နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

त्या भगवंत, अर्हत, सम्यक्संबुद्धाला माझा नमस्कार असो.

သံယုတ္တနိကာယော

संयुत्तनिकाय

သဠာယတနဝဂ္ဂေါ

सळायतनवग्ग

၁. သဠာယတနသံယုတ္တံ

१. सळायतनसंयुत्त

၁. အနိစ္စဝဂ္ဂေါ

१. अनिच्चवग्ग

၁. အဇ္ဈတ္တာနိစ္စသုတ္တံ

१. अज्झत्तानिच्चसुत्त

၁. ဧဝံ [Pg.236] မေ သုတံ. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

१. असे मी ऐकले आहे. एका समयी भगवान श्रावस्तीमध्ये अनाथपिंडिकाच्या जेतवन आरामात विहार करत होते. तेथे भगवानांनी भिक्खूंना संबोधित केले – “भिक्खूहो!” ते भिक्खू भगवानांना प्रत्युत्तर देत म्हणाले, “भदंत!” भगवानांनी हे सांगितले –

‘‘စက္ခုံ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ. ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခံ; ယံ ဒုက္ခံ တဒနတ္တာ. ယဒနတ္တာ တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သောတံ အနိစ္စံ. ယဒနိစ္စံ…ပေ… ဃာနံ အနိစ္စံ. ယဒနိစ္စံ…ပေ… ဇိဝှာ အနိစ္စာ. ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခံ; ယံ ဒုက္ခံ တဒနတ္တာ. ယဒနတ္တာ တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ကာယော အနိစ္စော. ယဒနိစ္စံ…ပေ… မနော အနိစ္စော. ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခံ; ယံ ဒုက္ခံ တဒနတ္တာ. ယဒနတ္တာ တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော စက္ခုသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, သောတသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဃာနသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဇိဝှာယပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ကာယသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ[Pg.237], မနသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ; ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ; ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ. ပဌမံ.

“भिक्खूहो, चक्षू (डोळा) अनिच्च (अनित्य) आहे. जे अनिच्च आहे, ते दुःख आहे; जे दुःख आहे, ते अनत्ता (अनात्मा) आहे. जे अनत्ता आहे, त्याविषयी ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे यथार्थपणे सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे. श्रोत (कान) अनिच्च आहे. जे अनिच्च आहे...पे... घ्राण (नाक) अनिच्च आहे. जे अनिच्च आहे...पे... जिव्हा (जीभ) अनिच्च आहे. जे अनिच्च आहे, ते दुःख आहे; जे दुःख आहे, ते अनत्ता आहे. जे अनत्ता आहे, त्याविषयी ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे यथार्थपणे सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे. काय (शरीर) अनिच्च आहे. जे अनिच्च आहे...पे... मन अनिच्च आहे. जे अनिच्च आहे, ते दुःख आहे; जे दुःख आहे, ते अनत्ता आहे. जे अनत्ता आहे, त्याविषयी ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे यथार्थपणे सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे. भिक्खूहो, असे पाहणारा श्रुतवान आर्यश्रावक चक्षूविषयीही निर्वेद (उदासीनता) पावतो, श्रोताविषयीही निर्वेद पावतो, घ्राणाविषयीही निर्वेद पावतो, जिव्हेविषयीही निर्वेद पावतो, कायेविषयीही निर्वेद पावतो, मनाविषयीही निर्वेद पावतो. निर्वेद पावल्यामुळे तो विरक्त होतो; विरागामुळे तो विमुक्त होतो. विमुक्त झाल्यावर ‘(मी) विमुक्त झालो आहे’ असे ज्ञान होते. ‘जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य पूर्ण झाले आहे, जे कर्तव्य होते ते केले गेले आहे, आता या अस्तित्वासाठी काहीही शेष राहिलेले नाही’ असे तो जाणतो.” पहिले.

၂. အဇ္ဈတ္တဒုက္ခသုတ္တံ

२. अज्झत्तदुक्खसुत्त

၂. ‘‘စက္ခုံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခံ. ယံ ဒုက္ခံ တဒနတ္တာ; ယဒနတ္တာ တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သောတံ ဒုက္ခံ…ပေ… ဃာနံ ဒုက္ခံ… ဇိဝှာ ဒုက္ခာ… ကာယော ဒုက္ခော… မနော ဒုက္ခော. ယံ ဒုက္ခံ တဒနတ္တာ; ယဒနတ္တာ တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ. ဒုတိယံ.

२. “भिक्खूहो, चक्षू दुःख आहे. जे दुःख आहे, ते अनत्ता आहे; जे अनत्ता आहे, त्याविषयी ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे यथार्थपणे सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे. श्रोत दुःख आहे...पे... घ्राण दुःख आहे... जिव्हा दुःख आहे... काय दुःख आहे... मन दुःख आहे. जे दुःख आहे, ते अनत्ता आहे; जे अनत्ता आहे, त्याविषयी ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे यथार्थपणे सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे. असे पाहणारा...पे... ‘आता या अस्तित्वासाठी काहीही शेष राहिलेले नाही’ असे तो जाणतो.” दुसरे.

၃. အဇ္ဈတ္တာနတ္တသုတ္တံ

३. अज्झत्तानत्तसुत्त

၃. ‘‘စက္ခုံ, ဘိက္ခဝေ, အနတ္တာ. ယဒနတ္တာ တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သောတံ အနတ္တာ…ပေ… ဃာနံ အနတ္တာ… ဇိဝှာ အနတ္တာ… ကာယော အနတ္တာ… မနော အနတ္တာ. ယဒနတ္တာ တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ. တတိယံ.

३. “भिक्खूहो, चक्षू अनत्ता आहे. जे अनत्ता आहे, त्याविषयी ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे यथार्थपणे सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे. श्रोत अनत्ता आहे...पे... घ्राण अनत्ता आहे... जिव्हा अनत्ता आहे... काय अनत्ता आहे... मन अनत्ता आहे. जे अनत्ता आहे, त्याविषयी ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे यथार्थपणे सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे. असे पाहणारा...पे... ‘आता या अस्तित्वासाठी काहीही शेष राहिलेले नाही’ असे तो जाणतो.” तिसरे.

၄. ဗာဟိရာနိစ္စသုတ္တံ

४. बाहिरानिच्चसुत्त

၄. ‘‘ရူပါ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စာ. ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခံ; ယံ ဒုက္ခံ တဒနတ္တာ. ယဒနတ္တာ တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သဒ္ဒါ… ဂန္ဓာ… ရသာ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ… ဓမ္မာ အနိစ္စာ. ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခံ; ယံ ဒုက္ခံ တဒနတ္တာ. ယဒနတ္တာ တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော ရူပေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, သဒ္ဒေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဂန္ဓေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ရသေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဓမ္မေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ; ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ; ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ. စတုတ္ထံ.

४. “भिक्खूहो, रूप अनिच्च आहेत. जे अनिच्च आहे, ते दुःख आहे; जे दुःख आहे, ते अनत्ता आहे. जे अनत्ता आहे, त्याविषयी ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे यथार्थपणे सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे. शब्द... गंध... रस... स्पर्श... धम्म अनिच्च आहेत. जे अनिच्च आहे, ते दुःख आहे; जे दुःख आहे, ते अनत्ता आहे. जे अनत्ता आहे, त्याविषयी ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे यथार्थपणे सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे. भिक्खूहो, असे पाहणारा श्रुतवान आर्यश्रावक रूपांविषयीही निर्वेद पावतो, शब्दांविषयीही निर्वेद पावतो, गंधांविषयीही निर्वेद पावतो, रसांविषयीही निर्वेद पावतो, स्पर्शांविषयीही निर्वेद पावतो, धम्मांविषयीही निर्वेद पावतो. निर्वेद पावल्यामुळे तो विरक्त होतो; विरागामुळे तो विमुक्त होतो. विमुक्त झाल्यावर ‘(मी) विमुक्त झालो आहे’ असे ज्ञान होते. ‘जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य पूर्ण झाले आहे, जे कर्तव्य होते ते केले गेले आहे, आता या अस्तित्वासाठी काहीही शेष राहिलेले नाही’ असे तो जाणतो.” चौथे.

၅. ဗာဟိရဒုက္ခသုတ္တံ

५. बाहिरदुक्खसुत्त

၅. ‘‘ရူပါ[Pg.238], ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခာ. ယံ ဒုက္ခံ တဒနတ္တာ; ယဒနတ္တာ တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သဒ္ဒါ… ဂန္ဓာ… ရသာ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ… ဓမ္မာ ဒုက္ခာ. ယံ ဒုက္ခံ တဒနတ္တာ. ယဒနတ္တာ တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ. ပဉ္စမံ.

५. “भिक्खूहो, रूप दुःख आहेत. जे दुःख आहे, ते अनत्ता आहे; जे अनत्ता आहे, त्याविषयी ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे यथार्थपणे सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे. शब्द... गंध... रस... स्पर्श... धम्म दुःख आहेत. जे दुःख आहे, ते अनत्ता आहे. जे अनत्ता आहे, त्याविषयी ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे यथार्थपणे सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे. असे पाहणारा...पे... ‘आता या अस्तित्वासाठी काहीही शेष राहिलेले नाही’ असे तो जाणतो.” पाचवे.

၆. ဗာဟိရာနတ္တသုတ္တံ

६. बाहिरानत्तसुत्त

၆. ‘‘ရူပါ, ဘိက္ခဝေ, အနတ္တာ. ယဒနတ္တာ တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သဒ္ဒါ… ဂန္ဓာ… ရသာ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ… ဓမ္မာ အနတ္တာ. ယဒနတ္တာ တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

६. “भिक्खूहो, रूप अनत्ता आहेत. जे अनत्ता आहे, त्याविषयी ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे यथार्थपणे सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे. शब्द... गंध... रस... स्पर्श... धम्म अनत्ता आहेत. जे अनत्ता आहे, त्याविषयी ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे यथार्थपणे सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे. असे पाहणारा...पे... ‘आता या अस्तित्वासाठी काहीही शेष राहिलेले नाही’ असे तो जाणतो.” सहावे.

၇. အဇ္ဈတ္တာနိစ္စာတီတာနာဂတသုတ္တံ

७. अज्झत्तानिच्चातीतानागतसुत्त

၇. ‘‘စက္ခုံ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ အတီတာနာဂတံ; ကော ပန ဝါဒေါ ပစ္စုပ္ပန္နဿ! ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော အတီတသ္မိံ စက္ခုသ္မိံ အနပေက္ခော ဟောတိ; အနာဂတံ စက္ခုံ နာဘိနန္ဒတိ; ပစ္စုပ္ပန္နဿ စက္ခုဿ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ. သောတံ အနိစ္စံ… ဃာနံ အနိစ္စံ… ဇိဝှာ အနိစ္စာ အတီတာနာဂတာ; ကော ပန ဝါဒေါ ပစ္စုပ္ပန္နာယ! ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော အတီတာယ ဇိဝှာယ အနပေက္ခော ဟောတိ; အနာဂတံ ဇိဝှံ နာဘိနန္ဒတိ; ပစ္စုပ္ပန္နာယ ဇိဝှာယ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ. ကာယော အနိစ္စော…ပေ… မနော အနိစ္စော အတီတာနာဂတော; ကော ပန ဝါဒေါ ပစ္စုပ္ပန္နဿ! ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော အတီတသ္မိံ မနသ္မိံ အနပေက္ခော ဟောတိ; အနာဂတံ မနံ နာဘိနန္ဒတိ; ပစ္စုပ္ပန္နဿ မနဿ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတီ’’တိ. သတ္တမံ.

७. “भिक्खूहो, भूतकाळ आणि भविष्यकाळातील चक्षू अनिच्च आहे; मग वर्तमानकाळातील चक्षूविषयी काय सांगावे! भिक्खूहो, असे पाहणारा श्रुतवान आर्यश्रावक भूतकाळातील चक्षूविषयी आसक्तीरहित असतो; भविष्यकाळातील चक्षूचे अभिनंदन करत नाही (त्याची आकांक्षा धरत नाही); आणि वर्तमानकाळातील चक्षूच्या निर्वेदासाठी, विरागासाठी आणि निरोधासाठी प्रतिपन्न (मार्गस्थ) होतो. श्रोत अनिच्च आहे... घ्राण अनिच्च आहे... भूतकाळ आणि भविष्यकाळातील जिव्हा अनिच्च आहे; मग वर्तमानकाळातील जिव्हेविषयी काय सांगावे! भिक्खूहो, असे पाहणारा श्रुतवान आर्यश्रावक भूतकाळातील जिव्हेविषयी आसक्तीरहित असतो; भविष्यकाळातील जिव्हेचे अभिनंदन करत नाही; आणि वर्तमानकाळातील जिव्हेच्या निर्वेदासाठी, विरागासाठी आणि निरोधासाठी प्रतिपन्न होतो. काय अनिच्च आहे...पे... भूतकाळ आणि भविष्यकाळातील मन अनिच्च आहे; मग वर्तमानकाळातील मनाविषयी काय सांगावे! भिक्खूहो, असे पाहणारा श्रुतवान आर्यश्रावक भूतकाळातील मनाविषयी आसक्तीरहित असतो; भविष्यकाळातील मनाचे अभिनंदन करत नाही; आणि वर्तमानकाळातील मनाच्या निर्वेदासाठी, विरागासाठी आणि निरोधासाठी प्रतिपन्न होतो.” सातवे.

၈. အဇ္ဈတ္တဒုက္ခာတီတာနာဂတသုတ္တံ

८. अज्झत्तदुक्खातीतानागतसुत्त

၈. ‘‘စက္ခုံ[Pg.239], ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခံ အတီတာနာဂတံ; ကော ပန ဝါဒေါ ပစ္စုပ္ပန္နဿ! ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော အတီတသ္မိံ စက္ခုသ္မိံ အနပေက္ခော ဟောတိ; အနာဂတံ စက္ခုံ နာဘိနန္ဒတိ; ပစ္စုပ္ပန္နဿ စက္ခုဿ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ. သောတံ ဒုက္ခံ…ပေ… ဃာနံ ဒုက္ခံ…ပေ… ဇိဝှာ ဒုက္ခာ အတီတာနာဂတာ; ကော ပန ဝါဒေါ ပစ္စုပ္ပန္နာယ! ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော အတီတာယ ဇိဝှာယ အနပေက္ခော ဟောတိ; အနာဂတံ ဇိဝှံ နာဘိနန္ဒတိ; ပစ္စုပ္ပန္နာယ ဇိဝှာယ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ. ကာယော ဒုက္ခော…ပေ… မနော ဒုက္ခော အတီတာနာဂတော; ကော ပန ဝါဒေါ ပစ္စုပ္ပန္နဿ! ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော အတီတသ္မိံ မနသ္မိံ အနပေက္ခော ဟောတိ; အနာဂတံ မနံ နာဘိနန္ဒတိ; ပစ္စုပ္ပန္နဿ မနဿ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတီ’’တိ. အဋ္ဌမံ.

८. “भिक्खूहो, भूतकाळ आणि भविष्यकाळातील चक्षू (डोळा) दुःखकारक आहे; मग वर्तमानकाळातील चक्षूबद्दल काय सांगावे! भिक्खूहो, असे पाहणारा श्रुतवान आर्यश्रावक भूतकाळातील चक्षूविषयी अनासक्त असतो; भविष्यकाळातील चक्षूचे अभिनंदन करत नाही; आणि वर्तमानकाळातील चक्षूच्या निर्वेदासाठी, विरागासाठी आणि निरोधासाठी मार्गस्थ होतो. कान दुःखकारक आहे... नाक दुःखकारक आहे... भूतकाळ आणि भविष्यकाळातील जिव्हा दुःखकारक आहे; मग वर्तमानकाळातील जिव्हेबद्दल काय सांगावे! भिक्खूहो, असे पाहणारा श्रुतवान आर्यश्रावक भूतकाळातील जिव्हेविषयी अनासक्त असतो; भविष्यकाळातील जिव्हेचे अभिनंदन करत नाही; आणि वर्तमानकाळातील जिव्हेच्या निर्वेदासाठी, विरागासाठी आणि निरोधासाठी मार्गस्थ होतो. काया दुःखकारक आहे... भूतकाळ आणि भविष्यकाळातील मन दुःखकारक आहे; मग वर्तमानकाळातील मनाबद्दल काय सांगावे! भिक्खूहो, असे पाहणारा श्रुतवान आर्यश्रावक भूतकाळातील मनाविषयी अनासक्त असतो; भविष्यकाळातील मनाचे अभिनंदन करत नाही; आणि वर्तमानकाळातील मनाच्या निर्वेदासाठी, विरागासाठी आणि निरोधासाठी मार्गस्थ होतो.” आठवे.

၉. အဇ္ဈတ္တာနတ္တာတီတာနာဂတသုတ္တံ

९. अध्यात्म-अनत्ता-अतीत-अनागत सुत्त

၉. ‘‘စက္ခုံ, ဘိက္ခဝေ, အနတ္တာ အတီတာနာဂတံ; ကော ပန ဝါဒေါ ပစ္စုပ္ပန္နဿ! ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော အတီတသ္မိံ စက္ခုသ္မိံ အနပေက္ခော ဟောတိ; အနာဂတံ စက္ခုံ နာဘိနန္ဒတိ; ပစ္စုပ္ပန္နဿ စက္ခုဿ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ. သောတံ အနတ္တာ…ပေ… ဃာနံ အနတ္တာ…ပေ… ဇိဝှာ အနတ္တာ အတီတာနာဂတာ; ကော ပန ဝါဒေါ ပစ္စုပ္ပန္နာယ! ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော အတီတာယ ဇိဝှာယ အနပေက္ခော ဟောတိ; အနာဂတံ ဇိဝှံ နာဘိနန္ဒတိ; ပစ္စုပ္ပန္နာယ ဇိဝှာယ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ. ကာယော အနတ္တာ…ပေ… မနော အနတ္တာ အတီတာနာဂတော; ကော ပန ဝါဒေါ ပစ္စုပ္ပန္နဿ! ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော အတီတသ္မိံ မနသ္မိံ အနပေက္ခော ဟောတိ; အနာဂတံ မနံ နာဘိနန္ဒတိ; ပစ္စုပ္ပန္နဿ မနဿ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတီ’’တိ. နဝမံ.

९. “भिक्खूहो, भूतकाळ आणि भविष्यकाळातील चक्षू अनात्म आहे; मग वर्तमानकाळातील चक्षूबद्दल काय सांगावे! भिक्खूहो, असे पाहणारा श्रुतवान आर्यश्रावक भूतकाळातील चक्षूविषयी अनासक्त असतो; भविष्यकाळातील चक्षूचे अभिनंदन करत नाही; आणि वर्तमानकाळातील चक्षूच्या निर्वेदासाठी, विरागासाठी आणि निरोधासाठी मार्गस्थ होतो. कान अनात्म आहे... नाक अनात्म आहे... भूतकाळ आणि भविष्यकाळातील जिव्हा अनात्म आहे; मग वर्तमानकाळातील जिव्हेबद्दल काय सांगावे! भिक्खूहो, असे पाहणारा श्रुतवान आर्यश्रावक भूतकाळातील जिव्हेविषयी अनासक्त असतो; भविष्यकाळातील जिव्हेचे अभिनंदन करत नाही; आणि वर्तमानकाळातील जिव्हेच्या निर्वेदासाठी, विरागासाठी आणि निरोधासाठी मार्गस्थ होतो. काया अनात्म आहे... भूतकाळ आणि भविष्यकाळातील मन अनात्म आहे; मग वर्तमानकाळातील मनाबद्दल काय सांगावे! भिक्खूहो, असे पाहणारा श्रुतवान आर्यश्रावक भूतकाळातील मनाविषयी अनासक्त असतो; भविष्यकाळातील मनाचे अभिनंदन करत नाही; आणि वर्तमानकाळातील मनाच्या निर्वेदासाठी, विरागासाठी आणि निरोधासाठी मार्गस्थ होतो.” नववे.

၁၀. ဗာဟိရာနိစ္စာတီတာနာဂတသုတ္တံ

१०. बाह्य-अनिच्च-अतीत-अनागत सुत्त

၁၀. ‘‘ရူပါ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စာ အတီတာနာဂတာ; ကော ပန ဝါဒေါ ပစ္စုပ္ပန္နာနံ! ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော အတီတေသု ရူပေသု [Pg.240] အနပေက္ခော ဟောတိ; အနာဂတေ ရူပေ နာဘိနန္ဒတိ; ပစ္စုပ္ပန္နာနံ ရူပါနံ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ. သဒ္ဒါ… ဂန္ဓာ… ရသာ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ… ဓမ္မာ အနိစ္စာ အတီတာနာဂတာ; ကော ပန ဝါဒေါ ပစ္စုပ္ပန္နာနံ! ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော အတီတေသု ဓမ္မေသု အနပေက္ခော ဟောတိ; အနာဂတေ ဓမ္မေ နာဘိနန္ဒတိ; ပစ္စုပ္ပန္နာနံ ဓမ္မာနံ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတီ’’တိ. ဒသမံ.

१०. “भिक्खूहो, भूतकाळ आणि भविष्यकाळातील रूपे अनित्य आहेत; मग वर्तमानकाळातील रूपांबद्दल काय सांगावे! भिक्खूहो, असे पाहणारा श्रुतवान आर्यश्रावक भूतकाळातील रूपांविषयी अनासक्त असतो; भविष्यकाळातील रूपांचे अभिनंदन करत नाही; आणि वर्तमानकाळातील रूपांच्या निर्वेदासाठी, विरागासाठी आणि निरोधासाठी मार्गस्थ होतो. शब्द... गंध... रस... स्पर्श... भूतकाळ आणि भविष्यकाळातील धम्म अनित्य आहेत; मग वर्तमानकाळातील धम्मांबद्दल काय सांगावे! भिक्खूहो, असे पाहणारा श्रुतवान आर्यश्रावक भूतकाळातील धम्मांविषयी अनासक्त असतो; भविष्यकाळातील धम्मांचे अभिनंदन करत नाही; आणि वर्तमानकाळातील धम्मांच्या निर्वेदासाठी, विरागासाठी आणि निरोधासाठी मार्गस्थ होतो.” दहावे.

၁၁. ဗာဟိရဒုက္ခာတီတာနာဂတသုတ္တံ

११. बाह्य-दुःख-अतीत-अनागत सुत्त

၁၁. ‘‘ရူပါ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခာ အတီတာနာဂတာ; ကော ပန ဝါဒေါ ပစ္စုပ္ပန္နာနံ! ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော အတီတေသု ရူပေသု အနပေက္ခော ဟောတိ; အနာဂတေ ရူပေ နာဘိနန္ဒတိ; ပစ္စုပ္ပန္နာနံ ရူပါနံ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတီ’’တိ…ပေ. …. ဧကာဒသမံ.

११. “भिक्खूहो, भूतकाळ आणि भविष्यकाळातील रूपे दुःखकारक आहेत; मग वर्तमानकाळातील रूपांबद्दल काय सांगावे! भिक्खूहो, असे पाहणारा श्रुतवान आर्यश्रावक भूतकाळातील रूपांविषयी अनासक्त असतो; भविष्यकाळातील रूपांचे अभिनंदन करत नाही; आणि वर्तमानकाळातील रूपांच्या निर्वेदासाठी, विरागासाठी आणि निरोधासाठी मार्गस्थ होतो.” ...इत्यादी... अकरावे.

၁၂. ဗာဟိရာနတ္တာတီတာနာဂတသုတ္တံ

१२. बाह्य-अनत्ता-अतीत-अनागत सुत्त

၁၂. ‘‘ရူပါ, ဘိက္ခဝေ, အနတ္တာ အတီတာနာဂတာ; ကော ပန ဝါဒေါ ပစ္စုပ္ပန္နာနံ! ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော အတီတေသု ရူပေသု အနပေက္ခော ဟောတိ; အနာဂတေ ရူပေ နာဘိနန္ဒတိ; ပစ္စုပ္ပန္နာနံ ရူပါနံ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ. သဒ္ဒါ… ဂန္ဓာ… ရသာ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ… ဓမ္မာ အနတ္တာ အတီတာနာဂတာ; ကော ပန ဝါဒေါ ပစ္စုပ္ပန္နာနံ! ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော အတီတေသု ဓမ္မေသု အနပေက္ခော ဟောတိ; အနာဂတေ ဓမ္မေ နာဘိနန္ဒတိ; ပစ္စုပ္ပန္နာနံ ဓမ္မာနံ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတီ’’တိ. ဒွါဒသမံ.

१२. “भिक्खूहो, भूतकाळ आणि भविष्यकाळातील रूपे अनात्म आहेत; मग वर्तमानकाळातील रूपांबद्दल काय सांगावे! भिक्खूहो, असे पाहणारा श्रुतवान आर्यश्रावक भूतकाळातील रूपांविषयी अनासक्त असतो; भविष्यकाळातील रूपांचे अभिनंदन करत नाही; आणि वर्तमानकाळातील रूपांच्या निर्वेदासाठी, विरागासाठी आणि निरोधासाठी मार्गस्थ होतो. शब्द... गंध... रस... स्पर्श... भूतकाळ आणि भविष्यकाळातील धम्म अनात्म आहेत; मग वर्तमानकाळातील धम्मांबद्दल काय सांगावे! भिक्खूहो, असे पाहणारा श्रुतवान आर्यश्रावक भूतकाळातील धम्मांविषयी अनासक्त असतो; भविष्यकाळातील धम्मांचे अभिनंदन करत नाही; आणि वर्तमानकाळातील धम्मांच्या निर्वेदासाठी, विरागासाठी आणि निरोधासाठी मार्गस्थ होतो.” बारावे.

အနိစ္စဝဂ္ဂေါ ပဌမော.

पहिला अनित्य वर्ग समाप्त.

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची अनुक्रमणिका (उद्दान) खालीलप्रमाणे आहे –

အနိစ္စံ ဒုက္ခံ အနတ္တာ စ, တယော အဇ္ဈတ္တဗာဟိရာ;

ယဒနိစ္စေန တယော ဝုတ္တာ, တေ တေ အဇ္ဈတ္တဗာဟိရာတိ.

अनित्य, दुःख आणि अनात्म; हे तीन अध्यात्मिक (अंतर्गत) आणि बाह्य आयतनांविषयी आहेत. 'यदनित्य' (जे अनित्य आहे) या सूत्राने तीन सुत्ते सांगितली आहेत, ती अध्यात्मिक आणि बाह्य आयतनांविषयी आहेत.

၂. ယမကဝဂ္ဂေါ

२. यमक वर्ग

၁. ပဌမပုဗ္ဗေသမ္ဗောဓသုတ္တံ

१. प्रथम पुब्बेसंबोध सुत्त

၁၃. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.241]. ‘‘ပုဗ္ဗေဝ မေ, ဘိက္ခဝေ, သမ္ဗောဓာ အနဘိသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဗောဓိသတ္တဿေဝ သတော ဧတဒဟောသိ – ‘ကော နု ခေါ စက္ခုဿ အဿာဒေါ, ကော အာဒီနဝေါ, ကိံ နိဿရဏံ? ကော သောတဿ…ပေ… ကော ဃာနဿ… ကော ဇိဝှာယ… ကော ကာယဿ… ကော မနဿ အဿာဒေါ, ကော အာဒီနဝေါ, ကိံ နိဿရဏ’န္တိ? တဿ မယှံ, ဘိက္ခဝေ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံ ခေါ စက္ခုံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ သောမနဿံ, အယံ စက္ခုဿ အဿာဒေါ. ယံ စက္ခုံ အနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, အယံ စက္ခုဿ အာဒီနဝေါ. ယော စက္ခုသ္မိံ ဆန္ဒရာဂဝိနယော ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနံ, ဣဒံ စက္ခုဿ နိဿရဏံ. ယံ သောတံ…ပေ… ယံ ဃာနံ…ပေ… ယံ ဇိဝှံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ သောမနဿံ, အယံ ဇိဝှာယ အဿာဒေါ. ယံ ဇိဝှာ အနိစ္စာ ဒုက္ခာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ, အယံ ဇိဝှာယ အာဒီနဝေါ. ယော ဇိဝှာယ ဆန္ဒရာဂဝိနယော ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနံ, ဣဒံ ဇိဝှာယ နိဿရဏံ. ယံ ကာယံ…ပေ… ယံ မနံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ သောမနဿံ, အယံ မနဿ အဿာဒေါ. ယံ မနော အနိစ္စော ဒုက္ခော ဝိပရိဏာမဓမ္မော, အယံ မနဿ အာဒီနဝေါ. ယော မနသ္မိံ ဆန္ဒရာဂဝိနယော ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနံ, ဣဒံ မနဿ နိဿရဏ’’’န္တိ.

१३. श्रावस्ती येथील निदान. “भिक्खूहो, संबोधी प्राप्त होण्यापूर्वी, मी जेव्हा केवळ एक अबोध बोधिसत्व होतो, तेव्हा माझ्या मनात असा विचार आला – ‘चक्षूचा आस्वाद काय आहे? त्याचा आदीनव काय आहे? आणि त्याचे निस्सरण काय आहे? श्रोताचा... घ्राणाचा... जिव्हेचा... कायेचा... मनाचा आस्वाद काय आहे, आदीनव काय आहे आणि निस्सरण काय आहे?’ भिक्खूहो, तेव्हा माझ्या मनात असा विचार आला – ‘चक्षूवर अवलंबून जे सुख आणि सौमनस्य उत्पन्न होते, हा चक्षूचा आस्वाद आहे. चक्षू जो अनित्य, दुःखकारक आणि परिवर्तनशील स्वभावाचा आहे, हा चक्षूचा आदीनव आहे. चक्षूविषयीच्या छंदरागाचा जो विनय आणि प्रहाण आहे, हे चक्षूचे निस्सरण आहे. श्रोतावर अवलंबून... घ्राणावर अवलंबून... जिव्हेवर अवलंबून जे सुख आणि सौमनस्य उत्पन्न होते, हा जिव्हेचा आस्वाद आहे. जिव्हा जी अनित्य, दुःखकारक आणि परिवर्तनशील स्वभावाची आहे, हा जिव्हेचा आदीनव आहे. जिव्हेविषयीच्या छंदरागाचा जो विनय आणि प्रहाण आहे, हे जिव्हेचे निस्सरण आहे. कायेवर अवलंबून... मनावर अवलंबून जे सुख आणि सौमनस्य उत्पन्न होते, हा मनाचा आस्वाद आहे. मन जे अनित्य, दुःखकारक आणि परिवर्तनशील स्वभावाचे आहे, हा मनाचा आदीनव आहे. मनाविषयीच्या छंदरागाचा जो विनय आणि प्रहाण आहे, हे मनाचे निस्सरण आहे.’”

‘‘ယာဝကီဝဉ္စာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေသံ ဆန္နံ အဇ္ဈတ္တိကာနံ အာယတနာနံ ဧဝံ အဿာဒဉ္စ အဿာဒတော, အာဒီနဝဉ္စ အာဒီနဝတော, နိဿရဏဉ္စ နိဿရဏတော ယထာဘူတံ နာဗ္ဘညာသိံ, နေဝ တာဝါဟံ, ဘိက္ခဝေ, သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ ‘အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ’တိ ပစ္စညာသိံ. ယတော စ ခွာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေသံ ဆန္နံ အဇ္ဈတ္တိကာနံ အာယတနာနံ ဧဝံ အဿာဒဉ္စ အဿာဒတော, အာဒီနဝဉ္စ အာဒီနဝတော, နိဿရဏဉ္စ နိဿရဏတော ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ, အထာဟံ, ဘိက္ခဝေ, သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ ‘အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ’တိ ပစ္စညာသိံ. ဉာဏဉ္စ ပန မေ ဒဿနံ ဥဒပါဒိ – ‘အကုပ္ပာ မေ ဝိမုတ္တိ, အယမန္တိမာ ဇာတိ, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ’’’တိ. ပဌမံ.

“भिक्खूहो, जोपर्यंत मी या सहा आध्यात्मिक (अंतर्गत) आयतनांचे अशा प्रकारे आस्वाद आस्वादाच्या रूपाने, आदीनव आदीनवाच्या रूपाने आणि निस्सरण निस्सरणाच्या रूपाने यथार्थपणे जाणले नव्हते, तोपर्यंत, भिक्खूहो, मी देव, मार आणि ब्रह्मासह असणाऱ्या या लोकात, श्रमण-ब्राह्मण, देव आणि मनुष्यांसह असणाऱ्या या प्रजेमध्ये ‘अनुत्तर सम्यक्संबोधी प्राप्त केली आहे’ असे घोषित केले नाही. परंतु, भिक्खूहो, जेव्हा मी या सहा आध्यात्मिक आयतनांचे अशा प्रकारे आस्वाद आस्वादाच्या रूपाने, आदीनव आदीनवाच्या रूपाने आणि निस्सरण निस्सरणाच्या रूपाने यथार्थपणे जाणले, तेव्हाच, भिक्खूहो, मी देव, मार आणि ब्रह्मासह असणाऱ्या या लोकात, श्रमण-ब्राह्मण, देव आणि मनुष्यांसह असणाऱ्या या प्रजेमध्ये ‘अनुत्तर सम्यक्संबोधी प्राप्त केली आहे’ असे घोषित केले. माझ्यामध्ये हे ज्ञान आणि दर्शन उत्पन्न झाले – ‘माझी विमुक्ती अढळ आहे, हा माझा अंतिम जन्म आहे, आता पुनर्भव नाही.’” पहिले.

၂. ဒုတိယပုဗ္ဗေသမ္ဗောဓသုတ္တံ

२. दुसरे पुब्बेसंबोध सुत्त

၁၄. ‘‘ပုဗ္ဗေဝ [Pg.242] မေ, ဘိက္ခဝေ, သမ္ဗောဓာ အနဘိသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဗောဓိသတ္တဿေဝ သတော ဧတဒဟောသိ – ‘ကော နု ခေါ ရူပါနံ အဿာဒေါ, ကော အာဒီနဝေါ, ကိံ နိဿရဏံ? ကော သဒ္ဒါနံ…ပေ… ကော ဂန္ဓာနံ… ကော ရသာနံ… ကော ဖောဋ္ဌဗ္ဗာနံ… ကော ဓမ္မာနံ အဿာဒေါ, ကော အာဒီနဝေါ, ကိံ နိဿရဏ’န္တိ? တဿ မယှံ, ဘိက္ခဝေ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံ ခေါ ရူပေ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ သောမနဿံ, အယံ ရူပါနံ အဿာဒေါ. ယံ ရူပါ အနိစ္စာ ဒုက္ခာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ, အယံ ရူပါနံ အာဒီနဝေါ. ယော ရူပေသု ဆန္ဒရာဂဝိနယော ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနံ, ဣဒံ ရူပါနံ နိဿရဏံ. ယံ သဒ္ဒေ… ဂန္ဓေ… ရသေ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ… ယံ ဓမ္မေ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ သောမနဿံ, အယံ ဓမ္မာနံ အဿာဒေါ. ယံ ဓမ္မာ အနိစ္စာ ဒုက္ခာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ, အယံ ဓမ္မာနံ အာဒီနဝေါ. ယော ဓမ္မေသု ဆန္ဒရာဂဝိနယော ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနံ, ဣဒံ ဓမ္မာနံ နိဿရဏ’’’န္တိ.

१४. “भिक्खूहो, संबोधी प्राप्त होण्यापूर्वी, मी अनुत्तर बुद्ध नसताना, केवळ बोधिसत्त्व असताना माझ्या मनात असा विचार आला – ‘रूपांचा आस्वाद काय आहे? आदीनव (दोष) काय आहे? निस्सरण (मुक्ती) काय आहे? शब्दांचा... पे... गंधांचा... रसांचा... स्पर्शांचा... धर्मांचा आस्वाद काय आहे? आदीनव काय आहे? निस्सरण काय आहे?’ भिक्खूहो, तेव्हा माझ्या मनात असा विचार आला – ‘रूपांवर अवलंबून जे सुख आणि सोमनस्य (आनंद) उत्पन्न होते, हा रूपांचा आस्वाद आहे. रूपे जी अनित्य, दुःखद आणि परिवर्तनशील स्वभावाची आहेत, हा रूपांचा आदीनव आहे. रूपांविषयीच्या छंदरागाचा (इच्छा आणि आसक्तीचा) जो विनय (संयम) आणि प्रहाण (त्याग) आहे, हे रूपांचे निस्सरण आहे. शब्दांवर... गंधांवर... रसांवर... स्पर्शांवर... धर्मांवर अवलंबून जे सुख आणि सोमनस्य उत्पन्न होते, हा धर्मांचा आस्वाद आहे. धर्म जे अनित्य, दुःखद आणि परिवर्तनशील स्वभावाची आहेत, हा धर्मांचा आदीनव आहे. धर्मांविषयीच्या छंदरागाचा जो विनय आणि प्रहाण आहे, हे धर्मांचे निस्सरण आहे.’”

‘‘ယာဝကီဝဉ္စာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေသံ ဆန္နံ ဗာဟိရာနံ အာယတနာနံ ဧဝံ အဿာဒဉ္စ အဿာဒတော, အာဒီနဝဉ္စ အာဒီနဝတော, နိဿရဏဉ္စ နိဿရဏတော ယထာဘူတံ နာဗ္ဘညာသိံ, နေဝ တာဝါဟံ, ဘိက္ခဝေ, သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ ‘အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ’တိ ပစ္စညာသိံ. ယတော စ ခွာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေသံ ဆန္နံ ဗာဟိရာနံ အာယတနာနံ ဧဝံ အဿာဒဉ္စ အဿာဒတော, အာဒီနဝဉ္စ အာဒီနဝတော, နိဿရဏဉ္စ နိဿရဏတော ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ, အထာဟံ, ဘိက္ခဝေ, သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ ‘အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ’တိ ပစ္စညာသိံ. ဉာဏဉ္စ ပန မေ ဒဿနံ ဥဒပါဒိ – ‘အကုပ္ပာ မေ ဝိမုတ္တိ, အယမန္တိမာ ဇာတိ, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ’’’တိ. ဒုတိယံ.

“भिक्खूहो, जोपर्यंत मी या सहा बाह्य आयतनांचे अशा प्रकारे आस्वाद आस्वादाच्या रूपाने, आदीनव आदीनवाच्या रूपाने आणि निस्सरण निस्सरणाच्या रूपाने यथार्थपणे जाणले नव्हते, तोपर्यंत, भिक्खूहो, मी देव, मार आणि ब्रह्मासह असणाऱ्या या लोकात, श्रमण-ब्राह्मण, देव आणि मनुष्यांसह असणाऱ्या या प्रजेमध्ये ‘अनुत्तर सम्यक्संबोधी प्राप्त केली आहे’ असे घोषित केले नाही. परंतु, भिक्खूहो, जेव्हा मी या सहा बाह्य आयतनांचे अशा प्रकारे आस्वाद आस्वादाच्या रूपाने, आदीनव आदीनवाच्या रूपाने आणि निस्सरण निस्सरणाच्या रूपाने यथार्थपणे जाणले, तेव्हाच, भिक्खूहो, मी देव, मार आणि ब्रह्मासह असणाऱ्या या लोकात, श्रमण-ब्राह्मण, देव आणि मनुष्यांसह असणाऱ्या या प्रजेमध्ये ‘अनुत्तर सम्यक्संबोधी प्राप्त केली आहे’ असे घोषित केले. माझ्यामध्ये हे ज्ञान आणि दर्शन उत्पन्न झाले – ‘माझी विमुक्ती अढळ आहे, हा माझा अंतिम जन्म आहे, आता पुनर्भव नाही.’” दुसरे.

၃. ပဌမအဿာဒပရိယေသနသုတ္တံ

३. पहिले आस्वादपरियेसन सुत्त

၁၅. ‘‘စက္ခုဿာဟံ, ဘိက္ခဝေ, အဿာဒပရိယေသနံ အစရိံ. ယော စက္ခုဿ အဿာဒေါ တဒဇ္ဈဂမံ. ယာဝတာ စက္ခုဿ အဿာဒေါ ပညာယ မေ သော သုဒိဋ္ဌော. စက္ခုဿာဟံ, ဘိက္ခဝေ, အာဒီနဝပရိယေသနံ အစရိံ. ယော စက္ခုဿ အာဒီနဝေါ တဒဇ္ဈဂမံ. ယာဝတာ စက္ခုဿ အာဒီနဝေါ ပညာယ မေ သော သုဒိဋ္ဌော. စက္ခုဿာဟံ, ဘိက္ခဝေ, နိဿရဏပရိယေသနံ အစရိံ. ယံ စက္ခုဿ နိဿရဏံ တဒဇ္ဈဂမံ. ယာဝတာ စက္ခုဿ နိဿရဏံ, ပညာယ မေ တံ သုဒိဋ္ဌံ. သောတဿာဟံ[Pg.243], ဘိက္ခဝေ… ဃာနဿာဟံ, ဘိက္ခဝေ… ဇိဝှာယာဟံ ဘိက္ခဝေ, အဿာဒပရိယေသနံ အစရိံ. ယော ဇိဝှာယ အဿာဒေါ တဒဇ္ဈဂမံ. ယာဝတာ ဇိဝှာယ အဿာဒေါ ပညာယ မေ သော သုဒိဋ္ဌော. ဇိဝှာယာဟံ, ဘိက္ခဝေ, အာဒီနဝပရိယေသနံ အစရိံ. ယော ဇိဝှာယ အာဒီနဝေါ တဒဇ္ဈဂမံ. ယာဝတာ ဇိဝှာယ အာဒီနဝေါ ပညာယ မေ သော သုဒိဋ္ဌော. ဇိဝှာယာဟံ, ဘိက္ခဝေ, နိဿရဏပရိယေသနံ အစရိံ. ယံ ဇိဝှာယ နိဿရဏံ တဒဇ္ဈဂမံ. ယာဝတာ ဇိဝှာယ နိဿရဏံ, ပညာယ မေ တံ သုဒိဋ္ဌံ. မနဿာဟံ, ဘိက္ခဝေ, အဿာဒပရိယေသနံ အစရိံ. ယော မနဿ အဿာဒေါ တဒဇ္ဈဂမံ. ယာဝတာ မနဿ အဿာဒေါ ပညာယ မေ သော သုဒိဋ္ဌော. မနဿာဟံ, ဘိက္ခဝေ, အာဒီနဝပရိယေသနံ အစရိံ. ယော မနဿ အာဒီနဝေါ တဒဇ္ဈဂမံ. ယာဝတာ မနဿ အာဒီနဝေါ ပညာယ မေ သော သုဒိဋ္ဌော. မနဿာဟံ, ဘိက္ခဝေ, နိဿရဏပရိယေသနံ အစရိံ. ယံ မနဿ နိဿရဏံ တဒဇ္ဈဂမံ. ယာဝတာ မနဿ နိဿရဏံ, ပညာယ မေ တံ သုဒိဋ္ဌံ.

१५. “भिक्खूहो, मी डोळ्याच्या (चक्षूच्या) आस्वादाचा शोध घेतला. डोळ्याचा जो आस्वाद आहे, तो मी प्राप्त केला. डोळ्याचा जितका आस्वाद आहे, तो मी प्रज्ञेने चांगल्या प्रकारे पाहिला. भिक्खूहो, मी डोळ्याच्या आदीनवाचा (दोषाचा) शोध घेतला. डोळ्याचा जो आदीनव आहे, तो मी प्राप्त केला. डोळ्याचा जितका आदीनव आहे, तो मी प्रज्ञेने चांगल्या प्रकारे पाहिला. भिक्खूहो, मी डोळ्याच्या निस्सरणाचा (मुक्तीचा) शोध घेतला. डोळ्याचे जे निस्सरण आहे, ते मी प्राप्त केले. डोळ्याचे जितके निस्सरण आहे, ते मी प्रज्ञेने चांगल्या प्रकारे पाहिले. भिक्खूहो, कानाच्या... नाकाच्या... जिभेच्या आस्वादाचा मी शोध घेतला. जिभेचा जो आस्वाद आहे, तो मी प्राप्त केला. जिभेचा जितका आस्वाद आहे, तो मी प्रज्ञेने चांगल्या प्रकारे पाहिला. भिक्खूहो, मी जिभेच्या आदीनवाचा शोध घेतला. जिभेचा जो आदीनव आहे, तो मी प्राप्त केला. जिभेचा जितका आदीनव आहे, तो मी प्रज्ञेने चांगल्या प्रकारे पाहिला. भिक्खूहो, मी जिभेच्या निस्सरणाचा शोध घेतला. जिभेचे जे निस्सरण आहे, ते मी प्राप्त केले. जिभेचे जितके निस्सरण आहे, ते मी प्रज्ञेने चांगल्या प्रकारे पाहिले. भिक्खूहो, मी मनाच्या आस्वादाचा शोध घेतला. मनाचा जो आस्वाद आहे, तो मी प्राप्त केला. मनाचा जितका आस्वाद आहे, तो मी प्रज्ञेने चांगल्या प्रकारे पाहिला. भिक्खूहो, मी मनाच्या आदीनवाचा शोध घेतला. मनाचा जो आदीनव आहे, तो मी प्राप्त केला. मनाचा जितका आदीनव आहे, तो मी प्रज्ञेने चांगल्या प्रकारे पाहिला. भिक्खूहो, मी मनाच्या निस्सरणाचा शोध घेतला. मनाचे जे निस्सरण आहे, ते मी प्राप्त केले. मनाचे जितके निस्सरण आहे, ते मी प्रज्ञेने चांगल्या प्रकारे पाहिले.”

‘‘ယာဝကီဝဉ္စာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေသံ ဆန္နံ အဇ္ဈတ္တိကာနံ အာယတနာနံ အဿာဒဉ္စ အဿာဒတော, အာဒီနဝဉ္စ အာဒီနဝတော, နိဿရဏဉ္စ နိဿရဏတော ယထာဘူတံ နာဗ္ဘညာသိံ…ပေ… ပစ္စညာသိံ. ဉာဏဉ္စ ပန မေ ဒဿနံ ဥဒပါဒိ – ‘အကုပ္ပာ မေ ဝိမုတ္တိ, အယမန္တိမာ ဇာတိ, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ’’’တိ. တတိယံ.

“भिक्खूहो, जोपर्यंत मी या सहा आध्यात्मिक आयतनांचे आस्वाद आस्वादाच्या रूपाने, आदीनव आदीनवाच्या रूपाने आणि निस्सरण निस्सरणाच्या रूपाने यथार्थपणे जाणले नव्हते... पे... घोषित केले. माझ्यामध्ये हे ज्ञान आणि दर्शन उत्पन्न झाले – ‘माझी विमुक्ती अढळ आहे, हा माझा अंतिम जन्म आहे, आता पुनर्भव नाही.’” तिसरे.

၄. ဒုတိယအဿာဒပရိယေသနသုတ္တံ

४. दुसरे आस्वादपरियेसन सुत्त

၁၆. ‘‘ရူပါနာဟံ, ဘိက္ခဝေ, အဿာဒပရိယေသနံ အစရိံ. ယော ရူပါနံ အဿာဒေါ တဒဇ္ဈဂမံ. ယာဝတာ ရူပါနံ အဿာဒေါ ပညာယ မေ သော သုဒိဋ္ဌော. ရူပါနာဟံ, ဘိက္ခဝေ, အာဒီနဝပရိယေသနံ အစရိံ. ယော ရူပါနံ အာဒီနဝေါ တဒဇ္ဈဂမံ. ယာဝတာ ရူပါနံ အာဒီနဝေါ ပညာယ မေ သော သုဒိဋ္ဌော. ရူပါနာဟံ, ဘိက္ခဝေ, နိဿရဏပရိယေသနံ အစရိံ. ယံ ရူပါနံ နိဿရဏံ တဒဇ္ဈဂမံ. ယာဝတာ ရူပါနံ နိဿရဏံ, ပညာယ မေ တံ သုဒိဋ္ဌံ. သဒ္ဒါနာဟံ, ဘိက္ခဝေ… ဂန္ဓာနာဟံ, ဘိက္ခဝေ… ရသာနာဟံ, ဘိက္ခဝေ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗာနာဟံ, ဘိက္ခဝေ… ဓမ္မာနာဟံ, ဘိက္ခဝေ, အဿာဒပရိယေသနံ အစရိံ. ယော ဓမ္မာနံ အဿာဒေါ တဒဇ္ဈဂမံ. ယာဝတာ ဓမ္မာနံ အဿာဒေါ ပညာယ မေ သော သုဒိဋ္ဌော. ဓမ္မာနာဟံ, ဘိက္ခဝေ, အာဒီနဝပရိယေသနံ အစရိံ. ယော ဓမ္မာနံ အာဒီနဝေါ တဒဇ္ဈဂမံ. ယာဝတာ ဓမ္မာနံ အာဒီနဝေါ ပညာယ မေ သော သုဒိဋ္ဌော. ဓမ္မာနာဟံ, ဘိက္ခဝေ, နိဿရဏပရိယေသနံ အစရိံ. ယံ ဓမ္မာနံ နိဿရဏံ တဒဇ္ဈဂမံ. ယာဝတာ ဓမ္မာနံ နိဿရဏံ, ပညာယ [Pg.244] မေ တံ သုဒိဋ္ဌံ.

१६. “भिक्षूंनो, मी रूपांच्या आस्वादाचा (सुखाचा) शोध घेत विहार केला. रूपांमध्ये जो काही आस्वाद आहे, तो मी प्राप्त केला. रूपांमध्ये जितका काही आस्वाद आहे, तो मी प्रज्ञेने चांगल्या प्रकारे पाहिला आहे. भिक्षूंनो, मी रूपांमधील दोषांचा (धोक्याचा) शोध घेत विहार केला. रूपांमध्ये जो काही दोष आहे, तो मी प्राप्त केला. रूपांमध्ये जितका काही दोष आहे, तो मी प्रज्ञेने चांगल्या प्रकारे पाहिला आहे. भिक्षूंनो, मी रूपांमधून सुटकेचा (मुक्तीचा) शोध घेत विहार केला. रूपांमधून जी काही सुटका आहे, ती मी प्राप्त केली. रूपांमधून जितकी काही सुटका आहे, ती मी प्रज्ञेने चांगल्या प्रकारे पाहिली आहे. शब्दांच्या... गंधांच्या... रसांच्या... स्पर्शांच्या... भिक्षूंनो, मी धर्मांच्या (मानसिक विषयांच्या) आस्वादाचा शोध घेत विहार केला. धर्मांमध्ये जो काही आस्वाद आहे, तो मी प्राप्त केला. धर्मांमध्ये जितका काही आस्वाद आहे, तो मी प्रज्ञेने चांगल्या प्रकारे पाहिला आहे. भिक्षूंनो, मी धर्मांमधील दोषांचा शोध घेत विहार केला. धर्मांमध्ये जो काही दोष आहे, तो मी प्राप्त केला. धर्मांमध्ये जितका काही दोष आहे, तो मी प्रज्ञेने चांगल्या प्रकारे पाहिला आहे. भिक्षूंनो, मी धर्मांमधून सुटकेचा शोध घेत विहार केला. धर्मांमधून जी काही सुटका आहे, ती मी प्राप्त केली. धर्मांमधून जितकी काही सुटका आहे, ती मी प्रज्ञेने चांगल्या प्रकारे पाहिली आहे.”

‘‘ယာဝကီဝဉ္စာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေသံ ဆန္နံ ဗာဟိရာနံ အာယတနာနံ အဿာဒဉ္စ အဿာဒတော, အာဒီနဝဉ္စ အာဒီနဝတော, နိဿရဏဉ္စ နိဿရဏတော ယထာဘူတံ နာဗ္ဘညာသိံ…ပေ… ပစ္စညာသိံ. ဉာဏဉ္စ ပန မေ ဒဿနံ ဥဒပါဒိ – ‘အကုပ္ပာ မေ ဝိမုတ္တိ, အယမန္တိမာ ဇာတိ, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ’’’တိ. စတုတ္ထံ.

“भिक्षूंनो, जोपर्यंत मी या सहा बाह्य आयतनांचा आस्वाद आस्वादाच्या रूपाने, दोष दोषाच्या रूपाने आणि सुटका सुटकेच्या रूपाने यथार्थपणे जाणली नव्हती... तोपर्यंत... पण जेव्हा मी ती यथार्थपणे जाणली, तेव्हा मी (संबोधी प्राप्त केल्याचे) घोषित केले. माझ्यामध्ये ज्ञान आणि दर्शन उत्पन्न झाले – ‘माझी विमुक्ती अढळ आहे, हा अंतिम जन्म आहे, आता पुनर्जन्म नाही.’” चौथे.

၅. ပဌမနောစေအဿာဒသုတ္တံ

५. प्रथम नोचेअस्साद सुत्त

၁၇. ‘‘နော စေဒံ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုဿ အဿာဒေါ အဘဝိဿ, နယိဒံ သတ္တာ စက္ခုသ္မိံ သာရဇ္ဇေယျုံ. ယသ္မာ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အတ္ထိ စက္ခုဿ အဿာဒေါ တသ္မာ သတ္တာ စက္ခုသ္မိံ သာရဇ္ဇန္တိ. နော စေဒံ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုဿ အာဒီနဝေါ အဘဝိဿ, နယိဒံ သတ္တာ စက္ခုသ္မိံ နိဗ္ဗိန္ဒေယျုံ. ယသ္မာ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အတ္ထိ စက္ခုဿ အာဒီနဝေါ တသ္မာ သတ္တာ စက္ခုသ္မိံ နိဗ္ဗိန္ဒန္တိ. နော စေဒံ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုဿ နိဿရဏံ အဘဝိဿ, နယိဒံ သတ္တာ စက္ခုသ္မာ နိဿရေယျုံ. ယသ္မာ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အတ္ထိ စက္ခုဿ နိဿရဏံ တသ္မာ သတ္တာ စက္ခုသ္မာ နိဿရန္တိ. နော စေဒံ, ဘိက္ခဝေ, သောတဿ အဿာဒေါ အဘဝိဿ… နော စေဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဃာနဿ အဿာဒေါ အဘဝိဿ… နော စေဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဇိဝှာယ အဿာဒေါ အဘဝိဿ, နယိဒံ သတ္တာ ဇိဝှာယ သာရဇ္ဇေယျုံ. ယသ္မာ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အတ္ထိ ဇိဝှာယ အဿာဒေါ, တသ္မာ သတ္တာ ဇိဝှာယ သာရဇ္ဇန္တိ. နော စေဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဇိဝှာယ အာဒီနဝေါ အဘဝိဿ, နယိဒံ သတ္တာ ဇိဝှာယ နိဗ္ဗိန္ဒေယျုံ. ယသ္မာ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အတ္ထိ ဇိဝှာယ အာဒီနဝေါ, တသ္မာ သတ္တာ ဇိဝှာယ နိဗ္ဗိန္ဒန္တိ. နော စေဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဇိဝှာယ နိဿရဏံ အဘဝိဿ, နယိဒံ သတ္တာ ဇိဝှာယ နိဿရေယျုံ. ယသ္မာ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အတ္ထိ ဇိဝှာယ နိဿရဏံ, တသ္မာ သတ္တာ ဇိဝှာယ နိဿရန္တိ. နော စေဒံ, ဘိက္ခဝေ, ကာယဿ အဿာဒေါ အဘဝိဿ… နော စေဒံ, ဘိက္ခဝေ, မနဿ အဿာဒေါ အဘဝိဿ, နယိဒံ သတ္တာ မနသ္မိံ သာရဇ္ဇေယျုံ. ယသ္မာ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အတ္ထိ မနဿ အဿာဒေါ, တသ္မာ သတ္တာ မနသ္မိံ သာရဇ္ဇန္တိ. နော စေဒံ, ဘိက္ခဝေ, မနဿ အာဒီနဝေါ အဘဝိဿ, နယိဒံ သတ္တာ မနသ္မိံ နိဗ္ဗိန္ဒေယျုံ. ယသ္မာ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အတ္ထိ မနဿ အာဒီနဝေါ, တသ္မာ သတ္တာ မနသ္မိံ နိဗ္ဗိန္ဒန္တိ. နော စေဒံ, ဘိက္ခဝေ, မနဿ နိဿရဏံ အဘဝိဿ, နယိဒံ သတ္တာ မနသ္မာ နိဿရေယျုံ. ယသ္မာ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အတ္ထိ မနဿ နိဿရဏံ, တသ္မာ သတ္တာ မနသ္မာ နိဿရန္တိ.

१७. “भिक्षूंनो, जर डोळ्यांमध्ये आस्वाद नसता, तर प्राणी डोळ्यांवर आसक्त झाले नसते. परंतु, भिक्षूंनो, डोळ्यांमध्ये आस्वाद आहे, म्हणूनच प्राणी डोळ्यांवर आसक्त होतात. जर डोळ्यांमध्ये दोष नसता, तर प्राणी डोळ्यांविषयी विरक्त झाले नसते. परंतु, भिक्षूंनो, डोळ्यांमध्ये दोष आहे, म्हणूनच प्राणी डोळ्यांविषयी विरक्त होतात. जर डोळ्यांमधून सुटका नसती, तर प्राणी डोळ्यांमधून मुक्त झाले नसते. परंतु, भिक्षूंनो, डोळ्यांमधून सुटका आहे, म्हणूनच प्राणी डोळ्यांमधून मुक्त होतात. भिक्षूंनो, जर कानांमध्ये आस्वाद नसता... जर नाकामध्ये आस्वाद नसता... जर जिभेमध्ये आस्वाद नसता, तर प्राणी जिभेवर आसक्त झाले नसते. परंतु, भिक्षूंनो, जिभेमध्ये आस्वाद आहे, म्हणूनच प्राणी जिभेवर आसक्त होतात. जर जिभेमध्ये दोष नसता, तर प्राणी जिभेविषयी विरक्त झाले नसते. परंतु, भिक्षूंनो, जिभेमध्ये दोष आहे, म्हणूनच प्राणी जिभेविषयी विरक्त होतात. जर जिभेतून सुटका नसती, तर प्राणी जिभेतून मुक्त झाले नसते. परंतु, भिक्षूंनो, जिभेतून सुटका आहे, म्हणूनच प्राणी जिभेतून मुक्त होतात. भिक्षूंनो, जर शरीरामध्ये आस्वाद नसता... जर मनामध्ये आस्वाद नसता, तर प्राणी मनावर आसक्त झाले नसते. परंतु, भिक्षूंनो, मनामध्ये आस्वाद आहे, म्हणूनच प्राणी मनावर आसक्त होतात. जर मनामध्ये दोष नसता, तर प्राणी मनाविषयी विरक्त झाले नसते. परंतु, भिक्षूंनो, मनामध्ये दोष आहे, म्हणूनच प्राणी मनाविषयी विरक्त होतात. जर मनामधून सुटका नसती, तर प्राणी मनामधून मुक्त झाले नसते. परंतु, भिक्षूंनो, मनामधून सुटका आहे, म्हणूनच प्राणी मनामधून मुक्त होतात.”

‘‘ယာဝကီဝဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ ဣမေသံ ဆန္နံ အဇ္ဈတ္တိကာနံ အာယတနာနံ [Pg.245] အဿာဒဉ္စ အဿာဒတော, အာဒီနဝဉ္စ အာဒီနဝတော, နိဿရဏဉ္စ နိဿရဏတော ယထာဘူတံ နာဗ္ဘညံသု, နေဝ တာဝ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ သဒေဝကာ လောကာ သမာရကာ သဗြဟ္မကာ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ နိဿဋာ ဝိသညုတ္တာ ဝိပ္ပမုတ္တာ ဝိမရိယာဒီကတေန စေတသာ ဝိဟရိံသု. ယတော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ ဣမေသံ ဆန္နံ အဇ္ဈတ္တိကာနံ အာယတနာနံ အဿာဒဉ္စ အဿာဒတော, အာဒီနဝဉ္စ အာဒီနဝတော, နိဿရဏဉ္စ နိဿရဏတော ယထာဘူတံ အဗ္ဘညံသု, အထ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ သဒေဝကာ လောကာ သမာရကာ သဗြဟ္မကာ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ နိဿဋာ ဝိသညုတ္တာ ဝိပ္ပမုတ္တာ ဝိမရိယာဒီကတေန စေတသာ ဝိဟရန္တီ’’တိ. ပဉ္စမံ.

“भिक्षूंनो, जोपर्यंत प्राण्यांनी या सहा आध्यात्मिक आयतनांचा आस्वाद आस्वादाच्या रूपाने, दोष दोषाच्या रूपाने आणि सुटका सुटकेच्या रूपाने यथार्थपणे जाणली नव्हती, तोपर्यंत भिक्षूंनो, देव, मार आणि ब्रह्मासहित या जगातून, तसेच श्रमण-ब्राह्मण, देव आणि मनुष्यांसह या प्रजेमधून प्राणी बाहेर पडले नव्हते, अलिप्त झाले नव्हते, मुक्त झाले नव्हते आणि मर्यादामुक्त चित्ताने विहार करत नव्हते. परंतु भिक्षूंनो, जेव्हा प्राण्यांनी या सहा आध्यात्मिक आयतनांचा आस्वाद आस्वादाच्या रूपाने, दोष दोषाच्या रूपाने आणि सुटका सुटकेच्या रूपाने यथार्थपणे जाणली, तेव्हा भिक्षूंनो, देव, मार आणि ब्रह्मासहित या जगातून, तसेच श्रमण-ब्राह्मण, देव आणि मनुष्यांसह या प्रजेमधून प्राणी बाहेर पडले आहेत, अलिप्त झाले आहेत, मुक्त झाले आहेत आणि मर्यादामुक्त चित्ताने विहार करतात.” पाचवे.

၆. ဒုတိယနောစေအဿာဒသုတ္တံ

६. द्वितीय नोचेअस्साद सुत्त

၁၈. ‘‘နော စေဒံ, ဘိက္ခဝေ, ရူပါနံ အဿာဒေါ အဘဝိဿ, နယိဒံ သတ္တာ ရူပေသု သာရဇ္ဇေယျုံ. ယသ္မာ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အတ္ထိ ရူပါနံ အဿာဒေါ, တသ္မာ သတ္တာ ရူပေသု သာရဇ္ဇန္တိ. နော စေဒံ, ဘိက္ခဝေ, ရူပါနံ အာဒီနဝေါ အဘဝိဿ, နယိဒံ သတ္တာ ရူပေသု နိဗ္ဗိန္ဒေယျုံ. ယသ္မာ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အတ္ထိ ရူပါနံ အာဒီနဝေါ, တသ္မာ သတ္တာ ရူပေသု နိဗ္ဗိန္ဒန္တိ. နော စေဒံ, ဘိက္ခဝေ, ရူပါနံ နိဿရဏံ အဘဝိဿ, နယိဒံ သတ္တာ ရူပေဟိ နိဿရေယျုံ. ယသ္မာ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အတ္ထိ ရူပါနံ နိဿရဏံ, တသ္မာ သတ္တာ ရူပေဟိ နိဿရန္တိ. နော စေဒံ, ဘိက္ခဝေ, သဒ္ဒါနံ… ဂန္ဓာနံ… ရသာနံ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗာနံ… ဓမ္မာနံ အဿာဒေါ အဘဝိဿ, နယိဒံ သတ္တာ ဓမ္မေသု သာရဇ္ဇေယျုံ. ယသ္မာ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အတ္ထိ ဓမ္မာနံ အဿာဒေါ, တသ္မာ သတ္တာ ဓမ္မေသု သာရဇ္ဇန္တိ. နော စေဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာနံ အာဒီနဝေါ အဘဝိဿ, နယိဒံ သတ္တာ ဓမ္မေသု နိဗ္ဗိန္ဒေယျုံ. ယသ္မာ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အတ္ထိ ဓမ္မာနံ အာဒီနဝေါ, တသ္မာ သတ္တာ ဓမ္မေသု နိဗ္ဗိန္ဒန္တိ. နော စေဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာနံ နိဿရဏံ အဘဝိဿ, နယိဒံ သတ္တာ ဓမ္မေဟိ နိဿရေယျုံ. ယသ္မာ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အတ္ထိ ဓမ္မာနံ နိဿရဏံ, တသ္မာ သတ္တာ ဓမ္မေဟိ နိဿရန္တိ.

१८. “भिक्खूंनो, जर रूपांचा आस्वाद नसता, तर प्राणी रूपांमध्ये आसक्त झाले नसते. परंतु, भिक्खूंनो, रूपांचा आस्वाद आहे, म्हणूनच प्राणी रूपांमध्ये आसक्त होतात. भिक्खूंनो, जर रूपांचा आदीनव नसता, तर प्राणी रूपांविषयी निर्वेद पावले नसते. परंतु, भिक्खूंनो, रूपांचा आदीनव आहे, म्हणूनच प्राणी रूपांविषयी निर्वेद पावतात. भिक्खूंनो, जर रूपांचे निस्सरण नसती, तर प्राणी रूपांमधून मुक्त झाले नसते. परंतु, भिक्खूंनो, रूपांचे निस्सरण आहे, म्हणूनच प्राणी रूपांमधून मुक्त होतात. भिक्खूंनो, जर शब्दांचा... गंधांचा... रसांचा... स्पर्शांचा... धम्मांचा आस्वाद नसता, तर प्राणी धम्मांमध्ये आसक्त झाले नसते. परंतु, भिक्खूंनो, धम्मांचा आस्वाद आहे, म्हणूनच प्राणी धम्मांमध्ये आसक्त होतात. भिक्खूंनो, जर धम्मांचा आदीनव नसता, तर प्राणी धम्मांविषयी निर्वेद पावले नसते. परंतु, भिक्खूंनो, धम्मांचा आदीनव आहे, म्हणूनच प्राणी धम्मांविषयी निर्वेद पावतात. भिक्खूंनो, जर धम्मांचे निस्सरण नसती, तर प्राणी धम्मांमधून मुक्त झाले नसते. परंतु, भिक्खूंनो, धम्मांचे निस्सरण आहे, म्हणूनच प्राणी धम्मांमधून मुक्त होतात.”

‘‘ယာဝကီဝဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ ဣမေသံ ဆန္နံ ဗာဟိရာနံ အာယတနာနံ အဿာဒဉ္စ အဿာဒတော, အာဒီနဝဉ္စ အာဒီနဝတော, နိဿရဏဉ္စ နိဿရဏတော ယထာဘူတံ နာဗ္ဘညံသု, နေဝ တာဝ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ သဒေဝကာ လောကာ သမာရကာ သဗြဟ္မကာ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ [Pg.246] ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ နိဿဋာ ဝိသညုတ္တာ ဝိပ္ပမုတ္တာ ဝိမရိယာဒီကတေန စေတသာ ဝိဟရိံသု. ယတော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ ဣမေသံ ဆန္နံ ဗာဟိရာနံ အာယတနာနံ အဿာဒဉ္စ အဿာဒတော, အာဒီနဝဉ္စ အာဒီနဝတော, နိဿရဏဉ္စ နိဿရဏတော ယထာဘူတံ အဗ္ဘညံသု, အထ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ သဒေဝကာ လောကာ သမာရကာ သဗြဟ္မကာ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ နိဿဋာ ဝိသညုတ္တာ ဝိပ္ပမုတ္တာ ဝိမရိယာဒီကတေန စေတသာ ဝိဟရန္တီ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

“भिक्खूंनो, जोपर्यंत प्राण्यांनी या सहा बाह्य आयतनांचा आस्वाद आस्वादाच्या रूपाने, आदीनव आदीनवाच्या रूपाने आणि निस्सरण निस्सरणाच्या रूपाने यथाभूत (आहे तसे) जाणले नव्हते, तोपर्यंत, भिक्खूंनो, देव, मार आणि ब्रह्मासह या लोकात, श्रमण-ब्राह्मण, देव आणि मनुष्यांसह या प्रजेमध्ये प्राणी मुक्त, विसंयुक्त, विप्रमुक्त आणि अमर्याद चित्ताने विहरत नव्हते. परंतु, भिक्खूंनो, जेव्हा प्राण्यांनी या सहा बाह्य आयतनांचा आस्वाद आस्वादाच्या रूपाने, आदीनव आदीनवाच्या रूपाने आणि निस्सरण निस्सरणाच्या रूपाने यथाभूत जाणले, तेव्हा, भिक्खूंनो, देव, मार आणि ब्रह्मासह या लोकात, श्रमण-ब्राह्मण, देव आणि मनुष्यांसह या प्रजेमध्ये प्राणी मुक्त, विसंयुक्त, विप्रमुक्त आणि अमर्याद चित्ताने विहरतात.” सहावे.

၇. ပဌမာဘိနန္ဒသုတ္တံ

७. पठम अभिनंद सुत्त

၁၉. ‘‘ယော, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုံ အဘိနန္ဒတိ, ဒုက္ခံ သော အဘိနန္ဒတိ. ယော ဒုက္ခံ အဘိနန္ဒတိ, အပရိမုတ္တော သော ဒုက္ခသ္မာတိ ဝဒါမိ. ယော သောတံ…ပေ… ယော ဃာနံ…ပေ… ယော ဇိဝှံ အဘိနန္ဒတိ, ဒုက္ခံ သော အဘိနန္ဒတိ. ယော ဒုက္ခံ အဘိနန္ဒတိ, အပရိမုတ္တော သော ဒုက္ခသ္မာတိ ဝဒါမိ. ယော ကာယံ…ပေ… ယော မနံ အဘိနန္ဒတိ, ဒုက္ခံ သော အဘိနန္ဒတိ. ယော ဒုက္ခံ အဘိနန္ဒတိ, အပရိမုတ္တော သော ဒုက္ခသ္မာ’’တိ ဝဒါမိ.

१९. “भिक्खूंनो, जो डोळ्याचे अभिनंदन करतो, तो दुःखाचे अभिनंदन करतो. जो दुःखाचे अभिनंदन करतो, तो दुःखातून मुक्त झालेला नाही, असे मी म्हणतो. जो कानाचे... जो नाकाचे... जो जिभेचे अभिनंदन करतो, तो दुःखाचे अभिनंदन करतो. जो दुःखाचे अभिनंदन करतो, तो दुःखातून मुक्त झालेला नाही, असे मी म्हणतो. जो शरीराचे... जो मनाचे अभिनंदन करतो, तो दुःखाचे अभिनंदन करतो. जो दुःखाचे अभिनंदन करतो, तो दुःखातून मुक्त झालेला नाही, असे मी म्हणतो.”

‘‘ယော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုံ နာဘိနန္ဒတိ, ဒုက္ခံ သော နာဘိနန္ဒတိ. ယော ဒုက္ခံ နာဘိနန္ဒတိ, ပရိမုတ္တော သော ဒုက္ခသ္မာတိ ဝဒါမိ. ယော သောတံ…ပေ… ယော ဃာနံ…ပေ… ယော ဇိဝှံ နာဘိနန္ဒတိ, ဒုက္ခံ သော နာဘိနန္ဒတိ. ယော ဒုက္ခံ နာဘိနန္ဒတိ, ပရိမုတ္တော သော ဒုက္ခသ္မာတိ ဝဒါမိ. ယော ကာယံ…ပေ… ယော မနံ နာဘိနန္ဒတိ, ဒုက္ခံ သော နာဘိနန္ဒတိ. ယော ဒုက္ခံ နာဘိနန္ဒတိ, ပရိမုတ္တော သော ဒုက္ခသ္မာ’’တိ ဝဒါမိ. သတ္တမံ.

“परंतु भिक्खूंनो, जो डोळ्याचे अभिनंदन करत नाही, तो दुःखाचे अभिनंदन करत नाही. जो दुःखाचे अभिनंदन करत नाही, तो दुःखातून मुक्त झाला आहे, असे मी म्हणतो. जो कानाचे... जो नाकाचे... जो जिभेचे अभिनंदन करत नाही, तो दुःखाचे अभिनंदन करत नाही. जो दुःखाचे अभिनंदन करत नाही, तो दुःखातून मुक्त झाला आहे, असे मी म्हणतो. जो शरीराचे... जो मनाचे अभिनंदन करत नाही, तो दुःखाचे अभिनंदन करत नाही. जो दुःखाचे अभिनंदन करत नाही, तो दुःखातून मुक्त झाला आहे, असे मी म्हणतो.” सातवे.

၈. ဒုတိယာဘိနန္ဒသုတ္တံ

८. दुतिय अभिनंद सुत्त

၂၀. ‘‘ယော, ဘိက္ခဝေ, ရူပေ အဘိနန္ဒတိ, ဒုက္ခံ သော အဘိနန္ဒတိ. ယော ဒုက္ခံ အဘိနန္ဒတိ, အပရိမုတ္တော သော ဒုက္ခသ္မာတိ ဝဒါမိ. ယော သဒ္ဒေ…ပေ… ဂန္ဓေ… ရသေ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ… ဓမ္မေ အဘိနန္ဒတိ, ဒုက္ခံ သော အဘိနန္ဒတိ. ယော ဒုက္ခံ အဘိနန္ဒတိ, အပရိမုတ္တော သော ဒုက္ခသ္မာ’’တိ ဝဒါမိ.

२०. “भिक्खूंनो, जो रूपांचे अभिनंदन करतो, तो दुःखाचे अभिनंदन करतो. जो दुःखाचे अभिनंदन करतो, तो दुःखातून मुक्त झालेला नाही, असे मी म्हणतो. जो शब्दांचे... गंधांचे... रसांचे... स्पर्शांचे... धम्मांचे अभिनंदन करतो, तो दुःखाचे अभिनंदन करतो. जो दुःखाचे अभिनंदन करतो, तो दुःखातून मुक्त झालेला नाही, असे मी म्हणतो.”

‘‘ယော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရူပေ နာဘိနန္ဒတိ, ဒုက္ခံ သော နာဘိနန္ဒတိ. ယော ဒုက္ခံ နာဘိနန္ဒတိ, ပရိမုတ္တော သော ဒုက္ခသ္မာတိ ဝဒါမိ. ယော သဒ္ဒေ…ပေ… ဂန္ဓေ… ရသေ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ… ဓမ္မေ နာဘိနန္ဒတိ, ဒုက္ခံ သော နာဘိနန္ဒတိ. ယော ဒုက္ခံ နာဘိနန္ဒတိ, ပရိမုတ္တော သော ဒုက္ခသ္မာ’’တိ ဝဒါမိ. အဋ္ဌမံ.

“परंतु भिक्खूंनो, जो रूपांचे अभिनंदन करत नाही, तो दुःखाचे अभिनंदन करत नाही. जो दुःखाचे अभिनंदन करत नाही, तो दुःखातून मुक्त झाला आहे, असे मी म्हणतो. जो शब्दांचे... गंधांचे... रसांचे... स्पर्शांचे... धम्मांचे अभिनंदन करत नाही, तो दुःखाचे अभिनंदन करत नाही. जो दुःखाचे अभिनंदन करत नाही, तो दुःखातून मुक्त झाला आहे, असे मी म्हणतो.” आठवे.

၉. ပဌမဒုက္ခုပ္ပာဒသုတ္တံ

९. पठम दुक्खुप्पाद सुत्त

၂၁. ‘‘ယော[Pg.247], ဘိက္ခဝေ, စက္ခုဿ ဥပ္ပာဒေါ ဌိတိ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ပါတုဘာဝေါ, ဒုက္ခဿေသော ဥပ္ပာဒေါ, ရောဂါနံ ဌိတိ, ဇရာမရဏဿ ပါတုဘာဝေါ. ယော သောတဿ…ပေ… ယော ဃာနဿ… ယော ဇိဝှာယ… ယော ကာယဿ… ယော မနဿ ဥပ္ပာဒေါ ဌိတိ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ပါတုဘာဝေါ, ဒုက္ခဿေသော ဥပ္ပာဒေါ, ရောဂါနံ ဌိတိ, ဇရာမရဏဿ ပါတုဘာဝေါ.

२१. “भिक्खूंनो, डोळ्याचा जो उत्पाद, स्थिती, अभिनिर्वृत्ती आणि प्रादुर्भाव आहे, तो दुःखाचा उत्पाद आहे, रोगांची स्थिती आहे आणि जरामरणाचा प्रादुर्भाव आहे. कानाचा... नाकाचा... जिभेचा... शरीराचा... मनाचा जो उत्पाद, स्थिती, अभिनिर्वृत्ती आणि प्रादुर्भाव आहे, तो दुःखाचा उत्पाद आहे, रोगांची स्थिती आहे आणि जरामरणाचा प्रादुर्भाव आहे.”

‘‘ယော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုဿ နိရောဓော ဝူပသမော အတ္ထင်္ဂမော, ဒုက္ခဿေသော နိရောဓော, ရောဂါနံ ဝူပသမော, ဇရာမရဏဿ အတ္ထင်္ဂမော. ယော သောတဿ… ယော ဃာနဿ… ယော ဇိဝှာယ… ယော ကာယဿ… ယော မနဿ နိရောဓော ဝူပသမော အတ္ထင်္ဂမော, ဒုက္ခဿေသော နိရောဓော, ရောဂါနံ ဝူပသမော, ဇရာမရဏဿ အတ္ထင်္ဂမော’’တိ. နဝမံ.

“परंतु भिक्खूंनो, डोळ्याचा जो निरोध, उपशम आणि अस्त आहे, तो दुःखाचा निरोध आहे, रोगांचा उपशम आहे आणि जरामरणाचा अस्त आहे. कानाचा... नाकाचा... जिभेचा... शरीराचा... मनाचा जो निरोध, उपशम आणि अस्त आहे, तो दुःखाचा निरोध आहे, रोगांचा उपशम आहे आणि जरामरणाचा अस्त आहे.” नववे.

၁၀. ဒုတိယဒုက္ခုပ္ပာဒသုတ္တံ

१०. दुतिय दुक्खुप्पाद सुत्त

၂၂. ‘‘ယော, ဘိက္ခဝေ, ရူပါနံ ဥပ္ပာဒေါ ဌိတိ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ပါတုဘာဝေါ, ဒုက္ခဿေသော ဥပ္ပာဒေါ, ရောဂါနံ ဌိတိ, ဇရာမရဏဿ ပါတုဘာဝေါ. ယော သဒ္ဒါနံ…ပေ… ယော ဂန္ဓာနံ… ယော ရသာနံ… ယော ဖောဋ္ဌဗ္ဗာနံ… ယော ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒေါ ဌိတိ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ပါတုဘာဝေါ, ဒုက္ခဿေသော ဥပ္ပာဒေါ, ရောဂါနံ ဌိတိ, ဇရာမရဏဿ ပါတုဘာဝေါ.

२२. “भिक्खूंनो, रूपांचा जो उत्पाद, स्थिती, अभिनिर्वृत्ती आणि प्रादुर्भाव आहे, तो दुःखाचा उत्पाद आहे, रोगांची स्थिती आहे आणि जरामरणाचा प्रादुर्भाव आहे. शब्दांचा... गंधांचा... रसांचा... स्पर्शांचा... धम्मांचा जो उत्पाद, स्थिती, अभिनिर्वृत्ती आणि प्रादुर्भाव आहे, तो दुःखाचा उत्पाद आहे, रोगांची स्थिती आहे आणि जरामरणाचा प्रादुर्भाव आहे.”

‘‘ယော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရူပါနံ နိရောဓော ဝူပသမော အတ္ထင်္ဂမော, ဒုက္ခဿေသော နိရောဓော, ရောဂါနံ ဝူပသမော, ဇရာမရဏဿ အတ္ထင်္ဂမော. ယော သဒ္ဒါနံ…ပေ… ယော ဂန္ဓာနံ… ယော ရသာနံ… ယော ဖောဋ္ဌဗ္ဗာနံ… ယော ဓမ္မာနံ နိရောဓော ဝူပသမော အတ္ထင်္ဂမော, ဒုက္ခဿေသော နိရောဓော, ရောဂါနံ ဝူပသမော, ဇရာမရဏဿ အတ္ထင်္ဂမော’’တိ. ဒသမံ.

“परंतु भिक्खूंनो, रूपांचा जो निरोध, उपशम आणि अस्त आहे, तो दुःखाचा निरोध आहे, रोगांचा उपशम आहे आणि जरामरणाचा अस्त आहे. शब्दांचा... गंधांचा... रसांचा... स्पर्शांचा... धम्मांचा जो निरोध, उपशम आणि अस्त आहे, तो दुःखाचा निरोध आहे, रोगांचा उपशम आहे आणि जरामरणाचा अस्त आहे.” दहावे.

ယမကဝဂ္ဂေါ ဒုတိယော.

दुसरा यमकवग्ग समाप्त.

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची उद्दान (अनुक्रमणिका) -

သမ္ဗောဓေန ဒုဝေ ဝုတ္တာ, အဿာဒေန အပရေ ဒုဝေ;

နော စေတေန ဒုဝေ ဝုတ္တာ, အဘိနန္ဒေန အပရေ ဒုဝေ;

ဥပ္ပာဒေန ဒုဝေ ဝုတ္တာ, ဝဂ္ဂေါ တေန ပဝုစ္စတီတိ.

संबोधीविषयी दोन सुत्ते सांगितले आहेत, आस्वादाविषयी इतर दोन; 'नो चेत' (जर नसता) याविषयी दोन सांगितले आहेत, अभिनंदनाविषयी इतर दोन; उत्पादाविषयी दोन सांगितले आहेत, म्हणूनच याला वग्ग (वर्ग) म्हटले जाते.

၃. သဗ္ဗဝဂ္ဂေါ

३. सब्बवग्ग

၁. သဗ္ဗသုတ္တံ

१. सब्बसुत्त

၂၃. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.248]. ‘‘သဗ္ဗံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာထ. ကိဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗံ? စက္ခုဉ္စေဝ ရူပါ စ, သောတဉ္စ သဒ္ဒါ စ, ဃာနဉ္စ ဂန္ဓာ စ, ဇိဝှာ စ ရသာ စ, ကာယော စ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ စ, မနော စ ဓမ္မာ စ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗံ. ယော, ဘိက္ခဝေ, ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အဟမေတံ သဗ္ဗံ ပစ္စက္ခာယ အညံ သဗ္ဗံ ပညာပေဿာမီ’တိ, တဿ ဝါစာဝတ္ထုကမေဝဿ ; ပုဋ္ဌော စ န သမ္ပာယေယျ, ဥတ္တရိဉ္စ ဝိဃာတံ အာပဇ္ဇေယျ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယထာ တံ, ဘိက္ခဝေ, အဝိသယသ္မိ’’န္တိ. ပဌမံ.

२३. श्रावस्ती येथील प्रसंग. “भिक्खून्नों, मी तुम्हांला 'सर्व' उपदेशीन. ते लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्खून्नों, 'सर्व' म्हणजे काय? डोळा आणि रूपे, कान आणि शब्द, नाक आणि गंध, जीभ आणि रस, शरीर आणि स्पर्श, मन आणि धम्म (मानसिक विषय) – भिक्खून्नों, यालाच 'सर्व' असे म्हटले जाते. भिक्खून्नों, जर कोणी असे म्हणेल की—'मी या सर्वाचा त्याग करून दुसऱ्या एखाद्या 'सर्वा'ची प्रज्ञापना (घोषणा) करीन', तर त्याचे ते बोलणे केवळ पोकळ बडबड ठरेल; आणि विचारले असता तो त्याचे स्पष्टीकरण देऊ शकणार नाही, उलट अधिकच संभ्रमात पडेल. असे का? कारण, भिक्खून्नों, ते त्याच्या कक्षेबाहेरचे आहे.” पहिले सुत्त.

၂. ပဟာနသုတ္တံ

२. प्रहाण सुत्त

၂၄. ‘‘သဗ္ဗပ္ပဟာနာယ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မံ ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာထ. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗပ္ပဟာနာယ ဓမ္မော? စက္ခုံ, ဘိက္ခဝေ, ပဟာတဗ္ဗံ, ရူပါ ပဟာတဗ္ဗာ, စက္ခုဝိညာဏံ ပဟာတဗ္ဗံ, စက္ခုသမ္ဖဿော ပဟာတဗ္ဗော, ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ ပဟာတဗ္ဗံ…ပေ… ယမ္ပိဒံ သောတသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ ပဟာတဗ္ဗံ… ယမ္ပိဒံ ဃာနသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ ပဟာတဗ္ဗံ. ဇိဝှာ ပဟာတဗ္ဗာ, ရသာ ပဟာတဗ္ဗာ, ဇိဝှာဝိညာဏံ ပဟာတဗ္ဗံ, ဇိဝှာသမ္ဖဿော ပဟာတဗ္ဗော, ယမ္ပိဒံ ဇိဝှာသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ ပဟာတဗ္ဗံ. ကာယော ပဟာတဗ္ဗော… မနော ပဟာတဗ္ဗော, ဓမ္မာ ပဟာတဗ္ဗာ, မနောဝိညာဏံ ပဟာတဗ္ဗံ, မနောသမ္ဖဿော ပဟာတဗ္ဗော, ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ ပဟာတဗ္ဗံ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗပ္ပဟာနာယ ဓမ္မော’’တိ. ဒုတိယံ.

२४. “भिक्खून्नों, सर्वाच्या प्रहाणासाठी (त्यागासाठी) मी तुम्हांला धम्माचा उपदेश करीन. तो ऐका. आणि भिक्खून्नों, सर्वाच्या प्रहाणासाठी असलेला धम्म कोणता? भिक्खून्नों, डोळ्याचा त्याग केला पाहिजे, रूपांचा त्याग केला पाहिजे, चक्षु-विज्ञानाचा त्याग केला पाहिजे, चक्षु-स्पर्शाचा त्याग केला पाहिजे; आणि चक्षु-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जी काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदना उत्पन्न होते, तिचाही त्याग केला पाहिजे...पे... श्रोत-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जी काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदना उत्पन्न होते, तिचाही त्याग केला पाहिजे... घ्राण-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जी काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदना उत्पन्न होते, तिचाही त्याग केला पाहिजे. जिभेचा त्याग केला पाहिजे, रसांचा त्याग केला पाहिजे, जिव्हा-विज्ञानाचा त्याग केला पाहिजे, जिव्हा-स्पर्शाचा त्याग केला पाहिजे; आणि जिव्हा-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जी काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदना उत्पन्न होते, तिचाही त्याग केला पाहिजे. शरीराचा त्याग केला पाहिजे... मनाचा त्याग केला पाहिजे, धम्मांचा त्याग केला पाहिजे, मनो-विज्ञानाचा त्याग केला पाहिजे, मनो-स्पर्शाचा त्याग केला पाहिजे; आणि मनो-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जी काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदना उत्पन्न होते, तिचाही त्याग केला पाहिजे. भिक्खून्नों, हाच सर्वाच्या प्रहाणासाठी असलेला धम्म आहे.” दुसरे सुत्त.

၃. အဘိညာပရိညာပဟာနသုတ္တံ

३. अभिज्ञा-परिज्ञा-प्रहाण सुत्त

၂၅. ‘‘သဗ္ဗံ အဘိညာ ပရိညာ ပဟာနာယ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မံ ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာထ. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗံ အဘိညာ ပရိညာ ပဟာနာယ ဓမ္မော? စက္ခုံ, ဘိက္ခဝေ, အဘိညာ ပရိညာ ပဟာတဗ္ဗံ, ရူပါ အဘိညာ ပရိညာ ပဟာတဗ္ဗာ[Pg.249], စက္ခုဝိညာဏံ အဘိညာ ပရိညာ ပဟာတဗ္ဗံ, စက္ခုသမ္ဖဿော အဘိညာ ပရိညာ ပဟာတဗ္ဗော, ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အဘိညာ ပရိညာ ပဟာတဗ္ဗံ…ပေ… ဇိဝှာ အဘိညာ ပရိညာ ပဟာတဗ္ဗာ, ရသာ အဘိညာ ပရိညာ ပဟာတဗ္ဗာ, ဇိဝှာဝိညာဏံ အဘိညာ ပရိညာ ပဟာတဗ္ဗံ, ဇိဝှာသမ္ဖဿော အဘိညာ ပရိညာ ပဟာတဗ္ဗော, ယမ္ပိဒံ ဇိဝှာသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အဘိညာ ပရိညာ ပဟာတဗ္ဗံ. ကာယော အဘိညာ ပရိညာ ပဟာတဗ္ဗော… မနော အဘိညာ ပရိညာ ပဟာတဗ္ဗော, ဓမ္မာ အဘိညာ ပရိညာ ပဟာတဗ္ဗာ, မနောဝိညာဏံ အဘိညာ ပရိညာ ပဟာတဗ္ဗံ, မနောသမ္ဖဿော အဘိညာ ပရိညာ ပဟာတဗ္ဗော, ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အဘိညာ ပရိညာ ပဟာတဗ္ဗံ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗံ အဘိညာ ပရိညာ ပဟာနာယ ဓမ္မော’’တိ. တတိယံ.

२५. “भिक्खून्नों, सर्वांना विशेष ज्ञानाने जाणून, पूर्णपणे समजून आणि त्यांचा त्याग करण्यासाठी मी तुम्हांला धम्माचा उपदेश करीन. तो ऐका. आणि भिक्खून्नों, सर्वांना विशेष ज्ञानाने जाणून, पूर्णपणे समजून आणि त्यांचा त्याग करण्यासाठी असलेला धम्म कोणता? भिक्खून्नों, डोळा विशेष ज्ञानाने जाणून, पूर्णपणे समजून त्यागला पाहिजे; रूपे विशेष ज्ञानाने जाणून, पूर्णपणे समजून त्यागली पाहिजेत; चक्षु-विज्ञान विशेष ज्ञानाने जाणून, पूर्णपणे समजून त्यागले पाहिजे; चक्षु-स्पर्श विशेष ज्ञानाने जाणून, पूर्णपणे समजून त्यागला पाहिजे; आणि चक्षु-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जी काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदना उत्पन्न होते, तीही विशेष ज्ञानाने जाणून, पूर्णपणे समजून त्यागली पाहिजे...पे... जिभेचा विशेष ज्ञानाने जाणून, पूर्णपणे समजून त्याग केला पाहिजे; रसांचा विशेष ज्ञानाने जाणून, पूर्णपणे समजून त्याग केला पाहिजे; जिव्हा-विज्ञान विशेष ज्ञानाने जाणून, पूर्णपणे समजून त्यागले पाहिजे; जिव्हा-स्पर्श विशेष ज्ञानाने जाणून, पूर्णपणे समजून त्यागला पाहिजे; आणि जिव्हा-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जी काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदना उत्पन्न होते, तीही विशेष ज्ञानाने जाणून, पूर्णपणे समजून त्यागली पाहिजे. शरीराचा विशेष ज्ञानाने जाणून, पूर्णपणे समजून त्याग केला पाहिजे... मन विशेष ज्ञानाने जाणून, पूर्णपणे समजून त्यागले पाहिजे; धम्म विशेष ज्ञानाने जाणून, पूर्णपणे समजून त्यागले पाहिजेत; मनो-विज्ञान विशेष ज्ञानाने जाणून, पूर्णपणे समजून त्यागले पाहिजे; मनो-स्पर्श विशेष ज्ञानाने जाणून, पूर्णपणे समजून त्यागला पाहिजे; आणि मनो-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जी काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदना उत्पन्न होते, तीही विशेष ज्ञानाने जाणून, पूर्णपणे समजून त्यागली पाहिजे. भिक्खून्नों, हाच सर्वांना विशेष ज्ञानाने जाणून, पूर्णपणे समजून आणि त्यांचा त्याग करण्यासाठी असलेला धम्म आहे.” तिसरे सुत्त.

၄. ပဌမအပရိဇာနနသုတ္တံ

४. प्रथम अपरिज्ञान सुत्त

၂၆. ‘‘သဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, အနဘိဇာနံ အပရိဇာနံ အဝိရာဇယံ အပ္ပဇဟံ အဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. ကိဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အနဘိဇာနံ အပရိဇာနံ အဝိရာဇယံ အပ္ပဇဟံ အဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ? စက္ခုံ, ဘိက္ခဝေ, အနဘိဇာနံ အပရိဇာနံ အဝိရာဇယံ အပ္ပဇဟံ အဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. ရူပေ အနဘိဇာနံ အပရိဇာနံ အဝိရာဇယံ အပ္ပဇဟံ အဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. စက္ခုဝိညာဏံ အနဘိဇာနံ အပရိဇာနံ အဝိရာဇယံ အပ္ပဇဟံ အဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. စက္ခုသမ္ဖဿံ အနဘိဇာနံ အပရိဇာနံ အဝိရာဇယံ အပ္ပဇဟံ အဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနဘိဇာနံ အပရိဇာနံ အဝိရာဇယံ အပ္ပဇဟံ အဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ…ပေ… ဇိဝှံ အနဘိဇာနံ အပရိဇာနံ အဝိရာဇယံ အပ္ပဇဟံ အဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. ရသေ…ပေ… ဇိဝှာဝိညာဏံ…ပေ… ဇိဝှာသမ္ဖဿံ…ပေ… ယမ္ပိဒံ ဇိဝှာသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနဘိဇာနံ အပရိဇာနံ အဝိရာဇယံ အပ္ပဇဟံ အဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. ကာယံ…ပေ… မနံ အနဘိဇာနံ အပရိဇာနံ အဝိရာဇယံ အပ္ပဇဟံ အဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. ဓမ္မေ…ပေ… မနောဝိညာဏံ…ပေ… မနောသမ္ဖဿံ…ပေ… ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနဘိဇာနံ အပရိဇာနံ အဝိရာဇယံ [Pg.250] အပ္ပဇဟံ အဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. ဣဒံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗံ အနဘိဇာနံ အပရိဇာနံ အဝိရာဇယံ အပ္ပဇဟံ အဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ.

२६. “भिक्खून्नों, सर्वांना विशेष ज्ञानाने न जाणता, पूर्णपणे न समजता, त्यांच्याविषयी वैराग्य न बाळगता आणि त्यांचा त्याग न करता, मनुष्य दुःखाचा क्षय करण्यास असमर्थ असतो. आणि भिक्खून्नों, असे कोणते 'सर्व' आहे, ज्याला विशेष ज्ञानाने न जाणता, पूर्णपणे न समजता, वैराग्य न बाळगता आणि त्याचा त्याग न करता मनुष्य दुःखाचा क्षय करण्यास असमर्थ असतो? भिक्खून्नों, डोळ्याला विशेष ज्ञानाने न जाणता, पूर्णपणे न समजता, वैराग्य न बाळगता आणि त्याचा त्याग न करता मनुष्य दुःखाचा क्षय करण्यास असमर्थ असतो. रूपांना विशेष ज्ञानाने न जाणता, पूर्णपणे न समजता, वैराग्य न बाळगता आणि त्यांचा त्याग न करता मनुष्य दुःखाचा क्षय करण्यास असमर्थ असतो. चक्षु-विज्ञानाला विशेष ज्ञानाने न जाणता, पूर्णपणे न समजता, वैराग्य न बाळगता आणि त्याचा त्याग न करता मनुष्य दुःखाचा क्षय करण्यास असमर्थ असतो. चक्षु-स्पर्शाला विशेष ज्ञानाने न जाणता, पूर्णपणे न समजता, वैराग्य न बाळगता आणि त्याचा त्याग न करता मनुष्य दुःखाचा क्षय करण्यास असमर्थ असतो. आणि चक्षु-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जी काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदना उत्पन्न होते, तिलाही विशेष ज्ञानाने न जाणता, पूर्णपणे न समजता, वैराग्य न बाळगता आणि तिचा त्याग न करता मनुष्य दुःखाचा क्षय करण्यास असमर्थ असतो...पे... जिभेला विशेष ज्ञानाने न जाणता, पूर्णपणे न समजता, वैराग्य न बाळगता आणि तिचा त्याग न करता मनुष्य दुःखाचा क्षय करण्यास असमर्थ असतो. रसांना...पे... जिव्हा-विज्ञानाला... जिव्हा-स्पर्शाला... आणि जिव्हा-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जी काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदना उत्पन्न होते, तिलाही विशेष ज्ञानाने न जाणता, पूर्णपणे न समजता, वैराग्य न बाळगता आणि तिचा त्याग न करता मनुष्य दुःखाचा क्षय करण्यास असमर्थ असतो. शरीराला... मनाला विशेष ज्ञानाने न जाणता, पूर्णपणे न समजता, वैराग्य न बाळगता आणि त्याचा त्याग न करता मनुष्य दुःखाचा क्षय करण्यास असमर्थ असतो. धम्मांना... मनो-विज्ञानाला... मनो-स्पर्शाला... आणि मनो-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जी काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदना उत्पन्न होते, तिलाही विशेष ज्ञानाने न जाणता, पूर्णपणे न समजता, वैराग्य न बाळगता आणि तिचा त्याग न करता मनुष्य दुःखाचा क्षय करण्यास असमर्थ असतो. भिक्खून्नों, हेच ते 'सर्व' आहे, ज्याला विशेष ज्ञानाने न जाणता, पूर्णपणे न समजता, वैराग्य न बाळगता आणि त्याचा त्याग न करता मनुष्य दुःखाचा क्षय करण्यास असमर्थ असतो.”

‘‘သဗ္ဗဉ္စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အဘိဇာနံ ပရိဇာနံ ဝိရာဇယံ ပဇဟံ ဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. ကိဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗံ အဘိဇာနံ ပရိဇာနံ ဝိရာဇယံ ပဇဟံ ဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ? စက္ခုံ, ဘိက္ခဝေ, အဘိဇာနံ ပရိဇာနံ ဝိရာဇယံ ပဇဟံ ဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. ရူပေ အဘိဇာနံ ပရိဇာနံ ဝိရာဇယံ ပဇဟံ ဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. စက္ခုဝိညာဏံ အဘိဇာနံ ပရိဇာနံ ဝိရာဇယံ ပဇဟံ ဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. စက္ခုသမ္ဖဿံ အဘိဇာနံ ပရိဇာနံ ဝိရာဇယံ ပဇဟံ ဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အဘိဇာနံ ပရိဇာနံ ဝိရာဇယံ ပဇဟံ ဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ…ပေ… ဇိဝှံ အဘိဇာနံ ပရိဇာနံ ဝိရာဇယံ ပဇဟံ ဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. ရသေ…ပေ… ဇိဝှာဝိညာဏံ…ပေ… ဇိဝှာသမ္ဖဿံ…ပေ… ယမ္ပိဒံ ဇိဝှာသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အဘိဇာနံ ပရိဇာနံ ဝိရာဇယံ ပဇဟံ ဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. ကာယံ…ပေ… မနံ အဘိဇာနံ ပရိဇာနံ ဝိရာဇယံ ပဇဟံ ဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. ဓမ္မေ…ပေ… မနောဝိညာဏံ…ပေ… မနောသမ္ဖဿံ…ပေ… ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အဘိဇာနံ ပရိဇာနံ ဝိရာဇယံ ပဇဟံ ဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. ဣဒံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗံ အဘိဇာနံ ပရိဇာနံ ဝိရာဇယံ ပဇဟံ ဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယာ’’တိ. စတုတ္ထံ.

"भिक्खूहो, सर्व गोष्टींना विशेष ज्ञानाने जाणून (अभिज्ञान), पूर्णपणे समजून (परिज्ञान), त्यावरील आसक्ती दूर करून (विराग) आणि त्यांचा त्याग करूनच मनुष्य दुःखाचा नाश करण्यास पात्र ठरतो. आणि भिक्खूहो, ते सर्व काय आहे, ज्याला विशेष ज्ञानाने जाणून, पूर्णपणे समजून, त्यावरील आसक्ती दूर करून आणि त्याचा त्याग करून मनुष्य दुःखाचा नाश करण्यास पात्र ठरतो? भिक्खूहो, डोळ्याला विशेष ज्ञानाने जाणून, पूर्णपणे समजून, त्यावरील आसक्ती दूर करून आणि त्याचा त्याग करून मनुष्य दुःखाचा नाश करण्यास पात्र ठरतो. रूपांना... चक्खू-विज्ञानाला... चक्खू-संस्पर्शाला... आणि चक्खू-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, त्यालाही विशेष ज्ञानाने जाणून, पूर्णपणे समजून, त्यावरील आसक्ती दूर करून आणि त्याचा त्याग करून मनुष्य दुःखाचा नाश करण्यास पात्र ठरतो...पे... जिभेला विशेष ज्ञानाने जाणून, पूर्णपणे समजून, त्यावरील आसक्ती दूर करून आणि तिचा त्याग करून मनुष्य दुःखाचा नाश करण्यास पात्र ठरतो. रसांना... जिव्हा-विज्ञानाला... जिव्हा-संस्पर्शाला... आणि जिव्हा-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, त्यालाही विशेष ज्ञानाने जाणून, पूर्णपणे समजून, त्यावरील आसक्ती दूर करून आणि त्याचा त्याग करून मनुष्य दुःखाचा नाश करण्यास पात्र ठरतो. शरीराला (कायेला)... मनाला विशेष ज्ञानाने जाणून, पूर्णपणे समजून, त्यावरील आसक्ती दूर करून आणि त्याचा त्याग करून मनुष्य दुःखाचा नाश करण्यास पात्र ठरतो. धर्मांना (मानसिक विषयांना)... मनो-विज्ञानाला... मनो-संस्पर्शाला... आणि मनो-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, त्यालाही विशेष ज्ञानाने जाणून, पूर्णपणे समजून, त्यावरील आसक्ती दूर करून आणि त्याचा त्याग करून मनुष्य दुःखाचा नाश करण्यास पात्र ठरतो. भिक्खूहो, हेच ते सर्व आहे ज्याला विशेष ज्ञानाने जाणून, पूर्णपणे समजून, त्यावरील आसक्ती दूर करून आणि त्याचा त्याग करून मनुष्य दुःखाचा नाश करण्यास पात्र ठरतो." चौथे.

၅. ဒုတိယအပရိဇာနနသုတ္တံ

५. "दुसरे अपरिज्ञान सुत्त"

၂၇. ‘‘သဗ္ဗံ[Pg.251], ဘိက္ခဝေ, အနဘိဇာနံ အပရိဇာနံ အဝိရာဇယံ အပ္ပဇဟံ အဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. ကိဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗံ အနဘိဇာနံ အပရိဇာနံ အဝိရာဇယံ အပ္ပဇဟံ အဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ? ယဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခု, ယေ စ ရူပါ, ယဉ္စ စက္ခုဝိညာဏံ, ယေ စ စက္ခုဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ…ပေ… ယာ စ ဇိဝှာ, ယေ စ ရသာ, ယဉ္စ ဇိဝှာဝိညာဏံ, ယေ စ ဇိဝှာဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ; ယော စ ကာယော, ယေ စ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ, ယဉ္စ ကာယဝိညာဏံ, ယေ စ ကာယဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ; ယော စ မနော, ယေ စ ဓမ္မာ, ယဉ္စ မနောဝိညာဏံ, ယေ စ မနောဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ – ဣဒံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗံ အနဘိဇာနံ အပရိဇာနံ အဝိရာဇယံ အပ္ပဇဟံ အဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ.

२७. "भिक्खूहो, सर्व गोष्टींना विशेष ज्ञानाने न जाणता, पूर्णपणे न समजता, त्यावरील आसक्ती दूर न करता आणि त्यांचा त्याग न करता मनुष्य दुःखाचा नाश करण्यास अपात्र ठरतो. आणि भिक्खूहो, ते सर्व काय आहे, ज्याला विशेष ज्ञानाने न जाणता, पूर्णपणे न समजता, त्यावरील आसक्ती दूर न करता आणि त्याचा त्याग न करता मनुष्य दुःखाचा नाश करण्यास अपात्र ठरतो? भिक्खूहो, जो डोळा, जे रूप, जे चक्खू-विज्ञान आणि चक्खू-विज्ञानाने जाणले जाणारे जे धर्म आहेत...पे... जी जीभ, जे रस, जे जिव्हा-विज्ञान आणि जिव्हा-विज्ञानाने जाणले जाणारे जे धर्म आहेत; जे शरीर, जे स्पर्श, जे काय-विज्ञान आणि काय-विज्ञानाने जाणले जाणारे जे धर्म आहेत; जे मन, जे धर्म, जे मनो-विज्ञान आणि मनो-विज्ञानाने जाणले जाणारे जे धर्म आहेत – भिक्खूहो, हेच ते सर्व आहे ज्याला विशेष ज्ञानाने न जाणता, पूर्णपणे न समजता, त्यावरील आसक्ती दूर न करता आणि त्याचा त्याग न करता मनुष्य दुःखाचा नाश करण्यास अपात्र ठरतो."

‘‘သဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, အဘိဇာနံ ပရိဇာနံ ဝိရာဇယံ ပဇဟံ ဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. ကိဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗံ အဘိဇာနံ ပရိဇာနံ ဝိရာဇယံ ပဇဟံ ဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ? ယဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခု, ယေ စ ရူပါ, ယဉ္စ စက္ခုဝိညာဏံ, ယေ စ စက္ခုဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ…ပေ… ယာ စ ဇိဝှာ, ယေ စ ရသာ, ယဉ္စ ဇိဝှာဝိညာဏံ, ယေ စ ဇိဝှာဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ; ယော စ ကာယော, ယေ စ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ, ယဉ္စ ကာယဝိညာဏံ, ယေ စ ကာယဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ; ယော စ မနော, ယေ စ ဓမ္မာ, ယဉ္စ မနောဝိညာဏံ, ယေ စ မနောဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ – ဣဒံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗံ အဘိဇာနံ ပရိဇာနံ ဝိရာဇယံ ပဇဟံ ဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယာ’’တိ. ပဉ္စမံ.

"भिक्खूहो, सर्व गोष्टींना विशेष ज्ञानाने जाणून, पूर्णपणे समजून, त्यावरील आसक्ती दूर करून आणि त्यांचा त्याग करून मनुष्य दुःखाचा नाश करण्यास पात्र ठरतो. आणि भिक्खूहो, ते सर्व काय आहे, ज्याला विशेष ज्ञानाने जाणून, पूर्णपणे समजून, त्यावरील आसक्ती दूर करून आणि त्याचा त्याग करून मनुष्य दुःखाचा नाश करण्यास पात्र ठरतो? भिक्खूहो, जो डोळा, जे रूप, जे चक्खू-विज्ञान आणि चक्खू-विज्ञानाने जाणले जाणारे जे धर्म आहेत...पे... जी जीभ, जे रस, जे जिव्हा-विज्ञान आणि जिव्हा-विज्ञानाने जाणले जाणारे जे धर्म आहेत; जे शरीर, जे स्पर्श, जे काय-विज्ञान आणि काय-विज्ञानाने जाणले जाणारे जे धर्म आहेत; जे मन, जे धर्म, जे मनो-विज्ञान आणि मनो-विज्ञानाने जाणले जाणारे जे धर्म आहेत – भिक्खूहो, हेच ते सर्व आहे ज्याला विशेष ज्ञानाने जाणून, पूर्णपणे समजून, त्यावरील आसक्ती दूर करून आणि त्याचा त्याग करून मनुष्य दुःखाचा नाश करण्यास पात्र ठरतो." पाचवे.

၆. အာဒိတ္တသုတ္တံ

६. "आदित्तसुत्त"

၂၈. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဂယာယံ ဝိဟရတိ ဂယာသီသေ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသဟဿေန. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘သဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, အာဒိတ္တံ. ကိဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗံ အာဒိတ္တံ? စက္ခု, ဘိက္ခဝေ, အာဒိတ္တံ, ရူပါ အာဒိတ္တာ, စက္ခုဝိညာဏံ အာဒိတ္တံ, စက္ခုသမ္ဖဿော အာဒိတ္တော. ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အာဒိတ္တံ. ကေန အာဒိတ္တံ? ‘ရာဂဂ္ဂိနာ, ဒေါသဂ္ဂိနာ, မောဟဂ္ဂိနာ အာဒိတ္တံ, ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ အာဒိတ္တ’န္တိ ဝဒါမိ…ပေ… ဇိဝှာ အာဒိတ္တာ, ရသာ အာဒိတ္တာ, ဇိဝှာဝိညာဏံ အာဒိတ္တံ, ဇိဝှာသမ္ဖဿော အာဒိတ္တော. ယမ္ပိဒံ ဇိဝှာသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အာဒိတ္တံ. ကေန အာဒိတ္တံ? ‘ရာဂဂ္ဂိနာ, ဒေါသဂ္ဂိနာ, မောဟဂ္ဂိနာ အာဒိတ္တံ, ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ အာဒိတ္တ’န္တိ ဝဒါမိ…ပေ… မနော အာဒိတ္တော, ဓမ္မာ အာဒိတ္တာ, မနောဝိညာဏံ အာဒိတ္တံ, မနောသမ္ဖဿော အာဒိတ္တော. ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အာဒိတ္တံ. ကေန အာဒိတ္တံ? ‘ရာဂဂ္ဂိနာ, ဒေါသဂ္ဂိနာ, မောဟဂ္ဂိနာ အာဒိတ္တံ, ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ အာဒိတ္တ’န္တိ ဝဒါမိ. ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော စက္ခုသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ရူပေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, စက္ခုဝိညာဏေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, စက္ခုသမ္ဖဿေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ [Pg.252] ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ …ပေ… ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ; ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ; ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုံ. ဣမသ္မိဉ္စ ပန ဝေယျာကရဏသ္မိံ ဘညမာနေ တဿ ဘိက္ခုသဟဿဿ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တာနိ ဝိမုစ္စိံသူတိ. ဆဋ္ဌံ.

२८. "एकदा भगवान गया येथे गयासीस डोंगरावर एक हजार भिक्खूंच्या संघासह विहार करत होते. तेथे भगवंतांनी भिक्खूंना संबोधित केले – “भिक्खूहो, सर्व काही जळत आहे. आणि भिक्खूहो, ते सर्व काय आहे जे जळत आहे? भिक्खूहो, डोळा जळत आहे, रूपे जळत आहेत, चक्खू-विज्ञान जळत आहे, चक्खू-संस्पर्श जळत आहे. आणि चक्खू-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, तेही जळत आहे. ते कशाने जळत आहे? मी सांगतो की, ते ‘राग-अग्नीने, द्वेष-अग्नीने, मोह-अग्नीने जळत आहे; जन्म, जरा, मरण, शोक, परिदेव, दुःख, डोमनस्स आणि उपायासाने जळत आहे’...पे... जीभ जळत आहे, रस जळत आहेत, जिव्हा-विज्ञान जळत आहे, जिव्हा-संस्पर्श जळत आहे. आणि जिव्हा-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, तेही जळत आहे. ते कशाने जळत आहे? मी सांगतो की, ते ‘राग-अग्नीने, द्वेष-अग्नीने, मोह-अग्नीने जळत आहे; जन्म, जरा, मरण, शोक, परिदेव, दुःख, डोमनस्स आणि उपायासाने जळत आहे’...पे... मन जळत आहे, धर्म जळत आहेत, मनो-विज्ञान जळत आहे, मनो-संस्पर्श जळत आहे. आणि मनो-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, तेही जळत आहे. ते कशाने जळत आहे? मी सांगतो की, ते ‘राग-अग्नीने, द्वेष-अग्नीने, मोह-अग्नीने जळत आहे; जन्म, जरा, मरण, शोक, परिदेव, दुःख, डोमनस्स आणि उपायासाने जळत आहे’. भिक्खूहो, असे पाहणारा श्रुतवान आर्यश्रावक डोळ्याविषयीही निर्वेद पावतो, रूपांविषयीही निर्वेद पावतो, चक्खू-विज्ञानाविषयीही निर्वेद पावतो, चक्खू-संस्पर्शाविषयीही निर्वेद पावतो, आणि चक्खू-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, त्याविषयीही निर्वेद पावतो...पे... आणि मनो-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, त्याविषयीही निर्वेद पावतो. निर्वेद पावल्याने तो विरक्त होतो; विरक्त झाल्याने तो मुक्त होतो. मुक्त झाल्यावर ‘मी मुक्त झालो आहे’ असे ज्ञान त्याला होते. ‘जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य पूर्ण झाले आहे, जे कर्तव्य होते ते केले गेले आहे, आता या अस्तित्वासाठी काहीही उरलेले नाही’ असे तो जाणतो.” भगवंत असे म्हणाले. संतुष्ट होऊन त्या भिक्खूंनी भगवंतांच्या भाषणाचे मनापासून अभिनंदन केले. आणि हे प्रवचन दिले जात असतानाच, त्या एक हजार भिक्खूंची चित्ते उपादानरहित होऊन आसवांपासून मुक्त झाली." सहावे.

၇. အဒ္ဓဘူတသုတ္တံ

७. "अद्धभूतसुत्त"

၂၉. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘သဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, အဒ္ဓဘူတံ. ကိဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗံ အဒ္ဓဘူတံ? စက္ခု, ဘိက္ခဝေ, အဒ္ဓဘူတံ, ရူပါ အဒ္ဓဘူတာ, စက္ခုဝိညာဏံ အဒ္ဓဘူတံ, စက္ခုသမ္ဖဿော အဒ္ဓဘူတော, ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အဒ္ဓဘူတံ. ကေန အဒ္ဓဘူတံ? ‘ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ အဒ္ဓဘူတ’န္တိ ဝဒါမိ…ပေ… ဇိဝှာ အဒ္ဓဘူတာ, ရသာ အဒ္ဓဘူတာ, ဇိဝှာဝိညာဏံ အဒ္ဓဘူတံ, ဇိဝှာသမ္ဖဿော အဒ္ဓဘူတော, ယမ္ပိဒံ ဇိဝှာသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အဒ္ဓဘူတံ. ကေန အဒ္ဓဘူတံ? ‘ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ အဒ္ဓဘူတ’န္တိ ဝဒါမိ. ကာယော အဒ္ဓဘူတော…ပေ… မနော အဒ္ဓဘူတော, ဓမ္မာ အဒ္ဓဘူတာ, မနောဝိညာဏံ အဒ္ဓဘူတံ, မနောသမ္ဖဿော အဒ္ဓဘူတော, ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အဒ္ဓဘူတံ. ကေန အဒ္ဓဘူတံ? ‘ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ အဒ္ဓဘူတ’န္တိ ဝဒါမိ. ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော စက္ခုသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ရူပေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, စက္ခုဝိညာဏေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, စက္ခုသမ္ဖဿေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ…ပေ… ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ[Pg.253], ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ, ဝိမုတ္တသ္မိံ ‘ဝိမုတ္တ’မိတိ ဉာဏံ ဟောတိ, ‘ခီဏာ ဇာတိ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ. သတ္တမံ.

२९. असे मी ऐकले आहे - एका वेळी भगवान राजगृहात वेळुवनातील कलंदकनिवाप येथे विहार करत होते. तेथे भगवंतांनी भिक्खूंना संबोधित केले - "भिक्खूंनो, सर्व काही आक्रांत आहे. आणि भिक्खूंनो, सर्व काही कशाने आक्रांत आहे? भिक्खूंनो, चक्षु आक्रांत आहे, रूप आक्रांत आहेत, चक्षु-विज्ञाण आक्रांत आहे, चक्षु-संस्पर्श आक्रांत आहे, आणि चक्षु-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जी काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदना उत्पन्न होते, ती देखील आक्रांत आहे. ती कशाने आक्रांत आहे? 'ती जन्म, जरा, मरण, शोक, परिदेव, दुःख, डोमनस्य आणि उपायास यांनी आक्रांत आहे,' असे मी म्हणतो... पे... जिव्हा आक्रांत आहे, रस आक्रांत आहेत, जिव्हा-विज्ञाण आक्रांत आहे, जिव्हा-संस्पर्श आक्रांत आहे, आणि जिव्हा-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जी काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदना उत्पन्न होते, ती देखील आक्रांत आहे. ती कशाने आक्रांत आहे? 'ती जन्म, जरा, मरण, शोक, परिदेव, दुःख, डोमनस्य आणि उपायासाने आक्रांत आहे,' असे मी म्हणतो. काय आक्रांत आहे... पे... मन आक्रांत आहे, धम्म आक्रांत आहेत, मनो-विज्ञाण आक्रांत आहे, मनो-संस्पर्श आक्रांत आहे, आणि मनो-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जी काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदना उत्पन्न होते, ती देखील आक्रांत आहे. ती कशाने आक्रांत आहे? 'ती जन्म, जरा, मरण, शोक, परिदेव, दुःख, डोमनस्य आणि उपायासाने आक्रांत आहे,' असे मी म्हणतो. भिक्खूंनो, असे पाहणारा श्रुतवान आर्यश्रावक चक्षुविषयी निर्वेद पावतो, रूपांविषयी निर्वेद पावतो, चक्षु-विज्ञाणाविषयी निर्वेद पावतो, चक्षु-संस्पर्शाविषयी निर्वेद पावतो... पे... मनो-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जी काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदना उत्पन्न होते, तिच्याविषयीही निर्वेद पावतो. निर्वेद पावल्याने तो विरक्त होतो; विरक्त झाल्यामुळे तो विमुक्त होतो. विमुक्त झाल्यावर 'मी मुक्त झालो आहे' असे ज्ञान होते. 'जन्म क्षीण झाला आहे, ब्रह्मचर्य पूर्ण झाले आहे, जे कर्तव्य होते ते केले गेले आहे, आता या अस्तित्वासाठी काहीही उरलेले नाही,' असे तो जाणतो." सातवे सूत्र.

၈. သမုဂ္ဃာတသာရုပ္ပသုတ္တံ

८. समुग्घातसारुप्प सुत्त

၃၀. ‘‘သဗ္ဗမညိတသမုဂ္ဃာတသာရုပ္ပံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိပဒံ ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိ ကရောထ; ဘာသိဿာမီတိ. ကတမာ စ သာ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗမညိတသမုဂ္ဃာတသာရုပ္ပာ ပဋိပဒါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု စက္ခုံ န မညတိ, စက္ခုသ္မိံ န မညတိ, စက္ခုတော န မညတိ, စက္ခုံ မေတိ န မညတိ. ရူပေ န မညတိ, ရူပေသု န မညတိ, ရူပတော န မညတိ, ရူပါ မေတိ န မညတိ. စက္ခုဝိညာဏံ န မညတိ, စက္ခုဝိညာဏသ္မိံ န မညတိ, စက္ခုဝိညာဏတော န မညတိ, စက္ခုဝိညာဏံ မေတိ န မညတိ. စက္ခုသမ္ဖဿံ န မညတိ, စက္ခုသမ္ဖဿသ္မိံ န မညတိ, စက္ခုသမ္ဖဿတော န မညတိ, စက္ခုသမ္ဖဿော မေတိ န မညတိ. ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ န မညတိ, တသ္မိမ္ပိ န မညတိ, တတောပိ န မညတိ, တံ မေတိ န မညတိ…ပေ… ဇိဝှံ န မညတိ, ဇိဝှာယ န မညတိ, ဇိဝှာတော န မညတိ, ဇိဝှာ မေတိ န မညတိ. ရသေ န မညတိ, ရသေသု န မညတိ, ရသတော န မညတိ, ရသာ မေတိ န မညတိ. ဇိဝှာဝိညာဏံ န မညတိ, ဇိဝှာဝိညာဏသ္မိံ န မညတိ, ဇိဝှာဝိညာဏတော န မညတိ, ဇိဝှာဝိညာဏံ မေတိ န မညတိ. ဇိဝှာသမ္ဖဿံ န မညတိ, ဇိဝှာသမ္ဖဿသ္မိံ န မညတိ, ဇိဝှာသမ္ဖဿတော န မညတိ, ဇိဝှာသမ္ဖဿော မေတိ န မညတိ. ယမ္ပိဒံ ဇိဝှာသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ န မညတိ, တသ္မိမ္ပိ န မညတိ, တတောပိ န မညတိ, တံ မေတိ န မညတိ…ပေ… မနံ န မညတိ, မနသ္မိံ န မညတိ, မနတော န မညတိ, မနော မေတိ န မညတိ. ဓမ္မေ န မညတိ, ဓမ္မေသု န မညတိ, ဓမ္မတော န မညတိ, ဓမ္မာ မေတိ န မညတိ. မနောဝိညာဏံ န မညတိ, မနောဝိညာဏသ္မိံ န မညတိ, မနောဝိညာဏတော န မညတိ, မနောဝိညာဏံ မေတိ န မညတိ. မနောသမ္ဖဿံ န မညတိ, မနောသမ္ဖဿသ္မိံ န မညတိ, မနောသမ္ဖဿတော န မညတိ, မနောသမ္ဖဿော မေတိ န မညတိ. ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ န မညတိ, တသ္မိမ္ပိ န မညတိ, တတောပိ န မညတိ, တံ မေတိ န မညတိ. သဗ္ဗံ န မညတိ, သဗ္ဗသ္မိံ န မညတိ, သဗ္ဗတော န မညတိ, သဗ္ဗံ မေတိ န မညတိ. သော ဧဝံ အမညမာနော [Pg.254] န စ ကိဉ္စိ လောကေ ဥပါဒိယတိ. အနုပါဒိယံ န ပရိတဿတိ. အပရိတဿံ ပစ္စတ္တညေဝ ပရိနိဗ္ဗာယတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ. အယံ ခေါ သာ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗမညိတသမုဂ္ဃာတသာရုပ္ပာ ပဋိပဒါ’’တိ. အဋ္ဌမံ.

३०. "भिक्खूंनो, मी तुम्हाला सर्व कल्पनांचे समूळ उच्चाटन करण्यास अनुकूल असणारी प्रतिपदा सांगेन. ती लक्षपूर्वक ऐका, नीट मनात ठेवा; मी बोलेन." "आणि भिक्खूंनो, सर्व कल्पनांचे समूळ उच्चाटन करण्यास अनुकूल असणारी ती प्रतिपदा कोणती? भिक्खूंनो, या शासनात भिक्खू चक्षूला कल्पित नाही, चक्षूमध्ये कल्पना करत नाही, चक्षूपासून कल्पना करत नाही, 'चक्षू माझा आहे' अशी कल्पना करत नाही. रूपांना कल्पित नाही, रूपांमध्ये कल्पना करत नाही, रूपांपासून कल्पना करत नाही, 'रूपे माझी आहेत' अशी कल्पना करत नाही. चक्षु-विज्ञाणाला कल्पित नाही, चक्षु-विज्ञाणामध्ये कल्पना करत नाही, चक्षु-विज्ञाणापासून कल्पना करत नाही, 'चक्षु-विज्ञाण माझे आहे' अशी कल्पना करत नाही. चक्षु-संस्पर्शाला कल्पित नाही, चक्षु-संस्पर्शामध्ये कल्पना करत नाही, चक्षु-संस्पर्शापासून कल्पना करत नाही, 'चक्षु-संस्पर्श माझा आहे' अशी कल्पना करत नाही. आणि चक्षु-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जी काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदना उत्पन्न होते, तिलाही तो कल्पित नाही, तिच्यामध्ये कल्पना करत नाही, तिच्यापासून कल्पना करत नाही, 'ती माझी आहे' अशी कल्पना करत नाही... पे... जिव्हेला कल्पित नाही, जिव्हेमध्ये कल्पना करत नाही, जिव्हेपासून कल्पना करत नाही, 'जिव्हा माझी आहे' अशी कल्पना करत नाही. रसांना कल्पित नाही, रसांमध्ये कल्पना करत नाही, रसांपासून कल्पना करत नाही, 'रस माझे आहेत' अशी कल्पना करत नाही. जिव्हा-विज्ञाणाला कल्पित नाही, जिव्हा-विज्ञाणामध्ये कल्पना करत नाही, जिव्हा-विज्ञाणापासून कल्पना करत नाही, 'जिव्हा-विज्ञाण माझे आहे' अशी कल्पना करत नाही. जिव्हा-संस्पर्शाला कल्पित नाही, जिव्हा-संस्पर्शामध्ये कल्पना करत नाही, जिव्हा-संस्पर्शापासून कल्पना करत नाही, 'जिव्हा-संस्पर्श माझा आहे' अशी कल्पना करत नाही. आणि जिव्हा-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जी काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदना उत्पन्न होते, तिलाही तो कल्पित नाही, तिच्यामध्ये कल्पना करत नाही, तिच्यापासून कल्पना करत नाही, 'ती माझी आहे' अशी कल्पना करत नाही... पे... मनाला कल्पित नाही, मनामध्ये कल्पना करत नाही, मनापासून कल्पना करत नाही, 'मन माझे आहे' अशी कल्पना करत नाही. धम्मांना कल्पित नाही, धम्मांमध्ये कल्पना करत नाही, धम्मांपासून कल्पना करत नाही, 'धम्म माझे आहेत' अशी कल्पना करत नाही. मनो-विज्ञाणाला कल्पित नाही, मनो-विज्ञाणामध्ये कल्पना करत नाही, मनो-विज्ञाणापासून कल्पना करत नाही, 'मनो-विज्ञाण माझे आहे' अशी कल्पना करत नाही. मनो-संस्पर्शाला कल्पित नाही, मनो-संस्पर्शामध्ये कल्पना करत नाही, मनो-संस्पर्शापासून कल्पना करत नाही, 'मनो-संस्पर्श माझा आहे' अशी कल्पना करत नाही. आणि मनो-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जी काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदना उत्पन्न होते, तिलाही तो कल्पित नाही, तिच्यामध्ये कल्पना करत नाही, तिच्यापासून कल्पना करत नाही, 'ती माझी आहे' अशी कल्पना करत नाही. सर्वाला कल्पित नाही, सर्वामध्ये कल्पना करत नाही, सर्वापासून कल्पना करत नाही, 'सर्व माझे आहे' अशी कल्पना करत नाही. तो अशा प्रकारे कल्पना न करणारा या लोकात कशाचेही उपादान करत नाही. उपादान न केल्यामुळे तो व्याकुळ होत नाही. व्याकुळ न झाल्यामुळे तो स्वतःच परिनिर्वाण प्राप्त करतो. 'जन्म क्षीण झाला आहे, ब्रह्मचर्य पूर्ण झाले आहे, जे कर्तव्य होते ते केले गेले आहे, आता या अस्तित्वासाठी काहीही उरलेले नाही,' असे तो जाणतो. भिक्खूंनो, हीच ती सर्व कल्पनांचे समूळ उच्चाटन करण्यास अनुकूल असणारी प्रतिपदा होय." आठवे सूत्र.

၉. ပဌမသမုဂ္ဃာတသပ္ပာယသုတ္တံ

९. पठमसमुग्घातसप्पाय सुत्त

၃၁. ‘‘သဗ္ဗမညိတသမုဂ္ဃာတသပ္ပာယံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိပဒံ ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာထ. ကတမာ စ သာ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗမညိတသမုဂ္ဃာတသပ္ပာယာ ပဋိပဒါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု စက္ခုံ န မညတိ, စက္ခုသ္မိံ န မညတိ, စက္ခုတော န မညတိ, စက္ခုံ မေတိ န မညတိ. ရူပေ န မညတိ…ပေ… စက္ခုဝိညာဏံ န မညတိ, စက္ခုသမ္ဖဿံ န မညတိ, ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ န မညတိ, တသ္မိမ္ပိ န မညတိ, တတောပိ န မညတိ, တံ မေတိ န မညတိ. ယဉှိ, ဘိက္ခဝေ, မညတိ, ယသ္မိံ မညတိ, ယတော မညတိ, ယံ မေတိ မညတိ, တတော တံ ဟောတိ အညထာ. အညထာဘာဝီ ဘဝသတ္တော လောကော ဘဝမေဝါဘိနန္ဒတိ…ပေ… ဇိဝှံ န မညတိ, ဇိဝှာယ န မညတိ, ဇိဝှာတော န မညတိ, ဇိဝှာ မေတိ န မညတိ. ရသေ န မညတိ…ပေ… ဇိဝှာဝိညာဏံ န မညတိ, ဇိဝှာသမ္ဖဿံ န မညတိ. ယမ္ပိဒံ ဇိဝှာသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ န မညတိ, တသ္မိမ္ပိ န မညတိ, တတောပိ န မညတိ, တံ မေတိ န မညတိ. ယဉှိ, ဘိက္ခဝေ, မညတိ, ယသ္မိံ မညတိ, ယတော မညတိ, ယံ မေတိ မညတိ, တတော တံ ဟောတိ အညထာ. အညထာဘာဝီ ဘဝသတ္တော လောကော ဘဝမေဝါဘိနန္ဒတိ…ပေ… မနံ န မညတိ, မနသ္မိံ န မညတိ, မနတော န မညတိ, မနော မေတိ န မညတိ. ဓမ္မေ န မညတိ…ပေ… မနောဝိညာဏံ န မညတိ, မနောသမ္ဖဿံ န မညတိ. ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ န မညတိ, တသ္မိမ္ပိ န မညတိ, တတောပိ န မညတိ, တံ မေတိ န မညတိ. ယဉှိ, ဘိက္ခဝေ, မညတိ, ယသ္မိံ မညတိ, ယတော မညတိ, ယံ မေတိ မညတိ, တတော တံ ဟောတိ အညထာ. အညထာဘာဝီ ဘဝသတ္တော လောကော ဘဝမေဝါဘိနန္ဒတိ. ယာဝတာ, ဘိက္ခဝေ, ခန္ဓဓာတုအာယတနံ တမ္ပိ န မညတိ, တသ္မိမ္ပိ န မညတိ, တတောပိ န မညတိ, တံ မေတိ န မညတိ. သော ဧဝံ အမညမာနော န စ ကိဉ္စိ လောကေ ဥပါဒိယတိ. အနုပါဒိယံ န ပရိတဿတိ. အပရိတဿံ ပစ္စတ္တညေဝ ပရိနိဗ္ဗာယတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ[Pg.255]. အယံ ခေါ သာ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗမညိတသမုဂ္ဃာတသပ္ပာယာ ပဋိပဒါ’’တိ. နဝမံ.

३१. भिक्षूंनो, सर्व कल्पनाविलासांचे (अहंकार-ममकाराचे) उच्चाटन करण्यासाठी अनुकूल असलेला मार्ग मी तुम्हांला उपदेशेन. तो लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्षूंनो, सर्व कल्पनाविलासांचे उच्चाटन करण्यासाठी अनुकूल असलेला तो मार्ग कोणता आहे? इथे, भिक्षूंनो, भिक्षू डोळ्याविषयी कल्पनाविलास करत नाही, डोळ्यामध्ये कल्पनाविलास करत नाही, डोळ्यापासून कल्पनाविलास करत नाही, 'डोळा माझा आहे' असा कल्पनाविलास करत नाही. रूपांविषयी कल्पनाविलास करत नाही... पे... चक्षु-विज्ञानाविषयी कल्पनाविलास करत नाही, चक्षु-स्पर्शाविषयी कल्पनाविलास करत नाही. चक्षु-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, त्याविषयीही तो कल्पनाविलास करत नाही, त्यामध्ये कल्पनाविलास करत नाही, त्यापासून कल्पनाविलास करत नाही, 'ते माझे आहे' असा कल्पनाविलास करत नाही. कारण, भिक्षूंनो, मनुष्य ज्या गोष्टीविषयी कल्पनाविलास करतो, ज्यामध्ये कल्पनाविलास करतो, ज्यापासून कल्पनाविलास करतो, किंवा 'हे माझे आहे' असा कल्पनाविलास करतो, ती गोष्ट त्या कल्पनेपेक्षा वेगळीच होते. हा संसार बदलणारा असूनही, अस्तित्वाशी आसक्त असलेला हा लोक भवामध्येच (पुनर्जन्मातच) आनंद मानतो... पे... जिभेविषयी कल्पनाविलास करत नाही, जिभेमध्ये कल्पनाविलास करत नाही, जिभेपासून कल्पनाविलास करत नाही, 'जीभ माझी आहे' असा कल्पनाविलास करत नाही. रसांविषयी कल्पनाविलास करत नाही... पे... जिव्हा-विज्ञानाविषयी कल्पनाविलास करत नाही, जिव्हा-स्पर्शाविषयी कल्पनाविलास करत नाही. जिव्हा-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, त्याविषयीही तो कल्पनाविलास करत नाही, त्यामध्ये कल्पनाविलास करत नाही, त्यापासून कल्पनाविलास करत नाही, 'ते माझे आहे' असा कल्पनाविलास करत नाही. कारण, भिक्षूंनो, मनुष्य ज्या गोष्टीविषयी कल्पनाविलास करतो, ज्यामध्ये कल्पनाविलास करतो, ज्यापासून कल्पनाविलास करतो, किंवा 'हे माझे आहे' असा कल्पनाविलास करतो, ती गोष्ट त्या कल्पनेपेक्षा वेगळीच होते. हा संसार बदलणारा असूनही, अस्तित्वाशी आसक्त असलेला हा लोक भवामध्येच आनंद मानतो... पे... मनाविषयी कल्पनाविलास करत नाही, मनामध्ये कल्पनाविलास करत नाही, मनापासून कल्पनाविलास करत नाही, 'मन माझे आहे' असा कल्पनाविलास करत नाही. धर्मांविषयी कल्पनाविलास करत नाही... पे... मनो-विज्ञानाविषयी कल्पनाविलास करत नाही, मनो-स्पर्शाविषयी कल्पनाविलास करत नाही. मनो-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, त्याविषयीही तो कल्पनाविलास करत नाही, त्यामध्ये कल्पनाविलास करत नाही, त्यापासून कल्पनाविलास करत नाही, 'ते माझे आहे' असा कल्पनाविलास करत नाही. कारण, भिक्षूंनो, मनुष्य ज्या गोष्टीविषयी कल्पनाविलास करतो, ज्यामध्ये कल्पनाविलास करतो, ज्यापासून कल्पनाविलास करतो, किंवा 'हे माझे आहे' असा कल्पनाविलास करतो, ती गोष्ट त्या कल्पनेपेक्षा वेगळीच होते. हा संसार बदलणारा असूनही, अस्तित्वाशी आसक्त असलेला हा लोक भवामध्येच आनंद मानतो. भिक्षूंनो, जितके काही स्कंध, धातू आणि आयतने आहेत, त्या सर्वांविषयी तो कल्पनाविलास करत नाही, त्यांमध्ये कल्पनाविलास करत नाही, त्यांपासून कल्पनाविलास करत नाही, 'ते माझे आहे' असा कल्पनाविलास करत नाही. अशा प्रकारे कल्पनाविलास न करणारा तो भिक्षू या जगात कशाचेही उपादान (आसक्तीने ग्रहण) करत नाही. उपादान न केल्यामुळे तो उद्विग्न होत नाही. उद्विग्न न झाल्यामुळे तो स्वतःच परिनिर्वाण प्राप्त करतो. 'जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य पूर्ण झाले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या अस्तित्वासाठी काहीही उरलेले नाही,' असे तो स्पष्टपणे जाणतो. भिक्षूंनो, सर्व कल्पनाविलासांचे उच्चाटन करण्यासाठी अनुकूल असलेला हाच तो मार्ग होय. नववे सूक्त समाप्त.

၁၀. ဒုတိယသမုဂ္ဃာတသပ္ပာယသုတ္တံ

१०. द्वितीय समुग्घातसप्पाय सुत्त (दुसरे समूळ उच्चाटन अनुकूल सूक्त)

၃၂. ‘‘သဗ္ဗမညိတသမုဂ္ဃာတသပ္ပာယံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိပဒံ ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာထ. ကတမာ စ သာ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗမညိတသမုဂ္ဃာတသပ္ပာယာ ပဋိပဒါ?

३२. भिक्षूंनो, सर्व कल्पनाविलासांचे उच्चाटन करण्यासाठी अनुकूल असलेला मार्ग मी तुम्हांला उपदेशेन. तो लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्षूंनो, सर्व कल्पनाविलासांचे उच्चाटन करण्यासाठी अनुकूल असलेला तो मार्ग कोणता आहे?

‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ?

भिक्षूंनो, तुम्हांला काय वाटते, डोळा नित्य आहे की अनित्य?

‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’.

अनित्य आहे, भंते.

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ?

आणि जे अनित्य आहे, ते दुःखकारक आहे की सुखकारक?

‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’.

दुःखकारक आहे, भंते.

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ?

तर मग जे अनित्य, दुःखकारक आणि परिवर्तनशील स्वभावाचे आहे, त्याविषयी 'हे माझे आहे, हा मी आहे, हा माझा आत्मा आहे' असे मानणे योग्य आहे का?

‘‘နော ဟေတံ ဘန္တေ’’.

नक्कीच नाही, भंते.

‘‘ရူပါ…ပေ… စက္ခုဝိညာဏံ… စက္ခုသမ္ဖဿော နိစ္စော ဝါ အနိစ္စော ဝါ’’တိ?

रूपे... पे... चक्षु-विज्ञान... चक्षु-स्पर्श नित्य आहे की अनित्य?

‘‘အနိစ္စော, ဘန္တေ’’…ပေ….

अनित्य आहे, भंते... पे...

‘‘ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ?

चक्षु-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, ते नित्य आहे की अनित्य?

‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’.

अनित्य आहे, भंते.

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ?

आणि जे अनित्य आहे, ते दुःखकारक आहे की सुखकारक?

‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’.

दुःखकारक आहे, भंते.

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ?

तर मग जे अनित्य, दुःखकारक आणि परिवर्तनशील स्वभावाचे आहे, त्याविषयी 'हे माझे आहे, हा मी आहे, हा माझा आत्मा आहे' असे मानणे योग्य आहे का?

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’…ပေ….

नक्कीच नाही, भंते... पे...

‘‘ဇိဝှာ နိစ္စာ ဝါ အနိစ္စာ ဝါ’’တိ?

जीभ नित्य आहे की अनित्य?

‘‘အနိစ္စာ ဘန္တေ’’…ပေ….

अनित्य आहे, भंते... पे...

‘‘ရသာ… ဇိဝှာဝိညာဏံ… ဇိဝှာသမ္ဖဿော…ပေ… ယမ္ပိဒံ ဇိဝှာသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ?

रस... जिव्हा-विज्ञान... जिव्हा-स्पर्श... पे... जिव्हा-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, ते नित्य आहे की अनित्य?

‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’…ပေ… ဓမ္မာ… မနောဝိညာဏံ… မနောသမ္ဖဿော နိစ္စော ဝါ အနိစ္စော ဝါတိ?

अनित्य आहे, भंते... पे... धर्म... मनो-विज्ञान... मनो-स्पर्श नित्य आहे की अनित्य?

‘‘အနိစ္စော, ဘန္တေ’’.

अनित्य आहे, भंते.

‘‘ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ?

मनो-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, ते नित्य आहे की अनित्य?

‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’.

अनित्य आहे, भंते.

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ?

आणि जे अनित्य आहे, ते दुःखकारक आहे की सुखकारक?

‘‘ဒုက္ခံ ဘန္တေ’’.

दुःखकारक आहे, भंते.

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ?

तर मग जे अनित्य, दुःखकारक आणि परिवर्तनशील स्वभावाचे आहे, त्याविषयी 'हे माझे आहे, हा मी आहे, हा माझा आत्मा आहे' असे मानणे योग्य आहे का?

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

नक्कीच नाही, भंते.

‘‘ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော စက္ခုသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ရူပေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, စက္ခုဝိညာဏေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, စက္ခုသမ္ဖဿေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ…ပေ… ဇိဝှာယပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ရသေသုပိ…ပေ… ယမ္ပိဒံ ဇိဝှာသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. မနသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဓမ္မေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, မနောဝိညာဏေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, မနောသမ္ဖဿေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ; ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ; ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ[Pg.256]. အယံ ခေါ သာ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗမညိတသမုဂ္ဃာတသပ္ပာယာ ပဋိပဒါ’’တိ. ဒသမံ.

भिक्षूंनो, असे पाहणारा श्रुतवान आर्यश्रावक डोळ्याविषयी विरक्त होतो, रूपांविषयी विरक्त होतो, चक्षु-विज्ञानाविषयी विरक्त होतो, चक्षु-स्पर्शाविषयी विरक्त होतो. चक्षु-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, त्याविषयीही तो विरक्त होतो... पे... जिभेविषयी विरक्त होतो, रसांविषयी... पे... जिव्हा-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, त्याविषयीही तो विरक्त होतो. मनाविषयी विरक्त होतो, धर्मांविषयी विरक्त होतो, मनो-विज्ञानाविषयी विरक्त होतो, मनो-स्पर्शाविषयी विरक्त होतो. मनो-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, त्याविषयीही तो विरक्त होतो. विरक्त झाल्यामुळे तो रागरहित होतो; वैराग्यामुळे तो मुक्त होतो; मुक्त झाल्यावर 'मी मुक्त झालो आहे' असे ज्ञान त्याला होते. 'जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य पूर्ण झाले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या अस्तित्वासाठी काहीही उरलेले नाही,' असे तो स्पष्टपणे जाणतो. भिक्षूंनो, सर्व कल्पनाविलासांचे उच्चाटन करण्यासाठी अनुकूल असलेला हाच तो मार्ग होय. दहावे सूक्त समाप्त.

သဗ္ဗဝဂ္ဂေါ တတိယော.

तिसरा सर्व-वर्ग समाप्त.

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची अनुक्रमणिका (उदान) -

သဗ္ဗဉ္စ ဒွေပိ ပဟာနာ, ပရိဇာနာပရေ ဒုဝေ;

အာဒိတ္တံ အဒ္ဓဘူတဉ္စ, သာရုပ္ပာ ဒွေ စ သပ္ပာယာ;

ဝဂ္ဂေါ တေန ပဝုစ္စတီတိ.

सब्ब (सर्व) सुत्त, दोन पहाण (प्रहाण) सुत्ते, इतर दोन परिजानन (परिज्ञान) सुत्ते, आदिच्च (आदीप्त) सुत्त, अद्धभूत (अध्वभूत) सुत्त, सारुप्प सुत्त आणि दोन सप्पाय (सप्राय) सुत्ते; यामुळे याला वग्ग (वर्ग) म्हटले जाते. हा (या वग्गाचा) संग्रह (उदान) आहे.

၄. ဇာတိဓမ္မဝဂ္ဂေါ

४. जातिधम्म वग्ग

၁-၁၀. ဇာတိဓမ္မာဒိသုတ္တဒသကံ

१-१०. जातिधम्म आदि दहा सुत्ते

၃၃. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. တတြ ခေါ…ပေ… ‘‘သဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, ဇာတိဓမ္မံ. ကိဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗံ ဇာတိဓမ္မံ? စက္ခု, ဘိက္ခဝေ, ဇာတိဓမ္မံ. ရူပါ… စက္ခုဝိညာဏံ… စက္ခုသမ္ဖဿော ဇာတိဓမ္မော. ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ ဇာတိဓမ္မံ…ပေ… ဇိဝှာ… ရသာ… ဇိဝှာဝိညာဏံ… ဇိဝှာသမ္ဖဿော… ယမ္ပိဒံ ဇိဝှာသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ ဇာတိဓမ္မံ. ကာယော…ပေ... မနော ဇာတိဓမ္မော, ဓမ္မာ ဇာတိဓမ္မာ, မနောဝိညာဏံ ဇာတိဓမ္မံ, မနောသမ္ဖဿော ဇာတိဓမ္မော. ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ ဇာတိဓမ္မံ. ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော စက္ခုသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ရူပေသုပိ… စက္ခုဝိညာဏေပိ… စက္ခုသမ္ဖဿေပိ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ. ပဌမံ.

३३. श्रावस्ती येथील निदान. तेथे भगवंतांनी भिक्खूंना संबोधित केले – 'भिक्खूहो, सर्व काही जन्म-स्वभावाचे (उत्पत्ति-धर्मी) आहे. आणि भिक्खूहो, जन्म-स्वभावाचे सर्व काही कोणते आहे? भिक्खूहो, चक्षु (डोळा) जन्म-स्वभावाचा आहे. रूप... चक्षु-विज्ञाण... चक्षु-सम्फस्स (चक्षु-स्पर्श) जन्म-स्वभावाचा आहे. चक्षु-सम्फस्साच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, ते देखील जन्म-स्वभावाचे आहे...पे... जिव्हा... रस... जिव्हा-विज्ञाण... जिव्हा-सम्फस्स... जिव्हा-सम्फस्साच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, ते देखील जन्म-स्वभावाचे आहे. काय...पे... मन जन्म-स्वभावाचे आहे, धम्म जन्म-स्वभावाचे आहेत, मनो-विज्ञाण जन्म-स्वभावाचे आहे, मनो-सम्फस्स जन्म-स्वभावाचा आहे. मनो-सम्फस्साच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, ते देखील जन्म-स्वभावाचे आहे. भिक्खूहो, असे पाहणारा श्रुतवान आर्यश्रावक चक्षुविषयी देखील कंटाळतो, रूपांविषयी देखील... चक्षु-विज्ञाणाविषयी देखील... चक्षु-सम्फस्साविषयी देखील...पे... या अस्तित्वासाठी आता काहीही उरलेले नाही, असे तो जाणतो.' पहिले.

၃၄. ‘‘သဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, ဇရာဓမ္မံ…ပေ… သံခိတ္တံ. ဒုတိယံ.

३४. 'भिक्खूहो, सर्व काही जरा-स्वभावाचे (वृद्धत्व-धर्मी) आहे...' (संक्षिप्त). दुसरे.

၃၅. ‘‘သဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, ဗျာဓိဓမ္မံ…ပေ…. တတိယံ.

३५. 'भिक्खूहो, सर्व काही व्याधी-स्वभावाचे (रोग-धर्मी) आहे...' (संक्षिप्त). तिसरे.

၃၆. ‘‘သဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, မရဏဓမ္မံ…ပေ…. စတုတ္ထံ.

३६. 'भिक्खूहो, सर्व काही मरण-स्वभावाचे (मृत्यू-धर्मी) आहे...' (संक्षिप्त). चौथे.

၃၇. ‘‘သဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, သောကဓမ္မံ…ပေ…. ပဉ္စမံ.

३७. 'भिक्खूहो, सर्व काही शोक-स्वभावाचे आहे...' (संक्षिप्त). पाचवे.

၃၈. ‘‘သဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, သံကိလေသိကဓမ္မံ…ပေ…. ဆဋ္ဌံ.

३८. 'भिक्खूहो, सर्व काही संक्लेशिक-स्वभावाचे (मलीन होणाऱ्या स्वभावाचे) आहे...' (संक्षिप्त). सहावे.

၃၉. ‘‘သဗ္ဗံ[Pg.257], ဘိက္ခဝေ, ခယဓမ္မံ…ပေ…. သတ္တမံ.

३९. 'भिक्खूहो, सर्व काही क्षय-स्वभावाचे (नष्ट होणाऱ्या स्वभावाचे) आहे...' (संक्षिप्त). सातवे.

၄၀. ‘‘သဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, ဝယဓမ္မံ…ပေ…. အဋ္ဌမံ.

४०. 'भिक्खूहो, सर्व काही व्यय-स्वभावाचे (ऱ्हास पावणाऱ्या स्वभावाचे) आहे...' (संक्षिप्त). आठवे.

၄၁. ‘‘သဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, သမုဒယဓမ္မံ…ပေ…. နဝမံ.

४१. 'भिक्खूहो, सर्व काही उदय-स्वभावाचे (उत्पत्ती-धर्मी) आहे...' (संक्षिप्त). नववे.

၄၂. ‘‘သဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, နိရောဓဓမ္မံ…ပေ…. ဒသမံ.

४२. 'भिक्खूहो, सर्व काही निरोध-स्वभावाचे (लय-धर्मी) आहे...' (संक्षिप्त). दहावे.

ဇာတိဓမ္မဝဂ္ဂေါ စတုတ္ထော.

चौथा जातिधम्म वग्ग समाप्त.

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याचा संग्रह (उदान) -

ဇာတိဇရာဗျာဓိမရဏံ, သောကော စ သံကိလေသိကံ;

ခယဝယသမုဒယံ, နိရောဓဓမ္မေန တေ ဒသာတိ.

जाति, जरा, व्याधी, मरण, शोक, संक्लेशिक, क्षय, व्यय, उदय आणि निरोधधम्म - ही दहा सुत्ते आहेत.

၅. သဗ္ဗအနိစ္စဝဂ္ဂေါ

५. सब्बअनिच्च वग्ग (सर्व-अनित्य वर्ग)

၁-၉. အနိစ္စာဒိသုတ္တနဝကံ

१-९. अनित्य आदि नऊ सुत्ते

၄၃. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. တတြ ခေါ…ပေ… ‘‘သဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ. ကိဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗံ အနိစ္စံ? စက္ခု, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ, ရူပါ အနိစ္စာ, စက္ခုဝိညာဏံ အနိစ္စံ, စက္ခုသမ္ဖဿော အနိစ္စော. ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနိစ္စံ…ပေ… ဇိဝှာ အနိစ္စာ, ရသာ အနိစ္စာ, ဇိဝှာဝိညာဏံ အနိစ္စံ, ဇိဝှာသမ္ဖဿော အနိစ္စော. ယမ္ပိဒံ ဇိဝှာသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနိစ္စံ. ကာယော အနိစ္စော…ပေ… မနော အနိစ္စော, ဓမ္မာ အနိစ္စာ, မနောဝိညာဏံ အနိစ္စံ, မနောသမ္ဖဿော အနိစ္စော. ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနိစ္စံ. ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော စက္ခုသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ရူပေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, စက္ခုဝိညာဏေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, စက္ခုသမ္ဖဿေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ…ပေ… မနသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဓမ္မေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, မနောဝိညာဏေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, မနောသမ္ဖဿေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ; ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ; ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ [Pg.258] ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ. ပဌမံ.

४३. श्रावस्ती येथील निदान. तेथे भगवंतांनी भिक्खूंना संबोधित केले – 'भिक्खूहो, सर्व काही अनित्य आहे. आणि भिक्खूहो, अनित्य असणारे सर्व काही कोणते आहे? भिक्खूहो, चक्षु अनित्य आहे, रूप अनित्य आहेत, चक्षु-विज्ञाण अनित्य आहे, चक्षु-सम्फस्स अनित्य आहे. चक्षु-सम्फस्साच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, ते देखील अनित्य आहे...पे... जिव्हा अनित्य आहे, रस अनित्य आहेत, जिव्हा-विज्ञाण अनित्य आहे, जिव्हा-सम्फस्स अनित्य आहे. जिव्हा-सम्फस्साच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, ते देखील अनित्य आहे. काय अनित्य आहे...पे... मन अनित्य आहे, धम्म अनित्य आहेत, मनो-विज्ञाण अनित्य आहे, मनो-सम्फस्स अनित्य आहे. मनो-सम्फस्साच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, ते देखील अनित्य आहे. भिक्खूहो, असे पाहणारा श्रुतवान आर्यश्रावक चक्षुविषयी देखील कंटाळतो, रूपांविषयी देखील कंटाळतो, चक्षु-विज्ञाणाविषयी देखील कंटाळतो, चक्षु-सम्फस्साविषयी देखील कंटाळतो. चक्षु-सम्फस्साच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, त्याविषयी देखील कंटाळतो...पे... मनाविषयी देखील कंटाळतो, धम्मांविषयी देखील कंटाळतो, मनो-विज्ञाणाविषयी देखील कंटाळतो, मनो-सम्फस्साविषयी देखील कंटाळतो. मनो-सम्फस्साच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, त्याविषयी देखील कंटाळतो. कंटाळल्यामुळे तो विरक्त होतो; विरक्तीमुळे तो विमुक्त होतो; विमुक्त झाल्यावर 'मी विमुक्त झालो आहे' असे ज्ञान त्याला होते. 'जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य पूर्ण झाले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या अस्तित्वासाठी काहीही उरलेले नाही,' असे तो जाणतो.' पहिले.

၄၄. ‘‘သဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခံ…ပေ…. ဒုတိယံ.

४४. 'भिक्खूहो, सर्व काही दुःख आहे...' (संक्षिप्त). दुसरे.

၄၅. ‘‘သဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, အနတ္တာ…ပေ…. တတိယံ.

४५. 'भिक्खूहो, सर्व काही अनात्मा (अनत्ता) आहे...' (संक्षिप्त). तिसरे.

၄၆. ‘‘သဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, အဘိညေယျံ…ပေ…. စတုတ္ထံ.

४६. 'भिक्खूहो, सर्व काही अभिज्ञेय (विशेष ज्ञानाने जाणण्याजोगे) आहे...' (संक्षिप्त). चौथे.

၄၇. ‘‘သဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, ပရိညေယျံ…ပေ…. ပဉ္စမံ.

४७. 'भिक्खूहो, सर्व काही परिज्ञेय (पूर्णपणे समजून घेण्याजोगे) आहे...' (संक्षिप्त). पाचवे.

၄၈. ‘‘သဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, ပဟာတဗ္ဗံ…ပေ…. ဆဋ္ဌံ.

४८. 'भिक्खूहो, सर्व काही प्रहातव्य (त्याग करण्याजोगे) आहे...' (संक्षिप्त). सहावे.

၄၉. ‘‘သဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ…ပေ…. သတ္တမံ.

४९. 'भिक्खूहो, सर्व काही साक्षात्करणीय (प्रत्यक्ष अनुभवण्याजोगे) आहे...' (संक्षिप्त). सातवे.

၅၀. ‘‘သဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, အဘိညာပရိညေယျံ…ပေ…. အဋ္ဌမံ.

५०. 'भिक्खूहो, सर्व काही विशेष ज्ञानाने पूर्णपणे समजून घेण्याजोगे आहे...' (संक्षिप्त). आठवे.

၅၁. ‘‘သဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, ဥပဒ္ဒုတံ…ပေ…. နဝမံ.

५१. 'भिक्खूहो, सर्व काही उपद्रुत (पीडित) आहे...' (संक्षिप्त). नववे.

၁၀. ဥပဿဋ္ဌသုတ္တံ

१०. उपस्सट्ठ सुत्त

၅၂. ‘‘သဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, ဥပဿဋ္ဌံ. ကိဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗံ ဥပဿဋ္ဌံ? စက္ခု, ဘိက္ခဝေ, ဥပဿဋ္ဌံ, ရူပါ ဥပဿဋ္ဌာ, စက္ခုဝိညာဏံ ဥပဿဋ္ဌံ, စက္ခုသမ္ဖဿော ဥပဿဋ္ဌော. ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ ဥပဿဋ္ဌံ…ပေ… ဇိဝှာ ဥပဿဋ္ဌာ, ရသာ ဥပဿဋ္ဌာ, ဇိဝှာဝိညာဏံ ဥပဿဋ္ဌံ, ဇိဝှာသမ္ဖဿော ဥပဿဋ္ဌော. ယမ္ပိဒံ ဇိဝှာသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ ဥပဿဋ္ဌံ. ကာယော ဥပဿဋ္ဌော… မနော ဥပဿဋ္ဌော, ဓမ္မာ ဥပဿဋ္ဌာ, မနောဝိညာဏံ ဥပဿဋ္ဌံ, မနောသမ္ဖဿော ဥပဿဋ္ဌော. ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ ဥပဿဋ္ဌံ. ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော စက္ခုသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ရူပေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, စက္ခုဝိညာဏေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, စက္ခုသမ္ဖဿေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ…ပေ… မနသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဓမ္မေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, မနောဝိညာဏေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, မနောသမ္ဖဿေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ; ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ; ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ[Pg.259]. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ. ဒသမံ.

५२. “भिक्षूंनो, सर्व काही पीडित (ग्रस्त) आहे. आणि भिक्षूंनो, सर्व काही काय पीडित आहे? भिक्षूंनो, चक्षू पीडित आहे, रूप पीडित आहेत, चक्षू-विज्ञान पीडित आहे, चक्षू-संस्पर्श पीडित आहे. चक्षू-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, ते देखील पीडित आहे... पे... जिव्हा पीडित आहे, रस पीडित आहेत, जिव्हा-विज्ञान पीडित आहे, जिव्हा-संस्पर्श पीडित आहे. जिव्हा-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, ते देखील पीडित आहे. काय (शरीर) पीडित आहे... मन पीडित आहे, धम्म पीडित आहेत, मनो-विज्ञान पीडित आहे, मनो-संस्पर्श पीडित आहे. मनो-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, ते देखील पीडित आहे. भिक्षूंनो, असे पाहणारा श्रुतवान आर्यश्रावक चक्षूविषयी देखील निर्वेद पावतो, रूपांविषयी देखील निर्वेद पावतो, चक्षू-विज्ञानाविषयी देखील निर्वेद पावतो, चक्षू-संस्पर्शाविषयी देखील निर्वेद पावतो. चक्षू-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, त्याविषयी देखील तो निर्वेद पावतो... पे... मनाविषयी देखील निर्वेद पावतो, धम्मांविषयी देखील निर्वेद पावतो, मनो-विज्ञानाविषयी देखील निर्वेद पावतो, मनो-संस्पर्शाविषयी देखील निर्वेद पावतो. मनो-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, त्याविषयी देखील तो निर्वेद पावतो. निर्वेद पावल्याने तो विरक्त होतो; विरागामुळे तो विमुक्त होतो; विमुक्त झाल्यावर 'मी विमुक्त झालो आहे' असे ज्ञान होते. 'जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य पूर्ण झाले आहे, जे कर्तव्य होते ते केले गेले आहे, आता या अस्तित्वासाठी काहीही उरलेले नाही' असे तो जाणतो.” दहावे सूत्र.

သဗ္ဗအနိစ္စဝဂ္ဂေါ ပဉ္စမော.

पाचवा सर्व-अनित्य वर्ग समाप्त.

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याचा संग्रह (उद्दान) -

အနိစ္စံ ဒုက္ခံ အနတ္တာ, အဘိညေယျံ ပရိညေယျံ;

ပဟာတဗ္ဗံ သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ, အဘိညေယျပရိညေယျံ ;

ဥပဒ္ဒုတံ ဥပဿဋ္ဌံ, ဝဂ္ဂေါ တေန ပဝုစ္စတီတိ.

अनित्य, दुःख, अनात्मा, अभिज्ञेय, परिज्ञेय, प्रहातव्य, साक्षात्करणीय, अभिज्ञेय-परिज्ञेय, उपद्रुत आणि उपसृष्ट (पीडित) - या सूत्रांमुळे हा वर्ग म्हटला जातो.

သဠာယတနဝဂ္ဂေ ပဌမပဏ္ဏာသကော သမတ္တော.

सळायतन वर्गातील पहिला पन्नास सूत्रांचा समूह (प्रथम पण्णासक) समाप्त झाला.

တဿ ဝဂ္ဂုဒ္ဒါနံ –

त्या वर्गांचा संग्रह (उद्दान) -

အနိစ္စဝဂ္ဂံ ယမကံ, သဗ္ဗံ ဝဂ္ဂံ ဇာတိဓမ္မံ;

အနိစ္စဝဂ္ဂေန ပညာသံ, ပဉ္စမော တေန ပဝုစ္စတီတိ.

अनित्यवर्ग, यमकवर्ग, सर्ववर्ग, जातिधम्मवर्ग आणि अनित्यवर्गासह पन्नास सूत्रांचा समूह होतो, म्हणून याला पाचवा (पण्णासक) म्हटले जाते.

၆. အဝိဇ္ဇာဝဂ္ဂေါ

६. अविद्या वर्ग

၁. အဝိဇ္ဇာပဟာနသုတ္တံ

१. अविद्या प्रहाण सूत्र

၅၃. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကထံ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဇာနတော ကထံ ပဿတော အဝိဇ္ဇာ ပဟီယတိ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ?

५३. श्रावस्ती येथील प्रसंग. तेव्हा एक भिक्षू जेथे भगवान होते तेथे गेला; जाऊन भगवंतांना अभिवादन करून एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेला तो भिक्षू भगवंतांना म्हणाला – “भंते, कशा प्रकारे जाणणाऱ्या आणि कशा प्रकारे पाहणाऱ्या व्यक्तीची अविद्या नष्ट होते आणि विद्या उत्पन्न होते?”

‘‘စက္ခုံ ခေါ, ဘိက္ခု, အနိစ္စတော ဇာနတော ပဿတော အဝိဇ္ဇာ ပဟီယတိ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ရူပေ အနိစ္စတော ဇာနတော ပဿတော အဝိဇ္ဇာ ပဟီယတိ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. စက္ခုဝိညာဏံ… စက္ခုသမ္ဖဿံ… ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနိစ္စတော ဇာနတော ပဿတော အဝိဇ္ဇာ ပဟီယတိ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. သောတံ… ဃာနံ… ဇိဝှံ… ကာယံ… မနံ အနိစ္စတော ဇာနတော ပဿတော အဝိဇ္ဇာ ပဟီယတိ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဓမ္မေ [Pg.260]… မနောဝိညာဏံ… မနောသမ္ဖဿံ… ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနိစ္စတော ဇာနတော ပဿတော အဝိဇ္ဇာ ပဟီယတိ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော အဝိဇ္ဇာ ပဟီယတိ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ. ပဌမံ.

“भिक्षू, चक्षूला अनित्य म्हणून जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्याची अविद्या नष्ट होते आणि विद्या उत्पन्न होते. रूपांना अनित्य म्हणून जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्याची अविद्या नष्ट होते आणि विद्या उत्पन्न होते. चक्षू-विज्ञान... चक्षू-संस्पर्श... चक्षू-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, त्याला देखील अनित्य म्हणून जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्याची अविद्या नष्ट होते आणि विद्या उत्पन्न होते. श्रोत्र (कान)... घ्राण (नाक)... जिव्हा... काय (शरीर)... मनाला अनित्य म्हणून जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्याची अविद्या नष्ट होते आणि विद्या उत्पन्न होते. धम्मांना... मनो-विज्ञानाला... मनो-संस्पर्शाला... मनो-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, त्याला देखील अनित्य म्हणून जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्याची अविद्या नष्ट होते आणि विद्या उत्पन्न होते. भिक्षू, अशा प्रकारे जाणणाऱ्या आणि अशा प्रकारे पाहणाऱ्याची अविद्या नष्ट होते आणि विद्या उत्पन्न होते.” पहिले सूत्र.

၂. သံယောဇနပဟာနသုတ္တံ

२. संयोजन प्रहाण सूत्र

၅၄. ‘‘ကထံ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဇာနတော, ကထံ ပဿတော, သံယောဇနာ ပဟီယန္တီ’’တိ? ‘‘စက္ခုံ ခေါ, ဘိက္ခု, အနိစ္စတော ဇာနတော ပဿတော သံယောဇနာ ပဟီယန္တိ. ရူပေ… စက္ခုဝိညာဏံ… စက္ခုသမ္ဖဿံ… ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနိစ္စတော ဇာနတော ပဿတော သံယောဇနာ ပဟီယန္တိ. သောတံ… ဃာနံ… ဇိဝှံ… ကာယံ… မနံ… ဓမ္မေ… မနောဝိညာဏံ… မနောသမ္ဖဿံ… ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနိစ္စတော ဇာနတော ပဿတော သံယောဇနာ ပဟီယန္တိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော သံယောဇနာ ပဟီယန္တီ’’တိ. ဒုတိယံ.

५४. “भंते, कशा प्रकारे जाणणाऱ्या आणि कशा प्रकारे पाहणाऱ्याची संयोजने (बंधने) नष्ट होतात?” “भिक्षू, चक्षूला अनित्य म्हणून जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्याची संयोजने नष्ट होतात. रूपांना... चक्षू-विज्ञानाला... चक्षू-संस्पर्शाला... चक्षू-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, त्याला देखील अनित्य म्हणून जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्याची संयोजने नष्ट होतात. श्रोत्र... घ्राण... जिव्हा... काय... मनाला... धम्मांना... मनो-विज्ञानाला... मनो-संस्पर्शाला... मनो-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, त्याला देखील अनित्य म्हणून जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्याची संयोजने नष्ट होतात. भिक्षू, अशा प्रकारे जाणणाऱ्या आणि अशा प्रकारे पाहणाऱ्याची संयोजने नष्ट होतात.” दुसरे सूत्र.

၃. သံယောဇနသမုဂ္ဃာတသုတ္တံ

३. संयोजन समुद्घात सूत्र

၅၅. ‘‘ကထံ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဇာနတော, ကထံ ပဿတော သံယောဇနာ သမုဂ္ဃာတံ ဂစ္ဆန္တီ’’တိ? ‘‘စက္ခုံ ခေါ, ဘိက္ခု, အနတ္တတော ဇာနတော ပဿတော သံယောဇနာ သမုဂ္ဃာတံ ဂစ္ဆန္တိ. ရူပေ အနတ္တတော… စက္ခုဝိညာဏံ… စက္ခုသမ္ဖဿံ… ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနတ္တတော ဇာနတော ပဿတော သံယောဇနာ သမုဂ္ဃာတံ ဂစ္ဆန္တိ. သောတံ… ဃာနံ… ဇိဝှံ… ကာယံ… မနံ… ဓမ္မေ… မနောဝိညာဏံ… မနောသမ္ဖဿံ… ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနတ္တတော ဇာနတော ပဿတော သံယောဇနာ သမုဂ္ဃာတံ ဂစ္ဆန္တိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော သံယောဇနာ သမုဂ္ဃာတံ ဂစ္ဆန္တီ’’တိ. တတိယံ.

५५. “भंते, कशा प्रकारे जाणणाऱ्या आणि कशा प्रकारे पाहणाऱ्याची संयोजने समूळ नष्ट (समुद्घात) होतात?” “भिक्षू, चक्षूला अनात्मा (अनत्त) म्हणून जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्याची संयोजने समूळ नष्ट होतात. रूपांना अनात्मा म्हणून... चक्षू-विज्ञानाला... चक्षू-संस्पर्शाला... चक्षू-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, त्याला देखील अनात्मा म्हणून जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्याची संयोजने समूळ नष्ट होतात. श्रोत्र... घ्राण... जिव्हा... काय... मनाला... धम्मांना... मनो-विज्ञानाला... मनो-संस्पर्शाला... मनो-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, त्याला देखील अनात्मा म्हणून जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्याची संयोजने समूळ नष्ट होतात. भिक्षू, अशा प्रकारे जाणणाऱ्या आणि अशा प्रकारे पाहणाऱ्याची संयोजने समूळ नष्ट होतात.” तिसरे सूत्र.

၄. အာသဝပဟာနသုတ္တံ

४. आसव प्रहाण सूत्र

၅၆. ‘‘ကထံ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဇာနတော, ကထံ ပဿတော အာသဝါ ပဟီယန္တီ’’တိ…ပေ…. စတုတ္ထံ.

५६. “भंते, कशा प्रकारे जाणणाऱ्या आणि कशा प्रकारे पाहणाऱ्याचे आसव नष्ट होतात?”... पे... चौथे सूत्र.

၅. အာသဝသမုဂ္ဃာတသုတ္တံ

५. आसव समुद्घात सूत्र

၅၇. ‘‘ကထံ [Pg.261] နု ခေါ, ဘန္တေ, ဇာနတော, ကထံ ပဿတော အာသဝါ သမုဂ္ဃာတံ ဂစ္ဆန္တီ’’တိ…ပေ…. ပဉ္စမံ.

५७. “भंते, कशा प्रकारे जाणणाऱ्या आणि कशा प्रकारे पाहणाऱ्याचे आसव समूळ नष्ट होतात?”... पे... पाचवे सूत्र.

၆. အနုသယပဟာနသုတ္တံ

६. अनुशय प्रहाण सूत्र

၅၈. ‘‘ကထံ နု ခေါ…ပေ… အနုသယာ ပဟီယန္တီ’’တိ…ပေ…. ဆဋ္ဌံ.

५८. “भंते, कशा प्रकारे... पे... अनुशय नष्ट होतात?”... पे... सहावे सूत्र.

၇. အနုသယသမုဂ္ဃာတသုတ္တံ

७. अनुशय समुद्घात सूत्र

၅၉. ‘‘ကထံ နု ခေါ…ပေ… အနုသယာ သမုဂ္ဃာတံ ဂစ္ဆန္တီ’’တိ? ‘‘စက္ခုံ ခေါ, ဘိက္ခု, အနတ္တတော ဇာနတော ပဿတော အနုသယာ သမုဂ္ဃာတံ ဂစ္ဆန္တိ…ပေ… သောတံ… ဃာနံ… ဇိဝှံ… ကာယံ… မနံ… ဓမ္မေ… မနောဝိညာဏံ… မနောသမ္ဖဿံ… ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနတ္တတော ဇာနတော ပဿတော အနုသယာ သမုဂ္ဃာတံ ဂစ္ဆန္တိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော အနုသယာ သမုဂ္ဃာတံ ဂစ္ဆန္တီ’’တိ. သတ္တမံ.

५९. “कशा प्रकारे... (पे)... अनुसय समूळ नष्ट होतात?” “भिक्खू, डोळ्याला अनात्म रूपाने जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्याचे अनुसय समूळ नष्ट होतात... कान... नाक... जीभ... शरीर... मन... धम्म... मनोविज्ञाण... मनोसंफस्स... आणि मनोसंफस्साच्या प्रत्ययाने उत्पन्न होणारी जी सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदना आहे, तिलाही अनात्म रूपाने जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्याचे अनुसय समूळ नष्ट होतात. भिक्खू, अशा प्रकारे जाणणाऱ्या आणि अशा प्रकारे पाहणाऱ्याचे अनुसय समूळ नष्ट होतात.” सातवे.

၈. သဗ္ဗုပါဒါနပရိညာသုတ္တံ

८. सब्बुपादानपरिञ्ञासुत्त

၆၀. ‘‘သဗ္ဗုပါဒါနပရိညာယ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မံ ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာထ. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗုပါဒါနပရိညာယ ဓမ္မော? စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏံ. တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော. ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ. ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော စက္ခုသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ရူပေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, စက္ခုဝိညာဏေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, စက္ခုသမ္ဖဿေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဝေဒနာယပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ; ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ; ဝိမောက္ခာ ‘ပရိညာတံ မေ ဥပါဒါန’န္တိ ပဇာနာတိ. သောတဉ္စ ပဋိစ္စ သဒ္ဒေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ… ဃာနဉ္စ ပဋိစ္စ ဂန္ဓေ စ… ဇိဝှဉ္စ ပဋိစ္စ ရသေ စ… ကာယဉ္စ ပဋိစ္စ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ စ… မနဉ္စ ပဋိစ္စ ဓမ္မေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ မနောဝိညာဏံ. တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော. ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ. ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော မနသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဓမ္မေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, မနောဝိညာဏေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, မနောသမ္ဖဿေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဝေဒနာယပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ; ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ; ဝိမောက္ခာ ‘ပရိညာတံ မေ ဥပါဒါန’န္တိ [Pg.262] ပဇာနာတိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗုပါဒါနပရိညာယ ဓမ္မော’’တိ. အဋ္ဌမံ.

६०. “भिक्खूंनो, सर्व उपादानांच्या परिज्ञेसाठी (परिपूर्ण ज्ञानासाठी) मी तुम्हांला धम्म उपदेशीन. तो ऐका. आणि भिक्खूंनो, सर्व उपादानांच्या परिज्ञेसाठी असलेला धम्म कोणता? डोळा आणि रूपे यांच्यावर अवलंबून चक्खुविज्ञाण उत्पन्न होते. या तिन्हींचा संयोग म्हणजे संफस्स होय. संफस्साच्या प्रत्ययाने वेदना उत्पन्न होते. भिक्खूंनो, असे पाहणारा श्रुतवान आर्यश्रावक डोळ्याविषयीही निर्वेद पावतो, रूपांविषयीही निर्वेद पावतो, चक्खुविज्ञाणाविषयीही निर्वेद पावतो, चक्खुसंफस्साविषयीही निर्वेद पावतो, वेदनेविषयीही निर्वेद पावतो. निर्वेद पावल्याने तो विरक्त होतो; विरक्तीमुळे तो विमुक्त होतो; विमुक्त झाल्यावर ‘माझे उपादान परिपूर्ण जाणले गेले आहे’ असे तो प्रजाणतो. कान आणि शब्द यांच्यावर अवलंबून... नाक आणि गंध यांच्यावर अवलंबून... जीभ आणि रस यांच्यावर अवलंबून... शरीर आणि फोट्ठब्ब (स्पर्शविषय) यांच्यावर अवलंबून... मन आणि धम्म यांच्यावर अवलंबून मनोविज्ञाण उत्पन्न होते. या तिन्हींचा संयोग म्हणजे संफस्स होय. संफस्साच्या प्रत्ययाने वेदना उत्पन्न होते. भिक्खूंनो, असे पाहणारा श्रुतवान आर्यश्रावक मनाविषयीही निर्वेद पावतो, धम्मांविषयीही निर्वेद पावतो, मनोविज्ञाणाविषयीही निर्वेद पावतो, मनोसंफस्साविषयीही निर्वेद पावतो, वेदनेविषयीही निर्वेद पावतो. निर्वेद पावल्याने तो विरक्त होतो; विरक्तीमुळे तो विमुक्त होतो; विमुक्त झाल्यावर ‘माझे उपादान परिपूर्ण जाणले गेले आहे’ असे तो प्रजाणतो. भिक्खूंनो, हाच सर्व उपादानांच्या परिज्ञेसाठी असलेला धम्म होय.” आठवे.

၉. ပဌမသဗ္ဗုပါဒါနပရိယာဒါနသုတ္တံ

९. पठमसब्बुपादानपरियादानसुत्त

၆၁. ‘‘သဗ္ဗုပါဒါနပရိယာဒါနာယ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မံ ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာထ. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗုပါဒါနပရိယာဒါနာယ ဓမ္မော? စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏံ. တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော. ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ. ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော စက္ခုသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ရူပေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, စက္ခုဝိညာဏေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, စက္ခုသမ္ဖဿေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဝေဒနာယပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ; ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ; ဝိမောက္ခာ ‘ပရိယာဒိန္နံ မေ ဥပါဒါန’န္တိ ပဇာနာတိ…ပေ… ဇိဝှဉ္စ ပဋိစ္စ ရသေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဇိဝှာဝိညာဏံ…ပေ… မနဉ္စ ပဋိစ္စ ဓမ္မေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ မနောဝိညာဏံ. တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော. ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ. ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော မနသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဓမ္မေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, မနောဝိညာဏေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ မနောသမ္ဖဿေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဝေဒနာယပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ; ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ; ဝိမောက္ခာ ‘ပရိယာဒိန္နံ မေ ဥပါဒါန’န္တိ ပဇာနာတိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗုပါဒါနပရိယာဒါနာယ ဓမ္မော’’တိ. နဝမံ.

६१. “भिक्खूंनो, सर्व उपादानांच्या क्षयासाठी (परियादानासाठी) मी तुम्हांला धम्म उपदेशीन. तो ऐका. आणि भिक्खूंनो, सर्व उपादानांच्या क्षयासाठी असलेला धम्म कोणता? डोळा आणि रूपे यांच्यावर अवलंबून चक्खुविज्ञाण उत्पन्न होते. या तिन्हींचा संयोग म्हणजे संफस्स होय. संफस्साच्या प्रत्ययाने वेदना उत्पन्न होते. भिक्खूंनो, असे पाहणारा श्रुतवान आर्यश्रावक डोळ्याविषयीही निर्वेद पावतो, रूपांविषयीही निर्वेद पावतो, चक्खुविज्ञाणाविषयीही निर्वेद पावतो, चक्खुसंफस्साविषयीही निर्वेद पावतो, वेदनेविषयीही निर्वेद पावतो. निर्वेद पावल्याने तो विरक्त होतो; विरक्तीमुळे तो विमुक्त होतो; विमुक्त झाल्यावर ‘माझे उपादान क्षीण झाले आहे’ असे तो प्रजाणतो... (पे)... जीभ आणि रस यांच्यावर अवलंबून जिव्हाविज्ञाण उत्पन्न होते... (पे)... मन आणि धम्म यांच्यावर अवलंबून मनोविज्ञाण उत्पन्न होते. या तिन्हींचा संयोग म्हणजे संफस्स होय. संफस्साच्या प्रत्ययाने वेदना उत्पन्न होते. भिक्खूंनो, असे पाहणारा श्रुतवान आर्यश्रावक मनाविषयीही निर्वेद पावतो, धम्मांविषयीही निर्वेद पावतो, मनोविज्ञाणाविषयीही निर्वेद पावतो, मनोसंफस्साविषयीही निर्वेद पावतो, वेदनेविषयीही निर्वेद पावतो. निर्वेद पावल्याने तो विरक्त होतो; विरक्तीमुळे तो विमुक्त होतो; विमुक्त झाल्यावर ‘माझे उपादान क्षीण झाले आहे’ असे तो प्रजाणतो. भिक्खूंनो, हाच सर्व उपादानांच्या क्षयासाठी असलेला धम्म होय.” नववे.

၁၀. ဒုတိယသဗ္ဗုပါဒါနပရိယာဒါနသုတ္တံ

१०. दुतियसब्बुपादानपरियादानसुत्त

၆၂. ‘‘သဗ္ဗုပါဒါနပရိယာဒါနာယ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မံ ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာထ. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗုပါဒါနပရိယာဒါနာယ ဓမ္မော’’?

६२. “भिक्खूंनो, सर्व उपादानांच्या क्षयासाठी मी तुम्हांला धम्म उपदेशीन. तो ऐका. आणि भिक्खूंनो, सर्व उपादानांच्या क्षयासाठी असलेला धम्म कोणता?”

‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခု နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ?

“भिक्खूंनो, तुम्हांला काय वाटते, डोळा नित्य आहे की अनित्य?”

‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’.

“अनित्य आहे, भंते.”

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ?

“आणि जे अनित्य आहे, ते दुःखकारक आहे की सुखकारक?”

‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’.

“दुःखकारक आहे, भंते.”

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ?

“आणि जे अनित्य, दुःखकारक आणि परिवर्तनशील स्वभावाचे आहे, त्याविषयी ‘हे माझे आहे, हा मी आहे, हा माझा आत्मा आहे’ असे मानणे योग्य आहे का?”

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

“नक्कीच नाही, भंते.”

‘‘ရူပါ…ပေ… စက္ခုဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ?

“रूपे... (पे)... चक्खुविज्ञाण नित्य आहे की अनित्य?”

‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’…ပေ….

“अनित्य आहे, भंते.”... (पे)...

‘‘စက္ခုသမ္ဖဿော နိစ္စော ဝါ အနိစ္စော ဝါ’’တိ?

“चक्खुसंफस्स नित्य आहे की अनित्य?”

‘‘အနိစ္စော, ဘန္တေ’’…ပေ….

“अनित्य आहे, भंते.”... (पे)...

‘‘ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ?

“आणि चक्खुसंफस्साच्या प्रत्ययाने उत्पन्न होणारी जी सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदना आहे, ती नित्य आहे की अनित्य?”

‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’…ပေ….

“अनित्य आहे, भंते.”... (पे)...

‘‘သောတံ… ဃာနံ… ဇိဝှာ… ကာယော… မနော… ဓမ္မာ… မနောဝိညာဏံ… မနောသမ္ဖဿော… ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ, တမ္ပိ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ?

“कान... नाक... जीभ... शरीर... मन... धम्म... मनोविज्ञाण... मनोसंफस्स... आणि मनोसंफस्साच्या प्रत्ययाने उत्पन्न होणारी जी सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदना आहे, ती नित्य आहे की अनित्य?”

‘‘အနိစ္စံ[Pg.263], ဘန္တေ’’.

“अनित्य आहे, भंते.”

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ?

“आणि जे अनित्य आहे, ते दुःखकारक आहे की सुखकारक?”

‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’.

“दुःखकारक आहे, भंते.”

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ?

“आणि जे अनित्य, दुःखकारक आणि परिवर्तनशील स्वभावाचे आहे, त्याविषयी ‘हे माझे आहे, हा मी आहे, हा माझा आत्मा आहे’ असे मानणे योग्य आहे का?”

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

“नक्कीच नाही, भंते.”

‘‘ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော စက္ခုသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ရူပေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, စက္ခုဝိညာဏေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, စက္ခုသမ္ဖဿေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ…ပေ… ဇိဝှာယပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ရသေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဇိဝှာဝိညာဏေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဇိဝှာသမ္ဖဿေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ယမ္ပိဒံ ဇိဝှာသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ…ပေ… မနသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဓမ္မေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, မနောဝိညာဏေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, မနောသမ္ဖဿေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ; ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ; ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗုပါဒါနပရိယာဒါနာယ ဓမ္မော’’တိ. ဒသမံ.

“भिक्खूंनो, असे पाहणारा श्रुतवान आर्यश्रावक डोळ्याविषयीही निर्वेद पावतो, रूपांविषयीही निर्वेद पावतो, चक्खुविज्ञाणाविषयीही निर्वेद पावतो, चक्खुसंफस्साविषयीही निर्वेद पावतो. आणि चक्खुसंफस्साच्या प्रत्ययाने उत्पन्न होणारी जी सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदना आहे, तिच्याविषयीही निर्वेद पावतो... (पे)... जिभेविषयीही निर्वेद पावतो, रसांविषयीही निर्वेद पावतो, जिव्हाविज्ञाणाविषयीही निर्वेद पावतो, जिव्हासंफस्साविषयीही निर्वेद पावतो, जिव्हासंफस्साच्या प्रत्ययाने उत्पन्न होणाऱ्या... (पे)... मनाविषयीही निर्वेद पावतो, धम्मांविषयीही निर्वेद पावतो, मनोविज्ञाणाविषयीही निर्वेद पावतो, मनोसंफस्साविषयीही निर्वेद पावतो. आणि मनोसंफस्साच्या प्रत्ययाने उत्पन्न होणारी जी सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदना आहे, तिच्याविषयीही निर्वेद पावतो. निर्वेद पावल्याने तो विरक्त होतो; विरक्तीमुळे तो विमुक्त होतो; विमुक्त झाल्यावर ‘मी विमुक्त झालो आहे’ असे ज्ञान त्याला होते. ‘जन्म संपुष्टात आला आहे, ब्रह्मचर्य पूर्ण झाले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या जन्मानंतर काहीही कर्तव्य उरलेले नाही’ असे तो प्रजाणतो. भिक्खूंनो, हाच सर्व उपादानांच्या क्षयासाठी असलेला धम्म होय.” दहावे.

အဝိဇ္ဇာဝဂ္ဂေါ ဆဋ္ဌော.

सहावा अविद्या वर्ग समाप्त.

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची उद्दाने -

အဝိဇ္ဇာ သံယောဇနာ ဒွေ, အာသဝေန ဒုဝေ ဝုတ္တာ;

အနုသယာ အပရေ ဒွေ, ပရိညာ ဒွေ ပရိယာဒိန္နံ;

ဝဂ္ဂေါ တေန ပဝုစ္စတီတိ.

अविद्या (संयोजन) दोन, आसवासह दोन सांगितले आहेत; इतर दोन अनुसय, दोन परिञ्ञा आणि परियादिन्न सांगितले आहे; म्हणून याला वग्ग (वर्ग) म्हटले जाते.

၇. မိဂဇာလဝဂ္ဂေါ

७. मिगजाल वग्ग

၁. ပဌမမိဂဇာလသုတ္တံ

१. प्रथम मिगजाल सुत्त

၆၃. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အထ ခေါ အာယသ္မာ မိဂဇာလော ယေန ဘဂဝါ…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ မိဂဇာလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘ဧကဝိဟာရီ, ဧကဝိဟာရီ’တိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဧကဝိဟာရီ ဟောတိ, ကိတ္တာဝတာ စ ပန သဒုတိယဝိဟာရီ ဟောတီ’’တိ?

६३. श्रावस्ती येथील निदान (प्रसंग). तेव्हा आयुष्यमान मिगजाल जेथे भगवान होते तेथे गेला... आणि एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या आयुष्यमान मिगजालने भगवंतांना असे म्हटले – 'भन्ते, ‘एकविहारी, एकविहारी’ असे म्हटले जाते. भन्ते, किती प्रमाणात मनुष्य एकविहारी होतो आणि किती प्रमाणात तो सदुतीयविहारी होतो?'

‘‘သန္တိ ခေါ, မိဂဇာလ, စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု အဘိနန္ဒတိ အဘိဝဒတိ အဇ္ဈောသာယ [Pg.264] တိဋ္ဌတိ. တဿ တံ အဘိနန္ဒတော အဘိဝဒတော အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ နန္ဒီ. နန္ဒိယာ သတိ သာရာဂေါ ဟောတိ; သာရာဂေ သတိ သံယောဂေါ ဟောတိ. နန္ဒိသံယောဇနသံယုတ္တော ခေါ, မိဂဇာလ, ဘိက္ခု သဒုတိယဝိဟာရီတိ ဝုစ္စတိ. သန္တိ…ပေ… သန္တိ ခေါ, မိဂဇာလ, ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု အဘိနန္ဒတိ အဘိဝဒတိ အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. တဿ တံ အဘိနန္ဒတော အဘိဝဒတော အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ နန္ဒီ. နန္ဒိယာ သတိ သာရာဂေါ ဟောတိ; သာရာဂေ သတိ သံယောဂေါ ဟောတိ. နန္ဒိသံယောဇနသံယုတ္တော ခေါ, မိဂဇာလ, ဘိက္ခု သဒုတိယဝိဟာရီတိ ဝုစ္စတိ. ဧဝံဝိဟာရီ စ, မိဂဇာလ, ဘိက္ခု ကိဉ္စာပိ အရညဝနပတ္ထာနိ ပန္တာနိ သေနာသနာနိ ပဋိသေဝတိ အပ္ပသဒ္ဒါနိ အပ္ပနိဂ္ဃောသာနိ ဝိဇနဝါတာနိ မနုဿရာဟဿေယျကာနိ ပဋိသလ္လာနသာရုပ္ပာနိ; အထ ခေါ သဒုတိယဝိဟာရီတိ ဝုစ္စတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? တဏှာ ဟိဿ ဒုတိယာ, သာဿ အပ္ပဟီနာ. တသ္မာ သဒုတိယဝိဟာရီ’’တိ ဝုစ္စတိ.

“मिगजाल, डोळ्यांनी जाणता येण्याजोगे असे इष्ट, कांत, मनाला आवडणारे, प्रिय वाटणारे, कामवासनेशी संबंधित आणि आसक्ती निर्माण करणारे रूप आहेत. जर एखादा भिक्खू त्यांचे अभिनंदन करतो, त्यांचे स्वागत करतो आणि त्यात गुंतून राहतो, तर त्याच्यामध्ये नंदी (तृष्णा) उत्पन्न होते. नंदी असल्यावर तीव्र राग उत्पन्न होतो; तीव्र राग असल्यावर संयोग निर्माण होतो. मिगजाल, अशा नंदी-संयोजनाने बद्ध असलेल्या भिक्खूला ‘सदुतीयविहारी’ असे म्हटले जाते. ... मिगजाल, जिभेने जाणता येण्याजोगे असे इष्ट, कांत, मनाला आवडणारे, प्रिय वाटणारे, कामवासनेशी संबंधित आणि आसक्ती निर्माण करणारे रस आहेत. जर एखादा भिक्खू त्यांचे अभिनंदन करतो, त्यांचे स्वागत करतो आणि त्यात गुंतून राहतो, तर त्याच्यामध्ये नंदी उत्पन्न होते. नंदी असल्यावर तीव्र राग उत्पन्न होतो; तीव्र राग असल्यावर संयोग निर्माण होतो. मिगजाल, अशा नंदी-संयोजनाने बद्ध असलेल्या भिक्खूला ‘सदुतीयविहारी’ असे म्हटले जाते. मिगजाल, असा राहणारा भिक्खू जरी अरण्य, वनप्रस्थ यांसारख्या निर्जन, शांत, मानवी कोलाहलापासून दूर, एकांतात ध्यान करण्यास योग्य अशा दूरवरच्या सेनासनांचा (निवासस्थानांचा) आश्रय घेत असला, तरीही त्याला ‘सदुतीयविहारी’ असेच म्हटले जाते. त्याचे कारण काय? कारण तृष्णा हीच त्याची सोबती आहे आणि ती त्याने नष्ट केलेली नाही. म्हणूनच त्याला ‘सदुतीयविहारी’ असे म्हटले जाते।”

‘‘သန္တိ စ ခေါ, မိဂဇာလ, စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ နာဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. တဿ တံ အနဘိနန္ဒတော အနဘိဝဒတော အနဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတော နန္ဒီ နိရုဇ္ဈတိ. နန္ဒိယာ အသတိ သာရာဂေါ န ဟောတိ; သာရာဂေ အသတိ သံယောဂေါ န ဟောတိ. နန္ဒိသံယောဇနဝိသံယုတ္တော ခေါ, မိဂဇာလ, ဘိက္ခု ဧကဝိဟာရီတိ ဝုစ္စတိ…ပေ… သန္တိ စ ခေါ, မိဂဇာလ, ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ…ပေ… သန္တိ စ ခေါ, မိဂဇာလ, မနောဝိညေယျာ ဓမ္မာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ နာဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. တဿ တံ အနဘိနန္ဒတော အနဘိဝဒတော အနဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတော နန္ဒီ နိရုဇ္ဈတိ. နန္ဒိယာ အသတိ သာရာဂေါ န ဟောတိ; သာရာဂေ အသတိ သံယောဂေါ န ဟောတိ. နန္ဒိသံယောဇနဝိပ္ပယုတ္တော ခေါ, မိဂဇာလ, ဘိက္ခု ဧကဝိဟာရီတိ ဝုစ္စတိ. ဧဝံဝိဟာရီ စ, မိဂဇာလ, ဘိက္ခု ကိဉ္စာပိ ဂါမန္တေ ဝိဟရတိ အာကိဏ္ဏော ဘိက္ခူဟိ ဘိက္ခုနီဟိ ဥပါသကေဟိ ဥပါသိကာဟိ ရာဇူဟိ ရာဇမဟာမတ္တေဟိ တိတ္ထိယေဟိ တိတ္ထိယသာဝကေဟိ. အထ ခေါ ဧကဝိဟာရီတိ ဝုစ္စတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? တဏှာ ဟိဿ ဒုတိယာ, သာဿ ပဟီနာ. တသ္မာ ဧကဝိဟာရီတိ ဝုစ္စတီ’’တိ. ပဌမံ.

“परंतु मिगजाल, डोळ्यांनी जाणता येण्याजोगे असे इष्ट, कांत, मनाला आवडणारे, प्रिय वाटणारे, कामवासनेशी संबंधित आणि आसक्ती निर्माण करणारे रूप आहेत. जर एखादा भिक्खू त्यांचे अभिनंदन करत नाही, त्यांचे स्वागत करत नाही आणि त्यात गुंतून राहत नाही, तर त्याच्यामध्ये नंदी निरुद्ध होते. नंदी नसल्यावर तीव्र राग उत्पन्न होत नाही; तीव्र राग नसल्यावर संयोग निर्माण होत नाही. मिगजाल, अशा नंदी-संयोजनापासून मुक्त असलेल्या भिक्खूला ‘एकविहारी’ असे म्हटले जाते. ... मिगजाल, जिभेने जाणता येण्याजोगे रस आहेत... मिगजाल, मनाने जाणता येण्याजोगे असे इष्ट, कांत, मनाला आवडणारे, प्रिय वाटणारे, कामवासनेशी संबंधित आणि आसक्ती निर्माण करणारे धम्म आहेत. जर एखादा भिक्खू त्यांचे अभिनंदन करत नाही, त्यांचे स्वागत करत नाही आणि त्यात गुंतून राहत नाही, तर त्याच्यामध्ये नंदी निरुद्ध होते. नंदी नसल्यावर तीव्र राग उत्पन्न होत नाही; तीव्र राग नसल्यावर संयोग निर्माण होत नाही. मिगजाल, अशा नंदी-संयोजनापासून मुक्त असलेल्या भिक्खूला ‘एकविहारी’ असे म्हटले जाते. मिगजाल, असा राहणारा भिक्खू जरी गावाच्या सीमेवर राहत असला आणि भिक्खू, भिक्खुणी, उपासक, उपासिका, राजे, राजमहामात्र, इतर पंथांचे आचार्य आणि त्यांचे शिष्य यांच्या गर्दीत राहत असला, तरीही त्याला ‘एकविहारी’ असेच म्हटले जाते. त्याचे कारण काय? कारण तृष्णा हीच त्याची सोबती होती आणि ती त्याने नष्ट केली आहे. म्हणूनच त्याला ‘एकविहारी’ असे म्हटले जाते.” प्रथम सुत्त समाप्त.

၂. ဒုတိယမိဂဇာလသုတ္တံ

२. द्वितीय मिगजाल सुत्त

၆၄. အထ [Pg.265] ခေါ အာယသ္မာ မိဂဇာလော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ မိဂဇာလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သာဓု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဓမ္မံ ဒေသေတု, ယမဟံ ဘဂဝတော ဓမ္မံ သုတွာ ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရေယျ’’န္တိ.

६४. तेव्हा आयुष्यमान मिगजाल जेथे भगवान होते तेथे गेला... आणि एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या आयुष्यमान मिगजालने भगवंतांना असे म्हटले – 'भन्ते, हे चांगले होईल जर भगवंतांनी मला संक्षेपात धम्म उपदेश करावा, जेणेकरून भगवंतांकडून धम्म ऐकून मी एकटा, एकांतात, अप्रमत्त, आतापी आणि दृढनिश्चयी होऊन विहार करू शकेन.'

‘‘သန္တိ ခေါ, မိဂဇာလ, စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု အဘိနန္ဒတိ အဘိဝဒတိ အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. တဿ တံ အဘိနန္ဒတော အဘိဝဒတော အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ နန္ဒီ. နန္ဒိသမုဒယာ ဒုက္ခသမုဒယော, မိဂဇာလာတိ ဝဒါမိ…ပေ… သန္တိ စ ခေါ, မိဂဇာလ, ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ…ပေ… သန္တိ စ ခေါ, မိဂဇာလ, မနောဝိညေယျာ ဓမ္မာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု အဘိနန္ဒတိ အဘိဝဒတိ အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. တဿ တံ အဘိနန္ဒတော အဘိဝဒတော အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ နန္ဒီ. နန္ဒိသမုဒယာ ဒုက္ခသမုဒယော, မိဂဇာလာတိ ဝဒါမိ.

“मिगजाल, डोळ्यांनी जाणता येण्याजोगे असे इष्ट, कांत, मनाला आवडणारे, प्रिय वाटणारे, कामवासनेशी संबंधित आणि आसक्ती निर्माण करणारे रूप आहेत. जर एखादा भिक्खू त्यांचे अभिनंदन करतो, त्यांचे स्वागत करतो आणि त्यात गुंतून राहतो, तर त्याच्यामध्ये नंदी (तृष्णा) उत्पन्न होते. मिगजाल, मी असे सांगतो की, नंदीच्या उदयामुळे दुःखाचा उदय होतो. ... मिगजाल, जिभेने जाणता येण्याजोगे रस आहेत... मिगजाल, मनाने जाणता येण्याजोगे असे इष्ट, कांत, मनाला आवडणारे, प्रिय वाटणारे, कामवासनेशी संबंधित आणि आसक्ती निर्माण करणारे धम्म आहेत. जर एखादा भिक्खू त्यांचे अभिनंदन करतो, त्यांचे स्वागत करतो आणि त्यात गुंतून राहतो, तर त्याच्यामध्ये नंदी उत्पन्न होते. मिगजाल, मी असे सांगतो की, नंदीच्या उदयामुळे दुःखाचा उदय होतो.”

‘‘သန္တိ စ ခေါ, မိဂဇာလ, စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ နာဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. တဿ တံ အနဘိနန္ဒတော အနဘိဝဒတော အနဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတော နန္ဒီ နိရုဇ္ဈတိ. နန္ဒိနိရောဓာ ဒုက္ခနိရောဓော, မိဂဇာလာတိ ဝဒါမိ…ပေ… သန္တိ စ ခေါ, မိဂဇာလ, ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ…ပေ… သန္တိ စ ခေါ, မိဂဇာလ, မနောဝိညေယျာ ဓမ္မာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ နာဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. တဿ တံ အနဘိနန္ဒတော အနဘိဝဒတော အနဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတော နန္ဒီ နိရုဇ္ဈတိ. နန္ဒိနိရောဓာ ဒုက္ခနိရောဓော, မိဂဇာလာတိ ဝဒါမီ’’တိ.

“परंतु मिगजाल, डोळ्यांनी जाणता येण्याजोगे असे इष्ट, कांत, मनाला आवडणारे, प्रिय वाटणारे, कामवासनेशी संबंधित आणि आसक्ती निर्माण करणारे रूप आहेत. जर एखादा भिक्खू त्यांचे अभिनंदन करत नाही, त्यांचे स्वागत करत नाही आणि त्यात गुंतून राहत नाही, तर त्याच्यामध्ये नंदी निरुद्ध होते. मिगजाल, मी असे सांगतो की, नंदीच्या निरोधाने दुःखाचा निरोध होतो. ... मिगजाल, जिभेने जाणता येण्याजोगे रस आहेत... मिगजाल, मनाने जाणता येण्याजोगे असे इष्ट, कांत, मनाला आवडणारे, प्रिय वाटणारे, कामवासनेशी संबंधित आणि आसक्ती निर्माण करणारे धम्म आहेत. जर एखादा भिक्खू त्यांचे अभिनंदन करत नाही, त्यांचे स्वागत करत नाही आणि त्यात गुंतून राहत नाही, तर त्याच्यामध्ये नंदी निरुद्ध होते. मिगजाल, मी असे सांगतो की, नंदीच्या निरोधाने दुःखाचा निरोध होतो.”

အထ ခေါ အာယသ္မာ မိဂဇာလော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ မိဂဇာလော ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရတော နစိရဿေဝ – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ [Pg.266] ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ အဗ္ဘညာသိ. အညတရော စ ပနာယသ္မာ မိဂဇာလော အရဟတံ အဟောသီတိ. ဒုတိယံ.

तेव्हा आयुष्यमान मिगजाल भगवंतांच्या भाषणाचे अभिनंदन करून व त्याचा मनापासून स्वीकार करून आसनावरून उठला, भगवंतांना अभिवादन केले, प्रदक्षिणा घातली आणि निघून गेला. त्यानंतर आयुष्यमान मिगजाल एकटा, एकांतात, अप्रमत्त, आतापी आणि दृढनिश्चयी होऊन विहार करत असताना, फार काळ न जाता – ज्या ध्येयासाठी कुलपुत्र योग्य प्रकारे घराचा त्याग करून अनगारिक (गृहहीन) प्रव्रज्या घेतात, ते अनुत्तर ब्रह्मचर्याचे अंतिम ध्येय (अर्हतपद) याच जन्मात स्वतः उच्च ज्ञानाने जाणून, साक्षात करून आणि त्यात प्रतिष्ठित होऊन विहार करू लागला. 'जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य पूर्ण झाले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या जन्मानंतर काहीही उरलेले नाही,' असे त्याने प्रत्यक्ष जाणले. आणि आयुष्यमान मिगजाल अर्हतांपैकी एक झाला. द्वितीय सुत्त समाप्त.

၃. ပဌမသမိဒ္ဓိမာရပဉှာသုတ္တံ

३. प्रथम समिद्धि मारपञ्ह सुत्त

၆၅. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ သမိဒ္ဓိ ယေန ဘဂဝါ…ပေ… ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘မာရော, မာရော’တိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, မာရော ဝါ အဿ မာရပညတ္တိ ဝါ’’တိ?

६५. एकदा भगवान राजगृहात वेळुवनातील कलंदकनिवाप येथे विहार करत होते. तेव्हा आयुष्यमान समिद्धी जेथे भगवान होते तेथे गेले... आणि भगवंतांना असे म्हणाले – “भन्ते, ‘मार, मार’ असे म्हटले जाते. भन्ते, किती प्रमाणात मार किंवा माराची प्रज्ञप्ती (संकल्पना) असू शकते?”

‘‘ယတ္ထ ခေါ, သမိဒ္ဓိ, အတ္ထိ စက္ခု, အတ္ထိ ရူပါ, အတ္ထိ စက္ခုဝိညာဏံ, အတ္ထိ စက္ခုဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ, အတ္ထိ တတ္ထ မာရော ဝါ မာရပညတ္တိ ဝါ. အတ္ထိ သောတံ, အတ္ထိ သဒ္ဒါ, အတ္ထိ သောတဝိညာဏံ, အတ္ထိ သောတဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ, အတ္ထိ တတ္ထ မာရော ဝါ မာရပညတ္တိ ဝါ. အတ္ထိ ဃာနံ, အတ္ထိ ဂန္ဓာ, အတ္ထိ ဃာနဝိညာဏံ, အတ္ထိ ဃာနဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ, အတ္ထိ တတ္ထ မာရော ဝါ မာရပညတ္တိ ဝါ. အတ္ထိ ဇိဝှာ, အတ္ထိ ရသာ, အတ္ထိ ဇိဝှာဝိညာဏံ, အတ္ထိ ဇိဝှာဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ, အတ္ထိ တတ္ထ မာရော ဝါ မာရပညတ္တိ ဝါ. အတ္ထိ ကာယော, အတ္ထိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ, အတ္ထိ ကာယဝိညာဏံ, အတ္ထိ ကာယဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ, အတ္ထိ တတ္ထ မာရော ဝါ မာရပညတ္တိ ဝါ. အတ္ထိ မနော, အတ္ထိ ဓမ္မာ, အတ္ထိ မနောဝိညာဏံ, အတ္ထိ မနောဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ, အတ္ထိ တတ္ထ မာရော ဝါ မာရပညတ္တိ ဝါ.

“समिद्धी, जेथे डोळा आहे, रूपे आहेत, चक्षु-विज्ञान आहे, चक्षु-विज्ञानाने जाणले जाणारे धर्म आहेत, तेथे मार किंवा माराची प्रज्ञप्ती असते. जेथे कान आहे, शब्द आहेत, श्रोत-विज्ञान आहे, श्रोत-विज्ञानाने जाणले जाणारे धर्म आहेत, तेथे मार किंवा माराची प्रज्ञप्ती असते. जेथे नाक आहे, गंध आहेत, घ्राण-विज्ञान आहे, घ्राण-विज्ञानाने जाणले जाणारे धर्म आहेत, तेथे मार किंवा माराची प्रज्ञप्ती असते. जेथे जीभ आहे, रस आहेत, जिव्हा-विज्ञान आहे, जिव्हा-विज्ञानाने जाणले जाणारे धर्म आहेत, तेथे मार किंवा माराची प्रज्ञप्ती असते. जेथे शरीर आहे, स्पर्श आहेत, काय-विज्ञान आहे, काय-विज्ञानाने जाणले जाणारे धर्म आहेत, तेथे मार किंवा माराची प्रज्ञप्ती असते. जेथे मन आहे, धर्म आहेत, मनो-विज्ञान आहे, मनो-विज्ञानाने जाणले जाणारे धर्म आहेत, तेथे मार किंवा माराची प्रज्ञप्ती असते.”

‘‘ယတ္ထ စ ခေါ, သမိဒ္ဓိ, နတ္ထိ စက္ခု, နတ္ထိ ရူပါ, နတ္ထိ စက္ခုဝိညာဏံ, နတ္ထိ စက္ခုဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ, နတ္ထိ တတ္ထ မာရော ဝါ မာရပညတ္တိ ဝါ. နတ္ထိ သောတံ…ပေ… နတ္ထိ ဃာနံ…ပေ… နတ္ထိ ဇိဝှာ, နတ္ထိ ရသာ, နတ္ထိ ဇိဝှာဝိညာဏံ, နတ္ထိ ဇိဝှာဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ, နတ္ထိ တတ္ထ မာရော ဝါ မာရပညတ္တိ ဝါ. နတ္ထိ ကာယော…ပေ…. နတ္ထိ မနော, နတ္ထိ ဓမ္မာ, နတ္ထိ မနောဝိညာဏံ, နတ္ထိ မနောဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ, နတ္ထိ တတ္ထ မာရော ဝါ မာရပညတ္တိ ဝါ’’တိ. တတိယံ.

“परंतु समिद्धी, जेथे डोळा नाही, रूपे नाहीत, चक्षु-विज्ञान नाही, चक्षु-विज्ञानाने जाणले जाणारे धर्म नाहीत, तेथे मार किंवा माराची प्रज्ञप्ती नसते. जेथे कान नाही... नाक नाही... जीभ नाही, रस नाहीत, जिव्हा-विज्ञान नाही, जिव्हा-विज्ञानाने जाणले जाणारे धर्म नाहीत, तेथे मार किंवा माराची प्रज्ञप्ती नसते. जेथे शरीर नाही... जेथे मन नाही, धर्म नाहीत, मनो-विज्ञान नाही, मनो-विज्ञानाने जाणले जाणारे धर्म नाहीत, तेथे मार किंवा माराची प्रज्ञप्ती नसते.” (तिसरे सूत्र समाप्त)

၄. သမိဒ္ဓိသတ္တပဉှာသုတ္တံ

४. समिद्धिसत्तपञ्हसुत्त (समिद्धी प्राणी-प्रश्न सूत्र)

၆၆. ‘‘‘သတ္တော, သတ္တော’တိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, သတ္တော ဝါ အဿ သတ္တပညတ္တိ ဝါ’’တိ…ပေ…. စတုတ္ထံ.

६६. “भन्ते, ‘सत्त (प्राणी), सत्त’ असे म्हटले जाते. भन्ते, किती प्रमाणात सत्त किंवा सत्ताची प्रज्ञप्ती असू शकते?”... (चौथे सूत्र समाप्त)

၅. သမိဒ္ဓိဒုက္ခပဉှာသုတ္တံ

५. समिद्धिदुक्खपञ्हसुत्त (समिद्धी दुःख-प्रश्न सूत्र)

၆၇. ‘‘‘ဒုက္ခံ[Pg.267], ဒုက္ခ’န္တိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဒုက္ခံ ဝါ အဿ ဒုက္ခပညတ္တိ ဝါ’’တိ…ပေ…. ပဉ္စမံ.

६७. “भन्ते, ‘दुःख, दुःख’ असे म्हटले जाते. भन्ते, किती प्रमाणात दुःख किंवा दुःखाची प्रज्ञप्ती असू शकते?”... (पाचवे सूत्र समाप्त)

၆. သမိဒ္ဓိလောကပဉှာသုတ္တံ

६. समिद्धिलोकपञ्हसुत्त (समिद्धी लोक-प्रश्न सूत्र)

၆၈. ‘‘‘လောကော, လောကော’တိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, လောကော ဝါ အဿ လောကပညတ္တိ ဝါ’’တိ? ယတ္ထ ခေါ, သမိဒ္ဓိ, အတ္ထိ စက္ခု, အတ္ထိ ရူပါ, အတ္ထိ စက္ခုဝိညာဏံ, အတ္ထိ စက္ခုဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ, အတ္ထိ တတ္ထ လောကော ဝါ လောကပညတ္တိ ဝါတိ…ပေ… အတ္ထိ ဇိဝှာ…ပေ… အတ္ထိ မနော, အတ္ထိ ဓမ္မာ, အတ္ထိ မနောဝိညာဏံ, အတ္ထိ မနောဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ, အတ္ထိ တတ္ထ လောကော ဝါ လောကပညတ္တိ ဝါ.

६८. “भन्ते, ‘लोक, लोक’ असे म्हटले जाते. भन्ते, किती प्रमाणात लोक किंवा लोकाची प्रज्ञप्ती असू शकते?” “समिद्धी, जेथे डोळा आहे, रूपे आहेत, चक्षु-विज्ञान आहे, चक्षु-विज्ञानाने जाणले जाणारे धर्म आहेत, तेथे लोक किंवा लोकाची प्रज्ञप्ती असते... जेथे जीभ आहे... जेथे मन आहे, धर्म आहेत, मनो-विज्ञान आहे, मनो-विज्ञानाने जाणले जाणारे धर्म आहेत, तेथे लोक किंवा लोकाची प्रज्ञप्ती असते.”

‘‘ယတ္ထ စ ခေါ, သမိဒ္ဓိ, နတ္ထိ စက္ခု, နတ္ထိ ရူပါ, နတ္ထိ စက္ခုဝိညာဏံ, နတ္ထိ စက္ခုဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ, နတ္ထိ တတ္ထ လောကော ဝါ လောကပညတ္တိ ဝါ…ပေ… နတ္ထိ ဇိဝှာ…ပေ… နတ္ထိ မနော, နတ္ထိ ဓမ္မာ, နတ္ထိ မနောဝိညာဏံ, နတ္ထိ မနောဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ, နတ္ထိ တတ္ထ လောကော ဝါ လောကပညတ္တိ ဝါ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

“परंतु समिद्धी, जेथे डोळा नाही, रूपे नाहीत, चक्षु-विज्ञान नाही, चक्षु-विज्ञानाने जाणले जाणारे धर्म नाहीत, तेथे लोक किंवा लोकाची प्रज्ञप्ती नसते... जेथे जीभ नाही... जेथे मन नाही, धर्म नाहीत, मनो-विज्ञान नाही, मनो-विज्ञानाने जाणले जाणारे धर्म नाहीत, तेथे लोक किंवा लोकाची प्रज्ञप्ती नसते.” (सहावे सूत्र समाप्त)

၇. ဥပသေနအာသီဝိသသုတ္တံ

७. उपसेनआसीविससुत्त (उपसेन आणि विषारी साप सूत्र)

၆၉. ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ စ သာရိပုတ္တော အာယသ္မာ စ ဥပသေနော ရာဇဂဟေ ဝိဟရန္တိ သီတဝနေ သပ္ပသောဏ္ဍိကပဗ္ဘာရေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မတော ဥပသေနဿ ကာယေ အာသီဝိသော ပတိတော ဟောတိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ဥပသေနော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧထ မေ, အာဝုသော, ဣမံ ကာယံ မဉ္စကံ အာရောပေတွာ ဗဟိဒ္ဓါ နီဟရထ. ပုရာယံ ကာယော ဣဓေဝ ဝိကိရတိ; သေယျထာပိ ဘုသမုဋ္ဌီ’’တိ.

६९. एकदा आयुष्यमान सारिपुत्त आणि आयुष्यमान उपसेन राजगृहातील शीतवनात सप्पसोंडिक कपारीत विहार करत होते. त्या वेळी आयुष्यमान उपसेन यांच्या शरीरावर एक विषारी साप पडला. तेव्हा आयुष्यमान उपसेन यांनी भिक्खूंना बोलावले – “या, आवुसो, माझ्या या शरीराला खाटेवर ठेवून बाहेर घेऊन जा. हे शरीर येथेच कोंड्याच्या मुठीसारखे विखुरण्यापूर्वी याला बाहेर काढा.”

ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အာယသ္မန္တံ ဥပသေနံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘န ခေါ ပန မယံ ပဿာမ အာယသ္မတော ဥပသေနဿ ကာယဿ ဝါ အညထတ္တံ ဣန္ဒြိယာနံ ဝါ ဝိပရိဏာမံ. အထ စ ပနာယသ္မာ ဥပသေနော ဧဝမာဟ – ‘ဧထ မေ, အာဝုသော, ဣမံ ကာယံ မဉ္စကံ အာရောပေတွာ ဗဟိဒ္ဓါ နီဟရထ. ပုရာယံ ကာယော ဣဓေဝ ဝိကိရတိ; သေယျထာပိ ဘုသမုဋ္ဌီ’’’တိ. ‘‘ယဿ နူန, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဧဝမဿ – ‘အဟံ စက္ခူတိ ဝါ မမ စက္ခူတိ ဝါ…ပေ… အဟံ ဇိဝှာတိ ဝါ မမ [Pg.268] ဇိဝှာတိ ဝါ… အဟံ မနောတိ ဝါ မမ မနောတိ ဝါ’. တဿ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, သိယာ ကာယဿ ဝါ အညထတ္တံ ဣန္ဒြိယာနံ ဝါ ဝိပရိဏာမော. မယှဉ္စ ခေါ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, န ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ စက္ခူတိ ဝါ မမ စက္ခူတိ ဝါ…ပေ… အဟံ ဇိဝှာတိ ဝါ မမ ဇိဝှာတိ ဝါ…ပေ… အဟံ မနောတိ ဝါ မမ မနောတိ ဝါ’. တဿ မယှဉ္စ ခေါ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ကိံ ကာယဿ ဝါ အညထတ္တံ ဘဝိဿတိ, ဣန္ဒြိယာနံ ဝါ ဝိပရိဏာမော’’တိ!

असे म्हटले असता, आयुष्यमान सारिपुत्त आयुष्यमान उपसेन यांना म्हणाले – “आम्हाला तर आयुष्यमान उपसेन यांच्या शरीरात कोणताही बदल किंवा त्यांच्या इंद्रियांमध्ये कोणतीही विकृती दिसत नाही. तरीही आयुष्यमान उपसेन असे म्हणत आहेत – ‘या, आवुसो, माझ्या या शरीराला खाटेवर ठेवून बाहेर घेऊन जा. हे शरीर येथेच कोंड्याच्या मुठीसारखे विखुरण्यापूर्वी याला बाहेर काढा.’” “आवुसो सारिपुत्त, ज्याच्या मनात खरोखर असा विचार असेल – ‘मी डोळा आहे’ किंवा ‘डोळा माझा आहे’... ‘मी जीभ आहे’ किंवा ‘जीभ माझी आहे’... ‘मी मन आहे’ किंवा ‘मन माझे आहे’, आवुसो सारिपुत्त, त्याच्या शरीरात बदल किंवा इंद्रियांमध्ये विकृती घडून येईल. परंतु, आवुसो सारिपुत्त, माझ्या मनात असा विचार येत नाही – ‘मी डोळा आहे’ किंवा ‘डोळा माझा आहे’... ‘मी जीभ आहे’ किंवा ‘जीभ माझी आहे’... ‘मी मन आहे’ किंवा ‘मन माझे आहे’. मग, आवुसो सारिपुत्त, माझ्या शरीरात बदल किंवा इंद्रियांमध्ये विकृती कशी काय घडून येईल?”

‘‘တထာ ဟိ ပနာယသ္မတော ဥပသေနဿ ဒီဃရတ္တံ အဟင်္ကာရမမင်္ကာရမာနာနုသယော သုသမူဟတော. တသ္မာ အာယသ္မတော ဥပသေနဿ န ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ စက္ခူတိ ဝါ မမ စက္ခူတိ ဝါ…ပေ… အဟံ ဇိဝှာတိ ဝါ မမ ဇိဝှာတိ ဝါ…ပေ… အဟံ မနောတိ ဝါ မမ မနောတိ ဝါ’’’တိ. အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော ဥပသေနဿ ကာယံ မဉ္စကံ အာရောပေတွာ ဗဟိဒ္ဓါ နီဟရိံသု. အထ ခေါ အာယသ္မတော ဥပသေနဿ ကာယော တတ္ထေဝ ဝိကိရိ; သေယျထာပိ ဘုသမုဋ္ဌီတိ. သတ္တမံ.

“हे अगदी योग्य आहे, कारण आयुष्यमान उपसेन यांनी दीर्घकाळापासून अहंकार (मी-पणा), ममाकार (माझे-पणा) आणि मानानुशय (अभिमानाची सुप्त प्रवृत्ती) पूर्णपणे मुळासकट नष्ट केली आहे. म्हणूनच आयुष्यमान उपसेन यांच्या मनात असा विचार येत नाही – ‘मी डोळा आहे’ किंवा ‘डोळा माझा आहे’... ‘मी जीभ आहे’ किंवा ‘जीभ माझी आहे’... ‘मी मन आहे’ किंवा ‘मन माझे आहे’.” त्यानंतर त्या भिक्खूंनी आयुष्यमान उपसेन यांचे शरीर खाटेवर ठेवून बाहेर काढले. तेव्हा आयुष्यमान उपसेन यांचे शरीर तेथेच कोंड्याच्या मुठीसारखे विखुरले. (सातवे सूत्र समाप्त)

၈. ဥပဝါဏသန္ဒိဋ္ဌိကသုတ္တံ

८. उपवाणसन्दिट्ठिकसुत्त (उपवाण आणि प्रत्यक्ष दिसणारा धर्म सूत्र)

၇၀. အထ ခေါ အာယသ္မာ ဥပဝါဏော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ဥပဝါဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘သန္ဒိဋ္ဌိကော ဓမ္မော, သန္ဒိဋ္ဌိကော ဓမ္မော’တိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, သန္ဒိဋ္ဌိကော ဓမ္မော ဟောတိ, အကာလိကော ဧဟိပဿိကော ဩပနေယျိကော ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟီ’’တိ?

७०. तेव्हा आयुष्यमान उपवाण जेथे भगवान होते तेथे गेले... एका बाजूला बसल्यावर आयुष्यमान उपवाण भगवंतांना असे म्हणाले – “भन्ते, ‘सन्दिट्ठिक धम्म (प्रत्यक्ष अनुभवता येणारा धर्म), सन्दिट्ठिक धम्म’ असे म्हटले जाते. भन्ते, धर्म कोणत्या मर्यादेपर्यंत सन्दिट्ठिक (प्रत्यक्ष अनुभवता येणारा), अकालिक (तात्काळ फळ देणारा), एहिपस्सिक (या आणि पहा असे म्हणण्यास योग्य), ओपनेय्यिक (हृदयात धारण करण्यास योग्य) आणि विद्वानांनी स्वतःच्या अंतःकरणात अनुभवण्यास योग्य असा होतो?”

‘‘ဣဓ ပန, ဥပဝါဏ, ဘိက္ခု စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ ရူပပ္ပဋိသံဝေဒီ စ ဟောတိ ရူပရာဂပ္ပဋိသံဝေဒီ စ. သန္တဉ္စ အဇ္ဈတ္တံ ရူပေသု ရာဂံ ‘အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ရူပေသု ရာဂေါ’တိ ပဇာနာတိ. ယံ တံ, ဥပဝါဏ, ဘိက္ခု စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ ရူပပ္ပဋိသံဝေဒီ စ ဟောတိ ရူပရာဂပ္ပဋိသံဝေဒီ စ. သန္တဉ္စ အဇ္ဈတ္တံ ရူပေသု ရာဂံ ‘အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ရူပေသု ရာဂေါ’တိ ပဇာနာတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, ဥပဝါဏ, သန္ဒိဋ္ဌိကော ဓမ္မော ဟောတိ အကာလိကော ဧဟိပဿိကော ဩပနေယျိကော ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟီ’’တိ…ပေ….

“हे उपवाण, या शासनात (धम्मात) भिक्खू डोळ्याने रूप पाहून रूपाचा अनुभव घेतो आणि रूपावरील रागाचा (आसक्तीचा) देखील अनुभव घेतो. आपल्यामध्ये रूपाविषयी राग विद्यमान असताना, ‘माझ्यामध्ये रूपाविषयी राग आहे’ असे तो स्पष्टपणे जाणतो. हे उपवाण, भिक्खू डोळ्याने रूप पाहून रूपाचा अनुभव घेतो आणि रूपावरील रागाचा अनुभव घेतो; आणि आपल्यामध्ये रूपाविषयी राग विद्यमान असताना, ‘माझ्यामध्ये रूपाविषयी राग आहे’ असे स्पष्टपणे जाणतो. हे उपवाण, अशा प्रकारे धम्म हा संदिट्ठिको (प्रत्यक्ष पाहण्याजोगा), अकालिको (तात्काळ फळ देणारा), एहिपस्सिको (या आणि पहा असे म्हणण्यास योग्य), ओपनेय्यिको (स्वतःमध्ये धारण करण्यास योग्य) आणि विद्वानांनी आपापल्या ठिकाणी स्वतःच अनुभवण्याजोगा असतो.” ...पे...

‘‘ပုန စပရံ, ဥပဝါဏ, ဘိက္ခု ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ ရသပ္ပဋိသံဝေဒီ စ ဟောတိ ရသရာဂပ္ပဋိသံဝေဒီ စ. သန္တဉ္စ အဇ္ဈတ္တံ ရသေသု ရာဂံ ‘အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ရသေသု ရာဂေါ’တိ ပဇာနာတိ. ယံ တံ, ဥပဝါဏ, ဘိက္ခု ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ ရသပ္ပဋိသံဝေဒီ စ ဟောတိ ရသရာဂပ္ပဋိသံဝေဒီ စ. သန္တဉ္စ အဇ္ဈတ္တံ ရသေသု [Pg.269] ရာဂံ ‘အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ရသေသု ရာဂေါ’တိ ပဇာနာတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, ဥပဝါဏ, သန္ဒိဋ္ဌိကော ဓမ္မော ဟောတိ အကာလိကော ဧဟိပဿိကော ဩပနေယျိကော ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟီ’’တိ…ပေ….

“पुन्हा दुसरे असे की, हे उपवाण, भिक्खू जिभेने रसाची चव घेऊन रसाचा अनुभव घेतो आणि रसावरील रागाचा (आसक्तीचा) देखील अनुभव घेतो. आपल्यामध्ये रसांविषयी राग विद्यमान असताना, ‘माझ्यामध्ये रसांविषयी राग आहे’ असे तो स्पष्टपणे जाणतो. हे उपवाण, भिक्खू जिभेने रसाची चव घेऊन रसाचा अनुभव घेतो आणि रसावरील रागाचा अनुभव घेतो; आणि आपल्यामध्ये रसांविषयी राग विद्यमान असताना, ‘माझ्यामध्ये रसांविषयी राग आहे’ असे स्पष्टपणे जाणतो. हे उपवाण, अशा प्रकारे धम्म हा संदिट्ठिको, अकालिको, एहिपस्सिको, ओपनेय्यिको आणि विद्वानांनी आपापल्या ठिकाणी स्वतःच अनुभवण्याजोगा असतो.” ...पे...

‘‘ပုန စပရံ, ဥပဝါဏ, ဘိက္ခု မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ ဓမ္မပ္ပဋိသံဝေဒီ စ ဟောတိ ဓမ္မရာဂပ္ပဋိသံဝေဒီ စ. သန္တဉ္စ အဇ္ဈတ္တံ ဓမ္မေသု ရာဂံ ‘အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ဓမ္မေသု ရာဂေါ’တိ ပဇာနာတိ. ယံ တံ, ဥပဝါဏ, ဘိက္ခု မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ ဓမ္မပ္ပဋိသံဝေဒီ စ ဟောတိ ဓမ္မရာဂပ္ပဋိသံဝေဒီ စ. သန္တဉ္စ အဇ္ဈတ္တံ ဓမ္မေသု ရာဂံ ‘အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ဓမ္မေသု ရာဂေါ’တိ ပဇာနာတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, ဥပဝါဏ, သန္ဒိဋ္ဌိကော ဓမ္မော ဟောတိ…ပေ… ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟီ’’တိ…ပေ….

“पुन्हा दुसरे असे की, हे उपवाण, भिक्खू मनाने धर्माला (मानसिक विषयाला) जाणून धर्माचा अनुभव घेतो आणि धर्मावरील रागाचा (आसक्तीचा) देखील अनुभव घेतो. आपल्यामध्ये धर्मांविषयी राग विद्यमान असताना, ‘माझ्यामध्ये धर्मांविषयी राग आहे’ असे तो स्पष्टपणे जाणतो. हे उपवाण, भिक्खू मनाने धर्माला जाणून धर्माचा अनुभव घेतो आणि धर्मावरील रागाचा अनुभव घेतो; आणि आपल्यामध्ये धर्मांविषयी राग विद्यमान असताना, ‘माझ्यामध्ये धर्मांविषयी राग आहे’ असे स्पष्टपणे जाणतो. हे उपवाण, अशा प्रकारे धम्म हा संदिट्ठिको असतो... ...विद्वानांनी आपापल्या ठिकाणी स्वतःच अनुभवण्याजोगा असतो.” ...पे...

‘‘ဣဓ ပန, ဥပဝါဏ, ဘိက္ခု စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ ရူပပ္ပဋိသံဝေဒီ စ ဟောတိ, နော စ ရူပရာဂပ္ပဋိသံဝေဒီ. အသန္တဉ္စ အဇ္ဈတ္တံ ရူပေသု ရာဂံ ‘နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ရူပေသု ရာဂေါ’တိ ပဇာနာတိ. ယံ တံ, ဥပဝါဏ, ဘိက္ခု စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ ရူပပ္ပဋိသံဝေဒီဟိ ခေါ ဟောတိ, နော စ ရူပရာဂပ္ပဋိသံဝေဒီ. အသန္တဉ္စ အဇ္ဈတ္တံ ရူပေသု ရာဂံ ‘နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ရူပေသု ရာဂေါ’တိ ပဇာနာတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, ဥပဝါဏ, သန္ဒိဋ္ဌိကော ဓမ္မော ဟောတိ, အကာလိကော ဧဟိပဿိကော ဩပနေယျိကော ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟီ’’တိ…ပေ….

“परंतु हे उपवाण, या शासनात भिक्खू डोळ्याने रूप पाहून रूपाचा अनुभव तर घेतो, पण रूपावरील रागाचा (आसक्तीचा) अनुभव घेत नाही. आपल्यामध्ये रूपाविषयी राग विद्यमान नसताना, ‘माझ्यामध्ये रूपाविषयी राग नाही’ असे तो स्पष्टपणे जाणतो. हे उपवाण, भिक्खू डोळ्याने रूप पाहून केवळ रूपाचाच अनुभव घेतो, रूपावरील रागाचा अनुभव घेत नाही; आणि आपल्यामध्ये रूपाविषयी राग विद्यमान नसताना, ‘माझ्यामध्ये रूपाविषयी राग नाही’ असे स्पष्टपणे जाणतो. हे उपवाण, अशा प्रकारे धम्म हा संदिट्ठिको, अकालिको, एहिपस्सिको, ओपनेय्यिको आणि विद्वानांनी आपापल्या ठिकाणी स्वतःच अनुभवण्याजोगा असतो.” ...पे...

‘‘ပုန စပရံ, ဥပဝါဏ, ဘိက္ခု ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ ရသပ္ပဋိသံဝေဒီဟိ ခေါ ဟောတိ, နော စ ရသရာဂပ္ပဋိသံဝေဒီ. အသန္တဉ္စ အဇ္ဈတ္တံ ရသေသု ရာဂံ ‘နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ရသေသု ရာဂေါ’တိ ပဇာနာတိ…ပေ….

“पुन्हा दुसरे असे की, हे उपवाण, भिक्खू जिभेने रसाची चव घेऊन केवळ रसाचाच अनुभव घेतो, रसावरील रागाचा अनुभव घेत नाही. आपल्यामध्ये रसांविषयी राग विद्यमान नसताना, ‘माझ्यामध्ये रसांविषयी राग नाही’ असे तो स्पष्टपणे जाणतो...” ...पे...

‘‘ပုန စပရံ, ဥပဝါဏ, ဘိက္ခု မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ ဓမ္မပ္ပဋိသံဝေဒီဟိ ခေါ ဟောတိ, နော စ ဓမ္မရာဂပ္ပဋိသံဝေဒီ. အသန္တဉ္စ အဇ္ဈတ္တံ ဓမ္မေသု ရာဂံ ‘နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ဓမ္မေသု ရာဂေါ’တိ ပဇာနာတိ. ယံ တံ, ဥပဝါဏ, ဘိက္ခု မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ ဓမ္မပ္ပဋိသံဝေဒီဟိ ခေါ ဟောတိ, နော စ ဓမ္မရာဂပ္ပဋိသံဝေဒီ. အသန္တဉ္စ အဇ္ဈတ္တံ ဓမ္မေသု ရာဂံ ‘နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ဓမ္မေသု ရာဂေါ’တိ ပဇာနာတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, ဥပဝါဏ, သန္ဒိဋ္ဌိကော ဓမ္မော ဟောတိ, အကာလိကော ဧဟိပဿိကော ဩပနေယျိကော ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟီ’’တိ. အဋ္ဌမံ.

“पुन्हा दुसरे असे की, हे उपवाण, भिक्खू मनाने धर्माला जाणून केवळ धर्माचाच अनुभव घेतो, धर्मावरील रागाचा अनुभव घेत नाही. आपल्यामध्ये धर्मांविषयी राग विद्यमान नसताना, ‘माझ्यामध्ये धर्मांविषयी राग नाही’ असे तो स्पष्टपणे जाणतो. हे उपवाण, भिक्खू मनाने धर्माला जाणून केवळ धर्माचाच अनुभव घेतो, धर्मावरील रागाचा अनुभव घेत नाही; आणि आपल्यामध्ये धर्मांविषयी राग विद्यमान नसताना, ‘माझ्यामध्ये धर्मांविषयी राग नाही’ असे स्पष्टपणे जाणतो. हे उपवाण, अशा प्रकारे धम्म हा संदिट्ठिको, अकालिको, एहिपस्सिको, ओपनेय्यिको आणि विद्वानांनी आपापल्या ठिकाणी स्वतःच अनुभवण्याजोगा असतो.” आठवे.

၉. ပဌမဆဖဿာယတနသုတ္တံ

९. प्रथम छफस्सायतन सुत्त

၇၁. ‘‘ယော ဟိ ကောစိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဆန္နံ ဖဿာယတနာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. အဝုသိတံ [Pg.270] တေန ဗြဟ္မစရိယံ, အာရကာ သော ဣမသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ’’တိ.

७१. “भिक्खूंनो, जो कोणी भिक्खू सहा स्पर्शायतनांचा (स्पर्शाच्या सहा आधारांचा) उदय (उत्पत्ती), अस्त (लय), आस्वाद (सुखद अनुभव), आदीनव (दोष/धोका) आणि निस्सरण (मुक्ती/सुटका) हे जसे आहे तसे (यथाभूत) जाणत नाही; त्याने ब्रह्मचर्य पूर्ण केलेले नाही, तो या धम्म-विनयापासून खूप दूर आहे.”

ဧဝံ ဝုတ္တေ, အညတရော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧတ္ထာဟံ, ဘန္တေ, အနဿသံ. အဟဉှိ, ဘန္တေ, ဆန္နံ ဖဿာယတနာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာမီ’’တိ.

असे म्हटले असता, एका भिक्खूने भगवंतांना असे म्हटले— “भंते, या बाबतीत मी नष्ट झालो आहे (माझे नुकसान झाले आहे). कारण भंते, मी सहा स्पर्शायतनांचा उदय, अस्त, आस्वाद, आदीनव आणि निस्सरण हे जसे आहे तसे जाणत नाही.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဘိက္ခု, စက္ခုံ ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿသီ’’တိ?

“भिक्खू, तुला काय वाटते? तू डोळ्याकडे ‘हे माझे आहे, हा मी आहे, हा माझा आत्मा आहे’ अशा दृष्टीने पाहतोस का?”

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

“नाही, भंते.”

‘‘သာဓု, ဘိက္ခု, ဧတ္ထ စ တေ, ဘိက္ခု, စက္ခု ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ သုဒိဋ္ဌံ ဘဝိဿတိ. ဧသေဝန္တော ဒုက္ခဿ…ပေ… ဇိဝှံ ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿသီ’’တိ?

“उत्तम, भिक्खू! आणि या बाबतीत, भिक्खू, तू डोळ्याकडे ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे योग्य प्रज्ञेने जसे आहे तसे (यथाभूत) चांगल्या प्रकारे पाहिले पाहिजेस. हाच दुःखाचा अंत आहे. ...पे... तू जिभेकडे ‘हे माझे आहे, हा मी आहे, हा माझा आत्मा आहे’ अशा दृष्टीने पाहतोस का?”

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

“नाही, भंते.”

‘‘သာဓု, ဘိက္ခု, ဧတ္ထ စ တေ, ဘိက္ခု, ဇိဝှာ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ သုဒိဋ္ဌံ ဘဝိဿတိ. ဧသေဝန္တော ဒုက္ခဿ…ပေ… မနံ ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿသီ’’တိ?

“उत्तम, भिक्खू! आणि या बाबतीत, भिक्खू, तू जिभेकडे ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे योग्य प्रज्ञेने जसे आहे तसे चांगल्या प्रकारे पाहिले पाहिजेस. हाच दुःखाचा अंत आहे. ...पे... तू मनाकडे ‘हे माझे आहे, हा मी आहे, हा माझा आत्मा आहे’ अशा दृष्टीने पाहतोस का?”

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

“नाही, भंते.”

‘‘သာဓု, ဘိက္ခု, ဧတ္ထ စ တေ, ဘိက္ခု, မနော ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ သုဒိဋ္ဌံ ဘဝိဿတိ. ဧသေဝန္တော ဒုက္ခဿာ’’တိ. နဝမံ.

“उत्तम, भिक्खू! आणि या बाबतीत, भिक्खू, तू मनाकडे ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे योग्य प्रज्ञेने जसे आहे तसे चांगल्या प्रकारे पाहिले पाहिजेस. हाच दुःखाचा अंत आहे.” नववे.

၁၀. ဒုတိယဆဖဿာယတနသုတ္တံ

१०. द्वितीय छफस्सायतन सुत्त

၇၂. ‘‘ယော ဟိ ကောစိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဆန္နံ ဖဿာယတနာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. အဝုသိတံ တေန ဗြဟ္မစရိယံ, အာရကာ သော ဣမသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ’’တိ.

७२. “भिक्खूंनो, जो कोणी भिक्खू सहा स्पर्शायतनांचा उदय, अस्त, आस्वाद, आदीनव आणि निस्सरण हे जसे आहे तसे जाणत नाही; त्याने ब्रह्मचर्य पूर्ण केलेले नाही, तो या धम्म-विनयापासून खूप दूर आहे.”

ဧဝံ ဝုတ္တေ, အညတရော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧတ္ထာဟံ, ဘန္တေ, အနဿသံ ပနဿသံ. အဟဉှိ, ဘန္တေ, ဆန္နံ ဖဿာယတနာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာမီ’’တိ.

असे म्हटले असता, एका भिक्खूने भगवंतांना असे म्हटले— “भंते, या बाबतीत मी पूर्णपणे नष्ट झालो आहे (माझे मोठे नुकसान झाले आहे). कारण भंते, मी सहा स्पर्शायतनांचा उदय, अस्त, आस्वाद, आदीनव आणि निस्सरण हे जसे आहे तसे जाणत नाही.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဘိက္ခု, စက္ခုံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿသီ’’တိ?

“भिक्खू, तुला काय वाटते? तू डोळ्याकडे ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा दृष्टीने पाहतोस का?”

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.

“होय, भंते.”

‘‘သာဓု, ဘိက္ခု, ဧတ္ထ စ တေ, ဘိက္ခု, စက္ခု ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ သုဒိဋ္ဌံ ဘဝိဿတိ. ဧဝံ တေ ဧတံ ပဌမံ ဖဿာယတနံ ပဟီနံ ဘဝိဿတိ [Pg.271] အာယတိံ အပုနဗ္ဘဝါယ…ပေ….

“साधू, भिक्खू! आणि येथे, भिक्खू, तू चक्षूकडे (डोळ्याकडे) ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे यथार्थपणे सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे. अशा प्रकारे, भविष्यात पुन्हा उत्पन्न न होण्यासाठी तुझ्याकडून हे पहिले स्पर्शायतन प्रहीन (नष्ट) केले जाईल...”

‘‘ဇိဝှံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿသီ’’တိ?

“तू जिव्हेकडे (जिभेकडे) ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे पाहतोस का?”

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.

“होय, भन्ते.”

‘‘သာဓု, ဘိက္ခု, ဧတ္ထ စ တေ, ဘိက္ခု, ဇိဝှာ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ သုဒိဋ္ဌံ ဘဝိဿတိ. ဧဝံ တေ ဧတံ စတုတ္ထံ ဖဿာယတနံ ပဟီနံ ဘဝိဿတိ အာယတိံ အပုနဗ္ဘဝါယ…ပေ….

“साधू, भिक्खू! आणि येथे, भिक्खू, तू जिव्हेकडे ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे यथार्थपणे सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे. अशा प्रकारे, भविष्यात पुन्हा उत्पन्न न होण्यासाठी तुझ्याकडून हे चौथे स्पर्शायतन प्रहीन (नष्ट) केले जाईल...”

‘‘မနံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿသီ’’တိ?

“तू मनाकडे ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे पाहतोस का?”

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.

“होय, भन्ते.”

‘‘သာဓု, ဘိက္ခု, ဧတ္ထ စ တေ, ဘိက္ခု, မနော ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ သုဒိဋ္ဌံ ဘဝိဿတိ. ဧဝံ တေ ဧတံ ဆဋ္ဌံ ဖဿာယတနံ ပဟီနံ ဘဝိဿတိ အာယတိံ အပုနဗ္ဘဝါယာ’’တိ. ဒသမံ.

“साधू, भिक्खू! आणि येथे, भिक्खू, तू मनाकडे ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे यथार्थपणे सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे. अशा प्रकारे, भविष्यात पुन्हा उत्पन्न न होण्यासाठी तुझ्याकडून हे सहावे स्पर्शायतन प्रहीन (नष्ट) केले जाईल.” (दहावे सूत्र समाप्त.)

၁၁. တတိယဆဖဿာယတနသုတ္တံ

११. तिसरे छफस्सायतन सूत्र

၇၃. ‘‘ယော ဟိ ကောစိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဆန္နံ ဖဿာယတနာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. အဝုသိတံ တေန ဗြဟ္မစရိယံ, အာရကာ သော ဣမသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ’’တိ.

७३. “भिक्खूंनो, जो कोणी भिक्खू या सहा स्पर्शायतनांचा उदय (उत्पत्ती), अस्त (लय), आस्वाद (सुखद अनुभव), आदीनव (दोष) आणि निस्सरण (मुक्ती) यथार्थपणे जाणत नाही; त्याने ब्रह्मचर्य पूर्ण केलेले नाही, तो या धम्म-विनयापासून दूर आहे.”

ဧဝံ ဝုတ္တေ, အညတရော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧတ္ထာဟံ, ဘန္တေ, အနဿသံ ပနဿသံ. အဟဉှိ, ဘန္တေ, ဆန္နံ ဖဿာယတနာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာမီ’’တိ.

असे म्हटले असता, एक भिक्खू भगवंतांना म्हणाला, “भन्ते, येथे मी पूर्णपणे नष्ट झालो आहे, अत्यंत नष्ट झालो आहे. कारण, भन्ते, मी या सहा स्पर्शायतनांचा उदय, अस्त, आस्वाद, आदीनव आणि निस्सरण यथार्थपणे जाणत नाही.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဘိက္ခု, စက္ခု နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ?

“भिक्खू, तुला काय वाटते, चक्षू (डोळा) नित्य आहे की अनित्य?”

‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’.

“अनित्य, भन्ते.”

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ?

“आणि जे अनित्य आहे, ते दुःखकारक आहे की सुखकारक?”

‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’.

“दुःखकारक, भन्ते.”

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ?

“आणि जे अनित्य, दुःखकारक आणि परिवर्तनशील (विपरिणामधर्मी) आहे, त्याकडे ‘हे माझे आहे, हा मी आहे, हा माझा आत्मा आहे’ अशा प्रकारे पाहणे योग्य आहे का?”

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

“नक्कीच नाही, भन्ते.”

‘‘သောတံ… ဃာနံ… ဇိဝှာ… ကာယော… မနော နိစ္စော ဝါ အနိစ္စော ဝါ’’တိ?

“श्रोत (कान)... घ्राण (नाक)... जिव्हा (जीभ)... काय (शरीर)... मन नित्य आहे की अनित्य?”

‘‘အနိစ္စော, ဘန္တေ’’.

“अनित्य, भन्ते.”

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ?

“आणि जे अनित्य आहे, ते दुःखकारक आहे की सुखकारक?”

‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’.

“दुःखकारक, भन्ते.”

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ?

“आणि जे अनित्य, दुःखकारक आणि परिवर्तनशील आहे, त्याकडे ‘हे माझे आहे, हा मी आहे, हा माझा आत्मा आहे’ अशा प्रकारे पाहणे योग्य आहे का?”

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

“नक्कीच नाही, भन्ते.”

‘‘ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခု, သုတဝါ အရိယသာဝကော စက္ခုသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, သောတသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဃာနသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဇိဝှာယပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ကာယသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, မနသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ; ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ; ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ. ဧကာဒသမံ.

“असे पाहणारा, भिक्खू, श्रुतवान आर्यश्रावक चक्षूविषयीही निर्वेद (उदासीनता) पावतो, श्रोताविषयीही निर्वेद पावतो, घ्राणाविषयीही निर्वेद पावतो, जिव्हेविषयीही निर्वेद पावतो, कायेविषयीही निर्वेद पावतो, मनाविषयीही निर्वेद पावतो. निर्वेद पावल्यामुळे तो विरक्त होतो; विरागामुळे तो मुक्त होतो. मुक्त झाल्यावर ‘मी मुक्त झालो आहे’ असे ज्ञान होते. ‘जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य पूर्ण झाले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या अस्तित्वासाठी काहीही उरलेले नाही’ हे तो जाणतो.” (अकरावे सूत्र समाप्त.)

မိဂဇာလဝဂ္ဂေါ သတ္တမော.

मिगजाल वर्ग सातवा समाप्त.

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याचे उद्दान (अनुक्रमणिका) –

မိဂဇာလေန [Pg.272] ဒွေ ဝုတ္တာ, စတ္တာရော စ သမိဒ္ဓိနာ;

ဥပသေနော ဥပဝါဏော, ဆဖဿာယတနိကာ တယောတိ.

मिगजालाने दोन (सूत्रे) सांगितली, आणि समिद्धीने चार; उपसेन, उपवाण आणि तीन छफस्सायतनिक सूत्रे आहेत.

၈. ဂိလာနဝဂ္ဂေါ

८. गिलाण वर्ग

၁. ပဌမဂိလာနသုတ္တံ

१. पहिले गिलाण सूत्र

၇၄. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အမုကသ္မိံ, ဘန္တေ, ဝိဟာရေ အညတရော ဘိက္ခု နဝေါ အပ္ပညာတော အာဗာဓိကော ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော. သာဓု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ယေန သော ဘိက္ခု တေနုပသင်္ကမတု အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’တိ.

७४. श्रावस्ती येथील घटना. तेव्हा एक भिक्खू भगवंतांकडे गेला... (इत्यादी)... एका बाजूला बसल्यावर तो भिक्खू भगवंतांना म्हणाला, “भन्ते, अमुक एका विहारात एक नवदीक्षित, अपरिचित भिक्खू आजारी, पीडित आणि गंभीरपणे आजारी (गिलाण) आहे. भन्ते, भगवंतांनी अनुकंपा करून त्या भिक्खूकडे जावे, ही विनंती.”

အထ ခေါ ဘဂဝါ နဝဝါဒဉ္စ သုတွာ ဂိလာနဝါဒဉ္စ, ‘‘အပ္ပညာတော ဘိက္ခူ’’တိ ဣတိ ဝိဒိတွာ ယေန သော ဘိက္ခု တေနုပသင်္ကမိ. အဒ္ဒသာ ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန မဉ္စကေ သမဓောသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အလံ, ဘိက္ခု, မာ တွံ မဉ္စကေ သမဓောသိ. သန္တိမာနိ အာသနာနိ ပညတ္တာနိ, တတ္ထာဟံ နိသီဒိဿာမီ’’တိ. နိသီဒိ ဘဂဝါ ပညတ္တေ အာသနေ. နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကစ္စိ တေ, ဘိက္ခု, ခမနီယံ, ကစ္စိ ယာပနီယံ, ကစ္စိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ ပဋိက္ကမန္တိ နော အဘိက္ကမန္တိ, ပဋိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ နော အဘိက္ကမော’’တိ?

तेव्हा भगवंतांनी तो ‘नवदीक्षित’ आणि ‘आजारी’ असल्याचे ऐकून, आणि तो एक अपरिचित भिक्खू आहे हे जाणून, ते त्या भिक्खूकडे गेले. त्या भिक्खूने भगवंतांना दुरूनच येत असताना पाहिले. त्यांना पाहून तो आपल्या खाटेवरून उठण्याचा प्रयत्न करू लागला. तेव्हा भगवंत त्याला म्हणाले, “नको, भिक्खू, तू खाटेवरून उठू नकोस. ही आसने तयार आहेत, मी तिथेच बसेन.” भगवंत तयार केलेल्या आसनावर बसले. बसल्यावर भगवंत त्या भिक्खूला म्हणाले, “भिक्खू, तुझी प्रकृती ठीक आहे ना? तुला सहन होत आहे ना? तुझ्या वेदना कमी होत आहेत ना, की वाढत आहेत? वेदना कमी होत असल्याचे जाणवते आहे ना, की वाढत असल्याचे?”

‘‘န မေ, ဘန္တေ, ခမနီယံ, န ယာပနီယံ, ဗာဠှာ မေ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဘိက္ကမန္တိ နော ပဋိက္ကမန္တိ, အဘိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ နော ပဋိက္ကမော’’တိ.

“भन्ते, माझी प्रकृती ठीक नाही, मला सहन होत नाही. माझ्या तीव्र वेदना वाढतच आहेत, कमी होत नाहीत; वेदना वाढत असल्याचेच जाणवते आहे, कमी होत असल्याचे नाही.”

‘‘ကစ္စိ တေ, ဘိက္ခု, န ကိဉ္စိ ကုက္ကုစ္စံ, န ကောစိ ဝိပ္ပဋိသာရော’’တိ?

“भिक्खू, तुला काही पश्चात्ताप (कुकुच्च) किंवा मनस्ताप (विप्पटिसार) तर होत नाही ना?”

‘‘တဂ္ဃ မေ, ဘန္တေ, အနပ္ပကံ ကုက္ကုစ္စံ, အနပ္ပကော ဝိပ္ပဋိသာရော’’တိ.

“नक्कीच, भन्ते, मला खूप पश्चात्ताप आणि मोठा मनस्ताप होत आहे.”

‘‘ကစ္စိ ပန တံ, ဘိက္ခု, အတ္တာ သီလတော ဥပဝဒတီ’’တိ?

“भिक्खू, तुझा आत्मा (मन) तुला शीलाच्या बाबतीत दोष देतो का?”

‘‘န ခေါ မံ, ဘန္တေ, အတ္တာ သီလတော ဥပဝဒတီ’’တိ.

“नाही, भन्ते, माझे मन मला शीलाच्या बाबतीत दोष देत नाही.”

‘‘နော စေ ကိရ တေ, ဘိက္ခု, အတ္တာ သီလတော ဥပဝဒတိ, အထ ကိဉ္စ တေ ကုက္ကုစ္စံ ကော စ ဝိပ္ပဋိသာရော’’တိ?

“भिक्खू, जर तुझे मन तुला शीलाच्या बाबतीत दोष देत नाही, तर मग तुला कसला पश्चात्ताप आणि कसला मनस्ताप होत आहे?”

‘‘န ခွာဟံ, ဘန္တေ, သီလဝိသုဒ္ဓတ္ထံ ဘဂဝတာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမီ’’တိ[Pg.273].

“भन्ते, भगवंतांनी केवळ शील-विशुद्धीसाठीच धम्म देशना दिली आहे, असे मी मानत नाही.”

‘‘နော စေ ကိရ တွံ, ဘိက္ခု, သီလဝိသုဒ္ဓတ္ထံ မယာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာသိ, အထ ကိမတ္ထံ စရဟိ တွံ, ဘိက္ခု, မယာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာသီ’’တိ?

“भिक्खू, जर मी केवळ शील-विशुद्धीसाठीच धम्म देशना दिली आहे असे तू मानत नाहीस, तर मग मी कोणत्या हेतूने धम्म देशना दिली आहे असे तू मानतोस?”

‘‘ရာဂဝိရာဂတ္ထံ ခွာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမီ’’တိ.

“भन्ते, भगवंतांनी राग-विरागासाठी (आसक्ती नष्ट करण्यासाठी) धम्म देशना दिली आहे, असे मी मानतो.”

‘‘သာဓု သာဓု, ဘိက္ခု! သာဓု ခေါ တွံ, ဘိက္ခု, ရာဂဝိရာဂတ္ထံ မယာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာသိ. ရာဂဝိရာဂတ္ထော ဟိ, ဘိက္ခု, မယာ ဓမ္မော ဒေသိတော. တံ ကိံ မညသိ ဘိက္ခု, စက္ခု နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ?

“साधू, साधू, भिक्खू! भिक्खू, तू खूप चांगल्या प्रकारे जाणतोस की मी राग-विरागासाठी धम्म देशना दिली आहे. कारण, भिक्खू, राग-विरागासाठीच माझ्याकडून धम्म देशना दिली गेली आहे. भिक्खू, तुला काय वाटते, चक्षू (डोळा) नित्य आहे की अनित्य?”

‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’.

“अनित्य आहे, भन्ते.”

‘‘ယံ…ပေ… သောတံ… ဃာနံ… ဇိဝှာ… ကာယော… မနော နိစ္စော ဝါ အနိစ္စော ဝါ’’တိ?

“... कान... नाक... जीभ... शरीर... मन नित्य आहे की अनित्य?”

‘‘အနိစ္စော, ဘန္တေ’’.

“अनित्य आहे, भन्ते.”

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ?

“आणि जे अनित्य आहे, ते दुःखकारक आहे की सुखकारक?”

‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’.

“दुःखकारक आहे, भन्ते.”

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ?

“आणि जे अनित्य, दुःखकारक आणि परिवर्तनशील स्वभावाचे आहे, त्याविषयी ‘हे माझे आहे, हा मी आहे, हा माझा आत्मा आहे’ असे मानणे योग्य आहे का?”

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

“नक्कीच नाही, भन्ते.”

‘‘ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခု, သုတဝါ အရိယသာဝကော စက္ခုသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, သောတသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ…ပေ… မနသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ; ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ; ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ.

“हे भिक्षू, असे पाहणारा श्रुतवान आर्यश्रावक डोळ्यांविषयीही विरक्त होतो, कानांविषयीही विरक्त होतो... मनाविषयीही विरक्त होतो. विरक्त झाल्यामुळे तो रागरहित होतो; वैराग्यामुळे तो मुक्त होतो; मुक्त झाल्यावर ‘मी मुक्त झालो आहे’ असे ज्ञान त्याला होते. ‘जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य पूर्ण झाले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या जन्मानंतर दुसरे काहीही करायचे उरलेले नाही’ असे तो जाणतो.”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော သော ဘိက္ခု ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိ. ဣမသ္မိဉ္စ ပန ဝေယျာကရဏသ္မိံ ဘညမာနေ တဿ ဘိက္ခုနော ဝိရဇံ ဝီတမလံ ဓမ္မစက္ခုံ ဥဒပါဒိ – ‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ, သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ. ပဌမံ.

भगवान असे म्हणाले. तो भिक्षू आनंदी झाला आणि त्याने भगवंतांच्या भाषणाची मनापासून प्रशंसा केली. आणि हे प्रवचन दिले जात असताना, त्या भिक्षूच्या मनात निर्मळ, निष्कलंक धम्मचक्षू उत्पन्न झाले: “जे काही उत्पन्न होण्याच्या स्वभावाचे आहे, ते सर्व नष्ट होण्याच्या स्वभावाचे आहे.” पहिले.

၂. ဒုတိယဂိလာနသုတ္တံ

२. दुसरे गिळाणसुत्त

၇၅. အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု…ပေ… ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အမုကသ္မိံ, ဘန္တေ, ဝိဟာရေ အညတရော ဘိက္ခု နဝေါ အပ္ပညာတော အာဗာဓိကော ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော. သာဓု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ယေန သော ဘိက္ခု တေနုပသင်္ကမတု အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’တိ.

७५. तेव्हा एक भिक्षू... भगवंतांना असे म्हणाला – “भन्ते, अमुक एका विहारात एक नवीन, अपरिचित भिक्षू आजारी, दुःखी आणि अत्यंत गंभीरपणे आजारी आहे. भन्ते, जर भगवंतांनी अनुकंपा करून त्या भिक्षूपाशी जावे, तर फार चांगले होईल.”

အထ ခေါ ဘဂဝါ နဝဝါဒဉ္စ သုတွာ ဂိလာနဝါဒဉ္စ, ‘‘အပ္ပညာတော ဘိက္ခူ’’တိ ဣတိ ဝိဒိတွာ ယေန သော ဘိက္ခု တေနုပသင်္ကမိ. အဒ္ဒသာ ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန မဉ္စကေ သမဓောသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အလံ, ဘိက္ခု, မာ တွံ မဉ္စကေ သမဓောသိ. သန္တိမာနိ အာသနာနိ ပညတ္တာနိ, တတ္ထာဟံ နိသီဒိဿာမီ’’တိ. နိသီဒိ ဘဂဝါ ပညတ္တေ အာသနေ. နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကစ္စိ တေ, ဘိက္ခု, ခမနီယံ, ကစ္စိ ယာပနီယံ, ကစ္စိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ ပဋိက္ကမန္တိ နော အဘိက္ကမန္တိ, ပဋိက္ကမောသာနံ [Pg.274] ပညာယတိ နော အဘိက္ကမော’’တိ?

तेव्हा भगवंतांनी तो नवीन भिक्षू आहे आणि आजारी आहे असे ऐकून, आणि तो अपरिचित भिक्षू आहे हे जाणून, ते त्या भिक्षूपाशी गेले. त्या भिक्षूने भगवंतांना दुरूनच येत असताना पाहिले. पाहून तो आपल्या खाटेवरून उठण्याचा प्रयत्न करू लागला. तेव्हा भगवान त्या भिक्षूला म्हणाले – “असू दे, भिक्षू, तू खाटेवरून उठू नकोस. ही आसने मांडलेली आहेत, तिथे मी बसेन.” भगवान मांडलेल्या आसनावर बसले. बसल्यावर भगवान त्या भिक्षूला म्हणाले – “भिक्षू, तुला सहन होत आहे ना? तुझा जीव थारावर आहे ना? तुझ्या वेदना कमी होत आहेत ना, वाढत तर नाहीत ना? वेदना कमी होत असल्याचे जाणवत आहे ना, वाढताना तर दिसत नाहीत ना?”

‘‘န မေ, ဘန္တေ, ခမနီယံ, န ယာပနီယံ…ပေ… န ခေါ မံ, ဘန္တေ, အတ္တာ သီလတော ဥပဝဒတီ’’တိ.

“भन्ते, मला सहन होत नाहीये, माझा जीव थारावर नाहीये... पण भन्ते, माझे मन मला शील पालनाच्या बाबतीत दोष देत नाही.”

‘‘နော စေ ကိရ တေ, ဘိက္ခု, အတ္တာ သီလတော ဥပဝဒတိ, အထ ကိဉ္စ တေ ကုက္ကုစ္စံ ကော စ ဝိပ္ပဋိသာရော’’တိ?

“भिक्षू, जर तुझे मन तुला शील पालनाच्या बाबतीत दोष देत नाही, तर मग तुला कसली चिंता आणि कसला पश्चात्ताप होत आहे?”

‘‘န ခွာဟံ, ဘန္တေ, သီလဝိသုဒ္ဓတ္ထံ ဘဂဝတာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမီ’’တိ.

“भन्ते, भगवंतांनी केवळ शीलाच्या शुद्धतेसाठीच धम्माचा उपदेश केला आहे, असे मी समजत नाही.”

‘‘နော စေ ကိရ တွံ, ဘိက္ခု, သီလဝိသုဒ္ဓတ္ထံ မယာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာသိ, အထ ကိမတ္ထံ စရဟိ တွံ, ဘိက္ခု, မယာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာသီ’’တိ?

“भिक्षू, जर मी केवळ शीलाच्या शुद्धतेसाठी धम्माचा उपदेश केला आहे असे तू समजत नाहीस, तर मग मी कोणत्या हेतूने धम्माचा उपदेश केला आहे असे तू समजतोस?”

‘‘အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာနတ္ထံ ခွာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမီ’’တိ.

“भन्ते, भगवंतांनी आसक्तीशिवाय परिनिर्वाण प्राप्त करण्यासाठी धम्माचा उपदेश केला आहे, असे मी समजतो.”

‘‘သာဓု သာဓု, ဘိက္ခု! သာဓု ခေါ တွံ, ဘိက္ခု, အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာနတ္ထံ မယာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာသိ. အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာနတ္ထော ဟိ, ဘိက္ခု, မယာ ဓမ္မော ဒေသိတော.

“साधू, साधू, भिक्षू! भिक्षू, मी आसक्तीशिवाय परिनिर्वाण प्राप्त करण्यासाठी धम्माचा उपदेश केला आहे, हे तू अगदी योग्य समजलास. कारण भिक्षू, माझ्याकडून धम्माचा उपदेश आसक्तीशिवाय परिनिर्वाण प्राप्त करण्यासाठीच केला गेला आहे.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဘိက္ခု, စက္ခု နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ?

“तुला काय वाटते, भिक्षू, डोळा नित्य आहे की अनित्य?”

‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’.

“अनित्य आहे, भन्ते.”

‘‘ယံ…ပေ… သောတံ… ဃာနံ… ဇိဝှာ… ကာယော… မနော… မနောဝိညာဏံ… မနောသမ္ဖဿော… ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ?

“... कान... नाक... जीभ... शरीर... मन... मनोविज्ञान... मन-स्पर्श... आणि मन-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने उत्पन्न होणारी सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद अशी जी काही वेदना आहे, ती नित्य आहे की अनित्य?”

‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’.

“अनित्य आहे, भन्ते.”

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ?

“आणि जे अनित्य आहे, ते दुःखकारक आहे की सुखकारक?”

‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’.

“दुःखकारक आहे, भन्ते.”

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ?

“आणि जे अनित्य, दुःखकारक आणि परिवर्तनशील स्वभावाचे आहे, त्याविषयी ‘हे माझे आहे, हा मी आहे, हा माझा आत्मा आहे’ असे मानणे योग्य आहे का?”

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

“नक्कीच नाही, भन्ते.”

‘‘ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခု, သုတဝါ အရိယသာဝကော စက္ခုသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ…ပေ… မနသ္မိမ္ပိ… မနောဝိညာဏေပိ… မနောသမ္ဖဿေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ; ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ; ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ.

“हे भिक्षू, असे पाहणारा श्रुतवान आर्यश्रावक डोळ्यांविषयीही विरक्त होतो... मनाविषयीही... मनोविज्ञानाविषयीही... मन-स्पर्शाविषयीही विरक्त होतो. आणि मन-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने उत्पन्न होणारी सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद अशी जी काही वेदना आहे, तिच्याविषयीही विरक्त होतो. विरक्त झाल्यामुळे तो रागरहित होतो; वैराग्यामुळे तो मुक्त होतो; मुक्त झाल्यावर ‘मी मुक्त झालो आहे’ असे ज्ञान त्याला होते. ‘जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य पूर्ण झाले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या जन्मानंतर दुसरे काहीही करायचे उरलेले नाही’ असे तो जाणतो.”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော သော ဘိက္ခု ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိ. ဣမသ္မိဉ္စ ပန ဝေယျာကရဏသ္မိံ ဘညမာနေ တဿ ဘိက္ခုဿ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စီတိ. ဒုတိယံ.

भगवान असे म्हणाले. तो भिक्षू आनंदी झाला आणि त्याने भगवंतांच्या भाषणाची मनापासून प्रशंसा केली. आणि हे प्रवचन दिले जात असताना, त्या भिक्षूचे चित्त आसक्तीशिवाय आसवांपासून मुक्त झाले. दुसरे.

၃. ရာဓအနိစ္စသုတ္တံ

३. राध अनित्य सुत्त

၇၆. အထ ခေါ အာယသ္မာ ရာဓော…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ရာဓော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သာဓု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဓမ္မံ ဒေသေတု[Pg.275], ယမဟံ ဘဂဝတော ဓမ္မံ သုတွာ ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရေယျ’’န္တိ. ‘‘ယံ ခေါ, ရာဓ, အနိစ္စံ တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ကိဉ္စ, ရာဓ, အနိစ္စံ တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော? စက္ခု အနိစ္စံ, ရူပါ အနိစ္စာ, စက္ခုဝိညာဏံ… စက္ခုသမ္ဖဿော… ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနိစ္စံ. တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော…ပေ… ဇိဝှာ… ကာယော… မနော အနိစ္စော. တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ဓမ္မာ… မနောဝိညာဏံ… မနောသမ္ဖဿော… ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနိစ္စံ. တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ယံ ခေါ, ရာဓ, အနိစ္စံ တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော’’တိ. တတိယံ.

७६. तेव्हा आयुष्यमान राध... एका बाजूला बसले आणि आयुष्यमान राध भगवंतांना असे म्हणाले – “भन्ते, जर भगवंतांनी मला संक्षेपात धम्माचा उपदेश केला, तर फार चांगले होईल, जेणेकरून मी भगवंतांकडून धम्म ऐकून एकटा, एकांतात, अप्रमत्त, प्रयत्नशील आणि दृढनिश्चयी होऊन विहरेन.” “राध, जे अनित्य आहे, त्याविषयीची तुझी इच्छा तू सोडून दिली पाहिजेस. आणि राध, काय अनित्य आहे, ज्याविषयीची इच्छा तू सोडून दिली पाहिजेस? डोळा अनित्य आहे, रूपे अनित्य आहेत, चक्षुविज्ञान... चक्षुस्पर्श... आणि चक्षुस्पर्शाच्या प्रत्ययाने उत्पन्न होणारी सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद अशी जी काही वेदना आहे, तीही अनित्य आहे. त्याविषयीची तुझी इच्छा तू सोडून दिली पाहिजेस... जीभ... शरीर... मन अनित्य आहे. त्याविषयीची तुझी इच्छा तू सोडून दिली पाहिजेस. धम्म... मनोविज्ञान... मन-स्पर्श... आणि मन-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने उत्पन्न होणारी सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद अशी जी काही वेदना आहे, तीही अनित्य आहे. त्याविषयीची तुझी इच्छा तू सोडून दिली पाहिजेस. राध, जे काही अनित्य आहे, त्याविषयीची तुझी इच्छा तू सोडून दिली पाहिजेस.” तिसरे.

၄. ရာဓဒုက္ခသုတ္တံ

४. राध दुःख सुत्त

၇၇. ‘‘ယံ ခေါ, ရာဓ, ဒုက္ခံ တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ကိဉ္စ, ရာဓ, ဒုက္ခံ? စက္ခု ခေါ, ရာဓ, ဒုက္ခံ. တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ရူပါ… စက္ခုဝိညာဏံ… စက္ခုသမ္ဖဿော… ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿ…ပေ… အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ ဒုက္ခံ. တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော…ပေ… မနော ဒုက္ခော… ဓမ္မာ… မနောဝိညာဏံ… မနောသမ္ဖဿော… ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ ဒုက္ခံ. တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ယံ ခေါ, ရာဓ, ဒုက္ခံ တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော’’တိ. စတုတ္ထံ.

७७. “हे राधा, जे दुःख आहे, त्यावरील तुझी इच्छा (छंद) तू त्यागली पाहिजे. आणि राधा, दुःख काय आहे? राधा, चक्षू (डोळा) हे दुःख आहे. त्यावरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजे. रूपे... चक्षू-विज्ञान... चक्षू-स्पर्श... चक्षू-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने... जे काही अदुःख-असुख (उदासीन) वेदन उत्पन्न होते, ते देखील दुःखच आहे. त्यावरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजे... मन हे दुःख आहे... धम्म (मानसिक विषय)... मनो-विज्ञान... मनो-स्पर्श... मनो-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुख वेदन उत्पन्न होते, ते देखील दुःखच आहे. त्यावरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजे. हे राधा, जे दुःख आहे, त्यावरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजे.” चौथे.

၅. ရာဓအနတ္တသုတ္တံ

५. राधा अनत्त सुत्त

၇၈. ‘‘ယော ခေါ, ရာဓ, အနတ္တာ တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ကော စ, ရာဓ, အနတ္တာ? စက္ခု ခေါ, ရာဓ, အနတ္တာ. တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ရူပါ… စက္ခုဝိညာဏံ… စက္ခုသမ္ဖဿော… ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ…ပေ… မနော အနတ္တာ… ဓမ္မာ… မနောဝိညာဏံ… မနောသမ္ဖဿော… ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနတ္တာ. တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ယော ခေါ, ရာဓ, အနတ္တာ တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော’’တိ. ပဉ္စမံ.

७८. “हे राधा, जे अनत्त (अनात्म) आहे, त्यावरील तुझी इच्छा (छंद) तू त्यागली पाहिजे. आणि राधा, अनत्त काय आहे? राधा, चक्षू हे अनत्त आहे. त्यावरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजे. रूपे... चक्षू-विज्ञान... चक्षू-स्पर्श... चक्षू-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने... मन हे अनत्त आहे... धम्म... मनो-विज्ञान... मनो-स्पर्श... मनो-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुख वेदन उत्पन्न होते, ते देखील अनत्त आहे. त्यावरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजे. हे राधा, जे अनत्त आहे, त्यावरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजे.” पाचवे.

၆. ပဌမအဝိဇ္ဇာပဟာနသုတ္တံ

६. प्रथम अविज्जापहाण सुत्त

၇၉. အထ [Pg.276] ခေါ အညတရော ဘိက္ခု ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အတ္ထိ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဧကော ဓမ္မော ယဿ ပဟာနာ ဘိက္ခုနော အဝိဇ္ဇာ ပဟီယတိ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ?

७९. तेव्हा एक भिक्खू जेथे भगवान होते तेथे गेला... आणि एका बाजूला बसून तो भिक्खू भगवंतांना म्हणाला, “भन्ते, असा एखादा धम्म आहे का, ज्याच्या प्रहाणाने (त्यागाने) भिक्खूची अविज्जा (अविद्या) नष्ट होते आणि विज्जा (विद्या) उत्पन्न होते?”

‘‘အတ္ထိ ခေါ, ဘိက္ခု, ဧကော ဓမ္မော ယဿ ပဟာနာ ဘိက္ခုနော အဝိဇ္ဇာ ပဟီယတိ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ.

“भिक्खू, असा एक धम्म आहे, ज्याच्या प्रहाणाने भिक्खूची अविज्जा नष्ट होते आणि विज्जा उत्पन्न होते.”

‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ, ဧကော ဓမ္မော ယဿ ပဟာနာ ဘိက္ခုနော အဝိဇ္ဇာ ပဟီယတိ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ?

“पण भन्ते, तो एक धम्म कोणता आहे, ज्याच्या प्रहाणाने भिक्खूची अविज्जा नष्ट होते आणि विज्जा उत्पन्न होते?”

‘‘အဝိဇ္ဇာ ခေါ, ဘိက္ခု, ဧကော ဓမ္မော ယဿ ပဟာနာ ဘိက္ခုနော အဝိဇ္ဇာ ပဟီယတိ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ.

“भिक्खू, अविज्जा हाच तो एक धम्म आहे, ज्याच्या प्रहाणाने भिक्खूची अविज्जा नष्ट होते आणि विज्जा उत्पन्न होते.”

‘‘ကထံ ပန, ဘန္တေ, ဇာနတော, ကထံ ပဿတော ဘိက္ခုနော အဝိဇ္ဇာ ပဟီယတိ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ?

“पण भन्ते, कशा प्रकारे जाणणाऱ्या आणि कशा प्रकारे पाहणाऱ्या भिक्खूची अविज्जा नष्ट होते आणि विज्जा उत्पन्न होते?”

‘‘စက္ခုံ ခေါ, ဘိက္ခု, အနိစ္စတော ဇာနတော ပဿတော ဘိက္ခုနော အဝိဇ္ဇာ ပဟီယတိ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ရူပေ… စက္ခုဝိညာဏံ… စက္ခုသမ္ဖဿံ… ယမ္ပိဒံ, စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနိစ္စတော ဇာနတော ပဿတော ဘိက္ခုနော အဝိဇ္ဇာ ပဟီယတိ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ…ပေ… မနံ အနိစ္စတော ဇာနတော ပဿတော ဘိက္ခုနော အဝိဇ္ဇာ ပဟီယတိ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဓမ္မေ… မနောဝိညာဏံ… မနောသမ္ဖဿံ… ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနိစ္စတော ဇာနတော ပဿတော ဘိက္ခုနော အဝိဇ္ဇာ ပဟီယတိ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ဘိက္ခုနော အဝိဇ္ဇာ ပဟီယတိ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

“भिक्खू, चक्षूला अनित्य म्हणून जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्या भिक्खूची अविज्जा नष्ट होते आणि विज्जा उत्पन्न होते. रूपांना... चक्षू-विज्ञानाला... चक्षू-स्पर्शाला... चक्षू-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुख वेदन उत्पन्न होते, त्यालाही अनित्य म्हणून जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्या भिक्खूची अविज्जा नष्ट होते आणि विज्जा उत्पन्न होते... मनाला अनित्य म्हणून जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्या भिक्खूची अविज्जा नष्ट होते आणि विज्जा उत्पन्न होते. धम्मांना... मनो-विज्ञानाला... मनो-स्पर्शाला... मनो-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुख वेदन उत्पन्न होते, त्यालाही अनित्य म्हणून जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्या भिक्खूची अविज्जा नष्ट होते आणि विज्जा उत्पन्न होते. भिक्खू, अशा प्रकारे जाणणाऱ्या आणि अशा प्रकारे पाहणाऱ्या भिक्खूची अविज्जा नष्ट होते आणि विज्जा उत्पन्न होते.” सहावे.

၇. ဒုတိယအဝိဇ္ဇာပဟာနသုတ္တံ

७. द्वितीय अविज्जापहाण सुत्त

၈၀. အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု…ပေ… ဧတဒဝေါစ – ‘‘အတ္ထိ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဧကော ဓမ္မော ယဿ ပဟာနာ ဘိက္ခုနော အဝိဇ္ဇာ ပဟီယတိ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ?

८०. तेव्हा एक भिक्खू... भगवंतांना म्हणाला, “भन्ते, असा एखादा धम्म आहे का, ज्याच्या प्रहाणाने भिक्खूची अविज्जा नष्ट होते आणि विज्जा उत्पन्न होते?”

‘‘အတ္ထိ ခေါ, ဘိက္ခု, ဧကော ဓမ္မော ယဿ ပဟာနာ ဘိက္ခုနော အဝိဇ္ဇာ ပဟီယတိ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ.

“भिक्खू, असा एक धम्म आहे, ज्याच्या प्रहाणाने भिक्खूची अविज्जा नष्ट होते आणि विज्जा उत्पन्न होते.”

‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ, ဧကော ဓမ္မော ယဿ ပဟာနာ ဘိက္ခုနော အဝိဇ္ဇာ ပဟီယတိ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ?

“पण भन्ते, तो एक धम्म कोणता आहे, ज्याच्या प्रहाणाने भिक्खूची अविज्जा नष्ट होते आणि विज्जा उत्पन्न होते?”

‘‘အဝိဇ္ဇာ ခေါ, ဘိက္ခု, ဧကော ဓမ္မော ယဿ ပဟာနာ ဘိက္ခုနော အဝိဇ္ဇာ ပဟီယတိ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ.

“भिक्खू, अविज्जा हाच तो एक धम्म आहे, ज्याच्या प्रहाणाने भिक्खूची अविज्जा नष्ट होते आणि विज्जा उत्पन्न होते.”

‘‘ကထံ ပန, ဘန္တေ, ဇာနတော, ကထံ ပဿတော အဝိဇ္ဇာ ပဟီယတိ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ?

“पण भन्ते, कशा प्रकारे जाणणाऱ्या आणि कशा प्रकारे पाहणाऱ्या भिक्खूची अविज्जा नष्ट होते आणि विज्जा उत्पन्न होते?”

‘‘ဣဓ, ဘိက္ခု, ဘိက္ခုနော သုတံ ဟောတိ – ‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ နာလံ အဘိနိဝေသာယာ’တိ. ဧဝဉ္စေတံ, ဘိက္ခု, ဘိက္ခုနော သုတံ ဟောတိ – ‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ [Pg.277] နာလံ အဘိနိဝေသာယာ’တိ. သော သဗ္ဗံ ဓမ္မံ အဘိဇာနာတိ, သဗ္ဗံ ဓမ္မံ အဘိညာယ သဗ္ဗံ ဓမ္မံ ပရိဇာနာတိ, သဗ္ဗံ ဓမ္မံ ပရိညာယ သဗ္ဗနိမိတ္တာနိ အညတော ပဿတိ, စက္ခုံ အညတော ပဿတိ, ရူပေ… စက္ခုဝိညာဏံ… စက္ခုသမ္ဖဿံ… ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အညတော ပဿတိ…ပေ… မနံ အညတော ပဿတိ, ဓမ္မေ… မနောဝိညာဏံ… မနောသမ္ဖဿံ… ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အညတော ပဿတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ဘိက္ခုနော အဝိဇ္ဇာ ပဟီယတိ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ. သတ္တမံ.

“भिक्खू, या शासनात भिक्खूने असे ऐकलेले असते की, 'सर्व धम्म अभिनिवेश (आसक्तीने धरून ठेवण्यास) योग्य नाहीत.' आणि भिक्खू, जेव्हा भिक्खूने असे ऐकलेले असते की, 'सर्व धम्म अभिनिवेश ठेवण्यास योग्य नाहीत,' तेव्हा तो सर्व धम्मांना विशिष्ट ज्ञानाने (अभिज्ञाने) जाणतो. सर्व धम्मांना विशिष्ट ज्ञानाने जाणून तो सर्व धम्मांना पूर्णपणे (परिज्ञाने) जाणतो. सर्व धम्मांना पूर्णपणे जाणून तो सर्व निमित्तांना अन्य रूपाने (अनात्म रूपाने) पाहतो. तो चक्षूला अन्य रूपाने पाहतो, रूपांना... चक्षू-विज्ञानाला... चक्षू-स्पर्शाला... चक्षू-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुख वेदन उत्पन्न होते, त्यालाही अन्य रूपाने पाहतो... मनाला अन्य रूपाने पाहतो, धम्मांना... मनो-विज्ञानाला... मनो-स्पर्शाला... मनो-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुख वेदन उत्पन्न होते, त्यालाही अन्य रूपाने पाहतो. भिक्खू, अशा प्रकारे जाणणाऱ्या आणि अशा प्रकारे पाहणाऱ्या भिक्खूची अविज्जा नष्ट होते आणि विज्जा उत्पन्न होते.” सातवे.

၈. သမ္ဗဟုလဘိက္ခုသုတ္တံ

८. संबहुलभिक्खू सुत्त

၈၁. အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဣဓ နော, ဘန္တေ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ အမှေ ဧဝံ ပုစ္ဆန္တိ – ‘ကိမတ္ထိယံ, အာဝုသော, သမဏေ ဂေါတမေ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’တိ? ဧဝံ ပုဋ္ဌာ မယံ, ဘန္တေ, တေသံ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဧဝံ ဗျာကရောမ – ‘ဒုက္ခဿ ခေါ, အာဝုသော, ပရိညတ္ထံ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’တိ. ကစ္စိ မယံ, ဘန္တေ, ဧဝံ ပုဋ္ဌာ ဧဝံ ဗျာကရမာနာ ဝုတ္တဝါဒိနော စေဝ ဘဂဝတော ဟောမ, န စ ဘဂဝန္တံ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခာမ, ဓမ္မဿ စာနုဓမ္မံ ဗျာကရောမ, န စ ကောစိ သဟဓမ္မိကော ဝါဒါနုဝါဒေါ ဂါရယှံ ဌာနံ အာဂစ္ဆတီ’’တိ?

८१. तेव्हा अनेक भिक्खू जेथे भगवान होते तेथे गेले... आणि एका बाजूला बसून ते भिक्खू भगवंतांना म्हणाले, “भन्ते, येथे अन्यतीर्थीय (इतर पंथांचे) परिव्राजक आम्हाला असे विचारतात, 'मित्रांनो, श्रमण गोतमांच्या मार्गदर्शनाखाली ब्रह्मचर्य कशासाठी पाळले जाते?' भन्ते, असे विचारले असता आम्ही त्या अन्यतीर्थीय परिव्राजकांना असे उत्तर देतो, 'मित्रांनो, दुःखाच्या पूर्ण परिज्ञानासाठी (पूर्ण आकलनासाठी) भगवंतांच्या मार्गदर्शनाखाली ब्रह्मचर्य पाळले जाते.' भन्ते, असे विचारले असता असे उत्तर देणारे आम्ही भगवंतांच्या वचनांचेच प्रतिपादन करतो ना? आम्ही भगवंतांवर असत्य आरोप तर करत नाही ना? आम्ही धम्माला अनुसरूनच उत्तर देतो ना? आणि आमच्या या विधानाचा कोणताही तर्कसंगत निष्कर्ष निंदेला पात्र ठरणार नाही ना?”

‘‘တဂ္ဃ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝံ ပုဋ္ဌာ ဧဝံ ဗျာကရမာနာ ဝုတ္တဝါဒိနော စေဝ မေ ဟောထ, န စ မံ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခထ, ဓမ္မဿ စာနုဓမ္မံ ဗျာကရောထ, န စ ကောစိ သဟဓမ္မိကော ဝါဒါနုဝါဒေါ ဂါရယှံ ဌာနံ အာဂစ္ဆတိ. ဒုက္ခဿ ဟိ, ဘိက္ခဝေ, ပရိညတ္ထံ မယိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ. သစေ ပန ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘ကတမံ ပန တံ, အာဝုသော, ဒုက္ခံ, ယဿ ပရိညာယ သမဏေ ဂေါတမေ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’တိ? ဧဝံ ပုဋ္ဌာ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, တေသံ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဧဝံ ဗျာကရေယျာထ – ‘စက္ခု ခေါ, အာဝုသော, ဒုက္ခံ, တဿ ပရိညာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ. ရူပါ…ပေ… ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ ဒုက္ခံ. တဿ ပရိညာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ…ပေ… မနော ဒုက္ခော…ပေ… ယမ္ပိဒံ [Pg.278] မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ ဒုက္ခံ. တဿ ပရိညာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ. ဣဒံ ခေါ တံ, အာဝုသော, ဒုက္ခံ, တဿ ပရိညာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’တိ. ဧဝံ ပုဋ္ဌာ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, တေသံ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဧဝံ ဗျာကရေယျာထာ’’တိ. အဋ္ဌမံ.

