဟ္မဏဿ ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ[Pg.216]. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ ရောသိကာ နှာပိတော ဘဂဝတော ကာလံ အာရောစေသိ – ‘‘ကာလော, ဘန္တေ, နိဋ္ဌိတံ ဘတ္တ’’န္တိ.

५०७. त्यानंतर ती रात्र संपल्यावर लोहिच्च ब्राह्मणाने आपल्या घरी उत्तम प्रकारचे खाद्य आणि भोज्य पदार्थ तयार करवून घेतले आणि रोसिक न्हाव्याला बोलावले – 'मित्रा रोसिका, इकडे ये. जेथे श्रमण गौतम आहेत तेथे जा; आणि श्रमण गौतमांना भोजनाची वेळ झाल्याचे कळव – हे गौतम, वेळ झाली आहे, भोजन तयार आहे.' 'होय, स्वामी,' असे म्हणून रोसिक न्हाव्याने लोहिच्च ब्राह्मणाच्या शब्दाला होकार दिला आणि तो जेथे भगवान होते तेथे गेला. तेथे जाऊन भगवंतांना अभिवादन करून तो एका बाजूला उभा राहिला. एका बाजूला उभे राहून रोसिक न्हाव्याने भगवंतांना भोजनाची वेळ झाल्याचे कळवले – 'भंते, वेळ झाली आहे, भोजन तयार आहे.'

---

၅၀၈. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန ယေန သာလဝတိကာ တေနုပသင်္ကမိ. တေန ခေါ ပန သမယေန ရောသိကာ နှာပိတော ဘဂဝန္တံ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော အနုဗန္ဓော ဟောတိ. အထ ခေါ ရောသိကာ နှာပိတော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘လောဟိစ္စဿ, ဘန္တေ, ဗြာဟ္မဏဿ ဧဝရူပံ ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ ဥပ္ပန္နံ – ‘ဣဓ သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ကုသလံ ဓမ္မံ အဓိဂစ္ဆေယျ, ကုသလံ ဓမ္မံ အဓိဂန္တွာ န ပရဿ အာရောစေယျ – ကိဉှိ ပရော ပရဿ ကရိဿတိ. သေယျထာပိ နာမ ပုရာဏံ ဗန္ဓနံ ဆိန္ဒိတွာ အညံ နဝံ ဗန္ဓနံ ကရေယျ, ဧဝံ သမ္ပဒမိဒံ ပါပကံ လောဘဓမ္မံ ဝဒါမိ – ကိဉှိ ပရော ပရဿ ကရိဿတီ’တိ. သာဓု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ လောဟိစ္စံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတသ္မာ ပါပကာ ဒိဋ္ဌိဂတာ ဝိဝေစေတူ’’တိ. ‘‘အပ္ပေဝ နာမ သိယာ ရောသိကေ, အပ္ပေဝ နာမ သိယာ ရောသိကေ’’တိ.

५०८. त्यानंतर भगवंतांनी सकाळी पूर्वाह्नसमयी चिवर परिधान केले आणि पात्र-चिवर घेऊन भिक्खूसंघासह ते सालवतिका गावाकडे गेले. त्या वेळी रोसिक न्हावी भगवंतांच्या मागे मागे चालत होता. तेव्हा रोसिक न्हाव्याने भगवंतांना असे म्हटले – 'भंते, लोहिच्च ब्राह्मणाच्या मनात अशी वाईट मिथ्या दृष्टी उत्पन्न झाली आहे – या जगात जर एखाद्या श्रमणाने किंवा ब्राह्मणाने कुशल धम्म प्राप्त केला, तर कुशल धम्म प्राप्त करून त्याने तो इतरांना सांगू नये. कारण दुसरा दुसऱ्यासाठी काय करणार? हे तर जुने बंधन तोडून दुसरे नवीन बंधन तयार करण्यासारखेच आहे. म्हणून मी याला लोभाचा पापी धम्म म्हणतो – कारण दुसरा दुसऱ्यासाठी काय करणार? भंते, चांगले होईल जर भगवंत लोहिच्च ब्राह्मणाला या वाईट मिथ्या दृष्टीपासून मुक्त करतील.' भगवंत म्हणाले, 'रोसिका, असे घडू शकते; रोसिका, असे घडू शकते.'

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ ယေန လောဟိစ္စဿ ဗြာဟ္မဏဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. အထ ခေါ လောဟိစ္စော ဗြာဟ္မဏော ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေသိ သမ္ပဝါရေသိ.

त्यानंतर भगवान जेथे लोहिच्च ब्राह्मणाचे घर होते तेथे गेले; आणि तेथे जाऊन तयार केलेल्या आसनावर बसले. तेव्हा लोहिच्च ब्राह्मणाने बुद्धप्रमुख भिक्खूसंघाला उत्तम प्रकारच्या खाद्य आणि भोज्य पदार्थांनी स्वतःच्या हाताने तृप्त केले व संतुष्ट केले.

---

လောဟိစ္စဗြာဟ္မဏာနုယောဂေါ

लोहिच्च ब्राह्मणाची उलटतпасणी

---

၅၀၉. အထ ခေါ လောဟိစ္စော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဘုတ္တာဝိံ ဩနီတပတ္တပါဏိံ အညတရံ နီစံ အာသနံ ဂဟေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ လောဟိစ္စံ ဗြာဟ္မဏံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သစ္စံ ကိရ တေ, လောဟိစ္စ, ဧဝရူပံ ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ ဥပ္ပန္နံ – ‘ဣဓ သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ကုသလံ ဓမ္မံ အဓိဂစ္ဆေယျ, ကုသလံ ဓမ္မံ အဓိဂန္တွာ န ပရဿ အာရောစေယျ – ကိဉှိ ပရော ပရဿ ကရိဿတိ. သေယျထာပိ နာမ ပုရာဏံ ဗန္ဓနံ ဆိန္ဒိတွာ အညံ နဝံ ဗန္ဓနံ ကရေယျ, ဧဝံ သမ္ပဒမိဒံ ပါပကံ လောဘဓမ္မံ ဝဒါမိ, ကိဉှိ ပရော ပရဿ ကရိဿတီ’’’ တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘တံ ကိံ မညသိ လောဟိစ္စ နနု တွံ သာလဝတိကံ အဇ္ဈာဝသသီ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘ယော နု ခေါ, လောဟိစ္စ, ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘လောဟိစ္စော ဗြာဟ္မဏော သာလဝတိကံ အဇ္ဈာဝသတိ. ယာ သာလဝတိကာယ သမုဒယသဉ္ဇာတိ လောဟိစ္စောဝ တံ ဗြာဟ္မဏော [Pg.217] ဧကကော ပရိဘုဉ္ဇေယျ, န အညေသံ ဒဒေယျာ’တိ. ဧဝံ ဝါဒီ သော ယေ တံ ဥပဇီဝန္တိ, တေသံ အန္တရာယကရော ဝါ ဟောတိ, နော ဝါ’’တိ?

५०९. त्यानंतर लोहिच्च ब्राह्मण, भगवंतांनी भोजन करून पात्रामधून हात काढून घेतल्याचे पाहून, एक लहान आसन घेऊन एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या लोहिच्च ब्राह्मणाला भगवान म्हणाले – 'लोहिच्च, हे खरे आहे का की तुझ्या मनात असा वाईट चुकीचा दृष्टिकोन (मिथ्या दृष्टी) निर्माण झाला आहे – "या जगात एखाद्या श्रमणाने किंवा ब्राह्मणाने कुशल धर्माची प्राप्ती करावी, आणि कुशल धर्माची प्राप्ती करून ती दुसऱ्याला सांगू नये – कारण एक माणूस दुसऱ्यासाठी काय करू शकतो? हे जुने बंधन तोडून दुसरे नवीन बंधन तयार करण्यासारखेच आहे. मी याला लोभाचा वाईट धर्म म्हणतो, कारण एक माणूस दुसऱ्यासाठी काय करू शकतो"?' 'होय, भो गोतम.' 'लोहिच्च, तुला काय वाटते? तू सालवतिका गावाचा कारभार पाहत नाहीस का?' 'होय, भो गोतम.' 'लोहिच्च, जर कोणी असे म्हटले – "लोहिच्च ब्राह्मण सालवतिकाचा कारभार पाहतो. सालवतिकातून मिळणारे सर्व उत्पन्न केवळ लोहिच्च ब्राह्मणाने एकट्यानेच उपभोगावे, इतरांना काहीही देऊ नये." तर असे बोलणारा माणूस, जे तुझ्यावर उपजीविकेसाठी अवलंबून आहेत, त्यांच्यासाठी अडथळा निर्माण करणारा ठरेल की नाही?'

---

‘‘အန္တရာယကရော, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘အန္တရာယကရော သမာနော ဟိတာနုကမ္ပီ ဝါ တေသံ ဟောတိ အဟိတာနုကမ္ပီ ဝါ’’တိ? ‘‘အဟိတာနုကမ္ပီ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘အဟိတာနုကမ္ပိဿ မေတ္တံ ဝါ တေသု စိတ္တံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဟောတိ သပတ္တကံ ဝါ’’တိ? ‘‘သပတ္တကံ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘သပတ္တကေ စိတ္တေ ပစ္စုပဋ္ဌိတေ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဝါ ဟောတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဝါ’’တိ? ‘‘မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဿ ခေါ အဟံ, လောဟိစ္စ, ဒွိန္နံ ဂတီနံ အညတရံ ဂတိံ ဝဒါမိ – နိရယံ ဝါ တိရစ္ဆာနယောနိံ ဝါ’’.

'तो अडथळा निर्माण करणारा ठरेल, भो गोतम.' 'अडथळा निर्माण करणारा असताना, तो त्यांच्या कल्याणाची इच्छा करणारा असेल की अकल्याणाची इच्छा करणारा?' 'अकल्याणाची इच्छा करणारा, भो गोतम.' 'अकल्याणाची इच्छा करणाऱ्याचे त्यांच्याबद्दलचे मन मैत्रीने युक्त असेल की शत्रुत्वाने युक्त?' 'शत्रुत्वाने युक्त, भो गोतम.' 'मन शत्रुत्वाने युक्त असताना, ती मिथ्या दृष्टी असेल की सम्यक दृष्टी?' 'ती मिथ्या दृष्टी असेल, भो गोतम.' 'लोहिच्च, मिथ्या दृष्टी असलेल्या व्यक्तीसाठी मी दोन गतींपैकी एक गती सांगतो – एकतर नरक किंवा तिर्यक योनी.'

---

၅၁၀. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, လောဟိစ္စ, နနု ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ကာသိကောသလံ အဇ္ဈာဝသတီ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘ယော နု ခေါ, လောဟိစ္စ, ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ကာသိကောသလံ အဇ္ဈာဝသတိ; ယာ ကာသိကောသလေ သမုဒယသဉ္ဇာတိ, ရာဇာဝ တံ ပသေနဒိ ကောသလော ဧကကော ပရိဘုဉ္ဇေယျ, န အညေသံ ဒဒေယျာ’တိ. ဧဝံ ဝါဒီ သော ယေ ရာဇာနံ ပသေနဒိံ ကောသလံ ဥပဇီဝန္တိ တုမှေ စေဝ အညေ စ, တေသံ အန္တရာယကရော ဝါ ဟောတိ, နော ဝါ’’တိ?

५१०. 'लोहिच्च, तुला काय वाटते? राजा प्रसेनजित कोसल हा कासी-कोसल देशाचा कारभार पाहत नाही का?' 'होय, भो गोतम.' 'लोहिच्च, जर कोणी असे म्हटले – "राजा प्रसेनजित कोसल हा कासी-कोसल देशाचा कारभार पाहतो. कासी-कोसलमधून मिळणारे सर्व उत्पन्न केवळ राजा प्रसेनजित कोसलने एकट्यानेच उपभोगावे, इतरांना काहीही देऊ नये." तर असे बोलणारा माणूस, तुझ्यावर आणि इतरांवर जे राजा प्रसेनजित कोसल यांच्यावर उपजीविकेसाठी अवलंबून आहेत, त्यांच्यासाठी अडथळा निर्माण करणारा ठरेल की नाही?'

---

‘‘အန္တရာယကရော, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘အန္တရာယကရော သမာနော ဟိတာနုကမ္ပီ ဝါ တေသံ ဟောတိ အဟိတာနုကမ္ပီ ဝါ’’တိ? ‘‘အဟိတာနုကမ္ပီ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘အဟိတာနုကမ္ပိဿ မေတ္တံ ဝါ တေသု စိတ္တံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဟောတိ သပတ္တကံ ဝါ’’တိ? ‘‘သပတ္တကံ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘သပတ္တကေ စိတ္တေ ပစ္စုပဋ္ဌိတေ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဝါ ဟောတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဝါ’’တိ? ‘‘မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဿ ခေါ အဟံ, လောဟိစ္စ, ဒွိန္နံ ဂတီနံ အညတရံ ဂတိံ ဝဒါမိ – နိရယံ ဝါ တိရစ္ဆာနယောနိံ ဝါ’’.

'तो अडथळा निर्माण करणारा ठरेल, भो गोतम.' 'अडथळा निर्माण करणारा असताना, तो त्यांच्या कल्याणाची इच्छा करणारा असेल की अकल्याणाची इच्छा करणारा?' 'अकल्याणाची इच्छा करणारा, भो गोतम.' 'अकल्याणाची इच्छा करणाऱ्याचे त्यांच्याबद्दलचे मन मैत्रीने युक्त असेल की शत्रुत्वाने युक्त?' 'शत्रुत्वाने युक्त, भो गोतम.' 'मन शत्रुत्वाने युक्त असताना, ती मिथ्या दृष्टी असेल की सम्यक दृष्टी?' 'ती मिथ्या दृष्टी असेल, भो गोतम.' 'लोहिच्च, मिथ्या दृष्टी असलेल्या व्यक्तीसाठी मी दोन गतींपैकी एक गती सांगतो – एकतर नरक किंवा तिर्यक योनी.'

---

၅၁၁. ‘‘ဣတိ ကိရ, လောဟိစ္စ, ယော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘‘လောဟိစ္စော ဗြာဟ္မဏော သာလဝတိကံ အဇ္ဈာဝသတိ; ယာ သာလဝတိကာယ သမုဒယသဉ္ဇာတိ, လောဟိစ္စောဝ တံ ဗြာဟ္မဏော ဧကကော ပရိဘုဉ္ဇေယျ, န အညေသံ ဒဒေယျာ’’တိ. ဧဝံဝါဒီ သော ယေ တံ ဥပဇီဝန္တိ, တေသံ အန္တရာယကရော ဟောတိ. အန္တရာယကရော သမာနော အဟိတာနုကမ္ပီ ဟောတိ, အဟိတာနုကမ္ပိဿ သပတ္တကံ စိတ္တံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဟောတိ, သပတ္တကေ စိတ္တေ ပစ္စုပဋ္ဌိတေ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ. ဧဝမေဝ ခေါ, လောဟိစ္စ, ယော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘‘ဣဓ သမဏော [Pg.218] ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ကုသလံ ဓမ္မံ အဓိဂစ္ဆေယျ, ကုသလံ ဓမ္မံ အဓိဂန္တွာ န ပရဿ အာရောစေယျ, ကိဉှိ ပရော ပရဿ ကရိဿတိ. သေယျထာပိ နာမ ပုရာဏံ ဗန္ဓနံ ဆိန္ဒိတွာ အညံ နဝံ ဗန္ဓနံ ကရေယျ…ပေ… ကရိဿတီ’’တိ. ဧဝံဝါဒီ သော ယေ တေ ကုလပုတ္တာ တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မဝိနယံ အာဂမ္မ ဧဝရူပံ ဥဠာရံ ဝိသေသံ အဓိဂစ္ဆန္တိ, သောတာပတ္တိဖလမ္ပိ သစ္ဆိကရောန္တိ, သကဒါဂါမိဖလမ္ပိ သစ္ဆိကရောန္တိ, အနာဂါမိဖလမ္ပိ သစ္ဆိကရောန္တိ, အရဟတ္တမ္ပိ သစ္ဆိကရောန္တိ, ယေ စိမေ ဒိဗ္ဗာ ဂဗ္ဘာ ပရိပါစေန္တိ ဒိဗ္ဗာနံ ဘဝါနံ အဘိနိဗ္ဗတ္တိယာ, တေသံ အန္တရာယကရော ဟောတိ, အန္တရာယကရော သမာနော အဟိတာနုကမ္ပီ ဟောတိ, အဟိတာနုကမ္ပိဿ သပတ္တကံ စိတ္တံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဟောတိ, သပတ္တကေ စိတ္တေ ပစ္စုပဋ္ဌိတေ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဿ ခေါ အဟံ, လောဟိစ္စ, ဒွိန္နံ ဂတီနံ အညတရံ ဂတိံ ဝဒါမိ – နိရယံ ဝါ တိရစ္ဆာနယောနိံ ဝါ.

५११. 'अशा प्रकारे, लोहिच्च, जो कोणी असे म्हणेल – "लोहिच्च ब्राह्मण सालवतिकाचा कारभार पाहतो; सालवतिकातून मिळणारे सर्व उत्पन्न केवळ लोहिच्च ब्राह्मणाने एकट्यानेच उपभोगावे, इतरांना काहीही देऊ नये." असे बोलणारा माणूस, जे तुझ्यावर उपजीविकेसाठी अवलंबून आहेत, त्यांच्यासाठी अडथळा निर्माण करणारा ठरतो. अडथळा निर्माण करणारा असल्याने तो अकल्याणाची इच्छा करणारा ठरतो, अकल्याणाची इच्छा करणाऱ्याचे मन शत्रुत्वाने युक्त असते, आणि मन शत्रुत्वाने युक्त असताना मिथ्या दृष्टी निर्माण होते. तसेच, लोहिच्च, जो कोणी असे म्हणेल – "या जगात एखाद्या श्रमणाने किंवा ब्राह्मणाने कुशल धर्माची प्राप्ती करावी, आणि कुशल धर्माची प्राप्ती करून ती दुसऱ्याला सांगू नये – कारण एक माणूस दुसऱ्यासाठी काय करू शकतो? हे जुने बंधन तोडून दुसरे नवीन बंधन तयार करण्यासारखेच आहे...पे... एक माणूस दुसऱ्यासाठी काय करू शकतो?" असे बोलणारा माणूस, त्या कुलपुत्रांसाठी अडथळा निर्माण करणारा ठरतो, जे तथागतांनी उपदेशिलेल्या धम्म-विनयाचे अनुसरण करून अशा प्रकारच्या महान विशेषाची प्राप्ती करतात, स्रोतापत्ती-फळाचा साक्षात्कार करतात, सकदागामी-फळाचा साक्षात्कार करतात, अनागामी-फळाचा साक्षात्कार करतात, अर्हतपदाचा साक्षात्कार करतात; आणि जे कुलपुत्र देवलोकात जन्म घेण्यासाठी देवलोकातील गर्भ (पुण्यबीज) परिपक्व करत असतात, त्यांच्यासाठीही तो अडथळा निर्माण करणारा ठरतो. अडथळा निर्माण करणारा असल्याने तो अकल्याणाची इच्छा करणारा ठरतो, अकल्याणाची इच्छा करणाऱ्याचे मन शत्रुत्वाने युक्त असते, आणि मन शत्रुत्वाने युक्त असताना मिथ्या दृष्टी निर्माण होते. लोहिच्च, मिथ्या दृष्टी असलेल्या व्यक्तीसाठी मी दोन गतींपैकी एक गती सांगतो – एकतर नरक किंवा तिर्यक योनी.'

