නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者

සාසනවංසප්පදීපිකා

佛教史

බුද්ධං [Pg.1] සුමාලී ද්විපදුත්තමො තමො,හන්ත්වාන බොධෙසිධ පඞ්කජං කජං;

මග්ගග්ගසෙලම්හි සුඤට්ඨිතො ඨිතො,සො මං චිරං පාතු සුඛං සදා සදා.

佛陀，二足中尊，摧破痴暗，于此世间觉悟如莲花绽放；安住于道之顶峰，住于空性；愿彼恒常护佑我，令我永享安乐。

සීහළද්දීපතොයෙව,ආගතෙහි දිසන්තරෙ;

භික්ඛූහි යාචිතො කස්සං,සාස්නවංසප්පදීපිකං.

由来自僧伽罗岛(Sīhaḷaddīpa)及远方的比丘们所请求，我将撰写《教法世系灯》。

කාමඤ්ච පොරාණෙහි යා,සාස්නවංසප්පදිපිකා;

විත්ථාර වාචනාමග්ගා,විරචිතා විනිච්ඡයා.

虽然古人已撰写《教法世系灯》，但其叙述冗长，且多有决疑之处。

සා [Pg.2] පන මරම්මභාසාය,කතත්තායෙව එතෙසං;

දීපන්තරනිවාසිනං,වහාති සුට්ඨුනාත්ථං.

然而，其既以缅甸语写成，故于他岛之居民，实不善通其义。

තස්මා හි මූලභාසාය,කරිස්සාමි අහං හවෙ;

සංසන්දිත්වාන ගන්ථෙහි,තං සල්ලක්ඛෙන්තු සාධවොති.

是故我今依根本语，比对诸论而作此书，愿诸善士仔细审察。

තත්‍රායංමාතිකා –

此为纲要——

1. නවට්ඨානාගතසාසනවංසකථාමග්ගො,

1. 九处教法传承史之道，

2. සීහළදීපිකසාසනවංසකථාමග්ගො,

2. 僧伽罗岛教法传承史之道，

3. සුවණ්ණභූමිසාසනවංසකථාමග්ගො,

3. 金地(Suvaṇṇabhūmi)教法传承史之道，

4. යොනකරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගො,

4. 希腊国(Yonakaraṭṭha)教法传承史之道，

5. වනවාසීරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගො,

5. 婆那婆私国(Vanavāsīraṭṭha)教法传承史之道，

6. අපරන්තරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගො,

6. 阿巴兰多国(Aparantaraṭṭha)教法传承史之道，

7. කස්මීරගන්ධාරරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගො,

7. 克什米尔-犍陀罗国(Kasmīra-Gandhāra)教法传承史之道，

8. මහිංසකරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගො,

8. 摩醯沙国(Mahiṃsakaraṭṭha)教法传承史之道，

9. මහාරට්ඨසාසනවංසවථාමග්ගො,

9. 大国(Mahāraṭṭha)教法传承史之道，

10. චිනරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගොචාති.

10. 中国(Cinaraṭṭha)教法传承史之道。

1. නවට්ඨානාගතසාසනවංසකථාමග්ගො

1. 九处教法传承史之道

1. තත්ථ ච නවට්ඨානාගතසාසනවංසකථාමග්ගො එවං වෙදිතබ්බො. අම්හාකඤ්හි භගවා සම්මාසම්බුද්ධො වෙනෙය්‍යානං හිතත්ථාය හත්ථගතං සුඛං අනාදියිත්වා දීපඞ්කරස්ස භගවතො පාදමූලෙ බ්‍යාකරණං නාම මඤ්ජූසක පුප්ඵං පිලන්ධිත්වා කප්පසතසහස්සාධිකානි චත්තාරි අසඛ්‍යෙ යානි අනෙකාසු ජාතීසු අත්තනො ඛෙදං අනපෙක්ඛිත්වා සමතිංසපාරමියො [Pg.3] පූරෙත්වා වෙස්සන්තරත්තභාවතො චවිත්වා තුසිතපුරෙ දෙවසුඛං අනුභවි.

1. 于此，九处教法传承史之道应如是知：我等世尊、正等觉者，为利应度众生，不顾己身安乐，于燃灯世尊足下，得“授记”之名，如佩曼殊沙(mañjūsaka)花。历四大阿僧祇又十万劫，于无量生中不顾己劳，圆满三十波罗蜜，自韦桑达拉(Vessantara)身殁后，生于兜率天，享天界之乐。

තදා දෙවෙහි උය්‍යොජියමානො හුත්වා කපිලවත්ථුම්හි හොසමතරඤ්ඤා පභුති අසම්භින්නාත්තියවංසිකස්ස සුද්ධො ධනස්සනාම මහාරඤ්ඤො අග්ගමහෙසියා අසම්භින්නාත්තියවං සිකාය මායාය කුච්ඡීස්මිං ආසාළිමාසස්ස පුණ්ණමියං ගුරුවාරෙ පටිසන්ධිං ගහෙත්වා අසමාසච්චයෙන වෙසාඛමාසස්ස පුණ්ණමියං සුක්කවාරෙ විජායිත්වා සොළසවස්සිකකාලෙ රජ්ජසම්පත්තිං පත්වා එකූනතිංසවස්සානි අතික්කමිත්වා මඞ්ගලඋය්‍යානං නික්ඛමනකාලෙ දෙවෙහි දස්සිතානි චත්තාරි නිමිත්තානි පස්සිත්වා සංවෙගං ආපජ්ජිත්වා මහාභිනික්ඛමනං නික්ඛමිත්වා අනොමායනාම නදියා තීරෙ භමර වණ්ණසන්නිභානි කෙසානි ඡින්දිත්වා දෙවදත්තියකාසාවං පටිච්ඡාදෙත්වා නෙ රඤ්ජරායනාම නදියා තීරෙ වෙසාඛමාසස්ස පුණ්ණමියං පච්චූසකාලෙ සුජාතායනාම සෙට්ඨිධීතාය දින්නං පායාසං එකූනපණ්ණාසවාරෙන පරිභුඤ්ජිත්වා පුරිමිකානං සම්මාසම්බුද්ධානං ධම්මතාය සුවණ්ණපාතිං නදියං ඔතාරෙත්වා මහාබොධිමණ්ඩං උපසඞ්කමිත්වා අපරාජිතපල්ලඞ්කෙ නිසීදිත්වා අනමතග්ගසං සාරතො පට්ඨාය අත්තානං ඡායා විය අනුයන්තානං අනෙකසතකිලෙසවෙරීනං සීසං චතූහි මග්ගසත්ථෙහි ඡින්දිත්වා තිලොකග්ගමහාධම්මරාජත්තං පත්වා පඤ්චතාලීසවස්සානං තෙසු තෙසු ඨානෙසු තෙසං තෙසං සත්තානං මහාකරුණාසමාපත්තිජාලං පත්ථාරෙත්වා දෙසනාඤාණං විජම්භෙත්වා ධම්මං දෙසෙත්වා සාසනං පතිට්ඨාපෙසි. පතිට්ඨාපෙත්වා ච පන අසීතිවස්සායුකකාලෙ විජ්ජොතයිත්වා නිබ්බායනප්ප දාපජාලං විය අනුපාදිසෙසනිබ්බානධාතුයා පරිනිබ්බායි. මච්චු ධම්මස්ස ච නාම තීසු ලොකෙසු අතිමමායිතබ්බො එස, අතිගරුකාතබ්බො එස, අතිභායිතබ්බො එසාති විජානනසභාවො නත්ථි. භගවන්තංයෙව තාව තිලොකග්ගපුග්ගලං ආදාය [Pg.4] ගච්ඡති, කිංමඞ්ගං පන අම්හෙ යෙවා තෙවා, අහොවතඅච්ඡරියා සඞ්ඛාරධම්මොති. හොන්ති චෙත්ථ–

那时在诸天劝请之下，他于迦毗罗卫(Kapilavatthu)，在血统纯正的净饭(Suddhodana)大王与摩耶(Māyā)王后的腹中，于阿沙荼月(āsāḷimāsa)满月之周四入胎；经十月期满，于卫塞月(Vesākha)满月之周五诞生。十六岁时继承王位，至二十九岁时，因出游王园时见诸天所示现之四相而心生悚动，遂行大出离。于阿诺玛(Anomā)河畔，削去绀青之发，披上天人所施之袈裟；于尼连禅(Nerañjarā)河畔，在卫塞月满月日黎明时分，受长者女善生(Sujātā)所献之乳糜，分四十九口食毕。依往昔诸正等觉者之惯例，将金钵放入河中，而后趋至大菩提座，坐于不败之座上。自无始轮回以来，如影随形之无量烦恼怨敌，其首级皆为四道之剑所斩，证得三界无上大法王之位。此后四十五年间，于处处为众生广布大悲定网，开显说法之智，宣说正法，建立教法。建立教法后，于八十岁时，如灯焰熄灭般，入于无余依涅槃界。须知死亡之法，于三界中，从不因其可爱、可敬或可畏而有别。其既能夺走世尊此等三界至上之补特伽罗(puggala)，何况我等凡夫？呜呼！诸行(saṅkhāra)之法，何其奇哉！

මච්චුධම්මො ච නාමෙස,නිල්ලජ්ජො ච අනොත්තප්පී;

තිලොකග්ගංව ආදාය,ගච්ඡී පගෙව අඤ්ඤෙසු.

死亡之法，实无羞耻，亦无愧惧；既夺三界至尊，何况于他人。

යථා ගොඝාතකො චොරො,මාරෙතුංයෙව ආරභි;

ගොණං ලද්ධාන ලොකම්හි,පයොජනංව එත්තකං.

犹如屠牛贼，其意唯在杀；世间既得牛，所求仅于此。

තථෙව මච්චුරාජා ච,හින්දගූනං ගුණං ඉධ;

න විජානාති එසො හි,මාරෙතුංයෙව ආරභීති.

死王亦如是，于此世间中，不辨其功德，唯事杀戮而已。

සත්තාහපරිනිබ්බුතෙ ච භගවති ආයස්මා මහාකස්සපො තියඩ්ඪසතාධිකෙහි සහස්සමත්තෙහි භික්ඛූහි සද්ධි පාවාතො කුසීනාරායං ආගච්ඡන්තො අන්තරාමග්ගෙ භගවා සම්මාසම්බුද්ධො පරිනිබ්බුතොති සුත්වා අවීතසොක භික්ඛූ රොදන්තෙ දිස්වා වුද්ධපබ්බජිතො සුභද්දානාම භික්ඛු එවං වදති– මා ආවුසො පරිදෙවිත්ථ, නත්ථෙත්ථ සොචිතබ්බොනාමකොචි, පුබ්බෙ මයං භවාම සමණෙන ගෙ,භමෙන උපද්දුතා– ඉදං කරොථ ඉදං තුම්හාකං කප්පති, මා ඉදං කරිත්ථ න ඉදං තුම්හාකං කප්පතීති, සෙය්‍යථාපි ඉණසාධිකෙන දාසොති, ඉදානි පන මයං යං යං ඉච්ඡාම, තං තං සක්කා කාතුං, යං යං පන න ඉච්ඡාම,තං තං සක්කා අකාතුන්ති. තං සුත්වා ඊදිසං පන වෙරීපුග්ගලං පටිච්ච සම්මාසම්බුද්ධස්ස භගවතො සාසනං ඛිප්පං අන්තරධාරෙය්‍ය, ඉදානි සුවණ්ණක්ඛන්ධසදිසො සරීරො සංවිජ්ජමානො [Pg.5]යෙව දුක්ඛෙන නිප්ඵාදිතෙ සාසනෙ මහාභයං උප්පජ්ජි ච, ඊදිසො පුග්ගලො අඤ්ඤං ඊදිසං පුග්ගලං සහායං ලභිත්වා වුද්ධිමාපජ්ජන්තො හාපෙතුං සක්කුණෙය්‍ය මඤ්ඤෙති චිත්තක්ඛෙදං පත්වා ධම්මසංවෙගං ලභිත්වා ඉමං භික්ඛුං ඉධෙව සෙතවත්ථං නිවාසාපෙත්වා සරීරෙ භස්මෙන විකිරිත්වා බහිද්ධා කරිස්සාමීති චින්තෙසි.

世尊般涅槃七日后，具寿大迦叶与约一千一百五十位比丘从波婆城(Pāvā)前往拘尸那罗(Kusinārā)。途中听闻“世尊、正等觉者已经般涅槃”，看见尚未离愁的比丘们在哭泣。当时有位年老出家的比丘名叫须跋陀(Subhadda)，这样说道：“贤友们，不要悲伤，此处无事值得哀愁。以前我们被那沙门乔达摩所扰，备受压迫——‘这个你们要做，这个对你们是适宜的；那个你们不要做，那个对你们不适宜’，就像是欠债的奴隶。但现在，我们想做什么就能做什么，不想做什么就能不做什么了。”听了这些话，具寿大迦叶心想：“因有此等恶人，正等觉世尊的教法恐怕会迅速隐没。如今，佛陀如黄金般的身躯尚在，于艰辛成就的教法中已生起大怖。若此等人得到其他同类之人的帮助而势力增长，恐怕就能毁坏教法了。”他心中苦恼，生起法之悚惧，心想：“我要让这个比丘就在此地穿上白衣，身上撒灰，将他驱逐出去。”

තදා ආයස්මතො මහාකස්සපත්ථෙරස්ස එතදහොසි,– ඉදානි සමණස්ස ගොතමස්ස සරීරං සංවිජ්ජමානංයෙව පරිසා විවාදං කරොන්තීති මනුස්සා උපවදිස්සන්තිති. තතො පච්ඡා ඉමං විතක්කං වූපසමෙත්වා ඛමිත්වා සම්මාසම්බුද්ධො භගවා පරිනිබ්බායමානොපි තෙන පන දෙසිතො ධම්මො සංවිජ්ජති, තෙන දෙසිතස්ස ධම්මස්ස ථිරං පතිට්ඨාපනත්ථාය සඞ්ගායියමානං ඊදිසෙහි පුග්ගලෙහි සාසනං න අන්තරධායිස්සති, චිරං ඨස්සති යෙවාති මනසිකරිත්වා භගවතො දින්නපංසු කූලචීවරාදිවසෙන ධම්මානුග්ගහං අනුස්සරිත්වා භගවතො පරිනිබ්බානතො තතියෙ මාසෙ ආසාළිමාසස්ස පුණ්ණමිතො පඤ්චමෙ දිවසෙ රාජගහෙ සත්තපණ්ණිගුහායං ආජාතසත්තුංනාම රාජානං නිස්සාය පඤ්චහි අරහන්ත සතෙහි සද්ධිං සත්තමාසෙහි පඨමං සඞ්ගායනං අකාසි.

那时，具寿大迦叶长老生起这样的念头：“现在，沙门乔达摩的遗体还在，僧团就已经开始争论，人们一定会批评。”之后，他平息并忍受了这个想法，思忖道：“即使正等觉的世尊已经般涅槃，但他所开示的法仍然存在。为了稳固地确立他所开示的法，通过结集，教法就不会因这类人而隐没，必定会长久存续。”如此思惟后，忆念世尊所赐予的粪扫衣等法恩，于世尊般涅槃后的第三个月，阿沙荼月(Āsāḷimāsa)的满月之后第五天，依靠阿闍世(Ajātasattu)王，与五百位阿罗汉一起，在王舍城(Rājagaha)的七叶窟(Sattapaṇṇiguhā)，用七个月的时间进行了第一次结集。

තදා අට්ඨචත්තාලීසාධිකසතකලියුගං අනවසෙසතො අපනෙත්වා කලියුගෙන සාසනං සමං කත්වා ඨපෙසි. යදා පන අජාතසත්තු රඤ්ඤො රජ්ජං පත්වා අට්ඨවස්සානි අහෙසුං, තදා මරම්මරට්ඨෙ තඞ්කොසඞ්ගත්වපුරෙ ජම්බුදීපධජස්සනාම රඤ්ඤො රජ්ජං පත්වා අතිරෙකපඤ්චවස්සානි අහෙසුන්ති.

那时，在完全除去一百四十八年的迦利时期(Kaliyuga)后，使教法纪年与之对齐而确立。当阿闍世王即位八年时，在缅甸(Marammaraṭṭha)的丹拘桑伽城(Taṅkosaṅgatvapura)，有位名为瞻部幢(Jambudīpadhaja)的国王已统治超过五年。

ඉමිස්සඤ්ච පඨමසඞ්ගීතියං ආයස්මා මහාකස්සපො ආයස්මා උපාලි ආයස්මා ආනන්දො ආයස්මා අනුරුද්ධො චාති එවමාදයො පඤ්චසතප්පමාණා මහාථෙරා පඨමං සඞ්ගායිත්වා සාසනං අනුග්ගහෙසුං. එවං [Pg.6] සුභද්දස්ස දුට්ඨපබ්බජිතස්ස දුට්ඨවචනං සාසනස්ස අනුග්ගහෙ කාරණංනාම අහොසි. සුභද්දො ච නාම දුට්ඨපබ්බජිතො ආතුමානගරවාසී අහොසි කප්පකකුලිකො. සො යදා භගවා ආතුමානගරං ගච්ඡති, තදා අත්තෙනො පුත්තෙ ද්වෙ සාමණෙරෙ කප්පකකම්මං කාරාපෙත්වා ලද්ධෙහි තණ්ඩුලතෙලාදීහි වත්ථූහි යාගුං පචිත්වා සසඞ්ඝස්ස බුද්ධස්ස අදාසි. භගවා පන තානි අප්පටිග්ගහෙත්වා කාරණං පුච්ඡිත්වා විගරහිත්වා අකප්පියසමාදානදුක්කටාපත්තිං කප්පකපුබ්බස්ස භික්ඛුස්ස ඛුරධාරණදුක්කටාපත්තිඤ්ච පඤ්ඤාපෙසි. තං කාරණං පටිච්ච වෙරං බන්ධිත්වා සාසනං විද්ධංසිතුකාමතාය තත්තකඅයොගුළං ගිලිත්වා උග්ගීරන්තො විය ඊදිසදුට්ඨවචනං වදීති.

在那第一次结集中，具寿大迦叶、具寿优波离、具寿阿难、具寿阿那律等约五百位大长老首先结集，以此护持了教法。如此，须跋陀这个恶劣出家人的恶语，竟成了护持教法的因缘。这个名叫须跋陀的恶劣出家人，是阿图摩城(Ātumā)的居民，出身于理发师之家。当世尊前往阿图摩城时，他让自己的两个儿子——两位沙弥——从事理发工作，用所得的米、油等物煮粥，供养佛陀和僧团。然而世尊没有接受那些供养，询问原因后呵斥了他，并制定了（令沙弥）从事不当营生的恶作罪，以及曾为理发师的比丘持有剃刀的恶作罪。他因此事结下怨恨，想要毁坏教法，犹如吞吐烧红的铁丸一般，才说了这样恶劣的话。

අජාතසත්තුරාජා ච තුම්හාකං ධම්මචක්කං හොතු, මම ආණාචක්කං පවත්තිස්සාමි, විස්සට්ඨා හුත්වා සඞ්ගායන්තූති අනුග්ගහෙසි. තෙනෙස පඨමං සාසනානුග්ගහො රාජාති වෙදිතබ්බො, මහාකස්සපාදීනඤ්ච අරහන්තානං පඤ්චසතානං සිසාපරම්පරා අනෙකා හොන්ති, ගණනපථං වීතිවත්තා. යමෙත්ථ ඉතො පරං වත්තබ්බං, තං අට්ඨකථායං වුත්තනයෙන වෙදිතබ්බං. තෙ පන මහාථෙරා සඞ්ගායිත්වා පරිනිබ්බායිංසූති. හොන්ති චෙත්ථ–

阿闍世王也支持他们说：“愿你们的法轮转起，我将推行我的政令之轮。请你们安心地结集吧。”因此，当知他是最初护持教法的国王。大迦叶等五百位阿罗汉的弟子传承众多，不可计数。此后应说之事，当依义注中所说之法了知。那些大长老们结集后便般涅槃了。此处有偈颂：

ඉද්ධිමන්තො ච යෙ ථෙරා,පඨමස්සඞ්ගීතිං කත්වා;

සාසනං පග්ගහිත්වාන,මච්චූවසංව සම්පත්තා.

那些具神通的长老们，完成了第一次结集，护持了教法之后，终归于死主之力。

කිඤ්චාපි ඉද්ධියො සන්ති,තථාපි තා ජහිත්වාන;

නිබ්බායිංසු වසං මච්චු,පත්වා තෙ ඡින්නපක්ඛාව.

纵然具有诸神通，他们亦将其舍弃；他们般涅槃，归于死主之力，犹如断翼之鸟。

කා [Pg.7] කථාව ච අම්හාකං,අම්හාකං ගහණෙ පන;

මච්චුනො නත්ථි සාරො ච,එවං ධාරෙය්‍ය පණ්ඩිතොති.

何况于我等！于我等之执取中，并无坚实可抗死主，智者应如是忆持。

අයං පඨමසඞ්ගීතිකථා සඞ්ඛෙපො.

此为第一次结集记略。

තතො පරං වස්සසතං තෙසං සිස්සපරම්පරා සාසනං ධාරෙත්වා ආගමංසු. අථානුක්කමෙන ගච්ඡන්තෙසු රත්තිදිවෙසු වස්සසතපරිනිබ්බුතෙ භගවති වෙසාලිකා වජ්ජිපුත්තකා භික්ඛූ වෙසාලියං කප්පති සිඞ්ගිලොණකප්පා, කප්පති ද්වඞ්ගුලකප්පො, කප්පති ගාමන්තරකප්පො, කප්පති ආවාසකප්පො, කප්පති අනුමතිකප්පො, කප්පති ආචිණ්ණකප්පො, කප්පති ආමථිතකප්පො, කප්පති ජළොගිං පාතුං, කප්පති අදසකං නිසීදනං, කප්පති ජාතරූපරජතන්ති ඉමානි දසවත්ථූනි දීපෙසුං.

此后一百年间，他们的弟子传承护持教法而来。其后日夜流转，至世尊般涅槃一百年时，毗舍离(Vesālī)的跋耆子比丘在毗舍离宣示此十事为允许：角盐净、二指净、他村净、同住净、后可净、常法净、未搅乳酪净、饮未发酵棕榈汁净、无边坐具净、金银净。

තෙසං සුසුනාගපුත්තො කාළාසොකොනාම රාජා පක්ඛො අහොසි. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා යසො කාකණ්ඩකපුත්තො වජ්ජීසු චාරිකං චරමානො වෙසාලිකා කිර වජ්ජිපුත්තකා භික්ඛූ වෙසාලියං දසවත්ථූනි දිපෙන්තීති සුත්වා න ඛො පනෙතං ප්පතිරූපං, ය්වාහං දසබලස්ස සාසනවිපත්තිං සුත්වා අප්පොස්සුක්කො භවෙය්‍යං, සන්ධාහං අධම්මවාදිනො නිග්ගහෙත්වා ධම්මං දීපෙස්සාමීති චින්තයන්තො යෙන වෙසාලී, තදවසරි. තදා ආයස්මා මහායසො රෙවතසබ්බකාමිආදීහි සත්තසතෙහි අරහන්තෙහි සද්ධිං සඞ්ගායිස්සාමීති වෙසාලියං වාලුකාරාමං ආගච්ඡි. වජ්ජිපුත්තකාච භික්ඛූ උපාරම්භචිත්තා කාළාසොකංනාම රාජානං උපසඞ්කමිත්වා මයං ඛො මහාරාජ ඉමස්මිං මහාවනාරාමෙ ගන්ධකුටිං රක්ඛිත්වා වස්සාම, ඉදානි මහාරාජ අධම්මවාදිනො අඤ්ඤෙ භික්ඛූ විලුම්පිතුකාමා විද්ධංසිතුකාමා ආගතාති ආරොචෙසුං. කාළාසොකො [Pg.8] ච මහාරාජා ආගන්තුකානං භික්ඛූනං අප්පවිසනත්ථාය නිවාරෙථාති අමච්චෙ පෙසෙසි. අමච්චාච නිවාරෙතුං ගච්ඡන්තා දෙවතානං ආනුභාවෙන භික්ඛූ න පස්සන්ති. තදහෙව ච රත්තිභාගෙ කාළාසොකමහාරාජා ලොහකුම්භීනිරයෙ පතනාකාරෙන සුපිනං පස්සි. තස්ස රඤ්ඤො භගිනි නන්දානාම ථෙරී ආකාසෙන ආගච්ඡන්ති ධම්මවාදිනො මහාථෙරෙ නිග්ගණ්හිත්වා අධම්මවාදීනං භික්ඛූනං පග්ගහණෙ දොසබහුලතං පකාසෙත්වා සාසනස්ස පග්ගහණත්ථාය ඔවාදං අකාසි.

那时，苏苏那伽之子，名曰黑无忧的国王是他们的支持者。其时，具寿耶舍·迦建陀子正在跋耆国游行，听闻毗舍离的跋耆子比丘们在毗舍离宣说十事。他想：“听闻十力者之教法败坏，我不可漠然置之。我应制止非法者，开显正法。”思惟已，他便前往毗舍离。当时，具寿大耶舍与瑞瓦达、萨婆迦弥等七百位阿罗汉，为举行结集故，来到毗舍离的瓦卢迦罗摩。跋耆子比丘们心怀斥责，前去谒见黑无忧王，禀告道：“大王，我等守护此大林园中的香室而安居。大王，如今有其他非法比丘前来，欲行劫夺、破坏。”黑无忧大王为阻止外来比丘进入，便派遣大臣前去。大臣们前往阻止时，因天神威力，未见到诸比丘。就在那夜，黑无忧大王梦见自己堕入铜釜地狱之相。国王的姐姐，名为难陀的长老尼，从空中前来，开示了制止持法大长老、支持非法比丘的诸多过失，并为了护持教法而给予教诫。

කාළාසොකරාජා ච සංවෙගප්පත්තො හුත්වා ආයස්මන්තානං මහායසත්ථෙරාදීනං ඛමාපෙත්වා අජාතසත්තුරාජා විය සඞ්ගායනෙ පග්ගහං අකාසි.

黑无忧王生起悚惧心，向具寿大耶舍长老等请求宽恕，如阿闍世王一般护持结集。

මහායසත්ථෙරාදයො ච කාළාසොකං රාජානං නිස්සාය වාලුකාරාමෙ වජ්ජිපුත්තකානං භික්ඛූනං පකාසිතානි අධම්මවත්ථූනි භින්දිත්වා අට්ඨති මාසෙහි දුතියසඞ්ගායනං අකංසු.

大耶舍长老等依靠黑无忧王，在瓦卢迦罗摩中，破除了跋耆子比丘所宣说的非法事，历时八个月完成了第二次结集。

තදා ච මජ්ඣිමදෙසෙ පාතලිපුත්තනගරෙ සුසුනාගරඤ්ඤො පුත්තභූතස්ස කාළාසොකරඤ්ඤො අතිසෙකං පත්වා දසවස්සානි අහෙසුං. පරම්මරට්ඨෙ පන සිරිඛෙත්තනගරෙ ද්වත්තගොඞ්කස්සනාම රඤ්ඤො අභිසිත්තකාලතො පුරෙ එකවස්සං අහොසි. ජිනසාසනං පන වස්සසතං අහොසි.

其时，在中土(Majjhimadesa)华氏城(Pāṭaliputta)，苏苏那伽王之子黑无忧王即位已有十年。而在波罗摩国(Parammaraṭṭha)尸利讫多罗城(Sirikhetta)，则是德瓦达贡格萨王(Dvattagoṅkassa)即位前一年。此时，胜者之教法已有一百年。

ඉමිස්සඤ්ච දුතියසඞ්ගීතියං මහායස රෙවත සබ්බකාමිප්පමුඛා සත්තසතප්පමාණා මහාථෙරා දුතියං සඞ්ඛායිත්වා දුතියං සාසනං පග්ගහෙසුං.

于此第二次结集中，以大耶舍、瑞瓦达、萨婆迦弥为首的七百位大长老，作了第二次合诵，再次护持了教法。

ආයස්මා මහායසත්ථෙරොචනාම පඤ්චහි එතදග්ගළානෙ හි භගවතා ථොමිතස්ස ආනන්දත්ථෙරස්ස සද්ධිවිහාරිකො අහොසි. වජ්ජිපුත්තකානං භික්ඛූනං අධම්මවත්ථුදීපනං දුතියසඞ්ගීතියං කාරණමෙව. කාළාසොකරාජාච පගෙව අධම්මවාදීභික්ඛූනං සහායොපි සමානො පුන ධම්මවාදිභික්ඛූනං සහායො [Pg.9] හුත්වා අනුග්ගහං අකාසි. තස්මා දුතියසාසනපග්ගහො රාජාති වෙදිතබ්බො.

具寿大耶舍长老，是曾被世尊于五事中赞为第一的阿难长老的弟子。跋耆子比丘们宣说非法事，正是第二次结集的原因。黑无忧王先前虽是持非法比丘们的同伴，后来成为持正法比丘们的同伴，并给予支持。因此，当知此王是第二次教法的护持者。

දුතියසඞ්ගීතියං පන මහායසත්ථෙර රෙවත සබ්බකාමිප්පමුඛානං සත්තසතානං මහාථෙරානං සිස්සපරම්පරා අනෙකා හොන්ති, ගණනපථං වීතිවත්තා. යමෙත්ථ ඉතො පරං වත්තබ්බ, තං අට්ඨකථායං වුත්තනයෙන වෙදිතබ්බං. තෙ පන මහාථෙරා දුතියං සඞ්ගායිත්වා පරිනිබ්බායිංසූති. හොන්ති චෙත්ථ–

于第二次结集中，以大耶舍、瑞瓦达、萨婆迦弥为首的七百位大长老，其弟子传承众多，超越计数。此后所应说者，当依义注中所说之法而知。彼等大长老作第二次合诵后，即般涅槃。此中有颂曰：

බුද්ධිමන්තො ච යෙ ථෙරා,දුතියස්සඞ්ගිතිං කත්වා;

සාසනං පග්ගහිත්වාන,මච්චූවසංව සම්පත්තා.

具智慧的诸长老，作第二次结集、护持教法后，亦归于死主之力。

ඉද්ධිමන්තොපි යෙ ථෙරා,මච්චුනො තාව වසං ගමුං;

කථංයෙව මයං මුත්තා,තතො ආරක මුච්චනාති;

纵然具神通的诸长老，亦归于死主之力；我等又如何得解脱？当远离而求解脱！

අයං දුතියසඞ්ගීතිකථාසඞ්ඛෙපො.

此为第二次结集记略。

තතො පරං අට්ඨතිංසාධිකානි ද්වෙවස්සසතානි සම්මාසබ්බුද්ධස්ස භගවතො සාසනං නිරාකුලං අහොසි නිරබ්බුදං. අට්ඨතිංසාධිකෙ පන ද්විවස්සසතෙ සම්පත්තෙ පාටලිපුත්ත නගරෙ [Pg.10] සිරිධම්මාසොකස්සනාම රඤ්ඤො කාලෙ නිග්‍රොධසාමණෙරං පටිච්ච බුද්ධසාසනෙ පසීදිත්වා භික්ඛුසඞ්ඝස්ස ලාභසක්කාරං බාහුල්ලං අහොසි. තදා සට්ඨිසහස්සමත්තා තිත්ථියා ලාභසක්කාරං අපෙක්ඛිත්වා අපබ්බජිතාපි පබ්බජිතාවිය හුත්වා උපාසථපවාරණාදිකම්මෙසු පවිසන්ති, සෙය්‍යථාපිනාම හංසානං මජ්ඣෙ බකා, යථා ච ගුන්නං මජ්ඣෙ ගවජා, යථා ච සින්ධවානං මජ්ඣෙ ගද්‍රභාති.

此后二百三十八年间，正等觉世尊之教法清净无扰、无诸障难。至二百三十八年满，于华氏城法阿育王时，因尼拘陀沙弥之故，王于佛教生信，僧团所得利养恭敬甚为丰厚。当时，约有六万外道，为求利养恭敬，虽未出家而伪作出家之相，混入布萨、自恣等羯磨中，犹如天鹅群中之鹭，牛群中之杂牛，骏马中之驴骡。

තදා භික්ඛුසඞ්ඝො ඉදානි අපරිසුද්ධා පරිසාති මනසි කරිත්වා උපොසථං න අකාසි. සාසනෙ අබ්බුදං හුත්වා සත්තවස්සානි උපොසථපවාරණානි ඡිජ්ජන්ති. සිරිධම්මාසො කො ච රාජා තං සුත්වා තං අධිකරණං වූපසමෙහි උපොසථං කාරාපෙහීති එකං අමච්චං පෙසෙසි. අමච්චො ච භික්ඛූ උපොසථං අකත්තුකාමෙ කිං කරිස්සාමීති රාජානං පටිපුච්ඡිතුං අවිසහතාය සයං මූළො හුත්වා අඤ්ඤෙන මූළෙන මන්ථෙත්වා සචෙ භික්ඛුසඞ්ඝො උපොසථං න කරෙය්‍ය, භික්ඛුසඞ්ඝං ඝාතෙතුකාමො මහාරාජාති සයං මූළො හුත්වා මූළස්ස සන්තිකා මූළවචනං සුත්වා විහාරං ගන්ත්වා උපොසථං අකත්තුකාමං භික්ඛුසඞ්ඝං ඝාතෙසි.

当时，比丘僧团心念：“如今僧众不净。”便不举行布萨。教法中出现障难，七年间布萨与自恣皆告中断。法阿育王闻之，为平息此争端，令行布萨，遂派遣一名大臣。该大臣见诸比丘不愿行布萨，又不敢回禀国王请示，自己愚痴，与另一愚痴者商议后，误以为“若比丘僧团不行布萨，大王欲杀之。”此愚痴者听信愚痴之言，遂往寺院，将不愿行布萨的比丘们杀害。

රාජා ච තං සුත්වා අයං බාලො මයා අනාණත්තොව හුත්වා ඊදිසං ලුද්දකම්මං අකාසි, අහං පාපකම්මතො මුච්චිස්සාමිවා මාවාති ද්වළකජාතො හුත්වා මහාමොග්ගලිපුත්ත තිස්සත්ථෙරං ගඞ්ගාය පතිසොතතො ආනෙත්වා තං කාරණං ථෙරං පුච්ඡි. ථෙරො ච දීපකතිත්තිරජාතකෙන අචෙතනතාය පාපකම්මතො මොචෙස්සසිති විස්සජ්ජෙසි, සත්තාහම්පි තිත්ථියානං වාදං සිරිධම්මාසොකරඤ්ඤො සික්ඛාපෙසි, වාදෙන වාදං තුලයිත්වා සට්ඨිසහස්සමත්තෙ තිත්ථියෙ සාසනබාහිරං අකාසි. තදා පන උපොසථං අකාසි. භගවතා වුත්තනියාමෙනෙව කථාවත්ථුඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝමජ්ඣෙ බ්‍යාකාසි[Pg.11]. අසොකාරාමෙ ච සහස්සමත්තා මහාථෙරා නවහි මාසෙහි සඞ්ගායිංසුං.

国王听闻此事，心想：“这愚人未经我允许就做出如此残暴的事，我能从恶业中解脱吗？”于是心中困惑，便将大目犍连子帝须(Mahāmoggaliputta Tissa)长老从恒河逆流请来，就此事询问长老。长老以灯鹌鹑本生(Dīpakatittira-jātaka)的故事作答，说明因无意图，故可从恶业中解脱。他又用七天时间为法阿育王讲解外道的论说，以辩论的方式加以衡量，将大约六万名外道驱逐出圣教。当时举行了布萨，并按照世尊所规定的方式，在比丘僧团中阐述了《论事》(Kathāvatthu)。在阿育王寺(Asokārāma)，约一千位大长老用了九个月的时间进行了结集。

තදා මජ්ඣිමදෙසෙ පාටලිපුත්තනගරෙ සිරිධම්මාසොකරඤ්ඤො රජ්ජං පත්වා අට්ඨාරසවස්සානි අහෙසුං. මරම්මරට්ඨෙ පන සිරිඛෙත්තනගරෙ රම්බොඞ්කස්සනාම රඤ්ඤො රජ්ජං පත්වා ද්වාදස වස්සානි අහෙසුන්ති.

那时在中土区域(Majjhimadesa)华氏城，法阿育王的统治已达十八年。而在缅甸国(Marammaraṭṭha)，尸利讫多罗(Sirikhetta)城的兰崩迦沙那(Ramboṅkassa)王的统治已达十二年。

ඉමිස්සඤ්ච තතියසඞ්ගීතියං මහාමොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරොනාම දුතියසඞ්ගායකෙහි මහාථෙරෙහි බ්‍රහ්මලො කං ගන්ත්වා සාසනස්ස පග්ගහණත්ථං තිස්සනාම මහාබ්‍රහ්මානං ආයාචිත නියාමෙන තතො චවිත්වා ඉධ මොග්ගලියානාම බ්‍රාහ්මණියා කුච්ඡිම්හි නිබ්බත්තසත්තො.

在第三次结集中，这位名为大目犍连子帝须的长老，是第二次结集的大长老们为了护持圣教，前往梵天界请求名为帝沙（Tissa）的大梵天，使其从梵天界命终后，投生于此地一位名为目犍连(Moggalī)的婆罗门女腹中而成的有情。

ලාභසක්කාරං අපෙක්ඛිත්වා සට්ඨිසහස්සමතානං තිත්ථියානං සමණාලයං කත්වා උපොසථපවාරණාදීසු කම්මෙසු පවෙසනං පරිසාය අසුද්ධත්තා සත්තවස්සානි උපොසථස්ස අකරණඤ්ච සාසනස්ස පග්ගහණෙ කාරණමෙව. මහාමොග්ගලිපුත්තතිස්ස මජ්ඣන්තික මහාරෙවප්පමුඛා මහාථෙරා තතියං සඞ්ගායිත්වා තතියං සාසනං පග්ගහෙසුං.

因贪求利养恭敬，（国王）为六万外道建立沙门住所，允许他们参与布萨、自恣等僧团事务。由于僧团不清净，导致七年未能举行布萨，这正是护持圣教的因缘所在。大目犍连子帝须、末阐提(Majjhantika)、大瑞瓦达(Mahārevata)等大长老们共同举行第三次结集，第三次光大了圣教。

සිරිධම්මාසොකරාජා ච තිත්ථියානං වාදං සල්ලක්ඛෙත්වා තිත්ථියෙ බහිසාසනකරණාදීහි සාසනස්ස පග්ගහො රාජාති වෙදිතබ්බො. මහාමොග්ගලිපුත්තතිස්ස මජ්ඣින්තික මහාරෙවප්පමුඛානං සහස්සමත්තානං මහාථෙරානං සිස්සපරම්පරා අනෙකා හොන්ති, ගණනපථං වීතිවත්තා. යමෙත්ථ ඉතො පරං වත්තබ්බං, තං අට්ඨකථායං වුත්තනයෙන වෙදිතබ්බං. තෙ පන මහාථෙරා තතියං සඞ්ගායිත්වා පරිනිබ්බායිංසූති. හොන්ති චෙත්ථ–

法阿育王考察外道们的言论，通过将外道驱逐出圣教等方式来护持圣教，应当知道国王也是圣教的护持者。以大目犍连子帝须、末阐提(Majjhantika)、大瑞瓦达(Mahārevata)等为首的大约一千位大长老，他们的弟子传承众多，多到无法计数。此后此处应当叙述的内容，应当按照义注中所说的方式来了解。那些大长老们在举行第三次结集之后，都般涅槃了。此处还有——

මහිද්ධිකාපි යෙ ථෙරා,සඞ්ගායිත්වාන සාසනෙ;

මච්චූවසංව ගච්ඡිංසු,අබ්භගබ්භංව භාකරො.

彼等具大神通之长老，虽已结集于圣教，亦趣入死神之掌控，犹如日轮没入云中。

යථා [Pg.12] එතෙච ගච්ඡන්ති,තථා මයම්පි ගච්ඡාම;

කොනාම මච්චුනා මුච්චෙ,මච්චූපරායනා සත්තා.

如彼等之逝去，我等亦将逝去；有情皆以死亡为归宿，谁能从死神处得解脱？

තස්මා හි පණ්ඩිතො පොසො,නිබ්බානං පන අච්චුතං;

තස්සෙව සච්ඡිකත්ථාය,පුඤ්ඤං කරෙය්‍ය සබ්බදාති.

是故，有智之人，为亲证不朽之涅槃，应恒常修习福德。

අයං තතියසඞ්ගීතිකථාසඞ්ඛෙපො.

此为第三次结集记略。

තතො පරං කත්ථ සම්මාසම්බුද්ධස්ස භගවතො සාසනං සුට්ඨු පතිට්ඨහිස්සතීති විමංසිත්වා මහාමොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරො පච්චන්තදෙසෙ ජිනසාසනස්ස සුප්පතිට්ඨියමානභාවං පස්සිත්වා නවට්ඨානානි ජිනසාසනස්ස පතිට්ඨාපනත්ථාය විසුං විසුං මහාථෙරෙ පෙසෙසි. සෙය්‍යථිදං. මහාමහින්දත්ථෙරං සීහළදීපං පෙසෙසි-ත්වං එතං දීපං ගන්ත්වා තත්ථ සාසනං පතිට්ඨපෙහීති, සොණත්ථෙරං උත්තරත්ථෙරඤ්චසුවණ්ණභූමිං, මහාරක්ඛිතත්ථෙරං යොනකලොකං, රක්ඛිතත්ථෙරං වනවාසීරට්ඨං, යොනකධම්මරක්ඛිතත්ථෙරං අපරන්තරට්ඨං, මජ්ඣන්ති කත්ථෙරං කස්මීරගන්ධා රරට්ඨං, මහාරෙවත්ථෙරං මහිංසකමණ්ඩලං, මහාධම්මරක්ඛිතත්ථෙරං මහාරට්ඨං, මජ්ඣිමත්ථෙරං චීනරට්ඨන්ති. තත්ථ ච උපසම්පදපහොනකෙන සඞ්ඝෙන සද්ධිං පෙසෙසි. තෙ ච මහාථෙරා විසුං විසුං ගන්ත්වා සාසනං තත්ථ තත්ථ පතිට්ඨාපෙසුං. පතිට්ඨාපෙත්වා ච තෙසු තෙසු ඨානෙසු භික්ඛූනං කාසාවපජ්ජොතෙන විජ්ජොතමානා අබ්භහිමධූරජොරාහුසඞ්ඛාතෙහි විමත්තො විය නිසානාථො ජිනසාසනං අනන්තරායං හුත්වා පතිට්ඨාසි.

此后，大目犍连子帝须长老思惟：“在哪里能让正等觉世尊的圣教得以善住呢？”他观察到如来的圣教能在边地国家善为建立，便派遣大长老们分别前往九个地方建立如来的圣教。即：派遣摩哂陀长老前往师子洲(Sīhaḷadīpa)，对他说：“你到那个岛去，在那里建立圣教。”派遣须那(Soṇa)长老和郁多罗(Uttara)长老前往金地(Suvaṇṇabhūmi)，派遣大护长老前往臾那世界(Yonakaloka)，派遣护(Rakkhita)长老前往林居国(Vanavāsīraṭṭha)，派遣臾那法护(Yonakadhammarakkhita)长老前往西边国(Aparantaraṭṭha)，派遣末阐提(Majjhantika)长老前往克什米尔-犍陀罗国(Kasmīra-Gandhāraraṭṭha)，派遣大瑞瓦达长老前往摩醯娑曼陀罗(Mahiṃsakamaṇḍala)，派遣大法护(Mahādhammarakkhita)长老前往大国(Mahāraṭṭha)，派遣末示摩(Majjhima)长老前往支那国(Cīnaraṭṭha)。他还派遣了足以举行具足戒仪式的僧团一同前往。那些大长老各自前往，在各个地方建立了圣教。圣教建立后，在那些地方，比丘们的袈裟大放光明，如来的圣教无有障碍地得以确立，犹如月亮摆脱云、雾与罗睺般光明显耀。

තෙසු පන නවසු ඨානෙසු සුවණ්ණභූමිනාම අධුනා සුධම්මනගරමෙව. කස්මා පනෙතං විඤ්ඤායතීති චෙ. මග්ගානුමානතො ඨානානුමානතො [Pg.13] වා. කථං මග්ගානුමානතො. ඉතො කිර සුවණ්ණභූමි සත්තමත්තානි යොජනසතානි හොන්ති, එකෙන වාතෙ න ගච්ඡන්තී නාවා සත්තහි අහොරත්තෙහි ගච්ඡති, අථෙකස්මිං සමයෙ එවං ගච්ඡන්ති නාවා සත්තාහම්පි නදියා වට්ටමච්ඡ පිට්ඨෙ නෙව ගතාති අට්ඨකථායං වුත්තෙන සීහළදීපතො සුවණ්ණභූමිං ගතමග්ගප්පමාණෙන සුඛම්මපුරතො සීහළදීපං ගතමග්ගප්පමාණං සමෙති. සුධම්මෙ පුරතො කිර හි හිංසළදීපං සත්තමත්තානි යොජනසතානි හොන්ති, උජුං වායුආගමනකාලෙ ගච්ඡන්ති වායුනාවා සත්තහි අහොරත්තෙහි සම්පාපුණාති. එවංමග්ගානුමානතො විඤ්ඤායති.

在那九个地方中，所谓的金地(Suvaṇṇabhūmi)现在就是善法城(Sudhammanagara)。若问何以知之？可从道路或地点推测。如何从道路推测呢？根据义注所载，从师子洲(Sīhaḷadīpa)到金地的路程与从善法城到师子洲的路程相等。义注中提到：“从此地到金地约有七百由旬，顺风的船需航行七日七夜；有一次，一艘这样的船航行了七天，甚至还没经过河中圆背鱼的背脊。”而从善法城到师子洲也据说约有七百由旬，顺风时，帆船七日七夜即可抵达。如是，可从道路推测而知。

කථං ඨානානුමානතො. සුවණ්ණභූමි කිර මහාසමුද්දසමීපෙ තිට්ඨති, නානාවෙරජ්ජකානම්පි වාණිජානං උපසඞ්කමනට්ඨානභූතං මහාතිත්ථං හොති. තෙනෙව මහාජනකකුමාරාදයො චම්පානගරාදිතො සංවොහාරත්ථාය නාවාය සුවණ්ණභූමිං ආගමංසූති. සුධම්මපුරම්පි අධුනා මහාසමුද්දසමීපෙයෙව තිට්ඨති. එවං ඨානානුමාසතො විඤ්ඤායතීති.

如何从地点推测呢？据说金地靠近大海，是各国商人往来的大港口。因此，大迦那咖王子(Mahājanaka)等人为了贸易，从瞻波城(Campā)乘船来到金地。现在的善法城也同样靠近大海。如是，可从地点推测而知。

අපරෙ පන සුවණ්ණභූමිනාම හරිභුඤ්ජරට්ඨංයෙව, තත්ථ සු වණ්ණස්ස බාහුල්ලත්තාති වදන්ති. අඤ්ඤෙ පන සියාමරට්ඨංයෙවාති වදන්ති. තං සබ්බං විමංසිතබ්බං.

另有人说，金地(Suvaṇṇabhūmi)即是哈里奔贾国(Haribhuñjaraṭṭha)，因彼处黄金甚多。又有人说即是暹罗国(Siyāmaraṭṭha)。此皆当审察。

අපරන්තං නාම විසුං එකරට්ඨමෙවාති අපරෙ වදන්ති. අඤ්ඤෙ පන අපරන්තංනාම සුනාපරන්තරට්ඨමෙවාති වදන්ති. තං යුත්තමෙව. කස්මා අපරන්තං නාම සුනාපරන්තරට්ඨමෙවාති විඤ්ඤායතීති චෙ. අට්ඨකථාසු ද්වීහි නාමෙහි වුත්තත්තා. උපරිපණ්ණාසඅට්ඨකථායඤ්හි සළායතනසංයුත්තට්ඨකථායඤ්ච අට්ඨකථාචරියෙහි සුනාපරන්තරට්ඨෙ කොණ්ඩධානත්ථෙරෙන සලාකාදානාධිකාරෙ ලද්ධෙතදග්ගට්ඨානතං දස්සන්තෙහි අපරන්තරට්ඨං සුන සද්දෙන යොජෙත්වා වුත්තං. ධම්මපදට්ඨකථායං පන අඞ්ගුත්තරට්ඨකථායඤ්ච තමෙව රට්ඨං විනා සුනසද්දෙන වුත්තං. සුනසද්දො චෙත්ථ පුත්තපරියායො. මන්ධාතුරඤ්ඤො ජෙට්ඨපුත්තො චතුද්දීපවාසි නො [Pg.14] පක්කොසිත්වා තෙසං විසුං විසුං නිවාසට්ඨානං නිය්‍යාදෙසි. තත්ථ උත්තරදීපවාසීනං ඨානං කුරුරට්ඨංනාම, පුබ්බදීපවාසීනං පන වෙදෙහරට්ඨංනාම, පච්ඡිමදීපවාසීනං අපරන්තං නාම. භත්තපච්ඡිමදීපෙ ජාතත්තා තෙ සුනසද්දෙන වුත්තා. තත්‍ර ජාතාපි හි තෙසං පුත්තාතිවා සුනාතිවා වුත්තා, යථා වජ්ජිපුත්තකා භික්ඛූති. වත්තිච්ඡාවසෙන වා වාචාසිලිට්ඨවසෙන ච ඉදමෙව සුනසද්දෙන විසෙසෙත්වා වොහරන්තීති දට්ඨබ්බං.

另有人说，阿波兰多(Aparanta)只是一个单独的国家。又有人说，阿波兰多即是苏那巴兰达国(Sunāparantaraṭṭha)，此说合理。何以知阿波兰多即是苏那巴兰达国？因在诸义注(aṭṭhakathā)中以二名称之。在《(中部)后五十经义注》(Uparipaṇṇāsa-aṭṭhakathā)及《六处相应(部)义注》(Saḷāyatanasaṃyutta-aṭṭhakathā)中，诸义注师为说明拘ṇḍadhāna长老在苏那巴兰达国于抽签布施中获得第一之位，而将阿波兰多国与“苏那”(suna)一词结合而说。但在《法句义注》(Dhammapada-aṭṭhakathā)及《增支部义注》(Aṅguttara-aṭṭhakathā)中，说及此国时则无“苏那”一词。此处“苏那”是“子”的同义词。真言王(Mandhātu)召集四大洲的居民，为他们分别指定了住处。其中，北洲居民之处名为俱卢国(Kururaṭṭha)，东洲居民之处名为维德哈国(Vedeharaṭṭha)，西洲居民之处名为阿波兰多。因生于西方米食洲(Bhattapacchimadīpa)，故被称为“苏那”。在那里出生的子孙亦被称为“苏那”，犹如跋耆子比丘(Vajjiputtakā bhikkhū)。当知，或因言说之意欲，或因语言之流利，而特以“苏那”一词称之。

යොනකරට්ඨංනාම යවනමනුස්සානං නිවාසට්ඨානමෙව, යංජඞ්ගමඞ්ඝඉති වුච්චති.

名为臾那国(Yonakaraṭṭha)者，即是希腊人(yavana)所居之处，亦被称为“Jaṅgamaṅgha”。

වනවාසීරට්ඨංනාම සිරිඛෙත්තනගරට්ඨානමො. කෙචි පන වනවාසීරට්ඨංනාම එකං රට්ඨමෙව, න සිරිඛෙත්තනගරට්ඨානන්ති වදන්ති. තං න සුන්දරං. සිරිඛෙත්තනගරට්ඨානමෙව හි වනවාසීරට්ඨං නාම. කස්මා පනෙතං විඤ්ඤායතීතිචෙ. ඉමස්ස අම්හාකං රඤ්ඤො භාතිකරඤ්ඤො කාලෙ සිරිඛෙත්තනගරෙ ගුම්භෙහි පටිච්ඡාදිතෙ එකස්මිං පථවිපුඤ්ජෙ අන්තො නිම්මුජ්ජිත්වා ඨිතං පොරාණිකං එකං ලොහමයබුද්ධපටිපිබ්බං පටිලභි, තස්ස ච පල්ලඞ්කෙ ඉදං වනවාසීරට්ඨවාසීනං පූජනත්ථායාතිආදිනා පොරාණලෙඛනං දිස්සති, තස්මා යෙවෙතං විඤ්ඤායතීති.

名为林居国(Vanavāsīraṭṭha)的地方，即是室利刹多罗城(Sirikhettanagara)。但有些人说，林居国是一个单独的国家，不是室利刹多罗城。此说不妥。林居国实际上就是室利刹多罗城。何以知之？因为在我们国王的兄弟王时期，在室利刹多罗城一处被灌木覆盖的土堆里，发现了一尊埋藏着的古老金属佛像，其基座上可见“此为林居国居民供奉”之类的古代铭文，由此可知。

කස්මීරගන්ධාරරට්ඨංනාම කස්මීරරට්ඨං ගන්ධාරරට්ඨඤ්ච. තානි පන රට්ඨානි එකාබද්ධානි හුත්වා තිට්ඨන්ති. තෙනෙව මජ්ඣන්ති කත්ථෙරං එකං ද්වීසු රට්ඨෙසු පෙසෙසි. ජනපදත්තා පන නපුංසකෙකත්තං භවති. තදා පන එකස්ස රඤ්ඤො ආණාය පතිට්ඨානවිසයත්තා එකත්තවචනෙන අට්ඨකථායං වුත්තන්තිපි වදන්ති.

名为克什米尔-犍陀罗国(Kasmīra-gandhāraraṭṭha)者，即克什米尔国(Kasmīraraṭṭha)与犍陀罗国(Gandhāraraṭṭha)。此二国连接为一。因此，（目犍连子帝须长老）派遣末阐提长老(Majjhantika Thera)一人至此二国。又因是国土之故，（复合词）采用中性单数形式。亦有人说，当时此二国同属一王治下，故在义注(aṭṭhakathā)中以单数说之。

මහිංසකමණ්ඩලංනාම අන්ධකරට්ඨං, යං යක්ඛපුරරට්ඨන්ති වුච්චති.

名为摩醯娑曼陀罗(Mahiṃsakamaṇḍala)者，是安达卡国(Andhakaraṭṭha)，亦被称为夜叉城国(Yakkhapuraraṭṭha)。

මහාරට්ඨංනාම මහානගරරට්ඨං. ආධුනා හි මහාරට්ඨමෙව න ගරසද්දෙන යොජෙත්වා මහානගරරට්ඨන්ති වොහරන්තීති. සියාමරට්ඨන්තිපි වදන්ති ආචරියා.

大国(Mahāraṭṭha)即是大城国(Mahānagararaṭṭha)。如今，人们将“大国”与“城”(nagara)一词结合，称之为“大城国”。诸师亦称之为暹罗国(Siyāmaraṭṭha)。

චිනරට්ඨංනාම [Pg.15] හිමවන්තෙන එකාබද්ධං හුත්වා ඨිතං චීනරට්ඨං යෙ වාති.

名为支那国(Cīnaraṭṭha)者，即是与雪山(Himavanta)相连而立的支那国。

ඉදං සාසනස්ස නවසු ඨානෙසු විසුං විසුං පතිට්ඨානං.

此为教法于九处之各自建立。

ඉදානි ආදිතො පට්ඨාය ථෙරපරම්පරකථා වත්තබ්බා. සම්මාසම්බුද්ධස්ස හි භගවතො සද්ධිවිහාරිකො උපාලිත්ථෙ රො,තස්ස සිස්සො දාසකත්ථෙරො, තස්ස සිස්සො සොණකත්ථෙරො, තස්ස සිස්සො සිග්ගවත්ථෙරො චන්දවජ්ජිත්ථෙ රො ච, තෙසං සිස්සො මොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරොති ඉමෙ පඤ්චමහාථෙරා සාසනවංසෙ ආදිභූතා ආචරියපරම්පරානාම. තෙසඤ්හි සිස්සපරම්පරභූතා ථෙරපරම්පරා යාවජ්ජතනා න උපච්ඡින්ධන්ති. ආචරියපරම්පරාය ච ලජ්ජිභික්ඛූ යෙව පවෙසෙත්වා කථෙතබ්බා නො අලජ්ජිභික්ඛූ. අලජ්ජීභික්ඛූ නාම හි බහුස්සුතාපි සමානා ලාභගරුලොකගරුආදිහි ධම්මතන්ති නාසෙත්වා සාසනවරෙ මහාභයං උප්පාදෙන්තීති. සාසනරක්ඛනකම්මංනාම හි ලජ්ජීනංයෙව විසයො නො අලජ්ජීනං. තෙනාහු පොරාණා ථෙරා, අනාගතෙ සාසනං කො නාම රක්ඛිස්සතීති අනුපෙක්ඛිත්වා අනාගතෙ සාසනං ලජ්ජිනො රක්ඛිස්සන්ති, ලජ්ජිනො රක්ඛිස්සන්ති, ලජ්ජිනො රක්ඛිස්සන්තීති තික්ඛාත්තුං වාචං නිච්ඡාරෙසුං. එවං මජ්ඣිමදෙසෙපි අලජ්ජීපුග්ගලා බහු සන්තීති වෙදිතබ්බා.

今当从最初开始宣说长老传承。世尊(Bhagavā)、正自觉者的亲近弟子是优波离长老(Upāli)，其弟子是陀娑迦长老(Dāsaka)，其弟子是索那迦长老(Soṇaka)，其弟子是悉伽瓦长老(Siggava)与旃陀跋耆长老(Candavajji)，彼等之弟子是目犍连子帝须长老(Moggaliputtatissa)——此五位大长老是圣教世系的最初师承。由彼等弟子代代相传的长老法脉，至今未断。师承法脉中只应纳入并宣说有惭比丘，而非无惭比丘。盖所谓无惭比丘，即使博学多闻，亦因重利养、重世俗等而破坏法脉，于殊胜圣教中生起大怖畏。守护圣教之责，实唯有惭者之事，非无惭者。是故古昔诸长老曾三度言：“莫思未来圣教由谁守护，未来圣教将由有惭者守护，有惭者守护，有惭者守护！”当知，于中土(Majjhimadesa)亦多有无惭之人(alajjīpuggala)。

පරිනිබ්බානතො හි භගවතො වස්සසතානං උපරි පුබ්බෙ වුත්තනයෙනෙව වජ්ජිපුත්තකා භික්ඛූ අධම්මවත්ථූනි දීපෙත්වා පඨමසඞ්ගීතිකාලෙ බහිකතෙහි පාපභික්ඛූහි සද්ධිං මන්තෙත්වා සහායං ගවෙසෙත්වා මහාසඞ්ගීතිවොහාරෙන මහාථෙරා විය සඞ්ගීතිං අකංසු. කත්වා ච විසුං ගණා අහෙසුං. අහොවත ඉදං හාසිතබ්බකම්මං, සෙය්‍යථාපි නාම ජරසිඞ්ගාලො චතුපදසාමඤ්ඤෙන මානං ජප්පෙත්වා අත්තානං සීහං විය මඤ්ඤිත්වා සීහො විය සීහනාදං නදීති. තෙ පාවචනං යථා භූතං [Pg.16] අජානිත්වා සද්දච්ඡායාමත්තෙන යථාභූතං අත්ථං නාම සිංසු. කිඤ්චි පාවචනම්පී අපනෙසුං. තඤ්ච සකගණෙයෙව හොති, න ධම්මවාදීගණෙ. ධම්මවිනයං විකොපෙත්වා යථිච්ඡිත වසෙනෙව චරිංසු. අයං පන මහාසඞ්ගීතිනාම එකො අධම්මවාදීගණො.

世尊(Bhagavā)般涅槃百年后，跋耆子比丘(Vajjiputtakā bhikkhū)等如前所说，阐明非法事，与第一次结集时被摈除的恶比丘们商议，寻求同伴，以“大结集”(Mahāsaṅgīti)之名，如大长老般举行结集。举行之后，他们便各自成立部派。啊！此事诚为可笑，犹如老狐狸因同为四足动物而生起我慢，自以为是狮子，作狮子吼。他们不如实了知圣言，仅凭语词之影，毁坏了如实之义。他们甚至移除了一些圣言。而此等（改动）仅存于其自部，不存于法说者之部。他们破坏了法与律，随心所欲而行。此名为“大结集”者，实乃一非法说者之部派。

තතො පච්ඡා කාලං අතික්කන්තෙ තතොයෙව අඤ්ඤමඤ්ඤං වාදතො භිජ්ජිත්වා ගොකුලිකොනාම එකො ගණො එකබ්‍යොහාරොනාම එකොති ද්වෙ ගණා භිජ්ජිංසු. තතො පච්ඡා ගොකුලිකගණගණතොයෙව අඤ්ඤමඤ්ඤං භිජ්ජිත්වා බහුස්සුතිකොනාම එකො ගණො පඤ්ඤත්තිවාදොනාම එකොති ද්වෙ ගණා භිජ්ජිංසු. පුනපි තෙහියෙව ගණෙහි චෙතියවාදොනාම එකො ගණො භිජ්ජි.

此后，时日稍久，彼等因相互论诤而分裂，名为牛家部(Gokulika)者为一部，名为一说部(Ekabyohāra)者为一部，如是分裂为二部。此后，又从牛家部中相互分裂，名为多闻部(Bahussutika)者为一部，名为说假部(Paññattivāda)者为一部，如是分裂为二部。复次，又从彼等部派中，分裂出名为制多山部(Cetiyavāda)的一部。

තතො පච්ඡා චිරකාලං අතික්කන්තෙ ධම්මවාදීගණෙහි විසභාගගණං පවිසිත්වා මහිංසාසකොනාම එකොගණො වජ්ජිපුත්තකොනාම එකොති ද්වෙ ගණා භිජ්ජිංසු. තතො පච්ඡාපි වජ්ජිපුත්තකගණතොයෙව අඤ්ඤමඤ්ඤං භිජ්ජිත්වා ධම්මුත්තරිකොනාම එකො ගණො, භද්දයානිකොනාම එකො, ඡන්නාගාරිකොනාම එකො, සමුතිකොනාම එකොති චත්තාරො ගණා භිජ්ජිංසු.

其后过了很久，从说法者部中，因见解分歧，分裂出名为化地部(Mahīśāsaka)的一部与名为跋耆子部(Vajjiputtaka)的一部，如是分裂为二部。此后，又从跋耆子部中相互分裂，名为法上部(Dhammuttarika)者为一部，名为贤胄部(Bhaddayānika)者为一部，名为六城部(Channāgārika)者为一部，名为正量部(Sammitīya)者为一部，如是分裂为四部。

පුනපි මහිංසාසකගණතො අඤ්ඤමඤ්ඤං භිජ්ජිත්වා සබ්බත්ථිවාදොනාම එකො ගණො, ධම්මගුත්තිකොනාම එකො, කස්සපියොනාම එකො, සඞ්කන්තිකොනාම එකො, සුත්තවාදො නාම එකොති පඤ්ච ගණා භිජ්ජිංසු.

复次，从化地部中相互分裂，名为一切有部(Sabbatthivāda)者为一部，名为法藏部(Dhammaguttika)者为一部，名为迦叶遗部(Kassapiya)者为一部，名为说转部(Saṅkantika)者为一部，名为说经部(Suttavāda)者为一部，如是分裂为五部。

එවං මජ්ඣිමදෙසෙ දුතියසඞ්ගීතිං සඞ්ගායන්තානං මහාථෙරානං ධම්මවාදීථෙරවාදගණතො විසුං විසුං භිජ්ජමානා අධම්මවාදීගණා සත්තරස අහෙසුං. තෙ ච අධම්මවාදීගණා සාසනෙ ථෙරපරම්පරාය අනන්තො ගධා. තෙ හි සාසනෙ උපකාරා න හොන්ති, ථෙරපරම්පරාය ච පවෙසෙත්වා ගණ්හිතුං න සක්කා, යථා හංසගණෙ බකො, යථා ච ගො ගණෙ [Pg.17] ගවජො, යථා ච සුවණ්ණගණෙ හාරකුටොති.

如是，从于中土(Majjhimadesa)举行第二次结集的大长老们之说法者上座部中，分别分裂出的非说法部派，总共有十七个。此等非说法部派，于教法中，不入上座传承。彼等对教法实无助益，亦不能被纳入上座传承中，犹如雁群中之鹭，牛群中之野牛，黄金中之杂质。

මහාකස්සපත්ථෙරාදිතො පන ආගතා ථෙරපරම්පරා උපාලි දාසකො චෙවාතිආදිනා පරිවාරඛන්ධකෙ සමන්තපාසාදිකට්ඨකථායඤ්ච ආගතනයෙනෙව වෙදිතබ්බා.

然而，自大迦叶(Mahākassapa)长老以来的上座传承，当依《附随》(Parivāra)的犍度与《普端严》(Samantapāsādikā)义注中所载之优波离(Upāli)、陀娑迦(Dāsaka)等次第而得知。

උපාලිත්ථෙරාදීනං පරිසුද්ධාචාරාදීනි අනුමානෙත්වා යාව මොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරා, තාව තෙසං ථෙරානං පරිසුද්ධා චාරාදීනීති සක්කා ඤාතුං, සෙය්‍යථාපි නදියා උපරිසොතෙ මෙඝවස්සානි අනුමානෙත්වා අධොසොතෙ නදියා උදකස්ස බාහුල්ලභාවො විඤ්ඤාතුං සක්කාති අයං කාරණානුමානනයො නාම.

由优波离(Upāli)长老等之清净行持等，可推断直至目犍连子帝须(Moggaliputtatissa)长老，彼等诸长老亦具清净行持等；犹如由推断河之上游有云雨，可知其下游水量丰沛。此名为由因推论法。

යාව පන මොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරා, තාව ථෙරානං පරිසුද්ධාචාරාදීනි අනුමානෙත්වා උපාලිත්ථෙරස්ස පරිසුද්ධාචාරාදීනීති සක්කා ඤාතුං, සෙය්‍යථාපි නාම උපරිධූමං පස්සිත්වා අනුමානෙත්වා අග්ගි අත්ථීති සක්කා ඤාතුන්ති අයං ඵලානුමානන යො නාම.

又，由直至目犍连子帝须(Moggaliputtatissa)长老为止，诸长老之清净行持等，可推知优波离(Upāli)长老之清净行持等；犹如见上空有烟，可推知其下有火。此名为由果推论法。

අදිභූතස්ස පන උපාලිත්ථෙරස්ස අවසානභූතස්ස ච මොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරස්ස පරිසුද්ධාචාරාදීනි අනුමානෙත්වා මජ්ඣෙ දාසකසොණසිග්ගවාදීනං ථෙරානං පරිසුද්ධාචාරාදීනිති සක්කා ඤාතුං, සෙය්‍යථාපි නාම සිලාපට්ටස්ස ඔරභාගෙ පාරභාගෙ ච මිගපදවළඤ්ජනං දිස්වා අනුමානෙත්වා මජ්ඣෙ අපාකටං පදවළඤ්චනං අත්ථීති සක්කා ඤාතුන්ති අයං මිගපදවළඤ්ජන නයො නාම.

又，由最初之优波离(Upāli)长老与最后之目犍连子帝须(Moggaliputtatissa)长老的清净行持等，可推知中间之陀娑迦(Dāsaka)、须那(Soṇa)、悉伽瓦(Siggava)等长老的清净行持等；犹如见石板之此端与彼端有鹿足迹，可推知其中间亦有不显之足迹。此名为鹿足迹推论法。

එවං තීහි නයෙහි අයං ථෙරවාදගණො ධම්මවාදීලජ්ජිපෙසලොති වෙදිතබ්බො. එවමුපරිපි නයො නෙතබ්බො. ථෙරපරම්පරා ච යාව පොත්ථකාරුළා පරිවාරඛන්ධකෙ සමන්ත පාසාදිකායඤ්ච තතො මහින්දො ඉට්ටියොතිආදිනා වුත්ත නයෙන වෙදිතබ්බාති.

如是，当知此上座部由斯三法，乃是说法者、有惭者、可爱乐者。此理亦可向上推知。至于上座传承，直至书写成文，当依《附随》(Parivāra)的犍度与《普端严》(Samantapāsādikā)义注，及其后摩哂陀(Mahinda)、郁帝须(Iṭṭiya)等所说之法而得知。

ඉති සාසනවංසෙ නවට්ඨානාගතසාසනවංසකථාමග්ගො

《教史》中，九处所传教史篇。

නාම පඨමො පරිච්ඡෙදො.

第一章。

2. සීහළදීපිකසාසනවංසකථාමග්ගො

2. 锡兰岛教史篇

2. ඉදානි [Pg.18] සීහළදීපසාසනකථාමග්ගං වත්තුං ඔකාසො අනුප්පත්තො, තස්මා තං වක්ඛාමි.

2. 如今，讲述锡兰岛教法史的时机已至，因此我将要讲述它。

සීහළදීපඤ්හි සාසනස්ස පතිට්ඨානභූතත්තා චෙතියගබ්භසදිසං හොති. සම්මාසම්බුද්ධො කිර සීහළදීපං ධරමානකාලෙපි තික්ඛත්තුං අගමාසි. පඨමං යක්ඛානං දමනත්ථං එකකොව ගන්ත්වා යක්ඛෙ දමෙත්වා මයි පරිනිබ්බුතෙ සීහළදීපෙ සාසනං පතිට්ඨහිස්සතීති තම්බපණ්ණිදීපෙ ආරක්ඛං කරොන්තො තික්ඛත්තුං දීපං ආවිඤ්ඡි. දුතියං මාතුලභාගිනෙය්‍යානං නාගරා ජූනං දමනත්ථාය එකකොව ගන්ත්වා තෙ දමෙත්වා අගමාසි. තතියං පඤ්චභික්ඛුසතපරිවාරො ගන්ත්වා මහාචෙතියට්ඨානෙ ච ථූපාරාමචෙතියට්ඨානෙ ච මහාබොධිපතිට්ඨිතට්ඨානෙ ච මහියඞ්ගණචෙතියට්ඨානෙ ච මුදිඞ්ගණචෙතියට්ඨානෙ ච දීඝවාපි චෙතියට්ඨානෙ ච කල්‍යාණියචෙතියට්ඨානෙ ච නිරොධසමාපත්තිං සමාපජ්ජිත්වා නිසීදි.

锡兰岛(Sīhaḷadīpa)诚为教法之立足地，犹如佛塔之胎室。据说，正等觉者在世时，曾三次前往锡兰岛。第一次是为了调伏夜叉，独自前往，降伏夜叉后，于铜色洲(Tambapaṇṇidīpa)守护，并预言：“我般涅槃后，教法将立足于锡兰岛。”他三次巡视此岛。第二次是为了调伏舅甥二位龙王，独自前往，降伏他们后离去。第三次则与五百比丘众同行，于大塔(Mahācetiya)处、塔园寺(Thūpārāma)塔处、大菩提树安立处、摩喜央伽那(Mahiyaṅgaṇa)塔处、穆丁伽那(Mudiṅgaṇa)塔处、长池(Dīghavāpi)塔处及迦罗尼耶(Kalyāṇiya)塔处，入灭尽定而坐。

තදා ච පන සාසනං ඔගාහෙත්වාන තාව තිට්ඨති. පච්ඡා පන යථාවුත්තත්ථෙරපරම්පරාය සමභිනිවිට්ඨෙන මහාමොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරෙන පෙසිතො මහින්දත්ථෙරො ජිනචක්කෙ පඤ්චතිංසාධිකෙ ද්විසතෙ සම්පත්තෙ දුතියකත්තිකමාසෙ ඉට්ටියෙන උත්තියෙන සම්බුලෙන භද්දසාලෙන චාති එතෙහි ථෙරෙහි සද්ධිං සීහළදීපං අගමාසි. සොණුත්තරත්ථෙරාදයො ජිනචක්කෙ පඤ්චතිංසාධිකෙ ද්විසතෙ සම්පත්තෙ දුතියකත්තිකමාසෙයෙව සාසනස්ස පතිට්ඨාපනත්ථාය අත්තනො අත්තනො සම්පත්තභාරභූතං තං තං ඨානං අගමංසු.

彼时，教法已然深入，并得以存续。其后，由笃行前述长老传承之大目犍连子帝须(Mahāmoggaliputtatissa)长老所派遣，摩哂陀长老于佛灭二百三十五年第二个迦提迦月(Kattika)，与伊提耶(Iṭṭiya)、郁提耶(Uttiya)、桑布拉(Sambuḷa)、吉祥娑罗(Bhaddasāla)诸位长老，一同前往锡兰岛。索那(Soṇa)与郁多罗(Uttara)长老等，亦于佛灭二百三十五年第二个迦提迦月，为建立教法，前往各自所负责之区域。

මහාමහින්දත්ථෙරො පන සත්තමාසානි ආගමෙත්වා ජිනචක්කෙ ඡත්තිංසාධිකෙ ද්විසතෙ සම්පත්තෙ ජෙට්ඨමාසස්ස පුණ්ණමියං සීහළදීපං සාසනස්ස පතිට්ඨාපනත්ථාය අගමාසි. තෙනෙව තෙසු නවසු ඨානෙසු සීහළදීපං ඡත්තිංසාධිකෙ ද්විස තෙ [Pg.19] අගමාසි. අඤ්ඤානි පන අට්ඨ ඨානානි පඤ්චතිංසාධිකද්විසතෙයෙව අගමාසීති විසුංව වත්ථපෙතබ්බො.

然而，大摩哂陀(Mahāmahinda)长老等待了七个月，于佛陀般涅槃后二百三十六年耆陀月(Jeṭṭhamāsa)月圆之日，为在锡兰岛建立教法而前往。因此，在这九个派遣地之中，前往锡兰岛是在二百三十六年。至于其他八个地方，则是在二百三十五年动身的。此事应分别说明。

කස්මා පන මහාමහින්දත්ථෙරො සත්තමාසානි ආගමෙත්වා සබ්බපච්ඡා සීහළදීපං ගච්ඡතීති. සීහළදීපෙ මුටභිවො නාම රාජා ජරාදුබ්බලො අහොති, සාසනං පග්ගහෙතුං අසමත්ථො, තස්ස පන පුත්තො දෙවානං පිය තිස්සො නාම රාජකුමාරො දහරො සාසනං පග්ගහෙතුං සමත්ථො භවිස්සති, සො ච දෙවානං වියතිස්සො රජ්ජං තාව ලභතු වෙදිස්සකගිරිනගරෙ මාතුයා සද්ධිං ඤාතකෙ තාව පස්සාමීති අපෙක්ඛිත්වා සත්තමාසානි ආගමෙත්වා ඡත්තිංසාධිකද්විසතෙයෙව ජිනචක්කෙ මහාමහින්දත්ථෙරො සීහළදීපං ගච්ඡතීති වෙදිතබ්බං.