“भिक्खूंनो, खरोखरच अशा प्रकारे विचारले असता आणि असे उत्तर दिले असता, तुम्ही माझ्याच वचनांचे पुनरुच्चार करता, माझ्यावर असत्य आरोप करत नाही, धर्माला अनुसरूनच उत्तर देता आणि तुमच्या या विधानावरून कोणताही तर्कसंगत आक्षेप घेण्यास वाव राहत नाही. कारण, भिक्खूंनो, दुःखाच्या पूर्ण परिज्ञानासाठी (पूर्ण आकलनासाठी) माझ्या हाताखाली ब्रह्मचर्य पाळले जाते. पण जर, भिक्खूंनो, इतर पंथांचे परिव्राजक तुम्हाला असे विचारतील की—'मित्रांनो, ते दुःख कोणते आहे, ज्याच्या पूर्ण परिज्ञानासाठी श्रमण गोतमांच्या हाताखाली ब्रह्मचर्य पाळले जाते?' तर असे विचारले असता, भिक्खूंनो, तुम्ही त्या इतर पंथांच्या परिव्राजकांना असे उत्तर दिले पाहिजे—'मित्रांनो, चक्षु (डोळा) हे दुःख आहे; त्याच्या पूर्ण परिज्ञानासाठी भगवंतांच्या हाताखाली ब्रह्मचर्य पाळले जाते. रूप... पे... चक्षु-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद (उदासीन) वेदन उत्पन्न होते, ते देखील दुःखच आहे. त्याच्या पूर्ण परिज्ञानासाठी भगवंतांच्या हाताखाली ब्रह्मचर्य पाळले जाते... पे... मन हे दुःख आहे... पे... मन-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, ते देखील दुःखच आहे. त्याच्या पूर्ण परिज्ञानासाठी भगवंतांच्या हाताखाली ब्रह्मचर्य पाळले जाते. मित्रांनो, हेच ते दुःख आहे, ज्याच्या पूर्ण परिज्ञानासाठी भगवंतांच्या हाताखाली ब्रह्मचर्य पाळले जाते.' भिक्खूंनो, असे विचारले असता तुम्ही त्या इतर पंथांच्या परिव्राजकांना अशा प्रकारे उत्तर दिले पाहिजे.” आठवे.

၉. လောကပဉှာသုတ္တံ

९. लोकपञ्हा सुत्त (लोकप्रश्न सुत्त)

၈၂. အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု ယေန ဘဂဝါ…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

८२. तेव्हा एक भिक्खू जेथे भगवंत होते... पे... एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या त्या भिक्खूने भगवंतांना असे म्हटले—

‘‘‘လောကော, လောကော’တိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, လောကောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ? ‘‘‘လုဇ္ဇတီ’တိ ခေါ, ဘိက္ခု, တသ္မာ လောကောတိ ဝုစ္စတိ. ကိဉ္စ လုဇ္ဇတိ? စက္ခု ခေါ, ဘိက္ခု, လုဇ္ဇတိ. ရူပါ လုဇ္ဇန္တိ, စက္ခုဝိညာဏံ လုဇ္ဇတိ, စက္ခုသမ္ဖဿော လုဇ္ဇတိ, ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ လုဇ္ဇတိ…ပေ… ဇိဝှာ လုဇ္ဇတိ…ပေ… မနော လုဇ္ဇတိ, ဓမ္မာ လုဇ္ဇန္တိ, မနောဝိညာဏံ လုဇ္ဇတိ, မနောသမ္ဖဿော လုဇ္ဇတိ, ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ လုဇ္ဇတိ. လုဇ္ဇတီတိ ခေါ, ဘိက္ခု, တသ္မာ လောကောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ. နဝမံ.

“‘भन्ते, लोक, लोक’ असे म्हटले जाते. भन्ते, कोणत्या कारणाने याला ‘लोक’ म्हटले जाते?” “‘नाश पावतो’ (लुज्जति) म्हणून, भिक्खू, याला ‘लोक’ म्हटले जाते. आणि काय नाश पावते? भिक्खू, चक्षु नाश पावतो, रूपे नाश पावतात, चक्षु-विज्ञान नाश पावते, चक्षु-संस्पर्श नाश पावतो, आणि चक्षु-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, ते देखील नाश पावते... पे... जिव्हा नाश पावते... पे... मन नाश पावते, धम्म (मानसिक विषय) नाश पावतात, मनो-विज्ञान नाश पावते, मन-संस्पर्श नाश पावतो, आणि मन-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, ते देखील नाश पावते. भिक्खू, नाश पावतो म्हणून याला ‘लोक’ म्हटले जाते.” नववे.

၁၀. ဖဂ္ဂုနပဉှာသုတ္တံ

१०. फग्गुनपञ्हा सुत्त (फग्गुनप्रश्न सुत्त)

၈၃. အထ ခေါ အာယသ္မာ ဖဂ္ဂုနော…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ဖဂ္ဂုနော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

८३. तेव्हा आयुष्यमान फग्गुन... पे... एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या आयुष्यमान फग्गुन यांनी भगवंतांना असे म्हटले—

‘‘အတ္ထိ နု ခေါ, ဘန္တေ, တံ စက္ခု, ယေန စက္ခုနာ အတီတေ ဗုဒ္ဓေ ပရိနိဗ္ဗုတေ ဆိန္နပပဉ္စေ ဆိန္နဝဋုမေ ပရိယာဒိန္နဝဋ္ဋေ သဗ္ဗဒုက္ခဝီတိဝဋ္ဋေ ပညာပယမာနော ပညာပေယျ…ပေ… အတ္ထိ နု ခေါ, ဘန္တေ, သာ ဇိဝှာ, ယာယ ဇိဝှာယ အတီတေ ဗုဒ္ဓေ ပရိနိဗ္ဗုတေ ဆိန္နပပဉ္စေ ဆိန္နဝဋုမေ ပရိယာဒိန္နဝဋ္ဋေ သဗ္ဗဒုက္ခဝီတိဝဋ္ဋေ ပညာပယမာနော ပညာပေယျ…ပေ… အတ္ထိ နု ခေါ သော, ဘန္တေ, မနော, ယေန မနေန အတီတေ ဗုဒ္ဓေ ပရိနိဗ္ဗုတေ ဆိန္နပပဉ္စေ ဆိန္နဝဋုမေ ပရိယာဒိန္နဝဋ္ဋေ သဗ္ဗဒုက္ခဝီတိဝဋ္ဋေ ပညာပယမာနော ပညာပေယျာ’’တိ?

“भन्ते, असा काही चक्षु आहे का, ज्या चक्षुद्वारे भूतकाळातील, परिनिर्वाण पावलेल्या, प्रपंचाचा (तण्हा, मान, दिट्ठीचा) छेद केलेल्या, संसाराचा मार्ग खंडित केलेल्या, जन्म-मरणाचे चक्र संपुष्टात आणलेल्या आणि सर्व दुःखांच्या पलीकडे गेलेल्या बुद्धांचे वर्णन करू इच्छिणारा त्यांचे वर्णन करू शकेल? ...पे... भन्ते, अशी काही जिव्हा आहे का, ज्या जिव्हेद्वारे भूतकाळातील, परिनिर्वाण पावलेल्या, प्रपंचाचा छेद केलेल्या, संसाराचा मार्ग खंडित केलेल्या, जन्म-मरणाचे चक्र संपुष्टात आणलेल्या आणि सर्व दुःखांच्या पलीकडे गेलेल्या बुद्धांचे वर्णन करू इच्छिणारा त्यांचे वर्णन करू शकेल? ...पे... भन्ते, असे काही मन आहे का, ज्या मनाद्वारे भूतकाळातील, परिनिर्वाण पावलेल्या, प्रपंचाचा छेद केलेल्या, संसाराचा मार्ग खंडित केलेल्या, जन्म-मरणाचे चक्र संपुष्टात आणलेल्या आणि सर्व दुःखांच्या पलीकडे गेलेल्या बुद्धांचे वर्णन करू इच्छिणारा त्यांचे वर्णन करू शकेल?”

‘‘နတ္ထိ ခေါ တံ, ဖဂ္ဂုန, စက္ခု, ယေန စက္ခုနာ အတီတေ ဗုဒ္ဓေ ပရိနိဗ္ဗုတေ ဆိန္နပပဉ္စေ ဆိန္နဝဋုမေ ပရိယာဒိန္နဝဋ္ဋေ သဗ္ဗဒုက္ခဝီတိဝဋ္ဋေ ပညာပယမာနော ပညာပေယျ [Pg.279] …ပေ… နတ္ထိ ခေါ သာ, ဖဂ္ဂုန, ဇိဝှာ, ယာယ ဇိဝှာယ အတီတေ ဗုဒ္ဓေ ပရိနိဗ္ဗုတေ ဆိန္နပပဉ္စေ ဆိန္နဝဋုမေ ပရိယာဒိန္နဝဋ္ဋေ သဗ္ဗဒုက္ခဝီတိဝဋ္ဋေ ပညာပယမာနော ပညာပေယျ…ပေ… နတ္ထိ ခေါ သော, ဖဂ္ဂုန, မနော, ယေန မနေန အတီတေ ဗုဒ္ဓေ ပရိနိဗ္ဗုတေ ဆိန္နပပဉ္စေ ဆိန္နဝဋုမေ ပရိယာဒိန္နဝဋ္ဋေ သဗ္ဗဒုက္ခဝီတိဝဋ္ဋေ ပညာပယမာနော ပညာပေယျာ’’တိ. ဒသမံ.

“फग्गुन, असा कोणताही चक्षु नाही, ज्या चक्षुद्वारे भूतकाळातील, परिनिर्वाण पावलेल्या, प्रपंचाचा छेद केलेल्या, संसाराचा मार्ग खंडित केलेल्या, जन्म-मरणाचे चक्र संपुष्टात आणलेल्या आणि सर्व दुःखांच्या पलीकडे गेलेल्या बुद्धांचे वर्णन करू इच्छिणारा त्यांचे वर्णन करू शकेल. ...पे... फग्गुन, अशी कोणतीही जिव्हा नाही, ज्या जिव्हेद्वारे भूतकाळातील, परिनिर्वाण पावलेल्या, प्रपंचाचा छेद केलेल्या, संसाराचा मार्ग खंडित केलेल्या, जन्म-मरणाचे चक्र संपुष्टात आणलेल्या आणि सर्व दुःखांच्या पलीकडे गेलेल्या बुद्धांचे वर्णन करू इच्छिणारा त्यांचे वर्णन करू शकेल. ...पे... फग्गुन, असे कोणतेही मन नाही, ज्या मनाद्वारे भूतकाळातील, परिनिर्वाण पावलेल्या, प्रपंचाचा छेद केलेल्या, संसाराचा मार्ग खंडित केलेल्या, जन्म-मरणाचे चक्र संपुष्टात आणलेल्या आणि सर्व दुःखांच्या पलीकडे गेलेल्या बुद्धांचे वर्णन करू इच्छिणारा त्यांचे वर्णन करू शकेल.” दहावे.

ဂိလာနဝဂ္ဂေါ အဋ္ဌမော.

आठवा गिलाणवर्ग समाप्त.

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याचा संग्रह (उद्दान) पुढीलप्रमाणे आहे—

ဂိလာနေန ဒုဝေ ဝုတ္တာ, ရာဓေန အပရေ တယော;

အဝိဇ္ဇာယ စ ဒွေ ဝုတ္တာ, ဘိက္ခု လောကော စ ဖဂ္ဂုနောတိ.

गिलाण सूत्रात दोन सांगितले आहेत, राध सूत्रात इतर तीन; अविज्जा सूत्रात दोन सांगितले आहेत, भिक्खू, लोक आणि फग्गुन सूत्र.

၉. ဆန္နဝဂ္ဂေါ

९. छन्नवर्ग

၁. ပလောကဓမ္မသုတ္တံ

१. पलोकधम्म सुत्त (नाशवंत स्वभाव सुत्त)

၈၄. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

८४. श्रावस्ती येथील प्रसंग. तेव्हा आयुष्यमान आनंद जेथे भगवंत होते तेथे गेले... पे... एका बाजूला बसलेल्या आयुष्यमान आनंदांनी भगवंतांना असे म्हटले—

‘‘‘လောကော, လောကော’တိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, လောကောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ? ‘‘ယံ ခေါ, အာနန္ဒ, ပလောကဓမ္မံ, အယံ ဝုစ္စတိ အရိယဿ ဝိနယေ လောကော. ကိဉ္စ, အာနန္ဒ, ပလောကဓမ္မံ? စက္ခု ခေါ, အာနန္ဒ, ပလောကဓမ္မံ, ရူပါ ပလောကဓမ္မာ, စက္ခုဝိညာဏံ ပလောကဓမ္မံ, စက္ခုသမ္ဖဿော ပလောကဓမ္မော, ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ…ပေ… တမ္ပိ ပလောကဓမ္မံ…ပေ… ဇိဝှာ ပလောကဓမ္မာ, ရသာ ပလောကဓမ္မာ, ဇိဝှာဝိညာဏံ ပလောကဓမ္မံ, ဇိဝှာသမ္ဖဿော ပလောကဓမ္မော, ယမ္ပိဒံ ဇိဝှာသမ္ဖဿပစ္စယာ…ပေ… တမ္ပိ ပလောကဓမ္မံ…ပေ… မနော ပလောကဓမ္မော, ဓမ္မာ ပလောကဓမ္မာ, မနောဝိညာဏံ ပလောကဓမ္မံ, မနောသမ္ဖဿော ပလောကဓမ္မော, ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ ပလောကဓမ္မံ. ယံ ခေါ, အာနန္ဒ, ပလောကဓမ္မံ, အယံ ဝုစ္စတိ အရိယဿ ဝိနယေ လောကော’’တိ. ပဌမံ.

“‘भन्ते, लोक, लोक’ असे म्हटले जाते. भन्ते, कोणत्या कारणाने याला ‘लोक’ म्हटले जाते?” “आनंदा, जे काही नाशवंत स्वभावाचे (पलोकधम्म) आहे, त्याला आर्यांच्या विनयात ‘लोक’ म्हटले जाते. आणि आनंदा, नाशवंत स्वभावाचे काय आहे? आनंदा, चक्षु नाशवंत स्वभावाचा आहे, रूपे नाशवंत स्वभावाची आहेत, चक्षु-विज्ञान नाशवंत स्वभावाचे आहे, चक्षु-संस्पर्श नाशवंत स्वभावाचा आहे, आणि चक्षु-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने... पे... जे काही वेदन उत्पन्न होते, ते देखील नाशवंत स्वभावाचे आहे... पे... जिव्हा नाशवंत स्वभावाची आहे, रस नाशवंत स्वभावाचे आहेत, जिव्हा-विज्ञान नाशवंत स्वभावाचे आहे, जिव्हा-संस्पर्श नाशवंत स्वभावाचा आहे, आणि जिव्हा-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने... पे... जे काही वेदन उत्पन्न होते, ते देखील नाशवंत स्वभावाचे आहे... पे... मन नाशवंत स्वभावाचे आहे, धम्म नाशवंत स्वभावाचे आहेत, मनो-विज्ञान नाशवंत स्वभावाचे आहे, मन-संस्पर्श नाशवंत स्वभावाचा आहे, आणि मन-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, ते देखील नाशवंत स्वभावाचे आहे. आनंदा, जे काही नाशवंत स्वभावाचे आहे, त्याला आर्यांच्या विनयात ‘लोक’ म्हटले जाते.” पहिले.

၂. သုညတလောကသုတ္တံ

२. सुञ्ञतलोक सुत्त (शून्यलोक सुत्त)

၈၅. အထ [Pg.280] ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော…ပေ… ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘သုညော လောကော, သုညော လောကော’တိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, သုညော လောကောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ? ‘‘ယသ္မာ စ ခေါ, အာနန္ဒ, သုညံ အတ္တေန ဝါ အတ္တနိယေန ဝါ တသ္မာ သုညော လောကောတိ ဝုစ္စတိ. ကိဉ္စ, အာနန္ဒ, သုညံ အတ္တေန ဝါ အတ္တနိယေန ဝါ? စက္ခု ခေါ, အာနန္ဒ, သုညံ အတ္တေန ဝါ အတ္တနိယေန ဝါ. ရူပါ သုညာ အတ္တေန ဝါ အတ္တနိယေန ဝါ, စက္ခုဝိညာဏံ သုညံ အတ္တေန ဝါ အတ္တနိယေန ဝါ, စက္ခုသမ္ဖဿော သုညော အတ္တေန ဝါ အတ္တနိယေန ဝါ…ပေ… ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ သုညံ အတ္တေန ဝါ အတ္တနိယေန ဝါ. ယသ္မာ စ ခေါ, အာနန္ဒ, သုညံ အတ္တေန ဝါ အတ္တနိယေန ဝါ, တသ္မာ သုညော လောကောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ. ဒုတိယံ.

८५. तेव्हा आयुष्यमान आनंद... भगवंतांना असे म्हणाले— 'भन्ते, “शून्य लोक, शून्य लोक” असे म्हटले जाते. भन्ते, कोणत्या कारणाने “शून्य लोक” असे म्हटले जाते?' 'आनंदा, ज्याअर्थी (हा लोक) आत्म्यापासून किंवा आत्म्याच्या मालकीच्या गोष्टींपासून शून्य आहे, म्हणूनच याला “शून्य लोक” असे म्हटले जाते. आणि आनंदा, काय आहे जे आत्म्यापासून किंवा आत्म्याच्या मालकीच्या गोष्टींपासून शून्य आहे? आनंदा, चक्षु (डोळा) आत्म्यापासून किंवा आत्म्याच्या मालकीच्या गोष्टींपासून शून्य आहे. रूपे आत्म्यापासून किंवा आत्म्याच्या मालकीच्या गोष्टींपासून शून्य आहेत. चक्षु-विज्ञान आत्म्यापासून किंवा आत्म्याच्या मालकीच्या गोष्टींपासून शून्य आहे. चक्षु-स्पर्श आत्म्यापासून किंवा आत्म्याच्या मालकीच्या गोष्टींपासून शून्य आहे... तसेच मन-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अ-दुःख-म-सुखद वेदन उत्पन्न होते, ते देखील आत्म्यापासून किंवा आत्म्याच्या मालकीच्या गोष्टींपासून शून्य आहे. आनंदा, ज्याअर्थी हे आत्म्यापासून किंवा आत्म्याच्या मालकीच्या गोष्टींपासून शून्य आहे, म्हणूनच याला “शून्य लोक” असे म्हटले जाते.'

၃. သံခိတ္တဓမ္မသုတ္တံ

३. संखित्तधम्मसुत्त (संक्षिप्त धम्म सुत्त)

၈၆. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သာဓု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဓမ္မံ ဒေသေတု, ယမဟံ ဘဂဝတော ဓမ္မံ သုတွာ ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရေယျ’’န္တိ.

८६. एका बाजूला बसलेले आयुष्यमान आनंद भगवंतांना असे म्हणाले— 'भन्ते, बरे होईल जर भगवंत मला संक्षेपाने धम्म उपदेश करतील, जेणेकरून भगवंतांकडून धम्म ऐकून मी एकटा, एकांतात, अप्रमत्त (जागरूक), उद्योगी आणि दृढनिश्चयी होऊन विहरेन.'

‘‘တံ ကိံ မညသိ, အာနန္ဒ, စက္ခု နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ?

'आनंदा, तुला काय वाटते, चक्षु नित्य आहे की अनित्य?'

‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’.

'अनित्य आहे, भन्ते.'

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ?

'आणि जे अनित्य आहे, ते दुःखकारक आहे की सुखकारक?'

‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’.

'दुःखकारक आहे, भन्ते.'

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ?

'आणि जे अनित्य, दुःखकारक आणि परिवर्तनशील आहे, त्याविषयी “हे माझे आहे, हा मी आहे, हा माझा आत्मा आहे” असे मानणे योग्य आहे का?'

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

'नक्कीच नाही, भन्ते.'

‘‘ရူပါ နိစ္စာ ဝါ အနိစ္စာ ဝါ’’တိ?

'रूपे नित्य आहेत की अनित्य?'

‘‘အနိစ္စာ, ဘန္တေ’’…ပေ….

'अनित्य आहेत, भन्ते.'...

‘‘စက္ခုဝိညာဏံ…ပေ… ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ?

'चक्षु-विज्ञान... चक्षु-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अ-दुःख-म-सुखद वेदन उत्पन्न होते, ते नित्य आहे की अनित्य?'

‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’.

'अनित्य आहे, भन्ते.'

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ?

'आणि जे अनित्य आहे, ते दुःखकारक आहे की सुखकारक?'

‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’.

'दुःखकारक आहे, भन्ते.'

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော [Pg.281] မေ အတ္တာ’’’တိ?

'आणि जे अनित्य, दुःखकारक आणि परिवर्तनशील आहे, त्याविषयी “हे माझे आहे, हा मी आहे, हा माझा आत्मा आहे” असे मानणे योग्य आहे का?'

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’…ပေ….

'नक्कीच नाही, भन्ते.'...

‘‘ဇိဝှာ နိစ္စာ ဝါ အနိစ္စာ ဝါ’’တိ?

'जिव्हा नित्य आहे की अनित्य?'

‘‘အနိစ္စာ, ဘန္တေ’’…ပေ….

'अनित्य आहे, भन्ते.'...

‘‘ဇိဝှာဝိညာဏံ… ဇိဝှာသမ္ဖဿော…ပေ… ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ?

'जिव्हा-विज्ञान... जिव्हा-स्पर्श... मन-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अ-दुःख-म-सुखद वेदन उत्पन्न होते, ते नित्य आहे की अनित्य?'

‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’.

'अनित्य आहे, भन्ते.'

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ?

'आणि जे अनित्य आहे, ते दुःखकारक आहे की सुखकारक?'

‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’.

'दुःखकारक आहे, भन्ते.'

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ?

'आणि जे अनित्य, दुःखकारक आणि परिवर्तनशील आहे, त्याविषयी “हे माझे आहे, हा मी आहे, हा माझा आत्मा आहे” असे मानणे योग्य आहे का?'

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’…ပေ….

'नक्कीच नाही, भन्ते.'...

‘‘ဧဝံ ပဿံ, အာနန္ဒ, သုတဝါ အရိယသာဝကော စက္ခုသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ…ပေ… စက္ခုသမ္ဖဿေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ…ပေ… ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ; ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ; ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ. တတိယံ.

'आनंदा, असे पाहणारा श्रुतवान आर्यश्रावक चक्षुविषयी देखील निर्वेद पावतो... चक्षु-स्पर्शाविषयी देखील निर्वेद पावतो... मन-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अ-दुःख-म-सुखद वेदन उत्पन्न होते, त्याविषयी देखील निर्वेद पावतो. निर्वेद पावल्याने तो विरक्त होतो; विरक्तीमुळे तो मुक्त होतो. मुक्त झाल्यावर “मी मुक्त झालो आहे” असे ज्ञान होते. “जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य पूर्ण झाले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या जन्मानंतर काहीही कर्तव्य उरलेले नाही” असे तो जाणतो.'

၄. ဆန္နသုတ္တံ

४. छन्नसुत्त

၈၇. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ စ သာရိပုတ္တော အာယသ္မာ စ မဟာစုန္ဒော အာယသ္မာ စ ဆန္နော ဂိဇ္ဈကူဋေ ပဗ္ဗတေ ဝိဟရန္တိ. တေန ခေါ ပန သမယေန ယေန အာယသ္မာ ဆန္နော အာဗာဓိကော ဟောတိ ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေနာယသ္မာ မဟာစုန္ဒော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ မဟာစုန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အာယာမာဝုသော စုန္ဒ, ယေနာယသ္မာ ဆန္နော တေနုပသင်္ကမိဿာမ ဂိလာနပုစ္ဆကာ’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ အာယသ္မာ မဟာစုန္ဒော အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ပစ္စဿောသိ.

८७. एका वेळी भगवान बुद्ध राजगृह येथील वेळुवनातील कलंदकनिवाप येथे विहरत होते. त्या वेळी आयुष्यमान सारिपुत्त, आयुष्यमान महाचुन्द आणि आयुष्यमान छन्न हे गिद्धकूट पर्वतावर विहरत होते. त्या वेळी आयुष्यमान छन्न हे आजारी, अत्यंत कष्टी आणि गंभीरपणे आजारी होते. तेव्हा आयुष्यमान सारिपुत्त संध्याकाळच्या वेळी ध्यानातून उठून जेथे आयुष्यमान महाचुन्द होते तेथे गेले; आणि आयुष्यमान महाचुन्दांना असे म्हणाले— 'चला, आवुसो चुन्द, आपण आयुष्यमान छन्नांच्या प्रकृतीची विचारपूस करण्यासाठी त्यांच्याकडे जाऊ या.' आयुष्यमान महाचुन्दांनी आयुष्यमान सारिपुत्तांना संमती दिली— 'होय, आवुसो.'

အထ ခေါ အာယသ္မာ စ သာရိပုတ္တော အာယသ္မာ စ မဟာစုန္ဒော ယေနာယသ္မာ ဆန္နော တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိံသု. နိသဇ္ဇ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အာယသ္မန္တံ ဆန္နံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကစ္စိ တေ, အာဝုသော ဆန္န, ခမနီယံ, ကစ္စိ ယာပနီယံ, ကစ္စိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ ပဋိက္ကမန္တိ နော အဘိက္ကမန္တိ, ပဋိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ နော အဘိက္ကမော’’တိ?

त्यानंतर आयुष्यमान सारिपुत्त आणि आयुष्यमान महाचुन्द जेथे आयुष्यमान छन्न होते तेथे गेले; आणि तेथे मांडलेल्या आसनांवर बसले. बसल्यावर आयुष्यमान सारिपुत्त आयुष्यमान छन्नांना म्हणाले— 'आवुसो छन्न, तुमची प्रकृती ठीक आहे ना? तुम्हाला सहन होत आहे ना? तुमच्या वेदना कमी होत आहेत की वाढत आहेत? वेदना कमी होत असल्याचे जाणवत आहे की वाढत असल्याचे?'

‘‘န မေ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ခမနီယံ န ယာပနီယံ, ဗာဠှာ မေ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဘိက္ကမန္တိ နော ပဋိက္ကမန္တိ, အဘိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ နော ပဋိက္ကမော. သေယျထာပိ, အာဝုသော, ဗလဝါ ပုရိသော တိဏှေန သိခရေန မုဒ္ဓနိ အဘိမတ္ထေယျ ; ဧဝမေဝ ခေါ, အာဝုသော, အဓိမတ္တာ ဝါတာ မုဒ္ဓနိ ဦဟနန္တိ. န မေ, အာဝုသော, ခမနီယံ, န ယာပနီယံ…ပေ… နော ပဋိက္ကမော. သေယျထာပိ[Pg.282], အာဝုသော, ဗလဝါ ပုရိသော ဒဠှေန ဝရတ္တက္ခဏ္ဍေန သီသေ သီသဝေဌံ ဒဒေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ, အာဝုသော, အဓိမတ္တာ သီသေ သီသဝေဒနာ. န မေ, အာဝုသော, ခမနီယံ, န ယာပနီယံ…ပေ… နော ပဋိက္ကမော. သေယျထာပိ, အာဝုသော, ဒက္ခော ဂေါဃာတကော ဝါ ဂေါဃာတကန္တေဝါသီ ဝါ တိဏှေန ဂေါဝိကန္တနေန ကုစ္ဆိံ ပရိကန္တေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ အဓိမတ္တာ ဝါတာ ကုစ္ဆိံ ပရိကန္တန္တိ. န မေ, အာဝုသော, ခမနီယံ, န ယာပနီယံ…ပေ… နော ပဋိက္ကမော. သေယျထာပိ, အာဝုသော, ဒွေ ဗလဝန္တော ပုရိသာ ဒုဗ္ဗလတရံ ပုရိသံ နာနာဗာဟာသု ဂဟေတွာ အင်္ဂါရကာသုယာ သန္တာပေယျုံ သမ္ပရိတာပေယျုံ; ဧဝမေဝ ခေါ, အာဝုသော, အဓိမတ္တော ကာယသ္မိံ ဍာဟော. န မေ, အာဝုသော, ခမနီယံ, န ယာပနီယံ, ဗာဠှာ မေ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဘိက္ကမန္တိ နော ပဋိက္ကမန္တိ, အဘိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ နော ပဋိက္ကမော. သတ္ထံ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, အာဟရိဿာမိ, နာဝကင်္ခါမိ ဇီဝိတ’’န္တိ.

'आवुसो सारिपुत्त, मला सहन होत नाहीये, माझी प्रकृती ठीक नाहीये. माझ्या तीव्र वेदना वाढतच आहेत, कमी होत नाहीयेत; त्या वाढत असल्याचेच जाणवत आहे, कमी होत असल्याचे नाही. आवुसो, ज्याप्रमाणे एखादा बलवान माणूस तीक्ष्ण तलवारीने डोक्यावर प्रहार करतो, त्याचप्रमाणे माझ्या डोक्यात तीव्र वायूचे झटके डोक्याला भेदत आहेत. आवुसो, मला सहन होत नाहीये, माझी प्रकृती ठीक नाहीये... वेदना कमी होत नाहीयेत. आवुसो, ज्याप्रमाणे एखादा बलवान माणूस मजबूत चामड्याच्या पट्ट्याने डोक्याला घट्ट आवळून टाकेल, त्याचप्रमाणे माझ्या डोक्यात तीव्र वेदना होत आहेत. आवुसो, मला सहन होत नाहीये, माझी प्रकृती ठीक नाहीये... वेदना कमी होत नाहीयेत. आवुसो, ज्याप्रमाणे एखादा कुशल कसाई किंवा त्याचा शिकाऊ साहाय्यक तीक्ष्ण सुरीने बैलाचे पोट कापून काढेल, त्याचप्रमाणे माझ्या पोटात तीव्र वायूचे झटके पोट कापून काढत आहेत. आवुसो, मला सहन होत नाहीये, माझी प्रकृती ठीक नाहीये... वेदना कमी होत नाहीयेत. आवुसो, ज्याप्रमाणे दोन बलवान माणसे एखाद्या दुर्बल माणसाला दोन्ही हातांनी पकडून धगधगत्या कोळशाच्या कुंडात भाजून काढतील, त्याचप्रमाणे माझ्या शरीरात तीव्र जळजळ होत आहे. आवुसो, मला सहन होत नाहीये, माझी प्रकृती ठीक नाहीये. माझ्या तीव्र वेदना वाढतच आहेत, कमी होत नाहीयेत; त्या वाढत असल्याचेच जाणवत आहे, कमी होत असल्याचे नाही. आवुसो सारिपुत्त, मी शस्त्राचा वापर करीन, मला आता जगण्याची इच्छा नाही.'

‘‘မာ အာယသ္မာ ဆန္နော သတ္ထံ အာဟရေသိ. ယာပေတာယသ္မာ ဆန္နော, ယာပေန္တံ မယံ အာယသ္မန္တံ ဆန္နံ ဣစ္ဆာမ. သစေ အာယသ္မတော ဆန္နဿ နတ္ထိ သပ္ပာယာနိ ဘောဇနာနိ, အဟံ အာယသ္မတော ဆန္နဿ သပ္ပာယာနိ ဘောဇနာနိ ပရိယေသိဿာမိ. သစေ အာယသ္မတော ဆန္နဿ နတ္ထိ သပ္ပာယာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ, အဟံ အာယသ္မတော ဆန္နဿ သပ္ပာယာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ ပရိယေသိဿာမိ. သစေ အာယသ္မတော ဆန္နဿ နတ္ထိ ပတိရူပါ ဥပဋ္ဌာကာ, အဟံ အာယသ္မန္တံ ဆန္နံ ဥပဋ္ဌဟိဿာမိ. မာ အာယသ္မာ ဆန္နော သတ္ထံ အာဟရေသိ. ယာပေတာယသ္မာ ဆန္နော, ယာပေန္တံ မယံ အာယသ္မန္တံ ဆန္နံ ဣစ္ဆာမာ’’တိ.

"आयुष्यमान छन्नांनी शस्त्राचा वापर करू नये. आयुष्यमान छन्नांनी जीवन कंठावे; आयुष्यमान छन्नांनी जिवंत राहावे अशी आमची इच्छा आहे. जर आयुष्यमान छन्नांकडे अनुकूल भोजन नसेल, तर मी आयुष्यमान छन्नांसाठी अनुकूल भोजन शोधून आणीन. जर आयुष्यमान छन्नांकडे अनुकूल औषध नसेल, तर मी आयुष्यमान छन्नांसाठी अनुकूल औषध शोधून आणीन. जर आयुष्यमान छन्नांकडे योग्य परिचारक नसतील, तर मी आयुष्यमान छन्नांची सेवा-शुश्रूषा करीन. आयुष्यमान छन्नांनी शस्त्राचा वापर करू नये. आयुष्यमान छन्नांनी जगावे; आयुष्यमान छन्नांनी जिवंत राहावे अशी आमची इच्छा आहे."

‘‘န မေ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, နတ္ထိ သပ္ပာယာနိ ဘောဇနာနိ; အတ္ထိ မေ သပ္ပာယာနိ ဘောဇနာနိ. နပိ မေ နတ္ထိ သပ္ပာယာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ; အတ္ထိ မေ သပ္ပာယာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ. နပိ မေ နတ္ထိ ပတိရူပါ ဥပဋ္ဌာကာ; အတ္ထိ မေ ပတိရူပါ ဥပဋ္ဌာကာ. အပိ စ မေ, အာဝုသော, သတ္ထာ ပရိစိဏ္ဏော ဒီဃရတ္တံ မနာပေနေဝ, နော အမနာပေန. ဧတဉှိ, အာဝုသော, သာဝကဿ ပတိရူပံ ယံ သတ္ထာရံ ပရိစရေယျ မနာပေနေဝ, နော အမနာပေန. ‘အနုပဝဇ္ဇံ ဆန္နော ဘိက္ခု သတ္ထံ အာဟရိဿတီ’တိ – ဧဝမေတံ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဓာရေဟီ’’တိ.

"आवुसो सारिपुत्त, माझ्याकडे अनुकूल भोजन नाही असे नाही; माझ्याकडे अनुकूल भोजन आहे. माझ्याकडे अनुकूल औषध नाही असेही नाही; माझ्याकडे अनुकूल औषध आहे. माझ्याकडे योग्य परिचारक नाहीत असेही नाही; माझ्याकडे योग्य परिचारक आहेत. शिवाय, आवुसो, मी दीर्घकाळापासून शास्त्यांची (बुद्धांची) अनुकूल पद्धतीनेच सेवा केली आहे, प्रतिकूल पद्धतीने नाही. कारण शिष्यासाठी हेच योग्य आहे की त्याने शास्त्यांची अनुकूल पद्धतीनेच सेवा करावी, प्रतिकूल पद्धतीने नाही. 'भिक्खू छन्न हे दोषरहितपणे शस्त्राचा वापर करतील' – आवुसो सारिपुत्त, हे तुम्ही असेच लक्षात ठेवावे."

‘‘ပုစ္ဆေယျာမ [Pg.283] မယံ အာယသ္မန္တံ ဆန္နံ ကဉ္စိဒေဝ ဒေသံ, သစေ အာယသ္မာ ဆန္နော ဩကာသံ ကရောတိ ပဉှဿ ဝေယျာကရဏာယာ’’တိ. ‘‘ပုစ္ဆာဝုသော သာရိပုတ္တ, သုတွာ ဝေဒိဿာမာ’’တိ.

"जर आयुष्यमान छन्न प्रश्नाचे उत्तर देण्यासाठी सवड देणार असतील, तर आम्ही आयुष्यमान छन्नांना एखाद्या विषयाबद्दल काही विचारू इच्छितो." "विचारा, आवुसो सारिपुत्त! ऐकल्यानंतर मला समजेल."

‘‘စက္ခုံ, အာဝုသော ဆန္န, စက္ခုဝိညာဏံ စက္ခုဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေ ဓမ္မေ ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿသိ…ပေ… ဇိဝှံ, အာဝုသော ဆန္န, ဇိဝှာဝိညာဏံ ဇိဝှာဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေ ဓမ္မေ ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿသိ…ပေ… မနံ, အာဝုသော ဆန္န, မနောဝိညာဏံ မနောဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေ ဓမ္မေ ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿသီ’’တိ?

"आवुसो छन्न, तुम्ही डोळा, चक्षू-विज्ञान आणि चक्षू-विज्ञानाने जाणता येणारे धर्म यांकडे 'हे माझे आहे, हा मी आहे, हा माझा आत्मा आहे' अशा प्रकारे पाहता का? ...पे... आवुसो छन्न, तुम्ही जीभ, जिव्हा-विज्ञान आणि जिव्हा-विज्ञानाने जाणता येणारे धर्म यांकडे 'हे माझे आहे, हा मी आहे, हा माझा आत्मा आहे' अशा प्रकारे पाहता का? ...पे... आवुसो छन्न, तुम्ही मन, मनो-विज्ञान आणि मनो-विज्ञानाने जाणता येणारे धर्म यांकडे 'हे माझे आहे, हा मी आहे, हा माझा आत्मा आहे' अशा प्रकारे पाहता का?"

‘‘စက္ခုံ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, စက္ခုဝိညာဏံ စက္ခုဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေ ဓမ္မေ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿာမိ…ပေ… ဇိဝှံ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဇိဝှာဝိညာဏံ ဇိဝှာဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေ ဓမ္မေ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿာမိ…ပေ… မနံ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, မနောဝိညာဏံ မနောဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေ ဓမ္မေ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿာမီ’’တိ.

"आवुसो सारिपुत्त, मी डोळा, चक्षू-विज्ञान आणि चक्षू-विज्ञानाने जाणता येणारे धर्म यांकडे 'हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही' अशा प्रकारे पाहतो. ...पे... आवुसो सारिपुत्त, मी जीभ, जिव्हा-विज्ञान आणि जिव्हा-विज्ञानाने जाणता येणारे धर्म यांकडे 'हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही' अशा प्रकारे पाहतो. ...पे... आवुसो सारिपुत्त, मी मन, मनो-विज्ञान आणि मनो-विज्ञानाने जाणता येणारे धर्म यांकडे 'हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही' अशा प्रकारे पाहतो."

‘‘စက္ခုသ္မိံ, အာဝုသော ဆန္န, စက္ခုဝိညာဏေ စက္ခုဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု ကိံ ဒိသွာ ကိံ အဘိညာယ စက္ခုံ စက္ခုဝိညာဏံ စက္ခုဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေ ဓမ္မေ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿသိ… ဇိဝှာယ, အာဝုသော ဆန္န, ဇိဝှာဝိညာဏေ ဇိဝှာဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု ကိံ ဒိသွာ ကိံ အဘိညာယ ဇိဝှံ ဇိဝှာဝိညာဏံ ဇိဝှာဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေ ဓမ္မေ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿသိ… မနသ္မိံ, အာဝုသော ဆန္န, မနောဝိညာဏေ မနောဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု ကိံ ဒိသွာ ကိံ အဘိညာယ မနံ မနောဝိညာဏံ မနောဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေ ဓမ္မေ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿသီ’’တိ?

"आवुसो छन्न, डोळ्यामध्ये, चक्षू-विज्ञानामध्ये आणि चक्षू-विज्ञानाने जाणता येणाऱ्या धर्मांमध्ये काय पाहून आणि काय विशेष रूपाने जाणून तुम्ही डोळा, चक्षू-विज्ञान आणि चक्षू-विज्ञानाने जाणता येणाऱ्या धर्मांकडे 'हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही' अशा प्रकारे पाहता? आवुसो छन्न, जिभेमध्ये, जिव्हा-विज्ञानामध्ये आणि जिव्हा-विज्ञानाने जाणता येणाऱ्या धर्मांमध्ये काय पाहून आणि काय विशेष रूपाने जाणून तुम्ही जीभ, जिव्हा-विज्ञान आणि जिव्हा-विज्ञानाने जाणता येणाऱ्या धर्मांकडे 'हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही' अशा प्रकारे पाहता? आवुसो छन्न, मनामध्ये, मनो-विज्ञानामध्ये आणि मनो-विज्ञानाने जाणता येणाऱ्या धर्मांमध्ये काय पाहून आणि काय विशेष रूपाने जाणून तुम्ही मन, मनो-विज्ञान आणि मनो-विज्ञानाने जाणता येणाऱ्या धर्मांकडे 'हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही' अशा प्रकारे पाहता?"

‘‘စက္ခုသ္မိံ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, စက္ခုဝိညာဏေ စက္ခုဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု နိရောဓံ ဒိသွာ နိရောဓံ အဘိညာယ စက္ခုံ စက္ခုဝိညာဏံ စက္ခုဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေ ဓမ္မေ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ [Pg.284] သမနုပဿာမိ…ပေ… ဇိဝှာယ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဇိဝှာဝိညာဏေ ဇိဝှာဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု နိရောဓံ ဒိသွာ နိရောဓံ အဘိညာယ ဇိဝှံ ဇိဝှာဝိညာဏံ ဇိဝှာဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေ ဓမ္မေ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿာမိ…ပေ… မနသ္မိံ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, မနောဝိညာဏေ မနောဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု နိရောဓံ ဒိသွာ နိရောဓံ အဘိညာယ မနံ မနောဝိညာဏံ မနောဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေ ဓမ္မေ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿာမီ’’တိ.

"आवुसो सारिपुत्त, डोळ्यामध्ये, चक्षू-विज्ञानामध्ये आणि चक्षू-विज्ञानाने जाणता येणाऱ्या धर्मांमध्ये निरोध पाहून आणि निरोध विशेष रूपाने जाणून मी डोळा, चक्षू-विज्ञान आणि चक्षू-विज्ञानाने जाणता येणाऱ्या धर्मांकडे 'हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही' अशा प्रकारे पाहतो. ...पे... आवुसो सारिपुत्त, जिभेमध्ये, जिव्हा-विज्ञानामध्ये आणि जिव्हा-विज्ञानाने जाणता येणाऱ्या धर्मांमध्ये निरोध पाहून आणि निरोध विशेष रूपाने जाणून मी जीभ, जिव्हा-विज्ञान आणि जिव्हा-विज्ञानाने जाणता येणाऱ्या धर्मांकडे 'हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही' अशा प्रकारे पाहतो. ...पे... आवुसो सारिपुत्त, मनामध्ये, मनो-विज्ञानामध्ये आणि मनो-विज्ञानाने जाणता येणाऱ्या धर्मांमध्ये निरोध पाहून आणि निरोध विशेष रूपाने जाणून मी मन, मनो-विज्ञान आणि मनो-विज्ञानाने जाणता येणाऱ्या धर्मांकडे 'हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही' अशा प्रकारे पाहतो."

ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာယသ္မာ မဟာစုန္ဒော အာယသ္မန္တံ ဆန္နံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တသ္မာတိဟ, အာဝုသော ဆန္န, ဣဒမ္ပိ တဿ ဘဂဝတော သာသနံ နိစ္စကပ္ပံ သာဓုကံ မနသိ ကာတဗ္ဗံ – ‘နိဿိတဿ စလိတံ, အနိဿိတဿ စလိတံ နတ္ထိ. စလိတေ အသတိ ပဿဒ္ဓိ ဟောတိ. ပဿဒ္ဓိယာ သတိ နတိ န ဟောတိ. နတိယာ အသတိ အာဂတိဂတိ န ဟောတိ. အာဂတိဂတိယာ အသတိ စုတူပပါတော န ဟောတိ. စုတူပပါတေ အသတိ နေဝိဓ န ဟုရံ န ဥဘယမန္တရေန. ဧသေဝန္တော ဒုက္ခဿာ’’’တိ.

असे म्हटले असता, आयुष्यमान महाचुंदांनी आयुष्यमान छन्नांना असे म्हटले – "म्हणूनच, आवुसो छन्न, भगवंतांच्या याही उपदेशाचे नेहमी चांगल्या प्रकारे मनन केले पाहिजे – 'जो आश्रित आहे, त्याचे मन विचलित होते; जो अनाश्रित आहे, त्याचे मन विचलित होत नाही. विचलन नसताना शांतता लाभते. शांतता असताना कल नसतो. कल नसताना येणे-जाणे नसते. येणे-जाणे नसताना च्युती आणि उत्पत्ती नसते. च्युती आणि उत्पत्ती नसताना, ना या लोकात, ना परलोकात, ना या दोन्हीच्या मध्ये काही उरते. हाच दुःखाचा अंत आहे.'"

အထ ခေါ အာယသ္မာ စ သာရိပုတ္တော အာယသ္မာ စ မဟာစုန္ဒော အာယသ္မန္တံ ဆန္နံ ဣမိနာ ဩဝါဒေန ဩဝဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကမိံသု. အထ ခေါ အာယသ္မာ ဆန္နော အစိရပက္ကန္တေသု တေသု အာယသ္မန္တေသု သတ္ထံ အာဟရေသိ.

त्यानंतर, आयुष्यमान सारिपुत्त आणि आयुष्यमान महाचुंद आयुष्यमान छन्नांना हा उपदेश देऊन आपापल्या आसनांवरून उठले आणि निघून गेले. त्यानंतर, ते आयुष्यमान निघून गेल्यानंतर लवकरच आयुष्यमान छन्नांनी शस्त्राचा वापर केला.

အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အာယသ္မတာ, ဘန္တေ, ဆန္နေန သတ္ထံ အာဟရိတံ. တဿ ကာ ဂတိ ကော အဘိသမ္ပရာယော’’တိ? ‘‘နနု တေ, သာရိပုတ္တ, ဆန္နေန ဘိက္ခုနာ သမ္မုခါယေဝ အနုပဝဇ္ဇတာ ဗျာကတာ’’တိ? ‘‘အတ္ထိ, ဘန္တေ, ပုဗ္ဗဝိဇ္ဇနံ နာမ ဝဇ္ဇိဂါမော. တတ္ထာယသ္မတော ဆန္နဿ မိတ္တကုလာနိ သုဟဇ္ဇကုလာနိ ဥပဝဇ္ဇကုလာနီ’’တိ. ‘‘ဟောန္တိ ဟေတေ, သာရိပုတ္တ, ဆန္နဿ ဘိက္ခုနော မိတ္တကုလာနိ သုဟဇ္ဇကုလာနိ ဥပဝဇ္ဇကုလာနိ. န ခေါ ပနာဟံ, သာရိပုတ္တ, ဧတ္တာဝတာ သဥပဝဇ္ဇောတိ ဝဒါမိ. ယော ခေါ, သာရိပုတ္တ, တဉ္စ ကာယံ နိက္ခိပတိ, အညဉ္စ ကာယံ ဥပါဒိယတိ, တမဟံ သဥပဝဇ္ဇောတိ ဝဒါမိ. တံ ဆန္နဿ ဘိက္ခုနော နတ္ထိ. ‘အနုပဝဇ္ဇံ ဆန္နေန ဘိက္ခုနာ သတ္ထံ အာဟရိတ’န္တိ – ဧဝမေတံ, သာရိပုတ္တ, ဓာရေဟီ’’တိ. စတုတ္ထံ.

तेव्हा आयुष्यमान सारिपुत्त जेथे भगवान होते तेथे गेले; जवळ जाऊन भगवंतांना अभिवादन करून एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेले आयुष्यमान सारिपुत्त भगवंतांना असे म्हणाले – “भन्ते, आयुष्यमान छन्नाने शस्त्राचा वापर केला आहे (स्वतःचा जीव घेतला आहे). त्याची गती काय आहे, त्याचा परलोक काय आहे?” “सारिपुत्त, भिक्खू छन्नाने तुझ्यासमोरच स्वतःच्या निर्दोषतेची (पुनर्जन्म न घेण्याची) घोषणा केली नव्हती का?” “भन्ते, पुब्बविज्जन नावाचे एक वज्जींचे गाव आहे. तिथे आयुष्यमान छन्नाचे मित्रकुळ, सुहृदकुळ आणि आदरातिथ्य करणारे कुळ आहेत.” “सारिपुत्त, भिक्खू छन्नाचे मित्रकुळ, सुहृदकुळ आणि आदरातिथ्य करणारे कुळ आहेत हे खरे आहे. परंतु, सारिपुत्त, केवळ एवढ्यावरूनच मी कोणाला 'दोषयुक्त' म्हणत नाही. सारिपुत्त, जो कोणी या शरीराचा त्याग करतो आणि दुसऱ्या शरीराचा स्वीकार करतो, त्याला मी 'दोषयुक्त' म्हणतो. भिक्खू छन्नाच्या बाबतीत असे घडलेले नाही. भिक्खू छन्नाने दोषरहितपणे शस्त्राचा वापर केला आहे – सारिपुत्त, तू हे असेच लक्षात ठेव.” चौथे.

၅. ပုဏ္ဏသုတ္တံ

५. पुण्ण सुत्त

၈၈. အထ [Pg.285] ခေါ အာယသ္မာ ပုဏ္ဏော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ပုဏ္ဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သာဓု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဓမ္မံ ဒေသေတု, ယမဟံ ဘဂဝတော ဓမ္မံ သုတွာ ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရေယျ’’န္တိ.

८८. तेव्हा आयुष्यमान पुण्ण जेथे भगवान होते तेथे गेले; जवळ जाऊन...पे... एका बाजूला बसलेले आयुष्यमान पुण्ण भगवंतांना असे म्हणाले – “भन्ते, हे चांगले होईल जर भगवंतांनी मला संक्षेपात धम्माचा उपदेश केला, जेणेकरून भगवंतांकडून धम्म ऐकून मी एकटा, एकांतात, अप्रमत्त, उद्योगी आणि दृढनिश्चयी होऊन विहरेन.”

‘‘သန္တိ ခေါ, ပုဏ္ဏ, စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု အဘိနန္ဒတိ အဘိဝဒတိ အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. တဿ တံ အဘိနန္ဒတော အဘိဝဒတော အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ နန္ဒီ. ‘နန္ဒိသမုဒယာ ဒုက္ခသမုဒယော, ပုဏ္ဏာ’တိ ဝဒါမိ…ပေ… သန္တိ ခေါ, ပုဏ္ဏ, ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ…ပေ… သန္တိ ခေါ, ပုဏ္ဏ, မနောဝိညေယျာ ဓမ္မာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု အဘိနန္ဒတိ အဘိဝဒတိ အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. တဿ တံ အဘိနန္ဒတော အဘိဝဒတော အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ နန္ဒီ. ‘နန္ဒိသမုဒယာ ဒုက္ခသမုဒယော, ပုဏ္ဏာ’တိ ဝဒါမိ.

“पुण्ण, डोळ्यांनी जाणता येण्याजोगे असे रूप आहेत जे इष्ट, कांत (प्रिय), मनाजोगे, प्रिय वाटणारे, कामवासनेशी संबंधित आणि आसक्ती निर्माण करणारे आहेत. जर एखादा भिक्खू त्यात आनंद घेतो, त्याचे स्वागत करतो आणि त्यात गुंतून राहतो, तर त्यात आनंद घेणाऱ्या, स्वागत करणाऱ्या आणि गुंतून राहणाऱ्या त्या भिक्खूमध्ये नंदी (तृष्णा) उत्पन्न होते. ‘नंदीच्या उत्पत्तीमुळे दुःखाची उत्पत्ती होते, पुण्ण,’ असे मी म्हणतो...पे... पुण्ण, जिभेने जाणता येण्याजोगे असे रस आहेत...पे... पुण्ण, मनाने जाणता येण्याजोगे असे धम्म (विषय) आहेत जे इष्ट, कांत, मनाजोगे, प्रिय वाटणारे, कामवासनेशी संबंधित आणि आसक्ती निर्माण करणारे आहेत. जर एखादा भिक्खू त्यात आनंद घेतो, त्याचे स्वागत करतो आणि त्यात गुंतून राहतो, तर त्यात आनंद घेणाऱ्या, स्वागत करणाऱ्या आणि गुंतून राहणाऱ्या त्या भिक्खूमध्ये नंदी उत्पन्न होते. ‘नंदीच्या उत्पत्तीमुळे दुःखाची उत्पत्ती होते, पुण्ण,’ असे मी म्हणतो.”

‘‘သန္တိ ခေါ, ပုဏ္ဏ, စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ နာဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ, တဿ တံ အနဘိနန္ဒတော အနဘိဝဒတော အနဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတော နိရုဇ္ဈတိ နန္ဒီ. ‘နန္ဒိနိရောဓာ ဒုက္ခနိရောဓော, ပုဏ္ဏာ’တိ ဝဒါမိ…ပေ… သန္တိ ခေါ, ပုဏ္ဏ, မနောဝိညေယျာ ဓမ္မာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ နာဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ, တဿ တံ အနဘိနန္ဒတော အနဘိဝဒတော အနဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတော နိရုဇ္ဈတိ နန္ဒီ. ‘နန္ဒိနိရောဓာ ဒုက္ခနိရောဓော, ပုဏ္ဏာ’တိ ဝဒါမိ.

“पुण्ण, डोळ्यांनी जाणता येण्याजोगे असे रूप आहेत जे इष्ट, कांत, मनाजोगे, प्रिय वाटणारे, कामवासनेशी संबंधित आणि आसक्ती निर्माण करणारे आहेत. जर एखादा भिक्खू त्यात आनंद घेत नाही, त्याचे स्वागत करत नाही आणि त्यात गुंतून राहत नाही, तर त्यात आनंद न घेणाऱ्या, स्वागत न करणाऱ्या आणि गुंतून न राहणाऱ्या त्या भिक्खूमध्ये नंदी निरुद्ध होते (नष्ट होते). ‘नंदीच्या निरोधाने दुःखाचा निरोध होतो, पुण्ण,’ असे मी म्हणतो...पे... पुण्ण, मनाने जाणता येण्याजोगे असे धम्म आहेत जे इष्ट, कांत, मनाजोगे, प्रिय वाटणारे, कामवासनेशी संबंधित आणि आसक्ती निर्माण करणारे आहेत. जर एखादा भिक्खू त्यात आनंद घेत नाही, त्याचे स्वागत करत नाही आणि त्यात गुंतून राहत नाही, तर त्यात आनंद न घेणाऱ्या, स्वागत न करणाऱ्या आणि गुंतून न राहणाऱ्या त्या भिक्खूमध्ये नंदी निरुद्ध होते. ‘नंदीच्या निरोधाने दुःखाचा निरोध होतो, पुण्ण,’ असे मी म्हणतो.”

‘‘ဣမိနာ တွံ, ပုဏ္ဏ, မယာ သံခိတ္တေန ဩဝါဒေန ဩဝဒိတော ကတမသ္မိံ ဇနပဒေ ဝိဟရိဿသီ’’တိ? ‘‘အတ္ထိ, ဘန္တေ, သုနာပရန္တော နာမ ဇနပဒေါ, တတ္ထာဟံ ဝိဟရိဿာမီ’’တိ.

“पुण्ण, माझ्याकडून या संक्षिप्त उपदेशाने उपदेशित झाल्यावर तू कोणत्या जनपदात विहरशील?” “भन्ते, सुनापरंत नावाचा एक जनपद आहे, तिथे मी विहरेन.”

‘‘စဏ္ဍာ ခေါ, ပုဏ္ဏ, သုနာပရန္တကာ မနုဿာ; ဖရုသာ ခေါ, ပုဏ္ဏ, သုနာပရန္တကာ မနုဿာ. သစေ တံ, ပုဏ္ဏ, သုနာပရန္တကာ မနုဿာ အက္ကောသိဿန္တိ ပရိဘာသိဿန္တိ, တတြ တေ, ပုဏ္ဏ, ကိန္တိ ဘဝိဿတီ’’တိ?

“पुण्ण, सुनापरंतचे लोक क्रूर आहेत; पुण्ण, सुनापरंतचे लोक कठोर आहेत. पुण्ण, जर सुनापरंतच्या लोकांनी तुला शिवीगाळ केली, तुझा अपमान केला, तर पुण्ण, तिथे तुला काय वाटेल?”

‘‘သစေ မံ, ဘန္တေ, သုနာပရန္တကာ [Pg.286] မနုဿာ အက္ကောသိဿန္တိ ပရိဘာသိဿန္တိ, တတြ မေ ဧဝံ ဘဝိဿတိ – ‘ဘဒ္ဒကာ ဝတိမေ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ, သုဘဒ္ဒကာ ဝတိမေ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ, ယံ မေ နယိမေ ပါဏိနာ ပဟာရံ ဒေန္တီ’တိ. ဧဝမေတ္ထ, ဘဂဝါ, ဘဝိဿတိ; ဧဝမေတ္ထ, သုဂတ, ဘဝိဿတီ’’တိ.

“भन्ते, जर सुनापरंतच्या लोकांनी मला शिवीगाळ केली, माझा अपमान केला, तर तिथे माझ्या मनात असा विचार येईल – ‘हे सुनापरंतचे लोक खरोखरच चांगले आहेत, हे सुनापरंतचे लोक खरोखरच खूप चांगले आहेत, कारण ते मला हाताने मारत नाहीत.’ हे भगवंता, तिथे माझ्या मनात असा विचार येईल; हे सुगता, तिथे माझ्या मनात असा विचार येईल.”

‘‘သစေ ပန တေ, ပုဏ္ဏ, သုနာပရန္တကာ မနုဿာ ပါဏိနာ ပဟာရံ ဒဿန္တိ, တတြ ပန တေ, ပုဏ္ဏ, ကိန္တိ ဘဝိဿတီ’’တိ?

“पण पुण्ण, जर सुनापरंतच्या लोकांनी तुला हाताने मारले, तर तिथे तुला काय वाटेल?”

‘‘သစေ မေ, ဘန္တေ, သုနာပရန္တကာ မနုဿာ ပါဏိနာ ပဟာရံ ဒဿန္တိ, တတြ မေ ဧဝံ ဘဝိဿတိ – ‘ဘဒ္ဒကာ ဝတိမေ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ, သုဘဒ္ဒကာ ဝတိမေ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ, ယံ မေ နယိမေ လေဍ္ဍုနာ ပဟာရံ ဒေန္တီ’တိ. ဧဝမေတ္ထ, ဘဂဝါ, ဘဝိဿတိ; ဧဝမေတ္ထ, သုဂတ, ဘဝိဿတီ’’တိ.

“भन्ते, जर सुनापरंतच्या लोकांनी मला हाताने मारले, तर तिथे माझ्या मनात असा विचार येईल – ‘हे सुनापरंतचे लोक खरोखरच चांगले आहेत, हे सुनापरंतचे लोक खरोखरच खूप चांगले आहेत, कारण ते मला दगडाने मारत नाहीत.’ हे भगवंता, तिथे माझ्या मनात असा विचार येईल; हे सुगता, तिथे माझ्या मनात असा विचार येईल.”

‘‘သစေ ပန တေ, ပုဏ္ဏ, သုနာပရန္တကာ မနုဿာ လေဍ္ဍုနာ ပဟာရံ ဒဿန္တိ, တတြ ပန တေ, ပုဏ္ဏ, ကိန္တိ ဘဝိဿတီ’’တိ?

“पण पुण्ण, जर सुनापरंतच्या लोकांनी तुला दगडाने मारले, तर तिथे तुला काय वाटेल?”

‘‘သစေ မေ, ဘန္တေ, သုနာပရန္တကာ မနုဿာ လေဍ္ဍုနာ ပဟာရံ ဒဿန္တိ, တတြ မေ ဧဝံ ဘဝိဿတိ – ‘ဘဒ္ဒကာ ဝတိမေ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ, သုဘဒ္ဒကာ ဝတိမေ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ, ယံ မေ နယိမေ ဒဏ္ဍေန ပဟာရံ ဒေန္တီ’တိ. ဧဝမေတ္ထ, ဘဂဝါ, ဘဝိဿတိ; ဧဝမေတ္ထ, သုဂတ, ဘဝိဿတီ’’တိ.

“भन्ते, जर सुनापरंतच्या लोकांनी मला दगडाने मारले, तर तिथे माझ्या मनात असा विचार येईल – ‘हे सुनापरंतचे लोक खरोखरच चांगले आहेत, हे सुनापरंतचे लोक खरोखरच खूप चांगले आहेत, कारण ते मला लाठीने मारत नाहीत.’ हे भगवंता, तिथे माझ्या मनात असा विचार येईल; हे सुगता, तिथे माझ्या मनात असा विचार येईल.”

‘‘သစေ ပန ပုဏ္ဏ, သုနာပရန္တကာ မနုဿာ ဒဏ္ဍေန ပဟာရံ ဒဿန္တိ, တတြ ပန တေ, ပုဏ္ဏ, ကိန္တိ ဘဝိဿတီ’’တိ?

“पण पुण्ण, जर सुनापरंतच्या लोकांनी तुला लाठीने मारले, तर तिथे तुला काय वाटेल?”

‘‘သစေ မေ, ဘန္တေ, သုနာပရန္တကာ မနုဿာ ဒဏ္ဍေန ပဟာရံ ဒဿန္တိ, တတြ မေ ဧဝံ ဘဝိဿတိ – ‘ဘဒ္ဒကာ ဝတိမေ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ, သုဘဒ္ဒကာ ဝတိမေ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ, ယံ မေ နယိမေ သတ္ထေန ပဟာရံ ဒေန္တီ’တိ. ဧဝမေတ္ထ, ဘဂဝါ, ဘဝိဿတိ; ဧဝမေတ္ထ, သုဂတ, ဘဝိဿတီ’’တိ.

“भन्ते, जर सुनापरंतच्या लोकांनी मला लाठीने मारले, तर तिथे माझ्या मनात असा विचार येईल – ‘हे सुनापरंतचे लोक खरोखरच चांगले आहेत, हे सुनापरंतचे लोक खरोखरच खूप चांगले आहेत, कारण ते मला शस्त्राने मारत नाहीत.’ हे भगवंता, तिथे माझ्या मनात असा विचार येईल; हे सुगता, तिथे माझ्या मनात असा विचार येईल.”

‘‘သစေ ပန တေ, ပုဏ္ဏ, သုနာပရန္တကာ မနုဿာ သတ္ထေန ပဟာရံ ဒဿန္တိ, တတြ ပန တေ, ပုဏ္ဏ, ကိန္တိ ဘဝိဿတီ’’တိ?

“पण पुण्ण, जर सुनापरंतच्या लोकांनी तुला शस्त्राने मारले, तर तिथे तुला काय वाटेल?”

‘‘သစေ မေ, ဘန္တေ, သုနာပရန္တကာ မနုဿာ သတ္ထေန ပဟာရံ ဒဿန္တိ, တတြ မေ ဧဝံ ဘဝိဿတိ – ‘ဘဒ္ဒကာ ဝတိမေ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ, သုဘဒ္ဒကာ ဝတိမေ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ, ယံ မံ နယိမေ တိဏှေန သတ္ထေန ဇီဝိတာ ဝေါရောပေန္တီ’တိ. ဧဝမေတ္ထ, ဘဂဝါ, ဘဝိဿတိ; ဧဝမေတ္ထ, သုဂတ, ဘဝိဿတီ’’တိ.

“भन्ते, जर सुनापरंतच्या लोकांनी मला शस्त्राने मारले, तर तिथे माझ्या मनात असा विचार येईल – ‘हे सुनापरंतचे लोक खरोखरच चांगले आहेत, हे सुनापरंतचे लोक खरोखरच खूप चांगले आहेत, कारण ते धारदार शस्त्राने माझा जीव घेत नाहीत.’ हे भगवंता, तिथे माझ्या मनात असा विचार येईल; हे सुगता, तिथे माझ्या मनात असा विचार येईल.”

‘‘သစေ [Pg.287] ပန တံ, ပုဏ္ဏ, သုနာပရန္တကာ မနုဿာ တိဏှေန သတ္ထေန ဇီဝိတာ ဝေါရောပေဿန္တိ, တတြ ပန တေ, ပုဏ္ဏ, ကိန္တိ ဘဝိဿတီ’’တိ?

"पण पुण्णा, जर सुनापरान्त देशातील लोकांनी धारदार शस्त्राने तुझा प्राण घेतला, तर त्या प्रसंगी तुला काय वाटेल?"

‘‘သစေ မံ, ဘန္တေ, သုနာပရန္တကာ မနုဿာ တိဏှေန သတ္ထေန ဇီဝိတာ ဝေါရောပေဿန္တိ, တတြ မေ ဧဝံ ဘဝိဿတိ – ‘သန္တိ ခေါ တဿ ဘဂဝတော သာဝကာ ကာယေန စ ဇီဝိတေန စ အဋ္ဋီယမာနာ ဟရာယမာနာ ဇိဂုစ္ဆမာနာ သတ္ထဟာရကံ ပရိယေသန္တိ, တံ မေ ဣဒံ အပရိယိဋ္ဌညေဝ သတ္ထဟာရကံ လဒ္ဓ’န္တိ. ဧဝမေတ္ထ, ဘဂဝါ, ဘဝိဿတိ; ဧဝမေတ္ထ, သုဂတ, ဘဝိဿတီ’’တိ.

"भन्ते, जर सुनापरान्त देशातील लोकांनी धारदार शस्त्राने माझा प्राण घेतला, तर माझ्या मनात असा विचार येईल— 'भगवंतांचे असेही श्रावक आहेत जे शरीराचा आणि जीवाचा कंटाळा आल्यामुळे, लज्जित झाल्यामुळे आणि वीट आल्यामुळे स्वतःचा प्राण घेण्यासाठी शस्त्र शोधत फिरतात; परंतु मला तर न शोधताच हे प्राण घेणारे शस्त्र मिळाले आहे.' हे भगवंता, त्या प्रसंगी माझ्या मनात असा विचार येईल; हे सुगता, त्या प्रसंगी माझ्या मनात असा विचार येईल."

‘‘သာဓု သာဓု, ပုဏ္ဏ! သက္ခိဿသိ ခေါ တွံ, ပုဏ္ဏ, ဣမိနာ ဒမူပသမေန သမန္နာဂတော သုနာပရန္တသ္မိံ ဇနပဒေ ဝတ္ထုံ. ယဿ ဒါနိ တွံ, ပုဏ္ဏ, ကာလံ မညသီ’’တိ.

"साधू, साधू पुण्णा! अशा संयम आणि शांततेने युक्त असलेला तू सुनापरान्त जनपदात राहण्यास समर्थ होशील. पुण्णा, आता तुला जी योग्य वेळ वाटेल, ती तू ठरव."

အထ ခေါ အာယသ္မာ ပုဏ္ဏော ဘဂဝတော ဝစနံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ သေနာသနံ သံသာမေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန သုနာပရန္တော ဇနပဒေါ တေန စာရိကံ ပက္ကာမိ. အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန သုနာပရန္တော ဇနပဒေါ တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ အာယသ္မာ ပုဏ္ဏော သုနာပရန္တသ္မိံ ဇနပဒေ ဝိဟရတိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ပုဏ္ဏော တေနေဝန္တရဝဿေန ပဉ္စမတ္တာနိ ဥပါသကသတာနိ ပဋိဝေဒေသိ. တေနေဝန္တရဝဿေန ပဉ္စမတ္တာနိ ဥပါသိကာသတာနိ ပဋိဝေဒေသိ. တေနေဝန္တရဝဿေန တိဿော ဝိဇ္ဇာ သစ္ဆာကာသိ. တေနေဝန္တရဝဿေန ပရိနိဗ္ဗာယိ.

"त्यानंतर आयुष्मान पुण्ण भगवंतांच्या वचनाचे अभिनंदन व कौतुक करून, आसनावरून उठले, भगवंतांना अभिवादन केले, प्रदक्षिणा घातली आणि आपले बिछाने व निवासस्थान आवरून, पात्र व चीवर घेऊन सुनापरान्त जनपदाच्या देशाने चारिकेसाठी निघाले. क्रमशः चारिका करत ते सुनापरान्त जनपदात पोहोचले. तिथे आयुष्मान पुण्ण सुनापरान्त जनपदात राहू लागले. त्यानंतर आयुष्मान पुण्ण यांनी त्याच वर्षावासात सुमारे पाचशे उपासकांना धर्मात प्रस्थापित केले, त्याच वर्षावासात सुमारे पाचशे उपासिकांना धर्मात प्रस्थापित केले, त्याच वर्षावासात तीन विद्या साक्षात केल्या आणि त्याच वर्षावासात ते परिनिर्वाण पावले."

အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ယော သော, ဘန္တေ, ပုဏ္ဏော နာမ ကုလပုတ္တော ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဩဝါဒေန ဩဝဒိတော, သော ကာလင်္ကတော. တဿ ကာ ဂတိ ကော အဘိသမ္ပရာယော’’တိ?

"त्यानंतर अनेक भिक्खू भगवंतांकडे आले... आणि एका बाजूला बसून त्या भिक्खूंनी भगवंतांना विचारले— 'भन्ते, पुण्ण नावाचे जे कुलपुत्र होते, ज्यांना भगवंतांनी संक्षिप्त उपदेश केला होता, त्यांचे निधन झाले आहे. त्यांची गती काय आहे आणि परलोकातील पुनर्जन्म कोणता आहे?'"

‘‘ပဏ္ဍိတော, ဘိက္ခဝေ, ပုဏ္ဏော ကုလပုတ္တော, ပစ္စပါဒိ ဓမ္မဿာနုဓမ္မံ, န စ မံ ဓမ္မာဓိကရဏံ ဝိဟေသေသိ. ပရိနိဗ္ဗုတော, ဘိက္ခဝေ, ပုဏ္ဏော ကုလပုတ္တော’’တိ. ပဉ္စမံ.

"भिक्खूंनो, पुण्ण कुलपुत्र हा बुद्धिमान होता. त्याने धर्माला अनुसरून आचरण केले आणि धर्माच्या बाबतीत मला कधीही त्रास दिला नाही. भिक्खूंनो, पुण्ण कुलपुत्र परिनिर्वाण पावला आहे."

၆. ဗာဟိယသုတ္တံ

६. "बाहिय सुत्त"

၈၉. အထ [Pg.288] ခေါ အာယသ္မာ ဗာဟိယော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ဗာဟိယော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သာဓု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဓမ္မံ ဒေသေတု, ယမဟံ ဘဂဝတော ဓမ္မံ သုတွာ ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရေယျ’’န္တိ.

८९. "त्यानंतर आयुष्मान बाहिय भगवंतांकडे आले... आणि एका बाजूला बसून आयुष्मान बाहिय भगवंतांना म्हणाले— 'भन्ते, बरे होईल जर भगवंत मला संक्षेपात धम्म उपदेश करतील, जेणेकरून भगवंतांकडून धम्म ऐकून मी एकटा, एकांतात, अप्रमत्त, उद्योगी आणि दृढनिश्चयी होऊन विहार करू शकेन.'"

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဗာဟိယ, စက္ခု နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ?

"बाहिय, तुला काय वाटते, चक्षु नित्य आहे की अनित्य?"

‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’.

"अनित्य, भन्ते."

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ?

"आणि जे अनित्य आहे, ते दुःखकारक आहे की सुखकारक?"

‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’.

"दुःखकारक, भन्ते."

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ?

"आणि जे अनित्य, दुःखकारक आणि परिवर्तनशील आहे, त्याकडे 'हे माझे आहे, हा मी आहे, हा माझा आत्मा आहे' अशा प्रकारे पाहणे योग्य आहे का?"

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

"नक्कीच नाही, भन्ते."

‘‘ရူပါ နိစ္စာ ဝါ အနိစ္စာ ဝါ’’တိ?

"रूपे नित्य आहेत की अनित्य?"

‘‘အနိစ္စာ, ဘန္တေ’’…ပေ… စက္ခုဝိညာဏံ…ပေ… စက္ခုသမ္ဖဿော…ပေ… ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ?

"अनित्य, भन्ते... चक्षु-विज्ञाण... चक्षु-सम्फस्स... मनो-सम्फस्सच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, ते नित्य आहे की अनित्य?"

‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’.

"अनित्य, भन्ते."

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ?

"आणि जे अनित्य आहे, ते दुःखकारक आहे की सुखकारक?"

‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’.

"दुःखकारक, भन्ते."

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ?

"आणि जे अनित्य, दुःखकारक आणि परिवर्तनशील आहे, त्याकडे 'हे माझे आहे, हा मी आहे, हा माझा आत्मा आहे' अशा प्रकारे पाहणे योग्य आहे का?"

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

"नक्कीच नाही, भन्ते."

‘‘ဧဝံ ပဿံ, ဗာဟိယ, သုတဝါ အရိယသာဝကော စက္ခုသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ရူပေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, စက္ခုဝိညာဏေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, စက္ခုသမ္ဖဿေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ…ပေ… ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ; ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ; ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ.

"असे पाहणारा, बाहिय, श्रुतवान आर्यश्रावक चक्षुविषयी विरक्त होतो, रूपांविषयी विरक्त होतो, चक्षु-विज्ञाणाविषयी विरक्त होतो, चक्षु-सम्फस्साविषयी विरक्त होतो... आणि मनो-सम्फस्सच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, त्याविषयीही विरक्त होतो. विरक्त झाल्याने तो रागरहित होतो; रागरहित झाल्याने तो विमुक्त होतो. विमुक्त झाल्यावर 'मी विमुक्त झालो आहे' असे ज्ञान होते. 'जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य जगले गेले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या जन्मासाठी काहीही उरलेले नाही' हे तो जाणतो."

အထ ခေါ အာယသ္မာ ဗာဟိယော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ဗာဟိယော ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရန္တော နစိရဿေဝ – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိ. ‘‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’’တိ အဗ္ဘညာသိ. အညတရော စ ပနာယသ္မာ ဗာဟိယော အရဟတံ အဟောသီတိ. ဆဋ္ဌံ.

"त्यानंतर आयुष्मान बाहिय भगवंतांच्या भाषणाचे अभिनंदन व कौतुक करून, आसनावरून उठले, भगवंतांना अभिवादन केले, प्रदक्षिणा घातली आणि निघून गेले. त्यानंतर आयुष्मान बाहिय एकटे, एकांतात, अप्रमत्त, उद्योगी आणि दृढनिश्चयी होऊन विहार करत असताना, फार काळ न लागताच— ज्या ध्येयासाठी कुलपुत्र योग्य प्रकारे घराबाहेर पडून अनगारिक प्रव्रज्या ग्रहण करतात, ते सर्वोत्तम ब्रह्मचर्याचे अंतिम ध्येय याच जन्मात स्वतः उच्च ज्ञानाने साक्षात करून, प्राप्त करून विहरू लागले. 'जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य जगले गेले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या जन्मासाठी काहीही उरलेले नाही' हे त्यांनी जाणले. आणि आयुष्मान बाहिय अर्हतांपैकी एक झाले."

၇. ပဌမဧဇာသုတ္တံ

७. "प्रथम एजा सुत्त"

၉၀. ‘‘ဧဇာ[Pg.289], ဘိက္ခဝေ, ရောဂေါ, ဧဇာ ဂဏ္ဍော, ဧဇာ သလ္လံ. တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော အနေဇော ဝိဟရတိ ဝီတသလ္လော. တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု စေပိ အာကင်္ခေယျ ‘အနေဇော ဝိဟရေယျံ ဝီတသလ္လော’တိ, စက္ခုံ န မညေယျ, စက္ခုသ္မိံ န မညေယျ, စက္ခုတော န မညေယျ, စက္ခု မေတိ န မညေယျ; ရူပေ န မညေယျ, ရူပေသု န မညေယျ, ရူပတော န မညေယျ, ရူပါ မေတိ န မညေယျ; စက္ခုဝိညာဏံ န မညေယျ, စက္ခုဝိညာဏသ္မိံ န မညေယျ, စက္ခုဝိညာဏတော န မညေယျ, စက္ခုဝိညာဏံ မေတိ န မညေယျ; စက္ခုသမ္ဖဿံ န မညေယျ, စက္ခုသမ္ဖဿသ္မိံ န မညေယျ, စက္ခုသမ္ဖဿတော န မညေယျ, စက္ခုသမ္ဖဿော မေတိ န မညေယျ. ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ န မညေယျ, တသ္မိမ္ပိ န မညေယျ, တတောပိ န မညေယျ, တံ မေတိ န မညေယျ.

९०. "भिक्खूंनो, एजा (तृष्णा) हा रोग आहे, एजा हा गंड (गळू) आहे, एजा हा शल्य (काटा) आहे. म्हणून, भिक्खूंनो, तथागत एजा-रहित आणि शल्य-रहित होऊन विहार करतात. म्हणून, भिक्खूंनो, जर भिक्खूची अशी इच्छा असेल की 'मी एजा-रहित आणि शल्य-रहित होऊन विहार करावा', तर त्याने चक्षूला 'मी' मानू नये, चक्षूमध्ये 'मी' मानू नये, चक्षूपासून 'मी' मानू नये, 'चक्षू माझा आहे' असे मानू नये; रूपांना 'मी' मानू नये, रूपांमध्ये 'मी' मानू नये, रूपांपासून 'मी' मानू नये, 'रूपे माझी आहेत' असे मानू नये; चक्षु-विज्ञाणाला 'मी' मानू नये, चक्षु-विज्ञाणामध्ये 'मी' मानू नये, चक्षु-विज्ञाणापासून 'मी' मानू नये, 'चक्षु-विज्ञाण माझे आहे' असे मानू नये; चक्षु-सम्फस्साला 'मी' मानू नये, चक्षु-सम्फस्सामध्ये 'मी' मानू नये, चक्षु-सम्फस्सापासून 'मी' मानू नये, 'चक्षु-सम्फस्स माझा आहे' असे मानू नये. चक्षु-सम्फस्साच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, त्यालाही 'मी' मानू नये, त्यामध्ये 'मी' मानू नये, त्यापासून 'मी' मानू नये, 'ते माझे आहे' असे मानू नये."

‘‘သောတံ န မညေယျ…ပေ… ဃာနံ န မညေယျ…ပေ… ဇိဝှံ န မညေယျ, ဇိဝှာယ န မညေယျ, ဇိဝှာတော န မညေယျ, ဇိဝှာ မေတိ န မညေယျ; ရသေ န မညေယျ…ပေ… ဇိဝှာဝိညာဏံ န မညေယျ…ပေ… ဇိဝှာသမ္ဖဿံ န မညေယျ…ပေ… ယမ္ပိဒံ ဇိဝှာသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ န မညေယျ, တသ္မိမ္ပိ န မညေယျ, တတောပိ န မညေယျ, တံ မေတိ န မညေယျ.

“कानाविषयी कल्पना करू नये... तसेच... नाकाविषयी कल्पना करू नये... तसेच... जिभेविषयी कल्पना करू नये, जिभेच्या ठिकाणी कल्पना करू नये, जिभेपासून कल्पना करू नये, 'जीभ माझी आहे' अशी कल्पना करू नये; रसांविषयी कल्पना करू नये... तसेच... जिव्हा-विज्ञानाविषयी कल्पना करू नये... तसेच... जिव्हा-स्पर्शाविषयी कल्पना करू नये... तसेच... जिव्हा-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, त्याविषयीही कल्पना करू नये, त्याच्या ठिकाणी कल्पना करू नये, त्यापासून कल्पना करू नये, 'ते माझे आहे' अशी कल्पना करू नये.”

‘‘ကာယံ န မညေယျ…ပေ… မနံ န မညေယျ, မနသ္မိံ န မညေယျ, မနတော န မညေယျ, မနော မေတိ န မညေယျ; ဓမ္မေ န မညေယျ…ပေ… မနော ဝိညာဏံ…ပေ… မနောသမ္ဖဿံ…ပေ… ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ န မညေယျ, တသ္မိမ္ပိ န မညေယျ, တတောပိ န မညေယျ, တံ မေတိ န မညေယျ; သဗ္ဗံ န မညေယျ, သဗ္ဗသ္မိံ န မညေယျ, သဗ္ဗတော န မညေယျ, သဗ္ဗံ မေတိ န မညေယျ.

“शरिराविषयी कल्पना करू नये... तसेच... मनाविषयी कल्पना करू नये, मनाच्या ठिकाणी कल्पना करू नये, मनापासून कल्पना करू नये, 'मन माझे आहे' अशी कल्पना करू नये; धम्मांविषयी कल्पना करू नये... तसेच... मनो-विज्ञानाविषयी... तसेच... मनो-स्पर्शाविषयी... तसेच... मनो-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, त्याविषयीही कल्पना करू नये, त्याच्या ठिकाणी कल्पना करू नये, त्यापासून कल्पना करू नये, 'ते माझे आहे' अशी कल्पना करू नये; सर्व गोष्टींविषयी कल्पना करू नये, सर्वांच्या ठिकाणी कल्पना करू नये, सर्वांपासून कल्पना करू नये, 'सर्व माझे आहे' अशी कल्पना करू नये.”

‘‘သော ဧဝံ အမညမာနော န ကိဉ္စိပိ လောကေ ဥပါဒိယတိ. အနုပါဒိယံ န ပရိတဿတိ. အပရိတဿံ ပစ္စတ္တညေဝ ပရိနိဗ္ဗာယတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ. သတ္တမံ.

“अशा प्रकारे कल्पना न करणारा तो (भिक्खू) लोकात कशाचेही उपादान करत नाही. उपादान न केल्यामुळे तो उद्विग्न होत नाही. उद्विग्न न झाल्यामुळे तो स्वतःच परिनिर्वाण प्राप्त करतो. 'जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य पूर्ण झाले आहे, जे कर्तव्य होते ते केले गेले आहे, आता या अस्तित्वासाठी काहीही शेष राहिलेले नाही,' असे तो जाणतो.” सातवे.

၈. ဒုတိယဧဇာသုတ္တံ

८. दुसरे एजा सुत्त

၉၁. ‘‘ဧဇာ[Pg.290], ဘိက္ခဝေ, ရောဂေါ, ဧဇာ ဂဏ္ဍော, ဧဇာ သလ္လံ. တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော အနေဇော ဝိဟရတိ ဝီတသလ္လော. တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု စေပိ အာကင်္ခေယျ ‘အနေဇော ဝိဟရေယျံ ဝီတသလ္လော’တိ, စက္ခုံ န မညေယျ, စက္ခုသ္မိံ န မညေယျ, စက္ခုတော န မညေယျ, စက္ခု မေတိ န မညေယျ; ရူပေ န မညေယျ… စက္ခုဝိညာဏံ… စက္ခုသမ္ဖဿံ… ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ န မညေယျ, တသ္မိမ္ပိ န မညေယျ, တတောပိ န မညေယျ, တံ မေတိ န မညေယျ. ယဉှိ, ဘိက္ခဝေ, မညတိ, ယသ္မိံ မညတိ, ယတော မညတိ, ယံ မေတိ မညတိ, တတော တံ ဟောတိ အညထာ. အညထာဘာဝီ ဘဝသတ္တော လောကော ဘဝမေဝ အဘိနန္ဒတိ…ပေ….

९१. “भिक्खूंनो, एजा (तृष्णा) हा रोग आहे, एजा हा गंड (गळू) आहे, एजा हा शल्य (काटा) आहे. म्हणूनच, भिक्खूंनो, तथागत एजा-रहित आणि शल्य-रहित होऊन विहरतात. म्हणूनच, भिक्खूंनो, जर एखाद्या भिक्खूला 'मी एजा-रहित आणि शल्य-रहित होऊन विहरावे' अशी इच्छा असेल, तर त्याने डोळ्याविषयी कल्पना करू नये, डोळ्याच्या ठिकाणी कल्पना करू नये, डोळ्यापासून कल्पना करू नये, 'डोळा माझा आहे' अशी कल्पना करू नये; रूपांविषयी कल्पना करू नये... चक्षु-विज्ञानाविषयी... चक्षु-स्पर्शाविषयी... चक्षु-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, त्याविषयीही कल्पना करू नये, त्याच्या ठिकाणी कल्पना करू नये, त्यापासून कल्पना करू नये, 'ते माझे आहे' अशी कल्पना करू नये. कारण, भिक्खूंनो, मनुष्य ज्या कशाची कल्पना करतो, ज्याच्या ठिकाणी कल्पना करतो, ज्याच्यापासून कल्पना करतो, ज्याला 'माझे' म्हणून कल्पितो, ते त्या कल्पनेपेक्षा वेगळे (अन्यथा) होते. अन्यथा होणारा आणि अस्तित्वाला चिकटलेला हा लोक अस्तित्वाचाच आनंद घेतो... तसेच...”

‘‘ဇိဝှံ န မညေယျ, ဇိဝှာယ န မညေယျ, ဇိဝှာတော န မညေယျ, ဇိဝှာ မေတိ န မညေယျ; ရသေ န မညေယျ… ဇိဝှာဝိညာဏံ… ဇိဝှာသမ္ဖဿံ… ယမ္ပိဒံ ဇိဝှာသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ န မညေယျ, တသ္မိမ္ပိ န မညေယျ, တတောပိ န မညေယျ, တံ မေတိ န မညေယျ. ယဉှိ, ဘိက္ခဝေ, မညတိ, ယသ္မိံ မညတိ, ယတော မညတိ, ယံ မေတိ မညတိ, တတော တံ ဟောတိ အညထာ. အညထာဘာဝီ ဘဝသတ္တော လောကော ဘဝမေဝ အဘိနန္ဒတိ…ပေ….

“जिभेविषयी कल्पना करू नये, जिभेच्या ठिकाणी कल्पना करू नये, जिभेपासून कल्पना करू नये, 'जीभ माझी आहे' अशी कल्पना करू नये; रसांविषयी कल्पना करू नये... जिव्हा-विज्ञानाविषयी... जिव्हा-स्पर्शाविषयी... जिव्हा-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, त्याविषयीही कल्पना करू नये, त्याच्या ठिकाणी कल्पना करू नये, त्यापासून कल्पना करू नये, 'ते माझे आहे' अशी कल्पना करू नये. कारण, भिक्खूंनो, मनुष्य ज्या कशाची कल्पना करतो, ज्याच्या ठिकाणी कल्पना करतो, ज्याच्यापासून कल्पना करतो, ज्याला 'माझे' म्हणून कल्पितो, ते त्या कल्पनेपेक्षा वेगळे (अन्यथा) होते. अन्यथा होणारा आणि अस्तित्वाला चिकटलेला हा लोक अस्तित्वाचाच आनंद घेतो... तसेच...”

‘‘မနံ န မညေယျ, မနသ္မိံ န မညေယျ, မနတော န မညေယျ, မနော မေတိ န မညေယျ… မနောဝိညာဏံ… မနောသမ္ဖဿံ… ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ န မညေယျ, တသ္မိမ္ပိ န မညေယျ, တတောပိ န မညေယျ, တံ မေတိ န မညေယျ. ယဉှိ, ဘိက္ခဝေ, မညတိ, ယသ္မိံ မညတိ, ယတော မညတိ, ယံ မေတိ မညတိ, တတော တံ ဟောတိ အညထာ. အညထာဘာဝီ ဘဝသတ္တော လောကော ဘဝမေဝ အဘိနန္ဒတိ.

“मनाविषयी कल्पना करू नये, मनाच्या ठिकाणी कल्पना करू नये, मनापासून कल्पना करू नये, 'मन माझे आहे' अशी कल्पना करू नये... मनो-विज्ञानाविषयी... मनो-स्पर्शाविषयी... मनो-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, त्याविषयीही कल्पना करू नये, त्याच्या ठिकाणी कल्पना करू नये, त्यापासून कल्पना करू नये, 'ते माझे आहे' अशी कल्पना करू नये. कारण, भिक्खूंनो, मनुष्य ज्या कशाची कल्पना करतो, ज्याच्या ठिकाणी कल्पना करतो, ज्याच्यापासून कल्पना करतो, ज्याला 'माझे' म्हणून कल्पितो, ते त्या कल्पनेपेक्षा वेगळे (अन्यथा) होते. अन्यथा होणारा आणि अस्तित्वाला चिकटलेला हा लोक अस्तित्वाचाच आनंद घेतो.”

‘‘ယာဝတာ, ဘိက္ခဝေ, ခန္ဓဓာတုအာယတနာ တမ္ပိ န မညေယျ, တသ္မိမ္ပိ န မညေယျ, တတောပိ န မညေယျ, တံ မေတိ န မညေယျ. သော ဧဝံ အမညမာနော န ကိဉ္စိ လောကေ ဥပါဒိယတိ. အနုပါဒိယံ န ပရိတဿတိ. အပရိတဿံ ပစ္စတ္တညေဝ ပရိနိဗ္ဗာယတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ. အဋ္ဌမံ.

“भिक्खूंनो, जितके काही स्कंध, धातू आणि आयतने आहेत, त्यांविषयीही कल्पना करू नये, त्यांच्या ठिकाणी कल्पना करू नये, त्यांच्यापासून कल्पना करू नये, 'ते माझे आहे' अशी कल्पना करू नये. अशा प्रकारे कल्पना न करणारा तो (भिक्खू) लोकात कशाचेही उपादान करत नाही. उपादान न केल्यामुळे तो उद्विग्न होत नाही. उद्विग्न न झाल्यामुळे तो स्वतःच परिनिर्वाण प्राप्त करतो. 'जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य पूर्ण झाले आहे, जे कर्तव्य होते ते केले गेले आहे, आता या अस्तित्वासाठी काहीही शेष राहिलेले नाही,' असे तो जाणतो.” आठवे.

၉. ပဌမဒွယသုတ္တံ

९. पहिले द्वय सुत्त

၉၂. ‘‘ဒွယံ [Pg.291] ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာထ. ကိဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဒွယံ? စက္ခုဉ္စေဝ ရူပါ စ, သောတဉ္စေဝ သဒ္ဒါ စ, ဃာနဉ္စေဝ ဂန္ဓာ စ, ဇိဝှာ စေဝ ရသာ စ, ကာယော စေဝ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ စ, မနော စေဝ ဓမ္မာ စ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဒွယံ.

९२. “भिक्खूंनो, मी तुम्हाला द्वय (दोन गोष्टींचा समूह) उपदेशीन. ते लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्खूंनो, द्वय म्हणजे काय? डोळा आणि रूपे, कान आणि शब्द, नाक आणि गंध, जीभ आणि रस, शरीर आणि स्पर्श, मन आणि धम्म (मानसिक विषय) – भिक्खूंनो, याला द्वय असे म्हणतात.”

‘‘ယော, ဘိက္ခဝေ, ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အဟမေတံ ဒွယံ ပစ္စက္ခာယ အညံ ဒွယံ ပညပေဿာမီ’တိ, တဿ ဝါစာဝတ္ထုကမေဝဿ. ပုဋ္ဌော စ န သမ္ပာယေယျ. ဥတ္တရိဉ္စ ဝိဃာတံ အာပဇ္ဇေယျ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယထာ တံ, ဘိက္ခဝေ, အဝိသယသ္မိ’’န္တိ. နဝမံ.

“भिक्खूंनो, जर कोणी असे म्हणाला की – 'मी या द्वयाचा त्याग करून दुसऱ्या एखाद्या द्वयाची प्रज्ञापना (स्थापना) करीन,' तर त्याचे बोलणे केवळ पोकळ शब्दच ठरेल. विचारले असता तो उत्तर देऊ शकणार नाही आणि उलटपक्षी तो त्रासाला (व्याकुळतेला) प्राप्त होईल. त्याचे कारण काय? कारण, भिक्खूंनो, ते त्याच्या विषयात (कक्षेत) नाही.” नववे.

၁၀. ဒုတိယဒွယသုတ္တံ

१०. दुसरे द्वय सुत्त

၉၃. ‘‘ဒွယံ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိစ္စ ဝိညာဏံ သမ္ဘောတိ. ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဒွယံ ပဋိစ္စ ဝိညာဏံ သမ္ဘောတိ? စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏံ. စက္ခု အနိစ္စံ ဝိပရိဏာမိ အညထာဘာဝိ. ရူပါ အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမိနော အညထာဘာဝိနော. ဣတ္ထေတံ ဒွယံ စလဉ္စေဝ ဗျထဉ္စ အနိစ္စံ ဝိပရိဏာမိ အညထာဘာဝိ. စက္ခုဝိညာဏံ အနိစ္စံ ဝိပရိဏာမိ အညထာဘာဝိ. ယောပိ ဟေတု ယောပိ ပစ္စယော စက္ခုဝိညာဏဿ ဥပ္ပာဒါယ, သောပိ ဟေတု သောပိ ပစ္စယော အနိစ္စော ဝိပရိဏာမီ အညထာဘာဝီ. အနိစ္စံ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ပစ္စယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပန္နံ စက္ခုဝိညာဏံ ကုတော နိစ္စံ ဘဝိဿတိ! ယာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေသံ တိဏ္ဏံ ဓမ္မာနံ သင်္ဂတိ သန္နိပါတော သမဝါယော, အယံ ဝုစ္စတိ စက္ခုသမ္ဖဿော. စက္ခုသမ္ဖဿောပိ အနိစ္စော ဝိပရိဏာမီ အညထာဘာဝီ. ယောပိ ဟေတု ယောပိ ပစ္စယော စက္ခုသမ္ဖဿဿ ဥပ္ပာဒါယ, သောပိ ဟေတု သောပိ ပစ္စယော အနိစ္စော ဝိပရိဏာမီ အညထာဘာဝီ. အနိစ္စံ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ပစ္စယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပန္နော စက္ခုသမ္ဖဿော ကုတော နိစ္စော ဘဝိဿတိ! ဖုဋ္ဌော, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒေတိ, ဖုဋ္ဌော စေတေတိ, ဖုဋ္ဌော သဉ္ဇာနာတိ. ဣတ္ထေတေပိ ဓမ္မာ စလာ စေဝ ဗျထာ စ အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမိနော အညထာဘာဝိနော. သောတံ…ပေ….

९३. “भिक्खूंनो, द्वयावर अवलंबून विज्ञान उत्पन्न होते. आणि भिक्खूंनो, द्वयावर अवलंबून विज्ञान कसे उत्पन्न होते? डोळा आणि रूपांवर अवलंबून चक्षु-विज्ञान उत्पन्न होते. डोळा अनित्य, परिवर्तनशील आणि अन्यथा होणारा (बदलणारा) आहे. रूपे अनित्य, परिवर्तनशील आणि अन्यथा होणारी आहेत. अशा प्रकारे हे द्वय चंचल, अस्थिर, अनित्य, परिवर्तनशील आणि अन्यथा होणारे आहे. चक्षु-विज्ञान अनित्य, परिवर्तनशील आणि अन्यथा होणारे आहे. चक्षु-विज्ञानाच्या उत्पत्तीसाठी जो काही हेतू आणि जो काही प्रत्यय (कारण) आहे, तो हेतू आणि तो प्रत्यय देखील अनित्य, परिवर्तनशील आणि अन्यथा होणारा आहे. भिक्खूंनो, अनित्य प्रत्ययावर अवलंबून उत्पन्न झालेले चक्षु-विज्ञान नित्य कसे असू शकेल! भिक्खूंनो, या तीन गोष्टींचा जो संयोग, संनिपात (एकत्र येणे) आणि समवाय आहे, त्याला चक्षु-स्पर्श असे म्हणतात. चक्षु-स्पर्श देखील अनित्य, परिवर्तनशील आणि अन्यथा होणारा आहे. चक्षु-स्पर्शाच्या उत्पत्तीसाठी जो काही हेतू आणि जो काही प्रत्यय आहे, तो हेतू आणि तो प्रत्यय देखील अनित्य, परिवर्तनशील आणि अन्यथा होणारा आहे. भिक्खूंनो, अनित्य प्रत्ययावर अवलंबून उत्पन्न झालेला चक्षु-स्पर्श नित्य कसा असू शकेल! भिक्खूंनो, स्पर्शाने युक्त झालेला मनुष्य वेदन करतो (अनुभवतो), स्पर्शाने युक्त झालेला चेतना करतो, स्पर्शाने युक्त झालेला संज्ञा करतो (जाणतो). अशा प्रकारे हे धम्म देखील चंचल, अस्थिर, अनित्य, परिवर्तनशील आणि अन्यथा होणारे आहेत. कान... तसेच...”

‘‘ဇိဝှဉ္စ ပဋိစ္စ ရသေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဇိဝှာဝိညာဏံ. ဇိဝှာ အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမီ အညထာဘာဝီ. ရသာ အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမိနော အညထာဘာဝိနော. ဣတ္ထေတံ ဒွယံ စလဉ္စေဝ ဗျထဉ္စ အနိစ္စံ ဝိပရိဏာမိ အညထာဘာဝိ. ဇိဝှာဝိညာဏံ အနိစ္စံ ဝိပရိဏာမိ အညထာဘာဝိ. ယောပိ ဟေတု ယောပိ ပစ္စယော ဇိဝှာဝိညာဏဿ ဥပ္ပာဒါယ[Pg.292], သောပိ ဟေတု သောပိ ပစ္စယော အနိစ္စော ဝိပရိဏာမီ အညထာဘာဝီ. အနိစ္စံ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ပစ္စယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပန္နံ ဇိဝှာဝိညာဏံ, ကုတော နိစ္စံ ဘဝိဿတိ! ယာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေသံ တိဏ္ဏံ ဓမ္မာနံ သင်္ဂတိ သန္နိပါတော သမဝါယော, အယံ ဝုစ္စတိ ဇိဝှာသမ္ဖဿော. ဇိဝှာသမ္ဖဿောပိ အနိစ္စော ဝိပရိဏာမီ အညထာဘာဝီ. ယောပိ ဟေတု ယောပိ ပစ္စယော ဇိဝှာသမ္ဖဿဿ ဥပ္ပာဒါယ, သောပိ ဟေတု သောပိ ပစ္စယော အနိစ္စော ဝိပရိဏာမီ အညထာဘာဝီ. အနိစ္စံ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ပစ္စယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပန္နော ဇိဝှာသမ္ဖဿော, ကုတော နိစ္စော ဘဝိဿတိ! ဖုဋ္ဌော, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒေတိ, ဖုဋ္ဌော စေတေတိ, ဖုဋ္ဌော သဉ္ဇာနာတိ. ဣတ္ထေတေပိ ဓမ္မာ စလာ စေဝ ဗျထာ စ အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမိနော အညထာဘာဝိနော. ကာယံ…ပေ….

“जिभ आणि रसांवर (चवींवर) अवलंबून जिव्हा-विज्ञान उत्पन्न होते. जीभ अनित्य, परिवर्तनशील आणि अन्यथाभावी (बदलणाऱ्या स्वभावाची) आहे. रस अनित्य, परिवर्तनशील आणि अन्यथाभावी आहेत. अशा प्रकारे हे द्वय चंचल, अस्थिर, अनित्य, परिवर्तनशील आणि अन्यथाभावी आहे. जिव्हा-विज्ञान अनित्य, परिवर्तनशील आणि अन्यथाभावी आहे. जिव्हा-विज्ञानाच्या उत्पत्तीसाठी जो काही हेतू आणि जो काही प्रत्यय (कारण) आहे, तो हेतू आणि तो प्रत्यय देखील अनित्य, परिवर्तनशील आणि अन्यथाभावी आहे. हे भिक्खूहो, अनित्य प्रत्ययावर अवलंबून उत्पन्न झालेले जिव्हा-विज्ञान नित्य कसे बरे असेल! हे भिक्खूहो, या तीन धर्मांचा जो संयोग, संनिपात आणि समवाय आहे, त्याला 'जिव्हा-सम्फस्स' (जिभेचा स्पर्श) असे म्हणतात. जिव्हा-सम्फस्स देखील अनित्य, परिवर्तनशील आणि अन्यथाभावी आहे. जिव्हा-सम्फस्साच्या उत्पत्तीसाठी जो काही हेतू आणि जो काही प्रत्यय आहे, तो हेतू आणि तो प्रत्यय देखील अनित्य, परिवर्तनशील आणि अन्यथाभावी आहे. हे भिक्खूहो, अनित्य प्रत्ययावर अवलंबून उत्पन्न झालेला जिव्हा-सम्फस्स नित्य कसा बरे असेल! हे भिक्खूहो, स्पर्शाने युक्त होऊन मनुष्य वेदन करतो, स्पर्शाने युक्त होऊन चेतना करतो, स्पर्शाने युक्त होऊन संज्ञा करतो. अशा प्रकारे हे धर्म देखील चंचल, अस्थिर, अनित्य, परिवर्तनशील आणि अन्यथाभावी आहेत. काया (शरीर)... आणि तद्वतच...”

‘‘မနဉ္စ ပဋိစ္စ ဓမ္မေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ မနောဝိညာဏံ. မနော အနိစ္စော ဝိပရိဏာမီ အညထာဘာဝီ. ဓမ္မာ အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမိနော အညထာဘာဝိနော. ဣတ္ထေတံ ဒွယံ စလဉ္စေဝ ဗျထဉ္စ အနိစ္စံ ဝိပရိဏာမိ အညထာဘာဝိ. မနောဝိညာဏံ အနိစ္စံ ဝိပရိဏာမိ အညထာဘာဝိ. ယောပိ ဟေတု ယောပိ ပစ္စယော မနောဝိညာဏဿ ဥပ္ပာဒါယ, သောပိ ဟေတု သောပိ ပစ္စယော အနိစ္စော ဝိပရိဏာမီ အညထာဘာဝီ. အနိစ္စံ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ပစ္စယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပန္နံ မနောဝိညာဏံ, ကုတော နိစ္စံ ဘဝိဿတိ! ယာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေသံ တိဏ္ဏံ ဓမ္မာနံ သင်္ဂတိ သန္နိပါတော သမဝါယော, အယံ ဝုစ္စတိ မနောသမ္ဖဿော. မနောသမ္ဖဿောပိ အနိစ္စော ဝိပရိဏာမီ အညထာဘာဝီ. ယောပိ ဟေတု ယောပိ ပစ္စယော မနောသမ္ဖဿဿ ဥပ္ပာဒါယ, သောပိ ဟေတု သောပိ ပစ္စယော အနိစ္စော ဝိပရိဏာမီ အညထာဘာဝီ. အနိစ္စံ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ပစ္စယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပန္နော မနောသမ္ဖဿော, ကုတော နိစ္စော ဘဝိဿတိ! ဖုဋ္ဌော, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒေတိ, ဖုဋ္ဌော စေတေတိ, ဖုဋ္ဌော သဉ္ဇာနာတိ. ဣတ္ထေတေပိ ဓမ္မာ စလာ စေဝ ဗျထာ စ အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမိနော အညထာဘာဝိနော. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒွယံ ပဋိစ္စ ဝိညာဏံ သမ္ဘောတီ’’တိ. ဒသမံ.

“मन आणि धम्मांवर (मानसिक विषयांवर) अवलंबून मनो-विज्ञान उत्पन्न होते. मन अनित्य, परिवर्तनशील आणि अन्यथाभावी आहे. धम्म अनित्य, परिवर्तनशील आणि अन्यथाभावी आहेत. अशा प्रकारे हे द्वय चंचल, अस्थिर, अनित्य, परिवर्तनशील आणि अन्यथाभावी आहे. मनो-विज्ञान अनित्य, परिवर्तनशील आणि अन्यथाभावी आहे. मनो-विज्ञानाच्या उत्पत्तीसाठी जो काही हेतू आणि जो काही प्रत्यय आहे, तो हेतू आणि तो प्रत्यय देखील अनित्य, परिवर्तनशील आणि अन्यथाभावी आहे. हे भिक्खूहो, अनित्य प्रत्ययावर अवलंबून उत्पन्न झालेले मनो-विज्ञान नित्य कसे बरे असेल! हे भिक्खूहो, या तीन धर्मांचा जो संयोग, संनिपात आणि समवाय आहे, त्याला 'मनो-सम्फस्स' (मनाचा स्पर्श) असे म्हणतात. मनो-सम्फस्स देखील अनित्य, परिवर्तनशील आणि अन्यथाभावी आहे. मनो-सम्फस्साच्या उत्पत्तीसाठी जो काही हेतू आणि जो काही प्रत्यय आहे, तो हेतू आणि तो प्रत्यय देखील अनित्य, परिवर्तनशील आणि अन्यथाभावी आहे. हे भिक्खूहो, अनित्य प्रत्ययावर अवलंबून उत्पन्न झालेला मनो-सम्फस्स नित्य कसा बरे असेल! हे भिक्खूहो, स्पर्शाने युक्त होऊन मनुष्य वेदन करतो, स्पर्शाने युक्त होऊन चेतना करतो, स्पर्शाने युक्त होऊन संज्ञा करतो. अशा प्रकारे हे धर्म देखील चंचल, अस्थिर, अनित्य, परिवर्तनशील आणि अन्यथाभावी आहेत. हे भिक्खूहो, अशा प्रकारे द्वयावर अवलंबून विज्ञान उत्पन्न होते.” दहावे (सुत्त समाप्त).

ဆန္နဝဂ္ဂေါ နဝမော.

नववा छन्नवग्ग समाप्त.

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची उद्दान (अनुक्रमणिका) -

ပလောကသုညာ သံခိတ္တံ, ဆန္နော ပုဏ္ဏော စ ဗာဟိယော;

ဧဇေန စ ဒုဝေ ဝုတ္တာ, ဒွယေဟိ အပရေ ဒုဝေတိ.

पलोक (पलोकसुत्त), सुञ्ञ (सुञ्ञलोकतथा सुत्त), संखित्त (संखित्तसुत्त), छन्न (छन्नसुत्त), पुण्ण (पुण्णसुत्त) आणि बाहिय (बाहियसुत्त); एजेन (तृष्णेसंबंधी) दोन सुत्ते आणि द्वयावर (दोन गोष्टींवर) आधारित इतर दोन सुत्ते सांगितली आहेत.

၁၀. သဠဝဂ္ဂေါ

१०. सळवग्ग

၁. အဒန္တအဂုတ္တသုတ္တံ

१. अदन्त-अगुत्त सुत्त

၉၄. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.293]. ‘‘ဆယိမေ, ဘိက္ခဝေ, ဖဿာယတနာ အဒန္တာ အဂုတ္တာ အရက္ခိတာ အသံဝုတာ ဒုက္ခာဓိဝါဟာ ဟောန္တိ. ကတမေ ဆ? စက္ခု, ဘိက္ခဝေ, ဖဿာယတနံ အဒန္တံ အဂုတ္တံ အရက္ခိတံ အသံဝုတံ ဒုက္ခာဓိဝါဟံ ဟောတိ…ပေ… ဇိဝှာ, ဘိက္ခဝေ, ဖဿာယတနံ အဒန္တံ အဂုတ္တံ အရက္ခိတံ အသံဝုတံ ဒုက္ခာဓိဝါဟံ ဟောတိ…ပေ… မနော, ဘိက္ခဝေ, ဖဿာယတနံ အဒန္တံ အဂုတ္တံ အရက္ခိတံ အသံဝုတံ ဒုက္ခာဓိဝါဟံ ဟောတိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဆ ဖဿာယတနာ အဒန္တာ အဂုတ္တာ အရက္ခိတာ အသံဝုတာ ဒုက္ခာဓိဝါဟာ ဟောန္တိ’’.

९४. श्रावस्ती येथील निदान. 'हे भिक्खूहो, ही सहा स्पर्शायतने जर अदमित, अरक्षित, असुरक्षित आणि असंवृत राहिली, तर ती तीव्र दुःख वाहून आणणारी ठरतात. कोणती सहा? हे भिक्खूहो, चक्षु (डोळा) हे स्पर्शायतन जर अदमित, अरक्षित, असुरक्षित आणि असंवृत राहिले, तर ते तीव्र दुःख वाहून आणणारे ठरते... पे... जीभ हे स्पर्शायतन जर अदमित, अरक्षित, असुरक्षित आणि असंवृत राहिले, तर ते तीव्र दुःख वाहून आणणारे ठरते... पे... मन हे स्पर्शायतन जर अदमित, अरक्षित, असुरक्षित आणि असंवृत राहिले, तर ते तीव्र दुःख वाहून आणणारे ठरते. हे भिक्खूहो, ही सहा स्पर्शायतने जर अदमित, अरक्षित, असुरक्षित आणि असंवृत राहिली, तर ती तीव्र दुःख वाहून आणणारी ठरतात.'

‘‘ဆယိမေ, ဘိက္ခဝေ, ဖဿာယတနာ သုဒန္တာ သုဂုတ္တာ သုရက္ခိတာ သုသံဝုတာ သုခါဓိဝါဟာ ဟောန္တိ. ကတမေ ဆ? စက္ခု, ဘိက္ခဝေ, ဖဿာယတနံ သုဒန္တံ သုဂုတ္တံ သုရက္ခိတံ သုသံဝုတံ သုခါဓိဝါဟံ ဟောတိ…ပေ… ဇိဝှာ, ဘိက္ခဝေ, ဖဿာယတနံ သုဒန္တံ သုဂုတ္တံ သုရက္ခိတံ သုသံဝုတံ သုခါဓိဝါဟံ ဟောတိ…ပေ… မနော, ဘိက္ခဝေ, ဖဿာယတနံ သုဒန္တံ သုဂုတ္တံ သုရက္ခိတံ သုသံဝုတံ သုခါဓိဝါဟံ ဟောတိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဆ ဖဿာယတနာ သုဒန္တာ သုဂုတ္တာ သုရက္ခိတာ သုသံဝုတာ သုခါဓိဝါဟာ ဟောန္တီ’’တိ. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ…ပေ… ဧတဒဝေါစ သတ္ထာ –

'हे भिक्खूहो, ही सहा स्पर्शायतने जर सुदमित, सुरक्षित, सुसंरक्षित आणि सुसंवृत राहिली, तर ती सुख वाहून आणणारी ठरतात. कोणती सहा? हे भिक्खूहो, चक्षु हे स्पर्शायतन जर सुदमित, सुरक्षित, सुसंरक्षित आणि सुसंवृत राहिले, तर ते सुख वाहून आणणारे ठरते... पे... जीभ हे स्पर्शायतन जर सुदमित, सुरक्षित, सुसंरक्षित आणि सुसंवृत राहिले, तर ते सुख वाहून आणणारे ठरते... पे... मन हे स्पर्शायतन जर सुदमित, सुरक्षित, सुसंरक्षित आणि सुसंवृत राहिले, तर ते सुख वाहून आणणारे ठरते. हे भिक्खूहो, ही सहा स्पर्शायतने जर सुदमित, सुरक्षित, सुसंरक्षित आणि सुसंवृत राहिली, तर ती सुख वाहून आणणारी ठरतात.' भगवान असे म्हणाले... पे... शास्त्यांनी पुढे असे म्हटले -

‘‘သဠေဝ ဖဿာယတနာနိ ဘိက္ခဝေါ,အသံဝုတော ယတ္ထ ဒုက္ခံ နိဂစ္ဆတိ;

တေသဉ္စ ယေ သံဝရဏံ အဝေဒိသုံ,သဒ္ဓါဒုတိယာ ဝိဟရန္တာနဝဿုတာ.

हे भिक्खूहो, स्पर्शायतने केवळ सहाच आहेत, जिथे असंवृत मनुष्य दुःखाला प्राप्त होतो; परंतु ज्यांनी त्यांच्या संवराचा मार्ग जाणला आहे, ते श्रद्धेला सोबती बनवून, अनासक्त होऊन विहरतात.

‘‘ဒိသွာန ရူပါနိ မနောရမာနိ,အထောပိ ဒိသွာန အမနောရမာနိ;

မနောရမေ ရာဂပထံ ဝိနောဒယေ,န စာပ္ပိယံ မေတိ မနံ ပဒေါသယေ.

मनोरम रूपे पाहून, तसेच अमनोरम रूपे पाहूनही; मनोरम रूपांविषयीचा रागाचा मार्ग दूर करावा, आणि 'हे मला अप्रिय आहे' असे म्हणून मनाला दूषित करू नये.

‘‘သဒ္ဒဉ္စ သုတွာ ဒုဘယံ ပိယာပ္ပိယံ,ပိယမှိ သဒ္ဒေ န သမုစ္ဆိတော သိယာ;

အထောပ္ပိယေ ဒေါသဂတံ ဝိနောဒယေ,န စာပ္ပိယံ မေတိ မနံ ပဒေါသယေ.

प्रिय आणि अप्रिय असे दोन्ही प्रकारचे शब्द ऐकून, प्रिय शब्दांमध्ये अति-आसक्त होऊ नये; तसेच अप्रिय शब्दांविषयीचा द्वेष दूर करावा, आणि 'हे मला अप्रिय आहे' असे म्हणून मनाला दूषित करू नये.

‘‘ဂန္ဓဉ္စ [Pg.294] ဃတွာ သုရဘိံ မနောရမံ,အထောပိ ဃတွာ အသုစိံ အကန္တိယံ;

အကန္တိယသ္မိံ ပဋိဃံ ဝိနောဒယေ,ဆန္ဒာနုနီတော န စ ကန္တိယေ သိယာ.

सुगंधी व मनोरम गंध घेऊन, तसेच अशुद्ध व अप्रिय गंध घेऊनही; अप्रिय गंधाविषयीचा प्रतिघ दूर करावा, आणि प्रिय गंधाच्या इच्छेच्या आहारी जाऊ नये.

‘‘ရသဉ္စ ဘောတွာန အသာဒိတဉ္စ သာဒုံ,အထောပိ ဘောတွာန အသာဒုမေကဒါ;

သာဒုံ ရသံ နာဇ္ဈောသာယ ဘုဉ္ဇေ,ဝိရောဓမာသာဒုသု နောပဒံသယေ.

स्वादिष्ट व मधुर रसाचे सेवन करून, तसेच कधीतरी अस्वादिष्ट रसाचे सेवन करूनही; मधुर रसाचा अति-आसक्तीने उपभोग घेऊ नये, आणि अस्वादिष्ट रसाविषयी विरोध दर्शवू नये.

‘‘ဖဿေန ဖုဋ္ဌော န သုခေန မဇ္ဇေ,ဒုက္ခေန ဖုဋ္ဌောပိ န သမ္ပဝေဓေ;

ဖဿဒွယံ သုခဒုက္ခေ ဥပေက္ခေ,အနာနုရုဒ္ဓေါ အဝိရုဒ္ဓ ကေနစိ.

सुखद स्पर्शाने स्पर्शित झाल्यावर उन्मत्त होऊ नये, आणि दुःखद स्पर्शाने स्पर्शित झाल्यावर कंपायमान होऊ नये; सुख आणि दुःख या दोन्ही स्पर्शांकडे उपेक्षेने पाहावे, कोणाशीही अनुनय किंवा विरोध न बाळगता.

‘‘ပပဉ္စသညာ ဣတရီတရာ နရာ,ပပဉ္စယန္တာ ဥပယန္တိ သညိနော;

မနောမယံ ဂေဟသိတဉ္စ သဗ္ဗံ,ပနုဇ္ဇ နေက္ခမ္မသိတံ ဣရီယတိ.

प्रपंच-संज्ञेने युक्त असलेले सामान्य लोक, प्रपंच करत आसक्त होतात; परंतु गृहजीवनाशी संबंधित सर्व मनोमय विचारांचा त्याग करून, मनुष्य नैष्क्रम्यावर आधारित आचरण करतो.

‘‘ဧဝံ မနော ဆဿု ယဒါ သုဘာဝိတော,ဖုဋ္ဌဿ စိတ္တံ န ဝိကမ္ပတေ ကွစိ;

တေ ရာဂဒေါသေ အဘိဘုယျ ဘိက္ခဝေါ,ဘဝတ္ထ ဇာတိမရဏဿ ပါရဂါ’’တိ. ပဌမံ;

अशा प्रकारे जेव्हा मन या सहा आयतनांमध्ये चांगल्या प्रकारे भावित होते, तेव्हा कोणत्याही स्पर्शाने त्याचे चित्त कधीही विचलित होत नाही; हे भिक्खूहो, राग आणि द्वेषावर विजय मिळवून, तुम्ही जन्म-मरणाच्या पलीकडच्या तीरावर पोहोचणारे व्हा! पहिले (सुत्त समाप्त).

၂. မာလုကျပုတ္တသုတ္တံ

२. मालुक्यपुत्त सुत्त

၉၅. အထ ခေါ အာယသ္မာ မာလုကျပုတ္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ မာလုကျပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သာဓု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဓမ္မံ ဒေသေတု, ယမဟံ ဘဂဝတော ဓမ္မံ သုတွာ ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရေယျ’’န္တိ.

९५. त्यानंतर आयुष्यमान मालुक्यपुत्त जेथे भगवान होते तेथे गेले... पे... एका बाजूला बसल्यावर आयुष्यमान मालुक्यपुत्तांनी भगवंतांना असे म्हटले – 'भंते! जर भगवंतांनी मला संक्षेपात धम्म उपदेश केला तर बरे होईल, जेणेकरून भगवंतांकडून धम्म ऐकून मी एकांतात, अप्रमत्त, उद्योगी आणि दृढनिश्चयी होऊन विहरू शकेन.'

‘‘ဧတ္ထ [Pg.295] ဒါနိ, မာလုကျပုတ္တ, ကိံ ဒဟရေ ဘိက္ခူ ဝက္ခာမ! ယတြ ဟိ နာမ တွံ, ဘိက္ခု, ဇိဏ္ဏော ဝုဒ္ဓေါ မဟလ္လကော အဒ္ဓဂတော ဝယောအနုပ္ပတ္တော သံခိတ္တေန ဩဝါဒံ ယာစသီ’’တိ.

"हे मालुक्यपुत्त, आता अशा वेळी मी तरुण भिक्खूंना काय सांगावे? जेव्हा तुझ्यासारखा वृद्ध, वयोवृद्ध, म्हातारा, आयुष्याचा मोठा टप्पा पार केलेला आणि अंतिम वयात पोहोचलेला भिक्खू मला संक्षेपात उपदेश मागत आहे!"

‘‘ကိဉ္စာပါဟံ, ဘန္တေ, ဇိဏ္ဏော ဝုဒ္ဓေါ မဟလ္လကော အဒ္ဓဂတော ဝယောအနုပ္ပတ္တော. ဒေသေတု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဓမ္မံ, ဒေသေတု သုဂတော သံခိတ္တေန ဓမ္မံ, အပ္ပေဝ နာမာဟံ ဘဂဝတော ဘာသိတဿ အတ္ထံ အာဇာနေယျံ. အပ္ပေဝ နာမာဟံ ဘဂဝတော ဘာသိတဿ ဒါယာဒေါ အဿ’’န္တိ.

"भन्ते, जरी मी वृद्ध, वयोवृद्ध, म्हातारा, आयुष्याचा मोठा टप्पा पार केलेला आणि अंतिम वयात पोहोचलेला असलो, तरीही भन्ते, भगवंतांनी मला संक्षेपात धम्म उपदेश करावा, सुगतांनी मला संक्षेपात धम्म उपदेश करावा. कदाचित मी भगवंतांच्या वचनाचा अर्थ समजून घेईन, कदाचित मी भगवंतांच्या वचनाचा वारसदार बनेन."

‘‘တံ ကိံ မညသိ, မာလုကျပုတ္တ, ယေ တေ စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ အဒိဋ္ဌာ အဒိဋ္ဌပုဗ္ဗာ, န စ ပဿသိ, န စ တေ ဟောတိ ပဿေယျန္တိ? အတ္ထိ တေ တတ္ထ ဆန္ဒော ဝါ ရာဂေါ ဝါ ပေမံ ဝါ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

"मालुक्यपुत्त, तुला काय वाटते? डोळ्यांनी जाणता येण्याजोगे जे रूप तू पाहिलेले नाहीस, पूर्वी कधीही पाहिलेले नाहीस, जे तू आता पाहत नाहीस आणि 'ते पाहावे' अशी इच्छाही तुला होत नाही; अशा रूपांविषयी तुझ्या मनात काही इच्छा (छंद), राग (आसक्ती) किंवा प्रेम (जिव्हाळा) उत्पन्न होतो का?" "नाही, भन्ते."

‘‘ယေ တေ သောတဝိညေယျာ သဒ္ဒါ အဿုတာ အဿုတပုဗ္ဗာ, န စ သုဏာသိ, န စ တေ ဟောတိ သုဏေယျန္တိ? အတ္ထိ တေ တတ္ထ ဆန္ဒော ဝါ ရာဂေါ ဝါ ပေမံ ဝါ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

"कानांनी जाणता येण्याजोगे जे शब्द तू ऐकलेले नाहीत, पूर्वी कधीही ऐकलेले नाहीत, जे तू आता ऐकत नाहीस आणि 'ते ऐकावे' अशी इच्छाही तुला होत नाही; अशा शब्दांविषयी तुझ्या मनात काही इच्छा, राग किंवा प्रेम उत्पन्न होते का?" "नाही, भन्ते."

‘‘ယေ တေ ဃာနဝိညေယျာ ဂန္ဓာ အဃာယိတာ အဃာယိတပုဗ္ဗာ, န စ ဃာယသိ, န စ တေ ဟောတိ ဃာယေယျန္တိ? အတ္ထိ တေ တတ္ထ ဆန္ဒော ဝါ ရာဂေါ ဝါ ပေမံ ဝါ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

"नाकाने जाणता येण्याजोगे जे गंध तू घेतलेले नाहीत, पूर्वी कधीही घेतलेले नाहीत, जे तू आता घेत नाहीस आणि 'ते घ्यावेत' अशी इच्छाही तुला होत नाही; अशा गंधांविषयी तुझ्या मनात काही इच्छा, राग किंवा प्रेम उत्पन्न होते का?" "नाही, भन्ते."

‘‘ယေ တေ ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ အသာယိတာ အသာယိတပုဗ္ဗာ, န စ သာယသိ, န စ တေ ဟောတိ သာယေယျန္တိ? အတ္ထိ တေ တတ္ထ ဆန္ဒော ဝါ ရာဂေါ ဝါ ပေမံ ဝါ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

"जिभेने जाणता येण्याजोगे जे रस तू चाखलेले नाहीत, पूर्वी कधीही चाखलेले नाहीत, जे तू आता चाखत नाहीस आणि 'ते चाखावेत' अशी इच्छाही तुला होत नाही; अशा रसांविषयी तुझ्या मनात काही इच्छा, राग किंवा प्रेम उत्पन्न होते का?" "नाही, भन्ते."

‘‘ယေ တေ ကာယဝိညေယျာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ အသမ္ဖုဋ္ဌာ အသမ္ဖုဋ္ဌပုဗ္ဗာ, န စ ဖုသသိ, န စ တေ ဟောတိ ဖုသေယျန္တိ? အတ္ထိ တေ တတ္ထ ဆန္ဒော ဝါ ရာဂေါ ဝါ ပေမံ ဝါ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

"शरीराने जाणता येण्याजोगे जे स्पर्श तू अनुभवलेले नाहीत, पूर्वी कधीही अनुभवलेले नाहीत, जे तू आता अनुभवत नाहीस आणि 'ते अनुभवावेत' अशी इच्छाही तुला होत नाही; अशा स्पर्शांविषयी तुझ्या मनात काही इच्छा, राग किंवा प्रेम उत्पन्न होते का?" "नाही, भन्ते."

‘‘ယေ တေ မနောဝိညေယျာ ဓမ္မာ အဝိညာတာ အဝိညာတပုဗ္ဗာ, န စ ဝိဇာနာသိ, န စ တေ ဟောတိ ဝိဇာနေယျန္တိ? အတ္ထိ တေ တတ္ထ ဆန္ဒော ဝါ ရာဂေါ ဝါ ပေမံ ဝါ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

"मनाने जाणता येण्याजोगे जे धम्म तू जाणलेले नाहीत, पूर्वी कधीही जाणलेले नाहीत, जे तू आता जाणत नाहीस आणि 'ते जाणावेत' अशी इच्छाही तुला होत नाही; अशा धम्मांविषयी तुझ्या मनात काही इच्छा, राग किंवा प्रेम उत्पन्न होते का?" "नाही, भन्ते."

‘‘ဧတ္ထ စ တေ, မာလုကျပုတ္တ, ဒိဋ္ဌသုတမုတဝိညာတဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု ဒိဋ္ဌေ ဒိဋ္ဌမတ္တံ ဘဝိဿတိ, သုတေ သုတမတ္တံ ဘဝိဿတိ, မုတေ မုတမတ္တံ ဘဝိဿတိ, ဝိညာတေ ဝိညာတမတ္တံ ဘဝိဿတိ. ယတော ခေါ တေ, မာလုကျပုတ္တ, ဒိဋ္ဌသုတမုတဝိညာတဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု ဒိဋ္ဌေ ဒိဋ္ဌမတ္တံ ဘဝိဿတိ, သုတေ သုတမတ္တံ ဘဝိဿတိ[Pg.296], မုတေ မုတမတ္တံ ဘဝိဿတိ, ဝိညာတေ ဝိညာတမတ္တံ ဘဝိဿတိ; တတော တွံ, မာလုကျပုတ္တ, န တေန. ယတော တွံ, မာလုကျပုတ္တ, န တေန; တတော တွံ, မာလုကျပုတ္တ, န တတ္ထ. ယတော တွံ, မာလုကျပုတ္တ, န တတ္ထ; တတော တွံ, မာလုကျပုတ္တ, နေဝိဓ, န ဟုရံ, န ဥဘယမန္တရေန. ဧသေဝန္တော ဒုက္ခဿာ’’တိ.

"मालुक्यपुत्त, अशा प्रकारे पाहिलेल्या, ऐकलेल्या, स्पर्श केलेल्या आणि जाणलेल्या धम्मांच्या बाबतीत: जे पाहिले आहे त्यात केवळ पाहणेच असेल; जे ऐकले आहे त्यात केवळ ऐकणेच असेल; जे स्पर्श केले आहे त्यात केवळ स्पर्श करणेच असेल; जे जाणले आहे त्यात केवळ जाणणेच असेल. मालुक्यपुत्त, जेव्हा तुझ्यासाठी पाहिलेल्या, ऐकलेल्या, स्पर्श केलेल्या आणि जाणलेल्या धम्मांच्या बाबतीत: पाहिलेल्यात केवळ पाहणेच असेल, ऐकलेल्यात केवळ ऐकणेच असेल, स्पर्श केलेल्यात केवळ स्पर्श करणेच असेल, जाणलेल्यात केवळ जाणणेच असेल; तेव्हा, मालुक्यपुत्त, तू 'त्याद्वारे' प्रभावित होणार नाहीस. मालुक्यपुत्त, जेव्हा तू 'त्याद्वारे' प्रभावित होणार नाहीस, तेव्हा तू 'त्यात' अडकणार नाहीस. मालुक्यपुत्त, जेव्हा तू 'त्यात' अडकणार नाहीस, तेव्हा तू न इथे असशील, न तिथे असशील, न दोन्हीच्या मध्ये असशील. हाच दुःखाचा अंत आहे."

‘‘ဣမဿ ခွာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမိ –

"भन्ते, भगवंतांनी संक्षेपात सांगितलेल्या या धम्मवचनाचा सविस्तर अर्थ मी अशा प्रकारे समजतो –"

‘‘ရူပံ ဒိသွာ သတိ မုဋ္ဌာ, ပိယံ နိမိတ္တံ မနသိ ကရောတော;

သာရတ္တစိတ္တော ဝေဒေတိ, တဉ္စ အဇ္ဈောသ တိဋ္ဌတိ.

"एखादे रूप पाहून, स्मृती नष्ट झाल्यामुळे, जो केवळ प्रिय लक्षणावरच मन केंद्रित करतो; तो आसक्त चित्ताने त्याचा अनुभव घेतो आणि त्यातच अडकून राहतो."

‘‘တဿ ဝဍ္ဎန္တိ ဝေဒနာ, အနေကာ ရူပသမ္ဘဝါ;

အဘိဇ္ဈာ စ ဝိဟေသာ စ, စိတ္တမဿူပဟညတိ;

ဧဝံ အာစိနတော ဒုက္ခံ, အာရာ နိဗ္ဗာနမုစ္စတိ.

"त्या रूपापासून उत्पन्न होणाऱ्या अनेक प्रकारच्या वेदना त्याच्यामध्ये वाढत जातात; अभिज्झा आणि विहेसा यामुळे त्याचे चित्त व्याकुळ होते. अशा प्रकारे दुःखाचा संचय करणाऱ्या व्यक्तीपासून निर्वाण दूर आहे, असे म्हटले जाते."

‘‘သဒ္ဒံ သုတွာ သတိ မုဋ္ဌာ, ပိယံ နိမိတ္တံ မနသိ ကရောတော;

သာရတ္တစိတ္တော ဝေဒေတိ, တဉ္စ အဇ္ဈောသ တိဋ္ဌတိ.

"एखादा शब्द ऐकून, स्मृती नष्ट झाल्यामुळे, जो केवळ प्रिय लक्षणावरच मन केंद्रित करतो; तो आसक्त चित्ताने त्याचा अनुभव घेतो आणि त्यातच अडकून राहतो."

‘‘တဿ ဝဍ္ဎန္တိ ဝေဒနာ, အနေကာ သဒ္ဒသမ္ဘဝါ;

အဘိဇ္ဈာ စ ဝိဟေသာ စ, စိတ္တမဿူပဟညတိ;

ဧဝံ အာစိနတော ဒုက္ခံ, အာရာ နိဗ္ဗာနမုစ္စတိ.

"त्या शब्दापासून उत्पन्न होणाऱ्या अनेक प्रकारच्या वेदना त्याच्यामध्ये वाढत जातात; अभिज्झा आणि विहेसा यामुळे त्याचे चित्त व्याकुळ होते. अशा प्रकारे दुःखाचा संचय करणाऱ्या व्यक्तीपासून निर्वाण दूर आहे, असे म्हटले जाते."

‘‘ဂန္ဓံ ဃတွာ သတိ မုဋ္ဌာ, ပိယံ နိမိတ္တံ မနသိ ကရောတော;

သာရတ္တစိတ္တော ဝေဒေတိ, တဉ္စ အဇ္ဈောသ တိဋ္ဌတိ.

"एखादा गंध घेऊन, स्मृती नष्ट झाल्यामुळे, जो केवळ प्रिय लक्षणावरच मन केंद्रित करतो; तो आसक्त चित्ताने त्याचा अनुभव घेतो आणि त्यातच अडकून राहतो."

‘‘တဿ ဝဍ္ဎန္တိ ဝေဒနာ, အနေကာ ဂန္ဓသမ္ဘဝါ;

အဘိဇ္ဈာ စ ဝိဟေသာ စ, စိတ္တမဿူပဟညတိ;

ဧဝံ အာစိနတော ဒုက္ခံ, အာရာ နိဗ္ဗာနမုစ္စတိ.

"त्या गंधापासून उत्पन्न होणाऱ्या अनेक प्रकारच्या वेदना त्याच्यामध्ये वाढत जातात; अभिज्झा आणि विहेसा यामुळे त्याचे चित्त व्याकुळ होते. अशा प्रकारे दुःखाचा संचय करणाऱ्या व्यक्तीपासून निर्वाण दूर आहे, असे म्हटले जाते."

‘‘ရသံ ဘောတွာ သတိ မုဋ္ဌာ, ပိယံ နိမိတ္တံ မနသိ ကရောတော;

သာရတ္တစိတ္တော ဝေဒေတိ, တဉ္စ အဇ္ဈောသ တိဋ္ဌတိ.

"एखादा रस चाखून, स्मृती नष्ट झाल्यामुळे, जो केवळ प्रिय लक्षणावरच मन केंद्रित करतो; तो आसक्त चित्ताने त्याचा अनुभव घेतो आणि त्यातच अडकून राहतो."

‘‘တဿ ဝဍ္ဎန္တိ ဝေဒနာ, အနေကာ ရသသမ္ဘဝါ;

အဘိဇ္ဈာ စ ဝိဟေသာ စ, စိတ္တမဿူပဟညတိ;

ဧဝံ အာစိနတော ဒုက္ခံ, အာရာ နိဗ္ဗာနမုစ္စတိ.

"त्या रसापासून उत्पन्न होणाऱ्या अनेक प्रकारच्या वेदना त्याच्यामध्ये वाढत जातात; अभिज्झा आणि विहेसा यामुळे त्याचे चित्त व्याकुळ होते. अशा प्रकारे दुःखाचा संचय करणाऱ्या व्यक्तीपासून निर्वाण दूर आहे, असे म्हटले जाते."

‘‘ဖဿံ [Pg.297] ဖုဿ သတိ မုဋ္ဌာ, ပိယံ နိမိတ္တံ မနသိ ကရောတော;

သာရတ္တစိတ္တော ဝေဒေတိ, တဉ္စ အဇ္ဈောသ တိဋ္ဌတိ.

"एखादा स्पर्श अनुभवून, स्मृती नष्ट झाल्यामुळे, जो केवळ प्रिय लक्षणावरच मन केंद्रित करतो; तो आसक्त चित्ताने त्याचा अनुभव घेतो आणि त्यातच अडकून राहतो."

‘‘တဿ ဝဍ္ဎန္တိ ဝေဒနာ, အနေကာ ဖဿသမ္ဘဝါ;

အဘိဇ္ဈာ စ ဝိဟေသာ စ, စိတ္တမဿူပဟညတိ;

ဧဝံ အာစိနတော ဒုက္ခံ, အာရာ နိဗ္ဗာနမုစ္စတိ.

"त्या स्पर्शापासून उत्पन्न होणाऱ्या अनेक प्रकारच्या वेदना त्याच्यामध्ये वाढत जातात; अभिज्झा आणि विहेसा यामुळे त्याचे चित्त व्याकुळ होते. अशा प्रकारे दुःखाचा संचय करणाऱ्या व्यक्तीपासून निर्वाण दूर आहे, असे म्हटले जाते."

‘‘ဓမ္မံ ဉတွာ သတိ မုဋ္ဌာ, ပိယံ နိမိတ္တံ မနသိ ကရောတော;

သာရတ္တစိတ္တော ဝေဒေတိ, တဉ္စ အဇ္ဈောသ တိဋ္ဌတိ.

"एखादा धम्म जाणून, स्मृती नष्ट झाल्यामुळे, जो केवळ प्रिय लक्षणावरच मन केंद्रित करतो; तो आसक्त चित्ताने त्याचा अनुभव घेतो आणि त्यातच अडकून राहतो."

‘‘တဿ ဝဍ္ဎန္တိ ဝေဒနာ, အနေကာ ဓမ္မသမ္ဘဝါ;

အဘိဇ္ဈာ စ ဝိဟေသာ စ, စိတ္တမဿူပဟညတိ;

ဧဝံ အာစိနတော ဒုက္ခံ, အာရာ နိဗ္ဗာနမုစ္စတိ.

"त्या धम्मापासून उत्पन्न होणाऱ्या अनेक प्रकारच्या वेदना त्याच्यामध्ये वाढत जातात; अभिज्झा आणि विहेसा यामुळे त्याचे चित्त व्याकुळ होते. अशा प्रकारे दुःखाचा संचय करणाऱ्या व्यक्तीपासून निर्वाण दूर आहे, असे म्हटले जाते."

‘‘န သော ရဇ္ဇတိ ရူပေသု, ရူပံ ဒိသွာ ပဋိဿတော;

ဝိရတ္တစိတ္တော ဝေဒေတိ, တဉ္စ နာဇ္ဈောသ တိဋ္ဌတိ.

"तो रूपांमध्ये आसक्त होत नाही. रूप पाहून जो जागरूक राहतो, तो विरक्त चित्ताने त्याचा अनुभव घेतो आणि त्यात अडकून राहत नाही."

‘‘ယထာဿ ပဿတော ရူပံ, သေဝတော စာပိ ဝေဒနံ;

ခီယတိ နောပစီယတိ, ဧဝံ သော စရတီ သတော;

ဧဝံ အပစိနတော ဒုက္ခံ, သန္တိကေ နိဗ္ဗာနမုစ္စတိ.

"ज्या प्रकारे रूप पाहताना आणि वेदनेचा अनुभव घेताना त्याचे दुःख क्षीण होते, वाढत नाही; अशा प्रकारे तो जागरूक राहून आचरण करतो. अशा प्रकारे दुःखाचा क्षय करणाऱ्या व्यक्तीच्या जवळ निर्वाण आहे, असे म्हटले जाते."

‘‘န သော ရဇ္ဇတိ သဒ္ဒေသု, သဒ္ဒံ သုတွာ ပဋိဿတော;

ဝိရတ္တစိတ္တော ဝေဒေတိ, တဉ္စ နာဇ္ဈောသ တိဋ္ဌတိ.

"तो शब्दांमध्ये आसक्त होत नाही. शब्द ऐकून जो जागरूक राहतो, तो विरक्त चित्ताने त्याचा अनुभव घेतो आणि त्यात अडकून राहत नाही."

‘‘ယထာဿ သုဏတော သဒ္ဒံ, သေဝတော စာပိ ဝေဒနံ;

ခီယတိ နောပစီယတိ, ဧဝံ သော စရတီ သတော;

ဧဝံ အပစိနတော ဒုက္ခံ, သန္တိကေ နိဗ္ဗာနမုစ္စတိ.

"ज्या प्रकारे शब्द ऐकताना आणि वेदनेचा अनुभव घेताना त्याचे दुःख क्षीण होते, वाढत नाही; अशा प्रकारे तो जागरूक राहून आचरण करतो. अशा प्रकारे दुःखाचा क्षय करणाऱ्या व्यक्तीच्या जवळ निर्वाण आहे, असे म्हटले जाते."

‘‘န သော ရဇ္ဇတိ ဂန္ဓေသု, ဂန္ဓံ ဃတွာ ပဋိဿတော;

ဝိရတ္တစိတ္တော ဝေဒေတိ, တဉ္စ နာဇ္ဈောသ တိဋ္ဌတိ.

"तो गंधांमध्ये आसक्त होत नाही. गंध घेऊन जो जागरूक राहतो, तो विरक्त चित्ताने त्याचा अनुभव घेतो आणि त्यात अडकून राहत नाही."

‘‘ယထာဿ ဃာယတော ဂန္ဓံ, သေဝတော စာပိ ဝေဒနံ;

ခီယတိ နောပစီယတိ, ဧဝံ သော စရတီ သတော;

ဧဝံ အပစိနတော ဒုက္ခံ, သန္တိကေ နိဗ္ဗာနမုစ္စတိ.

"ज्या प्रकारे गंध घेताना आणि वेदनेचा अनुभव घेताना त्याचे दुःख क्षीण होते, वाढत नाही; अशा प्रकारे तो जागरूक राहून आचरण करतो. अशा प्रकारे दुःखाचा क्षय करणाऱ्या व्यक्तीच्या जवळ निर्वाण आहे, असे म्हटले जाते."

‘‘န သော ရဇ္ဇတိ ရသေသု, ရသံ ဘောတွာ ပဋိဿတော;

ဝိရတ္တစိတ္တော ဝေဒေတိ, တဉ္စ နာဇ္ဈောသ တိဋ္ဌတိ.

"तो रसांमध्ये आसक्त होत नाही. रस चाखून जो जागरूक राहतो, तो विरक्त चित्ताने त्याचा अनुभव घेतो आणि त्यात अडकून राहत नाही."

‘‘ယထာဿ [Pg.298] သာယတော ရသံ, သေဝတော စာပိ ဝေဒနံ;

ခီယတိ နောပစီယတိ, ဧဝံ သော စရတီ သတော;

ဧဝံ အပစိနတော ဒုက္ခံ, သန္တိကေ နိဗ္ဗာနမုစ္စတိ.

"ज्या प्रकारे रस चाखताना आणि वेदनेचा अनुभव घेताना त्याचे दुःख क्षीण होते, वाढत नाही; अशा प्रकारे तो जागरूक राहून आचरण करतो. अशा प्रकारे दुःखाचा क्षय करणाऱ्या व्यक्तीच्या जवळ निर्वाण आहे, असे म्हटले जाते."

‘‘န သော ရဇ္ဇတိ ဖဿေသု, ဖဿံ ဖုဿ ပဋိဿတော;

ဝိရတ္တစိတ္တော ဝေဒေတိ, တဉ္စ နာဇ္ဈောသ တိဋ္ဌတိ.

"तो स्पर्शांमध्ये आसक्त होत नाही. स्पर्श अनुभवून जो जागरूक राहतो, तो विरक्त चित्ताने त्याचा अनुभव घेतो आणि त्यात अडकून राहत नाही."

‘‘ယထာဿ ဖုသတော ဖဿံ, သေဝတော စာပိ ဝေဒနံ;

ခီယတိ နောပစီယတိ, ဧဝံ သော စရတီ သတော;

ဧဝံ အပစိနတော ဒုက္ခံ, သန္တိကေ နိဗ္ဗာနမုစ္စတိ.

“ज्या प्रकारे स्पर्शाचा अनुभव घेताना आणि वेदनेचे सेवन करताना त्या व्यक्तीचे दुःख क्षीण होते, वाढत नाही; अशा प्रकारे तो स्मृतिमान होऊन जगतो. अशा प्रकारे दुःखाचा क्षय करणाऱ्या व्यक्तीसाठी निर्वाण जवळच आहे असे म्हटले जाते.”

‘‘န သော ရဇ္ဇတိ ဓမ္မေသု, ဓမ္မံ ဉတွာ ပဋိဿတော;

ဝိရတ္တစိတ္တော ဝေဒေတိ, တဉ္စ နာဇ္ဈောသ တိဋ္ဌတိ.

“तो धम्मांना जाणून स्मृतिमान राहतो आणि धम्मांमध्ये आसक्त होत नाही. विरक्त चित्ताने तो वेदना अनुभवतो आणि त्यात गुंतून राहत नाही.”

‘‘ယထာဿ ဇာနတော ဓမ္မံ, သေဝတော စာပိ ဝေဒနံ;

ခီယတိ နောပစီယတိ, ဧဝံ သော စရတီ သတော;

ဧဝံ အပစိနတော ဒုက္ခံ, သန္တိကေ နိဗ္ဗာနမုစ္စတီ’’တိ.

“ज्या प्रकारे धम्माला जाणताना आणि वेदनेचे सेवन करताना त्या व्यक्तीचे दुःख क्षीण होते, वाढत नाही; अशा प्रकारे तो स्मृतिमान होऊन जगतो. अशा प्रकारे दुःखाचा क्षय करणाऱ्या व्यक्तीसाठी निर्वाण जवळच आहे असे म्हटले जाते.”

‘‘ဣမဿ ခွာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမီ’’တိ. ‘‘သာဓု သာဓု, မာလုကျပုတ္တ! သာဓု ခေါ တွံ, မာလုကျပုတ္တ, မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာသိ –

“भंते, भगवंतांनी संक्षेपात सांगितलेल्या या उपदेशाचा अर्थ मी अशा प्रकारे सविस्तरपणे समजतो.” “साधू, साधू, मालुक्यपुत्त! मालुक्यपुत्त, मी संक्षेपात सांगितलेल्या उपदेशाचा अर्थ तू सविस्तरपणे चांगल्या प्रकारे समजलास –”

‘‘ရူပံ ဒိသွာ သတိ မုဋ္ဌာ, ပိယံ နိမိတ္တံ မနသိ ကရောတော;

သာရတ္တစိတ္တော ဝေဒေတိ, တဉ္စ အဇ္ဈောသ တိဋ္ဌတိ.

“रूप पाहून, प्रिय निमित्ताचे मनन करणाऱ्या व्यक्तीची स्मृती नष्ट होते; तो अत्यंत आसक्त चित्ताने वेदना अनुभवतो आणि त्यातच गुंतून राहतो.”

‘‘တဿ ဝဍ္ဎန္တိ ဝေဒနာ, အနေကာ ရူပသမ္ဘဝါ;

အဘိဇ္ဈာ စ ဝိဟေသာ စ, စိတ္တမဿူပဟညတိ;

ဧဝံ အာစိနတော ဒုက္ခံ, အာရာ နိဗ္ဗာနမုစ္စတိ.…ပေ….

“त्याच्या ठिकाणी रूपापासून उत्पन्न होणाऱ्या अनेक वेदना वाढतात; अभिज्झा (लोभ) आणि विहेसा (हिंसा/पीडा) यामुळे त्याचे चित्त दूषित होते. अशा प्रकारे दुःखाचा संचय करणाऱ्या व्यक्तीसाठी निर्वाण दूर आहे असे म्हटले जाते... इ.”

‘‘န သော ရဇ္ဇတိ ဓမ္မေသု, ဓမ္မံ ဉတွာ ပဋိဿတော;

ဝိရတ္တစိတ္တော ဝေဒေတိ, တဉ္စ နာဇ္ဈောသ တိဋ္ဌတိ.

“तो धम्मांना जाणून स्मृतिमान राहतो आणि धम्मांमध्ये आसक्त होत नाही. विरक्त चित्ताने तो वेदना अनुभवतो आणि त्यात गुंतून राहत नाही.”

‘‘ယထာဿ ဝိဇာနတော ဓမ္မံ, သေဝတော စာပိ ဝေဒနံ;

ခီယတိ နောပစီယတိ, ဧဝံ သော စရတီ သတော;

ဧဝံ အပစိနတော ဒုက္ခံ, သန္တိကေ နိဗ္ဗာနမုစ္စတီ’’တိ.

“ज्या प्रकारे धम्माला विशेष रूपाने जाणताना आणि वेदनेचे सेवन करताना त्या व्यक्तीचे दुःख क्षीण होते, वाढत नाही; अशा प्रकारे तो स्मृतिमान होऊन जगतो. अशा प्रकारे दुःखाचा क्षय करणाऱ्या व्यक्तीसाठी निर्वाण जवळच आहे असे म्हटले जाते.”

‘‘ဣမဿ ခေါ, မာလုကျပုတ္တ, မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ.

“मालुक्यपुत्त, माझ्याद्वारे संक्षेपात सांगितलेल्या या उपदेशाचा अर्थ अशा प्रकारे सविस्तरपणे समजून घेतला पाहिजे.”

အထ [Pg.299] ခေါ အာယသ္မာ မာလုကျပုတ္တော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ မာလုကျပုတ္တော ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရန္တော နစိရဿေဝ – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိ. ‘‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’’တိ အဗ္ဘညာသိ. အညတရော စ ပနာယသ္မာ မာလုကျပုတ္တော အရဟတံ အဟောသီတိ. ဒုတိယံ.

त्यानंतर आयुष्यमान मालुक्यपुत्त भगवंतांच्या भाषणाचे अभिनंदन करून व आनंद व्यक्त करून आसनावरून उठले, भगवंतांना अभिवादन केले आणि प्रदक्षिणा घालून निघून गेले. त्यानंतर आयुष्यमान मालुक्यपुत्त एकांतात, विलग राहून, अप्रमादी, उद्योगी आणि दृढनिश्चयी होऊन विहार करू लागले. ज्या ध्येयासाठी कुलपुत्र योग्य प्रकारे घराचा त्याग करून अनगारिक प्रव्रज्या ग्रहण करतात, ते ब्रह्मचर्याचे सर्वश्रेष्ठ अंतिम ध्येय त्यांनी लवकरच याच जन्मात स्वतःच्या अभिज्ञाने साक्षात करून प्राप्त केले. “जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य पूर्ण झाले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या जन्मानंतर पुन्हा जन्म नाही,” असे त्यांनी प्रत्यक्ष जाणले. आणि आयुष्यमान मालुक्यपुत्त अर्हतांपैकी एक झाले. दुसरे (सुत्त समाप्त).

၃. ပရိဟာနဓမ္မသုတ္တံ

३. परिहानधम्मसुत्त

၉၆. ‘‘ပရိဟာနဓမ္မဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ အပရိဟာနဓမ္မဉ္စ ဆ စ အဘိဘာယတနာနိ. တံ သုဏာထ. ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပရိဟာနဓမ္မော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ပါပကာ အကုသလာ သရသင်္ကပ္ပာ သံယောဇနိယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု အဓိဝါသေတိ နပ္ပဇဟတိ န ဝိနောဒေတိ န ဗျန္တီကရောတိ န အနဘာဝံ ဂမေတိ, ဝေဒိတဗ္ဗမေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနာ – ‘ပရိဟာယာမိ ကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ’. ပရိဟာနဉှေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာတိ…ပေ….

९६. “भिक्खूहो, मी तुम्हांला ऱ्हास होण्याचा स्वभाव असलेला धम्म (परिहानधम्म), ऱ्हास न होण्याचा स्वभाव असलेला धम्म (अपरिहानधम्म) आणि सहा अभिभायतने उपदेशीन. ते लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्खूहो, ऱ्हास होण्याचा स्वभाव कसा असतो? भिक्खूहो, या शासनात जेव्हा एखादा भिक्खू डोळ्यांनी रूप पाहतो, तेव्हा त्याच्यामध्ये पापी, अकुशल, आसक्ती निर्माण करणारे आणि संयोजनांना कारणीभूत ठरणारे विचार उत्पन्न होतात. जर तो भिक्खू त्यांचा स्वीकार करतो, त्यांचा त्याग करत नाही, त्यांचे निवारण करत नाही, त्यांचा अंत करत नाही आणि त्यांना पुन्हा उत्पन्न न होण्याच्या स्थितीला पोहोचवत नाही, तर भिक्खूहो, त्या भिक्खूने हे समजून घेतले पाहिजे की—‘मी कुशल धम्मांपासून घसरत आहे.’ कारण भगवंतांनी यालाच ‘ऱ्हास’ म्हटले आहे... इ.”

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ…ပေ… ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ပါပကာ အကုသလာ သရသင်္ကပ္ပာ သံယောဇနိယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု အဓိဝါသေတိ နပ္ပဇဟတိ န ဝိနောဒေတိ န ဗျန္တီကရောတိ န အနဘာဝံ ဂမေတိ, ဝေဒိတဗ္ဗမေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနာ – ‘ပရိဟာယာမိ ကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ’. ပရိဟာနဉှေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပရိဟာနဓမ္မော ဟောတိ.

“पुन्हा दुसरे असे की, भिक्खूहो, जेव्हा भिक्खू जिभेने रसाची चव घेतो, तेव्हा... इ... पुन्हा दुसरे असे की, भिक्खूहो, जेव्हा भिक्खू मनाने धम्माला जाणून घेतो, तेव्हा त्याच्यामध्ये पापी, अकुशल, आसक्ती निर्माण करणारे आणि संयोजनांना कारणीभूत ठरणारे विचार उत्पन्न होतात. जर तो भिक्खू त्यांचा स्वीकार करतो, त्यांचा त्याग करत नाही, त्यांचे निवारण करत नाही, त्यांचा अंत करत नाही आणि त्यांना पुन्हा उत्पन्न न होण्याच्या स्थितीला पोहोचवत नाही, तर भिक्खूहो, त्या भिक्खूने हे समजून घेतले पाहिजे की—‘मी कुशल धम्मांपासून घसरत आहे.’ कारण भगवंतांनी यालाच ‘ऱ्हास’ म्हटले आहे. भिक्खूहो, अशा प्रकारे ऱ्हास होण्याचा स्वभाव असतो.”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အပရိဟာနဓမ္မော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ပါပကာ အကုသလာ သရသင်္ကပ္ပာ သံယောဇနိယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု နာဓိဝါသေတိ ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ ဗျန္တီကရောတိ အနဘာဝံ ဂမေတိ, ဝေဒိတဗ္ဗမေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနာ – ‘န ပရိဟာယာမိ ကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ’. အပရိဟာနဉှေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာတိ…ပေ….

“आणि भिक्खूहो, ऱ्हास न होण्याचा स्वभाव कसा असतो? भिक्खूहो, या शासनात जेव्हा एखादा भिक्खू डोळ्यांनी रूप पाहतो, तेव्हा त्याच्यामध्ये पापी, अकुशल, आसक्ती निर्माण करणारे आणि संयोजनांना कारणीभूत ठरणारे विचार उत्पन्न होतात. जर तो भिक्खू त्यांचा स्वीकार करत नाही, त्यांचा त्याग करतो, त्यांचे निवारण करतो, त्यांचा अंत करतो आणि त्यांना पुन्हा उत्पन्न न होण्याच्या स्थितीला पोहोचवतो, तर भिक्खूहो, त्या भिक्खूने हे समजून घेतले पाहिजे की—‘मी कुशल धम्मांपासून घसरत नाही.’ कारण भगवंतांनी यालाच ‘ऱ्हास न होणे’ म्हटले आहे... इ.”

‘‘ပုန [Pg.300] စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ…ပေ… ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ပါပကာ အကုသလာ သရသင်္ကပ္ပာ သံယောဇနိယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု နာဓိဝါသေတိ ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ ဗျန္တီကရောတိ အနဘာဝံ ဂမေတိ, ဝေဒိတဗ္ဗမေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနာ – ‘န ပရိဟာယာမိ ကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ’. အပရိဟာနဉှေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အပရိဟာနဓမ္မော ဟောတိ.

“पुन्हा दुसरे असे की, भिक्खूहो, जेव्हा भिक्खू जिभेने रसाची चव घेतो, तेव्हा... इ... पुन्हा दुसरे असे की, भिक्खूहो, जेव्हा भिक्खू मनाने धम्माला जाणून घेतो, तेव्हा त्याच्यामध्ये पापी, अकुशल, आसक्ती निर्माण करणारे आणि संयोजनांना कारणीभूत ठरणारे विचार उत्पन्न होतात. जर तो भिक्खू त्यांचा स्वीकार करत नाही, त्यांचा त्याग करतो, त्यांचे निवारण करतो, त्यांचा अंत करतो आणि त्यांना पुन्हा उत्पन्न न होण्याच्या स्थितीला पोहोचवतो, तर भिक्खूहो, त्या भिक्खूने हे समजून घेतले पाहिजे की—‘मी कुशल धम्मांपासून घसरत नाही.’ कारण भगवंतांनी यालाच ‘ऱ्हास न होणे’ म्हटले आहे. भिक्खूहो, अशा प्रकारे ऱ्हास न होण्याचा स्वभाव असतो.”

‘‘ကတမာနိ စ, ဘိက္ခဝေ, ဆ အဘိဘာယတနာနိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ နုပ္ပဇ္ဇန္တိ ပါပကာ အကုသလာ သရသင်္ကပ္ပာ သံယောဇနိယာ. ဝေဒိတဗ္ဗမေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနာ – ‘အဘိဘူတမေတံ အာယတနံ’. အဘိဘာယတနဉှေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာတိ…ပေ… ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ နုပ္ပဇ္ဇန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သရသင်္ကပ္ပာ သံယောဇနိယာ. ဝေဒိတဗ္ဗမေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနာ – ‘အဘိဘူတမေတံ အာယတနံ’. အဘိဘာယတနဉှေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာတိ. ဣမာနိ ဝုစ္စန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဆ အဘိဘာယတနာနီ’’တိ. တတိယံ.

“आणि भिक्खूहो, ती सहा अभिभायतने कोणती आहेत? भिक्खूहो, या शासनात जेव्हा एखादा भिक्खू डोळ्यांनी रूप पाहतो, तेव्हा त्याच्यामध्ये पापी, अकुशल, आसक्ती निर्माण करणारे आणि संयोजनांना कारणीभूत ठरणारे विचार उत्पन्न होत नाहीत. भिक्खूहो, त्या भिक्खूने हे समजून घेतले पाहिजे की—‘हे आयतन माझ्याद्वारे जिंकले गेले आहे.’ कारण भगवंतांनी यालाच ‘अभिभायतन’ म्हटले आहे... इ... पुन्हा दुसरे असे की, भिक्खूहो, जेव्हा भिक्खू मनाने धम्माला जाणून घेतो, तेव्हा त्याच्यामध्ये पापी, अकुशल, आसक्ती निर्माण करणारे आणि संयोजनांना कारणीभूत ठरणारे विचार उत्पन्न होत नाहीत. भिक्खूहो, त्या भिक्खूने हे समजून घेतले पाहिजे की—‘हे आयतन माझ्याद्वारे जिंकले गेले आहे.’ कारण भगवंतांनी यालाच ‘अभिभायतन’ म्हटले आहे. भिक्खूहो, यांनाच ‘सहा अभिभायतने’ असे म्हटले जाते. तिसरे (सुत्त समाप्त).”

၄. ပမာဒဝိဟာရီသုတ္တံ

४. पमादविहारीसुत्त

၉၇. ‘‘ပမာဒဝိဟာရိဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ အပ္ပမာဒဝိဟာရိဉ္စ. တံ သုဏာထ. ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပမာဒဝိဟာရီ ဟောတိ? စက္ခုန္ဒြိယံ အသံဝုတဿ, ဘိက္ခဝေ, ဝိဟရတော စိတ္တံ ဗျာသိဉ္စတိ. စက္ခုဝိညေယျေသု ရူပေသု တဿ ဗျာသိတ္တစိတ္တဿ ပါမောဇ္ဇံ န ဟောတိ. ပါမောဇ္ဇေ အသတိ ပီတိ န ဟောတိ. ပီတိယာ အသတိ ပဿဒ္ဓိ န ဟောတိ. ပဿဒ္ဓိယာ အသတိ ဒုက္ခံ ဟောတိ. ဒုက္ခိနော စိတ္တံ န သမာဓိယတိ. အသမာဟိတေ စိတ္တေ ဓမ္မာ န ပါတုဘဝန္တိ. ဓမ္မာနံ အပါတုဘာဝါ ပမာဒဝိဟာရီ တွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ…ပေ… ဇိဝှိန္ဒြိယံ အသံဝုတဿ, ဘိက္ခဝေ, ဝိဟရတော စိတ္တံ ဗျာသိဉ္စတိ ဇိဝှာဝိညေယျေသု ရသေသု, တဿ ဗျာသိတ္တစိတ္တဿ…ပေ… ပမာဒဝိဟာရီ တွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ…ပေ… မနိန္ဒြိယံ အသံဝုတဿ, ဘိက္ခဝေ, ဝိဟရတော စိတ္တံ ဗျာသိဉ္စတိ မနောဝိညေယျေသု ဓမ္မေသု, တဿ ဗျာသိတ္တစိတ္တဿ ပါမောဇ္ဇံ န ဟောတိ. ပါမောဇ္ဇေ အသတိ ပီတိ န ဟောတိ. ပီတိယာ အသတိ ပဿဒ္ဓိ န ဟောတိ. ပဿဒ္ဓိယာ အသတိ ဒုက္ခံ ဟောတိ. ဒုက္ခိနော စိတ္တံ န သမာဓိယတိ. အသမာဟိတေ စိတ္တေ ဓမ္မာ န ပါတုဘဝန္တိ[Pg.301]. ဓမ္မာနံ အပါတုဘာဝါ ပမာဒဝိဟာရီ တွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပမာဒဝိဟာရီ ဟောတိ.

९७. भिक्षूंनो, मी तुम्हांला प्रमादविहारी (मळमळीतपणे किंवा मूर्च्छितपणे जगणारा) आणि अप्रमादविहारी (जागरूकपणे जगणारा) यांविषयी उपदेश करीन. ते लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्षूंनो, मनुष्य प्रमादविहारी कसा होतो? भिक्षूंनो, चक्षुरिंद्रियावर संयम न ठेवता विहरणाऱ्याचे चित्त चक्षूने जाणता येणाऱ्या रूपांमध्ये क्लेशांनी माखते. त्याचे चित्त क्लेशांनी माखल्यामुळे त्याला प्रमोद (आनंद) लाभत नाही. प्रमोद नसताना प्रीती लाभत नाही. प्रीती नसताना प्रस्सद्धी (शांतता) लाभत नाही. प्रस्सद्धी नसताना दुःख होते. दुःखी माणसाचे चित्त समाहित (एकाग्र) होत नाही. चित्त समाहित नसताना धर्म प्रकट होत नाहीत. धर्म प्रकट न झाल्यामुळे त्याला 'प्रमादविहारी' असेच म्हटले जाते. ...पे... भिक्षूंनो, जिव्हेरेंद्रियावर संयम न ठेवता विहरणाऱ्याचे चित्त जिव्हेने जाणता येणाऱ्या रसांमध्ये क्लेशांनी माखते...पे... त्याला 'प्रमादविहारी' असेच म्हटले जाते. ...पे... भिक्षूंनो, मनेंद्रियावर संयम न ठेवता विहरणाऱ्याचे चित्त मनाने जाणता येणाऱ्या धर्मांमध्ये क्लेशांनी माखते. त्याचे चित्त क्लेशांनी माखल्यामुळे त्याला प्रमोद लाभत नाही. प्रमोद नसताना प्रीती लाभत नाही. प्रीती नसताना प्रस्सद्धी लाभत नाही. प्रस्सद्धी नसताना दुःख होते. दुःखी माणसाचे चित्त समाहित होत नाही. चित्त समाहित नसताना धर्म प्रकट होत नाहीत. धर्म प्रकट न झाल्यामुळे त्याला 'प्रमादविहारी' असेच म्हटले जाते. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे मनुष्य प्रमादविहारी होतो.

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အပ္ပမာဒဝိဟာရီ ဟောတိ? စက္ခုန္ဒြိယံ သံဝုတဿ, ဘိက္ခဝေ, ဝိဟရတော စိတ္တံ န ဗျာသိဉ္စတိ စက္ခုဝိညေယျေသု ရူပေသု, တဿ အဗျာသိတ္တစိတ္တဿ ပါမောဇ္ဇံ ဇာယတိ. ပမုဒိတဿ ပီတိ ဇာယတိ. ပီတိမနဿ ကာယော ပဿမ္ဘတိ. ပဿဒ္ဓကာယော သုခံ ဝိဟရတိ. သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတိ. သမာဟိတေ စိတ္တေ ဓမ္မာ ပါတုဘဝန္တိ. ဓမ္မာနံ ပါတုဘာဝါ အပ္ပမာဒဝိဟာရီ တွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ…ပေ… ဇိဝှိန္ဒြိယံ သံဝုတဿ, ဘိက္ခဝေ, ဝိဟရတော စိတ္တံ န ဗျာသိဉ္စတိ…ပေ… အပ္ပမာဒဝိဟာရီ တွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. မနိန္ဒြိယံ သံဝုတဿ, ဘိက္ခဝေ, ဝိဟရတော စိတ္တံ န ဗျာသိဉ္စတိ, မနောဝိညေယျေသု ဓမ္မေသု, တဿ အဗျာသိတ္တစိတ္တဿ ပါမောဇ္ဇံ ဇာယတိ. ပမုဒိတဿ ပီတိ ဇာယတိ. ပီတိမနဿ ကာယော ပဿမ္ဘတိ. ပဿဒ္ဓကာယော သုခံ ဝိဟရတိ. သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတိ. သမာဟိတေ စိတ္တေ ဓမ္မာ ပါတုဘဝန္တိ. ဓမ္မာနံ ပါတုဘာဝါ အပ္ပမာဒဝိဟာရီ တွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အပ္ပမာဒဝိဟာရီ ဟောတီ’’တိ. စတုတ္ထံ.

आणि भिक्षूंनो, मनुष्य अप्रमादविहारी कसा होतो? भिक्षूंनो, चक्षुरिंद्रियावर संयम ठेवून विहरणाऱ्याचे चित्त चक्षूने जाणता येणाऱ्या रूपांमध्ये क्लेशांनी माखत नाही. ज्याचे चित्त क्लेशांनी माखलेले नसते, त्याला प्रमोद उत्पन्न होतो. प्रमोद लाभलेल्याला प्रीती उत्पन्न होते. प्रीतीयुक्त मनाच्या माणसाची काया शांत होते. शांत काया असलेला मनुष्य सुखाने विहरतो. सुखी माणसाचे चित्त समाहित होते. चित्त समाहित असताना धर्म प्रकट होतात. धर्म प्रकट झाल्यामुळे त्याला 'अप्रमादविहारी' असेच म्हटले जाते. ...पे... भिक्षूंनो, जिव्हेरेंद्रियावर संयम ठेवून विहरणाऱ्याचे चित्त क्लेशांनी माखत नाही...पे... त्याला 'अप्रमादविहारी' असेच म्हटले जाते. भिक्षूंनो, मनेंद्रियावर संयम ठेवून विहरणाऱ्याचे चित्त मनाने जाणता येणाऱ्या धर्मांमध्ये क्लेशांनी माखत नाही. ज्याचे चित्त क्लेशांनी माखलेले नसते, त्याला प्रमोद उत्पन्न होतो. प्रमोद लाभलेल्याला प्रीती उत्पन्न होते. प्रीतीयुक्त मनाच्या माणसाची काया शांत होते. शांत काया असलेला मनुष्य सुखाने विहरतो. सुखी माणसाचे चित्त समाहित होते. चित्त समाहित असताना धर्म प्रकट होतात. धर्म प्रकट झाल्यामुळे त्याला 'अप्रमादविहारी' असेच म्हटले जाते. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे मनुष्य अप्रमादविहारी होतो. चौथे.

၅. သံဝရသုတ္တံ

५. संवरसुत्त (संयम सुत्त)

၉၈. ‘‘သံဝရဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ, အသံဝရဉ္စ. တံ သုဏာထ. ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အသံဝရော ဟောတိ? သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု အဘိနန္ဒတိ အဘိဝဒတိ အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ, ဝေဒိတဗ္ဗမေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနာ – ‘ပရိဟာယာမိ ကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ’. ပရိဟာနဉှေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာတိ…ပေ… သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ…ပေ… သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, မနောဝိညေယျာ ဓမ္မာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု အဘိနန္ဒတိ အဘိဝဒတိ အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ, ဝေဒိတဗ္ဗမေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနာ – ‘ပရိဟာယာမိ ကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ’. ပရိဟာနဉှေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အသံဝရော ဟောတိ.

९८. भिक्षूंनो, मी तुम्हांला संवर (संयम) आणि असंवर (असंयम) यांविषयी उपदेश करीन. ते लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्षूंनो, असंवर कसा होतो? भिक्षूंनो, चक्षूने जाणता येणारी अशी रूपे आहेत जी इष्ट (इच्छित), कांत (मनोहर), मनाप (मनोरम), प्रियरूप (प्रिय वाटणारी), कामोपसंहित (कामोत्तेजक) आणि रजनीय (राग उत्पन्न करणारी) असतात. जर एखादा भिक्षू त्यांचे अभिनंदन करतो, त्यांचे स्वागत करतो आणि त्यात आसक्त होऊन राहतो, तर भिक्षूंनो, त्या भिक्षूने हे जाणावे की—'मी कुशल धर्मांपासून घसरत आहे.' कारण भगवंतांनी यालाच 'ऱ्हास' असे म्हटले आहे. ...पे... भिक्षूंनो, जिव्हेने जाणता येणारे असे रस आहेत...पे... भिक्षूंनो, मनाने जाणता येणारे असे धर्म आहेत जे इष्ट, कांत, मनाप, प्रियरूप, कामोपसंहित आणि रजनीय असतात. जर एखादा भिक्षू त्यांचे अभिनंदन करतो, त्यांचे स्वागत करतो आणि त्यात आसक्त होऊन राहतो, तर भिक्षूंनो, त्या भिक्षूने हे जाणावे की—'मी कुशल धर्मांपासून घसरत आहे.' कारण भगवंतांनी यालाच 'ऱ्हास' असे म्हटले आहे. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे असंवर होतो.

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သံဝရော ဟောတိ? သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ နာဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ, ဝေဒိတဗ္ဗမေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနာ – ‘န ပရိဟာယာမိ ကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ’. အပရိဟာနဉှေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာတိ [Pg.302] …ပေ… သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ…ပေ… သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, မနောဝိညေယျာ ဓမ္မာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ နာဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ, ဝေဒိတဗ္ဗမေတံ ဘိက္ခုနာ – ‘န ပရိဟာယာမိ ကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ’. အပရိဟာနဉှေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သံဝရော ဟောတီ’’တိ. ပဉ္စမံ.

आणि भिक्षूंनो, संवर कसा होतो? भिक्षूंनो, चक्षूने जाणता येणारी अशी रूपे आहेत जी इष्ट, कांत, मनाप, प्रियरूप, कामोपसंहित आणि रजनीय असतात. जर एखादा भिक्षू त्यांचे अभिनंदन करत नाही, त्यांचे स्वागत करत नाही आणि त्यात आसक्त होऊन राहत नाही, तर भिक्षूंनो, त्या भिक्षूने हे जाणावे की—'मी कुशल धर्मांपासून घसरत नाही.' कारण भगवंतांनी यालाच 'अ-ऱ्हास' (ऱ्हास न होणे) असे म्हटले आहे. ...पे... भिक्षूंनो, जिव्हेने जाणता येणारे असे रस आहेत...पे... भिक्षूंनो, मनाने जाणता येणारे असे धर्म आहेत जे इष्ट, कांत, मनाप, प्रियरूप, कामोपसंहित आणि रजनीय असतात. जर एखादा भिक्षू त्यांचे अभिनंदन करत नाही, त्यांचे स्वागत करत नाही आणि त्यात आसक्त होऊन राहत नाही, तर भिक्षूंनो, त्या भिक्षूने हे जाणावे की—'मी कुशल धर्मांपासून घसरत नाही.' कारण भगवंतांनी यालाच 'अ-ऱ्हास' असे म्हटले आहे. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे संवर होतो. पाचवे.

၆. သမာဓိသုတ္တံ

६. समाधिसुत्त (समाधी सुत्त)

၉၉. ‘‘သမာဓိံ, ဘိက္ခဝေ, ဘာဝေထ. သမာဟိတော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ကိဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ? ‘စက္ခု အနိစ္စ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ; ‘ရူပါ အနိစ္စာ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ; ‘စက္ခုဝိညာဏံ အနိစ္စ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ; ‘စက္ခုသမ္ဖဿော အနိစ္စော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ‘ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနိစ္စ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ…ပေ… ‘မနော အနိစ္စ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဓမ္မာ… မနောဝိညာဏံ… မနောသမ္ဖဿော… ‘ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနိစ္စ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. သမာဓိံ, ဘိက္ခဝေ, ဘာဝေထ. သမာဟိတော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ယထာဘူတံ ပဇာနာတီ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

९९. भिक्षूंनो, समाधीची भावना करा. भिक्षूंनो, समाहित झालेला भिक्षू यथाभूत जाणतो. आणि तो यथाभूत काय जाणतो? 'चक्षू अनित्य आहे' असे तो यथाभूत जाणतो; 'रूपे अनित्य आहेत' असे तो यथाभूत जाणतो; 'चक्षूविज्ञान अनित्य आहे' असे तो यथाभूत जाणतो; 'चक्षूस्पर्श अनित्य आहे' असे तो यथाभूत जाणतो. 'चक्षूस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, तेही अनित्य आहे' असे तो यथाभूत जाणतो. ...पे... 'मन अनित्य आहे' असे तो यथाभूत जाणतो. 'धर्म... मनोविज्ञान... मनःस्पर्श... मनःस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, तेही अनित्य आहे' असे तो यथाभूत जाणतो. भिक्षूंनो, समाधीची भावना करा. भिक्षूंनो, समाहित झालेला भिक्षू यथाभूत जाणतो. सहावे.

၇. ပဋိသလ္လာနသုတ္တံ

७. पटिसल्लानसुत्त (एकांतवास सुत्त)

၁၀၀. ‘‘ပဋိသလ္လာနေ, ဘိက္ခဝေ, ယောဂမာပဇ္ဇထ. ပဋိသလ္လီနော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ကိဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ? ‘စက္ခု အနိစ္စ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ; ‘ရူပါ အနိစ္စာ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ; ‘စက္ခုဝိညာဏံ အနိစ္စ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ; ‘စက္ခုသမ္ဖဿော အနိစ္စော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ‘ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနိစ္စ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ…ပေ… ‘ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနိစ္စ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ပဋိသလ္လာနေ, ဘိက္ခဝေ, ယောဂမာပဇ္ဇထ. ပဋိသလ္လီနော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ယထာဘူတံ ပဇာနာတီ’’တိ. သတ္တမံ.

१००. "भिक्षूंनो, एकांतवासात (प्रतिसल्लाणात) उद्योग करा. भिक्षूंनो, एकांतवासात असलेला भिक्षू जसे आहे तसे (यथाभूत) जाणतो. आणि तो जसे आहे तसे काय जाणतो? 'चक्षू (डोळा) अनित्य आहे' असे तो यथाभूत जाणतो; 'रूपे अनित्य आहेत' असे तो यथाभूत जाणतो; 'चक्षू-विज्ञान अनित्य आहे' असे तो यथाभूत जाणतो; 'चक्षू-संस्पर्श अनित्य आहे' असे तो यथाभूत जाणतो. चक्षू-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने (कारणाने) जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, ते देखील अनित्य आहे, असे तो यथाभूत जाणतो... पे... मन-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, ते देखील अनित्य आहे, असे तो यथाभूत जाणतो. भिक्षूंनो, एकांतवासात (प्रतिसल्लाणात) उद्योग करा. भिक्षूंनो, एकांतवासात असलेला भिक्षू जसे आहे तसे (यथाभूत) जाणतो." सातवे.

၈. ပဌမနတုမှာကံသုတ္တံ

८. पहिले न-तुम्हाकं सुत्त

၁၀၁. ‘‘ယံ, ဘိက္ခဝေ, န တုမှာကံ, တံ ပဇဟထ. တံ ဝေါ ပဟီနံ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ. ကိဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, န တုမှာကံ? စက္ခု, ဘိက္ခဝေ, န တုမှာကံ[Pg.303]. တံ ပဇဟထ. တံ ဝေါ ပဟီနံ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ. ရူပါ န တုမှာကံ. တေ ပဇဟထ. တေ ဝေါ ပဟီနာ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿန္တိ. စက္ခုဝိညာဏံ န တုမှာကံ. တံ ပဇဟထ. တံ ဝေါ ပဟီနံ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ. စက္ခုသမ္ဖဿော န တုမှာကံ. တံ ပဇဟထ. သော ဝေါ ပဟီနော ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ. ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ န တုမှာကံ. တံ ပဇဟထ. တံ ဝေါ ပဟီနံ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ. သောတံ န တုမှာကံ. တံ ပဇဟထ. တံ ဝေါ ပဟီနံ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ. သဒ္ဒါ န တုမှာကံ. တေ ပဇဟထ. တေ ဝေါ ပဟီနာ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿန္တိ. သောတဝိညာဏံ န တုမှာကံ. တံ ပဇဟထ. တံ ဝေါ ပဟီနံ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ. သောတသမ္ဖဿော န တုမှာကံ. တံ ပဇဟထ. သော ဝေါ ပဟီနာ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ. ယမ္ပိဒံ သောတသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ န တုမှာကံ. တံ ပဇဟထ. တံ ဝေါ ပဟီနံ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ. ဃာနံ န တုမှာကံ. တံ ပဇဟထ. တံ ဝေါ ပဟီနံ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ. ဂန္ဓာ န တုမှာကံ. တေ ပဇဟထ. တေ ဝေါ ပဟီနာ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿန္တိ. ဃာနဝိညာဏံ န တုမှာကံ. တံ ပဇဟထ. တံ ဝေါ ပဟီနံ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ. ဃာနသမ္ဖဿော န တုမှာကံ. တံ ပဇဟထ. သော ဝေါ ပဟီနာ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ. ယမ္ပိဒံ ဃာနသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ န တုမှာကံ. တံ ပဇဟထ. တံ ဝေါ ပဟီနံ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ.

१०१. "भिक्षूंनो, जे तुमचे नाही, त्याचा त्याग करा. त्याचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी आणि सुखासाठी होईल. आणि भिक्षूंनो, तुमचे काय नाही? भिक्षूंनो, चक्षू (डोळा) तुमचा नाही. त्याचा त्याग करा. त्याचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी आणि सुखासाठी होईल. रूपे तुमची नाहीत. त्यांचा त्याग करा. त्यांचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी आणि सुखासाठी होईल. चक्षू-विज्ञान तुमचे नाही. त्याचा त्याग करा. त्याचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी आणि सुखासाठी होईल. चक्षू-संस्पर्श तुमचा नाही. त्याचा त्याग करा. त्याचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी आणि सुखासाठी होईल. चक्षू-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, ते देखील तुमचे नाही. त्याचा त्याग करा. त्याचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी आणि सुखासाठी होईल. कान (श्रोत) तुमचा नाही. त्याचा त्याग करा. त्याचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी आणि सुखासाठी होईल. शब्द तुमचे नाहीत. त्यांचा त्याग करा. त्यांचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी आणि सुखासाठी होईल. श्रोत-विज्ञान तुमचे नाही. त्याचा त्याग करा. त्याचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी आणि सुखासाठी होईल. श्रोत-संस्पर्श तुमचा नाही. त्याचा त्याग करा. त्याचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी आणि सुखासाठी होईल. श्रोत-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, ते देखील तुमचे नाही. त्याचा त्याग करा. त्याचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी आणि सुखासाठी होईल. नाक (घ्राण) तुमचे नाही. त्याचा त्याग करा. त्याचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी आणि सुखासाठी होईल. गंध तुमचे नाहीत. त्यांचा त्याग करा. त्यांचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी आणि सुखासाठी होईल. घ्राण-विज्ञान तुमचे नाही. त्याचा त्याग करा. त्याचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी आणि सुखासाठी होईल. घ्राण-संस्पर्श तुमचा नाही. त्याचा त्याग करा. त्याचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी आणि सुखासाठी होईल. घ्राण-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, ते देखील तुमचे नाही. त्याचा त्याग करा. त्याचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी आणि सुखासाठी होईल."

ဇိဝှာ န တုမှာကံ. တံ ပဇဟထ. သာ ဝေါ ပဟီနာ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ. ရသာ န တုမှာကံ. တေ ပဇဟထ. တေ ဝေါ ပဟီနာ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿန္တိ. ဇိဝှာဝိညာဏံ န တုမှာကံ. တံ ပဇဟထ. တံ ဝေါ ပဟီနံ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ. ဇိဝှာသမ္ဖဿော န တုမှာကံ. တံ ပဇဟထ. သော ဝေါ ပဟီနာ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ. ယမ္ပိဒံ ဇိဝှာသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ န တုမှာကံ. တံ ပဇဟထ. တံ ဝေါ ပဟီနံ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ …ပေ….

"जीभ (जिव्हा) तुमची नाही. तिचा त्याग करा. तिचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी आणि सुखासाठी होईल. रस (चव) तुमचे नाहीत. त्यांचा त्याग करा. त्यांचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी आणि सुखासाठी होईल. जिव्हा-विज्ञान तुमचे नाही. त्याचा त्याग करा. त्याचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी आणि सुखासाठी होईल. जिव्हा-संस्पर्श तुमचा नाही. त्याचा त्याग करा. त्याचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी आणि सुखासाठी होईल. जिव्हा-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, ते देखील तुमचे नाही. त्याचा त्याग करा. त्याचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी आणि सुखासाठी होईल... पे..."

မနော န တုမှာကံ. တံ ပဇဟထ. သော ဝေါ ပဟီနော ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ. ဓမ္မာ န တုမှာကံ. တေ ပဇဟထ. တေ ဝေါ ပဟီနာ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿန္တိ. မနောဝိညာဏံ န တုမှာကံ. တံ ပဇဟထ. တံ ဝေါ ပဟီနံ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ. မနောသမ္ဖဿော န တုမှာကံ. တံ ပဇဟထ. သော ဝေါ ပဟီနော ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ. ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ န တုမှာကံ. တံ ပဇဟထ. တံ ဝေါ ပဟီနံ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ.

"मन तुमचे नाही. त्याचा त्याग करा. त्याचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी आणि सुखासाठी होईल. धम्म (मानसिक विषय) तुमचे नाहीत. त्यांचा त्याग करा. त्यांचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी आणि सुखासाठी होईल. मनो-विज्ञान तुमचे नाही. त्याचा त्याग करा. त्याचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी आणि सुखासाठी होईल. मनो-संस्पर्श तुमचा नाही. त्याचा त्याग करा. त्याचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी आणि सुखासाठी होईल. मनो-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, ते देखील तुमचे नाही. त्याचा त्याग करा. त्याचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी आणि सुखासाठी होईल."

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ယံ ဣမသ္မိံ ဇေတဝနေ တိဏကဋ္ဌသာခါပလာသံ တံ ဇနော ဟရေယျ ဝါ ဍဟေယျ ဝါ ယထာပစ္စယံ ဝါ ကရေယျ, အပိ နု တုမှာကံ ဧဝမဿ – ‘အမှေ ဇနော ဟရတိ ဝါ ဍဟတိ ဝါ ယထာပစ္စယံ ဝါ ကရောတီ’’’တိ?

"भिक्षूंनो, जसे या जेतवनातील जे काही गवत, लाकूड, फांद्या आणि पाने आहेत, ते जर लोकांनी नेले, किंवा जाळले, किंवा त्यांच्या इच्छेनुसार (प्रत्ययानुसार) काहीही केले, तर तुम्हाला असे वाटेल का की—'लोक आम्हाला घेऊन जात आहेत, किंवा जाळत आहेत, किंवा त्यांच्या इच्छेनुसार आमच्याशी वागत आहेत'?"

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

"नाही, भंते!"

‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’?

"ते कोणत्या कारणाने?"

‘‘န ဟိ နော ဧတံ, ဘန္တေ, အတ္တာ ဝါ အတ္တနိယံ ဝါ’’တိ.

"कारण, भंते, ते आमचा आत्मा (स्व) नाही आणि आमच्या आत्म्याचे (स्वतःचे) काही नाही."

‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခု န တုမှာကံ. တံ ပဇဟထ. တံ ဝေါ ပဟီနံ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ. ရူပါ န တုမှာကံ… စက္ခုဝိညာဏံ… စက္ခုသမ္ဖဿော…ပေ… ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ န တုမှာကံ. တံ ပဇဟထ. တံ ဝေါ ပဟီနံ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတီ’’တိ. အဋ္ဌမံ.

"तसेच, भिक्षूंनो, चक्षू तुमचा नाही. त्याचा त्याग करा. त्याचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी आणि सुखासाठी होईल. रूपे तुमची नाहीत... चक्षू-विज्ञान... चक्षू-संस्पर्श... पे... मनो-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, ते देखील तुमचे नाही. त्याचा त्याग करा. त्याचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी आणि सुखासाठी होईल." आठवे.

၉. ဒုတိယနတုမှာကံသုတ္တံ

९. दुसरे न-तुम्हाकं सुत्त

၁၀၂. ‘‘ယံ[Pg.304], ဘိက္ခဝေ, န တုမှာကံ တံ ပဇဟထ. တံ ဝေါ ပဟီနံ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ. ကိဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, န တုမှာကံ? စက္ခု, ဘိက္ခဝေ, န တုမှာကံ. တံ ပဇဟထ. တံ ဝေါ ပဟီနံ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ. ရူပါ န တုမှာကံ. တေ ပဇဟထ. တေ ဝေါ ပဟီနာ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿန္တိ. စက္ခုဝိညာဏံ န တုမှာကံ. တံ ပဇဟထ. တံ ဝေါ ပဟီနံ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ. စက္ခုသမ္ဖဿော န တုမှာကံ. တံ ပဇဟထ. သော ဝေါ ပဟီနော ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ…ပေ… ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ န တုမှာကံ. တံ ပဇဟထ. တံ ဝေါ ပဟီနံ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ. ယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, န တုမှာကံ, တံ ပဇဟထ. တံ ဝေါ ပဟီနံ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတီ’’တိ. နဝမံ.

१०२. "भिक्षूंनो, जे तुमचे नाही, त्याचा तुम्ही त्याग करा. त्याचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी व सुखासाठी होईल. आणि भिक्षूंनो, तुमचे काय नाही? भिक्षूंनो, चक्षु (डोळा) तुमचा नाही. त्याचा तुम्ही त्याग करा. त्याचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी व सुखासाठी होईल. रूपे तुमची नाहीत. त्यांचा तुम्ही त्याग करा. त्यांचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी व सुखासाठी होईल. चक्षु-विज्ञान तुमचे नाही. त्याचा तुम्ही त्याग करा. त्याचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी व सुखासाठी होईल. चक्षु-संस्पर्श तुमचा नाही. त्याचा तुम्ही त्याग करा. त्याचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी व सुखासाठी होईल... तसेच... मन-संस्पर्शामुळे उत्पन्न होणारी जी सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदना आहे, तीही तुमची नाही. तिचा तुम्ही त्याग करा. तिचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी व सुखासाठी होईल. भिक्षूंनो, जे तुमचे नाही, त्याचा तुम्ही त्याग करा. त्याचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी व सुखासाठी होईल." नववे सूत्र।

၁၀. ဥဒကသုတ္တံ

१०. उदक सूत्र

၁၀၃. ‘‘ဥဒကော သုဒံ, ဘိက္ခဝေ, ရာမပုတ္တော ဧဝံ ဝါစံ ဘာသတိ – ‘ဣဒံ ဇာတု ဝေဒဂူ, ဣဒံ ဇာတု သဗ္ဗဇီ, ဣဒံ ဇာတု အပလိခတံ ဂဏ္ဍမူလံ ပလိခဏိ’န္တိ. တံ ခေါ ပနေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဥဒကော ရာမပုတ္တော အဝေဒဂူယေဝ သမာနော ‘ဝေဒဂူသ္မီ’တိ ဘာသတိ, အသဗ္ဗဇီယေဝ သမာနော ‘သဗ္ဗဇီသ္မီ’တိ ဘာသတိ, အပလိခတံယေဝ ဂဏ္ဍမူလံ ပလိခတံ မေ ‘ဂဏ္ဍမူလ’န္တိ ဘာသတိ. ဣဓ ခေါ တံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ – ‘ဣဒံ ဇာတု ဝေဒဂူ, ဣဒံ ဇာတု သဗ္ဗဇီ, ဣဒံ ဇာတု အပလိခတံ ဂဏ္ဍမူလံ ပလိခဏိ’’’န္တိ.

१०३. "भिक्षूंनो, रामपुत्र उदक खरोखर असे बोलत असे – 'मी निश्चितच वेदगू (ज्ञान-पारंगत) आहे, मी निश्चितच सर्वजयी आहे, मी निश्चितच न उपटलेले गंडमूळ (गळवाचे मूळ) उपटून टाकले आहे.' परंतु, भिक्षूंनो, रामपुत्र उदक स्वतः वेदगू नसतानाही 'मी वेदगू आहे' असे म्हणत असे; स्वतः सर्वजयी नसतानाही 'मी सर्वजयी आहे' असे म्हणत असे; आणि गंडमूळ उपटलेले नसतानाही 'मी गंडमूळ उपटून टाकले आहे' असे म्हणत असे. भिक्षूंनो, या शासनात एखादा भिक्षूच योग्य प्रकारे बोलताना असे म्हणू शकतो – 'मी निश्चितच वेदगू आहे, मी निश्चितच सर्वजयी आहे, मी निश्चितच न उपटलेले गंडमूळ उपटून टाकले आहे.'"

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒဂူ ဟောတိ? ယတော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဆန္နံ ဖဿာယတနာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ; ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝေဒဂူ ဟောတိ.

"आणि भिक्षूंनो, भिक्षू कसा वेदगू होतो? जेव्हा भिक्षूंनो, भिक्षू सहा स्पर्शायतनांचा (स्पर्शाच्या आयतनांचा) उदय, अस्त, आस्वाद, आदीनव (दोष) आणि निस्सरण (मुक्ती) यथाभूत (आहे तसे) जाणतो; अशा प्रकारे, भिक्षूंनो, भिक्षू वेदगू होतो."

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သဗ္ဗဇီ ဟောတိ? ယတော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဆန္နံ ဖဿာယတနာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ဝိဒိတွာ အနုပါဒါဝိမုတ္တော ဟောတိ; ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သဗ္ဗဇီ ဟောတိ.

"आणि भिक्षूंनो, भिक्षू कसा सर्वजयी होतो? जेव्हा भिक्षूंनो, भिक्षू सहा स्पर्शायतनांचा उदय, अस्त, आस्वाद, आदीनव आणि निस्सरण यथाभूत जाणून, उपादानरहित होऊन विमुक्त होतो; अशा प्रकारे, भिक्षूंनो, भिक्षू सर्वजयी होतो."

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော အပလိခတံ ဂဏ္ဍမူလံ ပလိခတံ ဟောတိ? ဂဏ္ဍောတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣမဿေတံ စာတုမဟာဘူတိကဿ ကာယဿ အဓိဝစနံ [Pg.305] မာတာပေတ္တိကသမ္ဘဝဿ ဩဒနကုမ္မာသူပစယဿ အနိစ္စုစ္ဆာဒနပရိမဒ္ဒနဘေဒနဝိဒ္ဓံသနဓမ္မဿ. ဂဏ္ဍမူလန္တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တဏှာယေတံ အဓိဝစနံ. ယတော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော တဏှာ ပဟီနာ ဟောတိ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝင်္ကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ; ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော အပလိခတံ ဂဏ္ဍမူလံ ပလိခတံ ဟောတိ.

"आणि भिक्षूंनो, भिक्षूने न उपटलेले गंडमूळ कसे उपटून टाकलेले असते? भिक्षूंनो, 'गंड' (गळू) हे चार महाभूतांनी बनलेल्या, माता-पित्यांच्या संयोगातून उत्पन्न झालेल्या, भात आणि लापशी यावर पोसलेल्या, अनित्य, उटणे लावणे, मर्दन करणे, भेद पावणे आणि नष्ट होणे हा स्वभाव असलेल्या या शरीराचे नाव आहे. भिक्षूंनो, 'गंडमूळ' हे तृष्णेचे नाव आहे. जेव्हा भिक्षूंनो, भिक्षूची तृष्णा नष्ट झालेली असते, मुळासकट उपटून टाकलेली असते, ताडाच्या बुंध्यासारखी केलेली असते, समूळ नष्ट केलेली असते आणि भविष्यात पुन्हा उत्पन्न न होणाऱ्या स्वभावाची झालेली असते; अशा प्रकारे, भिक्षूंनो, भिक्षूने न उपटलेले गंडमूळ उपटून टाकलेले असते."

‘‘ဥဒကော သုဒံ, ဘိက္ခဝေ, ရာမပုတ္တော ဧဝံ ဝါစံ ဘာသတိ – ‘ဣဒံ ဇာတု ဝေဒဂူ, ဣဒံ ဇာတု သဗ္ဗဇီ, ဣဒံ ဇာတု အပလိခတံ ဂဏ္ဍမူလံ ပလိခဏိ’န္တိ. တံ ခေါ ပနေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဥဒကော ရာမပုတ္တော အဝေဒဂူယေဝ သမာနော ‘ဝေဒဂူသ္မီ’တိ ဘာသတိ, အသဗ္ဗဇီယေဝ သမာနော ‘သဗ္ဗဇီသ္မီ’တိ ဘာသတိ; အပလိခတံယေဝ ဂဏ္ဍမူလံ ‘ပလိခတံ မေ ဂဏ္ဍမူလ’န္တိ ဘာသတိ. ဣဓ ခေါ တံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ – ‘ဣဒံ ဇာတု ဝေဒဂူ, ဣဒံ ဇာတု သဗ္ဗဇီ, ဣဒံ ဇာတု အပလိခတံ ဂဏ္ဍမူလံ ပလိခဏိ’’’န္တိ. ဒသမံ.

"भिक्षूंनो, रामपुत्र उदक खरोखर असे बोलत असे – 'मी निश्चितच वेदगू आहे, मी निश्चितच सर्वजयी आहे, मी निश्चितच न उपटलेले गंडमूळ उपटून टाकले आहे.' परंतु, भिक्षूंनो, रामपुत्र उदक स्वतः वेदगू नसतानाही 'मी वेदगू आहे' असे म्हणत असे; स्वतः सर्वजयी नसतानाही 'मी सर्वजयी आहे' असे म्हणत असे; आणि गंडमूळ उपटलेले नसतानाही 'मी गंडमूळ उपटून टाकले आहे' असे म्हणत असे. भिक्षूंनो, या शासनात एखादा भिक्षूच योग्य प्रकारे बोलताना असे म्हणू शकतो – 'मी निश्चितच वेदगू आहे, मी निश्चितच सर्वजयी आहे, मी निश्चितच न उपटलेले गंडमूळ उपटून टाकले आहे.'" दहावे सूत्र।

သဠဝဂ္ဂေါ ဒသမော.

दहावा सळ-वर्ग समाप्त।

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची अनुक्रमणिका –

ဒွေ သံဂယှာ ပရိဟာနံ, ပမာဒဝိဟာရီ စ သံဝရော;

သမာဓိ ပဋိသလ္လာနံ, ဒွေ နတုမှာကေန ဥဒ္ဒကောတိ.

दोन संगय्ह सूत्रे, परिहान सूत्र, प्रमादविहारी सूत्र, संवर सूत्र, समाधी सूत्र, पटिसल्लान सूत्र, दोन 'न तुम्हाकं' सूत्रे आणि उदक सूत्र; ही या वर्गाची अनुक्रमणिका आहे।

သဠာယတနဝဂ္ဂေ ဒုတိယပဏ္ဏာသကော သမတ္တော.

सळायतन-वर्गातील दुसरा पण्णासक समाप्त झाला।

တဿ ဝဂ္ဂုဒ္ဒါနံ –

त्याची वर्ग-अनुक्रमणिका अशी –

အဝိဇ္ဇာ မိဂဇာလဉ္စ, ဂိလာနံ ဆန္နံ စတုတ္ထကံ;

သဠဝဂ္ဂေန ပညာသံ, ဒုတိယော ပဏ္ဏာသကော အယန္တိ.

अविद्या वर्ग, मिगजाल वर्ग, ग्लान वर्ग, चौथा छन्न वर्ग आणि सळ-वर्गासह पन्नास सूत्रांचा हा दुसरा पण्णासक आहे।

ပဌမသတကံ.

पहिले शतक (समाप्त)।

၁၁. ယောဂက္ခေမိဝဂ္ဂေါ

११. (११) योगक्खेमी वर्ग

၁. ယောဂက္ခေမိသုတ္တံ

१. योगक्खेमी सूत्र

၁၀၄. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ယောဂက္ခေမိပရိယာယံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မပရိယာယံ ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာထ. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ယောဂက္ခေမိပရိယာယော ဓမ္မပရိယာယော? သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ [Pg.306] ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တေ တထာဂတဿ ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝင်္ကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ. တေသဉ္စ ပဟာနာယ အက္ခာသိ ယောဂံ, တသ္မာ တထာဂတော ‘ယောဂက္ခေမီ’တိ ဝုစ္စတိ…ပေ… သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, မနောဝိညေယျာ ဓမ္မာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တေ တထာဂတဿ ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝင်္ကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ. တေသဉ္စ ပဟာနာယ အက္ခာသိ ယောဂံ, တသ္မာ တထာဂတော ‘ယောဂက္ခေမီ’တိ ဝုစ္စတိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယောဂက္ခေမိပရိယာယော ဓမ္မပရိယာယော’’တိ. ပဌမံ.

१०४. श्रावस्ती येथील निदान. "भिक्षूंनो, मी तुम्हाला योगक्षेम-पर्याय (योगबंधनांपासून मुक्तीचा मार्ग) सांगणारी धम्मदेशना देईन. ती लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्षूंनो, योगक्षेम-पर्याय सांगणारी धम्मदेशना कोणती आहे? भिक्षूंनो, चक्षु-विज्ञेय अशी रूपे आहेत, जी इष्ट, कांत, मनाजोगती, प्रिय वाटणारी, कामयुक्त आणि आसक्ती निर्माण करणारी आहेत. तथागतांनी त्यांचा त्याग केला आहे, ती मुळासकट उपटून टाकली आहेत, ताडाच्या बुंध्यासारखी केली आहेत, समूळ नष्ट केली आहेत आणि भविष्यात पुन्हा उत्पन्न न होणाऱ्या स्वभावाची केली आहेत. आणि त्यांच्या त्यागासाठी त्यांनी प्रयत्नाचा उपदेश केला आहे, म्हणूनच तथागतांना 'योगक्षेमी' म्हटले जाते... तसेच... भिक्षूंनो, मन-विज्ञेय असे धम्म आहेत, जे इष्ट, कांत, मनाजोगते, प्रिय वाटणारे, कामयुक्त आणि आसक्ती निर्माण करणारे आहेत. तथागतांनी त्यांचा त्याग केला आहे, ती मुळासकट उपटून टाकली आहेत, ताडाच्या बुंध्यासारखी केली आहेत, समूळ नष्ट केली आहेत आणि भविष्यात पुन्हा उत्पन्न न होणाऱ्या स्वभावाची केली आहेत. आणि त्यांच्या त्यागासाठी त्यांनी प्रयत्नाचा उपदेश केला आहे, म्हणूनच तथागतांना 'योगक्षेमी' म्हटले जाते. भिक्षूंनो, हाच तो योगक्षेम-पर्याय सांगणारी धम्मदेशना आहे." पहिले सूत्र।

၂. ဥပါဒါယသုတ္တံ

२. उपादाय सूत्र

၁၀၅. ‘‘ကိသ္မိံ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ ကိံ ဥပါဒါယ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခံ ဒုက္ခ’’န္တိ?

१०५. "भिक्षूंनो, काय अस्तित्वात असताना, कशाचे उपादान करून अंतर्गत सुख आणि दुःख उत्पन्न होते?"

‘‘ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ…ပေ….

"भंते, आमचे धम्म भगवंतांच्या मुळाशी आहेत..."

‘‘စက္ခုသ္မိံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ စက္ခုံ ဥပါဒါယ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခံ ဒုက္ခံ…ပေ… မနသ္မိံ သတိ မနံ ဥပါဒါယ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခံ ဒုက္ခံ. တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခု နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ?

"भिक्षूंनो, चक्षु अस्तित्वात असताना, चक्षूचे उपादान करून अंतर्गत सुख आणि दुःख उत्पन्न होते... तसेच... मन अस्तित्वात असताना, मनाचे उपादान करून अंतर्गत सुख आणि दुःख उत्पन्न होते. भिक्षूंनो, तुम्हाला काय वाटते? चक्षु नित्य आहे की अनित्य?"

‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’.

"अनित्य आहे, भंते."

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ?

"आणि जे अनित्य आहे, ते दुःखकारक आहे की सुखकारक?"

‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’.

"दुःखकारक आहे, भंते."

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ အဇ္ဈတ္တံ သုခံ ဒုက္ခ’’န္တိ?

"आणि जे अनित्य, दुःखकारक आणि परिवर्तनशील स्वभावाचे आहे, त्याचे उपादान न करता काय अंतर्गत सुख आणि दुःख उत्पन्न होऊ शकते का?"

‘‘နော ဟေတံ ဘန္တေ’’…ပေ….

"नाही, भंते." ...

‘‘ဇိဝှာ နိစ္စာ ဝါ အနိစ္စာ ဝါ’’တိ?

"जिव्हा नित्य आहे की अनित्य?"

‘‘အနိစ္စာ, ဘန္တေ’’.

"अनित्य आहे, भंते."

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ?

"आणि जी अनित्य आहे, ती दुःखकारक आहे की सुखकारक?"

‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’.

"दुःखकारक आहे, भंते."

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ အဇ္ဈတ္တံ သုခံ ဒုက္ခ’’န္တိ?

"आणि जी अनित्य, दुःखकारक आणि परिवर्तनशील स्वभावाची आहे, तिचे उपादान न करता काय अंतर्गत सुख आणि दुःख उत्पन्न होऊ शकते का?"

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’…ပေ….

"नाही, भंते." ...

‘‘မနော နိစ္စော ဝါ အနိစ္စော ဝါ’’တိ?

"मन नित्य आहे की अनित्य?"

‘‘အနိစ္စော, ဘန္တေ’’.

“अनित्य आहे, भन्ते.”

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ?

“आणि जे अनित्य आहे, ते दुःखकारक आहे की सुखकारक?”

‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’.

“दुःखकारक आहे, भन्ते.”

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ အဇ္ဈတ္တံ သုခံ ဒုက္ခ’’န္တိ?

“आणि जे अनित्य, दुःखकारक आणि परिवर्तनशील स्वभावाचे आहे, त्याला न धरून ठेवता (त्याच्याविषयी आसक्ती न बाळगता), अंतर्मनात सुख किंवा दुःख उत्पन्न होऊ शकते का?”

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

“नक्कीच नाही, भन्ते.”

‘‘ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော စက္ခုသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ…ပေ… မနသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ; ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ; ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ. ဒုတိယံ.

“भिक्षूंनो, असे पाहणारा श्रुतवान (ज्ञानी) आर्यश्रावक चक्षूविषयीही (डोळ्यांविषयीही) कंटाळा (निर्वेद) अनुभवतो... पे... मनाविषयीही कंटाळा अनुभवतो. कंटाळा आल्यावर तो विरक्त होतो; विरक्तीमुळे तो मुक्त होतो. मुक्त झाल्यावर 'मुक्त झाले' असे ज्ञान होते. 'जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य जगले गेले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या अस्तित्वासाठी काहीही उरलेले नाही' हे तो जाणतो.” दुसरे.

၃. ဒုက္ခသမုဒယသုတ္တံ

३. दुःखसमुदय सुत्त

၁၀၆. ‘‘ဒုက္ခဿ, ဘိက္ခဝေ, သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာထ. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခဿ သမုဒယော? စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏံ[Pg.307]. တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော. ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ; ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ. အယံ ဒုက္ခဿ သမုဒယော…ပေ… ဇိဝှဉ္စ ပဋိစ္စ ရသေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဇိဝှာဝိညာဏံ. တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော. ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ; ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ. အယံ ဒုက္ခဿ သမုဒယော…ပေ… မနဉ္စ ပဋိစ္စ ဓမ္မေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ မနောဝိညာဏံ. တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော. ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ; ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခဿ သမုဒယော.

१०६. “भिक्षूंनो, मी तुम्हाला दुःखाचा उदय (उत्पत्ती) आणि अस्त (निरोध) शिकवणार आहे. ते लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्षूंनो, दुःखाचा उदय कोणता आहे? चक्षू (डोळा) आणि रूप यांच्यावर अवलंबून चक्षू-विज्ञान उत्पन्न होते. या तिन्हींच्या एकत्र येण्याला स्पर्श (फस्स) म्हणतात. स्पर्शाच्या प्रत्ययाने (कारणाने) वेदना उत्पन्न होते; वेदनेच्या प्रत्ययाने तृष्णा उत्पन्न होते. हा दुःखाचा उदय आहे... पे... जिव्हा (जीभ) आणि रस यांच्यावर अवलंबून जिव्हा-विज्ञान उत्पन्न होते. या तिन्हींच्या एकत्र येण्याला स्पर्श म्हणतात. स्पर्शाच्या प्रत्ययाने वेदना उत्पन्न होते; वेदनेच्या प्रत्ययाने तृष्णा उत्पन्न होते. हा दुःखाचा उदय आहे... पे... मन आणि धम्म (मानसिक विषय) यांच्यावर अवलंबून मनो-विज्ञान उत्पन्न होते. या तिन्हींच्या एकत्र येण्याला स्पर्श म्हणतात. स्पर्शाच्या प्रत्ययाने वेदना उत्पन्न होते; वेदनेच्या प्रत्ययाने तृष्णा उत्पन्न होते. भिक्षूंनो, हाच दुःखाचा उदय आहे.”

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခဿ အတ္ထင်္ဂမော? စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏံ. တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော. ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ; ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ. တဿာယေဝ တဏှာယ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ ဥပါဒါနနိရောဓော; ဥပါဒါနနိရောဓာ ဘဝနိရောဓော; ဘဝနိရောဓာ ဇာတိနိရောဓော; ဇာတိနိရောဓာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ နိရုဇ္ဈန္တိ. ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတိ. အယံ ဒုက္ခဿ အတ္ထင်္ဂမော…ပေ… ဇိဝှဉ္စ ပဋိစ္စ ရသေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဇိဝှာဝိညာဏံ…ပေ… မနဉ္စ ပဋိစ္စ ဓမ္မေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ မနောဝိညာဏံ. တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော. ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ; ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ. တဿာယေဝ တဏှာယ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ ဥပါဒါနနိရောဓော; ဥပါဒါနနိရောဓာ ဘဝနိရောဓော; ဘဝနိရောဓာ ဇာတိနိရောဓော; ဇာတိနိရောဓာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ နိရုဇ္ဈန္တိ. ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခဿ အတ္ထင်္ဂမော’’တိ. တတိယံ.

“आणि भिक्षूंनो, दुःखाचा अस्त (निरोध) कोणता आहे? चक्षू आणि रूप यांच्यावर अवलंबून चक्षू-विज्ञान उत्पन्न होते. या तिन्हींच्या एकत्र येण्याला स्पर्श म्हणतात. स्पर्शाच्या प्रत्ययाने वेदना उत्पन्न होते; वेदनेच्या प्रत्ययाने तृष्णा उत्पन्न होते. त्याच तृष्णेच्या संपूर्ण विरागाने आणि निरोधाने उपादान (आसक्ती) निरोध होतो; उपादान निरोधाने भव निरोध होतो; भव निरोधाने जाती (जन्म) निरोध होतो; जाती निरोधाने जरा-मरण, शोक, परिदेव (आक्रोश), दुःख, डोमनस्य (मानसिक दुःख) आणि उपायास (हताशपणा) नष्ट होतात. अशा प्रकारे या संपूर्ण दुःखसमूहाचा निरोध होतो. हा दुःखाचा अस्त आहे... पे... जिव्हा आणि रस यांच्यावर अवलंबून जिव्हा-विज्ञान उत्पन्न होते... पे... मन आणि धम्म यांच्यावर अवलंबून मनो-विज्ञान उत्पन्न होते. या तिन्हींच्या एकत्र येण्याला स्पर्श म्हणतात. स्पर्शाच्या प्रत्ययाने वेदना उत्पन्न होते; वेदनेच्या प्रत्ययाने तृष्णा उत्पन्न होते. त्याच तृष्णेच्या संपूर्ण विरागाने आणि निरोधाने उपादान निरोध होतो; उपादान निरोधाने भव निरोध होतो; भव निरोधाने जाती निरोध होतो; जाती निरोधाने जरा-मरण, शोक, परिदेव, दुःख, डोमनस्य आणि उपायास नष्ट होतात. अशा प्रकारे या संपूर्ण दुःखसमूहाचा निरोध होतो. भिक्षूंनो, हाच दुःखाचा अस्त आहे.” तिसरे.

၄. လောကသမုဒယသုတ္တံ

४. लोकसमुदय सुत्त

၁၀၇. ‘‘လောကဿ, ဘိက္ခဝေ, သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာထ. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, လောကဿ သမုဒယော? စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏံ. တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော. ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ; ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ; တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနံ; ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ; ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ; ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ သမ္ဘဝန္တိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, လောကဿ သမုဒယော …ပေ… ဇိဝှဉ္စ ပဋိစ္စ ရသေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဇိဝှာဝိညာဏံ…ပေ… မနဉ္စ ပဋိစ္စ ဓမ္မေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ မနောဝိညာဏံ. တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော. ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ; ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ; တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနံ; ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ[Pg.308]; ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ; ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ သမ္ဘဝန္တိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, လောကဿ သမုဒယော.

१०७. “भिक्षूंनो, मी तुम्हाला लोकाचा उदय (उत्पत्ती) आणि अस्त (निरोध) शिकवणार आहे. ते लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्षूंनो, लोकाचा उदय कोणता आहे? चक्षू आणि रूप यांच्यावर अवलंबून चक्षू-विज्ञान उत्पन्न होते. या तिन्हींच्या एकत्र येण्याला स्पर्श म्हणतात. स्पर्शाच्या प्रत्ययाने वेदना उत्पन्न होते; वेदनेच्या प्रत्ययाने तृष्णा; तृष्णेच्या प्रत्ययाने उपादान; उपादानाच्या प्रत्ययाने भव; भवाच्या प्रत्ययाने जाती; जातीच्या प्रत्ययाने जरा-मरण, शोक, परिदेव, दुःख, डोमनस्य आणि उपायास संभवतात (उत्पन्न होतात). भिक्षूंनो, हाच लोकाचा उदय आहे... पे... जिव्हा आणि रस यांच्यावर अवलंबून जिव्हा-विज्ञान उत्पन्न होते... पे... मन आणि धम्म यांच्यावर अवलंबून मनो-विज्ञान उत्पन्न होते. या तिन्हींच्या एकत्र येण्याला स्पर्श म्हणतात. स्पर्शाच्या प्रत्ययाने वेदना उत्पन्न होते; वेदनेच्या प्रत्ययाने तृष्णा; तृष्णेच्या प्रत्ययाने उपादान; उपादानाच्या प्रत्ययाने भव; भवाच्या प्रत्ययाने जाती; जातीच्या प्रत्ययाने जरा-मरण, शोक, परिदेव, दुःख, डोमनस्य आणि उपायास संभवतात. भिक्षूंनो, हाच लोकाचा उदय आहे.”

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, လောကဿ အတ္ထင်္ဂမော? စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏံ. တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော. ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ; ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ. တဿာယေဝ တဏှာယ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ ဥပါဒါနနိရောဓော; ဥပါဒါနနိရောဓာ ဘဝနိရောဓော; ဘဝနိရောဓာ ဇာတိနိရောဓော; ဇာတိနိရောဓာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ နိရုဇ္ဈန္တိ. ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, လောကဿ အတ္ထင်္ဂမော…ပေ… ဇိဝှဉ္စ ပဋိစ္စ ရသေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ…ပေ… မနဉ္စ ပဋိစ္စ ဓမ္မေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ မနောဝိညာဏံ. တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော. ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ; ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ. တဿာယေဝ တဏှာယ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ ဥပါဒါနနိရောဓော; ဥပါဒါနနိရောဓာ…ပေ… ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, လောကဿ အတ္ထင်္ဂမော’’တိ. စတုတ္ထံ.

“आणि भिक्षूंनो, लोकाचा अस्त (निरोध) कोणता आहे? चक्षू आणि रूप यांच्यावर अवलंबून चक्षू-विज्ञान उत्पन्न होते. या तिन्हींच्या एकत्र येण्याला स्पर्श म्हणतात. स्पर्शाच्या प्रत्ययाने वेदना उत्पन्न होते; वेदनेच्या प्रत्ययाने तृष्णा उत्पन्न होते. त्याच तृष्णेच्या संपूर्ण विरागाने आणि निरोधाने उपादान निरोध होतो; उपादान निरोधाने भव निरोध होतो; भव निरोधाने जाती निरोध होतो; जाती निरोधाने जरा-मरण, शोक, परिदेव, दुःख, डोमनस्य आणि उपायास नष्ट होतात. अशा प्रकारे या संपूर्ण दुःखसमूहाचा निरोध होतो. भिक्षूंनो, हाच लोकाचा अस्त आहे... पे... जिव्हा आणि रस यांच्यावर अवलंबून उत्पन्न होते... पे... मन आणि धम्म यांच्यावर अवलंबून मनो-विज्ञान उत्पन्न होते. या तिन्हींच्या एकत्र येण्याला स्पर्श म्हणतात. स्पर्शाच्या प्रत्ययाने वेदना उत्पन्न होते; वेदनेच्या प्रत्ययाने तृष्णा उत्पन्न होते. त्याच तृष्णेच्या संपूर्ण विरागाने आणि निरोधाने उपादान निरोध होतो; उपादान निरोधाने... पे... अशा प्रकारे या संपूर्ण दुःखसमूहाचा निरोध होतो. भिक्षूंनो, हाच लोकाचा अस्त आहे.” चौथे.

၅. သေယျောဟမသ္မိသုတ္တံ

५. सेय्योहमस्मि सुत्त

၁၀၈. ‘‘ကိသ္မိံ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ ကိံ ဥပါဒါယ ကိံ အဘိနိဝိဿ သေယျောဟမသ္မီတိ ဝါ ဟောတိ, သဒိသောဟမသ္မီတိ ဝါ ဟောတိ, ဟီနောဟမသ္မီတိ ဝါ ဟောတီ’’တိ?

१०८. “भिक्षूंनो, काय अस्तित्वात असताना, कशाला धरून ठेवल्याने (कशाचे उपादान केल्याने), कशाचा अभिनिवेश (आग्रह) धरल्याने ‘मी श्रेष्ठ आहे’ किंवा ‘मी समान आहे’ किंवा ‘मी कनिष्ठ आहे’ असा विचार मनात येतो?”

‘‘ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ.

“भन्ते, आमचे धम्म (शिकवणी) भगवंतांवरच आधारित (मूळ असलेले) आहेत.”

‘‘စက္ခုသ္မိံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ စက္ခုံ ဥပါဒါယ စက္ခုံ အဘိနိဝိဿ သေယျောဟမသ္မီတိ ဝါ ဟောတိ, သဒိသောဟမသ္မီတိ ဝါ ဟောတိ, ဟီနောဟမသ္မီတိ ဝါ ဟောတိ…ပေ… ဇိဝှာယ သတိ…ပေ… မနသ္မိံ သတိ မနံ ဥပါဒါယ မနံ အဘိနိဝိဿ သေယျောဟမသ္မီတိ ဝါ ဟောတိ, သဒိသောဟမသ္မီတိ ဝါ ဟောတိ, ဟီနောဟမသ္မီတိ ဝါ ဟောတိ. တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခု နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ?

“भिक्षूंनो, चक्षू (डोळा) अस्तित्वात असताना, चक्षूला धरून ठेवल्याने, चक्षूचा अभिनिवेश धरल्याने ‘मी श्रेष्ठ आहे’ किंवा ‘मी समान आहे’ किंवा ‘मी कनिष्ठ आहे’ असा विचार मनात येतो... पे... जिव्हा अस्तित्वात असताना... पे... मन अस्तित्वात असताना, मनाला धरून ठेवल्याने, मनाचा अभिनिवेश धरल्याने ‘मी श्रेष्ठ आहे’ किंवा ‘मी समान आहे’ किंवा ‘मी कनिष्ठ आहे’ असा विचार मनात येतो. भिक्षूंनो, तुम्हाला काय वाटते, चक्षू नित्य आहे की अनित्य?”

‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’.

“अनित्य आहे, भन्ते.”

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ?

“आणि जे अनित्य आहे, ते दुःखकारक आहे की सुखकारक?”

‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’.

“दुःखकारक आहे, भन्ते.”

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, အပိ နု တံ အနုပါဒါယ သေယျောဟမသ္မီတိ ဝါ အဿ, သဒိသောဟမသ္မီတိ ဝါ အဿ, ဟီနောဟမသ္မီတိ ဝါ အဿာ’’တိ?

“आणि जे अनित्य, दुःखकारक आणि परिवर्तनशील स्वभावाचे आहे, त्याला न धरून ठेवता (त्याच्याविषयी आसक्ती न बाळगता) ‘मी श्रेष्ठ आहे’ किंवा ‘मी समान आहे’ किंवा ‘मी कनिष्ठ आहे’ असा विचार मनात येऊ शकतो का?”

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’…ပေ… ဇိဝှာ… ကာယော နိစ္စော ဝါ အနိစ္စော ဝါ’’တိ?

“नक्कीच नाही, भन्ते.”... पे... “जिव्हा... काय (शरीर) नित्य आहे की अनित्य?”

‘‘အနိစ္စော, ဘန္တေ’’…ပေ….

“अनित्य आहे, भन्ते.”... पे...

‘‘မနော နိစ္စော ဝါ အနိစ္စော ဝါ’’တိ?

“मन नित्य आहे की अनित्य?”

‘‘အနိစ္စော, ဘန္တေ’’.

“अनित्य आहे, भन्ते.”

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ [Pg.309] တံ သုခံ ဝါ’’တိ?

“आणि जे अनित्य आहे, ते दुःखकारक आहे की सुखकारक?”

‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’.

“दुःखकारक आहे, भन्ते.”

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, အပိ နု တံ အနုပါဒါယ သေယျောဟမသ္မီတိ ဝါ အဿ, သဒိသောဟမသ္မီတိ ဝါ အဿ, ဟီနောဟမသ္မီတိ ဝါ အဿာ’’တိ?

पण जे अनित्य, दुःखमय आणि परिवर्तनशील स्वभावाचे आहे, त्याला न चिकटता (त्याचे उपादान न करता) 'मी श्रेष्ठ आहे' किंवा 'मी समान आहे' किंवा 'मी कनिष्ठ आहे' असा विचार (अभिमान) निर्माण होऊ शकतो का?

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

असे नाही, भन्ते!

‘‘ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော စက္ခုသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ…ပေ… မနသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ; ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ; ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ. ပဉ္စမံ.

भिक्षूंनो, असे पाहणारा श्रुतवान आर्यश्रावक चक्षूविषयी निर्वेद पावतो (कंटाळतो)...पे०... मनाविषयी निर्वेद पावतो. निर्वेद पावल्यामुळे तो विरक्त होतो; विरक्तीमुळे तो विमुक्त होतो. विमुक्त झाल्यावर 'मी विमुक्त झालो आहे' असे ज्ञान त्याला होते. 'जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य पूर्ण झाले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या अस्तित्वासाठी काहीही उरलेले नाही' असे तो जाणतो. पाचवे.

၆. သံယောဇနိယသုတ္တံ

६. संयोजनीय सुत्त

၁၀၉. ‘‘သံယောဇနိယေ စ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေ ဒေသေဿာမိ သံယောဇနဉ္စ. တံ သုဏာထ. ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, သံယောဇနိယာ ဓမ္မာ, ကတမဉ္စ သံယောဇနံ? စက္ခုံ, ဘိက္ခဝေ, သံယောဇနိယော ဓမ္မော. ယော တတ္ထ ဆန္ဒရာဂေါ, တံ တတ္ထ သံယောဇနံ…ပေ… ဇိဝှာ သံယောဇနိယော ဓမ္မော…ပေ… မနော သံယောဇနိယော ဓမ္မော. ယော တတ္ထ ဆန္ဒရာဂေါ, တံ တတ္ထ သံယောဇနံ. ဣမေ ဝုစ္စန္တိ, ဘိက္ခဝေ, သံယောဇနိယာ ဓမ္မာ, ဣဒံ သံယောဇန’’န္တိ. ဆဋ္ဌံ.

१०९. भिक्षूंनो, मी तुम्हाला संयोजनीय (बंधनात टाकणारे) धर्म आणि संयोजन (बंधन) शिकवीन. ते लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्षूंनो, संयोजनीय धर्म कोणते आहेत आणि संयोजन कोणते आहे? भिक्षूंनो, चक्षू हा संयोजनीय धर्म आहे. तेथे जो छंदराग (इच्छा आणि आसक्ती) आहे, ते तेथील संयोजन आहे...पे०... जिव्हा हा संयोजनीय धर्म आहे...पे०... मन हा संयोजनीय धर्म आहे. तेथे जो छंदराग आहे, ते तेथील संयोजन आहे. भिक्षूंनो, यांना संयोजनीय धर्म म्हटले जाते आणि याला संयोजन म्हटले जाते. सहावे.

၇. ဥပါဒါနိယသုတ္တံ

७. उपादानीय सुत्त

၁၁၀. ‘‘ဥပါဒါနိယေ စ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေ ဒေသေဿာမိ ဥပါဒါနဉ္စ. တံ သုဏာထ. ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, ဥပါဒါနိယာ ဓမ္မာ, ကတမဉ္စ ဥပါဒါနံ? စက္ခုံ, ဘိက္ခဝေ, ဥပါဒါနိယော ဓမ္မော. ယော တတ္ထ ဆန္ဒရာဂေါ, တံ တတ္ထ ဥပါဒါနံ…ပေ… ဇိဝှာ ဥပါဒါနိယော ဓမ္မော…ပေ… မနော ဥပါဒါနိယော ဓမ္မော. ယော တတ္ထ ဆန္ဒရာဂေါ, တံ တတ္ထ ဥပါဒါနံ. ဣမေ ဝုစ္စန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဥပါဒါနိယာ ဓမ္မာ, ဣဒံ ဥပါဒါန’’န္တိ. သတ္တမံ.

११०. भिक्षूंनो, मी तुम्हाला उपादानीय (आसक्ती निर्माण करणारे) धर्म आणि उपादान (आसक्ती) शिकवीन. ते लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्षूंनो, उपादानीय धर्म कोणते आहेत आणि उपादान कोणते आहे? भिक्षूंनो, चक्षू हा उपादानीय धर्म आहे. तेथे जो छंदराग आहे, ते तेथील उपादान आहे...पे०... जिव्हा हा उपादानीय धर्म आहे...पे०... मन हा उपादानीय धर्म आहे. तेथे जो छंदराग आहे, ते तेथील उपादान आहे. भिक्षूंनो, यांना उपादानीय धर्म म्हटले जाते आणि याला उपादान म्हटले जाते. सातवे.

၈. အဇ္ဈတ္တိကာယတနပရိဇာနနသုတ္တံ

८. अज्झत्तिकायतनपरिज्ञान सुत्त

၁၁၁. ‘‘စက္ခုံ, ဘိက္ခဝေ, အနဘိဇာနံ အပရိဇာနံ အဝိရာဇယံ အပ္ပဇဟံ အဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. သောတံ… ဃာနံ… ဇိဝှံ… ကာယံ… မနံ အနဘိဇာနံ အပရိဇာနံ အဝိရာဇယံ အပ္ပဇဟံ အဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. စက္ခုဉ္စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အဘိဇာနံ ပရိဇာနံ ဝိရာဇယံ ပဇဟံ ဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ…ပေ… ဇိဝှံ… ကာယံ… မနံ အဘိဇာနံ ပရိဇာနံ ဝိရာဇယံ ပဇဟံ ဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယာ’’တိ. အဋ္ဌမံ.

१११. भिक्षूंनो, चक्षूला विशेष रूपाने न जाणता, पूर्णपणे न समजता, त्याविषयी विरक्त न होता आणि त्याचा त्याग न करता, मनुष्य दुःखाचा क्षय करण्यास असमर्थ ठरतो. श्रोत्र... घ्राण... जिव्हा... काया... मन विशेष रूपाने न जाणता, पूर्णपणे न समजता, त्याविषयी विरक्त न होता आणि त्याचा त्याग न करता, मनुष्य दुःखाचा क्षय करण्यास असमर्थ ठरतो. परंतु, भिक्षूंनो, चक्षूला विशेष रूपाने जाणून, पूर्णपणे समजून, त्याविषयी विरक्त होऊन आणि त्याचा त्याग करून, मनुष्य दुःखाचा क्षय करण्यास समर्थ ठरतो...पे०... जिव्हा... काया... मन विशेष रूपाने जाणून, पूर्णपणे समजून, त्याविषयी विरक्त होऊन आणि त्याचा त्याग करून, मनुष्य दुःखाचा क्षय करण्यास समर्थ ठरतो. आठवे.

၉. ဗာဟိရာယတနပရိဇာနနသုတ္တံ

९. बाहिरायतनपरिज्ञान सुत्त

၁၁၂. ‘‘ရူပေ[Pg.310], ဘိက္ခဝေ, အနဘိဇာနံ အပရိဇာနံ အဝိရာဇယံ အပ္ပဇဟံ အဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. သဒ္ဒေ… ဂန္ဓေ… ရသေ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ… ဓမ္မေ အနဘိဇာနံ အပရိဇာနံ အဝိရာဇယံ အပ္ပဇဟံ အဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. ရူပေ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အဘိဇာနံ ပရိဇာနံ ဝိရာဇယံ ပဇဟံ ဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ. သဒ္ဒေ… ဂန္ဓေ… ရသေ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ… ဓမ္မေ အဘိဇာနံ ပရိဇာနံ ဝိရာဇယံ ပဇဟံ ဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယာ’’တိ. နဝမံ.

११२. भिक्षूंनो, रूपांना विशेष रूपाने न जाणता, पूर्णपणे न समजता, त्यांविषयी विरक्त न होता आणि त्यांचा त्याग न करता, मनुष्य दुःखाचा क्षय करण्यास असमर्थ ठरतो. शब्दांना... गंधांना... रसांना... स्पर्शांना... धर्मांना विशेष रूपाने न जाणता, पूर्णपणे न समजता, त्यांविषयी विरक्त न होता आणि त्यांचा त्याग न करता, मनुष्य दुःखाचा क्षय करण्यास असमर्थ ठरतो. परंतु, भिक्षूंनो, रूपांना विशेष रूपाने जाणून, पूर्णपणे समजून, त्यांविषयी विरक्त होऊन आणि त्यांचा त्याग करून, मनुष्य दुःखाचा क्षय करण्यास समर्थ ठरतो. शब्दांना... गंधांना... रसांना... स्पर्शांना... धर्मांना विशेष रूपाने जाणून, पूर्णपणे समजून, त्यांविषयी विरक्त होऊन आणि त्यांचा त्याग करून, मनुष्य दुःखाचा क्षय करण्यास समर्थ ठरतो. नववे.

၁၀. ဥပဿုတိသုတ္တံ

१०. उपस्सुति सुत्त

၁၁၃. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ နာတိကေ ဝိဟရတိ ဂိဉ္ဇကာဝသထေ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ရဟောဂတော ပဋိသလ္လီနော ဣမံ ဓမ္မပရိယာယံ အဘာသိ – ‘‘စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏံ. တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော. ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ; ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ; တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနံ; ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ; ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ; ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ သမ္ဘဝန္တိ. ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ. ဇိဝှဉ္စ ပဋိစ္စ ရသေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ…ပေ… မနဉ္စ ပဋိစ္စ ဓမ္မေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ မနောဝိညာဏံ. တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော. ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ; ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ; တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနံ; ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ; ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ; ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ သမ္ဘဝန္တိ. ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ’’.

११३. एकदा भगवान नातिक येथे विटांच्या घरात (गिंजकावसथ येथे) विहार करत होते. तेव्हा भगवान एकांतात ध्यानस्थ बसले असताना त्यांनी या धर्मपर्यायाचे प्रवचन केले – 'चक्षू आणि रूपांवर अवलंबून चक्षूविज्ञान उत्पन्न होते. या तिन्हींच्या संयोगाला स्पर्श म्हणतात. स्पर्शाच्या प्रत्ययाने (कारणाने) वेदना उत्पन्न होते; वेदनेच्या प्रत्ययाने तृष्णा; तृष्णेच्या प्रत्ययाने उपादान; उपादानाच्या प्रत्ययाने भव; भवाच्या प्रत्ययाने जाती (जन्म); जातीच्या प्रत्ययाने जरा-मरण, शोक, परिदेव (क्रंदन), दुःख, डोमनस्य (मानसिक दुःख) आणि उपायास (निराशा) संभवतात. अशा प्रकारे या संपूर्ण दुःखसमूहाचा उदय होतो. जिव्हा आणि रसांवर अवलंबून...पे०... मन आणि धर्मांवर अवलंबून मनोविज्ञान उत्पन्न होते. या तिन्हींच्या संयोगाला स्पर्श म्हणतात. स्पर्शाच्या प्रत्ययाने वेदना उत्पन्न होते; वेदनेच्या प्रत्ययाने तृष्णा; तृष्णेच्या प्रत्ययाने उपादान; उपादानाच्या प्रत्ययाने भव; भवाच्या प्रत्ययाने जाती; जातीच्या प्रत्ययाने जरा-मरण, शोक, परिदेव, दुःख, डोमनस्य आणि उपायास संभवतात. अशा प्रकारे या संपूर्ण दुःखसमूहाचा उदय होतो.'

‘‘စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏံ. တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော. ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ; ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ. တဿာယေဝ တဏှာယ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ ဥပါဒါနနိရောဓော; ဥပါဒါနနိရောဓာ ဘဝနိရောဓော; ဘဝနိရောဓာ ဇာတိနိရောဓော; ဇာတိနိရောဓာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ နိရုဇ္ဈန္တိ. ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတိ…ပေ… ဇိဝှဉ္စ ပဋိစ္စ ရသေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ…ပေ… မနဉ္စ ပဋိစ္စ ဓမ္မေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ မနောဝိညာဏံ. တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော. ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ; ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ. တဿာယေဝ တဏှာယ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ ဥပါဒါနနိရောဓော[Pg.311]; ဥပါဒါနနိရောဓာ…ပေ… ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတီ’’တိ.

'चक्षू आणि रूपांवर अवलंबून चक्षूविज्ञान उत्पन्न होते. या तिन्हींच्या संयोगाला स्पर्श म्हणतात. स्पर्शाच्या प्रत्ययाने वेदना उत्पन्न होते; वेदनेच्या प्रत्ययाने तृष्णा उत्पन्न होते. त्याच तृष्णेच्या संपूर्ण विरागामुळे आणि निरोधामुळे उपादानाचा निरोध होतो; उपादाननिरोधामुळे भवानिरोध होतो; भवानिरोधामुळे जातीनिरोध होतो; जातीनिरोधामुळे जरा-मरण, शोक, परिदेव, दुःख, डोमनस्य आणि उपायास निरुद्ध होतात. अशा प्रकारे या संपूर्ण दुःखसमूहाचा निरोध होतो...पे०... जिव्हा आणि रसांवर अवलंबून...पे०... मन आणि धर्मांवर अवलंबून मनोविज्ञान उत्पन्न होते. या तिन्हींच्या संयोगाला स्पर्श म्हणतात. स्पर्शाच्या प्रत्ययाने वेदना उत्पन्न होते; वेदनेच्या प्रत्ययाने तृष्णा उत्पन्न होते. त्याच तृष्णेच्या संपूर्ण विरागामुळे आणि निरोधामुळे उपादानाचा निरोध होतो; उपादाननिरोधामुळे...पे०... अशा प्रकारे या संपूर्ण दुःखसमूहाचा निरोध होतो.'

တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု ဘဂဝတော ဥပဿုတိ ဌိတော ဟောတိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ တံ ဘိက္ခုံ ဥပဿုတိ ဌိတံ. ဒိသွာန တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဿောသိ နော တွံ, ဘိက္ခု, ဣမံ ဓမ္မပရိယာယ’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဥဂ္ဂဏှာဟိ တွံ, ဘိက္ခု, ဣမံ ဓမ္မပရိယာယံ. ပရိယာပုဏာဟိ တွံ, ဘိက္ခု, ဣမံ ဓမ္မပရိယာယံ. ဓာရေဟိ တွံ, ဘိက္ခု, ဣမံ ဓမ္မပရိယာယံ. အတ္ထသံဟိတောယံ, ဘိက္ခု, ဓမ္မပရိယာယော အာဒိဗြဟ္မစရိယကော’’တိ. ဒသမံ.

त्या वेळी एक भिक्षू भगवंतांच्या जवळच (त्यांचे बोलणे ऐकण्याच्या अंतरावर) उभा होता. भगवंतांनी त्या भिक्षूला जवळ उभे असलेले पाहिले. त्याला पाहून भगवान त्याला म्हणाले – 'भिक्षू, तू हा धर्मपर्याय ऐकलास का?' 'होय, भन्ते!' 'भिक्षू, तू हा धर्मपर्याय ग्रहण कर. भिक्षू, तू हा धर्मपर्याय चांगल्या प्रकारे शिकून घे. भिक्षू, तू हा धर्मपर्याय मनात धारण कर. भिक्षू, हा धर्मपर्याय कल्याणकारी आहे आणि श्रेष्ठ आचरणाचा (ब्रह्मचर्याचा) प्रारंभ आहे.' दहावे.

ယောဂက္ခေမိဝဂ္ဂေါ ဧကာဒသမော.

अकरावा योगक्खेमी वर्ग समाप्त.

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची अनुक्रमणिका (उदान) –

ယောဂက္ခေမိ ဥပါဒါယ, ဒုက္ခံ လောကော စ သေယျော စ;

သံယောဇနံ ဥပါဒါနံ, ဒွေ ပရိဇာနံ ဥပဿုတီတိ.

योगक्खेमी, उपादाय, दुःख, लोक, आणि सेय्यो; संयोजन, उपादान, दोन परिज्ञान आणि उपस्सुति.

၁၂. လောကကာမဂုဏဝဂ္ဂေါ

१२. लोककामगुण वर्ग

၁. ပဌမမာရပါသသုတ္တံ

१. प्रथम मारपास सुत्त

၁၁၄. ‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ, ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ, ဘိက္ခု, အဘိနန္ဒတိ အဘိဝဒတိ အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ – အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အာဝါသဂတော မာရဿ, မာရဿ ဝသံ ဂတော, ပဋိမုက္ကဿ မာရပါသော. ဗဒ္ဓေါ သော မာရဗန္ဓနေန ယထာကာမကရဏီယော ပါပိမတော…ပေ….

११४. भिक्षूंनो, चक्षूने जाणता येण्याजोगे असे रूप आहेत, जे इष्ट, कांत (प्रिय), मनाला आनंद देणारे, प्रिय वाटणारे, कामवासनेशी संबंधित आणि आसक्ती निर्माण करणारे आहेत. जर एखादा भिक्षू त्यांचे अभिनंदन करतो (त्यात आनंद मानतो), त्यांचे स्वागत करतो आणि त्यांना घट्ट धरून राहतो – तर भिक्षूंनो, अशा भिक्षूला 'माराच्या निवासस्थानात गेलेला', 'माराच्या वशमध्ये गेलेला' आणि 'ज्याच्या गळ्यात माराचा फास अडकला आहे' असे म्हटले जाते. तो माराच्या बंधनाने बांधला गेला आहे आणि त्या पापी माराच्या इच्छेनुसार वागण्यास भाग पडला आहे...पे०...

‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ, ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု အဘိနန္ဒတိ အဘိဝဒတိ အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ – အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အာဝါသဂတော မာရဿ, မာရဿ ဝသံ ဂတော, ပဋိမုက္ကဿ မာရပါသော. ဗဒ္ဓေါ သော မာရဗန္ဓနေန…ပေ….

“भिक्षूंनो, जिभेने जाणता येण्याजोगे (जिव्हाविज्ञेय) असे रस आहेत, जे इष्ट, कांत, मनाजोगे, प्रियस्वरूप, कामोपसंहित आणि आसक्ती निर्माण करणारे आहेत. जर एखादा भिक्षू त्यांचे अभिनंदन करतो, त्यांचे स्वागत करतो आणि त्यांच्यात आसक्त होऊन राहतो, तर भिक्षूंनो, त्या भिक्षूला 'माराच्या निवासस्थानी गेलेला', 'माराच्या अधीन झालेला' आणि 'ज्याच्यावर माराचा पाश पडला आहे' असे म्हटले जाते. तो माराच्या बंधनाने बांधला गेला आहे... (पे)...”

‘‘သန္တိ[Pg.312], ဘိက္ခဝေ, မနောဝိညေယျာ ဓမ္မာ, ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု အဘိနန္ဒတိ အဘိဝဒတိ အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ – အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အာဝါသဂတော မာရဿ, မာရဿ ဝသံ ဂတော, ပဋိမုက္ကဿ မာရပါသော. ဗဒ္ဓေါ သော မာရဗန္ဓနေန ယထာကာမကရဏီယော ပါပိမတော.

“भिक्षूंनो, मनाने जाणता येण्याजोगे (मनोविज्ञेय) असे धर्म आहेत, जे इष्ट, कांत, मनाजोगे, प्रियस्वरूप, कामोपसंहित आणि आसक्ती निर्माण करणारे आहेत. जर एखादा भिक्षू त्यांचे अभिनंदन करतो, त्यांचे स्वागत करतो आणि त्यांच्यात आसक्त होऊन राहतो, तर भिक्षूंनो, त्या भिक्षूला 'माराच्या निवासस्थानी गेलेला', 'माराच्या अधीन झालेला' आणि 'ज्याच्यावर माराचा पाश पडला आहे' असे म्हटले जाते. तो माराच्या बंधनाने बांधला गेला असून पापी मार त्याच्याशी आपल्या इच्छेनुसार वर्तन करू शकतो.”

‘‘သန္တိ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ, ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ နာဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ – အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု နာဝါသဂတော မာရဿ, န မာရဿ ဝသံ ဂတော, ဥမ္မုက္ကဿ မာရပါသော. မုတ္တော သော မာရဗန္ဓနေန န ယထာကာမကရဏီယော ပါပိမတော…ပေ….

“भिक्षूंनो, डोळ्यांनी जाणता येण्याजोगे (चक्षुविज्ञेय) असे रूप आहेत, जे इष्ट, कांत, मनाजोगे, प्रियस्वरूप, कामोपसंहित आणि आसक्ती निर्माण करणारे आहेत. जर एखादा भिक्षू त्यांचे अभिनंदन करत नाही, त्यांचे स्वागत करत नाही आणि त्यांच्यात आसक्त होऊन राहत नाही, तर भिक्षूंनो, त्या भिक्षूला 'माराच्या निवासस्थानी न गेलेला', 'माराच्या अधीन न झालेला' आणि 'ज्याच्या गळ्यातील माराचा पाश सुटला आहे' असे म्हटले जाते. तो माराच्या बंधनातून मुक्त झाला असून पापी मार त्याच्याशी आपल्या इच्छेनुसार वर्तन करू शकत नाही... (पे)...”

‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ, ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ နာဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ – အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု နာဝါသဂတော မာရဿ, န မာရဿ ဝသံ ဂတော, ဥမ္မုက္ကဿ မာရပါသော. မုတ္တော သော မာရဗန္ဓနေန န ယထာကာမကရဏီယော ပါပိမတော…ပေ….

“भिक्षूंनो, जिभेने जाणता येण्याजोगे (जिव्हाविज्ञेय) असे रस आहेत, जे इष्ट, कांत, मनाजोगे, प्रियस्वरूप, कामोपसंहित आणि आसक्ती निर्माण करणारे आहेत. जर एखादा भिक्षू त्यांचे अभिनंदन करत नाही, त्यांचे स्वागत करत नाही आणि त्यांच्यात आसक्त होऊन राहत नाही, तर भिक्षूंनो, त्या भिक्षूला 'माराच्या निवासस्थानी न गेलेला', 'माराच्या अधीन न झालेला' आणि 'ज्याच्या गळ्यातील माराचा पाश सुटला आहे' असे म्हटले जाते. तो माराच्या बंधनातून मुक्त झाला असून पापी मार त्याच्याशी आपल्या इच्छेनुसार वर्तन करू शकत नाही... (पे)...”

‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, မနောဝိညေယျာ ဓမ္မာ, ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ နာဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ – အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု နာဝါသဂတော မာရဿ, န မာရဿ ဝသံ ဂတော, ဥမ္မုက္ကဿ မာရပါသော. မုတ္တော သော မာရဗန္ဓနေန န ယထာကာမကရဏီယော ပါပိမတော’’တိ. ပဌမံ.

“भिक्षूंनो, मनाने जाणता येण्याजोगे (मनोविज्ञेय) असे धर्म आहेत, जे इष्ट, कांत, मनाजोगे, प्रियस्वरूप, कामोपसंहित आणि आसक्ती निर्माण करणारे आहेत. जर एखादा भिक्षू त्यांचे अभिनंदन करत नाही, त्यांचे स्वागत करत नाही आणि त्यांच्यात आसक्त होऊन राहत नाही, तर भिक्षूंनो, त्या भिक्षूला 'माराच्या निवासस्थानी न गेलेला', 'माराच्या अधीन न झालेला' आणि 'ज्याच्या गळ्यातील माराचा पाश सुटला आहे' असे म्हटले जाते. तो माराच्या बंधनातून मुक्त झाला असून पापी मार त्याच्याशी आपल्या इच्छेनुसार वर्तन करू शकत नाही.” पहिले (सुत्त समाप्त).

၂. ဒုတိယမာရပါသသုတ္တံ

२. दुसरे मारपाश सुत्त

၁၁၅. ‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ, ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု အဘိနန္ဒတိ အဘိဝဒတိ အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ – အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဗဒ္ဓေါ စက္ခုဝိညေယျေသု ရူပေသု, အာဝါသဂတော မာရဿ, မာရဿ ဝသံ ဂတော, ပဋိမုက္ကဿ မာရပါသော. ဗဒ္ဓေါ သော မာရဗန္ဓနေန ယထာကာမကရဏီယော ပါပိမတော…ပေ….

११५. “भिक्षूंनो, डोळ्यांनी जाणता येण्याजोगे (चक्षुविज्ञेय) असे रूप आहेत, जे इष्ट, कांत, मनाजोगे, प्रियस्वरूप, कामोपसंहित आणि आसक्ती निर्माण करणारे आहेत. जर एखादा भिक्षू त्यांचे अभिनंदन करतो, त्यांचे स्वागत करतो आणि त्यांच्यात आसक्त होऊन राहतो, तर भिक्षूंनो, त्या भिक्षूला 'चक्षुविज्ञेय रूपांमध्ये बांधला गेलेला', 'माराच्या निवासस्थानी गेलेला', 'माराच्या अधीन झालेला' आणि 'ज्याच्यावर माराचा पाश पडला आहे' असे म्हटले जाते. तो माराच्या बंधनाने बांधला गेला असून पापी मार त्याच्याशी आपल्या इच्छेनुसार वर्तन करू शकतो... (पे)...”

‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ…ပေ… သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, မနောဝိညေယျာ ဓမ္မာ, ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု အဘိနန္ဒတိ [Pg.313] အဘိဝဒတိ အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ – အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဗဒ္ဓေါ မနောဝိညေယျေသု ဓမ္မေသု, အာဝါသဂတော မာရဿ, မာရဿ ဝသံ ဂတော, ပဋိမုက္ကဿ မာရပါသော. ဗဒ္ဓေါ သော မာရဗန္ဓနေန ယထာကာမကရဏီယော ပါပိမတော…ပေ….

“भिक्षूंनो, जिभेने जाणता येण्याजोगे (जिव्हाविज्ञेय) असे रस आहेत... (पे)... भिक्षूंनो, मनाने जाणता येण्याजोगे (मनोविज्ञेय) असे धर्म आहेत, जे इष्ट, कांत, मनाजोगे, प्रियस्वरूप, कामोपसंहित आणि आसक्ती निर्माण करणारे आहेत. जर एखादा भिक्षू त्यांचे अभिनंदन करतो, त्यांचे स्वागत करतो आणि त्यांच्यात आसक्त होऊन राहतो, तर भिक्षूंनो, त्या भिक्षूला 'मनोविज्ञेय धर्मांमध्ये बांधला गेलेला', 'माराच्या निवासस्थानी गेलेला', 'माराच्या अधीन झालेला' आणि 'ज्याच्यावर माराचा पाश पडला आहे' असे म्हटले जाते. तो माराच्या बंधनाने बांधला गेला असून पापी मार त्याच्याशी आपल्या इच्छेनुसार वर्तन करू शकतो... (पे)...”

‘‘သန္တိ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ, ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ နာဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ – အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု မုတ္တော စက္ခုဝိညေယျေဟိ ရူပေဟိ, နာဝါသဂတော မာရဿ, န မာရဿ ဝသံ ဂတော, ဥမ္မုက္ကဿ မာရပါသော. မုတ္တော သော မာရဗန္ဓနေန န ယထာကာမကရဏီယော ပါပိမတော…ပေ….

“भिक्षूंनो, डोळ्यांनी जाणता येण्याजोगे (चक्षुविज्ञेय) असे रूप आहेत, जे इष्ट, कांत, मनाजोगे, प्रियस्वरूप, कामोपसंहित आणि आसक्ती निर्माण करणारे आहेत. जर एखादा भिक्षू त्यांचे अभिनंदन करत नाही, त्यांचे स्वागत करत नाही आणि त्यांच्यात आसक्त होऊन राहत नाही, तर भिक्षूंनो, त्या भिक्षूला 'चक्षुविज्ञेय रूपांमधून मुक्त झालेला', 'माराच्या निवासस्थानी न गेलेला', 'माराच्या अधीन न झालेला' आणि 'ज्याच्या गळ्यातील माराचा पाश सुटला आहे' असे म्हटले जाते. तो माराच्या बंधनातून मुक्त झाला असून पापी मार त्याच्याशी आपल्या इच्छेनुसार वर्तन करू शकत नाही... (पे)...”

‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ…ပေ… သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, မနောဝိညေယျာ ဓမ္မာ, ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ နာဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ – အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု မုတ္တော မနောဝိညေယျေဟိ ဓမ္မေဟိ, နာဝါသဂတော မာရဿ, န မာရဿ ဝသံ ဂတော, ဥမ္မုက္ကဿ မာရပါသော. မုတ္တော သော မာရဗန္ဓနေန န ယထာကာမကရဏီယော ပါပိမတော’’တိ. ဒုတိယံ.

“भिक्षूंनो, जिभेने जाणता येण्याजोगे (जिव्हाविज्ञेय) असे रस आहेत... (पे)... भिक्षूंनो, मनाने जाणता येण्याजोगे (मनोविज्ञेय) असे धर्म आहेत, जे इष्ट, कांत, मनाजोगे, प्रियस्वरूप, कामोपसंहित आणि आसक्ती निर्माण करणारे आहेत. जर एखादा भिक्षू त्यांचे अभिनंदन करत नाही, त्यांचे स्वागत करत नाही आणि त्यांच्यात आसक्त होऊन राहत नाही, तर भिक्षूंनो, त्या भिक्षूला 'मनोविज्ञेय धर्मांमधून मुक्त झालेला', 'माराच्या निवासस्थानी न गेलेला', 'माराच्या अधीन न झालेला' आणि 'ज्याच्या गळ्यातील माराचा पाश सुटला आहे' असे म्हटले जाते. तो माराच्या बंधनातून मुक्त झाला असून पापी मार त्याच्याशी आपल्या इच्छेनुसार वर्तन करू शकत नाही.” दुसरे (सुत्त समाप्त).

၃. လောကန္တဂမနသုတ္တံ

३. लोकंतगमन सुत्त

၁၁၆. ‘‘နာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဂမနေန လောကဿ အန္တံ ဉာတေယျံ, ဒဋ္ဌေယျံ, ပတ္တေယျန္တိ ဝဒါမိ. န စ ပနာဟံ, ဘိက္ခဝေ, အပ္ပတွာ လောကဿ အန္တံ ဒုက္ခဿ အန္တကိရိယံ ဝဒါမီ’’တိ. ဣဒံ ဝတွာ ဘဂဝါ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပါဝိသိ. အထ ခေါ တေသံ ဘိက္ခူနံ အစိရပက္ကန္တဿ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘‘ဣဒံ ခေါ နော, အာဝုသော, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပဝိဋ္ဌော – ‘နာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဂမနေန လောကဿ အန္တံ ဉာတေယျံ, ဒဋ္ဌေယျံ, ပတ္တေယျန္တိ ဝဒါမိ. န စ ပနာဟံ, ဘိက္ခဝေ, အပ္ပတွာ လောကဿ အန္တံ ဒုက္ခဿ အန္တကိရိယံ ဝဒါမီ’တိ. ကော နု ခေါ ဣမဿ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇေယျာ’’တိ?

११६. “भिक्षूंनो, केवळ चालत जाऊन (प्रवास करून) लोकाचा (विश्वाचा) अंत जाणता येतो, पाहता येतो किंवा तिथे पोहोचता येते, असे मी म्हणत नाही. परंतु, भिक्षूंनो, लोकाच्या अंतापर्यंत न पोहोचता दुःखाचा अंत (दुःखमुक्ती) करता येतो, असेही मी म्हणत नाही.” असे बोलून भगवान आसनावरून उठले आणि विहारात गेले. भगवान निघून गेल्यावर काही वेळातच त्या भिक्षूंच्या मनात असा विचार आला— “आयुष्यमानहो, भगवान आपल्याला संक्षेपात हा उपदेश देऊन, त्याचा सविस्तर अर्थ स्पष्ट न करताच आसनावरून उठून विहारात गेले आहेत— ‘भिक्षूंनो, केवळ चालत जाऊन लोकाचा अंत जाणता येतो, पाहता येतो किंवा तिथे पोहोचता येते, असे मी म्हणत नाही. परंतु, भिक्षूंनो, लोकाच्या अंतापर्यंत न पोहोचता दुःखाचा अंत करता येतो, असेही मी म्हणत नाही.’ आता भगवंतांनी संक्षेपात सांगितलेल्या आणि सविस्तर अर्थ स्पष्ट न केलेल्या या उपदेशाचा सविस्तर अर्थ कोण स्पष्ट करू शकेल?”

အထ [Pg.314] ခေါ တေသံ ဘိက္ခူနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အယံ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော သတ္ထု စေဝ သံဝဏ္ဏိတော, သမ္ဘာဝိတော စ ဝိညူနံ သဗြဟ္မစာရီနံ. ပဟောတိ စာယသ္မာ အာနန္ဒော ဣမဿ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇိတုံ. ယံနူန မယံ ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမေယျာမ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆေယျာမာ’’တိ.

नंतर त्या भिक्षूंच्या मनात असा विचार आला— “हे आयुष्यमान आनंद तर शास्त्यांद्वारे (बुद्धांद्वारे) प्रशंसित आहेत आणि सुज्ञ सब्रह्मचाऱ्यांद्वारे (सहकाऱ्यांद्वारे) सन्मानित आहेत. आयुष्यमान आनंद भगवंतांनी संक्षेपात सांगितलेल्या आणि सविस्तर अर्थ स्पष्ट न केलेल्या या उपदेशाचा सविस्तर अर्थ स्पष्ट करण्यास समर्थ आहेत. तर मग आपण आयुष्यमान आनंदांकडे जावे आणि त्यांच्याकडे जाऊन त्यांना या विषयाचा अर्थ विचारावा.”

အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ အာနန္ဒေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစုံ –

नंतर ते भिक्षू आयुष्यमान आनंदांकडे गेले. तिथे जाऊन त्यांनी आयुष्यमान आनंदांसोबत कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी आणि स्मरणीय संभाषण संपवून ते एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसल्यावर त्या भिक्षूंनी आयुष्यमान आनंदांना असे म्हटले—

‘‘ဣဒံ ခေါ နော, အာဝုသော အာနန္ဒ, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပဝိဋ္ဌော – ‘နာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဂမနေန လောကဿ အန္တံ ဉာတေယျံ, ဒဋ္ဌေယျံ, ပတ္တေယျန္တိ ဝဒါမိ. န စ ပနာဟံ, ဘိက္ခဝေ, အပ္ပတွာ လောကဿ အန္တံ ဒုက္ခဿ အန္တကိရိယံ ဝဒါမီ’တိ. တေသံ နော, အာဝုသော, အမှာကံ အစိရပက္ကန္တဿ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘ဣဒံ ခေါ နော, အာဝုသော, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပဝိဋ္ဌော – နာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဂမနေန လောကဿ အန္တံ ဉာတေယျံ, ဒဋ္ဌေယျံ, ပတ္တေယျန္တိ ဝဒါမိ. န စ ပနာဟံ, ဘိက္ခဝေ, အပ္ပတွာ လောကဿ အန္တံ ဒုက္ခဿ အန္တကိရိယံ ဝဒါမီတိ. ကော နု ခေါ ဣမဿ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇေယျာ’တိ? တေသံ နော, အာဝုသော, အမှာကံ ဧတဒဟောသိ – ‘အယံ ခေါ, အာဝုသော, အာယသ္မာ အာနန္ဒော သတ္ထု စေဝ သံဝဏ္ဏိတော, သမ္ဘာဝိတော စ ဝိညူနံ သဗြဟ္မစာရီနံ. ပဟောတိ စာယသ္မာ အာနန္ဒော ဣမဿ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇိတုံ. ယံနူန မယံ ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမေယျာမ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆေယျာမာ’တိ. ဝိဘဇတာယသ္မာ အာနန္ဒော’’တိ.

"आवुसो आनंदा, भगवंतांनी आम्हाला संक्षेपाने हा उपदेश देऊन, त्याचा सविस्तर अर्थ स्पष्ट न करता, आसनावरून उठून विहारात प्रवेश केला आहे – 'भिक्खूंनो, मी असे म्हणत नाही की प्रवासाने जगाचा अंत जाणता येतो, पाहता येतो किंवा तिथे पोहोचता येते. परंतु, भिक्खूंनो, जगाच्या अंतापर्यंत न पोहोचता दुःखाचा अंत करता येतो, असेही मी म्हणत नाही.' आवुसो, भगवंत निघून गेल्यावर काही वेळातच आमच्या मनात असा विचार आला – 'भगवंतांनी संक्षेपाने हा उपदेश देऊन, त्याचा सविस्तर अर्थ स्पष्ट न करता, आसनावरून उठून विहारात प्रवेश केला आहे... तर मग भगवंतांनी संक्षेपाने सांगितलेल्या आणि सविस्तर अर्थ स्पष्ट न केलेल्या या उपदेशाचा सविस्तर अर्थ कोण स्पष्ट करू शकेल?' आवुसो, मग आमच्या मनात असा विचार आला – 'हे आयुष्यमान आनंद तर शास्त्यांद्वारे प्रशंसित आहेत आणि सुज्ञ सब्रह्मचाऱ्यांद्वारे सन्मानित आहेत. आयुष्यमान आनंद भगवंतांनी संक्षेपाने सांगितलेल्या आणि सविस्तर अर्थ स्पष्ट न केलेल्या या उपदेशाचा सविस्तर अर्थ स्पष्ट करण्यास समर्थ आहेत. तर मग आपण आयुष्यमान आनंदांकडे जावे आणि त्यांना याविषयी विचारावे.' आयुष्यमान आनंदांनी याचा सविस्तर अर्थ स्पष्ट करावा."

‘‘သေယျထာပိ, အာဝုသော, ပုရိသော သာရတ္ထိကော သာရဂဝေသီ သာရပရိယေသနံ စရမာနော မဟတော ရုက္ခဿ တိဋ္ဌတော သာရဝတော အတိက္ကမ္မေဝ, မူလံ အတိက္ကမ္မေဝ, ခန္ဓံ သာခါပလာသေ သာရံ ပရိယေသိတဗ္ဗံ မညေယျ; ဧဝံ သမ္ပဒမိဒံ အာယသ္မန္တာနံ သတ္ထရိ သမ္မုခီဘူတေ တံ ဘဂဝန္တံ အတိသိတွာ [Pg.315] အမှေ ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆိတဗ္ဗံ မညထ. သော ဟာဝုသော, ဘဂဝါ ဇာနံ ဇာနာတိ, ပဿံ ပဿတိ – စက္ခုဘူတော, ဉာဏဘူတော, ဓမ္မဘူတော, ဗြဟ္မဘူတော, ဝတ္တာ, ပဝတ္တာ, အတ္ထဿ နိန္နေတာ, အမတဿ ဒါတာ, ဓမ္မဿာမီ, တထာဂတော. သော စေဝ ပနေတဿ ကာလော အဟောသိ ယံ ဘဂဝန္တံယေဝ ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆေယျာထ. ယထာ ဝေါ ဘဂဝါ ဗျာကရေယျ တထာ ဝေါ ဓာရေယျာထာ’’တိ.

"आवुसो, ज्याप्रमाणे एखादा मनुष्य वृक्षाचा गाभा (सार) शोधणारा, गाभ्याच्या शोधात फिरणारा, गाभ्याची इच्छा करणारा असेल, आणि तो एका मोठ्या, भक्कम, गाभा असलेल्या वृक्षाचे मूळ आणि खोड सोडून देऊन, त्याच्या फांद्या आणि पानांमध्ये गाभा शोधण्याचा विचार करेल; त्याचप्रमाणे आयुष्यमानांचे हे वागणे आहे की, शास्ते प्रत्यक्ष समोर असताना, त्या भगवंतांना सोडून तुम्ही आम्हाला या अर्थाविषयी विचारणे योग्य समजत आहात. आवुसो, ते भगवंत जाणण्याजोगे जाणतात, पाहण्याजोगे पाहतात – ते चक्षुभूत, ज्ञानभूत, धम्मभूत, ब्रह्मभूत आहेत; ते वक्ता, प्रवक्ता, अर्थाचे प्रकटीकरण करणारे, अमृताचे दाते, धम्मस्वामी आणि तथागत आहेत. भगवंतांनाच या अर्थाविषयी विचारण्याची तीच योग्य वेळ होती. भगवंत तुम्हाला जसे स्पष्ट करून सांगतील, तसेच तुम्ही ते लक्षात ठेवायला हवे होते."

‘‘အဒ္ဓါဝုသော အာနန္ဒ, ဘဂဝါ ဇာနံ ဇာနာတိ, ပဿံ ပဿတိ – စက္ခုဘူတော, ဉာဏဘူတော, ဓမ္မဘူတော, ဗြဟ္မဘူတော, ဝတ္တာ, ပဝတ္တာ, အတ္ထဿ နိန္နေတာ, အမတဿ ဒါတာ, ဓမ္မဿာမီ, တထာဂတော. သော စေဝ ပနေတဿ ကာလော အဟောသိ ယံ ဘဂဝန္တံယေဝ ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆေယျာမ. ယထာ နော ဘဂဝါ ဗျာကရေယျ တထာ နံ ဓာရေယျာမ. အပိ စာယသ္မာ အာနန္ဒော သတ္ထု စေဝ သံဝဏ္ဏိတော, သမ္ဘာဝိတော စ ဝိညူနံ သဗြဟ္မစာရီနံ. ပဟောတိ စာယသ္မာ အာနန္ဒော ဣမဿ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇိတုံ. ဝိဘဇတာယသ္မာ အာနန္ဒော အဂရုံ ကရိတွာ’’တိ.

"नक्कीच, आवुसो आनंदा, भगवंत जाणण्याजोगे जाणतात, पाहण्याजोगे पाहतात – ते चक्षुभूत, ज्ञानभूत, धम्मभूत, ब्रह्मभूत आहेत; ते वक्ता, प्रवक्ता, अर्थाचे प्रकटीकरण करणारे, अमृताचे दाते, धम्मस्वामी आणि तथागत आहेत. भगवंतांनाच या अर्थाविषयी विचारण्याची तीच योग्य वेळ होती आणि भगवंत आम्हाला जसे स्पष्ट करून सांगतील, तसेच आम्ही ते लक्षात ठेवले असते. तरीही, आयुष्यमान आनंद हे शास्त्यांद्वारे प्रशंसित आहेत आणि सुज्ञ सब्रह्मचाऱ्यांद्वारे सन्मानित आहेत. आयुष्यमान आनंद भगवंतांनी संक्षेपाने सांगितलेल्या आणि सविस्तर अर्थ स्पष्ट न केलेल्या या उपदेशाचा सविस्तर अर्थ स्पष्ट करण्यास समर्थ आहेत. म्हणून आयुष्यमान आनंदांनी कोणताही संकोच न बाळगता याचा सविस्तर अर्थ स्पष्ट करावा."

‘‘တေနဟာဝုသော, သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိ ကရောထ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ပစ္စဿောသုံ. အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဧတဒဝေါစ –

"तर मग आवुसो, ऐका, चांगल्या प्रकारे मनात धारण करा; मी सांगेन." "होय, आवुसो," असे म्हणून त्या भिक्खूंनी आयुष्यमान आनंदांना प्रतिसाद दिला. आयुष्यमान आनंद म्हणाले –

‘‘ယံ ခေါ ဝေါ, အာဝုသော, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပဝိဋ္ဌော – ‘နာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဂမနေန လောကဿ အန္တံ ဉာတေယျံ, ဒဋ္ဌေယျံ, ပတ္တေယျန္တိ ဝဒါမိ. န စ ပနာဟံ, ဘိက္ခဝေ, အပ္ပတွာ လောကဿ အန္တံ ဒုက္ခဿ အန္တကိရိယံ ဝဒါမီ’တိ, ဣမဿ ခွာဟံ, အာဝုသော, ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမိ. ယေန ခေါ, အာဝုသော, လောကသ္မိံ လောကသညီ ဟောတိ လောကမာနီ – အယံ ဝုစ္စတိ အရိယဿ ဝိနယေ လောကော. ကေန စာဝုသော, လောကသ္မိံ လောကသညီ ဟောတိ လောကမာနီ? စက္ခုနာ ခေါ, အာဝုသော, လောကသ္မိံ လောကသညီ ဟောတိ လောကမာနီ. သောတေန ခေါ, အာဝုသော… ဃာနေန ခေါ, အာဝုသော… ဇိဝှာယ ခေါ, အာဝုသော, လောကသ္မိံ လောကသညီ ဟောတိ လောကမာနီ[Pg.316]. ကာယေန ခေါ, အာဝုသော… မနေန ခေါ, အာဝုသော, လောကသ္မိံ လောကသညီ ဟောတိ လောကမာနီ. ယေန ခေါ, အာဝုသော, လောကသ္မိံ လောကသညီ ဟောတိ လောကမာနီ – အယံ ဝုစ္စတိ အရိယဿ ဝိနယေ လောကော. ယံ ခေါ ဝေါ, အာဝုသော, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပဝိဋ္ဌော – ‘နာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဂမနေန လောကဿ အန္တံ ဉာတေယျံ, ဒဋ္ဌေယျံ, ပတ္တေယျန္တိ ဝဒါမိ. န စ ပနာဟံ, ဘိက္ခဝေ, အပ္ပတွာ လောကဿ အန္တံ ဒုက္ခဿ အန္တကိရိယံ ဝဒါမီ’တိ, ဣမဿ ခွာဟံ, အာဝုသော, ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမိ. အာကင်္ခမာနာ စ ပန တုမှေ အာယသ္မန္တော ဘဂဝန္တံယေဝ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆေယျာထ. ယထာ ဝေါ ဘဂဝါ ဗျာကရောတိ တထာ နံ ဓာရေယျာထာ’’တိ.

"आवुसो, भगवंतांनी तुम्हाला संक्षेपाने जो उपदेश देऊन, त्याचा सविस्तर अर्थ स्पष्ट न करता, आसनावरून उठून विहारात प्रवेश केला आहे – 'भिक्खूंनो, मी असे म्हणत नाही की प्रवासाने जगाचा अंत जाणता येतो, पाहता येतो किंवा तिथे पोहोचता येते. परंतु, भिक्खूंनो, जगाच्या अंतापर्यंत न पोहोचता दुःखाचा अंत करता येतो, असेही मी म्हणत नाही.' आवुसो, भगवंतांनी संक्षेपाने सांगितलेल्या आणि सविस्तर अर्थ स्पष्ट न केलेल्या या उपदेशाचा सविस्तर अर्थ मी या प्रकारे जाणतो: आवुसो, ज्याच्याद्वारे या जगात 'जगाची संज्ञा' (लोकसंज्ञा) होते आणि 'जगाची धारणा' (लोकमानी) होते – त्यालाच आर्यांच्या विनयात 'जग' (लोक) म्हटले जाते. आणि आवुसो, कशामुळे या जगात 'जगाची संज्ञा' होते आणि 'जगाची धारणा' होते? आवुसो, डोळ्यामुळे या जगात 'जगाची संज्ञा' होते आणि 'जगाची धारणा' होते. कानामुळे... नाकामुळे... जिभेमुळे या जगात 'जगाची संज्ञा' होते आणि 'जगाची धारणा' होते. शरीरामुळे... मनामुळे या जगात 'जगाची संज्ञा' होते आणि 'जगाची धारणा' होते. आवुसो, ज्याच्याद्वारे या जगात 'जगाची संज्ञा' होते आणि 'जगाची धारणा' होते – त्यालाच आर्यांच्या विनयात 'जग' म्हटले जाते. आवुसो, भगवंतांनी तुम्हाला संक्षेपाने जो उपदेश देऊन, त्याचा सविस्तर अर्थ स्पष्ट न करता, आसनावरून उठून विहारात प्रवेश केला आहे – 'भिक्खूंनो, मी असे म्हणत नाही की प्रवासाने जगाचा अंत जाणता येतो, पाहता येतो किंवा तिथे पोहोचता येते. परंतु, भिक्खूंनो, जगाच्या अंतापर्यंत न पोहोचता दुःखाचा अंत करता येतो, असेही मी म्हणत नाही.' या उपदेशाचा सविस्तर अर्थ मी अशा प्रकारे जाणतो. आता, आयुष्यमानांनो, जर तुमची इच्छा असेल, तर तुम्ही स्वतः भगवंतांकडे जावे आणि त्यांना या अर्थाविषयी विचारावे. भगवंत तुम्हाला जसे स्पष्ट करून सांगतील, तसेच तुम्ही ते लक्षात ठेवावे."

‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ပဋိဿုတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ –

"होय, आवुसो," असे म्हणून त्या भिक्खूंनी आयुष्यमान आनंदांचे म्हणणे मान्य केले आणि आसनावरून उठून जेथे भगवंत होते तेथे ते गेले. तेथे पोहोचून त्यांनी भगवंतांना अभिवादन केले आणि ते एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या त्या भिक्खूंनी भगवंतांना असे म्हटले –

‘‘ယံ ခေါ နော, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပဝိဋ္ဌော – ‘နာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဂမနေန လောကဿ အန္တံ ဉာတေယျံ, ဒဋ္ဌေယျံ, ပတ္တေယျန္တိ ဝဒါမိ. န စ ပနာဟံ, ဘိက္ခဝေ, အပ္ပတွာ လောကဿ အန္တံ ဒုက္ခဿ အန္တကိရိယံ ဝဒါမီ’တိ. တေသံ နော, ဘန္တေ, အမှာကံ အစိရပက္ကန္တဿ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘ဣဒံ ခေါ နော, အာဝုသော, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပဝိဋ္ဌော – နာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဂမနေန လောကဿ အန္တံ ဉာတေယျံ, ဒဋ္ဌေယျံ, ပတ္တေယျန္တိ ဝဒါမိ. န စ ပနာဟံ, ဘိက္ခဝေ, အပ္ပတွာ လောကဿ အန္တံ ဒုက္ခဿ အန္တကိရိယံ ဝဒါမီ’တိ. ကော နု ခေါ ဣမဿ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇေယျာတိ? တေသံ နော, ဘန္တေ, အမှာကံ ဧတဒဟောသိ – ‘အယံ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော သတ္ထု စေဝ သံဝဏ္ဏိတော, သမ္ဘာဝိတော စ ဝိညူနံ သဗြဟ္မစာရီနံ. ပဟောတိ စာယသ္မာ အာနန္ဒော ဣမဿ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇိတုံ. ယံနူန မယံ ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမေယျာမ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆေယျာမာ’တိ. အထ ခေါ မယံ[Pg.317], ဘန္တေ, ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိမှ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆိမှ. တေသံ နော, ဘန္တေ, အာယသ္မတာ အာနန္ဒေန ဣမေဟိ အာကာရေဟိ ဣမေဟိ ပဒေဟိ ဣမေဟိ ဗျဉ္ဇနေဟိ အတ္ထော ဝိဘတ္တော’’တိ.

“भन्ते, भगवंतांनी आम्हाला संक्षेपाने उपदेश देऊन, त्याचा सविस्तर अर्थ स्पष्ट न करता, आसनावरून उठून विहारात प्रवेश केला - ‘भिक्खूहो, मी असे म्हणत नाही की (शारीरिक) गमनाने (चालून) लोकाच्या (विश्वाच्या) अंताला जाणता येते, पाहता येते किंवा पोहोचता येते. परंतु, भिक्खूहो, लोकाच्या अंताला न पोहोचता दुःखाचा अंत (दुःखमुक्ती) करता येतो, असेही मी म्हणत नाही.’ भगवंतांच्या निघून गेल्यानंतर लवकरच आमच्या मनात असा विचार आला - ‘आयुष्यांनो, भगवंतांनी आम्हाला संक्षेपाने उपदेश देऊन, त्याचा सविस्तर अर्थ स्पष्ट न करता, आसनावरून उठून विहारात प्रवेश केला - ... आता भगवंतांनी संक्षेपाने सांगितलेल्या आणि सविस्तर अर्थ स्पष्ट न केलेल्या या उपदेशाचा सविस्तर अर्थ कोण स्पष्ट करू शकेल?’ भन्ते, तेव्हा आमच्या मनात असा विचार आला - ‘हे आयुष्यमान आनंद शास्त्यांद्वारे (बुद्धांद्वारे) प्रशंसित आहेत आणि सुज्ञ सब्रह्मचाऱ्यांद्वारे सन्मानित आहेत. आयुष्यमान आनंद भगवंतांनी संक्षेपाने सांगितलेल्या आणि सविस्तर अर्थ स्पष्ट न केलेल्या या उपदेशाचा सविस्तर अर्थ स्पष्ट करण्यास समर्थ आहेत. तर मग आपण आयुष्यमान आनंदांकडे जावे आणि त्यांना या उपदेशाचा अर्थ विचारावा.’ भन्ते, त्यानंतर आम्ही आयुष्यमान आनंदांकडे गेलो आणि त्यांना या उपदेशाचा अर्थ विचारला. भन्ते, आयुष्यमान आनंदांनी या कारणांनी, या पदांनी आणि या व्यंजनांनी (शब्दांनी) आम्हाला याचा अर्थ सविस्तर स्पष्ट करून सांगितला आहे.”

‘‘ပဏ္ဍိတော, ဘိက္ခဝေ, အာနန္ဒော; မဟာပညော, ဘိက္ခဝေ, အာနန္ဒော! မံ စေပိ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆေယျာထ, အဟမ္ပိ တံ ဧဝမေဝံ ဗျာကရေယျံ ယထာ တံ အာနန္ဒေန ဗျာကတံ. ဧသော စေဝေတဿ အတ္ထော, ဧဝဉ္စ နံ ဓာရေယျာထာ’’တိ. တတိယံ.

“भिक्खूहो, आनंद पंडित आहे; भिक्खूहो, आनंद महाप्रज्ञ आहे! भिक्खूहो, जर तुम्ही मलाही हाच अर्थ विचारला असता, तर मीसुद्धा त्याचे तसेच स्पष्टीकरण दिले असते जसे आनंदाने दिले आहे. हाच याचा खरा अर्थ आहे आणि तुम्ही तो असाच लक्षात ठेवावा.” (तिसरे सूत्र समाप्त.)

၄. ကာမဂုဏသုတ္တံ

४. कामगुणसुत्त

၁၁၇. ‘‘ပုဗ္ဗေဝ မေ, ဘိက္ခဝေ, သမ္ဗောဓာ အနဘိသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဗောဓိသတ္တဿေဝ သတော ဧတဒဟောသိ – ‘ယေမေ ပဉ္စ ကာမဂုဏာ စေတသော သမ္ဖုဋ္ဌပုဗ္ဗာ အတီတာ နိရုဒ္ဓါ ဝိပရိဏတာ, တတြ မေ စိတ္တံ ဗဟုလံ ဂစ္ဆမာနံ ဂစ္ဆေယျ ပစ္စုပ္ပန္နေသု ဝါ အပ္ပံ ဝါ အနာဂတေသု’. တဿ မယှံ, ဘိက္ခဝေ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယေမေ ပဉ္စ ကာမဂုဏာ စေတသော သမ္ဖုဋ္ဌပုဗ္ဗာ အတီတာ နိရုဒ္ဓါ ဝိပရိဏတာ, တတြ မေ အတ္တရူပေန အပ္ပမာဒေါ သတိ စေတသော အာရက္ခော ကရဏီယော’. တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, တုမှာကမ္ပိ ယေ တေ ပဉ္စ ကာမဂုဏာ စေတသော သမ္ဖုဋ္ဌပုဗ္ဗာ အတီတာ နိရုဒ္ဓါ ဝိပရိဏတာ, တတြ ဝေါ စိတ္တံ ဗဟုလံ ဂစ္ဆမာနံ ဂစ္ဆေယျ ပစ္စုပ္ပန္နေသု ဝါ အပ္ပံ ဝါ အနာဂတေသု. တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, တုမှာကမ္ပိ ယေ တေ ပဉ္စ ကာမဂုဏာ စေတသော သမ္ဖုဋ္ဌပုဗ္ဗာ အတီတာ နိရုဒ္ဓါ ဝိပရိဏတာ, တတြ ဝေါ အတ္တရူပေဟိ အပ္ပမာဒေါ သတိ စေတသော အာရက္ခော ကရဏီယော. တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, သေ အာယတနေ ဝေဒိတဗ္ဗေ ယတ္ထ စက္ခု စ နိရုဇ္ဈတိ, ရူပသညာ စ နိရုဇ္ဈတိ, သေ အာယတနေ ဝေဒိတဗ္ဗေ…ပေ… ယတ္ထ ဇိဝှာ စ နိရုဇ္ဈတိ, ရသသညာ စ နိရုဇ္ဈတိ, သေ အာယတနေ ဝေဒိတဗ္ဗေ…ပေ… ယတ္ထ မနော စ နိရုဇ္ဈတိ, ဓမ္မသညာ စ နိရုဇ္ဈတိ, သေ အာယတနေ ဝေဒိတဗ္ဗေ’’တိ. ဣဒံ ဝတွာ ဘဂဝါ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပါဝိသိ.

११७. “भिक्खूहो, संबोधी प्राप्त होण्यापूर्वी, मी जेव्हा अनुत्पन्नज्ञान बोधिसत्वच होतो, तेव्हा माझ्या मनात असा विचार आला - ‘माझ्या चित्ताने पूर्वी अनुभवलेले, जे आता भूतकाळात जमा झाले आहेत, निरुद्ध झाले आहेत आणि बदलून गेले आहेत, अशा पाच कामगुणांकडे माझे चित्त वारंवार धाव घेईल, किंवा वर्तमानकाळातील कामगुणांकडे धाव घेईल, अथवा भविष्यकाळातील कामगुणांकडे थोडेफार धाव घेईल.’ भिक्खूहो, तेव्हा माझ्या मनात असा विचार आला - ‘माझ्या चित्ताने पूर्वी अनुभवलेले, जे आता भूतकाळात जमा झाले आहेत, निरुद्ध झाले आहेत आणि बदलून गेले आहेत, अशा पाच कामगुणांच्या बाबतीत मी स्वतःच्या कल्याणासाठी अप्रमाद (जागरूकता), स्मृती (सती) ठेवून चित्ताचे रक्षण केले पाहिजे.’ म्हणून, भिक्खूहो, तुमच्या बाबतीतही, तुमच्या चित्ताने पूर्वी अनुभवलेले, जे आता भूतकाळात जमा झाले आहेत, निरुद्ध झाले आहेत आणि बदलून गेले आहेत, अशा पाच कामगुणांकडे तुमचे चित्त वारंवार धाव घेईल, किंवा वर्तमानकाळातील कामगुणांकडे धाव घेईल, अथवा भविष्यकाळातील कामगुणांकडे थोडेफार धाव घेईल. म्हणून, भिक्खूहो, तुमच्या चित्ताने पूर्वी अनुभवलेले, जे आता भूतकाळात जमा झाले आहेत, निरुद्ध झाले आहेत आणि बदलून गेले आहेत, अशा पाच कामगुणांच्या बाबतीत तुम्ही स्वतःच्या कल्याणासाठी अप्रमाद (जागरूकता), स्मृती (सती) ठेवून चित्ताचे रक्षण केले पाहिजे. म्हणून, भिक्खूहो, ते आयतन (स्थान) जाणले पाहिजे, जिथे चक्षू (डोळा) निरुद्ध होतो आणि रूपसंज्ञा निरुद्ध होते; ते आयतन जाणले पाहिजे... पे... जिथे जिव्हा (जीभ) निरुद्ध होते आणि रससंज्ञा निरुद्ध होते; ते आयतन जाणले पाहिजे... पे... जिथे मन निरुद्ध होते आणि धम्मसंज्ञा निरुद्ध होते, ते आयतन जाणले पाहिजे.” असे बोलून भगवंत आसनावरून उठले आणि विहारात गेले.

အထ ခေါ တေသံ ဘိက္ခူနံ အစိရပက္ကန္တဿ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘‘ဣဒံ ခေါ နော, အာဝုသော, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပဝိဋ္ဌော – ‘တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, သေ အာယတနေ ဝေဒိတဗ္ဗေ ယတ္ထ စက္ခု စ နိရုဇ္ဈတိ, ရူပသညာ စ နိရုဇ္ဈတိ, သေ အာယတနေ ဝေဒိတဗ္ဗေ…ပေ… ယတ္ထ ဇိဝှာ စ နိရုဇ္ဈတိ, ရသသညာ စ နိရုဇ္ဈတိ, သေ [Pg.318] အာယတနေ ဝေဒိတဗ္ဗေ…ပေ… ယတ္ထ မနော စ နိရုဇ္ဈတိ, ဓမ္မသညာ စ နိရုဇ္ဈတိ, သေ အာယတနေ ဝေဒိတဗ္ဗေ’တိ. ကော နု ခေါ ဣမဿ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇေယျာ’’တိ?

