နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者

နရဒက္ခဒီပနီ

智者明灯论

ပါလိတော [Pg.8] ယေဝ သဒ္ဓမ္မော,ပါလိတေန ဝရေန စ;

ပါလိတေ သုဋ္ဌု ယံ သီလံ,ပါလိတံ ဓမ္မ-သုန္ဒရံ.

正法实由巴利所护，亦由殊胜者所护；善护持之戒，守护正法之美。

သမ္မာ [Pg.10] အာရဒ္ဓံ သဗ္ဗ-သမ္ပတ္တီနံ,မူလံ ဟောတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

当知，正策励是一切成就之根本。

ဝီရိယာရဗ္ဘော [Pg.11] ဘိက္ခဝေ,မဟတော အတ္ထာယ သံဝတ္တတီတိ.

诸比丘，发起精进，能导向巨大利益。

တသ္မာ [Pg.12] ဝီရိယမေဝ ကတ္တဗ္ဗံ,ဝီရိယဝတော ဟိ အစိန္တိတံပိ ဟောတိ.

是故应行精进；于精进者，乃至不可思议之事亦能成办。

ယထာ [Pg.21] ဟိ တစ္ဆကာနံ သုတ္တံ,ပမာဏံ ဟောတိ;

ဧဝ မေတမ္ပိ ဝိညူနံ.

犹如工匠之绳墨以为量度，此亦为智者之量度。

သုဝိဇာနော [Pg.24] ဘဝံ ဟောတိ,ဒုဗ္ဗိဇာနော ပရာဘဝေါ;

ဓမ္မကာမော ဘဝံ ဟောတိ,ဓမ္မဒေဿီ ပရာဘဝေါ.

兴盛易了知，衰败难察觉；乐法者兴盛，憎法者衰败。

အယံ [Pg.26] ဓမ္မတာတိ အယံ သဘာဝေါ,အယံ နိယာမောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

此是法性，此是自性，此即所谓规律。

ယေ [Pg.28] ဓမ္မာ ဟေတုပဘဝါ,တေသံ ဟေတုံ တထာဂတော.

诸法从因起，如来说其因。

ရတနတ္တယံ[Pg.35], သန္တတံ, အဟံ ဝန္ဒာမိ;

အာစရိယံ, သော အဟံ, နိစ္စံ နမာမိ;

‘‘ဟောတု သဗ္ဗံ, မင်္ဂလံ, မမံ သဗ္ဗဓိ’’.

我恒常礼敬三宝，我恒时顶礼师长，愿我于一切处，得一切吉祥。

နရဒက္ခဒီပနီ

人巧明灯

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者

ပဏာမ

礼敬

နရဒက္ခဒီပကဿ,

人巧明灯之

နမော သမန္တစက္ခုနော;

သံသာရာ ဝိပ္ပမုတ္တဿ,သံသာရာ ဝိပ္ပမုတ္တဿ,သ-သဒ္ဓမ္မဿ သံဃိနော.

礼敬普眼者，轮回解脱者，轮回解脱者，具足正法与僧伽者。

မတ္ထနာ

缘起

၂.

2.

ပါလိတေဟိ [Pg.36] ဝရုတ္တမံ,ပါလိတံ သီလ-ပါရမိံ;

ပါလေတု ဝရသမ္ဗုဒ္ဓေါ,ပါလိတံ ဂန္ထ-ကာရဏံ.

最上者为巴利所护，圆满戒行波罗蜜；愿最胜正觉者，护佑此造论因缘。

အာသီသ

祝愿

၃.

3.

ဗဟုဿုတော [Pg.37] စ မေဓာဝီ,သီလေသုစ သမာဟိတော;

စေတောသမထာနုယုတ္တော,အပိ မုဒ္ဓနိ တိဋ္ဌတု.

多闻而具慧，善住于诸戒，勤修心寂静，斯人立于顶。

အဘိယာစက

启请者

၄.

4.

ဓမ္မ-သံဃံ [Pg.38] ဝန္ဒိတွာန,သဗ္ဗ-လောကဿ နာယကံ;

ယာစိတော တိကကြပ-ထေရေန,မာဏဝေန စ ဓီမတာ.

礼敬法与僧伽及一切世间之导师后，应具慧青年与帝格迦波(Tikakrapa)长老之所请。

၅.

5.

ဥတ္တာနမေဝ သင်္ခေပံ,နာနာ-သတ္ထ-သုဓာရိတံ;

နရ-ဒက္ခံ လိခိဿမိ,ပဿန္တု ဓီရ-မာမကာ.

我将撰写《人巧论》(Nara-dakkha)，此论清晰简要，博采诸论之精粹，愿我等智者阅之。

၆.

6.

ကောသဇ္ဇံ [Pg.41] ဘယတော ဒိသွာ,ဝီရိယဉ္ဇာပိ ခေမတော;

အာရဒ္ဓဝီရိယာ ဟောထ;

ဧသာ ဗုဒ္ဓါနုသာသနီ.

见懈怠为怖畏，见精进为安稳；当发起大精进，此是诸佛正教。

၇.

7.

ဝီရိယဝါ [Pg.42] ခေါ ဘိက္ခဝေ အရိယသာဝကော,အကုသလံ ပဇဟတိ, ကုသလံ ဘာဝေတိ;

သာဝဇ္ဇံ ပဇဟတိ, အနဝဇ္ဇံ ဘာဝေတိ,သုဒ္ဓမတ္တာနံ ပရိဟရတီတိ.

诸比丘，精进之圣弟子，舍断不善，修习于善；舍断有过，修习无过，令自身保持清净。

ဝီရိယဝတော [Pg.43] ကိံ နာမ ကမ္မံ န သိဇ္ဈတိ;

ပုရိသကာရော [Pg.44] နာမ န နဿတိ,သုခေ ပတိဋ္ဌာပေတီတိ ဇာနာမိ.

于精进者，何业不成？丈夫之功实不唐捐，我知其能安立于乐。

၈.

8.

ယထာ [Pg.46] ခိတ္တံ နဘေ လေဍ္ဍု,ဓုဝံ ပတတိ ဘူမိယံ;

တထေဝ ဗုဒ္ဓ-သေဋ္ဌာနံ,ဝစနံ ဓုဝ-သဿတံ.

犹如抛向空中之土块，必定坠于地面；如是，最胜佛陀之言教，确定而又永恒。

၉.

9.

အ-ဒွေဇ္ဈဝစနာ [Pg.48] ဗုဒ္ဓါ,အ-မောဃဝစနာ ဇိနာ.

诸佛之语无有二义，胜者之言真实不虚。

၁၀.

10.

သုဿုသာ [Pg.49] လဘတေ ပညံ,ဥဋ္ဌာတာ ဝိန္ဒတေ ဓနံ;

တသ္မာ ပါဠိံ ဂုရုံ ကတွာ,ဣမံ ပဿာဟိ သောဘဏံ.

乐闻者得慧，勤奋者得财；是故当重巴利，观此善妙法。

၁၁.

11.

သုဿုသာ [Pg.51] သုတ-ဗုဒ္ဓိနီ,သုတံ ပညာယ ဝဍ္ဎနံ;

ပညာယ အတ္ထံ ဇာနာတိ,ဉာတော အတ္ထော သုခါဝဟော.

乐闻能启闻慧，所闻能增智慧；以慧了知其义，知义能引安乐。

၁၂.

12.

သတတံဇ္ဈာယနံ [Pg.52] ဝါဒ,ပရ-တန္တဝလောကနံ;

သဗ္ဗိဇ္ဇာစေရ-သေဝါစ,ဗုဒ္ဓိ-မတိ-ကရော ဂုဏော.

恒常研习与论议，审阅他宗之典籍，并亲近一切智师，此乃增长智慧之德。

၁၃.

13.

အတိ-ဒီဃောဝ [Pg.53] နီဃော ဟိ,ကုသီတော ဟီန-ဝီရိယော;

တသ္မာ ဝီရိယံ ကတွာန,ဝိဇ္ဇံ ဧသန္တု သာဓဝေါ.

于懈怠少精进者，其苦恼实为漫长；是故贤者当行精进，以求胜智。

၁၄.

14.

သုပေါရိသော [Pg.55] တာဝ သိပ္ပံ,ဥဂ္ဂဏှေယျ ပရံ ဓနံ;

ဂဝေသေယျ တတော မန္တံ,ကထေယျ သစ္စ-ဘာသိတံ.

善士当先学习技艺，此为殊胜之财富；其后当求智慧，并言说真实之语。

၁၅.

15.

ပထမံ [Pg.56] န ပရာဇယေ သိပ္ပံ,ဒုတီယံ န ပရာဇယေ ဓနံ;

တတီယံ န ပရာဇယေ ဓနံ,စတုတ္ထမတ္ထံ ကိံ ကရိဿတိ.

首先，技艺不应败坏；其次，财富不应败坏；第三，财富不应败坏；第四件事能成就什么呢？

၁၆.

16.

သောဘန္တိ [Pg.58] အ-မိလာတာနိ,ပုပ္ဖာနိဝ ပိလန္ဓိတုံ;

တထာ သောဘန္တိ ဒါရကာ,ယောဗ္ဗနေယေဝ သိက္ခိတုံ.

未凋谢的花朵，佩戴起来显得美丽；同样地，少年在青春时学习，也显得美丽。

၁၇.

17.

တသ္မာ [Pg.59] ဟဝေ ဂုဏာဓာရံ,ပညာ-ဝဍ္ဎနမုတ္တမံ;

သိက္ခေယျ မတိမာ ပေါသော,ပတ္ထေန္တော ဟိတမတ္တနော.

是故，有智慧的人，若欲求自身利益，当学习那作为功德之基、能增长无上智慧的（法）。

၁၈.

18.

အလံ [Pg.60] ဝါယမိတုံ သိပ္ပေ,အတ္ထ-ကာမေန ဇန္တုနာ;

ကတံ ဝိဇညာ ဝိဇ္ဇာဒိ,ဝယော တေ မာ ဥပဇ္ဈဂါ.

求利之人，应当在技艺上勤奋精进；你当明了所学之技艺，莫让年华逝去。

၁၉.

19.

ဝိဇ္ဇံ [Pg.62] သိက္ခေ, စရေ သီလံ,ဓီရေန သဟ သံဝသေ;

ဓနာစယေ, ကရေ ကမ္မံ,ပိယံ ဝါစဉ္စ သံဝဒေ.

学习知识，奉行戒律；与智者同住；积聚财富，勤作事业；说爱语。

၂၀.

20.

န [Pg.64] တွေဝ သုပိတုံ ဟောတိ,ရတ္တိ နက္ခတ္တ-မာလိနီ;

ပဋိဇဂ္ဂိတုမေဝေသာ,ရတ္တိ ဟောတိ ဝိဇာနတံ.

星光璀璨之夜，并非为睡眠而设；此夜乃为智者警醒之用。

၂၁.

21.

ဥဋ္ဌာဟထ [Pg.65] နိသီဒထ,ကော အတ္ထော သုပိတေန ဝေါ;

သာဓု ခေါ သိပ္ပ-ဝိဇ္ဇာဟွာ,ဝိဇ္ဇံ သိက္ခထ သန္တတံ.

起来，坐下！你们睡觉有何益处？善哉，技艺与知识！当恒常学习知识。

၂၂.

22.

အာရဗ္ဘထ [Pg.67] သဒါ ပုတ္တာ,ဗဟုဿုတံ ဂဝေသိတုံ;

ယသ္မာ လောကေ သိပ္ပဝန္တာ,သဗ္ဗာ-ဒိသာသု ပါကဋာ.

诸子当恒常发奋，追求广学多闻；因为世间有技艺者，于各方皆得显耀。

၂၃.

23.

သကျရူပံ [Pg.68] ပုရေ သန္တံ,မယာ သိပ္ပံ န သိက္ခိတံ;

ကိစ္ဆာ ဝုတ္တိ အ-သိပ္ပဿ,ဣတိ ပစ္ဆာ နုတပ္ပတိ.

往昔有能力时，我未学习技艺；无技艺者的生活是艰难的，事后如此追悔。

၂၄.

24.

လောကတ္ထံ [Pg.75] လောက-ကမ္မန္တံ,ဣစ္ဆန္တော ပရိယေသိတုံ;

နိစ္စမေဝ ဝီရိယဉ္စ,အတ္ထံ မန္တဉ္ဇ စိန္တယေ.

欲求世间利、世间业者，应常思惟精进、义理与谋略。

၂၅.

25.

ဓနဝါ [Pg.76] ဂုဏဝါ လောကေ,သဗ္ဗာ-ဒိသာယ ပါကဋော;

သီလဝါ ပညဝါ မစ္စော,သဗ္ဗ-လောကေဟိ ပူဇိတော.

世间有财富、有功德者，于各方皆得显耀；有戒、有慧之人，为一切世间所尊敬。

၂၆.

26.

သဇီဝတိ [Pg.77] ယသော ယဿ,ကိတ္တိ ယဿ သဇီဝတိ;

ယသ-ကိတ္တိ ဝိဟီနဿ,ဇီဝန္တောပိ မတောပမာ.

谁的名声存续，谁就活着；谁的荣誉存续，谁就活着。缺乏名声与荣誉者，虽生犹死。

၂၇.

27.

သဒ္ဓီဓ [Pg.79] ဝိတ္တံ ပုရိသဿ သေဋ္ဌံ,ဓမ္မော သုစိဏ္ဏော သုခမာဝဟာတိ;

သစ္စံ ဟဝေ သာဒုတရံ ရသာနံ,ပညာဇီဝိံ ဇီဝိတမာဟု သေဋ္ဌန္တိ.

于此，信为人之最上财，善行之法能带来安乐；真实，于诸味中为最甜；依慧而活，被称为最上生活。

၂၈.

28.

သတိမတော [Pg.81] သဒါ ဘဒ္ဒံ,သတိမာ သုခမေဓတိ;

သတိမတော သုဝေ သေယျော,ဝေရာ စ ပရိမုစ္စတိ.

具念之人恒吉祥，具念之人乐增长；具念之人日日胜，并能解脱于怨敌。

၂၉.

29.

မာ [Pg.83] ဝေါ ခဏံ ဝိရာဓေထ,ခဏာတီတာ ဟိ သောစရေ;

သဒတ္ထေ ဝါယမေယျာထ,ခဏော ဝေါ ပဋိပါဒိတော.

你们莫错失良机，错过良机者必忧愁；当为真实利益而努力，良机已为你们获得。

၃၀.

30.

ယထိစ္ဆိတံ [Pg.84] န ပပ္ပောတိ,အ-ဖိယော နာဝိကောဏ္ဏဝေ;

တထေဝါဝီရိယောပေတ္ထ,တသ္မာရဘေယျ သာသနံ.

如无舵之舟于大海，不能如愿抵达彼岸；于此，不精进者亦复如是，是故当于教法中精勤。

၃၁.

31.

ဝါယမေထေဝ [Pg.87] ပုရိသော,ယာဝ အတ္ထဿ နိပ္ဖဒါ;

နိပ္ဖန္နသောဘဏော အတ္ထော,ခန္တာ ဘိယျော န ဝိဇ္ဇတိ.

人应常精进，直至目的达成；已成之目的固然美好，然无有胜于忍耐者。

၃၂.

32.

သမေဝ [Pg.88] ဉာဏ-ဝါယာမေ,သုခါဝဟော သု-မင်္ဂလော;

ဉုနေဓိကေ တထာ နော ဟိ,ဒွယေန သာဓု သမ္ပဒါ.

智慧与精进平等，能带来安乐与吉祥；若有偏失则不然，二者兼备方得善果。

၃၃.

33.

ကာယ-ကမ္မာနိ [Pg.90] သိဇ္ဈန္တိ,ဝစီ-ကမ္မာနိ ဝီရိယံ;

န ဟိ ကိစ္စာနိ စိန္တာဟိ,ကရေယျာထီဓ ဝါယမံ.

身业与语业，皆由精进而成就；事业非由空想而成，于此当勤奋努力。

၃၄.

34.

ပဋိကစ္စေဝ [Pg.91] ကရေယျ,တံ ဇညာ ဟိတမတ္တနော;

န သာကဋိကစိန္တာယ,မန္ဒာ ဓီရော ပရက္ကမေ.

应预先作为，当知何者利于自身；智者当勇猛精进，莫作运货车夫想而懈怠。

၃၅.

35.

ထိရေန [Pg.95] သက-ကမ္မေန,ဝဍ္ဎတိယေဝ သံ ဖလံ;

အ-ထိရေန အလသေန,ကရ-ကမ္မံ ဖလဉ္စ နော.

以坚定之己业，其果实必增长；不坚定而懒惰者，无所作为亦无果。

၃၆.

36.

အာသီသေထေဝ [Pg.96] ပုရိသော,န နိဗ္ဗိန္ဒေယျ ပဏ္ဍိတော;

ပဿာမိ ဝေါဟံ အတ္တာနံ,ယထာ ဣစ္ဆိံ တထာ အဟု.

智者应常怀希望，不应感到厌倦；我观自身，所愿皆已成就。

၃၇.

37.

အဏဏော [Pg.98] ဉာတီနံ ဟောတိ,ဒေဝါနံ ပိတုနဉ္စ သော;

ကရံ ပုရိသ-ကိစ္စာနိ,န စ ပစ္ဆာနုတပ္ပတိ.

彼无债于亲族、天人与祖先；行使男子之责，事后亦无悔恨。

၃၈.

38.

ဟိယျောတိ [Pg.99] ဟိယျတိ ပေါသော,ကရိဿာမိ ပရေတိ ယော;

အဇ္ဇ ကတ္တဗ္ဗ ကမ္မံ သွေ,သော တတော ပရိဟာယတိ.

“改日再做”之人，日渐衰退；今日应做之事拖延至明日，彼人由此而败坏。

၃၉.

39.

သော [Pg.101] အ-ပ္ပမတ္တော အ-ကုဒ္ဓေါ,တာတ ကိစ္စာနိ ကာရယ;

ဝါယာမဿု သ-ကိစ္စေသု,နာလသော ဝိန္ဒတေ သုခံ.

孩子啊，你当不放逸、不瞋恚，完成诸事；于己事当精进，懒惰者不得安乐。

၄၀.

40.

ဟီန-ဇစ္စောပိ [Pg.102] စေ ဟောတိ,ဥဋ္ဌာတာ ဓိတိမာ နရော;

အာစာရ-သီလ-သမ္ပန္နော,နိသေ အဂ္ဂီဝ ဘာသတိ.