---

၅၁၂. ‘‘ဣတိ ကိရ, လောဟိစ္စ, ယော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘‘ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ကာသိကောသလံ အဇ္ဈာဝသတိ; ယာ ကာသိကောသလေ သမုဒယသဉ္ဇာတိ, ရာဇာဝ တံ ပသေနဒိ ကောသလော ဧကကော ပရိဘုဉ္ဇေယျ, န အညေသံ ဒဒေယျာ’’တိ. ဧဝံဝါဒီ သော ယေ ရာဇာနံ ပသေနဒိံ ကောသလံ ဥပဇီဝန္တိ တုမှေ စေဝ အညေ စ, တေသံ အန္တရာယကရော ဟောတိ. အန္တရာယကရော သမာနော အဟိတာနုကမ္ပီ ဟောတိ, အဟိတာနုကမ္ပိဿ သပတ္တကံ စိတ္တံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဟောတိ, သပတ္တကေ စိတ္တေ ပစ္စုပဋ္ဌိတေ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ. ဧဝမေဝ ခေါ, လောဟိစ္စ, ယော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘‘ဣဓ သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ကုသလံ ဓမ္မံ အဓိဂစ္ဆေယျ, ကုသလံ ဓမ္မံ အဓိဂန္တွာ န ပရဿ အာရောစေယျ, ကိဉှိ ပရော ပရဿ ကရိဿတိ. သေယျထာပိ နာမ…ပေ… ကိဉှိ ပရော ပရဿ ကရိဿတီ’’တိ, ဧဝံ ဝါဒီ သော ယေ တေ ကုလပုတ္တာ တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မဝိနယံ အာဂမ္မ ဧဝရူပံ ဥဠာရံ ဝိသေသံ အဓိဂစ္ဆန္တိ, သောတာပတ္တိဖလမ္ပိ သစ္ဆိကရောန္တိ, သကဒါဂါမိဖလမ္ပိ သစ္ဆိကရောန္တိ, အနာဂါမိဖလမ္ပိ သစ္ဆိကရောန္တိ, အရဟတ္တမ္ပိ သစ္ဆိကရောန္တိ. ယေ စိမေ ဒိဗ္ဗာ ဂဗ္ဘာ ပရိပါစေန္တိ ဒိဗ္ဗာနံ ဘဝါနံ အဘိနိဗ္ဗတ္တိယာ, တေသံ အန္တရာယကရော ဟောတိ, အန္တရာယကရော သမာနော အဟိတာနုကမ္ပီ ဟောတိ, အဟိတာနုကမ္ပိဿ သပတ္တကံ စိတ္တံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဟောတိ, သပတ္တကေ စိတ္တေ ပစ္စုပဋ္ဌိတေ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဿ ခေါ အဟံ, လောဟိစ္စ, ဒွိန္နံ ဂတီနံ အညတရံ ဂတိံ ဝဒါမိ – နိရယံ ဝါ တိရစ္ဆာနယောနိံ ဝါ.

५१२. हे लोहिच्च, जर कोणी असे म्हणाला की— 'राजा प्रसेनजित कोसल हा कासी आणि कोसल देशांवर राज्य करतो; कासी-कोसल देशांतून मिळणारा सर्व महसूल (कर) एकट्या राजा प्रसेनजित कोसलनेच उपभोगला पाहिजे, इतरांना तो देता कामा नये.' असे बोलणारा तो मनुष्य, जे लोक राजा प्रसेनजित कोसलवर अवलंबून जगतात—तुम्ही स्वतः आणि इतरही—त्यांच्या लाभाचा (कल्याणाचा) अंतराय (अडथळा) करणारा ठरतो. अंतराय करणारा असल्याने तो अहित चिंतणारा (अहितानुकंपी) ठरतो. अहित चिंतणाऱ्याच्या मनात शत्रुत्वाची भावना निर्माण होते आणि शत्रुत्वाची भावना निर्माण झाली की मिथ्यादृष्टी उत्पन्न होते. तसेच, हे लोहिच्च, जर कोणी असे म्हणाला की— 'या जगात एखाद्या श्रमणाने किंवा ब्राह्मणाने कुशल धर्माची प्राप्ती केली, तर कुशल धर्माची प्राप्ती करून त्याने ती इतरांना सांगू नये; कारण दुसरा मनुष्य दुसऱ्यासाठी काय करू शकणार आहे? जसे की...पे... दुसरा मनुष्य दुसऱ्यासाठी काय करू शकणार आहे?' असे बोलणारा तो मनुष्य, जे कुलपुत्र तथागतांनी प्रवेदिलेल्या (सांगितलेल्या) धम्म-विनयाचा आश्रय घेऊन अशा प्रकारच्या उदात्त विशेषाची प्राप्ती करतात, सोतापत्तिफळ साक्षात करतात, सकदागामिफळ साक्षात करतात, अनागामिफळ साक्षात करतात, अरहंतपद साक्षात करतात; आणि जे कुलपुत्र देवलोकात जन्म घेण्यासाठी दिव्य गर्भ (देवलोकातील जन्म) परिपक्व करत आहेत, त्यांच्या कल्याणाचा अंतराय करणारा ठरतो. अंतराय करणारा असल्याने तो अहित चिंतणारा ठरतो. अहित चिंतणाऱ्याच्या मनात शत्रुत्वाची भावना निर्माण होते आणि शत्रुत्वाची भावना निर्माण झाली की मिथ्यादृष्टी उत्पन्न होते. हे लोहिच्च, मिथ्यादृष्टी असलेल्या व्यक्तीसाठी मी दोन गतींपैकी एक गती सांगतो—नरक किंवा तिर्यक योनी (पशू योनी).

---

တယော စောဒနာရဟာ

निंदेस (आरोपास) पात्र असलेले तीन शास्ते

---

၅၁၃. ‘‘တယော [Pg.219] ခေါမေ, လောဟိစ္စ, သတ္ထာရော, ယေ လောကေ စောဒနာရဟာ; ယော စ ပနေဝရူပေ သတ္ထာရော စောဒေတိ, သာ စောဒနာ ဘူတာ တစ္ဆာ ဓမ္မိကာ အနဝဇ္ဇာ. ကတမေ တယော? ဣဓ, လောဟိစ္စ, ဧကစ္စော သတ္ထာ ယဿတ္ထာယ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ, သွာဿ သာမညတ္ထော အနနုပ္ပတ္တော ဟောတိ. သော တံ သာမညတ္ထံ အနနုပါပုဏိတွာ သာဝကာနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ – ‘‘ဣဒံ ဝေါ ဟိတာယ ဣဒံ ဝေါ သုခါယာ’’တိ. တဿ သာဝကာ န သုဿူသန္တိ, န သောတံ ဩဒဟန္တိ, န အညာ စိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေန္တိ, ဝေါက္ကမ္မ စ သတ္ထုသာသနာ ဝတ္တန္တိ. သော ဧဝမဿ စောဒေတဗ္ဗော – ‘‘အာယသ္မာ ခေါ ယဿတ္ထာယ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော, သော တေ သာမညတ္ထော အနနုပ္ပတ္တော, တံ တွံ သာမညတ္ထံ အနနုပါပုဏိတွာ သာဝကာနံ ဓမ္မံ ဒေသေသိ – ‘ဣဒံ ဝေါ ဟိတာယ ဣဒံ ဝေါ သုခါယာ’တိ. တဿ တေ သာဝကာ န သုဿူသန္တိ, န သောတံ ဩဒဟန္တိ, န အညာ စိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေန္တိ, ဝေါက္ကမ္မ စ သတ္ထုသာသနာ ဝတ္တန္တိ. သေယျထာပိ နာမ ဩသက္ကန္တိယာ ဝါ ဥဿက္ကေယျ, ပရမ္မုခိံ ဝါ အာလိင်္ဂေယျ, ဧဝံ သမ္ပဒမိဒံ ပါပကံ လောဘဓမ္မံ ဝဒါမိ – ကိဉှိ ပရော ပရဿ ကရိဿတီ’’တိ. အယံ ခေါ, လောဟိစ္စ, ပဌမော သတ္ထာ, ယော လောကေ စောဒနာရဟော; ယော စ ပနေဝရူပံ သတ္ထာရံ စောဒေတိ, သာ စောဒနာ ဘူတာ တစ္ဆာ ဓမ္မိကာ အနဝဇ္ဇာ.

५१३. हे लोहिच्च, जगात हे तीन शास्ते (गुरू) आहेत जे निंदेस पात्र आहेत; आणि जर कोणी अशा शास्त्यांची निंदा (आरोप) करतो, तर ती निंदा सत्य, यथार्थ, धर्मसंगत आणि निर्दोष असते. कोणते तीन? येथे, हे लोहिच्च, एखादा शास्ता ज्या ध्येयासाठी (श्रमणत्वाच्या कल्याणासाठी) घराबाहेर पडून गृहहीन प्रव्रज्या घेतो, ते श्रमणत्वाचे ध्येय त्याला प्राप्त झालेले नसते. ते श्रमणत्वाचे ध्येय प्राप्त न करताच तो आपल्या श्रावकांना धम्माचा उपदेश करतो की— 'हे तुमच्या हितासाठी आहे, हे तुमच्या सुखासाठी आहे.' परंतु त्याचे श्रावक ऐकण्याची इच्छा करत नाहीत, कान देत नाहीत, समजून घेण्यासाठी चित्त एकाग्र करत नाहीत आणि शास्त्याच्या शिकवणीपासून विन्मुख होऊन वागतात. त्या शास्त्यावर असा आरोप केला पाहिजे— 'आयुष्यमान ज्या ध्येयासाठी घराबाहेर पडून गृहहीन प्रव्रज्या घेते झाले, ते श्रमणत्वाचे ध्येय आपल्याला प्राप्त झालेले नाही. ते श्रमणत्वाचे ध्येय प्राप्त न करताच आपण श्रावकांना धम्माचा उपदेश करता की— 'हे तुमच्या हितासाठी आहे, हे तुमच्या सुखासाठी आहे.' परंतु आपले श्रावक ऐकण्याची इच्छा करत नाहीत, कान देत नाहीत, समजून घेण्यासाठी चित्त एकाग्र करत नाहीत आणि शास्त्याच्या शिकवणीपासून विन्मुख होऊन वागतात. हे अगदी तसेच आहे जसे की एखाद्या मागे हटणाऱ्या (नापसंत करणाऱ्या) स्त्रीचा पाठलाग करून तिला पकडण्याचा प्रयत्न करणे किंवा तोंड फिरवून घेतलेल्या स्त्रीला मागून मिठी मारणे. मी याला आसक्तीवर आधारित पापयुक्त (वाईट) प्रवृत्ती म्हणतो; कारण दुसरा मनुष्य दुसऱ्यासाठी काय करू शकणार आहे?' हे लोहिच्च, हा पहिला शास्ता आहे जो जगात निंदेस पात्र आहे; आणि जर कोणी अशा शास्त्याची निंदा करतो, तर ती निंदा सत्य, यथार्थ, धर्मसंगत आणि निर्दोष असते.

---

၅၁၄. ‘‘ပုန စပရံ, လောဟိစ္စ, ဣဓေကစ္စော သတ္ထာ ယဿတ္ထာယ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ, သွာဿ သာမညတ္ထော အနနုပ္ပတ္တော ဟောတိ. သော တံ သာမညတ္ထံ အနနုပါပုဏိတွာ သာဝကာနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ – ‘‘ဣဒံ ဝေါ ဟိတာယ, ဣဒံ ဝေါ သုခါယာ’’တိ. တဿ သာဝကာ သုဿူသန္တိ, သောတံ ဩဒဟန္တိ, အညာ စိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေန္တိ, န စ ဝေါက္ကမ္မ သတ္ထုသာသနာ ဝတ္တန္တိ. သော ဧဝမဿ စောဒေတဗ္ဗော – ‘‘အာယသ္မာ ခေါ ယဿတ္ထာယ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော, သော တေ သာမညတ္ထော အနနုပ္ပတ္တော. တံ တွံ သာမညတ္ထံ အနနုပါပုဏိတွာ သာဝကာနံ ဓမ္မံ ဒေသေသိ – ‘ဣဒံ ဝေါ ဟိတာယ ဣဒံ ဝေါ သုခါယာ’တိ. တဿ တေ သာဝကာ သုဿူသန္တိ, သောတံ ဩဒဟန္တိ, အညာ စိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေန္တိ, န စ ဝေါက္ကမ္မ သတ္ထုသာသနာ ဝတ္တန္တိ. သေယျထာပိ နာမ သကံ ခေတ္တံ ဩဟာယ ပရံ ခေတ္တံ နိဒ္ဒါယိတဗ္ဗံ မညေယျ[Pg.220], ဧဝံ သမ္ပဒမိဒံ ပါပကံ လောဘဓမ္မံ ဝဒါမိ – ကိဉှိ ပရော ပရဿ ကရိဿတီ’’တိ. အယံ ခေါ, လောဟိစ္စ, ဒုတိယော သတ္ထာ, ယော, လောကေ စောဒနာရဟော; ယော စ ပနေဝရူပံ သတ္ထာရံ စောဒေတိ, သာ စောဒနာ ဘူတာ တစ္ဆာ ဓမ္မိကာ အနဝဇ္ဇာ.

५१४. पुन्हा दुसरे असे की, हे लोहिच्च, येथे एखादा शास्ता ज्या ध्येयासाठी घराबाहेर पडून गृहहीन प्रव्रज्या घेतो, ते श्रमणत्वाचे ध्येय त्याला प्राप्त झालेले नसते. ते श्रमणत्वाचे ध्येय प्राप्त न करताच तो आपल्या श्रावकांना धम्माचा उपदेश करतो की— 'हे तुमच्या हितासाठी आहे, हे तुमच्या सुखासाठी आहे.' त्याचे श्रावक ऐकण्याची इच्छा करतात, कान देतात, समजून घेण्यासाठी चित्त एकाग्र करतात आणि शास्त्याच्या शिकवणीपासून विन्मुख न होता त्यानुसार वागतात. त्या शास्त्यावर असा आरोप केला पाहिजे— 'आयुष्यमान ज्या ध्येयासाठी घराबाहेर पडून गृहहीन प्रव्रज्या घेते झाले, ते श्रमणत्वाचे ध्येय आपल्याला प्राप्त झालेले नाही. ते श्रमणत्वाचे ध्येय प्राप्त न करताच आपण श्रावकांना धम्माचा उपदेश करता की— 'हे तुमच्या हितासाठी आहे, हे तुमच्या सुखासाठी आहे.' आणि आपले श्रावक ऐकण्याची इच्छा करतात, कान देतात, समजून घेण्यासाठी चित्त एकाग्र करतात आणि शास्त्याच्या शिकवणीपासून विन्मुख न होता त्यानुसार वागतात. हे अगदी तसेच आहे जसे की स्वतःचे शेत सोडून दुसऱ्याच्या शेतातील तण काढणे आवश्यक आहे असे मानणे. मी याला आसक्तीवर आधारित पापयुक्त प्रवृत्ती म्हणतो; कारण दुसरा मनुष्य दुसऱ्यासाठी काय करू शकणार आहे?' हे लोहिच्च, हा दुसरा शास्ता आहे जो जगात निंदेस पात्र आहे; आणि जर कोणी अशा शास्त्याची निंदा करतो, तर ती निंदा सत्य, यथार्थ, धर्मसंगत आणि निर्दोष असते.

---

၅၁၅. ‘‘ပုန စပရံ, လောဟိစ္စ, ဣဓေကစ္စော သတ္ထာ ယဿတ္ထာယ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ, သွာဿ သာမညတ္ထော အနုပ္ပတ္တော ဟောတိ. သော တံ သာမညတ္ထံ အနုပါပုဏိတွာ သာဝကာနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ – ‘‘ဣဒံ ဝေါ ဟိတာယ ဣဒံ ဝေါ သုခါယာ’’တိ. တဿ သာဝကာ န သုဿူသန္တိ, န သောတံ ဩဒဟန္တိ, န အညာ စိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေန္တိ, ဝေါက္ကမ္မ စ သတ္ထုသာသနာ ဝတ္တန္တိ. သော ဧဝမဿ စောဒေတဗ္ဗော – ‘‘အာယသ္မာ ခေါ ယဿတ္ထာယ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော, သော တေ သာမညတ္ထော အနုပ္ပတ္တော. တံ တွံ သာမညတ္ထံ အနုပါပုဏိတွာ သာဝကာနံ ဓမ္မံ ဒေသေသိ – ‘ဣဒံ ဝေါ ဟိတာယ ဣဒံ ဝေါ သုခါယာ’တိ. တဿ တေ သာဝကာ န သုဿူသန္တိ, န သောတံ ဩဒဟန္တိ, န အညာ စိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေန္တိ, ဝေါက္ကမ္မ စ သတ္ထုသာသနာ ဝတ္တန္တိ. သေယျထာပိ နာမ ပုရာဏံ ဗန္ဓနံ ဆိန္ဒိတွာ အညံ နဝံ ဗန္ဓနံ ကရေယျ, ဧဝံ သမ္ပဒမိဒံ ပါပကံ လောဘဓမ္မံ ဝဒါမိ, ကိဉှိ ပရော ပရဿ ကရိဿတီ’’တိ. အယံ ခေါ, လောဟိစ္စ, တတိယော သတ္ထာ, ယော လောကေ စောဒနာရဟော; ယော စ ပနေဝရူပံ သတ္ထာရံ စောဒေတိ, သာ စောဒနာ ဘူတာ တစ္ဆာ ဓမ္မိကာ အနဝဇ္ဇာ. ဣမေ ခေါ, လောဟိစ္စ, တယော သတ္ထာရော, ယေ လောကေ စောဒနာရဟာ, ယော စ ပနေဝရူပေ သတ္ထာရော စောဒေတိ, သာ စောဒနာ ဘူတာ တစ္ဆာ ဓမ္မိကာ အနဝဇ္ဇာတိ.

५१५. पुन्हा दुसरे असे की, हे लोहिच्च, येथे एखादा शास्ता ज्या ध्येयासाठी घराबाहेर पडून गृहहीन प्रव्रज्या घेतो, ते श्रमणत्वाचे ध्येय त्याला प्राप्त झालेले असते. ते श्रमणत्वाचे ध्येय प्राप्त करून तो आपल्या श्रावकांना धम्माचा उपदेश करतो की— 'हे तुमच्या हितासाठी आहे, हे तुमच्या सुखासाठी आहे.' परंतु त्याचे श्रावक ऐकण्याची इच्छा करत नाहीत, कान देत नाहीत, समजून घेण्यासाठी चित्त एकाग्र करत नाहीत आणि शास्त्याच्या शिकवणीपासून विन्मुख होऊन वागतात. त्या शास्त्यावर असा आरोप केला पाहिजे— 'आयुष्यमान ज्या ध्येयासाठी घराबाहेर पडून गृहहीन प्रव्रज्या घेते झाले, ते श्रमणत्वाचे ध्येय आपल्याला प्राप्त झालेले आहे. ते श्रमणत्वाचे ध्येय प्राप्त करून आपण श्रावकांना धम्माचा उपदेश करता की— 'हे तुमच्या हितासाठी आहे, हे तुमच्या सुखासाठी आहे.' परंतु आपले श्रावक ऐकण्याची इच्छा करत नाहीत, कान देत नाहीत, समजून घेण्यासाठी चित्त एकाग्र करत नाहीत आणि शास्त्याच्या शिकवणीपासून विन्मुख होऊन वागतात. हे अगदी तसेच आहे जसे की जुने बंधन तोडून दुसरे नवीन बंधन तयार करणे. मी याला आसक्तीवर आधारित पापयुक्त प्रवृत्ती म्हणतो; कारण दुसरा मनुष्य दुसऱ्यासाठी काय करू शकणार आहे?' हे लोहिच्च, हा तिसरा शास्ता आहे जो जगात निंदेस पात्र आहे; आणि जर कोणी अशा शास्त्याची निंदा करतो, तर ती निंदा सत्य, यथार्थ, धर्मसंगत आणि निर्दोष असते. हे लोहिच्च, हेच ते तीन शास्ते आहेत जे जगात निंदेस पात्र आहेत; आणि जर कोणी अशा शास्त्यांची निंदा करतो, तर ती निंदा सत्य, यथार्थ, धर्मसंगत आणि निर्दोष असते—असे भगवान म्हणाले.