त्यानंतर, भगवंतांच्या निघून गेल्यानंतर लवकरच त्या भिक्खूंच्या मनात असा विचार आला - “आयुष्यांनो, भगवंतांनी आम्हाला संक्षेपाने उपदेश देऊन, त्याचा सविस्तर अर्थ स्पष्ट न करता, आसनावरून उठून विहारात प्रवेश केला - ‘म्हणून, भिक्खूहो, ते आयतन जाणले पाहिजे, जिथे चक्षू निरुद्ध होतो आणि रूपसंज्ञा निरुद्ध होते; ते आयतन जाणले पाहिजे... पे... जिथे जिव्हा निरुद्ध होते आणि रससंज्ञा निरुद्ध होते; ते आयतन जाणले पाहिजे... पे... जिथे मन निरुद्ध होते आणि धम्मसंज्ञा निरुद्ध होते, ते आयतन जाणले पाहिजे.’ आता भगवंतांनी संक्षेपाने सांगितलेल्या आणि सविस्तर अर्थ स्पष्ट न केलेल्या या उपदेशाचा सविस्तर अर्थ कोण स्पष्ट करू शकेल?”

အထ ခေါ တေသံ ဘိက္ခူနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အယံ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော သတ္ထု စေဝ သံဝဏ္ဏိတော, သမ္ဘာဝိတော စ ဝိညူနံ သဗြဟ္မစာရီနံ. ပဟောတိ စာယသ္မာ အာနန္ဒော ဣမဿ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇိတုံ. ယံနူန မယံ ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမေယျာမ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆေယျာမာ’’တိ.

त्यानंतर त्या भिक्खूंच्या मनात असा विचार आला - “हे आयुष्यमान आनंद शास्त्यांद्वारे प्रशंसित आहेत आणि सुज्ञ सब्रह्मचाऱ्यांद्वारे सन्मानित आहेत. आयुष्यमान आनंद भगवंतांनी संक्षेपाने सांगितलेल्या आणि सविस्तर अर्थ स्पष्ट न केलेल्या या उपदेशाचा सविस्तर अर्थ स्पष्ट करण्यास समर्थ आहेत. तर मग आपण आयुष्यमान आनंदांकडे जावे आणि त्यांना या उपदेशाचा अर्थ विचारावा.”

အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ အာနန္ဒေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစုံ –

त्यानंतर ते भिक्खू आयुष्यमान आनंदांकडे गेले. तिथे पोहोचून त्यांनी आयुष्यमान आनंदांशी कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी आणि संस्मरणीय संभाषण आटोपून ते एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसल्यानंतर त्या भिक्खूंनी आयुष्यमान आनंदांना असे म्हटले -

‘‘ဣဒံ ခေါ နော, အာဝုသော အာနန္ဒ, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပဝိဋ္ဌော – ‘တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, သေ အာယတနေ ဝေဒိတဗ္ဗေ ယတ္ထ စက္ခု စ နိရုဇ္ဈတိ, ရူပသညာ စ နိရုဇ္ဈတိ, သေ အာယတနေ ဝေဒိတဗ္ဗေ…ပေ… ယတ္ထ ဇိဝှာ စ နိရုဇ္ဈတိ, ရသသညာ စ နိရုဇ္ဈတိ, သေ အာယတနေ ဝေဒိတဗ္ဗေ…ပေ… ယတ္ထ မနော စ နိရုဇ္ဈတိ, ဓမ္မသညာ စ နိရုဇ္ဈတိ, သေ အာယတနေ ဝေဒိတဗ္ဗေ’တိ. တေသံ နော, အာဝုသော, အမှာကံ အစိရပက္ကန္တဿ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘ဣဒံ ခေါ နော, အာဝုသော, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပဝိဋ္ဌော – တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, သေ အာယတနေ ဝေဒိတဗ္ဗေ ယတ္ထ စက္ခု စ နိရုဇ္ဈတိ, ရူပသညာ စ နိရုဇ္ဈတိ, သေ အာယတနေ ဝေဒိတဗ္ဗေ…ပေ… ယတ္ထ ဇိဝှာ စ နိရုဇ္ဈတိ, ရသသညာ စ နိရုဇ္ဈတိ သေ အာယတနေ ဝေဒိတဗ္ဗေ…ပေ… ယတ္ထ မနော စ နိရုဇ္ဈတိ, ဓမ္မသညာ စ နိရုဇ္ဈတိ, သေ အာယတနေ ဝေဒိတဗ္ဗေ’တိ. ကော နု ခေါ ဣမဿ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇေယျာတိ? တေသံ နော, အာဝုသော, အမှာကံ ဧတဒဟောသိ – ‘အယံ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော သတ္ထု စေဝ သံဝဏ္ဏိတော, သမ္ဘာဝိတော စ ဝိညူနံ သဗြဟ္မစာရီနံ. ပဟောတိ စာယသ္မာ အာနန္ဒော ဣမဿ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန [Pg.319] ဥဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇိတုံ. ယံနူန မယံ ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမေယျာမ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆေယျာမာ’တိ. ဝိဘဇတာယသ္မာ အာနန္ဒော’’တိ.

“हे आवुसो आनंद, भगवंतांनी आम्हाला संक्षेपाने हा उपदेश देऊन, त्याचा सविस्तर अर्थ स्पष्ट न करता, आसनावरून उठून विहारात प्रवेश केला आहे – ‘म्हणूनच, भिक्खूंनो, ते आयतन जाणले पाहिजे, जेथे चक्षू निरुद्ध होतो आणि रूपसंज्ञा निरुद्ध होते, ते आयतन जाणले पाहिजे... पे... जेथे जिव्हा निरुद्ध होते आणि रससंज्ञा निरुद्ध होते, ते आयतन जाणले पाहिजे... पे... जेथे मन निरुद्ध होते आणि धम्मसंज्ञा निरुद्ध होते, ते आयतन जाणले पाहिजे.’ आवुसो, भगवंतांच्या निघून गेल्यानंतर लवकरच आमच्या मनात असा विचार आला – ‘भगवंतांनी आम्हाला संक्षेपाने हा उपदेश देऊन, त्याचा सविस्तर अर्थ स्पष्ट न करता, आसनावरून उठून विहारात प्रवेश केला आहे – म्हणूनच, भिक्खूंनो, ते आयतन जाणले पाहिजे, जेथे चक्षू निरुद्ध होतो आणि रूपसंज्ञा निरुद्ध होते, ते आयतन जाणले पाहिजे... पे... जेथे जिव्हा निरुद्ध होते आणि रससंज्ञा निरुद्ध होते, ते आयतन जाणले पाहिजे... पे... जेथे मन निरुद्ध होते आणि धम्मसंज्ञा निरुद्ध होते, ते आयतन जाणले पाहिजे.’ भगवंतांनी संक्षेपाने सांगितलेल्या आणि सविस्तर अर्थ स्पष्ट न केलेल्या या उपदेशाचा सविस्तर अर्थ कोण बरे स्पष्ट करू शकेल? मग आवुसो, आमच्या मनात असा विचार आला – ‘हे आयुष्यमान आनंद शास्त्यांद्वारे प्रशंसित आहेत आणि सुज्ञ सब्रह्मचाऱ्यांद्वारे सन्मानित आहेत. आयुष्यमान आनंद भगवंतांनी संक्षेपाने सांगितलेल्या आणि सविस्तर अर्थ स्पष्ट न केलेल्या या उपदेशाचा सविस्तर अर्थ स्पष्ट करण्यास समर्थ आहेत. तर मग आपण आयुष्यमान आनंदांकडे जावे आणि त्यांना याविषयी विचारावे.’ आयुष्यमान आनंदांनी याचा सविस्तर अर्थ स्पष्ट करावा.”

‘‘သေယျထာပိ, အာဝုသော, ပုရိသော သာရတ္ထိကော သာရဂဝေသီ သာရပရိယေသနံ စရမာနော မဟတော ရုက္ခဿ…ပေ… ဝိဘဇတာယသ္မာ အာနန္ဒော အဂရုံ ကရိတွာတိ.

“ज्याप्रमाणे, आवुसो, एखादा साराची इच्छा करणारा, साराचा शोध घेणारा आणि साराच्या शोधात फिरणारा मनुष्य एखाद्या मोठ्या वृक्षाच्या... पे... आयुष्यमान आनंदांनी संकोच न बाळगता याचा अर्थ स्पष्ट करावा.”

‘‘တေနဟာဝုသော, သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိ ကရောထ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ပစ္စဿောသုံ. အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဧတဒဝေါစ –

“तर मग आवुसो, ऐका, नीट मनन करा; मी सांगेन.” “तसेच आवुसो,” असे म्हणून त्या भिक्खूंनी आयुष्यमान आनंदांना प्रतिसाद दिला. आयुष्यमान आनंद म्हणाले –

‘‘ယံ ခေါ ဝေါ, အာဝုသော, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပဝိဋ္ဌော – ‘တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, သေ အာယတနေ ဝေဒိတဗ္ဗေ ယတ္ထ စက္ခု စ နိရုဇ္ဈတိ, ရူပသညာ စ နိရုဇ္ဈတိ, သေ အာယတနေ ဝေဒိတဗ္ဗေ…ပေ… ယတ္ထ မနော စ နိရုဇ္ဈတိ, ဓမ္မသညာ စ နိရုဇ္ဈတိ, သေ အာယတနေ ဝေဒိတဗ္ဗေ’တိ. ဣမဿ ခွာဟံ, အာဝုသော, ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမိ. သဠာယတနနိရောဓံ နော ဧတံ, အာဝုသော, ဘဂဝတာ သန္ဓာယ ဘာသိတံ – ‘တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, သေ အာယတနေ ဝေဒိတဗ္ဗေ, ယတ္ထ စက္ခု စ နိရုဇ္ဈတိ, ရူပသညာ စ နိရုဇ္ဈတိ, သေ အာယတနေ ဝေဒိတဗ္ဗေ…ပေ… ယတ္ထ မနော စ နိရုဇ္ဈတိ, ဓမ္မသညာ စ နိရုဇ္ဈတိ, သေ အာယတနေ ဝေဒိတဗ္ဗေ’တိ. အယံ ခေါ, အာဝုသော, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပဝိဋ္ဌော – ‘တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, သေ အာယတနေ ဝေဒိတဗ္ဗေ ယတ္ထ စက္ခု စ နိရုဇ္ဈတိ, ရူပသညာ စ နိရုဇ္ဈတိ, သေ အာယတနေ ဝေဒိတဗ္ဗေ…ပေ… ယတ္ထ မနော စ နိရုဇ္ဈတိ, ဓမ္မသညာ စ နိရုဇ္ဈတိ, သေ အာယတနေ ဝေဒိတဗ္ဗေ’တိ. ဣမဿ ခွာဟံ, အာဝုသော, ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမိ. အာကင်္ခမာနာ စ ပန တုမှေ အာယသ္မန္တော ဘဂဝန္တံယေဝ ဥပသင်္ကမထ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆေယျာထ. ယထာ ဝေါ ဘဂဝါ ဗျာကရောတိ တထာ နံ ဓာရေယျာထာ’’တိ.

“आवुसो, भगवंतांनी तुम्हाला संक्षेपाने जो उपदेश देऊन, त्याचा सविस्तर अर्थ स्पष्ट न करता, आसनावरून उठून विहारात प्रवेश केला आहे – ‘म्हणूनच, भिक्खूंनो, ते आयतन जाणले पाहिजे, जेथे चक्षू निरुद्ध होतो आणि रूपसंज्ञा निरुद्ध होते, ते आयतन जाणले पाहिजे... पे... जेथे मन निरुद्ध होते आणि धम्मसंज्ञा निरुद्ध होते, ते आयतन जाणले पाहिजे.’ आवुसो, भगवंतांनी संक्षेपाने सांगितलेल्या आणि सविस्तर अर्थ स्पष्ट न केलेल्या या उपदेशाचा सविस्तर अर्थ मी या प्रकारे समजतो. आवुसो, भगवंतांनी हे षडायतन-निरोधाला उद्देशून म्हटले आहे – ‘म्हणूनच, भिक्खूंनो, ते आयतन जाणले पाहिजे, जेथे चक्षू निरुद्ध होतो आणि रूपसंज्ञा निरुद्ध होते, ते आयतन जाणले पाहिजे... पे... जेथे मन निरुद्ध होते आणि धम्मसंज्ञा निरुद्ध होते, ते आयतन जाणले पाहिजे.’ आवुसो, भगवंतांनी संक्षेपाने हा उपदेश देऊन, त्याचा सविस्तर अर्थ स्पष्ट न करता, आसनावरून उठून विहारात प्रवेश केला आहे – ‘म्हणूनच, भिक्खूंनो, ते आयतन जाणले पाहिजे, जेथे चक्षू निरुद्ध होतो आणि रूपसंज्ञा निरुद्ध होते, ते आयतन जाणले पाहिजे... पे... जेथे मन निरुद्ध होते आणि धम्मसंज्ञा निरुद्ध होते, ते आयतन जाणले पाहिजे.’ भगवंतांनी संक्षेपाने सांगितलेल्या आणि सविस्तर अर्थ स्पष्ट न केलेल्या या उपदेशाचा सविस्तर अर्थ मी अशा प्रकारे समजतो. परंतु, आयुष्यमान हो, जर तुमची इच्छा असेल, तर तुम्ही भगवंतांकडेच जावे आणि त्यांना याविषयी विचारावे. भगवंत तुम्हाला जसे स्पष्ट करून सांगतील, तसेच तुम्ही ते लक्षात ठेवावे.”

‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ [Pg.320] ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ပဋိဿုတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ –

“तसेच आवुसो,” असे म्हणून त्या भिक्खूंनी आयुष्यमान आनंदांचे म्हणणे मान्य केले आणि आसनावरून उठून जेथे भगवंत होते तेथे गेले. तेथे जाऊन भगवंतांना अभिवादन करून ते एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या त्या भिक्खूंनी भगवंतांना असे म्हटले –

‘‘ယံ ခေါ နော, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပဝိဋ္ဌော – ‘တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, သေ အာယတနေ ဝေဒိတဗ္ဗေ ယတ္ထ စက္ခု စ နိရုဇ္ဈတိ, ရူပသညာ စ နိရုဇ္ဈတိ, သေ အာယတနေ ဝေဒိတဗ္ဗေ…ပေ… ယတ္ထ ဇိဝှာ စ နိရုဇ္ဈတိ, ရသသညာ စ နိရုဇ္ဈတိ, သေ အာယတနေ ဝေဒိတဗ္ဗေ…ပေ… ယတ္ထ မနော စ နိရုဇ္ဈတိ, ဓမ္မသညာ စ နိရုဇ္ဈတိ, သေ အာယတနေ ဝေဒိတဗ္ဗေ’တိ, တေသံ နော, ဘန္တေ, အမှာကံ အစိရပက္ကန္တဿ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘ဣဒံ ခေါ နော, အာဝုသော, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပဝိဋ္ဌော – တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, သေ အာယတနေ ဝေဒိတဗ္ဗေ ယတ္ထ စက္ခု စ နိရုဇ္ဈတိ, ရူပသညာ စ နိရုဇ္ဈတိ, သေ အာယတနေ ဝေဒိတဗ္ဗေ…ပေ… ယတ္ထ မနော စ နိရုဇ္ဈတိ, ဓမ္မသညာ စ နိရုဇ္ဈတိ, သေ အာယတနေ ဝေဒိတဗ္ဗေ’တိ. ‘ကော နု ခေါ ဣမဿ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇေယျာ’တိ? တေသံ နော, ဘန္တေ, အမှာကံ ဧတဒဟောသိ – ‘အယံ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော သတ္ထု စေဝ သံဝဏ္ဏိတော, သမ္ဘာဝိတော စ ဝိညူနံ သဗြဟ္မစာရီနံ. ပဟောတိ စာယသ္မာ အာနန္ဒော ဣမဿ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇိတုံ. ယံနူန မယံ ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမေယျာမ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆေယျာမာ’တိ. အထ ခေါ မယံ, ဘန္တေ, ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိမှ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆိမှ. တေသံ နော, ဘန္တေ, အာယသ္မတာ အာနန္ဒေန ဣမေဟိ အာကာရေဟိ, ဣမေဟိ ပဒေဟိ, ဣမေဟိ ဗျဉ္ဇနေဟိ အတ္ထော ဝိဘတ္တော’’တိ.

“भन्ते! भगवंतांनी आम्हाला संक्षेपाने जो उपदेश केला आणि त्याचा सविस्तर अर्थ न सांगता आपल्या आसनावरून उठून विहारात प्रवेश केला – ‘म्हणूनच, भिक्खून्नों, ते आयतन जाणले पाहिजे, जेथे चक्षूचा निरोध होतो आणि रूपसंज्ञेचा निरोध होतो; ते आयतन जाणले पाहिजे...पे... जेथे जिव्हेचा निरोध होतो आणि रससंज्ञेचा निरोध होतो; ते आयतन जाणले पाहिजे...पे... जेथे मनाचा निरोध होतो आणि धम्मसंज्ञेचा निरोध होतो, ते आयतन जाणले पाहिजे’ – भन्ते, भगवंतांच्या निघून गेल्यानंतर लगेचच आमच्या मनात असा विचार आला – ‘आयुष्यमानांनो! भगवंतांनी संक्षेपाने उपदेश केला आणि त्याचा सविस्तर अर्थ न सांगता आसनावरून उठून विहारात प्रवेश केला – म्हणूनच, भिक्खून्नों, ते आयतन जाणले पाहिजे जेथे चक्षूचा निरोध होतो आणि रूपसंज्ञेचा निरोध होतो...पे... जेथे मनाचा निरोध होतो आणि धम्मसंज्ञेचा निरोध होतो, ते आयतन जाणले पाहिजे.’ ‘भगवंतांनी संक्षेपाने सांगितलेल्या आणि सविस्तर अर्थ स्पष्ट न केलेल्या या उपदेशाचा सविस्तर अर्थ कोण बरे स्पष्ट करू शकेल?’ भन्ते, तेव्हा आमच्या मनात असा विचार आला – ‘हे आयुष्यमान आनंद शास्त्यांद्वारे प्रशंसित आहेत आणि सुज्ञ सब्रह्मचाऱ्यांद्वारे सन्मानित आहेत. आयुष्यमान आनंद भगवंतांनी संक्षेपाने सांगितलेल्या आणि सविस्तर अर्थ स्पष्ट न केलेल्या या उपदेशाचा सविस्तर अर्थ स्पष्ट करण्यास समर्थ आहेत. तर मग आपण आयुष्यमान आनंदांकडे जावे आणि त्यांना याविषयी विचारावे.’ त्यानंतर, भन्ते, आम्ही आयुष्यमान आनंदांकडे गेलो आणि त्यांना या अर्थाविषयी विचारले. भन्ते, आयुष्यमान आनंदांनी या प्रकारांनी, या पदांनी आणि या व्यंजनांनी आम्हाला हा अर्थ सविस्तर स्पष्ट करून सांगितला.”

‘‘ပဏ္ဍိတော, ဘိက္ခဝေ, အာနန္ဒော; မဟာပညော, ဘိက္ခဝေ, အာနန္ဒော! မံ စေပိ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆေယျာထ, အဟမ္ပိ တံ ဧဝမေဝံ ဗျာကရေယျံ ယထာ တံ အာနန္ဒေန ဗျာကတံ. ဧသော စေဝေတဿ အတ္ထော. ဧဝဉ္စ နံ ဓာရေယျာထာ’’တိ. စတုတ္ထံ.

“भिक्खून्नों, आनंद पंडित आहे; भिक्खून्नों, आनंद महाप्रज्ञ आहे! जर तुम्ही मलाही या अर्थाविषयी विचारले असते, तर मीसुद्धा त्याचे तसेच स्पष्टीकरण दिले असते जसे आनंदाने दिले आहे. हाच याचा खरा अर्थ आहे. आणि तुम्ही तो असाच लक्षात ठेवावा.” चौथे.

၅. သက္ကပဉှသုတ္တံ

५. सक्कपञ्हसुत्त

၁၁၈. ဧကံ [Pg.321] သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဂိဇ္ဈကူဋေ ပဗ္ဗတေ. အထ ခေါ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော ယေန မိဓေကစ္စေ သတ္တာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နော ပရိနိဗ္ဗာယန္တိ? ကော ပန, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော ယေန မိဓေကစ္စေ သတ္တာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပရိနိဗ္ဗာယန္တီ’’တိ?

११८. एकदा भगवान राजगृह येथे गिज्झकूट पर्वतावर विहार करत होते. तेव्हा देवांचा राजा सक्क जेथे भगवान होते तेथे आला; आल्यानंतर भगवंतांना अभिवादन करून तो एका बाजूला उभा राहिला. एका बाजूला उभा राहिलेला देवांचा राजा सक्क भगवंतांना म्हणाला – “भन्ते! असे कोणते कारण आहे, कोणता प्रत्यय आहे, ज्यामुळे या जगात काही प्राणी याच जन्मात परिनिर्वाण प्राप्त करू शकत नाहीत? आणि भन्ते, असे कोणते कारण आहे, कोणता प्रत्यय आहे, ज्यामुळे या जगात काही प्राणी याच जन्मात परिनिर्वाण प्राप्त करतात?”

‘‘သန္တိ ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ, ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု အဘိနန္ဒတိ အဘိဝဒတိ အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. တဿ တံ အဘိနန္ဒတော အဘိဝဒတော အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတော တန္နိဿိတံ ဝိညာဏံ ဟောတိ တဒုပါဒါနံ. သဥပါဒါနော, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဘိက္ခု နော ပရိနိဗ္ဗာယတိ…ပေ….

“देवेन्द्रा! चक्षूने जाणता येण्याजोगे असे रूप आहेत, जे इष्ट, कांत, मनाजोगे, प्रिय वाटणारे, कामयुक्त आणि आसक्ती निर्माण करणारे आहेत. जर एखादा भिक्खू त्यांचे अभिनंदन करतो, त्यांचे स्वागत करतो आणि त्यात आसक्त होऊन राहतो, तर त्या आनंद मानणाऱ्या, स्वागत करणाऱ्या आणि आसक्त होऊन राहणाऱ्या भिक्खूचे विज्ञान त्यावर आश्रित होते आणि त्याचे उपादान बनते. देवेन्द्रा! उपादानयुक्त भिक्खू परिनिर्वाण प्राप्त करू शकत नाही...पे...

‘‘သန္တိ ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ…ပေ… သန္တိ ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, မနောဝိညေယျာ ဓမ္မာ, ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု အဘိနန္ဒတိ အဘိဝဒတိ အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. တဿ တံ အဘိနန္ဒတော အဘိဝဒတော အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတော တန္နိဿိတံ ဝိညာဏံ ဟောတိ တဒုပါဒါနံ. သဥပါဒါနော, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဘိက္ခု နော ပရိနိဗ္ဗာယတိ. အယံ ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော ယေန မိဓေကစ္စေ သတ္တာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နော ပရိနိဗ္ဗာယန္တိ.

“देवेन्द्रा! जिव्हेने जाणता येण्याजोगे रस आहेत...पे... देवेन्द्रा! मनाने जाणता येण्याजोगे धम्म आहेत, जे इष्ट, कांत, मनाजोगे, प्रिय वाटणारे, कामयुक्त आणि आसक्ती निर्माण करणारे आहेत. जर एखादा भिक्खू त्यांचे अभिनंदन करतो, त्यांचे स्वागत करतो आणि त्यात आसक्त होऊन राहतो, तर त्या आनंद मानणाऱ्या, स्वागत करणाऱ्या आणि आसक्त होऊन राहणाऱ्या भिक्खूचे विज्ञान त्यावर आश्रित होते आणि त्याचे उपादान बनते. देवेन्द्रा! उपादानयुक्त भिक्खू परिनिर्वाण प्राप्त करू शकत नाही. देवेन्द्रा! हेच ते कारण आहे, हाच तो प्रत्यय आहे, ज्यामुळे या जगात काही प्राणी याच जन्मात परिनिर्वाण प्राप्त करू शकत नाहीत.

‘‘သန္တိ စ ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ, ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ နာဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. တဿ တံ အနဘိနန္ဒတော အနဘိဝဒတော အနဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတော န တန္နိဿိတံ ဝိညာဏံ ဟောတိ, န တဒုပါဒါနံ. အနုပါဒါနော, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဘိက္ခု ပရိနိဗ္ဗာယတိ…ပေ….

“परंतु देवेन्द्रा! चक्षूने जाणता येण्याजोगे असे रूप आहेत, जे इष्ट, कांत, मनाजोगे, प्रिय वाटणारे, कामयुक्त आणि आसक्ती निर्माण करणारे आहेत. जर एखादा भिक्खू त्यांचे अभिनंदन करत नाही, त्यांचे स्वागत करत नाही आणि त्यात आसक्त होऊन राहत नाही, तर त्या आनंद न मानणाऱ्या, स्वागत न करणाऱ्या आणि आसक्त न राहणाऱ्या भिक्खूचे विज्ञान त्यावर आश्रित होत नाही आणि त्याचे उपादानही होत नाही. देवेन्द्रा! उपादानरहित भिक्खू परिनिर्वाण प्राप्त करतो...पे...

‘‘သန္တိ ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ…ပေ… သန္တိ ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, မနောဝိညေယျာ ဓမ္မာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ နာဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. တဿ တံ အနဘိနန္ဒတော အနဘိဝဒတော အနဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတော န တန္နိဿိတံ ဝိညာဏံ ဟောတိ န တဒုပါဒါနံ. အနုပါဒါနော, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဘိက္ခု [Pg.322] ပရိနိဗ္ဗာယတိ. အယံ ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော ယေန မိဓေကစ္စေ သတ္တာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပရိနိဗ္ဗာယန္တီ’’တိ. ပဉ္စမံ.

“देवेन्द्रा! जिव्हेने जाणता येण्याजोगे रस आहेत...पे... देवेन्द्रा! मनाने जाणता येण्याजोगे धम्म आहेत, जे इष्ट, कांत, मनाजोगे, प्रिय वाटणारे, कामयुक्त आणि आसक्ती निर्माण करणारे आहेत. जर एखादा भिक्खू त्यांचे अभिनंदन करत नाही, त्यांचे स्वागत करत नाही आणि त्यात आसक्त होऊन राहत नाही, तर त्या आनंद न मानणाऱ्या, स्वागत न करणाऱ्या आणि आसक्त न राहणाऱ्या भिक्खूचे विज्ञान त्यावर आश्रित होत नाही आणि त्याचे उपादानही होत नाही. देवेन्द्रा! उपादानरहित भिक्खू परिनिर्वाण प्राप्त करतो. देवेन्द्रा! हेच ते कारण आहे, हाच तो प्रत्यय आहे, ज्यामुळे या जगात काही प्राणी याच जन्मात परिनिर्वाण प्राप्त करतात.” पाचवे.

၆. ပဉ္စသိခသုတ္တံ

६. पञ्चसिखसुत्त

၁၁၉. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဂိဇ္ဈကူဋေ ပဗ္ဗတေ. အထ ခေါ ပဉ္စသိခေါ ဂန္ဓဗ္ဗဒေဝပုတ္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ ပဉ္စသိခေါ ဂန္ဓဗ္ဗဒေဝပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော ယေန မိဓေကစ္စေ သတ္တာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နော ပရိနိဗ္ဗာယန္တိ? ကော ပန, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော ယေန မိဓေကစ္စေ သတ္တာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပရိနိဗ္ဗာယန္တီ’’တိ? ‘‘သန္တိ ခေါ, ပဉ္စသိခ, စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ…ပေ… သန္တိ ခေါ, ပဉ္စသိခ, မနောဝိညေယျာ ဓမ္မာ, ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု အဘိနန္ဒတိ အဘိဝဒတိ အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. တဿ တံ အဘိနန္ဒတော အဘိဝဒတော အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတော တန္နိဿိတံ ဝိညာဏံ ဟောတိ တဒုပါဒါနံ. သဥပါဒါနော, ပဉ္စသိခ, ဘိက္ခု နော ပရိနိဗ္ဗာယတိ. အယံ ခေါ, ပဉ္စသိခ, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော ယေန မိဓေကစ္စေ သတ္တာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နော ပရိနိဗ္ဗာယန္တိ’’.

११९. एकदा भगवान राजगृह येथे गृध्रकूट पर्वतावर विहार करत होते. तेव्हा पंचशिख नावाचा गंधर्वदेवपुत्र जेथे भगवान होते तेथे आला; जवळ येऊन भगवंतांना अभिवादन करून तो एका बाजूला उभा राहिला. एका बाजूला उभा राहिलेला पंचशिख गंधर्वदेवपुत्र भगवंतांना म्हणाला – "भन्ते, काय कारण आहे, कोणता प्रत्यय आहे, ज्यामुळे या जगात काही प्राणी याच जन्मात परिनिर्वाण प्राप्त करत नाहीत? आणि भन्ते, काय कारण आहे, कोणता प्रत्यय आहे, ज्यामुळे या जगात काही प्राणी याच जन्मात परिनिर्वाण प्राप्त करतात?" "पंचशिख, डोळ्यांनी जाणता येण्याजोगे असे रूप आहेत... तसेच पंचशिख, मनाने जाणता येण्याजोगे असे धर्म आहेत, जे इष्ट, कांत, मनाजोगे, प्रिय वाटणारे, कामयुक्त आणि आसक्ती निर्माण करणारे आहेत. जर एखादा भिक्खू त्यांचे अभिनंदन करतो, त्यांचे स्वागत करतो आणि त्यातच आसक्त होऊन राहतो, तर त्या अभिनंदन करणाऱ्या, स्वागत करणाऱ्या आणि आसक्त होऊन राहणाऱ्या भिक्खूचे विज्ञान त्यावरच आश्रित होते आणि त्याचे उपादान बनते. पंचशिख, उपादानयुक्त असलेला भिक्खू परिनिर्वाण प्राप्त करत नाही. पंचशिख, हेच ते कारण आहे, हाच तो प्रत्यय आहे, ज्यामुळे या जगात काही प्राणी याच जन्मात परिनिर्वाण प्राप्त करत नाहीत."

‘‘သန္တိ စ ခေါ, ပဉ္စသိခ, စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ…ပေ… သန္တိ ခေါ, ပဉ္စသိခ, မနောဝိညေယျာ ဓမ္မာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ နာဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ, တဿ တံ အနဘိနန္ဒတော အနဘိဝဒတော အနဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတော န တန္နိဿိတံ ဝိညာဏံ ဟောတိ, န တဒုပါဒါနံ. အနုပါဒါနော, ပဉ္စသိခ, ဘိက္ခု ပရိနိဗ္ဗာယတိ. အယံ ခေါ, ပဉ္စသိခ, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော ယေန မိဓေကစ္စေ သတ္တာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပရိနိဗ္ဗာယန္တီ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

"परंतु पंचशिख, डोळ्यांनी जाणता येण्याजोगे असे रूप आहेत जे इष्ट, कांत, मनाजोगे आहेत... तसेच पंचशिख, मनाने जाणता येण्याजोगे असे धर्म आहेत, जे इष्ट, कांत, मनाजोगे, प्रिय वाटणारे, कामयुक्त आणि आसक्ती निर्माण करणारे आहेत. जर एखादा भिक्खू त्यांचे अभिनंदन करत नाही, त्यांचे स्वागत करत नाही आणि त्यात आसक्त होऊन राहत नाही, तर त्या अभिनंदन न करणाऱ्या, स्वागत न करणाऱ्या आणि आसक्त न होऊन राहणाऱ्या भिक्खूचे विज्ञान त्यावर आश्रित होत नाही आणि त्याचे उपादानही होत नाही. पंचशिख, उपादानरहित भिक्खू परिनिर्वाण प्राप्त करतो. पंचशिख, हेच ते कारण आहे, हाच तो प्रत्यय आहे, ज्यामुळे या जगात काही प्राणी याच जन्मात परिनिर्वाण प्राप्त करतात." (सहावे सुत्त समाप्त.)

၇. သာရိပုတ္တသဒ္ဓိဝိဟာရိကသုတ္တံ

७. सारिपुत्तसद्धिविहारिक सुत्त

၁၂၀. ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု ယေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သဒ္ဓိဝိဟာရိကော[Pg.323], အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခု သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တော’’တိ.

१२०. एकदा आयुष्यमान सारिपुत्त सावत्थी येथे अनाथपिंडिकाच्या जेतवन आरामात विहार करत होते. तेव्हा एक भिक्खू जेथे आयुष्यमान सारिपुत्त होते तेथे आला; जवळ येऊन त्याने आयुष्यमान सारिपुत्तांशी कुशलमंगल विचारले. आनंददायी आणि संस्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेला तो भिक्खू आयुष्यमान सारिपुत्तांना म्हणाला – "आवुसो सारिपुत्त, तुमचा सद्धिविहारिक भिक्खू शिक्षेचा (शील-नियमांचा) त्याग करून हीन गृहस्थाश्रमात परतला आहे."

‘‘ဧဝမေတံ, အာဝုသော, ဟောတိ ဣန္ဒြိယေသု အဂုတ္တဒွါရဿ, ဘောဇနေ အမတ္တညုနော, ဇာဂရိယံ အနနုယုတ္တဿ. ‘သော ဝတာဝုသော, ဘိက္ခု ဣန္ဒြိယေသု အဂုတ္တဒွါရော ဘောဇနေ အမတ္တညူ ဇာဂရိယံ အနနုယုတ္တော ယာဝဇီဝံ ပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ သန္တာနေဿတီ’တိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. ‘သော ဝတာဝုသော, ဘိက္ခု ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရော, ဘောဇနေ မတ္တညူ, ဇာဂရိယံ အနုယုတ္တော ယာဝဇီဝံ ပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ သန္တာနေဿတီ’တိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ.

"आवुसो, ज्याचे इंद्रियांचे द्वार सुरक्षित नाही, जो भोजनात मात्रा (प्रमाण) जाणत नाही आणि जो जागृत राहण्यात तत्पर नाही, त्याच्या बाबतीत असेच घडते. 'आवुसो, जो भिक्खू इंद्रियांचे द्वार सुरक्षित न ठेवणारा, भोजनात प्रमाण न जाणणारा आणि जागृत राहण्यात तत्पर नसलेला आहे, तो आयुष्यभर परिपूर्ण आणि अत्यंत शुद्ध ब्रह्मचर्याचे पालन करू शकेल' – हे शक्य नाही. परंतु, 'आवुसो, जो भिक्खू इंद्रियांचे द्वार सुरक्षित ठेवणारा, भोजनात प्रमाण जाणणारा आणि जागृत राहण्यात तत्पर असलेला आहे, तो आयुष्यभर परिपूर्ण आणि अत्यंत शुद्ध ब्रह्मचर्याचे पालन करू शकेल' – हे शक्य आहे."

‘‘ကထဉ္စာဝုသော, ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရော ဟောတိ? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ. ယတွာဓိကရဏမေနံ စက္ခုန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတိ, ရက္ခတိ စက္ခုန္ဒြိယံ, စက္ခုန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ… ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ… ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ… ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ. ယတွာဓိကရဏမေနံ မနိန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ, တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတိ, ရက္ခတိ မနိန္ဒြိယံ, မနိန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရော ဟောတိ.

"आणि आवुसो, भिक्खू इंद्रियांचे द्वार सुरक्षित ठेवणारा कसा होतो? आवुसो, या शासनात भिक्खू डोळ्यांनी रूप पाहून त्याच्या बाह्य लक्षणांचे ग्रहण करत नाही आणि त्याच्या उप-लक्षणांचेही ग्रहण करत नाही. कारण जर त्याने चक्षुरिंद्रिय असंयत (असुरक्षित) ठेवून विहार केला, तर अभिज्झा (लोभ) आणि दोमनस्स (दौर्मनस्य/दुःख) हे पापी अकुशल धर्म त्याच्यावर प्रभाव पाडू शकतील; म्हणून तो त्याच्या संवरासाठी प्रयत्न करतो, चक्षुरिंद्रियाचे रक्षण करतो आणि चक्षुरिंद्रियाचा संवर प्राप्त करतो. कानाने शब्द ऐकून... नाकाने गंध घेऊन... जिभेने रस चाखून... शरीराने स्पर्श अनुभवून... मनाने धर्म (विचार) जाणून तो बाह्य लक्षणांचे ग्रहण करत नाही आणि उप-लक्षणांचेही ग्रहण करत नाही. कारण जर त्याने मनेंद्रिय असंयत ठेवून विहार केला, तर अभिज्झा आणि दोमनस्स हे पापी अकुशल धर्म त्याच्यावर प्रभाव पाडू शकतील; म्हणून तो त्याच्या संवरासाठी प्रयत्न करतो, मनेंद्रियाचे रक्षण करतो आणि मनेंद्रियाचा संवर प्राप्त करतो. आवुसो, अशा प्रकारे भिक्खू इंद्रियांचे द्वार सुरक्षित ठेवणारा होतो."

‘‘ကထဉ္စာဝုသော, ဘောဇနေ မတ္တညူ ဟောတိ? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ပဋိသင်္ခါ ယောနိသော အာဟာရံ အာဟာရေတိ – ‘နေဝ ဒဝါယ, န မဒါယ, န မဏ္ဍနာယ, န ဝိဘူသနာယ, ယာဝဒေဝ ဣမဿ ကာယဿ ဌိတိယာ ယာပနာယ, ဝိဟိံသူပရတိယာ, ဗြဟ္မစရိယာနုဂ္ဂဟာယ. ဣတိ ပုရာဏဉ္စ ဝေဒနံ ပဋိဟင်္ခါမိ, နဝဉ္စ ဝေဒနံ န ဥပ္ပာဒေဿာမိ, ယာတြာ စ မေ ဘဝိဿတိ, အနဝဇ္ဇတာ စ ဖာသုဝိဟာရော စာ’တိ. ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, ဘောဇနေ မတ္တညူ ဟောတိ.

"आणि आवुसो, भिक्खू भोजनात प्रमाण जाणणारा कसा होतो? आवुसो, या शासनात भिक्खू विचारपूर्वक आणि योग्य प्रकारे विचार करून भोजन ग्रहण करतो – 'खेळ-मजेसाठी नाही, मदासाठी नाही, शरीराच्या सुशोभीकरणासाठी नाही, केवळ या शरीराच्या स्थितीसाठी, त्याच्या रक्षणासाठी, भुकेची पीडा शांत करण्यासाठी आणि ब्रह्मचर्याला साहाय्य करण्यासाठी. अशा प्रकारे मी जुन्या वेदनेचा (भुकेचा) नाश करीन आणि नवीन वेदना (अतिभोजनाची पीडा) उत्पन्न होऊ देणार नाही; माझी जीवनयात्रा सुरळीत चालेल, मी निर्दोष राहीन आणि सुखाने विहार करीन.' आवुसो, अशा प्रकारे भिक्खू भोजनात प्रमाण जाणणारा होतो."

‘‘ကထဉ္စာဝုသော, ဇာဂရိယံ အနုယုတ္တော ဟောတိ? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ဒိဝသံ စင်္ကမေန နိသဇ္ဇာယ အာဝရဏီယေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ. ရတ္တိယာ ပဌမံ ယာမံ စင်္ကမေန နိသဇ္ဇာယ အာဝရဏီယေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ. ရတ္တိယာ မဇ္ဈိမံ ယာမံ ဒက္ခိဏေန ပဿေန သီဟသေယျံ ကပ္ပေတိ ပါဒေ ပါဒံ အစ္စာဓာယ သတော သမ္ပဇာနော, ဥဋ္ဌာနသညံ မနသိ ကရိတွာ. ရတ္တိယာ ပစ္ဆိမံ ယာမံ ပစ္စုဋ္ဌာယ စင်္ကမေန နိသဇ္ဇာယ အာဝရဏီယေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ. ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, ဇာဂရိယံ [Pg.324] အနုယုတ္တော ဟောတိ. တသ္မာတိဟာဝုသော, ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရာ ဘဝိဿာမ, ဘောဇနေ မတ္တညုနော, ဇာဂရိယံ အနုယုတ္တာ’တိ. ဧဝဉှိ ဝေါ, အာဝုသော, သိက္ခိတဗ္ဗ’’န္တိ. သတ္တမံ.

"आणि आवुसो, भिक्खू जागृत राहण्यात तत्पर कसा होतो? आवुसो, या शासनात भिक्खू दिवसा चंक्रमण (चालणे) आणि बसून राहण्याद्वारे मनाला अडथळा आणणाऱ्या (आवरणीय) धर्मांपासून शुद्ध करतो. रात्रीच्या पहिल्या प्रहरात चंक्रमण आणि बसून राहण्याद्वारे मनाला अडथळा आणणाऱ्या धर्मांपासून शुद्ध करतो. रात्रीच्या मध्यम प्रहरात उजव्या कुशीवर, एका पायावर दुसरा पाय ठेवून, स्मृती आणि संप्रजन्य (जागरूकता) ठेवून, उठण्याची संज्ञा मनात ठेवून सिंहशय्या धारण करतो. रात्रीच्या अंतिम प्रहरात लवकर उठून चंक्रमण आणि बसून राहण्याद्वारे मनाला अडथळा आणणाऱ्या धर्मांपासून शुद्ध करतो. आवुसो, अशा प्रकारे भिक्खू जागृत राहण्यात तत्पर होतो. म्हणूनच आवुसो, तुम्ही असेच शिकले पाहिजे – 'आम्ही इंद्रियांचे द्वार सुरक्षित ठेवणारे बनू, भोजनात प्रमाण जाणणारे बनू आणि जागृत राहण्यात तत्पर बनू.' आवुसो, तुम्ही असेच शिकले पाहिजे." (सातवे सुत्त समाप्त.)

၈. ရာဟုလောဝါဒသုတ္တံ

८. राहुलोवाद सुत्त

၁၂၁. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ ဘဂဝတော ရဟောဂတဿ ပဋိသလ္လီနဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘‘ပရိပက္ကာ ခေါ ရာဟုလဿ ဝိမုတ္တိပရိပါစနိယာ ဓမ္မာ; ယံနူနာဟံ ရာဟုလံ ဥတ္တရိံ အာသဝါနံ ခယေ ဝိနေယျ’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော အာယသ္မန္တံ ရာဟုလံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဂဏှာဟိ, ရာဟုလ, နိသီဒနံ. ယေန အန္ဓဝနံ တေနုပသင်္ကမိဿာမ ဒိဝါဝိဟာရာယာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ ရာဟုလော ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ နိသီဒနံ အာဒါယ ဘဂဝန္တံ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော အနုဗန္ဓိ.

१२१. एकदा भगवान श्रावस्तीमध्ये अनाथपिंडिकाच्या जेतवन आरामात विहार करत होते. तेव्हा एकांतात ध्यानस्थ बसलेल्या भगवंतांच्या मनात असा विचार आला – “राहुलचे विमुक्ती परिपक्व करणारे (विमुत्तिपारिपचनिया) धर्म आता परिपक्व झाले आहेत. मी राहुलला आसवांच्या क्षयासाठी (आसवांचा नाश करण्यासाठी) आणखी पुढे मार्गदर्शन केले तर किती बरे होईल!” त्यानंतर भगवान सकाळच्या वेळी चिवर परिधान करून, पात्र व चिवर घेऊन श्रावस्तीमध्ये भिक्षेसाठी गेले. भिक्षाटनाहून परत आल्यावर, भोजनोत्तर त्यांनी आयुष्यमान राहुलला बोलावले आणि म्हणाले – “राहुल, आसन (निसीदन) घे. आपण दिवसाच्या विश्रांतीसाठी अंधवनाकडे जाऊया.” आयुष्यमान राहुलने “तसेच असो, भन्ते!” असे म्हणून भगवंतांच्या शब्दाचा स्वीकार केला आणि आसन घेऊन ते भगवंतांच्या मागेमागे चालू लागले.

တေန ခေါ ပန သမယေန အနေကာနိ ဒေဝတာသဟဿာနိ ဘဂဝန္တံ အနုဗန္ဓာနိ ဟောန္တိ – ‘‘အဇ္ဇ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ ရာဟုလံ ဥတ္တရိံ အာသဝါနံ ခယေ ဝိနေဿတီ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ အန္ဓဝနံ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. အာယသ္မာပိ ခေါ ရာဟုလော ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ ရာဟုလံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

त्या वेळी हजारो देवपुत्र (देवता) भगवंतांच्या मागेमागे जात होते. ते विचार करत होते – “आज भगवान आयुष्यमान राहुलला आसवांच्या क्षयासाठी आणखी पुढे उपदेश करतील.” त्यानंतर भगवान अंधवनात प्रवेश करून एका वृक्षाच्या खाली तयार केलेल्या आसनावर बसले. आयुष्यमान राहुलनेही भगवंतांना अभिवादन केले आणि ते एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या आयुष्यमान राहुलला भगवान असे म्हणाले –

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ရာဟုလ, စက္ခု နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ?

“राहुल, तुला काय वाटते? चक्षू (डोळा) नित्य आहे की अनित्य?”

‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’.

“अनित्य आहे, भन्ते.”

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ?

“जे अनित्य आहे, ते दुःखकारक आहे की सुखकारक?”

‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’.

“दुःखकारक आहे, भन्ते.”

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ?

“जे अनित्य, दुःखकारक आणि परिवर्तनशील (विपरिणामधम्म) आहे, त्याविषयी ‘हे माझे आहे, हा मी आहे, हा माझा आत्मा (अत्ता) आहे’ असे मानणे योग्य आहे का?”

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ( )

“नक्कीच नाही, भन्ते.”

‘‘ရူပါ နိစ္စာ ဝါ အနိစ္စာ ဝါ’’တိ?

“रूपे नित्य आहेत की अनित्य?”

‘‘အနိစ္စာ, ဘန္တေ’’…ပေ….

“अनित्य आहेत, भन्ते.”... (तसेच पुढे)...

‘‘စက္ခုဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ?

“चक्षु-विज्ञान नित्य आहे की अनित्य?”

‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’…ပေ….

“अनित्य आहे, भन्ते.”... (तसेच पुढे)...

‘‘စက္ခုသမ္ဖဿော နိစ္စော ဝါ အနိစ္စော ဝါ’’တိ?

“चक्षु-संस्पर्श नित्य आहे की अनित्य?”

‘‘အနိစ္စော, ဘန္တေ’’…ပေ….

“अनित्य आहे, भन्ते.”... (तसेच पुढे)...

‘‘ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒနာဂတံ, သညာဂတံ, သင်္ခါရဂတံ, ဝိညာဏဂတံ, တမ္ပိ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ?

“चक्षु-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जी वेदना, संज्ञा, संस्कार आणि विज्ञान उत्पन्न होते, ते नित्य आहे की अनित्य?”

‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’.

“अनित्य आहे, भन्ते.”

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ?

“जे अनित्य आहे, ते दुःखकारक आहे की सुखकारक?”

‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’.

“दुःखकारक आहे, भन्ते.”

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ[Pg.325], ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ?

“जे अनित्य, दुःखकारक आणि परिवर्तनशील आहे, त्याविषयी ‘हे माझे आहे, हा मी आहे, हा माझा आत्मा आहे’ असे मानणे योग्य आहे का?”

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’…ပေ….

“नक्कीच नाही, भन्ते.”... (तसेच पुढे)...

‘‘ဇိဝှာ နိစ္စာ ဝါ အနိစ္စာ ဝါ’’တိ?

“जिव्हा (जीभ) नित्य आहे की अनित्य?”

‘‘အနိစ္စာ, ဘန္တေ’’…ပေ….

“अनित्य आहे, भन्ते.”... (तसेच पुढे)...

‘‘ဇိဝှာဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ?

“जिव्हा-विज्ञान नित्य आहे की अनित्य?”

‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’…ပေ….

“अनित्य आहे, भन्ते.”... (तसेच पुढे)...

‘‘ဇိဝှာသမ္ဖဿော နိစ္စော ဝါ အနိစ္စော ဝါ’’တိ?

“जिव्हा-संस्पर्श नित्य आहे की अनित्य?”

‘‘အနိစ္စော, ဘန္တေ’’…ပေ….

“अनित्य आहे, भन्ते.”... (तसेच पुढे)...

‘‘ယမ္ပိဒံ ဇိဝှာသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒနာဂတံ, သညာဂတံ, သင်္ခါရဂတံ, ဝိညာဏဂတံ, တမ္ပိ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ?

“जिव्हा-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जी वेदना, संज्ञा, संस्कार आणि विज्ञान उत्पन्न होते, ते नित्य आहे की अनित्य?”

‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’.

“अनित्य आहे, भन्ते.”

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ?

“जे अनित्य आहे, ते दुःखकारक आहे की सुखकारक?”

‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’.

“दुःखकारक आहे, भन्ते.”

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ?

“जे अनित्य, दुःखकारक आणि परिवर्तनशील आहे, त्याविषयी ‘हे माझे आहे, हा मी आहे, हा माझा आत्मा आहे’ असे मानणे योग्य आहे का?”

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’…ပေ….

“नक्कीच नाही, भन्ते.”... (तसेच पुढे)...

‘‘မနော နိစ္စော ဝါ အနိစ္စော ဝါ’’တိ?

“मन नित्य आहे की अनित्य?”

‘‘အနိစ္စော, ဘန္တေ’’.

“अनित्य आहे, भन्ते.”

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါတိ?

“जे अनित्य आहे, ते दुःखकारक आहे की सुखकारक?”

‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’.

“दुःखकारक आहे, भन्ते.”

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ?

“जे अनित्य, दुःखकारक आणि परिवर्तनशील आहे, त्याविषयी ‘हे माझे आहे, हा मी आहे, हा माझा आत्मा आहे’ असे मानणे योग्य आहे का?”

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

“नक्कीच नाही, भन्ते.”

‘‘ဓမ္မာ နိစ္စာ ဝါ အနိစ္စာ ဝါ’’တိ?

“धम्म (मानसिक विषय) नित्य आहेत की अनित्य?”

‘‘အနိစ္စာ, ဘန္တေ’’…ပေ….

“अनित्य आहेत, भन्ते.”... (तसेच पुढे)...

‘‘မနောဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ?

“मनोविज्ञान नित्य आहे की अनित्य?”

‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’…ပေ….

“अनित्य आहे, भन्ते.”

‘‘မနောသမ္ဖဿော နိစ္စော ဝါ အနိစ္စော ဝါ’’တိ?

“मनोसंस्पर्श नित्य आहे की अनित्य?”

‘‘အနိစ္စော, ဘန္တေ’’…ပေ….

“अनित्य आहे, भन्ते.”

‘‘ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒနာဂတံ, သညာဂတံ, သင်္ခါရဂတံ, ဝိညာဏဂတံ, တမ္ပိ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ?

“आणि मनोसंस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही वेदनारूप, संज्ञारूप, संस्काररूप किंवा विज्ञानरूप उत्पन्न होते, ते नित्य आहे की अनित्य?”

‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’.

“अनित्य आहे, भन्ते.”

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ?

“आणि जे अनित्य आहे, ते दुःखकारक आहे की सुखकारक?”

‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’.

“दुःखकारक आहे, भन्ते.”

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ?

“आणि जे अनित्य, दुःखकारक आणि परिवर्तनशील स्वभावाचे आहे, त्याला ‘हे माझे आहे, हा मी आहे, हा माझा आत्मा आहे’ असे मानणे योग्य आहे का?”

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

“असे नाही, भन्ते.”

‘‘ဧဝံ ပဿံ, ရာဟုလ, သုတဝါ အရိယသာဝကော စက္ခုသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ရူပေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, စက္ခုဝိညာဏေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, စက္ခုသမ္ဖဿေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ တသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ…ပေ… ဇိဝှာယပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ရသေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဇိဝှာဝိညာဏေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဇိဝှာသမ္ဖဿေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ယမ္ပိဒံ ဇိဝှာသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ တသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ…ပေ….

“हे राहुल, असे पाहणारा श्रुतवान आर्यश्रावक चक्षूविषयी विरक्त होतो, रूपांविषयी विरक्त होतो, चक्षुविज्ञानाविषयी विरक्त होतो, चक्षुसंस्पर्शाविषयी विरक्त होतो; आणि चक्षुसंस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही वेदनारूप, संज्ञारूप, संस्काररूप किंवा विज्ञानरूप उत्पन्न होते, त्याविषयीही तो विरक्त होतो... जिभेविषयी विरक्त होतो, रसांविषयी विरक्त होतो, जिव्हाविज्ञानाविषयी विरक्त होतो, जिव्हासंस्पर्शाविषयी विरक्त होतो; आणि जिव्हासंस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही वेदनारूप, संज्ञारूप, संस्काररूप किंवा विज्ञानरूप उत्पन्न होते, त्याविषयीही तो विरक्त होतो...”

‘‘မနသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဓမ္မေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, မနောဝိညာဏေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, မနောသမ္ဖဿေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ တသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ; ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ; ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ.

“मनाविषयी विरक्त होतो, धम्मांविषयी विरक्त होतो, मनोविज्ञानाविषयी विरक्त होतो, मनोसंस्पर्शाविषयी विरक्त होतो; आणि मनोसंस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही वेदनारूप, संज्ञारूप, संस्काररूप किंवा विज्ञानरूप उत्पन्न होते, त्याविषयीही तो विरक्त होतो. विरक्त झाल्याने तो वैराग्य प्राप्त करतो; वैराग्यामुळे तो विमुक्त होतो. विमुक्त झाल्यावर ‘मी विमुक्त झालो आहे’ असे ज्ञान होते. ‘जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य पूर्ण झाले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या अस्तित्वासाठी काहीही उरलेले नाही’ हे तो जाणतो.”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ ရာဟုလော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိ. ဣမသ္မိဉ္စ ပန ဝေယျာကရဏသ္မိံ ဘညမာနေ အာယသ္မတော ရာဟုလဿ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ. အနေကာနဉ္စ [Pg.326] ဒေဝတာသဟဿာနံ ဝိရဇံ ဝီတမလံ ဓမ္မစက္ခုံ ဥဒပါဒိ – ‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ, သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ. အဋ္ဌမံ.

भगवान असे म्हणाले. आयुष्यमान राहुल यांनी भगवंतांच्या भाषणाचे आनंदाने स्वागत केले आणि त्याचे अभिनंदन केले. हे प्रवचन दिले जात असताना, आयुष्यमान राहुल यांचे चित्त उपादानरहित होऊन आसवांपासून विमुक्त झाले. तसेच, अनेक हजारो देवतांमध्ये विरज, विमल धम्मचक्षू उत्पन्न झाला की, ‘जे काही उत्पन्न होण्याच्या स्वभावाचे आहे, ते सर्व नष्ट होण्याच्या स्वभावाचे आहे.’ आठवे सुत्त समाप्त.

၉. သံယောဇနိယဓမ္မသုတ္တံ

९. संयोजनीयधम्मसुत्त

၁၂၂. ‘‘သံယောဇနိယေ စ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေ ဒေသေဿာမိ သံယောဇနဉ္စ. တံ သုဏာထ. ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, သံယောဇနိယာ ဓမ္မာ, ကတမဉ္စ သံယောဇနံ? သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. ဣမေ ဝုစ္စန္တိ, ဘိက္ခဝေ, သံယောဇနိယာ ဓမ္မာ. ယော တတ္ထ ဆန္ဒရာဂေါ, တံ တတ္ထ သံယောဇနံ…ပေ… သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ…ပေ… သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, မနောဝိညေယျာ ဓမ္မာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. ဣမေ ဝုစ္စန္တိ, ဘိက္ခဝေ, သံယောဇနိယာ ဓမ္မာ. ယော တတ္ထ ဆန္ဒရာဂေါ တံ တတ္ထ သံယောဇန’’န္တိ. နဝမံ.

१२२. “भगवंतांनी सांगितले, ‘भिक्षूंनो, मी तुम्हाला संयोजनीय धम्म आणि संयोजन शिकवणार आहे. ते लक्षपूर्वक ऐका. भिक्षूंनो, संयोजनीय धम्म कोणते आहेत आणि संयोजन कोणते आहे? भिक्षूंनो, चक्षुविज्ञानाने जाणता येण्याजोगे असे रूप आहेत जे इष्ट, कांत, मनाला आनंद देणारे, प्रिय वाटणारे, कामयुक्त आणि आसक्ती निर्माण करणारे आहेत. भिक्षूंनो, यांना संयोजनीय धम्म म्हणतात. तेथे जो छंदराग आहे, तेच तेथील संयोजन आहे... भिक्षूंनो, जिव्हाविज्ञानाने जाणता येण्याजोगे रस आहेत... भिक्षूंनो, मनोविज्ञानाने जाणता येण्याजोगे धम्म आहेत जे इष्ट, कांत, मनाला आनंद देणारे, प्रिय वाटणारे, कामयुक्त आणि आसक्ती निर्माण करणारे आहेत. भिक्षूंनो, यांना संयोजनीय धम्म म्हणतात. तेथे जो छंदराग आहे, तेच तेथील संयोजन आहे.’ नववे सुत्त समाप्त.”

၁၀. ဥပါဒါနိယဓမ္မသုတ္တံ

१०. उपादानीयधम्मसुत्त

၁၂၃. ‘‘ဥပါဒါနိယေ စ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေ ဒေသေဿာမိ ဥပါဒါနဉ္စ. တံ သုဏာထ. ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, ဥပါဒါနိယာ ဓမ္မာ, ကတမဉ္စ ဥပါဒါနံ? သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. ဣမေ ဝုစ္စန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဥပါဒါနိယာ ဓမ္မာ. ယော တတ္ထ ဆန္ဒရာဂေါ, တံ တတ္ထ ဥပါဒါနံ…ပေ… သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ…ပေ… သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, မနောဝိညေယျာ ဓမ္မာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. ဣမေ ဝုစ္စန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဥပါဒါနိယာ ဓမ္မာ. ယော တတ္ထ ဆန္ဒရာဂေါ တံ တတ္ထ ဥပါဒါန’’န္တိ. ဒသမံ.

१२३. “भगवंतांनी सांगितले, ‘भिक्षूंनो, मी तुम्हाला उपादानीय धम्म आणि उपादान शिकवणार आहे. ते लक्षपूर्वक ऐका. भिक्षूंनो, उपादानीय धम्म कोणते आहेत आणि उपादान कोणते आहे? भिक्षूंनो, चक्षुविज्ञानाने जाणता येण्याजोगे असे रूप आहेत जे इष्ट, कांत, मनाला आनंद देणारे, प्रिय वाटणारे, कामयुक्त आणि आसक्ती निर्माण करणारे आहेत. भिक्षूंनो, यांना उपादानीय धम्म म्हणतात. तेथे जो छंदराग आहे, तेच तेथील उपादान आहे... भिक्षूंनो, जिव्हाविज्ञानाने जाणता येण्याजोगे रस आहेत... भिक्षूंनो, मनोविज्ञानाने जाणता येण्याजोगे धम्म आहेत जे इष्ट, कांत, मनाला आनंद देणारे, प्रिय वाटणारे, कामयुक्त आणि आसक्ती निर्माण करणारे आहेत. भिक्षूंनो, यांना उपादानीय धम्म म्हणतात. तेथे जो छंदराग आहे, तेच तेथील उपादान आहे.’ दहावे सुत्त समाप्त.”

လောကကာမဂုဏဝဂ္ဂေါ ဒွါဒသမော.

लोककामगुणवर्ग (बारावा वर्ग) समाप्त.

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची अनुक्रमणिका (उद्दान) खालीलप्रमाणे आहे –

မာရပါသေန ဒွေ ဝုတ္တာ, လောကကာမဂုဏေန စ;

သက္ကော ပဉ္စသိခေါ စေဝ, သာရိပုတ္တော စ ရာဟုလော;

သံယောဇနံ ဥပါဒါနံ, ဝဂ္ဂေါ တေန ပဝုစ္စတီတိ.

मारपास सुत्तासह दोन सुत्ते आणि लोककामगुण सुत्तासह दोन सुत्ते सांगितली आहेत; तसेच सक्क सुत्त, पंचसिख सुत्त, सारिपुत्त सुत्त, राहुल सुत्त, संयोजन सुत्त आणि उपादान सुत्त; यांमुळे याला वर्ग म्हटले जाते.

၁၃. ဂဟပတိဝဂ္ဂေါ

१३. गृहपती वर्ग

၁. ဝေသာလီသုတ္တံ

१. वैशाली सुत्त

၁၂၄. ဧကံ [Pg.327] သမယံ ဘဂဝါ ဝေသာလိယံ ဝိဟရတိ မဟာဝနေ ကူဋာဂါရသာလာယံ. အထ ခေါ ဥဂ္ဂေါ ဂဟပတိ ဝေသာလိကော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဥဂ္ဂေါ ဂဟပတိ ဝေသာလိကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော ယေန မိဓေကစ္စေ သတ္တာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နော ပရိနိဗ္ဗာယန္တိ? ကော ပန, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော ယေန မိဓေကစ္စေ သတ္တာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပရိနိဗ္ဗာယန္တီ’’တိ?

१२४. एकदा भगवान वैशाली येथील महावनातील कुटागारशाळेत विहार करत होते. तेव्हा वैशालीचा उग्ग गृहपती भगवंतांकडे गेला; जवळ जाऊन त्याने भगवंतांना वंदन केले आणि तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या उग्ग गृहपतीने भगवंतांना विचारले – ‘भन्ते, असे कोणते कारण आहे, कोणता प्रत्यय आहे, ज्यामुळे या जगात काही प्राणी याच जन्मात परिनिर्वाण प्राप्त करू शकत नाहीत? आणि भन्ते, असे कोणते कारण आहे, कोणता प्रत्यय आहे, ज्यामुळे या जगात काही प्राणी याच जन्मात परिनिर्वाण प्राप्त करू शकतात?’

‘‘သန္တိ ခေါ, ဂဟပတိ, စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု အဘိနန္ဒတိ အဘိဝဒတိ အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. တဿ တံ အဘိနန္ဒတော အဘိဝဒတော အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတော တန္နိဿိတံ ဝိညာဏံ ဟောတိ တဒုပါဒါနံ. သဥပါဒါနော, ဂဟပတိ, ဘိက္ခု နော ပရိနိဗ္ဗာယတိ…ပေ… သန္တိ ခေါ, ဂဟပတိ, ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ…ပေ… သန္တိ ခေါ, ဂဟပတိ, မနောဝိညေယျာ ဓမ္မာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု အဘိနန္ဒတိ အဘိဝဒတိ အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. တဿ တံ အဘိနန္ဒတော အဘိဝဒတော အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတော တန္နိဿိတံ ဝိညာဏံ ဟောတိ တဒုပါဒါနံ. သဥပါဒါနော, ဂဟပတိ, ဘိက္ခု နော ပရိနိဗ္ဗာယတိ. အယံ ခေါ, ဂဟပတိ, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော ယေန မိဓေကစ္စေ သတ္တာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နော ပရိနိဗ္ဗာယန္တိ.

“भगवंतांनी उत्तर दिले, ‘गृहपती, चक्षुविज्ञानाने जाणता येण्याजोगे असे रूप आहेत जे इष्ट, कांत, मनाला आनंद देणारे, प्रिय वाटणारे, कामयुक्त आणि आसक्ती निर्माण करणारे आहेत. जर एखादा भिक्षू त्यांचे अभिनंदन करतो, त्यांचे स्वागत करतो आणि त्यांच्यात गुंतून राहतो, तर अशा प्रकारे आनंद घेणाऱ्या, स्वागत करणाऱ्या आणि गुंतून राहणाऱ्या भिक्षूचे विज्ञान त्यावर आधारित होते आणि ते त्याचे उपादान बनते. गृहपती, उपादानयुक्त भिक्षू परिनिर्वाण प्राप्त करू शकत नाही... गृहपती, जिव्हाविज्ञानाने जाणता येण्याजोगे रस आहेत... गृहपती, मनोविज्ञानाने जाणता येण्याजोगे असे धम्म आहेत जे इष्ट, कांत, मनाला आनंद देणारे, प्रिय वाटणारे, कामयुक्त आणि आसक्ती निर्माण करणारे आहेत. जर एखादा भिक्षू त्यांचे अभिनंदन करतो, त्यांचे स्वागत करतो आणि त्यांच्यात गुंतून राहतो, तर अशा प्रकारे आनंद घेणाऱ्या, स्वागत करणाऱ्या आणि गुंतून राहणाऱ्या भिक्षूचे विज्ञान त्यावर आधारित होते आणि ते त्याचे उपादान बनते. गृहपती, उपादानयुक्त भिक्षू परिनिर्वाण प्राप्त करू शकत नाही. गृहपती, हेच ते कारण आहे, हाच तो प्रत्यय आहे, ज्यामुळे या जगात काही प्राणी याच जन्मात परिनिर्वाण प्राप्त करू शकत नाहीत.’”

‘‘သန္တိ စ ခေါ, ဂဟပတိ, စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ, ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ နာဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. တဿ တံ အနဘိနန္ဒတော အနဘိဝဒတော အနဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတော န တန္နိဿိတံ ဝိညာဏံ ဟောတိ, န တဒုပါဒါနံ. အနုပါဒါနော, ဂဟပတိ, ဘိက္ခု ပရိနိဗ္ဗာယတိ…ပေ… သန္တိ ခေါ, ဂဟပတိ, ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ…ပေ… သန္တိ ခေါ, ဂဟပတိ, မနောဝိညေယျာ ဓမ္မာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ နာဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ, တဿ တံ အနဘိနန္ဒတော အနဘိဝဒတော အနဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတော. န တန္နိဿိတံ ဝိညာဏံ ဟောတိ, န တဒုပါဒါနံ. အနုပါဒါနော[Pg.328], ဂဟပတိ, ဘိက္ခု ပရိနိဗ္ဗာယတိ. အယံ ခေါ, ဂဟပတိ, ဟေတု အယံ ပစ္စယော ယေန မိဓေကစ္စေ သတ္တာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပရိနိဗ္ဗာယန္တီ’’တိ. ပဌမံ.

गृहपती, डोळ्यांनी जाणता येण्याजोगे असे रूप आहेत, जे इष्ट, कांत (मनोहर), मनाजोगे, प्रिय वाटणारे, कामवासनेशी संबंधित आणि आसक्ती निर्माण करणारे आहेत. जर एखादा भिक्खू त्यांचे अभिनंदन करत नाही (त्यात आनंद मानत नाही), त्यांचे स्वागत करत नाही आणि त्यांच्यात आसक्त होऊन राहत नाही, तर त्या भिक्खूचे, जो अभिनंदन करत नाही, स्वागत करत नाही आणि आसक्त होऊन राहत नाही, विज्ञान त्यावर आश्रित राहत नाही आणि त्याचे उपादान होत नाही. हे गृहपती, उपादानरहित झालेला भिक्खू परिनिर्वाण प्राप्त करतो... (तसेच) गृहपती, जिभेने जाणता येण्याजोगे रस आहेत... (तसेच) गृहपती, मनाने जाणता येण्याजोगे धर्म आहेत, जे इष्ट, कांत, मनाजोगे, प्रिय वाटणारे, कामवासनेशी संबंधित आणि आसक्ती निर्माण करणारे आहेत. जर एखादा भिक्खू त्यांचे अभिनंदन करत नाही, त्यांचे स्वागत करत नाही आणि त्यांच्यात आसक्त होऊन राहत नाही, तर त्या भिक्खूचे, जो अभिनंदन करत नाही, स्वागत करत नाही आणि आसक्त होऊन राहत नाही, विज्ञान त्यावर आश्रित राहत नाही आणि त्याचे उपादान होत नाही. हे गृहपती, उपादानरहित झालेला भिक्खू परिनिर्वाण प्राप्त करतो. हे गृहपती, हेच ते कारण आहे, हाच तो प्रत्यय आहे, ज्यामुळे या जगात काही प्राणी याच जन्मात (दृष्टधर्मात) परिनिर्वाण प्राप्त करतात. पहिले.

၂. ဝဇ္ဇီသုတ္တံ

२. वज्जी सुत्त

၁၂၅. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဝဇ္ဇီသု ဝိဟရတိ ဟတ္ထိဂါမေ. အထ ခေါ ဥဂ္ဂေါ ဂဟပတိ ဟတ္ထိဂါမကော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဥဂ္ဂေါ ဂဟပတိ ဟတ္ထိဂါမကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု ကော ပစ္စယော ယေန မိဓေကစ္စေ သတ္တာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နော ပရိနိဗ္ဗာယန္တိ? ကော ပန, ဘန္တေ ဟေတု ကော ပစ္စယော ယေန မိဓေကစ္စေ သတ္တာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပရိနိဗ္ဗာယန္တီ’’တိ? (ယထာ ပုရိမသုတ္တန္တံ, ဧဝံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ). အယံ ခေါ, ဂဟပတိ, ဟေတု အယံ ပစ္စယော ယေန မိဓေကစ္စေ သတ္တာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပရိနိဗ္ဗာယန္တီတိ. ဒုတိယံ.

१२५. एकदा भगवान वज्जी देशातील हत्थिगाम येथे विहार करत होते. तेव्हा हत्थिगामचा रहिवासी उग्ग गृहपती जेथे भगवान होते तेथे गेला; आणि भगवंतांजवळ जाऊन एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेला उग्ग गृहपती भगवंतांना म्हणाला – 'भंते, असे कोणते कारण आहे, कोणता प्रत्यय आहे, ज्यामुळे या जगात काही प्राणी याच जन्मात (दृष्टधर्मात) परिनिर्वाण प्राप्त करत नाहीत? आणि भंते, असे कोणते कारण आहे, कोणता प्रत्यय आहे, ज्यामुळे या जगात काही प्राणी याच जन्मात परिनिर्वाण प्राप्त करतात?' (मागील सुत्ताप्रमाणेच सविस्तर वर्णन करावे). 'गृहपती, हेच ते कारण आहे, हाच तो प्रत्यय आहे, ज्यामुळे या जगात काही प्राणी याच जन्मात परिनिर्वाण प्राप्त करतात.' दुसरे.

၃. နာဠန္ဒသုတ္တံ

३. नाळंदा सुत्त

၁၂၆. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ နာဠန္ဒာယံ ဝိဟရတိ ပါဝါရိကမ္ဗဝနေ. အထ ခေါ, ဥပါလိ ဂဟပတိ, ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ, ဥပါလိ ဂဟပတိ, ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော ယေန မိဓေကစ္စေ သတ္တာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နော ပရိနိဗ္ဗာယန္တိ? ကော ပန, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော ယေန မိဓေကစ္စေ သတ္တာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပရိနိဗ္ဗာယန္တီ’’တိ? (ယထာ ပုရိမသုတ္တန္တံ, ဧဝံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ). အယံ ခေါ, ဂဟပတိ, ဟေတု အယံ ပစ္စယော ယေန မိဓေကစ္စေ သတ္တာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပရိနိဗ္ဗာယန္တီတိ. တတိယံ.

१२६. एकदा भगवान नाळंदा येथील पावारिकाच्या आंबराईत (पावारिकम्बवनात) विहार करत होते. तेव्हा उपाली गृहपती जेथे भगवान होते तेथे गेला... आणि भगवंतांजवळ जाऊन एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेला उपाली गृहपती भगवंतांना म्हणाला – 'भंते, असे कोणते कारण आहे, कोणता प्रत्यय आहे, ज्यामुळे या जगात काही प्राणी याच जन्मात (दृष्टधर्मात) परिनिर्वाण प्राप्त करत नाहीत? आणि भंते, असे कोणते कारण आहे, कोणता प्रत्यय आहे, ज्यामुळे या जगात काही प्राणी याच जन्मात परिनिर्वाण प्राप्त करतात?' (मागील सुत्ताप्रमाणेच सविस्तर वर्णन करावे). 'गृहपती, हेच ते कारण आहे, हाच तो प्रत्यय आहे, ज्यामुळे या जगात काही प्राणी याच जन्मात परिनिर्वाण प्राप्त करतात.' तिसरे.

၄. ဘာရဒွါဇသုတ္တံ

४. भारद्वाज सुत्त

၁၂၇. ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇော ကောသမ္ဗိယံ ဝိဟရတိ ဃောသိတာရာမေ. အထ ခေါ ရာဇာ ဥဒေနော ယေနာယသ္မာ ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ရာဇာ ဥဒေနော အာယသ္မန္တံ ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘော ဘာရဒွါဇ, ဟေတု [Pg.329] ကော ပစ္စယော ယေနိမေ ဒဟရာ ဘိက္ခူ သုသူ ကာဠကေသာ ဘဒြေန ယောဗ္ဗနေန သမန္နာဂတာ ပဌမေန ဝယသာ အနိကီဠိတာဝိနော ကာမေသု ယာဝဇီဝံ ပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, အဒ္ဓါနဉ္စ အာပါဒေန္တီ’’တိ? ‘‘ဝုတ္တံ ခေါ ဧတံ, မဟာရာဇ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန – ‘ဧထ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, မာတုမတ္တီသု မာတုစိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေထ, ဘဂိနိမတ္တီသု ဘဂိနိစိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေထ, ဓီတုမတ္တီသု ဓီတုစိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေထာ’တိ. အယံ ခေါ, မဟာရာဇ, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော ယေနိမေ ဒဟရာ ဘိက္ခူ သုသူ ကာဠကေသာ ဘဒြေန ယောဗ္ဗနေန သမန္နာဂတာ ပဌမေန ဝယသာ အနိကီဠိတာဝိနော ကာမေသု ယာဝဇီဝံ ပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, အဒ္ဓါနဉ္စ အာပါဒေန္တီ’’တိ.

१२७. एकदा आयुष्यमान पिंडोल भारद्वाज कौशाम्बी येथील घोषितारामात विहार करत होते. तेव्हा राजा उदेन जेथे आयुष्यमान पिंडोल भारद्वाज होते तेथे गेला; आणि त्यांच्याजवळ जाऊन त्याने आयुष्यमान पिंडोल भारद्वाज यांच्याशी कुशलमंगल विचारले. आनंददायी व संस्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेला राजा उदेन आयुष्यमान पिंडोल भारद्वाज यांना म्हणाला – 'हे भारद्वाज, असे कोणते कारण आहे, कोणता प्रत्यय आहे, ज्यामुळे हे तरुण, कोवळे, काळे केस असलेले, सुंदर तारुण्याने युक्त, प्रथम वयातील भिक्खू, ज्यांनी कामभोगांचा कधी उपभोग घेतलेला नाही, ते आयुष्यभर परिपूर्ण व अत्यंत शुद्ध ब्रह्मचर्याचे पालन करतात आणि ते दीर्घकाळ टिकवून ठेवतात?' 'महाराज, जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध अशा त्या भगवंतांनी असे म्हटले आहे – 'या, भिक्खूंनो! तुम्ही आपल्या आईच्या वयाच्या स्त्रियांच्या ठिकाणी मातृभाव (आईची भावना) ठेवा, बहिणीच्या वयाच्या स्त्रियांच्या ठिकाणी भगिनीभाव (बहिणीची भावना) ठेवा आणि मुलीच्या वयाच्या स्त्रियांच्या ठिकाणी पुत्रीभाव (मुलीची भावना) ठेवा.' महाराज, हेच ते कारण आहे, हाच तो प्रत्यय आहे, ज्यामुळे हे तरुण, कोवळे, काळे केस असलेले, सुंदर तारुण्याने युक्त, प्रथम वयातील भिक्खू, ज्यांनी कामभोगांचा कधी उपभोग घेतलेला नाही, ते आयुष्यभर परिपूर्ण व अत्यंत शुद्ध ब्रह्मचर्याचे पालन करतात आणि ते दीर्घकाळ टिकवून ठेवतात.'

‘‘လောလံ ခေါ, ဘော ဘာရဒွါဇ, စိတ္တံ. အပ္ပေကဒါ မာတုမတ္တီသုပိ လောဘဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, ဘဂိနိမတ္တီသုပိ လောဘဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, ဓီတုမတ္တီသုပိ လောဘဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. အတ္ထိ နု ခေါ, ဘော ဘာရဒွါဇ, အညော စ ဟေတု, အညော စ ပစ္စယော ယေနိမေ ဒဟရာ ဘိက္ခူ သုသူ ကာဠကေသာ…ပေ… အဒ္ဓါနဉ္စ အာပါဒေန္တီ’’တိ?

'हे भारद्वाज, चित्त (मन) अत्यंत चंचल असते. कधीकधी आईच्या वयाच्या स्त्रियांच्या बाबतीतही लोभ उत्पन्न होतो, बहिणीच्या वयाच्या स्त्रियांच्या बाबतीतही लोभ उत्पन्न होतो आणि मुलीच्या वयाच्या स्त्रियांच्या बाबतीतही लोभ उत्पन्न होतो. हे भारद्वाज, असे दुसरे काही कारण किंवा दुसरा काही प्रत्यय आहे का, ज्यामुळे हे तरुण, कोवळे, काळे केस असलेले भिक्खू... ब्रह्मचर्य दीर्घकाळ टिकवून ठेवतात?'

‘‘ဝုတ္တံ ခေါ ဧတံ, မဟာရာဇ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန – ‘ဧထ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, ဣမမေဝ ကာယံ ဥဒ္ဓံ ပါဒတလာ အဓော ကေသမတ္ထကာ တစပရိယန္တံ ပူရံ နာနပ္ပကာရဿ အသုစိနော ပစ္စဝေက္ခထ – အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ ကေသာ လောမာ နခါ ဒန္တာ တစော မံသံ နှာရု အဋ္ဌိ အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ ဝက္ကံ ဟဒယံ ယကနံ ကိလောမကံ ပိဟကံ ပပ္ဖာသံ အန္တံ အန္တဂုဏံ ဥဒရိယံ ကရီသံ ပိတ္တံ သေမှံ ပုဗ္ဗော လောဟိတံ သေဒေါ မေဒေါ အဿု ဝသာ ခေဠော သိင်္ဃာဏိကာ လသိကာ မုတ္တ’န္တိ. အယမ္ပိ ခေါ, မဟာရာဇ, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော ယေနိမေ ဒဟရာ ဘိက္ခူ သုသူ ကာဠကေသာ…ပေ… အဒ္ဓါနဉ္စ အာပါဒေန္တီ’’တိ. ‘‘ယေ တေ, ဘော ဘာရဒွါဇ, ဘိက္ခူ ဘာဝိတကာယာ ဘာဝိတသီလာ ဘာဝိတစိတ္တာ ဘာဝိတပညာ, တေသံ တံ သုကရံ ဟောတိ. ယေ စ ခေါ တေ, ဘော ဘာရဒွါဇ, ဘိက္ခူ အဘာဝိတကာယာ အဘာဝိတသီလာ အဘာဝိတစိတ္တာ အဘာဝိတပညာ, တေသံ တံ ဒုက္ကရံ ဟောတိ. အပ္ပေကဒါ, ဘော ဘာရဒွါဇ, အသုဘတော မနသိ [Pg.330] ကရိဿာမီတိ သုဘတောဝ အာဂစ္ဆတိ. အတ္ထိ နု ခေါ, ဘော ဘာရဒွါဇ, အညော စ ခေါ ဟေတု အညော စ ပစ္စယော ယေနိမေ ဒဟရာ ဘိက္ခူ သုသူ ကာဠကေသာ…ပေ… အဒ္ဓါနဉ္စ အာပါဒေန္တီ’’တိ?

'महाराज, जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध अशा त्या भगवंतांनी असे म्हटले आहे – 'या, भिक्खूंनो! तुम्ही पायाच्या तळव्यापासून वर आणि केसांच्या टोकापासून खाली, त्वचेने वेढलेल्या आणि विविध प्रकारच्या अशुद्धीने भरलेल्या या शरीराचेच असे निरीक्षण करा – या शरीरात केस (डोक्यावरील), रोम (अंगावरील केस), नखे, दात, त्वचा, मांस, शिरा, हाडे, अस्थिमज्जा, वृक्क, हृदय, यकृत, क्लोमक, प्लीहा, फुफ्फुस, मोठे आतडे, लहान आतडे, जठरातील अन्न, विष्ठा, पित्त, कफ, पू, रक्त, घाम, मेद, अश्रू, वसा, लाळ, शेंबूड, सांध्यांमधील वंगण आणि मूत्र आहे.' महाराज, हेसुद्धा ते कारण आहे, हाच तो प्रत्यय आहे, ज्यामुळे हे तरुण, कोवळे, काळे केस असलेले भिक्खू... ब्रह्मचर्य दीर्घकाळ टिकवून ठेवतात.' 'हे भारद्वाज, जे भिक्खू भावितकाय (शरीरावर नियंत्रण मिळवलेले), भावितशील (शील विकसित केलेले), भावितचित्त (चित्त विकसित केलेले) आणि भावितप्रज्ञ (प्रज्ञा विकसित केलेले) आहेत, त्यांच्यासाठी हे करणे सोपे असते. परंतु, हे भारद्वाज, जे भिक्खू अभावितकाय, अभावितशील, अभावितचित्त आणि अभावितप्रज्ञ आहेत, त्यांच्यासाठी हे करणे कठीण असते. कधीकधी, हे भारद्वाज, 'मी शरीराचा अशुद्ध (अशुभ) म्हणून विचार करेन' असे मनात आणले तरी ते शुभ (सुंदर) म्हणूनच समोर येते. हे भारद्वाज, असे दुसरे काही कारण किंवा दुसरा काही प्रत्यय आहे का, ज्यामुळे हे तरुण, कोवळे, काळे केस असलेले भिक्खू... ब्रह्मचर्य दीर्घकाळ टिकवून ठेवतात?'

‘‘ဝုတ္တံ ခေါ ဧတံ, မဟာရာဇ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန – ‘ဧထ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရာ ဝိဟရထ. စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ မာ နိမိတ္တဂ္ဂါဟိနော အဟုဝတ္ထ, မာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟိနော. ယတွာဓိကရဏမေနံ စက္ခုန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ, တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇထ. ရက္ခထ စက္ခုန္ဒြိယံ; စက္ခုန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇထ. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ…ပေ… ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ… ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ… ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ မာ နိမိတ္တဂ္ဂါဟိနော အဟုဝတ္ထ, မာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟိနော. ယတွာဓိကရဏမေနံ မနိန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ, တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇထ. ရက္ခထ မနိန္ဒြိယံ; မနိန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇထာ’တိ. အယမ္ပိ ခေါ, မဟာရာဇ, ဟေတု အယံ ပစ္စယော ယေနိမေ ဒဟရာ ဘိက္ခူ သုသူ ကာဠကေသာ ဘဒြေန ယောဗ္ဗနေန သမန္နာဂတာ ပဌမေန ဝယသာ အနိကီဠိတာဝိနော ကာမေသု ယာဝဇီဝံ ပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, အဒ္ဓါနဉ္စ အာပါဒေန္တီ’’တိ.

“महाराज, जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध अशा त्या भगवंतांनी हेच सांगितले आहे – ‘या, भिक्खूंनो, तुम्ही इंद्रियांचे द्वार सुरक्षित ठेवून (संयम राखून) विहार करा. डोळ्यांनी रूप पाहून (स्त्री-पुरुष इत्यादींचे) बाह्य रूप (निमित्त) ग्रहण करू नका, तसेच त्यांचे अवयव किंवा हावभाव (अनुव्यंजन) ग्रहण करू नका. कारण, जर चक्षुरिंद्रिय असंयत ठेवून विहार केला, तर अभिज्झा (लोभ) आणि दोमनस्स (खिन्नता/द्वेष) हे पापी अकुशल धर्म तुमच्यावर स्वार होतील. म्हणून त्याच्या संवरासाठी (संयमासाठी) प्रयत्न करा. चक्षुरिंद्रियाचे रक्षण करा, चक्षुरिंद्रियाचा संवर प्राप्त करा. कानांनी शब्द ऐकून... नाकाने गंध घेऊन... जिभेने रस चाखून... शरीराने स्पर्श अनुभवून... मनाने धर्माचे (विचारांचे) ज्ञान करून घेऊन बाह्य रूप (निमित्त) ग्रहण करू नका, तसेच त्यांचे अवयव किंवा हावभाव (अनुव्यंजन) ग्रहण करू नका. कारण, जर मनेंद्रिय असंयत ठेवून विहार केला, तर अभिज्झा आणि दोमनस्स हे पापी अकुशल धर्म तुमच्यावर स्वार होतील. म्हणून त्याच्या संवरासाठी प्रयत्न करा. मनेंद्रियाचे रक्षण करा, मनेंद्रियाचा संवर प्राप्त करा.’ महाराज, हेच ते कारण आहे, हाच तो प्रत्यय आहे, ज्यामुळे हे तरुण, नवोदित, काळेभोर केस असलेले, सुंदर तारुण्याने युक्त, प्रथम वयातील आणि कामभोगांमध्ये कधीही न रमलेले भिक्खू आयुष्यभर परिपूर्ण आणि अत्यंत शुद्ध ब्रह्मचर्याचे आचरण करतात आणि दीर्घकाळपर्यंत ते टिकवून ठेवतात.”

‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘော ဘာရဒွါဇ; အဗ္ဘုတံ, ဘော ဘာရဒွါဇ! ယာဝ သုဘာသိတံ စိဒံ, ဘော ဘာရဒွါဇ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန. ဧသောဝ ခေါ, ဘော ဘာရဒွါဇ, ဟေတု, ဧသ ပစ္စယော ယေနိမေ ဒဟရာ ဘိက္ခူ သုသူ ကာဠကေသာ ဘဒြေန ယောဗ္ဗနေန သမန္နာဂတာ ပဌမေန ဝယသာ အနိကီဠိတာဝိနော ကာမေသု ယာဝဇီဝံ ပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, အဒ္ဓါနဉ္စ အာပါဒေန္တီတိ. အဟမ္ပိ ခေါ, ဘော ဘာရဒွါဇ, ယသ္မိံ သမယေ အရက္ခိတေနေဝ ကာယေန, အရက္ခိတာယ ဝါစာယ, အရက္ခိတေန စိတ္တေန, အနုပဋ္ဌိတာယ သတိယာ, အသံဝုတေဟိ ဣန္ဒြိယေဟိ အန္တေပုရံ ပဝိသာမိ, အတိဝိယ မံ တသ္မိံ သမယေ လောဘဓမ္မာ ပရိသဟန္တိ. ယသ္မိဉ္စ ခွာဟံ, ဘော ဘာရဒွါဇ, သမယေ ရက္ခိတေနေဝ ကာယေန, ရက္ခိတာယ ဝါစာယ, ရက္ခိတေန စိတ္တေန, ဥပဋ္ဌိတာယ သတိယာ, သံဝုတေဟိ ဣန္ဒြိယေဟိ အန္တေပုရံ ပဝိသာမိ, န မံ တထာ [Pg.331] တသ္မိံ သမယေ လောဘဓမ္မာ ပရိသဟန္တိ. အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဘာရဒွါဇ; အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဘာရဒွါဇ! သေယျထာပိ, ဘော ဘာရဒွါဇ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ, စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီတိ; ဧဝမေဝံ ဘောတာ ဘာရဒွါဇေန အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ, ဘော ဘာရဒွါဇ, တံ ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ, ဓမ္မဉ္စ, ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဘာရဒွါဇော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ. စတုတ္ထံ.

“आश्चर्यकारक आहे, हे भारद्वाज! अद्भुत आहे, हे भारद्वाज! हे भारद्वाज, जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध अशा त्या भगवंतांनी हे वचन किती सुभाषित (उत्कृष्टपणे) सांगितले आहे! हे भारद्वाज, हेच ते कारण आहे, हाच तो प्रत्यय आहे, ज्यामुळे हे तरुण, नवोदित, काळेभोर केस असलेले, सुंदर तारुण्याने युक्त, प्रथम वयातील आणि कामभोगांमध्ये कधीही न रमलेले भिक्खू आयुष्यभर परिपूर्ण आणि अत्यंत शुद्ध ब्रह्मचर्याचे आचरण करतात आणि दीर्घकाळपर्यंत ते टिकवून ठेवतात. हे भारद्वाज, मी स्वतः सुद्धा जेव्हा अरक्षित शरीराने, अरक्षित वाणीने, अरक्षित चित्ताने, स्मृती जागृत न ठेवता, असंयत इंद्रियांनी अंतःपुरात (राजवाड्यात) प्रवेश करतो, तेव्हा मला त्या वेळी लोभ उत्पन्न करणारे विचार (लोभधर्म) अत्यंत पीडित करतात. परंतु हे भारद्वाज, जेव्हा मी रक्षित शरीराने, रक्षित वाणीने, रक्षित चित्ताने, स्मृती जागृत ठेवून, संयत इंद्रियांनी अंतःपुरात प्रवेश करतो, तेव्हा मला त्या वेळी लोभ उत्पन्न करणारे विचार तशा प्रकारे पीडित करत नाहीत. अतिशय सुंदर, हे भारद्वाज! अतिशय सुंदर, हे भारद्वाज! जसे, हे भारद्वाज, कोणी पालथे घातलेले उताणे करावे, झाकलेले उघडे करावे, वाट चुकलेल्याला वाट दाखवावी किंवा अंधारात तेलाचा दिवा लावावा जेणेकरून डोळे असणाऱ्यांना रूपे दिसावीत; त्याचप्रमाणे आदरणीय भारद्वाजांनी अनेक प्रकारे धम्म प्रकाशित केला आहे. मी, हे भारद्वाज, त्या भगवंतांना शरण जातो, धम्माला शरण जातो आणि भिक्खू संघाला शरण जातो. आदरणीय भारद्वाजांनी मला आजपासून जन्मभर शरण आलेला उपासक म्हणून स्वीकारावे.” (चौथे सूत्र समाप्त.)

၅. သောဏသုတ္တံ

५. सोण सुत्त

၁၂၈. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. အထ ခေါ သောဏော ဂဟပတိပုတ္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သောဏော ဂဟပတိပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော ယေန မိဓေကစ္စေ သတ္တာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နော ပရိနိဗ္ဗာယန္တိ? ကော ပန, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော ယေန မိဓေကစ္စေ သတ္တာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပရိနိဗ္ဗာယန္တီ’’တိ? (ယထာ ပုရိမသုတ္တန္တံ, ဧဝံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ). အယံ ခေါ, သောဏ, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော ယေန မိဓေကစ္စေ သတ္တာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပရိနိဗ္ဗာယန္တီတိ. ပဉ္စမံ.

१२८. एका वेळी भगवान राजगृह येथे वेळुवनातील कलंदकनिवाप (खारुतांना अन्न देण्याची जागा) येथे विहार करत होते. तेव्हा सोण गृहपतीपुत्र जेथे भगवान होते तेथे गेला. तेथे जाऊन भगवंतांना अभिवादन करून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेला सोण गृहपतीपुत्र भगवंतांना म्हणाला – “भंते, काय कारण आहे, कोणता प्रत्यय आहे, ज्यामुळे या जगात काही प्राणी याच जन्मात (दृष्टधर्मात) परिनिर्वाण प्राप्त करत नाहीत? आणि भंते, काय कारण आहे, कोणता प्रत्यय आहे, ज्यामुळे या जगात काही प्राणी याच जन्मात परिनिर्वाण प्राप्त करतात?” (मागील सूत्राप्रमाणेच याचा विस्तार करावा.) “सोण, हेच ते कारण आहे, हाच तो प्रत्यय आहे, ज्यामुळे या जगात काही प्राणी याच जन्मात परिनिर्वाण प्राप्त करतात.” (पाचवे सूत्र समाप्त.)

၆. ဃောသိတသုတ္တံ

६. घोषित सुत्त

၁၂၉. ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ကောသမ္ဗိယံ ဝိဟရတိ ဃောသိတာရာမေ. အထ ခေါ ဃောသိတော ဂဟပတိ ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိ…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဃောသိတော ဂဟပတိ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘ဓာတုနာနတ္တံ, ဓာတုနာနတ္တ’န္တိ, ဘန္တေ အာနန္ဒ, ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဓာတုနာနတ္တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ’’တိ? ‘‘သံဝိဇ္ဇတိ ခေါ, ဂဟပတိ, စက္ခုဓာတု, ရူပါ စ မနာပါ, စက္ခုဝိညာဏဉ္စ သုခဝေဒနိယံ. ဖဿံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခါ ဝေဒနာ. သံဝိဇ္ဇတိ ခေါ, ဂဟပတိ, စက္ခုဓာတု, ရူပါ စ အမနာပါ, စက္ခုဝိညာဏဉ္စ ဒုက္ခဝေဒနိယံ. ဖဿံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ. သံဝိဇ္ဇတိ ခေါ, ဂဟပတိ, စက္ခုဓာတု, ရူပါ စ မနာပါ ဥပေက္ခာဝေဒနိယာ, စက္ခုဝိညာဏဉ္စ အဒုက္ခမသုခဝေဒနိယံ. ဖဿံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဒုက္ခမသုခါ [Pg.332] ဝေဒနာ…ပေ… သံဝိဇ္ဇတိ ခေါ, ဂဟပတိ, ဇိဝှာဓာတု, ရသာ စ မနာပါ, ဇိဝှာဝိညာဏဉ္စ သုခဝေဒနိယံ. ဖဿံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခါ ဝေဒနာ. သံဝိဇ္ဇတိ ခေါ, ဂဟပတိ, ဇိဝှာဓာတု, ရသာ စ အမနာပါ, ဇိဝှာဝိညာဏဉ္စ ဒုက္ခဝေဒနိယံ. ဖဿံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ. သံဝိဇ္ဇတိ ခေါ, ဂဟပတိ, ဇိဝှာဓာတု, ရသာ စ ဥပေက္ခာဝေဒနိယာ, ဇိဝှာဝိညာဏဉ္စ အဒုက္ခမသုခဝေဒနိယံ. ဖဿံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ…ပေ… သံဝိဇ္ဇတိ ခေါ, ဂဟပတိ, မနောဓာတု, ဓမ္မာ စ မနာပါ, မနောဝိညာဏဉ္စ သုခဝေဒနိယံ. ဖဿံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခါ ဝေဒနာ. သံဝိဇ္ဇတိ ခေါ, ဂဟပတိ, မနောဓာတု, ဓမ္မာ စ အမနာပါ, မနောဝိညာဏဉ္စ ဒုက္ခဝေဒနိယံ. ဖဿံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ. သံဝိဇ္ဇတိ ခေါ, ဂဟပတိ, မနောဓာတု, ဓမ္မာ စ ဥပေက္ခာဝေဒနိယာ, မနောဝိညာဏဉ္စ အဒုက္ခမသုခဝေဒနိယံ. ဖဿံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ. ဧတ္တာဝတာ ခေါ, ဂဟပတိ, ဓာတုနာနတ္တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

१२९. एकदा आयुष्यमान आनंद कोसंबी येथे घोसितारामात विहार करत होते. तेव्हा घोसित गृहपती जेथे आयुष्यमान आनंद होते तेथे गेला... आणि एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या घोसित गृहपतीने आयुष्यमान आनंदांना असे म्हटले – 'भन्ते आनंद, 'धातूंची विविधता, धातूंची विविधता' असे म्हटले जाते. भन्ते, भगवंतांनी कोणत्या मर्यादेपर्यंत धातूंची विविधता सांगितली आहे?' 'गृहपती, चक्षु-धातू अस्तित्वात आहे, मनपसंत रूपे अस्तित्वात आहेत आणि चक्षु-विज्ञान अस्तित्वात आहे. सुखकारक स्पर्शावर अवलंबून सुखद वेदना उत्पन्न होते. गृहपती, चक्षु-धातू अस्तित्वात आहे, नापसंत रूपे अस्तित्वात आहेत आणि चक्षु-विज्ञान अस्तित्वात आहे. दुःखकारक स्पर्शावर अवलंबून दुःखद वेदना उत्पन्न होते. गृहपती, चक्षु-धातू अस्तित्वात आहे, उपेक्षा-वेदनेस कारणीभूत असणारी रूपे अस्तित्वात आहेत आणि चक्षु-विज्ञान अस्तित्वात आहे. अदुःख-असुखकारक स्पर्शावर अवलंबून अदुःख-असुख वेदना उत्पन्न होते. ...तसेच गृहपती, जिव्हा-धातू अस्तित्वात आहे, मनपसंत रस अस्तित्वात आहेत आणि जिव्हा-विज्ञान अस्तित्वात आहे. सुखकारक स्पर्शावर अवलंबून सुखद वेदना उत्पन्न होते. गृहपती, जिव्हा-धातू अस्तित्वात आहे, नापसंत रस अस्तित्वात आहेत आणि जिव्हा-विज्ञान अस्तित्वात आहे. दुःखकारक स्पर्शावर अवलंबून दुःखद वेदना उत्पन्न होते. गृहपती, जिव्हा-धातू अस्तित्वात आहे, उपेक्षा-वेदनेस कारणीभूत असणारे रस अस्तित्वात आहेत आणि जिव्हा-विज्ञान अस्तित्वात आहे. अदुःख-असुखकारक स्पर्शावर अवलंबून अदुःख-असुख वेदना उत्पन्न होते. ...तसेच गृहपती, मनो-धातू अस्तित्वात आहे, मनपसंत धम्म अस्तित्वात आहेत आणि मनो-विज्ञान अस्तित्वात आहे. सुखकारक स्पर्शावर अवलंबून सुखद वेदना उत्पन्न होते. गृहपती, मनो-धातू अस्तित्वात आहे, नापसंत धम्म अस्तित्वात आहेत आणि मनो-विज्ञान अस्तित्वात आहे. दुःखकारक स्पर्शावर अवलंबून दुःखद वेदना उत्पन्न होते. गृहपती, मनो-धातू अस्तित्वात आहे, उपेक्षा-वेदनेस कारणीभूत असणारे धम्म अस्तित्वात आहेत आणि मनो-विज्ञान अस्तित्वात आहे. अदुःख-असुखकारक स्पर्शावर अवलंबून अदुःख-असुख वेदना उत्पन्न होते. गृहपती, एवढ्या मर्यादेपर्यंत भगवंतांनी धातूंची विविधता सांगितली आहे.' सहावे सूत्र.

၇. ဟာလိဒ္ဒိကာနိသုတ္တံ

७. हालिद्दिकानि सुत्त

၁၃၀. ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော အဝန္တီသု ဝိဟရတိ ကုရရဃရေ ပပါတေ ပဗ္ဗတေ. အထ ခေါ ဟာလိဒ္ဒိကာနိ ဂဟပတိ ယေနာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော တေနုပသင်္ကမိ…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဟာလိဒ္ဒိကာနိ ဂဟပတိ အာယသ္မန္တံ မဟာကစ္စာနံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဝုတ္တမိဒံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ – ‘ဓာတုနာနတ္တံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဖဿနာနတ္တံ; ဖဿနာနတ္တံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒနာနာနတ္တ’န္တိ. ကထံ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဓာတုနာနတ္တံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဖဿနာနတ္တံ; ဖဿနာနတ္တံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒနာနာနတ္တ’’န္တိ? ‘‘ဣဓ, ဂဟပတိ, ဘိက္ခု စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ ‘မနာပံ ဣတ္ထေတ’န္တိ ပဇာနာတိ စက္ခုဝိညာဏံ သုခဝေဒနိယဉ္စ. ဖဿံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခါ ဝေဒနာ. စက္ခုနာ ခေါ ပနေဝ ရူပံ ဒိသွာ ‘အမနာပံ ဣတ္ထေတ’န္တိ ပဇာနာတိ စက္ခုဝိညာဏံ ဒုက္ခဝေဒနိယဉ္စ. ဖဿံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ. စက္ခုနာ ခေါ ပနေဝ ရူပံ ဒိသွာ ‘ဥပေက္ခာဋ္ဌာနိယံ [Pg.333] ဣတ္ထေတ’န္တိ ပဇာနာတိ စက္ခုဝိညာဏံ အဒုက္ခမသုခဝေဒနိယဉ္စ. ဖဿံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ.

१३०. एकदा आयुष्यमान महाकच्चान अवंती देशात कुररघर येथील पपात पर्वतावर विहार करत होते. तेव्हा हालिद्दिकानि गृहपती जेथे आयुष्यमान महाकच्चान होते तेथे गेला... आणि एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या हालिद्दिकानि गृहपतीने आयुष्यमान महाकच्चानांना असे म्हटले – 'भन्ते, भगवंतांनी असे म्हटले आहे – धातूंच्या विविधतेवर अवलंबून स्पर्शाची विविधता उत्पन्न होते; स्पर्शाच्या विविधतेवर अवलंबून वेदनेची विविधता उत्पन्न होते. भन्ते, धातूंच्या विविधतेवर अवलंबून स्पर्शाची विविधता कशी उत्पन्न होते आणि स्पर्शाच्या विविधतेवर अवलंबून वेदनेची विविधता कशी उत्पन्न होते?' 'गृहपती, येथे भिक्खू डोळ्याने रूप पाहून, 'हे मनपसंत आहे' असे जाणतो. चक्षु-विज्ञान आणि सुखकारक स्पर्शावर अवलंबून सुखद वेदना उत्पन्न होते. डोळ्याने रूप पाहून, 'हे नापसंत आहे' असे जाणतो. चक्षु-विज्ञान आणि दुःखकारक स्पर्शावर अवलंबून दुःखद वेदना उत्पन्न होते. डोळ्याने रूप पाहून, 'हे उपेक्षेचे स्थान आहे' असे जाणतो. चक्षु-विज्ञान आणि अदुःख-असुखकारक स्पर्शावर अवलंबून अदुःख-असुख वेदना उत्पन्न होते.

‘‘ပုန စပရံ, ဂဟပတိ, ဘိက္ခု သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ…ပေ… ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ…ပေ… ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ…ပေ… ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ…ပေ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ ‘မနာပံ ဣတ္ထေတ’န္တိ ပဇာနာတိ မနောဝိညာဏံ သုခဝေဒနိယဉ္စ. ဖဿံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခါ ဝေဒနာ. မနသာ ခေါ ပနေဝ ဓမ္မံ ဝိညာယ ‘အမနာပံ ဣတ္ထေတ’န္တိ ပဇာနာတိ မနောဝိညာဏံ ဒုက္ခဝေဒနိယဉ္စ. ဖဿံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ. မနသာ ခေါ ပနေဝ ဓမ္မံ ဝိညာယ ‘ဥပေက္ခာဋ္ဌာနိယံ ဣတ္ထေတ’န္တိ ပဇာနာတိ မနောဝိညာဏံ အဒုက္ခမသုခဝေဒနိယဉ္စ. ဖဿံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ. ဧဝံ ခေါ, ဂဟပတိ, ဓာတုနာနတ္တံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဖဿနာနတ္တံ; ဖဿနာနတ္တံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒနာနာနတ္တ’’န္တိ. သတ္တမံ.

'पुन्हा, गृहपती, भिक्खू कानाने शब्द ऐकून... नाकाने गंध घेऊन... जिभेने रस चाखून... शरीराने स्पर्श स्पर्शून... मनाने धम्म जाणून, 'हे मनपसंत आहे' असे जाणतो. मनो-विज्ञान आणि सुखकारक स्पर्शावर अवलंबून सुखद वेदना उत्पन्न होते. मनाने धम्म जाणून, 'हे नापसंत आहे' असे जाणतो. मनो-विज्ञान आणि दुःखकारक स्पर्शावर अवलंबून दुःखद वेदना उत्पन्न होते. मनाने धम्म जाणून, 'हे उपेक्षेचे स्थान आहे' असे जाणतो. मनो-विज्ञान आणि अदुःख-असुखकारक स्पर्शावर अवलंबून अदुःख-असुख वेदना उत्पन्न होते. अशा प्रकारे, गृहपती, धातूंच्या विविधतेवर अवलंबून स्पर्शाची विविधता उत्पन्न होते; आणि स्पर्शाच्या विविधतेवर अवलंबून वेदनेची विविधता उत्पन्न होते.' सातवे सूत्र.

၈. နကုလပိတုသုတ္တံ

८. नकुलपितु सुत्त

၁၃၁. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဘဂ္ဂေသု ဝိဟရတိ သုသုမာရဂိရေ ဘေသကဠာဝနေ မိဂဒါယေ. အထ ခေါ နကုလပိတာ ဂဟပတိ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ နကုလပိတာ ဂဟပတိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော ယေန မိဓေကစ္စေ သတ္တာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နော ပရိနိဗ္ဗာယန္တိ? ကော ပန, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော ယေန မိဓေကစ္စေ သတ္တာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပရိနိဗ္ဗာယန္တီ’’တိ? ‘‘သန္တိ ခေါ, ဂဟပတိ, စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု အဘိနန္ဒတိ အဘိဝဒတိ အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. တဿ တံ အဘိနန္ဒတော အဘိဝဒတော အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတော တန္နိဿိတံ ဝိညာဏံ ဟောတိ တဒုပါဒါနံ. သဥပါဒါနော, ဂဟပတိ, ဘိက္ခု နော ပရိနိဗ္ဗာယတိ…ပေ… သန္တိ ခေါ, ဂဟပတိ, ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ…ပေ… သန္တိ ခေါ, ဂဟပတိ, မနောဝိညေယျာ ဓမ္မာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု အဘိနန္ဒတိ အဘိဝဒတိ အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. တဿ တံ အဘိနန္ဒတော အဘိဝဒတော အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတော တန္နိဿိတံ ဝိညာဏံ ဟောတိ တဒုပါဒါနံ. သဥပါဒါနော, ဂဟပတိ, ဘိက္ခု နော ပရိနိဗ္ဗာယတိ[Pg.334]. အယံ ခေါ, ဂဟပတိ, ဟေတု အယံ ပစ္စယော ယေန မိဓေကစ္စေ သတ္တာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နော ပရိနိဗ္ဗာယန္တိ’’.

१३१. एकदा भगवान भग्ग देशात सुसुमारगिरि येथील भेसकळावनातील मृगदायात विहार करत होते. तेव्हा नकुलपिता गृहपती जेथे भगवान होते तेथे गेला... आणि एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या नकुलपिता गृहपतीने भगवंतांना असे म्हटले – 'भन्ते, काय कारण आहे, कोणता प्रत्यय आहे, ज्यामुळे या जगात काही प्राणी याच जन्मात परिनिर्वाण प्राप्त करत नाहीत? आणि भन्ते, काय कारण आहे, कोणता प्रत्यय आहे, ज्यामुळे या जगात काही प्राणी याच जन्मात परिनिर्वाण प्राप्त करतात?' 'गृहपती, चक्षु-विज्ञानाने जाणता येण्याजोगी अशी रूपे आहेत जी इष्ट, कांत, मनपसंत, प्रिय वाटणारी, कामवासनेशी संबंधित आणि आसक्ती निर्माण करणारी आहेत. जर भिक्खू त्यांचे अभिनंदन करतो, त्यांचे कौतुक करतो आणि त्यात गुंतून राहतो, तर त्यांचे अभिनंदन करणाऱ्या, कौतुक करणाऱ्या आणि त्यात गुंतून राहणाऱ्या भिक्खूचे विज्ञान त्यावर आश्रित होते आणि त्याचे उपादान बनते. उपादानयुक्त भिक्खू परिनिर्वाण प्राप्त करत नाही. ...तसेच गृहपती, जिव्हा-विज्ञानाने जाणता येण्याजोगे रस आहेत... ...तसेच गृहपती, मनो-विज्ञानाने जाणता येण्याजोगे धम्म आहेत जे इष्ट, कांत, मनपसंत, प्रिय वाटणारे, कामवासनेशी संबंधित आणि आसक्ती निर्माण करणारे आहेत. जर भिक्खू त्यांचे अभिनंदन करतो, त्यांचे कौतुक करतो आणि त्यात गुंतून राहतो, तर त्यांचे अभिनंदन करणाऱ्या, कौतुक करणाऱ्या आणि त्यात गुंतून राहणाऱ्या भिक्खूचे विज्ञान त्यावर आश्रित होते आणि त्याचे उपादान बनते. उपादानयुक्त भिक्खू परिनिर्वाण प्राप्त करत नाही. गृहपती, हेच ते कारण आहे, हाच तो प्रत्यय आहे, ज्यामुळे या जगात काही प्राणी याच जन्मात परिनिर्वाण प्राप्त करत नाहीत.'

‘‘သန္တိ စ ခေါ, ဂဟပတိ, စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခုနာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ နာဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. တဿ တံ အနဘိနန္ဒတော အနဘိဝဒတော အနဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတော န တန္နိဿိတံ ဝိညာဏံ ဟောတိ, န တဒုပါဒါနံ. အနုပါဒါနော, ဂဟပတိ, ဘိက္ခု ပရိနိဗ္ဗာယတိ…ပေ… သန္တိ ခေါ, ဂဟပတိ, ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ…ပေ… သန္တိ ခေါ, ဂဟပတိ, မနောဝိညေယျာ ဓမ္မာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ နာဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. တဿ တံ နာဘိနန္ဒတော နာဘိဝဒတော အနဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတော န တန္နိဿိတံ ဝိညာဏံ ဟောတိ န တဒုပါဒါနံ. အနုပါဒါနော, ဂဟပတိ, ဘိက္ခု ပရိနိဗ္ဗာယတိ. အယံ ခေါ, ဂဟပတိ, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော ယေန မိဓေကစ္စေ သတ္တာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပရိနိဗ္ဗာယန္တီ’’တိ. အဋ္ဌမံ.

“गृहपती, चक्षुविज्ञानाने जाणता येण्याजोगे असे रूप आहेत जे इष्ट, कांत (प्रिय), मनाला आवडणारे, प्रिय वाटणारे, कामयुक्त आणि आसक्ती निर्माण करणारे आहेत. जर एखादा भिक्खू त्यांचे अभिनंदन करत नाही, त्यांचे स्वागत करत नाही आणि त्यांच्यात गुंतून राहत नाही, तर त्या रूपांचे अभिनंदन न करणाऱ्या, स्वागत न करणाऱ्या आणि त्यात न गुंतणाऱ्या भिक्खूचे त्या रूपांवर आश्रित असणारे विज्ञान निर्माण होत नाही आणि उपादानही (आसक्ती) होत नाही. हे गृहपती, उपादानरहित (आसक्तीरहित) भिक्खू परिनिर्वाण प्राप्त करतो... तसेच... गृहपती, जिव्हाविज्ञानाने जाणता येण्याजोगे रस आहेत... तसेच... गृहपती, मनोविज्ञानाने जाणता येण्याजोगे असे धम्म (विचार/विषय) आहेत जे इष्ट, कांत, मनाला आवडणारे, प्रिय वाटणारे, कामयुक्त आणि आसक्ती निर्माण करणारे आहेत. जर एखादा भिक्खू त्यांचे अभिनंदन करत नाही, त्यांचे स्वागत करत नाही आणि त्यांच्यात गुंतून राहत नाही, तर त्या धम्मांचे अभिनंदन न करणाऱ्या, स्वागत न करणाऱ्या आणि त्यात न गुंतणाऱ्या भिक्खूचे त्या धम्मांवर आश्रित असणारे विज्ञान निर्माण होत नाही आणि उपादानही होत नाही. हे गृहपती, उपादानरहित भिक्खू परिनिर्वाण प्राप्त करतो. हे गृहपती, हेच ते कारण आहे, हाच तो प्रत्यय (हेतू) आहे, ज्यामुळे या जगात काही प्राणी याच जन्मात (दृष्टधर्मात) परिनिर्वाण प्राप्त करतात.” आठवे सूत्र.

၉. လောဟိစ္စသုတ္တံ

९. लोहिच्च सुत्त

၁၃၂. ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော အဝန္တီသု ဝိဟရတိ မက္ကရကတေ အရညကုဋိကာယံ. အထ ခေါ လောဟိစ္စဿ ဗြာဟ္မဏဿ သမ္ဗဟုလာ အန္တေဝါသိကာ ကဋ္ဌဟာရကာ မာဏဝကာ ယေနာယသ္မတော မဟာကစ္စာနဿ အရညကုဋိကာ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ပရိတော ပရိတော ကုဋိကာယ အနုစင်္ကမန္တိ အနုဝိစရန္တိ ဥစ္စာသဒ္ဒါ မဟာသဒ္ဒါ ကာနိစိ ကာနိစိ သေလေယျကာနိ ကရောန္တိ – ‘‘ဣမေ ပန မုဏ္ဍကာ သမဏကာ ဣဗ္ဘာ ကဏှာ ဗန္ဓုပါဒါပစ္စာ, ဣမေသံ ဘရတကာနံ သက္ကတာ ဂရုကတာ မာနိတာ ပူဇိတာ အပစိတာ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော ဝိဟာရာ နိက္ခမိတွာ တေ မာဏဝကေ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မာ မာဏဝကာ သဒ္ဒမကတ္ထ; ဓမ္မံ ဝေါ ဘာသိဿာမီ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, တေ မာဏဝကာ တုဏှီ အဟေသုံ. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော တေ မာဏဝကေ ဂါထာဟိ အဇ္ဈဘာသိ –

१३२. एकदा आयुष्यमान महाकच्चान अवंती देशातील मक्करकट येथील एका अरण्यकुटीत (वनातील कुटीत) विहार करत होते. तेव्हा लोहिच्च ब्राह्मणाचे अनेक लाकडे गोळा करणारे तरुण शिष्य (माणवक) आयुष्यमान महाकच्चान यांच्या अरण्यकुटीजवळ आले. तिथे आल्यावर ते कुटीच्या सभोवताली ये-जा करू लागले, फिरू लागले आणि मोठ्या आवाजात गोंगाट करत एकमेकांच्या पाठीवर उड्या मारण्याचे खेळ खेळू लागले. ते म्हणाले, “हे मुंडक (बोडके), हीन श्रमण, शूद्र, काळे आणि ब्रह्मदेवाच्या पायापासून उत्पन्न झालेले आहेत. या हीन श्रमणांचा (लोकांकडून) सत्कार, आदर, सन्मान, पूजा आणि गौरव केला जातो.” तेव्हा आयुष्यमान महाकच्चान कुटीतून बाहेर आले आणि त्या तरुणांना म्हणाले, “तरुणांनो, गोंगाट करू नका; मी तुम्हाला धम्म शिकवतो.” असे म्हटल्यावर ते तरुण शांत झाले. त्यानंतर आयुष्यमान महाकच्चान यांनी त्या तरुणांना गाथांद्वारे संबोधित केले—

‘‘သီလုတ္တမာ ပုဗ္ဗတရာ အဟေသုံ,တေ ဗြာဟ္မဏာ ယေ ပုရာဏံ သရန္တိ;

ဂုတ္တာနိ ဒွါရာနိ သုရက္ခိတာနိ,အဟေသုံ တေသံ အဘိဘုယျ ကောဓံ.

“जे प्राचीन ब्राह्मणांच्या आचरणाचे स्मरण करतात, ते प्राचीन काळातील ब्राह्मण शीलालाच सर्वश्रेष्ठ मानत असत. त्यांनी आपल्या क्रोधावर विजय मिळवून आपल्या इंद्रिय-द्वारांचे उत्तम प्रकारे रक्षण केले होते.

‘‘ဓမ္မေ [Pg.335] စ ဈာနေ စ ရတာ အဟေသုံ,တေ ဗြာဟ္မဏာ ယေ ပုရာဏံ သရန္တိ;

ဣမေ စ ဝေါက္ကမ္မ ဇပါမသေတိ,ဂေါတ္တေန မတ္တာ ဝိသမံ စရန္တိ.

ते प्राचीन ब्राह्मणांच्या आचरणाचे स्मरण करणारे ब्राह्मण धम्मामध्ये आणि ध्यानामध्ये रममाण असत. परंतु आजचे हे तरुण मात्र त्या गुणांपासून दूर जाऊन, ‘आम्ही वेदांचे पठण करतो’ असे म्हणत आपल्या गोत्राच्या (कुळाच्या) अभिमानाने उन्मत्त होऊन अधर्माने वागतात.

‘‘ကောဓာဘိဘူတာ ပုထုအတ္တဒဏ္ဍာ,ဝိရဇ္ဇမာနာ သတဏှာတဏှေသု;

အဂုတ္တဒွါရဿ ဘဝန္တိ မောဃာ,သုပိနေဝ လဒ္ဓံ ပုရိသဿ ဝိတ္တံ.

क्रोधाने ग्रासलेले, हातात विविध प्रकारचे दंड (काठ्या) घेतलेले, आणि तृष्णा असलेल्या व नसलेल्या लोकांवर अन्याय करणारे हे noble लोक आहेत. ज्याची इंद्रिय-द्वारे सुरक्षित नाहीत, त्याचे सर्व व्रत-नियम तसेच व्यर्थ ठरतात, जसे एखाद्या माणसाला स्वप्नात मिळालेले धन जागे झाल्यावर व्यर्थ ठरते.

‘‘အနာသကာ ထဏ္ဍိလသာယိကာ စ;

ပါတော သိနာနဉ္စ တယော စ ဝေဒါ.

उपवास करणे, उघड्या जमिनीवर झोपणे, पहाटेच स्नान करणे आणि तीन वेदांचे अध्ययन करणे;

‘‘ခရာဇိနံ ဇဋာပင်္ကော, မန္တာ သီလဗ္ဗတံ တပေါ;

ကုဟနာ ဝင်္ကဒဏ္ဍာ စ, ဥဒကာစမနာနိ စ.

खरखरीत काळवीटाचे चामडे पांघरणे, जटा वाढवणे, शरीरावर मळ साचू देणे, मंत्रपठण करणे, व्रत-नियम व तप आचरणे, ढोंगीपणा करणे, वाकडी काठी बाळगणे आणि पाण्याने आचमन करणे (तोंड धुणे);

‘‘ဝဏ္ဏာ ဧတေ ဗြာဟ္မဏာနံ, ကတာ ကိဉ္စိက္ခဘာဝနာ;

စိတ္တဉ္စ သုသမာဟိတံ, ဝိပ္ပသန္နမနာဝိလံ;

အခိလံ သဗ္ဗဘူတေသု, သော မဂ္ဂေါ ဗြဟ္မပတ္တိယာ’’တိ.

ब्राह्मणांची ही बाह्य लक्षणे केवळ ऐहिक लाभ मिळवण्यासाठीच केली जातात. परंतु (प्राचीन ब्राह्मणांचे) चित्त सुसमाहित (एकाग्र), अत्यंत प्रसन्न आणि निर्मळ होते. सर्व प्राणिमात्रांबद्दल त्यांच्या मनात कोणताही द्वेष (कठोरता) नव्हता; हाच ब्रह्मलोकाची प्राप्ती करण्याचा खरा मार्ग आहे.”

အထ ခေါ တေ မာဏဝကာ ကုပိတာ အနတ္တမနာ ယေန လောဟိစ္စော ဗြာဟ္မဏော တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ လောဟိစ္စံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ယဂ္ဃေ! ဘဝံ ဇာနေယျ, သမဏော မဟာကစ္စာနော ဗြာဟ္မဏာနံ မန္တေ ဧကံသေန အပဝဒတိ, ပဋိက္ကောသတီ’’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, လောဟိစ္စော ဗြာဟ္မဏော ကုပိတော အဟောသိ အနတ္တမနော. အထ ခေါ လောဟိစ္စဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘န ခေါ ပန မေတံ ပတိရူပံ ယောဟံ အညဒတ္ထု မာဏဝကာနံယေဝ သုတွာ သမဏံ မဟာကစ္စာနံ အက္ကောသေယျံ ပရိဘာသေယျံ. ယံနူနာဟံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆေယျ’’န္တိ.

तेव्हा ते तरुण क्रोधीत व अप्रसन्न होऊन लोहिच्च ब्राह्मणाकडे गेले. तिथे जाऊन त्यांनी लोहिच्च ब्राह्मणाला म्हटले, “महाराज, आपल्याला माहीत असावे की, श्रमण महाकच्चान ब्राह्मणांच्या मंत्रांची (वेदांची) पूर्णपणे निंदा करतात आणि त्यांचा निषेध करतात.” असे म्हटल्यावर लोहिच्च ब्राह्मण क्रोधीत व अप्रसन्न झाला. परंतु लोहिच्च ब्राह्मणाच्या मनात असा विचार आला, “केवळ या तरुणांचे ऐकून मी श्रमण महाकच्चान यांना शिवीगाळ करणे किंवा त्यांच्याशी विरोध करणे मला योग्य वाटत नाही. मी स्वतः त्यांच्याकडे जाऊन विचारले तर बरे होईल.”

အထ ခေါ လောဟိစ္စော ဗြာဟ္မဏော တေဟိ မာဏဝကေဟိ သဒ္ဓိံ ယေနာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ မဟာကစ္စာနေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ လောဟိစ္စော ဗြာဟ္မဏော [Pg.336] အာယသ္မန္တံ မဟာကစ္စာနံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အာဂမံသု နု ခွိဓ, ဘော ကစ္စာန, အမှာကံ သမ္ဗဟုလာ အန္တေဝါသိကာ ကဋ္ဌဟာရကာ မာဏဝကာ’’တိ? ‘‘အာဂမံသု ခွိဓ တေ, ဗြာဟ္မဏ, သမ္ဗဟုလာ အန္တေဝါသိကာ ကဋ္ဌဟာရကာ မာဏဝကာ’’တိ. ‘‘အဟု ပန ဘောတော ကစ္စာနဿ တေဟိ မာဏဝကေဟိ သဒ္ဓိံ ကောစိဒေဝ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ? ‘‘အဟု ခေါ မေ, ဗြာဟ္မဏ, တေဟိ မာဏဝကေဟိ သဒ္ဓိံ ကောစိဒေဝ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ. ‘‘ယထာ ကထံ ပန ဘောတော ကစ္စာနဿ တေဟိ မာဏဝကေဟိ သဒ္ဓိံ အဟောသိ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ? ‘‘ဧဝံ ခေါ မေ, ဗြာဟ္မဏ, တေဟိ မာဏဝကေဟိ သဒ္ဓိံ အဟောသိ ကထာသလ္လာပေါ –

त्यानंतर लोहिच्च ब्राह्मण त्या तरुणांसह आयुष्यमान महाकच्चान यांच्याकडे गेला. तिथे गेल्यावर त्याने आयुष्यमान महाकच्चान यांच्याशी कुशलमंगल विचारले. आनंददायी व संस्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या लोहिच्च ब्राह्मणाने आयुष्यमान महाकच्चान यांना विचारले, “हे कच्चान, आमचे अनेक लाकडे गोळा करणारे तरुण शिष्य इथे आले होते का?” “होय ब्राह्मणा, तुझे अनेक लाकडे गोळा करणारे तरुण शिष्य इथे आले होते.” “पूजनीय कच्चान यांचे त्या तरुणांशी काही संभाषण झाले का?” “होय ब्राह्मणा, माझे त्या तरुणांशी काही संभाषण झाले.” “पूजनीय कच्चान यांचे त्या तरुणांशी कशा प्रकारचे संभाषण झाले?” “हे ब्राह्मणा, माझे त्या तरुणांशी अशा प्रकारचे संभाषण झाले—

‘‘သီလုတ္တမာ ပုဗ္ဗတရာ အဟေသုံ,တေ ဗြာဟ္မဏာ ယေ ပုရာဏံ သရန္တိ;

…ပေ…;

အခိလံ သဗ္ဗဘူတေသု,သော မဂ္ဂေါ ဗြဟ္မပတ္တိယာ’’တိ.

“‘जे प्राचीन ब्राह्मणांच्या आचरणाचे स्मरण करतात, ते प्राचीन काळातील ब्राह्मण शीलालाच सर्वश्रेष्ठ मानत असत... (तसेच)... सर्व प्राणिमात्रांबद्दल त्यांच्या मनात कोणताही द्वेष नव्हता; हाच ब्रह्मलोकाची प्राप्ती करण्याचा खरा मार्ग आहे.’

‘‘ဧဝံ ခေါ မေ, ဗြာဟ္မဏ, တေဟိ မာဏဝကေဟိ သဒ္ဓိံ အဟောသိ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ.

“हे ब्राह्मणा, माझे त्या तरुणांशी अशा प्रकारचे संभाषण झाले.”

‘‘‘အဂုတ္တဒွါရော’တိ ဘဝံ ကစ္စာနော အာဟ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘော ကစ္စာန, အဂုတ္တဒွါရော ဟောတီ’’တိ? ‘‘ဣဓ, ဗြာဟ္မဏ, ဧကစ္စော စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ ပိယရူပေ ရူပေ အဓိမုစ္စတိ, အပ္ပိယရူပေ ရူပေ ဗျာပဇ္ဇတိ, အနုပဋ္ဌိတကာယဿတိ စ ဝိဟရတိ, ပရိတ္တစေတသော တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ ယတ္ထဿ တေ ဥပ္ပန္နာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ… ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ… ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ… ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ ပိယရူပေ ဓမ္မေ အဓိမုစ္စတိ, အပ္ပိယရူပေ စ ဓမ္မေ ဗျာပဇ္ဇတိ, အနုပဋ္ဌိတကာယဿတိ စ ဝိဟရတိ, ပရိတ္တစေတသော တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ ယတ္ထဿ တေ ဥပ္ပန္နာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ. ဧဝံ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, အဂုတ္တဒွါရော ဟောတီ’’တိ. ‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘော ကစ္စာန; အဗ္ဘုတံ, ဘော ကစ္စာန! ယာဝဉ္စိဒံ ဘောတာ ကစ္စာနေန အဂုတ္တဒွါရောဝ သမာနော အဂုတ္တဒွါရောတိ အက္ခာတော.

“पूजनीय कच्चान यांनी ‘इंद्रिय-द्वारे सुरक्षित नसलेला’ (अगुप्तद्वार) असे म्हटले. हे कच्चान, कोणत्या अर्थाने माणूस ‘इंद्रिय-द्वारे सुरक्षित नसलेला’ होतो?” “हे ब्राह्मणा, या जगात एखादा मनुष्य डोळ्यांनी रूप पाहून प्रिय वाटणाऱ्या रूपावर आसक्त होतो आणि अप्रिय वाटणाऱ्या रूपाचा द्वेष करतो. तो शरीराची स्मृती (कायानुस्मृती) न ठेवता, संकुचित चित्ताने जगतो. ज्या विमुक्तीमध्ये (चित्तविमुक्ती आणि प्रज्ञाविमुक्ती) त्याचे उत्पन्न झालेले पापी, अकुशल धम्म पूर्णपणे नष्ट होतात, त्या चित्तविमुक्तीला आणि प्रज्ञाविमुक्तीला तो यथार्थपणे जाणत नाही. कानाने शब्द ऐकून... नाकाने गंध घेऊन... जिभेने रस चाखून... शरीराने स्पर्श अनुभवून... मनाने धम्म (विचार) जाणून प्रिय वाटणाऱ्या धम्मावर आसक्त होतो आणि अप्रिय वाटणाऱ्या धम्माचा द्वेष करतो. तो शरीराची स्मृती न ठेवता, संकुचित चित्ताने जगतो. ज्या विमुक्तीमध्ये त्याचे उत्पन्न झालेले पापी, अकुशल धम्म पूर्णपणे नष्ट होतात, त्या चित्तविमुक्तीला आणि प्रज्ञाविमुक्तीला तो यथार्थपणे जाणत नाही. हे ब्राह्मणा, अशा प्रकारे माणूस ‘इंद्रिय-द्वारे सुरक्षित नसलेला’ होतो.” “आश्चर्यकारक आहे, हे कच्चान! अद्भुत आहे, हे कच्चान! पूजनीय कच्चान यांनी खरोखरच ज्याची इंद्रिय-द्वारे सुरक्षित नाहीत, त्यालाच ‘इंद्रिय-द्वारे सुरक्षित नसलेला’ असे योग्य प्रकारे सांगितले आहे.”

‘‘‘ဂုတ္တဒွါရော’တိ [Pg.337] ဘဝံ ကစ္စာနော အာဟ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘော ကစ္စာန, ဂုတ္တဒွါရော ဟောတီ’’တိ? ‘‘ဣဓ, ဗြာဟ္မဏ, ဘိက္ခု စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ ပိယရူပေ ရူပေ နာဓိမုစ္စတိ, အပ္ပိယရူပေ ရူပေ န ဗျာပဇ္ဇတိ, ဥပဋ္ဌိတကာယဿတိ စ ဝိဟရတိ, အပ္ပမာဏစေတသော တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ ယတ္ထဿ တေ ဥပ္ပန္နာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ… ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ… ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ… ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ ပိယရူပေ ဓမ္မေ နာဓိမုစ္စတိ, အပ္ပိယရူပေ ဓမ္မေ န ဗျာပဇ္ဇတိ, ဥပဋ္ဌိတကာယဿတိ စ ဝိဟရတိ, အပ္ပမာဏစေတသော တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ယတ္ထဿ တေ ဥပ္ပန္နာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ. ဧဝံ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဂုတ္တဒွါရော ဟောတီ’’တိ.

“‘इंद्रियांचे द्वार सुरक्षित असलेला’ असे आदरणीय कच्चायन म्हणतात. हे आदरणीय कच्चायन, मनुष्य कोणत्या प्रकारे इंद्रियांचे द्वार सुरक्षित असलेला होतो?” “ब्राह्मणा, येथे भिक्खू डोळ्यांनी रूप पाहून प्रिय वाटणाऱ्या रूपावर आसक्त होत नाही आणि अप्रिय वाटणाऱ्या रूपावर द्वेष करत नाही. तो शरीराविषयीची स्मृती प्रस्थापित करून, अमर्याद चित्ताने विहार करतो. ज्यामध्ये त्याचे उत्पन्न झालेले पापी, अकुशल धर्म पूर्णपणे निरुद्ध होतात, त्या चेतोविमुक्तीला आणि प्रज्ञाविमुक्तीला तो यथार्थपणे जाणतो. कानाने शब्द ऐकून... नाकाने गंध घेऊन... जिभेने रस चाखून... शरीराने स्पर्श अनुभवून... मनाने धर्म जाणून प्रिय वाटणाऱ्या धर्मावर आसक्त होत नाही आणि अप्रिय वाटणाऱ्या धर्मावर द्वेष करत नाही. तो शरीराविषयीची स्मृती प्रस्थापित करून, अमर्याद चित्ताने विहार करतो. ज्यामध्ये त्याचे उत्पन्न झालेले पापी, अकुशल धर्म पूर्णपणे निरुद्ध होतात, त्या चेतोविमुक्तीला आणि प्रज्ञाविमुक्तीला तो यथार्थपणे जाणतो. ब्राह्मणा, अशा प्रकारे मनुष्य इंद्रियांचे द्वार सुरक्षित असलेला होतो.”

‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘော ကစ္စာန; အဗ္ဘုတံ, ဘော ကစ္စာန! ယာဝဉ္စိဒံ ဘောတာ ကစ္စာနေန ဂုတ္တဒွါရောဝ သမာနော ဂုတ္တဒွါရောတိ အက္ခာတော. အဘိက္ကန္တံ, ဘော ကစ္စာန; အဘိက္ကန္တံ, ဘော ကစ္စာန! သေယျထာပိ, ဘော ကစ္စာန, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ, စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီတိ; ဧဝမေဝံ ဘောတာ ကစ္စာနေန အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ, ဘော ကစ္စာန, တံ ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ, ဓမ္မဉ္စ, ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ကစ္စာနော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတံ. ယထာ စ ဘဝံ ကစ္စာနော မက္ကရကတေ ဥပါသကကုလာနိ ဥပသင်္ကမတိ; ဧဝမေဝ လောဟိစ္စကုလံ ဥပသင်္ကမတု. တတ္ထ ယေ မာဏဝကာ ဝါ မာဏဝိကာ ဝါ ဘဝန္တံ ကစ္စာနံ အဘိဝါဒေဿန္တိ ပစ္စုဋ္ဌိဿန္တိ အာသနံ ဝါ ဥဒကံ ဝါ ဒဿန္တိ, တေသံ တံ ဘဝိဿတိ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ. နဝမံ.

“आश्चर्यकारक आहे, हे आदरणीय कच्चायन! अद्भुत आहे, हे आदरणीय कच्चायन! आदरणीय कच्चायन यांनी खरोखरच इंद्रियांचे द्वार सुरक्षित असलेल्यालाच ‘इंद्रियांचे द्वार सुरक्षित असलेला’ असे म्हटले आहे. अतिशय सुंदर, हे आदरणीय कच्चायन! अतिशय सुंदर, हे आदरणीय कच्चायन! ज्याप्रमाणे, हे आदरणीय कच्चायन, कोणी पालथे घातलेले भांडे उताणे करावे, झाकलेले उघडे करावे, वाट चुकलेल्याला वाट दाखवावी किंवा अंधारात तेलाचा दिवा धरावा जेणेकरून डोळे असणाऱ्यांना रूपे दिसू शकतील; त्याचप्रमाणे आदरणीय कच्चायन यांनी अनेक मार्गांनी धर्म प्रकाशित केला आहे. हे आदरणीय कच्चायन, मी त्या भगवंतांना, धर्माला आणि भिक्खू संघाला शरण जातो. आदरणीय कच्चायन यांनी मला आजपासून जन्मभर शरण आलेला उपासक म्हणून स्वीकारावे. ज्याप्रमाणे आदरणीय कच्चायन मक्करकट येथील उपासकांच्या कुळांमध्ये जातात, त्याचप्रमाणे त्यांनी लोहिच्च कुळातही जावे. तेथे जे तरुण किंवा तरुणी आदरणीय कच्चायन यांना अभिवादन करतील, त्यांच्या स्वागतासाठी उठून उभे राहतील, त्यांना आसन किंवा पाणी देतील, ते त्यांच्या दीर्घकालीन हितासाठी आणि सुखासाठी ठरेल.” नववे सुत्त समाप्त.

၁၀. ဝေရဟစ္စာနိသုတ္တံ

१०. वेराहच्चानि सुत्त

၁၃၃. ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ ဥဒါယီ ကာမဏ္ဍာယံ ဝိဟရတိ တောဒေယျဿ ဗြာဟ္မဏဿ အမ္ဗဝနေ. အထ ခေါ ဝေရဟစ္စာနိဂေါတ္တာယ ဗြာဟ္မဏိယာ အန္တေဝါသီ မာဏဝကော ယေနာယသ္မာ ဥဒါယီ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ ဥဒါယိနာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ တံ မာဏဝကံ [Pg.338] အာယသ္မာ ဥဒါယီ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေသိ သမာဒပေသိ သမုတ္တေဇေသိ သမ္ပဟံသေသိ. အထ ခေါ သော မာဏဝကော အာယသ္မတာ ဥဒါယိနာ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿိတော သမာဒပိတော သမုတ္တေဇိတော သမ္ပဟံသိတော ဥဋ္ဌာယာသနာ ယေန ဝေရဟစ္စာနိဂေါတ္တာ ဗြာဟ္မဏီ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဝေရဟစ္စာနိဂေါတ္တံ ဗြာဟ္မဏိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယဂ္ဃေ, ဘောတိ, ဇာနေယျာသိ ! သမဏော ဥဒါယီ ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ, သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတီ’’တိ.

१३३. एका वेळी आदरणीय उदायी कामंडा येथे तोदेय्य ब्राह्मणाच्या आम्रवनात विहार करत होते. तेव्हा वेराहच्चानि गोत्राच्या ब्राह्मणीचा एक तरुण शिष्य जेथे आदरणीय उदायी होते तेथे गेला. तेथे जाऊन त्याने आदरणीय उदायी यांच्याशी कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी आणि स्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या त्या तरुणाला आदरणीय उदायी यांनी धम्मचर्चेने उपदेश केला, प्रोत्साहित केले, उत्साहित केले आणि आनंदित केले. तेव्हा तो तरुण आदरणीय उदायी यांच्या धम्मचर्चेने उपदेशित, प्रोत्साहित, उत्साहित आणि आनंदित होऊन आपल्या आसनावरून उठला आणि जेथे वेराहच्चानि गोत्राची ब्राह्मणी होती तेथे गेला. तेथे जाऊन तो वेराहच्चानि गोत्राच्या ब्राह्मणीला म्हणाला— “बाईसाहेब, आपल्याला माहीत असावे! श्रमण उदायी असा धर्म उपदेशितात जो सुरुवातीला कल्याणकारी, मध्ये कल्याणकारी आणि शेवटी कल्याणकारी आहे; जो अर्थपूर्ण आणि सुस्पष्ट शब्दांनी युक्त आहे; ते पूर्णपणे परिपूर्ण आणि अत्यंत शुद्ध अशा ब्रह्मचर्याचा प्रकाश पसरवितात.”

‘‘တေန ဟိ တွံ, မာဏဝက, မမ ဝစနေန သမဏံ ဥဒါယိံ နိမန္တေဟိ သွာတနာယ ဘတ္တေနာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ ဘောတီ’’တိ ခေါ သော မာဏဝကော ဝေရဟစ္စာနိဂေါတ္တာယ ဗြာဟ္မဏိယာ ပဋိဿုတွာ ယေနာယသ္မာ ဥဒါယီ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဓိဝါသေတု ကိရ, ဘဝံ, ဥဒါယိ, အမှာကံ အာစရိယဘရိယာယ ဝေရဟစ္စာနိဂေါတ္တာယ ဗြာဟ္မဏိယာ သွာတနာယ ဘတ္တ’’န္တိ. အဓိဝါသေသိ ခေါ အာယသ္မာ ဥဒါယီ တုဏှီဘာဝေန. အထ ခေါ အာယသ္မာ ဥဒါယီ တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ဝေရဟစ္စာနိဂေါတ္တာယ ဗြာဟ္မဏိယာ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. အထ ခေါ ဝေရဟစ္စာနိဂေါတ္တာ ဗြာဟ္မဏီ အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိံ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေသိ သမ္ပဝါရေသိ. အထ ခေါ ဝေရဟစ္စာနိဂေါတ္တာ ဗြာဟ္မဏီ အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိံ ဘုတ္တာဝိံ ဩနီတပတ္တပါဏိံ ပါဒုကာ အာရောဟိတွာ ဥစ္စေ အာသနေ နိသီဒိတွာ သီသံ ဩဂုဏ္ဌိတွာ အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဘဏ, သမဏ, ဓမ္မ’’န္တိ. ‘‘ဘဝိဿတိ, ဘဂိနိ, သမယော’’တိ ဝတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကမိ.

“‘तर मग, तरुणा, माझ्या सांगण्यावरून श्रमण उदायी यांना उद्याच्या भोजनासाठी आमंत्रित कर.’ ‘तसेच असो, बाईसाहेब,’ असे म्हणून तो तरुण वेराहच्चानि गोत्राच्या ब्राह्मणीच्या आज्ञेचे पालन करून जेथे आदरणीय उदायी होते तेथे गेला. तेथे जाऊन तो आदरणीय उदायी यांना म्हणाला— ‘आदरणीय उदायी यांनी आमच्या आचार्यांच्या पत्नी वेराहच्चानि गोत्राच्या ब्राह्मणीचे उद्याच्या भोजनाचे आमंत्रण स्वीकारावे.’ आदरणीय उदायी यांनी मौन बाळगून ते स्वीकारले. त्यानंतर ती रात्र संपल्यावर, सकाळी आदरणीय उदायी यांनी वस्त्रे परिधान केली आणि पात्र व चीवर घेऊन जेथे वेराहच्चानि गोत्राच्या ब्राह्मणीचे घर होते तेथे गेले. तेथे जाऊन ते तयार केलेल्या आसनावर बसले. तेव्हा वेराहच्चानि गोत्राच्या ब्राह्मणीने आदरणीय उदायी यांना उत्तम अन्न व खाद्यपदार्थांनी स्वतःच्या हाताने तृप्त केले आणि आग्रहपूर्वक वाढले. जेव्हा आदरणीय उदायी यांचे भोजन झाले आणि त्यांनी पात्रातून हात काढून घेतला, तेव्हा वेराहच्चानि गोत्राची ब्राह्मणी पादत्राणे घालून, एका उंच आसनावर बसली आणि आपले डोके झाकून आदरणीय उदायी यांना म्हणाली— ‘श्रमणा, धर्माचा उपदेश करा.’ ‘भगिनी, त्यासाठी योग्य वेळ येईल,’ असे सांगून ते आसनावरून उठले आणि निघून गेले.”

ဒုတိယမ္ပိ ခေါ သော မာဏဝကော ယေနာယသ္မာ ဥဒါယီ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ ဥဒါယိနာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ တံ မာဏဝကံ အာယသ္မာ ဥဒါယီ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေသိ သမာဒပေသိ သမုတ္တေဇေသိ သမ္ပဟံသေသိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ သော မာဏဝကော အာယသ္မတာ ဥဒါယိနာ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿိတော သမာဒပိတော သမုတ္တေဇိတော သမ္ပဟံသိတော ဥဋ္ဌာယာသနာ ယေန ဝေရဟစ္စာနိဂေါတ္တာ ဗြာဟ္မဏီ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ [Pg.339] ဝေရဟစ္စာနိဂေါတ္တံ ဗြာဟ္မဏိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယဂ္ဃေ, ဘောတိ, ဇာနေယျာသိ! သမဏော ဥဒါယီ ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ, သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတီ’’တိ.

“दुसऱ्यांदाही तो तरुण जेथे आदरणीय उदायी होते तेथे गेला. तेथे जाऊन त्याने आदरणीय उदायी यांच्याशी कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी आणि स्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या त्या तरुणाला आदरणीय उदायी यांनी धम्मचर्चेने उपदेश केला, प्रोत्साहित केले, उत्साहित केले आणि आनंदित केले. दुसऱ्यांदाही तो तरुण आदरणीय उदायी यांच्या धम्मचर्चेने उपदेशित, प्रोत्साहित, उत्साहित आणि आनंदित होऊन आपल्या आसनावरून उठला आणि जेथे वेराहच्चानि गोत्राची ब्राह्मणी होती तेथे गेला. तेथे जाऊन तो वेराहच्चानि गोत्राच्या ब्राह्मणीला म्हणाला— ‘बाईसाहेब, आपल्याला माहीत असावे! श्रमण उदायी असा धर्म उपदेशितात जो सुरुवातीला कल्याणकारी, मध्ये कल्याणकारी आणि शेवटी कल्याणकारी आहे; जो अर्थपूर्ण आणि सुस्पष्ट शब्दांनी युक्त आहे; ते पूर्णपणे परिपूर्ण आणि अत्यंत शुद्ध अशा ब्रह्मचर्याचा प्रकाश पसरवितात.’”

‘‘ဧဝမေဝံ ပန တွံ, မာဏဝက, သမဏဿ ဥဒါယိဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသသိ. သမဏော ပနုဒါယီ ‘ဘဏ, သမဏ, ဓမ္မ’န္တိ ဝုတ္တော သမာနော ‘ဘဝိဿတိ, ဘဂိနိ, သမယော’တိ ဝတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကန္တော’’တိ. ‘‘တထာ ဟိ ပန တွံ, ဘောတိ, ပါဒုကာ အာရောဟိတွာ ဥစ္စေ အာသနေ နိသီဒိတွာ သီသံ ဩဂုဏ္ဌိတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘ဘဏ, သမဏ, ဓမ္မ’န္တိ. ဓမ္မဂရုနော ဟိ တေ ဘဝန္တော ဓမ္မဂါရဝါ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ တွံ, မာဏဝက, မမ ဝစနေန သမဏံ ဥဒါယိံ နိမန္တေဟိ သွာတနာယ ဘတ္တေနာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘောတီ’’တိ ခေါ သော မာဏဝကော ဝေရဟစ္စာနိဂေါတ္တာယ ဗြာဟ္မဏိယာ ပဋိဿုတွာ ယေနာယသ္မာ ဥဒါယီ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဓိဝါသေတု ကိရ ဘဝံ ဥဒါယီ အမှာကံ အာစရိယဘရိယာယ ဝေရဟစ္စာနိဂေါတ္တာယ ဗြာဟ္မဏိယာ သွာတနာယ ဘတ္တ’’န္တိ. အဓိဝါသေသိ ခေါ အာယသ္မာ ဥဒါယီ တုဏှီဘာဝေန.

“हे तरुण माणसा (माणवका), तू तर श्रमण उदायींची अशीच प्रशंसा करतोस. परंतु जेव्हा मी त्यांना म्हणाले, ‘श्रमणा, धम्म उपदेश करा,’ तेव्हा ते ‘भगिनी, यासाठी योग्य वेळ येईल’ असे सांगून आसनावरून उठून निघून गेले.” “आदरणीय बाई, ते यासाठी की आपण पादत्राणे घालून, उच्च आसनावर बसून आणि आपले डोके झाकून त्यांना म्हणालात—‘श्रमणा, धम्म उपदेश करा.’ कारण ते पूजनीय लोक धम्माचा आदर करतात आणि धम्माविषयी गौरव बाळगतात.” “तसे असेल तर, हे तरुण माणसा, माझ्या वतीने श्रमण उदायींना उद्याच्या भोजनासाठी आमंत्रित कर.” “होय, आदरणीय बाई,” असे म्हणून तो तरुण वेराहच्चानी गोत्राच्या ब्राह्मण स्त्रीला वचन देऊन जिथे आयुष्यमान उदायी होते तिथे गेला. तिथे जाऊन त्याने आयुष्यमान उदायींना असे म्हटले—“पूजनीय उदायींनी आमच्या आचार्यांच्या पत्नी वेराहच्चानी गोत्राच्या ब्राह्मण स्त्रीचे उद्याच्या भोजनाचे आमंत्रण स्वीकारावे.” आयुष्यमान उदायींनी मौन बाळगून ते आमंत्रण स्वीकारले.

အထ ခေါ အာယသ္မာ ဥဒါယီ တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ဝေရဟစ္စာနိဂေါတ္တာယ ဗြာဟ္မဏိယာ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. အထ ခေါ ဝေရဟစ္စာနိဂေါတ္တာ ဗြာဟ္မဏီ အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိံ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေသိ သမ္ပဝါရေသိ. အထ ခေါ ဝေရဟစ္စာနိဂေါတ္တာ ဗြာဟ္မဏီ အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိံ ဘုတ္တာဝိံ ဩနီတပတ္တပါဏိံ ပါဒုကာ ဩရောဟိတွာ နီစေ အာသနေ နိသီဒိတွာ သီသံ ဝိဝရိတွာ အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိသ္မိံ နု ခေါ, ဘန္တေ, သတိ အရဟန္တော သုခဒုက္ခံ ပညပေန္တိ, ကိသ္မိံ အသတိ အရဟန္တော သုခဒုက္ခံ န ပညပေန္တီ’’တိ?

त्यानंतर ती रात्र संपल्यावर, आयुष्यमान उदायींनी सकाळी चीवर परिधान केले आणि पात्र व चीवर घेऊन जिथे वेराहच्चानी गोत्राच्या ब्राह्मण स्त्रीचे घर होते तिथे गेले. तिथे जाऊन ते मांडलेल्या आसनावर बसले. त्यानंतर वेराहच्चानी गोत्राच्या ब्राह्मण स्त्रीने आयुष्यमान उदायींना उत्तम खाद्यान्न आणि भोजनाने स्वतःच्या हाताने तृप्त केले व आग्रहपूर्वक वाढले. त्यानंतर, आयुष्यमान उदायींनी भोजन आटोपून पात्रातून हात काढून घेतल्यावर, वेराहच्चानी गोत्राच्या ब्राह्मण स्त्रीने आपली पादत्राणे काढून, एका सखल आसनावर बसून, आपले डोके उघडे करून आयुष्यमान उदायींना असे विचारले—“भंते, काय अस्तित्वात असताना अराहंत सुख-दुःखाची प्रज्ञप्ती करतात, आणि काय अस्तित्वात नसताना अराहंत सुख-दुःखाची प्रज्ञप्ती करत नाहीत?”

‘‘စက္ခုသ္မိံ ခေါ, ဘဂိနိ, သတိ အရဟန္တော သုခဒုက္ခံ ပညပေန္တိ, စက္ခုသ္မိံ အသတိ အရဟန္တော သုခဒုက္ခံ န ပညပေန္တိ…ပေ… ဇိဝှာယ သတိ အရဟန္တော သုခဒုက္ခံ ပညပေန္တိ, ဇိဝှာယ အသတိ အရဟန္တော သုခဒုက္ခံ န ပညပေန္တိ…ပေ…. မနသ္မိံ သတိ အရဟန္တော သုခဒုက္ခံ ပညပေန္တိ, မနသ္မိံ အသတိ အရဟန္တော သုခဒုက္ခံ န ပညပေန္တီ’’တိ.

“भगिनी, डोळे (चक्षू) अस्तित्वात असताना अराहंत सुख-दुःखाची प्रज्ञप्ती करतात, डोळे अस्तित्वात नसताना अराहंत सुख-दुःखाची प्रज्ञप्ती करत नाहीत...पे... जीभ (जिव्हा) अस्तित्वात असताना अराहंत सुख-दुःखाची प्रज्ञप्ती करतात, जीभ अस्तित्वात नसताना अराहंत सुख-दुःखाची प्रज्ञप्ती करत नाहीत...पे... मन अस्तित्वात असताना अराहंत सुख-दुःखाची प्रज्ञप्ती करतात, मन अस्तित्वात नसताना अराहंत सुख-दुःखाची प्रज्ञप्ती करत नाहीत.”

ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဝေရဟစ္စာနိဂေါတ္တာ ဗြာဟ္မဏီ အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ; အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ! သေယျထာပိ, ဘန္တေ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ[Pg.340], ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ, စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီတိ; ဧဝမေဝံ အယျေန ဥဒါယိနာ အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ, အယျ ဥဒါယိ, တံ ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ, ဓမ္မဉ္စ, ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသိကံ မံ အယျော ဥဒါယီ ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ. ဒသမံ.

असे म्हटल्यावर, वेराहच्चानी गोत्राच्या ब्राह्मण स्त्रीने आयुष्यमान उदायींना असे म्हटले—“अतिशय सुंदर, भंते! अतिशय सुंदर, भंते! जसे काही, भंते, उपडे ठेवलेले उताणे करावे, झाकलेले उघडे करावे, वाट चुकलेल्याला वाट दाखवावी, किंवा अंधारात तेलाचा दिवा धरावा जेणेकरून डोळस व्यक्तींना रूपे दिसू शकतील; त्याचप्रमाणे आदरणीय उदायींनी अनेक पर्यायांनी धम्म प्रकाशित केला आहे. मी, आदरणीय उदायी, त्या भगवंतांना शरण जाते, धम्माला शरण जाते आणि भिक्खू संघाला शरण जाते. आदरणीय उदायींनी मला आजपासून जन्मभर शरण गेलेली उपासिका म्हणून स्वीकारावे.” दहावे (सुत्त समाप्त).

ဂဟပတိဝဂ္ဂေါ တေရသမော.

गृहपती वर्ग तेरावा (समाप्त).

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची अनुक्रमणिका (उद्दान) —

ဝေသာလီ ဝဇ္ဇိ နာဠန္ဒာ, ဘာရဒွါဇ သောဏော စ ဃောသိတော;

ဟာလိဒ္ဒိကော နကုလပိတာ, လောဟိစ္စော ဝေရဟစ္စာနီတိ.

वेसाली, वज्जी, नाळंदा, भारद्वाज, सोण, घोसित, हालिद्दिक, नकुलपिता, लोहिच्च आणि वेराहच्चानी.

၁၄. ဒေဝဒဟဝဂ္ဂေါ

१४. देवदह वर्ग

၁. ဒေဝဒဟသုတ္တံ

१. देवदह सुत्त

၁၃၄. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သက္ကေသု ဝိဟရတိ ဒေဝဒဟံ နာမ သကျာနံ နိဂမော. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘နာဟံ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗေသံယေဝ ဘိက္ခူနံ ဆသု ဖဿာယတနေသု အပ္ပမာဒေန ကရဏီယန္တိ ဝဒါမိ, န စ ပနာဟံ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗေသံယေဝ ဘိက္ခူနံ ဆသု ဖဿာယတနေသု နာပ္ပမာဒေန ကရဏီယန္တိ ဝဒါမိ. ယေ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ အရဟန္တော ခီဏာသဝါ ဝုသိတဝန္တော ကတကရဏီယာ ဩဟိတဘာရာ အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထာ ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနာ သမ္မဒညာ ဝိမုတ္တာ, တေသာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူနံ ဆသု ဖဿာယတနေသု နာပ္ပမာဒေန ကရဏီယန္တိ ဝဒါမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ကတံ တေသံ အပ္ပမာဒေန, အဘဗ္ဗာ တေ ပမဇ္ဇိတုံ. ယေ စ ခေါ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ သေက္ခာ အပ္ပတ္တမာနသာ အနုတ္တရံ ယောဂက္ခေမံ ပတ္ထယမာနာ ဝိဟရန္တိ, တေသာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူနံ ဆသု ဖဿာယတနေသု အပ္ပမာဒေန ကရဏီယန္တိ ဝဒါမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ မနောရမာပိ, အမနောရမာပိ. တျာဿ ဖုဿ ဖုဿ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌန္တိ. စေတသော အပရိယာဒါနာ အာရဒ္ဓံ ဟောတိ ဝီရိယံ အသလ္လီနံ, ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ, ပဿဒ္ဓေါ ကာယော အသာရဒ္ဓေါ, သမာဟိတံ စိတ္တံ ဧကဂ္ဂံ. ဣမံ ခွာဟံ, ဘိက္ခဝေ, အပ္ပမာဒဖလံ [Pg.341] သမ္ပဿမာနော တေသံ ဘိက္ခူနံ ဆသု ဖဿာယတနေသု အပ္ပမာဒေန ကရဏီယန္တိ ဝဒါမိ…ပေ… သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, မနောဝိညေယျာ ဓမ္မာ မနောရမာပိ အမနောရမာပိ. တျာဿ ဖုဿ ဖုဿ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌန္တိ. စေတသော အပရိယာဒါနာ အာရဒ္ဓံ ဟောတိ ဝီရိယံ အသလ္လီနံ, ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ, ပဿဒ္ဓေါ ကာယော အသာရဒ္ဓေါ, သမာဟိတံ စိတ္တံ ဧကဂ္ဂံ. ဣမံ ခွာဟံ, ဘိက္ခဝေ, အပ္ပမာဒဖလံ သမ္ပဿမာနော တေသံ ဘိက္ခူနံ ဆသု ဖဿာယတနေသု အပ္ပမာဒေန ကရဏီယန္တိ ဝဒါမီ’’တိ. ပဌမံ.

१३४. एकदा भगवान शाक्यांच्या देशात ‘देवदह’ नावाच्या शाक्यांच्या नगरात विहार करत होते. तिथे भगवंतांनी भिक्खूंना संबोधित केले—“भिक्खूंनो, मी सर्वच भिक्खूंना सहा स्पर्श-आयतनांच्या बाबतीत अप्रमादाने (जागरूकतेने) साधना केली पाहिजे असे म्हणत नाही; आणि भिक्खूंनो, मी सर्वच भिक्खूंना सहा स्पर्श-आयतनांच्या बाबतीत अप्रमादाने साधना करण्याची गरज नाही असेही म्हणत नाही. भिक्खूंनो, जे भिक्खू अराहंत आहेत, ज्यांचे आसव नष्ट झाले आहेत, ज्यांनी ब्रह्मचर्य पूर्ण केले आहे, ज्यांचे कर्तव्य पूर्ण झाले आहे, ज्यांनी ओझे उतरवून ठेवले आहे, ज्यांनी आपले ध्येय गाठले आहे, ज्यांचे भव-संयोजन पूर्णपणे नष्ट झाले आहे आणि जे सम्यक ज्ञानाने विमुक्त झाले आहेत, अशा भिक्खूंना मी सहा स्पर्श-आयतनांच्या बाबतीत अप्रमादाने साधना करण्याची गरज आहे असे म्हणत नाही. त्याचे कारण काय? त्यांनी अप्रमादाने आपले कार्य पूर्ण केले आहे, ते आता प्रमाद करण्यास असमर्थ आहेत. परंतु भिक्खूंनो, जे भिक्खू शैक्ष आहेत, ज्यांनी अद्याप अंतिम ध्येय प्राप्त केलेले नाही, आणि जे अनुत्तर योगक्षेम प्राप्त करण्याची आकांक्षा बाळगून विहार करत आहेत, अशा भिक्खूंना मी सहा स्पर्श-आयतनांच्या बाबतीत अप्रमादाने साधना केली पाहिजे असे सांगतो. त्याचे कारण काय? भिक्खूंनो, डोळ्यांनी जाणता येण्याजोगी अशी रूपे असतात जी मनोरम असतात आणि काही अमनोरम असतात. ती रूपे वारंवार स्पर्श करूनही त्या भिक्खूच्या चित्तावर ताबा मिळवून राहू शकत नाहीत. चित्तावर ताबा न मिळाल्यामुळे, त्याचे वीर्य दृढ आणि न खचणारे असते, त्याची स्मृती जागृत आणि संभ्रमरहित असते, शरीर शांत आणि व्याकुळतारहित असते, आणि चित्त एकाग्र व समाहित असते. भिक्खूंनो, अप्रमादाचे हे फळ पाहूनच मी त्या भिक्खूंना सहा स्पर्श-आयतनांच्या बाबतीत अप्रमादाने साधना केली पाहिजे असे सांगतो...पे... भिक्खूंनो, मनाने जाणता येण्याजोगे असे धम्म असतात जे मनोरम असतात आणि काही अमनोरम असतात. ते वारंवार स्पर्श करूनही त्या भिक्खूच्या चित्तावर ताबा मिळवून राहू शकत नाहीत. चित्तावर ताबा न मिळाल्यामुळे, त्याचे वीर्य दृढ आणि न खचणारे असते, त्याची स्मृती जागृत आणि संभ्रमरहित असते, शरीर शांत आणि व्याकुळतारहित असते, आणि चित्त एकाग्र व समाहित असते. भिक्खूंनो, अप्रमादाचे हे फळ पाहूनच मी त्या भिक्खूंना सहा स्पर्श-आयतनांच्या बाबतीत अप्रमादाने साधना केली पाहिजे असे सांगतो.” पहिले (सुत्त समाप्त).

၂. ခဏသုတ္တံ

२. क्षण सुत्त

၁၃၅. ‘‘လာဘာ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, သုလဒ္ဓံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ခဏော ဝေါ ပဋိလဒ္ဓေါ ဗြဟ္မစရိယဝါသာယ. ဒိဋ္ဌာ မယာ, ဘိက္ခဝေ, ဆဖဿာယတနိကာ နာမ နိရယာ. တတ္ထ ယံ ကိဉ္စိ စက္ခုနာ ရူပံ ပဿတိ အနိဋ္ဌရူပံယေဝ ပဿတိ, နော ဣဋ္ဌရူပံ; အကန္တရူပံယေဝ ပဿတိ, နော ကန္တရူပံ; အမနာပရူပံယေဝ ပဿတိ, နော မနာပရူပံ. ယံ ကိဉ္စိ သောတေန သဒ္ဒံ သုဏာတိ…ပေ… ယံ ကိဉ္စိ ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယတိ…ပေ… ယံ ကိဉ္စိ ဇိဝှာယ ရသံ သာယတိ…ပေ… ယံ ကိဉ္စိ ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသတိ…ပေ… ယံ ကိဉ္စိ မနသာ ဓမ္မံ ဝိဇာနာတိ အနိဋ္ဌရူပံယေဝ ဝိဇာနာတိ, နော ဣဋ္ဌရူပံ; အကန္တရူပံယေဝ ဝိဇာနာတိ, နော ကန္တရူပံ; အမနာပရူပံယေဝ ဝိဇာနာတိ, နော မနာပရူပံ. လာဘာ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, သုလဒ္ဓံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ခဏော ဝေါ ပဋိလဒ္ဓေါ ဗြဟ္မစရိယဝါသာယ. ဒိဋ္ဌာ မယာ, ဘိက္ခဝေ, ဆဖဿာယတနိကာ နာမ သဂ္ဂါ. တတ္ထ ယံ ကိဉ္စိ စက္ခုနာ ရူပံ ပဿတိ ဣဋ္ဌရူပံယေဝ ပဿတိ, နော အနိဋ္ဌရူပံ; ကန္တရူပံယေဝ ပဿတိ, နော အကန္တရူပံ; မနာပရူပံယေဝ ပဿတိ, နော အမနာပရူပံ…ပေ… ယံ ကိဉ္စိ ဇိဝှာယ ရသံ သာယတိ…ပေ… ယံ ကိဉ္စိ မနသာ ဓမ္မံ ဝိဇာနာတိ ဣဋ္ဌရူပံယေဝ ဝိဇာနာတိ, နော အနိဋ္ဌရူပံ; ကန္တရူပံယေဝ ဝိဇာနာတိ, နော အကန္တရူပံ; မနာပရူပံယေဝ ဝိဇာနာတိ, နော အမနာပရူပံ. လာဘာ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, သုလဒ္ဓံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ခဏော ဝေါ ပဋိလဒ္ဓေါ ဗြဟ္မစရိယဝါသာယာ’’တိ. ဒုတိယံ.

१३५. “भिक्खूहो, हा तुमचा लाभ आहे, भिक्खूहो, हे तुम्हाला सुदैवाने लाभले आहे, की तुम्हाला ब्रह्मचर्यवासासाठी सुवर्णसंधी प्राप्त झाली आहे. भिक्खूहो, मी 'सहा स्पर्शायतने' नावाचे नरक पाहिले आहेत. तिथे डोळ्यांनी जे काही रूप पाहिले जाते, ते केवळ अनिष्टच असते, इष्ट नाही; केवळ अकांतच असते, कांत नाही; केवळ अमनापच असते, मनाप नाही. कानाने जो काही शब्द ऐकला जातो... नाकाने जो काही गंध घेतला जातो... जिभेने जो काही रस चाखला जातो... शरीराने ज्या काही स्पर्शाचा अनुभव घेतला जातो... मनाने ज्या काही धर्माचे (मनोविषयाचे) ज्ञान होते, ते केवळ अनिष्टच असते, इष्ट नाही; केवळ अकांतच असते, कांत नाही; केवळ अमनापच असते, मनाप नाही. भिक्खूहो, हा तुमचा लाभ आहे, भिक्खूहो, हे तुम्हाला सुदैवाने लाभले आहे, की तुम्हाला ब्रह्मचर्यवासासाठी सुवर्णसंधी प्राप्त झाली आहे. भिक्खूहो, मी 'सहा स्पर्शायतने' नावाचे स्वर्ग पाहिले आहेत. तिथे डोळ्यांनी जे काही रूप पाहिले जाते, ते केवळ इष्टच असते, अनिष्ट नाही; केवळ कांतच असते, अकांत नाही; केवळ मनापच असते, अमनाप नाही... जिभेने जो काही रस चाखला जातो... मनाने ज्या काही धर्माचे ज्ञान होते, ते केवळ इष्टच असते, अनिष्ट नाही; केवळ कांतच असते, अकांत नाही; केवळ मनापच असते, अमनाप नाही. भिक्खूहो, हा तुमचा लाभ आहे, भिक्खूहो, हे तुम्हाला सुदैवाने लाभले आहे, की तुम्हाला ब्रह्मचर्यवासासाठी सुवर्णसंधी प्राप्त झाली आहे।” (दुसरे सूत्र समाप्त.)

၃. ပဌမရူပါရာမသုတ္တံ

३. प्रथम रूपाराम सूत्र

၁၃၆. ‘‘ရူပါရာမာ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝမနုဿာ ရူပရတာ ရူပသမ္မုဒိတာ. ရူပဝိပရိဏာမဝိရာဂနိရောဓာ ဒုက္ခာ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝမနုဿာ ဝိဟရန္တိ. သဒ္ဒါရာမာ, ဘိက္ခဝေ[Pg.342], ဒေဝမနုဿာ သဒ္ဒရတာ သဒ္ဒသမ္မုဒိတာ. သဒ္ဒဝိပရိဏာမဝိရာဂနိရောဓာ ဒုက္ခာ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝမနုဿာ ဝိဟရန္တိ. ဂန္ဓာရာမာ… ရသာရာမာ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရာမာ… ဓမ္မာရာမာ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝမနုဿာ ဓမ္မရတာ ဓမ္မသမ္မုဒိတာ. ဓမ္မဝိပရိဏာမဝိရာဂနိရောဓာ ဒုက္ခာ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝမနုဿာ ဝိဟရန္တိ. တထာဂတော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ရူပါနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝံ စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ဝိဒိတွာ န ရူပါရာမော န ရူပရတော န ရူပသမ္မုဒိတော. ရူပဝိပရိဏာမဝိရာဂနိရောဓာ သုခေါ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ဝိဟရတိ. သဒ္ဒါနံ… ဂန္ဓာနံ… ရသာနံ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗာနံ… ဓမ္မာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ဝိဒိတွာ န ဓမ္မာရာမော, န ဓမ္မရတော, န ဓမ္မသမ္မုဒိတော. ဓမ္မဝိပရိဏာမဝိရာဂနိရောဓာ သုခေါ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ဝိဟရတိ’’. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. ဣဒံ ဝတွာန သုဂတော အထာပရံ ဧတဒဝေါစ သတ္ထာ –

१३६. “भिक्खूहो, देव आणि मनुष्य रूपांमध्ये रमणारे, रूपांमध्ये आसक्त असणारे आणि रूपांमध्येच आनंद मानणारे आहेत. रूपांच्या विपरिणामामुळे (बदलामुळे), विरागामुळे (नाशाने) आणि निरोधाने (अंताने) देव आणि मनुष्य दुःखात जगतात. भिक्खूहो, देव आणि मनुष्य शब्दांमध्ये रमणारे, शब्दांमध्ये आसक्त असणारे आणि शब्दांमध्येच आनंद मानणारे आहेत. शब्दांच्या विपरिणामामुळे, विरागामुळे आणि निरोधाने देव आणि मनुष्य दुःखात जगतात. गंधांमध्ये रमणारे... रसांमध्ये रमणारे... स्पर्शांमध्ये रमणारे... भिक्खूहो, देव आणि मनुष्य धर्मांमध्ये (मनोविषयांमध्ये) रमणारे, धर्मांमध्ये आसक्त असणारे आणि धर्मांमध्येच आनंद मानणारे आहेत. धर्मांच्या विपरिणामामुळे, विरागामुळे आणि निरोधाने देव आणि मनुष्य दुःखात जगतात. परंतु भिक्खूहो, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध तथागतांनी रूपांचा उदय, अस्त, आस्वाद, आदीनव (दोष) आणि निस्सरण (मुक्ती) हे जसे आहे तसे (यथाभूत) जाणून घेतल्यामुळे, ते रूपांमध्ये रमत नाहीत, रूपांमध्ये आसक्त होत नाहीत आणि रूपांमध्ये आनंद मानत नाहीत. रूपांच्या विपरिणामामुळे, विरागामुळे आणि निरोधाने तथागत सुखाने विहरतात. शब्दांचा... गंधांचा... रसांचा... स्पर्शांचा... धर्मांचा उदय, अस्त, आस्वाद, आदीनव आणि निस्सरण हे जसे आहे तसे जाणून घेतल्यामुळे, ते धर्मांमध्ये रमत नाहीत, धर्मांमध्ये आसक्त होत नाहीत आणि धर्मांमध्ये आनंद मानत नाहीत. धर्मांच्या विपरिणामामुळे, विरागामुळे आणि निरोधाने तथागत सुखाने विहरतात.” भगवान असे म्हणाले. हे बोलून सुगतांनी, शास्त्यांनी पुढे हे म्हटले –

‘‘ရူပါ သဒ္ဒါ ရသာ ဂန္ဓာ, ဖဿာ ဓမ္မာ စ ကေဝလာ;

ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ စ, ယာဝတတ္ထီတိ ဝုစ္စတိ.

“रूप, शब्द, रस, गंध, स्पर्श आणि सर्व धर्म (मनोविषय), जे काही इष्ट, कांत (प्रिय) आणि मनाप (मनोरम) आहेत असे म्हटले जाते;

‘‘သဒေဝကဿ လောကဿ, ဧတေ ဝေါ သုခသမ္မတာ;

ယတ္ထ စေတေ နိရုဇ္ဈန္တိ, တံ တေသံ ဒုက္ခသမ္မတံ.

“देवांसह संपूर्ण जगासाठी हेच सुखाचे साधन मानले गेले आहे. परंतु जिथे यांचा निरोध (नाश) होतो, त्याला ते दुःख मानतात.

‘‘သုခံ ဒိဋ္ဌမရိယေဘိ, သက္ကာယဿ နိရောဓနံ;

ပစ္စနီကမိဒံ ဟောတိ, သဗ္ဗလောကေန ပဿတံ.

“आर्यांनी (सत्पुरुषांनी) सक्काय-निरोध (अस्तित्वाच्या मोहाचा निरोध) हेच सुख म्हणून पाहिले आहे. हे स्पष्ट पाहणाऱ्यांचे दर्शन संपूर्ण जगाच्या अगदी विरुद्ध आहे.

‘‘ယံ ပရေ သုခတော အာဟု, တဒရိယာ အာဟု ဒုက္ခတော;

ယံ ပရေ ဒုက္ခတော အာဟု, တဒရိယာ သုခတော ဝိဒူ.

“ज्याला इतर लोक सुख म्हणतात, त्याला आर्य दुःख म्हणतात; ज्याला इतर लोक दुःख म्हणतात, त्याला आर्य सुख म्हणून जाणतात.

‘‘ပဿ ဓမ္မံ ဒုရာဇာနံ, သမ္မူဠှေတ္ထ အဝိဒ္ဒသု;

နိဝုတာနံ တမော ဟောတိ, အန္ဓကာရော အပဿတံ.

“हा समजण्यास कठीण असलेला धर्म पहा, जिथे अज्ञानी लोक मोहित होतात. ज्यांचे मन झाकलेले आहे त्यांच्यासाठी हा अंधकार आहे, आणि जे पाहत नाहीत त्यांच्यासाठी हा काळोख आहे.

‘‘သတဉ္စ ဝိဝဋံ ဟောတိ, အာလောကော ပဿတာမိ;

သန္တိကေ န ဝိဇာနန္တိ, မဂ္ဂါ ဓမ္မဿ အကောဝိဒါ.

“परंतु सत्पुरुषांसाठी हा उघडलेला आहे, पाहणाऱ्यांसाठी हा प्रकाशासारखा आहे. जे मूर्ख धर्मात अकुशल आहेत, ते जवळ असूनही याला जाणत नाहीत.

‘‘ဘဝရာဂပရေတေဘိ, ဘဝရာဂါနုသာရီဘိ ;

မာရဓေယျာနုပန္နေဟိ, နာယံ ဓမ္မော သုသမ္ဗုဓော.

“जे भवरागाने (अस्तित्वाच्या तृष्णेने) ग्रस्त आहेत, जे भवरागाचे अनुकरण करतात, जे मारच्या साम्राज्यात अडकलेले आहेत, त्यांच्यासाठी हा धर्म सहज समजण्याजोगा नाही.

‘‘ကော [Pg.343] နု အညတြ မရိယေဘိ, ပဒံ သမ္ဗုဒ္ဓုမရဟတိ;

ယံ ပဒံ သမ္မဒညာယ, ပရိနိဗ္ဗန္တိ အနာသဝါ’’တိ. တတိယံ;

“आर्यांशिवाय दुसरा कोण या पदाला (निर्वाणाला) पूर्णपणे जाणण्यास पात्र आहे? ज्या पदाला योग्य प्रकारे जाणून, आस्रव-रहित (अनास्रव) होऊन ते परिनिर्वाण प्राप्त करतात.” (तिसरे सूत्र समाप्त.)

၄. ဒုတိယရူပါရာမသုတ္တံ

४. द्वितीय रूपाराम सूत्र

၁၃၇. ‘‘ရူပါရာမာ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝမနုဿာ ရူပရတာ ရူပသမ္မုဒိတာ. ရူပဝိပရိဏာမဝိရာဂနိရောဓာ ဒုက္ခာ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝမနုဿာ ဝိဟရန္တိ. သဒ္ဒါရာမာ… ဂန္ဓာရာမာ… ရသာရာမာ … ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရာမာ… ဓမ္မာရာမာ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝမနုဿာ ဓမ္မရတာ ဓမ္မသမ္မုဒိတာ. ဓမ္မဝိပရိဏာမဝိရာဂနိရောဓာ ဒုက္ခာ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝမနုဿာ ဝိဟရန္တိ. တထာဂတော စ, ဘိက္ခဝေ, အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ရူပါနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ဝိဒိတွာ န ရူပါရာမော န ရူပရတော န ရူပသမ္မုဒိတော. ရူပဝိပရိဏာမဝိရာဂနိရောဓာ သုခေါ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ဝိဟရတိ. သဒ္ဒါနံ… ဂန္ဓာနံ… ရသာနံ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗာနံ… ဓမ္မာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ဝိဒိတွာ န ဓမ္မာရာမော န ဓမ္မရတော န ဓမ္မသမ္မုဒိတော. ဓမ္မဝိပရိဏာမဝိရာဂနိရောဓာ သုခေါ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ဝိဟရတီ’’တိ. စတုတ္ထံ.

१३७. “भिक्खूहो, देव आणि मनुष्य रूपांमध्ये रमणारे, रूपांमध्ये आसक्त असणारे आणि रूपांमध्येच आनंद मानणारे आहेत. रूपांच्या विपरिणामामुळे, विरागामुळे आणि निरोधाने देव आणि मनुष्य दुःखात जगतात. शब्दांमध्ये रमणारे... गंधांमध्ये रमणारे... रसांमध्ये रमणारे... स्पर्शांमध्ये रमणारे... भिक्खूहो, देव आणि मनुष्य धर्मांमध्ये रमणारे, धर्मांमध्ये आसक्त असणारे आणि धर्मांमध्येच आनंद मानणारे आहेत. धर्मांच्या विपरिणामामुळे, विरागामुळे आणि निरोधाने देव आणि मनुष्य दुःखात जगतात. भिक्खूहो, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध तथागतांनी रूपांचा उदय, अस्त, आस्वाद, आदीनव आणि निस्सरण हे जसे आहे तसे जाणून घेतल्यामुळे, ते रूपांमध्ये रमत नाहीत, रूपांमध्ये आसक्त होत नाहीत आणि रूपांमध्ये आनंद मानत नाहीत. रूपांच्या विपरिणामामुळे, विरागामुळे आणि निरोधाने तथागत सुखाने विहरतात. शब्दांचा... गंधांचा... रसांचा... स्पर्शांचा... धर्मांचा उदय, अस्त, आस्वाद, आदीनव आणि निस्सरण हे जसे आहे तसे जाणून घेतल्यामुळे, ते धर्मांमध्ये रमत नाहीत, धर्मांमध्ये आसक्त होत नाहीत आणि धर्मांमध्ये आनंद मानत नाहीत. धर्मांच्या विपरिणामामुळे, विरागामुळे आणि निरोधाने तथागत सुखाने विहरतात.” (चौथे सूत्र समाप्त.)

၅. ပဌမနတုမှာကံသုတ္တံ

५. प्रथम न तुम्हाक सूत्र

၁၃၈. ‘‘ယံ, ဘိက္ခဝေ, န တုမှာကံ တံ ပဇဟထ. တံ ဝေါ ပဟီနံ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ. ကိဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, န တုမှာကံ? စက္ခု, ဘိက္ခဝေ, န တုမှာကံ; တံ ပဇဟထ. တံ ဝေါ ပဟီနံ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ…ပေ… ဇိဝှာ န တုမှာကံ; တံ ပဇဟထ. သာ ဝေါ ပဟီနာ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ…ပေ… မနော န တုမှာကံ; တံ ပဇဟထ. သော ဝေါ ပဟီနော ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ယံ ဣမသ္မိံ ဇေတဝနေ တိဏကဋ္ဌသာခါပလာသံ တံ ဇနော ဟရေယျ ဝါ ဍဟေယျ ဝါ ယထာပစ္စယံ ဝါ ကရေယျ, အပိ နု တုမှာကံ ဧဝမဿ – ‘အမှေ ဇနော ဟရတိ ဝါ ဍဟတိ ဝါ ယထာပစ္စယံ ဝါ ကရောတီ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘န ဟိ နော ဧတံ, ဘန္တေ, အတ္တာ ဝါ အတ္တနိယံ ဝါ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခု န တုမှာကံ; တံ ပဇဟထ. တံ ဝေါ ပဟီနံ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ…ပေ… ဇိဝှာ န တုမှာကံ; တံ ပဇဟထ. သာ ဝေါ ပဟီနာ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ…ပေ… မနော န တုမှာကံ[Pg.344]; တံ ပဇဟထ. သော ဝေါ ပဟီနော ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတီ’’တိ. ပဉ္စမံ.

१३८. “भिक्षूंनो, जे तुमचे नाही, त्याचा त्याग करा. त्याचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी आणि सुखासाठी होईल. आणि भिक्षूंनो, तुमचे काय नाही? भिक्षूंनो, डोळा (चक्षू) तुमचा नाही; त्याचा त्याग करा. त्याचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी आणि सुखासाठी होईल... तसेच... जीभ (जिव्हा) तुमची नाही; तिचा त्याग करा. तिचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी आणि सुखासाठी होईल... तसेच... मन तुमचे नाही; त्याचा त्याग करा. त्याचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी आणि सुखासाठी होईल. भिक्षूंनो, समजा या जेतवनात जे काही गवत, लाकूड, फांद्या आणि पाने आहेत, ती लोकांनी नेली किंवा जाळली किंवा त्यांच्या इच्छेनुसार त्यांची विल्हेवाट लावली, तर तुम्हाला असे वाटेल का की—‘लोक आपल्याला घेऊन जात आहेत, किंवा जाळत आहेत, किंवा आपल्या इच्छेनुसार आपली विल्हेवाट लावत आहेत’?” “नाही, भन्ते.” “ते कशामुळे?” “कारण, भन्ते, हे आमचा आत्मा (स्व) नाही आणि आमच्या आत्म्याचे (स्वतःचे) काही नाही.” “तसेच, भिक्षूंनो, डोळा तुमचा नाही; त्याचा त्याग करा. त्याचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी आणि सुखासाठी होईल... तसेच... जीभ तुमची नाही; तिचा त्याग करा. तिचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी आणि सुखासाठी होईल... तसेच... मन तुमचे नाही; त्याचा त्याग करा. त्याचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी आणि सुखासाठी होईल.” पाचवे.

၆. ဒုတိယနတုမှာကံသုတ္တံ

६. दुसरे न-तुम्हाकं सुत्त (तुमचे नसलेले सुत्त)

၁၃၉. ‘‘ယံ, ဘိက္ခဝေ, န တုမှာကံ, တံ ပဇဟထ. တံ ဝေါ ပဟီနံ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ. ကိဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, န တုမှာကံ? ရူပါ, ဘိက္ခဝေ, န တုမှာကံ; တေ ပဇဟထ. တေ ဝေါ ပဟီနာ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿန္တိ. သဒ္ဒါ… ဂန္ဓာ… ရသာ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ… ဓမ္မာ န တုမှာကံ; တေ ပဇဟထ. တေ ဝေါ ပဟီနာ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿန္တိ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ယံ ဣမသ္မိံ ဇေတဝနေ…ပေ… ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရူပါ န တုမှာကံ; တေ ပဇဟထ. တေ ဝေါ ပဟီနာ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿန္တီ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

१३९. “भिक्षूंनो, जे तुमचे नाही, त्याचा त्याग करा. त्याचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी आणि सुखासाठी होईल. आणि भिक्षूंनो, तुमचे काय नाही? भिक्षूंनो, रूपे (दृश्य वस्तू) तुमची नाहीत; त्यांचा त्याग करा. त्यांचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी आणि सुखासाठी होईल. शब्द... गंध... रस... स्पर्श (फोठ्ठब्ब)... विचार/धम्म तुमचे नाहीत; त्यांचा त्याग करा. त्यांचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी आणि सुखासाठी होईल. भिक्षूंनो, समजा या जेतवनात... तसेच... तसेच, भिक्षूंनो, रूपे तुमची नाहीत; त्यांचा त्याग करा. त्यांचा त्याग करणे तुमच्या हितासाठी आणि सुखासाठी होईल.” सहावे.

၇. အဇ္ဈတ္တာနိစ္စဟေတုသုတ္တံ

७. अज्झत्त-अनिच्च-हेतू सुत्त (अंतर्गत अनित्यतेचे कारण सुत्त)

၁၄၀. ‘‘စက္ခုံ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ. ယောပိ ဟေတု, ယောပိ ပစ္စယော စက္ခုဿ ဥပ္ပာဒါယ, သောပိ အနိစ္စော. အနိစ္စသမ္ဘူတံ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခု ကုတော နိစ္စံ ဘဝိဿတိ…ပေ… ဇိဝှာ အနိစ္စာ. ယောပိ ဟေတု, ယောပိ ပစ္စယော ဇိဝှာယ ဥပ္ပာဒါယ သောပိ အနိစ္စော. အနိစ္စသမ္ဘူတာ, ဘိက္ခဝေ, ဇိဝှာ ကုတော နိစ္စာ ဘဝိဿတိ…ပေ… မနော အနိစ္စော. ယောပိ, ဘိက္ခဝေ, ဟေတု ယောပိ ပစ္စယော မနဿ ဥပ္ပာဒါယ, သောပိ အနိစ္စော. အနိစ္စသမ္ဘူတော, ဘိက္ခဝေ, မနော ကုတော နိစ္စော ဘဝိဿတိ! ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော စက္ခုသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ…ပေ… ဇိဝှာယပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ…ပေ… နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ; ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ; ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ. သတ္တမံ.

१४०. “भिक्षूंनो, डोळा (चक्षू) अनित्य आहे. डोळ्याच्या उत्पत्तीसाठी जे काही कारण आणि जे काही प्रत्यय (अनुकूल परिस्थिती) आहे, ते देखील अनित्य आहे. भिक्षूंनो, अनित्यापासून उत्पन्न झालेला डोळा नित्य कसा असू शकेल?... तसेच... जीभ अनित्य आहे. जिभेच्या उत्पत्तीसाठी जे काही कारण आणि जे काही प्रत्यय आहे, ते देखील अनित्य आहे. भिक्षूंनो, अनित्यापासून उत्पन्न झालेली जीभ नित्य कशी असू शकेल?... तसेच... मन अनित्य आहे. भिक्षूंनो, मनाच्या उत्पत्तीसाठी जे काही कारण आणि जे काही प्रत्यय आहे, ते देखील अनित्य आहे. भिक्षूंनो, अनित्यापासून उत्पन्न झालेले मन नित्य कसे असू शकेल! असे पाहणारा, भिक्षूंनो, सुतवान (श्रुतवान) आर्यश्रावक डोळ्याविषयी देखील विरक्त होतो... तसेच... जिभेविषयी देखील विरक्त होतो... तसेच... मनाविषयी देखील विरक्त होतो. विरक्त होऊन तो रागरहित होतो; वैराग्यामुळे तो मुक्त होतो; मुक्त झाल्यावर ‘मुक्त झाले’ असे ज्ञान होते. ‘जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य जगले गेले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या अस्तित्वासाठी काहीही उरलेले नाही,’ असे तो जाणतो.” सातवे.

၈. အဇ္ဈတ္တဒုက္ခဟေတုသုတ္တံ

८. अज्झत्त-दुक्ख-हेतू सुत्त (अंतर्गत दुःखाचे कारण सुत्त)

၁၄၁. ‘‘စက္ခုံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခံ. ယောပိ ဟေတု ယောပိ ပစ္စယော စက္ခုဿ ဥပ္ပာဒါယ, သောပိ ဒုက္ခော. ဒုက္ခသမ္ဘူတံ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခု ကုတော သုခံ ဘဝိဿတိ…ပေ… ဇိဝှာ ဒုက္ခာ. ယောပိ ဟေတု, ယောပိ ပစ္စယော ဇိဝှာယ ဥပ္ပာဒါယ, သောပိ ဒုက္ခော. ဒုက္ခသမ္ဘူတာ, ဘိက္ခဝေ, ဇိဝှာ ကုတော သုခါ ဘဝိဿတိ…ပေ… မနော ဒုက္ခော. ယောပိ ဟေတု ယောပိ ပစ္စယော မနဿ ဥပ္ပာဒါယ, သောပိ ဒုက္ခော. ဒုက္ခသမ္ဘူတော, ဘိက္ခဝေ, မနော ကုတော သုခေါ ဘဝိဿတိ! ဧဝံ ပဿံ…ပေ… ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ. အဋ္ဌမံ.

१४१. “भिक्षूंनो, डोळा दुःख आहे. डोळ्याच्या उत्पत्तीसाठी जे काही कारण आणि जे काही प्रत्यय आहे, ते देखील दुःखकारक आहे. भिक्षूंनो, दुःखापासून उत्पन्न झालेला डोळा सुखकारक कसा असू शकेल?... तसेच... जीभ दुःख आहे. जिभेच्या उत्पत्तीसाठी जे काही कारण आणि जे काही प्रत्यय आहे, ते देखील दुःखकारक आहे. भिक्षूंनो, दुःखापासून उत्पन्न झालेली जीभ सुखकारक कशी असू शकेल?... तसेच... मन दुःख आहे. मनाच्या उत्पत्तीसाठी जे काही कारण आणि जे काही प्रत्यय आहे, ते देखील दुःखकारक आहे. भिक्षूंनो, दुःखापासून उत्पन्न झालेले मन सुखकारक कसे असू शकेल! असे पाहणारा... तसेच... ‘जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य जगले गेले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या अस्तित्वासाठी काहीही उरलेले नाही,’ असे तो जाणतो.” आठवे.

၉. အဇ္ဈတ္တာနတ္တဟေတုသုတ္တံ

९. अज्झत्त-अनत्ता-हेतू सुत्त (अंतर्गत अनात्मतेचे कारण सुत्त)

၁၄၂. ‘‘စက္ခုံ[Pg.345], ဘိက္ခဝေ, အနတ္တာ. ယောပိ ဟေတု, ယောပိ ပစ္စယော စက္ခုဿ ဥပ္ပာဒါယ, သောပိ အနတ္တာ. အနတ္တသမ္ဘူတံ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခု ကုတော အတ္တာ ဘဝိဿတိ…ပေ… ဇိဝှာ အနတ္တာ. ယောပိ ဟေတု ယောပိ ပစ္စယော ဇိဝှာယ ဥပ္ပာဒါယ, သောပိ အနတ္တာ. အနတ္တသမ္ဘူတာ, ဘိက္ခဝေ, ဇိဝှာ ကုတော အတ္တာ ဘဝိဿတိ…ပေ… မနော အနတ္တာ. ယောပိ ဟေတု ယောပိ ပစ္စယော မနဿ ဥပ္ပာဒါယ, သောပိ အနတ္တာ. အနတ္တသမ္ဘူတော, ဘိက္ခဝေ, မနော ကုတော အတ္တာ ဘဝိဿတိ! ဧဝံ ပဿံ…ပေ… ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ. နဝမံ.

१४२. “भिक्षूंनो, डोळा अनात्मा (अनात्ता) आहे. डोळ्याच्या उत्पत्तीसाठी जे काही कारण आणि जे काही प्रत्यय आहे, ते देखील अनात्मा आहे. भिक्षूंनो, अनात्म्यापासून उत्पन्न झालेला डोळा आत्मा कसा असू शकेल?... तसेच... जीभ अनात्मा आहे. जिभेच्या उत्पत्तीसाठी जे काही कारण आणि जे काही प्रत्यय आहे, ते देखील अनात्मा आहे. भिक्षूंनो, अनात्म्यापासून उत्पन्न झालेली जीभ आत्मा कशी असू शकेल?... तसेच... मन अनात्मा आहे. मनाच्या उत्पत्तीसाठी जे काही कारण आणि जे काही प्रत्यय आहे, ते देखील अनात्मा आहे. भिक्षूंनो, अनात्म्यापासून उत्पन्न झालेले मन आत्मा कसे असू शकेल! असे पाहणारा... तसेच... ‘जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य जगले गेले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या अस्तित्वासाठी काहीही उरलेले नाही,’ असे तो जाणतो.” नववे.

၁၀. ဗာဟိရာနိစ္စဟေတုသုတ္တံ

१०. बाहिर-अनिच्च-हेतू सुत्त (बाह्य अनित्यतेचे कारण सुत्त)

၁၄၃. ‘‘ရူပါ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စာ. ယောပိ ဟေတု, ယောပိ ပစ္စယော ရူပါနံ ဥပ္ပာဒါယ, သောပိ အနိစ္စော. အနိစ္စသမ္ဘူတာ, ဘိက္ခဝေ, ရူပါ ကုတော နိစ္စာ ဘဝိဿန္တိ! သဒ္ဒါ… ဂန္ဓာ… ရသာ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ… ဓမ္မာ အနိစ္စာ. ယောပိ ဟေတု, ယောပိ ပစ္စယော ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒါယ, သောပိ အနိစ္စော. အနိစ္စသမ္ဘူတာ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ ကုတော နိစ္စာ ဘဝိဿန္တိ! ဧဝံ ပဿံ…ပေ… ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ. ဒသမံ.

१४३. “भिक्षूंनो, रूपे अनित्य आहेत. रूपांच्या उत्पत्तीसाठी जे काही कारण आणि जे काही प्रत्यय आहे, ते देखील अनित्य आहे. भिक्षूंनो, अनित्यापासून उत्पन्न झालेली रूपे नित्य कशी असू शकतील! शब्द... गंध... रस... स्पर्श... विचार/धम्म अनित्य आहेत. धम्मांच्या उत्पत्तीसाठी जे काही कारण आणि जे काही प्रत्यय आहे, ते देखील अनित्य आहे. भिक्षूंनो, अनित्यापासून उत्पन्न झालेले धम्म नित्य कसे असू शकतील! असे पाहणारा... तसेच... ‘जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य जगले गेले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या अस्तित्वासाठी काहीही उरलेले नाही,’ असे तो जाणतो.” दहावे.

၁၁. ဗာဟိရဒုက္ခဟေတုသုတ္တံ

११. बाहिर-दुक्ख-हेतू सुत्त (बाह्य दुःखाचे कारण सुत्त)

၁၄၄. ‘‘ရူပါ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခာ. ယောပိ ဟေတု, ယောပိ ပစ္စယော ရူပါနံ ဥပ္ပာဒါယ, သောပိ ဒုက္ခော. ဒုက္ခသမ္ဘူတာ, ဘိက္ခဝေ, ရူပါ ကုတော သုခါ ဘဝိဿန္တိ! သဒ္ဒါ… ဂန္ဓာ… ရသာ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ… ဓမ္မာ ဒုက္ခာ. ယောပိ ဟေတု, ယောပိ ပစ္စယော ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒါယ, သောပိ ဒုက္ခော. ဒုက္ခသမ္ဘူတာ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ ကုတော သုခါ ဘဝိဿန္တိ! ဧဝံ ပဿံ…ပေ… ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ. ဧကာဒသမံ.

१४४. “भिक्षूंनो, रूपे दुःख आहेत. रूपांच्या उत्पत्तीसाठी जे काही कारण आणि जे काही प्रत्यय आहे, ते देखील दुःखकारक आहे. भिक्षूंनो, दुःखापासून उत्पन्न झालेली रूपे सुखकारक कशी असू शकतील! शब्द... गंध... रस... स्पर्श... विचार/धम्म दुःख आहेत. धम्मांच्या उत्पत्तीसाठी जे काही कारण आणि जे काही प्रत्यय आहे, ते देखील दुःखकारक आहे. भिक्षूंनो, दुःखापासून उत्पन्न झालेले धम्म सुखकारक कसे असू शकतील! असे पाहणारा... तसेच... ‘जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य जगले गेले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या अस्तित्वासाठी काहीही उरलेले नाही,’ असे तो जाणतो.” अकरावे.

၁၂. ဗာဟိရာနတ္တဟေတုသုတ္တံ

१२. बाहिर-अनत्ता-हेतू सुत्त (बाह्य अनात्मतेचे कारण सुत्त)

၁၄၅. ‘‘ရူပါ, ဘိက္ခဝေ, အနတ္တာ. ယောပိ ဟေတု, ယောပိ ပစ္စယော ရူပါနံ ဥပ္ပာဒါယ, သောပိ အနတ္တာ. အနတ္တသမ္ဘူတာ, ဘိက္ခဝေ, ရူပါ ကုတော အတ္တာ ဘဝိဿန္တိ! သဒ္ဒါ… ဂန္ဓာ… ရသာ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ… ဓမ္မာ အနတ္တာ. ယောပိ ဟေတု, ယောပိ ပစ္စယော ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒါယ, သောပိ အနတ္တာ. အနတ္တသမ္ဘူတာ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ [Pg.346] ကုတော အတ္တာ ဘဝိဿန္တိ! ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော ရူပေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, သဒ္ဒေသုပိ… ဂန္ဓေသုပိ… ရသေသုပိ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗေသုပိ… ဓမ္မေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ; ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ; ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ. ဒွါဒသမံ.

१४५. भिक्खूहो, रूप अनात्म आहेत. रूपांच्या उत्पत्तीसाठी जो काही हेतू आणि जो काही प्रत्यय आहे, तो देखील अनात्मच आहे. भिक्खूहो, अनात्मापासून उत्पन्न झालेले रूप कसे बरे आत्म असू शकतील? शब्द... गंध... रस... स्पर्श... धम्म अनात्म आहेत. धम्मांच्या उत्पत्तीसाठी जो काही हेतू आणि जो काही प्रत्यय आहे, तो देखील अनात्मच आहे. भिक्खूहो, अनात्मापासून उत्पन्न झालेले धम्म कसे बरे आत्म असू शकतील? भिक्खूहो, असे पाहणारा श्रुतवान आर्यश्रावक रूपांविषयी देखील निर्वेद पावतो, शब्दांविषयी देखील... गंधांविषयी... रसांविषयी... स्पर्शांविषयी... धम्मांविषयी देखील निर्वेद पावतो. निर्वेद पावल्याने तो विरक्त होतो; विरक्तीमुळे तो मुक्त होतो. मुक्त झाल्यावर 'मी मुक्त झालो आहे' असे ज्ञान होते. 'जन्म क्षीण झाला आहे, ब्रह्मचर्य पूर्ण झाले आहे, जे कर्तव्य होते ते केले गेले आहे, आता या जन्मानंतर दुसरे काही करायचे उरले नाही' असे तो जाणतो. बारावे.

ဒေဝဒဟဝဂ္ဂေါ စုဒ္ဒသမော.

देवदहवग्गो चौदावा समाप्त.

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याचा संग्रह (उद्दान) पुढीलप्रमाणे –

ဒေဝဒဟော ခဏော ရူပါ, ဒွေ နတုမှာကမေဝ စ;

ဟေတုနာပိ တယော ဝုတ္တာ, ဒုဝေ အဇ္ဈတ္တဗာဟိရာတိ.

देवदह, खण, रूप, दोन 'न तुम्हाकं' (तुमचे नाही), हेतूने देखील तीन सांगितले आहेत, आणि दोन 'अध्यात्म-बाह्य' सांगितले आहेत.

၁၅. နဝပုရာဏဝဂ္ဂေါ

१५. नवपुराणवग्गो

၁. ကမ္မနိရောဓသုတ္တံ

१. कम्मनिरोधसुत्त

၁၄၆. ‘‘နဝပုရာဏာနိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မာနိ ဒေသေဿာမိ ကမ္မနိရောဓံ ကမ္မနိရောဓဂါမိနိဉ္စ ပဋိပဒံ. တံ သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိ ကရောထ; ဘာသိဿာမီတိ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုရာဏကမ္မံ? စက္ခု, ဘိက္ခဝေ, ပုရာဏကမ္မံ အဘိသင်္ခတံ အဘိသဉ္စေတယိတံ ဝေဒနိယံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ…ပေ… ဇိဝှာ ပုရာဏကမ္မာ အဘိသင်္ခတာ အဘိသဉ္စေတယိတာ ဝေဒနိယာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ…ပေ… မနော ပုရာဏကမ္မော အဘိသင်္ခတော အဘိသဉ္စေတယိတော ဝေဒနိယော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပုရာဏကမ္မံ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, နဝကမ္မံ? ယံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဧတရဟိ ကမ္မံ ကရောတိ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, နဝကမ္မံ. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မနိရောဓော? ယော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ကာယကမ္မဝစီကမ္မမနောကမ္မဿ နိရောဓာ ဝိမုတ္တိံ ဖုသတိ, အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မနိရောဓော. ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ? အယမေဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ, သမ္မာသင်္ကပ္ပော, သမ္မာဝါစာ, သမ္မာကမ္မန္တော, သမ္မာအာဇီဝေါ, သမ္မာဝါယာမော, သမ္မာသတိ, သမ္မာသမာဓိ – အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ. ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသိတံ မယာ ပုရာဏကမ္မံ, ဒေသိတံ [Pg.347] နဝကမ္မံ, ဒေသိတော ကမ္မနိရောဓော, ဒေသိတာ ကမ္မနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ. ယံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတ္ထာရာ ကရဏီယံ သာဝကာနံ ဟိတေသိနာ အနုကမ္ပကေန အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ, ကတံ ဝေါ တံ မယာ. ဧတာနိ, ဘိက္ခဝေ, ရုက္ခမူလာနိ, ဧတာနိ သုညာဂါရာနိ. ဈာယထ, ဘိက္ခဝေ, မာ ပမာဒတ္ထ; မာ ပစ္ဆာဝိပ္ပဋိသာရိနော အဟုဝတ္ထ. အယံ ဝေါ အမှာကံ အနုသာသနီ’’တိ. ပဌမံ.

१४६. भिक्खूहो, मी तुम्हाला नवीन आणि जुने कर्म, कर्मनिरोध आणि कर्मनिरोधाकडे नेणारी प्रतिपदा शिकवीन. ते ऐका, नीट मनन करा; मी सांगेन. भिक्खूहो, जुने कर्म कोणते? भिक्खूहो, चक्षु हे जुने कर्म आहे, जे संस्कारित, चेतनेने निर्माण केलेले आणि वेदनिय (अनुभव घेण्यास योग्य) म्हणून पाहिले पाहिजे... पे... जिव्हा हे जुने कर्म आहे, जे संस्कारित, चेतनेने निर्माण केलेले आणि वेदनिय म्हणून पाहिले पाहिजे... पे... मन हे जुने कर्म आहे, जे संस्कारित, चेतनेने निर्माण केलेले आणि वेदनिय म्हणून पाहिले पाहिजे. भिक्खूहो, याला जुने कर्म असे म्हणतात. आणि भिक्खूहो, नवीन कर्म कोणते? भिक्खूहो, सध्याच्या काळात मनुष्य काया, वाचा किंवा मनाने जे काही कर्म करतो, भिक्खूहो, याला नवीन कर्म असे म्हणतात. आणि भिक्खूहो, कर्मनिरोध म्हणजे काय? भिक्खूहो, कायकर्म, वचीकर्म आणि मनोकर्म यांच्या निरोधाने जो विमुक्ती प्राप्त करतो, भिक्खूहो, याला कर्मनिरोध असे म्हणतात. आणि भिक्खूहो, कर्मनिरोधाकडे नेणारी प्रतिपदा कोणती? हाच तो आर्य अष्टांगिक मार्ग होय, जसे की – सम्यक दृष्टी, सम्यक संकल्प, सम्यक वाचा, सम्यक कर्मांत, सम्यक आजीव, सम्यक व्यायाम, सम्यक स्मृती, सम्यक समाधी. भिक्खूहो, याला कर्मनिरोधाकडे नेणारी प्रतिपदा असे म्हणतात. अशा प्रकारे, भिक्खूहो, मी तुम्हाला जुने कर्म शिकवले आहे, नवीन कर्म शिकवले आहे, कर्मनिरोध शिकवला आहे आणि कर्मनिरोधाकडे नेणारी प्रतिपदा शिकवली आहे. भिक्खूहो, शिष्यांचे कल्याण इच्छिणाऱ्या, त्यांच्याबद्दल अनुकंपा बाळगणाऱ्या कारुणिक शास्त्याने अनुकंपेपोटी जे काही करायला हवे, ते मी तुमच्यासाठी केले आहे. भिक्खूहो, ही वृक्षमूळे आहेत, ही शून्यगृहे आहेत. भिक्खूहो, ध्यान करा, प्रमाद करू नका; नंतर पश्चात्ताप करणारे होऊ नका. हाच आमचा तुम्हाला उपदेश आहे. पहिले.

၂. အနိစ္စနိဗ္ဗာနသပ္ပာယသုတ္တံ

२. अनिच्चनिब्बानसप्पायसुत्त

၁၄၇. ‘‘နိဗ္ဗာနသပ္ပာယံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိပဒံ ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာထ…ပေ… ကတမာ စ သာ, ဘိက္ခဝေ, နိဗ္ဗာနသပ္ပာယာ ပဋိပဒါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု စက္ခုံ အနိစ္စန္တိ ပဿတိ, ရူပါ အနိစ္စာတိ ပဿတိ, စက္ခုဝိညာဏံ အနိစ္စန္တိ ပဿတိ, စက္ခုသမ္ဖဿော အနိစ္စောတိ ပဿတိ. ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနိစ္စန္တိ ပဿတိ…ပေ… ဇိဝှာ အနိစ္စာတိ ပဿတိ, ရသာ အနိစ္စာတိ ပဿတိ, ဇိဝှာဝိညာဏံ အနိစ္စန္တိ ပဿတိ, ဇိဝှာသမ္ဖဿော အနိစ္စောတိ ပဿတိ, ယမ္ပိဒံ ဇိဝှာသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနိစ္စန္တိ ပဿတိ…ပေ… မနော အနိစ္စောတိ ပဿတိ, ဓမ္မာ အနိစ္စာတိ ပဿတိ, မနောဝိညာဏံ အနိစ္စန္တိ ပဿတိ, မနောသမ္ဖဿော အနိစ္စောတိ ပဿတိ, ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနိစ္စန္တိ ပဿတိ. အယံ ခေါ သာ, ဘိက္ခဝေ, နိဗ္ဗာနသပ္ပာယာ ပဋိပဒါ’’တိ. ဒုတိယံ.

१४७. भिक्खूहो, मी तुम्हाला निर्वाणासाठी अनुकूल असलेली प्रतिपदा शिकवीन. ती ऐका... पे... आणि भिक्खूहो, निर्वाणासाठी अनुकूल असलेली ती प्रतिपदा कोणती? भिक्खूहो, या शासनात भिक्खू चक्षूला अनित्य म्हणून पाहतो, रूपांना अनित्य म्हणून पाहतो, चक्षु-विज्ञानाला अनित्य म्हणून पाहतो, चक्षु-स्पर्शाला अनित्य म्हणून पाहतो. चक्षु-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, त्याला देखील तो अनित्य म्हणून पाहतो... पे... जिव्हेला अनित्य म्हणून पाहतो, रसांना अनित्य म्हणून पाहतो, जिव्हा-विज्ञानाला अनित्य म्हणून पाहतो, जिव्हा-स्पर्शाला अनित्य म्हणून पाहतो, जिव्हा-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, त्याला देखील तो अनित्य म्हणून पाहतो... पे... मनाला अनित्य म्हणून पाहतो, धम्मांना अनित्य म्हणून पाहतो, मनो-विज्ञानाला अनित्य म्हणून पाहतो, मनो-स्पर्शाला अनित्य म्हणून पाहतो, मनो-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, त्याला देखील तो अनित्य म्हणून पाहतो. भिक्खूहो, हीच ती निर्वाणासाठी अनुकूल असलेली प्रतिपदा होय. दुसरे.

၃. ဒုက္ခနိဗ္ဗာနသပ္ပာယသုတ္တံ

३. दुक्खनिब्बानसप्पायसुत्त

၁၄၈. ‘‘နိဗ္ဗာနသပ္ပာယံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိပဒံ ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာထ…ပေ… ကတမာ စ သာ, ဘိက္ခဝေ, နိဗ္ဗာနသပ္ပာယာ ပဋိပဒါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုံ ဒုက္ခန္တိ ပဿတိ, ရူပါ ဒုက္ခာတိ ပဿတိ, စက္ခုဝိညာဏံ ဒုက္ခန္တိ ပဿတိ, စက္ခုသမ္ဖဿော ဒုက္ခောတိ ပဿတိ, ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ ဒုက္ခန္တိ ပဿတိ…ပေ… ဇိဝှာ ဒုက္ခာတိ ပဿတိ…ပေ… မနော ဒုက္ခောတိ ပဿတိ, ဓမ္မာ ဒုက္ခာတိ ပဿတိ, မနောဝိညာဏံ ဒုက္ခန္တိ ပဿတိ, မနောသမ္ဖဿော ဒုက္ခောတိ ပဿတိ, ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ [Pg.348] ဒုက္ခန္တိ ပဿတိ. အယံ ခေါ သာ, ဘိက္ခဝေ, နိဗ္ဗာနသပ္ပာယာ ပဋိပဒါ’’တိ. တတိယံ.

१४८. भिक्खूहो, मी तुम्हाला निर्वाणासाठी अनुकूल असलेली प्रतिपदा शिकवीन. ती ऐका... पे... आणि भिक्खूहो, निर्वाणासाठी अनुकूल असलेली ती प्रतिपदा कोणती? भिक्खूहो, या शासनात भिक्खू चक्षूला दुःख म्हणून पाहतो, रूपांना दुःख म्हणून पाहतो, चक्षु-विज्ञानाला दुःख म्हणून पाहतो, चक्षु-स्पर्शाला दुःख म्हणून पाहतो. चक्षु-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, त्याला देखील तो दुःख म्हणून पाहतो... पे... जिव्हेला दुःख म्हणून पाहतो... पे... मनाला दुःख म्हणून पाहतो, धम्मांना दुःख म्हणून पाहतो, मनो-विज्ञानाला दुःख म्हणून पाहतो, मनो-स्पर्शाला दुःख म्हणून पाहतो, मनो-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, त्याला देखील तो दुःख म्हणून पाहतो. भिक्खूहो, हीच ती निर्वाणासाठी अनुकूल असलेली प्रतिपदा होय. तिसरे.

၄. အနတ္တနိဗ္ဗာနသပ္ပာယသုတ္တံ

४. अनत्तनिब्बानसप्पायसुत्त

၁၄၉. ‘‘နိဗ္ဗာနသပ္ပာယံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိပဒံ ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာထ…ပေ… ကတမာ စ သာ, ဘိက္ခဝေ, နိဗ္ဗာနသပ္ပာယာ ပဋိပဒါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု စက္ခုံ အနတ္တာတိ ပဿတိ, ရူပါ အနတ္တာတိ ပဿတိ, စက္ခုဝိညာဏံ အနတ္တာတိ ပဿတိ, စက္ခုသမ္ဖဿော အနတ္တာတိ ပဿတိ, ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနတ္တာတိ ပဿတိ…ပေ… မနော အနတ္တာတိ ပဿတိ, ဓမ္မာ အနတ္တာတိ ပဿတိ, မနောဝိညာဏံ အနတ္တာတိ ပဿတိ, မနောသမ္ဖဿော အနတ္တာတိ ပဿတိ, ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနတ္တာတိ ပဿတိ. အယံ ခေါ သာ, ဘိက္ခဝေ, နိဗ္ဗာနသပ္ပာယာ ပဋိပဒါ’’တိ. စတုတ္ထံ.

१४९. भिक्खूहो, मी तुम्हाला निर्वाणासाठी अनुकूल असलेली प्रतिपदा शिकवीन. ती ऐका... पे... आणि भिक्खूहो, निर्वाणासाठी अनुकूल असलेली ती प्रतिपदा कोणती? भिक्खूहो, या शासनात भिक्खू चक्षूला अनात्म म्हणून पाहतो, रूपांना अनात्म म्हणून पाहतो, चक्षु-विज्ञानाला अनात्म म्हणून पाहतो, चक्षु-स्पर्शाला अनात्म म्हणून पाहतो. चक्षु-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, त्याला देखील तो अनात्म म्हणून पाहतो... पे... मनाला अनात्म म्हणून पाहतो, धम्मांना अनात्म म्हणून पाहतो, मनो-विज्ञानाला अनात्म म्हणून पाहतो, मनो-स्पर्शाला अनात्म म्हणून पाहतो, मनो-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, त्याला देखील तो अनात्म म्हणून पाहतो. भिक्खूहो, हीच ती निर्वाणासाठी अनुकूल असलेली प्रतिपदा होय. चौथे.

၅. နိဗ္ဗာနသပ္ပာယပဋိပဒါသုတ္တံ

५. निर्वाणसप्पायपटिपदा सुत्त

၁၅၀. ‘‘နိဗ္ဗာနသပ္ပာယံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိပဒံ ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာထ…ပေ… ကတမာ စ သာ, ဘိက္ခဝေ, နိဗ္ဗာနသပ္ပာယာ ပဋိပဒါ? တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခု နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ?

१५०. “भिक्षूंनो, मी तुम्हांला निर्वाणासाठी अनुकूल असलेली प्रतिपदा (मार्ग) देशना करीन. ती ऐका... आणि भिक्षूंनो, निर्वाणासाठी अनुकूल असलेली ती प्रतिपदा कोणती? भिक्षूंनो, तुम्हांला काय वाटते, चक्षु (डोळा) नित्य आहे की अनित्य?”

‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’.

“अनित्य आहे, भन्ते.”

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ?

“आणि जे अनित्य आहे, ते दुःखकारक आहे की सुखकारक?”

‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’.

“दुःखकारक आहे, भन्ते.”

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ?

“आणि जे अनित्य, दुःखकारक आणि परिवर्तनशील (विपरिणामधम्म) आहे, त्याविषयी 'हे माझे आहे, हा मी आहे, हा माझा आत्मा आहे' असे मानणे योग्य आहे का?”

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

“नक्कीच नाही, भन्ते.”

‘‘ရူပါ နိစ္စာ ဝါ အနိစ္စာ ဝါ’’တိ?

“रूपे नित्य आहेत की अनित्य?”

‘‘အနိစ္စာ, ဘန္တေ’’…ပေ….

“अनित्य आहेत, भन्ते.” ...पे...

‘‘စက္ခုဝိညာဏံ… စက္ခုသမ္ဖဿော…ပေ… ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ?

“चक्षुविज्ञान... चक्षुसंस्पर्श... पे... मनःसंस्पर्शामुळे उत्पन्न होणारी सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद (उदासीन) अशी जी काही वेदना आहे, ती नित्य आहे की अनित्य?”

‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’.

“अनित्य आहे, भन्ते.”

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ?

“आणि जे अनित्य आहे, ते दुःखकारक आहे की सुखकारक?”

‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’.

“दुःखकारक आहे, भन्ते.”

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ?

“आणि जे अनित्य, दुःखकारक आणि परिवर्तनशील आहे, त्याविषयी 'हे माझे आहे, हा मी आहे, हा माझा आत्मा आहे' असे मानणे योग्य आहे का?”

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

“नक्कीच नाही, भन्ते.”

‘‘ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော စက္ခုသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ရူပေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, စက္ခုဝိညာဏေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, စက္ခုသမ္ဖဿေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ…ပေ… ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ; ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ …ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတိ. အယံ ခေါ သာ, ဘိက္ခဝေ, နိဗ္ဗာနသပ္ပာယာ ပဋိပဒါ’’တိ. ပဉ္စမံ.

“भिक्षूंनो, असे पाहणारा श्रुतवान आर्यश्रावक चक्षुविषयीही विरक्त होतो, रूपांविषयीही विरक्त होतो, चक्षुविज्ञानाविषयीही विरक्त होतो, चक्षुसंस्पर्शाविषयीही विरक्त होतो... पे... मनःसंस्पर्शामुळे उत्पन्न होणारी सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद अशी जी काही वेदना आहे, तिच्याविषयीही विरक्त होतो. विरक्त झाल्यामुळे तो रागरहित होतो; विरागामुळे तो विमुक्त होतो... पे... 'आता या जन्मानंतर काही कर्तव्य उरले नाही' हे तो जाणतो. भिक्षूंनो, हीच ती निर्वाणासाठी अनुकूल असलेली प्रतिपदा होय.” पाचवे.

၆. အန္တေဝါသိကသုတ္တံ

६. अंतेवासिक सुत्त

၁၅၁. ‘‘အနန္တေဝါသိကမိဒံ[Pg.349], ဘိက္ခဝေ, ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ အနာစရိယကံ. သန္တေဝါသိကော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သာစရိယကော ဒုက္ခံ န ဖာသု ဝိဟရတိ. အနန္တေဝါသိကော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အနာစရိယကော သုခံ ဖာသု ဝိဟရတိ. ကထဉ္စ, ဘိက္ခု, သန္တေဝါသိကော သာစရိယကော ဒုက္ခံ န ဖာသု ဝိဟရတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သရသင်္ကပ္ပာ သံယောဇနိယာ. တျာဿ အန္တော ဝသန္တိ, အန္တဿ ဝသန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာတိ. တသ္မာ သန္တေဝါသိကောတိ ဝုစ္စတိ. တေ နံ သမုဒါစရန္တိ, သမုဒါစရန္တိ နံ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာတိ. တသ္မာ သာစရိယကောတိ ဝုစ္စတိ…ပေ….

१५१. “भिक्षूंनो, हे ब्रह्मचर्य अंतेवासिकाशिवाय (शिष्याशिवाय) आणि आचार्याशिवाय (गुरूशिवाय) जगले जाते. भिक्षूंनो, जो भिक्षू अंतेवासिकासह आणि आचार्यासह राहतो, तो दुःखात राहतो, सुखाने राहत नाही. भिक्षूंनो, जो भिक्षू अंतेवासिकाशिवाय आणि आचार्याशिवाय राहतो, तो सुखाने आणि आरामात राहतो. आणि भिक्षूंनो, अंतेवासिकासह आणि आचार्यासह राहणारा भिक्षू दुःखात आणि असुखात कसा राहतो? भिक्षूंनो, येथे जेव्हा भिक्षू डोळ्याने रूप पाहतो, तेव्हा त्याच्यामध्ये पापी, अकुशल धर्म, आसक्तीयुक्त विचार आणि संयोजनाला (बंधनाला) कारणीभूत असणारे विचार उत्पन्न होतात. ते त्याच्या आत राहतात; पापी आणि अकुशल धर्म त्याच्या आत राहत असल्यामुळे त्याला 'अंतेवासिक असलेला' (शिष्य असलेला) असे म्हणतात. ते त्याच्यावर ताबा मिळवतात; पापी आणि अकुशल धर्म त्याच्यावर ताबा मिळवत असल्यामुळे त्याला 'साचारिक' (आचार्य असलेला) असे म्हणतात... पे...

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သရသင်္ကပ္ပာ သံယောဇနိယာ. တျာဿ အန္တော ဝသန္တိ, အန္တဿ ဝသန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာတိ. တသ္မာ သန္တေဝါသိကောတိ ဝုစ္စတိ. တေ နံ သမုဒါစရန္တိ, သမုဒါစရန္တိ နံ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာတိ. တသ္မာ သာစရိယကောတိ ဝုစ္စတိ…ပေ….

“पुन्हा दुसरे असे की, भिक्षूंनो, भिक्षूने जिभेने रसाची चव घेतली असता, त्याच्यामध्ये पापी, अकुशल धर्म, आसक्तीयुक्त विचार आणि संयोजनाला कारणीभूत असणारे विचार उत्पन्न होतात. ते त्याच्या आत राहतात; पापी आणि अकुशल धर्म त्याच्या आत राहत असल्यामुळे त्याला 'अंतेवासिक असलेला' असे म्हणतात. ते त्याच्यावर ताबा मिळवतात; पापी आणि अकुशल धर्म त्याच्यावर ताबा मिळवत असल्यामुळे त्याला 'साचारिक' असे म्हणतात... पे...

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သရသင်္ကပ္ပာ သံယောဇနိယာ. တျာဿ အန္တော ဝသန္တိ, အန္တဿ ဝသန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာတိ. တသ္မာ သန္တေဝါသိကောတိ ဝုစ္စတိ. တေ နံ သမုဒါစရန္တိ, သမုဒါစရန္တိ နံ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာတိ. တသ္မာ သာစရိယကောတိ ဝုစ္စတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သန္တေဝါသိကော သာစရိယကော ဒုက္ခံ, န ဖာသု ဝိဟရတိ.

“पुन्हा दुसरे असे की, भिक्षूंनो, भिक्षूने मनाने धर्माला (विचाराला) जाणले असता, त्याच्यामध्ये पापी, अकुशल धर्म, आसक्तीयुक्त विचार आणि संयोजनाला कारणीभूत असणारे विचार उत्पन्न होतात. ते त्याच्या आत राहतात; पापी आणि अकुशल धर्म त्याच्या आत राहत असल्यामुळे त्याला 'अंतेवासिक असलेला' असे म्हणतात. ते त्याच्यावर ताबा मिळवतात; पापी आणि अकुशल धर्म त्याच्यावर ताबा मिळवत असल्यामुळे त्याला 'साचारिक' असे म्हणतात. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे अंतेवासिकासह आणि आचार्यासह राहणारा भिक्षू दुःखात राहतो, सुखाने राहत नाही.”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အနန္တေဝါသိကော အနာစရိယကော သုခံ ဖာသု ဝိဟရတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ န ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သရသင်္ကပ္ပာ သံယောဇနိယာ. တျာဿ န အန္တော ဝသန္တိ, နာဿ အန္တော ဝသန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာတိ. တသ္မာ အနန္တေဝါသိကောတိ ဝုစ္စတိ. တေ နံ န သမုဒါစရန္တိ, န သမုဒါစရန္တိ နံ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာတိ. တသ္မာ အနာစရိယကောတိ ဝုစ္စတိ…ပေ….

“आणि भिक्षूंनो, अंतेवासिकाशिवाय आणि आचार्याशिवाय राहणारा भिक्षू सुखाने आणि आरामात कसा राहतो? भिक्षूंनो, येथे जेव्हा भिक्षू डोळ्याने रूप पाहतो, तेव्हा त्याच्यामध्ये पापी, अकुशल धर्म, आसक्तीयुक्त विचार आणि संयोजनाला कारणीभूत असणारे विचार उत्पन्न होत नाहीत. ते त्याच्या आत राहत नाहीत; पापी आणि अकुशल धर्म त्याच्या आत राहत नसल्यामुळे त्याला 'अंतेवासिकाशिवाय असलेला' (शिष्याशिवाय असलेला) असे म्हणतात. ते त्याच्यावर ताबा मिळवत नाहीत; पापी आणि अकुशल धर्म त्याच्यावर ताबा मिळवत नसल्यामुळे त्याला 'आचार्याशिवाय असलेला' (गुरूशिवाय असलेला) असे म्हणतात... पे...”

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ န ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သရသင်္ကပ္ပာ သံယောဇနိယာ. တျာဿ န အန္တော ဝသန္တိ, နာဿ [Pg.350] အန္တော ဝသန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာတိ. တသ္မာ အနန္တေဝါသိကောတိ ဝုစ္စတိ. တေ နံ န သမုဒါစရန္တိ, န သမုဒါစရန္တိ နံ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာတိ. တသ္မာ အနာစရိယကောတိ ဝုစ္စတိ…ပေ….

“पुन्हा दुसरे असे की, भिक्षूंनो, भिक्षूने जिभेने रसाची चव घेतली असता, त्याच्यामध्ये पापी, अकुशल धर्म, आसक्तीयुक्त विचार आणि संयोजनाला कारणीभूत असणारे विचार उत्पन्न होत नाहीत. ते त्याच्या आत राहत नाहीत; पापी आणि अकुशल धर्म त्याच्या आत राहत नसल्यामुळे त्याला 'अंतेवासिकाशिवाय असलेला' असे म्हणतात. ते त्याच्यावर ताबा मिळवत नाहीत; पापी आणि अकुशल धर्म त्याच्यावर ताबा मिळवत नसल्यामुळे त्याला 'आचार्याशिवाय असलेला' असे म्हणतात... पे...”

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ န ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သရသင်္ကပ္ပာ သံယောဇနိယာ. တျာဿ န အန္တော ဝသန္တိ, နာဿ အန္တော ဝသန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာတိ. တသ္မာ အနန္တေဝါသိကောတိ ဝုစ္စတိ. တေ နံ န သမုဒါစရန္တိ, န သမုဒါစရန္တိ နံ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာတိ. တသ္မာ အနာစရိယကောတိ ဝုစ္စတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အနန္တေဝါသိကော အနာစရိယကော သုခံ ဖာသု ဝိဟရတိ. အနန္တေဝါသိကမိဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ. အနာစရိယကံ သန္တေဝါသိကော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သာစရိယကော ဒုက္ခံ, န ဖာသု ဝိဟရတိ. အနန္တေဝါသိကော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အနာစရိယကော သုခံ ဖာသု ဝိဟရတီ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

“पुन्हा दुसरे असे की, भिक्षूंनो, भिक्षूने मनाने धर्माला जाणले असता, त्याच्यामध्ये पापी, अकुशल धर्म, आसक्तीयुक्त विचार आणि संयोजनाला कारणीभूत असणारे विचार उत्पन्न होत नाहीत. ते त्याच्या आत राहत नाहीत; पापी आणि अकुशल धर्म त्याच्या आत राहत नसल्यामुळे त्याला 'अंतेवासिकाशिवाय असलेला' असे म्हणतात. ते त्याच्यावर ताबा मिळवत नाहीत; पापी आणि अकुशल धर्म त्याच्यावर ताबा मिळवत नसल्यामुळे त्याला 'आचार्याशिवाय असलेला' असे म्हणतात. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे अंतेवासिकाशिवाय आणि आचार्याशिवाय राहणारा भिक्षू सुखाने आणि आरामात राहतो. भिक्षूंनो, हे ब्रह्मचर्य अंतेवासिकाशिवाय आणि आचार्याशिवाय जगले जाते. भिक्षूंनो, जो भिक्षू अंतेवासिकासह आणि आचार्यासह राहतो, तो दुःखात राहतो, सुखाने राहत नाही. जो भिक्षू अंतेवासिकाशिवाय आणि आचार्याशिवाय राहतो, तो सुखाने आणि आरामात राहतो.” सहावे.

၇. ကိမတ္ထိယဗြဟ္မစရိယသုတ္တံ

७. किमत्थियब्रह्मचर्य सुत्त

၁၅၂. ‘‘သစေ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘ကိမတ္ထိယံ, အာဝုသော, သမဏေ ဂေါတမေ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’တိ? ဧဝံ ပုဋ္ဌာ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, တေသံ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဧဝံ ဗျာကရေယျာထ – ‘ဒုက္ခဿ ခေါ, အာဝုသော, ပရိညာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’တိ. သစေ ပန ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘ကတမံ ပနာဝုသော, ဒုက္ခံ, ယဿ ပရိညာယ သမဏေ ဂေါတမေ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’တိ? ဧဝံ ပုဋ္ဌာ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, တေသံ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဧဝံ ဗျာကရေယျာထ –

१५२. “भिक्षूंनो, जर इतर पंथांचे (अन्यतीर्थीय) परिव्राजक तुम्हांला असे विचारतील की—'मित्रांनो, श्रमण गोतमांच्या सान्निध्यात ब्रह्मचर्य कशासाठी जगले जाते?'—तर भिक्षूंनो, असे विचारले असता तुम्ही त्या अन्यतीर्थीय परिव्राजकांना असे उत्तर द्यावे—'मित्रांनो, दुःखाच्या पूर्ण परिज्ञानासाठी (पूर्ण आकलनासाठी) भगवंतांच्या सान्निध्यात ब्रह्मचर्य जगले जाते.' पण भिक्षूंनो, जर ते अन्यतीर्थीय परिव्राजक तुम्हांला असे विचारतील की—'पण मित्रांनो, ते दुःख कोणते, ज्याच्या पूर्ण परिज्ञानासाठी श्रमण गोतमांच्या सान्निध्यात ब्रह्मचर्य जगले जाते?'—तर भिक्षूंनो, असे विचारले असता तुम्ही त्या अन्यतीर्थीय परिव्राजकांना असे उत्तर द्यावे—”

‘‘စက္ခု ခေါ, အာဝုသော, ဒုက္ခံ; တဿ ပရိညာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ. ရူပါ ဒုက္ခာ; တေသံ ပရိညာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ. စက္ခုဝိညာဏံ ဒုက္ခံ; တဿ ပရိညာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ. စက္ခုသမ္ဖဿော ဒုက္ခော; တဿ ပရိညာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ. ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ ဒုက္ခံ; တဿ ပရိညာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ…ပေ… ဇိဝှာ ဒုက္ခာ… မနော ဒုက္ခော; တဿ ပရိညာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ…ပေ… ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ ဒုက္ခံ; တဿ ပရိညာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ. ဣဒံ ခေါ, အာဝုသော[Pg.351], ဒုက္ခံ; ယဿ ပရိညာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’တိ. ဧဝံ ပုဋ္ဌာ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, တေသံ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဧဝံ ဗျာကရေယျာထာ’’တိ. သတ္တမံ.

“मित्रांनो, डोळा दुःखकारक आहे; त्याच्या परिपूर्ण ज्ञानासाठी भगवंतांच्या मार्गदर्शनाखाली ब्रह्मचर्य पाळले जाते. रूपे दुःखकारक आहेत; त्यांच्या परिपूर्ण ज्ञानासाठी भगवंतांच्या मार्गदर्शनाखाली ब्रह्मचर्य पाळले जाते. चक्षू-विज्ञान दुःखकारक आहे; त्याच्या परिपूर्ण ज्ञानासाठी भगवंतांच्या मार्गदर्शनाखाली ब्रह्मचर्य पाळले जाते. चक्षू-संस्पर्श दुःखकारक आहे; त्याच्या परिपूर्ण ज्ञानासाठी भगवंतांच्या मार्गदर्शनाखाली ब्रह्मचर्य पाळले जाते. चक्षू-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जी काही सुखद, दुःखद किंवा अ-दुःखद-अ-सुखद वेदना उत्पन्न होते, ती देखील दुःखकारक आहे; तिच्या परिपूर्ण ज्ञानासाठी भगवंतांच्या मार्गदर्शनाखाली ब्रह्मचर्य पाळले जाते...पे०... जीभ दुःखकारक आहे... मन दुःखकारक आहे; त्याच्या परिपूर्ण ज्ञानासाठी भगवंतांच्या मार्गदर्शनाखाली ब्रह्मचर्य पाळले जाते...पे०... मनो-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जी काही सुखद, दुःखद किंवा अ-दुःखद-अ-सुखद वेदना उत्पन्न होते, ती देखील दुःखकारक आहे; तिच्या परिपूर्ण ज्ञानासाठी भगवंतांच्या मार्गदर्शनाखाली ब्रह्मचर्य पाळले जाते. मित्रांनो, हेच ते दुःख आहे, ज्याच्या परिपूर्ण ज्ञानासाठी भगवंतांच्या मार्गदर्शनाखाली ब्रह्मचर्य पाळले जाते. भिक्षूंनो, असे विचारले असता, तुम्ही त्या इतर पंथांच्या परिव्राजकांना असे उत्तर दिले पाहिजे.” सातवे सुत्त।

၈. အတ္ထိနုခေါပရိယာယသုတ္တံ

८. अत्थिनुखोपरियायसुत्त

၁၅၃. ‘‘အတ္ထိ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပရိယာယော ယံ ပရိယာယံ အာဂမ္မ ဘိက္ခု အညတြေဝ သဒ္ဓါယ, အညတြ ရုစိယာ, အညတြ အနုဿဝါ, အညတြ အာကာရပရိဝိတက္ကာ, အညတြ ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ အညံ ဗျာကရေယျ – ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာမီ’’တိ ? ‘‘ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ, ဘဂဝံနေတ္တိကာ ဘဂဝံပဋိသရဏာ. သာဓု ဝတ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံယေဝ ပဋိဘာတု ဧတဿ ဘာသိတဿ အတ္ထော. ဘဂဝတော သုတွာ ဘိက္ခူ ဓာရေဿန္တီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဘိက္ခဝေ, သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိ ကရောထ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ပရိယာယော ယံ ပရိယာယံ အာဂမ္မ ဘိက္ခု အညတြေဝ သဒ္ဓါယ, အညတြ ရုစိယာ, အညတြ အနုဿဝါ, အညတြ အာကာရပရိဝိတက္ကာ, အညတြ ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ အညံ ဗျာကရေယျ – ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာမီ’’တိ.

१५३. “भिक्षूंनो, अशी एखादी पद्धत आहे का, जिचा अवलंब करून एखादा भिक्षू—श्रद्धेशिवाय, वैयक्तिक आवडीशिवाय, परंपरेने ऐकलेल्या गोष्टीशिवाय, तार्किक विचाराशिवाय, आणि एखाद्या मताचा विचार करून स्वीकार करण्याशिवाय—अंतिम ज्ञान घोषित करू शकेल की: ‘जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य जगले गेले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या अस्तित्वासाठी काहीही उरलेले नाही’ असे मी जाणतो?” “भन्ते, आमची शिकवण भगवंतांवर आधारित आहे, भगवंतच आमचे मार्गदर्शक आहेत आणि भगवंतच आमचे आश्रयस्थान आहेत. भन्ते, हे फार चांगले होईल जर भगवंतांनीच या विधानाचा अर्थ स्पष्ट केला. भगवंतांकडून ऐकून भिक्षू ते लक्षात ठेवतील.” “तसे असेल तर, भिक्षूंनो, लक्षपूर्वक ऐका आणि नीट मनन करा; मी सांगेन.” “होय, भन्ते,” असे म्हणून त्या भिक्षूंनी भगवंतांना प्रतिसाद दिला. भगवंत म्हणाले: “भिक्षूंनो, अशी एक पद्धत आहे, जिचा अवलंब करून एखादा भिक्षू—श्रद्धेशिवाय, वैयक्तिक आवडीशिवाय, परंपरेने ऐकलेल्या गोष्टीशिवाय, तार्किक विचाराशिवाय, आणि एखाद्या मताचा विचार करून स्वीकार करण्याशिवाय—अंतिम ज्ञान घोषित करू शकतो की: ‘जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य जगले गेले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या अस्तित्वासाठी काहीही उरलेले नाही’ असे मी जाणतो.”

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပရိယာယော, ယံ ပရိယာယံ အာဂမ္မ ဘိက္ခု အညတြေဝ သဒ္ဓါယ…ပေ… အညတြ ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ အညံ ဗျာကရောတိ – ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာမီ’တိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟံ, အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟောတိ ပဇာနာတိ; အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟံ, နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟောတိ ပဇာနာတိ. ယံ တံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟံ, အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟောတိ ပဇာနာတိ; အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟံ, နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟောတိ ပဇာနာတိ. အပိ နုမေ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ သဒ္ဓါယ ဝါ ဝေဒိတဗ္ဗာ, ရုစိယာ ဝါ ဝေဒိတဗ္ဗာ, အနုဿဝေန ဝါ ဝေဒိတဗ္ဗာ, အာကာရပရိဝိတက္ကေန ဝါ ဝေဒိတဗ္ဗာ, ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ ဝါ ဝေဒိတဗ္ဗာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ[Pg.352], ဘန္တေ’’. ‘‘နနုမေ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ ပညာယ ဒိသွာ ဝေဒိတဗ္ဗာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘အယံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပရိယာယော ယံ ပရိယာယံ အာဂမ္မ ဘိက္ခု အညတြေဝ သဒ္ဓါယ, အညတြ ရုစိယာ, အညတြ အနုဿဝါ, အညတြ အာကာရပရိဝိတက္ကာ, အညတြ ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ အညံ ဗျာကရောတိ – ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာမီ’’တိ…ပေ….

“आणि भिक्षूंनो, ती कोणती पद्धत आहे, जिचा अवलंब करून भिक्षू श्रद्धेशिवाय...पे०... मताचा विचार करून स्वीकार करण्याशिवाय अंतिम ज्ञान घोषित करतो की—‘जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य जगले गेले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या अस्तित्वासाठी काहीही उरलेले नाही’ असे मी जाणतो? इथे, भिक्षूंनो, एखादा भिक्षू डोळ्याने रूप पाहून, जर त्याच्यामध्ये अंतर्गत राग, द्वेष किंवा मोह असेल, तर तो जाणतो: ‘माझ्यामध्ये अंतर्गत राग, द्वेष किंवा मोह आहे’; किंवा जर त्याच्यामध्ये अंतर्गत राग, द्वेष किंवा मोह नसेल, तर तो जाणतो: ‘माझ्यामध्ये अंतर्गत राग, द्वेष किंवा मोह नाही’. भिक्षूंनो, जेव्हा एखादा भिक्षू डोळ्याने रूप पाहून, जर त्याच्यामध्ये अंतर्गत राग, द्वेष किंवा मोह असेल, तर तो जाणतो: ‘माझ्यामध्ये अंतर्गत राग, द्वेष किंवा मोह आहे’; किंवा जर त्याच्यामध्ये अंतर्गत राग, द्वेष किंवा मोह नसेल, तर तो जाणतो: ‘माझ्यामध्ये अंतर्गत राग, द्वेष किंवा मोह नाही’. भिक्षूंनो, या गोष्टी काय केवळ श्रद्धेने जाणायच्या आहेत, किंवा आवडीने, किंवा परंपरेने ऐकलेल्या गोष्टीने, किंवा तार्किक विचाराने, किंवा एखाद्या मताचा विचार करून स्वीकार करण्याने जाणायच्या आहेत का?” “नक्कीच नाही, भन्ते.” “भिक्षूंनो, या गोष्टी प्रज्ञेने पाहून जाणायच्या नाहीत का?” “होय, भन्ते.” “भिक्षूंनो, हीच ती पद्धत आहे, जिचा अवलंब करून भिक्षू केवळ श्रद्धेशिवाय, वैयक्तिक आवडीशिवाय, परंपरेने ऐकलेल्या गोष्टीशिवाय, तार्किक विचाराशिवाय, आणि एखाद्या मताचा विचार करून स्वीकार करण्याशिवाय अंतिम ज्ञान घोषित करतो की: ‘जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य जगले गेले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या अस्तित्वासाठी काहीही उरलेले नाही’ असे मी जाणतो.”...पे०...

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ…ပေ… ရာဂဒေါသမောဟောတိ ပဇာနာတိ; အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟံ, နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟောတိ ပဇာနာတိ. ယံ တံ, ဘိက္ခဝေ, ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟံ, အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟောတိ ပဇာနာတိ; အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟံ, နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟောတိ ပဇာနာတိ; အပိ နုမေ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ သဒ္ဓါယ ဝါ ဝေဒိတဗ္ဗာ, ရုစိယာ ဝါ ဝေဒိတဗ္ဗာ, အနုဿဝေန ဝါ ဝေဒိတဗ္ဗာ, အာကာရပရိဝိတက္ကေန ဝါ ဝေဒိတဗ္ဗာ, ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ ဝါ ဝေဒိတဗ္ဗာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘နနုမေ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ ပညာယ ဒိသွာ ဝေဒိတဗ္ဗာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘အယမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပရိယာယော ယံ ပရိယာယံ အာဂမ္မ ဘိက္ခု အညတြေဝ သဒ္ဓါယ, အညတြ ရုစိယာ, အညတြ အနုဿဝါ, အညတြ အာကာရပရိဝိတက္ကာ, အညတြ ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ အညံ ဗျာကရောတိ – ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာမီ’’တိ …ပေ….

“पुन्हा पुढे, भिक्षूंनो, एखादा भिक्षू जिभेने चव घेऊन, जर त्याच्यामध्ये अंतर्गत...पे०... राग, द्वेष किंवा मोह असेल, तर तो जाणतो: ‘माझ्यामध्ये अंतर्गत राग, द्वेष किंवा मोह आहे’; किंवा जर त्याच्यामध्ये अंतर्गत राग, द्वेष किंवा मोह नसेल, तर तो जाणतो: ‘माझ्यामध्ये अंतर्गत राग, द्वेष किंवा मोह नाही’. भिक्षूंनो, जेव्हा एखादा भिक्षू जिभेने चव घेऊन, जर त्याच्यामध्ये अंतर्गत राग, द्वेष किंवा मोह असेल, तर तो जाणतो: ‘माझ्यामध्ये अंतर्गत राग, द्वेष किंवा मोह आहे’; किंवा जर त्याच्यामध्ये अंतर्गत राग, द्वेष किंवा मोह नसेल, तर तो जाणतो: ‘माझ्यामध्ये अंतर्गत राग, द्वेष किंवा मोह नाही’. भिक्षूंनो, या गोष्टी काय केवळ श्रद्धेने जाणायच्या आहेत, किंवा आवडीने, किंवा परंपरेने ऐकलेल्या गोष्टीने, किंवा तार्किक विचाराने, किंवा एखाद्या मताचा विचार करून स्वीकार करण्याने जाणायच्या आहेत का?” “नक्कीच नाही, भन्ते.” “भिक्षूंनो, या गोष्टी प्रज्ञेने पाहून जाणायच्या नाहीत का?” “होय, भन्ते.” “भिक्षूंनो, ही देखील ती पद्धत आहे, जिचा अवलंब करून भिक्षू केवळ श्रद्धेशिवाय, वैयक्तिक आवडीशिवाय, परंपरेने ऐकलेल्या गोष्टीशिवाय, तार्किक विचाराशिवाय, आणि एखाद्या मताचा विचार करून स्वीकार करण्याशिवाय अंतिम ज्ञान घोषित करतो की: ‘जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य जगले गेले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या अस्तित्वासाठी काहीही उरलेले नाही’ असे मी जाणतो.”...पे०...

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟံ, အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟောတိ ပဇာနာတိ; အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟံ, နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟောတိ ပဇာနာတိ. ယံ တံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟံ, အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟောတိ ပဇာနာတိ; အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟံ, နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟောတိ ပဇာနာတိ; အပိ နုမေ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ သဒ္ဓါယ ဝါ ဝေဒိတဗ္ဗာ, ရုစိယာ ဝါ ဝေဒိတဗ္ဗာ, အနုဿဝေန ဝါ ဝေဒိတဗ္ဗာ, အာကာရပရိဝိတက္ကေန ဝါ ဝေဒိတဗ္ဗာ, ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ ဝါ ဝေဒိတဗ္ဗာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘နနုမေ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ ပညာယ ဒိသွာ ဝေဒိတဗ္ဗာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘အယမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပရိယာယော ယံ ပရိယာယံ အာဂမ္မ ဘိက္ခု [Pg.353] အညတြေဝ သဒ္ဓါယ, အညတြ ရုစိယာ, အညတြ အနုဿဝါ, အညတြ အာကာရပရိဝိတက္ကာ, အညတြ ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ အညံ ဗျာကရောတိ – ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာမီ’’တိ. အဋ္ဌမံ.

"पुन्हा आणखी, भिक्षूंनो, जेव्हा एखादा भिक्षू मनाने धम्माला (मानसिक विषयाला) जाणून, जर त्याच्यामध्ये आंतरिक राग, द्वेष किंवा मोह असेल, तर तो जाणतो: 'माझ्यामध्ये आंतरिक राग, द्वेष किंवा मोह आहे'; किंवा जर त्याच्यामध्ये आंतरिक राग, द्वेष किंवा मोह नसेल, तर तो जाणतो: 'माझ्यामध्ये आंतरिक राग, द्वेष किंवा मोह नाही.' भिक्षूंनो, जो भिक्षू मनाने धम्माला जाणून, जर त्याच्यामध्ये आंतरिक राग, द्वेष किंवा मोह असेल, तर तो जाणतो: 'माझ्यामध्ये आंतरिक राग, द्वेष किंवा मोह आहे'; किंवा जर त्याच्यामध्ये आंतरिक राग, द्वेष किंवा मोह नसेल, तर तो जाणतो: 'माझ्यामध्ये आंतरिक राग, द्वेष किंवा मोह नाही'; तर मग, भिक्षूंनो, हे धम्म केवळ श्रद्धेने जाणले पाहिजेत का, किंवा आवडीने (रुचीने) जाणले पाहिजेत का, किंवा परंपरेने (ऐकीव माहितीने) जाणले पाहिजेत का, किंवा तार्किक विचाराने (आकारपरिवितर्काने) जाणले पाहिजेत का, किंवा एखाद्या मताचा विचार करून स्वीकार करण्याने (दृष्टिनिझानखंतीने) जाणले पाहिजेत का?" "नाही, भन्ते." "भिक्षूंनो, हे धम्म प्रज्ञेने पाहून जाणले पाहिजेत की नाही?" "होय, भन्ते." "भिक्षूंनो, हीच ती पद्धत (पर्याय) आहे, ज्याचा आश्रय घेऊन भिक्षू—श्रद्धेशिवाय, आवडीशिवाय, परंपरेशिवाय, तार्किक विचाराशिवाय, एखाद्या मताचा विचार करून स्वीकार करण्याशिवाय—अंतिम ज्ञान (अर्हत्त्व) घोषित करतो की: 'जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य जगले गेले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या अस्तित्वासाठी काहीही उरलेले नाही' असे मी जाणतो." आठवे.

၉. ဣန္ဒြိယသမ္ပန္နသုတ္တံ

९. इंद्रियसंपन्न सुत्त

၁၅၄. အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘ဣန္ဒြိယသမ္ပန္နော, ဣန္ဒြိယသမ္ပန္နော’တိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဣန္ဒြိယသမ္ပန္နော ဟောတီ’’တိ?

१५४. तेव्हा एक भिक्षू जेथे भगवान होते तेथे गेला... आणि एका बाजूला बसून तो भिक्षू भगवंतांना म्हणाला— "भन्ते, 'इंद्रियसंपन्न, इंद्रियसंपन्न' असे म्हटले जाते. भन्ते, किती प्रमाणात मनुष्य इंद्रियसंपन्न होतो?"

‘‘စက္ခုန္ဒြိယေ စေ, ဘိက္ခု, ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿီ ဝိဟရန္တော စက္ခုန္ဒြိယေ နိဗ္ဗိန္ဒတိ…ပေ… ဇိဝှိန္ဒြိယေ စေ, ဘိက္ခု, ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿီ ဝိဟရန္တော ဇိဝှိန္ဒြိယေ နိဗ္ဗိန္ဒတိ…ပေ… မနိန္ဒြိယေ စေ, ဘိက္ခု, ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿီ ဝိဟရန္တော မနိန္ဒြိယေ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ…ပေ… ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ. ဧတ္တာဝတာ ခေါ, ဘိက္ခု, ဣန္ဒြိယသမ္ပန္နော ဟောတီ’’တိ. နဝမံ.

"भिक्षू, जर एखादा भिक्षू चक्षुरिंद्रियाच्या (डोळ्याच्या इंद्रियाच्या) उत्पत्ती आणि विनाशाचे वारंवार अनुदर्शन करत विहरतो, तेव्हा तो चक्षुरिंद्रियाविषयी विरक्त (निर्विण्ण) होतो... जिव्हा-इंद्रियाच्या (जिभेच्या इंद्रियाच्या) उत्पत्ती आणि विनाशाचे वारंवार अनुदर्शन करत विहरतो, तेव्हा तो जिव्हा-इंद्रियाविषयी विरक्त होतो... मन-इंद्रियाच्या उत्पत्ती आणि विनाशाचे वारंवार अनुदर्शन करत विहरतो, तेव्हा तो मन-इंद्रियाविषयी विरक्त होतो. विरक्त होऊन तो रागरहित होतो... चित्त विमुक्त झाल्यावर 'ते विमुक्त झाले आहे' असे ज्ञान होते. तो जाणतो: 'जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य जगले गेले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या अस्तित्वासाठी काहीही उरलेले नाही.' भिक्षू, एवढ्या प्रमाणात मनुष्य इंद्रियसंपन्न होतो." नववे.

၁၀. ဓမ္မကထိကပုစ္ဆသုတ္တံ

१०. धम्मकथिकपुच्छा सुत्त

၁၅၅. အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘ဓမ္မကထိကော, ဓမ္မကထိကော’တိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဓမ္မကထိကော ဟောတီ’’တိ?

१५५. तेव्हा एक भिक्षू जेथे भगवान होते तेथे गेला... आणि एका बाजूला बसून तो भिक्षू भगवंतांना म्हणाला— "भन्ते, 'धम्मकथिक (धम्म प्रवचनकार), धम्मकथिक' असे म्हटले जाते. भन्ते, किती प्रमाणात मनुष्य धम्मकथिक होतो?"

‘‘စက္ခုဿ စေ, ဘိက္ခု နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, ‘ဓမ္မကထိကော ဘိက္ခူ’တိ အလံဝစနာယ. စက္ခုဿ စေ, ဘိက္ခု, နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ, ‘ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော ဘိက္ခူ’တိ အလံဝစနာယ. စက္ခုဿ စေ, ဘိက္ခု, နိဗ္ဗိဒါ ဝိရာဂါ နိရောဓာ အနုပါဒါဝိမုတ္တော ဟောတိ, ‘ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနပ္ပတ္တော ဘိက္ခူ’တိ အလံဝစနာယ…ပေ… ဇိဝှာယ စေ, ဘိက္ခု, နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, ‘ဓမ္မကထိကော ဘိက္ခူ’တိ အလံဝစနာယ…ပေ… မနဿ စေ, ဘိက္ခု, နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, ‘ဓမ္မကထိကော ဘိက္ခူ’တိ အလံဝစနာယ. မနဿ စေ, ဘိက္ခု, နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ, ‘ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော ဘိက္ခူ’တိ အလံဝစနာယ. မနဿ [Pg.354] စေ, ဘိက္ခု, နိဗ္ဗိဒါ ဝိရာဂါ နိရောဓာ အနုပါဒါဝိမုတ္တော ဟောတိ, ‘ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနပ္ပတ္တော ဘိက္ခူ’တိ အလံဝစနာယာ’’တိ. ဒသမံ.

"भिक्षू, जर एखादा भिक्षू चक्षूच्या (डोळ्याच्या) विरक्तीसाठी (निर्वेदासाठी), विरागासाठी आणि निरोधासाठी धम्माचा उपदेश करतो, तर त्याला 'धम्मकथिक भिक्षू' म्हणणे योग्य आहे. जर एखादा भिक्षू चक्षूच्या विरक्तीसाठी, विरागासाठी आणि निरोधासाठी प्रतिपन्न (साधना करत) असतो, तर त्याला 'धम्मानुधम्मप्रतिपन्न भिक्षू' म्हणणे योग्य आहे. जर एखादा भिक्षू चक्षूच्या विरक्तीमुळे, विरागामुळे आणि निरोधामुळे उपादानरहित होऊन विमुक्त होतो, तर त्याला 'दृष्टधम्मनिर्वाणप्राप्त भिक्षू' (याच जन्मात निर्वाण प्राप्त केलेला भिक्षू) म्हणणे योग्य आहे... जिभेच्या विरक्तीसाठी, विरागासाठी आणि निरोधासाठी धम्माचा उपदेश करतो, तर त्याला 'धम्मकथिक भिक्षू' म्हणणे योग्य आहे... मनाच्या विरक्तीसाठी, विरागासाठी आणि निरोधासाठी धम्माचा उपदेश करतो, तर त्याला 'धम्मकथिक भिक्षू' म्हणणे योग्य आहे. जर एखादा भिक्षू मनाच्या विरक्तीसाठी, विरागासाठी आणि निरोधासाठी प्रतिपन्न असतो, तर त्याला 'धम्मानुधम्मप्रतिपन्न भिक्षू' म्हणणे योग्य आहे. जर एखादा भिक्षू मनाच्या विरक्तीमुळे, विरागामुळे आणि निरोधामुळे उपादानरहित होऊन विमुक्त होतो, तर त्याला 'दृष्टधम्मनिर्वाणप्राप्त भिक्षू' म्हणणे योग्य आहे." दहावे.

နဝပုရာဏဝဂ္ဂေါ ပဉ္စဒသမော.

नवपुराणवर्ग पंधरावा समाप्त.

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याचे उद्दान (विषयसूची) –

ကမ္မံ စတ္တာရိ သပ္ပာယာ, အနန္တေဝါသိ ကိမတ္ထိယာ;

အတ္ထိ နု ခေါ ပရိယာယော, ဣန္ဒြိယကထိကေန စာတိ.

कम्म सुत्त, चार सप्पाय सुत्ते, अनन्तेवासी सुत्त, किमत्थिय सुत्त, अत्थि नु खो परियाय सुत्त, इंद्रिय सुत्त आणि धम्मकथिक सुत्त; हे दहा सुत्ते आहेत.

သဠာယတနဝဂ္ဂေ တတိယပဏ္ဏာသကော သမတ္တော.

सळायतनवर्गातील तिसरा पन्नासक (पन्नास सुत्तांचा समूह) समाप्त झाला.

တဿ ဝဂ္ဂုဒ္ဒါနံ –

त्याचे वर्ग-उद्दान –

ယောဂက္ခေမိ စ လောကော စ, ဂဟပတိ ဒေဝဒဟေန စ;

နဝပုရာဏေန ပဏ္ဏာသော, တတိယော တေန ဝုစ္စတီတိ.

योगक्खेमी वर्ग, लोक वर्ग, गृहपती वर्ग, देवदह वर्ग आणि नवपुराण वर्ग; यामुळे याला तिसरा पन्नासक म्हटले जाते.

၁၆. နန္ဒိက္ခယဝဂ္ဂေါ

१६. नंदिक्षय वर्ग

၁. အဇ္ဈတ္တနန္ဒိက္ခယသုတ္တံ

१. अज्झत्त नन्दिक्खय सुत्त (आध्यात्मिक नंदिक्षय सुत्त)

၁၅၆. ‘‘အနိစ္စံယေဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု စက္ခုံ အနိစ္စန္တိ ပဿတိ, သာဿ ဟောတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ. သမ္မာ ပဿံ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နန္ဒိက္ခယာ ရာဂက္ခယော; ရာဂက္ခယာ နန္ဒိက္ခယော. နန္ဒိရာဂက္ခယာ စိတ္တံ သုဝိမုတ္တန္တိ ဝုစ္စတိ…ပေ… အနိစ္စံယေဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဇိဝှံ အနိစ္စန္တိ ပဿတိ, သာဿ ဟောတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ. သမ္မာ ပဿံ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နန္ဒိက္ခယာ ရာဂက္ခယော; ရာဂက္ခယာ…ပေ… စိတ္တံ သုဝိမုတ္တန္တိ ဝုစ္စတိ…ပေ… အနိစ္စံယေဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု မနံ အနိစ္စန္တိ ပဿတိ, သာဿ ဟောတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ. သမ္မာ ပဿံ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နန္ဒိက္ခယာ ရာဂက္ခယော; ရာဂက္ခယာ နန္ဒိက္ခယော. နန္ဒိရာဂက္ခယာ စိတ္တံ သုဝိမုတ္တန္တိ ဝုစ္စတီ’’တိ. ပဌမံ.

१५६. "भिक्षूंनो, जो खरोखर अनित्य असलेल्या चक्षूला (डोळ्याला) 'अनित्य' म्हणून पाहतो, ती त्याची सम्यक् दृष्टी असते. सम्यक् प्रकारे पाहणारा विरक्त होतो. नंदीच्या (आनंदाच्या/आसक्तीच्या) क्षयामुळे रागाचा क्षय होतो; रागाच्या क्षयामुळे नंदीचा क्षय होतो. नंदी आणि रागाच्या क्षयामुळे चित्त 'सुविमुक्त' (उत्तम प्रकारे विमुक्त) झाले आहे असे म्हटले जाते... भिक्षूंनो, जो खरोखर अनित्य असलेल्या जिभेला 'अनित्य' म्हणून पाहतो, ती त्याची सम्यक् दृष्टी असते. सम्यक् प्रकारे पाहणारा विरक्त होतो. नंदीच्या क्षयामुळे रागाचा क्षय होतो; रागाच्या क्षयामुळे... चित्त सुविमुक्त झाले आहे असे म्हटले जाते... भिक्षूंनो, जो खरोखर अनित्य असलेल्या मनाला 'अनित्य' म्हणून पाहतो, ती त्याची सम्यक् दृष्टी असते. सम्यक् प्रकारे पाहणारा विरक्त होतो. नंदीच्या क्षयामुळे रागाचा क्षय होतो; रागाच्या क्षयामुळे नंदीचा क्षय होतो. नंदी आणि रागाच्या क्षयामुळे चित्त सुविमुक्त झाले आहे असे म्हटले जाते." पहिले.

၂. ဗာဟိရနန္ဒိက္ခယသုတ္တံ

२. बाहिर नन्दिक्खय सुत्त (बाह्य नंदिक्षय सुत्त)

၁၅၇. ‘‘အနိစ္စေယေဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ရူပေ အနိစ္စာတိ ပဿတိ, သာဿ ဟောတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ. သမ္မာ ပဿံ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နန္ဒိက္ခယာ ရာဂက္ခယော; ရာဂက္ခယာ နန္ဒိက္ခယော[Pg.355]. နန္ဒိရာဂက္ခယာ စိတ္တံ သုဝိမုတ္တန္တိ ဝုစ္စတိ. အနိစ္စေယေဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သဒ္ဒေ… ဂန္ဓေ… ရသေ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ… ဓမ္မေ အနိစ္စာတိ ပဿတိ, သာဿ ဟောတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ. သမ္မာ ပဿံ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နန္ဒိက္ခယာ ရာဂက္ခယော; ရာဂက္ခယာ နန္ဒိက္ခယော. နန္ဒိရာဂက္ခယာ စိတ္တံ သုဝိမုတ္တန္တိ ဝုစ္စတီ’’တိ. ဒုတိယံ.

१५७. "भिक्षूंनो, जो खरोखर अनित्य असलेल्या रूपांना 'अनित्य' म्हणून पाहतो, ती त्याची सम्यक् दृष्टी असते. सम्यक् प्रकारे पाहणारा विरक्त होतो. नंदीच्या क्षयामुळे रागाचा क्षय होतो; रागाच्या क्षयामुळे नंदीचा क्षय होतो. नंदी आणि रागाच्या क्षयामुळे चित्त सुविमुक्त झाले आहे असे म्हटले जाते. भिक्षूंनो, जो खरोखर अनित्य असलेल्या शब्दांना... गंधांना... रसांना... स्पर्शांना... धम्मांना (मानसिक विषयांना) 'अनित्य' म्हणून पाहतो, ती त्याची सम्यक् दृष्टी असते. सम्यक् प्रकारे पाहणारा विरक्त होतो. नंदीच्या क्षयामुळे रागाचा क्षय होतो; रागाच्या क्षयामुळे नंदीचा क्षय होतो. नंदी आणि रागाच्या क्षयामुळे चित्त सुविमुक्त झाले आहे असे म्हटले जाते." दुसरे.

၃. အဇ္ဈတ္တအနိစ္စနန္ဒိက္ခယသုတ္တံ

३. अज्झत्त अनित्य नन्दिक्खय सुत्त (आध्यात्मिक अनित्य नंदिक्षय सुत्त)

၁၅၈. ‘‘စက္ခုံ, ဘိက္ခဝေ, ယောနိသော မနသိ ကရောထ; စက္ခာနိစ္စတဉ္စ ယထာဘူတံ သမနုပဿထ. စက္ခုံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ယောနိသော မနသိကရောန္တော, စက္ခာနိစ္စတဉ္စ ယထာဘူတံ သမနုပဿန္တော စက္ခုသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နန္ဒိက္ခယာ ရာဂက္ခယော; ရာဂက္ခယာ နန္ဒိက္ခယော. နန္ဒိရာဂက္ခယာ စိတ္တံ သုဝိမုတ္တန္တိ ဝုစ္စတိ. သောတံ, ဘိက္ခဝေ, ယောနိသော မနသိ ကရောထ… ဃာနံ… ဇိဝှံ, ဘိက္ခဝေ, ယောနိသော မနသိ ကရောထ; ဇိဝှာနိစ္စတဉ္စ ယထာဘူတံ သမနုပဿထ. ဇိဝှံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ယောနိသော မနသိကရောန္တော, ဇိဝှာနိစ္စတဉ္စ ယထာဘူတံ သမနုပဿန္တော ဇိဝှာယပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နန္ဒိက္ခယာ ရာဂက္ခယော; ရာဂက္ခယာ နန္ဒိက္ခယော. နန္ဒိရာဂက္ခယာ စိတ္တံ သုဝိမုတ္တန္တိ ဝုစ္စတိ. ကာယံ… မနံ, ဘိက္ခဝေ, ယောနိသော မနသိ ကရောထ; မနာနိစ္စတဉ္စ ယထာဘူတံ သမနုပဿထ. မနံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ယောနိသော မနသိကရောန္တော, မနာနိစ္စတဉ္စ ယထာဘူတံ သမနုပဿန္တော မနသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နန္ဒိက္ခယာ ရာဂက္ခယော; ရာဂက္ခယာ နန္ဒိက္ခယော. နန္ဒိရာဂက္ခယာ စိတ္တံ သုဝိမုတ္တန္တိ ဝုစ္စတီ’’တိ. တတိယံ.

१५८. “भिक्खूंनो, चक्षूवर योनिशो मनसिकार करा; आणि चक्षूच्या अनित्यतेचे यथाभूत दर्शन घ्या. भिक्खूंनो, जेव्हा भिक्खू चक्षूवर योनिशो मनसिकार करतो आणि चक्षूच्या अनित्यतेचे यथाभूत दर्शन घेतो, तेव्हा तो चक्षूविषयी निर्वेद प्राप्त करतो. नंदीच्या क्षयामुळे रागाचा क्षय होतो; रागाच्या क्षयामुळे नंदीचा क्षय होतो. नंदी आणि रागाच्या क्षयामुळे चित्त सुविमुक्त झाले आहे असे म्हटले जाते. भिक्खूंनो, श्रोत्रावर योनिशो मनसिकार करा... घाणावर... भिक्खूंनो, जिव्हेवर योनिशो मनसिकार करा; आणि जिव्हेच्या अनित्यतेचे यथाभूत दर्शन घ्या. भिक्खूंनो, जेव्हा भिक्खू जिव्हेवर योनिशो मनसिकार करतो आणि जिव्हेच्या अनित्यतेचे यथाभूत दर्शन घेतो, तेव्हा तो जिव्हेविषयी निर्वेद प्राप्त करतो. नंदीच्या क्षयामुळे रागाचा क्षय होतो; रागाच्या क्षयामुळे नंदीचा क्षय होतो. नंदी आणि रागाच्या क्षयामुळे चित्त सुविमुक्त झाले आहे असे म्हटले जाते. काया... भिक्खूंनो, मनावर योनिशो मनसिकार करा; आणि मनाच्या अनित्यतेचे यथाभूत दर्शन घ्या. भिक्खूंनो, जेव्हा भिक्खू मनावर योनिशो मनसिकार करतो आणि मनाच्या अनित्यतेचे यथाभूत दर्शन घेतो, तेव्हा तो मनाविषयी निर्वेद प्राप्त करतो. नंदीच्या क्षयामुळे रागाचा क्षय होतो; रागाच्या क्षयामुळे नंदीचा क्षय होतो. नंदी आणि रागाच्या क्षयामुळे चित्त सुविमुक्त झाले आहे असे म्हटले जाते.” हे तिसरे.

၄. ဗာဟိရအနိစ္စနန္ဒိက္ခယသုတ္တံ

४. बाहिर-अनित्य-नंदी-क्षय सुत्त

၁၅၉. ‘‘ရူပေ, ဘိက္ခဝေ, ယောနိသော မနသိ ကရောထ; ရူပါနိစ္စတဉ္စ ယထာဘူတံ သမနုပဿထ. ရူပေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ယောနိသော မနသိကရောန္တော, ရူပါနိစ္စတဉ္စ ယထာဘူတံ သမနုပဿန္တော ရူပေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နန္ဒိက္ခယာ ရာဂက္ခယော; ရာဂက္ခယာ နန္ဒိက္ခယော. နန္ဒိရာဂက္ခယာ စိတ္တံ သုဝိမုတ္တန္တိ ဝုစ္စတိ. သဒ္ဒေ… ဂန္ဓေ… ရသေ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ… ဓမ္မေ, ဘိက္ခဝေ, ယောနိသော မနသိ ကရောထ; ဓမ္မာနိစ္စတဉ္စ ယထာဘူတံ သမနုပဿထ. ဓမ္မေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ယောနိသော မနသိကရောန္တော, ဓမ္မာနိစ္စတဉ္စ ယထာဘူတံ သမနုပဿန္တော ဓမ္မေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နန္ဒိက္ခယာ ရာဂက္ခယော; ရာဂက္ခယာ နန္ဒိက္ခယော. နန္ဒိရာဂက္ခယာ စိတ္တံ သုဝိမုတ္တန္တိ ဝုစ္စတီ’’တိ. စတုတ္ထံ.

१५९. “भिक्खूंनो, रूपांवर योनिशो मनसिकार करा; आणि रूपांच्या अनित्यतेचे यथाभूत दर्शन घ्या. भिक्खूंनो, जेव्हा भिक्खू रूपांवर योनिशो मनसिकार करतो आणि रूपांच्या अनित्यतेचे यथाभूत दर्शन घेतो, तेव्हा तो रूपांविषयी निर्वेद प्राप्त करतो. नंदीच्या क्षयामुळे रागाचा क्षय होतो; रागाच्या क्षयामुळे नंदीचा क्षय होतो. नंदी आणि रागाच्या क्षयामुळे चित्त सुविमुक्त झाले आहे असे म्हटले जाते. शब्दांवर... गंधांवर... रसांवर... स्पर्शांवर... भिक्खूंनो, धम्मांवर योनिशो मनसिकार करा; आणि धम्मांच्या अनित्यतेचे यथाभूत दर्शन घ्या. भिक्खूंनो, जेव्हा भिक्खू धम्मांवर योनिशो मनसिकार करतो आणि धम्मांच्या अनित्यतेचे यथाभूत दर्शन घेतो, तेव्हा तो धम्मांविषयी निर्वेद प्राप्त करतो. नंदीच्या क्षयामुळे रागाचा क्षय होतो; रागाच्या क्षयामुळे नंदीचा क्षय होतो. नंदी आणि रागाच्या क्षयामुळे चित्त सुविमुक्त झाले आहे असे म्हटले जाते.” हे चौथे.

၅. ဇီဝကမ္ဗဝနသမာဓိသုတ္တံ

५. जीवक-अम्बवन-समाधी सुत्त

၁၆၀. ဧကံ [Pg.356] သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဇီဝကမ္ဗဝနေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ…ပေ… ‘‘သမာဓိံ, ဘိက္ခဝေ, ဘာဝေထ. သမာဟိတဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ယထာဘူတံ ဩက္ခာယတိ. ကိဉ္စ ယထာဘူတံ ဩက္ခာယတိ? စက္ခုံ အနိစ္စန္တိ ယထာဘူတံ ဩက္ခာယတိ, ရူပါ အနိစ္စာတိ ယထာဘူတံ ဩက္ခာယတိ, စက္ခုဝိညာဏံ အနိစ္စန္တိ ယထာဘူတံ ဩက္ခာယတိ, စက္ခုသမ္ဖဿော အနိစ္စောတိ ယထာဘူတံ ဩက္ခာယတိ, ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနိစ္စန္တိ ယထာဘူတံ ဩက္ခာယတိ…ပေ… ဇိဝှာ အနိစ္စာတိ ယထာဘူတံ ဩက္ခာယတိ…ပေ… မနော အနိစ္စောတိ ယထာဘူတံ ဩက္ခာယတိ, ဓမ္မာ အနိစ္စာတိ ယထာဘူတံ ဩက္ခာယတိ…ပေ… ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနိစ္စန္တိ ယထာဘူတံ ဩက္ခာယတိ. သမာဓိံ, ဘိက္ခဝေ, ဘာဝေထ. သမာဟိတဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ယထာဘူတံ ဩက္ခာယတီ’’တိ. ပဉ္စမံ.

१६०. एकदा भगवान राजगृह येथे जीवकाच्या आंबराईत विहार करत होते. तेथे भगवंतांनी भिक्खूंना संबोधित केले – “भिक्खूंनो!” ...पे... “भिक्खूंनो, समाधीची भावना करा. भिक्खूंनो, समाहित झालेल्या भिक्खूला गोष्टी जशा आहेत तशा (यथाभूत) स्पष्ट दिसतात. आणि काय यथाभूत स्पष्ट दिसते? ‘चक्षू अनित्य आहे’ हे यथाभूत स्पष्ट दिसते; ‘रूपे अनित्य आहेत’ हे यथाभूत स्पष्ट दिसते; ‘चक्षू-विज्ञान अनित्य आहे’ हे यथाभूत स्पष्ट दिसते; ‘चक्षू-संस्पर्श अनित्य आहे’ हे यथाभूत स्पष्ट दिसते; आणि चक्षू-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, ते देखील ‘अनित्य आहे’ हे यथाभूत स्पष्ट दिसते...पे... ‘जिव्हा अनित्य आहे’ हे यथाभूत स्पष्ट दिसते...पे... ‘मन अनित्य आहे’ हे यथाभूत स्पष्ट दिसते; ‘धम्म अनित्य आहेत’ हे यथाभूत स्पष्ट दिसते...पे... आणि मन-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, ते देखील ‘अनित्य आहे’ हे यथाभूत स्पष्ट दिसते. भिक्खूंनो, समाधीची भावना करा. समाहित झालेल्या भिक्खूला गोष्टी यथाभूत स्पष्ट दिसतात.” हे पाचवे.

၆. ဇီဝကမ္ဗဝနပဋိသလ္လာနသုတ္တံ

६. जीवक-अम्बवन-प्रतिसल्लान सुत्त

၁၆၁. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဇီဝကမ္ဗဝနေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ…ပေ… ‘‘ပဋိသလ္လာနေ, ဘိက္ခဝေ, ယောဂမာပဇ္ဇထ. ပဋိသလ္လီနဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ယထာဘူတံ ဩက္ခာယတိ. ကိဉ္စ ယထာဘူတံ ဩက္ခာယတိ? စက္ခုံ အနိစ္စန္တိ ယထာဘူတံ ဩက္ခာယတိ, ရူပါ အနိစ္စာတိ ယထာဘူတံ ဩက္ခာယတိ, စက္ခုဝိညာဏံ အနိစ္စန္တိ ယထာဘူတံ ဩက္ခာယတိ, စက္ခုသမ္ဖဿော အနိစ္စောတိ ယထာဘူတံ ဩက္ခာယတိ, ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနိစ္စန္တိ ယထာဘူတံ ဩက္ခာယတိ…ပေ… မနော အနိစ္စောတိ ယထာဘူတံ ဩက္ခာယတိ, ဓမ္မာ… မနောဝိညာဏံ… မနောသမ္ဖဿော… ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနိစ္စန္တိ ယထာဘူတံ ဩက္ခာယတိ. ပဋိသလ္လာနေ ဘိက္ခဝေ, ယောဂမာပဇ္ဇထ. ပဋိသလ္လီနဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ယထာဘူတံ ဩက္ခာယတီ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

१६१. एकदा भगवान राजगृह येथे जीवकाच्या आंबराईत विहार करत होते. तेथे भगवंतांनी भिक्खूंना संबोधित केले...पे... “भिक्खूंनो, प्रतिसल्लानात (एकांतवासात) उद्योग करा. भिक्खूंनो, प्रतिसल्लीन झालेल्या भिक्खूला गोष्टी जशा आहेत तशा (यथाभूत) स्पष्ट दिसतात. आणि काय यथाभूत स्पष्ट दिसते? ‘चक्षू अनित्य आहे’ हे यथाभूत स्पष्ट दिसते; ‘रूपे अनित्य आहेत’ हे यथाभूत स्पष्ट दिसते; ‘चक्षू-विज्ञान अनित्य आहे’ हे यथाभूत स्पष्ट दिसते; ‘चक्षू-संस्पर्श अनित्य आहे’ हे यथाभूत स्पष्ट दिसते; आणि चक्षू-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, ते देखील ‘अनित्य आहे’ हे यथाभूत स्पष्ट दिसते...पे... ‘मन अनित्य आहे’ हे यथाभूत स्पष्ट दिसते; ‘धम्म... मन-विज्ञान... मन-संस्पर्श... आणि मन-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, ते देखील ‘अनित्य आहे’ हे यथाभूत स्पष्ट दिसते. भिक्खूंनो, प्रतिसल्लानात उद्योग करा. प्रतिसल्लीन झालेल्या भिक्खूला गोष्टी यथाभूत स्पष्ट दिसतात.” हे सहावे.

၇. ကောဋ္ဌိကအနိစ္စသုတ္တံ

७. कोठ्ठिक-अनित्य सुत्त

၁၆၂. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကောဋ္ဌိကော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ကောဋ္ဌိကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ [Pg.357] – ‘‘သာဓု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဓမ္မံ ဒေသေတု, ယမဟံ ဘဂဝတော ဓမ္မံ သုတွာ ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရေယျ’’န္တိ.

१६२. तेव्हा आयुष्यमान महाकोठ्ठिक जेथे भगवान होते तेथे गेले...पे... एका बाजूला बसल्यावर आयुष्यमान कोठ्ठिक भगवंतांना म्हणाले – “भन्ते! मला भगवंतांनी संक्षेपात धम्म उपदेश करावा, जेणेकरून भगवंतांकडून धम्म ऐकून मी एकांतात, जनसमुदायापासून दूर, अप्रमत्त, उद्योगी आणि दृढनिश्चयी होऊन विहार करू शकेन.”

‘‘ယံ ခေါ, ကောဋ္ဌိက, အနိစ္စံ တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ကိဉ္စ, ကောဋ္ဌိက, အနိစ္စံ? စက္ခု ခေါ, ကောဋ္ဌိက, အနိစ္စံ; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ရူပါ အနိစ္စာ; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. စက္ခုဝိညာဏံ အနိစ္စံ; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. စက္ခုသမ္ဖဿော အနိစ္စော; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနိစ္စံ; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော…ပေ… ဇိဝှာ အနိစ္စာ; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ရသာ အနိစ္စာ; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ဇိဝှာဝိညာဏံ အနိစ္စံ; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ဇိဝှာသမ္ဖဿော အနိစ္စော; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ယမ္ပိဒံ ဇိဝှာသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနိစ္စံ; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော…ပေ… မနော အနိစ္စော; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ဓမ္မာ အနိစ္စာ; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. မနောဝိညာဏံ အနိစ္စံ; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. မနောသမ္ဖဿော အနိစ္စော; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနိစ္စံ; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ယံ ခေါ, ကောဋ္ဌိက, အနိစ္စံ တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော’’တိ. သတ္တမံ.

“हे कोट्ठिक, जे अनित्य आहे, त्यावरील तुझी इच्छा (छंद) तू त्यागली पाहिजेस. आणि कोट्ठिक, अनित्य काय आहे? कोट्ठिक, चक्षू (डोळा) अनित्य आहे; त्यावरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजेस. रूपे अनित्य आहेत; त्यांवरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजेस. चक्षू-विज्ञान अनित्य आहे; त्यावरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजेस. चक्षू-संस्पर्श अनित्य आहे; त्यावरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजेस. चक्षू-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने (कारणाने) जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, ते देखील अनित्य आहे; त्यावरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजेस... पे... जिव्हा (जीभ) अनित्य आहे; तिच्यावरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजेस. रस अनित्य आहेत; त्यांवरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजेस. जिव्हा-विज्ञान अनित्य आहे; त्यावरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजेस. जिव्हा-संस्पर्श अनित्य आहे; त्यावरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजेस. जिव्हा-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, ते देखील अनित्य आहे; त्यावरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजेस... पे... मन अनित्य आहे; त्यावरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजेस. धम्म अनित्य आहेत; त्यांवरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजेस. मनो-विज्ञान अनित्य आहे; त्यावरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजेस. मनो-संस्पर्श अनित्य आहे; त्यावरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजेस. मनो-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, ते देखील अनित्य आहे; त्यावरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजेस. हे कोट्ठिक, जे अनित्य आहे, त्यावरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजेस.” सातवे.

၈. ကောဋ္ဌိကဒုက္ခသုတ္တံ

८. कोट्ठिक दुःख सुत्त

၁၆၃. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကောဋ္ဌိကော…ပေ… ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သာဓု မေ, ဘန္တေ…ပေ… ဝိဟရေယျ’’န္တိ. ‘‘ယံ ခေါ, ကောဋ္ဌိက, ဒုက္ခံ တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ကိဉ္စ, ကောဋ္ဌိက, ဒုက္ခံ? စက္ခု ခေါ, ကောဋ္ဌိက, ဒုက္ခံ; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ရူပါ ဒုက္ခာ; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. စက္ခုဝိညာဏံ ဒုက္ခံ; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. စက္ခုသမ္ဖဿော ဒုက္ခော; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ ဒုက္ခံ; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော…ပေ… ဇိဝှာ ဒုက္ခာ; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော…ပေ… မနော ဒုက္ခော; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ဓမ္မာ ဒုက္ခာ; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. မနောဝိညာဏံ ဒုက္ခံ[Pg.358]; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. မနောသမ္ဖဿော ဒုက္ခော; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ ဒုက္ခံ; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ယံ ခေါ, ကောဋ္ဌိက, ဒုက္ခံ တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော’’တိ. အဋ္ဌမံ.

१६३. तेव्हा आयुष्यमान महाकोट्ठिक... पे... भगवंतांना असे म्हणाले – “भंते, मला असे (थोडक्यात धम्म शिकवा)... पे... जेणेकरून मी विहरत राहीन.” “हे कोट्ठिक, जे दुःख आहे, त्यावरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजेस. आणि कोट्ठिक, दुःख काय आहे? कोट्ठिक, चक्षू दुःख आहे; त्यावरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजेस. रूपे दुःख आहेत; त्यांवरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजेस. चक्षू-विज्ञान दुःख आहे; त्यावरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजेस. चक्षू-संस्पर्श दुःख आहे; त्यावरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजेस. चक्षू-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, ते देखील दुःख आहे; त्यावरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजेस... पे... जिव्हा दुःख आहे; तिच्यावरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजेस... पे... मन दुःख आहे; त्यावरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजेस. धम्म दुःख आहेत; त्यांवरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजेस. मनो-विज्ञान दुःख आहे; त्यावरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजेस. मनो-संस्पर्श दुःख आहे; त्यावरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजेस. मनो-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, ते देखील दुःख आहे; त्यावरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजेस. हे कोट्ठिक, जे दुःख आहे, त्यावरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजेस.” आठवे.

၉. ကောဋ္ဌိကအနတ္တသုတ္တံ

९. कोट्ठिक अनत्त सुत्त

၁၆၄. ဧကမန္တံ…ပေ… ဝိဟရေယျန္တိ. ‘‘ယော ခေါ, ကောဋ္ဌိက, အနတ္တာ တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ကော စ, ကောဋ္ဌိက, အနတ္တာ? စက္ခု ခေါ, ကောဋ္ဌိက, အနတ္တာ; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ရူပါ အနတ္တာ; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. စက္ခုဝိညာဏံ အနတ္တာ; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. စက္ခုသမ္ဖဿော အနတ္တာ; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနတ္တာ; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော …ပေ… ဇိဝှာ အနတ္တာ; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော…ပေ… မနော အနတ္တာ; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ဓမ္မာ အနတ္တာ; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. မနောဝိညာဏံ… မနောသမ္ဖဿော… ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနတ္တာ; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ယော ခေါ, ကောဋ္ဌိက, အနတ္တာ, တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော’’တိ. နဝမံ.

१६४. एका बाजूला... पे... विहरत राहीन. “हे कोट्ठिक, जे अनात्म आहे, त्यावरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजेस. आणि कोट्ठिक, अनात्म काय आहे? कोट्ठिक, चक्षू अनात्म आहे; त्यावरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजेस. रूपे अनात्म आहेत; त्यांवरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजेस. चक्षू-विज्ञान अनात्म आहे; त्यावरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजेस. चक्षू-संस्पर्श अनात्म आहे; त्यावरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजेस. चक्षू-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, ते देखील अनात्म आहे; त्यावरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजेस... पे... जिव्हा अनात्म आहे; तिच्यावरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजेस... पे... मन अनात्म आहे; त्यावरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजेस. धम्म अनात्म आहेत; त्यांवरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजेस. मनो-विज्ञान... मनो-संस्पर्श... मनो-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, ते देखील अनात्म आहे; त्यावरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजेस. हे कोट्ठिक, जे अनात्म आहे, त्यावरील तुझी इच्छा तू त्यागली पाहिजेस.” नववे.

၁၀. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိပဟာနသုတ္တံ

१०. मिच्छादिट्ठि पहाण सुत्त

၁၆၅. အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကထံ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဇာနတော ကထံ ပဿတော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ပဟီယတီ’’တိ?

१६५. तेव्हा एक भिक्खू जेथे भगवंत होते तेथे आला... पे... एका बाजूला बसून त्या भिक्खूने भगवंतांना असे विचारले – “भंते, कशा प्रकारे जाणणाऱ्या आणि कशा प्रकारे पाहणाऱ्या व्यक्तीची मिथ्यादृष्टी (मिच्छादिट्ठि) नष्ट होते?”