虽生于卑贱族，若人奋发而坚定，具足行仪与戒律，如夜火熠熠生辉。

၄၁.

41.

ယော [Pg.104] ပုဗ္ဗေ ကရဏီယာနိ,ပစ္ဆာ သော ကာတုမိစ္ဆတိ;

ဝရုဏကဋ္ဌဘဉ္ဇောဝ,သ ပစ္ဆာ အနုတပ္ပတိ.

若人应先作之事，却欲留待后时；彼将如折瓦儒那(Varuṇa)木者，事后徒生悔恨。

၄၂.

42.

ဥဋ္ဌာနကာလမှိ [Pg.105] အနုဋ္ဌဟာနော,ယုဝါ ဗလီ အာလသိယံ ဥပေတော;

အ-ပုဏ္ဏသင်္ကပ္ပမနော ကုသီတော,ပညာယ မဂ္ဂံ အလသော န ဝိန္ဒတိ.

应起时不起，虽少壮有力却怠惰，心怀消沉、意志不坚，如此懒人，不见智慧之道。

၄၃.

43.

ဒုမ္မေဓော [Pg.107] ပုရိသော လောကေ,ကုသီတော ဟီန-ဝီရိယော;

အပ္ပဿုတော အနာစာရော,ပရိဟာယတိ ဝုဍ္ဎိယာ.

世间愚痴人，懈怠少精进，寡闻无行仪，从增长中衰退。

၄၄.

44.

အပ္ပဿုတာယံ [Pg.108] ပုရိသော,ဗလီဗဒ္ဒေါဝ ဇီရတိ;

မံသာနိ တဿ ဝဍ္ဎန္တိ,ပညာ တဿ န ဝဍ္ဎတိ.

寡闻之人，如牛一般老去；其血肉增长，智慧不增长。

၄၅.

45.

ယဿ [Pg.109] မနုဿ-ဘူတဿ,နတ္ထိ ဘောဂါ စ သိပ္ပကံ;

ကိံဖလံ တဿ မာနုဿံ,ဒွိပါဒဋ္ဌော ဟိ သော မိဂေါ.

若人生而为人，财富技能皆不具；其为人有何益？彼实乃两足兽。

၄၆.

46.

ယော [Pg.111] စ ဝဿသတံ ဇီဝေ,ကုသီတော ဟီန-ဝီရိယော;

ဧကာဟံ ဇီဝိတံ သေယျော,ဝီရိယာရဗ္ဘတော ဒဠံ.

若人寿百岁，懈怠弱精进；不如生一日，坚固发精进。

၄၇.

47.

ယော [Pg.112] စ ဓမ္မ-ဝိဘင်္ဂညူ,ကာလုဋ္ဌာယီ အ-တန္ဒိတော;

အနုဋ္ဌဟတိ ကာလေန,ဖလံ တဿ သမိဇ္ဈတိ.

若人善解法义，适时精勤不懈怠；时时精进修，其果终成就。

၄၈.

48.

အ-စရိတွာ [Pg.126] ဗြဟ္မစရိယံ,အ-လဒ္ဓါ ယောဗ္ဗနေ ဓနံ;

ဇိဏ္ဏကောဉ္စာဝ ဈာယန္တိ,ခီဏမစ္ဆေဝ ပလ္လလေ.

梵行未修习，盛年财未积；老鹤空伫立，竭泽鱼悲戚。

၄၉.

49.

အ-စရိတွာ [Pg.127] ဗြဟ္မစရိယံ,အ-လဒ္ဓါ ယောဗ္ဗနေ ဓနံ;

သေန္တ္တိ စာပါတိခီဏာဝ,ပုရာဏာနိ အနုတ္ထုနံ.

未修梵行，盛年未积财；他们躺卧，如射尽之箭，哀叹往昔。

၅၀.

50.

အပ္ပကေနာပိ [Pg.132] မေဓာဝီ,ပါဘတေန ဝိစက္ခဏော;

သမုဋ္ဌာပေတိ အတ္တာနံ,အဏုံ အဂ္ဂိံဝ သန္ဓမံ.

智者虽仅得微薄资粮，亦能令己奋起，犹如吹旺微小之火。

၅၁.

51.

ဝါယာမေထေဝ [Pg.138] ပုရိသော,န နိဗ္ဗိန္ဒေယျ ပဏ္ဍိတော;

ဝါယာမဿ ဖလံ ပဿ,ဘုတ္တာ အမ္ဗာ အနီတိဟံ.

智者应当勤精进，不应中途生厌心；精进之果终可见，芒果饱食非空谈。

၅၂.

52.

အနုဋ္ဌဟံ [Pg.140] အ-ဝါယာမံ,သုခံ ယတြာဓိ ဂစ္ဆတိ;

သုဝိရ တတ္ထ ဂစ္ဆာဟိ,မဉ္စ တတ္ထေဝ ပါပယ.

无奋无精进，安乐彼方寻。勇士请前往，携我亦同临。

၅၃.

53.

ယတ္ထာလသော [Pg.142] အနုဋ္ဌာတာ,အစ္စန္တံ သုခမေဓတိ;

သုဝိရ တတ္ထ ဂစ္ဆာဟိ,မဉ္စ တ္တတ္ထေဝ ပါပယ.

懈怠不勤者，于彼得究竟乐；勇士请前往，携我亦同临。

၅၄.

54.

အဓိပ္ပာယ-ဖလံ [Pg.143] လောကေ,ဓီတိမန္တ္တဿ သိဇ္ဈတိ;

ဝီရိယမေဝ ကတ္တဗ္ဗံ,ဧတံ ဗုဒ္ဓေဟိ ဝဏ္ဏိတံ.

世间志愿之果，坚毅者终成就；唯应修正勤，诸佛皆称许。

ပညာ-နိဒ္ဒေသ

智慧的解释

၅၅.

55.

ပညံ [Pg.144] ပထမမေသေဟိ,ပညာ-ဗလံ ဗဟုတ္တမံ;

ကုလ-ပုတ္တ ဗလံ ပညာ,ကိံဟိနာမ န သာဓျတိ.

当先寻求智慧，慧力广大世无伦；善男子若具智慧力，世间何事不可成？

၅၆.

56.

အနေက-သံသယုစ္ဆေဒိ[Pg.146],ပရောက္ခတ္ထဿ ဒဿကံ;

သဗ္ဗဿ လောစနံ သတ္ထံ,ယဿ နတ္ထျန္ဓမေဝ သော.

能断众多疑惑，揭示隐微之义；它是众生之眼，是利器；无慧者实乃盲。

၅၇.

57.

ပညာ [Pg.148] သုတံ ဝိနိစ္ဆိန္ဒိ,ကိတ္တိ-သိလောက-ဝဍ္ဎနီ;

ပညာသဟိတော နရော ဣဓ,အပိ သုခါနိဝိန္ဒတိ.

慧能辨别所闻，增长名誉；具慧之人于此世，亦能获得安乐。

၅၈.

58.

သဗ္ဗညုဗုဒ္ဓ-ပစ္စေက[Pg.149],စတုသစ္စ-သုတာ ဣတိ;

စတု-ဗုဒ္ဓေသု ဧကောဝ,ဗဟုဿုတော နရော ဘဝေ.

遍知佛(Sabbaññubuddha)、独觉佛(Paccekabuddha)与闻四圣谛之声闻(Catusacca-sutā)；于此四类觉者中，世人可成多闻者。

၅၉.

59.

လေခဆေကော [Pg.150] ဝါစဆေကော,ဂန္ထဆေကော သုဝါစကော;

ဝိဓာယကဆေကော သူရော,နိဒ္ဒုက္ခောဝ သကမ္မနိ.

善于书写者，善于言说者，善于研读经典者，善于言辞者；善于安排者，勇者；于己业中无苦。

၆၀.

60.

ပညာ [Pg.152] ဟိ သေဋ္ဌာ ကုသလာ ဝဒန္တိ,နက္ခတ္တ-ရာဇာရိဝ တာရကာနံ;

သီလံ သိရီစာပိ သတဉ္စ ဓမ္မော,အနွာယိကာ ပညာဝတော ဘဝန္တိ.

智慧实为殊胜，善者如是宣说；犹如众星之月王，戒、吉祥与善法，皆随具慧者而有。

၆၁.

61.

သေဝေထ [Pg.154] ဗုဒ္ဓေ နိပုဏေ ဗဟုဿုတ္တေ,ဥဂ္ဂါဟကော စ ပရိပုစ္ဆကော;

သုဏေယျ သက္ကစ္စံ သုဘာသိတာနိ,ဧဝံ ကရော ပညဝါ ဟောတိ မစ္စော.

当亲近智者、善巧者、多闻者；当学习并提问；当虔诚谛听善说，如是行者方具智慧。

၆၂.

62.

ဝယေန [Pg.156] ယသ-ပုစ္ဆာဟိ,တိဋ္ဌ-ဝါသေန ယောနိသော;

သာကစ္ဆာ သ္နေဟသံသေဝါ,ပတိရူပ-ဝါသေနစ.

年岁、向有声望者请教、如理安住、善巧谈论、亲近友爱者，以及住于适宜之处。

၆၃.

63.

ဧတာနိ အဋ္ဌဌာနာနိ,ဗုဒ္ဓိ-ဝိသဒ-ကာရဏာ;

ယေသံ ဧတာနိ သမ္ဘောန္တိ,တေသံ ဗုဒ္ဓိ ပဘိဇ္ဇတိ.

此乃八种处，智慧清澈之因；若人具足此，智慧必将显现。

၆၄. စတ္တာရောမေ [Pg.158] ဘိက္ခဝေ ဓမ္မာ ပညာဝုဒ္ဓိယာ သံဝတ္တန္တိ. ကတမေ စတ္တာရော. သပ္ပုရိသသံသေဝေါ သဒ္ဓမ္မသဝနံ ယောနိသော မနသိကာရော ဓမ္မာနုဓမ္မ-ပဋိပတ္တိ. ဣမေ ခေါ ဘိက္ခဝေ စတ္တာရော ဓမ္မာ ပညာ-ဝုဒ္ဓိယာ သံဝတ္တန္တီတ္တိ.

64. 诸比丘，有四法能增长智慧。是哪四法呢？亲近善人、听闻正法、如理作意、法随法行。诸比丘，这四法能增长智慧。

၆၅.

65.

စက္ခုပသာဒ-သမ္ပန္နော[Pg.160],အစ္ဆိမန္တဉ္စ ပဿတိ;

အန္ဓံ ကာဏံ သု-ပဿန္တံ,အန္ဓော သဗ္ဗံ န ပဿတိ.

具眼根清净者，能见有眼之人，亦能善见盲者与独眼者；而盲者，则一无所见。

၆၆.

66.

ပဿတ္တိ [Pg.161] ပဿော ပဿန္တံ,အ-ပဿန္တဉ္စ ပဿတိ;

အ-ပဿန္တော အ-ပဿန္တံ,ပဿန္တဉ္စ န ပဿတိ.

见者能见见者，亦能见不见者；不见者不见不见者，亦不见见者。

၆၇.

67.

ပါကဋံ [Pg.162] အ-ပဋိစ္ဆန္နံ,ရူပံ ပသာဒ-စက္ခုနာ;

နာညံ ပဿတ္တိ သဗ္ဗံပိ,တထတော ဉာဏ-စက္ခုနာ.

显现无遮覆之色，清净眼能得见；非以他眼能见一切，唯以如实智眼见。

၆၈.

68.

သုဇနာသုဇနာ [Pg.164] သဗ္ဗေ,ဂုဏေနာပိ ဝိဝေကိနော;

ဝိဝေကံ န သမာယန္တိ,အ-ဝိဝေကီဇနန္တိကေ.

善人与恶人，皆依德行而有别；若亲近无辨别之人，则无法获得辨别智。

၆၉.

69.

ယော [Pg.165] စ ဥပ္ပတိတံ အတ္ထံ,န ခိပ္ပမနုဗုဇ္ဈတိ;

အ-မိတ္တဝသမနွေတိ,ပစ္ဆာ စ အနုတပ္ပတိ.

若人不能速觉悟已生之事，则落入敌人之手，日后必将懊悔。

၇၀.

70.

ဧဝံ [Pg.166] မဟိဒ္ဓိကာ ပညာ,နိပုဏာ သာဓုစိန္တိနီ;

ဒိဋ္ဌဓမ္မ-ဟိတတ္ထာယ,သမ္ပရာယ-သုခါယ ဝါ.

如是智慧具大威力，精微善巧，善于思虑；为现世之利益，或为来世之安乐。

၇၁.

71.

တံ [Pg.168] ဗလာနံ ဗလံ သေဋ္ဌ,အဂ္ဂ ပညာဗလံ ဗလံ;

ပညာဗလေနုပတ္ထဒ္ဓေါ,ဧတ္ထံ ဝိန္ဒတိ ပဏ္ဍိတ္တော.

诸力之中，彼力最胜，智慧之力，力中为最；智者依于智慧力，于此世间得成就。

၇၂.

72.

ယေန [Pg.170] ဉာဏေန ဗုဇ္ဈန္တိ,အရိယာ ကတ-ကိစ္စတံ;

တံ ဉာဏ-ရတနံ လဒ္ဓံ,ဝါယာမေထ ဇိနောရသာ.

圣者依此智慧，觉悟其所作已办；获得此智慧珍宝已，胜者后裔当精进。

၇၃.

73.

ပညာရတနမာလဿ[Pg.171],န စိရံ ဝတ္တတေ ဘဝေါ;

ခိပ္ပံ ဒဿေတိ အမတံ,န စ သော ရောစတေ ဘဝေ.

拥有智慧宝鬘者，轮回不久停；速示甘露，彼亦不乐于有。

၇၄.

74.

ပမာဒမနုယုဉ္ဇန္တိ[Pg.173],ဗာလာ ဒုမ္မေဓိနော ဇနာ;

အပ္ပမာဒဉ္စ မေဓာဝီ,ဓနံ သေဋ္ဌံဝ ရက္ခတိ.

愚昧无智之人耽于放逸，智者则守护不放逸，犹如守护最上之财。

၇၅.

75.

ဓန-ပုည-ဓီ-လာဘေန[Pg.174],ကာလံ ခိယျတိ ပဏ္ဍိတော;

ကီဠနေန စ ဒုမ္မေဓော,နိဒ္ဒါယ ကလဟေန ဝါ.

智者以财、福、慧之所得，度过光阴；愚者则以嬉戏、睡眠或争吵，虚度光阴。

၇၆.

76.

ပမာဒံ [Pg.176] အပ္ပမာဒေန,ယဒါ နူဒတိ ပဏ္ဍိတော;

ပညာပါသာဒ-မာရုယှ,အ-သောကော သောကိနိံ ပဇံ,ပဗ္ဗတဋ္ဌောဝ ဘူမဋ္ဌေ,ဓီရော ဗာလေ အဝေက္ခတိ.

智者以不放逸驱除放逸，登上智慧之宫殿，无忧者俯视苦恼的众生，犹如立于山顶者俯瞰地上之人，智者俯视愚者。

၇၇.

77.

နတ္တိ [Pg.178] အတ္တသမံ ပေမံ,နတ္ထိ ဓညသမံ ဓနံ;

နတ္ထိ ပညာသမာ အာဘာ,ဝုဋ္ဌိ ဝေ ပရမာ သရာ.

无有爱等同于自爱，无有财富等同于谷物；无有光明等同于智慧，雨实为最上之流。

၇၈.

78.

ဒိဋ္ဌေ [Pg.180] ဓမ္မေ စ ယော အတ္ထော,ယော စတ္ထော သမ္ပရာယိကော;

အတ္ထာဘိသမယာ ဓီရော,ပဏ္ဍိတောတိ ပဝုစ္စတိ.

因通达现世之义与来世之义，智者被称为智者。

၇၉.

79.

န [Pg.181] တေန ပဏ္ဍိတော ဟောတိ,ယာဝတာ ဗဟု ဘာသတိ;

ခေမီ အ-ဝေရီ အ-ဘယော,ပဏ္ဍိတောတ္တိ ပဝုစ္စတိ.

非因多言而成为智者；安稳、无怨、无惧者，方称之为智者。

၈၀.

80.

ယမှိ [Pg.183] သစ္စဉ္စ ဓမ္မော စ,အ-ဟိံသာ သံယမော ဒမော;

သ ဝေ ဝန္တမလော ဓီရော,ထေရော ဣတိ ပဝုစ္စတ္တိ.

若人具足真实与法，不害、自制、调伏；彼实已吐尽垢秽之智者，故称之为长老。

၈၁.

81.

သက-ဂုဏံ [Pg.185] သက-ဒေါသံ,ယော ဇာနာတိ သပဏ္ဍိတော;

ပရ-ဂုဏံ ပရ-ဒေါသံ,ယော ဇာနာတိ သပဏ္ဍိတော.

知晓自身功德与过失者，彼是智者；知晓他人功德与过失者，彼亦是智者。

၈၂.

82.

သတိ-ဝီရိယ-ပညာယ[Pg.186],ယော ကရောတိ ဣရိယာပထေ;

သော ပဏ္ဍိတော ဟဝေ ဘဝေ,ဥဘယတ္ထ-ပရိဂ္ဂဟော.

以念、精进与智慧，于诸威仪中行止者；彼实是智者，现后二世皆得利益。

၈၃.

83.

ကတညူ [Pg.187] ဝိဇ္ဇာ-သမ္ပန္နော,ဇာတိမာ ဓနဝါ ဟဝေ;

သော ဝိစာရဏ-သီလော စ,နိဒ္ဒုက္ခော ပဏ္ဍိတော ဘဝေ.

知恩、具足明、出身高贵且富有者；彼亦具省察之性，成为无苦之智者。

သဗ္ဗေ [Pg.189] ကမ္မဿကာ သတ္တာ,ကမ္မံ သတ္တေ ဝိဘဇ္ဇတိ.

一切众生皆是业的所有者，业区分诸有情。

၈၄.

84.

ယော ပဿတိ ပစ္စက္ခတ္ထံ,ယော စ သံသာရတ္ထံ တေသု;

ပစ္ဆိမောဝ ပူဇနီယော,ဥဘယတ္ထ-သုဒိဋ္ဌတ္တာ.

见现世之义者，以及见轮回之义者；后者实应受尊敬，因其于二者皆善见故。

၈၅.

85.

အပ္ပေန [Pg.191] အနဝဇ္ဇေန,သန္တုဋ္ဌော သုလဘေန စ;

မတ္တညူ သုဘရော ဟုတွာ,စရေယျ ပဏ္ဍိတော နရော.