---

နစောဒနာရဟသတ္ထု

निंदेस पात्र नसलेले शास्ते

---

၅၁၆. ဧဝံ ဝုတ္တေ, လောဟိစ္စော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အတ္ထိ ပန, ဘော ဂေါတမ, ကောစိ သတ္ထာ, ယော လောကေ နစောဒနာရဟော’’တိ? ‘‘အတ္ထိ ခေါ, လောဟိစ္စ, သတ္ထာ, ယော လောကေ နစောဒနာရဟော’’တိ. ‘‘ကတမော ပန သော, ဘော ဂေါတမ, သတ္ထာ, ယော လောကေ နစောဒနာရဟော’’တိ?

५१६. असे म्हटले असता, लोहिच्च ब्राह्मण भगवंतांना म्हणाला – "हे गौतम, या जगात असा कोणी शास्ता (गुरु) आहे का, जो दोषारोप करण्यास (निंदेस) पात्र नाही?" "लोहिच्च, या जगात असा शास्ता नक्कीच आहे, जो दोषारोप करण्यास पात्र नाही." "पण हे गौतम, या जगात दोषारोप करण्यास पात्र नसलेला तो शास्ता कोणता?"

---

‘‘ဣဓ, လောဟိစ္စ, တထာဂတော လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အရဟံ, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ…ပေ… (ယထာ ၁၉၀-၂၁၂ အနုစ္ဆေဒေသု ဧဝံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ). ဧဝံ ခေါ, လောဟိစ္စ, ဘိက္ခု သီလသမ္ပန္နော [Pg.221] ဟောတိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ… ယသ္မိံ ခေါ, လောဟိစ္စ, သတ္ထရိ သာဝကော ဧဝရူပံ ဥဠာရံ ဝိသေသံ အဓိဂစ္ဆတိ, အယမ္ပိ ခေါ, လောဟိစ္စ, သတ္ထာ, ယော လောကေ နစောဒနာရဟော. ယော စ ပနေဝရူပံ သတ္ထာရံ စောဒေတိ, သာ စောဒနာ အဘူတာ အတစ္ဆာ အဓမ္မိကာ သာဝဇ္ဇာ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ယသ္မိံ ခေါ, လောဟိစ္စ, သတ္ထရိ သာဝကော ဧဝရူပံ ဥဠာရံ ဝိသေသံ အဓိဂစ္ဆတိ, အယမ္ပိ ခေါ, လောဟိစ္စ, သတ္ထာ, ယော လောကေ နစောဒနာရဟော, ယော စ ပနေဝရူပံ သတ္ထာရံ စောဒေတိ, သာ စောဒနာ အဘူတာ အတစ္ဆာ အဓမ္မိကာ သာဝဇ္ဇာ… ဉာဏဒဿနာယ စိတ္တံ အဘိနီဟရတိ အဘိနိန္နာမေတိ…ပေ… ယသ္မိံ ခေါ, လောဟိစ္စ, သတ္ထရိ သာဝကော ဧဝရူပံ ဥဠာရံ ဝိသေသံ အဓိဂစ္ဆတိ, အယမ္ပိ ခေါ, လောဟိစ္စ, သတ္ထာ, ယော လောကေ နစောဒနာရဟော, ယော စ ပနေဝရူပံ သတ္ထာရံ စောဒေတိ, သာ စောဒနာ အဘူတာ အတစ္ဆာ အဓမ္မိကာ သာဝဇ္ဇာ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတိ. ယသ္မိံ ခေါ, လောဟိစ္စ, သတ္ထရိ သာဝကော ဧဝရူပံ ဥဠာရံ ဝိသေသံ အဓိဂစ္ဆတိ, အယမ္ပိ ခေါ, လောဟိစ္စ, သတ္ထာ, ယော လောကေ နစောဒနာရဟော, ယော စ ပနေဝရူပံ သတ္ထာရံ စောဒေတိ, သာ စောဒနာ အဘူတာ အတစ္ဆာ အဓမ္မိကာ သာဝဇ္ဇာ’’တိ.

"इथे, लोहिच्च, या जगात अर्हत, सम्यक्संबुद्ध तथागत उत्पन्न होतात... (सामञ्ञफल सुत्ताप्रमाणे सविस्तर जाणावे). अशा प्रकारे, लोहिच्च, भिक्खू शीलसंपन्न होतो... पहिल्या ध्यानाचा (प्रथम झान) लाभ घेऊन विहरतो. लोहिच्च, ज्या शास्त्याच्या मार्गदर्शनाखाली श्रावक अशा प्रकारची उदात्त विशेष अवस्था (अधिगम) प्राप्त करतो, तो शास्ता देखील, लोहिच्च, या जगात दोषारोप करण्यास पात्र नसलेला शास्ता होय. आणि जो कोणी अशा शास्त्यावर दोषारोप करतो, त्याचा तो दोषारोप असत्य, तथ्यहीन, अधार्मिक आणि सदोष असतो... तसेच दुसरे ध्यान... तिसरे ध्यान... चौथे ध्यान प्राप्त करून विहरतो. ज्या शास्त्याच्या मार्गदर्शनाखाली श्रावक अशा प्रकारची उदात्त विशेष अवस्था प्राप्त करतो, तो शास्ता देखील, लोहिच्च, या जगात दोषारोप करण्यास पात्र नसलेला शास्ता होय. आणि जो कोणी अशा शास्त्यावर दोषारोप करतो, त्याचा तो दोषारोप असत्य, तथ्यहीन, अधार्मिक आणि सदोष असतो... ज्ञानदर्शनासाठी (ञाणदस्सनाय) चित्त एकाग्र करतो, तिकडे वळवतो... ज्या शास्त्याच्या मार्गदर्शनाखाली श्रावक अशा प्रकारची उदात्त विशेष अवस्था प्राप्त करतो, तो शास्ता देखील, लोहिच्च, या जगात दोषारोप करण्यास पात्र नसलेला शास्ता होय. आणि जो कोणी अशा शास्त्यावर दोषारोप करतो, त्याचा तो दोषारोप असत्य, तथ्यहीन, अधार्मिक आणि सदोष असतो... 'या जन्मानंतर आता दुसरा कोणताही जन्म नाही' (नापरं इत्थत्ताय) असे तो जाणतो. ज्या शास्त्याच्या मार्गदर्शनाखाली श्रावक अशा प्रकारची उदात्त विशेष अवस्था प्राप्त करतो, तो शास्ता देखील, लोहिच्च, या जगात दोषारोप करण्यास पात्र नसलेला शास्ता होय. आणि जो कोणी अशा शास्त्यावर दोषारोप करतो, त्याचा तो दोषारोप असत्य, तथ्यहीन, अधार्मिक आणि सदोष असतो."

---

၅၁၇. ဧဝံ ဝုတ္တေ, လောဟိစ္စော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သေယျထာပိ, ဘော ဂေါတမ, ပုရိသော ပုရိသံ နရကပပါတံ ပတန္တံ ကေသေသု ဂဟေတွာ ဥဒ္ဓရိတွာ ထလေ ပတိဋ္ဌပေယျ, ဧဝမေဝါဟံ ဘောတာ ဂေါတမေန နရကပပါတံ ပပတန္တော ဥဒ္ဓရိတွာ ထလေ ပတိဋ္ဌာပိတော. အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ, အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ, သေယျထာပိ, ဘော ဂေါတမ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ, ‘စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီ’တိ. ဧဝမေဝံ ဘောတာ ဂေါတမေန အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

५१७. असे म्हटले असता, लोहिच्च ब्राह्मण भगवंतांना म्हणाला – "हे गौतम, ज्याप्रमाणे एखाद्या माणसाने नरकाच्या दरीत कोसळणाऱ्या दुसऱ्या माणसाला केसाला धरून वर ओढावे आणि जमिनीवर सुरक्षित उभे करावे; त्याचप्रमाणे मला नरकाच्या दरीत कोसळत असताना आदरणीय गौतमांनी वर ओढून जमिनीवर सुरक्षित उभे केले आहे. अतिशय सुंदर, हे गौतम! अतिशय सुंदर, हे गौतम! ज्याप्रमाणे कोणी उपडा ठेवलेला घडा उताणा करावा, झाकलेले उघडे करावे, वाट चुकलेल्याला वाट दाखवावी किंवा अंधारात तेलाचा दिवा धरावा – जेणेकरून डोळस व्यक्तींना रूपे दिसू शकतील; त्याचप्रमाणे आदरणीय गौतमांनी अनेक प्रकारे धम्म प्रकाशित केला आहे. मी आदरणीय गौतमांना, धम्माला आणि भिक्खू संघाला शरण जात आहे. आदरणीय गौतमांनी मला आजपासून जन्मभर शरण आलेला उपासक म्हणून स्वीकारावे."

---

လောဟိစ္စသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဒွါဒသမံ.

बारावे लोहिच्च सुत्त समाप्त झाले.

---

၁၃. တေဝိဇ္ဇသုတ္တံ

१३. तेविज्ज सुत्त

---

၅၁၈. ဧဝံ [Pg.222] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောသလေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ ယေန မနသာကဋံ နာမ ကောသလာနံ ဗြာဟ္မဏဂါမော တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ မနသာကဋေ ဝိဟရတိ ဥတ္တရေန မနသာကဋဿ အစိရဝတိယာ နဒိယာ တီရေ အမ္ဗဝနေ.

५१८. मी असे ऐकले आहे – एका वेळी भगवान कोसल देशात चारिका (धम्मयात्रा) करत असताना, सुमारे पाचशे भिक्खूंच्या मोठ्या भिक्खू संघासह 'मनसाकाट' नावाच्या कोसलवासीयांच्या ब्राह्मण ग्रामात पोहोचले. तिथे भगवान मनसाकाटच्या उत्तरेला असलेल्या अचिरवती नदीच्या तीरावरील आंबराईत (आम्रवनात) राहत होते.

---

၅၁၉. တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ အဘိညာတာ အဘိညာတာ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလာ မနသာကဋေ ပဋိဝသန္တိ, သေယျထိဒံ – စင်္ကီ ဗြာဟ္မဏော တာရုက္ခော ဗြာဟ္မဏော ပေါက္ခရသာတိ ဗြာဟ္မဏော ဇာဏုသောဏိ ဗြာဟ္မဏော တောဒေယျော ဗြာဟ္မဏော အညေ စ အဘိညာတာ အဘိညာတာ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလာ.

५१९. त्या वेळी मनसाकाट येथे अनेक प्रसिद्ध आणि श्रीमंत (महाशाल) ब्राह्मण राहत होते, जसे की – चंकी ब्राह्मण, तारुक्ख ब्राह्मण, पोक्खरसाती ब्राह्मण, जाणुसोणी ब्राह्मण, तोदेय्य ब्राह्मण आणि इतरही अनेक प्रसिद्ध व श्रीमंत ब्राह्मण.

---

၅၂၀. အထ ခေါ ဝါသေဋ္ဌဘာရဒွါဇာနံ မာဏဝါနံ ဇင်္ဃဝိဟာရံ အနုစင်္ကမန္တာနံ အနုဝိစရန္တာနံ မဂ္ဂါမဂ္ဂေ ကထာ ဥဒပါဒိ. အထ ခေါ ဝါသေဋ္ဌော မာဏဝေါ ဧဝမာဟ – ‘‘အယမေဝ ဥဇုမဂ္ဂေါ, အယမဉ္ဇသာယနော နိယျာနိကော နိယျာတိ တက္ကရဿ ဗြဟ္မသဟဗျတာယ, ယွာယံ အက္ခာတော ဗြာဟ္မဏေန ပေါက္ခရသာတိနာ’’တိ. ဘာရဒွါဇောပိ မာဏဝေါ ဧဝမာဟ – ‘‘အယမေဝ ဥဇုမဂ္ဂေါ, အယမဉ္ဇသာယနော နိယျာနိကော, နိယျာတိ တက္ကရဿ ဗြဟ္မသဟဗျတာယ, ယွာယံ အက္ခာတော ဗြာဟ္မဏေန တာရုက္ခေနာ’’တိ. နေဝ ခေါ အသက္ခိ ဝါသေဋ္ဌော မာဏဝေါ ဘာရဒွါဇံ မာဏဝံ သညာပေတုံ, န ပန အသက္ခိ ဘာရဒွါဇော မာဏဝေါပိ ဝါသေဋ္ဌံ မာဏဝံ သညာပေတုံ.

५२०. त्यानंतर, वासेठ्ठ आणि भारद्वाज हे तरुण ब्राह्मण पाय मोकळे करण्यासाठी इकडेतिकडे फिरत असताना, त्यांच्यात खऱ्या आणि खोट्या मार्गाविषयी (मार्ग आणि अमार्ग याविषयी) चर्चा सुरू झाली. तेव्हा वासेठ्ठ तरुण म्हणाला – "हाच एकमेव सरळ मार्ग आहे, हाच थेट मार्ग आहे, जो याचे आचरण करणाऱ्याला ब्रह्मदेवाच्या सहवासाकडे (ब्रह्मलोकाकडे) घेऊन जातो, जो पोक्खरसाती ब्राह्मणाने सांगितला आहे." भारद्वाज तरुणही म्हणाला – "हाच एकमेव सरळ मार्ग आहे, हाच थेट मार्ग आहे, जो याचे आचरण करणाऱ्याला ब्रह्मदेवाच्या सहवासाकडे घेऊन जातो, जो तारुक्ख ब्राह्मणाने सांगितला आहे." परंतु, वासेठ्ठ तरुण भारद्वाज तरुणाची खात्री पटवू शकला नाही, आणि भारद्वाज तरुणही वासेठ्ठ तरुणाची खात्री पटवू शकला नाही.

---

၅၂၁. အထ ခေါ ဝါသေဋ္ဌော မာဏဝေါ ဘာရဒွါဇံ မာဏဝံ အာမန္တေသိ – ‘‘အယံ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, သမဏော ဂေါတမော သကျပုတ္တော သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတော မနသာကဋေ ဝိဟရတိ ဥတ္တရေန မနသာကဋဿ အစိရဝတိယာ နဒိယာ တီရေ အမ္ဗဝနေ. တံ ခေါ ပန ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ [Pg.223] ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’’တိ. အာယာမ, ဘော ဘာရဒွါဇ, ယေန သမဏော ဂေါတမော တေနုပသင်္ကမိဿာမ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတမတ္ထံ သမဏံ ဂေါတမံ ပုစ္ဆိဿာမ. ယထာ နော သမဏော ဂေါတမော ဗျာကရိဿတိ, တထာ နံ ဓာရေဿာမာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ ဘာရဒွါဇော မာဏဝေါ ဝါသေဋ္ဌဿ မာဏဝဿ ပစ္စဿောသိ.

५२१. त्यानंतर वासेठ्ठ तरुण भारद्वाज तरुणाला म्हणाला – "हे भारद्वाज, हे श्रमण गौतम, जे शाक्यपुत्र असून शाक्यकुळातून गृहत्याग करून प्रव्रजित झाले आहेत, ते मनसाकाटच्या उत्तरेला अचिरवती नदीच्या तीरावरील आम्रवनात राहत आहेत. त्या आदरणीय गौतमांची अशी कल्याणकारी कीर्ती पसरली आहे – 'ते भगवान अर्हत, सम्यक्संबुद्ध, विद्याचरणसंपन्न, सुगत, लोकविदू, अनुत्तर पुरुषदम्यसारथी, देव आणि मनुष्यांचे शास्ता, बुद्ध आणि भगवंत आहेत.' चल भारद्वाज, आपण श्रमण गौतमांकडे जाऊ या आणि त्यांना याविषयी विचारू या. श्रमण गौतम आपल्याला जसे स्पष्ट करून सांगतील, तसे आपण ते स्वीकारू या." "ठीक आहे, मित्रा," असे म्हणत भारद्वाज तरुणाने वासेठ्ठ तरुणाच्या बोलण्यास संमती दिली.

---

မဂ္ဂါမဂ္ဂကထာ

मार्ग आणि अमार्गाविषयीची चर्चा

---

၅၂၂. အထ ခေါ ဝါသေဋ္ဌဘာရဒွါဇာ မာဏဝါ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဝါသေဋ္ဌော မာဏဝေါ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဓ, ဘော ဂေါတမ, အမှာကံ ဇင်္ဃဝိဟာရံ အနုစင်္ကမန္တာနံ အနုဝိစရန္တာနံ မဂ္ဂါမဂ္ဂေ ကထာ ဥဒပါဒိ. အဟံ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘အယမေဝ ဥဇုမဂ္ဂေါ, အယမဉ္ဇသာယနော နိယျာနိကော နိယျာတိ တက္ကရဿ ဗြဟ္မသဟဗျတာယ, ယွာယံ အက္ခာတော ဗြာဟ္မဏေန ပေါက္ခရသာတိနာ’တိ. ဘာရဒွါဇော မာဏဝေါ ဧဝမာဟ – ‘အယမေဝ ဥဇုမဂ္ဂေါ အယမဉ္ဇသာယနော နိယျာနိကော နိယျာတိ တက္ကရဿ ဗြဟ္မသဟဗျတာယ, ယွာယံ အက္ခာတော ဗြာဟ္မဏေန တာရုက္ခေနာ’တိ. ဧတ္ထ, ဘော ဂေါတမ, အတ္ထေဝ ဝိဂ္ဂဟော, အတ္ထိ ဝိဝါဒေါ, အတ္ထိ နာနာဝါဒေါ’’တိ.

५२२. त्यानंतर वासेठ्ठ आणि भारद्वाज हे तरुण जेथे भगवान होते तेथे गेले; आणि भगवंतांजवळ जाऊन त्यांनी भगवंतांसोबत कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी आणि स्मरणीय संभाषण संपवून ते एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसल्यावर वासेठ्ठ तरुण भगवंतांना म्हणाला – “हे गोतम, येथे आम्ही पायी फिरत असताना आणि इकडेतिकडे फेऱ्या मारत असताना आमच्यात योग्य आणि अयोग्य मार्गाविषयी चर्चा सुरू झाली. मी असे म्हणतो – ‘हाच सरळ मार्ग आहे, हाच थेट मार्ग आहे, जो मोक्षाकडे नेणारा असून त्याचे अनुसरण करणाऱ्याला ब्रह्माच्या सहवासाकडे घेऊन जातो, जो ब्राह्मण पोक्खरसातीने सांगितला आहे.’ भारद्वाज तरुण असे म्हणतो – ‘हाच सरळ मार्ग आहे, हाच थेट मार्ग आहे, जो मोक्षाकडे नेणारा असून त्याचे अनुसरण करणाऱ्याला ब्रह्माच्या सहवासाकडे घेऊन जातो, जो ब्राह्मण तारुक्खाने सांगितला आहे.’ हे गोतम, या विषयावर आमच्यात मतभेद आहेत, वादविवाद आहेत आणि भिन्न मते आहेत.”