‘‘စက္ခုံ ခေါ, ဘိက္ခု, အနိစ္စတော ဇာနတော ပဿတော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ပဟီယတိ. ရူပေ အနိစ္စတော ဇာနတော ပဿတော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ပဟီယတိ. စက္ခုဝိညာဏံ အနိစ္စတော ဇာနတော ပဿတော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ပဟီယတိ. စက္ခုသမ္ဖဿံ အနိစ္စတော ဇာနတော ပဿတော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ပဟီယတိ…ပေ… ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနိစ္စတော ဇာနတော ပဿတော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ပဟီယတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ပဟီယတီ’’တိ. ဒသမံ.

“भिक्खू, चक्षूला अनित्य म्हणून जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्याची मिथ्यादृष्टी नष्ट होते. रूपांना अनित्य म्हणून जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्याची मिथ्यादृष्टी नष्ट होते. चक्षू-विज्ञानाला अनित्य म्हणून जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्याची मिथ्यादृष्टी नष्ट होते. चक्षू-संस्पर्शाला अनित्य म्हणून जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्याची मिथ्यादृष्टी नष्ट होते... पे... मनो-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, त्याला देखील अनित्य म्हणून जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्याची मिथ्यादृष्टी नष्ट होते. भिक्खू, अशा प्रकारे जाणणाऱ्या आणि अशा प्रकारे पाहणाऱ्याची मिथ्यादृष्टी नष्ट होते.” दहावे.

၁၁. သက္ကာယဒိဋ္ဌိပဟာနသုတ္တံ

११. सक्कायदिट्ठि पहाण सुत्त

၁၆၆. အထ [Pg.359] ခေါ အညတရော ဘိက္ခု…ပေ… ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကထံ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဇာနတော ကထံ ပဿတော သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ပဟီယတီ’’တိ? ‘‘စက္ခုံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဒုက္ခတော ဇာနတော ပဿတော သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ပဟီယတိ. ရူပေ ဒုက္ခတော ဇာနတော ပဿတော သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ပဟီယတိ. စက္ခုဝိညာဏံ ဒုက္ခတော ဇာနတော ပဿတော သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ပဟီယတိ. စက္ခုသမ္ဖဿံ ဒုက္ခတော ဇာနတော ပဿတော သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ပဟီယတိ…ပေ… ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ ဒုက္ခတော ဇာနတော ပဿတော သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ပဟီယတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ပဟီယတီ’’တိ. ဧကာဒသမံ.

१६६. तेव्हा एक भिक्खू... पे... असे म्हणाला – “भंते, कशा प्रकारे जाणणाऱ्या आणि कशा प्रकारे पाहणाऱ्या व्यक्तीची सत्कायदृष्टी (सक्कायदिट्ठि) नष्ट होते?” “भिक्खू, चक्षूला दुःख म्हणून जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्याची सत्कायदृष्टी नष्ट होते. रूपांना दुःख म्हणून जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्याची सत्कायदृष्टी नष्ट होते. चक्षू-विज्ञानाला दुःख म्हणून जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्याची सत्कायदृष्टी नष्ट होते. चक्षू-संस्पर्शाला दुःख म्हणून जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्याची सत्कायदृष्टी नष्ट होते... पे... मनो-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, त्याला देखील दुःख म्हणून जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्याची सत्कायदृष्टी नष्ट होते. भिक्खू, अशा प्रकारे जाणणाऱ्या आणि अशा प्रकारे पाहणाऱ्याची सत्कायदृष्टी नष्ट होते.” अकरावे.

၁၂. အတ္တာနုဒိဋ္ဌိပဟာနသုတ္တံ

१२. अत्तानुदिट्ठि पहाण सुत्त

၁၆၇. အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု…ပေ… ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကထံ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဇာနတော ကထံ ပဿတော အတ္တာနုဒိဋ္ဌိ ပဟီယတီ’’တိ? ‘‘စက္ခုံ ခေါ, ဘိက္ခု, အနတ္တတော ဇာနတော ပဿတော အတ္တာနုဒိဋ္ဌိ ပဟီယတိ. ရူပေ အနတ္တတော ဇာနတော ပဿတော အတ္တာနုဒိဋ္ဌိ ပဟီယတိ. စက္ခုဝိညာဏံ အနတ္တတော ဇာနတော ပဿတော အတ္တာနုဒိဋ္ဌိ ပဟီယတိ. စက္ခုသမ္ဖဿံ အနတ္တတော ဇာနတော ပဿတော အတ္တာနုဒိဋ္ဌိ ပဟီယတိ. ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနတ္တတော ဇာနတော ပဿတော အတ္တာနုဒိဋ္ဌိ ပဟီယတိ…ပေ… ဇိဝှံ အနတ္တတော ဇာနတော ပဿတော အတ္တာနုဒိဋ္ဌိ ပဟီယတိ…ပေ… မနံ အနတ္တတော ဇာနတော ပဿတော အတ္တာနုဒိဋ္ဌိ ပဟီယတိ. ဓမ္မေ… မနောဝိညာဏံ… မနောသမ္ဖဿံ… ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနတ္တတော ဇာနတော ပဿတော အတ္တာနုဒိဋ္ဌိ ပဟီယတီ’’တိ. ဒွါဒသမံ.

१६७. तेव्हा एक भिक्खू... पे... भगवंतांना असे म्हणाला – “भन्ते, कशा प्रकारे जाणणाऱ्या आणि कशा प्रकारे पाहणाऱ्याची 'अत्तानुदिट्ठी' (आत्म-दृष्टी) नष्ट होते?” “भिक्खू, चक्षूला (डोळ्याला) अनात्म रूपाने जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्याची अत्तानुदिट्ठी नष्ट होते. रूपांना अनात्म रूपाने जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्याची अत्तानुदिट्ठी नष्ट होते. चक्षु-विज्ञानाला अनात्म रूपाने जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्याची अत्तानुदिट्ठी नष्ट होते. चक्षु-संस्पर्शाला अनात्म रूपाने जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्याची अत्तानुदिट्ठी नष्ट होते. चक्षु-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने (कारणाने) जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन (अनुभूती) उत्पन्न होते, त्यालाही अनात्म रूपाने जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्याची अत्तानुदिट्ठी नष्ट होते... पे... जिव्हेला (जिभेला) अनात्म रूपाने जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्याची अत्तानुदिट्ठी नष्ट होते... पे... मनाला अनात्म रूपाने जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्याची अत्तानुदिट्ठी नष्ट होते. धम्मांना... मनो-विज्ञानाला... मनो-संस्पर्शाला... मनो-संस्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदन उत्पन्न होते, त्यालाही अनात्म रूपाने जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्याची अत्तानुदिट्ठी नष्ट होते.” बारावे सूत्र.

နန္ဒိက္ခယဝဂ္ဂေါ သောဠသမော.

सोळावा नन्दिक्खय वर्ग समाप्त.

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची उद्दान (अनुक्रमणिका) –

နန္ဒိက္ခယေန စတ္တာရော, ဇီဝကမ္ဗဝနေ ဒုဝေ;

ကောဋ္ဌိကေန တယော ဝုတ္တာ, မိစ္ဆာ သက္ကာယ အတ္တနောတိ.

नन्दिक्खय सूत्रांचे चार, जीवक-अंबवनातील दोन, कोट्ठिक सूत्रांचे तीन, आणि मिच्छा, सक्काय व अत्तानुदिट्ठी अशी (सूत्रे) सांगितली आहेत.

၁၇. သဋ္ဌိပေယျာလဝဂ္ဂေါ

१७. सट्ठिपेय्याल वर्ग

၁. အဇ္ဈတ္တအနိစ္စဆန္ဒသုတ္တံ

१. अज्झत्त-अनिच्च-छन्द सूत्र

၁၆၈. ‘‘ယံ[Pg.360], ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ, တတြ ဝေါ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ကိဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ? စက္ခု, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ; တတြ ဝေါ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော…ပေ… ဇိဝှာ အနိစ္စာ; တတြ ဝေါ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော…ပေ… မနော အနိစ္စော; တတြ ဝေါ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ယံ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ, တတြ ဝေါ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော’’တိ.

१६८. “भिक्खूंनो, जे अनित्य आहे, त्यावरील तुमची इच्छा (छंद) तुम्ही सोडून दिली पाहिजे. आणि भिक्खूंनो, अनित्य काय आहे? भिक्खूंनो, चक्षू (डोळा) अनित्य आहे; त्यावरील तुमची इच्छा तुम्ही सोडून दिली पाहिजे... पे... जिव्हा (जीभ) अनित्य आहे; त्यावरील तुमची इच्छा तुम्ही सोडून दिली पाहिजे... पे... मन अनित्य आहे; त्यावरील तुमची इच्छा तुम्ही सोडून दिली पाहिजे. भिक्खूंनो, जे अनित्य आहे, त्यावरील तुमची इच्छा तुम्ही सोडून दिली पाहिजे.”

၂. အဇ္ဈတ္တအနိစ္စရာဂသုတ္တံ

२. अज्झत्त-अनिच्च-राग सूत्र

၁၆၉. ‘‘ယံ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ, တတြ ဝေါ ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော. ကိဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ? စက္ခု, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ; တတြ ဝေါ ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော…ပေ… ဇိဝှာ အနိစ္စာ; တတြ ဝေါ ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော…ပေ… မနော အနိစ္စော; တတြ ဝေါ ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော. ယံ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ, တတြ ဝေါ ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော’’တိ.

१६९. “भिक्खूंनो, जे अनित्य आहे, त्यावरील तुमची आसक्ती (राग) तुम्ही सोडून दिली पाहिजे. आणि भिक्खूंनो, अनित्य काय आहे? भिक्खूंनो, चक्षू अनित्य आहे; त्यावरील तुमची आसक्ती तुम्ही सोडून दिली पाहिजे... पे... जिव्हा अनित्य आहे; त्यावरील तुमची आसक्ती तुम्ही सोडून दिली पाहिजे... पे... मन अनित्य आहे; त्यावरील तुमची आसक्ती तुम्ही सोडून दिली पाहिजे. भिक्खूंनो, जे अनित्य आहे, त्यावरील तुमची आसक्ती तुम्ही सोडून दिली पाहिजे.”

၃. အဇ္ဈတ္တအနိစ္စဆန္ဒရာဂသုတ္တံ

३. अज्झत्त-अनिच्च-छन्दराग सूत्र

၁၇၀. ‘‘ယံ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ, တတြ ဝေါ ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော. ကိဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ? စက္ခု, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ; တတြ ဝေါ ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော…ပေ… ဇိဝှာ အနိစ္စာ; တတြ ဝေါ ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော…ပေ… မနော အနိစ္စော; တတြ ဝေါ ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော. ယံ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ, တတြ ဝေါ ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော’’တိ.

१७०. “भिक्खूंनो, जे अनित्य आहे, त्यावरील तुमची इच्छा आणि आसक्ती (छंदराग) तुम्ही सोडून दिली पाहिजे. आणि भिक्खूंनो, अनित्य काय आहे? भिक्खूंनो, चक्षू अनित्य आहे; त्यावरील तुमची इच्छा आणि आसक्ती तुम्ही सोडून दिली पाहिजे... पे... जिव्हा अनित्य आहे; त्यावरील तुमची इच्छा आणि आसक्ती तुम्ही सोडून दिली पाहिजे... पे... मन अनित्य आहे; त्यावरील तुमची इच्छा आणि आसक्ती तुम्ही सोडून दिली पाहिजे. भिक्खूंनो, जे अनित्य आहे, त्यावरील तुमची इच्छा आणि आसक्ती तुम्ही सोडून दिली पाहिजे.”

၄-၆. ဒုက္ခဆန္ဒာဒိသုတ္တံ

४-६. दुक्ख-छन्दादि सूत्र

၁၇၁-၁၇၃. ‘‘ယံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခံ, တတြ ဝေါ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော, ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော, ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော. ကိဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခံ? စက္ခု, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခံ; တတြ ဝေါ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော, ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော, ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော…ပေ… ဇိဝှာ ဒုက္ခာ…ပေ… မနော ဒုက္ခော; တတြ ဝေါ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော, ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော, ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော. ယံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခံ တတြ ဝေါ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော, ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော, ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော’’တိ.

१७१-१७३. “भिक्खूंनो, जे दुःख आहे, त्यावरील तुमची इच्छा (छंद) तुम्ही सोडून दिली पाहिजे, आसक्ती (राग) सोडून दिली पाहिजे, इच्छा आणि आसक्ती (छंदराग) सोडून दिली पाहिजे. आणि भिक्खूंनो, दुःख काय आहे? भिक्खूंनो, चक्षू दुःख आहे; त्यावरील तुमची इच्छा तुम्ही सोडून दिली पाहिजे, आसक्ती सोडून दिली पाहिजे, इच्छा आणि आसक्ती सोडून दिली पाहिजे... पे... जिव्हा दुःख आहे... पे... मन दुःख आहे; त्यावरील तुमची इच्छा तुम्ही सोडून दिली पाहिजे, आसक्ती सोडून दिली पाहिजे, इच्छा आणि आसक्ती सोडून दिली पाहिजे. भिक्खूंनो, जे दुःख आहे, त्यावरील तुमची इच्छा तुम्ही सोडून दिली पाहिजे, आसक्ती सोडून दिली पाहिजे, इच्छा आणि आसक्ती सोडून दिली पाहिजे.”

၇-၉. အနတ္တဆန္ဒာဒိသုတ္တံ

७-९. अनात्त-छन्दादि सूत्र

၁၇၄-၁၇၆. ‘‘ယော[Pg.361], ဘိက္ခဝေ, အနတ္တာ, တတြ ဝေါ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော, ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော, ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော. ကော စ, ဘိက္ခဝေ, အနတ္တာ? စက္ခု, ဘိက္ခဝေ, အနတ္တာ; တတြ ဝေါ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော, ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော, ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော…ပေ… ဇိဝှာ အနတ္တာ; တတြ ဝေါ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော, ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော, ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော…ပေ… မနော အနတ္တာ; တတြ ဝေါ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော, ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော, ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော. ယော, ဘိက္ခဝေ, အနတ္တာ တတြ ဝေါ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော, ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော, ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော’’တိ.

१७४-१७६. “भिक्खूंनो, जे अनात्म (अनात्ता) आहे, त्यावरील तुमची इच्छा तुम्ही सोडून दिली पाहिजे, आसक्ती सोडून दिली पाहिजे, इच्छा आणि आसक्ती सोडून दिली पाहिजे. आणि भिक्खूंनो, अनात्म काय आहे? भिक्खूंनो, चक्षू अनात्म आहे; त्यावरील तुमची इच्छा तुम्ही सोडून दिली पाहिजे, आसक्ती सोडून दिली पाहिजे, इच्छा आणि आसक्ती सोडून दिली पाहिजे... पे... जिव्हा अनात्म आहे; त्यावरील तुमची इच्छा तुम्ही सोडून दिली पाहिजे, आसक्ती सोडून दिली पाहिजे, इच्छा आणि आसक्ती सोडून दिली पाहिजे... पे... मन अनात्म आहे; त्यावरील तुमची इच्छा तुम्ही सोडून दिली पाहिजे, आसक्ती सोडून दिली पाहिजे, इच्छा आणि आसक्ती सोडून दिली पाहिजे. भिक्खूंनो, जे अनात्म आहे, त्यावरील तुमची इच्छा तुम्ही सोडून दिली पाहिजे, आसक्ती सोडून दिली पाहिजे, इच्छा आणि आसक्ती सोडून दिली पाहिजे.”

၁၀-၁၂. ဗာဟိရာနိစ္စဆန္ဒာဒိသုတ္တံ

१०-१२. बाहिर-अनिच्च-छन्दादि सूत्र

၁၇၇-၁၇၉. ‘‘ယံ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ, တတြ ဝေါ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော, ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော, ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော. ကိဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ? ရူပါ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စာ; တတြ ဝေါ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော, ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော, ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော. သဒ္ဒါ အနိစ္စာ; တတြ ဝေါ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော, ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော, ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော. ဂန္ဓာ အနိစ္စာ; တတြ ဝေါ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော, ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော, ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော. ရသာ အနိစ္စာ; တတြ ဝေါ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော, ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော, ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော. ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ အနိစ္စာ; တတြ ဝေါ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော, ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော, ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော. ဓမ္မာ အနိစ္စာ; တတြ ဝေါ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော, ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော, ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော. ယံ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ တတြ ဝေါ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော, ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော, ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော’’တိ.

१७७-१७९. “भिक्खूंनो, जे अनित्य आहे, त्यावरील तुमची इच्छा तुम्ही सोडून दिली पाहिजे, आसक्ती सोडून दिली पाहिजे, इच्छा आणि आसक्ती सोडून दिली पाहिजे. आणि भिक्खूंनो, अनित्य काय आहे? भिक्खूंनो, रूप अनित्य आहेत; त्यांवरील तुमची इच्छा तुम्ही सोडून दिली पाहिजे, आसक्ती सोडून दिली पाहिजे, इच्छा आणि आसक्ती सोडून दिली पाहिजे. शब्द अनित्य आहेत; त्यांवरील तुमची इच्छा तुम्ही सोडून दिली पाहिजे, आसक्ती सोडून दिली पाहिजे, इच्छा आणि आसक्ती सोडून दिली पाहिजे. गंध अनित्य आहेत; त्यांवरील तुमची इच्छा तुम्ही सोडून दिली पाहिजे, आसक्ती सोडून दिली पाहिजे, इच्छा आणि आसक्ती सोडून दिली पाहिजे. रस अनित्य आहेत; त्यांवरील तुमची इच्छा तुम्ही सोडून दिली पाहिजे, आसक्ती सोडून दिली पाहिजे, इच्छा आणि आसक्ती सोडून दिली पाहिजे. स्पर्श (फोट्ठब्ब) अनित्य आहेत; त्यांवरील तुमची इच्छा तुम्ही सोडून दिली पाहिजे, आसक्ती सोडून दिली पाहिजे, इच्छा आणि आसक्ती सोडून दिली पाहिजे. धम्म अनित्य आहेत; त्यांवरील तुमची इच्छा तुम्ही सोडून दिली पाहिजे, आसक्ती सोडून दिली पाहिजे, इच्छा आणि आसक्ती सोडून दिली पाहिजे. भिक्खूंनो, जे अनित्य आहे, त्यावरील तुमची इच्छा तुम्ही सोडून दिली पाहिजे, आसक्ती सोडून दिली पाहिजे, इच्छा आणि आसक्ती सोडून दिली पाहिजे.”

၁၃-၁၅. ဗာဟိရဒုက္ခဆန္ဒာဒိသုတ္တံ

१३-१५. बाहिर-दुक्ख-छन्दादि सूत्र

၁၈၀-၁၈၂. ‘‘ယံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခံ, တတြ ဝေါ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော, ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော, ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော. ကိဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခံ? ရူပါ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခာ; တတြ ဝေါ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော, ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော, ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော. သဒ္ဒါ… ဂန္ဓာ… ရသာ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ… ဓမ္မာ ဒုက္ခာ; တတြ ဝေါ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော, ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော, ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော. ယံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခံ, တတြ ဝေါ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော, ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော, ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော’’တိ.

१८०-१८२. “भिक्खूंनो, जे दुःख आहे, त्यावरील तुमची इच्छा तुम्ही सोडून दिली पाहिजे, आसक्ती सोडून दिली पाहिजे, इच्छा आणि आसक्ती सोडून दिली पाहिजे. आणि भिक्खूंनो, दुःख काय आहे? भिक्खूंनो, रूप दुःख आहेत; त्यांवरील तुमची इच्छा तुम्ही सोडून दिली पाहिजे, आसक्ती सोडून दिली पाहिजे, इच्छा आणि आसक्ती सोडून दिली पाहिजे. शब्द... गंध... रस... स्पर्श... धम्म दुःख आहेत; त्यांवरील तुमची इच्छा तुम्ही सोडून दिली पाहिजे, आसक्ती सोडून दिली पाहिजे, इच्छा आणि आसक्ती सोडून दिली पाहिजे. भिक्खूंनो, जे दुःख आहे, त्यावरील तुमची इच्छा तुम्ही सोडून दिली पाहिजे, आसक्ती सोडून दिली पाहिजे, इच्छा आणि आसक्ती सोडून दिली पाहिजे.”

၁၆-၁၈. ဗာဟိရာနတ္တဆန္ဒာဒိသုတ္တံ

१६-१८. बाहिर-अनात्त-छन्दादि सूत्र

၁၈၃-၁၈၅. ‘‘ယော[Pg.362], ဘိက္ခဝေ, အနတ္တာ, တတြ ဝေါ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော, ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော, ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော. ကော စ, ဘိက္ခဝေ, အနတ္တာ? ရူပါ, ဘိက္ခဝေ, အနတ္တာ; တတြ ဝေါ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော, ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော, ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော. သဒ္ဒါ… ဂန္ဓာ… ရသာ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ… ဓမ္မာ အနတ္တာ; တတြ ဝေါ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော, ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော, ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော. ယော, ဘိက္ခဝေ, အနတ္တာ တတြ ဝေါ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော, ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော, ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော’’တိ.

१८३-१८५. “भिक्खूंनो, जे अनात्म आहे, त्यावरील तुमची इच्छा तुम्ही सोडून दिली पाहिजे, आसक्ती सोडून दिली पाहिजे, इच्छा आणि आसक्ती सोडून दिली पाहिजे. आणि भिक्खूंनो, अनात्म काय आहे? भिक्खूंनो, रूप अनात्म आहेत; त्यांवरील तुमची इच्छा तुम्ही सोडून दिली पाहिजे, आसक्ती सोडून दिली पाहिजे, इच्छा आणि आसक्ती सोडून दिली पाहिजे. शब्द... गंध... रस... स्पर्श... धम्म अनात्म आहेत; त्यांवरील तुमची इच्छा तुम्ही सोडून दिली पाहिजे, आसक्ती सोडून दिली पाहिजे, इच्छा आणि आसक्ती सोडून दिली पाहिजे. भिक्खूंनो, जे अनात्म आहे, त्यावरील तुमची इच्छा तुम्ही सोडून दिली पाहिजे, आसक्ती सोडून दिली पाहिजे, इच्छा आणि आसक्ती सोडून दिली पाहिजे.”

၁၉. အဇ္ဈတ္တာတီတာနိစ္စသုတ္တံ

१९. अज्झत्त-अतीत-अनिच्च सूत्र

၁၈၆. ‘‘စက္ခု, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ အတီတံ…ပေ… ဇိဝှာ အနိစ္စာ အတီတာ…ပေ… မနော အနိစ္စော အတီတော. ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော စက္ခုသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ…ပေ… ဇိဝှာယပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ…ပေ… မနသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ; ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ; ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ.

१८६. “भिक्खूंनो, भूतकाळातील चक्षु अनित्य आहे... जिव्हा अनित्य आहे... मन अनित्य आहे. भिक्खूंनो, असे पाहणारा, श्रुतवान आर्यश्रावक चक्षुविषयी निर्वेद पावतो... जिव्हेविषयी निर्वेद पावतो... मनाविषयी निर्वेद पावतो. निर्वेद पावल्यामुळे तो विरक्त होतो; विरागामुळे विमुक्त होतो. विमुक्त झाल्यावर 'विमुक्त झाले' असे ज्ञान होते. 'जन्म क्षीण झाला, ब्रह्मचर्य पूर्ण झाले, जे करायचे होते ते केले गेले, आता यानंतर काहीही कर्तव्य उरले नाही' असे तो जाणतो.”

၂၀. အဇ္ဈတ္တာနာဂတာနိစ္စသုတ္တံ

२०. अध्यात्म-अनागत-अनित्य सुत्त

၁၈၇. ‘‘စက္ခု, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ အနာဂတံ…ပေ… ဇိဝှာ အနိစ္စာ အနာဂတာ…ပေ… မနော အနိစ္စော အနာဂတော. ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ.

१८७. “भिक्खूंनो, भविष्यकाळातील चक्षु अनित्य आहे... जिव्हा अनित्य आहे... मन अनित्य आहे. असे पाहणारा... 'आता यानंतर काहीही कर्तव्य उरले नाही' असे जाणतो.”

၂၁. အဇ္ဈတ္တပစ္စုပ္ပန္နာနိစ္စသုတ္တံ

२१. अध्यात्म-पच्चुप्पन्न-अनित्य सुत्त

၁၈၈. ‘‘စက္ခု, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ ပစ္စုပ္ပန္နံ…ပေ… ဇိဝှာ အနိစ္စာ ပစ္စုပ္ပန္နာ…ပေ… မနော အနိစ္စော ပစ္စုပ္ပန္နော. ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ.

१८८. “भिक्खूंनो, वर्तमानकाळातील चक्षु अनित्य आहे... जिव्हा अनित्य आहे... मन अनित्य आहे. असे पाहणारा... 'आता यानंतर काहीही कर्तव्य उरले नाही' असे जाणतो.”

၂၂-၂၄. အဇ္ဈတ္တာတီတာဒိဒုက္ခသုတ္တံ

२२-२४. अध्यात्म-अतीतादि-दुःख सुत्त

၁၈၉-၁၉၁. ‘‘စက္ခု, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခံ အတီတံ အနာဂတံ ပစ္စုပ္ပန္နံ…ပေ… ဇိဝှာ ဒုက္ခာ အတီတာ အနာဂတာ ပစ္စုပ္ပန္နာ…ပေ… မနော ဒုက္ခော အတီတော အနာဂတော ပစ္စုပ္ပန္နော. ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ.

१८९-१९१. “भिक्खूंनो, भूतकाळातील, भविष्यकाळातील आणि वर्तमानकाळातील चक्षु दुःखकारक आहे... जिव्हा दुःखकारक आहे... मन दुःखकारक आहे. भिक्खूंनो, असे पाहणारा... 'आता यानंतर काहीही कर्तव्य उरले नाही' असे जाणतो.”

၂၅-၂၇. အဇ္ဈတ္တာတီတာဒိအနတ္တသုတ္တံ

२५-२७. अध्यात्म-अतीतादि-अनत्त सुत्त

၁၉၂-၁၉၄. ‘‘စက္ခု[Pg.363], ဘိက္ခဝေ, အနတ္တာ အတီတံ အနာဂတံ ပစ္စုပ္ပန္နံ…ပေ… ဇိဝှာ အနတ္တာ…ပေ… မနော အနတ္တာ အတီတော အနာဂတော ပစ္စုပ္ပန္နော. ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ.

१९२-१९४. “भिक्खूंनो, भूतकाळातील, भविष्यकाळातील आणि वर्तमानकाळातील चक्षु अनात्म आहे... जिव्हा अनात्म आहे... मन अनात्म आहे. असे पाहणारा... 'आता यानंतर काहीही कर्तव्य उरले नाही' असे जाणतो.”

၂၈-၃၀. ဗာဟိရာတီတာဒိအနိစ္စသုတ္တံ

२८-३०. बाहिर-अतीतादि-अनित्य सुत्त

၁၉၅-၁၉၇. ‘‘ရူပါ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စာ အတီတာ အနာဂတာ ပစ္စုပ္ပန္နာ. သဒ္ဒါ… ဂန္ဓာ… ရသာ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ… ဓမ္မာ အနိစ္စာ အတီတာ အနာဂတာ ပစ္စုပ္ပန္နာ. ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ.

१९५-१९७. “भिक्खूंनो, भूतकाळातील, भविष्यकाळातील आणि वर्तमानकाळातील रूपे अनित्य आहेत. शब्द... गंध... रस... स्पर्श... भूतकाळातील, भविष्यकाळातील आणि वर्तमानकाळातील धम्म अनित्य आहेत. असे पाहणारा... 'आता यानंतर काहीही कर्तव्य उरले नाही' असे जाणतो.”

၃၁-၃၃. ဗာဟိရာတီတာဒိဒုက္ခသုတ္တံ

३१-३३. बाहिर-अतीतादि-दुःख सुत्त

၁၉၈-၂၀၀. ‘‘ရူပါ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခာ အတီတာ အနာဂတာ ပစ္စုပ္ပန္နာ. သဒ္ဒါ… ဂန္ဓာ… ရသာ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ… ဓမ္မာ ဒုက္ခာ အတီတာ အနာဂတာ ပစ္စုပ္ပန္နာ. ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ.

१९८-२००. “भिक्खूंनो, भूतकाळातील, भविष्यकाळातील आणि वर्तमानकाळातील रूपे दुःखकारक आहेत. शब्द... गंध... रस... स्पर्श... भूतकाळातील, भविष्यकाळातील आणि वर्तमानकाळातील धम्म दुःखकारक आहेत. असे पाहणारा... 'आता यानंतर काहीही कर्तव्य उरले नाही' असे जाणतो.”

၃၄-၃၆. ဗာဟိရာတီတာဒိအနတ္တသုတ္တံ

३४-३६. बाहिर-अतीतादि-अनत्त सुत्त

၂၀၁-၂၀၃. ‘‘ရူပါ, ဘိက္ခဝေ, အနတ္တာ အတီတာ အနာဂတာ ပစ္စုပ္ပန္နာ. သဒ္ဒါ… ဂန္ဓာ… ရသာ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ… ဓမ္မာ အနတ္တာ အတီတာ အနာဂတာ ပစ္စုပ္ပန္နာ. ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ.

२०१-२०३. “भिक्खूंनो, भूतकाळातील, भविष्यकाळातील आणि वर्तमानकाळातील रूपे अनात्म आहेत. शब्द... गंध... रस... स्पर्श... भूतकाळातील, भविष्यकाळातील आणि वर्तमानकाळातील धम्म अनात्म आहेत. असे पाहणारा... 'आता यानंतर काहीही कर्तव्य उरले नाही' असे जाणतो.”

၃၇. အဇ္ဈတ္တာတီတယဒနိစ္စသုတ္တံ

३७. अध्यात्म-अतीत-यदनिच्च सुत्त

၂၀၄. ‘‘စက္ခု, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ အတီတံ. ယဒနိစ္စံ, တံ ဒုက္ခံ. ယံ ဒုက္ခံ, တဒနတ္တာ. ယဒနတ္တာ, တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ…ပေ… ဇိဝှာ အနိစ္စာ အတီတာ. ယဒနိစ္စံ, တံ ဒုက္ခံ. ယံ ဒုက္ခံ, တဒနတ္တာ. ယဒနတ္တာ, တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ…ပေ… မနော အနိစ္စော အတီတော. ယဒနိစ္စံ, တံ ဒုက္ခံ. ယံ ဒုက္ခံ, တဒနတ္တာ. ယဒနတ္တာ, တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ.

२०४. “भिक्खूंनो, भूतकाळातील चक्षु अनित्य आहे. जे अनित्य आहे, ते दुःख आहे. जे दुःख आहे, ते अनात्म आहे. जे अनात्म आहे, त्याविषयी ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे यथार्थपणे सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे... भूतकाळातील जिव्हा अनित्य आहे. जे अनित्य आहे, ते दुःख आहे. जे दुःख आहे, ते अनात्म आहे. जे अनात्म आहे, त्याविषयी ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे यथार्थपणे सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे... भूतकाळातील मन अनित्य आहे. जे अनित्य आहे, ते दुःख आहे. जे दुःख आहे, ते अनात्म आहे. जे अनात्म आहे, त्याविषयी ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे यथार्थपणे सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे. असे पाहणारा... 'आता यानंतर काहीही कर्तव्य उरले नाही' असे जाणतो.”

၃၈. အဇ္ဈတ္တာနာဂတယဒနိစ္စသုတ္တံ

३८. अध्यात्म-अनागत-यदनिच्च सुत्त

၂၀၅. ‘‘စက္ခု[Pg.364], ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ အနာဂတံ. ယဒနိစ္စံ, တံ ဒုက္ခံ. ယံ ဒုက္ခံ, တဒနတ္တာ. ယဒနတ္တာ တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ…ပေ… ဇိဝှာ အနိစ္စာ အနာဂတာ. ယဒနိစ္စံ, တံ ဒုက္ခံ. ယံ ဒုက္ခံ, တဒနတ္တာ. ယဒနတ္တာ, တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ…ပေ… မနော အနိစ္စော အနာဂတော. ယဒနိစ္စံ, တံ ဒုက္ခံ. ယံ ဒုက္ခံ, တဒနတ္တာ. ယဒနတ္တာ, တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ.

२०५. “भिक्खूंनो, भविष्यकाळातील चक्षु अनित्य आहे. जे अनित्य आहे, ते दुःख आहे. जे दुःख आहे, ते अनात्म आहे. जे अनात्म आहे, त्याविषयी ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे यथार्थपणे सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे... भविष्यकाळातील जिव्हा अनित्य आहे. जे अनित्य आहे, ते दुःख आहे. जे दुःख आहे, ते अनात्म आहे. जे अनात्म आहे, त्याविषयी ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे यथार्थपणे सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे... भविष्यकाळातील मन अनित्य आहे. जे अनित्य आहे, ते दुःख आहे. जे दुःख आहे, ते अनात्म आहे. जे अनात्म आहे, त्याविषयी ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे यथार्थपणे सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे. भिक्खूंनो, असे पाहणारा... 'आता यानंतर काहीही कर्तव्य उरले नाही' असे जाणतो.”

၃၉. အဇ္ဈတ္တပစ္စုပ္ပန္နယဒနိစ္စသုတ္တံ

३९. अध्यात्म-पच्चुप्पन्न-यदनिच्च सुत्त

၂၀၆. ‘‘စက္ခု, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ ပစ္စုပ္ပန္နံ. ယဒနိစ္စံ, တံ ဒုက္ခံ. ယံ ဒုက္ခံ, တဒနတ္တာ. ယဒနတ္တာ တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ…ပေ… ဇိဝှာ အနိစ္စာ ပစ္စုပ္ပန္နာ. ယဒနိစ္စံ, တံ ဒုက္ခံ. ယံ ဒုက္ခံ, တဒနတ္တာ. ယဒနတ္တာ, တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ…ပေ… မနော အနိစ္စော ပစ္စုပ္ပန္နော. ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခံ. ယံ ဒုက္ခံ တဒနတ္တာ. ယဒနတ္တာ, တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ.

२०६. “भिक्खूंनो, वर्तमानकाळातील चक्षु अनित्य आहे. जे अनित्य आहे, ते दुःख आहे. जे दुःख आहे, ते अनात्म आहे. जे अनात्म आहे, त्याविषयी ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे यथार्थपणे सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे... वर्तमानकाळातील जिव्हा अनित्य आहे. जे अनित्य आहे, ते दुःख आहे. जे दुःख आहे, ते अनात्म आहे. जे अनात्म आहे, त्याविषयी ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे यथार्थपणे सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे... वर्तमानकाळातील मन अनित्य आहे. जे अनित्य आहे, ते दुःख आहे. जे दुःख आहे, ते अनात्म आहे. जे अनात्म आहे, त्याविषयी ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे यथार्थपणे सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे. असे पाहणारा... 'आता यानंतर काहीही कर्तव्य उरले नाही' असे जाणतो.”

၄၀-၄၂. အဇ္ဈတ္တာတီတာဒိယံဒုက္ခသုတ္တံ

४०-४२. अध्यात्म-अतीतादि-यं दुःख सुत्त

၂၀၇-၂၀၉. ‘‘စက္ခု, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခံ အတီတံ အနာဂတံ ပစ္စုပ္ပန္နံ. ယံ ဒုက္ခံ, တဒနတ္တာ. ယဒနတ္တာ, တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ…ပေ… ဇိဝှာ ဒုက္ခာ…ပေ… မနော ဒုက္ခော အတီတော အနာဂတော ပစ္စုပ္ပန္နော. ယံ ဒုက္ခံ, တဒနတ္တာ. ယဒနတ္တာ, တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ.

२०७-२०९. “भिक्खूंनो, भूतकाळातील, भविष्यकाळातील आणि वर्तमानकाळातील चक्षु दुःखकारक आहे. जे दुःख आहे, ते अनात्म आहे. जे अनात्म आहे, त्याविषयी ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे यथार्थपणे सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे... जिव्हा दुःखकारक आहे... भूतकाळातील, भविष्यकाळातील आणि वर्तमानकाळातील मन दुःखकारक आहे. जे दुःख आहे, ते अनात्म आहे. जे अनात्म आहे, त्याविषयी ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे यथार्थपणे सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे. असे पाहणारा... 'आता यानंतर काहीही कर्तव्य उरले नाही' असे जाणतो.”

၄၃-၄၅. အဇ္ဈတ္တာတီတာဒိယဒနတ္တသုတ္တံ

४३-४५. अध्यात्म-अतीतादि-यदनत्त सुत्त

၂၁၀-၂၁၂. ‘‘စက္ခု, ဘိက္ခဝေ, အနတ္တာ အတီတံ အနာဂတံ ပစ္စုပ္ပန္နံ. ယဒနတ္တာ, တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ [Pg.365] ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ…ပေ… ဇိဝှာ အနတ္တာ…ပေ… မနော အနတ္တာ အတီတော အနာဂတော ပစ္စုပ္ပန္နော. ယဒနတ္တာ တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ.

२१०-२१२. “भिक्खूंनो, भूतकाळातील, भविष्यकाळातील आणि वर्तमानकाळातील चक्षु अनात्म आहे. जे अनात्म आहे, त्याविषयी ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे यथार्थपणे सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे... जिव्हा अनात्म आहे... भूतकाळातील, भविष्यकाळातील आणि वर्तमानकाळातील मन अनात्म आहे. जे अनात्म आहे, त्याविषयी ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे यथार्थपणे सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे. असे पाहणारा... 'आता यानंतर काहीही कर्तव्य उरले नाही' असे जाणतो.”

၄၆-၄၈. ဗာဟိရာတီတာဒိယဒနိစ္စသုတ္တံ

४६-४८. बाहिर-अतीतादि-यदनिच्च सुत्त

၂၁၃-၂၁၅. ‘‘ရူပါ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စာ အတီတာ အနာဂတာ ပစ္စုပ္ပန္နာ. ယဒနိစ္စံ, တံ ဒုက္ခံ. ယံ ဒုက္ခံ, တဒနတ္တာ. ယဒနတ္တာ, တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သဒ္ဒါ… ဂန္ဓာ… ရသာ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ… ဓမ္မာ အနိစ္စာ အတီတာ အနာဂတာ ပစ္စုပ္ပန္နာ. ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခံ. ယံ ဒုက္ခံ တဒနတ္တာ. ယဒနတ္တာ တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ.

२१३-२१५. “भिक्खूहो, भूतकाळ, भविष्यकाळ आणि वर्तमानकाळातील रूपे अनित्य आहेत. जे अनित्य आहे, ते दुःख आहे. जे दुःख आहे, ते अनात्म आहे. जे अनात्म आहे, त्याविषयी ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे यथार्थपणे सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे. शब्द... गंध... रस... स्पर्श... भूतकाळ, भविष्यकाळ आणि वर्तमानकाळातील धम्म (मानसिक विषय) अनित्य आहेत. जे अनित्य आहे, ते दुःख आहे. जे दुःख आहे, ते अनात्म आहे. जे अनात्म आहे, त्याविषयी ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे यथार्थपणे सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे. असे पाहणारा...पे... या अस्तित्वासाठी आता काहीही कर्तव्य उरलेले नाही, असे तो जाणतो.”

၄၉-၅၁. ဗာဟိရာတီတာဒိယံဒုက္ခသုတ္တံ

४९-५१. बाह्य अतीत आदि दुःख सुत्त

၂၁၆-၂၁၈. ‘‘ရူပါ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခာ အတီတာ အနာဂတာ ပစ္စုပ္ပန္နာ. ယံ ဒုက္ခံ, တဒနတ္တာ. ယဒနတ္တာ, တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သဒ္ဒါ… ဂန္ဓာ… ရသာ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ… ဓမ္မာ ဒုက္ခာ အတီတာ အနာဂတာ ပစ္စုပ္ပန္နာ. ယံ ဒုက္ခံ, တဒနတ္တာ. ယဒနတ္တာ, တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ.

२१६-२१८. “भिक्खूहो, भूतकाळ, भविष्यकाळ आणि वर्तमानकाळातील रूपे दुःखकारक आहेत. जे दुःख आहे, ते अनात्म आहे. जे अनात्म आहे, त्याविषयी ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे यथार्थपणे सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे. शब्द... गंध... रस... स्पर्श... भूतकाळ, भविष्यकाळ आणि वर्तमानकाळातील धम्म दुःखकारक आहेत. जे दुःख आहे, ते अनात्म आहे. जे अनात्म आहे, त्याविषयी ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे यथार्थपणे सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे. असे पाहणारा...पे... या अस्तित्वासाठी आता काहीही कर्तव्य उरलेले नाही, असे तो जाणतो.”

၅၂-၅၄. ဗာဟိရာတီတာဒိယဒနတ္တသုတ္တံ

५२-५४. बाह्य अतीत आदि अनात्म सुत्त

၂၁၉-၂၂၁. ‘‘ရူပါ, ဘိက္ခဝေ, အနတ္တာ အတီတာ အနာဂတာ ပစ္စုပ္ပန္နာ. ယဒနတ္တာ, တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သဒ္ဒါ… ဂန္ဓာ… ရသာ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ… ဓမ္မာ အနတ္တာ အတီတာ အနာဂတာ ပစ္စုပ္ပန္နာ. ယဒနတ္တာ, တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ.

२१९-२२१. “भिक्खूहो, भूतकाळ, भविष्यकाळ आणि वर्तमानकाळातील रूपे अनात्म आहेत. जे अनात्म आहे, त्याविषयी ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे यथार्थपणे सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे. शब्द... गंध... रस... स्पर्श... भूतकाळ, भविष्यकाळ आणि वर्तमानकाळातील धम्म अनात्म आहेत. जे अनात्म आहे, त्याविषयी ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे यथार्थपणे सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे. असे पाहणारा...पे... या अस्तित्वासाठी आता काहीही कर्तव्य उरलेले नाही, असे तो जाणतो.”

၅၅. အဇ္ဈတ္တာယတနအနိစ္စသုတ္တံ

५५. आध्यात्मिक आयतन अनित्य सुत्त

၂၂၂. ‘‘စက္ခု[Pg.366], ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ…ပေ… ဇိဝှာ အနိစ္စာ…ပေ… မနော အနိစ္စော. ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ.

२२२. “भिक्खूहो, चक्षु (डोळे) अनित्य आहेत...पे... जिव्हा (जीभ) अनित्य आहे...पे... मन अनित्य आहे. असे पाहणारा...पे... या अस्तित्वासाठी आता काहीही कर्तव्य उरलेले नाही, असे तो जाणतो.”

၅၆. အဇ္ဈတ္တာယတနဒုက္ခသုတ္တံ

५६. आध्यात्मिक आयतन दुःख सुत्त

၂၂၃. ‘‘စက္ခု, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခံ…ပေ… ဇိဝှာ ဒုက္ခာ…ပေ… မနော ဒုက္ခော. ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ.

२२३. “भिक्खूहो, चक्षु दुःखकारक आहेत...पे... जिव्हा दुःखकारक आहे...पे... मन दुःखकारक आहे. असे पाहणारा...पे... या अस्तित्वासाठी आता काहीही कर्तव्य उरलेले नाही, असे तो जाणतो.”

၅၇. အဇ္ဈတ္တာယတနအနတ္တသုတ္တံ

५७. आध्यात्मिक आयतन अनात्म सुत्त

၂၂၄. ‘‘စက္ခု, ဘိက္ခဝေ, အနတ္တာ…ပေ… ဇိဝှာ အနတ္တာ…ပေ… မနော အနတ္တာ. ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ.

२२४. “भिक्खूहो, चक्षु अनात्म आहेत...पे... जिव्हा अनात्म आहे...पे... मन अनात्म आहे. असे पाहणारा...पे... या अस्तित्वासाठी आता काहीही कर्तव्य उरलेले नाही, असे तो जाणतो.”

၅၈. ဗာဟိရာယတနအနိစ္စသုတ္တံ

५८. बाह्य आयतन अनित्य सुत्त

၂၂၅. ‘‘ရူပါ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စာ. သဒ္ဒါ… ဂန္ဓာ… ရသာ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ… ဓမ္မာ အနိစ္စာ. ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ.

२२५. “भिक्खूहो, रूपे अनित्य आहेत. शब्द... गंध... रस... स्पर्श... धम्म अनित्य आहेत. असे पाहणारा...पे... या अस्तित्वासाठी आता काहीही कर्तव्य उरलेले नाही, असे तो जाणतो.”

၅၉. ဗာဟိရာယတနဒုက္ခသုတ္တံ

५९. बाह्य आयतन दुःख सुत्त

၂၂၆. ‘‘ရူပါ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခာ. သဒ္ဒါ… ဂန္ဓာ… ရသာ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ… ဓမ္မာ ဒုက္ခာ. ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ.

२२६. “भिक्खूहो, रूपे दुःखकारक आहेत. शब्द... गंध... रस... स्पर्श... धम्म दुःखकारक आहेत. असे पाहणारा...पे... या अस्तित्वासाठी आता काहीही कर्तव्य उरलेले नाही, असे तो जाणतो.”

၆၀. ဗာဟိရာယတနအနတ္တသုတ္တံ

६०. बाह्य आयतन अनात्म सुत्त

၂၂၇. ‘‘ရူပါ, ဘိက္ခဝေ, အနတ္တာ. သဒ္ဒါ… ဂန္ဓာ… ရသာ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ… ဓမ္မာ အနတ္တာ. ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ.

२२७. “भिक्खूहो, रूपे अनात्म आहेत. शब्द... गंध... रस... स्पर्श... धम्म अनात्म आहेत. असे पाहणारा...पे... या अस्तित्वासाठी आता काहीही कर्तव्य उरलेले नाही, असे तो जाणतो.”

သဋ္ဌိပေယျာလဝဂ္ဂေါ သတ္တရသမော.

सट्ठिपेय्यालवग्गो (साठ सुत्तांचा संक्षेप वर्ग) समाप्त.

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याचे उद्दान (अनुक्रमणिका) –

ဆန္ဒေနဋ္ဌာရသ ဟောန္တိ, အတီတေန စ ဒွေ နဝ;

ယဒနိစ္စာဋ္ဌာရသ ဝုတ္တာ, တယော အဇ္ဈတ္တဗာဟိရာ;

ပေယျာလော သဋ္ဌိကော ဝုတ္တော, ဗုဒ္ဓေနာဒိစ္စဗန္ဓုနာတိ.

“छंद (इच्छा) सुत्तांचे अठरा आहेत, अतीत सुत्तांचे दोन नऊ (अठरा) आहेत; यदनिच्च सुत्तांचे अठरा सांगितले आहेत, आणि आध्यात्मिक व बाह्य मिळून तीन आहेत; अशा प्रकारे आदित्यबंधू (सूर्याचे वंशज) असलेल्या बुद्धांनी साठ सुत्तांचा हा पेय्याल (संक्षेप) सांगितला आहे.”

သုတ္တန္တာနိ သဋ္ဌိ.

एकूण साठ सुत्ते आहेत.

၁၈. သမုဒ္ဒဝဂ္ဂေါ

१८. समुद्रवग्गो (समुद्र वर्ग)

၁. ပဌမသမုဒ္ဒသုတ္တံ

१. प्रथम समुद्र सुत्त

၂၂၈. ‘‘‘သမုဒ္ဒေါ[Pg.367], သမုဒ္ဒေါ’တိ, ဘိက္ခဝေ, အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော ဘာသတိ. နေသော, ဘိက္ခဝေ, အရိယဿ ဝိနယေ သမုဒ္ဒေါ. မဟာ ဧသော, ဘိက္ခဝေ, ဥဒကရာသိ မဟာဥဒကဏ္ဏဝေါ. စက္ခု, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသဿ သမုဒ္ဒေါ; တဿ ရူပမယော ဝေဂေါ. ယော တံ ရူပမယံ ဝေဂံ သဟတိ, အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အတရိ စက္ခုသမုဒ္ဒံ သဦမိံ သာဝဋ္ဋံ သဂါဟံ သရက္ခသံ; တိဏ္ဏော ပါရင်္ဂတော ထလေ တိဋ္ဌတိ ဗြာဟ္မဏော…ပေ… ဇိဝှာ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသဿ သမုဒ္ဒေါ; တဿ ရသမယော ဝေဂေါ. ယော တံ ရသမယံ ဝေဂံ သဟတိ, အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အတရိ ဇိဝှာသမုဒ္ဒံ သဦမိံ သာဝဋ္ဋံ သဂါဟံ သရက္ခသံ; တိဏ္ဏော ပါရင်္ဂတော ထလေ တိဋ္ဌတိ ဗြာဟ္မဏော…ပေ… မနော, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသဿ သမုဒ္ဒေါ; တဿ ဓမ္မမယော ဝေဂေါ. ယော တံ ဓမ္မမယံ ဝေဂံ သဟတိ, အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အတရိ မနောသမုဒ္ဒံ သဦမိံ သာဝဋ္ဋံ သဂါဟံ သရက္ခသံ; တိဏ္ဏော ပါရင်္ဂတော ထလေ တိဋ္ဌတိ ဗြာဟ္မဏော’’တိ. ဣဒမဝေါစ…ပေ… သတ္ထာ –

२२८. “‘समुद्र, समुद्र’ असे, भिक्खूहो, अश्रुतवान (अज्ञानी) पृथग्जन म्हणतो. परंतु, भिक्खूहो, आर्यांच्या विनयामध्ये (शासनात) हा समुद्र नाही. हा तर केवळ पाण्याचा मोठा साठा, पाण्याचा विशाल विस्तार आहे. भिक्खूहो, मनुष्यासाठी चक्षु (डोळा) हाच समुद्र आहे; त्याचा वेग रूपमय (रूपांनी बनलेला) असतो. जो मनुष्य त्या रूपमय वेगाला सहन करतो (त्यावर नियंत्रण ठेवतो), त्याला, भिक्खूहो, असे म्हटले जाते की त्याने लाटा, भोवरे, सुसरी (जलचर प्राणी) आणि राक्षसांनी युक्त अशा चक्षु-समुद्राला पार केले आहे; तो पार गेलेला, पलीकडच्या तीरावर पोहोचलेला आणि कोरड्या जमिनीवर उभा असलेला ब्राह्मण (अर्हत) आहे...पे... भिक्खूहो, मनुष्यासाठी जिव्हा (जीभ) हा समुद्र आहे; तिचा वेग रसमय असतो. जो मनुष्य त्या रसमय वेगाला सहन करतो, त्याला, भिक्खूहो, असे म्हटले जाते की त्याने लाटा, भोवरे, सुसरी आणि राक्षसांनी युक्त अशा जिव्हा-समुद्राला पार केले आहे; तो पार गेलेला, पलीकडच्या तीरावर पोहोचलेला आणि कोरड्या जमिनीवर उभा असलेला ब्राह्मण आहे...पे... भिक्खूहो, मनुष्यासाठी मन हा समुद्र आहे; त्याचा वेग धम्ममय (विचारांनी बनलेला) असतो. जो मनुष्य त्या धम्ममय वेगाला सहन करतो, त्याला, भिक्खूहो, असे म्हटले जाते की त्याने लाटा, भोवरे, सुसरी आणि राक्षसांनी युक्त अशा मन-समुद्राला पार केले आहे; तो पार गेलेला, पलीकडच्या तीरावर पोहोचलेला आणि कोरड्या जमिनीवर उभा असलेला ब्राह्मण आहे.” भगवान असे म्हणाले...पे... शास्त्यांनी (बुद्धांनी) पुढे असे म्हटले –

‘‘ယော ဣမံ သမုဒ္ဒံ သဂါဟံ သရက္ခသံ,သဦမိံ သာဝဋ္ဋံ သဘယံ ဒုတ္တရံ အစ္စတရိ;

သ ဝေဒဂူ ဝုသိတဗြဟ္မစရိယော,လောကန္တဂူ ပါရဂတောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ. ပဌမံ;

“ज्याने सुसरी, राक्षस, लाटा, भोवरे आणि भयाने युक्त असलेल्या, पार करण्यास अत्यंत कठीण अशा या समुद्राला पार केले आहे; तो वेदगू (ज्ञानी), ब्रह्मचर्य पूर्ण केलेला, लोकाचा अंत गाठलेला आणि पलीकडच्या तीरावर पोहोचलेला भिक्खू (अर्हत) म्हटला जातो.” पहिले सुत्त समाप्त.

၂. ဒုတိယသမုဒ္ဒသုတ္တံ

२. द्वितीय समुद्र सुत्त

၂၂၉. ‘‘သမုဒ္ဒေါ, သမုဒ္ဒေါ’တိ, ဘိက္ခဝေ, အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော ဘာသတိ. နေသော, ဘိက္ခဝေ, အရိယဿ ဝိနယေ သမုဒ္ဒေါ. မဟာ ဧသော, ဘိက္ခဝေ, ဥဒကရာသိ မဟာဥဒကဏ္ဏဝေါ. သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အရိယဿ ဝိနယေ သမုဒ္ဒေါ. ဧတ္ထာယံ သဒေဝကော လောကော သမာရကော သဗြဟ္မကော သဿမဏဗြာဟ္မဏီ ပဇာ သဒေဝမနုဿာ ယေဘုယျေန သမုန္နာ တန္တာကုလကဇာတာ ကုလဂဏ္ဌိကဇာတာ မုဉ္ဇပဗ္ဗဇဘူတာ, အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ သံသာရံ နာတိဝတ္တတိ…ပေ….

२२९. “‘समुद्र, समुद्र’ असे, भिक्खूहो, अश्रुतवान पृथग्जन म्हणतो. परंतु, भिक्खूहो, आर्यांच्या विनयामध्ये हा समुद्र नाही. हा तर केवळ पाण्याचा मोठा साठा, पाण्याचा विशाल विस्तार आहे. भिक्खूहो, चक्षु-विज्ञानाने जाणता येण्याजोगी अशी रूपे आहेत, जी इष्ट, कांत (प्रिय), मनाला आनंद देणारी, प्रिय वाटणारी, कामवासनेशी संबंधित आणि आसक्ती निर्माण करणारी आहेत. भिक्खूहो, आर्यांच्या विनयामध्ये यालाच ‘समुद्र’ म्हटले जाते. या रूपमय समुद्रात देव, मार आणि ब्रह्मासह हा देवलोक, तसेच श्रमण, ब्राह्मण, राजे आणि मनुष्यांसह ही प्रजा बहुतांश करून बुडून गेली आहे; ती गुंफलेल्या सुताच्या गोळ्यासारखी, गाठी पडलेल्या सुतासारखी, मुंज आणि बब्बज गवतासारखी गुंतागुंतीची झाली आहे. ती अपाय (दुर्गती), विनाश आणि संसाराला पार करू शकत नाही...पे...”

‘‘သန္တိ[Pg.368], ဘိက္ခဝေ, ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ…ပေ… သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, မနောဝိညေယျာ ဓမ္မာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အရိယဿ ဝိနယေ သမုဒ္ဒေါ. ဧတ္ထာယံ သဒေဝကော လောကော သမာရကော သဗြဟ္မကော သဿမဏဗြာဟ္မဏီ ပဇာ သဒေဝမနုဿာ ယေဘုယျေန သမုန္နာ တန္တာကုလကဇာတာ ကုလဂဏ္ဌိကဇာတာ မုဉ္ဇပဗ္ဗဇဘူတာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ သံသာရံ နာတိဝတ္တတီ’’တိ.

“भिक्खूहो, जिव्हा-विज्ञानाने जाणता येण्याजोगे रस आहेत...पे... भिक्खूहो, मनो-विज्ञानाने जाणता येण्याजोगे धम्म (मानसिक विषय) आहेत, जे इष्ट, कांत, मनाला आनंद देणारे, प्रिय वाटणारे, कामवासनेशी संबंधित आणि आसक्ती निर्माण करणारे आहेत. भिक्खूहो, आर्यांच्या विनयामध्ये यालाच ‘समुद्र’ म्हटले जाते. या धम्ममय समुद्रात देव, मार आणि ब्रह्मासह हा देवलोक, तसेच श्रमण, ब्राह्मण, राजे आणि मनुष्यांसह ही प्रजा बहुतांश करून बुडून गेली आहे; ती गुंफलेल्या सुताच्या गोळ्यासारखी, गाठी पडलेल्या सुतासारखी, मुंज आणि बब्बज गवतासारखी गुंतागुंतीची झाली आहे. ती अपाय, दुर्गती, विनाश आणि संसाराला पार करू शकत नाही.”

‘‘ယဿ ရာဂေါ စ ဒေါသော စ, အဝိဇ္ဇာ စ ဝိရာဇိတာ;

သော ဣမံ သမုဒ္ဒံ သဂါဟံ သရက္ခသံ, သဦမိဘယံ ဒုတ္တရံ အစ္စတရိ.

“ज्याची आसक्ती (राग), द्वेष आणि अविद्या नष्ट झाली आहे; त्याने सुसरी, राक्षस, लाटांच्या भयाने युक्त असलेल्या, पार करण्यास अत्यंत कठीण अशा या समुद्राला पार केले आहे.”

‘‘သင်္ဂါတိဂေါ မစ္စုဇဟော နိရုပဓိ, ပဟာသိ ဒုက္ခံ အပုနဗ္ဘဝါယ;

အတ္ထင်္ဂတော သော န ပုနေတိ, အမောဟယီ, မစ္စုရာဇန္တိ ဗြူမီ’’တိ. ဒုတိယံ;

जो आसक्तीच्या पलीकडे गेला आहे, ज्याने मृत्यूचा त्याग केला आहे, जो उपाधिरहित आहे, ज्याने पुनर्जन्म न होण्यासाठी दुःखाचा त्याग केला आहे; तो अस्तंगत झाला आहे, तो पुन्हा परत येत नाही, त्याने मृत्यूच्या राजाला (मारराजाला) भ्रमित केले आहे, असे मी म्हणतो. दुसरे.

၃. ဗာဠိသိကောပမသုတ္တံ

३. बाळिसिकोपम सुत्त

၂၃၀. ‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဗာဠိသိကော အာမိသဂတဗဠိသံ ဂမ္ဘီရေ ဥဒကရဟဒေ ပက္ခိပေယျ. တမေနံ အညတရော အာမိသစက္ခု မစ္ဆော ဂိလေယျ. ဧဝဉှိ သော, ဘိက္ခဝေ, မစ္ဆော ဂိလိတဗဠိသော ဗာဠိသိကဿ အနယံ အာပန္နော ဗျသနံ အာပန္နော ယထာကာမကရဏီယော ဗာဠိသိကဿ.

२३०. भिक्षूहो, ज्याप्रमाणे एखादा कोळी आमिष (चारा) लावलेला गळ एका खोल जलाशयात टाकेल आणि आमिषावर डोळा असलेला एखादा मासा तो गळ गिळेल. भिक्षूहो, अशा प्रकारे तो गळ गिळलेला मासा कोळ्याच्या तावडीत सापडून अनर्थाला प्राप्त होतो, विनाशाला प्राप्त होतो आणि कोळ्याच्या इच्छेनुसार वागविण्यास पात्र ठरतो.

ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဆယိမေ ဗဠိသာ လောကသ္မိံ အနယာယ သတ္တာနံ ဝဓာယ ပါဏိနံ. ကတမေ ဆ? သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ, ဘိက္ခု, အဘိနန္ဒတိ အဘိဝဒတိ အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဂိလိတဗဠိသော, မာရဿ အနယံ အာပန္နော ဗျသနံ အာပန္နော ယထာကာမကရဏီယော ပါပိမတော…ပေ… သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ…ပေ….

तसेच, भिक्षूहो, या जगात प्राण्यांच्या अनर्थासाठी आणि जीवांच्या विनाशासाठी हे सहा गळ आहेत. कोणते सहा? भिक्षूहो, डोळ्यांनी जाणता येण्याजोगे असे रूप आहेत जे इष्ट, कांत, मनाला आवडणारे, प्रिय वाटणारे, कामवासनेने युक्त आणि आसक्ती निर्माण करणारे आहेत. जर एखादा भिक्षू त्यांचे अभिनंदन करतो, त्यांचे स्वागत करतो आणि त्यात आसक्त होऊन राहतो, तर भिक्षूहो, त्या भिक्षूला 'माराचा गळ गिळलेला भिक्षू' असे म्हटले जाते. तो अनर्थाला प्राप्त झाला आहे, विनाशाला प्राप्त झाला आहे आणि पापी माराच्या इच्छेनुसार वागविण्यास पात्र ठरला आहे... तसेच, भिक्षूहो, जिभेने जाणता येण्याजोगे रस आहेत...

သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, မနောဝိညေယျာ ဓမ္မာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ, ဘိက္ခု, အဘိနန္ဒတိ အဘိဝဒတိ အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဂိလိတဗဠိသော မာရဿ အနယံ အာပန္နော ဗျသနံ အာပန္နော ယထာကာမကရဏီယော ပါပိမတော.

भिक्षूहो, मनाने जाणता येण्याजोगे असे धम्म आहेत जे इष्ट, कांत, मनाला आवडणारे, प्रिय वाटणारे, कामवासनेने युक्त आणि आसक्ती निर्माण करणारे आहेत. जर एखादा भिक्षू त्यांचे अभिनंदन करतो, त्यांचे स्वागत करतो आणि त्यात आसक्त होऊन राहतो, तर भिक्षूहो, त्या भिक्षूला 'माराचा गळ गिळलेला भिक्षू' असे म्हटले जाते. तो अनर्थाला प्राप्त झाला आहे, विनाशाला प्राप्त झाला आहे आणि पापी माराच्या इच्छेनुसार वागविण्यास पात्र ठरला आहे.

‘‘သန္တိ [Pg.369] စ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ နာဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု န ဂိလိတဗဠိသော မာရဿ အဘေဒိ ဗဠိသံ ပရိဘေဒိ ဗဠိသံ န အနယံ အာပန္နော န ဗျသနံ အာပန္နော န ယထာကာမကရဏီယော ပါပိမတော…ပေ….

भिक्षूहो, डोळ्यांनी जाणता येण्याजोगे असे रूप आहेत जे इष्ट, कांत, मनाला आवडणारे, प्रिय वाटणारे, कामवासनेने युक्त आणि आसक्ती निर्माण करणारे आहेत. जर एखादा भिक्षू त्यांचे अभिनंदन करत नाही, त्यांचे स्वागत करत नाही आणि त्यात आसक्त होऊन राहत नाही, तर भिक्षूहो, त्या भिक्षूला 'माराचा गळ न गिळलेला भिक्षू' असे म्हटले जाते. त्याने तो गळ तोडला आहे, तो गळ नष्ट केला आहे. तो अनर्थाला प्राप्त झालेला नाही, विनाशाला प्राप्त झालेला नाही आणि पापी मार त्याच्याशी आपल्या इच्छेनुसार वागू शकत नाही... तसेच...

‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ…ပေ…. သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, မနောဝိညေယျာ ဓမ္မာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တဉ္စေ ဘိက္ခု နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ နာဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ, အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု န ဂိလိတဗဠိသော မာရဿ အဘေဒိ ဗဠိသံ ပရိဘေဒိ ဗဠိသံ န အနယံ အာပန္နော န ဗျသနံ အာပန္နော န ယထာကာမကရဏီယော ပါပိမတော’’တိ. တတိယံ.

भिक्षूहो, जिभेने जाणता येण्याजोगे रस आहेत... तसेच, भिक्षूहो, मनाने जाणता येण्याजोगे असे धम्म आहेत जे इष्ट, कांत, मनाला आवडणारे, प्रिय वाटणारे, कामवासनेने युक्त आणि आसक्ती निर्माण करणारे आहेत. जर एखादा भिक्षू त्यांचे अभिनंदन करत नाही, त्यांचे स्वागत करत नाही आणि त्यात आसक्त होऊन राहत नाही, तर भिक्षूहो, त्या भिक्षूला 'माराचा गळ न गिळलेला भिक्षू' असे म्हटले जाते. त्याने तो गळ तोडला आहे, तो गळ नष्ट केला आहे. तो अनर्थाला प्राप्त झालेला नाही, विनाशाला प्राप्त झालेला नाही आणि पापी मार त्याच्याशी आपल्या इच्छेनुसार वागू शकत नाही. तिसरे.

၄. ခီရရုက္ခောပမသုတ္တံ

४. खीररुक्खोपम सुत्त

၂၃၁. ‘‘ယဿ ကဿစိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုဿ ဝါ ဘိက္ခုနိယာ ဝါ စက္ခုဝိညေယျေသု ရူပေသု ယော ရာဂေါ သော အတ္ထိ, ယော ဒေါသော သော အတ္ထိ, ယော မောဟော သော အတ္ထိ, ယော ရာဂေါ သော အပ္ပဟီနော, ယော ဒေါသော သော အပ္ပဟီနော, ယော မောဟော သော အပ္ပဟီနော တဿ ပရိတ္တာ စေပိ စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ စက္ခုဿ အာပါထံ အာဂစ္ဆန္တိ ပရိယာဒိယန္တေဝဿ စိတ္တံ; ကော ပန ဝါဒေါ အဓိမတ္တာနံ! တံ ကိဿ ဟေတု? ယော, ဘိက္ခဝေ, ရာဂေါ, သော အတ္ထိ, ယော ဒေါသော သော အတ္ထိ, ယော မောဟော သော အတ္ထိ, ယော ရာဂေါ သော အပ္ပဟီနော, ယော ဒေါသော သော အပ္ပဟီနော, ယော မောဟော သော အပ္ပဟီနော…ပေ….

२३१. भिक्षूहो, ज्या कोणा भिक्षूमध्ये किंवा भिक्षुणीमध्ये डोळ्यांनी जाणता येण्याजोग्या रूपांविषयी जो राग आहे तो तसाच असेल, जो द्वेष आहे तो तसाच असेल, जो मोह आहे तो तसाच असेल; आणि तो राग नष्ट केलेला नसेल, तो द्वेष नष्ट केलेला नसेल, तो मोह नष्ट केलेला नसेल; तर डोळ्यांनी जाणता येण्याजोगे अगदी थोडे रूप जरी त्यांच्या डोळ्यांसमोर आले, तरी ते त्यांच्या चित्ताला व्यापून टाकतात; मग मोठ्या रूपांविषयी तर काय सांगावे! त्याचे कारण काय? भिक्षूहो, कारण जो राग आहे तो तसाच आहे, जो द्वेष आहे तो तसाच आहे, जो मोह आहे तो तसाच आहे; आणि तो राग नष्ट केलेला नाही, तो द्वेष नष्ट केलेला नाही, तो मोह नष्ट केलेला नाही... तसेच...

‘‘ယဿ ကဿစိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုဿ ဝါ ဘိက္ခုနိယာ ဝါ ဇိဝှာဝိညေယျေသု ရသေသု ယော ရာဂေါ သော အတ္ထိ…ပေ….

भिक्षूहो, ज्या कोणा भिक्षूमध्ये किंवा भिक्षुणीमध्ये जिभेने जाणता येण्याजोग्या रसांविषयी जो राग आहे तो तसाच असेल... तसेच...

‘‘ယဿ ကဿစိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုဿ ဝါ ဘိက္ခုနိယာ ဝါ မနောဝိညေယျေသု ဓမ္မေသု ယော ရာဂေါ သော အတ္ထိ, ယော ဒေါသော သော အတ္ထိ, ယော မောဟော သော အတ္ထိ, ယော ရာဂေါ သော အပ္ပဟီနော, ယော ဒေါသော သော အပ္ပဟီနော, ယော မောဟော သော အပ္ပဟီနော, တဿ ပရိတ္တာ စေပိ မနောဝိညေယျာ ဓမ္မာ မနဿ အာပါထံ အာဂစ္ဆန္တိ ပရိယာဒိယန္တေဝဿ စိတ္တံ; ကော ပန ဝါဒေါ အဓိမတ္တာနံ! တံ ကိဿ ဟေတု? ယော, ဘိက္ခဝေ, ရာဂေါ, သော အတ္ထိ, ယော ဒေါသော သော အတ္ထိ, ယော မောဟော သော [Pg.370] အတ္ထိ, ယော ရာဂေါ သော အပ္ပဟီနော, ယော ဒေါသော သော အပ္ပဟီနော, ယော မောဟော သော အပ္ပဟီနော.

भिक्षूहो, ज्या कोणा भिक्षूमध्ये किंवा भिक्षुणीमध्ये मनाने जाणता येण्याजोग्या धम्मांविषयी जो राग आहे तो तसाच असेल, जो द्वेष आहे तो तसाच असेल, जो मोह आहे तो तसाच असेल; आणि तो राग नष्ट केलेला नसेल, तो द्वेष नष्ट केलेला नसेल, तो मोह नष्ट केलेला नसेल; तर मनाने जाणता येण्याजोगे अगदी थोडे जरी धम्म त्यांच्या मनासमोर आले, तरी ते त्यांच्या चित्ताला व्यापून टाकतात; मग मोठ्या धम्मांविषयी तर काय सांगावे! त्याचे कारण काय? भिक्षूहो, कारण जो राग आहे तो तसाच आहे, जो द्वेष आहे तो तसाच आहे, जो मोह आहे तो तसाच आहे; आणि तो राग नष्ट केलेला नाही, तो द्वेष नष्ट केलेला नाही, तो मोह नष्ट केलेला नाही.

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ခီရရုက္ခော အဿတ္ထော ဝါ နိဂြောဓော ဝါ ပိလက္ခော ဝါ ဥဒုမ္ဗရော ဝါ ဒဟရော တရုဏော ကောမာရကော. တမေနံ ပုရိသော တိဏှာယ ကုဌာရိယာ ယတော ယတော အာဘိန္ဒေယျ အာဂစ္ဆေယျ ခီရ’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘ယဉှိ, ဘန္တေ, ခီရံ တံ အတ္ထီ’’တိ.

भिक्षूहो, ज्याप्रमाणे समजा एखादे दूध किंवा चीक असणारे झाड असेल—पिंपळ, वटवृक्ष, पिळ्ळख किंवा उदुंबर—जे लहान, कोवळे आणि तरुण आहे. जर एखाद्या माणसाने त्यावर तीक्ष्ण कुऱ्हाडीने जिथे जिथे घाव घातला, तिथे तिथे चीक बाहेर येईल का? 'होय, भंते.' 'त्याचे कारण काय?' 'कारण, भंते, त्या झाडामध्ये चीक आहे.'

‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယဿ ကဿစိ ဘိက္ခုဿ ဝါ ဘိက္ခုနိယာ ဝါ စက္ခုဝိညေယျေသု ရူပေသု ယော ရာဂေါ သော အတ္ထိ, ယော ဒေါသော သော အတ္ထိ, ယော မောဟော သော အတ္ထိ, ယော ရာဂေါ သော အပ္ပဟီနော, ယော ဒေါသော သော အပ္ပဟီနော, ယော မောဟော သော အပ္ပဟီနော, တဿ ပရိတ္တာ စေပိ စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ စက္ခုဿ အာပါထံ အာဂစ္ဆန္တိ ပရိယာဒိယန္တေဝဿ စိတ္တံ; ကော ပန ဝါဒေါ အဓိမတ္တာနံ! တံ ကိဿ ဟေတု? ယော, ဘိက္ခဝေ, ရာဂေါ သော အတ္ထိ, ယော ဒေါသော သော အတ္ထိ, ယော မောဟော သော အတ္ထိ, ယော ရာဂေါ သော အပ္ပဟီနော, ယော ဒေါသော သော အပ္ပဟီနော, ယော မောဟော သော အပ္ပဟီနော…ပေ….

तशाच प्रकारे, भिक्षूहो, ज्या कोणा भिक्षूमध्ये किंवा भिक्षुणीमध्ये डोळ्यांनी जाणता येण्याजोग्या रूपांविषयी जो राग आहे तो तसाच असेल, जो द्वेष आहे तो तसाच असेल, जो मोह आहे तो तसाच असेल; आणि तो राग नष्ट केलेला नसेल, तो द्वेष नष्ट केलेला नसेल, तो मोह नष्ट केलेला नसेल; तर डोळ्यांनी जाणता येण्याजोगे अगदी थोडे रूप जरी त्यांच्या डोळ्यांसमोर आले, तरी ते त्यांच्या चित्ताला व्यापून टाकतात; मग मोठ्या रूपांविषयी तर काय सांगावे! त्याचे कारण काय? भिक्षूहो, कारण जो राग आहे तो तसाच आहे, जो द्वेष आहे तो तसाच आहे, जो मोह आहे तो तसाच आहे; आणि तो राग नष्ट केलेला नाही, तो द्वेष नष्ट केलेला नाही, तो मोह नष्ट केलेला नाही... तसेच...

‘‘ယဿ ကဿစိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုဿ ဝါ ဘိက္ခုနိယာ ဝါ ဇိဝှာဝိညေယျေသု ရသေသု ယော ရာဂေါ သော အတ္ထိ…ပေ….

भिक्षूहो, ज्या कोणा भिक्षूमध्ये किंवा भिक्षुणीमध्ये जिभेने जाणता येण्याजोग्या रसांविषयी जो राग आहे तो तसाच असेल... तसेच...

‘‘ယဿ ကဿစိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုဿ ဝါ ဘိက္ခုနိယာ ဝါ မနောဝိညေယျေသု ဓမ္မေသု ယော ရာဂေါ သော အတ္ထိ, ယော ဒေါသော သော အတ္ထိ, ယော မောဟော သော အတ္ထိ, ယော ရာဂေါ သော အပ္ပဟီနော, ယော ဒေါသော သော အပ္ပဟီနော, ယော မောဟော သော အပ္ပဟီနော, တဿ ပရိတ္တာ စေပိ မနောဝိညေယျာ ဓမ္မာ မနဿ အာပါထံ အာဂစ္ဆန္တိ ပရိယာဒိယန္တေဝဿ စိတ္တံ; ကော ပန ဝါဒေါ အဓိမတ္တာနံ! တံ ကိဿ ဟေတု? ယော, ဘိက္ခဝေ, ရာဂေါ သော အတ္ထိ, ယော ဒေါသော သော အတ္ထိ, ယော မောဟော သော အတ္ထိ, ယော ရာဂေါ သော အပ္ပဟီနော, ယော ဒေါသော သော အပ္ပဟီနော, ယော မောဟော သော အပ္ပဟီနော.

भिक्षूहो, ज्या कोणा भिक्षूमध्ये किंवा भिक्षुणीमध्ये मनाने जाणता येण्याजोग्या धम्मांविषयी जो राग आहे तो तसाच असेल, जो द्वेष आहे तो तसाच असेल, जो मोह आहे तो तसाच असेल; आणि तो राग नष्ट केलेला नसेल, तो द्वेष नष्ट केलेला नसेल, तो मोह नष्ट केलेला नसेल; तर मनाने जाणता येण्याजोगे अगदी थोडे जरी धम्म त्यांच्या मनासमोर आले, तरी ते त्यांच्या चित्ताला व्यापून टाकतात; मग मोठ्या धम्मांविषयी तर काय सांगावे! त्याचे कारण काय? भिक्षूहो, कारण जो राग आहे तो तसाच आहे, जो द्वेष आहे तो तसाच आहे, जो मोह आहे तो तसाच आहे; आणि तो राग नष्ट केलेला नाही, तो द्वेष नष्ट केलेला नाही, तो मोह नष्ट केलेला नाही.

‘‘ယဿ ကဿစိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုဿ ဝါ ဘိက္ခုနိယာ ဝါ စက္ခုဝိညေယျေသု ရူပေသု ယော ရာဂေါ သော နတ္ထိ, ယော ဒေါသော သော နတ္ထိ, ယော မောဟော သော နတ္ထိ, ယော ရာဂေါ သော ပဟီနော, ယော ဒေါသော သော ပဟီနော, ယော မောဟော သော [Pg.371] ပဟီနော, တဿ အဓိမတ္တာ စေပိ စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ စက္ခုဿ အာပါထံ အာဂစ္ဆန္တိ နေဝဿ စိတ္တံ ပရိယာဒိယန္တိ; ကော ပန ဝါဒေါ ပရိတ္တာနံ! တံ ကိဿ ဟေတု? ယော, ဘိက္ခဝေ, ရာဂေါ သော နတ္ထိ, ယော ဒေါသော သော နတ္ထိ, ယော မောဟော သော နတ္ထိ, ယော ရာဂေါ သော ပဟီနော, ယော ဒေါသော သော ပဟီနော, ယော မောဟော သော ပဟီနော…ပေ….

“भिक्षूंनो, ज्या कोणा भिक्षूच्या किंवा भिक्षुणीच्या बाबतीत, डोळ्याने जाणता येणाऱ्या रूपांविषयी जो राग असतो तो नसतो, जो द्वेष असतो तो नसतो, जो मोह असतो तो नसतो; जो राग असतो तो नष्ट केलेला असतो, जो द्वेष असतो तो नष्ट केलेला असतो, जो मोह असतो तो नष्ट केलेला असतो; तर डोळ्याने जाणता येणारी अत्यंत प्रबळ रूपे जरी त्याच्या डोळ्यांच्या टप्प्यात आली, तरी ती त्याच्या चित्ताला वश करू शकत नाहीत; मग क्षुल्लक रूपांबद्दल तर काय सांगावे! त्याचे कारण काय? भिक्षूंनो, जो राग असतो तो नसतो, जो द्वेष असतो तो नसतो, जो मोह असतो तो नसतो; जो राग असतो तो नष्ट केलेला असतो, जो द्वेष असतो तो नष्ट केलेला असतो, जो मोह असतो तो नष्ट केलेला असतो... पे...”

‘‘ယဿ ကဿစိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုဿ ဝါ ဘိက္ခုနိယာ ဝါ ဇိဝှာဝိညေယျေသု ရသေသု…ပေ… မနောဝိညေယျေသု ဓမ္မေသု ယော ရာဂေါ သော နတ္ထိ, ယော ဒေါသော သော နတ္ထိ, ယော မောဟော သော နတ္ထိ, ယော ရာဂေါ သော ပဟီနော, ယော ဒေါသော သော ပဟီနော, ယော မောဟော သော ပဟီနော, တဿ အဓိမတ္တာ စေပိ မနောဝိညေယျာ ဓမ္မာ မနဿ အာပါထံ အာဂစ္ဆန္တိ နေဝဿ စိတ္တံ ပရိယာဒိယန္တိ; ကော ပန ဝါဒေါ ပရိတ္တာနံ! တံ ကိဿ ဟေတု? ယော, ဘိက္ခဝေ, ရာဂေါ သော နတ္ထိ, ယော ဒေါသော သော နတ္ထိ, ယော မောဟော သော နတ္ထိ, ယော ရာဂေါ သော ပဟီနော, ယော ဒေါသော သော ပဟီနော, ယော မောဟော သော ပဟီနော. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ခီရရုက္ခော အဿတ္ထော ဝါ နိဂြောဓော ဝါ ပိလက္ခော ဝါ ဥဒုမ္ဗရော ဝါ သုက္ခော ကောလာပေါ တေရောဝဿိကော. တမေနံ ပုရိသော တိဏှာယ ကုဌာရိယာ ယတော ယတော အာဘိန္ဒေယျ အာဂစ္ဆေယျ ခီရ’’န္တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘ယဉှိ, ဘန္တေ, ခီရံ တံ နတ္ထီ’’တိ.

“भिक्षूंनो, ज्या कोणा भिक्षूच्या किंवा भिक्षुणीच्या बाबतीत, जिभेने जाणता येणाऱ्या रसांविषयी... पे... मनाद्वारे जाणता येणाऱ्या मनोविषयांबद्दल जो राग असतो तो नसतो, जो द्वेष असतो तो नसतो, जो मोह असतो तो नसतो; जो राग असतो तो नष्ट केलेला असतो, जो द्वेष असतो तो नष्ट केलेला असतो, जो मोह असतो तो नष्ट केलेला असतो; तर मनाद्वारे जाणता येणारे अत्यंत प्रबळ मनोविषय जरी त्याच्या मनाच्या टप्प्यात आले, तरी ती त्याच्या चित्ताला वश करू शकत नाहीत; मग क्षुल्लक मनोविषयांबद्दल तर काय सांगावे! त्याचे कारण काय? भिक्षूंनो, जो राग असतो तो नसतो, जो द्वेष असतो तो नसतो, जो मोह असतो तो नसतो; जो राग असतो तो नष्ट केलेला असतो, जो द्वेष असतो तो नष्ट केलेला असतो, जो मोह असतो तो नष्ट केलेला असतो. भिक्षूंनो, समजा एखादा चिकाचा वृक्ष असेल—पिंपळ, वटवृक्ष, पिंपरी किंवा उंबर—जो वाळलेला, कुजलेला आणि जुना झालेला आहे. जर एखाद्या माणसाने धारदार कुऱ्हाडीने त्याला ठिकठिकाणी तोडले, तर त्यातून चीक बाहेर पडेल का?” “नाही, भन्ते.” “त्याचे कारण काय?” “कारण, भन्ते, त्यात जो चीक असायला हवा होता, तो आता नाहीच.”

‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယဿ ကဿစိ ဘိက္ခုဿ ဝါ ဘိက္ခုနိယာ ဝါ စက္ခုဝိညေယျေသု ရူပေသု ယော ရာဂေါ သော နတ္ထိ, ယော ဒေါသော သော နတ္ထိ, ယော မောဟော သော နတ္ထိ, ယော ရာဂေါ သော ပဟီနော, ယော ဒေါသော သော ပဟီနော, ယော မောဟော သော ပဟီနော, တဿ အဓိမတ္တာ စေပိ စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ စက္ခုဿ အာပါထံ အာဂစ္ဆန္တိ နေဝဿ စိတ္တံ ပရိယာဒိယန္တိ; ကော ပန ဝါဒေါ ပရိတ္တာနံ! တံ ကိဿ ဟေတု? ယော, ဘိက္ခဝေ, ရာဂေါ သော နတ္ထိ, ယော ဒေါသော သော နတ္ထိ, ယော မောဟော သော နတ္ထိ, ယော ရာဂေါ သော ပဟီနော, ယော ဒေါသော သော ပဟီနော, ယော မောဟော သော ပဟီနော…ပေ….

“त्याचप्रमाणे, भिक्षूंनो, ज्या कोणा भिक्षूच्या किंवा भिक्षुणीच्या बाबतीत, डोळ्याने जाणता येणाऱ्या रूपांविषयी जो राग असतो तो नसतो, जो द्वेष असतो तो नसतो, जो मोह असतो तो नसतो; जो राग असतो तो नष्ट केलेला असतो, जो द्वेष असतो तो नष्ट केलेला असतो, जो मोह असतो तो नष्ट केलेला असतो; तर डोळ्याने जाणता येणारी अत्यंत प्रबळ रूपे जरी त्याच्या डोळ्यांच्या टप्प्यात आली, तरी ती त्याच्या चित्ताला वश करू शकत नाहीत; मग क्षुल्लक रूपांबद्दल तर काय सांगावे! त्याचे कारण काय? भिक्षूंनो, जो राग असतो तो नसतो, जो द्वेष असतो तो नसतो, जो मोह असतो तो नसतो; जो राग असतो तो नष्ट केलेला असतो, जो द्वेष असतो तो नष्ट केलेला असतो, जो मोह असतो तो नष्ट केलेला असतो... पे...”

‘‘ယဿ ကဿစိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုဿ ဝါ ဘိက္ခုနိယာ ဝါ ဇိဝှာဝိညေယျေသု ရသေသု…ပေ….

“भिक्षूंनो, ज्या कोणा भिक्षूच्या किंवा भिक्षुणीच्या बाबतीत, जिभेने जाणता येणाऱ्या रसांविषयी... पे...”

‘‘ယဿ [Pg.372] ကဿစိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုဿ ဝါ ဘိက္ခုနိယာ ဝါ မနောဝိညေယျေသု ဓမ္မေသု ယော ရာဂေါ သော နတ္ထိ, ယော ဒေါသော သော နတ္ထိ, ယော မောဟော သော နတ္ထိ, ယော ရာဂေါ သော ပဟီနော, ယော ဒေါသော သော ပဟီနော, ယော မောဟော သော ပဟီနော, တဿ အဓိမတ္တာ စေပိ မနောဝိညေယျာ ဓမ္မာ မနဿ အာပါထံ အာဂစ္ဆန္တိ, နေဝဿ စိတ္တံ ပရိယာဒိယန္တိ; ကော ပန ဝါဒေါ ပရိတ္တာနံ! တံ ကိဿ ဟေတု? ယော, ဘိက္ခဝေ, ရာဂေါ သော နတ္ထိ, ယော ဒေါသော သော နတ္ထိ, ယော မောဟော သော နတ္ထိ, ယော ရာဂေါ သော ပဟီနော, ယော ဒေါသော သော ပဟီနော, ယော မောဟော သော ပဟီနော’’တိ. စတုတ္ထံ.

“भिक्षूंनो, ज्या कोणा भिक्षूच्या किंवा भिक्षुणीच्या बाबतीत, मनाद्वारे जाणता येणाऱ्या मनोविषयांबद्दल जो राग असतो तो नसतो, जो द्वेष असतो तो नसतो, जो मोह असतो तो नसतो; जो राग असतो तो नष्ट केलेला असतो, जो द्वेष असतो तो नष्ट केलेला असतो, जो मोह असतो तो नष्ट केलेला असतो; तर मनाद्वारे जाणता येणारे अत्यंत प्रबळ मनोविषय जरी त्याच्या मनाच्या टप्प्यात आले, तरी ती त्याच्या चित्ताला वश करू शकत नाहीत; मग क्षुल्लक मनोविषयांबद्दल तर काय सांगावे! त्याचे कारण काय? भिक्षूंनो, जो राग असतो तो नसतो, जो द्वेष असतो तो नसतो, जो मोह असतो तो नसतो; जो राग असतो तो नष्ट केलेला असतो, जो द्वेष असतो तो नष्ट केलेला असतो, जो मोह असतो तो नष्ट केलेला असतो.” चौथे सुत्त.

၅. ကောဋ္ဌိကသုတ္တံ

५. कोट्ठिक सुत्त

၂၃၂. ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ စ သာရိပုတ္တော အာယသ္မာ စ မဟာကောဋ္ဌိကော ဗာရာဏသိယံ ဝိဟရန္တိ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကောဋ္ဌိကော သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ မဟာကောဋ္ဌိကော အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ –

२३२. एकदा आयुष्यमान सारिपुत्त आणि आयुष्यमान महाकोट्ठिक वाराणसी येथील इसिपतन येथील मृगदावात विहार करत होते. तेव्हा आयुष्यमान महाकोट्ठिक संध्याकाळच्या वेळी एकांतातून उठून जेथे आयुष्यमान सारिपुत्त होते तेथे गेले; तेथे जाऊन त्यांनी आयुष्यमान सारिपुत्त यांच्याशी कुशलमंगल विचारले. आनंददायी आणि संस्मरणीय संभाषण आटोपून ते एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसल्यावर आयुष्यमान महाकोट्ठिक आयुष्यमान सारिपुत्त यांना असे म्हणाले –

‘‘ကိံ နု ခေါ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, စက္ခု ရူပါနံ သံယောဇနံ, ရူပါ စက္ခုဿ သံယောဇနံ…ပေ… ဇိဝှာ ရသာနံ သံယောဇနံ, ရသာ ဇိဝှာယ သံယောဇနံ …ပေ… မနော ဓမ္မာနံ သံယောဇနံ, ဓမ္မာ မနဿ သံယောဇန’’န္တိ?

“मित्र सारिपुत्त, डोळा हा रूपांचे बंधन आहे की रूपे ही डोळ्याचे बंधन आहेत? ...पे... जीभ ही रसांचे बंधन आहे की रस हे जिभेचे बंधन आहेत? ...पे... मन हे मनोविषयांचे बंधन आहे की मनोविषय हे मनाचे बंधन आहेत?”

‘‘န ခေါ, အာဝုသော ကောဋ္ဌိက, စက္ခု ရူပါနံ သံယောဇနံ, န ရူပါ စက္ခုဿ သံယောဇနံ. ယဉ္စ တတ္ထ တဒုဘယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဆန္ဒရာဂေါ တံ တတ္ထ သံယောဇနံ…ပေ… န ဇိဝှာ ရသာနံ သံယောဇနံ, န ရသာ ဇိဝှာယ သံယောဇနံ. ယဉ္စ တတ္ထ တဒုဘယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဆန္ဒရာဂေါ တံ တတ္ထ သံယောဇနံ…ပေ… န မနော ဓမ္မာနံ သံယောဇနံ, န ဓမ္မာ မနဿ သံယောဇနံ. ယဉ္စ တတ္ထ တဒုဘယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဆန္ဒရာဂေါ တံ တတ္ထ သံယောဇနံ.

“मित्र कोट्ठिक, डोळा हा रूपांचे बंधन नाही आणि रूपेही डोळ्याचे बंधन नाहीत. परंतु त्या दोन्हीवर अवलंबून जो इच्छा-राग उत्पन्न होतो, तेच तेथे बंधन आहे. ...पे... जीभ ही रसांचे बंधन नाही आणि रसही जिभेचे बंधन नाहीत. परंतु त्या दोन्हीवर अवलंबून जो इच्छा-राग उत्पन्न होतो, तेच तेथे बंधन आहे. ...पे... मन हे मनोविषयांचे बंधन नाही आणि मनोविषयही मनाचे बंधन नाहीत. परंतु त्या दोन्हीवर अवलंबून जो इच्छा-राग उत्पन्न होतो, तेच तेथे बंधन आहे.”

‘‘သေယျထာပိ, အာဝုသော, ကာဠော စ ဗလီဗဒ္ဒေါ ဩဒါတော စ ဗလီဗဒ္ဒေါ ဧကေန ဒါမေန ဝါ ယောတ္တေန ဝါ သံယုတ္တာ အဿု. ယော နု ခေါ ဧဝံ [Pg.373] ဝဒေယျ – ‘ကာဠော ဗလီဗဒ္ဒေါ ဩဒါတဿ ဗလီဗဒ္ဒဿ သံယောဇနံ, ဩဒါတော ဗလီဗဒ္ဒေါ ကာဠဿ ဗလီဗဒ္ဒဿ သံယောဇန’န္တိ, သမ္မာ နု ခေါ သော ဝဒမာနော ဝဒေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, အာဝုသော’’. ‘‘န ခေါ, အာဝုသော, ကာဠော ဗလီဗဒ္ဒေါ ဩဒါတဿ ဗလီဗဒ္ဒဿ သံယောဇနံ, န ဩဒါတော ဗလီဗဒ္ဒေါ ကာဠဿ ဗလီဗဒ္ဒဿ သံယောဇနံ. ယေန စ ခေါ တေ ဧကေန ဒါမေန ဝါ ယောတ္တေန ဝါ သံယုတ္တာ တံ တတ္ထ သံယောဇနံ.

“मित्रा, समजा एक काळा बैल आणि एक पांढरा बैल एकाच दोरीने किंवा जोताने एकत्र बांधलेले असतील. जर कोणी असे म्हणाला की—‘काळा बैल हा पांढऱ्या बैलाचे बंधन आहे, आणि पांढरा बैल हा काळ्या बैलाचे बंधन आहे’, तर त्याचे असे बोलणे योग्य ठरेल का?’ ‘नाही, मित्रा.’ ‘मित्रा, काळा बैल हा पांढऱ्या बैलाचे बंधन नाही आणि पांढरा बैल हा काळ्या बैलाचे बंधन नाही. परंतु ज्या एका दोरीने किंवा जोताने ते एकत्र बांधलेले आहेत, तेच तेथे बंधन आहे.’”

‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, အာဝုသော, န စက္ခု ရူပါနံ သံယောဇနံ, န ရူပါ စက္ခုဿ သံယောဇနံ. ယဉ္စ တတ္ထ တဒုဘယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဆန္ဒရာဂေါ တံ တတ္ထ သံယောဇနံ…ပေ… န ဇိဝှာ ရသာနံ သံယောဇနံ…ပေ… န မနော ဓမ္မာနံ သံယောဇနံ, န ဓမ္မာ မနဿ သံယောဇနံ. ယဉ္စ တတ္ထ တဒုဘယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဆန္ဒရာဂေါ, တံ တတ္ထ သံယောဇနံ.

“त्याचप्रमाणे, मित्रा, डोळा हा रूपांचे बंधन नाही आणि रूपेही डोळ्याचे बंधन नाहीत. परंतु त्या दोन्हीवर अवलंबून जो इच्छा-राग उत्पन्न होतो, तेच तेथे बंधन आहे. ...पे... जीभ ही रसांचे बंधन नाही... पे... मन हे मनोविषयांचे बंधन नाही आणि मनोविषयही मनाचे बंधन नाहीत. परंतु त्या दोन्हीवर अवलंबून जो इच्छा-राग उत्पन्न होतो, तेच तेथे बंधन आहे.”

‘‘စက္ခု ဝါ, အာဝုသော, ရူပါနံ သံယောဇနံ အဘဝိဿ, ရူပါ ဝါ စက္ခုဿ သံယောဇနံ, နယိဒံ ဗြဟ္မစရိယဝါသော ပညာယေထ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယ. ယသ္မာ စ ခေါ, အာဝုသော, န စက္ခု ရူပါနံ သံယောဇနံ, န ရူပါ စက္ခုဿ သံယောဇနံ; ယဉ္စ တတ္ထ တဒုဘယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဆန္ဒရာဂေါ, တံ တတ္ထ သံယောဇနံ, တသ္မာ ဗြဟ္မစရိယဝါသော ပညာယတိ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယ…ပေ….

“मित्रा, जर डोळा हा रूपांचे बंधन असता किंवा रूपे ही डोळ्याचे बंधन असती, तर दुःखाच्या पूर्ण नाशासाठी या ब्रह्मचर्यवासाचे प्रयोजन दिसले नसते. परंतु मित्रा, डोळा हा रूपांचे बंधन नाही आणि रूपेही डोळ्याचे बंधन नाहीत; तर त्या दोन्हीवर अवलंबून जो इच्छा-राग उत्पन्न होतो, तेच तेथे बंधन आहे, म्हणूनच दुःखाच्या पूर्ण नाशासाठी ब्रह्मचर्यवासाचे प्रयोजन दिसून येते... पे...”

‘‘ဇိဝှာ, အာဝုသော, ရသာနံ သံယောဇနံ အဘဝိဿ, ရသာ ဝါ ဇိဝှာယ သံယောဇနံ, နယိဒံ ဗြဟ္မစရိယဝါသော ပညာယေထ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယ. ယသ္မာ စ ခေါ, အာဝုသော, န ဇိဝှာ ရသာနံ သံယောဇနံ, န ရသာ ဇိဝှာယ သံယောဇနံ; ယဉ္စ တတ္ထ တဒုဘယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဆန္ဒရာဂေါ, တံ တတ္ထ သံယောဇနံ, တသ္မာ ဗြဟ္မစရိယဝါသော ပညာယတိ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယ…ပေ….

“हे आवुसो, जर जीभ ही रसांचे संयोजन (बंधन) असती किंवा रस हे जिभेचे संयोजन असते, तर दुःखाच्या पूर्ण नाशासाठी हे ब्रह्मचर्यवास योग्य प्रकारे दिसून आले नसते. परंतु, हे आवुसो, जीभ ही रसांचे संयोजन नाही आणि रस हे जिभेचे संयोजन नाही; तर त्या दोन्हीवर अवलंबून जो छंदराग उत्पन्न होतो, तेच तेथे संयोजन आहे. म्हणूनच, दुःखाच्या पूर्ण नाशासाठी हे ब्रह्मचर्यवास योग्य प्रकारे दिसून येते... (पे)...”

‘‘မနော ဝါ, အာဝုသော, ဓမ္မာနံ သံယောဇနံ အဘဝိဿ, ဓမ္မာ ဝါ မနဿ သံယောဇနံ, နယိဒံ ဗြဟ္မစရိယဝါသော ပညာယေထ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယ. ယသ္မာ စ ခေါ, အာဝုသော, န မနော ဓမ္မာနံ သံယောဇနံ, န ဓမ္မာ မနဿ သံယောဇနံ; ယဉ္စ တတ္ထ တဒုဘယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဆန္ဒရာဂေါ, တံ တတ္ထ သံယောဇနံ, တသ္မာ ဗြဟ္မစရိယဝါသော ပညာယတိ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယ.

“हे आवुसो, जर मन हे धम्मांचे (मानसिक विषयांचे) संयोजन असते किंवा धम्म हे मनाचे संयोजन असते, तर दुःखाच्या पूर्ण नाशासाठी हे ब्रह्मचर्यवास योग्य प्रकारे दिसून आले नसते. परंतु, हे आवुसो, मन हे धम्मांचे संयोजन नाही आणि धम्म हे मनाचे संयोजन नाही; तर त्या दोन्हीवर अवलंबून जो छंदराग उत्पन्न होतो, तेच तेथे संयोजन आहे. म्हणूनच, दुःखाच्या पूर्ण नाशासाठी हे ब्रह्मचर्यवास योग्य प्रकारे दिसून येते.”

‘‘ဣမိနာပေတံ[Pg.374], အာဝုသော, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ န စက္ခု ရူပါနံ သံယောဇနံ, န ရူပါ စက္ခုဿ သံယောဇနံ. ယဉ္စ တတ္ထ တဒုဘယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဆန္ဒရာဂေါ, တံ တတ္ထ သံယောဇနံ…ပေ… န ဇိဝှာ ရသာနံ သံယောဇနံ…ပေ… န မနော ဓမ္မာနံ သံယောဇနံ, န ဓမ္မာ မနဿ သံယောဇနံ. ယဉ္စ တတ္ထ တဒုဘယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဆန္ဒရာဂေါ, တံ တတ္ထ သံယောဇနံ.

“हे आवुसो, या पर्यायाने देखील हे समजून घेतले पाहिजे की, डोळे हे रूपांचे संयोजन नाही आणि रूपे हे डोळ्यांचे संयोजन नाही; तर त्या दोन्हीवर अवलंबून जो छंदराग उत्पन्न होतो, तेच तेथे संयोजन आहे... (पे)... जीभ ही रसांचे संयोजन नाही... (पे)... मन हे धम्मांचे संयोजन नाही आणि धम्म हे मनाचे संयोजन नाही; तर त्या दोन्हीवर अवलंबून जो छंदराग उत्पन्न होतो, तेच तेथे संयोजन आहे.”

‘‘သံဝိဇ္ဇတိ ခေါ, အာဝုသော, ဘဂဝတော စက္ခု. ပဿတိ ဘဂဝါ စက္ခုနာ ရူပံ. ဆန္ဒရာဂေါ ဘဂဝတော နတ္ထိ. သုဝိမုတ္တစိတ္တော ဘဂဝါ. သံဝိဇ္ဇတိ ခေါ, အာဝုသော, ဘဂဝတော သောတံ. သုဏာတိ ဘဂဝါ သောတေန သဒ္ဒံ. ဆန္ဒရာဂေါ ဘဂဝတော နတ္ထိ. သုဝိမုတ္တစိတ္တော ဘဂဝါ. သံဝိဇ္ဇတိ ခေါ, အာဝုသော, ဘဂဝတော ဃာနံ. ဃာယတိ ဘဂဝါ ဃာနေန ဂန္ဓံ. ဆန္ဒရာဂေါ ဘဂဝတော နတ္ထိ. သုဝိမုတ္တစိတ္တော ဘဂဝါ. သံဝိဇ္ဇတိ ခေါ, အာဝုသော, ဘဂဝတော ဇိဝှာ. သာယတိ ဘဂဝါ ဇိဝှာယ ရသံ. ဆန္ဒရာဂေါ ဘဂဝတော နတ္ထိ. သုဝိမုတ္တစိတ္တော ဘဂဝါ. သံဝိဇ္ဇတိ ခေါ, အာဝုသော, ဘဂဝတော ကာယော. ဖုသတိ ဘဂဝါ ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ. ဆန္ဒရာဂေါ ဘဂဝတော နတ္ထိ. သုဝိမုတ္တစိတ္တော ဘဂဝါ. သံဝိဇ္ဇတိ ခေါ, အာဝုသော, ဘဂဝတော မနော. ဝိဇာနာတိ ဘဂဝါ မနသာ ဓမ္မံ. ဆန္ဒရာဂေါ ဘဂဝတော နတ္ထိ. သုဝိမုတ္တစိတ္တော ဘဂဝါ.

“हे आवुसो, भगवंतांकडे डोळे आहेत. भगवंत डोळ्यांनी रूप पाहतात, परंतु भगवंतांमध्ये छंदराग नाही; भगवंत सुविमुक्तचित्त (पूर्णपणे मुक्त चित्त असलेले) आहेत. हे आवुसो, भगवंतांकडे कान आहेत. भगवंत कानांनी शब्द ऐकतात, परंतु भगवंतांमध्ये छंदराग नाही; भगवंत सुविमुक्तचित्त आहेत. हे आवुसो, भगवंतांकडे नाक आहे. भगवंत नाकाने गंध घेतात, परंतु भगवंतांमध्ये छंदराग नाही; भगवंत सुविमुक्तचित्त आहेत. हे आवुसो, भगवंतांकडे जीभ आहे. भगवंत जिभेने रसाची चव घेतात, परंतु भगवंतांमध्ये छंदराग नाही; भगवंत सुविमुक्तचित्त आहेत. हे आवुसो, भगवंतांकडे शरीर आहे. भगवंत शरीराने स्पर्शाचा अनुभव घेतात, परंतु भगवंतांमध्ये छंदराग नाही; भगवंत सुविमुक्तचित्त आहेत. हे आवुसो, भगवंतांकडे मन आहे. भगवंत मनाने धम्म जाणतात, परंतु भगवंतांमध्ये छंदराग नाही; भगवंत सुविमुक्तचित्त आहेत.”

‘‘ဣမိနာ ခေါ ဧတံ, အာဝုသော, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ န စက္ခု ရူပါနံ သံယောဇနံ, န ရူပါ စက္ခုဿ သံယောဇနံ; ယဉ္စ တတ္ထ တဒုဘယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဆန္ဒရာဂေါ, တံ တတ္ထ သံယောဇနံ. န သောတံ… န ဃာနံ… န ဇိဝှာ ရသာနံ သံယောဇနံ, န ရသာ ဇိဝှာယ သံယောဇနံ; ယဉ္စ တတ္ထ တဒုဘယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဆန္ဒရာဂေါ တံ တတ္ထ သံယောဇနံ. န ကာယော… န မနော ဓမ္မာနံ သံယောဇနံ, န ဓမ္မာ မနဿ သံယောဇနံ; ယဉ္စ တတ္ထ တဒုဘယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဆန္ဒရာဂေါ, တံ တတ္ထ သံယောဇန’’န္တိ. ပဉ္စမံ.

“हे आवुसो, या पर्यायाने हे समजून घेतले पाहिजे की, डोळे हे रूपांचे संयोजन नाही आणि रूपे हे डोळ्यांचे संयोजन नाही; तर त्या दोन्हीवर अवलंबून जो छंदराग उत्पन्न होतो, तेच तेथे संयोजन आहे. कान नाही... नाक नाही... जीभ ही रसांचे संयोजन नाही आणि रस हे जिभेचे संयोजन नाही; तर त्या दोन्हीवर अवलंबून जो छंदराग उत्पन्न होतो, तेच तेथे संयोजन आहे. शरीर नाही... मन हे धम्मांचे संयोजन नाही आणि धम्म हे मनाचे संयोजन नाही; तर त्या दोन्हीवर अवलंबून जो छंदराग उत्पन्न होतो, तेच तेथे संयोजन आहे.” पाचवे.

၆. ကာမဘူသုတ္တံ

६. कामभू सुत्त

၂၃၃. ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ စ အာနန္ဒော အာယသ္မာ စ ကာမဘူ ကောသမ္ဗိယံ ဝိဟရန္တိ ဃောသိတာရာမေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ကာမဘူ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ အာနန္ဒေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ [Pg.375] ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ကာမဘူ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ –

२३३. एकदा आयुष्यमान आनंद आणि आयुष्यमान कामभू कोसंबी येथील घोषिताराम विहारामध्ये विहार करत होते. तेव्हा आयुष्यमान कामभू संध्याकाळच्या वेळी ध्यानातून उठून जेथे आयुष्यमान आनंद होते तेथे गेले; तेथे जाऊन त्यांनी आयुष्यमान आनंदांशी कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी आणि स्मरणीय संभाषण संपवून ते एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसल्यावर आयुष्यमान कामभू आयुष्यमान आनंदांना असे म्हणाले –

‘‘ကိံ နု ခေါ, အာဝုသော အာနန္ဒ, စက္ခု ရူပါနံ သံယောဇနံ, ရူပါ စက္ခုဿ သံယောဇနံ…ပေ… ဇိဝှာ ရသာနံ သံယောဇနံ, ရသာ ဇိဝှာယ သံယောဇနံ…ပေ… မနော ဓမ္မာနံ သံယောဇနံ, ဓမ္မာ မနဿ သံယောဇန’’န္တိ?

“हे आवुसो आनंद, डोळे हे रूपांचे संयोजन आहे की रूपे हे डोळ्यांचे संयोजन आहे? ... जीभ ही रसांचे संयोजन आहे की रस हे जिभेचे संयोजन आहे? ... मन हे धम्मांचे संयोजन आहे की धम्म हे मनाचे संयोजन आहे?”

‘‘န ခေါ, အာဝုသော ကာမဘူ, စက္ခု ရူပါနံ သံယောဇနံ, န ရူပါ စက္ခုဿ သံယောဇနံ. ယဉ္စ တတ္ထ တဒုဘယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဆန္ဒရာဂေါ, တံ တတ္ထ သံယောဇနံ…ပေ… န ဇိဝှာ ရသာနံ သံယောဇနံ, န ရသာ ဇိဝှာယ သံယောဇနံ…ပေ… န မနော ဓမ္မာနံ သံယောဇနံ, န ဓမ္မာ မနဿ သံယောဇနံ. ယဉ္စ တတ္ထ တဒုဘယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဆန္ဒရာဂေါ တံ တတ္ထ သံယောဇနံ.

“हे आवुसो कामभू, डोळे हे रूपांचे संयोजन नाही आणि रूपे हे डोळ्यांचे संयोजन नाही. तर त्या दोन्हीवर अवलंबून जो छंदराग उत्पन्न होतो, तेच तेथे संयोजन आहे... (पे)... जीभ ही रसांचे संयोजन नाही आणि रस हे जिभेचे संयोजन नाही... (पे)... मन हे धम्मांचे संयोजन नाही आणि धम्म हे मनाचे संयोजन नाही. तर त्या दोन्हीवर अवलंबून जो छंदराग उत्पन्न होतो, तेच तेथे संयोजन आहे.”

‘‘သေယျထာပိ, အာဝုသော, ကာဠော စ ဗလီဗဒ္ဒေါ ဩဒါတော စ ဗလီဗဒ္ဒေါ ဧကေန ဒါမေန ဝါ ယောတ္တေန ဝါ သံယုတ္တာ အဿု. ယော နု ခေါ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ကာဠော ဗလီဗဒ္ဒေါ ဩဒါတဿ ဗလီဗဒ္ဒဿ သံယောဇနံ, ဩဒါတော ဗလီဗဒ္ဒေါ ကာဠဿ ဗလီဗဒ္ဒဿ သံယောဇန’န္တိ, သမ္မာ နု ခေါ သော ဝဒမာနော ဝဒေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, အာဝုသော’’. ‘‘န ခေါ, အာဝုသော, ကာဠော ဗလီဗဒ္ဒေါ ဩဒါတဿ ဗလီဗဒ္ဒဿ သံယောဇနံ, နပိ ဩဒါတော ဗလီဗဒ္ဒေါ ကာဠဿ ဗလီဗဒ္ဒဿ သံယောဇနံ. ယေန စ ခေါ တေ ဧကေန ဒါမေန ဝါ ယောတ္တေန ဝါ သံယုတ္တာ, တံ တတ္ထ သံယောဇနံ. ဧဝမေဝ ခေါ, အာဝုသော, န စက္ခု ရူပါနံ သံယောဇနံ, န ရူပါ စက္ခုဿ သံယောဇနံ…ပေ… န ဇိဝှာ…ပေ… န မနော…ပေ… ယဉ္စ တတ္ထ တဒုဘယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဆန္ဒရာဂေါ, တံ တတ္ထ သံယောဇန’’န္တိ. ဆဋ္ဌံ.

“हे आवुसो, समजा एक काळा बैल आणि एक पांढरा बैल एकाच दोरीने किंवा जोताने एकत्र बांधलेले असतील. जर कोणी असे म्हणाला की, ‘काळा बैल हा पांढऱ्या बैलाचे संयोजन आहे, आणि पांढरा बैल हा काळ्या बैलाचे संयोजन आहे,’ तर त्याचे हे बोलणे योग्य ठरेल का?” “नाही, आवुसो.” “हे आवुसो, काळा बैल हा पांढऱ्या बैलाचे संयोजन नाही आणि पांढरा बैल हा काळ्या बैलाचे संयोजन नाही. तर ज्या एका दोरीने किंवा जोताने ते दोन्ही बांधलेले आहेत, तेच तेथे संयोजन आहे. तसेच, हे आवुसो, डोळे हे रूपांचे संयोजन नाही आणि रूपे हे डोळ्यांचे संयोजन नाही... (पे)... जीभ नाही... (पे)... मन नाही... (पे)... तर त्या दोन्हीवर अवलंबून जो छंदराग उत्पन्न होतो, तेच तेथे संयोजन आहे.” सहावे.

၇. ဥဒါယီသုတ္တံ

७. उदायी सुत्त

၂၃၄. ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ စ အာနန္ဒော အာယသ္မာ စ ဥဒါယီ ကောသမ္ဗိယံ ဝိဟရန္တိ ဃောသိတာရာမေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ဥဒါယီ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ အာနန္ဒေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ဥဒါယီ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ –

२३४. एकदा आयुष्यमान आनंद आणि आयुष्यमान उदायी कोसंबी येथील घोषिताराम विहारामध्ये विहार करत होते. तेव्हा आयुष्यमान उदायी संध्याकाळच्या वेळी ध्यानातून उठून जेथे आयुष्यमान आनंद होते तेथे गेले; तेथे जाऊन त्यांनी आयुष्यमान आनंदांशी कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी आणि स्मरणीय संभाषण संपवून ते एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसल्यावर आयुष्यमान उदायी आयुष्यमान आनंदांना असे म्हणाले –

‘‘ယထေဝ [Pg.376] နု ခေါ, အာဝုသော အာနန္ဒ, အယံ ကာယော ဘဂဝတာ အနေကပရိယာယေန အက္ခာတော ဝိဝဋော ပကာသိတော – ‘ဣတိပါယံ ကာယော အနတ္တာ’တိ, သက္ကာ ဧဝမေဝ ဝိညာဏံ ပိဒံ အာစိက္ခိတုံ ဒေသေတုံ ပညပေတုံ ပဋ္ဌပေတုံ ဝိဝရိတုံ ဝိဘဇိတုံ ဥတ္တာနီကာတုံ – ‘ဣတိပိဒံ ဝိညာဏံ အနတ္တာ’’’တိ?

“हे आवुसो आनंद, ज्याप्रमाणे भगवंतांनी या शरीराचे अनेक पर्यायांनी वर्णन केले आहे, ते उघड केले आहे आणि प्रकाशित केले आहे की—‘या कारणाने हे शरीर अनात्मा आहे,’ त्याचप्रमाणे या विज्ञानाचे देखील स्पष्टीकरण देणे, उपदेश करणे, प्रज्ञापित करणे, प्रस्थापित करणे, उघड करणे, विश्लेषण करणे आणि स्पष्ट करणे शक्य आहे का की—‘या कारणाने हे विज्ञान अनात्मा आहे’?”

‘‘ယထေဝ ခေါ, အာဝုသော ဥဒါယီ, အယံ ကာယော ဘဂဝတာ အနေကပရိယာယေန အက္ခာတော ဝိဝဋော ပကာသိတော – ‘ဣတိပါယံ ကာယော အနတ္တာ’တိ, သက္ကာ ဧဝမေဝ ဝိညာဏံ ပိဒံ အာစိက္ခိတုံ ဒေသေတုံ ပညပေတုံ ပဋ္ဌပေတုံ ဝိဝရိတုံ ဝိဘဇိတုံ ဥတ္တာနီကာတုံ – ‘ဣတိပိဒံ ဝိညာဏံ အနတ္တာ’’’တိ.

"हे आवुसो उदायी, ज्याप्रमाणे भगवंतांनी या शरीराला अनेक पर्यायांनी स्पष्ट केले आहे, उघड केले आहे आणि प्रकाशित केले आहे की—'या कारणाने हे शरीर अनात्मा आहे', त्याचप्रमाणे या विज्ञानालाही सांगणे, उपदेशिणे, प्रज्ञापित करणे, प्रस्थापित करणे, उघड करणे, विभाजित करणे आणि स्पष्ट करणे शक्य आहे की—'या कारणाने हे विज्ञान अनात्मा आहे'."

‘‘စက္ခုဉ္စ, အာဝုသော, ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏ’’န္တိ? ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ. ‘‘ယော စာဝုသော, ဟေတု, ယော စ ပစ္စယော စက္ခုဝိညာဏဿ ဥပ္ပာဒါယ, သော စ ဟေတု, သော စ ပစ္စယော သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ အပရိသေသံ နိရုဇ္ဈေယျ. အပိ နု ခေါ စက္ခုဝိညာဏံ ပညာယေထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, အာဝုသော’’. ‘‘ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, အာဝုသော, ပရိယာယေန ဘဂဝတာ အက္ခာတံ ဝိဝဋံ ပကာသိတံ – ‘ဣတိပိဒံ ဝိညာဏံ အနတ္တာ’’’တိ…ပေ….

"हे आवुसो, डोळा आणि रूपांवर अवलंबून चक्षु-विज्ञान उत्पन्न होते का?" "होय, आवुसो." "हे आवुसो, चक्षु-विज्ञानाच्या उत्पत्तीसाठी जो हेतू आणि जो प्रत्यय आहे, तो हेतू आणि तो प्रत्यय जर पूर्णपणे, सर्व प्रकारे, निरवशेषपणे निरुद्ध झाला, तर चक्षु-विज्ञान जाणवले जाईल का?" "नाही, आवुसो." "हे आवुसो, याही पर्यायाने भगवंतांनी हे स्पष्ट केले आहे, उघड केले आहे आणि प्रकाशित केले आहे की—'या कारणाने हे विज्ञान अनात्मा आहे'..."

‘‘ဇိဝှဉ္စာဝုသော, ပဋိစ္စ ရသေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဇိဝှာဝိညာဏ’’န္တိ? ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ. ‘‘ယော စာဝုသော, ဟေတု ယော စ ပစ္စယော ဇိဝှာဝိညာဏဿ ဥပ္ပာဒါယ, သော စ ဟေတု, သော စ ပစ္စယော သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ အပရိသေသံ နိရုဇ္ဈေယျ, အပိ နု ခေါ ဇိဝှာဝိညာဏံ ပညာယေထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, အာဝုသော’’. ‘‘ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, အာဝုသော, ပရိယာယေန ဘဂဝတာ အက္ခာတံ ဝိဝဋံ ပကာသိတံ – ‘ဣတိပိဒံ ဝိညာဏံ အနတ္တာ’’’တိ…ပေ….

"हे आवुसो, जीभ आणि रसांवर अवलंबून जिव्हा-विज्ञान उत्पन्न होते का?" "होय, आवुसो." "हे आवुसो, जिव्हा-विज्ञानाच्या उत्पत्तीसाठी जो हेतू आणि जो प्रत्यय आहे, तो हेतू आणि तो प्रत्यय जर पूर्णपणे, सर्व प्रकारे, निरवशेषपणे निरुद्ध झाला, तर जिव्हा-विज्ञान जाणवले जाईल का?" "नाही, आवुसो." "हे आवुसो, याही पर्यायाने भगवंतांनी हे स्पष्ट केले आहे, उघड केले आहे आणि प्रकाशित केले आहे की—'या कारणाने हे विज्ञान अनात्मा आहे'..."

‘‘မနဉ္စာဝုသော, ပဋိစ္စ ဓမ္မေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ မနောဝိညာဏ’’န္တိ? ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ. ‘‘ယော စာဝုသော, ဟေတု, ယော စ ပစ္စယော မနောဝိညာဏဿ ဥပ္ပာဒါယ, သော စ ဟေတု, သော စ ပစ္စယော သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ အပရိသေသံ နိရုဇ္ဈေယျ, အပိ နု ခေါ မနောဝိညာဏံ ပညာယေထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, အာဝုသော’’. ‘‘ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, အာဝုသော, ပရိယာယေန ဘဂဝတာ အက္ခာတံ ဝိဝဋံ ပကာသိတံ – ‘ဣတိပိဒံ ဝိညာဏံ အနတ္တာ’’’တိ.

"हे आवुसो, मन आणि धम्मांवर अवलंबून मनो-विज्ञान उत्पन्न होते का?" "होय, आवुसो." "हे आवुसो, मनो-विज्ञानाच्या उत्पत्तीसाठी जो हेतू आणि जो प्रत्यय आहे, तो हेतू आणि तो प्रत्यय जर पूर्णपणे, सर्व प्रकारे, निरवशेषपणे निरुद्ध झाला, तर मनो-विज्ञान जाणवले जाईल का?" "नाही, आवुसो." "हे आवुसो, याही पर्यायाने भगवंतांनी हे स्पष्ट केले आहे, उघड केले आहे आणि प्रकाशित केले आहे की—'या कारणाने हे विज्ञान अनात्मा आहे'."

‘‘သေယျထာပိ, အာဝုသော, ပုရိသော သာရတ္ထိကော သာရဂဝေသီ သာရပရိယေသနံ စရမာနော တိဏှံ ကုဌာရိံ အာဒါယ ဝနံ ပဝိသေယျ. သော တတ္ထ [Pg.377] ပဿေယျ မဟန္တံ ကဒလိက္ခန္ဓံ ဥဇုံ နဝံ အကုက္ကုကဇာတံ. တမေနံ မူလေ ဆိန္ဒေယျ; မူလေ ဆေတွာ အဂ္ဂေ ဆိန္ဒေယျ; အဂ္ဂေ ဆေတွာ ပတ္တဝဋ္ဋိံ ဝိနိဗ္ဘုဇေယျ. သော တတ္ထ ဖေဂ္ဂုမ္ပိ နာဓိဂစ္ဆေယျ, ကုတော သာရံ! ဧဝမေဝ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဆသု ဖဿာယတနေသု နေဝတ္တာနံ န အတ္တနိယံ သမနုပဿတိ. သော ဧဝံ အသမနုပဿန္တော န ကိဉ္စိ လောကေ ဥပါဒိယတိ. အနုပါဒိယံ န ပရိတဿတိ. အပရိတဿံ ပစ္စတ္တညေဝ ပရိနိဗ္ဗာယတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ. သတ္တမံ.

"हे आवुसो, समजा एखादा माणूस ज्याला गाभ्याची गरज आहे, जो गाभ्याच्या शोधात आहे, गाभा शोधत फिरत असताना, एक धारदार कुऱ्हाड घेऊन जंगलात प्रवेश करतो. तिथे त्याला केळीचे एक मोठे, सरळ, नवीन आणि न कुजलेले खोड दिसते. तो ते मुळापासून कापतो; मुळापासून कापून त्याचे शेंडे कापतो; शेंडे कापून पानांचे वेढे सोलून काढतो. त्याला तिथे भुसा देखील सापडणार नाही, मग गाभा कुठून मिळणार! तसेच, हे आवुसो, भिक्खू सहा स्पर्शायतनांमध्ये स्वतःला पाहत नाही आणि स्वतःचे असे काही पाहत नाही. तो असे न पाहिल्यामुळे जगात कशाचेही उपादान करत नाही. उपादान न केल्यामुळे तो उद्विग्न होत नाही. उद्विग्न न झाल्यामुळे तो स्वतःच परिनिर्वाण प्राप्त करतो. तो जाणतो: 'जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य जगले गेले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या अस्तित्वासाठी काहीही उरलेले नाही'." हे सातवे (सुत्त) आहे.

၈. အာဒိတ္တပရိယာယသုတ္တံ

८. "आदित्यपर्यायसुत्त"

၂၃၅. ‘‘အာဒိတ္တပရိယာယံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မပရိယာယံ ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာထ. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အာဒိတ္တပရိယာယော, ဓမ္မပရိယာယော? ဝရံ, ဘိက္ခဝေ, တတ္တာယ အယောသလာကာယ အာဒိတ္တာယ သမ္ပဇ္ဇလိတာယ သဇောတိဘူတာယ စက္ခုန္ဒြိယံ သမ္ပလိမဋ္ဌံ, န တွေဝ စက္ခုဝိညေယျေသု ရူပေသု အနုဗျဉ္ဇနသော နိမိတ္တဂ္ဂါဟော. နိမိတ္တဿာဒဂထိတံ ဝါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိညာဏံ တိဋ္ဌမာနံ တိဋ္ဌေယျ, အနုဗျဉ္ဇနဿာဒဂထိတံ ဝါ တသ္မိဉ္စေ သမယေ ကာလံ ကရေယျ, ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ, ယံ ဒွိန္နံ ဂတီနံ အညတရံ ဂတိံ ဂစ္ဆေယျ – နိရယံ ဝါ, တိရစ္ဆာနယောနိံ ဝါ. ဣမံ ခွာဟံ, ဘိက္ခဝေ, အာဒီနဝံ ဒိသွာ ဧဝံ ဝဒါမိ.

२३५. "भिक्खूंनो, मी तुम्हांला 'आदित्यपर्याय' नावाचा धम्मपर्याय उपदेशीन. तो लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्खूंनो, आदित्यपर्याय धम्मपर्याय कोणता आहे? भिक्खूंनो, लालभडक, पेटलेल्या, धगधगत्या आणि ज्वाळांनी युक्त अशा लोखंडी सळईने चक्षुरिंद्रिय फोडून टाकणे अधिक श्रेयस्कर आहे, परंतु चक्षु-विज्ञानाने जाणता येणाऱ्या रूपांच्या लक्षणांचे व अवयवांचे ग्रहण करणे श्रेयस्कर नाही. भिक्खूंनो, जर विज्ञान त्या लक्षणांच्या आस्वादात किंवा अवयवांच्या आस्वादात अडकून राहिले आणि त्या स्थितीत जर एखाद्याचा मृत्यू झाला, तर अशी शक्यता आहे की तो दोन गतींपैकी एका गतीला प्राप्त होईल—नरकात किंवा प्राण्यांच्या योनीत. भिक्खूंनो, हा दोष पाहूनच मी असे सांगतो."

‘‘ဝရံ, ဘိက္ခဝေ, တိဏှေန အယောသင်္ကုနာ အာဒိတ္တေန သမ္ပဇ္ဇလိတေန သဇောတိဘူတေန သောတိန္ဒြိယံ သမ္ပလိမဋ္ဌံ, န တွေဝ သောတဝိညေယျေသု သဒ္ဒေသု အနုဗျဉ္ဇနသော နိမိတ္တဂ္ဂါဟော. နိမိတ္တဿာဒဂထိတံ ဝါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိညာဏံ တိဋ္ဌမာနံ တိဋ္ဌေယျ, အနုဗျဉ္ဇနဿာဒဂထိတံ ဝါ တသ္မိဉ္စေ သမယေ ကာလင်္ကရေယျ, ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ, ယံ ဒွိန္နံ ဂတီနံ အညတရံ ဂတိံ ဂစ္ဆေယျ – နိရယံ ဝါ တိရစ္ဆာနယောနိံ ဝါ. ဣမံ ခွာဟံ, ဘိက္ခဝေ, အာဒီနဝံ ဒိသွာ ဧဝံ ဝဒါမိ.

"भिक्खूंनो, धारदार, लालभडक, पेटलेल्या आणि धगधगत्या लोखंडी सुळक्याने श्रोत्रेंद्रिय विद्ध करणे अधिक श्रेयस्कर आहे, परंतु श्रोत्र-विज्ञानाने जाणता येणाऱ्या शब्दांच्या लक्षणांचे व अवयवांचे ग्रहण करणे श्रेयस्कर नाही. भिक्खूंनो, जर विज्ञान त्या लक्षणांच्या आस्वादात किंवा अवयवांच्या आस्वादात अडकून राहिले आणि त्या स्थितीत जर एखाद्याचा मृत्यू झाला, तर अशी शक्यता आहे की तो दोन गतींपैकी एका गतीला प्राप्त होईल—नरकात किंवा प्राण्यांच्या योनीत. भिक्खूंनो, हा दोष पाहूनच मी असे सांगतो."

‘‘ဝရံ[Pg.378], ဘိက္ခဝေ, တိဏှေန နခစ္ဆေဒနေန အာဒိတ္တေန သမ္ပဇ္ဇလိတေန သဇောတိဘူတေန ဃာနိန္ဒြိယံ သမ္ပလိမဋ္ဌံ, န တွေဝ ဃာနဝိညေယျေသု ဂန္ဓေသု အနုဗျဉ္ဇနသော နိမိတ္တဂ္ဂါဟော. နိမိတ္တဿာဒဂထိတံ ဝါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိညာဏံ တိဋ္ဌမာနံ တိဋ္ဌေယျ, အနုဗျဉ္ဇနဿာဒဂထိတံ ဝါ တသ္မိဉ္စေ သမယေ ကာလံ ကရေယျ. ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ, ယံ ဒွိန္နံ ဂတီနံ အညတရံ ဂတိံ ဂစ္ဆေယျ – နိရယံ ဝါ တိရစ္ဆာနယောနိံ ဝါ. ဣမံ ခွာဟံ, ဘိက္ခဝေ, အာဒီနဝံ ဒိသွာ ဧဝံ ဝဒါမိ.

"भिक्खूंनो, धारदार, लालभडक, पेटलेल्या आणि धगधगत्या नख-कातरणीने घ्राणेंद्रिय विद्ध करणे अधिक श्रेयस्कर आहे, परंतु घ्राण-विज्ञानाने जाणता येणाऱ्या गंधांच्या लक्षणांचे व अवयवांचे ग्रहण करणे श्रेयस्कर नाही. भिक्खूंनो, जर विज्ञान त्या लक्षणांच्या आस्वादात किंवा अवयवांच्या आस्वादात अडकून राहिले आणि त्या स्थितीत जर एखाद्याचा मृत्यू झाला, तर अशी शक्यता आहे की तो दोन गतींपैकी एका गतीला प्राप्त होईल—नरकात किंवा प्राण्यांच्या योनीत. भिक्खूंनो, हा दोष पाहूनच मी असे सांगतो."

‘‘ဝရံ, ဘိက္ခဝေ, တိဏှေန ခုရေန အာဒိတ္တေန သမ္ပဇ္ဇလိတေန သဇောတိဘူတေန ဇိဝှိန္ဒြိယံ သမ္ပလိမဋ္ဌံ, န တွေဝ ဇိဝှာဝိညေယျေသု ရသေသု အနုဗျဉ္ဇနသော နိမိတ္တဂ္ဂါဟော. နိမိတ္တဿာဒဂထိတံ ဝါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိညာဏံ တိဋ္ဌမာနံ တိဋ္ဌေယျ, အနုဗျဉ္ဇနဿာဒဂထိတံ ဝါ တသ္မိဉ္စေ သမယေ ကာလံ ကရေယျ. ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ, ယံ ဒွိန္နံ ဂတီနံ အညတရံ ဂတိံ ဂစ္ဆေယျ – နိရယံ ဝါ တိရစ္ဆာနယောနိံ ဝါ. ဣမံ ခွာဟံ, ဘိက္ခဝေ, အာဒီနဝံ ဒိသွာ ဧဝံ ဝဒါမိ.

"भिक्खूंनो, धारदार, लालभडक, पेटलेल्या आणि धगधगत्या वस्तऱ्याने जिव्हेंद्रिय कापून टाकणे अधिक श्रेयस्कर आहे, परंतु जिव्हा-विज्ञानाने जाणता येणाऱ्या रसांच्या लक्षणांचे व अवयवांचे ग्रहण करणे श्रेयस्कर नाही. भिक्खूंनो, जर विज्ञान त्या लक्षणांच्या आस्वादात किंवा अवयवांच्या आस्वादात अडकून राहिले आणि त्या स्थितीत जर एखाद्याचा मृत्यू झाला, तर अशी शक्यता आहे की तो दोन गतींपैकी एका गतीला प्राप्त होईल—नरकात किंवा प्राण्यांच्या योनीत. भिक्खूंनो, हा दोष पाहूनच मी असे सांगतो."

‘‘ဝရံ, ဘိက္ခဝေ, တိဏှာယ သတ္တိယာ အာဒိတ္တာယ သမ္ပဇ္ဇလိတာယ သဇောတိဘူတာယ ကာယိန္ဒြိယံ သမ္ပလိမဋ္ဌံ, န တွေဝ ကာယဝိညေယျေသု ဖောဋ္ဌဗ္ဗေသု အနုဗျဉ္ဇနသော နိမိတ္တဂ္ဂါဟော. နိမိတ္တဿာဒဂထိတံ ဝါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိညာဏံ တိဋ္ဌမာနံ တိဋ္ဌေယျ, အနုဗျဉ္ဇနဿာဒဂထိတံ ဝါ တသ္မိဉ္စေ သမယေ ကာလံ ကရေယျ. ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ, ယံ ဒွိန္နံ ဂတီနံ အညတရံ ဂတိံ ဂစ္ဆေယျ – နိရယံ ဝါ တိရစ္ဆာနယောနိံ ဝါ. ဣမံ ခွာဟံ, ဘိက္ခဝေ, အာဒီနဝံ ဒိသွာ ဧဝံ ဝဒါမိ.

"भिक्खूंनो, धारदार, लालभडक, पेटलेल्या आणि धगधगत्या भाल्याने कायेंद्रिय विद्ध करणे अधिक श्रेयस्कर आहे, परंतु काय-विज्ञानाने जाणता येणाऱ्या स्पर्शांच्या लक्षणांचे व अवयवांचे ग्रहण करणे श्रेयस्कर नाही. भिक्खूंनो, जर विज्ञान त्या लक्षणांच्या आस्वादात किंवा अवयवांच्या आस्वादात अडकून राहिले आणि त्या स्थितीत जर एखाद्याचा मृत्यू झाला, तर अशी शक्यता आहे की तो दोन गतींपैकी एका गतीला प्राप्त होईल—नरकात किंवा प्राण्यांच्या योनीत. भिक्खूंनो, हा दोष पाहूनच मी असे सांगतो."

‘‘ဝရံ, ဘိက္ခဝေ, သောတ္တံ. သောတ္တံ ခေါ ပနာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဝဉ္ဈံ ဇီဝိတာနံ ဝဒါမိ, အဖလံ ဇီဝိတာနံ ဝဒါမိ, မောမူဟံ ဇီဝိတာနံ ဝဒါမိ, န တွေဝ တထာရူပေ ဝိတက္ကေ ဝိတက္ကေယျ ယထာရူပါနံ ဝိတက္ကာနံ ဝသံ ဂတော သံဃံ ဘိန္ဒေယျ. ဣမံ ခွာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဝဉ္ဈံ ဇီဝိတာနံ အာဒီနဝံ ဒိသွာ ဧဝံ ဝဒါမိ.

भिक्खूहो, झोपणे अधिक चांगले आहे. परंतु भिक्खूहो, मी जिवंत लोकांसाठी झोपण्याला व्यर्थ (वांझ), निष्फळ आणि अत्यंत अज्ञानाचे (मोहग्रस्त) मानतो. परंतु माणसाने अशा विचारांचा विचार करू नये, ज्यांच्या आहारी जाऊन तो संघात फूट पाडेल. भिक्खूहो, जिवंत लोकांसाठी हा दोष पाहूनच मी असे म्हणतो।

‘‘တတ္ထ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘တိဋ္ဌတု တာဝ တတ္တာယ အယောသလာကာယ အာဒိတ္တာယ သမ္ပဇ္ဇလိတာယ သဇောတိဘူတာယ စက္ခုန္ဒြိယံ သမ္ပလိမဋ္ဌံ. ဟန္ဒာဟံ ဣဒမေဝ မနသိ ကရောမိ – ဣတိ စက္ခု အနိစ္စံ, ရူပါ အနိစ္စာ, စက္ခုဝိညာဏံ အနိစ္စံ, စက္ခုသမ္ဖဿော အနိစ္စော, ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနိစ္စံ’’’.

तेथे, भिक्खूहो, श्रुतवान आर्यश्रावक असा विचार करतो – 'तप्त, प्रज्वलित, धगधगत्या आणि लालभडक लोखंडी सळईने चक्षुरिंद्रियाला (डोळ्याला) छिन्नभिन्न करणे बाजूलाच राहो. चला, मी याच गोष्टीचे मनन करतो – डोळा अनित्य आहे, रूपे अनित्य आहेत, चक्षु-विज्ञान अनित्य आहे, चक्षु-स्पर्श अनित्य आहे, आणि चक्षु-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अ-दुःख-अ-सुखद वेदन उत्पन्न होते, ते देखील अनित्य आहे।'

‘‘တိဋ္ဌတု [Pg.379] တာဝ တိဏှေန အယောသင်္ကုနာ အာဒိတ္တေန သမ္ပဇ္ဇလိတေန သဇောတိဘူတေန သောတိန္ဒြိယံ သမ္ပလိမဋ္ဌံ. ဟန္ဒာဟံ ဣဒမေဝ မနသိ ကရောမိ – ဣတိ သောတံ အနိစ္စံ, သဒ္ဒါ အနိစ္စာ, သောတဝိညာဏံ အနိစ္စံ, သောတသမ္ဖဿော အနိစ္စော, ယမ္ပိဒံ သောတသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနိစ္စံ.

'तीक्ष्ण, तप्त, प्रज्वलित, धगधगत्या आणि लालभडक लोखंडी सुळाने श्रोत्रेंद्रियाला (कानाला) छिन्नभिन्न करणे बाजूलाच राहो. चला, मी याच गोष्टीचे मनन करतो – कान अनित्य आहे, शब्द अनित्य आहेत, श्रोत्र-विज्ञान अनित्य आहे, श्रोत्र-स्पर्श अनित्य आहे, आणि श्रोत्र-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अ-दुःख-अ-सुखद वेदन उत्पन्न होते, ते देखील अनित्य आहे।'

‘‘တိဋ္ဌတု တာဝ တိဏှေန နခစ္ဆေဒနေန အာဒိတ္တေန သမ္ပဇ္ဇလိတေန သဇောတိဘူတေန ဃာနိန္ဒြိယံ သမ္ပလိမဋ္ဌံ. ဟန္ဒာဟံ ဣဒမေဝ မနသိ ကရောမိ – ဣတိ ဃာနံ အနိစ္စံ, ဂန္ဓာ အနိစ္စာ, ဃာနဝိညာဏံ အနိစ္စံ, ဃာနသမ္ဖဿော အနိစ္စော, ယမ္ပိဒံ ဃာနသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ…ပေ… တမ္ပိ အနိစ္စံ.

'तीक्ष्ण, तप्त, प्रज्वलित, धगधगत्या आणि लालभडक नख कापण्याच्या हत्याराने घ्राणेंद्रियाला (नाकाला) छिन्नभिन्न करणे बाजूलाच राहो. चला, मी याच गोष्टीचे मनन करतो – नाक अनित्य आहे, गंध अनित्य आहेत, घ्राण-विज्ञान अनित्य आहे, घ्राण-स्पर्श अनित्य आहे, आणि घ्राण-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही वेदन उत्पन्न होते... ते देखील अनित्य आहे।'

‘‘တိဋ္ဌတု တာဝ တိဏှေန ခုရေန အာဒိတ္တေန သမ္ပဇ္ဇလိတေန သဇောတိဘူတေန ဇိဝှိန္ဒြိယံ သမ္ပလိမဋ္ဌံ. ဟန္ဒာဟံ ဣဒမေဝ မနသိ ကရောမိ – ဣတိ ဇိဝှာ အနိစ္စာ, ရသာ အနိစ္စာ, ဇိဝှာဝိညာဏံ အနိစ္စံ, ဇိဝှာသမ္ဖဿော အနိစ္စော, ယမ္ပိဒံ ဇိဝှာသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ…ပေ… တမ္ပိ အနိစ္စံ.

'तीक्ष्ण, तप्त, प्रज्वलित, धगधगत्या आणि लालभडक वस्तऱ्याने जिव्हाइंद्रियाला (जिभेला) छिन्नभिन्न करणे बाजूलाच राहो. चला, मी याच गोष्टीचे मनन करतो – जीभ अनित्य आहे, रस अनित्य आहेत, जिव्हा-विज्ञान अनित्य आहे, जिव्हा-स्पर्श अनित्य आहे, आणि जिव्हा-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही उत्पन्न होते... ते देखील अनित्य आहे।'

‘‘တိဋ္ဌတု တာဝ တိဏှာယ သတ္တိယာ အာဒိတ္တာယ သမ္ပဇ္ဇလိတာယ သဇောတိဘူတာယ ကာယိန္ဒြိယံ သမ္ပလိမဋ္ဌံ. ဟန္ဒာဟံ ဣဒမေဝ မနသိ ကရောမိ – ဣတိ ကာယော အနိစ္စော, ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ အနိစ္စာ, ကာယဝိညာဏံ အနိစ္စံ, ကာယသမ္ဖဿော အနိစ္စော, ယမ္ပိဒံ ကာယသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ…ပေ… တမ္ပိ အနိစ္စံ.

'तीक्ष्ण, तप्त, प्रज्वलित, धगधगत्या आणि लालभडक भाल्याने कायेंद्रियाला (शरीराला) छिन्नभिन्न करणे बाजूलाच राहो. चला, मी याच गोष्टीचे मनन करतो – शरीर अनित्य आहे, स्पर्श अनित्य आहेत, काय-विज्ञान अनित्य आहे, काय-स्पर्श अनित्य आहे, आणि काय-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही वेदन उत्पन्न होते... ते देखील अनित्य आहे।'

‘‘တိဋ္ဌတု တာဝ သောတ္တံ. ဟန္ဒာဟံ ဣဒမေဝ မနသိ ကရောမိ – ဣတိ မနော အနိစ္စော, ဓမ္မာ အနိစ္စာ, မနောဝိညာဏံ အနိစ္စံ, မနောသမ္ဖဿော အနိစ္စော, ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အနိစ္စံ’’.

'झोपणे बाजूलाच राहो. चला, मी याच गोष्टीचे मनन करतो – मन अनित्य आहे, धम्म अनित्य आहेत, मनो-विज्ञान अनित्य आहे, मनो-स्पर्श अनित्य आहे, आणि मनो-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अ-दुःख-अ-सुखद वेदन उत्पन्न होते, ते देखील अनित्य आहे।'

‘‘ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော စက္ခုသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ရူပေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, စက္ခုဝိညာဏေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, စက္ခုသမ္ဖဿေပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ…ပေ… ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ; ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ; ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အာဒိတ္တပရိယာယော, ဓမ္မပရိယာယော’’တိ. အဋ္ဌမံ.

भिक्खूहो, असे पाहणारा श्रुतवान आर्यश्रावक डोळ्याविषयी विरक्त होतो, रूपांविषयी विरक्त होतो, चक्षु-विज्ञानाविषयी विरक्त होतो, चक्षु-स्पर्शाविषयी विरक्त होतो... आणि मनो-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने जे काही सुखद, दुःखद किंवा अ-दुःख-अ-सुखद वेदन उत्पन्न होते, त्याविषयी देखील विरक्त होतो. विरक्त झाल्याने तो रागरहित होतो; रागरहित झाल्याने तो विमुक्त होतो. विमुक्त झाल्यावर 'मी विमुक्त झालो आहे' असे ज्ञान होते. 'जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य पूर्ण झाले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या जन्मानंतर दुसरे काही करायचे उरलेले नाही,' असे तो जाणतो. भिक्खूहो, हाच 'आदित्तपर्याय' (प्रज्वलित उपदेश) नावाचा धम्मपर्याय आहे. आठवे सूत्र समाप्त.

၉. ပဌမဟတ္ထပါဒေါပမသုတ္တံ

९. प्रथम हस्तपाद उपमा सूत्र

၂၃၆. ‘‘ဟတ္ထေသု[Pg.380], ဘိက္ခဝေ, သတိ အာဒါနနိက္ခေပနံ ပညာယတိ; ပါဒေသု သတိ အဘိက္ကမပဋိက္ကမော ပညာယတိ; ပဗ္ဗေသု သတိ သမိဉ္ဇနပသာရဏံ ပညာယတိ; ကုစ္ဆိသ္မိံ သတိ ဇိဃစ္ဆာ ပိပါသာ ပညာယတိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုသ္မိံ သတိ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခံ ဒုက္ခံ…ပေ… ဇိဝှာယ သတိ ဇိဝှာသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခံ ဒုက္ခံ…ပေ… မနသ္မိံ သတိ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခံ ဒုက္ခံ…ပေ….

२३६. भिक्खूहो, हात असताना वस्तू घेणे व ठेवणे दिसून येते; पाय असताना पुढे जाणे व मागे येणे दिसून येते; सांधे असताना आकुंचन व प्रसरण दिसून येते; पोट असताना भूक व तहान दिसून येते. त्याचप्रमाणे, भिक्खूहो, डोळा असताना चक्षु-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने अध्यात्मिक सुख आणि दुःख उत्पन्न होते... जीभ असताना जिव्हा-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने अध्यात्मिक सुख आणि दुःख उत्पन्न होते... मन असताना मनो-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने अध्यात्मिक सुख आणि दुःख उत्पन्न होते...

‘‘ဟတ္ထေသု, ဘိက္ခဝေ, အသတိ အာဒါနနိက္ခေပနံ န ပညာယတိ; ပါဒေသု အသတိ အဘိက္ကမပဋိက္ကမော န ပညာယတိ; ပဗ္ဗေသု အသတိ သမိဉ္ဇနပသာရဏံ န ပညာယတိ; ကုစ္ဆိသ္မိံ အသတိ ဇိဃစ္ဆာ ပိပါသာ န ပညာယတိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုသ္မိံ အသတိ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ နုပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခံ ဒုက္ခံ…ပေ… ဇိဝှာယ အသတိ ဇိဝှာသမ္ဖဿပစ္စယာ နုပ္ပဇ္ဇတိ…ပေ… မနသ္မိံ အသတိ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ နုပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခံ ဒုက္ခ’’န္တိ. နဝမံ.

भिक्खूहो, हात नसताना वस्तू घेणे व ठेवणे दिसून येत नाही; पाय नसताना पुढे जाणे व मागे येणे दिसून येत नाही; सांधे नसताना आकुंचन व प्रसरण दिसून येत नाही; पोट नसताना भूक व तहान दिसून येत नाही. त्याचप्रमाणे, भिक्खूहो, डोळा नसताना चक्षु-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने अध्यात्मिक सुख आणि दुःख उत्पन्न होत नाही... जीभ नसताना जिव्हा-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने उत्पन्न होत नाही... मन नसताना मनो-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने अध्यात्मिक सुख आणि दुःख उत्पन्न होत नाही. नववे सूत्र समाप्त.

၁၀. ဒုတိယဟတ္ထပါဒေါပမသုတ္တံ

१०. द्वितीय हस्तपाद उपमा सूत्र

၂၃၇. ‘‘ဟတ္ထေသု, ဘိက္ခဝေ, သတိ အာဒါနနိက္ခေပနံ ဟောတိ; ပါဒေသု သတိ အဘိက္ကမပဋိက္ကမော ဟောတိ; ပဗ္ဗေသု သတိ သမိဉ္ဇနပသာရဏံ ဟောတိ; ကုစ္ဆိသ္မိံ သတိ ဇိဃစ္ဆာ ပိပါသာ ဟောတိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုသ္မိံ သတိ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခံ ဒုက္ခံ…ပေ… ဇိဝှာယ သတိ…ပေ… မနသ္မိံ သတိ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခံ ဒုက္ခံ…ပေ….

२३७. भिक्खूहो, हात असताना वस्तू घेणे व ठेवणे होते; पाय असताना पुढे जाणे व मागे येणे होते; सांधे असताना आकुंचन व प्रसरण होते; पोट असताना भूक व तहान होते. त्याचप्रमाणे, भिक्खूहो, डोळा असताना चक्षु-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने अध्यात्मिक सुख आणि दुःख उत्पन्न होते... जीभ असताना... मन असताना मनो-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने अध्यात्मिक सुख आणि दुःख उत्पन्न होते...

‘‘ဟတ္ထေသု, ဘိက္ခဝေ, အသတိ အာဒါနနိက္ခေပနံ န ဟောတိ; ပါဒေသု အသတိ အဘိက္ကမပဋိက္ကမော န ဟောတိ; ပဗ္ဗေသု အသတိ သမိဉ္ဇနပသာရဏံ န ဟောတိ; ကုစ္ဆိသ္မိံ အသတိ ဇိဃစ္ဆာ ပိပါသာ န ဟောတိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုသ္မိံ အသတိ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ နုပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခံ ဒုက္ခံ…ပေ… ဇိဝှာယ အသတိ ဇိဝှာသမ္ဖဿပစ္စယာ နုပ္ပဇ္ဇတိ…ပေ… မနသ္မိံ အသတိ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ နုပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခံ ဒုက္ခ’’န္တိ. ဒသမံ.

भिक्खूहो, हात नसताना वस्तू घेणे व ठेवणे होत नाही; पाय नसताना पुढे जाणे व मागे येणे होत नाही; सांधे नसताना आकुंचन व प्रसरण होत नाही; पोट नसताना भूक व तहान होत नाही. त्याचप्रमाणे, भिक्खूहो, डोळा नसताना चक्षु-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने अध्यात्मिक सुख आणि दुःख उत्पन्न होत नाही... जीभ नसताना जिव्हा-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने उत्पन्न होत नाही... मन नसताना मनो-स्पर्शाच्या प्रत्ययाने अध्यात्मिक सुख आणि दुःख उत्पन्न होत नाही. दहावे सूत्र समाप्त.

သမုဒ္ဒဝဂ္ဂေါ အဋ္ဌရသမော.

समुद्रवर्ग अठरावा समाप्त.

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची अनुक्रमणिका (उदान) –

ဒွေ [Pg.381] သမုဒ္ဒါ ဗာဠိသိကော, ခီရရုက္ခေန ကောဋ္ဌိကော;

ကာမဘူ ဥဒါယီ စေဝ, အာဒိတ္တေန စ အဋ္ဌမံ;

ဟတ္ထပါဒူပမာ ဒွေတိ, ဝဂ္ဂေါ တေန ပဝုစ္စတီတိ.

दोन समुद्र सूत्रे, बाळिसिक सूत्र, खीररुक्ख सूत्र, कोठ्ठिक सूत्र, कामभू सूत्र, उदायी सूत्र, आठवे आदित्त सूत्र आणि दोन हस्तपाद उपमा सूत्रे; या सूत्रांमुळे याला वर्ग म्हटले जाते.

၁၉. အာသီဝိသဝဂ္ဂေါ

१९. आसीविसवर्ग (सर्पवर्ग)

၁. အာသီဝိသောပမသုတ္တံ

१. आसीविसोपमसूत्र (सर्प उपमा सूत्र)

၂၃၈. ‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော အာသီဝိသာ ဥဂ္ဂတေဇာ ဃောရဝိသာ. အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ဇီဝိတုကာမော အမရိတုကာမော သုခကာမော ဒုက္ခပ္ပဋိကူလော. တမေနံ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘ဣမေ တေ, အမ္ဘော ပုရိသ, စတ္တာရော အာသီဝိသာ ဥဂ္ဂတေဇာ ဃောရဝိသာ ကာလေန ကာလံ ဝုဋ္ဌာပေတဗ္ဗာ, ကာလေန ကာလံ နှာပေတဗ္ဗာ, ကာလေန ကာလံ ဘောဇေတဗ္ဗာ, ကာလေန ကာလံ သံဝေသေတဗ္ဗာ. ယဒါ စ ခေါ တေ, အမ္ဘော ပုရိသ, ဣမေသံ စတုန္နံ အာသီဝိသာနံ ဥဂ္ဂတေဇာနံ ဃောရဝိသာနံ အညတရော ဝါ အညတရော ဝါ ကုပ္ပိဿတိ, တတော တွံ, အမ္ဘော ပုရိသ, မရဏံ ဝါ နိဂစ္ဆသိ, မရဏမတ္တံ ဝါ ဒုက္ခံ. ယံ တေ, အမ္ဘော ပုရိသ, ကရဏီယံ တံ ကရောဟီ’’’တိ.

२३८. भिक्षूंनो, समजा अत्यंत जहाल आणि भयंकर विषारी असे चार सर्प आहेत. तेव्हा एखादा माणूस, ज्याला जगण्याची इच्छा आहे, मरण्याची इच्छा नाही, जो सुखाचा आकांक्षी आहे आणि दुःखाचा तिरस्कार करतो, तिथे येईल. लोक त्याला असे म्हणतील— 'हे माणसा, हे अत्यंत जहाल आणि भयंकर विषारी असे चार सर्प आहेत. तुला वेळोवेळी त्यांना उठवावे लागेल, वेळोवेळी त्यांना आंघोळ घालावी लागेल, वेळोवेळी त्यांना खायला द्यावे लागेल आणि वेळोवेळी त्यांना झोपवावे लागेल. आणि हे माणसा, जेव्हा या अत्यंत जहाल आणि भयंकर विषारी चार सर्पांपैकी कोणताही एक सर्प तुझ्यावर क्रुद्ध होईल, तेव्हा हे माणसा, तू मृत्यूला प्राप्त होशील किंवा मृत्यूतुल्य दुःखाला प्राप्त होशील. म्हणून हे माणसा, तुला जे काही करायचे आहे, ते तू कर!'

‘‘အထ ခေါ သော, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသော ဘီတော စတုန္နံ အာသီဝိသာနံ ဥဂ္ဂတေဇာနံ ဃောရဝိသာနံ ယေန ဝါ တေန ဝါ ပလာယေထ. တမေနံ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘ဣမေ ခေါ, အမ္ဘော ပုရိသ, ပဉ္စ ဝဓကာ ပစ္စတ္ထိကာ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော အနုဗန္ဓာ, ယတ္ထေဝ နံ ပဿိဿာမ တတ္ထေဝ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေဿာမာတိ. ယံ တေ, အမ္ဘော ပုရိသ, ကရဏီယံ တံ ကရောဟီ’’’တိ.

भिक्षूंनो, त्यानंतर तो माणूस त्या अत्यंत जहाल आणि भयंकर विषारी चार सर्पांच्या भयाने सैरावैरा पळू लागेल. लोक त्याला असे म्हणतील— 'हे माणसा, हे पाच मारेकरी शत्रू तुझ्या पाठीवर लागलेले आहेत, जे असा विचार करत आहेत की, "आम्ही याला जिथे कुठे पाहू, तिथेच याचा जीव घेऊ." हे माणसा, तुला जे काही करायचे आहे, ते तू कर!'

‘‘အထ ခေါ သော, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသော ဘီတော စတုန္နံ အာသီဝိသာနံ ဥဂ္ဂတေဇာနံ ဃောရဝိသာနံ, ဘီတော ပဉ္စန္နံ ဝဓကာနံ ပစ္စတ္ထိကာနံ ယေန ဝါ တေန ဝါ ပလာယေထ. တမေနံ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘အယံ တေ, အမ္ဘော ပုရိသ, ဆဋ္ဌော အန္တရစရော ဝဓကော ဥက္ခိတ္တာသိကော ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော အနုဗန္ဓော ယတ္ထေဝ နံ ပဿိဿာမိ တတ္ထေဝ သိရော ပါတေဿာမီတိ. ယံ တေ, အမ္ဘော ပုရိသ, ကရဏီယံ တံ ကရောဟီ’’’တိ.

भिक्षूंनो, त्यानंतर तो माणूस त्या अत्यंत जहाल आणि भयंकर विषारी चार सर्पांच्या भयाने आणि त्या पाच मारेकरी शत्रूंच्या भयाने सैरावैरा पळू लागेल. लोक त्याला असे म्हणतील— 'हे माणसा, हा तुझा सहावा मारेकरी, जो तुझा अंतर्गत गुप्तचर आहे, उपसलेली तलवार घेऊन तुझ्या पाठीवर लागला आहे, आणि विचार करत आहे की, "मी याला जिथे कुठे पाहीन, तिथेच याचे डोके उडवीन." हे माणसा, तुला जे काही करायचे आहे, ते तू कर!'

‘‘အထ [Pg.382] ခေါ သော, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသော ဘီတော စတုန္နံ အာသီဝိသာနံ ဥဂ္ဂတေဇာနံ ဃောရဝိသာနံ, ဘီတော ပဉ္စန္နံ ဝဓကာနံ ပစ္စတ္ထိကာနံ, ဘီတော ဆဋ္ဌဿ အန္တရစရဿ ဝဓကဿ ဥက္ခိတ္တာသိကဿ ယေန ဝါ တေန ဝါ ပလာယေထ. သော ပဿေယျ သုညံ ဂါမံ. ယညဒေဝ ဃရံ ပဝိသေယျ ရိတ္တကညေဝ ပဝိသေယျ တုစ္ဆကညေဝ ပဝိသေယျ သုညကညေဝ ပဝိသေယျ. ယညဒေဝ ဘာဇနံ ပရိမသေယျ ရိတ္တကညေဝ ပရိမသေယျ တုစ္ဆကညေဝ ပရိမသေယျ သုညကညေဝ ပရိမသေယျ. တမေနံ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘ဣဒါနိ, အမ္ဘော ပုရိသ, ဣမံ သုညံ ဂါမံ စောရာ ဂါမဃာတကာ ပဝိသန္တိ. ယံ တေ, အမ္ဘော ပုရိသ, ကရဏီယံ တံ ကရောဟီ’’’တိ.

भिक्षूंनो, त्यानंतर तो माणूस त्या अत्यंत जहाल आणि भयंकर विषारी चार सर्पांच्या भयाने, त्या पाच मारेकरी शत्रूंच्या भयाने आणि उपसलेली तलवार घेतलेल्या त्या सहाव्या अंतर्गत मारेकऱ्याच्या भयाने सैरावैरा पळू लागेल. त्याला एक ओसाड गाव दिसेल. तो ज्या ज्या घरात प्रवेश करेल, ते घर त्याला रिकामेच, तुच्छ आणि ओसाडच आढळेल. तो ज्या ज्या पात्राला स्पर्श करेल, ते पात्र त्याला रिकामेच, पोकळ आणि ओसाडच आढळेल. लोक त्याला असे म्हणतील— 'हे माणसा, आता या ओसाड गावात गावे लुटणारे दरोडेखोर प्रवेश करत आहेत. हे माणसा, तुला जे काही करायचे आहे, ते तू कर!'

‘‘အထ ခေါ သော, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသော ဘီတော စတုန္နံ အာသီဝိသာနံ ဥဂ္ဂတေဇာနံ ဃောရဝိသာနံ, ဘီတော ပဉ္စန္နံ ဝဓကာနံ ပစ္စတ္ထိကာနံ, ဘီတော ဆဋ္ဌဿ အန္တရစရဿ ဝဓကဿ ဥက္ခိတ္တာသိကဿ, ဘီတော စောရာနံ ဂါမဃာတကာနံ ယေန ဝါ တေန ဝါ ပလာယေထ. သော ပဿေယျ မဟန္တံ ဥဒကဏ္ဏဝံ ဩရိမံ တီရံ သာသင်္ကံ သပ္ပဋိဘယံ, ပါရိမံ တီရံ ခေမံ အပ္ပဋိဘယံ. န စဿ နာဝါ သန္တာရဏီ ဥတ္တရသေတု ဝါ အပါရာ ပါရံ ဂမနာယ. အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တဿ ပုရိသဿ ဧဝမဿ – ‘အယံ ခေါ မဟာဥဒကဏ္ဏဝေါ ဩရိမံ တီရံ သာသင်္ကံ သပ္ပဋိဘယံ, ပါရိမံ တီရံ ခေမံ အပ္ပဋိဘယံ, နတ္ထိ စ နာဝါ သန္တာရဏီ ဥတ္တရသေတု ဝါ အပါရာ ပါရံ ဂမနာယ. ယံနူနာဟံ တိဏကဋ္ဌသာခါပလာသံ သံကဍ္ဎိတွာ ကုလ္လံ ဗန္ဓိတွာ တံ ကုလ္လံ နိဿာယ ဟတ္ထေဟိ စ ပါဒေဟိ စ ဝါယမမာနော သောတ္ထိနာ ပါရံ ဂစ္ဆေယျ’’’န္တိ.

भिक्षूंनो, त्यानंतर तो माणूस त्या अत्यंत जहाल आणि भयंकर विषारी चार सर्पांच्या भयाने, त्या पाच मारेकरी शत्रूंच्या भयाने, उपसलेली तलवार घेतलेल्या त्या सहाव्या अंतर्गत मारेकऱ्याच्या भयाने आणि गावे लुटणाऱ्या दरोडेखोरांच्या भयाने सैरावैरा पळू लागेल. त्याला पाण्याचा एक विशाल जलाशय दिसेल, ज्याचा अलीकडचा काठ अत्यंत शंकास्पद आणि भययुक्त असेल, तर पलीकडचा काठ सुरक्षित आणि भयरहित असेल. परंतु पलीकडच्या काठावर जाण्यासाठी कोणतीही बोट किंवा पूल नसेल. भिक्षूंनो, तेव्हा त्या माणसाच्या मनात असा विचार येईल— 'हा पाण्याचा विशाल जलाशय आहे, ज्याचा अलीकडचा काठ भययुक्त व शंकास्पद आहे आणि पलीकडचा काठ सुरक्षित व भयरहित आहे; परंतु पलीकडे जाण्यासाठी कोणतीही बोट किंवा पूल नाही. मग मी गवत, लाकडे, फांद्या आणि पाने गोळा करून एक तराफा का बांधू नये? आणि त्या तराफ्याचा आश्रय घेऊन, आपल्या हातापायांनी प्रयत्न करत सुरक्षितपणे पलीकडच्या काठावर का जाऊ नये?'

‘‘အထ ခေါ သော, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသော တိဏကဋ္ဌသာခါပလာသံ သံကဍ္ဎိတွာ ကုလ္လံ ဗန္ဓိတွာ တံ ကုလ္လံ နိဿာယ ဟတ္ထေဟိ စ ပါဒေဟိ စ ဝါယမမာနော သောတ္ထိနာ ပါရံ ဂစ္ဆေယျ, တိဏ္ဏော ပါရင်္ဂတော ထလေ တိဋ္ဌတိ ဗြာဟ္မဏော.

भिक्षूंनो, त्यानंतर तो माणूस गवत, लाकडे, फांद्या आणि पाने गोळा करून, एक तराफा बांधून आणि त्या तराफ्याचा आश्रय घेऊन, आपल्या हातापायांनी प्रयत्न करत सुरक्षितपणे पलीकडच्या काठावर जाईल. तो पार गेलेला, पलीकडच्या तीरावर पोहोचलेला तो ब्राह्मण कोरड्या जमिनीवर उभा राहील.

‘‘ဥပမာ ခေါ မျာယံ, ဘိက္ခဝေ, ကတာ အတ္ထဿ ဝိညာပနာယ. အယဉ္စေတ္ထ အတ္ထော – စတ္တာရော အာသီဝိသာ ဥဂ္ဂတေဇာ ဃောရဝိသာတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတုန္နေတံ မဟာဘူတာနံ အဓိဝစနံ – ပထဝီဓာတုယာ, အာပေါဓာတုယာ, တေဇောဓာတုယာ, ဝါယောဓာတုယာ.

भिक्षूंनो, अर्थ स्पष्ट करण्यासाठी मी ही उपमा दिली आहे. आणि याचा अर्थ असा आहे— 'अत्यंत जहाल आणि भयंकर विषारी चार सर्प' हे, भिक्षूंनो, चार महाभूतांचे नाव आहे— पृथ्वीधातू, आपधातू, तेजोधातू आणि वायोधातू.

‘‘ပဉ္စ [Pg.383] ဝဓကာ ပစ္စတ္ထိကာတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နေတံ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာနံ အဓိဝစနံ, သေယျထိဒံ – ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓဿ, ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓဿ, သညုပါဒါနက္ခန္ဓဿ, သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓဿ, ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓဿ.

भिक्षूंनो, 'पाच मारेकरी शत्रू' हे पाच उपादानस्कंधांचे नाव आहे, ते म्हणजे— रूप-उपादानस्कंध, वेदना-उपादानस्कंध, संज्ञा-उपादानस्कंध, संस्कार-उपादानस्कंध आणि विज्ञान-उपादानस्कंध.

‘‘ဆဋ္ဌော အန္တရစရော ဝဓကော ဥက္ခိတ္တာသိကောတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, နန္ဒီရာဂဿေတံ အဓိဝစနံ.

भिक्षूंनो, 'उपसलेली तलवार घेतलेला सहावा अंतर्गत मारेकरी' हे नंदीराग (आसक्ती आणि तृष्णा) याचे नाव आहे.

‘‘သုညော ဂါမောတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဆန္နေတံ အဇ္ဈတ္တိကာနံ အာယတနာနံ အဓိဝစနံ. စက္ခုတော စေပိ နံ, ဘိက္ခဝေ, ပဏ္ဍိတော ဗျတ္တော မေဓာဝီ ဥပပရိက္ခတိ ရိတ္တကညေဝ ခါယတိ, တုစ္ဆကညေဝ ခါယတိ, သုညကညေဝ ခါယတိ…ပေ… ဇိဝှာတော စေပိ နံ, ဘိက္ခဝေ…ပေ… မနတော စေပိ နံ, ဘိက္ခဝေ, ပဏ္ဍိတော ဗျတ္တော မေဓာဝီ ဥပပရိက္ခတိ ရိတ္တကညေဝ ခါယတိ, တုစ္ဆကညေဝ ခါယတိ, သုညကညေဝ ခါယတိ.

भिक्षूंनो, 'ओसाड गाव' हे सहा अंतर्गत आयतनांचे नाव आहे. भिक्षूंनो, जर एखादा बुद्धिमान, चतुर आणि प्रज्ञावान भिक्षू डोळ्याच्या दृष्टीने त्याचे परीक्षण करेल, तर ते त्याला रिकामेच वाटेल, तुच्छच वाटेल, ओसाडच वाटेल... तसेच जिभेच्या दृष्टीने... भिक्षूंनो, जर एखादा बुद्धिमान, चतुर आणि प्रज्ञावान भिक्षू मनाच्या दृष्टीने त्याचे परीक्षण करेल, तर ते त्याला रिकामेच वाटेल, तुच्छच वाटेल, ओसाडच वाटेल.

‘‘စောရာ ဂါမဃာတကာတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဆန္နေတံ ဗာဟိရာနံ အာယတနာနံ အဓိဝစနံ. စက္ခု, ဘိက္ခဝေ, ဟညတိ မနာပါမနာပေသု ရူပေသု; သောတံ, ဘိက္ခဝေ…ပေ… ဃာနံ, ဘိက္ခဝေ…ပေ… ဇိဝှာ, ဘိက္ခဝေ, ဟညတိ မနာပါမနာပေသု ရသေသု; ကာယော, ဘိက္ခဝေ…ပေ… မနော, ဘိက္ခဝေ, ဟညတိ မနာပါမနာပေသု ဓမ္မေသု.

भिक्षूंनो, 'गावे लुटणारे दरोडेखोर' हे सहा बाह्य आयतनांचे नाव आहे. भिक्षूंनो, डोळा हा प्रिय आणि अप्रिय रूपांमुळे आहत होतो; कान... नाक... भिक्षूंनो, जीभ ही प्रिय आणि अप्रिय रसांमुळे आहत होते; शरीर... भिक्षूंनो, मन हे प्रिय आणि अप्रिय धर्मांमुळे आहत होते.

‘‘မဟာ ဥဒကဏ္ဏဝေါတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတုန္နေတံ ဩဃာနံ အဓိဝစနံ – ကာမောဃဿ, ဘဝေါဃဿ, ဒိဋ္ဌောဃဿ, အဝိဇ္ဇောဃဿ.

भिक्षूंनो, 'पाण्याचा विशाल जलाशय' हे चार ओघांचे नाव आहे— कामौघ, भवौघ, दिठ्ठौघ आणि अविज्जौघ.

‘‘ဩရိမံ တီရံ သာသင်္ကံ သပ္ပဋိဘယန္တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သက္ကာယဿေတံ အဓိဝစနံ.

भिक्षूंनो, 'भययुक्त आणि शंकास्पद अलीकडचा काठ' हे सक्काय याचे नाव आहे.

‘‘ပါရိမံ တီရံ ခေမံ အပ္ပဋိဘယန္တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, နိဗ္ဗာနဿေတံ အဓိဝစနံ.

भिक्षूंनो, 'सुरक्षित आणि भयरहित पलीकडचा काठ' हे निब्बान याचे नाव आहे.

‘‘ကုလ္လန္တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အရိယဿေတံ အဋ္ဌင်္ဂိကဿ မဂ္ဂဿ အဓိဝစနံ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ…ပေ… သမ္မာသမာဓိ.

भिक्षूंनो, 'तराफा' हे आर्य अष्टांगिक मार्गाचे नाव आहे, जसे की— सम्यक दृष्टी... सम्यक समाधी.

‘‘တဿ ဟတ္ထေဟိ စ ပါဒေဟိ စ ဝါယာမောတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝီရိယာရမ္ဘဿေတံ အဓိဝစနံ.

भिक्षूंनो, 'त्या तराफ्यासाठी हातापायांनी केलेला प्रयत्न' हे वीर्यारंभ याचे नाव आहे.

‘‘တိဏ္ဏော ပါရင်္ဂတော ထလေ တိဋ္ဌတိ ဗြာဟ္မဏောတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အရဟတော ဧတံ အဓိဝစန’’န္တိ. ပဌမံ.

"हे भिक्खूंनो, 'जो पार झाला आहे, पलीकडच्या तीरावर पोहोचला आहे आणि कोरड्या जमिनीवर उभा आहे असा ब्राह्मण' हे अर्हताचेच एक नाव आहे." पहिले.

၂. ရထောပမသုတ္တံ

२. रथोपम सुत्त

၂၃၉. ‘‘တီဟိ[Pg.384], ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သုခသောမနဿဗဟုလော ဝိဟရတိ, ယောနိ စဿ အာရဒ္ဓါ ဟောတိ အာသဝါနံ ခယာယ. ကတမေဟိ တီဟိ? ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရော ဟောတိ, ဘောဇနေ မတ္တညူ, ဇာဂရိယံ အနုယုတ္တော.

२३९. "हे भिक्खूंनो, तीन धम्मांनी युक्त असलेला भिक्खू याच जन्मात अत्यंत सुख आणि सोमनस्याने विहरतो आणि आसवांच्या क्षयासाठी त्याचा योग्य प्रयत्न आरंभलेला असतो. कोणत्या तीन धम्मांनी? इंद्रियांचे द्वार सुरक्षित ठेवणारा असतो, भोजनात प्रमाण जाणणारा असतो आणि जागृततेत तत्पर असतो.

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ, နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ; ယတွာဓိကရဏမေနံ စက္ခုန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ. တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတိ; ရက္ခတိ စက္ခုန္ဒြိယံ; စက္ခုန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ… ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ… ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ… ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ; ယတွာဓိကရဏမေနံ မနိန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ, တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတိ; ရက္ခတိ မနိန္ဒြိယံ; မနိန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, သုဘူမိယံ စာတုမဟာပထေ အာဇညရထော ယုတ္တော အဿ ဌိတော ဩဓသ္တပတောဒေါ. တမေနံ ဒက္ခော ယောဂ္ဂါစရိယော အဿဒမ္မသာရထိ အဘိရုဟိတွာ ဝါမေန ဟတ္ထေန ရသ္မိယော ဂဟေတွာ, ဒက္ခိဏေန ဟတ္ထေန ပတောဒံ ဂဟေတွာ, ယေနိစ္ဆကံ ယဒိစ္ဆကံ သာရေယျပိ ပစ္စာသာရေယျပိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဣမေသံ ဆန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ အာရက္ခာယ သိက္ခတိ, သံယမာယ သိက္ခတိ, ဒမာယ သိက္ခတိ, ဥပသမာယ သိက္ခတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရော ဟောတိ.

"आणि हे भिक्खूंनो, भिक्खू इंद्रियांचे द्वार सुरक्षित ठेवणारा कसा होतो? येथे, हे भिक्खूंनो, भिक्खू डोळ्यांनी रूप पाहून त्याच्या बाह्य रूपाचे ग्रहण करत नाही, किंवा त्याच्या तपशीलांचे ग्रहण करत नाही. कारण, जर त्याने चक्षुरिंद्रिय असंयत ठेवले, तर अभिज्झा आणि दोमनस्स हे पापी अकुशल धम्म त्याच्यावर आक्रमण करतील. म्हणून तो त्याच्या संवरासाठी प्रयत्न करतो; चक्षुरिंद्रियाचे रक्षण करतो; चक्षुरिंद्रियाचा संवर करतो. कानाने शब्द ऐकून... नाकाने गंध घेऊन... जिभेने रस चाखून... शरीराने स्पर्श अनुभवून... मनाने धम्म जाणून तो त्याच्या बाह्य रूपाचे ग्रहण करत नाही, किंवा त्याच्या तपशीलांचे ग्रहण करत नाही. कारण, जर त्याने मनेंद्रिय असंयत ठेवले, तर अभिज्झा आणि दोमनस्स हे पापी अकुशल धम्म त्याच्यावर आक्रमण करतील. म्हणून तो त्याच्या संवरासाठी प्रयत्न करतो; मनेंद्रियाचे रक्षण करतो; मनेंद्रियाचा संवर करतो. जसे की, हे भिक्खूंनो, एखाद्या सपाट जमिनीवर, चौकात, उत्तम जातीच्या घोड्यांचा रथ जोडलेला उभा असेल आणि चाबूक तयार असेल. मग एखादा कुशल सारथी, घोड्यांना वश करणारा प्रशिक्षक, त्यावर आरूढ होऊन डाव्या हाताने लगाम पकडेल आणि उजव्या हाताने चाबूक धरून, त्याला पाहिजे तिथे, पाहिजे त्या मार्गाने तो रथ पुढे नेईल किंवा मागे आणेल. त्याचप्रमाणे, हे भिक्खूंनो, भिक्खू या सहा इंद्रियांच्या रक्षणासाठी शिकतो, संयमासाठी शिकतो, दमनासाठी शिकतो, उपशमासाठी शिकतो. अशा प्रकारे, हे भिक्खूंनो, भिक्खू इंद्रियांचे द्वार सुरक्षित ठेवणारा होतो."

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဘောဇနေ မတ္တညူ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပဋိသင်္ခါ ယောနိသော အာဟာရံ အာဟာရေတိ – ‘နေဝ ဒဝါယ, န မဒါယ, န မဏ္ဍနာယ, န ဝိဘူသနာယ, ယာဝဒေဝ ဣမဿ ကာယဿ ဌိတိယာ, ယာပနာယ, ဝိဟိံသူပရတိယာ, ဗြဟ္မစရိယာနုဂ္ဂဟာယ, ဣတိ ပုရာဏဉ္စ ဝေဒနံ ပဋိဟင်္ခါမိ, နဝဉ္စ ဝေဒနံ န ဥပ္ပာဒေဿာမိ, ယာတြာ စ မေ ဘဝိဿတိ, အနဝဇ္ဇတာ စ ဖာသုဝိဟာရော စာ’တိ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသော ဝဏံ အာလိမ္ပေယျ [Pg.385] ယာဝဒေဝ ရောဟနတ္ထာယ, သေယျထာ ဝါ ပန အက္ခံ အဗ္ဘဉ္ဇေယျ ယာဝဒေဝ ဘာရဿ နိတ္ထရဏတ္ထာယ; ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပဋိသင်္ခါ ယောနိသော အာဟာရံ အာဟာရေတိ – ‘နေဝ ဒဝါယ, န မဒါယ, န မဏ္ဍနာယ, န ဝိဘူသနာယ, ယာဝဒေဝ ဣမဿ ကာယဿ ဌိတိယာ, ယာပနာယ, ဝိဟိံသူပရတိယာ, ဗြဟ္မစရိယာနုဂ္ဂဟာယ, ဣတိ ပုရာဏဉ္စ ဝေဒနံ ပဋိဟင်္ခါမိ, နဝဉ္စ ဝေဒနံ န ဥပ္ပာဒေဿာမိ, ယာတြာ စ မေ ဘဝိဿတိ, အနဝဇ္ဇတာ စ ဖာသုဝိဟာရော စာ’တိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဘောဇနေ မတ္တညူ ဟောတိ.

"आणि हे भिक्खूंनो, भिक्खू भोजनात प्रमाण जाणणारा कसा होतो? येथे, हे भिक्खूंनो, भिक्खू शहाणपणाने विचार करून भोजन ग्रहण करतो – 'मजेसाठी नाही, मदासाठी नाही, शरीराच्या सुशोभीकरणासाठी नाही, सौंदर्यासाठी नाही; तर केवळ या शरीराच्या स्थितीसाठी, त्याच्या रक्षणासाठी, भुकेची पीडा शांत करण्यासाठी आणि ब्रह्मचर्याला साहाय्य करण्यासाठी. अशा प्रकारे मी जुन्या वेदनेचा नाश करीन आणि नवीन वेदना उत्पन्न होऊ देणार नाही. माझी जीवनयात्रा सुरळीत चालेल, मी निर्दोष राहीन आणि सुखाने विहरेन.' जसे की, हे भिक्खूंनो, एखादा माणूस जखमेवर केवळ ती बरी व्हावी म्हणून मलम लावतो, किंवा जसे गाडीच्या कण्याला केवळ भार वाहून नेण्यासाठी तेल लावतो; त्याचप्रमाणे, हे भिक्खूंनो, भिक्खू शहाणपणाने विचार करून भोजन ग्रहण करतो – 'मजेसाठी नाही, मदासाठी नाही, शरीराच्या सुशोभीकरणासाठी नाही, सौंदर्यासाठी नाही; तर केवळ या शरीराच्या स्थितीसाठी, त्याच्या रक्षणासाठी, भुकेची पीडा शांत करण्यासाठी आणि ब्रह्मचर्याला साहाय्य करण्यासाठी. अशा प्रकारे मी जुन्या वेदनेचा नाश करीन आणि नवीन वेदना उत्पन्न होऊ देणार नाही. माझी जीवनयात्रा सुरळीत चालेल, मी निर्दोष राहीन आणि सुखाने विहरेन.' अशा प्रकारे, हे भिक्खूंनो, भिक्खू भोजनात प्रमाण जाणणारा होतो."

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဇာဂရိယံ အနုယုတ္တော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဒိဝသံ စင်္ကမေန နိသဇ္ဇာယ အာဝရဏီယေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ. ရတ္တိယာ ပဌမံ ယာမံ စင်္ကမေန နိသဇ္ဇာယ အာဝရဏီယေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ. ရတ္တိယာ မဇ္ဈိမံ ယာမံ ဒက္ခိဏေန ပဿေန သီဟသေယျံ ကပ္ပေတိ ပါဒေ ပါဒံ အစ္စာဓာယ သတော သမ္ပဇာနော ဥဋ္ဌာနသညံ မနသိ ကရိတွာ. ရတ္တိယာ ပစ္ဆိမံ ယာမံ ပစ္စုဋ္ဌာယ စင်္ကမေန နိသဇ္ဇာယ အာဝရဏီယေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဇာဂရိယံ အနုယုတ္တော ဟောတိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သုခသောမနဿဗဟုလော ဝိဟရတိ, ယောနိ စဿ အာရဒ္ဓါ ဟောတိ အာသဝါနံ ခယာယာ’’တိ. ဒုတိယံ.

"आणि हे भिक्खूंनो, भिक्खू जागृततेत तत्पर कसा होतो? येथे, हे भिक्खूंनो, भिक्खू दिवसा चंक्रमणाने आणि बसण्याने मनाला अडथळा आणणाऱ्या धम्मांपासून शुद्ध करतो. रात्रीच्या पहिल्या प्रहरात चंक्रमणाने आणि बसण्याने मनाला अडथळा आणणाऱ्या धम्मांपासून शुद्ध करतो. रात्रीच्या मध्यम प्रहरात उजव्या कुशीवर, एका पायावर दुसरा पाय ठेवून, स्मृती आणि संप्रजन्य ठेवून, उठण्याची संज्ञा मनात ठेवून सिंहशयन करतो. रात्रीच्या अंतिम प्रहरात लवकर उठून चंक्रमणाने आणि बसण्याने मनाला अडथळा आणणाऱ्या धम्मांपासून शुद्ध करतो. अशा प्रकारे, हे भिक्खूंनो, भिक्खू जागृततेत तत्पर होतो. हे भिक्खूंनो, या तीन धम्मांनी युक्त असलेला भिक्खू याच जन्मात अत्यंत सुख आणि सोमनस्याने विहरतो आणि आसवांच्या क्षयासाठी त्याचा योग्य प्रयत्न आरंभलेला असतो." दुसरे.

၃. ကုမ္မောပမသုတ္တံ

३. कुम्मोपम सुत्त

၂၄၀. ‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, ကုမ္မော ကစ္ဆပေါ သာယနှသမယံ အနုနဒီတီရေ ဂေါစရပသုတော အဟောသိ. သိင်္ဂါလောပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သာယနှသမယံ အနုနဒီတီရေ ဂေါစရပသုတော အဟောသိ. အဒ္ဒသာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ကုမ္မော ကစ္ဆပေါ သိင်္ဂါလံ ဒူရတောဝ ဂေါစရပသုတံ. ဒိသွာန သောဏ္ဍိပဉ္စမာနိ အင်္ဂါနိ သကေ ကပါလေ သမောဒဟိတွာ အပ္ပောဿုက္ကော တုဏှီဘူတော သင်္ကသာယတိ. သိင်္ဂါလောပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အဒ္ဒသ ကုမ္မံ ကစ္ဆပံ ဒူရတောဝ ဂေါစရပသုတံ. ဒိသွာန ယေန ကုမ္မော ကစ္ဆပေါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ကုမ္မံ ကစ္ဆပံ ပစ္စုပဋ္ဌိတော အဟောသိ – ‘ယဒါယံ ကုမ္မော ကစ္ဆပေါ သောဏ္ဍိပဉ္စမာနံ အင်္ဂါနံ အညတရံ ဝါ အညတရံ ဝါ အင်္ဂံ အဘိနိန္နာမေဿတိ, တတ္ထေဝ နံ ဂဟေတွာ ဥဒ္ဒါလိတွာ ခါဒိဿာမီ’တိ. ယဒါ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ကုမ္မော ကစ္ဆပေါ [Pg.386] သောဏ္ဍိပဉ္စမာနံ အင်္ဂါနံ အညတရံ ဝါ အညတရံ ဝါ အင်္ဂံ န အဘိနိန္နာမိ, အထ သိင်္ဂါလော ကုမ္မမှာ နိဗ္ဗိဇ္ဇ ပက္ကာမိ, ဩတာရံ အလဘမာနော.

२४०. "पूर्वीची गोष्ट आहे, हे भिक्खूंनो, एक कासव संध्याकाळच्या वेळी नदीकाठी चारा शोधण्यात मग्न होते. हे भिक्खूंनो, एक कोल्हा देखील संध्याकाळच्या वेळी त्याच नदीकाठी भक्ष्य शोधण्यात मग्न होता. त्या कासवाने भक्ष्य शोधणाऱ्या कोल्ह्याला दुरूनच पाहिले. त्याला पाहून त्याने आपली चार पावले आणि पाचवे डोके आपल्या पाठीच्या कवचात ओढून घेतले आणि तो निश्चिंत व शांत होऊन बसून राहिला. हे भिक्खूंनो, कोल्ह्यानेही त्या कासवाला दुरूनच पाहिले होते. त्याला पाहून तो कासवाजवळ आला आणि तिथेच दबा धरून बसला – 'जेव्हा हे कासव आपल्या पाच अवयवांपैकी एखादा अवयव बाहेर काढेल, तेव्हा मी त्याला तिथेच पकडून, त्याचे कवच सोलून खाऊन टाकीन.' पण हे भिक्खूंनो, जेव्हा त्या कासवाने आपल्या पाच अवयवांपैकी कोणताही अवयव बाहेर काढला नाही, तेव्हा तो कोल्हा कासवाकडून कोणतीही संधी न मिळाल्यामुळे निराश होऊन निघून गेला."

‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တုမှေပိ မာရော ပါပိမာ သတတံ သမိတံ ပစ္စုပဋ္ဌိတော – ‘အပ္ပေဝ နာမာဟံ ဣမေသံ စက္ခုတော ဝါ ဩတာရံ လဘေယျံ…ပေ… ဇိဝှာတော ဝါ ဩတာရံ လဘေယျံ…ပေ… မနတော ဝါ ဩတာရံ လဘေယျ’န္တိ. တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရာ ဝိဟရထ. စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ မာ နိမိတ္တဂ္ဂါဟိနော အဟုဝတ္ထ, မာ အနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟိနော. ယတွာဓိကရဏမေနံ စက္ခုန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ, တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇထ, ရက္ခထ စက္ခုန္ဒြိယံ, စက္ခုန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇထ. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ… ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ… ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ… ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ မာ နိမိတ္တဂ္ဂါဟိနော အဟုဝတ္ထ, မာ အနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟိနော. ယတွာဓိကရဏမေနံ မနိန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ, တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇထ, ရက္ခထ မနိန္ဒြိယံ, မနိန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇထ. ယတော တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရာ ဝိဟရိဿထ, အထ တုမှေဟိပိ မာရော ပါပိမာ နိဗ္ဗိဇ္ဇ ပက္ကမိဿတိ, ဩတာရံ အလဘမာနော – ကုမ္မမှာဝ သိင်္ဂါလော’’တိ.

“त्याचप्रमाणे, भिक्षूंनो! पापी मार तुमच्यावर सतत आणि निरंतर पाळत ठेवून असतो की, ‘कदाचित मला यांच्या डोळ्यांद्वारे संधी मिळेल... किंवा जिभेद्वारे संधी मिळेल... किंवा मनाद्वारे संधी मिळेल.’ म्हणून, भिक्षूंनो! तुम्ही आपल्या इंद्रियांचे दरवाजे सुरक्षित ठेवून (इंद्रिय संवर करून) विहार करा. डोळ्यांनी रूप पाहून त्याच्या बाह्य लक्षणांचे (निमित्त) ग्रहण करू नका, त्याच्या उप-लक्षणांचे (अनुव्यंजन) ग्रहण करू नका. कारण, जर तुम्ही चक्षुरिंद्रिय असंयत ठेवून विहार केला, तर अभिज्झा (लोभ) आणि दोमनस्स (खिन्नता) हे पापी अकुशल धर्म तुमच्यावर आक्रमण करतील. म्हणून, त्याच्या संवरासाठी (संयमासाठी) प्रतिपन्न व्हा (प्रयत्न करा), चक्षुरिंद्रियाचे रक्षण करा, चक्षुरिंद्रियाचा संवर प्राप्त करा. कानाने शब्द ऐकून... नाकाने गंध घेऊन... जिभेने रस चाखून... कायेने स्पर्श अनुभवून... मनाने धर्माचे (विचारांचे) ज्ञान करून घेऊन बाह्य लक्षणांचे ग्रहण करू नका, उप-लक्षणांचे ग्रहण करू नका. कारण, जर तुम्ही मनेंद्रिय असंयत ठेवून विहार केला, तर अभिज्झा आणि दोमनस्स हे पापी अकुशल धर्म तुमच्यावर आक्रमण करतील. म्हणून, त्याच्या संवरासाठी प्रतिपन्न व्हा, मनेंद्रियाचे रक्षण करा, मनेंद्रियाचा संवर प्राप्त करा. भिक्षूंनो! जेव्हा तुम्ही इंद्रियांचे दरवाजे सुरक्षित ठेवून विहार कराल, तेव्हा पापी मार तुमच्यामध्ये संधी मिळवण्यास असमर्थ ठरून, निराश होऊन निघून जाईल; ज्याप्रमाणे कोल्हा कासवापासून दूर निघून गेला होता.”

‘‘ကုမ္မော အင်္ဂါနိ သကေ ကပါလေ,သမောဒဟံ ဘိက္ခု မနောဝိတက္ကေ;

အနိဿိတော အညမဟေဌယာနော,ပရိနိဗ္ဗုတော နူပဝဒေယျ ကဉ္စီ’’တိ. တတိယံ;

“ज्याप्रमाणे कासव आपले अवयव स्वतःच्या पाठीच्या कवचात सामावून घेते, त्याचप्रमाणे भिक्षूने आपल्या मनातील विचारांना (मनोवितर्क) आवरून धरावे. कशावरही आश्रित न राहता (तृष्णा व दृष्टीपासून अलिप्त राहून), इतरांना त्रास न देता, पूर्णपणे शांत (परिनिर्वृत) होऊन त्याने कोणाचीही निंदा करू नये.” (तिसरे)

၄. ပဌမဒါရုက္ခန္ဓောပမသုတ္တံ

४. प्रथम दारुक्खन्धोपम सुत्त (मोठ्या लाकडाच्या ओंडक्याच्या उपमेचे पहिले सुत्त)

၂၄၁. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောသမ္ဗိယံ ဝိဟရတိ ဂင်္ဂါယ နဒိယာ တီရေ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ မဟန္တံ ဒါရုက္ခန္ဓံ ဂင်္ဂါယ နဒိယာ သောတေန ဝုယှမာနံ. ဒိသွာန ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ပဿထ နော တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, အမုံ မဟန္တံ ဒါရုက္ခန္ဓံ ဂင်္ဂါယ နဒိယာ သောတေန ဝုယှမာန’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘သစေ သော, ဘိက္ခဝေ, ဒါရုက္ခန္ဓော န ဩရိမံ တီရံ ဥပဂစ္ဆတိ, န ပါရိမံ တီရံ ဥပဂစ္ဆတိ, န မဇ္ဈေ သံသီဒိဿတိ, န ထလေ ဥဿီဒိဿတိ, န မနုဿဂ္ဂါဟော ဂဟေဿတိ, န [Pg.387] အမနုဿဂ္ဂါဟော ဂဟေဿတိ, န အာဝဋ္ဋဂ္ဂါဟော ဂဟေဿတိ, န အန္တောပူတိ ဘဝိဿတိ; ဧဝဉှိ သော, ဘိက္ခဝေ, ဒါရုက္ခန္ဓော သမုဒ္ဒနိန္နော ဘဝိဿတိ သမုဒ္ဒပေါဏော သမုဒ္ဒပဗ္ဘာရော. တံ ကိဿ ဟေတု? သမုဒ္ဒနိန္နော, ဘိက္ခဝေ, ဂင်္ဂါယ နဒိယာ သောတော သမုဒ္ဒပေါဏော သမုဒ္ဒပဗ္ဘာရော.

२४१. एकदा भगवान कोसंबी येथे गंगा नदीच्या तीरावर विहार करत होते. भगवंतांनी गंगेच्या प्रवाहाबरोबर वाहून जाणारा एक मोठा लाकडाचा ओंडका पाहिला. तो पाहून त्यांनी भिक्षूंना संबोधित केले— “भिक्षूंनो! गंगेच्या प्रवाहाबरोबर वाहून जाणारा तो मोठा लाकडाचा ओंडका तुम्हाला दिसतो आहे का?” “होय, भंते!” “भिक्षूंनो! जर तो लाकडाचा ओंडका या काठाला (अलीकडच्या तीराला) लागला नाही, पलीकडच्या तीराला लागला नाही, मध्यप्रवाहात बुडाला नाही, कोरड्या जमिनीवर अडकला नाही, माणसांनी पकडला नाही, अमानुषांनी (देव-यक्षांनी) पकडला नाही, पाण्याच्या भोवऱ्यात अडकला नाही आणि आतून सडला नाही; तर भिक्षूंनो, तो लाकडाचा ओंडका समुद्राकडेच झुकेल, समुद्राकडेच वळेल आणि समुद्राकडेच प्रवाही होईल. याचे कारण काय? भिक्षूंनो, कारण गंगा नदीचा प्रवाह समुद्राकडेच झुकणारा, समुद्राकडेच वळणारा आणि समुद्राकडेच प्रवाही असणारा आहे.”

‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သစေ တုမှေပိ န ဩရိမံ တီရံ ဥပဂစ္ဆထ, န ပါရိမံ တီရံ ဥပဂစ္ဆထ; န မဇ္ဈေ သံသီဒိဿထ, န ထလေ ဥဿီဒိဿထ, န မနုဿဂ္ဂါဟော ဂဟေဿတိ, န အမနုဿဂ္ဂါဟော ဂဟေဿတိ, န အာဝဋ္ဋဂ္ဂါဟော ဂဟေဿတိ, န အန္တောပူတီ ဘဝိဿထ; ဧဝံ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, နိဗ္ဗာနနိန္နာ ဘဝိဿထ နိဗ္ဗာနပေါဏာ နိဗ္ဗာနပဗ္ဘာရာ. တံ ကိဿ ဟေတု? နိဗ္ဗာနနိန္နာ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ နိဗ္ဗာနပေါဏာ နိဗ္ဗာနပဗ္ဘာရာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အညတရော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိံ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဩရိမံ တီရံ, ကိံ ပါရိမံ တီရံ, ကော မဇ္ဈေ သံသာဒေါ, ကော ထလေ ဥဿာဒေါ, ကော မနုဿဂ္ဂါဟော, ကော အမနုဿဂ္ဂါဟော, ကော အာဝဋ္ဋဂ္ဂါဟော, ကော အန္တောပူတိဘာဝေါ’’တိ?

“त्याचप्रमाणे, भिक्षूंनो! जर तुम्हीही अलीकडच्या तीराला लागला नाहीत, पलीकडच्या तीराला लागला नाहीत; मध्यप्रवाहात बुडाला नाहीत, कोरड्या जमिनीवर अडकला नाहीत, माणसांनी पकडले नाही, अमानुषांनी पकडले नाही, पाण्याच्या भोवऱ्यात अडकला नाहीत आणि आतून सडला नाहीत; तर भिक्षूंनो, तुम्ही निर्वाणाकडेच झुकाल, निर्वाणाकडेच वळाल आणि निर्वाणाकडेच प्रवाही व्हाल. याचे कारण काय? भिक्षूंनो, कारण सम्यक् दृष्टी ही निर्वाणाकडेच झुकणारी, निर्वाणाकडेच वळणारी आणि निर्वाणाकडेच प्रवाही असणारी आहे.” असे विचारले असता, एका भिक्षूने भगवंतांना विचारले— “भंते! अलीकडचे तीर म्हणजे काय? पलीकडचे तीर म्हणजे काय? मध्यप्रवाहात बुडणे म्हणजे काय? कोरड्या जमिनीवर अडकणे म्हणजे काय? माणसांनी पकडणे म्हणजे काय? अमानुषांनी पकडणे म्हणजे काय? पाण्याच्या भोवऱ्यात अडकणे म्हणजे काय? आणि आतून सडणे म्हणजे काय?”

‘‘‘ဩရိမံ တီရ’န္တိ ခေါ, ဘိက္ခု, ဆန္နေတံ အဇ္ဈတ္တိကာနံ အာယတနာနံ အဓိဝစနံ. ‘ပါရိမံ တီရ’န္တိ ခေါ, ဘိက္ခု, ဆန္နေတံ ဗာဟိရာနံ အာယတနာနံ အဓိဝစနံ. ‘မဇ္ဈေ သံသာဒေါ’တိ ခေါ, ဘိက္ခု, နန္ဒီရာဂဿေတံ အဓိဝစနံ. ‘ထလေ ဥဿာဒေါ’တိ ခေါ, ဘိက္ခု, အသ္မိမာနဿေတံ အဓိဝစနံ.

“भिक्षू! ‘अलीकडचे तीर’ हे सहा आध्यात्मिक (अंतर्गत) आयतनांचे (अज्झत्तिक आयतन) नाव आहे. ‘पलीकडचे तीर’ हे सहा बाह्य आयतनांचे (बाहिर आयतन) नाव आहे. ‘मध्यप्रवाहात बुडणे’ हे नंदीराग (आसक्ती आणि अभिलाषा) याचे नाव आहे. ‘कोरड्या जमिनीवर अडकणे’ हे अस्मिमान (अहंकार/‘मी आहे’ हा भाव) याचे नाव आहे.”

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခု, မနုဿဂ္ဂါဟော? ဣဓ, ဘိက္ခု, ဂိဟီဟိ သံသဋ္ဌော ဝိဟရတိ, သဟနန္ဒီ သဟသောကီ, သုခိတေသု သုခိတော, ဒုက္ခိတေသု ဒုက္ခိတော, ဥပ္ပန္နေသု ကိစ္စကရဏီယေသု အတ္တနာ တေသု ယောဂံ အာပဇ္ဇတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခု, မနုဿဂ္ဂါဟော.

“आणि भिक्षू! ‘माणसांनी पकडणे’ म्हणजे काय? येथे एखादा भिक्षू गृहस्थांच्या (लोकांच्या) संसर्गात राहतो; त्यांच्यासोबतच आनंदित होतो आणि त्यांच्यासोबतच दुःखी होतो, ते सुखी असताना सुखी होतो आणि ते दुःखी असताना दुःखी होतो, आणि त्यांची कामे किंवा कर्तव्ये उद्भवली असता स्वतः त्यात गुंतवून घेतो. भिक्षू! याला ‘माणसांनी पकडणे’ असे म्हणतात.”

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခု, အမနုဿဂ္ဂါဟော? ဣဓ, ဘိက္ခု, ဧကစ္စော အညတရံ ဒေဝနိကာယံ ပဏိဓာယ ဗြဟ္မစရိယံ စရတိ – ‘ဣမိနာဟံ သီလေန ဝါ ဝတေန ဝါ တပေန ဝါ ဗြဟ္မစရိယေန ဝါ ဒေဝေါ ဝါ ဘဝိဿာမိ ဒေဝညတရော ဝါ’တိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခု, အမနုဿဂ္ဂါဟော. ‘အာဝဋ္ဋဂ္ဂါဟော’တိ ခေါ, ဘိက္ခု, ပဉ္စန္နေတံ ကာမဂုဏာနံ အဓိဝစနံ.

“आणि भिक्षू! ‘अमानुषांनी पकडणे’ म्हणजे काय? येथे एखादा भिक्षू एखाद्या देवलोकात जन्म घेण्याच्या आकांक्षेने ब्रह्मचर्य पाळतो— ‘मी या शीलाने, व्रताने, तपाने किंवा ब्रह्मचर्याने देव किंवा देवांपैकी एक होईन.’ भिक्षू! याला ‘अमानुषांनी पकडणे’ असे म्हणतात. ‘पाण्याच्या भोवऱ्यात अडकणे’ हे पाच कामगुणांचे नाव आहे.”

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခု, အန္တောပူတိဘာဝေါ? ဣဓ, ဘိက္ခု, ဧကစ္စော ဒုဿီလော ဟောတိ ပါပဓမ္မော အသုစိသင်္ကဿရသမာစာရော ပဋိစ္ဆန္နကမ္မန္တော အဿမဏော [Pg.388] သမဏပဋိညော အဗြဟ္မစာရီ ဗြဟ္မစာရိပဋိညော အန္တောပူတိ အဝဿုတော ကသမ္ဗုဇာတော. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခု, ‘အန္တောပူတိဘာဝေါ’’’တိ.

“आणि भिक्षू! ‘आतून सडणे’ म्हणजे काय? येथे एखादा भिक्षू दुःशील असतो, पापधर्मी असतो, अपवित्र व संशयास्पद आचरण करणारा असतो, आपली दुष्कृत्ये लपवणारा असतो, श्रमण नसतानाही स्वतःला श्रमण म्हणवून घेणारा असतो, ब्रह्मचारी नसतानाही स्वतःला ब्रह्मचारी म्हणवून घेणारा असतो, आतून सडलेला, वासनांनी ओला झालेला (क्लेशयुक्त) आणि कचऱ्यासारखा झालेला असतो. भिक्षू! याला ‘आतून सडणे’ असे म्हणतात.”

တေန ခေါ ပန သမယေန နန္ဒော ဂေါပါလကော ဘဂဝတော အဝိဒူရေ ဌိတော ဟောတိ. အထ ခေါ နန္ဒော ဂေါပါလကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဟံ ခေါ, ဘန္တေ, န ဩရိမံ တီရံ ဥပဂစ္ဆာမိ, န ပါရိမံ တီရံ ဥပဂစ္ဆာမိ, န မဇ္ဈေ သံသီဒိဿာမိ, န ထလေ ဥဿီဒိဿာမိ, န မံ မနုဿဂ္ဂါဟော ဂဟေဿတိ, န အမနုဿဂ္ဂါဟော ဂဟေဿတိ, န အာဝဋ္ဋဂ္ဂါဟော ဂဟေဿတိ, န အန္တောပူတိ ဘဝိဿာမိ. လဘေယျာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, လဘေယျံ ဥပသမ္ပဒ’’န္တိ. ‘‘တေန ဟိ တွံ, နန္ဒ, သာမိကာနံ ဂါဝေါ နိယျာတေဟီ’’တိ. ‘‘ဂမိဿန္တိ, ဘန္တေ, ဂါဝေါ ဝစ္ဆဂိဒ္ဓိနိယော’’တိ. ‘‘နိယျာတေဟေဝ တွံ, နန္ဒ, သာမိကာနံ ဂါဝေါ’’တိ. အထ ခေါ နန္ဒော ဂေါပါလကော သာမိကာနံ ဂါဝေါ နိယျာတေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘နိယျာတိတာ, ဘန္တေ, သာမိကာနံ ဂါဝေါ. လဘေယျာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, လဘေယျံ ဥပသမ္ပဒ’’န္တိ. အလတ္ထ ခေါ နန္ဒော ဂေါပါလကော ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, အလတ္ထ ဥပသမ္ပဒံ. အစိရူပသမ္ပန္နော စ ပနာယသ္မာ နန္ဒော ဧကော ဝူပကဋ္ဌော…ပေ… အညတရော စ ပနာယသ္မာ နန္ဒော အရဟတံ အဟောသီတိ. စတုတ္ထံ.

त्या वेळी नन्द नावाचा गोपाळ भगवंतांच्या जवळच उभा होता. तेव्हा नन्द गोपाळ भगवंतांना म्हणाला – "भंते, मी अलीकडच्या तीरावर जाणार नाही, पलीकडच्या तीरावर जाणार नाही, मध्येच बुडणार नाही, कोरड्या जमिनीवर अडकणार नाही, मला मनुष्य पकडणार नाही, अमानुष पकडणार नाही, पाण्याचा भोवरा पकडणार नाही आणि मी आतून सडणार नाही. भंते, मला भगवंतांच्या सन्निध प्रवज्जा (दीक्षा) मिळावी, उपसंपदा मिळावी." "नन्द, असे असेल तर तू गाई त्यांच्या मालकांना परत कर." "भंते, गाई आपल्या वासरांच्या ओढीने स्वतःच परत जातील." "नन्द, तू गाई त्यांच्या मालकांना परतच कर." त्यानंतर नन्द गोपाळाने गाई त्यांच्या मालकांना परत केल्या आणि तो भगवंतांकडे आला. आल्यानंतर तो भगवंतांना म्हणाला – "भंते, गाई त्यांच्या मालकांना परत केल्या आहेत. भंते, मला भगवंतांच्या सन्निध प्रवज्जा मिळावी, उपसंपदा मिळावी." नन्द गोपाळाला भगवंतांच्या सन्निध प्रवज्जा मिळाली, उपसंपदा मिळाली. उपसंपदा मिळाल्यानंतर लवकरच आयुष्यमान नन्द एकटे, एकांतात राहून... (पे)... आयुष्यमान नन्द अर्हंतांपैकी एक झाले. चौथे (सुत्त).

၅. ဒုတိယဒါရုက္ခန္ဓောပမသုတ္တံ

५. दुसरे दारुक्खन्धोपम सुत्त.

၂၄၂. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကိမိလာယံ ဝိဟရတိ ဂင်္ဂါယ နဒိယာ တီရေ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ မဟန္တံ ဒါရုက္ခန္ဓံ ဂင်္ဂါယ နဒိယာ သောတေန ဝုယှမာနံ. ဒိသွာန ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ပဿထ နော တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, အမုံ မဟန္တံ ဒါရုက္ခန္ဓံ ဂင်္ဂါယ နဒိယာ သောတေန ဝုယှမာန’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ ဘန္တေ’’…ပေ… ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာယသ္မာ ကိမိလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ကိံ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဩရိမံ တီရံ…ပေ… ကတမော စ, ကိမိလ, အန္တောပူတိဘာဝေါ. ဣဓ, ကိမိလ, ဘိက္ခု အညတရံ သံကိလိဋ္ဌံ အာပတ္တိံ အာပန္နော ဟောတိ ယထာရူပါယ အာပတ္တိယာ န ဝုဋ္ဌာနံ ပညာယတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ကိမိလ, အန္တောပူတိဘာဝေါတိ. ပဉ္စမံ.

२४२. एकदा भगवान किमिला येथे गंगा नदीच्या तीरावर विहार करत होते. भगवंतांनी गंगेच्या प्रवाहात वाहून जाणारा एक मोठा लाकडाचा ओंडका पाहिला. तो पाहून त्यांनी भिक्खूंना संबोधित केले – "भिक्खूंनो, गंगेच्या प्रवाहात वाहून जाणारा तो मोठा लाकडाचा ओंडका तुम्हाला दिसतोय का?" "होय, भंते!" ... (पे) ... असे म्हटल्यावर आयुष्यमान किमिल भगवंतांना म्हणाले – "भंते, अलीकडचे तीर म्हणजे काय? ... (पे) ... आणि किमिल, 'आतून सडणे' म्हणजे काय?" "किमिल, येथे एखादा भिक्खू अशा प्रकारच्या मलीन आपत्तीला (नियमाच्या उल्लंघनाला) प्राप्त होतो, ज्या आपत्तीतून बाहेर पडण्याचा मार्ग दिसत नाही. किमिल, यालाच 'आतून सडणे' असे म्हणतात." पाचवे (सुत्त).

၆. အဝဿုတပရိယာယသုတ္တံ

६. अवस्सुतपरियाय सुत्त.

၂၄၃. ဧကံ [Pg.389] သမယံ ဘဂဝါ သက္ကေသု ဝိဟရတိ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ နိဂြောဓာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ကာပိလဝတ္ထဝါနံ သကျာနံ နဝံ သန္ထာဂါရံ အစိရကာရိတံ ဟောတိ အနဇ္ဈာဝုဋ္ဌံ သမဏေန ဝါ ဗြာဟ္မဏေန ဝါ ကေနစိ ဝါ မနုဿဘူတေန. အထ ခေါ ကာပိလဝတ္ထဝါ သကျာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ ကာပိလဝတ္ထဝါ သကျာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဣဓ, ဘန္တေ, ကာပိလဝတ္ထဝါနံ သကျာနံ နဝံ သန္ထာဂါရံ အစိရကာရိတံ အနဇ္ဈာဝုဋ္ဌံ သမဏေန ဝါ ဗြာဟ္မဏေန ဝါ ကေနစိ ဝါ မနုဿဘူတေန. တံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ပဌမံ ပရိဘုဉ္ဇတု. ဘဂဝတာ ပဌမံ ပရိဘုတ္တံ ပစ္ဆာ ကာပိလဝတ္ထဝါ သကျာ ပရိဘုဉ္ဇိဿန္တိ. တဒဿ ကာပိလဝတ္ထဝါနံ သကျာနံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ. အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန.

२४३. एकदा भगवान शाक्य देशात कपिलवस्तू येथील निग्रोधाराम विहारामध्ये राहत होते. त्या वेळी कपिलवस्तूच्या शाक्यांचे एक नवीन संथागार (सभागृह) नुकतेच बांधून पूर्ण झाले होते, ज्यामध्ये अद्याप कोणताही श्रमण, ब्राह्मण किंवा कोणताही मनुष्य राहिला नव्हता. तेव्हा कपिलवस्तूचे शाक्य भगवंतांकडे आले. आल्यानंतर त्यांनी भगवंतांना अभिवादन केले आणि ते एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेले कपिलवस्तूचे शाक्य भगवंतांना म्हणाले – "भंते, येथे कपिलवस्तूच्या शाक्यांचे एक नवीन संथागार नुकतेच बांधून पूर्ण झाले आहे, ज्यामध्ये अद्याप कोणताही श्रमण, ब्राह्मण किंवा कोणताही मनुष्य राहिला नाही. भंते, भगवंतांनी सर्वप्रथम त्याचा वापर करावा. भगवंतांनी सर्वप्रथम वापर केल्यानंतर, कपिलवस्तूचे शाक्य त्याचा वापर करतील. ते कपिलवस्तूच्या शाक्यांच्या दीर्घकालीन हितासाठी आणि सुखासाठी होईल." भगवंतांनी मौन बाळगून संमती दिली.

အထ ခေါ ကာပိလဝတ္ထဝါ သကျာ ဘဂဝတော အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ယေန နဝံ သန္ထာဂါရံ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ သဗ္ဗသန္ထရိံ သန္ထာဂါရံ သန္ထရိတွာ အာသနာနိ ပညာပေတွာ ဥဒကမဏိကံ ပတိဋ္ဌာပေတွာ တေလပ္ပဒီပံ အာရောပေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘သဗ္ဗသန္ထရိသန္ထတံ, ဘန္တေ, သန္ထာဂါရံ, အာသနာနိ ပညတ္တာနိ, ဥဒကမဏိကော ပတိဋ္ဌာပိတော, တေလပ္ပဒီပေါ အာရောပိတော. ယဿ ဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ကာလံ မညတီ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန ယေန နဝံ သန္ထာဂါရံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပါဒေ ပက္ခာလေတွာ သန္ထာဂါရံ ပဝိသိတွာ မဇ္ဈိမံ ထမ္ဘံ နိဿာယ ပုရတ္ထာဘိမုခေါ နိသီဒိ. ဘိက္ခုသံဃောပိ ခေါ ပါဒေ ပက္ခာလေတွာ သန္ထာဂါရံ ပဝိသိတွာ ပစ္ဆိမံ ဘိတ္တိံ နိဿာယ ပုရတ္ထာဘိမုခေါ နိသီဒိ ဘဂဝန္တံယေဝ ပုရက္ခတွာ. ကာပိလဝတ္ထဝါ သကျာ ပါဒေ ပက္ခာလေတွာ သန္ထာဂါရံ ပဝိသိတွာ ပုရတ္ထိမံ ဘိတ္တိံ နိဿာယ ပစ္ဆိမာဘိမုခါ နိသီဒိံသု ဘဂဝန္တံယေဝ ပုရက္ခတွာ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ကာပိလဝတ္ထဝေ သကျေ ဗဟုဒေဝ ရတ္တိံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတွာ သမာဒပေတွာ သမုတ္တေဇေတွာ သမ္ပဟံသေတွာ ဥယျောဇေသိ – ‘‘အဘိက္ကန္တာ ခေါ, ဂေါတမာ, ရတ္တိ. ယဿ ဒါနိ ကာလံ မညထာ’’တိ[Pg.390]. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ ကာပိလဝတ္ထဝါ သကျာ ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကမိံသု.

तेव्हा कपिलवस्तूच्या शाक्यांनी भगवंतांची संमती जाणून घेतली आणि ते आपापल्या आसनांवरून उठले. त्यांनी भगवंतांना अभिवादन केले, प्रदक्षिणा घातली आणि ते नवीन संथागाराकडे गेले. तेथे जाऊन त्यांनी संथागारात सर्व बाजूंनी आसने पसरवली, आसने मांडली, पाण्याचा मोठा घडा ठेवला आणि तेलाचा दिवा लावला. त्यानंतर ते पुन्हा भगवंतांकडे आले. आल्यानंतर त्यांनी भगवंतांना म्हटले – "भंते, संथागारात सर्व बाजूंनी आसने पसरवली आहेत, आसने मांडली आहेत, पाण्याचा घडा ठेवला आहे आणि तेलाचा दिवा लावला आहे. आता भगवंतांना जशी वेळ योग्य वाटेल तसे करावे." त्यानंतर भगवंतांनी वस्त्रे परिधान केली, पात्र आणि चीवर घेऊन ते भिक्खू संघासह नवीन संथागाराकडे गेले. तेथे पोहोचून त्यांनी आपले पाय धुतले, संथागारात प्रवेश केला आणि मधल्या खांबाला टेकून पूर्वेकडे तोंड करून ते बसले. भिक्खू संघानेही आपले पाय धुतले, संथागारात प्रवेश केला आणि पश्चिमेकडील भिंतीला टेकून, भगवंतांना समोर ठेवून पूर्वेकडे तोंड करून ते बसले. कपिलवस्तूचे शाक्यही आपले पाय धुवून संथागारात आले आणि पूर्वेकडील भिंतीला टेकून, भगवंतांना समोर ठेवून पश्चिमेकडे तोंड करून बसले. त्यानंतर भगवंतांनी कपिलवस्तूच्या शाक्यांना रात्रीच्या बऱ्याच वेळेपर्यंत धम्म उपदेशाने (धम्मकथेने) संबोधिले, प्रेरित केले, उत्साहित केले आणि आनंदित केले. त्यानंतर त्यांनी त्यांना निरोप दिला – "हे गोतमांनो, रात्र बरीच उलटून गेली आहे. आता तुम्हाला जशी वेळ योग्य वाटेल तसे करावे." "तसेच असो, भंते!" असे म्हणून कपिलवस्तूच्या शाक्यांनी भगवंतांच्या वचनाचा स्वीकार केला, ते आसनावरून उठले, त्यांनी भगवंतांना अभिवादन केले, प्रदक्षिणा घातली आणि ते निघून गेले.

အထ ခေါ ဘဂဝါ အစိရပက္ကန္တေသု ကာပိလဝတ္ထဝေသု သကျေသု အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဝိဂတထိနမိဒ္ဓေါ ခေါ, မောဂ္ဂလ္လာန, ဘိက္ခုသံဃော. ပဋိဘာတု တံ, မောဂ္ဂလ္လာန, ဘိက္ခူနံ ဓမ္မီ ကထာ. ပိဋ္ဌိ မေ အာဂိလာယတိ; တမဟံ အာယမိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ စတုဂ္ဂုဏံ သံဃာဋိံ ပညပေတွာ ဒက္ခိဏေန ပဿေန သီဟသေယျံ ကပ္ပေသိ, ပါဒေ ပါဒံ အစ္စာဓာယ, သတော သမ္ပဇာနော ဥဋ္ဌာနသညံ မနသိ ကရိတွာ. တတြ ခေါ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အာဝုသော ဘိက္ခဝေ’’တိ. ‘‘အာဝုသော’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော မဟာမောဂ္ဂလ္လာနဿ ပစ္စဿောသုံ. အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဝဿုတပရိယာယဉ္စ ဝေါ, အာဝုသော, ဒေသေဿာမိ, အနဝဿုတပရိယာယဉ္စ. တံ သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိ ကရောထ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော မဟာမောဂ္ဂလ္လာနဿ ပစ္စဿောသုံ. အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဧတဒဝေါစ –

त्यानंतर, कपिलवस्तूचे शाक्य निघून गेल्यानंतर फार वेळ झाला नव्हता, तेव्हा भगवंतांनी आयुष्यमान महामोग्गल्लानांना संबोधित केले – “मोग्गल्लाना, भिक्खू संघ आळस आणि सुस्ती (थिन-मिद्ध) पासून मुक्त झाला आहे. मोग्गल्लाना, तू भिक्खूंना धम्म उपदेश कर. माझी पाठ दुखत आहे, म्हणून मी ती सरळ करतो (विश्रांती घेतो).” “तसेच असो, भन्ते,” असे आयुष्यमान महामोग्गल्लानांनी भगवंतांना उत्तर दिले. त्यानंतर भगवंतांनी आपली दुप्पट केलेली संघाटी चार पदरी करून अंथरली आणि उजव्या कुशीवर, एका पायावर दुसरा पाय ठेवून, स्मृती व संप्रजन्य राखून, उठण्याची संज्ञा मनात ठेवून सिंहशय्या ग्रहण केली. तेव्हा आयुष्यमान महामोग्गल्लानांनी भिक्खूंना संबोधित केले – “आवुसो भिक्खू!” “आवुसो,” असे त्या भिक्खूंनी आयुष्यमान महामोग्गल्लानांना उत्तर दिले. आयुष्यमान महामोग्गल्लानांनी हे सांगितले – “आवुसो, मी तुम्हाला क्लेशांच्या पावसाने ओले होणे (अवस्सुत पर्याय) आणि क्लेशांच्या पावसाने ओले न होणे (अनवस्सुत पर्याय) याविषयी धम्म उपदेश करीन. तो नीट ऐका, मनावर नीट बिंबवा; मी बोलतो.” “तसेच असो, आवुसो,” असे त्या भिक्खूंनी आयुष्यमान महामोग्गल्लानांना उत्तर दिले. आयुष्यमान महामोग्गल्लानांनी हे सांगितले –

‘‘ကထံ, အာဝုသော, အဝဿုတော ဟောတိ? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ ပိယရူပေ ရူပေ အဓိမုစ္စတိ, အပ္ပိယရူပေ ရူပေ ဗျာပဇ္ဇတိ, အနုပဋ္ဌိတကာယဿတိ ဝိဟရတိ ပရိတ္တစေတသော, တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ ယတ္ထဿ တေ ဥပ္ပန္နာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ …ပေ… ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ…ပေ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ ပိယရူပေ ဓမ္မေ အဓိမုစ္စတိ, အပ္ပိယရူပေ ဓမ္မေ ဗျာပဇ္ဇတိ, အနုပဋ္ဌိတကာယဿတိ စ ဝိဟရတိ ပရိတ္တစေတသော, တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ ယတ္ထဿ တေ ဥပ္ပန္နာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ. အယံ ဝုစ္စတိ, အာဝုသော, ဘိက္ခု အဝဿုတော စက္ခုဝိညေယျေသု ရူပေသု…ပေ… အဝဿုတော ဇိဝှာဝိညေယျေသု ရသေသု…ပေ… အဝဿုတော မနောဝိညေယျေသု ဓမ္မေသု. ဧဝံဝိဟာရိဉ္စာဝုသော, ဘိက္ခုံ စက္ခုတော စေပိ နံ မာရော ဥပသင်္ကမတိ လဘတေဝ မာရော ဩတာရံ, လဘတိ မာရော အာရမ္မဏံ…ပေ… ဇိဝှာတော စေပိ နံ မာရော ဥပသင်္ကမတိ, လဘတေဝ မာရော ဩတာရံ[Pg.391], လဘတိ မာရော အာရမ္မဏံ…ပေ… မနတော စေပိ နံ မာရော ဥပသင်္ကမတိ, လဘတေဝ မာရော ဩတာရံ, လဘတိ မာရော အာရမ္မဏံ.

“आवुसो, मनुष्य क्लेशांच्या पावसाने ओला कसा होतो? आवुसो, येथे एखादा भिक्खू डोळ्यांनी रूप पाहून प्रिय वाटणाऱ्या रूपावर आसक्त होतो आणि अप्रिय वाटणाऱ्या रूपाचा द्वेष करतो. तो शरीराविषयीची स्मृती (कायानुस्मृती) प्रस्थापित न करता, संकुचित मनाने राहतो. आणि ज्या चित्तविमुक्ती व प्रज्ञाविमुक्तीमध्ये त्याचे उत्पन्न झालेले पापी अकुशल धर्म पूर्णपणे नष्ट होतात, ती चित्तविमुक्ती आणि प्रज्ञाविमुक्ती तो यथार्थपणे जाणत नाही... तसेच... जिभेने रसाची चव घेऊन... मनाद्वारे धम्माला (विचाराला) जाणून प्रिय वाटणाऱ्या धम्मावर आसक्त होतो आणि अप्रिय वाटणाऱ्या धम्माचा द्वेष करतो. तो शरीराविषयीची स्मृती प्रस्थापित न करता, संकुचित मनाने राहतो. आणि ज्या चित्तविमुक्ती व प्रज्ञाविमुक्तीमध्ये त्याचे उत्पन्न झालेले पापी अकुशल धर्म पूर्णपणे नष्ट होतात, ती चित्तविमुक्ती आणि प्रज्ञाविमुक्ती तो यथार्थपणे जाणत नाही. आवुसो, अशा भिक्खूला डोळ्यांनी जाणता येणाऱ्या रूपांमध्ये क्लेशांच्या पावसाने ओला झालेला... जिभेने जाणता येणाऱ्या रसांमध्ये क्लेशांच्या पावसाने ओला झालेला... मनाद्वारे जाणता येणाऱ्या धम्मांमध्ये क्लेशांच्या पावसाने ओला झालेला भिक्खू असे म्हणतात. आवुसो, अशा प्रकारे राहणाऱ्या भिक्खूजवळ जर मार डोळ्यांच्या मार्गाने आला, तर माराला त्याच्यात प्रवेश करण्याची संधी मिळते, माराला आधार मिळतो... जर मार जिभेच्या मार्गाने आला, तर माराला प्रवेश करण्याची संधी मिळते, माराला आधार मिळतो... जर मार मनाच्या मार्गाने आला, तर माराला प्रवेश करण्याची संधी मिळते, माराला आधार मिळतो.

‘‘သေယျထာပိ, အာဝုသော, နဠာဂါရံ ဝါ တိဏာဂါရံ ဝါ သုက္ခံ ကောလာပံ တေရောဝဿိကံ. ပုရတ္ထိမာယ စေပိ နံ ဒိသာယ ပုရိသော အာဒိတ္တာယ တိဏုက္ကာယ ဥပသင်္ကမေယျ, လဘေထေဝ အဂ္ဂိ ဩတာရံ, လဘေထ အဂ္ဂိ အာရမ္မဏံ; ပစ္ဆိမာယ စေပိ နံ ဒိသာယ ပုရိသော အာဒိတ္တာယ တိဏုက္ကာယ ဥပသင်္ကမေယျ…ပေ… ဥတ္တရာယ စေပိ နံ ဒိသာယ…ပေ… ဒက္ခိဏာယ စေပိ နံ ဒိသာယ…ပေ… ဟေဋ္ဌိမတော စေပိ နံ…ပေ… ဥပရိမတော စေပိ နံ… ယတော ကုတောစိ စေပိ နံ ပုရိသော အာဒိတ္တာယ တိဏုက္ကာယ ဥပသင်္ကမေယျ, လဘေထေဝ အဂ္ဂိ ဩတာရံ လဘေထ အဂ္ဂိ အာရမ္မဏံ. ဧဝမေဝ ခေါ, အာဝုသော, ဧဝံဝိဟာရိံ ဘိက္ခုံ စက္ခုတော စေပိ နံ မာရော ဥပသင်္ကမတိ, လဘတေဝ မာရော ဩတာရံ, လဘတိ မာရော အာရမ္မဏံ…ပေ… ဇိဝှာတော စေပိ နံ မာရော ဥပသင်္ကမတိ…ပေ… မနတော စေပိ နံ မာရော ဥပသင်္ကမတိ, လဘတေဝ မာရော ဩတာရံ, လဘတိ မာရော အာရမ္မဏံ. ဧဝံဝိဟာရိဉ္စာဝုသော, ဘိက္ခုံ ရူပါ အဓိဘံသု, န ဘိက္ခု ရူပေ အဓိဘောသိ; သဒ္ဒါ ဘိက္ခုံ အဓိဘံသု, န ဘိက္ခု သဒ္ဒေ အဓိဘောသိ; ဂန္ဓာ ဘိက္ခုံ အဓိဘံသု, န ဘိက္ခု ဂန္ဓေ အဓိဘောသိ; ရသာ ဘိက္ခုံ အဓိဘံသု, န ဘိက္ခု ရသေ အဓိဘောသိ; ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ဘိက္ခုံ အဓိဘံသု, န ဘိက္ခု ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ အဓိဘောသိ; ဓမ္မာ ဘိက္ခုံ အဓိဘံသု, န ဘိက္ခု ဓမ္မေ အဓိဘောသိ. အယံ ဝုစ္စတာဝုသော, ဘိက္ခု ရူပါဓိဘူတော, သဒ္ဒါဓိဘူတော, ဂန္ဓာဓိဘူတော, ရသာဓိဘူတော, ဖောဋ္ဌဗ္ဗာဓိဘူတော, ဓမ္မာဓိဘူတော, အဓိဘူတော, အနဓိဘူ, အဓိဘံသု နံ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သံကိလေသိကာ ပေါနောဗ္ဘဝိကာ သဒရာ ဒုက္ခဝိပါကာ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏိယာ. ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, အဝဿုတော ဟောတိ.

“आवुसो, समजा एखादे लव्हाळ्यांचे किंवा गवताचे घर असेल, जे सुकलेले, कुजलेले आणि अनेक पावसाळे जुने असेल. जर एखाद्या माणसाने पेटती गवताची मशाल घेऊन पूर्व दिशेकडून त्या घराकडे प्रवेश केला, तर अग्नीला त्यात प्रवेश करण्याची संधी मिळते, अग्नीला आधार मिळतो. जर पश्चिमेकडून... उत्तरेकडून... दक्षिणेकडून... खालून... वरून... किंवा कोणत्याही बाजूने एखाद्या माणसाने पेटती गवताची मशाल घेऊन त्या घराकडे प्रवेश केला, तर अग्नीला त्यात प्रवेश करण्याची संधी मिळते, अग्नीला आधार मिळतो. तसेच, आवुसो, अशा प्रकारे राहणाऱ्या भिक्खूजवळ जर मार डोळ्यांच्या मार्गाने आला, तर माराला प्रवेश करण्याची संधी मिळते, माराला आधार मिळतो... जिभेच्या मार्गाने... मनाच्या मार्गाने आला, तर माराला प्रवेश करण्याची संधी मिळते, माराला आधार मिळतो. आवुसो, अशा प्रकारे राहणाऱ्या भिक्खूला रूपे पराभूत करतात, भिक्खू रूपांवर विजय मिळवू शकत नाही; शब्द भिक्खूला पराभूत करतात, भिक्खू शब्दांवर विजय मिळवू शकत नाही; गंध भिक्खूला पराभूत करतात, भिक्खू गंधांवर विजय मिळवू शकत नाही; रस भिक्खूला पराभूत करतात, भिक्खू रसांवर विजय मिळवू शकत नाही; स्पर्श भिक्खूला पराभूत करतात, भिक्खू स्पर्शांवर विजय मिळवू शकत नाही; धम्म (विचार) भिक्खूला पराभूत करतात, भिक्खू धम्मांवर विजय मिळवू शकत नाही. आवुसो, अशा भिक्खूला रूपांनी पराभूत केलेला, शब्दांनी पराभूत केलेला, गंधांनी पराभूत केलेला, रसांनी पराभूत केलेला, स्पर्शांनी पराभूत केलेला, धम्मांनी पराभूत केलेला – पराभूत झालेला आणि स्वतः विजय न मिळवू शकणारा असे म्हणतात. त्याला क्लेशकारक, पुनर्जन्म देणारे, त्रासदायक, दुःखद परिणाम देणारे आणि भविष्यात जन्म, जरा व मृत्यूकडे नेणारे पापी अकुशल धर्म पराभूत करतात. आवुसो, अशा प्रकारे मनुष्य क्लेशांच्या पावसाने ओला होतो.

‘‘ကထဉ္စာဝုသော, အနဝဿုတော ဟောတိ? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ ပိယရူပေ ရူပေ နာဓိမုစ္စတိ, အပ္ပိယရူပေ ရူပေ န ဗျာပဇ္ဇတိ, ဥပဋ္ဌိတကာယဿတိ စ ဝိဟရတိ အပ္ပမာဏစေတသော, တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ ယတ္ထဿ တေ ဥပ္ပန္နာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ…ပေ… ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ…ပေ… မနသာ [Pg.392] ဓမ္မံ ဝိညာယ ပိယရူပေ ဓမ္မေ နာဓိမုစ္စတိ, အပ္ပိယရူပေ ဓမ္မေ န ဗျာပဇ္ဇတိ, ဥပဋ္ဌိတကာယဿတိ စ ဝိဟရတိ အပ္ပမာဏစေတသော, တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ ယတ္ထဿ တေ ဥပ္ပန္နာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ. အယံ ဝုစ္စတာဝုသော, ဘိက္ခု အနဝဿုတော စက္ခုဝိညေယျေသု ရူပေသု…ပေ… အနဝဿုတော မနောဝိညေယျေသု ဓမ္မေသု. ဧဝံဝိဟာရိဉ္စာဝုသော, ဘိက္ခုံ စက္ခုတော စေပိ နံ မာရော ဥပသင်္ကမတိ, နေဝ လဘတိ မာရော ဩတာရံ, န လဘတိ မာရော အာရမ္မဏံ…ပေ… ဇိဝှာတော စေပိ နံ မာရော ဥပသင်္ကမတိ…ပေ… မနတော စေပိ နံ မာရော ဥပသင်္ကမတိ, နေဝ လဘတိ မာရော ဩတာရံ, န လဘတိ မာရော အာရမ္မဏံ.

“आणि आवुसो, मनुष्य क्लेशांच्या पावसाने ओला न झालेला कसा होतो? आवुसो, येथे एखादा भिक्खू डोळ्यांनी रूप पाहून प्रिय वाटणाऱ्या रूपावर आसक्त होत नाही आणि अप्रिय वाटणाऱ्या रूपाचा द्वेष करत नाही. तो शरीराविषयीची स्मृती (कायानुस्मृती) प्रस्थापित करून, अमर्याद मनाने राहतो. आणि ज्या चित्तविमुक्ती व प्रज्ञाविमुक्तीमध्ये त्याचे उत्पन्न झालेले पापी अकुशल धर्म पूर्णपणे नष्ट होतात, ती चित्तविमुक्ती आणि प्रज्ञाविमुक्ती तो यथार्थपणे जाणतो... तसेच... जिभेने रसाची चव घेऊन... मनाद्वारे धम्माला (विचाराला) जाणून प्रिय वाटणाऱ्या धम्मावर आसक्त होत नाही आणि अप्रिय वाटणाऱ्या धम्माचा द्वेष करत नाही. तो शरीराविषयीची स्मृती प्रस्थापित करून, अमर्याद मनाने राहतो. आणि ज्या चित्तविमुक्ती व प्रज्ञाविमुक्तीमध्ये त्याचे उत्पन्न झालेले पापी अकुशल धर्म पूर्णपणे नष्ट होतात, ती चित्तविमुक्ती आणि प्रज्ञाविमुक्ती तो यथार्थपणे जाणतो. आवुसो, अशा भिक्खूला डोळ्यांनी जाणता येणाऱ्या रूपांमध्ये क्लेशांच्या पावसाने ओला न झालेला... मनाद्वारे जाणता येणाऱ्या धम्मांमध्ये क्लेशांच्या पावसाने ओला न झालेला भिक्खू असे म्हणतात. आवुसो, अशा प्रकारे राहणाऱ्या भिक्खूजवळ जर मार डोळ्यांच्या मार्गाने आला, तर माराला प्रवेश करण्याची कोणतीही संधी मिळत नाही, माराला आधार मिळत नाही... जिभेच्या मार्गाने... मनाच्या मार्गाने आला, तर माराला प्रवेश करण्याची कोणतीही संधी मिळत नाही, माराला आधार मिळत नाही.”

‘‘သေယျထာပိ, အာဝုသော, ကူဋာဂါရံ ဝါ သာလာ ဝါ ဗဟလမတ္တိကာ အဒ္ဒါဝလေပနာ. ပုရတ္ထိမာယ စေပိ နံ ဒိသာယ ပုရိသော အာဒိတ္တာယ တိဏုက္ကာယ ဥပသင်္ကမေယျ, နေဝ လဘေထ အဂ္ဂိ ဩတာရံ, န လဘေထ အဂ္ဂိ အာရမ္မဏံ…ပေ… ပစ္ဆိမာယ စေပိ နံ… ဥတ္တရာယ စေပိ နံ… ဒက္ခိဏာယ စေပိ နံ… ဟေဋ္ဌိမတော စေပိ နံ… ဥပရိမတော စေပိ နံ… ယတော ကုတောစိ စေပိ နံ ပုရိသော အာဒိတ္တာယ တိဏုက္ကာယ ဥပသင်္ကမေယျ, နေဝ လဘေထ အဂ္ဂိ ဩတာရံ, န လဘေထ အဂ္ဂိ အာရမ္မဏံ. ဧဝမေဝ ခေါ, အာဝုသော, ဧဝံဝိဟာရိံ ဘိက္ခုံ စက္ခုတော စေပိ နံ မာရော ဥပသင်္ကမတိ, နေဝ လဘတိ မာရော ဩတာရံ, န လဘတိ မာရော အာရမ္မဏံ…ပေ… မနတော စေပိ နံ မာရော ဥပသင်္ကမတိ, နေဝ လဘတိ မာရော ဩတာရံ, န လဘတိ မာရော အာရမ္မဏံ. ဧဝံဝိဟာရီ စာဝုသော, ဘိက္ခု ရူပေ အဓိဘောသိ, န ရူပါ ဘိက္ခုံ အဓိဘံသု; သဒ္ဒေ ဘိက္ခု အဓိဘောသိ, န သဒ္ဒါ ဘိက္ခုံ အဓိဘံသု; ဂန္ဓေ ဘိက္ခု အဓိဘောသိ, န ဂန္ဓာ ဘိက္ခုံ အဓိဘံသု; ရသေ ဘိက္ခု အဓိဘောသိ, န ရသာ ဘိက္ခုံ အဓိဘံသု; ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ ဘိက္ခု အဓိဘောသိ, န ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ဘိက္ခုံ အဓိဘံသု; ဓမ္မေ ဘိက္ခု အဓိဘောသိ, န ဓမ္မာ ဘိက္ခုံ အဓိဘံသု. အယံ ဝုစ္စတာဝုသော, ဘိက္ခု ရူပါဓိဘူ, သဒ္ဒါဓိဘူ, ဂန္ဓာဓိဘူ, ရသာဓိဘူ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗာဓိဘူ, ဓမ္မာဓိဘူ, အဓိဘူ, အနဓိဘူတော, အဓိဘောသိ တေ ပါပကေ အကုသလေ ဓမ္မေ သံကိလေသိကေ ပေါနောဗ္ဘဝိကေ သဒရေ ဒုက္ခဝိပါကေ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏိယေ. ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, အနဝဿုတော ဟောတီ’’တိ.

“मित्रांनो, समजा एखादे शिखरयुक्त घर किंवा सभागृह असेल, जे जाड मातीने बनवलेले आणि ओल्या गाराने लिंपलेले असेल. जर एखादा माणूस पेटती गवताची मशाल घेऊन पूर्व दिशेकडून त्याजवळ आला, तर अग्नीला त्यात प्रवेश करण्याची संधी मिळणार नाही, अग्नीला त्यात आधार मिळणार नाही... तसेच पश्चिम दिशेकडून... उत्तर दिशेकडून... दक्षिण दिशेकडून... खालून... वरून... किंवा कोणत्याही बाजूने जर एखादा माणूस पेटती गवताची मशाल घेऊन त्याजवळ आला, तर अग्नीला त्यात प्रवेश करण्याची संधी मिळणार नाही, अग्नीला त्यात आधार मिळणार नाही. त्याचप्रमाणे, मित्रांनो, अशा प्रकारे विहार करणाऱ्या भिक्खूजवळ जर मार डोळ्याच्या माध्यमातून आला, तर माराला प्रवेश करण्याची संधी मिळणार नाही, माराला आधार मिळणार नाही... तसेच मनाच्या माध्यमातून जर मार आला, तर माराला प्रवेश करण्याची संधी मिळणार नाही, माराला आधार मिळणार नाही. मित्रांनो, अशा प्रकारे विहार करणारा भिक्खू रूपांवर विजय मिळवतो, रूपे भिक्खूला पराभूत करत नाहीत; तो शब्दांवर विजय मिळवतो, शब्द भिक्खूला पराभूत करत नाहीत; तो गंधांवर विजय मिळवतो, गंध भिक्खूला पराभूत करत नाहीत; तो रसांवर विजय मिळवतो, रस भिक्खूला पराभूत करत नाहीत; तो स्पर्शांवर विजय मिळवतो, स्पर्श भिक्खूला पराभूत करत नाहीत; तो धम्मांवर विजय मिळवतो, धम्म भिक्खूला पराभूत करत नाहीत. मित्रांनो, अशा भिक्खूला 'रूपांवर विजय मिळवणारा', 'शब्दांवर विजय मिळवणारा', 'गंधांवर विजय मिळवणारा', 'रसांवर विजय मिळवणारा', 'स्पर्शांवर विजय मिळवणारा', 'धम्मांवर विजय मिळवणारा' असे म्हटले जाते; तो सर्वांवर विजय मिळवणारा आहे, कोणाकडूनही पराभूत न होणारा आहे. त्याने त्या क्लेशकारक, पुनर्जन्म देणाऱ्या, संतापजनक, दुःखद विपाक देणाऱ्या आणि भविष्यात जन्म, जरा व मरणाकडे नेणाऱ्या पापी अकुशल धम्मांवर विजय मिळवला आहे. मित्रांनो, अशा प्रकारे भिक्खू हा अनास्रव (क्लेशांनी ओला न होणारा) होतो.”

အထ [Pg.393] ခေါ ဘဂဝါ ဝုဋ္ဌဟိတွာ အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ အာမန္တေသိ – ‘‘သာဓု သာဓု, မောဂ္ဂလ္လာန! သာဓု ခေါ တွံ, မောဂ္ဂလ္လာန, ဘိက္ခူနံ အဝဿုတပရိယာယဉ္စ အနဝဿုတပရိယာယဉ္စ အဘာသီ’’တိ.

त्यानंतर भगवान (आपल्या आसनावरून) उठले आणि त्यांनी आयुष्यमान महामोग्गल्लानांना संबोधित केले— “साधू, साधू, मोग्गल्लान! मोग्गल्लान, तू भिक्खूंना आस्रवयुक्त स्थिती आणि अनास्रव स्थिती खूप चांगल्या प्रकारे सांगितलीस.”

ဣဒမဝေါစ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော. သမနုညော သတ္ထာ အဟောသိ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော မဟာမောဂ္ဂလ္လာနဿ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ. ဆဋ္ဌံ.

आयुष्यमान महामोग्गल्लान असे म्हणाले. शास्त्यांनी (बुद्धांनी) याला संमती दिली. ते भिक्खू आनंदी झाले आणि त्यांनी आयुष्यमान महामोग्गल्लानांच्या भाषणाचे मनापासून स्वागत केले. सहावे सूत्र समाप्त.

၇. ဒုက္ခဓမ္မသုတ္တံ

७. दुक्खधम्म सुत्त (दुःखकारक धम्मांचे सूत्र)

၂၄၄. ယတော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သဗ္ဗေသံယေဝ ဒုက္ခဓမ္မာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တထာ ခေါ ပနဿ ကာမာ ဒိဋ္ဌာ ဟောန္တိ, ယထာဿ ကာမေ ပဿတော, ယော ကာမေသု ကာမစ္ဆန္ဒော ကာမသ္နေဟော ကာမမုစ္ဆာ ကာမပရိဠာဟော, သော နာနုသေတိ. တထာ ခေါ ပနဿ စာရော စ ဝိဟာရော စ အနုဗုဒ္ဓေါ ဟောတိ, ယထာ စရန္တံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ နာနုသေန္တိ.

२४४. “भिक्खूंनो, जेव्हा भिक्खू सर्व दुःखकारक धम्मांचा उदय आणि अस्त यथार्थपणे जाणतो, तेव्हा त्याने कामभोगांना अशा प्रकारे पाहिलेले असते की, कामभोगांकडे पाहताना त्याच्यामध्ये कामभोगांविषयी जो कामच्छंद, कामस्नेह, काममुच्छा आणि कामपरिळाह असतो, तो सुप्त राहत नाही. तसेच, त्याचे आचरण आणि विहार अशा प्रकारे योग्य रीतीने समजलेले असते की, तसे आचरण व विहार करणाऱ्या भिक्खूमध्ये अभिज्झा आणि दोमनस्स हे पापी अकुशल धम्म सुप्त राहत नाहीत.”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သဗ္ဗေသံယေဝ ဒုက္ခဓမ္မာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ? ‘ဣတိ ရူပံ, ဣတိ ရူပဿ သမုဒယော, ဣတိ ရူပဿ အတ္ထင်္ဂမော; ဣတိ ဝေဒနာ… ဣတိ သညာ… ဣတိ သင်္ခါရာ… ဣတိ ဝိညာဏံ, ဣတိ ဝိညာဏဿ သမုဒယော, ဣတိ ဝိညာဏဿ အတ္ထင်္ဂမော’တိ – ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သဗ္ဗေသံယေဝ ဒုက္ခဓမ္မာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ.

“आणि भिक्खूंनो, भिक्खू सर्व दुःखकारक धम्मांचा उदय आणि अस्त यथार्थपणे कसा जाणतो? 'असे रूप आहे, असा रूपाचा उदय आहे, असा रूपाचा अस्त आहे; अशी वेदना आहे... अशी संज्ञा आहे... असे संस्कार आहेत... असे विज्ञान आहे, असा विज्ञानाचा उदय आहे, असा विज्ञानाचा अस्त आहे'— अशा प्रकारे, भिक्खूंनो, भिक्खू सर्व दुःखकारक धम्मांचा उदय आणि अस्त यथार्थपणे जाणतो.”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ကာမာ ဒိဋ္ဌာ ဟောန္တိ? ယထာဿ ကာမေ ပဿတော, ယော ကာမေသု ကာမစ္ဆန္ဒော ကာမသ္နေဟော ကာမမုစ္ဆာ ကာမပရိဠာဟော, သော နာနုသေတိ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, အင်္ဂါရကာသု သာဓိကပေါရိသာ ပုဏ္ဏာ အင်္ဂါရာနံ ဝီတစ္စိကာနံ ဝီတဓူမာနံ. အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ဇီဝိတုကာမော အမရိတုကာမော သုခကာမော ဒုက္ခပဋိကူလော. တမေနံ ဒွေ ဗလဝန္တော ပုရိသာ နာနာဗာဟာသု ဂဟေတွာ, တံ အင်္ဂါရကာသုံ ဥပကဍ္ဎေယျုံ. သော ဣတိစီတိစေဝ ကာယံ သန္နာမေယျ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဉာတ ဉှိ, ဘိက္ခဝေ, တဿ ပုရိသဿ ဣမံ စာဟံ အင်္ဂါရကာသုံ ပပတိဿာမိ, တတောနိဒါနံ မရဏံ ဝါ နိဂစ္ဆိဿာမိ မရဏမတ္တံ ဝါ ဒုက္ခန္တိ. ဧဝမေဝ ခေါ[Pg.394], ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော အင်္ဂါရကာသူပမာ ကာမာ ဒိဋ္ဌာ ဟောန္တိ, ယထာဿ ကာမေ ပဿတော, ယော ကာမေသု ကာမစ္ဆန္ဒော ကာမသ္နေဟော ကာမမုစ္ဆာ ကာမပရိဠာဟော, သော နာနုသေတိ.

“आणि भिक्खूंनो, भिक्खूने कामभोगांना कशा प्रकारे पाहिलेले असते? जेणेकरून कामभोगांकडे पाहताना त्याच्यामध्ये कामभोगांविषयी जो कामच्छंद, कामस्नेह, काममुच्छा आणि कामपरिळाह असतो, तो सुप्त राहत नाही. भिक्खूंनो, समजा माणसाच्या उंचीपेक्षा खोल अशी कोळशांची खाण असेल, जी ज्वाला नसलेल्या आणि धूर नसलेल्या धगधगत्या कोळशांनी पूर्ण भरलेली असेल. तेव्हा एखादा माणूस तिथे येईल, ज्याला जगण्याची इच्छा आहे, मरण्याची इच्छा नाही, जो सुखाची आकांक्षा बाळगतो आणि दुःखाचा तिरस्कार करतो. मग दोन बलवान पुरुष त्याला दोन्ही हातांना धरून त्या कोळशाच्या खाणीकडे ओढू लागतील. तो माणूस इकडे-तिकडे आपले शरीर मागे खेचण्याचा प्रयत्न करेल. त्याचे कारण काय? भिक्खूंनो, कारण त्या माणसाला ठाऊक असते की, 'जर मी या कोळशाच्या खाणीत पडलो, तर त्यामुळे माझा मृत्यू होईल किंवा मृत्यूतुल्य तीव्र दुःख मला सहन करावे लागेल.' त्याचप्रमाणे, भिक्खूंनो, जेव्हा भिक्खूने कामभोगांना कोळशाच्या खाणीसारखे पाहिलेले असते, तेव्हा कामभोगांकडे पाहताना त्याच्यामध्ये कामभोगांविषयी जो कामच्छंद, कामस्नेह, काममुच्छा आणि कामपरिळाह असतो, तो सुप्त राहत नाही.”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော စာရော စ ဝိဟာရော စ အနုဗုဒ္ဓေါ ဟောတိ, ယထာ စရန္တံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ နာနုဿဝန္တိ ? သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသော ဗဟုကဏ္ဋကံ ဒါယံ ပဝိသေယျ. တဿ ပုရတောပိ ကဏ္ဋကော, ပစ္ဆတောပိ ကဏ္ဋကော, ဥတ္တရတောပိ ကဏ္ဋကော, ဒက္ခိဏတောပိ ကဏ္ဋကော, ဟေဋ္ဌတောပိ ကဏ္ဋကော, ဥပရိတောပိ ကဏ္ဋကော. သော သတောဝ အဘိက္ကမေယျ, သတောဝ ပဋိက္ကမေယျ – ‘မာ မံ ကဏ္ဋကော’တိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယံ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ, အယံ ဝုစ္စတိ အရိယဿ ဝိနယေ ကဏ္ဋကော’’တိ. ဣတိ ဝိဒိတွာ သံဝရော စ အသံဝရော စ ဝေဒိတဗ္ဗော.

“आणि भिक्खूंनो, भिक्खूचे आचरण आणि विहार कशा प्रकारे योग्य रीतीने समजलेले असते, जेणेकरून तसे आचरण व विहार करणाऱ्या भिक्खूमध्ये अभिज्झा आणि दोमनस्स हे पापी अकुशल धम्म पाझरत नाहीत? भिक्खूंनो, समजा एखादा माणूस अनेक काटे असलेल्या जंगलात प्रवेश करेल. त्याच्या समोरही काटा असेल, मागेही काटा असेल, डावीकडेही काटा असेल, उजवीकडेही काटा असेल, खालीही काटा असेल आणि वरही काटा असेल. तो अत्यंत सजग राहूनच पुढे पाऊल टाकेल आणि सजग राहूनच मागे पाऊल घेईल— 'मला काटा टोचू नये' या विचाराने. त्याचप्रमाणे, भिक्खूंनो, या जगात जे काही प्रिय वाटणारे आणि सुखद वाटणारे आहे, त्याला अरियांच्या विनयामध्ये 'काटा' म्हटले जाते. हे अशा प्रकारे जाणून संवर आणि असंवर समजून घेतले पाहिजे.”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အသံဝရော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ ပိယရူပေ ရူပေ အဓိမုစ္စတိ, အပ္ပိယရူပေ ရူပေ ဗျာပဇ္ဇတိ, အနုပဋ္ဌိတကာယဿတိ စ ဝိဟရတိ ပရိတ္တစေတသော, တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ, ယတ္ထဿ တေ ဥပ္ပန္နာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ…ပေ… ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ…ပေ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ ပိယရူပေ ဓမ္မေ အဓိမုစ္စတိ, အပ္ပိယရူပေ ဓမ္မေ ဗျာပဇ္ဇတိ, အနုပဋ္ဌိတကာယဿတိ စ ဝိဟရတိ ပရိတ္တစေတသော, တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ ယတ္ထဿ တေ ဥပ္ပန္နာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အသံဝရော ဟောတိ.

“आणि भिक्खूंनो, असंवर कसा होतो? भिक्खूंनो, या शासनात एखादा भिक्खू डोळ्याने रूप पाहून प्रिय वाटणाऱ्या रूपावर आसक्त होतो आणि अप्रिय वाटणाऱ्या रूपावर द्वेष करतो. तो शरीराविषयीची स्मृती प्रस्थापित न करता, संकुचित चित्ताने विहार करतो. आणि ज्यामध्ये त्याचे उत्पन्न झालेले पापी अकुशल धम्म पूर्णपणे नष्ट होतात, ती चेतोविमुत्ती आणि प्रज्ञाविमुत्ती तो यथार्थपणे जाणत नाही... जिभेने रसाची चव घेऊन... मनाद्वारे धम्म जाणून प्रिय वाटणाऱ्या धम्मावर आसक्त होतो आणि अप्रिय वाटणाऱ्या धम्मावर द्वेष करतो. तो शरीराविषयीची स्मृती प्रस्थापित न करता, संकुचित चित्ताने विहार करतो. आणि ज्यामध्ये त्याचे उत्पन्न झालेले पापी अकुशल धम्म पूर्णपणे नष्ट होतात, ती चेतोविमुत्ती आणि प्रज्ञाविमुत्ती तो यथार्थपणे जाणत नाही. भिक्खूंनो, अशा प्रकारे असंवर होतो.”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သံဝရော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ ပိယရူပေ ရူပေ နာဓိမုစ္စတိ, အပ္ပိယရူပေ ရူပေ န ဗျာပဇ္ဇတိ, ဥပဋ္ဌိတကာယဿတိ စ ဝိဟရတိ အပ္ပမာဏစေတသော, တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ယတ္ထဿ တေ ဥပ္ပန္နာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ…ပေ… ဇိဝှာ ရသံ သာယိတွာ…ပေ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ ပိယရူပေ ဓမ္မေ နာဓိမုစ္စတိ, အပ္ပိယရူပေ ဓမ္မေ န ဗျာပဇ္ဇတိ, ဥပဋ္ဌိတကာယဿတိ စ ဝိဟရတိ အပ္ပမာဏစေတသော, တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ယတ္ထဿ တေ ဥပ္ပန္နာ ပါပကာ [Pg.395] အကုသလာ ဓမ္မာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သံဝရော ဟောတိ.

भिक्खूहो, संवर (इंद्रिय-संयम) कसा होतो? येथे, भिक्खूहो, भिक्खू डोळ्याने रूप पाहून प्रिय वाटणाऱ्या रूपावर आसक्त होत नाही आणि अप्रिय वाटणाऱ्या रूपावर द्वेष करत नाही. तो शरीराविषयी जागृत राहून (कायगतासती प्रस्थापित करून) आणि अमर्याद चित्ताने विहार करतो. ज्यामध्ये त्याचे उत्पन्न झालेले पापी, अकुशल धर्म पूर्णपणे निरुद्ध होतात, ती चेतोविमुत्ती आणि पञ्ञाविमुत्ती तो यथार्थपणे जाणतो... तसेच... जिभेने रसाची चव घेऊन... तसेच... मनाने धम्माला (विचाराला) जाणून प्रिय वाटणाऱ्या धम्मावर आसक्त होत नाही आणि अप्रिय वाटणाऱ्या धम्मावर द्वेष करत नाही. तो शरीराविषयी जागृत राहून आणि अमर्याद चित्ताने विहार करतो. ज्यामध्ये त्याचे उत्पन्न झालेले पापी, अकुशल धर्म पूर्णपणे निरुद्ध होतात, ती चेतोविमुत्ती आणि पञ्ञाविमुत्ती तो यथार्थपणे जाणतो. भिक्खूहो, अशा प्रकारे संवर होतो.

‘‘တဿ စေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဧဝံ စရတော ဧဝံ ဝိဟရတော ကဒါစိ ကရဟစိ သတိသမ္မောသာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, ပါပကာ အကုသလာ သရသင်္ကပ္ပာ သံယောဇနိယာ, ဒန္ဓော, ဘိက္ခဝေ, သတုပ္ပာဒေါ. အထ ခေါ နံ ခိပ္ပမေဝ ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ ဗျန္တီကရောတိ အနဘာဝံ ဂမေတိ.

भिक्खूहो, अशा प्रकारे आचरण करणाऱ्या आणि अशा प्रकारे विहार करणाऱ्या त्या भिक्खूच्या मनात कधीतरी स्मृतीच्या विस्मरणामुळे जर संयोजनाला (बंधनाला) कारणीभूत असणारे पापी, अकुशल विचार आणि संकल्प उत्पन्न झाले, तर भिक्खूहो, स्मृतीचा उदय जरी मंद असला, तरी तो त्यांना त्वरित सोडून देतो, दूर करतो, नष्ट करतो आणि पुन्हा उत्पन्न न होण्याच्या स्थितीला पोहोचवतो.

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသော ဒိဝသံသန္တတ္တေ အယောကဋာဟေ ဒွေ ဝါ တီဏိ ဝါ ဥဒကဖုသိတာနိ နိပါတေယျ. ဒန္ဓော, ဘိက္ခဝေ, ဥဒကဖုသိတာနံ နိပါတော, အထ ခေါ နံ ခိပ္ပမေဝ ပရိက္ခယံ ပရိယာဒါနံ ဂစ္ဆေယျ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တဿ စေ ဘိက္ခုနော ဧဝံ စရတော, ဧဝံ ဝိဟရတော ကဒါစိ ကရဟစိ သတိသမ္မောသာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ပါပကာ အကုသလာ သရသင်္ကပ္ပာ သံယောဇနိယာ, ဒန္ဓော, ဘိက္ခဝေ, သတုပ္ပာဒေါ. အထ ခေါ နံ ခိပ္ပမေဝ ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ ဗျန္တီကရောတိ အနဘာဝံ ဂမေတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော စာရော စ ဝိဟာရော စ အနုဗုဒ္ဓေါ ဟောတိ; ယထာ စရန္တံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ နာနုဿဝန္တိ. တဉ္စေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုံ ဧဝံ စရန္တံ ဧဝံ ဝိဟရန္တံ ရာဇာနော ဝါ ရာဇမဟာမတ္တာ ဝါ မိတ္တာ ဝါ အမစ္စာ ဝါ ဉာတီ ဝါ သာလောဟိတာ ဝါ, ဘောဂေဟိ အဘိဟဋ္ဌုံ ပဝါရေယျုံ – ‘ဧဟိ, ဘော ပုရိသ, ကိံ တေ ဣမေ ကာသာဝါ အနုဒဟန္တိ, ကိံ မုဏ္ဍော ကပါလမနုစရသိ, ဧဟိ ဟီနာယာဝတ္တိတွာ ဘောဂေ စ ဘုဉ္ဇဿု, ပုညာနိ စ ကရောဟီ’တိ. သော ဝတ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဧဝံ စရန္တော ဧဝံ ဝိဟရန္တော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

भिक्खूहो, जसे एखाद्या माणसाने दिवसभर तापलेल्या लोखंडाच्या कढईवर पाण्याचे दोन किंवा तीन थेंब टाकले, तर भिक्खूहो, पाण्याचे थेंब पडणे जरी मंद असले, तरी ते त्वरित नष्ट आणि लुप्त होऊन जातील. त्याचप्रमाणे, भिक्खूहो, अशा प्रकारे आचरण करणाऱ्या आणि अशा प्रकारे विहार करणाऱ्या त्या भिक्खूच्या मनात कधीतरी स्मृतीच्या विस्मरणामुळे जर संयोजनाला कारणीभूत असणारे पापी, अकुशल विचार आणि संकल्प उत्पन्न झाले, तर भिक्खूहो, स्मृतीचा उदय जरी मंद असला, तरी तो त्यांना त्वरित सोडून देतो, दूर करतो, नष्ट करतो आणि पुन्हा उत्पन्न न होण्याच्या स्थितीला पोहोचवतो. भिक्खूहो, अशा प्रकारे भिक्खूचे आचरण आणि विहार सुविदित (अनुकूल) असतो; अशा प्रकारे आचरण आणि विहार करणाऱ्या भिक्खूच्या मागे अभिज्झा (लोभ) आणि दोमनस्स (दौर्मनस्य/खिन्नता) हे पापी, अकुशल धर्म लागत नाहीत. भिक्खूहो, अशा प्रकारे आचरण आणि विहार करणाऱ्या त्या भिक्खूला जर राजे, राजमहामात्र (राजमंत्री), मित्र, अमात्य, नातेवाईक किंवा सगेसोयरे यांनी संपत्तीचे प्रलोभन दाखवून आमंत्रित केले की—'या, गृहस्थ! ही काषाय वस्त्रे तुम्हाला का त्रास देत आहेत? डोके मुंडवून हातात भिक्षापात्र घेऊन का फिरत आहात? या, गृहस्थधर्मात (हीन जीवनात) परत या, संपत्तीचा उपभोग घ्या आणि पुण्यकर्मे करा.' तर भिक्खूहो, तो भिक्खू अशा प्रकारे आचरण आणि विहार करत असताना, शिक्षेचा (शील-नियमांचा) त्याग करून गृहस्थधर्मात परत जाईल, हे अशक्य आहे (अशी कोणतीही शक्यता नाही).

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဂင်္ဂါ နဒီ ပါစီနနိန္နာ ပါစီနပေါဏာ ပါစီနပဗ္ဘာရာ. အထ မဟာဇနကာယော အာဂစ္ဆေယျ ကုဒ္ဒါလ-ပိဋကံ အာဒါယ – ‘မယံ ဣမံ ဂင်္ဂံ နဒိံ ပစ္ဆာနိန္နံ ကရိဿာမ ပစ္ဆာပေါဏံ ပစ္ဆာပဗ္ဘာရ’န္တိ. တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, အပိ နု ခေါ သော မဟာဇနကာယော ဂင်္ဂံ နဒိံ ပစ္ဆာနိန္နံ ကရေယျ ပစ္ဆာပေါဏံ ပစ္ဆာပဗ္ဘာရ’’န္တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘ဂင်္ဂါ, ဘန္တေ, နဒီ ပါစီနနိန္နာ ပါစီနပေါဏာ ပါစီနပဗ္ဘာရာ; သာ န သုကရာ ပစ္ဆာနိန္နာ ကာတုံ ပစ္ဆာပေါဏာ ပစ္ဆာပဗ္ဘာရာ. ယာဝဒေဝ စ ပန သော မဟာဇနကာယော ကိလမထဿ ဝိဃာတဿ ဘာဂီ အဿာ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တဉ္စေ ဘိက္ခုံ ဧဝံ စရန္တံ ဧဝံ ဝိဟရန္တံ ရာဇာနော ဝါ ရာဇမဟာမတ္တာ [Pg.396] ဝါ မိတ္တာ ဝါ အမစ္စာ ဝါ ဉာတီ ဝါ သာလောဟိတာ ဝါ ဘောဂေဟိ အဘိဟဋ္ဌုံ ပဝါရေယျုံ – ‘ဧဟိ, ဘော ပုရိသ, ကိံ တေ ဣမေ ကာသာဝါ အနုဒဟန္တိ, ကိံ မုဏ္ဍော ကပါလမနုစရသိ, ဧဟိ ဟီနာယာဝတ္တိတွာ ဘောဂေ စ ဘုဉ္ဇဿု, ပုညာနိ စ ကရောဟီ’တိ. သော ဝတ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဧဝံ စရန္တော ဧဝံ ဝိဟရန္တော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယဉှိ တံ, ဘိက္ခဝေ, စိတ္တံ ဒီဃရတ္တံ ဝိဝေကနိန္နံ ဝိဝေကပေါဏံ ဝိဝေကပဗ္ဘာရံ, တထာ ဟီနာယာဝတ္တိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ. သတ္တမံ.

भिक्खूहो, जसे गंगा नदी पूर्वेकडे वाहणारी, पूर्वेकडे झुकलेली आणि पूर्वेकडे उतार असणारी आहे. तेव्हा जर लोकांचा मोठा समूह कुदळ आणि टोपली घेऊन आला आणि म्हणाला—'आम्ही या गंगा नदीला पश्चिमेकडे वाहणारी, पश्चिमेकडे झुकलेली आणि पश्चिमेकडे उतार असणारी करू.' भिक्खूहो, तुम्हाला काय वाटते? तो लोकांचा मोठा समूह गंगा नदीला पश्चिमेकडे वाहणारी, पश्चिमेकडे झुकलेली आणि पश्चिमेकडे उतार असणारी करू शकेल का? 'नाही, भन्ते.' 'ते कशामुळे?' 'भन्ते, गंगा नदी पूर्वेकडे वाहणारी, पूर्वेकडे झुकलेली आणि पूर्वेकडे उतार असणारी आहे; तिला पश्चिमेकडे वाहणारी, पश्चिमेकडे झुकलेली आणि पश्चिमेकडे उतार असणारी करणे सोपे नाही. तो लोकांचा समूह केवळ थकवा आणि त्रासाचाच धनी होईल.' तसेच, भिक्खूहो, अशा प्रकारे आचरण आणि विहार करणाऱ्या त्या भिक्खूला जर राजे, राजमहामात्र, मित्र, अमात्य, नातेवाईक किंवा सगेसोयरे यांनी संपत्तीचे प्रलोभन दाखवून आमंत्रित केले की—'या, गृहस्थ! ही काषाय वस्त्रे तुम्हाला का त्रास देत आहेत? डोके मुंडवून हातात भिक्षापात्र घेऊन का फिरत आहात? या, गृहस्थधर्मात परत या, संपत्तीचा उपभोग घ्या आणि पुण्यकर्मे करा.' तर भिक्खूहो, तो भिक्खू अशा प्रकारे आचरण आणि विहार करत असताना, शिक्षेचा त्याग करून गृहस्थधर्मात परत जाईल, हे अशक्य आहे. ते कशामुळे? कारण, भिक्खूहो, ज्याचे चित्त दीर्घकाळापासून विवेकाकडे (एकांतात/प्रविवेक) झुकलेले, विवेकाकडे वळलेले आणि विवेकाकडे उतार असणारे झाले आहे, ते पुन्हा गृहस्थधर्मात परत जाईल, हे अशक्य आहे.

၈. ကိံသုကောပမသုတ္တံ

८. किंसुकोपम सुत्त

၂၄၅. အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု ယေနညတရော ဘိက္ခု တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော ဒဿနံ သုဝိသုဒ္ဓံ ဟောတီ’’တိ? ‘‘ယတော ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဆန္နံ ဖဿာယတနာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ဧတ္တာဝတာ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော ဒဿနံ သုဝိသုဒ္ဓံ ဟောတီ’’တိ.

२४५. त्यानंतर एक भिक्खू दुसऱ्या एका भिक्खूपाशी गेला; आणि जवळ जाऊन त्या भिक्खूला म्हणाला—'आवुसो, किती मर्यादेपर्यंत भिक्खूचे दर्शन (ज्ञानदृष्टी) सुविशुद्ध होते?' 'आवुसो, जेव्हा भिक्खू सहा स्पर्शायतनांचा (इंद्रिय-संस्पर्शाच्या स्थानांचा) उदय आणि अस्त यथार्थपणे जाणतो, आवुसो, एवढ्या मर्यादेने भिक्खूचे दर्शन सुविशुद्ध होते.'

အထ ခေါ သော ဘိက္ခု အသန္တုဋ္ဌော တဿ ဘိက္ခုဿ ပဉှဝေယျာကရဏေန, ယေနညတရော ဘိက္ခု တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော ဒဿနံ သုဝိသုဒ္ဓံ ဟောတီ’’တိ? ‘‘ယတော ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ပဉ္စန္နံ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ဧတ္တာဝတာ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော ဒဿနံ သုဝိသုဒ္ဓံ ဟောတီ’’တိ.

त्यानंतर तो भिक्खू त्या भिक्खूच्या प्रश्नाच्या उत्तराने असंतुष्ट राहून, दुसऱ्या एका भिक्खूपाशी गेला; आणि जवळ जाऊन त्या भिक्खूला म्हणाला—'आवुसो, किती मर्यादेपर्यंत भिक्खूचे दर्शन सुविशुद्ध होते?' 'आवुसो, जेव्हा भिक्खू पाच उपादानस्कंधांचा उदय आणि अस्त यथार्थपणे जाणतो, आवुसो, एवढ्या मर्यादेने भिक्खूचे दर्शन सुविशुद्ध होते.'

အထ ခေါ သော ဘိက္ခု အသန္တုဋ္ဌော တဿ ဘိက္ခုဿ ပဉှဝေယျာကရဏေန, ယေနညတရော ဘိက္ခု တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော ဒဿနံ သုဝိသုဒ္ဓံ ဟောတီ’’တိ? ‘‘ယတော ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု စတုန္နံ မဟာဘူတာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ဧတ္တာဝတာ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော ဒဿနံ သုဝိသုဒ္ဓံ ဟောတီ’’တိ.

त्यानंतर तो भिक्खू त्या भिक्खूच्या प्रश्नाच्या उत्तराने असंतुष्ट राहून, दुसऱ्या एका भिक्खूपाशी गेला; आणि जवळ जाऊन त्या भिक्खूला म्हणाला—'आवुसो, किती मर्यादेपर्यंत भिक्खूचे दर्शन सुविशुद्ध होते?' 'आवुसो, जेव्हा भिक्खू चार महाभूतांचा उदय आणि अस्त यथार्थपणे जाणतो, आवुसो, एवढ्या मर्यादेने भिक्खूचे दर्शन सुविशुद्ध होते.'

အထ ခေါ သော ဘိက္ခု အသန္တုဋ္ဌော တဿ ဘိက္ခုဿ ပဉှဝေယျာကရဏေန, ယေနညတရော ဘိက္ခု တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိတ္တာဝတာ [Pg.397] နု ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော ဒဿနံ သုဝိသုဒ္ဓံ ဟောတီ’’တိ? ‘‘ယတော ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ, သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မန္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ဧတ္တာဝတာ, ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော ဒဿနံ သုဝိသုဒ္ဓံ ဟောတီ’’တိ.

त्यानंतर तो भिक्खू त्या भिक्खूच्या प्रश्नाच्या उत्तराने असंतुष्ट राहून, दुसऱ्या एका भिक्खूपाशी गेला; आणि जवळ जाऊन त्या भिक्खूला म्हणाला—'आवुसो, किती मर्यादेपर्यंत भिक्खूचे दर्शन सुविशुद्ध होते?' 'आवुसो, जेव्हा भिक्खू हे यथार्थपणे जाणतो की—जे काही उदय पावणारे (उत्पत्तीचे स्वभाव असणारे) आहे, ते सर्व निरोध पावणारे (नष्ट होण्याच्या स्वभावाचे) आहे, आवुसो, एवढ्या मर्यादेने भिक्खूचे दर्शन सुविशुद्ध होते.'

အထ ခေါ သော ဘိက္ခု အသန္တုဋ္ဌော တဿ ဘိက္ခုဿ ပဉှဝေယျာကရဏေန, ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဓာဟံ, ဘန္တေ, ယေနညတရော ဘိက္ခု တေနုပသင်္ကမိံ; ဥပသင်္ကမိတွာ တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစံ – ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော ဒဿနံ သုဝိသုဒ္ဓံ ဟောတီ’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘန္တေ, သော ဘိက္ခု မံ ဧတဒဝေါစ – ‘ယတော ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဆန္နံ ဖဿာယတနာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ဧတ္တာဝတာ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော ဒဿနံ သုဝိသုဒ္ဓံ ဟောတီ’တိ. အထ ခွာဟံ, ဘန္တေ, အသန္တုဋ္ဌော တဿ ဘိက္ခုဿ ပဉှဝေယျာကရဏေန, ယေနညတရော ဘိက္ခု တေနုပသင်္ကမိံ; ဥပသင်္ကမိတွာ တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော ဒဿနံ သုဝိသုဒ္ဓံ ဟောတီ’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘန္တေ, သော ဘိက္ခု မံ ဧတဒဝေါစ – ‘ယတော ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ပဉ္စန္နံ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာနံ…ပေ… စတုန္နံ မဟာဘူတာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ…ပေ… ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ, သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မန္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ဧတ္တာဝတာ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော ဒဿနံ သုဝိသုဒ္ဓံ ဟောတီ’တိ. အထ ခွာဟံ, ဘန္တေ, အသန္တုဋ္ဌော တဿ ဘိက္ခုဿ ပဉှဝေယျာကရဏေန ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံ ( ). ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဘိက္ခုနော ဒဿနံ သုဝိသုဒ္ဓံ ဟောတီ’’တိ?

तेव्हा तो भिक्खू त्या भिक्खूच्या प्रश्नाच्या उत्तराने असंतुष्ट होऊन जेथे भगवान होते तेथे गेला; आणि भगवंतांजवळ जाऊन भगवंतांना असे म्हणाला – “भंते, मी येथे एका दुसऱ्या भिक्खूपाशी गेलो; आणि त्या भिक्खूपाशी जाऊन त्याला असे विचारले – ‘आवुसो, भिक्खूचे दर्शन किती प्रमाणात सुविशुद्ध होते?’ असे विचारल्यावर, भंते, तो भिक्खू मला म्हणाला – ‘आवुसो, जेव्हा भिक्खू सहा स्पर्शायतनांचा उदय आणि अस्त यथाभूत जाणतो, तेव्हा, आवुसो, भिक्खूचे दर्शन सुविशुद्ध होते.’ त्यावर, भंते, मी त्या भिक्खूच्या प्रश्नाच्या उत्तराने असंतुष्ट होऊन दुसऱ्या एका भिक्खूपाशी गेलो; आणि त्या भिक्खूपाशी जाऊन त्याला असे विचारले – ‘आवुसो, भिक्खूचे दर्शन किती प्रमाणात सुविशुद्ध होते?’ असे विचारल्यावर, भंते, तो भिक्खू मला म्हणाला – ‘आवुसो, जेव्हा भिक्खू पाच उपादानस्कंधांचा...पे... चार महाभूतांचा उदय आणि अस्त यथाभूत जाणतो...पे... जे काही उदय पावणारे आहे, ते सर्व निरोध पावणारे आहे, असे यथाभूत जाणतो, तेव्हा, आवुसो, भिक्खूचे दर्शन सुविशुद्ध होते.’ त्यावर, भंते, मी त्या भिक्खूच्या प्रश्नाच्या उत्तराने असंतुष्ट होऊन जेथे भगवान होते तेथे आलो. भंते, भिक्खूचे दर्शन किती प्रमाणात सुविशुद्ध होते?”

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခု, ပုရိသဿ ကိံသုကော အဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော အဿ. သော ယေနညတရော ပုရိသော ကိံသုကဿ ဒဿာဝီ တေနုပသင်္ကမေယျ. ဥပသင်္ကမိတွာ တံ ပုရိသံ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ကီဒိသော, ဘော ပုရိသ, ကိံသုကော’တိ? သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ကာဠကော ခေါ, အမ္ဘော ပုရိသ, ကိံသုကော – သေယျထာပိ ဈာမခါဏူ’တိ. တေန ခေါ ပန, ဘိက္ခု, သမယေန တာဒိသောဝဿ ကိံသုကော ယထာပိ တဿ ပုရိသဿ ဒဿနံ. အထ ခေါ, သော ဘိက္ခု, ပုရိသော အသန္တုဋ္ဌော တဿ ပုရိသဿ ပဉှဝေယျာကရဏေန, ယေနညတရော ပုရိသော ကိံသုကဿ ဒဿာဝီ တေနုပသင်္ကမေယျ; ဥပသင်္ကမိတွာ တံ ပုရိသံ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ကီဒိသော[Pg.398], ဘော ပုရိသ, ကိံသုကော’တိ? သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘လောဟိတကော ခေါ, အမ္ဘော ပုရိသ, ကိံသုကော – သေယျထာပိ မံသပေသီ’တိ. တေန ခေါ ပန, ဘိက္ခု, သမယေန တာဒိသောဝဿ ကိံသုကော ယထာပိ တဿ ပုရိသဿ ဒဿနံ. အထ ခေါ သော ဘိက္ခု ပုရိသော အသန္တုဋ္ဌော တဿ ပုရိသဿ ပဉှဝေယျာကရဏေန, ယေနညတရော ပုရိသော ကိံသုကဿ ဒဿာဝီ တေနုပသင်္ကမေယျ; ဥပသင်္ကမိတွာ တံ ပုရိသံ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ကီဒိသော, ဘော ပုရိသ, ကိံသုကော’တိ? သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ဩစီရကဇာတော ခေါ, အမ္ဘော ပုရိသ, ကိံသုကော အာဒိန္နသိပါဋိကော – သေယျထာပိ သိရီသော’တိ. တေန ခေါ ပန, ဘိက္ခု, သမယေန တာဒိသောဝဿ ကိံသုကော, ယထာပိ တဿ ပုရိသဿ ဒဿနံ. အထ ခေါ သော ဘိက္ခု ပုရိသော အသန္တုဋ္ဌော တဿ ပုရိသဿ ပဉှဝေယျာကရဏေန, ယေနညတရော ပုရိသော ကိံသုကဿ ဒဿာဝီ တေနုပသင်္ကမေယျ; ဥပသင်္ကမိတွာ တံ ပုရိသံ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ကီဒိသော, ဘော ပုရိသ, ကိံသုကော’တိ? သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ဗဟလပတ္တပလာသော သန္ဒစ္ဆာယော ခေါ, အမ္ဘော ပုရိသ, ကိံသုကော – သေယျထာပိ နိဂြောဓော’တိ. တေန ခေါ ပန, ဘိက္ခု, သမယေန တာဒိသောဝဿ ကိံသုကော, ယထာပိ တဿ ပုရိသဿ ဒဿနံ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခု, ယထာ ယထာ အဓိမုတ္တာနံ တေသံ သပ္ပုရိသာနံ ဒဿနံ သုဝိသုဒ္ဓံ ဟောတိ, တထာ တထာ ခေါ တေဟိ သပ္ပုရိသေဟိ ဗျာကတံ.

“हे भिक्खू, समजा एखाद्या माणसाने पूर्वी कधीही किंशुक (पळसाचे) झाड पाहिलेले नसेल. तो अशा एका माणसाकडे गेला ज्याने किंशुक झाड पाहिले आहे. त्याच्याकडे जाऊन तो त्याला असे विचारेल – ‘हे गृहस्था, किंशुक झाड कसे असते?’ तो त्याला असे उत्तर देईल – ‘हे गृहस्था, किंशुक झाड जळलेल्या खुंटासारखे काळेकुट्ट असते.’ हे भिक्खू, त्या वेळी त्या माणसाच्या दृष्टीने किंशुक झाड अगदी तसेच असेल जसे त्याने पाहिले होते. त्यानंतर, हे भिक्खू, तो माणूस त्या माणसाच्या उत्तराने असंतुष्ट होऊन, किंशुक झाड पाहिलेल्या दुसऱ्या एका माणसाकडे गेला. त्याच्याकडे जाऊन तो त्याला असे विचारेल – ‘हे गृहस्था, किंशुक झाड कसे असते?’ तो त्याला असे उत्तर देईल – ‘हे गृहस्था, किंशुक झाड मांसाच्या तुकड्यासारखे लालभडक असते.’ हे भिक्खू, त्या वेळी त्या माणसाच्या दृष्टीने किंशुक झाड अगदी तसेच असेल जसे त्याने पाहिले होते. त्यानंतर, हे भिक्खू, तो माणूस त्या माणसाच्या उत्तराने असंतुष्ट होऊन, किंशुक झाड पाहिलेल्या आणखी एका माणसाकडे गेला. त्याच्याकडे जाऊन तो त्याला असे विचारेल – ‘हे गृहस्था, किंशुक झाड कसे असते?’ तो त्याला असे उत्तर देईल – ‘हे गृहस्था, किंशुक झाड शिरीषाच्या झाडासारखे लोंबकळणाऱ्या सालीचे आणि लटकणाऱ्या शेंगांचे असते.’ हे भिक्खू, त्या वेळी त्या माणसाच्या दृष्टीने किंशुक झाड अगदी तसेच असेल जसे त्याने पाहिले होते. त्यानंतर, हे भिक्खू, तो माणूस त्या माणसाच्या उत्तराने असंतुष्ट होऊन, किंशुक झाड पाहिलेल्या आणखी एका माणसाकडे गेला. त्याच्याकडे जाऊन तो त्याला असे विचारेल – ‘हे गृहस्था, किंशुक झाड कसे असते?’ तो त्याला असे उत्तर देईल – ‘हे गृहस्था, किंशुक झाड वडाच्या झाडासारखे दाट पानांनी आणि फांद्यांनी युक्त असून थंडगार सावली देणारे असते.’ हे भिक्खू, त्या वेळी त्या माणसाच्या दृष्टीने किंशुक झाड अगदी तसेच असेल जसे त्याने पाहिले होते. त्याचप्रमाणे, हे भिक्खू, ज्या ज्या प्रकारे त्या सत्पुरुषांचे दर्शन सुविशुद्ध झाले होते, त्या त्या प्रकारेच त्यांनी उत्तर दिले.”

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခု, ရညော ပစ္စန္တိမံ နဂရံ ဒဠှုဒ္ဓါပံ ဒဠှပါကာရတောရဏံ ဆဒွါရံ. တတြဿ ဒေါဝါရိကော ပဏ္ဍိတော ဗျတ္တော မေဓာဝီ, အညာတာနံ နိဝါရေတာ, ဉာတာနံ ပဝေသေတာ. ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ အာဂန္တွာ သီဃံ ဒူတယုဂံ တံ ဒေါဝါရိကံ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ကဟံ, ဘော ပုရိသ, ဣမဿ နဂရဿ နဂရဿာမီ’တိ? သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ဧသော, ဘန္တေ, မဇ္ဈေ သိင်္ဃာဋကေ နိသိန္နော’တိ. အထ ခေါ တံ သီဃံ ဒူတယုဂံ နဂရဿာမိကဿ ယထာဘူတံ ဝစနံ နိယျာတေတွာ ယထာဂတမဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇေယျ. ပစ္ဆိမာယ ဒိသာယ အာဂန္တွာ သီဃံ ဒူတယုဂံ…ပေ… ဥတ္တရာယ ဒိသာယ… ဒက္ခိဏာယ ဒိသာယ အာဂန္တွာ သီဃံ ဒူတယုဂံ တံ ဒေါဝါရိကံ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ကဟံ, ဘော ပုရိသ, ဣမဿ နဂရဿာမီ’တိ? သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ဧသော, ဘန္တေ, မဇ္ဈေ သိင်္ဃာဋကေ နိသိန္နော’တိ. အထ ခေါ တံ သီဃံ ဒူတယုဂံ နဂရဿာမိကဿ ယထာဘူတံ ဝစနံ နိယျာတေတွာ ယထာဂတမဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇေယျ.

“हे भिक्खू, समजा एखाद्या राजाचे मजबूत पाया असलेले, मजबूत तटबंदी व वेशी असलेले आणि सहा वेशी (द्वारे) असलेले एखादे सीमावर्ती नगर आहे. तेथे एक चतुर, कुशल आणि बुद्धिमान द्वारपाल आहे, जो अनोळखी लोकांना आत येण्यापासून रोखतो आणि ओळखीच्या लोकांनाच आत प्रवेश देतो. पूर्व दिशेकडून वेगाने येणारे दोन दूत त्या द्वारपालाल असे विचारतील – ‘हे गृहस्था, या नगराचा स्वामी कुठे आहे?’ तो द्वारपाल असे उत्तर देईल – ‘भंते, ते मध्यभागी असलेल्या चौकात बसले आहेत.’ त्यानंतर ते वेगवान दूत नगराच्या स्वामीला जसा आहे तसा संदेश देऊन ज्या मार्गाने आले होते त्याच मार्गाने परत जातील. पश्चिम दिशेकडून वेगाने येणारे दोन दूत...पे... उत्तर दिशेकडून... दक्षिण दिशेकडून वेगाने येणारे दोन दूत त्या द्वारपालाल असे विचारतील – ‘हे गृहस्था, या नगराचा स्वामी कुठे आहे?’ तो द्वारपाल असे उत्तर देईल – ‘भंते, ते मध्यभागी असलेल्या चौकात बसले आहेत.’ त्यानंतर ते वेगवान दूत नगराच्या स्वामीला जसा आहे तसा संदेश देऊन ज्या मार्गाने आले होते त्याच मार्गाने परत जातील।”

‘‘ဥပမာ [Pg.399] ခေါ မျာယံ, ဘိက္ခု, ကတာ အတ္ထဿ ဝိညာပနာယ. အယဉ္စေတ္ထ အတ္ထော – ‘နဂရ’န္တိ ခေါ, ဘိက္ခု, ဣမဿေတံ စာတုမဟာဘူတိကဿ ကာယဿ အဓိဝစနံ မာတာပေတ္တိကသမ္ဘဝဿ ဩဒနကုမ္မာသူပစယဿ အနိစ္စုစ္ဆာဒနပရိမဒ္ဒနဘေဒနဝိဒ္ဓံသနဓမ္မဿ. ‘ဆ ဒွါရာ’တိ ခေါ, ဘိက္ခု, ဆန္နေတံ အဇ္ဈတ္တိကာနံ အာယတနာနံ အဓိဝစနံ. ‘ဒေါဝါရိကော’တိ ခေါ, ဘိက္ခု, သတိယာ ဧတံ အဓိဝစနံ. ‘သီဃံ ဒူတယုဂ’န္တိ ခေါ, ဘိက္ခု, သမထဝိပဿနာနေတံ အဓိဝစနံ. ‘နဂရဿာမီ’တိ ခေါ, ဘိက္ခု, ဝိညာဏဿေတံ အဓိဝစနံ. ‘မဇ္ဈေ သိင်္ဃာဋကော’တိ ခေါ, ဘိက္ခု, စတုန္နေတံ မဟာဘူတာနံ အဓိဝစနံ – ပထဝီဓာတုယာ, အာပေါဓာတုယာ, တေဇောဓာတုယာ, ဝါယောဓာတုယာ. ‘ယထာဘူတံ ဝစန’န္တိ ခေါ, ဘိက္ခု, နိဗ္ဗာနဿေတံ အဓိဝစနံ. ‘ယထာဂတမဂ္ဂေါ’တိ ခေါ, ဘိက္ခု, အရိယဿေတံ အဋ္ဌင်္ဂိကဿ မဂ္ဂဿ အဓိဝစနံ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ…ပေ… သမ္မာသမာဓိဿာ’’တိ. အဋ္ဌမံ.