以少而无过失，以易得而知足；知量且易受供养，智者当如是而行。

၈၆.

86.

အတ္တာနမေဝ [Pg.192] ပထမံ,ပတိရူပေ နိဝေသယေ;

အထညမနုသာသေယျ,န ကိလိဿေယျ ပဏ္ဍိတော.

智者首先应将自己安立于正道，然后教导他人，智者不应烦恼。

၈၇.

87.

ဥတ္တမ-ပရိသာယ [Pg.193] ဝေ,ဥတ္တ္တမံ ဝါစမုတ္တမော;

ဘဏေယျာခေပ-ဝိတ္ထာရံ,သာ အနဂ္ဃျာ လောကတ္တယေ.

于最上之众会中，最上者应说最上之语；应略说或广说，彼语于三界中是无价的。

၈၈.

88.

ပဏ္ဍိတဿ [Pg.194] သုဘာသိတ္တံ,ပဏ္ဍိတောဝ သုဇာနိယာ;

ဒုမ္မေဓော တံ န ဇာနာတိ,ဓီရော ဓီရံ မမာယတိ.

智者之善语，唯智者能善知；愚者不知其义，智者珍视智者。

၈၉.

89.

ယေန [Pg.196] ကေနစိ ဝဏ္ဏေန,ပရော လဘတိ ရူပ္ပနံ;

အတ္ထော ဝါစာယ စေ ဟောတိ,တံ န ဘာသေယျ ပဏ္ဍိတော.

无论以何种言辞，若他人因此而受苦；即使言语有益，智者亦不应说。

၉၀.

90.

ဘုဉ္ဇနတ္ထံ [Pg.197] ကထနတ္ထံ,မုခံ ဟောတီတ္တိ နော ဝဒေ;

ယံဝါ တံဝါ မုခါရုဠှံ,ဝစနံ ပဏ္ဍိတော နရော.

智者不应言随口出，只因口为食言而设。

၉၁.

91.

ပရ-သတ္တိတ္တော [Pg.198] သ-သတ္တိံ,ဒုဇ္ဇာနော ဟိ နရော မိတေ;

စေ ဇာနေ သက-သတ္တိံစ,ကာ ကထာ ပရ-သတ္တိယာ.

朋友啊，他人的力量或自身的力量，人是难以知晓的；若能知晓自身之力，何须谈论他人之力？

၉၂.

92.

ကတ္တ-ဂုဏံ [Pg.199] ပရေသံ ယော,ပဋိကရောတိ ပဏ္ဍိတော;

ဇာနာတိ သော အာစိက္ခတိ,န ဗာလော ဂုဏ-မာမကော.

智者能回报他人之恩德，他知晓并宣说；而非愚者，只执着于自身功德。

၉၃.

93.

ပဘူတံ [Pg.200] နေဝ ကာတဗ္ဗံ,ဘဝိဿံ နေဝ စိန္တယေ;

ဝတ္တမာနေန ကာလေန,ဝိစရန္တိ ဝိစက္ခဏာ.

不应追逐过去，不应思虑未来；智者于当下行止。

၉၄.

94.

ဓမ္မေသု [Pg.201] သတိ ဣစ္ဆိတာ,ရသေသု လောဏမိစ္ဆိတံ;

ရာဇ-ကိစ္စေသု အမစ္စံ,သဗ္ဗ-ဌာနေသု ပဏ္ဍိတံ.

于诸法中，念是所欲求的；于诸味中，盐是所欲求的；于王事中，大臣是所欲求的；于一切处，智者是所欲求的。

၉၅.

95.

ခတ္တိယော [Pg.203] သေဋ္ဌော ဇနေ တသ္မိံ,ယေ ဂေါတ္တပဋိသာရိနော;

ဝိဇ္ဇာ-စရဏ-သမ္ပန္နော,သော သေဋ္ဌော ဒေဝ-မာနုသေ.

在那些依仗种姓之人中，刹帝利是殊胜的；明行具足者，彼于天人世间是殊胜的。

၉၆.

96.

သမ္ဗုဒ္ဓေါ [Pg.204] ဒွိပဒံ သေဋ္ဌော,အာဇာနီယော စတုပ္ပဒံ;

သုဿုသာ သေဋ္ဌာ ဘရိယာနံ,ယော စ ပုတ္တာနမဿဝေါ.

两足之中，正自觉者是殊胜的；四足之中，骏马是殊胜的；在妻子中，顺从者是殊胜的；在儿子中，顺从者是殊胜的。

၉၇.

97.

သာတ္ထကော [Pg.207] စ အ-သမ္မောဟော,သပ္ပာယော ဂေါစရော တထာ;

စတ္တာရိမာနိ သိက္ခေယျုံ,သမ္ပဇညာဘိဝဍ္ဎကာ.

有益、不迷惑、适宜，以及行处；应学习此四者，它们能增长正知。

၉၈.

98.

ပညဉ္စ [Pg.208] ခေါ အ-သုဿုသံ,န ကောစိ အဓိဂစ္ဆတိ;

ဗဟုဿုတံ အနာဂမ္မ,ဓမ္မဋ္ဌံ အ-ဝိနိဗ္ဘဇံ.

不善听闻、不依止多闻、不辨别法义者，无人能获得智慧。

၉၉.

99.

အဓိပ္ပာယော [Pg.210] သုဒုဗ္ဗောဓော,ယသ္မာ ဝိဇ္ဇတိ ပါဠိယံ;

တသ္မာ ဥပဋ္ဌဟံ ဂဏှေ,ဂရုံ ဂရုမတံ ဝိဒူ.

因为在巴利圣典中，其意甚难理解；因此，智者应寻求尊敬的师长之支持。

စာရိတ္တ-နိဒ္ဒေသ

行持的解释

၁၀၀.

100.

အတ္တာ [Pg.213] ဟိ အတ္တနော နာထော,ကော ဟိ နာထော ပရော သိယာ;

အတ္တနာ ဟိ သုဒန္တေန,နာထံ လဘတိ ဒုလ္လဘံ.

己确为自依怙，他人何能为依怙？若能善调御自身，则得难得之依怙。

၁၀၁.

101.

အတ္တာနဉ္စေ [Pg.214] ပိယံ ဇညာ,ရက္ခေယျ နံ သုရက္ခိတံ;

တိဏ္ဏမညတရံ ယာမံ,ပဋိဇဂ္ဂေယျ ပဏ္ဍိတော.

若人自知可爱己，应善守护令安稳；智者当于三时中，觉醒精勤不放逸。

၁၀၂.

102.

အတ္တနာ [Pg.216] ကုရုတေ လက္ခိံ,အ-လက္ခိံ ကုရုတေတ္တနာ;

န ဟိ လက္ခိံ အ-လက္ခိံ ဝါ,အညော အညဿ ကာရကော.

福德与不祥皆由自造，他人不能为他人造作。

၁၀၃.

103.

န [Pg.218] ပီဠိတာ အတ္တ-ဒုက္ခေန ဓီရာ,သုခပ္ဖလံ ကမ္မံ ပရိစ္စဇန္တိ;

သမ္မောဟိတာဝါပိ သုခေန မတ္တာ,န ပါပ-ကမ္မဉ္စ သမာစရန္တိ.

智者不为己苦所逼迫，不舍离乐果之业；即使为乐所迷惑，亦不作恶业。

၁၀၄.

104.

ယော [Pg.219] နေဝ နိန္ဒံ နပ္ပသံသံ,အာဒိယတိ ဂရဟံ နောပိ ပူဇံ;

သိရီစ လက္ခီစ အပေတိ တမှာ,အာပေါ သုဝုဋ္ဌီဝ ယထာ ထလမှာ.

彼不接受毁谤与赞叹，亦不接受责备与供养；福德与吉祥皆离彼而去，犹如雨水从高地流失。

၁၀၅.

105.

သာဓု [Pg.221] ဓမ္မရုစိ ရာဇာ,သာဓု ပညာဏဝါ နရော;

သာဓု မိတ္တာနမ-ဒ္ဒုဗ္ဘော,ပါပဿ အ-ကရံ သုခံ.

乐法之王是善哉，具慧之人是善哉；不欺友朋是善哉，不行诸恶是安乐。

၁၀၆.

106.

ကလျာဏကာရီ [Pg.222] ကလျာဏံ,ပါပကာရီ စ ပါပကံ;

ယာဒိသံ ဝပတ္တေ ဗီဇံ,တာဒိသံ ဝဟတေ ဖလံ.

行善者得善，作恶者得恶；播何种种子，收何种果实。

၁၀၇.

107.

ဇီဝံ [Pg.224] ပညာယ ရက္ခေယျ,ဓနံ ကမ္မေန ရက္ခယေ;

ဧဝံ ဟျရောဂေါ သုခိတော,ပေါရာဏက-ဝစော ဣဒံ.

以慧守护生命，以业守护财富；如是则无病而安乐，此乃古老之言说。

၁၀၈.

108.

အနုပုဗ္ဗေန [Pg.226] မေဓာဝီ,ထောကံ ထောကံ ခဏေ ခဏေ;

ကမ္မာရော ရဇတဿေဝ,နိဒ္ဒမေ မလမတ္တနော.

智者循序渐进，于刹那间，点滴去除自身之垢，犹如银匠去除银秽。

၁၀၉.

109.

ဝါစာနုရက္ခီ [Pg.228] မနသာ သုသံဝုတော,ကာယေန စ နာကုသလံ ကယိရာ;

ဧတေတယော ကမ္မပထေဝိသောဓယေ,အာရာဓယေ မဂ္ဂမိသိ-ပ္ပဝေဒိတံ.

守护言语，善于调伏心意，身不作不善业；应清净此三业道，趣入圣者所宣说之道。

၁၁၀.

110.

အ-သန္တေ [Pg.230] နောပသေဝေယျ,သန္တေ သေဝေယျ ပဏ္ဍိတော;

အ-သန္တော နိရယံ ယန္တိ,သန္တော ပါပေန္တိ သုဂ္ဂတိံ.

不应亲近恶人，智者应亲近善人；恶人堕地狱，善人得善趣。

၁၁၁.

111.

အ-ကရောန္တောပိ [Pg.232] စေ ပါပံ,ကရောန္တံ မုပသေဝတိ;

သင်္ကိယော ဟောတိ ပါပသ္မိံ,အ-ဝဏ္ဏော စဿ ရူဟတိ.

即使未作恶，若亲近作恶者；则被疑为恶，恶名亦增长。

၁၁၂.

112.

သံဃာဂတော [Pg.233] အနိဋ္ဌေဟိ,အမ္ဗောပိ မဓုရပ္ဖလော;

တိတ္တပုဗ္ဗောဝ ပါ ဧဝ,မနုဿော တု သ-ဇီဝကော.

与不悦者相聚，纵是甜果亦变苦；人与其同伴，亦复如是。

၁၁၃.

113.

နိဟီန-သေဝိတော [Pg.234] ပေါသော,နိဟီယတိ စ သဗ္ဗဒါ;

ကဒါစိ န စ ဟာယေထ,တုလျသေဝီပိ အတ္တနာ.

亲近下劣之人，则恒常堕落；亲近与己相等之人，则不会堕落。

၁၁၄.

114.

ဝဏ္ဏ-ဂန္ဓ-ရသောပေတော[Pg.237],အမ္ဗောယံ အဟုဝါ ပုရေ;

တမေဝ ပူဇံ လဘမာနော;

ကေနမ္ဗော ကဋုကပ္ဖလော.

昔日此芒果，具足色香与味；今虽获得同样之供养，此芒果何以结出苦果？

၁၁၅.

115.

ပုစိမန္ဒ-ပရိဝါရော[Pg.238],အမ္ဗော တေ ဒဓိဝါဟန;

မူလံ မူလေန သံသဋ္ဌံ,သာခါ သာခံ နိသေဝရေ;

အသာတ္တ-သန္နိဝါသေန,တေနမ္ဗော ကဋုကပ္ဖလော.

大提婆诃那王啊，你的芒果树被苦楝树围绕；根与根交织，枝与枝相依；因与不善者为邻，故此芒果结出苦果。

၁၁၆.

116.

ပါမောက္ခ-ဘဇနံ [Pg.240] ခိပ္ပံ,အတ္ထ-ကာမော သု-ဝုဍ္ဎိယံ;

ဘဇေ ဥတ္တရိ အတ္တနာ,တသ္မာ ဥဒေတိ ပဏ္ဍိတော.

欲求利益与善增长者，应迅速远离下劣之伴，亲近胜于己者；智者因此而提升。

၁၁၇.

117.

ကာစော [Pg.241] ကဉ္စန-သံသဂ္ဂါ,ဓတ္တေ မာရ-ကတိံ ဇုတိံ;

တထာ သံသန္နိဓာနေန,မူဠှော ယာတိ ပဝီဏတံ.

玻璃因与黄金相伴，而能发出如摩罗迦宝石般之光辉；同样地，愚者因亲近善人，亦能变得熟练。

၁၁၈.

118.

ကီဋောပိ [Pg.243] သုမနော-သင်္ဂါ,အာရောဟတိ သတံ သိရော;

အသ္မာပိ ယာတိ ဒေဝတွံ,မဟဗ္ဘိ သုပ္ပတိဋ္ဌိတော.

即使是虫，因与花相伴，亦能登上善人头顶；石头若由大德善为安立，亦能达至天界。

၁၁၉.

119.

သဗ္ဘိရေဝ [Pg.245] သမာသေထ,သဗ္ဘိ ကုဗ္ဗေထ သန္ဓဝံ;

သတံ သဒ္ဓမ္မမညာယ,ပညံ လဘတိ နာညတော.

应与善人相处，应与善人结交；了知善人之正法，能获得智慧而非他处。

၁၂၀.

120.

သဗ္ဘိရေဝ [Pg.246] သမာသေထ,သဗ္ဘိ ကုဗ္ဗေထ သန္ဓဝံ;

သတံ သဒ္ဓမ္မမညာယ,သဗ္ဗ-ဒုက္ခာ ပမုစ္စတ္တိ.

应与善人相处，应与善人结交；了知善人之正法，能解脱一切苦。

၁၂၁.

121.

သကိံဒေဝ [Pg.247] ကုလပုတ္တ,သဗ္ဘိ ဟောတိ သမာဂမော;

သာ နံ သင်္ဂတိ ပါလေတိ,နာသဗ္ဘိ ဗဟု သင်္ဂမော.

良家子啊，与善人相遇一次，那份相遇便能守护他；不应与恶人多相处。

၁၂၂.

122.

သေယျော [Pg.249] အ-မိတ္တော မေဓာဝီ,ယဉ္စေ ဗာလာနုကမ္ပကော.

宁可与智者为敌，也不要愚者的怜悯。

၁၂၃.

123.

သီလဝန္တံ [Pg.250] ပညဝန္တံ,ဒိဝါ နိဿယ-ဒါယကံ;

ဗဟုဿုတံ ဂဝေသန္တော,ဘဇေယျ အတ္ထ-မာမကော.

爱利者应寻求并亲近具戒、具慧、日间给予依止、多闻之人。

၁၂၄.

124.

ပါပ-မိတ္တေ [Pg.251] ဝိဝဇ္ဇေတွာ,ဘဇေယျုတ္တမ-ပုဂ္ဂလံ;

ဩဝါဒေ စဿ တိဋ္ဌေယျ,ပတ္ထေန္တော အ-စလံ သုခံ.

舍弃恶友，亲近最上之人；应安住于其教诲中，希求不动之乐。

၁၂၅.

125.

န [Pg.253] ဘဇေ ပါပကေ မိတ္တေ,န ဘဇေ ပုရိသာဓမေ;

ဘဇေထ မိတ္တ္တေ ကလျာဏေ,ဘဇေထ ပုရိသုတ္တမေ.

不应亲近恶友，不应亲近下劣之人；应亲近善友，应亲近最上之人。

၁၂၆.

126.

အနဝဇ္ဇံ [Pg.254] မုခမ္ဗောဇ,မနဝဇ္ဇာ စ ဘာရတီ;

အလင်္ကတာဝ သောဘန္တေ,ကိံသု တေ နိရလင်္ကတာ.

无过之莲面与无过之言语，装饰之后方显庄严；若不加装饰，则当如何？

၁၂၇.

127.

န [Pg.256] ဟိ ဝဏ္ဏေန သမ္ပန္နာ,မဉ္ဇုကာ ပိယ-ဒဿိနာ;

ခရာ ဝါစာ ပိယာ ဟောတိ,အသ္မိံ လောကေ ပရမှိ စ.

言语粗恶，纵具美色，纵然悦目，亦不可爱；于此世他世，皆是如此。

၁၂၈.

128.

နနု [Pg.257] ပဿသိမံ ကာဠိံ,ဒုဗ္ဗဏ္ဏံ တိလကာဟတံ;

ကောလိလံ သဏှ-ဝါစေန,ဗဟူနံ ပါဏိနံ ပိယံ.

难道你没见过这黑色的、丑陋的、被痣所击打的迦梨（Kāḷī）吗？她以如杜鹃般柔和之语，令众多众生喜爱。

၁၂၉.

129.

တသ္မာ [Pg.257] သခိလ-ဝါစာယ,မန္တ-ဘာဏီ အနုဒ္ဓတော;

အတ္ထံ ဓမ္မဉ္စ ဒီပေတိ,မဓုရံ တဿ ဘာသိတံ.

是故，言语当柔和，审慎而无傲慢；阐明义理与正法，其言说乃甜美。

၁၃၀.

130.

တမေဝ [Pg.260] ဝါစံ ဘာသေယျ,ယာ သတ္တာနံ န တာပယေ;

ပရေ စ န ဝိဟိံသေယျ,သာ ဝေ ဝါစာ သုဘာသိတာ.

当说如是语，不令众生恼，亦不伤害人，彼诚为善说。

၁၃၁.

131.

ပိယံ [Pg.261] ဝါစံဝ ဘာသေယျ,ယာ ဝါစာ ပဋိနန္ဒိတာ;

ယံ အနာဒါယ ပါပါနိ;

ပရေသံ ဘာသတေ ပိယံ.

当说悦人之语，受人欢迎之语；不取诸恶业，而于他人说悦人之语。

၁၃၂.

132.

သစ္စံ [Pg.262] ဝေ အမတာ ဝါစာ,ဧသ ဓမ္မော သနန္တနော;

သစ္စေ အတ္ထေ စ ဓမ္မေ စ,အာဟု သန္တော ပတိဋ္ဌိတာ.

真实之语确实是不死之语，此乃永恒之法；圣者说他们安住于真实、义理与法中。

၁၃၃.

133.