---

၅၂၃. ‘‘ဣတိ ကိရ, ဝါသေဋ္ဌ, တွံ ဧဝံ ဝဒေသိ – ‘‘အယမေဝ ဥဇုမဂ္ဂေါ, အယမဉ္ဇသာယနော နိယျာနိကော နိယျာတိ တက္ကရဿ ဗြဟ္မသဟဗျတာယ, ယွာယံ အက္ခာတော ဗြာဟ္မဏေန ပေါက္ခရသာတိနာ’’တိ. ဘာရဒွါဇော မာဏဝေါ ဧဝမာဟ – ‘‘အယမေဝ ဥဇုမဂ္ဂေါ အယမဉ္ဇသာယနော နိယျာနိကော နိယျာတိ တက္ကရဿ ဗြဟ္မသဟဗျတာယ, ယွာယံ အက္ခာတော ဗြာဟ္မဏေန တာရုက္ခေနာ’’တိ. အထ ကိသ္မိံ ပန ဝေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ဝိဂ္ဂဟော, ကိသ္မိံ ဝိဝါဒေါ, ကိသ္မိံ နာနာဝါဒေါ’’တိ?

५२३. “तर मग, वासेठ्ठ, तू असे म्हणतोस – ‘हाच सरळ मार्ग आहे, हाच थेट मार्ग आहे, जो मोक्षाकडे नेणारा असून त्याचे अनुसरण करणाऱ्याला ब्रह्माच्या सहवासाकडे घेऊन जातो, जो ब्राह्मण पोक्खरसातीने सांगितला आहे.’ आणि भारद्वाज तरुण असे म्हणतो – ‘हाच सरळ मार्ग आहे, हाच थेट मार्ग आहे, जो मोक्षाकडे नेणारा असून त्याचे अनुसरण करणाऱ्याला ब्रह्माच्या सहवासाकडे घेऊन जातो, जो ब्राह्मण तारुक्खाने सांगितला आहे.’ तर मग, वासेठ्ठ, तुमच्यात नेमका कशावरून मतभेद आहे, कशावरून वादविवाद आहे आणि कशावरून भिन्न मते आहेत?”

---

၅၂၄. ‘‘မဂ္ဂါမဂ္ဂေ, ဘော ဂေါတမ. ကိဉ္စာပိ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ နာနာမဂ္ဂေ ပညပေန္တိ, အဒ္ဓရိယာ ဗြာဟ္မဏာ တိတ္တိရိယာ ဗြာဟ္မဏာ ဆန္ဒောကာ ဗြာဟ္မဏာ ဗဝှာရိဇ္ဈာ ဗြာဟ္မဏာ, အထ ခေါ သဗ္ဗာနိ တာနိ နိယျာနိကာ နိယျန္တိ တက္ကရဿ ဗြဟ္မသဟဗျတာယ.

५२४. “योग्य आणि अयोग्य मार्गाविषयी, हे गोतम. जरी, हे गोतम, विविध ब्राह्मण वेगवेगळ्या मार्गांचे प्रतिपादन करतात – जसे की अद्धरिय ब्राह्मण, तित्तिरिय ब्राह्मण, छन्दोक ब्राह्मण, बव्हारिज्झ ब्राह्मण – तरीही ते सर्व मार्ग मोक्षाकडे नेणारे आहेत आणि त्यांचे अनुसरण करणाऱ्याला ब्रह्माच्या सहवासाकडे घेऊन जातात.”

---

‘‘သေယျထာပိ[Pg.224], ဘော ဂေါတမ, ဂါမဿ ဝါ နိဂမဿ ဝါ အဝိဒူရေ ဗဟူနိ စေပိ နာနာမဂ္ဂါနိ ဘဝန္တိ, အထ ခေါ သဗ္ဗာနိ တာနိ ဂါမသမောသရဏာနိ ဘဝန္တိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ကိဉ္စာပိ ဗြာဟ္မဏာ နာနာမဂ္ဂေ ပညပေန္တိ, အဒ္ဓရိယာ ဗြာဟ္မဏာ တိတ္တိရိယာ ဗြာဟ္မဏာ ဆန္ဒောကာ ဗြာဟ္မဏာ ဗဝှာရိဇ္ဈာ ဗြာဟ္မဏာ, အထ ခေါ သဗ္ဗာနိ တာနိ နိယျာနိကာ နိယျန္တိ တက္ကရဿ ဗြဟ္မသဟဗျတာယာ’’တိ.

“ज्याप्रमाणे, हे गोतम, एखाद्या गावाच्या किंवा नगराच्या जवळ अनेक वेगवेगळे मार्ग असतात, परंतु ते सर्व शेवटी त्याच गावात एकत्र येतात; त्याचप्रमाणे, हे गोतम, जरी विविध ब्राह्मण वेगवेगळ्या मार्गांचे प्रतिपादन करतात – जसे की अद्धरिय ब्राह्मण, तित्तिरिय ब्राह्मण, छन्दोक ब्राह्मण, बव्हारिज्झ ब्राह्मण – तरीही ते सर्व मार्ग मोक्षाकडे नेणारे आहेत आणि त्यांचे अनुसरण करणाऱ्याला ब्रह्माच्या सहवासाकडे घेऊन जातात.”

---

ဝါသေဋ္ဌမာဏဝါနုယောဂေါ

वासेठ्ठ तरुणाची उलटतपासणी

---

၅၂၅. ‘‘နိယျန္တီတိ ဝါသေဋ္ဌ ဝဒေသိ’’? ‘‘နိယျန္တီတိ, ဘော ဂေါတမ, ဝဒါမိ’’. ‘‘နိယျန္တီတိ, ဝါသေဋ္ဌ, ဝဒေသိ’’? ‘‘နိယျန္တီတိ, ဘော ဂေါတမ, ဝဒါမိ’’. ‘‘နိယျန္တီတိ, ဝါသေဋ္ဌ, ဝဒေသိ’’? ‘‘နိယျန္တီ’’တိ, ဘော ဂေါတမ, ဝဒါမိ’’.

५२५. “ते मार्ग घेऊन जातात, असे तू म्हणतोस का, वासेठ्ठ?” “होय, हे गोतम, ते घेऊन जातात, असे मी म्हणतो.” “ते मार्ग घेऊन जातात, असे तू म्हणतोस का, वासेठ्ठ?” “होय, हे गोतम, ते घेऊन जातात, असे मी म्हणतो.” “ते मार्ग घेऊन जातात, असे तू म्हणतोस का, वासेठ्ठ?” “होय, हे गोतम, ते घेऊन जातात, असे मी म्हणतो.”

---

‘‘ကိံ ပန, ဝါသေဋ္ဌ, အတ္ထိ ကောစိ တေဝိဇ္ဇာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဧကဗြာဟ္မဏောပိ, ယေန ဗြဟ္မာ သက္ခိဒိဋ္ဌော’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’.

“पण, वासेठ्ठ, तीन वेद जाणणाऱ्या ब्राह्मणांमध्ये असा एकही ब्राह्मण आहे का, ज्याने ब्रह्माला प्रत्यक्ष पाहिले आहे?” “नाही, हे गोतम.”

---

‘‘ကိံ ပန, ဝါသေဋ္ဌ, အတ္ထိ ကောစိ တေဝိဇ္ဇာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဧကာစရိယောပိ, ယေန ဗြဟ္မာ သက္ခိဒိဋ္ဌော’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’.

“पण, वासेठ्ठ, three वेद जाणणाऱ्या ब्राह्मणांच्या आचार्यांमध्ये असा एकही आचार्य आहे का, ज्याने ब्रह्माला प्रत्यक्ष पाहिले आहे?” “नाही, हे गोतम.”

---

‘‘ကိံ ပန, ဝါသေဋ္ဌ, အတ္ထိ ကောစိ တေဝိဇ္ဇာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဧကာစရိယပါစရိယောပိ, ယေန ဗြဟ္မာ သက္ခိဒိဋ္ဌော’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’.

“पण, वासेठ्ठ, तीन वेद जाणणाऱ्या ब्राह्मणांच्या आचार्यांच्या आचार्यांमध्ये असा एकही आचार्य आहे का, ज्याने ब्रह्माला प्रत्यक्ष पाहिले आहे?” “नाही, हे गोतम.”

---

‘‘ကိံ ပန, ဝါသေဋ္ဌ, အတ္ထိ ကောစိ တေဝိဇ္ဇာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ ယာဝ သတ္တမာ အာစရိယာမဟယုဂါ ယေန ဗြဟ္မာ သက္ခိဒိဋ္ဌော’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’.

“पण, वासेठ्ठ, तीन वेद जाणणाऱ्या ब्राह्मणांच्या सात पिढ्यांपूर्वीच्या पूर्वजांपर्यंत असा एकही आचार्य आहे का, ज्याने ब्रह्माला प्रत्यक्ष पाहिले आहे?” “नाही, हे गोतम.”

---

၅၂၆. ‘‘ကိံ ပန, ဝါသေဋ္ဌ, ယေပိ တေဝိဇ္ဇာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ ပုဗ္ဗကာ ဣသယော မန္တာနံ ကတ္တာရော မန္တာနံ ပဝတ္တာရော, ယေသမိဒံ ဧတရဟိ တေဝိဇ္ဇာ ဗြာဟ္မဏာ ပေါရာဏံ မန္တပဒံ ဂီတံ ပဝုတ္တံ သမိဟိတံ, တဒနုဂါယန္တိ, တဒနုဘာသန္တိ, ဘာသိတမနုဘာသန္တိ, ဝါစိတမနုဝါစေန္တိ, သေယျထိဒံ – အဋ္ဌကော ဝါမကော ဝါမဒေဝေါ ဝေဿာမိတ္တော ယမတဂ္ဂိ အင်္ဂီရသော ဘာရဒွါဇော ဝါသေဋ္ဌော ကဿပေါ ဘဂု. တေပိ ဧဝမာဟံသု – ‘မယမေတံ ဇာနာမ, မယမေတံ ပဿာမ, ယတ္ထ ဝါ ဗြဟ္မာ, ယေန ဝါ ဗြဟ္မာ, ယဟိံ ဝါ ဗြဟ္မာ’’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’.

५२६. “पण, वासेठ्ठ, तीन वेद जाणणाऱ्या ब्राह्मणांचे जे प्राचीन ऋषी होते, जे मंत्रांचे कर्ते आणि मंत्रांचे प्रवक्ते होते, ज्यांच्या प्राचीन मंत्रांचे आजचे त्रैविद्य ब्राह्मण गायन करतात, पठण करतात, संकलन करतात, आणि त्यांच्याच मागे गातात, त्यांच्याच मागे बोलतात, त्यांनी म्हटलेलेच पुन्हा म्हणतात, त्यांनी शिकवलेलेच पुन्हा शिकवतात – जसे की अट्ठक, वामक, वामदेव, वेस्सामित्त, यमतग्गि, अंगीरस, भारद्वाज, वासेठ्ठ, कस्सप, भगु – त्यांनी तरी कधी असे म्हटले होते का की, ‘आम्हाला हे माहीत आहे, आम्ही हे पाहतो की ब्रह्मा कोठे आहे, ब्रह्मा कोणत्या मार्गाने जातो किंवा ब्रह्मा कोठे राहतो’?” “नाही, हे गोतम.”

---

၅၂၇. ‘‘ဣတိ [Pg.225] ကိရ, ဝါသေဋ္ဌ, နတ္ထိ ကောစိ တေဝိဇ္ဇာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဧကဗြာဟ္မဏောပိ, ယေန ဗြဟ္မာ သက္ခိဒိဋ္ဌော. နတ္ထိ ကောစိ တေဝိဇ္ဇာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဧကာစရိယောပိ, ယေန ဗြဟ္မာ သက္ခိဒိဋ္ဌော. နတ္ထိ ကောစိ တေဝိဇ္ဇာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဧကာစရိယပါစရိယောပိ, ယေန ဗြဟ္မာ သက္ခိဒိဋ္ဌော. နတ္ထိ ကောစိ တေဝိဇ္ဇာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ ယာဝ သတ္တမာ အာစရိယာမဟယုဂါ ယေန ဗြဟ္မာ သက္ခိဒိဋ္ဌော. ယေပိ ကိရ တေဝိဇ္ဇာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ ပုဗ္ဗကာ ဣသယော မန္တာနံ ကတ္တာရော မန္တာနံ ပဝတ္တာရော, ယေသမိဒံ ဧတရဟိ တေဝိဇ္ဇာ ဗြာဟ္မဏာ ပေါရာဏံ မန္တပဒံ ဂီတံ ပဝုတ္တံ သမိဟိတံ, တဒနုဂါယန္တိ, တဒနုဘာသန္တိ, ဘာသိတမနုဘာသန္တိ, ဝါစိတမနုဝါစေန္တိ, သေယျထိဒံ – အဋ္ဌကော ဝါမကော ဝါမဒေဝေါ ဝေဿာမိတ္တော ယမတဂ္ဂိ အင်္ဂီရသော ဘာရဒွါဇော ဝါသေဋ္ဌော ကဿပေါ ဘဂု, တေပိ န ဧဝမာဟံသု – ‘မယမေတံ ဇာနာမ, မယမေတံ ပဿာမ, ယတ္ထ ဝါ ဗြဟ္မာ, ယေန ဝါ ဗြဟ္မာ, ယဟိံ ဝါ ဗြဟ္မာ’တိ. တေဝ တေဝိဇ္ဇာ ဗြာဟ္မဏာ ဧဝမာဟံသု – ‘ယံ န ဇာနာမ, ယံ န ပဿာမ, တဿ သဟဗျတာယ မဂ္ဂံ ဒေသေမ. အယမေဝ ဥဇုမဂ္ဂေါ အယမဉ္ဇသာယနော နိယျာနိကော, နိယျာတိ တက္ကရဿ ဗြဟ္မသဟဗျတာယာ’’’တိ.

५२७. “तर मग, वासेठ्ठ, तीन वेद जाणणाऱ्या ब्राह्मणांमध्ये असा एकही ब्राह्मण नाही ज्याने ब्रह्माला प्रत्यक्ष पाहिले आहे. त्यांच्या आचार्यांमध्ये असा एकही आचार्य नाही ज्याने ब्रह्माला प्रत्यक्ष पाहिले आहे. त्यांच्या आचार्यांच्या आचार्यांमध्ये असा एकही आचार्य नाही ज्याने ब्रह्माला प्रत्यक्ष पाहिले आहे. त्यांच्या सात पिढ्यांपूर्वीच्या पूर्वजांपर्यंत असा एकही आचार्य नाही ज्याने ब्रह्माला प्रत्यक्ष पाहिले आहे. आणि तीन वेद जाणणाऱ्या ब्राह्मणांचे जे प्राचीन ऋषी होते, जे मंत्रांचे कर्ते आणि मंत्रांचे प्रवक्ते होते, ज्यांच्या प्राचीन मंत्रांचे आजचे त्रैविद्य ब्राह्मण गायन करतात, पठण करतात, संकलन करतात, आणि त्यांच्याच मागे गातात, त्यांच्याच मागे बोलतात, त्यांनी म्हटलेलेच पुन्हा म्हणतात, त्यांनी शिकवलेलेच पुन्हा शिकवतात – जसे की अट्ठक, वामक, वामदेव, वेस्सामित्त, यमतग्गि, अंगीरस, भारद्वाज, वासेठ्ठ, कस्सप, भगु – त्यांनीही कधी असे म्हटले नाही की, ‘आम्हाला हे माहीत आहे, आम्ही हे पाहतो की ब्रह्मा कोठे आहे, ब्रह्मा कोणत्या मार्गाने जातो किंवा ब्रह्मा कोठे राहतो.’ तरीही हे त्रैविद्य ब्राह्मण असे म्हणतात – ‘ज्याला आम्ही जाणत नाही, ज्याला आम्ही पाहिले नाही, त्याच्या सहवासाचा मार्ग आम्ही दाखवतो. हाच सरळ मार्ग आहे, हाच थेट मार्ग आहे, जो मोक्षाकडे नेणारा असून त्याचे अनुसरण करणाऱ्याला ब्रह्माच्या सहवासाकडे घेऊन जातो.’”

---

၅၂၈. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဝါသေဋ္ဌ, နနု ဧဝံ သန္တေ တေဝိဇ္ဇာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ အပ္ပာဋိဟီရကတံ ဘာသိတံ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဧဝံ သန္တေ တေဝိဇ္ဇာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ အပ္ပာဋိဟီရကတံ ဘာသိတံ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ.

५२८. “तुला काय वाटते, वासेठ्ठ, जर असे असेल, तर या त्रैविद्य ब्राह्मणांचे बोलणे निराधार ठरत नाही का?” “नक्कीच, हे गोतम, जर असे असेल, तर या त्रैविद्य ब्राह्मणांचे बोलणे नक्कीच निराधार ठरते.”

---

‘‘သာဓု, ဝါသေဋ္ဌ, တေ ဝတ, ဝါသေဋ္ဌ, တေဝိဇ္ဇာ ဗြာဟ္မဏာ ယံ န ဇာနန္တိ, ယံ န ပဿန္တိ, တဿ သဟဗျတာယ မဂ္ဂံ ဒေသေဿန္တိ. ‘အယမေဝ ဥဇုမဂ္ဂေါ, အယမဉ္ဇသာယနော နိယျာနိကော, နိယျာတိ တက္ကရဿ ဗြဟ္မသဟဗျတာယာ’တိ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

“उत्तम, वासेठ्ठ! हे वासेठ्ठ, ते त्रैविद्य ब्राह्मण ज्याला जाणत नाहीत, ज्याला पाहत नाहीत, त्याच्या सहवासाचा मार्ग दाखवतील आणि म्हणतील – ‘हाच सरळ मार्ग आहे, हाच थेट मार्ग आहे, जो मोक्षाकडे नेणारा असून त्याचे अनुसरण करणाऱ्याला ब्रह्माच्या सहवासाकडे घेऊन जातो,’ हे कधीही शक्य नाही.”

---

၅၂၉. ‘‘သေယျထာပိ, ဝါသေဋ္ဌ, အန္ဓဝေဏိ ပရမ္ပရသံသတ္တာ ပုရိမောပိ န ပဿတိ, မဇ္ဈိမောပိ န ပဿတိ, ပစ္ဆိမောပိ န ပဿတိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, အန္ဓဝေဏူပမံ မညေ တေဝိဇ္ဇာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဘာသိတံ, ပုရိမောပိ န ပဿတိ, မဇ္ဈိမောပိ န ပဿတိ, ပစ္ဆိမောပိ န ပဿတိ. တေသမိဒံ တေဝိဇ္ဇာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဘာသိတံ ဟဿကညေဝ သမ္ပဇ္ဇတိ, နာမကညေဝ သမ္ပဇ္ဇတိ, ရိတ္တကညေဝ သမ္ပဇ္ဇတိ, တုစ္ဆကညေဝ သမ္ပဇ္ဇတိ.