然则，大摩哂陀长老为何等待七个月，最后才前往锡兰岛呢？因为锡兰岛国王穆塔西瓦(Muṭasiva)年老体弱，无力护持教法；而其子天爱帝须(Devānaṃpiyatissa)王子年轻，将能护持教法。长老心想：“且待天爱帝须先获得王位，我亦可先于毗提舍山城(Vedissagiri)探望母亲与亲族。”他如此期盼，等待了七个月，于佛陀般涅槃后二百三十六年才前往锡兰岛。此事应如是了知。

මහාමහින්දත්ථෙරො ච ඉට්ටියාදීහි ථෙරෙහි චතූහි භාගිනෙය්‍යෙන සුමනසාමණෙරෙන භණ්ඩුකෙන නාම උපාසකෙ න චාති එතෙහි සද්ධිං ඡත්තිංසාධිකෙ ද්විසතෙ ජිනචක්කෙ ජෙට්ඨමාසපුණ්ණමියං සුවණ්ණහංසා විය ජෙට්ඨමාසෙ නභං උග්ගන්ත්වා ආකාසමග්ගෙන අනුරාධපුරස්ස පුරත්ථිමදිසාභාගෙ මිස්ස කපබ්බතකූටෙ පතිට්ඨාසි.

大摩哂陀长老与伊提耶(Iṭṭiya)等四位长老，及其外甥苏摩那(Sumana)沙弥、名为班度迦(Bhaṇḍuka)的优婆塞，于佛陀般涅槃后二百三十六年耆陀月月圆之日，如金色天鹅般升入天空，循虚空之道，降立于阿努拉德普勒城东之密沙迦(Missaka)山顶。

ජෙට්ඨමාසස්ස ච පුණ්ණමියං ලඞ්කාදීපෙ ජෙට්ඨමූලනක්ඛත්තසභා හුත්වා මනුස්සා ඡණං අකංසු. තෙනෙවාහ සාරත්ථදීපනියං නාම විනයඩීකායං, ජෙට්ඨමාසස්ස පුණ්ණමියං ජෙට්ඨනක්ඛත්තං මූලනක්ඛත්තං වා හොතීති. තත්ථ ච පුණ්ණමිනක්ඛත්තං රාජමත්තන්තෙ පුණ්ණමිනක්ඛත්තවිචාරණනයෙන වුත්තන්ති දට්ඨබ්බං.

于耆陀月月圆之日，楞伽岛(Laṅkādīpa)举行耆陀与根本星宿节庆，众人欢庆。因此，在名为《心义灯》的律疏中说：“耆陀月月圆之日，适逢耆陀星或根本星。”此处之月圆星宿，当知是依《罗阇摩坦特》(Rājamattanta)中考察月圆星宿之法而说。

දෙවානං පිය තිස්සො ච රාජා නක්ඛත්තං නාම ඝොසාපෙත්වා ඡණං කාරෙථාති අමච්චෙ ආණාපෙත්වා චත්තාලී සපුරිසසහස්සපරිවාරො නගරම්හා නික්ඛමිත්වා යෙන මිස්ස කපබ්බතො, තෙන පායාසි මිගවං කීළිතුකාමො. අථ තස්මිං පබ්බතෙ අධිවත්ථා එකා දෙවතා මිගරූපෙන රාජානං ඵලොභෙත්වා පක්කොසිත්වා ථෙරස්ස අභිමුඛං අකාසි.

天爱帝须王命令大臣：“宣布星宿节，举行庆典！”他率领四万随从出城，欲行猎鹿，向密沙迦山而去。其时，住于此山的一位天神化作鹿形，引诱国王，将其引至长老面前。

ථෙරො [Pg.20] රාජානං ආගච්ඡන්තං දිස්වා මමංයෙව රාජා පස්සතු මා ඉතරෙති අධිට්ඨහිත්වා තිස්ස තිස්ස ඉතො එහීති ආහ. රාජා තං සුත්වා චින්තෙසි, ඉමස්මිං දීපෙ ජාතො සකලොපි මනුස්සො මං තිස්සොති නාමං ගහෙත්වා ආලපිතුං සමත්ථො නාම නත්ථි, අයං පන භින්නභින්නපටධරො භණ්ඩුකාසාව වසනො මං නාමෙන ආලපති, කො නුඛො අයං භවිස්සති, මනුස්සො වා අමනුස්සො වාති. ථෙරො ආහ,–

长老见国王前来，便决意：“愿王只见我，不见他人。”然后呼唤道：“帝须，帝须，到此来！”国王闻声心想：“在此岛上，无人敢直呼我‘帝须’之名。然此人身着碎布衣，剃发着袈裟，竟以名唤我。他究竟是谁？是人，抑或非人？”长老说道：——

සමණා මයං මහාරාජ, ධම්මරාජස්ස සාවකා;

තවෙව අනුකම්පාය, ජම්බුදීපා ඉධාගතාති.

大王，我等是沙门，法王之声闻；唯出于对你的悲悯，从瞻部洲来到此地。

තදා ච දෙවානං පියතිස්සො රාජා අසොකරඤ්ඤා පෙසිතෙන අභිසෙකෙන එකමාසාභිසිත්තො අහොසි. විසාඛපුණ්ණමායං හිස්ස අභිසෙකමකංසු. සො ච අසොකරඤ්ඤා පෙසිතෙ ධම්මපණ්ණාකාරෙ රතනත්තයගුණප්පටිසංයුත්තං සාසනප්පවත්තිං අචිරසුතං අනුස්සරමානො තං ථෙරස්ස සමණා මයං මහාරාජ, ධම්මරාජස්ස සාවකාති වචනං සුත්වා අය්‍යා නුඛො ආගතාති තාවදෙව ආවුධං නික්ඛිපිත්වා එකමන්තං නිසීදි සම්මොදනීයං කථං කථයමානො. යථාහ,–

当时，天爱帝须王接受阿育(Asoka)王所遣之灌顶礼，已有一月。其灌顶仪式，实于毘舍佉(Visākha)月月圆之日举行。他忆念着不久前听闻的、由阿育王所赠送的法礼，以及与三宝功德相应的教法源流，又听闻长老所言“大王，我等是沙门，法王之声闻”，心想：“尊者们真的来了！”便立即放下武器，坐于一旁，交谈问候。如言：——

ආවුධං නික්ඛිපිත්වාන, එකමන්තං උපාවිසි;

නිසජ්ජ රාජා සම්මොදි, බහුං අත්ථූපසඤ්හිතන්ති.

放下手中器，坐于一旁处；君王欣然坐，多说有益语。

සම්මොදනීයං කථඤ්ච කුරුමානෙයෙව තස්මිං තානිපි චත්තාලීසපුරිසසහස්සානි ආගන්ත්වා සම්පරිවාරෙසුං. තදාථෙරො ඉතරෙපි ඡ ජනෙ දස්සෙසි. රාජා දිස්වා ඉමෙ කදා ආගතාති ආහ. මයා සද්ධිංයෙව මහාරාජාති. ඉදානි පන ජම්බුදීපෙ අඤ්ඤෙපි එවරූපා සමණා සන්තීති. සන්ති [Pg.21] මහාරාජ එතරහිජම්බුදීපො කාලාවපජ්ජොතො ඉසිවාතපටිවාතො, තස්මිං–

正当他们愉快交谈之际，那四万民众也来到并围绕着他们。当时长老又向国王展示了其他六人。国王见了问：“这些人何时来的？”答：“与我一同来的，大王。”国王又问：“现在瞻部洲中还有像他们这样的沙门吗？”答：“有的，大王。现在瞻部洲光明犹如迦罗瓦(Kālāvapa)之炬，圣者之风逆吹。其中——”

තෙවිජ්ජා ඉද්ධිපත්තා ච, චෙතොපරියකොවිදා;

ඛීණාසවා අරහන්තො, බහූ බුද්ධස්ස සාවකාති.

三明通达证神通，善知他心智圆融；诸漏已尽阿罗汉，佛陀声闻众无穷。

භන්තෙ කෙන ආගතත්ථාති. නෙව මහාරාජ උදකෙන, න ථලෙනාති. රාජා ආකාසෙන ආගතාති අඤ්ඤාසි. ථෙරො අත්ථි නුඛො රඤ්ඤො පස්සාවෙය්‍යත්තිකන්ති වීමංසනත්ථාය ආසන්නං අම්බරුක්ඛං ආරබ්භ පඤ්හං පුච්ඡි, –

“尊者，您从何道而来？”“大王，非由水路，亦非陆路。”国王便知：“其从空中来。”为了试探国王是否聪慧，长老指着附近的一棵芒果树问道：——

කින්නාමො මහාරාජ අයං රුක්ඛොති. අම්බරුක්ඛො නාම භන්තෙති. ඉමං පන මහාරාජ අම්බං මුඤ්චිත්වා අඤ්ඤො අම්බො අත්ථි වා නත්ථි වාති. අත්ථි භන්තෙ අඤ්ඤෙපි බහූ අම්බරුක්ඛාති. ඉමඤ්ච අම්බං තෙ ච අම්බෙ මුඤ්චිත්වා අත්ථි නුඛො මහාරාජ අඤ්ඤෙ රුක්ඛාති. අත්ථි භන්තෙ, තෙ පන න අම්බරුක්ඛාති. අඤ්ඤෙ ච අම්බෙ අනම්බෙ ච මුඤ්චිත්වා අත්ථි පන අඤ්ඤො රුක්ඛොති. අයමෙව භන්තෙ අම්බ රුක්ඛොති. සාධු මහාරාජ පණ්ඩිතොසීති.

“大王，此树何名？”“名为芒果树，尊者。”“大王，除此芒果树外，还有别的芒果树吗？”“有的，尊者，尚有众多芒果树。”“除此芒果树与彼等芒果树外，大王，还有别的树吗？”“有的，尊者，但彼等非芒果树。”“除其他芒果树与非芒果树外，还有别的树吗？”“尊者，唯此芒果树。”“善哉，大王，汝实聪慧。”

අත්ථි පන මහාරාජ තෙ ඤාතකාති. අත්ථි භන්තෙ බහූජනාති. තෙ මුඤ්චිත්වා කෙචි අඤ්ඤාතකාපි අත්ථි මහාරාජාති. අඤ්ඤාතකා භන්තෙ ඤාතකෙහි බහුතරාති. තවඤාතකෙ ච අඤ්ඤාතකෙ ච මුඤ්චිත්වා අත්ථඤ්ඤො කොචි මහාරාජාති. අහමෙව භන්තෙති. සාධු මහාරාජ අත්තා නාම අත්තනො නෙව ඤාතකො න අඤ්ඤාතකොති.

“大王，您有亲属吗？”“有的，尊者，有很多。”“大王，除去亲属，还有非亲属之人吗？”“尊者，非亲属比亲属更多。”“大王，除去您的亲属与非亲属，还有其他人吗？”“尊者，唯我而已。”“善哉，大王，所谓自我，于己既非亲属，亦非非亲属。”

අථ ථෙරො පණ්ඩිතො රාජා සක්ඛිස්සති ධම්මං අඤ්ඤාතුන්ති චූළහත්ථිපදොපමසුත්තං කථෙසි. කථාපරියොසානෙ රාජා තීසු සරණෙසු පතිට්ඨහි සද්ධිං චත්තාලීසාය පාණසහස්සෙහීති. තතො පරං යං යං වත්තබ්බං, තං තං සමන්තපාසාදිකාදීසු වුත්තනයෙන වෙදිතබ්බං.

于是长老心想：“此王贤明，必能了悟佛法”，便为之宣说《小象迹喻经》。说法结束时，国王与四万众生皆于三宝中确立信仰。此后所应说者，当依《普端严》等义注中所述之理而知。

ඉච්චෙවං සීහළදීපෙ සාසනානුග්ගහණ මහින්දත්ථෙරතො ආගතා [Pg.22] සිස්සපරම්පරා බහූ හොන්ති, ගණනපථං වීති වත්තා. කථං. මහාමහින්දත්ථෙරස්ස සිස්සො අරිට්ඨො නාම ථෙරො, තස්ස සිස්සො තිස්සදත්තො, තස්ස සිස්සො කාළසුමනො, තස්ස සිස්සො දීඝො, තස්ස සිස්සො දීඝ සුමනො, තස්ස සිස්සො කාළසුමනො, තස්ස සිස්සො නාගො, තස්ස සිස්සො බුද්ධරක්ඛිතො, තස්ස සිස්සො තිස්සො, තස්ස සිස්සො රෙවො, තස්ස සිස්සො සුමනො, තස්ස සිස්සො චූළනාගො, තස්ස සිස්සො ධම්මපාලි එතා, තස්ස සිස්සො ඛෙමො, තස්ස සිස්සො උපලිස්සො, තස්ස සිස්සො ඵුස්සදෙවො, තස්ස සිස්සො සුමනො, තස්ස සිස්සො මහාපදුමො, තස්ස සිස්සො මහාසීවො, තස්ස සිස්සො උපාලි, තස්ස සිස්සො මහානාගො, තස්ස සිස්සො අභයො, තස්ස සිස්සො තිස්සො, තස්ස සිස්සො සුමනො, තස්ස සිස්සො චූළාභයො, තස්ස සිස්සො තිස්සො, තස්ස සිස්සො චූළදෙවො, තස්ස සිස්සො සීවොති. අයං යාව පොත්ථකාරුළසඞ්ඛාතා චතුත්ථසඞ්ගීතිකා, තාව ථෙරපරම්පරාති දට්ඨබ්බා.

如是，在狮子岛(Sīhaḷadīpa)，由护持教法的摩哂陀长老所传来的弟子传承众多，不可胜数。如何？大摩哂陀(Mahāmahindatthera)长老的弟子名为阿利吒(Ariṭṭha)长老，其弟子是帝萨达多，其弟子是迦罗苏摩那(Kāḷasumana)，其弟子是提伽(Dīgha)，其弟子是提伽苏摩那(Dīghasumana)，其弟子是迦罗苏摩那，其弟子是那伽(Nāga)，其弟子是佛护，其弟子是帝沙（Tissa），其弟子是雷瓦(Reva)，其弟子是苏摩那(Sumana)，其弟子是小龙，其弟子是法护，其弟子是凯玛(Khema)，其弟子是优波离萨(Upalissa)，其弟子是普萨迭瓦，其弟子是苏摩那，其弟子是大红莲，其弟子是大希瓦，其弟子是优波离，其弟子是摩诃那伽(Mahānāga)，其弟子是无畏(Abhaya)，其弟子是帝须，其弟子是苏摩那，其弟子是小无畏，其弟子是帝须，其弟子是朱罗提婆(Cūḷadeva)，其弟子是希瓦(Sīva)。此传承应视为是直至名为书写结集(Potthakāruḷha)的第四次结集以来的长老传承。

වුත්තඤ්හෙතං අට්ඨකථායං,– යාවජ්ජභනා තෙසංයෙව අන්තෙවාසිකපරම්පරභූතාය ආචරියපරම්පරාය ආභතන්තිති වෙදිතබ්බන්ති.

义注中如是说：当知此乃由彼等之弟子辗转相传而成的阿阇梨传承，流传至今。

එවං තෙසං සිස්සපරම්පරභූතා ආචරියපරම්පරා යාවජ්ජතනා සාසනෙ පාකටා හුත්වා ආගච්ඡන්තීති වෙදිතබ්බ.

当知，彼等师徒相传之法脉，直至今日，于教法中昭然流传。

සාසනෙ විනයධරෙහි නාම තිලක්ඛණසම්පන්නෙහි භවිතබ්බං. තීණි හි විනයධරස්ස ලක්ඛණානි ඉච්ඡි තබ්බානි. කතමානි තීණි. සුත්තඤ්චස්ස ස්වාගතං හොති සුප්පවත්ති සුවිනිච්ඡිතං සුත්තතො අනුබ්‍යඤ්ජනතොති ඉදමෙකං ලක්ඛණං, විනයෙ ඛො පන ඨිතො හොති අසංහීරොති ඉදං දුතියං, ආචරියපරම්පරා ඛො පනස්ස සුග්ගහිතා හොති සුමනසිකතා සුපධාරිතාති ඉදං තතියං.

于教法中，持律者当具三相。持律者有三相值得期许。何为三相？一者，于契经善能受持、善能讲说、善能决择，于经文与细节皆善通晓。二者，安住于律，不动不摇。三者，于师长传承善能领受、善能作意、善能审察。

තත්ථ [Pg.23] ආචරියපරම්පරා ඛො පනස්ස සුග්ගහිතා හොතීති ථෙරපරම්පරා වංසපරම්පරා චස්ස සුට්ඨුගහිතා හොති. සුමනසිකතාති සුට්ඨු මනසිකතා, ආවජ්ජිතමත්තෙ ඤජ්ජලි තප්පදීපො විය හොති.

其中，“于师长传承善能领受”，是指于长老传承及世系传承皆善受持。“善能作意”，是指善于作意，心念才动，便如明灯之燃。

සුපධාරිතාති සුට්ඨු උපධාරිතා, පුබ්බාපරානුසන්ධිතො අත්ථතො කාරණතො ච උප ධාරිතා. අත්තනො මතිං පහාය ආචරියසුද්ධියා වත්තා හොති, මය්හං ආචරියො අසුකාචරියස්ස සන්තිකෙ උග්ගණ්හි, සො අසුකස්සාති එවං සබ්බං ආචරියපරම්පරං ථෙර වාදඞ්ගං ආහරිත්වා යාව උපාලිත්ථෙරො සම්මාසම්බුද්ධස්ස සන්තිකෙ උග්ගණ්හීති පාපෙත්වා ඨපෙති. තතොපි ආහරිත්වා උපාලිත්ථෙරො සම්මාසම්බුද්ධස්ස සන්තිකෙ උග්ගණ්හි, දාසකත්ථෙරො අත්තනො උපජ්ඣායස්ස උපාලිත්ථෙරස්ස, සොණකත්ථෙරො අත්තනො උපජ්ඣායස්ස දොසකත්ථෙරස්ස, සිග්ගවත්ථෙරො අත්තනො උපජ්ඣායස්ස සොණකත්ථෙරස්ස, මොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරො අත්තනො උපජ්ඣායස්ස සිග්ගවත්ථෙරස්ස චණ්ඩ වජ්ජිත්ථෙරස්ස චාති එවං සබ්බං ආචරියපරම්පරං ථෙරවාදඞ්ගං ආහරිත්වා අත්තනො ආචරියං පාපෙත්වා ඨපෙති. එවං උග්ගහිතා හි ආචරියපරම්පරා සුග්ගහිතා හොති.

“善能审察”，是指善于审察，依前后文义、事理因由而审察。舍弃己见，随师长之清净而行，谓：“我师从某师学，彼师复从某师学。”如是引述上座部之一切师长传承，上溯至于优波离长老于正等觉者座前亲受，而确立之。复从彼处引述，优波离长老于正等觉者座前亲受，达萨迦(Dāsaka)长老从其戒师优波离长老受，须那迦(Soṇaka)长老从其戒师达萨迦长老受，悉伽瓦长老从其戒师须那迦长老受，目犍连子帝须(Moggaliputtatissa)长老从其戒师悉伽瓦长老与旃陀跋耆(Caṇḍavajjī)长老受。如是引述上座部之一切师长传承，下至己师而确立之。如是领受之师长传承，方为善领受。

එවං අසක්කොන්තෙන පන ද්වෙ තයො පරිවට්ටා උග්ගහෙතබ්බා. සබ්බපච්ඡිමෙන හි නයෙන යථා ආචරියො ච ආචරියාචරියො ච පාළිඤ්ච පරිපුඤ්ඡඤ්ච වදන්ති, තථා ඤාතුං වත්තතීති.

若不能如是，亦应学习两三遍。毕竟，最终当依师长与师长之师长所说之巴利及其义解而了知。

යථා වුත්තත්ථෙරපරම්පරා පන භගවතො ධරමානකාලතො පට්ඨාය යාව පොත්ථකාරුළා මුඛපාඨෙනෙව පිටකත්තයං ධාරෙසුං, පරිපුණ්ණං පන කත්වා පොත්ථකෙ ලිඛිත්වා න ඨපෙන්ති. එවං මහාථෙරා දුක්කරකම්මං කත්වා සාසනං පග්ගණ්හිංසු. තත්‍රිදං වත්ථු,–

如前所述之长老传承，自世尊住世时起，直至书写成册，皆仅以口诵持守三藏，并未将其完整地书写于典籍中。如是，诸大长老行难行之事，护持了教法。其事如下：

සීහළදීපෙ කිර චණ්ඩාලතිස්සභයෙන සඞ්ඛුබ්භිත්වා දෙවො [Pg.24] ච අවස්සිත්වා දුබ්භික්ඛභයං උප්පජ්ජි. තදා අක්කො දෙවානමින්දො ආගන්ත්වා තුම්හෙ භන්තෙ පිටකං ධාරෙතුං න සක්ඛිස්සථ, නාවං පන ආරූහිත්වා ජම්බුදීපං ගච්ඡථ, සචෙ නාවා අප්පහොනකා භවෙය්‍ය, කට්ඨෙන වා වෙළුනා වා තරථ, අභයත්ථාය පන මයං රක්ඛිස්සාමාති ආහ.

据说在锡兰岛(Sīhaḷadīpa)，因惧怕旃陀罗帝须(Caṇḍālatissa)而动乱不安，天又不雨，饥荒之惧随之而生。彼时天帝释前来，说道：“诸位尊者，你们将无法持守三藏，应乘船前往瞻部洲。倘若船只不足，便以木筏或竹筏渡过，为保平安，我等必将护佑。”

තදා සට්ඨිමත්තා භික්ඛූ සමුද්දතීරං ගන්ත්වා පුන එතදහොසි,– මයං ජම්බුදීපං න ගච්ඡිස්සාම, ඉධෙව වසිත්වා තෙපිටකං ධාරිස්සාමාති. තතො පච්ඡා නාවා තිත්ථතො නිවත්තිත්වා සීහළදීපෙකදෙසං මලයජනපදං ගන්ත්වා මූලඵලාදීහියෙව යාපෙත්වා සජ්ඣායං අකංසු. ඡාතකභයෙන අතිපීළිතා හුත්වා එවම්පි කාතුං අසක්කොන්තො වාළුකතලෙ උරං ඨපෙත්වා සීසෙන සීසං අභිමුඛං කත්වා වාචං අනිච්ඡාරෙත්වා මනසායෙව අකංසු. එවං ද්වාදසවස්සානි සද්ධිං අට්ඨකථාය තෙපිටකං රක්ඛිත්වා සාසනං අනුග්ගහෙසුං.

当时约有六十位比丘来到海边，复又思忖：“我等不去瞻部洲了，就在此地安住，持守三藏。”之后，他们让船从渡口返回，前往锡兰岛一地，即马拉雅地方，仅靠根茎果实等维生，勤于诵习。因饥饿之苦逼迫至极，甚至无法出声诵读，他们便将胸口贴在沙地上，头与头相对，不出言声，仅在心中默诵。如是十二年，他们连同义注一起守护三藏，护持了教法。

ද්වාදසවස්සෙසු පන අතික්කන්තෙසු තං භයං වූපසමිත්වා පුබ්බෙ ජම්බුදීපං ගච්ඡන්තා සත්තභික්ඛුසතා ආගන්ත්වා සීහළදීපෙකදෙසං රාමජනපදෙ මණ්ඩලාරාමවිහාරං ආපජ්ජිංසු. තෙපි සට්ඨිමත්තා භික්ඛූ තමෙව විහාරං ගන්ත්වා අඤ්ඤමඤ්ඤං සම්මන්තෙත්වා සජ්ඣායිංසු. තදා අඤ්ඤමඤ්ඤං සමෙන්ති, න විරුජ්ඣන්ති, ගඞ්ගාදකෙන විය යමුනොදකං සංසන්දෙන්ති. එවං පිටකත්තයං මුඛපාඨෙනෙව ධාරෙත්වා මහාථෙරා දුක්කරකම්මං කරොන්තීති වෙදිතබ්බා.

十二年过去后，那种恐惧平息了。先前前往瞻部洲的七百位比丘回来，抵达锡兰岛罗摩国(Rāmajanapada)境内的曼陀罗园寺。那大约六十位的比丘也来到该寺，互相商议后共同诵读。那时他们彼此和合，没有争端，就像恒河之水与亚穆纳河水融合一般。应当知道，那些大长老们就这样以口诵的方式持诵三藏，是在做难以做到的事情。

යම්පි පරියත්තිං එකපදමත්තම්පි අවිරජ්ඣිත්වා ධාරෙන්ති, තං දුක්කරකම්මමෙව.

他们忆持教理，哪怕仅一个词也不错失，那也是难行之事。

සීහළදීපෙ කිර පුනබ්බසුකස්ස නාම කුටුම්බිකස්ස පුත්තො තිස්සත්ථෙරො බුද්ධවචනං උග්ගණ්හිත්වා ඉමං ජම්බුදීපං ආගන්ත්වා යොනකධම්මරක්ඛිතත්ථෙරස්ස සන්තිකෙ බුද්ධවචනං උග්ගණ්හිත්වා ගච්ඡන්තො නාවං අභිරූහනතිත්ථෙ එකස්මිං පදෙ උප්පන්නකඞ්ඛො යොජනසතමග්ගං නිවත්තිත්වා ආචරියස්ස සන්තිකං ආගච්ඡන්තො [Pg.25] අන්තරාමග්ගෙ එකස්ස කුටුම්බිකස්ස පඤ්හං කථෙසි. සො පසීදිත්වා සතසහස්සග්ඝනකං කම්පලං අදාසි. සොපි තං ආහරිත්වා ආචරියස්ස අදාසි. ථෙරො වා සියා කොට්ටෙත්වා නිසීදනට්ඨානෙ පරිභණ්ඩං කාරෙසි. කිමත්ථායාති. පච්ඡිමාය ජනතාය අනුග්ගහත්ථාය. එවං කිරස්ස අහොසි,– අම්හාකං ගතමග්ගං ආවජ්ජිත්වා අනාගතෙ සබ්‍රහ්මචාරිනො පටිපත්තිං පූරෙතබ්බං මඤ්ඤිස්සන්තීති. තිස්සත්ථෙරොපි ආචරියස්ස සන්තිකෙ කඞ්ඛං ඡින්දිත්වා සීහළදීපමෙව සකට්ඨානං ආගමාසීති. ඉච්චෙවං පරියත්තිං එකපදමත්තම්පි අවිරජ්ඣිත්වා ධාරණම්පි දුක්කරකම්මමෙවාති දට්ඨබ්බං.

据说在锡兰岛，有位名叫布纳跋苏(Punabbasu)的居士之子提萨长老，学习了佛言后，来到此瞻部洲，在优那迦法护长老(Yonakadhammarakkhita Thera)座下学习佛言。返回时，在登船的渡口，他对一个词生起疑惑，便折返百由旬的路程回到老师身边。途中，他为一位居士解答了一个问题，那居士心生欢喜，布施了价值十万的毛毯(kampala)。他也将它带回供养老师。长老或许是让人把它裁剪了，制成坐具。为何如此？为了利益后人。据说他这样想：“未来的梵行者们回顾我们所走过的路，将会认为应当圆满此行道。”提萨长老在老师处断除了疑惑后，就回到了锡兰岛自己的住处。由此应当看到，忆持教理，哪怕仅一个词也不错失，也是难行之事。

යම්පි යෙභුය්‍යෙන පගුණං න කරොන්ති, තස්ස අනන්තරධානත්ථාය අසම්මොසත්ථාය උග්ගහධාරණාදිවසෙන රක්ඛනම්පි කරොන්ති, තං දුක්කරකම්මමෙව.

对于那些多数人不能熟练掌握的教法，为了不让它消失和混乱，通过学习、忆持等方式来守护，那也是难行之事。

සීහළදීපෙයෙව කිර මහාභයෙ එකස්සෙව භික්ඛුනො මහානිද්දෙසො පගුණො අහොසි. අථ චතුනිකායිකතිස්සත්ථෙරස්ස උපජ්ඣායො මහාතිපිටකත්ථෙරො නාම මහාරක්ඛිතත්ථෙරංආහ,– ආවුසො මහාරක්ඛිත අසුකස්ස සන්තිකෙ මහානිද්දෙසං ගණ්හාහීති. පාපොකිරායං භන්තෙ න ගණ්හාමීති. ගණ්හාවුසො අහං තෙ සන්තිකෙ නිසීදිස්සාමීති. සාධු භන්තෙ තුම්හෙසු නිසින්නෙසු ගණ්හිස්සාමීති පට්ඨපත්වා රත්තින්දිවං නිරන්තරං පරියාපුණන්තො ඔසානදිවසෙ හෙට්ඨාමඤ්චෙ ඉත්ථිං දිස්වා භන්තෙ සුතංයෙව මෙ පුබ්බෙ, සචාහං එවං ජානෙය්‍යං, න ඊදිසස්ස සන්තිකෙ ධම්මං පරියාපුණෙය්‍යන්ති ආහ. තස්ස පන සන්තිකෙ බහූ මහාථෙරා උග්ගණ්හිත්වා මහානිද්දෙසං පතිට්ඨාපෙසුං. එවං යං යෙභුය්‍යෙන පගුණං න කරොන්ති, තස්ස අනන්තරධානත්ථාය අසම්මොසත්තාය උග්ගහධාරණාදිවසෙන රක්ඛනම්පි දුක්කරකම්මං යෙවාති දට්ඨබ්බං.

据说在锡兰岛大恐怖时期，只有一位比丘精通《大义释》(Mahāniddesa)。当时，四尼柯耶帝须长老(Catunikāyika-Tissatthera)的戒师，名为大三藏的长老，对大护长老说：“贤友大护，你去某某人那里学习《大义释》吧。”“尊者，据说此人品行不好，我不学。”“贤友，你学吧，我会坐在你旁边。”“好的，尊者，您在座我就学。”他于是开始日夜不辍地学习，直到学完那天，看到床下有个女人，便说：“尊者，我早就听说了。如果我早知道是这样，就不会在这种人身边学法了。”然而，许多大长老在他座下学习后，使得《大义释》得以确立。由此应当看到，对于那些多数人不能熟练掌握的教法，为了不让它消失和混乱，通过学习、忆持等方式来守护，也是难行之事。

ඉච්චෙවං භගවතො ධරමානකාලතො පභුති චිරකාලං යථාවුත්තමහාථෙරපරම්පරා පරියත්තිං මුඛපාඨෙනෙව ධාරෙසුං[Pg.26]. අහොවත පොරාණිකානං මහාථෙරානං සතිපඤ්ඤාසමාධිවෙපුල්ලතාය හි තෙ මුඛපාඨෙනෙව ධාරෙතු සක්කාති. මුඛපාඨෙනෙව පොරාණකත්ථෙරානං පරියත්තිධාරණං පඤ්චනවුතාධිකානි චතුසතානි අහොසි.

如是，从世尊住世时起，长久以来，如前所述的大长老传承便以口诵方式保持教法。啊！古代的大长老们，由于念力、智慧和定力的丰足，确实能够只用口诵来忆持教法。古代长老们以口诵方式传承教法，共历时四百九十五年。

භගවතො පරිනිබ්බානතො මහාවංසසාරත්ථසඞ්ගහෙසු ආගතනයෙන ජිනචක්කෙ පණ්ණාස්සාධිකෙ චතුසතෙ සම්පත්තෙ තම්බපණ්ණිදීපෙ රාජූනං අට්ඨාරසමකො’සද්ධාතිස්සස්ස නාම රඤ්ඤො පුත්තො වට්ටගාමණි නාම රාජා රජ්ජං පත්වා ඡවස්සකාලෙ අනාගතෙ සත්තා හීනසතිපඤ්ඤාසමාධිකා හුත්වා න සක්ඛිස්සන්ති මුඛපාඨෙන ධාරෙතුන්ති උපපරික්ඛිත්වා පුබ්බෙ වුත්තෙහි මහාථෙරෙහි අනුපුබ්බෙන ආගතා පඤ්චමත්තා මහාථෙරසතා වට්ටගාමණිරාජානං නිස්සාය තම්බපණ්ණිදීපෙකදෙසෙ මලයජනපදෙ ආලොකලෙණෙ අට්ඨකථාය සහපිටකත්තයං පොත්ථකෙ ආරොපෙසුං.

据《大史精要集》(Mahāvaṃsasāratthasaṅgaha)所载，世尊般涅槃后，当佛法流传至第四百五十年时，在铜鍱洲(Tambapaṇṇidīpa)，诸王中第十八位阿萨达帝须(Asaddhātissa)王之子，名为瓦塔伽马尼(Vaṭṭagāmaṇi)的国王，于其即位第六年，预见到未来众生因正念、智慧与禅定衰退，将无法以口诵方式持守教法。于是，（依传统）次第传承的五百位大长老，在瓦塔伽马尼王的护持下，于铜鍱洲境内马拉雅(Malaya)地方的阿罗迦洞(Ālokaleṇa)，将三藏连同义注书写于贝叶上。

තඤ්ච යථාවුත්තසඞ්ගීතියො උපනිධාය චතුත්ථසඞ්ගීතියෙව නාමාති වෙදිතබ්බා. වුත්තඤ්හෙතං සාරත්ථදීපනියං නාම විනයටීකායං,– චතුත්ථසඞ්ගීතිසදිසා හි පොත්ථකාරොහසඞ්ගීතීති.

应知，与前述诸结集相比，此次亦可名为第四次结集。在名为《心义灯》的律藏复注中也曾说道：“书本记录之结集，实则等同于第四次结集。”

සීහළදීපෙ පන වට්ටගාමණිරාජා මරම්මරට්ඨෙ සිරිඛෙත්තනගරෙ එකො නාම කුක්කුටසීසරාජා ච එකකාලෙන රජ්ජං කාරෙසි. අමරපුරමාපකස්ස රඤ්ඤො කාලෙ සීහළදීපභික්ඛුහි ඉධ පෙසිතසන්දෙසකථායං පන තෙත්තිංසාධිකචතුසතෙ සම්පත්තෙ පොත්ථකාරුළං අකංසූති ආගතං. වුත්තඤ්හෙතං තත්ථ,– තෙත්තිංසාධිකචතුවස්සසතපරිමාණකාලන්ති.

然而，在锡兰岛瓦塔伽马尼王统治时期，缅甸斯里凯塔城(Sirikhetta)亦有一位名为库库塔西萨(Kukkuṭasīsa)的国王同时在位。另据阿玛拉普拉城的创建者为王时，锡兰岛比丘派遣至此地的信函中所载，当（佛法流传）至第四百三十三年时，他们将（经典）书写于贝叶上。彼处曾言：“时约四百三十三年。”

ඉදං සීහළදීපෙ යාව පොත්ථකාරුළ්හා

此乃锡兰岛（经典）书写成册之事

සාසනස්ස පතිට්ඨානං.

教法之确立。

අථාපරං [Pg.27] ජම්බුදීපෙ සීහළදීපෙ ච භික්ඛූ විසුං විසුං ගණවසෙන භිජ්ජිංසු, යථා අනොතත්තදහතො නික්ඛමනනදියා ගඞ්ගායමුනාදිවසෙන භිජ්ජන්තීති. තත්ථ ජම්බුදීපෙ ගණානං භිජ්ජමානතං උපරියෙව වක්ඛාම.

此后，瞻部洲与锡兰岛的比丘们，各自依部派而分裂，犹如从阿耨达池流出的河流，分为恒河、亚穆纳等。其中，瞻部洲诸部派分裂之事，将于后文叙述。

සීහළදීපෙ පන ගණානං භිජ්ජමානතා එවං දට්ඨබ්බා. කථං. සීහළදීපෙ හි සාසනස්ස පතිට්ඨමානකාලතො අට්ඨාරසාධි කද්විවස්සසතෙ සම්පත්තෙ වට්ටගාමණිරඤ්ඤා කාරාවිතෙ අභයගිරිවිහාරෙ පරිවාරඛන්ධකං පාඨතො ච අත්ථතො ච විපල්ලාසං කත්වා මහාවිහාරවාසිගණතො පුථු හුත්වා එකො ගණො භිජ්ජි, සො අභයගිරිවාසිගණො නාම, ධම්මරුචිගණොති ච තස්සෙව නාමං.

于锡兰岛，诸部派之分裂应如是见。云何见耶？于锡兰岛，正法确立二百一十八年后，于伐吒伽摩尼(Vaṭṭagāmaṇi)王所建之无畏山寺中，有人对《附随》之文义加以歪曲，从大寺住部中分离，自成一部，名为无畏山住部，亦名法喜部(Dhammaruci)。

අභයගිරිවාසිගණස්ස භිජ්ජමානතො ද්වෙචත්තාලීසාධිකතිවස්සසතෙ සම්පත්තෙ මහාසෙනෙන නාම රඤ්ඤා කාරාපිතෙ ජෙතවනවිහාරෙ භික්ඛූ උභතොවිසඞ්ගපාඨෙ විපරීතවසෙන අභිසඞ්ඛරිත්වා අභයගිරිවාසිගණතො විසුං එකො ගණො අහොසි, සො ජෙතවනවාසිගණො නාම, සාගලියගණොති ච තස්සෙව නාමං.

无畏山住部分裂三百四十二年后，于大军王所建之祇陀林寺中，有比丘以颠倒之方式解说两部《广解》(Ubhatovibhaṅga)之文句，从无畏山住部中分离，另成一部，名为祇陀林住部，亦名娑伽利部(Sāgaliya)。

ජෙතවන වාසිගණස්ස භිජ්ජමානකාලතො එකපඤ්ඤාසවස්සාධිකානං තිණ්ණං වස්සසතානං උපරි කුරුන්දවාසිනො ච කොලම්බවාසිනො ච භික්ඛූ භාගිනෙය්‍යං දාඨාපතිං නාම රාජානං නිස්සාය උභතොවිභඞ්ගපරිවාරඛන්ධකපාඨෙ විපරීතවසෙන අභිසඞ්ඛරිත්වා වුත්තෙහි ද්වීහි ගණෙහි විසුං හුත්වා මහාවිහාර වාසිගණ්හත්තමං තුලයිත්වා උපධාරෙත්වා මහාවිහාරනාමං ගහෙත්වා එකො ගණො භිජ්ජි. එවං සීහළදීපෙ මහාමහින්දත්ථෙරාදීනං වංසභූතෙන මහාවිහාරවාසි ගණෙන සද්ධිං චත්තාරො ගණා භිජ්ජිංසු.

祇陀林住部分裂三百五十一年后，《古仑谛》住部与科伦跋(Kolamba)住部之比丘，依止名为达荼钵底(Dāṭhāpati)之外甥国王，以颠倒之方式解说两部《广解》、《附随》与诸犍度之文句。彼等与前述二部派分离，经衡量思虑后，自称大寺住部，并取“大寺”之名，于是又分裂出一部。如是，于锡兰岛，连同源自摩哂陀长老等传承之大寺住部，共分裂为四部。

තත්ථ මහාවිහාරවාසි ගණොයෙව එකො ධම්මවාදී අහොසි, සෙසා පන අධම්මවාදිනො. තෙ ච තයො අධම්මවාදිනො ගණා භූතත්ථං පහාය අභූතත්ථෙන ධම්මං අගරුං කත්වා චරිංසූති [Pg.28] වචනතො සීහළදීපෙ අධම්මවාදිනො තයොපි අලජ්ජිනො ගණා පරිමණ්ඩලසුප්පටිච්ඡන්නාදිසික්ඛාපදානි අනාදියිත්වා විචරිංසු. තතො පට්ඨාය සාසනෙ එකච්චානං භික්ඛූනං නානප්පකාරවසෙන නිවාසනපාරුපනාදීනි දිස්සන්තිති වෙදිතබ්බං.

其中，唯大寺住部为正法说者，其余皆为非法说者。诚如所载，彼三非法说者部派，舍弃真实义，以非真实义，不敬重正法而行。是故于锡兰岛，彼三无耻之非法部派，不持守周正、善覆等学处而游荡。当知，自尔时起，教法中某些比丘之穿着等事，始见种种不同。

අධම්මවාදිගණානං භිජ්ජමානකාලතො සත්තවීසාධිකානං පඤ්චසතානං වස්සානඤ්ච උපරි සිරිසඞ්ඝබොධි නාම රාජා මහාවිහාර ගණස්ස පක්ඛො හුත්වා අධම්මවාදිනා තයො ගණෙ නිග්ගහිත්වා ජිනසාසනං පග්ගහෙසි. සො ච සිරිසඞ්ඝ බොධිරාජා අම්හාකං මරම්මරට්ඨෙ අරිමන්දනනගරෙ අනුරුද්ධෙන නාම රඤ්ඤා සමකාලවසෙන රජ්ජසම්පත්තිං අනුභවි.

非法说者部派分裂五百二十七年后，有名吉祥僧伽菩提之国王，为大寺住部之拥护者，制伏三非法说者部派，扶持胜者之教。此吉祥僧伽菩提王，与我国缅甸阿梨曼陀那城(Arimandana)之阿那律王，于同一时期享受王位。

තතො පච්ඡා සීහළදීපෙ වොහාරකතිස්සස්ස නාම රඤ්ඤො කාලෙ කපිලෙන නාම අමච්චෙන සද්ධිං මන්තෙත්වා මහාවිහාර වාසිනො භික්ඛූ නිස්සාය අධම්මවාදිගණෙ නිග්ගණ්හිත්වා ජිනසාසනං පග්ගණ්හාති.

此后，于锡兰岛伏诃罗帝须(Vohārakatissa)王时期，国王与名为迦毗罗(Kapila)之大臣商议后，依靠大寺住部之比丘，制伏非法说者部派，扶持胜者之教。

තතො පච්ඡා ච ගොට්ඨාභයස්ස නාම රඤ්ඤො කාලෙ අභයගිරි වාසිනො භික්ඛූ පරසමුද්දං පබ්බාජෙත්වා මහාවිහාර වාසිනො භික්ඛූ නිස්සාය සාසනං විසොධයි.

此后，于名为瞿昙婆耶(Goṭṭhābhaya)之国王时期，彼将无畏山住部之比丘驱逐至海外，并依靠大寺住部之比丘净化教法。

තතො පච්ඡාපි ගොට්ඨාභයරඤ්ඤො පුත්තභූතස්ස මහාසෙනස්ස නාම රඤ්ඤො කාලෙ අභයගිරිවාසීනං භික්ඛූනං අබ්භන්තරෙ සඞ්ඝමිත්තො නාම එකො භික්ඛු රඤ්ඤො පධානාචරියො හුත්වා මහාමහින්දත්ථෙරාදීනං අරහන්තානං නිවාසට්ඨානභූතං මහාවිහාරාරාමං විනස්සිතුං මහාසෙනරඤ්ඤා මන්තෙත්වා ආරභි. තදා නවවස්සානි මහාවිහාරෙ භික්ඛු සඤ්ඤො අහොසි. අහොවත මහාථෙරානං මහිද්ධිකානං නිවාසට්ඨානං අලජ්ජිනො භික්ඛූ විනස්සාපෙසුං, සුවණ්ණහංස්සානං නිවාසට්ඨානං කාකා වියාති.

此后，于瞿昙婆耶王之子，名为大军之国王时期，无畏山住部比丘中，有一名僧伽蜜多之比丘，成为国王之国师。彼与大军王商议，着手摧毁作为摩哂陀长老等阿罗汉住处之大寺。当时，大寺九年之间空无一僧。呜呼！无耻比丘竟摧毁大神通长老之住处，犹如乌鸦占据金天鹅之住所。

ජෙතවනවාසීනඤ්ච භික්ඛූනං අබ්භන්තරෙ එකො තිස්සො නාම භික්ඛු තෙනෙව රඤ්ඤා මන්තෙත්වා මහාවිහාරෙ සීමං සමූහනි[Pg.29]. අඡෙකත්තා පන තෙසං සීමසමූහනකම්මං න සම්පජ්ජීති. අහොවත දුස්සීලානං පාපකානං කම්මං අච්ඡරියං, සෙය්‍යථාපි නාම සාඛමිගො අග්ගග්ඝො කාසිවත්ථං මහග්ඝං භින්නති, එවමෙව භින්දිතබ්බවත්ථුනා භෙදකපුග්ගලො අතිවිය දූරො අහොසීති. භවන්ති චෙත්ථ, –

祇陀林住部比丘中，有一名帝须(Tisso)之比丘，与同一位国王商议后，于大寺中拔除结界。然因其不善巧，此拔除结界之羯磨并未成功。唉！破戒恶人之行，实为奇特！犹如卑劣之枝猴毁坏价值连城之迦尸(Kāsi)布，破坏者与所破坏之物，实不相称。对此有偈颂说：

යථා සාඛමිගො පාපො, අප්පග්ඝොයෙව කාසිකං;

මහග්ඝං කච්ච භින්නංභින්නං, මහුස්සාහෙන ඡින්දති.

犹如卑劣恶枝猴，自身价值微不足道，奋力撕毁价值连城之迦尸衣。

එවං අධම්මවාදී පාපො, ධම්මවාදිගණං සුභං;

මහුස්සාහෙන භින්දයි, අහො අච්ඡරියො අයං.

如是邪恶非法说，奋力破坏清净之正法僧团；呜呼此事何奇哉！

ආරකා දූරතො ආසුං, භින්දිතබ්බෙහි භෙදකා;

භූමිතොව භවග්ගන්තො, අහො කම්මං අජානතන්ති.

破坏者与所破物，相去甚远，如地至有顶。唉！彼等实不了知业！

ඉච්චෙවං අධම්මවාදිගණානං බලවතාය ධම්මවාදිගණො පරිහායති. යථා හි ගිජ්ඣසකුණස්ස පක්ඛවාතෙන සුවණ්ණහංසා පකතියා ඨාතුං න සක්කොන්ති, එවමෙව අධම්මවාදීනං බලවතාය ධම්මවාදී පරිහායති. බ්‍යග්ඝවනෙ විය සුවණ්ණමිගො නිල්ලයිත්වා ගොචරං ගණ්හාති, යථාරුචිවසෙන ධම්මං චරිතුං ඔකාසං න ලභි.

如是，因非法说者团体势力强大，正法说者团体便会衰退。犹如因鹫鸟之翼风，金天鹅无法自然安住；同样，因非法说者势力强大，正法说者亦会衰退。又如金鹿于虎林中，需躲藏觅食，（正法说者）亦不得机会随心奉行正法。

සීහළදීපෙ සාසනස්ස පතිට්ඨානතො ද්විසත්තතාධිකානං චතුසතානං වස්සසහස්සානඤ්ච උපරි සම්මාසම්බුද්ධස්ස පරිනිබ්බානතො අට්ඨසත්තසතාධිකානං වස්සසහස්සානං උපරි මහාරාජා නාම භූපාලො රජ්ජං කාරෙසි. සො පන රාජා ඤදුම්බරගිරිවාසිකස්සපත්ථෙරග්ගමුඛා මහාවිහාරවාසිනො භික්ඛූ තමෙව රාජානං නිස්සාය සාසනෙ මලං විසොධෙසුං, යථා හෙරඤ්ඤිකො හිරඤ්ඤෙ මලන්ති.

教法于锡兰岛确立后一千四百七十二年，正等觉者般涅槃后一千八百七十八年时，有名为“大王”(Mahārājā)之国王统治国家。以居于杜巴拉山(Ñadumbaragiri)之迦叶(Kassapa)上座为首的大寺住部比丘们，依靠这位国王，清除了教法中之垢染，犹如金匠清除黄金中之杂质。

මහාවිහාරවාසිගණතො අඤ්ඤෙ අධම්මවාදිනා උප්පබ්බා ජෙත්වා [Pg.30] විසොධෙසුං. සො ච මහාරාජා අම්හාකං මරම්මරට්ඨෙ අරිමද්දනනගරෙ නරපතිචඤ්ඤිසූනා නාම රඤ්ඤා සමකාල වසෙන රජ්ජං කාරෙසීති වෙදිතබ්බො.

他们将大寺住部以外的非法论者驱逐还俗，从而清净了教法。应知，这位大王与我国缅甸(Marammaraṭṭha)阿利摩陀那城(Arimaddananagara)的那罗波帝悉都王(Narapatisithu)为同一时代，皆在位为王。

තතො පච්ඡා වි විජයබාහුරාජානං පරක්කමබාහුරාජානඤ්ච නිස්සාය මහාවිහාර වාසිනො භික්ඛූ සාසනං පරිසුද්ධං අකංසු, අධම්මවාදිනො සබ්බෙපි උප්පබ්බාජෙත්වා මහාවිහාරවාසිගණොයෙව එකො පතිට්ඨහි, යථා අබ්භාදිඋපක්කිලෙසමලෙහි විමුත්තො නිසානාථොති.

此后，依靠毗阇耶巴忽王(Vijayabāhu)与勇臂王(Parakkamabāhu)，大寺住部的比丘们使教法得以清净。他们将所有非法论者驱逐还俗，唯有大寺住部一派存立，犹如离云等垢染之月。

සිරිසඞ්ඝබොධිරාජා වොහාරිකතිස්සරාජා ගොට්ඨාභයරාජාති එතෙ රාජානො සාසනං විසොධෙන්තොපි සබ්බෙන සබ්බං අධම්මවාදිගණානං අවිනස්සනතො සාසනං පරිසුද්ධං න තාව අහොසි. සිරිසඞ්ඝබොධිරඤ්ඤො මහාරඤ්ඤො විජයබාහුරඤ්ඤො පරක්කමබාහුරඤ්ඤොති එතෙසංයෙව රාජූනං කාලෙ සබ්බෙන සබ්බං අධම්මවාදීනං විනස්සනතො සාසනං පරිසුද්ධං අහොසි. තදා පන අධම්මවාදිනා සීසම්පි උට්ඨහිතුං න සක්කා, යථා අරුණුග්ගෙ කොසියාති.

吉祥僧伽菩提王(Sirisaṅghabodhi)、沃哈利迦帝须王(Vohārikatissa)、哥达巴雅王(Goṭhābhaya)等诸王，虽亦曾净化教法，但因未能完全清除所有非法论者团体，教法尚未完全清净。唯于吉祥僧伽菩提王、大王、毗阇耶巴忽王、勇臂王等诸王时代，因彻底清除了所有非法论者，教法才得以完全清净。那时，非法论者甚至不能抬头，犹如黎明时分的猫头鹰。

අපරභාගෙ පන චිරං කාලං අතික්කන්තෙ මිච්ඡාදිට්ඨිකානං විජාතියානං භයෙන ලඞ්කාදීපෙ සාසනං ඔසක්කිත්වා ගණපූරණමත්තස්සපි භික්ඛුසඞ්ඝස්ස අවිජ්ජමානතාය මහාවිජයබාහුරඤ්ඤො කාලෙ රාමඤ්ඤදෙසතො සඞ්ඝං ආනෙත්වා සාසනං පතිට්ඨාපෙසි.

其后，经长时流转，因惧于邪见异族，教法于楞伽岛(Laṅkādīpa)衰退，乃至不存在足以构成僧团的比丘。于大毗阇耶巴忽王(Mahāvijayabāhu)时代，从孟族地区(Rāmaññadesa)迎请僧团，方才重建教法。

තතො පච්ඡා ච විමලධම්මසූරියස්ස නාම රඤ්ඤො කාලෙ රක්ඛාපුරරට්ඨතො සඞ්ඝං ආනෙත්වා සාසනං පතිට්ඨාපෙසි. තතො පච්ඡා ච විමලස්ස නාම රඤ්ඤො කාලෙ තතොයෙව සඞ්ඝං ආනෙත්වා සාසනං පතිට්ඨාපෙසි. තතො පච්ඡා ච කිත්තිස්සිරිරාජසීහස්ස නාම රඤ්ඤො කාලෙ ස්‍යාමරට්ඨතො සඞ්ඝං ආනෙත්වා තථෙව අකාසීති.

此后，于毗摩罗达摩苏利耶王(Vimaladhammasūriya)时代，从阿拉干国(Rakkhāpuraraṭṭha)迎请僧团，建立教法。此后，于毗摩罗王(Vimala)时代，亦从彼处迎请僧团，建立教法。再后，于吉帝斯利罗阇西哈王(Kittisirirājasīha)时代，从暹罗国(Syāmaraṭṭha)迎请僧团，亦复如是。

අයං සීහළදීපෙ සාසනස්ස ඔසක්කනකථා.

此为狮子洲教法衰落之记述。

තතො [Pg.31] පච්ඡා ජිනසාසනෙ නවුතාධිකෙ අට්ඨවස්සසතෙ සම්පත්තෙ බුද්ධදාසස්ස නාම රඤ්ඤො කාලෙ එකො ධම්ම කථිකත්ථෙරො ඨපෙත්වා විනයපිටකං අභිධම්මපිටකඤ්ච අවසෙසං සුත්තන්තපිටකං සීහළභාසාය පරිවත්තිත්වා අභිසඞ්ඛරිත්වා ඨපෙසි. තඤ්ච කාරණං චූළවංසෙ වුත්තං.

此后，于佛陀教法第八百九十年时，在佛陀达娑王(Buddhadāsa)时代，一位说法长老，除《律藏》与《阿毗达摩藏》外，将其余《经藏》译为狮子洲语(Sīhaḷabhāsā)，加以编纂并予保存。此事亦记载于《小史》(Cūḷavaṃsa)中。

තස්ස කිර බුද්ධදාසස්ස රඤ්ඤො පුත්තා අසීතිමත්තා අසීතිමහාසාවකානං නාමෙනෙව වොහාරිතා අහෙසුං. තෙසු පුත්තෙසු සාරිපුත්තත්ථෙරස්ස නාමෙන වොහාරිතො එකො උපතිස්සො නාම රාජකුමාරො පිතරි දෙවඞ්ගතෙ ද්වෙචත්තාලීසවස්සානි රජ්ජං කරෙසි.

据说，那位佛陀达娑王(Buddhadāsa)有约八十子，皆以八十大弟子的名字命名。诸子中，有一位以舍利弗上座之名命名的王子，名为伍巴谛萨(Upatissa)，于其父王去世后，统治了四十二年。

තතො පච්ඡා කනිට්ඨො මහානාමො නාම රාජකුමාරො ද්වාවීසවස්සානි රජ්ජං කාරෙසි. තස්ස රඤ්ඤො කාලෙ ජින චක්කෙ තෙත්තිංසාධිකනවසතවස්සෙ සීහළදීපෙ ඡසට්ඨිමත්තානං රාජූනං පූරණකාලෙ බුද්ධඝොසො නාම ථෙරො සීහළදීපං ගන්ත්වා සීහළභාසාය ලිඛිතෙ අට්ඨකථාගන්ථෙ මාගධභාසාය පරිවත්තිත්වා ලිඛි.

此后，其弟摩诃男(Mahānāma)王子为王，统治了二十二年。于其治下，佛历九百三十三年，当狮子洲(Sīhaḷadīpa)第六十六位国王在位之时，觉音(Buddhaghosa)上座前往狮子洲，将以狮子洲语写成的诸义注(aṭṭhakathā)翻译并书写为摩揭陀语。

සො පන මහානාම රාජා අම්හාකං මරම්මරට්ඨෙ සිරිපච්චයනගරෙ සවිලඤ්ඤික්‍රොවි නාමකෙන රඤ්ඤා සමකාලො හුත්වා රජ්ජං කාරෙසි. පරිත්තනිද්දානෙ පන බ්‍රූමවි?ථී? නාමකෙන රඤ්ඤා සමකාලො හුත්වා රජ්ජං කාරෙසීති වුත්තං. තං න යුජ්ජතියෙව.

这位摩诃男王，与我国缅甸(Marammaraṭṭha)斯利帕查亚城(Siripaccayanagara)中名为萨维兰尼克罗维(Savilaññikrovi)的国王为同一时代，皆在位为王。但在《小护卫经义释》(Parittaniddāna)中则说，其与名为布鲁玛维提(Brūmaviṭṭhī)的国王为同一时代，此说实不恰当。

සීහළදීපෙ පන කිත්තිස්සිරිමෙඝො නාම රාජා හුත්වා නවමෙ වස්සෙ තස්මිංයෙව දීපෙ රාජූනං ද්වාසට්ඨිමත්තානං පූරණකාලෙ ජිනචක්කෙ තිංසාධිකෙ අට්ඨසතවස්සෙ ජම්බුදීපෙ කලිඞ්ගපුරතො කුහසිවස්ස නාම රඤ්ඤො ජාමාතා දන්තකුමාරො හෙමමාලං නාම රාජධීතං ගහෙත්වා දාඨාධාතුං ථෙනෙත්වා නවාය තරිත්වා සීහළදීපං අගමාසි. ජිනචක්කෙ තිංසාධිකඅට්ඨවස්සසතෙ ජෙට්ඨතිස්සරාජා නවවස්සානි රජ්ජං කාරෙසි.

在狮子洲(Sīhaḷadīpa)，有位名叫吉帝斯利美伽(Kittissirimegha)的国王。当他在位第九年，即该岛约六十二位国王圆满、佛历八百三十年之时，瞻部洲(Jambudīpa)羯陵伽(Kaliṅga)城一位名叫库哈西瓦(Kuhasiva)的国王，其女婿丹塔古玛拉(Dantakumāra)王子带着名叫赫玛玛拉(Hemamālā)的公主，窃取佛牙舍利，乘船渡海来到了狮子洲。佛历八百三十年时，杰塔提舍王(Jeṭṭhatissa)在位九年。

බුද්ධදාසරාජා [Pg.32] එකූනතිංසති වස්සානි උපලිස්සරාජා චද්විචත්තාලීසවස්සානි මහානාමරාජා ද්වාවීසවස්සානීති සබ්බානි සම්පිණ්ඩිත්වා ජිනසාසනං ද්වත්තිංසාධිකනවවස්සසතප්පමාණං හොති.

佛陀达娑王(Buddhadāsa)在位二十九年，伍巴谛萨王(Upatissa)在位四十二年，摩诃男王在位二十二年——若将诸王在位年岁总计，佛陀的教法流传约九百三十二年。

තස්මිඤ්ච කාලෙ යදා ද්වීහි වස්සෙහි ඌනං අහොසි, තදා මහානාමරඤ්ඤො කාලෙ තිංසාධිකනවවස්සසතමත්තෙ සාසනෙ බුද්ධඝොසො නාම ථෙරො ලඞ්කාදීපං අගමාසි.

那时，当距前述总计年数（九百三十二年）尚差两年，即教法已历约九百三十年时，正值摩诃男王时期，有位名为觉音的长老来到了楞伽岛(Laṅkādīpa)。

අමරපුරමාපකස්ස රඤ්ඤො කාලෙ සීහළදීපිකෙහි භික්ඛූහි පෙසිතසන්නෙසපණ්ණෙ පන ඡපණ්ණාසාධිකනවවස්සසතාතික්කන්තෙ සූති වුත්තං.

然而，在建造阿玛拉普拉城(Amarapura)的国王时期，由狮子洲(Sīhaḷadīpa)的比丘们所派遣的信函中则记载，佛陀教法已过九百五十六年。

එත්ථ ඨත්වා බුද්ධඝොසත්ථෙරස්ස අට්ඨුප්පත්තිංසඞ්ඛෙපමත්තං වක්ඛාම. කථං. සීහළභාසක්ඛරෙහි පරිවත්තිතං පරියත්තිසාසනං මාගධසාසක්ඛරෙන කො නාම පුග්ගලො පරිවත්තිතුං සක්ඛිස්සතීති මහාථෙරා නිමන්තයිත්වා තාවතිංසභවනං ගන්ත්වා ඝොසං දෙවපුත්තං දිස්වා සද්ධිං සක්කෙන දෙවානමින්දෙන තං යාචිත්වා බොධිරුක්ඛසමීපෙ ඝොසගාමෙ කෙසස්ස නාම බ්‍රාහ්මණස්ස කෙසියා නාම බ්‍රාහ්මණියා කුච්ඡිම්හි පටිසන්ධිං ගණ්හාපෙසුං. ඛාදථ භොන්තො පිවථ භොන්තොතිආදිනා බ්‍රාහ්මණානං අඤ්ඤමඤ්ඤං ඝොසකාලෙ විජායනත්තා ඝොසොති නාමං අකාසි. සත්තවස්සිකකාලෙ සො තිණ්ණං වෙදානං පාරගූ අහොසි.

在此，我们将简要叙述觉音尊者的生平。是怎样叙述的呢？大长老们商议道：“谁能将以僧伽罗语字母书写的教典，转译为摩揭陀语字母呢？”于是他们前往三十三天，见到名为瞿沙(Ghosa)的天子，与天帝释迦一起请求他，使他在菩提树附近的瞿沙村(Ghosagāma)，投生到名为髻(Kesa)的婆罗门和名为髻女(Kesī)的婆罗门女的腹中。由于他出生时，婆罗门们正互相大声呼喊“诸位请吃，诸位请喝”等，因此给他取名为“瞿沙”。七岁时，他就遍通了三吠陀。

අථ ඛො එකෙන අරහන්තෙන සද්ධිං වෙදකථං සල්ලපන්තො තං කථං නිට්ඨාපෙත්වා කුසලා ධම්මා අකුසලා ධම්මා අබ්‍යාකතා ධම්මාතිආදිනා පරමත්ථවෙදං නාම බුද්ධමන්තං පුච්ඡි. තදා සො සුත්වා උග්ගණ්හිතුකාමො හුත්වා තස්ස අරහන්තස්ස සන්තිකෙ පබ්බජිත්වා දෙවසිකං දෙවසිකං පිටකත්තයං සට්ඨිමත්තෙහි පදසහස්සෙහි සජ්ඣායං අකාසි, වාචුග්ගතං අකාසි. එකමාසෙනෙව තිණ්ණං පිටකානං පාරගූ අහොසි.

后来，他与一位阿罗汉一起讨论吠陀之说，结束此谈话后，以“善法、不善法、无记法”等为开端，询问名为“究竟义吠陀”的佛陀真言。当时他听了之后，想要学习并掌握，就在那位阿罗汉处出家，日复一日以大约六万个词句来诵读三藏，使其能背诵如流。仅在一个月内就遍通三藏。

තතො [Pg.33] පච්චා රහො එකකොව නිසින්නස්ස එතදහොසි,– බුද්ධභාසිතෙ පිටකත්තයෙ මම වා පඤ්ඤා අධිකා, උදාහු උපජ්ඣායස්ස වාති. තං කාරණං ඤත්වා උපජ්ඣාචරියො නිග්ගහං කත්වා ඔවදි. සො සංවෙගප්පත්තො හුත්වා ඛමාපෙතුං වන්දි. උපජ්ඣාචරියො ත්වං ආවුසො සීහළදීපං ගන්ත්වා පිටකත්තයං සීහළස්සාසක්ඛරෙන ලිඛිතං මාගධභාසක්ඛරෙන ලිඛාහි, එවං සති අහං ඛමිස්සාමීති ආහ.

此后，他独自静坐时，心想：“在佛陀所说的三藏中，是我的智慧更胜，还是戒师的智慧更胜呢？”戒师知道此事后，便加以责难并教诫他。他因此感到悚惧，便礼拜请求宽恕。戒师说：“贤友，你到锡兰岛(Sīhaḷadīpa)去，将以僧伽罗字母写成的三藏，用摩揭陀字母重新书写，这样我才会宽恕你。”

බුද්ධඝොසො ච පිතරං මිච්ඡාදිට්ඨිභාවතො මොචෙත්වා ආචරියස්ස වචනං සිරසා පටිග්ගහෙත්වා පිටකත්තයං ලිඛිතුං සීහළදීපං නාවාය අගමාසි. තදා සමුද්දමජ්ඣෙ තීහි දිවසෙහි තරන්තෙ බුද්ධදත්තත්ථෙරො ච සීහළදීපතො නාවාය ආගච්ඡන්තො අන්තරාමග්ගෙ දෙවාන ආනුභාවෙන අඤ්ඤමඤ්ඤං පස්සිත්වා කාරණං පුච්ඡිත්වා ජානි. ජානිත්වා ච බුද්ධදත්තත්ථෙරො එවමාහ,- මයා ආවුසො කතො ජිනාලඞ්කාරො අප්පස්සාරොති මඤ්ඤිත්වා පිටකත්තයං පරිවත්තිතුං ලිඛිතුං ඔකාසං නාදාසුං, ත්වං පන පිටකත්තයං සංවණ්ණෙහීති වත්වා අත්තනො සක්කෙන දෙවානමින්දෙන දින්නං හරිතකිඵලං අයොමයලෙඛන දණ්ඩං නිසිතසිලඤ්ච බුද්ධඝොසත්ථෙරස්ස අදාසි. එවං තෙසං ද්වින්නං ථෙරානං අඤ්ඤමඤ්ඤං සල්ලපන්තානංයෙව නාවා සයමෙව අපනෙත්වා ගච්ඡිංසු.

觉音解救父亲脱离邪见后，恭敬地接受了戒师的教诲，乘船前往锡兰岛书写三藏。当时在海上航行了三天时，佛授长老正从锡兰岛乘船而来，在途中由于诸天神力，他们彼此相遇，互相询问缘由后得知实情。得知情况后，佛授长老这样说道：“贤友，（僧团）认为我所著的《胜者庄严》内容贫乏，所以他们不给我机会翻译书写三藏，你应当注释三藏。”说完，就把天帝释迦所赐予的诃子、铁笔和磨石交给了觉音长老。就这样，在两位长老互相交谈时，他们的船只便自行离去了。

බුද්ධඝොසත්ථෙරො ච සීහළදීපං පත්වා පඨමං සඞ්ඝපාලත්ථෙරං පස්සිත්වා පිටකත්තයං මාගධභාසක්ඛරෙන පරිවත්තෙතුං ආගතොම්හීති කාරණං ආරොචෙත්වා සීහළභික්ඛූ ච සීලෙ පතිට්ඨායාතිආදිගාථං නිය්‍යාදෙත්වා ඉමිස්සා ගාථාය අත්ථං පිටකත්තයං ආලොලෙත්වා සංවණ්ණෙහීති උය්‍යොජෙසුං, තස්මිංයෙව දිවසෙ සායන්හකාලතො පට්ඨාය යථාවුත්තගාථං පමුඛං කත්වා විසුද්ධිමග්ගං අකාසි. කත්වා තං කම්මං නිප්ඵාදෙත්වා තස්ස ඤාණප්පභවං වීමංසෙතුකාමො දෙවානමින්දො තඤ්ච ගන්ථං අන්තරධාපෙසි. පුනාපි ථෙරො අකාසි[Pg.34]. තථෙව දෙවානමින්දො අන්තරධාපෙසි. පුනාපි ථෙරො අකාසි. එවං තික්ඛත්තුං කාරාපෙත්වා පුබ්බගන්ථෙපි දස්සෙසි. තිණ්ණම්පි ගන්ථානං අඤ්ඤමඤ්ඤං එකපදමත්තෙනපි විසෙසතා නත්ථි සඞ්ඝපාලත්ථෙරො ච තං ආරාධයිත්වා පිටකත්තයං නිය්‍යාදෙසි. එවං විසුද්ධිමග්ගෙ සඞ්ඝපාලත්ථෙරස්ස යාචනං ආරබ්භ විසුද්ධිමග්ගො කතොති ආගතං. බුද්ධඝොසුප්පත්තිකථායං පන සඞ්ඝරාජත්ථෙරස්ස ආයාචනං ආරබ්භාති ආගතං.

觉音长老到达锡兰岛后，首先遇见僧护(Saṅghapāla)长老，向他说明来意：“我来是为了将三藏转译为摩揭陀语字母。”锡兰的比丘们便交给他一首以“安住于戒……”等开头的偈颂，并嘱咐道：“请你审察三藏之后，解释此偈的意义。”就在当天傍晚开始，觉音长老便以该偈为引，著作了《清净道论》(Visuddhimagga)。完成此书后，天帝想考察他的智慧之源，便使此论书隐没。长老再次著作，天帝同样使之隐没。长老又再次著作。天帝这样让他著作了三次后，亦将先前的论书展示出来。三部论书彼此间甚至连一个字的差异也没有。僧护长老于是嘉许他，并将三藏交付给他。因此，（有说法）流传下来，《清净道论》是因僧护长老的请求而作的。但在《觉音传》(Buddhaghosuppattikathā)中则记载，说是应僧王(Saṅgharāja)长老的请求而作。

අයං බුද්ධඝොසුප්පත්තිකථායං ආගතනයෙන දස්සිතබුද්ධඝොසුප්පත්තිකථාසඞ්ඛෙපො.

此即依据《觉音传》(Buddhaghosuppattikathā)所载之觉音生平概要。

චූළවංසෙ පනෙවං ආගතො. බුද්ධඝොසත්ථෙරො නාම මහාබොධිරුක්ඛසමීපෙ එකස්මිං බ්‍රාහ්මණගාමෙ විජාතො තිණ්ණම්පි වෙදානං පාරගූ අහොසි තෙසු තෙසු වාදෙසු ච අතිඡෙකො. සො අඤ්ඤෙහි ච සද්ධිං පුච්ඡාබ්‍යාකරණකම්මං කත්තුකාමො ජම්බුනීපතලෙ ආහිණ්ඩන්තො එකං විහාරං පත්වා තස්මිං වා ආගන්තුකභාවෙන නිසීදි. තස්මිඤ්ච විහාරෙ රෙවතො නාම ථෙරො වසි. තෙන ථෙරෙන සද්ධිං භල්ලපන්තො සො බ්‍රාහ්මණමාණවො තීසු වෙදෙසු අලොලෙත්වා පඤ්හං පුච්ඡි. පුච්ඡිතං පුච්ඡිතං ථෙරො බ්‍යාකාසි. ථෙරස්ස පන පුච්ඡිතං පඤ්හං මාණවො න සක්කා බ්‍යාකාතුං. අථ මාණවො පුච්ඡි,–කො නාමායං භන්තෙ මන්තොති. බුද්ධමන්තො නාමායන්ති වුත්තෙ උග්ගණ්හිතුකාමො හුත්වා ථෙරස්ස සන්තිකෙ පබ්බජිත්වා පිටකත්තයං උග්ගණ්හි. අචිරනෙව තිණ්ණම්පි පිටකානං පාරගූ අහොසි. බුද්ධස්සෙව ඝොසො යස්ස අත්ථීති බුද්ධඝොසොති නාමෙන පාකටො අහොසි.

《小史》中如是记载：觉音(Buddhaghosa)长老出生于大菩提树附近的一个婆罗门村庄，他通达三吠陀，且在各种论议中极为卓越。他欲与他人问答，便在瞻部洲(Jambudīpa)游行，抵达一座精舍，以客人的身份坐下。该精舍中住着一位名叫瑞瓦达(Revata)的长老。那位婆罗门青年与长老交谈时，就三吠陀的疑难提出问题。长老解答了他所问的每一个问题，但青年却无法解答长老所问的问题。于是青年问道：“尊者，这是什么教法？”当被告知“这是佛陀的教法”后，他希望能学习，便在长老座下出家，学习了三藏。不久，他便通达了三藏。因其声音犹如佛陀之声，故以“觉音”之名为人所知。

බුද්ධඝොසො ච ආයස්මතො රෙවතස්ස සන්තිකෙ නිසීදන්තො ඤාණොදයං නාම ගන්ථං අට්ඨස්සාලිනිඤ්ච නාම ගන්ථං අකාසි. තතො පච්ඡා පරිත්තට්ඨකථං කත්තුකාමො හුත්වා ආරභි. තදා ආචරියො එවමාහ,– ජම්බුදීපෙ පන ආවුසො පාළිමත්තංයෙව අත්ථි, අට්ඨකථා පන නත්ථි, ආචරියවාදො ච [Pg.35] භින්නො හුත්වා අත්ථි, තෙනෙව මහාමහින්ධත්ථෙරෙන ආනිතා අට්ඨකථා තීසු ච සඞ්ගීතීසු ආරුළො පාළියො සාරිපුත්තත්ථෙරාදීහි දෙසිතො කථාමග්ගො සීහළදීපෙ අත්ථි, ත්වං ගන්ත්වා මාගධභාසක්ඛරෙන ලිඛෙහීති උය්‍යොජියමානො බුද්ධඝොසත්ථෙරො සීහළදීපං ගන්ත්වා අනුරාධපුරෙ මහාවිහාරං පවිසිත්වා සඞ්ඝපාලත්ථෙරස්ස සන්තිකෙ සද්ධිං සීහළට්ඨකථාය ථෙරවාදෙ සුත්වා අට්ඨකථං කරිස්සමීති ආරොචෙසි. සීහළභික්ඛූ ච පුබ්බෙ වුත්තනයෙනෙව සීලෙ පතිට්ඨායාතිආදි ගාථා නිය්‍යාදෙසුං. බුද්ධඝොසො ච සද්ධිං අට්ඨකථාය පිටකත්තයං සඞ්ඛිපිත්වා විසුද්ධිමග්ගං අකාසි.

觉音在具寿瑞瓦达座下时，撰写了名为《智启》(Ñāṇodaya)和《义释》(Aṭṭhasālinī)的论著。此后，他想撰写《护卫经义注》(Parittaṭṭhakathā)，便着手进行。当时，其师如是说：“贤友，在瞻部洲只有圣典，而无义注，且师说各异。由大摩哂陀(Mahinda)长老所带来的义注，以及与三次结集所诵圣典相符、由舍利弗(Sāriputta)长老等所开示的论道，皆存于僧伽罗洲(Sīhaḷadīpa)。你应前往彼处，以摩揭陀语书写。”受此派遣，觉音长老前往僧伽罗洲，进入阿努拉德普勒(Anurādhapura)的大寺，在僧护(Saṅghapāla)长老座下听闻了僧伽罗义注及上座部教义后，禀告道：“我将造义注。”僧伽罗的比丘们便如前述，交给他“安住于戒……”等偈颂以考验他。觉音则总合三藏及其义注，撰写了《清净道论》(Visuddhimagga)。

පුබ්බෙ වුත්තනයෙනෙව සක්කො අන්තරධාපෙත්වා තික්ඛත්තුං කාරාපෙසි. සඞ්ඝපාලත්ථෙරොපි අරාධයිත්වා පිටකත්තයං නිය්‍යාදෙසීති.

如前所述，帝释天令其（书稿）消失，使其重作三次。僧伽波罗(Saṅghapāla)长老亦于满意后，交付了三藏。

කිඤ්චාපි නානා ගන්ථෙසු නානාකාරෙහි බුද්ධඝොසුප්පත්ති ආගතා, තථාපි බුද්ධඝොසත්ථෙරස්ස සීහළදීපං ගන්ත්වා පිටකත්තයස්ස ලිඛනං අට්ඨකථානඤ්ච කරණමෙව පමාණන්ති මනොකිලිට්ඨං න උප්පාදෙතබ්බන්ති. බුද්ධඝොසත්ථෙරො විකටත්තයං ලිඛිත්වා ජම්බුදීපං පච්චාගමාසි.