“हे भिक्खू, अर्थ स्पष्ट करण्यासाठी मी ही उपमा दिली आहे. आणि याचा अर्थ असा आहे – ‘नगर’ हे भिक्खू, चार महाभूतांनी बनलेल्या, माता-पित्यांपासून उत्पन्न झालेल्या, भात आणि पेज याने पुष्ट झालेल्या, अनित्य असणाऱ्या, उटणे लावणे, चोळणे, विखुरणे आणि नष्ट होणे हा स्वभाव असणाऱ्या या शरीराचे नाव आहे. ‘सहा द्वारे’ हे भिक्खू, सहा आध्यात्मिक आयतनांचे नाव आहे. ‘द्वारपाल’ हे भिक्खू, सतीचे (स्मृतीचे) नाव आहे. ‘वेगवान दूतांची जोडी’ हे भिक्खू, समथ आणि विपस्सनेचे नाव आहे. ‘नगराचा स्वामी’ हे भिक्खू, विज्ञानाचे नाव आहे. ‘मध्यभागी असलेला चौक’ हे भिक्खू, चार महाभूतांचे नाव आहे – पृथ्वीधातू, आपधातू, तेजोधातू आणि वायोधातू. ‘यथाभूत वचन’ हे भिक्खू, निर्वाणाचे नाव आहे. ‘ज्या मार्गाने ते आले तो मार्ग’ हे भिक्खू, आर्य अष्टांगिक मार्गाचे नाव आहे, म्हणजेच – सम्यक दृष्टी... पे... सम्यक समाधी.” आठवे.

၉. ဝီဏောပမသုတ္တံ

९. वीणोपम सुत्त

၂၄၆. ‘‘ယဿ ကဿစိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုဿ ဝါ ဘိက္ခုနိယာ ဝါ စက္ခုဝိညေယျေသု ရူပေသု ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ဆန္ဒော ဝါ ရာဂေါ ဝါ ဒေါသော ဝါ မောဟော ဝါ ပဋိဃံ ဝါပိ စေတသော, တတော စိတ္တံ နိဝါရေယျ. သဘယော စေသော မဂ္ဂေါ သပ္ပဋိဘယော စ သကဏ္ဋကော စ သဂဟနော စ ဥမ္မဂ္ဂေါ စ ကုမ္မဂ္ဂေါ စ ဒုဟိတိကော စ. အသပ္ပုရိသသေဝိတော စေသော မဂ္ဂေါ, န စေသော မဂ္ဂေါ သပ္ပုရိသေဟိ သေဝိတော. န တွံ ဧတံ အရဟသီတိ. တတော စိတ္တံ နိဝါရယေ စက္ခုဝိညေယျေဟိ ရူပေဟိ…ပေ… ယဿ ကဿစိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုဿ ဝါ ဘိက္ခုနိယာ ဝါ ဇိဝှာဝိညေယျေသု ရသေသု…ပေ… မနောဝိညေယျေသု ဓမ္မေသု ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ဆန္ဒော ဝါ ရာဂေါ ဝါ ဒေါသော ဝါ မောဟော ဝါ ပဋိဃံ ဝါပိ စေတသော တတော စိတ္တံ နိဝါရေယျ. သဘယော စေသော မဂ္ဂေါ သပ္ပဋိဘယော စ သကဏ္ဋကော စ သဂဟနော စ ဥမ္မဂ္ဂေါ စ ကုမ္မဂ္ဂေါ စ ဒုဟိတိကော စ. အသပ္ပုရိသသေဝိတော စေသော မဂ္ဂေါ, န စေသော မဂ္ဂေါ သပ္ပုရိသေဟိ သေဝိတော. န တွံ ဧတံ အရဟသီတိ. တတော စိတ္တံ နိဝါရယေ မနောဝိညေယျေဟိ ဓမ္မေဟိ.

२४६. “भिक्खूंनो, जर कोणत्याही भिक्खू किंवा भिक्खुणीच्या मनात डोळ्यांनी जाणता येणाऱ्या रूपांविषयी छंद (इच्छा), राग (आसक्ती), द्वेष, मोह किंवा मनाचा प्रतिघात उत्पन्न झाला, तर त्याने त्यापासून आपले चित्त परावृत्त करावे. ‘हा मार्ग भययुक्त आहे, संकटमय आहे, काट्यांनी भरलेला आहे, झाडी-झुडपांनी वेढलेला आहे, चुकीचा मार्ग आहे, कुमार्ग आहे आणि अत्यंत कष्टदायक आहे. हा असत्पुरुषांनी आचरलेला मार्ग आहे, सत्पुरुषांनी आचरलेला मार्ग नाही. तू या मार्गावर चालण्यास योग्य नाहीस.’ अशा प्रकारे, डोळ्यांनी जाणता येणाऱ्या रूपांपासून चित्त परावृत्त करावे... पे... भिक्खूंनो, जर कोणत्याही भिक्खू किंवा भिक्खुणीच्या मनात जिभेने जाणता येणाऱ्या रसांविषयी... पे... मनाने जाणता येणाऱ्या धर्मांविषयी छंद, राग, द्वेष, मोह किंवा मनाचा प्रतिघात उत्पन्न झाला, तर त्याने त्यापासून आपले चित्त परावृत्त करावे. ‘हा मार्ग भययुक्त आहे, संकटमय आहे, काट्यांनी भरलेला आहे, झाडी-झुडपांनी वेढलेला आहे, चुकीचा मार्ग आहे, कुमार्ग आहे आणि अत्यंत कष्टदायक आहे. हा असत्पुरुषांनी आचरलेला मार्ग आहे, सत्पुरुषांनी आचरलेला मार्ग नाही. तू या मार्गावर चालण्यास योग्य नाहीस.’ अशा प्रकारे, मनाने जाणता येणाऱ्या धर्मांपासून चित्त परावृत्त करावे.”

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ကိဋ္ဌံ သမ္ပန္နံ. ကိဋ္ဌာရက္ခော စ ပမတ္တော, ဂေါဏော စ ကိဋ္ဌာဒေါ အဒုံ ကိဋ္ဌံ ဩတရိတွာ ယာဝဒတ္ထံ မဒံ အာပဇ္ဇေယျ ပမာဒံ အာပဇ္ဇေယျ[Pg.400]; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော ဆသု ဖဿာယတနေသု အသံဝုတကာရီ ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု ယာဝဒတ္ထံ မဒံ အာပဇ္ဇတိ ပမာဒံ အာပဇ္ဇတိ.

“भिक्खूंनो, समजा जसे एखादे पीक पिकून तयार झाले आहे आणि पिकाचा राखणदार गाफील आहे. पीक खाणारा एखादा बैल त्या पिकात शिरून आपल्या इच्छेनुसार तृप्त होईपर्यंत खाऊन उन्मत्त होईल आणि गाफील होईल; त्याचप्रमाणे, भिक्खूंनो, अश्रुतवान पृथग्जन सहा स्पर्शायतनांवर संयम न ठेवता, पाच कामगुणांमध्ये आपल्या इच्छेनुसार आकंठ बुडून उन्मत्त होतो आणि गाफील होतो.”

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ကိဋ္ဌံ သမ္ပန္နံ ကိဋ္ဌာရက္ခော စ အပ္ပမတ္တော ဂေါဏော စ ကိဋ္ဌာဒေါ အဒုံ ကိဋ္ဌံ ဩတရေယျ. တမေနံ ကိဋ္ဌာရက္ခော နာသာယံ သုဂ္ဂဟိတံ ဂဏှေယျ. နာသာယံ သုဂ္ဂဟိတံ ဂဟေတွာ ဥပရိဃဋာယံ သုနိဂ္ဂဟိတံ နိဂ္ဂဏှေယျ. ဥပရိဃဋာယံ သုနိဂ္ဂဟိတံ နိဂ္ဂဟေတွာ ဒဏ္ဍေန သုတာဠိတံ တာဠေယျ. ဒဏ္ဍေန သုတာဠိတံ တာဠေတွာ ဩသဇ္ဇေယျ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ …ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဂေါဏော ကိဋ္ဌာဒေါ အဒုံ ကိဋ္ဌံ ဩတရေယျ. တမေနံ ကိဋ္ဌာရက္ခော နာသာယံ သုဂ္ဂဟိတံ ဂဏှေယျ. နာသာယံ သုဂ္ဂဟိတံ ဂဟေတွာ ဥပရိဃဋာယံ သုနိဂ္ဂဟိတံ နိဂ္ဂဏှေယျ. ဥပရိဃဋာယံ သုနိဂ္ဂဟိတံ နိဂ္ဂဟေတွာ ဒဏ္ဍေန သုတာဠိတံ တာဠေယျ. ဒဏ္ဍေန သုတာဠိတံ တာဠေတွာ ဩသဇ္ဇေယျ. ဧဝဉှိ သော, ဘိက္ခဝေ, ဂေါဏော ကိဋ္ဌာဒေါ ဂါမဂတော ဝါ အရညဂတော ဝါ, ဌာနဗဟုလော ဝါ အဿ နိသဇ္ဇဗဟုလော ဝါ န တံ ကိဋ္ဌံ ပုန ဩတရေယျ – တမေဝ ပုရိမံ ဒဏ္ဍသမ္ဖဿံ သမနုဿရန္တော. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယတော ခေါ ဘိက္ခုနော ဆသု ဖဿာယတနေသု စိတ္တံ ဥဒုဇိတံ ဟောတိ သုဒုဇိတံ, အဇ္ဈတ္တမေဝ သန္တိဋ္ဌတိ, သန္နိသီဒတိ, ဧကောဒိ ဟောတိ, သမာဓိယတိ.

“भिक्खूंनो, समजा जसे एखादे पीक पिकून तयार झाले आहे आणि पिकाचा राखणदार जागरूक आहे. पीक खाणारा तो बैल त्या पिकात शिरला, तर पिकाचा राखणदार त्याला नाकातून घट्ट पकडेल. नाकातून घट्ट पकडल्यानंतर, त्याच्या शिंगांच्या मधल्या भागावर घट्ट दाबून त्याला नियंत्रणात आणेल. शिंगांच्या मधल्या भागावर घट्ट दाबून नियंत्रणात आणल्यानंतर, तो त्याला काठीने चांगला चोप देईल. काठीने चांगला चोप दिल्यानंतर तो त्याला सोडून देईल. दुसऱ्यांदाही, भिक्खूंनो... पे... तिसऱ्यांदाही, भिक्खूंनो, पीक खाणारा तो बैल त्या पिकात शिरला, तर पिकाचा राखणदार त्याला नाकातून घट्ट पकडेल. नाकातून घट्ट पकडल्यानंतर, त्याच्या शिंगांच्या मधल्या भागावर घट्ट दाबून त्याला नियंत्रणात आणेल. शिंगांच्या मधल्या भागावर घट्ट दाबून नियंत्रणात आणल्यानंतर, तो त्याला काठीने चांगला चोप देईल. काठीने चांगला चोप दिल्यानंतर तो त्याला सोडून देईल. भिक्खूंनो, अशा प्रकारे तो पीक खाणारा बैल गावात गेला असो वा जंगलात गेला असो, उभा असो वा बसलेला असो, पूर्वी मिळालेल्या काठीच्या प्रहाराचे स्मरण करून तो पुन्हा त्या पिकात शिरणार नाही. त्याचप्रमाणे, भिक्खूंनो, जेव्हा भिक्खूचे चित्त सहा स्पर्शायतनांच्या बाबतीत दमन केले जाते, चांगल्या प्रकारे दमन केले जाते, तेव्हा ते केवळ अंतरातच स्थिर होते, शांत होते, एकाग्र होते आणि समाधीत लीन होते.”

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ရညော ဝါ ရာဇမဟာမတ္တဿ ဝါ ဝီဏာယ သဒ္ဒေါ အဿုတပုဗ္ဗော အဿ. သော ဝီဏာသဒ္ဒံ သုဏေယျ. သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အမ္ဘော, ကဿ နု ခေါ ဧသော သဒ္ဒေါ ဧဝံရဇနီယော ဧဝံကမနီယော ဧဝံမဒနီယော ဧဝံမုစ္ဆနီယော ဧဝံဗန္ဓနီယော’တိ? တမေနံ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘ဧသာ, ခေါ, ဘန္တေ, ဝီဏာ နာမ, ယဿာ ဧသော သဒ္ဒေါ ဧဝံရဇနီယော ဧဝံကမနီယော ဧဝံမဒနီယော ဧဝံမုစ္ဆနီယော ဧဝံဗန္ဓနီယော’တိ. သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ဂစ္ဆထ မေ, ဘော, တံ ဝီဏံ အာဟရထာ’တိ. တဿ တံ ဝီဏံ အာဟရေယျုံ. တမေနံ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘အယံ ခေါ သာ, ဘန္တေ, ဝီဏာ ယဿာ ဧသော သဒ္ဒေါ ဧဝံရဇနီယော ဧဝံကမနီယော ဧဝံမဒနီယော ဧဝံမုစ္ဆနီယော ဧဝံဗန္ဓနီယော’တိ. သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အလံ မေ, ဘော, တာယ ဝီဏာယ, တမေဝ မေ သဒ္ဒံ အာဟရထာ’တိ. တမေနံ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘အယံ ခေါ, ဘန္တေ, ဝီဏာ နာမ အနေကသမ္ဘာရာ မဟာသမ္ဘာရာ. အနေကေဟိ သမ္ဘာရေဟိ သမာရဒ္ဓါ ဝဒတိ[Pg.401], သေယျထိဒံ – ဒေါဏိဉ္စ ပဋိစ္စ စမ္မဉ္စ ပဋိစ္စ ဒဏ္ဍဉ္စ ပဋိစ္စ ဥပဓာရဏေ စ ပဋိစ္စ တန္တိယော စ ပဋိစ္စ ကောဏဉ္စ ပဋိစ္စ ပုရိသဿ စ တဇ္ဇံ ဝါယာမံ ပဋိစ္စ ဧဝါယံ, ဘန္တေ, ဝီဏာ နာမ အနေကသမ္ဘာရာ မဟာသမ္ဘာရာ. အနေကေဟိ သမ္ဘာရေဟိ သမာရဒ္ဓါ ဝဒတီ’တိ. သော တံ ဝီဏံ ဒသဓာ ဝါ သတဓာ ဝါ ဖာလေယျ, ဒသဓာ ဝါ သတဓာ ဝါ တံ ဖာလေတွာ သကလိကံ သကလိကံ ကရေယျ. သကလိကံ သကလိကံ ကရိတွာ အဂ္ဂိနာ ဍဟေယျ, အဂ္ဂိနာ ဍဟိတွာ မသိံ ကရေယျ. မသိံ ကရိတွာ မဟာဝါတေ ဝါ ဩဖုနေယျ, နဒိယာ ဝါ သီဃသောတာယ ပဝါဟေယျ. သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အသတီ ကိရာယံ, ဘော, ဝီဏာ နာမ, ယထေဝံ ယံ ကိဉ္စိ ဝီဏာ နာမ ဧတ္ထ စ ပနာယံ ဇနော အတိဝေလံ ပမတ္တော ပလဠိတော’တိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ရူပံ သမနွေသတိ ယာဝတာ ရူပဿ ဂတိ, ဝေဒနံ သမနွေသတိ ယာဝတာ ဝေဒနာယ ဂတိ, သညံ သမနွေသတိ ယာဝတာ သညာယ ဂတိ, သင်္ခါရေ သမနွေသတိ ယာဝတာ သင်္ခါရာနံ ဂတိ, ဝိညာဏံ သမနွေသတိ ယာဝတာ ဝိညာဏဿ ဂတိ. တဿ ရူပံ သမနွေသတော ယာဝတာ ရူပဿ ဂတိ, ဝေဒနံ သမနွေသတော…ပေ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ သမနွေသတော ယာဝတာ ဝိညာဏဿ ဂတိ. ယမ္ပိဿ တံ ဟောတိ အဟန္တိ ဝါ မမန္တိ ဝါ အသ္မီတိ ဝါ တမ္ပိ တဿ န ဟောတီ’’တိ. နဝမံ.

“भिक्खूंनो, समजा एखाद्या राजाने किंवा राजअमात्याने पूर्वी कधीही विणेचा आवाज ऐकला नसेल. त्याने विणेचा आवाज ऐकला आणि तो म्हणाला, 'अहो माणसा, हा कोणाचा आवाज आहे जो इतका मोहक, इतका सुंदर, इतका मादक, इतका भुरळ पाडणारा आणि इतका बांधून ठेवणारा आहे?' त्यावर लोक त्याला म्हणतील, 'महाराज, ही विणा नावाची वस्तू आहे, जिचा हा आवाज इतका मोहक, इतका सुंदर, इतका मादक, इतका भुरळ पाडणारा आणि इतका बांधून ठेवणारा आहे.' तो राजा म्हणेल, 'जा, माझ्यासाठी ती विणा घेऊन या.' मग ते लोक त्याच्यासाठी ती विणा घेऊन येतील. ते त्याला म्हणतील, 'महाराज, हीच ती विणा आहे, जिचा हा आवाज इतका मोहक, सुंदर, मादक, भुरळ पाडणारा आणि बांधून ठेवणारा आहे.' तो राजा म्हणेल, 'अहो, मला या विणेचे काही काम नाही, मला फक्त तो आवाजच आणून द्या.' त्यावर ते लोक त्याला म्हणतील, 'महाराज, विणा ही अनेक घटकांनी, अनेक भागांनी मिळून बनलेली असते. अनेक घटकांच्या एकत्र येण्याने ती वाजते; जसे की— विणेचे भांडे (खोलगट भाग), चामडे, दांडी, आधार देणारे भाग, तारा, कोन (वाजवण्याची काठी) आणि माणसाचे योग्य प्रयत्न यावर अवलंबून ती वाजते. महाराज, अशा प्रकारे ही विणा अनेक घटकांनी बनलेली असून, अनेक भागांच्या साहाय्याने वाजते.' मग तो राजा त्या विणेचे दहा किंवा शंभर तुकडे करेल. तिचे दहा किंवा शंभर तुकडे करून तिचे बारीक बारीक कपचे करेल. बारीक तुकडे करून तो ते आगीत जाळून टाकेल, आगीत जाळून त्याची राख करेल. राख करून तो ती मोठ्या वाऱ्यात उडवून देईल किंवा वेगवान प्रवाहाच्या नदीत वाहून देईल. मग तो राजा असे म्हणेल, 'अहो, ही विणा नावाची वस्तू खरोखरच निरर्थक आहे, आणि विणा नावाची कोणतीही वस्तू अशीच निरर्थक असते. परंतु, सामान्य लोक मात्र तिच्यामध्ये अत्यंत बेसावध आणि आसक्त होतात.' भिक्खूंनो, याचप्रमाणे भिक्खू रूपाचा शोध घेतो, जिथपर्यंत रूपाची गती आहे; वेदनेचा शोध घेतो, जिथपर्यंत वेदनेची गती आहे; संज्ञेचा शोध घेतो, जिथपर्यंत संज्ञेची गती आहे; संस्कारांचा शोध घेतो, जिथपर्यंत संस्कारांची गती आहे; विज्ञानाचा शोध घेतो, जिथपर्यंत विज्ञानाची गती आहे. जेव्हा तो रूपाचा शोध घेतो जिथपर्यंत रूपाची गती आहे, वेदनेचा शोध घेतो... संज्ञेचा... संस्कारांचा... विज्ञानाचा शोध घेतो जिथपर्यंत विज्ञानाची गती आहे, तेव्हा त्याच्या मनात पूर्वी निर्माण होणारे 'मी', 'माझे' किंवा 'मी आहे' असे जे काही अहंकारयुक्त विचार होते, ते नष्ट होतात.” नववे सूत्र समाप्त.

၁၀. ဆပ္ပာဏကောပမသုတ္တံ

१०. छप्पाणकोपम सुत्त (सहा प्राण्यांच्या उपमेचे सूत्र)

၂၄၇. ‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသော အရုဂတ္တော ပက္ကဂတ္တော သရဝနံ ပဝိသေယျ. တဿ ကုသကဏ္ဋကာ စေဝ ပါဒေ ဝိဇ္ဈေယျုံ, သရပတ္တာနိ စ ဂတ္တာနိ ဝိလေခေယျုံ. ဧဝဉှိ သော, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသော ဘိယျောသောမတ္တာယ တတောနိဒါနံ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒိယေထ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓေကစ္စော ဘိက္ခု ဂါမဂတော ဝါ အရညဂတော ဝါ လဘတိ ဝတ္တာရံ – ‘အယဉ္စ သော အာယသ္မာ ဧဝံကာရီ ဧဝံသမာစာရော အသုစိဂါမကဏ္ဋကော’တိ. တံ ကဏ္ဋကောတိ ဣတိ ဝိဒိတွာ သံဝရော စ အသံဝရော စ ဝေဒိတဗ္ဗော.

२४७. “भिक्खूंनो, समजा एखादा माणूस ज्याच्या अंगावर जखमा झाल्या आहेत आणि त्या पिकल्या आहेत, तो काट्यांच्या जंगलात शिरला. तिथे कुसळांचे काटे त्याच्या पायात रुतले आणि गवताची पाती त्याच्या जखम झालेल्या अंगाला ओरखडू लागली. भिक्खूंनो, अशा प्रकारे तो माणूस त्या काट्यांमुळे अत्यंत तीव्र दुःख आणि मनस्ताप सहन करेल. भिक्खूंनो, याचप्रमाणे या धम्मात एखादा भिक्खू गावात किंवा जंगलात गेला असता, त्याला असे बोलणारे लोक भेटतात की, 'हा आयुष्यमान अशा प्रकारची कृत्ये करणारा, असे आचरण करणारा, अपवित्र आणि गावाचा काटा आहे.' त्याला 'काटा' असे जाणून, संयम (संवर) आणि असंयम (असंवर) काय आहे हे समजून घेतले पाहिजे.”

‘‘ကထဉ္စ[Pg.402], ဘိက္ခဝေ, အသံဝရော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ ပိယရူပေ ရူပေ အဓိမုစ္စတိ, အပ္ပိယရူပေ ရူပေ ဗျာပဇ္ဇတိ, အနုပဋ္ဌိတကာယဿတိ စ ဝိဟရတိ ပရိတ္တစေတသော. တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ, ယတ္ထဿ တေ ဥပ္ပန္နာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ… ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ… ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ… ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ ပိယရူပေ ဓမ္မေ အဓိမုစ္စတိ, အပ္ပိယရူပေ ဓမ္မေ ဗျာပဇ္ဇတိ, အနုပဋ္ဌိတကာယဿတိ စ ဝိဟရတိ ပရိတ္တစေတသော, တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ, ယတ္ထဿ တေ ဥပ္ပန္နာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ.

“आणि भिक्खूंनो, असंयम (असंवर) कसा असतो? येथे एखादा भिक्खू डोळ्यांनी रूप पाहून प्रिय वाटणाऱ्या रूपाकडे आकर्षित होतो आणि अप्रिय वाटणाऱ्या रूपाबद्दल द्वेष करतो. तो शरीराविषयीची स्मृती (कायगतासती) प्रस्थापित न करता, संकुचित चित्ताने राहतो. ज्यामध्ये त्याचे उत्पन्न झालेले पापी, अकुशल विचार पूर्णपणे नष्ट होतात, ती चेतोविमुक्ती आणि प्रज्ञाविमुक्ती तो जशी आहे तशी (यथाभूत) जाणत नाही. कानाने आवाज ऐकून... नाकाने गंध घेऊन... जिभेने रस चाखून... शरीराने स्पर्श अनुभवून... मनाने विचार जाणून तो प्रिय वाटणाऱ्या विचारांकडे आकर्षित होतो आणि अप्रिय वाटणाऱ्या विचारांबद्दल द्वेष करतो. तो शरीराविषयीची स्मृती प्रस्थापित न करता, संकुचित चित्ताने राहतो. ज्यामध्ये त्याचे उत्पन्न झालेले पापी, अकुशल विचार पूर्णपणे नष्ट होतात, ती चेतोविमुक्ती आणि प्रज्ञाविमुक्ती तो जशी आहे तशी जाणत नाही.”

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသော ဆပ္ပာဏကေ ဂဟေတွာ နာနာဝိသယေ နာနာဂေါစရေ ဒဠှာယ ရဇ္ဇုယာ ဗန္ဓေယျ. အဟိံ ဂဟေတွာ ဒဠှာယ ရဇ္ဇုယာ ဗန္ဓေယျ. သုသုမာရံ ဂဟေတွာ ဒဠှာယ ရဇ္ဇုယာ ဗန္ဓေယျ. ပက္ခိံ ဂဟေတွာ ဒဠှာယ ရဇ္ဇုယာ ဗန္ဓေယျ. ကုက္ကုရံ ဂဟေတွာ ဒဠှာယ ရဇ္ဇုယာ ဗန္ဓေယျ. သိင်္ဂါလံ ဂဟေတွာ ဒဠှာယ ရဇ္ဇုယာ ဗန္ဓေယျ. မက္ကဋံ ဂဟေတွာ ဒဠှာယ ရဇ္ဇုယာ ဗန္ဓေယျ. ဒဠှာယ ရဇ္ဇုယာ ဗန္ဓိတွာ မဇ္ဈေ ဂဏ္ဌိံ ကရိတွာ ဩဿဇ္ဇေယျ. အထ ခေါ, တေ, ဘိက္ခဝေ, ဆပ္ပာဏကာ နာနာဝိသယာ နာနာဂေါစရာ သကံ သကံ ဂေါစရဝိသယံ အာဝိဉ္ဆေယျုံ – အဟိ အာဝိဉ္ဆေယျ ‘ဝမ္မိကံ ပဝေက္ခာမီ’တိ, သုသုမာရော အာဝိဉ္ဆေယျ ‘ဥဒကံ ပဝေက္ခာမီ’တိ, ပက္ခီ အာဝိဉ္ဆေယျ ‘အာကာသံ ဍေဿာမီ’တိ, ကုက္ကုရော အာဝိဉ္ဆေယျ ‘ဂါမံ ပဝေက္ခာမီ’တိ, သိင်္ဂါလော အာဝိဉ္ဆေယျ ‘သီဝထိကံ ပဝေက္ခာမီ’တိ, မက္ကဋော အာဝိဉ္ဆေယျ ‘ဝနံ ပဝေက္ခာမီ’တိ. ယဒါ ခေါ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဆပ္ပာဏကာ ဈတ္တာ အဿု ကိလန္တာ, အထ ခေါ ယော နေသံ ပါဏကာနံ ဗလဝတရော အဿ တဿ တေ အနုဝတ္တေယျုံ, အနုဝိဓာယေယျုံ ဝသံ ဂစ္ဆေယျုံ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယဿ ကဿစိ ဘိက္ခုနော ကာယဂတာသတိ အဘာဝိတာ အဗဟုလီကတာ, တံ စက္ခု အာဝိဉ္ဆတိ မနာပိယေသု ရူပေသု, အမနာပိယာ ရူပါ ပဋိကူလာ ဟောန္တိ…ပေ… မနော အာဝိဉ္ဆတိ မနာပိယေသု ဓမ္မေသု, အမနာပိယာ ဓမ္မာ ပဋိကူလာ ဟောန္တိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အသံဝရော ဟောတိ.

“भिक्खूंनो, समजा एखाद्या माणसाने वेगवेगळ्या अधिवासातील आणि वेगवेगळ्या खाद्याच्या शोधात असणाऱ्या सहा प्राण्यांना पकडले आणि त्यांना मजबूत दोरीने बांधले. त्याने साप पकडून मजबूत दोरीने बांधला, मगर पकडून मजबूत दोरीने बांधली, पक्षी पकडून मजबूत दोरीने बांधला, कुत्रा पकडून मजबूत दोरीने बांधला, कोल्हा पकडून मजबूत दोरीने बांधला आणि माकड पकडून मजबूत दोरीने बांधले. त्यांना मजबूत दोरीने बांधून, मध्यभागी एक गाठ मारून सोडून दिले. भिक्खूंनो, त्यानंतर ते वेगवेगळ्या अधिवासातील आणि वेगवेगळ्या खाद्याच्या शोधात असणारे सहा प्राणी आपापल्या क्षेत्राकडे खेचू लागतील— साप 'मी वारुळात शिरेन' म्हणून खेचेल, मगर 'मी पाण्यात शिरेन' म्हणून खेचेल, पक्षी 'मी आकाशात उडेन' म्हणून खेचेल, कुत्रा 'मी गावात शिरेन' म्हणून खेचेल, कोल्हा 'मी स्मशानात शिरेन' म्हणून खेचेल आणि माकड 'मी जंगलात शिरेन' म्हणून खेचेल. भिक्खूंनो, जेव्हा ते सहाही प्राणी भुकेले आणि थकलेले असतील, तेव्हा त्यांच्यापैकी जो प्राणी सर्वात बलवान असेल, इतर सर्व प्राणी त्याच्या मागे जातील, त्याचे अनुकरण करतील आणि त्याच्या नियंत्रणाखाली येतील. भिक्खूंनो, याचप्रमाणे ज्या कोणत्याही भिक्खूने शरीराविषयीची स्मृती (कायगतासती) विकसित केलेली नसते आणि तिचा वारंवार सराव केलेला नसतो, त्याला डोळे प्रिय वाटणाऱ्या रूपांकडे खेचतात आणि अप्रिय रूपे त्याला प्रतिकूल वाटतात... तसेच कान, नाक, जीभ, त्वचा आणि मन त्याला प्रिय वाटणाऱ्या विचारांकडे खेचते आणि अप्रिय विचार त्याला प्रतिकूल वाटतात. भिक्खूंनो, अशा प्रकारे असंयम (असंवर) होतो.”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သံဝရော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ ပိယရူပေ ရူပေ နာဓိမုစ္စတိ, အပ္ပိယရူပေ ရူပေ န ဗျာပဇ္ဇတိ, ဥပဋ္ဌိတကာယဿတိ စ [Pg.403] ဝိဟရတိ အပ္ပမာဏစေတသော, တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ယတ္ထဿ တေ ဥပ္ပန္နာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ…ပေ… ဇိဝှာ ရသံ သာယိတွာ…ပေ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ ပိယရူပေ ဓမ္မေ နာဓိမုစ္စတိ, အပ္ပိယရူပေ ဓမ္မေ န ဗျာပဇ္ဇတိ, ဥပဋ္ဌိတကာယဿတိ စ ဝိဟရတိ အပ္ပမာဏစေတသော, တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ ယတ္ထဿ တေ ဥပ္ပန္နာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ.

भिक्खूंनो, संवर (संयम) कसा होतो? येथे, भिक्खूंनो, भिक्खू डोळ्याने रूप पाहून प्रिय वाटणाऱ्या रूपावर आसक्त होत नाही आणि अप्रिय वाटणाऱ्या रूपावर द्वेष करत नाही. तो शरीराविषयीची स्मृती (कायागतासती) प्रस्थापित करून, अमर्याद चित्ताने विहार करतो. आणि ज्यामध्ये त्याचे उत्पन्न झालेले ते पापी अकुशल धर्म पूर्णपणे निरुद्ध होतात, ती चेतोविमुत्ती आणि प्रज्ञाविमुत्ती तो यथाभूत (जशी आहे तशी) जाणतो... पे... जिभेने रसाची चव घेऊन... पे... मनाने धर्माला (विचाराला) जाणून प्रिय वाटणाऱ्या धर्मावर आसक्त होत नाही आणि अप्रिय वाटणाऱ्या धर्मावर द्वेष करत नाही. तो शरीराविषयीची स्मृती प्रस्थापित करून, अमर्याद चित्ताने विहार करतो. आणि ज्यामध्ये त्याचे उत्पन्न झालेले ते पापी अकुशल धर्म पूर्णपणे निरुद्ध होतात, ती चेतोविमुत्ती आणि प्रज्ञाविमुत्ती तो यथाभूत जाणतो.

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသော ဆပ္ပာဏကေ ဂဟေတွာ နာနာဝိသယေ နာနာဂေါစရေ ဒဠှာယ ရဇ္ဇုယာ ဗန္ဓေယျ. အဟိံ ဂဟေတွာ ဒဠှာယ ရဇ္ဇုယာ ဗန္ဓေယျ. သုသုမာရံ ဂဟေတွာ ဒဠှာယ ရဇ္ဇုယာ ဗန္ဓေယျ. ပက္ခိံ ဂဟေတွာ…ပေ… ကုက္ကုရံ ဂဟေတွာ… သိင်္ဂါလံ ဂဟေတွာ… မက္ကဋံ ဂဟေတွာ ဒဠှာယ ရဇ္ဇုယာ ဗန္ဓေယျ. ဒဠှာယ ရဇ္ဇုယာ ဗန္ဓိတွာ ဒဠှေ ခီလေ ဝါ ထမ္ဘေ ဝါ ဥပနိဗန္ဓေယျ. အထ ခေါ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဆပ္ပာဏကာ နာနာဝိသယာ နာနာဂေါစရာ သကံ သကံ ဂေါစရဝိသယံ အာဝိဉ္ဆေယျုံ – အဟိ အာဝိဉ္ဆေယျ ‘ဝမ္မိကံ ပဝေက္ခာမီ’တိ, သုသုမာရော အာဝိဉ္ဆေယျ ‘ဥဒကံ ပဝေက္ခာမီ’တိ, ပက္ခီ အာဝိဉ္ဆေယျ ‘အာကာသံ ဍေဿာမီ’တိ, ကုက္ကုရော အာဝိဉ္ဆေယျ ‘ဂါမံ ပဝေက္ခာမီ’တိ, သိင်္ဂါလော အာဝိဉ္ဆေယျ ‘သီဝထိကံ ပဝေက္ခာမီ’တိ, မက္ကဋော အာဝိဉ္ဆေယျ ‘ဝနံ ပဝေက္ခာမီ’တိ. ယဒါ ခေါ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဆပ္ပာဏကာ ဈတ္တာ အဿု ကိလန္တာ, အထ တမေဝ ခီလံ ဝါ ထမ္ဘံ ဝါ ဥပတိဋ္ဌေယျုံ, ဥပနိသီဒေယျုံ, ဥပနိပဇ္ဇေယျုံ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယဿ ကဿစိ ဘိက္ခုနော ကာယဂတာသတိ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ, တံ စက္ခု နာဝိဉ္ဆတိ မနာပိယေသု ရူပေသု, အမနာပိယာ ရူပါ နပ္ပဋိကူလာ ဟောန္တိ…ပေ… ဇိဝှာ နာဝိဉ္ဆတိ မနာပိယေသု ရသေသု…ပေ… မနော နာဝိဉ္ဆတိ မနာပိယေသု ဓမ္မေသု, အမနာပိယာ ဓမ္မာ နပ္ပဋိကူလာ ဟောန္တိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သံဝရော ဟောတိ.

भिक्खूंनो, जसे एखाद्या माणसाने वेगवेगळ्या क्षेत्रांतील आणि वेगवेगळ्या विहारक्षेत्रांतील सहा प्राण्यांना पकडून मजबूत दोरीने बांधावे. त्याने साप पकडून मजबूत दोरीने बांधावा, मगर पकडून मजबूत दोरीने बांधावी, पक्षी पकडून... पे... कुत्रा पकडून... कोल्हा पकडून... माकड पकडून मजबूत दोरीने बांधावे. मजबूत दोरीने बांधून त्यांना एका मजबूत खुंट्याला किंवा खांबाला बांधावे. मग, भिक्खूंनो, ते वेगवेगळ्या क्षेत्रांतील व वेगवेगळ्या विहारक्षेत्रांतील सहा प्राणी आपापल्या विहारक्षेत्राकडे खेचू लागतील – साप 'मी वारुळात शिरेन' असे म्हणून खेचेल, मगर 'मी पाण्यात शिरेन' असे म्हणून खेचेल, पक्षी 'मी आकाशात उडेन' असे म्हणून खेचेल, कुत्रा 'मी गावात शिरेन' असे म्हणून खेचेल, कोल्हा 'मी स्मशानात शिरेन' असे म्हणून खेचेल, माकड 'मी जंगलात शिरेन' असे म्हणून खेचेल. भिक्खूंनो, जेव्हा ते सहा प्राणी भुकेले, तान्हेले आणि थकलेले होतील, तेव्हा ते त्याच खुंट्यापाशी किंवा खांबापाशी उभे राहतील, तिथेच बसतील, तिथेच झोपतील. याचप्रमाणे, भिक्खूंनो, ज्या कोणत्याही भिक्खूने कायागतासती (शरीराविषयीची स्मृती) विकसित केली आहे, बहुलीकृत (वारंवार सराव) केली आहे, त्याला डोळा प्रिय रूपांकडे खेचत नाही आणि अप्रिय रूपे प्रतिकूल वाटत नाहीत... पे... जीभ प्रिय रसांकडे खेचत नाही... पे... मन प्रिय धर्मांकडे खेचत नाही आणि अप्रिय धर्म प्रतिकूल वाटत नाहीत. भिक्खूंनो, अशा प्रकारे संवर होतो.

‘‘‘ဒဠှေ ခီလေ ဝါ ထမ္ဘေ ဝါ’တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ကာယဂတာယ သတိယာ ဧတံ အဓိဝစနံ. တသ္မာတိဟ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ကာယဂတာ နော သတိ ဘာဝိတာ ဘဝိဿတိ ဗဟုလီကတာ ယာနီကတာ ဝတ္ထုကတာ အနုဋ္ဌိတာ ပရိစိတာ သုသမာရဒ္ဓါ’တိ. ဧဝဉှိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သိက္ခိတဗ္ဗ’’န္တိ. ဒသမံ.

भिक्खूंनो, 'मजबूत खुंटा किंवा खांब' हे शरीराविषयीच्या स्मृतीचे (कायागतासतीचे) नाव (अधिवचन) आहे. म्हणून, भिक्खूंनो, तुम्ही स्वतःला असे प्रशिक्षित केले पाहिजे – 'आमची कायागतासती विकसित केली जाईल, बहुलीकृत केली जाईल, वाहनासारखी केली जाईल, आधारासारखी केली जाईल, प्रस्थापित केली जाईल, तिचा सराव केला जाईल आणि ती चांगल्या प्रकारे आरंभिली जाईल.' भिक्खूंनो, तुम्ही स्वतःला असेच प्रशिक्षित केले पाहिजे. दहावे (सुत्त समाप्त).

၁၁. ယဝကလာပိသုတ္တံ

११. यवकलापि सुत्त (सातूच्या पेंढीचे सुत्त)

၂၄၈. ‘‘သေယျထာပိ[Pg.404], ဘိက္ခဝေ, ယဝကလာပီ စာတုမဟာပထေ နိက္ခိတ္တာ အဿ. အထ ဆ ပုရိသာ အာဂစ္ဆေယျုံ ဗျာဘင်္ဂိဟတ္ထာ. တေ ယဝကလာပိံ ဆဟိ ဗျာဘင်္ဂီဟိ ဟနေယျုံ. ဧဝဉှိ သာ, ဘိက္ခဝေ, ယဝကလာပီ သုဟတာ အဿ ဆဟိ ဗျာဘင်္ဂီဟိ ဟညမာနာ. အထ သတ္တမော ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ဗျာဘင်္ဂိဟတ္ထော. သော တံ ယဝကလာပိံ သတ္တမာယ ဗျာဘင်္ဂိယာ ဟနေယျ. ဧဝဉှိ သာ ဘိက္ခဝေ, ယဝကလာပီ သုဟတတရာ အဿ, သတ္တမာယ ဗျာဘင်္ဂိယာ ဟညမာနာ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော စက္ခုသ္မိံ ဟညတိ မနာပါမနာပေဟိ ရူပေဟိ…ပေ… ဇိဝှာယ ဟညတိ မနာပါမနာပေဟိ ရသေဟိ…ပေ… မနသ္မိံ ဟညတိ မနာပါမနာပေဟိ ဓမ္မေဟိ. သစေ သော, ဘိက္ခဝေ, အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော အာယတိံ ပုနဗ္ဘဝါယ စေတေတိ, ဧဝဉှိ သော, ဘိက္ခဝေ, မောဃပုရိသော သုဟတတရော ဟောတိ, သေယျထာပိ သာ ယဝကလာပီ သတ္တမာယ ဗျာဘင်္ဂိယာ ဟညမာနာ.

२४८. भिक्खूंनो, जसे चौकामध्ये (चार रस्त्यांच्या संगमावर) सातूची (जवाची) एक पेंढी ठेवली असावी. नंतर हातात बडविण्याचे दांडे (सोटे) घेतलेले सहा पुरुष तिथे यावेत. त्यांनी त्या सातूच्या पेंढीला त्या सहा सोट्यांनी बडवावे. भिक्खूंनो, अशा प्रकारे ती सातूची पेंढी सहा सोट्यांनी बडवली गेल्यामुळे चांगलीच बडवली जाईल. नंतर हातात सोटा घेतलेला सातवा पुरुष तिथे यावा. त्याने त्या सातूच्या पेंढीला सातव्या सोट्याने बडवावे. भिक्खूंनो, अशा प्रकारे ती सातूची पेंढी सातव्या सोट्याने बडवली गेल्यामुळे आणखीनच जास्त बडवली जाईल. याचप्रमाणे, भिक्खूंनो, अश्रुतवान पृथग्जन डोळ्यामध्ये अनुकूल आणि प्रतिकूल रूपांद्वारे बडवला जातो... पे... जिभेमध्ये अनुकूल आणि प्रतिकूल रसांद्वारे बडवला जातो... पे... मनामध्ये अनुकूल आणि प्रतिकूल धर्मांद्वारे बडवला जातो. भिक्खूंनो, जर तो अश्रुतवान पृथग्जन भविष्यात पुन्हा जन्म घेण्यासाठी (पुनर्जन्मासाठी) संकल्प करतो, तर तो मोघपुरुष सातव्या सोट्याने बडवल्या गेलेल्या सातूच्या पेंढीप्रमाणे आणखीनच जास्त बडवला जातो.

‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝါသုရသင်္ဂါမော သမုပဗျူဠှော အဟောသိ. အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝေပစိတ္တိ အသုရိန္ဒော အသုရေ အာမန္တေသိ – ‘သစေ, မာရိသာ, ဒေဝါသုရသင်္ဂါမေ သမုပဗျူဠှေ အသုရာ ဇိနေယျုံ ဒေဝါ ပရာဇိနေယျုံ, ယေန နံ သက္ကံ ဒေဝါနမိန္ဒံ ကဏ္ဌပဉ္စမေဟိ ဗန္ဓနေဟိ ဗန္ဓိတွာ မမ သန္တိကေ အာနေယျာထ အသုရပုရ’န္တိ. သက္ကောပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝါနမိန္ဒော ဒေဝေ တာဝတိံသေ အာမန္တေသိ – ‘သစေ, မာရိသာ, ဒေဝါသုရသင်္ဂါမေ သမုပဗျူဠှေ ဒေဝါ ဇိနေယျုံ အသုရာ ပရာဇိနေယျုံ, ယေန နံ ဝေပစိတ္တိံ အသုရိန္ဒံ ကဏ္ဌပဉ္စမေဟိ ဗန္ဓနေဟိ ဗန္ဓိတွာ မမ သန္တိကေ အာနေယျာထ သုဓမ္မံ ဒေဝသဘ’န္တိ. တသ္မိံ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, သင်္ဂါမေ ဒေဝါ ဇိနိံသု, အသုရာ ပရာဇိနိံသု. အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝါ တာဝတိံသာ ဝေပစိတ္တိံ အသုရိန္ဒံ ကဏ္ဌပဉ္စမေဟိ ဗန္ဓနေဟိ ဗန္ဓိတွာ သက္ကဿ ဒေဝါနမိန္ဒဿ သန္တိကေ အာနေသုံ သုဓမ္မံ ဒေဝသဘံ. တတြ သုဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဝေပစိတ္တိ အသုရိန္ဒော ကဏ္ဌပဉ္စမေဟိ ဗန္ဓနေဟိ ဗဒ္ဓေါ ဟောတိ. ယဒါ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝေပစိတ္တိဿ အသုရိန္ဒဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဓမ္မိကာ ခေါ ဒေဝါ, အဓမ္မိကာ အသုရာ[Pg.405], ဣဓေဝ ဒါနာဟံ ဒေဝပုရံ ဂစ္ဆာမီ’တိ. အထ ကဏ္ဌပဉ္စမေဟိ ဗန္ဓနေဟိ မုတ္တံ အတ္တာနံ သမနုပဿတိ, ဒိဗ္ဗေဟိ စ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတော သမင်္ဂီဘူတော ပရိစာရေတိ. ယဒါ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝေပစိတ္တိဿ အသုရိန္ဒဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဓမ္မိကာ ခေါ အသုရာ, အဓမ္မိကာ ဒေဝါ, တတ္ထေဝ ဒါနာဟံ အသုရပုရံ ဂမိဿာမီ’တိ, အထ ကဏ္ဌပဉ္စမေဟိ ဗန္ဓနေဟိ ဗဒ္ဓံ အတ္တာနံ သမနုပဿတိ. ဒိဗ္ဗေဟိ စ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ ပရိဟာယတိ. ဧဝံ သုခုမံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝေပစိတ္တိဗန္ဓနံ. တတော သုခုမတရံ မာရဗန္ဓနံ. မညမာနော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဗဒ္ဓေါ မာရဿ, အမညမာနော မုတ္တော ပါပိမတော.

भिक्खूंनो, पूर्वी देव आणि असूर यांच्यात मोठे युद्ध पेटले होते. तेव्हा, भिक्खूंनो, असुरांचा राजा वेपचित्ती असुरांना म्हणाला – 'मित्रांनो, जर या युद्धात असूर जिंकले आणि देवांचा पराभव झाला, तर देवांचा राजा सक्क (शक्र) याला चार हातपाय आणि मान अशा पाच ठिकाणी बांधून माझ्याकडे असुरपुरात घेऊन या.' भिक्खूंनो, देवांचा राजा सक्क यानेही तावतिंस देवांना सांगितले – 'मित्रांनो, जर या युद्धात देव जिंकले आणि असूर पराभूत झाले, तर असुरांचा राजा वेपचित्ती याला चार हातपाय आणि मान अशा पाच ठिकाणी बांधून माझ्याकडे सुधम्मा देवसभेत घेऊन या.' भिक्खूंनो, त्या युद्धात देव जिंकले आणि असूर पराभूत झाले. तेव्हा, भिक्खूंनो, तावतिंस देवांनी असुरांचा राजा वेपचित्ती याला पाच ठिकाणी बांधून देवांचा राजा सक्क याच्याकडे सुधम्मा देवसभेत आणले. तिथे, भिक्खूंनो, असुरांचा राजा वेपचित्ती पाच ठिकाणी बांधलेला होता. भिक्खूंनो, जेव्हा वेपचित्ती असुराच्या मनात असा विचार आला – 'देवच धार्मिक (न्यायी) आहेत, असूर अधार्मिक आहेत; आता मी याच देवपुरात राहीन,' तेव्हा तो स्वतःला त्या पाच बंधनांतून मुक्त झालेला पाहत असे आणि पाच दिव्य कामगुणांनी युक्त होऊन आनंद उपभोगत असे. पण भिक्खूंनो, जेव्हा वेपचित्ती असुराच्या मनात असा विचार आला – 'असूरच धार्मिक आहेत, देव अधार्मिक आहेत; आता मी माझ्या असुरपुरातच जाईन,' तेव्हा तो स्वतःला त्या पाच बंधनांनी बांधलेला पाहत असे आणि दिव्य पाच कामगुणांपासून वंचित होत असे. भिक्खूंनो, वेपचित्तीचे बंधन इतके सूक्ष्म होते. परंतु, त्याहूनही अधिक सूक्ष्म माराचे बंधन आहे. भिक्खूंनो, जो कल्पना करतो (अहंकार करतो), तो माराच्या बंधनात पडतो; जो कल्पना करत नाही, तो त्या पापी मारापासून मुक्त होतो.

‘‘‘အသ္မီ’တိ, ဘိက္ခဝေ, မညိတမေတံ, ‘အယမဟမသ္မီ’တိ မညိတမေတံ, ‘ဘဝိဿ’န္တိ မညိတမေတံ, ‘န ဘဝိဿ’န္တိ မညိတမေတံ, ‘ရူပီ ဘဝိဿ’န္တိ မညိတမေတံ, ‘အရူပီ ဘဝိဿ’န္တိ မညိတမေတံ, ‘သညီ ဘဝိဿ’န္တိ မညိတမေတံ, ‘အသညီ ဘဝိဿ’န္တိ မညိတမေတံ, ‘နေဝသညီနာသညီ ဘဝိဿ’န္တိ မညိတမေတံ. မညိတံ, ဘိက္ခဝေ, ရောဂေါ, မညိတံ ဂဏ္ဍော, မညိတံ သလ္လံ. တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, ‘အမညမာနေန စေတသာ ဝိဟရိဿာမာ’တိ – ဧဝဉှိ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, သိက္ခိတဗ္ဗံ.

“भिक्खूहो, 'मी आहे' ही एक कल्पना (अहंकारयुक्त विचार) आहे; 'मी असा आहे' ही एक कल्पना आहे; 'मी होईन' ही एक कल्पना आहे; 'मी होणार नाही' ही एक कल्पना आहे; 'मी रूपवान (भौतिक रूप असलेला) होईन' ही एक कल्पना आहे; 'मी अरूप (अमूर्त) होईन' ही एक कल्पना आहे; 'मी संज्ञायुक्त (सचेतन) होईन' ही एक कल्पना आहे; 'मी असंज्ञायुक्त (अचेतन) होईन' ही एक कल्पना आहे; 'मी नैवसंज्ञानासंज्ञायुक्त (संज्ञायुक्तही नाही आणि असंज्ञायुक्तही नाही असा) होईन' ही एक कल्पना आहे. भिक्खूहो, कल्पना हा एक रोग आहे, कल्पना हा एक गंड (गळू) आहे, कल्पना हा एक शल्य (बाण) आहे. म्हणून, भिक्खूहो, तुम्ही स्वतःला असे प्रशिक्षित केले पाहिजे: 'आम्ही कल्पनाविरहित चित्ताने विहार करू.' भिक्खूहो, तुम्ही असेच स्वतःला प्रशिक्षित केले पाहिजे.”

‘‘‘အသ္မီ’တိ, ဘိက္ခဝေ, ဣဉ္ဇိတမေတံ, ‘အယမဟမသ္မီ’တိ ဣဉ္ဇိတမေတံ, ‘ဘဝိဿ’န္တိ ဣဉ္ဇိတမေတံ, ‘န ဘဝိဿ’န္တိ ဣဉ္ဇိတမေတံ, ‘ရူပီ ဘဝိဿ’န္တိ ဣဉ္ဇိတမေတံ, ‘အရူပီ ဘဝိဿ’န္တိ ဣဉ္ဇိတမေတံ, ‘သညီ ဘဝိဿ’န္တိ ဣဉ္ဇိတမေတံ, ‘အသညီ ဘဝိဿ’န္တိ ဣဉ္ဇိတမေတံ, ‘နေဝသညီနာသညီ ဘဝိဿ’န္တိ ဣဉ္ဇိတမေတံ. ဣဉ္ဇိတံ, ဘိက္ခဝေ, ရောဂေါ, ဣဉ္ဇိတံ ဂဏ္ဍော, ဣဉ္ဇိတံ သလ္လံ. တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, ‘အနိဉ္ဇမာနေန စေတသာ ဝိဟရိဿာမာ’တိ – ဧဝဉှိ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, သိက္ခိတဗ္ဗံ.

“भिक्खूहो, 'मी आहे' हे एक विचलन (कंपन) आहे; 'मी असा आहे' हे एक विचलन आहे; 'मी होईन' हे एक विचलन आहे; 'मी होणार नाही' हे एक विचलन आहे; 'मी रूपवान होईन' हे एक विचलन आहे; 'मी अरूप होईन' हे एक विचलन आहे; 'मी संज्ञायुक्त होईन' हे एक विचलन आहे; 'मी असंज्ञायुक्त होईन' हे एक विचलन आहे; 'मी नैवसंज्ञानासंज्ञायुक्त होईन' हे एक विचलन आहे. भिक्खूहो, विचलन हा एक रोग आहे, विचलन हा एक गंड आहे, विचलन हा एक शल्य आहे. म्हणून, भिक्खूहो, तुम्ही स्वतःला असे प्रशिक्षित केले पाहिजे: 'आम्ही अविचलित चित्ताने विहार करू.' भिक्खूहो, तुम्ही असेच स्वतःला प्रशिक्षित केले पाहिजे.”

‘‘‘အသ္မီ’တိ, ဘိက္ခဝေ, ဖန္ဒိတမေတံ, ‘အယမဟမသ္မီ’တိ ဖန္ဒိတမေတံ, ‘ဘဝိဿ’န္တိ…ပေ… ‘န ဘဝိဿ’န္တိ… ‘ရူပီ ဘဝိဿ’န္တိ… ‘အရူပီ ဘဝိဿ’န္တိ… ‘သညီ ဘဝိဿ’န္တိ… ‘အသညီ ဘဝိဿ’န္တိ… ‘နေဝသညီနာသညီ ဘဝိဿ’န္တိ ဖန္ဒိတမေတံ. ဖန္ဒိတံ, ဘိက္ခဝေ, ရောဂေါ, ဖန္ဒိတံ ဂဏ္ဍော, ဖန္ဒိတံ သလ္လံ. တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, ‘အဖန္ဒမာနေန စေတသာ ဝိဟရိဿာမာ’တိ – ဧဝဉှိ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, သိက္ခိတဗ္ဗံ.

“भिक्खूहो, 'मी आहे' हे एक स्पंदन (थरथराट) आहे; 'मी असा आहे' हे एक स्पंदन आहे; 'मी होईन'... 'मी होणार नाही'... 'मी रूपवान होईन'... 'मी अरूप होईन'... 'मी संज्ञायुक्त होईन'... 'मी असंज्ञायुक्त होईन'... 'मी नैवसंज्ञानासंज्ञायुक्त होईन' हे एक स्पंदन आहे. भिक्खूहो, स्पंदन हा एक रोग आहे, स्पंदन हा एक गंड आहे, स्पंदन हा एक शल्य आहे. म्हणून, भिक्खूहो, तुम्ही स्वतःला असे प्रशिक्षित केले पाहिजे: 'आम्ही स्पंदनरहित चित्ताने विहार करू.' भिक्खूहो, तुम्ही असेच स्वतःला प्रशिक्षित केले पाहिजे.”

‘‘‘အသ္မီ’တိ, ဘိက္ခဝေ, ပပဉ္စိတမေတံ, ‘အယမဟမသ္မီ’တိ ပပဉ္စိတမေတံ, ‘ဘဝိဿ’န္တိ…ပေ… ‘န ဘဝိဿ’န္တိ… ‘ရူပီ ဘဝိဿ’န္တိ… ‘အရူပီ ဘဝိဿ’န္တိ… ‘သညီ ဘဝိဿ’န္တိ… ‘အသညီ ဘဝိဿ’န္တိ… ‘နေဝသညီနာသညီ ဘဝိဿ’န္တိ ပပဉ္စိတမေတံ[Pg.406]. ပပဉ္စိတံ, ဘိက္ခဝေ, ရောဂေါ, ပပဉ္စိတံ ဂဏ္ဍော, ပပဉ္စိတံ သလ္လံ. တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, ‘နိပ္ပပဉ္စေန စေတသာ ဝိဟရိဿာမာ’တိ – ဧဝဉှိ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, သိက္ခိတဗ္ဗံ.

“भिक्खूहो, 'मी आहे' हा एक प्रपंच (मानसिक विस्तार) आहे; 'मी असा आहे' हा एक प्रपंच आहे; 'मी होईन'... 'मी होणार नाही'... 'मी रूपवान होईन'... 'मी अरूप होईन'... 'मी संज्ञायुक्त होईन'... 'मी असंज्ञायुक्त होईन'... 'मी नैवसंज्ञानासंज्ञायुक्त होईन' हा एक प्रपंच आहे. भिक्खूहो, प्रपंच हा एक रोग आहे, प्रपंच हा एक गंड आहे, प्रपंच हा एक शल्य आहे. म्हणून, भिक्खूहो, तुम्ही स्वतःला असे प्रशिक्षित केले पाहिजे: 'आम्ही प्रपंचरहित चित्ताने विहार करू.' भिक्खूहो, तुम्ही असेच स्वतःला प्रशिक्षित केले पाहिजे.”

‘‘‘အသ္မီ’တိ, ဘိက္ခဝေ, မာနဂတမေတံ, ‘အယမဟမသ္မီ’တိ မာနဂတမေတံ, ‘ဘဝိဿ’န္တိ မာနဂတမေတံ, ‘န ဘဝိဿ’န္တိ မာနဂတမေတံ, ‘ရူပီ ဘဝိဿ’န္တိ မာနဂတမေတံ, ‘အရူပီ ဘဝိဿ’န္တိ မာနဂတမေတံ, ‘သညီ ဘဝိဿ’န္တိ မာနဂတမေတံ, ‘အသညီ ဘဝိဿ’န္တိ မာနဂတမေတံ, ‘နေဝသညီနာသညီ ဘဝိဿ’န္တိ မာနဂတမေတံ. မာနဂတံ, ဘိက္ခဝေ, ရောဂေါ, မာနဂတံ ဂဏ္ဍော, မာနဂတံ သလ္လံ. တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, ‘နိဟတမာနေန စေတသာ ဝိဟရိဿာမာ’တိ – ဧဝဉှိ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, သိက္ခိတဗ္ဗ’’န္တိ. ဧကာဒသမံ.

“भिक्खूहो, 'मी आहे' हा एक मान (अहंकार) आहे; 'मी असा आहे' हा एक मान आहे; 'मी होईन' हा एक मान आहे; 'मी होणार नाही' हा एक मान आहे; 'मी रूपवान होईन' हा एक मान आहे; 'मी अरूप होईन' हा एक मान आहे; 'मी संज्ञायुक्त होईन' हा एक मान आहे; 'मी असंज्ञायुक्त होईन' हा एक मान आहे; 'मी नैवसंज्ञानासंज्ञायुक्त होईन' हा एक मान आहे. भिक्खूहो, मान हा एक रोग आहे, मान हा एक गंड आहे, मान हा एक शल्य आहे. म्हणून, भिक्खूहो, तुम्ही स्वतःला असे प्रशिक्षित केले पाहिजे: 'आम्ही मान नष्ट केलेल्या चित्ताने विहार करू.' भिक्खूहो, तुम्ही असेच स्वतःला प्रशिक्षित केले पाहिजे.” हे अकरावे (सुत्त) समाप्त.

အာသီဝိသဝဂ္ဂေါ ဧကူနဝီသတိမော.

आसीविसवर्ग एकोणिसावा समाप्त.

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याचा सारांश (उद्दान) पुढीलप्रमाणे –

အာသီဝိသော ရထော ကုမ္မော, ဒွေ ဒါရုက္ခန္ဓာ အဝဿုတော;

ဒုက္ခဓမ္မာ ကိံသုကာ ဝီဏာ, ဆပ္ပာဏာ ယဝကလာပီတိ.

आसीविस, रथ, कुम्म (कासव), दोन दारुक्खन्ध (लाकडाचे ओंडके), अवस्सुत, दुक्खधम्म, किंसुक, वीणा, छप्पाण आणि यवकलापी.

သဠာယတနဝဂ္ဂေ စတုတ္ထပဏ္ဏာသကော သမတ္တော.

सळायतनवर्गातील चौथा पण्णासक समाप्त झाला.

တဿ ဝဂ္ဂုဒ္ဒါနံ –

त्याचा वर्ग-सारांश (वग्गुद्दान) पुढीलप्रमाणे –

နန္ဒိက္ခယော သဋ္ဌိနယော, သမုဒ္ဒေါ ဥရဂေန စ;

စတုပဏ္ဏာသကာ ဧတေ, နိပါတေသု ပကာသိတာတိ.

नन्दिक्खय, सट्ठिनय, समुद्र आणि उरग (आसीविस); हे चार पण्णासक निपातांमध्ये चांगल्या प्रकारे प्रकाशित केले आहेत.

သဠာယတနသံယုတ္တံ သမတ္တံ.

सळायतनसंयुत्त समाप्त झाले.

၂. ဝေဒနာသံယုတ္တံ

२. वेदनासंयुत्त

၁. သဂါထာဝဂ္ဂေါ

१. सगाथावर्ग

၁. သမာဓိသုတ္တံ

१. समाधिसुत्त

၂၄၉. ‘‘တိဿော [Pg.407] ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒနာ. ကတမာ တိဿော? သုခါ ဝေဒနာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ – ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တိဿော ဝေဒနာတိ.

२४९. “भिक्खूहो, या तीन वेदना आहेत. कोणत्या तीन? सुखद वेदना, दुःखद वेदना आणि अदुःख-असुखद वेदना. भिक्खूहो, या तीन वेदना आहेत.”

‘‘သမာဟိတော သမ္ပဇာနော, သတော ဗုဒ္ဓဿ သာဝကော;

ဝေဒနာ စ ပဇာနာတိ, ဝေဒနာနဉ္စ သမ္ဘဝံ.

“समाहित (एकाग्रचित्त), संप्रजन्ययुक्त (जागरूक) आणि सजग असलेला बुद्धांचा श्रावक वेदनांना जाणतो आणि वेदनांच्या उत्पत्तीलाही जाणतो.”

‘‘ယတ္ထ စေတာ နိရုဇ္ဈန္တိ, မဂ္ဂဉ္စ ခယဂါမိနံ;

ဝေဒနာနံ ခယာ ဘိက္ခု, နိစ္ဆာတော ပရိနိဗ္ဗုတော’’တိ. ပဌမံ;

“ज्या ठिकाणी या वेदना निरुद्ध होतात (नष्ट होतात) ते स्थान आणि त्यांच्या क्षयाकडे नेणारा मार्गही तो जाणतो. वेदनांच्या क्षयामुळे तो भिक्खू तृष्णारहित होऊन पूर्णपणे परिनिर्वाण प्राप्त करतो.” पहिले (सुत्त) समाप्त.

၂. သုခသုတ္တံ

२. सुखसुत्त

၂၅၀. ‘‘တိဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒနာ. ကတမာ တိဿော? သုခါ ဝေဒနာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ – ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တိဿော ဝေဒနာတိ.

२५०. “भिक्खूहो, या three वेदना आहेत. कोणत्या तीन? सुखद वेदना, दुःखद वेदना आणि अदुःख-असुखद वेदना. भिक्खूहो, या तीन वेदना आहेत.”

‘‘သုခံ ဝါ ယဒိ ဝါ ဒုက္ခံ, အဒုက္ခမသုခံ သဟ;

အဇ္ဈတ္တဉ္စ ဗဟိဒ္ဓါ စ, ယံ ကိဉ္စိ အတ္ထိ ဝေဒိတံ.

“सुखद असो वा दुःखद असो, किंवा अदुःख-असुखद असो; अध्यात्मिक (अंतर्गत) असो वा बाह्य असो, जे काही अनुभवले जाते,”

‘‘ဧတံ ဒုက္ခန္တိ ဉတွာန, မောသဓမ္မံ ပလောကိနံ;

ဖုဿ ဖုဿ ဝယံ ပဿံ, ဧဝံ တတ္ထ ဝိရဇ္ဇတီ’’တိ. ဒုတိယံ;

“ते सर्व विनाशी आणि नाशवंत असून 'हे दुःख आहे' असे जाणून, वारंवार स्पर्श करून (अनुभवून) त्यांचा व्यय (नाश) पाहणारा भिक्खू अशा प्रकारे त्या वेदनांविषयी विरक्त होतो.” दुसरे (सुत्त) समाप्त.

၃. ပဟာနသုတ္တံ

३. पहाणसुत्त

၂၅၁. ‘‘တိဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒနာ. ကတမာ တိဿော? သုခါ ဝေဒနာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ. သုခါယ, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒနာယ ရာဂါနုသယော ပဟာတဗ္ဗော, ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ ပဋိဃာနုသယော ပဟာတဗ္ဗော, အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ အဝိဇ္ဇာနုသယော ပဟာတဗ္ဗော. ယတော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော သုခါယ ဝေဒနာယ ရာဂါနုသယော ပဟီနော ဟောတိ, ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ ပဋိဃာနုသယော ပဟီနော ဟောတိ, အဒုက္ခမသုခါယ [Pg.408] ဝေဒနာယ အဝိဇ္ဇာနုသယော ပဟီနော ဟောတိ, အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ‘ဘိက္ခု နိရနုသယော သမ္မဒ္ဒသော အစ္ဆေစ္ဆိ တဏှံ, ဝိဝတ္တယိ သံယောဇနံ, သမ္မာ မာနာဘိသမယာ အန္တမကာသိ ဒုက္ခဿာ’’’တိ.

२५१. “भिक्खूहो, या तीन वेदना आहेत. कोणत्या तीन? सुखद वेदना, दुःखद वेदना आणि अदुःख-असुखद वेदना. भिक्खूहो, सुखद वेदनेतील रागानुशय (आसक्तीची सुप्त प्रवृत्ती) नष्ट केला पाहिजे, दुःखद वेदनेतील प्रतिघानुशय (द्वेषाची सुप्त प्रवृत्ती) नष्ट केला पाहिजे, आणि अदुःख-असुखद वेदनेतील अविद्यानुशय (अज्ञानाची सुप्त प्रवृत्ती) नष्ट केला पाहिजे. भिक्खूहो, जेव्हा भिक्खूचा सुखद वेदनेतील रागानुशय नष्ट होतो, दुःखद वेदनेतील प्रतिघानुशय नष्ट होतो, आणि अदुःख-असुखद वेदनेतील अविद्यानुशय नष्ट होतो, तेव्हा, भिक्खूहो, त्या भिक्खूला 'अनुशयरहित, सम्यक दृष्टी असलेला, तृष्णा तोडलेला, संयोजने (बंधने) नष्ट केलेला आणि मानाचा सम्यक प्रकारे नाश करून दुःखाचा अंत केलेला भिक्खू' असे म्हटले जाते.”

‘‘သုခံ ဝေဒယမာနဿ, ဝေဒနံ အပ္ပဇာနတော;

သော ရာဂါနုသယော ဟောတိ, အနိဿရဏဒဿိနော.

“सुखाचा अनुभव घेताना, जो वेदनेला यथार्थपणे जाणत नाही आणि तिच्यातून मुक्त होण्याचा मार्ग पाहत नाही, त्याच्यामध्ये रागानुशय निर्माण होतो.”

‘‘ဒုက္ခံ ဝေဒယမာနဿ, ဝေဒနံ အပ္ပဇာနတော;

ပဋိဃာနုသယော ဟောတိ, အနိဿရဏဒဿိနော.

“दुःखाचा अनुभव घेताना, जो वेदनेला यथार्थपणे जाणत नाही आणि तिच्यातून मुक्त होण्याचा मार्ग पाहत नाही, त्याच्यामध्ये प्रतिघानुशय निर्माण होतो.”

‘‘အဒုက္ခမသုခံ သန္တံ, ဘူရိပညေန ဒေသိတံ;

တဉ္စာပိ အဘိနန္ဒတိ, နေဝ ဒုက္ခာ ပမုစ္စတိ.

“विशाल प्रज्ञा असलेल्या बुद्धांनी ज्या अदुःख-असुखद वेदनेला शांत म्हटले आहे, जर कोणी तिचाही आनंद घेत राहिला, तर तो दुःखातून मुक्त होऊ शकत नाही.”

‘‘ယတော စ ဘိက္ခု အာတာပီ, သမ္ပဇညံ န ရိဉ္စတိ;

တတော သော ဝေဒနာ သဗ္ဗာ, ပရိဇာနာတိ ပဏ္ဍိတော.

“परंतु जेव्हा उद्योगी (प्रयत्नशील) भिक्खू संप्रजन्य (जागरूकता) सोडत नाही, तेव्हा तो प्रज्ञावान भिक्खू सर्व वेदनांना पूर्णपणे जाणतो.”

‘‘သော ဝေဒနာ ပရိညာယ, ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ အနာသဝေါ;

ကာယဿ ဘေဒါ ဓမ္မဋ္ဌော, သင်္ချံ နောပေတိ ဝေဒဂူ’’တိ. တတိယံ;

“तो वेदनांना पूर्णपणे जाणून याच जन्मात अनास्रव (आसवरहित) होतो. धर्मात स्थित असलेला तो वेदज्ञ (ज्ञानी) शरीराच्या भेदानंतर (मृत्य्यूनंतर) कोणत्याही संज्ञेला (पुनर्जन्माला) प्राप्त होत नाही.” तिसरे (सुत्त) समाप्त.

၄. ပါတာလသုတ္တံ

४. पातालसुत्त

၂၅၂. ‘‘အဿုတဝါ, ဘိက္ခဝေ, ပုထုဇ္ဇနော ယံ ဝါစံ ဘာသတိ – ‘အတ္ထိ မဟာသမုဒ္ဒေ ပါတာလော’တိ. တံ ခေါ ပနေတံ, ဘိက္ခဝေ, အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော အသန္တံ အဝိဇ္ဇမာနံ ဧဝံ ဝါစံ ဘာသတိ – ‘အတ္ထိ မဟာသမုဒ္ဒေ ပါတာလော’တိ. သာရီရိကာနံ ခေါ ဧတံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခာနံ ဝေဒနာနံ အဓိဝစနံ ယဒိဒံ ‘ပါတာလော’တိ. အဿုတဝါ, ဘိက္ခဝေ, ပုထုဇ္ဇနော သာရီရိကာယ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ ဖုဋ္ဌော သမာနော သောစတိ ကိလမတိ ပရိဒေဝတိ ဥရတ္တာဠိံ ကန္ဒတိ သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ‘အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော ပါတာလေ န ပစ္စုဋ္ဌာသိ, ဂါဓဉ္စ နာဇ္ဈဂါ’. သုတဝါ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော သာရီရိကာယ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ ဖုဋ္ဌော သမာနော နေဝ သောစတိ, န ကိလမတိ, န ပရိဒေဝတိ, န ဥရတ္တာဠိံ ကန္ဒတိ, န သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ‘သုတဝါ အရိယသာဝကော ပါတာလေ ပစ္စုဋ္ဌာသိ, ဂါဓဉ္စ အဇ္ဈဂါ’’’တိ.

२५२. भिक्खूहो, अश्रुतवान पृथग्जन असे म्हणतो की, 'महासागरात एक अथांग पाताळ आहे.' परंतु, भिक्खूहो, तो अश्रुतवान पृथग्जन जे अस्तित्वात नाही, जे विद्यमान नाही, अशा गोष्टीबद्दल असे म्हणतो की, 'महासागरात अथांग पाताळ आहे.' भिक्खूहो, हे 'पाताळ' शरीरात उत्पन्न होणाऱ्या दुःखद वेदनांचेच नाव आहे. भिक्खूहो, जेव्हा अश्रुतवान पृथग्जन शारीरिक दुःखद वेदनेने पीडित होतो, तेव्हा तो शोक करतो, कष्टी होतो, रडतो, छाती बडवून घेतो आणि संभ्रमात पडतो. भिक्खूहो, यालाच 'अश्रुतवान पृथग्जन जो अथांग पाताळात उभा राहू शकला नाही आणि ज्याला कोणताही आधार सापडला नाही' असे म्हणतात. परंतु, भिक्खूहो, जेव्हा श्रुतवान आर्यश्रावक शारीरिक दुःखद वेदनेने पीडित होतो, तेव्हा तो शोक करत नाही, कष्टी होत नाही, रडत नाही, छाती बडवून घेत नाही आणि संभ्रमात पडत नाही. भिक्खूहो, यालाच 'श्रुतवान आर्यश्रावक जो अथांग पाताळात उभा राहू शकला आणि ज्याला आधार सापडला' असे म्हणतात.

‘‘ယော [Pg.409] ဧတာ နာဓိဝါသေတိ, ဥပ္ပန္နာ ဝေဒနာ ဒုခါ;

သာရီရိကာ ပါဏဟရာ, ယာဟိ ဖုဋ္ဌော ပဝေဓတိ.

जो मनुष्य शरीरात उत्पन्न झालेल्या, प्राणांतिक असणाऱ्या या दुःखद वेदना सहन करू शकत नाही आणि ज्यांच्यामुळे पीडित होऊन तो थरथर कापतो,

‘‘အက္ကန္ဒတိ ပရောဒတိ, ဒုဗ္ဗလော အပ္ပထာမကော;

န သော ပါတာလေ ပစ္စုဋ္ဌာသိ, အထော ဂါဓမ္ပိ နာဇ္ဈဂါ.

तो दुर्बल आणि अल्प सामर्थ्य असलेला मनुष्य आक्रोश करतो, रडतो; तो त्या अथांग पाताळात उभा राहू शकत नाही आणि त्याला कोणताही आधारही मिळत नाही.

‘‘ယော စေတာ အဓိဝါသေတိ, ဥပ္ပန္နာ ဝေဒနာ ဒုခါ;

သာရီရိကာ ပါဏဟရာ, ယာဟိ ဖုဋ္ဌော န ဝေဓတိ;

သ ဝေ ပါတာလေ ပစ္စုဋ္ဌာသိ, အထော ဂါဓမ္ပိ အဇ္ဈဂါ’’တိ. စတုတ္ထံ;

परंतु जो मनुष्य शरीरात उत्पन्न झालेल्या, प्राणांतिक असणाऱ्या या दुःखद वेदना सहन करतो आणि ज्यांच्यामुळे पीडित होऊनही तो थरथर कापत नाही; तो खरोखरच त्या अथांग पाताळात उभा राहू शकतो आणि त्याला आधारही मिळतो. (चौथे सूत्र समाप्त)

၅. ဒဋ္ဌဗ္ဗသုတ္တံ

५. दट्ठब्ब सुत्त (पाहण्यायोग्य सुत्त)

၂၅၃. ‘‘တိဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒနာ. ကတမာ တိဿော? သုခါ ဝေဒနာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ. သုခါ, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒနာ ဒုက္ခတော ဒဋ္ဌဗ္ဗာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ သလ္လတော ဒဋ္ဌဗ္ဗာ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ အနိစ္စတော ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ယတော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော သုခါ ဝေဒနာ ဒုက္ခတော ဒိဋ္ဌာ ဟောတိ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ သလ္လတော ဒိဋ္ဌာ ဟောတိ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ အနိစ္စတော ဒိဋ္ဌာ ဟောတိ – အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ‘ဘိက္ခု သမ္မဒ္ဒသော အစ္ဆေစ္ဆိ တဏှံ, ဝိဝတ္တယိ သံယောဇနံ, သမ္မာ မာနာဘိသမယာ အန္တမကာသိ ဒုက္ခဿာ’’’တိ.

२५३. भिक्खूहो, या तीन वेदना आहेत. कोणत्या three? सुखद वेदना, दुःखद वेदना आणि अदुःख-असुख वेदना. भिक्खूहो, सुखद वेदनेकडे दुःख म्हणून पाहिले पाहिजे, दुःखद वेदनेकडे शल्यासारखे (बाणासारखे) पाहिले पाहिजे आणि अदुःख-असुख वेदनेकडे अनित्य म्हणून पाहिले पाहिजे. भिक्खूहो, जेव्हा भिक्खू सुखद वेदनेला दुःख म्हणून पाहतो, दुःखद वेदनेला शल्यासारखे पाहतो आणि अदुःख-असुख वेदनेला अनित्य म्हणून पाहतो – तेव्हा, भिक्खूहो, त्या भिक्खूला 'सम्यक दृष्टी असलेला, ज्याने तृष्णा नष्ट केली आहे, संयोजनांना (बंधनांना) तोडले आहे आणि मानाचे (अहंकाराचे) सम्यक आकलन करून दुःखाचा अंत केला आहे' असे म्हटले जाते.

‘‘ယော သုခံ ဒုက္ခတော အဒ္ဒ, ဒုက္ခမဒ္ဒက္ခိ သလ္လတော;

အဒုက္ခမသုခံ သန္တံ, အဒ္ဒက္ခိ နံ အနိစ္စတော.

ज्याने सुखाला दुःख म्हणून पाहिले, दुःखाला शल्यासारखे (बाणासारखे) पाहिले आणि शांत असलेल्या अदुःख-असुख वेदनेला अनित्य म्हणून पाहिले,

‘‘သ ဝေ သမ္မဒ္ဒသော ဘိက္ခု, ပရိဇာနာတိ ဝေဒနာ;

သော ဝေဒနာ ပရိညာယ, ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ အနာသဝေါ;

ကာယဿ ဘေဒါ ဓမ္မဋ္ဌော, သင်္ချံ နောပေတိ ဝေဒဂူ’’တိ. ပဉ္စမံ;

तो सम्यक दृष्टी असलेला भिक्खू खरोखरच वेदनांना पूर्णपणे जाणतो. वेदनांचे पूर्ण ज्ञान प्राप्त करून तो याच जन्मात आसवमुक्त (अनास्रव) होतो. धर्मात प्रतिष्ठित असलेला आणि वेदपारंगत (परम ज्ञानी) असलेला तो भिक्खू, शरीराच्या विघटनानंतर कोणत्याही संज्ञेला (पुनर्जन्माला) प्राप्त होत नाही. (पाचवे सूत्र समाप्त)

၆. သလ္လသုတ္တံ

६. सल्ल सुत्त (शल्य सुत्त)

၂၅၄. ‘‘အဿုတဝါ, ဘိက္ခဝေ, ပုထုဇ္ဇနော သုခမ္ပိ ဝေဒနံ ဝေဒယတိ, ဒုက္ခမ္ပိ ဝေဒနံ ဝေဒယတိ, အဒုက္ခမသုခမ္ပိ ဝေဒနံ ဝေဒယတိ. သုတဝါ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော သုခမ္ပိ ဝေဒနံ ဝေဒယတိ, ဒုက္ခမ္ပိ ဝေဒနံ ဝေဒယတိ, အဒုက္ခမသုခမ္ပိ [Pg.410] ဝေဒနံ ဝေဒယတိ. တတြ, ဘိက္ခဝေ, ကော ဝိသေသော ကော အဓိပ္ပယာသော ကိံ နာနာကရဏံ သုတဝတော အရိယသာဝကဿ အဿုတဝတာ ပုထုဇ္ဇနေနာ’’တိ? ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ…ပေ… အဿုတဝါ. ဘိက္ခဝေ, ပုထုဇ္ဇနော ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ ဖုဋ္ဌော သမာနော သောစတိ ကိလမတိ ပရိဒေဝတိ ဥရတ္တာဠိံ ကန္ဒတိ သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇတိ. သော ဒွေ ဝေဒနာ ဝေဒယတိ – ကာယိကဉ္စ, စေတသိကဉ္စ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသံ သလ္လေန ဝိဇ္ဈေယျ. တမေနံ ဒုတိယေန သလ္လေန အနုဝေဓံ ဝိဇ္ဈေယျ. ဧဝဉှိ သော, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသော ဒွိသလ္လေန ဝေဒနံ ဝေဒယတိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ ဖုဋ္ဌော သမာနော သောစတိ ကိလမတိ ပရိဒေဝတိ ဥရတ္တာဠိံ ကန္ဒတိ သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇတိ. သော ဒွေ ဝေဒနာ ဝေဒယတိ – ကာယိကဉ္စ, စေတသိကဉ္စ. တဿာယေဝ ခေါ ပန ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ ဖုဋ္ဌော သမာနော ပဋိဃဝါ ဟောတိ. တမေနံ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ ပဋိဃဝန္တံ, ယော ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ ပဋိဃာနုသယော, သော အနုသေတိ. သော ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ ဖုဋ္ဌော သမာနော ကာမသုခံ အဘိနန္ဒတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? န ဟိ သော, ဘိက္ခဝေ, ပဇာနာတိ အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော အညတြ ကာမသုခါ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ နိဿရဏံ, တဿ ကာမသုခဉ္စ အဘိနန္ဒတော, ယော သုခါယ ဝေဒနာယ ရာဂါနုသယော, သော အနုသေတိ. သော တာသံ ဝေဒနာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. တဿ တာသံ ဝေဒနာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ အပ္ပဇာနတော, ယော အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ အဝိဇ္ဇာနုသယော, သော အနုသေတိ. သော သုခဉ္စေ ဝေဒနံ ဝေဒယတိ, သညုတ္တော နံ ဝေဒယတိ. ဒုက္ခဉ္စေ ဝေဒနံ ဝေဒယတိ, သညုတ္တော နံ ဝေဒယတိ. အဒုက္ခမသုခဉ္စေ ဝေဒနံ ဝေဒယတိ, သညုတ္တော နံ ဝေဒယတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ‘အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော သညုတ္တော ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ, သညုတ္တော ဒုက္ခသ္မာ’တိ ဝဒါမိ.

२५४. भिक्खूहो, अश्रुतवान पृथग्जन सुखद वेदनाही अनुभवतो, दुःखद वेदनाही अनुभवतो आणि अदुःख-असुख वेदनाही अनुभवतो. भिक्खूहो, श्रुतवान आर्यश्रावकही सुखद वेदना अनुभवतो, दुःखद वेदना अनुभवतो आणि अदुःख-असुख वेदना अनुभवतो. मग, भिक्खूहो, श्रुतवान आर्यश्रावक आणि अश्रुतवान पृथग्जन यांच्यात काय फरक आहे, काय वैशिष्ट्य आहे, काय भिन्नता आहे? भंते, आमचे धर्म भगवंतांवरच आधारित आहेत... (इत्यादी)... भिक्खूहो, जेव्हा अश्रुतवान पृथग्जन दुःखद वेदनेने पीडित होतो, तेव्हा तो शोक करतो, कष्टी होतो, रडतो, छाती बडवून घेतो आणि संभ्रमात पडतो. तो दोन प्रकारच्या वेदना अनुभवतो – शारीरिक आणि मानसिक. भिक्खूहो, हे अगदी तसेच आहे, जसे एखाद्या माणसाला एका बाणाने (शल्याने) विंधावे आणि त्यानंतर लगेचच त्याला दुसऱ्या बाणाने विंधावे; अशा प्रकारे तो माणूस दोन बाणांच्या वेदना अनुभवतो. त्याचप्रमाणे, भिक्खूहो, अश्रुतवान पृथग्जन जेव्हा दुःखद वेदनेने पीडित होतो... तो दोन प्रकारच्या वेदना अनुभवतो – शारीरिक आणि मानसिक. त्याच दुःखद वेदनेने पीडित झाल्यावर तो तिच्याबद्दल द्वेष (प्रतिघ) बाळगतो. दुःखद वेदनेबद्दल द्वेष बाळगणाऱ्या त्या पृथग्जनाच्या मनात दुःखद वेदनेविषयीचा द्वेषाचा सुप्त कल (प्रतिघानुशय) जागृत राहतो. दुःखद वेदनेने पीडित झाल्यावर तो कामसुखाची इच्छा करतो. असे का? कारण, भिक्खूहो, त्या अश्रुतवान पृथग्जनाला कामसुखाशिवाय दुःखद वेदनेतून मुक्त होण्याचा दुसरा कोणताही मार्ग माहीत नसतो. जेव्हा तो कामसुखाची इच्छा करतो, तेव्हा सुखद वेदनेविषयीचा त्याचा रागाचा सुप्त कल (रागानुशय) जागृत राहतो. तो या वेदनांची उत्पत्ती, त्यांचा अस्त, त्यांचे आस्वादन, त्यांचे दुष्परिणाम आणि त्यांच्यापासून मिळणारी मुक्ती हे जसे आहे तसे (यथाभूत) जाणत नाही. या वेदनांची उत्पत्ती, अस्त, आस्वादन, दुष्परिणाम आणि मुक्ती यथाभूत न जाणणाऱ्या त्या पृथग्जनाच्या मनात अदुःख-असुख वेदनेविषयीचा अज्ञानाचा सुप्त कल (अविद्यानुशय) जागृत राहतो. तो जर सुखद वेदना अनुभवतो, तर ती आसक्तीने (क्लेशांनी युक्त होऊन) अनुभवतो. जर दुःखद वेदना अनुभवतो, तर ती आसक्तीने अनुभवतो. जर अदुःख-असुख वेदना अनुभवतो, तर ती आसक्तीने अनुभवतो. भिक्खूहो, यालाच 'अश्रुतवान पृथग्जन जो जन्म, जरा, मरण, शोक, आक्रोश, दुःख, दौर्मनस्य आणि नैराश्याशी बांधलेला आहे, तो दुःखाशीच बांधलेला आहे' असे मी म्हणतो.

‘‘သုတဝါ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ ဖုဋ္ဌော သမာနော န သောစတိ, န ကိလမတိ, န ပရိဒေဝတိ, န ဥရတ္တာဠိံ ကန္ဒတိ, န [Pg.411] သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇတိ. သော ဧကံ ဝေဒနံ ဝေဒယတိ – ကာယိကံ, န စေတသိကံ.

परंतु, भिक्खूहो, जेव्हा श्रुतवान आर्यश्रावक दुःखद वेदनेने पीडित होतो, तेव्हा तो शोक करत नाही, कष्टी होत नाही, रडत नाही, छाती बडवून घेत नाही आणि संभ्रमात पडत नाही. तो केवळ एकच वेदना अनुभवतो – शारीरिक, मानसिक नाही.

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသံ သလ္လေန ဝိဇ္ဈေယျ. တမေနံ ဒုတိယေန သလ္လေန အနုဝေဓံ န ဝိဇ္ဈေယျ. ဧဝဉှိ သော, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသော ဧကသလ္လေန ဝေဒနံ ဝေဒယတိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ ဖုဋ္ဌော သမာနော န သောစတိ, န ကိလမတိ, န ပရိဒေဝတိ, န ဥရတ္တာဠိံ ကန္ဒတိ, န သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇတိ. သော ဧကံ ဝေဒနံ ဝေဒယတိ – ကာယိကံ, န စေတသိကံ. တဿာယေဝ ခေါ ပန ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ ဖုဋ္ဌော သမာနော ပဋိဃဝါ န ဟောတိ. တမေနံ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ အပ္ပဋိဃဝန္တံ, ယော ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ ပဋိဃာနုသယော, သော နာနုသေတိ. သော ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ ဖုဋ္ဌော သမာနော ကာမသုခံ နာဘိနန္ဒတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ပဇာနာတိ ဟိ သော, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော အညတြ ကာမသုခါ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ နိဿရဏံ. တဿ ကာမသုခံ နာဘိနန္ဒတော ယော သုခါယ ဝေဒနာယ ရာဂါနုသယော, သော နာနုသေတိ. သော တာသံ ဝေဒနာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝံ စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တဿ တာသံ ဝေဒနာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနတော, ယော အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ အဝိဇ္ဇာနုသယော, သော နာနုသေတိ. သော သုခဉ္စေ ဝေဒနံ ဝေဒယတိ, ဝိသညုတ္တော နံ ဝေဒယတိ. ဒုက္ခဉ္စေ ဝေဒနံ ဝေဒယတိ, ဝိသညုတ္တော နံ ဝေဒယတိ. အဒုက္ခမသုခဉ္စေ ဝေဒနံ ဝေဒယတိ, ဝိသညုတ္တော နံ ဝေဒယတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ‘သုတဝါ အရိယသာဝကော ဝိသညုတ္တော ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ, ဝိသညုတ္တော ဒုက္ခသ္မာ’တိ ဝဒါမိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိသေသော, အယံ အဓိပ္ပယာသော, ဣဒံ နာနာကရဏံ သုတဝတော အရိယသာဝကဿ အဿုတဝတာ ပုထုဇ္ဇနေနာ’’တိ.

भिक्षूंनो, समजा एखाद्या माणसाला बाणाने विंधले गेले. परंतु त्याला लगेचच दुसऱ्या बाणाने विंधले गेले नाही, तर तो माणूस केवळ एकाच बाणामुळे होणारी वेदना अनुभवतो. त्याचप्रमाणे, भिक्षूंनो, जेव्हा सुतवान (श्रुतवान) आर्यश्रावक दुःखद वेदनेने स्पर्शित होतो, तेव्हा तो शोक करत नाही, खिन्न होत नाही, रडत-कढत नाही, छाती बडवून घेत आक्रोश करत नाही आणि संमोहित होत नाही. तो केवळ एकाच प्रकारची वेदना अनुभवतो – जी शारीरिक असते, मानसिक नव्हे. त्या दुःखद वेदनेने स्पर्शित झाल्यावरही तो तिच्याबद्दल द्वेष (प्रतिघ) बाळगत नाही. दुःखद वेदनेबद्दल द्वेष न बाळगणाऱ्या त्या सुतवान आर्यश्रावकामध्ये दुःखद वेदनेशी संबंधित असलेला प्रतिघानुशय (द्वेषाची सुप्त प्रवृत्ती) सुप्त राहत नाही. दुःखद वेदनेने स्पर्शित झाल्यावर तो कामसुखाची अभिलाषा धरत नाही. त्याचे कारण काय? कारण, भिक्षूंनो, तो सुतवान आर्यश्रावक कामसुखाव्यतिरिक्त दुःखद वेदनेतून मुक्त होण्याचा मार्ग (निस्सरण) जाणतो. कामसुखाची अभिलाषा न धरणाऱ्या त्या श्रावकामध्ये सुखद वेदनेशी संबंधित असलेला रागानुशय (आसक्तीची सुप्त प्रवृत्ती) सुप्त राहत नाही. तो त्या वेदनांचा उदय (उत्पत्ती), अस्त (लय), आस्वाद (गोडी), आदीनव (दोष) आणि निस्सरण (मुक्ती) यथाभूत (आहे तसे) जाणतो. त्या वेदनांचा उदय, अस्त, आस्वाद, आदीनव आणि निस्सरण यथाभूत जाणणाऱ्या त्या श्रावकामध्ये अदुःख-असुख (उपेक्षा) वेदनेशी संबंधित असलेला अविद्यानुशय (अज्ञानाची सुप्त प्रवृत्ती) सुप्त राहत नाही. जर तो सुखद वेदना अनुभवतो, तर ती आसक्तीरहित (विसंयुक्त) होऊन अनुभवतो. जर तो दुःखद वेदना अनुभवतो, तर ती आसक्तीरहित होऊन अनुभवतो. जर तो अदुःख-असुख वेदना अनुभवतो, तर ती आसक्तीरहित होऊन अनुभवतो. भिक्षूंनो, अशा सुतवान आर्यश्रावकाला 'जन्म, जरा, मरण, शोक, रडणे-कढणे, दुःख, दौर्मनस्य आणि उपायास यांपासून विसंयुक्त (मुक्त) झालेला' असे म्हटले जाते; तो दुःखापासून विसंयुक्त झाला आहे, असे मी सांगतो. भिक्षूंनो, सुतवान आर्यश्रावक आणि अश्रुतवान पृथग्जनामधील हाच तो विशेष, हाच अभिप्राय आणि हाच भेद आहे.

‘‘န ဝေဒနံ ဝေဒယတိ သပညော,သုခမ္ပိ ဒုက္ခမ္ပိ ဗဟုဿုတောပိ;

အယဉ္စ ဓီရဿ ပုထုဇ္ဇနေန,မဟာ ဝိသေသော ကုသလဿ ဟောတိ.

प्रज्ञावान आणि बहुश्रुत पुरुष सुख किंवा दुःख या वेदनांनी (आसक्त होऊन) प्रभावित होत नाही. प्रज्ञावान, कुशल अशा धीर पुरुषाचा आणि सामान्य पृथग्जनाचा हाच मोठा विशेष (फरक) आहे.

‘‘သင်္ခါတဓမ္မဿ [Pg.412] ဗဟုဿုတဿ,ဝိပဿတော လောကမိမံ ပရဉ္စ;

ဣဋ္ဌဿ ဓမ္မာ န မထေန္တိ စိတ္တံ,အနိဋ္ဌတော နော ပဋိဃာတမေတိ.

ज्याने धर्माचे आकलन केले आहे, जो बहुश्रुत आहे आणि जो या लोकाला व परलोकाला विपश्यनेने (यथार्थतेने) पाहतो, अशा आर्यश्रावकाचे चित्त इष्ट (अनुकूल) गोष्टींनी विचलित होत नाही आणि अनिष्ट (प्रतिकूल) गोष्टींमुळे तो प्रतिघाला (द्वेषाला) प्राप्त होत नाही.

‘‘တဿာနုရောဓာ အထဝါ ဝိရောဓာ,ဝိဓူပိတာ အတ္ထဂတာ န သန္တိ;

ပဒဉ္စ ဉတွာ ဝိရဇံ အသောကံ,သမ္မာ ပဇာနာတိ ဘဝဿ ပါရဂူ’’တိ. ဆဋ္ဌံ;

त्याच्यामधील अनुनय (आसक्ती) आणि विरोध (द्वेष) पूर्णपणे नष्ट झाले आहेत, अस्त पावले आहेत, आता ते अस्तित्वात नाहीत. तो विरज (मळरहित) आणि अशोक (शोकरहित) अशा पदाला (निर्वाणाला) जाणून, भवसागराच्या पलीकडे गेलेला असून, सम्यक प्रकारे प्रज्ञावान बनतो.

၇. ပဌမဂေလညသုတ္တံ

७. प्रथम गेलञ्ञ सुत्त (पहिले आजारपण विषयक सूत्र)

၂၅၅. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဝေသာလိယံ ဝိဟရတိ မဟာဝနေ ကူဋာဂါရသာလာယံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေန ဂိလာနသာလာ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ –

२५५. एकदा भगवान वैशाली येथील महावनातील कूटागारशाळेत विहार करत होते. तेव्हा भगवान संध्याकाळच्या वेळी ध्यानातून उठून जेथे रुग्णालय (गिलाणशाळा) होते, तेथे गेले. तेथे गेल्यावर ते तयार केलेल्या आसनावर बसले. बसल्यावर भगवंतांनी भिक्षूंना संबोधित केले –

‘‘သတော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သမ္ပဇာနော ကာလံ အာဂမေယျ. အယံ ဝေါ အမှာကံ အနုသာသနီ.

भिक्षूंनो, भिक्षूने स्मृतीवान आणि संप्रजन्यवान राहून काळाची वाट पाहावी. हाच आमचा तुम्हासाठी उपदेश आहे.

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သတော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ, ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ; ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရတိ…ပေ… စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ ဝိဟရတိ…ပေ… ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ, ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သတော ဟောတိ.

आणि भिक्षूंनो, भिक्षू स्मृतीवान कसा होतो? येथे, भिक्षूंनो, भिक्षू शरीरामध्ये शरीराचे सतत अवलोकन करत (कायानुपस्सी), उद्योगी (आतापी), संप्रजन्यवान आणि स्मृतीवान होऊन, लोकांमधील अभिज्झा (लोभ) आणि दौर्मनस्य (खिन्नता) दूर करून विहार करतो. वेदनांमध्ये वेदनांचे सतत अवलोकन करत (वेदनानुपस्सी) विहार करतो... चित्तामध्ये चित्ताचे सतत अवलोकन करत (चित्तानुपस्सी) विहार करतो... धर्मांमध्ये धर्मांचे सतत अवलोकन करत (धम्मानुपस्सी), उद्योगी, संप्रजन्यवान आणि स्मृतीवान होऊन, लोकांमधील अभिज्झा आणि दौर्मनस्य दूर करून विहार करतो. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे भिक्षू स्मृतीवान होतो.

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သမ္ပဇာနော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အဘိက္ကန္တေ ပဋိက္ကန္တေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, အာလောကိတေ ဝိလောကိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, သမိဉ္ဇိတေ ပသာရိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, သံဃာဋိပတ္တစီဝရဓာရဏေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, အသိတေ ပီတေ ခါယိတေ သာယိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, ဥစ္စာရပဿာဝကမ္မေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, ဂတေ ဌိတေ နိသိန္နေ သုတ္တေ ဇာဂရိတေ ဘာသိတေ တုဏှီဘာဝေ [Pg.413] သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ. သတော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သမ္ပဇာနော ကာလံ အာဂမေယျ. အယံ ဝေါ အမှာကံ အနုသာသနီ.

आणि भिक्षूंनो, भिक्षू संप्रजन्यवान कसा होतो? येथे, भिक्षूंनो, भिक्षू पुढे जाताना आणि मागे वळताना सजगतेने कृती करतो; समोर पाहताना आणि आजूबाजूला पाहताना सजगतेने कृती करतो; हात-पाय आखडताना आणि पसरताना सजगतेने कृती करतो; संघात, पात्र आणि चीवर धारण करताना सजगतेने कृती करतो; खाताना, पिताना, चावताना आणि चव घेताना सजगतेने कृती करतो; मलमूत्र विसर्जन करताना सजगतेने कृती करतो; चालताना, उभे राहताना, बसताना, झोपताना, जागत असताना, बोलताना आणि मौन बाळगताना सजगतेने कृती करतो. भिक्षूंनो, अशा प्रकारे भिक्षू संप्रजन्यवान होतो. भिक्षूंनो, भिक्षूने स्मृतीवान आणि संप्रजन्यवान राहून काळाची वाट पाहावी. हाच आमचा तुम्हासाठी उपदेश आहे.

‘‘တဿ စေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဧဝံ သတဿ သမ္ပဇာနဿ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခါ ဝေဒနာ, သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ဥပ္ပန္နာ ခေါ မျာယံ သုခါ ဝေဒနာ. သာ စ ခေါ ပဋိစ္စ, နော အပ္ပဋိစ္စ. ကိံ ပဋိစ္စ? ဣမမေဝ ကာယံ ပဋိစ္စ. အယံ ခေါ ပန ကာယော အနိစ္စော သင်္ခတော ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နော. အနိစ္စံ ခေါ ပန သင်္ခတံ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နံ ကာယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပန္နာ သုခါ ဝေဒနာ ကုတော နိစ္စာ ဘဝိဿတီ’တိ! သော ကာယေ စ သုခါယ စ ဝေဒနာယ အနိစ္စာနုပဿီ ဝိဟရတိ, ဝယာနုပဿီ ဝိဟရတိ, ဝိရာဂါနုပဿီ ဝိဟရတိ, နိရောဓာနုပဿီ ဝိဟရတိ, ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီ ဝိဟရတိ. တဿ ကာယေ စ သုခါယ စ ဝေဒနာယ အနိစ္စာနုပဿိနော ဝိဟရတော, ဝယာနုပဿိနော ဝိဟရတော, ဝိရာဂါနုပဿိနော ဝိဟရတော, နိရောဓာနုပဿိနော ဝိဟရတော, ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿိနော ဝိဟရတော, ယော ကာယေ စ သုခါယ စ ဝေဒနာယ ရာဂါနုသယော, သော ပဟီယတိ.

भिक्षूंनो, अशा प्रकारे स्मृतीवान, संप्रजन्यवान, अप्रमत्त, उद्योगी आणि दृढनिश्चयी होऊन विहार करणाऱ्या भिक्षूमध्ये जर सुखद वेदना उत्पन्न झाली, तर तो हे चांगल्या प्रकारे जाणतो – 'माझ्यामध्ये ही सुखद वेदना उत्पन्न झाली आहे. ती कारणावर अवलंबून उत्पन्न झाली आहे, कारणाशिवाय नाही. कशावर अवलंबून? याच शरीरावर अवलंबून. परंतु हे शरीर अनित्य, संस्कृत आणि प्रतीत्यसमुत्पन्न आहे. मग अनित्य, संस्कृत आणि प्रतीत्यसमुत्पन्न शरीरावर अवलंबून उत्पन्न झालेली सुखद वेदना नित्य कशी असू शकेल!' तो शरीरात आणि सुखद वेदनेत अनित्याचे सतत अवलोकन करत विहार करतो, व्ययाचे (नाशाचे) सतत अवलोकन करत विहार करतो, विरागाचे (आसक्तीमुक्तीचे) सतत अवलोकन करत विहार करतो, निरोधाचे (लय पावणारे) सतत अवलोकन करत विहार करतो, प्रतिनिसर्गाचे (त्यागाचे) सतत अवलोकन करत विहार करतो. शरीरात आणि सुखद वेदनेत अनित्याचे, व्ययाचे, विरागाचे, निरोधाचे आणि प्रतिनिसर्गाचे सतत अवलोकन करत विहार करणाऱ्या त्या भिक्षूचा, शरीराशी आणि सुखद वेदनेशी संबंधित असलेला जो रागानुशय आहे, तो नष्ट होतो.

‘‘တဿ စေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဧဝံ သတဿ သမ္ပဇာနဿ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ. သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ဥပ္ပန္နာ ခေါ မျာယံ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ. သာ စ ခေါ ပဋိစ္စ, နော အပ္ပဋိစ္စ. ကိံ ပဋိစ္စ? ဣမမေဝ ကာယံ ပဋိစ္စ. အယံ ခေါ ပန ကာယော အနိစ္စော သင်္ခတော ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နော. အနိစ္စံ ခေါ ပန သင်္ခတံ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နံ ကာယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပန္နာ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ ကုတော နိစ္စာ ဘဝိဿတီ’တိ! သော ကာယေ စ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ အနိစ္စာနုပဿီ ဝိဟရတိ, ဝယာနုပဿီ ဝိဟရတိ, ဝိရာဂါနုပဿီ ဝိဟရတိ, နိရောဓာနုပဿီ ဝိဟရတိ, ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီ ဝိဟရတိ. တဿ ကာယေ စ ဒုက္ခာယ စ ဝေဒနာယ အနိစ္စာနုပဿိနော ဝိဟရတော…ပေ… ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿိနော ဝိဟရတော, ယော ကာယေ စ ဒုက္ခာယ စ ဝေဒနာယ ပဋိဃာနုသယော, သော ပဟီယတိ.

भिक्षूंनो, जर अशा प्रकारे स्मृतिमान, संप्रजन्ययुक्त, अप्रमादी, उद्योगी आणि दृढनिश्चयी होऊन विहरणाऱ्या भिक्षूला दुःखद वेदना उत्पन्न झाली, तर तो हे अशा प्रकारे जाणतो – 'मला ही दुःखद वेदना उत्पन्न झाली आहे. ती अवलंबून उत्पन्न झाली आहे, कारणाशिवाय नाही. कशावर अवलंबून? याच शरीरावर अवलंबून. पण हे शरीर तर अनित्य, संस्कृत आणि प्रतीत्यसमुत्पन्न आहे. मग अनित्य, संस्कृत आणि प्रतीत्यसमुत्पन्न शरीरावर अवलंबून उत्पन्न झालेली दुःखद वेदना नित्य कशी असू शकेल?' तो शरीरामध्ये आणि दुःखद वेदनेमध्ये अनित्यानुपश्यी होऊन विहरतो, वयानुपश्यी होऊन विहरतो, विरागानुपश्यी होऊन विहरतो, निरोधानुपश्यी होऊन विहरतो, प्रतिनिसर्गानुपश्यी होऊन विहरतो. शरीरामध्ये आणि दुःखद वेदनेमध्ये अनित्यानुपश्यी होऊन विहरणाऱ्या... पे... प्रतिनिसर्गानुपश्यी होऊन विहरणाऱ्या त्या भिक्षूचा शरीराविषयी आणि दुःखद वेदनेविषयी जो प्रतिघानुशय असतो, तो नष्ट होतो.

‘‘တဿ စေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဧဝံ သတဿ သမ္ပဇာနဿ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ, သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ဥပ္ပန္နာ ခေါ မျာယံ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ. သာ စ ခေါ ပဋိစ္စ, နော အပ္ပဋိစ္စ. ကိံ ပဋိစ္စ? ဣမမေဝ ကာယံ ပဋိစ္စ. အယံ ခေါ ပန ကာယော အနိစ္စော သင်္ခတော ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နော. အနိစ္စံ ခေါ ပန သင်္ခတံ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နံ ကာယံ [Pg.414] ပဋိစ္စ ဥပ္ပန္နာ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ ကုတော နိစ္စာ ဘဝိဿတီ’တိ! သော ကာယေ စ အဒုက္ခမသုခါယ စ ဝေဒနာယ အနိစ္စာနုပဿီ ဝိဟရတိ, ဝယာနုပဿီ ဝိဟရတိ, ဝိရာဂါနုပဿီ ဝိဟရတိ, နိရောဓာနုပဿီ ဝိဟရတိ, ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီ ဝိဟရတိ. တဿ ကာယေ စ အဒုက္ခမသုခါယ စ ဝေဒနာယ အနိစ္စာနုပဿိနော ဝိဟရတော…ပေ… ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿိနော ဝိဟရတော, ယော ကာယေ စ အဒုက္ခမသုခါယ စ ဝေဒနာယ အဝိဇ္ဇာနုသယော, သော ပဟီယတိ.

भिक्षूंनो, जर अशा प्रकारे स्मृतिमान, संप्रजन्ययुक्त, अप्रमादी, उद्योगी आणि दृढनिश्चयी होऊन विहरणाऱ्या भिक्षूला अदुःख-असुख वेदना उत्पन्न झाली, तर तो हे अशा प्रकारे जाणतो – 'मला ही अदुःख-असुख वेदना उत्पन्न झाली आहे. ती अवलंबून उत्पन्न झाली आहे, कारणाशिवाय नाही. कशावर अवलंबून? याच शरीरावर अवलंबून. पण हे शरीर तर अनित्य, संस्कृत आणि प्रतीत्यसमुत्पन्न आहे. मग अनित्य, संस्कृत आणि प्रतीत्यसमुत्पन्न शरीरावर अवलंबून उत्पन्न झालेली अदुःख-असुख वेदना नित्य कशी असू शकेल?' तो शरीरामध्ये आणि अदुःख-असुख वेदनेमध्ये अनित्यानुपश्यी होऊन विहरतो, वयानुपश्यी होऊन विहरतो, विरागानुपश्यी होऊन विहरतो, निरोधानुपश्यी होऊन विहरतो, प्रतिनिसर्गानुपश्यी होऊन विहरतो. शरीरामध्ये आणि अदुःख-असुख वेदनेमध्ये अनित्यानुपश्यी होऊन विहरणाऱ्या... पे... प्रतिनिसर्गानुपश्यी होऊन विहरणाऱ्या त्या भिक्षूचा शरीराविषयी आणि अदुःख-असुख वेदनेविषयी जो अविद्यानुशय असतो, तो नष्ट होतो.

‘‘သော သုခဉ္စေ ဝေဒနံ ဝေဒယတိ, သာ အနိစ္စာတိ ပဇာနာတိ, အနဇ္ဈောသိတာတိ ပဇာနာတိ, အနဘိနန္ဒိတာတိ ပဇာနာတိ; ဒုက္ခဉ္စေ ဝေဒနံ ဝေဒယတိ, သာ အနိစ္စာတိ ပဇာနာတိ, အနဇ္ဈောသိတာတိ ပဇာနာတိ, အနဘိနန္ဒိတာတိ ပဇာနာတိ; အဒုက္ခမသုခဉ္စေ ဝေဒနံ ဝေဒယတိ, သာ အနိစ္စာတိ ပဇာနာတိ, အနဇ္ဈောသိတာတိ ပဇာနာတိ, အနဘိနန္ဒိတာတိ ပဇာနာတိ. သော သုခဉ္စေ ဝေဒနံ ဝေဒယတိ, ဝိသညုတ္တော နံ ဝေဒယတိ; ဒုက္ခဉ္စေ ဝေဒနံ ဝေဒယတိ, ဝိသညုတ္တော နံ ဝေဒယတိ; အဒုက္ခမသုခဉ္စေ ဝေဒနံ ဝေဒယတိ, ဝိသညုတ္တော နံ ဝေဒယတိ. သော ကာယပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘ကာယပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’တိ ပဇာနာတိ, ဇီဝိတပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘ဇီဝိတပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’တိ ပဇာနာတိ. ‘ကာယဿ ဘေဒါ ဥဒ္ဓံ ဇီဝိတပရိယာဒါနာ ဣဓေဝ သဗ္ဗဝေဒယိတာနိ အနဘိနန္ဒိတာနိ သီတီဘဝိဿန္တီ’တိ ပဇာနာတိ.

तो जर सुखद वेदना अनुभवतो, तेव्हा 'ती अनित्य आहे' असे जाणतो, 'ती आसक्ती निर्माण करणारी नाही' असे जाणतो, 'ती अभिनंदनीय नाही' असे जाणतो. जर तो दुःखद वेदना अनुभवतो, तेव्हा 'ती अनित्य आहे' असे जाणतो, 'ती आसक्ती निर्माण करणारी नाही' असे जाणतो, 'ती अभिनंदनीय नाही' असे जाणतो. जर तो अदुःख-असुख वेदना अनुभवतो, तेव्हा 'ती अनित्य आहे' असे जाणतो, 'ती आसक्ती निर्माण करणारी नाही' असे जाणतो, 'ती अभिनंदनीय नाही' असे जाणतो. जर तो सुखद वेदना अनुभवतो, तर ती आसक्तीरहित होऊन अनुभवतो. जर तो दुःखद वेदना अनुभवतो, तर ती आसक्तीरहित होऊन अनुभवतो. जर तो अदुःख-असुख वेदना अनुभवतो, तर ती आसक्तीरहित होऊन अनुभवतो. शरीराच्या मर्यादेपर्यंतची वेदना अनुभवताना तो 'मी शरीराच्या मर्यादेपर्यंतची वेदना अनुभवत आहे' असे जाणतो. जीवनाच्या मर्यादेपर्यंतची वेदना अनुभवताना तो 'मी जीवनाच्या मर्यादेपर्यंतची वेदना अनुभवत आहे' असे जाणतो. 'शरीर नष्ट झाल्यानंतर आणि जीवन संपल्यानंतर, याच जन्मात सर्व अनुभवलेल्या वेदना अभिनंदित न होता शांत होतील' असे तो जाणतो.

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, တေလဉ္စ ပဋိစ္စ ဝဋ္ဋိဉ္စ ပဋိစ္စ တေလပ္ပဒီပေါ ဈာယေယျ, တဿေဝ တေလဿ စ ဝဋ္ဋိယာ စ ပရိယာဒါနာ အနာဟာရော နိဗ္ဗာယေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘ကာယပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’တိ ပဇာနာတိ. ဇီဝိတပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘ဇီဝိတပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’တိ ပဇာနာတိ. ‘ကာယဿ ဘေဒါ ဥဒ္ဓံ ဇီဝိတပရိယာဒါနာ ဣဓေဝ သဗ္ဗဝေဒယိတာနိ အနဘိနန္ဒိတာနိ သီတီဘဝိဿန္တီ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ. သတ္တမံ.

भिक्षूंनो, ज्याप्रमाणे तेल आणि वात यांवर अवलंबून तेलाचा दिवा जळतो, आणि तेल व वात संपल्यामुळे इंधन न मिळाल्याने तो विझून जातो; त्याचप्रमाणे, भिक्षूंनो, भिक्षू शरीराच्या मर्यादेपर्यंतची वेदना अनुभवताना 'मी शरीराच्या मर्यादेपर्यंतची वेदना अनुभवत आहे' असे जाणतो. जीवनाच्या मर्यादेपर्यंतची वेदना अनुभवताना 'मी जीवनाच्या मर्यादेपर्यंतची वेदना अनुभवत आहे' असे जाणतो. 'शरीर नष्ट झाल्यानंतर आणि जीवन संपल्यानंतर, याच जन्मात सर्व अनुभवलेल्या वेदना अभिनंदित न होता शांत होतील' असे तो जाणतो.

၈. ဒုတိယဂေလညသုတ္တံ

८. दुसरे गेलञ्ञ सुत्त

၂၅၆. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဝေသာလိယံ ဝိဟရတိ မဟာဝနေ ကူဋာဂါရသာလာယံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေန ဂိလာနသာလာ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ –

२५६. एकदा भगवान वैशाली येथील महावनात कूटागारशाळेत विहरत होते. तेव्हा भगवान संध्याकाळच्या वेळी ध्यानातून उठून जेथे रुग्णालय होते, तेथे गेले. तेथे जाऊन ते मांडलेल्या आसनावर बसले. बसल्यानंतर भगवंतांनी भिक्षूंना संबोधित केले –

‘‘သတော[Pg.415], ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သမ္ပဇာနော ကာလံ အာဂမေယျ. အယံ ဝေါ အမှာကံ အနုသာသနီ.

भिक्षूंनो, भिक्षूने स्मृतिमान आणि संप्रजन्ययुक्त होऊन काळाची वाट पाहावी. हाच आमचा तुम्हासाठी उपदेश आहे.

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သတော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ, ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ; ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရတိ… စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ ဝိဟရတိ… ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ, ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သတော ဟောတိ.

आणि भिक्षूंनो, भिक्षू स्मृतिमान कसा होतो? येथे, भिक्षूंनो, भिक्षू शरीरात शरीराचे सतत दर्शन घेत (कायानुपश्यी होऊन), उद्योगी, संप्रजन्ययुक्त आणि स्मृतिमान होऊन विहरतो, आणि जगातील अभिज्झा व डोमनस्स दूर करतो. वेदनांमध्ये वेदनेचे सतत दर्शन घेत विहरतो... चित्तात चित्ताचे सतत दर्शन घेत विहरतो... धर्मांमध्ये धर्माचे सतत दर्शन घेत (धर्मानुपश्यी होऊन), उद्योगी, संप्रजन्ययुक्त आणि स्मृतिमान होऊन विहरतो, आणि जगातील अभिज्झा व डोमनस्स दूर करतो. अशा प्रकारे, भिक्षूंनो, भिक्षू स्मृतिमान होतो.

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သမ္ပဇာနော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အဘိက္ကန္တေ ပဋိက္ကန္တေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ…ပေ… ဘာသိတေ တုဏှီဘာဝေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သမ္ပဇာနော ဟောတိ. သတော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သမ္ပဇာနော ကာလံ အာဂမေယျ. အယံ ဝေါ အမှာကံ အနုသာသနီ.

आणि भिक्षूंनो, भिक्षू संप्रजन्ययुक्त कसा होतो? येथे, भिक्षूंनो, भिक्षू पुढे जाताना आणि मागे वळताना सजगतेने कृती करतो... पे... बोलताना आणि मौन बाळगताना सजगतेने कृती करतो. अशा प्रकारे, भिक्षूंनो, भिक्षू संप्रजन्ययुक्त होतो. भिक्षूंनो, भिक्षूने स्मृतिमान आणि संप्रजन्ययुक्त होऊन काळाची वाट पाहावी. हाच आमचा तुम्हासाठी उपदेश आहे.

‘‘တဿ စေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဧဝံ သတဿ သမ္ပဇာနဿ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခါ ဝေဒနာ. သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ဥပ္ပန္နာ ခေါ မျာယံ သုခါ ဝေဒနာ; သာ စ ခေါ ပဋိစ္စ, နော အပ္ပဋိစ္စ. ကိံ ပဋိစ္စ? ဣမမေဝ ဖဿံ ပဋိစ္စ. အယံ ခေါ ပန ဖဿော အနိစ္စော သင်္ခတော ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နော. အနိစ္စံ ခေါ ပန သင်္ခတံ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နံ ဖဿံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပန္နာ သုခါ ဝေဒနာ ကုတော နိစ္စာ ဘဝိဿတီ’တိ! သော ဖဿေ စ သုခါယ စ ဝေဒနာယ အနိစ္စာနုပဿီ ဝိဟရတိ, ဝယာနုပဿီ ဝိဟရတိ, ဝိရာဂါနုပဿီ ဝိဟရတိ, နိရောဓာနုပဿီ ဝိဟရတိ, ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီ ဝိဟရတိ. တဿ ဖဿေ စ သုခါယ စ ဝေဒနာယ အနိစ္စာနုပဿိနော ဝိဟရတော, ဝယာနုပဿိနော ဝိဟရတော, ဝိရာဂါနုပဿိနော ဝိဟရတော, နိရောဓာနုပဿိနော ဝိဟရတော, ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿိနော ဝိဟရတော ယော ဖဿေ စ သုခါယ စ ဝေဒနာယ ရာဂါနုသယော, သော ပဟီယတိ.

भिक्षूंनो, जर अशा प्रकारे स्मृतिमान, संप्रजन्ययुक्त, अप्रमादी, उद्योगी आणि दृढनिश्चयी होऊन विहरणाऱ्या भिक्षूला सुखद वेदना उत्पन्न झाली, तर तो हे अशा प्रकारे जाणतो – 'मला ही सुखद वेदना उत्पन्न झाली आहे. ती अवलंबून उत्पन्न झाली आहे, कारणाशिवाय नाही. कशावर अवलंबून? याच स्पर्शावर अवलंबून. पण हा स्पर्श तर अनित्य, संस्कृत आणि प्रतीत्यसमुत्पन्न आहे. मग अनित्य, संस्कृत आणि प्रतीत्यसमुत्पन्न स्पर्शावर अवलंबून उत्पन्न झालेली सुखद वेदना नित्य कशी असू शकेल?' तो स्पर्शात आणि सुखद वेदनेत अनित्यानुपश्यी होऊन विहरतो, वयानुपश्यी होऊन विहरतो, विरागानुपश्यी होऊन विहरतो, निरोधानुपश्यी होऊन विहरतो, प्रतिनिसर्गानुपश्यी होऊन विहरतो. स्पर्शात आणि सुखद वेदनेत अनित्यानुपश्यी होऊन विहरणाऱ्या, वयानुपश्यी होऊन विहरणाऱ्या, विरागानुपश्यी होऊन विहरणाऱ्या, nirodhānupassino (निरोधानुपश्यी होऊन विहरणाऱ्या), प्रतिनिसर्गानुपश्यी होऊन विहरणाऱ्या त्या भिक्षूचा स्पर्शाविषयी आणि सुखद वेदनेविषयी जो रागानुशय असतो, तो नष्ट होतो.

‘‘တဿ စေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဧဝံ သတဿ…ပေ… ဝိဟရတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ…ပေ… ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ. သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ဥပ္ပန္နာ ခေါ မျာယံ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ; သာ စ ခေါ ပဋိစ္စ, နော အပ္ပဋိစ္စ. ကိံ ပဋိစ္စ? ဣမမေဝ ဖဿံ ပဋိစ္စ…ပေ… ကာယဿ [Pg.416] ဘေဒါ ဥဒ္ဓံ ဇီဝိတပရိယာဒါနာ ဣဓေဝ သဗ္ဗဝေဒယိတာနိ အနဘိနန္ဒိတာနိ သီတီဘဝိဿန္တီ’တိ ပဇာနာတိ’’.

“भिक्खूहो, अशा प्रकारे स्मृतिमान (सतीमान) आणि संप्रजन्ययुक्त होऊन... विहार करणाऱ्या त्या भिक्खूला जर दुःखद वेदना उत्पन्न झाली... किंवा अदुःख-असुख (उपेक्षा) वेदना उत्पन्न झाली, तर तो असे जाणतो – ‘मला ही अदुःख-असुख वेदना उत्पन्न झाली आहे; आणि ती प्रत्यय (कारण) अवलंबून उत्पन्न झाली आहे, कारणाशिवाय नाही. कशावर अवलंबून? याच स्पर्शावर अवलंबून... शरीराच्या भेदानंतर (मृत्यूनंतर), आयुष्याच्या समाप्तीनंतर, याच जन्मात सर्व वेदना, ज्यांचे अभिनंदन केले गेले नाही (ज्यांच्याविषयी आसक्ती नाही), त्या शांत (शीतळ) होतील,’ असे तो जाणतो.”

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, တေလဉ္စ ပဋိစ္စ ဝဋ္ဋိဉ္စ ပဋိစ္စ တေလပ္ပဒီပေါ ဈာယေယျ, တဿေဝ တေလဿ စ ဝဋ္ဋိယာ စ ပရိယာဒါနာ အနာဟာရော နိဗ္ဗာယေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘ကာယပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’တိ ပဇာနာတိ. ဇီဝိတပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘ဇီဝိတပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’တိ ပဇာနာတိ. ‘ကာယဿ ဘေဒါ ဥဒ္ဓံ ဇီဝိတပရိယာဒါနာ ဣဓေဝ သဗ္ဗဝေဒယိတာနိ အနဘိနန္ဒိတာနိ သီတီဘဝိဿန္တီ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ. အဋ္ဌမံ.

“भिक्खूहो, ज्याप्रमाणे तेल आणि वात यांच्यावर अवलंबून तेलाचा दिवा जळतो, आणि त्या तेलाच्या व वातीच्या संपण्याने, इंधन न मिळाल्यामुळे तो विझून जातो; त्याचप्रमाणे, भिक्खूहो, भिक्खू शरीराच्या मर्यादेपर्यंतची वेदना अनुभवत असताना ‘मी शरीराच्या मर्यादेपर्यंतची वेदना अनुभवत आहे’ असे जाणतो. आयुष्याच्या मर्यादेपर्यंतची वेदना अनुभवत असताना ‘मी आयुष्याच्या मर्यादेपर्यंतची वेदना अनुभवत आहे’ असे जाणतो. ‘शरीराच्या भेदानंतर, आयुष्याच्या समाप्तीनंतर, याच जन्मात सर्व वेदना, ज्यांचे अभिनंदन केले गेले नाही, त्या शांत होतील,’ असे तो जाणतो.” हे आठवे.

၉. အနိစ္စသုတ္တံ

९. अनिच्चसुत्त (अनित्य सूत्र)

၂၅၇. ‘‘တိဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒနာ အနိစ္စာ သင်္ခတာ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ ခယဓမ္မာ ဝယဓမ္မာ ဝိရာဂဓမ္မာ နိရောဓဓမ္မာ. ကတမာ တိဿော? သုခါ ဝေဒနာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ – ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တိဿော ဝေဒနာ အနိစ္စာ သင်္ခတာ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ ခယဓမ္မာ ဝယဓမ္မာ ဝိရာဂဓမ္မာ နိရောဓဓမ္မာ’’တိ. နဝမံ.

२५७. “भिक्खूहो, या तीन वेदना अनित्य आहेत, संस्कृत (संस्कारित) आहेत, प्रतीत्यसमुत्पन्न आहेत, क्षयधर्म (नष्ट होण्याचा स्वभाव असणाऱ्या) आहेत, वयधर्म (ऱ्हास पावणारा स्वभाव असणाऱ्या) आहेत, विरागधर्म (आसक्ती नष्ट होण्याचा स्वभाव असणाऱ्या) आहेत, निरोधधर्म (लय पावणारा स्वभाव असणाऱ्या) आहेत. कोणत्या तीन? सुखद वेदना, दुःखद वेदना आणि अदुःख-असुख वेदना. भिक्खूहो, या तीन वेदना अनित्य, संस्कृत, प्रतीत्यसमुत्पन्न, क्षयधर्म, वयधर्म, विरागधर्म आणि निरोधधर्म आहेत.” हे नववे.

၁၀. ဖဿမူလကသုတ္တံ

१०. फस्समूलकसुत्त (स्पर्शमूलक सूत्र)

၂၅၈. ‘‘တိဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒနာ ဖဿဇာ ဖဿမူလကာ ဖဿနိဒါနာ ဖဿပစ္စယာ. ကတမာ တိဿော? သုခါ ဝေဒနာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ. သုခဝေဒနိယံ, ဘိက္ခဝေ, ဖဿံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခါ ဝေဒနာ. တဿေဝ သုခဝေဒနိယဿ ဖဿဿ နိရောဓာ, ယံ တဇ္ဇံ ဝေဒယိတံ သုခဝေဒနိယံ ဖဿံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပန္နာ သုခါ ဝေဒနာ, သာ နိရုဇ္ဈတိ, သာ ဝူပသမ္မတိ. ဒုက္ခဝေဒနိယံ, ဘိက္ခဝေ, ဖဿံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ. တဿေဝ ဒုက္ခဝေဒနိယဿ ဖဿဿ နိရောဓာ, ယံ တဇ္ဇံ ဝေဒယိတံ ဒုက္ခဝေဒနိယံ ဖဿံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပန္နာ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ, သာ နိရုဇ္ဈတိ, သာ ဝူပသမ္မတိ. အဒုက္ခမသုခဝေဒနိယံ, ဘိက္ခဝေ, ဖဿံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ. တဿေဝ အဒုက္ခမသုခဝေဒနိယဿ ဖဿဿ နိရောဓာ, ယံ တဇ္ဇံ ဝေဒယိတံ အဒုက္ခမသုခဝေဒနိယံ ဖဿံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပန္နာ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ, သာ နိရုဇ္ဈတိ, သာ ဝူပသမ္မတိ. သေယျထာပိ[Pg.417], ဘိက္ခဝေ, ဒွိန္နံ ကဋ္ဌာနံ သံဃဋ္ဋနသမောဓာနာ ဥသ္မာ ဇာယတိ, တေဇော အဘိနိဗ္ဗတ္တတိ. တေသံယေဝ ကဋ္ဌာနံ နာနာဘာဝါ ဝိနိက္ခေပါ, ယာ တဇ္ဇာ ဥသ္မာ, သာ နိရုဇ္ဈတိ, သာ ဝူပသမ္မတိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣမာ တိဿော ဝေဒနာ ဖဿဇာ ဖဿမူလကာ ဖဿနိဒါနာ ဖဿပစ္စယာ. တဇ္ဇံ ဖဿံ ပဋိစ္စ တဇ္ဇာ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. တဇ္ဇဿ ဖဿဿ နိရောဓာ တဇ္ဇာ ဝေဒနာ နိရုဇ္ဈန္တီ’’တိ. ဒသမံ.

२५८. “भिक्खूहो, या तीन वेदना स्पर्शापासून उत्पन्न होणाऱ्या (स्पर्शज), स्पर्शमूलक, स्पर्श हेच ज्यांचे निदान (कारण) आहे अशा आणि स्पर्शप्रत्ययी (स्पर्शावर अवलंबून असणाऱ्या) आहेत. कोणत्या तीन? सुखद वेदना, दुःखद वेदना आणि अदुःख-असुख वेदना. भिक्खूहो, सुखद वेदनेला कारणीभूत असणाऱ्या स्पर्शावर अवलंबून सुखद वेदना उत्पन्न होते. त्या सुखद वेदनेला कारणीभूत असणाऱ्या स्पर्शाच्या निरोधाने (नष्ट होण्याने), त्या स्पर्शावर अवलंबून उत्पन्न झालेली जी सुखद वेदना आहे, ती निरुद्ध होते, ती शांत होते. भिक्खूहो, दुःखद वेदनेला कारणीभूत असणाऱ्या स्पर्शावर अवलंबून दुःखद वेदना उत्पन्न होते. त्या दुःखद वेदनेला कारणीभूत असणाऱ्या स्पर्शाच्या निरोधाने, त्या स्पर्शावर अवलंबून उत्पन्न झालेली जी दुःखद वेदना आहे, ती निरुद्ध होते, ती शांत होते. भिक्खूहो, अदुःख-असुख वेदनेला कारणीभूत असणाऱ्या स्पर्शावर अवलंबून अदुःख-असुख वेदना उत्पन्न होते. त्या अदुःख-असुख वेदनेला कारणीभूत असणाऱ्या स्पर्शाच्या निरोधाने, त्या स्पर्शावर अवलंबून उत्पन्न झालेली जी अदुःख-असुख वेदना आहे, ती निरुद्ध होते, ती शांत होते. भिक्खूहो, ज्याप्रमाणे दोन लाकडांच्या घर्षणामुळे व एकत्र येण्यामुळे उष्णता निर्माण होते, अग्नी प्रज्वलित होतो; परंतु तीच लाकडे वेगळी केल्याने व दूर ठेवल्याने त्यापासून निर्माण झालेली उष्णता निरुद्ध होते, शांत होते. त्याचप्रमाणे, भिक्खूहो, या तीन वेदना स्पर्शज, स्पर्शमूलक, स्पर्श हेच ज्यांचे निदान आहे अशा आणि स्पर्शप्रत्ययी आहेत. योग्य स्पर्शावर अवलंबून तशाच वेदना उत्पन्न होतात आणि त्या योग्य स्पर्शाच्या निरोधाने तशा वेदना निरुद्ध होतात.” हे दहावे.

သဂါထာဝဂ္ဂေါ ပဌမော.

सगाथावग्गो पठमो (गाथांसह असलेला पहिला वर्ग समाप्त).

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची अनुक्रमणिका (उद्दान) –

သမာဓိ သုခံ ပဟာနေန, ပါတာလံ ဒဋ္ဌဗ္ဗေန စ;

သလ္လေန စေဝ ဂေလညာ, အနိစ္စ ဖဿမူလကာတိ.

समाधी, सुख, प्रहाण, पाताल, द्रष्टव्य, शल्य, गेलञ्ञ (आजारपण), अनित्य आणि फस्समूलक (स्पर्शमूलक).

၂. ရဟောဂတဝဂ္ဂေါ

२. रहोगतवग्गो (एकांतात जाण्याचा वर्ग)

၁. ရဟောဂတသုတ္တံ

१. रहोगतसुत्त (एकांत सूत्र)

၂၅၉. အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဓ မယှံ, ဘန္တေ, ရဟောဂတဿ ပဋိသလ္လီနဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘တိဿော ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ. သုခါ ဝေဒနာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ – ဣမာ တိဿော ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ. ဝုတ္တံ ခေါ ပနေတံ ဘဂဝတာ – ‘ယံ ကိဉ္စိ ဝေဒယိတံ တံ ဒုက္ခသ္မိ’န္တိ. ကိံ နု ခေါ ဧတံ ဘဂဝတာ သန္ဓာယ ဘာသိတံ – ‘ယံ ကိဉ္စိ ဝေဒယိတံ တံ ဒုက္ခသ္မိ’’’န္တိ?

२५९. तेव्हा एक भिक्खू भगवंतांकडे गेला; जवळ जाऊन भगवंतांना अभिवादन करून एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या त्या भिक्खूने भगवंतांना असे विचारले – “भंते, येथे मी एकांतात ध्यानस्थ बसलो असताना माझ्या मनात असा विचार आला – ‘भगवंतांनी तीन वेदना सांगितल्या आहेत: सुखद वेदना, दुःखद वेदना आणि अदुःख-असुख वेदना. भगवंतांनी या तीन वेदना सांगितल्या आहेत. परंतु भगवंतांनी असेही म्हटले आहे – “जे काही अनुभवले जाते, ते सर्व दुःखात समाविष्ट आहे.” भगवंतांनी नेमके काय लक्षात घेऊन (कशाचा संदर्भ देऊन) असे म्हटले आहे की, “जे काही अनुभवले जाते, ते सर्व दुःखात समाविष्ट आहे”?’”

‘‘သာဓု သာဓု, ဘိက္ခု! တိဿော ဣမာ, ဘိက္ခု, ဝေဒနာ ဝုတ္တာ မယာ. သုခါ ဝေဒနာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ – ဣမာ တိဿော ဝေဒနာ ဝုတ္တာ မယာ. ဝုတ္တံ ခေါ ပနေတံ, ဘိက္ခု, မယာ – ‘ယံ ကိဉ္စိ ဝေဒယိတံ, တံ ဒုက္ခသ္မိ’န္တိ. တံ ခေါ ပနေတံ, ဘိက္ခု, မယာ သင်္ခါရာနံယေဝ အနိစ္စတံ သန္ဓာယ ဘာသိတံ – ‘ယံ ကိဉ္စိ ဝေဒယိတံ တံ ဒုက္ခသ္မိ’န္တိ[Pg.418]. တံ ခေါ ပနေတံ, ဘိက္ခု, မယာ သင်္ခါရာနံယေဝ ခယဓမ္မတံ…ပေ… ဝယဓမ္မတံ…ပေ… ဝိရာဂဓမ္မတံ …ပေ… နိရောဓဓမ္မတံ…ပေ… ဝိပရိဏာမဓမ္မတံ သန္ဓာယ ဘာသိတံ – ‘ယံ ကိဉ္စိ ဝေဒယိတံ တံ ဒုက္ခသ္မိ’န္တိ. အထ ခေါ ပန, ဘိက္ခု, မယာ အနုပုဗ္ဗသင်္ခါရာနံ နိရောဓော အက္ခာတော. ပဌမံ ဈာနံ သမာပန္နဿ ဝါစာ နိရုဒ္ဓါ ဟောတိ. ဒုတိယံ ဈာနံ သမာပန္နဿ ဝိတက္ကဝိစာရာ နိရုဒ္ဓါ ဟောန္တိ. တတိယံ ဈာနံ သမာပန္နဿ ပီတိ နိရုဒ္ဓါ ဟောတိ. စတုတ္ထံ ဈာနံ သမာပန္နဿ အဿာသပဿာသာ နိရုဒ္ဓါ ဟောန္တိ. အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမာပန္နဿ ရူပသညာ နိရုဒ္ဓါ ဟောတိ. ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမာပန္နဿ အာကာသာနဉ္စာယတနသညာ နိရုဒ္ဓါ ဟောတိ. အာကိဉ္စညာယတနံ သမာပန္နဿ ဝိညာဏဉ္စာယတနသညာ နိရုဒ္ဓါ ဟောတိ. နေဝသညာနာသညာယတနံ သမာပန္နဿ အာကိဉ္စညာယတနသညာ နိရုဒ္ဓါ ဟောတိ. သညာဝေဒယိတနိရောဓံ သမာပန္နဿ သညာ စ ဝေဒနာ စ နိရုဒ္ဓါ ဟောန္တိ. ခီဏာသဝဿ ဘိက္ခုနော ရာဂေါ နိရုဒ္ဓေါ ဟောတိ, ဒေါသော နိရုဒ္ဓေါ ဟောတိ, မောဟော နိရုဒ္ဓေါ ဟောတိ. အထ ခေါ, ဘိက္ခု, မယာ အနုပုဗ္ဗသင်္ခါရာနံ ဝူပသမော အက္ခာတော. ပဌမံ ဈာနံ သမာပန္နဿ ဝါစာ ဝူပသန္တာ ဟောတိ. ဒုတိယံ ဈာနံ သမာပန္နဿ ဝိတက္ကဝိစာရာ ဝူပသန္တာ ဟောန္တိ…ပေ… သညာဝေဒယိတနိရောဓံ သမာပန္နဿ သညာ စ ဝေဒနာ စ ဝူပသန္တာ ဟောန္တိ. ခီဏာသဝဿ ဘိက္ခုနော ရာဂေါ ဝူပသန္တော ဟောတိ, ဒေါသော ဝူပသန္တော ဟောတိ, မောဟော ဝူပသန္တော ဟောတိ. ဆယိမာ, ဘိက္ခု, ပဿဒ္ဓိယော. ပဌမံ ဈာနံ သမာပန္နဿ ဝါစာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ ဟောတိ. ဒုတိယံ ဈာနံ သမာပန္နဿ ဝိတက္ကဝိစာရာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ ဟောန္တိ. တတိယံ ဈာနံ သမာပန္နဿ ပီတိ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ ဟောတိ. စတုတ္ထံ ဈာနံ သမာပန္နဿ အဿာသပဿာသာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ ဟောန္တိ. သညာဝေဒယိတနိရောဓံ သမာပန္နဿ သညာ စ ဝေဒနာ စ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ ဟောန္တိ. ခီဏာသဝဿ ဘိက္ခုနော ရာဂေါ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ ဟောတိ, ဒေါသော ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ ဟောတိ, မောဟော ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ ဟောတီ’’တိ. ပဌမံ.

“साधू, साधू, भिक्खू! हे भिक्खू, मी तीन प्रकारच्या वेदना सांगितल्या आहेत. सुखद वेदना (सुखा वेदना), दुःखद वेदना (दुक्खा वेदना) आणि अदुःख-असुख वेदना (अदुक्खमसुखा वेदना) - या तीन वेदना मी सांगितल्या आहेत. परंतु, हे भिक्खू, मी असेही म्हटले आहे की—'जे काही अनुभवले जाते, ते सर्व दुःखात समाविष्ट आहे.' हे मी संस्कारांच्या (संखारांच्या) अनित्यतेचा (अणिच्चता) विचार करूनच म्हटले आहे की—'जे काही अनुभवले जाते, ते दुःखात समाविष्ट आहे.' हे मी संस्कारांच्या क्षयधर्मतेचा (खयधम्मता)... पे... व्ययधर्मतेचा (वयधम्मता)... पे... विरागधर्मतेचा (विरागधम्मता)... पे... निरोधधर्मतेचा (निरोधधम्मता)... पे... विपरिणामधर्मतेचा (विपरिणामधम्मता) विचार करूनच म्हटले आहे की—'जे काही अनुभवले जाते, ते दुःखात समाविष्ट आहे.' शिवाय, हे भिक्खू, मी संस्कारांचा अनुक्रमिक निरोध (अनुपुब्बसंखारानं निरोधो) सांगितला आहे. प्रथम ध्यान प्राप्त झालेल्या व्यक्तीची वाणी निरुद्ध होते. द्वितीय ध्यान प्राप्त झालेल्या व्यक्तीचे वितर्क आणि विचार निरुद्ध होतात. तृतीय ध्यान प्राप्त झालेल्या व्यक्तीची प्रीती निरुद्ध होते. चतुर्थ ध्यान प्राप्त झालेल्या व्यक्तीचे श्वासोच्छ्वास (अस्सास-पस्सासा) निरुद्ध होतात. आकासानञ्चायतन प्राप्त झालेल्या व्यक्तीची रूपसंज्ञा निरुद्ध होते. विञ्ञाणञ्चायतन प्राप्त झालेल्या व्यक्तीची आकासानञ्चायतनसंज्ञा निरुद्ध होते. आकिञ्चञ्ञायतन प्राप्त झालेल्या व्यक्तीची विञ्ञाणञ्चायतनसंज्ञा निरुद्ध होते. नेवसंञ्ञानासंञ्ञायतन प्राप्त झालेल्या व्यक्तीची आकिञ्चञ्ञायतनसंज्ञा निरुद्ध होते. संज्ञा-वेदयित-निरोध (संञ्ञावेदयितनिरोध) प्राप्त झालेल्या व्यक्तीची संज्ञा आणि वेदना दोन्ही निरुद्ध होतात. क्षीणास्रव (खीणासव) भिक्खूचा राग निरुद्ध होतो, द्वेष (दोसो) निरुद्ध होतो, मोह निरुद्ध होतो. तसेच, हे भिक्खू, मी संस्कारांचे अनुक्रमिक शांत होणे (अनुपुब्बसंखारानं वूपसमो) सांगितले आहे. प्रथम ध्यान प्राप्त झालेल्या व्यक्तीची वाणी शांत होते. द्वितीय ध्यान प्राप्त झालेल्या व्यक्तीचे वितर्क आणि विचार शांत होतात... पे... संज्ञा-वेदयित-निरोध प्राप्त झालेल्या व्यक्तीची संज्ञा आणि वेदना शांत होतात. क्षीणास्रव भिक्खूचा राग शांत होतो, द्वेष शांत होतो, मोह शांत होतो. हे भिक्खू, या सहा प्रकारच्या शांतता (पस्सद्धियो) आहेत. प्रथम ध्यान प्राप्त झालेल्या व्यक्तीची वाणी शांत (प्रश्रब्ध) होते. द्वितीय ध्यान प्राप्त झालेल्या व्यक्तीचे वितर्क आणि विचार शांत होतात. तृतीय ध्यान प्राप्त झालेल्या व्यक्तीची प्रीती शांत होते. चतुर्थ ध्यान प्राप्त झालेल्या व्यक्तीचे श्वासोच्छ्वास शांत होतात. संज्ञा-वेदयित-निरोध प्राप्त झालेल्या व्यक्तीची संज्ञा आणि वेदना शांत होतात. क्षीणास्रव भिक्खूचा राग शांत होतो, द्वेष शांत होतो, मोह शांत होतो.” पहिले.

၂. ပဌမအာကာသသုတ္တံ

२. प्रथम आकास सुत्त

၂၆၀. ‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, အာကာသေ ဝိဝိဓာ ဝါတာ ဝါယန္တိ. ပုရတ္ထိမာပိ ဝါတာ ဝါယန္တိ, ပစ္ဆိမာပိ ဝါတာ ဝါယန္တိ, ဥတ္တရာပိ ဝါတာ ဝါယန္တိ, ဒက္ခိဏာပိ ဝါတာ ဝါယန္တိ, သရဇာပိ ဝါတာ ဝါယန္တိ, အရဇာပိ ဝါတာ ဝါယန္တိ, သီတာပိ ဝါတာ ဝါယန္တိ, ဥဏှာပိ ဝါတာ ဝါယန္တိ, ပရိတ္တာပိ ဝါတာ ဝါယန္တိ, အဓိမတ္တာပိ ဝါတာ [Pg.419] ဝါယန္တိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣမသ္မိံ ကာယသ္မိံ ဝိဝိဓာ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, သုခါပိ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ဒုက္ခာပိ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, အဒုက္ခမသုခါပိ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ.

२६०. “भिक्खूंनो, ज्याप्रमाणे आकाशात विविध वारे वाहतात: पूर्वेकडचे वारे वाहतात, पश्चिमेकडचे वारे वाहतात, उत्तरेकडचे वारे वाहतात, दक्षिणेकडचे वारे वाहतात; धुळीने भरलेले वारे वाहतात, धुळीशिवायचे वारे वाहतात; थंड वारे वाहतात, उष्ण वारे वाहतात; मंद वारे वाहतात आणि अतिशय वेगवान वारे वाहतात. त्याचप्रमाणे, भिक्खूंनो, या शरीरात विविध वेदना उत्पन्न होतात: सुखद वेदनाही उत्पन्न होते, दुःखद वेदनाही उत्पन्न होते आणि अदुःख-असुख वेदनाही उत्पन्न होते.”

‘‘ယထာပိ ဝါတာ အာကာသေ, ဝါယန္တိ ဝိဝိဓာ ပုထူ;

ပုရတ္ထိမာ ပစ္ဆိမာ စာပိ, ဥတ္တရာ အထ ဒက္ခိဏာ.

“ज्याप्रमाणे आकाशात अनेक प्रकारचे विविध वारे वाहतात; पूर्वेकडचे आणि पश्चिमेकडचे, तसेच उत्तरेकडचे आणि दक्षिणेकडचे वारे,

‘‘သရဇာ အရဇာ စပိ, သီတာ ဥဏှာ စ ဧကဒါ;

အဓိမတ္တာ ပရိတ္တာ စ, ပုထူ ဝါယန္တိ မာလုတာ.

धुळीने भरलेले आणि धुळीशिवायचे, कधी थंड तर कधी उष्ण, अतिशय वेगवान आणि मंद—असे अनेक प्रकारचे वारे वाहतात;

‘‘တထေဝိမသ္မိံ ကာယသ္မိံ, သမုပ္ပဇ္ဇန္တိ ဝေဒနာ;

သုခဒုက္ခသမုပ္ပတ္တိ, အဒုက္ခမသုခါ စ ယာ.

त्याचप्रमाणे या शरीरातही विविध वेदना उत्पन्न होतात; सुख आणि दुःखाची उत्पत्ती होते, तसेच जी अदुःख-असुख वेदना आहे तीही उत्पन्न होते.

‘‘ယတော စ ဘိက္ခု အာတာပီ, သမ္ပဇညံ န ရိဉ္စတိ ;

တတော သော ဝေဒနာ သဗ္ဗာ, ပရိဇာနာတိ ပဏ္ဍိတော.

परंतु जेव्हा भिक्खू उद्योगी (आतापी) असतो आणि संप्रजन्य (स्पष्ट आकलन) सोडत नाही, तेव्हा तो ज्ञानी भिक्खू सर्व वेदना पूर्णपणे जाणतो.

‘‘သော ဝေဒနာ ပရိညာယ, ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ အနာသဝေါ;

ကာယဿ ဘေဒါ ဓမ္မဋ္ဌော, သင်္ချံ နောပေတိ ဝေဒဂူ’’တိ. ဒုတိယံ;

तो वेदनांना पूर्णपणे जाणून घेऊन, याच जन्मात (दिट्ठे धम्मे) आस्रवरहित (अनास्रव) होतो. धर्मात स्थित असलेला तो वेदपारंगत (वेदगू) भिक्खू, शरीराच्या भेदानंतर (मृत्यूनंतर) कोणत्याही संज्ञेला (पुनर्जन्माच्या गणनेला) प्राप्त होत नाही.” दुसरे.

၃. ဒုတိယအာကာသသုတ္တံ

३. दुसरे आकास सुत्त

၂၆၁. ‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, အာကာသေ ဝိဝိဓာ ဝါတာ ဝါယန္တိ. ပုရတ္ထိမာပိ ဝါတာ ဝါယန္တိ…ပေ… အဓိမတ္တာပိ ဝါတာ ဝါယန္တိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣမသ္မိံ ကာယသ္မိံ ဝိဝိဓာ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, သုခါပိ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ဒုက္ခာပိ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, အဒုက္ခမသုခါပိ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ. တတိယံ.

२६१. “भिक्खूंनो, ज्याप्रमाणे आकाशात विविध वारे वाहतात: पूर्वेकडचे वारे वाहतात... पे... अतिशय वेगवान वारे वाहतात. त्याचप्रमाणे, भिक्खूंनो, या शरीरात विविध वेदना उत्पन्न होतात: सुखद वेदनाही उत्पन्न होते, दुःखद वेदनाही उत्पन्न होते आणि अदुःख-असुख वेदनाही उत्पन्न होते.” तिसरे.

၄. အဂါရသုတ္တံ

४. अगार सुत्त

၂၆၂. ‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, အာဂန္တုကာဂါရံ. တတ္ထ ပုရတ္ထိမာယပိ ဒိသာယ အာဂန္တွာ ဝါသံ ကပ္ပေန္တိ, ပစ္ဆိမာယပိ ဒိသာယ အာဂန္တွာ ဝါသံ ကပ္ပေန္တိ, ဥတ္တရာယပိ ဒိသာယ အာဂန္တွာ ဝါသံ ကပ္ပေန္တိ, ဒက္ခိဏာယပိ ဒိသာယ အာဂန္တွာ ဝါသံ ကပ္ပေန္တိ. ခတ္တိယာပိ အာဂန္တွာ ဝါသံ ကပ္ပေန္တိ, ဗြာဟ္မဏာပိ အာဂန္တွာ ဝါသံ ကပ္ပေန္တိ, ဝေဿာပိ အာဂန္တွာ ဝါသံ ကပ္ပေန္တိ, သုဒ္ဒါပိ အာဂန္တွာ ဝါသံ ကပ္ပေန္တိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣမသ္မိံ ကာယသ္မိံ ဝိဝိဓာ ဝေဒနာ [Pg.420] ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. သုခါပိ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ဒုက္ခာပိ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, အဒုက္ခမသုခါပိ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. သာမိသာပိ သုခါ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, သာမိသာပိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, သာမိသာပိ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. နိရာမိသာပိ သုခါ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, နိရာမိသာပိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, နိရာမိသာပိ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ. စတုတ္ထံ.

२६२. “भिक्खूंनो, समजा एखादी धर्मशाळा (आगंतुकागार - पाहुण्यांचे विश्रामगृह) आहे. तिथे पूर्वेकडून येऊन लोक मुक्काम करतात, पश्चिमेकडून येऊन मुक्काम करतात, उत्तरेकडून येऊन मुक्काम करतात, दक्षिणेकडून येऊन मुक्काम करतात. क्षत्रियही येऊन मुक्काम करतात, ब्राह्मणही येऊन मुक्काम करतात, वैश्यही येऊन मुक्काम करतात आणि शूद्रही येऊन मुक्काम करतात. त्याचप्रमाणे, भिक्खूंनो, या शरीरात विविध वेदना उत्पन्न होतात: सुखद वेदनाही उत्पन्न होते, दुःखद वेदनाही उत्पन्न होते आणि अदुःख-असुख वेदनाही उत्पन्न होते. सामिष (भौतिक सुखांशी संबंधित) सुखद वेदनाही उत्पन्न होते, सामिष दुःखद वेदनाही उत्पन्न होते, सामिष अदुःख-असुख वेदनाही उत्पन्न होते. निरामिक्ष (भौतिक सुखांशी संबंधित नसलेली) सुखद वेदनाही उत्पन्न होते, निरामिक्ष दुःखद वेदनाही उत्पन्न होते, निरामिक्ष अदुःख-असुख वेदनाही उत्पन्न होते.” चौथे.

၅. ပဌမအာနန္ဒသုတ္တံ

५. प्रथम आनंद सुत्त

၂၆၃. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ, ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကတမာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဝေဒနာ, ကတမော ဝေဒနာသမုဒယော, ကတမော ဝေဒနာနိရောဓော, ကတမာ ဝေဒနာနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ? ကော ဝေဒနာယ အဿာဒေါ, ကော အာဒီနဝေါ, ကိံ နိဿရဏန္တိ? တိဿော ဣမာ, အာနန္ဒ, ဝေဒနာ – သုခါ ဝေဒနာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ – ဣမာ ဝုစ္စန္တိ, အာနန္ဒ, ဝေဒနာ. ဖဿသမုဒယာ ဝေဒနာသမုဒယော; ဖဿနိရောဓာ ဝေဒနာနိရောဓော. အယမေဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဝေဒနာနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ…ပေ… သမ္မာသမာဓိ. ယံ ဝေဒနံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ သောမနဿံ, အယံ ဝေဒနာယ အဿာဒေါ. ယာ ဝေဒနာ အနိစ္စာ ဒုက္ခာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ, အယံ ဝေဒနာယ အာဒီနဝေါ. ယော ဝေဒနာယ ဆန္ဒရာဂဝိနယော ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနံ, ဣဒံ ဝေဒနာယ နိဿရဏံ. အထ ခေါ ပနာနန္ဒ, မယာ အနုပုဗ္ဗသင်္ခါရာနံ နိရောဓော အက္ခာတော. ပဌမံ ဈာနံ သမာပန္နဿ ဝါစာ နိရုဒ္ဓါ ဟောတိ…ပေ… သညာဝေဒယိတနိရောဓံ သမာပန္နဿ သညာ စ ဝေဒနာ စ နိရုဒ္ဓါ ဟောန္တိ. ခီဏာသဝဿ ဘိက္ခုနော ရာဂေါ နိရုဒ္ဓေါ ဟောတိ, ဒေါသော နိရုဒ္ဓေါ ဟောတိ, မောဟော နိရုဒ္ဓေါ ဟောတိ. အထ ခေါ ပနာနန္ဒ, မယာ အနုပုဗ္ဗသင်္ခါရာနံ ဝူပသမော အက္ခာတော. ပဌမံ ဈာနံ သမာပန္နဿ ဝါစာ ဝူပသန္တာ ဟောတိ…ပေ… သညာဝေဒယိတနိရောဓံ သမာပန္နဿ သညာ စ ဝေဒနာ စ ဝူပသန္တာ ဟောန္တိ. ခီဏာသဝဿ ဘိက္ခုနော ရာဂေါ ဝူပသန္တော ဟောတိ, ဒေါသော ဝူပသန္တော ဟောတိ, မောဟော ဝူပသန္တော ဟောတိ. အထ ခေါ ပနာနန္ဒ, မယာ အနုပုဗ္ဗသင်္ခါရာနံ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိ အက္ခာတာ. ပဌမံ ဈာနံ သမာပန္နဿ ဝါစာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ ဟောတိ…ပေ… အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမာပန္နဿ ရူပသညာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ ဟောတိ. ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမာပန္နဿ အာကာသာနဉ္စာယတနသညာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ ဟောတိ. အာကိဉ္စညာယတနံ သမာပန္နဿ [Pg.421] ဝိညာဏဉ္စာယတနသညာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ ဟောတိ. နေဝသညာနာသညာယတနံ သမာပန္နဿ အာကိဉ္စညာယတနသညာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ ဟောတိ. သညာဝေဒယိတနိရောဓံ သမာပန္နဿ သညာ စ ဝေဒနာ စ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ ဟောန္တိ. ခီဏာသဝဿ ဘိက္ခုနော ရာဂေါ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ ဟောတိ, ဒေါသော ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ ဟောတိ, မောဟော ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ ဟောတီ’’တိ. ပဉ္စမံ.

२६३. त्यानंतर आयुष्यमान आनंद जेथे भगवान होते तेथे गेले; आणि पोहोचल्यावर एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेले आयुष्यमान आनंद भगवानांना म्हणाले – “भन्ते, वेदना म्हणजे काय? वेदनेचा उगम (समुदय) काय? वेदनेचा निरोध काय? आणि वेदनेच्या निरोधाकडे नेणारा मार्ग (प्रतिपदा) कोणता? वेदनेचा आस्वाद (आनंद) काय? तिचा दोष (आदीनव) काय? आणि तिच्यातून सुटका (निस्सरण) काय?” “आनंदा, या तीन वेदना आहेत – सुखद वेदना (सुखा वेदना), दुःखद वेदना (दुःखा वेदना) आणि अदुःख-असुख वेदना (उदासीन वेदना). आनंदा, यांनाच वेदना असे म्हणतात. स्पर्शाच्या (फस्स) उगमामुळे वेदनेचा उगम होतो; स्पर्शाच्या निरोधामुळे वेदनेचा निरोध होतो. हाच तो आर्य अष्टांगिक मार्ग आहे जो वेदनेच्या निरोधाकडे नेणारा मार्ग आहे, जसे की – सम्यक दृष्टी...पे... सम्यक समाधी. वेदनेवर अवलंबून जे सुख आणि सौमनस्य (आनंद) उत्पन्न होते, हा वेदनेचा आस्वाद आहे. जी वेदना अनित्य, दुःखद आणि परिवर्तनशील स्वभावाची (विपरिणामधम्मा) आहे, हा वेदनेचा दोष आहे. वेदनेविषयीच्या इच्छा-रागाचा (छंदराग) जो विनय (दूर करणे) आणि प्रहाण (त्याग) आहे, हे वेदनेतून सुटका (निस्सरण) आहे. परंतु आनंदा, मी संस्कारांच्या क्रमिक निरोधाविषयी (अनुपूर्व-संस्कार-निरोध) सांगितले आहे. प्रथम ध्यानात (झान) समापन्न झालेल्या व्यक्तीची वाणी निरुद्ध होते...पे... संज्ञा-वेदयित-निरोधात (निरोध समापत्ती) समापन्न झालेल्या व्यक्तीची संज्ञा आणि वेदना दोन्ही निरुद्ध होतात. आसवांचा क्षय झालेल्या (क्षीणासव) भिक्खूचा राग निरुद्ध होतो, द्वेष निरुद्ध होतो, मोह निरुद्ध होतो. परंतु आनंदा, मी संस्कारांच्या क्रमिक उपशमाविषयी (शांतीविषयी) सांगितले आहे. प्रथम ध्यानात समापन्न झालेल्या व्यक्तीची वाणी उपशमित (शांत) होते...पे... संज्ञा-वेदयित-निरोधात समापन्न झालेल्या व्यक्तीची संज्ञा आणि वेदना दोन्ही उपशमित होतात. आसवांचा क्षय झालेल्या भिक्खूचा राग उपशमित होतो, द्वेष उपशमित होतो, मोह उपशमित होतो. परंतु आनंदा, मी संस्कारांच्या क्रमिक प्रतिप्रश्रब्धीविषयी (पूर्ण शांततेविषयी) सांगितले आहे. प्रथम ध्यानात समापन्न झालेल्या व्यक्तीची वाणी प्रतिप्रश्रब्ध (शांत) होते...पे... आकाशांनंत्यायतन ध्यानात समापन्न झालेल्या व्यक्तीची रूपसंज्ञा प्रतिप्रश्रब्ध होते. विज्ञाणांनंत्यायतन ध्यानात समापन्न झालेल्या व्यक्तीची आकाशांनंत्यायतनसंज्ञा प्रतिप्रश्रब्ध होते. आकिंचन्यायतन ध्यानात समापन्न झालेल्या व्यक्तीची विज्ञाणांनंत्यायतनसंज्ञा प्रतिप्रश्रब्ध होते. नैवसंज्ञानासंज्ञायतन ध्यानात समापन्न झालेल्या व्यक्तीची आकिंचन्यायतनसंज्ञा प्रतिप्रश्रब्ध होते. संज्ञा-वेदयित-निरोधात समापन्न झालेल्या व्यक्तीची संज्ञा आणि वेदना दोन्ही प्रतिप्रश्रब्ध होतात. आसवांचा क्षय झालेल्या भिक्खूचा राग प्रतिप्रश्रब्ध होतो, द्वेष प्रतिप्रश्रब्ध होतो, मोह प्रतिप्रश्रब्ध होतो.” पाचवे.

၆. ဒုတိယအာနန္ဒသုတ္တံ

६. दुसरे आनंद सुत्त

၂၆၄. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကတမာ နု ခေါ, အာနန္ဒ, ဝေဒနာ, ကတမော ဝေဒနာသမုဒယော, ကတမော ဝေဒနာနိရောဓော, ကတမာ ဝေဒနာနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ? ကော ဝေဒနာယ အဿာဒေါ, ကော အာဒီနဝေါ, ကိံ နိဿရဏ’’န္တိ? ‘‘ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ ဘဂဝန္နေတ္တိကာ ဘဂဝမ္ပဋိသရဏာ. သာဓု, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တညေဝ ပဋိဘာတု ဧတဿ ဘာသိတဿ အတ္ထော. ဘဂဝတော သုတွာ ဘိက္ခူ ဓာရေဿန္တီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, အာနန္ဒ, သုဏောဟိ, သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တိဿော ဣမာ, အာနန္ဒ, ဝေဒနာ – သုခါ ဝေဒနာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ – ဣမာ ဝုစ္စန္တိ, အာနန္ဒ, ဝေဒနာ…ပေ… ဖဿသမုဒယာ…ပေ… ခီဏာသဝဿ ဘိက္ခုနော ရာဂေါ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ ဟောတိ, ဒေါသော ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ ဟောတိ, မောဟော ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ ဟောတီ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

२६४. त्यानंतर आयुष्यमान आनंद जेथे भगवान होते तेथे गेले; आणि पोहोचल्यावर भगवानांना अभिवादन करून एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या आयुष्यमान आनंदांना भगवान म्हणाले – “आनंदा, वेदना म्हणजे काय? वेदनेचा उगम काय? वेदनेचा निरोध काय? आणि वेदनेच्या निरोधाकडे नेणारा मार्ग कोणता? वेदनेचा आस्वाद काय? तिचा दोष काय? आणि तिच्यातून सुटका काय?” “भन्ते, आमचे धर्म (शिकवण) भगवन्-मूलक (भगवानांवर आधारित) आहेत, भगवन्-नेत्रिक (भगवानांच्या मार्गदर्शनाखाली) आहेत आणि भगवन्-प्रतिशरण (भगवानांचा आश्रय घेणारे) आहेत. भन्ते, हे उत्तम होईल जर भगवानांनीच या भाषणाचा अर्थ स्पष्ट करावा. भगवानांकडून ऐकून भिक्खू त्याचे स्मरण ठेवतील.” “तसे असेल तर आनंदा, ऐक, नीट मनन कर; मी सांगेन.” “होय, भन्ते,” असे म्हणून आयुष्यमान आनंदांनी भगवानांना प्रतिसाद दिला. भगवान म्हणाले – “आनंदा, या तीन वेदना आहेत – सुखद वेदना, दुःखद वेदना आणि अदुःख-असुख वेदना. आनंदा, यांनाच वेदना असे म्हणतात...पे... स्पर्शाच्या उगमामुळे...पे... आसवांचा क्षय झालेल्या भिक्खूचा राग प्रतिप्रश्रब्ध होतो, द्वेष प्रतिप्रश्रब्ध होतो, मोह प्रतिप्रश्रब्ध होतो.” सहावे.

၇. ပဌမသမ္ဗဟုလသုတ္တံ

७. पहिले संबहुल सुत्त

၂၆၅. အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ကတမာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဝေဒနာ, ကတမော ဝေဒနာသမုဒယော, ကတမော ဝေဒနာနိရောဓော, ကတမာ ဝေဒနာနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ? ကော ဝေဒနာယ အဿာဒေါ, ကော အာဒီနဝေါ, ကိံ နိဿရဏ’’န္တိ? ‘‘တိဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒနာ – သုခါ ဝေဒနာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ – ဣမာ ဝုစ္စန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒနာ. ဖဿသမုဒယာ [Pg.422] ဝေဒနာသမုဒယော; ဖဿနိရောဓာ ဝေဒနာနိရောဓော. အယမေဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဝေဒနာနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ…ပေ… သမ္မာသမာဓိ. ယံ ဝေဒနံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ သောမနဿံ, အယံ ဝေဒနာယ အဿာဒေါ. ယာ ဝေဒနာ အနိစ္စာ ဒုက္ခာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ, အယံ ဝေဒနာယ အာဒီနဝေါ. ယော ဝေဒနာယ ဆန္ဒရာဂဝိနယော ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနံ, ဣဒံ ဝေဒနာယ နိဿရဏံ.

२६५. त्यानंतर अनेक भिक्खू जेथे भगवान होते तेथे गेले; आणि पोहोचल्यावर भगवानांना अभिवादन करून एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेले ते भिक्खू भगवानांना म्हणाले – “भन्ते, वेदना म्हणजे काय? वेदनेचा उगम काय? वेदनेचा निरोध काय? आणि वेदनेच्या निरोधाकडे नेणारा मार्ग कोणता? वेदनेचा आस्वाद काय? तिचा दोष काय? आणि तिच्यातून सुटका काय?” “भिक्खूंनो, या तीन वेदना आहेत – सुखद वेदना, दुःखद वेदना आणि अदुःख-असुख वेदना. भिक्खूंनो, यांनाच वेदना असे म्हणतात. स्पर्शाच्या उगमामुळे वेदनेचा उगम होतो; स्पर्शाच्या निरोधामुळे वेदनेचा निरोध होतो. हाच तो आर्य अष्टांगिक मार्ग आहे जो वेदनेच्या निरोधाकडे नेणारा मार्ग आहे, जसे की – सम्यक दृष्टी...पे... सम्यक समाधी. वेदनेवर अवलंबून जे सुख आणि सौमनस्य उत्पन्न होते, हा वेदनेचा आस्वाद आहे. जी वेदना अनित्य, दुःखद आणि परिवर्तनशील स्वभावाची आहे, हा वेदनेचा दोष आहे. वेदनेविषयीच्या इच्छा-रागाचा जो विनय आणि प्रहाण आहे, हे वेदनेतून सुटका आहे.”

‘‘အထ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, မယာ အနုပုဗ္ဗသင်္ခါရာနံ နိရောဓော အက္ခာတော. ပဌမံ ဈာနံ သမာပန္နဿ ဝါစာ နိရုဒ္ဓါ ဟောတိ…ပေ… ခီဏာသဝဿ ဘိက္ခုနော ရာဂေါ နိရုဒ္ဓေါ ဟောတိ, ဒေါသော နိရုဒ္ဓေါ ဟောတိ, မောဟော နိရုဒ္ဓေါ ဟောတိ. အထ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, မယာ အနုပုဗ္ဗသင်္ခါရာနံ ဝူပသမော အက္ခာတော. ပဌမံ ဈာနံ သမာပန္နဿ ဝါစာ ဝူပသန္တာ ဟောတိ…ပေ… ခီဏာသဝဿ ဘိက္ခုနော ရာဂေါ ဝူပသန္တော ဟောတိ, ဒေါသော ဝူပသန္တော ဟောတိ, မောဟော ဝူပသန္တော ဟောတိ. ဆယိမာ, ဘိက္ခဝေ, ပဿဒ္ဓိယော. ပဌမံ ဈာနံ သမာပန္နဿ ဝါစာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ ဟောတိ. ဒုတိယံ ဈာနံ သမာပန္နဿ ဝိတက္ကဝိစာရာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ ဟောန္တိ. တတိယံ ဈာနံ သမာပန္နဿ ပီတိ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ ဟောတိ. စတုတ္ထံ ဈာနံ သမာပန္နဿ အဿာသပဿာသာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ ဟောန္တိ. သညာဝေဒယိတနိရောဓံ သမာပန္နဿ သညာ စ ဝေဒနာ စ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ ဟောန္တိ. ခီဏာသဝဿ ဘိက္ခုနော ရာဂေါ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ ဟောတိ, ဒေါသော ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ ဟောတိ, မောဟော ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ ဟောတီ’’တိ. သတ္တမံ.

“भिक्खूहो, मी अनुक्रमे संस्कारांचा निरोध सांगितला आहे. प्रथम ध्यानात समापन्न झालेल्याची वाणी निरुद्ध होते...पे... क्षीणास्रव भिक्खूचा राग निरुद्ध होतो, द्वेष निरुद्ध होतो, मोह निरुद्ध होतो. भिक्खूहो, मी अनुक्रमे संस्कारांचे उपशमन सांगितले आहे. प्रथम ध्यानात समापन्न झालेल्याची वाणी उपशमित होते...पे... क्षीणास्रव भिक्खूचा राग उपशमित होतो, द्वेष उपशमित होतो, मोह उपशमित होतो. भिक्खूहो, या सहा प्रस्रब्धी आहेत. प्रथम ध्यानात समापन्न झालेल्याची वाणी प्रस्रब्ध होते. द्वितीय ध्यानात समापन्न झालेल्याचे वितर्क आणि विचार प्रस्रब्ध होतात. तृतीय ध्यानात समापन्न झालेल्याची प्रीती प्रस्रब्ध होते. चतुर्थ ध्यानात समापन्न झालेल्याचे श्वासोच्छ्वास प्रस्रब्ध होतात. संज्ञा-वेदना-निरोध समापन्न झालेल्याची संज्ञा आणि वेदना प्रस्रब्ध होतात. क्षीणास्रव भिक्खूचा राग प्रस्रब्ध होतो, द्वेष प्रस्रब्ध होतो, मोह प्रस्रब्ध होतो.” सातवे (सुत्त).

၈. ဒုတိယသမ္ဗဟုလသုတ္တံ

८. दुसरे संबहुल सुत्त

၂၆၆. အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကတမာ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒနာ, ကတမော ဝေဒနာသမုဒယော, ကတမော ဝေဒနာနိရောဓော, ကတမာ ဝေဒနာနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ? ကော ဝေဒနာယ အဿာဒေါ, ကော အာဒီနဝေါ, ကိံ နိဿရဏ’’န္တိ? ‘‘ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ…ပေ…’’ ‘‘တိဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒနာ – သုခါ ဝေဒနာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ – ဣမာ ဝုစ္စန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒနာ…ပေ… ဖဿသမုဒယာ…ပေ…. (ယထာ ပုရိမသုတ္တန္တေ, တထာ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗော.) အဋ္ဌမံ.

२६६. त्यानंतर अनेक भिक्खू जेथे भगवान होते तेथे गेले...पे... एका बाजूला बसलेल्या त्या भिक्खूंना भगवान म्हणाले – “भिक्खूहो, वेदना कोणती आहे? वेदनेचा उगम (समुदय) कोणता? वेदनेचा निरोध कोणता? वेदनेच्या निरोधाकडे नेणारी प्रतिपदा (मार्ग) कोणती? वेदनेचा आस्वाद कोणता? तिचा दोष (आदीनव) कोणता? आणि तिचे निःसरण कोणते?” “भंते, आमचे धर्म भगवन्-मूलक आहेत...पे...” “भिक्खूहो, या तीन वेदना आहेत – सुखद वेदना, दुःखद वेदना आणि अदुःख-असुख वेदना. भिक्खूहो, यांना वेदना म्हटले जाते...पे... स्पर्शाच्या उगमामुळे (समुदयामुळे)...पे... (जसे मागील सुत्तात आहे, तसेच सविस्तर सांगावे.)” आठवे (सुत्त).

၉. ပဉ္စကင်္ဂသုတ္တံ

९. पंचकंग सुत्त

၂၆၇. အထ [Pg.423] ခေါ ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ ယေနာယသ္မာ ဥဒါယီ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကတိ နု ခေါ, ဘန္တေ ဥဒါယိ, ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ’’တိ? ‘‘တိဿော ခေါ, ထပတိ, ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ. သုခါ ဝေဒနာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ – ဣမာ ခေါ, ထပတိ, တိဿော ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘န ခေါ, ဘန္တေ ဥဒါယိ, တိဿော ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ. ဒွေ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ – သုခါ ဝေဒနာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ. ယာယံ, ဘန္တေ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ, သန္တသ္မိံ ဧသာ ပဏီတေ သုခေ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ ဥဒါယီ ပဉ္စကင်္ဂံ ထပတိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘န ခေါ, ထပတိ, ဒွေ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ. တိဿော ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ. သုခါ ဝေဒနာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ – ဣမာ တိဿော ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘န ခေါ, ဘန္တေ ဥဒါယိ, တိဿော ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ. ဒွေ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ – သုခါ ဝေဒနာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ. ယာယံ, ဘန္တေ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ, သန္တသ္မိံ ဧသာ ပဏီတေ သုခေ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ’’တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ ဥဒါယီ ပဉ္စကင်္ဂံ ထပတိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘န ခေါ, ထပတိ, ဒွေ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ. တိဿော ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ. သုခါ ဝေဒနာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ – ဣမာ တိဿော ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ’’တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘န ခေါ, ဘန္တေ ဥဒါယိ, တိဿော ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ. ဒွေ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ – သုခါ ဝေဒနာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ. ယာယံ, ဘန္တေ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ, သန္တသ္မိံ ဧသာ ပဏီတေ သုခေ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ’’တိ. နေဝ သက္ခိ အာယသ္မာ ဥဒါယီ ပဉ္စကင်္ဂံ ထပတိံ သညာပေတုံ, န ပနာသက္ခိ ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိံ သညာပေတုံ. အဿောသိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော အာယသ္မတော ဥဒါယိဿ ပဉ္စကင်္ဂေန ထပတိနာ သဒ္ဓိံ ဣမံ ကထာသလ္လာပံ.

२६७. त्यानंतर पंचकंग थपती जेथे आयुष्यमान उदायी होते तेथे गेला; जाऊन आयुष्यमान उदायींना अभिवादन करून एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेला पंचकंग थपती आयुष्यमान उदायींना म्हणाला – “भंते उदायी, भगवंतांनी किती प्रकारच्या वेदना सांगितल्या आहेत?” “थपती, भगवंतांनी तीन प्रकारच्या वेदना सांगितल्या आहेत. सुखद वेदना, दुःखद वेदना आणि अदुःख-असुख वेदना – थपती, भगवंतांनी या तीन वेदना सांगितल्या आहेत.” असे म्हटले असता, पंचकंग थपती आयुष्यमान उदायींना म्हणाला – “भंते उदायी, भगवंतांनी तीन वेदना सांगितलेल्या नाहीत. भगवंतांनी दोनच वेदना सांगितल्या आहेत – सुखद वेदना आणि दुःखद वेदना. भंते, जी ही अदुःख-असुख वेदना आहे, ती भगवंतांनी शांत आणि प्रणीत सुखात सांगितली आहे.” दुसऱ्यांदाही आयुष्यमान उदायी पंचकंग थपतीला म्हणाले – “थपती, भगवंतांनी दोन वेदना सांगितलेल्या नाहीत. भगवंतांनी तीन वेदना सांगितल्या आहेत. सुखद वेदना, दुःखद वेदना आणि अदुःख-असुख वेदना – या तीन वेदना भगवंतांनी सांगितल्या आहेत.” दुसऱ्यांदाही पंचकंग थपती आयुष्यमान उदायींना म्हणाला – “भंते उदायी, भगवंतांनी तीन वेदना सांगितलेल्या नाहीत. भगवंतांनी दोनच वेदना सांगितल्या आहेत – सुखद वेदना आणि दुःखद वेदना. भंते, जी ही अदुःख-असुख वेदना आहे, ती भगवंतांनी शांत आणि प्रणीत सुखात सांगितली आहे.” तिसऱ्यांदाही आयुष्यमान उदायी पंचकंग थपतीला म्हणाले – “थपती, भगवंतांनी दोन वेदना सांगितलेल्या नाहीत. भगवंतांनी तीन वेदना सांगितल्या आहेत. सुखद वेदना, दुःखद वेदना आणि अदुःख-असुख वेदना – या तीन वेदना भगवंतांनी सांगितल्या आहेत.” तिसऱ्यांदाही पंचकंग थपती आयुष्यमान उदायींना म्हणाला – “भंते उदायी, भगवंतांनी तीन वेदना सांगितलेल्या नाहीत. भगवंतांनी दोनच वेदना सांगितल्या आहेत – सुखद वेदना आणि दुःखद वेदना. भंते, जी ही अदुःख-असुख वेदना आहे, ती भगवंतांनी शांत आणि प्रणीत सुखात सांगितली आहे.” आयुष्यमान उदायी पंचकंग थपतीला पटवून देऊ शकले नाहीत, आणि पंचकंग थपतीही आयुष्यमान उदायींना पटवून देऊ शकला नाही. आयुष्यमान आनंदांनी आयुष्यमान उदायींचा पंचकंग थपतीसोबतचा हा संवाद ऐकला.

အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယာဝတကော [Pg.424] အာယသ္မတော ဥဒါယိဿ ပဉ္စကင်္ဂေန ထပတိနာ သဒ္ဓိံ အဟောသိ ကထာသလ္လာပေါ တံ သဗ္ဗံ ဘဂဝတော အာရောစေသိ.

त्यानंतर आयुष्यमान आनंद जेथे भगवान होते तेथे गेले; जाऊन एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या आयुष्यमान आनंदांनी आयुष्यमान उदायींचा पंचकंग थपतीसोबत जेवढा काही संवाद झाला होता, तो सर्व भगवंतांना सांगितला.

‘‘သန္တမေဝ, အာနန္ဒ, ပရိယာယံ ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ ဥဒါယိဿ ဘိက္ခုနော နာဗ္ဘနုမောဒိ; သန္တဉ္စ ပနာနန္ဒ, ပရိယာယံ ဥဒါယီ ဘိက္ခု ပဉ္စကင်္ဂဿ ထပတိနော နာဗ္ဘနုမောဒိ. ဒွေပိ မယာ, အာနန္ဒ, ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ပရိယာယေန. တိဿောပိ မယာ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ပရိယာယေန. ပဉ္စပိ မယာ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ပရိယာယေန. ဆပိ မယာ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ပရိယာယေန. အဋ္ဌာရသာပိ မယာ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ပရိယာယေန. ဆတ္တိံသာပိ မယာ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ပရိယာယေန. အဋ္ဌသတမ္ပိ မယာ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ပရိယာယေန. ဧဝံ ပရိယာယဒေသိတော ခေါ, အာနန္ဒ, မယာ ဓမ္မော. ဧဝံ ပရိယာယဒေသိတေ ခေါ, အာနန္ဒ, မယာ ဓမ္မေ ယေ အညမညဿ သုဘာသိတံ သုလပိတံ, န သမနုမညိဿန္တိ, န သမနုဇာနိဿန္တိ, န သမနုမောဒိဿန္တိ, တေသံ ဧတံ ပါဋိကင်္ခံ – ဘဏ္ဍနဇာတာ ကလဟဇာတာ ဝိဝါဒါပန္နာ အညမညံ မုခသတ္တီဟိ ဝိတုဒန္တာ ဝိဟရိဿန္တီတိ. ဧဝံ ပရိယာယဒေသိတော ခေါ, အာနန္ဒ, မယာ ဓမ္မော. ဧဝံ ပရိယာယဒေသိတေ ခေါ, အာနန္ဒ, မယာ ဓမ္မေ ယေ အညမညဿ သုဘာသိတံ သုလပိတံ သမနုမညိဿန္တိ သမနုဇာနိဿန္တိ သမနုမောဒိဿန္တိ, တေသံ ဧတံ ပါဋိကင်္ခံ – သမဂ္ဂါ သမ္မောဒမာနာ အဝိဝဒမာနာ ခီရောဒကီဘူတာ အညမညံ ပိယစက္ခူဟိ သမ္ပဿန္တာ ဝိဟရိဿန္တီ’’တိ.

“आनंदा, सुतार पंचकंगने भिक्खू उदायीच्या अगदी योग्य अशा स्पष्टीकरणाचा स्वीकार केला नाही; आणि आनंदा, भिक्खू उदायीनेही सुतार पंचकंगच्या अगदी योग्य अशा स्पष्टीकरणाचा स्वीकार केला नाही. आनंदा, माझ्याद्वारे एका पद्धतीने दोन प्रकारच्या वेदनाही सांगितल्या गेल्या आहेत. माझ्याद्वारे दुसऱ्या पद्धतीने तीन प्रकारच्या वेदनाही सांगितल्या गेल्या आहेत. माझ्याद्वारे पाच प्रकारच्या वेदनाही सांगितल्या गेल्या आहेत. माझ्याद्वारे सहा प्रकारच्या वेदनाही सांगितल्या गेल्या आहेत. माझ्याद्वारे अठरा प्रकारच्या वेदनाही सांगितल्या गेल्या आहेत. माझ्याद्वारे छत्तीस प्रकारच्या वेदनाही सांगितल्या गेल्या आहेत. माझ्याद्वारे एकशे आठ प्रकारच्या वेदनाही सांगितल्या गेल्या आहेत. आनंदा, अशा प्रकारे माझ्याद्वारे वेगवेगळ्या पद्धतींनी धम्माचा उपदेश केला गेला आहे. आनंदा, जेव्हा माझ्याद्वारे अशा प्रकारे वेगवेगळ्या पद्धतींनी धम्माचा उपदेश केला गेला आहे, तेव्हा जे लोक एकमेकांनी चांगल्या प्रकारे मांडलेल्या आणि चांगल्या प्रकारे बोललेल्या गोष्टी मान्य करणार नाहीत, संमती देणार नाहीत आणि त्यांचा स्वीकार करणार नाहीत, त्यांच्याकडून अशीच अपेक्षा केली जाऊ शकते की—ते भांडणखोर, कलहप्रिय आणि वादात पडणारे बनून एकमेकांवर शब्दांचे भाले फेकत जगतील. परंतु आनंदा, जेव्हा माझ्याद्वारे अशा प्रकारे वेगवेगळ्या पद्धतींनी धम्माचा उपदेश केला गेला आहे, तेव्हा जे लोक एकमेकांनी चांगल्या प्रकारे मांडलेल्या आणि चांगल्या प्रकारे बोललेल्या गोष्टी मान्य करतील, संमती देतील आणि त्यांचा स्वीकार करतील, त्यांच्याकडून अशी अपेक्षा केली जाऊ शकते की—ते ऐक्याने, आनंदाने, वाद न घालता, दुधात पाणी मिळावे तसे एकरूप होऊन, एकमेकांकडे प्रेमाच्या नजरेने पाहत राहतील.”

‘‘ပဉ္စိမေ, အာနန္ဒ, ကာမဂုဏာ. ကတမေ ပဉ္စ? စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ…ပေ… ကာယဝိညေယျာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. ဣမေ ခေါ, အာနန္ဒ, ပဉ္စ ကာမဂုဏာ. ယံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဣမေ ပဉ္စ ကာမဂုဏေ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ သောမနဿံ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ကာမသုခံ. ယေ ခေါ, အာနန္ဒ, ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘ဧတံပရမံ သန္တံ သုခံ သောမနဿံ ပဋိသံဝေဒေန္တီ’တိ – ဣဒံ နေသာဟံ နာနုဇာနာမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အတ္ထာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ.

“आनंदा, हे पाच कामगुण आहेत. कोणते पाच? डोळ्यांनी जाणता येणारे रूप, जे इष्ट, प्रिय, मनाला आवडणारे, प्रिय रूप असणारे, कामवासनेशी संबंधित आणि आसक्ती निर्माण करणारे आहेत... तसेच शरीराने जाणता येणारे स्पर्श, जे इष्ट, प्रिय, मनाला आवडणारे, प्रिय रूप असणारे, कामवासनेशी संबंधित आणि आसक्ती निर्माण करणारे आहेत. आनंदा, हेच ते पाच कामगुण आहेत. आनंदा, या पाच कामगुणांवर अवलंबून जे सुख आणि सौमनस्य उत्पन्न होते, त्याला 'कामसुख' असे म्हणतात. आनंदा, जे लोक असे म्हणतील की—'प्राणी ज्याचा अनुभव घेतात ते हेच परम शांत सुख आणि सौमनस्य आहे'—त्यांचे हे म्हणणे मी मान्य करत नाही. त्याचे कारण काय? आनंदा, कारण या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक श्रेष्ठ असे दुसरे सुख अस्तित्वात आहे.”

‘‘ကတမဉ္စာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ? ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ. ယေ ခေါ, အာနန္ဒ, ဧဝံ [Pg.425] ဝဒေယျုံ – ‘ဧတံပရမံ သန္တံ သုခံ သောမနဿံ ပဋိသံဝေဒေန္တီ’တိ – ဣဒံ နေသာဟံ နာနုဇာနာမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အတ္ထာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ.

“आणि आनंदा, या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक श्रेष्ठ असे दुसरे सुख कोणते आहे? आनंदा, येथे भिक्खू कामभोगांपासून अलिप्त राहून, अकुशल धर्मांपासून अलिप्त राहून, वितर्क आणि विचारांसह असणाऱ्या, अलिप्ततेपासून उत्पन्न झालेल्या प्रीती आणि सुखाने युक्त अशा पहिल्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो. आनंदा, हेच ते या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक श्रेष्ठ असे दुसरे सुख आहे. आनंदा, जे लोक असे म्हणतील की—'प्राणी ज्याचा अनुभव घेतात ते हेच परम शांत सुख आणि सौमनस्य आहे'—त्यांचे हे म्हणणे मी मान्य करत नाही. त्याचे कारण काय? आनंदा, कारण या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक श्रेष्ठ असे दुसरे सुख अस्तित्वात आहे.”

‘‘ကတမဉ္စာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ? ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခု, ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ. ယေ ခေါ, အာနန္ဒ, ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘ဧတံပရမံ သန္တံ သုခံ သောမနဿံ ပဋိသံဝေဒေန္တီ’တိ – ဣဒံ နေသာဟံ နာနုဇာနာမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အတ္ထာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ.

“आणि आनंदा, या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक श्रेष्ठ असे दुसरे सुख कोणते आहे? आनंदा, येथे भिक्खू वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्यामुळे, चित्ताच्या अंतर्गत प्रसन्नतेने आणि एकाग्रतेने युक्त असणाऱ्या, वितर्करहित, विचाररहित, समाधीपासून उत्पन्न झालेल्या प्रीती आणि सुखाने युक्त अशा दुसऱ्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो. आनंदा, हेच ते या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक श्रेष्ठ असे दुसरे सुख आहे. आनंदा, जे लोक असे म्हणतील की—'प्राणी ज्याचा अनुभव घेतात ते हेच परम शांत सुख आणि सौमनस्य आहे'—त्यांचे हे म्हणणे मी मान्य करत नाही. त्याचे कारण काय? आनंदा, कारण या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक श्रेष्ठ असे दुसरे सुख अस्तित्वात आहे.”

‘‘ကတမဉ္စာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ? ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခု ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရတိ သတော စ သမ္ပဇာနော, သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတိ, ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ – ‘ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီ’တိ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ. ယေ ခေါ, အာနန္ဒ, ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘ဧတံပရမံ သန္တံ သုခံ သောမနဿံ ပဋိသံဝေဒေန္တီ’တိ – ဣဒံ နေသာဟံ နာနုဇာနာမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အတ္ထာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ.

“आणि आनंदा, या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक श्रेष्ठ असे दुसरे सुख कोणते आहे? आनंदा, येथे भिक्खू प्रीतीचाही विराग झाल्यामुळे उपेक्षक राहून विहरतो, तसेच तो स्मृतिमान आणि प्रज्ञावान असतो, आणि शरीराने सुखाचा अनुभव घेतो; ज्याच्याविषयी आर्य लोक असे म्हणतात की—'तो उपेक्षक, स्मृतिमान आणि सुखविहारी आहे'—अशा तिसऱ्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो. आनंदा, हेच ते या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक श्रेष्ठ असे दुसरे सुख आहे. आनंदा, जे लोक असे म्हणतील की—'प्राणी ज्याचा अनुभव घेतात ते हेच परम शांत सुख आणि सौमनस्य आहे'—त्यांचे हे म्हणणे मी मान्य करत नाही. त्याचे कारण काय? आनंदा, कारण या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक श्रेष्ठ असे दुसरे सुख अस्तित्वात आहे.”

‘‘ကတမဉ္စာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ? ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ. ယေ ခေါ, အာနန္ဒ, ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘ဧတံပရမံ သန္တံ သုခံ သောမနဿံ ပဋိသံဝေဒေန္တီ’တိ – ဣဒံ နေသာဟံ နာနုဇာနာမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အတ္ထာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ.

“आणि आनंदा, या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक श्रेष्ठ असे दुसरे सुख कोणते आहे? आनंदा, येथे भिक्खू सुखाचा त्याग केल्यामुळे आणि दुःखाचा त्याग केल्यामुळे, तसेच आधीच सौमनस्य आणि दौर्मनस्य नष्ट झाल्यामुळे, जे दुःखही नाही आणि सुखही नाही अशा उपेक्षेमुळे स्मृतीच्या शुद्धतेने युक्त असणाऱ्या चौथ्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो. आनंदा, हेच ते या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक श्रेष्ठ असे दुसरे सुख आहे. आनंदा, जे लोक असे म्हणतील की—'प्राणी ज्याचा अनुभव घेतात ते हेच परम शांत सुख आणि सौमनस्य आहे'—त्यांचे हे म्हणणे मी मान्य करत नाही. त्याचे कारण काय? आनंदा, कारण या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक श्रेष्ठ असे दुसरे सुख अस्तित्वात आहे.”

‘‘ကတမဉ္စာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ? ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ, ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ, နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ, ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ. ယေ ခေါ, အာနန္ဒ, ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘ဧတံပရမံ သန္တံ [Pg.426] သုခံ သောမနဿံ ပဋိသံဝေဒေန္တီ’တိ – ဣဒံ နေသာဟံ နာနုဇာနာမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အတ္ထာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ.

“आणि आनंदा, या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक श्रेष्ठ असे दुसरे सुख कोणते आहे? आनंदा, येथे भिक्खू सर्व प्रकारे रूपसंज्ञांचे पूर्णपणे उल्लंघन करून, प्रतिघसंज्ञांच्या अस्त होण्यामुळे, नानात्वसंज्ञांकडे मन न दिल्यामुळे, 'आकाश अनंत आहे' अशा भावनेने आकाशानंत्यायतनाचा लाभ घेऊन विहरतो. आनंदा, हेच ते या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक श्रेष्ठ असे दुसरे सुख आहे. आनंदा, जे लोक असे म्हणतील की—'प्राणी ज्याचा अनुभव घेतात ते हेच परम शांत सुख आणि सौमनस्य आहे'—त्यांचे हे म्हणणे मी मान्य करत नाही. त्याचे कारण काय? आनंदा, कारण या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक श्रेष्ठ असे दुसरे सुख अस्तित्वात आहे.”

‘‘ကတမဉ္စာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ? ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ, ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ. ယေ ခေါ, အာနန္ဒ, ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘ဧတံပရမံ သန္တံ သုခံ သောမနဿံ ပဋိသံဝေဒေန္တီ’တိ – ဣဒံ နေသာဟံ နာနုဇာနာမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အတ္ထာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ.

“आणि आनंदा, या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक श्रेष्ठ असे दुसरे सुख कोणते? आनंदा, येथे भिक्खू सर्व प्रकारे आकासानञ्चायतनाचा पूर्णपणे अतिक्रम करून, 'विज्ञान अनंत आहे' असे जाणत विञ्ञाणञ्चायतनात प्रवेश करून विहरतो. आनंदा, हेच त्या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक श्रेष्ठ असे दुसरे सुख आहे. आनंदा, जे कोणी असे म्हणतील की—'हेच परम शांत सुख आणि सौमनस्य आहे ज्याचा ते अनुभव घेतात'—तर त्यांचे हे म्हणणे मी मान्य करत नाही. त्याचे कारण काय? आनंदा, कारण या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक श्रेष्ठ असे दुसरे सुख अस्तित्वात आहे।”

‘‘ကတမဉ္စာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ? ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ, ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ. ယေ ခေါ, အာနန္ဒ, ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘ဧတံပရမံ သန္တံ သုခံ သောမနဿံ ပဋိသံဝေဒေန္တီ’တိ – ဣဒံ နေသာဟံ နာနုဇာနာမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အတ္ထာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ.

“आणि आनंदा, या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक श्रेष्ठ असे दुसरे सुख कोणते? आनंदा, येथे भिक्खू सर्व प्रकारे विञ्ञाणञ्चायतनाचा पूर्णपणे अतिक्रम करून, 'काहीही नाही' असे जाणत आकिञ्चञ्ञायतनात प्रवेश करून विहरतो. आनंदा, हेच त्या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक श्रेष्ठ असे दुसरे सुख आहे. आनंदा, जे कोणी असे म्हणतील की—'हेच परम शांत सुख आणि सौमनस्य आहे ज्याचा ते अनुभव घेतात'—तर त्यांचे हे म्हणणे मी मान्य करत नाही. त्याचे कारण काय? आनंदा, कारण या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक श्रेष्ठ असे दुसरे सुख अस्तित्वात आहे।”

‘‘ကတမဉ္စာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ? ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ. ယေ ခေါ, အာနန္ဒ, ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘ဧတံပရမံ သန္တံ သုခံ သောမနဿံ ပဋိသံဝေဒေန္တီ’တိ – ဣဒံ နေသာဟံ နာနုဇာနာမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အတ္ထာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ.

“आणि आनंदा, या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक श्रेष्ठ असे दुसरे सुख कोणते? आनंदा, येथे भिक्खू सर्व प्रकारे आकिञ्चञ्ञायतनाचा पूर्णपणे अतिक्रम करून नेवसञ्ञानासञ्ञायतनात प्रवेश करून विहरतो. आनंदा, हेच त्या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक श्रेष्ठ असे दुसरे सुख आहे. आनंदा, जे कोणी असे म्हणतील की—'हेच परम शांत सुख आणि सौमनस्य आहे ज्याचा ते अनुभव घेतात'—तर त्यांचे हे म्हणणे मी मान्य करत नाही. त्याचे कारण काय? आनंदा, कारण या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक श्रेष्ठ असे दुसरे सुख अस्तित्वात आहे।”

‘‘ကတမဉ္စာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ? ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ.

“आणि आनंदा, या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक श्रेष्ठ असे दुसरे सुख कोणते? आनंदा, येथे भिक्खू सर्व प्रकारे नेवसञ्ञानासञ्ञायतनाचा पूर्णपणे अतिक्रम करून सञ्ञावेदयितनिरोधात प्रवेश करून विहरतो. आनंदा, हेच त्या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक श्रेष्ठ असे दुसरे सुख आहे।”

‘‘ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, အာနန္ဒ, ဝိဇ္ဇတိ ယံ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘သညာဝေဒယိတနိရောဓံ သမဏော ဂေါတမော အာဟ, တဉ္စ သုခသ္မိံ [Pg.427] ပညပေတိ. တယိဒံ ကိံသု, တယိဒံ ကထံသူ’တိ? ဧဝံဝါဒိနော, အာနန္ဒ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝမဿု ဝစနီယာ – ‘န ခေါ, အာဝုသော, ဘဂဝါ သုခညေဝ ဝေဒနံ သန္ဓာယ သုခသ္မိံ ပညပေတိ. ယတ္ထ ယတ္ထ, အာဝုသော, သုခံ ဥပလဗ္ဘတိ, ယဟိံ ယဟိံ, တံ တံ တထာဂတော သုခသ္မိံ ပညပေတီ’’’တိ. နဝမံ.

“आनंदा, अशी शक्यता आहे की इतर पंथांचे परिव्राजक असे म्हणतील—'श्रमण गौतम संज्ञा आणि वेदनांच्या निरोधाविषयी बोलतात आणि त्याला सुखात समाविष्ट करतात. हे काय आहे? हे कसे काय?' आनंदा, असे बोलणाऱ्या इतर पंथांच्या परिव्राजकांना असे उत्तर दिले पाहिजे—'मित्रांनो, भगवान केवळ सुखद वेदनेचा संदर्भ देऊनच त्याला सुखात समाविष्ट करत नाहीत. तर मित्रांनो, जिथे जिथे आणि ज्या ज्या प्रकारे सुख प्राप्त होते, तथागत त्याला सुखात समाविष्ट करतात (सुख म्हणून घोषित करतात).'” नववे.

၁၀. ဘိက္ခုသုတ္တံ

१०. भिक्खू सुत्त

၂၆၈. ‘‘ဒွေပိ မယာ, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ပရိယာယေန, တိဿောပိ မယာ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ပရိယာယေန, ပဉ္စပိ မယာ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ပရိယာယေန, ဆပိ မယာ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ပရိယာယေန, အဋ္ဌာရသာပိ မယာ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ပရိယာယေန, ဆတ္တိံသာပိ မယာ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ပရိယာယေန, အဋ္ဌသတမ္ပိ မယာ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ပရိယာယေန. ဧဝံ ပရိယာယဒေသိတော, ဘိက္ခဝေ, မယာ ဓမ္မော. ဧဝံ ပရိယာယဒေသိတေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, မယာ ဓမ္မေ ယေ အညမညဿ သုဘာသိတံ သုလပိတံ န သမနုမညိဿန္တိ, န သမနုဇာနိဿန္တိ, န သမနုမောဒိဿန္တိ, တေသံ ဧတံ ပါဋိကင်္ခံ – ဘဏ္ဍနဇာတာ ကလဟဇာတာ ဝိဝါဒါပန္နာ အညမညံ မုခသတ္တီဟိ ဝိတုဒန္တာ ဝိဟရိဿန္တီတိ. ဧဝံ ပရိယာယဒေသိတော, ဘိက္ခဝေ, မယာ ဓမ္မော. ဧဝံ ပရိယာယဒေသိတေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, မယာ ဓမ္မေ ယေ အညမညဿ သုဘာသိတံ သုလပိတံ သမနုမညိဿန္တိ သမနုဇာနိဿန္တိ သမနုမောဒိဿန္တိ, တေသံ ဧတံ ပါဋိကင်္ခံ – သမဂ္ဂါ သမ္မောဒမာနာ အဝိဝဒမာနာ ခီရောဒကီဘူတာ အညမညံ ပိယစက္ခူဟိ သမ္ပဿန္တာ ဝိဟရိဿန္တီတိ.

२६८. “भिक्खूंनो, मी वेगवेगळ्या पद्धतीने (पर्यायाने) दोन वेदना सांगितल्या आहेत, तीन वेदना सांगितल्या आहेत, पाच वेदना सांगितल्या आहेत, सहा वेदना सांगितल्या आहेत, अठरा वेदना सांगितल्या आहेत, छत्तीस वेदना सांगितल्या आहेत आणि एकशे आठ वेदना देखील वेगवेगळ्या पद्धतीने सांगितल्या आहेत. भिक्खूंनो, अशा प्रकारे मी वेगवेगळ्या पद्धतीने धम्माचा उपदेश केला आहे. भिक्खूंनो, माझ्याद्वारे अशा प्रकारे वेगवेगळ्या पद्धतीने धम्माचा उपदेश केला गेला असताना, जे एकमेकांच्या सुभाषित आणि सुभाषित वचनांना संमती देणार नाहीत, मान्यता देणार नाहीत आणि आनंद व्यक्त करणार नाहीत, त्यांच्याकडून अशीच अपेक्षा केली जाऊ शकते की—ते भांडण, कलह आणि वादात पडून एकमेकांवर शब्दांचे भाले (मुखरूपी शस्त्रे) चालवत राहतील. भिक्खूंनो, अशा प्रकारे मी वेगवेगळ्या पद्धतीने धम्माचा उपदेश केला आहे. भिक्खूंनो, माझ्याद्वारे अशा प्रकारे वेगवेगळ्या पद्धतीने धम्माचा उपदेश केला गेला असताना, जे एकमेकांच्या सुभाषित आणि सुभाषित वचनांना संमती देतील, मान्यता देतील आणि आनंद व्यक्त करतील, त्यांच्याकडून अशी अपेक्षा केली जाऊ शकते की—ते ऐक्याने, आनंदाने, वाद न घालता, दुधात पाणी मिळावे तसे एकरूप होऊन, एकमेकांकडे प्रेमळ नजरेने पाहत विहरतील।”

‘‘ပဉ္စိမေ, ဘိက္ခဝေ, ကာမဂုဏာ…ပေ… ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဝိဇ္ဇတိ ယံ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘သညာဝေဒယိတနိရောဓံ သမဏော ဂေါတမော အာဟ, တဉ္စ သုခသ္မိံ ပညပေတိ. တယိဒံ ကိံသု, တယိဒံ ကထံသူ’တိ? ဧဝံဝါဒိနော, ဘိက္ခဝေ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝမဿု ဝစနီယာ – ‘န ခေါ, အာဝုသော, ဘဂဝါ သုခညေဝ ဝေဒနံ သန္ဓာယ သုခသ္မိံ ပညပေတိ. ယတ္ထ ယတ္ထ, အာဝုသော, သုခံ ဥပလဗ္ဘတိ ယဟိံ ယဟိံ, တံ တံ တထာဂတော သုခသ္မိံ ပညပေတီ’’တိ. ဒသမံ.

“भिक्खूंनो, हे पाच कामगुण आहेत... (पेय्याल)... भिक्खूंनो, अशी शक्यता आहे की इतर पंथांचे परिव्राजक असे म्हणतील—'श्रमण गौतम संज्ञा आणि वेदनांच्या निरोधाविषयी बोलतात आणि त्याला सुखात समाविष्ट करतात. हे काय आहे? हे कसे काय?' भिक्खूंनो, असे बोलणाऱ्या इतर पंथांच्या परिव्राजकांना असे उत्तर दिले पाहिजे—'मित्रांनो, भगवान केवळ सुखद वेदनेचा संदर्भ देऊनच त्याला सुखात समाविष्ट करत नाहीत. तर मित्रांनो, जिथे जिथे आणि ज्या ज्या प्रकारे सुख प्राप्त होते, तथागत त्याला सुखात समाविष्ट करतात (सुख म्हणून घोषित करतात).'” दहावे.

ရဟောဂတဝဂ္ဂေါ ဒုတိယော.

दुसरा रहुगतवर्ग समाप्त.

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याचा संग्रह (उद्दान) —

ရဟောဂတံ [Pg.428] ဒွေ အာကာသံ, အဂါရံ ဒွေ စ အာနန္ဒာ;

သမ္ဗဟုလာ ဒုဝေ ဝုတ္တာ, ပဉ္စကင်္ဂေါ စ ဘိက္ခုနာတိ.

रहुगत, दोन आकास, अगार, दोन आनंद, दोन संबहुला, पञ्चकङ्ग आणि भिक्खू.

၃. အဋ္ဌသတပရိယာယဝဂ္ဂေါ

३. अट्ठसतपरियायवर्ग (एकशे आठ प्रकारांचा वर्ग)

၁. သီဝကသုတ္တံ

१. सीवक सुत्त

၂၆၉. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. အထ ခေါ မောဠိယသီဝကော ပရိဗ္ဗာဇကော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ မောဠိယသီဝကော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သန္တိ, ဘော ဂေါတမ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘ယံ ကိဉ္စာယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ပဋိသံဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ သဗ္ဗံ တံ ပုဗ္ဗေကတဟေတူ’တိ. ဣဓ ဘဝံ ဂေါတမော ကိမာဟာ’’တိ?

२६९. एकदा भगवान राजगृहातील वेळुवनात कलन्दकनिवाप येथे विहरत होते. तेव्हा मोळियसीवक परिव्राजक भगवंतांकडे आला; जवळ येऊन त्याने भगवंतांसोबत कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी आणि स्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या मोळियसीवक परिव्राजकाने भगवंतांना असे म्हटले—'हे गौतम, काही श्रमण आणि ब्राह्मण असे मानणारे व अशी दृष्टी असणारे आहेत की—हा मनुष्य जे काही सुख, दुःख किंवा अदुःख-असुख (उदासीन) वेदना अनुभवतो, ते सर्व त्याच्या पूर्वकर्माच्या प्रभावामुळे (पूर्वकृत हेतूने) होते. यावर आदरणीय गौतम काय म्हणतात?'

‘‘ပိတ္တသမုဋ္ဌာနာနိပိ ခေါ, သီဝက, ဣဓေကစ္စာနိ ဝေဒယိတာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. သာမမ္ပိ ခေါ ဧတံ, သီဝက, ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ ပိတ္တသမုဋ္ဌာနာနိပိ ဣဓေကစ္စာနိ ဝေဒယိတာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ; လောကဿပိ ခေါ ဧတံ, သီဝက, သစ္စသမ္မတံ ယထာ ပိတ္တသမုဋ္ဌာနာနိပိ ဣဓေကစ္စာနိ ဝေဒယိတာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. တတြ, သီဝက, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘ယံ ကိဉ္စာယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ပဋိသံဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ သဗ္ဗံ တံ ပုဗ္ဗေကတဟေတူ’တိ. ယဉ္စ သာမံ ဉာတံ တဉ္စ အတိဓာဝန္တိ, ယဉ္စ လောကေ သစ္စသမ္မတံ တဉ္စ အတိဓာဝန္တိ. တသ္မာ တေသံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ မိစ္ဆာတိ ဝဒါမိ.

हे सीवक, या जगात पित्तप्रकोपामुळे उत्पन्न होणाऱ्या काही वेदना खरोखरच उत्पन्न होतात. हे सीवक, पित्तप्रकोपामुळे या जगात काही वेदना उत्पन्न होतात, हे स्वतःच्या अनुभवाने देखील जाणता येते; आणि हे सीवक, पित्तप्रकोपामुळे या जगात काही वेदना उत्पन्न होतात, हे जगामध्ये देखील सत्य मानले जाते. तेथे, हे सीवक, जे श्रमण आणि ब्राह्मण असे प्रतिपादन करणारे व अशी दृष्टी बाळगणारे आहेत की—'हा पुरुष-पुद्गल जे काही सुख, दुःख किंवा अदुःख-असुख वेदना अनुभवतो, ते सर्व पूर्वकर्माच्या हेतूमुळेच होते.' ते स्वतःच्या अनुभवाने जाणलेल्या गोष्टीचेही उल्लंघन करतात आणि जगात जे सत्य मानले गेले आहे त्याचेही उल्लंघन करतात. म्हणूनच, त्या श्रमण-ब्राह्मणांचे हे मत चुकीचे आहे, असे मी म्हणतो.

‘‘သေမှသမုဋ္ဌာနာနိပိ ခေါ, သီဝက…ပေ… ဝါတသမုဋ္ဌာနာနိပိ ခေါ, သီဝက…ပေ… သန္နိပါတိကာနိပိ ခေါ, သီဝက…ပေ… ဥတုပရိဏာမဇာနိပိ ခေါ, သီဝက…ပေ… ဝိသမပရိဟာရဇာနိပိ ခေါ, သီဝက…ပေ… ဩပက္ကမိကာနိပိ ခေါ, သီဝက…ပေ… ကမ္မဝိပါကဇာနိပိ ခေါ, သီဝက, ဣဓေကစ္စာနိ ဝေဒယိတာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. သာမမ္ပိ ခေါ ဧတံ, သီဝက, ဝေဒိတဗ္ဗံ. ယထာ ကမ္မဝိပါကဇာနိပိ ဣဓေကစ္စာနိ [Pg.429] ဝေဒယိတာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ; လောကဿပိ ခေါ ဧတံ, သီဝက, သစ္စသမ္မတံ. ယထာ ကမ္မဝိပါကဇာနိပိ ဣဓေကစ္စာနိ ဝေဒယိတာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ; တတြ, သီဝက, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘ယံ ကိဉ္စာယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ပဋိသံဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ သဗ္ဗံ တံ ပုဗ္ဗေကတဟေတူ’တိ. ယဉ္စ သာမံ ဉာတံ တဉ္စ အတိဓာဝန္တိ ယဉ္စ လောကေ သစ္စသမ္မတံ တဉ္စ အတိဓာဝန္တိ. တသ္မာ တေသံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ မိစ္ဆာတိ ဝဒါမီတိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, မောဠိယသီဝကော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ, အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ …ပေ… ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’’န္တိ.

हे सीवक, कफप्रकोपामुळे उत्पन्न होणाऱ्या... हे सीवक, वातप्रकोपामुळे उत्पन्न होणाऱ्या... हे सीवक, तिन्ही दोषांच्या एकत्र येण्यामुळे (सन्निपात) उत्पन्न होणाऱ्या... हे सीवक, ऋतूंच्या परिवर्तनामुळे उत्पन्न होणाऱ्या... हे सीवक, अयोग्य वागणुकीमुळे उत्पन्न होणाऱ्या... हे सीवक, बाह्य उपक्रमांमुळे उत्पन्न होणाऱ्या... हे सीवक, कर्मविपाकामुळे उत्पन्न होणाऱ्या काही वेदना या जगात खरोखरच उत्पन्न होतात. हे सीवक, कर्मविपाकामुळे काही वेदना उत्पन्न होतात, हे स्वतःच्या अनुभवाने देखील जाणता येते; आणि हे सीवक, कर्मविपाकामुळे काही वेदना उत्पन्न होतात, हे जगामध्ये देखील सत्य मानले जाते. तेथे, हे सीवक, जे श्रमण आणि ब्राह्मण असे प्रतिपादन करणारे व अशी दृष्टी बाळगणारे आहेत की—'हा पुरुष-पुद्गल जे काही सुख, दुःख किंवा अदुःख-असुख वेदना अनुभवतो, ते सर्व पूर्वकर्माच्या हेतूमुळेच होते.' ते स्वतःच्या अनुभवाने जाणलेल्या गोष्टीचेही उल्लंघन करतात आणि जगात जे सत्य मानले गेले आहे त्याचेही उल्लंघन करतात. म्हणूनच, त्या श्रमण-ब्राह्मणांचे हे मत चुकीचे आहे, असे मी म्हणतो. असे म्हटले असता, मोळियसीवक परिव्राजक भगवंतांना म्हणाला—'अतिशय सुंदर, हे गौतम! अतिशय सुंदर, हे गौतम! ... आजपासून मला भगवंत गौतमांनी जन्मभर शरण आलेला उपासक म्हणून स्वीकारावे.'

‘‘ပိတ္တံ သေမှဉ္စ ဝါတော စ, သန္နိပါတာ ဥတူနိ စ;

ဝိသမံ ဩပက္ကမိကံ, ကမ္မဝိပါကေန အဋ္ဌမီ’’တိ. ပဌမံ;

पित्त, कफ आणि वात, तिन्ही दोषांचे एकत्र येणे (सन्निपात), ऋतूंचे परिवर्तन, अयोग्य वागणूक, बाह्य उपक्रम आणि आठवे कारण म्हणजे कर्मविपाक. (पहिले सुत्त समाप्त)

၂. အဋ္ဌသတသုတ္တံ

२. अट्ठसत सुत्त (एकशे आठ प्रकारच्या वेदनांचे सुत्त)

၂၇၀. ‘‘အဋ္ဌသတပရိယာယံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မပရိယာယံ ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာထ. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အဋ္ဌသတပရိယာယော, ဓမ္မပရိယာယော? ဒွေပိ မယာ, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ပရိယာယေန; တိဿောပိ မယာ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ပရိယာယေန; ပဉ္စပိ မယာ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ပရိယာယေန; ဆပိ မယာ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ပရိယာယေန; အဋ္ဌာရသာပိ မယာ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ပရိယာယေန; ဆတ္တိံသာပိ မယာ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ပရိယာယေန; အဋ္ဌသတမ္ပိ မယာ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ပရိယာယေန. ‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, ဒွေ ဝေဒနာ? ကာယိကာ စ စေတသိကာ စ – ဣမာ ဝုစ္စန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဒွေ ဝေဒနာ. ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, တိဿော ဝေဒနာ? သုခါ ဝေဒနာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ – ဣမာ ဝုစ္စန္တိ, ဘိက္ခဝေ, တိဿော ဝေဒနာ. ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ ဝေဒနာ? သုခိန္ဒြိယံ, ဒုက္ခိန္ဒြိယံ, သောမနဿိန္ဒြိယံ, ဒေါမနဿိန္ဒြိယံ, ဥပေက္ခိန္ဒြိယံ – ဣမာ ဝုစ္စန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ ဝေဒနာ. ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, ဆ ဝေဒနာ? စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ…ပေ… မနောသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ – ဣမာ ဝုစ္စန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဆ ဝေဒနာ. ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, အဋ္ဌာရသ ဝေဒနာ? ဆ သောမနဿူပဝိစာရာ, ဆ ဒေါမနဿူပဝိစာရာ, ဆ ဥပေက္ခူပဝိစာရာ – ဣမာ ဝုစ္စန္တိ, ဘိက္ခဝေ, အဋ္ဌာရသ ဝေဒနာ. ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, ဆတ္တိံသ ဝေဒနာ? ဆ ဂေဟသိတာနိ သောမနဿာနိ, ဆ နေက္ခမ္မသိတာနိ သောမနဿာနိ, ဆ ဂေဟသိတာနိ ဒေါမနဿာနိ, ဆ နေက္ခမ္မသိတာနိ [Pg.430] ဒေါမနဿာနိ, ဆ ဂေဟသိတာ ဥပေက္ခာ, ဆ နေက္ခမ္မသိတာ ဥပေက္ခာ – ဣမာ ဝုစ္စန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဆတ္တိံသ ဝေဒနာ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အဋ္ဌသတံ ဝေဒနာ? အတီတာ ဆတ္တိံသ ဝေဒနာ, အနာဂတာ ဆတ္တိံသ ဝေဒနာ, ပစ္စုပ္ပန္နာ ဆတ္တိံသ ဝေဒနာ – ဣမာ ဝုစ္စန္တိ, ဘိက္ခဝေ, အဋ္ဌသတံ ဝေဒနာ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, အဋ္ဌသတပရိယာယော ဓမ္မပရိယာယော’’တိ. ဒုတိယံ.

२७०. भिक्खूूंनो, मी तुम्हांला एकशे आठ प्रकारच्या वेदनांच्या विश्लेषणाची धम्मदेशना देईन. ती लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्खूूंनो, एकशे आठ प्रकारच्या वेदनांचे विश्लेषण करणारी धम्मदेशना कोणती आहे? भिक्खूूंनो, मी एका पद्धतीने दोन प्रकारच्या वेदना सांगितल्या आहेत; दुसऱ्या पद्धतीने तीन प्रकारच्या वेदना सांगितल्या आहेत; पाच प्रकारच्या वेदना सांगितल्या आहेत; सहा प्रकारच्या वेदना सांगितल्या आहेत; अठरा प्रकारच्या वेदना सांगितल्या आहेत; छत्तीस प्रकारच्या वेदना सांगितल्या आहेत; आणि एका पद्धतीने एकशे आठ प्रकारच्या वेदना सांगितल्या आहेत. आणि भिक्खूूंनो, दोन प्रकारच्या वेदना कोणत्या आहेत? शारीरिक आणि मानसिक—भिक्खूूंनो, यांना दोन प्रकारच्या वेदना म्हणतात. आणि भिक्खूूंनो, तीन प्रकारच्या वेदना कोणत्या आहेत? सुखद वेदना, दुःखद वेदना आणि अदुःख-असुख (उदासीन) वेदना—भिक्खूूंनो, यांना तीन प्रकारच्या वेदना म्हणतात. आणि भिक्खूूंनो, पाच प्रकारच्या वेदना कोणत्या आहेत? सुखेंद्रिय, दुःखेंद्रिय, सौमनस्येंद्रिय, दौर्मनस्येंद्रिय आणि उपेक्षेंद्रिय—भिक्खूूंनो, यांना पाच प्रकारच्या वेदना म्हणतात. आणि भिक्खूूंनो, सहा प्रकारच्या वेदना कोणत्या आहेत? चक्षु-संस्पर्शजन्य वेदना... आणि मन-संस्पर्शजन्य वेदना—भिक्खूूंनो, यांना सहा प्रकारच्या वेदना म्हणतात. आणि भिक्खूूंनो, अठरा प्रकारच्या वेदना कोणत्या आहेत? सहा सौमनस्य-उपविचार, सहा दौर्मनस्य-उपविचार आणि सहा उपेक्षा-उपविचार—भिक्खूूंनो, यांना अठरा प्रकारच्या वेदना म्हणतात. आणि भिक्खूूंनो, छत्तीस प्रकारच्या वेदना कोणत्या आहेत? गृहस्थजीवनावर आधारित सहा सौमनस्य वेदना, नैष्क्रम्यावर आधारित सहा सौमनस्य वेदना; गृहस्थजीवनावर आधारित सहा दौर्मनस्य वेदना, नैष्क्रम्यावर आधारित सहा दौर्मनस्य वेदना; गृहस्थजीवनावर आधारित सहा उपेक्षा वेदना, नैष्क्रम्यावर आधारित सहा उपेक्षा वेदना—भिक्खूूंनो, यांना छत्तीस प्रकारच्या वेदना म्हणतात. आणि भिक्खूूंनो, एकशे आठ प्रकारच्या वेदना कोणत्या आहेत? भूतकाळातील छत्तीस वेदना, भविष्यकाळातील छत्तीस वेदना आणि वर्तमानकाळातील छत्तीस वेदना—भिक्खूूंनो, यांना एकशे आठ प्रकारच्या वेदना म्हणतात. भिक्खूूंनो, हाच एकशे आठ प्रकारच्या वेदनांच्या विश्लेषणाचा धम्मपर्याय आहे. (दुसरे सुत्त समाप्त)

၃. အညတရဘိက္ခုသုတ္တံ

३. अञ्ञतरभिक्खू सुत्त (एका भिक्खूचे सुत्त)

၂၇၁. အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကတမာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဝေဒနာ, ကတမော ဝေဒနာသမုဒယော, ကတမာ ဝေဒနာသမုဒယဂါမိနီ ပဋိပဒါ? ကတမော ဝေဒနာနိရောဓော, ကတမာ ဝေဒနာနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ? ကော ဝေဒနာယ အဿာဒေါ, ကော အာဒီနဝေါ, ကိံ နိဿရဏ’’န္တိ?

२७१. त्यानंतर एक भिक्खू भगवंतांकडे गेला; तिथे जाऊन भगवंतांना अभिवादन करून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेला तो भिक्खू भगवंतांना म्हणाला—'भंते, वेदना म्हणजे काय? वेदनेचा उगम (समुदय) कसा होतो? वेदनेच्या उगमाकडे नेणारा मार्ग कोणता? वेदनेचा निरोध कसा होतो? वेदनेच्या निरोधाकडे नेणारा मार्ग कोणता? वेदनेचा आस्वाद (आकर्षण) काय आहे? तिचा दोष (आदीनव) काय आहे? आणि तिच्यातून सुटका (निःसरण) कशी होते?'

‘‘တိဿော ဣမာ, ဘိက္ခု, ဝေဒနာ – သုခါ ဝေဒနာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ. ဣမာ ဝုစ္စန္တိ, ဘိက္ခု, ဝေဒနာ. ဖဿသမုဒယာ ဝေဒနာသမုဒယော. တဏှာ ဝေဒနာသမုဒယဂါမိနီ ပဋိပဒါ. ဖဿနိရောဓာ ဝေဒနာနိရောဓော. အယမေဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဝေဒနာနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ…ပေ… သမ္မာသမာဓိ. ယံ ဝေဒနံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ သောမနဿံ, အယံ ဝေဒနာယ အဿာဒေါ; ယာ ဝေဒနာ အနိစ္စာ ဒုက္ခာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ, အယံ ဝေဒနာယ အာဒီနဝေါ; ယော ဝေဒနာယ ဆန္ဒရာဂဝိနယော ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနံ, ဣဒံ ဝေဒနာယ နိဿရဏ’’န္တိ. တတိယံ.

भिक्खू, या तीन वेदना आहेत—सुखद वेदना, दुःखद वेदना आणि अदुःख-असुख (उदासीन) वेदना. भिक्खू, यांनाच वेदना म्हणतात. स्पर्शाच्या उगमामुळे वेदनेचा उगम होतो. तृष्णा हा वेदनेच्या उगमाकडे नेणारा मार्ग आहे. स्पर्शाच्या निरोधामुळे वेदनेचा निरोध होतो. हाच आर्य अष्टांगिक मार्ग वेदनेच्या निरोधाकडे नेणारा मार्ग आहे, म्हणजेच—सम्यक दृष्टी... सम्यक समाधी. वेदनेवर अवलंबून जे सुख आणि सौमनस्य (आनंद) उत्पन्न होते, तो वेदनेचा आस्वाद आहे; जी वेदना अनित्य, दुःखद आणि परिवर्तनशील स्वभावाची आहे, तो वेदनेचा दोष आहे; वेदनेविषयीच्या इच्छा-रागाचे (छंदराग) नियंत्रण करणे आणि इच्छा-रागाचा त्याग करणे, हे वेदनेतून सुटका (निःसरण) मिळवणे आहे. (तिसरे सुत्त समाप्त)

၄. ပုဗ္ဗသုတ္တံ

४. पुब्ब सुत्त (पूर्वीचे सुत्त)

၂၇၂. ‘‘ပုဗ္ဗေဝ မေ, ဘိက္ခဝေ, သမ္ဗောဓာ အနဘိသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဗောဓိသတ္တဿေဝ သတော ဧတဒဟောသိ – ‘ကတမာ နု ခေါ ဝေဒနာ, ကတမော ဝေဒနာသမုဒယော, ကတမာ ဝေဒနာသမုဒယဂါမိနီ ပဋိပဒါ, ကတမော ဝေဒနာနိရောဓော, ကတမာ ဝေဒနာနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ? ကော ဝေဒနာယ အဿာဒေါ, ကော အာဒီနဝေါ, ကိံ နိဿရဏ’န္တိ? တဿ မယှံ, ဘိက္ခဝေ, ဧတဒဟောသိ – ‘တိဿော ဣမာ ဝေဒနာ – သုခါ ဝေဒနာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ. ဣမာ ဝုစ္စန္တိ ဝေဒနာ. ဖဿသမုဒယာ ဝေဒနာသမုဒယော. တဏှာ ဝေဒနာသမုဒယဂါမိနီ ပဋိပဒါ…ပေ… ယော ဝေဒနာယ ဆန္ဒရာဂဝိနယော ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနံ. ဣဒံ ဝေဒနာယ နိဿရဏ’’’န္တိ. စတုတ္ထံ.

२७२. “भिक्खूहो, संबोधीच्या (पूर्ण ज्ञानाच्या) पूर्वी, मी अजून पूर्णपणे संबुद्ध नसताना, केवळ एक बोधिसत्व असताना माझ्या मनात असा विचार आला – ‘वेदना म्हणजे काय? वेदनेचा उगम (समुदय) काय? वेदनेच्या उगमाकडे नेणारा मार्ग कोणता? वेदनेचा निरोध काय? वेदनेच्या निरोधाकडे नेणारा मार्ग कोणता? वेदनेतील आस्वाद (सुखदता) काय? तिचा दोष (आदीनव) काय? आणि तिच्यातून सुटका (निस्सरण) काय?’ भिक्खूहो, तेव्हा माझ्या मनात असा विचार आला – ‘या तीन वेदना आहेत – सुखद वेदना (सुखा वेदना), दुःखद वेदना (दुःखा वेदना) आणि सुखदही नसलेली व दुःखदही नसलेली वेदना (अदुक्खमसुखा वेदना). यांना वेदना असे म्हणतात. स्पर्शाच्या उगमामुळे (फस्ससमुदया) वेदनेचा उगम होतो. तृष्णा (तण्हा) हा वेदनेच्या उगमाकडे नेणारा मार्ग आहे... पे... वेदनेतील जो इच्छा-राग दूर करणे (छंदरागविनय) व इच्छा-रागाचा त्याग करणे (छंदरागप्पहान) आहे, हेच वेदनेतून सुटका (निस्सरण) आहे.’” चौथे.

၅. ဉာဏသုတ္တံ

५. ज्ञानसुत्त

၂၇၃. ‘‘‘ဣမာ [Pg.431] ဝေဒနာ’တိ မေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ, ဉာဏံ ဥဒပါဒိ, ပညာ ဥဒပါဒိ, ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒိ, အာလောကော ဥဒပါဒိ. ‘အယံ ဝေဒနာသမုဒယော’တိ မေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ…ပေ… အာလောကော ဥဒပါဒိ. ‘အယံ ဝေဒနာသမုဒယဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ မေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ…ပေ… ‘အယံ ဝေဒနာနိရောဓော’တိ မေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ …ပေ… ‘အယံ ဝေဒနာနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ မေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ…ပေ… ‘အယံ ဝေဒနာယ အဿာဒေါ’တိ မေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု…ပေ… ‘အယံ ဝေဒနာယ အာဒီနဝေါ’တိ မေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု…ပေ… ‘ဣဒံ ခေါ နိဿရဏ’န္တိ မေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု စက္ခုံ ဥဒပါဒိ, ဉာဏံ ဥဒပါဒိ, ပညာ ဥဒပါဒိ, ဝိဇ္ဇာ ဥဒပါဒိ, အာလောကော ဥဒပါဒီ’’တိ. ပဉ္စမံ.

२७३. “‘ह्या वेदना आहेत’ – भिक्खूहो, पूर्वी कधीही न ऐकलेल्या धर्मांमध्ये माझ्यामध्ये चक्षू (दृष्टी) उत्पन्न झाला, ज्ञान उत्पन्न झाले, प्रज्ञा उत्पन्न झाली, विद्या उत्पन्न झाली, प्रकाश उत्पन्न झाला. ‘हा वेदनेचा उगम आहे’ – भिक्खूहो, पूर्वी कधीही न ऐकलेल्या धर्मांमध्ये माझ्यामध्ये चक्षू उत्पन्न झाला... पे... प्रकाश उत्पन्न झाला. ‘हा वेदनेच्या उगमाकडे नेणारा मार्ग आहे’ – भिक्खूहो, पूर्वी कधीही न ऐकलेल्या धर्मांमध्ये माझ्यामध्ये चक्षू उत्पन्न झाला... पे... ‘हा वेदनेचा निरोध आहे’ – भिक्खूहो, पूर्वी कधीही न ऐकलेल्या धर्मांमध्ये माझ्यामध्ये चक्षू उत्पन्न झाला... पे... ‘हा वेदनेच्या निरोधाकडे नेणारा मार्ग आहे’ – भिक्खूहो, पूर्वी कधीही न ऐकलेल्या धर्मांमध्ये माझ्यामध्ये चक्षू उत्पन्न झाला... पे... ‘हा वेदनेतील आस्वाद आहे’ – भिक्खूहो, पूर्वी कधीही न ऐकलेल्या धर्मांमध्ये... पे... ‘हा वेदनेतील दोष आहे’ – भिक्खूहो, पूर्वी कधीही न ऐकलेल्या धर्मांमध्ये... पे... ‘हीच वेदनेतून सुटका आहे’ – भिक्खूहो, पूर्वी कधीही न ऐकलेल्या धर्मांमध्ये माझ्यामध्ये चक्षू उत्पन्न झाला, ज्ञान उत्पन्न झाले, प्रज्ञा उत्पन्न झाली, विद्या उत्पन्न झाली, प्रकाश उत्पन्न झाला.” पाचवे.

၆. သမ္ဗဟုလဘိက္ခုသုတ္တံ

६. संबहुलभिक्खुसुत्त

၂၇၄. အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ကတမာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဝေဒနာ, ကတမော ဝေဒနာသမုဒယော, ကတမာ ဝေဒနာသမုဒယဂါမိနီ ပဋိပဒါ? ကတမော ဝေဒနာနိရောဓော, ကတမာ ဝေဒနာနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ? ကော ဝေဒနာယ အဿာဒေါ, ကော အာဒီနဝေါ, ကိံ နိဿရဏ’’န္တိ? ‘‘တိဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒနာ – သုခါ ဝေဒနာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ. ဣမာ ဝုစ္စန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒနာ. ဖဿသမုဒယာ ဝေဒနာသမုဒယော. တဏှာ ဝေဒနာသမုဒယဂါမိနီ ပဋိပဒါ. ဖဿနိရောဓာ…ပေ… ယော ဝေဒနာယ ဆန္ဒရာဂဝိနယော ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနံ. ဣဒံ ဝေဒနာယ နိဿရဏ’’န္တိ. ဆဋ္ဌံ.

२७४. तेव्हा अनेक भिक्खू जेथे भगवान होते तेथे आले; आल्यानंतर... पे... एका बाजूला बसून त्या भिक्खूंनी भगवंतांना विचारले – “भंते, वेदना म्हणजे काय? वेदनेचा उगम काय? वेदनेच्या उगमाकडे नेणारा मार्ग कोणता? वेदनेचा निरोध काय? वेदनेच्या निरोधाकडे नेणारा मार्ग कोणता? वेदनेतील आस्वाद काय? तिचा दोष काय? आणि तिच्यातून सुटका काय?” “भिक्खूहो, या तीन वेदना आहेत – सुखद वेदना, दुःखद वेदना आणि सुखदही नसलेली व दुःखदही नसलेली वेदना. भिक्खूहो, यांना वेदना असे म्हणतात. स्पर्शाच्या उगमामुळे वेदनेचा उगम होतो. तृष्णा हा वेदनेच्या उगमाकडे नेणारा मार्ग आहे. स्पर्शाच्या निरोधामुळे... पे... वेदनेतील जो इच्छा-राग दूर करणे व इच्छा-रागाचा त्याग करणे आहे, हेच वेदनेतून सुटका आहे.” सहावे.

၇. ပဌမသမဏဗြာဟ္မဏသုတ္တံ

७. पठमसमणब्राह्मणसुत्त

၂၇၅. ‘‘တိဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒနာ. ကတမာ တိဿော? သုခါ ဝေဒနာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ. ယေ ဟိ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ [Pg.432] ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဣမာသံ တိဿန္နံ ဝေဒနာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနန္တိ. န မေ တေ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ သမဏေသု ဝါ သမဏသမ္မတာ ဗြာဟ္မဏေသု ဝါ ဗြာဟ္မဏသမ္မတာ, န စ ပန တေ အာယသ္မန္တော သာမညတ္ထံ ဝါ ဗြဟ္မညတ္ထံ ဝါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တိ. ယေ စ ခေါ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဣမာသံ တိဿန္နံ ဝေဒနာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝံ စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနန္တိ. တေ ခေါ မေ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ သမဏေသု စေဝ သမဏသမ္မတာ ဗြာဟ္မဏေသု စ ဗြာဟ္မဏသမ္မတာ. တေ စ ပနာယသ္မန္တော သာမညတ္ထဉ္စ ဗြဟ္မညတ္ထဉ္စ, ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တီ’’တိ. သတ္တမံ.

२७५. “भिक्खूहो, या तीन वेदना आहेत. कोणत्या तीन? सुखद वेदना, दुःखद वेदना आणि सुखदही नसलेली व दुःखदही नसलेली वेदना. भिक्खूहो, जे कोणी श्रमण किंवा ब्राह्मण या तीन वेदनांचा उगम, त्यांचा अस्त (निरोध), त्यांचा आस्वाद, त्यांचा दोष आणि त्यांच्यातून सुटका यथाभूत (आहे तशी) जाणत नाहीत; भिक्खूहो, ते श्रमण किंवा ब्राह्मण माझ्या मते श्रमणांमध्ये श्रमण म्हणून मानले जात नाहीत किंवा ब्राह्मणांमध्ये ब्राह्मण म्हणून मानले जात नाहीत. तसेच ते आयुष्यमान याच जन्मात (दृष्टधर्मात) स्वतः उच्च ज्ञानाने (अभिज्ञा) साक्षात करून, प्राप्त करून आणि त्यात प्रतिष्ठित होऊन विहरत नाहीत. परंतु, भिक्खूहो, जे कोणी श्रमण किंवा ब्राह्मण या तीन वेदनांचा उगम, त्यांचा अस्त, त्यांचा आस्वाद, त्यांचा दोष आणि त्यांच्यातून सुटका यथाभूत जाणतात; भिक्खूहो, ते श्रमण किंवा ब्राह्मण माझ्या मते श्रमणांमध्ये श्रमण म्हणून मानले जातात आणि ब्राह्मणांमध्ये ब्राह्मण म्हणून मानले जातात. तसेच ते आयुष्यमान याच जन्मात स्वतः उच्च ज्ञानाने साक्षात करून, प्राप्त करून आणि त्यात प्रतिष्ठित होऊन विहरतात.” सातवे.

၈. ဒုတိယသမဏဗြာဟ္မဏသုတ္တံ

८. दुतियसमणब्राह्मणसुत्त

၂၇၆. ‘‘တိဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒနာ. ကတမာ တိဿော? သုခါ ဝေဒနာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ. ယေ ဟိ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဣမာသံ တိဿန္နံ ဝေဒနာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနန္တိ…ပေ… ပဇာနန္တိ…ပေ… သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တီ’’တိ. အဋ္ဌမံ.

२७६. “भिक्खूहो, या तीन वेदना आहेत. कोणत्या तीन? सुखद वेदना, दुःखद वेदना आणि सुखदही नसलेली व दुःखदही नसलेली वेदना. भिक्खूहो, जे कोणी श्रमण किंवा ब्राह्मण या तीन वेदनांचा उगम, त्यांचा अस्त, त्यांचा आस्वाद, त्यांचा दोष आणि त्यांच्यातून सुटका यथाभूत जाणत नाहीत... पे... जाणतात... पे... स्वतः उच्च ज्ञानाने साक्षात करून, प्राप्त करून आणि त्यात प्रतिष्ठित होऊन विहरतात.” आठवे.

၉. တတိယသမဏဗြာဟ္မဏသုတ္တံ

९. ततियसमणब्राह्मणसुत्त

၂၇၇. ‘‘ယေ ဟိ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဝေဒနံ နပ္ပဇာနန္တိ, ဝေဒနာသမုဒယံ နပ္ပဇာနန္တိ, ဝေဒနာနိရောဓံ နပ္ပဇာနန္တိ, ဝေဒနာနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ နပ္ပဇာနန္တိ…ပေ… ပဇာနန္တိ…ပေ… သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တီ’’တိ. နဝမံ.

२७७. “भिक्खूहो, जे कोणी श्रमण किंवा ब्राह्मण वेदना जाणत नाहीत, वेदनेचा उगम जाणत नाहीत, वेदनेचा निरोध जाणत नाहीत, वेदनेच्या निरोधाकडे नेणारा मार्ग जाणत नाहीत... पे... जाणतात... पे... स्वतः उच्च ज्ञानाने साक्षात करून, प्राप्त करून आणि त्यात प्रतिष्ठित होऊन विहरतात.” नववे.

၁၀. သုဒ္ဓိကသုတ္တံ

१०. सुद्धिकसुत्त

၂၇၈. ‘‘တိဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒနာ. ကတမာ တိဿော? သုခါ ဝေဒနာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ – ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တိဿော ဝေဒနာ’’တိ. ဒသမံ.

२७८. “भिक्खूहो, या तीन वेदना आहेत. कोणत्या तीन? सुखद वेदना, दुःखद वेदना आणि सुखदही नसलेली व दुःखदही नसलेली वेदना – भिक्खूहो, या तीन वेदना आहेत.” दहावे.

၁၁. နိရာမိသသုတ္တံ

११. निरामीससुत्त

၂၇၉. ‘‘အတ္ထိ[Pg.433], ဘိက္ခဝေ, သာမိသာ ပီတိ, အတ္ထိ နိရာမိသာ ပီတိ, အတ္ထိ နိရာမိသာ နိရာမိသတရာ ပီတိ; အတ္ထိ သာမိသံ သုခံ, အတ္ထိ နိရာမိသံ သုခံ, အတ္ထိ နိရာမိသာ နိရာမိသတရံ သုခံ; အတ္ထိ သာမိသာ ဥပေက္ခာ, အတ္ထိ နိရာမိသာ ဥပေက္ခာ, အတ္ထိ နိရာမိသာ နိရာမိသတရာ ဥပေက္ခာ; အတ္ထိ သာမိသော ဝိမောက္ခော, အတ္ထိ နိရာမိသော ဝိမောက္ခော, အတ္ထိ နိရာမိသာ နိရာမိသတရော ဝိမောက္ခော. ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, သာမိသာ ပီတိ? ပဉ္စိမေ, ဘိက္ခဝေ, ကာမဂုဏာ. ကတမေ ပဉ္စ? စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ…ပေ… ကာယဝိညေယျာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ ကာမဂုဏာ. ယာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေ ပဉ္စ ကာမဂုဏေ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ပီတိ, အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သာမိသာ ပီတိ.

२७९. “भिक्खूहो, सामीस (भौतिक/आमिषयुक्त) प्रीती आहे, निरामीस (आमिषरहित/आध्यात्मिक) प्रीती आहे आणि निरामीसपेक्षाही अधिक निरामीस प्रीती आहे; सामीस सुख आहे, निरामीस सुख आहे आणि निरामीसपेक्षाही अधिक निरामीस सुख आहे; सामीस उपेक्षा आहे, निरामीस उपेक्षा आहे आणि निरामीसपेक्षाही अधिक निरामीस उपेक्षा आहे; सामीस विमोक्ष (मुक्ती) आहे, निरामीस विमोक्ष आहे आणि निरामीसपेक्षाही अधिक निरामीस विमोक्ष आहे. आणि भिक्खूहो, सामीस प्रीती कोणती? भिक्खूहो, हे पाच कामगुण आहेत. कोणते पाच? चक्षूने जाणता येणारे (चक्खुविञ्ञेय्य) रूप – जे इष्ट, कांत (प्रिय), मनाला आवडणारे, प्रिय वाटणारे, कामवासनेशी संबंधित आणि आसक्ती निर्माण करणारे असतात... पे... कायेने (स्पर्शाने) जाणता येणारे (कायविञ्ञेय्य) स्प्रष्टव्य (फोट्ठब्ब) – जे इष्ट, कांत, मनाला आवडणारे, प्रिय वाटणारे, कामवासनेशी संबंधित आणि आसक्ती निर्माण करणारे असतात. भिक्खूहो, हे पाच कामगुण आहेत. भिक्खूहो, या पाच कामगुणांवर अवलंबून जी प्रीती उत्पन्न होते, तिला ‘सामीस प्रीती’ असे म्हणतात.”

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, နိရာမိသာ ပီတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, နိရာမိသာ ပီတိ.

भिक्षूंनो, निरामिश प्रीती कोणती? येथे, भिक्षूंनो, भिक्षू कामभोगांपासून अलिप्त होऊन, अकुशल धर्मांपासून अलिप्त होऊन, वितर्क व विचारांसह असलेल्या, विवेकजन्य प्रीती व सुखाने युक्त अशा पहिल्या ध्यानाचे संपादन करून विहरतो. वितर्क व विचारांच्या शांत होण्यामुळे, चित्ताच्या अंतर्गत प्रसन्नतेने युक्त, चित्ताची एकाग्रता साधणाऱ्या, वितर्कविरहित, विचारविरहित, समाधीजन्य प्रीती व सुखाने युक्त अशा दुसऱ्या ध्यानाचे संपादन करून विहरतो. भिक्षूंनो, याला निरामिश प्रीती असे म्हणतात.

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, နိရာမိသာ နိရာမိသတရာ ပီတိ? ယာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ခီဏာသဝဿ ဘိက္ခုနော ရာဂါ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ ပစ္စဝေက္ခတော, ဒေါသာ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ ပစ္စဝေက္ခတော, မောဟာ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ ပစ္စဝေက္ခတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ပီတိ, အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, နိရာမိသာ နိရာမိသတရာ ပီတိ.

भिक्षूंनो, निरामिशाहूनही अधिक निरामिश प्रीती कोणती? भिक्षूंनो, जेव्हा आसवमुक्त भिक्षू आपले चित्त रागापासून विमुक्त झाल्याचे पाहतो, चित्त द्वेषापासून विमुक्त झाल्याचे पाहतो, चित्त मोहापासून विमुक्त झाल्याचे पाहतो, तेव्हा जी प्रीती उत्पन्न होते; भिक्षूंनो, याला निरामिशाहूनही अधिक निरामिश प्रीती असे म्हणतात.

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သာမိသံ သုခံ? ပဉ္စိမေ, ဘိက္ခဝေ, ကာမဂုဏာ. ကတမေ ပဉ္စ? စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ…ပေ… ကာယဝိညေယျာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ ကာမဂုဏာ. ယံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေ ပဉ္စ ကာမဂုဏေ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ သောမနဿံ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သာမိသံ သုခံ.

भिक्षूंनो, सामिष सुख कोणते? भिक्षूंनो, हे पाच कामगुण आहेत. कोणते पाच? डोळ्यांनी जाणता येणारे, इष्ट, कांत, मनाला आवडणारे, प्रिय रूप असलेले, कामवासनेशी संबंधित आणि आसक्ती निर्माण करणारे रूप... तसेच... शरीराने जाणता येणारे, इष्ट, कांत, मनाला आवडणारे, प्रिय रूप असलेले, कामवासनेशी संबंधित आणि आसक्ती निर्माण करणारे स्पर्श. भिक्षूंनो, हे पाच कामगुण आहेत. भिक्षूंनो, या पाच कामगुणांवर अवलंबून जे सुख आणि सौमनस्य उत्पन्न होते, भिक्षूंनो, याला सामिष सुख असे म्हणतात.

‘‘ကတမဉ္စ[Pg.434], ဘိက္ခဝေ, နိရာမိသံ သုခံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရတိ သတော စ သမ္ပဇာနော သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတိ, ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ – ‘ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီ’တိ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, နိရာမိသံ သုခံ.

भिक्षूंनो, निरामिश सुख कोणते? येथे, भिक्षूंनो, भिक्षू कामभोगांपासून अलिप्त होऊन, अकुशल धर्मांपासून अलिप्त होऊन, वितर्क व विचारांसह असलेल्या, विवेकजन्य प्रीती व सुखाने युक्त अशा पहिल्या ध्यानाचे संपादन करून विहरतो. वितर्क व विचारांच्या शांत होण्यामुळे, चित्ताच्या अंतर्गत प्रसन्नतेने युक्त, चित्ताची एकाग्रता साधणाऱ्या, वितर्कविरहित, विचारविरहित, समाधीजन्य प्रीती व सुखाने युक्त अशा दुसऱ्या ध्यानाचे संपादन करून विहरतो. प्रीतीचाही विराग झाल्यामुळे तो उपेक्षक होऊन विहरतो, स्मृतीवान आणि प्रज्ञावान राहतो आणि शरीराने सुखाचा अनुभव घेतो, ज्याविषयी आर्य म्हणतात की—'तो उपेक्षक, स्मृतीवान आणि सुखविहारी आहे'—अशा तिसऱ्या ध्यानाचे संपादन करून विहरतो. भिक्षूंनो, याला निरामिश सुख असे म्हणतात.

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, နိရာမိသာ နိရာမိသတရံ သုခံ? ယံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ခီဏာသဝဿ ဘိက္ခုနော ရာဂါ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ ပစ္စဝေက္ခတော, ဒေါသာ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ ပစ္စဝေက္ခတော, မောဟာ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ ပစ္စဝေက္ခတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ သောမနဿံ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, နိရာမိသာ နိရာမိသတရံ သုခံ.

भिक्षूंनो, निरामिशाहूनही अधिक निरामिश सुख कोणते? भिक्षूंनो, जेव्हा आसवमुक्त भिक्षू आपले चित्त रागापासून विमुक्त झाल्याचे पाहतो, चित्त द्वेषापासून विमुक्त झाल्याचे पाहतो, चित्त मोहापासून विमुक्त झाल्याचे पाहतो, तेव्हा जे सुख आणि सौमनस्य उत्पन्न होते; भिक्षूंनो, याला निरामिशाहूनही अधिक निरामिश सुख असे म्हणतात.

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, သာမိသာ ဥပေက္ခာ? ပဉ္စိမေ, ဘိက္ခဝေ, ကာမဂုဏာ. ကတမေ ပဉ္စ? စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ…ပေ… ကာယဝိညေယျာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ ကာမဂုဏာ. ယာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေ ပဉ္စ ကာမဂုဏေ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဥပေက္ခာ, အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သာမိသာ ဥပေက္ခာ.

भिक्षूंनो, सामिष उपेक्षा कोणती? भिक्षूंनो, हे पाच कामगुण आहेत. कोणते पाच? डोळ्यांनी जाणता येणारे, इष्ट, कांत, मनाला आवडणारे, प्रिय रूप असलेले, कामवासनेशी संबंधित आणि आसक्ती निर्माण करणारे रूप... तसेच... शरीराने जाणता येणारे, इष्ट, कांत, मनाला आवडणारे, प्रिय रूप असलेले, कामवासनेशी संबंधित आणि आसक्ती निर्माण करणारे स्पर्श. भिक्षूंनो, हे पाच कामगुण आहेत. भिक्षूंनो, या पाच कामगुणांवर अवलंबून जी उपेक्षा उत्पन्न होते, भिक्षूंनो, याला सामिष उपेक्षा असे म्हणतात.

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, နိရာမိသာ ဥပေက္ခာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ, ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ, ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ, အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, နိရာမိသာ ဥပေက္ခာ.

भिक्षूंनो, निरामिश उपेक्षा कोणती? येथे, भिक्षूंनो, भिक्षू सुखाचा त्याग केल्यामुळे आणि दुःखाचा त्याग केल्यामुळे, तसेच पूर्वीच सौमनस्य आणि दोमनस्य नष्ट झाल्यामुळे, दुःखही नाही आणि सुखही नाही अशा, उपेक्षेमुळे स्मृतीच्या शुद्धतेने युक्त अशा चौथ्या ध्यानाचे संपादन करून विहरतो. भिक्षूंनो, याला निरामिश उपेक्षा असे म्हणतात.

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, နိရာမိသာ နိရာမိသတရာ ဥပေက္ခာ? ယာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ခီဏာသဝဿ ဘိက္ခုနော ရာဂါ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ ပစ္စဝေက္ခတော, ဒေါသာ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ ပစ္စဝေက္ခတော, မောဟာ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ ပစ္စဝေက္ခတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဥပေက္ခာ, အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, နိရာမိသာ နိရာမိသတရာ ဥပေက္ခာ.

भिक्षूंनो, निरामिशाहूनही अधिक निरामिश उपेक्षा कोणती? भिक्षूंनो, जेव्हा आसवमुक्त भिक्षू आपले चित्त रागापासून विमुक्त झाल्याचे पाहतो, चित्त द्वेषापासून विमुक्त झाल्याचे पाहतो, चित्त मोहापासून विमुक्त झाल्याचे पाहतो, तेव्हा जी उपेक्षा उत्पन्न होते; भिक्षूंनो, याला निरामिशाहूनही अधिक निरामिश उपेक्षा असे म्हणतात.

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, သာမိသော ဝိမောက္ခော? ရူပပ္ပဋိသံယုတ္တော ဝိမောက္ခော သာမိသော ဝိမောက္ခော.

भिक्षूंनो, सामिष विमोक्ष कोणता? रूपाशी संबंधित असलेला विमोक्ष हा सामिष विमोक्ष होय.

‘‘ကတမော [Pg.435] စ, ဘိက္ခဝေ, နိရာမိသော ဝိမောက္ခော? အရူပပ္ပဋိသံယုတ္တော ဝိမောက္ခော နိရာမိသော ဝိမောက္ခော.

भिक्षूंनो, निरामिश विमोक्ष कोणता? अरूपाशी संबंधित असलेला विमोक्ष हा निरामिश विमोक्ष होय.

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, နိရာမိသာ နိရာမိသတရော ဝိမောက္ခော? ယော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ခီဏာသဝဿ ဘိက္ခုနော ရာဂါ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ ပစ္စဝေက္ခတော, ဒေါသာ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ ပစ္စဝေက္ခတော, မောဟာ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ ပစ္စဝေက္ခတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝိမောက္ခော, အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, နိရာမိသာ နိရာမိသတရော ဝိမောက္ခော’’တိ. ဧကာဒသမံ.

भिक्षूंनो, निरामिशाहूनही अधिक निरामिश विमोक्ष कोणता? भिक्षूंनो, जेव्हा आसवमुक्त भिक्षू आपले चित्त रागापासून विमुक्त झाल्याचे पाहतो, चित्त द्वेषापासून विमुक्त झाल्याचे पाहतो, चित्त मोहापासून विमुक्त झाल्याचे पाहतो, तेव्हा जो विमोक्ष उत्पन्न होतो; भिक्षूंनो, याला निरामिशाहूनही अधिक निरामिश विमोक्ष असे म्हणतात.

အဋ္ဌသတပရိယာယဝဂ္ဂေါ တတိယော.

अठ्ठसतपरियाय वर्ग तिसरा समाप्त.

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची अनुक्रमणिका —

သီဝကအဋ္ဌသတံ ဘိက္ခု, ပုဗ္ဗေ ဉာဏဉ္စ ဘိက္ခုနာ;

သမဏဗြာဟ္မဏာ တီဏိ, သုဒ္ဓိကဉ္စ နိရာမိသန္တိ.

सीवक, अठ्ठसत, भिक्खू, पुब्बे ज्ञान आणि भिक्खुना; तीन समणब्राह्मण, सुद्धिक आणि निरामिस.

ဝေဒနာသံယုတ္တံ သမတ္တံ.

वेदनासंयुक्त समाप्त.

၃. မာတုဂါမသံယုတ္တံ

३. मातुगामसंयुक्त

၁. ပဌမပေယျာလဝဂ္ဂေါ

१. प्रथम पेय्याल वर्ग

၁. မာတုဂါမသုတ္တံ

१. मातुगाम सुत्त

၂၈၀. ‘‘ပဉ္စဟိ[Pg.436], ဘိက္ခဝေ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော ဧကန္တအမနာပေါ ဟောတိ ပုရိသဿ. ကတမေဟိ ပဉ္စဟိ? န စ ရူပဝါ ဟောတိ, န စ ဘောဂဝါ ဟောတိ, န စ သီလဝါ ဟောတိ, အလသော စ ဟောတိ, ပဇဉ္စဿ န လဘတိ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော ဧကန္တအမနာပေါ ဟောတိ ပုရိသဿ. ပဉ္စဟိ, ဘိက္ခဝေ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော ဧကန္တမနာပေါ ဟောတိ ပုရိသဿ. ကတမေဟိ ပဉ္စဟိ? ရူပဝါ စ ဟောတိ, ဘောဂဝါ စ ဟောတိ, သီလဝါ စ ဟောတိ, ဒက္ခော စ ဟောတိ အနလသော, ပဇဉ္စဿ လဘတိ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော ဧကန္တမနာပေါ ဟောတိ ပုရိသဿာ’’တိ. ပဌမံ.

२८०. भिक्षूंनो, पाच अंगांनी युक्त असलेली स्त्री पुरुषाला अत्यंत नावडती असते. कोणत्या पाच अंगांनी? ती रूपवान नसते, ती धनवान नसते, ती शीलवान नसते, ती आळशी असते आणि तिला संतती प्राप्त होत नाही — भिक्षूंनो, या पाच अंगांनी युक्त असलेली स्त्री पुरुषाला अत्यंत नावडती असते. भिक्षूंनो, पाच अंगांनी युक्त असलेली स्त्री पुरुषाला अत्यंत आवडती असते. कोणत्या पाच अंगांनी? ती रूपवान असते, ती धनवान नसते, ती शीलवान नसते, ती चतुर व अनळशी असते आणि तिला संतती प्राप्त होते — भिक्षूंनो, या पाच अंगांनी युक्त असलेली स्त्री पुरुषाला अत्यंत आवडती असते.

၂. ပုရိသသုတ္တံ

२. पुरिस सुत्त

၂၈၁. ‘‘ပဉ္စဟိ, ဘိက္ခဝေ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ပုရိသော ဧကန္တအမနာပေါ ဟောတိ မာတုဂါမဿ. ကတမေဟိ ပဉ္စဟိ? န စ ရူပဝါ ဟောတိ, န စ ဘောဂဝါ ဟောတိ, န စ သီလဝါ ဟောတိ, အလသော စ ဟောတိ, ပဇဉ္စဿ န လဘတိ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ပုရိသော ဧကန္တအမနာပေါ ဟောတိ မာတုဂါမဿ. ပဉ္စဟိ, ဘိက္ခဝေ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ပုရိသော ဧကန္တမနာပေါ ဟောတိ မာတုဂါမဿ. ကတမေဟိ ပဉ္စဟိ? ရူပဝါ စ ဟောတိ, ဘောဂဝါ စ ဟောတိ, သီလဝါ စ ဟောတိ, ဒက္ခော စ ဟောတိ အနလသော, ပဇဉ္စဿ လဘတိ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ပုရိသော ဧကန္တမနာပေါ ဟောတိ မာတုဂါမဿာ’’တိ. ဒုတိယံ.

२८१. “भिक्षूंनो, पाच अंगांनी युक्त असलेला पुरुष स्त्रीला अत्यंत नापसंत असतो. कोणत्या पाच? तो रूपवान नसतो, धनवान नसतो, शीलवान नसतो, आळशी असतो आणि त्याला संतती प्राप्त होत नाही – भिक्षूंनो, या पाच अंगांनी युक्त असलेला पुरुष स्त्रीला अत्यंत नापसंत असतो. भिक्षूंनो, पाच अंगांनी युक्त असलेला पुरुष स्त्रीला अत्यंत प्रिय असतो. कोणत्या पाच? तो रूपवान असतो, धनवान असतो, शीलवान असतो, चतुर व उद्योगी असतो आणि त्याला संतती प्राप्त होते – भिक्षूंनो, या पाच अंगांनी युक्त असलेला पुरुष स्त्रीला अत्यंत प्रिय असतो.” हे दुसरे.

၃. အာဝေဏိကဒုက္ခသုတ္တံ

३. आवेणिकदुक्खसुत्तं

၂၈၂. ‘‘ပဉ္စိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, မာတုဂါမဿ အာဝေဏိကာနိ ဒုက္ခာနိ, ယာနိ မာတုဂါမော ပစ္စနုဘောတိ, အညတြေဝ ပုရိသေဟိ. ကတမာနိ ပဉ္စ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ[Pg.437], မာတုဂါမော ဒဟရောဝ သမာနော ပတိကုလံ ဂစ္ဆတိ, ဉာတကေဟိ ဝိနာ ဟောတိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, မာတုဂါမဿ ပဌမံ အာဝေဏိကံ ဒုက္ခံ, ယံ မာတုဂါမော ပစ္စနုဘောတိ, အညတြေဝ ပုရိသေဟိ. ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, မာတုဂါမော ဥတုနီ ဟောတိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, မာတုဂါမဿ ဒုတိယံ အာဝေဏိကံ ဒုက္ခံ, ယံ မာတုဂါမော ပစ္စနုဘောတိ, အညတြေဝ ပုရိသေဟိ. ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, မာတုဂါမော ဂဗ္ဘိနီ ဟောတိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, မာတုဂါမဿ တတိယံ အာဝေဏိကံ ဒုက္ခံ, ယံ မာတုဂါမော ပစ္စနုဘောတိ, အညတြေဝ ပုရိသေဟိ. ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, မာတုဂါမော ဝိဇာယတိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, မာတုဂါမဿ စတုတ္ထံ အာဝေဏိကံ ဒုက္ခံ, ယံ မာတုဂါမော ပစ္စနုဘောတိ, အညတြေဝ ပုရိသေဟိ. ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, မာတုဂါမော ပုရိသဿ ပါရိစရိယံ ဥပေတိ. ဣဒံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, မာတုဂါမဿ ပဉ္စမံ အာဝေဏိကံ ဒုက္ခံ, ယံ မာတုဂါမော ပစ္စနုဘောတိ, အညတြေဝ ပုရိသေဟိ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ မာတုဂါမဿ အာဝေဏိကာနိ ဒုက္ခာနိ, ယာနိ မာတုဂါမော ပစ္စနုဘောတိ, အညတြေဝ ပုရိသေဟီ’’တိ. တတိယံ.

२८२. “भिक्षूंनो, स्त्रीची पाच अशी विशिष्ट दुःखे आहेत, जी केवळ स्त्रीच भोगते, पुरुष नाही. कोणती पाच? इथे, भिक्षूंनो, स्त्री अगदी तरुण वयातच पतीच्या घरी जाते आणि आपल्या नातेवाईकांपासून विभक्त होते. भिक्षूंनो, हे स्त्रीचे पहिले विशिष्ट दुःख आहे, जे ती पुरुषांशिवाय स्वतःच भोगते. पुन्हा दुसरे म्हणजे, भिक्षूंनो, स्त्री ऋतुमती होते. भिक्षूंनो, हे स्त्रीचे दुसरे विशिष्ट दुःख आहे, जे ती पुरुषांशिवाय स्वतःच भोगते. पुन्हा तिसरे म्हणजे, भिक्षूंनो, स्त्री गर्भवती होते. भिक्षूंनो, हे स्त्रीचे तिसरे विशिष्ट दुःख आहे, जे ती पुरुषांशिवाय स्वतःच भोगते. पुन्हा चौथे म्हणजे, भिक्षूंनो, स्त्री प्रसूती होते. भिक्षूंनो, हे स्त्रीचे चौथे विशिष्ट दुःख आहे, जे ती पुरुषांशिवाय स्वतःच भोगते. पुन्हा पाचवे म्हणजे, भिक्षूंनो, स्त्रीला पुरुषाची सेवा करावी लागते. भिक्षूंनो, हे स्त्रीचे पाचवे विशिष्ट दुःख आहे, जे ती पुरुषांशिवाय स्वतःच भोगते. भिक्षूंनो, ही स्त्रीची पाच विशिष्ट दुःखे आहेत, जी स्त्री पुरुषांशिवाय स्वतःच भोगते.” हे तिसरे.

၄. တီဟိဓမ္မေဟိသုတ္တံ

४. तीहिधम्मेहिसुत्तं

၂၈၃. ‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော ယေဘုယျေန ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ. ကတမေဟိ တီဟိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, မာတုဂါမော ပုဗ္ဗဏှသမယံ မစ္ဆေရမလပရိယုဋ္ဌိတေန စေတသာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ. မဇ္ဈနှိကသမယံ ဣဿာပရိယုဋ္ဌိတေန စေတသာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ. သာယနှသမယံ ကာမရာဂပရိယုဋ္ဌိတေန စေတသာ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော ယေဘုယျေန ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ. စတုတ္ထံ.

२८३. “भिक्षूंनो, तीन धर्मांनी युक्त असलेली स्त्री बहुधा शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर, अपाय, दुर्गती, विनिपात अशा नरकात उत्पन्न होते. कोणत्या तीन? इथे, भिक्षूंनो, स्त्री सकाळच्या वेळी कृपणतेच्या मळाने ग्रासलेल्या चित्ताने घरात राहते. दुपारच्या वेळी ईर्षेने ग्रासलेल्या चित्ताने घरात राहते. संध्याकाळच्या वेळी कामरागाने ग्रासलेल्या चित्ताने घरात राहते. भिक्षूंनो, या तीन धर्मांनी युक्त असलेली स्त्री बहुधा शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर, अपाय, दुर्गती, विनिपात अशा नरकात उत्पन्न होते.” हे चौथे.

၅. ကောဓနသုတ္တံ

५. कोधनसुत्तं

၂၈၄. အထ ခေါ အာယသ္မာ အနုရုဒ္ဓေါ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အနုရုဒ္ဓေါ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဓာဟံ, ဘန္တေ, မာတုဂါမံ ပဿာမိ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇန္တံ. ကတီဟိ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော [Pg.438] ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ?

२८४. तेव्हा आयुष्यमान अनुरुद्ध जेथे भगवान होते तेथे गेले. जाऊन एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या आयुष्यमान अनुरुद्धांनी भगवंतांना असे म्हटले – “भंते, मी मानवी दृष्टीच्या पलीकडच्या, अत्यंत शुद्ध अशा दिव्य चक्षूंनी स्त्रियांना शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर, अपाय, दुर्गती, विनिपात अशा नरकात उत्पन्न होताना पाहतो. भंते, किती धर्मांनी युक्त असलेली स्त्री शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर, अपाय, दुर्गती, विनिपात अशा नरकात उत्पन्न होते?”

‘‘ပဉ္စဟိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ. ကတမေဟိ ပဉ္စဟိ? အဿဒ္ဓေါ စ ဟောတိ, အဟိရိကော စ ဟောတိ, အနောတ္တပ္ပီ စ ဟောတိ, ကောဓနော စ ဟောတိ, ဒုပ္ပညော စ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓ, ပဉ္စဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ. ပဉ္စမံ.

“अनुरुद्धा, पाच धर्मांनी युक्त असलेली स्त्री शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर, अपाय, दुर्गती, विनिपात अशा नरकात उत्पन्न होते. कोणत्या पाच? ती अश्रद्ध असते, निर्लज्ज असते, पापभीरू नसलेली असते, क्रोधी असते आणि प्रज्ञाहीन असते – अनुरुद्धा, या पाच धर्मांनी युक्त असलेली स्त्री शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर, अपाय, दुर्गती, विनिपात अशा नरकात उत्पन्न होते.” हे पाचवे.

၆. ဥပနာဟီသုတ္တံ

६. उपनाहीसुत्तं

၂၈၅. ‘‘ပဉ္စဟိ, အနုရုဒ္ဓ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ. ကတမေဟိ ပဉ္စဟိ? အဿဒ္ဓေါ စ ဟောတိ, အဟိရိကော စ ဟောတိ, အနောတ္တပ္ပီ စ ဟောတိ, ဥပနာဟီ စ ဟောတိ, ဒုပ္ပညော စ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓ, ပဉ္စဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

२८५. “अनुरुद्धा, पाच धर्मांनी युक्त असलेली स्त्री शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर, अपाय, दुर्गती, विनिपात अशा नरकात उत्पन्न होते. कोणत्या पाच? ती अश्रद्ध असते, निर्लज्ज असते, पापभीरू नसलेली असते, वैर बाळगणारी असते आणि प्रज्ञाहीन असते – अनुरुद्धा, या पाच धर्मांनी युक्त असलेली स्त्री शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर, अपाय, दुर्गती, विनिपात अशा नरकात उत्पन्न होते.” हे सहावे.

၇. ဣဿုကီသုတ္တံ

७. इस्सुकीसुत्तं

၂၈၆. ‘‘ပဉ္စဟိ, အနုရုဒ္ဓ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ. ကတမေဟိ ပဉ္စဟိ? အဿဒ္ဓေါ စ ဟောတိ, အဟိရိကော စ ဟောတိ, အနောတ္တပ္ပီ စ ဟောတိ, ဣဿုကီ စ ဟောတိ, ဒုပ္ပညော စ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓ, ပဉ္စဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ. သတ္တမံ.

२८६. “अनुरुद्धा, पाच धर्मांनी युक्त असलेली स्त्री शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर, अपाय, दुर्गती, विनिपात अशा नरकात उत्पन्न होते. कोणत्या पाच? ती अश्रद्ध असते, निर्लज्ज असते, पापभीरू नसलेली असते, ईर्ष्याळू असते आणि प्रज्ञाहीन असते – अनुरुद्धा, या पाच धर्मांनी युक्त असलेली स्त्री शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर, अपाय, दुर्गती, विनिपात अशा नरकात उत्पन्न होते.” हे सातवे.

၈. မစ္ဆရီသုတ္တံ

८. मच्छरीसुत्तं

၂၈၇. ‘‘ပဉ္စဟိ, အနုရုဒ္ဓ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ. ကတမေဟိ ပဉ္စဟိ? အဿဒ္ဓေါ စ ဟောတိ, အဟိရိကော စ ဟောတိ, အနောတ္တပ္ပီ စ ဟောတိ, မစ္ဆရီ စ ဟောတိ, ဒုပ္ပညော စ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓ, ပဉ္စဟိ [Pg.439] ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော…ပေ… အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ. အဋ္ဌမံ.

२८७. “अनुरुद्धा, पाच धर्मांनी युक्त असलेली स्त्री शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर, अपाय, दुर्गती, विनिपात अशा नरकात उत्पन्न होते. कोणत्या पाच? ती अश्रद्ध असते, निर्लज्ज असते, पापभीरू नसलेली असते, कंजूष असते आणि प्रज्ञाहीन असते – अनुरुद्धा, या पाच धर्मांनी युक्त असलेली स्त्री... पे... अपाय, दुर्गती, विनिपात अशा नरकात उत्पन्न होते.” हे आठवे.

၉. အတိစာရီသုတ္တံ

९. अतिचारीसुत्तं

၂၈၈. ‘‘ပဉ္စဟိ, အနုရုဒ္ဓ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော…ပေ… အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ. ကတမေဟိ ပဉ္စဟိ? အဿဒ္ဓေါ စ ဟောတိ, အဟိရိကော စ ဟောတိ, အနောတ္တပ္ပီ စ ဟောတိ, အတိစာရီ စ ဟောတိ, ဒုပ္ပညော စ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓ, ပဉ္စဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော…ပေ… ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ. နဝမံ.

२८८. “अनुरुद्धा, पाच धर्मांनी युक्त असलेली स्त्री... पे... अपाय, दुर्गती, विनिपात अशा नरकात उत्पन्न होते. कोणत्या पाच? ती अश्रद्ध असते, निर्लज्ज असते, पापभीरू नसलेली असते, व्यभिचारी असते आणि प्रज्ञाहीन असते – अनुरुद्धा, या पाच धर्मांनी युक्त असलेली स्त्री... पे... उत्पन्न होते.” हे नववे.

၁၀. ဒုဿီလသုတ္တံ

१०. दुस्सीलासुत्तं

၂၈၉. ‘‘ပဉ္စဟိ, အနုရုဒ္ဓ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော…ပေ… နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ. ကတမေဟိ ပဉ္စဟိ? အဿဒ္ဓေါ စ ဟောတိ, အဟိရိကော စ ဟောတိ, အနောတ္တပ္ပီ စ ဟောတိ, ဒုဿီလော စ ဟောတိ, ဒုပ္ပညော စ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓ, ပဉ္စဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော…ပေ… နိရယံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ. ဒသမံ.

२८९. “हे अनुरुद्ध, पाच धर्मांनी युक्त असलेली स्त्री...पे... नरकात उत्पन्न होते. कोणत्या पाच? ती अश्रद्ध असते, निर्लज्ज असते, भीतीरहित असते, दुःशील असते आणि दुर्बुद्धी असते. हे अनुरुद्ध, खरोखर या पाच धर्मांनी युक्त असलेली स्त्री...पे... नरकात उत्पन्न होते.” दहावे.

၁၁. အပ္ပဿုတသုတ္တံ

११. अप्पस्सुत सुत्त

၂၉၀. ‘‘ပဉ္စဟိ, အနုရုဒ္ဓ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော…ပေ… နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ. ကတမေဟိ ပဉ္စဟိ? အဿဒ္ဓေါ စ ဟောတိ, အဟိရိကော စ ဟောတိ, အနောတ္တပ္ပီ စ ဟောတိ, အပ္ပဿုတော စ ဟောတိ, ဒုပ္ပညော စ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓ, ပဉ္စဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော…ပေ… နိရယံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ. ဧကာဒသမံ.

२९०. “हे अनुरुद्ध, पाच धर्मांनी युक्त असलेली स्त्री...पे... नरकात उत्पन्न होते. कोणत्या पाच? ती अश्रद्ध असते, निर्लज्ज असते, भीतीरहित असते, अल्पश्रुत असते आणि दुर्बुद्धी असते. हे अनुरुद्ध, खरोखर या पाच धर्मांनी युक्त असलेली स्त्री...पे... नरकात उत्पन्न होते.” अकरावे.

၁၂. ကုသီတသုတ္တံ

१२. कुसीत सुत्त

၂၉၁. ‘‘ပဉ္စဟိ, အနုရုဒ္ဓ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော…ပေ… နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ. ကတမေဟိ ပဉ္စဟိ? အဿဒ္ဓေါ စ ဟောတိ, အဟိရိကော စ ဟောတိ, အနောတ္တပ္ပီ စ ဟောတိ, ကုသီတော စ ဟောတိ, ဒုပ္ပညော စ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓ, ပဉ္စဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော…ပေ… အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ. ဒွါဒသမံ.

२९१. “हे अनुरुद्ध, पाच धर्मांनी युक्त असलेली स्त्री...पे... नरकात उत्पन्न होते. कोणत्या पाच? ती अश्रद्ध असते, निर्लज्ज असते, भीतीरहित असते, आळशी असते आणि दुर्बुद्धी असते. हे अनुरुद्ध, खरोखर या पाच धर्मांनी युक्त असलेली स्त्री...पे... अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि नरकात उत्पन्न होते.” बारावे.

၁၃. မုဋ္ဌဿတိသုတ္တံ

१३. मुट्ठस्सति सुत्त

၂၉၂. ‘‘ပဉ္စဟိ[Pg.440], အနုရုဒ္ဓ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော…ပေ… နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ. ကတမေဟိ ပဉ္စဟိ? အဿဒ္ဓေါ စ ဟောတိ, အဟိရိကော စ ဟောတိ, အနောတ္တပ္ပီ စ ဟောတိ, မုဋ္ဌဿတိ စ ဟောတိ, ဒုပ္ပညော စ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓ, ပဉ္စဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော…ပေ… နိရယံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ. တေရသမံ.

२९२. “हे अनुरुद्ध, पाच धर्मांनी युक्त असलेली स्त्री...पे... नरकात उत्पन्न होते. कोणत्या पाच? ती अश्रद्ध असते, निर्लज्ज असते, भीतीरहित असते, स्मृतिभ्रष्ट असते आणि दुर्बुद्धी असते. हे अनुरुद्ध, खरोखर या पाच धर्मांनी युक्त असलेली स्त्री...पे... नरकात उत्पन्न होते.” तेरावे.

၁၄. ပဉ္စဝေရသုတ္တံ

१४. पंचवेर सुत्त

၂၉၃. ‘‘ပဉ္စဟိ, အနုရုဒ္ဓ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော…ပေ… နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ. ကတမေဟိ ပဉ္စဟိ? ပါဏာတိပါတီ စ ဟောတိ, အဒိန္နာဒါယီ စ ဟောတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ စ ဟောတိ, မုသာဝါဒီ စ ဟောတိ, သုရာမေရယမဇ္ဇပ္ပမာဒဋ္ဌာယီ စ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓ, ပဉ္စဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ. စုဒ္ဒသမံ.

२९३. “हे अनुरुद्ध, पाच धर्मांनी युक्त असलेली स्त्री...पे... नरकात उत्पन्न होते. कोणत्या पाच? ती प्राणातिपाती (जीवहत्या करणारी) असते, अदिन्नादायी (चोरी करणारी) असते, कामेसू मिच्छाचारी (व्यभिचारी) असते, मुसावादी (असत्य बोलणारी) असते आणि सुरा-मेरय-मज्ज-पमादठायी (मद्य व मादक द्रव्यांचे सेवन करून प्रमाद करणारी) असते. हे अनुरुद्ध, खरोखर या पाच धर्मांनी युक्त असलेली स्त्री कायाच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि नरकात उत्पन्न होते.” चौदावे.

ပဌမပေယျာလဝဂ္ဂေါ.

पहिला पेयाळ वर्ग समाप्त.

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याचा संग्रह (उद्दान) -

မာတုဂါမော ပုရိသော စ, အာဝေဏိကာ တိဓမ္မော စ ;

ကောဓနော ဥပနာဟီ စ, ဣဿုကီ မစ္ဆရေန စ;

အတိစာရီ စ ဒုဿီလော, အပ္ပဿုတော စ ကုသီတော;

မုဋ္ဌဿတိ ပဉ္စဝေရံ, ကဏှပက္ခေ ပကာသိတော.

स्त्री आणि पुरुष, आवेणिक (असाधारण दुःख), तीन धर्म; क्रोधी, उपनाही (वैर धरणारी), ईर्ष्याळू आणि मत्सर करणारी; अतिचारी (व्यभिचारी), दुःशील, अल्पश्रुत आणि आळशी; स्मृतिभ्रष्ट आणि पाच वैर - हे कृष्णपक्षात (अंधकारमय बाजूत) प्रकाशित केले आहेत.

၂. ဒုတိယပေယျာလဝဂ္ဂေါ

२. दुसरा पेयाळ वर्ग

၁. အက္ကောဓနသုတ္တံ

१. अक्कोधन सुत्त

၂၉၄. အထ ခေါ အာယသ္မာ အနုရုဒ္ဓေါ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အနုရုဒ္ဓေါ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဓာဟံ, ဘန္တေ, မာတုဂါမံ ပဿာမိ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန [Pg.441] ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တံ. ကတီဟိ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ?

२९४. तेव्हा आयुष्यमान अनुरुद्ध जेथे भगवान होते तेथे गेले. जाऊन... एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या आयुष्यमान अनुरुद्धांनी भगवंतांना असे म्हटले – “भंते, मी येथे मानवी दृष्टीपलीकडच्या, विशुद्ध अशा दिव्य चक्षूंनी स्त्रियांना कायाच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगती, स्वर्गलोकात उत्पन्न होताना पाहत आहे. भंते, किती धर्मांनी युक्त असलेली स्त्री कायाच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगती, स्वर्गलोकात उत्पन्न होते?”

‘‘ပဉ္စဟိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. ကတမေဟိ ပဉ္စဟိ? သဒ္ဓေါ စ ဟောတိ, ဟိရိမာ စ ဟောတိ, ဩတ္တပ္ပီ စ ဟောတိ, အက္ကောဓနော စ ဟောတိ, ပညဝါ စ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓ, ပဉ္စဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ. ပဌမံ.

“हे अनुरुद्ध, पाच धर्मांनी युक्त असलेली स्त्री कायाच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगती, स्वर्गलोकात उत्पन्न होते. कोणत्या पाच? ती श्रद्धावान असते, लज्जावान असते, भय बाळगणारी असते, अक्रोधी असते आणि प्रज्ञावान असते. हे अनुरुद्ध, खरोखर या पाच धर्मांनी युक्त असलेली स्त्री कायाच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगती, स्वर्गलोकात उत्पन्न होते.” पहिले.

၂. အနုပနာဟီသုတ္တံ

२. अनुपनाही सुत्त

၂၉၅. ‘‘ပဉ္စဟိ, အနုရုဒ္ဓ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. ကတမေဟိ ပဉ္စဟိ? သဒ္ဓေါ စ ဟောတိ, ဟိရိမာ စ ဟောတိ, ဩတ္တပ္ပီ စ ဟောတိ, အနုပနာဟီ စ ဟောတိ, ပညဝါ စ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓ, ပဉ္စဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ. ဒုတိယံ.

२९५. “हे अनुरुद्ध, पाच धर्मांनी युक्त असलेली स्त्री कायाच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगती, स्वर्गलोकात उत्पन्न होते. कोणत्या पाच? ती श्रद्धावान असते, लज्जावान असते, भय बाळगणारी असते, वैर न धरणारी असते आणि प्रज्ञावान असते. हे अनुरुद्ध, खरोखर या पाच धर्मांनी युक्त असलेली स्त्री कायाच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगती, स्वर्गलोकात उत्पन्न होते.” दुसरे.

၃. အနိဿုကီသုတ္တံ

३. अनिस्सुकी सुत्त

၂၉၆. ‘‘ပဉ္စဟိ, အနုရုဒ္ဓ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. ကတမေဟိ ပဉ္စဟိ? သဒ္ဓေါ စ ဟောတိ, ဟိရိမာ စ ဟောတိ, ဩတ္တပ္ပီ စ ဟောတိ, အနိဿုကီ စ ဟောတိ, ပညဝါ စ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓ, ပဉ္စဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ. တတိယံ.

२९६. “हे अनुरुद्ध, पाच धर्मांनी युक्त असलेली स्त्री कायाच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगती, स्वर्गलोकात उत्पन्न होते. कोणत्या पाच? ती श्रद्धावान असते, लज्जावान असते, भय बाळगणारी असते, ईर्ष्या न करणारी असते आणि प्रज्ञावान असते...पे...।” तिसरे.

၄. အမစ္ဆရီသုတ္တံ

४. अमच्छरी सुत्त

၂၉၇. အမစ္ဆရီ စ ဟောတိ, ပညဝါ စ ဟောတိ…ပေ…. စတုတ္ထံ.

२९७. ती कंजूषपणा नसलेली असते आणि प्रज्ञावान असते...पे...। चौथे.

၅. အနတိစာရီသုတ္တံ

५. अनतिचारी सुत्त

၂၉၈. အနတိစာရီ စ ဟောတိ, ပညဝါ စ ဟောတိ…ပေ…. ပဉ္စမံ.

२९८. ती व्यभिचार न करणारी असते आणि प्रज्ञावान असते...पे...। पाचवे.

၆. သုသီလသုတ္တံ

६. सुशील सुत्त

၂၉၉. သီလဝါ စ ဟောတိ, ပညဝါ စ ဟောတိ…ပေ…. ဆဋ္ဌံ.

२९९. ती शीलवान असते आणि प्रज्ञावान असते...पे...। सहावे.

၇. ဗဟုဿုတသုတ္တံ

७. बहुस्सुत सुत्त

၃၀၀. ဗဟုဿုတော [Pg.442] စ ဟောတိ, ပညဝါ စ ဟောတိ…ပေ…. သတ္တမံ.

३००. ती बहुश्रुत असते आणि प्रज्ञावान असते...पे...। सातवे.

၈. အာရဒ္ဓဝီရိယသုတ္တံ

८. आरद्धवीरिय सुत्त

၃၀၁. အာရဒ္ဓဝီရိယော စ ဟောတိ, ပညဝါ စ ဟောတိ…ပေ…. အဋ္ဌမံ.

३०१. ती प्रयत्नशील असते आणि प्रज्ञावान असते...पे...। आठवे.

၉. ဥပဋ္ဌိတဿတိသုတ္တံ

९. उपट्ठितस्सति सुत्त

၃၀၂. ‘‘ဥပဋ္ဌိတဿတိ စ ဟောတိ, ပညဝါ စ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓ, ပဉ္စဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ. နဝမံ.

३०२. “ती जागरूक स्मृती असलेली असते आणि प्रज्ञावान असते. हे अनुरुद्ध, खरोखर या पाच धर्मांनी युक्त असलेली स्त्री कायाच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगती, स्वर्गलोकात उत्पन्न होते.” नववे.

ဣမေ အဋ္ဌ သုတ္တန္တသင်္ခေပါ.

हे आठ संक्षिप्त सुत्त आहेत.

၁၀. ပဉ္စသီလသုတ္တံ

१०. पंचशील सुत्त

၃၀၃. ‘‘ပဉ္စဟိ, အနုရုဒ္ဓ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. ကတမေဟိ ပဉ္စဟိ? ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော စ ဟောတိ, အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော စ ဟောတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော စ ဟောတိ, မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော စ ဟောတိ, သုရာမေရယမဇ္ဇပ္ပမာဒဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတော စ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓ, ပဉ္စဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ. ဒသမံ.

३०३. “हे अनुरुद्ध, पाच धर्मांनी युक्त असलेली स्त्री कायाच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगती, स्वर्गलोकात उत्पन्न होते. कोणत्या पाच? ती प्राणातिपातापासून विरत असते, अदिन्नादानापासून विरत असते, कामेसू मिच्छाचारापासून विरत असते, मुसावादापासून विरत असते आणि सुरा-मेरय-मज्ज-पमादठ्ठानापासून विरत असते. हे अनुरुद्ध, खरोखर या पाच धर्मांनी युक्त असलेली स्त्री कायाच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगती, स्वर्गलोकात उत्पन्न होते.” दहावे.

ဒုတိယပေယျာလဝဂ္ဂေါ.

दुसरा पेयाळ वर्ग समाप्त.