५२९. हे वासेठ्ठ, ज्याप्रमाणे एकमेकांना धरून चालणाऱ्या अंधांच्या रांगेत पहिलाही पाहत नाही, मधलाही पाहत नाही आणि शेवटचाही पाहत नाही. त्याचप्रमाणे, हे वासेठ्ठ, तीन वेदांचे ज्ञान असणाऱ्या ब्राह्मणांचे बोलणे मला अंधांच्या रांगेसारखेच वाटते; पहिलाही पाहत नाही, मधलाही पाहत नाही आणि शेवटचाही पाहत नाही. त्या तीन वेदांचे ज्ञान असणाऱ्या ब्राह्मणांचे हे बोलणे केवळ हास्यास्पद, केवळ नाममात्र, पोकळ आणि व्यर्थ ठरते.

---

၅၃၀. ‘‘တံ [Pg.226] ကိံ မညသိ, ဝါသေဋ္ဌ, ပဿန္တိ တေဝိဇ္ဇာ ဗြာဟ္မဏာ စန္ဒိမသူရိယေ, အညေ စာပိ ဗဟုဇနာ, ယတော စ စန္ဒိမသူရိယာ ဥဂ္ဂစ္ဆန္တိ, ယတ္ထ စ ဩဂစ္ဆန္တိ, အာယာစန္တိ ထောမယန္တိ ပဉ္ဇလိကာ နမဿမာနာ အနုပရိဝတ္တန္တီ’’တိ?

५३०. “यावर तुला काय वाटते, वासेठ्ठ? तीन वेदांचे ज्ञान असणारे ब्राह्मण आणि इतरही अनेक लोक चंद्र व सूर्य यांना पाहतात ना? आणि ज्या बाजूने चंद्र व सूर्य उगवतात आणि ज्या बाजूने मावळतात, त्या दिशेकडे तोंड करून, हात जोडून, वंदन करत, त्यांची प्रार्थना व स्तुती करत त्यांच्या मागे मागे फिरतात ना?”

---

‘‘ဧဝံ, ဘော ဂေါတမ, ပဿန္တိ တေဝိဇ္ဇာ ဗြာဟ္မဏာ စန္ဒိမသူရိယေ, အညေ စာပိ ဗဟုဇနာ, ယတော စ စန္ဒိမသူရိယာ ဥဂ္ဂစ္ဆန္တိ, ယတ္ထ စ ဩဂစ္ဆန္တိ, အာယာစန္တိ ထောမယန္တိ ပဉ္ဇလိကာ နမဿမာနာ အနုပရိဝတ္တန္တီ’’တိ.

“होय, भो गोतम, तीन वेदांचे ज्ञान असणारे ब्राह्मण आणि इतरही अनेक लोक चंद्र व सूर्य यांना पाहतात. आणि ज्या बाजूने चंद्र व सूर्य उगवतात आणि ज्या बाजूने मावळतात, त्या दिशेकडे तोंड करून, हात जोडून, वंदन करत, त्यांची प्रार्थना व स्तुती करत त्यांच्या मागे मागे फिरतात.”

---

၅၃၁. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဝါသေဋ္ဌ, ယံ ပဿန္တိ တေဝိဇ္ဇာ ဗြာဟ္မဏာ စန္ဒိမသူရိယေ, အညေ စာပိ ဗဟုဇနာ, ယတော စ စန္ဒိမသူရိယာ ဥဂ္ဂစ္ဆန္တိ, ယတ္ထ စ ဩဂစ္ဆန္တိ, အာယာစန္တိ ထောမယန္တိ ပဉ္ဇလိကာ နမဿမာနာ အနုပရိဝတ္တန္တိ, ပဟောန္တိ တေဝိဇ္ဇာ ဗြာဟ္မဏာ စန္ဒိမသူရိယာနံ သဟဗျတာယ မဂ္ဂံ ဒေသေတုံ – ‘‘အယမေဝ ဥဇုမဂ္ဂေါ, အယမဉ္ဇသာယနော နိယျာနိကော, နိယျာတိ တက္ကရဿ စန္ဒိမသူရိယာနံ သဟဗျတာယာ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’.

५३१. “यावर तुला काय वाटते, वासेठ्ठ? तीन वेदांचे ज्ञान असणारे ब्राह्मण आणि इतरही अनेक लोक ज्या चंद्र व सूर्याला पाहतात, आणि ज्या बाजूने चंद्र व सूर्य उगवतात व मावळतात, त्या दिशेकडे तोंड करून, हात जोडून, वंदन करत, त्यांची प्रार्थना व स्तुती करत त्यांच्या मागे मागे फिरतात; तर ते तीन वेदांचे ज्ञान असणारे ब्राह्मण चंद्र व सूर्याच्या सहवासासाठी मार्ग दाखवण्यास समर्थ आहेत का? की—‘हाच सरळ मार्ग आहे, हाच थेट मार्ग आहे, जो या मार्गाने जाणाऱ्याला चंद्र व सूर्याच्या सहवासाप्रत घेऊन जातो’?” “नाही, भो गोतम, ते समर्थ नाहीत.”

---

‘‘ဣတိ ကိရ, ဝါသေဋ္ဌ, ယံ ပဿန္တိ တေဝိဇ္ဇာ ဗြာဟ္မဏာ စန္ဒိမသူရိယေ, အညေ စာပိ ဗဟုဇနာ, ယတော စ စန္ဒိမသူရိယာ ဥဂ္ဂစ္ဆန္တိ, ယတ္ထ စ ဩဂစ္ဆန္တိ, အာယာစန္တိ ထောမယန္တိ ပဉ္ဇလိကာ နမဿမာနာ အနုပရိဝတ္တန္တိ, တေသမ္ပိ နပ္ပဟောန္တိ စန္ဒိမသူရိယာနံ သဟဗျတာယ မဂ္ဂံ ဒေသေတုံ – ‘‘အယမေဝ ဥဇုမဂ္ဂေါ, အယမဉ္ဇသာယနော နိယျာနိကော, နိယျာတိ တက္ကရဿ စန္ဒိမသူရိယာနံ သဟဗျတာယာ’’တိ.

“अशा प्रकारे, हे वासेठ्ठ, तीन वेदांचे ज्ञान असणारे ब्राह्मण आणि इतरही अनेक लोक ज्या चंद्र व सूर्याला पाहतात, आणि ज्या बाजूने चंद्र व सूर्य उगवतात व मावळतात, त्या दिशेकडे तोंड करून, हात जोडून, वंदन करत, त्यांची प्रार्थना व स्तुती करत त्यांच्या मागे मागे फिरतात; तरीही ते चंद्र व सूर्याच्या सहवासासाठी मार्ग दाखवण्यास समर्थ नाहीत की—‘हाच सरळ मार्ग आहे, हाच थेट मार्ग आहे, जो या मार्गाने जाणाऱ्याला चंद्र व सूर्याच्या सहवासाप्रत घेऊन जातो’.”

---

၅၃၂. ‘‘ဣတိ ပန န ကိရ တေဝိဇ္ဇေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဗြဟ္မာ သက္ခိဒိဋ္ဌော. နပိ ကိရ တေဝိဇ္ဇာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ အာစရိယေဟိ ဗြဟ္မာ သက္ခိဒိဋ္ဌော. နပိ ကိရ တေဝိဇ္ဇာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ အာစရိယပါစရိယေဟိ ဗြဟ္မာ သက္ခိဒိဋ္ဌော. နပိ ကိရ တေဝိဇ္ဇာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ ယာဝ သတ္တမာ အာစရိယာမဟယုဂေဟိ ဗြဟ္မာ သက္ခိဒိဋ္ဌော. ယေပိ ကိရ တေဝိဇ္ဇာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ ပုဗ္ဗကာ ဣသယော မန္တာနံ ကတ္တာရော မန္တာနံ ပဝတ္တာရော, ယေသမိဒံ ဧတရဟိ တေဝိဇ္ဇာ ဗြာဟ္မဏာ ပေါရာဏံ မန္တပဒံ ဂီတံ ပဝုတ္တံ သမိဟိတံ, တဒနုဂါယန္တိ, တဒနုဘာသန္တိ, ဘာသိတမနုဘာသန္တိ, ဝါစိတမနုဝါစေန္တိ, သေယျထိဒံ – အဋ္ဌကော ဝါမကော ဝါမဒေဝေါ [Pg.227] ဝေဿာမိတ္တော ယမတဂ္ဂိ အင်္ဂီရသော ဘာရဒွါဇော ဝါသေဋ္ဌော ကဿပေါ ဘဂု, တေပိ န ဧဝမာဟံသု – ‘‘မယမေတံ ဇာနာမ, မယမေတံ ပဿာမ, ယတ္ထ ဝါ ဗြဟ္မာ, ယေန ဝါ ဗြဟ္မာ, ယဟိံ ဝါ ဗြဟ္မာ’’တိ. တေဝ တေဝိဇ္ဇာ ဗြာဟ္မဏာ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ယံ န ဇာနာမ, ယံ န ပဿာမ, တဿ သဟဗျတာယ မဂ္ဂံ ဒေသေမ – အယမေဝ ဥဇုမဂ္ဂေါ အယမဉ္ဇသာယနော နိယျာနိကော နိယျာတိ တက္ကရဿ ဗြဟ္မသဟဗျတာယာ’’တိ.

५३२. “अशा प्रकारे, तीन वेदांचे ज्ञान असणाऱ्या ब्राह्मणांनी ब्रह्माला प्रत्यक्ष पाहिलेले नाही. तसेच तीन वेदांचे ज्ञान असणाऱ्या ब्राह्मणांच्या आचार्यांनीही ब्रह्माला प्रत्यक्ष पाहिलेले नाही. तसेच तीन वेदांचे ज्ञान असणाऱ्या ब्राह्मणांच्या आचार्यांच्या आचार्यांनीही ब्रह्माला प्रत्यक्ष पाहिलेले नाही. तसेच तीन वेदांचे ज्ञान असणाऱ्या ब्राह्मणांच्या सात पिढ्यांपर्यंतच्या पूर्वज आचार्यांनीही ब्रह्माला प्रत्यक्ष पाहिलेले नाही. आणि तीन वेदांचे ज्ञान असणाऱ्या ब्राह्मणांचे जे प्राचीन ऋषी होते, जे मंत्रांचे कर्ते व मंत्रांचे प्रवर्तक होते, ज्यांचे हे प्राचीन मंत्रपद आजचे तीन वेदांचे ज्ञान असणारे ब्राह्मण गातात, पठण करतात, त्यांनी म्हटलेले पुन्हा म्हणतात, त्यांनी शिकवलेले पुन्हा शिकवतात; जसे की—अट्ठक, वामक, वामदेव, वेस्सामित्त, यमतग्गि, अङ्गीरस, भारद्वाज, वासेठ्ठ, कस्सप आणि भगु; त्यांनीसुद्धा असे म्हटले नव्हते की—‘आम्ही हे जाणतो, आम्ही हे पाहतो की ब्रह्मा कुठे आहे, कोणत्या मार्गाने ब्रह्मा जातो किंवा ब्रह्मा कुठे राहतो.’ असे असूनही, ते तीन वेदांचे ज्ञान असणारे ब्राह्मण असे म्हणतात की—‘ज्याला आम्ही जाणत नाही, ज्याला आम्ही पाहत नाही, त्याच्या सहवासासाठी आम्ही मार्ग दाखवतो की—हाच सरळ मार्ग आहे, हाच थेट मार्ग आहे, जो या मार्गाने जाणाऱ्याला ब्रह्माच्या सहवासाप्रत घेऊन जातो’.”

---

၅၃၃. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဝါသေဋ္ဌ, နနု ဧဝံ သန္တေ တေဝိဇ္ဇာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ အပ္ပာဋိဟီရကတံ ဘာသိတံ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဧဝံ သန္တေ တေဝိဇ္ဇာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ အပ္ပာဋိဟီရကတံ ဘာသိတံ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ.

५३३. “यावर तुला काय वाटते, वासेठ्ठ? असे असताना, तीन वेदांचे ज्ञान असणाऱ्या ब्राह्मणांचे बोलणे हे निराधार ठरत नाही का?” “नक्कीच, भो गोतम, असे असताना तीन वेदांचे ज्ञान असणाऱ्या ब्राह्मणांचे बोलणे नक्कीच निराधार ठरते.”

---

‘‘သာဓု, ဝါသေဋ္ဌ, တေ ဝတ, ဝါသေဋ္ဌ, တေဝိဇ္ဇာ ဗြာဟ္မဏာ ယံ န ဇာနန္တိ, ယံ န ပဿန္တိ, တဿ သဟဗျတာယ မဂ္ဂံ ဒေသေဿန္တိ – ‘‘အယမေဝ ဥဇုမဂ္ဂေါ, အယမဉ္ဇသာယနော နိယျာနိကော, နိယျာတိ တက္ကရဿ ဗြဟ္မသဟဗျတာယာ’’တိ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

“उत्तम, वासेठ्ठ! हे वासेठ्ठ, ते तीन वेदांचे ज्ञान असणारे ब्राह्मण ज्याला जाणत नाहीत, ज्याला पाहत नाहीत, त्याच्या सहवासासाठी मार्ग दाखवतील की—‘हाच सरळ मार्ग आहे, हाच थेट मार्ग आहे, जो या मार्गाने जाणाऱ्याला ब्रह्माच्या सहवासाप्रत घेऊन जातो’, हे कधीही शक्य नाही.”

---

ဇနပဒကလျာဏီဥပမာ

जनपदकल्याणीची उपमा

---

၅၃၄. ‘‘သေယျထာပိ, ဝါသေဋ္ဌ, ပုရိသော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘‘အဟံ ယာ ဣမသ္မိံ ဇနပဒေ ဇနပဒကလျာဏီ, တံ ဣစ္ဆာမိ, တံ ကာမေမီ’’တိ. တမေနံ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘‘အမ္ဘော ပုရိသ, ယံ တွံ ဇနပဒကလျာဏိံ ဣစ္ဆသိ ကာမေသိ, ဇာနာသိ တံ ဇနပဒကလျာဏိံ – ခတ္တိယီ ဝါ ဗြာဟ္မဏီ ဝါ ဝေဿီ ဝါ သုဒ္ဒီ ဝါ’’တိ? ဣတိ ပုဋ္ဌော ‘‘နော’’တိ ဝဒေယျ.

५३४. “ज्याप्रमाणे, हे वासेठ्ठ, एखादा माणूस असे म्हणेल—‘या जनपदातील जी सर्वात सुंदर स्त्री (जनपदकल्याणी) आहे, ती मला हवी आहे, मी तिच्यावर प्रेम करतो.’ त्यावर लोकांनी त्याला विचारले—‘हे माणसा, ज्या सुंदर स्त्रीची तू इच्छा करतोस, जिच्यावर तू प्रेम करतोस, ती क्षत्रिय आहे, ब्राह्मण आहे, वैश्य आहे की शूद्र आहे, हे तुला ठाऊक आहे का?’ असे विचारल्यावर तो म्हणेल—‘नाही, मला ठाऊक नाही.’

---

‘‘တမေနံ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘‘အမ္ဘော ပုရိသ, ယံ တွံ ဇနပဒကလျာဏိံ ဣစ္ဆသိ ကာမေသိ, ဇာနာသိ တံ ဇနပဒကလျာဏိံ – ဧဝံနာမာ ဧဝံဂေါတ္တာတိ ဝါ, ဒီဃာ ဝါ ရဿာ ဝါ မဇ္ဈိမာ ဝါ ကာဠီ ဝါ သာမာ ဝါ မင်္ဂုရစ္ဆဝီ ဝါတိ, အမုကသ္မိံ ဂါမေ ဝါ နိဂမေ ဝါ နဂရေ ဝါ’’တိ? ဣတိ ပုဋ္ဌော ‘နော’တိ ဝဒေယျ. တမေနံ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘‘အမ္ဘော ပုရိသ, ယံ တွံ န ဇာနာသိ န ပဿသိ, တံ တွံ ဣစ္ဆသိ ကာမေသီ’’တိ? ဣတိ ပုဋ္ဌော ‘‘အာမာ’’တိ ဝဒေယျ.

“त्यावर लोकांनी त्याला पुन्हा विचारले—‘हे माणसा, ज्या सुंदर स्त्रीची तू इच्छा करतोस, जिच्यावर तू प्रेम करतोस, तिचे नाव काय आहे, तिचे गोत्र काय आहे, ती उंच आहे, ठेंगू आहे की मध्यम उंचीची आहे, ती काळी आहे, सावळी आहे की तांबूस रंगाची आहे, ती अमुक एका गावात, निगमात की शहरात राहते, हे तुला ठाऊक आहे का?’ असे विचारल्यावर तो म्हणेल—‘नाही, मला ठाऊक नाही.’ त्यावर लोकांनी त्याला विचारले—‘हे माणसा, मग ज्या स्त्रीला तू ओळखत नाहीस, जिला तू पाहिलेलेही नाहीस, तू तिच्याच प्राप्तीची इच्छा करतोस आणि तिच्यावरच प्रेम करतोस का?’ असे विचारल्यावर तो म्हणेल—‘होय, अगदी तसेच आहे.’

---

၅၃၅. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဝါသေဋ္ဌ, နနု ဧဝံ သန္တေ တဿ ပုရိသဿ အပ္ပာဋိဟီရကတံ ဘာသိတံ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဧဝံ သန္တေ တဿ ပုရိသဿ အပ္ပာဋိဟီရကတံ ဘာသိတံ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ.

५३५. “यावर तुला काय वाटते, वासेठ्ठ? असे असताना, त्या माणसाचे बोलणे हे निराधार ठरत नाही का?” “नक्कीच, भो गोतम, असे असताना त्या माणसाचे बोलणे नक्कीच निराधार ठरते.”

---

၅၃၆. ‘‘ဧဝမေဝ [Pg.228] ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, န ကိရ တေဝိဇ္ဇေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဗြဟ္မာ သက္ခိဒိဋ္ဌော, နပိ ကိရ တေဝိဇ္ဇာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ အာစရိယေဟိ ဗြဟ္မာ သက္ခိဒိဋ္ဌော, နပိ ကိရ တေဝိဇ္ဇာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ အာစရိယပါစရိယေဟိ ဗြဟ္မာ သက္ခိဒိဋ္ဌော. နပိ ကိရ တေဝိဇ္ဇာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ ယာဝ သတ္တမာ အာစရိယာမဟယုဂေဟိ ဗြဟ္မာ သက္ခိဒိဋ္ဌော. ယေပိ ကိရ တေဝိဇ္ဇာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ ပုဗ္ဗကာ ဣသယော မန္တာနံ ကတ္တာရော မန္တာနံ ပဝတ္တာရော, ယေသမိဒံ ဧတရဟိ တေဝိဇ္ဇာ ဗြာဟ္မဏာ ပေါရာဏံ မန္တပဒံ ဂီတံ ပဝုတ္တံ သမိဟိတံ, တဒနုဂါယန္တိ, တဒနုဘာသန္တိ, ဘာသိတမနုဘာသန္တိ, ဝါစိတမနုဝါစေန္တိ, သေယျထိဒံ – အဋ္ဌကော ဝါမကော ဝါမဒေဝေါ ဝေဿာမိတ္တော ယမတဂ္ဂိ အင်္ဂီရသော ဘာရဒွါဇော ဝါသေဋ္ဌော ကဿပေါ ဘဂု, တေပိ န ဧဝမာဟံသု – ‘‘မယမေတံ ဇာနာမ, မယမေတံ ပဿာမ, ယတ္ထ ဝါ ဗြဟ္မာ, ယေန ဝါ ဗြဟ္မာ, ယဟိံ ဝါ ဗြဟ္မာ’’တိ. တေဝ တေဝိဇ္ဇာ ဗြာဟ္မဏာ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ယံ န ဇာနာမ, ယံ န ပဿာမ, တဿ သဟဗျတာယ မဂ္ဂံ ဒေသေမ – အယမေဝ ဥဇုမဂ္ဂေါ အယမဉ္ဇသာယနော နိယျာနိကော နိယျာတိ တက္ကရဿ ဗြဟ္မသဟဗျတာယာ’’တိ.