သုဘာသိတဉ္စ [Pg.264] ဓမ္မဉ္စ,ပိယဉ္စ သစ္စမေဝ စ;

စတု-အင်္ဂေဟိ သမ္ပန္နံ,ဝါစံ ဘာသေယျ ပဏ္ဍိတော.

智者应说具足善说、法、爱语与真实此四支之语。

၁၃၄.

134.

မနာပမေဝ [Pg.265] ဘာသေယျ,နာမနာပံ ကုဒါစနံ;

မနာပံ ဘာသမာနဿ,သိဒ္ဓံ ပိယောသဓံ ဘဝေ.

应只说悦意之语，绝不说不悦之语；说悦意之语者，能成就可爱之药。

၁၃၅.

135.

ယံ [Pg.266] ဝဒေယျ တံ ကရေယျ,ယံ န ဝဒေ န တံ ကရေ;

အ-ကရောန္တံ ဘာသမာနံ,ပရိဇာနန္တိ ပဏ္ဍိတာ.

言出必行，不行勿言；智者能识辨，言而不行者。

၁၃၆.

136.

ရဟောဝါဒံ [Pg.268] န ဘာသေယျ,န သမ္မုခါ ခိဏံ ဘဏေ;

အ-တရမာနောဝ ဘဏေယျ,တရမာနောဝ နော ဘဏေ.

不言秘密语，对面不语粗暴言；言语当从容，不应仓促说。

၁၃၇.

137.

မာဝေါစ [Pg.269] ဖရုသံ ကိဉ္စိ,ဝုတ္တာ ပဋိဝဒေယျုံ တံ;

ဒုက္ခာ ဟိ သာရမ္ဘကထာ,ပဋိဒဏ္ဍာ ဖုသေယျုံ တံ.

莫说任何粗恶之语，所说之语会反击你；争论之语确实是苦，反击之棒会触及你。

၁၃၈.

138.

သက-ယုတ္တံ [Pg.270] ကရေ ကမ္မံ,သက-ယုတ္တံ ဝစိံ ဘဏေ;

အ-ယုတ္တကေ ဓနံ နဋ္ဌံ,အ-ယုတ္တေ ဇီဝိတံ ခယေ.

应做与己相应之业，应说与己相应之语；不相应者财富会失去，不相应者生命会耗尽。

၁၃၉.

139.

ယေ [Pg.272] ဝုဍ္ဎမပစာယန္တိ,နရာ ဓမ္မဿ ဓကာဝိဒါ;

ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေဝ ပါသံသာ,သမ္ပရာယေ စ သုဂ္ဂတိံ.

尊敬长者、谙熟正法之人，于现世受称赞，于来世得善趣。

၁၄၀.

140.

ပေါရီ-ကထံ-ဝ [Pg.274] ဘာသေယျ,ယုတ္တာ ကထာ ဟိ ပူရိနော;

ဘာတိ-မတ္တဉ္စ ဘာတာတိ,ပိတု-မတ္တံ ပိတာ ဣတိ.

当说合宜之语，因合宜之语适于君子；对如兄长者称之为兄，对如父亲者称之为父。

၁၄၁.

141.

ဒါနဉ္စ [Pg.275] ပိယ-ဝဇ္ဇဉ္စ,အတ္ထ-စရိယာ စ ယာ ဣဓ;

သမာနတ္တတာ ဓမ္မေသ,တတ္ထ တတ္ထ ယထာရဟံ.

布施、爱语、利行，以及于诸法中平等，于处处皆恰如其分。

၁၄၂.

142.

သကိံ [Pg.277] ဝဒန္တိ ရာဇာနော,သကိံ သမဏ-ဗြာဟ္မဏာ;

သကိံဝ ပုရိသာ လောကေ,ဧသဓမ္မော သနန္တနော.

国王一言既出，沙门、婆罗门亦然；世间之人亦复如是，此是古老之法。

၁၄၃.

143.

ဧက-ဝါစံဝ [Pg.278] ဒွေဝါစံ,ဘဏေယျ အနုကမ္ပကော;

တဒုတ္တရိ န ဘာသေယျ,ဒါသောဝယျဿ သန္တိကေ.

慈悲者应说一两句话，于奴仆面前，不应多言。

၁၄၄.

144.

တဿေဝ [Pg.279] တေန ပါပိယော,ယော ကုဒ္ဓံ ပဋိကုဇ္ဈတ္တိ;

ကုဒ္ဓံ အ-ပဋိကုဇ္ဈန္တော,သင်္ဂါမံ ဇေတိ ဒုဇ္ဇယံ.

以嗔还嗔者，其恶更甚；不以嗔还嗔者，战胜难胜之战。

၁၄၅.

145.

ဥဘိန္နမတ္ထံ [Pg.281] စရတိ,အတ္တနော စ ပရဿ စ;

ပရံ သံကုပိတံ ဉတွာ,ယော သတော ဥပသမ္မတိ.

知他人已嗔怒，而能正念平息者，乃为自他二者之利而行。

အတ္တာနံ [Pg.282] ရက္ခန္တော ပရံ ရက္ခတိ,ပရံ ရက္ခန္တော အတ္တာနံ ရက္ခတိ.

保护自己者，即是保护他人；保护他人者，即是保护自己。

၁၄၆.

146.

သီလ-သမာဓိ-ပညာနံ[Pg.283],ခန္တီ ပဓာန-ကာရဏံ;

သဗ္ဗေပိ ကုသလာ ဓမ္မာ,ခန္တျာယတ္တာဝ ဝဍ္ဎရေ.

于戒、定、慧，忍辱为首要之因；一切诸善法，皆依忍辱而增长。

၁၄၇.

147.

ခမာ-ခဂ္ဂ-ကရေတဿ[Pg.284],ဒုဇ္ဇနော ကိံ ကရိဿတိ;

အ-တိဏေ ပတိတော ဝနှိ,သယမေဝူပသမ္မတိ.

手持忍辱之剑者，恶人何能为害？如火落无草之地，其自会熄灭。

၁၄၈.

148.

သုဿုသာ [Pg.285] သဝဏဉ္စေဝ,ဂဟဏံ ဓာရဏံ တထာ;

ဥဟာပေါဟတ္ထဝိညာဏံ,တတွ-ညာဏဉ္စဓီဂုဏံ.

乐闻、听闻、领会、忆持，以及审察、辨析、了知义理，与了知实相，此乃智慧之德。

၁၄၉.

149.

ယဿေတေ [Pg.286] စတုရော ဓမ္မာ,အတ္ထိ ပေါသေသု ပဏ္ဍိတ;

သစ္စံ ဓမ္မော ဓီတိ စာဂေါ,ဒိဋ္ဌံ သော အတိဝတ္တတိ.

若人具足此四法：真实、正法、坚毅与舍离，彼乃人中智者，能超越所见。

၁၅၀.

150.

ဝေဇ္ဇော [Pg.288] ပုရောဟိတော မန္တီ,ဝေဒညောတြ စတုတ္ထကော;

ပဘာတ-ကာလေ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ,နိစ္စံ သွ-သီရိမိစ္ဆတာ.

医生、祭司、谋臣，以及通晓吠陀者为第四；恒求自身吉祥者，应于黎明时拜谒彼等。

၁၅၁.

151.

မိတ္တာနံ [Pg.289] သန္တိကံ ဂစ္ဆေ,ကာလေ န ရတ္တိယံ ကိသံ;

စေ ဗဟုံ ဘိဇ္ဇေ စိနိတွာ,တံ မိတ္တေသု သမာကရေ.

当择时往见友人，莫于深夜打扰；若有所获，当与友人分享。

၁၅၂.

152.

န [Pg.291] ပရေသံ ဝိလောမာနိ,န ပရေသံ ကတာကတံ;

အတ္တနောဝ အဝေက္ခေယျ,ကတာနိ အ-ကတာနိ စ.

莫观他人之过失，莫观他人之已作与未作；当观自身之已作与未作。

၁၅၃.

153.

ဒေသ-ဇာတိ-ပုဗ္ဗေ-စရာ[Pg.293],အနု-စရာ ဇနော ကရေ;

ပရေသံ ဝေဓကံ မာယံ,တံ ဇာနိတွာ သခံ ကရေ.

地方、种姓、过往之行，世人随之而为；当了知他人之欺诈，而后与之交友。

၁၅၄.

154.

ပရိတ္တံ [Pg.294] ဒါရုမာရုယှ,ယထာ သီဒေ မဟဏ္ဏဝေ;

ဧဝံ ကုသီတမာဂမ္မ,သာဓု-ဇီဝီပိ သီဒတိ;

တသ္မာ တံ ပရိဝဇ္ဇေယျ,ကုသီတံ ဟီန-ဝီရိယံ.

犹如乘小木，沉于大洋中；亲近懈怠者，善士亦沉沦；是故当远离，懈怠劣精进者。

၁၅၅.

155.

အလသဉ္စ [Pg.296] ပမာဒေါ စ,အနုဋ္ဌာနံ အ-သံယမော;

နိဒ္ဒါ တန္ဒိ စ တေ ဆိဒ္ဒေ,သဗ္ဗသော တံ ဝိဝဇ္ဇယေ.

懒惰、放逸、不勤、不自制、睡眠与昏沉，此等过患，皆应完全远离。

၁၅၆.

156.

စဇေယျ [Pg.297] ဒုမ္မိတ္တံ ဗာလံ,အာသီဝိသံဝ မာဏဝေါ;

ဘဉ္ဇေယျ ပါပကံ ကမ္မံ,နဠာဂါရံဝ ကုဉ္ဇရော.

应舍弃愚痴之恶友，如青年远离毒蛇；应摧毁罪恶之业，如大象摧毁芦苇屋。

၁၅၇.

157.

န [Pg.299] ဟိ အညည-စိတ္တာနံ,ဣတ္ထီနံ ပုရိသာန ဝါ;

နာနာဝီကတွာ သံသဂ္ဂံ,တာဒိသံ ပိစ နာသ္မသေ.

于心意相异之男女，不应有种种交往，亦不应亲近如是之人。

၁၅၈.

158.

နာသ္မသေ [Pg.300] ကတ-ပါပမှိ,နာသ္မသေ အလိက-ဝါဒိနေ;

နာသ္မတေ အတ္တတ္ထပညမှိ,အတ္တ-သန္တေပိ နာသ္မတေ.

不应亲近作恶者，不应亲近说谎者；不应亲近为己谋利者，亦不应亲近自满者。

၁၅၉.

159.

ဃတာသနံ [Pg.301] ကုဉ္ဇရံ ကဏှ-သပ္ပံ,မုဒ္ဓါ-ဘိသိတ္တံ ပမဒါ စ သဗ္ဗာ;

ဧတေ နရော နိစ္စသတော ဘဇေထ,တေသံ ဟဝေ ဒုဗ္ဗိဒူ သဗ္ဗ-ဘာဝေါ.

火、大象、黑蛇，灌顶王与所有女人；人应恒常警惕此等，其本性实难知晓。

၁၆၀.

160.

ဣတ္ထီနံ [Pg.303] ဒုဇ္ဇနာန-ဉ္စ,ဝိဿာသော နော-ပ ပဇ္ဇတေ;

ဝိသေ သိင်္ဂိမှိ နဒိယံ,ရောဂေ ရာဇ-ကုလမှိ စ.

于女人与恶人，不应生信；于毒药、有角兽、河流、疾病与王室亦然。

၁၆၁.

161.

ဣတ္ထိ-ဓုတ္တော [Pg.304] သုရာ-ဓုတ္တော,အက္ခ-ဓုတ္တော စ ယော နရော;

လဒ္ဓံ လဒ္ဓံ ဝိနာသေတိ,တံ ပရာဘဝတော မုခံ.

沉迷女色、沉迷饮酒、以及沉迷赌博之人，所得复所得，皆悉摧毁，此为衰败之门。

၁၆၂.

162.

ပါပ-မိတ္တော [Pg.306] ပါပ-သခေါ,ပါပ-အာစာရ ဂေါစရော;

အသ္မာ လောကာ ပရမှာ စ,ဥဘယာ ဓံသတေ နရော.

有恶友、恶伴，以恶行为境者，此人从此世及他世，由两者而堕落。

၁၆၃.

163.

မစ္ဆေရေန [Pg.307] ယသံ ဟတံ,ကုပ္ပနေန ဂုဏော ဟတော;

ကူဋေန နဿတေ သစ္စံ,ခုဒ္ဒေန ဓမ္မ-ရက္ခနံ.

悭吝毁名声，忿怒损功德；欺诈灭真实，卑劣坏护法。

၁၆၄.

164.

အက္ခ-ဒေဝီ [Pg.309] ဓနာနိ စ,ဝိနာသော ဟောတိ အာပဒါ;

ဌိတိ ဟတာ ပမာဒေါ စ,ဒွိဇံ ဘိက္ခုဉ္စ နဿတိ.

赌博导致财富毁灭与灾祸，稳定被摧毁；放逸亦能毁坏婆罗门与比丘。

၁၆၅.

165.

ပေသုညေန [Pg.310] ကုလံ ဟတံ,မာနေန ဟိတမတ္တနော;

ဒုစ္စရိတေန မာနုသော,ဒလိဒ္ဒါယာဒရော ဟတော.

诽谤毁家族，傲慢损自利；恶行毁人，贫穷失尊敬。

၁၆၆.

166.

အ-မာနနာ [Pg.312] ယတ္ထ သိယာ,သန္တာနံပိ ဝိမာနနာ;

ဟီန-သမ္မာနနာဝါပိ,န တတ္ထ ဝသတိံ ဝသေ.

若于某处有不敬，乃至对善者亦有轻慢，或唯有卑劣之尊敬，则不应于彼处居住。

၁၆၇.

167.

ယတ္ထာလသော [Pg.313] စ ဒက္ခော စ,သူရော ဘီရု စ ပူဇိယာ;

န တတ္ထ သန္တော ဝသန္တိ,အ-ဝိသေသ-ကရေ နရေ.

于懒惰者与精勤者、勇敢者与怯懦者皆受尊敬之处，善者不与此等无差别之人共住。

၁၆၈.

168.

နော [Pg.315] စေ အဿ သကာ-ဗုဒ္ဓိ,ဝိနယော ဝါ သု-သိက္ခိတော;

ဝနေ အန္ဓ-မဟိံသောဝ,စရေယျ ဗဟုကော ဇနော.

若无己之智慧，或未善学律仪，众多之人，将如林中盲水牛般游荡。

၁၆၉.

169.

ဖလံ [Pg.316] ဝေ ကဒလိံ ဟန္တိ,ဖလံ ဝေဠုံ ဖလံ နဠံ;

သက္ကာရော ကာ-ပုရိသံ ဟန္တိ,ဂဗ္ဘော အဿတရိံ ယထာ.

果实摧毁芭蕉，果实摧毁翠竹，果实摧毁芦苇；恭敬摧毁卑劣之人，犹如胎儿之于母骡。

၁၇၀.

170.

ဝဇ္ဇဉ္စ ဝဇ္ဇတော ဉတွာ,အ-ဝဇ္ဇဉ္စ အ-ဝဇ္ဇတော;

သမ္မာဒိဋ္ဌိ-သမာဒါနာ,သတ္တာ ဂစ္ဆန္တ္တိ သုဂ္ဂတိံ.

知过失为过失，知无过为无过；因受持正见，众生趣向善趣。

ဃရာဝါသ-နိဒ္ဒေသ

居家生活的解释

၁၇၁.

171.

ဒုက္ခံ [Pg.319] ဂဟဗ္ဗတံ သာဓု,သံဝိဘဇ္ဇဉ္စ ဘောဇနံ;

အ-ဟာသော အတ္ထ-လောဘေသု,အတ္ထ-ဗျာပတ္တိ အဗျထော.

家主之责任虽难，然分享食物为善；于得利不喜，于失利不忧。

၁၇၂.

172.

ယောဓ [Pg.321] သီတဉ္စ ဥဏှဉ္စ,တိဏာ ဘိယျော န မညတိ;

ကရံ ပုရိသ-ကိစ္စာနိ,သော သုခါ န ဝိဟာယတိ.

彼对寒冷与炎热，视之不逾于草芥；行持丈夫之事者，彼不失于安乐。

၁၇၃.

173.

ပဏ္ဍိတော [Pg.322] သီလ-သမ္ပန္နော,သဏှာ စ ပဋိဘာနဝါ;

နိဝါတ-ဝုတ္တိ အတ္ထဒ္ဓေါ,တာဒိသော လဘတေ ယသံ.

智者具足戒，言语柔和具辩才，举止谦逊不傲慢，如是之人得声誉。

၁၇၄.

174.

ဥဋ္ဌာနကော [Pg.324] အနလသော,အာပဒါသု န ဝေဓတိ;

အစ္ဆိန္နဝုတ္တိ မေဓာဝီ,တာဒိသော လဘတေ ယသံ.

勤奋不懒惰，于灾祸中不动摇，行持不中断，具足智慧，如是之人得声誉。

၁၇၅.

175.

သင်္ဂါဟကော [Pg.325] မိတ္တ-ကရော,ဝဒညူ ဝီတ္တ-မစ္ဆရော;

နေတာ ဝိ-နေတာ အနု-နေတာ,တာဒိသော လဘတေ ယသံ.

能摄受者，能交友者，慷慨者，离悭吝者；领导者，指导者，劝导者，如是之人得声誉。

၁၇၆.

176.

ဥဋ္ဌာနဝကော [Pg.327] သတီမတော,သုစိ-ကမ္မဿ နိသမ္မကာရိနော;

သညတဿ ဓမ္မ-ဇီဝိနော,အ-ပ္ပမတ္တဿ ယသောဘိ-ဝဍ္ဎတိ.

于奋起者、具念者、净行者、审察行者、自制者、如法生活者、不放逸者，其声誉增长。

၁၇၇.

177.

ဒွေဝ [Pg.329] တာတ ပဒါကာနိ,ယတ္ထ သဗ္ဗံ ပတိဋ္ဌိတံ;

အ-လဒ္ဓဿ စ ယော လာဘော,လဒ္ဓဿ အနုရက္ခဏာ.

贤者，仅有二基石，一切皆依之建立：即获得未得之物，及守护已得之物。

၁၇၈.

178.

စတုဓာ [Pg.330] ဝိဘဇေ ဘောဂေ,ပဏ္ဍိတော ဃရမာဝသံ;

ဧကေန ဘောဂံ ဘုဉ္ဇေယျ,ဒွီဟိ ကမ္မံ ပယောဇယေ;

စတုတ္ထဉ္စ နိဓာပေယျ,အာပဒါသု ဘဝိဿတိ.