虽然在各种典籍中以不同方式记载了觉音长老的生平，但应以觉音长老前往僧伽罗洲书写三藏及造义注之事为准，不应心生烦恼。觉音长老写完三藏的义注后，便返回了瞻部洲。

ඉච්චෙවං පාළිභාසාය පරියත්තිං පරිවත්තිත්වා පච්ඡා ආචරියපරම්පරසිස්සානුසිස්සවසෙන සීහළදීපෙ ජිනචක්කං මජ්ඣන්ති කංසුමාසී විය අතිදිබ්බති, අනෙකකොටිප්පමාණෙහි සොතාපන්නසකදාගාමිඅනාගාමිඅරහන්තෙහි ලඞ්කාදීපං අතිසොභති, සබ්බපාලිඵුල්ලෙන තියොජනිකපාරිච්ඡත්තකරුක්ඛෙන තාවතිංසභවනං විය සතපත්තපදුමාදීහි මහාපොක්ඛරණී විය තෙසු තෙසු ඨානෙසු මග්ගමහාමග්ගආපකඝරද්වාරතිත්ථවනපබ්බතගුහමන්දිරවිහාරසාලාදීසු අලද්ධමග්ගඵලට්ඨානං නාම කිඤ්චි නත්ථි, ථොකං ආගමෙත්වා පිණ්ඩාය පතිට්ඨමානපදෙසෙපි මග්ගඵලානි ලභිංසුයෙව.

如是，将教理翻译为巴利语后，通过师资传承、弟子及再传弟子，佛法之轮在僧伽罗洲大放光明，犹如日正中天。僧伽罗洲(Laṅkādīpa)因无数千万的须陀洹、斯陀含、阿那含、阿罗汉而无比庄严，犹如三十三天(Tāvatiṃsa)因遍开花朵、高达三由旬的巴瑞恰达树而庄严，又如大莲池因百瓣莲花等而庄严。在各处，无论是道路、大路、商店、家门口、渡口、森林、山、洞窟、殿堂、精舍、讲堂等，无一处不能证得道果。即便是在稍候片刻以待托钵之处，也能证得道果。

මග්ගඵලානි සච්ඡිකරොන්තානං පුග්ගලානං බාහුල්ලතාය අයං [Pg.36] පුථුජ්ජනො අයං පුථුජ්ජනොති අඞ්ගුලිං පසාරෙත්වා දස්සෙතබ්බො හොති. එකස්මිං කාලෙ සීහළදීපෙ පුථුජ්ජන භික්ඛු නාම නත්ථි. තථා හි වුත්තං විභඞ්ගට්ඨකථායං, එකවාරං පුථුජ්ජනභික්ඛු නාම නත්ථීති.

因证得道果的个人众多，以至于需要伸出手指指着说：“此是凡夫，此是凡夫。”在某一时期，僧伽罗洲上没有所谓的凡夫比丘。诚如《分别论义注》(Vibhaṅgaṭṭhakathā)中所说：“曾有一次，没有所谓的凡夫比丘。”

අභිඤ්ඤාලාභීනං කිර මහිද්ධිකානං ගමනාගමනවසෙන සූරියොස්සාසං අලභිත්වා ධඤ්ඤකොට්ටකා මාතුගාමා ධඤ්ඤකොට්ටිතුං ඔකාසං න ලභිංසු.

据说，因那些获得神通、具大威力的圣者们来来往往，以至于太阳都得不到喘息之机，而舂米的妇女们也没有机会舂米。

දෙවලොකතො සුමනසාමණෙරො දක්ඛිණක්ඛකං සීහළදීපං අනෙත්වා තස්ස පාටිහාරියං දස්සනවසෙන උද්ධකබින්ධූහි තියොජනසතං සකලම්පි ලඞ්කාදීපං බ්‍යාපත්වා භගවතා පරිභුත්තචෙතියඞ්ගණං විය හුත්වා නවාය ගච්ඡන්තා මහාසමුද්දෙ උදකතො නාළිකෙරමත්තම්පි දිස්වා සකලඞ්කාදීපං පූජෙන්ති, මහාමහින්දත්ථෙරස්ස සන්තිකෙ අරිට්ඨත්ථෙරෙන සද්ධිං පඤ්චමත්තා භික්ඛුසතා පඨමං තාව විනයපිටකං උග්ගණ්හිංසූති ඉමෙහි කාරණෙහි ලඞ්කාදීපං ජිනචක්කස්ස පතිට්ඨානං හුත්වා වරදීපන්ති නාමං පටිලභි.

须摩那沙弥(Sumanasāmaṇera)从天界带来右锁骨舍利，为示现神变，从上方以水滴遍洒整个三百由旬的楞伽岛，使其犹如世尊曾受用过的塔院一般。航海之人，在大海中即使只看见椰子大小的陆地，也将其视为整个楞伽岛而行礼敬。在摩哂陀长老座下，阿利吒(Ariṭṭha)长老与五百位比丘首先学习了律藏。因这些缘由，楞伽岛成为佛法之轮的安立之处，获得了“殊胜之岛”的美名。

සීහළදීපෙයෙව පිටකත්තයං පොත්ථකාරුළවසෙන පතිට්ඨාපෙත්වා තතො පච්ඡා චොරනාගස්ස නාම රඤ්ඤො කාලෙ සකලලඞ්කාදීපං දුබ්භික්ඛභයෙන පීළෙත්වා පිටකත්තයං ධාරෙන්තා භික්ඛූ ජම්බුදීපං ආගමංසු. අනාගන්ත්වා තත්ථෙව ඨිතාපි භික්ඛූ ඡාතකභයෙන පීළෙත්වා උදරපටලං බන්ධිත්වා කුච්ඡිං වාලුකරාසිම්හි ඨපෙත්වා පිටකත්තයං ධාරෙසුං.

三藏在僧伽罗洲以书写形式确立之后，到了名为盗龙(Coranāga)王的时期，整个楞伽岛为饥荒所困，受持三藏的比丘们来到了瞻部洲。而那些未曾前来、留在当地的比丘们，也为饥饿所迫，他们用布带束腹，将腹部置于沙堆之上，以受持三藏。

කුට කණ්ණතිස්සස්ස රඤ්ඤො කාලෙයෙව දුබ්භික්ඛභයං වූපසමිත්වා ජම්බුදීපතො භික්ඛූ පුන ගන්ත්වා සීහළදීපෙ ඨිතෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං මහාවිහාරෙ පිටකත්තයං අවිරොධාපෙත්වා සමසමං කත්වා ඨපෙසුං. ඨපෙත්වා ච පන සීහළදීපෙයෙව සුට්ඨු ධාරෙසුං.

到了库塔·坎那提萨(Kuṭakaṇṇatissa)王的时期，饥荒平息，比丘们从瞻部洲返回，与留在僧伽罗洲的比丘们一起，在大寺中毫无异议地将三藏进行了统一整理。确立之后，他们便在僧伽罗洲妥善地受持之。

තත්ථෙව අට්ඨකථායො බුද්ධඝොසත්ථෙරො මාගධභාසාය පරිවත්තෙත්වා විරචි. පච්ඡා ච යෙභුය්‍යෙන තත්ථෙව අට්ඨකථාටීකාඅනුමධුලක්ඛණගණ්ඨිගන්ථන්තරානි [Pg.37] අකංසු. පුන සාසනං නභෙ රවින්දුව පාකටන්ති.

就在那里，觉音长老将诸义注译为摩揭陀语并加以编撰。此后，大部分义注的复注及其他各类论著也多在此处完成。于是，佛法犹如空中的日月般显耀。

තත්ථ බුද්ධවංසට්ඨකථං බුද්ධදත්තත්ථෙරෙ අකාසි. ඉතිවුත්තොදානචරියාපිටකථෙරාථෙරීවිමානවත්ථුපෙතවත්ථුනෙත්තිඅට්ඨකථායො ආචරියධම්මපාලත්ථෙරො අකාසි. සො ච ආචරියධම්මපාලත්ථෙරො සීහළදීපස්ස සමීපෙ දමිලරට්ඨෙ බදරතිත්ථම්හි නිවාසිතත්තා සීහළදීපෙයෙව සඞ්ගහෙත්වා වත්තබ්බො.

其中，《佛史义注》由佛授长老所作。《如是语》、《自说》、《所行藏》、《长老偈》、《长老尼偈》、《天宫事》、《饿鬼事》及《导论》的义注，由法护长老所作。这位法护长老因住在僧伽罗洲附近的达弥罗国(Damiḷaraṭṭha)的婆达罗港(Badaratittha)，故亦被算作僧伽罗洲的作者。

පටිසම්භිදාමග්ගට්ඨකථං මහානාමො නාම ථෙරො ආකාසි. මහානිද්දෙසට්ඨකථං උපසෙනො නාම ථෙරො අකාසි. අභිධම්මටීකං පන ආනන්දත්ථෙරො අකාසි. සා ච සබ්බාසං ටීකානං ආදිභූතත්තා මූලටීකාති පාකටා.

《无碍解道义注》由名为摩诃男的长老所作。《大解释义注》由名为优波先那的长老所作。《阿毗达摩疏》则由阿难长老所作。此疏因是所有疏之始，故被称为《根本疏》。

විසුද්ධිමග්ගස්ස මහාටීකං දීඝනිකායට්ඨකථාය ටීකං මජ්ඣිමනිකායට්ඨකථාය ටීකං සංයුත්තනිකායට්ඨකථාය ටීකඤ්හාති ඉමායො ආචරියධම්මපාලත්ථෙරො අකාසි.

法护长老作《清净道论大疏》、《长部义注疏》、《中部义注疏》及《相应部义注疏》。

සාරත්ථදීපනිං නාම විනයටීකං අඞ්ගුත්තරනිකායටීකඤ්ච පරක්කමබාහුරඤ්ඤා යාචිතො සාරිපුත්තත්ථෙරො අකාසි. විමතිවිනොදනිං නාම විනයටීකං දමිලරට්ඨවාසිකස්සපත්ථෙරො අකාසි.

名为《心义灯》的律藏疏及《增支部疏》，由舍利弗长老应勇臂王之请求而作。名为《断除犹豫》(Vimativinodanī)的律藏疏，由居住在达弥罗国的迦叶长老所作。

අනුටීකං පන ආචරියධම්මපාලත්ථෙරො. සා ච මූලටීකාය අනුත්තානත්ථානි උත්තානානි සංවණ්ණිතත්තා අනුටීකා තිවුච්චති.

《随疏》(Anuṭīkā)由法护长老所造。此疏因阐释《根本疏》中未明之义，使其明了，故称为《随疏》。

විසුද්ධිමග්ගස්ස චූළටීකං මඛුදීපනිඤ්ච අඤ්ඤෙතරා ථෙරා අකංසු. සා ච මූලටීකාය අත්ථාවසෙසාති ච අනුත්තානත්ථාති ච කත්වා මූලටීකාය සද්ධිං සංසන්දිත්වා කතත්තා මධුර සත්තා ච මධුදීපනින්ති වුච්චති. මොහවිච්ඡෙදනිං පන ලක්ඛණගන්ථං කස්සපත්ථෙරො අකාසි.

《清净道论》的小疏及《蜜灯》(Madhudīpanī)由其他长老所作。此疏因补充《根本疏》的未尽之义及阐明其未显之义，并与《根本疏》对校而作，又因其义理甘美，故称为《蜜灯》。迦叶长老则造了名为《除痴》(Mohavicchedanī)的相论。

ආභිධම්මාවතාරං පන රුපාරූපවිභාගං විනයවිනිච්ඡයඤ්ච බුද්ධ දත්තත්ථෙරො. විනයසඞ්ගහං සාරිපුත්තත්ථෙරො. ඛුද්දසික්ඛං ධම්මසිරිත්ථෙරො[Pg.38]. පරමත්ථවිනිච්ඡයං නාමරූපපරිච්ඡෙදං අභිධම්මත්ථසඞ්ගඤ්ච අනුරුද්ධත්ථෙරො. සච්චසඞ්ඛෙපං ධම්මපාලත්ථෙරො. ඛෙමං ඛෙමත්ථෙරො. තෙ ච සඞ්ඛෙපතො සංවණ්ණිතත්තා සුඛෙන ච ලක්ඛණියත්තා ලක්ඛණගන්ථාති වුච්චන්ති.

佛授(Buddhadatta)长老造《阿毗达摩入门》、《色非色分别》及《戒律抉择》。舍利弗长老造《戒律摄要》。法吉祥(Dhammasiri)长老造《小戒学》。阿那律长老造《胜义抉择》、《名色分别》及《摄阿毗达摩义论》。法护长老造《谛纲》。凯玛(Khema)长老造《凯玛论》。这些论典因其阐释简要，特征易于掌握，故被称为“相论”。

තෙසං පන සංවණ්ණනාසු අභිධම්මත්ථසඞ්ගහස්ස පොරාණටීකං නවවිමලබුද්ධිත්ථෙරො අකාසි. සච්චංසඞ්ඛෙපනාමරූපපරිච්ඡෙදඛෙමාඅභිධම්මාවතාරානං පොරාණටීකං වාචිස්සරමහාසාමිත්ථෙරො. පරමත්ථවිනිච්ඡයස්ස පොරාණටීකං මහාබොධිත්ථෙරො.

关于这些论著的注释，新净慧(Navavimalabuddhi)长老为《摄阿毗达摩义论》作了古疏。语自在大长老(Vācissaramahāsāmi)为《谛纲》、《名色分别》、《凯玛论》及《阿毗达摩入门》作了古疏。大菩提(Mahābodhi)长老为《胜义抉择》作了古疏。

අභිධමත්ථසඞ්ගහාභිධම්මාවතාරාභිනව ටීකායො සුමඞ්ගලසාමිත්ථෙරො. සච්චසඞ්ඛෙපාභිනවටීකං අරඤ්ඤවාසිත්ථෙරො. නාමරූපපරිච්ඡෙදාභිනවටීකං මහාසාමිත්ථෙරො. පරමත්ථවිනිච්ඡයාභිනවටීකං අඤ්ඤතරත්ථෙරො. විනයවිනිච්ඡයටීකං රෙවතත්ථෙරො. ඛුද්දසික්ඛාය පුරාණටීකං මහායසත්ථෙරො. තායයෙව අභිනවටීකං සඞ්ඝරක්ඛිතත්ථෙරොති.

《摄阿毗达摩义论》与《阿毗达摩入门》的新疏由苏曼伽拉(Sumaṅgala)长老所作。《谛纲》的新疏由林居(Araññavāsi)长老所作。《名色分别》的新疏由大长老(Mahāsāmi)所作。《胜义抉择》的新疏由某位长老所作。《戒律抉择疏》由瑞瓦达长老所作。《小戒学》的古疏由大名(Mahāyasa)长老所作，其新疏则由僧护长老所作。

වජිරබුද්ධිං නාම විනයගණ්ඨිපදත්ථං වජිරබුද්ධිත්ථෙරො. චූළගණ්ඨිං මජ්ඣිමගණ්ඨිං මහාගණ්ඨිඤ්ච සීහළදීපවාසිනො ථෙරා. තෙ ච පදක්කමෙන අසංවණ්ණෙත්වා අනුත්තානත්ථායෙව සංවණ්ණිතත්තා ගණ්ඨිපදත්ථාති වුච්චන්ති.

名为《金刚智》的律藏疑难义释，由金刚智(Vajirabuddhi)长老所作。《小疑难义释》、《中疑难义释》及《大疑难义释》由居住在锡兰岛的长老们所作。这些著作因其并非逐字解释，而只阐明难解之义，故被称为“疑难义释”。

අභිධානප්පදීපිකං පන මහාමොග්ගලානත්ථෙරො. අත්ථබ්‍යක්ඛානං චූළබුද්ධත්ථෙරො. වුත්තොදයං සම්බන්ධචින්තනං සුබොධාලඞ්කාරඤ්ච සඞ්ඝරක්ඛිතත්ථෙරො. බ්‍යාකරණං මොග්ගලානත්ථෙරො.

《名称辞典》由大目犍连(Mahāmoggallāna)长老所作。《义释》(Atthabyakkhāna)由小佛(Cūḷabuddha)长老所作。《韵律学》、《关系思择》(Sambandhacintana)及《善觉庄严》(Subodhālaṅkāra)由僧护长老所作。《文法》(Byākaraṇa)由目犍连(Moggallāna)长老所作。

මහාවංසං චූළවංසං දීපවංසං ථූපවංසං බොධිවංසං ධාතුවං සඤ්ච සීහළදීපවාසිනො ථෙරා. දාඨාධාතුවංසං පන ධම්මකිත්තිත්ථෙරො අකාසි. එතෙ ච පාළිමුත්තකවසෙන වුත්තත්තා ගන්ථන්තරාති වුච්චන්ති.

《大史》、《小史》、《岛史》、《塔史》、《菩提史》及《舍利史》由居住在锡兰岛的长老们所作。《佛牙史》则由法誉长老所作。这些著作因在巴利圣典之外，故被称为“其他著作”。

ඉච්චෙවං බුද්ධඝොසාදයො ථෙර වරා යථාබලං යථාසත්තිං පරියත්තිං සාසනං උපත්ථම්භෙත්වා බහූහි මූලෙහි බහුහිසාඛාහි බහූහි ච විටපෙහි උපත්ථම්භියමානො වෙපුල්ලමා පජ්ජමානො [Pg.39] මහානිග්‍රොධරුක්ඛො විය ථිරං හුත්වා චිරකාලං තිට්ඨතීති වෙදිතබ්බං.

当知，觉音等诸贤圣长老，各尽其力，扶持教法，令其如大榕树，为众根、众枝、众桠所支撑，日益繁茂，坚固而得久住。

ඉදං සීහළදීපෙ පොත්ථකාරුළ්හතො පච්ඡා සාසනස්ස පතිට්ඨානං.

此为佛法在锡兰岛上书于贝叶之后的确立。

එතෙපි ච මහාථෙරො, යථාසත්තිං යථාබලං;

අට්ඨකථාදයො කත්වා, මච්චුමුඛං උපාගමුං.

此诸大长老，各尽其能力，造诸义注等，终趣于死域。

සෙය්‍යථාපි ච ලොකස්මිං, ඔභාසිත්වාන චන්දිමා;

ආවහිත්වාන සත්තානං, හිතං අත්ථංව ගච්ඡති.

犹如世间月，光明普照耀，为众生带来，利乐而西沉。

එවමෙව මහාථෙරා, ඤාණොභාසෙහි භාසිය;

ආවහිත්වාන සත්තානං, හිතං අත්ථංව ගච්ඡති.

大长老亦然，以智慧之光，为众生带来，利乐而入灭。

ඉති සාසනවංසෙ සීහළදීපිකසාසනවංසකථාමග්ගො

《教史》中锡兰岛教史之章。

නාම දුතියො පරිච්ඡෙදො.

第二章。

3. සුවණ්ණභූමිසාසනවංසකථාමග්ගො

3. 金地教史述

3. ඉදානි යථාඨපිතමාතිකාවසෙන සුවණ්ණභූමි රට්ඨෙ සාසනවංසකථාමග්ගස්ස වත්ථුං ඔකාසො අනුප්පත්ථො, තස්මා සුවණ්ණභූමිරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගං ආරභිස්සාමි.

3. 如今，依照已确立之纲要，在金地(Suvaṇṇabhūmi)国，叙述教史之事由的时机已到，因此我将开始撰述《金地国教史述》。

තත්ථ සුවණ්ණභූමීති තීසු රාමඤ්ඤරට්ඨෙසු එකස්ස නාමං. තීණිහි රාමඤ්ඤරට්ඨානි හොන්ති හංසාවතීමුත්තිමසුවණ්ණභූමිවසෙන එකදෙසෙන සබ්බම්පි රාමඤ්ඤරට්ඨං ගහෙතබ්බං. තත්ථ පන උක්කලාපජනපදෙ තපුස්සභල්ලිකෙ ආදිං කත්වා භගවතො අභිසම්බුජ්ඣිත්වා සත්තසත්තාහෙසු අතික්කන්තෙසුයෙව ආසාළ්හිමාසස්ස ජුණ්හපක්ඛපඤ්චමදිවසතො පට්ඨාය රාමඤ්ඤරට්ඨෙ සාසනං පතිට්ඨති.

其中，“金地”是三个孟国(Rāmaññaraṭṭha)之一的名称。此三孟国为汉萨瓦底(Haṃsāvatī)、穆蒂玛(Muttima)和金地，从某个意义上说，整个孟国都应被理解为包含此三者。在那里，在乌卡拉帕(Ukkalāpa)地区，以提普萨(Tapussa)和跋利迦(Bhallika)为始，世尊证悟之后，于七七四十九日后，从阿沙荼月(Āsāḷha)白分第五日起，教法即在孟国确立。

ඉදං රාමඤ්ඤරට්ඨෙ පඨමං සාසනස්ස පතිට්ඨානං.

此为教法在孟国的首次确立。

භගවතො [Pg.40] අභිසම්බුද්ධකාලතො පුබ්බෙයෙව අපරණ්ණකරට්ඨෙ සුභින්නනගරෙ තිස්සරඤ්ඤො කාලෙ එකස්ස අමච්චස්ස තිස්සො ජයො චාති ද්වෙපුත්තා අහෙසුං. තෙ ගිහිභාවෙ සංවෙගං ලභිත්වා මහාසමුද්දස්ස සමීපෙ ගජ්ජගිරිම්හි නාම පබ්බතෙ ඉත්ථුසිපබ්බං පබ්බජිත්වා නිසීදිසුං. තදා නාගියා විජ්ජාධරො සන්තවං කත්වා ද්වෙ අණ්ඩානි විජායිත්වා සා නාගී ලජ්ජාය තානි විජහිත්වා ගච්ඡි.

世尊正觉之前，在阿波罗那迦国(Aparaṇṇaka)苏宾那城(Subhinna)，提萨王(Tissa)统治时期，有一位大臣，他有两个儿子，名为帝沙（Tissa）和阇耶(Jaya)。他们在俗家时生起悚惧心，于大海附近的伽伽吉利(Gajjagiri)山，行仙人出家而住。当时，一条龙女与一位持明者(Vijjādhara)交合后产下两枚卵，那龙女因羞愧而弃卵离去。

තදා ජෙට්ඨො තිස්සකුමාරො තානි ලභිත්වා කනිට්ඨෙන සද්ධිං විභජිත්වා එකං එකස්ස සන්තිකෙ ඨපෙසි. කාලෙ අතික්කන්තෙ තෙහි අණ්ඩෙහි ද්වෙ මනුස්සා විජායිංසු. තෙ දස වස්සවයෙ සම්පත්තෙ කනිට්ඨස්ස අණ්ඩතො විජායනදහරො කාලං කත්වා මජ්ඣිමදෙසෙ මිථිලනගරෙ ගවංපති නාම කුමාරො උපජ්ජි. සො සත්තවස්සිකකාලෙ බුද්ධස්ස භගවතො සන්තිකෙ නිය්‍යාදෙත්වා පබ්බාජෙත්වා අචිරෙනෙව අරහා අහොසි.

那时，长子提萨王子得到那些卵后，与弟弟平分，各置一卵于己处。随着时间的推移，从那些卵中诞生了两个人。他们十岁时，从弟弟的卵中诞生的男孩去世了，投生于中土(Majjhimadesa)弥提罗城(Mithilā)，名为伽梵婆提(Gavaṃpati)的王子。他在七岁时被送至佛陀世尊处出家，不久即成为阿罗汉。

ජෙට්ඨස්ස පන අණ්ඩතො විජායනදහරො ද්වාදසවස්සිකකාලෙ සක්කො දෙවානමින්දො ආගන්ත්වා රාමඤ්ඤරට්ඨෙ සුධම්මපුරං නාම නගරං මාපෙත්වා සීහරාජාති නාමෙන තත්ථ රජ්ජං කාරාපෙසි. සිලාලොනෙ පන සිරිමාසොකොති නාමෙනාති වුත්තං. ගවංපතිත්ථෙරො ච අත්තනා මාතරං දට්ඨුකාමො මිථිලනගරතො ආගන්තුං ආරභි. තදා දිබ්බචක්ඛුනා මාතුයා කාලඞ්කතභාවං ඤත්වා ඉදානි මෙ මාතා කුහිං උප්පජ්ජතීති ආවජ්ජන්තො බාහුල්ලෙන නෙසාදකෙවට්ටානං නිවාසනට්ඨානභූතෙ දෙසෙ උප්පජ්ජතීති ඤත්වා සචාහං ගන්ත්වා න ඔවාදෙය්‍යං, මාතා මෙ අපායගමනියං අපුඤ්ඤං විචිනිත්වා චතූසු අපායෙසු උප්පජ්ජෙය්‍යාති චින්තෙත්වා භගවන්තං යාචිත්වා රාමඤ්ඤරට්ඨං වෙහාසමග්ගෙන ආගච්ඡි. රාමඤ්ඤරට්ඨෙ සුධම්මපරං පත්වා අත්තනො [Pg.41] භාතුනා සීහරාජෙන සද්ධිං රට්ඨවාසීනං ධම්මං දෙසෙත්වා පඤ්චසු සීලෙසු පතිට්ඨාපෙසි.

而从长兄的卵中诞生的男孩十二岁时，天帝释(Sakko devānamindo)前来，在孟国(Rāmaññaraṭṭha)建造了一座名为善法城(Sudhammapura)的都城，并让他以狮子王(Sīharāja)之名在那里为王。在石刻(Silālone)上则记载其名为斯里马阿育王(Sirimāsoka)。伽梵婆提长老想见母亲，便准备从弥提罗城(Mithilā)前来。那时，他以天眼得知母亲已经去世，便思察：“如今我母投生何处？”观察后，了知她多半投生在猎人与渔夫居住的地方。他心想：“若我不去教诫，我母将积集堕恶趣之不善业，投生于四恶趣中。”于是，他向世尊请求后，便以神通从空中来到了孟国。到达孟国的善法城后，他和自己的兄长狮子王一起为国人说法，使他们安住于五戒之中。

අථ සීහරාජා ආහ, ලොකෙසු භන්තෙ ත්වමසි අග්ගතරො පුග්ගලොති. න මහාරාජ අහං අග්ගතරො, තීසු පන භවෙසු සබ්බෙසං සත්තානං මකුටසඞ්කාසො ගොතමො නාම මය්හං සත්ථා අත්ථි, ඉදානි මජ්ඣිමදෙසං රාජගහං පටිවසතීති. එවං පන භන්තෙ සති තුම්හාකං ආචරියං මයං දට්ඨුං අරහාම වා නො වාති පුච්ඡි. ගවංපතිත්ථෙරොච ආම මහාරාජ අරහථ භගවන්තං දට්ඨුං, අහං යාචිත්වා ආගච්ඡාමීති වත්වා භගවන්තං යාචි. භගවා ච අභිසම්බුජ්ඣිත්වා අට්ඨමෙ වස්සෙ සද්ධිං අනෙකසතභික්ඛූහි රාමඤ්ඤරට්ඨෙ සුඛම්මපුරං ආකාසෙන ආගමාසි. රාජවංසෙ පඤ්චහි භික්ඛුසතෙහි ආගමාසීති වුත්තං. සිලාලෙඛනෙ පන වීසතිසහස්සමත්තෙහි භික්ඛූහීති වුත්තං. එත්ථ ච යස්මා භගවා සපරිසොයෙව ආගච්ඡි, න එකකොති එත්තකමෙව ඉච්ඡිතබ්බං, තස්මා නානා වාදතං පටිච්ච චිත්තස්සාකුලිතා න උප්පාදෙතබ්බාති.

这时狮子王(Sīharāja)问道：“尊者，您是世间最上之人(puggala)吗？”“大王，我并非最上之人。然于三有之中，有一位我师，名为乔达摩(Gotama)，如一切众生之宝冠，如今住在中土(Majjhimadesa)的王舍城(Rājagaha)。”“尊者，既然如此，我们能否得见您的老师？”伽梵婆提(Gavaṃpati)长老回答说：“是的，大王，你们可以得见世尊。我请求后即来。”说罢，他便去请求世尊。世尊于证悟后第八年，与数百位比丘一同，由空中来到孟国(Rāmaññaraṭṭha)的善法城(Sukhammapura)。《王统史》(Rājavaṃsa)中记载有五百位比丘同行，而石刻(Silālekhana)上则记载有约两万位比丘。于此，因世尊是与眷属一同前来，并非独自一人，故应接受此说，不应因各种异说而心生困惑。

අථ ආගන්ත්වා රතනමණ්ඩපෙ නිසීදිත්වා සරාජිකානං රට්ඨවාසීනං අමතරසං අදාසි. තීසු සරණෙසු පඤ්චසු ච සීලෙසු පතිට්ඨාපෙසි. අථ භගවා දස්සනත්ථාය ආගතානං ඡන්නං තාපසානං ඡ කෙසධාතුයො පූජනත්ථාය අදාසි. තතො පච්ඡාසත්තතිංසවස්සානි පූරෙත්වා පරිනිබ්බානකාලෙපි භගවතො අධිට්ඨානානුරූපෙන චිතකට්ඨානතො තෙත්තිංස දන්තෙ ගහෙත්වා ගවංපතිත්ථෙරො සුධම්මපුරං ආනෙත්වා සීහරඤ්ඤො දත්වා තෙත්තිංසචෙතියානි පතිට්ඨාපෙසි. එවං භගවතො පරිනිබ්බානතො අට්ඨමෙයෙව වස්සෙ ගවංපතිත්ථෙරො රාමඤ්ඤ රට්ඨෙ සුධම්මපුරෙ සාසනං පතිට්ඨාපෙසි.

于是，世尊来到宝亭中坐下，为国王及国人施予不死甘露，使他们安住于三皈依和五戒之中。接着，世尊为前来瞻仰的六位苦行者，赐予六根发舍利以供供养。此后，过了三十七年，在世尊般涅槃时，依世尊的决意力，伽梵婆提长老从火化处取了三十三颗牙舍利，带到善法城，献给狮子王，并建立了三十三座佛塔。就这样，世尊般涅槃后第八年，伽梵婆提长老在孟国善法城确立了教法。

ඉදං රාමඤ්ඤරට්ඨෙ දුතියං සාසනස්ස පතිට්ඨානං.

此为教法在孟国的第二次确立。

භගවතො [Pg.42] පරිනිබ්බුතපඤ්චතිංසාධිකානං ද්වින්නං සතානං උපරිසුවණ්ණභූමිං නාම රාමඤ්ඤරට්ඨං ආගන්ත්වා සොණත්ථෙරො උත්තරත්ථෙරොචාති ද්වෙ ථෙරා පඤ්චවග්ගකම්මාරහෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං සාසනං පතිට්ඨාපෙසුං. තෙ ච ථෙරා මහාමොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරස්ස සද්ධිවිහාරිකාති අට්ඨකථායං ආගතා.

世尊般涅槃后二百三十五年，须那(Soṇa)长老和郁多罗(Uttara)长老两位长老，与足以组成五人僧团行羯磨的比丘们一同来到名为金地(Suvaṇṇabhūmi)的孟国(Rāmaññaraṭṭha)，确立了教法。义注(aṭṭhakathā)中记载，这两位长老是摩诃目犍连子帝须(Mahāmoggaliputtatissa)长老的弟子。

තපුස්සභල්ලිකෙ ගවංපතිත්ථෙරඤ්ච පටිච්ච සාසනං තාව පතිට්ඨහි. තඤ්ච න සබ්බෙන සබ්බං ඔගාහෙත්වා යෙ යෙ පන සද්ධා පසන්නා, තෙ තෙ අත්තනො ඉච්ඡාවසෙනෙව සාසනං පසීදිංසු. පච්ඡා පන සොණුත්තරත්ථෙරා මහුස්සාහෙන ආචරිය ආණත්තියා සාසනස්ස පතිට්ඨාපනත්ථාය උස්සුක්කං ආපන්නා පතිට්ඨාපෙසුං. තෙන අට්ඨකථායං එතං රට්ඨං ගන්ත්වා එත්ථ සාසනං පතිට්ඨාපෙහීති කාරිතපච්චයවසෙන ආණත්තිවිභත්තිවසෙනච වුත්තං.

教法最初依靠塔普萨(Tapussa)、跋利迦(Bhallika)以及伽梵婆提长老(Gavampatitthera)而在此地确立。但并非所有人都能完全理解，只有那些有信心和信仰的人，才各自随自己的意愿对教法生起信心。后来，须那(Soṇa)和郁多罗(Uttara)长老奉老师之命，以极大的努力为确立教法而充满干劲，最终确立了教法。因此，在义注中说“去那个国家确立教法”，这是依使役动词和命令式动词的用法而说的。

තදා පන සුවණ්ණභූමිරට්ඨෙ සුධම්මපුරෙ සිරිමාසොකො නාම රාජා රජ්ජං කාරෙසි. තඤ්ච සුධම්මපුරං නාම කෙලාසපබ්බතමුද්ධනි දක්ඛිණාය අනුදිසාය පුබ්බඩ්ඪභාගෙන පබ්බතමුද්ධනි අපරඩ්ඪභාගෙන භූමිතලෙ තිට්ඨති. තංයෙව ගුළපාචකානං මස්සානං ගෙහසදිසානි ගෙහානි යෙභුය්‍යෙන, තෙනෙව ගොළමිත්තික නාමෙනාපි වොහාරියති. තස්ස පන නගරස්ස මහාසමුද්දසමීපෙ ඨිතත්තා දකයක්ඛිනී සබ්බදා ආගන්ත්වා රාජගෙහෙ ජාතෙ ජාතෙ කුමාරෙ ඛාදි.

那时，在金地(Suvaṇṇabhūmi)国的善法城(Sudhammapura)里，有位名叫吉祥阿育(Sirimāsoka)的国王在统治。这座善法城位于凯拉萨(Kelāsa)山顶，朝向南方，其东半部在山顶，西半部在平地。那里的房屋大多像制糖工匠的泥屋，因此也被称为“圆泥城”(Goḷamittika)。由于这座城市靠近大海，水夜叉(dakayakkhinī)总是前来，吃掉王宫里出生的每一个王子。

සොණුත්තරත්ථෙරානං සම්පත්තදිවසයෙව රාජගෙහෙ එකං පුත්තං විජායි. දකයක්ඛිනීච ඛාදිස්සාමීති සහ පඤ්චහි යක්ඛිනිසතෙහි ආගතා. තං දිස්වා මනුස්සා භායිත්වා මහාවිරවං රවන්ති. තදා ථෙරා භයානකං සීහසීසවසෙන එකසීසසරීරද්වයසම්බන්ධසණ්ඨානං මනුසීහරූපං මාපෙත්වා දස්සෙත්වා තං යක්ඛිනිං සපරිසං පලාපෙසුං.

就在须那(Soṇa)和郁多罗(Uttara)长老抵达的那一天，王宫里生下一个王子。水夜叉心想：“我要吃掉他”，便带着五百名夜叉女前来。人们看见她们，非常害怕，大声哭喊。当时，长老们变化出一个可怕的人狮(manusīharūpa)形象，其状为狮头，一个头连接两个身体，将那夜叉女及其眷属都吓跑了。

ථෙරා ච පුන යක්ඛිනියා අනාගමනත්ථාය පරිත්තං අකංසුතස්මිඤ්ච සමාගමෙ ආගතානං මනුස්සානං බ්‍රහ්මජාලසුත්තං අදෙසය්‍යුං[Pg.43]. සට්ඨිමත්තසහස්සා සොතාපන්නාදිපරායනා අහෙසුං. කුලදාරකානං අඩ්ඪුඩ්ඪානි සහස්සානි පබ්බජිංසු. කුලධීතානං පන දිඝඩ්ඪසහස්සං. රාජකුමාරානං පඤ්චසතාධිකසහස්සමත්තං පබ්බජිංසු. අවසෙසාපි මනුස්සා සරණෙ පතිට්ඨහිංසු. එවං සො තත්ථ සාසනං පතිට්ඨාපෙසීති. වුත්තඤ්ච අට්ඨකථායං,–

长老们又为了不让夜叉女再来而诵念护卫经(paritta)，并在集会上为前来的人们宣说了《梵网经》(Brahmajālasutta)。六万余人证得了须陀洹等果位。三千五百名贵族少年出家，一千五百名贵族少女出家。王子出家者则有一千五百人。其余的人们也都住于皈依。就这样，长老在那里建立了教法。正如义注中所说：

සුවණ්ණභූමිං ගන්ත්වාන, සොණුත්තරා මහිද්ධිකා;

පිසාචෙ නිද්ධමිත්වාන, බ්‍රහ්මජාලෙ මදෙසිසුන්ති.

索那(Soṇa)与郁多罗(Uttara)具大神通，前往金地(Suvaṇṇabhūmi)；驱逐恶鬼后，宣说《梵网经》。

තතො පට්ඨාය රාජකුමාරානං සොණුත්තරනාමෙහියෙව නාමං අකංසු. අවසෙසද්වාරකානම්පි රක්ඛසභයතො විමොචනත්ථං තාලපත්තභුජපත්තෙසු ථෙරෙහි මාපිතං මනුසීහරූපං දස්සෙත්වා මත්ථකෙ ඨපෙසුං. මනුස්සාච සිලාමයං මනුසීහරූපං කත්වා සුධම්මපුරස්ස එසන්නෙ පදෙසෙ ඨපෙසුං. තං යාවජ්ජතනා අත්ථීති. ඉච්චෙවං භගවතො පරිනිබ්බානතො පඤ්චතිංසාධිකෙ ද්විවස්සසතෙ සම්පත්තෙ සොණුත්තරත්ථෙරා ආගන්ත්වා සාසනං පතිට්ඨාපෙත්වා සාසනං පතිට්ඨාපෙත්වා අනුග්ගහං අකංසූති.

从那时起，王子们便以索那(Soṇa)和郁多罗(Uttara)为名。为了使其余的城门也免于罗刹(rakkhāsa)之惧，人们将长老们所造的人狮形象绘制于棕榈叶和贝叶上，置于城门顶上。民众也用石头雕刻人狮形象，安置在善法城(Sudhammapura)的附近地区。此像至今仍存。如是，世尊般涅槃后二百三十五年，索那和郁多罗长老前来建立教法，广施恩泽。

ඉදං රාමඤ්ඤරට්ඨෙ තතියං සාසනස්ස පතිට්ඨානං.

此为在孟国第三次建立教法。

තතො පච්ඡා ඡසතාධිකෙ සහස්සෙ සම්පත්තෙ පුබ්බෙ වුත්තෙහි තීහි කාරණෙහි සාසනස්ස උප්පත්තිට්ඨානභූතං රාමඤ්ඤරට්ඨං දාමරිකචොරභයෙන පජ්ජරරොගභයෙන සාසනපච්චත්ථිකභයෙනචාති තීහි භයෙහි ආකුලිතං අහොසි. තදා ච තත්ථ සාසනං දුබ්බලං අහොසි, යථා උදකෙ මන්දෙ තත්‍රජාතං උප්පලං උප්පලං දුබ්බලන්ති. තත්ථ භික්ඛූපි සාසනං යථා කාමං පූරෙතුං න සක්කා.

此后，当一千六百年过去时，由于之前所说的三种原因，作为教法发源地的孟国(Rāmaññaraṭṭha)，被三种怖畏所扰乱：盗贼之怖、疾疫之怖，以及教敌之怖。当时那里的教法衰弱，犹如浅水中生长的莲花般脆弱。那里的比丘们也不能随心所欲地圆满教法。

සූරියකුමාරස්ස නාම මනොහරිරඤ්ඤො පන කාලෙ සාසනං අතිවිය දුබ්බලං අහොසි. ජිනචක්කෙ එකඡසතාධිකෙ වස්සසහස්සෙ සම්පත්තෙ කලියුගෙච එකූනවීසතාධිකෙ [Pg.44] චතුවස්සසතෙ සම්පත්තෙ අරිමද්දනනගරෙ අනුරුද්ධා නාම රාජා තතො සහ පිටකෙන භික්ඛුසඞ්ඝං ආනෙසි.

在名为苏利耶库玛拉(Sūriyakumāra)的曼胡利(Manohari)国王统治时期，教法变得非常衰弱。当佛历一千六百零一年，即迦利时代(Kaliyuga)四百一十九年时，在阿利摩陀那城(Arimaddana-nagara)，名叫阿那律的国王从那里将比丘僧团连同三藏一起迎请而来。

තතො පච්ඡා ජිනචක්කෙ නවාධිකෙ සත්තසතෙ සහස්සෙ ච සම්පත්තෙ ලඞ්කාදීපෙ සිරිසඞ්ඝබොධිපරක්කමබාහුමහාරාජා සාසනං සොධෙසි.

此后，当佛历一千七百零九年时，兰卡岛(Laṅkādīpa)的吉祥僧伽菩提勇臂(Sirisaṅghabodhi Parakkamabāhu)大王整顿了教法。

තතො ඡන්නං වස්සානං උපරි කලියුගෙ ද්වත්තිංසාධිකෙ පඤ්චසතෙ සම්පත්තෙ උත්තරාජීවො නාම ථෙරො සාසනෙ පාකටො අහොසි.

此后六年，当迦利时代(Kaliyuga)五百三十二年时，一位名为邬多罗耆婆(Uttarājīva)的长老在教法中声名显赫。

සො පන රාමඤ්ඤරට්ඨවාසිනො අරියාවංසත්ථෙරස්ස සද්ධිවිහාරිකො. අරියාවංසත්ථෙරො පන කප්පුඞ්ගනගරවාසිනො මහාකාළත්ථෙරස්ස සද්ධිවිහාරිකො. මහාකාළත්ථෙරො පන සුධම්මපුරවාසිනො ප්‍රානදස්සිත්ථෙරස්ස සද්ධිවිහාරිකො. අයං පන උත්තරාජීවඡප්පදත්ථෙරානං වංසදීපනත්ථං වුත්තා.

他(指邬多罗耆婆)是孟国(Rāmaññaraṭṭha)居民圣种(Ariyāvaṃsa)长老的弟子。圣种长老是迦布甘城(Kappuṅga-nagara)居民摩诃迦罗(Mahākāḷa)长老的弟子。摩诃迦罗长老是善法城(Sudhammapura)居民帕那达西(Prānadassī)长老的弟子。此乃为阐明邬多罗耆婆与恰帕达(Chappada)长老的传承谱系而说。

සො පන ප්‍රානදස්සිත්ථෙරො ලොකියාභිඤ්ඤායො ලභිත්වා නිච්චං අභිණ්හං පාතොව මගධරට්ඨෙ උරුවෙලනිගමෙ මහාබොධිං ගන්ත්වා මහාබොධියඞ්ගණං සම්මජ්ජිත්වා පුන ආගන්ත්වා සුධම්මපුරෙ පිණ්ඩාය චරි. ඉදං ථෙරස්ස නිබද්ධවත්තුං. අයඤ්ච අත්ථො සුධම්මපුරතො මගධරට්ඨං ගන්ත්වා උරුවෙලනිගමෙ වාණිජකම්මං කරොන්තා තදාකාරං පස්සිත්වා පච්චාගමනකාලෙ සුධම්මපුර වාසීනං කථෙසුං, තස්මා විඤ්ඤායති.

帕那达西(Prānadassī)长老获得世间神通后，总是经常在清晨前往摩揭陀国的优楼频螺村，到大菩提树处清扫庭院，然后返回善法城(Sudhammapura)乞食。这是长老固定的行持。此事之所以为人所知，是因善法城的商人们前往摩揭陀国，在优楼频螺村经商时，看到了长老的行仪，返回时告诉了善法城的居民。

තස්මිඤ්ච කාලෙ උත්තරාජීවත්ථෙරො පරිපුණ්ණවීසතිවස්සෙන ඡප්පදෙන නාම සාමණෙරෙන සද්ධිං සීහළදීපං ගච්ඡි. සීහළදීපවාසිනො ච භික්ඛූ මයං මහාමහින්දත්ථෙරස්ස වංසිකා භවාම, තුම්හෙපි සොණුත්තරත්ථෙරානං වංසිකා භවථ, තස්මා මයං එකවංසිකා භවාම සමාන වාදිකාති වත්වා ඡප්පදසාමණෙරස්ස උපසම්පදකම්මං අකංසු. තතො පච්ඡා චෙතිය වන්දනාදීනි කම්මානි නිට්ඨාපෙත්වා උත්තරාජීවත්ථෙරො සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඛෙන අරිමද්දනනගරං පච්චාගමාහි.

那时，优多罗耆婆(Uttarājīva)长老与一位名叫恰帕达(Chappada)、已满二十岁的沙弥一同前往狮子洲(Sīhaḷadīpa)。住在狮子洲的比丘们说：“我们是大摩哂陀长老的法脉，你们也是索那与郁多罗(Soṇuttara)长老的法脉，因此我们是同一法脉，持相同见解。”说完，便为恰帕达沙弥行具足戒。之后，优多罗耆婆长老与比丘僧团一起完成礼敬佛塔等事务，便返回阿里摩陀那(Arimaddana)城。

ඡප්පදස්ස පන එතදහොසි,- සචාහං ආචරියෙන සහ ජම්බුදීපං [Pg.45] ගච්ඡෙය්‍යං, බහූහි ඤාතිබලිබොධෙහි පරියත්තුග්ගහණෙ අන්තරායො භවෙය්‍ය, තෙන හි සීහළදීපෙයෙව වසිත්වා පරියත්තිමුග්ගහෙත්වා පච්චාගමිස්සාමීති.

恰帕达(Chappada)心想：“如果我与老师一同去瞻部洲，众多的亲属与供养会成为学习经教的障碍，因此我应住在狮子洲(Sīhaḷadīpa)，学完经教后再回去。”

තතො ආචරියස්ස ඔකාසං යාචිත්වා සීහළදීපෙයෙව පටිවසි. සීහළදීපෙ වසිත්වා යාව ලද්ධත්ථෙරසම්මුතිකා පරියත්තිං පරියාපුණිත්වා පුන ජම්බුදීපං පච්චාගන්තුකාමො අහොසි. අථ තස්ස එතදහොසි,– අහං එකකොව ගච්ඡන්තො සචෙ මම ආචරියො නත්ථි, සචෙපි ජම්බුදීපවාසිනා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං විනයකම්මං කාතුං න ඉච්ඡෙය්‍යං, එවං සති විසුං කම්මං කාතුං න සක්කූණෙය්‍යං, තස්මා පිටකධරෙහි චතූහි ථෙරෙහි සද්ධිං ගච්චෙය්‍යං, ඉච්චෙතං කුසලන්ති.

于是他向老师请求许可后，便住在狮子洲(Sīhaḷadīpa)。住在狮子洲期间，他学习经教直到获得长老的认可，之后又想返回瞻部洲。那时他心想：“我如果独自前往，万一我的老师不在，而我又不愿与瞻部洲的比丘僧团一同行律羯磨，这样我就无法另外行羯磨了。因此，我应当与四位持三藏的长老一同前去，这才是善举。”

එවං පන චින්තෙත්වා තාමලිත්තිගාමවාසිනා සිවලිත්ථෙරෙන කම්බොජරඤ්ඤො පුත්තභූතෙන තාමලින්දත්ථෙරෙන කිඤ්චිපුරවාසිනා ආනන්දත්ථෙරෙන රාහුලත්ථෙරෙනචාති ඉමෙහි චතූහි ථෙරෙහි සද්ධිං නාවාය පච්චාගච්ඡි. තෙ ච ථෙරා පිටකධරා අහෙසුං දක්ඛා ථාමසම්පන්නා ච. තෙසු විසෙසතො රාහුලත්ථෙරො ථාමසම්පන්නො. කුසිමනගරං සම්පත්තකාලෙ උපකට්ඨවස්සූපගමනකාලො හුත්වා අරිමද්දනනගරෙ ආචරියස්ස සන්තිකං අසම්පාපුණිත්වා කුසිමනගරයෙව වස්සං උපගමිංසු. තෙසං වස්සූපගමනවිහාරවත්ථු ආරාමපාකාරො ච කුසිමනගරස්ස දක්ඛිණදිසාසාගෙ යාවජ්ජතනා අත්ථි.

如是思惟后，他便与住在多摩梨帝村(Tāmalittigāma)的尸婆利(Sivali)长老、曾为柬埔寨(Kamboja)国王之子的多摩陵陀(Tāmalinda)长老、住在建志补罗(Kiñcipura)的阿难长老，以及罗睺罗长老，此四位长老一同乘船返回。彼等长老皆为持三藏者，聪慧且体力充沛。其中，罗睺罗长老尤其体力充沛。当他们抵达拘尸摩城(Kusimanagara)时，已临近安居之期，因未能抵达阿里摩陀那(Arimaddana)城的老师之处，便在拘尸摩城入雨安居。他们安居的寺院之地与园林围墙，至今仍在拘尸摩城的南面。

වස්සංවුට්ඨකාලෙ පන මහාපවාරණාය පවාරෙත්වා තෙ පඤ්ච ථෙරා අරිමද්දනනගරං අගමංසු. උත්තරාජීවත්ථෙරොච අරිමද්දනනගර වාසීහි භික්ඛූහි විසුං හුත්වා සඞ්ඝකම්මානි අකාසි. කිඤ්චාපි චෙත්ථ උත්තරාජීවත්ථෙරාදයො සීහළදීපතො පච්චාගන්ත්වා අරිමද්දනනගරෙ වසිත්වා සාසනං අනුග්ගහෙසුං, රාමඤ්ඤරට්ඨෙ පන ජාතත්තා පුබ්බෙ ච තත්ථ නිවාසත්තා ඉධ දස්සිතාති දට්ඨබ්බා.

雨安居结束后，行大自恣，彼五位长老便前往阿里摩陀那城(Arimaddananagara)。优多罗耆婆长老(Uttarājīvatthera)与住在阿里摩陀那城的比丘们分离，另外举行僧团羯磨。虽然优多罗耆婆长老等人从狮子洲(Sīhaḷadīpa)返回后，住在阿里摩陀那城护持教法，但因他们生于孟国，且先前亦住于彼处，故于此处述及，应如是了知。

තස්මිඤ්ච [Pg.46] කාලෙ දලනගරෙ පදීපජෙය්‍යගාමෙ ජාතො සාරිපුත්තො නාම මහල්ලකස්සමණෙරො එකො අරිමද්දනනගරං ගන්ත්වා ආනන්දත්ථෙරස්ස සන්තිකෙ උපසම්පජ්ජිත්වා පරියත්ති පරියපුණි. සො බහුස්සුතො අහොසි දක්ඛො ථාමසම්පන්නො ච. තමත්ථං සුත්වා නරපතිචඤ්ඤිසූරාජා චින්තෙසි,- සචෙසො අඞ්ගපච්චඞ්ගසම්පන්නො භවෙය්‍ය, ආචරියං කත්වා ඨපෙස්සාමි අනුග්ගහෙස්සාමීති. රාජා එවං චින්තෙත්වා රාජපුරිසෙ පෙසෙත්වා වීමංසාපෙසි. රාජපුරිසා ච තස්ස ඡින්නපාදඞ්ගුට්ඨග්ගතං පස්සිත්වා තමත්ථං රඤ්ඤො ආරොචෙසුං. රාජා තං සුත්වා එවං විකලඞ්ගපච්චඞ්ගො භවෙය්‍ය, පධානාචරියට්ඨානෙ ඨපෙතුං න යුත්තොති කත්වා පධානාචරියභාවං න අකාසි. පූජාසක්කා රමත්තෙනෙව අනුග්ගහං අකාසි. එකස්මිඤ්ච කාලෙ ධම්මවිලාසොති ලඤ්ඡං දත්වා රාමඤ්ඤරට්ඨෙ සාසනං සොධෙත්වා පරිසුද්ධං කරොහීති රාමඤ්ඤරට්ඨං පෙසෙසි.

其时，在达拉城(Dalanagara)的灯明村(Padīpajeyyagāma)，有一位名叫舍利弗的老沙弥，他前往阿里摩陀那城(Arimaddananagara)，在阿难长老座下受具足戒，并通达经教。他博学、聪慧且强健。那罗波帝悉都王(Narapatisithurājā)闻此事，心想：“此人若肢体健全，我将立其为师并予以护持。”国王如是思惟后，便派遣王臣前去查访。王臣们见到他足趾之端有伤残，便将此事禀告国王。国王听后，认为“此人肢体残缺，不宜立于国师之位”，故未任命其为国师，仅以供养恭敬予以护持。某时，国王赐其“法喜”(Dhammavilāsa)之印，并派遣他前往孟国，说：“去整顿教法，使之清净！”

සොච රාමඤ්ඤරට්ඨං ගන්ත්වා දලනගරෙ බහුනං භික්ඛූනං ධම්ම විනයං වාචෙත්වා සාසනං පග්ගහෙසි. තත්ථ ච රාමඤ්ඤමනුස්සා තස්ස ධම්මවිලාසත්ථෙරස්ස සිස්සානුසිස්සා සීහළභික්ඛු ගණාති වොහාරන්ති. ඉච්චෙවං සීහළදීපිකස්ස ආනන්දත්ථෙරස්ස සිස්සං ධම්මවිලාසං පටිච්ච රාමඤ්ඤරට්ඨෙ සීහළදීපතො සාසනස්ස ආගතමග්ගොති.

他前往孟国，在达拉城(Dalanagara)为众多比丘教授法与律，光大了教法。在那里，孟国人称法喜长老(Dhammavilāsatthera)的弟子与再传弟子为“狮子洲比丘众”。如是，缘于狮子洲阿难长老的弟子法喜，此乃教法自狮子洲传入孟国之途。

ඉදං රාමඤ්ඤරට්ඨෙ චතුත්ථං සාසනස්ස පතිට්ඨානං.

此为教法在孟国的第四次确立。

තස්මිඤ්ච කාලෙ මුත්තිමනගරෙ අග්ගමහෙසියා ආචරියා බුද්ධවංසත්ථෙරමහානාගත්ථෙරා සීහළදීපං ගන්ත්වා මහාහාරවාසිගණවංසභූතානං භික්ඛූනං සන්තිකෙ පුන සික්ඛං ගණ්හිත්වා මුත්තිමනගරං පච්චාගන්ත්වා මුත්තිමනගරවාසීති භික්ඛූහි විසුං හුත්වා සඞ්ඝකම්මානි කත්වා සාසනං පග්ගහෙසුං. තෙච ථෙරෙ [Pg.47] පටිච්ච රාමඤ්ඤරට්ඨෙ පුන සීහළදීපතො සාසනං ආගතන්ති.

其时，在马都八城(Muttimanagara)，王后的老师佛史长老(Buddhavaṃsatthera)与大龙长老(Mahānāgatthera)前往狮子洲(Sīhaḷadīpa)，在大寺派(Mahāvihāravāsin)传承的比丘座下重新受学，返回马都八城后，与当地比丘分离，另外举行僧团羯磨，光大了教法。缘于此二位长老，教法再次自狮子洲传入孟国。

ඉදං රාමඤ්ඤරට්ඨෙ පඤ්චමං සාසනස්ස පතිට්ඨානං.

此为教法在孟国的第五次确立。

තතො පච්ඡාච මුත්තිමනගරෙ සෙතිභින්දස්ස රඤ්ඤො මාතුයා ආචරියො මෙධඞ්කරො නාම ථෙරො සීහළදීපං ගන්ත්වා සීහළදීපෙ අරඤ්ඤවාසීනං මහාථෙරානං සන්තිකෙ පුන සික්ඛං ගහෙත්වා පරියත්තිං පරියාපුණිත්වා සුවණ්ණරජතමයෙ තිපුසීසච්ඡන්නෙ සෙතිභින්දස්ස රඤ්ඤො මාතුයා කාරාවිතෙ විහාරෙ නිසිදිත්වා සාසනං අනුග්ගහෙසි. ලොකදීපකසාරඤ්ච නාම ගන්ථං අකාසි. අථාපරිම්පි මුත්තිමනගරෙයෙව සුවණ්ණසොභණො නාම ථෙරො සීහළදීපං ගන්ත්වා මහාවිහාරවාසිගණවංසභූතානං ථෙරානං සන්තිකෙ පුන සික්ඛං ගහෙත්වා මුත්තිමනගරමෙව පච්චාගච්ඡි.

此后，在马都八城(Muttimanagara)，塞提频陀王(Setibhindarājā)之母的老师，名为梅檀迦罗(Medhaṅkara)的长老前往狮子洲(Sīhaḷadīpa)，在狮子洲林居派诸大长老座下重新受学，通达教理，然后在塞提频陀王之母所造、以金银铅锡覆顶的寺院中安住，护持教法。他还撰写了一部名为《世间明灯精要》(Lokadīpakasāra)的论著。之后，同样在马都八城，另一位名为金饰(Suvaṇṇasobhaṇa)的长老前往狮子洲，在大寺派传承的诸长老座下重新受学，之后返回了马都八城。

සො පන ථෙරො අරඤ්ඤෙයෙව වසි. ධුතඞ්ගධරො ච අහොසි අප්පිච්ඡො සන්තුට්ඨො ලජ්ජී කුක්කුච්චකො සික්ඛා කාමො දක්ඛො ථාමසම්පන්නො ච. සීහළදීපෙ කලම්බුම්හි නාම ජාතස්සරෙ උදකුක්ඛෙපසීමායං අතිරෙකපඤ්චවග්ගෙන වනරතනං නාම සඞ්ඝරාජං උපජ්ඣායං කත්වා රාහුලභද්දං නාම විජයබාහුරඤ්ඤො ආචරියභූතං ථෙරං කම්මවාචාචරියං කත්වා උපසම්පජ්ජි. සොච ථෙරො පුනාගන්ත්වා මුත්තිමනගරෙයෙව වසිත්වා ගණං වඩ්ඪෙත්වා සාසනං අනුග්ගහෙසි. එතෙ ච ද්වෙ ථෙරෙ පටිච්ච රාමඤ්ඤරට්ඨෙ සීහළදීපතො සාසනං ආගතං.

那位长老住在森林中，奉行头陀支，少欲知足，有惭有愧，乐于学戒，聪慧且有毅力。他在狮子洲(Sīhaḷadīpa)一个名为迦兰布(Kalambu)的天然湖泊中，于水界(udakukkhepasīmā)上，以超过五位比丘的僧团，以名为林宝(Vanaratana)的僧王为戒师(upajjhāya)，以毗阇耶巴忽王(Vijayabāhurājā)的老师、名为罗睺罗跋陀(Rāhulabhadda)的长老为羯磨阿阇梨，受具足戒。那位长老后来又回到马都八城居住，壮大僧团，护持教法。缘于此二位长老，教法从狮子洲传入孟国。

ඉදං රාමඤ්ඤරට්ඨෙ ඡට්ඨං සාසනස්ස පතිට්ඨානං.

此为教法在孟国的第六次确立。

තතො පච්ඡා සාසනවසෙන ද්විවස්සාධිකෙ ද්විසහස්සෙ කලියුගතො එකාසීතිකෙ සම්පත්තෙ හංසාවතීනගරෙ සිරිපරමමහාධම්මරාජාති [Pg.48] ලද්ධනාමො ධම්මචෙතියරාජා කුසිමමණ්ඩලෙ හංසාවතීමණ්ඩලෙ මුත්තිමමණ්ඩලෙ ච රට්ඨවාසිනො සපජංවිය ධම්මෙන සමෙන රක්ඛිත්වා රජ්ජං කාරෙසි. සො ච රාජා තීසු පිටකෙසු චතූසු ච වෙදෙසු බ්‍යාකරණච්ඡන්දාලඞ්කාරාදීසු ච ඡෙකො සික්ඛිතනානාසිප්පො නානාභාසාසු ච පසුතො සද්ධාසීලාදිගුණොපෙතො කුමුදකුන්දසරදචන්දිකාසමානසිතපජපතිභූතො ච සාසනෙ ච අතිප්පසන්නො අහොසි.

其后，时值佛教纪年两千零八十三年，在汉萨瓦底城(Haṃsāvatīnagara)，一位名为法塔王(Dhammacetiyarājā)的国王获得了“吉祥至上大法王”(Siriparamamahādhammarājā)的称号。他在拘尸摩(Kusima)、汉萨瓦底和马都八(Muttima)三个区域，以正法平等地守护着国中百姓，如待己出，并治理国家。这位国王精通三藏、四吠陀以及声明、韵律、修辞等学问，通晓各种技艺与多种语言，具足信、戒等功德，其洁白声誉犹如睡莲、茉莉与秋月之光，对教法亦极为虔信。

එකස්මිං කාලෙ සො චින්තෙසි, භගවතො සාසනං නාම පබ්බජ්ජඋපසම්පදතාවෙන සම්බන්ධං, උපසම්පදභාවො ච සීමපරිසවත්ථු ඤත්තිකම්මවාචාසම්පත්තීහි සම්බන්ධොති. එවඤ්ච පන චින්තෙත්වා සීමවිනිච්ඡයං තස්සං වණ්ණනං විනයසඞ්ගහං තස්සංවණ්ණනං සීමාලඞ්කාර සීමසඞ්ගහඤ්ච සද්දතො අත්ථතො ච පුනප්පුනං උපපරික්ඛිත්වා අඤ්ඤමඤ්ඤං සංසන්දිත්වා පුබ්බාපරං තුලයිත්වා භගවතො අධිප්පායො ඊදිසො ගන්ථකාරානං අධිප්පායො ඊදිසොති පස්සිත්වා අම්හාකං රාමඤ්ඤරට්ඨෙ බද්ධනදීසමුද්දජාතෙස්සරාදයො සීමායො බහුකාපි සමානා අයං පරිසුද්ධාති වවත්ථපෙතුං දුක්කරං, එවං සති සීමපරිසාපරිසුද්ධා භවිතුං දුක්කරාති පටිභාති.

一时，他心想：“世尊的教法，是与出家和受具足戒相关的；而受具足戒，又与界、僧、事、白、羯磨语的圆满具足相关。”如此思惟后，他反复从文句和义理上考查《界抉择》(Sīmāvinicchaya)及其释义(vaṇṇanā)、《戒律摄要》(Vinayasaṅgaha)及其释义、《界庄严》(Sīmālaṅkāra)和《界摄》(Sīmasaṅgaha)，相互参照，前后权衡，洞见“世尊的意趣是如此，诸论师的意趣是如此”。于是他想：“在我们孟国(Rāmaññaraṭṭha)，虽有已结的河界、海界、自然湖等众多界(sīmā)，但要确定‘此界清净’甚为困难。如此一来，界的清净与僧的清净，看来也难以成就。”

තතො පච්ඡා රාමඤ්ඤරට්ඨෙ තිපිටකධරබ්‍යත්තප්පටිබලත්ථෙරෙහි මන්තෙත්වා රඤ්ඤො පටිභානානුරූපං සීමපරිසා පරිසුද්ධා භවිතුං දුක්කරාති ථෙරා විනිච්ඡනිංසු.

其后，与孟国(Rāmaññaraṭṭha)持三藏、聪慧、能干的诸长老商议后，长老们裁决道：“诚如王之所见，界的清净与僧的清净，实难成就。”

අථ රාජා එවම්පි චින්තෙසි,– අහොවත සම්මාසම්බුද්ධස්ස සාසනං පඤ්චවස්සසහස්සානි පතිට්ඨතිස්සතීති ගන්ථෙසු වුත්තොපි සමානො අභිසම්බුද්ධතො චතුසට්ඨාධිකද්විසහස්සමත්තෙනෙව කාලෙන සාසනෙ මලං හුත්වා උපසම්පදකම්මෙ කඞ්ඛාට්ඨානං තාව උප්පජ්ජි, කථං පන පඤ්චවස්සසහස්සානි සාසනස්ස පතිට්ඨානං භවිස්සතීති. එවං ධම්මසංවෙගං උප්පාදෙත්වා පුනාපි එවං චින්තෙසි,- එවං එත්තකං සාසනෙ මලං දිස්සමානොපි [Pg.49] සමානො උපසම්පදකම්මෙ කඞ්ඛාට්ඨානං දිස්සමානොපි සමානො පරිසුද්ධත්ථාය අනාරභිත්වා මාදිසො අප්පොස්සුක්කො මජ්ඣත්තො නිසීදිතුං අයුත්තො, එවඤ්හි සති භගවති සද්ධො පසන්නොම්හීති වත්තබ්බතං අනාපජ්ජෙය්‍යං, තස්මා සාසනං නිම්මලං කාතුං ආරභිස්සාමීති.

于是国王又思惟道：“经中虽言‘善哉，愿正等觉者之教法住世五千年’，然自佛陀证悟至今，仅两千零六十四年，教法中已生垢染，于受具足戒羯磨中亦生疑窦，教法又如何能住世五千年呢？”他如此生起法悚惧心(dhammasaṃvega)后，复又思惟：“纵然教法中已见如是垢染，于受具足戒羯磨中已见疑窦，然若不为令其清净而发起精进，如我这般人，漠然中立、安坐不动，实为不当。若如此，则我将无由自称‘于世尊有信有净’了。是故，我当发起努力，令教法清净无垢。”

කුතො නුඛො දානි සාසනං ආහරිත්වා ථිරං පතිට්ඨා පෙය්‍යන්ති ආවජ්ජන්තො එවං චින්තෙසි,- භගවතො කිර පරිනිබ්බානතො ඡත්තිංසාධිකෙ ද්විසතෙ සම්පත්තෙ මහාමොග්ගලි පුත්තතිස්සත්ථෙරො මහාමහින්දත්ථෙරං පෙසෙත්වා සීහළදීපෙ සාසනං පතිට්ඨාපෙසි, තදා දෙවානං පියතිස්සරාජා මහාවිහාරං කාරාපෙත්වා අදාසි, සාසනවරඤ්ච එකාසිතාධිකානි ද්විවස්සසතානි විමලං හුත්වා පතිට්ඨහි, භික්ඛුසඞ්ඝොපි මහාවිහාර වාසිගණවසෙන එකතොව අට්ඨාසි, තතො පච්ඡා අභයගිරිවාසිජෙ තවනවාසිවසෙන ද්වෙධා හුත්වා භිජ්ජි, ජිනචක්කෙ අට්ඨසත්තසතාධිකෙ සහස්සෙ සම්පත්තෙ සිරිසඞ්ඝබොධිපරක්කමබාහුමහාරාජා උදුම්බරගිරිවාසි මහාකස්සපත්ථෙරප්පමුඛං මහාවිහාර වාසිගණං අනුග්ගහෙත්වා යථාවුත්තෙ ද්වෙගණෙ විසොධෙසි, සාසනං නිම්මලං අකාසි, තතො පච්ඡා විජයබාහුපරක්කමබාහුරාජූනං ද්වින්නං කාලෙපි සාසනං නිම්මලං හුත්වායෙව අට්ඨාසි, තෙනෙව බ්‍යත්තප්පටිබලභික්ඛූ ආයාචිත්වා සීහළදීපං ගන්ත්වා පුන සික්ඛං ගණ්හා පෙස්සාමි, තෙසං පන පරම්පරවසෙන පවත්තානං භික්ඛූනං වසෙන අම්හාකං රාමඤ්ඤරට්ඨෙ සාසනං නිම්මලං හුත්වා පතිට්ඨහිස්සතීති. එවං පන චින්තෙත්වා මොග්ගලානත්ථෙරං සොමත්ථෙරඤ්ච සීහළදීපං ගමනත්ථාය යාචි. ථෙරාච සාසනප්පටියත්තකම්මමිදන්ති මනසිකරිත්වා පටිඤ්ඤං අකංසු.

他心想：“如今当从何处迎来教法，方能令其稳固建立？”他思惟道：“据说世尊般涅槃后二百三十六年，大目犍连子帝须(Mahāmoggalliputtatissa)长老派遣摩哂陀长老到狮子洲(Sīhaḷadīpa)建立教法。当时天爱帝须(Devānaṃpiyatissa)王建造大寺(Mahāvihāra)并作供养，殊胜的教法清净无染地确立了二百八十一年，比丘僧团也以大寺派为一个整体而住。后来，因无畏山派和祇多林(Jetavana)派的缘故，分裂为二。佛历一千七百七十八年时，吉祥僧伽菩提勇臂王扶持以优昙跋罗山(Udumbaragiri)住的摩诃迦叶长老为首的大寺派，清净了前述二派，使教法清净。此后，在毗阇耶巴忽(Vijayabāhu)王和勇臂王两位国王的时代，教法仍然保持清净。因此，我要请求那些聪慧且具能力的比丘前往狮子洲，重新受学，然后由他们代代相传，这样我们孟国的教法也会清净地建立起来。”这样思索后，他便请求目犍连(Moggalāna)长老和须摩(Soma)长老前往狮子洲。两位长老认为这是整备教法之事，便答应了。

රාජා ච දාඨාධාතුපූජනත්ථාය භික්ඛුසඞ්ඝස්ස පූජනත්ථාය භූවනෙකබාහුරඤ්ඤො පණ්ණාකාරත්ථාය දෙය්‍යධම්මපණ්ණාකාරවත්ථූනි පටියාදෙත්වා චිත්‍රදූතං රාමදූතන්ති ඉමෙ ද්වෙ අමච්චෙ ද්වීසු නාවාසු නායකට්ඨානෙ ඨපෙත්වා කලියුගෙ සත්තතිංසාධිකෙ අට්ඨවස්සසතෙ සම්පත්තෙ මාඝමාසස්ස පුණ්ණමිතො එකාදසමියං සූරවාරෙ චිත්‍රදූතං සද්ධිං මොග්ගලානත්ථෙරප්පමුඛෙහි භික්ඛූහි එකාය නාවාය ගමාපෙසි. ඵග්ගුණමාසස්ස අට්ඨමියං සීහළදීපෙ කලම්බුතිත්ථං පායාසි.

国王为供养佛牙舍利、供养比丘僧团，以及作为致布瓦内卡巴忽(Bhūvanekabāhu)王的献礼，准备了应施之物与礼品。他任命画使(Citradūta)与罗摩使(Rāmadūta)二位大臣为两艘船的统领。于迦利时代(Kaliyuga)八百三十七年，摩伽月圆后第十一日，周日，国王派遣画使与以目犍连长老为首的比丘们乘一艘船出发。于法古那(Phagguṇa)月第八日，抵达狮子洲的迦兰布(Kalambutittha)港。

රාමදූතං පන තස්මිංයෙව වස්සෙ මාඝමාසස්ස පුණ්ණමිතො ද්වාදසමියං චන්දවාරෙ සද්ධිං සොමත්ථෙරප්පමුඛෙහි භික්ඛූහි එකාය නාවාය ගමාපෙසි. උජුකං පන වාතං අලභිත්වා චිත්‍රමාසස්ස ජුණ්හපක්ඛනවමියං සීහළදීපෙ වල්ලිගාමං පායාසි.

至于罗摩使，则于同年摩伽月圆后第十二日，周一，与以须摩(Soma)长老为首的比丘们乘一艘船出发。然因未得顺风，于质多(Citta)月白分第九日，方抵达狮子洲的瓦利伽摩(Valligāma)村。

තතො පච්ඡා තෙපි ද්වෙ අමච්චා ද්වීසු නාවාසු ආභතානි දාතබ්බපණ්ණාකාරවත්ථූනි සන්දෙසපණ්ණානි ච භූවනෙකබාහුරඤ්ඤො භික්ඛූසඞ්ඝස්ස ච අදාසි. රඤ්ඤා පෙසිතභික්ඛූනඤ්ච සන්දෙසපණ්ණෙ කථිතනියාමෙනෙව කල්‍යාණියං නාම නදියං උදකුක්ඛෙපසීමායං සාමණෙරභූමියං පතිට්ඨාපෙත්වා පුන උපසම්පදකම්මං අකංසු.

其后，彼二位大臣将两艘船所载之应献礼品与信函，呈予布瓦内卡巴忽(Bhūvanekabāhu)王及比丘僧团。国王所遣之比丘们，亦依据信中所述之规定，于名为迦罗尼(Kalyāṇī)河的掷水界中，先令其住于沙弥位，复为彼等行受具足戒羯磨。

උපසම්පජ්ජිත්වා ච භූවනෙකබාහුරාජා නානාප්පකාරෙ භික්ඛූනං සාරුප්පෙ පරික්ඛාරෙ දත්වා ඉදං පන ආමිසදානං යාව ජීවිතපරියොසානායෙව පරිභුඤ්ජිතබ්බං භවිස්සති, නාමලඤ්ඡං පන න ජීරිස්සතීති කත්වා රාමදූතස්ස නාවාය පඛානභූතස්ස සොමත්ථෙරස්ස සිරිසඞ්ඝබොධිසාමීති නාමං අදාසි. අවසෙසානං පන දසන්නං ථෙරානං කිත්තිසිරිමෙඝසාමි පරක්කමබාහුසාමි බුද්ධඝොසසාමි සීහළදීපවිසුද්ධසාමි ගුණරතනධරසාමී ජිනාලඞ්කාරසාමි රතනමාලිසාමි සද්ධම්මතෙජසාමි ධම්මරාමසාමි භූවනෙකබාහුසාමීති නාමානි අදාසි.

彼等受具足戒后，布瓦内卡巴忽王(Bhūvanekabāhu)布施比丘们各种适宜的资具，并言：“此等物资布施，当受用至命终，然名号则不朽。”于是，赐予罗摩使(Rāmadūta)之船的首领须摩长老(Soma thera)“吉祥僧伽菩提主”之名。又赐予其余十位长老：吉祥师利弥伽主(Kittisirimeghasāmi)、勇臂王主(Parakkamabāhusāmi)、觉音主(Buddhaghosasāmi)、狮子洲清净主(Sīhaḷadīpavisuddhasāmi)、功德宝持主(Guṇaratanadharasāmi)、《胜者庄严》主(Jinālaṅkārasāmi)、宝鬘主(Ratanamālisāmi)、正法光主(Saddhammatejasāmi)、法乐主(Dhammarāmasāmi)、布瓦内卡巴忽主(Bhūvanekabāhusāmi)之名。

චිත්‍රදූතස්ස [Pg.51] නාවාය පඛානභූතස්ස මොග්ගලානත්ථෙරස්ස ධම්මකිත්තිලොකගරුසාමීති නාමං අදාසි. අවසෙසානං පන සිරිවනරතනසාමි මඞ්ගලත්ථෙරස්සාමි කල්‍යාණතිස්සස්සාමි චන්දගිරිසාමි සිරිදන්තධාතුසාමි වනවාසිතිස්සසාමි රතනලඞ්කාරසාමි මහාදෙවසාමි උදුම්බරගිරිසාමි චූළාභයතිස්සසාමීති නාමානි අදාසි. බාවීසතියා පන පච්ඡා සමණානං නාමං න අදාසි. අභිනවසික්ඛං පන සබ්බෙසංයෙව අදාසි.