५३६. “त्याचप्रमाणे, वासेठ्ठ, तीन वेद जाणणाऱ्या ब्राह्मणांपैकी कोणीही ब्रह्माला प्रत्यक्ष पाहिलेले नाही; तसेच तीन वेद जाणणाऱ्या ब्राह्मणांच्या आचार्यांनीही ब्रह्माला प्रत्यक्ष पाहिलेले नाही; तसेच तीन वेद जाणणाऱ्या ब्राह्मणांच्या आचार्यांच्या आचार्यांनीही ब्रह्माला प्रत्यक्ष पाहिलेले नाही; तसेच तीन वेद जाणणाऱ्या ब्राह्मणांच्या सात पिढ्यांपर्यंतच्या आचार्यांनीही ब्रह्माला प्रत्यक्ष पाहिलेले नाही. आणि तीन वेद जाणणाऱ्या ब्राह्मणांचे जे प्राचीन ऋषी होते, जे मंत्रांचे कर्ते व मंत्रांचे प्रवक्ते होते, ज्यांचे हे प्राचीन मंत्रपद आजचे तीन वेद जाणणारे ब्राह्मण गातात, पठण करतात, त्यांच्या पाठोपाठ म्हणतात आणि शिकवतात; जसे की - अट्ठक, वामक, वामदेव, वेस्सामित्त, यमतग्गि, अंगीरस, भारद्वाज, वासेठ्ठ, कस्सप आणि भगु; त्यांनीसुद्धा असे म्हटले नव्हते की - ‘आम्ही हे जाणतो, आम्ही हे पाहतो की ब्रह्मा कुठे आहे, ब्रह्मा कोणत्या मार्गाने जातो किंवा ब्रह्मा कुठे राहतो.’ असे असूनही, ते तीन वेद जाणणारे ब्राह्मण असे म्हणतात - ‘ज्याला आम्ही जाणत नाही, ज्याला आम्ही पाहत नाही, त्याच्याशी सहवास प्राप्त करण्याचा मार्ग आम्ही दाखवतो. हाच सरळ मार्ग आहे, हाच थेट मार्ग आहे, जो या मार्गावर चालणाऱ्याला ब्रह्माच्या सहवासाकडे घेऊन जातो.’”

---

၅၃၇. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဝါသေဋ္ဌ, နနု ဧဝံ သန္တေ တေဝိဇ္ဇာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ အပ္ပာဋိဟီရကတံ ဘာသိတံ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဧဝံ သန္တေ တေဝိဇ္ဇာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ အပ္ပာဋိဟီရကတံ ဘာသိတံ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ.

५३७. “यावर तुला काय वाटते, वासेठ्ठ? असे असताना, त्या तीन वेद जाणणाऱ्या ब्राह्मणांचे बोलणे निराधार ठरत नाही का?” “नक्कीच, भो गोतम! असे असताना त्या तीन वेद जाणणाऱ्या ब्राह्मणांचे बोलणे निराधारच ठरते.”

---

‘‘သာဓု, ဝါသေဋ္ဌ, တေ ဝတ, ဝါသေဋ္ဌ, တေဝိဇ္ဇာ ဗြာဟ္မဏာ ယံ န ဇာနန္တိ, ယံ န ပဿန္တိ, တဿ သဟဗျတာယ မဂ္ဂံ ဒေသေဿန္တိ – အယမေဝ ဥဇုမဂ္ဂေါ အယမဉ္ဇသာယနော နိယျာနိကော နိယျာတိ တက္ကရဿ ဗြဟ္မသဟဗျတာယာတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

“उत्तम, वासेठ्ठ! हे वासेठ्ठ, ते तीन वेद जाणणारे ब्राह्मण ज्याला स्वतः जाणत नाहीत, ज्याला स्वतः पाहत नाहीत, त्याच्याशी सहवास प्राप्त करण्याचा मार्ग दाखवतील आणि म्हणतील की - ‘हाच सरळ मार्ग आहे, हाच थेट मार्ग आहे, जो यावर चालणाऱ्याला ब्रह्माच्या सहवासाकडे घेऊन जातो’ - असे घडणे शक्यच नाही.”

---

နိဿေဏီဥပမာ

शिडीची उपमा

---

၅၃၈. ‘‘သေယျထာပိ, ဝါသေဋ္ဌ, ပုရိသော စာတုမဟာပထေ နိဿေဏိံ ကရေယျ – ပါသာဒဿ အာရောဟဏာယ. တမေနံ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘‘အမ္ဘော ပုရိသ, ယဿ တွံ ပါသာဒဿ အာရောဟဏာယ နိဿေဏိံ ကရောသိ, ဇာနာသိ တံ ပါသာဒံ – ပုရတ္ထိမာယ ဝါ ဒိသာယ ဒက္ခိဏာယ ဝါ ဒိသာယ ပစ္ဆိမာယ [Pg.229] ဝါ ဒိသာယ ဥတ္တရာယ ဝါ ဒိသာယ ဥစ္စော ဝါ နီစော ဝါ မဇ္ဈိမော ဝါ’’တိ? ဣတိ ပုဋ္ဌော ‘‘နော’’တိ ဝဒေယျ.

५३८. “उदाहरणाथ, वासेठ्ठ, एखाद्या माणसाने एखाद्या महालावर चढण्यासाठी चौकात शिडी बनवावी. लोकांनी त्याला विचारावे—‘हे गृहस्था, ज्या महालावर चढण्यासाठी तू ही शिडी बनवत आहेस, तो महाल पूर्व दिशेला आहे की दक्षिण दिशेला, पश्चिम दिशेला आहे की उत्तर दिशेला, तो उंच आहे की नीच की मध्यम उंचीचा आहे, हे तू जाणतोस का?’ असे विचारले असता त्याने ‘नाही’ असे उत्तर द्यावे.”

---

‘‘တမေနံ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘‘အမ္ဘော ပုရိသ, ယံ တွံ န ဇာနာသိ, န ပဿသိ, တဿ တွံ ပါသာဒဿ အာရောဟဏာယ နိဿေဏိံ ကရောသီ’’တိ? ဣတိ ပုဋ္ဌော ‘‘အာမာ’’တိ ဝဒေယျ.

“त्यावर लोकांनी त्याला पुन्हा विचारावे—‘हे गृहस्था, ज्या महालाला तू जाणत नाहीस, पाहिलेले नाहीस, त्याच महालावर चढण्यासाठी तू शिडी बनवत आहेस का?’ असे विचारले असता त्याने ‘होय’ असे उत्तर द्यावे.”

---

၅၃၉. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဝါသေဋ္ဌ, နနု ဧဝံ သန္တေ တဿ ပုရိသဿ အပ္ပာဋိဟီရကတံ ဘာသိတံ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဧဝံ သန္တေ တဿ ပုရိသဿ အပ္ပာဋိဟီရကတံ ဘာသိတံ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ.

५३९. “यावर तुला काय वाटते, वासेठ्ठ? असे असताना, त्या माणसाचे बोलणे निराधार ठरत नाही का?” “नक्कीच, भो गोतम! असे असताना त्या माणसाचे बोलणे निराधारच ठरते.”

---

၅၄၀. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, န ကိရ တေဝိဇ္ဇေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဗြဟ္မာ သက္ခိဒိဋ္ဌော, နပိ ကိရ တေဝိဇ္ဇာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ အာစရိယေဟိ ဗြဟ္မာ သက္ခိဒိဋ္ဌော, နပိ ကိရ တေဝိဇ္ဇာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ အာစရိယပါစရိယေဟိ ဗြဟ္မာ သက္ခိဒိဋ္ဌော, နပိ ကိရ တေဝိဇ္ဇာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ ယာဝ သတ္တမာ အာစရိယာမဟယုဂေဟိ ဗြဟ္မာ သက္ခိဒိဋ္ဌော. ယေပိ ကိရ တေဝိဇ္ဇာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ ပုဗ္ဗကာ ဣသယော မန္တာနံ ကတ္တာရော မန္တာနံ ပဝတ္တာရော, ယေသမိဒံ ဧတရဟိ တေဝိဇ္ဇာ ဗြာဟ္မဏာ ပေါရာဏံ မန္တပဒံ ဂီတံ ပဝုတ္တံ သမိဟိတံ, တဒနုဂါယန္တိ, တဒနုဘာသန္တိ, ဘာသိတမနုဘာသန္တိ, ဝါစိတမနုဝါစေန္တိ, သေယျထိဒံ – အဋ္ဌကော ဝါမကော ဝါမဒေဝေါ ဝေဿာမိတ္တော ယမတဂ္ဂိ အင်္ဂီရသော ဘာရဒွါဇော ဝါသေဋ္ဌော ကဿပေါ ဘဂု, တေပိ န ဧဝမာဟံသု – မယမေတံ ဇာနာမ, မယမေတံ ပဿာမ, ယတ္ထ ဝါ ဗြဟ္မာ, ယေန ဝါ ဗြဟ္မာ, ယဟိံ ဝါ ဗြဟ္မာတိ. တေဝ တေဝိဇ္ဇာ ဗြာဟ္မဏာ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ယံ န ဇာနာမ, ယံ န ပဿာမ, တဿ သဟဗျတာယ မဂ္ဂံ ဒေသေမ, အယမေဝ ဥဇုမဂ္ဂေါ အယမဉ္ဇသာယနော နိယျာနိကော နိယျာတိ တက္ကရဿ ဗြဟ္မသဟဗျတာယာ’’တိ.

५४०. “त्याचप्रमाणे, वासेठ्ठ, तीन वेद जाणणाऱ्या ब्राह्मणांपैकी कोणीही ब्रह्माला प्रत्यक्ष पाहिलेले नाही; तसेच तीन वेद जाणणाऱ्या ब्राह्मणांच्या आचार्यांनीही ब्रह्माला प्रत्यक्ष पाहिलेले नाही; तसेच तीन वेद जाणणाऱ्या ब्राह्मणांच्या आचार्यांच्या आचार्यांनीही ब्रह्माला प्रत्यक्ष पाहिलेले नाही; तसेच तीन वेद जाणणाऱ्या ब्राह्मणांच्या सात पिढ्यांपर्यंतच्या आचार्यांनीही ब्रह्माला प्रत्यक्ष पाहिलेले नाही. आणि तीन वेद जाणणाऱ्या ब्राह्मणांचे जे प्राचीन ऋषी होते, जे मंत्रांचे कर्ते व मंत्रांचे प्रवक्ते होते, ज्यांचे हे प्राचीन मंत्रपद आजचे तीन वेद जाणणारे ब्राह्मण गातात, पठण करतात, त्यांच्या पाठोपाठ म्हणतात आणि शिकवतात; जसे की - अट्ठक, वामक, वामदेव, वेस्सामित्त, यमतग्गि, अंगीरस, भारद्वाज, वासेठ्ठ, कस्सप आणि भगु; त्यांनीसुद्धा असे म्हटले नव्हते की - ‘आम्ही हे जाणतो, आम्ही हे पाहतो की ब्रह्मा कुठे आहे, ब्रह्मा कोणत्या मार्गाने जातो किंवा ब्रह्मा कुठे राहतो.’ असे असूनही, ते three वेद जाणणारे ब्राह्मण असे म्हणतात - ‘ज्याला आम्ही जाणत नाही, ज्याला आम्ही पाहत नाही, त्याच्याशी सहवास प्राप्त करण्याचा मार्ग आम्ही दाखवतो. हाच सरळ मार्ग आहे, हाच थेट मार्ग आहे, जो या मार्गावर चालणाऱ्याला ब्रह्माच्या सहवासाकडे घेऊन जातो.’”

---

၅၄၁. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဝါသေဋ္ဌ, နနု ဧဝံ သန္တေ တေဝိဇ္ဇာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ အပ္ပာဋိဟီရကတံ ဘာသိတံ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဧဝံ သန္တေ တေဝိဇ္ဇာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ အပ္ပာဋိဟီရကတံ ဘာသိတံ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ.

५४१. “यावर तुला काय वाटते, वासेठ्ठ? असे असताना, त्या तीन वेद जाणणाऱ्या ब्राह्मणांचे बोलणे निराधार ठरत नाही का?” “नक्कीच, भो गोतम! असे असताना त्या तीन वेद जाणणाऱ्या ब्राह्मणांचे बोलणे निराधारच ठरते.”

---

‘‘သာဓု, ဝါသေဋ္ဌ. တေ ဝတ, ဝါသေဋ္ဌ, တေဝိဇ္ဇာ ဗြာဟ္မဏာ ယံ န ဇာနန္တိ, ယံ န ပဿန္တိ, တဿ သဟဗျတာယ မဂ္ဂံ ဒေသေဿန္တိ. အယမေဝ ဥဇုမဂ္ဂေါ အယမဉ္ဇသာယနော [Pg.230] နိယျာနိကော နိယျာတိ တက္ကရဿ ဗြဟ္မသဗျတာယာတိ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

“उत्तम, वासेठ्ठ! हे वासेठ्ठ, ते तीन वेद जाणणारे ब्राह्मण ज्याला स्वतः जाणत नाहीत, ज्याला स्वतः पाहत नाहीत, त्याच्याशी सहवास प्राप्त करण्याचा मार्ग दाखवतील आणि म्हणतील की - ‘हाच सरळ मार्ग आहे, हाच थेट मार्ग आहे, जो यावर चालणाऱ्याला ब्रह्माच्या सहवासाकडे घेऊन जातो’ - असे घडणे शक्यच नाही.”

---

အစိရဝတီနဒီဥပမာ

अचिरवती नदीची उपमा

---

၅၄၂. ‘‘သေယျထာပိ, ဝါသေဋ္ဌ, အယံ အစိရဝတီ နဒီ ပူရာ ဥဒကဿ သမတိတ္တိကာ ကာကပေယျာ. အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ပါရတ္ထိကော ပါရဂဝေသီ ပါရဂါမီ ပါရံ တရိတုကာမော. သော ဩရိမေ တီရေ ဌိတော ပါရိမံ တီရံ အဝှေယျ – ‘‘ဧဟိ ပါရာပါရံ, ဧဟိ ပါရာပါရ’’န္တိ.

५४२. “उदाहरणाथ, वासेठ्ठ, ही अचिरवती नदी पाण्याने काठोकाठ भरलेली असावी, इतकी की कावळ्यालाही काठावर उभे राहून सहज पाणी पिता यावे. अशा वेळी पलीकडच्या काठावर जाऊ इच्छिणारा, पलीकडचा काठ शोधणारा, पलीकडे पोहोचू इच्छिणारा आणि नदी पार करू इच्छिणारा एखादा माणूस तिथे यावा. त्याने अलीकडच्या काठावर उभे राहून पलीकडच्या काठाला हाक मारावी—‘हे पलीकडच्या काठा, अलीकडे ये! हे पलीकडच्या काठा, अलीकडे ये!’”

---

၅၄၃. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဝါသေဋ္ဌ, အပိ နု တဿ ပုရိသဿ အဝှာယနဟေတု ဝါ အာယာစနဟေတု ဝါ ပတ္ထနဟေတု ဝါ အဘိနန္ဒနဟေတု ဝါ အစိရဝတိယာ နဒိယာ ပါရိမံ တီရံ ဩရိမံ တီရံ အာဂစ္ဆေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’.

५४३. “यावर तुला काय वाटते, वासेठ्ठ? त्या माणसाच्या केवळ हाक मारण्याने, प्रार्थना करण्याने, इच्छा बाळगण्याने किंवा आनंद व्यक्त करण्याने अचिरवती नदीचा पलीकडचा काठ अलीकडच्या काठाकडे येईल का?” “नाही, भो गोतम, असे कधीच होणार नाही.”

---

၅၄၄. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, တေဝိဇ္ဇာ ဗြာဟ္မဏာ ယေ ဓမ္မာ ဗြာဟ္မဏကာရကာ တေ ဓမ္မေ ပဟာယ ဝတ္တမာနာ, ယေ ဓမ္မာ အဗြာဟ္မဏကာရကာ တေ ဓမ္မေ သမာဒါယ ဝတ္တမာနာ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ဣန္ဒမဝှယာမ, သောမမဝှယာမ, ဝရုဏမဝှယာမ, ဤသာနမဝှယာမ, ပဇာပတိမဝှယာမ, ဗြဟ္မမဝှယာမ, မဟိဒ္ဓိမဝှယာမ, ယမမဝှယာမာ’’တိ.

५४४. “त्याचप्रमाणे, वासेठ्ठ, जे धर्म माणसाला खरा ब्राह्मण बनवतात, त्यांचा त्याग करून आणि जे धर्म माणसाला अब्राह्मण बनवतात, त्यांचे आचरण करून, ते तीन वेद जाणणारे ब्राह्मण अशा प्रकारे हाका मारतात—‘आम्ही इंद्राला बोलावतो, सोमाला बोलावतो, वरुणाला बोलावतो, ईशानाला बोलावतो, प्रजापतीला बोलावतो, ब्रह्माला बोलावतो, महिद्धीला बोलावतो, यमाला बोलावतो!’”

---

‘‘တေ ဝတ, ဝါသေဋ္ဌ, တေဝိဇ္ဇာ ဗြာဟ္မဏာ ယေ ဓမ္မာ ဗြာဟ္မဏကာရကာ တေ ဓမ္မေ ပဟာယ ဝတ္တမာနာ, ယေ ဓမ္မာ အဗြာဟ္မဏကာရကာ တေ ဓမ္မေ သမာဒါယ ဝတ္တမာနာ အဝှာယနဟေတု ဝါ အာယာစနဟေတု ဝါ ပတ္ထနဟေတု ဝါ အဘိနန္ဒနဟေတု ဝါ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဗြဟ္မာနံ သဟဗျူပဂါ ဘဝိဿန္တီ’’တိ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

“हे वासेठ्ठ, जे धर्म माणसाला खरा ब्राह्मण बनवतात, त्यांचा त्याग करून आणि जे धर्म माणसाला अब्राह्मण बनवतात, त्यांचे आचरण करून, ते तीन वेद जाणणारे ब्राह्मण केवळ हाक मारल्याने, प्रार्थना केल्याने, इच्छा बाळगल्याने किंवा आनंद व्यक्त केल्याने, शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर ब्रह्माच्या सहवासात उत्पन्न होतील—असे घडणे शक्यच नाही.”

---

၅၄၅. ‘‘သေယျထာပိ, ဝါသေဋ္ဌ, အယံ အစိရဝတီ နဒီ ပူရာ ဥဒကဿ သမတိတ္တိကာ ကာကပေယျာ. အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ပါရတ္ထိကော ပါရဂဝေသီ ပါရဂါမီ ပါရံ တရိတုကာမော. သော ဩရိမေ တီရေ ဒဠှာယ အန္ဒုယာ ပစ္ဆာဗာဟံ ဂါဠှဗန္ဓနံ ဗဒ္ဓေါ.

५४५. हे वासेट्ठ, समजा जशी ही अचिरवती नदी पाण्याने काठोकाठ भरलेली आहे, इतकी की कावळाही काठावर उभा राहून पाणी पिऊ शकेल. तेव्हा पलीकडच्या तीरावर जाण्याची इच्छा असलेला, पलीकडचा तीर शोधणारा, पलीकडे पोहोचू इच्छिणारा आणि नदी पार करू इच्छिणारा एखादा माणूस तिथे येईल. परंतु, तो या अलीकडच्या तीरावरच एका मजबूत साखळीने पाठीमागे हात बांधून घट्ट बांधलेला असेल.