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याचा संग्रह (उद्दान) -

ဒုတိယေ စ အက္ကောဓနော, အနုပနာဟီ အနိဿုကီ;

အမစ္ဆရီ အနတိစာရီ, သီလဝါ စ ဗဟုဿုတော;

ဝီရိယံ သတိ သီလဉ္စ, သုက္ကပက္ခေ ပကာသိတော.

दुसऱ्या वर्गात अक्रोधी, वैर न धरणारी, ईर्ष्या न करणारी; कंजूषपणा नसलेली, व्यभिचार न करणारी, शीलवान आणि बहुश्रुत; वीर्य (प्रयत्नशीलता), स्मृती आणि शील - हे शुक्लपक्षात (उज्ज्वल बाजूत) प्रकाशित केले आहेत.

၃. ဗလဝဂ္ဂေါ

३. बल वर्ग

၁. ဝိသာရဒသုတ္တံ

१. विसारद सुत्त

၃၀၄. ‘‘ပဉ္စိမာနိ[Pg.443], ဘိက္ခဝေ, မာတုဂါမဿ ဗလာနိ. ကတမာနိ ပဉ္စ? ရူပဗလံ, ဘောဂဗလံ, ဉာတိဗလံ, ပုတ္တဗလံ, သီလဗလံ – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ မာတုဂါမဿ ဗလာနိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စဟိ ဗလေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော ဝိသာရဒေါ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတီ’’တိ. ပဌမံ.

३०४. “भिक्खूहो, स्त्रीची ही पाच बले आहेत. कोणती पाच? रूपबल (सौंदर्याचे बल), भोगबल (संपत्तीचे बल), ज्ञातिबल (नातेवाइकांचे बल), पुत्रबल (पुत्रांचे बल) आणि शीलबल (शीलाचे बल) – भिक्खूहो, हीच स्त्रीची पाच बले आहेत. भिक्खूहो, या पाच बलांनी युक्त असलेली स्त्री आत्मविश्वासाने घरात राहते.” पहिले.

၂. ပသယှသုတ္တံ

२. पसय्ह सुत्त

၃၀၅. ‘‘ပဉ္စိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, မာတုဂါမဿ ဗလာနိ. ကတမာနိ ပဉ္စ? ရူပဗလံ, ဘောဂဗလံ, ဉာတိဗလံ, ပုတ္တဗလံ, သီလဗလံ – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ မာတုဂါမဿ ဗလာနိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စဟိ ဗလေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော သာမိကံ ပသယှ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတီ’’တိ. ဒုတိယံ.

३०५. “भिक्खूहो, स्त्रीची ही पाच बले आहेत. कोणती पाच? रूपबल, भोगबल, ज्ञातिबल, पुत्रबल आणि शीलबल – भिक्खूहो, हीच स्त्रीची पाच बले आहेत. भिक्खूहो, या पाच बलांनी युक्त असलेली स्त्री पतीवर वर्चस्व गाजवून घरात राहते.” दुसरे.

၃. အဘိဘုယျသုတ္တံ

३. अभिभूय सुत्त

၃၀၆. ‘‘ပဉ္စိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, မာတုဂါမဿ ဗလာနိ. ကတမာနိ ပဉ္စ? ရူပဗလံ, ဘောဂဗလံ, ဉာတိဗလံ, ပုတ္တဗလံ, သီလဗလံ – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ မာတုဂါမဿ ဗလာနိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စဟိ ဗလေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော သာမိကံ အဘိဘုယျ ဝတ္တတီ’’တိ. တတိယံ.

३०६. “भिक्खूहो, स्त्रीची ही पाच बले आहेत. कोणती पाच? रूपबल, भोगबल, ज्ञातिबल, पुत्रबल आणि शीलबल – भिक्खूहो, हीच स्त्रीची पाच बले आहेत. भिक्खूहो, या पाच बलांनी युक्त असलेली स्त्री पतीवर नियंत्रण ठेवून वावरते.” तिसरे.

၄. ဧကသုတ္တံ

४. एक सुत्त

၃၀၇. ‘‘ဧကေန စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဗလေန သမန္နာဂတော ပုရိသော မာတုဂါမံ အဘိဘုယျ ဝတ္တတိ. ကတမေန ဧကေန ဗလေန? ဣဿရိယဗလေန အဘိဘူတံ မာတုဂါမံ နေဝ ရူပဗလံ တာယတိ, န ဘောဂဗလံ တာယတိ, န ဉာတိဗလံ တာယတိ, န ပုတ္တဗလံ တာယတိ, န သီလဗလံ တာယတီ’’တိ. စတုတ္ထံ.

३०७. “भिक्खूहो, एकाच बलाने युक्त असलेला पुरुष स्त्रीवर वर्चस्व गाजवून वावरतो. कोणत्या एका बलाने? अधिकारबलाने (प्रभुत्वबलाने). अधिकारबलाने पराभूत झालेल्या स्त्रीचे ना रूपबल रक्षण करू शकते, ना भोगबल रक्षण करू शकते, ना ज्ञातिबल रक्षण करू शकते, ना पुत्रबल रक्षण करू शकते, ना शीलबल रक्षण करू शकते.” चौथे.

၅. အင်္ဂသုတ္တံ

५. अंग सुत्त

၃၀၈. ‘‘ပဉ္စိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, မာတုဂါမဿ ဗလာနိ. ကတမာနိ ပဉ္စ? ရူပဗလံ, ဘောဂဗလံ, ဉာတိဗလံ, ပုတ္တဗလံ, သီလဗလံ. ရူပဗလေန စ, ဘိက္ခဝေ, မာတုဂါမော သမန္နာဂတော ဟောတိ, န စ ဘောဂဗလေန – ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန အပရိပူရော ဟောတိ. ယတော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, မာတုဂါမော ရူပဗလေန စ သမန္နာဂတော ဟောတိ, ဘောဂဗလေန စ – ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန ပရိပူရော ဟောတိ. ရူပဗလေန [Pg.444] စ, ဘိက္ခဝေ, မာတုဂါမော သမန္နာဂတော ဟောတိ, ဘောဂဗလေန စ, န စ ဉာတိဗလေန – ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန အပရိပူရော ဟောတိ. ယတော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, မာတုဂါမော ရူပဗလေန စ သမန္နာဂတော ဟောတိ, ဘောဂဗလေန စ, ဉာတိဗလေန စ – ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန ပရိပူရော ဟောတိ. ရူပဗလေန စ, ဘိက္ခဝေ, မာတုဂါမော သမန္နာဂတော ဟောတိ, ဘောဂဗလေန စ, ဉာတိဗလေန စ, န စ ပုတ္တဗလေန – ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန အပရိပူရော ဟောတိ. ယတော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, မာတုဂါမော ရူပဗလေန စ သမန္နာဂတော ဟောတိ, ဘောဂဗလေန စ, ဉာတိဗလေန စ, ပုတ္တဗလေန စ – ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန ပရိပူရော ဟောတိ. ရူပဗလေန စ, ဘိက္ခဝေ, မာတုဂါမော သမန္နာဂတော ဟောတိ, ဘောဂဗလေန စ, ဉာတိဗလေန စ, ပုတ္တဗလေန စ, န စ သီလဗလေန – ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန အပရိပူရော ဟောတိ. ယတော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, မာတုဂါမော ရူပဗလေန စ သမန္နာဂတော ဟောတိ, ဘောဂဗလေန စ, ဉာတိဗလေန စ, ပုတ္တဗလေန စ, သီလဗလေန စ – ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန ပရိပူရော ဟောတိ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ မာတုဂါမဿ ဗလာနီ’’တိ. ပဉ္စမံ.

३०८. “भिक्खूहो, स्त्रीची ही पाच बले आहेत. कोणती पाच? रूपबल, भोगबल, ज्ञातिबल, पुत्रबल आणि शीलबल. भिक्खूहो, जर एखादी स्त्री रूपबलाने युक्त असेल, पण भोगबलाने युक्त नसेल, तर ती त्या अंगाने अपूर्ण असते. परंतु भिक्खूहो, जेव्हा स्त्री रूपबलाने आणि भोगबलानेही युक्त असते, तेव्हा ती त्या अंगाने पूर्ण असते. भिक्खूहो, जर एखादी स्त्री रूपबलाने आणि भोगबलाने युक्त असेल, पण ज्ञातिबलाने युक्त नसेल, तर ती त्या अंगाने अपूर्ण असते. परंतु भिक्खूहो, जेव्हा स्त्री रूपबलाने, भोगबलाने आणि ज्ञातिबलानेही युक्त असते, तेव्हा ती त्या अंगाने पूर्ण असते. भिक्खूहो, जर एखादी स्त्री रूपबलाने, भोगबलाने आणि ज्ञातिबलाने युक्त असेल, पण पुत्रबलाने युक्त नसेल, तर ती त्या अंगाने अपूर्ण असते. परंतु भिक्खूहो, जेव्हा स्त्री रूपबलाने, भोगबलाने, ज्ञातिबलाने आणि पुत्रबलानेही युक्त असते, तेव्हा ती त्या अंगाने पूर्ण असते. भिक्खूहो, जर एखादी स्त्री रूपबलाने, भोगबलाने, ज्ञातिबलाने आणि पुत्रबलाने युक्त असेल, पण शीलबलाने युक्त नसेल, तर ती त्या अंगाने अपूर्ण असते. परंतु भिक्खूहो, जेव्हा स्त्री रूपबलाने, भोगबलाने, ज्ञातिबलाने, पुत्रबलाने आणि शीलबलानेही युक्त असते, तेव्हा ती त्या अंगाने पूर्ण असते. भिक्खूहो, हीच स्त्रीची पाच बले आहेत.” पाचवे.

၆. နာသေန္တိသုတ္တံ

६. नासेन्ति सुत्त

၃၀၉. ‘‘ပဉ္စိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, မာတုဂါမဿ ဗလာနိ. ကတမာနိ ပဉ္စ? ရူပဗလံ, ဘောဂဗလံ, ဉာတိဗလံ, ပုတ္တဗလံ, သီလဗလံ. ရူပဗလေန စ, ဘိက္ခဝေ, မာတုဂါမော သမန္နာဂတော ဟောတိ, န စ သီလဗလေန, နာသေန္တေဝ နံ, ကုလေ န ဝါသေန္တိ. ရူပဗလေန စ, ဘိက္ခဝေ, မာတုဂါမော သမန္နာဂတော ဟောတိ, ဘောဂဗလေန စ, န စ သီလဗလေန, နာသေန္တေဝ နံ, ကုလေ န ဝါသေန္တိ. ရူပဗလေန စ, ဘိက္ခဝေ, မာတုဂါမော သမန္နာဂတော ဟောတိ, ဘောဂဗလေန စ, ဉာတိဗလေန စ, န စ သီလဗလေန, နာသေန္တေဝ နံ, ကုလေ န ဝါသေန္တိ. ရူပဗလေန စ, ဘိက္ခဝေ, မာတုဂါမော သမန္နာဂတော ဟောတိ, ဘောဂဗလေန စ, ဉာတိဗလေန စ, ပုတ္တဗလေန စ, န စ သီလဗလေန, နာသေန္တေဝ နံ, ကုလေ န ဝါသေန္တိ. သီလဗလေန စ, ဘိက္ခဝေ, မာတုဂါမော သမန္နာဂတော ဟောတိ, န စ ရူပဗလေန, ဝါသေန္တေဝ နံ, ကုလေ န နာသေန္တိ. သီလဗလေန စ, ဘိက္ခဝေ, မာတုဂါမော သမန္နာဂတော ဟောတိ, န စ ဘောဂဗလေန, ဝါသေန္တေဝ နံ, ကုလေ န နာသေန္တိ. သီလဗလေန စ, ဘိက္ခဝေ, မာတုဂါမော သမန္နာဂတော ဟောတိ, န စ ဉာတိဗလေန, ဝါသေန္တေဝ နံ, ကုလေ န နာသေန္တိ. သီလဗလေန စ, ဘိက္ခဝေ, မာတုဂါမော သမန္နာဂတော ဟောတိ, န စ ပုတ္တဗလေန, ဝါသေန္တေဝ နံ, ကုလေ န နာသေန္တိ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ မာတုဂါမဿ ဗလာနီ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

३०९. “भिक्खूहो, स्त्रीची ही पाच बले आहेत. कोणती पाच? रूपबल, भोगबल, ज्ञातिबल, पुत्रबल आणि शीलबल. भिक्खूहो, जर एखादी स्त्री रूपबलाने युक्त असेल, पण शीलबलाने युक्त नसेल, तर तिला कुटुंबातून हाकलून दिले जाते, तिला कुटुंबात राहू दिले जात नाही. भिक्खूहो, जर एखादी स्त्री रूपबलाने आणि भोगबलाने युक्त असेल, पण शीलबलाने युक्त नसेल, तर तिला कुटुंबातून हाकलून दिले जाते, तिला कुटुंबात राहू दिले जात नाही. भिक्खूहो, जर एखादी स्त्री रूपबलाने, भोगबलाने आणि ज्ञातिबलाने युक्त असेल, पण शीलबलाने युक्त नसेल, तर तिला कुटुंबातून हाकलून दिले जाते, तिला कुटुंबात राहू दिले जात नाही. भिक्खूहो, जर एखादी स्त्री रूपबलाने, भोगबलाने, ज्ञातिबलाने आणि पुत्रबलाने युक्त असेल, पण शीलबलाने युक्त नसेल, तर तिला कुटुंबातून हाकलून दिले जाते, तिला कुटुंबात राहू दिले जात नाही. भिक्खूहो, जर एखादी स्त्री शीलबलाने युक्त असेल, पण रूपबलाने युक्त नसेल, तर तिला कुटुंबात राहू दिले जाते, तिला कुटुंबातून हाकलून दिले जात नाही. भिक्खूहो, जर एखादी स्त्री शीलबलाने युक्त असेल, पण भोगबलाने युक्त नसेल, तर तिला कुटुंबात राहू दिले जाते, तिला कुटुंबातून हाकलून दिले जात नाही. भिक्खूहो, जर एखादी स्त्री शीलबलाने युक्त असेल, पण ज्ञातिबलाने युक्त नसेल, तर तिला कुटुंबात राहू दिले जाते, तिला कुटुंबातून हाकलून दिले जात नाही. भिक्खूहो, जर एखादी स्त्री शीलबलाने युक्त असेल, पण पुत्रबलाने युक्त नसेल, तर तिला कुटुंबात राहू दिले जाते, तिला कुटुंबातून हाकलून दिले जात नाही. भिक्खूहो, हीच स्त्रीची पाच बले आहेत.” सहावे.

၇. ဟေတုသုတ္တံ

७. हेतु सुत्त

၃၁၀. ‘‘ပဉ္စိမာနိ[Pg.445], ဘိက္ခဝေ, မာတုဂါမဿ ဗလာနိ. ကတမာနိ ပဉ္စ? ရူပဗလံ, ဘောဂဗလံ, ဉာတိဗလံ, ပုတ္တဗလံ, သီလဗလံ. န, ဘိက္ခဝေ, မာတုဂါမော ရူပဗလဟေတု ဝါ ဘောဂဗလဟေတု ဝါ ဉာတိဗလဟေတု ဝါ ပုတ္တဗလဟေတု ဝါ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. သီလဗလဟေတု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, မာတုဂါမော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ မာတုဂါမဿ ဗလာနီ’’တိ. သတ္တမံ.

३१०. “भिक्खूहो, स्त्रीची ही पाच बले आहेत. कोणती पाच? रूपबल, भोगबल, ज्ञातिबल, पुत्रबल आणि शीलबल. भिक्खूहो, रूपबलामुळे, भोगबलामुळे, ज्ञातिबलामुळे किंवा पुत्रबलामुळे स्त्री शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर सुगती असलेल्या स्वर्गलोकात उत्पन्न होत नाही. परंतु भिक्खूहो, शीलबलामुळेच स्त्री शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर सुगती असलेल्या स्वर्गलोकात उत्पन्न होते. भिक्खूहो, हीच स्त्रीची पाच बले आहेत.” सातवे.

၈. ဌာနသုတ္တံ

८. ठाण सुत्त

၃၁၁. ‘‘ပဉ္စိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဌာနာနိ ဒုလ္လဘာနိ အကတပုညေန မာတုဂါမေန. ကတမာနိ ပဉ္စ? ပတိရူပေ ကုလေ ဇာယေယျန္တိ – ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, ပဌမံ ဌာနံ ဒုလ္လဘံ အကတပုညေန မာတုဂါမေန. ပတိရူပေ ကုလေ ဇာယိတွာ ပတိရူပံ ကုလံ ဂစ္ဆေယျန္တိ – ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုတိယံ ဌာနံ ဒုလ္လဘံ အကတပုညေန မာတုဂါမေန. ပတိရူပေ ကုလေ ဇာယိတွာ, ပတိရူပံ ကုလံ ဂန္တွာ, အသပတ္တိ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသေယျန္တိ – ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, တတိယံ ဌာနံ ဒုလ္လဘံ အကတပုညေန မာတုဂါမေန. ပတိရူပေ ကုလေ ဇာယိတွာ, ပတိရူပံ ကုလံ ဂန္တွာ, အသပတ္တိ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသန္တီ ပုတ္တဝတီ အဿန္တိ – ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, စတုတ္ထံ ဌာနံ ဒုလ္လဘံ အကတပုညေန မာတုဂါမေန. ပတိရူပေ ကုလေ ဇာယိတွာ, ပတိရူပံ ကုလံ ဂန္တွာ, အသပတ္တိ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသန္တီ ပုတ္တဝတီ သမာနာ သာမိကံ အဘိဘုယျ ဝတ္တေယျန္တိ – ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စမံ ဌာနံ ဒုလ္လဘံ အကတပုညေန မာတုဂါမေန. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ ဌာနာနိ ဒုလ္လဘာနိ အကတပုညေန မာတုဂါမေနာတိ.

३११. “भिक्खूहो, पुण्य न केलेल्या स्त्रीसाठी ही पाच स्थाने (गोष्टी) मिळणे कठीण असते. कोणती पाच? 'माझा जन्म योग्य कुळात व्हावा' – भिक्खूहो, पुण्य न केलेल्या स्त्रीसाठी हे पहिले स्थान मिळणे कठीण असते. 'योग्य कुळात जन्म घेऊन मी योग्य कुळात जावे (विवाह करावा)' – भिक्खूहो, पुण्य न केलेल्या स्त्रीसाठी हे दुसरे स्थान मिळणे कठीण असते. 'योग्य कुळात जन्म घेऊन आणि योग्य कुळात जाऊन मी सवतीशिवाय (शत्रूशिवाय) घरात राहावे' – भिक्खूहो, पुण्य न केलेल्या स्त्रीसाठी हे तिसरे स्थान मिळणे कठीण असते. 'योग्य कुळात जन्म घेऊन, योग्य कुळात जाऊन आणि सवतीशिवाय घरात राहून मी पुत्रवती (संतती असणारी) व्हावे' – भिक्खूहो, पुण्य न केलेल्या स्त्रीसाठी हे चौथे स्थान मिळणे कठीण असते. 'योग्य कुळात जन्म घेऊन, योग्य कुळात जाऊन, सवतीशिवाय घरात राहून आणि पुत्रवती होऊन मी पतीवर नियंत्रण ठेवून (पतीला वश करून) राहावे' – भिक्खूहो, पुण्य न केलेल्या स्त्रीसाठी हे पाचवे स्थान मिळणे कठीण असते. भिक्खूहो, पुण्य न केलेल्या स्त्रीसाठी ही पाच स्थाने मिळणे कठीण असते.”

‘‘ပဉ္စိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဌာနာနိ သုလဘာနိ ကတပုညေန မာတုဂါမေန. ကတမာနိ ပဉ္စ? ပတိရူပေ ကုလေ ဇာယေယျန္တိ – ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, ပဌမံ ဌာနံ သုလဘံ ကတပုညေန မာတုဂါမေန. ပတိရူပေ ကုလေ ဇာယိတွာ ပတိရူပံ ကုလံ ဂစ္ဆေယျန္တိ – ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုတိယံ ဌာနံ သုလဘံ ကတပုညေန မာတုဂါမေန. ပတိရူပေ ကုလေ ဇာယိတွာ ပတိရူပံ ကုလံ ဂန္တွာ အသပတ္တိ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသေယျန္တိ – ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, တတိယံ ဌာနံ သုလဘံ ကတပုညေန မာတုဂါမေန. ပတိရူပေ ကုလေ ဇာယိတွာ ပတိရူပံ ကုလံ ဂန္တွာ အသပတ္တိ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသန္တီ ပုတ္တဝတီ အဿန္တိ – ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, စတုတ္ထံ ဌာနံ သုလဘံ ကတပုညေန မာတုဂါမေန. ပတိရူပေ ကုလေ ဇာယိတွာ ပတိရူပံ ကုလံ ဂန္တွာ အသပတ္တိ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသန္တီ [Pg.446] ပုတ္တဝတီ သမာနာ သာမိကံ အဘိဘုယျ ဝတ္တေယျန္တိ – ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စမံ ဌာနံ သုလဘံ ကတပုညေန မာတုဂါမေန. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ ဌာနာနိ သုလဘာနိ ကတပုညေန မာတုဂါမေနာ’’တိ. အဋ္ဌမံ.

“भिक्खूहो, पुण्य केलेल्या स्त्रीसाठी ही पाच स्थाने मिळणे सुलभ (सहज) असते. कोणती पाच? 'माझा जन्म योग्य कुळात व्हावा' – भिक्खूहो, पुण्य केलेल्या स्त्रीसाठी हे पहिले स्थान मिळणे सुलभ असते. 'योग्य कुळात जन्म घेऊन मी योग्य कुळात जावे' – भिक्खूहो, पुण्य केलेल्या स्त्रीसाठी हे दुसरे स्थान मिळणे सुलभ असते. 'योग्य कुळात जन्म घेऊन आणि योग्य कुळात जाऊन मी सवतीशिवाय घरात राहावे' – भिक्खूहो, पुण्य केलेल्या स्त्रीसाठी हे तिसरे स्थान मिळणे सुलभ असते. 'योग्य कुळात जन्म घेऊन, योग्य कुळात जाऊन आणि सवतीशिवाय घरात राहून मी पुत्रवती व्हावे' – भिक्खूहो, पुण्य केलेल्या स्त्रीसाठी हे चौथे स्थान मिळणे सुलभ असते. 'योग्य कुळात जन्म घेऊन, योग्य कुळात जाऊन, सवतीशिवाय घरात राहून आणि पुत्रवती होऊन मी पतीवर नियंत्रण ठेवून राहावे' – भिक्खूहो, पुण्य केलेल्या स्त्रीसाठी हे पाचवे स्थान मिळणे सुलभ असते. भिक्खूहो, पुण्य केलेल्या स्त्रीसाठी ही पाच स्थाने मिळणे सुलभ असते.” आठवे.

၉. ပဉ္စသီလဝိသာရဒသုတ္တံ

९. पंचशीलविशारद सुत्त

၃၁၂. ‘‘ပဉ္စဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော ဝိသာရဒေါ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ. ကတမေဟိ ပဉ္စဟိ? ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော စ ဟောတိ, အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော စ ဟောတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော စ ဟောတိ, မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော စ ဟောတိ, သုရာမေရယမဇ္ဇပ္ပမာဒဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတော စ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော ဝိသာရဒေါ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတီ’’တိ. နဝမံ.

३१२. “भिक्खूहो, पाच गुणांनी युक्त असलेली स्त्री आत्मविश्वासाने (निर्भयपणे) घरात राहते. कोणत्या पाच गुणांनी? ती प्राणातिपातापासून (जीवहिंसेपासून) अलिप्त असते, अदत्तादानापासून (चोरी करण्यापासून) अलिप्त असते, कामेसू मिच्छाचारापासून (व्यभिचारापासून) अलिप्त असते, मुसावादापासून (असत्य बोलण्यापासून) अलिप्त असते आणि सुरा-मेरय-मज्ज-पमादठ्ठानापासून (मद्य व मादक पदार्थांच्या सेवनापासून) अलिप्त असते. भिक्खूहो, या पाच गुणांनी युक्त असलेली स्त्री आत्मविश्वासाने घरात राहते.” नववे.

၁၀. ဝဍ္ဎီသုတ္တံ

१०. वड्ढी सुत्त (वृद्धी सुत्त)

၃၁၃. ‘‘ပဉ္စဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဝဍ္ဎီဟိ ဝဍ္ဎမာနာ အရိယသာဝိကာ အရိယာယ ဝဍ္ဎိယာ ဝဍ္ဎတိ သာရာဒါယိနီ စ ဟောတိ ဝရာဒါယိနီ စ ကာယဿ. ကတမေဟိ ပဉ္စဟိ? သဒ္ဓါယ ဝဍ္ဎတိ, သီလေန ဝဍ္ဎတိ, သုတေန ဝဍ္ဎတိ, စာဂေန ဝဍ္ဎတိ, ပညာယ ဝဍ္ဎတိ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စဟိ ဝဍ္ဎီဟိ ဝဍ္ဎမာနာ အရိယသာဝိကာ အရိယာယ ဝဍ္ဎိယာ ဝဍ္ဎတိ, သာရာဒါယိနီ စ ဟောတိ, ဝရာဒါယိနီ စ ကာယဿာ’’တိ.

३१३. “भिक्खूहो, पाच प्रकारच्या वृद्धीने (प्रगतीने) प्रगती करणारी आर्य श्राविका ही आर्यांच्या वृद्धीने वृद्धिंगत होते आणि ती या शरीराचे (जीवनाचे) सार ग्रहण करणारी व श्रेष्ठ गोष्टी प्राप्त करणारी ठरते. कोणत्या पाच प्रकारच्या? ती श्रद्धेने वृद्धिंगत होते, शीलाने वृद्धिंगत होते, सुताने (ज्ञानाने/श्रवणाने) वृद्धिंगत होते, त्यागाने (दानाने) वृद्धिंगत होते आणि प्रज्ञेने वृद्धिंगत होते. भिक्खूहो, या पाच प्रकारच्या वृद्धीने प्रगती करणारी आर्य श्राविका ही आर्यांच्या वृद्धीने वृद्धिंगत होते आणि ती या शरीराचे सार ग्रहण करणारी व श्रेष्ठ गोष्टी प्राप्त करणारी ठरते.”

‘‘သဒ္ဓါယ သီလေန စ ယာဓ ဝဍ္ဎတိ,ပညာယ စာဂေန သုတေန စူဘယံ;

သာ တာဒိသီ သီလဝတီ ဥပါသိကာ,အာဒီယတိ သာရမိဓေဝ အတ္တနော’’တိ. ဒသမံ;

“जी स्त्री येथे श्रद्धा आणि शीलाने, तसेच प्रज्ञा, त्याग आणि सुताने (श्रुताने) वृद्धिंगत होते; अशी ती शीलवान उपासिका या लोकातच स्वतःसाठी जीवनाचे खरे सार प्राप्त करून घेते.” दहावे.

ဗလဝဂ္ဂေါ တတိယော.

तिसरा बलवर्ग समाप्त.

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची अनुक्रमणिका (उद्दान) -

ဝိသာရဒါ ပသယှ အဘိဘုယျ, ဧကံ အင်္ဂေန ပဉ္စမံ;

နာသေန္တိ ဟေတု ဌာနဉ္စ, ဝိသာရဒေါ ဝဍ္ဎိနာ ဒသာတိ.

विशारदा, पसय्ह (बळजबरीने), अभिभुय्य (पतीवर नियंत्रण), एक अंग (पाचवे अंग), नासेंति (नाश करणे), हेतू, ठाण (स्थान), विशारद आणि वड्ढी (वृद्धी) – अशी ही दहा सुत्ते आहेत.

မာတုဂါမသံယုတ္တံ သမတ္တံ.

मातुगाम संयुत्त समाप्त.

၄. ဇမ္ဗုခါဒကသံယုတ္တံ

४. जम्बुखादक संयुत्त

၁. နိဗ္ဗာနပဉှာသုတ္တံ

१. निब्बानपञ्ह सुत्त (निर्वाणप्रश्न सुत्त)

၃၁၄. ဧကံ [Pg.447] သမယံ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော မဂဓေသု ဝိဟရတိ နာလကဂါမကေ. အထ ခေါ ဇမ္ဗုခါဒကော ပရိဗ္ဗာဇကော ယေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဇမ္ဗုခါဒကော ပရိဗ္ဗာဇကော အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ –

३१४. एकदा आयुष्यमान सारिपुत्त मगध देशातील नालक गावात राहत होते. तेव्हा जम्बुखादक नावाचा परिव्राजक जेथे आयुष्यमान सारिपुत्त होते तेथे आला. आल्यानंतर त्याने आयुष्यमान सारिपुत्तांशी कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी आणि स्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या जम्बुखादक परिव्राजकाने आयुष्यमान सारिपुत्तांना असे म्हटले -

‘‘‘နိဗ္ဗာနံ, နိဗ္ဗာန’န္တိ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဝုစ္စတိ. ကတမံ နု ခေါ, အာဝုသော, နိဗ္ဗာန’’န္တိ? ‘‘ယော ခေါ, အာဝုသော, ရာဂက္ခယော ဒေါသက္ခယော မောဟက္ခယော – ဣဒံ ဝုစ္စတိ နိဗ္ဗာန’’န္တိ. ‘‘အတ္ထိ ပနာဝုသော, မဂ္ဂေါ အတ္ထိ ပဋိပဒါ ဧတဿ နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ? ‘‘အတ္ထိ ခေါ, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ အတ္ထိ ပဋိပဒါ ဧတဿ နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ. ‘‘ကတမော ပနာဝုသော, မဂ္ဂေါ ကတမာ ပဋိပဒါ ဧတဿ နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ? ‘‘အယမေဝ ခေါ, အာဝုသော, အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဧတဿ နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကိရိယာယ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပော သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တော သမ္မာအာဇီဝေါ သမ္မာဝါယာမော သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိ. အယံ ခေါ, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ ဧတဿ နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ. ‘‘ဘဒ္ဒကော, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ ဘဒ္ဒိကာ ပဋိပဒါ ဧတဿ နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကိရိယာယ. အလဉ္စ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, အပ္ပမာဒါယာ’’တိ. ပဌမံ.

“'मित्र सारिपुत्त, 'निब्बान, निब्बान' (निर्वाण, निर्वाण) असे म्हटले जाते. हे निब्बान म्हणजे नेमके काय?' 'मित्रा, रागाचा (आसक्तीचा) क्षय, द्वेषाचा क्षय आणि मोहाचा क्षय – यालाच निब्बान असे म्हणतात.' 'पण मित्रा, या निब्बानाचा साक्षात्कार करण्यासाठी काही मार्ग किंवा काही प्रतिपदा (साधना) आहे का?' 'होय मित्रा, या निब्बानाचा साक्षात्कार करण्यासाठी मार्ग आहे, प्रतिपदा आहे.' 'पण मित्रा, या निब्बानाच्या साक्षात्कारासाठी कोणता मार्ग आणि कोणती प्रतिपदा आहे?' 'मित्रा, या निब्बानाच्या साक्षात्कारासाठी हाच तो आर्य अष्टांगिक मार्ग आहे; जसे की – सम्यक दृष्टी, सम्यक संकल्प, सम्यक वाचा, सम्यक कर्मान्त, सम्यक आजीव, सम्यक व्यायाम, सम्यक सती (स्मृती) आणि सम्यक समाधी. मित्रा, हाच तो मार्ग आहे, हीच ती प्रतिपदा आहे जी निब्बानाच्या साक्षात्कारासाठी आहे.' 'मित्रा सारिपुत्त, या निब्बानाच्या साक्षात्कारासाठी हा मार्ग उत्तम आहे, ही प्रतिपदा उत्तम आहे. आणि मित्रा सारिपुत्त, अप्रमादासाठी (जागरूक राहण्यासाठी) हे पुरेसे व योग्यच आहे.'” पहिले.

၂. အရဟတ္တပဉှာသုတ္တံ

२. अरहत्तपञ्ह सुत्त (अर्हत्वप्रश्न सुत्त)

၃၁၅. ‘‘‘အရဟတ္တံ, အရဟတ္တ’န္တိ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဝုစ္စတိ. ကတမံ နု ခေါ, အာဝုသော, အရဟတ္တ’’န္တိ? ‘‘ယော ခေါ, အာဝုသော, ရာဂက္ခယော ဒေါသက္ခယော မောဟက္ခယော – ဣဒံ ဝုစ္စတိ အရဟတ္တ’’န္တိ. ‘‘အတ္ထိ ပနာဝုသော, မဂ္ဂေါ အတ္ထိ ပဋိပဒါ ဧတဿ အရဟတ္တဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ? ‘‘အတ္ထိ ခေါ, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ အတ္ထိ ပဋိပဒါ ဧတဿ အရဟတ္တဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ. ‘‘ကတမော [Pg.448] ပနာဝုသော, မဂ္ဂေါ ကတမာ ပဋိပဒါ ဧတဿ အရဟတ္တဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ? ‘‘အယမေဝ ခေါ, အာဝုသော, အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဧတဿ အရဟတ္တဿ သစ္ဆိကိရိယာယ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပော သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တော သမ္မာအာဇီဝေါ သမ္မာဝါယာမော သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိ. အယံ ခေါ အာဝုသော, မဂ္ဂေါ, အယံ ပဋိပဒါ ဧတဿ အရဟတ္တဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ. ‘‘ဘဒ္ဒကော, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ ဘဒ္ဒိကာ ပဋိပဒါ ဧတဿ အရဟတ္တဿ သစ္ဆိကိရိယာယ. အလဉ္စ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, အပ္ပမာဒါယာ’’တိ. ဒုတိယံ.

३१५. “आवुसो सारिपुत्त, ‘अरहंतपद, अरहंतपद’ असे म्हटले जाते. आवुसो, अरहंतपद म्हणजे नेमके काय?” “आवुसो, रागाचा क्षय, द्वेषाचा क्षय आणि मोहाचा क्षय; यालाच ‘अरहंतपद’ असे म्हटले जाते.” “पण आवुसो, या अरहंतपदाच्या साक्षात्कारासाठी काही मार्ग आहे का, काही प्रतिपदा (साधना) आहे का?” “आवुसो, या अरहंतपदाच्या साक्षात्कारासाठी मार्ग आहे, प्रतिपदा आहे.” “पण आवुसो, या अरहंतपदाच्या साक्षात्कारासाठी कोणता मार्ग आहे, कोणती प्रतिपदा आहे?” “आवुसो, या अरहंतपदाच्या साक्षात्कारासाठी हाच तो आर्य अष्टांगिक मार्ग आहे; जसे की— सम्यक् दृष्टी, सम्यक् संकल्प, सम्यक् वाचा, सम्यक् कर्मान्त, सम्यक् आजीव, सम्यक् व्यायाम, सम्यक् स्मृती आणि सम्यक् समाधी. आवुसो, हाच तो मार्ग आहे, हीच ती प्रतिपदा आहे, जी या अरहंतपदाच्या साक्षात्कारासाठी आहे.” “आवुसो, या अरहंतपदाच्या साक्षात्कारासाठी असलेला मार्ग कल्याणकारी आहे, प्रतिपदा कल्याणकारी आहे. आणि आवुसो सारिपुत्त, अप्रमादासाठी (जागरूकतेसाठी) हे पुरेसे व योग्यच आहे.” दुसरे.

၃. ဓမ္မဝါဒီပဉှာသုတ္တံ

३. धम्मवादीपञ्हा सुत्त

၃၁၆. ‘‘ကေ နု ခေါ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, လောကေ ဓမ္မဝါဒိနော, ကေ လောကေ သုပ္ပဋိပန္နာ, ကေ လောကေ သုဂတာ’’တိ? ‘‘ယေ ခေါ, အာဝုသော, ရာဂပ္ပဟာနာယ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ, ဒေါသပ္ပဟာနာယ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ, မောဟပ္ပဟာနာယ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ, တေ လောကေ ဓမ္မဝါဒိနော. ယေ ခေါ, အာဝုသော, ရာဂဿ ပဟာနာယ ပဋိပန္နာ, ဒေါသဿ ပဟာနာယ ပဋိပန္နာ, မောဟဿ ပဟာနာယ ပဋိပန္နာ, တေ လောကေ သုပ္ပဋိပန္နာ. ယေသံ ခေါ, အာဝုသော, ရာဂေါ ပဟီနော ဥစ္ဆိန္နမူလော တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝင်္ကတော အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မော, ဒေါသော ပဟီနော ဥစ္ဆိန္နမူလော တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝင်္ကတော အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မော, မောဟော ပဟီနော ဥစ္ဆိန္နမူလော တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝင်္ကတော အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မော, တေ လောကေ သုဂတာ’’တိ.

३१६. “आवुसो सारिपुत्त, या जगात धम्मवादी (धर्माचे प्रवक्ते) कोण आहेत? जगात सुप्रतिपन्न (योग्य प्रकारे आचरण करणारे) कोण आहेत? आणि जगात सुगत (कल्याणप्रत पोहोचलेले) कोण आहेत?” “आवुसो, जे रागाच्या प्रहाणासाठी धम्म उपदेशितात, द्वेषाच्या प्रहाणासाठी धम्म उपदेशितात, मोहाच्या प्रहाणासाठी धम्म उपदेशितात; ते जगात ‘धम्मवादी’ आहेत. आवुसो, जे रागाच्या प्रहाणासाठी आचरण करतात, द्वेषाच्या प्रहाणासाठी आचरण करतात, मोहाच्या प्रहाणासाठी आचरण करतात; ते जगात ‘सुप्रतिपन्न’ आहेत. आवुसो, ज्यांचा राग नष्ट झाला आहे, मुळासकट उपटून टाकला गेला आहे, ताडाच्या झाडासारखा समूळ नष्ट केला गेला आहे, अस्तित्वातून नाहीसा केला गेला आहे आणि भविष्यात पुन्हा उत्पन्न न होणाऱ्या स्वभावाचा झाला आहे; ज्यांचा द्वेष नष्ट झाला आहे, मुळासकट उपटून टाकला गेला आहे, ताडाच्या झाडासारखा समूळ नष्ट केला गेला आहे, अस्तित्वातून नाहीसा केला गेला आहे आणि भविष्यात पुन्हा उत्पन्न न होणाऱ्या स्वभावाचा झाला आहे; ज्यांचा मोह नष्ट झाला आहे, मुळासकट उपटून टाकला गेला आहे, ताडाच्या झाडासारखा समूळ नष्ट केला गेला आहे, अस्तित्वातून नाहीसा केला गेला आहे आणि भविष्यात पुन्हा उत्पन्न न होणाऱ्या स्वभावाचा झाला आहे; ते जगात ‘सुगत’ आहेत.”

‘‘အတ္ထိ ပနာဝုသော, မဂ္ဂေါ အတ္ထိ ပဋိပဒါ ဧတဿ ရာဂဿ ဒေါသဿ မောဟဿ ပဟာနာယာ’’တိ? ‘‘အတ္ထိ ခေါ, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ အတ္ထိ ပဋိပဒါ ဧတဿ ရာဂဿ ဒေါသဿ မောဟဿ ပဟာနာယာ’’တိ. ‘‘ကတမော, ပနာဝုသော, မဂ္ဂေါ ကတမာ ပဋိပဒါ ဧတဿ ရာဂဿ ဒေါသဿ မောဟဿ ပဟာနာယာ’’တိ? ‘‘အယမေဝ ခေါ, အာဝုသော, အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဧတဿ ရာဂဿ ဒေါသဿ မောဟဿ ပဟာနာယ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပော သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တော သမ္မာအာဇီဝေါ သမ္မာဝါယာမော သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိ. အယံ ခေါ, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ ဧတဿ ရာဂဿ ဒေါသဿ မောဟဿ ပဟာနာယာ’’တိ. ‘‘ဘဒ္ဒကော, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ ဘဒ္ဒိကာ ပဋိပဒါ, ဧတဿ ရာဂဿ ဒေါသဿ မောဟဿ ပဟာနာယ. အလဉ္စ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, အပ္ပမာဒါယာ’’တိ. တတိယံ.

“पण आवुसो, या रागाच्या, द्वेषाच्या आणि मोहाच्या प्रहाणासाठी काही मार्ग आहे का, काही प्रतिपदा आहे का?” “आवुसो, या रागाच्या, द्वेषाच्या आणि मोहाच्या प्रहाणासाठी मार्ग आहे, प्रतिपदा आहे.” “पण आवुसो, या रागाच्या, द्वेषाच्या आणि मोहाच्या प्रहाणासाठी कोणता मार्ग आहे, कोणती प्रतिपदा आहे?” “आवुसो, या रागाच्या, द्वेषाच्या आणि मोहाच्या प्रहाणासाठी हाच तो आर्य अष्टांगिक मार्ग आहे; जसे की— सम्यक् दृष्टी, सम्यक् संकल्प, सम्यक् वाचा, सम्यक् कर्मान्त, सम्यक् आजीव, सम्यक् व्यायाम, सम्यक् स्मृती आणि सम्यक् समाधी. आवुसो, हाच तो मार्ग आहे, हीच ती प्रतिपदा आहे, जी या रागाच्या, द्वेषाच्या आणि मोहाच्या प्रहाणासाठी आहे.” “आवुसो, या रागाच्या, द्वेषाच्या आणि मोहाच्या प्रहाणासाठी असलेला मार्ग कल्याणकारी आहे, प्रतिपदा कल्याणकारी आहे. आणि आवुसो सारिपुत्त, अप्रमादासाठी हे पुरेसे व योग्यच आहे.” तिसरे.

၄. ကိမတ္ထိယသုတ္တံ

४. किमत्थिय सुत्त

၃၁၇. ‘‘ကိမတ္ထိယံ[Pg.449], အာဝုသော သာရိပုတ္တ, သမဏေ ဂေါတမေ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခဿ ခေါ, အာဝုသော, ပရိညတ္ထံ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ပနာဝုသော, မဂ္ဂေါ အတ္ထိ ပဋိပဒါ ဧတဿ ဒုက္ခဿ ပရိညာယာ’’တိ? ‘‘အတ္ထိ ခေါ, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ အတ္ထိ ပဋိပဒါ, ဧတဿ ဒုက္ခဿ ပရိညာယာ’’တိ? ‘‘ကတမော ပနာဝုသော, မဂ္ဂေါ ကတမာ ပဋိပဒါ, ဧတဿ ဒုက္ခဿ ပရိညာယာ’’တိ?

३१७. “आवुसो सारिपुत्त, श्रमण गोतमांच्या मार्गदर्शनाखाली कोणत्या उद्देशाने ब्रह्मचर्य पाळले जाते?” “आवुसो, दुःखाच्या पूर्ण परिज्ञानासाठी (पूर्ण आकलनासाठी) भगवंतांच्या मार्गदर्शनाखाली ब्रह्मचर्य पाळले जाते.” “पण आवुसो, या दुःखाच्या पूर्ण परिज्ञानासाठी काही मार्ग आहे का, काही प्रतिपदा आहे का?” “आवुसो, या दुःखाच्या पूर्ण परिज्ञानासाठी मार्ग आहे, प्रतिपदा आहे.” “पण आवुसो, या दुःखाच्या पूर्ण परिज्ञानासाठी कोणता मार्ग आहे, कोणती प्रतिपदा आहे?”

‘‘အယမေဝ ခေါ, အာဝုသော, အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ, ဧတဿ ဒုက္ခဿ ပရိညာယ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပော သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တော သမ္မာအာဇီဝေါ သမ္မာဝါယာမော သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိ. အယံ ခေါ, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ ဧတဿ ဒုက္ခဿ ပရိညာယာ’’တိ. ‘‘ဘဒ္ဒကော, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ ဘဒ္ဒိကာ ပဋိပဒါ, ဧတဿ ဒုက္ခဿ ပရိညာယ. အလဉ္စ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, အပ္ပမာဒါယာ’’တိ. စတုတ္ထံ.

“आवुसो, या दुःखाच्या पूर्ण परिज्ञानासाठी हाच तो आर्य अष्टांगिक मार्ग आहे; जसे की— सम्यक् दृष्टी, सम्यक् संकल्प, सम्यक् वाचा, सम्यक् कर्मान्त, सम्यक् आजीव, सम्यक् व्यायाम, सम्यक् स्मृती आणि सम्यक् समाधी. आवुसो, हाच तो मार्ग आहे, हीच ती प्रतिपदा आहे, जी या दुःखाच्या पूर्ण परिज्ञानासाठी आहे.” “आवुसो, या दुःखाच्या पूर्ण परिज्ञानासाठी असलेला मार्ग कल्याणकारी आहे, प्रतिपदा कल्याणकारी आहे. आणि आवुसो सारिपुत्त, अप्रमादासाठी हे पुरेसे व योग्यच आहे.” चौथे.

၅. အဿာသပ္ပတ္တသုတ္တံ

५. अस्सासपत्त सुत्त

၃၁၈. ‘‘‘အဿာသပ္ပတ္တော, အဿာသပ္ပတ္တော’တိ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, အာဝုသော, အဿာသပ္ပတ္တော ဟောတီ’’တိ? ‘‘ယတော ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဆန္နံ ဖဿာယတနာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ဧတ္တာဝတာ ခေါ, အာဝုသော, အဿာသပ္ပတ္တော ဟောတီ’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ပနာဝုသော, မဂ္ဂေါ အတ္ထိ ပဋိပဒါ, ဧတဿ အဿာသဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ? ‘‘အတ္ထိ ခေါ, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ အတ္ထိ ပဋိပဒါ, ဧတဿ အဿာသဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ. ‘‘ကတမော ပနာဝုသော, မဂ္ဂေါ ကတမာ ပဋိပဒါ, ဧတဿ အဿာသဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ? ‘‘အယမေဝ ခေါ, အာဝုသော, အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဧတဿ အဿာသဿ သစ္ဆိကိရိယာယ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပော သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တော သမ္မာအာဇီဝေါ သမ္မာဝါယာမော သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိ. အယံ ခေါ, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ, ဧတဿ အဿာသဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ. ‘‘ဘဒ္ဒကော, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ ဘဒ္ဒိကာ ပဋိပဒါ, ဧတဿ အဿာသဿ သစ္ဆိကိရိယာယ. အလဉ္စ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, အပ္ပမာဒါယာ’’တိ. ပဉ္စမံ.

३१८. “आवुसो सारिपुत्त, ‘आश्वासनास प्राप्त झालेला, आश्वासनास प्राप्त झालेला’ असे म्हटले जाते. आवुसो, किती प्रमाणात मनुष्य आश्वासनास प्राप्त झालेला होतो?” “आवुसो, जेव्हा एखादा भिक्षू सहा स्पर्शायतनांचा उदय, अस्त, आस्वाद, दोष आणि त्यातून सुटका (निःसरण) यथाभूत (जसे आहे तसे) जाणतो; आवुसो, एवढ्या प्रमाणात तो आश्वासनास प्राप्त झालेला होतो.” “पण आवुसो, या आश्वासनाच्या साक्षात्कारासाठी काही मार्ग आहे का, काही प्रतिपदा आहे का?” “आवुसो, या आश्वासनाच्या साक्षात्कारासाठी मार्ग आहे, प्रतिपदा आहे.” “पण आवुसो, या आश्वासनाच्या साक्षात्कारासाठी कोणता मार्ग आहे, कोणती प्रतिपदा आहे?” “आवुसो, या आश्वासनाच्या साक्षात्कारासाठी हाच तो आर्य अष्टांगिक मार्ग आहे; जसे की— सम्यक् दृष्टी, सम्यक् संकल्प, सम्यक् वाचा, सम्यक् कर्मान्त, सम्यक् आजीव, सम्यक् व्यायाम, सम्यक् स्मृती आणि सम्यक् समाधी. आवुसो, हाच तो मार्ग आहे, हीच ती प्रतिपदा आहे, जी या आश्वासनाच्या साक्षात्कारासाठी आहे.” “आवुसो, या आश्वासनाच्या साक्षात्कारासाठी असलेला मार्ग कल्याणकारी आहे, प्रतिपदा कल्याणकारी आहे. आणि आवुसो सारिपुत्त, अप्रमादासाठी हे पुरेसे व योग्यच आहे.” पाचवे.

၆. ပရမဿာသပ္ပတ္တသုတ္တံ

६. परमस्सासपत्त सुत्त

၃၁၉. ‘‘‘ပရမဿာသပ္ပတ္တော, ပရမဿာသပ္ပတ္တော’တိ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, အာဝုသော, ပရမဿာသပ္ပတ္တော ဟောတီ’’တိ? ‘‘ယတော [Pg.450] ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဆန္နံ ဖဿာယတနာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ဝိဒိတွာ အနုပါဒါဝိမုတ္တော ဟောတိ, ဧတ္တာဝတာ ခေါ, အာဝုသော, ပရမဿာသပ္ပတ္တော ဟောတီ’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ပနာဝုသော, မဂ္ဂေါ အတ္ထိ ပဋိပဒါ, ဧတဿ ပရမဿာသဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ? ‘‘အတ္ထိ ခေါ, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ အတ္ထိ ပဋိပဒါ, ဧတဿ ပရမဿာသဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ. ‘‘ကတမော ပန, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ ကတမာ ပဋိပဒါ, ဧတဿ ပရမဿာသဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ? ‘‘အယမေဝ ခေါ, အာဝုသော, အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဧတဿ ပရမဿာသဿ သစ္ဆိကိရိယာယ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပော သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တော သမ္မာအာဇီဝေါ သမ္မာဝါယာမော သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိ. အယံ ခေါ, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ, ဧတဿ ပရမဿာသဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ. ‘‘ဘဒ္ဒကော, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ ဘဒ္ဒိကာ ပဋိပဒါ, ဧတဿ ပရမဿာသဿ သစ္ဆိကိရိယာယ. အလဉ္စ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, အပ္ပမာဒါယာ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

३१९. “‘परम आश्वासप्राप्त, परम आश्वासप्राप्त’ असे, आवुसो सारिपुत्त, म्हटले जाते. आवुसो, कोणत्या मर्यादेपर्यंत मनुष्य परम आश्वासप्राप्त होतो?” “आवुसो, जेव्हा एखादा भिक्खू सहा स्पर्शायतनांचा उदय, अस्त, आस्वाद, आदीनव आणि निस्सरण हे यथाभूत जाणून, अनासक्त होऊन विमुक्त होतो; आवुसो, एवढ्यानेच तो परम आश्वासप्राप्त होतो.” “पण आवुसो, या परम आश्वासाच्या साक्षात्कारासाठी काही मार्ग आहे का, काही प्रतिपदा आहे का?” “आवुसो, या परम आश्वासाच्या साक्षात्कारासाठी मार्ग आहे, प्रतिपदा आहे.” “पण आवुसो, तो मार्ग कोणता आणि ती प्रतिपदा कोणती, जी या परम आश्वासाच्या साक्षात्कारासाठी आहे?” “आवुसो, हाच तो आर्य अष्टांगिक मार्ग आहे जो या परम आश्वासाच्या साक्षात्कारासाठी आहे; जसे की – सम्यक् दृष्टी, सम्यक् संकल्प, सम्यक् वाचा, सम्यक् कर्मान्त, सम्यक् आजीव, सम्यक् व्यायाम, सम्यक् स्मृती, सम्यक् समाधी. आवुसो, हाच तो मार्ग आहे, हीच ती प्रतिपदा आहे, जी या परम आश्वासाच्या साक्षात्कारासाठी आहे.” “आवुसो, हा मार्ग कल्याणकारी आहे, ही प्रतिपदा कल्याणकारी आहे, जी या परम आश्वासाच्या साक्षात्कारासाठी आहे. आणि आवुसो सारिपुत्त, अप्रमादासाठी हे पुरेसे व योग्यच आहे.” सहावे.

၇. ဝေဒနာပဉှာသုတ္တံ

७. वेदनापञ्हा सुत्त

၃၂၀. ‘‘‘ဝေဒနာ, ဝေဒနာ’တိ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဝုစ္စတိ. ကတမာ နု ခေါ, အာဝုသော, ဝေဒနာ’’တိ? ‘‘တိဿော ဣမာဝုသော, ဝေဒနာ. ကတမာ တိဿော? သုခါ ဝေဒနာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ – ဣမာ ခေါ, အာဝုသော, တိဿော ဝေဒနာ’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ပနာဝုသော, မဂ္ဂေါ အတ္ထိ ပဋိပဒါ, ဧတာသံ တိဿန္နံ ဝေဒနာနံ ပရိညာယာ’’တိ? ‘‘အတ္ထိ ခေါ, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ အတ္ထိ ပဋိပဒါ, ဧတာသံ တိဿန္နံ ဝေဒနာနံ ပရိညာယာ’’တိ. ‘‘ကတမော ပနာဝုသော, မဂ္ဂေါ ကတမာ ပဋိပဒါ, ဧတာသံ တိဿန္နံ ဝေဒနာနံ ပရိညာယာ’’တိ? ‘‘အယမေဝ ခေါ, အာဝုသော, အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ, ဧတာသံ တိဿန္နံ ဝေဒနာနံ ပရိညာယ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပော သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တော သမ္မာအာဇီဝေါ သမ္မာဝါယာမော သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိ. အယံ ခေါ, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ, ဧတာသံ တိဿန္နံ ဝေဒနာနံ ပရိညာယာ’’တိ. ‘‘ဘဒ္ဒကော, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ ဘဒ္ဒိကာ ပဋိပဒါ, ဧတာသံ တိဿန္နံ ဝေဒနာနံ ပရိညာယ. အလဉ္စ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, အပ္ပမာဒါယာ’’တိ. သတ္တမံ.

३२०. “‘वेदना, वेदना’ असे, आवुसो सारिपुत्त, म्हटले जाते. आवुसो, वेदना म्हणजे काय?” “आवुसो, या तीन वेदना आहेत. कोणत्या तीन? सुखद वेदना, दुःखद वेदना आणि अदुःख-असुख वेदना – आवुसो, या तीन वेदना आहेत.” “पण आवुसो, या तिन्ही वेदनांच्या परिज्ञानासाठी काही मार्ग आहे का, काही प्रतिपदा आहे का?” “आवुसो, या तिन्ही वेदनांच्या परिज्ञानासाठी मार्ग आहे, प्रतिपदा आहे.” “पण आवुसो, तो मार्ग कोणता आणि ती प्रतिपदा कोणती, जी या तिन्ही वेदनांच्या परिज्ञानासाठी आहे?” “आवुसो, हाच तो आर्य अष्टांगिक मार्ग आहे जो या तिन्ही वेदनांच्या परिज्ञानासाठी आहे; जसे की – सम्यक् दृष्टी, सम्यक् संकल्प, सम्यक् वाचा, सम्यक् कर्मान्त, सम्यक् आजीव, सम्यक् व्यायाम, सम्यक् स्मृती, सम्यक् समाधी. आवुसो, हाच तो मार्ग आहे, हीच ती प्रतिपदा आहे, जी या तिन्ही वेदनांच्या परिज्ञानासाठी आहे.” “आवुसो, हा मार्ग कल्याणकारी आहे, ही प्रतिपदा कल्याणकारी आहे, जी या तिन्ही वेदनांच्या परिज्ञानासाठी आहे. आणि आवुसो सारिपुत्त, अप्रमादासाठी हे पुरेसे व योग्यच आहे.” सातवे.

၈. အာသဝပဉှာသုတ္တံ

८. आसवपञ्हा सुत्त

၃၂၁. ‘‘‘အာသဝေါ, အာသဝေါ’တိ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဝုစ္စတိ. ကတမော နု ခေါ, အာဝုသော, အာသဝေါ’’တိ? ‘‘တယော မေ, အာဝုသော, အာသဝါ[Pg.451]. ကာမာသဝေါ, ဘဝါသဝေါ, အဝိဇ္ဇာသဝေါ – ဣမေ ခေါ, အာဝုသော, တယော အာသဝါ’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ပနာဝုသော, မဂ္ဂေါ အတ္ထိ ပဋိပဒါ ဧတေသံ အာသဝါနံ ပဟာနာယာ’’တိ? ‘‘အတ္ထိ ခေါ, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ အတ္ထိ ပဋိပဒါ ဧတေသံ အာသဝါနံ ပဟာနာယာ’’တိ. ‘‘ကတမော ပနာဝုသော, မဂ္ဂေါ ကတမာ ပဋိပဒါ ဧတေသံ အာသဝါနံ ပဟာနာယာ’’တိ? ‘‘အယမေဝ ခေါ, အာဝုသော, အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဧတေသံ အာသဝါနံ ပဟာနာယ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပော သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တော သမ္မာအာဇီဝေါ သမ္မာဝါယာမော သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိ. အယံ ခေါ, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ, ဧတေသံ အာသဝါနံ ပဟာနာယာ’’တိ. ‘‘ဘဒ္ဒကော, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ ဘဒ္ဒိကာ ပဋိပဒါ, ဧတေသံ အာသဝါနံ ပဟာနာယ. အလဉ္စ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, အပ္ပမာဒါယာ’’တိ. အဋ္ဌမံ.

३२१. “‘आसव, आसव’ असे, आवुसो सारिपुत्त, म्हटले जाते. आवुसो, आसव म्हणजे काय?” “आवुसो, हे तीन आसव आहेत. कामासव, भवासव आणि अविद्यासव – आवुसो, हे तीन आसव आहेत.” “पण आवुसो, या आसवांच्या प्रहाणासाठी काही मार्ग आहे का, काही प्रतिपदा आहे का?” “आवुसो, या आसवांच्या प्रहाणासाठी मार्ग आहे, प्रतिपदा आहे.” “पण आवुसो, तो मार्ग कोणता आणि ती प्रतिपदा कोणती, जी या आसवांच्या प्रहाणासाठी आहे?” “आवुसो, हाच तो आर्य अष्टांगिक मार्ग आहे जो या आसवांच्या प्रहाणासाठी आहे; जसे की – सम्यक् दृष्टी, सम्यक् संकल्प, सम्यक् वाचा, सम्यक् कर्मान्त, सम्यक् आजीव, सम्यक् व्यायाम, सम्यक् स्मृती, सम्यक् समाधी. आवुसो, हाच तो मार्ग आहे, हीच ती प्रतिपदा आहे, जी या आसवांच्या प्रहाणासाठी आहे.” “आवुसो, हा मार्ग कल्याणकारी आहे, ही प्रतिपदा कल्याणकारी आहे, जी या आसवांच्या प्रहाणासाठी आहे. आणि आवुसो सारिपुत्त, अप्रमादासाठी हे पुरेसे व योग्यच आहे.” आठवे.

၉. အဝိဇ္ဇာပဉှာသုတ္တံ

९. अविद्यापञ्हा सुत्त

၃၂၂. ‘‘‘အဝိဇ္ဇာ, အဝိဇ္ဇာ’တိ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဝုစ္စတိ. ကတမာ နု ခေါ, အာဝုသော, အဝိဇ္ဇာ’’တိ? ‘‘ယံ ခေါ, အာဝုသော, ဒုက္ခေ အညာဏံ, ဒုက္ခသမုဒယေ အညာဏံ, ဒုက္ခနိရောဓေ အညာဏံ, ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ အညာဏံ – အယံ ဝုစ္စတာဝုသော, အဝိဇ္ဇာ’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ပနာဝုသော, မဂ္ဂေါ အတ္ထိ ပဋိပဒါ, ဧတိဿာ အဝိဇ္ဇာယ ပဟာနာယာ’’တိ? ‘‘အတ္ထိ ခေါ, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ အတ္ထိ ပဋိပဒါ, ဧတိဿာ အဝိဇ္ဇာယ ပဟာနာယာ’’တိ. ‘‘ကတမော ပနာဝုသော, မဂ္ဂေါ ကတမာ ပဋိပဒါ, ဧတိဿာ အဝိဇ္ဇာယ ပဟာနာယာ’’တိ? ‘‘အယမေဝ ခေါ, အာဝုသော, အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ, ဧတိဿာ အဝိဇ္ဇာယ ပဟာနာယ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပော သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တော သမ္မာအာဇီဝေါ သမ္မာဝါယာမော သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိ. အယံ ခေါ, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ, ဧတိဿာ အဝိဇ္ဇာယ ပဟာနာယာ’’တိ. ‘‘ဘဒ္ဒကော, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ ဘဒ္ဒိကာ ပဋိပဒါ, ဧတိဿာ အဝိဇ္ဇာယ ပဟာနာယ. အလဉ္စ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, အပ္ပမာဒါယာ’’တိ. နဝမံ.

३२२. “‘अविद्या, अविद्या’ असे, आवुसो सारिपुत्त, म्हटले जाते. आवुसो, अविद्या म्हणजे काय?” “आवुसो, दुःखाविषयीचे अज्ञान, दुःखसमुदयाविषयीचे अज्ञान, दुःखनिरोधाविषयीचे अज्ञान आणि दुःखनिरोधगामिनी प्रतिपदेविषयीचे अज्ञान – आवुसो, याला अविद्या म्हटले जाते.” “पण आवुसो, या अविद्येच्या प्रहाणासाठी काही मार्ग आहे का, काही प्रतिपदा आहे का?” “आवुसो, या अविद्येच्या प्रहाणासाठी मार्ग आहे, प्रतिपदा आहे.” “पण आवुसो, तो मार्ग कोणता आणि ती प्रतिपदा कोणती, जी या अविद्येच्या प्रहाणासाठी आहे?” “आवुसो, हाच तो आर्य अष्टांगिक मार्ग आहे जो या अविद्येच्या प्रहाणासाठी आहे; जसे की – सम्यक् दृष्टी, सम्यक् संकल्प, सम्यक् वाचा, सम्यक् कर्मान्त, सम्यक् आजीव, सम्यक् व्यायाम, सम्यक् स्मृती, सम्यक् समाधी. आवुसो, हाच तो मार्ग आहे, हीच ती प्रतिपदा आहे, जी या अविद्येच्या प्रहाणासाठी आहे.” “आवुसो, हा मार्ग कल्याणकारी आहे, ही प्रतिपदा कल्याणकारी आहे, जी या अविद्येच्या प्रहाणासाठी आहे. आणि आवुसो सारिपुत्त, अप्रमादासाठी हे पुरेसे व योग्यच आहे.” नववे.

၁၀. တဏှာပဉှာသုတ္တံ

१०. तण्हापञ्हा सुत्त

၃၂၃. ‘‘‘တဏှာ, တဏှာ’တိ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဝုစ္စတိ. ကတမာ နု ခေါ, အာဝုသော, တဏှာ’’တိ? ‘‘တိဿော ဣမာ, အာဝုသော, တဏှာ. ကာမတဏှာ, ဘဝတဏှာ, ဝိဘဝတဏှာ – ဣမာ ခေါ, အာဝုသော, တိဿော တဏှာ’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ပနာဝုသော, မဂ္ဂေါ အတ္ထိ ပဋိပဒါ, ဧတာသံ တဏှာနံ ပဟာနာယာ’’တိ? ‘‘အတ္ထိ ခေါ, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ အတ္ထိ ပဋိပဒါ, ဧတာသံ တဏှာနံ ပဟာနာယာ’’တိ. ‘‘ကတမော [Pg.452] ပနာဝုသော, မဂ္ဂေါ ကတမာ ပဋိပဒါ, ဧတာသံ တဏှာနံ ပဟာနာယာ’’တိ? ‘‘အယမေဝ ခေါ, အာဝုသော, အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ, ဧတာသံ တဏှာနံ ပဟာနာယ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပော သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တော သမ္မာအာဇီဝေါ သမ္မာဝါယာမော သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိ. အယံ ခေါ, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ, ဧတာသံ တဏှာနံ ပဟာနာယာ’’တိ. ‘‘ဘဒ္ဒကော, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ ဘဒ္ဒိကာ ပဋိပဒါ, ဧတာသံ တဏှာနံ ပဟာနာယ. အလဉ္စ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, အပ္ပမာဒါယာ’’တိ. ဒသမံ.

३२३. “‘तण्हा, tण्हा’ असे, आवुसो सारिपुत्त, म्हटले जाते. आवुसो, तण्हा म्हणजे काय?” “आवुसो, या तीन प्रकारच्या तण्हा आहेत. कामतण्हा, भवतण्हा आणि विभवतण्हा – आवुसो, या तीन प्रकारच्या तण्हा आहेत.” “पण आवुसो, या तण्हांच्या प्रहाणासाठी काही मार्ग आहे का, काही प्रतिपदा आहे का?” “आवुसो, या तण्हांच्या प्रहाणासाठी मार्ग आहे, प्रतिपदा आहे.” “पण आवुसो, तो मार्ग कोणता आणि ती प्रतिपदा कोणती, जी या तण्हांच्या प्रहाणासाठी आहे?” “आवुसो, हाच तो आर्य अष्टांगिक मार्ग आहे जो या तण्हांच्या प्रहाणासाठी आहे; जसे की – सम्यक् दृष्टी, सम्यक् संकल्प, सम्यक् वाचा, सम्यक् कर्मान्त, सम्यक् आजीव, सम्यक् व्यायाम, सम्यक् स्मृती, सम्यक् समाधी. आवुसो, हाच तो मार्ग आहे, हीच ती प्रतिपदा आहे, जी या तण्हांच्या प्रहाणासाठी आहे.” “आवुसो, हा मार्ग कल्याणकारी आहे, ही प्रतिपदा कल्याणकारी आहे, जी या तण्हांच्या प्रहाणासाठी आहे. आणि आवुसो सारिपुत्त, अप्रमादासाठी हे पुरेसे व योग्यच आहे.” दहावे.

၁၁. ဩဃပဉှာသုတ္တံ

११. ओघपञ्हा सुत्त

၃၂၄. ‘‘‘ဩဃော, ဩဃော’တိ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဝုစ္စတိ. ကတမော နု ခေါ, အာဝုသော, ဩဃော’’တိ? ‘‘စတ္တာရောမေ, အာဝုသော, ဩဃာ. ကာမောဃော, ဘဝေါဃော, ဒိဋ္ဌောဃော, အဝိဇ္ဇောဃော – ဣမေ ခေါ, အာဝုသော, စတ္တာရော ဩဃာ’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ပနာဝုသော, မဂ္ဂေါ အတ္ထိ ပဋိပဒါ, ဧတေသံ ဩဃာနံ ပဟာနာယာ’’တိ? ‘‘အတ္ထိ ခေါ, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ အတ္ထိ ပဋိပဒါ, ဧတေသံ ဩဃာနံ ပဟာနာယာ’’တိ. ‘‘ကတမော ပနာဝုသော, မဂ္ဂေါ ကတမာ ပဋိပဒါ, ဧတေသံ ဩဃာနံ ပဟာနာယာ’’တိ? ‘‘အယမေဝ ခေါ, အာဝုသော, အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ, ဧတေသံ ဩဃာနံ ပဟာနာယ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပော သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တော သမ္မာအာဇီဝေါ သမ္မာဝါယာမော သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိ. အယံ ခေါ, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ, ဧတေသံ ဩဃာနံ ပဟာနာယာ’’တိ. ‘‘ဘဒ္ဒကော, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ ဘဒ္ဒိကာ ပဋိပဒါ, ဧတေသံ ဩဃာနံ ပဟာနာယ. အလဉ္စ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, အပ္ပမာဒါယာ’’တိ. ဧကာဒသမံ.

३२४. "आवुसो सारिपुत्ता, 'ओघ, ओघ' (पूर) असे म्हटले जाते. आवुसो, ओघ म्हणजे काय?" "आवुसो, हे चार ओघ आहेत: कामोघ, भवोघ, दिट्ठोघ आणि अविज्जोघ. आवुसो, हेच चार ओघ आहेत." "पण आवुसो, या ओघांच्या प्रहाणासाठी (त्याग करण्यासाठी) काही मार्ग आहे का, काही प्रतिपदा (आचरण) आहे का?" "आहे आवुसो, या ओघांच्या प्रहाणासाठी मार्ग आहे, प्रतिपदा आहे." "पण आवुसो, या ओघांच्या प्रहाणासाठी कोणता मार्ग आहे, कोणती प्रतिपदा आहे?" "आवुसो, हाच तो आर्य अष्टांगिक मार्ग आहे, जो या ओघांच्या प्रहाणासाठी आहे; जसे की - सम्यक् दृष्टी, सम्यक् संकल्प, सम्यक् वाचा, सम्यक् कर्मान्त, सम्यक् आजीव, सम्यक् व्यायाम, सम्यक् स्मृती, सम्यक् समाधी. आवुसो, हाच तो मार्ग आहे, हीच ती प्रतिपदा आहे, या ओघांच्या प्रहाणासाठी." "आवुसो, या ओघांच्या प्रहाणासाठी हा मार्ग कल्याणकारी आहे, ही प्रतिपदा कल्याणकारी आहे. आणि आवुसो सारिपुत्ता, अप्रमादासाठी (जागरूक राहण्यासाठी) हे योग्यच आहे." अकरावे.

၁၂. ဥပါဒါနပဉှာသုတ္တံ

१२. उपादानप्रश्नसुत्त

၃၂၅. ‘‘‘ဥပါဒါနံ, ဥပါဒါန’န္တိ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဝုစ္စတိ. ကတမံ နု ခေါ, အာဝုသော, ဥပါဒါန’’န္တိ? ‘‘စတ္တာရိမာနိ, အာဝုသော, ဥပါဒါနာနိ. ကာမုပါဒါနံ, ဒိဋ္ဌုပါဒါနံ သီလဗ္ဗတုပါဒါနံ, အတ္တဝါဒုပါဒါနံ – ဣမာနိ ခေါ, အာဝုသော, စတ္တာရိ ဥပါဒါနာနီ’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ပနာဝုသော, မဂ္ဂေါ အတ္ထိ ပဋိပဒါ, ဧတေသံ ဥပါဒါနာနံ ပဟာနာယာ’’တိ? ‘‘အတ္ထိ ခေါ, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ အတ္ထိ ပဋိပဒါ, ဧတေသံ ဥပါဒါနာနံ ပဟာနာယာ’’တိ. ‘‘ကတမော ပနာဝုသော, မဂ္ဂေါ ကတမာ ပဋိပဒါ, ဧတေသံ ဥပါဒါနာနံ ပဟာနာယာ’’တိ? ‘‘အယမေဝ ခေါ, အာဝုသော, အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ, ဧတေသံ ဥပါဒါနာနံ ပဟာနာယ, သေယျထိဒံ [Pg.453] – သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပော သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တော သမ္မာအာဇီဝေါ သမ္မာဝါယာမော သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိ. အယံ ခေါ, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ, ဧတေသံ ဥပါဒါနာနံ ပဟာနာယာ’’တိ. ‘‘ဘဒ္ဒကော, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ ဘဒ္ဒိကာ ပဋိပဒါ, ဧတေသံ ဥပါဒါနာနံ ပဟာနာယ. အလဉ္စ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, အပ္ပမာဒါယာ’’တိ. ဒွါဒသမံ.

३२५. "आवुसो सारिपुत्ता, 'उपादान, उपादान' असे म्हटले जाते. आवुसो, उपादान म्हणजे काय?" "आवुसो, ही चार उपादाने आहेत: कामुपादान, दिट्ठुपादान, सीलब्बतुपादान आणि अत्तवादुपादान. आवुसो, हीच चार उपादाने आहेत." "पण आवुसो, या उपादानांच्या प्रहाणासाठी काही मार्ग आहे का, काही प्रतिपदा आहे का?" "आहे आवुसो, या उपादानांच्या प्रहाणासाठी मार्ग आहे, प्रतिपदा आहे." "पण आवुसो, या उपादानांच्या प्रहाणासाठी कोणता मार्ग आहे, कोणती प्रतिपदा आहे?" "आवुसो, हाच तो आर्य अष्टांगिक मार्ग आहे, जो या उपादानांच्या प्रहाणासाठी आहे; जसे की - सम्यक् दृष्टी, सम्यक् संकल्प, सम्यक् वाचा, सम्यक् कर्मान्त, सम्यक् आजीव, सम्यक् व्यायाम, सम्यक् स्मृती, सम्यक् समाधी. आवुसो, हाच तो मार्ग आहे, हीच ती प्रतिपदा आहे, या उपादानांच्या प्रहाणासाठी." "आवुसो, या उपादानांच्या प्रहाणासाठी हा मार्ग कल्याणकारी आहे, ही प्रतिपदा कल्याणकारी आहे. आणि आवुसो सारिपुत्ता, अप्रमादासाठी हे योग्यच आहे." बारावे.

၁၃. ဘဝပဉှာသုတ္တံ

१३. भवप्रश्नसुत्त

၃၂၆. ‘‘‘ဘဝေါ, ဘဝေါ’တိ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဝုစ္စတိ. ကတမော နု ခေါ, အာဝုသော, ဘဝေါ’’တိ? ‘‘တယော မေ, အာဝုသော, ဘဝါ. ကာမဘဝေါ, ရူပဘဝေါ, အရူပဘဝေါ – ဣမေ ခေါ, အာဝုသော, တယော ဘဝါ’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ပနာဝုသော, မဂ္ဂေါ အတ္ထိ ပဋိပဒါ, ဧတေသံ ဘဝါနံ ပရိညာယာ’’တိ? ‘‘အတ္ထိ ခေါ, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ အတ္ထိ ပဋိပဒါ, ဧတေသံ ဘဝါနံ ပရိညာယာ’’တိ. ‘‘ကတမော, ပနာဝုသော, မဂ္ဂေါ ကတမာ ပဋိပဒါ, ဧတေသံ ဘဝါနံ ပရိညာယာ’’တိ? ‘‘အယမေဝ ခေါ, အာဝုသော, အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ, ဧတေသံ ဘဝါနံ ပရိညာယ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပော သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တော သမ္မာအာဇီဝေါ သမ္မာဝါယာမော သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိ. အယံ ခေါ, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ, ဧတေသံ ဘဝါနံ ပရိညာယာ’’တိ. ‘‘ဘဒ္ဒကော, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ ဘဒ္ဒိကာ ပဋိပဒါ, ဧတေသံ ဘဝါနံ ပရိညာယ. အလဉ္စ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, အပ္ပမာဒါယာ’’တိ. တေရသမံ.

३२६. "आवुसो सारिपुत्ता, 'भव, भव' असे म्हटले जाते. आवुसो, भव म्हणजे काय?" "आवुसो, हे तीन भव आहेत: कामभव, रूपभव आणि अरूपभव. आवुसो, हेच तीन भव आहेत." "पण आवुसो, या भवांच्या परिज्ञानासाठी (पूर्ण आकलनासाठी) काही मार्ग आहे का, काही प्रतिपदा आहे का?" "आहे आवुसो, या भवांच्या परिज्ञानासाठी मार्ग आहे, प्रतिपदा आहे." "पण आवुसो, या भवांच्या परिज्ञानासाठी कोणता मार्ग आहे, कोणती प्रतिपदा आहे?" "आवुसो, हाच तो आर्य अष्टांगिक मार्ग आहे, जो या भवांच्या परिज्ञानासाठी आहे; जसे की - सम्यक् दृष्टी, सम्यक् संकल्प, सम्यक् वाचा, सम्यक् कर्मान्त, सम्यक् आजीव, सम्यक् व्यायाम, सम्यक् स्मृती, सम्यक् समाधी. आवुसो, हाच तो मार्ग आहे, हीच ती प्रतिपदा आहे, या भवांच्या परिज्ञानासाठी." "आवुसो, या भवांच्या परिज्ञानासाठी हा मार्ग कल्याणकारी आहे, ही प्रतिपदा कल्याणकारी आहे. आणि आवुसो सारिपुत्ता, अप्रमादासाठी हे योग्यच आहे." तेरावे.

၁၄. ဒုက္ခပဉှာသုတ္တံ

१४. दुःखप्रश्नसुत्त

၃၂၇. ‘‘‘ဒုက္ခံ, ဒုက္ခ’န္တိ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဝုစ္စတိ. ကတမံ နု ခေါ, အာဝုသော, ဒုက္ခ’’န္တိ? ‘‘တိဿော ဣမာ, အာဝုသော, ဒုက္ခတာ. ဒုက္ခဒုက္ခတာ, သင်္ခါရဒုက္ခတာ, ဝိပရိဏာမဒုက္ခတာ – ဣမာ ခေါ, အာဝုသော, တိဿော ဒုက္ခတာ’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ပနာဝုသော မဂ္ဂေါ အတ္ထိ ပဋိပဒါ, ဧတာသံ ဒုက္ခတာနံ ပရိညာယာ’’တိ? ‘‘အတ္ထိ ခေါ, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ အတ္ထိ ပဋိပဒါ, ဧတာသံ ဒုက္ခတာနံ ပရိညာယာ’’တိ. ‘‘ကတမော ပနာဝုသော, မဂ္ဂေါ ကတမာ ပဋိပဒါ, ဧတာသံ ဒုက္ခတာနံ ပရိညာယာ’’တိ? ‘‘အယမေဝ ခေါ, အာဝုသော, အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ, ဧတာသံ ဒုက္ခတာနံ ပရိညာယ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပော သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တော သမ္မာအာဇီဝေါ သမ္မာဝါယာမော သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိ. အယံ ခေါ, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ, ဧတာသံ ဒုက္ခတာနံ ပရိညာယာ’’တိ. ‘‘ဘဒ္ဒကော, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ ဘဒ္ဒိကာ ပဋိပဒါ, ဧတာသံ ဒုက္ခတာနံ ပရိညာယ. အလဉ္စ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, အပ္ပမာဒါယာ’’တိ. စုဒ္ဒသမံ.

३२७. "आवुसो सारिपुत्ता, 'दुःख, दुःख' असे म्हटले जाते. आवुसो, दुःख म्हणजे काय?" "आवुसो, या तीन दुःखता (दुःखाचे प्रकार) आहेत: दुःख-दुःखता, संस्कार-दुःखता आणि विपरिणाम-दुःखता. आवुसो, या तीन दुःखता आहेत." "पण आवुसो, या दुःखतांच्या परिज्ञानासाठी काही मार्ग आहे का, काही प्रतिपदा आहे का?" "आहे आवुसो, या दुःखतांच्या परिज्ञानासाठी मार्ग आहे, प्रतिपदा आहे." "पण आवुसो, या दुःखतांच्या परिज्ञानासाठी कोणता मार्ग आहे, कोणती प्रतिपदा आहे?" "आवुसो, हाच तो आर्य अष्टांगिक मार्ग आहे, जो या दुःखतांच्या परिज्ञानासाठी आहे; जसे की - सम्यक् दृष्टी, सम्यक् संकल्प, सम्यक् वाचा, सम्यक् कर्मान्त, सम्यक् आजीव, सम्यक् व्यायाम, सम्यक् स्मृती, सम्यक् समाधी. आवुसो, हाच तो मार्ग आहे, हीच ती प्रतिपदा आहे, या दुःखतांच्या परिज्ञानासाठी." "आवुसो, या दुःखतांच्या परिज्ञानासाठी हा मार्ग कल्याणकारी आहे, ही प्रतिपदा कल्याणकारी आहे. आणि आवुसो सारिपुत्ता, अप्रमादासाठी हे योग्यच आहे." चौदावे.

၁၅. သက္ကာယပဉှာသုတ္တံ

१५. सक्कायप्रश्नसुत्त

၃၂၈. ‘‘‘သက္ကာယော[Pg.454], သက္ကာယော’တိ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဝုစ္စတိ. ကတမော နု ခေါ, အာဝုသော, သက္ကာယော’’တိ? ‘‘ပဉ္စိမေ, အာဝုသော, ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ သက္ကာယော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ, သေယျထိဒံ – ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော, ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓော, သညုပါဒါနက္ခန္ဓော, သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓော, ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော. ဣမေ ခေါ, အာဝုသော, ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ သက္ကာယော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ပနာဝုသော, မဂ္ဂေါ အတ္ထိ ပဋိပဒါ, ဧတဿ သက္ကာယဿ ပရိညာယာ’’တိ? ‘‘အတ္ထိ ခေါ, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ အတ္ထိ ပဋိပဒါ, ဧတဿ သက္ကာယဿ ပရိညာယာ’’တိ. ‘‘ကတမော ပနာဝုသော, မဂ္ဂေါ ကတမာ ပဋိပဒါ, ဧတဿ သက္ကာယဿ ပရိညာယာ’’တိ? ‘‘အယမေဝ ခေါ, အာဝုသော, အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ, ဧတဿ သက္ကာယဿ ပရိညာယ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပော သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တော သမ္မာအာဇီဝေါ သမ္မာဝါယာမော သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိ. အယံ ခေါ, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ, ဧတဿ သက္ကာယဿ ပရိညာယာ’’တိ. ‘‘ဘဒ္ဒကော, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ ဘဒ္ဒိကာ ပဋိပဒါ, ဧတဿ သက္ကာယဿ ပရိညာယ. အလဉ္စ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, အပ္ပမာဒါယာ’’တိ. ပန္နရသမံ.

३२८. "आवुसो सारिपुत्ता, 'सक्काय, सक्काय' असे म्हटले जाते. आवुसो, सक्काय म्हणजे काय?" "आवुसो, भगवंतांनी या पाच उपादानस्कंधांना 'सक्काय' म्हटले आहे; जसे की - रूपोपादानस्कंध, वेदनोपादानस्कंध, संज्ञोपादानस्कंध, संस्कारोपादानस्कंध आणि विज्ञानोपादानस्कंध. आवुसो, भगवंतांनी या पाच उपादानस्कंधांना 'सक्काय' म्हटले आहे." "पण आवुसो, या सक्कायाच्या परिज्ञानासाठी काही मार्ग आहे का, काही प्रतिपदा आहे का?" "आहे आवुसो, या सक्कायाच्या परिज्ञानासाठी मार्ग आहे, प्रतिपदा आहे." "पण आवुसो, या सक्कायाच्या परिज्ञानासाठी कोणता मार्ग आहे, कोणती प्रतिपदा आहे?" "आवुसो, हाच तो आर्य अष्टांगिक मार्ग आहे, जो या सक्कायाच्या परिज्ञानासाठी आहे; जसे की - सम्यक् दृष्टी, सम्यक् संकल्प, सम्यक् वाचा, सम्यक् कर्मान्त, सम्यक् आजीव, सम्यक् व्यायाम, सम्यक् स्मृती, सम्यक् समाधी. आवुसो, हाच तो मार्ग आहे, हीच ती प्रतिपदा आहे, या सक्कायाच्या परिज्ञानासाठी." "आवुसो, या सक्कायाच्या परिज्ञानासाठी हा मार्ग कल्याणकारी आहे, ही प्रतिपदा कल्याणकारी आहे. आणि आवुसो सारिपुत्ता, अप्रमादासाठी हे योग्यच आहे." पंधरावे.

၁၆. ဒုက္ကရပဉှာသုတ္တံ

१६. दुक्करप्रश्नसुत्त

၃၂၉. ‘‘ကိံ နု ခေါ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဒုက္ကရ’’န္တိ? ‘‘ပဗ္ဗဇ္ဇာ ခေါ, အာဝုသော, ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဒုက္ကရာ’’တိ. ‘‘ပဗ္ဗဇိတေန ပနာဝုသော, ကိံ ဒုက္ကရ’’န္တိ? ‘‘ပဗ္ဗဇိတေန ခေါ, အာဝုသော, အဘိရတိ ဒုက္ကရာ’’တိ. ‘‘အဘိရတေန ပနာဝုသော, ကိံ ဒုက္ကရ’’န္တိ? ‘‘အဘိရတေန ခေါ, အာဝုသော, ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပတ္တိ ဒုက္ကရာ’’တိ. ‘‘ကီဝစိရံ ပနာဝုသော, ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော ဘိက္ခု အရဟံ အဿာ’’တိ? ‘‘နစိရံ, အာဝုသော’’တိ. သောဠသမံ.

३२९. "आदरणीय सारिपुत्त, या धम्म-विनयात काय करणे कठीण आहे?" "मित्रा, या धम्म-विनयात प्रव्रज्या (दीक्षा) घेणे कठीण आहे." "पण मित्रा, प्रव्रजित झालेल्या व्यक्तीला काय करणे कठीण आहे?" "मित्रा, प्रव्रजित झालेल्या व्यक्तीला (प्रव्रज्येत) रममाण होणे कठीण आहे." "पण मित्रा, रममाण झालेल्या व्यक्तीला काय करणे कठीण आहे?" "मित्रा, रममाण झालेल्या व्यक्तीला धम्मानुकूल आचरण (धम्मानुधम्मपटिपत्ती) करणे कठीण आहे." "पण मित्रा, धम्मानुकूल आचरण करणाऱ्या भिक्खूला अर्हत होण्यासाठी किती वेळ लागतो?" "मित्रा, फार काळ लागत नाही (लवकरच तो अर्हत होतो)." सोळावे (सुत्त)."

ဇမ္ဗုခါဒကသံယုတ္တံ သမတ္တံ.

जम्बुखादक संयुत्त समाप्त झाले.

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची अनुक्रमणिका (उद्दान) –

နိဗ္ဗာနံ အရဟတ္တဉ္စ, ဓမ္မဝါဒီ ကိမတ္ထိယံ;

အဿာသော ပရမဿာသော, ဝေဒနာ အာသဝါဝိဇ္ဇာ;

တဏှာ ဩဃာ ဥပါဒါနံ, ဘဝေါ ဒုက္ခဉ္စ သက္ကာယော.ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဒုက္ကရန္တိ.

निब्बान आणि अरहत्तत्व, धम्मवादी, किमत्थिय (काय उद्देशाने); अस्सास (आश्वास), परमस्सास, वेदना, आसव, अविज्जा; तण्हा (तृष्णा), ओघ, उपादान, भव, दुक्ख आणि सक्काय; आणि या धम्म-विनयात कठीण काय आहे, हे या उद्दानातील विषय आहेत.

၅. သာမဏ္ဍကသံယုတ္တံ

५. सामण्डक संयुत्त

၁. သာမဏ္ဍကသုတ္တံ

१. सामण्डक सुत्त

၃၃၀. ဧကံ [Pg.455] သမယံ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဝဇ္ဇီသု ဝိဟရတိ ဥက္ကစေလာယံ ဂင်္ဂါယ နဒိယာ တီရေ. အထ ခေါ သာမဏ္ဍကော ပရိဗ္ဗာဇကော ယေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သာမဏ္ဍကော ပရိဗ္ဗာဇကော အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ –

३३०. एका वेळी आयुष्यमान सारिपुत्त वज्जी देशात, गंगा नदीच्या तीरावर असलेल्या उक्कचेला येथे विहार करत होते. तेव्हा सामण्डक नावाचा परिव्राजक जेथे आयुष्यमान सारिपुत्त होते तेथे आला; आल्यानंतर त्याने आयुष्यमान सारिपुत्तांशी कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी व संस्मरणीय संभाषण आटोपून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या सामण्डक परिव्राजकाने आयुष्यमान सारिपुत्तांना असे म्हटले –

‘‘‘နိဗ္ဗာနံ, နိဗ္ဗာန’န္တိ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဝုစ္စတိ. ကတမံ နု ခေါ, အာဝုသော, နိဗ္ဗာန’’န္တိ? ‘‘ယော ခေါ, အာဝုသော, ရာဂက္ခယော ဒေါသက္ခယော မောဟက္ခယော – ဣဒံ ဝုစ္စတိ နိဗ္ဗာန’’န္တိ. ‘‘အတ္ထိ ပနာဝုသော, မဂ္ဂေါ အတ္ထိ ပဋိပဒါ, ဧတဿ နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ? ‘‘အတ္ထိ ခေါ, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ အတ္ထိ ပဋိပဒါ, ဧတဿ နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ.

"‘निब्बान, निब्बान’ असे म्हटले जाते, आदरणीय सारिपुत्त. मित्रा, निब्बान म्हणजे नेमके काय?" "मित्रा, जो राग-क्षय (लोभाचा नाश), दोस-क्षय (द्वेषाचा नाश) आणि मोह-क्षय (मोहाचा नाश) आहे – यालाच निब्बान असे म्हणतात." "पण मित्रा, या निब्बानाचा साक्षात्कार करण्यासाठी काही मार्ग किंवा काही प्रतिपदा (आचरण) आहे का?" "मित्रा, या निब्बानाचा साक्षात्कार करण्यासाठी मार्ग आहे आणि प्रतिपदा देखील आहे."

‘‘ကတမော ပနာဝုသော, မဂ္ဂေါ ကတမာ ပဋိပဒါ ဧတဿ နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ? ‘‘အယမေဝ ခေါ, အာဝုသော, အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ, ဧတဿ နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကိရိယာယ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပော သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တော သမ္မာအာဇီဝေါ သမ္မာဝါယာမော သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိ. အယံ ခေါ, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ, ဧတဿ နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ. ‘‘ဘဒ္ဒကော, အာဝုသော, မဂ္ဂေါ ဘဒ္ဒိကာ ပဋိပဒါ, ဧတဿ နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကိရိယာယ. အလဉ္စ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, အပ္ပမာဒါယာ’’တိ. ပဌမံ.

"पण मित्रा, या निब्बानाचा साक्षात्कार करण्यासाठी तो मार्ग कोणता आणि ती प्रतिपदा कोणती?" "मित्रा, हाच तो आर्य अष्टांगिक मार्ग आहे, जो या निब्बानाचा साक्षात्कार करण्यासाठी आहे; जसे की – सम्यक दृष्टी, सम्यक संकल्प, सम्यक वाचा, सम्यक कर्मांत, सम्यक आजीव, सम्यक व्यायाम, सम्यक स्मृती आणि सम्यक समाधी. मित्रा, हाच तो मार्ग आहे आणि हीच ती प्रतिपदा आहे, जी या निब्बानाचा साक्षात्कार करण्यासाठी आहे." "मित्रा सारिपुत्त, या निब्बानाचा साक्षात्कार करण्यासाठी हा मार्ग कल्याणकारी आहे आणि ही प्रतिपदा देखील कल्याणकारी आहे. आणि मित्रा, अप्रमादाने (जागरूकतेने) प्रयत्न करण्यासाठी हे पुरेसे व योग्यच आहे." पहिले (सुत्त).

(ယထာ ဇမ္ဗုခါဒကသံယုတ္တံ, တထာ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ).

(ज्याप्रमाणे जम्बुखादक संयुत्त आहे, त्याचप्रमाणे याचा विस्तार करावा).

၂. ဒုက္ကရသုတ္တံ

२. दुक्कर सुत्त

၃၃၁. ‘‘ကိံ [Pg.456] နု ခေါ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဒုက္ကရ’’န္တိ? ‘‘ပဗ္ဗဇ္ဇာ ခေါ, အာဝုသော, ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဒုက္ကရာ’’တိ. ‘‘ပဗ္ဗဇိတေန ပနာဝုသော, ကိံ ဒုက္ကရ’’န္တိ? ‘‘ပဗ္ဗဇိတေန ခေါ, အာဝုသော, အဘိရတိ ဒုက္ကရာ’’တိ. ‘‘အဘိရတေန ပနာဝုသော, ကိံ ဒုက္ကရ’’န္တိ? ‘‘အဘိရတေန ခေါ, အာဝုသော, ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပတ္တိ ဒုက္ကရာ’’တိ. ‘‘ကီဝစိရံ ပနာဝုသော, ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော ဘိက္ခု အရဟံ အဿာ’’တိ? ‘‘နစိရံ, အာဝုသော’’တိ. သောဠသမံ.

३३१. "आदरणीय सारिपुत्त, या धम्म-विनयात काय करणे कठीण आहे?" "मित्रा, या धम्म-विनयात प्रव्रज्या घेणे कठीण आहे." "पण मित्रा, प्रव्रजित झालेल्या व्यक्तीला काय करणे कठीण आहे?" "मित्रा, प्रव्रजित झालेल्या व्यक्तीला (प्रव्रज्येत) रममाण होणे कठीण आहे." "पण मित्रा, रममाण झालेल्या व्यक्तीला काय करणे कठीण आहे?" "मित्रा, रममाण झालेल्या व्यक्तीला धम्मानुकूल आचरण करणे कठीण आहे." "पण मित्रा, धम्मानुकूल आचरण करणाऱ्या भिक्खूला अर्हत होण्यासाठी किती वेळ लागतो?" "मित्रा, फार काळ लागत नाही." सोळावे (सुत्त).

(ပုရိမကသဒိသံ ဥဒ္ဒါနံ.)

(पूर्वीप्रमाणेच उद्दान समजावे.)

သာမဏ္ဍကသံယုတ္တံ သမတ္တံ.

सामण्डक संयुत्त समाप्त झाले.

၆. မောဂ္ဂလ္လာနသံယုတ္တံ

६. मोग्गल्लान संयुत्त

၁. ပဌမဈာနပဉှာသုတ္တံ

१. पठमझानपञ्हा सुत्त

၃၃၂. ဧကံ [Pg.457] သမယံ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တတြ ခေါ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အာဝုသော, ဘိက္ခဝေ’’တိ. ‘‘အာဝုသော’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော မဟာမောဂ္ဂလ္လာနဿ ပစ္စဿောသုံ. အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဧတဒဝေါစ –

३३२. एका वेळी आयुष्यमान महामोग्गल्लान सावत्थी येथे अनाथपिंडिकाच्या जेतवन आरामात विहार करत होते. तेथे आयुष्यमान महामोग्गल्लानांनी भिक्खूंना संबोधित केले – "मित्रांनो, भिक्खूंनो!" "मित्रा!" असे म्हणून त्या भिक्खूंनी आयुष्यमान महामोग्गल्लानांना प्रतिसाद दिला. आयुष्यमान महामोग्गल्लान यांनी पुढीलप्रमाणे म्हटले –

‘‘ဣဓ မယှံ, အာဝုသော, ရဟောဂတဿ ပဋိသလ္လီနဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘ပဌမံ ဈာနံ, ပဌမံ ဈာန’န္တိ ဝုစ္စတိ. ကတမံ နု ခေါ ပဌမံ ဈာနန္တိ? တဿ မယှံ, အာဝုသော, ဧတဒဟောသိ – ‘ဣဓ ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ ပဌမံ ဈာန’န္တိ. သော ခွာဟံ, အာဝုသော, ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ. တဿ မယှံ, အာဝုသော, ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော ကာမသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ.

"मित्रांनो, येथे एकांतात ध्यानस्थ बसलो असताना माझ्या मनात असा विचार आला – 'प्रथम ध्यान, प्रथम ध्यान' असे म्हटले जाते. पण प्रथम ध्यान म्हणजे नेमके काय? मित्रांनो, तेव्हा माझ्या मनात असा विचार आला – 'येथे भिक्खू कामभोगांपासून अलिप्त होऊन, अकुशल धर्मांपासून अलिप्त होऊन, वितर्क आणि विचारांसह, विवेकापासून (अलिप्ततेपासून) उत्पन्न झालेले प्रीती व सुख असणारे प्रथम ध्यान प्राप्त करून विहार करतो. याला प्रथम ध्यान असे म्हणतात.' मित्रांनो, मी देखील कामभोगांपासून अलिप्त होऊन, अकुशल धर्मांपासून अलिप्त होऊन, वितर्क आणि विचारांसह, विवेकापासून उत्पन्न झालेले प्रीती व सुख असणारे प्रथम ध्यान प्राप्त करून विहार करत होतो. मित्रांनो, या विहारात विहार करत असताना, माझ्या मनात कामभोगांशी संबंधित संज्ञा आणि मनसिकार (विचार) उत्पन्न होऊ लागले."

‘‘အထ ခေါ မံ, အာဝုသော, ဘဂဝါ ဣဒ္ဓိယာ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘မောဂ္ဂလ္လာန, မောဂ္ဂလ္လာန! မာ, ဗြာဟ္မဏ, ပဌမံ ဈာနံ ပမာဒေါ, ပဌမေ ဈာနေ စိတ္တံ သဏ္ဌပေဟိ, ပဌမေ ဈာနေ စိတ္တံ ဧကောဒိံ ကရောဟိ, ပဌမေ ဈာနေ စိတ္တံ သမာဒဟာ’တိ. သော ခွာဟံ, အာဝုသော, အပရေန သမယေန ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိံ. ယဉှိ တံ, အာဝုသော, သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ – ‘သတ္ထာရာနုဂ္ဂဟိတော သာဝကော မဟာဘိညတံ ပတ္တော’တိ, မမံ တံ သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ – ‘သတ္ထာရာနုဂ္ဂဟိတော သာဝကော မဟာဘိညတံ ပတ္တော’’’တိ. ပဌမံ.

"तेव्हा मित्रांनो, भगवंतांनी आपल्या ऋद्धीबलाने माझ्याजवळ येऊन मला असे म्हटले – 'मोग्गल्लान, moggallāna! हे ब्राह्मणा, प्रथम ध्यानाबाबत गाफील (प्रमादी) राहू नकोस. प्रथम ध्यानात चित्त स्थिर कर, प्रथम ध्यानात चित्त एकाग्र कर, प्रथम ध्यानात चित्त समाहित कर.' त्यानंतर मित्रांनो, मी कामभोगांपासून अलिप्त होऊन, अकुशल धर्मांपासून अलिप्त होऊन, वितर्क आणि विचारांसह, विवेकापासून उत्पन्न झालेले प्रीती व सुख असणारे प्रथम ध्यान प्राप्त करून विहार केला. मित्रांनो, ज्याच्याविषयी योग्य प्रकारे बोलताना असे म्हटले जाऊ शकते की – 'हा शास्त्यांच्या (बुद्धांच्या) अनुग्रहाने महा-अभिज्ञा प्राप्त झालेला श्रावक आहे', माझ्याविषयीच योग्य प्रकारे बोलताना असे म्हटले जाऊ शकते की – 'हा शास्त्यांच्या अनुग्रहाने महा-अभिज्ञा प्राप्त झालेला श्रावक आहे'." पहिले (सुत्त).

၂. ဒုတိယဈာနပဉှာသုတ္တံ

२. दुतियझानपञ्हा सुत्त

၃၃၃. ‘‘‘ဒုတိယံ [Pg.458] ဈာနံ, ဒုတိယံ ဈာန’န္တိ ဝုစ္စတိ. ကတမံ နု ခေါ ဒုတိယံ ဈာနန္တိ? တဿ မယှံ, အာဝုသော, ဧတဒဟောသိ – ‘ဣဓ ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဒုတိယံ ဈာန’န္တိ. သော ခွာဟံ, အာဝုသော, ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ. တဿ မယှံ, အာဝုသော, ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော ဝိတက္ကသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ.

३३३. "‘द्वितीय ध्यान, द्वितीय ध्यान’ असे म्हटले जाते. पण द्वितीय ध्यान म्हणजे नेमके काय? मित्रांनो, तेव्हा माझ्या मनात असा विचार आला – ‘येथे भिक्खू वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्यामुळे, अध्यात्मिक प्रसन्नता आणि चित्ताची एकाग्रता असणारे, वितर्करहित, विचाररहित, समाधीपासून उत्पन्न झालेले प्रीती व सुख असणारे द्वितीय ध्यान प्राप्त करून विहार करतो. याला द्वितीय ध्यान असे म्हणतात.’ मित्रांनो, मी देखील वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्यामुळे, अध्यात्मिक प्रसन्नता आणि चित्ताची एकाग्रता असणारे, वितर्करहित, विचाररहित, समाधीपासून उत्पन्न झालेले प्रीती व सुख असणारे द्वितीय ध्यान प्राप्त करून विहार करत होतो. मित्रांनो, या विहारात विहार करत असताना, माझ्या मनात वितर्कांशी संबंधित संज्ञा आणि मनसिकार उत्पन्न होऊ लागले."

‘‘အထ ခေါ မံ, အာဝုသော, ဘဂဝါ ဣဒ္ဓိယာ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘မောဂ္ဂလ္လာန, မောဂ္ဂလ္လာန! မာ, ဗြာဟ္မဏ, ဒုတိယံ ဈာနံ ပမာဒေါ, ဒုတိယေ ဈာနေ စိတ္တံ သဏ္ဌပေဟိ, ဒုတိယေ ဈာနေ စိတ္တံ ဧကောဒိံ ကရောဟိ, ဒုတိယေ ဈာနေ စိတ္တံ သမာဒဟာ’တိ. သော ခွာဟံ, အာဝုသော, အပရေန သမယေန ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိံ. ယဉှိ တံ, အာဝုသော, သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ – ‘သတ္ထာရာနုဂ္ဂဟိတော သာဝကော မဟာဘိညတံ ပတ္တော’တိ, မမံ တံ သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ – ‘သတ္ထာရာနုဂ္ဂဟိတော သာဝကော မဟာဘိညတံ ပတ္တော’’’တိ. ဒုတိယံ.

“तेव्हा, मित्रांनो, भगवान आपल्या ऋद्धीने माझ्याकडे आले आणि मला म्हणाले— ‘मोग्गल्लान, मोग्गल्लान! हे ब्राह्मणा, दुसऱ्या ध्यानाबाबत प्रमाद करू नकोस. दुसऱ्या ध्यानात चित्त स्थिर कर, दुसऱ्या ध्यानात चित्त एकाग्र कर, दुसऱ्या ध्यानात चित्त समाहित कर.’ त्यानंतर, मित्रांनो, काही काळानंतर वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्याने, आंतरिक प्रसन्नता आणि चित्ताची एकाग्रता असलेल्या, वितर्करहित, विचाररहित, समाधीतून उत्पन्न झालेल्या प्रीती आणि सुखाने युक्त अशा दुसऱ्या ध्यानात प्रवेश करून मी विहरलो. मित्रांनो, जर कोणी योग्य रीतीने बोलताना असे म्हणू शकेल की— ‘शास्त्यांच्या अनुग्रहाने शिष्याने महान अभिज्ञा प्राप्त केली आहे,’ तर माझ्याविषयीच योग्य रीतीने बोलताना असे म्हटले जाऊ शकते की— ‘शास्त्यांच्या अनुग्रहाने शिष्याने महान अभिज्ञा प्राप्त केली आहे.’” (दुसरे)

၃. တတိယဈာနပဉှာသုတ္တံ

३. तृतीयझानपञ्हसुत्त (तिसऱ्या ध्यानाविषयीच्या प्रश्नाचे सूत्र)

၃၃၄. ‘‘‘တတိယံ ဈာနံ, တတိယံ ဈာန’န္တိ ဝုစ္စတိ. ကတမံ နု ခေါ တတိယံ ဈာနန္တိ? တဿ မယှံ, အာဝုသော, ဧတဒဟောသိ – ဣဓ ဘိက္ခု ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရတိ သတော စ သမ္ပဇာနော သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတိ, ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ – ‘ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီ’တိ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ တတိယံ ဈာနန္တိ. သော ခွာဟံ, အာဝုသော, ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရာမိ သတော စ သမ္ပဇာနော သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေမိ. ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ – ‘ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီ’တိ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ. တဿ မယှံ, အာဝုသော, ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော ပီတိသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ.

३३४. “‘तिसरे ध्यान, तिसरे ध्यान’ असे म्हटले जाते. तिसरे ध्यान म्हणजे काय? मित्रांनो, माझ्या मनात असा विचार आला— ‘येथे भिक्खू प्रीतीचाही विराग झाल्यामुळे उपेक्षक राहून विहरतो, आणि स्मृतीवान व प्रज्ञावान होऊन शरीराने सुखाचा अनुभव घेतो, ज्याविषयी आर्य पुरुष सांगतात की— “तो उपेक्षक, स्मृतीवान आणि सुखविहारी आहे”, अशा तिसऱ्या ध्यानात प्रवेश करून तो विहरतो. याला तिसरे ध्यान असे म्हणतात.’ मित्रांनो, मी प्रीतीचा विराग झाल्यामुळे उपेक्षक राहून विहरलो, आणि स्मृतीवान व प्रज्ञावान होऊन शरीराने सुखाचा अनुभव घेतला. ज्याविषयी आर्य पुरुष सांगतात की— ‘तो उपेक्षक, स्मृतीवान आणि सुखविहारी आहे’, अशा तिसऱ्या ध्यानात प्रवेश करून मी विहरलो. मित्रांनो, या विहारात विहरत असताना माझ्या मनात प्रीतीशी संबंधित संज्ञा आणि मनसिकार वारंवार उद्भवू लागले.”

‘‘အထ [Pg.459] ခေါ မံ, အာဝုသော, ဘဂဝါ ဣဒ္ဓိယာ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘မောဂ္ဂလ္လာန, မောဂ္ဂလ္လာန! မာ, ဗြာဟ္မဏ, တတိယံ ဈာနံ ပမာဒေါ, တတိယေ ဈာနေ စိတ္တံ သဏ္ဌပေဟိ, တတိယေ ဈာနေ စိတ္တံ ဧကောဒိံ ကရောဟိ, တတိယေ ဈာနေ စိတ္တံ သမာဒဟာ’တိ. သော ခွာဟံ, အာဝုသော, အပရေန သမယေန ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရာမိ သတော စ သမ္ပဇာနော သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေမိ, ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ – ‘ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီ’တိ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိံ. ယဉှိ တံ အာဝုသော သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ…ပေ… မဟာဘိညတံ ပတ္တော’’တိ. တတိယံ.

“तेव्हा, मित्रांनो, भगवान आपल्या ऋद्धीने माझ्याकडे आले आणि मला म्हणाले— ‘मोग्गल्लान, मोग्गल्लान! हे ब्राह्मणा, तिसऱ्या ध्यानाबाबत प्रमाद करू नकोस. तिसऱ्या ध्यानात चित्त स्थिर कर, तिसऱ्या ध्यानात चित्त एकाग्र कर, तिसऱ्या ध्यानात चित्त समाहित कर.’ त्यानंतर, मित्रांनो, काही काळानंतर प्रीतीचा विराग झाल्यामुळे मी उपेक्षक राहून विहरलो, आणि स्मृतीवान व प्रज्ञावान होऊन शरीराने सुखाचा अनुभव घेतला. ज्याविषयी आर्य पुरुष सांगतात की— ‘तो उपेक्षक, स्मृतीवान आणि सुखविहारी आहे’, अशा तिसऱ्या ध्यानात प्रवेश करून मी विहरलो. मित्रांनो, जर कोणी योग्य रीतीने बोलताना असे म्हणू शकेल की... (पे)... ‘शास्त्यांच्या अनुग्रहाने शिष्याने महान अभिज्ञा प्राप्त केली आहे,’ तर माझ्याविषयीच योग्य रीतीने बोलताना असे म्हटले जाऊ शकते.” (तिसरे)

၄. စတုတ္ထဈာနပဉှာသုတ္တံ

४. चतुत्थझानपञ्हसुत्त (चौथ्या ध्यानाविषयीच्या प्रश्नाचे सूत्र)

၃၃၅. ‘‘‘စတုတ္ထံ ဈာနံ, စတုတ္ထံ ဈာန’န္တိ ဝုစ္စတိ. ကတမံ နု ခေါ စတုတ္ထံ ဈာနန္တိ? တဿ မယှံ, အာဝုသော, ဧတဒဟောသိ – ‘ဣဓ ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ စတုတ္ထံ ဈာန’န္တိ. သော ခွာဟံ, အာဝုသော, သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ. တဿ မယှံ, အာဝုသော, ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော သုခသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ.

३३५. “‘चौथे ध्यान, चौथे ध्यान’ असे म्हटले जाते. चौथे ध्यान म्हणजे काय? मित्रांनो, माझ्या मनात असा विचार आला— ‘येथे भिक्खू सुखाचा त्याग केल्यामुळे आणि दुःखाचा त्याग केल्यामुळे, तसेच पूर्वीच सोमनस्य आणि डोमनस्य नष्ट झाल्यामुळे, जे दुःखही नाही आणि सुखही नाही, आणि जे उपेक्षेमुळे स्मृतीच्या शुद्धतेने युक्त आहे, अशा चौथ्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो. याला चौथे ध्यान असे म्हणतात.’ मित्रांनो, मी सुखाचा त्याग केल्यामुळे आणि दुःखाचा त्याग केल्यामुळे, तसेच पूर्वीच सोमनस्य आणि डोमनस्य नष्ट झाल्यामुळे, जे दुःखही नाही आणि सुखही नाही, आणि जे उपेक्षेमुळे स्मृतीच्या शुद्धतेने युक्त आहे, अशा चौथ्या ध्यानात प्रवेश करून विहरलो. मित्रांनो, या विहारात विहरत असताना माझ्या मनात सुखाशी संबंधित संज्ञा आणि मनसिकार वारंवार उद्भवू लागले.”

‘‘အထ ခေါ မံ, အာဝုသော, ဘဂဝါ ဣဒ္ဓိယာ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘မောဂ္ဂလ္လာန, မောဂ္ဂလ္လာန! မာ, ဗြာဟ္မဏ, စတုတ္ထံ ဈာနံ ပမာဒေါ, စတုတ္ထေ ဈာနေ စိတ္တံ သဏ္ဌပေဟိ, စတုတ္ထေ ဈာနေ စိတ္တံ ဧကောဒိံ ကရောဟိ, စတုတ္ထေ ဈာနေ စိတ္တံ သမာဒဟာ’တိ. သော ခွာဟံ, အာဝုသော, အပရေန သမယေန သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိံ. ယဉှိ တံ, အာဝုသော, သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ…ပေ… မဟာဘိညတံ ပတ္တော’’တိ. စတုတ္ထံ.

“तेव्हा, मित्रांनो, भगवान आपल्या ऋद्धीने माझ्याकडे आले आणि मला म्हणाले— ‘मोग्गल्लान, मोग्गल्लान! हे ब्राह्मणा, चौथ्या ध्यानाबाबत प्रमाद करू नकोस. चौथ्या ध्यानात चित्त स्थिर कर, चौथ्या ध्यानात चित्त एकाग्र कर, चौथ्या ध्यानात चित्त समाहित कर.’ त्यानंतर, मित्रांनो, काही काळानंतर सुखाचा त्याग केल्यामुळे आणि दुःखाचा त्याग केल्यामुळे, तसेच पूर्वीच सोमनस्य आणि डोमनस्य नष्ट झाल्यामुळे, जे दुःखही नाही आणि सुखही नाही, आणि जे उपेक्षेमुळे स्मृतीच्या शुद्धतेने युक्त आहे, अशा चौथ्या ध्यानात प्रवेश करून मी विहरलो. मित्रांनो, जर कोणी योग्य रीतीने बोलताना असे म्हणू शकेल की... (पे)... ‘शास्त्यांच्या अनुग्रहाने शिष्याने महान अभिज्ञा प्राप्त केली आहे,’ तर माझ्याविषयीच योग्य रीतीने बोलताना असे म्हटले जाऊ शकते.” (चौथे)

၅. အာကာသာနဉ္စာယတနပဉှာသုတ္တံ

५. आकासानञ्चायतनपञ्हसुत्त (आकासानंचायतनाविषयीच्या प्रश्नाचे सूत्र)

၃၃၆. ‘‘‘အာကာသာနဉ္စာယတနံ, အာကာသာနဉ္စာယတန’န္တိ ဝုစ္စတိ. ကတမံ နု ခေါ အာကာသာနဉ္စာယတနန္တိ? တဿ မယှံ, အာဝုသော, ဧတဒဟောသိ – ‘ဣဓ [Pg.460] ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ အနန္တော အာကာသောတိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ အာကာသာနဉ္စာယတန’န္တိ. သော ခွာဟံ, အာဝုသော, သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ အနန္တော အာကာသောတိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ. တဿ မယှံ, အာဝုသော, ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော ရူပသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ.

३३६. “‘आकासानंचायतन, आकासानंचायतन’ असे म्हटले जाते. आकासानंचायतन म्हणजे काय? मित्रांनो, माझ्या मनात असा विचार आला— ‘येथे भिक्खू सर्व प्रकारे रूपसंज्ञांच्या पलीकडे गेल्यामुळे, प्रतिघसंज्ञांच्या अस्त होण्यामुळे, आणि नानात्वसंज्ञांकडे मनसिकार न केल्यामुळे, “आकाश अनंत आहे” असे जाणत आकासानंचायतनात प्रवेश करून विहरतो. याला आकासानंचायतन असे म्हणतात.’ मित्रांनो, मी सर्व प्रकारे रूपसंज्ञांच्या पलीकडे गेल्यामुळे, प्रतिघसंज्ञांच्या अस्त होण्यामुळे, आणि नानात्वसंज्ञांकडे मनसिकार न केल्यामुळे, ‘आकाश अनंत आहे’ असे जाणत आकासानंचायतनात प्रवेश करून विहरलो. मित्रांनो, या विहारात विहरत असताना माझ्या मनात रूपाशी संबंधित संज्ञा आणि मनसिकार वारंवार उद्भवू लागले.”

‘‘အထ ခေါ မံ, အာဝုသော, ဘဂဝါ ဣဒ္ဓိယာ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘မောဂ္ဂလ္လာန, မောဂ္ဂလ္လာန! မာ, ဗြာဟ္မဏ, အာကာသာနဉ္စာယတနံ ပမာဒေါ, အာကာသာနဉ္စာယတနေ စိတ္တံ သဏ္ဌပေဟိ, အာကာသာနဉ္စာယတနေ စိတ္တံ ဧကောဒိံ ကရောဟိ, အာကာသာနဉ္စာယတနေ စိတ္တံ သမာဒဟာ’တိ. သော ခွာဟံ, အာဝုသော, အပရေန သမယေန သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ အနန္တော အာကာသောတိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိံ. ယဉှိ တံ, အာဝုသော, သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ…ပေ… မဟာဘိညတံ ပတ္တော’’တိ. ပဉ္စမံ.

“तेव्हा, मित्रांनो, भगवान आपल्या ऋद्धीने माझ्याकडे आले आणि मला म्हणाले— ‘मोग्गल्लान, मोग्गल्लान! हे ब्राह्मणा, आकासानंचायतनाबाबत प्रमाद करू नकोस. आकासानंचायतनात चित्त स्थिर कर, आकासानंचायतनात चित्त एकाग्र कर, आकासानंचायतनात चित्त समाहित कर.’ त्यानंतर, मित्रांनो, काही काळानंतर मी सर्व प्रकारे रूपसंज्ञांच्या पलीकडे गेल्यामुळे, प्रतिघसंज्ञांच्या अस्त होण्यामुळे, आणि नानात्वसंज्ञांकडे मनसिकार न केल्यामुळे, ‘आकाश अनंत आहे’ असे जाणत आकासानंचायतनात प्रवेश करून विहरलो. मित्रांनो, जर कोणी योग्य रीतीने बोलताना असे म्हणू शकेल की... (पे)... ‘शास्त्यांच्या अनुग्रहाने शिष्याने महान अभिज्ञा प्राप्त केली आहे,’ तर माझ्याविषयीच योग्य रीतीने बोलताना असे म्हटले जाऊ शकते.” (पाचवे)

၆. ဝိညာဏဉ္စာယတနပဉှာသုတ္တံ

६. विञ्ञाणञ्चायतनपञ्हसुत्त (विज्ञाणंचायतनाविषयीच्या प्रश्नाचे सूत्र)

၃၃၇. ‘‘‘ဝိညာဏဉ္စာယတနံ, ဝိညာဏဉ္စာယတန’န္တိ ဝုစ္စတိ. ကတမံ နု ခေါ ဝိညာဏဉ္စာယတနန္တိ? တဿ မယှံ, အာဝုသော, ဧတဒဟောသိ – ‘ဣဓ ဘိက္ခု သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ အနန္တံ ဝိညာဏန္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဝိညာဏဉ္စာယတန’န္တိ. သော ခွာဟံ, အာဝုသော, သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ အနန္တံ ဝိညာဏန္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ. တဿ မယှံ, အာဝုသော, ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော အာကာသာနဉ္စာယတနသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ.

३३७. “‘विज्ञाणंचायतन, विज्ञाणंचायतन’ असे म्हटले जाते. विज्ञाणंचायतन म्हणजे काय? मित्रांनो, माझ्या मनात असा विचार आला— ‘येथे भिक्खू सर्व प्रकारे आकासानंचायतनाच्या पलीकडे जाऊन, “विज्ञान अनंत आहे” असे जाणत विज्ञाणंचायतनात प्रवेश करून विहरतो. याला विज्ञाणंचायतन असे म्हणतात.’ मित्रांनो, मी सर्व प्रकारे आकासानंचायतनाच्या पलीकडे जाऊन, ‘विज्ञान अनंत आहे’ असे जाणत विज्ञाणंचायतनात प्रवेश करून विहरलो. मित्रांनो, या विहारात विहरत असताना माझ्या मनात आकासानंचायतनाशी संबंधित संज्ञा आणि मनसिकार वारंवार उद्भवू लागले.”

‘‘အထ ခေါ မံ, အာဝုသော, ဘဂဝါ ဣဒ္ဓိယာ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘မောဂ္ဂလ္လာန, မောဂ္ဂလ္လာန! မာ, ဗြာဟ္မဏ, ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ပမာဒေါ, ဝိညာဏဉ္စာယတနေ စိတ္တံ သဏ္ဌပေဟိ, ဝိညာဏဉ္စာယတနေ စိတ္တံ ဧကောဒိံ ကရောဟိ, ဝိညာဏဉ္စာယတနေ စိတ္တံ သမာဒဟာ’တိ. သော ခွာဟံ, အာဝုသော, အပရေန သမယေန သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ အနန္တံ ဝိညာဏန္တိ [Pg.461] ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိံ. ယဉှိ တံ, အာဝုသော, သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ…ပေ… မဟာဘိညတံ ပတ္တော’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

तेव्हा, आवुसो, भगवान आपल्या ऋद्धीने माझ्याकडे आले आणि मला म्हणाले – 'मोग्गल्लान, मोग्गल्लान! हे ब्राह्मणा, विज्ञाणंचायतनाबाबत प्रमाद करू नकोस. विज्ञाणंचायतनात चित्त स्थिर कर, विज्ञाणंचायतनात चित्त एकाग्र कर, विज्ञाणंचायतनात चित्त समाहित कर.' त्यानंतर, आवुसो, काही काळानंतर मी सर्व प्रकारे आकासानंचायतनाचा पूर्णपणे अतिक्रम करून, 'विज्ञान अनंत आहे' असे जाणत विज्ञाणंचायतनात प्रवेश करून विहरलो. आवुसो, ज्याच्याबद्दल योग्य प्रकारे बोलताना असे म्हटले जाऊ शकते की... पे... 'तो महान अभिज्ञेला प्राप्त झालेला श्रावक आहे', ते माझ्याच बाबतीत योग्य प्रकारे म्हटले जाऊ शकते." सहावे.

၇. အာကိဉ္စညာယတနပဉှာသုတ္တံ

७. आकिंचञ्ञायतनपञ्हसुत्त

၃၃၈. ‘‘‘အာကိဉ္စညာယတနံ, အာကိဉ္စညာယတန’န္တိ ဝုစ္စတိ. ကတမံ နု ခေါ အာကိဉ္စညာယတနန္တိ? တဿ မယှံ, အာဝုသော, ဧတဒဟောသိ – ‘ဣဓ ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နတ္ထိ ကိဉ္စီတိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ အာကိဉ္စညာယတန’န္တိ. သော ခွာဟံ, အာဝုသော, သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နတ္ထိ ကိဉ္စီတိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ. တဿ မယှံ, အာဝုသော, ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော ဝိညာဏဉ္စာယတနသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ.

३३८. "'आकिंचञ्ञायतन, आकिंचञ्ञायतन' असे म्हटले जाते. हे आकिंचञ्ञायतन म्हणजे काय? आवुसो, एकांतात असताना माझ्या मनात असा विचार आला – 'येथे भिक्खू सर्व प्रकारे विज्ञाणंचायतनाचा पूर्णपणे अतिक्रम करून, 'काहीही नाही' असे जाणत आकिंचञ्ञायतनात प्रवेश करून विहरतो. याला आकिंचञ्ञायतन असे म्हणतात.' तेव्हा, आवुसो, मी सर्व प्रकारे विज्ञाणंचायतनाचा पूर्णपणे अतिक्रम करून, 'काहीही नाही' असे जाणत आकिंचञ्ञायतनात प्रवेश करून विहरत होतो. आवुसो, या विहारात विहरत असताना, मला विज्ञाणंचायतनाशी संबंधित संज्ञा आणि मनसिकार सतावत होते."

‘‘အထ ခေါ မံ, အာဝုသော, ဘဂဝါ ဣဒ္ဓိယာ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘မောဂ္ဂလ္လာန, မောဂ္ဂလ္လာန! မာ, ဗြာဟ္မဏ, အာကိဉ္စညာယတနံ ပမာဒေါ, အာကိဉ္စညာယတနေ စိတ္တံ သဏ္ဌပေဟိ, အာကိဉ္စညာယတနေ စိတ္တံ ဧကောဒိံ ကရောဟိ, အာကိဉ္စညာယတနေ စိတ္တံ သမာဒဟာ’တိ. သော ခွာဟံ, အာဝုသော, အပရေန သမယေန သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နတ္ထိ ကိဉ္စီတိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိံ. ယဉှိ တံ, အာဝုသော, သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ…ပေ… မဟာဘိညတံ ပတ္တော’’တိ. သတ္တမံ.

तेव्हा, आवुसो, भगवान आपल्या ऋद्धीने माझ्याकडे आले आणि मला म्हणाले – 'मोग्गल्लान, मोग्गल्लान! हे ब्राह्मणा, आकिंचञ्ञायतनाबाबत प्रमाद करू नकोस. आकिंचञ्ञायतनात चित्त स्थिर कर, आकिंचञ्ञायतनात चित्त एकाग्र कर, आकिंचञ्ञायतनात चित्त समाहित कर.' त्यानंतर, आवुसो, काही काळानंतर मी सर्व प्रकारे विज्ञाणंचायतनाचा पूर्णपणे अतिक्रम करून, 'काहीही नाही' असे जाणत आकिंचञ्ञायतनात प्रवेश करून विहरलो. आवुसो, ज्याच्याबद्दल योग्य प्रकारे बोलताना असे म्हटले जाऊ शकते की... पे... 'तो महान अभिज्ञेला प्राप्त झालेला श्रावक आहे', ते माझ्याच बाबतीत योग्य प्रकारे म्हटले जाऊ शकते." सातवे.

၈. နေဝသညာနာသညာယတနပဉှာသုတ္တံ

८. नेवसञ्ञानासञ्ञायतनपञ्हsuत्त

၃၃၉. ‘‘‘နေဝသညာနာသညာယတနံ, နေဝသညာနာသညာယတန’န္တိ ဝုစ္စတိ. ကတမံ နု ခေါ နေဝသညာနာသညာယတနန္တိ? တဿ မယှံ, အာဝုသော, ဧတဒဟောသိ – ‘ဣဓ ဘိက္ခု သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ နေဝသညာနာသညာယတန’န္တိ. သော ခွာဟံ, အာဝုသော, သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ. တဿ မယှံ, အာဝုသော, ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော အာကိဉ္စညာယတနသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ.

३३९. "'नेवसञ्ञानासञ्ञायतन, नेवसञ्ञानासञ्ञायतन' असे म्हटले जाते. हे नेवसञ्ञानासञ्ञायतन म्हणजे काय? आवुसो, एकांतात असताना माझ्या मनात असा विचार आला – 'येथे भिक्खू सर्व प्रकारे आकिंचञ्ञायतनाचा पूर्णपणे अतिक्रम करून नेवसञ्ञानासञ्ञायतनात प्रवेश करून विहरतो. याला नेवसञ्ञानासञ्ञायतन असे म्हणतात.' तेव्हा, आवुसो, मी सर्व प्रकारे आकिंचञ्ञायतनाचा पूर्णपणे अतिक्रम करून नेवसञ्ञानासञ्ञायतनात प्रवेश करून विहरत होतो. आवुसो, या विहारात विहरत असताना, मला आकिंचञ्ञायतनाशी संबंधित संज्ञा आणि मनसिकार सतावत होते."

‘‘အထ [Pg.462] ခေါ မံ, အာဝုသော, ဘဂဝါ ဣဒ္ဓိယာ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘မောဂ္ဂလ္လာန, မောဂ္ဂလ္လာန! မာ, ဗြာဟ္မဏ, နေဝသညာနာသညာယတနံ ပမာဒေါ, နေဝသညာနာသညာယတနေ စိတ္တံ သဏ္ဌပေဟိ, နေဝသညာနာသညာယတနေ စိတ္တံ ဧကောဒိံ ကရောဟိ, နေဝသညာနာသညာယတနေ စိတ္တံ သမာဒဟာ’တိ. သော ခွာဟံ, အာဝုသော, အပရေန သမယေန သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိံ. ယဉှိ တံ, အာဝုသော, သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ…ပေ… မဟာဘိညတံ ပတ္တော’’တိ. အဋ္ဌမံ.

तेव्हा, आवुसो, भगवान आपल्या ऋद्धीने माझ्याकडे आले आणि मला म्हणाले – 'मोग्गल्लान, मोग्गल्लान! हे ब्राह्मणा, नेवसञ्ञानासञ्ञायतनाबाबत प्रमाद करू नकोस. नेवसञ्ञानासञ्ञायतनात चित्त स्थिर कर, नेवसञ्ञानासञ्ञायतनात चित्त एकाग्र कर, नेवसञ्ञानासञ्ञायतनात चित्त समाहित कर.' त्यानंतर, आवुसो, काही काळानंतर मी सर्व प्रकारे आकिंचञ्ञायतनाचा पूर्णपणे अतिक्रम करून नेवसञ्ञानासञ्ञायतनात प्रवेश करून विहरलो. आवुसो, ज्याच्याबद्दल योग्य प्रकारे बोलताना असे म्हटले जाऊ शकते की... पे... 'तो महान अभिज्ञेला प्राप्त झालेला श्रावक आहे', ते माझ्याच बाबतीत योग्य प्रकारे म्हटले जाऊ शकते." आठवे.

၉. အနိမိတ္တပဉှာသုတ္တံ

९. अनिमित्तपञ्हसुत्त

၃၄၀. ‘‘‘အနိမိတ္တော စေတောသမာဓိ, အနိမိတ္တော စေတောသမာဓီ’တိ ဝုစ္စတိ. ကတမော နု ခေါ အနိမိတ္တော စေတောသမာဓီတိ? တဿ မယှံ, အာဝုသော, ဧတဒဟောသိ – ‘ဣဓ ဘိက္ခု သဗ္ဗနိမိတ္တာနံ အမနသိကာရာ အနိမိတ္တံ စေတောသမာဓိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ ဝုစ္စတိ အနိမိတ္တော စေတောသမာဓီ’တိ. သော ခွာဟံ, အာဝုသော, သဗ္ဗနိမိတ္တာနံ အမနသိကာရာ အနိမိတ္တံ စေတောသမာဓိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ. တဿ မယှံ, အာဝုသော, ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော နိမိတ္တာနုသာရိ ဝိညာဏံ ဟောတိ.

३४०. "'अनिमित्त चेतोसमाधी, अनिमित्त चेतोसमाधी' असे म्हटले जाते. ही अनिमित्त चेतोसमाधी म्हणजे काय? आवुसो, एकांतात असताना माझ्या मनात असा विचार आला – 'येथे भिक्खू सर्व निमित्तांना मनात न आणल्यामुळे अनिमित्त चेतोसमाधीत प्रवेश करून विहरतो. याला अनिमित्त चेतोसमाधी असे म्हणतात.' तेव्हा, आवुसो, मी सर्व निमित्तांना मनात न आणल्यामुळे अनिमित्त चेतोसमाधीत प्रवेश करून विहरत होतो. आवुसो, या विहारात विहरत असताना, माझे विज्ञान निमित्तांचे अनुसरण करणारे होत होते."

‘‘အထ ခေါ မံ, အာဝုသော, ဘဂဝါ ဣဒ္ဓိယာ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘မောဂ္ဂလ္လာန, မောဂ္ဂလ္လာန! မာ, ဗြာဟ္မဏ, အနိမိတ္တံ စေတောသမာဓိံ ပမာဒေါ, အနိမိတ္တေ စေတောသမာဓိသ္မိံ စိတ္တံ သဏ္ဌပေဟိ, အနိမိတ္တေ စေတောသမာဓိသ္မိံ စိတ္တံ ဧကောဒိံ ကရောဟိ, အနိမိတ္တေ စေတောသမာဓိသ္မိံ စိတ္တံ သမာဒဟာ’တိ. သော ခွာဟံ, အာဝုသော, အပရေန သမယေန သဗ္ဗနိမိတ္တာနံ အမနသိကာရာ အနိမိတ္တံ စေတောသမာဓိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိံ. ယဉှိ တံ, အာဝုသော, သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ – ‘သတ္ထာရာနုဂ္ဂဟိတော သာဝကော မဟာဘိညတံ ပတ္တော’တိ, မမံ တံ သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ – ‘သတ္ထာရာနုဂ္ဂဟိတော သာဝကော မဟာဘိညတံ ပတ္တော’’’တိ. နဝမံ.

तेव्हा, आवुसो, भगवान आपल्या ऋद्धीने माझ्याकडे आले आणि मला म्हणाले – 'मोग्गल्लान, मोग्गल्लान! हे ब्राह्मणा, अनिमित्त चेतोसमाधीबाबत प्रमाद करू नकोस. अनिमित्त चेतोसमाधीत चित्त स्थिर कर, अनिमित्त चेतोसमाधीत चित्त एकाग्र कर, अनिमित्त चेतोसमाधीत चित्त समाहित कर.' त्यानंतर, आवुसो, काही काळानंतर मी सर्व निमित्तांना मनात न आणल्यामुळे अनिमित्त चेतोसमाधीत प्रवेश करून विहरलो. आवुसो, ज्याच्याबद्दल योग्य प्रकारे बोलताना असे म्हटले जाऊ शकते की – 'तो शास्त्यांच्या अनुग्रहाने महान अभिज्ञेला प्राप्त झालेला श्रावक आहे', ते माझ्याच बाबतीत योग्य प्रकारे बोलताना म्हटले जाईल की – 'तो शास्त्यांच्या अनुग्रहाने महान अभिज्ञेला प्राप्त झालेला श्रावक आहे'." नववे.

၁၀. သက္ကသုတ္တံ

१०. सक्कसुत्त

၃၄၁. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော – သေယျထာပိ နာမ ဗလဝါ ပုရိသော သမိဉ္ဇိတံ ဝါ ဗာဟံ ပသာရေယျ, ပသာရိတံ ဝါ ဗာဟံ သမိဉ္ဇေယျ; ဧဝမေဝ – ဇေတဝနေ အန္တရဟိတော ဒေဝေသု တာဝတိံသေသု ပါတုရဟောသိ[Pg.463]. အထ ခေါ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ပဉ္စဟိ ဒေဝတာသတေဟိ သဒ္ဓိံ ယေနာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတံ ခေါ သက္ကံ ဒေဝါနမိန္ဒံ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဧတဒဝေါစ –

३४१. तेव्हा आयुष्यमान महामोग्गल्लान – जसे एखाद्या बलवान माणसाने आपला दुमडलेला हात पसरावा किंवा पसरलेला हात दुमडावा; त्याचप्रमाणे – जेतवनातून अंतर्धान पावून तावतिंस देवलोकात प्रकट झाले. तेव्हा देवांचा राजा सक्क पाचशे देवतांसह जेथे आयुष्यमान महामोग्गल्लान होते तेथे आला; जवळ येऊन त्याने आयुष्यमान महामोग्गल्लान यांना अभिवादन केले आणि तो एका बाजूला उभा राहिला. एका बाजूला उभे राहिलेल्या देवांचा राजा सक्क याला आयुष्यमान महामोग्गल्लान म्हणाले –

‘‘သာဓု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဗုဒ္ဓသရဏဂမနံ ဟောတိ. ဗုဒ္ဓသရဏဂမနဟေတု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ. သာဓု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဓမ္မသရဏဂမနံ ဟောတိ. ဓမ္မသရဏဂမနဟေတု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ. သာဓု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, သံဃသရဏဂမနံ ဟောတိ. သံဃသရဏဂမနဟေတု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တီ’’တိ.

"हे देवांच्या राजा सक्क, बुद्ध सरण जाणे हे कल्याणकारीच आहे. हे देवांच्या राजा सक्क, बुद्ध सरण गेल्याच्या कारणामुळेच, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगतीला, स्वर्गलोकाला प्राप्त होतात. हे देवांच्या राजा सक्क, धम्म सरण जाणे हे कल्याणकारीच आहे. हे देवांच्या राजा सक्क, धम्म सरण गेल्याच्या कारणामुळेच, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगतीला, स्वर्गलोकाला प्राप्त होतात. हे देवांच्या राजा सक्क, संघ सरण जाणे हे कल्याणकारीच आहे. हे देवांच्या राजा सक्क, संघ सरण गेल्याच्या कारणामुळेच, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगतीला, स्वर्गलोकाला प्राप्त होतात."

‘‘သာဓု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, ဗုဒ္ဓသရဏဂမနံ ဟောတိ. ဗုဒ္ဓသရဏဂမနဟေတု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ. သာဓု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, ဓမ္မသရဏဂမနံ ဟောတိ. ဓမ္မသရဏဂမနဟေတု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ. သာဓု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, သံဃ…ပေ… သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တီ’’တိ.

“हे सन्माननीय मोग्गल्लाना, बुद्धाला शरण जाणे हे खरोखरच उत्तम आहे. बुद्धाला शरण गेल्याच्या कारणानेच, हे सन्माननीय मोग्गल्लाना, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर सुगतीला, स्वर्गलोकात उत्पन्न होतात. हे सन्माननीय मोग्गल्लाना, धम्माला शरण जाणे हे खरोखरच उत्तम आहे. धम्माला शरण गेल्याच्या कारणानेच, हे सन्माननीय मोग्गल्लाना, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर सुगतीला, स्वर्गलोकात उत्पन्न होतात. हे सन्माननीय मोग्गल्लाना, संघाला... पे... सुगतीला, स्वर्गलोकात उत्पन्न होतात.”

အထ ခေါ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဆဟိ ဒေဝတာသတေဟိ သဒ္ဓိံ…ပေ… အထ ခေါ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော သတ္တဟိ ဒေဝတာသတေဟိ သဒ္ဓိံ…ပေ… အထ ခေါ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော အဋ္ဌဟိ ဒေဝတာသတေဟိ သဒ္ဓိံ…ပေ… အထ ခေါ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော အသီတိယာ ဒေဝတာသဟဿေဟိ သဒ္ဓိံ ယေနာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတံ ခေါ သက္ကံ ဒေဝါနမိန္ဒံ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဧတဒဝေါစ –

त्यानंतर देवांचा राजा शक्र सहाशे देवतांसह... पे... त्यानंतर देवांचा राजा शक्र सातशे देवतांसह... पे... त्यानंतर देवांचा राजा शक्र आठशे देवतांसह... पे... त्यानंतर देवांचा राजा शक्र ऐंशी हजार देवतांसह जेथे आयुष्यमान महामोग्गल्लान होते, तेथे गेला; तिथे जाऊन आयुष्यमान महामोग्गल्लानांना अभिवादन करून एका बाजूला उभा राहिला. एका बाजूला उभे राहिलेल्या देवांच्या राजा शक्राला आयुष्यमान महामोग्गल्लान असे म्हणाले –

‘‘သာဓု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဗုဒ္ဓသရဏဂမနံ ဟောတိ. ဗုဒ္ဓသရဏဂမနဟေတု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ. သာဓု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဓမ္မသရဏဂမနံ ဟောတိ. ဓမ္မသရဏဂမနဟေတု [Pg.464] ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ. သာဓု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, သံဃသရဏဂမနံ ဟောတိ. သံဃသရဏဂမနဟေတု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တီ’’တိ.

“हे देवांच्या राजा शक्रा, बुद्धाला शरण जाणे हे खरोखरच उत्तम आहे. बुद्धाला शरण गेल्याच्या कारणानेच, हे देवांच्या राजा शक्रा, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर सुगतीला, स्वर्गलोकात उत्पन्न होतात. हे देवांच्या राजा शक्रा, धम्माला शरण जाणे हे खरोखरच उत्तम आहे. धम्माला शरण गेल्याच्या कारणानेच, हे देवांच्या राजा शक्रा, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर सुगतीला, स्वर्गलोकात उत्पन्न होतात. हे देवांच्या राजा शक्रा, संघाला शरण जाणे हे खरोखरच उत्तम आहे. संघाला शरण गेल्याच्या कारणानेच, हे देवांच्या राजा शक्रा, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर सुगतीला, स्वर्गलोकात उत्पन्न होतात.”

‘‘သာဓု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, ဗုဒ္ဓသရဏဂမနံ ဟောတိ. ဗုဒ္ဓသရဏဂမနဟေတု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ. သာဓု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, ဓမ္မသရဏဂမနံ ဟောတိ…ပေ… သာဓု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, သံဃသရဏဂမနံ ဟောတိ. သံဃသရဏဂမနဟေတု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တီ’’တိ.

“हे सन्माननीय मोग्गल्लाना, बुद्धाला शरण जाणे हे खरोखरच उत्तम आहे. बुद्धाला शरण गेल्याच्या कारणानेच, हे सन्माननीय मोग्गल्लाना, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर सुगतीला, स्वर्गलोकात उत्पन्न होतात. हे सन्माननीय मोग्गल्लाना, धम्माला शरण जाणे हे खरोखरच उत्तम आहे... पे... हे सन्माननीय मोग्गल्लाना, संघाला शरण जाणे हे खरोखरच उत्तम आहे. संघाला शरण गेल्याच्या कारणानेच, हे सन्माननीय मोग्गल्लाना, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर सुगतीला, स्वर्गलोकात उत्पन्न होतात.”

အထ ခေါ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ပဉ္စဟိ ဒေဝတာသတေဟိ သဒ္ဓိံ ယေနာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတံ ခေါ သက္ကံ ဒေဝါနမိန္ဒံ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဧတဒဝေါစ –

त्यानंतर देवांचा राजा शक्र पाचशे देवतांसह जेथे आयुष्यमान महामोग्गल्लान होते, तेथे गेला; तिथे जाऊन आयुष्यमान महामोग्गल्लानांना अभिवादन करून एका बाजूला उभा राहिला. एका बाजूला उभे राहिलेल्या देवांच्या राजा शक्राला आयुष्यमान महामोग्गल्लान असे म्हणाले –

‘‘သာဓု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနံ ဟောတိ – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ. ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနဟေတု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ.

“हे देवांच्या राजा शक्रा, बुद्धावर अचल श्रद्धा असणे हे खरोखरच उत्तम आहे – ‘ते भगवान खरोखरच अर्हत, सम्यक्संबुद्ध, विद्याचरणसंपन्न, सुगत, लोकविदू, अनुत्तर पुरुषदम्यसारथी, देव आणि मनुष्यांचे शास्ता, बुद्ध आणि भगवान आहेत.’ बुद्धावर अचल श्रद्धा असण्याच्या कारणानेच, हे देवांच्या राजा शक्रा, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर सुगतीला, स्वर्गलोकात उत्पन्न होतात.”

‘‘သာဓု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဓမ္မေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနံ ဟောတိ – ‘သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော သန္ဒိဋ္ဌိကော အကာလိကော ဧဟိပဿိကော ဩပနေယျိကော ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟီ’တိ. ဓမ္မေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနဟေတု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ.

“हे देवांच्या राजा शक्रा, धम्मावर अचल श्रद्धा असणे हे खरोखरच उत्तम आहे – ‘धम्म भगवंतांद्वारे सुविख्यात आहे, तो प्रत्यक्ष पाहण्याजोगा, तात्काळ फळ देणारा, ‘ये आणि पाहा’ असे म्हणण्यास योग्य, स्वतःच्या अंतकरणात धारण करण्यास योग्य आणि सुज्ञांनी आपापल्या परीने अनुभवण्याजोगा आहे.’ धम्मावर अचल श्रद्धा असण्याच्या कारणानेच, हे देवांच्या राजा शक्रा, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर सुगतीला, स्वर्गलोकात उत्पन्न होतात.”

‘‘သာဓု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, သံဃေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနံ ဟောတိ – ‘သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော, ဥဇုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော[Pg.465], ဉာယပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော, သာမီစိပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော, ယဒိဒံ စတ္တာရိ ပုရိသယုဂါနိ အဋ္ဌ ပုရိသပုဂ္ဂလာ ဧသ ဘဂဝတော သာဝကသံဃော အာဟုနေယျော ပါဟုနေယျော ဒက္ခိဏေယျော အဉ္ဇလိကရဏီယော အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿာ’တိ. သံဃေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနဟေတု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ.

“हे देवांच्या राजा शक्रा, संघावर अचल श्रद्धा असणे हे खरोखरच उत्तम आहे – ‘भगवंतांचा श्रावकसंघ सुप्रतिपन्न आहे, भगवंतांचा श्रावकसंघ ऋजुप्रतिपन्न आहे, भगवंतांचा श्रावकसंघ न्यायप्रतिपन्न आहे, भगवंतांचा श्रावकसंघ सामीचीप्रतिपन्न आहे; म्हणजेच पुरुषांच्या चार जोड्या आणि आठ पुरुष-पुद्गल, हा भगवंतांचा श्रावकसंघ आहुनेय, पाहुनेय, दक्खिणेय, अंजलिकरणीय आणि जगाचे अनुत्तर पुण्यक्षेत्र आहे.’ संघावर अचल श्रद्धा असण्याच्या कारणानेच, हे देवांच्या राजा शक्रा, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर सुगतीला, स्वर्गलोकात उत्पन्न होतात.”

‘‘သာဓု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, အရိယကန္တေဟိ သီလေဟိ သမန္နာဂမနံ ဟောတိ အခဏ္ဍေဟိ အစ္ဆိဒ္ဒေဟိ အသဗလေဟိ အကမ္မာသေဟိ ဘုဇိဿေဟိ ဝိညုပ္ပသတ္ထေဟိ အပရာမဋ္ဌေဟိ သမာဓိသံဝတ္တနိကေဟိ. အရိယကန္တေဟိ သီလေဟိ သမန္နာဂမနဟေတု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တီ’’တိ.

“हे देवांच्या राजा शक्रा, आर्यांना प्रिय असलेल्या शीलांनी संपन्न असणे हे खरोखरच उत्तम आहे, जे अखंड, अछिद्र, डाग नसलेले, मळरहित, स्वतंत्र, विद्वानांनी प्रशंसिलेले, चुकीच्या दृष्टीने न स्पर्श केलेले आणि समाधीला पोषक असणारे आहेत. आर्यांना प्रिय असलेल्या शीलांनी संपन्न असण्याच्या कारणानेच, हे देवांच्या राजा शक्रा, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर सुगतीला, स्वर्गलोकात उत्पन्न होतात.”

‘‘သာဓု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနံ ဟောတိ – ‘ဣတိပိ သော…ပေ… သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ. ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနဟေတု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ.

“हे सन्माननीय मोग्गल्लाना, बुद्धावर अचल श्रद्धा असणे हे खरोखरच उत्तम आहे – ‘ते भगवान खरोखरच... पे... देव आणि मनुष्यांचे शास्ता, बुद्ध आणि भगवान आहेत.’ बुद्धावर अचल श्रद्धा असण्याच्या कारणानेच, हे सन्माननीय मोग्गल्लाना, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर सुगतीला, स्वर्गलोकात उत्पन्न होतात.”

‘‘သာဓု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, ဓမ္မေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနံ ဟောတိ – ‘သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော…ပေ… ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟီ’တိ. ဓမ္မေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနဟေတု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ.

“हे सन्माननीय मोग्गल्लाना, धम्मावर अचल श्रद्धा असणे हे खरोखरच उत्तम आहे – ‘धम्म भगवंतांद्वारे सुविख्यात आहे... पे... सुज्ञांनी आपापल्या परीने अनुभवण्याजोगा आहे.’ धम्मावर अचल श्रद्धा असण्याच्या कारणानेच, हे सन्माननीय मोग्गल्लाना, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर सुगतीला, स्वर्गलोकात उत्पन्न होतात.”

‘‘သာဓု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, သံဃေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနံ ဟောတိ – ‘သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော…ပေ… အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿာ’တိ. သံဃေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနဟေတု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ.

“हे सन्माननीय मोग्गल्लाना, संघावर अचल श्रद्धा असणे हे खरोखरच उत्तम आहे – ‘भगवंतांचा श्रावकसंघ सुप्रतिपन्न आहे... पे... जगाचे अनुत्तर पुण्यक्षेत्र आहे.’ संघावर अचल श्रद्धा असण्याच्या कारणानेच, हे सन्माननीय मोग्गल्लाना, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर सुगतीला, स्वर्गलोकात उत्पन्न होतात.”

‘‘သာဓု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, အရိယကန္တေဟိ သီလေဟိ သမန္နာဂမနံ ဟောတိ အခဏ္ဍေဟိ…ပေ… သမာဓိသံဝတ္တနိကေဟိ. အရိယကန္တေဟိ သီလေဟိ သမန္နာဂမနဟေတု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တီ’’တိ.

“हे मित्र मोग्गल्लान, अखंडित... समाधीला पोषक असणाऱ्या, आर्यांना प्रिय असणाऱ्या शीलांनी संपन्न असणे खरोखरच उत्तम आहे. हे मित्र मोग्गल्लान, आर्यांना प्रिय असणाऱ्या शीलांनी संपन्न असण्याच्या कारणामुळेच, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगती असलेल्या स्वर्गलोकात उत्पन्न होतात.”

အထ [Pg.466] ခေါ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဆဟိ ဒေဝတာသတေဟိ သဒ္ဓိံ…ပေ…. အထ ခေါ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော သတ္တဟိ ဒေဝတာသတေဟိ သဒ္ဓိံ…ပေ…. အထ ခေါ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော အဋ္ဌဟိ ဒေဝတာသတေဟိ သဒ္ဓိံ…ပေ…. အထ ခေါ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော အသီတိယာ ဒေဝတာသဟဿေဟိ သဒ္ဓိံ ယေနာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတံ ခေါ သက္ကံ ဒေဝါနမိန္ဒံ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဧတဒဝေါစ –

त्यानंतर देवांचा राजा शक्र सहाशे देवतांसह... सातशे देवतांसह... आठशे देवतांसह... ऐंशी हजार देवतांसह जेथे आयुष्यमान महामोग्गल्लान होते तेथे आला. तेथे येऊन त्याने आयुष्यमान महामोग्गल्लानांना अभिवादन केले आणि तो एका बाजूला उभा राहिला. एका बाजूला उभे राहिलेल्या देवांचा राजा शक्र याला आयुष्यमान महामोग्गल्लान असे म्हणाले –

‘‘သာဓု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနံ ဟောတိ – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ…ပေ… သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ. ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနဟေတု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ.

“हे देवाधिपती शक्र, बुद्धांवर अचल श्रद्धा असणे खरोखरच उत्तम आहे – 'ते भगवान असे आहेत... देव आणि मनुष्यांचे शास्ता, बुद्ध, भगवान.' हे देवाधिपती शक्र, बुद्धांवरील अचल श्रद्धेमुळेच, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगती असलेल्या स्वर्गलोकात उत्पन्न होतात.”

‘‘သာဓု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဓမ္မေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနံ ဟောတိ – ‘သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော…ပေ… ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟီ’တိ. ဓမ္မေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနဟေတု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ.

“हे देवाधिपती शक्र, धम्मावर अचल श्रद्धा असणे खरोखरच उत्तम आहे – 'भगवंतांनी धम्माचे सुंदर प्रकारे आख्यान केले आहे... विद्वानांनी आपापल्या ठिकाणी तो स्वतः जाणून घेण्याजोगा आहे.' हे देवाधिपती शक्र, धम्मावरील अचल श्रद्धेमुळेच, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगती असलेल्या स्वर्गलोकात उत्पन्न होतात.”

‘‘သာဓု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, သံဃေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနံ ဟောတိ – ‘သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော…ပေ… အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿာ’တိ. သံဃေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနဟေတု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ.

“हे देवाधिपती शक्र, संघावर अचल श्रद्धा असणे खरोखरच उत्तम आहे – 'भगवंतांचा श्रावकसंघ सुप्रतिपन्न आहे... जगासाठी सर्वश्रेष्ठ पुण्यक्षेत्र आहे.' हे देवाधिपती शक्र, संघावरील अचल श्रद्धेमुळेच, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगती असलेल्या स्वर्गलोकात उत्पन्न होतात.”

‘‘သာဓု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, အရိယကန္တေဟိ သီလေဟိ သမန္နာဂမနံ ဟောတိ အခဏ္ဍေဟိ…ပေ… သမာဓိသံဝတ္တနိကေဟိ. အရိယကန္တေဟိ သီလေဟိ သမန္နာဂမနဟေတု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တီ’’တိ.

“हे देवाधिपती शक्र, अखंडित... समाधीला पोषक असणाऱ्या, आर्यांना प्रिय असणाऱ्या शीलांनी संपन्न असणे खरोखरच उत्तम आहे. हे देवाधिपती शक्र, आर्यांना प्रिय असणाऱ्या शीलांनी संपन्न असण्याच्या कारणामुळेच, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगती असलेल्या स्वर्गलोकात उत्पन्न होतात.”

‘‘သာဓု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနံ ဟောတိ – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ…ပေ… သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ. ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနဟေတု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ.

“हे मित्र मोग्गल्लान, बुद्धांवर अचल श्रद्धा असणे खरोखरच उत्तम आहे – 'ते भगवान असे आहेत... देव आणि मनुष्यांचे शास्ता, बुद्ध, भगवान.' हे मित्र मोग्गल्लान, बुद्धांवरील अचल श्रद्धेमुळेच, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगती असलेल्या स्वर्गलोकात उत्पन्न होतात.”

‘‘သာဓု [Pg.467] ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, ဓမ္မေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနံ ဟောတိ – ‘သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော…ပေ… ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟီ’တိ. ဓမ္မေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနဟေတု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ.

“हे मित्र मोग्गल्लान, धम्मावर अचल श्रद्धा असणे खरोखरच उत्तम आहे – 'भगवंतांनी धम्माचे सुंदर प्रकारे आख्यान केले आहे... विद्वानांनी आपापल्या ठिकाणी तो स्वतः जाणून घेण्याजोगा आहे.' हे मित्र मोग्गल्लान, धम्मावरील अचल श्रद्धेमुळेच, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगती असलेल्या स्वर्गलोकात उत्पन्न होतात.”

‘‘သာဓု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, သံဃေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနံ ဟောတိ – ‘သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော…ပေ… အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿာ’တိ. သံဃေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနဟေတု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ.

“हे मित्र मोग्गल्लान, संघावर अचल श्रद्धा असणे खरोखरच उत्तम आहे – 'भगवंतांचा श्रावकसंघ सुप्रतिपन्न आहे... जगासाठी सर्वश्रेष्ठ पुण्यक्षेत्र आहे.' हे मित्र मोग्गल्लान, संघावरील अचल श्रद्धेमुळेच, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगती असलेल्या स्वर्गलोकात उत्पन्न होतात.”

‘‘သာဓု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, အရိယကန္တေဟိ သီလေဟိ သမန္နာဂမနံ ဟောတိ အခဏ္ဍေဟိ…ပေ… သမာဓိသံဝတ္တနိကေဟိ. အရိယကန္တေဟိ သီလေဟိ သမန္နာဂမနဟေတု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တီ’’တိ.

“हे मित्र मोग्गल्लान, अखंडित... समाधीला पोषक असणाऱ्या, आर्यांना प्रिय असणाऱ्या शीलांनी संपन्न असणे खरोखरच उत्तम आहे. हे मित्र मोग्गल्लान, आर्यांना प्रिय असणाऱ्या शीलांनी संपन्न असण्याच्या कारणामुळेच, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगती असलेल्या स्वर्गलोकात उत्पन्न होतात.”

အထ ခေါ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ပဉ္စဟိ ဒေဝတာသတေဟိ သဒ္ဓိံ ယေနာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော တေနုပသင်္ကမိ …ပေ… ဧကမန္တံ ဌိတံ ခေါ သက္ကံ ဒေဝါနမိန္ဒံ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဧတဒဝေါစ –

त्यानंतर देवांचा राजा शक्र पाचशे देवतांसह जेथे आयुष्यमान महामोग्गल्लान होते तेथे आला... एका बाजूला उभे राहिलेल्या देवांचा राजा शक्र याला आयुष्यमान महामोग्गल्लान असे म्हणाले –

‘‘သာဓု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဗုဒ္ဓသရဏဂမနံ ဟောတိ. ဗုဒ္ဓသရဏဂမနဟေတု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ. တေ အညေ ဒေဝေ ဒသဟိ ဌာနေဟိ အဓိဂဏှန္တိ – ဒိဗ္ဗေန အာယုနာ, ဒိဗ္ဗေန ဝဏ္ဏေန, ဒိဗ္ဗေန သုခေန, ဒိဗ္ဗေန ယသေန, ဒိဗ္ဗေန အာဓိပတေယျေန, ဒိဗ္ဗေဟိ ရူပေဟိ, ဒိဗ္ဗေဟိ သဒ္ဒေဟိ, ဒိဗ္ဗေဟိ ဂန္ဓေဟိ, ဒိဗ္ဗေဟိ ရသေဟိ, ဒိဗ္ဗေဟိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေဟိ.

“हे देवाधिपती शक्र, बुद्धांना शरण जाणे खरोखरच उत्तम आहे. बुद्धांना शरण जाण्याच्या कारणामुळेच, हे देवाधिपती शक्र, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगती असलेल्या स्वर्गलोकात उत्पन्न होतात. ते इतर देवांपेक्षा दहा गोष्टींमध्ये श्रेष्ठ ठरतात – दिव्य आयुष्य, दिव्य वर्ण, दिव्य सुख, दिव्य यश, दिव्य अधिपत्य, दिव्य रूप, दिव्य शब्द, दिव्य गंध, दिव्य रस आणि दिव्य स्पर्श.”

‘‘သာဓု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဓမ္မသရဏဂမနံ ဟောတိ. ဓမ္မသရဏဂမနဟေတု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ. တေ အညေ ဒေဝေ ဒသဟိ ဌာနေဟိ အဓိဂဏှန္တိ – ဒိဗ္ဗေန အာယုနာ, ဒိဗ္ဗေန ဝဏ္ဏေန, ဒိဗ္ဗေန သုခေန, ဒိဗ္ဗေန ယသေန, ဒိဗ္ဗေန အာဓိပတေယျေန, ဒိဗ္ဗေဟိ ရူပေဟိ, ဒိဗ္ဗေဟိ သဒ္ဒေဟိ, ဒိဗ္ဗေဟိ ဂန္ဓေဟိ, ဒိဗ္ဗေဟိ ရသေဟိ, ဒိဗ္ဗေဟိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေဟိ.

“हे देवाधिपती शक्र, धम्माला शरण जाणे खरोखरच उत्तम आहे. धम्माला शरण जाण्याच्या कारणामुळेच, हे देवाधिपती शक्र, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगती असलेल्या स्वर्गलोकात उत्पन्न होतात. ते इतर देवांपेक्षा दहा गोष्टींमध्ये श्रेष्ठ ठरतात – दिव्य आयुष्य, दिव्य वर्ण, दिव्य सुख, दिव्य यश, दिव्य अधिपत्य, दिव्य रूप, दिव्य शब्द, दिव्य गंध, दिव्य रस आणि दिव्य स्पर्श.”

‘‘သာဓု [Pg.468] ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, သံဃသရဏဂမနံ ဟောတိ. သံဃသရဏဂမနဟေတု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ. တေ အညေ ဒေဝေ ဒသဟိ ဌာနေဟိ အဓိဂဏှန္တိ – ဒိဗ္ဗေန အာယုနာ, ဒိဗ္ဗေန ဝဏ္ဏေန, ဒိဗ္ဗေန သုခေန, ဒိဗ္ဗေန ယသေန, ဒိဗ္ဗေန အာဓိပတေယျေန, ဒိဗ္ဗေဟိ ရူပေဟိ, ဒိဗ္ဗေဟိ သဒ္ဒေဟိ, ဒိဗ္ဗေဟိ ဂန္ဓေဟိ, ဒိဗ္ဗေဟိ ရသေဟိ, ဒိဗ္ဗေဟိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေဟီ’’တိ.

“हे देवाधिपती शक्र, संघाला शरण जाणे खरोखरच उत्तम आहे. संघाला शरण जाण्याच्या कारणामुळेच, हे देवाधिपती शक्र, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगती असलेल्या स्वर्गलोकात उत्पन्न होतात. ते इतर देवांपेक्षा दहा गोष्टींमध्ये श्रेष्ठ ठरतात – दिव्य आयुष्य, दिव्य वर्ण, दिव्य सुख, दिव्य यश, दिव्य अधिपत्य, दिव्य रूप, दिव्य शब्द, दिव्य गंध, दिव्य रस आणि दिव्य स्पर्श.”

‘‘သာဓု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, ဗုဒ္ဓသရဏဂမနံ ဟောတိ. ဗုဒ္ဓသရဏဂမနဟေတု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ. တေ အညေ ဒေဝေ ဒသဟိ ဌာနေဟိ အဓိဂဏှန္တိ – ဒိဗ္ဗေန အာယုနာ…ပေ… ဒိဗ္ဗေဟိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေဟိ.

“हे मित्र मोग्गल्लान, बुद्धांना शरण जाणे खरोखरच उत्तम आहे. बुद्धांना शरण जाण्याच्या कारणामुळेच, हे मित्र मोग्गल्लान, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगती असलेल्या स्वर्गलोकात उत्पन्न होतात. ते इतर देवांपेक्षा दहा गोष्टींमध्ये श्रेष्ठ ठरतात – दिव्य आयुष्य... दिव्य स्पर्श.”

‘‘သာဓု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, ဓမ္မသရဏဂမနံ ဟောတိ…ပေ….

“हे मित्र मोग्गल्लान, धम्माला शरण जाणे खरोखरच चांगले आहे... पे...”

‘‘သာဓု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, သံဃသရဏဂမနံ ဟောတိ. သံဃသရဏဂမနဟေတု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ. တေ အညေ ဒေဝေ ဒသဟိ ဌာနေဟိ အဓိဂဏှန္တိ – ဒိဗ္ဗေန အာယုနာ, ဒိဗ္ဗေန ဝဏ္ဏေန, ဒိဗ္ဗေန သုခေန, ဒိဗ္ဗေန ယသေန, ဒိဗ္ဗေန အာဓိပတေယျေန, ဒိဗ္ဗေဟိ ရူပေဟိ, ဒိဗ္ဗေဟိ သဒ္ဒေဟိ, ဒိဗ္ဗေဟိ ဂန္ဓေဟိ, ဒိဗ္ဗေဟိ ရသေဟိ, ဒိဗ္ဗေဟိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေဟီ’’တိ.

“हे मित्र मोग्गल्लान, संघाला शरण जाणे खरोखरच चांगले आहे. हे मित्र मोग्गल्लान, संघाला शरण गेल्याच्या कारणानेच, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर, सुगतीला म्हणजेच स्वर्गलोकाला प्राप्त होतात. ते इतर देवांपेक्षा दहा बाबींमध्ये श्रेष्ठ ठरतात – दिव्य आयुष्य, दिव्य वर्ण, दिव्य सुख, दिव्य यश, दिव्य अधिपत्य, दिव्य रूप, दिव्य शब्द, दिव्य गंध, दिव्य रस आणि दिव्य स्पर्श.”

အထ ခေါ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဆဟိ ဒေဝတာသတေဟိ သဒ္ဓိံ…ပေ… အထ ခေါ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော သတ္တဟိ ဒေဝတာသတေဟိ သဒ္ဓိံ…ပေ… အထ ခေါ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော အဋ္ဌဟိ ဒေဝတာသတေဟိ သဒ္ဓိံ…ပေ… အထ ခေါ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော အသီတိယာ ဒေဝတာသဟဿေဟိ သဒ္ဓိံ ယေနာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတံ ခေါ သက္ကံ ဒေဝါနမိန္ဒံ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဧတဒဝေါစ –

त्यानंतर देवांचा राजा शक्र सहाशे देवतांसह... पे... सातशे देवतांसह... पे... आठशे देवतांसह... पे... ऐंशी हजार देवतांसह जेथे आयुष्यमान महामोग्गल्लान होते तेथे आला; आल्यानंतर आयुष्यमान महामोग्गल्लानांना अभिवादन करून एका बाजूला उभा राहिला. एका बाजूला उभ्या असलेल्या देवांचा राजा शक्राला आयुष्यमान महामोग्गल्लान म्हणाले –

‘‘သာဓု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဗုဒ္ဓသရဏဂမနံ ဟောတိ. ဗုဒ္ဓသရဏဂမနဟေတု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ. တေ အညေ ဒေဝေ ဒသဟိ ဌာနေဟိ အဓိဂဏှန္တိ – ဒိဗ္ဗေန အာယုနာ…ပေ… ဒိဗ္ဗေဟိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေဟိ.

“देवाधिपती शक्रा, बुद्धाला शरण जाणे खरोखरच चांगले आहे. देवाधिपती शक्रा, बुद्धाला शरण गेल्याच्या कारणानेच, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर, सुगतीला म्हणजेच स्वर्गलोकाला प्राप्त होतात. ते इतर देवांपेक्षा दहा बाबींमध्ये श्रेष्ठ ठरतात – दिव्य आयुष्य... पे... दिव्य स्पर्शाने.”

‘‘သာဓု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဓမ္မသရဏဂမနံ ဟောတိ…ပေ….

“देवाधिपती शक्रा, धम्माला शरण जाणे खरोखरच चांगले आहे... पे...”

‘‘သာဓု [Pg.469] ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, သံဃသရဏဂမနံ ဟောတိ. သံဃသရဏဂမနဟေတု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ. တေ အညေ ဒေဝေ ဒသဟိ ဌာနေဟိ အဓိဂဏှန္တိ – ဒိဗ္ဗေန အာယုနာ, ဒိဗ္ဗေန ဝဏ္ဏေန, ဒိဗ္ဗေန သုခေန, ဒိဗ္ဗေန ယသေန, ဒိဗ္ဗေန အာဓိပတေယျေန, ဒိဗ္ဗေဟိ ရူပေဟိ, ဒိဗ္ဗေဟိ သဒ္ဒေဟိ, ဒိဗ္ဗေဟိ ဂန္ဓေဟိ, ဒိဗ္ဗေဟိ ရသေဟိ, ဒိဗ္ဗေဟိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေဟီ’’တိ.

“देवाधिपती शक्रा, संघाला शरण जाणे खरोखरच चांगले आहे. देवाधिपती शक्रा, संघाला शरण गेल्याच्या कारणानेच, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर, सुगतीला म्हणजेच स्वर्गलोकाला प्राप्त होतात. ते इतर देवांपेक्षा दहा बाबींमध्ये श्रेष्ठ ठरतात – दिव्य आयुष्य, दिव्य वर्ण, दिव्य सुख, दिव्य यश, दिव्य अधिपत्य, दिव्य रूप, दिव्य शब्द, दिव्य गंध, दिव्य रस आणि दिव्य स्पर्श.”

‘‘သာဓု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, ဗုဒ္ဓသရဏဂမနံ ဟောတိ…ပေ… သာဓု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, ဓမ္မသရဏဂမနံ ဟောတိ…ပေ… သာဓု ခေါ မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, သံဃသရဏဂမနံ ဟောတိ. သံဃသရဏဂမနဟေတု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ. တေ အညေ ဒေဝေ ဒသဟိ ဌာနေဟိ အဓိဂဏှန္တိ – ဒိဗ္ဗေန အာယုနာ, ဒိဗ္ဗေန ဝဏ္ဏေန, ဒိဗ္ဗေန သုခေန, ဒိဗ္ဗေန ယသေန, ဒိဗ္ဗေန အာဓိပတေယျေန, ဒိဗ္ဗေဟိ ရူပေဟိ, ဒိဗ္ဗေဟိ သဒ္ဒေဟိ, ဒိဗ္ဗေဟိ ဂန္ဓေဟိ, ဒိဗ္ဗေဟိ ရသေဟိ, ဒိဗ္ဗေဟိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေဟီ’’တိ.

“हे मित्र मोग्गल्लान, बुद्धाला शरण जाणे खरोखरच चांगले आहे... पे... हे मित्र मोग्गल्लान, धम्माला शरण जाणे खरोखरच चांगले आहे... पे... हे मित्र मोग्गल्लान, संघाला शरण जाणे खरोखरच चांगले आहे. हे मित्र मोग्गल्लान, संघाला शरण गेल्याच्या कारणानेच, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर, सुगतीला म्हणजेच स्वर्गलोकाला प्राप्त होतात. ते इतर देवांपेक्षा दहा बाबींमध्ये श्रेष्ठ ठरतात – दिव्य आयुष्य, दिव्य वर्ण, दिव्य सुख, दिव्य यश, दिव्य अधिपत्य, दिव्य रूप, दिव्य शब्द, दिव्य गंध, दिव्य रस आणि दिव्य स्पर्श.”

အထ ခေါ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ပဉ္စဟိ ဒေဝတာသတေဟိ သဒ္ဓိံ ယေနာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတံ ခေါ သက္ကံ ဒေဝါနမိန္ဒံ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဧတဒဝေါစ –

त्यानंतर देवांचा राजा शक्र पाचशे देवतांसह जेथे आयुष्यमान महामोग्गल्लान होते तेथे आला; आल्यानंतर आयुष्यमान महामोग्गल्लानांना अभिवादन करून एका बाजूला उभा राहिला. एका बाजूला उभ्या असलेल्या देवांचा राजा शक्राला आयुष्यमान महामोग्गल्लान म्हणाले –

‘‘သာဓု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနံ ဟောတိ – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ…ပေ… သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ. ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနဟေတု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ. တေ အညေ ဒေဝေ ဒသဟိ ဌာနေဟိ အဓိဂဏှန္တိ – ဒိဗ္ဗေန အာယုနာ…ပေ… ဒိဗ္ဗေဟိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေဟိ.

“देवाधिपती शक्रा, बुद्धावर अढळ श्रद्धा असणे खरोखरच चांगले आहे – ‘ते भगवान असे आहेत... पे... देव आणि मनुष्यांचे शास्ता, बुद्ध, भगवान आहेत.’ देवाधिपती शक्रा, बुद्धावर अढळ श्रद्धा असण्याच्या कारणानेच, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर, सुगतीला म्हणजेच स्वर्गलोकाला प्राप्त होतात. ते इतर देवांपेक्षा दहा बाबींमध्ये श्रेष्ठ ठरतात – दिव्य आयुष्य... पे... दिव्य स्पर्शाने.”

‘‘သာဓု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဓမ္မေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနံ ဟောတိ – ‘သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော…ပေ… ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟီ’တိ. ဓမ္မေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနဟေတု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ…ပေ….

“देवाधिपती शक्रा, धम्मावर अढळ श्रद्धा असणे खरोखरच चांगले आहे – ‘भगवंतांनी धम्माचे सुंदर प्रकारे आख्यान केले आहे... पे... विद्वानांनी तो आपापल्या ठिकाणी अनुभवण्याजोगा आहे.’ देवाधिपती शक्रा, धम्मावर अढळ श्रद्धा असण्याच्या कारणानेच, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर, सुगतीला म्हणजेच स्वर्गलोकाला प्राप्त होतात... पे...”

‘‘သာဓု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, သံဃေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနံ ဟောတိ – ‘သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော…ပေ… လောကဿာ’တိ. သံဃေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန [Pg.470] သမန္နာဂမနဟေတု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ…ပေ….

“देवाधिपती शक्रा, संघावर अढळ श्रद्धा असणे खरोखरच चांगले आहे – ‘भगवंतांचा श्रावकसंघ सुप्रतिपन्न आहे... पे... जगाचे अनुत्तर पुण्यक्षेत्र आहे.’ देवाधिपती शक्रा, संघावर अढळ श्रद्धा असण्याच्या कारणानेच, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर, सुगतीला म्हणजेच स्वर्गलोकाला प्राप्त होतात... पे...”

‘‘သာဓု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, အရိယကန္တေဟိ သီလေဟိ သမန္နာဂမနံ ဟောတိ အခဏ္ဍေဟိ…ပေ… သမာဓိသံဝတ္တနိကေဟိ. အရိယကန္တေဟိ သီလေဟိ သမန္နာဂမနဟေတု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ. တေ အညေ ဒေဝေ ဒသဟိ ဌာနေဟိ အဓိဂဏှန္တိ – ဒိဗ္ဗေန အာယုနာ…ပေ… ဒိဗ္ဗေဟိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေဟီ’’တိ.

“देवाधिपती शक्रा, अखंडित... पे... समाधीला पोषक असणाऱ्या, आर्यजनांना प्रिय असलेल्या शीलांनी संपन्न असणे खरोखरच चांगले आहे. देवाधिपती शक्रा, आर्यजनांना प्रिय असलेल्या शीलांनी संपन्न असण्याच्या कारणानेच, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर, सुगतीला म्हणजेच स्वर्गलोकाला प्राप्त होतात. ते इतर देवांपेक्षा दहा बाबींमध्ये श्रेष्ठ ठरतात – दिव्य आयुष्य... पे... दिव्य स्पर्शाने.”

‘‘သာဓု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနံ ဟောတိ – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ…ပေ… သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ. ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနဟေတု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ. တေ အညေ ဒေဝေ ဒသဟိ ဌာနေဟိ အဓိဂဏှန္တိ – ဒိဗ္ဗေန အာယုနာ…ပေ… ဒိဗ္ဗေဟိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေဟိ.

“हे मित्र मोग्गल्लान, बुद्धावर अढळ श्रद्धा असणे खरोखरच चांगले आहे – ‘ते भगवान असे आहेत... पे... देव आणि मनुष्यांचे शास्ता, बुद्ध, भगवान आहेत.’ हे मित्र मोग्गल्लान, बुद्धावर अढळ श्रद्धा असण्याच्या कारणानेच, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर, सुगतीला म्हणजेच स्वर्गलोकाला प्राप्त होतात. ते इतर देवांपेक्षा दहा बाबींमध्ये श्रेष्ठ ठरतात – दिव्य आयुष्य... पे... दिव्य स्पर्शाने.”

‘‘သာဓု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, ဓမ္မေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနံ ဟောတိ – ‘သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော…ပေ… ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟီ’တိ. ဓမ္မေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနဟေတု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ. တေ အညေ ဒေဝေ ဒသဟိ ဌာနေဟိ အဓိဂဏှန္တိ – ဒိဗ္ဗေန အာယုနာ…ပေ… ဒိဗ္ဗေဟိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေဟိ.

“हे मित्र मोग्गल्लान, धम्मावर अढळ श्रद्धा असणे खरोखरच चांगले आहे – ‘भगवंतांनी धम्माचे सुंदर प्रकारे आख्यान केले आहे... पे... विद्वानांनी तो आपापल्या ठिकाणी अनुभवण्याजोगा आहे.’ हे मित्र मोग्गल्लान, धम्मावर अढळ श्रद्धा असण्याच्या कारणानेच, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर, सुगतीला म्हणजेच स्वर्गलोकाला प्राप्त होतात. ते इतर देवांपेक्षा दहा बाबींमध्ये श्रेष्ठ ठरतात – दिव्य आयुष्य... पे... दिव्य स्पर्शाने.”

‘‘သာဓု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, သံဃေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနံ ဟောတိ – ‘သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော…ပေ… လောကဿာ’တိ. သံဃေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနဟေတု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ…ပေ….

“हे प्रिय मोग्गल्लान, संघामध्ये अढळ श्रद्धेने युक्त असणे हे खरोखर कल्याणकारी आहे – ‘भगवंतांचा श्रावकसंघ सुप्रतिपन्न आहे... जगासाठी सर्वश्रेष्ठ पुण्यक्षेत्र आहे.’ हे प्रिय मोग्गल्लान, संघामध्ये अशा अढळ श्रद्धेने युक्त असल्यामुळेच, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर, सुगतीला, स्वर्गलोकाला प्राप्त होतात...”

‘‘သာဓု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, အရိယကန္တေဟိ သီလေဟိ သမန္နာဂမနံ ဟောတိ အခဏ္ဍေဟိ…ပေ… သမာဓိသံဝတ္တနိကေဟိ. အရိယကန္တေဟိ သီလေဟိ သမန္နာဂမနဟေတု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ. တေ အညေ ဒေဝေ ဒသဟိ ဌာနေဟိ အဓိဂဏှန္တိ – ဒိဗ္ဗေန အာယုနာ…ပေ… ဒိဗ္ဗေဟိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေဟီ’’တိ.

“हे प्रिय मोग्गल्लान, आर्यांना प्रिय असलेल्या, अखंडित... समाधीला पोषक असणाऱ्या शीलांनी युक्त असणे हे खरोखर कल्याणकारी आहे. हे प्रिय मोग्गल्लान, आर्यांना प्रिय असलेल्या शीलांनी युक्त असल्यामुळेच, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर, सुगतीला, स्वर्गलोकाला प्राप्त होतात. ते इतर देवांपेक्षा दहा गोष्टींनी वरचढ ठरतात – दिव्य आयुष्याने... दिव्य स्पर्शांनी.”

အထ [Pg.471] ခေါ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဆဟိ ဒေဝတာသတေဟိ သဒ္ဓိံ…ပေ… အထ ခေါ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော သတ္တဟိ ဒေဝတာသတေဟိ သဒ္ဓိံ…ပေ… အထ ခေါ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော အဋ္ဌဟိ ဒေဝတာသတေဟိ သဒ္ဓိံ…ပေ… အထ ခေါ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော အသီတိယာ ဒေဝတာသဟဿေဟိ သဒ္ဓိံ ယေနာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတံ ခေါ သက္ကံ ဒေဝါနမိန္ဒံ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဧတဒဝေါစ –

त्यानंतर देवांचा राजा शक्र सहाशे देवतांसह... त्यानंतर देवांचा राजा शक्र सातशे देवतांसह... त्यानंतर देवांचा राजा शक्र आठशे देवतांसह... त्यानंतर देवांचा राजा शक्र ऐंशी हजार देवतांसह जेथे आयुष्यमान महामोग्गल्लान होते, तेथे आला. जवळ येऊन त्याने आयुष्यमान महामोग्गल्लानांना अभिवादन केले आणि तो एका बाजूला उभा राहिला. एका बाजूला उभे राहिलेल्या देवांचा राजा शक्र याला आयुष्यमान महामोग्गल्लान यांनी असे म्हटले –

‘‘သာဓု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနံ ဟောတိ – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ. ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနဟေတု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ. တေ အညေ ဒေဝေ ဒသဟိ ဌာနေဟိ အဓိဂဏှန္တိ – ဒိဗ္ဗေန အာယုနာ, ဒိဗ္ဗေန ဝဏ္ဏေန, ဒိဗ္ဗေန သုခေန, ဒိဗ္ဗေန ယသေန, ဒိဗ္ဗေန အာဓိပတေယျေန, ဒိဗ္ဗေဟိ ရူပေဟိ, ဒိဗ္ဗေဟိ သဒ္ဒေဟိ, ဒိဗ္ဗေဟိ ဂန္ဓေဟိ, ဒိဗ္ဗေဟိ ရသေဟိ, ဒိဗ္ဗေဟိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေဟိ.

“देवांचा राजा शक्र, बुद्धामध्ये अढळ श्रद्धेने युक्त असणे हे खरोखर कल्याणकारी आहे – ‘ते भगवंत अर्हत, सम्यक्संबुद्ध, विद्याचरणसंपन्न, सुगत, लोकविदू, अनुत्तर पुरुषदम्यसारथी, देव आणि मनुष्यांचे शास्ता, बुद्ध आणि भगवंत आहेत.’ देवांचा राजा शक्र, बुद्धामध्ये अशा अढळ श्रद्धेने युक्त असल्यामुळेच, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर, सुगतीला, स्वर्गलोकाला प्राप्त होतात. ते इतर देवांपेक्षा दहा गोष्टींनी वरचढ ठरतात – दिव्य आयुष्याने, दिव्य वर्णाने, दिव्य सुखाने, दिव्य यशाने, दिव्य आधिपत्याने, दिव्य रूपांनी, दिव्य शब्दांनी, दिव्य गंधांनी, दिव्य रसांनी आणि दिव्य स्पर्शांनी.”

‘‘သာဓု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဓမ္မေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနံ ဟောတိ – ‘သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော သန္ဒိဋ္ဌိကော အကာလိကော ဧဟိပဿိကော ဩပနေယျိကော ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟီ’တိ. ဓမ္မေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနဟေတု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ. တေ အညေ ဒေဝေ ဒသဟိ ဌာနေဟိ အဓိဂဏှန္တိ – ဒိဗ္ဗေန အာယုနာ…ပေ… ဒိဗ္ဗေဟိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေဟိ.

“देवांचा राजा शक्र, धम्मामध्ये अढळ श्रद्धेने युक्त असणे हे खरोखर कल्याणकारी आहे – ‘भगवंतांनी धम्माचे सुस्पष्ट व्याख्यान केले आहे, तो संदृष्टिक, अकालिक, एहिपस्सिक, ओपनेय्यिक आणि विद्वानांनी आपापल्या परीने स्वतः अनुभवण्याजोगा आहे.’ देवांचा राजा शक्र, धम्मामध्ये अशा अढळ श्रद्धेने युक्त असल्यामुळेच, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर, सुगतीला, स्वर्गलोकाला प्राप्त होतात. ते इतर देवांपेक्षा दहा गोष्टींनी वरचढ ठरतात – दिव्य आयुष्याने... दिव्य स्पर्शांनी.”

‘‘သာဓု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, သံဃေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနံ ဟောတိ – ‘သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော, ဥဇုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော, ဉာယပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော, သာမီစိပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော, ယဒိဒံ စတ္တာရိ ပုရိသယုဂါနိ အဋ္ဌ ပုရိသပုဂ္ဂလာ ဧသ ဘဂဝတော သာဝကသံဃော အာဟုနေယျော ပါဟုနေယျော ဒက္ခိဏေယျော အဉ္ဇလိကရဏီယော အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿာ’တိ. သံဃေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနဟေတု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ. တေ [Pg.472] အညေ ဒေဝေ ဒသဟိ ဌာနေဟိ အဓိဂဏှန္တိ – ဒိဗ္ဗေန အာယုနာ…ပေ… ဒိဗ္ဗေဟိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေဟိ.

“देवांचा राजा शक्र, संघामध्ये अढळ श्रद्धेने युक्त असणे हे खरोखर कल्याणकारी आहे – ‘भगवंतांचा श्रावकसंघ सुप्रतिपन्न आहे, भगवंतांचा श्रावकसंघ ऋजुप्रतिपन्न आहे, भगवंतांचा श्रावकसंघ न्यायप्रतिपन्न आहे, भगवंतांचा श्रावकसंघ सामीचीप्रतिपन्न आहे. म्हणजेच, पुरुषांच्या चार जोड्या आणि आठ पुरुष-पुद्गल, हाच भगवंतांचा श्रावकसंघ आहुनेय्य, पाहुनेय्य, दक्खिणेय्य, अंजलिकरणीय आणि जगासाठी सर्वश्रेष्ठ पुण्यक्षेत्र आहे.’ देवांचा राजा शक्र, संघामध्ये अशा अढळ श्रद्धेने युक्त असल्यामुळेच, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर, सुगतीला, स्वर्गलोकाला प्राप्त होतात. ते इतर देवांपेक्षा दहा गोष्टींनी वरचढ ठरतात – दिव्य आयुष्याने... दिव्य स्पर्शांनी.”

‘‘သာဓု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, အရိယကန္တေဟိ သီလေဟိ သမန္နာဂမနံ ဟောတိ အခဏ္ဍေဟိ အစ္ဆိဒ္ဒေဟိ အသဗလေဟိ အကမ္မာသေဟိ ဘုဇိဿေဟိ ဝိညုပ္ပသတ္ထေဟိ အပရာမဋ္ဌေဟိ သမာဓိသံဝတ္တနိကေဟိ. အရိယကန္တေဟိ သီလေဟိ သမန္နာဂမနဟေတု ခေါ, ဒေဝါနမိန္ဒ, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ. တေ အညေ ဒေဝေ ဒသဟိ ဌာနေဟိ အဓိဂဏှန္တိ – ဒိဗ္ဗေန အာယုနာ, ဒိဗ္ဗေန ဝဏ္ဏေန, ဒိဗ္ဗေန သုခေန, ဒိဗ္ဗေန ယသေန, ဒိဗ္ဗေန အာဓိပတေယျေန, ဒိဗ္ဗေဟိ ရူပေဟိ, ဒိဗ္ဗေဟိ သဒ္ဒေဟိ, ဒိဗ္ဗေဟိ ဂန္ဓေဟိ, ဒိဗ္ဗေဟိ ရသေဟိ, ဒိဗ္ဗေဟိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေဟီ’’တိ.

“देवांचा राजा शक्र, आर्यांना प्रिय असलेल्या, अखंडित, अछिद्र, कलंक नसलेल्या, डाग नसलेल्या, बंधनांतून मुक्त करणाऱ्या, विद्वानांनी प्रशंसिलेल्या, चुकीच्या दृष्टीने न स्पर्श केलेल्या आणि समाधीला पोषक असणाऱ्या शीलांनी युक्त असणे हे खरोखर कल्याणकारी आहे. देवांचा राजा शक्र, आर्यांना प्रिय असलेल्या शीलांनी युक्त असल्यामुळेच, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर, सुगतीला, स्वर्गलोकाला प्राप्त होतात. ते इतर देवांपेक्षा दहा गोष्टींनी वरचढ ठरतात – दिव्य आयुष्याने, दिव्य वर्णाने, दिव्य सुखाने, दिव्य यशाने, दिव्य आधिपत्याने, दिव्य रूपांनी, दिव्य शब्दांनी, दिव्य गंधांनी, दिव्य रसांनी आणि दिव्य स्पर्शांनी.”

‘‘သာဓု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနံ ဟောတိ – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ…ပေ… သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ. ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနဟေတု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ. တေ အညေ ဒေဝေ ဒသဟိ ဌာနေဟိ အဓိဂဏှန္တိ – ဒိဗ္ဗေန အာယုနာ…ပေ… ဒိဗ္ဗေဟိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေဟိ.

“हे प्रिय मोग्गल्लान, बुद्धामध्ये अढळ श्रद्धेने युक्त असणे हे खरोखर कल्याणकारी आहे – ‘ते भगवंत... देव आणि मनुष्यांचे शास्ता, बुद्ध आणि भगवंत आहेत.’ हे प्रिय मोग्गल्लान, बुद्धामध्ये अशा अढळ श्रद्धेने युक्त असल्यामुळेच, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर, सुगतीला, स्वर्गलोकाला प्राप्त होतात. ते इतर देवांपेक्षा दहा गोष्टींनी वरचढ ठरतात – दिव्य आयुष्याने... दिव्य स्पर्शांनी.”

‘‘သာဓု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, ဓမ္မေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနံ ဟောတိ – ‘သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော…ပေ… ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟီ’တိ. ဓမ္မေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနဟေတု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ. တေ အညေ ဒေဝေ ဒသဟိ ဌာနေဟိ အဓိဂဏှန္တိ – ဒိဗ္ဗေန အာယုနာ…ပေ… ဒိဗ္ဗေဟိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေဟိ.

“हे प्रिय मोग्गल्लान, धम्मामध्ये अढळ श्रद्धेने युक्त असणे हे खरोखर कल्याणकारी आहे – ‘भगवंतांनी धम्माचे सुस्पष्ट व्याख्यान केले आहे... आणि विद्वानांनी आपापल्या परीने स्वतः अनुभवण्याजोगा आहे.’ हे प्रिय मोग्गल्लान, धम्मामध्ये अशा अढळ श्रद्धेने युक्त असल्यामुळेच, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर, सुगतीला, स्वर्गलोकाला प्राप्त होतात. ते इतर देवांपेक्षा दहा गोष्टींनी वरचढ ठरतात – दिव्य आयुष्याने... दिव्य स्पर्शांनी.”

‘‘သာဓု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, သံဃေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနံ ဟောတိ – ‘သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော…ပေ… အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿာ’တိ. သံဃေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂမနဟေတု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ. တေ အညေ ဒေဝေ ဒသဟိ ဌာနေဟိ အဓိဂဏှန္တိ – ဒိဗ္ဗေန အာယုနာ…ပေ… ဒိဗ္ဗေဟိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေဟိ.

“हे प्रिय मोग्गल्लान, संघामध्ये अढळ श्रद्धेने युक्त असणे हे खरोखर कल्याणकारी आहे – ‘भगवंतांचा श्रावकसंघ सुप्रतिपन्न आहे... जगासाठी सर्वश्रेष्ठ पुण्यक्षेत्र आहे.’ हे प्रिय मोग्गल्लान, संघामध्ये अशा अढळ श्रद्धेने युक्त असल्यामुळेच, या जगातील काही प्राणी शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर, सुगतीला, स्वर्गलोकाला प्राप्त होतात. ते इतर देवांपेक्षा दहा गोष्टींनी वरचढ ठरतात – दिव्य आयुष्याने... दिव्य स्पर्शांनी.”

‘‘သာဓု ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, အရိယကန္တေဟိ သီလေဟိ သမန္နာဂမနံ ဟောတိ အခဏ္ဍေဟိ…ပေ… သမာဓိသံဝတ္တနိကေဟိ. အရိယကန္တေဟိ သီလေဟိ သမန္နာဂမနဟေတု [Pg.473] ခေါ, မာရိသ မောဂ္ဂလ္လာန, ဧဝမိဓေကစ္စေ သတ္တာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇန္တိ. တေ အညေ ဒေဝေ ဒသဟိ ဌာနေဟိ အဓိဂဏှန္တိ – ဒိဗ္ဗေန အာယုနာ, ဒိဗ္ဗေန ဝဏ္ဏေန, ဒိဗ္ဗေန သုခေန, ဒိဗ္ဗေန ယသေန, ဒိဗ္ဗေန အာဓိပတေယျေန, ဒိဗ္ဗေဟိ ရူပေဟိ, ဒိဗ္ဗေဟိ သဒ္ဒေဟိ, ဒိဗ္ဗေဟိ ဂန္ဓေဟိ, ဒိဗ္ဗေဟိ ရသေဟိ, ဒိဗ္ဗေဟိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေဟီ’’တိ. ဒသမံ.

“हे प्रिय मोग्गल्लान, अखंडित... आणि समाधीला पूरक असणाऱ्या, आर्यांना प्रिय असणाऱ्या शीलांनी संपन्न असणे खरोखरच उत्तम आहे. हे प्रिय मोग्गल्लान, आर्यांना प्रिय असणाऱ्या शीलांनी संपन्न असण्याच्या कारणामुळेच, या जगात काही प्राणी शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर सुगती असलेल्या स्वर्गलोकात उत्पन्न होतात. ते इतर देवांपेक्षा दहा बाबींमध्ये श्रेष्ठ ठरतात - दिव्य आयुष्य, दिव्य वर्ण, दिव्य सुख, दिव्य यश, दिव्य आधिपत्य, दिव्य रूप, दिव्य शब्द, दिव्य गंध, दिव्य रस आणि दिव्य स्पर्श.” दहावे.

၁၁. စန္ဒနသုတ္တံ

११. चंदनसुत्त

၃၄၂. အထ ခေါ စန္ဒနော ဒေဝပုတ္တော…ပေ….

३४२. त्यानंतर चंदन देवपुत्र... (पेय्याल)...

အထ ခေါ သုယာမော ဒေဝပုတ္တော…ပေ….

त्यानंतर सुयाम देवपुत्र... (पेय्याल)...

အထ ခေါ သန္တုသိတော ဒေဝပုတ္တော…ပေ….

त्यानंतर संतुसित देवपुत्र... (पेय्याल)...

အထ ခေါ သုနိမ္မိတော ဒေဝပုတ္တော…ပေ….

त्यानंतर सुनिम्मित देवपुत्र... (पेय्याल)...

အထ ခေါ ဝသဝတ္တိ ဒေဝပုတ္တော…ပေ….

त्यानंतर वसवत्ती देवपुत्र... (पेय्याल)...

(ယထာ သက္ကသုတ္တံ တထာ ဣမေ ပဉ္စ ပေယျာလာ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗာ). ဧကာဒသမံ.

(ज्याप्रमाणे सक्कसुत्त सविस्तर सांगितले आहे, त्याचप्रमाणे हे पाच पेय्याल सविस्तर जाणावेत). अकरावे.

မောဂ္ဂလ္လာနသံယုတ္တံ သမတ္တံ.

मोग्गल्लानसंयुत्त समाप्त.

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची अनुक्रमणिका (उद्दान) –

သဝိတက္ကာဝိတက္ကဉ္စ, သုခေန စ ဥပေက္ခကော;

အာကာသဉ္စေဝ ဝိညာဏံ, အာကိဉ္စံ နေဝသညိနာ;

အနိမိတ္တော စ သက္ကော စ, စန္ဒနေကာဒသေန စာတိ.

सवितक्क-अवितक्क, सुख, उपेक्षक, आकास, विञ्ञाण, आकिञ्चञ्ञ, नेवसञ्ञीनासञ्ञी, अनिमित्त, सक्क आणि अकरावे चंदन.

၇. စိတ္တသံယုတ္တံ

७. चित्तसंयुत्त

၁. သံယောဇနသုတ္တံ

१. संयोजनसुत्त

၃၄၃. ဧကံ [Pg.474] သမယံ သမ္ဗဟုလာ ထေရာ ဘိက္ခူ မစ္ဆိကာသဏ္ဍေ ဝိဟရန္တိ အမ္ဗာဋကဝနေ. တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာနံ ထေရာနံ ဘိက္ခူနံ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တာနံ မဏ္ဍလမာဠေ သန္နိသိန္နာနံ သန္နိပတိတာနံ အယမန္တရာကထာ ဥဒပါဒိ – ‘‘‘သံယောဇန’န္တိ ဝါ, အာဝုသော, ‘သံယောဇနိယာ ဓမ္မာ’တိ ဝါ ဣမေ ဓမ္မာ နာနတ္ထာ နာနာဗျဉ္ဇနာ ဥဒါဟု ဧကတ္ထာ ဗျဉ္ဇနမေဝ နာန’’န္တိ? တတြေကစ္စေဟိ ထေရေဟိ ဘိက္ခူဟိ ဧဝံ ဗျာကတံ ဟောတိ – ‘‘‘သံယောဇန’န္တိ ဝါ, အာဝုသော, ‘သံယောဇနိယာ ဓမ္မာ’တိ ဝါ ဣမေ ဓမ္မာ နာနတ္ထာ စေဝ နာနာဗျဉ္ဇနာ စာ’’တိ. ဧကစ္စေဟိ ထေရေဟိ ဘိက္ခူဟိ ဧဝံ ဗျာကတံ ဟောတိ – ‘‘‘သံယောဇန’န္တိ ဝါ, အာဝုသော, ‘သံယောဇနိယာ ဓမ္မာ’တိ ဝါ ဣမေ ဓမ္မာ ဧကတ္ထာ ဗျဉ္ဇနမေဝ နာန’’န္တိ.

३४३. एकदा अनेक थेर भिक्खू मच्छिकाखंड येथील आंबाटकवनात विहार करत होते. त्या वेळी, भोजनानंतर भिक्षाटनाहून परतलेले अनेक थेर भिक्खू मंडपशाळेत एकत्र बसले असताना त्यांच्यात असा संवाद सुरू झाला – “मित्रांनो, ‘संयोजन’ आणि ‘संयोजनीय धर्म’ हे अर्थानेही भिन्न आणि शब्दानेही भिन्न आहेत, की ते अर्थाने एकच असून केवळ शब्दाने भिन्न आहेत?” तेव्हा काही थेर भिक्खूंनी असे उत्तर दिले – “मित्रांनो, ‘संयोजन’ आणि ‘संयोजनीय धर्म’ हे अर्थानेही भिन्न आहेत आणि शब्दानेही भिन्न आहेत.” तर काही थेर भिक्खूंनी असे उत्तर दिले – “मित्रांनो, ‘संयोजन’ आणि ‘संयोजनीय धर्म’ हे अर्थाने एकच आहेत, केवळ शब्दाने भिन्न आहेत.”

တေန ခေါ ပန သမယေန စိတ္တော ဂဟပတိ မိဂပထကံ အနုပ္ပတ္တော ဟောတိ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန. အဿောသိ ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ သမ္ဗဟုလာနံ ကိရ ထေရာနံ ဘိက္ခူနံ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တာနံ မဏ္ဍလမာဠေ သန္နိသိန္နာနံ သန္နိပတိတာနံ အယမန္တရာကထာ ဥဒပါဒိ – ‘‘‘သံယောဇန’န္တိ ဝါ, အာဝုသော, ‘သံယောဇနိယာ ဓမ္မာ’တိ ဝါ ဣမေ ဓမ္မာ နာနတ္ထာ နာနာဗျဉ္ဇနာ ဥဒါဟု ဧကတ္ထာ ဗျဉ္ဇနမေဝ နာန’’န္တိ? တတြေကစ္စေဟိ ထေရေဟိ ဘိက္ခူဟိ ဧဝံ ဗျာကတံ – ‘‘‘သံယောဇန’န္တိ ဝါ, အာဝုသော, ‘သံယောဇနိယာ ဓမ္မာ’တိ ဝါ ဣမေ ဓမ္မာ နာနတ္ထာ စေဝ နာနာဗျဉ္ဇနာ စာ’’တိ. ဧကစ္စေဟိ ထေရေဟိ ဘိက္ခူဟိ ဧဝံ ဗျာကတံ ‘သံယောဇန’န္တိ ဝါ, အာဝုသော ‘သံယောဇနိယာ ဓမ္မာ’တိ ဝါ ဣမေ ဓမ္မာ ဧကတ္ထာ ဗျဉ္ဇနမေဝ နာနန္တိ. အထ ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ ယေန ထေရာ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ထေရေ ဘိက္ခူ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ ထေရေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သုတံ မေတံ, ဘန္တေ, သမ္ဗဟုလာနံ ကိရ ထေရာနံ ဘိက္ခူနံ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တာနံ မဏ္ဍလမာဠေ သန္နိသိန္နာနံ သန္နိပတိတာနံ အယမန္တရာကထာ ဥဒပါဒိ – ‘သံယောဇန’န္တိ ဝါ, အာဝုသော, ‘သံယောဇနိယာ ဓမ္မာ’တိ ဝါ ဣမေ ဓမ္မာ နာနတ္ထာ နာနာဗျဉ္ဇနာ ဥဒါဟု ဧကတ္ထာ ဗျဉ္ဇနမေဝ နာန’’န္တိ? ဧကစ္စေဟိ ထေရေဟိ ဘိက္ခူဟိ [Pg.475] ဧဝံ ဗျာကတံ – ‘‘‘သံယောဇန’န္တိ ဝါ, အာဝုသော, ‘သံယောဇနိယာ ဓမ္မာ’တိ ဝါ ဣမေ ဓမ္မာ နာနတ္ထာ စေဝ နာနာဗျဉ္ဇနာ စာ’’တိ. ဧကစ္စေဟိ ထေရေဟိ ဘိက္ခူဟိ ဧဝံ ဗျာကတံ ‘‘‘သံယောဇန’န္တိ ဝါ, အာဝုသော, ‘သံယောဇနိယာ ဓမ္မာ’တိ ဝါ ဣမေ ဓမ္မာ ဧကတ္ထာ ဗျဉ္ဇနမေဝ နာန’’န္တိ. ‘‘ဧဝံ, ဂဟပတီ’’တိ.

त्या वेळी चित्त गृहपती काही कामासाठी मिगपथक येथे आले होते. चित्त गृहपतींनी ऐकले की, भोजनानंतर भिक्षाटनाहून परतलेले अनेक थेर भिक्खू मंडपशाळेत एकत्र बसले असताना त्यांच्यात असा संवाद सुरू झाला आहे – “मित्रांनो, ‘संयोजन’ आणि ‘संयोजनीय धर्म’ हे अर्थानेही भिन्न आणि शब्दानेही भिन्न आहेत, की ते अर्थाने एकच असून केवळ शब्दाने भिन्न आहेत?” आणि काही थेर भिक्खूंनी उत्तर दिले आहे – “मित्रांनो, ‘संयोजन’ आणि ‘संयोजनीय धर्म’ हे अर्थानेही भिन्न आहेत आणि शब्दानेही भिन्न आहेत.” तर काही थेर भिक्खूंनी उत्तर दिले आहे – “मित्रांनो, ‘संयोजन’ आणि ‘संयोजनीय धर्म’ हे अर्थाने एकच आहेत, केवळ शब्दाने भिन्न आहेत.” त्यानंतर चित्त गृहपती जेथे थेर भिक्खू होते तेथे गेले. तेथे जाऊन त्यांनी थेर भिक्खूंना अभिवादन केले आणि एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या चित्त गृहपतींनी थेर भिक्खूंना विचारले – “भंते, मी असे ऐकले आहे की, भोजनानंतर भिक्षाटनाहून परतलेले अनेक थेर भिक्खू मंडपशाळेत एकत्र बसले असताना त्यांच्यात असा संवाद सुरू झाला – ‘मित्रांनो, संयोजन आणि संयोजनीय धर्म हे अर्थानेही भिन्न आणि शब्दानेही भिन्न आहेत, की ते अर्थाने एकच असून केवळ शब्दाने भिन्न आहेत?’ त्यावर काही थेर भिक्खूंनी उत्तर दिले – ‘मित्रांनो, संयोजन आणि संयोजनीय धर्म हे अर्थानेही भिन्न आहेत आणि शब्दानेही भिन्न आहेत.’ तर काही थेर भिक्खूंनी उत्तर दिले – ‘मित्रांनो, संयोजन आणि संयोजनीय धर्म हे अर्थाने एकच आहेत, केवळ शब्दाने भिन्न आहेत.’ हे खरे आहे का?” “होय, गृहपती, हे खरे आहे.”

‘‘‘သံယောဇန’န္တိ ဝါ, ဘန္တေ, ‘သံယောဇနိယာ ဓမ္မာ’တိ ဝါ ဣမေ ဓမ္မာ နာနတ္ထာ စေဝ နာနာဗျဉ္ဇနာ စ. တေန ဟိ, ဘန္တေ, ဥပမံ ဝေါ ကရိဿာမိ. ဥပမာယပိဓေကစ္စေ ဝိညူ ပုရိသာ ဘာသိတဿ အတ္ထံ အာဇာနန္တိ. သေယျထာပိ, ဘန္တေ, ကာဠော စ ဗလီဗဒ္ဒေါ ဩဒါတော စ ဗလီဗဒ္ဒေါ ဧကေန ဒါမေန ဝါ ယောတ္တေန ဝါ သံယုတ္တာ အဿု. ယော နု ခေါ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ကာဠော ဗလီဗဒ္ဒေါ ဩဒါတဿ ဗလီဗဒ္ဒဿ သံယောဇနံ, ဩဒါတော ဗလီဗဒ္ဒေါ ကာဠဿ ဗလီဗဒ္ဒဿ သံယောဇန’န္တိ, သမ္မာ နု ခေါ သော ဝဒမာနော ဝဒေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဂဟပတိ! န ခေါ, ဂဟပတိ, ကာဠော ဗလီဗဒ္ဒေါ ဩဒါတဿ ဗလီဗဒ္ဒဿ သံယောဇနံ, နပိ ဩဒါတော ဗလီဗဒ္ဒေါ ကာဠဿ ဗဠီဗဒ္ဒဿ သံယောဇနံ; ယေန ခေါ တေ ဧကေန ဒါမေန ဝါ ယောတ္တေန ဝါ သံယုတ္တာ တံ တတ္ထ သံယောဇန’’န္တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဘန္တေ, န စက္ခု ရူပါနံ သံယောဇနံ, န ရူပါ စက္ခုဿ သံယောဇနံ; ယဉ္စ တတ္ထ တဒုဘယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဆန္ဒရာဂေါ တံ တတ္ထ သံယောဇနံ. န သောတံ သဒ္ဒါနံ… န ဃာနံ ဂန္ဓာနံ… န ဇိဝှာ ရသာနံ… န ကာယော ဖောဋ္ဌဗ္ဗာနံ သံယောဇနံ, န ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ကာယဿ သံယောဇနံ; ယဉ္စ တတ္ထ တဒုဘယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဆန္ဒရာဂေါ တံ တတ္ထ သံယောဇနံ. န မနော ဓမ္မာနံ သံယောဇနံ, န ဓမ္မာ မနဿ သံယောဇနံ; ယဉ္စ တတ္ထ တဒုဘယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဆန္ဒရာဂေါ တံ တတ္ထ သံယောဇန’’န္တိ. ‘‘လာဘာ တေ, ဂဟပတိ, သုလဒ္ဓံ တေ, ဂဟပတိ, ယဿ တေ ဂမ္ဘီရေ ဗုဒ္ဓဝစနေ ပညာစက္ခု ကမတီ’’တိ. ပဌမံ.

“भंते, ‘संयोजन’ आणि ‘संयोजनीय धर्म’ हे अर्थानेही भिन्न आहेत आणि शब्दानेही भिन्न आहेत. म्हणूनच, भंते, मी आपल्याला एक उपमा देतो. कारण या जगात काही बुद्धिमान लोक उपमेच्या द्वारेही बोलण्याचा अर्थ समजून घेतात. भंते, समजा एक काळा बैल आणि एक पांढरा बैल एकाच दोरीने किंवा जोताने एकत्र बांधलेले आहेत. जर कोणी असे म्हटले की – ‘काळा बैल हा पांढऱ्या बैलाचे बंधन आहे, आणि पांढरा बैल हा काळ्या बैलाचे बंधन आहे’, तर त्याचे हे बोलणे योग्य ठरेल का?” “नाही, गृहपती! गृहपती, काळा बैल हा पांढऱ्या बैलाचे बंधन नाही, आणि पांढरा बैलही काळ्या बैलाचे बंधन नाही; तर ज्या एका दोरीने किंवा जोताने ते दोघे एकत्र बांधलेले आहेत, तेच तेथील बंधन (संयोजन) आहे.” “तसेच, भंते, डोळे हे रूपांचे बंधन नाही आणि रूपे ही डोळ्यांचे बंधन नाही; तर त्या दोन्हीच्या आधारे जो इच्छा-राग (छंदराग) उत्पन्न होतो, तेच तेथील बंधन आहे. कान हे शब्दांचे बंधन नाही... नाक हे गंधाचे बंधन नाही... जीभ ही रसांचे बंधन नाही... शरीर हे स्पर्शांचे बंधन नाही आणि स्पर्श हे शरीराचे बंधन नाही; तर त्या दोन्हीच्या आधारे जो इच्छा-राग उत्पन्न होतो, तेच तेथील बंधन आहे. मन हे धर्मांचे बंधन नाही आणि धर्म हे मनाचे बंधन नाही; तर त्या दोन्हीच्या आधारे जो इच्छा-राग उत्पन्न होतो, तेच तेथील बंधन आहे.” “गृहपती, हा तुझा लाभ आहे! गृहपती, तुला हे उत्तम लाभले आहे, की तुझी प्रज्ञाचक्षू बुद्धांच्या या गंभीर वचनात प्रवेश करते!” पहिले.

၂. ပဌမဣသိဒတ္တသုတ္တံ

२. प्रथम इसिदत्तसुत्त

၃၄၄. ဧကံ သမယံ သမ္ဗဟုလာ ထေရာ ဘိက္ခူ မစ္ဆိကာသဏ္ဍေ ဝိဟရန္တိ အမ္ဗာဋကဝနေ. အထ ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ ယေန ထေရာ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ထေရေ ဘိက္ခူ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ ထေရေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဓိဝါသေန္တု မေ, ဘန္တေ, ထေရာ သွာတနာယ ဘတ္တ’’န္တိ. အဓိဝါသေသုံ ခေါ ထေရာ ဘိက္ခူ တုဏှီဘာဝေန[Pg.476]. အထ ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ ထေရာနံ ဘိက္ခူနံ အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ထေရေ ဘိက္ခူ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ ထေရာ ဘိက္ခူ တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန စိတ္တဿ ဂဟပတိဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိံသု.

३४४. एकदा अनेक ज्येष्ठ थेर भिक्खू मच्छिकाषंड येथील आंबाटक वनात विहार करत होते. तेव्हा चित्त गृहपती जेथे थेर भिक्खू होते तेथे गेला; तिथे जाऊन त्याने थेर भिक्खूंना अभिवादन केले आणि एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या चित्त गृहपतीने थेर भिक्खूंना असे म्हटले— 'भन्ते, थेर भिक्खूंनी उद्यासाठी माझे भोजन स्वीकारावे.' थेर भिक्खूंनी मौन राहून ते स्वीकारले. त्यानंतर चित्त गृहपतीने थेर भिक्खूंची संमती जाणून घेऊन, आपल्या आसनावरून उठून, थेर भिक्खूंना अभिवादन केले आणि प्रदक्षिणा करून तो निघून गेला. त्यानंतर ती रात्र संपल्यावर, सकाळी थेर भिक्खूंनी चिवर परिधान करून, पात्र व चिवर घेऊन जेथे चित्त गृहपतीचे घर होते तेथे गेले; तिथे जाऊन ते मांडलेल्या आसनांवर बसले.

အထ ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ ယေန ထေရာ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ထေရေ ဘိက္ခူ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ အာယသ္မန္တံ ထေရံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘ဓာတုနာနတ္တံ, ဓာတုနာနတ္တ’န္တိ, ဘန္တေ ထေရ, ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဓာတုနာနတ္တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ’’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ အာယသ္မာ ထေရော တုဏှီ အဟောသိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ အာယသ္မန္တံ ထေရံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘ဓာတုနာနတ္တံ, ဓာတုနာနတ္တ’န္တိ, ဘန္တေ ထေရ, ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဓာတုနာနတ္တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ’’တိ? ဒုတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ ထေရော တုဏှီ အဟောသိ. တတိယမ္ပိ ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ အာယသ္မန္တံ ထေရံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘ဓာတုနာနတ္တံ, ဓာတုနာနတ္တ’န္တိ, ဘန္တေ ထေရ, ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဓာတုနာနတ္တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ’’တိ? တတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ ထေရော တုဏှီ အဟောသိ.

तेव्हा चित्त गृहपती जेथे थेर भिक्खू होते तेथे गेला; तिथे जाऊन त्याने थेर भिक्खूंना अभिवादन केले आणि एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या चित्त गृहपतीने आयुष्यमान थेरांना असे म्हटले— 'भन्ते थेर, धातूंची विविधता, धातूंची विविधता असे म्हटले जाते. भन्ते, भगवंतांनी किती प्रकारे धातूंची विविधता सांगितली आहे?' असे विचारले असता आयुष्यमान थेर मौन राहिले. दुसऱ्यांदाही चित्त गृहपतीने आयुष्यमान थेरांना असे म्हटले— 'भन्ते थेर, धातूंची विविधता, धातूंची विविधता असे म्हटले जाते. भन्ते, भगवंतांनी किती प्रकारे धातूंची विविधता सांगितली आहे?' दुसऱ्यांदाही आयुष्यमान थेर मौन राहिले. तिसऱ्यांदाही चित्त गृहपतीने आयुष्यमान थेरांना असे म्हटले— 'भन्ते थेर, धातूंची विविधता, धातूंची विविधता असे म्हटले जाते. भन्ते, भगवंतांनी किती प्रकारे धातूंची विविधता सांगितली आहे?' तिसऱ्यांदाही आयुष्यमान थेर मौन राहिले.

တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ ဣသိဒတ္တော တသ္မိံ ဘိက္ခုသံဃေ သဗ္ဗနဝကော ဟောတိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ဣသိဒတ္တော အာယသ္မန္တံ ထေရံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဗျာကရောမဟံ, ဘန္တေ ထေရ, စိတ္တဿ ဂဟပတိနော ဧတံ ပဉှ’’န္တိ? ‘‘ဗျာကရောဟိ တွံ, အာဝုသော ဣသိဒတ္တ, စိတ္တဿ ဂဟပတိနော ဧတံ ပဉှ’’န္တိ. ‘‘ဧဝဉှိ တွံ, ဂဟပတိ, ပုစ္ဆသိ – ‘ဓာတုနာနတ္တံ, ဓာတုနာနတ္တန္တိ, ဘန္တေ ထေရ, ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဓာတုနာနတ္တံ, ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ’’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဣဒံ ခေါ, ဂဟပတိ, ဓာတုနာနတ္တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ – စက္ခုဓာတု, ရူပဓာတု, စက္ခုဝိညာဏဓာတု…ပေ… မနောဓာတု, ဓမ္မဓာတု, မနောဝိညာဏဓာတု. ဧတ္တာဝတာ ခေါ, ဂဟပတိ, ဓာတုနာနတ္တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ’’တိ.

त्या वेळी आयुष्यमान इसिदत्त त्या भिक्खू संघात सर्वात कनिष्ठ होते. तेव्हा आयुष्यमान इसिदत्तांनी आयुष्यमान थेरांना असे म्हटले— 'भन्ते थेर, मी चित्त गृहपतीच्या या प्रश्नाचे उत्तर देऊ का?' 'आवुसो इसिदत्त, तूच चित्त गृहपतीच्या या प्रश्नाचे उत्तर दे.' 'गृहपती, तू असाच प्रश्न विचारत आहेस ना— भन्ते थेर, धातूंची विविधता, धातूंची विविधता असे म्हटले जाते. भन्ते, भगवंतांनी किती प्रकारे धातूंची विविधता सांगितली आहे?' 'होय, भन्ते.' 'गृहपती, भगवंतांनी ही धातूंची विविधता अशी सांगितली आहे— चक्षु-धातू, रूप-धातू, चक्षु-विज्ञान-धातू...पे... मनो-धातू, धम्म-धातू, मनो-विज्ञान-धातू. गृहपती, एवढ्याच प्रकारे भगवंतांनी धातूंची विविधता सांगितली आहे.'

အထ ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ အာယသ္မတော ဣသိဒတ္တဿ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ထေရေ ဘိက္ခူ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေသိ သမ္ပဝါရေသိ. အထ ခေါ ထေရာ ဘိက္ခူ ဘုတ္တာဝိနော ဩနီတပတ္တပါဏိနော ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကမိံသု. အထ ခေါ အာယသ္မာ ထေရော အာယသ္မန္တံ ဣသိဒတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သာဓု ခေါ တံ, အာဝုသော ဣသိဒတ္တ[Pg.477], ဧသော ပဉှော ပဋိဘာသိ, နေသော ပဉှော မံ ပဋိဘာသိ. တေနဟာဝုသော ဣသိဒတ္တ, ယဒါ အညထာပိ ဧဝရူပေါ ပဉှော အာဂစ္ဆေယျ, တညေဝေတ္ထ ပဋိဘာသေယျာ’’တိ. ဒုတိယံ.

तेव्हा चित्त गृहपतीने आयुष्यमान इसिदत्तांच्या भाषणाचे अभिनंदन व अनुमोदन करून, थेर भिक्खूंना उत्तम प्रकारच्या खाद्य व भोज्य पदार्थांनी स्वतःच्या हाताने तृप्त केले व संतुष्ट केले. त्यानंतर थेर भिक्खूंनी भोजन आटोपल्यावर आणि पात्रातून हात काढून घेतल्यावर, आसनावरून उठून ते निघून गेले. तेव्हा आयुष्यमान थेरांनी आयुष्यमान इसिदत्तांना असे म्हटले— 'साधू! आवुसो इसिदत्त, तुला या प्रश्नाचे उत्तर उत्तम प्रकारे सुचले. मला या प्रश्नाचे उत्तर सुचले नव्हते. म्हणूनच, आवुसो इसिदत्त, जेव्हा कधी भविष्यात असा प्रश्न येईल, तेव्हा तूच त्याचे उत्तर द्यावेस.' दुसरे.

၃. ဒုတိယဣသိဒတ္တသုတ္တံ

३. दुसरे इसिदत्त सुत्त

၃၄၅. ဧကံ သမယံ သမ္ဗဟုလာ ထေရာ ဘိက္ခူ မစ္ဆိကာသဏ္ဍေ ဝိဟရန္တိ အမ္ဗာဋကဝနေ. အထ ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ ယေန ထေရာ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ထေရေ ဘိက္ခူ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ ထေရေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဓိဝါသေန္တု မေ, ဘန္တေ ထေရာ, သွာတနာယ ဘတ္တ’’န္တိ. အဓိဝါသေသုံ ခေါ ထေရာ ဘိက္ခူ တုဏှီဘာဝေန. အထ ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ ထေရာနံ ဘိက္ခူနံ အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ထေရေ ဘိက္ခူ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ ထေရာ ဘိက္ခူ တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန စိတ္တဿ ဂဟပတိဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိံသု.

३४५. एकदा अनेक ज्येष्ठ थेर भिक्खू मच्छिकाषंड येथील आंबाटक वनात विहार करत होते. तेव्हा चित्त गृहपती जेथे थेर भिक्खू होते तेथे गेला; तिथे जाऊन त्याने थेर भिक्खूंना अभिवादन केले आणि एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या चित्त गृहपतीने थेर भिक्खूंना असे म्हटले— 'भन्ते थेर, उद्यासाठी माझे भोजन स्वीकारावे.' थेर भिक्खूंनी मौन राहून ते स्वीकारले. त्यानंतर चित्त गृहपतीने थेर भिक्खूंची संमती जाणून घेऊन, आपल्या आसनावरून उठून, थेर भिक्खूंना अभिवादन केले आणि प्रदक्षिणा करून तो निघून गेला. त्यानंतर ती रात्र संपल्यावर, सकाळी थेर भिक्खूंनी चिवर परिधान करून, पात्र व चिवर घेऊन जेथे चित्त गृहपतीचे घर होते तेथे गेले; तिथे जाऊन ते मांडलेल्या आसनांवर बसले.

အထ ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ ယေန ထေရာ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ထေရေ ဘိက္ခူ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ အာယသ္မန္တံ ထေရံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယာ ဣမာ, ဘန္တေ ထေရ, အနေကဝိဟိတာ ဒိဋ္ဌိယော လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ – ‘သဿတော လောကောတိ ဝါ, အသဿတော လောကောတိ ဝါ, အန္တဝါ လောကောတိ ဝါ, အနန္တဝါ လောကောတိ ဝါ, တံ ဇီဝံ တံ သရီရန္တိ ဝါ, အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရန္တိ ဝါ, ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ, န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ, ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ, နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ. ယာနိ စိမာနိ ဒွါသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ ဗြဟ္မဇာလေ ဘဏိတာနိ; ဣမာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဒိဋ္ဌိယော ကိသ္မိံ သတိ ဟောန္တိ, ကိသ္မိံ အသတိ န ဟောန္တီ’’တိ?

तेव्हा चित्त गृहपती जेथे थेर भिक्खू होते तेथे गेला; तिथे जाऊन त्याने थेर भिक्खूंना अभिवादन केले आणि एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या चित्त गृहपतीने आयुष्यमान थेरांना असे म्हटले— 'भन्ते थेर, जगात ज्या या अनेक प्रकारच्या दृष्टी निर्माण होतात— लोक शाश्वत आहे किंवा लोक अशाश्वत आहे; लोक सान्त आहे किंवा लोक अनन्त आहे; जो जीव आहे तेच शरीर आहे किंवा जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे आहे; तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात किंवा तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात किंवा तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात आणि नसतातही किंवा तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात असेही नाही आणि नसतात असेही नाही; आणि ब्रह्मजाल सुत्तात ज्या बासष्ट दृष्टी सांगितल्या आहेत; भन्ते, या सर्व दृष्टी कशाच्या अस्तित्वामुळे निर्माण होतात आणि कशाच्या अभावामुळे निर्माण होत नाहीत?'

ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာယသ္မာ ထေရော တုဏှီ အဟောသိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ…ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ အာယသ္မန္တံ ထေရံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယာ ဣမာ, ဘန္တေ ထေရ, အနေကဝိဟိတာ ဒိဋ္ဌိယော လောကေ [Pg.478] ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ – သဿတော လောကောတိ ဝါ, အသဿတော လောကောတိ ဝါ, အန္တဝါ လောကောတိ ဝါ, အနန္တဝါ လောကောတိ ဝါ, တံ ဇီဝံ တံ သရီရန္တိ ဝါ, အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရန္တိ ဝါ, ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ, န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ, ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ, နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ. ယာနိ စိမာနိ ဒွါသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ ဗြဟ္မဇာလေ ဘဏိတာနိ; ဣမာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဒိဋ္ဌိယော ကိသ္မိံ သတိ ဟောန္တိ, ကိသ္မိံ အသတိ န ဟောန္တီ’’တိ? တတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ ထေရော တုဏှီ အဟောသိ.

असे विचारले असता, आयुष्यमान स्थवीर शांत राहिले. दुसऱ्यांदाही चित्त गृहपतीने... आणि तिसऱ्यांदाही चित्त गृहपतीने आयुष्यमान स्थविरांना असे म्हटले – “भन्ते स्थवीर, जगात ज्या या अनेक प्रकारच्या दृष्टी उत्पन्न होतात – 'लोक शाश्वत आहे' किंवा 'लोक अशाश्वत आहे', 'लोक सान्त आहे' किंवा 'लोक अनंंत आहे', 'जो जीव आहे तेच शरीर आहे' किंवा 'जीव वेगळा आहे आणि शरीर वेगळे आहे', 'तथागत मृत्यूनंतर असतात' किंवा 'तथागत मृत्यूनंतर नसतात', 'तथागत मृत्यूनंतर असतात आणि नसतातही' किंवा 'तथागत मृत्यूनंतर असतात असेही नाही आणि नसतात असेही नाही'. तसेच ब्रह्मजाल सुत्तात ज्या बासष्ट दृष्टी सांगितल्या आहेत; भन्ते, या दृष्टी कशाच्या अस्तित्वामुळे निर्माण होतात आणि कशाच्या अभावामुळे निर्माण होत नाहीत?” तिसऱ्यांदाही आयुष्यमान स्थवीर शांतच राहिले.

တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ ဣသိဒတ္တော တသ္မိံ ဘိက္ခုသံဃေ သဗ္ဗနဝကော ဟောတိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ဣသိဒတ္တော အာယသ္မန္တံ ထေရံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဗျာကရောမဟံ, ဘန္တေ ထေရ, စိတ္တဿ ဂဟပတိနော ဧတံ ပဉှ’’န္တိ? ‘‘ဗျာကရောဟိ တွံ, အာဝုသော ဣသိဒတ္တ, စိတ္တဿ ဂဟပတိနော ဧတံ ပဉှ’’န္တိ. ‘‘ဧဝဉှိ တွံ, ဂဟပတိ, ပုစ္ဆသိ – ‘ယာ ဣမာ, ဘန္တေ ထေရ, အနေကဝိဟိတာ ဒိဋ္ဌိယော လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ – သဿတော လောကောတိ ဝါ…ပေ…; ဣမာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဒိဋ္ဌိယော ကိသ္မိံ သတိ ဟောန္တိ, ကိသ္မိံ အသတိ န ဟောန္တီ’’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယာ ဣမာ, ဂဟပတိ, အနေကဝိဟိတာ ဒိဋ္ဌိယော လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ – ‘သဿတော လောကောတိ ဝါ, အသဿတော လောကောတိ ဝါ, အန္တဝါ လောကောတိ ဝါ အနန္တဝါ လောကောတိ ဝါ, တံ ဇီဝံ တံ သရီရန္တိ ဝါ, အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရန္တိ ဝါ, ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ, န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ, ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ, နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ. ယာနိ စိမာနိ ဒွါသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ ဗြဟ္မဇာလေ ဘဏိတာနိ; ဣမာ ခေါ, ဂဟပတိ, ဒိဋ္ဌိယော သက္ကာယဒိဋ္ဌိယာ သတိ ဟောန္တိ, သက္ကာယဒိဋ္ဌိယာ အသတိ န ဟောန္တီ’’’တိ.

त्या वेळी आयुष्यमान इसिदत्त त्या भिक्खू संघात सर्वात कनिष्ठ होते. तेव्हा आयुष्यमान इसिदत्तांनी आयुष्यमान स्थविरांना असे म्हटले – “भन्ते स्थवीर, मी चित्त गृहपतीच्या या प्रश्नाचे उत्तर देऊ का?” “मित्रा इसिदत्ता, तू चित्त गृहपतीच्या या प्रश्नाचे उत्तर दे.” (मग इसिदत्तांनी विचारले) “गृहपती, तू असाच प्रश्न विचारत आहेस का – 'भन्ते स्थवीर, जगात ज्या या अनेक प्रकारच्या दृष्टी उत्पन्न होतात – लोक शाश्वत आहे... इत्यादी... भन्ते, या दृष्टी कशाच्या अस्तित्वामुळे निर्माण होतात आणि कशाच्या अभावामुळे निर्माण होत नाहीत?'” “होय, भन्ते.” “गृहपती, जगात ज्या या अनेक प्रकारच्या दृष्टी उत्पन्न होतात – 'लोक शाश्वत आहे' किंवा 'लोक अशाश्वत आहे', 'लोक सान्त आहे' किंवा 'लोक अनंंत आहे', 'जो जीव आहे तेच शरीर आहे' किंवा 'जीव वेगळा आहे आणि शरीर वेगळे आहे', 'तथागत मृत्यूनंतर असतात' किंवा 'तथागत मृत्यूनंतर नसतात', 'तथागत मृत्यूनंतर असतात आणि नसतातही' किंवा 'तथागत मृत्यूनंतर असतात असेही नाही आणि नसतात असेही नाही'. तसेच ब्रह्मजाल सुत्तात ज्या बासष्ट दृष्टी सांगितल्या आहेत; गृहपती, या दृष्टी सत्कायदृष्टी अस्तित्वात असताना निर्माण होतात आणि सत्कायदृष्टी अस्तित्वात नसताना निर्माण होत नाहीत.”

‘‘ကထံ ပန, ဘန္တေ, သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဟောတီ’’တိ? ‘‘ဣဓ, ဂဟပတိ, အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော အရိယာနံ အဒဿာဝီ အရိယဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ အရိယဓမ္မေ အဝိနီတော, သပ္ပုရိသာနံ အဒဿာဝီ သပ္ပုရိသဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ သပ္ပုရိသဓမ္မေ အဝိနီတော ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ, အတ္တနိ ဝါ ရူပံ, ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ; ဝေဒနံ အတ္တတော သမနုပဿတိ…ပေ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, ဝိညာဏဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ, အတ္တနိ [Pg.479] ဝါ ဝိညာဏံ, ဝိညာဏသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. ဧဝံ ခေါ, ဂဟပတိ, သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဟောတီ’’တိ.

“पण भन्ते, सत्कायदृष्टी कशी निर्माण होते?” “गृहपती, या जगात अश्रुतवान पृथग्जन, जो आर्यांचे दर्शन न घेतलेला, आर्यधम्मात अकुशल आणि आर्यधम्मात अविनीत आहे; सत्पुरुषांचे दर्शन न घेतलेला, सत्पुरुषधम्मात अकुशल आणि सत्पुरुषधम्मात अविनीत आहे; तो रूपाला आत्मा म्हणून पाहतो, किंवा आत्म्याला रूपवान पाहतो, किंवा आत्म्यामध्ये रूप पाहतो, किंवा रूपामध्ये आत्मा पाहतो. तो वेदनेला आत्मा म्हणून पाहतो... संज्ञेला... संस्कारांना... विज्ञानाला आत्मा म्हणून पाहतो, किंवा आत्म्याला विज्ञानवान पाहतो, किंवा आत्म्यामध्ये विज्ञान पाहतो, किंवा विज्ञानामध्ये आत्मा पाहतो. गृहपती, अशा प्रकारे सत्कायदृष्टी निर्माण होते.”

‘‘ကထံ ပန, ဘန္တေ, သက္ကာယဒိဋ္ဌိ န ဟောတီ’’တိ? ‘‘ဣဓ, ဂဟပတိ, သုတဝါ အရိယသာဝကော အရိယာနံ ဒဿာဝီ အရိယဓမ္မဿ ကောဝိဒေါ အရိယဓမ္မေ သုဝိနီတော သပ္ပုရိသာနံ ဒဿာဝီ သပ္ပုရိသဓမ္မဿ ကောဝိဒေါ သပ္ပုရိသဓမ္မေ သုဝိနီတော န ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, န ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ, န အတ္တနိ ဝါ ရူပံ, န ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ; န ဝေဒနံ… န သညံ… န သင်္ခါရေ… န ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, န ဝိညာဏဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ, န အတ္တနိ ဝါ ဝိညာဏံ, န ဝိညာဏသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. ဧဝံ ခေါ, ဂဟပတိ, သက္ကာယဒိဋ္ဌိ န ဟောတီ’’တိ.

“पण भन्ते, सत्कायदृष्टी कशी निर्माण होत नाही?” “गृहपती, या जगात श्रुतवान आर्यश्रावक, जो आर्यांचे दर्शन घेणारा, आर्यधम्मात कुशल आणि आर्यधम्मात सुविनीत आहे; सत्पुरुषांचे दर्शन घेणारा, सत्पुरुषधम्मात कुशल आणि सत्पुरुषधम्मात सुविनीत आहे; तो रूपाला आत्मा म्हणून पाहत नाही, किंवा आत्म्याला रूपवान पाहत नाही, किंवा आत्म्यामध्ये रूप पाहत नाही, किंवा रूपामध्ये आत्मा पाहत नाही. तो वेदनेला... संज्ञेला... संस्कारांना... विज्ञानाला आत्मा म्हणून पाहत नाही, किंवा आत्म्याला विज्ञानवान पाहत नाही, किंवा आत्म्यामध्ये विज्ञान पाहत नाही, किंवा विज्ञानामध्ये आत्मा पाहत नाही. गृहपती, अशा प्रकारे सत्कायदृष्टी निर्माण होत नाही.”

‘‘ကုတော, ဘန္တေ, အယျော ဣသိဒတ္တော အာဂစ္ဆတီ’’တိ? ‘‘အဝန္တိယာ ခေါ, ဂဟပတိ, အာဂစ္ဆာမီ’’တိ. ‘‘အတ္ထိ, ဘန္တေ, အဝန္တိယာ ဣသိဒတ္တော နာမ ကုလပုတ္တော အမှာကံ အဒိဋ္ဌသဟာယော ပဗ္ဗဇိတော? ဒိဋ္ဌော သော အာယသ္မတာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဂဟပတီ’’တိ. ‘‘ကဟံ နု ခေါ သော, ဘန္တေ, အာယသ္မာ ဧတရဟိ ဝိဟရတီ’’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာယသ္မာ ဣသိဒတ္တော တုဏှီ အဟောသိ. ‘‘အယျော နော, ဘန္တေ, ဣသိဒတ္တော’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဂဟပတီ’’တိ. ‘‘အဘိရမတု, ဘန္တေ, အယျော ဣသိဒတ္တော မစ္ဆိကာသဏ္ဍေ. ရမဏီယံ အမ္ဗာဋကဝနံ. အဟံ အယျဿ ဣသိဒတ္တဿ ဥဿုက္ကံ ကရိဿာမိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာန’’န္တိ. ‘‘ကလျာဏံ ဝုစ္စတိ, ဂဟပတီ’’တိ.

“भन्ते, आर्य इसिदत्त कोठून आले आहेत?” “गृहपती, मी अवंती देशातून आलो आहे.” “भन्ते, अवंतीमध्ये इसिदत्त नावाचा एक कुलपुत्र आहे, जो आमचा न पाहिलेला मित्र आहे आणि त्याने प्रव्रज्या घेतली आहे. आयुष्यमानांनी त्याला पाहिले आहे का?” “होय, गृहपती.” “भन्ते, ते आयुष्यमान सध्या कोठे विहार करत आहेत?” असे विचारले असता, आयुष्यमान इसिदत्त शांत राहिले. “भन्ते, आपणच तर ते आर्य इसिदत्त नाही ना?” “होय, गृहपती, (मीच तो).” “भन्ते, आर्य इसिदत्तांनी मच्छिकाषंड येथेच आनंदाने राहावे. हे आंबाटकवन अत्यंत रमणीय आहे. मी आर्य इसिदत्तांसाठी चीवर, पिंडपात, शयनासन आणि आजारपणातील औषधोपचारांची व्यवस्था करण्यासाठी तत्पर राहीन.” “गृहपती, तू खूप चांगले बोललास.”

အထ ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ အာယသ္မတော ဣသိဒတ္တဿ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ထေရေ ဘိက္ခူ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေသိ သမ္ပဝါရေသိ. အထ ခေါ ထေရာ ဘိက္ခူ ဘုတ္တာဝိနော ဩနီတပတ္တပါဏိနော ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကမိံသု. အထ ခေါ အာယသ္မာ ထေရော အာယသ္မန္တံ ဣသိဒတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သာဓု ခေါ တံ, အာဝုသော ဣသိဒတ္တ, ဧသော ပဉှော ပဋိဘာသိ. နေသော ပဉှော မံ ပဋိဘာသိ. တေနဟာဝုသော ဣသိဒတ္တ, ယဒါ အညထာပိ ဧဝရူပေါ ပဉှော အာဂစ္ဆေယျ, တညေဝေတ္ထ ပဋိဘာသေယျာ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ဣသိဒတ္တော သေနာသနံ သံသာမေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ မစ္ဆိကာသဏ္ဍမှာ ပက္ကာမိ. ယံ မစ္ဆိကာသဏ္ဍမှာ ပက္ကာမိ, တထာ ပက္ကန္တောဝ အဟောသိ, န ပုန ပစ္စာဂစ္ဆီတိ. တတိယံ.

त्यानंतर चित्त गृहपतीने आयुष्यमान इसिदत्तांच्या भाषणाचे अभिनंदन करून व त्याचे कौतुक करून, ज्येष्ठ भिक्खूंना स्वतःच्या हाताने उत्तम खाद्य आणि भोज्य पदार्थांनी तृप्त केले व संतुष्ट केले. भोजन संपवून आणि पात्रातून हात काढून घेतल्यावर, ते ज्येष्ठ भिक्खू आपापल्या आसनांवरून उठून निघून गेले. त्यानंतर आयुष्यमान स्थविरांनी आयुष्यमान इसिदत्तांना असे म्हटले – “मित्रा इसिदत्ता, खूप छान! तुला या प्रश्नाचे उत्तर सुचले. मला या प्रश्नाचे उत्तर सुचले नव्हते. म्हणूनच, मित्रा इसिदत्ता, जेव्हा कधी भविष्यात असा प्रश्न येईल, तेव्हा तूच त्याचे उत्तर दे.” त्यानंतर आयुष्यमान इसिदत्तांनी आपले शयनासन आवरले, पात्र व चीवर घेतले आणि ते मच्छिकाषंड येथून निघून गेले. ते मच्छिकाषंड येथून जे गेले, ते कायमचेच गेले, पुन्हा कधीही परत आले नाहीत. (हे तिसरे सुत्त समाप्त.)

၄. မဟကပါဋိဟာရိယသုတ္တံ

४. महकपाटिहारिय सुत्त

၃၄၆. ဧကံ [Pg.480] သမယံ သမ္ဗဟုလာ ထေရာ ဘိက္ခူ မစ္ဆိကာသဏ္ဍေ ဝိဟရန္တိ အမ္ဗာဋကဝနေ. အထ ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ ယေန ထေရာ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ထေရေ ဘိက္ခူ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ ထေရေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဓိဝါသေန္တု မေ, ဘန္တေ ထေရာ, သွာတနာယ ဂေါကုလေ ဘတ္တ’’န္တိ. အဓိဝါသေသုံ ခေါ ထေရာ ဘိက္ခူ တုဏှီဘာဝေန. အထ ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ ထေရာနံ ဘိက္ခူနံ အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ထေရေ ဘိက္ခူ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ ထေရာ ဘိက္ခူ တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန စိတ္တဿ ဂဟပတိနော ဂေါကုလံ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိံသု.

३४६. एका वेळी अनेक थेर भिक्खू मच्छिकाषण्ड येथील अंबाटकवनात विहार करत होते. तेव्हा चित्त गृहपती जेथे थेर भिक्खू होते तेथे गेला; तिथे जाऊन त्याने थेर भिक्खूंना अभिवादन केले आणि तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या चित्त गृहपतीने थेर भिक्खूंना असे म्हटले – “भन्ते थेर, उद्या माझ्या गोठ्यात भोजनाचा स्वीकार करावा.” थेर भिक्खूंनी मौन बाळगून संमती दिली. त्यानंतर चित्त गृहपतीने थेर भिक्खूंची संमती जाणून घेऊन, आपल्या आसनावरून उठून, थेर भिक्खूंना अभिवादन केले आणि प्रदक्षिणा घालून तो निघून गेला. त्यानंतर ती रात्र उलटल्यावर, सकाळी थेर भिक्खूंनी चीवर परिधान केले आणि पात्र-चीवर घेऊन ते चित्त गृहपतीच्या गोठ्याकडे गेले; तिथे पोहोचून ते मांडलेल्या आसनांवर बसले.

အထ ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ ထေရေ ဘိက္ခူ ပဏီတေန သပ္ပိပါယာသေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေသိ သမ္ပဝါရေသိ. အထ ခေါ ထေရာ ဘိက္ခူ ဘုတ္တာဝိနော ဩနီတပတ္တပါဏိနော ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကမိံသု. စိတ္တောပိ ခေါ ဂဟပတိ ‘သေသကံ ဝိဿဇ္ဇေထာ’တိ ဝတွာ ထေရေ ဘိက္ခူ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော အနုဗန္ဓိ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဥဏှံ ဟောတိ ကုထိတံ ; တေ စ ထေရာ ဘိက္ခူ ပဝေလိယမာနေန မညေ ကာယေန ဂစ္ဆန္တိ, ယထာ တံ ဘောဇနံ ဘုတ္တာဝိနော.

त्यानंतर चित्त गृहपतीने थेर भिक्खूंना उत्तम तूपयुक्त खिरीने (पायसाने) स्वतःच्या हाताने वाढून तृप्त केले व संतुष्ट केले. भोजन आटोपल्यावर आणि पात्रातून हात काढून घेतल्यावर थेर भिक्खू आसनावरून उठून निघून गेले. चित्त गृहपतीनेही 'उरलेले अन्न वाटून द्या' असे सांगून थेर भिक्खूंच्या मागून पाठलाग केला (त्यांच्या मागे मागे गेला). त्या वेळी अतिशय कडक ऊन पडले होते आणि ते थेर भिक्खू जणू काही भोजन केल्यामुळे गलितगात्र झालेल्या शरीराने चालत होते.

တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ မဟကော တသ္မိံ ဘိက္ခုသံဃေ သဗ္ဗနဝကော ဟောတိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟကော အာယသ္မန္တံ ထေရံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သာဓု ခွဿ, ဘန္တေ ထေရ, သီတကော စ ဝါတော ဝါယေယျ, အဗ္ဘသမ္ပိလာပေါ စ အဿ, ဒေဝေါ စ ဧကမေကံ ဖုသာယေယျာ’’တိ.

त्या वेळी आयुष्यमान महक त्या भिक्खू संघात सर्वात कनिष्ठ होते. तेव्हा आयुष्यमान महक यांनी आयुष्यमान थेरांना असे म्हटले – “भन्ते थेर, किती बरे झाले असते जर थंड वारा सुटला असता, ढग दाटून आले असते आणि पावसाचे थेंब पडले असते!”

‘‘သာဓု ခွဿ, အာဝုသော မဟက, ယံ သီတကော စ ဝါတော ဝါယေယျ, အဗ္ဘသမ္ပိလာပေါ စ အဿ, ဒေဝေါ စ ဧကမေကံ ဖုသာယေယျာ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟကော တထာရူပံ ဣဒ္ဓါဘိသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိ ယထာ သီတကော စ ဝါတော ဝါယိ, အဗ္ဘသမ္ပိလာပေါ စ အဿ, ဒေဝေါ စ ဧကမေကံ ဖုသိ. အထ ခေါ စိတ္တဿ ဂဟပတိနော ဧတဒဟောသိ – ‘‘ယော ခေါ ဣမသ္မိံ ဘိက္ခုသံဃေ သဗ္ဗနဝကော ဘိက္ခု တဿာယံ ဧဝရူပေါ ဣဒ္ဓါနုဘာဝေါ’’တိ[Pg.481]. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟကော အာရာမံ သမ္ပာပုဏိတွာ အာယသ္မန္တံ ထေရံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အလမေတ္တာဝတာ, ဘန္တေ ထေရာ’’တိ? ‘‘အလမေတ္တာဝတာ, အာဝုသော မဟက! ကတမေတ္တာဝတာ, အာဝုသော မဟက! ပူဇိတမေတ္တာဝတာ, အာဝုသော မဟကာ’’တိ. အထ ခေါ ထေရာ ဘိက္ခူ ယထာဝိဟာရံ အဂမံသု. အာယသ္မာပိ မဟကော သကံ ဝိဟာရံ အဂမာသိ.

“हे आवुसो महक, किती बरे झाले असते जर थंड वारा सुटला असता, ढग दाटून आले असते आणि पावसाचे थेंब पडले असते!” तेव्हा आयुष्यमान महक यांनी तशा प्रकारचा ऋद्धी-चमत्कार केला, ज्यामुळे थंड वारा सुटू लागला, ढग दाटून आले आणि पावसाचे थेंब पडू लागले. तेव्हा चित्त गृहपतीच्या मनात असा विचार आला – “या भिक्खू संघात जो सर्वात कनिष्ठ भिक्खू आहे, त्याचाच हा असा ऋद्धी-प्रभाव आहे!” त्यानंतर आयुष्यमान महक आरामात पोहोचल्यावर आयुष्यमान थेरांना म्हणाले – “भन्ते थेर, एवढे पुरेसे आहे का?” “आवुसो महक, एवढे पुरेसे आहे! आवुसो महक, एवढे केले ते पुरेसे आहे! आवुसो महक, एवढी पूजा पुरेसी आहे!” त्यानंतर थेर भिक्खू आपापल्या विहाराकडे गेले. आयुष्यमान महक देखील आपल्या स्वतःच्या विहाराकडे गेले.

အထ ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ ယေနာယသ္မာ မဟကော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ မဟကံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ အာယသ္မန္တံ မဟကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သာဓု မေ, ဘန္တေ, အယျော မဟကော ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မံ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ဒဿေတူ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ တွံ, ဂဟပတိ, အာလိန္ဒေ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ပညပေတွာ တိဏကလာပံ ဩကာသေဟီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ အာယသ္မတော မဟကဿ ပဋိဿုတွာ အာလိန္ဒေ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ပညပေတွာ တိဏကလာပံ ဩကာသေသိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟကော ဝိဟာရံ ပဝိသိတွာ သူစိဃဋိကံ ဒတွာ တထာရူပံ ဣဒ္ဓါဘိသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိ ယထာ တာလစ္ဆိဂ္ဂဠေန စ အဂ္ဂဠန္တရိကာယ စ အစ္စိ နိက္ခမိတွာ တိဏာနိ ဈာပေသိ, ဥတ္တရာသင်္ဂံ န ဈာပေသိ. အထ ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ပပ္ဖောဋေတွာ သံဝိဂ္ဂေါ လောမဟဋ္ဌဇာတော ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟကော ဝိဟာရာ နိက္ခမိတွာ စိတ္တံ ဂဟပတိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အလမေတ္တာဝတာ, ဂဟပတီ’’တိ?

त्यानंतर चित्त गृहपती जेथे आयुष्यमान महक होते तेथे गेला; तिथे जाऊन त्याने आयुष्यमान महक यांना अभिवादन केले आणि तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या चित्त गृहपतीने आयुष्यमान महक यांना असे म्हटले – “भन्ते, पूजनीय महक यांनी मला मानसोत्तर धर्माचा (उत्तरीमनुस्सधम्म) ऋद्धी-चमत्कार दाखवावा, ही विनंती.” “तर मग गृहपती, तू ओसरीवर आपले उपरणे (उत्तरासंग) पसरवून त्यावर गवताची पेंढी पसरव.” “होय, भन्ते,” असे म्हणून चित्त गृहपतीने आयुष्यमान महक यांच्या सांगण्यावरून ओसरीवर आपले उपरणे पसरवले आणि त्यावर गवताची पेंढी पसरवली. त्यानंतर आयुष्यमान महक यांनी विहारात प्रवेश करून दार लावून घेतले आणि असा ऋद्धी-चमत्कार केला की, कुलुपाच्या छिद्रातून आणि दाराच्या फटीतून आगीची ज्वाला बाहेर पडली आणि तिने गवत जाळले, पण उपरण्याला काहीही इजा झाली नाही. तेव्हा चित्त गृहपतीने आपले उपरणे झटकले आणि तो भयभीत व रोमांचित होऊन एका बाजूला उभा राहिला. त्यानंतर आयुष्यमान महक विहारातून बाहेर आले आणि चित्त गृहपतीला म्हणाले – “गृहपती, एवढे पुरेसे आहे का?”

‘‘အလမေတ္တာဝတာ, ဘန္တေ မဟက! ကတမေတ္တာဝတာ, ဘန္တေ, မဟက! ပူဇိတမေတ္တာဝတာ, ဘန္တေ မဟက! အဘိရမတု, ဘန္တေ, အယျော မဟကော မစ္ဆိကာသဏ္ဍေ. ရမဏီယံ အမ္ဗာဋကဝနံ. အဟံ အယျဿ မဟကဿ ဥဿုက္ကံ ကရိဿာမိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာန’’န္တိ. ‘‘ကလျာဏံ ဝုစ္စတိ, ဂဟပတီ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟကော သေနာသနံ သံသာမေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ မစ္ဆိကာသဏ္ဍမှာ ပက္ကာမိ. ယံ မစ္ဆိကာသဏ္ဍမှာ ပက္ကာမိ, တထာ ပက္ကန္တောဝ အဟောသိ; န ပုန ပစ္စာဂစ္ဆီတိ. စတုတ္ထံ.

“भन्ते महक, एवढे पुरेसे आहे! भन्ते महक, एवढे केले ते पुरेसे आहे! भन्ते महक, एवढी पूजा पुरेसी आहे! भन्ते, पूजनीय महक यांनी मच्छिकाषण्ड येथील रमणीय अंबाटकवनात आनंदाने राहावे. मी पूजनीय महक यांच्यासाठी चीवर, पिंडपात, शयनासन आणि आजारपणातील औषधोपचार या गरजा पुरवण्यास तत्पर राहीन.” “गृहपती, तू खूप चांगले बोललास,” असे ते म्हणाले. त्यानंतर आयुष्यमान महक यांनी आपले बिछाने आवरले आणि पात्र-चीवर घेऊन ते मच्छिकाषण्ड येथून निघून गेले. ते मच्छिकाषण्ड येथून जे निघून गेले, ते कायमचेच निघून गेले; ते पुन्हा कधीही परत आले नाहीत. चौथे सूत्र समाप्त.

၅. ပဌမကာမဘူသုတ္တံ

५. प्रथम कामभू सूत्र

၃၄၇. ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ ကာမဘူ မစ္ဆိကာသဏ္ဍေ ဝိဟရတိ အမ္ဗာဋကဝနေ. အထ ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ ယေနာယသ္မာ ကာမဘူ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ ကာမဘုံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ[Pg.482]. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ စိတ္တံ ဂဟပတိံ အာယသ္မာ ကာမဘူ ဧတဒဝေါစ –

३४७. एका वेळी आयुष्यमान कामभू मच्छिकाषण्ड येथील अंबाटकवनात विहार करत होते. तेव्हा चित्त गृहपती जेथे आयुष्यमान कामभू होते तेथे गेला; तिथे जाऊन त्याने आयुष्यमान कामभू यांना अभिवादन केले आणि तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या चित्त गृहपतीला आयुष्यमान कामभू यांनी असे म्हटले –

‘‘ဝုတ္တမိဒံ, ဂဟပတိ –

“गृहपती, हे असे म्हटले गेले आहे –

‘‘နေလင်္ဂေါ သေတပစ္ဆာဒေါ, ဧကာရော ဝတ္တတီ ရထော;

အနီဃံ ပဿ အာယန္တံ, ဆိန္နသောတံ အဗန္ဓန’’န္တိ.

“दोषरहित चाके असलेला, पांढरे छत असलेला, एक कणा असलेला रथ चालत आहे; त्या दुःखमुक्त, तृष्णेचा प्रवाह तोडलेल्या आणि बंधनांमधून मुक्त झालेल्या येणाऱ्या (अर्हताला) पाहा.”

‘‘ဣမဿ နု ခေါ, ဂဟပတိ, သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ကထံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ? ‘‘ကိံ နု ခေါ ဧတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ဘာသိတ’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ, ဂဟပတီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဘန္တေ, မုဟုတ္တံ အာဂမေဟိ ယာဝဿ အတ္ထံ ပေက္ခာမီ’’တိ. အထ ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ မုဟုတ္တံ တုဏှီ ဟုတွာ အာယသ္မန္တံ ကာမဘုံ ဧတဒဝေါစ –

“गृहपती, संक्षेपाने सांगितलेल्या या वचनाचा सविस्तर अर्थ कसा समजून घ्यावा?” “भन्ते, हे भगवान बुद्धांनी सांगितले आहे का?” “होय, गृहपती.” “तर मग भन्ते, क्षणभर थांबा, जोपर्यंत मी याच्या अर्थावर विचार करतो.” त्यानंतर चित्त गृहपती क्षणभर शांत राहिला आणि आयुष्यमान कामभू यांना म्हणाला –

‘‘‘နေလင်္ဂ’န္တိ ခေါ, ဘန္တေ, သီလာနမေတံ အဓိဝစနံ. ‘သေတပစ္ဆာဒေါ’တိ ခေါ, ဘန္တေ, ဝိမုတ္တိယာ ဧတံ အဓိဝစနံ. ‘ဧကာရော’တိ ခေါ, ဘန္တေ, သတိယာ ဧတံ အဓိဝစနံ. ‘ဝတ္တတီ’တိ ခေါ, ဘန္တေ, အဘိက္ကမပဋိက္ကမဿေတံ အဓိဝစနံ. ‘ရထော’တိ ခေါ, ဘန္တေ, ဣမဿေတံ စာတုမဟာဘူတိကဿ ကာယဿ အဓိဝစနံ မာတာပေတ္တိကသမ္ဘဝဿ ဩဒနကုမ္မာသူပစယဿ အနိစ္စုစ္ဆာဒနပရိမဒ္ဒနဘေဒနဝိဒ္ဓံသနဓမ္မဿ. ရာဂေါ ခေါ, ဘန္တေ, နီဃော, ဒေါသော နီဃော, မောဟော နီဃော. တေ ခီဏာသဝဿ ဘိက္ခုနော ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝင်္ကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ. တသ္မာ ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု ‘အနီဃော’တိ ဝုစ္စတိ. ‘အာယန္တ’န္တိ ခေါ, ဘန္တေ, အရဟတော ဧတံ အဓိဝစနံ. ‘သောတော’တိ ခေါ, ဘန္တေ, တဏှာယေတံ အဓိဝစနံ. သာ ခီဏာသဝဿ ဘိက္ခုနော ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝင်္ကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ. တသ္မာ ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု ‘ဆိန္နသောတော’တိ ဝုစ္စတိ. ရာဂေါ ခေါ, ဘန္တေ, ဗန္ဓနံ, ဒေါသော ဗန္ဓနံ, မောဟော ဗန္ဓနံ. တေ ခီဏာသဝဿ ဘိက္ခုနော ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝင်္ကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ. တသ္မာ ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု ‘အဗန္ဓနော’တိ ဝုစ္စတိ. ဣတိ ခေါ, ဘန္တေ, ယံ တံ ဘဂဝတာ ဝုတ္တံ –

“भन्ते, 'नेळंग' (दोषरहित) हे शीलांचे नाव आहे. भन्ते, 'श्वेतछत्र' (पांढरे छप्पर) हे विमुक्तीचे नाव आहे. भन्ते, 'एकच कणा' (एक आरी) हे सतीचे (स्मृतीचे) नाव आहे. भन्ते, 'चालतो' हे पुढे जाणे आणि मागे फिरणे याचे नाव आहे. भन्ते, 'रथ' हे चार महाभूतांनी बनलेल्या, माता-पित्यांपासून उत्पन्न झालेल्या, भात आणि कण्याने पुष्ट झालेल्या, अनित्य, उटणे लावणे, चोळणे, नष्ट होणे आणि विखुरणे हा स्वभाव असलेल्या या शरीराचे नाव आहे. भन्ते, राग हा उपद्रव आहे, द्वेष हा उपद्रव आहे, मोह हा उपद्रव आहे. क्षीणासव भिक्खूने हे नष्ट केले आहेत, मुळासकट उपटून टाकले आहेत, ताळाच्या बुंध्यासारखे केले आहेत, नामशेष केले आहेत आणि भविष्यात पुन्हा उत्पन्न न होणाऱ्या स्वभावाचे केले आहेत. म्हणून क्षीणासव भिक्खूला 'उपद्रवरहित' (अनीघ) म्हटले जाते. भन्ते, 'येणारा' हे अरहंताचे नाव आहे. भन्ते, 'प्रवाह' हे तण्हाचे (तृष्णेचे) नाव आहे. क्षीणासव भिक्खूने ती नष्ट केली आहे, मुळासकट उपटून टाकली आहे, ताळाच्या बुंध्यासारखी केली आहे, नामशेष केली आहे आणि भविष्यात पुन्हा उत्पन्न न होणाऱ्या स्वभावाची केली आहे. म्हणून क्षीणासव भिक्खूला 'छिन्नस्रोत' (प्रवाह तोडलेला) म्हटले जाते. भन्ते, राग हे बंधन आहे, द्वेष हे बंधन आहे, मोह हे बंधन आहे. क्षीणासव भिक्खूने हे नष्ट केले आहेत, मुळासकट उपटून टाकले आहेत, ताळाच्या बुंध्यासारखे केले आहेत, नामशेष केले आहेत आणि भविष्यात पुन्हा उत्पन्न न होणाऱ्या स्वभावाचे केले आहेत. म्हणून क्षीणासव भिक्खूला 'बंधनमुक्त' (अबंधन) म्हटले जाते. भन्ते, या प्रकारे भगवंतांनी जे म्हटले होते –”

‘‘နေလင်္ဂေါ သေတပစ္ဆာဒေါ, ဧကာရော ဝတ္တတီ ရထော;

အနီဃံ ပဿ အာယန္တံ, ဆိန္နသောတံ အဗန္ဓန’’န္တိ.

“दोषरहित, श्वेतछत्र असलेला, एक कणा असलेला रथ चालत आहे. उपद्रवरहित, प्रवाह तोडलेल्या, बंधनमुक्त अशा येणाऱ्याला पहा.”

‘‘ဣမဿ [Pg.483] ခေါ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမီ’’တိ. ‘‘လာဘာ တေ, ဂဟပတိ, သုလဒ္ဓံ တေ, ဂဟပတိ! ယဿ တေ ဂမ္ဘီရေ ဗုဒ္ဓဝစနေ ပညာစက္ခု ကမတီ’’တိ. ပဉ္စမံ.

“भन्ते, भगवंतांनी संक्षेपाने सांगितलेल्या या वचनाचा अर्थ मी अशा प्रकारे सविस्तरपणे समजतो.” “हा तुझा लाभ आहे, गृहपती! हे तुला सुलाभ झाले आहे, गृहपती! ज्या तुझी प्रज्ञाचक्षू भगवंतांच्या गंभीर वचनात प्रवेश करते.” पाचवे समाप्त.

၆. ဒုတိယကာမဘူသုတ္တံ

६. दुसरे कामभू सुत्त

၃၄၈. ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ ကာမဘူ မစ္ဆိကာသဏ္ဍေ ဝိဟရတိ အမ္ဗာဋကဝနေ. အထ ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ ယေနာယသ္မာ ကာမဘူ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ အာယသ္မန္တံ ကာမဘုံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကတိ နု ခေါ, ဘန္တေ, သင်္ခါရာ’’တိ? ‘‘တယော ခေါ, ဂဟပတိ, သင်္ခါရာ – ကာယသင်္ခါရော, ဝစီသင်္ခါရော, စိတ္တသင်္ခါရော’’တိ. ‘‘သာဓု, ဘန္တေ’’တိ ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ အာယသ္မတော ကာမဘုဿ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ အာယသ္မန္တံ ကာမဘုံ ဥတ္တရိံ ပဉှံ အပုစ္ဆိ – ‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ, ကာယသင်္ခါရော, ကတမော ဝစီသင်္ခါရော, ကတမော စိတ္တသင်္ခါရော’’တိ? ‘‘အဿာသပဿာသာ ခေါ, ဂဟပတိ, ကာယသင်္ခါရော, ဝိတက္ကဝိစာရာ ဝစီသင်္ခါရော, သညာ စ ဝေဒနာ စ စိတ္တသင်္ခါရော’’တိ.

३४८. एका वेळी आयुष्यमान कामभू मच्छिकाषंड येथील आंबाटक वनात विहार करत होते. तेव्हा चित्त गृहपती जेथे आयुष्यमान कामभू होते तेथे गेले; जाऊन एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या चित्त गृहपतीने आयुष्यमान कामभू यांना असे म्हटले – “भन्ते, संस्कार किती आहेत?” “गृहपती, तीन संस्कार आहेत – कायसंस्कार, वचीसंस्कार आणि चित्तसंस्कार.” “खूप छान, भन्ते!” असे म्हणून चित्त गृहपतीने आयुष्यमान कामभू यांच्या भाषणाचे अभिनंदन करून, अनुमोदन करून आयुष्यमान कामभू यांना पुढील प्रश्न विचारला – “पण भन्ते, कायसंस्कार कोणता, वचीसंस्कार कोणता आणि चित्तसंस्कार कोणता?” “गृहपती, श्वासोच्छ्वास हा कायसंस्कार आहे, वितर्क आणि विचार हा वचीसंस्कार आहे, संज्ञा आणि वेदना हा चित्तसंस्कार आहे.”

‘‘သာဓု, ဘန္တေ’’တိ ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ…ပေ… ဥတ္တရိံ ပဉှံ အပုစ္ဆိ – ‘‘ကသ္မာ ပန, ဘန္တေ, အဿာသပဿာသာ ကာယသင်္ခါရော, ကသ္မာ ဝိတက္ကဝိစာရာ ဝစီသင်္ခါရော, ကသ္မာ သညာ စ ဝေဒနာ စ စိတ္တသင်္ခါရော’’တိ? ‘‘အဿာသပဿာသာ ခေါ, ဂဟပတိ, ကာယိကာ. ဧတေ ဓမ္မာ ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓါ, တသ္မာ အဿာသပဿာသာ ကာယသင်္ခါရော. ပုဗ္ဗေ ခေါ, ဂဟပတိ, ဝိတက္ကေတွာ ဝိစာရေတွာ ပစ္ဆာ ဝါစံ ဘိန္ဒတိ, တသ္မာ ဝိတက္ကဝိစာရာ ဝစီသင်္ခါရော. သညာ စ ဝေဒနာ စ စေတသိကာ. ဧတေ ဓမ္မာ စိတ္တပ္ပဋိဗဒ္ဓါ, တသ္မာ သညာ စ ဝေဒနာ စ စိတ္တသင်္ခါရော’’တိ.

“खूप छान, भन्ते!” असे म्हणून चित्त गृहपतीने...पे... पुढील प्रश्न विचारला – “पण भन्ते, श्वासोच्छ्वास हा कायसंस्कार का आहे, वितर्क आणि विचार हा वचीसंस्कार का आहे, आणि संज्ञा व वेदना हा चित्तसंस्कार का आहे?” “गृहपती, श्वासोच्छ्वास हे कायिक (शारीरिक) आहेत. हे धर्म शरीराशी संबंधित आहेत, म्हणून श्वासोच्छ्वास हा कायसंस्कार आहे. गृहपती, मनुष्य आधी वितर्क आणि विचार करतो, आणि नंतर वाणी उच्चारतो, म्हणून वितर्क आणि विचार हा वचीसंस्कार आहे. संज्ञा आणि वेदना हे चैतसिक आहेत. हे धर्म चित्ताशी संबंधित आहेत, म्हणून संज्ञा आणि वेदना हा चित्तसंस्कार आहे.”

သာဓု…ပေ… ဥတ္တရိံ ပဉှံ အပုစ္ဆိ – ‘‘ကထံ ပန, ဘန္တေ, သညာဝေဒယိတနိရောဓသမာပတ္တိ ဟောတီ’’တိ? ‘‘န ခေါ, ဂဟပတိ, သညာဝေဒယိတနိရောဓံ သမာပဇ္ဇန္တဿ ဘိက္ခုနော ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ သမာပဇ္ဇိဿ’န္တိ ဝါ ‘အဟံ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ သမာပဇ္ဇာမီ’တိ ဝါ ‘အဟံ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ သမာပန္နော’တိ ဝါ. အထ ခွဿ ပုဗ္ဗေဝ တထာ စိတ္တံ ဘာဝိတံ ဟောတိ ယံ တံ တထတ္တာယ ဥပနေတီ’’တိ.

“खूप छान...” पे... पुढील प्रश्न विचारला – “पण भन्ते, संज्ञा-वेदना-निरोध समापत्ती कशी प्राप्त होते?” “गृहपती, संज्ञा-वेदना-निरोध समापत्ती प्राप्त करणाऱ्या भिक्खूच्या मनात असा विचार येत नाही – 'मी संज्ञा-वेदना-निरोध समापत्ती प्राप्त करीन' किंवा 'मी संज्ञा-वेदना-निरोध समापत्ती प्राप्त करत आहे' किंवा 'मी संज्ञा-वेदना-निरोध समापत्ती प्राप्त केली आहे.' तर त्याचे चित्त आधीच अशा प्रकारे भावित (विकसित) झालेले असते, जे त्याला त्या अवस्थेकडे घेऊन जाते.”

သာဓု [Pg.484] …ပေ… ဥတ္တရိံ ပဉှံ အပုစ္ဆိ – ‘‘သညာဝေဒယိတနိရောဓံ သမာပဇ္ဇန္တဿ ပန, ဘန္တေ, ဘိက္ခုနော ကတမေ ဓမ္မာ ပဌမံ နိရုဇ္ဈန္တိ, ယဒိ ဝါ ကာယသင်္ခါရော, ယဒိ ဝါ ဝစီသင်္ခါရော, ယဒိ ဝါ စိတ္တသင်္ခါရော’’တိ? ‘‘သညာဝေဒယိတနိရောဓံ သမာပဇ္ဇန္တဿ ခေါ, ဂဟပတိ, ဘိက္ခုနော ဝစီသင်္ခါရော ပဌမံ နိရုဇ္ဈတိ, တတော ကာယသင်္ခါရော, တတော စိတ္တသင်္ခါရော’’တိ.

“खूप छान...” पे... पुढील प्रश्न विचारला – “पण भन्ते, संज्ञा-वेदना-निरोध समापत्ती प्राप्त करणाऱ्या भिक्खूचे कोणते धर्म आधी निरुद्ध होतात – कायसंस्कार, वचीसंस्कार की चित्तसंस्कार?” “गृहपती, संज्ञा-वेदना-निरोध समापत्ती प्राप्त करणाऱ्या भिक्खूचा वचीसंस्कार आधी निरुद्ध होतो, त्यानंतर कायसंस्कार आणि त्यानंतर चित्तसंस्कार निरुद्ध होतो.”

သာဓု…ပေ… ဥတ္တရိံ ပဉှံ အပုစ္ဆိ – ‘‘ယွာယံ, ဘန္တေ, မတော ကာလင်္ကတော, ယော စာယံ ဘိက္ခု သညာဝေဒယိတနိရောဓံ သမာပန္နော, ဣမေသံ ကိံ နာနာကရဏ’’န္တိ? ‘‘ယွာယံ ဂဟပတိ, မတော ကာလင်္ကတော တဿ ကာယသင်္ခါရော နိရုဒ္ဓေါ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ, ဝစီသင်္ခါရော နိရုဒ္ဓေါ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ, စိတ္တသင်္ခါရော နိရုဒ္ဓေါ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ, အာယု ပရိက္ခီဏော, ဥသ္မာ ဝူပသန္တာ, ဣန္ဒြိယာနိ ဝိပရိဘိန္နာနိ. ယော စ ခွာယံ, ဂဟပတိ, ဘိက္ခု သညာဝေဒယိတနိရောဓံ သမာပန္နော, တဿပိ ကာယသင်္ခါရော နိရုဒ္ဓေါ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ, ဝစီသင်္ခါရော နိရုဒ္ဓေါ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ, စိတ္တသင်္ခါရော နိရုဒ္ဓေါ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ, အာယု အပရိက္ခီဏော, ဥသ္မာ အဝူပသန္တာ, ဣန္ဒြိယာနိ ဝိပ္ပသန္နာနိ. ယွာယံ, ဂဟပတိ, မတော ကာလင်္ကတော, ယော စာယံ ဘိက္ခု သညာဝေဒယိတနိရောဓံ သမာပန္နော, ဣဒံ နေသံ နာနာကရဏ’’န္တိ.

“खूप छान...” पे... पुढील प्रश्न विचारला – “भन्ते, जो मृत झाला आहे, कालवश झाला आहे, आणि जो भिक्खू संज्ञा-वेदना-निरोध समापत्ती प्राप्त झाला आहे, या दोघांमध्ये काय फरक आहे?” “गृहपती, जो मृत झाला आहे, कालवश झाला आहे, त्याचा कायसंस्कार निरुद्ध आणि शांत झाला आहे, वचीसंस्कार निरुद्ध आणि शांत झाला आहे, चित्तसंस्कार निरुद्ध आणि शांत झाला आहे, आयुष्य संपले आहे, उष्मा (शारीरिक उष्णता) शांत झाली आहे आणि इंद्रिये नष्ट झाली आहेत. पण गृहपती, जो भिक्खू संज्ञा-वेदना-निरोध समापत्ती प्राप्त झाला आहे, त्याचाही कायसंस्कार निरुद्ध आणि शांत झाला आहे, वचीसंस्कार निरुद्ध आणि शांत झाला आहे, चित्तसंस्कार निरुद्ध आणि शांत झाला आहे, परंतु त्याचे आयुष्य संपलेले नाही, उष्मा शांत झालेली नाही आणि इंद्रिये अत्यंत प्रसन्न (तेजस्वी) आहेत. गृहपती, जो मृत झाला आहे, कालवश झाला आहे, आणि जो भिक्खू संज्ञा-वेदना-निरोध समापत्ती प्राप्त झाला आहे, हा त्यांच्यातील फरक आहे.”

သာဓု…ပေ… ဥတ္တရိံ ပဉှံ အပုစ္ဆိ – ‘‘ကထံ ပန, ဘန္တေ, သညာဝေဒယိတနိရောဓသမာပတ္တိယာ ဝုဋ္ဌာနံ ဟောတီ’’တိ? ‘‘န ခေါ, ဂဟပတိ, သညာဝေဒယိတနိရောဓသမာပတ္တိယာ ဝုဋ္ဌဟန္တဿ ဘိက္ခုနော ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ သညာဝေဒယိတနိရောဓသမာပတ္တိယာ ဝုဋ္ဌဟိဿ’န္တိ ဝါ ‘အဟံ သညာဝေဒယိတနိရောဓသမာပတ္တိယာ ဝုဋ္ဌဟာမီ’တိ ဝါ ‘အဟံ သညာဝေဒယိတနိရောဓသမာပတ္တိယာ ဝုဋ္ဌိတော’တိ ဝါ. အထ ခွဿ ပုဗ္ဗေဝ တထာ စိတ္တံ ဘာဝိတံ ဟောတိ, ယံ တံ တထတ္တာယ ဥပနေတီ’’တိ.

“खूप छान...” पे... पुढील प्रश्न विचारला – “पण भन्ते, संज्ञा-वेदना-निरोध समापत्तीमधून व्युत्थान (बाहेर पडणे) कसे होते?” “गृहपती, संज्ञा-वेदना-निरोध समापत्तीमधून बाहेर पडणाऱ्या भिक्खूच्या मनात असा विचार येत नाही – 'मी संज्ञा-वेदना-निरोध समापत्तीमधून बाहेर पडेन' किंवा 'मी संज्ञा-वेदना-निरोध समापत्तीमधून बाहेर पडत आहे' किंवा 'मी संज्ञा-वेदना-निरोध समापत्तीमधून बाहेर पडलो आहे.' तर त्याचे चित्त आधीच अशा प्रकारे भावित (विकसित) झालेले असते, जे त्याला त्या अवस्थेकडे घेऊन जाते.”

သာဓု, ဘန္တေ…ပေ… ဥတ္တရိံ ပဉှံ အပုစ္ဆိ – ‘‘သညာဝေဒယိတနိရောဓသမာပတ္တိယာ ဝုဋ္ဌဟန္တဿ ပန, ဘန္တေ, ဘိက္ခုနော ကတမေ ဓမ္မာ ပဌမံ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, ယဒိ ဝါ ကာယသင်္ခါရော, ယဒိ ဝါ ဝစီသင်္ခါရော, ယဒိ ဝါ စိတ္တသင်္ခါရော’’တိ? ‘‘သညာဝေဒယိတနိရောဓသမာပတ္တိယာ ဝုဋ္ဌဟန္တဿ, ဂဟပတိ, ဘိက္ခုနော စိတ္တသင်္ခါရော ပဌမံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တတော ကာယသင်္ခါရော, တတော ဝစီသင်္ခါရော’’တိ.

"साधू, भन्ते!" ... (असे म्हणून) त्यांनी पुढे आणखी प्रश्न विचारला— "भन्ते, संज्ञा-वेदयित-निरोध समापत्तीमधून (संज्ञा आणि वेदना यांच्या निरोधाच्या अवस्थेतून) बाहेर पडणाऱ्या भिक्खूमध्ये कोणते धर्म सर्वात आधी उत्पन्न होतात— कायसंखार (शारीरिक संस्कार), वचीसंखार (वाचिक संस्कार) की चित्तसंखार (मानसिक संस्कार)?" "गृहपती, संज्ञा-वेदयित-निरोध समापत्तीमधून बाहेर पडणाऱ्या भिक्खूमध्ये सर्वात आधी चित्तसंखार उत्पन्न होतो, त्यानंतर कायसंखार आणि त्यानंतर वचीसंखार उत्पन्न होतो."

သာဓု…ပေ… ဥတ္တရိံ ပဉှံ အပုစ္ဆိ – ‘‘သညာဝေဒယိတနိရောဓသမာပတ္တိယာ ဝုဋ္ဌိတံ ပန, ဘန္တေ, ဘိက္ခုံ ကတိ ဖဿာ ဖုသန္တိ’’? ‘‘သညာဝေဒယိတနိရောဓသမာပတ္တိယာ ဝုဋ္ဌိတံ [Pg.485] ခေါ, ဂဟပတိ, ဘိက္ခုံ တယော ဖဿာ ဖုသန္တိ – သုညတော ဖဿော, အနိမိတ္တော ဖဿော, အပ္ပဏိဟိတော ဖဿော’’တိ.

"साधू, भन्ते!" ... त्यांनी पुढे आणखी प्रश्न विचारला— "भन्ते, संज्ञा-वेदयित-निरोध समापत्तीमधून बाहेर पडलेल्या भिक्खूला किती प्रकारचे फस्स (स्पर्श) स्पर्श करतात?" "गृहपती, संज्ञा-वेदयित-निरोध समापत्तीमधून बाहेर पडलेल्या भिक्खूला तीन प्रकारचे फस्स स्पर्श करतात— सुञ्ञत फस्स (शून्यता-स्पर्श), अनिमित्त फस्स (निमित्तहीन-स्पर्श) आणि अप्पणिहित फस्स (प्रणिधीरहित-स्पर्श)."

သာဓု…ပေ… ဥတ္တရိံ ပဉှံ အပုစ္ဆိ – ‘‘သညာဝေဒယိတနိရောဓသမာပတ္တိယာ ဝုဋ္ဌိတဿ ပန, ဘန္တေ, ဘိက္ခုနော ကိံနိန္နံ စိတ္တံ ဟောတိ, ကိံပေါဏံ, ကိံပဗ္ဘာရ’’န္တိ? ‘‘သညာဝေဒယိတနိရောဓသမာပတ္တိယာ ဝုဋ္ဌိတဿ ခေါ, ဂဟပတိ, ဘိက္ခုနော ဝိဝေကနိန္နံ စိတ္တံ ဟောတိ ဝိဝေကပေါဏံ ဝိဝေကပဗ္ဘာရ’’န္တိ.

"साधू, भन्ते!" ... त्यांनी पुढे आणखी प्रश्न विचारला— "भन्ते, संज्ञा-वेदयित-निरोध समापत्तीमधून बाहेर पडलेल्या भिक्खूचे चित्त कशाकडे झुकलेले, कशाकडे प्रवृत्त आणि कशाकडे प्रवण (कललेले) असते?" "गृहपती, संज्ञा-वेदयित-निरोध समापत्तीमधून बाहेर पडलेल्या भिक्खूचे चित्त विवेकाकडे (एकांत/विवेक/निर्वाणाकडे) झुकलेले, विवेकाकडे प्रवृत्त आणि विवेकाकडे प्रवण असते."

‘‘သာဓု, ဘန္တေ’’တိ ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ အာယသ္မတော ကာမဘုဿ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ အာယသ္မန္တံ ကာမဘုံ ဥတ္တရိံ ပဉှံ အပုစ္ဆိ – ‘‘သညာဝေဒယိတနိရောဓသမာပတ္တိယာ ပန, ဘန္တေ, ကတိ ဓမ္မာ ဗဟူပကာရာ’’တိ? ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ တွံ, ဂဟပတိ, ယံ ပဌမံ ပုစ္ဆိတဗ္ဗံ တံ ပုစ္ဆသိ. အပိ စ တျာဟံ ဗျာကရိဿာမိ. သညာဝေဒယိတနိရောဓသမာပတ္တိယာ ခေါ, ဂဟပတိ, ဒွေ ဓမ္မာ ဗဟူပကာရာ – သမထော စ ဝိပဿနာ စာ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

"साधू, भन्ते!" असे म्हणून चित्त गृहपतीने आयुष्यमान कामभू यांच्या भाषणाचे अभिनंदन करून, त्याचे कौतुक करून आयुष्यमान कामभू यांना पुढे आणखी प्रश्न विचारला— "भन्ते, संज्ञा-वेदयित-निरोध समापत्तीच्या प्राप्तीसाठी किती धर्म बहुउपकारक (अतिशय साहाय्यक) आहेत?" "गृहपती, खरोखर तू जो प्रश्न सर्वात आधी विचारायला हवा होतास, तो शेवटी विचारत आहेस; तरीही मी तुला याचे उत्तर देईन. गृहपती, संज्ञा-वेदयित-निरोध समापत्तीसाठी दोन धर्म बहुउपकारक आहेत— समथ आणि विपस्सना." सहावे (सुत्त समाप्त).

၇. ဂေါဒတ္တသုတ္တံ

७. गोदत्तसुत्त

၃၄၉. ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ ဂေါဒတ္တော မစ္ဆိကာသဏ္ဍေ ဝိဟရတိ အမ္ဗာဋကဝနေ. အထ ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ ယေနာယသ္မာ ဂေါဒတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ ဂေါဒတ္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ စိတ္တံ ဂဟပတိံ အာယသ္မာ ဂေါဒတ္တော ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယာ စာယံ, ဂဟပတိ, အပ္ပမာဏာ စေတောဝိမုတ္တိ, ယာ စ အာကိဉ္စညာ စေတောဝိမုတ္တိ, ယာ စ သုညတာ စေတောဝိမုတ္တိ, ယာ စ အနိမိတ္တာ စေတောဝိမုတ္တိ, ဣမေ ဓမ္မာ နာနတ္ထာ နာနာဗျဉ္ဇနာ ဥဒါဟု ဧကတ္ထာ ဗျဉ္ဇနမေဝ နာန’’န္တိ? ‘‘အတ္ထိ, ဘန္တေ, ပရိယာယော ယံ ပရိယာယံ အာဂမ္မ ဣမေ ဓမ္မာ နာနတ္ထာ စေဝ နာနာဗျဉ္ဇနာ စ. အတ္ထိ ပန, ဘန္တေ, ပရိယာယော ယံ ပရိယာယံ အာဂမ္မ ဣမေ ဓမ္မာ ဧကတ္ထာ ဗျဉ္ဇနမေဝ နာန’’န္တိ.

३४९. एका वेळी आयुष्यमान गोदत्त मच्छिकाषण्ड येथील अम्बाटक वनात विहार करत होते. तेव्हा चित्त गृहपती जेथे आयुष्यमान गोदत्त होते तेथे गेले; आणि आयुष्यमान गोदत्त यांना अभिवादन करून एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या चित्त गृहपतीला आयुष्यमान गोदत्त म्हणाले— "गृहपती, ही जी अप्पमाण चेतोविमुत्ती (अप्रमाण चेतोविमुक्ती), आकिञ्चञ्ञ चेतोविमुत्ती (अकिंचन्य चेतोविमुक्ती), सुञ्ञता चेतोविमुत्ती (शून्यता चेतोविमुक्ती) आणि अनिमित्त चेतोविमुत्ती (निमित्तहीन चेतोविमुक्ती) आहे; हे धर्म अर्थानेही भिन्न आणि शब्दानेही भिन्न आहेत, की अर्थाने एकच असून केवळ शब्दानेच भिन्न आहेत?" "भन्ते, असा एक पर्याय (दृष्टिकोन) आहे, ज्या आधारे हे धर्म अर्थानेही भिन्न आहेत आणि शब्दानेही भिन्न आहेत. आणि भन्ते, असाही एक पर्याय आहे, ज्या आधारे हे धर्म अर्थाने एकच आहेत आणि केवळ शब्दानेच भिन्न आहेत."

‘‘ကတမော စ, ဘန္တေ, ပရိယာယော ယံ ပရိယာယံ အာဂမ္မ ဣမေ ဓမ္မာ နာနတ္ထာ စေဝ နာနာဗျဉ္ဇနာ စ? ဣဓ, ဘန္တေ, ဘိက္ခု မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ. ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ [Pg.486] မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ…ပေ… မုဒိတာသဟဂတေန စေတသာ…ပေ… ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ. ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘန္တေ, အပ္ပမာဏာ စေတောဝိမုတ္တိ.

"आणि भन्ते, तो कोणता पर्याय आहे, ज्या आधारे हे धर्म अर्थानेही भिन्न आहेत आणि शब्दानेही भिन्न आहेत? येथे, भन्ते, भिक्खू मैत्रीयुक्त चित्ताने एका दिशेला व्यापून विहार करतो, तसेच दुसऱ्या दिशेला, तिसऱ्या दिशेला आणि चौथ्या दिशेला. अशा प्रकारे वर, खाली, तिरपे, सर्वत्र, स्वतःप्रमाणेच सर्वांना, तो या संपूर्ण जगाला विस्तीर्ण, महान, अप्रमाण (असीम), वैररहित आणि व्यापादरहित (द्वेषरहित) अशा मैत्रीयुक्त चित्ताने व्यापून विहार करतो. करुणेने युक्त चित्ताने... मुदितेने युक्त चित्ताने... उपेक्षेने युक्त चित्ताने एका दिशेला व्यापून विहार करतो, तसेच दुसऱ्या दिशेला, तिसऱ्या दिशेला आणि चौथ्या दिशेला. अशा प्रकारे वर, खाली, तिरपे, सर्वत्र, स्वतःप्रमाणेच सर्वांना, तो या संपूर्ण जगाला विस्तीर्ण, महान, अप्रमाण, वैररहित आणि व्यापादरहित अशा उपेक्षायुक्त चित्ताने व्यापून विहार करतो. भन्ते, याला 'अप्पमाण चेतोविमुत्ती' (अप्रमाण चेतोविमुक्ती) असे म्हणतात."

‘‘ကတမာ စ, ဘန္တေ, အာကိဉ္စညာ စေတောဝိမုတ္တိ? ဣဓ, ဘန္တေ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ, ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘန္တေ, အာကိဉ္စညာ စေတောဝိမုတ္တိ.

"आणि भन्ते, 'आकिञ्चञ्ञ चेतोविमुत्ती' (अकिंचन्य चेतोविमुक्ती) कोणती आहे? येथे, भन्ते, भिक्खू सर्व प्रकारे विञ्ञाणञ्चायतनाचा (विज्ञानानंत्यायतन) अतिक्रम करून, 'काहीही नाही' (नत्थि किञ्चि) अशा भावनेने आकिञ्चञ्ञायतन (अकिंचन्यायतन) समापत्ती प्राप्त करून विहार करतो. भन्ते, याला 'आकिञ्चञ्ञ चेतोविमुत्ती' असे म्हणतात."