智者居家时，应将财富分四份：一份用以受用，两份投入营生，第四份则应储藏，以备灾祸所需。

၁၇၉.

179.

အဉ္ဇနာနံ [Pg.332] ခယံ ဒိသွာ,ဥပစိကာနဉ္စ အာစယံ;

မဓူနဉ္စ သမာဟာရံ,ပဏ္ဍိတ္တော ဃရမာဝသေ.

见眼药之耗损，见白蚁之堆积，及蜜蜂之采蜜，智者应如是居家。

၁၈၀.

180.

ဝိဘဝံ [Pg.335] ရက္ခတော လဒ္ဓံ,ပရိဟာနိ န ဝိဇ္ဇတိ;

အာရက္ခမှိ အ-သန္တမှိ,လဒ္ဓံ လဒ္ဓံ ဝိနဿတိ.

守护已得之财富者，则无衰损；于无守护时，所得复所得，皆悉毁灭。

၁၈၁.

181.

ပညာ [Pg.337] နတ္ထိ ဓနံ နတ္ထိ,ယဿ လောကေ န ဝိန္ဒတိ;

ပုတ္တ-ဒါရာ န ပီယန္တိ,တဿ မိတ္တံ သုခါဝဟံ.

世间之人，若无智慧，亦无财富；妻儿不喜，于彼而言，朋友能带来安乐。

၁၈၂.

182.

စတ္တာရော [Pg.339] စ ဝေဒိတဗ္ဗာ,မိတ္တာ စေဝ သုဟဒါ စ;

ဥပကာရော သုဟဒေါပိ,သမာန-သုခ-ဒုက္ခော စ;

အတ္ထက္ခာယီနုကမ္ပကော,တထာ မိတ္တော ဝေဒိတဗ္ဗော.

应知有四种善友：助益友、同苦乐友、指导利友、慈愍友。当知此为真友。

၁၈၃.

183.

ဘောဂါ [Pg.342] နဋ္ဌေန ဇိဏ္ဏေန,အ-မိတေန စ ဘောဇနေ;

န တိဋ္ဌန္တိ စိရံ ဒိသွာ,တံ ပဏ္ဍိတော ဃရေ ဝသေ.

见财富因毁坏、陈旧及饮食无度而不能长久存续，智者应如是居家。

၁၈၄.

184.

အတိ-သီတံ [Pg.343] အတိ-ဥဏှံ,အတိ-သာယမိဒံ အဟု;

ဣတိ ဝိဿဋ္ဌ-ကမ္မန္တေ,အတ္ထာ အစ္စေန္တိ မာဏဝေ.

“太冷、太热、太晚”，如是抛弃工作，于此等人，利益流逝。

၁၈၅.

185.

န [Pg.345] ဒိဝါ သုပ္ပ-သီလေန,ရတ္တိနဋ္ဌာနဒေဿိနာ;

နိစ္စံ မတ္တေန သောဏ္ဍေန,သက္ကာ အာဝသိတုံ ဃရံ.

白日好睡者，夜起游荡者，恒常沉醉者，不能安立家室。

၁၈၆.

186.

ဟနန္တိ [Pg.346] ဘောဂါ ဒုမ္မေဓံ,နော စေ ပါရ-ဂဝေသိနော;

ဘောဂ-တဏှာယ ဒုမ္မေဓော,ဟန္တိ အညေဝ အတ္တနံ.

财富毁坏愚者，而非寻求彼岸者；愚者因财富之欲，自害一如害他人。

၁၈၇.

187.

ဒုဇ္ဇီဝိတမဇီဝိမှာ[Pg.348],ယေသံ နော န ဒဒါမသေ;

ဝိဇ္ဇမာနေသု ဘောဂေသု,ဒီပံ နာ ကမှ မတ္တနော.

我们过着恶劣的生活，因为我们未曾布施；虽拥有财富，却未为自己造作归依处。

၁၈၈.

188.

သဋ္ဌိ-ဝဿ-သဟဿာနိ[Pg.349],ပရိပုဏ္ဏာနိ သဗ္ဗသော;

နိရယေ ပစ္စမာနာနံ,ကဒါ အန္တော ဘဝိဿတိ.

于地狱中受煎熬，六万年已然圆满，何时将有终尽？

၁၈၉.

189.

နတ္ထိ [Pg.350] အန္တော ကုတော အန္တော,န အန္တော ပတိဒိဿတိ;

တဒါ ဟိ ပကတံ ပါပံ,မမ တုယှဉ္စေ မာရိသာ;

无有终尽，何来终尽？终尽不可见。诸君啊，因你我当时所造之恶业。

၁၉၀.

190.

သောဟံ [Pg.351] နူန ဣတော ဂန္တာ,ယောနိ လဒ္ဓါန မာနုသံ;

ဝဒညူ သီလ-သမ္ပန္နော,ကာဟာမိ ကုသလံ ဗဟုံ.

如今我从此去，必得人身，成为慷慨、具戒者，多行诸善。

၁၉၁.

191.

မာ [Pg.352] ဂိဇ္ဈေ ပစ္စယေ မစ္စော,ဗဟု-ဒေါသာ ဟိ ပစ္စယာ;

စရန္တော ပစ္စယေ ဉာယာ,ဥဘယတ္ထာပိ ဝဍ္ဎတိ.

世人莫贪恋资具，因资具多有过患；如理行于资具者，于两处皆得增长。

၁၉၂.

192.

အ-လဒ္ဓါ [Pg.354] ဝိတ္တံ တပ္ပတိ,ပုဗ္ဗေ အ-သမုဒါနိတံ;

န ပုဗ္ဗေ ဓနမေသိဿံ,ဣတိ ပစ္ဆာနုတပ္ပတိ.

因昔日未曾积聚，未得财富而苦恼；“我昔日未曾寻求财富”，他如此事后懊悔。

၁၉၃.

193.

ကူဋဝေဒီ [Pg.356] ပုရေ အာသိံ,ပိသုဏော ပိဋ္ဌိ-မံသိကော;

စဏ္ဍော စ ဖရုသော စာပိ,ဣတိ ပစ္ဆာနုတပ္ပတိ.

“我昔日是欺诈者，是离间者，是背后语者；亦是暴恶者，是粗语者。”他如此事后懊悔。

၁၉၄.

194.

ပါဏာတိပါတီ [Pg.357] ပုရေ အာသိံ,လုဒ္ဒေါ စာပိ အနရိယော;

ဘူတာနံ နာနုကမ္ပိယံ,ဣတိ ပစ္ဆာနုတပ္ပတိ.

“我昔日是杀生者，亦是残酷非圣者；未曾怜悯诸有情。”他如此事后懊悔。

၁၉၅.

195.

ဗဟူသု [Pg.359] ဝတ သန္တီသု,အနာပါဒါသု ဣတ္ထိသု;

ပရ-ဒါရံ အသေဝိဿံ,ဣတိ ပစ္ဆာနုတပ္ပတိ.

“呜呼！于众多无过失之女子存在时，我竟亲近他人之妻。”他如此事后懊悔。

၁၉၆.

196.

ဗဟုမှိ [Pg.360] တဝ သန္တမှိ,အန္န-ပါနေ ဥပဋ္ဌိတေ;

န ပုဗ္ဗေ အဒဒံ ဒါနံ,ဣတိ ပစ္ဆာနုတပ္ပတိ.

“于我众多饮食现前时，我昔日未曾行布施。”他如此事后懊悔。

၁၉၇.

197.

မာတရံ [Pg.362] ပိတရဉ္စာပိ,ဇိဏ္ဏကံ ဂတ-ယောဗ္ဗနံ;

ပဟု သန္တော န ပေါသိဿံ,ဣတိ ပစ္ဆာနုကပ္ပတိ.

“于年迈、青春已逝之父母，我虽有能力却未曾奉养。”他如此事后懊悔。

၁၉၈.

198.

အာစရိယမနုသတ္ထာရံ[Pg.363],သဗ္ဗ-ကာမ-ရသာဟရံ;

ပိတရံ အတိမညိဿံ,ဣတိ ပစ္ဆာနုတပ္ပတိ.

“我轻蔑了师长、教导者，以及带来一切欲乐滋味的父亲。”他如此事后懊悔。

၁၉၉.

199.

သမဏေ [Pg.365] ဗြာဟ္မဏေ စာပိ,သီလဝန္တေ ဗဟုဿုတေ;

န ပုဗ္ဗေ ပယိရုပါသိဿံ,ဣတိ ပစ္ဆာနုတပ္ပတိ.

“我昔日未曾承事持戒、多闻之沙门、婆罗门。”他如此事后懊悔。

၂၀၀.

200.

သာဓု [Pg.366] ဟောတိ တပေါ စိဏ္ဏော,သန္တော စ ပယိရုပါသိတော;

န ပုဗ္ဗေဝ တပေါစိဏ္ဏော,ဣတိ ပစ္ဆာနုတပ္ပတိ.

“修习苦行是善，承事圣者是善；我昔日未曾修习苦行。”他如此事后懊悔。

၂၀၁.

201.

ယော [Pg.368] စ ဧတာနိ ဌာနာနိ,ယောနိသော ပဋိပဇ္ဇတိ;

ကရံ ပုရိသ-ကိစ္စာနိ,သ ပစ္ဆာ နာနုတပ္ပတိ.

若人于此诸事，如理而行，作丈夫之事，彼于事后无懊悔。

၂၀၂.

202.

န [Pg.370] သာဓာရဏ-ဒါရဿ,န ဘုဉ္ဇေ သာဓုမေကကော;

န သေဝေ လောကာယတိကံ,နေတံ ပညာယ ဝဍ္ဎနံ.

不与人共妻，不独享美味；不亲近顺世论者，此非智慧之增长。

၂၀၃.

203.

သီလဝါ [Pg.372] ဝတ္တ-သမ္ပန္နော,အ-ပ္ပမတ္တော ဝိစက္ခဏော;

နိဝါတ္တ-ဝုတ္တိ အတ္ထဒ္ဓေါ,သုရတော သခိတော မုဒု.

具戒、具足行仪、不放逸、有智慧；谦逊、不僵硬，柔和、友善、温软。

၂၀၄.

204.

သင်္ဂဟေတာ [Pg.374] စ မိတ္တာနံ,သံဝိဘာဂီ ဝီဓာနဝါ;

တပ္ပေယျ အန္န-ပါနေန,သဒါ သမဏ-ဗြာဟ္မဏေ.

为友人之摄受者，乐于分享，处事得当；应常以饮食，令沙门、婆罗门满足。

၂၀၅.

205.

ဓမ္မ-ကာမော [Pg.376] သုတာ-ဓာရော,ဘဝေယျ ပရိပုစ္ဆကော;

သက္ကစ္စံ ပယိရုပါသေယျ,သီလဝန္တေ ဗဟုဿုတ္တေ.

应乐法、持所闻，并常请问；应恭敬承事持戒、多闻者。

၂၀၆.

206.

ဃရမာဝသမာနဿ[Pg.377],ဂဟဋ္ဌဿ သကံ ဃရံ;

ခေမာ ဝုတ္တိ သိယာ ဧဝံ,ဧဝံ နု အဿ သင်္ဂဟော.

于安住自家之在家长者，其生活方式应如是安稳；如是，则有摄受。

၂၀၇.

207.

အ-ဗျပဇ္ဇော [Pg.378] သိယာ ဧဝံ,သစ္စ-ဝါဒီ စ မာဏဝေါ;

အသ္မာ လောကာ ပရံ လောကံ,ဧဝံ ပေစ္စ န သောစတိ.

如是，彼青年应无嗔害，说真实语；如是，从此世去往他世，命终之后不忧愁。

၂၀၈.

208.

သုခါ [Pg.379] မတ္တေယျတာ လောကေ,အထော ပေတ္တေယျတာ သုခါ;

သုခါ သာမညတာ လောကေ,အထော ဗြဟ္မညတာ သုခါ.

世间敬母乐，敬父亦安乐；世间敬沙门乐，敬婆罗门亦安乐。

၂၀၉.

209.

ပထဝီ [Pg.381] ဝေဠုကံ ပတ္တံ,စက္ကဝါဠံ သုစိပ္ဖလံ;

သိနေရု ဝမ္မိကော ခုဒ္ဒေါ,သမုဒ္ဒေါ ပါတိကော ယထာ.

大地如竹叶，轮围山如针果；须弥山如小蚁丘，大海如一小钵。

၂၁၀.

210.

ဗြဟ္မာတိ [Pg.382] မာတာ-ပိတရော,ပုဗ္ဗာစရိယာတိ ဝုစ္စရေ;

အာဟုနေယျာ စ ပုတ္တာနံ,ပဇာနမနုကမ္ပကာ.

父母被称为“梵天”，被称为“先师”；是子女的应供者，是子女的怜悯者。

၂၁၁.

211.

တသ္မာ [Pg.384] ဟိ နေ နမသေယျ,သက္ကရေယျ စ ပဏ္ဍိတော;

အန္နေန အထော ပါနေန,ဝတ္ထေန သယနေန စ.

是故智者应礼敬、恭敬于彼等，并以饮食、衣服与卧具供养之。

သာဓုဇန-နိဒ္ဒေသ

善人的解释

၂၁၂.

212.

ကာယ-ကမ္မံ [Pg.386] သုစိ တေသံ,ဝါစာ-ကမ္မံ အနာဝိလံ;

မနော-ကမ္မံ သုစိ-သုဒ္ဓံ,တာဒိသာ သုဇနာ နရာ.

他们的身业清净，语业无垢，意业纯净。如是之人即是善人。

၂၁၃.

213.

သေဋ္ဌ-ဝိတ္တံ [Pg.387] သုတံ ပညာ,သဒ္ဓနံ သတ္တဓာ ဟောတ္တိ;

သဒ္ဓါ သီလံ သုတံ စာဂေါ,ပညာ စေဝ ဟိရောတ္တပ္ပံ.

最上之财是闻与慧。圣财有七种：信、戒、闻、舍、慧、惭与愧。

၂၁၄.

214.

သဒ္ဓမ္မာပိ [Pg.389] စ သတ္တေဝ,သဒ္ဓါ ဟိရီ စ ဩတ္တပ္ပံ;

ဗာဟုဿစ္စံ ဓိရော စေဝ,သတိ ပညာ စ ဣစ္စေဝံ.

正法亦有七种：信、惭、愧、多闻、精进、念、慧。

၂၁၅.

215.

ဟိရီ-ဩတ္တပ္ပ-သမ္ပန္နာ[Pg.390],သုက္တ္က-ဓမ္မ-သမာဟိတာ;

သန္တော သပ္ပုရိသာ လောကေ,ဒေဝ-ဓမ္မာတိ ဝုစ္စရေ.

具足惭愧，成就善法者，世间的寂静善人，被称为“天法”(Devadhamma)。

၂၁၆.

216.

သဒ္ဓေါ [Pg.392] ဟိရိမာ ဩတ္တပ္ပီ,ဝီရော ပညော သ-ဂါရဝေါ;

ဘဗ္ဗော အာပဇ္ဇိတုံ ဗုဒ္ဓိံ,ဝိရူဠှိဉ္စ ဝိပုလ္လတံ.

有信、有惭、有愧，勇猛、有慧、有敬者，堪能证得智慧，并使其增长与广大。

၂၁၇.

217.

ယော [Pg.393] ဝေ ကတညူ ကတ-ဝေဒိ ဓီရော,ကလျာဏ-မိတ္တော ဒဠှအ-ဘတ္တော စ ဟောတိ;

ဒုက္ခိတ္တဿ သက္ကစ္စံ ကရောတိ ကိစ္စံ,တထာဝိဓံ သပ္ပုရိသံ ဝဒန္တိ.

确实是知恩、报恩的智者，是善友且忠诚。他认真地为受苦者做事。他们称这样的人为善人。

၂၁၈.

218.

မာတာ-ပေတ္တိ-ဘရံ [Pg.395] ဇန္တုံ,ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယိနံ;

သဏှံ သခိလ-သမ္ဘာသံ,ပေသုဏေယပ္ပဟာယိနံ.

奉养父母，尊敬家族长者，言语柔和亲切，舍弃离间语者。

၂၁၉.

219.

မစ္ဆေရ-ဝိနယေ ယုတ္တံ,သစ္စံ ကောဓာဘိတုံ နရံ;

တံ ဝေ ဒေဝါ တာဝတိံသာ,အာဟု သပ္ပုရိသော ဣတိ.

致力于调伏悭吝，真实、无嗔之人，三十三天(Tāvatiṃsā)的诸天称之为善人。

၂၂၀.

220.

အ-ပ္ပမာဒေန [Pg.398] မဃဝါ,ဒေဝါနံ သေဋ္ဌတံ ဂတော;

အ-ပ္ပမာဒံ ပသံသန္တိ,ပမာဒေါ ဂရဟိတော သဒါ.

摩伽婆(Maghavā)因不放逸而成为诸天之最胜者。他们赞叹不放逸，放逸常受呵责。

၂၂၁.

221.

ဒါနံ [Pg.399] သီလံ ပရိစ္စာဂံ,အာဇ္ဇဝံ မဒ္ဒဝံ တပံ;

အ-ကောဓံ အ-ဝိဟိံသဉ္စ,ခန္တီစ အ-ဝိရောဓနံ.

布施、持戒、舍离，正直、柔和、自制，无嗔、不害，忍辱、无违逆。

၂၂၂.

222.

ဣစ္စေတေ ကုသလေ ဓမ္မေ,ဌိတေ ပဿာမိ အတ္တနိ;

တတော မေ ဇာယတေ ပီတိ,သောမနဿဉ္စနပ္ပကံ.

我见这些善法已安住于自身，由此我生起喜悦与非凡的欢欣。

၂၂၃.

223.

နနု [Pg.402] တေယေဝ သန္တာ နော,သာဂရာ န ကုလာစလာ;

မနံပိ မရိယာဒံ ယေ,သံဝဋ္ဋေပိ ဇဟန္တိ နော.

岂非彼等圣者，如海不动摇？岂非雪山，屹立不倾摇？纵使劫火炽，心界亦不逾。

၂၂၄.

224.

န [Pg.403] ပုပ္ဖ-ဂန္ဓော ပဋိဝါတမေတိ,န စန္ဒနံ တဂ္ဂရ မလ္လိကာ ဝါ;

သတဉ္စ ဂန္ဓော ပဋိဝါတမေတိ,သဗ္ဗာ ဒိသာ သပ္ပုရိသော ပဝါယတိ.