---

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဝါသေဋ္ဌ, အပိ နု သော ပုရိသော အစိရဝတိယာ နဒိယာ ဩရိမာ တီရာ ပါရိမံ တီရံ ဂစ္ဆေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’.

यावर तू काय विचार करतोस, वासेट्ठ? तो माणूस अचिरवती नदीच्या या अलीकडच्या तीरावरून पलीकडच्या तीरावर जाऊ शकेल का?" "नक्कीच नाही, पूज्य गोतमा."

---

၅၄၆. ‘‘ဧဝမေဝ [Pg.231] ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ပဉ္စိမေ ကာမဂုဏာ အရိယဿ ဝိနယေ အန္ဒူတိပိ ဝုစ္စန္တိ, ဗန္ဓနန္တိပိ ဝုစ္စန္တိ. ကတမေ ပဉ္စ? စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. သောတဝိညေယျာ သဒ္ဒါ…ပေ… ဃာနဝိညေယျာ ဂန္ဓာ… ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ… ကာယဝိညေယျာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ.

५४६. त्याचप्रमाणे, वासेट्ठ, हे पाच कामगुण आर्यांच्या विनयामध्ये बेड्या आणि बंधने म्हटले जातात. कोणते पाच? डोळ्यांनी जाणता येणारे रूप, जे इष्ट, कांत (प्रिय), मनाला आवडणारे, प्रिय वाटणारे, कामवासनेशी संबंधित आणि राग (आसक्ती) उत्पन्न करणारे असतात. कानाने ऐकता येणारे शब्द... नाकाने घेता येणारे गंध... जिभेने चाखता येणारे रस... शरीराने स्पर्श करता येणारे स्पर्श, जे इष्ट, कांत, मनाला आवडणारे, प्रिय वाटणारे, कामवासनेशी संबंधित आणि राग उत्पन्न करणारे असतात.

---

‘‘ဣမေ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ပဉ္စ ကာမဂုဏာ အရိယဿ ဝိနယေ အန္ဒူတိပိ ဝုစ္စန္တိ, ဗန္ဓနန္တိပိ ဝုစ္စန္တိ. ဣမေ ခေါ ဝါသေဋ္ဌ ပဉ္စ ကာမဂုဏေ တေဝိဇ္ဇာ ဗြာဟ္မဏာ ဂဓိတာ မုစ္ဆိတာ အဇ္ဈောပန္နာ အနာဒီနဝဒဿာဝိနော အနိဿရဏပညာ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ. တေ ဝတ, ဝါသေဋ္ဌ, တေဝိဇ္ဇာ ဗြာဟ္မဏာ ယေ ဓမ္မာ ဗြာဟ္မဏကာရကာ, တေ ဓမ္မေ ပဟာယ ဝတ္တမာနာ, ယေ ဓမ္မာ အဗြာဟ္မဏကာရကာ, တေ ဓမ္မေ သမာဒါယ ဝတ္တမာနာ ပဉ္စ ကာမဂုဏေ ဂဓိတာ မုစ္ဆိတာ အဇ္ဈောပန္နာ အနာဒီနဝဒဿာဝိနော အနိဿရဏပညာ ပရိဘုဉ္ဇန္တာ ကာမန္ဒုဗန္ဓနဗဒ္ဓါ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဗြဟ္မာနံ သဟဗျူပဂါ ဘဝိဿန္တီ’’တိ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

हेच ते पाच कामगुण, वासेट्ठ, जे आर्यांच्या विनयामध्ये बेड्या आणि बंधने म्हटले जातात. आणि वासेट्ठ, हे तिन्ही वेद जाणणारे (त्रैविद्य) ब्राह्मण या पाच कामगुणांमध्ये अडकलेले, मोहित झालेले, आसक्त झालेले, त्यांतील दोष न पाहणारे आणि त्यातून मुक्त होण्याचे ज्ञान नसलेले असून त्यांचा उपभोग घेतात. वासेट्ठ, जे धर्म माणसाला खरा ब्राह्मण बनवतात, त्यांचा त्याग करून आणि जे धर्म माणसाला अब्राह्मण बनवतात, त्यांचे आचरण करून, जे त्रैविद्य ब्राह्मण या पाच कामगुणांमध्ये अडकलेले, मोहित झालेले, आसक्त झालेले, त्यांतील दोष न पाहणारे आणि त्यातून मुक्त होण्याचे ज्ञान नसलेले असून त्यांचा उपभोग घेतात, आणि कामरूपी बेड्यांच्या बंधनात बांधलेले असतात; ते शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर ब्रह्माच्या सहवासात जातील, हे कधीही शक्य नाही.

---

၅၄၇. ‘‘သေယျထာပိ, ဝါသေဋ္ဌ, အယံ အစိရဝတီ နဒီ ပူရာ ဥဒကဿ သမတိတ္တိကာ ကာကပေယျာ. အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ပါရတ္ထိကော ပါရဂဝေသီ ပါရဂါမီ ပါရံ တရိတုကာမော. သော ဩရိမေ တီရေ သသီသံ ပါရုပိတွာ နိပဇ္ဇေယျ.

५४७. हे वासेट्ठ, समजा जशी ही अचिरवती नदी पाण्याने काठोकाठ भरलेली आहे, इतकी की कावळाही काठावर उभा राहून पाणी पिऊ शकेल. तेव्हा पलीकडच्या तीरावर जाण्याची इच्छा असलेला, पलीकडचा तीर शोधणारा, पलीकडे पोहोचू इच्छिणारा आणि नदी पार करू इच्छिणारा एखादा माणूस तिथे येईल. परंतु, तो या अलीकडच्या तीरावर डोक्यासकट पांघरूण घेऊन झोपून राहील.

---

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဝါသေဋ္ဌ, အပိ နု သော ပုရိသော အစိရဝတိယာ နဒိယာ ဩရိမာ တီရာ ပါရိမံ တီရံ ဂစ္ဆေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’.

यावर तू काय विचार करतोस, वासेट्ठ? तो माणूस अचिरवती नदीच्या या अलीकडच्या तीरावरून पलीकडच्या तीरावर जाऊ शकेल का?" "नक्कीच नाही, पूज्य गोतमा."

---

၅၄၈. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ပဉ္စိမေ နီဝရဏာ အရိယဿ ဝိနယေ အာဝရဏာတိပိ ဝုစ္စန္တိ, နီဝရဏာတိပိ ဝုစ္စန္တိ, ဩနာဟနာတိပိ ဝုစ္စန္တိ, ပရိယောနာဟနာတိပိ ဝုစ္စန္တိ. ကတမေ ပဉ္စ? ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏံ, ဗျာပါဒနီဝရဏံ, ထိနမိဒ္ဓနီဝရဏံ, ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စနီဝရဏံ, ဝိစိကိစ္ဆာနီဝရဏံ. ဣမေ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ပဉ္စ နီဝရဏာ အရိယဿ ဝိနယေ အာဝရဏာတိပိ ဝုစ္စန္တိ, နီဝရဏာတိပိ ဝုစ္စန္တိ, ဩနာဟနာတိပိ ဝုစ္စန္တိ, ပရိယောနာဟနာတိပိ ဝုစ္စန္တိ.

५४८. त्याचप्रमाणे, वासेट्ठ, हे पाच नीवरण आर्यांच्या विनयामध्ये आवरण (झाकणारे), नीवरण (अडवणारे), ओनाहन (बंधन घालणारे) आणि परियोनाहन (वेढून टाकणारे) म्हटले जातात. कोणते पाच? कामच्छंद नीवरण, व्यापाद नीवरण, थीन-मिद्ध नीवरण, उद्धच्च-कुक्कुच्च नीवरण आणि विचिकित्सा नीवरण. हेच ते पाच नीवरण, वासेट्ठ, जे आर्यांच्या विनयामध्ये आवरण, नीवरण, ओनाहन आणि परियोनाहन म्हटले जातात.

---

၅၄၉. ‘‘ဣမေဟိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ပဉ္စဟိ နီဝရဏေဟိ တေဝိဇ္ဇာ ဗြာဟ္မဏာ အာဝုဋာ နိဝုဋာ ဩနဒ္ဓါ ပရိယောနဒ္ဓါ. တေ ဝတ, ဝါသေဋ္ဌ, တေဝိဇ္ဇာ ဗြာဟ္မဏာ ယေ [Pg.232] ဓမ္မာ ဗြာဟ္မဏကာရကာ တေ ဓမ္မေ ပဟာယ ဝတ္တမာနာ, ယေ ဓမ္မာ အဗြာဟ္မဏကာရကာ တေ ဓမ္မေ သမာဒါယ ဝတ္တမာနာ ပဉ္စဟိ နီဝရဏေဟိ အာဝုဋာ နိဝုဋာ ဩနဒ္ဓါ ပရိယောနဒ္ဓါ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဗြဟ္မာနံ သဟဗျူပဂါ ဘဝိဿန္တီ’’တိ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

५४९. या पाच नीवरणांनी, वासेट्ठ, तिन्ही वेद जाणणारे ब्राह्मण झाकलेले, अडवलेले, बांधलेले आणि वेढलेले आहेत. वासेट्ठ, जे धर्म माणसाला खरा ब्राह्मण बनवतात, त्यांचा त्याग करून आणि जे धर्म माणसाला अब्राह्मण बनवतात, त्यांचे आचरण करून, जे त्रैविद्य ब्राह्मण या पाच नीवरणांनी झाकलेले, अडवलेले, बांधलेले आणि वेढलेले आहेत; ते शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर ब्रह्माच्या सहवासात जातील, हे कधीही शक्य नाही.

---

သံသန္ဒနကထာ

तुलना-कथा (परस्पर संबंधाची चर्चा)

---

၅၅၀. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဝါသေဋ္ဌ, ကိန္တိ တေ သုတံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဝုဒ္ဓါနံ မဟလ္လကာနံ အာစရိယပါစရိယာနံ ဘာသမာနာနံ, သပရိဂ္ဂဟော ဝါ ဗြဟ္မာ အပရိဂ္ဂဟော ဝါ’’တိ? ‘‘အပရိဂ္ဂဟော, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘သဝေရစိတ္တော ဝါ အဝေရစိတ္တော ဝါ’’တိ? ‘‘အဝေရစိတ္တော, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘သဗျာပဇ္ဇစိတ္တော ဝါ အဗျာပဇ္ဇစိတ္တော ဝါ’’တိ? ‘‘အဗျာပဇ္ဇစိတ္တော, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘သံကိလိဋ္ဌစိတ္တော ဝါ အသံကိလိဋ္ဌစိတ္တော ဝါ’’တိ? ‘‘အသံကိလိဋ္ဌစိတ္တော, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘ဝသဝတ္တီ ဝါ အဝသဝတ္တီ ဝါ’’တိ? ‘‘ဝသဝတ္တီ, ဘော ဂေါတမ’’.

५५०. यावर तू काय विचार करतोस, वासेट्ठ? तू वृद्ध, ज्येष्ठ आणि आचार्यांचे आचार्य असणाऱ्या ब्राह्मणांकडून काय ऐकले आहे—ब्रह्मा हा सपरिग्रह आहे की अपरिग्रह?" "अपरिग्रह, पूज्य गोतमा." "तो सवैरचित्त आहे की अवेरचित्त?" "अवेरचित्त, पूज्य गोतमा." "तो सब्यापज्जचित्त आहे की अब्यापज्जचित्त?" "अब्यापज्जचित्त, पूज्य गोतमा." "तो संकिलिट्ठचित्त आहे की असंकिलिट्ठचित्त?" "असंकिलिट्ठचित्त, पूज्य गोतमा." "तो वसवत्ती आहे की अवसवत्ती?" "वसवत्ती, पूज्य गोतमा."

---

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဝါသေဋ္ဌ, သပရိဂ္ဂဟာ ဝါ တေဝိဇ္ဇာ ဗြာဟ္မဏာ အပရိဂ္ဂဟာ ဝါ’’တိ? ‘‘သပရိဂ္ဂဟာ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘သဝေရစိတ္တာ ဝါ အဝေရစိတ္တာ ဝါ’’တိ? ‘‘သဝေရစိတ္တာ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘သဗျာပဇ္ဇစိတ္တာ ဝါ အဗျာပဇ္ဇစိတ္တာ ဝါ’’တိ? ‘‘သဗျာပဇ္ဇစိတ္တာ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘သံကိလိဋ္ဌစိတ္တာ ဝါ အသံကိလိဋ္ဌစိတ္တာ ဝါ’’တိ? ‘‘သံကိလိဋ္ဌစိတ္တာ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘ဝသဝတ္တီ ဝါ အဝသဝတ္တီ ဝါ’’တိ? ‘‘အဝသဝတ္တီ, ဘော ဂေါတမ’’.

यावर तू काय विचार करतोस, वासेट्ठ? तिन्ही वेद जाणणारे ब्राह्मण सपरिग्रह आहेत की अपरिग्रह?" "सपरिग्रह, पूज्य गोतमा." "ते सवैरचित्त आहेत की अवेरचित्त?" "सवैरचित्त, पूज्य गोतमा." "ते सब्यापज्जचित्त आहेत की अब्यापज्जचित्त?" "सब्यापज्जचित्त, पूज्य गोतमा." "ते संकिलिट्ठचित्त आहेत की असंकिलिट्ठचित्त?" "संकिलिट्ठचित्त, पूज्य गोतमा." "ते वसवत्ती आहेत की अवसवत्ती?" "अवसवत्ती, पूज्य गोतमा."

---

၅၅၁. ‘‘ဣတိ ကိရ, ဝါသေဋ္ဌ, သပရိဂ္ဂဟာ တေဝိဇ္ဇာ ဗြာဟ္မဏာ အပရိဂ္ဂဟော ဗြဟ္မာ. အပိ နု ခေါ သပရိဂ္ဂဟာနံ တေဝိဇ္ဇာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ အပရိဂ္ဂဟေန ဗြဟ္မုနာ သဒ္ဓိံ သံသန္ဒတိ သမေတီ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘သာဓု, ဝါသေဋ္ဌ, တေ ဝတ, ဝါသေဋ္ဌ, သပရိဂ္ဂဟာ တေဝိဇ္ဇာ ဗြာဟ္မဏာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပရိဂ္ဂဟဿ ဗြဟ္မုနော သဟဗျူပဂါ ဘဝိဿန္တီ’’တိ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

५५१. अशा प्रकारे, वासेट्ठ, तिन्ही वेद जाणणारे ब्राह्मण सपरिग्रह आहेत आणि ब्रह्मा अपरिग्रह आहे. मग सपरिग्रह असणाऱ्या त्रैविद्य ब्राह्मणांचे अपरिग्रह असणाऱ्या ब्रह्माशी काही साम्य किंवा मेळ असू शकतो का?" "नक्कीच नाही, पूज्य गोतमा." "उत्तम, वासेट्ठ! मग सपरिग्रह असणारे ते त्रैविद्य ब्राह्मण शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर अपरिग्रह असणाऱ्या ब्रह्माच्या सहवासात जातील, हे कधीही शक्य नाही.

---

‘‘ဣတိ ကိရ, ဝါသေဋ္ဌ, သဝေရစိတ္တာ တေဝိဇ္ဇာ ဗြာဟ္မဏာ, အဝေရစိတ္တော ဗြဟ္မာ…ပေ… သဗျာပဇ္ဇစိတ္တာ တေဝိဇ္ဇာ ဗြာဟ္မဏာ အဗျာပဇ္ဇစိတ္တော ဗြဟ္မာ… သံကိလိဋ္ဌစိတ္တာ တေဝိဇ္ဇာ ဗြာဟ္မဏာ အသံကိလိဋ္ဌစိတ္တော ဗြဟ္မာ… အဝသဝတ္တီ တေဝိဇ္ဇာ [Pg.233] ဗြာဟ္မဏာ ဝသဝတ္တီ ဗြဟ္မာ, အပိ နု ခေါ အဝသဝတ္တီနံ တေဝိဇ္ဇာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဝသဝတ္တိနာ ဗြဟ္မုနာ သဒ္ဓိံ သံသန္ဒတိ သမေတီ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘သာဓု, ဝါသေဋ္ဌ, တေ ဝတ, ဝါသေဋ္ဌ, အဝသဝတ္တီ တေဝိဇ္ဇာ ဗြာဟ္မဏာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဝသဝတ္တိဿ ဗြဟ္မုနော သဟဗျူပဂါ ဘဝိဿန္တီ’’တိ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

अशा प्रकारे, वासेट्ठ, त्रैविद्य ब्राह्मण सवैरचित्त आहेत आणि ब्रह्मा अवेरचित्त आहे... त्रैविद्य ब्राह्मण सब्यापज्जचित्त आहेत आणि ब्रह्मा अब्यापज्जचित्त आहे... त्रैविद्य ब्राह्मण संकिलिट्ठचित्त आहेत आणि ब्रह्मा असंकिलिट्ठचित्त आहे... त्रैविद्य ब्राह्मण अवसवत्ती आहेत आणि ब्रह्मा वसवत्ती आहे. मग अवसवत्ती असणाऱ्या त्रैविद्य ब्राह्मणांचे वसवत्ती असणाऱ्या ब्रह्माशी काही साम्य किंवा मेळ असू शकतो का?" "नक्कीच नाही, पूज्य गोतमा." "उत्तम, वासेट्ठ! मग अवसवत्ती असणारे ते त्रैविद्य ब्राह्मण शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर वसवत्ती असणाऱ्या ब्रह्माच्या सहवासात जातील, हे कधीही शक्य नाही.

---

၅၅၂. ‘‘ဣဓ ခေါ ပန တေ, ဝါသေဋ္ဌ, တေဝိဇ္ဇာ ဗြာဟ္မဏာ အာသီဒိတွာ သံသီဒန္တိ, သံသီဒိတွာ ဝိသာရံ ပါပုဏန္တိ, သုက္ခတရံ မညေ တရန္တိ. တသ္မာ ဣဒံ တေဝိဇ္ဇာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ တေဝိဇ္ဇာဣရိဏန္တိပိ ဝုစ္စတိ, တေဝိဇ္ဇာဝိဝနန္တိပိ ဝုစ္စတိ, တေဝိဇ္ဇာဗျသနန္တိပိ ဝုစ္စတီ’’တိ.

५५२. परंतु, वासेट्ठ, हे त्रैविद्य ब्राह्मण (नदीच्या काठावर) बसून निराश होऊन बुडतात; बुडून विनाशाला प्राप्त होतात, आणि कोरड्या जमिनीवरून नदी पार करत असल्याचा केवळ आभास बाळगतात. म्हणूनच, त्रैविद्य ब्राह्मणांच्या या त्रैविद्येला (तीन वेदांच्या ज्ञानाला) 'त्रैविद्य-मरुभूमी' (वाळवंट), 'त्रैविद्य-निर्जन वन' आणि 'त्रैविद्य-विनाश' असे म्हटले जाते।

---

၅၅၃. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဝါသေဋ္ဌော မာဏဝေါ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သုတံ မေတံ, ဘော ဂေါတမ, သမဏော ဂေါတမော ဗြဟ္မာနံ သဟဗျတာယ မဂ္ဂံ ဇာနာတီ’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဝါသေဋ္ဌ. အာသန္နေ ဣတော မနသာကဋံ, န ဣတော ဒူရေ မနသာကဋ’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘော ဂေါတမ, အာသန္နေ ဣတော မနသာကဋံ, န ဣတော ဒူရေ မနသာကဋ’’န္တိ.