赐予画使(Citradūta)之船的首领目犍连长老(Moggalāna thera)“法誉世间师主”(Dhammakittilokagarusāmi)之名。又赐予其余诸人：吉祥林宝主(Sirivanaratanasāmi)、吉祥长老主(Maṅgalattherasāmi)、迦腻帝须主(Kalyāṇitissasāmi)、月山主(Candagirisāmi)、吉祥牙舍利主(Siridantadhātusāmi)、林住帝须主(Vanavāsitissasāmi)、宝庄严主(Ratanalaṅkārasāmi)、大天主(Mahādevasāmi)、优昙跋罗山主(Udumbaragirisāmi)、小无畏帝须主(Cūḷābhayatissasāmi)之名。然未赐予其后二十二位沙门名号，但于众人皆授以新学。

තතො පච්ඡා චෙතියපූජනාදීනි කත්වා තංතංකිච්චං නිප්ඵාදෙත්වා පුන ආගමංසු. භූවනෙකබාහුරාජා චිත්‍රදූතං එවමාහ, රාමාධිපතිරඤ්ඤො පණ්ණාකාරං පටිදාතුං ඉච්ඡාමි, පටිදූතඤ්ච පෙසෙතුං තාව ත්වං ආගමෙහීති. එවං පන වත්වා පච්ඡා ආගමනකාලෙ චණ්ඩවාතභයෙන මහාසමුද්දමජ්ඣෙ නාවා අවගච්ඡති. තෙන සීහළරඤ්ඤා පෙසිතනාවාය සබ්බෙ සන්නිපතිත්වා ආරුහිත්වා ආගච්ඡන්තා තීණි දිවසානි අතික්කමිත්වා පුන චණ්ඩවාතභයෙන අගම්භීරට්ඨානෙ සිලාය ඝට්ටෙත්වා ලග්ගිත්වා ගන්තුං අසක්කුණිත්වා එකං උළුම්පං බන්ධිත්වා ජඞ්ඝෙනෙව අගමංසු. සීහළරඤ්ඤො ච දූතො පණ්ණාකාරං දත්වා පච්චාගමාසි. භික්ඛූසු ච භික්ඛූ අන්තරාමග්ගෙයෙව මච්චු ආදාය ගච්ඡති. අහො අනිච්චා වත සඞ්ඛාරාති. හොන්ති චෙත්ථ,–

其后，彼等行佛塔供养等，办妥诸事后返回。布瓦内卡巴忽王(Bhūvanekabāhu)对画使(Citradūta)言：“我欲回报罗摩主君王(Rāmādhipati)之礼，亦将遣回使，汝暂等候。”言毕，然于返程之时，因暴风之险，船于大海中沉没。彼等皆集于狮子王(Sīhaḷa-rāja)所遣之船，登船而行。过三日后，复因暴风之险，于不深处触石搁浅，不能前行，遂缚一木筏，涉水而去。狮子王之使者献上礼品后返回。然众比丘中，有比丘于途中为死神所夺。呜呼！诸行实无常！兹有偈颂：–

ඉමෙසං පන ආරද්ධං, න කිච්චං යාව නිට්ඨිතං;

න තාව ආදියිස්සන්ති, මච්චු නත්ථි ආපෙක්ඛනා.

彼等所创业，其事尚未终；死神无顾待，不俟其事成。

නික්කාරුණිකො හි එස, බලක්කාරෙන ආදිය;

රොදමානංව ඤාතීනං අනිච්ඡන්තංව ගච්ඡතීති.

彼实无悲悯，强力而夺取；亲眷虽哭泣，不愿亦携离。

රාමාධිපතිරාජාච තෙසං භික්ඛූනං පත්තකාලෙ හංසාවතීනගරස්ස පච්ඡිමස්මිං දිසාභාගෙ නරසූරෙන නාම අමච්චෙන පරිභුත්තෙ ගාමඛෙත්තෙ පාළිඅට්ඨකථාළීකාදයො පුනප්පුනං පස්සිත්වා උපපරික්ඛිත්වා සීමසමූහනසීමසම්මුතිකම්මානි කාරපෙසි. සීහළදීපෙ භගවතා න්හායිතපුබ්බාය කල්‍යාණියා නාම නදියං උදකුක්ඛෙපසීමං කත්වා තත්ථ මහාවිහාරවාසීනං භික්ඛූනං සන්තිකෙ උපලද්ධඋපසම්පදභාවෙහි භික්ඛූහි කතත්තා කල්‍යාණීසීමාති සමඤ්ඤං අකාසි. ඉච්චෙවං රාමාධිපතිරාජා පත්තලඞ්කෙ භික්ඛූ නිස්සාය සාසනං සුට්ඨු පතිට්ඨිතං අකාසි. කලියුගස්ස අට්ඨතිංසාධිකඅට්ඨවස්සසතකාලතො යාව එකචත්තාලීසාධිකඅට්ඨවස්සසතා තෙසං භික්ඛූනං වංසෙ අසීතිමත්තා ගණපාමොක්ඛත්ථෙරා අහෙසුං. තෙසං සිස්සජාතානි පන ඡබ්බිසාධිකානි ද්විසතානි චතුසහස්සානි දසසහස්සානි අහෙසුං. එවං භගවතො සාසනං රාමඤ්ඤරට්ඨෙ වුඩ්ඪිං රාමඤ්ඤරට්ඨෙ වුඩ්ඪිං විරූළිං වෙපුල්ලමාපජ්ජිති.

罗摩主君王(Rāmādhipati)于时机成熟时，在汉萨瓦底城(Haṃsāvatī)西边，名为人狮(Narasūra)的大臣所管辖的村庄田地，再三审阅圣典、义注、复注等后，下令举行废除旧界与确立新界的仪式。在狮子洲(Sīhaḷadīpa)，于世尊曾经沐浴过的迦腻河(Kalyāṇī-nadī)中，以水结界，因其是由住在大寺(Mahāvihāra)、已获得具足戒的比丘们所建立，故得名“迦腻界”(Kalyāṇī-sīmā)。就这样，罗摩主君王依靠从楞伽(Laṅkā)而来的比丘们，使正法得以稳固建立。从迦利时代(Kaliyuga)八百三十八年至八百四十一年，这些比丘的传承中出现了大约八十位僧团领袖长老。而他们的弟子则有一万四千二百二十六位。如此，世尊的教法在孟国日益增长、繁荣昌盛。

ඉදං රාමඤ්ඤරට්ඨෙ සත්තමං සාසනස්ස පතිට්ඨානං.

此为佛法于孟国第七次确立。

යදා පන අරිමද්දනනගරෙ අනුරුද්ධො නාම රාජා සුධම්මපුරං සරාජිකං අභිභවිත්වා විද්ධංසි, තදා රාමඤ්ඤරට්ඨං රාජසුඤ්ඤං හුත්වා පතිට්ඨහි. රාමඤ්ඤරට්ඨෙ මුත්තිමනගරෙ සොණුත්තරවංසො එකො ගණො, සිවලිවංසො එකො, තාමලින්දවංසො එකො, ආනන්දවංසො එකො, බුද්ධවංසො එකො, මහානාගවංසො එකොති ඡග්ගණා විසුං විසුං හුත්වා අට්ඨංසු නානාසංවාසකා නානානිකායා.

然，当阿梨摩陀那城(Arimaddana-nagara)的阿那律王攻破并摧毁了连同其王的善法城(Sudhammapura)时，孟国便处于无王统治的状态。在孟国的穆提摩城(Muttima-nagara)，有苏那优多罗传承(Soṇuttara-vaṃsa)、尸婆利传承(Sivali-vaṃsa)、多摩林陀传承(Tāmalinda-vaṃsa)、阿难传承(Ānanda-vaṃsa)、佛史传承(Buddhavaṃsa)、摩诃那伽传承(Mahānāga-vaṃsa)此六派，各自独立，同住不同，部派各异。

ධම්මචෙතියරඤ්ඤා පන කාරාපිතසාසනම්පි අභිජ්ජමානං හුත්වා අට්ඨාසි. සමානසංවාසො එකනිකායොයෙව අහොසි. හංසාවතීමුත්තිමසුවසෙන තීණිපි රාමඤ්ඤරට්ඨානි සුනාපරන්ත සඞ්ඛාතෙන එකාබද්ධානි හුත්වා තිට්ඨන්ති. පුබ්බෙච මරම්මරට්ඨින්දරාජූනං ආණාපවත්තනට්ඨානානි අහෙසුං[Pg.53]. තස්මා මරම්මරට්ඨතො එකච්චෙ භික්ඛූ රාමඤ්ඤරට්ඨං ගන්ත්වා කල්‍යාණීසීමායං පුන සික්ඛං ගණ්හිංසු. ධම්මචෙතියරඤ්ඤාකාරාවිතසාසනං සකලං මරම්මරට්ඨම්පි බ්‍යාපෙත්වා ඔගාහෙත්වා තිට්ඨති.

达摩制底王(Dhammacetiya-rāja)所兴办的教法也完整无损地存续下来。僧众们同住一处，属于同一个部派。汉萨瓦底(Haṃsāvatī)、穆提摩(Muttima)和苏婆塞那(Suvasena)这三个孟国地区，被统称为苏那巴兰达，联合为一。这些地方以前也是缅甸国(Marammaraṭṭha)诸王政令施行之处。因此，一些比丘从缅甸国前往孟国，在迦腻界(Kalyāṇī-sīmā)重新受学处。达摩制底王所兴办的教法传播到整个缅甸国，并深入其中。

රාමඤ්ඤරට්ඨෙ සොණුත්තරත්ථෙරානං සාසනං පතිට්ඨාපිතකාලතො පට්ඨාය යාව සුධම්මපුරෙ මනොහරිරඤ්ඤා අරහන්තානං සංවිජ්ජමානතා වෙදිතබ්බා. තතො පච්ඡා පන උත්තරා ජීවාරියාවංසමහාකාළප්‍රානදස්සිත්ථෙරානං කාලෙ ලොකියජ්ඣානාභිඤ්ඤාලාභියොයෙව සංවිජ්ජංසූති. අධුනා පන තීසුපි රාමඤ්ඤරට්ඨෙසු ධම්මචෙතියරඤ්ඤා කාරාවිතසාසනංයෙව තිට්ඨති. එත්ථච හෙතුඵලසම්බන්ධවසෙන ආදිඅන්තවසෙනෙ ච සාසනවංසං පඤ්ඤාය තුලයිත්වා ආදිතොව දස්සිතෙහි තීහි නයෙහි යථාපවෙණී ඝට්ටියති, තථා ගණ්හෙය්‍යාති. අයඤ්ච සාසනවංසො ලජ්ජිපෙසලසික්ඛාකාමානංයෙව වසෙන වුත්තො, නාලජ්ජීනං වසෙනාති දට්ඨබ්බො.

当知，于孟国(Rāmaññaraṭṭha)，自苏那优多罗长老(Soṇuttara Thera)建立教法时起，至善法城(Sudhammapura)摩奴哈利王(Manohari-raññā)时，皆有阿罗汉存在。其后，于优多罗耆婆圣种(Uttarājīva-ariyāvaṃsa)之大迦罗长老(Mahākāḷa Thera)与波罗那陀须长老(Prānadassita Thera)时代，则仅有获得世间禅定与神通者。如今，于三孟国中，唯有达摩制底王(Dhammacetiya-raññā)所兴办的教法存续。于此，当以因果关系、首末次第，以慧权衡此教法传承，如初所示之三理，循其传统而领会。当知此教法传承，乃为有惭、有德、乐于学戒者说，非为无惭者说。

තාය ච ථෙරපරම්පරාය මුත්තිමනගරවාසිමෙධඞ්කරත්ථෙරො ලොකදීපකසාරං නාම ගන්ථං අකාසි. හංසාවතීනගරවාසී පන ආනන්දත්ථෙරො මධුසාරත්ථදීපනිං නාම අභිධම්මටීකාය සංවණ්ණනං, හංසාවතීනගරවාසීයෙව ධම්මබුද්ධත්ථෙරො කවිස්සාරං නාම ඡන්දොවණ්ණනං, හංසාවතීනගරවාසීයෙව සද්ධම්මාලඞ්කාරත්ථෙරො පට්ඨානසාරදීපනිං නාම පකරණං, තථෙව අඤ්ඤතරො ථෙරො අඵෙග්ගුසාරං නාම ගන්ථං අකාසි. එවං අනෙකප්පකාරානං ගන්ථකාරානං මහාථෙරානං වසනට්ඨානං හුත්වා සාසනං ඔගාහෙත්වා විරූළට්ඨානංඅහොසීති.

于彼长老传承中，穆提摩城(Muttimanagara)的弥邓迦罗长老(Medhaṅkara Thera)创作了名为《世间灯要》(Lokadīpakasāra)的著作。汉萨瓦底城(Haṃsāvatī-nagara)的阿难长老(Ānanda Thera)撰写了名为《蜜味义灯》(Madhusāratthadīpanī)的阿毗达摩复注之释义；同住汉萨瓦底城的法觉长老(Dhammabuddha Thera)创作了名为《诗人精华》(Kavissāra)的韵律学释义；同住汉萨瓦底城的正法庄严长老(Saddhammālaṅkāra Thera)创作了名为《发趣要灯》(Paṭṭhānasāradīpanī)的论著；同样，另一位长老创作了名为《无实要》(Apheggusāra)的著作。如是，此地成为众多著作者与诸大长老的住处，教法深入，繁荣兴盛。

ඉති සාසනවංසෙ සුවණ්ණභූමිසාසනවංසකථාමග්ගා නාම

此为《教法史》中“金地教法史话”篇。

තතියො පරිච්ඡෙදො.

第三章。

4. යොනකරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගො

4. 约那国教法史话篇

4. ඉදානි පන යොනකරට්ඨෙ සාසනස්සුප්පත්තිං කථෙස්සාමි[Pg.54]. භගවා හි වෙනෙය්‍යහිතාවහො යොනකරට්ඨෙ මමසාසනං චිරකාලං පභිට්ඨහිස්සතීති ආපෙක්ඛිත්වා සද්ධිං භික්ඛු සඞ්ඝෙන දෙසචාරිකං ආහිණ්ඩන්තො ලභුඤ්ජං නාම නගරං අගමාසි. තදා එකො නෙසාදො හරිඵලං දත්වා තං පරිභුඤ්ජිත්වා හරිබීජෙ ඛිපිතෙ පථවියං අපතිත්වා ආකාසෙයෙව පතිට්ඨාසි. තං දිස්වා සිතං පත්වාකාසි. තමත්ථං දිස්වා ආනන්දත්ථෙරො පුච්ඡි. අනාගතෙ ඛො ආනන්ද ඉමස්මිං ඨානෙ මම ධාතුචෙතියං පතිට්ඨහිස්සති, සාසනං විරූළමාපජ්ජිස්සතීති බ්‍යාකාසි. භගවතා පන හරිඵලස්ස භුඤ්ජිතට්ඨානත්තාහරිභුඤ්ජොති තස්ස රට්ඨස්ස නාමං අහොසි. ද්වින්නං තාපසානං ඨපිතං ජලසුත්තිකං පටිච්ච යොනකානං භාසාය ලභුඤ්ජොති නාමං අහොසි.

4. 如今，我将讲述教法在约那国(Yonakaraṭṭha)的兴起。世尊为了利益可调伏的众生，考虑到“我的教法将在约那国长久住立”，便与比丘僧团一同游行教化，来到了一座名为拉布恩贾(Labhuñja)的城市。当时，一位猎人献上诃梨勒果，世尊食用后将诃梨勒果核丢弃，果核没有落在地上，却停留在空中。看到此景，世尊露出了微笑。阿难长老看到此事便询问。世尊便授记道：“阿难，未来在此地将建立我的舍利塔，教法将会兴盛。”又因世尊食用诃梨勒果之处，该国便得名为诃梨布恩贾(Haribhuñja)。又因两位苦行者所设的汲水器，在约那人的语言中，此地得名为拉布恩贾。

තදා තත්ථ මපින්නාය නාම එකිස්සා මාතිකාය සමීපෙ නිසින්නො එකො ලවකුලිකජෙට්ඨකො අත්තනො පුත්තං සත්තවස්සිකං භගවතො නිය්‍යාදෙත්වා පබ්බාජෙසි. කම්මට්ඨානානුයොගවසෙන අචිරෙනෙව අරහත්තං පාපුණි. සත්තවස්සි කස්සච සාමණෙරස්ස අරහත්තං සච්ඡිකතට්ඨානතං පටිච්ච යොනකභාසාය එතං ඨානං චඞ්ගමඞ්ඝ ඉති වුච්චති. චිරකාල වසෙන ජඞ්ගමඞ්ඝ ඉති වුච්චති. තතො පට්ඨායයෙව යොනකරට්ඨෙ සාසනං පතිට්ඨාතීති.

当时，在一位名叫马频那(Mapinnā)的女士附近，坐着一位年长的拉瓦库利迦人，他将自己七岁的儿子献给世尊，令其出家。这位沙弥由于勤修业处，不久便证得阿罗汉果。因七岁沙弥证得阿罗汉果之处，此地在约那语中被称为“羌嘎芒嘎”(Caṅgamaṅgha)。久而久之，便被称为“姜嘎芒嘎”(Jaṅgamaṅgha)。从那时起，教法便在约那国确立了。

ඉදං යොනකරට්ඨෙ පඨමං සාසනස්ස පතිට්ඨානං.

此为教法在约那国的初次建立。

සාසනෙ පන පඤ්චතිංසාධිකෙ ද්විවස්සසතෙ සම්පත්තෙ මහාරක්ඛිතත්ථෙරො යොනකරට්ඨං ගන්ත්වා කම්බොජඛෙමාවර හරිභුඤ්ජායුද්ධයාදීසු අනෙකෙසු රට්ඨෙසු සාසනං පතිට්ඨාපෙති. තානි හි සබ්බානි රට්ඨානි සඞ්ගහෙත්වා දස්සෙන්තෙහි අට්ඨකථාචරියෙහි යොනකලොකන්ති ඔකාසකාලොකවාචකෙන සාමඤ්ඤසද්දෙන වුත්තං. පකති හෙසා ගන්ථකාරානං යෙන [Pg.55] කෙනචාකාරෙන අත්ථන්තරස්ස විඤ්ඤාපනාති.

教法住世二百三十五年时，大护长老前往约那国，在迦摩步阇(Kamboja)、克玛瓦拉(Khemāvara)、诃梨布恩贾(Haribhuñjā)、阿瑜陀耶(Ayuddhaya)等众多国家建立教法。义注师们在展示时，将所有这些国家总括起来，用“约那世界(Yonakaloka)”这一表示地域的通用词汇来称呼。此乃著作者们以某种方式阐明另一层含义的惯例。

මහාරක්ඛිතත්ථෙරො ච සද්ධිං පඤ්චහි භික්ඛූහි පාටලිපුත්තතො අනිලපථමග්ගෙන යොනකලොකං ආගන්ත්වා කාළකාරාමසුත්තෙන යොනකෙ පසාදෙසි. සත්තතිසහස්සාධිකපාණසතසහස්සං මග්ගඵලාලඞ්කාරං අදාසි. සන්තිකෙ චස්ස දසසහස්සානි පබ්බජිංසු. එවං සො තත්ථසාසනං පතිට්ඨාපෙසි. තථා ච වුත්තං අට්ඨකථායං,–

大护长老与五位比丘从华氏城(Pāṭaliputta)出发，循无风之路来到约那世界，以《迦罗迦罗摩经》(Kāḷakārāma Sutta)令约那人生起净信。他使十七万众生获得道果庄严。在他座下有一万人出家。就这样，他在那里建立了教法。正如义注中所说：——

යොනකරට්ඨං තදා ගන්ත්වා, සො මහාරක්ඛිතො ඉසි;

කාළකාරාමසුත්තෙන, තෙ පසාදෙසි යොනකෙති.

其时，大护仙人前往约那国，以《迦罗迦罗摩经》令约那人生起净信。

තතො පට්ඨාය තෙසං සිස්සපරම්පරා බහූ හොන්ති, ගණනපථං වීතිවත්තා.

从那时起，他们的弟子世代相传，数量众多，不可胜数。

ඉදං යොනකරට්ඨෙ මහාරක්ඛිතත්ථෙරාදයො පටිච්ච

此为在约那国，以大护长老等为缘起

දුතියං සාසනස්ස පතිට්ඨානං.

教法的第二次建立。

යොනකරට්ඨෙ ලකුන්නනගරෙ ජිනචක්කෙ පඤ්චවස්සසතෙ මණිමයං බුද්ධප්පටිමං මාපෙත්වා විසුකම්මදෙවපුත්තො නාගසෙනත්ථෙරස්ස අදාසි. නාගෙසෙනත්ථෙරො ච තස්මිං පටිමම්හි ධාතු ආගන්ත්වා පතිට්ඨාතූති අධිට්ඨාසි. අධිට්ඨානවසෙනෙව සත්තධාතුයො ආගන්ත්වා තත්ථ පතිට්ඨහිත්වා පාටිහාරියං දස්සෙසුන්ති රාජවංසෙ වුත්තං.

在约那国(Yonakaraṭṭha)的拉昆那城(Lakunna)，佛法之轮转动五百年时，毗首羯磨天子(Visukammadevaputta)为龙军长老造了一尊宝珠佛像。龙军长老就对此佛像发愿：“愿舍利前来安住于此。”据《王统史》(Rājavaṃsa)所述，由于此发愿的力量，七种舍利前来安住于此，并展现神变。

තඤ්ච වචනං මම පරිනිබ්බානතො පඤ්චවස්සසතෙ අතික්කන්තෙ එතෙ උප්පජ්ජිස්සන්තීති මිලින්දපඤ්හායං වුත්තවචනෙන කාලපරිමාණවසෙන ච සමෙති. යොනකරට්ඨෙ මිලින්දරඤ්ඤො කාලෙ ජිනචක්කෙ පඤ්චවස්සසතෙයෙව නාගසෙනත්ථෙරං පටිස්ස ජිනචක්කං විරූළං හුත්වා පතිට්ඨාසි.

此说与《弥兰陀问经》(Milindapañha)中所言“我般涅槃五百年后，彼等将出现”的预言，在时间上相符。在约那国弥兰陀王(Milinda)时代，正于佛法之轮第五百年时，因龙军长老之故，佛法之轮得以兴盛确立。

ඉදං යොනකරට්ඨෙ නාගසෙනත්ථෙරං පටිච්ච තතියං

此为在约那国，以龙军长老为缘起的第三次

සාසනස්ස පතිට්ඨානං.

教法的建立。

කලියුගෙ [Pg.56] පඤ්චසට්ඨිවස්සෙලභුඤ්ජනගරතො සඞ්කමිත්වා ක්‍යුඞ්ගරනගරෙ මාපිකස්ස බඤ්ඤාචොමඞ්ගර නාමකස්ස රඤ්ඤො කාලෙ මජ්ඣිමදෙසතො කස්සපත්ථෙරො පඤ්චහි ථෙරෙහි සද්ධිං ආගච්ඡි.

迦利时代(Kaliyuga)第六十五年，（教法）从拉布恩贾城(Labhuñja)迁移，传至居伽罗城(Kyuṅgara)。其时，正值马皮卡(Māpika)族的班尼亚乔曼伽罗王(Baññācomaṅgara)在位，迦叶长老从中土(Majjhimadesa)与五位长老一同到来。

තදා සො රාජා විහාරං කත්වා තෙසං අදාසි. සීහළදීපතො ච ධාතුයො ආනෙත්වා එකො ථෙරො ආගච්ඡි. ධාතුතො පාටිහාරියං දිස්වා පසීදිත්වා ලභුඤ්ජචෙතිය නිධානං අකාසි. තෙ ච ථෙරෙ පටිච්ච යොනකරට්ඨෙ සාසන වංසො ආගතො.

那时，国王建造寺院布施给他们。又有一位长老从狮子洲(Sīhaḷadīpa)带来舍利。国王见到舍利的神变后心生净信，遂于拉布恩贾塔(Labhuñja Cetiya)中进行安奉。因彼等长老之故，教法传承传入约那国(Yonakaraṭṭha)。

ඉදං යොනකරට්ඨෙ චතුත්ථං සාසනස්ස පතිට්ඨානං.

此为于约那国教法之第四次建立。

කලියුගෙ ද්වාසට්ඨාධිකෙ සත්තසතෙ සම්පත්ථෙ චිනරට්ඨින්දො රාජා අභිභවිත්වා සකලම්පි යොනකරට්ඨං සඞ්ඛුබ්භිතං හොති. තදා මහාධම්මගම්භීරත්ථෙරො මහාමෙධඞ්කරත්ථෙ රොචාති ද්වෙ ථෙරො යොනකරට්ඨතො සද්ධිං බහූහි භික්ඛූහි සීහළදීපං අගමංසු. තදා ච සීහළදීපෙ දුබ්භික්ඛභයෙන අභිභූතො හුත්වා තතො ස්‍යාමරට්ඨෙ සොක්කතයනගරං පුන අගමංසු.

迦利时代七百六十二年时，支那国(Cinaraṭṭha)王征服了整个约那国，使其陷入动荡。当时，大法深长老(Mahādhammagambhīra)与大慧行长老(Mahāmedhaṅkara)这两位长老，与众多比丘一同从约那国前往狮子洲。其时，狮子洲正遭受饥荒威胁，他们便又从那里前往暹罗国(Syāmaraṭṭha)的素可泰城(Sokkataya)。

තතො පච්ඡා ලකුන්නනගරං ගන්ත්වා සාසනං පග්ගණ්හන්තානං ලජ්ජිපෙසලානං භික්ඛූනං සන්තිකෙ පුන සික්ඛං ගණ්හිංසු. තෙ ච ථෙරො ස්‍යාමරට්ඨෙ යොනකරට්ඨෙ ච සබ්බත්ථ සාසනං පතිට්ඨාපෙසුන්ති.

之后，他们前往拉昆那城(Lakunnanagara)，在护持教法、有惭、善行的比丘们座下重新受学。彼等长老在暹罗国和约那国各处建立了教法。

ඉදං යොනකරට්ඨෙ පත්තලඞ්කෙ ද්වෙ ථෙරෙ පටිච්ච පඤ්චමං

此为于约那国，以帕塔楞格的两位长老为缘起之第五次

සාසනස්ස පතිට්ඨානං.

教法之建立。

කලියුගෙ පඤ්චවීසාධිකෙ අට්ඨවස්සසතෙ සම්පත්තෙ සිරිසද්ධම්මලොකපතිචක්කවත්තිරාජා ලභුඤ්ජචෙතියං පුන මහන්තං කත්වා [Pg.57] තස්ස චෙතියස්ස සමීපෙ චත්තාරො විහාරෙ කාරාපෙත්වා මහාමෙධඞ්කරත්ථෙරස්ස සාරිපුත්තත්ථෙරස්ස ච අදාසි. තදාපි තෙ ද්වෙ ථෙරා සාසනං පරිසුද්ධං කත්වා පතිට්ඨාපෙසුන්ති.

迦利时代八百二十五年时，吉祥正法世界转轮王(Sirisaddhammalokapaticakkavattirājā)重修拉布恩贾塔(Labhuñjacetiya)，使其更为宏伟，并于塔之附近建造四座寺院，供养予大慧行(Mahāmedhaṅkara)长老与舍利弗长老。彼时，此二位长老亦令教法清净而得以住立。

ඉදං යොනකරට්ඨෙ මහාමෙධඞ්කරසාරිපුත්තත්ථෙරෙ

此为于约那国，以大慧行与舍利弗二长老

පටිච්ච ඡට්ඨං සාසනස්ස පතිට්ඨානං.

为缘起之第六次教法之建立。

කලියුගෙ තෙචත්තාලීසාධිකෙ නවවස්සසතෙ සම්පත්තෙ හංසාවතීනගරෙ අනෙකසෙතිභින්දො නාම රාජා යොනකරට්ඨං අභිභවිත්වා අත්තනො හත්ථගතං කත්වා බලි භුඤ්ජනත්ථාය ජෙට්ඨපුත්තස්ස අනුරුද්ධස්ස නාම රාජකුමාරස්ස දත්වා බහූහි අමච්චෙහි සද්ධිං තත්ථ ගන්ත්වා අනුරාජතාවෙන රජ්ජං කාරාපෙසි. සාසනඤ්ච විසොධාපෙතුං සද්ධම්මචක්කසාමිත්ථෙරං තෙන සද්ධිං පහිණි.

迦利时代九百四十三年时，于汉萨瓦底城(Haṃsāvatī)，有名为阿内迦塞提频陀(Anekasetibhindo)之王，征服约那国并将其纳入掌控。为征收赋税，彼将此国交予长子阿那律王子，并派遣众多大臣与之同往，令王子以副王之位治理国事。为净化教法，亦派遣正法轮主(Saddhammacakkasāmi)长老与之同行。

අනෙකසෙතිභින්නො කිර රාජා යොනකරට්ඨං විජයකාලෙ පඨමං සාසනස්ස පතිට්ඨානභූතමිදන්ති කත්වා තංරට්ඨවාසිනො කරමරානීතභාවෙන න අග්ගහෙසීති.

据说，阿内迦塞提频陀王于征服约那国时，因视其为教法初立之地，故未向该国居民征收赋税。

යථාවුත්තත්ථෙරවංසෙසු ච එකො ලකුන්නනගරෙ අරඤ්ඤවාසී ථෙරො තත්ථ නගරෙ අජ්ජ අසුකස්මිං ඨානෙ එකො මතොති ගිහීනං කථෙත්වා යථාකථිතං භූතං හුත්වා අයං අභිඤ්ඤාලාභීති පාකටො අහොසි.

于如前所述之长老传承中，有一位住于拉昆那城的林居长老，他向在家人言：“今日某处有一人亡故。”其后事正如其所言发生，故此长老以具神通力(abhiññālābhī)而闻名。

තස්මිංයෙව ච නගරෙ මහාමඞ්ගලො නාම ථෙරො අනෙකසෙතිභින්දස්ස රඤ්ඤො යුජ්ඣිතුං ආගතකාලෙ අනෙකසෙතිභින්දො රාජා මං පක්කොසිස්සති, සමානජාතිකං දූතං පෙස්සෙස්සතීති පක්කොසිතකාලතො පඨමමෙවවදි. යථාවුත්තනියාමෙනෙව පක්කොසනතො අයං අභිඤ්ඤා ලාභීති කිත්ති ඝොසො අහොසි.

亦在同一城中，有名为大吉祥(Mahāmaṅgala)的长老。当阿内迦塞提频陀王前来作战时，长老于被召见前即预言：“国王将召见我，并会派遣同族使者前来。”后果然如其所言被召见，因此他具神通力(abhiññālābhī)之名声广为流传。

තත්ථ නගරෙ ඤාණවිලාසත්ථෙරො සඞ්ඛ්‍යාපකාසකං නාම [Pg.58] පකරණං අකාසි. තංළීකං පන පත්තලඞ්කත්ථෙරස්ස විහාරෙ වසන්තො සිරිමඞ්ගලොනාම ථෙරො අකාසි.

在那座城中，智光(Ñāṇavilāsa)长老造了一部名为《数论明解》(Saṅkhyāpakāsaka)的论著。而住在帕塔楞格长老寺院中的吉祥(Sirimaṅgala)长老，则为之作了复注(ṭīkā)。

විසුද්ධිමග්ගදීපනිං පන සංඤ්ඤ්වත්තඅරඤ්ඤවාසී උත්තරාරාමො නාම එකො ථෙරො. මඞ්ගලදීපනිං සිරිමඞ්ගලත්ථෙරො. උප්පාතසන්තිං අඤ්ඤතරො ථෙරො. තං කිර උප්පාතසන්තිං සජ්ඣායිත්වා චීනරඤ්ඤො සෙනං අජිනීති. ඉච්චෙවං යොනකරට්ඨෙ අභිඤ්ඤාලාභීනං ගන්ථකාරානඤ්ච ථෙරානං ආනුභාවෙන ජිනසාසනං පරිසුද්ධං හුත්වා පතිට්ඨාති. එවං හෙතුඵලසම්බන්ධවසෙන ආදි අන්ත සම්බන්ධවසෙන ච යථාවුත්තෙහි තීහි නයෙහි ථෙරපරම්පරා ඝට්ටෙත්වා ගහෙතබ්බා.

《清净道论灯》(Visuddhimaggadīpanī)则由一位名为北方园(Uttarārāma)的林住长老所著；《吉祥灯》(Maṅgaladīpanī)由吉祥长老所著；《灾异寂静》(Uppātasanti)由另一位长老所著。据说，通过讽诵此《灾异寂静》，击败了中国国王的军队。如是，在约那国，凭借具神通力及著论长老们的威力，胜者之教得以清净而住立。因此，应通过因果关联、首尾关联等如前所述的三种方法，来连贯地把握此长老传承。

ඉති සාසනවංසෙ යොනකරට්ඨසාසනවංසකථා

如是，于《教史》中，此为〈约那国教史篇〉。

මග්ගො නාම චතුත්ථො පරිච්ඡෙදො.

第四章，名为道。

5. නවවාසීරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගො

5. 森林住处国教史篇

5. ඉදානි වනවාසීරට්ඨෙ සිරිඛෙත්තනගරසාසනවංසං වක්ඛාමි. ජිනචක්කෙ හි එකාධිකෙ වස්සසතෙ සම්පත්තෙ ජටිලො සක්කො නාගො ගරුළො කුම්භණ්ඩො චන්දී පරමීස්වරොචාති ඉමෙ සත්ත සිරිඛෙත්තං නාම නගරං මාපෙසුං. තත්ථ ද්වත්තපොඞ්කො නාම රාජා රජ්ජං කාරෙසි. තස්ස කිර තීණි අක්ඛීනි සන්තීති. තදා භගවතො සාවකා අරහන්තා තිසහස්සමත්තා තත්ථ වසිංසු. සො රාජා තෙසං අරහන්තානං දෙවසිකං චතූහි පච්චයෙහි උපත්ථම්භි. ඡ සරීරධාතුයො ච එකෙකං එකෙකස්මිං නිදහිත්වා ඡ චෙතිඉයානි කාරාපෙසි. දක්ඛිණබාහුං පන නිදහිත්වා එකම්පි චෙතියං කාරාපෙසි.

5. 如今我当说森林住处国(Vanavāsīraṭṭha)室利刹城(Sirikhetta)之教史。佛灭后一百零一年，有名为积顶(Jaṭila)、释迦(Sakka)、龙(Nāga)、金翅鸟、鸠槃荼(Kumbhaṇḍa)、旃提(Candī)、自在天(Paramīsvara)之七位神祇，建造了名为室利刹之城。当时，有名为德瓦塔邦卡(Dvattapoṅka)之王于彼处治国。据说彼王有三眼。尔时，有约三千位世尊之声闻弟子阿罗汉住于彼处。彼王每日以四事供养彼诸阿罗汉。彼将六份身骨舍利各奉安一处，建造了六座佛塔。又奉安右臂舍利，建造了一座佛塔。

උණ්හීසධාතුං පන කඞ්ගරන්නගරතො ආනෙත්වා එකම්පි චෙතියං කාරාපෙසි. තං පන තාව න නිට්ඨිතං. පච්ඡා අනුරුද්ධරාජා ගහෙත්වා අරිමද්දනනගරං ආනෙත්වා චඤ්ඤිඞ්ඛු නාම චෙතියෙ නිධානං [Pg.59] අකාසි. තස්මා රක්ඛිතත්ථෙරස්ස ආගමනතො පුබ්බෙපි සාසනං පතිට්ඨාසීති දට්ඨබ්බං. තතො පච්ඡා සාසනං දුබ්බලං හුත්වා අට්ඨාසි.

又从康伽兰那城(Kaṅgaranna)迎请顶骨舍利(Uṇhīsadhātu)，亦建造了一座佛塔。然彼当时未终。其后，阿那律王取之，携至阿梨摩达那城(Arimaddananagara)，奉安于名为赞宁库(Caññiṅkhu)之佛塔中。是故当知，于护(Rakkhita)长老到来前，教法即已建立。此后，教法转衰而住。

ඉදං වනවාසීරට්ඨෙ පඨමං සාසනස්ස පතිට්ඨානං.

此为教法于森林住处国之初次建立。

මහාමොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරෙන පන පෙසිතො රක්ඛිතත්ථෙරො වනවාසීරට්ඨං ගන්ත්වා ආකාසෙ ඨත්වා අනමතග්ගපරියායකථාය වනවාසිකෙ පසාදෙසි. කථාපරියොසානෙ පනස්ස සට්ඨිසහස්සානං ධම්මාභිසමයො අහොසි. සත්තතිසහස්සමත්තා පබ්බජිංසු. පඤ්චවිහාරසතානි පතිට්ඨාපෙසුං. එවං සො තත්ථ සාසනං පතිට්ඨාපෙසි. තෙනෙව අට්ඨ කථායං –

然，由摩诃目犍连子帝须长老(Mahāmoggaliputtatissatthera)所遣之护长老(Rakkhitatthera)，前往婆那婆私国(Vanavāsīraṭṭha)，住于空中，以《无始经》开示，令婆那婆私国人众生起净信。开示终时，六万人证悟佛法，约七万人出家，并建立了五百座精舍。彼如是于彼处建立教法。是故，于义注中云——

ගන්ත්වාන රක්ඛිතත්ථෙරො,වනවාසිං මහිද්ධිකො;

අන්තලික්ඛෙ ඨිතො තත්ථ,දෙසෙසි අනමතග්ගියන්ති වුත්තං.

护长老具大神通，前往婆那婆私国；于彼住立空中，宣说无始之教。

එවං වනවාසීරට්ඨෙ පුබ්බෙයෙව සාසනං ඔගාහෙත්වා පතිට්ඨහි. න පන තාව සකලං බ්‍යාපෙත්වා පතිට්ඨහි.

如是，于婆那婆私国，教法先前即已传入建立，然尚未遍及全部而立。

ඉදං තාව වනවාසීරට්ඨෙ සිරිඛෙත්තනගරෙ දුතියං

此为于婆那婆私国室利刹城第二次

සාසනස්ස පතිට්ඨානං.

教法之建立。

ජිනචක්කෙ පන තෙත්තිංසාධිකෙ චතුවස්සසතෙ කුක්කුට සීසො නාම එකො රාජා රජ්ජං කාරෙසි. තස්ස රඤ්ඤො කාලෙ භගවතො සාවකා අරහන්තා පඤ්චසතමත්තා අහෙසුං. තෙසම්පි සො රාජා දෙවසිකං චතූහි පච්චයෙහි උපත්ථම්භෙසි. සොතාපන්නසකදාගාමිඅනාගාමිනො පන ගණනපථං [Pg.60] වීතිවත්තා අහෙසුං.

然，佛灭后四百三十三年，有名为鸡头王(Kukkuṭasīsa)者治国。于彼王之时，有约五百位世尊之声闻弟子阿罗汉。彼王亦每日以四事供养彼等。至于须陀洹、斯陀含、阿那含，则其数不可计。

ඉදං වනවාසීරට්ඨෙ සිරිඛෙත්තනගරෙ පරම්පරාභතවසෙන

此为于婆那婆私国室利刹城，依次第传承

තතියං සාසනස්ස පතිට්ඨානං.

第三次教法之建立。

ඉච්චෙවං වනවාසීරට්ඨෙ අනෙකසතෙහි අරහන්තත්ථෙරෙහි සාසනං පුණ්ණින්දුසඞ්කාසං හුත්වා අතිවිය විජ්ජොතෙසි. සාසනික ගන්ථකාරා පන මහාථෙරා තත්ථ න සන්දිස්සන්ති. අරහන්තත්ථෙරා පන රාජූනං ආයාචනං ආරබ්භ ධම්මසත්ථං එකං විරචයිංසූති පොරාණා වදන්තීති. ඉච්චෙවං–

如是，于婆那婆私国，由数百阿罗汉长老，教法犹如满月，极为辉耀。然，撰写教典之诸大长老，于彼处则未得见。古人云：诸阿罗汉长老应诸王之请，曾造一部法论。如是——

තෙච ථෙරා මහාපඤ්ඤා,පග්ගහෙත්වාන සාසනං;

සූරියො විය අත්ථඞ්ගො,උපගා මච්චුසන්තිකං.

彼诸长老大智慧，护持教法；犹如日轮西沉，趋近死边。

තස්මා හි පණ්ඩිතො පොසො,යාව මච්චු නචාගතො;

තාව පුඤ්ඤං කරෙ නිච්චං,මා පමජ්ජෙය්‍ය සබ්බදාති.

是故智者，当于死未至之时，恒常勤修福业，于一切时莫放逸。

ඉති සාසනවංසෙ වනවාසීරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගො

如是，《教史》中婆那婆私国教法史记

නාම පඤ්චමො පරිච්ඡෙදො.

名第五章。

6. අපරන්තරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගො

6. 边远国教史之章

6. ඉදානි පන මරම්මමණ්ඩලෙ අපරන්තරට්ඨෙ සාසනවංසං වක්ඛාමි. අම්හාකඤ්හි මරම්මරට්ඨෙ සුප්පාදකතිත්ථෙ වාණිජගාමෙ වසන්තෙ චූළපුණ්ණ මහාපුණ්ණෙද්වෙ භාතිකෙ පටිච්ච භගවතො ධරමානස්සෙව අතිරෙකවීසතිවස්සකාලතො පභුති සාසනං පතිට්ඨාසි. න පන තාව බ්‍යාපෙත්වා පතිට්ඨාසි. තෙනෙව පුන සාසනස්ස පතිට්ඨාපනත්ථාය මහාමොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරො [Pg.61] යොනකධම්මරක්ඛිතත්ථෙරං පෙසෙසීති.

6. 现在，我将宣说缅甸(Maramma)地区边远国(Aparantaraṭṭha)的教史。在我们缅甸国，于善现港(Suppādakatittha)的商人村(Vāṇijagāma)，缘于居住在此的小富那(Cūḷapuṇṇa)与大富那(Mahāpuṇṇa)两位兄弟，早在世尊住世二十余载之时，教法即已建立。然当时教法尚未广传。是故，为再次确立教法，摩诃目犍连子帝须长老(Mahāmoggaliputtatissatthera)派遣了优那迦法护(Yonakadhammarakkhita)长老。

භගවා පන ලොහිතචන්දනවිහාරං පටිග්ගහෙත්වා සත්තසත්තාහානි නිසීදිත්වා සමාගතානං දෙවමනුස්සානං ධම්මරසං අදාසි. සත්තාහෙසු ච එකස්මිං අහු චතුරාසීතිපාණසහස්සානං ධම්මාභිසමයො අහොසි. පඤ්චසතමත්තෙහි ච පාසාදෙහි ආගච්ඡන්තො අන්තරාමග්ගෙ සච්චබන්ධපබ්බතෙ නිසින්නස්ස සච්චබන්ධස්ස නාම ඉසිනො ධම්මං දෙසෙත්වා ඡහි අභිඤ්ඤාහි සද්ධිං අරහත්තං පාපෙසි. වාණිජගාමෙ ච ඉසිදින්නසෙට්ඨි ආදීනම්පි ධම්මරසං පායෙසි. ඉච්චෙවං සච්චබන්ධඉසිදින්නමහාපුණ්ණාදයො පටිච්ච අම්හාකං මරම්මමණ්ඩලෙ සාසනං පතිට්ඨාසි.

世尊接受了赤旃檀(Lohitacandana)精舍，于彼处安坐七七四十九日，为前来集会的诸天与人众施予法味。于此七周之中，曾有八万四千有情证悟佛法。世尊亦于途中，在萨迦班达山(Saccabandhapabbata)，为坐于彼处的萨迦班达(Saccabandha)仙人说法，使其证得具足六神通的阿罗汉果。又于商人村，令伊西丁那(Isidinna)长者等人得饮法味。如是，缘于萨迦班达仙人、伊西丁那、大富那等人，教法于我等缅甸地区得以确立。

ඉදං මරම්මමණ්ඩලෙ අපරන්තරට්ඨෙ පඨමං සාසනස්ස

此为于缅甸地区的边远国，教法初次的

පතිට්ඨානං.

确立。

භගවතො පරිනිබ්බුතතො පඤ්චතිංසාධිකෙ ද්විවස්සසතෙ සම්පත්තෙ තතියසඞ්ගීතිං සඞ්ගායිත්වා අවසානෙ මහාමොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරො අත්තනො සද්ධිවිහාරිකං යොනකධම්මරක්ඛිතත්ථෙරං සද්ධිං චතූහි භික්ඛූහි අපරන්තරට්ඨං පෙසෙසි. අපරන්තරට්ඨඤ්ච නාම අම්හාකං මරම්මමණ්ඩලෙ සුනාපරන්තරට්ඨමෙව. තමත්ථං පන හෙට්ඨා අවොචුම්හා.

世尊般涅槃后二百三十五年，第三次结集完毕之时，摩诃目犍连子帝须长老派遣其共住弟子优那迦法护长老，与四位比丘一同前往边远国。所谓边远国，即我等缅甸地区的苏那巴兰达国。此事我等已于前文述及。

යොනකධම්මරක්ඛිතත්ථෙරොපි අපරන්තරට්ඨං ආගන්ත්වා අග්ගික්ඛන්ධොපමසුත්තෙන රට්ඨවාසීනං පසාදෙසි. සත්තතිමත්තානං පාණසහස්සානං ධම්මරසං පායෙසි. රට්ඨවාසිනො ච බහවො සාසනෙ පබ්බජිංසු. රාජකුලතොපි සහස්සමත්තා පබ්බජිංසු. ඉත්ථීනං පන අතිරෙකසට්ඨිසහස්සමත්තා පබ්බජිංසු. තඤ්ච න අග්ගික්ඛන්ධොපමසුත්තන්තං සුත්වා පබ්බජන්තීනං ඉත්ථීනං වසෙන වුත්තං, අථ ඛො ආදිතො පට්ඨාය යාවචිරකාලා සාසනං පසීදිත්වා පබ්බජන්තීනං ඉත්ථීනං වසෙන වුත්තන්ති දට්ඨබ්බං. කස්මාති චෙ, ඉත්ථීනං භික්ඛුනීනං සන්තිකෙයෙව පබ්බජිතුං යුත්තත්තා යොනකධම්මරක්ඛිතත්ථෙරෙන [Pg.62] ච සද්ධිං භික්ඛුනීනං අනාගතත්තා. එවං චිරකාලං අතික්කමිත්වා පච්ඡා භික්ඛුනියො ආගන්ත්වා තාසං සන්තිකෙ පබ්බජිතානං වසෙන වුත්තන්ති දට්ඨබ්බං. සීහළදීපෙ අනුළාදෙවියො පබ්බජිතකාලෙ මහාමහින්දත්ථෙරස්ස සඞ්ඝමිත්තාථෙරියා පක්කොසනතා ඉධ ඤාපකාති. එවං යොනකධම්මරක්ඛිතත්ථෙරං පටිච්ච අපරන්තරට්ඨෙ සත්තානං බහුපකාරො අහොසි. තෙනෙවට්ඨකථායං–

优那迦法护长老亦来到边远国，以《火蕴《本行》》令国人生起净信，并令约七万众生得饮法味。国中众多人民于教法中出家，王族亦有千人出家。至于女性，则有超过六万之众出家。此非指听闻《火蕴《本行》》后出家之女性，而应理解为，是从最初开始，于长时中对教法生起净信而出家之女性的总数。何以故？因女性于比丘尼处出家方为合宜，而优那迦法护长老并未与比丘尼同行。故应理解为，此乃指经过长时之后，比丘尼们前来，她们于比丘尼处出家之数。于狮子洲(Sīhaḷadīpa)，阿奴拉(Anuḷā)王后出家时，摩哂陀长老邀请僧伽蜜多长老尼一事，于此可为佐证。如是，缘于优那迦法护长老，边远国众生多获饶益。是故义注中说——

අපරන්තං විගාහිත්වා, යොනකො ධම්මරක්ඛිතො;

අග්ගික්ඛන්ධූපමෙනෙත්ථ, පසාදෙසි ජනෙ බහූති.

优那迦法护，深入边远国；于此以火蕴，令众多人生信。

තත්ථායං අධිප්පාය විසෙසො ගහෙතබ්බො. කථං. අග්ගික්ඛන්ධොපමසුත්තන්තං නාම භික්ඛූනං පටිපත්තිවසෙන වුත්තං, තං භික්ඛූනංයෙව දෙසෙතුං වට්ටති, ථෙරොපි තත්ථ තං දෙසෙසි, තස්මා පුණ්ණසච්චබන්ධාදයො පටිච්ච භගවතො ධරමානස්ස වීසතිවස්සකාලෙයෙව සාසනං අපරන්තරට්ඨෙ පතිට්ඨහිත්වා කස්මිඤ්චි කස්මිඤ්චි ඨානෙ භික්ඛූනං සංවිජ්ජමානත්තා තෙසං භික්ඛූනං සඞ්ගහෙත්වා දෙසෙතුං පච්ඡා ආගතානඤ්ච භික්ඛූනං පරිසුද්ධාචාරතං විඤ්ඤාපෙතුං අග්ගික්ඛන්ධොපමසුත්තං ථෙරො දෙසෙසීති. එවඤ්ච සති අරිමද්දනනගරෙ සමණකුත්තකානං සංවිජ්ජමානභාවං වක්ඛමානෙන වචනෙන සමෙති.

于此，应理解其特殊意趣。云何？《火蕴《本行》》(Aggikkhandhopamasuttanta)是就比丘的行持而说，只适宜对比丘宣讲，长老亦于彼处宣讲此经。是故，缘于富那(Puṇṇa)、萨迦班达(Saccabandha)等人，早在世尊住世二十载之时，教法已于边远国(Aparantaraṭṭha)确立，且在某些地方已有比丘存在。长老宣讲《火蕴《本行》》，正是为了摄受这些比丘，并向后来的比丘们开示清净的行为。如是，此说与下文将述及阿梨摩达那(Arimaddana)城有败坏沙门存在之语，便能相合。

ඉදං මරම්මමණ්ඩලෙ අපරන්තරට්ඨෙ දුතියං

此为缅甸地区边远国第二次

සාසනස්ස පතිට්ඨානං.

教法之确立。

යස්මා පන බුද්ධෙ, භගවා පුණ්ණත්ථෙරස්ස යාචනමාරබ්භ අපරන්තරට්ඨං ආගන්ත්වා වාණිජෙ හි කාරිතෙ චන්දනවිහාරෙ වසිත්වා එකස්මිං සමයෙ ආනන්දෙන පච්ඡාසමණෙන තම්බදීපරට්ඨම්පි දෙසචාරිකං ආහිණ්ඩි. ආහිණ්ඩිත්වා අරිමද්දනනගරට්ඨානසමීපං පත්වා පබ්බතමුද්ධනි ඨත්වා අනාගතෙ ඛො ආනන්ද ඉමස්මිං පදෙසෙ සම්මුති නාම රාජා අරිමද්දනං නාම නගරං මාපෙස්සති[Pg.63], තස්මිඤ්ච නගරෙ මම සාසනං විරූළං හුත්වා පතිට්ඨහිස්සතීති බ්‍යාකාසි. අයමත්ථො පොරාණවෙදපාත්ථකෙසු වුත්තො.

又，世尊因应富那(Puṇṇa)长老之请，来到边远国(Aparantaraṭṭha)，住于商人们所造的旃檀精舍(Candanavihāra)。某时，与侍者阿难一道，亦于铜岛国(Tambadīpa)游化。游化至阿梨摩达那(Arimaddana)城旧址附近，立于山顶授记曰：“阿难，未来于此地，将有名为三穆提(Sammuti)之王，建造阿梨摩达那城，我之教法将于彼城中繁荣昌盛，得以确立。”此事于古代吠陀典籍中有所记载。

යොනකධම්මරක්ඛිතත්ථෙරො ච අපරන්තරට්ඨං ආගන්ත්වා තම්බදීපරට්ඨම්පි ආහිණ්ඩිත්වා තම්බදීපරට්ඨවාසීනම්පි ධම්මරසං පායෙසියෙව. අයමත්ථො ඛත්තියකුලතො එව පුරිසසහස්සානි පබ්බජිංසූති අට්ඨකථායං වුත්තත්තා විඤ්ඤායති. තදා හි අපරන්තරට්ඨෙ ඛත්තියො නත්ථි, තම්බදීපරට්ඨින්දොයෙව තං අනුසාසෙත්වා අති වසති, ඛත්තියෙ ච ආසන්තෙ කුතො ඛත්තියකුලානි භවිස්සන්ති, තෙනෙව තම්බදීපරට්ඨතො පුරිසසහස්සානි පබ්බජිංසූති විඤ්ඤාතබ්බං. තස්මා තම්බදීපිකසාසනවංසම්පි ඉධ වත්තුං යුජ්ජති.

优那迦法护(Yonakadhammarakkhita)长老来到边远国(Aparantaraṭṭha)，亦于铜岛国(Tambadīpa)游化，令铜岛国居民得饮法味。此事可由义注所言“仅从刹帝利(khattiya)族姓中即有上千人出家”而得知。当时，边远国并无刹帝利，唯有铜岛国之王统治彼地。既无刹帝利，何来刹帝利族姓？是故当知，此上千人乃从铜岛国出家。因此，于此处亦应宣说铜岛国之教史。

තෙනිදානි තම්බදීපිකාසාසනවංසං පවක්ඛාමි. අම්හාකඤ්හි මරම්මමණ්ඩලෙ තම්බදීපරට්ඨෙ අරිමද්දනනගරෙ සම්මුතිරාජා නාම භූපාලො රජ්ජං කරෙසි. තතො පට්ඨාය යාව අනුරුද්ධරඤ්ඤා සමථි නාමකෙ දෙසෙ නිසින්නානං තිංසමත්තානං සමණකුත්තකානං සට්ඨිසහස්සමත්තානං සිස්සානං ඔවාදං දත්වා චරිංසු.

现在我将讲述铜岛(Tambadīpa)教史。在我们的摩罗摩(Maramma)地区铜岛国的阿梨摩达那(Arimaddana)城，有一位名叫三穆提(Sammuti)的国王统治着国家。从那时起，直到阿那律王时期，有大约三十位住在萨摩提(Samathi)地方的败坏沙门，他们教导了大约六万名弟子，并四处游化。

තෙසං පන සමණකුත්තකානං අයං වාදො,- සචෙ යො පාණාතිපාතං කරෙය්‍ය, සො ඊදිසං පරිත්තං භණන්තො තම්හා පාපකම්මා පරිමුච්චෙය්‍ය, සචෙ පන යො මාතාපිතරං හන්ත්වා අනන්තරියකම්මතො පරිමුච්චිතුකාමො භවෙය්‍ය, ඊදිසං පරිත්තං භණෙය්‍ය, සචෙපි පුත්තධිතානං ආවාහවිවාහකම්මං කත්තුකාමො භවෙය්‍ය, ආචරියානං පඨමං නිය්‍යාදෙත්වා ආවාහවිවාහකම්මං කාතබ්බං, යො ඉදං චාරිත්තං අතික්කමෙය්‍ය, බහු අපුඤ්ඤං පසවෙය්‍යාති එවමාදීහි මිච්ඡාවාදෙහි අත්තනො අත්තනො උපගතානං ඔවාදං අදංසු. තමත්ථං සුත්වා අනුරුද්ධරාජා පරිචිතපුඤ්ඤො තෙසං වාදං න රුචි. අයං තෙසං මිච්ඡාවාදොති.

那些败坏沙门的说法是：“如果有人杀生，只要念诵这样的护咒，就能从那恶业中解脱；如果有人杀害父母，想要从无间业中解脱，也应当念诵这样的护咒；如果有人想为儿女操办婚嫁之事，应当先将新娘呈献给诸师，然后再办婚嫁之事；谁要是违反这个规矩，就会产生很多非福。”他们用诸如此类的邪说来教导那些归附自己的人。阿那律王听闻此事，因其积集福德，故不喜欢他们的学说，心想：“这是他们的邪说。”

තදා [Pg.64] ච අරිමද්දනනගරෙ අරහන්තො නාම ථෙරො ආගන්ත්වා සාසනං පතිට්ඨාපෙසි. අයං අරහන්තත්ථෙරස්ස අට්ඨුප්පත්ති,– රාජවංසාගතපරිත්තනිදානාගතසාසනප්පවෙණියාගතවසෙන තිවිධා හොති.

那时，在阿梨摩达那(Arimaddana)城，一位名叫阿罗汉(Arahanta)的长老前来建立了教法。这位阿罗汉长老的生平事迹，依王族传承、依护咒缘起传承、依教法传统传承，而有三种。

තත්ථායං රාජවංසාගතට්ඨුප්පත්ති,– තදා හි සුනාපරන්තතම්බදීපරට්ඨෙසු සබ්බෙන සබ්බං සබ්බදා ථිරං සාසනං න තාව පතිට්ඨාසි. තෙනෙව භගවතො බ්‍යාකතනියාමෙන සාසනං පතිට්ඨාපෙස්සාමාති චින්තෙත්වා මහාථෙරා සක්කස්ස දෙවානමින්දස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා සාසනං අනුග්ගහිතුං සමත්ථං පුග්ගලං දෙහීති යාචිංසු. සක්කොච දෙවානමින්දො තාවතිංසභවනෙ එකං දෙවපුත්තං යාචිත්වා එකිස්සා බ්‍රාහ්මණියා කුච්ඡිම්හි පටිසන්ධිං ගණ්හාපෙසි. දසමාසච්චයෙන විජායනකාලෙ සීලබුද්ධි නාම ථෙරො අනුරක්ඛිත්වා වයෙ සම්පත්තෙ පබ්බාජෙසි. තීසු පිටකෙසු අතිවිය ඡෙකො හුත්වා අරහත්තං පාපුණි. අරහන්තොති නාමෙන පාකටො අහොසි.

其中，依王族传承的生平事迹是：当时在苏那巴兰达(Sunāparanta)国和铜岛国(Tambadīpa)，教法尚未完全、恒常地稳固建立。因此，诸大长老心想：“我们应依照世尊的授记来建立教法。”于是前往天主帝释(Sakka devānaminda)之处，请求道：“请赐予我们一位能够护持教法之人。”天主帝释便在忉利天(Tāvatiṃsa)界请求一位天子，令其于一位婆罗门女的胎中结生。十月期满分娩之时，尸罗菩提(Sīlabuddhi)长老守护着他，待其年龄具足便令其出家。他于三藏变得极为精通，证得阿罗汉果。他以阿罗汉(Arahanta)之名为人所知。

සොච ථෙරො මරම්මමණ්ඩලෙ ජිනසාසනං විජ්ජොතාපෙතුං අරිමද්දනනගරං ආගන්ත්වා නගරතො අවිදූරෙ එකස්මිං අරඤ්ඤෙ නිසීදි. තදා සක්කො දෙවානමින්දො එකං නෙසාදං පලොභෙත්වා තස්ස ථෙරං දස්සෙසි. අථ නෙසාදස්ස එතදහොසි,– අයං පන අමනුස්සො යක්ඛො භවෙය්‍ය, සචෙ පන මනුස්සො භවෙය්‍ය, එවං සති මිලක්ඛුජාතිකො භවෙය්‍යාති. එවං පන චින්තෙත්වා රඤ්ඤො දස්සනත්ථාය නගරං ආනෙසි. ථෙරො ච අට්ඨපරික්ඛාරෙ ගහෙත්වා අනුගච්ඡි. නෙසාදා ච ථෙරං ආනෙත්වා රඤ්ඤො දස්සෙසි.

那位长老为了在摩罗摩(Maramma)地区光大胜者之教，来到阿梨摩达那(Arimaddana)城，在离城不远的一处森林中坐下。当时，天主帝释引诱一位猎人，向他显现了那位长老。于是猎人心中想道：“此人或为非人，是个夜叉；如果他是人，那也必定是蛮族之人。”他如此思索后，便将长老带到城里去见国王。长老则拿着八资具跟随而去。猎人将长老带来，引见给国王。

රාජා දිස්වා සන්තින්ද්‍රියො අයං, න මිලක්ඛුජාතිකො, ඉමස්ස අබ්භන්තරෙ සාරධම්මො අත්ථි මඤ්ඤෙති ලද්ධසූරියොභාසංවිය පදුමං ඵුල්ලචිත්තං හුත්වා වීමංසෙතුකාමො ථෙරං ආහ,– අත්තනො සාරුප්පං ආසනං ඤත්වා නිසීදාහීති.

国王见到他诸根寂静，并非蛮族之人，心想：“此人内心必定有坚实之法。”他心花怒放，犹如莲花得见日光，并欲探究，便对长老说：“请自知适合你的座位而坐。”

ථෙරො ච රාජපල්ලඞ්කං ආරුහිත්වා නසීදි. රාජා ච අයං අග්ගාසනෙ [Pg.65] නිසීදි, අවස්සං අග්ගපුග්ගලො භවෙය්‍යාති චින්තෙත්වා ත්වං කස්ස ඤාති, කස්ස භිස්සො, කුතො ආගතොසීති පුච්ඡි. ථෙරො ච එවමාහ,– ලොකස්මිං යො නවගුණසම්පන්නො භගවා සම්මාසම්බුද්ධො, තස්සාහං ඤාති, සොභගවායෙව මමාචරියො, භික්ඛුසඞ්ඝස්ස නිසින්නට්ඨානතො ආගතොම්හීති.

长老登上国王的宝座坐下。国王心想：“此人坐于上座，必定是上首之人。”于是问道：“你是谁的亲属？是谁的弟子？从何处而来？”长老回答说：“世间那位具足九种功德的世尊、正等觉者，我是他的亲属，那位世尊就是我的导师，我从比丘僧团的住处而来。”

රාජා ච සොමනස්සප්පත්තො හුත්වා ආහ, තව ආචරියෙන දෙසිතං ධම්මං එකදෙසතො දෙසෙහීති. අථ යථා සිරිධම්මාසොකරඤ්ඤො නිග්‍රොධසාමණෙරෙන අප්පමාදධම්මො දෙසිතො, එවං අප්පමාදධම්මංයෙව ථෙරො දෙසෙසි.

国王心生欢喜，说道：“请为我讲说一部分你导师所教之法。”于是，长老便如吉祥法阿育(Siridhammāsoka)王时尼拘陀(Nigrodha)沙弥所说的不放逸法那般，为国王讲说了不放逸法。

රාජා ච පුන ආහ,– කුහිං දානි සම්මාසම්බුද්ධො නිසීදති, තෙන පන දෙසිතො ධම්මො කතිප්පමාණො, තස්ස සාවකා පන කතිප්පමාණා, තුම්හාදිසා අඤ්ඤෙ අත්ථි වා මා වාති. ඉදානි අම්හාකං ආචරියො සම්මාසම්බුද්ධො පරිනිබ්බුතො, ධාතුයොයෙව ඉදානි අත්ථි, තෙන පන දෙසිතො ධම්මො චතුරාසීතිධම්මක්ඛන්ධසහස්සප්පමාණො, සුධම්මපුරෙ පිටකත්තයං යුගළවසෙන තිංසවිධා අත්ථි, මයා අඤ්ඤො පරමත්ථ සම්මුතිවසෙන දුවිධොපි සඞ්ඝො අත්ථීති.

国王又问道：“如今正等觉者安住在何处？他所教之法有多少？其声闻弟子有多少？除你之外，还有其他人吗？”长老答道：“如今我们的导师正等觉者已经般涅槃，现在只有舍利存世。他所教之法有八万四千法蕴之多。在善法(Sudhamma)城，有三十部成对的三藏。除我之外，依胜义与世俗，尚有二种僧团。”

තං සුත්වා රාජා භිය්‍යොසොමත්තාය පසන්නො හුත්වා පුන ආරොචෙසි,– මම භන්තෙ ඉමස්මිං පච්චක්ඛෙ නත්ථි තයා අඤ්ඤො නාථො, අජ්ජභග්ගෙ පාණුපෙතං මං උපාසකොති ධාරෙහි, තව ඔවාදං අහං සිරසා පටිග්ගණ්හිස්සාමීති.

听闻此言，国王更增欢喜与净信，再次禀告：“尊者，于我面前，舍你之外再无其他依怙。从今日起，请忆持我为终生归依的优婆塞。我将顶戴领受您的教诲。”

තතො පච්ඡා අරඤ්ඤකඞ්ගාරහෙ ඨානෙ විහාරං කාරාපෙත්වා අදාසි. සමණකුත්තකානම්පි වාදං භින්දි, යථා පන සුවණ්ණපාතිං ලභිත්වා සුවණ්ණභාජනං ලභිත්වා මත්තිකාභාජනන්ති. සකලෙපි ච රට්ඨෙ සමණකුත්තකානං වාදං ජහාපෙසි. තස්මිඤ්ච කාලෙ සමණකුත්තකා හීනලාභා හුත්වා ථෙරස්ස උපනාහං බන්ධිංසු. තෙ පන සමණකුත්තකා අරඤ්ඤෙ නිස්සාමිකාවිය [Pg.66] කොලෙයකා සුනඛා අනාථා හුත්වා කායිකචෙතසිකදුක්ඛං ලභිංසු.

此后，国王命人于林中一处名为“林火坑”(Araññakaṅgāraha)之地建造精舍并作供养。他亦破斥伪沙门之说，犹如得金钵而弃陶器。并且，他令全国皆舍弃伪沙门之说。当时，那些伪沙门失去利养，遂对长老心怀怨恨。那些伪沙门犹如林中无主之犬，孤苦无依，备受身心之苦。

රාජා ච තමත්ථං ඤත්වා යථා සමණකුත්තකා නාභිභවන්ති, තථා ආරක්ඛං ඨපෙසි. තෙ ච සමණකුත්තකෙ සෙතවත්ථං නිවාසාපෙත්වා ආවුධගාහයොධභාවෙන රාජකම්මෙ නියොජාපෙසි. ථෙරො ච සාසනෙ පසන්නෙ ජනෙ පබ්බාජෙත්වා උපසම්පාදෙත්වා සාසනං විසොධාපෙසි. රාජා ච ඉමස්මිං රට්ඨෙ පොරාණිකා රාජානො සමණකුත්තකානං වාදං ගහෙත්වා රජ්ජං කාරෙසුං, සචෙ හි පන තෙසං අනත්ථකරජ්ජං පුන ගණ්හාපෙතුං සක්කුණෙය්‍යං, එවං සති අහං තෙසං අනත්ථකරජ්ජං අපනෙත්වා සාත්ථකරජ්ජං ගණ්හාපෙතුමිච්ඡාමීති අනුසොචීති.

国王得知此事后，为防伪沙门得势，便设置了守卫。又令彼等伪沙门穿着白衣，作为持械士兵为王室服务。长老则为于教法有信之人剃度并授予具足戒，清净了教法。国王则忧虑地想道：“此国往昔诸王，皆听信伪沙门之言而治国。纵使我能使那有害之政再度建立，我亦愿将其废除，而确立有益之政。”

අයං පන පරිත්තනිදානාගතට්ඨුප්පත්ති, –

此乃护卫经之缘起事。

සීහළදීපෙ කිර විප්පවාසීනගරෙ නිසින්නො එකො භික්ඛුඋපද්වාරාවතීනගරං ගන්ත්වා පරියත්තිං උග්ගණ්හි. තතො පච්ඡා සුධම්ම පුරං ගන්ත්වා පරියත්තිං උග්ගණ්හි. තස්මිඤ්ච කාලෙ සිරිඛෙත්තනගරෙ පාටලිරුක්ඛෙ එකො ගන්ථො අත්ථීති සුත්වා සුධම්මපුරතො සිරිඛෙත්තනගරං අගමාසි. අන්තරාමග්ගෙ ලුද්ධකො ථෙරං පස්සිත්වා අයං යක්ඛොති මඤ්ඤිත්වා ගහෙත්වා අනුරුද්ධරඤ්ඤො දස්සෙසි.

据说在狮子洲(Sīhaḷadīpa)的维帕瓦西城(Vippavāsīnagara)，住着一位比丘。他前往邬波陀瓦底城(Upadvārāvatīnagara)学习教理，之后又前往善法城(Sudhammapura)学习教理。当时，他听说在吉祥地城(Sirikhettanagara)的波吒利树(Pāṭalirukkha)中有一部典籍，便从善法城前往吉祥地城。在路上，一位猎人看见长老，以为是夜叉，便抓住他带去见阿那律王。

තදා රාජා ථෙරං පුච්ඡි,– කො පන ත්වන්ති. අහං මහාරාජ ගොභමස්ස සාවකොති. පුන රාජා පුච්ඡි,–තිණ්ණං පන රතනානං කීදිසොති. ථෙරො ආහ,– මහොසධපණ්ඩිතොවිය මහාරාජ බුද්ධො දට්ඨබ්බො, උමඞ්ගොවිය ධම්මො, විදෙහසෙනා විය සඞ්ඝොති. එවං උපමාහි පකාසිතො රාජා පුන පුච්ඡි,–කිං නුඛො ඉමෙ ගොතමස්ස සාවකාති. න ඛො මහාරාජ ඉමෙ ගොතමස්ස සාවකා, ඉමෙ පන අම්හෙහි විසභාගා සමණකුත්තකායෙ වාති. එවං වුත්තෙ තතො පට්ඨාය තෙ සමණකුත්තකෙ විජහි, තිණං විය නාතිමඤ්ඤි. පාටලිරුක්ඛසු සිරතොපි [Pg.67] ලද්ධං තෙසං ගන්ථං ලද්ධට්ඨානෙයෙව අග්ගිනා ඣාපෙසි. තම්පි ඨානං යාවජ්ජතනා අග්ගිඣාපනථලන්ති පාකටන්ති.

那时国王问长老：“那么，您是谁？”长老答：“大王，我是瞿婆摩沙(Gobhamasa)的弟子。”国王又问：“三宝是怎样的呢？”长老说：“大王，佛陀当如大药(Mahosadha)智者，法当如地道(Umaṅga)，僧当如威德哈(Videha)之军。”国王听此譬喻后，再问：“那些人真是乔达摩的弟子吗？”长老答：“大王，他们不是乔达摩的弟子，而是与我们不同的伪沙门。”听闻此言，国王自那时起便抛弃了那些伪沙门，视之如草芥。从波吒利树顶上得到的他们的典籍，就在得到之处用火烧毁了。那个地方直到今日，仍以“焚书之地”(Aggijhāpanathala)而闻名。

ථෙරො ච විමාන වත්ථුං රඤ්ඤො දෙසෙසි. රාජා ච පසීදිත්වා සිරිඛෙත්තනගරතො අරිමද්දනනගරං පච්චාගමනකාලෙ ආනෙසි.

长老为国王开示了《天宫事》(Vimānavatthu)。国王心生净信，从吉祥地城(Sirikhettanagara)返回敌灭城(Arimaddananagara)时，便将长老一同带回。

ඉදං පන පාටලිසුසිරෙ ලද්ධගන්ථස්ස කාරණං,- තෙසඤ්හි සමණකුත්තකානං අබ්භන්තරෙ එකො උපායච්ඡෙකො සමණකුත්තකො අත්තනො වාදානුරූපං ගන්ථං කත්වා සිරිඛෙත්තනගරෙ ද්වත්තිංසරතනක්ඛන්ධස්ස පාටලිරුක්ඛස්ස සුසිරෙ පවෙසෙත්වා පුනප්පුනං උදකෙන තෙමෙත්වා මත්තිකාය ලිම්පෙත්වා පුන තචං උප්පාදෙත්වා උට්ඨාපෙසි. තදා මයං සුපිනෙ පාටලිරුක්ඛෙ සාරගන්ථො අත්ථබ්‍යඤ්ජනසම්පන්නො එකො අත්ථීතිඉ පස්සාමාති කොලාහලං උප්පාදෙසුං. තං සුත්වා රාජා සිරිඛෙත්තනගරං ගන්ත්වා තං පාටලිරුක්ඛං භින්දිත්වා ගවෙසෙන්තො තං ගන්ථං ලභි. ගන්ථෙ පන සකවාදවසෙන සමණකුත්තකසාමඤ්ඤතා ඊදිසායෙව, එතෙ ගොතමාසාවකා හොන්තිඉ, එතෙසංයෙව ආචාරො සග්ගමග්ගපථභූතොති එවමාදීහි කාරණෙහි වුත්තං. රාජා ච පසීදිත්වා සමණකුත්තකානං බහූනි දාතබ්බානි අදාසි. තතො පච්ඡා ථෙරස්ස ධම්මකථං සුත්වා තං අග්ගිනා ඣාපෙසීති එවං සමණකුත්තකානං වචනං සුත්වා සිරිඛෙත්තනගරං ගන්ත්වා අරිමද්දනනගරං පච්චාගච්ඡන්තො ථෙරං ආනෙසීති දට්ඨබ්බං. අරිමද්දනනගරං සම්පත්තකාලෙ ජෙතවනං නාම විහාරං කාරාපෙත්වා අදාසි. ථෙරො ච තත්ථ සාසානං විසොධෙත්වා නිසීදි. රාජා දෙවසිකං උදකං ආනෙත්වා අග්ගමහෙසී පන දෙවසිකංයෙව පිණ්ඩපාතං ආනෙත්වා භොජෙසි. උප්පන්නකඞ්ඛා කාලෙපි තංතංකඞ්ඛාට්ඨානං පුච්ඡීති.

此乃于波吒利树(pāṭalirukkha)洞中获得典籍之因由：当时，沙门败类中有一位善于计谋者，依其自说编写了一部典籍，带到吉祥地城(Sirikhettanagara)，放入一棵有三十二肘量树干的波吒利树的树洞中，反复用水浸湿，再用泥土涂抹，待树皮重新长出后，便将此事宣扬开来。他们制造流言说：“我们在梦中见到波吒利树中有一部义理文句具足的精要典籍。”国王听后，便前往吉祥地城，劈开那棵波吒利树探寻，果然找到了那部典籍。书中依其自说，言：“沙门败类之性如此，彼等方为乔达摩之弟子，唯其行持，乃天界之道。”等等。国王心生欢喜，给予沙门败类诸多赏赐。其后，国王听闻长老说法，才将那部典籍用火烧毁。由此可知，国王是听信了沙门败类之言前往吉祥地城，在返回敌灭城(Arimaddananagara)时，才将长老带回。抵达敌灭城后，国王建造了一座名为祇陀林的寺院供养长老。长老便住于彼处，清净教法。国王每日送水，王后则每日送食供养。每当生起疑惑时，国王亦会就各个疑点请教长老。

අයං පන සාසනප්පවෙණියාගතට්ඨුප්පත්ති,–

此乃依教法传承而来之事由。

සුධම්මපුරෙ හි සමාපත්තිලාභී අනොමදස්සී නාම ථෙරො [Pg.68] සොණුත්තරත්ථෙරානං වංසානුරුක්ඛණවසෙන සද්ධිං පඤ්චහි භික්ඛු සතෙහි නිසීදි. තස්ස පන පධානසිස්සො අධිසීලොනාම, තස්ස පධානසිස්සො ප්‍රානදස්සී නාම, තස්ස පධානසිස්සො කාළො නාම, තස්ස පධානසිස්සො අරහන්තො නාම, තස්ස පධානසිස්සො අරියවංසො නාමාති.