‘‘ကတမာ စ, ဘန္တေ, သုညတာ စေတောဝိမုတ္တိ? ဣဓ, ဘန္တေ, ဘိက္ခု အရညဂတော ဝါ ရုက္ခမူလဂတော ဝါ သုညာဂါရဂတော ဝါ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘သုညမိဒံ အတ္တေန ဝါ အတ္တနိယေန ဝါ’တိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘန္တေ, သုညတာ စေတောဝိမုတ္တိ.

"आणि भन्ते, 'सुञ्ञता चेतोविमुत्ती' (शून्यता चेतोविमुक्ती) कोणती आहे? येथे, भन्ते, भिक्खू अरण्यात जाऊन, किंवा वृक्षाच्या मुळाशी जाऊन, किंवा शून्य घरात (एकांतात) जाऊन असा विचार करतो— 'हे आत्म्यापासून किंवा आत्म्याच्या मालकीच्या गोष्टींपासून शून्य आहे.' भन्ते, याला 'सुञ्ञता चेतोविमुत्ती' असे म्हणतात."

‘‘ကတမာ စ, ဘန္တေ, အနိမိတ္တာ စေတောဝိမုတ္တိ? ဣဓ, ဘန္တေ, ဘိက္ခု သဗ္ဗနိမိတ္တာနံ အမနသိကာရာ အနိမိတ္တံ စေတောသမာဓိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘန္တေ, အနိမိတ္တာ စေတောဝိမုတ္တိ. အယံ ခေါ, ဘန္တေ, ပရိယာယော ယံ ပရိယာယံ အာဂမ္မ ဣမေ ဓမ္မာ နာနတ္ထာ စေဝ နာနာဗျဉ္ဇနာ စ.

"आणि भन्ते, 'अनिमित्त चेतोविमुत्ती' (निमित्तहीन चेतोविमुक्ती) कोणती आहे? येथे, भन्ते, भिक्खू सर्व प्रकारच्या निमित्तांकडे (चिन्हांकडे) दुर्लक्ष करून (मनात न आणता), अनिमित्त चेतोसमाधी प्राप्त करून विहार करतो. भन्ते, याला 'अनिमित्त चेतोविमुत्ती' असे म्हणतात. भन्ते, हाच तो पर्याय आहे, ज्या आधारे हे धर्म अर्थानेही भिन्न आहेत आणि शब्दानेही भिन्न आहेत."

‘‘ကတမော စ, ဘန္တေ, ပရိယာယော ယံ ပရိယာယံ အာဂမ္မ ဣမေ ဓမ္မာ ဧကတ္ထာ ဗျဉ္ဇနမေဝ နာနံ? ရာဂေါ, ဘန္တေ, ပမာဏကရဏော, ဒေါသော ပမာဏကရဏော, မောဟော ပမာဏကရဏော. တေ ခီဏာသဝဿ ဘိက္ခုနော ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝင်္ကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ. ယာဝတာ ခေါ, ဘန္တေ, အပ္ပမာဏာ စေတောဝိမုတ္တိယော, အကုပ္ပာ တာသံ စေတောဝိမုတ္တိ အဂ္ဂမက္ခာယတိ. သာ ခေါ ပန အကုပ္ပာ စေတောဝိမုတ္တိ သုညာ ရာဂေန, သုညာ ဒေါသေန, သုညာ မောဟေန. ရာဂေါ ခေါ, ဘန္တေ, ကိဉ္စနံ, ဒေါသော ကိဉ္စနံ, မောဟော ကိဉ္စနံ. တေ ခီဏာသဝဿ ဘိက္ခုနော ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝင်္ကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ. ယာဝတာ ခေါ, ဘန္တေ, အာကိဉ္စညာ စေတောဝိမုတ္တိယော, အကုပ္ပာ တာသံ စေတောဝိမုတ္တိ အဂ္ဂမက္ခာယတိ. သာ ခေါ [Pg.487] ပန အကုပ္ပာ စေတောဝိမုတ္တိ သုညာ ရာဂေန, သုညာ ဒေါသေန, သုညာ မောဟေန. ရာဂေါ ခေါ, ဘန္တေ, နိမိတ္တကရဏော, ဒေါသော နိမိတ္တကရဏော, မောဟော နိမိတ္တကရဏော. တေ ခီဏာသဝဿ ဘိက္ခုနော ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝင်္ကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ. ယာဝတာ ခေါ, ဘန္တေ, အနိမိတ္တာ စေတောဝိမုတ္တိယော, အကုပ္ပာ တာသံ စေတောဝိမုတ္တိ အဂ္ဂမက္ခာယတိ. သာ ခေါ ပန အကုပ္ပာ စေတောဝိမုတ္တိ သုညာ ရာဂေန, သုညာ ဒေါသေန, သုညာ မောဟေန. အယံ ခေါ, ဘန္တေ, ပရိယာယော ယံ ပရိယာယံ အာဂမ္မ ဣမေ ဓမ္မာ ဧကတ္ထာ ဗျဉ္ဇနမေဝ နာန’’န္တိ. ‘‘လာဘာ တေ, ဂဟပတိ, သုလဒ္ဓံ တေ, ဂဟပတိ! ယဿ တေ ဂမ္ဘီရေ ဗုဒ္ဓဝစနေ ပညာစက္ခု ကမတီ’’တိ. သတ္တမံ.

“भन्ते, ती कोणती पद्धत (पर्याय) आहे, ज्या आधारे हे धर्म अर्थाने एकच आहेत आणि केवळ त्यांच्या व्यंजनांमध्ये (शब्दांमध्ये) भिन्नता आहे? भन्ते, राग (आसक्ती) हा मर्यादा निर्माण करणारा आहे, द्वेष हा मर्यादा निर्माण करणारा आहे, आणि मोह हा मर्यादा निर्माण करणारा आहे. ज्या भिक्खूचे आसव नष्ट झाले आहेत (क्षीणासव), त्याने हे नष्ट केले आहेत, मुळापासून उपटून टाकले आहेत, ताडाच्या बुंध्यासारखे केले आहेत, नामशेष केले आहेत, जेणेकरून भविष्यात ते पुन्हा उत्पन्न होणार नाहीत. भन्ते, जितक्या काही अमर्याद चित्तविमुक्ती (अप्पमाणा चेतोविमुत्ती) आहेत, त्या सर्वांमध्ये अकुप्पा (अकंप्य) चित्तविमुक्ती ही सर्वश्रेष्ठ मानली जाते. ती अकुप्पा चित्तविमुक्ती रागापासून शून्य आहे, द्वेषापासून शून्य आहे, मोहापासून शून्य आहे. भन्ते, राग हा अडथळा (किंचन) आहे, द्वेष हा अडथळा आहे, मोह हा अडथळा आहे. ज्या भिक्खूचे आसव नष्ट झाले आहेत, त्याने हे नष्ट केले आहेत, मुळापासून उपटून टाकले आहेत, ताडाच्या बुंध्यासारखे केले आहेत, नामशेष केले आहेत, जेणेकरून भविष्यात ते पुन्हा उत्पन्न होणार नाहीत. भन्ते, जितक्या काही आकिंचन्या (अकिंचनत्व) चित्तविमुक्ती आहेत, त्या सर्वांमध्ये अकुप्पा चित्तविमुक्ती ही सर्वश्रेष्ठ मानली जाते. ती अकुप्पा चित्तविमुक्ती रागापासून शून्य आहे, द्वेषापासून शून्य आहे, मोहापासून शून्य आहे. भन्ते, राग हा निमित्त (चिन्ह) निर्माण करणारा आहे, द्वेष हा निमित्त निर्माण करणारा आहे, मोह हा निमित्त निर्माण करणारा आहे. ज्या भिक्खूचे आसव नष्ट झाले आहेत, त्याने हे नष्ट केले आहेत, मुळापासून उपटून टाकले आहेत, ताडाच्या बुंध्यासारखे केले आहेत, नामशेष केले आहेत, जेणेकरून भविष्यात ते पुन्हा उत्पन्न होणार नाहीत. भन्ते, जितक्या काही अनिमित्त चित्तविमुक्ती आहेत, त्या सर्वांमध्ये अकुप्पा चित्तविमुक्ती ही सर्वश्रेष्ठ मानली जाते. ती अकुप्पा चित्तविमुक्ती रागापासून शून्य आहे, द्वेषापासून शून्य आहे, मोहापासून शून्य आहे. भन्ते, हीच ती पद्धत आहे, ज्या आधारे हे धर्म अर्थाने एकच आहेत आणि केवळ त्यांच्या व्यंजनांमध्ये (शब्दांमध्ये) भिन्नता आहे.” “हे गृहपती, हा तुझा लाभ आहे! हे गृहपती, तुला हे उत्तम प्रकारे प्राप्त झाले आहे! कारण तुझी प्रज्ञाचक्षू भगवंतांच्या या गंभीर वचनांमध्ये प्रवेश करते.” सातवे (सुत्त समाप्त).

၈. နိဂဏ္ဌနာဋပုတ္တသုတ္တံ

८. निगण्ठ नाटपुत्त सुत्त

၃၅၀. တေန ခေါ ပန သမယေန နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော မစ္ဆိကာသဏ္ဍံ အနုပ္ပတ္တော ဟောတိ မဟတိယာ နိဂဏ္ဌပရိသာယ သဒ္ဓိံ. အဿောသိ ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ – ‘‘နိဂဏ္ဌော ကိရ နာဋပုတ္တော မစ္ဆိကာသဏ္ဍံ အနုပ္ပတ္တော မဟတိယာ နိဂဏ္ဌပရိသာယ သဒ္ဓိ’’န္တိ. အထ ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ သမ္ဗဟုလေဟိ ဥပါသကေဟိ သဒ္ဓိံ ယေန နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ နိဂဏ္ဌေန နာဋပုတ္တေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ စိတ္တံ ဂဟပတိံ နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော ဧတဒဝေါစ – ‘‘သဒ္ဒဟသိ တွံ, ဂဟပတိ, သမဏဿ ဂေါတမဿ – အတ္ထိ အဝိတက္ကော အဝိစာရော သမာဓိ, အတ္ထိ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ နိရောဓော’’တိ?

३५०. त्या वेळी निगण्ठ नाटपुत्त आपल्या मोठ्या निगण्ठ अनुयायांच्या समूहासह मच्छिकाषण्ड येथे आलेला होता. चित्त गृहपतीने ऐकले की, “निगण्ठ नाटपुत्त आपल्या मोठ्या निगण्ठ अनुयायांच्या समूहासह मच्छिकाषण्ड येथे आलेला आहे.” तेव्हा चित्त गृहपती अनेक उपासकांसह जेथे निगण्ठ नाटपुत्त होता तेथे गेला. तेथे जाऊन त्याने निगण्ठ नाटपुत्त याच्याशी कुशलमंगल विचारले. आनंददायी आणि स्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या चित्त गृहपतीला निगण्ठ नाटपुत्त म्हणाला, “गृहपती, श्रमण गोतमांच्या या गोष्टीवर तुझा विश्वास आहे का की, ‘वितर्क आणि विचार नसलेली समाधी (अवितक्क अविचार समाधी) असते, आणि वितर्क व विचारांचा निरोध (लय) होतो’?”

‘‘န ခွာဟံ ဧတ္ထ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သဒ္ဓါယ ဂစ္ဆာမိ. အတ္ထိ အဝိတက္ကော အဝိစာရော သမာဓိ, အတ္ထိ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ နိရောဓော’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော ဥလ္လောကေတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဒံ ဘဝန္တော ပဿန္တု, ယာဝ ဥဇုကော စာယံ စိတ္တော ဂဟပတိ, ယာဝ အသဌော စာယံ စိတ္တော ဂဟပတိ, ယာဝ အမာယာဝီ စာယံ စိတ္တော ဂဟပတိ, ဝါတံ ဝါ သော ဇာလေန ဗာဓေတဗ္ဗံ မညေယျ, ယော ဝိတက္ကဝိစာရေ နိရောဓေတဗ္ဗံ မညေယျ[Pg.488], သကမုဋ္ဌိနာ ဝါ သော ဂင်္ဂါယ သောတံ အာဝါရေတဗ္ဗံ မညေယျ, ယော ဝိတက္ကဝိစာရေ နိရောဓေတဗ္ဗံ မညေယျာ’’တိ.

“भन्ते, या बाबतीत मी केवळ भगवंतांवर श्रद्धा ठेवून चालत नाही की, ‘वितर्क आणि विचार नसलेली समाधी असते, आणि वितर्क व विचारांचा निरोध होतो’.” असे म्हटल्यावर, निगण्ठ नाटपुत्ताने आपल्या अनुयायांकडे अभिमानाने पाहत म्हटले, “महाशयांनो, हे पहा! हा चित्त गृहपती किती सरळ आहे! हा चित्त गृहपती किती निष्कपट आहे! हा चित्त गृहपती किती माया नसलेला (प्रामाणिक) आहे! जो कोणी असे मानतो की वितर्क आणि विचारांचा निरोध केला जाऊ शकतो, तो जाळ्याने वारा पकडता येईल असे मानण्यासारखे आहे, किंवा आपल्या मुठीने गंगा नदीचा प्रवाह रोखता येईल असे मानण्यासारखे आहे.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဘန္တေ, ကတမံ နု ခေါ ပဏီတတရံ – ဉာဏံ ဝါ သဒ္ဓါ ဝါ’’တိ? ‘‘သဒ္ဓါယ ခေါ, ဂဟပတိ, ဉာဏံယေဝ ပဏီတတရ’’န္တိ. ‘‘အဟံ ခေါ, ဘန္တေ, ယာဝဒေဝ အာကင်္ခါမိ, ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ. အဟံ ခေါ, ဘန္တေ, ယာဝဒေဝ အာကင်္ခါမိ, ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ. အဟံ ခေါ, ဘန္တေ, ယာဝဒေဝ အာကင်္ခါမိ, ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ. အဟံ ခေါ, ဘန္တေ, ယာဝဒေဝ အာကင်္ခါမိ, သုခဿ စ ပဟာနာ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ. န သော ခွာဟံ, ဘန္တေ, ဧဝံ ဇာနန္တော ဧဝံ ပဿန္တော ကဿ အညဿ သမဏဿ ဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ သဒ္ဓါယ ဂမိဿာမိ? အတ္ထိ အဝိတက္ကော အဝိစာရော သမာဓိ, အတ္ထိ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ နိရောဓော’’တိ.

“भन्ते, तुम्हाला काय वाटते, ज्ञान आणि श्रद्धा या दोन्हीपैकी काय अधिक श्रेष्ठ आहे?” “गृहपती, श्रद्धेपेक्षा ज्ञानच अधिक श्रेष्ठ आहे.” “भन्ते, मला जेव्हा जेव्हा इच्छा होते, तेव्हा मी कामभोगांपासून अलिप्त होऊन, अकुशल धर्मांपासून अलिप्त होऊन, वितर्क आणि विचारांसह असलेल्या, विवेकापासून उत्पन्न झालेल्या प्रीती आणि सुखाने युक्त अशा पहिल्या ध्यानात (प्रथम ध्यान) प्रवेश करून विहरतो. भन्ते, मला जेव्हा जेव्हा इच्छा होते, तेव्हा वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्याने... (पूर्ववत)... दुसऱ्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो. भन्ते, मला जेव्हा जेव्हा इच्छा होते, तेव्हा प्रीतीचाही विराग झाल्यामुळे... (पूर्ववत)... तिसऱ्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो. भन्ते, मला जेव्हा जेव्हा इच्छा होते, तेव्हा सुखाचाही त्याग केल्यामुळे... (पूर्ववत)... चौथ्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो. भन्ते, अशा प्रकारे जाणणारा आणि पाहणारा मी, ‘वितर्क आणि विचार नसलेली समाधी असते, आणि वितर्क व विचारांचा निरोध होतो’ या गोष्टीसाठी इतर कोणत्या श्रमणावर किंवा ब्राह्मणावर श्रद्धा ठेवून का जाईन?”

ဧဝံ ဝုတ္တေ, နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော သကံ ပရိသံ အပလောကေတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဒံ ဘဝန္တော ပဿန္တု, ယာဝ အနုဇုကော စာယံ စိတ္တော ဂဟပတိ, ယာဝ သဌော စာယံ စိတ္တော ဂဟပတိ, ယာဝ မာယာဝီ စာယံ စိတ္တော ဂဟပတီ’’တိ.

असे म्हटल्यावर, निगण्ठ नाटपुत्ताने आपल्या अनुयायांकडे तिरकस नजरेने पाहत म्हटले, “महाशयांनो, हे पहा! हा चित्त गृहपती किती कुटिल (असरळ) आहे! हा चित्त गृहपती किती धूर्त (सठ) आहे! हा चित्त गृहपती किती कपटी (मायी) आहे!”

‘‘ဣဒါနေဝ ခေါ တေ မယံ, ဘန္တေ, ဘာသိတံ – ‘ဧဝံ အာဇာနာမ ဣဒံ ဘဝန္တော ပဿန္တု, ယာဝ ဥဇုကော စာယံ စိတ္တော ဂဟပတိ, ယာဝ အသဌော စာယံ စိတ္တော ဂဟပတိ, ယာဝ အမာယာဝီ စာယံ စိတ္တော ဂဟပတီ’တိ. ဣဒါနေဝ စ ပန မယံ, ဘန္တေ, ဘာသိတံ – ‘ဧဝံ အာဇာနာမ ဣဒံ ဘဝန္တော ပဿန္တု, ယာဝ အနုဇုကော စာယံ စိတ္တော ဂဟပတိ, ယာဝ သဌော စာယံ စိတ္တော ဂဟပတိ, ယာဝ မာယာဝီ စာယံ စိတ္တော ဂဟပတီ’တိ. သစေ တေ, ဘန္တေ, ပုရိမံ သစ္စံ, ပစ္ဆိမံ တေ မိစ္ဆာ. သစေ ပန တေ, ဘန္တေ, ပုရိမံ မိစ္ဆာ, ပစ္ဆိမံ တေ သစ္စံ. ဣမေ ခေါ ပန, ဘန္တေ, ဒသ သဟဓမ္မိကာ ပဉှာ အာဂစ္ဆန္တိ. ယဒါ နေသံ အတ္ထံ အာဇာနေယျာသိ, အထ မံ ပဋိဟရေယျာသိ သဒ္ဓိံ နိဂဏ္ဌပရိသာယ. ဧကော ပဉှော, ဧကော ဥဒ္ဒေသော, ဧကံ ဝေယျာကရဏံ. ဒွေ ပဉှာ, ဒွေ ဥဒ္ဒေသာ, ဒွေ ဝေယျာကရဏာနိ. တယော ပဉှာ, တယော ဥဒ္ဒေသာ, တီဏိ ဝေယျာကရဏာနိ. စတ္တာရော ပဉှာ, စတ္တာရော ဥဒ္ဒေသာ, စတ္တာရိ [Pg.489] ဝေယျာကရဏာနိ. ပဉ္စ ပဉှာ, ပဉ္စ ဥဒ္ဒေသာ, ပဉ္စ ဝေယျာကရဏာနိ. ဆ ပဉှာ, ဆ ဥဒ္ဒေသာ, ဆ ဝေယျာကရဏာနိ. သတ္တ ပဉှာ, သတ္တ ဥဒ္ဒေသာ, သတ္တ ဝေယျာကရဏာနိ. အဋ္ဌ ပဉှာ, အဋ္ဌ ဥဒ္ဒေသာ, အဋ္ဌ ဝေယျာကရဏာနိ. နဝ ပဉှာ, နဝ ဥဒ္ဒေသာ, နဝ ဝေယျာကရဏာနိ. ဒသ ပဉှာ, ဒသ ဥဒ္ဒေသာ, ဒသ ဝေယျာကရဏာနီ’’တိ. အထ ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ ဣမေ ဒသ သဟဓမ္မိကေ ပဉှေ အာပုစ္ဆိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမီတိ. အဋ္ဌမံ.

"भन्ते, नुकतेच आम्ही आपले हे बोलणे ऐकले - 'अहो सज्जनो, हे पहा! हा चित्त गृहपती किती सरळ आहे, हा चित्त गृहपती किती निष्कपट आहे, हा चित्त गृहपती किती मायारहित आहे!' आणि आता लगेचच आम्ही आपले हे बोलणे ऐकतो - 'अहो सज्जनो, हे पहा! हा चित्त गृहपती किती कुटिल आहे, हा चित्त गृहपती किती कपटी आहे, हा चित्त गृहपती किती मायावी आहे!' भन्ते, जर तुमचे पहिले विधान सत्य असेल, तर तुमचे नंतरचे विधान असत्य आहे. आणि जर तुमचे पहिले विधान असत्य असेल, तर तुमचे नंतरचे विधान सत्य आहे. भन्ते, हे दहा सकारण प्रश्न उपस्थित होतात. जेव्हा तुम्हाला त्यांचा अर्थ समजेल, तेव्हा तुम्ही तुमच्या निगंठ परिषदेसह मला उत्तर द्यावे. एक प्रश्न, एक उद्देश, एक व्याकरण. दोन प्रश्न, दोन उद्देश, दोन व्याकरणे. तीन प्रश्न, तीन उद्देश, तीन व्याकरणे. चार प्रश्न, चार उद्देश, चार व्याकरणे. पाच प्रश्न, पाच उद्देश, पाच व्याकरणे. सहा प्रश्न, सहा उद्देश, सहा व्याकरणे. सात प्रश्न, सात उद्देश, सात व्याकरणे. आठ प्रश्न, आठ उद्देश, आठ व्याकरणे. नऊ प्रश्न, नऊ उद्देश, नऊ व्याकरणे. दहा प्रश्न, दहा उद्देश, दहा व्याकरणे." त्यानंतर चित्त गृहपतीने निगंठ नातपुत्ताला हे दहा सकारण प्रश्न विचारून आपल्या आसनावरून उठून तेथून प्रस्थान केले. आठवे सूत्र समाप्त.

၉. အစေလကဿပသုတ္တံ

९. अचेलकस्सपसुत्त

၃၅၁. တေန ခေါ ပန သမယေန အစေလော ကဿပေါ မစ္ဆိကာသဏ္ဍံ အနုပ္ပတ္တော ဟောတိ စိတ္တဿ ဂဟပတိနော ပုရာဏဂိဟိသဟာယော. အဿောသိ ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ – ‘‘အစေလော ကိရ ကဿပေါ မစ္ဆိကာသဏ္ဍံ အနုပ္ပတ္တော အမှာကံ ပုရာဏဂိဟိသဟာယော’’တိ. အထ ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ ယေန အစေလော ကဿပေါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အစေလေန ကဿပေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ အစေလံ ကဿပံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကီဝစိရံ ပဗ္ဗဇိတဿ, ဘန္တေ, ကဿပါ’’တိ? ‘‘တိံသမတ္တာနိ ခေါ မေ, ဂဟပတိ, ဝဿာနိ ပဗ္ဗဇိတဿာ’’တိ. ‘‘ဣမေဟိ ပန တေ, ဘန္တေ, တိံသမတ္တေဟိ ဝဿေဟိ အတ္ထိ ကောစိ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသော အဓိဂတော ဖာသုဝိဟာရော’’တိ? ‘‘ဣမေဟိ ခေါ မေ, ဂဟပတိ, တိံသမတ္တေဟိ ဝဿေဟိ ပဗ္ဗဇိတဿ နတ္ထိ ကောစိ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသော အဓိဂတော ဖာသုဝိဟာရော, အညတြ နဂ္ဂေယျာ စ မုဏ္ဍေယျာ စ ပါဝဠနိပ္ဖောဋနာယ စာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, စိတ္တော ဂဟပတိ အစေလံ ကဿပံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အစ္ဆရိယံ ဝတ, ဘော, အဗ္ဘုတံ ဝတ, ဘော! ဓမ္မဿ သွာက္ခာတတာ ယတြ ဟိ နာမ တိံသမတ္တေဟိ ဝဿေဟိ န ကောစိ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသော အဓိဂတော အဘဝိဿ ဖာသုဝိဟာရော, အညတြ နဂ္ဂေယျာ စ မုဏ္ဍေယျာ စ ပါဝဠနိပ္ဖောဋနာယ စာ’’တိ!

३५१. त्या वेळी चित्त गृहपतीचा गृहस्थजीवनातील जुना मित्र असलेला अचेल कस्सप मच्छिकाखंड येथे आला होता. चित्त गृहपतीने ऐकले की, 'आमचा गृहस्थजीवनातील जुना मित्र अचेल कस्सप मच्छिकाखंड येथे आला आहे.' तेव्हा चित्त गृहपती जेथे अचेल कस्सप होता तेथे गेला; आणि तेथे पोहोचून त्याने अचेल कस्सपशी कुशलमंगल विचारले. आनंददायी व संस्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या चित्त गृहपतीने अचेल कस्सपला विचारले, 'भन्ते कस्सप, तुम्हाला प्रव्रजित होऊन किती काळ झाला आहे?' 'गृहपती, मला प्रव्रजित होऊन सुमारे तीस वर्षे झाली आहेत.' 'पण भन्ते, या तीस वर्षांत तुम्हाला मानवी धर्मापलीकडचे, आर्यांना योग्य असे कोणतेही विशेष ज्ञान-दर्शन किंवा सुखाचा विहार प्राप्त झाला आहे का?' 'गृहपती, प्रव्रजित झाल्यापासून या तीस वर्षांत मला नग्न राहणे, मुंडण करणे आणि आसन स्वच्छ करण्यासाठी मोरपिसांचा झाडू वापरणे याशिवाय मानवी धर्मापलीकडचे, आर्यांना योग्य असे कोणतेही विशेष ज्ञान-दर्शन किंवा सुखाचा विहार प्राप्त झालेला नाही.' असे म्हटल्यावर चित्त गृहपती अचेल कस्सपला म्हणाला, 'आश्चर्य आहे, हे महाशय! अद्भुत आहे, हे महाशय! धम्माचे सुविख्यातत्व पहा, की तीस वर्षांनंतरही नग्न राहणे, मुंडण करणे आणि आसन स्वच्छ करण्यासाठी मोरपिसांचा झाडू वापरणे याशिवाय मानवी धर्मापलीकडचे, आर्यांना योग्य असे कोणतेही विशेष ज्ञान-दर्शन किंवा सुखाचा विहार प्राप्त होऊ शकला नाही!'

‘‘တုယှံ ပန, ဂဟပတိ, ကီဝစိရံ ဥပါသကတ္တံ ဥပဂတဿာ’’တိ? ‘‘မယှမ္ပိ ခေါ ပန, ဘန္တေ, တိံသမတ္တာနိ ဝဿာနိ ဥပါသကတ္တံ ဥပဂတဿာ’’တိ. ‘‘ဣမေဟိ ပန တေ, ဂဟပတိ, တိံသမတ္တေဟိ ဝဿေဟိ အတ္ထိ ကောစိ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသော [Pg.490] အဓိဂတော ဖာသုဝိဟာရော’’တိ? ‘‘ဂိဟိနောပိ သိယာ, ဘန္တေ. အဟဉှိ, ဘန္တေ, ယာဝဒေဝ အာကင်္ခါမိ, ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ. အဟဉှိ, ဘန္တေ, ယာဝဒေဝ အာကင်္ခါမိ, ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ …ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ. အဟဉှိ, ဘန္တေ, ယာဝဒေဝ အာကင်္ခါမိ, ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ. အဟဉှိ, ဘန္တေ, ယာဝဒေဝ အာကင်္ခါမိ, သုခဿ စ ပဟာနာ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ. သစေ ခေါ ပနာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော ပဌမတရံ ကာလံ ကရေယျံ, အနစ္ဆရိယံ ခေါ ပနေတံ ယံ မံ ဘဂဝါ ဧဝံ ဗျာကရေယျ – ‘နတ္ထိ တံ သံယောဇနံ ယေန သံယောဇနေန သံယုတ္တော စိတ္တော ဂဟပတိ ပုန ဣမံ လောကံ အာဂစ္ဆေယျာ’’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အစေလော ကဿပေါ စိတ္တံ ဂဟပတိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အစ္ဆရိယံ ဝတ ဘော, အဗ္ဘုတံ ဝတ ဘော! ဓမ္မဿ သွာက္ခာတတာ, ယတြ ဟိ နာမ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနော ဧဝရူပံ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ အဓိဂမိဿတိ ဖာသုဝိဟာရံ. လဘေယျာဟံ, ဂဟပတိ, ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, လဘေယျံ ဥပသမ္ပဒ’’န္တိ.

'पण गृहपती, तुला उपासकत्व पत्करून किती काळ झाला आहे?' 'भन्ते, मलाही उपासकत्व पत्करून सुमारे तीस वर्षे झाली आहेत.' 'पण गृहपती, या तीस वर्षांत तुला मानवी धर्मापलीकडचे, आर्यांना योग्य असे कोणतेही विशेष ज्ञान-दर्शन किंवा सुखाचा विहार प्राप्त झाला आहे का?' 'भन्ते, गृहस्थालाही ते प्राप्त होऊ शकते. मी, भन्ते, जेव्हा जेव्हा इच्छितो, तेव्हा कामभोगांपासून अलिप्त होऊन, अकुशल धर्मांपासून अलिप्त होऊन, वितर्क आणि विचारांसह, विवेकापासून उत्पन्न झालेले प्रीती व सुख असणारे पहिले ध्यान प्राप्त करून विहार करतो. मी, भन्ते, जेव्हा जेव्हा इच्छितो, तेव्हा वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्याने... दुसरे ध्यान प्राप्त करून विहार करतो. मी, भन्ते, जेव्हा जेव्हा इच्छितो, प्रीतीच्या विरागाने... तिसरे ध्यान प्राप्त करून विहार करतो. मी, भन्ते, जेव्हा जेव्हा इच्छितो, सुखाचा त्याग केल्याने... चौथे ध्यान प्राप्त करून विहार करतो. भन्ते, जर मी भगवंतांच्या आधी मृत्यू पावलो, तर भगवंतांनी माझ्याविषयी असे घोषित करणे यात काही आश्चर्य नाही की - 'असे कोणतेही बंधन शिल्लक नाही, ज्या बंधनाने बांधला जाऊन चित्त गृहपती पुन्हा या जगात येईल.' असे म्हटल्यावर अचेल कस्सप चित्त गृहपतीला म्हणाला, 'आश्चर्य आहे, हे महाशय! अद्भुत आहे, हे महाशय! धम्माचे सुविख्यातत्व पहा, की पांढरे वस्त्र परिधान करणारा गृहस्थसुद्धा अशा प्रकारचा मानवी धर्मापलीकडचा, आर्यांना योग्य असा विशेष ज्ञान-दर्शन रूप सुखाचा विहार प्राप्त करू शकतो! गृहपती, मला या धम्म आणि विनयामध्ये प्रव्रज्या मिळावी, मला उपसंपदा मिळावी.'

အထ ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ အစေလံ ကဿပံ အာဒါယ ယေန ထေရာ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ထေရေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အယံ, ဘန္တေ, အစေလော ကဿပေါ အမှာကံ ပုရာဏဂိဟိသဟာယော. ဣမံ ထေရာ ပဗ္ဗာဇေန္တု ဥပသမ္ပာဒေန္တု. အဟမဿ ဥဿုက္ကံ ကရိဿာမိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာန’’န္တိ. အလတ္ထ ခေါ အစေလော ကဿပေါ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, အလတ္ထ ဥပသမ္ပဒံ. အစိရူပသမ္ပန္နော စ ပနာယသ္မာ ကဿပေါ ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရန္တော နစိရဿေဝ – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ, တဒနုတ္တရံ ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိ. ‘‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’’တိ အဗ္ဘညာသိ. အညတရော စ ပနာယသ္မာ ကဿပေါ အရဟတံ အဟောသီတိ. နဝမံ.

त्यानंतर चित्त गृहपतीने अचेल कस्सपला सोबत घेतले आणि जेथे थेर भिक्खू होते तेथे तो गेला; तेथे जाऊन तो थेर भिक्खूंना म्हणाला, 'भन्ते, हा अचेल कस्सप आमचा गृहस्थजीवनातील जुना मित्र आहे. थेर भिक्खूंनी याला प्रव्रज्या द्यावी आणि उपसंपदा द्यावी. मी याच्यासाठी चीवर, पिंडपात, शयनासन आणि आजारपणातील औषधोपचार या सर्व गरजा पुरवण्याची जबाबदारी घेतो.' अशा प्रकारे अचेल कस्सपला या धम्म आणि विनयामध्ये प्रव्रज्या मिळाली आणि उपसंपदा मिळाली. उपसंपदा मिळाल्यानंतर लवकरच आयुष्यमान कस्सप एकटे, जनसमुदायापासून दूर, अप्रमत्त, उद्योगी आणि दृढनिश्चयी होऊन विहार करू लागले. ज्या ध्येयासाठी कुलपुत्र योग्य रीतीने घरादाराचा त्याग करून अनगारिक अवस्थेत प्रव्रजित होतात, ते ब्रह्मचर्याचे सर्वश्रेष्ठ अंतिम ध्येय त्यांनी याच जन्मात स्वतः अभिज्ञाद्वारे साक्षात करून प्राप्त केले. 'जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य जगले गेले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या जन्मानंतर दुसरा कोणताही जन्म नाही,' हे त्यांनी प्रत्यक्ष जाणले. आणि आयुष्यमान कस्सप अर्हतांपैकी एक झाले. नववे सूत्र समाप्त.

၁၀. ဂိလာနဒဿနသုတ္တံ

१०. गिलाणदस्सनसुत्त

၃၅၂. တေန [Pg.491] ခေါ ပန သမယေန စိတ္တော ဂဟပတိ အာဗာဓိကော ဟောတိ ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော. အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ အာရာမဒေဝတာ ဝနဒေဝတာ ရုက္ခဒေဝတာ ဩသဓိတိဏဝနပ္ပတီသု အဓိဝတ္ထာ ဒေဝတာ သင်္ဂမ္မ သမာဂမ္မ စိတ္တံ ဂဟပတိံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ပဏိဓေဟိ, ဂဟပတိ, အနာဂတမဒ္ဓါနံ ရာဇာ အဿံ စက္ကဝတ္တီ’’တိ.

३५२. त्या वेळी चित्त गृहपती आजारी, दुःखी आणि अत्यंत आजारी होते. तेव्हा अनेक आरामदेवता, वनदेवता, वृक्षदेवता आणि औषधी वनस्पती, गवत व वनवृक्षांवर अधिवास करणाऱ्या देवता एकत्र येऊन, एकत्र जमून चित्त गृहपतीला असे म्हणाल्या – "गृहपती, भविष्यात मी चक्रवर्ती राजा व्हावे, अशी आकांक्षा कर."

ဧဝံ ဝုတ္တေ, စိတ္တော ဂဟပတိ တာ အာရာမဒေဝတာ ဝနဒေဝတာ ရုက္ခဒေဝတာ ဩသဓိတိဏဝနပ္ပတီသု အဓိဝတ္ထာ ဒေဝတာ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တမ္ပိ အနိစ္စံ, တမ္ပိ အဒ္ဓုဝံ, တမ္ပိ ပဟာယ ဂမနီယ’’န္တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, စိတ္တဿ ဂဟပတိနော မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ စိတ္တံ ဂဟပတိံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘သတိံ, အယျပုတ္တ, ဥပဋ္ဌပေဟိ, မာ ဝိပ္ပလပီ’’တိ. ‘‘ကိံ တာဟံ ဝဒါမိ ယံ မံ တုမှေ ဧဝံ ဝဒေထ – ‘သတိံ, အယျပုတ္တ, ဥပဋ္ဌပေဟိ, မာ ဝိပ္ပလပီ’’’တိ? ‘‘ဧဝံ ခေါ တွံ, အယျပုတ္တ, ဝဒေသိ – ‘တမ္ပိ အနိစ္စံ, တမ္ပိ အဒ္ဓုဝံ, တမ္ပိ ပဟာယ ဂမနီယ’’’န္တိ. ‘‘တထာ ဟိ ပန မံ အာရာမဒေဝတာ ဝနဒေဝတာ ရုက္ခဒေဝတာ ဩသဓိတိဏဝနပ္ပတီသု အဓိဝတ္ထာ ဒေဝတာ ဧဝမာဟံသု – ‘ပဏိဓေဟိ, ဂဟပတိ, အနာဂတမဒ္ဓါနံ ရာဇာ အဿံ စက္ကဝတ္တီ’တိ. တာဟံ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘တမ္ပိ အနိစ္စံ…ပေ… တမ္ပိ ပဟာယ ဂမနီယ’’’န္တိ. ‘‘ကိံ ပန တာ, အယျပုတ္တ, အာရာမဒေဝတာ ဝနဒေဝတာ ရုက္ခဒေဝတာ ဩသဓိတိဏဝနပ္ပတီသု အဓိဝတ္ထာ ဒေဝတာ အတ္ထဝသံ သမ္ပဿမာနာ ဧဝမာဟံသု – ‘ပဏိဓေဟိ, ဂဟပတိ, အနာဂတမဒ္ဓါနံ ရာဇာ အဿံ စက္ကဝတ္တီ’’’တိ? ‘‘တာသံ ခေါ အာရာမဒေဝတာနံ ဝနဒေဝတာနံ ရုက္ခဒေဝတာနံ ဩသဓိတိဏဝနပ္ပတီသု အဓိဝတ္ထာနံ ဒေဝတာနံ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အယံ ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ, သီလဝါ ကလျာဏဓမ္မော. သစေ ပဏိဒဟိဿတိ – အနာဂတမဒ္ဓါနံ ရာဇာ အဿံ စက္ကဝတ္တီ’တိ, ‘တဿ ခေါ အယံ ဣဇ္ဈိဿတိ, သီလဝတော စေတောပဏိဓိ ဝိသုဒ္ဓတ္တာ ဓမ္မိကော ဓမ္မိကံ ဖလံ အနုပဿတီ’တိ. ဣမံ ခေါ တာ အာရာမဒေဝတာ ဝနဒေဝတာ ရုက္ခဒေဝတာ ဩသဓိတိဏဝနပ္ပတီသု အဓိဝတ္ထာ ဒေဝတာ အတ္ထဝသံ သမ္ပဿမာနာ ဧဝမာဟံသု – ‘ပဏိဓေဟိ, ဂဟပတိ, အနာဂတမဒ္ဓါနံ ရာဇာ အဿံ စက္ကဝတ္တီ’တိ. တာဟံ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘တမ္ပိ အနိစ္စံ, တမ္ပိ အဒ္ဓုဝံ, တမ္ပိ ပဟာယ ဂမနီယ’’’န္တိ.

असे म्हटले असता, चित्त गृहपती त्या आरामदेवता, वनदेवता, वृक्षदेवता आणि औषधी वनस्पती, गवत व वनवृक्षांवर अधिवास करणाऱ्या देवतांना म्हणाले – "ते देखील अनित्य आहे, ते देखील अध्रुव आहे, ते देखील सोडून जावे लागणारे आहे." असे म्हटले असता, चित्त गृहपतीचे मित्र, अमात्य, नातेवाईक आणि सगेसोयरे चित्त गृहपतीला म्हणाले – "आर्यपुत्र, स्मृती जागृत ठेवा, बडबडू नका." "मी असे काय बोलत आहे की तुम्ही मला असे म्हणत आहात – 'आर्यपुत्र, स्मृती जागृत ठेवा, बडबडू नका'?" "आर्यपुत्र, आपण असे म्हणालात – 'ते देखील अनित्य आहे, ते देखील अध्रुव आहे, ते देखील सोडून जावे लागणारे आहे.'" "कारण आरामदेवता, वनदेवता, वृक्षदेवता आणि औषधी वनस्पती, गवत व वनवृक्षांवर अधिवास करणाऱ्या देवता मला असे म्हणाल्या होत्या – 'गृहपती, भविष्यात मी चक्रवर्ती राजा व्हावे, अशी आकांक्षा कर.' म्हणून मी त्यांना असे म्हणालो – 'ते देखील अनित्य आहे... पे... ते देखील सोडून जावे लागणारे आहे.'" "पण आर्यपुत्र, त्या आरामदेवता, वनदेवता, वृक्षदेवता आणि औषधी वनस्पती, गवत व वनवृक्षांवर अधिवास करणाऱ्या देवता कोणता विशेष लाभ पाहून असे म्हणाल्या – 'गृहपती, भविष्यात मी चक्रवर्ती राजा व्हावे, अशी आकांक्षा कर'?" "त्या आरामदेवता, वनदेवता, वृक्षदेवता आणि औषधी वनस्पती, गवत व वनवृक्षांवर अधिवास करणाऱ्या देवतांच्या मनात असा विचार आला – 'हा चित्त गृहपती शीलवान व कल्याणधर्मी आहे. जर त्याने भविष्यात मी चक्रवर्ती राजा व्हावे अशी आकांक्षा केली, तर त्याच्या शीलाच्या शुद्धतेमुळे त्याची ही मनोआकांक्षा पूर्ण होईल. धार्मिक व्यक्तीला धार्मिक फळच मिळते.' हा विशेष लाभ पाहून त्या आरामदेवता, वनदेवता, वृक्षदेवता आणि औषधी वनस्पती, गवत व वनवृक्षांवर अधिवास करणाऱ्या देवतांनी मला असे म्हटले – 'गृहपती, भविष्यात मी चक्रवर्ती राजा व्हावे, अशी आकांक्षा कर.' म्हणून मी त्यांना असे म्हणालो – 'ते देखील अनित्य आहे, ते देखील अध्रुव आहे, ते देखील सोडून जावे लागणारे आहे.'"

‘‘တေန [Pg.492] ဟိ, အယျပုတ္တ, အမှေပိ ဩဝဒါဟီ’’တိ. ‘‘တသ္မာ ဟိ ဝေါ ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ – ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတာ ဘဝိဿာမ – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ. ဓမ္မေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတာ ဘဝိဿာမ – ‘သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော သန္ဒိဋ္ဌိကော အကာလိကော ဧဟိပဿိကော ဩပနေယျိကော ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟီ’တိ. သံဃေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတာ ဘဝိဿာမ – ‘သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော, ဥဇုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော, ဉာယပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော, သာမီစိပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော, ယဒိဒံ စတ္တာရိ ပုရိသယုဂါနိ အဋ္ဌ ပုရိသပုဂ္ဂလာ ဧသ ဘဂဝတော သာဝကသံဃော အာဟုနေယျော ပါဟုနေယျော ဒက္ခိဏေယျော အဉ္ဇလိကရဏီယော အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿာ’တိ. ယံ ခေါ ပန ကိဉ္စိ ကုလေ ဒေယျဓမ္မံ သဗ္ဗံ တံ အပ္ပဋိဝိဘတ္တံ ဘဝိဿတိ သီလဝန္တေဟိ ကလျာဏဓမ္မေဟီတိ ဧဝဉှိ ဝေါ သိက္ခိတဗ္ဗ’’န္တိ. အထ ခေါ စိတ္တော ဂဟပတိ မိတ္တာမစ္စေ ဉာတိသာလောဟိတေ ဗုဒ္ဓေ စ ဓမ္မေ စ သံဃေ စ စာဂေ စ သမာဒပေတွာ ကာလမကာသီတိ. ဒသမံ.

"तसे असेल तर, आर्यपुत्र, आम्हालाही उपदेश करा." "म्हणून तुम्ही असे शिकले पाहिजे – 'आम्ही बुद्धांवर अचल श्रद्धेने युक्त होऊ – ते भगवान अर्हत, सम्यक्संबुद्ध, विद्याचरणसंपन्न, सुगत, लोकविदू, अनुत्तर पुरुषदम्यसारथी, देव आणि मनुष्यांचे शास्ता, बुद्ध आणि भगवान आहेत.' 'आम्ही धम्मावर अचल श्रद्धेने युक्त होऊ – भगवंतांनी धम्माचे सुंदर रीतीने आख्यान केले आहे, तो प्रत्यक्ष पाहण्याजोगा, तात्काळ फळ देणारा, ये आणि पाहा असे म्हणण्यास योग्य, स्वतःच्या अंतकरणात धारण करण्यास योग्य आणि सुज्ञांनी आपापल्या परीने अनुभवण्याजोगा आहे.' 'आम्ही संघावर अचल श्रद्धेने युक्त होऊ – भगवंतांचा श्रावकसंघ सुप्रतिपन्न आहे, भगवंतांचा श्रावकसंघ ऋजुप्रतिपन्न आहे, भगवंतांचा श्रावकसंघ न्यायप्रतिपन्न आहे, भगवंतांचा श्रावकसंघ सामीचीप्रतिपन्न आहे; म्हणजेच ही चार पुरुषयुगे आणि आठ पुरुषपुद्गल आहेत, हा भगवंतांचा श्रावकसंघ आहुनेय, पाहुनेय, दक्खिणेय, अंजलिकरणीय आणि जगाचे अनुत्तर पुण्यक्षेत्र आहे.' 'तसेच, आमच्या कुळात जे काही देयधर्म असेल, ते सर्व आम्ही शीलवान व कल्याणधर्मी लोकांमध्ये सामायिकपणे वाटून देऊ.' अशा प्रकारे तुम्ही स्वतःला प्रशिक्षित केले पाहिजे." त्यानंतर चित्त गृहपतीने आपले मित्र, अमात्य, नातेवाईक आणि सगेसोयरे यांना बुद्ध, धम्म, संघ आणि त्याग यांमध्ये प्रस्थापित करून देहत्याग केला. दहावे सूत्र समाप्त.

စိတ္တသံယုတ္တံ သမတ္တံ.

चित्तसंयुत्त समाप्त झाले.

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याचे उद्दान –

သံယောဇနံ ဒွေ ဣသိဒတ္တာ, မဟကော ကာမဘူပိ စ;

ဂေါဒတ္တော စ နိဂဏ္ဌော စ, အစေလေန ဂိလာနဒဿနန္တိ.

संयोजन, दोन इसिदत्त सूत्रे, महक आणि कामभू सूत्र; गोदत्त आणि निगण्ठ सूत्र, अचेल आणि ग्लानदर्शन सूत्र.

၈. ဂါမဏိသံယုတ္တံ

८. गामणिसंयुत्त

၁. စဏ္ဍသုတ္တံ

१. चण्डसूत्र

၃၅၃. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.493]. အထ ခေါ စဏ္ဍော ဂါမဏိ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ စဏ္ဍော ဂါမဏိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော ယေန မိဓေကစ္စော စဏ္ဍော စဏ္ဍောတွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ကော ပန, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော ယေန မိဓေကစ္စော သောရတော သောရတောတွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတီ’’တိ? ‘‘ဣဓ, ဂါမဏိ, ဧကစ္စဿ ရာဂေါ အပ္ပဟီနော ဟောတိ. ရာဂဿ အပ္ပဟီနတ္တာ ပရေ ကောပေန္တိ, ပရေဟိ ကောပိယမာနော ကောပံ ပါတုကရောတိ. သော စဏ္ဍောတွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ဒေါသော အပ္ပဟီနော ဟောတိ. ဒေါသဿ အပ္ပဟီနတ္တာ ပရေ ကောပေန္တိ, ပရေဟိ ကောပိယမာနော ကောပံ ပါတုကရောတိ. သော စဏ္ဍောတွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. မောဟော အပ္ပဟီနော ဟောတိ. မောဟဿ အပ္ပဟီနတ္တာ ပရေ ကောပေန္တိ, ပရေဟိ ကောပိယမာနော ကောပံ ပါတုကရောတိ. သော စဏ္ဍောတွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. အယံ ခေါ, ဂါမဏိ, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော ယေန မိဓေကစ္စော စဏ္ဍော စဏ္ဍောတွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ’’.

३५३. श्रावस्ती येथील निदान. तेव्हा चण्ड नावाचा ग्रामणी जेथे भगवान होते तेथे गेला; तिथे जाऊन भगवंतांना अभिवादन करून एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या चण्ड ग्रामणीने भगवंतांना असे विचारले – "भंते, काय कारण आहे, कोणता प्रत्यय आहे, ज्यामुळे या जगात काही व्यक्तींना चण्ड, चण्ड असेच म्हटले जाते? आणि भंते, काय कारण आहे, कोणता प्रत्यय आहे, ज्यामुळे या जगात काही व्यक्तींना सोरत, सोरत असेच म्हटले जाते?" "ग्रामणी, या जगात काही व्यक्तींचा राग नष्ट झालेला नसतो. राग नष्ट न झाल्यामुळे इतर लोक त्यांना संतप्त करतात, आणि इतरांनी संतप्त केले असता ते आपला क्रोध प्रकट करतात. त्यामुळे त्यांना चण्ड असेच म्हटले जाते. त्यांचा द्वेष नष्ट झालेला नसतो. द्वेष नष्ट न झाल्यामुळे इतर लोक त्यांना संतप्त करतात, आणि इतरांनी संतप्त केले असता ते आपला क्रोध प्रकट करतात. त्यामुळे त्यांना चण्ड असेच म्हटले जाते. त्यांचा मोह नष्ट झालेला नसतो. मोह नष्ट न झाल्यामुळे इतर लोक त्यांना संतप्त करतात, आणि इतरांनी संतप्त केले असता ते आपला क्रोध प्रकट करतात. त्यामुळे त्यांना चण्ड असेच म्हटले जाते. ग्रामणी, हेच ते कारण आहे, हाच तो प्रत्यय आहे, ज्यामुळे या जगात काही व्यक्तींना चण्ड, चण्ड असेच म्हटले जाते."

‘‘ဣဓ ပန, ဂါမဏိ, ဧကစ္စဿ ရာဂေါ ပဟီနော ဟောတိ. ရာဂဿ ပဟီနတ္တာ ပရေ န ကောပေန္တိ, ပရေဟိ ကောပိယမာနော ကောပံ န ပါတုကရောတိ. သော သောရတောတွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ဒေါသော ပဟီနော ဟောတိ. ဒေါသဿ ပဟီနတ္တာ ပရေ န ကောပေန္တိ, ပရေဟိ ကောပိယမာနော ကောပံ န ပါတုကရောတိ. သော သောရတောတွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. မောဟော ပဟီနော ဟောတိ. မောဟဿ ပဟီနတ္တာ ပရေ န ကောပေန္တိ, ပရေဟိ ကောပိယမာနော ကောပံ န ပါတုကရောတိ. သော သောရတောတွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. အယံ ခေါ, ဂါမဏိ, ဟေတု အယံ ပစ္စယော ယေန မိဓေကစ္စော သောရတော သောရတောတွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတီ’’တိ.

"परंतु ग्रामणी, या जगात काही व्यक्तींचा राग नष्ट झालेला असतो. राग नष्ट झाल्यामुळे इतर लोक त्यांना संतप्त करत नाहीत, आणि इतरांनी संतप्त केले तरी ते आपला क्रोध प्रकट करत नाहीत. त्यामुळे त्यांना सोरत असेच म्हटले जाते. त्यांचा द्वेष नष्ट झालेला असतो. द्वेष नष्ट झाल्यामुळे इतर लोक त्यांना संतप्त करत नाहीत, आणि इतरांनी संतप्त केले तरी ते आपला क्रोध प्रकट करत नाहीत. त्यामुळे त्यांना सोरत असेच म्हटले जाते. त्यांचा मोह नष्ट झालेला असतो. मोह नष्ट झाल्यामुळे इतर लोक त्यांना संतप्त करत नाहीत, आणि इतरांनी संतप्त केले तरी ते आपला क्रोध प्रकट करत नाहीत. त्यामुळे त्यांना सोरत असेच म्हटले जाते. ग्रामणी, हेच ते कारण आहे, हाच तो प्रत्यय आहे, ज्यामुळे या जगात काही व्यक्तींना सोरत, सोरत असेच म्हटले जाते."

ဧဝံ ဝုတ္တေ, စဏ္ဍော ဂါမဏိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ, အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ! သေယျထာပိ, ဘန္တေ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ [Pg.494] ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ – စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီတိ; ဧဝမေဝံ ဘဂဝတာ အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဂဝါ ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ. ပဌမံ.

असे म्हटले असता, चंड ग्रामणी भगवंतांना म्हणाला – “अतिशय सुंदर, भन्ते! अतिशय सुंदर, भन्ते! ज्याप्रमाणे, भन्ते, पालथा घातलेला घडा उताणा करावा, झाकलेली वस्तू उघडी करावी, वाट चुकलेल्याला मार्ग दाखवावा, किंवा डोळे असणाऱ्यांना रूपे दिसावीत म्हणून अंधारात तेलाचा दिवा धरावा; त्याचप्रमाणे भगवंतांनी अनेक मार्गांनी धम्म प्रकाशित केला आहे. भन्ते, मी भगवंतांना, धम्माला आणि भिक्खू संघाला शरण जातो. भगवंतांनी मला आजपासून जन्मभर शरण आलेला उपासक म्हणून मानावे.” पहिले.

၂. တာလပုဋသုတ္တံ

२. तालपुट सुत्त

၃၅၄. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. အထ ခေါ တာလပုဋော နဋဂါမဏိ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ တာလပုဋော နဋဂါမဏိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သုတံ မေတံ, ဘန္တေ, ပုဗ္ဗကာနံ အာစရိယပါစရိယာနံ နဋာနံ ဘာသမာနာနံ – ‘ယော သော နဋော ရင်္ဂမဇ္ဈေ သမဇ္ဇမဇ္ဈေ သစ္စာလိကေန ဇနံ ဟာသေတိ ရမေတိ, သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ပဟာသာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’တိ. ဣဓ ဘဂဝါ ကိမာဟာ’’တိ? ‘‘အလံ, ဂါမဏိ, တိဋ္ဌတေတံ. မာ မံ ဧတံ ပုစ္ဆီ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ တာလပုဋော နဋဂါမဏိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သုတံ မေတံ, ဘန္တေ, ပုဗ္ဗကာနံ အာစရိယပါစရိယာနံ နဋာနံ ဘာသမာနာနံ – ‘ယော သော နဋော ရင်္ဂမဇ္ဈေ သမဇ္ဇမဇ္ဈေ သစ္စာလိကေန ဇနံ ဟာသေတိ ရမေတိ, သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ပဟာသာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’တိ. ဣဓ ဘဂဝါ ကိမာဟာ’’တိ? ‘‘အလံ, ဂါမဏိ, တိဋ္ဌတေတံ. မာ မံ ဧတံ ပုစ္ဆီ’’တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ တာလပုဋော နဋဂါမဏိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သုတံ မေတံ, ဘန္တေ, ပုဗ္ဗကာနံ အာစရိယပါစရိယာနံ နဋာနံ ဘာသမာနာနံ – ‘ယော သော နဋော ရင်္ဂမဇ္ဈေ သမဇ္ဇမဇ္ဈေ သစ္စာလိကေန ဇနံ ဟာသေတိ ရမေတိ, သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ပဟာသာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’တိ. ဣဓ ဘဂဝါ ကိမာဟာ’’တိ?

३५४. एकदा भगवान राजगृहातील वेळुवनात कलंदकनिवाप येथे विहार करत होते. तेव्हा तालपुट नावाचा नटग्रामणी जेथे भगवान होते तेथे आला. आल्यानंतर भगवंतांना अभिवादन करून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेला तालपुट नटग्रामणी भगवंतांना म्हणाला – “भन्ते, मी पूर्वीच्या आचार्यांच्या आणि त्यांच्याही आचार्यांच्या परंपरेतील नटांकडून असे ऐकले आहे की – ‘जो नट रंगमंचावर किंवा जनसमुदायामध्ये सत्य आणि असत्याच्या साहाय्याने लोकांचे मनोरंजन करतो, त्यांना हसवतो व आनंदित करतो, तो शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर ‘पहास’ नावाच्या देवांच्या संगतीत जन्माला येतो.’ यावर भगवान काय म्हणतात?” “पुरे, ग्रामणी! हे राहू दे. मला हा प्रश्न विचारू नकोस.” दुसऱ्यांदाही तालपुट नटग्रामणी भगवंतांना म्हणाला – “भन्ते, मी पूर्वीच्या आचार्यांच्या आणि त्यांच्याही आचार्यांच्या परंपरेतील नटांकडून असे ऐकले आहे की – ‘जो नट रंगमंचावर किंवा जनसमुदायामध्ये सत्य आणि असत्याच्या साहाय्याने लोकांचे मनोरंजन करतो, त्यांना हसवतो व आनंदित करतो, तो शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर ‘पहास’ नावाच्या देवांच्या संगतीत जन्माला येतो.’ यावर भगवान काय म्हणतात?” “पुरे, ग्रामणी! हे राहू दे. मला हा प्रश्न विचारू नकोस.” तिसऱ्यांदाही तालपुट नटग्रामणी भगवंतांना म्हणाला – “भन्ते, मी पूर्वीच्या आचार्यांच्या आणि त्यांच्याही आचार्यांच्या परंपरेतील नटांकडून असे ऐकले आहे की – ‘जो नट रंगमंचावर किंवा जनसमुदायामध्ये सत्य आणि असत्याच्या साहाय्याने लोकांचे मनोरंजन करतो, त्यांना हसवतो व आनंदित करतो, तो शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर ‘पहास’ नावाच्या देवांच्या संगतीत जन्माला येतो.’ यावर भगवान काय म्हणतात?”

‘‘အဒ္ဓါ ခေါ တျာဟံ, ဂါမဏိ, န လဘာမိ – ‘အလံ, ဂါမဏိ, တိဋ္ဌတေတံ, မာ မံ ဧတံ ပုစ္ဆီ’တိ. အပိ စ တျာဟံ ဗျာကရိဿာမိ. ပုဗ္ဗေ ခေါ, ဂါမဏိ, သတ္တာ အဝီတရာဂါ ရာဂဗန္ဓနဗဒ္ဓါ. တေသံ နဋော ရင်္ဂမဇ္ဈေ သမဇ္ဇမဇ္ဈေ ယေ ဓမ္မာ ရဇနီယာ တေ ဥပသံဟရတိ ဘိယျောသောမတ္တာယ. ပုဗ္ဗေ ခေါ, ဂါမဏိ, သတ္တာ အဝီတဒေါသာ ဒေါသဗန္ဓနဗဒ္ဓါ. တေသံ နဋော ရင်္ဂမဇ္ဈေ သမဇ္ဇမဇ္ဈေ ယေ ဓမ္မာ [Pg.495] ဒေါသနီယာ တေ ဥပသံဟရတိ ဘိယျောသောမတ္တာယ. ပုဗ္ဗေ ခေါ, ဂါမဏိ, သတ္တာ အဝီတမောဟာ မောဟဗန္ဓနဗဒ္ဓါ. တေသံ နဋော ရင်္ဂမဇ္ဈေ သမဇ္ဇမဇ္ဈေ ယေ ဓမ္မာ မောဟနီယာ တေ ဥပသံဟရတိ ဘိယျောသောမတ္တာယ. သော အတ္တနာ မတ္တော ပမတ္တော ပရေ မဒေတွာ ပမာဒေတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ပဟာသော နာမ နိရယော တတ္ထ ဥပပဇ္ဇတိ. သစေ ခေါ ပနဿ ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဟောတိ – ‘ယော သော နဋော ရင်္ဂမဇ္ဈေ သမဇ္ဇမဇ္ဈေ သစ္စာလိကေန ဇနံ ဟာသေတိ ရမေတိ, သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ပဟာသာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’တိ, သာဿ ဟောတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကဿ ခေါ ပနာဟံ, ဂါမဏိ, ပုရိသပုဂ္ဂလဿ ဒွိန္နံ ဂတီနံ အညတရံ ဂတိံ ဝဒါမိ – နိရယံ ဝါ တိရစ္ဆာနယောနိံ ဝါ’’တိ.

“नक्कीच, ग्रामणी, मी तुला ‘पुरे, ग्रामणी! हे राहू दे, मला हा प्रश्न विचारू नकोस’ असे म्हणून थांबवू शकलो नाही. तरीही, मी तुला याचे उत्तर देईन. ग्रामणी, पूर्वीपासूनच प्राणी हे रागापासून मुक्त नसतात, ते रागाच्या बंधनात बांधलेले असतात. अशा लोकांसमोर नट रंगमंचावर किंवा जनसमुदायामध्ये जे राग उत्पन्न करणारे विषय आहेत, ते अधिक प्रमाणात सादर करतो. ग्रामणी, पूर्वीपासूनच प्राणी हे द्वेषापासून मुक्त नसतात, ते द्वेषाच्या बंधनात बांधलेले असतात. अशा लोकांसमोर नट रंगमंचावर किंवा जनसमुदायामध्ये जे द्वेष उत्पन्न करणारे विषय आहेत, ते अधिक प्रमाणात सादर करतो. ग्रामणी, पूर्वीपासूनच प्राणी हे मोहापासून मुक्त नसतात, ते मोहाच्या बंधनात बांधलेले असतात. अशा लोकांसमोर नट रंगमंचावर किंवा जनसमुदायामध्ये जे मोह उत्पन्न करणारे विषय आहेत, ते अधिक प्रमाणात सादर करतो. तो स्वतः मत्त आणि प्रमत्त होऊन, इतरांनाही मत्त व प्रमत्त करतो; त्यामुळे शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर तो ‘पहास’ नावाच्या नरकात जन्माला येतो. परंतु, जर त्याची अशी दृष्टी असेल की – ‘जो नट रंगमंचावर किंवा जनसमुदायामध्ये सत्य आणि असत्याच्या साहाय्याने लोकांचे मनोरंजन करतो, त्यांना हसवतो व आनंदित करतो, तो शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर ‘पहास’ नावाच्या देवांच्या संगतीत जन्माला येतो’, तर ही त्याची मिथ्यादृष्टी आहे. ग्रामणी, मिथ्यादृष्टी असलेल्या व्यक्तीसाठी मी दोन गतींपैकी एक गती सांगतो – एक तर नरक किंवा तिर्यक योनी.”

ဧဝံ ဝုတ္တေ, တာလပုဋော နဋဂါမဏိ, ပရောဒိ, အဿူနိ ပဝတ္တေသိ. ‘‘ဧတံ ခေါ တျာဟံ, ဂါမဏိ, နာလတ္ထံ – ‘အလံ, ဂါမဏိ, တိဋ္ဌတေတံ; မာ မံ ဧတံ ပုစ္ဆီ’’’တိ. ‘‘နာဟံ, ဘန္တေ, ဧတံ ရောဒါမိ ယံ မံ ဘဂဝါ ဧဝမာဟ; အပိ စာဟံ, ဘန္တေ, ပုဗ္ဗကေဟိ အာစရိယပါစရိယေဟိ နဋေဟိ ဒီဃရတ္တံ နိကတော ဝဉ္စိတော ပလုဒ္ဓေါ – ‘ယော သော နဋော ရင်္ဂမဇ္ဈေ သမဇ္ဇမဇ္ဈေ သစ္စာလိကေန ဇနံ ဟာသေတိ ရမေတိ သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ပဟာသာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’’’တိ. ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ, အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ! သေယျထာပိ, ဘန္တေ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ – စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီတိ; ဧဝမေဝံ ဘဂဝတာ အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. လဘေယျာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, လဘေယျံ ဥပသမ္ပဒ’’န္တိ. အလတ္ထ ခေါ တာလပုဋော နဋဂါမဏိ ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, အလတ္ထ ဥပသမ္ပဒံ. အစိရူပသမ္ပန္နော စ ပနာယသ္မာ တာလပုဋော…ပေ… အရဟတံ အဟောသီတိ. ဒုတိယံ.

असे म्हटले असता, तालपुट नटग्रामणी रडू लागला, त्याच्या डोळ्यांतून अश्रू वाहू लागले. “ग्रामणी, म्हणूनच मी तुला थांबवत होतो की – ‘पुरे, ग्रामणी! हे राहू दे, मला हा प्रश्न विचारू नकोस.’” “भन्ते, भगवान मला असे म्हणाले म्हणून मी रडत नाही; तर भन्ते, पूर्वीच्या आचार्यांनी आणि त्यांच्याही आचार्यांनी, त्या नटांनी मला दीर्घकाळ फसवले, ठकवले आणि प्रलोभित केले की – ‘जो नट रंगमंचावर किंवा जनसमुदायामध्ये सत्य आणि असत्याच्या साहाय्याने लोकांचे मनोरंजन करतो, त्यांना हसवतो व आनंदित करतो, तो शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर ‘पहास’ नावाच्या देवांच्या संगतीत जन्माला येतो.’ अतिशय सुंदर, भन्ते! अतिशय सुंदर, भन्ते! ज्याप्रमाणे, भन्ते, पालथा घातलेला घडा उताणा करावा, झाकलेली वस्तू उघडी करावी, वाट चुकलेल्याला मार्ग दाखवावा, किंवा डोळे असणाऱ्यांना रूपे दिसावीत म्हणून अंधारात तेलाचा दिवा धरावा; त्याचप्रमाणे भगवंतांनी अनेक मार्गांनी धम्म प्रकाशित केला आहे. भन्ते, मी भगवंतांना, धम्माला आणि भिक्खू संघाला शरण जातो. भन्ते, मला भगवंतांच्या सन्निध प्रवज्जा मिळावी, उपसंपदा मिळावी.” त्यानंतर तालपुट नटग्रामणीला भगवंतांच्या सन्निध प्रवज्जा मिळाली, उपसंपदा मिळाली. उपसंपदा मिळाल्यानंतर लवकरच आयुष्यमान तालपुट... पे... अर्हतांपैकी एक झाले. दुसरे.

၃. ယောဓာဇီဝသုတ္တံ

३. योधाजीव सुत्त

၃၅၅. အထ ခေါ ယောဓာဇီဝေါ ဂါမဏိ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ယောဓာဇီဝေါ ဂါမဏိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သုတံ မေတံ, ဘန္တေ, ပုဗ္ဗကာနံ အာစရိယပါစရိယာနံ ယောဓာဇီဝါနံ ဘာသမာနာနံ – ‘ယော သော ယောဓာဇီဝေါ သင်္ဂါမေ ဥဿဟတိ ဝါယမတိ, တမေနံ [Pg.496] ဥဿဟန္တံ ဝါယမန္တံ ပရေ ဟနန္တိ ပရိယာပါဒေန္တိ, သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ပရဇိတာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’တိ. ဣဓ ဘဂဝါ ကိမာဟာ’’တိ? ‘‘အလံ, ဂါမဏိ, တိဋ္ဌတေတံ; မာ မံ ဧတံ ပုစ္ဆီ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ…ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ ယောဓာဇီဝေါ ဂါမဏိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သုတံ မေတံ, ဘန္တေ, ပုဗ္ဗကာနံ အာစရိယပါစရိယာနံ ယောဓာဇီဝါနံ ဘာသမာနာနံ – ‘ယော သော ယောဓာဇီဝေါ သင်္ဂါမေ ဥဿဟတိ ဝါယမတိ, တမေနံ ဥဿဟန္တံ ဝါယမန္တံ ပရေ ဟနန္တိ ပရိယာပါဒေန္တိ, သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ပရဇိတာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’တိ. ဣဓ ဘဂဝါ ကိမာဟာ’’တိ?

३५५. तेव्हा योध्दाजीवक (योद्धा) ग्रामणी जेथे भगवान होते तेथे गेला; गेल्यावर... एका बाजूला बसलेल्या योध्दाजीवक ग्रामणीने भगवंतांना असे म्हटले – "भन्ते, मी पूर्वीच्या आचार्यांच्या आणि त्यांच्याही आचार्यांच्या परंपरेतील योद्ध्यांकडून असे ऐकले आहे की – 'जो योद्धा युद्धात प्रयत्न करतो, परिश्रम करतो, आणि त्याला तसा प्रयत्न व परिश्रम करत असताना शत्रू मारतात, ठार करतात, तो शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर 'परजित' नावाच्या देवांच्या सहवासात उत्पन्न होतो.' यावर भगवान काय म्हणतात?" "पुरे, ग्रामणी! हे राहू दे. मला हे विचारू नकोस." दुसऱ्यांदाही... तिसऱ्यांदाही योध्दाजीवक ग्रामणीने भगवंतांना असे म्हटले – "भन्ते, मी पूर्वीच्या आचार्यांच्या आणि त्यांच्याही आचार्यांच्या परंपरेतील योद्ध्यांकडून असे ऐकले आहे की – 'जो योद्धा युद्धात प्रयत्न करतो, परिश्रम करतो, आणि त्याला तसा प्रयत्न व परिश्रम करत असताना शत्रू मारतात, ठार करतात, तो शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर 'परजित' नावाच्या देवांच्या सहवासात उत्पन्न होतो.' यावर भगवान काय म्हणतात?"

‘‘အဒ္ဓါ ခေါ တျာဟံ, ဂါမဏိ, န လဘာမိ – ‘အလံ, ဂါမဏိ, တိဋ္ဌတေတံ; မာ မံ ဧတံ ပုစ္ဆီ’တိ. အပိ စ တျာဟံ ဗျာကရိဿာမိ. ယော သော, ဂါမဏိ, ယောဓာဇီဝေါ သင်္ဂါမေ ဥဿဟတိ ဝါယမတိ, တဿ တံ စိတ္တံ ပုဗ္ဗေ ဂဟိတံ ဒုက္ကဋံ ဒုပ္ပဏိဟိတံ – ‘ဣမေ သတ္တာ ဟညန္တု ဝါ ဗဇ္ဈန္တု ဝါ ဥစ္ဆိဇ္ဇန္တု ဝါ ဝိနဿန္တု ဝါ မာ ဝါ အဟေသုံ ဣတိ ဝါ’တိ. တမေနံ ဥဿဟန္တံ ဝါယမန္တံ ပရေ ဟနန္တိ ပရိယာပါဒေန္တိ; သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ပရဇိတော နာမ နိရယော တတ္ထ ဥပပဇ္ဇတီတိ. သစေ ခေါ ပနဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဟောတိ – ‘ယော သော ယောဓာဇီဝေါ သင်္ဂါမေ ဥဿဟတိ ဝါယမတိ တမေနံ ဥဿဟန္တံ ဝါယမန္တံ ပရေ ဟနန္တိ ပရိယာပါဒေန္တိ, သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ပရဇိတာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’တိ, သာဿ ဟောတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကဿ ခေါ ပနာဟံ, ဂါမဏိ, ပုရိသပုဂ္ဂလဿ ဒွိန္နံ ဂတီနံ အညတရံ ဂတိံ ဝဒါမိ – နိရယံ ဝါ တိရစ္ဆာနယောနိံ ဝါ’’တိ.

"नक्कीच, ग्रामणी, मी तुला 'पुरे, ग्रामणी! हे राहू दे. मला हे विचारू नकोस' असे म्हणून थांबवू शकलो नाही. तरीही मी तुला याचे उत्तर देईन. ग्रामणी, जो योद्धा युद्धात प्रयत्न करतो, परिश्रम करतो, त्याचे चित्त आधीच दूषित, चुकीच्या मार्गाने प्रवृत्त आणि अयोग्य रीतीने स्थापित झालेले असते की – 'हे प्राणी मारले जावोत, बांधले जावोत, नष्ट होवोत, विनाश पावोत किंवा त्यांचे अस्तित्वच संपून जावो.' अशा प्रकारे प्रयत्न व परिश्रम करत असताना शत्रू त्याला मारतात, ठार करतात; तो शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर 'परजित' नावाच्या नरकात उत्पन्न होतो. परंतु, जर त्याची अशी दृष्टी (समजूत) असेल की – 'जो योद्धा युद्धात प्रयत्न करतो, परिश्रम करतो, आणि त्याला तसा प्रयत्न व परिश्रम करत असताना शत्रू मारतात, ठार करतात, तो शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर 'परजित' नावाच्या देवांच्या सहवासात उत्पन्न होतो', तर ही त्याची मिथ्यादृष्टी (चुकीची समजूत) आहे. ग्रामणी, मिथ्यादृष्टी असलेल्या व्यक्तीसाठी मी दोन गतींपैकी एक गती सांगतो – एक तर नरक किंवा तिर्यक योनी (पशू योनी)."

ဧဝံ ဝုတ္တေ, ယောဓာဇီဝေါ ဂါမဏိ ပရောဒိ, အဿူနိ ပဝတ္တေသိ. ‘‘ဧတံ ခေါ တျာဟံ, ဂါမဏိ, နာလတ္ထံ – ‘အလံ, ဂါမဏိ, တိဋ္ဌတေတံ; မာ မံ ဧတံ ပုစ္ဆီ’’’တိ. ‘‘နာဟံ, ဘန္တေ, ဧတံ ရောဒါမိ ယံ မံ ဘဂဝါ ဧဝမာဟ; အပိစာဟံ, ဘန္တေ, ပုဗ္ဗကေဟိ အာစရိယပါစရိယေဟိ ယောဓာဇီဝေဟိ ဒီဃရတ္တံ နိကတော ဝဉ္စိတော ပလုဒ္ဓေါ – ‘ယော သော ယောဓာဇီဝေါ သင်္ဂါမေ ဥဿဟတိ ဝါယမတိ, တမေနံ ဥဿဟန္တံ ဝါယမန္တံ ပရေ ဟနန္တိ ပရိယာပါဒေန္တိ, သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ပရဇိတာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’’’တိ. ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ…ပေ… အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ. တတိယံ.

असे म्हटले असता, योध्दाजीवक ग्रामणी रडू लागला, त्याच्या डोळ्यांतून अश्रू वाहू लागले. (भगवान म्हणाले –) "ग्रामणी, म्हणूनच मी तुला आधीच थांबवत होतो की – 'पुरे, ग्रामणी! हे राहू दे. मला हे विचारू नकोस.'" "भन्ते, भगवान मला असे म्हणाले म्हणून मी रडत नाही; तर भन्ते, मला पूर्वीच्या आचार्यांनी आणि त्यांच्याही आचार्यांच्या परंपरेतील योद्ध्यांनी दीर्घकाळापासून फसवले आहे, ठकवले आहे आणि प्रलोभित केले आहे की – 'जो योद्धा युद्धात प्रयत्न करतो, परिश्रम करतो, आणि त्याला तसा प्रयत्न व परिश्रम करत असताना शत्रू मारतात, ठार करतात, तो शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर 'परजित' नावाच्या देवांच्या सहवासात उत्पन्न होतो.' अतिशय सुंदर, भन्ते! ... आजपासून मला प्राणांतिक शरण गेलेला उपासक म्हणून स्वीकारावे." तिसरे (सूत्र समाप्त).

၄. ဟတ္ထာရောဟသုတ္တံ

४. हत्थारोह सुत्त (हत्तीस्वार सुत्त)

၃၅၆. အထ [Pg.497] ခေါ ဟတ္ထာရောဟော ဂါမဏိ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ…ပေ… အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတန္တိ. စတုတ္ထံ.

३५६. तेव्हा हत्थारोह (हत्तीस्वार) ग्रामणी जेथे भगवान होते तेथे गेला; गेल्यावर... आजपासून मला प्राणांतिक शरण गेलेला उपासक म्हणून स्वीकारावे. चौथे (सूत्र समाप्त).

၅. အဿာရောဟသုတ္တံ

५. अस्सारोह सुत्त (घोडस्वार सुत्त)

၃၅၇. အထ ခေါ အဿာရောဟော ဂါမဏိ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အဿာရောဟော ဂါမဏိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သုတံ မေတံ, ဘန္တေ, ပုဗ္ဗကာနံ အာစရိယပါစရိယာနံ အဿာရောဟာနံ ဘာသမာနာနံ – ‘ယော သော အဿာရောဟော သင်္ဂါမေ ဥဿဟတိ ဝါယမတိ, တမေနံ ဥဿဟန္တံ ဝါယမန္တံ ပရေ ဟနန္တိ ပရိယာပါဒေန္တိ, သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ပရဇိတာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’တိ. ဣဓ ဘဂဝါ ကိမာဟာ’’တိ? ‘‘အလံ, ဂါမဏိ, တိဋ္ဌတေတံ; မာ မံ ဧတံ ပုစ္ဆီ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ…ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ အဿာရောဟော ဂါမဏိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သုတံ မေတံ, ဘန္တေ, ပုဗ္ဗကာနံ အာစရိယပါစရိယာနံ အဿာရောဟာနံ ဘာသမာနာနံ – ‘ယော သော အဿာရောဟော သင်္ဂါမေ ဥဿဟတိ ဝါယမတိ, တမေနံ ဥဿဟန္တံ ဝါယမန္တံ ပရေ ဟနန္တိ ပရိယာပါဒေန္တိ, သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ပရဇိတာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’တိ. ဣဓ ဘဂဝါ ကိမာဟာ’’တိ?

३५७. तेव्हा अस्सारोह (घोडस्वार) ग्रामणी जेथे भगवान होते तेथे गेला; गेल्यावर एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या अस्सारोह ग्रामणीने भगवंतांना असे म्हटले – "भन्ते, मी पूर्वीच्या आचार्यांच्या आणि त्यांच्याही आचार्यांच्या परंपरेतील घोडस्वारांकडून असे ऐकले आहे की – 'जो घोडस्वार युद्धात प्रयत्न करतो, परिश्रम करतो, आणि त्याला तसा प्रयत्न व परिश्रम करत असताना शत्रू मारतात, ठार करतात, तो शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर 'परजित' नावाच्या देवांच्या सहवासात उत्पन्न होतो.' यावर भगवान काय म्हणतात?" "पुरे, ग्रामणी! हे राहू दे. मला हे विचारू नकोस." दुसऱ्यांदाही... तिसऱ्यांदाही अस्सारोह ग्रामणीने भगवंतांना असे म्हटले – "भन्ते, मी पूर्वीच्या आचार्यांच्या आणि त्यांच्याही आचार्यांच्या परंपरेतील घोडस्वारांकडून असे ऐकले आहे की – 'जो घोडस्वार युद्धात प्रयत्न करतो, परिश्रम करतो, आणि त्याला तसा प्रयत्न व परिश्रम करत असताना शत्रू मारतात, ठार करतात, तो शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर 'परजित' नावाच्या देवांच्या सहवासात उत्पन्न होतो.' यावर भगवान काय म्हणतात?"

‘‘အဒ္ဓါ ခေါ တျာဟံ, ဂါမဏိ, န လဘာမိ – ‘အလံ, ဂါမဏိ, တိဋ္ဌတေတံ; မာ မံ ဧတံ ပုစ္ဆီ’တိ. အပိ စ ခေါ တျာဟံ ဗျာကရိဿာမိ. ယော သော, ဂါမဏိ, အဿာရောဟော သင်္ဂါမေ ဥဿဟတိ ဝါယမတိ တဿ တံ စိတ္တံ ပုဗ္ဗေ ဂဟိတံ ဒုက္ကဋံ ဒုပ္ပဏိဟိတံ – ‘ဣမေ သတ္တာ ဟညန္တု ဝါ ဗဇ္ဈန္တု ဝါ ဥစ္ဆိဇ္ဇန္တု ဝါ ဝိနဿန္တု ဝါ မာ အဟေသုံ ဣတိ ဝါ’တိ. တမေနံ ဥဿဟန္တံ ဝါယမန္တံ ပရေ ဟနန္တိ ပရိယာပါဒေန္တိ, သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ပရဇိတော နာမ နိရယော တတ္ထ ဥပပဇ္ဇတိ. သစေ ခေါ ပနဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဟောတိ – ‘ယော သော အဿာရောဟော သင်္ဂါမေ ဥဿဟတိ ဝါယမတိ, တမေနံ ဥဿဟန္တံ ဝါယမန္တံ ပရေ ဟနန္တိ ပရိယာပါဒေန္တိ, သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ပရဇိတာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’တိ, သာဿ ဟောတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကဿ ခေါ ပနာဟံ ဂါမဏိ, ပုရိသပုဂ္ဂလဿ ဒွိန္နံ ဂတီနံ အညတရံ ဂတိံ ဝဒါမိ – နိရယံ ဝါ တိရစ္ဆာနယောနိံ ဝါ’’တိ.

"नक्कीच, ग्रामणी, मी तुला 'पुरे, ग्रामणी! हे राहू दे. मला हे विचारू नकोस' असे म्हणून थांबवू शकलो नाही. तरीही मी तुला याचे उत्तर देईन. ग्रामणी, जो घोडस्वार युद्धात प्रयत्न करतो, परिश्रम करतो, त्याचे चित्त आधीच दूषित, चुकीच्या मार्गाने प्रवृत्त आणि अयोग्य रीतीने स्थापित झालेले असते की – 'हे प्राणी मारले जावोत, बांधले जावोत, नष्ट होवोत, विनाश पावोत किंवा त्यांचे अस्तित्वच संपून जावो.' अशा प्रकारे प्रयत्न व परिश्रम करत असताना शत्रू त्याला मारतात, ठार करतात; तो शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर 'परजित' नावाच्या नरकात उत्पन्न होतो. परंतु, जर त्याची अशी दृष्टी (समजूत) असेल की – 'जो घोडस्वार युद्धात प्रयत्न करतो, परिश्रम करतो, आणि त्याला तसा प्रयत्न व परिश्रम करत असताना शत्रू मारतात, ठार करतात, तो शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर 'परजित' नावाच्या देवांच्या सहवासात उत्पन्न होतो', तर ही त्याची मिथ्यादृष्टी (चुकीची समजूत) आहे. ग्रामणी, मिथ्यादृष्टी असलेल्या व्यक्तीसाठी मी दोन गतींपैकी एक गती सांगतो – एक तर नरक किंवा तिर्यक योनी (पशू योनी)."

ဧဝံ [Pg.498] ဝုတ္တေ, အဿာရောဟော ဂါမဏိ ပရောဒိ, အဿူနိ ပဝတ္တေသိ. ‘‘ဧတံ ခေါ တျာဟံ, ဂါမဏိ, နာလတ္ထံ – ‘အလံ, ဂါမဏိ, တိဋ္ဌတေတံ; မာ မံ ဧတံ ပုစ္ဆီ’’’တိ. ‘‘နာဟံ, ဘန္တေ, ဧတံ ရောဒါမိ ယံ မံ ဘဂဝါ ဧဝမာဟ. အပိစာဟံ, ဘန္တေ, ပုဗ္ဗကေဟိ အာစရိယပါစရိယေဟိ အဿာရောဟေဟိ ဒီဃရတ္တံ နိကတော ဝဉ္စိတော ပလုဒ္ဓေါ – ‘ယော သော အဿာရောဟော သင်္ဂါမေ ဥဿဟတိ ဝါယမတိ, တမေနံ ဥဿဟန္တံ ဝါယမန္တံ ပရေ ဟနန္တိ ပရိယာပါဒေန္တိ, သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ပရဇိတာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’’’တိ. ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ…ပေ… အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ. ပဉ္စမံ.

असे म्हटले असता, अश्वारोही गामणि रडू लागला आणि त्याने अश्रू ढाळले. 'गामणी, म्हणूनच मी तुला आधीच म्हणालो होतो— "असो गामणी, हे राहू दे; मला हा प्रश्न विचारू नकोस."' 'भंते, भगवान मला जे म्हणाले, त्याबद्दल मी रडत नाही. तर भंते, पूर्वीच्या आचार्यांनी आणि पूर्वाचार्यांनी, अश्वारोही शिक्षकांनी मला दीर्घकाळ फसवले, ठकवले आणि प्रलोभन दिले की— "जो अश्वारोही युद्धात पराक्रम करतो, प्रयत्न करतो, आणि त्या पराक्रम व प्रयत्न करणाऱ्याला शत्रू मारतात, ठार करतात; तो शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर 'परजित' नावाच्या देवांच्या सहवासात उत्पन्न होतो."' 'अतिशय सुंदर, भंते! ... आजपासून मला जन्मभर शरण आलेला उपासक म्हणून स्वीकारावे.' पाचवे.

၆. အသိဗန္ဓကပုတ္တသုတ္တံ

६. असिबंधकपुत्त सुत्त

၃၅၈. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ နာဠန္ဒာယံ ဝိဟရတိ ပါဝါရိကမ္ဗဝနေ. အထ ခေါ အသိဗန္ဓကပုတ္တော ဂါမဏိ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အသိဗန္ဓကပုတ္တော ဂါမဏိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဗြာဟ္မဏာ, ဘန္တေ, ပစ္ဆာ ဘူမကာ ကာမဏ္ဍလုကာ သေဝါလမာလိကာ ဥဒကောရောဟကာ အဂ္ဂိပရိစာရကာ. တေ မတံ ကာလင်္ကတံ ဥယျာပေန္တိ နာမ သညာပေန္တိ နာမ သဂ္ဂံ နာမ ဩက္ကာမေန္တိ. ဘဂဝါ ပန, ဘန္တေ, အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ပဟောတိ တထာ ကာတုံ ယထာ သဗ္ဗော လောကော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျာ’’တိ? ‘‘တေန ဟိ, ဂါမဏိ, တညေဝေတ္ထ ပဋိပုစ္ဆိဿာမိ. ယထာ တေ ခမေယျ တထာ နံ ဗျာကရေယျာသီ’’တိ.

३५८. एकदा भगवान नालंदामध्ये पावारिकाच्या आम्रवनात विहार करत होते. तेव्हा असिबंधकाचा पुत्र गामणि जेथे भगवान होते तेथे आला; आल्यानंतर भगवंतांना अभिवादन करून एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेला असिबंधकाचा पुत्र गामणि भगवंतांना म्हणाला— 'भंते, पश्चिमेकडील प्रदेशातील ब्राह्मण—जे कमंडलू धारण करतात, शेवाळाच्या माळा घालतात, पाण्यात उतरतात आणि अग्नीची पूजा करतात. ते मृत झालेल्या, कालवश झालेल्या व्यक्तीला वर नेतात, त्याला मार्ग दाखवतात आणि स्वर्गात प्रवेश करवून देतात. परंतु भंते, भगवान जे अर्हत, सम्यक्संबुद्ध आहेत, ते असे करण्यास समर्थ आहेत का, जेणेकरून सर्व लोक शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगतीला, स्वर्गलोकात उत्पन्न होतील?' 'गामणी, तर मग मी तुलाच याविषयी उलट विचारतो. तुला जसे योग्य वाटेल तसे तू त्याचे उत्तर दे.'

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဂါမဏိ, ဣဓဿ ပုရိသော ပါဏာတိပါတီ အဒိန္နာဒါယီ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ မုသာဝါဒီ ပိသုဏဝါစော ဖရုသဝါစော သမ္ဖပ္ပလာပီ အဘိဇ္ဈာလု ဗျာပန္နစိတ္တော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော. တမေနံ မဟာ ဇနကာယော သင်္ဂမ္မ သမာဂမ္မ အာယာစေယျ ထောမေယျ ပဉ္ဇလိကော အနုပရိသက္ကေယျ – ‘အယံ ပုရိသော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတူ’တိ. တံ ကိံ မညသိ, ဂါမဏိ, အပိ နု သော ပုရိသော မဟတော ဇနကာယဿ အာယာစနဟေတု ဝါ ထောမနဟေတု ဝါ ပဉ္ဇလိကာ အနုပရိသက္ကနဟေတု ဝါ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

'गामणी, तुला काय वाटते? समजा, एखादा माणूस प्राणातिपाती (जीवहिंसा करणारा), अदिन्नादायी (चोरी करणारा), कामेसू मिच्छाचारी (कामोपभोगात गैरवर्तन करणारा), मुसावादी (असत्य बोलणारा), पिसुणवाचो (चहाडखोर), फरुसवाचो (कठोर बोलणारा), संफप्पलापी (व्यर्थ बडबड करणारा), अभिज्झालू (लोभी), व्यापात्रचित्त (द्वेषी) आणि मिच्छादिट्ठिको (मिथ्या दृष्टी असलेला) असेल. आणि लोकांचा मोठा समुदाय एकत्र येऊन, त्याच्याभोवती जमून, हात जोडून प्रार्थना करेल, त्याची स्तुती करेल आणि प्रदक्षिणा घालत म्हणेल— "हा माणूस शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगतीला, स्वर्गलोकात उत्पन्न होवो." गामणी, तुला काय वाटते? त्या मोठ्या लोकसमुदायाच्या प्रार्थनेमुळे, स्तुतीमुळे किंवा हात जोडून प्रदक्षिणा घालण्याच्या प्रार्थनेमुळे, तो माणूस शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगतीला, स्वर्गलोकात उत्पन्न होईल का?' 'नाही, भंते.'

‘‘သေယျထာပိ, ဂါမဏိ, ပုရိသော မဟတိံ ပုထုသိလံ ဂမ္ဘီရေ ဥဒကရဟဒေ ပက္ခိပေယျ. တမေနံ မဟာ ဇနကာယော သင်္ဂမ္မ သမာဂမ္မ အာယာစေယျ ထောမေယျ [Pg.499] ပဉ္ဇလိကော အနုပရိသက္ကေယျ – ‘ဥမ္မုဇ္ဇ, ဘော ပုထုသိလေ, ဥပ္လဝ, ဘော ပုထုသိလေ, ထလမုပ္လဝ, ဘော ပုထုသိလေ’တိ. တံ ကိံ မညသိ, ဂါမဏိ, အပိ နု သာ ပုထုသိလာ မဟတော ဇနကာယဿ အာယာစနဟေတု ဝါ ထောမနဟေတု ဝါ ပဉ္ဇလိကာ အနုပရိသက္ကနဟေတု ဝါ ဥမ္မုဇ္ဇေယျ ဝါ ဥပ္လဝေယျ ဝါ ထလံ ဝါ ဥပ္လဝေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဂါမဏိ, ယော သော ပုရိသော ပါဏာတိပါတီ အဒိန္နာဒါယီ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ မုသာဝါဒီ ပိသုဏဝါစော ဖရုသဝါစော သမ္ဖပ္ပလာပီ အဘိဇ္ဈာလု ဗျာပန္နစိတ္တော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော. ကိဉ္စာပိ တံ မဟာ ဇနကာယော သင်္ဂမ္မ သမာဂမ္မ အာယာစေယျ ထောမေယျ ပဉ္ဇလိကော အနုပရိသက္ကေယျ – ‘အယံ ပုရိသော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတူ’’’တိ, အထ ခေါ သော ပုရိသော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျ.

'गामणी, जसे की एखाद्या माणसाने एका खोल पाण्याच्या तळ्यात मोठी शिळा फेकली. आणि लोकांचा मोठा समुदाय एकत्र येऊन, त्याच्याभोवती जमून, हात जोडून प्रार्थना करेल, त्याची स्तुती करेल आणि प्रदक्षिणा घालत म्हणेल— "हे शिळे, वर ये! हे शिळे, तरंग! हे शिळे, कोरड्या जमिनीवर ये!" गामणी, तुला काय वाटते? त्या मोठ्या लोकसमुदायाच्या प्रार्थनेमुळे, स्तुतीमुळे किंवा हात जोडून प्रदक्षिणा घालण्याच्या प्रार्थनेमुळे, ती शिळा वर येईल का, तरंगेल का किंवा कोरड्या जमिनीवर येईल का?' 'नाही, भंते.' 'तसेच, गामणी, जो माणूस प्राणातिपाती, अदिन्नादायी, कामेसू मिच्छाचारी, मुसावादी, पिसुणवाचो, फरुसवाचो, संफप्पलापी, अभिज्झालू, व्यापात्रचित्त आणि मिच्छादिट्ठिको आहे; जरी लोकांचा मोठा समुदाय एकत्र येऊन, त्याच्याभोवती जमून, हात जोडून प्रार्थना करेल, त्याची स्तुती करेल आणि प्रदक्षिणा घालत म्हणेल— "हा माणूस शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगतीला, स्वर्गलोकात उत्पन्न होवो," तरीही तो माणूस शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि नरकातच उत्पन्न होईल.'

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဂါမဏိ, ဣဓဿ ပုရိသော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော အနဘိဇ္ဈာလု အဗျာပန္နစိတ္တော သမ္မာဒိဋ္ဌိကော. တမေနံ မဟာ ဇနကာယော သင်္ဂမ္မ သမာဂမ္မ အာယာစေယျ ထောမေယျ ပဉ္ဇလိကော အနုပရိသက္ကေယျ – ‘အယံ ပုရိသော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတူ’တိ. တံ ကိံ မညသိ, ဂါမဏိ, အပိ နု သော ပုရိသော မဟတော ဇနကာယဿ အာယာစနဟေတု ဝါ ထောမနဟေတု ဝါ ပဉ္ဇလိကာ အနုပရိသက္ကနဟေတု ဝါ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

'गामणी, तुला काय वाटते? समजा, एखादा माणूस प्राणातिपातापासून (जीवहिंसेपासून) विरत असेल, अदिन्नादानापासून (चोरीपासून) विरत असेल, कामेसू मिच्छाचारापासून (कामोपभोगातील गैरवर्तनापासून) विरत असेल, मुसावादापासून (असत्य बोलण्यापासून) विरत असेल, पिसुणा वाचापासून (चहाडी करण्यापासून) विरत असेल, फरुसा वाचापासून (कठोर बोलण्यापासून) विरत असेल, संफप्पलापापासून (व्यर्थ बडबड करण्यापासून) विरत असेल, अनभिज्झालू (लोभ नसलेला), अव्यापात्रचित्त (द्वेष नसलेला) आणि सम्मादिट्ठिको (सम्यक दृष्टी असलेला) असेल. आणि लोकांचा मोठा समुदाय एकत्र येऊन, त्याच्याभोवती जमून, हात जोडून प्रार्थना करेल, त्याची स्तुती करेल आणि प्रदक्षिणा घालत म्हणेल— "हा माणूस शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि नरकात उत्पन्न होवो." गामणी, तुला काय वाटते? त्या मोठ्या लोकसमुदायाच्या प्रार्थनेमुळे, स्तुतीमुळे किंवा हात जोडून प्रदक्षिणा घालण्याच्या प्रार्थनेमुळे, तो माणूस शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि नरकात उत्पन्न होईल का?' 'नाही, भंते.'

‘‘သေယျထာပိ, ဂါမဏိ, ပုရိသော သပ္ပိကုမ္ဘံ ဝါ တေလကုမ္ဘံ ဝါ ဂမ္ဘီရေ ဥဒကရဟဒေ ဩဂါဟေတွာ ဘိန္ဒေယျ. တတြ ယာဿ သက္ခရာ ဝါ ကဌလာ ဝါ သာ အဓောဂါမီ အဿ; ယဉ္စ ခွဿ တတြ သပ္ပိ ဝါ တေလံ ဝါ တံ ဥဒ္ဓံ ဂါမိ အဿ. တမေနံ မဟာ ဇနကာယော သင်္ဂမ္မ သမာဂမ္မ အာယာစေယျ ထောမေယျ ပဉ္ဇလိကော အနုပရိသက္ကေယျ – ‘ဩသီဒ, ဘော သပ္ပိတေလ, သံသီဒ, ဘော သပ္ပိတေလ, အဓော ဂစ္ဆ, ဘော သပ္ပိတေလာ’တိ. တံ ကိံ မညသိ, ဂါမဏိ, အပိ [Pg.500] နု တံ သပ္ပိတေလံ မဟတော ဇနကာယဿ အာယာစနဟေတု ဝါ ထောမနဟေတု ဝါ ပဉ္ဇလိကာ အနုပရိသက္ကနဟေတု ဝါ ဩသီဒေယျ ဝါ သံသီဒေယျ ဝါ အဓော ဝါ ဂစ္ဆေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဂါမဏိ, ယော သော ပုရိသော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော, အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော, မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော, ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော, ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော, သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော, အနဘိဇ္ဈာလု, အဗျာပန္နစိတ္တော, သမ္မာဒိဋ္ဌိကော, ကိဉ္စာပိ တံ မဟာ ဇနကာယော သင်္ဂမ္မ သမာဂမ္မ အာယာစေယျ ထောမေယျ ပဉ္ဇလိကော အနုပရိသက္ကေယျ – ‘အယံ ပုရိသော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတူ’တိ, အထ ခေါ သော ပုရိသော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အသိဗန္ဓကပုတ္တော ဂါမဏိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ…ပေ… အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ. ဆဋ္ဌံ.

'गामणी, जसे की एखाद्या माणसाने तुपाचा किंवा तेलाचा घडा खोल पाण्याच्या तळ्यात बुडवून फोडला. तेथे जे काही खडे किंवा खापर असतील ते खाली जातील; आणि जे काही तूप किंवा तेल असेल ते वर येईल. आणि लोकांचा मोठा समुदाय एकत्र येऊन, त्याच्याभोवती जमून, हात जोडून प्रार्थना करेल, त्याची स्तुती करेल आणि प्रदक्षिणा घालत म्हणेल— "हे तूप-तेला, खाली बुड! हे तूप-तेला, खाली जा! हे तूप-तेला, खाली बस!" गामणी, तुला काय वाटते? त्या मोठ्या लोकसमुदायाच्या प्रार्थनेमुळे, स्तुतीमुळे किंवा हात जोडून प्रदक्षिणा घालण्याच्या प्रार्थनेमुळे, ते तूप-तेल खाली बुडेल का, खाली जाईल का किंवा खाली बसेल का?' 'नाही, भंते.' 'तसेच, गामणी, जो माणूस प्राणातिपातापासून विरत आहे, अदिन्नादानापासून विरत आहे, कामेसू मिच्छाचारापासून विरत आहे, मुसावादापासून विरत आहे, पिसुणा वाचापासून विरत आहे, फरुसा वाचापासून विरत आहे, संफप्पलापापासून विरत आहे, अनभिज्झालू, अव्यापात्रचित्त आणि सम्मादिट्ठिको आहे; जरी लोकांचा मोठा समुदाय एकत्र येऊन, त्याच्याभोवती जमून, हात जोडून प्रार्थना करेल, त्याची स्तुती करेल आणि प्रदक्षिणा घालत म्हणेल— "हा माणूस शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि नरकात उत्पन्न होवो," तरीही तो माणूस शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगतीला, स्वर्गलोकातच उत्पन्न होईल.' असे म्हटले असता, असिबंधकाचा पुत्र गामणि भगवंतांना म्हणाला— 'अतिशय सुंदर, भंते! ... आजपासून मला जन्मभर शरण आलेला उपासक म्हणून स्वीकारावे.' सहावे.

၇. ခေတ္တူပမသုတ္တံ

७. खेत्तूपम सुत्त (शेताच्या उपमेचे सुत्त)

၃၅၉. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ နာဠန္ဒာယံ ဝိဟရတိ ပါဝါရိကမ္ဗဝနေ. အထ ခေါ အသိဗန္ဓကပုတ္တော ဂါမဏိ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အသိဗန္ဓကပုတ္တော ဂါမဏိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘နနု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ ဝိဟရတီ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဂါမဏိ, တထာဂတော သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ ဝိဟရတီ’’တိ. ‘‘အထ ကိဉ္စရဟိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဧကစ္စာနံ သက္ကစ္စံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, ဧကစ္စာနံ နော တထာ သက္ကစ္စံ ဓမ္မံ ဒေသေတီ’’တိ? ‘‘တေန ဟိ, ဂါမဏိ, တညေဝေတ္ထ ပဋိပုစ္ဆိဿာမိ. ယထာ တေ ခမေယျ တထာ နံ ဗျာကရေယျာသိ. တံ ကိံ မညသိ, ဂါမဏိ, ဣဓဿု ကဿကဿ ဂဟပတိနော တီဏိ ခေတ္တာနိ – ဧကံ ခေတ္တံ အဂ္ဂံ, ဧကံ ခေတ္တံ မဇ္ဈိမံ, ဧကံ ခေတ္တံ ဟီနံ ဇင်္ဂလံ ဦသရံ ပါပဘူမိ. တံ ကိံ မညသိ, ဂါမဏိ, အသု ကဿကော ဂဟပတိ ဗီဇာနိ ပတိဋ္ဌာပေတုကာမော ကတ္ထ ပဌမံ ပတိဋ္ဌာပေယျ, ယံ ဝါ အဒုံ ခေတ္တံ အဂ္ဂံ, ယံ ဝါ အဒုံ ခေတ္တံ မဇ္ဈိမံ, ယံ ဝါ အဒုံ ခေတ္တံ ဟီနံ ဇင်္ဂလံ ဦသရံ ပါပဘူမီ’’တိ? ‘‘အသု, ဘန္တေ, ကဿကော ဂဟပတိ ဗီဇာနိ ပတိဋ္ဌာပေတုကာမော ယံ အဒုံ ခေတ္တံ အဂ္ဂံ တတ္ထ ပတိဋ္ဌာပေယျ[Pg.501]. တတ္ထ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ယံ အဒုံ ခေတ္တံ မဇ္ဈိမံ တတ္ထ ပတိဋ္ဌာပေယျ. တတ္ထ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ယံ အဒုံ ခေတ္တံ ဟီနံ ဇင်္ဂလံ ဦသရံ ပါပဘူမိ တတ္ထ ပတိဋ္ဌာပေယျပိ, နောပိ ပတိဋ္ဌာပေယျ. တံ ကိဿ ဟေတု? အန္တမသော ဂေါဘတ္တမ္ပိ ဘဝိဿတီ’’တိ.

३५९. एकदा भगवान नालंदा येथे पावारिकाच्या आंबवनात विहार करत होते. तेव्हा असिबंधकपुत्र गामणी भगवंतांकडे आला; जवळ येऊन भगवंतांना अभिवादन करून एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेला असिबंधकपुत्र गामणी भगवंतांना म्हणाला – "भंते, भगवान सर्व प्राणिमात्रांवर अनुकंपा करणारे आणि त्यांचे हित करणारे आहेत ना?" "होय गामणी, तथागत सर्व प्राणिमात्रांवर अनुकंपा करणारे आणि त्यांचे हित करणारे आहेत." "तर मग भंते, भगवान काही लोकांना आदरपूर्वक धम्म शिकवतात, तर काहींना तशा प्रकारे आदरपूर्वक धम्म का शिकवत नाहीत?" "तर मग गामणी, मी तुलाच याविषयी उलट प्रश्न विचारतो. तुला जसे योग्य वाटेल तसे तू उत्तर दे. गामणी, तुला काय वाटते? समजा, एखाद्या शेतकरी गृहपतीकडे तीन शेते आहेत – एक सर्वोत्तम शेत, एक मध्यम शेत आणि एक निकृष्ट, खडकाळ, खारट व वाईट जमीन असलेले शेत. गामणी, तुला काय वाटते? तो शेतकरी गृहपती जेव्हा बियाणे पेरू इच्छितो, तेव्हा तो सर्वात आधी कुठे पेरेल? सर्वोत्तम शेतात, मध्यम शेतात, की निकृष्ट, खडकाळ, खारट व वाईट जमीन असलेल्या शेतात?" "भंते, तो शेतकरी गृहपती बियाणे पेरू इच्छित असताना, सर्वात आधी जे सर्वोत्तम शेत आहे तिथे पेरेल. तिथे पेरणी केल्यानंतर, जे मध्यम शेत आहे तिथे पेरेल. तिथे पेरणी केल्यानंतर, जे निकृष्ट, खडकाळ, खारट व वाईट जमीन असलेले शेत आहे, तिथे तो पेरेलही किंवा कदाचित पेरणारही नाही. त्याचे कारण काय? कारण कमीत कमी गुरांसाठी चारा तरी होईल."

‘‘သေယျထာပိ, ဂါမဏိ, ယံ အဒုံ ခေတ္တံ အဂ္ဂံ; ဧဝမေဝ မယှံ ဘိက္ခုဘိက္ခုနိယော. တေသာဟံ ဓမ္မံ ဒေသေမိ – အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ, သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧတေ ဟိ, ဂါမဏိ, မံဒီပါ မံလေဏာ မံတာဏာ မံသရဏာ ဝိဟရန္တိ. သေယျထာပိ, ဂါမဏိ, ယံ အဒုံ ခေတ္တံ မဇ္ဈိမံ; ဧဝမေဝ မယှံ ဥပါသကဥပါသိကာယော. တေသံ ပါဟံ ဓမ္မံ ဒေသေမိ – အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ, သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧတေ ဟိ, ဂါမဏိ, မံဒီပါ မံလေဏာ မံတာဏာ မံသရဏာ ဝိဟရန္တိ. သေယျထာပိ, ဂါမဏိ, ယံ အဒုံ ခေတ္တံ ဟီနံ ဇင်္ဂလံ ဦသရံ ပါပဘူမိ; ဧဝမေဝ မယှံ အညတိတ္ထိယာ သမဏဗြာဟ္မဏပရိဗ္ဗာဇကာ. တေသံ ပါဟံ ဓမ္မံ ဒေသေမိ – အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အပ္ပေဝ နာမ ဧကံ ပဒမ္ပိ အာဇာနေယျုံ တံ နေသံ အဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ.

"गामणी, ज्याप्रमाणे ते सर्वोत्तम शेत आहे, त्याचप्रमाणे माझे भिक्खू आणि भिक्खुनी आहेत. मी त्यांना धम्म उपदेश करतो – जो आदी-कल्याण (सुरुवातीला कल्याणकारी), मध्य-कल्याण (मध्ये कल्याणकारी) आणि परियोसान-कल्याण (शेवटी कल्याणकारी) आहे; अर्थासहित आणि व्यंजनासहित परिपूर्ण व अत्यंत शुद्ध अशा ब्रह्मचर्याचे मी प्रकाशन करतो. त्याचे कारण काय? कारण गामणी, हे भिक्खू आणि भिक्खुनी मलाच आपला द्वीप (आश्रय), मलाच आपले लेण (आडोसा), मलाच आपले त्राण (रक्षक) आणि मलाच आपले शरण मानून राहतात. गामणी, ज्याप्रमाणे ते मध्यम शेत आहे, त्याचप्रमाणे माझे उपासक आणि उपासिका आहेत. मी त्यांनाही धम्म उपदेश करतो – जो आदी-कल्याण, मध्य-कल्याण आणि परियोसान-कल्याण आहे; अर्थासहित आणि व्यंजनासहित परिपूर्ण व अत्यंत शुद्ध अशा ब्रह्मचर्याचे मी प्रकाशन करतो. त्याचे कारण काय? कारण गामणी, हे उपासक आणि उपासिका मलाच आपला द्वीप, मलाच आपले लेण, मलाच आपले त्राण आणि मलाच आपले शरण मानून राहतात. गामणी, ज्याप्रमाणे ते निकृष्ट, खडकाळ, खारट व वाईट जमीन असलेले शेत आहे, त्याचप्रमाणे माझे अन्य पंथांचे श्रमण, ब्राह्मण आणि परिव्राजक आहेत. मी त्यांनाही धम्म उपदेश करतो – जो आदी-कल्याण, मध्य-कल्याण आणि परियोसान-कल्याण आहे; अर्थासहित आणि व्यंजनासहित परिपूर्ण व अत्यंत शुद्ध अशा ब्रह्मचर्याचे मी प्रकाशन करतो. त्याचे कारण काय? कारण जर त्यांनी एक जरी पद (वाक्य) जाणले, तरी ते त्यांच्या दीर्घकालीन हितासाठी आणि सुखासाठी होईल."

‘‘သေယျထာပိ, ဂါမဏိ, ပုရိသဿ တယော ဥဒကမဏိကာ – ဧကော ဥဒကမဏိကော အစ္ဆိဒ္ဒေါ အဟာရီ အပရိဟာရီ, ဧကော ဥဒကမဏိကော အစ္ဆိဒ္ဒေါ ဟာရီ ပရိဟာရီ, ဧကော ဥဒကမဏိကော ဆိဒ္ဒေါ ဟာရီ ပရိဟာရီ. တံ ကိံ မညသိ, ဂါမဏိ, အသု ပုရိသော ဥဒကံ နိက္ခိပိတုကာမော ကတ္ထ ပဌမံ နိက္ခိပေယျ, ယော ဝါ သော ဥဒကမဏိကော အစ္ဆိဒ္ဒေါ အဟာရီ အပရိဟာရီ, ယော ဝါ သော ဥဒကမဏိကော အစ္ဆိဒ္ဒေါ ဟာရီ ပရိဟာရီ, ယော ဝါ သော ဥဒကမဏိကော ဆိဒ္ဒေါ ဟာရီ ပရိဟာရီ’’တိ? ‘‘အသု, ဘန္တေ, ပုရိသော ဥဒကံ နိက္ခိပိတုကာမော, ယော သော ဥဒကမဏိကော အစ္ဆိဒ္ဒေါ အဟာရီ အပရိဟာရီ တတ္ထ နိက္ခိပေယျ, တတ္ထ နိက္ခိပိတွာ, ယော သော ဥဒကမဏိကော အစ္ဆိဒ္ဒေါ ဟာရီ ပရိဟာရီ တတ္ထ နိက္ခိပေယျ, တတ္ထ နိက္ခိပိတွာ, ယော သော ဥဒကမဏိကော ဆိဒ္ဒေါ ဟာရီ ပရိဟာရီ တတ္ထ နိက္ခိပေယျပိ, နောပိ နိက္ခိပေယျ. တံ ကိဿ ဟေတု? အန္တမသော ဘဏ္ဍဓောဝနမ္ပိ ဘဝိဿတီ’’တိ.

"गामणी, ज्याप्रमाणे एखाद्या माणसाकडे पाण्याचे तीन रांजण असावेत – एक रांजण छिद्र नसलेला, पाणी न गळणारा आणि न पाझरणारा; एक रांजण छिद्र नसलेला पण पाणी गळणारा आणि पाझरणारा; आणि एक रांजण छिद्र असलेला, पाणी गळणारा आणि पाझरणारा. गामणी, तुला काय वाटते? तो माणूस जेव्हा पाणी साठवू इच्छितो, तेव्हा तो सर्वात आधी कोणत्या रांजणात पाणी साठवेल? जो छिद्र नसलेला, पाणी न गळणारा आणि न पाझरणारा आहे त्यात; की जो छिद्र नसलेला पण पाणी गळणारा आणि पाझरणारा आहे त्यात; की जो छिद्र असलेला, पाणी गळणारा आणि पाझरणारा आहे त्यात?" "भंते, तो माणूस पाणी साठवू इच्छित असताना, सर्वात आधी जो छिद्र नसलेला, पाणी न गळणारा आणि न पाझरणारा रांजण आहे त्यात पाणी साठवेल. त्यात साठवल्यानंतर, जो छिद्र नसलेला पण पाणी गळणारा आणि पाझरणारा रांजण आहे त्यात साठवेल. त्यात साठवल्यानंतर, जो छिद्र असलेला, पाणी गळणारा आणि पाझरणारा रांजण आहे, त्यात तो पाणी साठवेलही किंवा कदाचित साठवणारही नाही. त्याचे कारण काय? कारण कमीत कमी भांडी किंवा कपडे धुण्यासाठी तरी ते पाणी उपयोगी पडेल."

‘‘သေယျထာပိ, ဂါမဏိ, ယော သော ဥဒကမဏိကော အစ္ဆိဒ္ဒေါ အဟာရီ အပရိဟာရီ; ဧဝမေဝ မယှံ ဘိက္ခုဘိက္ခုနိယော. တေသာဟံ ဓမ္မံ ဒေသေမိ – အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ [Pg.502] သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧတေ ဟိ, ဂါမဏိ, မံဒီပါ မံလေဏာ မံတာဏာ မံသရဏာ ဝိဟရန္တိ. သေယျထာပိ, ဂါမဏိ, ယော သော ဥဒကမဏိကော အစ္ဆိဒ္ဒေါ ဟာရီ ပရိဟာရီ; ဧဝမေဝ မယှံ ဥပါသကဥပါသိကာယော. တေသာဟံ ဓမ္မံ ဒေသေမိ – အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧတေ ဟိ, ဂါမဏိ, မံဒီပါ မံလေဏာ မံတာဏာ မံသရဏာ ဝိဟရန္တိ. သေယျထာပိ, ဂါမဏိ, ယော သော ဥဒကမဏိကော ဆိဒ္ဒေါ ဟာရီ ပရိဟာရီ; ဧဝမေဝ မယှံ အညတိတ္ထိယာ သမဏဗြာဟ္မဏပရိဗ္ဗာဇကာ. တေသာဟံ ဓမ္မံ ဒေသေမိ – အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အပ္ပေဝ နာမ ဧကံ ပဒမ္ပိ အာဇာနေယျုံ, တံ နေသံ အဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အသိဗန္ဓကပုတ္တော ဂါမဏိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ…ပေ… အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ. သတ္တမံ.

"गामणी, ज्याप्रमाणे तो छिद्र नसलेला, पाणी न गळणारा आणि न पाझरणारा रांजण आहे, त्याचप्रमाणे माझे भिक्खू आणि भिक्खुनी आहेत. मी त्यांना धम्म उपदेश करतो – जो आदी-कल्याण, मध्य-कल्याण आणि परियोसान-कल्याण आहे; अर्थासहित आणि व्यंजनासहित परिपूर्ण व अत्यंत शुद्ध अशा ब्रह्मचर्याचे मी प्रकाशन करतो. त्याचे कारण काय? कारण गामणी, हे भिक्खू आणि भिक्खुनी मलाच आपला द्वीप, मलाच आपले लेण, मलाच आपले त्राण आणि मलाच आपले शरण मानून राहतात. गामणी, ज्याप्रमाणे तो छिद्र नसलेला पण पाणी गळणारा आणि पाझरणारा रांजण आहे, त्याचप्रमाणे माझे उपासक आणि उपासिका आहेत. मी त्यांना धम्म उपदेश करतो – जो आदी-कल्याण, मध्य-कल्याण आणि परियोसान-कल्याण आहे; अर्थासहित आणि व्यंजनासहित परिपूर्ण व अत्यंत शुद्ध अशा ब्रह्मचर्याचे मी प्रकाशन करतो. त्याचे कारण काय? कारण गामणी, हे उपासक आणि उपासिका मलाच आपला द्वीप, मलाच आपले लेण, मलाच आपले त्राण आणि मलाच आपले शरण मानून राहतात. गामणी, ज्याप्रमाणे तो छिद्र असलेला, पाणी गळणारा आणि पाझरणारा रांजण आहे, त्याचप्रमाणे माझे अन्य पंथांचे श्रमण, ब्राह्मण आणि परिव्राजक आहेत. मी त्यांना धम्म उपदेश करतो – जो आदी-कल्याण, मध्य-कल्याण आणि परियोसान-कल्याण आहे; अर्थासहित आणि व्यंजनासहित परिपूर्ण व अत्यंत शुद्ध अशा ब्रह्मचर्याचे मी प्रकाशन करतो. त्याचे कारण काय? कारण जर त्यांनी एक जरी पद (वाक्य) जाणले, तरी ते त्यांच्या दीर्घकालीन हितासाठी आणि सुखासाठी होईल." असे म्हटले असता, असिबंधकपुत्र गामणी भगवंतांना म्हणाला – "अतिशय सुंदर, भंते! अतिशय सुंदर, भंते! ... आजपासून मला भगवंतांनी जोपर्यंत जिवंत आहे तोपर्यंत शरण आलेला उपासक म्हणून स्वीकारावे." सातवे सुत्त समाप्त.

၈. သင်္ခဓမသုတ္တံ

८. संखधम सुत्त (शंख वाजवणाऱ्याचे सुत्त)

၃၆၀. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ နာဠန္ဒာယံ ဝိဟရတိ ပါဝါရိကမ္ဗဝနေ. အထ ခေါ အသိဗန္ဓကပုတ္တော ဂါမဏိ နိဂဏ္ဌသာဝကော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အသိဗန္ဓကပုတ္တံ ဂါမဏိံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကထံ နု ခေါ, ဂါမဏိ, နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော သာဝကာနံ ဓမ္မံ ဒေသေတီ’’တိ? ‘‘ဧဝံ ခေါ, ဘန္တေ, နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော သာဝကာနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ – ‘ယော ကောစိ ပါဏံ အတိပါတေတိ, သဗ္ဗော သော အာပါယိကော နေရယိကော, ယော ကောစိ အဒိန္နံ အာဒိယတိ, သဗ္ဗော သော အာပါယိကော နေရယိကော, ယော ကောစိ ကာမေသု မိစ္ဆာ စရတိ, သဗ္ဗော သော အာပါယိကော နေရယိကော, ယော ကောစိ မုသာ ဘဏတိ သဗ္ဗော, သော အာပါယိကော နေရယိကော. ယံဗဟုလံ ယံဗဟုလံ ဝိဟရတိ, တေန တေန နီယတီ’တိ. ဧဝံ ခေါ, ဘန္တေ, နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော သာဝကာနံ ဓမ္မံ ဒေသေတီ’’တိ. ‘‘‘ယံဗဟုလံ ယံဗဟုလဉ္စ, ဂါမဏိ, ဝိဟရတိ, တေန တေန နီယတိ’, ဧဝံ သန္တေ န ကောစိ အာပါယိကော နေရယိကော ဘဝိဿတိ, ယထာ နိဂဏ္ဌဿ နာဋပုတ္တဿ ဝစနံ’’.

३६०. एकदा भगवान नाळंदा येथे पावारिकच्या आम्रवनात विहार करत होते. तेव्हा निगंठ श्रावक असलेला असिबंधकपुत्र गामणी जेथे भगवान होते तेथे आला; आणि जवळ येऊन एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या असिबंधकपुत्र गामणीला भगवान म्हणाले – “गामणी, निगंठ नाटपुत्त आपल्या श्रावकांना कशा प्रकारे धम्माचा उपदेश करतात?” “भंते, निगंठ नाटपुत्त आपल्या श्रावकांना असा धम्माचा उपदेश करतात – ‘जो कोणी प्राणाची हिंसा करतो, तो सर्व अपाय आणि नरकास पात्र होतो; जो कोणी न दिलेले घेतो, तो सर्व अपाय आणि नरकास पात्र होतो; जो कोणी कामभोगांमध्ये व्यभिचार करतो, तो सर्व अपाय आणि नरकास पात्र होतो; जो कोणी असत्य बोलतो, तो सर्व अपाय आणि नरकास पात्र होतो. मनुष्य ज्या कर्मात बहुतांश काळ घालवतो, त्यानुसारच तो नेला जातो.’ भंते, अशा प्रकारे निगंठ नाटपुत्त आपल्या श्रावकांना धम्माचा उपदेश करतात.” “गामणी, जर ‘मनुष्य ज्या कर्मात बहुतांश काळ घालवतो, त्यानुसारच तो नेला जातो’ असे असेल, तर निगंठ नाटपुत्तांच्या वचनानुसार कोणीही अपाय किंवा नरकात जाणार नाही.”

‘‘တံ [Pg.503] ကိံ မညသိ, ဂါမဏိ, ယော သော ပုရိသော ပါဏာတိပါတီ ရတ္တိယာ ဝါ ဒိဝသဿ ဝါ သမယာသမယံ ဥပါဒါယ, ကတမော ဗဟုတရော သမယော, ယံ ဝါ သော ပါဏမတိပါတေတိ, ယံ ဝါ သော ပါဏံ နာတိပါတေတီ’’တိ? ‘‘ယော သော, ဘန္တေ, ပုရိသော ပါဏာတိပါတီ ရတ္တိယာ ဝါ ဒိဝသဿ ဝါ သမယာသမယံ ဥပါဒါယ, အပ္ပတရော သော သမယော ယံ သော ပါဏမတိပါတေတိ, အထ ခေါ သွေဝ ဗဟုတရော သမယော ယံ သော ပါဏံ နာတိပါတေတီ’’တိ. ‘‘‘ယံဗဟုလံ ယံဗဟုလဉ္စ, ဂါမဏိ, ဝိဟရတိ တေန တေန နီယတီ’တိ, ဧဝံ သန္တေ န ကောစိ အာပါယိကော နေရယိကော ဘဝိဿတိ, ယထာ နိဂဏ္ဌဿ နာဋပုတ္တဿ ဝစနံ’’.

“गामणी, तुला काय वाटते? जो मनुष्य प्राणाची हिंसा करणारा आहे, त्याच्या रात्रीच्या किंवा दिवसाच्या वेळेचा विचार करता, कोणता काळ अधिक असतो – ज्या काळात तो प्राणाची हिंसा करतो की ज्या काळात तो प्राणाची हिंसा करत नाही?” “भंते, जो मनुष्य प्राणाची हिंसा करणारा आहे, त्याच्या रात्रीच्या किंवा दिवसाच्या वेळेचा विचार करता, ज्या काळात तो प्राणाची हिंसा करतो तो काळ अत्यंत अल्प असतो; उलटपक्षी, ज्या काळात तो प्राणाची हिंसा करत नाही तोच काळ अधिक असतो.” “गामणी, जर ‘मनुष्य ज्या कर्मात बहुतांश काळ घालवतो, त्यानुसारच तो नेला जातो’ असे असेल, तर निगंठ नाटपुत्तांच्या वचनानुसार कोणीही अपाय किंवा नरकात जाणार नाही.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဂါမဏိ, ယော သော ပုရိသော အဒိန္နာဒါယီ ရတ္တိယာ ဝါ ဒိဝသဿ ဝါ သမယာသမယံ ဥပါဒါယ, ကတမော ဗဟုတရော သမယော, ယံ ဝါ သော အဒိန္နံ အာဒိယတိ, ယံ ဝါ သော အဒိန္နံ နာဒိယတီ’’တိ. ‘‘ယော သော, ဘန္တေ, ပုရိသော အဒိန္နာဒါယီ ရတ္တိယာ ဝါ ဒိဝသဿ ဝါ သမယာသမယံ ဥပါဒါယ အပ္ပတရော သော သမယော, ယံ သော အဒိန္နံ အာဒိယတိ, အထ ခေါ သွေဝ ဗဟုတရော သမယော, ယံ သော အဒိန္နံ နာဒိယတီ’’တိ. ‘‘‘ယံဗဟုလံ ယံဗဟုလဉ္စ, ဂါမဏိ, ဝိဟရတိ တေန တေန နီယတီ’တိ, ဧဝံ သန္တေ န ကောစိ အာပါယိကော နေရယိကော ဘဝိဿတိ, ယထာ နိဂဏ္ဌဿ နာဋပုတ္တဿ ဝစနံ’’.

“गामणी, तुला काय वाटते? जो मनुष्य न दिलेले घेणारा आहे, त्याच्या रात्रीच्या किंवा दिवसाच्या वेळेचा विचार करता, कोणता काळ अधिक असतो – ज्या काळात तो न दिलेले घेतो की ज्या काळात तो न दिलेले घेत नाही?” “भंते, जो मनुष्य न दिलेले घेणारा आहे, त्याच्या रात्रीच्या किंवा दिवसाच्या वेळेचा विचार करता, ज्या काळात तो न दिलेले घेतो तो काळ अत्यंत अल्प असतो; उलटपक्षी, ज्या काळात तो न दिलेले घेत नाही तोच काळ अधिक असतो.” “गामणी, जर ‘मनुष्य ज्या कर्मात बहुतांश काळ घालवतो, त्यानुसारच तो नेला जातो’ असे असेल, तर निगंठ नाटपुत्तांच्या वचनानुसार कोणीही अपाय किंवा नरकात जाणार नाही.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဂါမဏိ, ယော သော ပုရိသော ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ ရတ္တိယာ ဝါ ဒိဝသဿ ဝါ သမယာသမယံ ဥပါဒါယ, ကတမော ဗဟုတရော သမယော, ယံ ဝါ သော ကာမေသု မိစ္ဆာ စရတိ, ယံ ဝါ သော ကာမေသု မိစ္ဆာ န စရတီ’’တိ? ‘‘ယော သော, ဘန္တေ, ပုရိသော ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ ရတ္တိယာ ဝါ ဒိဝသဿ ဝါ သမယာသမယံ ဥပါဒါယ, အပ္ပတရော သော သမယော ယံ သော ကာမေသု မိစ္ဆာ စရတိ, အထ ခေါ သွေဝ ဗဟုတရော သမယော, ယံ သော ကာမေသု မိစ္ဆာ န စရတီ’’တိ. ‘‘‘ယံဗဟုလံ ယံဗဟုလဉ္စ, ဂါမဏိ, ဝိဟရတိ တေန တေန နီယတီ’တိ, ဧဝံ သန္တေ န ကောစိ အာပါယိကော နေရယိကော ဘဝိဿတိ, ယထာ နိဂဏ္ဌဿ နာဋပုတ္တဿ ဝစနံ’’.

“गामणी, तुला काय वाटते? जो मनुष्य कामभोगांमध्ये व्यभिचार करणारा आहे, त्याच्या रात्रीच्या किंवा दिवसाच्या वेळेचा विचार करता, कोणता काळ अधिक असतो – ज्या काळात तो कामभोगांमध्ये व्यभिचार करतो की ज्या काळात तो कामभोगांमध्ये व्यभिचार करत नाही?” “भंते, जो मनुष्य कामभोगांमध्ये व्यभिचार करणारा आहे, त्याच्या रात्रीच्या किंवा दिवसाच्या वेळेचा विचार करता, ज्या काळात तो कामभोगांमध्ये व्यभिचार करतो तो काळ अत्यंत अल्प असतो; उलटपक्षी, ज्या काळात तो कामभोगांमध्ये व्यभिचार करत नाही तोच काळ अधिक असतो.” “गामणी, जर ‘मनुष्य ज्या कर्मात बहुतांश काळ घालवतो, त्यानुसारच तो नेला जातो’ असे असेल, तर निगंठ नाटपुत्तांच्या वचनानुसार कोणीही अपाय किंवा नरकात जाणार नाही.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဂါမဏိ, ယော သော ပုရိသော မုသာဝါဒီ ရတ္တိယာ ဝါ ဒိဝသဿ ဝါ သမယာသမယံ ဥပါဒါယ, ကတမော ဗဟုတရော သမယော, ယံ ဝါ သော မုသာ ဘဏတိ, ယံ ဝါ သော မုသာ န ဘဏတီ’’တိ? ‘‘ယော သော, ဘန္တေ, ပုရိသော မုသာဝါဒီ ရတ္တိယာ ဝါ ဒိဝသဿ ဝါ သမယာသမယံ ဥပါဒါယ[Pg.504], အပ္ပတရော သော သမယော, ယံ သော မုသာ ဘဏတိ, အထ ခေါ သွေဝ ဗဟုတရော သမယော, ယံ သော မုသာ န ဘဏတီ’’တိ. ‘‘‘ယံဗဟုလံ ယံဗဟုလဉ္စ, ဂါမဏိ, ဝိဟရတိ တေန တေန နီယတီ’တိ, ဧဝံ သန္တေ န ကောစိ အာပါယိကော နေရယိကော ဘဝိဿတိ, ယထာ နိဂဏ္ဌဿ နာဋပုတ္တဿ ဝစနံ’’.

“गामणी, तुला काय वाटते? जो मनुष्य असत्य बोलणारा आहे, त्याच्या रात्रीच्या किंवा दिवसाच्या वेळेचा विचार करता, कोणता काळ अधिक असतो – ज्या काळात तो असत्य बोलतो की ज्या काळात तो असत्य बोलत नाही?” “भंते, जो मनुष्य असत्य बोलणारा आहे, त्याच्या रात्रीच्या किंवा दिवसाच्या वेळेचा विचार करता, ज्या काळात तो असत्य बोलतो तो काळ अत्यंत अल्प असतो; उलटपक्षी, ज्या काळात तो असत्य बोलत नाही तोच काळ अधिक असतो.” “गामणी, जर ‘मनुष्य ज्या कर्मात बहुतांश काळ घालवतो, त्यानुसारच तो नेला जातो’ असे असेल, तर निगंठ नाटपुत्तांच्या वचनानुसार कोणीही अपाय किंवा नरकात जाणार नाही.”

‘‘ဣဓ, ဂါမဏိ, ဧကစ္စော သတ္ထာ ဧဝံဝါဒီ ဟောတိ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ‘ယော ကောစိ ပါဏမတိပါတေတိ, သဗ္ဗော သော အာပါယိကော နေရယိကော, ယော ကောစိ အဒိန္နံ အာဒိယတိ, သဗ္ဗော သော အာပါယိကော နေရယိကော, ယော ကောစိ ကာမေသု မိစ္ဆာ စရတိ, သဗ္ဗော သော အာပါယိကော နေရယိကော, ယော ကောစိ မုသာ ဘဏတိ, သဗ္ဗော သော အာပါယိကော နေရယိကော’တိ. တသ္မိံ ခေါ ပန, ဂါမဏိ, သတ္ထရိ သာဝကော အဘိပ္ပသန္နော ဟောတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘မယှံ ခေါ သတ္ထာ ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ယော ကောစိ ပါဏမတိပါတေတိ, သဗ္ဗော သော အာပါယိကော နေရယိကောတိ. အတ္ထိ ခေါ ပန မယာ ပါဏော အတိပါတိတော, အဟမ္ပမှိ အာပါယိကော နေရယိကောတိ ဒိဋ္ဌိံ ပဋိလဘတိ. တံ, ဂါမဏိ, ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ. မယှံ ခေါ သတ္ထာ ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ယော ကောစိ အဒိန္နံ အာဒိယတိ, သဗ္ဗော သော အာပါယိကော နေရယိကောတိ. အတ္ထိ ခေါ ပန မယာ အဒိန္နံ အာဒိန္နံ အဟမ္ပမှိ အာပါယိကော နေရယိကောတိ ဒိဋ္ဌိံ ပဋိလဘတိ. တံ, ဂါမဏိ, ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ. မယှံ ခေါ သတ္ထာ ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ယော ကောစိ ကာမေသု မိစ္ဆာ စရတိ, သဗ္ဗော သော အာပါယိကော နေရယိကော’တိ. အတ္ထိ ခေါ ပန မယာ ကာမေသု မိစ္ဆာ စိဏ္ဏံ. ‘အဟမ္ပမှိ အာပါယိကော နေရယိကော’တိ ဒိဋ္ဌိံ ပဋိလဘတိ. တံ, ဂါမဏိ, ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ. မယှံ ခေါ သတ္ထာ ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ယော ကောစိ မုသာ ဘဏတိ, သဗ္ဗော သော အာပါယိကော နေရယိကောတိ. အတ္ထိ ခေါ ပန မယာ မုသာ ဘဏိတံ. ‘အဟမ္ပမှိ အာပါယိကော နေရယိကော’တိ ဒိဋ္ဌိံ ပဋိလဘတိ. တံ, ဂါမဏိ, ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ.

“गामणी, या जगात एखादा शास्ता असा वाद मांडणारा आणि अशी दृष्टी बाळगणारा असतो – ‘जो कोणी प्राणाची हिंसा करतो, तो सर्व अपाय आणि नरकास पात्र होतो; जो कोणी न दिलेले घेतो, तो सर्व अपाय आणि नरकास पात्र होतो; जो कोणी कामभोगांमध्ये व्यभिचार करतो, तो सर्व अपाय आणि नरकास पात्र होतो; जो कोणी असत्य बोलतो, तो सर्व अपाय आणि नरकास पात्र होतो.’ गामणी, त्या शास्त्यावर त्याचा एखादा श्रावक अत्यंत श्रद्धा ठेवतो. त्याच्या मनात असा विचार येतो – ‘माझे शास्ते असा वाद मांडणारे आणि अशी दृष्टी बाळगणारे आहेत की – जो कोणी प्राणाची हिंसा करतो, तो सर्व अपाय आणि नरकास पात्र होतो. माझ्याकडूनही प्राणाची हिंसा झाली आहे, त्यामुळे मीसुद्धा अपाय आणि नरकास पात्र आहे.’ अशा प्रकारे तो ही दृष्टी दृढ करतो. गामणी, त्या वचनाचा त्याग न करता, त्या चित्ताचा त्याग न करता आणि त्या दृष्टीचा त्याग न करता, जणू काही उचलून आणून ठेवल्याप्रमाणे तो नरकात टाकला जातो. त्याच्या मनात असा विचार येतो – ‘माझे शास्ते असा वाद मांडणारे आणि अशी दृष्टी बाळगणारे आहेत की – जो कोणी न दिलेले घेतो, तो सर्व अपाय आणि नरकास पात्र होतो. माझ्याकडूनही न दिलेले घेतले गेले आहे, त्यामुळे मीसुद्धा अपाय आणि नरकास पात्र आहे.’ अशा प्रकारे तो ही दृष्टी दृढ करतो. गामणी, त्या वचनाचा त्याग न करता, त्या चित्ताचा त्याग न करता आणि त्या दृष्टीचा त्याग न करता, जणू काही उचलून आणून ठेवल्याप्रमाणे तो नरकात टाकला जातो. त्याच्या मनात असा विचार येतो – ‘माझे शास्ते असा वाद मांडणारे आणि अशी दृष्टी बाळगणारे आहेत की – जो कोणी कामभोगांमध्ये व्यभिचार करतो, तो सर्व अपाय आणि नरकास पात्र होतो. माझ्याकडूनही कामभोगांमध्ये व्यभिचार घडला आहे, त्यामुळे मीसुद्धा अपाय आणि नरकास पात्र आहे.’ अशा प्रकारे तो ही दृष्टी दृढ करतो. गामणी, त्या वचनाचा त्याग न करता, त्या चित्ताचा त्याग न करता आणि त्या दृष्टीचा त्याग न करता, जणू काही उचलून आणून ठेवल्याप्रमाणे तो नरकात टाकला जातो. त्याच्या मनात असा विचार येतो – ‘माझे शास्ते असा वाद मांडणारे आणि अशी दृष्टी बाळगणारे आहेत की – जो कोणी असत्य बोलतो, तो सर्व अपाय आणि नरकास पात्र होतो. माझ्याकडूनही असत्य बोलले गेले आहे, त्यामुळे मीसुद्धा अपाय आणि नरकास पात्र आहे.’ अशा प्रकारे तो ही दृष्टी दृढ करतो. गामणी, त्या वचनाचा त्याग न करता, त्या चित्ताचा त्याग न करता आणि त्या दृष्टीचा त्याग न करता, जणू काही उचलून आणून ठेवल्याप्रमाणे तो नरकात टाकला जातो.”

‘‘ဣဓ [Pg.505] ပန, ဂါမဏိ, တထာဂတော လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ. သော အနေကပရိယာယေန ပါဏာတိပါတံ ဂရဟတိ ဝိဂရဟတိ, ‘ပါဏာတိပါတာ ဝိရမထာ’တိ စာဟ. အဒိန္နာဒါနံ ဂရဟတိ ဝိဂရဟတိ, ‘အဒိန္နာဒါနာ ဝိရမထာ’တိ စာဟ. ကာမေသုမိစ္ဆာစာရံ ဂရဟတိ, ဝိဂရဟတိ ‘ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝိရမထာ’တိ စာဟ. မုသာဝါဒံ ဂရဟတိ ဝိဂရဟတိ ‘မုသာဝါဒါ ဝိရမထာ’တိ စာဟ. တသ္မိံ ခေါ ပန, ဂါမဏိ, သတ္ထရိ သာဝကော အဘိပ္ပသန္နော ဟောတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ဘဂဝါ ခေါ အနေကပရိယာယေန ပါဏာတိပါတံ ဂရဟတိ ဝိဂရဟတိ, ပါဏာတိပါတာ ဝိရမထာတိ စာဟ. အတ္ထိ ခေါ ပန မယာ ပါဏော အတိပါတိတော ယာဝတကော ဝါ တာဝတကော ဝါ. ယော ခေါ ပန မယာ ပါဏော အတိပါတိတော ယာဝတကော ဝါ တာဝတကော ဝါ, တံ န သုဋ္ဌု, တံ န သာဓု. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန တပ္ပစ္စယာ ဝိပ္ပဋိသာရီ အဿံ. န မေတံ ပါပံ ကမ္မံ အကတံ ဘဝိဿတီ’တိ. သော ဣတိ ပဋိသင်္ခါယ တဉ္စေဝ ပါဏာတိပါတံ ပဇဟတိ. အာယတိဉ္စ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဧဝမေတဿ ပါပဿ ကမ္မဿ ပဟာနံ ဟောတိ. ဧဝမေတဿ ပါပဿ ကမ္မဿ သမတိက္ကမော ဟောတိ.

हे ग्रामणी, या जगात तथागत उत्पन्न होतात, जे अर्हत, सम्यक्संबुद्ध, विद्याचरणसंपन्न, सुगत, लोकविदू, अनुत्तर पुरुषदम्यसारथी, देव आणि मनुष्यांचे शास्ता, बुद्ध आणि भगवान आहेत. ते अनेक पर्यायांनी प्राणातिपाताची (जीवहिंसेची) निंदा करतात, निर्भत्सना करतात आणि म्हणतात: 'प्राणातिपातापासून अलिप्त राहा.' ते अदित्नादानाची (चोरीची) निंदा करतात, निर्भत्सना करतात आणि म्हणतात: 'अदित्नादानापासून अलिप्त राहा.' ते कामेसू मिच्छाचाराची (व्यभिचाराची) निंदा करतात, निर्भत्सना करतात आणि म्हणतात: 'कामेसू मिच्छाचारापासून अलिप्त राहा.' ते मृषावादाची (असत्य बोलण्याची) निंदा करतात, निर्भत्सना करतात आणि म्हणतात: 'मृषावादापासून अलिप्त राहा.' हे ग्रामणी, त्या शास्त्यांवर एखादा श्रावक अत्यंत प्रसन्न होतो. तो असा विचार करतो – 'भगवान अनेक पर्यायांनी प्राणातिपाताची निंदा करतात, निर्भत्सना करतात आणि म्हणतात: "प्राणातिपातापासून अलिप्त राहा." माझ्याकडून कमी-अधिक प्रमाणात प्राणांची हिंसा झाली आहे. माझ्याकडून जी काही कमी-अधिक प्रमाणात जीवहिंसा झाली आहे, ते योग्य नव्हते, ते चांगले नव्हते. जरी मी याबद्दल पश्चात्ताप केला, तरी माझे ते पापकर्म न केल्यासारखे होणार नाही.' तो असा विचार करून त्या प्राणातिपाताचा त्याग करतो आणि भविष्यात प्राणातिपातापासून अलिप्त राहतो. अशा प्रकारे त्याच्या त्या पापकर्माचा त्याग होतो; अशा प्रकारे तो त्या पापकर्माचे अतिक्रमण करतो.

‘‘‘ဘဂဝါ ခေါ အနေကပရိယာယေန အဒိန္နာဒါနံ ဂရဟတိ ဝိဂရဟတိ, အဒိန္နာဒါနာ ဝိရမထာတိ စာဟ. အတ္ထိ ခေါ ပန မယာ အဒိန္နံ အာဒိန္နံ ယာဝတကံ ဝါ တာဝတကံ ဝါ. ယံ ခေါ ပန မယာ အဒိန္နံ အာဒိန္နံ ယာဝတကံ ဝါ တာဝတကံ ဝါ တံ န သုဋ္ဌု, တံ န သာဓု. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန တပ္ပစ္စယာ ဝိပ္ပဋိသာရီ အဿံ, န မေတံ ပါပံ ကမ္မံ အကတံ ဘဝိဿတီ’တိ. သော ဣတိ ပဋိသင်္ခါယ တဉ္စေဝ အဒိန္နာဒါနံ ပဇဟတိ. အာယတိဉ္စ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဧဝမေတဿ ပါပဿ ကမ္မဿ ပဟာနံ ဟောတိ. ဧဝမေတဿ ပါပဿ ကမ္မဿ သမတိက္ကမော ဟောတိ.

तो असा विचार करतो – 'भगवान अनेक पर्यायांनी अदित्नादानाची निंदा करतात, निर्भत्सना करतात आणि म्हणतात: "अदित्नादानापासून अलिप्त राहा." माझ्याकडून कमी-अधिक प्रमाणात न दिलेले घेतले गेले आहे. माझ्याकडून जे काही कमी-अधिक प्रमाणात न दिलेले घेतले गेले आहे, ते योग्य नव्हते, ते चांगले नव्हते. जरी मी याबद्दल पश्चात्ताप केला, तरी माझे ते पापकर्म न केल्यासारखे होणार नाही.' तो असा विचार करून त्या अदित्नादानाचा त्याग करतो आणि भविष्यात अदित्नादानापासून अलिप्त राहतो. अशा प्रकारे त्याच्या त्या पापकर्माचा त्याग होतो; अशा प्रकारे तो त्या पापकर्माचे अतिक्रमण करतो.

‘‘‘ဘဂဝါ ခေါ ပန အနေကပရိယာယေန ကာမေသုမိစ္ဆာစာရံ ဂရဟတိ ဝိဂရဟတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝိရမထာတိ စာဟ. အတ္ထိ ခေါ ပန မယာ ကာမေသု မိစ္ဆာ စိဏ္ဏံ ယာဝတကံ ဝါ တာဝတကံ ဝါ. ယံ ခေါ ပန မယာ ကာမေသု မိစ္ဆာ စိဏ္ဏံ ယာဝတကံ ဝါ တာဝတကံ ဝါ တံ န သုဋ္ဌု, တံ န သာဓု. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန တပ္ပစ္စယာ ဝိပ္ပဋိသာရီ အဿံ, န [Pg.506] မေတံ ပါပံ ကမ္မံ အကတံ ဘဝိဿတီ’တိ. သော ဣတိ ပဋိသင်္ခါယ တဉ္စေဝ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရံ ပဇဟတိ, အာယတိဉ္စ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဧဝမေတဿ ပါပဿ ကမ္မဿ ပဟာနံ ဟောတိ. ဧဝမေတဿ ပါပဿ ကမ္မဿ သမတိက္ကမော ဟောတိ.

तो असा विचार करतो – 'भगवान अनेक पर्यायांनी कामेसू मिच्छाचाराची निंदा करतात, निर्भत्सना करतात आणि म्हणतात: "कामेसू मिच्छाचारापासून अलिप्त राहा." माझ्याकडून कमी-अधिक प्रमाणात कामभोगांमध्ये चुकीचे वर्तन घडले आहे. माझ्याकडून जे काही कमी-अधिक प्रमाणात कामभोगांमध्ये चुकीचे वर्तन घडले आहे, ते योग्य नव्हते, ते चांगले नव्हते. जरी मी याबद्दल पश्चात्ताप केला, तरी माझे ते पापकर्म न केल्यासारखे होणार नाही.' तो असा विचार करून त्या कामेसू मिच्छाचाराचा त्याग करतो आणि भविष्यात कामेसू मिच्छाचारापासून अलिप्त राहतो. अशा प्रकारे त्याच्या त्या पापकर्माचा त्याग होतो; अशा प्रकारे तो त्या पापकर्माचे अतिक्रमण करतो.

‘‘‘ဘဂဝါ ခေါ ပန အနေကပရိယာယေန မုသာဝါဒံ ဂရဟတိ ဝိဂရဟတိ, မုသာဝါဒါ ဝိရမထာတိ စာဟ. အတ္ထိ ခေါ ပန မယာ မုသာ ဘဏိတံ ယာဝတကံ ဝါ တာဝတကံ ဝါ. ယံ ခေါ ပန မယာ မုသာ ဘဏိတံ ယာဝတကံ ဝါ တာဝတကံ ဝါ တံ န သုဋ္ဌု, တံ န သာဓု. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန တပ္ပစ္စယာ ဝိပ္ပဋိသာရီ အဿံ, န မေတံ ပါပံ ကမ္မံ အကတံ ဘဝိဿတီ’တိ. သော ဣတိ ပဋိသင်္ခါယ တဉ္စေဝ မုသာဝါဒံ ပဇဟတိ, အာယတိဉ္စ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဧဝမေတဿ ပါပဿ ကမ္မဿ ပဟာနံ ဟောတိ. ဧဝမေတဿ ပါပဿ ကမ္မဿ သမတိက္ကမော ဟောတိ.

तो असा विचार करतो – 'भगवान अनेक पर्यायांनी मृषावादाची निंदा करतात, निर्भत्सना करतात आणि म्हणतात: "मृषावादापासून अलिप्त राहा." माझ्याकडून कमी-अधिक प्रमाणात असत्य बोलले गेले आहे. माझ्याकडून जे काही कमी-अधिक प्रमाणात असत्य बोलले गेले आहे, ते योग्य नव्हते, ते चांगले नव्हते. जरी मी याबद्दल पश्चात्ताप केला, तरी माझे ते पापकर्म न केल्यासारखे होणार नाही.' तो असा विचार करून त्या मृषावादाचा त्याग करतो आणि भविष्यात मृषावादापासून अलिप्त राहतो. अशा प्रकारे त्याच्या त्या पापकर्माचा त्याग होतो; अशा प्रकारे तो त्या पापकर्माचे अतिक्रमण करतो.

‘‘သော ပါဏာတိပါတံ ပဟာယ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. အဒိန္နာဒါနံ ပဟာယ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ကာမေသုမိစ္ဆာစာရံ ပဟာယ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. မုသာဝါဒံ ပဟာယ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ပိသုဏံ ဝါစံ ပဟာယ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဖရုသံ ဝါစံ ပဟာယ ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. သမ္ဖပ္ပလာပံ ပဟာယ သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. အဘိဇ္ဈံ ပဟာယ အနဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ. ဗျာပါဒပ္ပဒေါသံ ပဟာယ အဗျာပန္နစိတ္တော ဟောတိ. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ ပဟာယ သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ.

तो प्राणातिपाताचा त्याग करून प्राणातिपातापासून अलिप्त राहतो. अदित्नादानाचा त्याग करून अदित्नादानापासून अलिप्त राहतो. कामेसू मिच्छाचाराचा त्याग करून कामेसू मिच्छाचारापासून अलिप्त राहतो. मृषावादाचा त्याग करून मृषावादापासून अलिप्त राहतो. पिशुन वाचेचा (चुगलीचा) त्याग करून पिशुन वाचेपासून अलिप्त राहतो. परुष वाचेचा (कठोर बोलण्याचा) त्याग करून परुष वाचेपासून अलिप्त राहतो. संफप्पलापाचा (व्यर्थ बडबडीचा) त्याग करून संफप्पलापापासून अलिप्त राहतो. अभिध्येचा (लोभाचा) त्याग करून अनभिध्यालू (लोभरहित) होतो. व्यापाद-प्रदोषाचा (द्वेषाचा) त्याग करून अव्यापन्नचित्त (द्वेषरहित चित्त असलेला) होतो. मिथ्यादृष्टीचा त्याग करून सम्यग्दृष्टी होतो.

‘‘သ ခေါ သော, ဂါမဏိ, အရိယသာဝကော ဧဝံ ဝိဂတာဘိဇ္ဈော ဝိဂတဗျာပါဒေါ အသမ္မူဠှော သမ္ပဇာနော ပဋိဿတော မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ. ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. သေယျထာပိ, ဂါမဏိ, ဗလဝါ သင်္ခဓမော အပ္ပကသိရေနေဝ စတုဒ္ဒိသာ ဝိညာပေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဂါမဏိ, ဧဝံ ဘာဝိတာယ မေတ္တာယ စေတောဝိမုတ္တိယာ ဧဝံ ဗဟုလီကတာယ ယံ ပမာဏကတံ ကမ္မံ, န တံ တတြာဝသိဿတိ, န တံ တတြာဝတိဋ္ဌတိ.

हे ग्रामणी, तो याप्रमाणे लोभरहित, द्वेषरहित, संमोहरहित, संप्रजन्ययुक्त आणि स्मृतिमान होऊन मैत्रीपूर्ण चित्ताने एका दिशेला व्यापून विहरतो; तसेच दुसऱ्या दिशेला, तसेच तिसऱ्या दिशेला, तसेच चौथ्या दिशेला. अशा प्रकारे वर, खाली, तिरपे, सर्वत्र, स्वतःप्रमाणेच सर्वांना मानून, संपूर्ण जगाला विस्तीर्ण, महान, अमर्याद, वैररहित आणि व्यापादरहित अशा मैत्रीपूर्ण चित्ताने व्यापून विहरतो. हे ग्रामणी, ज्याप्रमाणे एखादा बलवान शंख वाजवणारा अगदी सहजपणे चारही दिशांना आपला आवाज पोहोचवू शकतो; त्याचप्रमाणे, हे ग्रामणी, अशा प्रकारे मैत्रीच्या चेतोविमुक्तीची भावना केली असता, तिचा वारंवार सराव केला असता, जे काही मर्यादित कर्म असते, ते तेथे शिल्लक राहत नाही, ते तेथे टिकून राहत नाही.

‘‘သ [Pg.507] ခေါ သော, ဂါမဏိ, အရိယသာဝကော ဧဝံ ဝိဂတာဘိဇ္ဈော ဝိဂတဗျာပါဒေါ အသမ္မူဠှော သမ္ပဇာနော ပဋိဿတော ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ…ပေ… မုဒိတာသဟဂတေန စေတသာ…ပေ…. ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ. ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. သေယျထာပိ, ဂါမဏိ, ဗလဝါ သင်္ခဓမော အပ္ပကသိရေနေဝ စတုဒ္ဒိသာ ဝိညာပေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဂါမဏိ, ဧဝံ ဘာဝိတာယ ဥပေက္ခာယ စေတောဝိမုတ္တိယာ ဧဝံ ဗဟုလီကတာယ ယံ ပမာဏကတံ ကမ္မံ န တံ တတြာဝသိဿတိ, န တံ တတြာဝတိဋ္ဌတီ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အသိဗန္ဓကပုတ္တော ဂါမဏိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ, အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ…ပေ… ဥပါသကံ မံ ဘဂဝါ ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ. အဋ္ဌမံ.

हे ग्रामणी, तो याप्रमाणे लोभरहित, द्वेषरहित, संमोहरहित, संप्रजन्ययुक्त आणि स्मृतिमान होऊन करुणापूर्ण चित्ताने... पे... मुदितापूर्ण चित्ताने... पे... उपेक्षापूर्ण चित्ताने एका दिशेला व्यापून विहरतो; तसेच दुसऱ्या दिशेला, तसेच तिसऱ्या दिशेला, तसेच चौथ्या दिशेला. अशा प्रकारे वर, खाली, तिरपे, सर्वत्र, स्वतःप्रमाणेच सर्वांना मानून, संपूर्ण जगाला विस्तीर्ण, महान, अमर्याद, वैररहित आणि व्यापादरहित अशा उपेक्षापूर्ण चित्ताने व्यापून विहरतो. हे ग्रामणी, ज्याप्रमाणे एखादा बलवान शंख वाजवणारा अगदी सहजपणे चारही दिशांना आपला आवाज पोहोचवू शकतो; त्याचप्रमाणे, हे ग्रामणी, अशा प्रकारे उपेक्षेच्या चेतोविमुक्तीची भावना केली असता, तिचा वारंवार सराव केला असता, जे काही मर्यादित कर्म असते, ते तेथे शिल्लक राहत नाही, ते तेथे टिकून राहत नाही. असे म्हटले असता, असिबंधकपुत्र ग्रामणी भगवंतांना म्हणाला – "अतिशय सुंदर, भन्ते! अतिशय सुंदर, भन्ते! ... भगवंतांनी मला आजपासून जन्मभर शरण आलेला उपासक म्हणून स्वीकारावे." आठवे सूत्र समाप्त.

၉. ကုလသုတ္တံ

९. कुलसुत्त

၃၆၁. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောသလေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ယေန နာဠန္ဒာ တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ နာဠန္ဒာယံ ဝိဟရတိ ပါဝါရိကမ္ဗဝနေ.

३६१. एकदा भगवान कोसल देशात मोठ्या भिक्खू संघासोबत चारिका (धम्मयात्रा) करत असताना जेथे नाळंदा होते, तेथे पोहोचले. तेथे भगवान नाळंदा येथील पावारिकाच्या आंबराईत (पावारिकम्बवनात) विहार करत होते.

တေန ခေါ ပန သမယေန နာဠန္ဒာ ဒုဗ္ဘိက္ခာ ဟောတိ ဒွီဟိတိကာ သေတဋ္ဌိကာ သလာကာဝုတ္တာ. တေန ခေါ ပန သမယေန နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော နာဠန္ဒာယံ ပဋိဝသတိ မဟတိယာ နိဂဏ္ဌပရိသာယ သဒ္ဓိံ. အထ ခေါ အသိဗန္ဓကပုတ္တော ဂါမဏိ နိဂဏ္ဌသာဝကော ယေန နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အသိဗန္ဓကပုတ္တံ ဂါမဏိံ နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧဟိ တွံ, ဂါမဏိ, သမဏဿ ဂေါတမဿ ဝါဒံ အာရောပေဟိ. ဧဝံ တေ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆိဿတိ – ‘အသိဗန္ဓကပုတ္တေန ဂါမဏိနာ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဧဝံမဟိဒ္ဓိကဿ ဧဝံမဟာနုဘာဝဿ ဝါဒေါ အာရောပိတော’’’တိ.

त्या वेळी नाळंदामध्ये मोठा दुष्काळ पडला होता, अन्न मिळणे कठीण झाले होते, (मृत लोकांची) हाडे पांढरी पडली होती आणि शलाकेद्वारे (रेशनच्या चिठ्ठ्यांद्वारे) उपजीविका करावी लागत होती. त्या वेळी निगण्ठ नाटपुत्त मोठ्या निगण्ठ परिषदेसह (अनुयायांसह) नाळंदामध्ये राहत होते. तेव्हा निगण्ठांचा श्रावक (शिष्य) असलेला असिबंधकपुत्र ग्रामणी (गावचा प्रमुख) जेथे निगण्ठ नाटपुत्त होते, तेथे गेला; आणि निगण्ठ नाटपुत्तांना अभिवादन करून एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या असिबंधकपुत्र ग्रामणीला निगण्ठ नाटपुत्त म्हणाले— 'ये ग्रामणी, तू श्रमण गोतमाच्या सिद्धांताचे खंडन कर (त्यांच्यावर वाद लाद). यामुळे तुझी अशी उत्तम कीर्ती सर्वत्र पसरून जाईल की— असिबंधकपुत्र ग्रामणीने एवढ्या महा-ऋद्धीवान आणि महा-प्रतापी श्रमण गोतमाच्या सिद्धांताचे खंडन केले आहे.'

‘‘ကထံ ပနာဟံ, ဘန္တေ, သမဏဿ ဂေါတမဿ ဧဝံမဟိဒ္ဓိကဿ ဧဝံမဟာနုဘာဝဿ ဝါဒံ အာရောပေဿာမီ’’တိ? ‘‘ဧဟိ တွံ, ဂါမဏိ, ယေန သမဏော ဂေါတမော တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ သမဏံ ဂေါတမံ ဧဝံ [Pg.508] ဝဒေဟိ – ‘နနု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အနေကပရိယာယေန ကုလာနံ အနုဒ္ဒယံ ဝဏ္ဏေတိ, အနုရက္ခံ ဝဏ္ဏေတိ, အနုကမ္ပံ ဝဏ္ဏေတီ’တိ? သစေ ခေါ, ဂါမဏိ, သမဏော ဂေါတမော ဧဝံ ပုဋ္ဌော ဧဝံ ဗျာကရောတိ – ‘ဧဝံ, ဂါမဏိ, တထာဂတော အနေကပရိယာယေန ကုလာနံ အနုဒ္ဒယံ ဝဏ္ဏေတိ, အနုရက္ခံ ဝဏ္ဏေတိ, အနုကမ္ပံ ဝဏ္ဏေတီ’တိ, တမေနံ တွံ ဧဝံ ဝဒေယျာသိ – ‘အထ ကိဉ္စရဟိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဒုဗ္ဘိက္ခေ ဒွီဟိတိကေ သေတဋ္ဌိကေ သလာကာဝုတ္တေ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ စာရိကံ စရတိ? ဥစ္ဆေဒါယ ဘဂဝါ ကုလာနံ ပဋိပန္နော, အနယာယ ဘဂဝါ ကုလာနံ ပဋိပန္နော, ဥပဃာတာယ ဘဂဝါ ကုလာနံ ပဋိပန္နော’တိ! ဣမံ ခေါ တေ, ဂါမဏိ, သမဏော ဂေါတမော ဥဘတောကောဋိကံ ပဉှံ ပုဋ္ဌော နေဝ သက္ခတိ ဥဂ္ဂိလိတုံ, နေဝ သက္ခတိ ဩဂိလိတု’’န္တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အသိဗန္ဓကပုတ္တော ဂါမဏိ နိဂဏ္ဌဿ နာဋပုတ္တဿ ပဋိဿုတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အသိဗန္ဓကပုတ္တော ဂါမဏိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

'पण भंते, मी एवढ्या महा-ऋद्धीवान आणि महा-प्रतापी श्रमण गोतमाच्या सिद्धांताचे खंडन कसे करू शकेन?' 'ये ग्रामणी, तू जेथे श्रमण गोतम आहेत तेथे जा; आणि श्रमण गोतमांना असे विचार— भंते, भगवान अनेक प्रकारे कुळांवर (कुटुंबांवर) दया करण्याची, त्यांचे रक्षण करण्याची आणि त्यांच्याबद्दल अनुकंपा बाळगण्याची प्रशंसा करत नाहीत का? ग्रामणी, जर असे विचारल्यावर श्रमण गोतम असे उत्तर देतील की— होय ग्रामणी, तथागत अनेक प्रकारे कुळांवर दया करण्याची, त्यांचे रक्षण करण्याची आणि त्यांच्याबद्दल अनुकंपा बाळगण्याची प्रशंसा करतात, तर तू त्यांना असे म्हणावेस— तर मग भंते, भगवान या दुष्काळाच्या, अन्न मिळणे कठीण झालेल्या, हाडे पांढरी पडलेल्या आणि शलाकेद्वारे उपजीविका करावी लागणाऱ्या कठीण काळात मोठ्या भिक्खू संघासोबत चारिका का करत आहेत? भगवान कुळांच्या विनाशासाठी प्रवृत्त झाले आहेत का, भगवान कुळांच्या अहितासाठी प्रवृत्त झाले आहेत का, भगवान कुळांच्या नाशासाठी प्रवृत्त झाले आहेत का? ग्रामणी, हा दोन्ही बाजूंनी कोंडीत पकडणारा प्रश्न विचारल्यावर श्रमण गोतमांना तो ना गिळता येईल, ना ओकता येईल.' 'तसेच असो, भंते,' असे म्हणून असिबंधकपुत्र ग्रामणीने निगण्ठ नाटपुत्तांचे म्हणणे मान्य केले. तो आपल्या आसनावरून उठला, निगण्ठ नाटपुत्तांना अभिवादन करून व प्रदक्षिणा घालून जेथे भगवान होते तेथे गेला; आणि भगवंतांना अभिवादन करून एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या असिबंधकपुत्र ग्रामणीने भगवंतांना असे विचारले—

‘‘နနု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အနေကပရိယာယေန ကုလာနံ အနုဒ္ဒယံ ဝဏ္ဏေတိ, အနုရက္ခံ ဝဏ္ဏေတိ, အနုကမ္ပံ ဝဏ္ဏေတီ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဂါမဏိ, တထာဂတော အနေကပရိယာယေန ကုလာနံ အနုဒ္ဒယံ ဝဏ္ဏေတိ, အနုရက္ခံ ဝဏ္ဏေတိ, အနုကမ္ပံ ဝဏ္ဏေတီ’’တိ. ‘‘အထ ကိဉ္စရဟိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဒုဗ္ဘိက္ခေ ဒွီဟိတိကေ သေတဋ္ဌိကေ သလာကာဝုတ္တေ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ စာရိကံ စရတိ? ဥစ္ဆေဒါယ ဘဂဝါ ကုလာနံ ပဋိပန္နော, အနယာယ ဘဂဝါ ကုလာနံ ပဋိပန္နော, ဥပဃာတာယ ဘဂဝါ ကုလာနံ ပဋိပန္နော’’တိ. ‘‘ဣတော သော, ဂါမဏိ, ဧကနဝုတိကပ္ပေ ယမဟံ အနုဿရာမိ, နာဘိဇာနာမိ ကိဉ္စိ ကုလံ ပက္ကဘိက္ခာနုပ္ပဒါနမတ္တေန ဥပဟတပုဗ္ဗံ. အထ ခေါ ယာနိ တာနိ ကုလာနိ အဍ္ဎာနိ မဟဒ္ဓနာနိ မဟာဘောဂါနိ ပဟူတဇာတရူပရဇတာနိ ပဟူတဝိတ္တူပကရဏာနိ ပဟူတဓနဓညာနိ, သဗ္ဗာနိ တာနိ ဒါနသမ္ဘူတာနိ စေဝ သစ္စသမ္ဘူတာနိ စ သာမညသမ္ဘူတာနိ စ. အဋ္ဌ ခေါ, ဂါမဏိ, ဟေတူ, အဋ္ဌ ပစ္စယာ ကုလာနံ ဥပဃာတာယ. ရာဇတော ဝါ ကုလာနိ ဥပဃာတံ ဂစ္ဆန္တိ, စောရတော ဝါ ကုလာနိ ဥပဃာတံ ဂစ္ဆန္တိ, အဂ္ဂိတော ဝါ ကုလာနိ ဥပဃာတံ ဂစ္ဆန္တိ[Pg.509], ဥဒကတော ဝါ ကုလာနိ ဥပဃာတံ ဂစ္ဆန္တိ, နိဟိတံ ဝါ ဌာနာ ဝိဂစ္ဆတိ, ဒုပ္ပယုတ္တာ ဝါ ကမ္မန္တာ ဝိပဇ္ဇန္တိ, ကုလေ ဝါ ကုလင်္ဂါရောတိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ယော တေ ဘောဂေ ဝိကိရတိ ဝိဓမတိ ဝိဒ္ဓံသေတိ, အနိစ္စတာယေ အဋ္ဌမီတိ. ဣမေ ခေါ, ဂါမဏိ, အဋ္ဌ ဟေတူ, အဋ္ဌ ပစ္စယာ ကုလာနံ ဥပဃာတာယ. ဣမေသု ခေါ, ဂါမဏိ, အဋ္ဌသု ဟေတူသု, အဋ္ဌသု ပစ္စယေသု သံဝိဇ္ဇမာနေသု ယော မံ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ဥစ္ဆေဒါယ ဘဂဝါ ကုလာနံ ပဋိပန္နော, အနယာယ ဘဂဝါ ကုလာနံ ပဋိပန္နော, ဥပဃာတာယ ဘဂဝါ ကုလာနံ ပဋိပန္နော’တိ, တံ, ဂါမဏိ, ဝါစံ အပ္ပဟာယ တံ စိတ္တံ အပ္ပဟာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ ယထာဘတံ နိက္ခိတ္တော ဧဝံ နိရယေ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အသိဗန္ဓကပုတ္တော ဂါမဏိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ, အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ…ပေ… ဥပါသကံ မံ ဘဂဝါ ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ. နဝမံ.

'भंते, भगवान अनेक प्रकारे कुळांवर दया करण्याची, त्यांचे रक्षण करण्याची आणि त्यांच्याबद्दल अनुकंपा बाळगण्याची प्रशंसा करत नाहीत का?' 'होय ग्रामणी, तथागत अनेक प्रकारे कुळांवर दया करण्याची, त्यांचे रक्षण करण्याची आणि त्यांच्याबद्दल अनुकंपा बाळगण्याची प्रशंसा करतात.' 'तर मग भंते, भगवान या दुष्काळाच्या, अन्न मिळणे कठीण झालेल्या, हाडे पांढरी पडलेल्या आणि शलाकेद्वारे उपजीविका करावी लागणाऱ्या कठीण काळात मोठ्या भिक्खू संघासोबत चारिका का करत आहेत? भगवान कुळांच्या विनाशासाठी प्रवृत्त झाले आहेत का, भगवान कुळांच्या अहितासाठी प्रवृत्त झाले आहेत का, भगवान कुळांच्या नाशासाठी प्रवृत्त झाले आहेत का?' 'ग्रामणी, मला इथून मागे एक्याण्णव कल्प आठवतात, पण शिजवलेले अन्न दान केल्यामुळे कोणतेही कुळ नष्ट झाले आहे, असे मला आठवत नाही. उलट, जी कुळे समृद्ध, महाधनी, महाभोगी, विपुल सुवर्ण व चांदी असलेली, विपुल साधनसामग्री असलेली आणि विपुल धनधान्य असलेली आहेत, ती सर्व दानामुळे, सत्यपालनामुळे आणि संयमामुळे (श्रामण्यधर्मामुळे) तशी झाली आहेत. ग्रामणी, कुळांच्या नाशाची आठ कारणे आणि आठ प्रत्यय (परिस्थिती) आहेत. कुळे राजाकडून नष्ट होतात, चोरांकडून नष्ट होतात, अग्नीमुळे नष्ट होतात, पाण्यामुळे (पुरामुळे) नष्ट होतात; किंवा पुरून ठेवलेले धन जागेवरून नाहीसे होते; किंवा चुकीच्या पद्धतीने केलेले उद्योग अयशस्वी होतात; किंवा कुळात एखादा कुलंगार (उधळ्या) जन्माला येतो, जो त्या संपत्तीची उधळपट्टी करतो, ती नष्ट करतो; आणि अनित्यता (नाशवंतता) हे आठवे कारण आहे. ग्रामणी, कुळांच्या नाशाची ही आठ कारणे आणि आठ प्रत्यय आहेत. ग्रामणी, ही आठ कारणे आणि आठ प्रत्यय अस्तित्वात असताना, जो कोणी माझ्याविषयी असे म्हणेल की— भगवान कुळांच्या विनाशासाठी प्रवृत्त झाले आहेत, भगवान कुळांच्या अहितासाठी प्रवृत्त झाले आहेत, भगवान कुळांच्या नाशासाठी प्रवृत्त झाले आहेत, तर ग्रामणी, जोपर्यंत तो आपले ते बोलणे सोडत नाही, ते मन बदलत नाही आणि ती दृष्टी (मत) सोडत नाही, तोपर्यंत तो जणू काही उचलून नरकात टाकल्यासारखा होईल.' असे म्हटल्यावर, असिबंधकपुत्र ग्रामणी भगवंतांना म्हणाला— 'अतिशय सुंदर, भंते! अतिशय सुंदर, भंते! ... आजपासून भगवंतांनी मला आजीवन शरण आलेला उपासक म्हणून स्वीकारावे.' नववे सूत्र समाप्त.

၁၀. မဏိစူဠကသုတ္တံ

१०. मणिचूळक सुत्त

၃၆၂. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ရာဇန္တေပုရေ ရာဇပရိသာယ သန္နိသိန္နာနံ သန္နိပတိတာနံ အယမန္တရာကထာ ဥဒပါဒိ – ‘‘ကပ္ပတိ သမဏာနံ သကျပုတ္တိယာနံ ဇာတရူပရဇတံ, သာဒိယန္တိ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ ဇာတရူပရဇတံ, ပဋိဂ္ဂဏှန္တိ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ ဇာတရူပရဇတ’’န္တိ!

३६२. एकदा भगवान राजगृह येथे वेळुवनातील कलंदकनिवापात विहार करत होते. त्या वेळी राजवाड्यात एकत्र जमलेल्या आणि बसलेल्या राजपरिषदेमध्ये अशी चर्चा सुरू झाली— 'शाक्यपुत्रीय श्रमणांना सुवर्ण आणि चांदी (पैसा-अडका) कल्पते (योग्य आहे), शाक्यपुत्रीय श्रमण सुवर्ण आणि चांदीचा स्वीकार करतात, शाक्यपुत्रीय श्रमण सुवर्ण आणि चांदी ग्रहण करतात!'

တေန ခေါ ပန သမယေန မဏိစူဠကော ဂါမဏိ တဿံ ပရိသာယံ နိသိန္နော ဟောတိ. အထ ခေါ မဏိစူဠကော ဂါမဏိ တံ ပရိသံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မာ အယျော ဧဝံ အဝစုတ္ထ. န ကပ္ပတိ သမဏာနံ သကျပုတ္တိယာနံ ဇာတရူပရဇတံ, န သာဒိယန္တိ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ ဇာတရူပရဇတံ, နပ္ပဋိဂ္ဂဏှန္တိ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ ဇာတရူပရဇတံ, နိက္ခိတ္တမဏိသုဝဏ္ဏာ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ အပေတဇာတရူပရဇတာ’’တိ. အသက္ခိ ခေါ မဏိစူဠကော ဂါမဏိ တံ ပရိသံ သညာပေတုံ. အထ ခေါ မဏိစူဠကော ဂါမဏိ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ မဏိစူဠကော ဂါမဏိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဓ, ဘန္တေ, ရာဇန္တေပုရေ ရာဇပရိသာယ သန္နိသိန္နာနံ သန္နိပတိတာနံ အယမန္တရာကထာ ဥဒပါဒိ – ‘ကပ္ပတိ သမဏာနံ သကျပုတ္တိယာနံ ဇာတရူပရဇတံ, သာဒိယန္တိ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ ဇာတရူပရဇတံ, ပဋိဂ္ဂဏှန္တိ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ ဇာတရူပရဇတ’န္တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အဟံ, ဘန္တေ, တံ ပရိသံ ဧတဒဝေါစံ – ‘မာ အယျော ဧဝံ အဝစုတ္ထ. န ကပ္ပတိ သမဏာနံ သကျပုတ္တိယာနံ ဇာတရူပရဇတံ, န သာဒိယန္တိ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ ဇာတရူပရဇတံ, နပ္ပဋိဂ္ဂဏှန္တိ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ [Pg.510] ဇာတရူပရဇတံ, နိက္ခိတ္တမဏိသုဝဏ္ဏာ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ အပေတဇာတရူပရဇတာ’တိ. အသက္ခိံ ခွာဟံ, ဘန္တေ, တံ ပရိသံ သညာပေတုံ. ကစ္စာဟံ, ဘန္တေ, ဧဝံ ဗျာကရမာနော ဝုတ္တဝါဒီ စေဝ ဘဂဝတော ဟောမိ, န စ ဘဂဝန္တံ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခာမိ, ဓမ္မဿ စာနုဓမ္မံ ဗျာကရောမိ, န စ ကောစိ သဟဓမ္မိကော ဝါဒါနုဝါဒေါ ဂါရယှံ ဌာနံ အာဂစ္ဆတီ’’တိ?

त्या वेळी मणिचूळक नावाचा ग्रामणी (गावप्रमुख) त्या सभेत बसलेला होता. तेव्हा मणिचूळक ग्रामणीने त्या सभेला असे म्हटले— "आर्यहो, असे बोलू नका. शाक्यपुत्रीय श्रमणांना सोने-चांदी कल्पत (योग्य) नाही. शाक्यपुत्रीय श्रमण सोने-चांदीचा स्वीकार करत नाहीत, शाक्यपुत्रीय श्रमण सोने-चांदी ग्रहण करत नाहीत. शाक्यपुत्रीय श्रमणांनी मणी व सुवर्णाचा त्याग केला आहे, ते सोने-चांदीपासून अलिप्त आहेत." मणिचूळक ग्रामणी त्या सभेला हे पटवून देण्यास समर्थ ठरला. त्यानंतर मणिचूळक ग्रामणी जेथे भगवान होते, तेथे गेला; भगवंतांजवळ जाऊन आणि त्यांना अभिवादन करून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या मणिचूळक ग्रामणीने भगवंतांना असे म्हटले— "भन्ते, येथे राजवाड्यात राजसभेमध्ये एकत्र जमलेल्या आणि बसलेल्या लोकांमध्ये असा संवाद सुरू झाला होता— 'शाक्यपुत्रीय श्रमणांना सोने-चांदी कल्पते, शाक्यपुत्रीय श्रमण सोने-चांदीचा स्वीकार करतात, शाक्यपुत्रीय श्रमण सोने-चांदी ग्रहण करतात.' असे म्हटले असता, भन्ते, मी त्या सभेला असे म्हणालो— 'आर्यहो, असे बोलू नका. शाक्यपुत्रीय श्रमणांना सोने-चांदी कल्पत नाही, शाक्यपुत्रीय श्रमण सोने-चांदीचा स्वीकार करत नाहीत, शाक्यपुत्रीय श्रमण सोने-चांदी ग्रहण करत नाहीत. शाक्यपुत्रीय श्रमणांनी मणी व सुवर्णाचा त्याग केला आहे, ते सोने-चांदीपासून अलिप्त आहेत.' भन्ते, मी त्या सभेला हे पटवून देण्यास समर्थ ठरलो. भन्ते, असे उत्तर देऊन मी भगवंतांच्या शिकवणीनुसारच बोललो ना? मी भगवंतांवर असत्य आरोप तर केला नाही ना? मी धर्माला अनुसरूनच उत्तर दिले ना? आणि माझ्या या विधानाचा कोणताही तर्कसंगत निष्कर्ष आक्षेपार्ह ठरणार नाही ना?"

‘‘တဂ္ဃ တွံ, ဂါမဏိ, ဧဝံ ဗျာကရမာနော ဝုတ္တဝါဒီ စေဝ မေ ဟောသိ, န စ မံ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခသိ, ဓမ္မဿ စာနုဓမ္မံ ဗျာကရောသိ, န စ ကောစိ သဟဓမ္မိကော ဝါဒါနုဝါဒေါ ဂါရယှံ ဌာနံ အာဂစ္ဆတိ. န ဟိ, ဂါမဏိ, ကပ္ပတိ သမဏာနံ သကျပုတ္တိယာနံ ဇာတရူပရဇတံ, န သာဒိယန္တိ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ ဇာတရူပရဇတံ, နပ္ပဋိဂ္ဂဏှန္တိ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ ဇာတရူပရဇတံ, နိက္ခိတ္တမဏိသုဝဏ္ဏာ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ အပေတဇာတရူပရဇတာ. ယဿ ခေါ, ဂါမဏိ, ဇာတရူပရဇတံ ကပ္ပတိ, ပဉ္စပိ တဿ ကာမဂုဏာ ကပ္ပန္တိ. ယဿ ပဉ္စ ကာမဂုဏာ ကပ္ပန္တိ ( ), ဧကံသေနေတံ, ဂါမဏိ, ဓာရေယျာသိ အဿမဏဓမ္မော အသကျပုတ္တိယဓမ္မောတိ. အပိ စာဟံ, ဂါမဏိ, ဧဝံ ဝဒါမိ – တိဏံ တိဏတ္ထိကေန ပရိယေသိတဗ္ဗံ, ဒါရု ဒါရုတ္ထိကေန ပရိယေသိတဗ္ဗံ, သကဋံ သကဋတ္ထိကေန ပရိယေသိတဗ္ဗံ, ပုရိသော ပုရိသတ္ထိကေန ပရိယေသိတဗ္ဗော. နတွေဝါဟံ, ဂါမဏိ, ကေနစိ ပရိယာယေန ‘ဇာတရူပရဇတံ သာဒိတဗ္ဗံ ပရိယေသိတဗ္ဗ’န္တိ ဝဒါမီ’’တိ. ဒသမံ.

"नक्कीच, ग्रामणी! असे उत्तर देऊन तू माझ्या शिकवणीनुसारच बोलला आहेस, तू माझ्यावर असत्य आरोप केला नाहीस, तू धर्माला अनुसरूनच उत्तर दिले आहेस आणि तुझ्या या विधानाचा कोणताही तर्कसंगत निष्कर्ष आक्षेपार्ह ठरत नाही. कारण, ग्रामणी, शाक्यपुत्रीय श्रमणांना सोने-चांदी कल्पत नाही, शाक्यपुत्रीय श्रमण सोने-चांदीचा स्वीकार करत नाहीत, शाक्यपुत्रीय श्रमण सोने-चांदी ग्रहण करत नाहीत. शाक्यपुत्रीय श्रमणांनी मणी व सुवर्णाचा त्याग केला आहे, ते सोने-चांदीपासून अलिप्त आहेत. ग्रामणी, ज्याला सोने-चांदी कल्पते, त्याला पाचही कामगुण (इंद्रियसुखाचे पाच प्रकार) कल्पतात. ज्याला पाच कामगुण कल्पतात, त्याला तू निश्चितपणे असा समजावा की तो श्रमणधर्माचे पालन करणारा नाही आणि शाक्यपुत्रीय धर्माचे पालन करणारा नाही. शिवाय, ग्रामणी, मी असे सांगतो— 'ज्याला गवताची गरज आहे त्याने गवत शोधावे; ज्याला लाकडाची गरज आहे त्याने लाकूड शोधावे; ज्याला गाडीची गरज आहे त्याने गाडी शोधावी; ज्याला कामगाराची गरज आहे त्याने कामगार शोधावा.' परंतु, ग्रामणी, मी कोणत्याही प्रकारे असे म्हणत नाही की सोने-चांदीचा स्वीकार करावा किंवा त्याचा शोध घ्यावा." दहावे (सुत्त समाप्त).

၁၁. ဘဒြကသုတ္တံ

११. भद्रक सुत्त

၃၆၃. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ မလ္လေသု ဝိဟရတိ ဥရုဝေလကပ္ပံ နာမ မလ္လာနံ နိဂမော. အထ ခေါ ဘဒြကော ဂါမဏိ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဘဒြကော ဂါမဏိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သာဓု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဒုက္ခဿ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ ဒေသေတူ’’တိ. ‘‘အဟဉ္စေ တေ, ဂါမဏိ, အတီတမဒ္ဓါနံ အာရဗ္ဘ [Pg.511] ဒုက္ခဿ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ ဒေသေယျံ – ‘ဧဝံ အဟောသိ အတီတမဒ္ဓါန’န္တိ, တတြ တေ သိယာ ကင်္ခါ, သိယာ ဝိမတိ. အဟံ စေ တေ, ဂါမဏိ, အနာဂတမဒ္ဓါနံ အာရဗ္ဘ ဒုက္ခဿ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ ဒေသေယျံ – ‘ဧဝံ ဘဝိဿတိ အနာဂတမဒ္ဓါန’န္တိ, တတြာပိ တေ သိယာ ကင်္ခါ, သိယာ ဝိမတိ. အပိ စာဟံ, ဂါမဏိ, ဣဓေဝ နိသိန္နော ဧတ္ထေဝ တေ နိသိန္နဿ ဒုက္ခဿ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာဟိ, သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ ဘဒြကော ဂါမဏိ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

३६३. एकदा भगवान मल्ल देशात 'उरुवेलकप्प' नावाच्या मल्लांच्या नगरात विहार करत होते. तेव्हा भद्रक नावाचा ग्रामणी जेथे भगवान होते, तेथे गेला; भगवंतांजवळ जाऊन आणि त्यांना अभिवादन करून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या भद्रक ग्रामणीने भगवंतांना असे म्हटले— "भन्ते, किती बरे होईल जर भगवंतांनी मला दुःखाचा उदय (उत्पत्ती) आणि त्याचा अस्त (निरोध) याविषयी उपदेश केला तर!" "ग्रामणी, जर मी तुला भूतकाळाचा संदर्भ देऊन दुःखाचा उदय आणि अस्त याविषयी उपदेश केला की, 'भूतकाळात असे घडले होते,' तर त्याविषयी तुझ्या मनात शंका आणि संभ्रम निर्माण होऊ शकतो. आणि जर मी तुला भविष्यकाळाचा संदर्भ देऊन दुःखाचा उदय आणि अस्त याविषयी उपदेश केला की, 'भविष्यकाळात असे घडेल,' तर तिथेही तुझ्या मनात शंका आणि संभ्रम निर्माण होऊ शकतो. त्याऐवजी, ग्रामणी, मी येथेच बसलेला असताना आणि तूही येथेच बसलेला असताना, मी तुला दुःखाचा उदय आणि अस्त याविषयी उपदेश करतो. ते लक्षपूर्वक ऐक आणि नीट मनात धर; मी सांगतो." "होय, भन्ते," असे म्हणून भद्रक ग्रामणीने भगवंतांच्या बोलण्याला संमती दिली. भगवान म्हणाले—

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဂါမဏိ, အတ္ထိ တေ ဥရုဝေလကပ္ပေ မနုဿာ ယေသံ တေ ဝဓေန ဝါ ဗန္ဓေန ဝါ ဇာနိယာ ဝါ ဂရဟာယ ဝါ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ’’တိ? ‘‘အတ္ထိ မေ, ဘန္တေ, ဥရုဝေလကပ္ပေ မနုဿာ ယေသံ မေ ဝဓေန ဝါ ဗန္ဓေန ဝါ ဇာနိယာ ဝါ ဂရဟာယ ဝါ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ပန တေ, ဂါမဏိ, ဥရုဝေလကပ္ပေ မနုဿာ ယေသံ တေ ဝဓေန ဝါ ဗန္ဓေန ဝါ ဇာနိယာ ဝါ ဂရဟာယ ဝါ နုပ္ပဇ္ဇေယျုံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ’’တိ? ‘‘အတ္ထိ မေ, ဘန္တေ, ဥရုဝေလကပ္ပေ မနုဿာ ယေသံ မေ ဝဓေန ဝါ ဗန္ဓေန ဝါ ဇာနိယာ ဝါ ဂရဟာယ ဝါ နုပ္ပဇ္ဇေယျုံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ’’တိ. ‘‘ကော နု ခေါ, ဂါမဏိ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော ယေန တေ ဧကစ္စာနံ ဥရုဝေလကပ္ပိယာနံ မနုဿာနံ ဝဓေန ဝါ ဗန္ဓေန ဝါ ဇာနိယာ ဝါ ဂရဟာယ ဝါ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ’’တိ? ‘‘ယေသံ မေ, ဘန္တေ, ဥရုဝေလကပ္ပိယာနံ မနုဿာနံ ဝဓေန ဝါ ဗန္ဓေန ဝါ ဇာနိယာ ဝါ ဂရဟာယ ဝါ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ, အတ္ထိ မေ တေသု ဆန္ဒရာဂေါ. ယေသံ ပန, ဘန္တေ, ဥရုဝေလကပ္ပိယာနံ မနုဿာနံ ဝဓေန ဝါ ဗန္ဓေန ဝါ ဇာနိယာ ဝါ ဂရဟာယ ဝါ နုပ္ပဇ္ဇေယျုံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ, နတ္ထိ မေ တေသု ဆန္ဒရာဂေါ’’တိ. ‘‘ဣမိနာ တွံ, ဂါမဏိ, ဓမ္မေန ဒိဋ္ဌေန ဝိဒိတေန အကာလိကေန ပတ္တေန ပရိယောဂါဠှေန အတီတာနာဂတေ နယံ နေဟိ – ‘ယံ ခေါ ကိဉ္စိ အတီတမဒ္ဓါနံ ဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ ဥပ္ပဇ္ဇိ သဗ္ဗံ တံ ဆန္ဒမူလကံ ဆန္ဒနိဒါနံ. ဆန္ဒော ဟိ မူလံ ဒုက္ခဿ. ယမ္ပိ ဟိ ကိဉ္စိ အနာဂတမဒ္ဓါနံ ဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ, သဗ္ဗံ တံ ဆန္ဒမူလကံ ဆန္ဒနိဒါနံ. ဆန္ဒော ဟိ မူလံ ဒုက္ခဿာ’’’တိ[Pg.512]. ‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘန္တေ, အဗ္ဘုတံ, ဘန္တေ! ယာဝ သုဘာသိတံ စိဒံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ – ‘ယံ ကိဉ္စိ ဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, သဗ္ဗံ တံ ဆန္ဒမူလကံ ဆန္ဒနိဒါနံ. ဆန္ဒော ဟိ မူလံ ဒုက္ခဿာ’တိ. အတ္ထိ မေ, ဘန္တေ, စိရဝါသီ နာမ ကုမာရော ဗဟိ အာဝသထေ ပဋိဝသတိ. သော ခွာဟံ, ဘန္တေ, ကာလဿေဝ ဝုဋ္ဌာယ ပုရိသံ ဥယျောဇေမိ – ‘ဂစ္ဆ, ဘဏေ, စိရဝါသိံ ကုမာရံ ဇာနာဟီ’တိ. ယာဝကီဝဉ္စ, ဘန္တေ, သော ပုရိသော နာဂစ္ဆတိ, တဿ မေ ဟောတေဝ အညထတ္တံ – ‘မာ ဟေဝ စိရဝါသိဿ ကုမာရဿ ကိဉ္စိ အာဗာဓယိတ္ထာ’’’တိ.

“तुला काय वाटते, गामणी? उरुवेलाकप्पमध्ये असे काही लोक आहेत का, ज्यांच्या हत्येमुळे, बंधनामुळे, हानीमुळे किंवा निंदेमुळे तुला शोक, परिदेव, दुःख, डोमनस्य आणि उपायास उत्पन्न होतील?” “आहेत, भन्ते! उरुवेलाकप्पमध्ये असे लोक आहेत, ज्यांच्या हत्येमुळे, बंधनामुळे, हानीमुळे किंवा निंदेमुळे मला शोक, परिदेव, दुःख, डोमनस्य आणि उपायास उत्पन्न होतील.” “पण गामणी, उरुवेलाकप्पमध्ये असेही काही लोक आहेत का, ज्यांच्या हत्येमुळे, बंधनामुळे, हानीमुळे किंवा निंदेमुळे तुला शोक, परिदेव, दुःख, डोमनस्य आणि उपायास उत्पन्न होणार नाहीत?” “आहेत, भन्ते! उरुवेलाकप्पमध्ये असेही लोक आहेत, ज्यांच्या हत्येमुळे, बंधनामुळे, हानीमुळे किंवा निंदेमुळे मला शोक, परिदेव, दुःख, डोमनस्य आणि उपायास उत्पन्न होणार नाहीत.” “गामणी, याचे काय कारण आहे, कोणता प्रत्यय (हेतू) आहे, ज्यामुळे उरुवेलाकप्पमधील काही लोकांच्या हत्येमुळे, बंधनामुळे, हानीमुळे किंवा निंदेमुळे तुला शोक, परिदेव, दुःख, डोमनस्य आणि उपायास उत्पन्न होतील?” “भन्ते, उरुवेलाकप्पमधील ज्या लोकांच्या हत्येमुळे, बंधनामुळे, हानीमुळे किंवा निंदेमुळे मला शोक, परिदेव, दुःख, डोमनस्य आणि उपायास उत्पन्न होतील, त्यांच्याविषयी माझ्या मनात 'छंदराग' (इच्छा आणि आसक्ती) आहे. परंतु, भन्ते, ज्या लोकांच्या बाबतीत मला शोक, परिदेव, दुःख, डोमनस्य आणि उपायास उत्पन्न होणार नाहीत, त्यांच्याविषयी माझ्या मनात छंदराग नाही.” “गामणी, या प्रत्यक्ष पाहिलेल्या, जाणलेल्या, अकालिक (तात्काळ फळ देणाऱ्या), प्राप्त केलेल्या आणि पूर्णपणे अवगत केलेल्या धर्माच्या आधारे तू भूतकाळ आणि भविष्यकाळाबाबत हाच नियम लागू कर: 'भूतकाळात जे काही दुःख उत्पन्न झाले, ते सर्व छंदमूलक (इच्छेवर आधारित) आणि छंदनिदान (इच्छेमुळे उद्भवलेले) होते; कारण छंद (इच्छा/आसक्ती) हेच दुःखाचे मूळ आहे. भविष्यकाळातही जे काही दुःख उत्पन्न होईल, ते सर्व छंदमूलक आणि छंदनिदानच असेल; कारण छंद हेच दुःखाचे मूळ आहे.'” “आश्चर्यकारक आहे, भन्ते! अद्भुत आहे, भन्ते! भगवंतांनी हे किती सुंदर सांगितले आहे की—'जे काही दुःख उत्पन्न होते, ते सर्व छंदमूलक आणि छंदनिदान असते; कारण छंद हेच दुःखाचे मूळ आहे.' भन्ते, माझा 'चिरवासी' नावाचा एक मुलगा आहे, जो नगराबाहेर एका वस्तीत राहतो. भन्ते, मी पहाटेच उठून एका माणसाला पाठवतो आणि सांगतो—'अरे जा, चिरवासी कसा आहे ते पाहून ये.' भन्ते, जोपर्यंत तो माणूस परत येत नाही, तोपर्यंत माझे मन अस्वस्थ असते की—'माझ्या चिरवासी मुलाला काही त्रास तर झाला नसेल ना!'”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဂါမဏိ, စိရဝါသိဿ ကုမာရဿ ဝဓေန ဝါ ဗန္ဓေန ဝါ ဇာနိယာ ဝါ ဂရဟာယ ဝါ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ’’တိ? ‘‘စိရဝါသိဿ မေ, ဘန္တေ, ကုမာရဿ ဝဓေန ဝါ ဗန္ဓေန ဝါ ဇာနိယာ ဝါ ဂရဟာယ ဝါ ဇီဝိတဿပိ သိယာ အညထတ္တံ, ကိံ ပန မေ နုပ္ပဇ္ဇိဿန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ’’တိ. ‘‘ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, ဂါမဏိ, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ – ‘ယံ ကိဉ္စိ ဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, သဗ္ဗံ တံ ဆန္ဒမူလကံ ဆန္ဒနိဒါနံ. ဆန္ဒော ဟိ မူလံ ဒုက္ခဿာ’’’တိ.

“तुला काय वाटते, गामणी? जर चिरवासी मुलाची हत्या झाली, त्याला बंधन झाले, त्याची हानी झाली किंवा त्याची निंदा झाली, तर तुला शोक, परिदेव, दुःख, डोमनस्य आणि उपायास उत्पन्न होतील का?” “भन्ते, जर माझ्या चिरवासी मुलाची हत्या झाली, त्याला बंधन झाले, त्याची हानी झाली किंवा त्याची निंदा झाली, तर माझ्या प्राणावरच बेतेल, मग मला शोक, परिदेव, दुःख, डोमनस्य आणि उपायास का बरे उत्पन्न होणार नाहीत?” “गामणी, यावरूनही हे समजून घेतले पाहिजे की—'जे काही दुःख उत्पन्न होते, ते सर्व छंदमूलक आणि छंदनिदान असते; कारण छंद हेच दुःखाचे मूळ आहे.'”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဂါမဏိ, ယဒါ တေ စိရဝါသိမာတာ အဒိဋ္ဌာ အဟောသိ, အဿုတာ အဟောသိ, တေ စိရဝါသိမာတုယာ ဆန္ဒော ဝါ ရာဂေါ ဝါ ပေမံ ဝါ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဒဿနံ ဝါ တေ, ဂါမဏိ, အာဂမ္မ သဝနံ ဝါ ဧဝံ တေ အဟောသိ – ‘စိရဝါသိမာတုယာ ဆန္ဒော ဝါ ရာဂေါ ဝါ ပေမံ ဝါ’’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.

“तुला काय वाटते, गामणी? जेव्हा तू चिरवासीच्या आईला पाहिले नव्हते किंवा तिच्याबद्दल ऐकलेही नव्हते, तेव्हा तिच्याविषयी तुझ्या मनात छंद (इच्छा), राग (आसक्ती) किंवा प्रेम होते का?” “नाही, भन्ते.” “गामणी, मग तिला पाहिल्यामुळे किंवा तिच्याबद्दल ऐकल्यामुळेच तुझ्या मनात चिरवासीच्या आईबद्दल छंद, राग किंवा प्रेम उत्पन्न झाले का?” “होय, भन्ते.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဂါမဏိ, စိရဝါသိမာတုယာ တေ ဝဓေန ဝါ ဗန္ဓေန ဝါ ဇာနိယာ ဝါ ဂရဟာယ ဝါ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ’’တိ? ‘‘စိရဝါသိမာတုယာ မေ, ဘန္တေ, ဝဓေန ဝါ ဗန္ဓေန ဝါ ဇာနိယာ ဝါ ဂရဟာယ ဝါ ဇီဝိတဿပိ သိယာ အညထတ္တံ, ကိံ ပန မေ နုပ္ပဇ္ဇိဿန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ’’တိ! ‘‘ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, ဂါမဏိ, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ – ‘ယံ ကိဉ္စိ ဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, သဗ္ဗံ တံ ဆန္ဒမူလကံ ဆန္ဒနိဒါနံ. ဆန္ဒော ဟိ မူလံ ဒုက္ခဿာ’’’တိ. ဧကာဒသမံ.

“तुला काय वाटते, गामणी? जर चिरवासीच्या आईची हत्या झाली, तिला बंधन झाले, तिची हानी झाली किंवा तिची निंदा झाली, तर तुला शोक, परिदेव, दुःख, डोमनस्य आणि उपायास उत्पन्न होतील का?” “भन्ते, जर चिरवासीच्या आईची हत्या झाली, तिला बंधन झाले, तिची हानी झाली किंवा तिची निंदा झाली, तर माझ्या प्राणावरच बेतेल, मग मला शोक, परिदेव, दुःख, डोमनस्य आणि उपायास का बरे उत्पन्न होणार नाहीत!” “गामणी, यावरूनही हे समजून घेतले पाहिजे की—'जे काही दुःख उत्पन्न होते, ते सर्व छंदमूलक आणि छंदनिदान असते; कारण छंद हेच दुःखाचे मूळ आहे.'”

၁၂. ရာသိယသုတ္တံ

१२. रासिय सुत्त

၃၆၄. အထ [Pg.513] ခေါ ရာသိယော ဂါမဏိ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ရာသိယော ဂါမဏိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သုတံ မေတံ, ဘန္တေ, ‘သမဏော ဂေါတမော သဗ္ဗံ တပံ ဂရဟတိ, သဗ္ဗံ တပဿိံ လူခဇီဝိံ ဧကံသေန ဥပဝဒတိ ဥပက္ကောသတီ’တိ. ယေ တေ, ဘန္တေ, ဧဝမာဟံသု – ‘သမဏော ဂေါတမော သဗ္ဗံ တပံ ဂရဟတိ, သဗ္ဗံ တပဿိံ လူခဇီဝိံ ဧကံသေန ဥပဝဒတိ ဥပက္ကောသတီ’တိ, ကစ္စိ တေ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော ဝုတ္တဝါဒိနော, န စ ဘဂဝန္တံ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခန္တိ, ဓမ္မဿ စာနုဓမ္မံ ဗျာကရောန္တိ, န စ ကောစိ သဟဓမ္မိကော ဝါဒါနုဝါဒေါ ဂါရယှံ ဌာနံ အာဂစ္ဆတီ’’တိ? ‘‘ယေ တေ, ဂါမဏိ, ဧဝမာဟံသု – ‘သမဏော ဂေါတမော သဗ္ဗံ တပံ ဂရဟတိ, သဗ္ဗံ တပဿိံ လူခဇီဝိံ ဧကံသေန ဥပဝဒတိ ဥပက္ကောသတီ’တိ, န မေ တေ ဝုတ္တဝါဒိနော, အဗ္ဘာစိက္ခန္တိ စ ပန မံ တေ အသတာ တုစ္ဆာ အဘူတေန’’.

३६४. त्यानंतर रासिय गामणी जेथे भगवंत होते तेथे गेला. जवळ जाऊन भगवंतांना अभिवादन करून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या रासिय गामणीने भगवंतांना असे म्हटले— “भन्ते, मी असे ऐकले आहे की—‘श्रमण गौतम सर्व तपाची (तपश्चर्येची) निंदा करतात आणि खडतर जीवन जगणाऱ्या सर्व तपस्वी लोकांवर पूर्णपणे आक्षेप घेतात व त्यांची निर्भत्सना करतात.’ भन्ते, जे लोक असे म्हणतात की—‘श्रमण गौतम सर्व तपाची निंदा करतात आणि खडतर जीवन जगणाऱ्या सर्व तपस्वी लोकांवर पूर्णपणे आक्षेप घेतात व त्यांची निर्भत्सना करतात’, ते भगवंतांच्या वचनांचे योग्य प्रकारे कथन करत आहेत का? ते भगवंतांवर खोटा आरोप तर करत नाहीत ना? ते धर्माला अनुसरूनच स्पष्टीकरण देत आहेत का? आणि त्यांच्या या विधानामुळे कोणताही सहधर्मीय वादविवाद निंदनीय ठरत नाही ना?” “गामणी, जे लोक असे म्हणतात की—‘श्रमण गौतम सर्व तपाची निंदा करतात आणि खडतर जीवन जगणाऱ्या सर्व तपस्वी लोकांवर पूर्णपणे आक्षेप घेतात व त्यांची निर्भत्सना करतात’, ते माझ्या वचनांचे योग्य प्रकारे कथन करत नाहीत. उलट, ते माझ्यावर असत्य, निरर्थक आणि खोटा आरोप करत आहेत.”

‘‘ဒွေမေ, ဂါမဏိ, အန္တာ ပဗ္ဗဇိတေန န သေဝိတဗ္ဗာ – ယော စာယံ ကာမေသု ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂေါ ဟီနော ဂမ္မော ပေါထုဇ္ဇနိကော အနရိယော အနတ္ထသံဟိတော, ယော စာယံ အတ္တကိလမထာနုယောဂေါ ဒုက္ခော အနရိယော အနတ္ထသံဟိတော. ဧတေ တေ, ဂါမဏိ, ဥဘော အန္တေ အနုပဂမ္မ မဇ္ဈိမာ ပဋိပဒါ တထာဂတေန အဘိသမ္ဗုဒ္ဓါ – စက္ခုကရဏီ ဉာဏကရဏီ ဥပသမာယ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ. ကတမာ စ သာ, ဂါမဏိ, မဇ္ဈိမာ ပဋိပဒါ တထာဂတေန အဘိသမ္ဗုဒ္ဓါ – စက္ခုကရဏီ ဉာဏကရဏီ ဥပသမာယ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ? အယမေဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ…ပေ… သမ္မာသမာဓိ. အယံ ခေါ သာ, ဂါမဏိ, မဇ္ဈိမာ ပဋိပဒါ တထာဂတေန အဘိသမ္ဗုဒ္ဓါ – စက္ခုကရဏီ ဉာဏကရဏီ ဥပသမာယ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ.

“हे गामणी, प्रव्रजिताने (गृहत्याग केलेल्याने) या दोन टोकांचे सेवन करू नये. कोणते दोन? एक म्हणजे कामवासनांमध्ये कामसुखल्लिकानुयोग (इंद्रियसुखांचा उपभोग घेणे), जो हीन, ग्राम्य (सामान्य लोकांचा), पृथग्जनांचा, अनार्य आणि अनर्थकारक आहे; आणि दुसरा म्हणजे आत्मक्लमथानुयोग (स्वतःला क्लेश देणे), जो दुःखकारक, अनार्य आणि अनर्थकारक आहे. हे गामणी, या दोन्ही टोकांना न जाता तथागतांनी मध्यम मार्गाचा (मज्झिमा पटिपदा) साक्षात्कार केला आहे, जो ज्ञानचक्षू प्रदान करणारा, ज्ञान देणारा असून उपशमासाठी (शांतीसाठी), अभिज्ञेसाठी (विशिष्ट ज्ञानासाठी), संबोधीसाठी आणि निर्वाणासाठी कारणीभूत ठरतो. आणि हे गामणी, तथागतांनी साक्षात्कार केलेला तो मध्यम मार्ग कोणता आहे, जो ज्ञानचक्षू प्रदान करणारा, ज्ञान देणारा असून उपशमासाठी, अभिज्ञेसाठी, संबोधीसाठी आणि निर्वाणासाठी कारणीभूत ठरतो? तो हाच आर्य अष्टांगिक मार्ग आहे, जसे की – सम्यक् दृष्टी... सम्यक् समाधी. हे गामणी, हाच तो मध्यम मार्ग आहे ज्याचा तथागतांनी साक्षात्कार केला आहे, जो ज्ञानचक्षू प्रदान करणारा, ज्ञान देणारा असून उपशमासाठी, अभिज्ञेसाठी, संबोधीसाठी आणि निर्वाणासाठी कारणीभूत ठरतो.”

‘‘တယော ခေါ မေ, ဂါမဏိ, ကာမဘောဂိနော သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ တယော? ဣဓ, ဂါမဏိ, ဧကစ္စော ကာမဘောဂီ အဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသတိ, သာဟသေန အဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသိတွာ သာဟသေန န အတ္တာနံ သုခေတိ န ပီဏေတိ န သံဝိဘဇတိ န ပုညာနိ ကရောတိ. ဣဓ ပန, ဂါမဏိ, ဧကစ္စော ကာမဘောဂီ အဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသတိ သာဟသေန. အဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသိတွာ သာဟသေန အတ္တာနံ သုခေတိ ပီဏေတိ, န သံဝိဘဇတိ န ပုညာနိ ကရောတိ. ဣဓ ပန, ဂါမဏိ, ဧကစ္စော ကာမဘောဂီ အဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသတိ [Pg.514] သာဟသေန. အဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသိတွာ သာဟသေန အတ္တာနံ သုခေတိ ပီဏေတိ သံဝိဘဇတိ ပုညာနိ ကရောတိ.

“हे गामणी, जगात तीन प्रकारचे कामभोगी (इंद्रियसुखांचा उपभोग घेणारे) लोक अस्तित्वात आहेत. कोणते तीन? हे गामणी, येथे एखादा कामभोगी अधर्माने आणि बळजबरीने संपत्ती मिळवतो. अधर्माने आणि बळजबरीने संपत्ती मिळवून तो स्वतःला सुखी व संतुष्ट करत नाही, ती इतरांना वाटत नाही आणि पुण्यकर्मेही करत नाही. हे गामणी, येथे दुसरा एखादा कामभोगी अधर्माने आणि बळजबरीने संपत्ती मिळवतो. अधर्माने आणि बळजबरीने संपत्ती मिळवून तो स्वतःला सुखी व संतुष्ट करतो, पण ती इतरांना वाटत नाही आणि पुण्यकर्मे करत नाही. हे गामणी, येथे तिसरा एखादा कामभोगी अधर्माने आणि बळजबरीने संपत्ती मिळवतो. अधर्माने आणि बळजबरीने संपत्ती मिळवून तो स्वतःला सुखी व संतुष्ट करतो, ती इतरांना वाटतो आणि पुण्यकर्मेही करतो.”

‘‘ဣဓ ပန, ဂါမဏိ, ဧကစ္စော ကာမဘောဂီ ဓမ္မာဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသတိ သာဟသေနပိ အသာဟသေနပိ. ဓမ္မာဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသိတွာ သာဟသေနပိ အသာဟသေနပိ န အတ္တာနံ သုခေတိ, န ပီဏေတိ, န သံဝိဘဇတိ, န ပုညာနိ ကရောတိ. ဣဓ ပန, ဂါမဏိ, ဧကစ္စော ကာမဘောဂီ ဓမ္မာဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသတိ သာဟသေနပိ အသာဟသေနပိ. ဓမ္မာဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသိတွာ သာဟသေနပိ အသာဟသေနပိ အတ္တာနံ သုခေတိ ပီဏေတိ, န သံဝိဘဇတိ, န ပုညာနိ ကရောတိ. ဣဓ ပန, ဂါမဏိ, ဧကစ္စော ကာမဘောဂီ ဓမ္မာဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသတိ, သာဟသေနပိ အသာဟသေနပိ. ဓမ္မာဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသိတွာ သာဟသေနပိ အသာဟသေနပိ အတ္တာနံ သုခေတိ ပီဏေတိ သံဝိဘဇတိ ပုညာနိ ကရောတိ.

“हे गामणी, येथे एखादा कामभोगी धर्माने व अधर्माने, बळजबरीने व बळजबरीशिवाय संपत्ती मिळवतो. धर्माने व अधर्माने, बळजबरीने व बळजबरीशिवाय संपत्ती मिळवून तो स्वतःला सुखी व संतुष्ट करत नाही, ती इतरांना वाटत नाही आणि पुण्यकर्मेही करत नाही. हे गामणी, येथे दुसरा एखादा कामभोगी धर्माने व अधर्माने, बळजबरीने व बळजबरीशिवाय संपत्ती मिळवतो. धर्माने व अधर्माने, बळजबरीने व बळजबरीशिवाय संपत्ती मिळवून तो स्वतःला सुखी व संतुष्ट करतो, पण ती इतरांना वाटत नाही आणि पुण्यकर्मे करत नाही. हे गामणी, येथे तिसरा एखादा कामभोगी धर्माने व अधर्माने, बळजबरीने व बळजबरीशिवाय संपत्ती मिळवतो. धर्माने व अधर्माने, बळजबरीने व बळजबरीशिवाय संपत्ती मिळवून तो स्वतःला सुखी व संतुष्ट करतो, ती इतरांना वाटतो आणि पुण्यकर्मेही करतो.”

‘‘ဣဓ ပန, ဂါမဏိ, ဧကစ္စော ကာမဘောဂီ ဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသတိ အသာဟသေန. ဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသိတွာ အသာဟသေန န အတ္တာနံ သုခေတိ, န ပီဏေတိ, န သံဝိဘဇတိ, န ပုညာနိ ကရောတိ. ဣဓ ပန, ဂါမဏိ, ဧကစ္စော ကာမဘောဂီ ဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသတိ အသာဟသေန. ဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသိတွာ အသာဟသေန အတ္တာနံ သုခေတိ ပီဏေတိ, န သံဝိဘဇတိ, န ပုညာနိ ကရောတိ. ဣဓ ပန, ဂါမဏိ, ဧကစ္စော ကာမဘောဂီ ဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသတိ အသာဟသေန. ဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသိတွာ အသာဟသေန အတ္တာနံ သုခေတိ ပီဏေတိ သံဝိဘဇတိ ပုညာနိ ကရောတိ. တေ စ ဘောဂေ ဂဓိတော မုစ္ဆိတော အဇ္ဈောပန္နော အနာဒီနဝဒဿာဝီ အနိဿရဏပညော ပရိဘုဉ္ဇတိ. ဣဓ ပန, ဂါမဏိ, ဧကစ္စော ကာမဘောဂီ ဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသတိ အသာဟသေန. ဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသိတွာ အသာဟသေန အတ္တာနံ သုခေတိ ပီဏေတိ သံဝိဘဇတိ ပုညာနိ ကရောတိ. တေ စ ဘောဂေ အဂဓိတော အမုစ္ဆိတော အနဇ္ဈောပန္နော အာဒီနဝဒဿာဝီ နိဿရဏပညော ပရိဘုဉ္ဇတိ.

“हे गामणी, येथे एखादा कामभोगी धर्माने आणि बळजबरीशिवाय संपत्ती मिळवतो. धर्माने आणि बळजबरीशिवाय संपत्ती मिळवून तो स्वतःला सुखी व संतुष्ट करत नाही, ती इतरांना वाटत नाही आणि पुण्यकर्मेही करत नाही. हे गामणी, येथे दुसरा एखादा कामभोगी धर्माने आणि बळजबरीशिवाय संपत्ती मिळवतो. धर्माने आणि बळजबरीशिवाय संपत्ती मिळवून तो स्वतःला सुखी व संतुष्ट करतो, पण ती इतरांना वाटत नाही आणि पुण्यकर्मे करत नाही. हे गामणी, येथे तिसरा एखादा कामभोगी धर्माने आणि बळजबरीशिवाय संपत्ती मिळवतो. धर्माने आणि बळजबरीशिवाय संपत्ती मिळवून तो स्वतःला सुखी व संतुष्ट करतो, ती इतरांना वाटतो आणि पुण्यकर्मेही करतो; परंतु तो त्या संपत्तीचा उपभोग घेताना त्यात आसक्त, मोहित आणि आकंठ बुडलेला असतो, त्यातील दोष पाहत नाही आणि त्यातून मुक्त होण्याचे ज्ञान त्याला नसते. हे गामणी, येथे आणखी एखादा कामभोगी धर्माने आणि बळजबरीशिवाय संपत्ती मिळवतो. धर्माने आणि बळजबरीशिवाय संपत्ती मिळवून तो स्वतःला सुखी व संतुष्ट करतो, ती इतरांना वाटतो आणि पुण्यकर्मेही करतो; आणि तो त्या संपत्तीचा उपभोग घेताना त्यात आसक्त न होता, मोहित न होता, आकंठ न बुडता, त्यातील दोष पाहून आणि त्यातून मुक्त होण्याचे ज्ञान ठेवून उपभोग घेतो.”

‘‘တတြ[Pg.515], ဂါမဏိ, ယွာယံ ကာမဘောဂီ အဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသတိ သာဟသေန, အဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသိတွာ သာဟသေန န အတ္တာနံ သုခေတိ, န ပီဏေတိ, န သံဝိဘဇတိ, န ပုညာနိ ကရောတိ. အယံ, ဂါမဏိ, ကာမဘောဂီ တီဟိ ဌာနေဟိ ဂါရယှော. ကတမေဟိ တီဟိ ဌာနေဟိ ဂါရယှော? အဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသတိ သာဟသေနာတိ, ဣမိနာ ပဌမေန ဌာနေန ဂါရယှော. န အတ္တာနံ သုခေတိ န ပီဏေတီတိ, ဣမိနာ ဒုတိယေန ဌာနေန ဂါရယှော. န သံဝိဘဇတိ, န ပုညာနိ ကရောတီတိ, ဣမိနာ တတိယေန ဌာနေန ဂါရယှော. အယံ, ဂါမဏိ, ကာမဘောဂီ ဣမေဟိ တီဟိ ဌာနေဟိ ဂါရယှော.

“त्यांच्यामध्ये, हे गामणी, जो कामभोगी अधर्माने आणि बळजबरीने संपत्ती मिळवतो, आणि अधर्माने व बळजबरीने संपत्ती मिळवून स्वतःला सुखी व संतुष्ट करत नाही, ती इतरांना वाटत नाही आणि पुण्यकर्मेही करत नाही; तो कामभोगी, हे गामणी, तीन कारणांमुळे निंदनीय ठरतो. कोणत्या तीन कारणांमुळे निंदनीय ठरतो? ‘तो अधर्माने आणि बळजबरीने संपत्ती मिळवतो’ – या पहिल्या कारणामुळे तो निंदनीय ठरतो. ‘तो स्वतःला सुखी व संतुष्ट करत नाही’ – या दुसऱ्या कारणामुळे तो निंदनीय ठरतो. ‘तो ती संपत्ती इतरांना वाटत नाही आणि पुण्यकर्मे करत नाही’ – या तिसऱ्या कारणामुळे तो निंदनीय ठरतो. हे गामणी, हा कामभोगी या तीन कारणांमुळे निंदनीय ठरतो.”

‘‘တတြ, ဂါမဏိ, ယွာယံ ကာမဘောဂီ အဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသတိ သာဟသေန, အဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသိတွာ သာဟသေန အတ္တာနံ သုခေတိ ပီဏေတိ, န သံဝိဘဇတိ, န ပုညာနိ ကရောတိ. အယံ, ဂါမဏိ, ကာမဘောဂီ ဒွီဟိ ဌာနေဟိ ဂါရယှော, ဧကေန ဌာနေန ပါသံသော. ကတမေဟိ ဒွီဟိ ဌာနေဟိ ဂါရယှော? အဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသတိ သာဟသေနာတိ, ဣမိနာ ပဌမေန ဌာနေန ဂါရယှော. န သံဝိဘဇတိ, န ပုညာနိ ကရောတီတိ, ဣမိနာ ဒုတိယေန ဌာနေန ဂါရယှော. ကတမေန ဧကေန ဌာနေန ပါသံသော? အတ္တာနံ သုခေတိ ပီဏေတီတိ, ဣမိနာ ဧကေန ဌာနေန ပါသံသော. အယံ, ဂါမဏိ, ကာမဘောဂီ ဣမေဟိ ဒွီဟိ ဌာနေဟိ ဂါရယှော, ဣမိနာ ဧကေန ဌာနေန ပါသံသော.

“त्यांच्यामध्ये, हे गामणी, जो कामभोगी अधर्माने आणि बळजबरीने संपत्ती मिळवतो, आणि अधर्माने व बळजबरीने संपत्ती मिळवून स्वतःला सुखी व संतुष्ट करतो, पण ती इतरांना वाटत नाही आणि पुण्यकर्मे करत नाही; तो कामभोगी, हे गामणी, दोन कारणांमुळे निंदनीय ठरतो आणि एका कारणामुळे प्रशंसनीय ठरतो. कोणत्या दोन कारणांमुळे तो निंदनीय ठरतो? ‘तो अधर्माने आणि बळजबरीने संपत्ती मिळवतो’ – या पहिल्या कारणामुळे तो निंदनीय ठरतो. ‘तो ती संपत्ती इतरांना वाटत नाही आणि पुण्यकर्मे करत नाही’ – या दुसऱ्या कारणामुळे तो निंदनीय ठरतो. आणि कोणत्या एका कारणामुळे तो प्रशंसनीय ठरतो? ‘तो स्वतःला सुखी व संतुष्ट करतो’ – या एका कारणामुळे तो प्रशंसनीय ठरतो. हे गामणी, हा कामभोगी या दोन कारणांमुळे निंदनीय ठरतो आणि या एका कारणामुळे प्रशंसनीय ठरतो.”

‘‘တတြ, ဂါမဏိ, ယွာယံ ကာမဘောဂီ အဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသတိ သာဟသေန, အဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသိတွာ သာဟသေန အတ္တာနံ သုခေတိ ပီဏေတိ သံဝိဘဇတိ ပုညာနိ ကရောတိ. အယံ, ဂါမဏိ, ကာမဘောဂီ ဧကေန ဌာနေန ဂါရယှော, ဒွီဟိ ဌာနေဟိ ပါသံသော. ကတမေန ဧကေန ဌာနေန ဂါရယှော? အဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသတိ သာဟသေနာတိ, ဣမိနာ ဧကေန ဌာနေန ဂါရယှော. ကတမေဟိ ဒွီဟိ ဌာနေဟိ ပါသံသော? အတ္တာနံ သုခေတိ ပီဏေတီတိ, ဣမိနာ ပဌမေန ဌာနေန ပါသံသော. သံဝိဘဇတိ ပုညာနိ ကရောတီတိ, ဣမိနာ ဒုတိယေန ဌာနေန ပါသံသော. အယံ, ဂါမဏိ, ကာမဘောဂီ, ဣမိနာ ဧကေန ဌာနေန ဂါရယှော, ဣမေဟိ ဒွီဟိ ဌာနေဟိ ပါသံသော.

“त्यांच्यामध्ये, हे गामणी, जो कामभोगी अधर्माने आणि बळजबरीने संपत्ती मिळवतो, आणि अधर्माने व बळजबरीने संपत्ती मिळवून स्वतःला सुखी व संतुष्ट करतो, ती इतरांना वाटतो आणि पुण्यकर्मेही करतो; तो कामभोगी, हे गामणी, एका कारणामुळे निंदनीय ठरतो आणि दोन कारणांमुळे प्रशंसनीय ठरतो. कोणत्या एका कारणामुळे तो निंदनीय ठरतो? ‘तो अधर्माने आणि बळजबरीने संपत्ती मिळवतो’ – या एका कारणामुळे तो निंदनीय ठरतो. आणि कोणत्या दोन कारणांमुळे तो प्रशंसनीय ठरतो? ‘तो स्वतःला सुखी व संतुष्ट करतो’ – या पहिल्या कारणामुळे तो प्रशंसनीय ठरतो. ‘तो ती संपत्ती इतरांना वाटतो आणि पुण्यकर्मे करतो’ – या दुसऱ्या कारणामुळे तो प्रशंसनीय ठरतो. हे गामणी, हा कामभोगी या एका कारणामुळे निंदनीय ठरतो आणि या दोन कारणांमुळे प्रशंसनीय ठरतो.”

‘‘တတြ, ဂါမဏိ, ယွာယံ ကာမဘောဂီ ဓမ္မာဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသတိ သာဟသေနပိ အသာဟသေနပိ, ဓမ္မာဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသိတွာ သာဟသေနပိ အသာဟသေနပိ န အတ္တာနံ သုခေတိ, န ပီဏေတိ, န သံဝိဘဇတိ, န [Pg.516] ပုညာနိ ကရောတိ. အယံ, ဂါမဏိ, ကာမဘောဂီ ဧကေန ဌာနေန ပါသံသော, တီဟိ ဌာနေဟိ ဂါရယှော. ကတမေန ဧကေန ဌာနေန ပါသံသော? ဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသတိ အသာဟသေနာတိ, ဣမိနာ ဧကေန ဌာနေန ပါသံသော. ကတမေဟိ တီဟိ ဌာနေဟိ ဂါရယှော? အဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသတိ သာဟသေနာတိ, ဣမိနာ ပဌမေန ဌာနေန ဂါရယှော. န အတ္တာနံ သုခေတိ, န ပီဏေတီတိ, ဣမိနာ ဒုတိယေန ဌာနေန ဂါရယှော. န သံဝိဘဇတိ, န ပုညာနိ ကရောတီတိ, ဣမိနာ တတိယေန ဌာနေန ဂါရယှော. အယံ, ဂါမဏိ, ကာမဘောဂီ ဣမိနာ ဧကေန ဌာနေန ပါသံသော, ဣမေဟိ တီဟိ ဌာနေဟိ ဂါရယှော.

हे ग्रामणी, त्या लोकांमध्ये जो हा कामभोगी न्यायाने व अन्यायाने, बळजबरीने व विना-बळजबरीने संपत्ती मिळवतो, आणि न्यायाने व अन्यायाने, बळजबरीने व विना-बळजबरीने संपत्ती मिळवून स्वतःला सुखी करत नाही, तृप्त करत नाही, इतरांना वाटत नाही आणि पुण्यकर्मे करत नाही. हे ग्रामणी, हा कामभोगी एका कारणाने प्रशंसनीय आहे आणि तीन कारणांनी निंदनीय आहे. कोणत्या एका कारणाने प्रशंसनीय आहे? 'तो न्यायाने, विना-बळजबरीने संपत्ती मिळवतो' - या एका कारणाने तो प्रशंसनीय आहे. कोणत्या तीन कारणांनी निंदनीय आहे? 'तो अन्यायाने, बळजबरीने संपत्ती मिळवतो' - या पहिल्या कारणाने तो निंदनीय आहे. 'तो स्वतःला सुखी करत नाही, तृप्त करत नाही' - या दुसऱ्या कारणाने तो निंदनीय आहे. 'तो इतरांना वाटत नाही आणि पुण्यकर्मे करत नाही' - या तिसऱ्या कारणाने तो निंदनीय आहे. हे ग्रामणी, हा कामभोगी या एका कारणाने प्रशंसनीय आहे आणि या तीन कारणांनी निंदनीय आहे.

‘‘တတြ, ဂါမဏိ, ယွာယံ ကာမဘောဂီ ဓမ္မာဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသတိ သာဟသေနပိ အသာဟသေနပိ, ဓမ္မာဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသိတွာ သာဟသေနပိ အသာဟသေနပိ အတ္တာနံ သုခေတိ ပီဏေတိ, န သံဝိဘဇတိ, န ပုညာနိ ကရောတိ. အယံ, ဂါမဏိ, ကာမဘောဂီ ဒွီဟိ ဌာနေဟိ ပါသံသော, ဒွီဟိ ဌာနေဟိ ဂါရယှော. ကတမေဟိ ဒွီဟိ ဌာနေဟိ ပါသံသော? ဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသတိ အသာဟသေနာတိ, ဣမိနာ ပဌမေန ဌာနေန ပါသံသော. အတ္တာနံ သုခေတိ ပီဏေတီတိ, ဣမိနာ ဒုတိယေန ဌာနေန ပါသံသော. ကတမေဟိ ဒွီဟိ ဌာနေဟိ ဂါရယှော? အဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသတိ သာဟသေနာတိ, ဣမိနာ ပဌမေန ဌာနေန ဂါရယှော. န သံဝိဘဇတိ, န ပုညာနိ ကရောတီတိ, ဣမိနာ ဒုတိယေန ဌာနေန ဂါရယှော. အယံ, ဂါမဏိ, ကာမဘောဂီ ဣမေဟိ ဒွီဟိ ဌာနေဟိ ပါသံသော, ဣမေဟိ ဒွီဟိ ဌာနေဟိ ဂါရယှော.

हे ग्रामणी, त्या लोकांमध्ये जो हा कामभोगी न्यायाने व अन्यायाने, बळजबरीने व विना-बळजबरीने संपत्ती मिळवतो, आणि न्यायाने व अन्यायाने, बळजबरीने व विना-बळजबरीने संपत्ती मिळवून स्वतःला सुखी करतो, तृप्त करतो, पण इतरांना वाटत नाही आणि पुण्यकर्मे करत नाही. हे ग्रामणी, हा कामभोगी दोन कारणांनी प्रशंसनीय आहे आणि दोन कारणांनी निंदनीय आहे. कोणत्या दोन कारणांनी प्रशंसनीय आहे? 'तो न्यायाने, विना-बळजबरीने संपत्ती मिळवतो' - या पहिल्या कारणाने तो प्रशंसनीय आहे. 'तो स्वतःला सुखी करतो, तृप्त करतो' - या दुसऱ्या कारणाने तो प्रशंसनीय आहे. कोणत्या दोन कारणांनी निंदनीय आहे? 'तो अन्यायाने, बळजबरीने संपत्ती मिळवतो' - या पहिल्या कारणाने तो निंदनीय आहे. 'तो इतरांना वाटत नाही आणि पुण्यकर्मे करत नाही' - या दुसऱ्या कारणाने तो निंदनीय आहे. हे ग्रामणी, हा कामभोगी या दोन कारणांनी प्रशंसनीय आहे आणि या दोन कारणांनी निंदनीय आहे.

‘‘တတြ, ဂါမဏိ, ယွာယံ ကာမဘောဂီ ဓမ္မာဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသတိ သာဟသေနပိ အသာဟသေနပိ, ဓမ္မာဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသိတွာ သာဟသေနပိ အသာဟသေနပိ အတ္တာနံ သုခေတိ ပီဏေတိ သံဝိဘဇတိ ပုညာနိ ကရောတိ. အယံ, ဂါမဏိ, ကာမဘောဂီ တီဟိ ဌာနေဟိ ပါသံသော, ဧကေန ဌာနေန ဂါရယှော. ကတမေဟိ တီဟိ ဌာနေဟိ ပါသံသော? ဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသတိ အသာဟသေနာတိ, ဣမိနာ ပဌမေန ဌာနေန ပါသံသော. အတ္တာနံ သုခေတိ ပီဏေတီတိ, ဣမိနာ ဒုတိယေန ဌာနေန ပါသံသော. သံဝိဘဇတိ ပုညာနိ ကရောတီတိ, ဣမိနာ တတိယေန ဌာနေန ပါသံသော. ကတမေန ဧကေန ဌာနေန ဂါရယှော? အဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသတိ သာဟသေနာတိ[Pg.517], ဣမိနာ ဧကေန ဌာနေန ဂါရယှော. အယံ, ဂါမဏိ, ကာမဘောဂီ ဣမေဟိ တီဟိ ဌာနေဟိ ပါသံသော, ဣမိနာ ဧကေန ဌာနေန ဂါရယှော.

हे ग्रामणी, त्या लोकांमध्ये जो हा कामभोगी न्यायाने व अन्यायाने, बळजबरीने व विना-बळजबरीने संपत्ती मिळवतो, आणि न्यायाने व अन्यायाने, बळजबरीने व विना-बळजबरीने संपत्ती मिळवून स्वतःला सुखी करतो, तृप्त करतो, इतरांना वाटतो आणि पुण्यकर्मे करतो. हे ग्रामणी, हा कामभोगी तीन कारणांनी प्रशंसनीय आहे आणि एका कारणाने निंदनीय आहे. कोणत्या तीन कारणांनी प्रशंसनीय आहे? 'तो न्यायाने, विना-बळजबरीने संपत्ती मिळवतो' - या पहिल्या कारणाने तो प्रशंसनीय आहे. 'तो स्वतःला सुखी करतो, तृप्त करतो' - या दुसऱ्या कारणाने तो प्रशंसनीय आहे. 'तो इतरांना वाटतो आणि पुण्यकर्मे करतो' - या तिसऱ्या कारणाने तो प्रशंसनीय आहे. कोणत्या एका कारणाने निंदनीय आहे? 'तो अन्यायाने, बळजबरीने संपत्ती मिळवतो' - या एका कारणाने तो निंदनीय आहे. हे ग्रामणी, हा कामभोगी या तीन कारणांनी प्रशंसनीय आहे आणि या एका कारणाने निंदनीय आहे.

‘‘တတြ, ဂါမဏိ, ယွာယံ ကာမဘောဂီ ဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသတိ အသာဟသေန, ဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသိတွာ အသာဟသေန, န အတ္တာနံ သုခေတိ, န ပီဏေတိ, န သံဝိဘဇတိ, န ပုညာနိ ကရောတိ. အယံ, ဂါမဏိ, ကာမဘောဂီ ဧကေန ဌာနေန ပါသံသော, ဒွီဟိ ဌာနေဟိ ဂါရယှော. ကတမေန ဧကေန ဌာနေန ပါသံသော? ဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသတိ အသာဟသေနာတိ, ဣမိနာ ဧကေန ဌာနေန ပါသံသော. ကတမေဟိ ဒွီဟိ ဌာနေဟိ ဂါရယှော? န အတ္တာနံ သုခေတိ, န ပီဏေတီတိ, ဣမိနာ ပဌမေန ဌာနေန ဂါရယှော. န သံဝိဘဇတိ, န ပုညာနိ ကရောတီတိ, ဣမိနာ ဒုတိယေန ဌာနေန ဂါရယှော. အယံ, ဂါမဏိ, ကာမဘောဂီ ဣမိနာ ဧကေန ဌာနေန ပါသံသော, ဣမေဟိ ဒွီဟိ ဌာနေဟိ ဂါရယှော.

हे ग्रामणी, त्या लोकांमध्ये जो हा कामभोगी न्यायाने, विना-बळजबरीने संपत्ती मिळवतो, आणि न्यायाने, विना-बळजबरीने संपत्ती मिळवून स्वतःला सुखी करत नाही, तृप्त करत नाही, इतरांना वाटत नाही आणि पुण्यकर्मे करत नाही. हे ग्रामणी, हा कामभोगी एका कारणाने प्रशंसनीय आहे आणि दोन कारणांनी निंदनीय आहे. कोणत्या एका कारणाने प्रशंसनीय आहे? 'तो न्यायाने, विना-बळजबरीने संपत्ती मिळवतो' - या एका कारणाने तो प्रशंसनीय आहे. कोणत्या दोन कारणांनी निंदनीय आहे? 'तो स्वतःला सुखी करत नाही, तृप्त करत नाही' - या पहिल्या कारणाने तो निंदनीय आहे. 'तो इतरांना वाटत नाही आणि पुण्यकर्मे करत नाही' - या दुसऱ्या कारणाने तो निंदनीय आहे. हे ग्रामणी, हा कामभोगी या एका कारणाने प्रशंसनीय आहे आणि या दोन कारणांनी निंदनीय आहे.

‘‘တတြ, ဂါမဏိ, ယွာယံ ကာမဘောဂီ ဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသတိ အသာဟသေန, ဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသိတွာ အသာဟသေန အတ္တာနံ သုခေတိ ပီဏေတိ, န သံဝိဘဇတိ, န ပုညာနိ ကရောတိ. အယံ, ဂါမဏိ, ကာမဘောဂီ ဒွီဟိ ဌာနေဟိ ပါသံသော, ဧကေန ဌာနေန ဂါရယှော. ကတမေဟိ ဒွီဟိ ဌာနေဟိ ပါသံသော? ဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသတိ အသာဟသေနာတိ, ဣမိနာ ပဌမေန ဌာနေန ပါသံသော. အတ္တာနံ သုခေတိ ပီဏေတီတိ, ဣမိနာ ဒုတိယေန ဌာနေန ပါသံသော. ကတမေန ဧကေန ဌာနေန ဂါရယှော? န သံဝိဘဇတိ, န ပုညာနိ ကရောတီတိ, ဣမိနာ ဧကေန ဌာနေန ဂါရယှော. အယံ, ဂါမဏိ, ကာမဘောဂီ ဣမေဟိ ဒွီဟိ ဌာနေဟိ ပါသံသော, ဣမိနာ ဧကေန ဌာနေန ဂါရယှော.

हे ग्रामणी, त्या लोकांमध्ये जो हा कामभोगी न्यायाने, विना-बळजबरीने संपत्ती मिळवतो, आणि न्यायाने, विना-बळजबरीने संपत्ती मिळवून स्वतःला सुखी करतो, तृप्त करतो, पण इतरांना वाटत नाही आणि पुण्यकर्मे करत नाही. हे ग्रामणी, हा कामभोगी दोन कारणांनी प्रशंसनीय आहे आणि एका कारणाने निंदनीय आहे. कोणत्या दोन कारणांनी प्रशंसनीय आहे? 'तो न्यायाने, विना-बळजबरीने संपत्ती मिळवतो' - या पहिल्या कारणाने तो प्रशंसनीय आहे. 'तो स्वतःला सुखी करतो, तृप्त करतो' - या दुसऱ्या कारणाने तो प्रशंसनीय आहे. कोणत्या एका कारणाने निंदनीय आहे? 'तो इतरांना वाटत नाही आणि पुण्यकर्मे करत नाही' - या एका कारणाने तो निंदनीय आहे. हे ग्रामणी, हा कामभोगी या दोन कारणांनी प्रशंसनीय आहे आणि या एका कारणाने निंदनीय आहे.

‘‘တတြ, ဂါမဏိ, ယွာယံ ကာမဘောဂီ ဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသတိ အသာဟသေန, ဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသိတွာ အသာဟသေန အတ္တာနံ သုခေတိ ပီဏေတိ သံဝိဘဇတိ ပုညာနိ ကရောတိ, တေ စ ဘောဂေ ဂဓိတော မုစ္ဆိတော အဇ္ဈောပန္နော အနာဒီနဝဒဿာဝီ အနိဿရဏပညော ပရိဘုဉ္ဇတိ. အယံ, ဂါမဏိ, ကာမဘောဂီ တီဟိ ဌာနေဟိ ပါသံသော, ဧကေန ဌာနေန ဂါရယှော. ကတမေဟိ တီဟိ ဌာနေဟိ ပါသံသော? ဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသတိ အသာဟသေနာတိ, ဣမိနာ ပဌမေန ဌာနေန ပါသံသော. အတ္တာနံ သုခေတိ ပီဏေတီတိ, ဣမိနာ ဒုတိယေန ဌာနေန ပါသံသော. သံဝိဘဇတိ ပုညာနိ ကရောတီတိ, ဣမိနာ တတိယေန ဌာနေန ပါသံသော[Pg.518]. ကတမေန ဧကေန ဌာနေန ဂါရယှော? တေ စ ဘောဂေ ဂဓိတော မုစ္ဆိတော အဇ္ဈောပန္နော အနာဒီနဝဒဿာဝီ အနိဿရဏပညော ပရိဘုဉ္ဇတီတိ, ဣမိနာ ဧကေန ဌာနေန ဂါရယှော. အယံ, ဂါမဏိ, ကာမဘောဂီ ဣမေဟိ တီဟိ ဌာနေဟိ ပါသံသော, ဣမိနာ ဧကေန ဌာနေန ဂါရယှော.

हे ग्रामणी, त्या लोकांमध्ये जो हा कामभोगी न्यायाने, विना-बळजबरीने संपत्ती मिळवतो, आणि न्यायाने, विना-बळजबरीने संपत्ती मिळवून स्वतःला सुखी करतो, तृप्त करतो, इतरांना वाटतो आणि पुण्यकर्मे करतो, परंतु त्या संपत्तीचा उपभोग घेताना तो त्यात आसक्त, मोहित, आकंठ बुडालेला, त्यातील दोष न पाहणारा आणि त्यातून मुक्त होण्याचे ज्ञान नसलेला होऊन तिचा उपभोग घेतो. हे ग्रामणी, हा कामभोगी तीन कारणांनी प्रशंसनीय आहे आणि एका कारणाने निंदनीय आहे. कोणत्या तीन कारणांनी प्रशंसनीय आहे? 'तो न्यायाने, विना-बळजबरीने संपत्ती मिळवतो' - या पहिल्या कारणाने तो प्रशंसनीय आहे. 'तो स्वतःला सुखी करतो, तृप्त करतो' - या दुसऱ्या कारणाने तो प्रशंसनीय आहे. 'तो इतरांना वाटतो आणि पुण्यकर्मे करतो' - या तिसऱ्या कारणाने तो प्रशंसनीय आहे. कोणत्या एका कारणाने निंदनीय आहे? 'तो त्या संपत्तीचा उपभोग घेताना त्यात आसक्त, मोहित, आकंठ बुडालेला, त्यातील दोष न पाहणारा आणि त्यातून मुक्त होण्याचे ज्ञान नसलेला होऊन तिचा उपभोग घेतो' - या एका कारणाने तो निंदनीय आहे. हे ग्रामणी, हा कामभोगी या तीन कारणांनी प्रशंसनीय आहे आणि या एका कारणाने निंदनीय आहे.

‘‘တတြ, ဂါမဏိ, ယွာယံ ကာမဘောဂီ ဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသတိ အသာဟသေန, ဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသိတွာ အသာဟသေန အတ္တာနံ သုခေတိ ပီဏေတိ သံဝိဘဇတိ ပုညာနိ ကရောတိ. တေ စ ဘောဂေ အဂဓိတော အမုစ္ဆိတော အနဇ္ဈောပန္နော အာဒီနဝဒဿာဝီ နိဿရဏပညော ပရိဘုဉ္ဇတိ. အယံ, ဂါမဏိ, ကာမဘောဂီ စတူဟိ ဌာနေဟိ ပါသံသော. ကတမေဟိ စတူဟိ ဌာနေဟိ ပါသံသော? ဓမ္မေန ဘောဂေ ပရိယေသတိ အသာဟသေနာတိ, ဣမိနာ ပဌမေန ဌာနေန ပါသံသော. အတ္တာနံ သုခေတိ ပီဏေတီတိ, ဣမိနာ ဒုတိယေန ဌာနေန ပါသံသော. သံဝိဘဇတိ ပုညာနိ ကရောတီတိ, ဣမိနာ တတိယေန ဌာနေန ပါသံသော. တေ စ ဘောဂေ အဂဓိတော အမုစ္ဆိတော အနဇ္ဈောပန္နော အာဒီနဝဒဿာဝီ နိဿရဏပညော ပရိဘုဉ္ဇတီတိ, ဣမိနာ စတုတ္ထေန ဌာနေန ပါသံသော. အယံ, ဂါမဏိ, ကာမဘောဂီ ဣမေဟိ စတူဟိ ဌာနေဟိ ပါသံသော.

हे ग्रामणी! त्या (कामभोगी लोकांमध्ये) जो कामभोगी न्याय्य मार्गाने (धर्माने), बळजबरी न करता संपत्ती मिळवतो; न्याय्य मार्गाने आणि बळजबरी न करता संपत्ती मिळवून स्वतःला सुखी व तृप्त करतो; ती संपत्ती इतरांमध्ये वाटतो आणि पुण्यकर्मे करतो; आणि त्या संपत्तीचा उपभोग घेताना त्यात आसक्त न होता, मोहित न होता, गुंतून न पडता, त्यातील दोष पाहणारा आणि मुक्तीची प्रज्ञा असणारा होऊन उपभोग घेतो. हे ग्रामणी! हा कामभोगी चार कारणांमुळे प्रशंसनीय ठरतो. कोणत्या चार कारणांमुळे प्रशंसनीय ठरतो? 'तो न्याय्य मार्गाने, बळजबरी न करता संपत्ती मिळवतो' - या पहिल्या कारणामुळे तो प्रशंसनीय ठरतो. 'तो स्वतःला सुखी व तृप्त करतो' - या दुसऱ्या कारणामुळे तो प्रशंसनीय ठरतो. 'तो संपत्ती वाटतो आणि पुण्यकर्मे करतो' - या तिसऱ्या कारणामुळे तो प्रशंसनीय ठरतो. 'तो त्या संपत्तीचा उपभोग घेताना त्यात आसक्त न होता, मोहित न होता, गुंतून न पडता, त्यातील दोष पाहणारा आणि मुक्तीची प्रज्ञा असणारा होऊन उपभोग घेतो' - या चौथ्या कारणामुळे तो प्रशंसनीय ठरतो. हे ग्रामणी! हा कामभोगी या चार कारणांमुळे प्रशंसनीय ठरतो.

‘‘တယောမေ, ဂါမဏိ, တပဿိနော လူခဇီဝိနော သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ တယော? ဣဓ, ဂါမဏိ, ဧကစ္စော တပဿီ လူခဇီဝီ သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ – ‘အပ္ပေဝ နာမ ကုသလံ ဓမ္မံ အဓိဂစ္ဆေယျံ, အပ္ပေဝ နာမ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ သစ္ဆိကရေယျ’န္တိ. သော အတ္တာနံ အာတာပေတိ ပရိတာပေတိ, ကုသလဉ္စ ဓမ္မံ နာဓိဂစ္ဆတိ, ဥတ္တရိ စ မနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ န သစ္ဆိကရောတိ.

हे ग्रामणी! जगात हे तीन प्रकारचे तपस्वी आणि खडतर जीवन जगणारे लोक अस्तित्वात आहेत. कोणते तीन? हे ग्रामणी! येथे एखादा तपस्वी आणि खडतर जीवन जगणारा मनुष्य श्रद्धेने घरातून बेघर होऊन प्रव्रजित होतो—'कदाचित मला कुशल धर्म प्राप्त होईल, कदाचित मला मानवी धर्मापलीकडील श्रेष्ठ असे आर्य ज्ञानदर्शन विशेष प्रत्यक्ष अनुभवता येईल' या विचाराने. तो स्वतःला क्लेश देतो, अत्यंत पीडित करतो; परंतु तो कुशल धर्म प्राप्त करत नाही आणि मानवी धर्मापलीकडील श्रेष्ठ असे आर्य ज्ञानदर्शन विशेषही प्रत्यक्ष अनुभवत नाही.

‘‘ဣဓ ပန, ဂါမဏိ, ဧကစ္စော တပဿီ လူခဇီဝီ သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ – ‘အပ္ပေဝ နာမ ကုသလံ ဓမ္မံ အဓိဂစ္ဆေယျံ, အပ္ပေဝ နာမ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ သစ္ဆိကရေယျ’န္တိ. သော အတ္တာနံ အာတာပေတိ ပရိတာပေတိ, ကုသလဉှိ ခေါ ဓမ္မံ အဓိဂစ္ဆတိ, ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ န သစ္ဆိကရောတိ.

हे ग्रामणी! पुन्हा येथे एखादा तपस्वी आणि खडतर जीवन जगणारा मनुष्य श्रद्धेने घरातून बेघर होऊन प्रव्रजित होतो—'कदाचित मला कुशल धर्म प्राप्त होईल, कदाचित मला मानवी धर्मापलीकडील श्रेष्ठ असे आर्य ज्ञानदर्शन विशेष प्रत्यक्ष अनुभवता येईल' या विचाराने. तो स्वतःला क्लेश देतो, अत्यंत पीडित करतो; तो कुशल धर्म तर प्राप्त करतो, परंतु मानवी धर्मापलीकडील श्रेष्ठ असे आर्य ज्ञानदर्शन विशेष प्रत्यक्ष अनुभवत नाही.

‘‘ဣဓ [Pg.519] ပန, ဂါမဏိ, ဧကစ္စော တပဿီ လူခဇီဝီ သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ – ‘အပ္ပေဝ နာမ ကုသလံ ဓမ္မံ အဓိဂစ္ဆေယျံ, အပ္ပေဝ နာမ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ သစ္ဆိကရေယျ’န္တိ. သော အတ္တာနံ အာတာပေတိ ပရိတာပေတိ, ကုသလဉ္စ ဓမ္မံ အဓိဂစ္ဆတိ, ဥတ္တရိ စ မနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ သစ္ဆိကရောတိ.

हे ग्रामणी! पुन्हा येथे एखादा तपस्वी आणि खडतर जीवन जगणारा मनुष्य श्रद्धेने घरातून बेघर होऊन प्रव्रजित होतो—'कदाचित मला कुशल धर्म प्राप्त होईल, कदाचित मला मानवी धर्मापलीकडील श्रेष्ठ असे आर्य ज्ञानदर्शन विशेष प्रत्यक्ष अनुभवता येईल' या विचाराने. तो स्वतःला क्लेश देतो, अत्यंत पीडित करतो; तो कुशल धर्मही प्राप्त करतो आणि मानवी धर्मापलीकडील श्रेष्ठ असे आर्य ज्ञानदर्शन विशेषही प्रत्यक्ष अनुभवतो.

‘‘တတြ, ဂါမဏိ, ယွာယံ တပဿီ လူခဇီဝီ အတ္တာနံ အာတာပေတိ ပရိတာပေတိ, ကုသလဉ္စ ဓမ္မံ နာဓိဂစ္ဆတိ, ဥတ္တရိ စ မနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ န သစ္ဆိကရောတိ. အယံ, ဂါမဏိ, တပဿီ လူခဇီဝီ တီဟိ ဌာနေဟိ ဂါရယှော. ကတမေဟိ တီဟိ ဌာနေဟိ ဂါရယှော? အတ္တာနံ အာတာပေတိ ပရိတာပေတီတိ, ဣမိနာ ပဌမေန ဌာနေန ဂါရယှော. ကုသလဉ္စ ဓမ္မံ နာဓိဂစ္ဆတီတိ, ဣမိနာ ဒုတိယေန ဌာနေန ဂါရယှော. ဥတ္တရိ စ မနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ န သစ္ဆိကရောတီတိ, ဣမိနာ တတိယေန ဌာနေန ဂါရယှော. အယံ, ဂါမဏိ, တပဿီ လူခဇီဝီ, ဣမေဟိ တီဟိ ဌာနေဟိ ဂါရယှော.

हे ग्रामणी! त्या (तपस्वी लोकांमध्ये) जो तपस्वी आणि खडतर जीवन जगणारा स्वतःला क्लेश देतो, अत्यंत पीडित करतो; परंतु कुशल धर्म प्राप्त करत नाही आणि मानवी धर्मापलीकडील श्रेष्ठ असे आर्य ज्ञानदर्शन विशेषही प्रत्यक्ष अनुभवत नाही. हे ग्रामणी! हा तपस्वी आणि खडतर जीवन जगणारा मनुष्य तीन कारणांमुळे निंदनीय ठरतो. कोणत्या तीन कारणांमुळे निंदनीय ठरतो? 'तो स्वतःला क्लेश देतो, अत्यंत पीडित करतो' - या पहिल्या कारणामुळे तो निंदनीय ठरतो. 'तो कुशल धर्म प्राप्त करत नाही' - या दुसऱ्या कारणामुळे तो निंदनीय ठरतो. 'तो मानवी धर्मापलीकडील श्रेष्ठ असे आर्य ज्ञानदर्शन विशेष प्रत्यक्ष अनुभवत नाही' - या तिसऱ्या कारणामुळे तो निंदनीय ठरतो. हे ग्रामणी! हा तपस्वी आणि खडतर जीवन जगणारा मनुष्य या तीन कारणांमुळे निंदनीय ठरतो.

‘‘တတြ, ဂါမဏိ, ယွာယံ တပဿီ လူခဇီဝီ အတ္တာနံ အာတာပေတိ ပရိတာပေတိ, ကုသလဉှိ ခေါ ဓမ္မံ အဓိဂစ္ဆတိ, ဥတ္တရိ စ မနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ န သစ္ဆိကရောတိ. အယံ, ဂါမဏိ, တပဿီ လူခဇီဝီ ဒွီဟိ ဌာနေဟိ ဂါရယှော, ဧကေန ဌာနေန ပါသံသော. ကတမေဟိ ဒွီဟိ ဌာနေဟိ ဂါရယှော? အတ္တာနံ အာတာပေတိ ပရိတာပေတီတိ, ဣမိနာ ပဌမေန ဌာနေန ဂါရယှော. ဥတ္တရိ စ မနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ န သစ္ဆိကရောတီတိ, ဣမိနာ ဒုတိယေန ဌာနေန ဂါရယှော. ကတမေန ဧကေန ဌာနေန ပါသံသော? ကုသလဉှိ ခေါ ဓမ္မံ အဓိဂစ္ဆတီတိ, ဣမိနာ ဧကေန ဌာနေန ပါသံသော. အယံ, ဂါမဏိ, တပဿီ လူခဇီဝီ ဣမေဟိ ဒွီဟိ ဌာနေဟိ ဂါရယှော, ဣမိနာ ဧကေန ဌာနေန ပါသံသော.

हे ग्रामणी! त्या (तपस्वी लोकांमध्ये) जो तपस्वी आणि खडतर जीवन जगणारा स्वतःला क्लेश देतो, अत्यंत पीडित करतो; तो कुशल धर्म तर प्राप्त करतो, परंतु मानवी धर्मापलीकडील श्रेष्ठ असे आर्य ज्ञानदर्शन विशेष प्रत्यक्ष अनुभवत नाही. हे ग्रामणी! हा तपस्वी आणि खडतर जीवन जगणारा मनुष्य दोन कारणांमुळे निंदनीय ठरतो आणि एका कारणामुळे प्रशंसनीय ठरतो. कोणत्या दोन कारणांमुळे निंदनीय ठरतो? 'तो स्वतःला क्लेश देतो, अत्यंत पीडित करतो' - या पहिल्या कारणामुळे तो निंदनीय ठरतो. 'तो मानवी धर्मापलीकडील श्रेष्ठ असे आर्य ज्ञानदर्शन विशेष प्रत्यक्ष अनुभवत नाही' - या दुसऱ्या कारणामुळे तो निंदनीय ठरतो. कोणत्या एका कारणामुळे प्रशंसनीय ठरतो? 'तो कुशल धर्म प्राप्त करतो' - या एका कारणामुळे तो प्रशंसनीय ठरतो. हे ग्रामणी! हा तपस्वी आणि खडतर जीवन जगणारा मनुष्य या दोन कारणांमुळे निंदनीय ठरतो आणि या एका कारणामुळे प्रशंसनीय ठरतो.

‘‘တတြ, ဂါမဏိ, ယွာယံ တပဿီ လူခဇီဝီ အတ္တာနံ အာတာပေတိ ပရိတာပေတိ, ကုသလဉ္စ ဓမ္မံ အဓိဂစ္ဆတိ, ဥတ္တရိ စ မနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ သစ္ဆိကရောတိ. အယံ, ဂါမဏိ, တပဿီ လူခဇီဝီ ဧကေန ဌာနေန ဂါရယှော, ဒွီဟိ ဌာနေဟိ ပါသံသော. ကတမေန ဧကေန ဌာနေန ဂါရယှော? အတ္တာနံ အာတာပေတိ ပရိတာပေတီတိ, ဣမိနာ ဧကေန ဌာနေန ဂါရယှော. ကတမေဟိ ဒွီဟိ ဌာနေဟိ ပါသံသော? ကုသလဉ္စ ဓမ္မံ အဓိဂစ္ဆတီတိ, ဣမိနာ ပဌမေန ဌာနေန ပါသံသော. ဥတ္တရိ စ မနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ သစ္ဆိကရောတီတိ, ဣမိနာ ဒုတိယေန ဌာနေန ပါသံသော[Pg.520]. အယံ, ဂါမဏိ, တပဿီ လူခဇီဝီ ဣမိနာ ဧကေန ဌာနေန ဂါရယှော, ဣမေဟိ ဒွီဟိ ဌာနေဟိ ပါသံသော.

हे ग्रामणी! त्या (तपस्वी लोकांमध्ये) जो तपस्वी आणि खडतर जीवन जगणारा स्वतःला क्लेश देतो, अत्यंत पीडित करतो; तो कुशल धर्मही प्राप्त करतो आणि मानवी धर्मापलीकडील श्रेष्ठ असे आर्य ज्ञानदर्शन विशेषही प्रत्यक्ष अनुभवतो. हे ग्रामणी! हा तपस्वी आणि खडतर जीवन जगणारा मनुष्य एका कारणामुळे निंदनीय ठरतो आणि दोन कारणांमुळे प्रशंसनीय ठरतो. कोणत्या एका कारणामुळे निंदनीय ठरतो? 'तो स्वतःला क्लेश देतो, अत्यंत पीडित करतो' - या एका कारणामुळे तो निंदनीय ठरतो. कोणत्या दोन कारणांमुळे प्रशंसनीय ठरतो? 'तो कुशल धर्म प्राप्त करतो' - या पहिल्या कारणामुळे तो प्रशंसनीय ठरतो. 'तो मानवी धर्मापलीकडील श्रेष्ठ असे आर्य ज्ञानदर्शन विशेष प्रत्यक्ष अनुभवतो' - या दुसऱ्या कारणामुळे तो प्रशंसनीय ठरतो. हे ग्रामणी! हा तपस्वी आणि खडतर जीवन जगणारा मनुष्य या एका कारणामुळे निंदनीय ठरतो आणि या दोन कारणांमुळे प्रशंसनीय ठरतो.

‘‘တိဿော ဣမာ, ဂါမဏိ, သန္ဒိဋ္ဌိကာ နိဇ္ဇရာ အကာလိကာ ဧဟိပဿိကာ ဩပနေယျိကာ ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗာ ဝိညူဟိ. ကတမာ တိဿော? ယံ ရတ္တော ရာဂါဓိကရဏံ အတ္တဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ. ရာဂေ ပဟီနေ နေဝတ္တဗျာဗာဓာယ စေတေတိ, န ပရဗျာဗာဓာယ စေတေတိ, န ဥဘယဗျာဗာဓာယ စေတေတိ. သန္ဒိဋ္ဌိကာ နိဇ္ဇရာ အကာလိကာ ဧဟိပဿိကာ ဩပနေယျိကာ ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗာ ဝိညူဟိ. ယံ ဒုဋ္ဌော ဒေါသာဓိကရဏံ အတ္တဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ. ဒေါသေ ပဟီနေ နေဝတ္တဗျာဗာဓာယ စေတေတိ, န ပရဗျာဗာဓာယ စေတေတိ, န ဥဘယဗျာဗာဓာယ စေတေတိ. သန္ဒိဋ္ဌိကာ နိဇ္ဇရာ အကာလိကာ ဧဟိပဿိကာ ဩပနေယျိကာ ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗာ ဝိညူဟိ. ယံ မူဠှော မောဟာဓိကရဏံ အတ္တဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ. မောဟေ ပဟီနေ နေဝတ္တဗျာဗာဓာယ စေတေတိ, န ပရဗျာဗာဓာယ စေတေတိ, န ဥဘယဗျာဗာဓာယ စေတေတိ. သန္ဒိဋ္ဌိကာ နိဇ္ဇရာ အကာလိကာ ဧဟိပဿိကာ ဩပနေယျိကာ ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗာ ဝိညူဟိ. ဣမာ ခေါ, ဂါမဏိ, တိဿော သန္ဒိဋ္ဌိကာ နိဇ္ဇရာ အကာလိကာ ဧဟိပဿိကာ ဩပနေယျိကာ ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗာ ဝိညူဟီ’’တိ.

“हे ग्रामणी, या तीन प्रत्यक्ष दिसणाऱ्या (संदीट्ठिक), तात्काळ फळ देणाऱ्या (अकालिक), ‘या आणि पहा’ असे सांगण्यास योग्य (एहिपस्सिक), स्वतःमध्ये धारण करण्यास योग्य (ओपनेय्यिक) आणि सुज्ञांनी स्वतःच्या अंतःकरणात अनुभवण्याजोग्या (पच्चत्तं वेदितब्बा विञ्ञूहि) क्लेश-क्षयाच्या (निर्जरा) गोष्टी आहेत. कोणत्या तीन? (१) जो मनुष्य रागाने (आसक्तीने) ग्रासलेला असतो, तो रागाच्या प्रभावामुळे स्वतःच्या विनाशाचा विचार करतो, इतरांच्या विनाशाचा विचार करतो आणि दोघांच्याही विनाशाचा विचार करतो. राग नष्ट झाल्यावर, तो स्वतःच्या विनाशाचा विचार करत नाही, इतरांच्या विनाशाचा विचार करत नाही आणि दोघांच्याही विनाशाचा विचार करत नाही. हा प्रत्यक्ष दिसणारा, तात्काळ फळ देणारा, ‘या आणि पहा’ असे सांगण्यास योग्य, स्वतःमध्ये धारण करण्यास योग्य आणि सुज्ञांनी स्वतःच्या अंतःकरणात अनुभवण्याजोगा क्लेश-क्षय आहे. (२) जो मनुष्य द्वेषाने ग्रासलेला असतो, तो द्वेषाच्या प्रभावामुळे स्वतःच्या विनाशाचा विचार करतो, इतरांच्या विनाशाचा विचार करतो आणि दोघांच्याही विनाशाचा विचार करतो. द्वेष नष्ट झाल्यावर, तो स्वतःच्या विनाशाचा विचार करत नाही, इतरांच्या विनाशाचा विचार करत नाही आणि दोघांच्याही विनाशाचा विचार करत नाही. हा प्रत्यक्ष दिसणारा, तात्काळ फळ देणारा, ‘या आणि पहा’ असे सांगण्यास योग्य, स्वतःमध्ये धारण करण्यास योग्य आणि सुज्ञांनी स्वतःच्या अंतःकरणात अनुभवण्याजोगा क्लेश-क्षय आहे. (३) जो मनुष्य मोहाने ग्रासलेला असतो, तो मोहाच्या प्रभावामुळे स्वतःच्या विनाशाचा विचार करतो, इतरांच्या विनाशाचा विचार करतो आणि दोघांच्याही विनाशाचा विचार करतो. मोह नष्ट झाल्यावर, तो स्वतःच्या विनाशाचा विचार करत नाही, इतरांच्या विनाशाचा विचार करत नाही आणि दोघांच्याही विनाशाचा विचार करत नाही. हा प्रत्यक्ष दिसणारा, तात्काळ फळ देणारा, ‘या आणि पहा’ असे सांगण्यास योग्य, स्वतःमध्ये धारण करण्यास योग्य आणि सुज्ञांनी स्वतःच्या अंतःकरणात अनुभवण्याजोगा क्लेश-क्षय आहे. हे ग्रामणी, या तीन प्रत्यक्ष दिसणाऱ्या, तात्काळ फळ देणाऱ्या, ‘या आणि पहा’ असे सांगण्यास योग्य, स्वतःमध्ये धारण करण्यास योग्य आणि सुज्ञांनी स्वतःच्या अंतःकरणात अनुभवण्याजोग्या क्लेश-क्षयाच्या गोष्टी आहेत.”

ဧဝံ ဝုတ္တေ, ရာသိယော ဂါမဏိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ…ပေ… ဥပါသကံ မံ ဘဂဝါ ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ. ဒွါဒသမံ.

असे म्हटले असता, रासिय ग्रामणी भगवंतांना म्हणाला – “अतिशय सुंदर, भन्ते! ... भगवंतांनी मला आजपासून जन्मभर शरण आलेला उपासक म्हणून स्वीकारावे.” बारावे सुत्त समाप्त.

၁၃. ပါဋလိယသုတ္တံ

१३. पाटलीय सुत्त

၃၆၅. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောလိယေသု ဝိဟရတိ ဥတ္တရံ နာမ ကောလိယာနံ နိဂမော. အထ ခေါ ပါဋလိယော ဂါမဏိ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ပါဋလိယော ဂါမဏိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သုတံ မေတံ, ဘန္တေ – ‘သမဏော ဂေါတမော မာယံ ဇာနာတီ’တိ. ယေ တေ, ဘန္တေ, ဧဝမာဟံသု – ‘သမဏော ဂေါတမော မာယံ ဇာနာတီ’တိ, ကစ္စိ တေ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော [Pg.521] ဝုတ္တဝါဒိနော, န စ ဘဂဝန္တံ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခန္တိ, ဓမ္မဿ စာနုဓမ္မံ ဗျာကရောန္တိ, န စ ကောစိ သဟဓမ္မိကော ဝါဒါနုဝါဒေါ ဂါရယှံ ဌာနံ အာဂစ္ဆတိ? အနဗ္ဘာစိက္ခိတုကာမာ ဟိ မယံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တ’’န္တိ. ‘‘ယေ တေ, ဂါမဏိ, ဧဝမာဟံသု – ‘သမဏော ဂေါတမော မာယံ ဇာနာတီ’တိ, ဝုတ္တဝါဒိနော စေဝ မေ, တေ န စ မံ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခန္တိ, ဓမ္မဿ စာနုဓမ္မံ ဗျာကရောန္တိ, န စ ကောစိ သဟဓမ္မိကော ဝါဒါနုဝါဒေါ ဂါရယှံ ဌာနံ အာဂစ္ဆတီတိ, သစ္စံယေဝ ကိရ, ဘော, မယံ တေသံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ န သဒ္ဒဟာမ – ‘သမဏော ဂေါတမော မာယံ ဇာနာတီတိ, သမဏော ခလု ဘော ဂေါတမော မာယာဝီ’တိ. ယော နု ခေါ, ဂါမဏိ, ဧဝံ ဝဒေတိ – ‘အဟံ မာယံ ဇာနာမီ’တိ, သော ဧဝံ ဝဒေတိ – ‘အဟံ မာယာဝီ’တိ. တထေဝ တံ ဘဂဝါ ဟောတိ, တထေဝ တံ သုဂတ ဟောတီ’’တိ. တေန ဟိ, ဂါမဏိ, တညေဝေတ္ထ ပဋိပုစ္ဆိဿာမိ; ယထာ တေ ခမေယျ, တထာ တံ ဗျာကရေယျာသိ –

३६५. एकदा भगवान कोलिय देशात ‘उत्तर’ नावाच्या कोलियांच्या नगरात विहार करत होते. तेव्हा पाटलीय ग्रामणी भगवंतांकडे गेला; जवळ जाऊन भगवंतांना अभिवादन करून एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेला पाटलीय ग्रामणी भगवंतांना म्हणाला – “भन्ते, मी असे ऐकले आहे की – ‘श्रमण गौतम माया (जादू) जाणतात.’ भन्ते, जे असे म्हणतात की ‘श्रमण गौतम माया जाणतात’, ते भगवंतांच्या वचनानुसारच बोलत आहेत ना? ते भगवंतांवर खोटा आळ तर आणत नाहीत ना? ते धर्माला अनुसरूनच स्पष्टीकरण देत आहेत ना? आणि त्यांच्या विधानावरून कोणताही कायदेशीर आक्षेप किंवा निंदा करण्याची जागा निर्माण होत नाही ना? कारण भन्ते, आम्हाला भगवंतांवर खोटा आळ आणण्याची इच्छा नाही.” “हे ग्रामणी, जे असे म्हणतात की ‘श्रमण गौतम माया जाणतात’, ते मेरे वचनानुसारच बोलत आहेत आणि माझ्यावर खोटा आळ आणत नाहीत. ते धर्माला अनुसरूनच स्पष्टीकरण देत आहेत आणि त्यांच्या विधानावरून निंदा करण्याची कोणतीही जागा निर्माण होत नाही.” “भन्ते, मग तर आम्ही त्या श्रमण-ब्राह्मणांच्या विधानावर विश्वास ठेवला नव्हता जे म्हणत होते की ‘श्रमण गौतम माया जाणतात.’ खरोखरच, भन्ते, श्रमण गौतम तर मायावी (जादूगार) आहेत!” “हे ग्रामणी, जो असे म्हणतो की ‘मी माया जाणतो’, तो असेही म्हणतो का की ‘मी मायावी आहे’?” “तसेच आहे, भगवन्! तसेच आहे, सुगत!” “तर मग, हे ग्रामणी, मी तुला याच विषयावर काही प्रश्न विचारतो. तुला जसे योग्य वाटेल तसे उत्तर दे –”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဂါမဏိ, ဇာနာသိ တွံ ကောလိယာနံ လမ္ဗစူဠကေ ဘဋေ’’တိ? ‘‘ဇာနာမဟံ, ဘန္တေ, ကောလိယာနံ လမ္ဗစူဠကေ ဘဋေ’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဂါမဏိ, ကိမတ္ထိယာ ကောလိယာနံ လမ္ဗစူဠကာ ဘဋာ’’တိ? ‘‘ယေ စ, ဘန္တေ, ကောလိယာနံ စောရာ တေ စ ပဋိသေဓေတုံ, ယာနိ စ ကောလိယာနံ ဒူတေယျာနိ တာနိ စ ဝဟာတုံ, ဧတဒတ္ထိယာ, ဘန္တေ, ကောလိယာနံ လမ္ဗစူဠကာ ဘဋာ’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဂါမဏိ, ဇာနာသိ တွံ ကောလိယာနံ လမ္ဗစူဠကေ ဘဋေ သီလဝန္တေ ဝါ တေ ဒုဿီလေ ဝါ’’တိ? ‘‘ဇာနာမဟံ, ဘန္တေ, ကောလိယာနံ လမ္ဗစူဠကေ ဘဋေ ဒုဿီလေ ပါပဓမ္မေ; ယေ စ လောကေ ဒုဿီလာ ပါပဓမ္မာ ကောလိယာနံ လမ္ဗစူဠကာ ဘဋာ တေသံ အညတရာ’’တိ. ‘‘ယော နု ခေါ, ဂါမဏိ, ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ပါဋလိယော ဂါမဏိ ဇာနာတိ ကောလိယာနံ လမ္ဗစူဠကေ ဘဋေ ဒုဿီလေ ပါပဓမ္မေ, ပါဋလိယောပိ ဂါမဏိ ဒုဿီလော ပါပဓမ္မော’တိ, သမ္မာ နု ခေါ သော ဝဒမာနော ဝဒေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ! အညေ, ဘန္တေ, ကောလိယာနံ လမ္ဗစူဠကာ ဘဋာ, အညောဟမသ္မိ. အညထာဓမ္မာ ကောလိယာနံ လမ္ဗစူဠကာ ဘဋာ, အညထာဓမ္မောဟမသ္မီ’’တိ. ‘‘တွဉှိ နာမ, ဂါမဏိ, လစ္ဆသိ – ‘ပါဋလိယော ဂါမဏိ ဇာနာတိ ကောလိယာနံ လမ္ဗစူဠကေ ဘဋေ ဒုဿီလေ ပါပဓမ္မေ, န စ ပါဋလိယော ဂါမဏိ ဒုဿီလော ပါပဓမ္မော’တိ, ကသ္မာ တထာဂတော န လစ္ဆတိ – ‘တထာဂတော မာယံ ဇာနာတိ, န စ တထာဂတော မာယာဝီ’တိ? မာယံ စာဟံ, ဂါမဏိ, ပဇာနာမိ, မာယာယ [Pg.522] စ ဝိပါကံ, ယထာပဋိပန္နော စ မာယာဝီ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ တဉ္စ ပဇာနာမိ’’.

“तुला काय वाटते, ग्रामणी? तू कोलियांच्या लम्बचूळक (लोबत्या तुऱ्याचे फेटे घालणाऱ्या) सेवकांना ओळखतोस का?” “होय, भन्ते! मी कोलियांच्या लम्बचूळक सेवकांना ओळखतो.” “तुला काय वाटते, ग्रामणी? कोलियांच्या लम्बचूळक सेवकांचे काय काम असते?” “भन्ते, कोलियांच्या वतीने चोरांना पकडणे आणि कोलियांचे निरोप (संदेश) पोहोचवणे, हेच कोलियांच्या लम्बचूळक सेवकांचे काम असते.” “तुला काय वाटते, ग्रामणी? तू कोलियांच्या लम्बचूळक सेवकांना शीलवान समजतोस की दुःशील (शीलहीन)?” “भन्ते, मी कोलियांच्या लम्बचूळक सेवकांना दुःशील आणि पापी स्वभावाचे म्हणून ओळखतो. जगात जे कोणी दुःशील आणि पापी स्वभावाचे लोक आहेत, त्यांपैकीच ते काही आहेत.” “हे ग्रामणी, जर कोणी असे म्हटले की – ‘पाटलीय ग्रामणी कोलियांच्या दुःशील व पापी लम्बचूळक सेवकांना ओळखतो, म्हणून पाटलीय ग्रामणी सुद्धा दुःशील आणि पापी आहे,’ तर त्याचे असे बोलणे योग्य ठरेल का?” “अजिबात नाही, भन्ते! कोलियांचे लम्बचूळक सेवक वेगळे आहेत आणि मी वेगळा आहे. कोलियांच्या लम्बचूळक सेवकांचा स्वभाव वेगळा आहे आणि माझा स्वभाव वेगळा आहे.” “हे ग्रामणी, जर तुझ्या बाबतीत असे म्हटले जाऊ शकते की – ‘पाटलीय ग्रामणी कोलियांच्या दुःशील व पापी लम्बचूळक सेवकांना ओळखतो, पण पाटलीय ग्रामणी स्वतः दुःशील आणि पापी नाही,’ तर तथागतांच्या बाबतीत असे का म्हटले जाऊ शकत नाही की – ‘तथागत माया (जादू) जाणतात, पण तथागत स्वतः मायावी (जादूगार) नाहीत’? हे ग्रामणी, मी मायाही जाणतो आणि मायेचे फळही जाणतो; तसेच मायेचा प्रयोग करणारा मनुष्य शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर कशा प्रकारे दुर्गतीला, अपायाला, विनिपाताला आणि नरकाला प्राप्त होतो, हेही मी चांगल्या प्रकारे जाणतो.”

‘‘ပါဏာတိပါတံ စာဟံ, ဂါမဏိ, ပဇာနာမိ, ပါဏာတိပါတဿ စ ဝိပါကံ, ယထာပဋိပန္နော စ ပါဏာတိပါတီ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ တဉ္စ ပဇာနာမိ. အဒိန္နာဒါနံ စာဟံ, ဂါမဏိ, ပဇာနာမိ, အဒိန္နာဒါနဿ စ ဝိပါကံ, ယထာပဋိပန္နော စ အဒိန္နာဒါယီ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ တဉ္စ ပဇာနာမိ. ကာမေသုမိစ္ဆာစာရံ စာဟံ, ဂါမဏိ, ပဇာနာမိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရဿ စ ဝိပါကံ, ယထာပဋိပန္နော စ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ တဉ္စ ပဇာနာမိ. မုသာဝါဒံ စာဟံ, ဂါမဏိ, ပဇာနာမိ, မုသာဝါဒဿ စ ဝိပါကံ, ယထာပဋိပန္နော စ မုသာဝါဒီ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ တဉ္စ ပဇာနာမိ. ပိသုဏဝါစံ စာဟံ, ဂါမဏိ, ပဇာနာမိ, ပိသုဏဝါစာယ စ ဝိပါကံ, ယထာပဋိပန္နော စ ပိသုဏဝါစော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ တဉ္စ ပဇာနာမိ. ဖရုသဝါစံ စာဟံ, ဂါမဏိ, ပဇာနာမိ, ဖရုသဝါစာယ စ ဝိပါကံ, ယထာပဋိပန္နော စ ဖရုသဝါစော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ တဉ္စ ပဇာနာမိ. သမ္ဖပ္ပလာပံ စာဟံ, ဂါမဏိ, ပဇာနာမိ, သမ္ဖပ္ပလာပဿ စ ဝိပါကံ, ယထာပဋိပန္နော စ သမ္ဖပ္ပလာပီ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ တဉ္စ ပဇာနာမိ. အဘိဇ္ဈံ စာဟံ, ဂါမဏိ, ပဇာနာမိ, အဘိဇ္ဈာယ စ ဝိပါကံ, ယထာပဋိပန္နော စ အဘိဇ္ဈာလု ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ တဉ္စ ပဇာနာမိ. ဗျာပါဒပဒေါသံ စာဟံ, ဂါမဏိ, ပဇာနာမိ, ဗျာပါဒပဒေါသဿ စ ဝိပါကံ, ယထာပဋိပန္နော စ ဗျာပန္နစိတ္တော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ တဉ္စ ပဇာနာမိ. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ စာဟံ, ဂါမဏိ, ပဇာနာမိ, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ စ ဝိပါကံ, ယထာပဋိပန္နော စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ တဉ္စ ပဇာနာမိ.

हे ग्रामणी, मी प्राणातिपात (प्राणहत्या) जाणतो आणि प्राणातिपाताचा विपाक (परिणाम) देखील जाणतो. तसेच, प्राणातिपात करणारा मनुष्य कशा प्रकारे आचरण करून, काया भेदून मृत्यूनंतर अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि निरयात (नरकात) उत्पन्न होतो, हे देखील मी जाणतो. हे ग्रामणी, मी अदिन्नादान (चोरी) जाणतो आणि अदिन्नादानाचा विपाक देखील जाणतो. तसेच, अदिन्नादान करणारा मनुष्य कशा प्रकारे आचरण करून, काया भेदून मृत्यूनंतर अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि निरयात उत्पन्न होतो, हे देखील मी जाणतो. हे ग्रामणी, मी कामेसुमिच्छाचार (कामोपभोगातील व्यभिचार) जाणतो आणि कामेसुमिच्छाचाराचा विपाक देखील जाणतो. तसेच, कामेसुमिच्छाचार करणारा मनुष्य कशा प्रकारे आचरण करून, काया भेदून मृत्यूनंतर अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि निरयात उत्पन्न होतो, हे देखील मी जाणतो. हे ग्रामणी, मी मुसावाद (असत्य बोलणे) जाणतो आणि मुसावादाचा विपाक देखील जाणतो. तसेच, मुसावाद बोलणारा मनुष्य कशा प्रकारे आचरण करून, काया भेदून मृत्यूनंतर अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि निरयात उत्पन्न होतो, हे देखील मी जाणतो. हे ग्रामणी, मी पिसुणवाचा (चहाडी) जाणतो आणि पिसुणवाचेचा विपाक देखील जाणतो. तसेच, पिसुणवाचा बोलणारा मनुष्य कशा प्रकारे आचरण करून, काया भेदून मृत्यूनंतर अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि निरयात उत्पन्न होतो, हे देखील मी जाणतो. हे ग्रामणी, मी फरुसवाचा (कठोर बोलणे) जाणतो आणि फरुसवाचेचा विपाक देखील जाणतो. तसेच, फरुसवाचा बोलणारा मनुष्य कशा प्रकारे आचरण करून, काया भेदून मृत्यूनंतर अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि निरयात उत्पन्न होतो, हे देखील मी जाणतो. हे ग्रामणी, मी सम्फप्पलाप (व्यर्थ बडबड) जाणतो आणि सम्फप्पलापाचा विपाक देखील जाणतो. तसेच, सम्फप्पलाप करणारा मनुष्य कशा प्रकारे आचरण करून, काया भेदून मृत्यूनंतर अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि निरयात उत्पन्न होतो, हे देखील मी जाणतो. हे ग्रामणी, मी अभिध्या (लोभ) जाणतो आणि अभिध्येचा विपाक देखील जाणतो. तसेच, अभिध्या बाळगणारा मनुष्य कशा प्रकारे आचरण करून, काया भेदून मृत्यूनंतर अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि निरयात उत्पन्न होतो, हे देखील मी जाणतो. हे ग्रामणी, मी व्यापाद-प्रदोष (द्वेषयुक्त विचार) जाणतो आणि व्यापाद-प्रदोषाचा विपाक देखील जाणतो. तसेच, व्यापादयुक्त चित्त असलेला मनुष्य कशा प्रकारे आचरण करून, काया भेदून मृत्यूनंतर अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि निरयात उत्पन्न होतो, हे देखील मी जाणतो. हे ग्रामणी, मी मिच्छादिट्ठी (मिथ्या दृष्टी) जाणतो आणि मिच्छादिट्ठीचा विपाक देखील जाणतो. तसेच, मिच्छादिट्ठी बाळगणारा मनुष्य कशा प्रकारे आचरण करून, काया भेदून मृत्यूनंतर अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि निरयात उत्पन्न होतो, हे देखील मी जाणतो.

‘‘သန္တိ ဟိ, ဂါမဏိ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘ယော ကောစိ ပါဏမတိပါတေတိ, သဗ္ဗော သော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒယတိ. ယော ကောစိ အဒိန္နံ အာဒိယတိ, သဗ္ဗော သော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ [Pg.523] ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒယတိ. ယော ကောစိ ကာမေသု မိစ္ဆာ စရတိ, သဗ္ဗော သော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒယတိ. ယော ကောစိ မုသာ ဘဏတိ, သဗ္ဗော သော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒယတီ’’’တိ.

हे ग्रामणी, काही श्रमण व ब्राह्मण असे प्रतिपादन करणारे आणि अशा मताचे आहेत की—'जो कोणी प्राणातिपात (प्राणहत्या) करतो, तो सर्व या प्रत्यक्ष जन्मातच (दृष्टधर्मातच) दुःख आणि दौर्मनस्य (मानसिक क्लेश) भोगतो. जो कोणी अदिन्नादान (चोरी) करतो, तो सर्व या प्रत्यक्ष जन्मातच दुःख आणि दौर्मनस्य भोगतो. जो कोणी कामोपभोगात व्यभिचार करतो, तो सर्व या प्रत्यक्ष जन्मातच दुःख आणि दौर्मनस्य भोगतो. जो कोणी असत्य बोलतो, तो सर्व या प्रत्यक्ष जन्मातच दुःख आणि दौर्मनस्य भोगतो.'

‘‘ဒိဿတိ ခေါ ပန, ဂါမဏိ, ဣဓေကစ္စော မာလီ ကုဏ္ဍလီ သုနှာတော သုဝိလိတ္တော ကပ္ပိတကေသမဿု ဣတ္ထိကာမေဟိ ရာဇာ မညေ ပရိစာရေန္တော. တမေနံ ဧဝမာဟံသု – ‘အမ္ဘော! အယံ ပုရိသော ကိံ အကာသိ မာလီ ကုဏ္ဍလီ သုနှာတော သုဝိလိတ္တော ကပ္ပိတကေသမဿု ဣတ္ထိကာမေဟိ ရာဇာ မညေ ပရိစာရေတီ’တိ? တမေနံ ဧဝမာဟံသု – ‘အမ္ဘော! အယံ ပုရိသော ရညော ပစ္စတ္ထိကံ ပသယှ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေသိ. တဿ ရာဇာ အတ္တမနော အဘိဟာရမဒါသိ. တေနာယံ ပုရိသော မာလီ ကုဏ္ဍလီ သုနှာတော သုဝိလိတ္တော ကပ္ပိတကေသမဿု, ဣတ္ထိကာမေဟိ ရာဇာ မညေ ပရိစာရေတီ’’’တိ.

परंतु, हे ग्रामणी, या जगात एखादा मनुष्य फुलांचे हार घातलेला, कुंडल धारण केलेला, उत्तम स्नान केलेला, सुगंधी उटणे लावलेला, केशरचना व दाढी व्यवस्थित केलेली आणि स्त्रियांसोबत कामोपभोगात जणू राजासारखा रममाण होताना दिसतो. लोक त्याच्याबद्दल असे विचारतात—'अहो! या माणसाने असे काय केले आहे, ज्यामुळे तो फुलांचे हार घातलेला, कुंडल धारण केलेला, उत्तम स्नान केलेला, सुगंधी उटणे लावलेला, केशरचना व दाढी व्यवस्थित केलेली आणि स्त्रियांसोबत कामोपभोगात जणू राजासारखा रममाण होत आहे?' त्यावर लोक असे उत्तर देतात—'अहो! या माणसाने राजाच्या शत्रूवर हल्ला करून त्याला जिवंत मारले (त्याचे प्राण घेतले). राजाने प्रसन्न होऊन त्याला मोठा पुरस्कार दिला. म्हणूनच हा मनुष्य फुलांचे हार घातलेला, कुंडल धारण केलेला, उत्तम स्नान केलेला, सुगंधी उटणे लावलेला, केशरचना व दाढी व्यवस्थित केलेली आणि स्त्रियांसोबत कामोपभोगात जणू राजासारखा रममाण होत आहे.'

‘‘ဒိဿတိ ခေါ, ဂါမဏိ, ဣဓေကစ္စော ဒဠှာယ ရဇ္ဇုယာ ပစ္ဆာဗာဟံ ဂါဠှဗန္ဓနံ ဗန္ဓိတွာ ခုရမုဏ္ဍံ ကရိတွာ ခရဿရေန ပဏဝေန ရထိယာယ ရထိယံ သိင်္ဃာဋကေန သိင်္ဃာဋကံ ပရိနေတွာ, ဒက္ခိဏေန ဒွါရေန နိက္ခာမေတွာ, ဒက္ခိဏတော နဂရဿ သီသံ ဆိဇ္ဇမာနော. တမေနံ ဧဝမာဟံသု – ‘အမ္ဘော! အယံ ပုရိသော ကိံ အကာသိ, ဒဠှာယ ရဇ္ဇုယာ ပစ္ဆာဗာဟံ ဂါဠှဗန္ဓနံ ဗန္ဓိတွာ ခုရမုဏ္ဍံ ကရိတွာ ခရဿရေန ပဏဝေန ရထိယာယ ရထိယံ သိင်္ဃာဋကေန သိင်္ဃာဋကံ ပရိနေတွာ ဒက္ခိဏေန ဒွါရေန နိက္ခာမေတွာ ဒက္ခိဏတော နဂရဿ သီသံ ဆိန္ဒတီ’တိ ? တမေနံ ဧဝမာဟံသု – ‘အမ္ဘော! အယံ ပုရိသော ရာဇဝေရီ ဣတ္ထိံ ဝါ ပုရိသံ ဝါ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေသိ, တေန နံ ရာဇာနော ဂဟေတွာ ဧဝရူပံ ကမ္မကာရဏံ ကာရေန္တီ’’’တိ.

तसेच, हे ग्रामणी, या जगात एखादा मनुष्य मजबूत दोरीने पाठीमागे हात घट्ट बांधलेला, डोके पूर्णपणे मुंडण केलेला, कर्कश आवाजाच्या ढोलाच्या तालावर गल्लीगल्लीतून आणि चौकाचौकातून फिरवला जाणारा, आणि नंतर दक्षिण दरवाजातून बाहेर नेऊन शहराच्या दक्षिणेला त्याचे शीर कापले जात असताना दिसतो. लोक त्याच्याबद्दल असे विचारतात—'अहो! या माणसाने असे काय केले आहे, ज्यामुळे मजबूत दोरीने पाठीमागे हात घट्ट बांधून, डोके मुंडण करून, कर्कश आवाजाच्या ढोलाच्या तालावर गल्लीगल्लीतून आणि चौकाचौकातून फिरवून, दक्षिण दरवाजातून बाहेर नेऊन शहराच्या दक्षिणेला त्याचे शीर कापले जात आहे?' त्यावर लोक असे उत्तर देतात—'अहो! हा मनुष्य राजाचा शत्रू होता, त्याने एखाद्या स्त्रीचे किंवा पुरुषाचे प्राण घेतले होते. म्हणूनच राजांनी त्याला पकडून अशी कठोर शिक्षा दिली आहे.'