५५३. असे म्हटले असता, वासेठ्ठ तरुण भगवंतांना म्हणाला— "हे गोतम, मी असे ऐकले आहे की, श्रमण गोतम ब्रह्माच्या सहवासाचा मार्ग जाणतात." "वासेठ्ठ, तुला काय वाटते? मनसाकट गाव येथून जवळ आहे की येथून दूर नाही?" "होय, हे गोतम, मनसाकट येथून जवळ आहे, येथून दूर नाही."

---

၅၅၄. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဝါသေဋ္ဌ, ဣဓဿ ပုရိသော မနသာကဋေ ဇာတသံဝဒ္ဓေါ. တမေနံ မနသာကဋတော တာဝဒေဝ အဝသဋံ မနသာကဋဿ မဂ္ဂံ ပုစ္ဆေယျုံ. သိယာ နု ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, တဿ ပုရိသဿ မနသာကဋေ ဇာတသံဝဒ္ဓဿ မနသာကဋဿ မဂ္ဂံ ပုဋ္ဌဿ ဒန္ဓာယိတတ္တံ ဝါ ဝိတ္ထာယိတတ္တံ ဝါ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘အမု ဟိ, ဘော ဂေါတမ, ပုရိသော မနသာကဋေ ဇာတသံဝဒ္ဓေါ, တဿ သဗ္ဗာနေဝ မနသာကဋဿ မဂ္ဂါနိ သုဝိဒိတာနီ’’တိ.

५५४. "वासेठ्ठ, तुला काय वाटते? समजा, एखादा माणूस याच मनसाकटमध्ये जन्मलेला आणि वाढलेला असेल. आणि तो मनसाकटमधून नुकताच बाहेर पडला असताना, त्याला कोणीतरी मनसाकटच्या मार्गाबद्दल विचारले. तर वासेठ्ठ, मनसाकटमध्ये जन्मलेल्या आणि वाढलेल्या त्या माणसाला मनसाकटचा मार्ग विचारला असता, त्याच्या मनात काही संभ्रम किंवा गोंधळ निर्माण होईल का?" "असे मुळीच होणार नाही, हे गोतम." "ते कोणत्या कारणाने?" "कारण, हे गोतम, तो माणूस मनसाकटमध्येच जन्मला आणि वाढला आहे, त्याला मनसाकटचे सर्व मार्ग उत्तम प्रकारे ठाऊक आहेत."

---

‘‘သိယာ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, တဿ ပုရိသဿ မနသာကဋေ ဇာတသံဝဒ္ဓဿ မနသာကဋဿ မဂ္ဂံ ပုဋ္ဌဿ ဒန္ဓာယိတတ္တံ ဝါ ဝိတ္ထာယိတတ္တံ ဝါ, န တွေဝ တထာဂတဿ ဗြဟ္မလောကေ ဝါ ဗြဟ္မလောကဂါမိနိယာ ဝါ ပဋိပဒါယ ပုဋ္ဌဿ ဒန္ဓာယိတတ္တံ ဝါ ဝိတ္ထာယိတတ္တံ ဝါ. ဗြဟ္မာနံ စာဟံ, ဝါသေဋ္ဌ, ပဇာနာမိ ဗြဟ္မလောကဉ္စ ဗြဟ္မလောကဂါမိနိဉ္စ ပဋိပဒံ, ယထာ ပဋိပန္နော စ ဗြဟ္မလောကံ ဥပပန္နော, တဉ္စ ပဇာနာမီ’’တိ.

"वासेठ्ठ, मनसाकटमध्ये जन्मलेल्या आणि वाढलेल्या त्या माणसाला मनसाकटचा मार्ग विचारला असता कदाचित संभ्रम किंवा गोंधळ होऊही शकेल, परंतु तथागतांना ब्रह्मलोक किंवा ब्रह्मलोकाकडे जाणाऱ्या प्रतिपदेबद्दल (मार्गाबद्दल) विचारले असता कधीही संभ्रम किंवा गोंधळ होणार नाही. कारण वासेठ्ठ, मी ब्रह्माला जाणतो, ब्रह्मलोकाला जाणतो आणि ब्रह्मलोकाकडे जाणाऱ्या प्रतिपदेलाही जाणतो; आणि ज्या आचरणाने मनुष्य ब्रह्मलोकात उत्पन्न होतो, ते देखील मी जाणतो."

---

၅၅၅. ဧဝံ [Pg.234] ဝုတ္တေ, ဝါသေဋ္ဌော မာဏဝေါ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သုတံ မေတံ, ဘော ဂေါတမ, သမဏော ဂေါတမော ဗြဟ္မာနံ သဟဗျတာယ မဂ္ဂံ ဒေသေတီ’’တိ. ‘‘သာဓု နော ဘဝံ ဂေါတမော ဗြဟ္မာနံ သဟဗျတာယ မဂ္ဂံ ဒေသေတု ဥလ္လုမ္ပတု ဘဝံ ဂေါတမော ဗြာဟ္မဏိံ ပဇ’’န္တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဝါသေဋ္ဌ, သုဏာဟိ; သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ ဘော’’တိ ခေါ ဝါသေဋ္ဌော မာဏဝေါ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ.

५५५. असे म्हटले असता, वासेठ्ठ तरुण भगवंतांना म्हणाला— "हे गोतम, मी असे ऐकले आहे की, श्रमण गोतम ब्रह्माच्या सहवासाचा मार्ग उपदेशितात. हे पूज्य गोतम, आपण आम्हाला ब्रह्माच्या सहवासाचा मार्ग उपदेशावा, हे पूज्य गोतम, आपण या ब्राह्मण प्रजाजनांचा उद्धार करावा." "तसे असेल तर, वासेठ्ठ, ऐक; नीट मनन कर; मी सांगतो." "होय, महाराज," असे म्हणून वासेठ्ठ तरुणाने भगवंतांच्या वचनाला होकार दिला.

---

ဗြဟ္မလောကမဂ္ဂဒေသနာ

ब्रह्मलोकमार्गाचा उपदेश

---

၅၅၆. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဓ, ဝါသေဋ္ဌ, တထာဂတော လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အရဟံ, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ…ပေ… (ယထာ ၁၉၀-၂၁၂ အနုစ္ဆေဒေသု ဧဝံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ). ဧဝံ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ဘိက္ခု သီလသမ္ပန္နော ဟောတိ…ပေ… တဿိမေ ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟီနေ အတ္တနိ သမနုပဿတော ပါမောဇ္ဇံ ဇာယတိ, ပမုဒိတဿ ပီတိ ဇာယတိ, ပီတိမနဿ ကာယော ပဿမ္ဘတိ, ပဿဒ္ဓကာယော သုခံ ဝေဒေတိ, သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတိ.

५५६. भगवान म्हणाले— "इथे, वासेठ्ठ, जगात तथागत उत्पन्न होतात, जे अर्हत, सम्यक्संबुद्ध आहेत... (पूर्वीप्रमाणे सविस्तर जाणावे). अशा प्रकारे, वासेठ्ठ, भिक्खू शीलसंपन्न होतो... स्वतःमध्ये या पाच नीवरणांचा (अडथळ्यांचा) प्रहाण झालेला पाहून त्याला प्रमोद होतो; प्रमुदित झालेल्याला प्रीती उत्पन्न होते; प्रीतीयुक्त चित्त असलेल्याची काया शांत होते; शांत काया असलेला सुखाचा अनुभव घेतो; आणि सुखी असलेल्याचे चित्त समाधीस्थ होते."

---

‘‘သော မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. တထာ ဒုတိယံ. တထာ တတိယံ. တထာ စတုတ္ထံ. ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ.

"तो मैत्रीयुक्त चित्ताने एका दिशेला व्यापून विहरतो. तसेच दुसऱ्या दिशेला, तसेच तिसऱ्या दिशेला, तसेच चौथ्या दिशेला. अशा प्रकारे वर, खाली, तिरपे, सर्वत्र, स्वतःप्रमाणेच सर्वांना, संपूर्ण जगाला तो मैत्रीयुक्त चित्ताने—जे विशाल, महान, अमर्याद, वैररहित आणि व्यापादरहित आहे—व्यापून विहरतो."

---

‘‘သေယျထာပိ, ဝါသေဋ္ဌ, ဗလဝါ သင်္ခဓမော အပ္ပကသိရေနေဝ စတုဒ္ဒိသာ ဝိညာပေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ဧဝံ ဘာဝိတာယ မေတ္တာယ စေတောဝိမုတ္တိယာ ယံ ပမာဏကတံ ကမ္မံ န တံ တတြာဝသိဿတိ, န တံ တတြာဝတိဋ္ဌတိ. အယမ္ပိ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ဗြဟ္မာနံ သဟဗျတာယ မဂ္ဂေါ.

"ज्याप्रमाणे, वासेठ्ठ, एखादा बलवान शंख वाजवणारा मनुष्य अगदी सहजपणे चारही दिशांना आपला आवाज पोहोचवू शकतो; त्याचप्रमाणे, वासेठ्ठ, अशा प्रकारे मैत्रीयुक्त चेतोविमुक्तीची भावना केली असता, जे काही मर्यादित कर्म असते, ते तिथे शिल्लक राहत नाही, ते तिथे टिकून राहत नाही. वासेठ्ठ, हा देखील ब्रह्माच्या सहवासाचा मार्ग आहे."

---

‘‘ပုန စပရံ, ဝါသေဋ္ဌ, ဘိက္ခု ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ…ပေ… မုဒိတာသဟဂတေန စေတသာ…ပေ… ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. တထာ ဒုတိယံ. တထာ တတိယံ. တထာ စတုတ္ထံ. ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ.

"पुन्हा, वासेठ्ठ, भिक्खू करुणापूर्ण चित्ताने... मुदितापूर्ण चित्ताने... उपेक्षापूर्ण चित्ताने एका दिशेला व्यापून विहरतो. तसेच दुसऱ्या दिशेला, तसेच तिसऱ्या दिशेला, तसेच चौथ्या दिशेला. अशा प्रकारे वर, खाली, तिरपे, सर्वत्र, स्वतःप्रमाणेच सर्वांना, संपूर्ण जगाला तो उपेक्षापूर्ण चित्ताने—जे विशाल, महान, अमर्याद, वैररहित आणि व्यापादरहित आहे—व्यापून विहरतो."

---

‘‘သေယျထာပိ[Pg.235], ဝါသေဋ္ဌ, ဗလဝါ သင်္ခဓမော အပ္ပကသိရေနေဝ စတုဒ္ဒိသာ ဝိညာပေယျ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ဧဝံ ဘာဝိတာယ ဥပေက္ခာယ စေတောဝိမုတ္တိယာ ယံ ပမာဏကတံ ကမ္မံ န တံ တတြာဝသိဿတိ, န တံ တတြာဝတိဋ္ဌတိ. အယံ ခေါ, ဝါသေဋ္ဌ, ဗြဟ္မာနံ သဟဗျတာယ မဂ္ဂေါ.

"ज्याप्रमाणे, वासेठ्ठ, एखादा बलवान शंख वाजवणारा मनुष्य अगदी सहजपणे चारही दिशांना आपला आवाज पोहोचवू शकतो; त्याचप्रमाणे, वासेठ्ठ, अशा प्रकारे उपेक्षापूर्ण चेतोविमुक्तीची भावना केली असता, जे काही मर्यादित कर्म असते, ते तिथे शिल्लक राहत नाही, ते तिथे टिकून राहत नाही. वासेठ्ठ, हा देखील ब्रह्माच्या सहवासाचा मार्ग आहे."

---

၅၅၇. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဝါသေဋ္ဌ, ဧဝံဝိဟာရီ ဘိက္ခု သပရိဂ္ဂဟော ဝါ အပရိဂ္ဂဟော ဝါ’’တိ? ‘‘အပရိဂ္ဂဟော, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘သဝေရစိတ္တော ဝါ အဝေရစိတ္တော ဝါ’’တိ? ‘‘အဝေရစိတ္တော, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘သဗျာပဇ္ဇစိတ္တော ဝါ အဗျာပဇ္ဇစိတ္တော ဝါ’’တိ? ‘‘အဗျာပဇ္ဇစိတ္တော, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘သံကိလိဋ္ဌစိတ္တော ဝါ အသံကိလိဋ္ဌစိတ္တော ဝါ’’တိ? ‘‘အသံကိလိဋ္ဌစိတ္တော, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘ဝသဝတ္တီ ဝါ အဝသဝတ္တီ ဝါ’’တိ? ‘‘ဝသဝတ္တီ, ဘော ဂေါတမ’’.

५५७. "वासेठ्ठ, तुला काय वाटते? अशा प्रकारे विहरणारा भिक्खू सपरिग्रह (संग असलेला) असतो की अपरिग्रह (संग नसलेला) असतो?" "अपरिग्रह, हे गोतम." "तो सवैरचित्त (द्वेषयुक्त) असतो की अवेरचित्त (द्वेषरहित) असतो?" "अवेरचित्त, हे गोतम." "तो सब्यापज्जचित्त (व्यापादयुक्त) असतो की अब्यापज्जचित्त (व्यापादरहित) असतो?" "अब्यापज्जचित्त, हे गोतम." "तो संकिलिट्ठचित्त (मलीन चित्त असलेला) असतो की असंकिलिट्ठचित्त (अमलीन चित्त असलेला) असतो?" "असंकिलिट्ठचित्त, हे गोतम." "तो वशवर्ती (चित्तावर नियंत्रण असलेला) असतो की अवशवर्ती असतो?" "वशवर्ती, हे गोतम."

---

‘‘ဣတိ ကိရ, ဝါသေဋ္ဌ, အပရိဂ္ဂဟော ဘိက္ခု, အပရိဂ္ဂဟော ဗြဟ္မာ. အပိ နု ခေါ အပရိဂ္ဂဟဿ ဘိက္ခုနော အပရိဂ္ဂဟေန ဗြဟ္မုနာ သဒ္ဓိံ သံသန္ဒတိ သမေတီ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘သာဓု, ဝါသေဋ္ဌ, သော ဝတ ဝါသေဋ္ဌ အပရိဂ္ဂဟော ဘိက္ခု ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပရိဂ္ဂဟဿ ဗြဟ္မုနော သဟဗျူပဂေါ ဘဝိဿတီ’’တိ, ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ.

"अशा प्रकारे, वासेठ्ठ, भिक्खू अपरिग्रही आहे आणि ब्रह्मा देखील अपरिग्रही आहे. तर मग, अपरिग्रही भिक्खूचे अपरिग्रही ब्रह्माशी साम्य जुळते का, त्यांच्यात समानता आहे का?" "होय, हे गोतम." "उत्तम, वासेठ्ठ! तो अपरिग्रही भिक्खू कायाचा भेद झाल्यावर, मृत्यूनंतर, अपरिग्रही ब्रह्माच्या सहवासात जाईल, हे निश्चितच शक्य आहे."

---

၅၅၈. ‘‘ဣတိ ကိရ, ဝါသေဋ္ဌ, အဝေရစိတ္တော ဘိက္ခု, အဝေရစိတ္တော ဗြဟ္မာ…ပေ… အဗျာပဇ္ဇစိတ္တော ဘိက္ခု, အဗျာပဇ္ဇစိတ္တော ဗြဟ္မာ… အသံကိလိဋ္ဌစိတ္တော ဘိက္ခု, အသံကိလိဋ္ဌစိတ္တော ဗြဟ္မာ… ဝသဝတ္တီ ဘိက္ခု, ဝသဝတ္တီ ဗြဟ္မာ, အပိ နု ခေါ ဝသဝတ္တိဿ ဘိက္ခုနော ဝသဝတ္တိနာ ဗြဟ္မုနာ သဒ္ဓိံ သံသန္ဒတိ သမေတီ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘သာဓု, ဝါသေဋ္ဌ, သော ဝတ, ဝါသေဋ္ဌ, ဝသဝတ္တီ ဘိက္ခု ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဝသဝတ္တိဿ ဗြဟ္မုနော သဟဗျူပဂေါ ဘဝိဿတီတိ, ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ.

५५८. "अशा प्रकारे, वासेठ्ठ, भिक्खू द्वेषरहित आहे आणि ब्रह्मा देखील द्वेषरहित आहे... भिक्खू व्यापादरहित आहे आणि ब्रह्मा देखील व्यापादरहित आहे... भिक्खू अमलीनचित्त आहे आणि ब्रह्मा देखील अमलीनचित्त आहे... भिक्खू वशवर्ती आहे आणि ब्रह्मा देखील वशवर्ती आहे. तर मग, वशवर्ती भिक्खूचे वशवर्ती ब्रह्माशी साम्य जुळते का, त्यांच्यात समानता आहे का?" "होय, हे गोतम." "उत्तम, वासेठ्ठ! तो वशवर्ती भिक्खू कायाचा भेद झाल्यावर, मृत्यूनंतर, वशवर्ती ब्रह्माच्या सहवासात जाईल, हे निश्चितच शक्य आहे, असे भगवान म्हणाले."

---

၅၅၉. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဝါသေဋ္ဌဘာရဒွါဇာ မာဏဝါ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ, အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ! သေယျထာပိ, ဘော ဂေါတမ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ ‘စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီ’တိ. ဧဝမေဝံ ဘောတာ ဂေါတမေန အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော[Pg.236]. ဧတေ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ သရဏံ ဂစ္ဆာမ, ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကေ နော ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတေ သရဏံ ဂတေ’’တိ.

५५९. असे म्हटले असता, वासेठ आणि भारद्वाज हे तरुण ब्राह्मण भगवंतांना असे म्हणाले – “अतिशय उत्कृष्ट, हे गौतम! अतिशय उत्कृष्ट, हे गौतम! हे गौतम, ज्याप्रमाणे पालथा घातलेला घडा सुलट करावा, किंवा झाकलेले उघडे करावे, किंवा वाट चुकलेल्याला मार्ग दाखवावा, किंवा ‘डोळे असणारे रूप पाहू शकतील’ म्हणून अंधारात तेलाचा दिवा धरावा; त्याचप्रमाणे आदरणीय गौतमांनी अनेक प्रकारे धम्म प्रकाशित केला आहे. आम्ही आदरणीय गौतम, धम्म आणि भिक्खू संघाला शरण जात आहोत. आदरणीय गौतमांनी आम्हाला आजपासून प्राण असेपर्यंत शरण आलेले उपासक समजावे.”

---

တေဝိဇ္ဇသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ တေရသမံ.

तेरावे तेविज्ज सुत्त समाप्त झाले.

---

သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂေါ နိဋ္ဌိတော.

सीलक्खन्धवग्ग समाप्त झाला.

---

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची अनुक्रमणिका -

---

ဗြဟ္မာသာမညအမ္ဗဋ္ဌ,သောဏကူဋမဟာလိဇာလိနီ;

သီဟပေါဋ္ဌပါဒသုဘော ကေဝဋ္ဋော,လောဟိစ္စတေဝိဇ္ဇာ တေရသာတိ.

ब्रह्मजाल, सामञ्ञफल, अम्बट्ठ, सोणदण्ड, कूटदन्त, महालि, जालीय, महासीहनाद, पोट्ठपाद, सुभ, केवट्ट, लोहिच्च आणि तेविज्ज - हे तेरा सुत्त आहेत.

---

သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂပါဠိ နိဋ္ဌိတာ.

सीलक्खन्धवग्गपाळि समाप्त झाली.