花香不能逆风而行，栴檀(candana)、多伽罗(taggara)或茉莉(mallikā)亦不能。唯有善人的德香能逆风而行，善人(的芳名)遍布四方。

၂၂၅.

225.

တေပိ [Pg.405] လောက-ဟိတာ သတ္တာ,သူရိယော စန္ဒိမာ အပိ;

အတ္ထံ ပဿ ဂမိဿန္တိ,နိယမော ကေန လင်္ဃတေ.

那些利益世间的众生，甚至日月，亦将走向灭尽。谁能逾越此法则？

၂၂၆.

226.

သတ္ထာ [Pg.406] ဒေဝ-မနုဿာနံ,ဝသီ သောပိ မုနိဿရော;

ဂတောဝ နိဗ္ဗုတိံ သဗ္ဗေ,သင်္ခါရာ န ဟိ သဿတာ.

天人导师，自在的圣者之王，他已入涅槃。诸行确实不是常恒的。

၂၂၇.

227.

ကရေယျ [Pg.407] ကုသလံ သဗ္ဗံ,သိဝံ နိဗ္ဗာနမာဝဟံ;

သရေယျအ အ-နိစ္စံ ခန္ဓံ,နိဗ္ဗိဒါ-ဉာဏ-ဂေါစရံ.

应作诸善业，引安稳涅槃。应念蕴无常，厌离智为境。

၂၂၈.

228.

ယာတာနုယာယီ [Pg.408] စ ဘဝါဟိ မာဏဝ,အလ္လဉ္စ ပါဏိံ ပရိဝဇ္ဇယဿု;

မာ စဿု မိတ္တေသု ကဒါစိ ဒုဗ္ဘိ,မာ စ ဝသံ အ-သတီနံ ဂစ္ဆ.

青年啊，你应该成为(善道的)随行者(yātānuyāyī)，且应避免(沾染)不净之手。绝不要对朋友怀恶意，也不要受无信者的控制。

၂၂၉.

229.

အ-သန္ဓဝံ [Pg.411] နာပိ စ ဒိဋ္ဌ-ပုဗ္ဗံ,ယော အာသနေနာပိ နိမန္တယေယျ;

တဿေဝ အတ္ထံ ပုရိသော ကရေယျ,ယာတာနုယာယီတိတမာဟုပဏ္ဍိတာ.

即使是不认识的，也未曾见过的，若有人以座位邀请，那人应为他做有益之事。智者称他为“随行者”。

၂၃၀.

230.

ယဿေကရတ္တိပိ [Pg.412] ဃရေ ဝသေယျ,ယတ္ထန္န-ပါနံ ပုရိသော လဘေယျ;

န တဿ ပါပံ မနသာပိ စိန္တေယျ,အ-ဒုဗ္ဘ-ပါဏိ ဒဟတေ မိတ္တ-ဒုဗ္ဘော.

若有人即使只在他家住一晚，在那里得到饮食，即使在心中也不应对他生起恶念。背叛朋友者，是自毁其手。

တတီယ သာဓုနရ

第三贤士

၂၃၁.

231.

ယဿ [Pg.414] ရုက္ခဿ ဆာယာယ,နိသီဒေယျ သယေယျ ဝါ;

န တဿ သာခံ ဘဉ္ဇေယျ,မိတ္တ-ဒုဗ္ဘော ဟိ ပါပကော.

在其树荫下或坐或卧，不应折断它的枝条；背叛朋友是邪恶的。

စတုတ္ထ သာဓုနရ

第四贤士

၂၃၂.

232.

ပုဏ္ဏံပိ [Pg.415] စေ မံ ပထဝိံ ဓနေန,ဒဇ္ဇိတ္ထိယာ ပုရိသော သမ္မတာယ;

သဒ္ဓါ ခဏံ အတိမညေယျ တံပိ,တာသံ ဝသံ အ-သတီနံ န ဂစ္ဆေ.

纵使一个男人将充满财富的大地给予一位受尊敬的女子，有信仰者也应轻视此事，不应受那些无信女人的控制。

၂၃၃.

233.

ဧဝံ [Pg.417] ခေါ ယာတံ အနုယာယီ ဟောတိ,အလ္လဉ္စ ပါဏိံ ဒဟတေ ပုနေဝံ;

အ-သတီ စ သာ သော ပန မိတ္တံ-ဒုဗ္ဘော,သော ဓမ္မိကော ဟောဟိ ဇဟဿု အ-ဓမ္မံ.

如此，他确实成了她的追随者，再次灼伤自己的手；她是无信女，而他则成了背叛朋友者。你当行于法，舍弃非法。

ကာယခမနီယ-နိဒ္ဒေသ

身体安适的解释

၂၃၄.

234.

အဘိဝါဒန-သီလိဿ[Pg.420],နိစ္စံ ဝုဍ္ဎာပစာယိနော;

စတ္တာရော ဓမ္မာ ဝဍ္ဎန္တိ,အာယု ဝဏ္ဏော သုခံ ဗလံ.

常习礼敬者，恒尊耆宿贤；四法得增长，寿色乐力全。

၂၃၅. ပဉ္စိမေ [Pg.421] ဘိက္ခဝေ ဓမ္မာ အာယုဿာ, ကတမေ ပဉ္စ. သပ္ပာယ-ကာရီ ဟောတိ. သပ္ပာယေစ မတ္တံ ဇာနာတိ. ပရိဏတ္တဘောဇီ စ ဟောတိ. ကာလ-စာရီ စ, ဗြဟ္မ-စာရီစ. ဣမေ ခေါ ဘိက္ခဝေ ပဉ္စ ဓမ္မာ အာယုဿာတိ.

235. 诸比丘，有五法能增寿。何等为五？行适宜事，于适宜事知量，食消化良好的食物，适时而行，行梵行。诸比丘，此五法能增寿。

၂၃၆. ပဉ္စိမေ [Pg.424] ဘိက္ခဝေ ဓမ္မာ အာယုဿာ, ကတမေ ပဉ္စ. သပ္ပာယ-ကာရီ ဟောတိ. သပ္ပာယေစ မတ္တံ ဇာနာတိ. ပရိဏတဘောဇီစဟောတိ. သီလဝါစ, ကလျာဏ မိတ္တောစ. ဣမေ ခေါ ဘိက္ခဝေ ပဉ္စ ဓမ္မာ အာယုဿာတိ.

236. 诸比丘，有五法能增寿。是哪五种呢？做适宜的事，知适宜的量，吃容易消化的食物，持戒，以及有善友。诸比丘，这五法能增寿。

၂၃၇.

237.

ပဉ္စ-သီလံ [Pg.427] သမာဒါယ,သမံ ကတွာ ဒိနေ ဒိနေ;

သတိမာ ပညဝါ ဟုတွာ,စရေ သဗ္ဗိရိယာပထေ.

受持五戒，日日平等行；具念与智慧，于一切威仪中行。

၂၃၈. ပဉ္စိမေ [Pg.428] ဘိက္ခဝေ စင်္ကမေ အာနိသံသာ, ကတမေ ပဉ္စ, အဒ္ဓါနက္ခမော ဟောတိ. ပဓာနက္ခမော ဟောတိ. အပ္ပာဗာဓော ဟောတိ. အသိတံပီတံခါယိတံသာယိတံ သမ္မာ ပရိဏာမံ ဂစ္ဆတိ. စင်္ကမာဓိဂတော သမာဓိ စိရဋ္ဌိတိကော ဟောတိ. ဣမေခေါ ဘိက္ခဝေ ပဉ္စ စင်္ကမေ အာနိ သံသာတိ.

238. 诸比丘，经行有五种利益。哪五种呢？能耐远行，能耐精勤，少病，所食、所饮、所嚼、所尝之物能被良好地消化，经行中获得的定能持久。诸比丘，这就是经行的五种利益。

၂၃၉.

239.

ပရိဿာဝန-ဒါနဉ္စ[Pg.431],အာဝါသ-ဒါနမေဝ စ;

ဂိလာန-ဝတ္ထု-ဒါနဉ္စ,ဒါတဗ္ဗံ မနုဇာဓိပ.

人主啊，应布施滤水器、布施住处，以及布施病者所需之物。

၂၄၀.

240.

ကာတဗ္ဗံ [Pg.432] ဇိဏ္ဏကာဝါသံ,ပဋိသင်္ခရဏံ တထာ;

ပဉ္စ-သီလ-သမာဒါနံ,ကတွာ တံ သာဓု-ရက္ခိတံ;

ဥပေါသထောပဝါသော စ,ကာတဗ္ဗောပေါသထေ ဣတိ.

应修缮旧的住处；受持五戒后，应善加守护；也应在布萨日持守布萨。

၂၄၁.

241.

အတိ-ဘောတ္တာ [Pg.434] ရောဂ-မူလံ,အာယုက္ခယံ ကရောတိ ဝေ;

တသ္မာ တံ အတိ-ဘုတ္တိံဝ,ပရိဟရေယျ ပဏ္ဍိတော.

过食是疾病之根，确实会损耗寿命；因此，智者应避免过食。

၂၄၂.

242.

အ-ဇိဏ္ဏေ [Pg.435] ဘောဇနံ ဝိသံ,ဒုလ္လဒ္ဓေ အ-ဝိစာရကေ;

ဇိဏ္ဏေ သု-လဒ္ဓေ ဝိစာရေ,န ဝဇ္ဇံ သဗ္ဗ-ဘောဇနံ.

食物未消化时进食是毒药，难得或不经思虑而食也是如此。若在食物消化后，易于获得，且经思虑而食，则一切食物皆无过失。

၂၄၃.

243.

စတ္တာရော [Pg.437] ပဉ္စ အာလောပေ,အာဘုတွာ ဥဒကံ ပိဝေ;

အလံ ဖာသု-ဝိဟာရာယ;

ပဟိတတ္တဿ ဘိက္ခုနော.

吃四、五口食物后，即当饮水；这对于精勤努力的比丘，足以安乐住。

၂၄၄.

244.

မနုဇဿ [Pg.438] သဒါ သတိမတော,မတ္တံ ဇာနတော လဒ္ဓ-ဘောဇနံ;

တနုကဿ ဘဝန္တိ ဝေဒနာ,သနိကံ ဇီရတိ အာယု ပါလယံ.

对于恒常具念、获得食物而知量的人，他的感受会变得轻微；他缓慢地衰老，守护着寿命。

၂၄၅.

245.

ဂရူနံ [Pg.440] အဍ္ဎ-သောဟိစ္စံ,လဟူနံ နာတိ-ကိတ္တိယာ;

မတ္တာ-ပမာဏံ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ,သုခံ ဇီရတိ တာဝတာ.

对于难消化的食物，食至半饱；对于易消化的食物，不应过饱。适量已被指出，如此便能安乐地生活。

၂၄၆.

246.

တောယာဘာဝေ [Pg.441] ပိပါသတ္တာ,ခဏာ ပါဏေဟိ မုစ္စတေ;

တသ္မာ သဗ္ဗာသုဝတ္ထာသု,ဒေယျံ ဝါရိံ ပိပါသယေ.

无水时为渴所逼，生命瞬间即逝；是故在一切情况下，应施水予口渴者。

၂၄၇.

247.

သီတောဒကံ [Pg.442] ပယော ခုဒ္ဒံ,ဃတမေကေကသော ဒွိသော;

တိဿော သမဂ္ဂမထ ဝါ,ပဂေ ပိတံ ယုဝတ္တဒံ.

冷水、牛奶、蜂蜜、酥油，或单独服用，或两者、或三者混合，于清晨饮用，能予青春。

၂၄၈.

248.

အန္နံ [Pg.444] ဗြဟ္မာ ရသေ ဝိဏှု,ဘုတ္တေ စေဝ မဟေသရော;

ဧဝံ ဉတွာတု ယော ဘုဉ္ဇေ,အန္န-ဒေါသံ န လိမ္ပတေ.

食物是梵天，味道是毗湿奴，食者是大自在天。如是了知而食者，不为食物的过患所染。

၂၄၉.

249.

ကတ္တိကဿန္တိမော [Pg.445] ဘာဂေါ,ယံ စာဒေါ မိဂ-မာသဇော;

တာဝုဘော ယမ-ဒါဌာချော,လဃွာဟာရောဝ ဇီဝတိ.

迦底迦月(Kattika)的最后部分，以及鹿首月(Migasira)之始，此二者被称为阎罗之牙；唯少食者得以存活。

၂၅၀.

250.

သတ္ထာနုကုလ-စရိယာ[Pg.447],စိတ္တညာဝသဝတ္တိနာ;

ဗုဒ္ဓိ-ရက္ခိလိတတ္ထေန,ပရိပုဏ္ဏံ ရသာယနံ.

随顺导师之行，了知自心而能自主，以智慧守护其义，此乃圆满之仙丹。

၂၅၀.

250.

အ-ဇာတိယာ [Pg.448] အ-ဇာတာနံ,ဇာတာနံ ဝိနိဝတ္တိယာ;

ရောဂါနံ ယော ဝိဓိ ဒိဋ္ဌော,တံ သုခတ္ထီ သမာစရေ.

为令未生之病不生，已生之病止息，凡是所见的（治病）方法，求乐者都应实行。

၂၅၂.

252.

အာရောဂျံ [Pg.449] ပရမာ လာဘာ,သန္တုဋ္ဌိ ပရမံ ဓနံ;

ဝိဿာသာ ပရမာ ဉာတိ,နိဗ္ဗာနံ ပရမံ သုခံ.

无病是最高的利益，知足是最高的财富，信任是最高的亲人，涅槃是最高的安乐。

ပကိဏ္ဏက-နိဒ္ဒေသ

杂品解释

၂၅၃.

253.

ကုမုဒံ [Pg.460] ကော ပဗောဓယိ,နာထော ရဝိန္ဒု ပဏ္ဍိတော;

ကမလံ ကော ကုမုဒံ ကော,နရပံ ကော ပဗောဓယိ.

谁令睡莲开放？主、日、月、智者。谁令莲花开放，谁令睡莲开放，谁令国王觉醒？

၂၅၄.

254.

စိတ္တေန [Pg.462] နိယျတိ လောကော,စိတ္တေန ပရိကဿတိ;

စိတ္တဿ ဧက-ဓမ္မဿ,သဗ္ဗေဝ ဝသမနွဂူ.

世界为心所引导，为心所牵引；一切皆为此心一法所制伏。

၂၅၅.

255.

သမဏော [Pg.464] ရာဇာနုရာဇာ,သေနာပတိ မဟာ-မတ္တော;

ဓမ္မဋ္ဌော ပဏ္ဍိတော ဒိသွာ,ပစ္စက္ခတ္ထံ န ကာရိယာ.

沙门、国王、王子、将军、大臣、住于法中的智者，见后不应仅凭所见而行事。

၂၅၆.

256.

ဒီပေါ [Pg.465] နဝ-ဒိသံ တေဇော,န ဟေဋ္ဌာ စ တထာ သကံ;

ပရ-ဝဇ္ဇံ ဝိဒူ ပဿေ,သက-ဝဇ္ဇံပိ ပဿတု.

灯光照耀九方，却不照下方与自身；智者见他人之过，亦当见自身之过。

၂၅၇.

257.

သ-ဖလံ [Pg.467] ပဏ္ဍိတော လောကေ,သ-ကာရဏံ ဝစံ ဘဏေ;

အ-ကာရဏံဖလံ ဗာလော,ဣဒံ ဥဘယ-လက္ခဏံ.

世间智者说有果、有因之语；愚者说无因、无果之语，此是二者之相。

၂၅၈.

258.

တဿ [Pg.468] ဝါစာယ ဇာနေယျ,ကုဋိလံ ဗာလ-ပဏ္ဍိတံ;

ဝါစာ-ရူပံ မိတ္တံ ကရေ,ဝါစာ-ရူပံ ဓုဝံ ဇဟေ.

通过其言语，可知其为狡诈、愚痴或智慧。应与言语和善者为友，断然舍弃言语不善者。

၂၅၉.

259.

ဒုစ္စိန္တိတဿ [Pg.470] စိန္တာ စ,ဒုဗ္ဘာသိတဿ ဘာသနာ;

ဒုက္ကမ္မဿ ကတဉ္စာတိ,ဧတံ ဗာလဿ လက္ခဏံ.

心怀恶念，口出恶言，身行恶业，此是愚者之相。

၂၆၀.

260.

သု-စိန္တိတဿ [Pg.471] စိန္တာ စ,သု-ဘာသိတဿ ဘာသနာ;

သု-ကမ္မဿ ကတဉ္စာတိ,ဧတံ ဓီရဿ လက္ခဏံ.

心怀善念，口出善言，身行善业，此是智者之相。

၂၆၁.

261.

အ-နယံ [Pg.473] နယတိ ဒုမ္မေဓော,အ-ဓုရာယံ နိ-ယုဉ္ဇတိ;

ဒုန္နယော သေယျသော ဟောတိ,သမ္မာ ဝုတ္တော ပကုပ္ပတိ;

ဝိနယံ သော န ဇာနာတိ,သာဓု တဿ အ-ဒဿနံ.

愚者引人入歧途，委以重任则逃避；以邪导为上，闻正言则怒；彼不知律，不见此人为善。

၂၆၂.

262.

နယံ [Pg.476] နယတိ မေဓာဝီ,အ-ဓုရာယံ န ယုဉ္ဇတိ;

သု-နယော သေယျသော ဟောတိ,သမ္မာ ဝုတ္တော န ကုပ္ပတိ;

ဝိနယံ သော ပဇာနာတိ,သာဓု တေန သမာဂမော.

智者引人入正道，不避重任；以善导为上，闻正言不怒；彼知晓律，与此人相交为善。

၂၆၃.

263.

အ-နာယကာ [Pg.479] ဝိနဿန္တိ,နဿန္တိ ဗဟု-နာယကာ;

ထီ-နာယကာ ဝိနဿန္တိ,နဿန္တိ သုသု-နာယကာ.

无领导者会毁灭，多领导者会毁灭，女性为领导者会毁灭，幼童为领导者亦会毁灭。

၂၆၄.

264.

ဇေဋ္ဌော [Pg.481] ကမ္မေသု နီစာနံ,ဇာနံဇာနံဝ အာစရေ;

အ-ဇာနေဝံ ကရေ ဇာနံ,နီစော ဧတိ ဘယံ ပိယံ.

上级处理下属事务时，应明知而行；若知而佯作不知，下属则会带来恐惧与喜爱。

၂၆၅.

265.