于善法城(Sudhammapura)，有一位证得等至、名为上见(Anomadassī)的长老，为守护索纳与郁多罗(Soṇa-Uttara)二位长老的传承，与五百比丘一同安住。其上首弟子名为增上戒(Adhisīla)，增上戒的上首弟子名为波罗那陀私(Prāṇadassī)，波罗那陀私的上首弟子名为迦罗(Kāḷa)，迦罗的上首弟子名为阿罗汉(Arahanta)，阿罗汉的上首弟子名为圣种(Ariyavaṃsa)。

ඉදඤ්ච වචනං-කො පනෙස උත්තරාජීවමහාථෙරොති. අයඤ්හි ථෙරො රාමඤ්ඤදෙසියපුත්තො අරියවංසත්ථෙරස්ස සිස්සො. අරියවංසත්ථෙරො පන කප්පුඞ්ගනගරවාසී මහාකාළත්ථෙරස්ස සිස්සො. සො පන සුධම්මනගරවාසිනො ප්‍රානදස්සී මහාථෙරස්ස සිස්සොති කල්‍යාණී සිලාලෙඛනෙ වුත්තවචනෙන න සමෙති. එවම්පි සති යථිච්ඡිත අධිප්පායො න නස්සතීති දට්ඨබ්බං.

又有此言：“这位北方命(Uttarājīva)大长老是谁？”此长老乃孟族地区之子，是圣种(Ariyavaṃsa)长老的弟子。圣种长老是劫宾伽城(Kappuṅganagara)的居民，是大迦罗(Mahākāḷa)长老的弟子。而大迦罗长老又是善法城(Sudhammanagara)居民波罗那陀私(Prāṇadassī)大长老的弟子。此说与《迦利亚尼碑文》(Kalyāṇī silālekhana)所载不合。即便如此，当知其所欲表达之义并未失。

එවං නානාචරියානං වාදො නානාකාරෙන දිස්සමානොපි අරහන්තත්ථෙරස්ස අරිමද්දනනගරෙ සාසනං අනුග්ගහෙත්වා පතිට්ඨානතායෙවෙත්ථ පමාණන්ති කත්වා නාවමඤ්ඤිතබ්බො. සබ්බෙසඤ්හි ආචරියානං වාදෙපි අරහන්තත්ථෙරො අරිමද්දනනගරං ආගන්ත්වා සාසනං පතිට්ඨාපෙසීති අත්ථො ඉච්ඡිතබ්බොයෙවාති.

如是，诸师之说虽现种种不同，然应以阿罗汉长老于敌灭城(Arimaddananagara)扶助并建立教法之事为准，不应轻视。盖因诸师之说，皆欲表达阿罗汉长老前来敌灭城建立教法之义，此义理当接受。

අරහන්තත්ථෙරො පන මූලනාමෙන ධම්මදස්සීති පාකටො සුධම්මපුරවාසී සීලබුද්ධිත්ථෙරස්ස සිස්සොති දට්ඨබ්බො. සො ච ථෙරො පුබ්බෙව පබ්බජ්ජකාලතො චතූසු වෙදෙසු සික්ඛිතසිප්පො. පබ්බජිත්වා පන සාළකථං පිටකත්තයං උග්ගණ්හිත්වා පාරං ගන්ත්වා සබ්බත්ථ පාකටො. සොක්කතයනගරං අනෙත්වා මනුස්සා පූජෙන්ති. තත්ථ දසවස්සානි වසිත්වා පුන සුධම්මපුරං ආගන්ත්වා අරඤ්ඤවාසං සමාදියි.

阿罗汉长老以其本名法见(Dhammadassī)而闻名，当知其为善法城(Sudhammapura)居民戒慧(Sīlabuddhi)长老之弟子。其于出家前，已通晓四吠陀。出家后，则学习《舍罗迦论》(Sāḷakathā)及三藏，通达彼岸，声名远播。人们将他带到索迦塔耶城(Sokkatayanagara)并供养他。于彼处住十年后，复返善法城，受持林居。

තතො පච්ඡා ජිනචක්කෙ එකසට්ඨාධිකෙ පඤ්චසතෙ සහස්සෙච සම්පත්තෙ කලියුගෙ එකූනාසීතාධිකෙ තිසතෙ සම්පත්තෙ අනුරුද්ධරාජා රජ්ජං පාපුණි. තදා අරිමද්දනනගරෙ සමණකුත්තකා [Pg.69] මයං ගොතමසාවකාති වත්වා තිංසතිංසවග්ගා හුත්වා නිසීදිංසු. වග්ගවසෙන කිර සහස්සමත්තාති. අනුරුද්ධරාජා ච තෙසං සමණකුත්තකානං ආගාරියාබ්‍රහ්මචරියාදීනි සුත්වා න පසීදි. එවම්පි පවෙණියා ආගභත්තා න පජහි. අරහන්තං පන ථෙරං පස්සිත්වා තතො පට්ඨාය තෙසං සමණකුත්තකානං නිබද්ධවත්තානි භින්දිත්වා සාසනෙ පසීදි.

此后，当胜者法轮(Jinacakka)转至一千五百六十一年，迦利时代(Kaliyuga)至三百七十九年时，阿那律王获得王位。彼时，于敌灭城(Arimaddananagara)，一些自称“吾等乃乔达摩弟子”之伪沙门(samaṇakuttaka)，三十人一组地安住。据说以组计之，约有千人。阿那律王闻彼伪沙门之在家梵行等事，心不欢喜。即便如此，亦因世代相传而未废止其供养。然当其见到阿罗汉长老后，自此破除彼伪沙门之固定行持，并对教法生起信心。

ඉදං මරම්මමණ්ඩලෙ තම්බදීපරට්ඨෙ අරිමද්දනනගරෙ අරහන්තං.

此乃关于在缅甸地区铜鍱国敌灭城的阿罗汉之事。

නාම ථෙරං පටිච්ච තතියං සාසනස්ස පතිට්ඨානං.

以阿罗汉长老为缘，教法第三次确立。

තස්මිඤ්ච කාලෙ අරහන්තත්ථෙරො අනුරුද්ධරාජානං ආහ,-තීසු සාසනෙසු පරියත්තිසාසනෙ තිට්ඨන්තෙයෙව පටිපත්ති සාසනං තිට්ඨති, පටිපත්තිසාසනෙ තිට්ඨන්තෙයෙව පටිවෙධසාසනං තිට්ඨති, යථා හි ගුන්නං සතෙපි සහස්සෙපි විජ්ජමානෙ පවෙණිප,ලිකාය ධෙනුයා අසති සො වංසො සාපවෙණී න ඝළීයතිඉ, එවමෙවං ධුතඞ්ගධරානං භික්ඛූනං සතෙපි සහස්සෙපි විජ්ජමානෙ පරියත්තියා අන්තරහිතාය පටිවෙධො නාම න හොති, යථා පන නිමිකුම්භියො ජානනත්ථාය පාසාණ පිට්ඨෙ අක්ඛරෙසු ඨපිතෙසු යාව අක්ඛරානි ධරන්ති, තාව නිධිකුම්භියො නට්ඨා නාම න හොන්ති, එවමෙවං පරියත්තියා ධරමානාය සාසනං අනන්තරහිතං නාම හොති, යථා ච මහතො තළාකස්ස පාළියා ථිරාය උදකං න ඨස්සතීති න වත්තබ්බං, උදකෙ සති පදුමාදීනි පුප්ඵානි න පුප්ඵිස්සන්තීති න වත්තබ්බං, එවමෙවං මහාතළාකස්ස ථිරපාළිසදිසෙ තෙපිටකෙ බුද්ධවචනෙ සති උදකසදිසා පටිපත්තිපූරකා කුලපුත්තා නත්ථීති න වත්තබ්බං, තෙසු සති පදුමාදිපුප්ඵසදිසො පටිවෙධො නත්ථීති න වත්තබ්බං, එවං එකන්තතො පරියත්තිමෙව පමාණං, තස්මා අන්තමසො ද්වීසු පාතිමොක්ඛසු වත්තමානෙසුපි සාසනං අනන්තරහිතමෙව, පරියත්තියා අන්තරහිතාය සුප්පටිපන්නස්සාපි ධම්මාභිසමයො නත්ථි, අනන්තරහිතාය එව ධම්මාභිසමයො අත්ථි[Pg.70], ඉදානිපි අම්හාකං පරියත්තිසාසනං පරිපුණ්ණං නත්ථි, සරීරධාතුයො ච නත්ථි, තස්මා යත්ථ පරියත්තිසාසනං සරීරධාතුයො ච අත්ථි, තත්ථ පණ්ණාකාරෙන සද්ධිං දූතං පෙසෙත්වා ආනෙතබ්බා, එවං සති අම්හාකං රට්ඨෙ ජිනසාසනං චිරකාලං පතිට්ඨහිස්සතීති.

那时，阿罗汉长老对阿那律王说：“于三教法中，教理教法住世，则行持教法住世；行持教法住世，则证悟教法住世。譬如虽有成百上千之牛，若无传承谱系之母牛，则彼牛群传承便不成列。同理，虽有成百上千之头陀行比丘，若教理隐没，则无证悟。又譬如为识别宝藏罐而于石板上刻字，乃至文字存续，则宝藏罐不名丢失。同理，乃至教理存续，则教法不名隐没。又譬如大池塘堤坝坚固，不可说水不住留；有水，不可说莲花等花不开。同理，三藏佛语如大池塘之坚固堤坝，于其存续时，不可说无有如水一般圆满行持之良家子；于彼等存在时，不可说无有如莲花之证悟。是故，教理实为根本。因此，乃至仅存两部波罗提木叉，教法亦不隐没。教理隐没，则虽善修行者亦无法现观；教理不隐没，则有法现观。如今我等之教理教法不圆满，亦无舍利。是故，当备礼派遣使者，前往有教理教法与舍利之处迎请。若如此，胜者教法于我国将长久住世。”

එවං පන භන්තෙ සති කත්ථ යාචිස්සාමාති. සුවණ්ණභූමිරට්ඨෙ මහාරාජ සුධම්මපුරෙ තීහි වාරෙහි පිටකත්තයං ලිඛිත්වා ඨපෙසි, සරීරධාතුයො ච බහූ තත්ථ අත්ථීති. රාජා එවං භන්තෙති පටිග්ගණ්හිත්වා බහූ පණ්ණාකාරෙ පටියාදෙත්වා රාජලෙඛනං ලිඛිත්වා අට්ඨඞ්ගසමන්නාගතං එකං අමච්චං දූතං කත්වා පෙසෙසි.

“尊者，若如此，我等当于何处求请？”“大王，于金地国(Suvaṇṇabhūmi)善法城(Sudhammapura)，三藏已被书写三次并安放于彼，且彼处有众多舍利。”国王回答：“诚如尊言。”遂准备众多礼物，书写国书，派遣一位具足八德之大臣为使者前往。

සුධම්මපුරින්දො මනොහරි නාම රාජාපි මච්ඡෙරචිත්තො හුත්වා තුම්හාදිසානං මිච්ඡාදිට්ඨීනං ඨානෙ පිටකත්තයං සරීරධාතුයො ච පහිණිතුං න යුත්තා, තිලොකග්ගස්ස හි සම්මාසම්බුද්ධස්ස සාසනං සම්මාදිට්ඨීනං ඨානෙයෙව පතිට්ඨහිස්සති, යථා නාම කෙසරසීහරාජස්ස වසා සුවණ්ණපාතියංයෙව, න මත්තිකාභාජනෙති.

善法城主，名为曼诺哈里(Manohari)之王，心生悭吝，说道：“将三藏与舍利送至汝等邪见者之处，实为不当。三界顶首正等觉者之教法，唯当建立于正见者之处，譬如狮王之膏脂，唯存金钵，不存陶器。”

දූතා පච්චාගන්ත්වා අනුරුද්ධරඤ්ඤො තමත්ථං ආරොචෙසුං. තං සුත්වා අනුරුද්ධරාජා කුජ්ඣි, තත්තකකපාලෙ පක්ඛිත්තතිලංවිය තට තටායි.

使者返回，将此事禀告阿那律王。阿那律王闻后大怒，如芝麻投于热锅，噼啪作响。

අථ රාජා නදීමග්ගෙන නාවානං අසීතිසතසහස්සෙහි නාවිකානං යොධානං අට්ඨකොටීහි සෙනං බ්‍යූහිත්වා ථලමග්ගෙන සද්ධිං චතූහි මහායොධනායකෙහි හත්ථීනං අසීති සහස්සෙහි අස්සානං නවුතිඉසතසහස්සෙහි යොධානං අසීතිකොටියා සෙනං බ්‍යූහිත්වා සයමෙව යුජ්ඣිතුං සුධම්මපරං ගච්ඡි.

于是国王由水路列阵，有船八百万艘，水手与士兵八千万；由陆路列阵，有四大将、战象八万、战马九百万、士兵八亿，亲自前往善法城作战。

තං සුත්වා මනොහරිරාජා සීතතසිතො හුත්වා අත්තනො [Pg.71] බහූ යොධෙ සංවිදහිත්වා සුධම්මපුරයෙව පටිසෙනං කත්වා නිසීදි.

曼诺哈里王闻之，心生恐惧，集结麾下众多士兵，于善法城内陈兵以待，坐镇其中。

අථ අථබ්බණවෙදෙ ආගතප්පයොගවසෙන පුනප්පුනං වායමන්තාපි නගරමූලං උපසඞ්කමිතුං න සක්කා. තදා රාජා වෙදඤ්ඤුනො පුච්ඡි,–කස්මා පනෙත්ථ නගරමූලං උපසඞ්කමිතුං න සක්කොමාති. වෙදඤ්ඤුනො ආහංසු,-අථබ්බණවෙදවිධානං මහාරාජ අත්ථි මඤ්ඤෙති. අථ රාජා පථවියං නිදහිත්වා මතකළෙවරං උද්ධරිත්වා මහාසමුද්දෙ ඛිපෙසි.

其后，虽依阿闼婆吠陀(Athabbanavede)所载之法再三尝试，亦不能靠近城根。彼时，国王问吠陀通晓者：“缘何我等不能靠近此城根？”吠陀通晓者答：“大王，臣等认为此处有阿闼婆吠陀之法术。”于是国王命人掘地，取出所埋尸体，投入大海。

එකං කිර මනුස්සං හින්දුකුලං ජෙඞ්ගුනාමකං කීටං ඛාදාපෙත්වා තං මාරෙත්වා හත්ථපාදාදීනි අඞ්ගපච්චඞ්ගානි ගහෙත්වා ඡින්නඡින්නානි කත්වා නගරස්ස සාමන්තා පථවියං නදහිත්වා ඨපෙසි. තදා පන නගරං උපසඞ්කමිතුං සක්කා. නගරඤ්ච පවිසිත්වා අනුරුද්ධරාජා මනොහරිරාජානං ජීවග්ගාහං ගණ්හි. සුධම්මපුරෙ පොරාණිකානං රාජූනං පවෙණීආගතවසෙන රතනමයමඤ්ජූසායං ඨපෙත්වා පූජිතං සහධාතූහි පිටකත්තයං ගහෙත්වා මනොහරිරඤ්ඤො සන්තකානං ද්වත්තිංසහත්ථීනං පිට්ඨියං ආරොපෙත්වා ආනෙසි.

据说，他们让一只名叫真拘(Jeṅgu)的印度虫咬死一人，取其手足等肢体，切割成块，埋于城郊地下。此后，方能靠近城池。入城后，阿那律王活捉了曼诺哈里王。在善法城中，他依照古代诸王之传统，取走了供奉于宝石箱中的舍利与三藏，令曼诺哈里王所属的三十二头大象驮载而归。

අරිමද්දනනගරං පන පත්වා ධාතුයො රතනමයමඤ්ජූසායං ඨපෙත්වා සිරිසයනගබ්භෙ රතනමඤ්චෙ සීසොපදෙසස්ස සමීපෙ ඨපෙසි. පිටකත්තයම්පි රතනමයෙ පාසාදෙ ඨපෙත්වා භික්ඛුසඞ්ඝස්ස උග්ගහධාරණාදිඅත්ථාය නිය්‍යාදෙසි. තතො කිර ආනීතං පිටකත්තයං උග්ගණ්හන්තානං අරියානං සහස්සමත්තං අහොසීති.

到达阿梨摩陀那城(Arimaddananagara)后，他将舍利安放在宝石箱中，置于吉祥卧房的宝石床上，靠近头部之处。三藏也安放在宝石楼阁中，交付给比丘僧团，以供学习、受持等。据说，当时学习受持所带来的三藏的圣者约有一千人。

සුධම්මනගරං විජයිත්වා පිටකෙන සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝං ආනෙත්වා සාසනස්ස පතිට්ඨාපනං ජිනචක්කෙ එකාධිකෙ ඡසතෙ වස්සසහස්සෙ කලියුගෙ ච සොළසාධිකෙ චතුසතෙ සම්පත්තෙති සිලාලෙඛනෙසු වුත්තං.

据石碑铭文记载，征服善法城(Sudhammanagara)后，他携三藏与比丘僧团前来，建立了教法。此时正值胜者法轮转动后的一千六百零一年，以及迦利时代(Kaliyuga)的四百一十六年。

අනුරුද්ධරඤ්ඤො කාලෙ පුඤ්ඤානුභාවෙන තිඉණ්ණං රතනානං පරිපුණ්ණත්තා [Pg.72] පුණ්ණගාමොති සමඤ්ඤා අහොසි. චිරකාලං අතික්කන්තෙ ණ්ණකාරං ලොපවසෙන මකාරස්ස ච නිග්ගහිත වසෙන පුගමීති මරම්මභාසාය වොහාරීයතීති අනාගතවංසරාජවංසෙසු වුත්තං.

阿那律王(Anuruddharāja)时代，因其福德威力，三宝圆满，故得名为“圆满村”(Puṇṇagāma)。据《未来史》(Anāgatavaṃsa)与《王统史》(Rājavaṃsa)记载，经过漫长的岁月，因“ṇṇ”音的省略以及“m”音转为鼻音(ṃ)，在缅语中被称为“蒲甘”(Pugam)。

අනුරුද්ධරාජායෙව චත්තාරො මහායොධෙ සීහළදීපං පෙසෙත්වා තතොපි පිටකත්තයං ආනෙසි. සීහළදීපතො ආනීතපිටකත්තයෙන සුධම්මපුරතො ආනීතපිටකත්තයං අඤ්ඤමඤ්ඤං යොජෙත්වා සංසන්දෙත්වා අරහන්තත්ථෙරො වීමංසෙසි. තදා ගඞ්ගාදකෙනවිය යමුනොදකං අඤ්ඤමඤ්ඤං අනූනං අනධිකං අහොසි. තෙහි පිටකෙහි අඤ්ඤානිපි වඩ්ඪෙත්වා තිපිටකගබ්භෙ ඨපෙත්වා පූජෙසි. තෙසු තෙසු ඨානෙසුපි පතිට්ඨාපෙසි.

正是阿那律王派遣四位大勇士前往狮子洲(Sīhaḷadīpa)，也从那里带回了三藏。阿罗汉长老将从狮子洲带来的三藏与从善法城(Sudhammapura)带来的三藏相互比对校勘，仔细审查。两者如同恒河之水与亚穆纳河之水，无有增减。他们又用这些藏经增补了其他典籍，收藏于三藏宝库中加以供养，并将其弘扬于各地。

මනොහරිරාජානම්පි ම්‍රඞ්කපා නාම දෙසෙ උපට්ඨාකෙහි සහ ඨපෙසි. තස්ස ච කිර රඤ්ඤො මුඛං විරවිත්වා කථං සල්ලාපෙන්තස්ස මුඛතො ඔභාසො පජ්ජලිත්වා නික්ඛමි. සො කදාචි කදාචි අනුරුද්ධරඤ්ඤො සන්තිකං ආගන්ත්වා ගාරවවසෙන වන්දනාදීනි අකාසි. තදා අනුරුද්ධරඤ්ඤො ලොමහංසො උප්පජ්ජි උබ්බිග්ගො ච. තස්මා තස්ස රඤ්ඤො නිත්ථෙජත්ථාය බුද්ධරූපස්ස චෙතියස්ස භත්තං පූජෙත්වා තං ගහෙත්වා මනොහරිරඤ්ඤො භාජෙසි. තදා තස්ස තදානුභාවො අන්තරධායි. මනොහරිරාජා සංවෙගං ආපජ්ජිත්වා සංසාරෙ සංසරන්තො යාව නිබ්බානං න පාපුණාමි, තාව පරවසෙ නානුවත්තෙය්‍යන්ති පත්ථනං අකාසි. සුධම්මපුරතො ආභතං අත්තනො සන්තකං මනොමය මණිං එකස්ස සෙට්ඨිනො සන්තිකෙ වික්කිණිත්වා ලද්ධමූලෙන පඤ්චවාහරජතෙන අභුජිතපල්ලඞ්කවසෙන එකං මහන්තං බුද්ධ බිම්බං පරිනිබ්බානාකාරෙන එකන්ති ද්වෙ බුද්ධප්පටිබිම්බානි කාරාපෙසි. යාවජ්ජතනා තානි සන්තීති. ඉච්චෙවං අනුරුද්ධරාජා සුධම්මපුරතො [Pg.73] සීහළදීපතො ච සාසනං ආනෙත්වා අරිමද්දනනගරෙ පතිට්ඨාපෙසීති.

他将摩奴哈利王(Manoharirāja)与侍从们安置在名为木坎巴(Mraṅkapā)的地方。据说这位国王开口说话时，口中会发出炽盛的光芒。他有时会前往阿那律王处，出于恭敬而行顶礼等。那时，阿那律王便会毛骨悚然，心生恐惧。因此，为消除其威势，阿那律王将供养佛像与佛塔的食物分给摩奴哈利王。于是，摩奴哈利王的神力便消失了。摩奴哈利王心生悚惧，发愿道：“我于轮回中流转，乃至未证涅槃，绝不受制于人。”他将从善法城带来的如意宝珠卖给一位长者，用所得的五瓦哈银，仿照未曾使用过的床座，造了一尊巨大的般涅槃相佛像，以及另一尊佛像，共计两尊。这些佛像至今尚存。就这样，阿那律王从善法城和狮子洲迎请教法，并将其建立于阿梨摩陀那城(Arimaddananagara)。

ඉදං අම්හාකං මරම්මමණ්ඩලෙ තම්බදීපරට්ඨෙ අරිමද්දනනගරෙ

此为在我等缅甸国铜鍱洲之阿梨摩陀那城

අනුරුද්ධරාජානං පටිච්ච චතුත්ථං සාසනස්ස පතිට්ඨානං.

依阿那律王，此为教法之第四次建立。

උත්තරාජීවත්ථෙරොපි සොණුත්තරානං වංසතො සාසනං ගහෙත්වා සුධම්මපුරතො අරිමද්දනනගරං ආගන්ත්වා සාසනං පතිට්ඨාපෙසි.

优多罗耆婆(Uttarājīva)长老亦从索纳(Soṇa)与优多罗(Uttara)之传承接受教法，从善法城来到阿梨摩陀那城，建立了教法。

ඉදං අම්හාකං මරම්මමණ්ඩලෙ තම්බදීපරට්ඨෙ අරිමද්දනනගරෙ උත්තරාජීවත්ථෙරං පටිච්ච පඤ්චමං සාසනස්ස පතිට්ඨානං.

在我等缅甸国铜鍱洲之阿梨摩陀那城，依优多罗耆婆长老，此为教法之第五次建立。

උත්තරාජීවත්ථෙරස්ස සීහළදීපං ගතකාලෙ තෙන සද්ධිං ගතං ඡප්පදං නාම සාමණෙරං සීහළදීපෙයෙව සීහළදීපිකා පබ්බජිංසු. පබ්බජිත්වා ච ඡප්පදසාමණෙරො පරියත්තිං උග්ගණ්හිත්වා දසවස්සං තත්ථ වසිත්වා අරිමද්දනනගරං පච්චාගච්ඡි. සිවලිත්ථෙරඤ්ච තාමලින්දත්ථෙරඤ්ච ආනන්දත්ථෙරඤ්ච රාහුලත්ථෙ රඤ්ච අනෙසි. තෙ පන ථෙරා තිපිටකධරා හොන්ති බ්‍යත්තා දක්ඛා ච. අයඤ්චත්ථො විත්ථාරෙන හෙට්ඨා වුත්තො.

优多罗耆婆长老前往狮子洲时，有名为车波多(Chappada)的沙弥随行。狮子洲的僧众就在狮子洲为车波多沙弥授了具足戒。受具足戒后，他学习教理，在彼处住了十年，然后返回阿梨摩陀那城。他还带来了尸婆利(Sivali)长老、多摩林陀(Tāmalinda)长老、阿难长老和罗睺罗长老。这些长老皆为三藏持者，聪慧且善巧。此事已在下文详述。

අරිමද්දනනගරං පත්වා අරිමද්දන වාසීහි භික්ඛූහි සද්ධිං විනයකම්මානි අකත්වා පුථු හුත්වා නිසීදිංසු. නරපතිරාජා ච තෙසු ථෙරෙසු අතිවිය පසීදි. එරාවතීනදියං උළුම්පං බන්ධිත්වා තත්ථෙව උපසම්පදකම්මං කාරාපෙසි. චිරකාලං අතික්කමිත්වා සො ගණො වුඩ්ඪි හුත්වා උප්පජ්ජි.

到达阿梨摩陀那城后，他们没有与居住在阿梨摩陀那的比丘们共同举行律羯磨，而是分立宗派。那罗波帝王(Narapatirājā)对这些长老极为信赖。他在伊洛瓦底江(Erāvatī)上结缚浮台，就在那里举行了具足戒仪式。经过漫长的岁月，此僧团日益壮大。

නරපතිරාජා ච තෙ ථෙරෙ සද්ධිං සඞ්ඝෙන නිමන්තෙත්වා මහාදානං අදාසි. තදා ඡණෙ ආකප්පසම්පන්නං රූපසොභග්ගප්පක්කං එකං නාටකිත්තිං දිස්වා රාහුලත්ථෙරො පටිබද්ධචිත්තො ලෙපෙ ලග්ගිතවානරොවිය කද්දමෙ ලග්ගිතමාතඞ්ගොවිය ච කාම ගුණලෙපකද්දමෙසු ලග්ගිතො සාසනෙ විරමිත්වා හී නායාවත්තීතුං ආරභි. මරණන්ති කරොගෙන අභිභූතො විය [Pg.74] අතෙකිච්ඡො හුත්වා සෙසත්ථෙරෙසු ඔවාදං දින්නෙසු පිනාදියි. තදා සෙසත්ථෙරා තං එවමාහංසු,-මා ත්වං එකං තං පටිච්ච සබ්බෙපි අම්හෙ ලජ්ජාපෙතුං න අරහසි, මා ඉධ හීනායා වත්තෙහි, මල්ලාරුදීපං ගන්ත්වා යථාරුචිං කරොහීති පෙසෙසුං. රාහුලත්ථෙරො ච කුසිමතිත්ථතො නාවං ආරුය්හ මල්ලාරුදීපං අගමාසි. මල්ලාරුදීපං පත්තකාලෙ මල්ලාරුරාජා විනයං ජානිතුකාමො සහ ටීකාය ඛුද්දසික්ඛාපකරණං තස්ස සන්තිකෙ උග්ගණ්හිත්වා එකපත්තමත්තං මණිං අදාසි. සොච තං ලභිත්වා හීනායාවත්තීති. හොන්ති චෙත්ථ,-

那罗波帝王邀请那些长老以及僧团，举行了大布施。当时，罗睺罗长老看见一位装扮完美、容貌美丽的舞女，内心被系缚，就像猿猴被粘胶粘住、大象陷入泥潭一样，沉溺于欲乐的染污泥潭中，于是舍弃教法，开始还俗。他就像被致命疾病折磨、无药可救的病人一样，当其他长老给予教诫时，他都不听从。于是其他长老这样对他说：“你不要因为一个人的缘故，让我们所有人都感到羞愧，你不应该在这里还俗，去摩罗卢岛(Mallārudīpa)，随你的心意行事吧。”便把他送走了。罗睺罗长老从拘尸摩提渡口(Kusimatittha)乘船前往摩罗卢岛。到达摩罗卢岛时，摩罗卢国王(Mallārurājā)想要了解律，就向他学习了带有注释的《小戒学》论，并赠送给他一颗与钵等大的宝石。他得到宝石后，便还俗了。此处有偈颂：

අතිදූරෙව හොතබ්බං, භික්ඛුනා නාම ඉත්ථිභි;

ඉත්ථියො නාම භික්ඛූනං, භවන්ති ඉධ වෙරිනො.

比丘当远离女人；于此世间，女人实为比丘之敌。

තාව තිට්ඨන්තු දුප්පඤ්ඤා, මයං පොරාණිකාපි ච;

මහාපඤ්ඤා විනාසං, පත්තා හරිතචාදයො.

且不论无慧者，即便是古人；如哈利陀迦(Haritaca)等大智慧者，亦已趋于毁灭。

තස්මා හි පණ්ඩිතො භික්ඛු, අන්තමසොව ඉත්ථිභි;

විස්සාසං න කරෙ ලොකෙ, රාගො ච දුප්පවාරිතොති.

是故，有智比丘，于此世间，对女人不应生起丝毫信任；贪欲实难防止。

සෙසෙසු ච ථෙරෙසු ඡප්පදො නාම ථෙරො පඨමං කාලඞ්කතො. සිවලිතාමලින්දානන්දත්ථෙරායෙව තයො පරියත්තිඋග්ගහණධාරණාදිවසෙන සාසනං උපත්ථම්භෙත්වා අරිමද්දනනගරෙ නිසීදිංසු. එකස්මිඤ්ච කාලෙ රාජා තෙසං තිණ්ණං ථෙරානං එකෙකං හත්ථිං අදාසි. සිවලිතාමලින්දත්ථෙරා පටිග්ගහෙත්වා වනෙ විස්සජ්ජාපෙසුං. ආනන්දත්ථෙරො පන කිඤ්චිපුරනගරං පහිණිත්වා ඤාතකානං දෙහීති කුසිමතිත්ථං ගන්ත්වා නාවං ආරොපෙසි. තං කාරණං ඤත්වා සිවලිතාමලින්දත්ථෙරාතං එවමාහංසු,– මයං පන ආවුසො හත්ථීනං සුඛත්ථාය වනෙ විස්සජ්ජෙම,ත්වං පන අධම්මිකං කරොසීති. කින්නාම භන්තෙ ඤාභකානං සඞ්ගහො න වට්ටති, නනු ඤාතකානඤ්ච සඞ්ගහොති භගවතා වුත්තන්ති.

其余长老中，名为恰巴达(Chappada)的长老最先去世。尸婆利(Sivali)、多摩林陀(Tāmalinda)和阿难三位长老，通过学习、受持教法等方式护持教法，住在阿梨摩陀那城(Arimaddananagara)。某个时候，国王曾分别赠予这三位长老各一头大象。尸婆利和多摩林陀长老接受后，便将大象放归森林。而阿难长老却将大象送到某个城镇，吩咐送给亲属，之后前往拘尸摩提渡口(Kusimatittha)，让人把大象装上船。尸婆利和多摩林陀长老得知此事后，对他说：“贤友，我们为了大象的安乐而将它们放归森林，你却做不如法的事。”阿难长老说：“尊者，难道帮助亲属是不可以的吗？世尊不是说过‘以及帮助亲属’吗？”

ථෙරා [Pg.75] ආහංසු,-සචෙ ත්වං අම්හාකං වචනං නකරෙය්‍යාසි,භව ඉච්ඡානුරූපං කරොහි, මයං පන තයා සද්ධිං සංවාසං න කරිස්සාමාති විසුං නිසීදිංසු.

长老们说道：“你若不听我等之言，便随汝意行事。然我等将不再与你共住。”于是他们便分开而坐。

තතො පට්ඨාය ද්වෙ ගණා භිජ්ජිංසු. තතො පච්ඡාකාලෙ අතික්කන්තෙ තාමලින්දත්ථෙරො බහුස්සුතානං බ්‍යත්තිබලානං සිස්සානං අනුග්ගහත්ථාය ගහට්ඨානං සන්තිකෙ අයං බහුස්සුතො අයං මහාපඤ්ඤොති එවමාදිනා වචීවිඤ්ඤත්තිං සමුට්ඨාපෙති, එවං කතෙ කුලපුත්තා සුලභපච්චයවසෙන සාසනස්ස හිතං ආවහිභුංසක්ඛිස්සන්තීති කත්වා. තං කාරණං සුත්වා සිවලිත්ථෙරො එවමාහ,- කස්මා ත්වං වචීවිඤ්ඤත්තිං සමුට්ඨාපෙත්වා බුද්ධප්පටිකුච්ඡිතං කම්මං කරොසීති. භගවතා අත්තනො අත්ථායයෙව වචීවිඤ්ඤත්තිං පටික්ඛිත්තා, අහං පන පරෙසංයෙව අත්ථාය වචීවිඤ්ඤත්තිංසමුට්ඨාපෙමි, නාත්තනො අත්ථාය, සාසනස්ස හි වෙපුල්ලත්ථාය එවං වචීවිඤ්ඤත්තිංසමුට්ඨාපෙමි. සිවලිත්ථෙරොපි න ත්වං මම වචනං කරොසි, යං යං ත්වං ඉච්ඡසි, තං තං කරොහි, අහං පන තයා සද්ධිං සංවාසං නකරිස්සාමීති විසුං හුත්වා සද්ධිං සකපක්ඛෙන නිසීදි. තතො පට්ඨාය තයො ගණා භිජ්ජිංසු.

从那时起，分裂为两个部派。此后过了一段时间，多摩林陀长老为帮助博学善辩的弟子们，而在居士面前以言语示意，说：“这位博学多闻，这位智慧广大”等等，他这样做是认为良家子们能因此容易获得资具，从而有能力为教法带来利益。尸婆利长老听闻此事后说道：“你为何以言语示意，做佛陀所呵责之事？”多摩林陀长老回答说：“世尊禁止为自己之利而以言语示意，而我是为他人之利，非为己利。我是为教法兴盛才如此以言语示意。”尸婆利长老说：“你不听我的话，想做什么就做什么吧，但我不再与你共住。”于是他便分开，与自己的派系坐在一起。从那时起，分裂为三个部派。

එවං අරිමද්දනනගරෙ අරහන්තත්ථෙරස්ස එකො වංසො, සිවලිත්ථෙරස්ස එකො, තාමලින්දත්ථෙරස්ස එකො, ආනන්දත්ථෙරස්ස එකොති චත්තාරො ගණා අහෙසුං.

如此，在阿梨摩陀那城，有阿罗汉长老的一个部派，尸婆利长老的一个部派，多摩林陀长老的一个部派，阿难长老的一个部派，共计四个部派。

තෙසු අරහන්තත්ථෙරගණො සුධම්මපුරතො පඨමං ආගතත්තා පුරිමගණොති වොහාරියති, අඤ්ඤෙ පන පච්ඡා ආගතත්තා පච්ඡාගණාති.

其中，阿罗汉长老的部派因最先从善法城(Sudhammapura)而来，故被称为“前部派”；其余部派则因后来到达，被称为“后部派”。

සිවලිත්ථෙරො අරිමද්දනනගරෙ යාවීජීවං සාසනං පග්ගණ්හිත්වා කලියුගෙ නවුතාධිකෙ පඤ්චවස්සසතෙ කාලෙ කාලමකාසි.

尸婆利长老在阿梨摩陀那城终生护持教法，于迦梨时代(Kaliyuga)五百九十年时去世。

ආනන්දත්ථෙරො පන අරිමද්දනනගරෙයෙව චතුචත්තාලීස වස්සානි [Pg.76] සාසනං පග්ගණ්හිත්වා ඡනවුතාධිකෙ පඤ්චවස්සසතෙ කාලෙ කාලමකාසි.

阿难长老则在阿梨摩陀那城护持教法四十四年，于五百九十六年时去世。

තාමලින්දත්ථෙරොපි යාවජීවං සාසනං පග්ගණ්හිත්වා අට්ඨන වුතාධිකෙ පඤ්චවස්සසතෙ කාලෙ කාලමකාසීති. අහො සඞ්ඛාරසභාවොති.

多摩林陀长老亦终生护持教法，于五百九十八年时去世。呜呼！诸行之自性！

සෙය්‍යථාජගරස්සෙව, නාභියා චක්කමණ්ඩලෙ;

ලග්ගො සසො සමිත්වාපි, දිසං ගච්ඡති තං මුඛං.

犹如系于轮毂之野兔，纵然静止，其面仍朝向彼方。

තථෙව සබ්බසත්තාපි, මච්චුචක්කෙසු ලග්ගිතා;

යාවජීවම්පි ධාවිත්වා, මච්චුමුඛං උපාගමුන්ති.

一切众生亦如是，系缚于死之轮中；纵然毕生奔走，终将趋向死神之口。

ඉච්චෙවං අරිමද්දනපුරෙ අරහන්තෙහි ච ගන්ථකාරෙහි ච පුථුජ්ජනෙහි ජිනසාසනං නභෙ චන්දොවිය විජ්ජොතති.

如是，在阿梨摩陀那城，由阿罗汉、论师及凡夫，胜者之教如空中明月，大放光明。

තත්ථ හි යදා අනුරුද්ධරාජා සුධම්මපුරතො සාසනං ආනෙසි, තදා අරහන්තා ඡසතසහස්සමත්තා ආගතා, සොතාපන්නසකදාගාමිඅනාගාමිනො පන ගණනපථං වීති වත්තාති.

当时，阿那律王(Anuruddharājā)从善法城迎来教法，有六十万阿罗汉前来。至于须陀洹、斯陀含、阿那含，则不计其数。

ඡත්තගුහින්දස්ස නාම රඤ්ඤො කාලෙපි හිමවන්තෙ ගන්ධමාදනපබ්බතතො අට්ඨ අරහන්තා පිණ්ඩාය රාජගෙහං ආගමංසු. රාජා ච පත්තං ගහෙත්වා පිණ්ඩපාතෙන භොජෙත්වා ඉදානි කුතො ආගතත්ථාභි පුච්ඡි. හිමවන්තෙ මහාරාජ ගන්ධ මාදනපබ්බතතොති. අථ රාජා අතිප්පසන්නො හුත්වා ඉධ තෙමාසං වස්සං උපගච්ඡථාති යාචිත්වා විහාරං කාරාපෙත්වා අදාසි. තෙමාසම්පි අන්තොගෙහෙ නිමන්තෙත්වා පිණ්ඩපාතෙන භොජෙසි.

遮多求频陀王(Chattaguhinda-rājā)时，有八位阿罗汉从雪山香醉山来到王宫乞食。国王接过钵，用食物供养后，问道：“尊者们现在从何处来？”答言：“大王，从雪山香醉山而来。”于是国王大喜，恳请道：“愿您们在此雨安居三个月。”并为他们建造精舍。三个月里，国王皆迎请他们到内宫，以食物供养。

එකං සමයං අරහන්තානං ගන්ධමාදනපබ්බතෙ නන්දමූලගුහං විය එකං ගුහං මාපෙත්වා දස්සෙහීති යාචි. තෙ ච අරහන්තා නන්දමූලගුහංවිය එකං ගුහං ඉද්ධියා මාපෙත්වා දස්සෙසුං[Pg.77]. රාජා ච තාය ගුහාය සදිසං එකං ගුහං කාරාපෙසි. නන්දමූලගුහාකාරෙන පන කතත්තා නන්දාති නාමම්පි අකාසි. ඉච්චෙවං ඡත්තගුහින්දස්ස රඤ්ඤො කාලෙ ගන්ධමාදනපබ්බතෙ නන්දමූලගුහතො ආගන්ත්වා අරහන්තා සාසනං පතිට්ඨාපෙසුං.

一时，国王向阿罗汉们请求道：“请为我变造一个如同香醉山上的难陀慕罗窟(Nandamūlaguhā)那样的洞窟，让我看看。”那些阿罗汉便以神通力变造了一个如同难陀慕罗窟的洞窟给他看。国王也命人建造了一个与那个洞窟相似的洞窟。因其仿照难陀慕罗窟的样式而造，故亦将其命名为“难陀”。就这样，在遮多求频陀王时期，阿罗汉们从香醉山的难陀慕罗窟前来，建立了教法。

අරහන්තභාවො ච නාමෙස යථාභූතං ජානිතුං දුක්කරො, අනුපසම්පන්නානං උත්තරිමනුස්සධම්මදස්සනස්ස පටික්ඛිත්තත්තා, අරහත්තං වා පත්වාපි වාසනාය අප්පජහිතත්තා. අරහාපි හි සමානො අහං අරහාති අනුපසම්පන්නානං කථෙතුං න වට්ටති, අරහත්තං පත්වාපි එකච්චො වාසනං පජහිතුං න සක්කා, පිලින්දවච්ඡත්ථෙරවත්ථුචෙත්ථ ඤාපකං. එවං ලොකෙ අරහන්ත භාවො ජානිතුං දුක්කරො. තෙනෙව මහාකස්සපත්ථෙරස්ස උපට්ඨාකො එකො භික්ඛු අත්තනො උපජ්ඣායස්ස මහාකස්සපත්ථෙරස්ස සන්තිකෙ වසිත්වාපි තස්ස අරහන්ත භාවං න ජානි.

阿罗汉的状态，诚然难以如实了知。此因向未受具足戒者示现超越常人之法是被禁止的，且或有虽证阿罗汉果，其习气却未断尽。阿罗汉本人亦不宜向未受具足戒者宣称“我是阿罗汉”，且有些虽证阿罗汉果，却未能断尽习气，毕陵伽婆蹉长老的故事即是明证。是故，于世间，阿罗汉的状态难以了知。正因如此，大迦叶(Mahākassapa)长老的一位侍者比丘，虽长住于其戒师大迦叶长老身边，却不知晓长老是阿罗汉。

මහාකස්සපත්ථෙරඤ්හි එකෙන සද්ධිවිහාරිකෙන සද්ධිං අරඤ්ඤවිහාරතො ගාමං පිණ්ඩාය චරන්තං අන්තරාමග්ගෙ පත්තා දිපරික්ඛාරෙ ගහෙත්වා පච්ඡා ගච්ඡන්තොයෙව එකොසද්ධි විහාරිකො එවමාහ,–ලොකස්මිං භන්තෙ අරහා අරහාති පාකටො, සුතමත්තොවාහං භවාමි, න කදාචි දිට්ඨපුබ්බොති. තං සුත්වා ථෙරො පච්ඡා පරිවත්තත්වා ඔලොකෙන්තො පරික්ඛාරෙ ආවුසො ගහෙත්වා අරහන්තස්ස පච්ඡාගච්ඡන්තොයෙව අරහන්තභාවං න ජානාතීති ආහාති.

大迦叶长老与一位同住弟子从林中住处前往村庄乞食，途中，那位持着衣钵跟在后面的同住弟子如此说道：“尊者，世间盛传有‘阿罗汉’，我却只是听闻，从未亲见。”长老听后，转身看着他说：“贤友，你拿着资具跟在一位阿罗汉身后，却不知其为阿罗汉！”

අරිමද්දනනගරෙපි සීලබුද්ධිපොල්ලොඞ්කසුමෙධත්ථෙරාදයොපි අරහන්තායෙව අහෙසුං. නරපතිරාජා හි ඛණිත්ති පාදපබ්බතං ගන්ත්වා පච්චාගමනකාලෙ අන්තරාමග්ගෙ එකිස්සා මාතිකාය මණොභාසං දිස්වා ඉධ පුඤ්ඤං කාරෙතුකාමො සක්කො දස්සෙති මඤ්ඤෙති මනසිකරිත්වා චෙතියං කාරාපෙස්සාමීති [Pg.78] තත්ථ රට්ඨවාසීති සමං භූමිභාගං කාරාපෙසි.

在阿梨摩陀那城(Arimaddananagara)，戒慧(Sīlabuddhi)、波隆迦苏弥陀(Polloṅkasumedha)等长老也都是阿罗汉。那罗波帝王(Narapatirājā)前往卡尼提足山(Khaṇitti Pādapabbata)，返回途中，见到一位老妇人的心光，心想：“帝释天(Sakko)示现此相，是希望我在此处造福吧。”于是决定建造一座佛塔，便与国内民众一同平整土地。

අථ එකො සීලබුද්ධි නාම ථෙරො එවමාහ,– පුඤ්ඤං මහාරාජ කරිස්සමීති ඉදං භූමිපරිකම්මං කාරාපෙසි, එවං කාරාපෙන්තස්ස තෙ අපුඤ්ඤංයෙව භවති, නොපුඤ්ඤන්ති වත්වා බහූ සත්තා මා කිලමන්තූති මනසිකත්වා රඤ්ඤො දණ්ඩකම්මෙන තජ්ජනත්ථාය රඤ්ඤා දින්නං පිණ්ඩපාතං නභුඤ්ජි. රාජා ච සචෙ ත්වං මයා දින්නං පිණ්ඩපාතං අභුඤ්ජිතුකාමො භවෙය්‍යාසි, මම විජිතෙ වසන්තොයෙව ත්වං මම පිණ්ඩපාතා න මුච්චෙය්‍යාසි, රට්ඨවාසීහිපි දින්නපිණ්ඩපාතො මය්හමෙව සන්තකො, නනු නාම මම පිණ්ඩපාතංයෙව ත්වං භුඤ්ජසීති ආහ.

当时，有一位名叫戒慧的长老说道：“大王，您说‘我要修福’而令人整治这片土地，如此行事，于您只有非福，而非福德。”说完，他心想“勿令众多有情劳苦”，为抗议国王强征劳役之举，便拒绝食用国王布施的食物。国王说：“你若不愿食用我布施的食物，只要你住于我国土之内，便无法摆脱我的食物。国民所布施的食物，也皆为我所有。你所食用的，难道不正是我的食物吗？”

සීලබුද්ධිත්ථෙරොපි සචෙ අහං එවං භවෙය්‍යාමි, සීහළදීපං ගන්ත්වා වසිස්සාමීති චින්තෙත්වා අරඤ්ඤෙ වසි.

戒慧长老心想：“若事情如此，我便去狮子岛(Sīhaḷadīpa)居住。”思忖已定，他便住于林中。

අථ තමත්ථං ජානිත්වා නගරද්වාරෙ ආරක්ඛො එකො යක්ඛො රඤ්ඤො ආගතකාලෙ අභිමුඛං ඨිතොව භයානකරූපං නිසීදි. අථ නානාවිජ්ජාකම්මෙහි අපනෙන්තොපි න සක්කා අපනෙතුං.

于是，一位守护城门的夜叉得知此事，便在国王到来时，迎面化现出恐怖的形象坐了下来。虽然人们用各种法术驱赶，却无法使其离开。

අථ රාජා නිමිත්තපාඨකෙ පක්කොසාපෙත්වා පුච්ඡි,-කෙන කාරණෙන අයං යක්ඛො ඉධ නිසින්නොති. ත්වං මහාරාජ සීලබුද්ධිත්ථෙරං අගාරවවසෙන පුබ්බෙ කථෙසි, යක්ඛාපි ථෙරෙ අතිවිය පසන්නාති අම්හෙහි සුතපුබ්බා, තං පටිච්ච යක්ඛො භයානකරූපං දස්සෙත්වා නිසින්නො භවිස්සතීති ආහ.

于是国王召来占相师问道：“此夜叉为何坐于此处？”他们答道：“大王，您先前曾对戒慧长老言语不敬。我们曾听闻，夜叉们对长老极为崇敬。因此之故，此夜叉想必是示现恐怖之相坐于此地。”

රාජාපි අමච්චෙ ආණාපෙසි ථෙරං පක්කාසථාති. ථෙරො නාගච්ඡි. සීහළදීපංයෙව ගමිස්සාමීති ආරභි. තමත්ථං සුත්වා රාජා එකං චතුරඞ්ගපච්චයං නාම අමච්චං පක්කොසාපෙත්වා ත්වං ගන්ත්වා ථෙරං පක්කොසාහීති පෙසෙසි. චතුරඞ්ගපච්චයො ච ඡෙකතාය එකං සුවණ්ණමයං බුද්ධප්පටිබිම්බං නාවාය ඨපෙත්වා මහාසමුද්දතිත්ථං අගමාසි. අථ ථෙරං සම්පාපුණිත්වා [Pg.79] ඉදානි ඉධ භගවා සම්මාසම්බුද්ධො අගමාසි, සීලබුද්ධිත්ථෙරො භගවතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස දස්සනත්ථාය ආගච්ඡතූති දූතං පෙසෙසි. ථෙරොපි භගවතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස දස්සනත්ථාය ආගච්ඡතූති වචනං පටික්ඛිපිතුං බුද්ධගාරවවසෙන අවිසහතාය ආගච්ඡීති.

国王也命令大臣们：“去把长老请来。”但长老不来，并准备动身前往狮子岛。国王听闻此事，召来一位名叫四资具(Caturaṅgapaccaya)的大臣，派他说：“你去把长老请来。”四资具大臣聪慧，便将一尊金佛像置于船上，前往大海渡口。抵达长老处后，他派使者说：“如今世尊、正自觉者已来到此地，请戒慧长老前来拜见世尊、正自觉者。”长老出于对佛陀的敬重，无法拒绝“为拜见世尊、正自觉者而来”之语，于是便前来了。

පොරාණිකානංව ථෙරානං, බුද්ධෙ සගාරවං ඉධ;

පණ්ඩිතො ගාරවං බුද්ධෙ, කරෙ පසන්නචෙතසාති.

犹如古昔诸长老，于此敬佛亦如是；智者当怀清净心，于佛生起恭敬意。

නාවං අභිරූහිත්වා ථෙරො භගවතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස වන්දනාමානපූජාසක්කාරදීනි අකාසි. ථෙරස්ස එවං වන්දනාමානපූජාසක්කාරාදීනි කරොන්තස්සෙව වෙගෙන නාවං ආනෙත්වා ගච්ඡි. අථ චතුරඞ්ගපච්චයො එවමාහ,– ඉදානි භන්තෙ තුම්හාකං ආචරියස්ස සම්මාසම්බුද්ධස්ස සාසනං පග්ගණ්හිතුං යුත්තොති. රාජා ච අමච්චෙහි පරිවාරිතො පච්චුග්ගච්ඡි. නාවාය ථෙරස්ස හත්ථෙ ගහෙත්වා රාජගෙහං ආනෙසි. ද්වාරං පත්තකාලෙ යක්ඛො පථවියං නිසීදිත්වා ථෙරං වන්දි.

长老登上船后，对世尊、正自觉者行礼拜、尊敬、供养、恭敬等。当长老正在行此等礼敬时，船快速地行驶起来。这时，四资具说道：“尊者，现在正是扶持您老师——正自觉者——教法的时候。”国王也被大臣们围绕着前来迎接。他从船上握住长老的手，将他带到王宫。到达门口时，一个夜叉坐在地上向长老礼拜。

රාජා රාජගෙහං පත්වා ථෙරං නානාභොජනෙහි භොජෙසි. එවඤ්ච අවොච,–අජ්ජතග්ගෙ භන්තෙ ත්වමසි මමාචරියො, භගවතොව ඔවාදං සිරසා පටිග්ගහෙත්වා අනුවත්තිස්සාමාති අත්තනො පඤ්චපුත්තෙපි ථෙරස්ස අදාසි. තෙ ච පඤ්චකුමාරා ථෙරෙන සද්ධිං අනුවත්තිංසු. ථෙරො තෙ පක්කොසෙත්වා විහාරං අගමාසි. අන්තරාමග්ගෙ කප්පියපථවියං පඤ්ච පරිමණ්ඩලාකාරානි ලිඛිත්වා තෙසං රාජකුමාරානං දස්සෙත්වා නිවත්තාපෙසි. රාජකුමාරා පටිනිවත්තිත්වා තං කාරණං රඤ්ඤො ආරොචෙසුං. රාජා ච තුම්හාකං පුඤ්ඤං කාරාපනත්ථාය දස්සෙතීති වත්වා තුලාවසෙන තෙහි රාජකුමාරෙහි සුවණ්ණං සමං කත්වා තෙන සුවණ්ණෙන මූලං කත්වා භගවතො ධරමානකාලෙ [Pg.80] පස්සෙනදිකොසලරඤ්ඤා කාරාපිතං චන්දනප්පටිබිම්බංවිය විසුං විසුං පටිබිම්බං කාරාපෙසි.

国王到达王宫后，用各种美食供养长老，并说道：“尊者，从今天起您就是我的老师，我将以头顶戴、领受世尊的教诲并遵照实行。”他还把自己的五个儿子交给长老。这五个王子便与长老一同随行。长老叫上他们，前往寺院。在路上的净地上画了五个圆形，给那些王子们看了后，就让他们回去了。王子们回去后把这件事禀告国王。国王说：“他是为了让你们造作功德才这样指示的。”于是国王用秤称量，使黄金与那些王子的体重相等，用这些黄金作为资本，如同世尊在世时憍萨罗(Kosala)国王波斯匿(Pasenadi)所造的旃檀佛像一样，分别为他们建造了各自的佛像。

තෙසං නිධානට්ඨානභූතානි පඤ්ච චෙතියානිපි සක්කො කම්ම විධායකො හුත්වා පතිට්ඨාපෙසි. එත්ථ ච පුබ්බෙ රඤ්ඤා පසීදිත්වා ථෙරස්ස රාජකුමාරා දින්නා, මූලං රතනත්තයස්ස දත්වා පුන රාජකුමාරෙ භූජිස්සෙ කාරෙතුකාමතාය ථෙරො එවං සඤ්ඤං අදාසීති දට්ඨබ්බං.

作为他们安奉之处的五座塔，也是由帝释天作为工程的安排者而建立的。此处应当理解为：先前国王心生欢喜，将王子们赐予长老；长老则将此供养的根本归于三宝，又希望让王子们恢复自由之身，因此作了那样的表示。

සො ච සීලබුද්ධිත්ථෙරො අරහන්තගණවංසොති දට්ඨබ්බො.

那位戒慧长老，当知是阿罗汉众的传承者。

අරිමද්දනනගරෙයෙව නරපති රඤ්ඤො කාලෙ කස්සපො නාම ථෙරො දෙසචාරිකං චරමානො පොල්ලොඞ්කනාමකං දෙසං, තදවසරි. අථ ද්වෙ මහල්ලකපොල්ලොඞ්කා මනුස්සා ථෙරෙ අතිප්පසන්නතාය ද්වෙ පුත්තෙ උපට්ඨාකත්ථාය නිය්‍යාදෙසුං.

在阿梨摩陀那城(Arimaddananagara)，国王那罗波帝(Narapati)时代，一位名叫迦叶(Kassapa)的长老游行各方，抵达了一个名为波隆迦(Polloṅka)的地方。在那里，两位年老的波隆迦人因对长老极为敬信，便将自己的两个儿子托付给他作为侍者。

පොල්ලොඞ්කමනුස්සානං අතිප්පසන්නතං පටිච්ච ථෙරොපි පොල්ලොඞ්කත්ථෙරොති වොහාරියති. යදා ච පන සො ථෙරො සීහළදීපං ගන්තුකාමො අහොසි, තදා සක්කො දෙවානමින්දො බ්‍යග්ඝරූපං මාපෙත්වා පිට්ඨියා යාව මහාසමුද්දතීරං ආනෙසි. මහාසමුද්දතීරං පන පත්වා නාවං අභිරූහිත්වා වාණිජෙහි සද්ධිං තරි.

由于波隆迦(Polloṅka)民众的极度虔信，这位长老也被称为“波隆迦长老”。当这位长老想要前往师子岛(Sīhaḷadīpa)时，天帝释化作老虎的形象，将他背负至大海边。到达大海边后，长老便登上船只与商人们一同渡海。

මහාසමුද්දමජ්ඣෙ පන පත්වා සා නාවා න ගච්ඡි, නිච්චලාව අට්ඨාසි. අථ වාණිජා මන්තෙසුං,-අම්හාකං නාවාය අලක්ඛී පාපජනො අත්ථි මඤ්ඤෙති. එවං පන මන්තෙත්වා සලාකාදානං අකංසු. යාව තතියම්පි ථෙරස්සෙව හත්ථෙ සලාකා පුබ්බෙ කතකම්මවිපාකවසෙන නිපති. ඉදං පන ථෙරස්ස පුබ්බෙ කතකම්මං,-ථෙරො හි තතො අත්තභාවතො සත්තමෙ භවෙ එකස්මිං ගාමෙ කුලදාරකො හුත්වා කීළනත්ථාය එකං සුනඛං නදියං ඔතාරෙත්වා උදකෙ කීළමාපෙසි. එවං කීළමන්තං සුනඛං සයමෙව උරෙන උග්ගහෙත්වා තීරං ආනෙසීති එවං [Pg.81] පුබ්බෙ කතකම්මවිපාකවසෙන ථෙරස්සෙව හත්ථෙ සලාකා නිපති.

然而，当船抵达大海中央时，那艘船却无法前行，静止不动。于是商人们商议道：“想必我们船上有带来厄运的恶人。”如此商议后，他们便进行抽签。乃至第三次，签都因过去所造之业的果报而落入长老手中。此乃长老过去所造之业：长老于此生之前的第七世，曾是一个村庄里的良家子，为了嬉戏，将一只狗放入河中，让它在水里玩耍。当狗玩耍时，他又亲自用胸膛将它抱起，带到岸边。正是因这过去所造之业的果报，签才落入长老手中。

තදා වාණිජා උදකපිට්ඨෙ ඛිපිංසු. අථ සක්කො දෙවානමින්දො කුම්භීලරූපං මාපෙත්වා පිට්ඨියං ආරොපෙත්වා ආනෙසි. ථෙරො යක්ඛදීපං පත්වා අන්ධචක්ඛුකානං යක්ඛානං මෙත්තානුභාවෙන චක්ඛුං ලභාපෙසි. යක්ඛා ච ථෙරස්ස ගුණං ඤත්වා ද්වෙ යක්ඛභාතිකෙ අදංසු. ථෙරො ච සීහළදීපං ගන්ත්වා මහාචෙතියරූපං ලොහපාසාදරූපං සරීරධාතුං මහාබොධිබිජානි ච ආනෙත්වා පච්චාගමාසීති.

当时商人们将长老投入水中。其后，天帝释化作鳄鱼的形象，将长老驮起带走。长老到达夜叉岛(Yakkadīpa)后，以慈心之力使失明的夜叉们重获视力。夜叉们了知长老的功德后，赠予他两位夜叉兄弟。长老则前往师子岛(Sīhaḷadīpa)，带回了大塔模型、铜殿(Lohapāsāda)模型、身骨舍利与大菩提树的种子，然后返回。

සුමෙධත්ථෙරො ච හලඞ්කස්ස නාම නගරස්ස දක්ඛිණදිසාභාගෙ ම්හත්තිපාමෙ පුරත්ථිමාය අනුදිසාය දින්නනාමිකෙ විහාරෙ වසි. ඨානස්ස පන නාමවසෙන ථෙරස්සොපි දින්නවිහාරො ත්වෙව නාමං අහොසි. සොපි ථෙරො පංසුකූලිකො ලජ්ජීපෙසලො සික්ඛාකාමො ඣානලාභී අරහායෙව. සො හි දෙවසිකං දෙවසිකං අට්ඨනවයොජනප්පමාණෙ පාදචෙතියං ගන්ත්වා වන්දි. චෙතියඞ්ගණවත්තඤ්ච අකාසි. තතො ආගන්ත්වා ම්හත්තිගාමෙ පිණ්ඩාය චරි. ඉදං ථෙරස්ස නිබද්ධවත්තං.

须弥陀(Sumedha)长老住在名为哈兰迦(Halaṅka)城的南面，在象村(Mhattigāma)的东南方，一个名为迪那(Dinna)的寺院中。因地名之故，这位长老也被称为“迪那寺长老”。这位长老也是一位穿粪扫衣、有惭、可亲、乐于学习、得禅那的阿罗汉。他每日前往八或九由旬远的足塔礼拜，并履行塔院的义务。之后回来在象村乞食。这是长老固定的行持。

අපරානිපි වත්ථූනි බහූනි සන්ති, සබ්බානි පන තානි විත්ථාරෙත්වා වත්තබ්බානිපි ගන්ථපාරවභයෙන න වක්ඛාම. සබ්බානිපි හි වුච්චමානානි අයං සාසනවංසප්පදීපිකා අතිප්පපඤ්චා භවිස්සති.

尚有其他许多事迹，但因害怕文句繁重，我们不作详述。因为如果全部都说，这部《教史灯》(Sāsanavaṃsappadīpikā)将会变得过于繁复。

සම්මාසම්බුද්ධස්ස හි පරිනිබ්බානතො යාවජ්ජතනා ථෙරානං පරම්පරවසෙන සඞ්ඝට්ටෙත්වා ආනයනමෙවෙත්ථ අධිප්පෙතං. යථාවුත්තානි පන වත්ථූනි අධුනා අභිඤ්ඤාලාභීනං පුග්ගලානං අඛෙත්තභාවෙන පසඞ්ගඤාණප්පටිබාහණත්ථං අරිමද්දනනගරෙ ච බහූනං අභිඤ්ඤාලාභීනං පුග්ගලානං නිවාසට්ඨානතා දස්සනත්ථං වුත්තානි. වුත්තඤ්චෙතං භික්ඛුනීඛන්ධකට්ඨකථායං,–

此处的主旨，是从正自觉者般涅槃以来，直至今日，依长老们的代代相传，将教法汇集传承下来。至于上面所说的那些事迹，是为了说明如今能得神通的个人，其生起的因缘犹如贫瘠之地，（述说这些）是为了排除（人们）由此而生的臆想，并且也是为了显示阿梨摩陀那(Arimaddana)城是许多得神通者居住的地方。这在《比丘尼犍度义注》(Bhikkhunīkhandhakaṭṭhakathā)中也曾说到：

පටිසම්භිදාපත්තෙහි වස්සසහස්සං සුක්ඛවිපස්සකෙහි වස්සසහස්සං [Pg.82] අනාගාමීහි වස්සසහස්සං සකදාගාමීහි වස්සසහස්සං සොතාපන්නෙහි වස්සසහස්සන්ති එවං පඤ්චවස්සසහස්සානි පටිවෙධධම්මො ඨස්සතීති.

证达无碍解者一千年，纯观行者一千年，不还者一千年，一来者一千年，入流者一千年，如是通达之法将住立五千年。

දීඝනිකායට්ඨකථායං පන සංයුත්තනිකායට්ඨකථායඤ්ච පටිසම්භිදාපත්තෙහි වස්සසහස්සං ඡළාභිඤ්ඤෙහි වස්සසහස්සං තෙවිජ්ජෙහි වස්සසහස්සං සුක්ඛවිපස්සකෙහි වස්සසහස්සං පාතිමොක්ඛෙන වස්සසහස්සන්ති වුත්තං.

在《长部义注》(Dīghanikāyaṭṭhakathā)与《相应部义注》(Saṃyuttanikāyaṭṭhakathā)中则说：有证得无碍解者一千年，有具足六神通者一千年，有具足三明者一千年，有干观者一千年，（仅存）波罗提木叉一千年。

අඞ්ගුත්තරනිකායට්ඨකථායං පන විභඞ්ගකථායඤ්ච බුද්ධානං පරිනිබ්බානතො වස්සසහස්සමෙව පටිසම්භිදා නිබ්බත්තෙතුං සක්කොන්ති, තතො පරං ඡ අභිඤ්ඤා, තතොපි අසක්කොන්තා තිස්සො විජ්ජා නිබ්බත්තිංසු. ගච්ඡන්තෙ කාලෙ තාපි නිබ්බත්තෙතුං අසක්කොන්තා සුක්ඛවිපස්සකා හොන්ති. එතෙනෙව නයෙන අනාගාමිනො සකදාගාමිනො සොතාපන්නාති වුත්තං.

在《增支部义注》(Aṅguttaranikāyaṭṭhakathā)与《分别论义注》(Vibhaṅga-aṭṭhakathā)中说，诸佛般涅槃后一千年内，尚能生起无碍解；此后，（能生起）六神通；再之后，若不能（生起六神通），则生起三明。随着时间流逝，连此等也无法生起时，则成为干观行者。依此理趣，亦说（依次只能证得）阿那含、斯陀含、须陀洹。

එවං නානානයෙහි අට්ඨකථායපි ආගතත්තා අධුනා ලොකෙ අරියපුග්ගලා භවිතුං න සක්කාති න වත්තබ්බං. අරියානමෙව ඛෙත්තස්ස අධුනාපි සම්භවතො, සචෙ ආරද්ධවිපස්සකො භවෙය්‍ය සො අරහා භවිතුං සක්කායෙවාති නිට්ඨමෙත්ථාවගන්තබ්බං. අට්ඨකථාසු පන නානාභාණකත්ථෙරානං නානාවාදවසෙන වුත්තන්ති දට්ඨබ්බං. එත්තකෙනෙව පන නානාකාරෙන වාදො භින්නොපි සාසනං භිජ්ජතියෙව. සාසනස්ස අභින්නංයෙව හි එත්ථ පමාණන්ති.

如是，因义注中亦有各种说法，故不应说现今世间不可能有圣人(ariyapuggala)存在。圣者之田现今依然存在，若有精进的观禅修行者，他确实可能成为阿罗汉，于此当得定论。然而，当知义注中所说，是源于不同诵经师长老们的不同观点。仅因这些各种不同的说法，教法并不会分裂。于此，实以教法的完整无缺为标准。

එවං මරම්මමණ්ඩලෙ අරිමද්දනනගරෙ අනෙකෙහි අරහන්තසතෙහි සාසනං විජ්ජොතති. භගවතො පන පරිනිබ්බානතො තිංසාධිකානං නවවස්සසතානං උපරි පරම්මරට්ඨෙ සෙඤිලඤ්ඤික්‍රොධිනාමෙන රඤ්ඤා සමකාලවසෙන සීහළදීපෙ රජ්ජං පත්තස්ස මහානාමරඤ්ඤො කාලෙ බුද්ධඝොසබුද්ධදත්තත්ථෙරෙහි පභුති තෙතෙමහාථෙරා තෙතෙගන්ථෙ අකංසු.

如是在摩罗摩国(Marammamaṇḍala)阿梨摩陀那(Arimaddana)城，有数百阿罗汉令教法光耀。世尊般涅槃后九百三十余年，在婆罗摩国(Parammaraṭṭha)有名为斯尼兰尼拘律陀(Señilaññikrodhi)的国王，与在僧伽罗洲(Sīhaḷadīpa)获得王权的摩诃男(Mahānāma)王同时代，觉音(Buddhaghosa)、佛授(Buddhadatta)等诸大长老创作了彼等论著。

තතො පච්ඡා සතිසමාධිපඤ්ඤාමන්දවසෙන සුඛාවබොධනත්ථං [Pg.83] ටීකායො අකංසු. අරිමද්දනනගරෙ ජිනචක්කෙසත්තනවුතාධිකෙ ඡසතෙ සහස්සෙ ච සම්පත්තෙ තිණ්ණං පිටකානං මූලභූතෙසු සද්දනයෙසු සොතාරානං ඡෙකත්ථාය මහාසමුද්දෙවිය ආනන්දො නාම මහාමච්ඡො තීසු පිටකෙසු සාට්ඨකථෙසු විලොලෙත්වා අග්ගවංසො නාම ථෙරො සද්දනීතිප්පකරණං අකාසි. අරිමද්දනනගරෙ හි උත්තරාජීවත්ථෙරාදීනං සීහළදීපං ගමනතො පුබ්බෙයෙව තයො මහාථෙරා පරියත්තිවිසාරදා, මහාඅග්ගපණ්ඩිතො, තස්ස සද්ධිවිහාරිකො දුතියඅග්ගපණ්ඩිතො, තස්ස භාගිනෙය්‍යො තතියඅග්ගපණ්ඩිතොති. තතියඅග්ගපණ්ඩිතො පන අග්ගවංසොතිපි වොහාරියති.

此后，因念、定、慧力渐弱，为易于理解，诸师乃造复注(ṭīkā)。在阿利摩陀那城(Arimaddananagara)，佛历一千六百九十七年时，为令听众善巧于作为三藏根本的声明之学(saddanaya)，阿伽婆娑(Aggavaṃsa)长老，如名为阿难(Ānanda)的大鱼，遨游于三藏及其义注的大海后，撰写了《声律论》(Saddanītippakaraṇa)。在阿利摩陀那城，早于郁多罗耆婆(Uttarājīva)长老等人前往僧伽罗洲(Sīhaḷadīpa)之前，已有三位精通教理的大长老：大阿伽班智达(Mahā-aggapaṇḍita)、其共住弟子第二阿伽班智达(Dutiya-aggapaṇḍita)、其外甥第三阿伽班智达(Tatiya-aggapaṇḍita)。而第三阿伽班智达亦称阿伽婆娑。

තස්මිඤ්ච කාලෙ අරිමද්දනනගරවාසිනො සද්දකොවිදා බහවො සන්තීති යාව ලඞ්කාදීපා කිත්තිඝොසො පත්ථරි. තස්මා සීහළදීපිකා සද්දකොවිදා වීමංසෙතුකාමා හුත්වා අරිමද්දනනගරං ආගමංසු. තදා අරිමද්දනනගරවාසිනො භික්ඛූ සද්දනීතිප්පකරණං දස්සෙසු.

其时，阿利摩陀那城(Arimaddananagara)住有众多精通声明的学者，其名声远播至楞伽岛(Laṅkādīpa)。因此，僧伽罗洲(Sīhaḷadīpa)精通声明的学者们欲作考察，遂来到阿利摩陀那城。当时，阿利摩陀那城的比丘们向他们展示了《声律论》(Saddanītippakaraṇa)。

සීහළදීපිකා ච තං දිස්වා උපධාරෙන්තා සද්දවිසයෙ අයං ගන්ථොවිය සීහළදීපෙ ගන්ථො ඉත්ථි, ඉමස්මිං පකරණෙ ආගතවිනිච්ඡයම්පි සකලං න ජානිම්හාති නානාප්පකාරෙහි ථොමෙසුන්ති යාවජ්ජභනා කථාමග්ගො න උපච්ඡින්නොති.

僧伽罗洲的学者们见到此论，审视之后，在声明方面说道：“在僧伽罗洲，没有一部论著能与此相比，我们对此论中所作的抉择全然不知。”他们如是百般赞叹，以至于今日，（两地）论道之风亦未断绝。

අරිමද්දනනගරෙ සීහළදීපං ගන්ත්වා පච්චාගතො ඡප්පදො නාම සද්ධම්මජොතිපාලත්ථෙරො සද්දනයෙ ඡෙකතාය සුත්තනිද්දෙසං අකාසි. පරමත්ථධම්මෙ ච ඡෙකතාය සඞ්ඛෙපවණ්ණනං නාමචාරදීපකඤ්ච. විනයෙ ඡෙකතාය විනයගූළත්ථදීපනිං සීමාලඞ්කාරඤ්ච අකාසි. අත්තනා කථානං ගන්ථානං නිගමෙ සද්ධම්ම ජොතිපාලොති මූලනාමෙන වුත්තං. කුසිමනගරෙ පන ඡප්පද ගාමෙ ජාතත්තා ඨානස්ස නාමෙන ඡප්පදොති පාකටො.

从阿利摩陀那城(Arimaddananagara)前往僧伽罗洲(Sīhaḷadīpa)后复返的六足(Chappada)·善法光护(Saddhammajotipāla)长老，因善巧声明之学，造《经释》(Suttaniddesa)；因善巧胜义法，造《摄义释义》(Saṅkhepavaṇṇanā)与《名行灯》(Nāmacāradīpaka)；因善巧律学，造《律藏幽义明》(Vinayagūḷatthadīpanī)与《界饰》(Sīmālaṅkāra)。于其所造论著的结语中，他以本名“善法光护”自称。然因其生于拘尸摩城(Kusimanagara)的六足村，故以地名为人所知，号为“六足”。

කුඛනනගරෙ පන ඡප්පදොති වොහාරිතොපි එකො ථෙරො අත්ථි. සො අලජ්ජී දුස්සීලො. එකච්චෙ පන නාමසාමඤ්ඤලෙසමත්තෙන පත්තලඞ්කං සීලවන්තං පෙසලං සික්ඛාකාමං ඡප්පදත්ථෙරං අලජ්ජිදුස්සීලභාවෙන උපවදන්ති, යථා නාම සාමඤ්ඤලෙසමත්තෙන මල්ලපුත්තං ආයස්මන්තං දබ්බං අසමාචාරෙනාති.

然而，在拘кха那城(Kukhananagara)亦有一位被称为“六足”的长老，其人无惭、破戒。有些人仅因名字些许相同，便以无惭、破戒之事，非议曾至楞伽(Laṅkā)、具戒、贤善、乐学的六足长老，犹如仅因名字些许相同，便以非行诽谤末罗子(Mallaputta)具寿达婆(Dabba)一般。

අරිමද්දනනගරයෙව අලොඞ්ගචඤ්ඤිසූනාමකස්ස රඤ්ඤො කාලෙ මහාවිමලබුද්ධිත්ථෙරො චූළවිමලබුද්ධිත්ථෙරොති ද්වෙ ථෙරා පරියත්තිවිසාරදා අහෙසුං. තෙසු මහාවිමලබුද්ධිත්ථෙරො කච්චායනස්ස සංවණ්ණනං න්‍යාසගන්ථමකාසි.

就在阿利摩陀那城(Arimaddananagara)，于阿隆伽江喜苏(Aloṅgacaññisū)王时代，有大无垢觉(Mahāvimalabuddhi)长老与小无垢觉(Cūḷavimalabuddhi)长老二位精通教理的长老。其中，大无垢觉长老为《迦旃延》(Kaccāyana)造了一部名为《尼亚萨》(Nyāsa)的释论。

කෙචි පන සීහළදීපවාසී විමලබුද්ධිත්ථෙරො තමකාසීති වදන්ති. චූළවිමලබුද්ධිත්ථෙරො පන වුත්තොදයස්ස පොරාණටීකමකාසි. ඡන්දොසාරත්ථවිකාසිනිං සද්ධම්මඤාණත්ථෙරො අකාසි. වචනත්ථජොතිං පන වෙපුල්ලත්ථෙරො අකාසි. න්‍යාසගන්ථස්සපොරාණටීකං නරපතිරඤ්ඤො කාලෙ එකො අමච්චො අකාසි.

然而，有些锡兰岛人说，是无垢觉(Vimalabuddhi)长老所造。小无垢觉长老则为《韵律学》(Vuttodaya)造了古复注。善法智(Saddhammañāṇa)长老作了《韵律精华义释》(Chandosāratthavikāsinī)。毗富罗(Vepulla)长老则作了《文句光》(Vacanatthajoti)。在那罗波帝(Narapati)王时期，有一位大臣为《尼亚萨》(Nyāsa)撰写了古复注。

සො හි රඤ්ඤො එකං ඔරොධං පටිච්ච ජාතං එකං ධීතරං දිස්වා වානරොවිය ලෙපෙ ලග්ගිතො තිස්සං පටිබන්ධචිත්තො හුත්වා ලග්ගි. තමත්ථං ජානිත්වා රාජා එවමාහ,– සචෙ එතං ඉච්ඡෙය්‍යාසි, එකං ගන්ථං පරිපුණ්ණවිනිච්ඡයං ගූළත්ථං කරොහි, සචෙ ත්වං තාදිසං ගන්ථං කාතුං සක්කුණෙය්‍යාසි, එතං ලභිස්සසීති. අථ සො න්‍යාසස්ස සංවණ්ණනං පොරාණටීකං අකාසි.