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဂါမဏိ, အပိ နု တေ ဧဝရူပံ ဒိဋ္ဌံ ဝါ သုတံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒိဋ္ဌဉ္စ နော, ဘန္တေ, သုတဉ္စ သုယျိဿတိ စာ’’တိ. ‘‘တတြ, ဂါမဏိ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘ယော ကောစိ ပါဏမတိပါတေတိ, သဗ္ဗော သော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒယတီ’တိ, သစ္စံ ဝါ တေ အာဟံသု မုသာ ဝါ’’တိ? ‘‘မုသာ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယေ ပန တေ တုစ္ဆံ မုသာ ဝိလပန္တိ, သီလဝန္တော ဝါ တေ ဒုဿီလာ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုဿီလာ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယေ ပန တေ ဒုဿီလာ [Pg.524] ပါပဓမ္မာ မိစ္ဆာပဋိပန္နာ ဝါ တေ သမ္မာပဋိပန္နာ ဝါ’’တိ? ‘‘မိစ္ဆာပဋိပန္နာ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယေ ပန တေ မိစ္ဆာပဋိပန္နာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ ဝါ တေ သမ္မာဒိဋ္ဌိကာ ဝါ’’တိ? ‘‘မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယေ ပန တေ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ ကလ္လံ နု တေသု ပသီဒိတု’’န္တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

यावर तुला काय वाटते, हे ग्रामणी? तू असे कधी पाहिले किंवा ऐकले आहे का?'' ''भन्ते, आम्ही हे पाहिले देखील आहे आणि ऐकले देखील आहे, आणि पुढेही ऐकू येईल.'' ''अशा वेळी, हे ग्रामणी, जे श्रमण व ब्राह्मण असे प्रतिपादन करणारे आणि अशा मताचे आहेत की—'जो कोणी प्राणातिपात करतो, तो सर्व या प्रत्यक्ष जन्मातच दुःख आणि दौर्मनस्य भोगतो,' ते खरे बोलतात की खोटे?'' ''खोटे बोलतात, भन्ते.'' ''आणि जे असे व्यर्थ असत्य बोलतात, ते शीलवान आहेत की दुःशील (शीलहीन)?'' ''दुःशील आहेत, भन्ते.'' ''आणि जे दुःशील, पापी प्रवृत्तीचे आहेत, ते चुकीच्या मार्गाने चालणारे (मिथ्याप्रतिपन्न) आहेत की योग्य मार्गाने चालणारे (सम्यक्प्रतिपन्न)?'' ''चुकीच्या मार्गाने चालणारे आहेत, भन्ते.'' ''आणि जे चुकीच्या मार्गाने चालणारे आहेत, ते मिथ्यादृष्टी (चुकीची दृष्टी असणारे) आहेत की सम्यग्दृष्टी (योग्य दृष्टी असणारे)?'' ''मिथ्यादृष्टी आहेत, भन्ते.'' ''आणि जे मिथ्यादृष्टी आहेत, त्यांच्यावर श्रद्धा ठेवणे किंवा त्यांच्याविषयी आदर बाळगणे योग्य आहे का?'' ''नाही, भन्ते, हे मुळीच योग्य नाही.

‘‘ဒိဿတိ ခေါ ပန, ဂါမဏိ, ဣဓေကစ္စော မာလီ ကုဏ္ဍလီ…ပေ… ဣတ္ထိကာမေဟိ ရာဇာ မညေ ပရိစာရေန္တော. တမေနံ ဧဝမာဟံသု – ‘အမ္ဘော! အယံ ပုရိသော ကိံ အကာသိ မာလီ ကုဏ္ဍလီ…ပေ… ဣတ္ထိကာမေဟိ ရာဇာ မညေ ပရိစာရေတီ’တိ? တမေနံ ဧဝမာဟံသု – ‘အမ္ဘော! အယံ ပုရိသော ရညော ပစ္စတ္ထိကဿ ပသယှ ရတနံ အဟာသိ. တဿ ရာဇာ အတ္တမနော အဘိဟာရမဒါသိ. တေနာယံ ပုရိသော မာလီ ကုဏ္ဍလီ…ပေ… ဣတ္ထိကာမေဟိ ရာဇာ မညေ ပရိစာရေတီ’’’တိ.

तसेच, हे ग्रामणी, या जगात एखादा मनुष्य फुलांचे हार घातलेला, कुंडल धारण केलेला...पे... आणि स्त्रियांसोबत कामोपभोगात जणू राजासारखा रममाण होताना दिसतो. लोक त्याच्याबद्दल असे विचारतात—'अहो! या माणसाने असे काय केले आहे, ज्यामुळे तो फुलांचे हार घातलेला, कुंडल धारण केलेला...पे... आणि स्त्रियांसोबत कामोपभोगात जणू राजासारखा रममाण होत आहे?' त्यावर लोक असे उत्तर देतात—'अहो! या माणसाने राजाच्या शत्रूवर हल्ला करून त्याचे रत्न (मौल्यवान संपत्ती) चोरले. राजाने प्रसन्न होऊन त्याला मोठा पुरस्कार दिला. म्हणूनच हा मनुष्य फुलांचे हार घातलेला, कुंडल धारण केलेला...पे... आणि स्त्रियांसोबत कामोपभोगात जणू राजासारखा रममाण होत आहे.'

‘‘ဒိဿတိ ခေါ, ဂါမဏိ, ဣဓေကစ္စော ဒဠှာယ ရဇ္ဇုယာ…ပေ… ဒက္ခိဏတော နဂရဿ သီသံ ဆိဇ္ဇမာနော တမေနံ ဧဝမာဟံသု – ‘အမ္ဘော! အယံ ပုရိသော ကိံ အကာသိ ဒဠှာယ ရဇ္ဇုယာ…ပေ… ဒက္ခိဏတော နဂရဿ သီသံ ဆိန္ဒတီ’တိ? တမေနံ ဧဝမာဟံသု – ‘အမ္ဘော! အယံ ပုရိသော ဂါမာ ဝါ အရညာ ဝါ အဒိန္နံ ထေယျသင်္ခါတံ အာဒိယိ. တေန နံ ရာဇာနော ဂဟေတွာ ဧဝရူပံ ကမ္မကာရဏံ ကာရေန္တီ’တိ. တံ ကိံ မညသိ, ဂါမဏိ, အပိ နု တေ ဧဝရူပံ ဒိဋ္ဌံ ဝါ သုတံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒိဋ္ဌဉ္စ နော, ဘန္တေ, သုတဉ္စ သုယျိဿတိ စာ’’တိ. ‘‘တတြ, ဂါမဏိ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘ယော ကောစိ အဒိန္နံ အာဒိယတိ, သဗ္ဗော သော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒယတီ’တိ, သစ္စံ ဝါ တေ အာဟံသု မုသာ ဝါတိ…ပေ… ကလ္လံ နု တေသု ပသီဒိတု’’န္တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

“हे ग्रामणी, येथे एखादा मनुष्य मजबूत दोरीने [हात मागे बांधून]...पे... शहराच्या दक्षिण दिशेला त्याचे डोके कापले जात असताना दिसतो. लोक त्याला पाहून असे म्हणतात—'अरे! या माणसाने काय केले आहे, ज्यामुळे मजबूत दोरीने...पे... शहराच्या दक्षिण दिशेला त्याचे डोके कापले जात आहे?' त्यावर लोक असे म्हणतात—'अरे! या माणसाने गावातील किंवा अरण्यातील न दिलेली वस्तू चोरीच्या उद्देशाने घेतली (चोरली). म्हणूनच राजांनी त्याला पकडून अशी शिक्षा दिली आहे.' यावर तुला काय वाटते, ग्रामणी? तू असे कधी पाहिले किंवा ऐकले आहेस का?” “भन्ते, आम्ही हे पाहिले आहे, ऐकले आहे आणि पुढेही ऐकू.” “तिथे, ग्रामणी, जे श्रमण-ब्राह्मण अशा सिद्धांताचे व दृष्टीचे आहेत की—'जो कोणी न दिलेली वस्तू घेतो, तो सर्व याच जन्मात (दृष्टधर्मात) दुःख आणि दौर्मनस्य भोगतो,' त्यांनी खरे सांगितले की खोटे?...पे... अशा लोकांवर श्रद्धा ठेवणे योग्य आहे का?” “नाही, भन्ते.”

‘‘ဒိဿတိ ခေါ ပန, ဂါမဏိ, ဣဓေကစ္စော မာလီ ကုဏ္ဍလီ…ပေ… ဣတ္ထိကာမေဟိ ရာဇာ မညေ ပရိစာရေန္တော. တမေနံ ဧဝမာဟံသု – ‘အမ္ဘော! အယံ ပုရိသော ကိံ အကာသိ မာလီ ကုဏ္ဍလီ…ပေ… ဣတ္ထိကာမေဟိ ရာဇာ မညေ ပရိစာရေတီ’တိ? တမေနံ ဧဝမာဟံသု – ‘အမ္ဘော! အယံ ပုရိသော ရညော ပစ္စတ္ထိကဿ ဒါရေသု စာရိတ္တံ အာပဇ္ဇိ. တဿ ရာဇာ အတ္တမနော အဘိဟာရမဒါသိ. တေနာယံ ပုရိသော မာလီ ကုဏ္ဍလီ…ပေ… ဣတ္ထိကာမေဟိ ရာဇာ မညေ ပရိစာရေတီ’’’တိ.

“परंतु, हे ग्रामणी, येथे एखादा मनुष्य फुलांचे हार घातलेला, कुंडल धारण केलेला...पे... स्त्रियांसोबत कामभोगांचा उपभोग घेत एखाद्या राजासारखा विहार करताना दिसतो. लोक त्याला पाहून असे म्हणतात—'अरे! या माणसाने काय केले आहे, ज्यामुळे फुलांचे हार घातलेला, कुंडल धारण केलेला...पे... स्त्रियांसोबत कामभोगांचा उपभोग घेत एखाद्या राजासारखा विहार करत आहे?' त्यावर लोक असे म्हणतात—'अरे! या माणसाने राजाच्या शत्रूच्या पत्नीशी संबंध ठेवले. राजा त्याच्यावर प्रसन्न झाला आणि त्याने त्याला बक्षीस दिले. म्हणूनच हा मनुष्य फुलांचे हार घातलेला, कुंडल धारण केलेला...पे... स्त्रियांसोबत कामभोगांचा उपभोग घेत एखाद्या राजासारखा विहार करत आहे.'”

‘‘ဒိဿတိ [Pg.525] ခေါ, ဂါမဏိ, ဣဓေကစ္စော ဒဠှာယ ရဇ္ဇုယာ…ပေ… ဒက္ခိဏတော နဂရဿ သီသံ ဆိဇ္ဇမာနော. တမေနံ ဧဝမာဟံသု – ‘အမ္ဘော! အယံ ပုရိသော ကိံ အကာသိ ဒဠှာယ ရဇ္ဇုယာ…ပေ… ဒက္ခိဏတော နဂရဿ သီသံ ဆိန္ဒတီ’တိ? တမေနံ ဧဝမာဟံသု – ‘အမ္ဘော! အယံ ပုရိသော ကုလိတ္ထီသု ကုလကုမာရီသု စာရိတ္တံ အာပဇ္ဇိ, တေန နံ ရာဇာနော ဂဟေတွာ ဧဝရူပံ ကမ္မကာရဏံ ကာရေန္တီ’တိ. တံ ကိံ မညသိ, ဂါမဏိ, အပိ နု တေ ဧဝရူပံ ဒိဋ္ဌံ ဝါ သုတံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒိဋ္ဌဉ္စ နော, ဘန္တေ, သုတဉ္စ သုယျိဿတိ စာ’’တိ. ‘‘တတြ, ဂါမဏိ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘ယော ကောစိ ကာမေသု မိစ္ဆာ စရတိ, သဗ္ဗော သော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒယတီ’တိ, သစ္စံ ဝါ တေ အာဟံသု မုသာ ဝါတိ…ပေ… ကလ္လံ နု တေသု ပသီဒိတု’’န္တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

“हे ग्रामणी, येथे एखादा मनुष्य मजबूत दोरीने...पे... शहराच्या दक्षिण दिशेला त्याचे डोके कापले जात असताना दिसतो. लोक त्याला पाहून असे म्हणतात—'अरे! या माणसाने काय केले आहे, ज्यामुळे मजबूत दोरीने...पे... शहराच्या दक्षिण दिशेला त्याचे डोके कापले जात आहे?' त्यावर लोक असे म्हणतात—'अरे! या माणसाने कुलीन स्त्रियांशी किंवा कुलीन कुमारिकांशी व्यभिचार केला, म्हणूनच राजांनी त्याला पकडून अशी शिक्षा दिली आहे.' यावर तुला काय वाटते, ग्रामणी? तू असे कधी पाहिले किंवा ऐकले आहेस का?” “भन्ते, आम्ही हे पाहिले आहे, ऐकले आहे आणि पुढेही ऐकू.” “तिथे, ग्रामणी, जे श्रमण-ब्राह्मण अशा सिद्धांताचे व दृष्टीचे आहेत की—'जो कोणी कामभोगांमध्ये मिथ्याचार करतो, तो सर्व याच जन्मात (दृष्टधर्मात) दुःख आणि दौर्मनस्य भोगतो,' त्यांनी खरे सांगितले की खोटे?...पे... अशा लोकांवर श्रद्धा ठेवणे योग्य आहे का?” “नाही, भन्ते.”

‘‘ဒိဿတိ ခေါ ပန, ဂါမဏိ, ဣဓေကစ္စော မာလီ ကုဏ္ဍလီ သုနှာတော သုဝိလိတ္တော ကပ္ပိတကေသမဿု ဣတ္ထိကာမေဟိ ရာဇာ မညေ ပရိစာရေန္တော. တမေနံ ဧဝမာဟံသု – ‘အမ္ဘော! အယံ ပုရိသော ကိံ အကာသိ မာလီ ကုဏ္ဍလီ သုနှာတော သုဝိလိတ္တော ကပ္ပိတကေသမဿု ဣတ္ထိကာမေဟိ ရာဇာ မညေ ပရိစာရေတီ’တိ? တမေနံ ဧဝမာဟံသု – ‘အမ္ဘော! အယံ ပုရိသော ရာဇာနံ မုသာဝါဒေန ဟာသေသိ. တဿ ရာဇာ အတ္တမနော အဘိဟာရမဒါသိ. တေနာယံ ပုရိသော မာလီ ကုဏ္ဍလီ သုနှာတော သုဝိလိတ္တော ကပ္ပိတကေသမဿု ဣတ္ထိကာမေဟိ ရာဇာ မညေ ပရိစာရေတီ’’’တိ.

“परंतु, हे ग्रामणी, येथे एखादा मनुष्य फुलांचे हार घातलेला, कुंडल धारण केलेला, उत्तम प्रकारे स्नान केलेला, सुगंधी उटणे लावलेला, केस व दाढी व्यवस्थित कापलेला, स्त्रियांसोबत कामभोगांचा उपभोग घेत एखाद्या राजासारखा विहार करताना दिसतो. लोक त्याला पाहून असे म्हणतात—'अरे! या माणसाने काय केले आहे, ज्यामुळे फुलांचे हार घातलेला, कुंडल धारण केलेला, उत्तम प्रकारे स्नान केलेला, सुगंधी उटणे लावलेला, केस व दाढी व्यवस्थित कापलेला, स्त्रियांसोबत कामभोगांचा उपभोग घेत एखाद्या राजासारखा विहार करत आहे?' त्यावर लोक असे म्हणतात—'अरे! या माणसाने राजाला असत्य बोलून हसविले. राजा त्याच्यावर प्रसन्न झाला आणि त्याने त्याला बक्षीस दिले. म्हणूनच हा मनुष्य फुलांचे हार घातलेला, कुंडल धारण केलेला, उत्तम प्रकारे स्नान केलेला, सुगंधी उटणे लावलेला, केस व दाढी व्यवस्थित कापलेला, स्त्रियांसोबत कामभोगांचा उपभोग घेत एखाद्या राजासारखा विहार करत आहे.'”

‘‘ဒိဿတိ ခေါ, ဂါမဏိ, ဣဓေကစ္စော ဒဠှာယ ရဇ္ဇုယာ ပစ္ဆာဗာဟံ ဂါဠှဗန္ဓနံ ဗန္ဓိတွာ ခုရမုဏ္ဍံ ကရိတွာ ခရဿရေန ပဏဝေန ရထိယာယ ရထိယံ သိင်္ဃာဋကေန သိင်္ဃာဋကံ ပရိနေတွာ ဒက္ခိဏေန ဒွါရေန နိက္ခာမေတွာ ဒက္ခိဏတော နဂရဿ သီသံ ဆိဇ္ဇမာနော. တမေနံ ဧဝမာဟံသု – ‘အမ္ဘော! အယံ ပုရိသော ကိံ အကာသိ ဒဠှာယ ရဇ္ဇုယာ ပစ္ဆာဗာဟံ ဂါဠှဗန္ဓနံ ဗန္ဓိတွာ ခုရမုဏ္ဍံ ကရိတွာ ခရဿရေန ပဏဝေန ရထိယာယ ရထိယံ သိင်္ဃာဋကေန သိင်္ဃာဋကံ ပရိနေတွာ, ဒက္ခိဏေန ဒွါရေန နိက္ခာမေတွာ, ဒက္ခိဏတော နဂရဿ သီသံ ဆိန္ဒတီ’တိ? တမေနံ ဧဝမာဟံသု – ‘အမ္ဘော! အယံ ပုရိသော ဂဟပတိဿ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တဿ ဝါ မုသာဝါဒေန အတ္ထံ ဘဉ္ဇိ, တေန နံ ရာဇာနော ဂဟေတွာ ဧဝရူပံ ကမ္မကာရဏံ ကာရေန္တီ’တိ. တံ ကိံ မညသိ, ဂါမဏိ, အပိ နု တေ ဧဝရူပံ ဒိဋ္ဌံ ဝါ သုတံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒိဋ္ဌဉ္စ နော[Pg.526], ဘန္တေ, သုတဉ္စ သုယျိဿတိ စာ’’တိ. ‘‘တတြ, ဂါမဏိ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘ယော ကောစိ မုသာ ဘဏတိ, သဗ္ဗော သော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒယတီ’တိ, သစ္စံ ဝါ တေ အာဟံသု မုသာ ဝါ’’တိ? ‘‘မုသာ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယေ ပန တေ တုစ္ဆံ မုသာ ဝိလပန္တိ သီလဝန္တော ဝါ တေ ဒုဿီလာ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုဿီလာ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယေ ပန တေ ဒုဿီလာ ပါပဓမ္မာ မိစ္ဆာပဋိပန္နာ ဝါ တေ သမ္မာပဋိပန္နာ ဝါ’’တိ? ‘‘မိစ္ဆာပဋိပန္နာ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယေ ပန တေ မိစ္ဆာပဋိပန္နာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ ဝါ တေ သမ္မာဒိဋ္ဌိကာ ဝါ’’တိ? ‘‘မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယေ ပန တေ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ ကလ္လံ နု တေသု ပသီဒိတု’’န္တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

“हे ग्रामणी, येथे एखादा मनुष्य मजबूत दोरीने हात मागे घट्ट बांधलेला, डोके पूर्णपणे मुंडण केलेला, कर्कश आवाजाच्या ढोलाच्या तालावर गल्लीगल्लीतून आणि चौकाचौकातून फिरवला जाऊन, दक्षिण दरवाजातून बाहेर काढून, शहराच्या दक्षिण दिशेला त्याचे डोके कापले जात असताना दिसतो. लोक त्याला पाहून असे म्हणतात—'अरे! या माणसाने काय केले आहे, ज्यामुळे मजबूत दोरीने हात मागे घट्ट बांधून, डोके पूर्णपणे मुंडण करून, कर्कश आवाजाच्या ढोलाच्या तालावर गल्लीगल्लीतून आणि चौकाचौकातून फिरवून, दक्षिण दरवाजातून बाहेर काढून, शहराच्या दक्षिण दिशेला त्याचे डोके कापले जात आहे?' त्यावर लोक असे म्हणतात—'अरे! या माणसाने एखाद्या गृहपतीचे किंवा गृहपतीच्या पुत्राचे असत्य बोलून नुकसान केले. म्हणूनच राजांनी त्याला पकडून अशी शिक्षा दिली आहे.' यावर तुला काय वाटते, ग्रामणी? तू असे कधी पाहिले किंवा ऐकले आहेस का?” “भन्ते, आम्ही हे पाहिले आहे, ऐकले आहे आणि पुढेही ऐकू.” “तिथे, ग्रामणी, जे श्रमण-ब्राह्मण अशा सिद्धांताचे व दृष्टीचे आहेत की—'जो कोणी असत्य बोलतो, तो सर्व याच जन्मात (दृष्टधर्मात) दुःख आणि दौर्मनस्य भोगतो,' त्यांनी खरे सांगितले की खोटे?” “खोटे, भन्ते.” “परंतु जे निरर्थक असत्य बडबडतात, ते शीलवान आहेत की दुःशील?” “दुःशील, भन्ते.” “परंतु जे दुःशील व पापी स्वभावाचे आहेत, ते मिथ्याप्रतिपन्न (चुकीच्या मार्गाने चालणारे) आहेत की सम्यक्प्रतिपन्न (योग्य मार्गाने चालणारे)?” “मिथ्याप्रतिपन्न, भन्ते.” “परंतु जे मिथ्याप्रतिपन्न आहेत, ते मिथ्यादृष्टीचे आहेत की सम्यग्दृष्टीचे?” “मिथ्यादृष्टीचे, भन्ते.” “परंतु जे मिथ्यादृष्टीचे आहेत, त्यांच्यावर श्रद्धा ठेवणे योग्य आहे का?” “नाही, भन्ते.”

‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘန္တေ, အဗ္ဘုတံ, ဘန္တေ! အတ္ထိ မေ, ဘန္တေ, အာဝသထာဂါရံ. တတ္ထ အတ္ထိ မဉ္စကာနိ, အတ္ထိ အာသနာနိ, အတ္ထိ ဥဒကမဏိကော, အတ္ထိ တေလပ္ပဒီပေါ. တတ္ထ ယော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဝါသံ ဥပေတိ, တေနာဟံ ယထာသတ္တိ ယထာဗလံ သံဝိဘဇာမိ. ဘူတပုဗ္ဗံ, ဘန္တေ, စတ္တာရော သတ္ထာရော နာနာဒိဋ္ဌိကာ နာနာခန္တိကာ နာနာရုစိကာ, တသ္မိံ အာဝသထာဂါရေ ဝါသံ ဥပဂစ္ဆုံ’’.

“आश्चर्य आहे, भन्ते! अद्भुत आहे, भन्ते! भन्ते, माझी एक धर्मशाळा आहे. तिथे खाटा आहेत, आसने आहेत, पाण्याचा माठ आहे आणि तेलाचा दिवा आहे. तिथे जो कोणी श्रमण किंवा ब्राह्मण वास्तव्यासाठी येतो, त्याला मी माझ्या शक्तीनुसार व क्षमतेनुसार दान देतो. भन्ते, पूर्वीची गोष्ट आहे, वेगवेगळ्या दृष्टीचे, वेगवेगळ्या आवडीचे आणि वेगवेगळ्या पसंतीचे चार शास्ते त्या धर्मशाळेत वास्तव्यासाठी आले होते.”

‘‘ဧကော သတ္ထာ ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ‘နတ္ထိ ဒိန္နံ, နတ္ထိ ယိဋ္ဌံ, နတ္ထိ ဟုတံ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော. နတ္ထိ အယံ လောကော, နတ္ထိ ပရော လောကော, နတ္ထိ မာတာ, နတ္ထိ ပိတာ, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, နတ္ထိ လောကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သမ္မဂ္ဂတာ သမ္မာပဋိပန္နာ ယေ ဣမဉ္စ လောကံ ပရဉ္စ လောကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေန္တီ’’’တိ.

“त्यातील एक शास्ता अशा सिद्धांताचा व दृष्टीचा होता—'दिलेल्या दानाला काही अर्थ नाही, यज्ञाला काही अर्थ नाही, हवनाला काही अर्थ नाही; चांगल्या व वाईट कर्मांचे फळ किंवा विपाक नसतो; हा लोक नाही, परलोक नाही; माता नाही, पिता नाही; औपपातिक (स्वयंभू उत्पन्न होणारे) प्राणी नाहीत; जगात असे कोणतेही योग्य मार्गाने चालणारे, सम्यक्प्रतिपन्न श्रमण-ब्राह्मण नाहीत, ज्यांनी स्वतःच्या अभिज्ञेने हा लोक आणि परलोक प्रत्यक्ष जाणून घेऊन तो प्रकट केला आहे.'”

‘‘ဧကော သတ္ထာ ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ‘အတ္ထိ ဒိန္နံ, အတ္ထိ ယိဋ္ဌံ, အတ္ထိ ဟုတံ, အတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော, အတ္ထိ အယံ လောကော, အတ္ထိ ပရော လောကော, အတ္ထိ မာတာ, အတ္ထိ ပိတာ, အတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, အတ္ထိ လောကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သမ္မဂ္ဂတာ သမ္မာပဋိပန္နာ, ယေ ဣမဉ္စ လောကံ ပရဉ္စ လောကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေန္တီ’’’တိ.

“एक शास्ता असा वाद मांडणारा व अशी दृष्टी असणारा आहे – 'दान दिल्यास त्याचे फळ असते, यज्ञ-पूजेचे फळ असते, हवनाचे फळ असते, चांगल्या व वाईट कर्मांचे फळ आणि विपाक असतो, हा लोक आहे, परलोक आहे, माता आहे, पिता आहे, औपपातिक प्राणी आहेत; जगात असे सम्यक मार्गावर चालणारे, सम्यक प्रतिपन्न श्रमण व ब्राह्मण आहेत, जे स्वतःच्या उच्च ज्ञानाने या लोकाचा आणि परलोकाचा साक्षात्कार करून तो प्रकट करतात.'”

‘‘ဧကော သတ္ထာ ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ‘ကရောတော ကာရယတော, ဆိန္ဒတော ဆေဒါပယတော, ပစတော ပါစာပယတော, သောစယတော သောစာပယတော, ကိလမတော ကိလမာပယတော, ဖန္ဒတော ဖန္ဒာပယတော, ပါဏမတိပါတယတော, အဒိန္နံ အာဒိယတော, သန္ဓိံ ဆိန္ဒတော, နိလ္လောပံ ဟရတော, ဧကာဂါရိကံ [Pg.527] ကရောတော, ပရိပန္ထေ တိဋ္ဌတော, ပရဒါရံ ဂစ္ဆတော, မုသာ ဘဏတော, ကရောတော န ကရီယတိ ပါပံ. ခုရပရိယန္တေန စေပိ စက္ကေန ယော ဣမိဿာ ပထဝိယာ ပါဏေ ဧကံ မံသခလံ ဧကံ မံသပုဉ္ဇံ ကရေယျ, နတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပါပံ, နတ္ထိ ပါပဿ အာဂမော. ဒက္ခိဏံ စေပိ ဂင်္ဂါယ တီရံ ဂစ္ဆေယျ ဟနန္တော ဃာတေန္တော ဆိန္ဒန္တော ဆေဒါပေန္တော ပစန္တော ပါစာပေန္တော, နတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပါပံ, နတ္ထိ ပါပဿ အာဂမော. ဥတ္တရံ စေပိ ဂင်္ဂါယ တီရံ ဂစ္ဆေယျ ဒဒန္တော ဒါပေန္တော ယဇန္တော ယဇာပေန္တော, နတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပုညံ, နတ္ထိ ပုညဿ အာဂမော. ဒါနေန ဒမေန သံယမေန သစ္စဝဇ္ဇေန နတ္ထိ ပုညံ, နတ္ထိ ပုညဿ အာဂမော’’’တိ.

“एक शास्ता असा वाद मांडणारा व अशी दृष्टी असणारा आहे – 'करणाऱ्याला किंवा करवून घेणाऱ्याला, अंगच्छेद करणाऱ्याला किंवा करवून घेणाऱ्याला, छळ करणाऱ्याला किंवा करवून घेणाऱ्याला, शोक करणाऱ्याला किंवा करवून घेणाऱ्याला, त्रास देणाऱ्याला किंवा करवून घेणाऱ्याला, भयभीत करणाऱ्याला किंवा करवून घेणाऱ्याला, प्राणांचा घात करणाऱ्याला, चोरी करणाऱ्याला, घरफोडी करणाऱ्याला, दरोडा घालणाऱ्याला, एकाकी घरावर हल्ला करणाऱ्याला, वाटेत अडवून लुटणाऱ्याला, परस्त्रीगमन करणाऱ्याला, असत्य बोलणाऱ्याला – हे सर्व करणाऱ्याला कोणतेही पाप लागत नाही. जर कोणी वस्तऱ्यासारख्या तीक्ष्ण धारेच्या चक्राने या पृथ्वीवरील सर्व प्राण्यांचे तुकडे करून त्यांचा एकच मांसाचा गोळा किंवा मांसाचा ढीग केला, तरीही त्या कारणाने कोणतेही पाप घडत नाही, किंवा पापाचा विपाक मिळत नाही. जर कोणी गंगेच्या दक्षिण किनाऱ्याने प्राण्यांची हत्या करत, करवून घेत, अंगच्छेद करत, करवून घेत, छळ करत, करवून घेत गेला, तरीही त्या कारणाने कोणतेही पाप घडत नाही, किंवा पापाचा विपाक मिळत नाही. जर कोणी गंगेच्या उत्तर किनाऱ्याने दान देत, देववत, यज्ञ करत, करवून घेत गेला, तरीही त्या कारणाने कोणतेही पुण्य घडत नाही, किंवा पुण्याचा विपाक मिळत नाही. दान, इंद्रियसंयम, शील आणि सत्यवचन यांमुळे कोणतेही पुण्य लाभत नाही, किंवा पुण्याचा विपाक मिळत नाही.'”

‘‘ဧကော သတ္ထာ ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ‘ကရောတော ကာရယတော, ဆိန္ဒတော ဆေဒါပယတော, ပစတော ပါစာပယတော, သောစယတော သောစာပယတော, ကိလမတော ကိလမာပယတော, ဖန္ဒတော ဖန္ဒာပယတော, ပါဏမတိပါတယတော, အဒိန္နံ အာဒိယတော, သန္ဓိံ ဆိန္ဒတော, နိလ္လောပံ ဟရတော, ဧကာဂါရိကံ ကရောတော, ပရိပန္ထေ တိဋ္ဌတော, ပရဒါရံ ဂစ္ဆတော, မုသာ ဘဏတော, ကရောတော ကရီယတိ ပါပံ. ခုရပရိယန္တေန စေပိ စက္ကေန ယော ဣမိဿာ ပထဝိယာ ပါဏေ ဧကံ မံသခလံ ဧကံ မံသပုဉ္ဇံ ကရေယျ, အတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပါပံ, အတ္ထိ ပါပဿ အာဂမော. ဒက္ခိဏံ စေပိ ဂင်္ဂါယ တီရံ ဂစ္ဆေယျ ဟနန္တော ဃာတေန္တော ဆိန္ဒန္တော ဆေဒါပေန္တော ပစန္တော ပါစာပေန္တော, အတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပါပံ, အတ္ထိ ပါပဿ အာဂမော. ဥတ္တရံ စေပိ ဂင်္ဂါယ တီရံ ဂစ္ဆေယျ ဒဒန္တော ဒါပေန္တော, ယဇန္တော ယဇာပေန္တော, အတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပုညံ, အတ္ထိ ပုညဿ အာဂမော. ဒါနေန ဒမေန သံယမေန သစ္စဝဇ္ဇေန အတ္ထိ ပုညံ, အတ္ထိ ပုညဿ အာဂမော’’’တိ.

“एक शास्ता असा वाद मांडणारा व अशी दृष्टी असणारा आहे – 'करणाऱ्याला किंवा करवून घेणाऱ्याला, अंगच्छेद करणाऱ्याला किंवा करवून घेणाऱ्याला, छळ करणाऱ्याला किंवा करवून घेणाऱ्याला, शोक करणाऱ्याला किंवा करवून घेणाऱ्याला, त्रास देणाऱ्याला किंवा करवून घेणाऱ्याला, भयभीत करणाऱ्याला किंवा करवून घेणाऱ्याला, प्राणांचा घात करणाऱ्याला, चोरी करणाऱ्याला, घरफोडी करणाऱ्याला, दरोडा घालणाऱ्याला, एकाकी घरावर हल्ला करणाऱ्याला, वाटेत अडवून लुटणाऱ्याला, परस्त्रीगमन करणाऱ्याला, असत्य बोलणाऱ्याला – हे सर्व करणाऱ्याला पाप लागते. जर कोणी वस्तऱ्यासारख्या तीक्ष्ण धारेच्या चक्राने या पृथ्वीवरील सर्व प्राण्यांचे तुकडे करून त्यांचा एकच मांसाचा गोळा किंवा मांसाचा ढीग केला, तर त्या कारणाने पाप घडते आणि पापाचा विपाक मिळतो. जर कोणी गंगेच्या दक्षिण किनाऱ्याने प्राण्यांची हत्या करत, करवून घेत, अंगच्छेद करत, करवून घेत, छळ करत, करवून घेत गेला, तर त्या कारणाने पाप घडते आणि पापाचा विपाक मिळतो. जर कोणी गंगेच्या उत्तर किनाऱ्याने दान देत, देववत, यज्ञ करत, करवून घेत गेला, तर त्या कारणाने पुण्य घडते आणि पुण्याचा विपाक मिळतो. दान, इंद्रियसंयम, शील आणि सत्यवचन यांमुळे पुण्य लाभते आणि पुण्याचा विपाक मिळतो.'”

‘‘တဿ မယှံ, ဘန္တေ, အဟုဒေဝ ကင်္ခါ, အဟု ဝိစိကိစ္ဆာ – ‘ကောသု နာမ ဣမေသံ ဘဝတံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ သစ္စံ အာဟ, ကော မုသာ’’’တိ?

“त्यामुळे, भंते, माझ्या मनात शंका आणि संशय निर्माण झाला की – 'या आदरणीय श्रमण आणि ब्राह्मणांपैकी कोण बरे सत्य बोलत आहे आणि कोण असत्य?'”

‘‘အလဉှိ တေ, ဂါမဏိ, ကင်္ခိတုံ, အလံ ဝိစိကိစ္ဆိတုံ. ကင်္ခနီယေ စ ပန တေ ဌာနေ ဝိစိကိစ္ဆာ ဥပ္ပန္နာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ ပသန္နောဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ. ပဟောတိ မေ ဘဂဝါ တထာ ဓမ္မံ ဒေသေတုံ ယထာဟံ ဣမံ ကင်္ခါဓမ္မံ ပဇဟေယျ’’န္တိ.

“हे ग्रामणी, तुला शंका वाटणे योग्यच आहे, संशय येणे योग्यच आहे. संशयास्पद बाबीमध्येच तुला संशय निर्माण झाला आहे.” “भंते, मी भगवंतांवर असा प्रसन्न आहे. भगवंत मला अशा प्रकारे धम्माचा उपदेश करण्यास समर्थ आहेत, जेणेकरून मी या संशयाचा त्याग करू शकेन.”

‘‘အတ္ထိ, ဂါမဏိ, ဓမ္မသမာဓိ. တတြ စေ တွံ စိတ္တသမာဓိံ ပဋိလဘေယျာသိ. ဧဝံ တွံ ဣမံ ကင်္ခါဓမ္မံ ပဇဟေယျာသိ. ကတမော စ, ဂါမဏိ, ဓမ္မသမာဓိ? ဣဓ, ဂါမဏိ, အရိယသာဝကော ပါဏာတိပါတံ ပဟာယ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော [Pg.528] ဟောတိ, အဒိန္နာဒါနံ ပဟာယ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရံ ပဟာယ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, မုသာဝါဒံ ပဟာယ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပိသုဏံ ဝါစံ ပဟာယ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ဖရုသံ ဝါစံ ပဟာယ ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, သမ္ဖပ္ပလာပံ ပဟာယ သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အဘိဇ္ဈံ ပဟာယ အနဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ, ဗျာပါဒပဒေါသံ ပဟာယ အဗျာပန္နစိတ္တော ဟောတိ, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ ပဟာယ သမ္မာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ.

“हे ग्रामणी, धम्मसमाधी अस्तित्वात आहे. जर तू त्यामध्ये चित्तसमाधी प्राप्त केलीस, तर तू या संशयाचा त्याग करू शकशील. आणि हे ग्रामणी, धम्मसमाधी कोणती आहे? येथे, हे ग्रामणी, आर्यश्रावक प्राणातिपाताचा त्याग करून प्राणातिपातापासून अलिप्त राहतो; अदित्नादानाचा त्याग करून चोरीपासून अलिप्त राहतो; कामेसू मिच्छाचाराचा त्याग करून व्यभिचारापासून अलिप्त राहतो; मुसावादाचा त्याग करून असत्य बोलण्यापासून अलिप्त राहतो; पिसुणा वाचा त्यागून चहाडी करण्यापासून अलिप्त राहतो; फरुसा वाचा त्यागून कठोर बोलण्यापासून अलिप्त राहतो; सम्फप्पलापाचा त्याग करून व्यर्थ बडबडीपासून अलिप्त राहतो; अभिध्येचा त्याग करून लोभरहित होतो; व्यापाद-द्वेषाचा त्याग करून द्वेषरहित चित्ताचा होतो; आणि मिच्छादिट्ठीचा त्याग करून सम्यक दृष्टीचा होतो.”

‘‘သ ခေါ သော, ဂါမဏိ, အရိယသာဝကော ဧဝံ ဝိဂတာဘိဇ္ဈော ဝိဂတဗျာပါဒေါ အသမ္မူဠှော သမ္ပဇာနော ပဋိဿတော မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ, ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ယွာယံ သတ္ထာ ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – နတ္ထိ ဒိန္နံ, နတ္ထိ ယိဋ္ဌံ, နတ္ထိ ဟုတံ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော, နတ္ထိ အယံ လောကော, နတ္ထိ ပရော လောကော, နတ္ထိ မာတာ, နတ္ထိ ပိတာ, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, နတ္ထိ လောကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ, သမ္မဂ္ဂတာ သမ္မာပဋိပန္နာ ယေ ဣမဉ္စ လောကံ ပရဉ္စ လောကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေန္တီ’တိ. ‘သစေ တဿ ဘောတော သတ္ထုနော သစ္စံ ဝစနံ, အပဏ္ဏကတာယ မယှံ, ယွာဟံ န ကိဉ္စိ ဗျာဗာဓေမိ တသံ ဝါ ထာဝရံ ဝါ? ဥဘယမေတ္ထ ကဋဂ္ဂါဟော, ယံ စမှိ ကာယေန သံဝုတော ဝါစာယ သံဝုတော မနသာ သံဝုတော, ယဉ္စ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇိဿာမီ’တိ. တဿ ပါမောဇ္ဇံ ဇာယတိ. ပမုဒိတဿ ပီတိ ဇာယတိ. ပီတိမနဿ ကာယော ပဿမ္ဘတိ. ပဿဒ္ဓကာယော သုခံ ဝေဒယတိ. သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတိ. အယံ ခေါ, ဂါမဏိ, ဓမ္မသမာဓိ. တတြ စေ တွံ စိတ္တသမာဓိံ ပဋိလဘေယျာသိ, ဧဝံ တွံ ဣမံ ကင်္ခါဓမ္မံ ပဇဟေယျာသိ.

“हे ग्रामणी, तो आर्यश्रावक अशा प्रकारे लोभरहित, द्वेषरहित, संमोहरहित, जागरूक आणि स्मृतिमान होऊन मैत्रीपूर्ण चित्ताने एका देशात व्यापून राहतो; तसेच दुसऱ्या दिशेला, तिसऱ्या दिशेला आणि चौथ्या दिशेला. अशा प्रकारे वर, खाली, आडवे, सर्वत्र, सर्वांना स्वतःसमान मानून, संपूर्ण जगाला विशाल, महान, अमर्याद, वैररहित आणि द्वेषरहित अशा मैत्रीपूर्ण चित्ताने व्यापून राहतो. तो असा विचार करतो – 'जो शास्ता असा वाद मांडणारा व अशी दृष्टी असणारा आहे की – "दान दिल्यास त्याचे फळ नसते, यज्ञ-पूजेचे फळ नसते, हवनाचे फळ नसते, चांगल्या व वाईट कर्मांचे फळ आणि विपाक असतो, हा लोक नाही, परलोक नाही, माता नाही, पिता नाही, औपपातिक प्राणी नाहीत; जगात असे सम्यक मार्गावर चालणारे, सम्यक प्रतिपन्न श्रमण व ब्राह्मण नाहीत, जे स्वतःच्या उच्च ज्ञानाने या लोकाचा आणि परलोकाचा साक्षात्कार करून तो प्रकट करतात." जर त्या आदरणीय शास्त्याचे वचन सत्य असेल, तरीही माझ्यासाठी हे निर्दोष आहे की मी कोणत्याही भयभीत होणाऱ्या किंवा स्थिर प्राण्याला पीडा देत नाही. दोन्ही प्रकारे माझाच विजय आहे; कारण मी कायेने संयमित आहे, वाचेने संयमित आहे, मनाने संयमित आहे, आणि कायेच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर मी सुगतीला, स्वर्गलोकाला प्राप्त होईन.' असा विचार केल्याने त्याच्यामध्ये प्रमोद उत्पन्न होतो. प्रमुदित झालेल्याला प्रीती उत्पन्न होते. प्रीतीयुक्त मनाच्या व्यक्तीची काया शांत होते. शांत काया असणारा सुखाचा अनुभव घेतो. सुखी व्यक्तीचे चित्त समाधीस्थ होते. हे ग्रामणी, हीच धम्मसमाधी आहे. जर तू त्यामध्ये चित्तसमाधी प्राप्त केलीस, तर तू या संशयाचा त्याग करू शकशील.”

‘‘သ ခေါ သော, ဂါမဏိ, အရိယသာဝကော ဧဝံ ဝိဂတာဘိဇ္ဈော ဝိဂတဗျာပါဒေါ အသမ္မူဠှော သမ္ပဇာနော ပဋိဿတော မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ [Pg.529] စတုတ္ထံ, ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ယွာယံ သတ္ထာ ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – အတ္ထိ ဒိန္နံ, အတ္ထိ ယိဋ္ဌံ, အတ္ထိ ဟုတံ, အတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော, အတ္ထိ အယံ လောကော, အတ္ထိ ပရော လောကော, အတ္ထိ မာတာ, အတ္ထိ ပိတာ, အတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, အတ္ထိ လောကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ, သမ္မဂ္ဂတာ သမ္မာပဋိပန္နာ ယေ ဣမဉ္စ လောကံ ပရဉ္စ လောကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေန္တီ’တိ. ‘သစေ တဿ ဘောတော သတ္ထုနော သစ္စံ ဝစနံ, အပဏ္ဏကတာယ မယှံ, ယွာဟံ န ကိဉ္စိ ဗျာဗာဓေမိ တသံ ဝါ ထာဝရံ ဝါ? ဥဘယမေတ္ထ ကဋဂ္ဂါဟော, ယံ စမှိ ကာယေန သံဝုတော ဝါစာယ သံဝုတော မနသာ သံဝုတော, ယဉ္စ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇိဿာမီ’တိ. တဿ ပါမောဇ္ဇံ ဇာယတိ. ပမုဒိတဿ ပီတိ ဇာယတိ. ပီတိမနဿ ကာယော ပဿမ္ဘတိ. ပဿဒ္ဓကာယော သုခံ ဝေဒယတိ. သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတိ. အယံ ခေါ, ဂါမဏိ, ဓမ္မသမာဓိ. တတြ စေ တွံ စိတ္တသမာဓိံ ပဋိလဘေယျာသိ, ဧဝံ တွံ ဣမံ ကင်္ခါဓမ္မံ ပဇဟေယျာသိ.

“हे ग्रामणी, तो आर्यश्रावक अशा प्रकारे लोभ विरहित, द्वेष विरहित, संमोह विरहित, संप्रजन्ययुक्त (सजग) आणि स्मृतिमान होऊन एका दिशेला मैत्रीपूर्ण चित्ताने व्यापून विहरतो; तसेच दुसऱ्या दिशेला, तसेच तिसऱ्या दिशेला, तसेच चौथ्या दिशेला. अशा प्रकारे वर, खाली, तिरके, सर्वत्र, सर्वांच्या ठिकाणी स्वतःप्रमाणेच, संपूर्ण जगाला विस्तीर्ण, महान, अमर्याद, वैररहित आणि व्यापादरहित अशा मैत्रीपूर्ण चित्ताने व्यापून विहरतो. तो असा विचार करतो – ‘जो हा शास्ता असा वाद मांडणारा आणि अशी दृष्टी बाळगणारा आहे की – दान देण्याचे फळ आहे, यज्ञाचे फळ आहे, आहुतीचे फळ आहे; चांगल्या व वाईट कर्मांचे फळ आणि विपाक आहे; हा लोक आहे, परलोक आहे; माता आहे, पिता आहे; औपपातिक (स्वयं उत्पन्न होणारे) प्राणी आहेत; जगात असे सम्यक मार्गावर चालणारे, सम्यक प्रतिपन्न श्रमण-ब्राह्मण आहेत, ज्यांनी या लोकाला आणि परलोकाला स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून प्रगट केले आहे.’ ‘जर त्या आदरणीय शास्त्यांचे वचन सत्य असेल, तर माझ्यासाठी हे निर्विवाद आहे की मी कोणत्याही त्रस किंवा स्थावर प्राण्याला पीडा देत नाही. दोन्ही प्रकारे मी विजयी डाव खेळला आहे: कारण मी कायेने संयमित आहे, वाचेने संयमित आहे, मनाने संयमित आहे; आणि शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर मी सुगतीला, स्वर्गलोकात उत्पन्न होईन.’ त्याच्यामध्ये प्रमोद उत्पन्न होतो. प्रमोद झालेल्याला प्रीती उत्पन्न होते. प्रीतीयुक्त मनाच्या माणसाची काया शांत होते. शांत काया असलेला सुखाचा अनुभव घेतो. सुखी माणसाचे चित्त समाहित होते. हेच, हे ग्रामणी, धर्मसमाधी होय. जर तू त्यात चित्तसमाधी प्राप्त केलीस, तर तू या संशयाचा त्याग करू शकशील.”

‘‘သ ခေါ သော, ဂါမဏိ, အရိယသာဝကော ဧဝံ ဝိဂတာဘိဇ္ဈော ဝိဂတဗျာပါဒေါ အသမ္မူဠှော သမ္ပဇာနော ပဋိဿတော မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ, ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ယွာယံ သတ္ထာ ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ကရောတော ကာရယတော, ဆိန္ဒတော ဆေဒါပယတော, ပစတော ပါစာပယတော, သောစယတော သောစာပယတော, ကိလမတော ကိလမာပယတော, ဖန္ဒတော ဖန္ဒာပယတော, ပါဏမတိပါတယတော, အဒိန္နံ အာဒိယတော, သန္ဓိံ ဆိန္ဒတော, နိလ္လောပံ ဟရတော, ဧကာဂါရိကံ ကရောတော, ပရိပန္ထေ တိဋ္ဌတော, ပရဒါရံ ဂစ္ဆတော, မုသာ ဘဏတော, ကရောတော န ကရီယတိ ပါပံ. ခုရပရိယန္တေန စေပိ စက္ကေန ယော ဣမိဿာ ပထဝိယာ ပါဏေ ဧကံ မံသခလံ ဧကံ မံသပုဉ္ဇံ ကရေယျ, နတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပါပံ, နတ္ထိ ပါပဿ အာဂမော. ဒက္ခိဏဉ္စေပိ ဂင်္ဂါယ တီရံ ဂစ္ဆေယျ ဟနန္တော ဃာတေန္တော ဆိန္ဒန္တော ဆေဒါပေန္တော ပစန္တော ပါစာပေန္တော, နတ္ထိ တတောနိဒါနံ [Pg.530] ပါပံ, နတ္ထိ ပါပဿ အာဂမော. ဥတ္တရဉ္စေပိ ဂင်္ဂါယ တီရံ ဂစ္ဆေယျ ဒဒန္တော ဒါပေန္တော, ယဇန္တော ယဇာပေန္တော, နတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပုညံ, နတ္ထိ ပုညဿ အာဂမော. ဒါနေန ဒမေန သံယမေန သစ္စဝဇ္ဇေန နတ္ထိ ပုညံ, နတ္ထိ ပုညဿ အာဂမော’တိ. ‘သစေ တဿ ဘောတော သတ္ထုနော သစ္စံ ဝစနံ, အပဏ္ဏကတာယ မယှံ, ယွာဟံ န ကိဉ္စိ ဗျာဗာဓေမိ တသံ ဝါ ထာဝရံ ဝါ? ဥဘယမေတ္ထ ကဋဂ္ဂါဟော, ယံ စမှိ ကာယေန သံဝုတော ဝါစာယ သံဝုတော မနသာ သံဝုတော, ယဉ္စ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇိဿာမီ’တိ. တဿ ပါမောဇ္ဇံ ဇာယတိ. ပမုဒိတဿ ပီတိ ဇာယတိ. ပီတိမနဿ ကာယော ပဿမ္ဘတိ. ပဿဒ္ဓကာယော သုခံ ဝေဒယတိ. သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတိ. အယံ ခေါ, ဂါမဏိ, ဓမ္မသမာဓိ တတြ စေ တွံ စိတ္တသမာဓိံ ပဋိလဘေယျာသိ, ဧဝံ တွံ ဣမံ ကင်္ခါဓမ္မံ ပဇဟေယျာသိ.

“हे ग्रामणी, तो आर्यश्रावक अशा प्रकारे लोभ विरहित, द्वेष विरहित, संमोह विरहित, संप्रजन्ययुक्त (सजग) आणि स्मृतिमान होऊन एका दिशेला मैत्रीपूर्ण चित्ताने व्यापून विहरतो; तसेच दुसऱ्या दिशेला, तसेच तिसऱ्या दिशेला, तसेच चौथ्या दिशेला. अशा प्रकारे वर, खाली, तिरके, सर्वत्र, सर्वांच्या ठिकाणी स्वतःप्रमाणेच, संपूर्ण जगाला विस्तीर्ण, महान, अमर्याद, वैररहित आणि व्यापादरहित अशा मैत्रीपूर्ण चित्ताने व्यापून विहरतो. तो असा विचार करतो – ‘जो हा शास्ता असा वाद मांडणारा आणि अशी दृष्टी बाळगणारा आहे की – करणाऱ्याला किंवा करवून घेणाऱ्याला, कापणाऱ्याला किंवा कापवून घेणाऱ्याला, छळणाऱ्याला किंवा छळवून घेणाऱ्याला, शोक करणाऱ्याला किंवा शोक करवून घेणाऱ्याला, थकवणाऱ्याला किंवा थकवून घेणाऱ्याला, थरथर कापणाऱ्याला किंवा थरथर कापवून घेणाऱ्याला, प्राणाचा घात करणाऱ्याला, चोरी करणाऱ्याला, घर फोडणाऱ्याला, दरोडा घालणाऱ्याला, एकाच घरावर हल्ला करणाऱ्याला, वाटेत दबा धरून बसणाऱ्याला, परस्त्रीगमन करणाऱ्याला, असत्य बोलणाऱ्याला – असे करणाऱ्याकडून कोणतेही पाप घडत नाही. जरी एखाद्याने वस्तऱ्यासारख्या तीक्ष्ण धारेच्या चक्राने या पृथ्वीवरील प्राण्यांचे एकाच मांसाच्या गोळ्यात किंवा मांसाच्या ढिगाऱ्यात रूपांतर केले, तरी त्या कारणाने कोणतेही पाप घडत नाही, किंवा पापाचा आगम (प्राप्ती) होत नाही. जरी कोणी गंगेच्या दक्षिण तीरावर प्राण्यांना मारत, मारवून घेत, कापत, कापवून घेत, छळत, छळवून घेत गेला, तरी त्या कारणाने कोणतेही पाप घडत नाही, किंवा पापाचा आगम होत नाही. जरी कोणी गंगेच्या उत्तर तीरावर दान देत, देववून घेत, यज्ञ करत, करवून घेत गेला, तरी त्या कारणाने कोणतेही पुण्य लाभत नाही, किंवा पुण्याचा आगम होत नाही. दानाने, दमाने, संयमाने आणि सत्य बोलण्याने कोणतेही पुण्य लाभत नाही, किंवा पुण्याचा आगम होत नाही.’ ‘जर त्या आदरणीय शास्त्यांचे वचन सत्य असेल, तर माझ्यासाठी हे निर्विवाद आहे की मी कोणत्याही त्रस किंवा स्थावर प्राण्याला पीडा देत नाही. दोन्ही प्रकारे मी विजयी डाव खेळला आहे: कारण मी कायेने संयमित आहे, वाचेने संयमित आहे, मनाने संयमित आहे; आणि शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर मी सुगतीला, स्वर्गलोकात उत्पन्न होईन.’ त्याच्यामध्ये प्रमोद उत्पन्न होतो. प्रमोद झालेल्याला प्रीती उत्पन्न होते. प्रीतीयुक्त मनाच्या माणसाची काया शांत होते. शांत काया असलेला सुखाचा अनुभव घेतो. सुखी माणसाचे चित्त समाहित होते. हेच, हे ग्रामणी, धर्मसमाधी होय. जर तू त्यात चित्तसमाधी प्राप्त केलीस, तर तू या संशयाचा त्याग करू शकशील.”

‘‘သ ခေါ သော, ဂါမဏိ, အရိယသာဝကော ဧဝံ ဝိဂတာဘိဇ္ဈော ဝိဂတဗျာပါဒေါ အသမ္မူဠှော သမ္ပဇာနော ပဋိဿတော မေတ္တာသဟဂတေ စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ, ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ယွာယံ သတ္ထာ ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ကရောတော ကာရယတော, ဆိန္ဒတော ဆေဒါပယတော, ပစတော ပါစာပယတော, သောစယတော သောစာပယတော, ကိလမတော ကိလမာပယတော, ဖန္ဒတော ဖန္ဒာပယတော, ပါဏမတိပါတယတော, အဒိန္နံ အာဒိယတော, သန္ဓိံ ဆိန္ဒတော, နိလ္လောပံ ဟရတော, ဧကာဂါရိကံ ကရောတော, ပရိပန္ထေ တိဋ္ဌတော, ပရဒါရံ ဂစ္ဆတော, မုသာ ဘဏတော, ကရောတော ကရီယတိ ပါပံ. ခုရပရိယန္တေန စေပိ စက္ကေန ယော ဣမိဿာ ပထဝိယာ ပါဏေ ဧကံ မံသခလံ ဧကံ မံသပုဉ္ဇံ ကရေယျ, အတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပါပံ, အတ္ထိ ပါပဿ အာဂမော. ဒက္ခိဏဉ္စေပိ ဂင်္ဂါယ တီရံ ဂစ္ဆေယျ ဟနန္တော ဃာတေန္တော ဆိန္ဒန္တော ဆေဒါပေန္တော ပစန္တော ပါစာပေန္တော, အတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပါပံ, အတ္ထိ ပါပဿ အာဂမော. ဥတ္တရဉ္စေပိ ဂင်္ဂါယ တီရံ ဂစ္ဆေယျ ဒဒန္တော ဒါပေန္တော, ယဇန္တော ယဇာပေန္တော, အတ္ထိ တတောနိဒါနံ [Pg.531] ပုညံ, အတ္ထိ ပုညဿ အာဂမော. ဒါနေန ဒမေန သံယမေန သစ္စဝဇ္ဇေန အတ္ထိ ပုညံ အတ္ထိ ပုညဿ အာဂမောတိ. သစေ တဿ ဘောတော သတ္ထုနော သစ္စံ ဝစနံ, အပဏ္ဏကတာယ မယှံ, ယွာဟံ န ကိဉ္စိ ဗျာဗာဓေမိ တသံ ဝါ ထာဝရံ ဝါ? ဥဘယမေတ္ထ ကဋဂ္ဂါဟော, ယံ စမှိ ကာယေန သံဝုတော ဝါစာယ သံဝုတော မနသာ သံဝုတော, ယဉ္စ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇိဿာမီ’တိ. တဿ ပါမောဇ္ဇံ ဇာယတိ. ပမုဒိတဿ ပီတိ ဇာယတိ. ပီတိမနဿ ကာယော ပဿမ္ဘတိ. ပဿဒ္ဓကာယော သုခံ ဝေဒယတိ. သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတိ. အယံ ခေါ, ဂါမဏိ, ဓမ္မသမာဓိ. တတြ စေ တွံ စိတ္တသမာဓိံ ပဋိလဘေယျာသိ, ဧဝံ တွံ ဣမံ ကင်္ခါဓမ္မံ ပဇဟေယျာသိ.

“हे ग्रामणी, तो आर्यश्रावक अशा प्रकारे लोभ विरहित, द्वेष विरहित, संमोहरहित, प्रज्ञायुक्त आणि स्मृतिमान होऊन मैत्रीपूर्ण चित्ताने एका दिशेला व्यापून विहरतो, तसेच दुसऱ्या, तसेच तिसऱ्या, तसेच चौथ्या दिशेला. अशा प्रकारे वर, खाली, तिरपे, सर्वत्र, सर्वांना स्वतःसमान मानून, संपूर्ण जगाला मैत्रीपूर्ण चित्ताने, जे विशाल, महान, अमर्याद, वैररहित आणि व्यापादरहित आहे, व्यापून विहरतो. तो असा विचार करतो – ‘हा जो शास्ता असा वाद आणि अशी दृष्टी बाळगतो की: करणाऱ्याने, करवून घेणाऱ्याने, कापणाऱ्याने, कापवून घेणाऱ्याने, छळ करणाऱ्याने, छळ करवून घेणाऱ्याने, शोक करणाऱ्याने, शोक करवून घेणाऱ्याने, त्रास देणाऱ्याने, त्रास करवून घेणाऱ्याने, थरथर कापणाऱ्याने, थरथर कापवून घेणाऱ्याने, प्राणाचा घात करणाऱ्याने, चोरी करणाऱ्याने, घर फोडणाऱ्याने, दरोडा घालणाऱ्याने, वाटेत लुटणाऱ्याने, परस्त्रीगमन करणाऱ्याने, असत्य बोलणाऱ्याने - कर्म केल्यास पाप घडते. जरी कोणी वस्तऱ्यासारख्या तीक्ष्ण धारेच्या चक्राने या पृथ्वीवरील प्राण्यांचे एकाच मांसाच्या गोळ्यात किंवा मांसाच्या ढिगाऱ्यात रूपांतर केले, तरी त्या कारणाने पाप घडते, पापाचा संचय होतो. जरी कोणी गंगा नदीच्या दक्षिण तीरावर प्राण्यांचा घात करत, घात करवून घेत, कापून, कापवून घेत, छळ करत, छळ करवून घेत गेला, तरी त्या कारणाने पाप घडते, पापाचा संचय होतो. जरी कोणी गंगा नदीच्या उत्तर तीरावर दान देत, देववत, यज्ञ करत, करवून घेत गेला, तरी त्या कारणाने पुण्य घडते, पुण्याचा संचय होतो. दानाने, दमाने, संयमाने आणि सत्य बोलण्याने पुण्य घडते, पुण्याचा संचय होतो.’ जर त्या आदरणीय शास्त्यांचे वचन सत्य असेल, तर माझ्यासाठी हे निर्दोष आहे, कारण मी कोणत्याही त्रस किंवा स्थावर प्राण्याला पीडा देत नाही. येथे दोन्ही प्रकारे माझाच विजय आहे: एक तर मी कायेने संयमित आहे, वाचेने संयमित आहे, मनाने संयमित आहे; आणि शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर मी सुगतीला, स्वर्गलोकाला प्राप्त होईन. त्याच्यामध्ये प्रमोद उत्पन्न होतो. प्रमुदित झालेल्याला प्रीती उत्पन्न होते. प्रीतीयुक्त मनाच्या व्यक्तीची काया शांत होते. शांत काया असलेला सुख अनुभवतो. सुखी व्यक्तीचे चित्त समाधीस्थ होते. हे ग्रामणी, हाच ‘धम्मसमाधी’ आहे. जर तू यामध्ये चित्तसमाधी प्राप्त केलीस, तर तू या संशयरूपी धम्माचा त्याग करू शकशील.”

‘‘သ ခေါ သော, ဂါမဏိ, အရိယသာဝကော ဧဝံ ဝိဂတာဘိဇ္ဈော ဝိဂတဗျာပါဒေါ အသမ္မူဠှော သမ္ပဇာနော ပဋိဿတော ကရုဏာသဟဂတေ စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ…ပေ… မုဒိတာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ…ပေ….

“हे ग्रामणी, तो आर्यश्रावक अशा प्रकारे लोभ विरहित, द्वेष विरहित, संमोहरहित, प्रज्ञायुक्त आणि स्मृतिमान होऊन करुणापूर्ण चित्ताने एका दिशेला व्यापून विहरतो... (तसेच सर्व दिशांना व्यापून विहरतो)... मुदितापूर्ण चित्ताने एका दिशेला व्यापून विहरतो...”

‘‘သ ခေါ သော, ဂါမဏိ, အရိယသာဝကော ဧဝံ ဝိဂတာဘိဇ္ဈော ဝိဂတဗျာပါဒေါ အသမ္မူဠှော သမ္ပဇာနော ပဋိဿတော ဥပေက္ခာသဟဂတေ စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ, ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ယွာယံ သတ္ထာ ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – နတ္ထိ ဒိန္နံ, နတ္ထိ ယိဋ္ဌံ, နတ္ထိ ဟုတံ နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော, နတ္ထိ အယံ လောကော နတ္ထိ ပရော လောကော, နတ္ထိ မာတာ နတ္ထိ ပိတာ နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, နတ္ထိ လောကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သမ္မဂ္ဂတာ သမ္မာပဋိပန္နာ ယေ ဣမဉ္စ လောကံ ပရဉ္စ လောကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေန္တီတိ. သစေ တဿ ဘောတော သတ္ထုနော သစ္စံ ဝစနံ, အပဏ္ဏကတာယ မယှံ, ယွာဟံ န ကိဉ္စိ ဗျာဗာဓေမိ တသံ ဝါ ထာဝရံ ဝါ? ဥဘယမေတ္ထ ကဋဂ္ဂါဟော, ယံ စမှိ ကာယေန သံဝုတော ဝါစာယ သံဝုတော မနသာ သံဝုတော, ယဉ္စ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇိဿာမီ’တိ. တဿ ပါမောဇ္ဇံ ဇာယတိ. ပမုဒိတဿ ပီတိ ဇာယတိ. ပီတိမနဿ ကာယော ပဿမ္ဘတိ. ပဿဒ္ဓကာယော သုခံ ဝေဒယတိ. သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတိ. အယံ [Pg.532] ခေါ, ဂါမဏိ, ဓမ္မသမာဓိ. တတြ စေ တွံ စိတ္တသမာဓိံ ပဋိလဘေယျာသိ, ဧဝံ တွံ ဣမံ ကင်္ခါဓမ္မံ ပဇဟေယျာသိ.

“हे ग्रामणी, तो आर्यश्रावक अशा प्रकारे लोभ विरहित, द्वेष विरहित, संमोहरहित, प्रज्ञायुक्त आणि स्मृतिमान होऊन उपेक्षापूर्ण चित्ताने एका दिशेला व्यापून विहरतो, तसेच दुसऱ्या, तसेच तिसऱ्या, तसेच चौथ्या दिशेला. अशा प्रकारे वर, खाली, तिरपे, सर्वत्र, सर्वांना स्वतःसमान मानून, संपूर्ण जगाला उपेक्षापूर्ण चित्ताने, जे विशाल, महान, अमर्याद, वैररहित आणि व्यापादरहित आहे, व्यापून विहरतो. तो असा विचार करतो – ‘हा जो शास्ता असा वाद आणि अशी दृष्टी बाळगतो की: दान देण्याला काही अर्थ नाही, यज्ञाला काही अर्थ नाही, हवनाला काही अर्थ नाही, चांगल्या-वाईट कर्मांचे फळ किंवा विपाक मिळत नाही, हा लोक नाही, परलोक नाही, माता नाही, पिता नाही, औपपातिक प्राणी नाहीत; जगात असे कोणी सम्यक मार्गावर चालणारे, सम्यक प्रतिपन्न श्रमण किंवा ब्राह्मण नाहीत, ज्यांनी हा लोक आणि परलोक स्वतःच्या उच्च ज्ञानाने प्रत्यक्ष जाणून घोषित केला आहे.’ जर त्या आदरणीय शास्त्यांचे वचन सत्य असेल, तर माझ्यासाठी हे निर्दोष आहे, कारण मी कोणत्याही त्रस किंवा स्थावर प्राण्याला पीडा देत नाही. येथे दोन्ही प्रकारे माझाच विजय आहे: एक तर मी कायेने संयमित आहे, वाचेने संयमित आहे, मनाने संयमित आहे; आणि शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर मी सुगतीला, स्वर्गलोकाला प्राप्त होईन. त्याच्यामध्ये प्रमोद उत्पन्न होतो. प्रमुदित झालेल्याला प्रीती उत्पन्न होते. प्रीतीयुक्त मनाच्या व्यक्तीची काया शांत होते. शांत काया असलेला सुख अनुभवतो. सुखी व्यक्तीचे चित्त समाधीस्थ होते. हे ग्रामणी, हाच ‘धम्मसमाधी’ आहे. जर तू यामध्ये चित्तसमाधी प्राप्त केलीस, तर तू या संशयरूपी धम्माचा त्याग करू शकशील.”

‘‘သ ခေါ သော, ဂါမဏိ, အရိယသာဝကော ဧဝံ ဝိဂတာဘိဇ္ဈော ဝိဂတဗျာပါဒေါ အသမ္မူဠှော သမ္ပဇာနော ပဋိဿတော ဥပေက္ခာသဟဂတေ စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ, ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ယွာယံ သတ္ထာ ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – အတ္ထိ ဒိန္နံ, အတ္ထိ ယိဋ္ဌံ, အတ္ထိ ဟုတံ, အတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော, အတ္ထိ အယံ လောကော အတ္ထိ ပရော လောကော, အတ္ထိ မာတာ အတ္ထိ ပိတာ အတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, အတ္ထိ လောကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သမ္မဂ္ဂတာ သမ္မာပဋိပန္နာ ယေ ဣမဉ္စ လောကံ ပရဉ္စ လောကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေန္တီတိ. သစေ တဿ ဘောတော သတ္ထုနော သစ္စံ ဝစနံ, အပဏ္ဏကတာယ မယှံ, ယွာဟံ န ကိဉ္စိ ဗျာဗာဓေမိ တသံ ဝါ ထာဝရံ ဝါ? ဥဘယမေတ္ထ ကဋဂ္ဂါဟော, ယံ စမှိ ကာယေန သံဝုတော ဝါစာယ သံဝုတော မနသာ သံဝုတော, ယဉ္စ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇိဿာမီ’တိ. တဿ ပါမောဇ္ဇံ ဇာယတိ. ပမုဒိတဿ ပီတိ ဇာယတိ. ပီတိမနဿ ကာယော ပဿမ္ဘတိ. ပဿဒ္ဓကာယော သုခံ ဝေဒယတိ. သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတိ. အယံ ခေါ, ဂါမဏိ, ဓမ္မသမာဓိ. တတြ စေ တွံ စိတ္တသမာဓိံ ပဋိလဘေယျာသိ, ဧဝံ တွံ ဣမံ ကင်္ခါဓမ္မံ ပဇဟေယျာသိ.

“हे ग्रामणी, तो आर्यश्रावक अशा प्रकारे लोभ विरहित, द्वेष विरहित, संमोहरहित, प्रज्ञायुक्त आणि स्मृतिमान होऊन उपेक्षापूर्ण चित्ताने एका दिशेला व्यापून विहरतो, तसेच दुसऱ्या, तसेच तिसऱ्या, तसेच चौथ्या दिशेला. अशा प्रकारे वर, खाली, तिरपे, सर्वत्र, सर्वांना स्वतःसमान मानून, संपूर्ण जगाला उपेक्षापूर्ण चित्ताने, जे विशाल, महान, अमर्याद, वैररहित आणि व्यापादरहित आहे, व्यापून विहरतो. तो असा विचार करतो – ‘हा जो शास्ता असा वाद आणि अशी दृष्टी बाळगतो की: दान देण्याला अर्थ आहे, यज्ञाला अर्थ आहे, हवनाला अर्थ आहे, चांगल्या-वाईट कर्मांचे फळ किंवा विपाक मिळतो, हा लोक आहे, परलोक आहे, माता आहे, पिता आहे, औपपातिक प्राणी आहेत; जगात असे सम्यक मार्गावर चालणारे, सम्यक प्रतिपन्न श्रमण किंवा ब्राह्मण आहेत, ज्यांनी हा लोक आणि परलोक स्वतःच्या उच्च ज्ञानाने प्रत्यक्ष जाणून घोषित केला आहे.’ जर त्या आदरणीय शास्त्यांचे वचन सत्य असेल, तर माझ्यासाठी हे निर्दोष आहे, कारण मी कोणत्याही त्रस किंवा स्थावर प्राण्याला पीडा देत नाही. येथे दोन्ही प्रकारे माझाच विजय आहे: एक तर मी कायेने संयमित आहे, वाचेने संयमित आहे, मनाने संयमित आहे; आणि शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर मी सुगतीला, स्वर्गलोकाला प्राप्त होईन. त्याच्यामध्ये प्रमोद उत्पन्न होतो. प्रमुदित झालेल्याला प्रीती उत्पन्न होते. प्रीतीयुक्त मनाच्या व्यक्तीची काया शांत होते. शांत काया असलेला सुख अनुभवतो. सुखी व्यक्तीचे चित्त समाधीस्थ होते. हे ग्रामणी, हाच ‘धम्मसमाधी’ आहे. जर तू यामध्ये चित्तसमाधी प्राप्त केलीस, तर तू या संशयरूपी धम्माचा त्याग करू शकशील.”

‘‘သ ခေါ သော, ဂါမဏိ, အရိယသာဝကော ဧဝံ ဝိဂတာဘိဇ္ဈော ဝိဂတဗျာပါဒေါ အသမ္မူဠှော သမ္ပဇာနော ပဋိဿတော ဥပေက္ခာသဟဂတေ စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ, ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ယွာယံ သတ္ထာ ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ကရောတော ကာရယတော, ဆေဒတော ဆေဒါပယတော, ပစတော ပါစာပယတော, သောစယတော သောစာပယတော, ကိလမတော ကိလမာပယတော, ဖန္ဒတော ဖန္ဒာပယတော, ပါဏမတိပါတယတော, အဒိန္နံ အာဒိယတော, သန္ဓိံ ဆိန္ဒတော, နိလ္လောပံ ဟရတော, ဧကာဂါရိကံ [Pg.533] ကရောတော, ပရိပန္ထေ တိဋ္ဌတော, ပရဒါရံ ဂစ္ဆတော, မုသာ ဘဏတော, ကရောတော န ကရီယတိ ပါပံ. ခုရပရိယန္တေန စေပိ စက္ကေန ယော ဣမိဿာ ပထဝိယာ ပါဏေ ဧကံ မံသခလံ ဧကံ မံသပုဉ္ဇံ ကရေယျ, နတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပါပံ, နတ္ထိ ပါပဿ အာဂမော. ဒက္ခိဏဉ္စေပိ ဂင်္ဂါယ တီရံ ဂစ္ဆေယျ ဟနန္တော ဃာတေန္တော ဆိန္ဒန္တော ဆေဒါပေန္တော ပစန္တော ပါစာပေန္တော, နတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပါပံ, နတ္ထိ ပါပဿ အာဂမော. ဥတ္တရဉ္စေပိ ဂင်္ဂါယ တီရံ ဂစ္ဆေယျ ဒဒန္တော ဒါပေန္တော, ယဇန္တော ယဇာပေန္တော, နတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပုညံ, နတ္ထိ ပုညဿ အာဂမော. ဒါနေန ဒမေန သံယမေန သစ္စဝဇ္ဇေန နတ္ထိ ပုညံ, နတ္ထိ ပုညဿ အာဂမော’တိ. ‘သစေ တဿ ဘောတော သတ္ထုနော သစ္စံ ဝစနံ, အပဏ္ဏကတာယ မယှံ, ယွာဟံ န ကိဉ္စိ ဗျာဗာဓေမိ တသံ ဝါ ထာဝရံ ဝါ? ဥဘယမေတ္ထ ကဋဂ္ဂါဟော, ယံ စမှိ ကာယေန သံဝုတော ဝါစာယ သံဝုတော မနသာ သံဝုတော, ယဉ္စ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇိဿာမီ’တိ. တဿ ပါမောဇ္ဇံ ဇာယတိ. ပမုဒိတဿ ပီတိ ဇာယတိ. ပီတိမနဿ ကာယော ပဿမ္ဘတိ. ပဿဒ္ဓကာယော သုခံ ဝေဒယတိ. သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတိ. အယံ ခေါ, ဂါမဏိ, ဓမ္မသမာဓိ. တတြ စေ တွံ စိတ္တသမာဓိံ ပဋိလဘေယျာသိ, ဧဝံ တွံ ဣမံ ကင်္ခါဓမ္မံ ပဇဟေယျာသိ.

हे ग्रामणी, तो आर्यश्रावक अशा प्रकारे अभिज्झा (लोभ) विरहित, व्यापाद (द्वेष) विरहित, संभ्रमरहित, संप्रज्ञानयुक्त (जागरूक) आणि स्मृतिमान होऊन, उपेक्षेने युक्त असलेल्या चित्ताने एका दिशेला व्यापून विहरतो; तसेच दुसऱ्या दिशेला, तसेच तिसऱ्या दिशेला, तसेच चौथ्या दिशेला. अशा प्रकारे वर, खाली, आडवे (तिरके), सर्वत्र, स्वतःप्रमाणेच सर्वांना मानून, संपूर्ण जगाला उपेक्षेने युक्त, विस्तीर्ण, महद्गत (महान), अमर्याद, वैररहित आणि व्यापादरहित (पीडारहित) चित्ताने व्यापून विहरतो. तो असा विचार करतो – 'जे कोणी असे शास्ता (गुरू) आहेत जे अशा वादाचे व अशा दृष्टीचे आहेत की – "करणाऱ्याला किंवा करवून घेणाऱ्याला, अंगच्छेद करणाऱ्याला किंवा करवून घेणाऱ्याला, छळ करणाऱ्याला किंवा करवून घेणाऱ्याला, शोक करणाऱ्याला किंवा करवून घेणाऱ्याला, त्रास देणाऱ्याला किंवा करवून घेणाऱ्याला, कंपित करणाऱ्याला किंवा कंपित करवून घेणाऱ्याला, प्राणातिपात करणाऱ्याला, चोरी करणाऱ्याला, घरफोडी करणाऱ्याला, दरोडा घालणाऱ्याला, एकाच घरावर दरोडा घालणाऱ्याला, वाटेत अडवून लुटणाऱ्याला, परस्त्रीगमन करणाऱ्याला, असत्य बोलणाऱ्याला – हे सर्व करणाऱ्याला कोणतेही पाप लागत नाही. जर एखाद्याने वस्तऱ्यासारख्या तीक्ष्ण धारेच्या चक्राने या पृथ्वीवरील प्राण्यांचा एकाच मांसाचा गोळा किंवा मांसाचा ढीग केला, तरीही त्या कारणाने कोणतेही पाप लागत नाही, पापाचा संचय होत नाही. जर कोणी गंगा नदीच्या दक्षिण तीरावर जाऊन हत्या करत, करवून घेत, अंगच्छेद करत, करवून घेत, छळ करत, करवून घेत गेला, तरीही त्या कारणाने कोणतेही पाप लागत नाही, पापाचा संचय होत नाही. जर कोणी गंगा नदीच्या उत्तर तीरावर जाऊन दान देत, देववत, यज्ञ करत, करवून घेत गेला, तरीही त्या कारणाने कोणतेही पुण्य लाभत नाही, पुण्याचा संचय होत नाही. दानाने, दमनाने, संयमाने आणि सत्य बोलण्याने कोणतेही पुण्य लाभत नाही, पुण्याचा संचय होत नाही." जर त्या आदरणीय शास्त्यांचे वचन सत्य असेल, तर माझ्यासाठी हे निर्दोष (अपण्णक) आहे की मी कोणत्याही त्रस (चंचल) किंवा स्थावर (स्थिर) प्राण्याला पीडा देत नाही. दोन्ही प्रकारे माझाच विजय (कटग्गाहो) आहे: कारण मी कायेने संयमित आहे, वाचेने संयमित आहे, मनाने संयमित आहे; आणि कायेच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर मी सुगतीला, स्वर्गलोकाला प्राप्त होईन.' त्याच्यामध्ये प्रमोद उत्पन्न होतो. प्रमुदित झालेल्याला प्रीती उत्पन्न होते. प्रीतीयुक्त मनाच्या माणसाची काया शांत होते. शांत काया असलेला सुखाचा अनुभव घेतो. सुखी माणसाचे चित्त समाहित होते. हे ग्रामणी, हाच 'धम्मसमाधी' आहे. जर तू या धम्मसमाधीमध्ये चित्तसमाधी प्राप्त केलीस, तर तू या शंकेच्या (कांखाधम्माचा) त्याग करू शकशील.

‘‘သ ခေါ သော, ဂါမဏိ, အရိယသာဝကော ဧဝံ ဝိဂတာဘိဇ္ဈော ဝိဂတဗျာပါဒေါ အသမ္မူဠှော သမ္ပဇာနော ပဋိဿတော ဥပေက္ခာသဟဂတေ စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ, ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ယွာယံ သတ္ထာ ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ကရောတော ကာရယတော, ဆိန္ဒတော ဆေဒါပယတော, ပစတော ပါစာပယတော, သောစယတော သောစာပယတော, ကိလမတော ကိလမာပယတော, ဖန္ဒတော ဖန္ဒာပယတော, ပါဏမတိပါတယတော, အဒိန္နံ အာဒိယတော, သန္ဓိံ ဆိန္ဒတော, နိလ္လောပံ ဟရတော, ဧကာဂါရိကံ ကရောတော, ပရိပန္ထေ တိဋ္ဌတော, ပရဒါရံ ဂစ္ဆတော, မုသာ ဘဏတော, ကရောတော ကရီယတိ ပါပံ. ခုရပရိယန္တေန စေပိ စက္ကေန ယော ဣမိဿာ ပထဝိယာ ပါဏေ ဧကံ မံသခလံ ဧကံ မံသပုဉ္ဇံ ကရေယျ, အတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပါပံ, အတ္ထိ ပါပဿ အာဂမော. ဒက္ခိဏဉ္စေပိ ဂင်္ဂါယ တီရံ ဂစ္ဆေယျ ဟနန္တော [Pg.534] ဃာတေန္တော ဆိန္ဒန္တော ဆေဒါပေန္တော ပစန္တော ပါစာပေန္တော, အတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပါပံ, အတ္ထိ ပါပဿ အာဂမော. ဥတ္တရဉ္စေပိ ဂင်္ဂါယ တီရံ ဂစ္ဆေယျ ဒဒန္တော ဒါပေန္တော, ယဇန္တော ယဇာပေန္တော, အတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပုညံ, အတ္ထိ ပုညဿ အာဂမော. ဒါနေန ဒမေန သံယမေန သစ္စဝဇ္ဇေန အတ္ထိ ပုညံ, အတ္ထိ ပုညဿ အာဂမော’တိ. ‘သစေ တဿ ဘောတော သတ္ထုနော သစ္စံ ဝစနံ, အပဏ္ဏကတာယ မယှံ, ယွာဟံ န ကိဉ္စိ ဗျာဗာဓေမိ တသံ ဝါ ထာဝရံ ဝါ? ဥဘယမေတ္ထ ကဋဂ္ဂါဟော, ယံ စမှိ ကာယေန သံဝုတော ဝါစာယ သံဝုတော မနသာ သံဝုတော, ယဉ္စ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇိဿာမီ’တိ. တဿ ပါမောဇ္ဇံ ဇာယတိ. ပမုဒိတဿ ပီတိ ဇာယတိ. ပီတိမနဿ ကာယော ပဿမ္ဘတိ. ပဿဒ္ဓကာယော သုခံ ဝေဒယတိ. သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတိ. အယံ ခေါ, ဂါမဏိ, ဓမ္မသမာဓိ. တတြ စေ တွံ စိတ္တသမာဓိံ ပဋိလဘေယျာသိ, ဧဝံ တွံ ဣမံ ကင်္ခါဓမ္မံ ပဇဟေယျာသီ’’တိ.

हे ग्रामणी, तो आर्यश्रावक अशा प्रकारे अभिज्झा (लोभ) विरहित, व्यापाद (द्वेष) विरहित, संभ्रमरहित, संप्रज्ञानयुक्त (जागरूक) आणि स्मृतिमान होऊन, उपेक्षेने युक्त असलेल्या चित्ताने एका दिशेला व्यापून विहरतो; तसेच दुसऱ्या दिशेला, तसेच तिसऱ्या दिशेला, तसेच चौथ्या दिशेला. अशा प्रकारे वर, खाली, आडवे (तिरके), सर्वत्र, स्वतःप्रमाणेच सर्वांना मानून, संपूर्ण जगाला उपेक्षेने युक्त, विस्तीर्ण, महद्गत (महान), अमर्याद, वैररहित आणि व्यापादरहित (पीडारहित) चित्ताने व्यापून विहरतो. तो असा विचार करतो – 'जे कोणी असे शास्ता (गुरू) आहेत जे अशा वादाचे व अशा दृष्टीचे आहेत की – "करणाऱ्याला किंवा करवून घेणाऱ्याला, अंगच्छेद करणाऱ्याला किंवा करवून घेणाऱ्याला, छळ करणाऱ्याला किंवा करवून घेणाऱ्याला, शोक करणाऱ्याला किंवा करवून घेणाऱ्याला, त्रास देणाऱ्याला किंवा करवून घेणाऱ्याला, कंपित करणाऱ्याला किंवा कंपित करवून घेणाऱ्याला, प्राणातिपात करणाऱ्याला, चोरी करणाऱ्याला, घरफोडी करणाऱ्याला, दरोडा घालणाऱ्याला, एकाच घरावर दरोडा घालणाऱ्याला, वाटेत अडवून लुटणाऱ्याला, परस्त्रीगमन करणाऱ्याला, असत्य बोलणाऱ्याला – हे सर्व करणाऱ्याला पाप लागते. जर एखाद्याने वस्तऱ्यासारख्या तीक्ष्ण धारेच्या चक्राने या पृथ्वीवरील प्राण्यांचा एकाच मांसाचा गोळा किंवा मांसाचा ढीग केला, तर त्या कारणाने पाप लागते, पापाचा संचय होतो. जर कोणी गंगा नदीच्या दक्षिण तीरावर जाऊन हत्या करत, करवून घेत, अंगच्छेद करत, करवून घेत, छळ करत, करवून घेत गेला, तर त्या कारणाने पाप लागते, पापाचा संचय होतो. जर कोणी गंगा नदीच्या उत्तर तीरावर जाऊन दान देत, देववत, यज्ञ करत, करवून घेत गेला, तर त्या कारणाने पुण्य लाभते, पुण्याचा संचय होतो. दानाने, दमनाने, संयमाने आणि सत्य बोलण्याने पुण्य लाभते, पुण्याचा संचय होतो." जर त्या आदरणीय शास्त्यांचे वचन सत्य असेल, तर माझ्यासाठी हे निर्दोष (अपण्णक) आहे की मी कोणत्याही त्रस (चंचल) किंवा स्थावर (स्थिर) प्राण्याला पीडा देत नाही. दोन्ही प्रकारे माझाच विजय (कटग्गाहो) आहे: कारण मी कायेने संयमित आहे, वाचेने संयमित आहे, मनाने संयमित आहे; आणि कायेच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर मी सुगतीला, स्वर्गलोकाला प्राप्त होईन.' त्याच्यामध्ये प्रमोद उत्पन्न होतो. प्रमुदित झालेल्याला प्रीती उत्पन्न होते. प्रीतीयुक्त मनाच्या माणसाची काया शांत होते. शांत काया असलेला सुखाचा अनुभव घेतो. सुखी माणसाचे चित्त समाहित होते. हे ग्रामणी, हाच 'धम्मसमाधी' आहे. जर तू या धम्मसमाधीमध्ये चित्तसमाधी प्राप्त केलीस, तर तू या शंकेच्या (कांखाधम्माचा) त्याग करू शकशील.

ဧဝံ ဝုတ္တေ, ပါဋလိယော ဂါမဏိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ, အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ…ပေ… အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ. တေရသမံ.

असे म्हटले असता, पाटलीय ग्रामणी भगवंतांना म्हणाले – “अतिशय सुंदर, भंते! अतिशय सुंदर, भंते! ... आजपासून मला भगवंतांनी जन्मभर शरण गेलेला उपासक म्हणून स्वीकारावे.” तेरावे (सुत्त समाप्त).

ဂါမဏိသံယုတ္တံ သမတ္တံ.

ग्रामणी संयुत्त समाप्त.

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची अनुक्रमणिका (उद्दान) –

စဏ္ဍော ပုဋော ယောဓာဇီဝေါ, ဟတ္ထဿော အသိဗန္ဓကော;

ဒေသနာ သင်္ခကုလံ မဏိစူဠံ, ဘဒြရာသိယပါဋလီတိ.

चंड, पुट, योधाजीव, हत्थस्स (हत्ती व घोडा), असिबंधक, देसना, संखकुल, मणीचूळ, भद्र, रासिय आणि पाटली.

၉. အသင်္ခတသံယုတ္တံ

९. असंखत संयुत्त

၁. ပဌမဝဂ္ဂေါ

१. प्रथम वर्ग

၁. ကာယဂတာသတိသုတ္တံ

१. कायगतासती सुत्त

၃၆၆. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.535]. ‘‘အသင်္ခတဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ အသင်္ခတဂါမိဉ္စ မဂ္ဂံ. တံ သုဏာထ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတံ? ယော, ဘိက္ခဝေ, ရာဂက္ခယော ဒေါသက္ခယော မောဟက္ခယော – ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတံ. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? ကာယဂတာသတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ’’.

३६६. श्रावस्ती येथील निदान. "भिक्षूंनो, मी तुम्हांला असंखत (असंस्कृत/निर्वाण) आणि असंखताकडे नेणारा मार्ग उपदेशीन. तो लक्षपूर्वक ऐका. भिक्षूंनो, असंखत कोणते? भिक्षूंनो, जो रागक्षय (लोभाचा नाश), द्वेषक्षय (द्वेषाचा नाश) आणि मोहक्षय (मोहाचा नाश) आहे – यालाच, भिक्षूंनो, असंखत असे म्हणतात. आणि भिक्षूंनो, असंखताकडे नेणारा मार्ग कोणता? कायगतासती (शरीराविषयीची जागरूकता). भिक्षूंनो, यालाच असंखताकडे नेणारा मार्ग असे म्हणतात."

‘‘ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသိတံ ဝေါ မယာ အသင်္ခတံ, ဒေသိတော အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ. ယံ, ဘိက္ခဝေ, သတ္ထာရာ ကရဏီယံ သာဝကာနံ ဟိတေသိနာ အနုကမ္ပကေန အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ, ကတံ ဝေါ တံ မယာ. ဧတာနိ, ဘိက္ခဝေ, ရုက္ခမူလာနိ, ဧတာနိ သုညာဂါရာနိ. ဈာယထ, ဘိက္ခဝေ, မာ ပမာဒတ္ထ; မာ ပစ္ဆာ ဝိပ္ပဋိသာရိနော အဟုဝတ္ထ. အယံ ဝေါ အမှာကံ အနုသာသနီ’’တိ. ပဌမံ.

"अशा प्रकारे, भिक्षूंनो, मी तुम्हांला असंखताचा उपदेश केला आहे आणि असंखताकडे नेणाऱ्या मार्गाचाही उपदेश केला आहे. भिक्षूंनो, आपल्या श्रावकांचे हित इच्छिणाऱ्या, त्यांच्यावर अनुकंपा करणाऱ्या शास्त्याने अनुकंपेपोटी जे काही करणे आवश्यक आहे, ते मी तुमच्यासाठी केले आहे. भिक्षूंनो, ही वृक्षमूले आहेत, ही शून्यगृहे (शांत/एकांत जागा) आहेत. भिक्षूंनो, ध्यान करा, आळस (प्रमाद) करू नका; नंतर पश्चात्ताप करण्याची वेळ येऊ देऊ नका. हीच आमची तुम्हांला शिकवण (अनुशासणी) आहे." पहिले (सुत्त समाप्त).

၂. သမထဝိပဿနာသုတ္တံ

२. समथविपस्सना सुत्त

၃၆၇. ‘‘အသင်္ခတဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ အသင်္ခတဂါမိဉ္စ မဂ္ဂံ. တံ သုဏာထ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတံ? ယော, ဘိက္ခဝေ, ရာဂက္ခယော ဒေါသက္ခယော မောဟက္ခယော – ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတံ. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? သမထော စ ဝိပဿနာ စ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ…ပေ…. ဒုတိယံ.

३६७. “भिक्षूंनो, मी तुम्हांला असंस्कृत (असंखत) आणि असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग उपदेशीन. तो ऐका. आणि भिक्षूंनो, असंस्कृत कोणते? भिक्षूंनो, जो रागाचा क्षय, द्वेषाचा क्षय आणि मोहाचा क्षय आहे – यालाच, भिक्षूंनो, असंस्कृत म्हटले जाते. आणि भिक्षूंनो, असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग कोणता? समथ आणि विपश्यना. भिक्षूंनो, यालाच असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग म्हटले जाते... (दुसरे सूत्र).”

၃. သဝိတက္ကသဝိစာရသုတ္တံ

३. सवितक्क-सविचार सुत्त

၃၆၈. ‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? သဝိတက္ကသဝိစာရော သမာဓိ, အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တော သမာဓိ, အဝိတက္ကအဝိစာရော သမာဓိ – အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ…ပေ…. တတိယံ.

३६८. “आणि भिक्षूंनो, असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग कोणता? सवितक्क-सविचार समाधी, अवितक्क-विचारमात्र समाधी, अवितक्क-अविचार समाधी – भिक्षूंनो, यालाच असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग म्हटले जाते... (तिसरे सूत्र).”

၄. သုညတသမာဓိသုတ္တံ

४. सुञ्ञत-समाधी सुत्त

၃၆၉. ‘‘ကတမော [Pg.536] စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? သုညတော သမာဓိ, အနိမိတ္တော သမာဓိ, အပ္ပဏိဟိတော သမာဓိ – အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ…ပေ…. စတုတ္ထံ.

३६९. “आणि भिक्षूंनो, असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग कोणता? सुञ्ञत समाधी, अनिमित्त समाधी, अप्पणिहित समाधी – भिक्षूंनो, यालाच असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग म्हटले जाते... (चौथे सूत्र).”

၅. သတိပဋ္ဌာနသုတ္တံ

५. सतिपट्ठान सुत्त

၃၇၀. ‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ…ပေ…. ပဉ္စမံ.

३७०. “आणि भिक्षूंनो, असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग कोणता? चार सतिपट्ठान (स्मृतिप्रस्थान). भिक्षूंनो, यालाच असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग म्हटले जाते... (पाचवे सूत्र).”

၆. သမ္မပ္ပဓာနသုတ္တံ

६. सम्मदपधान सुत्त

၃၇၁. ‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ…ပေ…. ဆဋ္ဌံ.

३७१. “आणि भिक्षूंनो, असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग कोणता? चार सम्मप्पधान (सम्यक्प्रधान). भिक्षूंनो, यालाच असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग म्हटले जाते... (सहावे सूत्र).”

၇. ဣဒ္ဓိပါဒသုတ္တံ

७. इद्धिपाद सुत्त

၃၇၂. ‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ…ပေ…. သတ္တမံ.

३७२. “आणि भिक्षूंनो, असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग कोणता? चार इद्धिपाद (ऋद्धिपाद). भिक्षूंनो, यालाच असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग म्हटले जाते... (सातवे सूत्र).”

၈. ဣန္ဒြိယသုတ္တံ

८. इंद्रिय सुत्त

၃၇၃. ‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ…ပေ…. အဋ္ဌမံ.

३७३. “आणि भिक्षूंनो, असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग कोणता? पाच इंद्रिये. भिक्षूंनो, यालाच असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग म्हटले जाते... (आठवे सूत्र).”

၉. ဗလသုတ္တံ

९. बल सुत्त

၃၇၄. ‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? ပဉ္စ ဗလာနိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ…ပေ…. နဝမံ.

३७४. “आणि भिक्षूंनो, असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग कोणता? पाच बले. भिक्षूंनो, यालाच असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग म्हटले जाते... (नवे सूत्र).”

၁၀. ဗောဇ္ဈင်္ဂသုတ္တံ

१०. बोज्झंग सुत्त

၃၇၅. ‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ…ပေ…. ဒသမံ.

३७५. “आणि भिक्षूंनो, असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग कोणता? सात बोज्झंग (बोध्यंग). भिक्षूंनो, यालाच असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग म्हटले जाते... (दहावे सूत्र).”

၁၁. မဂ္ဂင်္ဂသုတ္တံ

११. मग्गंग सुत्त

၃၇၆. ‘‘ကတမော [Pg.537] စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ. ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသိတံ ဝေါ မယာ အသင်္ခတံ, ဒေသိတော အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ. ယံ, ဘိက္ခဝေ, သတ္ထာရာ ကရဏီယံ သာဝကာနံ ဟိတေသိနာ အနုကမ္ပကေန အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ ကတံ ဝေါ တံ မယာ. ဧတာနိ, ဘိက္ခဝေ, ရုက္ခမူလာနိ, ဧတာနိ သုညာဂါရာနိ. ဈာယထ, ဘိက္ခဝေ, မာ ပမာဒတ္ထ; မာ ပစ္ဆာ ဝိပ္ပဋိသာရိနော အဟုဝတ္ထ. အယံ ဝေါ အမှာကံ အနုသာသနီ’’တိ. ဧကာဒသမံ.

३७६. “आणि भिक्षूंनो, असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग कोणता? आर्य अष्टांगिक मार्ग. भिक्षूंनो, यालाच असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग म्हटले जाते. अशा प्रकारे, भिक्षूंनो, मी तुम्हांला असंस्कृत उपदेशिले आहे आणि असंस्कृताकडे नेणारा मार्गही उपदेशिला आहे. भिक्षूंनो, शिष्यांचे कल्याण इच्छिणाऱ्या, त्यांच्यावर अनुकंपा करणाऱ्या शास्त्याने अनुकंपेपोटी जे काही करायला हवे, ते मी तुमच्यासाठी केले आहे. भिक्षूंनो, ही वृक्षमूले आहेत, ही शून्य घरे आहेत. भिक्षूंनो, ध्यान करा, प्रमाद करू नका; नंतर पश्चात्ताप करण्याची वेळ येऊ देऊ नका. हीच आमची तुम्हांला अनुशासणी आहे.” (अकरावे सूत्र).

ပဌမော ဝဂ္ဂေါ.

पहिला वर्ग (वग्ग).

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची अनुक्रमणिका (उद्दान) –

ကာယော သမထော သဝိတက္ကော, သုညတော သတိပဋ္ဌာနာ;

သမ္မပ္ပဓာနာ ဣဒ္ဓိပါဒါ, ဣန္ဒြိယဗလဗောဇ္ဈင်္ဂါ;

မဂ္ဂေန ဧကာဒသမံ, တဿုဒ္ဒါနံ ပဝုစ္စတိ.

काया, समथ, सवितक्क, सुञ्ञत, सतिपट्ठान, सम्मप्पधान, इद्धिपाद, इंद्रिय, बल, बोज्झंग आणि अकरावा मार्ग; अशी ही अनुक्रमणिका सांगितली जाते.

၂. ဒုတိယဝဂ္ဂေါ

२. दुसरा वर्ग (वग्ग)

၁. အသင်္ခတသုတ္တံ

१. असंखत सुत्त

၃၇၇. ‘‘အသင်္ခတဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ အသင်္ခတဂါမိဉ္စ မဂ္ဂံ. တံ သုဏာထ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတံ? ယော, ဘိက္ခဝေ, ရာဂက္ခယော ဒေါသက္ခယော မောဟက္ခယော – ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတံ. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? သမထော. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ. ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသိတံ ဝေါ မယာ အသင်္ခတံ, ဒေသိတော အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ. ယံ, ဘိက္ခဝေ, သတ္ထာရာ ကရဏီယံ သာဝကာနံ ဟိတေသိနာ အနုကမ္ပကေန အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ, ကတံ ဝေါ တံ မယာ. ဧတာနိ, ဘိက္ခဝေ, ရုက္ခမူလာနိ, ဧတာနိ သုညာဂါရာနိ. ဈာယထ, ဘိက္ခဝေ, မာ ပမာဒတ္ထ; မာ ပစ္ဆာ ဝိပ္ပဋိသာရိနော အဟုဝတ္ထ. အယံ ဝေါ အမှာကံ အနုသာသနီတိ.

३७७. “भिक्षूंनो, मी तुम्हांला असंस्कृत आणि असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग उपदेशीन. तो ऐका. आणि भिक्षूंनो, असंस्कृत कोणते? भिक्षूंनो, जो रागाचा क्षय, द्वेषाचा क्षय आणि मोहाचा क्षय आहे – यालाच, भिक्षूंनो, असंस्कृत म्हटले जाते. आणि भिक्षूंनो, असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग कोणता? समथ. भिक्षूंनो, यालाच असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग म्हटले जाते. अशा प्रकारे, भिक्षूंनो, मी तुम्हांला असंस्कृत उपदेशिले आहे आणि असंस्कृताकडे नेणारा मार्गही उपदेशिला आहे. भिक्षूंनो, शिष्यांचे कल्याण इच्छिणाऱ्या, त्यांच्यावर अनुकंपा करणाऱ्या शास्त्याने अनुकंपेपोटी जे काही करायला हवे, ते मी तुमच्यासाठी केले आहे. भिक्षूंनो, ही वृक्षमूले आहेत, ही शून्य घरे आहेत. भिक्षूंनो, ध्यान करा, प्रमाद करू नका; नंतर पश्चात्ताप करण्याची वेळ येऊ देऊ नका. हीच आमची तुम्हांला अनुशासणी आहे.”

‘‘အသင်္ခတဉ္စ [Pg.538] ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ အသင်္ခတဂါမိဉ္စ မဂ္ဂံ. တံ သုဏာထ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတံ? ယော, ဘိက္ခဝေ, ရာဂက္ခယော ဒေါသက္ခယော မောဟက္ခယော – ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတံ. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? ဝိပဿနာ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ. ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသိတံ ဝေါ မယာ အသင်္ခတံ…ပေ… အယံ ဝေါ အမှာကံ အနုသာသနီတိ.

“भिक्षूंनो, मी तुम्हांला असंस्कृत आणि असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग उपदेशीन. तो ऐका. आणि भिक्षूंनो, असंस्कृत कोणते? भिक्षूंनो, जो रागाचा क्षय, द्वेषाचा क्षय आणि मोहाचा क्षय आहे – यालाच, भिक्षूंनो, असंस्कृत म्हटले जाते. आणि भिक्षूंनो, असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग कोणता? विपश्यना. भिक्षूंनो, यालाच असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग म्हटले जाते. अशा प्रकारे, भिक्षूंनो, मी तुम्हांला असंस्कृत उपदेशिले आहे... हीच आमची तुम्हांला अनुशासणी आहे.”

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? သဝိတက္ကော သဝိစာရော သမာဓိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ…ပေ… ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? အဝိတက္ကော ဝိစာရမတ္တော သမာဓိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ…ပေ… ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? အဝိတက္ကော အဝိစာရော သမာဓိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ…ပေ….

“आणि भिक्षूंनो, असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग कोणता? सवितक्क-सविचार समाधी. भिक्षूंनो, यालाच असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग म्हटले जाते... आणि भिक्षूंनो, असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग कोणता? अवितक्क-विचारमात्र समाधी. भिक्षूंनो, यालाच असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग म्हटले जाते... आणि भिक्षूंनो, असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग कोणता? अवितक्क-अविचार समाधी. भिक्षूंनो, यालाच असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग म्हटले जाते...”

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? သုညတော သမာဓိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ…ပေ… ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? အနိမိတ္တော သမာဓိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ…ပေ… ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? အပ္ပဏိဟိတော သမာဓိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ…ပေ….

“आणि भिक्षूंनो, असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग कोणता? सुञ्ञत समाधी. भिक्षूंनो, यालाच असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग म्हटले जाते... आणि भिक्षूंनो, असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग कोणता? अनिमित्त समाधी. भिक्षूंनो, यालाच असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग म्हटले जाते... आणि भिक्षूंनो, असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग कोणता? अप्पणिहित समाधी. भिक्षूंनो, यालाच असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग म्हटले जाते...”

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ…ပေ… ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရတိ…ပေ… အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ…ပေ… ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ…ပေ… အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ…ပေ… ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ…ပေ… အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ…ပေ….

“आणि भिक्षूंनो, असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग कोणता? येथे, भिक्षूंनो, भिक्षू कायेमध्ये कायेचे सतत दर्शन घेत (कायानुपश्यी होऊन), उद्योगी, सजग आणि स्मृतिमान होऊन, लोकांमधील अभिज्झा आणि डोमनस्स दूर करून विहरतो. भिक्षूंनो, यालाच असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग म्हटले जाते... आणि भिक्षूंनो, असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग कोणता? येथे, भिक्षूंनो, भिक्षू वेदनांमध्ये वेदनांचे सतत दर्शन घेत (वेदनानुपश्यी होऊन) विहरतो... भिक्षूंनो, यालाच असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग म्हटले जाते... आणि भिक्षूंनो, असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग कोणता? येथे, भिक्षूंनो, भिक्षू चित्तामध्ये चित्ताचे सतत दर्शन घेत (चित्तानुपश्यी होऊन) विहरतो... भिक्षूंनो, यालाच असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग म्हटले जाते... आणि भिक्षूंनो, असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग कोणता? येथे, भिक्षूंनो, भिक्षू धम्मांमध्ये धम्मांचे सतत दर्शन घेत (धम्मानुपश्यी होऊन) विहरतो... भिक्षूंनो, यालाच असंस्कृताकडे नेणारा मार्ग म्हटले जाते...”

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အနုပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနုပ္ပာဒါ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ…ပေ… ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဥပ္ပန္နာနံ [Pg.539] ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ…ပေ… ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အနုပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒါ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ…ပေ… ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဥပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဌိတိယာ အသမ္မောသာယ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ ဘာဝနာယ ပါရိပူရိယာ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ…ပေ….

“भिक्खूहो, असंखताकडे (असंस्कृताकडे/निर्वाणाकडे) नेणारा मार्ग कोणता? भिक्खूहो, येथे (या धम्मात) भिक्खू न उत्पन्न झालेल्या पापकारक अकुशल धर्मांचा उत्पाद न होण्यासाठी छंद (इच्छा) उत्पन्न करतो, प्रयत्न करतो, वीर्य आरंभितो, चित्त प्रग्रहित करतो आणि दृढ प्रयत्न करतो. भिक्खूहो, याला असंखताकडे नेणारा मार्ग असे म्हणतात... पे... भिक्खूहो, असंखताकडे नेणारा मार्ग कोणता? भिक्खूहो, येथे भिक्खू उत्पन्न झालेल्या पापकारक अकुशल धर्मांच्या प्रहाणासाठी (त्यागासाठी) छंद उत्पन्न करतो, प्रयत्न करतो, वीर्य आरंभितो, चित्त प्रग्रहित करतो आणि दृढ प्रयत्न करतो. भिक्खूहो, याला असंखताकडे नेणारा मार्ग असे म्हणतात... पे... भिक्खूहो, असंखताकडे नेणारा मार्ग कोणता? भिक्खूहो, येथे भिक्खू न उत्पन्न झालेल्या कुशल धर्मांच्या उत्पत्तीसाठी छंद उत्पन्न करतो, प्रयत्न करतो, वीर्य आरंभितो, चित्त प्रग्रहित करतो आणि दृढ प्रयत्न करतो. भिक्खूहो, याला असंखताकडे नेणारा मार्ग असे म्हणतात... पे... भिक्खूहो, असंखताकडे नेणारा मार्ग कोणता? भिक्खूहो, येथे भिक्खू उत्पन्न झालेल्या कुशल धर्मांच्या स्थितीसाठी, त्यांच्या विनाशाच्या अभावासाठी (असंमोहासाठी), वृद्धीसाठी, विपुलतेसाठी, भावनेसाठी आणि परिपूर्तीसाठी छंद उत्पन्न करतो, प्रयत्न करतो, वीर्य आरंभितो, चित्त प्रग्रहित करतो आणि दृढ प्रयत्न करतो. भिक्खूहो, याला असंखताकडे नेणारा मार्ग असे म्हणतात... पे...”

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဆန္ဒသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ …ပေ… ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝီရိယသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ…ပေ… ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု စိတ္တသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ…ပေ… ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝီမံသသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ…ပေ….

“भिक्खूहो, असंखताकडे नेणारा मार्ग कोणता? भिक्खूहो, येथे भिक्खू छंद-समाधी आणि प्रधान-संस्कारांनी युक्त अशा इद्धिपादाची (ऋद्धिपादाची) भावना करतो. भिक्खूहो, याला असंखताकडे नेणारा मार्ग असे म्हणतात... पे... भिक्खूहो, असंखताकडे नेणारा मार्ग कोणता? भिक्खूहो, येथे भिक्खू वीर्य-समाधी आणि प्रधान-संस्कारांनी युक्त अशा इद्धिपादाची भावना करतो. भिक्खूहो, याला असंखताकडे नेणारा मार्ग असे म्हणतात... पे... भिक्खूहो, असंखताकडे नेणारा मार्ग कोणता? भिक्खूहो, येथे भिक्खू चित्त-समाधी आणि प्रधान-संस्कारांनी युक्त अशा इद्धिपादाची भावना करतो. भिक्खूहो, याला असंखताकडे नेणारा मार्ग असे म्हणतात... पे... भिक्खूहो, असंखताकडे नेणारा मार्ग कोणता? भिक्खूहो, येथे भिक्खू विमंसा-समाधी (मीमांसा-समाधी) आणि प्रधान-संस्कारांनी युक्त अशा इद्धिपादाची भावना करतो. भिक्खूहो, याला असंखताकडे नेणारा मार्ग असे म्हणतात... पे...”

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သဒ္ဓိန္ဒြိယံ ဘာဝေတိ ဝိဝေကနိဿိတံ ဝိရာဂနိဿိတံ နိရောဓနိဿိတံ ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမိံ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ…ပေ… ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝီရိယိန္ဒြိယံ ဘာဝေတိ ဝိဝေကနိဿိတံ…ပေ… အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ…ပေ… ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သတိန္ဒြိယံ ဘာဝေတိ…ပေ… အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ…ပေ… ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သမာဓိန္ဒြိယံ ဘာဝေတိ…ပေ… အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ…ပေ… ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပညိန္ဒြိယံ ဘာဝေတိ ဝိဝေကနိဿိတံ ဝိရာဂနိဿိတံ [Pg.540] နိရောဓနိဿိတံ ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမိံ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ…ပေ….

“भिक्खूहो, असंखताकडे नेणारा मार्ग कोणता? भिक्खूहो, येथे भिक्खू विवेक-आश्रित, विराग-आश्रित, निरोध-आश्रित आणि त्याग-परिणामी अशा सद्धिंद्रियाची (श्रद्धेंद्रियाची) भावना करतो. भिक्खूहो, याला असंखताकडे नेणारा मार्ग असे म्हणतात... पे... भिक्खूहो, असंखताकडे नेणारा मार्ग कोणता? भिक्खूहो, येथे भिक्खू विवेक-आश्रित... पे... वीरियिंद्रियाची (वीर्येन्द्रियाची) भावना करतो... भिक्खूहो, याला असंखताकडे नेणारा मार्ग असे म्हणतात... पे... भिक्खूहो, असंखताकडे नेणारा मार्ग कोणता? भिक्खूहो, येथे भिक्खू... पे... सतिंद्रियाची (स्मृतीन्द्रियाची) भावना करतो... भिक्खूहो, याला असंखताकडे नेणारा मार्ग असे म्हणतात... पे... भिक्खूहो, असंखताकडे नेणारा मार्ग कोणता? भिक्खूहो, येथे भिक्खू... पे... समाधिंद्रियाची (समाधीन्द्रियाची) भावना करतो... भिक्खूहो, याला असंखताकडे नेणारा मार्ग असे म्हणतात... पे... भिक्खूहो, असंखताकडे नेणारा मार्ग कोणता? भिक्खूहो, येथे भिक्खू विवेक-आश्रित, विराग-आश्रित, निरोध-आश्रित आणि त्याग-परिणामी अशा पञ्ञिंद्रियाची (प्रज्ञेन्द्रियाची) भावना करतो. भिक्खूहो, याला असंखताकडे नेणारा मार्ग असे म्हणतात... पे...”

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သဒ္ဓါဗလံ ဘာဝေတိ ဝိဝေကနိဿိတံ…ပေ… အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ…ပေ… ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝီရိယဗလံ ဘာဝေတိ…ပေ… အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ…ပေ… ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သတိဗလံ ဘာဝေတိ…ပေ… အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ…ပေ… ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သမာဓိဗလံ ဘာဝေတိ…ပေ… အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ…ပေ… ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပညာဗလံ ဘာဝေတိ ဝိဝေကနိဿိတံ ဝိရာဂနိဿိတံ နိရောဓနိဿိတံ ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမိံ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ…ပေ….

“भिक्खूहो, असंखताकडे नेणारा मार्ग कोणता? भिक्खूहो, येथे भिक्खू विवेक-आश्रित... पे... श्रद्धाबलाची भावना करतो. भिक्खूहो, याला असंखताकडे नेणारा मार्ग असे म्हणतात... पे... भिक्खूहो, असंखताकडे नेणारा मार्ग कोणता? भिक्खूहो, येथे भिक्खू... पे... वीर्यबलाची भावना करतो... भिक्खूहो, याला असंखताकडे नेणारा मार्ग असे म्हणतात... पे... भिक्खूहो, असंखताकडे नेणारा मार्ग कोणता? भिक्खूहो, येथे भिक्खू... पे... सतिबलाची (स्मृतीबलाची) भावना करतो... भिक्खूहो, याला असंखताकडे नेणारा मार्ग असे म्हणतात... पे... भिक्खूहो, असंखताकडे नेणारा मार्ग कोणता? भिक्खूहो, येथे भिक्खू... पे... समाधिबलाची भावना करतो... भिक्खूहो, याला असंखताकडे नेणारा मार्ग असे म्हणतात... पे... भिक्खूहो, असंखताकडे नेणारा मार्ग कोणता? भिक्खूहो, येथे भिक्खू विवेक-आश्रित, विराग-आश्रित, निरोध-आश्रित आणि त्याग-परिणामी अशा पञ्ञाबलाची (प्रज्ञाबलाची) भावना करतो. भिक्खूहो, याला असंखताकडे नेणारा मार्ग असे म्हणतात... पे...”

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ…ပေ… အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ…ပေ… ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ…ပေ… ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ…ပေ… ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ…ပေ… ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ…ပေ… သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ…ပေ… ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ ဝိဝေကနိဿိတံ ဝိရာဂနိဿိတံ နိရောဓနိဿိတံ ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမိံ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ…ပေ….

“भिक्खूहो, असंखताकडे नेणारा मार्ग कोणता? भिक्खूहो, येथे भिक्खू... पे... सति-संबोज्झंगाची (स्मृती-संबोध्यंगाची) भावना करतो. भिक्खूहो, याला असंखताकडे नेणारा मार्ग असे म्हणतात... पे... भिक्खूहो, असंखताकडे नेणारा मार्ग कोणता? भिक्खूहो, येथे भिक्खू... पे... धम्मविचय-संबोज्झंगाची (धर्मविचय-संबोध्यंगाची) भावना करतो... वीर्य-संबोज्झंगाची भावना करतो... पे... पीति-संबोज्झंगाची भावना करतो... पे... पस्सद्धि-संबोज्झंगाची भावना करतो... पे... समाधी-संबोज्झंगाची भावना करतो... पे... विवेक-आश्रित, विराग-आश्रित, निरोध-आश्रित आणि त्याग-परिणामी अशा उपेक्खा-संबोज्झंगाची (उपेक्षा-संबोध्यंगाची) भावना करतो. भिक्खूहो, याला असंखताकडे नेणारा मार्ग असे म्हणतात... पे...”

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သမ္မာဒိဋ္ဌိံ ဘာဝေတိ ဝိဝေကနိဿိတံ ဝိရာဂနိဿိတံ နိရောဓနိဿိတံ ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမိံ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ…ပေ… ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သမ္မာသင်္ကပ္ပံ ဘာဝေတိ …ပေ… သမ္မာဝါစံ ဘာဝေတိ…ပေ… သမ္မာကမ္မန္တံ ဘာဝေတိ…ပေ… သမ္မာအာဇီဝံ ဘာဝေတိ…ပေ… သမ္မာဝါယာမံ ဘာဝေတိ…ပေ… သမ္မာသတိံ ဘာဝေတိ…ပေ… အသင်္ခတဉ္စ ဝေါ ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ အသင်္ခတဂါမိဉ္စ မဂ္ဂံ. တံ သုဏာထ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတံ…ပေ…? ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သမ္မာသမာဓိံ ဘာဝေတိ ဝိဝေကနိဿိတံ ဝိရာဂနိဿိတံ နိရောဓနိဿိတံ ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမိံ[Pg.541]. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ. ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသိတံ ဝေါ မယာ အသင်္ခတံ, ဒေသိတော အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂေါ. ယံ, ဘိက္ခဝေ, သတ္ထာရာ ကရဏီယံ သာဝကာနံ ဟိတေသိနာ အနုကမ္ပကေန အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ, ကတံ ဝေါ တံ မယာ. ဧတာနိ, ဘိက္ခဝေ, ရုက္ခမူလာနိ, ဧတာနိ သုညာဂါရာနိ. ဈာယထ, ဘိက္ခဝေ, မာ ပမာဒတ္ထ; မာ ပစ္ဆာ ဝိပ္ပဋိသာရိနော အဟုဝတ္ထ. အယံ ဝေါ အမှာကံ အနုသာသနီ’’တိ. ပဌမံ.

“भिक्खूहो, असंखताकडे (असंस्कृत/निर्वाणाकडे) घेऊन जाणारा मार्ग कोणता आहे? इथे, भिक्खूहो, भिक्खू विवेकनिश्रित, विरागनिश्रित, निरोधनिश्रित आणि वोस्सग्गपरिणामी (त्यागामध्ये परिणत होणाऱ्या) सम्यक दृष्टीची भावना करतो. भिक्खूहो, यालाच असंखताकडे घेऊन जाणारा मार्ग असे म्हणतात... पे... आणि भिक्खूहो, असंखताकडे घेऊन जाणारा मार्ग कोणता आहे? इथे, भिक्खूहो, भिक्खू सम्यक संकल्पाची भावना करतो... पे... सम्यक वाचेची भावना करतो... पे... सम्यक कर्मांताची भावना करतो... पे... सम्यक आजीविकेची भावना करतो... पे... सम्यक व्यायामाची भावना करतो... पे... सम्यक स्मृतीची भावना करतो... पे... भिक्खूहो, मी तुम्हांला असंखत आणि असंखताकडे घेऊन जाणारा मार्ग उपदेशीन. तो लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्खूहो, असंखत कोणते आहे? ... पे ... आणि भिक्खूहो, असंखताकडे घेऊन जाणारा मार्ग कोणता आहे? इथे, भिक्खूहो, भिक्खू विवेकनिश्रित, विरागनिश्रित, निरोधनिश्रित आणि वोस्सग्गपरिणामी अशा सम्यक समाधीची भावना करतो. भिक्खूहो, यालाच असंखताकडे घेऊन जाणारा मार्ग असे म्हणतात. अशा प्रकारे, भिक्खूहो, मी तुम्हांला असंखताचा उपदेश केला आहे आणि असंखताकडे घेऊन जाणाऱ्या मार्गाचाही उपदेश केला आहे. भिक्खूहो, आपल्या श्रावकांचे कल्याण इच्छिणाऱ्या आणि त्यांच्याबद्दल अनुकंपा बाळगणाऱ्या शास्त्याने अनुकंपेपोटी जे काही करायला हवे, ते सर्व मी तुमच्यासाठी केले आहे. भिक्खूहो, ही वृक्षमूळे आहेत, ही शून्यागारे आहेत. भिक्खूहो, ध्यान करा, प्रमाद करू नका; नंतर पश्चात्ताप करण्याची वेळ येऊ देऊ नका. हाच आमचा तुम्हांला उपदेश आहे.” पहिले सुत्तं.

၂. အနတသုတ္တံ

२. अनत सुत्त

၃၇၈. ‘‘အနတဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ, အနတဂါမိဉ္စ မဂ္ဂံ. တံ သုဏာထ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အနတံ…ပေ…’’. (ယထာ အသင်္ခတံ တထာ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ). ဒုတိယံ.

३७८. “भिक्खूहो, मी तुम्हांला अनत (तृष्णारहित निर्वाण) आणि अनताकडे घेऊन जाणारा मार्ग उपदेशीन. तो लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्खूहो, अनत कोणते आहे? ... पे ...” (जसे असंखत सुत्तामध्ये सविस्तर सांगितले आहे, तसेच येथेही सविस्तर जाणावे). दुसरे सुत्तं.

၃-၃၂. အနာသဝါဒိသုတ္တံ

३-३२. अनासव सुत्त

၃၇၉-၄၀၈. ‘‘အနာသဝဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ အနာသဝဂါမိဉ္စ မဂ္ဂံ. တံ သုဏာထ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အနာသဝံ…ပေ… သစ္စဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ သစ္စဂါမိဉ္စ မဂ္ဂံ. တံ သုဏာထ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သစ္စံ…ပေ… ပါရဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ ပါရဂါမိဉ္စ မဂ္ဂံ. တံ သုဏာထ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပါရံ…ပေ… နိပုဏဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ နိပုဏဂါမိဉ္စ မဂ္ဂံ. တံ သုဏာထ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, နိပုဏံ…ပေ… သုဒုဒ္ဒသဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ သုဒုဒ္ဒသဂါမိဉ္စ မဂ္ဂံ. တံ သုဏာထ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သုဒုဒ္ဒသံ…ပေ… အဇဇ္ဇရဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ အဇဇ္ဇရဂါမိဉ္စ မဂ္ဂံ. တံ သုဏာထ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အဇဇ္ဇရံ…ပေ… ဓုဝဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ ဓုဝဂါမိဉ္စ မဂ္ဂံ. တံ သုဏာထ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဓုဝံ…ပေ… အပလောကိတဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ အပလောကိတဂါမိဉ္စ မဂ္ဂံ. တံ သုဏာထ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အပလောကိတံ…ပေ… အနိဒဿနဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ အနိဒဿနဂါမိဉ္စ မဂ္ဂံ. တံ သုဏာထ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အနိဒဿနံ…ပေ… နိပ္ပပဉ္စဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ နိပ္ပပဉ္စဂါမိဉ္စ မဂ္ဂံ. တံ သုဏာထ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, နိပ္ပပဉ္စံ…ပေ…?

३७९-४०८. “भिक्खूहो, मी तुम्हांला अनासव (आसवरहित निर्वाण) आणि अनासवाकडे घेऊन जाणारा मार्ग उपदेशीन. तो लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्खूहो, अनासव कोणते आहे? ... पे ... भिक्खूहो, मी तुम्हांला सत्य आणि सत्याकडे घेऊन जाणारा मार्ग उपदेशीन. तो लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्खूहो, सत्य कोणते आहे? ... पे ... भिक्खूहो, मी तुम्हांला पार (पलीकडचा तीर) आणि पाराकडे घेऊन जाणारा मार्ग उपदेशीन. तो लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्खूहो, पार कोणते आहे? ... पे ... भिक्खूहो, मी तुम्हांला निपुण (सूक्ष्म) आणि निपुणाकडे घेऊन जाणारा मार्ग उपदेशीन. तो लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्खूहो, निपुण कोणते आहे? ... पे ... भिक्खूहो, मी तुम्हांला सुदुद्दरस (अतिशय कठीण दिसणारे) आणि सुदुद्दरसाकडे घेऊन जाणारा मार्ग उपदेशीन. तो लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्खूहो, सुदुद्दरस कोणते आहे? ... पे ... भिक्खूहो, मी तुम्हांला अजज्जर (जरा-रहित/वृद्धत्व नसलेले) आणि अजज्जराकडे घेऊन जाणारा मार्ग उपदेशीन. तो लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्खूहो, अजज्जर कोणते आहे? ... पे ... भिक्खूहो, मी तुम्हांला ध्रुव (स्थिर/नित्य) आणि ध्रुवाकडे घेऊन जाणारा मार्ग उपदेशीन. तो लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्खूहो, ध्रुव कोणते आहे? ... पे ... भिक्खूहो, मी तुम्हांला अपलोकित (नाश न पावणारे) आणि अपलोकिताकडे घेऊन जाणारा मार्ग उपदेशीन. तो लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्खूहो, अपलोकित कोणते आहे? ... पे ... भिक्खूहो, मी तुम्हांला अनिदर्शन (अदृश्य/न दिसणारे) आणि अनिदर्शनाकडे घेऊन जाणारा मार्ग उपदेशीन. तो लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्खूहो, अनिदर्शन कोणते आहे? ... पे ... भिक्खूहो, मी तुम्हांला निष्प्रपंच (प्रपंचापलीकडील) आणि निष्प्रपंचाकडे घेऊन जाणारा मार्ग उपदेशीन. तो लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्खूहो, निष्प्रपंच कोणते आहे? ... पे ...”

‘‘သန္တဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ သန္တဂါမိဉ္စ မဂ္ဂံ. တံ သုဏာထ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သန္တံ…ပေ… အမတဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ အမတဂါမိဉ္စ မဂ္ဂံ. တံ သုဏာထ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အမတံ…ပေ… ပဏီတဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ ပဏီတဂါမိဉ္စ မဂ္ဂံ. တံ သုဏာထ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပဏီတံ…ပေ… သိဝဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ[Pg.542], ဒေသေဿာမိ သိဝဂါမိဉ္စ မဂ္ဂံ. တံ သုဏာထ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သိဝံ…ပေ… ခေမဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ ခေမဂါမိဉ္စ မဂ္ဂံ. တံ သုဏာထ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ခေမံ…ပေ… တဏှာက္ခယဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ တဏှာက္ခယဂါမိဉ္စ မဂ္ဂံ. တံ သုဏာထ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, တဏှာက္ခယံ…ပေ…?

“भिक्खूहो, मी तुम्हांला शांत आणि शांताकडे घेऊन जाणारा मार्ग उपदेशीन. तो लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्खूहो, शांत कोणते आहे? ... पे ... भिक्खूहो, मी तुम्हांला अमृत (मरणरहित) आणि अमृताकडे घेऊन जाणारा मार्ग उपदेशीन. तो लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्खूहो, अमृत कोणते आहे? ... पे ... भिक्खूहो, मी तुम्आनंला प्रणीत (श्रेष्ठ) आणि प्रणीताकडे घेऊन जाणारा मार्ग उपदेशीन. तो लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्खूहो, प्रणीत कोणते आहे? ... पे ... भिक्खूहो, मी तुम्हांला शिव (कल्याणकारी/शीतल) आणि शिवाकडे घेऊन जाणारा मार्ग उपदेशीन. तो लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्खूहो, शिव कोणते आहे? ... पे ... भिक्खूहो, मी तुम्हांला क्षेम (सुरक्षित) आणि क्षेमाकडे घेऊन जाणारा मार्ग उपदेशीन. तो लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्खूहो, क्षेम कोणते आहे? ... पे ... भिक्खूहो, मी तुम्हांला तृष्णाक्षय (तण्हाक्खय) आणि तृष्णाक्षयाकडे घेऊन जाणारा मार्ग उपदेशीन. तो लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्खूहो, तृष्णाक्षय कोणते आहे? ... पे ...”

‘‘အစ္ဆရိယဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ အစ္ဆရိယဂါမိဉ္စ မဂ္ဂံ. တံ သုဏာထ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အစ္ဆရိယံ…ပေ… အဗ္ဘုတဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ အဗ္ဘုတဂါမိဉ္စ မဂ္ဂံ. တံ သုဏာထ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အဗ္ဘုတံ…ပေ… အနီတိကဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ အနီတိကဂါမိဉ္စ မဂ္ဂံ. တံ သုဏာထ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အနီတိကံ…ပေ… အနီတိကဓမ္မဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ အနီတိကဓမ္မဂါမိဉ္စ မဂ္ဂံ. တံ သုဏာထ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အနီတိကဓမ္မံ…ပေ… နိဗ္ဗာနဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ နိဗ္ဗာနဂါမိဉ္စ မဂ္ဂံ. တံ သုဏာထ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, နိဗ္ဗာနံ…ပေ… အဗျာပဇ္ဈဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ အဗျာပဇ္ဈဂါမိဉ္စ မဂ္ဂံ. တံ သုဏာထ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အဗျာပဇ္ဈံ…ပေ… ဝိရာဂဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ ဝိရာဂဂါမိဉ္စ မဂ္ဂံ. တံ သုဏာထ. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ဝိရာဂေါ…ပေ…?

“भिक्खूहो, मी तुम्हांला आश्चर्यकारक आणि आश्चर्यकारकाकडे घेऊन जाणारा मार्ग उपदेशीन. तो लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्खूहो, आश्चर्यकारक कोणते आहे? ... पे ... भिक्खूहो, मी तुम्हांला अद्भुत आणि अद्भुताकडे घेऊन जाणारा मार्ग उपदेशीन. तो लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्खूहो, अद्भुत कोणते आहे? ... पे ... भिक्खूहो, मी तुम्हांला अनीतिक (उपद्रवरहित) आणि अनीतिककडे घेऊन जाणारा मार्ग उपदेशीन. तो लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्खूहो, अनीतिक कोणते आहे? ... पे ... भिक्खूहो, मी तुम्हांला अनीतिकधम्म (निरुपद्रवी स्वभाव असणारे) आणि अनीतिकधम्माकडे घेऊन जाणारा मार्ग उपदेशीन. तो लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्खूहो, अनीतिकधम्म कोणते आहे? ... पे ... भिक्खूहो, मी तुम्हांला निर्वाण (निब्बान) आणि निर्वाणाकडे घेऊन जाणारा मार्ग उपदेशीन. तो लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्खूहो, निर्वाण कोणते आहे? ... पे ... भिक्खूहो, मी तुम्हांला अव्यापज्झ (पीडारहित) आणि अव्यापज्झाकडे घेऊन जाणारा मार्ग उपदेशीन. तो लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्खूहो, अव्यापज्झ कोणते आहे? ... पे ... भिक्खूहो, मी तुम्हांला विराग (रागविरहित) आणि विरागाकडे घेऊन जाणारा मार्ग उपदेशीन. तो लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्खूहो, विराग कोणता आहे? ... पे ...”

‘‘သုဒ္ဓိဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ သုဒ္ဓိဂါမိဉ္စ မဂ္ဂံ. တံ သုဏာထ. ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, သုဒ္ဓိ…ပေ… မုတ္တိဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ မုတ္တိဂါမိဉ္စ မဂ္ဂံ. တံ သုဏာထ. ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, မုတ္တိ…ပေ… အနာလယဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ အနာလယဂါမိဉ္စ မဂ္ဂံ. တံ သုဏာထ. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အနာလယော…ပေ… ဒီပဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ ဒီပဂါမိဉ္စ မဂ္ဂံ. တံ သုဏာထ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဒီပံ…ပေ… လေဏဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ လေဏဂါမိဉ္စ မဂ္ဂံ. တံ သုဏာထ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, လေဏံ…ပေ… တာဏဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ တာဏဂါမိဉ္စ မဂ္ဂံ. တံ သုဏာထ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, တာဏံ…ပေ… သရဏဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ သရဏဂါမိဉ္စ မဂ္ဂံ. တံ သုဏာထ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သရဏံ…ပေ…အနုသာသနီ’’တိ? ဗာတ္တိံသတိမံ.

“भिक्खूहो, मी तुम्हांला शुद्धी आणि शुद्धीकडे घेऊन जाणारा मार्ग उपदेशीन. तो लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्खूहो, शुद्धी कोणती आहे? ... पे ... भिक्खूहो, मी तुम्हांला मुक्ती आणि मुक्तीकडे घेऊन जाणारा मार्ग उपदेशीन. तो लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्खूहो, मुक्ती कोणती आहे? ... पे ... भिक्खूहो, मी तुम्हांला अनालय (आसक्ती नसलेले) आणि अनालयाकडे घेऊन जाणारा मार्ग उपदेशीन. तो लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्खूहो, अनालय कोणता आहे? ... पे ... भिक्खूहो, मी तुम्हांला द्वीप (आश्रयस्थान) आणि द्वीपाकडे घेऊन जाणारा मार्ग उपदेशीन. तो लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्खूहो, द्वीप कोणते आहे? ... पे ... भिक्खूहो, मी तुम्हांला लेण (गुहा/लपण्याची जागा) आणि लेणाकडे घेऊन जाणारा मार्ग उपदेशीन. तो लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्खूहो, leṇaṃ (लेण) कोणते आहे? ... पे ... भिक्खूहो, मी तुम्हांला ताण (संरक्षण) आणि ताणाकडे घेऊन जाणारा मार्ग उपदेशीन. तो लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्खूहो, ताण कोणते आहे? ... पे ... भिक्खूहो, मी तुम्हांला शरण आणि शरणाकडे घेऊन जाणारा मार्ग उपदेशीन. तो लक्षपूर्वक ऐका. आणि भिक्खूहो, शरण कोणते आहे? ... पे ... हाच आमचा तुम्हांला उपदेश आहे.” बत्तिसावे सुत्तं.

၃၃. ပရာယနသုတ္တံ

३३. परायन सुत्त

၄၀၉. ‘‘ပရာယနဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ ပရာယနဂါမိဉ္စ မဂ္ဂံ. တံ သုဏာထ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပရာယနံ? ယော, ဘိက္ခဝေ, ရာဂက္ခယော ဒေါသက္ခယော [Pg.543] မောဟက္ခယော – ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပရာယနံ. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပရာယနဂါမီ မဂ္ဂေါ? ကာယဂတာသတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပရာယနဂါမိမဂ္ဂေါ. ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသိတံ ဝေါ မယာ ပရာယနံ, ဒေသိတော ပရာယနဂါမိမဂ္ဂေါ. ယံ, ဘိက္ခဝေ, သတ္ထာရာ ကရဏီယံ သာဝကာနံ ဟိတေသိနာ အနုကမ္ပကေန အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ, ကတံ ဝေါ တံ မယာ. ဧတာနိ, ဘိက္ခဝေ, ရုက္ခမူလာနိ, ဧတာနိ သုညာဂါရာနိ. ဈာယထ, ဘိက္ခဝေ, မာ ပမာဒတ္ထ; မာ ပစ္ဆာ ဝိပ္ပဋိသာရိနော အဟုဝတ္ထ. အယံ ဝေါ အမှာကံ အနုသာသနီ’’တိ. (ယထာ အသင်္ခတံ တထာ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ). တေတ္တိံသတိမံ.

४०९. "भिक्खूहो, मी तुम्हांला अंतिम ध्येय (परायण) आणि अंतिम ध्येयाकडे नेणारा मार्ग उपदेशेन. तो ऐका. आणि भिक्खूहो, अंतिम ध्येय कोणते? भिक्खूहो, रागाचा क्षय, द्वेषाचा क्षय आणि मोहाचा क्षय – भिक्खूहो, यालाच अंतिम ध्येय असे म्हणतात. आणि भिक्खूहो, अंतिम ध्येयाकडे नेणारा मार्ग कोणता? कायगतासती (शरीराविषयीची स्मृती). भिक्खूहो, यालाच अंतिम ध्येयाकडे नेणारा मार्ग असे म्हणतात. अशा प्रकारे, भिक्खूहो, मी तुम्हांला अंतिम ध्येय उपदेशिले आहे आणि अंतिम ध्येयाकडे नेणारा मार्ग उपदेशिला आहे. भिक्खूहो, आपल्या शिष्यांचे हित इच्छिणाऱ्या आणि त्यांच्यावर अनुकंपा करणाऱ्या अनुकंपक शास्त्याने अनुकंपेपोटी जे काही करायला हवे, ते मी तुमच्यासाठी केले आहे. भिक्खूहो, ही वृक्षमूले आहेत, ही शून्यगृहे (निर्जन स्थाने) आहेत. ध्यान करा, भिक्खूहो, प्रमाद (आळस) करू नका; नंतर पश्चात्ताप करणारे होऊ नका. हेच आमचे तुम्हांला अनुशासन आहे." (असंखत सुत्ताप्रमाणे सविस्तर स्पष्ट करावे). तेहतिसावे सुत्त.

ဒုတိယော ဝဂ္ဂေါ.

दुसरा वग्ग समाप्त.

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची उद्दान-गाथा –

အသင်္ခတံ အနတံ အနာသဝံ, သစ္စဉ္စ ပါရံ နိပုဏံ သုဒုဒ္ဒသံ;

အဇဇ္ဇရံ ဓုဝံ အပလောကိတံ, အနိဒဿနံ နိပ္ပပဉ္စ သန္တံ.

असंखत (असंस्कृत), अनत (तृष्णारहित), अनासव (आसवरहित), सत्य, पार (पलीकडचा तीर), निपुण (सूक्ष्म), सुदुद्दस (अतिशय कठीणतेने दिसणारे), अजज्जर (जरा-रहित), ध्रुव (स्थिर), अपलोकित (नाशरहित), अनिदर्शन (अदृश्य), निष्प्रपंच (प्रपंचातीत) आणि शांत.

အမတံ ပဏီတဉ္စ သိဝဉ္စ ခေမံ, တဏှာက္ခယော အစ္ဆရိယဉ္စ အဗ္ဘုတံ;

အနီတိကံ အနီတိကဓမ္မံ, နိဗ္ဗာနမေတံ သုဂတေန ဒေသိတံ.

अमृत (मरणरहित), प्रणीत (उत्कृष्ट), शिव (कल्याणकारी), क्षेम (सुरक्षित), तृष्णाक्षय, आश्चर्यकारक, अद्भुत, अनितीक (उपद्रवरहित), अनितीकधम्म (उपद्रवरहित स्वभाव असलेले) – हेच ते सुगतांनी उपदेशिलेले निर्वाण होय.

အဗျာပဇ္ဈော ဝိရာဂေါ စ, သုဒ္ဓိ မုတ္တိ အနာလယော;

ဒီပေါ လေဏဉ္စ တာဏဉ္စ, သရဏဉ္စ ပရာယနန္တိ.

अव्यापज्झ (व्याधी/पीडारहित), विराग, शुद्धी, मुक्ती, अनालय (आसक्तीरहित), द्वीप (आश्रयस्थान), लेण (गुहा/लपण्याची जागा), ताण (रक्षण), शरण आणि परायण (अंतिम ध्येय).

အသင်္ခတသံယုတ္တံ သမတ္တံ.

असंखतसंयुत्त समाप्त.

၁၀. အဗျာကတသံယုတ္တံ

१०. अव्याकतसंयुत्त

၁. ခေမာသုတ္တံ

१. खेमा सुत्त

၄၁၀. ဧကံ [Pg.544] သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ခေမာ ဘိက္ခုနီ ကောသလေသု စာရိကံ စရမာနာ အန္တရာ စ သာဝတ္ထိံ အန္တရာ စ သာကေတံ တောရဏဝတ္ထုသ္မိံ ဝါသံ ဥပဂတာ ဟောတိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော သာကေတာ သာဝတ္ထိံ ဂစ္ဆန္တော, အန္တရာ စ သာကေတံ အန္တရာ စ သာဝတ္ထိံ တောရဏဝတ္ထုသ္မိံ ဧကရတ္တိဝါသံ ဥပဂစ္ဆိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော အညတရံ ပုရိသံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧဟိ တွံ, အမ္ဘော ပုရိသ, တောရဏဝတ္ထုသ္မိံ တထာရူပံ သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ဇာန ယမဟံ အဇ္ဇ ပယိရုပါသေယျ’’န္တိ.

४१०. एकदा भगवान श्रावस्तीमध्ये अनाथपिंडिकाच्या जेतवन आरामात विहार करत होते. त्या वेळी खेमा नावाची भिक्खुणी कोसल देशात चारिका (भ्रमण) करत असताना, श्रावस्ती आणि साकेत यांच्या दरम्यान असलेल्या तोरणवत्थू येथे मुक्कामास राहिली होती. तेव्हा कोसलचा राजा प्रसेनजित साकेतहून श्रावस्तीला जात असताना, साकेत आणि श्रावस्ती यांच्या दरम्यान असलेल्या तोरणवत्थू येथे एका रात्रीच्या मुक्कामासाठी थांबला. मग कोसलचा राजा प्रसेनजित एका माणसाला म्हणाला – 'हे माणसा, ये, तोरणवत्थूमध्ये असा एखादा श्रमण किंवा ब्राह्मण आहे का, ज्याची मी आज भेट घेऊ शकेन (सेवा करू शकेन), याचा शोध घे.'

‘‘ဧဝံ, ဒေဝါ’’တိ ခေါ သော ပုရိသော ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ ပဋိဿုတွာ ကေဝလကပ္ပံ တောရဏဝတ္ထုံ အာဟိဏ္ဍန္တော နာဒ္ဒသ တထာရူပံ သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ယံ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ပယိရုပါသေယျ. အဒ္ဒသာ ခေါ သော ပုရိသော ခေမံ ဘိက္ခုနိံ တောရဏဝတ္ထုသ္မိံ ဝါသံ ဥပဂတံ. ဒိသွာန ယေန ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ရာဇာနံ ပသေနဒိံ ကောသလံ ဧတဒဝေါစ –

'तसेच होईल, महाराज,' असे म्हणून त्या माणसाने कोसलचा राजा प्रसेनजित याच्या आज्ञेचे पालन केले आणि संपूर्ण तोरणवत्थूमध्ये फिरूनही त्याला असा कोणताही श्रमण किंवा ब्राह्मण आढळला नाही, ज्याची राजा प्रसेनजित भेट घेऊ शकेल. परंतु, त्या माणसाने खेमा भिक्खुणीला तोरणवत्थू येथे मुक्कामास राहिलेले पाहिले. त्यांना पाहून तो कोसलचा राजा प्रसेनजित याच्याकडे गेला; आणि जवळ जाऊन राजा प्रसेनजितला म्हणाला –

‘‘နတ္ထိ ခေါ, ဒေဝ, တောရဏဝတ္ထုသ္မိံ တထာရူပေါ သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ယံ ဒေဝေါ ပယိရုပါသေယျ. အတ္ထိ စ ခေါ, ဒေဝ, ခေမာ နာမ ဘိက္ခုနီ, တဿ ဘဂဝတော သာဝိကာ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ. တဿာ ခေါ ပန အယျာယ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ပဏ္ဍိတာ, ဝိယတ္တာ မေဓာဝိနီ ဗဟုဿုတာ စိတ္တကထာ ကလျာဏပဋိဘာနာ’တိ. တံ ဒေဝေါ ပယိရုပါသတူ’’တိ.

'महाराज, तोरणवत्थूमध्ये असा कोणताही श्रमण किंवा ब्राह्मण नाही, ज्याची महाराज भेट घेऊ शकतील. परंतु, महाराज, त्या अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवंतांची शिष्या असलेली खेमा नावाची भिक्खुणी येथे आहे. त्या आदरणीय आर्यांविषयी अशी उत्तम कीर्ती पसरली आहे की – 'त्या पंडिता (विदुषी), चतुर, बुद्धीमान, बहुश्रुत, वक्तृत्वसंपन्न आणि प्रतिभावान आहेत.' महाराजांनी त्यांची भेट घ्यावी.'

အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ယေန ခေမာ ဘိက္ခုနီ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ခေမံ ဘိက္ခုနိံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ [Pg.545] နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ခေမံ ဘိက္ခုနိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိံ နု ခေါ, အယျေ, ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’တိ? ‘‘အဗျာကတံ ခေါ ဧတံ, မဟာရာဇ, ဘဂဝတာ – ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’’တိ. ‘‘ကိံ ပနယျေ, န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’တိ? ‘‘ဧတမ္ပိ ခေါ, မဟာရာဇ, အဗျာကတံ ဘဂဝတာ – ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’’တိ. ‘‘ကိံ နု ခေါ, အယျေ, ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’တိ? ‘‘အဗျာကတံ ခေါ ဧတံ, မဟာရာဇ, ဘဂဝတာ – ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’’တိ. ‘‘ကိံ ပနယျေ, နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’တိ. ‘‘ဧတမ္ပိ ခေါ, မဟာရာဇ, အဗျာကတံ ဘဂဝတာ – ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’’တိ.

त्यानंतर कोसलचा राजा प्रसेनजित जेथे खेमा भिक्खुणी होती तेथे गेला; जवळ जाऊन त्याने खेमा भिक्खुणीला अभिवादन केले आणि तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या कोसलच्या राजा प्रसेनजितने खेमा भिक्खुणीला विचारले – 'आदरणीय आर्ये, तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात का?' 'महाराज, भगवंतांनी हे अव्याकृत (अस्पष्ट/घोषित न केलेले) ठेवले आहे की – 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात.'' 'तर मग, आर्ये, तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात का?' 'महाराज, भगवंतांनी हे देखील अव्याकृत ठेवले आहे की – 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात.'' 'तर मग, आर्ये, तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात आणि नसतातही का?' 'महाराज, भगवंतांनी हे अव्याकृत ठेवले आहे की – 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात आणि नसतातही.'' 'तर मग, आर्ये, तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वातही नसतात आणि नसतात असेही नाही का?' 'महाराज, भगवंतांनी हे देखील अव्याकृत ठेवले आहे की – 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वातही नसतात आणि नसतात असेही नाही.'

‘‘‘ကိံ နု ခေါ, အယျေ, ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌာ သမာနာ – ‘အဗျာကတံ ခေါ ဧတံ, မဟာရာဇ, ဘဂဝတာ – ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝဒေသိ. ‘ကိံ ပနယျေ, န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌာ သမာနာ – ‘ဧတမ္ပိ ခေါ, မဟာရာဇ, အဗျာကတံ ဘဂဝတာ – န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝဒေသိ. ‘ကိံ နု ခေါ, အယျေ, ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌာ သမာနာ – ‘အဗျာကတံ ခေါ ဧတံ, မဟာရာဇ, ဘဂဝတာ – ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝဒေသိ. ‘ကိံ ပနယျေ, နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌာ သမာနာ – ‘ဧတမ္ပိ ခေါ, မဟာရာဇ, အဗျာကတံ ဘဂဝတာ – နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝဒေသိ. ‘ကော နု ခေါ, အယျေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော ယေနေတံ အဗျာကတံ ဘဂဝတာ’’’တိ?

'आदरणीय आर्ये, 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात का?' असे विचारले असता, आपण म्हणता – 'महाराज, भगवंतांनी हे अव्याकृत ठेवले आहे की तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात.' 'तर मग, आर्ये, तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात का?' असे विचारले असता, आपण म्हणता – 'महाराज, भगवंतांनी हे देखील अव्याकृत ठेवले आहे की तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात.' 'तर मग, आर्ये, तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात आणि नसतातही का?' असे विचारले असता, आपण म्हणता – 'महाराज, भगवंतांनी हे अव्याकृत ठेवले आहे की तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात आणि नसतातही.' 'तर मग, आर्ये, तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वातही नसतात आणि नसतात असेही नाही का?' असे विचारले असता, आपण म्हणता – 'महाराज, भगवंतांनी हे देखील अव्याकृत ठेवले आहे की तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वातही नसतात आणि नसतात असेही नाही.' तर मग, आर्ये, याचे काय कारण आहे, कोणता प्रत्यय (हेतू) आहे, ज्यामुळे भगवंतांनी हे अव्याकृत ठेवले आहे?'

‘‘တေန ဟိ, မဟာရာဇ, တညေဝေတ္ထ ပဋိပုစ္ဆိဿာမိ. ယထာ တေ ခမေယျ တထာ နံ ဗျာကရေယျာသိ. တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, အတ္ထိ တေ ကောစိ ဂဏကော ဝါ မုဒ္ဒိကော ဝါ သင်္ခါယကော ဝါ ယော ပဟောတိ ဂင်္ဂါယ ဝါလုကံ ဂဏေတုံ – ဧတ္တကာ ဝါလုကာ ဣတိ ဝါ, ဧတ္တကာနိ ဝါလုကသတာနိ ဣတိ ဝါ, ဧတ္တကာနိ ဝါလုကသဟဿာနိ ဣတိ ဝါ, ဧတ္တကာနိ ဝါလုကသတသဟဿာနိ ဣတိ ဝါ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, အယျေ’’. ‘‘အတ္ထိ ပန တေ ကောစိ ဂဏကော ဝါ မုဒ္ဒိကော ဝါ သင်္ခါယကော ဝါ ယော ပဟောတိ မဟာသမုဒ္ဒေ [Pg.546] ဥဒကံ ဂဏေတုံ – ဧတ္တကာနိ ဥဒကာဠှကာနိ ဣတိ ဝါ, ဧတ္တကာနိ ဥဒကာဠှကသတာနိ ဣတိ ဝါ, ဧတ္တကာနိ ဥဒကာဠှကသဟဿာနိ ဣတိ ဝါ, ဧတ္တကာနိ ဥဒကာဠှကသတသဟဿာနိ ဣတိ ဝါ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, အယျေ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘မဟာယျေ, သမုဒ္ဒေါ ဂမ္ဘီရော အပ္ပမေယျော ဒုပ္ပရိယောဂါဟော’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, မဟာရာဇ, ယေန ရူပေ တထာဂတံ ပညာပယမာနော ပညာပေယျ တံ ရူပံ တထာဂတဿ ပဟီနံ ဥစ္ဆိန္နမူလံ တာလာဝတ္ထုကတံ အနဘာဝင်္ကတံ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မံ. ရူပသင်္ခါယဝိမုတ္တော ခေါ, မဟာရာဇ, တထာဂတော ဂမ္ဘီရော အပ္ပမေယျော ဒုပ္ပရိယောဂါဟော – သေယျထာပိ မဟာသမုဒ္ဒေါ. ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိ န ဥပေတိ, ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိ န ဥပေတိ, ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိ န ဥပေတိ, ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိ န ဥပေတိ.

“तर मग, महाराज, मी आपल्यालाच याविषयी पुन्हा विचारते. जसे आपल्याला योग्य वाटेल, तसे आपण त्याचे उत्तर द्यावे. महाराज, आपल्याला काय वाटते? आपल्याकडे असा कोणी गणक (हिशेबनीस), मुद्दिक (बोटांवर मोजणारा) किंवा संख्यायक (गणितज्ञ) आहे का, जो गंगेतील वाळूचे कण मोजण्यास समर्थ असेल—की 'इतके वाळूचे कण आहेत' किंवा 'इतके शेकडो वाळूचे कण आहेत' किंवा 'इतके हजारो वाळूचे कण आहेत' किंवा 'इतके लाखो वाळूचे कण आहेत'?” “नाही, आर्ये.” “तर मग, महाराज, आपल्याकडे असा कोणी गणक, मुद्दिक किंवा संख्यायक आहे का, जो महासागरातील पाण्याचे मोजमाप करण्यास समर्थ असेल—की 'इतके आढक पाणी आहे' किंवा 'इतके शेकडो आढक पाणी आहे' किंवा 'इतके हजारो आढक पाणी आहे' किंवा 'इतके लाखो आढक पाणी आहे'?” “नाही, आर्ये.” “ते कोणत्या कारणाने?” “आर्ये, महासागर हा खोल, अमेय (अथांग) आणि थांग लागण्यास कठीण आहे.” “त्याचप्रमाणे, महाराज, ज्या रूपाच्या आधारे तथागतांचे वर्णन केले जाऊ शकले असते, ते रूप तथागतांनी नष्ट केले आहे, मुळासकट उपटून टाकले आहे, ताडाच्या खुंटासारखे केले आहे, नामशेष केले आहे आणि भविष्यात पुन्हा उत्पन्न न होण्याच्या स्वभावाचे केले आहे. महाराज, रूपाच्या संज्ञेपासून मुक्त झालेले तथागत हे महासागरासारखेच खोल, अमेय आणि थांग लागण्यास कठीण आहेत. 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात' हेही लागू होत नाही; 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात' हेही लागू होत नाही; 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात आणि नसतातही' हेही लागू होत नाही; 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात असेही नाही आणि नसतात असेही नाही' हेही लागू होत नाही.”

‘‘ယာယ ဝေဒနာယ တထာဂတံ ပညာပယမာနော ပညာပေယျ, သာ ဝေဒနာ တထာဂတဿ ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝင်္ကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ. ဝေဒနာသင်္ခါယဝိမုတ္တော, မဟာရာဇ, တထာဂတော ဂမ္ဘီရော အပ္ပမေယျော ဒုပ္ပရိယောဂါဟော – သေယျထာပိ မဟာသမုဒ္ဒေါ. ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိ န ဥပေတိ, ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိ န ဥပေတိ, ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိ န ဥပေတိ, ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိ န ဥပေတိ.

“ज्या वेदनेच्या आधारे तथागतांचे वर्णन केले जाऊ शकले असते, ती वेदना तथागतांनी नष्ट केली आहे, मुळासकट उपटून टाकली आहे, ताडाच्या खुंटासारखी केली आहे, नामशेष केली आहे आणि भविष्यात पुन्हा उत्पन्न न होण्याच्या स्वभावाची केली आहे. महाराज, वेदनेच्या संज्ञेपासून मुक्त झालेले तथागत हे महासागरासारखेच खोल, अमेय आणि थांग लागण्यास कठीण आहेत. 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात' हेही लागू होत नाही; 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात' हेही लागू होत नाही; 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात आणि नसतातही' हेही लागू होत नाही; 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात असेही नाही आणि नसतात असेही नाही' हेही लागू होत नाही.”

‘‘ယာယ သညာ တထာဂတံ…ပေ… ယေဟိ သင်္ခါရေဟိ တထာဂတံ ပညာပယမာနော ပညာပေယျ, တေ သင်္ခါရာ တထာဂတဿ ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝင်္ကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ. သင်္ခါရသင်္ခါယဝိမုတ္တော ခေါ, မဟာရာဇ, တထာဂတော ဂမ္ဘီရော အပ္ပမေယျော ဒုပ္ပရိယောဂါဟော – သေယျထာပိ မဟာသမုဒ္ဒေါ. ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိ န ဥပေတိ, ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိ န ဥပေတိ, ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိ န ဥပေတိ, ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိ န ဥပေတိ.

“ज्या संज्ञेच्या आधारे तथागतांचे... (पेय्याल)... ज्या संस्कारांच्या आधारे तथागतांचे वर्णन केले जाऊ शकले असते, ते संस्कार तथागतांनी नष्ट केले आहेत, मुळासकट उपटून टाकले आहेत, ताडाच्या खुंटासारखे केले आहेत, नामशेष केले आहेत आणि भविष्यात पुन्हा उत्पन्न न होण्याच्या स्वभावाचे केले आहेत. महाराज, संस्कारांच्या संज्ञेपासून मुक्त झालेले तथागत हे महासागरासारखेच खोल, अमेय आणि थांग लागण्यास कठीण आहेत. 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात' हेही लागू होत नाही; 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात' हेही लागू होत नाही; 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात आणि नसतातही' हेही लागू होत नाही; 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात असेही नाही आणि नसतात असेही नाही' हेही लागू होत नाही.”

‘‘ယေန ဝိညာဏေ တထာဂတံ ပညာပယမာနော ပညာပေယျ တံ ဝိညာဏံ တထာဂတဿ ပဟီနံ ဥစ္ဆိန္နမူလံ တာလာဝတ္ထုကတံ အနဘာဝင်္ကတံ အာယတိံ [Pg.547] အနုပ္ပာဒဓမ္မံ. ဝိညာဏသင်္ခါယဝိမုတ္တော ခေါ, မဟာရာဇ, တထာဂတော ဂမ္ဘီရော အပ္ပမေယျော ဒုပ္ပရိယောဂါဟော – သေယျထာပိ မဟာသမုဒ္ဒေါ. ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိ န ဥပေတိ, ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိ န ဥပေတိ, ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိ န ဥပေတိ, ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိ န ဥပေတီ’’တိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ခေမာယ ဘိက္ခုနိယာ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ခေမံ ဘိက္ခုနိံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ.

“ज्या विज्ञानाच्या आधारे तथागतांचे वर्णन केले जाऊ शकले असते, ते विज्ञान तथागतांनी नष्ट केले आहे, मुळासकट उपटून टाकले आहे, ताडाच्या खुंटासारखे केले आहे, नामशेष केले आहे आणि भविष्यात पुन्हा उत्पन्न न होण्याच्या स्वभावाचे केले आहे. महाराज, विज्ञानाच्या संज्ञेपासून मुक्त झालेले तथागत हे महासागरासारखेच खोल, अमेय आणि थांग लागण्यास कठीण आहेत. 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात' हेही लागू होत नाही; 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात' हेही लागू होत नाही; 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात आणि नसतातही' हेही लागू होत नाही; 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात असेही नाही आणि नसतात असेही नाही' हेही लागू होत नाही.” तेव्हा कोसलचा राजा प्रसेनजित याने खेमा भिक्षुणीच्या भाषणाचे अभिनंदन केले, त्याचे कौतुक केले आणि आसनावरून उठून खेमा भिक्षुणीला अभिवादन करून, प्रदक्षिणा घालून तो निघून गेला.

အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော အပရေန သမယေန ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိံ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’တိ? ‘‘အဗျာကတံ ခေါ ဧတံ, မဟာရာဇ, မယာ – ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’’တိ. ‘‘ကိံ ပန, ဘန္တေ, န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’တိ? ‘‘ဧတမ္ပိ ခေါ, မဟာရာဇ, အဗျာကတံ မယာ – ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’’တိ. ‘‘ကိံ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’တိ? ‘‘အဗျာကတံ ခေါ ဧတံ, မဟာရာဇ, မယာ – ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’’တိ. ‘‘ကိံ ပန, ဘန္တေ, နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’တိ? ‘‘ဧတမ္ပိ ခေါ, မဟာရာဇ, အဗျာကတံ မယာ – ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’’တိ. ‘‘ကိံ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော – ‘အဗျာကတံ ခေါ ဧတံ, မဟာရာဇ, မယာ – ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝဒေသိ…ပေ…. ‘‘‘ကိံ ပန, ဘန္တေ, နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော – ‘‘‘ဧတမ္ပိ ခေါ, မဟာရာဇ, အဗျာကတံ မယာ – နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝဒေသိ. ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယေနေတံ အဗျာကတံ ဘဂဝတာ’’တိ?

त्यानंतर दुसऱ्या एका प्रसंगी कोसलचा राजा प्रसेनजित जेथे भगवान होते तेथे गेला. तेथे पोहोचल्यावर भगवंतांना अभिवादन करून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या कोसलच्या राजा प्रसेनजिताने भगवंतांना विचारले—'भंते, तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात का?' 'महाराज, मी हे घोषित केलेले नाही (अव्याकृत ठेवले आहे) की—तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात.' 'तर मग, भंते, तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात का?' 'महाराज, मी हेही घोषित केलेले नाही की—तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात.' 'तर मग, भंते, तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात आणि नसतातही का?' 'महाराज, मी हेही घोषित केलेले नाही की—तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात आणि नसतातही.' 'तर मग, भंते, तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात असेही नाही आणि नसतात असेही नाही का?' 'महाराज, मी हेही घोषित केलेले नाही की—तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात असेही नाही आणि नसतात असेही नाही.' 'भंते, जेव्हा विचारले जाते की—तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात का? तेव्हा आपण म्हणता—महाराज, मी हे घोषित केलेले नाही की तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात... (पेय्याल)... आणि जेव्हा विचारले जाते की—तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात असेही नाही आणि नसतात असेही नाही का? तेव्हा आपण म्हणता—महाराज, मी हेही घोषित केलेले नाही की तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात असेही नाही आणि नसतात असेही नाही. भंते, याचे काय कारण आहे, कोणता प्रत्यय (हेतू) आहे, ज्यामुळे भगवंतांनी हे अव्याकृत ठेवले आहे?'

‘‘တေန ဟိ, မဟာရာဇ, တညေဝေတ္ထ ပဋိပုစ္ဆိဿာမိ. ယထာ တေ ခမေယျ တထာ နံ ဗျာကရေယျာသိ. တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, အတ္ထိ တေ ကောစိ ဂဏကော ဝါ မုဒ္ဒိကော ဝါ သင်္ခါယကော ဝါ ယော ပဟောတိ ဂင်္ဂါယ ဝါလုကံ ဂဏေတုံ [Pg.548] – ဧတ္တကာ ဝါလုကာ ဣတိ ဝါ…ပေ… ဧတ္တကာနိ ဝါလုကသတသဟဿာနိ ဣတိ ဝါ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘အတ္ထိ ပန တေ ကောစိ ဂဏကော ဝါ မုဒ္ဒိကော ဝါ သင်္ခါယကော ဝါ ယော ပဟောတိ မဟာသမုဒ္ဒေ ဥဒကံ ဂဏေတုံ – ဧတ္တကာနိ ဥဒကာဠှကာနိ ဣတိ ဝါ…ပေ… ဧတ္တကာနိ ဥဒကာဠှကသတသဟဿာနိ ဣတိ ဝါ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘မဟာ, ဘန္တေ, သမုဒ္ဒေါ ဂမ္ဘီရော အပ္ပမေယျော ဒုပ္ပရိယောဂါဟော. ဧဝမေဝ ခေါ, မဟာရာဇ, ယေန ရူပေန တထာဂတံ ပညာပယမာနော ပညာပေယျ, တံ ရူပံ တထာဂတဿ ပဟီနံ ဥစ္ဆိန္နမူလံ တာလာဝတ္ထုကတံ အနဘာဝင်္ကတံ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မံ. ရူပသင်္ခါယဝိမုတ္တော ခေါ, မဟာရာဇ, တထာဂတော ဂမ္ဘီရော အပ္ပမေယျော ဒုပ္ပရိယောဂါဟော – သေယျထာပိ မဟာသမုဒ္ဒေါ. ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိ န ဥပေတိ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိ န ဥပေတိ. ယာယ ဝေဒနာယ…ပေ… ယာယ သညာယ…ပေ… ယေဟိ သင်္ခါရေဟိ…ပေ…’’.

“तसे असेल तर, महाराज, मी तुम्हालाच याविषयी पुन्हा विचारतो. जसे तुम्हाला योग्य वाटेल तसे तुम्ही त्याचे उत्तर द्या. महाराज, तुम्हाला काय वाटते? गंगेतील वाळू मोजण्यास समर्थ असा एखादा गणक (हिशोबनीस), मुद्रिक (बोटांवर मोजणारा) किंवा संख्यायक (संख्या मोजणारा) तुमच्याकडे आहे का, जो मोजू शकेल की—'इतके वाळूचे कण आहेत' किंवा... 'इतके लाख वाळूचे कण आहेत'?” “नाही, भंते.” “पण महाराज, महासागरातील पाणी मोजण्यास समर्थ असा एखादा गणक, मुद्रिक किंवा संख्यायक तुमच्याकडे आहे का, जो मोजू शकेल की—'पाण्याचे इतके आळ्हक (माप) आहेत' किंवा... 'पाण्याचे इतके लाख आळ्हक आहेत'?” “नाही, भंते.” “ते कशामुळे?” “भंते, महासागर हा विशाल, खोल, अमेय (मोजता न येणारा) आणि दुस्तर (प्रवेश करण्यास कठीण) आहे.” “तशाच प्रकारे, महाराज, ज्या रूपाने तथागतांना प्रज्ञप्त (वर्णन) केले जाऊ शकते, ते रूप तथागतांनी प्रहीन (नष्ट) केले आहे, मुळासकट उपटून टाकले आहे, ताडाच्या खुंटासारखे केले आहे, नामशेष केले आहे आणि भविष्यात पुन्हा उत्पन्न न होणाऱ्या स्वभावाचे केले आहे. महाराज, रूपाच्या संज्ञेपासून मुक्त झालेले तथागत महासागराप्रमाणेच खोल, अमेय आणि दुस्तर आहेत. 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात' हेही लागू होत नाही... 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात आणि नसतात असेही नाही' हेही लागू होत नाही. ज्या वेदनेने... ज्या संज्ञेने... ज्या संस्कारांनी...”

‘‘ယေန ဝိညာဏေန တထာဂတံ ပညာပယမာနော ပညာပေယျ, တံ ဝိညာဏံ တထာဂတဿ ပဟီနံ ဥစ္ဆိန္နမူလံ တာလာဝတ္ထုကတံ အနဘာဝင်္ကတံ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မံ. ဝိညာဏသင်္ခါယဝိမုတ္တော ခေါ, မဟာရာဇ, တထာဂတော ဂမ္ဘီရော အပ္ပမေယျော ဒုပ္ပရိယောဂါဟော – သေယျထာပိ မဟာသမုဒ္ဒေါ. ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိ န ဥပေတိ, ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိ န ဥပေတိ, ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိ န ဥပေတိ, ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိ န ဥပေတီ’’တိ.

“ज्या विज्ञानाने तथागतांना प्रज्ञप्त केले जाऊ शकते, ते विज्ञान तथागतांनी प्रहीन केले आहे, मुळासकट उपटून टाकले आहे, ताडाच्या खुंटासारखे केले आहे, नामशेष केले आहे आणि भविष्यात पुन्हा उत्पन्न न होणाऱ्या स्वभावाचे केले आहे. महाराज, विज्ञानाच्या संज्ञेपासून मुक्त झालेले तथागत महासागराप्रमाणेच खोल, अमेय आणि दुस्तर आहेत. 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात' हेही लागू होत नाही, 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात' हेही लागू होत नाही, 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात आणि नसतातही' हेही लागू होत नाही, 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात आणि नसतात असेही नाही' हेही लागू होत नाही.”

‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘန္တေ, အဗ္ဘုတံ, ဘန္တေ! ယတြ ဟိ နာမ သတ္ထု စေဝ သာဝိကာယ စ အတ္ထေန အတ္ထော ဗျဉ္ဇနေန ဗျဉ္ဇနံ သံသန္ဒိဿတိ, သမေဿတိ, န ဝိရောဓယိဿတိ ယဒိဒံ အဂ္ဂပဒသ္မိံ. ဧကမိဒါဟံ, ဘန္တေ, သမယံ ခေမံ ဘိက္ခုနိံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတမတ္ထံ အပုစ္ဆိံ. သာပိ မေ အယျာ ဧတေဟိ ပဒေဟိ ဧတေဟိ ဗျဉ္ဇနေဟိ ဧတမတ္ထံ ဗျာကာသိ, သေယျထာပိ ဘဂဝါ. အစ္ဆရိယံ, ဘန္တေ, အဗ္ဘုတံ, ဘန္တေ! ယတြ ဟိ နာမ သတ္ထု စေဝ သာဝိကာယ စ အတ္ထေန အတ္ထော ဗျဉ္ဇနေန ဗျဉ္ဇနံ သံသန္ဒိဿတိ, သမေဿတိ, န ဝိရောဓယိဿတိ ယဒိဒံ အဂ္ဂပဒသ္မိံ. ဟန္ဒ ဒါနိ မယံ, ဘန္တေ, ဂစ္ဆာမ. ဗဟုကိစ္စာ မယံ ဗဟုကရဏီယာ’’တိ. ‘‘ယဿ ဒါနိ တွံ, မဟာရာဇ, ကာလံ မညသီ’’တိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဘဂဝတော [Pg.549] ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမီတိ. ပဌမံ.

“आश्चर्यकारक आहे, भंते! अद्भुत आहे, भंते! कारण या श्रेष्ठ पदाच्या (परम सत्याच्या) बाबतीत शास्त्यांचे (बुद्धांचे) आणि त्यांच्या श्राविकेचे अर्थाशी अर्थ आणि व्यंजनाशी (शब्दांशी) व्यंजन तंतोतंत जुळते आहे, सुसंगत आहे आणि त्यात कोणताही विरोध नाही. भंते, एका वेळी मी खेमा भिक्खुणींकडे जाऊन त्यांना याविषयी विचारले होते. त्या आदरणीय आर्यांनीही मला याच पदांनी आणि याच व्यंजनांनी या विषयाचे स्पष्टीकरण दिले होते, जसे की भगवंतांनी दिले आहे. आश्चर्यकारक आहे, भंते! अद्भुत आहे, भंते! कारण या श्रेष्ठ पदाच्या बाबतीत शास्त्यांचे आणि त्यांच्या श्राविकेचे अर्थाशी अर्थ आणि व्यंजनाशी व्यंजन तंतोतंत जुळते आहे, सुसंगत आहे आणि त्यात कोणताही विरोध नाही. भंते, आता आम्ही निघतो. आम्हाला बरीच कामे आणि कर्तव्ये आहेत.” “महाराज, आता तुम्हाला जी योग्य वेळ वाटेल ती (तुम्ही करू शकता).” त्यानंतर कोसलचा राजा प्रसेनजित भगवंतांच्या भाषणाचे अभिनंदन व अनुमोदन करून, आसनावरून उठून, भगवंतांना अभिवादन व प्रदक्षिणा करून निघून गेला. पहिले (सुत्त समाप्त).

၂. အနုရာဓသုတ္တံ

२. अनुराध सुत्त

၄၁၁. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဝေသာလိယံ ဝိဟရတိ မဟာဝနေ ကူဋာဂါရသာလာယံ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ အနုရာဓော ဘဂဝတော အဝိဒူရေ အရညကုဋိကာယံ ဝိဟရတိ. အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ယေနာယသ္မာ အနုရာဓော တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ အနုရာဓေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ အာယသ္မန္တံ အနုရာဓံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ယော သော, အာဝုသော အနုရာဓ, တထာဂတော ဥတ္တမပုရိသော ပရမပုရိသော ပရမပတ္တိပတ္တော, တံ တထာဂတော ဣမေသု စတူသု ဌာနေသု ပညာပယမာနော ပညာပေတိ – ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ, ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ, ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ, ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ’’တိ? ‘‘ယော သော, အာဝုသော, တထာဂတော ဥတ္တမပုရိသော ပရမပုရိသော ပရမပတ္တိပတ္တော, တံ တထာဂတော အညတြ ဣမေဟိ စတူဟိ ဌာနေဟိ ပညာပယမာနော ပညာပေတိ – ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ, ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ, ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ, နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, တေ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ အာယသ္မန္တံ အနုရာဓံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘သော စာယံ ဘိက္ခု နဝေါ ဘဝိဿတိ အစိရပဗ္ဗဇိတော, ထေရော ဝါ ပန ဗာလော အဗျတ္တော’’တိ. အထ ခေါ တေ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ အာယသ္မန္တံ အနုရာဓံ နဝဝါဒေန စ ဗာလဝါဒေန စ အပသာဒေတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကမိံသု.

४११. एकदा भगवान वैशाली येथील महावनातील कूटागारशाळेत विहार करत होते. त्या वेळी आयुष्यमान अनुराध भगवंतांपासून काही अंतरावर एका अरण्यकुटीत विहार करत होते. तेव्हा अनेक अन्यधर्मीय परिव्राजक आयुष्यमान अनुराधांकडे आले. आल्यानंतर त्यांनी आयुष्यमान अनुराधांशी कुशलमंगल विचारले. आनंददायी आणि संस्मरणीय संभाषण आटोपून ते एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेले ते अन्यधर्मीय परिव्राजक आयुष्यमान अनुराधांना म्हणाले—'मित्र अनुराध, जे तथागत उत्तम पुरुष, परम पुरुष आणि परम प्राप्तीला पोहोचलेले आहेत, ते तथागत या चार पर्यायांपैकी कोणत्या पर्यायाने प्रज्ञप्त (वर्णन) करतात—"तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात", "तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात", "तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात आणि नसतातही", किंवा "तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात आणि नसतात असेही नाही"?' 'मित्रांनो, जे तथागत उत्तम पुरुष, परम पुरुष आणि परम प्राप्तीला पोहोचलेले आहेत, ते तथागत या चार पर्यायांव्यतिरिक्त इतर प्रकारे प्रज्ञप्त करतात की—"तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात", "तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात", "तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात आणि नसतातही", किंवा "तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात आणि नसतात असेही नाही".' असे म्हटल्यावर, ते अन्यधर्मीय परिव्राजक आयुष्यमान अनुराधांना म्हणाले—'हा भिक्खू नवीन असावा, ज्याने नुकतीच प्रव्रज्या घेतली आहे; किंवा जर तो थेर (ज्येष्ठ) असेल, तर तो मूर्ख आणि अज्ञानी असावा.' त्यानंतर ते अन्यधर्मीय परिव्राजक आयुष्यमान अनुराधांना 'नवशिका' आणि 'मूर्ख' असे म्हणून त्यांचा उपहास करून आसनावरून उठून निघून गेले.

အထ ခေါ အာယသ္မတော အနုရာဓဿ အစိရပက္ကန္တေသု အညတိတ္ထိယေသု ပရိဗ္ဗာဇကေသု ဧတဒဟောသိ – ‘‘သစေ ခေါ မံ တေ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဥတ္တရိံ ပုစ္ဆေယျုံ, ကထံ ဗျာကရမာနော နု ခွာဟံ တေသံ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဝုတ္တဝါဒီ စေဝ ဘဂဝတော အဿံ, န [Pg.550] စ ဘဂဝန္တံ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခေယျံ, ဓမ္မဿ စာနုဓမ္မံ ဗျာကရေယျံ, န စ ကောစိ သဟဓမ္မိကော ဝါဒါနုဝါဒေါ ဂါရယှံ ဌာနံ အာဂစ္ဆေယျာ’’တိ? အထ ခေါ အာယသ္မာ အနုရာဓော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အနုရာဓော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဓာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော အဝိဒူရေ အရညကုဋိကာယံ ဝိဟရာမိ. အထ ခေါ, ဘန္တေ, သမ္ဗဟုလာ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ မယာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ, ဘန္တေ, တေ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ မံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ယော သော, အာဝုသော အနုရာဓ, တထာဂတော ဥတ္တမပုရိသော ပရမပုရိသော ပရမပတ္တိပတ္တော, တံ တထာဂတော ဣမေသု စတူသု ဌာနေသု ပညာပယမာနော ပညာပေတိ – ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ’’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တာဟံ, ဘန္တေ, တေ အညတိတ္ထိယေ ပရိဗ္ဗာဇကေ ဧတဒဝေါစံ – ‘‘ယော သော, အာဝုသော, တထာဂတော ဥတ္တမပုရိသော ပရမပုရိသော ပရမပတ္တိပတ္တော, တံ တထာဂတော အညတြ ဣမေဟိ စတူဟိ ဌာနေဟိ ပညာပယမာနော ပညာပေတိ – ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘန္တေ, တေ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ မံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘သော စာယံ ဘိက္ခု နဝေါ ဘဝိဿတိ အစိရပဗ္ဗဇိတော ထေရော ဝါ ပန ဗာလော အဗျတ္တော’’တိ. အထ ခေါ မံ, ဘန္တေ, တေ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ နဝဝါဒေန စ ဗာလဝါဒေန စ အပသာဒေတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကမိံသု. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, အစိရပက္ကန္တေသု တေသု အညတိတ္ထိယေသု ပရိဗ္ဗာဇကေသု ဧတဒဟောသိ – ‘‘သစေ ခေါ မံ တေ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဥတ္တရိံ ပုစ္ဆေယျုံ, ကထံ ဗျာကရမာနော နု ခွာဟံ တေသံ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဝုတ္တဝါဒီ စေဝ ဘဂဝတော အဿံ, န စ ဘဂဝန္တံ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခေယျံ, ဓမ္မဿ စာနုဓမ္မံ ဗျာကရေယျံ, န စ ကောစိ သဟဓမ္မိကော ဝါဒါနုဝါဒေါ ဂါရယှံ ဌာနံ အာဂစ္ဆေယျာ’’တိ?

त्यानंतर, ते अन्यधर्मीय परिव्राजक निघून गेल्यावर काही वेळातच आयुष्यमान अनुराधांच्या मनात असा विचार आला – “जर ते अन्यधर्मीय परिव्राजक मला यापुढे विचारतील, तर मी त्या अन्यधर्मीय परिव्राजकांना कशा प्रकारे उत्तर दिले पाहिजे जेणेकरून मी भगवंतांच्या वचनांनुसार बोलणारा ठरेन, भगवंतांवर असत्य आरोप करणार नाही, धर्माला अनुसरूनच उत्तर देईन आणि कोणताही सहधर्मीय वादविवाद किंवा आक्षेप निंदनीय ठरणार नाही?” त्यानंतर आयुष्यमान अनुराध जेथे भगवंत होते तेथे गेले; आणि भगवंतांना अभिवादन करून एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या आयुष्यमान अनुराधांनी भगवंतांना असे म्हटले – “भन्ते, मी येथे भगवंतांच्या जवळच एका अरण्यकुटीत राहत आहे. त्यानंतर, भन्ते, अनेक अन्यधर्मीय परिव्राजक मी जेथे होतो तेथे आले; आणि त्यांनी माझ्याशी कुशल-मंगल विचारपूस केली. आनंददायी व संस्मरणीय संभाषण संपवून ते एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसल्यावर, भन्ते, ते अन्यधर्मीय परिव्राजक मला म्हणाले – ‘आवुसो अनुराध, जो तो तथागत उत्तम पुरुष, परम पुरुष, परम प्राप्तीला पोहोचलेला आहे, त्या तथागतांना या चार गोष्टींमध्ये प्रज्ञापित करताना तथागत कसे प्रज्ञापित करतात – तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात, किंवा... तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात, किंवा... तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात आणि नसतातही, किंवा... तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात असेही नाही आणि नसतात असेही नाही?’ असे विचारल्यावर, भन्ते, मी त्या अन्यधर्मीय परिव्राजकांना असे म्हटले – ‘आवुसो, जो तो तथागत उत्तम पुरुष, परम पुरुष, परम प्राप्तीला पोहोचलेला आहे, त्या तथागतांना या चार गोष्टींशिवाय प्रज्ञापित करताना तथागत कसे प्रज्ञापित करतात – तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात, किंवा... तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात, किंवा... तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात आणि नसतातही, किंवा... तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात असेही नाही आणि नसतात असेही नाही?’ असे म्हटल्यावर, भन्ते, ते अन्यधर्मीय परिव्राजक मला म्हणाले – ‘हा भिक्खू नक्कीच नवीन असेल, ज्याने नुकतीच प्रव्रज्या घेतली आहे, किंवा जर तो थेर असेल, तर तो मूर्ख आणि अज्ञानी असेल.’ त्यानंतर, भन्ते, ते अन्यधर्मीय परिव्राजक मला ‘नवशिका’ आणि ‘मूर्ख’ असे म्हणून, माझा अनादर करून आसनावरून उठून निघून गेले. भन्ते, ते अन्यधर्मीय परिव्राजक निघून गेल्यावर काही वेळातच माझ्या मनात असा विचार आला – ‘जर ते अन्यधर्मीय परिव्राजक मला यापुढे विचारतील, तर मी त्या अन्यधर्मीय परिव्राजकांना कशा प्रकारे उत्तर दिले पाहिजे जेणेकरून मी भगवंतांच्या वचनांनुसार बोलणारा ठरेन, भगवंतांवर असत्य आरोप करणार नाही, धर्माला अनुसरूनच उत्तर देईन आणि कोणताही सहधर्मीय वादविवाद किंवा आक्षेप निंदनीय ठरणार नाही?’”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, အနုရာဓ, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ?

“अनुराध, तुला काय वाटते, रूप नित्य आहे की अनित्य?”

‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’.

“अनित्य आहे, भन्ते.”

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ?

“जे अनित्य आहे, ते दुःखकारक आहे की सुखकारक?”

‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’.

“दुःखकारक आहे, भन्ते.”

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ?

“जे अनित्य, दुःखकारक आणि परिवर्तनशील स्वभावाचे आहे, त्याविषयी ‘हे माझे आहे, हा मी आहे, हा माझा आत्मा आहे’ असे मानणे योग्य आहे का?”

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

“नक्कीच नाही, भन्ते.”

‘‘ဝေဒနာ နိစ္စာ ဝါ အနိစ္စာ ဝါ’’တိ?…ပေ… သညာ [Pg.551] …ပေ… သင်္ခါရာ…ပေ… ‘‘ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ?

“वेदना नित्य आहे की अनित्य?”... “संज्ञा...”... “संस्कार...”... “विज्ञान नित्य आहे की अनित्य?”

‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’.

“अनित्य आहे, भन्ते.”

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ?

“जे अनित्य आहे, ते दुःखकारक आहे की सुखकारक?”

‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’.

“दुःखकारक आहे, भन्ते.”

‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ?

“जे अनित्य, दुःखकारक आणि परिवर्तनशील स्वभावाचे आहे, त्याविषयी ‘हे माझे आहे, हा मी आहे, हा माझा आत्मा आहे’ असे मानणे योग्य आहे का?”

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

“नक्कीच नाही, भन्ते.”

‘‘တသ္မာတိဟ, အနုရာဓ, ယံ ကိဉ္စိ ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ, သဗ္ဗံ ရူပံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ယာ ကာစိ ဝေဒနာ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာ…ပေ… ယာ ကာစိ သညာ…ပေ… ယေ ကေစိ သင်္ခါရာ…ပေ… ယံ ကိဉ္စိ ဝိညာဏံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ, သဗ္ဗံ ဝိညာဏံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝံ ပဿံ, အနုရာဓ, သုတဝါ အရိယသာဝကော ရူပသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဝေဒနာယပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, သညာယပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, သင်္ခါရေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဝိညာဏသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ; ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ; ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ.

“म्हणूनच, अनुराध, भूत, भविष्य किंवा वर्तमान काळातील, अंतर्गत किंवा बाह्य, स्थूल किंवा सूक्ष्म, हीन किंवा प्रणीत, दूर किंवा जवळ असलेले कोणतेही रूप असो; त्या सर्व रूपांविषयी ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे यथार्थपणे सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे. कोणतीही वेदना असो... कोणतीही संज्ञा असो... कोणतेही संस्कार असोत... भूत, भविष्य किंवा वर्तमान काळातील, अंतर्गत किंवा बाह्य, स्थूल किंवा सूक्ष्म, हीन किंवा प्रणीत, दूर किंवा जवळ असलेले कोणतेही विज्ञान असो; त्या सर्व विज्ञानांविषयी ‘हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही’ अशा प्रकारे यथार्थपणे सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे. असे पाहणारा, अनुराध, श्रुतवान आर्यश्रावक रूपाविषयीही विरक्त होतो, वेदनेविषयीही विरक्त होतो, संज्ञेविषयीही विरक्त होतो, संस्कारांविषयीही विरक्त होतो आणि विज्ञानाविषयीही विरक्त होतो. विरक्त झाल्यामुळे तो आसक्तीरहित होतो; आसक्तीरहित झाल्यामुळे तो मुक्त होतो. मुक्त झाल्यावर ‘मी मुक्त झालो आहे’ असे ज्ञान त्याला होते. ‘जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य पूर्ण झाले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या जन्मानंतर पुन्हा काहीही करायचे उरलेले नाही’ हे तो जाणतो.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, အနုရာဓ, ရူပံ တထာဂတောတိ သမနုပဿသီ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဝေဒနံ တထာဂတောတိ သမနုပဿသီ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘သညံ တထာဂတောတိ သမနုပဿသီ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘သင်္ခါရေ တထာဂတောတိ သမနုပဿသီ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဝိညာဏံ တထာဂတောတိ သမနုပဿသီ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, အနုရာဓ, ရူပသ္မိံ တထာဂတောတိ သမနုပဿသီ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘အညတြ ရူပါ တထာဂတောတိ သမနုပဿသီ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဝေဒနာယ…ပေ… အညတြ ဝေဒနာယ…ပေ… သညာယ…ပေ… အညတြ သညာယ…ပေ… သင်္ခါရေသု…ပေ… အညတြ သင်္ခါရေဟိ…ပေ… ဝိညာဏသ္မိံ တထာဂတောတိ သမနုပဿသီ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘အညတြ ဝိညာဏာ တထာဂတောတိ သမနုပဿသီ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

“अनुराध, तुला काय वाटते, तू रूपाला तथागत मानतोस का?” “नक्कीच नाही, भन्ते.” “तू वेदनेला तथागत मानतोस का?” “नक्कीच नाही, भन्ते.” “तू संज्ञेला तथागत मानतोस का?” “नक्कीच नाही, भन्ते.” “तू संस्कारांना तथागत मानतोस का?” “नक्कीच नाही, भन्ते.” “तू विज्ञानाला तथागत मानतोस का?” “नक्कीच नाही, भन्ते.” “अनुराध, तुला काय वाटते, तू तथागतांना रूपात पाहतोस का?” “नक्कीच नाही, भन्ते.” “तू तथागतांना रूपाव्यतिरिक्त पाहतोस का?” “नक्कीच नाही, भन्ते.” “तू तथागतांना वेदनेत... वेदनेव्यतिरिक्त... संज्ञेत... संज्ञेव्यतिरिक्त... संस्कारांत... संस्कारांव्यतिरिक्त... विज्ञानात पाहतोस का?” “नक्कीच नाही, भन्ते.” “तू तथागतांना विज्ञानाव्यतिरिक्त पाहतोस का?” “नक्कीच नाही, भन्ते.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, အနုရာဓ, ရူပံ, ဝေဒနံ, သညံ, သင်္ခါရေ, ဝိညာဏံ တထာဂတောတိ သမနုပဿသီ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, အနုရာဓ, အယံ သော အရူပီ အဝေဒနော အသညီ အသင်္ခါရော အဝိညာဏော တထာဂတောတိ သမနုပဿသီ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဧတ္ထ စ တေ, အနုရာဓ, ဒိဋ္ဌေဝ [Pg.552] ဓမ္မေ သစ္စတော ထေတတော တထာဂတေ အနုပလဗ္ဘိယမာနေ ကလ္လံ နု တေ တံ ဝေယျာကရဏံ – ယော သော, အာဝုသော, တထာဂတော ဥတ္တမပုရိသော ပရမပုရိသော ပရမပတ္တိပတ္တော, တံ တထာဂတော အညတြ ဣမေဟိ စတူဟိ ဌာနေဟိ ပညာပယမာနော ပညာပေတိ – ‘‘‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘သာဓု သာဓု, အနုရာဓ! ပုဗ္ဗေ စာဟံ, အနုရာဓ, ဧတရဟိ စ ဒုက္ခဉ္စေဝ ပညာပေမိ ဒုက္ခဿ စ နိရောဓ’’န္တိ. ဒုတိယံ.

“अनुराधा, तुला काय वाटते? तू रूप, वेदना, संज्ञा, संस्कार आणि विज्ञानाला ‘तथागत’ म्हणून पाहतोस का?” “नाही, भन्ते.” “अनुराधा, तुला काय वाटते? हा जो रूपरहित, वेदनारहित, संज्ञारहित, संस्काररहित आणि विज्ञानरहित आहे, त्याला तू ‘तथागत’ म्हणून पाहतोस का?” “नाही, भन्ते.” “अनुराधा, जेव्हा याच जन्मात (दृष्टधर्मात) तथागत सत्यतः आणि निश्चितपणे उपलब्ध होत नाहीत, तर मग तुझे हे स्पष्टीकरण योग्य ठरेल का की—‘मित्रांनो, जो तो तथागत उत्तम पुरुष, परम पुरुष, परम प्राप्तीला प्राप्त झालेला आहे, त्याला या चार पर्यायांच्या व्यतिरिक्त इतर प्रकारे प्रज्ञापित (वर्णन) केले जाऊ शकते की—"तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात" किंवा... पे... "तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वातही नसतात आणि नसतात असेही नाही"?’” “नाही, भन्ते.” “साधू, साधू, अनुराधा! पूर्वीही आणि आताही, मी केवळ दुःख आणि दुःखाचा निरोधच प्रज्ञापित करतो.” दुसरे.

၃. ပဌမသာရိပုတ္တကောဋ္ဌိကသုတ္တံ

३. प्रथम सारिपुत्त-कोट्ठिक सुत्त

၄၁၂. ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ စ သာရိပုတ္တော, အာယသ္မာ စ မဟာကောဋ္ဌိကော ဗာရာဏသိယံ ဝိဟရန္တိ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကောဋ္ဌိကော သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ မဟာကောဋ္ဌိကော အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ –

४१२. एका वेळी आयुष्यमान सारिपुत्त आणि आयुष्यमान महाकोट्ठिक वाराणसी येथे इसिपतन येथील मृगदावात विहार करत होते. तेव्हा आयुष्यमान महाकोट्ठिक संध्याकाळच्या वेळी ध्यानातून (एकांतातून) उठून जेथे आयुष्यमान सारिपुत्त होते तेथे गेले; तेथे जाऊन त्यांनी आयुष्यमान सारिपुत्त यांच्याशी कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी आणि संस्मरणीय संभाषण संपवून ते एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसल्यावर आयुष्यमान महाकोट्ठिक आयुष्यमान सारिपुत्त यांना असे म्हणाले—

‘‘ကိံ နု ခေါ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’တိ? ‘‘အဗျာကတံ ခေါ ဧတံ, အာဝုသော, ဘဂဝတာ – ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’’တိ. ‘‘ကိံ ပနာဝုသော, န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’တိ? ‘‘ဧတမ္ပိ ခေါ, အာဝုသော, အဗျာကတံ ဘဂဝတာ – ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’’တိ. ‘‘ကိံ နု ခေါ, အာဝုသော, ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’တိ? ‘‘အဗျာကတံ ခေါ ဧတံ, အာဝုသော, ဘဂဝတာ – ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’’တိ. ‘‘ကိံ ပနာဝုသော, နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’တိ? ‘‘ဧတမ္ပိ ခေါ, အာဝုသော, အဗျာကတံ ဘဂဝတာ – ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’’တိ.

“मित्र सारिपुत्त, काय तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात?” “मित्रा, भगवंतांनी हे अव्याकृत (अस्पष्ट/अनुत्तरित) ठेवले आहे की—‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात.’” “पण मित्रा, काय तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात?” “मित्रा, भगवंतांनी हे देखील अव्याकृत ठेवले आहे की—‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात.’” “पण मित्रा, काय तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात आणि नसतातही?” “मित्रा, भगवंतांनी हे अव्याकृत ठेवले आहे की—‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात आणि नसतातही.’” “पण मित्रा, काय तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वातही नसतात आणि नसतात असेही नाही?” “मित्रा, भगवंतांनी हे देखील अव्याकृत ठेवले आहे की—‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वातही नसतात आणि नसतात असेही नाही.’”

‘‘‘ကိံ နု ခေါ, အာဝုသော, ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော, ‘အဗျာကတံ ခေါ ဧတံ, အာဝုသော, ဘဂဝတာ – ဟောတိ တထာဂတော [Pg.553] ပရံ မရဏာ’တိ ဝဒေသိ…ပေ… ‘ကိံ ပနာဝုသော, နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော – ‘ဧတမ္ပိ ခေါ, အာဝုသော, အဗျာကတံ ဘဂဝတာ – နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝဒေသိ. ကော နု ခေါ, အာဝုသော, ဟေတု, ကော ပစ္စယော ယေနေတံ အဗျာကတံ ဘဂဝတာ’’တိ?

“‘मित्रा, काय तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात?’ असे विचारले असता, तू म्हणालास, ‘मित्रा, भगवंतांनी हे अव्याकृत ठेवले आहे की—तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात’... पे... ‘पण मित्रा, काय तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वातही नसतात आणि नसतात असेही नाही?’ असे विचारले असता, तू म्हणालास, ‘मित्रा, भगवंतांनी हे देखील अव्याकृत ठेवले आहे की—तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वातही नसतात आणि नसतात असेही नाही.’ मित्रा, याचे काय कारण आहे, कोणता प्रत्यय (हेतू) आहे, ज्यामुळे भगवंतांनी हे अव्याकृत ठेवले आहे?”

‘‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ခေါ, အာဝုသော, ရူပဂတမေတံ. န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ, ရူပဂတမေတံ. ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ, ရူပဂတမေတံ. နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ, ရူပဂတမေတံ. ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ခေါ, အာဝုသော, ဝေဒနာဂတမေတံ. န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ, ဝေဒနာဂတမေတံ. ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ, ဝေဒနာဂတမေတံ. နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ, ဝေဒနာဂတမေတံ. ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ခေါ, အာဝုသော, သညာဂတမေတံ. န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ, သညာဂတမေတံ. ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ, သညာဂတမေတံ. နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ, သညာဂတမေတံ. ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ခေါ, အာဝုသော, သင်္ခါရဂတမေတံ. န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ, သင်္ခါရဂတမေတံ. ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ, သင်္ခါရဂတမေတံ. နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ, သင်္ခါရဂတမေတံ. ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ခေါ, အာဝုသော, ဝိညာဏဂတမေတံ. န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ, ဝိညာဏဂတမေတံ. ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ, ဝိညာဏဂတမေတံ. နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ, ဝိညာဏဂတမေတံ. အယံ ခေါ, အာဝုသော, ဟေတု အယံ ပစ္စယော, ယေနေတံ အဗျာကတံ ဘဂဝတာ’’တိ. တတိယံ.

“मित्रा, ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात’ हा विचार रूपाशी संबंधित (रूपगत) आहे. ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात’ हा विचार रूपाशी संबंधित आहे. ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात आणि नसतातही’ हा विचार रूपाशी संबंधित आहे. ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वातही नसतात आणि नसतात असेही नाही’ हा विचार रूपाशी संबंधित आहे. मित्रा, ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात’ हा विचार वेदनेशी संबंधित (वेदनागत) आहे... ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वातही नसतात आणि नसतात असेही नाही’ हा विचार वेदनेशी संबंधित आहे. मित्रा, ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात’ हा विचार संज्ञेशी संबंधित (संज्ञागत) आहे... ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वातही नसतात आणि नसतात असेही नाही’ हा विचार संज्ञेशी संबंधित आहे. मित्रा, ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात’ हा विचार संस्कारांशी संबंधित (संस्कारगत) आहे... ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वातही नसतात आणि नसतात असेही नाही’ हा विचार संस्कारांशी संबंधित आहे. मित्रा, ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात’ हा विचार विज्ञानाशी संबंधित (विज्ञानगत) आहे. ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात’ हा विचार विज्ञानाशी संबंधित आहे. ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात आणि नसतातही’ हा विचार विज्ञानाशी संबंधित आहे. ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वातही नसतात आणि नसतात असेही नाही’ हा विचार विज्ञानाशी संबंधित आहे. मित्रा, हेच ते कारण आहे, हाच तो प्रत्यय आहे, ज्यामुळे भगवंतांनी हे अव्याकृत ठेवले आहे.” तिसरे.

၄. ဒုတိယသာရိပုတ္တကောဋ္ဌိကသုတ္တံ

४. द्वितीय सारिपुत्त-कोट्ठिक सुत्त

၄၁၃. ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ စ သာရိပုတ္တော, အာယသ္မာ စ မဟာကောဋ္ဌိကော ဗာရာဏသိယံ ဝိဟရန္တိ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ…ပေ… (သာယေဝ [Pg.554] ပုစ္ဆာ) ‘‘ကော နု ခေါ, အာဝုသော, ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယေနေတံ အဗျာကတံ ဘဂဝတာ’’တိ? ‘‘ရူပံ ခေါ, အာဝုသော, အဇာနတော အပဿတော ယထာဘူတံ, ရူပသမုဒယံ အဇာနတော အပဿတော ယထာဘူတံ, ရူပနိရောဓံ အဇာနတော အပဿတော ယထာဘူတံ, ရူပနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ အဇာနတော အပဿတော ယထာဘူတံ, ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိဿ ဟောတိ; ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိဿ ဟောတိ; ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိဿ ဟောတိ; ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိဿ ဟောတိ. ဝေဒနံ…ပေ… သညံ…ပေ… သင်္ခါရေ…ပေ… ဝိညာဏံ အဇာနတော အပဿတော ယထာဘူတံ, ဝိညာဏသမုဒယံ အဇာနတော အပဿတော ယထာဘူတံ, ဝိညာဏနိရောဓံ အဇာနတော အပဿတော ယထာဘူတံ, ဝိညာဏနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ အဇာနတော အပဿတော ယထာဘူတံ, ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိဿ ဟောတိ; ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိဿ ဟောတိ; ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိဿ ဟောတိ; ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’’တိပိဿ ဟောတိ.

४१३. एका वेळी आयुष्यमान सारिपुत्त आणि आयुष्यमान महाकोट्ठिक वाराणसी येथे इसिपतन येथील मृगदावात विहार करत होते... पे... (तीच विचारणा) “मित्रा, याचे काय कारण आहे, कोणता प्रत्यय आहे, ज्यामुळे भगवंतांनी हे अव्याकृत ठेवले आहे?” “मित्रा, रूपाला यथार्थपणे (यथाभूत) न जाणणाऱ्या आणि न पाहणाऱ्याला, रूपाच्या उत्पत्तीला (समुदयाला) यथार्थपणे न जाणणाऱ्या आणि न पाहणाऱ्याला, रूपाच्या निरोधाला यथार्थपणे न जाणणाऱ्या आणि न पाहणाऱ्याला, रूपाच्या निरोधाकडे नेणाऱ्या मार्गाला (प्रतिपदेला) यथार्थपणे न जाणणाऱ्या आणि न पाहणाऱ्याला असे वाटते की—‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात’; किंवा ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात’; किंवा ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात आणि नसतातही’; किंवा ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वातही नसतात आणि नसतात असेही नाही.’ वेदनेला... पे... संज्ञेला... पे... संस्कारांना... पे... विज्ञानाला यथार्थपणे न जाणणाऱ्या आणि न पाहणाऱ्याला, विज्ञानाच्या उत्पत्तीला यथार्थपणे न जाणणाऱ्या आणि न पाहणाऱ्याला, विज्ञानाच्या निरोधाला यथार्थपणे न जाणणाऱ्या आणि न पाहणाऱ्याला, विज्ञानाच्या निरोधाकडे नेणाऱ्या मार्गाला यथार्थपणे न जाणणाऱ्या आणि न पाहणाऱ्याला असे वाटते की—‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात’; किंवा ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात’; किंवा ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात आणि नसतातही’; किंवा ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वातही नसतात आणि नसतात असेही नाही.’”

‘‘ရူပဉ္စ ခေါ, အာဝုသော, ဇာနတော ပဿတော ယထာဘူတံ, ရူပသမုဒယံ ဇာနတော ပဿတော ယထာဘူတံ, ရူပနိရောဓံ ဇာနတော ပဿတော ယထာဘူတံ, ရူပနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ ဇာနတော ပဿတော ယထာဘူတံ, ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိဿ န ဟောတိ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိဿ န ဟောတိ. ဝေဒနံ…ပေ… သညံ…ပေ… သင်္ခါရေ…ပေ… ဝိညာဏံ ဇာနတော ပဿတော ယထာဘူတံ, ဝိညာဏသမုဒယံ ဇာနတော ပဿတော ယထာဘူတံ, ဝိညာဏနိရောဓံ ဇာနတော ပဿတော ယထာဘူတံ, ဝိညာဏနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ ဇာနတော ပဿတော ယထာဘူတံ, ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိဿ န ဟောတိ; ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိဿ န ဟောတိ; ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိဿ န ဟောတိ; ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိဿ န ဟောတိ. အယံ ခေါ, အာဝုသော, ဟေတု အယံ ပစ္စယော, ယေနေတံ အဗျာကတံ ဘဂဝတာ’’တိ. စတုတ္ထံ.

“परंतु, आवुसो, जो रूपाला यथार्थपणे जाणतो आणि पाहतो, रूपाच्या उत्पत्तीला यथार्थपणे जाणतो आणि पाहतो, रूपाच्या निरोधाला यथार्थपणे जाणतो आणि पाहतो, रूपाच्या निरोधाकडे नेणाऱ्या मार्गाला यथार्थपणे जाणतो आणि पाहतो, त्याच्या मनात ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात’ असा विचार येत नाही... पे... ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वातही नसतात आणि नसतात असेही नाही’ असाही विचार येत नाही. वेदनेला... पे... संज्ञेला... पे... संस्कारांना... पे... विज्ञानाला यथार्थपणे जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्या, विज्ञानाच्या उत्पत्तीला यथार्थपणे जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्या, विज्ञानाच्या निरोधाला यथार्थपणे जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्या, विज्ञानाच्या निरोधाकडे नेणाऱ्या मार्गाला यथार्थपणे जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्या व्यक्तीच्या मनात ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात’ असा विचार येत नाही; ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात’ असा विचार येत नाही; ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात आणि नसतातही’ असा विचार येत नाही; ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वातही नसतात आणि नसतात असेही नाही’ असा विचार येत नाही. आवुसो, हेच ते कारण आहे, हाच तो हेतू आहे, ज्यामुळे भगवंतांनी हे अव्याकृत (अनुत्तरित) ठेवले आहे.” चौथे.

၅. တတိယသာရိပုတ္တကောဋ္ဌိကသုတ္တံ

५. तृतीय सारिपुत्त-कोट्ठिक सुत्त

၄၁၄. ဧကံ [Pg.555] သမယံ အာယသ္မာ စ သာရိပုတ္တော, အာယသ္မာ စ မဟာကောဋ္ဌိကော ဗာရာဏသိယံ ဝိဟရန္တိ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ…ပေ… (သာယေဝ ပုစ္ဆာ) ‘‘ကော နု ခေါ, အာဝုသော, ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေနေတံ အဗျာကတံ ဘဂဝတာ’’တိ? ‘‘ရူပေ ခေါ, အာဝုသော, အဝိဂတရာဂဿ အဝိဂတစ္ဆန္ဒဿ အဝိဂတပေမဿ အဝိဂတပိပါသဿ အဝိဂတပရိဠာဟဿ အဝိဂတတဏှဿ ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိဿ ဟောတိ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိဿ ဟောတိ. ဝေဒနာယ…ပေ… သညာယ…ပေ… သင်္ခါရေသု…ပေ… ဝိညာဏေ အဝိဂတရာဂဿ အဝိဂတစ္ဆန္ဒဿ အဝိဂတပေမဿ အဝိဂတပိပါသဿ အဝိဂတပရိဠာဟဿ အဝိဂတတဏှဿ ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိဿ ဟောတိ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိဿ ဟောတိ. ရူပေ စ ခေါ, အာဝုသော, ဝိဂတရာဂဿ…ပေ… ဝေဒနာယ…ပေ… သညာယ…ပေ… သင်္ခါရေသု…ပေ… ဝိညာဏေ ဝိဂတရာဂဿ ဝိဂတစ္ဆန္ဒဿ ဝိဂတပေမဿ ဝိဂတပိပါသဿ ဝိဂတပရိဠာဟဿ ဝိဂတတဏှဿ ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိဿ န ဟောတိ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိဿ န ဟောတိ. အယံ ခေါ, အာဝုသော, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော, ယေနေတံ အဗျာကတံ ဘဂဝတာ’’တိ. ပဉ္စမံ.

४१४. एकदा आयुष्यमान सारिपुत्त आणि आयुष्यमान महाकोट्ठिक वाराणसी येथे इसिपतन येथील मृगदावात विहार करत होते... पे... (तीच विचारणा) “आवुसो, भगवंतांनी हे अव्याकृत का ठेवले आहे, याचे कारण काय आणि हेतू काय?” “आवुसो, ज्याचा रूपावरील राग दूर झालेला नाही, ज्याची इच्छा दूर झालेली नाही, ज्याचे प्रेम दूर झालेले नाही, ज्याची तृष्णा दूर झालेली नाही, ज्याचा परिदाह दूर झालेला नाही, ज्याची तण्हा (तृष्णा) दूर झालेली नाही, त्याच्या मनात ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात’ असा विचार येतो... पे... ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वातही नसतात आणि नसतात असेही नाही’ असा विचार येतो. वेदनेवर... पे... संज्ञेवर... पे... संस्कारांवर... पे... विज्ञानावर ज्याचा राग दूर झालेला नाही, ज्याची इच्छा दूर झालेली नाही, ज्याचे प्रेम दूर झालेले नाही, ज्याची तृष्णा दूर झालेली नाही, ज्याचा परिदाह दूर झालेला नाही, ज्याची तण्हा दूर झालेली नाही, त्याच्या मनात ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात’ असा विचार येतो... पे... ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वातही नसतात आणि नसतात असेही नाही’ असा विचार येतो. परंतु आवुसो, ज्याचा रूपावरील राग दूर झाला आहे... पे... वेदनेवरील... पे... संज्ञेवरील... पे... संस्कारांवरील... पे... विज्ञानावरील राग दूर झाला आहे, इच्छा दूर झाली आहे, प्रेम दूर झाले आहे, तृष्णा दूर झाली आहे, परिदाह दूर झाला आहे, तण्हा दूर झाली आहे, त्याच्या मनात ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात’ असा विचार येत नाही... पे... ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वातही नसतात आणि नसतात असेही नाही’ असा विचार येत नाही. आवुसो, हेच ते कारण आहे, हाच तो हेतू आहे, ज्यामुळे भगवंतांनी हे अव्याकृत ठेवले आहे.” पाचवे.

၆. စတုတ္ထသာရိပုတ္တကောဋ္ဌိကသုတ္တံ

६. चतुर्थ सारिपुत्त-कोट्ठिक सुत्त

၄၁၅. ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ စ သာရိပုတ္တော, အာယသ္မာ စ မဟာကောဋ္ဌိကော ဗာရာဏသိယံ ဝိဟရန္တိ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေနာယသ္မာ မဟာကောဋ္ဌိကော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ မဟာကောဋ္ဌိကေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အာယသ္မန္တံ မဟာကောဋ္ဌိကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘ကိံ နု ခေါ, အာဝုသော ကောဋ္ဌိက, ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ…ပေ… ‘ကိံ ပနာဝုသော, နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော – ‘ဧတမ္ပိ ခေါ, အာဝုသော, အဗျာကတံ ဘဂဝတာ – နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော [Pg.556] ပရံ မရဏာ’တိ ဝဒေသိ’’. ‘‘ကော နု ခေါ, အာဝုသော, ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယေနေတံ အဗျာကတံ ဘဂဝတာ’’တိ?

४१५. एकदा आयुष्यमान सारिपुत्त आणि आयुष्यमान महाकोट्ठिक वाराणसी येथे इसिपतन येथील मृगदावात विहार करत होते. तेव्हा आयुष्यमान सारिपुत्त संध्याकाळच्या वेळी ध्यानातून उठून जेथे आयुष्यमान महाकोट्ठिक होते तेथे गेले. तेथे जाऊन त्यांनी आयुष्यमान महाकोट्ठिक यांच्याशी कुशलमंगल विचारले. आनंददायी आणि स्मरणीय संभाषण संपवून ते एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेले आयुष्यमान सारिपुत्त आयुष्यमान महाकोट्ठिक यांना म्हणाले— “आवुसो कोट्ठिक, ‘काय तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात?’... पे... ‘आवुसो, तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वातही नसतात आणि नसतात असेही नाही का?’ असा प्रश्न विचारला असता, तुम्ही म्हणालात की, ‘आवुसो, भगवंतांनी हे अव्याकृत ठेवले आहे की तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वातही नसतात आणि नसतात असेही नाही.’ आवुसो, भगवंतांनी हे अव्याकृत का ठेवले आहे, याचे कारण काय आणि हेतू काय?”

‘‘ရူပါရာမဿ ခေါ, အာဝုသော, ရူပရတဿ ရူပသမ္မုဒိတဿ ရူပနိရောဓံ အဇာနတော အပဿတော ယထာဘူတံ, ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိဿ ဟောတိ; ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိဿ ဟောတိ; ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိဿ ဟောတိ; ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိဿ ဟောတိ. ဝေဒနာရာမဿ ခေါ, အာဝုသော, ဝေဒနာရတဿ ဝေဒနာသမ္မုဒိတဿ, ဝေဒနာနိရောဓံ အဇာနတော အပဿတော ယထာဘူတံ, ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိဿ ဟောတိ…ပေ… သညာရာမဿ ခေါ, အာဝုသော…ပေ… သင်္ခါရာရာမဿ ခေါ အာဝုသော…ပေ… ဝိညာဏာရာမဿ ခေါ, အာဝုသော, ဝိညာဏရတဿ ဝိညာဏသမ္မုဒိတဿ ဝိညာဏနိရောဓံ အဇာနတော အပဿတော ယထာဘူတံ, ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိဿ ဟောတိ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိဿ ဟောတိ’’.

“आवुसो, जो रूपात रममाण होतो, रूपात आनंद घेतो, रूपात हर्षित होतो आणि रूपाच्या निरोधाला यथार्थपणे जाणत नाही व पाहत नाही, त्याच्या मनात ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात’ असा विचार येतो; ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात’ असा विचार येतो; ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात आणि नसतातही’ असा विचार येतो; ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वातही नसतात आणि नसतात असेही नाही’ असा विचार येतो. आवुसो, जो वेदनेत रममाण होतो, वेदनेत आनंद घेतो, वेदनेत हर्षित होतो आणि वेदनेच्या निरोधाला यथार्थपणे जाणत नाही व पाहत नाही, त्याच्या मनात ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात’ असा विचार येतो... पे... संज्ञेत रममाण होणाऱ्या... पे... संस्कारांत रममाण होणाऱ्या... पे... आवुसो, जो विज्ञानात रममाण होतो, विज्ञानात आनंद घेतो, विज्ञानात हर्षित होतो आणि विज्ञानाच्या निरोधाला यथार्थपणे जाणत नाही व पाहत नाही, त्याच्या मनात ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात’ असा विचार येतो... पे... ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वातही नसतात आणि नसतात असेही नाही’ असा विचार येतो.”

‘‘န ရူပါရာမဿ ခေါ, အာဝုသော, န ရူပရတဿ န ရူပသမ္မုဒိတဿ, ရူပနိရောဓံ ဇာနတော ပဿတော ယထာဘူတံ, ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိဿ န ဟောတိ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိဿ န ဟောတိ. န ဝေဒနာရာမဿ ခေါ, အာဝုသော…ပေ… န သညာရာမဿ ခေါ, အာဝုသော…ပေ… န သင်္ခါရာရာမဿ ခေါ, အာဝုသော…ပေ… န ဝိညာဏာရာမဿ ခေါ, အာဝုသော, န ဝိညာဏရတဿ န ဝိညာဏသမ္မုဒိတဿ, ဝိညာဏနိရောဓံ ဇာနတော ပဿတော ယထာဘူတံ, ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိဿ န ဟောတိ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိဿ န ဟောတိ. အယံ ခေါ, အာဝုသော, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော, ယေနေတံ အဗျာကတံ ဘဂဝတာ’’တိ.

“परंतु आवुसो, जो रूपात रममाण होत नाही, रूपात आनंद घेत नाही, रूपात हर्षित होत नाही आणि रूपाच्या निरोधाला यथार्थपणे जाणतो व पाहतो, त्याच्या मनात ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात’ असा विचार येत नाही... पे... ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वातही नसतात आणि नसतात असेही नाही’ असा विचार येत नाही. जो वेदनेत रममाण होत नाही... पे... संज्ञेत रममाण होत नाही... पे... संस्कारांत रममाण होत नाही... पे... आवुसो, जो विज्ञानात रममाण होत नाही, विज्ञानात आनंद घेत नाही, विज्ञानात हर्षित होत नाही आणि विज्ञानाच्या निरोधाला यथार्थपणे जाणतो व पाहतो, त्याच्या मनात ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात’ असा विचार येत नाही... पे... ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वातही नसतात आणि नसतात असेही नाही’ असा विचार येत नाही. आवुसो, हेच ते कारण आहे, हाच तो हेतू आहे, ज्यामुळे भगवंतांनी हे अव्याकृत ठेवले आहे.”

‘‘သိယာ ပနာဝုသော, အညောပိ ပရိယာယော, ယေနေတံ အဗျာကတံ ဘဂဝတာ’’တိ? ‘‘သိယာ, အာဝုသော. ဘဝါရာမဿ ခေါ, အာဝုသော, ဘဝရတဿ ဘဝသမ္မုဒိတဿ, ဘဝနိရောဓံ အဇာနတော အပဿတော ယထာဘူတံ, ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိဿ ဟောတိ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိဿ ဟောတိ. န [Pg.557] ဘဝါရာမဿ ခေါ, အာဝုသော, န ဘဝရတဿ န ဘဝသမ္မုဒိတဿ, ဘဝနိရောဓံ ဇာနတော ပဿတော ယထာဘူတံ, ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိဿ န ဟောတိ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိဿ န ဟောတိ. အယမ္ပိ ခေါ, အာဝုသော, ပရိယာယော, ယေနေတံ အဗျာကတံ ဘဂဝတာ’’တိ.

“पण आवुसो, अशी दुसरी एखादी पद्धत (पर्याय) असू शकते का, ज्याद्वारे भगवंतांनी हे अव्याकृत (घोषित न केलेले) ठेवले आहे?” “असू शकते, आवुसो. जो भवामध्ये (अस्तित्वात) रमणारा, भवामध्ये आनंद घेणारा, भवामध्ये हर्ष मानणारा आहे आणि ज्याला भवाचा निरोध यथाभूत (जसा आहे तसा) माहीत नाही व दिसत नाही, त्याच्या मनात असे विचार येतात की: ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात’... किंवा... ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वातही नसतात आणि नसतात असेही नाही.’ परंतु, आवुसो, जो भवामध्ये रमणारा नाही, भवामध्ये आनंद घेणारा नाही, भवामध्ये हर्ष मानणारा नाही आणि ज्याला भवाचा निरोध यथाभूत माहीत आहे व दिसतो, त्याच्या मनात असे विचार येत नाहीत की: ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात’... किंवा... ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वातही नसतात आणि नसतात असेही नाही.’ आवुसो, हासुद्धा तो पर्याय आहे, ज्याद्वारे भगवंतांनी हे अव्याकृत ठेवले आहे.”

‘‘သိယာ ပနာဝုသော, အညောပိ ပရိယာယော, ယေနေတံ အဗျာကတံ ဘဂဝတာ’’တိ? ‘‘သိယာ, အာဝုသော. ဥပါဒါနာရာမဿ ခေါ, အာဝုသော, ဥပါဒါနရတဿ ဥပါဒါနသမ္မုဒိတဿ, ဥပါဒါနနိရောဓံ အဇာနတော အပဿတော ယထာဘူတံ, ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိဿ ဟောတိ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိဿ ဟောတိ. န ဥပါဒါနာရာမဿ ခေါ, အာဝုသော, န ဥပါဒါနရတဿ န ဥပါဒါနသမ္မုဒိတဿ, ဥပါဒါနနိရောဓံ ဇာနတော ပဿတော ယထာဘူတံ, ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိဿ န ဟောတိ…ပေ… ‘နေဝ, ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိဿ န ဟောတိ. အယမ္ပိ ခေါ အာဝုသော, ပရိယာယော, ယေနေတံ အဗျာကတံ ဘဂဝတာ’’တိ.

“पण आवुसो, अशी दुसरी एखादी पद्धत (पर्याय) असू शकते का, ज्याद्वारे भगवंतांनी हे अव्याकृत ठेवले आहे?” “असू शकते, आवुसो. जो उपादानामध्ये (आसक्तीत) रमणारा, उपादानामध्ये आनंद घेणारा, उपादानामध्ये हर्ष मानणारा आहे आणि ज्याला उपादानाचा निरोध यथाभूत माहीत नाही व दिसत नाही, त्याच्या मनात असे विचार येतात की: ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात’... किंवा... ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वातही नसतात आणि नसतात असेही नाही.’ परंतु, आवुसो, जो उपादानामध्ये रमणारा नाही, उपादानामध्ये आनंद घेणारा नाही, उपादानामध्ये हर्ष मानणारा नाही आणि ज्याला उपादानाचा निरोध यथाभूत माहीत आहे व दिसतो, त्याच्या मनात असे विचार येत नाहीत की: ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात’... किंवा... ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वातही नसतात आणि नसतात असेही नाही.’ आवुसो, हासुद्धा तो पर्याय आहे, ज्याद्वारे भगवंतांनी हे अव्याकृत ठेवले आहे.”

‘‘သိယာ ပနာဝုသော, အညောပိ ပရိယာယော, ယေနေတံ အဗျာကတံ ဘဂဝတာ’’တိ? ‘‘သိယာ, အာဝုသော. တဏှာရာမဿ ခေါ, အာဝုသော, တဏှာရတဿ တဏှာသမ္မုဒိတဿ, တဏှာနိရောဓံ အဇာနတော အပဿတော ယထာဘူတံ, ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိဿ ဟောတိ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိဿ ဟောတိ. န တဏှာရာမဿ ခေါ, အာဝုသော, န တဏှာရတဿ န တဏှာသမ္မုဒိတဿ, တဏှာနိရောဓံ ဇာနတော ပဿတော ယထာဘူတံ, ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိဿ န ဟောတိ…ပေ. … ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိဿ န ဟောတိ. အယမ္ပိ ခေါ, အာဝုသော, ပရိယာယော, ယေနေတံ အဗျာကတံ ဘဂဝတာ’’တိ.

“पण आवुसो, अशी दुसरी एखादी पद्धत (पर्याय) असू शकते का, ज्याद्वारे भगवंतांनी हे अव्याकृत ठेवले आहे?” “असू शकते, आवुसो. जो तण्हामध्ये (तृष्णेत) रमणारा, तण्हामध्ये आनंद घेणारा, तण्हामध्ये हर्ष मानणारा आहे आणि ज्याला तण्हा-निरोध (तृष्णेचा निरोध) यथाभूत माहीत नाही व दिसत नाही, त्याच्या मनात असे विचार येतात की: ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात’... किंवा... ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वातही नसतात आणि नसतात असेही नाही.’ परंतु, आवुसो, जो तण्हामध्ये रमणारा नाही, तण्हामध्ये आनंद घेणारा नाही, तण्हामध्ये हर्ष मानणारा नाही आणि ज्याला तण्हा-निरोध यथाभूत माहीत आहे व दिसतो, त्याच्या मनात असे विचार येत नाहीत की: ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात’... किंवा... ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वातही नसतात आणि नसतात असेही नाही.’ आवुसो, हासुद्धा तो पर्याय आहे, ज्याद्वारे भगवंतांनी हे अव्याकृत ठेवले आहे.”

‘‘သိယာ ပနာဝုသော, အညောပိ ပရိယာယော, ယေနေတံ အဗျာကတံ ဘဂဝတာ’’တိ? ‘‘ဧတ္ထ ဒါနိ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဣတော ဥတ္တရိ ကိံ ဣစ္ဆသိ? တဏှာသင်္ခယဝိမုတ္တဿ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနော ဝဋ္ဋံ နတ္ထိ ပညာပနာယာ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

“पण आवुसो, अशी दुसरी एखादी पद्धत (पर्याय) असू शकते का, ज्याद्वारे भगवंतांनी हे अव्याकृत ठेवले आहे?” “आता, आवुसो सारिपुत्त, यापेक्षा अधिक तुला काय हवे आहे? आवुसो सारिपुत्त, जो भिक्खू तृष्णेच्या क्षयामुळे विमुक्त झाला आहे, त्याच्या वर्णनासाठी (प्रज्ञप्तीसाठी) कोणतेही संसारचक्र शिल्लक राहत नाही.” (सहावे सूत्र समाप्त)

၇. မောဂ္ဂလ္လာနသုတ္တံ

७. मोग्गल्लान सुत्त

၄၁၆. အထ [Pg.558] ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ယေနာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ ဧတဒဝေါစ –

४१६. तेव्हा वच्छगोत्त परिव्राजक जेथे आयुष्यमान महामोग्गल्लान होते तेथे गेला. तेथे पोहोचल्यावर त्याने आयुष्यमान महामोग्गल्लानांसोबत कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी आणि स्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या वच्छगोत्त परिव्राजकाने आयुष्यमान महामोग्गल्लानांना असे म्हटले –

‘‘ကိံ နု ခေါ, ဘော မောဂ္ဂလ္လာန, သဿတော လောကော’’တိ? ‘‘အဗျာကတံ ခေါ ဧတံ, ဝစ္ဆ, ဘဂဝတာ – ‘သဿတော လောကော’’’တိ. ‘‘ကိံ ပန, ဘော မောဂ္ဂလ္လာန, အသဿတော လောကော’’တိ? ‘‘ဧတမ္ပိ ခေါ, ဝစ္ဆ, အဗျာကတံ ဘဂဝတာ – ‘အသဿတော လောကော’’’တိ. ‘‘ကိံ နု ခေါ, ဘော မောဂ္ဂလ္လာန, အန္တဝါ လောကော’’တိ? ‘‘အဗျာကတံ ခေါ ဧတံ, ဝစ္ဆ, ဘဂဝတာ – ‘အန္တဝါ လောကော’’’တိ. ‘‘ကိံ ပန, ဘော မောဂ္ဂလ္လာန, အနန္တဝါ လောကော’’တိ? ‘‘ဧတမ္ပိ ခေါ, ဝစ္ဆ, အဗျာကတံ ဘဂဝတာ – ‘အနန္တဝါ လောကော’’’တိ. ‘‘ကိံ နု ခေါ, ဘော မောဂ္ဂလ္လာန, တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’’န္တိ? ‘‘အဗျာကတံ ခေါ ဧတံ, ဝစ္ဆ, ဘဂဝတာ – ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’’’န္တိ. ‘‘ကိံ ပန, ဘော မောဂ္ဂလ္လာန, အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’’န္တိ? ‘‘ဧတမ္ပိ ခေါ, ဝစ္ဆ, အဗျာကတံ ဘဂဝတာ – ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’’’န္တိ. ‘‘ကိံ နု ခေါ, ဘော မောဂ္ဂလ္လာန, ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’တိ? ‘‘အဗျာကတံ ခေါ ဧတံ, ဝစ္ဆ, ဘဂဝတာ – ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’’တိ. ‘‘ကိံ ပန, ဘော မောဂ္ဂလ္လာန, န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’တိ? ‘‘ဧတမ္ပိ ခေါ, ဝစ္ဆ, အဗျာကတံ ဘဂဝတာ – ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’’တိ. ‘‘ကိံ နု ခေါ, ဘော မောဂ္ဂလ္လာန, ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’တိ? ‘‘အဗျာကတံ ခေါ ဧတံ, ဝစ္ဆ, ဘဂဝတာ – ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’’တိ. ‘‘ကိံ ပန, ဘော မောဂ္ဂလ္လာန, နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’တိ? ‘‘ဧတမ္ပိ ခေါ, ဝစ္ဆ, အဗျာကတံ ဘဂဝတာ – ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’’တိ.

“हे मोग्गल्लान, काय लोक (विश्व) शाश्वत आहे?” “वच्छ, भगवंतांनी हे अव्याकृत ठेवले आहे की – ‘लोक शाश्वत आहे’.” “तर मग, हे मोग्गल्लान, लोक अशाश्वत आहे का?” “वच्छ, भगवंतांनी हे देखील अव्याकृत ठेवले आहे की – ‘लोक अशाश्वत आहे’.” “तर मग, हे मोग्गल्लान, लोक सान्त (मर्यादित) आहे का?” “वच्छ, भगवंतांनी हे अव्याकृत ठेवले आहे की – ‘लोक सान्त आहे’.” “तर मग, हे मोग्गल्लान, लोक अनन्त (अमर्यादित) आहे का?” “वच्छ, भगवंतांनी हे देखील अव्याकृत ठेवले आहे की – ‘लोक अनन्त आहे’.” “तर मग, हे मोग्गल्लान, जो जीव आहे तेच शरीर आहे का?” “वच्छ, भगवंतांनी हे अव्याकृत ठेवले आहे की – ‘जो जीव आहे तेच शरीर आहे’.” “तर मग, हे मोग्गल्लान, जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे आहे का?” “वच्छ, भगवंतांनी हे देखील अव्याकृत ठेवले आहे की – ‘जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे आहे’.” “तर मग, हे मोग्गल्लान, तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात का?” “वच्छ, भगवंतांनी हे अव्याकृत ठेवले आहे की – ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात’.” “तर मग, हे मोग्गल्लान, तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात का?” “वच्छ, भगवंतांनी हे देखील अव्याकृत ठेवले आहे की – ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात’.” “तर मग, हे मोग्गल्लान, तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात आणि नसतातही का?” “वच्छ, भगवंतांनी हे देखील अव्याकृत ठेवले आहे की – ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात आणि नसतातही’.” “तर मग, हे मोग्गल्लान, तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वातही नसतात आणि नसतात असेही नाही का?” “वच्छ, भगवंतांनी हे देखील अव्याकृत ठेवले आहे की – ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वातही नसतात आणि नसतात असेही नाही’.”

‘‘ကော နု ခေါ, ဘော မောဂ္ဂလ္လာန, ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဧဝံ ပုဋ္ဌာနံ ဧဝံ ဝေယျာကရဏံ ဟောတိ – သဿတော လောကောတိ ဝါ, အသဿတော လောကောတိ ဝါ, အန္တဝါ လောကောတိ ဝါ, အနန္တဝါ လောကောတိ ဝါ, တံ ဇီဝံ တံ သရီရန္တိ ဝါ, အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရန္တိ ဝါ, ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ, န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ [Pg.559] မရဏာတိ ဝါ, ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ, နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ? ကော ပန, ဘော မောဂ္ဂလ္လာန, ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန သမဏဿ ဂေါတမဿ ဧဝံ ပုဋ္ဌဿ န ဧဝံ ဝေယျာကရဏံ ဟောတိ – သဿတော လောကောတိပိ, အသဿတော လောကောတိပိ, အန္တဝါ လောကောတိပိ, အနန္တဝါ လောကောတိပိ, တံ ဇီဝံ တံ သရီရန္တိပိ, အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရန္တိပိ, ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိပိ, န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိပိ, ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိပိ, နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိပီ’’တိ?

“हे मोग्गल्लान, याचे काय कारण आहे, कोणता प्रत्यय (हेतू) आहे, ज्यामुळे इतर पंथांच्या परिव्राजकांना असे प्रश्न विचारले असता ते अशी उत्तरे देतात की – ‘लोक शाश्वत आहे’ किंवा ‘लोक अशाश्वत आहे’; ‘लोक सान्त आहे’ किंवा ‘लोक अनन्त आहे’; ‘जो जीव आहे तेच शरीर आहे’ किंवा ‘जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे आहे’; ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात’ किंवा ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात’ किंवा ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात आणि नसतातही’ किंवा ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वातही नसतात आणि नसतात असेही नाही’? परंतु, हे मोग्गल्लान, याचे काय कारण आहे, कोणता प्रत्यय आहे, ज्यामुळे श्रमण गोतमांना असे प्रश्न विचारले असता ते अशी उत्तरे देत नाहीत की – ‘लोक शाश्वत आहे’ किंवा ‘लोक अशाश्वत आहे’; ‘लोक सान्त आहे’ किंवा ‘लोक अनन्त आहे’; ‘जो जीव आहे तेच शरीर आहे’ किंवा ‘जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे आहे’; ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात’ किंवा ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात’ किंवा ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात आणि नसतातही’ किंवा ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वातही नसतात आणि नसतात असेही नाही’?”

‘‘အညတိတ္ထိယာ ခေါ, ဝစ္ဆ, ပရိဗ္ဗာဇကာ စက္ခုံ ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿန္တိ…ပေ… ဇိဝှံ ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿန္တိ…ပေ… မနံ ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿန္တိ. တသ္မာ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဧဝံ ပုဋ္ဌာနံ ဧဝံ ဝေယျာကရဏံ ဟောတိ – သဿတော လောကောတိ ဝါ…ပေ… နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ. တထာဂတော စ ခေါ, ဝစ္ဆ, အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ စက္ခုံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ…ပေ… ဇိဝှံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ…ပေ… မနံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ. တသ္မာ တထာဂတဿ ဧဝံ ပုဋ္ဌဿ န ဧဝံ ဝေယျာကရဏံ ဟောတိ – သဿတော လောကောတိပိ…ပေ… နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိပီ’’တိ.

हे वच्छ, इतर पंथांचे परिव्राजक डोळ्याकडे 'हे माझे आहे, हा मी आहे, हा माझा आत्मा आहे' असे पाहतात...पे... जिभेकडे 'हे माझे आहे, हा मी आहे, हा माझा आत्मा आहे' असे पाहतात...पे... मनाकडे 'हे माझे आहे, हा मी आहे, हा माझा आत्मा आहे' असे पाहतात. म्हणूनच, जेव्हा इतर पंथांच्या परिव्राजकांना असे प्रश्न विचारले जातात, तेव्हा त्यांचे उत्तर असे असते – 'लोक शाश्वत आहे' किंवा ...पे... 'तथागत मृत्यूनंतर न तर अस्तित्वात असतात, न तर अस्तित्वात नसतात'. परंतु, हे वच्छ, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध तथागत डोळ्याकडे 'हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही' असे पाहतात...पे... जिभेकडे 'हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही' असे पाहतात...पे... मनाकडे 'हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही' असे पाहतात. म्हणूनच, जेव्हा तथागतांना असे प्रश्न विचारले जातात, तेव्हा त्यांचे उत्तर असे होत नाही – 'लोक शाश्वत आहे' किंवा ...पे... 'तथागत मृत्यूनंतर न तर अस्तित्वात असतात, न तर अस्तित्वात नसतात' असे.

အထ ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ဥဋ္ဌာယာသနာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိံ နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, သဿတော လောကော’’တိ? အဗျာကတံ ခေါ ဧတံ, ဝစ္ဆ, မယာ – ‘သဿတော လောကော’တိ…ပေ…. ‘‘ကိံ ပန, ဘော ဂေါတမ, နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’တိ? ‘‘ဧတမ္ပိ ခေါ, ဝစ္ဆ, အဗျာကတံ မယာ – ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’’တိ.

तेव्हा वच्छगोत्त परिव्राजक आपल्या आसनावरून उठला आणि जेथे भगवान होते तेथे गेला; तिथे जाऊन त्याने भगवानांसोबत कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी आणि स्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या वच्छगोत्त परिव्राजकाने भगवानांना असे विचारले – 'हे गौतम, काय लोक शाश्वत आहे?' 'हे वच्छ, मी हे घोषित केलेले नाही की – लोक शाश्वत आहे ...पे...।' 'पण, हे गौतम, तथागत मृत्यूनंतर न तर अस्तित्वात असतात, न तर अस्तित्वात नसतात काय?' 'हे वच्छ, मी हे देखील घोषित केलेले नाही की – तथागत मृत्यूनंतर न तर अस्तित्वात असतात, न तर अस्तित्वात नसतात'.

‘‘ကော [Pg.560] နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဧဝံ ပုဋ္ဌာနံ ဧဝံ ဝေယျာကရဏံ ဟောတိ – ‘သဿတော လောကော’တိ ဝါ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ? ကော ပန, ဘော ဂေါတမ, ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန ဘောတော ဂေါတမဿ ဧဝံ ပုဋ္ဌဿ န ဧဝံ ဝေယျာကရဏံ ဟောတိ – ‘သဿတော လောကော’တိပိ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပီ’’တိ?

हे गौतम, कोणते कारण आणि कोणता प्रत्यय आहे, ज्यामुळे इतर पंथांच्या परिव्राजकांना असे प्रश्न विचारले असता, ते असे उत्तर देतात – 'लोक शाश्वत आहे' किंवा ...पे... 'तथागत मृत्यूनंतर न तर अस्तित्वात असतात, न तर अस्तित्वात नसतात'? आणि हे गौतम, कोणते कारण आणि कोणता प्रत्यय आहे, ज्यामुळे आपणा गौतमांना असे प्रश्न विचारले असता, आपण असे उत्तर देत नाही – 'लोक शाश्वत आहे' किंवा ...पे... 'तथागत मृत्यूनंतर न तर अस्तित्वात असतात, न तर अस्तित्वात नसतात'?

‘‘အညတိတ္ထိယာ ခေါ, ဝစ္ဆ, ပရိဗ္ဗာဇကာ စက္ခုံ ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿန္တိ…ပေ… ဇိဝှံ ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿန္တိ…ပေ… မနံ ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿန္တိ. တသ္မာ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဧဝံ ပုဋ္ဌာနံ ဧဝံ ဝေယျာကရဏံ ဟောတိ – ‘သဿတော လောကော’တိ ဝါ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ. တထာဂတော စ ခေါ, ဝစ္ဆ, အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ စက္ခုံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ…ပေ… ဇိဝှံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ…ပေ… မနံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ. တသ္မာ တထာဂတဿ ဧဝံ ပုဋ္ဌဿ န ဧဝံ ဝေယျာကရဏံ ဟောတိ – ‘သဿတော လောကော’တိပိ, ‘အသဿတော လောကော’တိပိ, ‘အန္တဝါ လောကော’တိပိ, ‘အနန္တဝါ လောကော’တိပိ, ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိပိ, ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိပိ, ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိ, ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိ, ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိ, ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပီ’’တိ.

हे वच्छ, इतर पंथांचे परिव्राजक डोळ्याकडे 'हे माझे आहे, हा मी आहे, हा माझा आत्मा आहे' असे पाहतात...पे... जिभेकडे 'हे माझे आहे, हा मी आहे, हा माझा आत्मा आहे' असे पाहतात...पे... मनाकडे 'हे माझे आहे, हा मी आहे, हा माझा आत्मा आहे' असे पाहतात. म्हणूनच, जेव्हा इतर पंथांच्या परिव्राजकांना असे प्रश्न विचारले जातात, तेव्हा त्यांचे उत्तर असे असते – 'लोक शाश्वत आहे' किंवा ...पे... 'तथागत मृत्यूनंतर न तर अस्तित्वात असतात, न तर अस्तित्वात नसतात'. परंतु, हे वच्छ, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध तथागत डोळ्याकडे 'हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही' असे पाहतात...पे... जिभेकडे 'हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही' असे पाहतात...पे... मनाकडे 'हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही' असे पाहतात. म्हणूनच, जेव्हा तथागतांना असे प्रश्न विचारले जातात, तेव्हा त्यांचे उत्तर असे होत नाही – 'लोक शाश्वत आहे', 'लोक अशाश्वत आहे', 'लोक सान्त आहे', 'लोक अनन्त आहे', 'तोच जीव आणि तेच शरीर आहे', 'जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे आहे', 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात', 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात', 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात आणि नसतातही', 'तथागत मृत्यूनंतर न तर अस्तित्वात असतात, न तर अस्तित्वात नसतात' असे.

‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘော ဂေါတမ, အဗ္ဘုတံ, ဘော ဂေါတမ! ယတြ ဟိ နာမ သတ္ထု စ သာဝကဿ စ အတ္ထေန အတ္ထော ဗျဉ္ဇနေန ဗျဉ္ဇနံ သံသန္ဒိဿတိ သမေဿတိ န ဝိရောဓယိဿတိ, ယဒိဒံ အဂ္ဂပဒသ္မိံ. ဣဒါနာဟံ, ဘော ဂေါတမ, သမဏံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတမတ္ထံ အပုစ္ဆိံ. သမဏောပိ မေ မောဂ္ဂလ္လာနော ဧတေဟိ ပဒေဟိ ဧတေဟိ ဗျဉ္ဇနေဟိ တမတ္ထံ ဗျာကာသိ, သေယျထာပိ ဘဝံ ဂေါတမော. အစ္ဆရိယံ, ဘော ဂေါတမ, အဗ္ဘုတံ, ဘော ဂေါတမ[Pg.561]! ယတြ ဟိ နာမ သတ္ထု စ သာဝကဿ စ အတ္ထေန အတ္ထော ဗျဉ္ဇနေန ဗျဉ္ဇနံ သံသန္ဒိဿတိ သမေဿတိ န ဝိရောဓယိဿတိ, ယဒိဒံ အဂ္ဂပဒသ္မိ’’န္တိ. သတ္တမံ.

आश्चर्यकारक आहे, हे गौतम! अद्भुत आहे, हे गौतम! कारण की, या परम पदाच्या बाबतीत शास्त्याचे आणि श्रावकाचे अर्थाशी अर्थ आणि व्यंजनाशी व्यंजन तंतोतंत जुळते, सुसंगत होते आणि विसंगत ठरत नाही. आत्ताच, हे गौतम, मी श्रमण महामोग्गल्लानांकडे जाऊन हाच विषय विचारला होता. श्रमण मोग्गल्लानांनी देखील याच पदांनी आणि याच व्यंजनांनी मला हाच अर्थ स्पष्ट केला, जसा आपण गौतम यांनी केला. आश्चर्यकारक आहे, हे गौतम! अद्भुत आहे, हे गौतम! कारण की, या परम पदाच्या बाबतीत शास्त्याचे आणि श्रावकाचे अर्थाशी अर्थ आणि व्यंजनाशी व्यंजन तंतोतंत जुळते, सुसंगत होते आणि विसंगत ठरत नाही.

၈. ဝစ္ဆဂေါတ္တသုတ္တံ

८. वच्छगोत्तसुत्त

၄၁၇. အထ ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိံ နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, သဿတော လောကော’’တိ? အဗျာကတံ ခေါ ဧတံ, ဝစ္ဆ, မယာ – ‘သဿတော လောကော’တိ…ပေ…. ‘‘ကိံ ပန, ဘော ဂေါတမ, ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’’တိ? ‘‘ဧတမ္ပိ ခေါ, ဝစ္ဆ, အဗျာကတံ မယာ – ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’’တိ.

४१७. तेव्हा वच्छगोत्त परिव्राजक जेथे भगवान होते तेथे गेला; तिथे जाऊन त्याने भगवानांसोबत कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी आणि स्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या वच्छगोत्त परिव्राजकाने भगवानांना असे विचारले – 'हे गौतम, काय लोक शाश्वत आहे?' 'हे वच्छ, मी हे घोषित केलेले नाही की – लोक शाश्वत आहे ...पे...।' 'पण, हे गौतम, तथागत मृत्यूनंतर न तर अस्तित्वात असतात, न तर अस्तित्वात नसतात काय?' 'हे वच्छ, मी हे देखील घोषित केलेले नाही की – तथागत मृत्यूनंतर न तर अस्तित्वात असतात, न तर अस्तित्वात नसतात'.

‘‘ကော နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယေန အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဧဝံ ပုဋ္ဌာနံ ဧဝံ ဝေယျာကရဏံ ဟောတိ – ‘သဿတော လောကော’တိ ဝါ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ? ကော ပန, ဘော ဂေါတမ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယေန ဘောတော ဂေါတမဿ ဧဝံ ပုဋ္ဌဿ န ဧဝံ ဝေယျာကရဏံ ဟောတိ – ‘သဿတော လောကော’တိပိ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပီ’’တိ?

हे गौतम, कोणते कारण आणि कोणता प्रत्यय आहे, ज्यामुळे इतर पंथांच्या परिव्राजकांना असे प्रश्न विचारले असता, ते असे उत्तर देतात – 'लोक शाश्वत आहे' किंवा ...पे... 'तथागत मृत्यूनंतर न तर अस्तित्वात असतात, न तर अस्तित्वात नसतात'? आणि हे गौतम, कोणते कारण आणि कोणता प्रत्यय आहे, ज्यामुळे आपणा गौतमांना असे प्रश्न विचारले असता, आपण असे उत्तर देत नाही – 'लोक शाश्वत आहे' किंवा ...पे... 'तथागत मृत्यूनंतर न तर अस्तित्वात असतात, न तर अस्तित्वात नसतात'?

‘‘အညတိတ္ထိယာ ခေါ, ဝစ္ဆ, ပရိဗ္ဗာဇကာ ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿန္တိ, ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ, အတ္တနိ ဝါ ရူပံ, ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. ဝေဒနံ အတ္တတော သမနုပဿန္တိ…ပေ… သညံ…ပေ… သင်္ခါရေ…ပေ… ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿန္တိ, ဝိညာဏဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ, အတ္တနိ ဝါ ဝိညာဏံ, ဝိညာဏသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. တသ္မာ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဧဝံ ပုဋ္ဌာနံ ဧဝံ ဝေယျာကရဏံ ဟောတိ – ‘သဿတော လောကော’တိ ဝါ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ. တထာဂတော စ ခေါ, ဝစ္ဆ, အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ န ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, န ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ, န အတ္တနိ ဝါ ရူပံ, န ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. န ဝေဒနံ အတ္တတော သမနုပဿတိ…ပေ… န သညံ…ပေ… န သင်္ခါရေ…ပေ… န ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, န [Pg.562] ဝိညာဏဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ, န အတ္တနိ ဝါ ဝိညာဏံ, န ဝိညာဏသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. တသ္မာ တထာဂတဿ ဧဝံ ပုဋ္ဌဿ န ဧဝံ ဝေယျာကရဏံ ဟောတိ – ‘သဿတော လောကော’တိပိ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပီ’’တိ.

“हे वच्छ, इतर पंथांचे परिव्राजक रूपाला आत्मा म्हणून पाहतात, किंवा आत्म्याला रूपवान मानतात, किंवा आत्म्यामध्ये रूप पाहतात, किंवा रूपामध्ये आत्मा पाहतात. ते वेदनेला आत्मा म्हणून पाहतात... संज्ञेला... संस्कारांना... विज्ञानाला आत्मा म्हणून पाहतात, किंवा आत्म्याला विज्ञानवान मानतात, किंवा आत्म्यामध्ये विज्ञान पाहतात, किंवा विज्ञानामध्ये आत्मा पाहतात. म्हणूनच, इतर पंथांच्या परिव्राजकांना असे विचारले असता त्यांचे असे उत्तर असते – 'लोक शाश्वत आहे' किंवा... 'तथागत मृत्यूनंतर न असतात, न नसतात' असे. परंतु, हे वच्छ, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध तथागत रूपाला आत्मा म्हणून पाहत नाहीत, किंवा आत्म्याला रूपवान मानत नाहीत, किंवा आत्म्यामध्ये रूप पाहत नाहीत, किंवा रूपामध्ये आत्मा पाहत नाहीत. ते वेदनेला आत्मा म्हणून पाहत नाहीत... संज्ञेला... संस्कारांना... विज्ञानाला आत्मा म्हणून पाहत नाहीत, किंवा आत्म्याला विज्ञानवान मानत नाहीत, किंवा आत्म्यामध्ये विज्ञान पाहत नाहीत, किंवा विज्ञानामध्ये आत्मा पाहत नाहीत. म्हणूनच, तथागतांना असे विचारले असता त्यांचे असे उत्तर नसते – 'लोक शाश्वत आहे' किंवा... 'तथागत मृत्यूनंतर न असतात, न नसतात' असे.”

အထ ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ဥဋ္ဌာယာသနာ ယေနာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိံ နု ခေါ, ဘော မောဂ္ဂလ္လာန, သဿတော လောကော’’တိ? အဗျာကတံ ခေါ ဧတံ, ဝစ္ဆ, ဘဂဝတာ – ‘သဿတော လောကော’တိ…ပေ…. ‘‘ကိံ ပန, ဘော မောဂ္ဂလ္လာန, ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’’တိ? ‘‘ဧတမ္ပိ ခေါ, ဝစ္ဆ, အဗျာကတံ ဘဂဝတာ – ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’’တိ.

त्यानंतर वच्छगोत्त परिव्राजक आपल्या आसनावरून उठला आणि जेथे आयुष्यमान महामोग्गल्लान होते तेथे गेला. तेथे जाऊन त्याने आयुष्यमान महामोग्गल्लानांशी कुशलमंगल विचारले. आनंददायी व संस्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या वच्छगोत्त परिव्राजकाने आयुष्यमान महामोग्गल्लानांना असे विचारले – “हे मोग्गल्लान, काय लोक शाश्वत आहे?” “वच्छ, भगवंतांनी हे अव्याकृत (अनुत्तरित) ठेवले आहे की – 'लोक शाश्वत आहे'... “पण, हे मोग्गल्लान, 'तथागत मृत्यूनंतर न असतात, न नसतात' काय?” “वच्छ, भगवंतांनी हे देखील अव्याकृत ठेवले आहे की – 'तथागत मृत्यूनंतर न असतात, न नसतात'.”

‘‘ကော နု ခေါ, ဘော မောဂ္ဂလ္လာန, ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယေန အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဧဝံ ပုဋ္ဌာနံ ဧဝံ ဝေယျာကရဏံ ဟောတိ – ‘သဿတော လောကော’တိ ဝါ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ? ကော ပန, ဘော မောဂ္ဂလ္လာန, ဟေတု, ကော ပစ္စယော ယေန သမဏဿ ဂေါတမဿ ဧဝံ ပုဋ္ဌဿ န ဧဝံ ဝေယျာကရဏံ ဟောတိ – ‘သဿတော လောကော’တိပိ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပီ’’တိ?

“हे मोग्गल्लान, याचे काय कारण आहे, कोणता प्रत्यय आहे, ज्यामुळे इतर पंथांच्या परिव्राजकांना असे विचारले असता त्यांचे असे उत्तर असते – 'लोक शाश्वत आहे' किंवा... 'तथागत मृत्यूनंतर न असतात, न नसतात' असे? आणि हे मोग्गल्लान, याचे काय कारण आहे, कोणता प्रत्यय आहे, ज्यामुळे श्रमण गोतमांना असे विचारले असता त्यांचे असे उत्तर नसते – 'लोक शाश्वत आहे' किंवा... 'तथागत मृत्यूनंतर न असतात, न नसतात' असे?”

‘‘အညတိတ္ထိယာ ခေါ, ဝစ္ဆ, ပရိဗ္ဗာဇကာ ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿန္တိ, ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ, အတ္တနိ ဝါ ရူပံ, ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. ဝေဒနံ အတ္တတော သမနုပဿန္တိ…ပေ… သညံ…ပေ… သင်္ခါရေ…ပေ… ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿန္တိ, ဝိညာဏဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ, အတ္တနိ ဝါ ဝိညာဏံ, ဝိညာဏသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. တသ္မာ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဧဝံ ပုဋ္ဌာနံ ဧဝံ ဝေယျာကရဏံ ဟောတိ – ‘သဿတော လောကော’တိ ဝါ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ. တထာဂတော စ ခေါ, ဝစ္ဆ, အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ န ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, န ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ, န အတ္တနိ ဝါ ရူပံ, န ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. န ဝေဒနံ အတ္တတော သမနုပဿတိ…ပေ… န [Pg.563] သညံ…ပေ… န သင်္ခါရေ…ပေ… န ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, န ဝိညာဏဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ, န အတ္တနိ ဝါ ဝိညာဏံ, န ဝိညာဏသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. တသ္မာ တထာဂတဿ ဧဝံ ပုဋ္ဌဿ န ဧဝံ ဝေယျာကရဏံ ဟောတိ – ‘သဿတော လောကော’တိပိ, ‘အသဿတော လောကော’တိပိ, ‘အန္တဝါ လောကော’တိပိ, ‘အနန္တဝါ လောကော’တိပိ, ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိပိ, ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိပိ, ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိ, ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိ, ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိ, ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပီ’’တိ.

“वच्छ, इतर पंथांचे परिव्राजक रूपाला आत्मा म्हणून पाहतात, किंवा आत्म्याला रूपवान मानतात, किंवा आत्म्यामध्ये रूप पाहतात, किंवा रूपामध्ये आत्मा पाहतात. ते वेदनेला आत्मा म्हणून पाहतात... संज्ञेला... संस्कारांना... विज्ञानाला आत्मा म्हणून पाहतात, किंवा आत्म्याला विज्ञानवान मानतात, किंवा आत्म्यामध्ये विज्ञान पाहतात, किंवा विज्ञानामध्ये आत्मा पाहतात. म्हणूनच, इतर पंथांच्या परिव्राजकांना असे विचारले असता त्यांचे असे उत्तर असते – 'लोक शाश्वत आहे' किंवा... 'तथागत मृत्यूनंतर न असतात, न नसतात' असे. परंतु, वच्छ, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध तथागत रूपाला आत्मा म्हणून पाहत नाहीत, किंवा आत्म्याला रूपवान मानत नाहीत, किंवा आत्म्यामध्ये रूप पाहत नाहीत, किंवा रूपामध्ये आत्मा पाहत नाहीत. ते वेदनेला आत्मा म्हणून पाहत नाहीत... संज्ञेला... संस्कारांना... विज्ञानाला आत्मा म्हणून पाहत नाहीत, किंवा आत्म्याला विज्ञानवान मानत नाहीत, किंवा आत्म्यामध्ये विज्ञान पाहत नाहीत, किंवा विज्ञानामध्ये आत्मा पाहत नाहीत. म्हणूनच, तथागतांना असे विचारले असता त्यांचे असे उत्तर नसते – 'लोक शाश्वत आहे' असेही नाही, 'लोक अशाश्वत आहे' असेही नाही, 'लोक सान्त आहे' असेही नाही, 'लोक अनन्त आहे' असेही नाही, 'तोच जीव आणि तेच शरीर आहे' असेही नाही, 'जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे आहे' असेही नाही, 'तथागत मृत्यूनंतर असतात' असेही नाही, 'तथागत मृत्यूनंतर नसतात' असेही नाही, 'तथागत मृत्यूनंतर असतात आणि नसतातही' असेही नाही, 'तथागत मृत्यूनंतर न असतात, न नसतात' असेही नाही.”

‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘော မောဂ္ဂလ္လာန, အဗ္ဘုတံ, ဘော မောဂ္ဂလ္လာန! ယတြ ဟိ နာမ သတ္ထု စ သာဝကဿ စ အတ္ထေန အတ္ထော ဗျဉ္ဇနေန ဗျဉ္ဇနံ သံသန္ဒိဿတိ, သမေဿတိ, န ဝိရောဓယိဿတိ, ယဒိဒံ အဂ္ဂပဒသ္မိံ. ဣဒါနာဟံ, ဘော မောဂ္ဂလ္လာန, သမဏံ ဂေါတမံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတမတ္ထံ အပုစ္ဆိံ. သမဏောပိ မေ ဂေါတမော ဧတေဟိ ပဒေဟိ ဧတေဟိ ဗျဉ္ဇနေဟိ ဧတမတ္ထံ ဗျာကာသိ, သေယျထာပိ ဘဝံ မောဂ္ဂလ္လာနော. အစ္ဆရိယံ, ဘော မောဂ္ဂလ္လာန, အဗ္ဘုတံ, ဘော မောဂ္ဂလ္လာန! ယတြ ဟိ နာမ သတ္ထု စ သာဝကဿ စ အတ္ထေန အတ္ထော ဗျဉ္ဇနေန ဗျဉ္ဇနံ သံသန္ဒိဿတိ သမေဿတိ န ဝိရောဓယိဿတိ, ယဒိဒံ အဂ္ဂပဒသ္မိ’’န္တိ. အဋ္ဌမံ.

“आश्चर्यकारक आहे, हे मोग्गल्लान! अद्भुत आहे, हे मोग्गल्लान! कारण की, या परम पदाच्या बाबतीत शास्त्यांचे आणि श्रावकाचे अर्थाशी अर्थ आणि व्यंजनाशी व्यंजन तंतोतंत जुळते, समान होते आणि विसंगत ठरत नाही. हे मोग्गल्लान, नुकतेच मी श्रमण गोतमांकडे जाऊन त्यांना याविषयी विचारले होते. श्रमण गोतमांनीही मला याच पदांनी आणि याच व्यंजनांनी हाच अर्थ स्पष्ट केला, जसा आपण, पूज्य मोग्गल्लानांनी केला. आश्चर्यकारक आहे, हे मोग्गल्लान! अद्भुत आहे, हे मोग्गल्लान! कारण की, या परम पदाच्या बाबतीत शास्त्यांचे आणि श्रावकाचे अर्थाशी अर्थ आणि व्यंजनाशी व्यंजन तंतोतंत जुळते, समान होते आणि विसंगत ठरत नाही.” आठवे सूत्र समाप्त.

၉. ကုတူဟလသာလာသုတ္တံ

९. कुतूहलशाला सूत्र

၄၁၈. အထ ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

४१८. त्यानंतर वच्छगोत्त परिव्राजक जेथे भगवंत होते तेथे गेला. तेथे जाऊन त्याने भगवंतांशी कुशलमंगल विचारले. आनंददायी व संस्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या वच्छगोत्त परिव्राजकाने भगवंतांना असे विचारले –

‘‘ပုရိမာနိ, ဘော ဂေါတမ, ဒိဝသာနိ ပုရိမတရာနိ သမ္ဗဟုလာနံ နာနာတိတ္ထိယာနံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ကုတူဟလသာလာယံ သန္နိသိန္နာနံ သန္နိပတိတာနံ အယမန္တရာကထာ ဥဒပါဒိ – ‘အယံ ခေါ ပူရဏော ကဿပေါ သံဃီ စေဝ ဂဏီ စ ဂဏာစရိယော စ ဉာတော ယသဿီ တိတ္ထကရော သာဓုသမ္မတော ဗဟုဇနဿ. သောပိ သာဝကံ အဗ္ဘတီတံ ကာလင်္ကတံ ဥပပတ္တီသု ဗျာကရောတိ – ‘အသု အမုတြ ဥပပန္နော, အသု အမုတြ ဥပပန္နော’တိ. ယောပိဿ [Pg.564] သာဝကော ဥတ္တမပုရိသော ပရမပုရိသော ပရမပတ္တိပတ္တော တမ္ပိ သာဝကံ အဗ္ဘတီတံ ကာလင်္ကတံ ဥပပတ္တီသု ဗျာကရောတိ – ‘အသု အမုတြ ဥပပန္နော, အသု အမုတြ ဥပပန္နော’’’တိ.

“हे गोतम, काही दिवसांपूर्वी, विविध पंथांचे अनेक श्रमण, ब्राह्मण आणि परिव्राजक कुतूहलशाळेत एकत्र जमले असताना त्यांच्यात असा संवाद सुरू झाला – 'हा पूरण कस्सप संघाचा नायक, गणाचा नायक, गणाचार्य, प्रसिद्ध, यशस्वी, पंथसंस्थापक आणि बहुसंख्य लोकांद्वारे साधू मानला गेलेला आहे. तो आपल्या मृत झालेल्या शिष्यांच्या पुनर्जन्माविषयी भाकीत करतो की – 'अमुक व्यक्ती तिथे जन्मली आहे, अमुक व्यक्ती तिथे जन्मली आहे.' त्याचा जो शिष्य उत्तम पुरुष, परम पुरुष, परम प्राप्तीला पोहोचलेला असतो, त्या मृत शिष्याविषयीही तो भाकीत करतो की – 'अमुक व्यक्ती तिथे जन्मली आहे, अमुक व्यक्ती तिथे जन्मली आहे.'”

‘‘အယမ္ပိ ခေါ မက္ခလိ ဂေါသာလော…ပေ… အယမ္ပိ ခေါ နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော…ပေ… အယမ္ပိ ခေါ သဉ္စယော ဗေလဋ္ဌပုတ္တော…ပေ… အယမ္ပိ ခေါ ပကုဓော ကစ္စာနော…ပေ… အယမ္ပိ ခေါ အဇိတော ကေသကမ္ဗလော သံဃီ စေဝ ဂဏီ စ ဂဏာစရိယော စ ဉာတော ယသဿီ တိတ္ထကရော သာဓုသမ္မတော ဗဟုဇနဿ. သောပိ သာဝကံ အဗ္ဘတီတံ ကာလင်္ကတံ ဥပပတ္တီသု ဗျာကရောတိ – ‘အသု အမုတြ ဥပပန္နော, အသု အမုတြ ဥပပန္နော’တိ. ယောပိဿ သာဝကော ဥတ္တမပုရိသော ပရမပုရိသော ပရမပတ္တိပတ္တော တမ္ပိ သာဝကံ အဗ္ဘတီတံ ကာလင်္ကတံ ဥပပတ္တီသု ဗျာကရောတိ – ‘အသု အမုတြ ဥပပန္နော, အသု အမုတြ ဥပပန္နော’’’တိ.

हा मक्खलि गोसाल देखील... हा निगण्ठ नाटपुत्त देखील... हा संजय बेलट्ठिपुत्त देखील... हा पकुध कच्चायन देखील... हा अजित केसकम्बल देखील संघनायक, गणप्रमुख, गणाचार्य, प्रसिद्ध, कीर्तिमान, पंथसंस्थापक आणि बहुसंख्य लोकांद्वारे सत्पुरुष मानला गेलेला आहे. तो देखील आपल्या मृत व दिवंगत झालेल्या शिष्यांच्या पुनर्जन्माविषयी घोषित करतो की – 'अमुक व्यक्ती तिथे जन्मली आहे, अमुक व्यक्ती तिथे जन्मली आहे.' त्याचा जो शिष्य उत्तम पुरुष, परम पुरुष, परम प्राप्तीला पोहोचलेला असतो, त्या मृत व दिवंगत शिष्याविषयी देखील तो पुनर्जन्माबाबत घोषित करतो की – 'अमुक व्यक्ती तिथे जन्मली आहे, अमुक व्यक्ती तिथे जन्मली आहे.'

‘‘အယမ္ပိ ခေါ သမဏော ဂေါတမော သံဃီ စေဝ ဂဏီ စ ဂဏာစရိယော စ ဉာတော ယသဿီ တိတ္ထကရော သာဓုသမ္မတော ဗဟုဇနဿ. သောပိ သာဝကံ အဗ္ဘတီတံ ကာလင်္ကတံ ဥပပတ္တီသု ဗျာကရောတိ – ‘အသု အမုတြ ဥပပန္နော, အသု အမုတြ ဥပပန္နော’တိ. ယောပိဿ သာဝကော ဥတ္တမပုရိသော ပရမပုရိသော ပရမပတ္တိပတ္တော တဉ္စ သာဝကံ အဗ္ဘတီတံ ကာလင်္ကတံ ဥပပတ္တီသု န ဗျာကရောတိ – ‘အသု အမုတြ ဥပပန္နော, အသု အမုတြ ဥပပန္နော’တိ. အပိ စ ခေါ နံ ဧဝံ ဗျာကရောတိ – ‘အစ္ဆေစ္ဆိ တဏှံ, ဝိဝတ္တယိ သံယောဇနံ, သမ္မာ မာနာဘိသမယာ အန္တမကာသိ ဒုက္ခဿာ’တိ. တဿ မယှံ, ဘော ဂေါတမ, အဟု ဒေဝ ကင်္ခါ, အဟု ဝိစိကိစ္ဆာ – ‘ကထံ နာမ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဓမ္မော အဘိညေယျော’’’တိ ?

हे श्रमण गौतम देखील संघनायक, गणप्रमुख, गणाचार्य, प्रसिद्ध, कीर्तिमान, पंथसंस्थापक आणि बहुसंख्य लोकांद्वारे सत्पुरुष मानले गेलेले आहेत. ते देखील आपल्या मृत व दिवंगत झालेल्या शिष्यांच्या पुनर्जन्माविषयी घोषित करतात की – 'अमुक व्यक्ती तिथे जन्मली आहे, अमुक व्यक्ती तिथे जन्मली आहे.' परंतु, त्यांचा जो शिष्य उत्तम पुरुष, परम पुरुष, परम प्राप्तीला पोहोचलेला असतो, त्या मृत व दिवंगत शिष्याविषयी मात्र ते पुनर्जन्माबाबत घोषित करत नाहीत की – 'अमुक व्यक्ती तिथे जन्मली आहे, अमुक व्यक्ती तिथे जन्मली आहे.' उलट, ते त्याच्याविषयी असे घोषित करतात की – 'त्याने तृष्णा नष्ट केली आहे, संयोजनांना (बंधनांना) तोडले आहे आणि मानाचे (अहंकाराचे) सम्यक् आकलन करून दुःखाचा अंत केला आहे.' हे गौतम, यामुळे माझ्या मनात शंका आणि संभ्रम निर्माण झाला की – 'श्रमण गौतमांचा धर्म नेमका कसा समजून घ्यावा?'

‘‘အလဉှိ တေ, ဝစ္ဆ, ကင်္ခိတုံ, အလံ ဝိစိကိစ္ဆိတုံ. ကင်္ခနီယေ စ ပန တေ ဌာနေ ဝိစိကိစ္ဆာ ဥပ္ပန္နာ. သဥပါဒါနဿ ခွာဟံ, ဝစ္ဆ, ဥပပတ္တိံ ပညာပေမိ နော အနုပါဒါနဿ. သေယျထာပိ, ဝစ္ဆ, အဂ္ဂိ သဥပါဒါနော ဇလတိ, နော အနုပါဒါနော; ဧဝမေဝ ခွာဟံ, ဝစ္ဆ, သဥပါဒါနဿ ဥပပတ္တိံ ပညာပေမိ, နော အနုပါဒါနဿာ’’တိ.

हे वच्छ, तुझ्या मनात शंका निर्माण होणे स्वाभाविक आहे, संभ्रम निर्माण होणे योग्यच आहे. शंका घेण्यासारख्याच बाबतीत तुला संभ्रम निर्माण झाला आहे. वच्छ, मी उपादान (आसक्ती) असलेल्याचाच पुनर्जन्म प्रज्ञापित करतो, उपादान नसलेल्याचा नाही. वच्छ, ज्याप्रमाणे इंधन (उपादान) असेपर्यंतच अग्नी जळतो, इंधनाशिवाय नाही; त्याचप्रमाणे, वच्छ, मी उपादान असलेल्याचाच पुनर्जन्म प्रज्ञापित करतो, उपादान नसलेल्याचा नाही.

‘‘ယသ္မိံ[Pg.565], ဘော ဂေါတမ, သမယေ အစ္စိ ဝါတေန ခိတ္တာ ဒူရမ္ပိ ဂစ္ဆတိ, ဣမဿ ပန ဘဝံ ဂေါတမော ကိံ ဥပါဒါနသ္မိံ ပညာပေတီ’’တိ? ‘‘ယသ္မိံ ခေါ, ဝစ္ဆ, သမယေ အစ္စိ ဝါတေန ခိတ္တာ ဒူရမ္ပိ ဂစ္ဆတိ, တမဟံ ဝါတူပါဒါနံ ပညာပေမိ. ဝါတော ဟိဿ, ဝစ္ဆ, တသ္မိံ သမယေ ဥပါဒါနံ ဟောတီ’’တိ. ‘‘ယသ္မိဉ္စ ပန, ဘော ဂေါတမ, သမယေ ဣမဉ္စ ကာယံ နိက္ခိပတိ, သတ္တော စ အညတရံ ကာယံ အနုပပန္နော ဟောတိ, ဣမဿ ပန ဘဝံ ဂေါတမော ကိံ ဥပါဒါနသ္မိံ ပညာပေတီ’’တိ? ‘‘ယသ္မိံ ခေါ, ဝစ္ဆ, သမယေ ဣမဉ္စ ကာယံ နိက္ခိပတိ, သတ္တော စ အညတရံ ကာယံ အနုပပန္နော ဟောတိ, တမဟံ တဏှူပါဒါနံ ဝဒါမိ. တဏှာ ဟိဿ, ဝစ္ဆ, တသ္မိံ သမယေ ဥပါဒါနံ ဟောတီ’’တိ. နဝမံ.

हे गौतम, ज्या वेळी वाऱ्याने उडालेली अग्नीची ज्वाला दूरवर जाते, त्या वेळी आपण त्या ज्वालेचे उपादान (इंधन) काय असल्याचे प्रज्ञापित करता? वच्छ, ज्या वेळी वाऱ्याने उडालेली अग्नीची ज्वाला दूरवर जाते, त्या वेळी मी 'वारा' हेच तिचे उपादान असल्याचे प्रज्ञापित करतो. कारण वच्छ, त्या वेळी वाराच तिचे उपादान असते. आणि हे गौतम, ज्या वेळी प्राणी या शरीराचा त्याग करतो आणि अद्याप दुसऱ्या शरीरात उत्पन्न झालेला नसतो, त्या वेळी आपण त्याचे उपादान काय असल्याचे प्रज्ञापित करता? वच्छ, ज्या वेळी प्राणी या शरीराचा त्याग करतो आणि अद्याप दुसऱ्या शरीरात उत्पन्न झालेला नसतो, त्या वेळी मी 'तृष्णा' हेच त्याचे उपादान असल्याचे सांगतो. कारण वच्छ, त्या वेळी तृष्णाच त्याचे उपादान असते. (नववे सूत्र समाप्त)

၁၀. အာနန္ဒသုတ္တံ

१०. आनंदसुत्त

၄၁၉. အထ ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိံ နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, အတ္ထတ္တာ’’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘဂဝါ တုဏှီ အဟောသိ. ‘‘ကိံ ပန, ဘော ဂေါတမ, နတ္ထတ္တာ’’တိ? ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ဘဂဝါ တုဏှီ အဟောသိ. အထ ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ.

४१९. त्यानंतर वच्छगोत्त परिव्राजक जेथे भगवान होते तेथे गेला. तिथे पोहोचून त्याने भगवंतांसोबत कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी आणि संस्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या वच्छगोत्त परिव्राजकाने भगवंतांना विचारले – 'हे गौतम, आत्मा अस्तित्वात आहे का?' असे विचारले असता, भगवान मौन राहिले. 'तर मग हे गौतम, आत्मा अस्तित्वात नाही का?' दुसऱ्यांदा विचारले असता देखील भगवान मौनच राहिले. त्यानंतर वच्छगोत्त परिव्राजक आपल्या आसनावरून उठून निघून गेला.

အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော အစိရပက္ကန္တေ ဝစ္ဆဂေါတ္တေ ပရိဗ္ဗာဇကေ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိံ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဝစ္ဆဂေါတ္တဿ ပရိဗ္ဗာဇကဿ ပဉှံ ပုဋ္ဌော န ဗျာကာသီ’’တိ? ‘‘အဟဉ္စာနန္ဒ, ဝစ္ဆဂေါတ္တဿ ပရိဗ္ဗာဇကဿ ‘အတ္ထတ္တာ’တိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘အတ္ထတ္တာ’တိ ဗျာကရေယျံ, ယေ တေ, အာနန္ဒ, သမဏဗြာဟ္မဏာ သဿတဝါဒါ တေသမေတံ သဒ္ဓိံ အဘဝိဿ. အဟဉ္စာနန္ဒ, ဝစ္ဆဂေါတ္တဿ ပရိဗ္ဗာဇကဿ ‘နတ္ထတ္တာ’တိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘နတ္ထတ္တာ’တိ ဗျာကရေယျံ, ယေ တေ, အာနန္ဒ, သမဏဗြာဟ္မဏာ ဥစ္ဆေဒဝါဒါ တေသမေတံ သဒ္ဓိံ အဘဝိဿ. အဟဉ္စာနန္ဒ, ဝစ္ဆဂေါတ္တဿ ပရိဗ္ဗာဇကဿ ‘အတ္ထတ္တာ’တိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘အတ္ထတ္တာ’တိ ဗျာကရေယျံ, အပိ နု မေ တံ, အာနန္ဒ, အနုလောမံ အဘဝိဿ ဉာဏဿ ဥပ္ပာဒါယ – ‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘အဟဉ္စာနန္ဒ, ဝစ္ဆဂေါတ္တဿ ပရိဗ္ဗာဇကဿ [Pg.566] ‘နတ္ထတ္တာ’တိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘နတ္ထတ္တာ’တိ ဗျာကရေယျံ, သမ္မူဠှဿ, အာနန္ဒ, ဝစ္ဆဂေါတ္တဿ ပရိဗ္ဗာဇကဿ ဘိယျော သမ္မောဟာယ အဘဝိဿ – ‘အဟုဝါ မေ နူန ပုဗ္ဗေ အတ္တာ, သော ဧတရဟိ နတ္ထီ’’’တိ. ဒသမံ.

त्यानंतर, वच्छगोत्त परिव्राजक निघून गेल्यावर काही वेळातच आयुष्यमान आनंदाने भगवंतांना विचारले – 'भन्ते, भगवंतांनी वच्छगोत्त परिव्राजकाच्या प्रश्नाचे उत्तर का दिले नाही?' 'आनंदा, जर मी वच्छगोत्त परिव्राजकाच्या "आत्मा अस्तित्वात आहे का?" या प्रश्नाला "आत्मा अस्तित्वात आहे" असे उत्तर दिले असते, तर आनंदा, ते शाश्वतवादी श्रमण-ब्राह्मणांच्या मताशी सुसंगत ठरले असते. आणि आनंदा, जर मी वच्छगोत्त परिव्राजकाच्या "आत्मा अस्तित्वात नाही का?" या प्रश्नाला "आत्मा अस्तित्वात नाही" असे उत्तर दिले असते, तर आनंदा, ते उच्छेदवादी श्रमण-ब्राह्मणांच्या मताशी सुसंगत ठरले असते. आनंदा, जर मी वच्छगोत्त परिव्राजकाच्या "आत्मा अस्तित्वात आहे का?" या प्रश्नाला "आत्मा अस्तित्वात आहे" असे उत्तर दिले असते, तर आनंदा, "सर्व धर्म अनात्म आहेत" हे ज्ञान उत्पन्न होण्यास ते सुसंगत ठरले असते का?' 'नाही, भन्ते.' 'आणि आनंदा, जर मी वच्छगोत्त परिव्राजकाच्या "आत्मा अस्तित्वात नाही का?" या प्रश्नाला "आत्मा अस्तित्वात नाही" असे उत्तर दिले असते, तर आधीच संभ्रमात असलेला वच्छगोत्त परिव्राजक अधिकच संभ्रमात पडला असता की – "माझा आत्मा पूर्वी नक्कीच अस्तित्वात होता, तो आता नाहीसा झाला आहे."' (दहावे सूत्र समाप्त)

၁၁. သဘိယကစ္စာနသုတ္တံ

११. सभियकच्चानसुत्त

၄၂၀. ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ သဘိယော ကစ္စာနော ဉာတိကေ ဝိဟရတိ ဂိဉ္ဇကာဝသထေ. အထ ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ယေနာယသ္မာ သဘိယော ကစ္စာနော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ သဘိယေန ကစ္စာနေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော အာယသ္မန္တံ သဘိယံ ကစ္စာနံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိံ နု ခေါ ဘော, ကစ္စာန, ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’တိ? ‘‘အဗျာကတံ ခေါ ဧတံ, ဝစ္ဆ, ဘဂဝတာ – ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’’တိ. ‘‘ကိံ ပန, ဘော ကစ္စာန, န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’တိ? ‘‘ဧတမ္ပိ ခေါ, ဝစ္ဆ, အဗျာကတံ ဘဂဝတာ – ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’’တိ.

४२०. एकदा आयुष्यमान सभिय कच्चान ज्ञातीक येथील विटांच्या विहारात (गिंजकावसथ) विहार करत होते. त्या वेळी वच्छगोत्त परिव्राजक जेथे आयुष्यमान सभिय कच्चान होते तेथे गेला. तिथे पोहोचून त्याने आयुष्यमान सभिय कच्चान यांच्याशी कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी आणि संस्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या वच्छगोत्त परिव्राजकाने आयुष्यमान सभिय कच्चान यांना विचारले – 'हे कच्चान, तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात राहतात का?' 'वच्छ, भगवंतांनी हे अव्याकृत ठेवले आहे की – "तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात राहतात."' 'तर मग हे कच्चान, तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात राहत नाहीत का?' 'वच्छ, भगवंतांनी हे देखील अव्याकृत ठेवले आहे की – "तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात राहत नाहीत."'

‘‘ကိံ နု ခေါ, ဘော ကစ္စာန, ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’တိ? ‘‘အဗျာကတံ ခေါ ဧတံ, ဝစ္ဆ, ဘဂဝတာ – ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’’တိ. ‘‘ကိံ ပန, ဘော ကစ္စာန, နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’တိ? ‘‘ဧတမ္ပိ ခေါ, ဝစ္ဆ, အဗျာကတံ ဘဂဝတာ – ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’’တိ.

'हे कच्चान, तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात राहतात आणि राहतही नाहीत का?' 'वच्छ, भगवंतांनी हे अव्याकृत ठेवले आहे की – "तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात राहतात आणि राहतही नाहीत."' 'तर मग हे कच्चान, तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात राहतही नाहीत आणि असेही नाही की ते राहत नाहीत का?' 'वच्छ, भगवंतांनी हे देखील अव्याकृत ठेवले आहे की – "तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात राहतही नाहीत आणि असेही नाही की ते राहत नाहीत."'

‘‘‘ကိံ နု ခေါ, ဘော ကစ္စာန, ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော – ‘အဗျာကတံ ခေါ ဧတံ, ဝစ္ဆ, ဘဂဝတာ – ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝဒေသိ. ‘ကိံ ပန, ဘော ကစ္စာန, န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော – ‘အဗျာကတံ ခေါ ဧတံ, ဝစ္ဆ, ဘဂဝတာ – န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝဒေသိ. ‘ကိံ နု ခေါ, ဘော ကစ္စာန, ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော – ‘အဗျာကတံ ခေါ ဧတံ, ဝစ္ဆ, ဘဂဝတာ – ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝဒေသိ. ‘ကိံ ပန, ဘော ကစ္စာန, နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော – ‘ဧတမ္ပိ ခေါ, ဝစ္ဆ, အဗျာကတံ ဘဂဝတာ – နေဝ ဟောတိ န [Pg.567] န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝဒေသိ. ကော နု ခေါ, ဘော ကစ္စာန, ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယေနေတံ အဗျာကတံ သမဏေန ဂေါတမေနာ’’တိ? ‘‘ယော စ, ဝစ္ဆ, ဟေတု, ယော စ ပစ္စယော ပညာပနာယ ရူပီတိ ဝါ အရူပီတိ ဝါ သညီတိ ဝါ အသညီတိ ဝါ နေဝသညီနာသညီတိ ဝါ, သော စ ဟေတု, သော စ ပစ္စယော သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ အပရိသေသံ နိရုဇ္ဈေယျ. ကေန နံ ပညာပယမာနော ပညာပေယျ ရူပီတိ ဝါ အရူပီတိ ဝါ သညီတိ ဝါ အသညီတိ ဝါ နေဝသညီနာသညီတိ ဝါ’’တိ. ‘‘ကီဝစိရံ ပဗ္ဗဇိတောသိ, ဘော ကစ္စာနာ’’တိ? ‘‘နစိရံ, အာဝုသော, တီဏိ ဝဿာနီ’’တိ. ‘‘ယဿပ’ဿ, အာဝုသော, ဧတမေတ္တကေန ဧတ္တကမေဝ တံပ’ဿ ဗဟု, ကော ပန ဝါဒေါ ဧဝံ အဘိက္ကန္တေ’’တိ! ဧကာဒသမံ.

“‘हे कच्चान, मृत्यूनंतर तथागत अस्तित्वात असतात का?’ असा प्रश्न विचारला असता, तुम्ही म्हणालात की, ‘वच्छा, भगवंतांनी हे अव्याकृत (अनुत्तरित) ठेवले आहे की मृत्यूनंतर तथागत अस्तित्वात असतात.’ ‘पण हे कच्चान, मृत्यूनंतर तथागत अस्तित्वात नसतात का?’ असा प्रश्न विचारला असता, तुम्ही म्हणालात की, ‘वच्छा, भगवंतांनी हे अव्याकृत ठेवले आहे की मृत्यूनंतर तथागत अस्तित्वात नसतात.’ ‘हे कच्चान, मृत्यूनंतर तथागत अस्तित्वात असतात आणि नसतातही का?’ असा प्रश्न विचारला असता, तुम्ही म्हणालात की, ‘वच्छा, भगवंतांनी हे अव्याकृत ठेवले आहे की मृत्यूनंतर तथागत अस्तित्वात असतात आणि नसतातही.’ ‘पण हे कच्चान, मृत्यूनंतर तथागत अस्तित्वात असतात असेही नाही आणि नसतात असेही नाही का?’ असा प्रश्न विचारला असता, तुम्ही म्हणालात की, ‘वच्छा, भगवंतांनी हे देखील अव्याकृत ठेवले आहे की मृत्यूनंतर तथागत अस्तित्वात असतात असेही नाही आणि नसतात असेही नाही.’ हे कच्चान, श्रमण गोतमांनी हे अव्याकृत ठेवण्याचे कारण काय, प्रत्यय काय?” “वच्छा, ‘रूपी’ (रूपवान) किंवा ‘अरूपी’ (रूपरहित) किंवा ‘संज्ञी’ (संज्ञा असलेला) किंवा ‘असंज्ञी’ (संज्ञारहित) किंवा ‘नैवसंज्ञी-नासंज्ञी’ (संज्ञा असलेलाही नाही आणि नसलेलाही नाही) असे प्रज्ञप्त (वर्णन) करण्याचे जे कारण आणि जो प्रत्यय आहे, तो कारण आणि तो प्रत्यय जर सर्व प्रकारे, संपूर्णपणे, निरवशेषपणे निरुद्ध झाला, तर कोणत्या आधारावर त्याचे वर्णन ‘रूपी’ किंवा ‘अरूपी’ किंवा ‘संज्ञी’ किंवा ‘असंज्ञी’ किंवा ‘नैवसंज्ञी-नासंज्ञी’ असे केले जाऊ शकेल?” “हे कच्चान, तुम्हाला प्रव्रजित होऊन किती काळ झाला आहे?” “फार काळ झालेला नाही, आवुसो, तीन वर्षे झाली आहेत.” “आवुसो, ज्याने एवढ्या काळात एवढे प्राप्त केले आहे, त्याने खरोखरच खूप काही प्राप्त केले आहे, मग ज्याने याहून अधिक प्रगती केली आहे त्याच्याबद्दल काय सांगावे!” अकरावे सुत्त समाप्त।

အဗျာကတသံယုတ္တံ သမတ္တံ.

अव्याकृतसंयुत्त समाप्त।

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची उद्दान (अनुक्रमणिका) –

ခေမာထေရီ အနုရာဓော, သာရိပုတ္တောတိ ကောဋ္ဌိကော;

မောဂ္ဂလ္လာနော စ ဝစ္ဆော စ, ကုတူဟလသာလာနန္ဒော;

သဘိယော ဧကာဒသမန္တိ;

खेमाथेरी, अनुराध, सारिपुत्त, कोट्ठिक, मोग्गल्लान, वच्छ, कुतूहलसाला, आनंद आणि सभिय; ही अकरा सुत्ते आहेत।

သဠာယတနဝဂ္ဂေါ စတုတ္ထော.

चौथा सळायतनवग्ग समाप्त।

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची उद्दान (अनुक्रमणिका) –

သဠာယတနဝေဒနာ, မာတုဂါမော ဇမ္ဗုခါဒကော;

သာမဏ္ဍကော မောဂ္ဂလ္လာနော, စိတ္တော ဂါမဏိ သင်္ခတံ;

အဗျာကတန္တိ ဒသဓာတိ.

सळायतन, वेदना, मातुगाम, जम्बुखादक, सामण्डक, मोग्गल्लान, चित्त, गामणि, संखत आणि अव्याकृत; हे दहा प्रकार आहेत।

သဠာယတနဝဂ္ဂသံယုတ္တပါဠိ နိဋ္ဌိတာ.

सळायतनवग्गसंयुत्तपाळि समाप्त।