ကမ္မံ [Pg.482] ဒုဇ္ဇန-သာရုပ္ပံ,ဒုဓာ သုဇန-သာရုပ္ပံ;

ဒုဇ္ဇနံ တေသု ဒုက္ကမ္မေ,သု-ကမ္မေ သုဇနံ ဣစ္ဆေ.

行为有二种：与恶人相应者，与善人相应者。于恶业中，可见恶人；于善业中，当愿有善人。

၂၆၆.

266.

ပဏ္ဍိတော [Pg.484] ဝေရီ ဗာလော စ,ဒုဇ္ဇယော ဗာလ-ဝေရိတော;

ပဏ္ဍိတံ-ဝေရီ ပမာဒေန,န တံ ဇယော ဟိ သဗ္ဗဒါ.

敌人有智者与愚者，愚蠢的敌人难以战胜；对于智慧的敌人，若因放逸，则无法永远得胜。

၂၆၇.

267.

ဂုယှဿ [Pg.485] ဟိ ဂုယှမေဝ သာဓု,န ဟိ ဂုယှဿ ပသတ္ထမာဝိ-ကမ္မံ;

အ-နိပ္ဖန္နတာယ သဟေယျ ဓီရော,နိပ္ဖန္နတ္ထောဝ ယထာ-သုခံ ဘဏေယျ.

隐密之事，隐密为善；公开隐密之事，不被称赞。智者应忍耐未成之事，事成之后，方可随宜而说。

၂၆၈.

268.

ဂုယှမတ္ထံ [Pg.486] န ဝိဝရေယျ,ရက္ခေယျ နံ ယထာ နိဓိံ;

န ဟီ ပါတုကတော သာဓု,ဂုယှော အတ္ထော ပဇာနတာ.

不应泄露隐密之事，应如宝藏般守护它。知者公开隐密之义，实非为善。

၂၆၉.

269.

ထိယာ [Pg.487] ဂုယှံ န သံသေယျ,အ-မိတ္တဿ စ ပဏ္ဍိတော;

ယော စာမိသေန သံဟီရော,ဟဒယ-တ္ထေနော စ ယော နရော.

智者不应向女人、敌人、为利所诱者，以及心怀不轨者透露秘密。

၂၇၀.

270.

ဝိဝိစ္စ [Pg.489] ဘာသေယျ ဒိဝါ ရဟဿံ,ရတ္တိံ ဂိရံ နာတိ-ဝေလံ ပမုဉ္စေ;

ဥပဿုတိကာ ဟိ သုဏန္တိ မန္တံ,တသ္မာ ဟိ မန္တော ခိပ္ပမုပေတိ ဘေဒံ.

白天应在僻静处说秘密，夜晚言谈不应过久；因有窃听者会听到密语，故秘密会迅速泄露。

၂၇၁.

271.

န [Pg.491] ပကာသတိ ဂုယှံ ယော,သော ဂုယှံ ပဋိဂုယှတိ;

ဘယေသု န ဇဟေ ကိစ္စေ,သု-မိတ္တောနုစရော ဘဝေ.

不泄露秘密、能保守秘密、于危难时不舍弃责任者，他会是善友与随从。

၂၇၂.

272.

ကရောတိ [Pg.492] ဒုက္ကရံ သာဓုံ,ဥဇုံ ခမတိ ဒုက္ခမံ;

ဒုဒ္ဒဒံ သာမံ ဒဒါတိ,ယော သု-မိတ္တော ဟဝေ ဘဝေ.

能行难为的善事，能忍难忍之事，能施难施之物，这样的人会是善友。

၂၇၃.

273.

ပိယ-ဝါစာ [Pg.494] သဒါ မိတ္တော,ပိယ-ဝတ္ထုံ န ယာစနာ;

ဣစ္ဆာဂတေန ဒါနေန,သု-ဒဠှော သု-ပ္ပိယော ဟဝေ;

တဒင်္ဂတော စ ဟီနေန,အ-ပ္ပိယော ဘိဇ္ဇနော ဘဝေ.

朋友总是言语和悦，从不乞求喜爱之物。通过随愿的布施，友谊会变得非常坚固和可贵；但若与卑劣者交往，则会变得不可爱，关系也会破裂。

၂၇၄.

274.

ဒေဟီတိ [Pg.496] ယာစနေ ဟိရီ,သိရီ စ ကာယ-ဒေဝတာ;

ပလာယန္တိ သိရိစ္ဆိတော,န ယာစေ ပရ-သန္တကံ.

当人乞求“请给我”时，羞耻心、吉祥天女(Sirī)以及守护身躯的天神，都会从那希求幸运者身边逃离。所以，不应乞求他人之物。

၂၇၅.

275.

သွာနော [Pg.497] လဒ္ဓါန နိမ္မံသံ,အဋ္ဌိံ တုဋ္ဌော ပမောဒတိ;

သကန္တိကံ မိဂံ သီဟော,ဟိတွာ ဟတ္ထိံနုဓာဝတိ.

狗得到无肉之骨，便满足而欢喜；狮子舍弃近处之鹿，而去追逐大象。

၂၇၆.

276.

ဧဝံ [Pg.499] ဆန္ဒာနုရူပေန,ဇနော အာသီသတေ ဖလံ;

မဟာ ဆန္ဒာ မဟန္တံဝ,ဟီနံဝ ဟီန-ဆန္ဒကာ.

如此，人们随其欲求而期望果报：大欲求大果，小欲求小果。

၂၇၇.

277.

နာနာ-ဆန္ဒာ [Pg.501] မဟာရာဇ,ဧကာဂါရေ ဝသာမသေ;

အဟံ ဂါမ-ဝရံ ဣစ္ဆေ,ဗြာဟ္မဏီ စ ဂဝံ သတံ.

大王，我们同住一屋，却有不同愿望：我想要最好的村庄，婆罗门女想要一百头牛。

၂၇၈.

278.

ပုတ္တော [Pg.502] စ အာဇည-ရထံ,ကညာ စ မဏိ-ကုဏ္ဍလံ;

ယာ စေသာ ပုဏ္ဏကာ ဇမ္မီ,ဥဇုက္ခလံဘိ-ကင်္ခတိ.

儿子想要良种马车，女儿想要珠宝耳环；而那个卑贱的本那咖(Puṇṇakā)，她想要臼和杵。

၂၇၉.

279.

ဌာနံ [Pg.504] မိတ္တေ ဓနေ ကမ္မေ,သတုဿာဟေ သု-လဗ္ဘိတံ;

တံ ဒဠှံ ဒုက္ကရံ ကရေ,ပညာ-သတိ-သမာဓိနာ.

地位、朋友、财富、事业，通过努力容易获得；那坚固的难成之事，应以智慧、正念与禅定来完成。

၂၈၀.

280.

ဘေသဇ္ဇေ [Pg.505] ဝိဟိတေ သုဒ္ဓ,ဗုဒ္ဓါဒိ-ရတနတ္တယေ;

ပသာဒမာစရေ နိစ္စံ,သဇ္ဇနေ သ-ဂုဏေပိ စ.

对于配制好的纯净良药，对于佛陀等三宝，以及对于有德的善人，应恒常生起净信。

၂၈၁.

281.

ရာဇာ [Pg.507] ရဋ္ဌေန ဓာတုသော,ဗာလော ပါပေဟိ ဒုမ္မနော,အလင်္ကာရေန ဣတ္ထီပိ,ကာမေဟိ စ န တပ္ပတိ.

国王不满足于国土，恶意的愚者不满足于恶行，女人不满足于装饰，亦不满足于欲乐。

၂၈၂.

282.

အပ္ပိစ္ဆော [Pg.508] စ ဓုတင်္ဂေန,အာရဒ္ဓေါ ဝီရိယေန ဟိ;

ဝိသာရဒေါ ပရိသာယ,ပရိစ္စာဂေန ဒါယကော;

သဝနေန သု-ဓမ္မံပိ,န တပ္ပတိဝ ပဏ္ဍိတော.

少欲者修头陀行，发起精进，于会众中无畏，以舍离而布施；智者听闻善法，亦不满足。

၂၈၃.

283.

ဇေဋ္ဌဿ [Pg.510] သိတံ ဟသိတံ,မဇ္ဈဿ မဓုရဿရံ;

လောကေ အံသ-သိရော-ကမ္ပံ,ဇမ္မဿ အပ-ဟဿိတံ;

ဧတေသံ အတိ-ဟဿိတံ,ဟာသော ဟောတိ ယထာက္ကမံ.

上者之笑为微笑，中者之笑为悦耳之声，卑下者之笑为摇头晃肩的嘲笑。这些依次是他们的笑，而过度则为大笑。

၂၈၄.

284.

နတ္ထိ [Pg.513] ဒုဋ္ဌေ နယော အတ္ထိ,န ဓမ္မော န သု-ဘာသိတံ;

နိက္ကမံ ဒုဋ္ဌေ ယုဉ္ဇေယျ,သော ဟိ သဗ္ဘိံ န ရဉ္ဇတိ.

恶人无道，无法，无善说；应努力远离恶人，因其不喜善人。

၂၈၅.

285.

ဒုလ္လဘံ [Pg.515] ပကတိံ ဝါစံ,ဒုလ္လဘော ခေမကော သုတော;

ဒုလ္လဘာ သဒိသီ ဇာယာ,ဒုလ္လဘော သ-ဇနော ပိယော.

难得自然之语，难得安稳之子，难得相似之妻，难得亲爱之人。

၂၈၆.

286.

ဓဇော [Pg.516] ရထဿ ပညာဏံ,ဓူမော ပညာဏမဂ္ဂိနော;

ရာဇာ ရဋ္ဌဿ ပညာဏံ,ဘတ္တာ ပညာဏမိတ္ထိယာ.

旗帜是战车之标志，烟是火之标志，国王是国家之标志，丈夫是女人之标志。

၂၈၇.

287.

ဒုန္နာရိယာ [Pg.518] ကုလံ သုဒ္ဓံ,ပုတ္တော နဿတိ လာလနာ;

သမိဒ္ဓိ အ-နယာ ဗန္ဓု,ပဝါသာ မဒနာ ဟိရီ.

恶女败坏清净家族，娇惯毁灭儿子；非理毁灭财富，远行毁灭亲人，骄慢毁灭惭愧。

၂၈၈.

288.

မာတာ [Pg.520] ပိတာ စ ပုတ္တာနံ,နောဝါဒေ ဗဟု-သာသန္နံ;

ပဏ္ဍိတာ မာတရော အပ္ပံ,ဝဒေယျုံ ဝဇ္ဇ-ဒီပနံ.

父母对子女，多加教诲；贤母应少言，直指过失。

၂၈၉.

289.

လာဠယေ [Pg.522] ပဉ္ဆ-ဝဿာနိ,ဒသ-ဝဿာနိ တာဠယေ;

ပတ္တေ တု သောဠသေ ဝဿေ,ပုတ္တံ မိတ္တံဝဒါစရေ.

五年怀爱养，十年施杖策；及至十六岁，视子如友客。

၂၉၀.

290.

လာလနေ [Pg.523] ဓီတရံ ဒေါသာ,ပါလနေ ဗဟဝေါ ဂုဏာ;

ဓီတုယာ ကိရိယံ နိစ္စံ,ပဿန္တု သုဋ္ဌု မာတရော.

娇惯女儿多过患，养育女儿多功德；女儿所作恒常事，母亲应善细观察。

ဣတိ [Pg.525] ပကိဏ္ဏက-နိဒ္ဒေသော နာမ

此名为《杂品解释》。

သတ္တမာ ပရိစ္ဆေဒေါ.

第七章。

သီလ-နိဒ္ဒေသ

戒的解释

၂၉၁.

291.

ပမာဒံ [Pg.526] ဘယတော ဒိသွာ,အ-ပ္ပမာဒဉ္စ ခေမတော;

ဘာဝေထ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ,ဧသာ ဗုဒ္ဓါနုသာသနီ.

观放逸为怖畏，见不放逸为安稳；应修习八支圣道，此乃诸佛之教诲。

၂၉၂.

292.

ဟီနေန [Pg.528] ဗြဟ္မ-စရိယေန,ခတ္တိယေ ဥပပဇ္ဇတိ;

မဇ္ဈိမေန စ ဒေဝတ္တံ,ဥတ္တမေန ဝိ-သုဇ္ဈတိ.

以劣等梵行，生于刹帝利；以中等梵行，生于天界；以最优梵行，得清净。

က.

迦。

နဂရေ [Pg.532] ဗန္ဓုမတိယာ,ဗန္ဓုမာ နာမ ခတ္တိယော;

ဒိဝသေ ပုဏ္ဏမာယ သော,ဥပဂစ္ဆိ ဥပေါသထံ.

在班度马提(Bandhumatī)城，有一位名叫班度马(Bandhumā)的刹帝利；他在满月日，前往受持布萨。

ခ.

佉。

အဟံ တေန သမယေန,ဂုမ္ဘ-ဒါသီ အဟံ တဟိံ;

ဒိသွာ သ-ရာဇကံ သေနံ,ဧဝါဟံ စိန္တယိံ တဒါ.

我于彼时，是那里的一名丛林婢女(gumbadāsī)；见到国王和他的军队，我当时如是思惟。

ဂ.

伽。

ရာဇာပိ [Pg.533] ရဇ္ဇံ ဆဋ္ဋေတွာ,ဥပဂစ္ဆိ ဥပေါသထံ;

သ-ဖလံ နူန တံ ကမ္မံ,ဇန-ကာယော ပမောဒိတော.

国王亦舍弃国政，前往受持布萨；此业定然有果报，民众欢欣喜悦。

ဃ.

伽。

ယောနိသော [Pg.534] ပစ္စဝေက္ခိတွာ,ဒုဂ္ဂစ္စဉ္စ ဒလိဒ္ဒတံ;

မာနသံ သမ္ပဟံသိတွာ,ဥပဂစ္ဆိမု ပေါသထံ.

我如理省察恶趣与贫穷，内心充满欢喜，前往受持布萨。

င.

ङ。

အဟံ [Pg.535] ဥပေါသထံ ကတွာ,သမ္မာ-သမ္ဗုဒ္ဓသာသနေ;

တေန ကမ္မေန သု-ကတေန,တာဝတိံသံ အဂစ္ဆဟံ.

我在正自觉者的教法中受持布萨；以此善行之业，我往生三十三天。

စ.

遮。

တတ္ထ မေ သု-ကတံ ဗျမှံ,ဥဗ္ဘ-ယောဇနမုဂ္ဂတံ;

ကူဋာဂါရ-ဝရူပေတံ,မဟာသနသု-ဘူသိတံ.

那里为我善造一座天宫，高耸一由旬；具足殊胜尖顶阁，以大宝座善庄严。

ဆ.

车。

အစ္ဆရာ [Pg.536] သတ-သဟဿာ,ဥပတိဋ္ဌန္တိ မံ သဒါ;

အညေ ဒေဝေ အတိက္ကမ္မ,အတိရောစာမိ သဗ္ဗဒါ.

十万天女常侍我；我超越其他诸天，恒常光耀。

ဇ.

阇。

စတုသဋ္ဌိ-ဒေဝ-ရာဇူနံ[Pg.537],မဟေသိတ္တမကာရယိံ;

တေသဋ္ဌိ-စက္ကဝတ္တိနံ,မဟေသိတ္တမကာရယိံ.

我曾为六十四位天王之后；我曾为六十三位转轮王之后。

ဈ.

社。

သုဝဏ္ဏ-ဝဏာ [Pg.538] ဟုတွာန,ဘဝေသု သံသရာမဟံ;

သဗ္ဗတ္ထ ပဝရာ ဟောမိ,ဥပေါသထဿိဒံ ဖလံ.

我曾是金色身，在诸有中轮回；我处处皆殊胜，此乃布萨之果。

ဉ.

尼。

ဟတ္ထိ-ယာနံ အဿ-ယာနံ,ရထ-ယာနဉ္စ သိဝိကံ;

လဘာမိ သဗ္ဗမေတမ္ပိ,ဥပေါသထဿိဒံ ဖလံ.

象车、马车、战车及轿舆，我皆获得；此乃布萨之果。

ဋ.

吒。

သောဏ္ဏ-မယံ [Pg.539] ရူပိ-မယံ,အထောပိ ဖလိကာ-မယံ;

လောဟိတင်္ဂ-မယဉ္စေဝ,သဗ္ဗံ ပဋိလဘာမဟံ.

金、银、水晶，以及红宝石所造之物，我皆获得。

ဌ.

侘。

ကောသေယျ-ကမ္ဗလိယာနိ[Pg.540],ခေါမ-ကပ္ပာသိကာနိ စ;

မဟဂ္ဃာနိ စ ဝတ္ထာနိ,သဗ္ဗံ ပဋိလဘာမဟံ.

丝绸、毛毯、麻布与棉布，以及珍贵衣物，我皆获得。

ဍ.

荼。

အန္နံ [Pg.541] ပါနံ ခါဒနီယံ,ဝတ္ထံ သေနာသနာနိ စ;

သဗ္ဗမေတံ ပဋိလဘေ,ဥပေါသထဿိဒံ ဖလံ.

食物、饮品、嚼食，衣裳与卧具，我皆获得；此乃布萨之果。

ဎ.

度。

ဝရ-ဂန္ဓဉ္စ မာလဉ္စ,စုဏ္ဏကဉ္ဆ ဝိလေပနံ;

သဗ္ဗမေတံ ပဋိလဘေ,ဥပေါသထဿိဒံ ဖလံ.

胜妙香、花鬘、香粉与涂香，我皆获得；此乃布萨之果。

ဏ.

拏。

ကူဋာဂါရဉ္စ [Pg.542] ပါသာဒံ,မဏ္ဍပံ ဟမ္မိယံ ဂုဟံ;

သဗ္ဗမေတံ ပဋိလဘေ,ဥပေါသထဿိဒံ ဖလံ.

尖顶屋、宫殿、亭阁、楼阁与洞窟，我皆获得；此乃布萨之果。

တ.

多。

ဇာတိယာ [Pg.543] သတ္တ-ဝဿာဟံ,ပဗ္ဗဇိံ အန-ဂါရိယံ;

အဍ္ဎ-မာသေ အ-သပ္ပတ္တေ,အရ ဟတ္တံ အပါပုဏိံ.

我七岁时，出家过无家生活；未及半月，即证阿罗汉果。

ထ.

他。

ကိလေသာ [Pg.544] ဈာပိတာ မယှံ,ဘဝါ သဗ္ဗေ သမူဟတာ;

သဗ္ဗာသဝ-ပရိက္ခီဏာ,နတ္ထိ ဒါနိ ပုန-ဗ္ဘဝေါ.