这位大臣见到国王一位生于后宫的女儿，心生爱恋，为其所缚，犹如猕猴身陷粘胶。国王知此事后，便说道：“你若想要她，就写一部抉择圆满、义理深奥的论著。你若能写出这样的论著，就能得到她。”于是，他便为《尼亚萨》(Nyāsa)撰写了一部古复注。

තතො පච්ඡා හීනායාවත්තිත්වා ධීතරං දත්වා රජ්ජුග්ගාහාමච්චට්ඨානෙ ඨපෙසි, යං මරම්මවොහාරෙන සංප්‍යඞ්ගඉති වුච්චති. තෙන පන කතත්තා සොපි ගන්ථො තං නාමෙන වුච්චති. කාරිකං තස්සා ච සංවණ්ණනං ඡත්තගුහින්දස්ස නාම රඤ්ඤො කාලෙධම්මසෙනාපතිත්ථෙරො අකාසි. තෙන කිර කාරපිතෙ නන්දගුහාය සමීපෙ නන්දවිහාරෙ නිසීදිත්වා අකාසි.

此后，国王还俗，将女儿嫁予那位大臣，并任命他为执绳大臣，此职在缅语中被称为“Saṃpyaṅgai”。由于此书为他所作，该书亦以其名而称。此偈颂及其释义，乃遮塔古欣达(Chattaguhinda)王时期的法将(Dhammasenāpati)长老所造。据说，他是应王之请，坐于难陀窟(Nandaguhā)附近的难陀寺(Nandavihāra)中完成此书的。

තස්මිඤ්චකාලෙ [Pg.85] ගන්ථමාදනපබ්බතෙ නන්දමූලගුහතො අරහන්තා ආගන්ත්වා තස්මිං විහාරෙ වස්සං උපගච්ඡිංසු. තෙසං සම්මුඛෙ කතත්තා තෙ ච ගන්ථා පණ්ඩිතෙහි සාරතො පච්චෙතබ්බාති ආචරියා වදන්ති.

其时，有阿罗汉从典籍欢喜山(Ganthamādana Pabbata)的难陀根窟(Nandamūlaguhā)前来，于彼寺院中入雨安居。诸师言：此等论典乃于彼等阿罗汉面前作成，故智者当依其精要信受之。

වාච්චවාචකං පන ධම්මදස්සී නාම සාමණෙරො අකාසි.

至于《能诠所诠》(Vāccavācaka)，则由一位名为见法(Dhammadassī)的沙弥所作。

සද්දත්ථභෙදචින්තං පන අරිමද්දනනගරසමීපෙ ඨිතස්ස ඛණිත්තිපාදපබ්බතස්ස සමීපෙ එකස්මිං ගාමෙ වසන්තො සද්ධම්මසිරි නාම ථෙරො අකාසි. සොයෙව ථෙරො බ්‍රහජං නාම වෙදසත්ථම්පි මරම්මභාසාය පරිවත්තෙසි.

至于《词义差别思辨》(Saddatthabhedacintā)，乃由居住在阿利摩陀那城(Arimaddananagara)附近、佉尼提波陀山(Khaṇittipāda Pabbata)旁一村庄中的善法吉祥(Saddhammasiri)长老所作。彼长老亦将一部名为《梵生》(Brahaja)的吠陀论典译为缅语。

එකක්ඛරකොසං පන සද්ධම්මකිත්තිත්ථෙරො අකාසි. සො හි කලියුගෙ සත්තාසීතාධිකෙ අට්ඨසතෙ සම්පත්තෙ මිච්ඡා දිට්ඨිකානං ජලුමසඤ්ඤිතානං කුලානං භයෙන සකලෙපි තම්බදීපරට්ඨෙ සාසනොභාසො මිලායති. බහූනිපි පොත්ථකානි අග්ගිභයෙන නස්සෙසුං.

至于《一字藏》(Ekakkharakosa)，由善法誉(Saddhammakitti)长老所作。时当斗诤时(Kaliyuga)第八百八十七年，因惧于邪见之Jaluma族，于整个铜鍱洲(Tambadīpa)，教法之光辉渐趋暗淡。众多典籍亦因火灾而毁失。

තදා තං පවත්තිං පස්සිත්වා සචෙ පරියත්තිධම්මොවිනස්සෙය්‍ය, පටිපත්තිධම්මොපි නස්සිස්සති, පටිපත්තිධම්මෙ නස්සන්තෙ කුතො පටිවෙධධම්මො භවිස්සතීති සංවෙගං අපජ්ජිත්වා ඉමං ගන්ථං අකාසීති තට්ටිකායං වුත්තං.

当时，见此情状，他心生悚惧，思惟：“若教法(pariyattidhamma)消亡，行法(paṭipattidhamma)亦将消亡；行法消亡，证法(paṭivedhadhamma)复从何有？”于是造此论。其复注中如是说。

මුඛමත්තසාරං සාගරත්ථෙරො අකාසි.

《口面精要》(Mukhamattasāra)乃由萨伽罗(Sāgara)长老所作。

කලියුගෙ එකාසීතාධිකෙ පඤ්චසතෙ සම්පත්තෙ එකං දහරපුත්තං කාලඞ්කතං පටිච්ච සංවෙගං ආපජ්ජිත්වා පච්චෙකබුද්ධත්තං පත්ථයන්තස්ස ජෙය්‍යසිඞ්ඛනාමකස්ස රඤ්ඤො පුත්තො ක්‍යච්වානාමකො රාජා රජ්ජං කාරෙසි. ධම්මරාජාතිපි නාමලඤ්ඡං පටිග්ගණ්හි. තීසු පන පිටකෙසු යථාභූතං විජානකතාය මරම්මවොහාරෙන ක්‍යච්වාති වොහාරියති.

于斗诤时(Kaliyuga)第五百八十一年，有王名Jeyyasiṅkha，因一幼子夭亡而心生悚惧，发愿求辟支佛果。其子名Kyacvā，继承王位。彼亦接受“法王”(Dhammarājā)之称号。因其如实了知三藏，故于缅语中被称为Kyacvā。

සො ච කිර රාජා පාළිඅට්ඨකථාටීකාගන්ථන්තරෙසු අතිඡෙකතාය පිටකත්තයෙ සාකච්ඡමත්තම්පි කාතුං සමත්ථො [Pg.86] නාම නත්ථීති උග්ගහිතතිපිටකො හුත්වා භික්ඛුසඞ්ඝම්පි දිවසෙ සත්තහි වාරෙහි ගන්ථං වාචෙති.

据说，彼王于巴利(Pāḷi)、义注、复注(ṭīkā)及其他典籍中极为善巧，已通达三藏，以至无人能与彼进行三藏方面之讨论。他亦每日为比丘僧团读诵经典七次。

ඛණිත්තිපාදපබ්බතස්ස සමීපෙපි එකං තළාකං කාරාපෙත්වා තත්ථ රාජාගාරං කාරාපෙත්වා තත්ථ නිසීදිත්වා ගන්ථං වාචෙති. සබ්බානි පන රාජූනං කිච්චානි පුත්තස්සෙව උපරාජස්ස නිය්‍යාදෙසි. ගන්ථං උග්ගණ්හන්තානං ඔරොධානමත්ථාය සඞ්ඛෙපතො සද්දබින්දුං නාම පකරණං පරමත්ථබින්දුඤ්ච නාම පකරණං අකාසි. තස්ස හි චිත්තං පරියත්තියංයෙව රමති. අඤ්ඤං පන රාජකිච්චං සුණිතුම්පි න ඉච්ඡි. අනුරුද්ධරාජා අනාගතෙ අහං රාජා භවෙය්‍යාමි, තදායෙව ඉමානි තාළිබීජානි උට්ඨහන්තූති අධිට්ඨහිත්වා රොපෙසි. තානි තස්ස රඤ්ඤො කාලෙ උට්ඨහිංසු. තෙනෙව අනුරුද්ධරාජායෙවායන්ති රට්ඨවාසිනො සඤ්ජානිංසු. සම්මුතිරාජා හි අනුරුද්ධරාජා ක්‍යච්වාරාජාති ඉමෙ තයො එකසන්තානාති වදන්ති.

他亦于佉尼提波陀山(Khaṇittipāda Pabbata)附近命人造一池塘，于彼处建一王宫，坐于其中读诵经典。他将所有王事皆交付其子副王。为方便学习经论的宫人，他简要地造了名为《声滴》(Saddabindu)与《胜义滴》(Paramatthabindu)的论著。彼心实唯乐于教法，不欲听闻其他任何政事。阿那律王曾发愿后种下棕榈种子：“愿我未来为王时，此等种子即发芽。”此等种子于彼王之时发芽。国人因此认为：“此即阿那律王。”人言三牟提(Sammuti)王、阿那律王与Kyacvā王此三者，实为一脉。

සො රාජා එකම්පි චෙතියං අකාසි, න තං නිට්ඨං අගමාසි, පරියත්තියංයෙව පරිචාරකත්තාති රාජවංසෙ ආගතං. ලොකසම්මුතිවසෙන කක්ඛළදිනෙ ඉට්ඨකානි කාරාපෙත්වා තස්මිංයෙව දිනෙ භූමිසමං කත්වා තස්මිංයෙව දිනෙ අඤ්ඤම්පි සබ්බං කාරාපෙසි. තෙන මරම්මවොහාරෙන ප්‍රස්සදා චෙතියන්ති යාවජ්ජභනා පාකටං.

彼王曾造一塔，然未竣工。王统史(rājavaṃsa)载，此乃因其唯奉事教法(pariyatti)故。依世俗共许，彼于吉日命人造砖，并于同日平整地基，亦于同日完成所有其他工程。因此，于缅语中，此塔被称为“一日塔”(Prassadā cetiya)，其名流传至今。

තස්ස රඤ්ඤො එකා ධිභා විභත්‍යත්ථං නාම ගන්ථං අකාසීති.

彼王之一女，作《语形义》(Vibhatyattha)一书。

පුබ්බෙ කිර අරිමද්දනනගරෙ උග්ගහධාරණාදිවසෙන සාසනං අතිවිය විරූළමාපජ්ජි. අරිමද්දනනගරෙයෙව හි එකො වුඩ්ඪපබ්බජිතො භික්ඛු ගන්ථං ලිඛිතුං සිලාලෙඛනදණ්ඩෙන ඉච්ඡන්තො රාජගෙහං පාවිසි. රාජා කෙන ආගතොසීති පුච්ඡි. ගන්ථං ලිඛිතුං සිලාලෙඛනදණ්ඩෙන ඉච්ඡන්තො ආගතො ම්හීති. එවං මහල්ලකො ත්වං ගන්ථං මහුස්සාහෙන පරියාපුණන්තොපි [Pg.87] ගන්ථෙසු ඡෙකස්ස ඔකාසං න පස්සාමි, සචෙ හිමුසලො අඞ්කුරං උට්ඨාපෙත්වා රූහෙය්‍ය, එවං සති ත්වං ගන්ථෙසු ඡෙකතං ආපජ්ජෙය්‍යාසීති ආහ.

往昔，据说于阿梨摩陀那城(Arimaddana)，因学习、受持等故，教法极为兴盛。于此城中，有一年老出家之比丘，欲求石笔以书写典籍，遂入王宫。王问：“汝为何来？”答言：“为求石笔书写典籍而来。”王言：“汝已年迈，纵勤学典籍，我亦不见汝有善巧之机。若冰杵能生芽，汝或能善巧于典籍。”

තතො පච්ඡා විහාරං ගන්ත්වා දෙවසිකං දෙවසිකං එකදන්තකට්ඨප්පමාණත්තං ලෙඛනං උග්ගහෙත්වා කච්චායනඅභිධම්මෙත්ථසඞ්ගහප්පකරණං ආදිං කත්වා ආචරියස්ස සන්තිකෙ උග්ගණ්හි. සො අචිරෙනෙව ගන්ථෙසු ඡෙකතං පත්වා මුසලෙ ජම්බුරුක්ඛඞ්කුරං බන්ධිත්වා උස්සාපෙත්වා රාජගෙහං පාවිසි.

此后，彼返回寺院，日日执如齿木大小之笔，于阿阇黎处，从《迦旃延》、阿毗达摩之《摄义论》(Abhidhammatthasaṅgaha)等论学起。不久，彼即善巧于诸典籍，乃将一阎浮树芽绑于杵上，高举而入王宫。

අථ තං රාජා පුච්ඡි,-කෙනආගතොසීති. අයං මහාරජ මුසලො අඞ්කුරං උට්ඨාපෙත්වා රූහතීති ආචික්ඛිතුං ආගතොම්හීති වුත්තෙ රාජා එතස්ස ගන්ථෙසු ඡෙකතං පත්තොම්හීති වුත්තං හොතීති ජානාසි. තං සච්චං වා අලිකං වාති වීමංසනත්ථාය මහාථෙරානං සන්තිකං පහිණි. මහාථෙරාපි ගූළට්ඨානං පුච්ඡිංසු. සොපි පුච්ඡිතං පුච්ඡිතං බ්‍යාකාසි.

于是王问彼曰：“为何而来？”答言：“大王，我乃为告知此事而来：此杵已生芽成长。”王闻言，知其意为“我已善巧于诸典籍”。为察其言虚实，遣彼至诸大长老处。诸大长老亦问以深奥之处，彼皆一一解答所问。

අථ සො භික්ඛු මහාථෙරෙ එවමාහ,-තුම්හෙ භන්තෙ මං බහූ පුච්ඡථ, අහම්පි තුම්හෙ පුච්ඡිතුං ඉච්ඡාමි, ඔකාසං දෙථාති යාචිත්වා අඤ්ඤසමානචෙතසිකන්ති එත්ථ අඤ්ඤසද්දස්ස අවධ්‍යාපෙක්ඛත්තා අවධිපදං උද්ධරිත්වා දස්සෙථාති පුච්ඡි. මහාථෙරාපි පුබ්බෙ අමනසිකතත්තා සීඝං විස්සජ්ජිතුං න සක්ඛිංසු. රාජා තමත්ථං සුත්වා තුට්ඨචිත්තො හුත්වා දිසා පාමොක්ඛනමෙන ආචරියට්ඨානෙ ඨපෙසි. සො පන භික්ඛු අගන්ථකාරකොපි ගන්ථකාරකොවිය පච්ඡිමානං ජනතානං දින්නොපදෙසවසෙන උපකාරං කත්වා සාසනෙ උප්පජ්ජීති. හොන්ති චෙත්ථ,–

其时，彼比丘对大长老们说：“诸位尊者多次问我，我也想请教诸位，请给予机会。”他请求后问道：“在‘异俱心所’(aññasamānacetasika)中，‘异’(añña)一词需要一个所对简别，请举出所对简别之词。”大长老们因先前未曾思惟此问题，一时无法迅速回答。国王听闻此事后心生欢喜，以国师之位尊崇他。这位比丘即便不是论著作者，亦如论著作者一般，通过给予后世人们教导而为教法作出了贡献。此处有偈颂：–

අහං මහල්ලකො හොමි, දුප්පඤ්ඤො පරියත්තිකං;

උග්ගහං මහුස්සාහෙන, න සක්ඛිස්සාමි ජානිතුං.

我已年迈，智慧浅薄，于教理学习，纵然勤勉，亦不能通晓。

එවඤ්ච [Pg.88] නාතිමඤ්ඤෙය්‍ය,නාප්පොස්සුක්කතමාපජ්ජෙ;

සද්ධම්මෙ ඡෙකකාමොව,උස්සාහංව කරෙ පොසො.

是故不应轻视自己，亦不应变得懈怠；欲善巧于正法者，当勤勉精进。

වුඩ්ඪපබ්බජිතො භික්ඛු,මහල්ලකොපි දුප්පඤ්ඤො;

ආපජ්ජි ඡෙකතං ධම්මෙ,තමපෙක්ඛන්තු සොතාරොති.

年迈出家的比丘，即使年老而智慧浅薄，亦于法中得善巧，愿听者们留意此事。

පුබ්බෙ කිර අරිමද්දනනගරෙ මාතුගාමාපි ගන්ථං උග්ගණ්හිංසු. යෙභුය්‍යෙන උග්ගහධාරණාදිවසෙන පරියත්තිසාසනං පග්ගහෙසුං. මාතුගාමා හි අඤ්ඤමඤ්ඤං පස්සන්තා තුම්හෙ කිත්තකං ගන්ථං උග්ගණ්හථ, කිත්තකං ගන්ථං වාචුග්ගතං කරොථාති පුච්ඡි සුන්ති.

据说，从前在阿梨摩陀那城，妇女们也学习经典。她们大多通过学习、受持等方式来掌握教法。妇女们见面时会互相询问：“你们学习了多少经典？背诵了多少经典？”

එකො කිර මාතුගාමො එකං මාතුගා,මං පුච්ඡි,-ත්වං ඉදානි කිත්තකං ගන්ථං වාචුග්ගතං කරොසීති. අහං පන ඉදානි දහරපුත්තෙහි බලිබොධත්තා බ්‍යාකුලං පත්වා බහුං ගන්ථං වාචුග්ගතං කාතුං නසක්කා,සමන්තමහාපට්ඨානෙ පන කුසලත්තිකමත්තංව වාචුග්ගතං කරොමීති ආහාති.

据说，有一位妇女问另一位妇女：“你现在能背诵多少经典呢？”那位妇女回答说：“我现在因有幼儿牵绊而事务繁忙，无法背诵很多经典，在《大发趣论》(Mahāpaṭṭhāna)中，也仅能背诵善法三则而已。”

ඉදම්පි අරිමද්දනනගරවාසීනං මාතුගාමානම්පි පරියත්තුග්ගහණෙ එකං වත්ථු,–

这也是关于居住在阿梨摩陀那城的妇女们学习教法的一件事。–

එකං කිර භික්ඛුං පිණ්ඩාය චරන්තං එකා ද්වාදසවස්සිකා දහරිත්ථී පුච්ඡි,-කින්නාමොසි ත්වං භන්තෙති. ඛෙමානාමාහන්ති. කථඤ්හි භන්තෙ පුමාව සමානො ඉත්ථිලිඞ්ගෙන නාමං අකාසීති ආහ. අථ අන්තොගෙහෙ නිසින්නා මාතා සුත්වා ධීතරං ආහ,-ත්වං රාජාදිගණස්ස ලක්ඛණං න ජානාසීති. ආම ජානාමි, අයං පන ඛෙමසද්දො න රාජාදිගණපක්ඛං භජතීති. අථ [Pg.89] මාතා එවමාහ,-අයං පන ඛෙමසද්දො එකදෙසෙනෙව රාජාදිගණපක්ඛං භජතීති.

据说有一位比丘托钵时，一个十二岁的少女问他：“尊者，您叫什么名字？”比丘回答：“我名叫凯玛(Khemā)。”少女便说：“尊者，您既是男子，为何取了女性的名字？”这时，坐在屋内的母亲听见，便对女儿说：“你不知道‘王’(rājan)等词类的规则吗？”女儿说：“我知道，但‘凯玛’这个词并不属于‘王’等词类。”母亲就说：“‘凯玛’这个词在某种程度上属于‘王’等词类。”

අයං පනෙත්ථ ධීතු අධිප්පායො,-න රාජාදිසද්දො කදාචි රාජොති පච්චත්තවචනවසෙන ඔකාරන්තො දිස්සති විනා දෙවරාජොතිආදිසමාසවිසයං, ඛෙමසද්දො පන කත්ථචි ඛෙමොති ච ඛෙමන්ති ච ලිඞ්ගන්තරවසෙන රූපන්තරං දිස්සති, තෙනෙව ඛෙමසද්දො න රාජාදිගණොති වෙදිතබ්බොති.

此处女儿的意思是：像“王”(rājan)这类词，其主格单数绝不会是“rājo”这样以“o”结尾的形式，除非是在“天王”(devarājo)等复合词中。而“khema”这个词，在其他性别中则有“khemo”和“khemaṃ”等不同形式，因此可知“khema”一词不属于“王”等词类。

අයං පන මාතු අධිප්පායො,-ඛෙමසද්දො අභිධෙය්‍යලිඞ්ගත්තා තිලිඞ්ගකො,යදා පන සඤ්ඤාසද්දාධිකාරෙ පච්චත්තවචනවසෙන ඛෙමාති ආකාරන්තො දිස්සති, තදා එකදෙසෙන ඛෙමසද්දො රාජාදිගණපක්ඛං භජතීති.

而母亲的意思是：“khema”这个词，因其性别随所指对象而定，故为三性通用。当它在专有名词的范畴中，作为主格单数，以“Khemā”这样以“ā”结尾的形式出现时，那么，“khema”这个词在某种程度上，就属于“王”等词类。

ඉදම්පි එකං වත්ථු,–

这又是一件事。–

අරිමද්දනනගරෙ කිර එකස්ස කුටුම්බිකස්ස එකො පුත්තො ද්වෙ ධීතරො අහෙසුං. එකස්මිඤ්ච කාලෙ ඝම්මාභිභූතත්තා ගෙහස්ස උපරිතලෙ නහායිත්වා නිසීදි. අථ එකා දාසී ගෙහස්ස හෙට්ඨා ඨත්වා කිඤ්චි කම්මං කරොන්තී තස්ස කුටුම්බිකස්ස ගුය්හට්ඨානං ඔලොකෙසි. තමත්ථං ජානිත්වා කුටුම්බිකො සාඛං ඔලොකෙසීති එකං වාක්‍යං බන්ධිත්වා පුත්තස්ස දස්සෙසි,ඉමස්ස අත්ථයොජනං කරොහීති. අථ පුත්තො අත්ථයොජනං අකාසි,-සාඛං රුක්ඛසාඛං ඔලෙකෙසි උදික්ඛතීති. අථ පච්ඡා එකාය ධීතුයා දස්සෙසි, ඉමස්ස අත්ථයොජනං කරොහීති. සාපි අත්ථයොජනං අකාසි,- සා සුනඛො ඛං ආකාසං ඔලොකෙසි උදික්ඛතීති. අථ පච්ඡා එකාය ධීතුයා දස්සෙසි, ඉමස්ස අත්ථ යොජනං කරොහීති. සාපි අත්ථයොජනං අකාසි,-සා ඉත්ථී ඛං අඞ්ගජාතං ඔලොකෙසි මුඛං උද්ධං කත්වා ඔලොකෙසීති.

据说在阿梨摩陀那城(Arimaddananagara)，有一位家主，他有一个儿子和两个女儿。有一次，因天气炎热，他在屋顶沐浴后坐着。当时，一个女仆在屋下做事，看到了那位家主的私处。家主知道后，便作了一句“sākhaṃ olokesi”，拿给儿子看，让他解释其义。儿子解释说：‘（他）看树枝。’之后，他又拿给一个女儿看，让她解释其义。她解释说：‘是那只狗(sā)在看天空(khaṃ)。’然后，他又拿给另一个女儿看，让她解释其义。她也解释说：‘是那个女人(sā)抬头看生殖器(khaṃ)。’

ඉදම්පි එකං වත්ථු,–

这又是一件事。–

එකො කිර සාමණෙරො රතනපූරවාසී අරිමද්දනනගරෙ මාතුගාමාපි [Pg.90] සද්දනයෙසු අතිකොවිදාති සුත්වා අහං තත්ථ ගන්ත්වා ජානිස්සාමීති අරිමද්දනනගරං ගතො. අථ අන්තරාමග්ගෙ අරිමද්දනනගරස්ස සමීපෙ එකං දහරිත්ථිං කප්පාසවත්ථුං රක්ඛිත්වා නිසින්නං පස්සි. අථ සාමණෙරො තස්සා සන්තිකං මග්ගපුච්ඡනත්ථාය ගච්ඡි. අථ දහරිත්ථී සාමණෙරං පුච්ඡි,-කුතො ආගතොසීති.

据说，有一位住在宝满城(Ratanapura)的沙弥，听说在阿梨摩陀那城(Arimaddananagara)，连妇女们都精通语法，心想：“我要去那里了解一下。”于是前往阿梨摩陀那城。途中，在靠近阿梨摩陀那城的地方，他看见一个年轻女子坐在那里看守棉布。于是沙弥为了问路，就走到她跟前。那年轻女子问沙弥：“您从哪里来？”

සාමණෙරො ආහ,-රතනපූරතො අහං ආගච්ඡතීති. කුහිං ගතොසීති වුත්තෙ අරිමද්දනනගරං ගච්ඡතීති ආහ. අථ දහරිත්ථී එවමාහ,-ත්වං භන්තෙ සද්දයොගවිනිච්ඡයං අනුපධාරෙත්වා කථෙසි, අම්හයොගට්ඨානෙ හි ත්වං නාම යොගසද්දෙන යොජෙත්වා කථෙසි, නනු පණ්ඩිතානං වචනෙන නාම පරිපුණ්ණත්ථෙන අවිරුද්ධසද්දනයෙන පුණ්ණින්දුසඞ්කාසෙන භවිතබ්බන්ති. අථ සාමණෙරො ඛෙත්තවත්ථූනි රක්ඛන්තී දුග්ගතා දහරිත්ථීපි තාව සද්දනයකොවිදා හොති, කිමඞ්ගං පන භොගසම්පන්නා මහල්ලකිත්ථියොති ලජ්ජිත්වා තතොයෙව පටිනිවත්තිත්වා පච්චාගමාසීති.

沙弥说：“我从宝满城来。”当被问到“您到哪里去”时，他说要去阿梨摩陀那城。于是少女这样说：“尊者，您说话没有仔细省察语法，在需要使用第一人称的地方，您却使用了不匹配的动词。智者说话难道不应该意义完整、符合语法规则、像满月一样圆满吗？”沙弥心想：“一个看守田地的贫穷少女都如此精通语法，更何况那些富有的老妇人呢？”他感到羞愧，便从那里转身回去了。

ඉදං මරම්මමණ්ඩලෙ තම්බදීපරට්ඨෙ අරිමද්දනනගරෙ ථෙරපරම්පරවසෙන සාසනස්ස පතිට්ඨානං.

这是在缅甸地区(Marammamaṇḍala)铜鍱国(Tambadīparaṭṭha)的阿梨摩陀那城，依长老传承而确立教法之事。

ඉදානි මරම්මමණ්ඩලෙයෙව ජෙය්‍යවඩ්ඪනරට්ඨෙ කෙතුමතීනගරෙ සාසනවංසං වක්ඛාමි.

现在，我将讲述缅甸地区(Marammamaṇḍala)胜增国(Jeyyavaḍḍhanaraṭṭha)计都末底城(Ketumatīnagara)的教法传承。

කලියුගෙ හි ද්විසත්තතාධිකෙ අට්ඨවස්සසතෙ සම්පත්තෙ ජෙය්‍යවඩ්ඪනරට්ඨෙ කෙතුමතීනගරෙ මහාසිරිජෙය්‍යසූරො නාම රාජා රජ්ජං කාරෙසි. එකං අතිඡෙකං දෙවනාග නාමකං එකං හත්ථිං නිස්සාය විජිතං විත්ථාරමකාසි. තස්ස පන රඤ්ඤො කාලෙ කලියුගෙ ද්විනවුතාධිකෙ අට්ඨවස්සසතෙ සම්පත්තෙ මහාපරක්කමො නාම ථෙරො සීහළදීපතො නාවාය ආගන්ත්වා කෙතුමතීනගරං සම්පත්තො. රාජා ච ද්වාරා වතීනගරස්ස [Pg.91] දක්ඛිණදිසාභාගෙ මහාවිහාරං කාරාපෙත්වා තස්ස අදාසි නිච්චභත්තම්පි. තස්මිඤ්ච විහාරෙ සීමං සම්මන්නිත්වා තිස්සං සීමායං තුලාවසෙන අත්තනා සමං කත්වා ලොහමයබුද්ධප්පටිබිම්බං කාරාපෙසි. තඤ්ච බුද්ධප්පටිබිම්බිං සම්පත්තලඞ්කාදීපන්ති නාමෙන පාකටං අහොසි.

当迦梨时代(Kaliyuga)八百七十二年时，在胜增国计都末底城，有位名叫大吉祥胜勇(Mahāsirijeyyasūro)的国王统治国家。他依靠一头名叫天龙(Devanāga)的非凡大象，扩展了疆土。在这位国王的时代，迦梨时代八百九十二年时，有位名叫大精进(Mahāparakkamo)的长老从狮子洲(Sīhaḷadīpa)乘船来到计都末底城。国王在堕罗钵底城(Dvārāvatī)的南方为他建造了一座大寺，并常设斋食。长老在那座寺院中划定戒场，并于戒场内，以秤称量与己身等重之铁，造了一尊铁佛像。这尊佛像以“抵达楞伽”(Sampattalaṅkā)之名为人所知。

තස්ස රඤ්ඤො කාලෙ සුරාමෙරයසික්ඛාපදං පටිච්ච විපාදො අහොසි. කථං. බීජතො පට්ඨායාති සම්භාරෙ පටියා දෙත්වා චාටියං පක්ඛිත්තකාලතො පට්ඨාය තාලනාලිකෙරාදීනං පුප්ඵරසො පුප්ඵතො ගලිතාභිනවකාලතො පට්ඨාය ච න පාතබ්බොති කඞ්ඛාවිතරණීටීකාදීසු වුත්තවචනෙ අධිප්පායං විපල්ලාසතො ගහෙත්වා තාලනාලිකෙරාදීනං රසො ගලිතාභිනවතො පට්ඨාය පිවිතුං න වට්ටතීති එකච්චෙ වදන්ති. එකච්චෙ පන එවං වදන්ති,–තාලනාලිකෙරාදීනං රසො ගලිතාභිනවකාලෙ පිවිතුං වට්ටතීති.

于彼王之时，缘于酒学处(surāmerayasikkhāpada)而起争论。如何？于《疑惑度脱复注》(Kaṅkhāvitaraṇīṭīkā)等书中所说：“‘从种子开始’是指：从备好原料放入瓮中之时起，以及从棕榈、椰子等花汁自花朵滴落之初起，便不应饮用。”有人因颠倒理解此语意趣，而说：“棕榈、椰子等汁液从刚滴落时起便不适合饮用。”而另一些人则如是说：“棕榈、椰子等汁液在刚滴落时适合饮用。”

තත්ථ පුබ්බපක්ඛෙ ආචරියානං අයමධිප්පායො,–

于此，前派诸师之意趣为：

බීජතො පට්ඨායාති එත්ථ සම්භාරෙ පටියාදෙත්වා චාටියං පක්ඛිත්තකාලතො පට්ඨාය න පාතබ්බො. තාලනාලිකෙරාදීනං පුප්ඵරසො ච ගලිතාභිනවකාලතොයෙව න පාතබ්බොති.

“于此，‘从种子开始’是指：从备好原料放入瓮中之时起，便不应饮用。而棕榈、椰子等之花汁，亦应从刚滴落之时起便不饮用。”

අයං පන අපරපක්ඛෙ ආචරියානමධිප්පායො,–

此则为后派诸师之意趣：

බීජතො පට්ඨායාති එත්ථ සම්භාරෙ පටියාදෙත්වා චාටියං පක්ඛිත්තකාලතො පට්ඨාය න පාතබ්බො. තාලනාලිකෙරාදීනං සම්භාරෙහි පටියාදිතො පුප්ඵරසො පුප්ඵතො ගලිතාභිනවකාලතො න පාතබ්බොති.

“于此，‘从种子开始’是指：从备好原料放入瓮中之时起，便不应饮用。而棕榈、椰子等之花汁，若已加入原料进行处理，则从其自花朵滴落之初起，便不应饮用。”

එවං තාලනාලිකෙරාදීනං රසො ගලිතාභිනවකාලතො පට්ඨාය පාතුං වට්ටති න වට්ටතීති විවාදං කරොන්තානං මජ්ඣෙ නිසීදිත්වා සම්පත්තලඞ්කො මහාපරක්කමත්ථෙරො තාදිසො පිවිතුං වට්ටතීති විනිච්ඡින්දි, සුරාවිනිච්ඡයඤ්ච නාම ගන්ථං අකාසි[Pg.92]. එවං කෙතුමතීනගරං මාපෙන්තං මහාසිරිජෙය්‍යසූරං නාම රාජානං නිස්සාය කෙතුමතියං සාසනං පතිට්ඨහි.

如是，于“棕榈、椰子等汁液从刚滴落时起是否适合饮用”之争论者中，抵达楞伽之大精进长老(Sampattalaṅka Mahāparakkamatthera)坐于其间，裁决曰：“如是者适合饮用。”并造《酒论》(Surāvinicchaya)一书。如是，依于建造计都末底城之大吉祥胜勇王，教法于计都末底得以建立。

ඉදං මරම්මමණ්ඩලෙයෙව කෙතුමතීනගරෙ

此乃于马蓝马地区，计都末底城中，

සාසනස්ස පතිට්ඨානං.

教法之建立。

ඉදානි මරම්මමණ්ඩලෙ තම්බදීපරට්ඨෙයෙව ඛන්ධපුරසාසනවංසං වක්ඛාමි.

现在，我将于马蓝马地区铜岛国(Tambadīpa)中，讲述犍陀补罗城(Khandhapura)的教法传承。

කලියුගෙ හි චතුසට්ඨාධිකෙ ඡවස්සසතෙ තයො භාතිකා කිත්තිතරනාමකං රාජානං රජ්ජතො චාවෙත්වා ඛන්ධපුරනගරෙ රජ්ජං කාරෙසුං. තදා කිත්තිතරනාමකස්ස රඤ්ඤො එකො පුත්තො චීනරට්ඨින්දරාජානං යාචිත්වා බහූහි සෙනඞ්ගෙහි ඛන්ධපුරනගරං සම්පරිවාරෙත්වා අට්ඨාසි. අථ තීසු පිටකෙසු ඡෙකං එකං මහාථෙරං පක්කොසෙත්වා මන්තෙසුං. ථෙරො එවමාහ,– ජනපදායත්තමිදං කම්මං සමණානං න කප්පති විචාරෙතුං, අහම්පි සමණො, නාටකෙහි පන සද්ධිං මන්තෙථාති. අථ නාටකෙ පක්කොසෙත්වා මන්තෙසුං. නාටකාපි සචෙ කාරණං නත්ථි, එවං සති ඵලං න භවෙය්‍ය, සචෙ පූති නත්ථි, මක්ඛිකා න සන්නිපතෙය්‍යුන්ති ගීතං ගායිත්වා උදකෙ කීළන්ති.

实在迦梨时代(Kaliyuga)六百六十四年时，有三兄弟废黜了名为吉帝多罗(Kittitara)的国王，于犍陀补罗城统治国家。当时，吉帝多罗王有一子，向中国王(Cīnarājā)求援，率领众多军队包围了犍陀补罗城。于是三兄弟召来一位精通三藏(Tipiṭaka)的大长老商议。长老如是说：“此事关乎俗人，沙门(samaṇa)不宜参与商议，我亦是沙门。你们当与伎人(nāṭaka)商议。”于是他们召来伎人商议。伎人们则唱道：“若无其因，则无其果；若无腐臭，则无蝇聚。”他们唱着歌，在水中嬉戏。

අථ තෙච තයො භාතිකා තං සුත්වා කිත්තිතරනාමකං රාජානං බන්ධනාගාරතො ගහෙත්වා මාරෙත්වා ඉදානි යං රජ්ජෙ ඨපයිස්සාමාති චින්තෙත්වා තුම්හෙ ගච්ඡථ, අයං තස්ස සීසො, ඉදානි එස පරලොකං ගතොති සීසං දස්සෙසුං. අථ චීනරට්ඨසෙනායොපි ඉදානි රාජවංසිකො නත්ථි, තෙ නහි යුජ්ඣිතුං න ඉච්ඡාම, යං රජ්ජෙ ඨපයිස්සාමාති කත්වා මයං ආගතා, ඉදානි සො නත්ථීති වත්වා නිවත්තෙත්වා අගමංසු.

于是，彼三兄弟闻此，便从狱中带出吉帝多罗王将其杀害，他们展示其头颅对中国军队说：“你们去吧，此乃其头，今彼已赴他世。”于是，中国军队亦言：“如今已无王族，我等不愿与之交战。我等前来，乃为立彼为王，如今彼已不在。”言毕，撤军而去。

සො ච ථෙරො නාටකෙහි සද්ධිං මන්තෙථාති එත්තකමෙව වුත්තත්තා භික්ඛුභාවතො න මොචෙතීති දට්ඨබ්බං. වුත්තඤ්චෙතං,–

应知，彼长老仅言“当与伎人商议”，因所言仅此，故未脱离比丘身份。如是所说：

පරියායොච ආණත්ති, තතියෙ දුතියෙ පන;

ආණත්තියෙව සෙසෙසු, ද්වයමෙතං න ලබ්භතීති.

方便说与教令，于第二第三次；于余者唯教令，此二者不可得。

තස්මිං පන ඛන්ධපුරෙ අරිමද්දනනගරෙ අරහන්තගණවංසිකා ඡප්පදගණවංසිකා ආනන්ද ගණවංසිකා ච ථෙරා බහවො වසන්ති. තෙහි පන කතගන්ථො නාම කොචි නත්ථීති.

于彼犍陀补罗城，有众多长老居住，他们分属阿利摩陀那城(Arimaddana-nagara)的阿罗汉众传承、车波多(Chappada)众传承及阿难众传承。然无任何由他们所造之论典。

ඉදං ඛන්ධපුරෙ සාසනස්ස පතිට්ඨානං.

此乃教法于犍陀补罗城之建立。

ඉදානි මරම්මමණ්ඩලෙ තම්බදීපරෙට්ඨෙයෙව විජයපුරෙ සාසනවංසං වක්ඛාමි.

现在，我将于马蓝马地区铜岛国中，讲述胜利城(Vijayapura)的教法传承。

කලියුගෙ හි චතුසත්තතාධිකෙ ඡවස්සසතෙ සීහසූරො නාම රාජා විජයපුරං මාපෙසි. තතො පච්ඡා ද්වීසු සංවච්ඡරෙසු අතික්කන්තෙසු චමුංනදියං මතසෙතිභං එකං ලභිත්වා එකසෙතිභින්නොති තස්ස නාමං පාකටං අහොසි. තස්ස රඤ්ඤො කාලෙ විජයපුරෙ සීලවන්තා ලජ්ජීපෙසලා භික්ඛූ බහවො නත්ථි. අරිමද්දනනගරතො අනුරුද්ධරාජකාලෙ රාජභයෙන නිලීයිත්වා අවසෙසා සමණකුත්තකායෙව බහවො අත්ථි. පච්ඡා චූළඅරහන්තත්ථෙරදිබ්බචක්ඛුත්ථෙරානං ආගතකාලෙයෙව ලජ්ජීපෙසලා භික්ඛූ බලවන්තා හුත්වා ගණං වඩ්ඪාපෙසුං. රාජා ච දිබ්බචක්ඛුත්ථෙරං අන්තෙපුරං පවෙසෙත්වා දෙවසිකං පිණ්ඩපාතෙන භොජෙසි. අනුරුද්ධරඤ්ඤා තම්බුලමඤ්ජූසායං ඨපෙත්වා පූජිතා සත්ත ධාතුයො ලභිත්වා තාසං පඤ්චධාතුයො චඤ්ඤිඞ්ඛුචෙතියෙ නිධානං අකාසි. අවසෙසා පන ද්වෙ ධාතුයො පුඤ්ඤස්ස නාම අමච්චස්ස පූජනත්ථාය නිය්‍යාදෙසි. සොච අමච්චො ජෙය්‍යපුරෙ පුඤ්ඤචෙතියෙ නිධානං අකාසි.

在迦梨时代六百七十四年，一位名为狮勇(Sīhasūra)的国王建造了胜利城(Vijayapura)。此后两年过去，他在战象河(Camuṃnadī)中获得一头死象，因此以“独牙”(Ekasetibhiṇṇa)之名而闻名。这位国王在位期间，胜利城中少有持戒、知耻、温和的比丘。由于在阿利摩陀那城(Arimaddana-nagara)的阿那律王时期，因畏惧国王，多数比丘都隐藏起来，剩下的多是自称沙门(samaṇakuttaka)的人。后来，当小阿罗汉长老(Cūḷaarahanta-thera)和天眼长老(Dibbacakkhu-thera)到来时，知耻温和的比丘们才得以壮大，扩增了僧团(gaṇa)。国王将天眼长老迎入内宫，每日以斋食供养。他获得了由阿那律王用槟榔盒(tambulamañjūsā)供奉的七份舍利(dhātu)，并将其中五份安放在姜丘塔(Caññiṅkhu-cetiya)中。剩余的两份舍利，则为了供养名为福德(Puñña)的大臣而交给了他。那位大臣将它们安放在了杰耶城(Jeyyapura)的福德塔(Puñña-cetiya)中。

තදා ච කිර සමණකුත්තකා ගහට්ඨාවිය රාජරාජමහාමත්තානං [Pg.94] සන්තිකෙ උපට්ඨානං අකංසු. කලියුගෙ චතුඅසීතාධිකෙ ඡවස්සසතෙ සම්පත්තෙ සීසසූරරඤ්ඤො ජෙට්ඨ පුත්තො උජනො නාම රාජා රජ්ජං කාරෙසි. සො පන අවපඞ්ක්‍යා නාමකෙ දෙසෙ චම්පකකට්ඨමයෙ සත්තවිහාරෙ කාරාපෙසි. ද්වි වස්සාධිකෙ සත්තවස්සසතෙ කාලෙ තෙ විහාරා නිට්ඨං අගමංසු.

那时，据说自称沙门(samaṇakuttaka)的人们像在家人一样，侍奉国王和大臣们。到了迦梨时代六百八十四年，狮勇(Sīhasūra)王的长子，名为优禅那(Ujana)的国王统治国家。他在名为阿瓦邦迦(Avapaṅkyā)的地方，命人建造了七座以瞻波木(campaka-kaṭṭha)所造的精舍。在七百零二年时，那些精舍竣工。

තෙසු විහාරෙසු චම්පකං නාම පධානවිහාරං අමච්චපුත්තස්ස සුධම්මමහාසාමිත්ථෙරස්ස අදාසි. සො පන ථෙරො අරිමද්දනනගරෙ අරහන්තත්ථෙරස්ස වංසිකොති දට්ඨබ්බො.

在那些精舍中，他将名为“瞻波”(Campaka)的主精舍献给大臣之子须达摩大长老(Sudhammamahāsāmi-thera)。这位长老应被视为阿利摩陀那城(Arimaddana-nagara)阿罗汉长老的传承者。

වෙළූවනං නාම පරිවාරවිහාරං පන ආභිධම්මිකස්ස ඤාණධජස්ස නාම ථෙරස්ස අදාසි. සොපි අරහන්තත්ථෙරස්ස වංසිකො.

名为竹林(Veḷūvana)的附属精舍，则赐予名为智幢(Ñāṇadhaja)、精通阿毗达摩的长老。这位长老也是阿罗汉长老的传承者。

ජෙතවනං නාම පරිවාරවිහාරං පන සකලවිනයපිටකං වාචුග්ගතං කරොන්තස්ස ගුණාරාමත්ථෙරස්ස අදාසි. සො පන ථෙරො අරිමද්දනනගරෙයෙව ආනන්දත්ථෙරස්ස වංසිකො.

名为祇陀林的附属精舍，则赐予能口诵全部律藏的功德林(Guṇārāma)长老。这位长老是阿利摩陀那城(Arimaddana-nagara)阿难长老的传承者。

කුලවිහාරං නාම පරිවාරවිහාරං ආදිච්චරංසිනො නාම ථෙරස්ස අදාසි. සොපි ආනන්දත්ථෙරස්ස වංසිකොයෙව.

名为“族姓精舍”(Kulavihāra)的附属精舍，则赐予名为日辉(Ādiccaraṃsi)的长老。这位长老也是阿难长老的传承者。

සුවණ්ණවිහාරං නාම පරිවාරවිහාරං සුධම්මාලඞ්කාරස්ස නාම ථෙරස්ස අදාසි. සොපි ආනන්දත්ථෙරවංසිකොයෙව.

名为金精舍(Suvaṇṇavihāra)的附属精舍，则赐予名为善法庄严(Sudhammālaṅkāra)的长老。这位长老也是阿难长老的传承者。

නීචගෙහං නාම පරිවාරවිහාරං වරපත්තස්ස නාම ථෙරස්ස අදාසි. සො පන සුධම්මමහාසාමිත්ථෙරස්ස අන්තෙවාසිකො.

他将名为低房(Nīcageha)的附属精舍，赠予名为胜得(Varapatta)的长老。而这位长老是须达摩大长老(Sudhammamahāsāmi-thera)的弟子。

දක්ඛිණකොටිං නාම පරිවාරවිහාරං සිරිපුඤ්ඤවාසිනො නාම ථෙරස්ස අදාසි. සොපි සුධම්මමහාසාමිත්ථෙරස්ස අන්තෙවාසිකොති.

他将名为南隅(Dakkhiṇakoṭi)的附属精舍，赠予名为吉祥福居(Siripuññavāsin)的长老。这位长老也是须达摩大长老的弟子。

තෙසං විහාරානං එසන්නට්ඨානෙ රාජා සයමෙව හත්ථෙන ගහෙත්වා මහාබොධිරුක්ඛං රොපෙසි. තෙසං විහාරානං පටි ජග්ගනත්ථාය බහූනිපි ඛෙත්තවත්ථූනි අදාසි ආරාමගොපක කුලානි ච.

国王亲自用手在那些精舍附近栽种了大菩提树。为了维护那些精舍，他还布施了很多田地和园林守护者家族。

තෙසං [Pg.95] පන ථෙරානං සුධම්මපුරාරිමද්දනපුරභික්ඛුවංසිකත්තාලජ්ජිපෙසලතා විඤ්ඤාතබ්බා. තෙනෙව විජයපුරෙ සාසනං අතිවිය පරිසුද්ධං අහොසීති දට්ඨබ්බං.

应当知晓，这些长老们因其属于须达摩城(Sudhammapura)和阿利摩陀那城(Arimaddanapura)的比丘传承而知耻温和。由此可知，胜利城(Vijayapura)的教法曾极为纯净。

තෙසම්පි සිස්සපරම්පරා අනෙකසහස්සප්පමාණා අහෙසුං. එවං ලජ්ජීපෙසලානංයො භික්ඛූනං සන්තිකා කෙචි සද්ධිවිහාරිකා කීටාගිරිම්හි අස්සජිපුනබ්බසුකාවිය අලජ්ජී දුස්සීලා උප්පජ්ජිංසු, සෙය්‍යථාපි නාම මධුරම්බරුක්ඛතො අම්බිලඵලන්ති. තෙ පන බහුඅනාචාරං චරිංසුයෙව. ඉදං පන තෙසං මූලඋප්පත්ති දස්සනං.

他们的弟子也代代相传，人数约有数千。就这样，在那些知耻温和的比丘中，出现了一些无惭、破戒的共住弟子，就像鸡吒山的阿说示和布纳跋苏一样，如同从甜美的芒果树上结出酸涩的果实。他们确实行了许多不如法之事。以下是关于他们起源的说明。

රාජා හි තදා තෙසං විහාරානං පටිජග්ගනත්ථාය බහූනි ඛෙත්තවත්ථූනි අදාසි. තෙසු ඛෙත්තවත්ථූසු බලිවිචාරණත්ථාය සුධම්මමහාසාමිත්ථෙරො එකච්චෙ භික්ඛූ ආරක්ඛණට්ඨානෙ ඨපෙසි. ආරක්ඛණභික්ඛූ පන ධම්මානුලොමවසෙන කස්සකානං ඔවාදාපෙසි, ඛෙත්තවත්ථුසාමිභාගම්පි පටිග්ගණ්හාපෙසි. තස්මිඤ්ච කාලෙ ඛෙත්තවත්ථූනි පටිච්ච භික්ඛූ විවාදං අකංසු. අථ තං විවාදං සුත්වා සාසනධරත්ථෙරො ච ද්වෙ පරක්කමත්ථෙරා ච තතො නික්ඛමිංසු. නික්ඛමිත්වා සාසනධරත්ථෙරො ඛණිත්ති පාදපබ්බතෙ නිසීදි. ද්වෙ පරක්කමත්ථෙරා ච චඞ්ගකිඞ්ගපබ්බතකන්දරෙ නිසීදිංසු. තෙසඤ්හි නිවාසට්ඨානත්තා යාවජ්ජතනා තං ඨානං පරක්කමට්ඨානන්ති පාකටං අහොසි. තෙ පන ථෙරා එකචාරාති වොහාරිංසු. අවසෙසා පන භික්ඛූ ගාමවාසීබහුචාරාති වොහාරිංසු. තතො පට්ඨාය අරඤ්ඤවාසීගාමවාසීවසෙන විසුං ගණා හොන්ති. විහාරස්ස නින්නානං ඛෙත්තවත්ථූනං බලිප්පටිග්ගාහකභික්ඛූනම්පි සඞ්ඝජාතිසමඤ්ඤා අහොසි.

当时，国王为了维护那些精舍，布施了许多田地。在这些田地上，须达摩大长老为了征收税赋，安排了一些比丘驻守在守护处。守护比丘们依照正法劝导农夫，并让他们收取田地所有者的那份收成。当时，比丘们因田地之事起了争执。听闻此事后，护法长老(Sāsanadhara-thera)与两位精进长老(Parakkama-thera)便离开了那里。离开后，护法长老坐在了锄头足山(Khaṇitti Pādapabbata)，而两位精进长老则坐在了昌加金加山(Caṅgakiṅga Pabbata)的山洞里。因他们曾居住于此，直到今日，那地方仍以“精进处”而闻名。那些长老被称为“独行者”，而其余的比丘则被称为“村居众行者”。从此以后，林居派与村居派便分成了不同的僧团。那些收取精舍低洼田地税赋的比丘们，也有了“僧伽种姓”(saṅghajāti)的称号。

කලියුගෙ චතුවස්සාධිකෙ සත්තසතෙ උජනස්ස රඤ්ඤො ධරමානස්සෙව කනිට්ඨභාතිකො ක්‍යෙච්වා නාම රාජා කුමාරො රජ්ජං ගණ්හි.

在迦梨时代(Kaliyuga)七百零四年，优禅那(Ujana)王还在位时，他的弟弟，名为计耶苴(Kyecvā)的王子夺取了王位。

අයං පන තස්ස අට්ඨුප්පත්ති,– උජනො නාම රාජා ත්වං සමුද්දමජ්ඣං [Pg.96] නාම ගාමං ගන්ත්වා තත්ථ නිසීදිත්වා තත්‍රුප්පාදබලිං භුඤ්ජාහීති නිය්‍යාදෙසි. සො පන රාජකුමාරො ලුද්දකම්මෙසුයෙව අභිරම්මණසීලො. එකස්මිං සමයෙ පිගවං ගන්ත්වා පච්චාගතකාලෙ රත්තියං සුපිනං පස්සි,– සක්කො දෙවානමින්දො ආගන්ත්වා උපොසථසීලං සමාදියාහි, එවං සති අචිරෙනෙව සෙතිභෙ ලභිස්සසතීති වත්වා තාවතිංසභවනං පුන ගතොති.

此乃其事缘：优禅那王命令道：“你前往名叫海中(Samuddamajjha)的村庄，坐在那里享用当地的供奉。”然而，那位王子天性喜好狩猎。有一次，他前往毕伽瓦(Pigava)后返回途中，夜里做了一个梦，梦见天帝释(Sakko devānamindo)前来对他说：“你应当受持布萨戒，如此不久便将获得白象。”说完便返回了三十三天。

සොච රාජකුමාරො තතො පට්ඨාය උපොසථසීලං සමාදියි. පච්ඡා කාලෙපි අත්තනො හත්ථෙ ගුථෙන කිලින්නං භවතීති පුන සුපිනං පස්සි. සො අචිරෙනෙව පඤ්ච සෙතිභෙ ලභි. අථ එකො අමච්චො ගන්ත්වා රඤ්ඤො තමත්ථං ආරොචෙසි. රාජා තුට්ඨචිත්තො හුත්වා මම කිර භොන්තො කනිට්ඨභාතිකො පඤ්ච සෙතිභෙ ලභීති රාජපුරිසානං මජ්ඣෙ සංවණ්ණෙසි. අමච්චො පුන රාජකුමාරස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා තමත්ථං ආරොචෙසි. රාජකුමාරොපි මම භාතිකො රාජා අකථිතපුබ්බං වාචාපෙය්‍යං වදතීති ආරාධයිත්වා පුන ගන්ත්වා තමත්ථං රඤ්ඤො ආරොචාපෙසි. රාජාපි තථෙව වදතීති. තං සුත්වා රාජකුමාරො භිය්‍යොසො පසීදි.

那位王子从此开始受持布萨戒。后来，他又梦见自己的手被粪便弄脏。不久，他获得了五头白象。于是，一位大臣前往向国王禀告此事。国王心生欢喜，在朝臣之中赞扬道：“诸位，我最小的弟弟竟获得了五头白象。”大臣又去到王子那里，将此事禀告了他。王子心想：“我的兄长国王说了前所未有的嘉言。”他心生欢喜，便让大臣再回去向国王禀告此事。国王也如是说。听闻此事，王子愈加欣喜。

කස්මා පන උජනො රාජා කිත්තිතරං නාම රාජකුමාරං කනිට්ඨවොහාරෙන න වදතීති. එකසෙතිභින්දො හි රාජා අපරස්ස රඤ්ඤො දෙවිං ගබ්භිනිං ආනෙත්වා අග්ගමහෙසිට්ඨානෙ ඨපෙසි, ඨපෙත්වා අචිරෙනෙව උජනං විජායි, තෙනෙව න උජනො එකසෙතිභින්දස්ස පුත්තො, කිත්තිතරො නාම රාජකුමාරොයෙව එකසෙතිභින්දස්ස පුත්තො, තස්මා තං කාරණං පටිච්ච සො තං කනිට්ඨවොහාරෙන න වදතීති.

然而，优禅那王为何不以弟弟之名称呼吉提塔罗(Kittitara)王子呢？因为一白象王(Ekasetibhinda)迎娶了另一位国王已怀孕的王后，并将其立为首席王后。立后不久，她就生下了优禅那。因此，优禅那不是一白象王的儿子，而吉提塔罗王子才是一白象王的儿子。正是因为这个原因，所以他通常不以弟弟之名称呼他。

කනිට්ඨො පඤ්චසෙතිභෙ ලභතීති සුත්වා රාජා භායිත්වා කනිට්ඨස්ස රජ්ජං උපනිය්‍යාදෙසි. රාජා රාජගෙහස්ස පච්ඡිමද්වාරෙන නික්ඛමි. කනිට්ඨො පුරිමද්වාරෙන පාවිසි. පඤ්චන්නං පන සෙතිභානං ලද්ධත්තා පඤ්චසෙතිභින්දොති පාකටො. මූලනාමං පනස්ස [Pg.97] සීහසූරොති දට්ඨබ්බං. තස්ස රඤ්ඤො කාලෙ බහූ අලජ්ජිනො ගාමසාමන්ත විහාරෙ වසිත්වා අනෙකවිධං ආනාචාරං චරිංසු. සුධම්මපුරඅරිමද්දනපුරතො පරම්පරවසෙන ආගතා භික්ඛූපි බහූ ලජ්ජිනො සික්ඛාකාමා සන්ති.

听闻弟弟将获得五头白象，国王心生畏惧，便将王位让与弟弟。国王从王宫西门离开，弟弟则由东门进入。因获得五头白象，他便以“五白象王(Pañcasetibhinda)”之名为人所知。其本名当知为“师子勇(Sīhasūra)”。在那位国王时期，许多无耻之徒居住在村庄附近的寺院中，行种种不法之事。而从须达摩城和阿利摩陀那城代代相传而来的比丘中，亦有许多知耻乐学之人。

අථ තස්ස රඤ්ඤො භත්තං පරිභුඤ්ජනකාලෙ එකො සමණකුත්තකො අට්ඨ පරික්ඛාරෙ ගහෙත්වා ආගන්ත්වා රඤ්ඤො සම්මුඛෙ අට්ඨාසි. කිමත්ථාය ආගතොසීති පුච්ඡිතෙ පිණ්ඩපාතත්ථාය ආගතොම්හීති ආහ. අථ රාජා සයං භුඤ්ජිස්සාමීති ආරභිත්වාපි අතිප්පසන්නතාය පන සුවණ්ණපාතියා පටියාදිතං සකලම්පි භත්තං අදාසි. අථ රාජා එවං චින්තෙසි,– අයං භික්ඛු පිණ්ඩපාතත්ථාය උපමජ්ඣන්ති කයෙව ආගන්ත්වා අට්ඨාසි, න සො පුථුජ්ජනභික්ඛු, අථ ඛො අභිඤ්ඤාලාභී අරහා භවෙය්‍ය, මම පුඤ්ඤත්ථාය ආගතො භවෙය්‍ය මං අනුකම්පං උපාදායාති.

那时，当国王正在用餐时，一个伪沙门(samaṇakuttako)拿着八资具(aṭṭha parikkhāre)来到国王面前站立。国王问道：“你为何而来？”他回答说：“为乞食而来。”国王本打算自己吃，但由于心生极大净信，便将金钵中备好的一切饭食都布施了。这时国王心想：“这位比丘为乞食而来，恰在我用餐时出现，他不是凡夫比丘，应是证得神通的阿罗汉，为了我的福德，或许是出于对我的怜悯而来。”

එවං පන චින්තෙත්වා එකං රාජපුරිසං ආණාපෙසි තස්ස පච්ඡා අනුගන්ත්වා ඔලොකෙතුං. සො පන සමණකුත්තකො සයං අලජ්ජිභූතත්තාව අත්තනො භරියා පච්චුග්ගන්ත්වා පත්තං ගණ්හි. තං දිස්වා රාජපුරිසො රඤ්ඤො සන්තිකං ගන්ත්වා පඨමමෙව එවං චින්තෙසි,– සචෙ යථාභූතං ආරොචෙය්‍යං, රඤ්ඤො පසාදො විනස්සෙය්‍ය, එවං පන අනාරොචෙත්වා යථා රඤ්ඤො පස්සාදො භිය්‍යොසොමත්තාය භවෙය්‍ය, මය්හම්පි ලාභො උප්පජ්ජෙය්‍ය, සමණකුත්තකොපි රාජපරාධතො විමුච්චෙය්‍ය, එවං ආරොචෙස්සාමීති. එවං පන චින්තෙත්වා අහං මහාරාජ තං අනුගන්ත්වා ඔලොකෙසි, අථ මම එවං ඔලොකෙන්තස්සව අන්තරධායීති ආරොචෙසි. රාජා භිය්‍යොසොමත්තාය පසීදිත්වා හත්ථං පසාරෙත්වා යථාහං මඤ්ඤමි, තථා අවිරජ්ඣනමෙවතන්ති තික්ඛත්තුං වාචං නිච්ඡාරෙසි, රාජපුරිසස්ස ච දාතබ්බං අදාසි.

如是思惟后，国王命令一名侍从跟随他去观察。那名伪沙门本是无耻之徒，其妻出门相迎，并接过了他的钵。侍从见到此景，回到国王面前，心想：“若我如实禀告，国王的净信将会消失；若不如实禀告，而让国王的净信更增，我亦可获得赏赐，那伪沙门也能免于王法惩处，我当如此禀告。”思惟已定，他便禀告道：“大王，我跟随他观察，就在我看着他时，他便消失了。”国王愈加欢喜，心生净信，伸出手来，三次说道：“正如我所想，果然不虚！”并赏赐了那名侍从。

තස්මිංයෙව දිවසෙ එකො අමච්චො රඤ්ඤො පණ්ණාකාරත්ථාය [Pg.98] වෙලාහකං නාම එකං තුරඞ්ගමං අදාසි. අථ රාජා මම පුඤ්ඤානුභාවෙන එස ලද්ධොති සම්පහංසි. තං පන තුරඞ්ගමං ආරොහිත්වා එකං හත්ථාරොහං පාජාපෙසි. අථ මහාජනස්ස ඔලොකෙන්තස්ස හත්ථාරොහස්ස සීසෙවෙට්ඨනදුස්සංයෙව පස්සිත්වා ආකාසෙ පක්ඛන්ධො බකොවිය පඤ්ඤායති. සො පන තුරඞ්ගමො පාතොව විජයපුරතො ගච්ඡන්තො පබ්බතබ්භන්තරනගරං සායන්හසමයෙ පාපුණි. අබ්භ විජබ්භනඅස්සොතිපි නාමං අකාසි.

就在那一天，一位大臣为向国王献礼，供奉了一匹名为维拉哈卡(Velāhaka)的骏马。国王欢喜道：“此乃我福德威力所获！”他命一位骑者驾驭那匹骏马。当众人观看时，只见那马跃入空中，快如白鹭，众人仅能瞥见骑者头上的缠头布。那匹骏马清晨从胜利城(Vijayapura)出发，傍晚时分便抵达了山间之城。因此，它被命名为“破云驹(Abbhavijabbhana-assa)”。

ඉච්චෙවං සමණකුත්තකා දාරම්පි පොසෙසුං, පගෙව ඉතරං අනාචාරං. තෙනෙව තෙ සමණකුත්තකා රඤ්ඤො මල්ලරඞ්ගම්පි පවිසිත්වා මල්ලං යුජ්ඣෙසුං. තෙසු පන සමණකුත්තකෙසු ඔවිචඞ්ගාඛුංසඞ්ඝජො නාම සමණකුත්තකො මල්ලකම්මෙ අතිවිය ඡෙකො අධිකො. සො කිර සංවච්ඡරෙ සංවච්ඡරෙ රඤ්ඤො මල්ලරඞ්ගෙ ජයිත්වා පන්නරස වා වීසති වා අස්සෙ පටිලභීති.

这些伪沙门(samaṇakuttakā)甚至养活妻子，更何况其他不如法的行为了。因此，那些伪沙门甚至进入国王的角力场进行角力比赛。在那些伪沙门中，有一名叫奥维昌伽库僧伽乔(Ovicaṅgākhuṃsaṅghajo)者，于角力之术尤为精湛超群。据说他年复一年在国王的角力场上获胜，可获得十五或二十匹马作为奖赏。

රතනපූරනගරෙ මල්ලකම්මෙ අතිඡෙකො අධිකො එකො කම්බොජකුලො අත්ථි. සො රතනපූරනගරෙ ජෙය්‍යපුරනගර ච අත්තනා සමථාමං මල්ලපුරිසං අසභිත්වා විජය පුරං ආගන්ත්වා චම්පකවිහාරස්ස ද්වාරසමීපෙ මල්ලසභාමණ්ඩපෙ පවිසිත්වා මල්ලකම්මං කාතුං ඉච්ඡාමීති රඤ්ඤො ආරොචෙසි. අථ රාජා තං සඞ්ඝජං ආමන්තෙත්වා එවමාහ,- ඉදානි භො ත්වං ඉමිනා සද්ධිං මල්ලයුද්ධං කාතුං සක්ඛිස්සසීති. ආමමහාරාජ පුබ්බෙ අහං දහරෙ හුත්වා කීළනත්ථායයෙව මල්ලකම්මං අකාසිං, ඉදානි පන එකූනසත්තතිවස්සො අහං ඉතො පච්ඡා මල්ලයුද්ධං කාතුං සක්ඛිස්සාමි වා මා වාති න ජානාමි, ඉදානි පරපක්ඛං මල්ලපුරිසං මල්ලකම්මෙන මාරෙස්සාමීති වදති.

在宝满城(Ratanapūranagara)，有一位角力(mallakamma)技艺高超的柬埔寨(Kamboja)族人。他在宝满城与胜战城(Jeyyapurana)未找到与自己实力相当的力士，便来到胜利城(Vijayapura)，进入瞻波伽寺(Campakavihāra)门前的角力场，向国王禀告：“我想进行角力。”于是国王召来僧伽乔(Saṅghajo)对他说：“喂，你现在能与此人进行角力决斗吗？”（僧伽乔）答道：“大王，从前我年轻时，只是为了游戏才练习角力。如今我已六十九岁，此后是否还能进行角力决斗，我亦不知。现在对方的力士扬言要以角力杀死对手。”

අථ රාජූනං මල්ලකම්මං නාම කීළනත්ථායයෙව භවති, මා මාරෙතුං උස්සාහං කරොහීති වත්වා අඤ්ඤමඤ්ඤං මල්ලයුද්ධං කාරාපෙසි[Pg.99]. සපරිසස්ස රඤ්ඤො ඔලොකෙන්තස්සෙව තෙ මල්ලාකාරෙන නච්චිත්වා අඤ්ඤමඤ්ඤං සමීපං උපගච්ඡිංසු. අථ සඞ්ඝජො මල්ලො කම්බොජමල්ලස්ස පාදෙන පහරණාකාරං දස්සෙත්වා දක්ඛිණහත්ථමුට්ඨිනා කපාලෙ පහාරං අදාසි. අථ කම්බොජමල්ලස්ස මුඛං පච්ඡතො අහොසි. තදා සපරිසො රාජා ඊදිසා පන විමුඛතො මරණමෙව සෙය්‍යො ඉදානි පන ඉමං පස්සිතුං න විසහාමීති වදති. පුන සඞ්ඝජො වාමහත්ථ මුට්ඨිනා පහාරං අදාසි. අථ කම්බොජමල්ලස්ස මුඛං පරිවට්ටෙත්වා යථා පුබ්බෙ, තථා පතිට්ඨාසි.

于是国王说：“对国王而言，角力仅是娱乐，切勿试图杀人！”便让他们互相进行角力决斗。在国王与随从们的注视下，那些力士以角力者的舞姿互相靠近。这时，僧伽乔力士佯作用脚攻击柬埔寨力士，随即用右拳击打其头骨。柬埔寨力士的脸顿时转向后方。当时，国王与随从们议论道：“像这样脸被扭向后方，还不如死了的好。我现在实在不忍心看下去了。”随后，僧伽乔力士又用左拳击打。柬埔寨力士的脸便转了回来，恢复如初。

තස්මිඤ්ච කාලෙ සපරිසො ඛත්තියො තං අච්ඡරියං දිස්වා ද්වෙ අස්සෙ තිංසමත්තානි වත්තානි සතකහාපණඤ්ච අදාසීති. ඉදඤ්ච වචනං පොරාණපොත්ථකෙසු ආගතත්තා සාධුජනානඤ්ච සංවෙජනියට්ඨානත්තා වුත්තං. ඨපෙත්වා හි සංවෙගලාභං නත්ථි අඤ්ඤං කිඤ්චි පයොජනන්ති.

当时，刹帝利王与其随从见到这奇异的景象，便赏赐了两匹马、三十件衣物和一百个钱币。之所以讲述此事，是因此事出自古籍，且是能令善人生起悚惧之处。除获得悚惧之益外，并无其他任何用意。

කලියුගෙ තෙරසාධිකෙ සත්තවස්සසතෙ විජයපුරෙයෙව තස්ස පුත්තො කිත්තිතරනාමකො රාජා රජ්ජං කාරෙසි. විතරා සදිසනාමවසෙනෙව සීහසූරොති නාමං පටිග්ගණ්හි. පිතු රඤ්ඤො කාලෙ ලද්ධෙසු පඤ්චසු සෙතිහෙසු චතුන්නංයෙව අවසෙසත්තා චතුසෙතිභින්දොති නාමං පාකටං. තෙනෙ වාහ අභිධානප්පදීපිකාටීකායං චතුසෙතිභින්දොති. තස්ස රඤ්ඤො කාලෙ චතුරඞ්ගබලො නාම මහාඅමච්චො ගන්ථකොවිදො අභිධානප්පදීපිකාසං වණ්ණනං අකාසි. සො පන සකලබ්‍යාකරණවනාසඞ්ගඤාණාචාරී අහොසි.

迦利时代(Kaliyuga)七百一十三年，在胜利城(Vijayapura)，前王之子，名为吉帝达罗(Kittitara)的国王登基。他因与“离贪者”(Vitarāga)之名相应，而取名为狮勇(Sīhasūra)。因其父王在位时获得的五头白象仅余四头，故以“四白象破坏者”(Catusetibhindoti)之名为人所知。因此，在《名称辞典》(Abhidhānappadīpikā)的复注(ṭīkā)中称他为“四白象破坏者”。在该王统治时期，有一位名为四军(Caturaṅgabala)的大臣，他博通经论，为《名称辞典》作了释义(vaṇṇanā)。他是一位精通全部语法学的学者。

එකස්මිඤ්ච සමයෙ රාජා එකං මහන්තං විහාරං කාරාපෙත්වා අසුකරඤ්ඤා අයං විහාරො කාරාපිතො, ඉමස්මිං විහාරෙ සීලවන්තායෙව නිසීදන්තූති කොලාහලං උප්පාදෙසි. අථ සාචඤ්ඤිනාමගාමවාසී එකො ථෙරො ආගන්ත්වා නිසීදි.

一时，国王建造了一座宏伟的寺院，并宣告道：“此寺院由某某国王所建，唯有持戒清净者方可安住于此！”此事引起了一阵喧哗。当时，有一位居住在萨迦尼(Sācaññi)村的长老前来坐下。

අයං [Pg.100] පන තස්ස ථෙරස්ස අට්ඨුප්පත්ති,–

以下是那位长老的出身始末——

සාචඤ්ඤිගාමෙ කිර එකො ගහපති අත්තනො පුත්තං සිප්පුග්ගහණත්ථාය විහාරෙ එකස්ස භික්ඛුස්ස සන්තිකෙ නිය්‍යාදෙසි. පුත්තස්ස පන විහාරං අගන්තුකාමස්ස තජ්ජනත්ථාය සකණ්ටකගච්ඡස්ස උපරි ඛිපති. සො ච දහරො නික්ඛමිත්වා ගෙහං අනාගත්වා විහාරෙයෙව නිසීදි. මාතාපිතූනං සන්තිකං අනාගන්ත්වා ථොකං ථොකං දූරං ගන්ත්වා සාමණෙර භූමිතො උපසම්පදභූමිං පත්වා අරිමද්දනනගරං ගච්ඡි. අතිපඤ්ඤවන්තතාය පන පත්තප්පත්තට්ඨානෙ මහාථෙරො සඞ්ගණ්හිංසු. තෙනෙවෙස සකලමරම්මරට්ඨෙ පාකටො අහොසි. අථ මාතාපිතරො පුත්තස්ස ආගමනං අපෙක්ඛිත්වායෙව නිසීදිංසු. තමත්ථං පන සුත්වා එස අම්හාකං පුත්තො භවිස්සති වා නො වාති වීමංසිතුකාමො පිතා අනුගච්ඡි. අරිමද්දනනගරෙ තං සම්පාපුණිත්වා උපට්ඨපෙත්වා නිසීදි. සොපි භික්ඛු යථාඋපට්ඨානෙනෙව සන්තප්පෙත්වා ගන්ථං උග්ගණ්හි. අපරස්මිං පන කාලෙසො භික්ඛු අජ්ජ සූපො අප්පලොණොතිආදිනා පුනප්පුනං භණති.

据说在萨迦尼村(Sācaññigāma)，有位家主为让儿子学习技艺，将他送到寺院一位比丘处。但儿子不愿去寺院，家主为恐吓他，便将他扔到带刺的灌木丛上。那男孩出来后，没有回家，径直坐在寺院里。他未去父母身边，而是渐渐远行，从沙弥位至受具足戒位，然后去了阿利摩陀那城(Arimaddananagara)。因其智慧超群，所到之处，皆为大长老们所接纳。因此，他在整个缅甸国(Marammaraṭṭha)声名远播。其父母则一直盼望儿子归来。父亲听闻其事，想查明“这究竟是不是我们的儿子”，便追随而去。在阿利摩陀那城找到他后，便侍奉他，然后坐下。那位比丘也如常接受侍奉，心满意足地学习经典。但在后来，那位比丘却常常念叨：“今天的汤不够咸”等等。

අථ පිතා එවමාහ,- න පුබ්බෙ පියපුත්තක තයා ඊදිසං වචනං කථිතං, ඉදානි පන ත්වං අභිණ්හං ඊදිසං වචනං ඡණසි, කාරණමෙත්ථ කින්ති පුච්ඡි. පුබ්බෙ ගන්ථෙසු ඡෙකත්තං අප්පත්වා ගන්ථෙසු ඡෙකත්ථං බ්‍යාපන්නචිත්තතාය න වුත්තං, ඉදානි පන මයා ඉච්ඡිතො අත්ථො මත්ථකං පත්තො, තස්මා කායබලපරිග්ගහණත්ථාය මයා ඊදිසං වචනං වුත්තන්ති වදති. තං වචනං සුත්වා පිතා මාතුයා සන්තිකං ගමනත්ථාය ඔකාසං යාචිත්වා පිතරා සද්ධිං සකට්ඨානං ආගච්ඡන්තො විජයපුරං චෙතියවන්දනත්ථාය පාවිසි.

于是父亲说道：“亲爱的孩子，你从前从未说过这样的话，如今却频繁说起，这是什么原因呢？”（儿子）答道：“从前我尚未精通典籍，心系于此，故未曾言说。如今我所求的目标已经达成，因此为了保养体力，才说了这样的话。”父亲听了这番话，便请求允许去见（孩子的）母亲。在与儿子一同返回自己住处的途中，他为了礼拜圣塔而进入了胜利城(Vijayapura)。

තදා රඤ්ඤා වුත්තවචනං සුත්වා තස්මිං විහාරෙ අරුහිත්වා නිසීදි[Pg.101]. ආරක්ඛපුරිසා ච තං භික්ඛුං විහාරෙ නිසින්නං දිස්වා තමත්ථං රඤ්ඤො ආරොචෙසුං. රාජා ච චතුරඞ්ගබලං අමච්චං ආණෙපෙසි,-ගන්ත්වා තස්ස භික්ඛුස්ස ඤාණථාමං උපධාරෙහීති. චතුරඞ්ගබලො ච ගන්ත්වා තං භික්ඛුං ගූළගූළට්ඨානං පුච්ඡි. සොපි පුච්ඡිතං පුච්ඡිතං විස්සජ්ජෙසි. චතුරඞ්ගබලො ච තමත්ථං රඤ්ඤො ආරොචෙසි. රාජා තුට්ඨචිත්තො හුත්වා තං විහාරං තස්ස භික්ඛුස්ස අදාසි. තස්ස පන භික්ඛුස්ස දහරකාලෙ සකණ්ටකගච්ඡෙ පිතුනො ඛිපනං පටිච්ච කණ්ඩකඛිපත්ථෙරොති සමඤ්ඤා අහොසි, මූලනාමං පනස්ස නාගිතොති. සොතස්මිං විහාරෙ නිසීදිත්වා සද්දසාරත්ථජලිනිං නාම ගන්ථං අකාසි. තස්ස කිර ථෙරස්ස කාලෙ තස්මිං නගරෙ ආරද්ධ විපස්සනාධුරා මහල්ලකා භික්ඛූ සහස්සමත්තා අහෙසුං. ආරද්ධගන්ථධුරා පන දහරභික්ඛූ ගණනපථං වීතිවත්තා.

那时，（那位比丘）听了国王所说的话，便登上那座寺院坐下。卫兵们看见那位比丘坐在寺院里，就把此事禀报国王。国王命令一位名为四兵(Caturaṅgabala)的大臣：“去考察那位比丘的智力。”四兵大臣前去，向那位比丘询问了各种深奥隐晦之处。那位比丘也对所问一一作答。四兵大臣将此事禀报国王。国王心生欢喜，便将那座寺院布施给那位比丘。那位比丘年幼时，因其父将他抛于荆棘丛中，而得名为“荆棘抛长老”(Kaṇḍakakhipatthera)，其本名为那吉达。他在那座寺院安住，造了一部名为《声义甘露鬘》(Saddasāratthajalini)的论著。据说，在那位长老的时代，于那座城中，修习观业处的年长比丘约有千人，而修习经教业处的年轻比丘则多得不可胜数。

තස්ස පන පිතරම්පි සෙට්ඨිට්ඨානෙ ඨපෙසි. තෙනෙව තං ගාමං සෙට්ඨිගාමොති නාමෙන වොහරිංසු.

国王又任命其父为长者，因此人们便以“长者村”(Seṭṭhigāma)之名称呼那个村庄。

කච්චායනවණ්ණනං පන විජයපුරෙයෙව අභයගිරිපබ්බතෙ නිසින්නො මහාවිජිතාපී නාම ථෙරො අකාසි. වාචකො පදෙසම්පි සොයෙව අකාසි. සද්දවුත්තිං පන සද්ධම්මගුරුත්ථෙරො අකාසි.

《迦旃延释义》乃住于胜利城(Vijayapura)无畏山的大威胜(Mahāvijitāpī)长老所造。《读诵指南》(Vācakopadesa)亦为彼所造。而《声论》(Saddavutti)则为善法师(Saddhammaguru)长老所造。

ඉච්චෙවං විජයපුරෙ අනෙකෙහි ගන්ථකාරෙහි සාසනං විපුලං අහොසි.

如是，于胜利城(Vijayapura)，由众多论师之故，教法得以广弘。

කලියුගෙ පන පඤ්චාසීතාධිකෙ ඡවස්සසතෙ සම්පත්තෙ අසඞ්ඛයාචොයොන්නාමකො රාජා ජෙය්‍යපුරනගරං මාපෙත්වා තත්ථ රජ්ජං කාරෙසි. තත්ථ පන රාජූනං කාලෙ ථෙරෙහි කතගන්ථො නාම නත්ථි.

于迦利时代(Kaliyuga)六百八十五年，有王名为阿僧伽优(Asaṅkhayācoyon)，其建造了杰耶补罗城(Jeyyapura)，并于彼处为王。然于彼处诸王时代，并无长老所造之论典。

කලියුගෙ ඡබ්බිසාධිකෙ සත්තවස්සසතෙ වෙසාඛමාසෙ ජෙය්‍යපුරනගරං විනස්සි. තස්මිංයෙව සංවච්ඡරෙ ජෙට්ඨමාසෙ විජයපුරං විනස්සි. තස්මිංයෙව සංවච්ඡරෙ ඵග්ගුනමාසෙ සත්විවරාජා [Pg.102] රතනපූරං නාම නගරං මාපෙත්වා රජ්ජං කාරෙසීති.

于迦利时代(Kaliyuga)七百二十六年卫塞月，杰耶补罗城(Jeyyapura)毁灭。同年耆吒月(Jeṭṭhamāsa)，胜利城(Vijayapura)毁灭。同年颇求拿月(Phaggunamāsa)，萨特维瓦王(Satvivarāja)建造名为宝城(Ratanapūra)之城，并于彼处为王。

ඉදං විජයපුරජෙය්‍යපුරෙසු සාසනස්ස පතිට්ඨානං.

此为教法于胜利城与杰耶补罗城之确立。

ඉදානි මරම්මමණ්ඩලෙ තම්බනීපරට්ඨෙයෙව රතනපූරනගරෙ සාසනවංසං වක්ඛාමි.

今我将说缅甸(Maramma)地区、丹巴尼帕国(Tambanīparaṭṭha)宝城(Ratanapūra)之教法史。

කලියුගෙ හි අට්ඨාසීතාධිකෙ සත්තවස්සසතෙ නරපතිරඤ්ඤො ධිතාය සද්ධිං අලොඞ්ගචඤ්ඤිසූරඤ්ඤො පුත්තො ආනන්දසූරියො නාම සන්ථවං කත්වා එකං (සිද්ධිකං නාම පුත්තං විජායි. සො වයෙ සම්පත්තෙ රජ්ජසම්පත්තිං ලභි. තතො පභුති යාව ම්‍රෙනචොදිඝා රඤ්ඤා අරිමද්දනනගරෙ රජ්ජං අකංසු). තතො පච්ඡා සිරිසුධම්මරාජාධිපතීති ලද්ධනාමො සත්විවරාජා රතනපූරනගරෙ රජ්ජං කාරෙසි. තස්ස රඤ්ඤො කාලෙ කලියුගෙ එකනවුතාධිකෙ සත්තවස්සසතෙ සම්පත්තෙ ලඞ්කාදීපතො සිරිසද්ධම්මාලඞ්කාරත්ථෙරො සීහළමහාසාමිත්ථෙරොචාති ඉමෙ ද්වෙ ථෙරා පඤ්ච සරීරධාතුයො ආනෙත්වා නාවාය කුසිමතිත්ථං පාපුණිත්වා රාමඤ්ඤරට්ඨෙ බඤ්ඤාරනි නාමෙන රඤ්ඤා නිවාරිතා අනිසීදිස්වා තතො සොයෙව රාජා ථෙරෙ යාව සිරිඛෙත්තනගරා පහිණි. තමත්ථං ඤත්වා රතනපූරින්දො රාජා චත්තාලීසාය නාවාහි යාව සිරිඛෙත්තනගරං පච්චුග්ගන්ත්වා ආනෙසි. ආනෙත්වා ච මහානවගාමං පත්තකාලෙ සහ ඔරොධෙහි අමච්චෙහි ච සයමෙව රාජා පච්චුග්ගච්ඡි. රතනපූරං ප්පන පත්තකාලෙ මහාපථවී චලි, පටිනාදඤ්ච නදි. තදා රාජා සම්මාසම්බුද්ධස්ස තිලොකග්ගස්ස සාසනං පග්ගණ්හිස්සාමීති චින්තෙත්වා සරීරධාතුං ආනෙත්වා ඉධ පත්තකාලෙ අයං මහාපථවී චලති, පටිනාදඤ්ච නදති, ඉදං [Pg.103] අම්හාකං රට්ඨෙ ජිනසාසනස්ස චිරකාලං පතිට්ඨානභාවෙ පුබ්බනිමිත්තන්ති සයමෙව නිමිත්තපාඨං අකාසි.

于迦利时代(Kaliyuga)七百八十八年，那罗波帝王(Narapati)之女与阿隆伽赞尼苏罗王(Aloṅgacaññisūra)之子，名为阿难陀苏利耶(Ānandasūriya)者交往，生一子（名为悉底迦(Siddhika)）。其成年后，获得王位。自彼时起，直至弥邻乔提伽王(Mrenacodighā)，皆于阿利摩陀那城(Arimaddana)为王。其后，得名为“吉祥正法王主”(Sirisudhammarājādhipati)的萨特维瓦王(Satvivarāja)于宝城(Ratanapūra)为王。彼王之时，于迦利时代七百九十一年，从楞伽岛(Laṅkādīpa)来了吉祥正法庄严(Sirisaddhammālaṅkāra)长老与师子国大上座(Sīhaḷamahāsāmi)长老此二位长老。此二位长老携五枚舍利，乘船抵达拘尸摩港(Kusimatittha)，于孟国(Rāmaññaraṭṭha)为名为般若罗尼(Baññārani)之王所阻，未能安住。于是，该王派遣长老们前往尸利吉多城(Sirikhetta)。宝城之主闻此事，率四十艘船前往尸利吉多城相迎。迎至大新村(Mahānavagāma)时，国王与后妃、大臣亲自出迎。抵达宝城时，大地震动，河水轰鸣。尔时，国王思惟：“我必护持三界至尊正等觉者之教法。”当迎请舍利至此时，此大地震动，河水轰鸣，国王便亲自解此征兆说：“此乃于我国，胜者之教法得长时住立之先兆。”

තාව තිට්ඨතු ජීවමානස්ස සම්මාසම්බුද්ධස්ස ආනුභාවො, අහොවත සරීරධාතුයායෙව අනුභාවොති බහුරට්ඨ වාසිනො පසිදිංසු. හොන්ති චෙත්ථ, –

“且住世正等觉者之威力不论，仅是舍利便有如是威力！”众多国人皆生净信。于此有偈：

සරීරධාතුයා තාව, මහන්තොච්ඡරියො හොති;

කා කථා පන බුද්ධස්ස, ජීවමානස්ස සෙට්ඨස්ස.

舍利之威力，已有大奇迹；何况于世尊，住世最胜者。

එවං අනුස්සරිත්වාන, උප්පාදෙය්‍ය පසාදකං;

බුද්ධගුණෙසු බාහුල්ලං, ගාරවඤ්චං කරෙ ජනොති.

如是随念者，当生起净信；于佛众功德，人应生恭敬。

කලියුගෙ ද්වෙනවුතාධිකෙ සත්තවස්සසතෙ තා පඤ්ච ධාතුයො නිදහිත්වා ජෙය්‍යපුරනගරතො පච්ඡිමදිසාභාගෙ සමභූමිභාගෙ චෙතියං පතිට්ඨාපෙසි. තඤ්ච චෙතියං රතනචෙතියන්ති පඤ්ඤාපෙසි, හත්ථිරූපබාහුල්ලතාය පන අනෙකිභින්දොති පාකටං හොති. තීහි සිරිගබ්භෙහි සත්තහි ද්වාරෙහී ච අලඞ්කතං නාම මහාවිහාරං කාරාපෙත්වා ද්වින්නං සීහළදීපිකත්ථෙරානං අදාසි. තතො පච්ඡා තෙසු මහන්තත්ථෙරො සකවිහාරසමීපෙ පබ්බතමුද්ධනි අත්තනො සිස්සෙපි අප්පවෙසෙත්වා ලජ්ජීපෙසලබහුස්සුතසික්ඛාකාමෙහි සබ්බෙහි තීහි ථෙරෙහි සද්ධිං සීමං සම්මන්නති. ඉච්චෙවං සීමසම්මුතිපරියත්තිවාචනාදිකම්මෙහි මරම්මරට්ඨෙ සාසනං විරූළං කත්වා පතිට්ඨාපෙසි.

于迦利时代(Kaliyuga)七百九十二年，国王将此五枚舍利供奉于杰耶补罗城(Jeyyapura)西面平坦之地，建立了一座佛塔。此塔被称为宝塔(Ratanacetiya)，又因多象形，而以“象破”(Anekibhinda)闻名。又建造一座名为大寺(Mahāvihāra)的寺院，饰以三座圣殿与七座门，布施给两位来自师子国岛(Sīhaḷadīpa)的长老。其后，其中那位大长老于自家寺院附近山顶，即便自己的弟子亦不许进入，与所有三位具足惭愧、可亲、多闻、乐学之长老共同划定戒场(sīmā)。如是，通过划定戒场、读诵教典等法事，于缅甸国(Marammaraṭṭha)令教法增长、确立。

ඉදං මරම්මමණ්ඩලෙ රතනපූරනගරෙ සීහළදීපිකෙ

此为于缅甸国宝城，由师子国岛长老

ද්වෙ ථෙරෙ පටිච්ච පඨමං සාසනස්ස පතිට්ඨානං.

为缘，教法之首次确立。

කලියුගෙ ඡබ්බීසාධිකෙ සත්තවස්සසතෙ සම්පත්තෙ ඵග්ගුනමාසෙ සත්වවරාජා රතනපූරනගරං මාපෙසි. තස්ස රඤ්ඤො [Pg.104] කාලෙ ජෙය්‍යපුරනගරෙ එකා පූපිකා ඉත්ථී අලජ්ජිනො එකස්ස භික්ඛුස්ස සන්තිකෙ ධනං උපනිදහි. අපරභාගෙසා තං ධනං යාචි. අථ සො භික්ඛු තව ධනං අහං න පටිග්ගණ්හාමීති මුසා භණති. එවං විවාදං කත්වා තං කාරණං රඤ්ඤො ආරොචෙසි. රාජා පක්කොසාපෙත්වා සයමෙව තං භික්ඛුං පුච්ඡි,-ත්වං භන්තෙ තස්සා ඉත්ථියා ධනං පටිග්ගණ්හාසි වා මා වාති. අහං මහාරාජ සමණො අලිකං භණිතුං න වට්ටති, න පටිග්ගණ්හාමීති වදති. තං කාරණං රාජා ච පුනප්පුනං පුච්ඡිත්වා වීමංසන්තො භික්ඛුස්ස කෙරාටිකභාවං ජානිත්වා තං සමණො සමානො භගවතො පඤ්ඤත්තං සික්ඛාපදං අක්කමිත්වා මුසා භණතීති කුජ්ඣිත්වා සයමෙව අපරාධානුරූපං සීයං ඡින්දිත්වා රාජගෙහතො හෙට්ඨා ඛිපි.

在迦利时代(Kaliyuga)七百二十六年颇求拿月(Phaggunamāsa)，萨提瓦罗王(Satvavarājā)建造了宝城(Ratanapūra)。国王在位时，在杰耶补罗城(Jeyyapura)有一位卖饼妇人将钱财寄存在一位无耻的比丘处。之后她向比丘索要那笔钱。那比丘却谎称：“我没有接受你的钱。”他们为此争论，并将此事禀告国王。国王传唤比丘，亲自问他：“尊者，您是否接受了那位妇人的钱？”比丘回答：“大王，我作为沙门，不应说谎，我没有接受。”国王反复询问、调查此事，了解到比丘的欺诈行为后，龙心大怒，说道：“你身为沙门，竟违越世尊所制学处，说此妄语！”于是亲自依照罪行，斩其首级，自王宫抛下。

තඤ්ච කාරණං සකලමරම්මරට්ඨෙ පාකටං. අලජ්ජීභික්ඛූපි අඤ්ඤෙ පාපකම්මං කාතුං න විසහිංසු. රඤ්ඤා භායිත්වායෙව සික්ඛාපදං න අක්කමෙසුං.

此事在整个缅甸国(Marammaraṭṭha)广为人知。其他无耻的比丘们也不敢再做恶事。他们正是因为畏惧国王，才没有违犯学处。

කලියුගෙ තිංසාධිකෙ සත්තවස්සසතෙ සම්පත්තෙ මඞ්ගක්‍රිච්වාචොඞ්ක නාම රාජා රජ්ජං කාරෙසි. සො පන රාජා රට්ඨවාසීනං සුඛත්ථාය නිමිත්තං ගහෙත්වා තාලවණ්ටං ගහෙත්වා රාජගෙහං පටිග්ගණ්හි. සො ච රාජා සක්කරාජෙ පඤ්චචත්තාලීසාධිකෙ සත්තවස්සසතෙ සම්පත්තෙ චඤ්ඤිඞ්ඛුං නාම චෙතියං පතිට්ඨාපෙසි. යඞ්ගරනාමකස්ස සිලාපබ්බතස්ස සමීපෙ පොරාණිකං එකං චෙතියං නදීඋදකං භින්දි. තදා සකරණ්ඩකා පඤ්ච ධාතුයො උදකෙ නිම්මුජ්ජන්තියො එරාපථො නාම නාගො ගහෙත්වා පච්ඡා චඤ්ඤිඞ්ඛුං නාම චෙතියං පතිට්ඨාපෙස්සාමීති රඤ්ඤා ආරද්ධකාලෙයෙව දාඨානාගස්ස නාම ථෙරස්ස සහ කරණ්ඩකෙන පඤ්ච ධාතුයො නිය්‍යාදෙසි. සො ච ථෙරො රඤ්ඤො අදාසි. රාජා ද්වෙ ධාතුයො මුට්ඨොචෙතියෙ නිධානං අකාසි. තිස්සො පන චඤ්ඤිඞ්ඛුං චෙතියෙති පොරාණපොත්ථකෙසු වුත්තං.

在迦利时代(Kaliyuga)七百三十年时，有位名叫曼伽克里瓦康卡(Maṅgakricvācoṅka)的国王统治国家。这位国王为求国民安乐，得吉兆后，手持棕榈扇入主王宫。该王在萨迦罗纪年(Sakkarāja)七百四十五年时，建立了一座名为禅宁昆(Caññiṅkhuṃ)的佛塔。在名为扬伽拉(Yaṅgara)的石山附近，一座古塔被河水冲毁。当时，装在舍利匣中的五枚舍利沉入水中，为名为埃拉帕陀(Erāpatha)的龙王所取。后来，当国王开始建造禅宁昆佛塔时，龙王便将这五枚舍利连同舍利匣托付给名为达陀那伽(Dāṭhānāga)的长老。长老将舍利呈交国王。国王将两枚舍利安奉于穆陀佛塔(Muṭṭhocetiya)中。古籍记载，另外三枚则在禅宁昆佛塔中。

සො [Pg.105] රාජා කුමාරකාලෙ සික්ඛාපකස්ස ආචරියස්ස සෙතච්ඡත්තං දත්වා සඞ්ඝනායකට්ඨානං නිය්‍යාදෙසි. ඛෙමාචාරො නාම එකො ථෙරො රත්තිභාගෙ මජ්ඣන්තිකකාලෙ චෙතියඞ්ගණෙ ඔලම්බෙත්වා ඨපිතං භෙරිං අනෙකවාරං පහරි. අථ රාජා රාජගෙහතොයෙව සුත්වා යථාඨපිතන්තියාමවසෙන විහාරෙ කොචි භික්ඛු කාලං කතො භවෙය්‍යාති මඤ්ඤිත්වා විහාරං ගන්ත්වා පුච්ඡාහීති දූතං පෙසෙසි. දූතො විහාරං ගන්ත්වා කාරණං පුච්ඡි. භික්ඛූ ච එවමාහංසු,- න අම්හෙසු කාලඞ්කතභික්ඛු නාම අත්ථි, අථ ඛො සක්කො දෙවානමින්දො ඉදානි කාලඞ්කතොති බහූනං මනුස්සානං ඤාපනත්ථාය භෙරිං පහරිම්හාති. පුන රාජා භික්ඛූ පක්කොසාපෙත්වා පුච්ඡි,-කස්මා පන භන්තෙ තුම්හෙ සක්කස්ස දෙවානමින්දස්ස කාලඞ්කතභාවං ජානාථාති. අථ භික්ඛූ එවමාහංසු,-භගලතො පරිනිබ්බානකාලෙ සාසනං රක්ඛිස්සාමීති සක්කො දෙවානමින්දො පටිඤ්ඤං කත්වාපි ඉදානි සාසනෙ වසන්තානං අම්හාකං අනුපාලනකම්මං නාම කිඤ්චි න අකාසි, සචෙ පන සක්කො දෙවානමින්දො ජීවමානො භවෙය්‍ය, සම්මාසම්බුද්ධස්ස සන්තිකෙ පටිඤ්ඤං දළං කත්වා ඉදානි අප්පොස්සුක්කො න භවෙය්‍ය. ඉදානි පන සක්කස්ස දෙවානමින්දස්ස ආරක්ඛණකම්මං නාම කිඤ්චි න දිස්සති, තස්මා ඉදානි සක්කො දෙවානමින්දො කාලඞ්කතොති ජානිම්හාති.

国王年少时，曾将白伞赠予教导他的阿阇梨，并将僧团领导之位托付给他。有位名叫克摩阿罗(Khemācāro)的长老，在夜半时分多次敲击悬挂于佛塔庭院中的鼓。国王在王宫里听到后，以为寺院里有比丘去世，便派使者去询问。使者到寺院后询问原因，比丘们这样回答：“我们这里没有比丘去世，而是帝释天王(Sakko devānamindo)现在已经去世，为了让众人知晓此事，所以才敲鼓。”国王又召集比丘们问道：“尊者们，你们怎么知道帝释天王去世了呢？”比丘们回答说：“世尊般涅槃时，帝释天王曾立誓守护教法。但现在，他没有对安住于教法中的我们做任何护持之事。如果帝释天王还活着，他在正自觉者面前立下坚固誓言，现在就不会如此漠不关心。如今看不到帝释天王有任何守护的行为，因此我们知道帝释天王已经去世了。”

රාජා තං සුත්වා ඛෙමාචාරත්ථෙරස්ස පසීදිත්වා විහාරං කාරාපෙත්වා අදාසි. සො ච ථෙරො සුධම්මපුරවාසීනං සීහළවංසිකානං මහාථෙරානං වංසෙ භවති ලජ්ජී පෙසලො හොතීති.

国王听后，对克摩阿罗长老生起净信，便建造寺院布施给他。这位长老是善法城(Sudhammapura)的居民，属于锡兰传承(Sīhaḷavaṃsa)的大长老一脉，他知惭、温和可亲。

රතනපූරනගරෙයෙව අධිකරඤ්ඤො කාලෙ රතනපූරනගරස්ස දක්ඛිණදිසාභාගෙ මහාසෙතුං කාරාපෙසි. තස්ස [Pg.106] පන ආචරියො සඞ්ඝරාජා ලජ්ජීපක්ඛං න භජති. තෙනෙව ථෙරපරම්පරාය එස න සඞ්ගහිතබ්බො.

就在宝城(Ratanapūra)，阿迪迦王(Adhikarājā)时代，国王在宝城南面建造了一座大桥。然而他的老师僧王并不亲近知惭派。因此他不应被纳入长老的传承中。

තස්ස රඤ්ඤො කාලෙ ඡසට්ඨාධිකෙ සත්තවස්සසතෙ කලියුගෙ රාජාධිරාජා නාම රාමඤ්ඤරට්ඨින්දො භූපාලොති සහස්සප්පමාණාසු නාවාසු සට්ඨිසතසහස්සෙහි යොධෙහි සද්ධිං නදීමග්ගෙන යුජ්ඣනත්ථාය රතනපූරාභිමුඛං ආගතො.

那位国王在位期间，正值迦利时代(Kaliyuga)七百六十六年，一位名为罗阇帝罗阇(Rājādhirājā)的孟国(Rāmaññaraṭṭha)君主，率领约一千艘战船和六百万士兵，沿河道前来，朝向宝城(Ratanapūra)欲行交战。

අථ අධිකරාජා බහවො අමච්චෙච භික්ඛූ ච සන්නිපාතාපෙත්වා මන්තෙසි,-ඉදානි රාමඤ්ඤරට්ඨිනො රාජා යුජ්ඣනත්ථාය ඉධ ආගච්ඡති, යුද්ධං අකත්වා කෙනුපායෙන තං පටිනිවත්තාපෙතුං සක්ඛිස්සාමාති. අථ සබ්බෙ කිඤ්චි අකථෙත්වා තුණ්හීභාවෙනෙව නිසීදිංසු.

于是阿迪迦王(Adhikarājā)召集众多大臣和比丘，集会商议说：“现在孟国(Rāmaññaraṭṭha)国王为交战而来此地，不行战争，我们能以何种方法使他返回呢？”当时所有人都一言不发，只是沉默地坐着。

අථ ජාතවස්සෙන එකත්තිංසවස්සිකො උපසම්පදාවසෙන පන එකාදසවස්සිකො එකො භික්ඛු එවමාහ,-එකො පන රාමඤ්ඤරට්ඨින්දො රාජාධිරාජා තාව තිට්ඨතු, සචෙ සකලෙපි ජම්බුදීපෙ සබ්බෙ රාජානො ආගච්ඡෙය්‍යුං, එවම්පි කථාසල්ලාපෙනෙව යුද්ධං අකත්වා පටිනිවත්තාපෙසුං සක්කොමීති.

那时，一位年龄三十一岁、受具足戒(upasampadā)十一年的比丘这样说道：“且不说孟国(Rāmaññaraṭṭha)的君主罗阇帝罗阇(Rājādhirājā)，即便整个瞻部洲(Jambudīpa)的所有国王都来了，我也能仅凭言谈，无需战争，就使他们退返。”

අථ අධිකරාජා තුට්ඨචිත්තො හුත්වා ආහ,- යථා භන්තෙ ත්වං සක්කොසි රාජාධිරාජං යථාසල්ලාපෙන පටිනි වත්ථාපෙතුං, තථා කරොහීති.

于是阿迪迦王(Adhikarājā)心生欢喜，说道：“尊者，既然您能以言谈令罗阇帝罗阇(Rājādhirājā)退返，那就请您如是行之。”

අථ සො භික්ඛු මෙත්තාසන්දෙසපණ්ණං පෙසෙත්වා ඔකාසං යාචි තස්ස රාජාධිරාජස්ස සන්තිකං පවිසිතුකාමො. රාජාධිරාජා ච තස්ස භික්ඛුස්ස මෙත්තාසන්දෙසපණ්ණං පස්සිත්වා තං භික්ඛුං සීඞ්ඝං ආනෙථාති දූතං පෙසෙසි. දූතො ආනෙත්වා රඤ්ඤො දස්සෙසි. අථ සො භික්ඛු රාජාධිරාජං ධම්මදෙසනාය ඔවාදං දත්වා සකට්ඨානං පටිනිවත්තාපෙසි. අයඤ්ච [Pg.107] භික්ඛු අරිමද්දනනගරෙ චතූසු ගණෙසු අරහන්තගණවංසො සික්ඛාකාමො ලජ්ජී පෙසලො. අරිමද්දනනගරෙ චාගහෙ නාම දෙසෙ පන ජාතත්තා චාග්‍රුහි භික්ඛූති වොහාරියති.

于是，那位比丘送上慈心信函，欲至罗阇帝罗阇(Rājādhirājā)面前请求许可。罗阇帝罗阇见了那位比丘的慈心信函后，便派遣使者说：“速将彼比丘带来。”使者便将比丘带来觐见国王。于是，那位比丘以法教诫罗阇帝罗阇，劝其返回本国。这位比丘在阿梨摩陀那城(Arimaddananagara)的四个部派中，属于乐学、有惭、和善的阿罗汉僧团传承。又因他出生于阿梨摩陀那城中一个名为贾伽(Cāgaha)的地方，故被称为贾伽族比丘(Cāgruhi Bhikkhu)。

කලියුගෙ අට්ඨාසීතාධිකෙ සත්තවස්සසතෙ සම්පත්තෙ මිඤ්ඤ්හඞ්ග ධම්මරාජා රතනපූරෙයෙව රජ්ජං සම්පත්තො. තස්ස රඤ්ඤො කාලෙ සීහළදීපතො ද්වෙ මහාථෙරා රතනපූරං ආගන්ත්වා සාසනං අනුග්ගහෙත්වා නිසීදිංසු.

迦利时代(Kaliyuga)七百八十八年时，明行法王(Miññhaṅga Dhammarājā)于宝城(Ratanapūra)登基为王。在其统治期间，有两位大长老从锡兰岛(Sīhaḷadīpa)来到宝城，护持教法并驻锡于此。

තදා කලියුගෙ අට්ඨසතෙ සම්පුණ්ණෙ පොරාණකං කලියුගං අපනෙත්වා අභිනවං ඨපෙතුං ඔකාසො අනුප්පත්තො. අථ චාග්‍රිහි ථෙරො ච රාජවිහාරවාසිත්ථෙරො ච එවමාහංසු,- අපනීතබ්බකාලෙ මහාරාජ සම්පත්තෙ අනපනෙතුං න වට්ටතීති.

其时，迦利时代满八百年，消除旧历、建立新历的时机已至。于是，贾伽族长老与王寺住长老(Rājavihāravāsitthera)如是说道：“大王，当废除之时已至，若不废除，实为不宜。”

අථ රාජා පුන එවමාහ,-අපනීතබ්බෙ සම්පත්තෙ අනපනෙත්වා අජ්ඣුපෙක්ඛිත්වා වසන්තස්ස කො දොසොති. සචෙ අපනීතබ්බෙ සම්පත්තෙ අනපනෙත්වා අජ්ඣුපෙක්ඛිත්වා නිසීදෙය්‍ය, රට්ඨවාසීනං දුක්ඛං භවිස්සතීති වෙදසත්ථෙසු ආගතං, සක්කරාජං අපනෙන්තොපි රාජා තස්මිංයෙව වස්සෙ දිවඞ්ගතො භවෙය්‍යාති ආහංසු.

于是国王又如是说：“当废除之时已至，若不废除而漠然置之，有何过失？”（长老们答道：）“倘若当废除之时已至，却不废除而漠然置之，则国中居民将遭受痛苦，此乃吠陀(Veda)论典所载。而废除萨迦罗纪年(sakkarāja)的国王，亦将于同年驾崩。”他们如是说道。

අථ රාජා සත්තානං සුඛං ලභීයමානතං ජානන්තොයෙව මාදිසො අත්තනො භයං අපෙක්ඛිත්වා අපනීතබ්බං අනපනෙත්වා නිසීදිතුං න වට්ටති, කම්මං ඛීයිත්වාපි මම අගුණං ලොකෙ පත්ථරිත්වා පතිට්ඨහිස්සතීති මනසිකරිත්වා සක්කරාජෙ අට්ඨවස්සසතෙ සම්පුණ්ණෙ බස්‍යුඡිද්‍රමුනිසඛ්‍යං අපනෙත්වා චම්මාවසෙසං ඨපෙසි. අථ මහාමණ්ඩපං කාරාපෙත්වා මහාඡණං කත්වා මහාදානම්පි අදාසි.

于是国王了知众生将得安乐，便思忖道：“如我这般，不应顾及自身安危，而对当废除之事不予废除、安然不动。纵使我业报穷尽，我的恶名亦将流布于世、根深蒂固。”作是念已，便于萨迦罗纪年(Sakkarāja)八百年圆满时，废除‘婆修质多罗牟尼数’(Basyuchidramunisakhya)，另立‘瞻摩婆萨’(Cammāvasesa)。其后，他命人建造大殿，举行盛大庆典，并广行布施。

චාග්‍රිහිථෙරො රාජවිහාර වාසිත්ථෙරොචාති අරිමද්දන නගරෙ [Pg.108] අරහන්තගණාංසිකො ලජ්ජී පෙසලො සික්ඛාකාමො.

贾伽族长老与王寺住长老，皆是阿梨摩陀那城(Arimaddananagara)阿罗汉僧团的成员，具足惭愧、和善、乐于学问。

ඊදිසං පන වචනං සාසනප්පටියත්තත්තා ච රට්ඨවාසිකායත්තත්තා ච ධම්මානුලොමවසෙන වුත්තං.

然而，此言是依循教法之惯例、国民之习俗，并随顺于法而说。

කලියුගෙ චතුවස්සාධිකෙ අට්ඨසතෙ මහානරපති රාජා රතනපූරනගරෙ රජ්ජං කාරෙසි. සො ච රාජා ථූපාරාමචෙතියං කාරාපෙසි. තස්ස පන ආචරියො මහාසාමිත්ථෙරො නාම. සො පන ථෙරො සීහළදීපං ගන්ත්වා සීහළින්දස්ස රඤ්ඤො ආචරියස්ස සාරිපුත්තත්ථෙරස්ස සන්තිකෙ සික්ඛං ගහෙත්වා පච්චාගතත්ථෙරවංසිකොති දට්ඨබ්බො. තස්ස රඤ්ඤො කාලෙ රතනපූරනගරෙ මහාඅරියවංසො නාම එකො ථෙරො අත්ථි. සො පන පරියත්තිවිසාරදො අරිමද්දනනගරෙ ඡප්පදගණතො ආගතවංසිකො.

迦利时代(Kaliyuga)八百零四年，大那罗波帝王(Mahānarapati Rājā)于宝城(Ratanapūra)执政。该王命人建造了塔园(Thūpārāma)的佛塔。他的老师名为大萨弥长老(Mahāsāmitthera)。当知此长老曾前往锡兰岛(Sīhaḷadīpa)，于锡兰国王之师舍利弗(Sāriputta)长老处学习，乃是学成归来之传承长老。国王在位期间，宝城有一位名为大圣种(Mahāariyavaṃsa)的长老。他精通教理，传承自阿梨摩陀那城(Arimaddananagara)的六足僧团(Chappadagaṇa)。

එකස්මිං සමයෙ ජෙය්‍යපුරනගරං ගන්ත්වා රෙඞ්ග ඉති පාකටස්ස මහාථෙරස්ස සන්තිකෙ සද්දනයං උග්ගණ්හිත්වා නිසීදි. සො පන කිර මහාථෙරො අඤ්ඤෙහි සද්ධිං යංවා තංවා කථං අසල්ලපිතුකාමතාය මුඛෙ උදකං ඨපෙත්වා යෙභුය්‍යෙන නිසීදති. තෙනෙවෙස මරම්මවොහාරෙන රෙඞ්ගු ඉති පාකටො අහොසි.

一时，他前往胜城(Jeyyapurana)，于名为冷伽(Reṅga)的著名大长老处学习声明学(saddanaya)并安住。据说，那位大长老因不欲与他人闲谈，常口中含水而坐。是故，他以缅甸语(Maramma)被称为“冷古”(Reṅgu)。

සො කිර අරියවංසත්ථෙරො රෙඞ්ගුං ථෙරස්ස සන්තිකං ගන්ථං වාචාපෙතු ඔකාසං යාචිස්සාමීති උපගච්ඡන්තොපි කථාසල්ලාපං අකත්වා ද්වෙ අහානි වත්තං පරිපූරෙත්වායෙව පච්චාගච්ඡි. තතියදිවසෙ පන චම්මඛණ්ඩං ආකොටුනත්තා සද්දං සුත්වා මුඛතො උදකං උග්ගිරිත්වා කාරණං පුච්ඡි. ගන්ථං උග්ගහණත්ථාය ආගතභාවං ආරොචෙසි.

据说，圣种长老(Ariyavaṃsatthera)前往冷古长老(Reṅgu Thera)处，心想：“我将请求他允许我学习经典。”但他走近后并未交谈，仅是圆满完成了两天的日常行仪便返回了。到了第三天，（圣种长老）敲击了一块皮革，（冷古长老）听到声响，便从口中吐出水来，询问缘由。于是（圣种长老）说明自己是为学习经典而来。

අථ ථෙරො එවමාහ,-අහං ආවුසො දිවසෙ දිවවසෙ තික්ඛත්තුං ගන්ථං වාචෙමි, මජ්ඣන්ති කාතික්කමකාලෙපි පඤ්ඤචෙතියං ගන්ත්වා චෙතියඞ්ගණෙ සම්මජ්ජනකිච්චං කරොමි, ඔකාසං [Pg.109] න ලභාමි, එවම්පි ත්වං බහූගන්ථෙ උග්ගහෙත්වාපි ආචරියෙහි දින්නොපදෙසං අලභිත්වා පුන මම සන්තිකං ආගච්ඡසි, තස්මායඞ්ගණෙ සම්මජ්ජනවත්තං තාවකාලිකං විකොපෙත්වා ගන්ථුග්ගහණත්ථාය ඔකාසං දස්සාමීති වත්වා අභිධම්මත්ථවිසාවිනිං නාම ලක්ඛණටීකං උග්ගණ්හාපෙසි. නානානයෙහි උපදෙසං දත්වා වාචෙසි. වාචෙත්වා ච තතියදිවසෙ ආචරියස්ස සන්තිකං නාගච්ඡි. මහාථෙරොපි කාරණං අකල්ලතාය අනාගතො භවෙය්‍යාති මඤ්ඤිත්වා පුච්ඡනත්ථාය භික්ඛූ පෙසෙසි.

于是长老如是说道：“贤友(āvuso)，我每日诵习经典三次，午后亦需前往智慧塔(Paññācetiya)清扫塔院，并无闲暇。即便如此，你虽已学习众多经典，却未得师长教导，而今又来我处。因此，我将暂时放下清扫庭院之事，给予你学习经典的机会。”说罢，便教他学习名为《阿毗达摩义显》(Abhidhammatthavibhāvinī)的疏释。长老以种种方法教导，令其读诵。然而，（圣种长老）学习之后，第三日却未到老师之处。大长老心想：“或许是因身体不适未来吧。”便派遣比丘前去探问。

අරියවංසත්ථෙරොච ආචරියස්ස සන්තිකං ගමිස්සාමීති ආගතො, අන්තරාමග්ගෙයෙව දූතභික්ඛූ පස්සිත්වා තෙහි සද්ධිං මහාථෙරස්ස සන්තිකං ආගමංසු. ආචරියස්ස සන්තිකං පත්වා ආචරියා අරියවංසත්ථෙරං පුච්ඡි,-කස්මා පන ත්වං න උග්ගහණත්ථාය ආගතොසීති. අහං භන්තෙ තුම්හෙහි දින්නොපදෙසං නිස්සාය ඉදානි සබ්බං නයං ජානාමීති. අථ ආචරියො ආහ, යං පන ගන්ථං නිස්සාය ත්වං ඡෙකතං පත්තොසි, තස්ස සංවණ්ණනං කත්වා උපකාරං කරොහීති. අථ අරියවංසත්ථෙරො ආචරියස්ස වචනං සිරසා පටිග්ගහෙත්වා අභිධම්මත්ථවිභාවිනියා මණිසාරමඤ්ජූසං නාම අනුසංවණ්ණනං අකාසි. නිට්ඨිතනිට්ඨිතපාළං උපොසථදිවසෙ උපොසථදිවසෙ පුඤ්ඤචෙතියස්ස චෙතියඞ්ගණෙ භික්ඛුසඞ්ඝං සන්නිපාතාපෙත්වා භික්ඛුසඞ්ඝස්ස මජ්ඣෙ වාචාපෙත්වා සුණාපෙසි,- සචෙ කොචි දොසො අත්ථි, තං වදථාති.

圣种(Ariyavaṃsa)长老心想：“我要去老师那里。”于是出发，在半路上遇见传信比丘们，便与他们一同来到大长老那里。到达老师那里后，老师问圣种长老：“你为何不来学习了？”长老回答：“尊者，如今我依靠您所教授的教导，已经通晓一切义理。”于是老师说：“那么，请为你所依靠而精通的论著撰写一部释义，以此利益他人吧。”于是圣种长老恭敬地接受老师的教导，撰写了对《阿毗达摩义显(Abhidhammatthavibhāvinī)》的复注，名为《摩尼宝匣(Maṇisāramañjūsā)》。每当完成一个段落，就在布萨日于功德塔的塔园中召集比丘僧团，在比丘僧团中诵读令其听闻，并说：“若有任何过失，请指出。”

අථ අරිමද්දනනගරතො චෙතියවන්දනත්ථාය එකො භික්ඛු ආගන්ත්වා පරිසකොටියං සුණිත්වා නිසීදි. අථ සො භික්ඛු ද්වෙ වාරං එඑඉති සද්දං අකාසි. තං ඨානං සල්ලක්ඛෙත්වා ඨපෙසි. නිවාසනට්ඨානඤ්ච පුච්ඡි. අරියවංසත්ථෙරොපි සකවිහාරං පත්වා තස්මිං ඨානෙ උපධාරොන්තො එකස්මිං ඨානෙ එකස්ස අත්ථස්ස ද්වික්ඛත්තුං වුත්තත්තා පුනරුත්තිදොසො දිස්සති, එකස්මිං [Pg.110] ඨානෙ ඉමං ගන්ථන්ති පුල්ලිඞ්ගරූපෙන වත්තබ්බට්ඨානෙ ඉදං ගන්ථන්ති නපුංසකලිඞ්ගෙන වුත්තත්තා ලිඞ්ගවිරොධිදොසො දිස්සති.

那时，一位比丘从敌摧城(Arimaddananagara)前来礼拜佛塔，在集会的一角听闻后坐下。那位比丘两次发出“嗯”的声音。他标记了那个地方并记了下来，还询问了住处。圣种长老回到自己的寺院后，思量那个地方时发现：在一处，同一义理说了两遍，可见有重复的过失；在另一处，本应以阳性词形说“imaṃ ganthaṃ”（这部论著）的地方，却以中性词形说了“idaṃ ganthaṃ”（这个论著），可见有词性相违的过失。

අථ තං පුග්ගලං පක්කොසාපෙත්වා එවමාහ,-අහං ආවුසො ඉමං ගන්ථං මහුස්සාහෙන කරොමි, තඤ්ච විවෙකකාලෙ රත්තිභාගෙයෙව පොත්ථකං පත්ථරිත්වා ලිඛාමි, එවං මහුස්සාහෙන කරොන්තම්පි ත්වං අරුච්චනාකාරෙන සද්දං කරොසි, කීදිසං පන දොසං සුත්වා එවං කරොසීති පුච්ඡි. අථ සො භික්ඛු එවමාහ,- තයො භන්තෙ මහුස්සාහෙන කතෙ ගන්ථෙ දොසවසෙන බහුවත්තබ්බට්ඨානං නත්ථි, සද්දතොචෙව අත්ථතො ච පරිපුණ්ණොයෙවෙස ගන්ථො, අථ ඛො පන එකස්මිං ඨානෙ එකස්ස අත්ථස්ස ද්වික්ඛත්තුං වුත්තත්තා පුරනුත්තිදොසො දිස්සති, එකස්මිං පන ඉමං ගන්ථන්ති පුල්ලිඞ්ගෙන වත්තබ්බට්ඨානෙ ඉදං ගන්ථන්ති නපුංසකලිඞ්ගෙන වුත්තත්තා ලිඞ්ගවිරොධිදොසො දිස්සති, එවං එත්තකංයෙව දොසං දිස්වා ඊදිසං අරුච්චනාකාරං දස්සෙමීති.

于是他叫来那个人后这样说：“贤友，我正以极大努力撰写这部论著，而且我都是在独处时，于夜间铺开书写。即便我如此努力，你却发出表示不悦的声音，你是听到了什么样的过失才这样做的？”那位比丘回答说：“尊者，由您以极大努力所作的这部论著，在文句和义理上都堪称圆满，就过失而言，并无太多可说之处。不过，在一处，同一义理说了两遍，可见有重复的过失；在另一处，本应以阳性词形说‘imaṃ ganthaṃ’的地方，却以中性词形说了‘idaṃ ganthaṃ’，可见有词性相违的过失。我正是看到了这一点过失，才表现出这样不悦的样子。”

අථ අරියවංසත්ථෙරො තුට්ඨචිත්තො හුත්වා අත්තනො සරීරපාරුපිතං දුපට්ටචීවරං ඉමිනාහං තව ඤාණං පූජෙමීති වත්වා අදාසි. පච්ඡාකාලෙ අධිකරාජා තමත්ථං සුත්වා නාම ලඤ්ඡං අදාසි.

于是圣种长老心生欢喜，脱下自己裹在身上的双层衣，说道：“我以此供养您的智慧。”说完便赠予了他。后来，国王听闻此事，赐予了他一个封号。

සො ච අරියවංසත්ථෙරො මණිදීපං නාම ගන්ථං ගන්ථා භරණඤ්චෙව ජාතකවිසොධනඤ්ච පාළිභාසාය අකාසි. අනුටීකාය පන අත්ථයොජනං මරම්මභාසාය අකාසි.

那位圣种长老用巴利语撰写了名为《摩尼灯(Maṇidīpa)》的论著，以及《论著庄严(Ganthābharaṇa)》和《本生校订(Jātakavisodhana)》。此外，他还用缅甸语为复注撰写了义理疏解。

එකං සමයං අධිකරාජා විහාරං ගන්ත්වා ධම්මං සුණි. ථෙරො ධම්මං දෙසෙත්වා නිට්ඨිතකාලෙ යානබලිං සුඛත්ථාය යාචි. රාජා අදත්වා නාවං අභිරූහිත්වා පච්චාගච්ඡි. අන්තරාමග්ගෙ නාවාය ඵියං එකො සංසුමාරො මුඛෙන ගණ්හිත්වා නිච්චලං කත්වා ඨපෙසි. ථෙරෙන යාචිතං යානබලිං දදාමීති මහාසද්දං කත්වා රාජපුරිසෙ තික්ඛත්තුං නිච්ඡාරෙසි. අථ සංසුමාරො නාවං මුඤ්චිත්වා ගච්ඡි. එකස්මිඤ්ච කාලෙ රාජා විහාරං නික්ඛමි. අථ [Pg.111] එකො හත්ථිනී විහාරසමීපෙ බන්ධිත්වා ඨපෙසි. සා බොධිරුක්ඛසාඛං ඡින්දිත්වා ඛාදි. සා තත්ථෙව භූමියං පති. අථ ථෙරො සච්චකිරියං කත්වා මෙත්තාභාවනං භාවෙත්වා මෙත්තොදකෙන භිඤ්චි. තං ඛණඤ්ඤෙව සා උට්ඨහි. රාජා ච තං අච්ඡරියං දිස්වා තස්සා අග්ඝනකමූලං දත්වා විහාරතො නදී තිත්ථං ගමනමග්ගෙ සිලාපට්ටං චිනිත්වා සෙතුං අකාසීති.

一时，国王前往寺院听法。长老说法终时，为求便利而乞求车乘。国王没有施予，便登船返回。途中，一条鳄鱼用嘴咬住船舵，使船静止不动。国王于是大声让其侍从宣告三次：“我将施予长老所乞求的车乘！”鳄鱼这才放开船离去。又有一次，国王从寺院出来。当时，有一头母象被拴在寺院附近。那母象折断菩提树的树枝吃下后，当即倒在地上。于是长老行真实祈愿，修习慈心，并以慈水洒之。刹那间，母象便站了起来。国王见到此等奇事，便布施了与母象等值的财物，并且从寺院到河边渡口的路上，铺设石板，建造了一座桥。

සද්ධම්මකිත්තිත්ථෙරො පන අරියවංසත්ථෙරස්ස සද්ධිවිහාරිකො ජෙතවනවිහාරවාසී. තෙ පන ථෙරා ඡප්පදගණවංසිකාති දට්ඨබ්බා.

法誉(Saddhammakitti)长老是圣种(Ariyavaṃsa)长老的同住弟子，居住在祇陀林(Jetavana)寺。当知这些长老属于六足(Chappada)传承。

කලියුගෙ ද්වෙචත්තාලීසාධිකෙ අට්ඨවස්සසතෙ සම්පත්තෙ රතනපූරනගරෙයෙව සිරිසුධම්මරාජාධිපති නාම දුතියාධිකරාජා රජ්ජං කාරෙසි. තස්මිඤ්ච කාලෙ පබ්බතබ්භන්තරනගරතො මහාසීලවංසො නාම ථෙරො පඤ්චචත්තාලීසාධිකෙ අට්ඨවස්සසතෙ සම්පත්තෙ සුමෙධකථං කබ්‍යාලඞ්කාරවසෙන බන්ධිත්වා බුද්ධාලඞ්කාරඤ්ච නාම කබ්‍යාලඞ්කාරං පබ්බතබ්භන්තරප්පටිසංයුත්තඤ්චෙව කබ්‍යාලඞ්කාරං බන්ධිත්වා තෙ ගහෙත්වා රතනපූරනගරං ආගච්ඡි.

迦梨时代(Kaliyuga)八百四十二年时，在宝满城(Ratanapūra)，有名为吉祥正法王(Sirisudhammarājādhipati)的第二位国王正在统治。那时，一位名叫大戒族(Mahāsīlavaṃsa)的长老从山腹城(Pabbatabbhantara)而来，他在八百四十五年时，以诗庄严体创作了《善慧传(Sumedhakathā)》，又创作了名为《佛庄严(Buddhālaṅkāra)》的诗庄严著作，以及一部与山腹城相应的诗庄严著作，之后带着这些著作来到宝满城。

අථ රාජා ථූපාරාමචෙතියස්ස එසන්නට්ඨානෙ රතනවිමානවිහාරෙ නිසීදාපෙසි. සො ච ථෙරො තත්ථ සොතාරානං පරියත්තිං වාචෙත්වා නිසීදි. සො ච ථෙරො තත්ථ නිසින්නානං ථෙරානං අට්ඨමකො හොති. සො ච මහාසීලවංසත්ථෙරො කලියුගස්ස පන්නරසාධිකෙ අට්ඨවස්සසතෙ ජාතො. තිංසවස්සකාලෙ රතනපූරනගරං ආගතොති පොරාණපොත්ථකෙසු වුත්තං. සො පන ථෙරො නෙත්තිපාළියා අත්ථ යොජනං මරම්මභාසාය අකාසි පාරායනවත්ථුඤ්ච.

于是国王安排他在塔园寺(Thūpārāma)佛塔附近的宝殿精舍(Ratanavimānavihāra)住下。那位长老在那里为听众诵读教理后坐下。他是当时坐在那里的长老中的第八位。那位大戒族长老出生于迦梨时代八百一十五年。据古籍记载，他三十岁时来到宝满城。此外，那位长老用缅甸语为《导论》(Nettippakaraṇa)及《彼岸道事》(Pārāyanavatthu)作了义理疏解。

රතනපූරනගරෙයෙව රට්ඨසාරො නාම එකො ථෙරො අත්ථි, මහාසීලවංසත්ථෙරෙන සමඤ්ඤාණථාමො. සො පන රතනපූරනගරෙයෙව [Pg.112] කලියුගස්ස තිංසාධිකෙ අට්ඨවස්සසතෙ කාලෙ ජාතො. භූරිදත්තජාතකං හත්ථිපාලජාතකං සංවරජාතකඤ්ච කබ්‍යාලඞ්කාරවසෙන බන්ධි අඤ්ඤඤ්ච අනෙකවිධං කබ්‍යාලඞ්කාරං. තෙ පන ද්වෙ ථෙරා කබ්‍යාලඞ්කාරකා රකාති ථෙරපරම්පරාය පවෙසෙත්වා න ගණෙන්ති පොරාණා.

在宝满城(Ratanapūra)有一位名叫国髓(Raṭṭhasāra)的长老，与大戒族(Mahāsīlavaṃsa)长老智慧相当。这位长老于迦梨时代(Kaliyuga)八百三十年时在宝满城出生。他以诗庄严体创作了《大地施本生》(Bhūridattajātaka)、《象护本生》(Hatthipālajātaka)和《防护本生》(Saṃvarajātaka)，以及其他各种诗庄严作品。然而，古人并不将这两位擅长诗庄严的长老纳入长老传承。

එත්ථ ච කිඤ්චාපි සමණානං උපොසථිකානඤ්ච කබ්‍යාලඞ්කාරං බන්ධිතුං වාචෙතුං වා කප්පාකප්පවිචාරණං වත්තුං ඔකාසො ලද්ධො, සාසනවංසං පන වත්තුං ඔකාසස්ස අතිවිත්ථාරොවසෙසත්තා තං අවත්වා අජ්ඣුපෙක්ඛිස්සාම. උපොසථවිනිච්ඡයෙ පන නච්චගීතාදිසික්ඛාපදස්ස විසයෙ විත්ථාරෙන මයං අවොචුම්හා.

于此，虽然沙门和布萨持戒者有机会创作或诵读诗庄严作品，或讨论其合宜与否，但因讲述教法史(sāsanavaṃsa)的篇幅过于广大，故我们略而不谈。在《布萨决议》(Uposathavinicchaya)中，关于歌舞等学处的问题，我们已详细讲述。

කලියුගස්ස ගතෙ තෙසට්ඨාධිකෙ අට්ඨවස්සසතෙ රතනපූරනගරෙයෙව සිරිත්‍රිභවනාදිත්‍යනරපතිපවරමහාධම්ම රාජාධිපතිරාජා රජ්ජං කාරෙසි. තස්ස රඤ්ඤො කාලෙතිසාසනධජො නාම භික්ඛු සද්ධම්මකිත්තිත්ථෙරස්ස සන්තිකෙ ගන්ථං උග්ගණ්හි. අථ අරිමද්දනනගරතො එකො මහාථෙරොසොතුනං වාචිත්වා රතනපූරනගරෙ නිසීදිස්සාමීති ආගතො. අථ සද්ධම්මකිත්තිත්ථෙරස්ස ගන්ථං වාචෙන්තස්සෙව විහාරස්ස හෙට්ඨා නිසීදිත්වා සො මහාථෙරො සද්දං සුණිත්වා එවං චින්තෙසි,-එතස්ස සන්තිකෙ අහං නවකට්ඨානෙ ඨත්වා ථොකං ගන්ථං උග්ගණ්හිස්සාමීති. අථ සො මහාථෙරො සද්ධම්මකිත්තිත්ථෙරස්ස සන්තිකං පවිසිත්වා ගන්ථං වාචාපෙතුං ඔකාසං යාචි. අථ සද්ධම්මකිත්තිත්ථෙරො වස්සපමාණං පුච්ඡිත්වා ත්වං භන්තෙ මයා වුඩ්ඪතරොසීති ආහ. අහං තයා වුඩ්ඪතරොපි සමානො නවකට්ඨානෙ ඨත්වා ගන්ථං උග්ගණ්හිස්සාමීති ආහ. අථ සද්ධම්මකිත්තිත්ථෙරො තස්ස ගන්ථං වාචෙසි. අතිපසීදිත්වා පන තං මහාථෙරං මහාසාධුජ්ජනොති නාමෙන වොහාරති.

迦梨时代(Kaliyuga)八百六十三年时，在宝满城(Ratanapūra)，名为吉祥三界日王最胜大正法王诸王之王(Siritribhavanādityanarapatipavaramahādhammarājādhipatirājā)的国王统治着国家。在那位国王时期，有位名叫教幢(Tisāsanadhaja)的比丘在法誉(Saddhammakitti)长老座下学习论著。后来有位大长老从敌摧城(Arimaddana)前来，心想：“我要去宝满城居住并为听众讲法。”当时法誉长老正在讲授论著，这位大长老坐在寺院下方听闻，心想：“我要以新学者的身份在他座下学习一些论著。”于是那位大长老来到法誉长老处，请求允许听他讲授论著。法誉长老询问他的戒腊后说：“尊者，您比我年长。”大长老回答：“虽然我比你年长，但我要以新学者的身份学习论著。”于是法誉长老为他讲授论著。由于对他极为敬信，便以“大善人”(Mahāsādhujjana)之名来称呼那位大长老。

අථ [Pg.113] පච්ඡා මරම්මරට්ඨං කලියුගස්ස පඤ්චාසීතාධිකඅට්ඨසතකාලතො පට්ඨාය යාව අට්ඨාසීතාධිකඅට්ඨසතවස්සකාලං නානාභයෙහි සඞ්ඛුබ්භිතං අහොසි. තදා කම්බොජරට්ඨතො සිහනිස්වා නාම භින්නකුතො ආගන්ත්වා රතන පූරනගරෙ රජ්ජං ගණ්හි. අථ සො එවං චින්තෙසි,- භික්ඛූ අදාරා අපුත්තිකා හුත්වා පුන සිස්සෙ පොසෙත්වා පරිවාරං ගවෙසන්ති, සචෙ භික්ඛූ පරිවාරං විචිනිත්වා රාජභාවං ගණ්හෙය්‍යුං, එවං සති රජ්ජං ගහෙතුං සක්ඛිස්සන්ති, ඉදානෙව භික්ඛූ ගහෙත්වා මාරෙතුං වට්ටතීති. එවං පන චින්තෙත්වා තොවිසීලූ නාමකෙ ඛෙත්තවනෙ බහූ මණ්ඩපෙ කාරාපෙත්වා ගොමහිසකුක්කුටසූකරාදයො මාරාපෙත්වා භික්ඛූ භොජෙස්සාමීති වත්වා ජෙය්‍යපුරවිජයපුරරතනපූරනගරෙසු සබ්බෙ මහාථෙරෙ බහූහි අන්තෙවාසිකෙහි සද්ධිං පක්කොසාපෙත්වා තෙසු මණ්ඩපෙසු නිසීදාපෙත්වා හත්ථිඅස්සාදිසෙනඞ්ගෙහි පරිවාරෙත්වා මාරෙසි. තදා කිර තිසහස්සප්පමාණා භික්ඛූ මරිංසූති. භික්ඛූ ච මාරෙත්වා බහූපි පොත්ථකෙ අග්ගිනා ඣාපෙසි, චෙතියානිපි භෙදාපෙසි. අහොවත පාපජනස්ස පාපකම්මන්ති. හොන්ති චෙත්ථ,-

此后，在迦梨时代(Kaliyuga)自八百八十五年至八百八十八年间，马拉马国(Marammaraṭṭha)因种种恐怖而动荡不安。那时，从柬埔寨国(Kambojaraṭṭha)来了一个名叫西哈尼斯(Sihanisva)的叛徒，占据了宝满城(Ratanapūra)为王。他这样想道：“比丘没有妻子儿女，收了弟子后还会寻求侍从，如果比丘寻得侍从并夺取王位，这样就能篡夺王权。现在就应该抓住比丘杀掉！”他如此思虑后，在多毗尸罗(Tovisīlū)名田园中建造了许多亭阁，宰杀牛、水牛、鸡、猪等，声称要供养比丘。于是召集杰亚布拉城(Jeyyapura)、维贾亚布拉城(Vijayapura)、宝满城的所有大长老及其众多弟子，让他们坐在那些亭阁中，用象兵、马兵等军队包围后杀害。据说当时约有三千比丘被杀害。杀害比丘后，他又用火焚烧了许多典籍，还破坏了佛塔。唉，这是恶人的恶行啊！偈颂曰：

සාසනං නාම රාජානං, නිස්සාය තිට්ඨතෙ ඉධ;

මිච්ඡාදිට්ඨිකරාජානො, සාසනං දූසෙන්ති සත්ථුනො.

教法实依王力存，邪见君王玷导师教。

සම්මාදිට්ඨී ච රාජානො, පග්ගණ්හන්තෙව සාසනං;

එවඤ්ච සති ආකාසෙ, උලූරාජාව දිබ්බතීති.

正见之诸王，则拥护教法；如此则如星王，闪耀于空中。

අථ කලියුගෙ එකවස්සාධිකෙ නවවස්සසතෙ සම්පත්තෙ ආකාසෙ බහූහි තාරකාහි ධූමා නික්ඛමිංසු. චඤ්ඤිඞ්ඛුචෙතියෙපි බුද්ධප්පටිබිම්බස්ස අක්ඛිකූපතො උදකධාරානෙත්තජලානිවිය නික්ඛමිංසූති රාජවංසෙ වුත්තං.

那时，在迦梨时代(Kaliyuga)九百零一年时，天空中许多星星冒出烟雾。在禅宁库支提(Caññiṅkhucetiya)，佛像的眼眶中流出如泪水般的水流，《王史》(Rājavaṃsa)中如此记载。

අථ [Pg.114] සද්ධම්මකිත්තිත්ථෙරො සද්ධිං මහාසාධුජ්ජනතිසාය නධජත්ථෙරෙහි කෙතුමතීනගරං අගමාසි. රට්ඨසාරත්ථෙරොපි සිරිඛෙත්තනගරං සයමෙව අගමාසීති පොරාණපොත්ථකෙසු වුත්තං. තං පන රාජවංසෙ සිරිඛෙත්තනගරින්දො සත්ව වරාජා තං ආනෙසීති වුත්තවචනෙන න සමෙති.

法誉(Saddhammakitti)长老与大善人(Mahāsādhujjana)、三藏法幢(Tisāsanadhaja)诸位长老一同前往凯图马蒂城(Ketumatī)。国髓(Raṭṭhasāra)长老也独自去了斯里吉达城(Sirikhetta)，古籍中如此记载。然而这与《王史》(Rājavaṃsa)中斯里吉达城主萨特瓦拉国王(Satva Varājā)迎请他的说法不符。

සද්ධම්මකිත්තිත්ථෙරොපි කෙතුමතීනගරෙ කාලඞ්කතො. තතො පච්ඡා ථොකං කාලං අතික්කමිත්වා මහාසාධුජ්ජනත්ථෙරො තත්ථෙව කාලමකාසි.

法誉(Saddhammakitti)长老也在凯图马蒂城(Ketumatī)去世。此后不久，大善人(Mahāsādhujjana)长老也在那里去世。

තිසාසනධජත්ථෙරො පන කලියුගෙ ද්වාදසාධිකෙ නවවස්සසතෙ සම්පත්තෙ හංසාවතීනගරෙ අනෙකසෙතිභින්දස්ස රඤ්ඤො කාලෙ කෙතුමතීනගරතො හංසාවතීනගරං අගමාසි.

三藏法幢(Tisāsanadhaja)长老在迦梨时代(Kaliyuga)九百一十二年时，于汉萨瓦底城(Haṃsāvatī)阿内卡塞提宾达(Anekasetibhinda)国王在位期间，从凯图马蒂城(Ketumatī)前往汉萨瓦底城。

තතො පච්ඡා තිචත්තාලීසවස්සිකො හුත්වා කලියුගෙ තෙරසාධිකෙ නවවස්සසතෙ මිඞ්ඝ බ්‍රහ්මනරපතිරඤ්ඤොකාලෙ පුන ජෙය්‍යපුරනගරං සම්පත්තො හුත්වා ජෙතවනවිහාරසමීපෙ එකිස්සං ගුහායං දිසීදි. මහාඅරියවංසගණිකස්ස ජෙතවනත්ථෙරස්ස සන්තිකෙ උපසඞ්කමි.

此后，他四十三岁时，在迦梨时代(Kaliyuga)九百一十三年，明伽婆罗门王(Miṅgha Brahmanarapati)统治时期，再次到达杰亚布拉城(Jeyyapura)，住在祇陀林寺附近的一个洞穴里。他去亲近属于大圣族系(Mahāariyavaṃsagaṇika)的祇陀林长老。

තස්මිඤ්ච කාලෙ ජෙතවනත්ථෙරො ගිලානො හුත්වා මයි කාලඞ්කතෙ මම ඨානං අධුනා හංසාවතීනගරතො ආගතො තිසාසනධජො නාම ථෙරො පරිග්ගණ්හිතුං සමත්ථො භවිස්සති, තස්ස නිය්‍යාදෙස්සාමීති චින්තෙසි. තස්මිං ඛණෙ තිසාසනධජත්ථෙරො පුරිමයාමෙ සුපිනං මස්සි,– මතකළෙවරං සමීපං ආගච්ඡතීති, මජ්ඣිමයාමෙ පන තං මතකළෙවරං ගුහායං පවිසතීති, පච්ඡිමයාමෙ මතකළෙවරස්ස මංසං සත්ථෙන ඡින්දතීති. අථ සුපිනං පස්සිතභාවං අත්තනො සමීපෙ සයන්තස්ස එකස්ස සාමණෙරස්ස ආරොචෙසි. ආරොචෙත්වා ච පරිත්තං භණෙත්වා නිසීදන්තස්සෙව ජෙතවනත්ථෙරො තං පක්කොසිත්වා ජෙතවනවිහාරං තස්ස නිය්‍යාදෙසි. තිසාසනධජත්ථෙරො ච ජෙතවනවිහාරෙ නිසීදිත්වා [Pg.115] ගන්ථං වාචෙත්වා නිසීදි. මිඞ්ඝ බ්‍රහ්මනරපතිරාජා ච තස්ස අනුග්ගහිතං අකාසි.

那时，祇陀林长老生病了，心想：“我去世后，现在从汉萨瓦底城(Haṃsāvatī)来的，名叫三藏法幢(Tisāsanadhaja)的长老能够胜任接管我的位置，我要把精舍交给他。”就在那时，三藏法幢长老在初夜梦见一具尸体来到附近；在中夜梦见那具尸体进入洞穴；在后夜梦见有人用刀切割尸体上的肉。于是他把所做的梦告诉睡在身边的一个沙弥。告诉沙弥并念诵护卫经后，正安坐时，祇陀林长老就叫他过去，把祇陀林精舍交给他。三藏法幢长老安住于祇陀林精舍后，读诵典籍并安住下来。明伽婆罗门王(Miṅgha Brahmanarapatirājā)也对他给予了支持。

පච්ඡා කලියුගෙ සොළසාධිකෙ නවවස්සසතෙ සම්පත්තෙ හංසාවතීනගරින්දො අනෙකසෙතිභින්දො නාම රාජා රතනපූරනගරං විජයිත්වා එකං විහාරං කාරාපෙත්වා තස්ස අදාසි.

后来，在迦梨时代(Kaliyuga)第九百一十六年，汉萨瓦底城(Haṃsāvatī)主阿内卡塞提宾达王(Anekasetibhinda)征服了宝满城(Ratanapūra)，建造了一座精舍并供养给他。

සො ච තිසාසනධජත්ථෙරො අරිමද්දනනගරෙ අරහන්ත ගණවංසිකොති දට්ඨබ්බො.

这位三藏法幢长老，在阿里马达那城(Arimaddana)，应当被看作是阿罗汉僧团传承者。

තස්ස පන සිස්සා අනෙකසතප්පමාණා ලජ්ජිනො අහෙසුං. තෙසු පන සිස්සෙසු වරබාහුත්ථෙරො භූමිනිඛානෙන ගරවාසිත්ථෙරො මහාරට්ඨගාමවාසිනො තයො මහාථෙරාති ඉමෙ පඤ්ච ථෙරා විසෙසතො පරියත්තිකොවිදාති.

然而，他的弟子们大约有数百位，都有惭愧心。在这些弟子中，瓦拉巴胡长老(Varabāhu)、掘地者伽拉瓦西长老(Bhūminikhānena Garavāsī)、以及居住在大国村(Mahāraṭṭhagāma)的三位大长老——这五位长老尤其精通教典。

තිසාසනධජත්ථෙරො ච මහල්ලකකාලෙ අනාපාන සතිකම්මට්ඨානං ගහෙත්වා අරඤ්ඤං පවිසිත්වා විවෙකට්ඨානං ගණ්හි. තදා ජෙතවනගණාදයො අරහන්ත ගණවංසායෙව. අපරභාගෙයෙව තෙසං සිස්සානුසිස්සපරම්පරාසු කෙචි භික්ඛූ සිරච්ඡාදනං නානාවණ්ණප්පටිමණ්ඩිතඤ්ච තාලවණ්ටං ගහෙත්වා ආචාරවිකාරං ආපජ්ජිංසු.

三藏法幢长老在年老时，修习安般念业处，进入森林，选择僻静之处。当时，祇陀林僧团等都还是阿罗汉僧团的族系。但在后来的弟子代代相传中，他们的一些比丘拿了头巾以及用各种颜色装饰的棕榈叶扇，做出了行为失常的举动。

කලියුගෙ එකවස්සාධිකෙ සහස්සෙ සම්පත්තෙ උක්කංසිකො නාම රාජා විහාරං කාරාපෙත්වා තිසාසනධජත්ථෙරස්ස සිස්සභූතස්ස වරබාහුත්ථෙරස්ස සිස්සභූතස්ස මහාරතනාකරස්ස නාම ථෙරස්ස අදාසි.

在迦梨时代(Kaliyuga)第一千零一年，乌坎西卡王(Ukkaṃsika)建造了一座精舍，并将其赠予三藏法幢长老的弟子——瓦拉巴胡长老(Varabāhu)的弟子——大宝藏长老(Mahāratanākara)。

සො ච මහාරතනාකරත්ථෙරො උක්කංසිකරඤ්ඤො සිරිසුධම්මරාජාමහාධිපතීති නාමලඤ්ඡං ඡන්දාලඞ්කාරසද්දනෙත්ති නයෙහි අලඞ්කරිත්වා දස්සිතං රජින්දරාජනාමාභිධෙය්‍යාදීපනිං නාම ගන්ථං අකාසි.

彼大宝藏长老造了一部名为《王中王名义明灯》(Rajindarājanāmābhidheyyādīpani)的典籍，书中以韵律、修辞、语法等方法，庄严地阐释了乌坎西卡王(Ukkaṃsika)的尊号“吉祥善法大王”(Sirisudhammarājāmahādhipati)。

තඤ්ච ගන්ථං පරිවිසොධනත්ථාය තිරොපබ්බතාභිධෙය්‍යස්ස මහාථෙරස්ස නිය්‍යාදෙසි. තිසාසනධජත්ථෙරස්ස සිස්සභූතෙසු [Pg.116] මහාරට්ඨගාමවාසීසු තීසු භාතිකත්ථෙරෙසු ජෙට්ඨො තිංසගුහාසුවසන්තො පරියත්තිං වාචෙත්වා නිසීදි. සත්වවරාජා ච තස්මිං ථෙරෙ අතිවිය පසන්නො අහොසි. ඤ්ඤොඞ්කරමි නාමකස්ස රඤ්ඤො කාලෙපි චූළපිතා එකං විහාරං කාරාපෙත්වා තස්සෙව අදාසි. උක්කංසිකරඤ්ඤො කාලෙපි මඞ්ගවංනාමකෙ පබ්බතෙ විහාරං කාරාපෙත්වා තස්සෙව අදාසි.

为了校订此典籍，他将其托付给名为提罗巴瓦塔(Tiropabbata)的大长老。在三藏法幢(Tisāsanadhaja)长老的弟子中，有三位住在大国村的兄弟长老，其中年长者住在三十窟(Tiṃsaguhāsu)，教授教理后便安住下来。萨特瓦拉王(Satvavarājā)对这位长老极为信奉。在尼翁卡拉米王(Ññoṅkarami)时期，长老的叔父建造了一座精舍并供养给他。在乌坎西卡王(Ukkaṃsika)时期，又在曼伽瓦纳山(Maṅgavaṃna)上建造了一座精舍并供养给他。

තෙසු මහාරට්ඨගාමවාසිත්ථෙරෙසු මජ්ඣිමත්ථෙරොපි තිසාසනධජත්ථෙරස්ස ජෙට්ඨභාතිකත්ථෙරස්ස ච නිවාසට්ඨානභූතෙ ජෙතවනවිහාරෙයෙව ගන්ථං වාචෙත්වා නිසීදි. කනිට්ඨත්ථෙරොපි තෙසං නිවාසට්ඨානභූතෙසුයෙව විහාරෙසු ගන්ථං වාචෙත්වා නිසීදි. එත්ථ ච තිසාසනධජත්ථෙරො නාම ලජ්ජිඅලජ්ජිවසෙන දුබ්බිධො. යථාවුත්තත්ථෙරො පන ලජ්ජීයෙ වාති දට්ඨබ්බො. අලජ්ජී පන ඉමස්මිං ථෙරපරම්පරාදස්සනෙ න ඉච්ඡි තබ්බො. අලජ්ජීභූතස්ස පන තිසාසනධජත්ථෙරස්ස වත්ථුං ඉධ අවත්වා අජ්ඣුපෙක්ඛිස්සාම, පයොජනාභාවා ගන්ථස්ස ච පපඤ්චූපගමනත්තාති.

那些住在大国村的长老中，中间的长老也在三藏法幢长老及其兄长长老所居住的祇陀林精舍研习教理后安住下来。最年少的长老也在他们所居住的那些精舍中研习教理后安住下来。此处，三藏法幢长老有具惭与无惭二种。当知，如前所述的长老是具惭者。在此长老传承的记述中，不应纳入无惭者。至于无惭的三藏法幢长老之事，因无必要且会使典籍繁复，故于此舍而不述。

යොගිරඞ්ග නාමකස්ස රඤ්ඤො කාලෙ ජෙය්‍යපුරෙ සුවණ්ණගුහවාසී මහාථෙරො දක්ඛිණාරාමවිහාරවාසී මහාථෙරො චතුභූමිකවිහාරවාසී මහාථෙරො තොඞ්ගභීලූ විහාරවාසී මහාථෙරො ච තිසාසනධජමහාථෙරස්ස සද්ධිවිහාරිකායෙව. තෙසං පන වත්ථුම්පි ගන්ථවිත්ථාරභයෙන න වදාම. ලජ්ජිගණවංසිකා එතෙති විජානනමෙව හෙත්ථ පමාණන්ති.

瑜伽兰伽王(Yogiraṅga)在位时，于杰亚布拉城(Jeyyapura)，有住金窟(Suvaṇṇaguhā)大长老、住南园寺(Dakkhiṇārāma)大长老、住四层寺(Catubhūmika)大长老及住通伽毗卢寺(Toṅgabhīlū)大长老，他们皆是三藏法幢大长老的亲传弟子。然因恐典籍冗长，于此不述其事。于此，当知他们是具惭僧团的传承者，以此为准。

කලියුගෙ එකසට්ඨාධිකෙ නවවස්සසතෙ සම්පත්තෙ ඵග්ගුනමාසස්ස ජුණ්හපක්ඛදුතියදිවසෙ සුක්කවාරෙ රතනපූරනගරං දුතියං මාපෙත්වා ඤ්ඤොගීරඞ්ග නාම රාජා රජ්ජං කාරෙසි. සීහසූරධම්මරාජාතිපි නාමලඤ්ඡං පටිග්ගණ්හි. තොචභීලූ විහාරවාසීමහාථෙරං [Pg.117] උද්දිස්ස චතුභූමිකවිහාරං කාරාපෙසි. චත්තාරි මහාමුනිචෙතියානිපි කාරාපෙසි. විහාර චෙතියෙසු අනිට්ඨිතෙසුයෙව සින්නීනගරං නික්ඛමිත්වා තත්ථ වෙරං වූපසමාපෙත්වා පච්චාගතකාලෙ සඞ්ඛාරසභාවං අනතික්කමනතො දිවඞ්ගතො අහොසි. අහොවත සඞ්ඛාරධම්මාති. හොන්ති චෙත්ථ,–

迦利时代(Kaliyuga)第九百六十一年，法古那月(Phagguna)白分第二天周五，一位名叫尼奥吉兰伽(Ññogīraṅga)的国王兴建了第二座拉达那布拉城(Ratanapūra)并治理国事。他也接受了“狮勇法王”(Sīhasūradhammarājā)的尊号。他为住兜伽毗卢寺(Tocabhīlū)大长老兴建了四层寺，亦兴建了四座大牟尼塔。在寺院与佛塔尚未完工时，他前往辛尼城(Sinnī)，于彼处平息敌意后，在返回途中，因未能超越诸行之性而逝世。呜呼，诸行之法！此中有偈：—

සෙය්‍යථා වාණිජානංව, ඝරගොළිකරූපකං;

තංතංදිසං භමිත්වාව, සීසං ඨපෙති උත්තරං;

犹如商旅之罗盘，虽于诸方旋转，终将头指于北方；

එවං ලොකම්හි සත්තා ච, සන්ධිචුතීනමන්තරෙ;

යථා තථා භමිත්වාව, අන්තෙ ඨපෙන්ති සන්තනුන්ති;

世间众生亦如是，于生死流转间，虽于诸趣轮回，终究奠定其相续。

කලියුගෙ සත්තසට්ඨාධිකෙ නවවස්සසතෙ ඵග්ගුනමාසස්ස කාළපක්ඛතෙරසමියං තස්ස ජෙට්ඨපුත්තො පිතු සන්තකං රජ්ජං ගණ්හි. මහාධම්මරාජාති නාමලඤ්ඡම්පි පටිග්ගණ්හි. පිතු කාලෙ අනිට්ඨිතානි චෙතියානි පුන කාරාපෙසි. චතුභූමිකවිහාරඤ්ච නිට්ඨං ගමාපෙත්වා තොවිභීලූ මහාථෙරස්ස පරලොකං ගන්ත්වා අවිජ්ජමානතාය චතුභූමිකවිහාරවාසී මහාථෙරස්ස දස්සාමීති අන්තෙපුරං පක්කොසාපෙසි. ථෙරො ද්වෙ වාරානි පක්කොසියමානොපි නාගච්ඡි. තතිය වාරෙ පන බහූ සද්ධිවිහාරිකා අන්තෙපුරං ගන්ත්වා පවිසථ, න හි සක්කා රඤ්ඤා පක්කොසිතෙ පටික්ඛිපිතුන්ති ආහංසු.