我的烦恼已焚尽，一切有皆根除；一切漏已尽，如今再无后有。

ဒ.

陀。

ဧက-နဝုတိတော [Pg.545] ကပ္ပေ,ယံ ကမ္မမကရိံ တဒါ;

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ,ဥပေါသထဿိဒံ ဖလံ.

九十一劫前，我那时所造业；我不识有恶趣，此乃布萨之果。

ဓ.

驮。

သွာဂတံ [Pg.546] ဝတ မေ အာသိ,မမ ဗုဒ္ဓဿ သန္တိကေ;

တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနု-ပတ္တာ,ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ.

我真是善来，来到了我佛面前；三明我已得，佛陀教法已完成。

န.

那。

ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော,ဝိမောကာပိ စ အဋ္ဌိမေ;

ဆဠာဘိညာ သစ္ဆိကတာ,ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ.

四无碍解、八解脱，我皆已得；六神通已证，佛陀教法已完成。

၂၉၃.

293.

ဉာတီနဉ္စ [Pg.547] ပိယော ဟောတိ,မိတ္တေသု စ ဝိရောစတိ;

ကာယဿ ဘေဒါ သု-ဂတိံ,ဥပပဇ္ဇတိ သီလဝါ.

为亲人所爱，于朋友中闪耀；身坏命终后，具戒者生于善趣。

၂၉၄.

294.

နိဗ္ဗာနံ [Pg.549] ပတ္ထယန္တေန သမာဒိန္နံ,ပဉ္စ-သီလမ္ပိ အဓိ-သီလံ;

ဒသ-သီလမ္ပိ အဓိ-သီလမေဝ.

由希求涅槃者所受持：五戒是增上戒，十戒也是增上戒。

က.

迦。

နဂရေ [Pg.554] စန္ဒဝတိယာ,ဘဋကော အာသဟံ တဒါ;

ပရ-ကမ္မာယနေ ယုတ္တော,ပဗ္ဗဇ္ဇံ န လဘာမဟံ.

在旃陀伐提(Candavatī)城中，我那时是佣工；从事他人工作，我无法出家。

ခ.

佉。

မဟန္ဓကာရ-ပိဟိတာ[Pg.555],တိဝိဓဂ္ဂီဟိ ဍယှရေ;

ကေန နုခေါ ဥပါယေန,ဝိ-သံယုတ္တော ဘဝေ အဟံ.

被大黑暗覆盖，为三火所焚烧；我以何方便，能得以解脱？

ဂ.

伽.

ဒေယျဓမ္မော [Pg.556] စ မေ နတ္ထိ,ဘဋကော ဒုက္ခိတော အဟံ;

ယံ နူနာဟံ ပဉ္စ-သီလံ,ရက္ခေယျံ ပရိပူရယံ.

我无布施物，我是苦佣工；我何不圆满，守护于五戒。

ဃ.

伽.

အနောမဒဿိဿ မုနိနော,နိသဘော နာမ သာဝကော;

တမဟံ ဥပသင်္ကမ္မ,ပဉ္စ-သိက္ခာပဒဂ္ဂဟိံ.

无譬见(Anomadassi)牟尼，有弟子名优胜(Nisabha)；我走近于彼，受持五学处。

င.

ङ.

ဝဿ-သတ-သဟဿာနိ[Pg.557],အာယု ဝိဇ္ဇတိ တာဝဒေ;

တာဝတာ ပဉ္စ-သီလာနိ,ပရိပုဏ္ဏာနိ ဂေါပယိံ.

十万年之间，彼时寿量住；于尔许时中，圆满护五戒。

စ.

车.

မစ္စု-ကာလမှိ [Pg.558] သမ္ပတ္တေ,ဒေဝါ အဿာသယန္တိ မံ;

ရထော သဟဿ-ယုတ္တော တေ,မာရိသဿ ဥပဋ္ဌိတော.

死亡之时至，诸天安慰我：“贤者，汝千马，所驾车已备。”

ဆ.

车.

ဝတ္တန္တေ [Pg.559] စရိမေ စိတ္တေ,မမ သီလံ အနုဿရိံ;

တေန ကမ္မေန သု-ကတေန,တာဝတိံသံ အဂစ္ဆဟံ.

临终心续时，我忆念我戒；以此善业故，我生忉利天。

ဇ.

阇.

တိံသခတ္တုဉ္စ ဒေဝိန္ဒော,ဒေဝ-ရဇ္ဇမကာရယိံ;

ဒိဗ္ဗ-သုခံ အနုဘဝိံ,အစ္ဆရာဟိ ပုရက္ခတ္တော.

三十次天帝，行于天王事；天女所围绕，受用于天乐。

ဈ.

阇.

ပဉ္စ-သတ္တတိခတ္တ္တု-ဉ္စ[Pg.560],စက္ကဝတ္တီ အဟောသဟံ;

ပဒေသ-ရဇ္ဇံ ဝိပုလံ,ဂဏနာတော အ-သင်္ခယံ.

又七十五次，我曾为轮王；广大地方王，其数不可计。

ဉ.

ञ.

ဒေဝ-လောကာ [Pg.561] စဝိတွာန,သုက္က-မူလေန စောဒိတော;

ပုရေ ဝေသာလိယံ ဇာတော,မဟာ-ကုလေ သု-အဍ္ဎကေ.

从天界殁已，为善根所促；生于毗舍离(Vesālī)城，大富大族中。

ဋ.

吒.

ဝဿူပနာယိကေ ကာလေ,ဒိဗ္ဗန္တေ ဇိန-သာသနေ;

မာတာ စ မေ ပိတာ စေဝ,ပဉ္စ-သိက္ခာပဒဂ္ဂဟုံ.

雨安居之时，胜者教法耀；我之父母亲，亦受持五戒。

ဌ.

吒.

သဟ [Pg.562] သုတွာနဟံ သီလံ,မမ သီလံ အနုဿရိံ;

ဧကာသနေ နိသီဒိတွာ,အရဟတ္တမပါပုဏိံ.

我闻戒之后，忆念我之戒；于一座上坐，我证阿罗汉。

ဍ.

荼.

ဇာတိယာ [Pg.563] ပဉ္စ-ဝဿေန,အရဟတ္တမပါပုဏိံ;

ဥပသမ္ပာဒယိ ဗုဒ္ဓေါ,ဂုဏမညာယ စက္ခုမာ.

生年五岁时，我证阿罗汉；具眼者佛陀，知德授具戒。

ဎ.

荼.

ပရိပုဏ္ဏာနိ [Pg.564] ဂေါပေတွာ,ပဉ္စ-သိက္ခာပဒါနဟံ;

အ-ပရိမေယျိတော ကပ္ပေ,ဝိနိပါတံ န ဂစ္ဆဟံ.

我圆满守护，五种学处故；于无量劫中，不堕于恶趣。

ဏ.

ण.

သွာဟံ ယသမနုဘဝိံ,တေသံ သီလာန ဝါဟသာ;

ကပ္ပ-ကောဋိပိ ကိတ္တေန္တော,ကိတ္တယေ ဧက-ဒေသကံ.

我所受之誉，皆由彼戒力；纵赞俱胝劫，仅能述一分。

တ.

陀.

ပဉ္စ-သီလာနိ [Pg.565] ဂေါပေတွာ,တယော ဟေတူ လဘာမဟံ;

ဒီဃာယုကော မဟာ-ဘောဂေါ,တိက္ခ-ပညော ဘဝါမဟံ.

守护五戒故，我得三种因：我成长寿者、大受用、利慧。

ထ.

陀.

သံကိတ္တေန္တော [Pg.566] စ သဗ္ဗေသံ,အဓိ-မတ္တဉ္စ ပေါရိသံ;

ဘဝါဘဝေ သံသရိတွာ,ဧတေ ဌာနေ လဘမဟံ.

总说一切及，最上之精进；轮回于诸有，我得此诸位。

ဒ.

达。

အ-ပရိမေယျ-သီလေသု[Pg.567],ဝတ္တန္တာ ဇိန-သာဝကာ;

ဘဝေသု ယဒိ ရဇ္ဇေယျုံ,ဝိပါကော ကီဒိသော ဘဝေ.

于无量戒中行持的诸佛弟子，若于诸有中贪著，其异熟将如何？

ဓ.

陀。

သု-စိဏ္ဏံ မေ ပဉ္စ-သီလံ,ဘဋကေန တပဿိနာ;

တေန သီလေနဟံ အဇ္ဇ,မောစယိံ သဗ္ဗ-ဗန္ဓနာ.

我，一个受雇的苦行者，善行五戒；今日我因那戒行，解脱了一切束缚。

န.

那。

အ-ပရိမေယျိတော [Pg.568] ကပ္ပေ,ပဉ္စ-သီလာနိ ဂေါပယိံ;

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ,ပဉ္စ-သီလာနိဒံ ဖလံ.

于无量劫中，我守护五戒。我不曾知恶趣，此是五戒之果。

ပ.

巴。

ပဋိသမ္ဘိဒါ [Pg.569] စတဿော,ဝိမောက္ခာပိ စ အဋ္ဌိမေ;

ဆဠာဘိညာ သစ္ဆိကတာ,ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ.

四无碍解，此八解脱亦然；六神通已现证，佛陀之教已作。

က.

迦。

တံ [Pg.572] နမဿန္တိ တေ ဝိဇ္ဇာ,သဗ္ဗေ ဘူမာ စ ခတ္တိယာ;

စတ္တာရော စ မဟာ-ရာဇာ,တိဒသာ စ ယသဿိနော;

အထ ကော နာမ သော ယက္ခော,ယံ တွံ သက္က နမဿသိ.

三明者、所有地上的刹帝利、四大王，以及声名显赫的三十三天诸神都礼敬他。那么，帝释(Sakka)，你所礼敬的那位夜叉是谁呢？

ခ.

佉。

မံ [Pg.574] နမဿန္တိ တေ-ဝိဇ္ဇာ,သဗ္ဗေ ဘူမာ စ ခတ္တိယာ;

စတ္တာရော စ မဟာ-ရာဇာ,တိဒသာ စ ယသဿိနော.

三明者、所有地上的刹帝利、四大王，以及声名显赫的三十三天诸神都礼敬我。

ဂ.

伽。

အဟဉ္စ [Pg.575] သီလ-သမ္ပန္နေ,စိရရတ္တ-သမာဟိတေ;

သမ္မာ ပဗ္ဗဇိတေ ဝန္ဒေ,ဗြဟ္မ-စရိယ ပရာယနေ.

我礼敬具戒者，长时入定者，正出家者，以梵行为归宿者。

ဃ.

伽。

ယေ [Pg.576] ဂဟဋ္ဌာ ပုည-ကရာ,သီလဝန္တော ဥပါသကာ;

ဓမ္မေန ဒါရံ ပေါသေန္တိ,တေ နမဿာမိ မာတလိ.

马塔利(Mātali)，我礼敬那些行善的在家人，他们是具戒的优婆塞，如法地养育妻儿。

င.

昂。

သေဋ္ဌာ [Pg.577] ဟိ ကိရ လောကသ္မိံ,ယေ တွံ သက္က နမဿသိ;

အဟမ္ပိ တေ နမဿာမိ,ယေ နမဿသိ ဝါသဝ.

帝释(Sakka)，你所礼敬的人，确实是世间最殊胜的。婆娑婆(Vāsava)，我也礼敬你所礼敬的那些人。

၁.

1.

ပါလိတတ္ထေရနာဂေန[Pg.580],ဝိသုဒ္ဓါရာမဝါသိနာ;

သုတိစ္ဆိတာနမတ္ထာယ,ကတာ နရဒက္ခဒီပနီ.

由居住在净园(Visuddhārāma)的巴利陀那伽(Pālita Nāga)长老，为善愿者之利益，造了这部《人眼明灯》。

၂.

2.

ပုဗ္ဗာစရိယ-သီဟာနံ[Pg.581],အာလမ္ဗိတွာန နိဿယံ;

ပါလိတော နာမ ယော ထေရော,ဣမံ ဂန္ထ သု-လေခနီ;

သုန္ဒရမေဝ ပဿိတုံ,ယုဉ္ဇေယျာထီဓ သာဓဝေ.

名为巴利多(Pālito)的长老，依止如狮般的先师们，善写此论。贤善的人们啊，愿你们于此精进，得见其美妙！

‘‘ဆပ္ပဒိကာ’’.

《六足论》(Chappadikā)。

၃.

3.

ဣမံ [Pg.582] ဂန္ထံ ဝါစုဂ္ဂတော,သစေ ဘဝသိ မာဏဝ;

ပုဏ္နမာယံ ယထာ စန္ဒော,အတိ-သုဒ္ဓေါ ဝိရောစတိ;

တထေဝ တွံ ပုဏ္ဏ-မနော,ဝိရောစ သိရိယာ ဓုဝံ.

学子，你若能背诵此论，就会像十五日的满月，极其清净地照耀；同样地，你也将心意圆满，恒常焕发吉祥之光。

၄.

4.

သု-နိဋ္ဌိတော [Pg.583] အယံ ဂန္ထော,သက္ကရာဇေ ဒဈမ္ဖိယေ;

ပေါဋ္ဌပါဒမှိ သူရမှိ,ကာလပက္ခေ စတုဒ္ဒသိံ.

此论已善圆满，于萨迦罗(Sakkarāja)历，普吒婆陀(Poṭṭhapāda)月黑分第十四日。

၅.

5.

သဉ္စိတေတံ [Pg.584] မယာ ပုညံ,တံ-ကမ္မေန ဝရေန စ;

စိရံ တိဋ္ဌတု သဒ္ဓမ္မော,အ-ဝေရာ ဟောန္တု ပါဏိနော.

以我所积集的功德与此殊胜之业，愿正法久住，愿有情无怨。

၆.

6.

ဣမံ [Pg.585] ဂန္ထံ ပဿိတွာန,ဟောန္တု သဗ္ဗေပိ ဇန္တုနော;

သုခိတာ ဓမ္မိကာ ဉာဏီ,ဓမ္မံ ပါလေတု ပတ္ထိဝေါ.

愿一切有情见此论后，皆得安乐、具法、具智；愿国王护法。

၇.

7.

နိဗ္ဗာနံ [Pg.586] ပတ္ထယန္တေန,သီလံ ရက္ခန္တု သဇ္ဇနာ;

ဉတွာ ဓမ္မံ သုခါဝဟံ,ပါပုဏန္တု အနာသဝံ.

愿希求涅槃的善人守护戒行；愿他们了知带来安乐之法，证得无漏。

၈.

8.

အဋ္ဌ-ကဏ္ဍ-မဏ္ဍိတာယ[Pg.587],ဒက္ခယ အတ္ထ-ဒီပကော;

နရ-သာရော အယံ ဂန္ထော,စိရ-ကာလံ ပတိဋ္ဌတု.

此论以八章庄严，为能者阐明义理；此乃人中精华，愿此论久住于世。

၉.

9.

ယာဝတာ စန္ဒ-သူရိယာ,နာဂစ္ဆေယျုံ မဟီ-တလေ;

ပမောဒိတာ ဣမံ ဂန္ထံ,ဒိဿန္တု နယ-ကောဝိဒါ.

乃至日月住世，愿善于引导者欢喜得见此论。

၁၀.

10.

သမ္မာ [Pg.588] ဆန္ဒေနိမံ ဂန္ထ,ဝါစေန္တာ ပရိယာပုဏာ;

ပသန္နေနာနာယာသေန,ပတွာ သုခေန ကောဝိဒံ.

愿以正欲读诵学习此论者，能以清净心，不费辛劳，安乐地获得善巧。

၁၁.

11.

စန္ဒာဒိစ္စာဝ [Pg.589] အာကာသေ,ဗဟုဿုတေဟိ သမ္ပဒါ;

ဝိသေသ-ပုဂ္ဂလာ ဟုတွာ,ပပ္ပောန္တု အမတံ ပဒံ.

犹如日月在空中，愿他们藉由广学多闻，成为殊胜的个人，证得不死之境。

၁၂.

12.

ဥက္ကဋ္ဌ-ဓမ္မ-ဒါနေန[Pg.590],ပါပုဏေယျမနုတ္တရံ;

လိင်္ဂ-သမ္ပတ္တိ-မေဓာဝီ,တက္ကီ-ပညာ သု-ပေသလီ.

以殊胜之法施，愿我证得无上；具足圆满之相，有智慧，善思辨，极善巧。

နရဒက္ခ ထောမနာ အာသီသ

人眼明灯之赞颂与祝福

၃. ဂါထာ

3. 偈颂

၁.

1.

ပါလိတော [Pg.592] ပါဠိယာ ဆေကော,တွံသိ ဂမ္ဘီရ-ဉာဏဝါ;

ပါလိယာဝ ပါလိတဿ,ဒဒါမိဒါနိ ဘော အဟံ.

巴利多(Pālita)，汝善巧于巴利(Pāḷi)，具甚深之智；我今以巴利语，献予巴利多。

၂.

2.

ဒက္ခာဝါဒေသု [Pg.593] ကုသလော,ပါလိတော သာသနန္ဓရီ;

ပိဋကေသု အဇ္ဈောဂါယှ,နရဒက္ခံဘိသင်္ခရီ.

巴利多善巧于教诫，是圣教之承担者，深入三藏，造《人眼明灯》。

၃.

3.

သုတ-ဓရေန [Pg.595] ရစိတံ,ဧတံ သာရ-ဂဝေသိနော;

အတန္ဒိကာ သု-ဒက္ခန္တု,အဂ္ဂဂ္ဂ-သာသနေ ရတာ.

此乃闻持者所造，为寻求精髓者而作；愿勤勉且乐于至上教法者，善巧地领悟。

နရဒက္ခ ထောမနာ အာသီသ

人眼明灯之赞颂与祝福

၂. ဂါထာ

2. 偈颂

၁.

1.

ဉုံ [Pg.596] ပါလိတောဓ ဇာတော ယော,ထေရော သော အဗ္ဘုတောဝ ဉုံ;

ဉုံ မဟာ-ပါလိတော သန္တော,နိကာယ-ပါလိတော စ ဉုံ.

今有巴利多出现于此，彼长老实为希有；诚然是伟大的守护者，是寂静者，亦是部派的守护者。

၂.

2.

ဉုံ [Pg.598] နရ-ဒက္ခ-ဂန္ထံ ယံ,သောဝကာ နရ-ဒက္ခ-ဒံ;

နရာ ဒက္ခန္တု သမ္မာ စ,ဒက္ခတ္တံ ပါပုဏန္တု ဉုံ.

此《人眼明灯》之书，实予人眼目；愿人们如实看待，并真正获得善巧。