迦利时代第九百六十七年，法古那月(Phagguna)黑分第十三日，其长子继承父王之位，亦接受了“大法王”(Mahādhammarāja)的尊号。他将父亲在世时未完工的佛塔重新修建。他完成了四层精舍，因兜毗卢(Tovibhīlū)大长老已逝，便召请住四层寺的大长老入宫，说道：“我欲将此四层精舍供养于您。”长老虽经两次召请，亦未前来。至第三次，众多亲传弟子劝请道：“请您入宫吧，国王的召请是无法拒绝的。”

අථ ථෙරො එවමාහ,- අහං ආවුසො රට්ඨපීළනපිණ්ඩපාතං භුඤ්ජිතුං න ඉච්ඡාමි, එවම්පි සචෙ තුම්හෙ ඉච්ඡථ රඤ්ඤො සන්තිකං ගන්තුං, එවං සති ඉදානි රඤ්ඤො සන්තිකං අහං ගමිස්සාමීති අන්තෙපුරං පාවිසි. පවිසිත්වා රඤ්ඤා සද්ධිං සල්ලාපං කත්වා අයං විහාරො අරඤ්ඤවාසීනං භික්ඛූනං අසප්පායොති පටික්ඛිපි. එවං පන භන්තෙ සති තස්මිං විහාරෙ නිසීදියමානං ථෙරං උපදිස්සථාති[Pg.118]. ඛණිත්තිපාදවිහාරවාසී මහාරාජ ථෙරො පරියත්තිවිස්සාරදො සික්ඛාකාමො, තස්ස දාතුං වට්ටතීති. අථ රාජා තස්ස විහාරං අදාසි. මහාසඞ්ඝනාථොති නාමලඤ්ඡම්පි අදාසි. සො තත්ථ පරියත්තිං වාචෙත්වා නිසීදි.

于是长老说道：“贤友们，我不愿食用压迫国民而得的供养。即便如此，若你们希望我去见国王，那么我现在便去。”说完便进入王宫。入宫后与国王交谈，并以“此精舍不适宜于林住比丘”为由而回绝了。国王说：“尊者，既然如此，那么请您为那座精舍推荐一位适合安住的长老吧。”长老答道：“大王，住掘足(Khaṇittipāda)精舍的长老，他精通教理，乐于学处，将精舍供养给他方为适宜。”于是国王便将那座精舍供养给他，还赐予“大僧伽主”(Mahāsaṅghanātha)的尊号。他就在那里教授教理并安住下来。

තස්ස පන විහාරස්ස පරිවාරභූතෙසු චත්තාලීසාය විහාරෙසු උත්තරාය අනුදිසාය එකස්මිං විහාරෙ වසන්තො වරාභිසඞ්ඝනාථො නාම ථෙරො මණිකුණ්ඩලවත්ථුං මරම්මභාසාය අකාසි. පච්ඡිමාය අනුදිසාය එකස්මිං විහාරෙ වසන්තො එකො ථෙරො සත්තරාජධම්මවත්ථුං අකාසි.

在那座精舍的四十座附属精舍中，于北隅的一座精舍里，住着一位名为“胜上僧伽主”(Varābhisaṅghanātha)的长老，他用缅甸语创作了《宝珠耳环事》(Maṇikuṇḍalavatthu)。于西隅的一座精舍里，住着一位长老，他创作了《七王法事》(Sattarājadhammavatthu)。

තස්මිඤ්ච කාලෙ භාමඅඞ්ක්‍යො ආචාරඅඞ්ක්‍යොති ද්වින්නං භික්ඛූනඤ්ච ලොකධම්මෙසු ඡෙකතාය ද්වෙ විහාරෙ කත්වා අදාසි. තෙ පන ද්වෙ ථෙරා වෙදසත්ථකොවිදා, පරියත්තිපටිපත්තීසු පන මන්දා, රාමඤ්ඤරට්ඨතො ආගතා. තෙ පන ථෙරපරම්පරාය න ගණන්ති පොරාණා.

那时，国王因婆罗门安乔(Bhāmaaṅkyo)与阿阇梨安乔(Ācāraaṅkyo)两位比丘擅长世间法，便建造了两座精舍供养给他们。但这两位长老虽精通吠陀论典，于教理与行持上却迟钝。他们是从孟国来的。古人不将他们计入长老传承之中。

කලියුගෙ තිසත්තතාධිකෙ නවවස්සසතෙ සම්පත්තෙ මහාමුනිචෙතියස්ස පුරත්ථිමදිසාභාගෙ චත්තාරො විහාරෙ කාරාපෙත්වා චතුන්නං ථෙරානං අදාසි. තෙ ච ථෙරා තත්ථ නිසීදිත්වා සාසනං පග්ගණ්හිංසු.

到了迦利时代九百七十三年，国王于大牟尼(Mahāmuni)塔东方兴建了四座精舍，供养给四位长老。那些长老便在那里安住，护持教法。

තස්මිංයෙව කාලෙ බදරවනවාසී නාම එකොපි ථෙරො අත්ථි. සොපි පරියත්තිවිසාරදො ඡප්පදවංසිකො. සො ච ථෙරො යාවජීවං යථාබලං සාසනං පග්ගණ්හිත්වා දුතියභවෙ චලඞ්ගනගරෙ එකිස්සා ඉත්ථියා කුච්ඡිම්හි පටිසන්ධිං ගණ්හි. දසමාසච්චයෙන කලියුගෙ චත්තාලීසාධිකෙ නවවස්සසතෙ සම්පත්තෙ බුධවාරෙ විජායිත්වා තෙරසවස්සිකකාලෙ සාසනෙ පබ්බජිත්වා පරියත්තිං උග්ගණ්හි. සිරිඛෙත්තනගරින්දො රාජා සිරිඛෙත්තනගරං ආනෙත්වා සිරිඛෙත්තනගරෙ සාමණෙරොති නාමෙන පාකටො හුත්වා කලියුගෙ චතුපණ්ණාසාධිකෙ [Pg.119] නවවස්සසතෙ සම්පත්තෙ පන්නරසවස්සිකකාලෙ වෙස්සන්තරජාභකං කබ්‍යාලඞ්කාරවසෙන බන්ධි. පරිපුණ්ණවීසතිවස්සකාලෙ සිරිඛෙත්තනගරෙයෙව සිරිඛෙත්තනගරින්දො වෙරවිජයො නාම රාජා අනුග්ගහෙත්වා උපසම්පදභූමියං පතිට්ඨාති. පච්ඡිමපක්ඛාධිකො නාම රාජා සිරිඛෙත්තනගරං අත්තනො හත්ථගතං අකාසි. තස්මිඤ්ච කාලෙ තං ථෙරං ආනෙත්වා රතනපූරනගරෙ වසාපෙසි. සූරකිත්ති නාම රඤ්ඤො කනිට්ඨභාතිකො එරාවතීනදීතීරෙ චතුභූමිකවිහාරං කාරාපෙත්වා තස්ස ථෙරස්ස අදාසි. රාජා ච තිපිටකාලඞ්කාරොති නාමලඤ්ඡං අදාසි.

那时，也有一位名叫“枣林住者”(Badaravanavāsī)的长老。他精通教理，属于六足(Chappada)传承。这位长老终其一生，尽力护持教法，于第二有在迦楞伽(Calaṅga)城投生于一位妇女胎中。十月期满后，于迦梨时代九百四十年周三出生。十三岁时，他在教法中出家，学习教理。室利差呾罗(Sirikhetta)城的国王将他带到室利差呾罗城，他在那里以“沙弥”之名而闻名。到了迦梨时代九百五十四年，当他十五岁时，他以诗庄严体创作了《韦桑达拉本生》。年满二十岁时，室利差呾罗城的国王韦罗毗阇耶(Veravijaya)在室利差呾罗城资助他，使他得受具足戒。后来，一位名叫西分主(Pacchimapakkhādhika)的国王将室利差呾罗城纳入自己手中。那时，他迎请这位长老到勒德那补罗(Ratanapūra)城安住。国王名为苏罗吉帝(Sūrakitti)的弟弟，在伊洛瓦底(Erāvatī)河边建造了一座四层精舍，供养给这位长老。国王也授予他“三藏庄严”(Tipiṭakālaṅkāra)的名号。

කලියුගෙ වස්සසහස්සෙ සම්පත්තෙ ඵග්ගුනමාසස්ස පුණ්ණමියං සට්ඨිවස්සිකො හුත්වා තිරියපබ්බතං ගන්ත්වා අරඤ්ඤවාසං වසි. ද්වෙ වස්සාධිකෙ වස්සසහස්සෙ රාජා තස්මිං විහාරං කාරාපෙත්වා තස්සෙව ථෙරස්ස අදාසි. සො පන තිපිටකාලඞ්කාරත්ථෙරො සිරිඛෙත්තනගරෙ නවඞ්ගකන්දරෙ පත්තලඞ්කස්ස අතුලවංසත්ථෙරස්ස වංසිකො. සිරිඛෙත්තනගරෙ නවඞ්ගකන්දරෙ සුවණ්ණවිහාරෙ වසන්තස්ස ථෙරස්ස කිත්තිඝොසො සබ්බත්ථ පත්ථරි. ජෙය්‍යපුරෙ එරාවතීනදීතීරෙ චතුභූමිකවිහාරෙ වසනකාලෙ අට්ඨසාලිනියා ආදිතො වීසති ගාථානං සංවණ්ණනං අකාසි. සූරකිත්තිනාමකස්ස කනිට්ඨභාතිකස්ස යාචනමාරබ්භ යසවඩ්ඪනවත්ථුඤ්ච අකාසි. තිරියපබ්බතෙ වසනකාලෙ විනයාලඞ්කාරටීකං අකාසි. පච්ඡිමපක්ඛාධිකරඤ්ඤො කාලෙ මහාසඞ්ඝනාථත්ථෙරං සඞ්ඝරාජභාවෙ ඨපෙසි. සො ච සඞ්ඝරාජා අතිවිය පරියත්ති විසාරදො. තස්මිඤ්ච කාලෙ රතනපූරනගරෙපි අරියාලඞ්කාරත්ථරො නාම එකො අත්ථි. සො පන තිපිටකාලඞ්කාරත්ථෙරෙන සමඤ්ඤාණථාමො. වයසාපි සමානවස්සිකා.

到了迦梨时代一千年，在法古那(Phagguna)月满月日，他年届六十，前往底利耶(Tiriya)山安住于林野。到了一千零二年，国王在那里建造了一座精舍，供养给那位长老。这位三藏庄严长老，是室利差呾罗(Sirikhetta)城九曲洞(Navaṅgakandara)中，属钵多楞伽(Pattalaṅka)的阿多罗世系(Atulavaṃsa)长老之法脉传人。当这位长老住在室利差呾罗城九曲洞的金精舍(Suvaṇṇavihāra)时，他的声誉传遍各地。在住于制耶补罗(Jeyyapura)城伊洛瓦底(Erāvatī)河岸的四层精舍期间，他为《含义阐明》(Aṭṭhasālinī)的开篇二十颂作了释义。又因名为苏罗吉帝(Sūrakitti)的国王之弟请求，他创作了《名增事》(Yasavaḍḍhanavatthu)。住在底利耶山期间，他创作了《律庄严疏》(Vinayālaṅkāraṭīkā)。西分主(Pacchimapakkhādhika)王在位时，任命大僧伽主(Mahāsaṅghanātha)长老为僧王(Saṅgharāja)。那位僧王于教理极为精通。那时，在勒德那补罗(Ratanapūra)城也有一位名叫圣庄严(Ariyālaṅkāra)的长老。他与三藏庄严长老的智力相等，年龄也相同。

තෙසු තිපිටකාලඞ්කාරත්ථෙරො ගන්ථන්තරබහුස්සුතට්ඨානෙ [Pg.120] අධිකො, අරියාලඞ්කාරත්ථෙරො පන ධාතුපච්චයවිභාගට්ඨානෙ අධිකොති දට්ඨබ්බො. පච්ඡා පන උක්කංසිකරඤ්ඤොකාලෙ තෙපි ද්වෙ ථෙරා රඤ්ඤො ආචරියා හුත්වා සාසනං පග්ගණ්හිංසු. තෙසු අරියාලඞ්කාරත්ථෙරො අපරභාගෙ කාලඞ්කරිත්වා තස්ස ථෙරස්ස සද්ධිවිහාරිකස්ස දුතියාරියාලඞ්කාරත්ථෙරස්ස රාජමණිචූළචෙතියස්ස සමීපෙ දක්ඛිණවනාරාමං නාම විහාරං කාරාපෙත්වා අදාසි.

他们之中，三藏庄严(Tipiṭakālaṅkāra)长老于经论博学处更为卓越，而圣庄严(Ariyālaṅkāra)长老则于界与缘的分析处更为卓越，应如是了知。后来，在乌甘西柯(Ukkaṃsika)王时期，那两位长老成为国王的老师，扶持了教法。他们中的圣庄严长老之后去世，国王便为那位长老的弟子——第二圣庄严长老(Dutiyāriyālaṅkāratthera)，在王摩尼顶支提(Rājamaṇicūḷacetiya)附近建造了一座名为南林苑(Dakkhiṇavanārāma)的精舍并布施给他。

උක්කංසිකො නාම රාජා පන සාසනෙ බහුප්පකාරො. සො ච කලියුගෙ ඡනවුතාධිකෙ නවවස්සසතෙ රජ්ජං පත්තො. රජ්ජං පන පත්වා සිරිධම්මාසොකරාජාවිය චත්තාරි වස්සානි අතික්කමිත්වා මුද්ධාභිසෙකං පටිග්ගහෙත්වා සිරිසුධම්ම රාජාමහාධිපතීති නාමලඤ්ඡම්පි පටිග්ගණ්හි. එකස්මිං පන සමයෙ හංසාවතීනගරං ගන්ත්වා තත්ථ නිසීදි. අථ රාමඤ්ඤරට්ඨවාසිනො එවමාහංසු,- මරම්මිකභික්ඛූ නාම පරියත්තිකොවිදා වෙදසත්ථඤ්ඤුනො නත්ථීති. තං සුත්වා රාජා චතුභූමිකවිහාරවාසිත්ථෙරස්ස සන්තිකං සාසනං පෙසෙසි,-තිංසවස්සිකා චත්තාලීසවස්සිකා වා පරියත්තිකොවිදා වෙදසත්ථඤ්ඤුනො භික්ඛූ රාමඤ්ඤරට්ඨං මම සන්තිකං පෙසෙථාති. අථ චතුභූමි කවිහාරවාසිත්ථෙරො තිපිටකාලඞ්කාරං තිලොකාලඞ්කාරං තිසාසනාලඞ්කාරඤ්ච සද්ධිං තිංසමත්ථෙහි භික්ඛූහි පෙසෙසි. හංසාවතීනගරං පන පත්වා මොධොචෙතියස්ස පුරත්ථිමභාගෙ විහාරෙ කාරාපෙත්වා තෙසං අදාසි.

名为乌甘西柯(Ukkaṃsika)的国王对教法多有助益。他在迦梨时代九百九十六年登基。登基后，他像法阿育王一样，过了四年才接受灌顶，并接受了“吉祥善法大王”(Sirisudhamma Rājāmahādhipati)的称号。有一次，他前往汉沙瓦底(Haṃsāvatī)城并在那里停留。当时孟国居民这样说：“没有精通教理、通晓吠陀论典的缅族比丘。”国王听闻后，派遣使者至四层精舍(Catubhūmikavihāra)的住持长老处传旨：“请派遣三十岁或四十岁、精通教理及通晓吠陀论典的比丘到孟国我这里来。”于是四层精舍的住持长老派遣了三藏庄严(Tipiṭakālaṅkāra)、三界庄严(Tilokālaṅkāra)、三教庄严(Tisāsanālaṅkāra)，以及三十位有德能的比丘一同前往。比丘们抵达汉沙瓦底城后，国王在摩都支提(Modhocetiya)东面为他们建造了精舍并作布施。

උපොසථදිවසෙසු සුධම්මසාලායං රාමඤ්ඤරට්ඨවාසිනො පරියත්තිකොවිදෙ වෙදසත්ථඤ්ඤුනො සන්නිපාතාපෙත්වා තෙහි තීහි ථෙරෙහි සද්ධිං කථාසල්ලාපං කාරාපෙසි. අථ රාමඤ්ඤරට්ඨවාසිනො භික්ඛූ එවමාහංසු,– පුබ්බෙ පන මයං මරම්මරට්ඨෙ පරියත්තිකොවිදා වෙදසත්තඤ්ඤුනො නත්ථීති මඤ්ඤාම, ඉදානි මරම්මරට්ඨවාසිනො අතිවිය පරියත්ති කොවිදා [Pg.121] වෙදසත්ථඤ්ඤුනොති. අපරභාගෙ කලියුගෙ ඡනවුතාධිකෙ නවවස්සසතෙ සම්පත්තෙ රාජා රතනපූරනගරං පච්චාගච්ඡි.

在布萨日，国王在善法堂(Sudhammasālā)召集孟国精通教理、通晓吠陀论典的比丘，让他们与那三位长老一起进行法义讨论。于是，孟国的比丘们说道：“以前我们认为缅族国(Marammaraṭṭha)没有精通教理和吠陀论典的比丘，现在才知道缅族国的比丘们于此极为精通。”之后，在迦梨时代九百九十六年时，国王返回了勒德那补罗(Ratanapūra)城。

තෙපි ථෙරා පච්චාගන්තුකාමා රාමඤ්ඤරට්ඨෙ පධානභූතස්ස තිලොකගරූති නාමධෙය්‍යස්ස මහාථෙරස්ස සන්තිකං වන්දනත්ථාය අගමංසු.

那些长老们想要返回，便前往礼敬孟国名为“三界导师”(Tilokagaru)的首席大长老。

තදා තිලොකගරුත්ථෙරොපි තෙහි සද්ධිං සල්ලාපං කත්වා එවමාහ,-තුම්හෙසු පන තිපිටකාලඞ්කාරත්ථෙරො පඨමං ආවාසවිහාරං ලභිස්සතීති. කස්මා පන භන්තෙ එවම වොචාති වුත්තෙ අයං පන පිණ්ඩාය චරන්තොපි අන්තරාමග්ගෙ වෙළුවෙත්තාදීනි ලභිත්වා ගහෙත්වා විහාරෙ පටිසඞ්ඛරණං අකාසි, තස්මාහං එවං වදාමි, ලොකෙ විහාරෙ පටිසඞ්ඛරණසීලා භික්ඛූ සීඝමෙව ආවාසවිහාරං ලභන්තීති හි පොරාණත්ථෙරා ආහංසූති ආහ.

那时，三界导师长老(Tilokaguru-thera)与他们交谈后这样说道：“你们之中，三藏庄严长老(Tipiṭakālaṅkāra-thera)将首先获得住所精舍。”当被问及“尊者，为何如此说”时，他解释道：“这位长老即使在托钵时，也会在路途中获得竹子、藤条等物，带回精舍进行修缮，因此我如此说。古昔长老们曾说：‘世间有修缮精舍习惯的比丘，很快就能获得住所精舍。’”

තෙපි රතනපූරනගරං පච්චාගච්ඡිංසු. තිලොකගරුත්ථෙරස්ස වචනානුරූපමෙව තිපිටකාලඞ්කාරත්ථෙරො සබ්බපඨමං ආවාසවිහාරං ලභීති.

他们回到了拉达那布拉(Ratanapūra)城。正如三界导师长老所言，三藏庄严长老最先获得了住所精舍。

කලියුගෙ පන නවවස්සාධිකෙ වස්සසහස්සෙ සම්පත්තෙ රඤ්ඤො කනිට්ඨො කාලමකාසි. අථං රඤ්ඤො පුත්තො උච්චනගරභොජකො බාලජනෙහි සන්ථවං කත්වා තෙසං වචනං ආදියිත්වා පච්චූසකාලෙ පිතරං ඝාතෙතුකාමො අන්තෙපුරං සහසා පාවිසි.

在迦梨时代(Kaliyuga)一千零九年到来时，国王的弟弟去世了。于是，国王的儿子，即邬禅那伽罗(Uccanagara)的长官，与一些愚人结交，听从他们的话，在黎明时分突然闯入内宫，企图杀害他的父亲。

රාජාව අනග්ඝං මුද්දිකං ගහෙත්වා නන්දජෙය්‍යෙන නාම අමච්චෙන රාජයොධෙන නාම අමච්චෙනච සද්ධිං අඤ්ඤතරවෙසෙන නගරතො නික්ඛමිත්වා රජතවාලුකනදිං සම්පත්තො.

国王拿着一枚无价的戒指，与名为难陀耆耶(Nandajeyya)的大臣和名为罗阇由达(Rājayodha)的大臣一起，乔装打扮后出城，到达了银沙河(Rajatavāluka)。

තස්මිඤ්ච කාලෙ එකො සාමණෙරො මාතාපිතූනං ගෙහෙ පිණ්ඩපාතං ආනෙස්සාමීති ඛුද්දකනාවාය නදියං ආගච්ඡි. අථ [Pg.122] තං සාමණෙරං දිස්වා රාජා එවමාහ,- අම්හෙ භන්තෙ පරතීරං නාවාය ආනෙහීති. සාමණෙරො ච ආහ,-සචෙ උපාසක තුම්හෙ පරතීරං ආනෙය්‍යං, භත්තකාලං අතික්කමෙය්‍යන්ති. අථ රාජා අම්හෙයෙව සීඝං ආනෙහි, ඉමං මුද්දිකං දස්සාමීති අස්සාසෙත්වා ආනෙතුං ඔකාසං යාචි. අථ සාමණෙරො කාරුඤ්ඤප්පත්තං වචනං සුත්වා පරතීරං ආනෙසි.

那时，有一位沙弥想：“我将为父母送去斋食。”便乘小船来到河上。国王看见那位沙弥，便说：“尊者，请用船载我们到对岸。”沙弥回答：“优婆塞，如果我载你们到对岸，就会错过用餐时间。”于是国王安慰他说：“你快点载我们过去，我会给你这枚戒指。”并请求他载送。沙弥听了这番引人怜悯的话语，便将他们渡到了对岸。

අථ චතුභූමිකවිහාරං පත්වා තස්මිං විහාරෙ ථෙරස්ස සබ්බම්පි කාරණං ආරොචෙත්වා එවමාහ,-සචෙ භන්තෙ අම්හෙ ගණ්හිතුං ආගච්ඡය්‍ය, තෙ නිවාරෙථාති. ථෙරොච මයං මහාරාජ සමණා න සක්කා එවං නිවාරෙතුං, එවම්පි එකො උපායො අත්ථි,-නිසින්නවිහාරවාසිත්ථෙරො පන ගිහිකම්මෙසු අතිවිය ඡෙකො, තං පක්කොසෙත්වා කාරණං චින්තෙතුං යුත්තන්ති. අථ තං පක්කොසෙත්වා තමත්ථං ආරොචෙත්වා රාජා ඉදමවො ච,- සචෙ භන්තෙ අම්හෙ ගණ්හිතුං ආගච්ඡෙය්‍යුං, අථ කෙනචිදෙව උපායෙන තෙ නිවාරෙථාති. අථ සො ථෙරො එවමාහ,-තෙන හි මහාරාජ මා කිඤ්චි සොචි මාභායි විහාරමජ්ඣෙ සිරිගබ්භං පවිසිත්වා නිසීදථාති වත්වා පිණ්ඩාය අචරන්තෙ භික්ඛුසාමණෙරෙ සන්නිපාතාපෙත්වා විසුං විසුං දණ්ඩහත්ථා හුත්වා එකස්සපි පුරිසස්ස විහාරං පවිසිතුං ඔකාසං මා දෙථාති වත්වා සෙනංවිය බ්‍යූහෙසි. සාමන්තවිහාරෙසුපි වසන්තෙ භික්ඛුසාමණෙරෙ පක්කොසි. තදා කිර ආගන්ත්වා සන්නිපාතානං භික්ඛුසාමණෙරානං අතිරෙකසහස්සමත්තං අහොසි. ථෙරො තෙ විහාරෙ ද්වාරකොට්ඨකෙසු ආගතමග්ගෙ ච විසුං විසුං දණ්ඩහත්ථා හුත්වා ආරක්ඛණත්ථාය ඨපෙසි, යථා වඩ්ඪකී සූකරො බ්‍යග්ඝස්ස නිවාරණත්ථාය විසුං විසුං සූකරෙ සංවිධාය ඨපෙසීති. අථ පුත්තස්ස යොධාපි රාජානං ගහෙතුං න සක්කා, භික්ඛු සාමණෙරානං [Pg.123] ගාරවවසෙන බලක්කාරෙන මාරෙත්වා පවිසිතුං න විසහන්ති, භික්ඛු සාමණෙරානං බාහුල්ලතාය ච.

于是，他到达四层精舍(Catubhūmika-vihāra)，向该精舍的长老禀报了所有事由，说道：“尊者，如果他们来抓我们，请阻止他们。”长老说：“大王，我们是沙门，不能这样阻止。不过有一个方法——住在坐精舍(Nisinna-vihāra)的长老对世俗事务非常精通，应该召他来商议对策。”于是，国王召来那位长老，告知此事，说道：“尊者，如果他们来抓我们，请务必想个办法阻止他们。”那位长老便说：“既然如此，大王不必忧愁，不要害怕，请进入精舍中央的宝室坐下。”说完，便召集未去托钵的比丘和沙弥，让他们各自手持棍棒，不给任何人进入精舍的机会，如军队般部署。他又召集了住在附近精舍的比丘和沙弥。据说，当时前来集会的比丘和沙弥超过一千人。长老让他们在精舍的门楼和来路上，各自手持棍棒，为了守护而站立，就像木匠为了防止老虎而分别布置木桩一样。于是，王子的士兵们无法抓到国王，因为他们对比丘和沙弥心怀敬意，不敢强行杀戮闯入，也因为比丘和沙弥人数众多。

තස්මිංයෙව සංවච්ඡරෙ අස්සයුජමාසස්ස කාළපක්ඛපඤ්චමිතො යාව කත්තිකමාසස්ස කාළපක්ඛපඤ්චමී විහාරෙයෙව රාජා නිලීයිත්වා නිසීදි. අථ අන්තෙපුරවාසිකා අමච්චා පුත්තං අපනෙත්වා රාජානං ආනෙත්වා රජ්ජෙ ඨපෙසුං. රාජා ච පුන රජ්ජං පත්වා විහාරෙ නිසින්නකාලෙ මා භායි මහාරාජ ත්වං ජිනෙස්සතීති රඤ්ඤො ආරොචෙන්තස්ස වෙදසත්ථඤ්ඤුනො එකස්ස භික්ඛුස්ස චඤ්ඤිඞ්ඛුචෙතියස්ස එසන්නට්ඨානෙ එකං විහාරං කාරාපෙත්වා අදාසි. ධම්මනන්දරාජගුරූති නාමලඤ්ඡම්පි අදාසි. තස්ස පන විජාතට්ඨානභූතං ගාමං නිස්සාය මරම්මවොහාරෙන ‘යෙ නෙ නා සෙ යාං ව’ ඉති සමඤ්ඤා අහොසි.

就在那一年，从阿输陀月(Assayuja)黑分第五日至迦刺底迦月(Kattika)黑分第五日，国王一直藏身于精舍中。之后，后宫眷属与大臣们废黜了王子，迎回国王，立其为王。国王重获王位后，忆起先前在精舍时，有一位精通吠陀论典(vedasattha)的比丘曾向他禀告：“大王，不要害怕，您必将胜利。”于是，国王在象鼻塔(Caññiṅkhucetiya)附近建造了一座精舍，布施给那位比丘，并赐予“法难陀王师”(Dhammanandarājaguru)的名号。而那座精舍所在的村庄，依缅甸语的称呼，其名为“耶内那塞耶姆瓦”。

රාජා ච පුන රජ්ජං පත්වා තස්මිංයෙව සංවච්ඡරෙ කත්තිකමාසස්ස කාළපක්ඛචුද්දසමියං සබ්බෙපි මහාථෙරෙ නිමන්තෙත්වා රාජගෙහං පවෙසෙත්වා පිණ්ඩපාතෙන භොජෙසි. අථ රාජා එවමාහ,-චතුභූමිකවිහාරවාසිත්ථෙරො සම්පරායිකත්ථාවහො ආචරියො, නිසින්නවිහාරවාසිත්ථෙරො පන දිට්ඨධම්මිකත්ථාවහොති එවං රාජාවංසෙ වුත්තං. පොරාණපොත්ථකෙසු පන චතුභූමිකවිහාර වාසිත්ථෙරො එකන්තසමණො ආචරියො, නිසින්නවිහාරවාසිත්ථෙරො පන යොධාරහො යොධකම්මෙ ඡෙකොති රාජා අහාති වුත්තං. රාජා කිර සම්පරායිකත්ථං අනුපෙක්ඛිත්වා දින්නකාලෙ නිසින්නවිහාරත්ථෙරස්ස න අදාසි, කදාචි කදාචි පන දිට්ඨධම්මිකත්ථං අනුප්පෙක්ඛිත්වා තස්ස විසුං අදාසීති. එත්ථ ච යස්මා නිසින්නවිහාර වාසිත්ථෙරො රඤ්ඤො භීයෙහි නිවාරණත්ථාය ආරක්ඛං අකාසි, න පරෙසං විහෙඨනත්ථාය, ආණත්තිකප්පයොගා ච න දිස්සති, තස්මා නත්ථි ආපත්තිදොසො. සද්ධාතිස්සරඤ්ඤො භයෙහි [Pg.124] නිවාරණත්ථං අරහන්තෙහි ථෙරෙහි කතප්පයොගොවිය දට්ඨබ්බො.

国王重获王位后，于同年迦刺底迦月黑分第十四日，邀请所有大长老进入王宫，以饮食供养。之后，国王如是说：“四层精舍的长老是带来后世利益的导师，而坐精舍的长老则是带来现世利益的。”《王统记》(Rājāvaṃsa)中如是记载。然而，在古籍中则记载，国王曾说：“四层精舍的长老是专一的沙门导师，而坐精舍的长老则堪为战士，精通战事。”据说，国王在布施时，若不考虑后世利益，便不布施给坐精舍的长老；但有时，当他考虑到现世利益时，则会另外单独布施给他。于此，由于坐精舍的长老为国王提供守护，是为了防止其恐惧，而非为了伤害他人，且未见有教唆之行，是故没有犯戒之过。当知此事，犹如为防护信帝须王(Saddhātissa)之恐惧，诸阿罗汉长老所采取的措施一般。

චතුභූමිකවිහාර වාසිත්ථෙරො පන ඛණිත්තිපාදගාමෙ ජාතො, අරිමද්දනපුරෙ අරහන්තත්ථෙරගණප්පභවො, යත්ථ කත්ථචි ගන්ත්වා අඤ්ඤෙසං භික්ඛූනං ආචාරං යථාභූතං ජානිත්වා තෙහි චතුපච්චයසම්භොගො න කභපුබ්බො, අන්තමසො උදකම්පි න පිවිතපුබ්බො, තංතංට්ඨානම්පි චම්මඛණ්ඩං ගහෙත්වායෙව ගමනසීලො. උක්කංසිකරාජා පන සිරිඛෙත්තනගරෙ ද්වත්තපොඞ්කරඤ්ඤා කාරාවිතචෙතියසණ්ඨානං ගහෙත්වා රාජමණිචූළං නාම චෙතියං අකාසි. තං පන චෙතියං පරිමණ්ඩලතො තිහත්ථසතප්පමාණං, උබ්බෙධතොපි එත්තකමෙව. තස්ස පන චෙතියස්ස චතූසු පස්සෙසු චත්තාරො විහාරෙපි කාරාපෙසි, පුරත්ථිමපස්සෙ පුබ්බවනාරාමො නාම විහාරො, දක්ඛිණපස්සෙ පන දක්ඛිණවනාරාමො නාම, පච්ඡිමපස්සෙ පච්ඡිමවනාරාමො නාම, උත්තරපස්සෙ උත්තරවනාරාමො නාම. තෙසු චතූසු විහාරෙසු උත්තරවනාරාමො නාම විහාරො අසනිපාභග්ගිනා ඩය්හිත්වා විනස්සි. අවසෙසෙ පන තයො විහාරෙ පරියත්තිකොවිදානං තිණ්ණං මහාථෙරානං අදාසි. නාම ලඤ්ඡම්පි තෙසං අදාසි. පච්ඡිමස්ස රඤ්ඤො කාලෙයෙව උත්තරපස්සෙ විහාරං කාරාපෙසි.

住在四层精舍(Catubhūmikavihāra)的长老出生于锄足村(Khaṇittipādagāma)，源自阿利摩陀那城(Arimaddanapura)的阿罗汉长老僧团。他无论去往何处，都会如实了解其他比丘的行持，但从未与他们共用四资具，乃至未曾共饮过水，并且习惯于带着一块皮革行走。而乌迦ṃ西迦王(Ukkaṃsikarājā)则在室利差呾罗城(Sirikhettanagara)，仿照陀德蓬王(Dvattapoṅ)所造佛塔的形制，建造了一座名为“王宝髻”(Rājamaṇicūḷa)的佛塔。该佛塔周长与高度均为三百肘。国王还在佛塔的四方各自建造了四座精舍：东面的名为东林园寺(Pubbavanārāma)，南面的名为南林园寺(Dakkhiṇavanārāma)，西面的名为西林园寺(Pacchimavanārāma)，北面的名为北林园寺(Uttaravanārāma)。在这四座精舍中，北林园寺遭雷击而烧毁。国王将其余三座精舍布施给了三位精通教理的大长老，并赐予他们名号。在后一位国王的时代，又在北面重建了精舍。

තස්මිං පන චෙතියෙ ඡත්තං අනාරොපෙත්වායෙව සො රාජා දිවඞ්ගතො. තෙසු පන චතූසු විහාරෙසු නිසින්නානං ථෙරානං දක්ඛිණවනාරාමවිහාරවාසීමහාථෙරො කච්චායනගන්ථස්ස අත්ථං ඡබ්බිධෙහි සංවණ්ණනානයෙහි අලඞ්කරිත්වා මරම්මභාසාය සංවණ්ණෙසි. පච්ඡිමවනාරාමවිහාර වාසිත්ථෙරො පන න්‍යාසස්ස සංවණ්ණනං ඡහි නයෙහි අලඞ්කරිත්වා අකාසි.

然而，那位国王未及在该佛塔上安立伞盖便已驾崩。当时，在安住于那四座精舍的长老中，住在南林园寺的大长老，以六种释义之法庄严《迦旃延文法》之义，并以缅甸语作了释义。而住在西林园寺的长老，则以六种方法庄严并完成了对《尼亚萨》(Nyāsa)的释义。

කලියුගෙ පන දසවස්සාධිකෙ සහස්සෙ සම්පත්තෙ තස්ස [Pg.125] රඤ්ඤො පුත්තො සිරිනන්දසුධම්මරාජාපවරාධීපති රජ්ජං කාරෙසි. පිතුනො රාජගෙහං භින්දිත්වා විහාරං කාරාපෙත්වා තිලොකාලඞ්කාරස්ස නාම මහාථෙරස්ස අදාසි. තිලොකාලඞ්කාරත්ථෙරො ච නාම තිපිටකාලඞ්කාරත්ථෙරෙන සමඤ්ඤාණථාමස්ස අරියාලඞ්කාරත්ථෙරස්ස සිස්සොති දට්ඨබ්බො. අයඤ්චත්ථො හෙට්ඨා දස්සිතො. ජෙය්‍යපුරෙ චතුභූමිකඅතුලවිහාරං කාරාපෙත්වා දාට්ඨානාගරාජගුරුත්ථෙරස්ස අදාසි. සො ච ථෙරො නිරුත්තිසාරමඤ්ජූසං නාම න්‍යාසසංවණ්ණනං අකාසී.

迦梨时代(Kaliyuga)一千零一十年时，那位国王的儿子尸利难陀·善法王·胜主(Sirinandasudhammarājāpavarādhipati)登基为王。他拆毁父王的宫殿，建造精舍，施予名为“三界庄严”(Tilokālaṅkāra)的大长老。当知，这位三界庄严长老是圣庄严(Ariyālaṅkāra)长老的弟子，而圣庄严长老与三藏庄严(Tipiṭakālaṅkāra)长老有同等的智慧与力量。此义已在下文说明。他又在胜城(Jeyyapura)建造四层无譬精舍，施予象牙城王师(Dāṭṭhānāgarājaguru)长老。这位长老撰写了名为《词语精要宝匣》(Niruttisāramañjūsā)的《尼亚萨》释义。

කලියුගෙ ද්වාදසාධිකෙ වස්සසහස්සෙ සම්පත්තෙ ඵග්ගුනමාසෙ සොතාපන්නා නාම ආරක්ඛදෙවතා අඤ්ඤත්ථ ගමිස්සාමාති ආහංසූති නගරා සුපිනං පස්සන්තා හුත්වා බහූසන්නිපතිත්වා දෙවපූජං අකංසු. දෙවතානං පන සඞ්කමනං නාම නත්ථි, පුබ්බනිමිත්තමෙවතන්ති දට්ඨබ්බං.

在迦梨时代(Kaliyuga)一千零一十二年到来时，在颇勒古拏月(Phaggunamāsa)，名为“入流”(Sotāpanna)的守护神们说：“我们将前往别处。”城里的人们梦见此事，于是聚集起来举行天神祭。当知，天神并无迁徙之事，此应被视为预兆而已。

තස්මිඤ්ච කාලෙ චිනරඤ්ඤො යොධා ආගන්ත්වා මරම්මරට්ඨං දූසෙසුං. සාසනං අබ්භප්පටිච්ඡන්නො විය චන්දො දුබ්බලං අහොසි.

那时，支那(Cīna)国王的军队前来，侵扰了缅甸(Maramma)国。正法如同被云遮蔽的月亮，变得衰弱。

කලියුගෙ තෙවීසාධිකෙ වස්සසහස්සෙ සම්පත්තෙ තස්ස රඤ්ඤො කනිට්ඨො මහාපවරධම්මරාජාලොකාධිපති නාම රාජා රජ්ජං කාරෙසි. තස්මිඤ්ච කාලෙ ලොකසඞ්කෙතවසෙන පුඤ්ඤං මන්දං භවිස්සතීති වෙදසත්ථඤ්ඤූහි ආරොචිතත්තා ලොකසඞ්කෙතවසෙනෙව අභිනවපුඤ්ඤුප්පාදනත්ථං ඛන්ධවාරගෙහං කාරාපෙත්වා තාවකාලිකවසෙන සඞ්කමිත්වා නිසීදි. තතො අපරභාගෙ උත්තරගෙහං භින්දිත්වා තස්මිංයෙව ඨානෙ විහාරං කාරාපෙත්වා එකස්ස මහාථෙරස්ස අදාසි.

在迦梨时代(Kaliyuga)一千零二十三年到来时，那位国王的弟弟，名为“大胜法王世间主”(Mahāpavaradhammarājālokādhipati)者，登基为王。那时，因通晓吠陀(Veda)论典的智者宣告：‘依世间之兆，福德将会衰减’，国王便依世间之兆，为生起新的福德，命人建造营帐(khandhavārageha)，暂时迁居于彼。此后，他又拆毁北屋，于原址建造精舍，施予一位大长老。

දක්ඛිණගෙහං පන නගරස්ස පුරත්ථිමදිසාභාගෙ විහාරං කාරාපෙත්වා අග්ගණම්මාලඞ්කාරත්ථෙරස්ස අදාසි. සො ච ථෙරො කච්චායනගන්ථස්සචෙව අභිධම්මත්ථසඞ්ගහස්ස ච මාතිකාධාතුකථායමකපට්ඨානානඤ්ච [Pg.126] අත්ථං මරම්මභාසාය යොජෙසි.

又在城的东部，将南屋建成精舍，施予胜法庄严(Aggadhammālaṅkāra)长老。那位长老用缅甸语诠释了《迦旃延(Kaccāyana)文法》、《阿毗达摩摄义论》(Abhidhammatthasaṅgaha)，以及《论母》(Mātikā)、《界说》(Dhātukathā)、《双对论》(Yamaka)和《发趣论》(Paṭṭhāna)的义理。

උපරාජා ච මහාසෙතුනො පමුඛෙ ඨානෙ සොවණ්ණමයවිහාරං කාරාපෙත්වා උත්තරගෙහවිහාර වාසිත්ථෙරස්ස අන්තෙවාසිකස්ස ජිනාරාමත්ථෙරස්ස අදාසි. තස්මිංයෙව ඨානෙ නානාරතනවිචිත්‍රං විහාරං කාරාපෙත්වා තස්සෙව ථෙරස්ස අන්තෙවාසිකස්ස ගුණගන්ධත්ථෙරස්ස අදාසි.

副王(Uparājā)亦于大桥(mahāsetu)首要之处建造黄金精舍，施予北屋精舍长老的弟子——胜园(Jinārāma)长老。又于同一地点建造以种种珍宝庄严的精舍，施予那位长老的另一位弟子——功德香(Guṇagandha)长老。

සො පන ථෙරො ‘ඡින ව්ඩින’ ගාමෙ විජාතො. වයෙ පන සම්පත්තෙ රතනපූරනගරං ගන්ත්වා පරියත්තිං උග්ගණ්හිත්වා තතො පුන නිවත්තිත්වා බදුනනගරෙ බදරගාමෙ නිසීදිත්වා පච්ඡා ‘ඡින ව්ඩින’ ගාමෙ චතූහි පච්චයෙහි කිලමථො හුත්වා වසති. තස්මිඤ්ච කාලෙ ගාමෙ මොක්ඛස්ස නාම පුරිසස්ස සන්තිකෙ එකං අනග්ඝං මණිං රාජා ලභිත්වා අතිව මමායි. ‘ඡින ව්ඩින’ මොක්ඛමණීති පාකටො අහොසි.

这位长老出生于支那卫地那(China Vaḍina)村。成年后，前往宝城(Ratanapūra)学习教理，之后返回，住在巴度那(Baduna)城的巴达拉(Badara)村。后来因四资具困乏，又回到支那卫地那村居住。当时，国王从村里一位名叫解脱(Mokkha)的男子处得到一颗无价宝珠，极为珍爱。此宝珠以“支那卫地那解脱宝珠”而闻名。

අථ උත්තරගෙහවිහාරවාසිත්ථෙරො ආහ,- ‘ඡින ව්ඩින’ ගාමකෙ න මණියෙව අනග්ඝං, අථ ඛො එකොපි ථෙරො ගුණගන්ධො නාම පරියත්තිකොවිදො අනග්ඝොයෙවාති.

于是，住在北屋精舍的长老说：“在支那卫地那(China Vaḍina)村，不仅宝珠无价，还有一位名为功德香(Guṇagandha)、通晓教理的长老，也同样是无价之宝。”

අථ තං සුත්වා රාජා තං පක්කොසෙත්වා චතූහි පච්චයෙහි උපත්ථම්භෙත්වා පූජං අකාසි.

国王听后，便召见那位长老，以四资具予以资助，并加以供养礼敬。

සහස්සොරොධගාමෙ ගුණසාරො නාම ථෙරො පලිණගාමෙ සුජාතො නාම ථෙරො ච ගුණගන්ධත්ථෙරස්ස සිස්සායෙව අහෙසුං.

在千妃村(Sahassorodhagāma)的功德精要(Guṇasāra)长老，以及在巴利那(Paliṇagāma)村的善生(Sujāta)长老，皆是功德香(Guṇagandha)长老的弟子。

එකස්මිඤ්ච කාලෙ තිරියපබ්බතවිහාරවාසීමහාථෙරො භික්ඛුසඞ්ඝමජ්ඣෙ අග්ගධම්මාලඞ්කාරත්ථෙරං කීළනවසෙන එවමාහ,- අම්හෙසු ආවුසො අන්තරධාරයමානෙසු ත්වං ලොකෙ එකො ගන්ථකොවිදත්ථෙරො භවිස්සසි මඤ්ඤෙති. අථ අග්ගධම්මාලඞ්කාරො ච එවමාහ,-තුම්හෙසු භන්තෙ අන්තරධාරයමානෙසු මයං ගන්ථකොවිදාන භවෙය්‍යාමකො නාම [Pg.127] පුග්ගලො ලොකෙ ගන්ථකොවිදො භවිස්සතීති. පොරාණපොත්ථකෙසු පන අරියාලඞ්කාරත්ථෙරො නනු පනිදානි මයං ගන්ථකොවිදා න තාව භවාමාති එවමාහාති වුත්තං. සො අග්ගධම්මාලඞ්කාරත්ථෙරොයෙව රඤ්ඤා යාචිතො රාජවංස. සඞ්ඛෙපම්පි අකාසි. සො ප්පන ථෙරො අමච්චපුත්තො.

有一次，住在横山(Tiriyapabbata)精舍的大长老在比丘僧众中，以开玩笑的方式对胜法庄严(Aggadhammālaṅkāra)长老说：“贤友(āvuso)，我想我们这些人去世之后，你将成为世上唯一精通典籍的长老了。”胜法庄严长老则回应说：“尊者们，在您们去世之后，我们若不能成为精通典籍者，世间又有谁能精通典籍呢？”然而，在古籍中记载，圣庄严(Ariyālaṅkāra)长老是这样说的：“难道我们现在还不是精通典籍者吗？”也正是这位胜法庄严长老，应国王之请，撰写了《王统史》的概要。这位长老是大臣之子。

එකස්මිඤ්ච කාලෙ හීනායාවත්තකො එකො මහාඅමච්චො රඤ්ඤො සන්තිකා අත්තනා උපලද්ධපරිභොගං සබ්බං ගහෙත්වා විහාරං ආගන්ත්වා අග්ගධම්මාලඞ්කාරත්ථෙරෙන සද්ධිං සල්ලාපං අකාසි. සල්ලාපං පන කත්වා සබ්බං පරිභොගං ථෙරස්ස දස්සෙත්වා සචෙ භන්තෙ ත්වං ගිහි භවෙය්‍යාසි, එත්තකං පරිභොගං ලභිස්සතීති ආහ. ථෙරොපි එවමාහ,-තුම්හාකං පන එත්තකො පරිභොගො අම්හාකං සමණානං වච්චකුටිං අසුභභාවනං භාවෙත්වා පවිසන්තානං පුඤ්ඤං කලං නාග්ඝති සොළසින්ති. කිඤ්චාපි ඉදඤ්ච පන වචනං සාසනවංසෙ අප්පධානං හොති, පුබ්බාචරියසීහෙහි පන වුත්ත වචනං යාව අපාණකොටිකා සරිතබ්බමෙවාති මනසිකරොන්තෙන වුත්තන්ති.

一时，一位还俗的大臣，从国王处取得自己所得的全部财物，来到精舍与胜法庄严(Aggadhammālaṅkāra)长老交谈。交谈后，他将所有财物展示给长老，说道：“尊者，您若是在家人，便能得到如此多的财物。”长老亦如是回答：“你的这些财物，比不上我们这些修习不净观后进入孤邸(vaccakuṭi)的沙门所获功德的十六分之一。”此言虽于教史中无足轻重，然述此事者，乃是心念“往昔诸师之言，实应忆持，乃至众生之尽头”故说。

කලියුගෙ පන චතුත්තිංසාධිකෙ වස්සසහස්සෙ සම්පත්තෙ තස්ස පුත්තො නරාවරො නාම රාජා රජ්ජං කාරෙසි. මහාසීහසූරධම්මරාජාති නාමලඤ්ඡං පටිග්ගණ්හි. තස්ස රඤ්ඤො කාලෙ ‘සී ඛොං’ චෙතියස්ස සමීපෙ ජෙතවනවිහාරෙ ගන්ථං උග්ගණ්හන්තො එකො දහරභික්ඛු ගන්ථඡෙකොපි සමානො බාලකාලෙ බාලචිත්තෙන ආකුලිතො හුත්වා වච්චකූපෙ වාතාතපෙහි බහිසුක්ඛභාවෙන පටිච්ඡාදිතෙ දණ්ඩෙන ආලුලිත්වා දුග්ගන්ධොවිය චිත්තසන්තානෙ පරියත්තිවාතාතපෙහි බහිසුක්ඛභාවෙන පටිච්ඡාදිතෙ කෙනචිදෙව රූපාරම්මණාදිනා ආලුලිත්වා කිලෙසසත්තිසඞ්ඛාතො දුග්ගන්ධො වායිත්වා හීනායාවත්තිස්සාමීති චින්තෙත්වා ගිහිවත්ථානි ගහෙත්වා සද්ධිං සහායභික්ඛුහි නදීතිත්ථං අගමාසි. අන්තරාමග්ගෙ [Pg.128] තාව භික්ඛුභාවෙනෙව චෙතියං වන්දිස්සාමීති ගිහිවත්ථානි සහායකානං හත්ථෙ ඨපෙත්වා චෙතියප්පමුඛෙ ලෙණං පවිසිත්වා වන්දිත්වා නිසීදි. අථ එකා දහරිත්ථී චෙතියඞ්ගණං ආගන්ත්වා බහි ලෙණං නිසීදිස්වා උදකං සිඤ්චිත්වා පත්ථනං අකාසි,-ඉමිනා පුඤ්ඤකම්මෙන සබ්බෙහි අපායාදිනුක්ඛෙහි මොචෙය්‍යාමි, භවෙ භවෙ ච හීනායාවත්තකස්ස පුරිසස්ස පාදචාරිකා න භවෙය්‍යාමීති.

在迦利时代(Kaliyuga)，当一千零三十四年过去时，那位国王的儿子——名为那罗瓦罗(Narāvaro)的国王登基执政。他接受了“大狮子勇猛法王”(Mahāsīhasūradhammarājā)的尊号。在这位国王的时代，有一位年轻比丘在西孔(Sī Khoṃ)佛塔附近的祇陀林学习经典。虽然他精通经典，却因年少心性不定而陷入困惑，犹如被风日晒干表面的粪坑，一经棍棒搅动便散发恶臭；同样地，他的心相续虽被教法之风日遮护，然一旦被色等外缘所搅动，烦恼的恶臭便散发出来。他思忖：“我将还俗”，便取了在家衣物，与同伴比丘们一同前往河渡口。途中，他心想：“我还是先以比丘身份礼拜佛塔”，便将在家衣物交给同伴，进入佛塔前的石窟礼拜后坐下。此时一位年轻女子来到塔院，坐在石窟外洒水发愿：“以此功德，愿我解脱一切恶趣等苦，生生世世不为还俗的男子做侍女。”

අථ තං සුත්වා දහරභික්ඛු එවං චින්තෙසි,-ඉදානි අහංහීනායාවත්තිස්සාමීති චින්තෙත්වා ආගතො, අයම්පි දහරිත්ථී හීනායාවත්තකස්ස පුරිසස්ස පාදචාරිකා න භවෙය්‍යා මීති පත්ථනං අකාසි, ඉදානි තං දහරිත්ථිං කාරණං පුච්ඡිස්සාමීති. එවං පන චින්තෙත්වා බහි ලෙණං නික්ඛමිත්වා තං දහරිත්ථිංකාරණං පුච්ඡි,-කස්මා පන ත්වං හීනායාවත්තකස්ස පුරිසස්ස පාදචාරිකා න භවෙය්‍යාමීති පත්ථනං කරොසීති. හීනායාවත්තකස්ස භන්තෙ පුරිසස්ස පාදචාරිකා න භවෙය්‍යාමීති වුත්තවචනං බාලපුරිසස්ස පාදචාරිකා න භවෙය්‍යාමීති වුත්තවචනෙන නානා න හොති, සදිසත්ථකමෙවාති නනු හීනායා වත්තකො බාලොයෙව නාම, සචෙ පන භන්තෙ හීනායාවත්තකො බාලො නාම න භවෙය්‍ය, කො නාම ලොකෙ බාලො භවෙය්‍ය, භික්ඛු නාම හි පරෙහි දින්නං චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනං පරිභුඤ්ජිත්වා සුඛං වසති, සචෙ ගන්ථං උග්ගණ්හිතු කාමො භවෙය්‍ය, යථාකාමංයෙව ගන්ථං උග්ගණ්හිතුං ඔකාසං ලභති, එවං පන අහුත්වා අලසිකොයෙව භුඤ්ජිත්වා සයිත්වා නිසීදිතුං ඉච්ඡෙය්‍ය, එවම්පි යථාකාමං භුඤ්ජිතුං සයිතුං ඔකාසං ලභති, එවම්පි සමානො පරස්ස දාසො භවිස්සාමි, දාරස්ස කිංකරො භවිස්සාමීති අකථෙන්තොපි කථෙන්තොවිය හුත්වා හීනායාවත්තෙය්‍ය, සො ලොකෙ අඤ්ඤෙහි බාලෙහි අධිකො බාලොති අහං මඤ්ඤාමි, සචෙ පන බාලතරස්ස භරියා භවෙය්‍ය, අහං බාලතරී භවෙය්‍යන්ති [Pg.129] වුත්තෙ සො දහරභික්ඛු සංවෙගං ආපජ්ජිත්වා බහිනගරද්වාරං නික්ඛමිත්වා වානරගණෙන විනා ඣායන්තොවිය වානරො ඣායිත්වා නිසීදි.

那时，年轻比丘听了这话，心里想：“我正想着要还俗，这位年轻女子却发愿不做还俗男子的侍女。我当问她缘由。”他这样想着，便走出石窟，问那年轻女子：“你为何发愿不做还俗之人的侍女呢？”她回答：“尊者，‘不做还俗之人的侍女’此语，与‘不做愚人之侍女’此语，并无不同，其义实一。还俗之人，不就是愚人吗？尊者，倘若还俗之人不算愚人，世间还有谁可称为愚人呢？比丘享用他人所施的衣、食、住处，安乐而住。若想学习经典，便可随愿学习。即便不如此，只是懒惰，只想吃、睡、坐，亦可随愿而行。即便如此，他却想着：‘我将成为他人的奴仆，妻子的仆役’，虽未言说，实则如是，进而还俗。我认为，此人在世间比其他愚人更为愚蠢。若我成为一个更愚蠢之人的妻子，那我自己就更愚蠢了。”听了这话，那年轻比丘心生警觉，走出城门，如离群之猴，独自禅坐。

අථ සහායකා ආගන්ත්වා ගිහිවත්ථානි ගණ්හාහීති පක්කොසිංසු. තස්මිං කාලෙ සො දහරභික්ඛු ආගච්ඡථ භවන්තොති වත්වා සබ්බං කාරණං තෙසං ආචික්ඛිත්වා ඉදානි පන භවන්තො හීනායාවත්තෙහීති සචෙ යො කොචි ආගන්ත්වා මම සීසං මුග්ගරෙන පහාරෙය්‍ය, එවං සන්තෙපි හීනායාවත්තිතුං න ඉච්ඡාමි, ඉතො පට්ඨාය යාව ජීවිතපරියන්තා හීනායාවත්තිතුං මනසාපි න චින්තයිස්සාමීති වත්වා එරාවතීනංදිං තරිත්වා ජෙය්‍යපුරං අගමාසි. තදා කිර දහරිත්ථී දෙවලාභවය්‍ය, න මනුස්සිත්ථීති වදන්ති පණ්ඩිතාති.

那时，他的同伴们前来，呼唤道：“来拿在家衣物吧！”这时，那位年轻比丘说：“诸位请过来。”他把事情的全部缘由告诉他们，然后说：“诸位，关于还俗一事，现在即便有人前来用木槌敲击我的头，我也不愿还俗。从今以后，乃至生命终结，我心中连还俗的念头都不会生起。”说完，他便渡过伊洛瓦底江(Erāvatī)，前往胜城(Jeyyapura)。据说，智者们说，当时那位年轻女子应是天女，非人间女子。

ජෙය්‍යපුරං පන පත්වා පරියත්තිකොවිදානං මහාථෙරානං සන්තිකෙ නයං ගහෙත්වා පුඤ්ඤචෙතියස්ස දක්ඛිණදිසාභාගෙ එකස්මිං විහාරෙ නිසීදි. පරියත්තිං වාචෙත්වා අථ කමෙන තංතංදිසාහි භික්ඛුසාමණෙරා ආගන්ත්වා තස්ස සන්තිකෙ පරියත්තිං උග්ගණ්හිංසු. ආවාසං පන අලභිත්වා කෙචි භික්ඛුසාමණෙරා ඡත්තානිපි ඡාදිත්වා නිසීදිංසු.

抵达胜城(Jeyyapura)后，他在精通教理的诸大长老处学习教法，然后在功德塔(Puññacetiya)南面的一座寺院里安住。他教授教理，渐渐地，来自各方的比丘和沙弥前来他座下学习。因为没有住处，有些比丘和沙弥甚至撑伞而坐。

එකස්මිං කාලෙ රාජා නික්ඛමිත්වා පුඤ්ඤචෙතියං වන්දිස්සාමීති චෙතියඞ්ගණං පාවිසි. අථ ඡත්තානි ඡාදෙත්වා නිසින්නෙ භික්ඛූ දිස්වා ගුහාය සද්ධිං විහාරං කාරාපෙත්වා තස්ස භික්ඛුස්ස අදාසි. තිලොකගරූතිපි නාමලඤ්ඡං අදාසි. සුඛවොහාරත්ථං පන කකාරලොපං කත්වා තිලොගරූති වොහරිංසු.

一时，国王出宫，欲礼拜功德塔，遂进入塔院。他看见比丘们撑伞而坐，便命人连同一座石窟(guhā)建造了一座寺院，供养给那位比丘，并赐予“三界之师”(Tilokagarū)的称号。为方便称呼，人们省略了“ka”音，称其为“帝洛迦卢”(Tilogarū)。

තස්ස පන සද්ධිවිහාරිකො සත්තවස්සිකො තෙජොදීපො නාම භික්ඛු පරිත්තටීකං අකාසි. අපරභාගෙ පන තිලොකාලඞ්කාරොති නාමලඤ්ඡං අදාසි. එවං තෙජෙදීපො නාම භික්ඛු නරාවරරඤ්ඤො කාලෙ පරිත්තටීකං අකාසීති දට්ඨබ්බං. කෙචි පන පච්ඡිමපක්ඛාධිකරඤ්ඤො කාලෙති වදන්ති.

他的依止弟子，一位名为焰光(Tejodīpa)的七岁比丘，撰写了《护卫经复注》(Parittaṭīkā)。后来，他被赐予“三界庄严”(Tilokālaṅkāra)的称号。因此，当知焰光比丘是在那罗瓦罗王(Narāvararañño)时代撰写了《护卫经复注》。不过，也有人说是在西方国王(Pacchimapakkhādhikarañño)时代。

එකස්මිං [Pg.130] පන කාලෙ තිරියපබ්බතවිහාරවාසීමහාථෙරො පාදචෙතියං වන්දනත්ථාය ගන්ත්වා පච්චාගතකාලෙ කුඛනනගරෙ සුවණ්ණගුහායං ජම්බුධජත්ථෙරස්ස සන්තිකං පවිසිත්වා තෙන සද්ධිං සල්ලාපං අකාසි. තෙ ච මහාථෙරා අඤ්ඤමඤ්ඤං පස්සිත්වා සල්ලපිත්වා අතිවිය පමොදිංසු. ලොකස්මිඤ්හි බාලො බාලෙන පණ්ඩිතො පණ්ඩිතෙන සද්ධිං අතිවිය පමොදතීති. තෙ ච ද්වෙ ථෙරා සමානවස්සිකා. තිරියපබ්බතවිහාර වාසීමහාථෙරො තෙන සද්ධිං සල්ලාපං කත්වා පච්චාගච්ඡි. ජම්බුධජත්ථෙරො ච මග්ගං අචික්ඛිතුං අනුගච්ඡි. අථ තිරියපබ්බතවිහාරවාසීමහාථෙරො ජම්බුධජත්ථෙරං ආහ,- අහං භන්තෙ රාජවල්ලභො හොමි රාජගුරු,ත්වංයෙව මම පුරතො ගච්ඡාහීති. අථ ජම්බුධජත්ථෙරොපි තිරියපබ්බතවිහාරවාසිත්ථෙරං ආහ,-ත්වං භන්තෙ රාජවල්ලභො භවසිරාජගුරු, ලොකෙ රාජගුරු නාම පධානභාවෙ ඨිතො, තස්මා ත්වංයෙව මම පුරතො ගච්ඡාහීති. එත්ථ ච ද්වෙපි මහාථෙරා අඤ්ඤමඤ්ඤං ගාරවවසෙන ලොකවත්තං අපෙක්ඛිත්වා එවමාහංසූති දට්ඨබ්බං. තිරියපබ්බතවිහාරවාසීමහාථෙරොපි රතනපූරනගරං පත්වා රාජවංසපබ්බතං ගන්ත්වා අරඤ්ඤවාසං වසි.

一时，提利耶山寺(Tiriyapabbata Vihāra)住持大长老为礼敬佛足塔(Pādacetiya)而去，返回时途经库卡那城(Kukhananagara)的金窟(Suvaṇṇaguhā)，进入阎浮幢长老(Jambudhaja Thera)处，与他交谈。二位大长老相见交谈，甚为欢喜。世间愚者与愚者、智者与智者相遇，皆甚欢喜。二位长老年龄相仿。提利耶山寺住持大长老与他交谈后即返回。阎浮幢长老亦随行送别，为他指路。于是提利耶山寺住持大长老对阎浮幢长老说：“尊者，我是受国王器重之人，是王师，请您走在前面。”阎浮幢长老亦对提利耶山寺住持长老说：“尊者，您才是受国王器重之人，是世间的王师。世间所谓的王师，是处于首要地位的，故请您走在前面。”此处应知，二位大长老皆是出于互相尊重，顾及世俗礼仪而如是说。提利耶山寺住持大长老到达宝满城(Ratanapūra Nagara)后，前往王族山(Rājavaṃsapabbata)，安住于森林中。

අථ උක්කංසිකරාජා කනිට්ඨෙන සූරකිත්තිනාමෙන සද්ධිං මන්තෙසි,-සචෙ ත්වං වනෙ ථෙරං පඨමං පස්සසි, ත්වංයෙව විහාරං කාරාපෙත්වා ථෙරස්ස දදාහි, සචෙ පනාහං පඨමං පස්සෙය්‍ය, අහං විහාරං කාරාපෙත්වා දදාමීති.

于是，优迦西卡王(Ukkaṃsika Rājā)与弟弟苏拉吉帝(Sūrakitti)商议道：“如果你在林中先见到长老，你便建造精舍供养长老；如果我先见到，我便建造精舍供养他。”

අථ කනිට්ඨා පඨමං පස්සිත්වා තිරියපබ්බතකන්දරෙ ජෙතවනං නාම විහාරං කාරාපෙත්වා අදාසි. ඉදඤ්ච වචනං සාධුජ්ජනානං ගුණං එවකාරං පීතිසොමනස්සං උප්පජ්ජි, තෙන පුඤ්ඤකම්මෙන තෙන පීතිසොමනස්සෙන සත්තක්ඛත්තුං දෙවරජ්ජසම්පත්තිං සත්තක්ඛත්තුං මනුස්සරජ්ජසම්පත්තිං පටිලභීති වුත්තත්තා සාධුජ්ජනානං ගුණං අනුස්සරිත්වා පුඤ්ඤවිසෙසලාභත්ථාය වුත්තං.

于是弟弟首先见到，便在提利耶山(Tiriyapabbata)的洞窟中建造了一座名为祇陀林(Jetavana)的精舍并作了供养。讲述此事，是为忆念善士之德，以期获得殊胜福德，因为经中说道，因那福业与欢喜心，行此善者获得了七次天王之位与七次人王之位。

තිරියපබ්බතවිහාරවාසීමහාථෙරො ච ජම්බුධජත්ථෙරස්ස [Pg.131] ගුණං උක්කංසිකරඤ්ඤො ආරොචෙසි. රාජා ච අතිවිය පසීදිත්වා ජම්බුධජොති මූලනාමෙ දීපසද්දෙන යොජෙත්වා ජම්බුදීපධජොති නාමලඤ්ඡං අදාසි.

提利耶山寺住持大长老向优迦西卡王(Ukkaṃsika Rājā)称扬了阎浮幢长老的功德。国王听后甚为欢喜，将阎浮幢(Jambudhaja)的本名与“洲”(dīpa)字结合，赐予“瞻部洲幢”(Jambudīpadhaja)之称号。

ජම්බුධජත්ථෙරො ච නාම ධම්මනන්දත්ථෙරස්ස සද්ධිවිහාරිකා. ධම්මනන්දත්ථෙරො ච ජොතිපුඤ්ඤත්ථෙරස්ස සද්ධිවිහාරිකො. තෙ ච ථෙරා අරහන්තගණවංසිකා.

阎浮幢长老是法喜长老(Dhammananda Thera)的依止弟子。法喜长老又是光福长老(Jotipuñña Thera)的依止弟子。这些长老皆属阿罗汉僧团的传承。

ජම්බුධජත්ථෙරො පන විනයපාළියා අට්ඨකථාය ච අත්ථ යොජනං මරම්මභාසාය අකාසි. මණිරතනො නාම පන ථෙරො අට්ඨසාලිනීසම්මොහවිනොදනීකඞ්ඛාවිතරණීඅට්ඨකථානං අභිධම්මත්ථවිභාවනීසඞ්ඛපවණ්ණනාළීකානඤ්ච අත්ථං මරම්ම භාසාය යොජෙසි.

阎浮幢长老曾用缅甸语(Marammabhāsā)为《律藏》(Vinayapāḷi)及其义注作过释义。另有一位名为摩尼宝(Maṇiratana)的长老，用缅甸语解释了《含义阐明》(Aṭṭhasālinī)、《迷惑破除》(Sammohavinodanī)、《越度疑惑》(Kaṅkhāvitaraṇī)等义注，以及《阿毗达摩义疏》(Abhidhammatthavibhāvanī)和《摄要义释》(Saṅkhepavaṇṇanā-ṭīkā)。

මූලාවාසගාමෙ ච පුබ්බාරාමවිහාරවාසිත්ථෙරො ගූළත්ථ දීපනිං නාම ගන්ථං විසුද්ධිමග්ගගණ්ඨිපදත්ථඤ්ච මූලභාසාය අකාසි, නෙත්තිපාළියා ච අත්ථං මරම්මභාසාය යොජෙසි. සො පන ථෙරො පුබ්බෙ ගාමවාසී හුත්වා සීසවෙඨනතාලපත්තානි ගහෙත්වා ආචරියප්පවෙණීවසෙන විනයවිලොමාචාරං චරි. පච්ඡා පන තං ආචාරං විස්සජ්ජිත්වා අරඤ්ඤවාසං වසි. සොපි ථෙරො ගම්භීරඤාණිකො සද්දත්ථනයෙසු අතිවිය ඡෙකො.

穆拉瓦萨村(Mūlāvāsagāma)的东园寺住持长老，以根本语言(mūlabhāsā)撰写了名为《幽义明灯》(Gūḷhatthadīpanī)的著作以及《清净道论》的《疑难义释》，并以缅甸语解释了《导论》(Nettipāḷi)的含义。这位长老早年住在村里，拿着头巾和多罗叶，按照师承传统行持违律之行。后来他舍弃了那种行为，安住于森林。这位长老智慧深邃，于文法义理之道极为通达。

කලියුගෙ පන පඤ්චතිංසාධිකෙ වස්සසහස්සෙ සම්පත්තෙ කනිට්ඨො සිරිපවරමහාධම්මරාජා නාම භූපාලො රජ්ජං කාරෙසි. දබ්බිමුඛජාතස්සරෙ පන ගෙහං කාරාපෙත්වා නිසීදනතො දබ්බිමුඛජාතස්සරොති නාමං පාකටං අහොසි. තස්මිං පන ජාතස්සරෙ ජෙය්‍යභූමිකිත්තිං නාම විහාරං කාරාපෙත්වා සිරිසද්ධම්මපාලත්ථෙරස්ස අදාසි. බහූනම්පි ගාමවාසී අරඤ්ඤවාසී භික්ඛූනං අනුග්ගහං අකාසි. රතනපූරනගරස්මිඤ්හි දසසු ‘ඤ්‍ය්ौං යාං’ රාජාංසෙසු ප්පච්ඡිමා පඤ්ච රාජානො අවිචිනිත්වායෙව අලජ්ජීලජ්ජීමිස්සකවසෙන සාසනං පග්ගණ්හිංසු. තදා [Pg.132] ජිනසාසනං අබ්භන්තරෙ චන්දොවිය අතිපරිසුද්ධං න අහොසි. එවම්පි ලජ්ජිනො අත්තනො අත්තනො වංසානුරක්ඛණවසෙන ධම්මං පූරෙතුං අනිවාරිතත්තා ලජ්ජීගණවංසො න ඡිජ්ජති. තථා අලජ්ජිනොපි අත්තනො අත්තනො ආචරියප්පවෙණීවසෙන විචරිංසු, තෙන අලජ්ජීගණවංසොපි න ඡිජ්ජතීති දට්ඨබ්බං. තස්ස රඤ්ඤො කාලෙ දෙවචක්කොභාසො නාම එකො ථෙරො අත්ථි, වෙදසත්ථඤ්ඤූ පිටකෙසු පන මන්දොති.

于迦利时代(Kaliyuga)一千零三十五年时，一位名为吉祥最胜大法王(Siripavaramahādhammarājā)的年少君主统治着国家。他在达比穆卡天然湖(Dabbimukhajātassara)畔命人建造房舍并居住于此，因此达比穆卡天然湖之名便广为人知。这位国王在那湖附近兴建了一座名为“胜地光辉”(Jeyyabhūmikitti)的精舍，供养给吉祥法护(Siri-Saddhammapāla)长老。他还护持了许多村住和林住的比丘。在宝满城(Ratanapūra)的十个‘ñyauṃ yāṃ’王族中，后五个君王不加分辨，以无惭与有惭混杂的方式护持教法。那时，佛陀的教法在阿邦答勒(abbhantare)不像月亮那般极其纯净。即便如此，因有惭者为守护各自的传承而圆满正法未受阻碍，故有惭者的僧团传承未曾断绝。同样，无惭者也按各自的师承行事，故无惭者的僧团传承也未断绝，当知此事。在那位国王的时代，有一位名叫天轮光(Devacakkobhāsa)的长老，他精通吠陀论典，但在三藏方面却很迟钝。

කලියුගෙ පන අට්ඨතිංසාධිකෙ වස්සසහස්සෙ සම්පත්තෙ වෙසාඛමාසස්ස කාළපක්ඛඅට්ඨමිතො පට්ඨාය ලොකසඞ්කෙතවසෙන උප්පජ්ජමානං භයං නිවාරෙතුං නවගුහායං තෙන දෙවචක්කොභාසත්ථෙරෙන කථිතනියාමෙන පඨමං මරම්මිකභික්ඛූ පට්ඨානප්පකරණං වාචාපෙසි. තතො පච්ඡා ජෙට්ඨමාසස්ස ජුණ්හපක්ඛපාටිපදදිවසතො රාමඤ්ඤරට්ඨවාසිකෙ භික්ඛූ පට්ඨානප්පකරණං වාචාපෙසි. මහාඡණඤ්ච කාරාපෙසි. රට්ඨවාසිනොපි බහුපූජාසක්කාරං කාරාපෙසි. තස්ස කිර රඤ්ඤො කාලෙ පොත්ථකං අට්ඨිභල්ලිකරුක්ඛනිය්‍යාසෙහි පරිමට්ඨං කත්වා මනොසිලාය ලිඛිත්වා සුවණ්ණෙන ලිම්පෙත්වා පිටකං පතිට්ඨාපෙසි. තතො පට්ඨාය යාවජ්ජතනා ඉදං පොත්ථකකම්මං මරම්මරට්ඨෙ අකංසූති.

于迦利时代(Kaliyuga)一千零三十八年，为消除世间所认为的灾祸，从卫塞月黑分第八日起，天轮光长老在九窟(Navaguhā)依既定方式，先令缅甸比丘们诵念《发趣论》。其后，自阇月(Jeṭṭha)白分第一日起，又令孟国比丘们诵念《发趣论》，并举行盛大庆典，亦令国人广行供养恭敬。据说，彼王在位时，曾以漆树(aṭṭhibhallika)之脂涂抹贝叶，以雌黄书写，复以黄金贴饰，制成经藏并予以安置。自此之后，乃至今日，缅甸国仍行此经书制作之法。

කලියුගෙ සට්ඨාධිකෙ වස්සසහස්සෙ සම්පත්තෙ (අස්සයුජමාසස්ස කාළපක්ඛඡට්ඨමියං අඞ්ගාරවාරෙ) තස්ස පුත්තො රජ්ජං කාරෙසි. සිරිහාසීහසූරසුධම්මරාජාති නාමලඤ්ඡම්පි පටිග්ගණ්හි. පිතු රඤ්ඤො ගෙහට්ඨානෙ චෙතියං කාරාපෙසි. තස්ස පන මාරජෙය්‍යරතනන්ති සමඤ්ඤා අහොසි. තස්ස පන රඤ්ඤො කාලෙ සල්ලාවතියා නාම නදියා පච්ඡිමභාගෙ තුන්නනාමකෙ ගාමෙ ගුණාභිලඞ්කාරො නාම ථෙරො සාමණෙරානං ගාමග්ගවෙසනකාලෙ එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කාරාපෙත්වා [Pg.133] සීසවෙඨනතාලපත්තානි පන න ගණ්හාපෙත්වා තාලවණ්ටමෙව ගණ්හාපෙසි. එකො ගණො හුත්වා සපරිවාරෙන සද්ධිං තුන්නගාමෙ නිසීදි. තුන්නගණොති තස්ස සමඤ්ඤා අහොසි. සො පන ථෙරො පාළිඅට්ඨකථාටීකාගන්ථන්තරෙසු අධිප්පායං යථාභූතං න ජානාති, අභිධම්මපිටකංයෙව සිස්සානං වාචෙත්වා නිසීදි.

于迦利时代一千零六十年（阿沙庾支月(Assayuja)黑分第六日，火曜日），其子为王，接受“师利哈西哈苏罗善法王”(Sirihāsīhasūrasudhammarājā)之称号，并于其父王宫殿故址建塔，此塔得名“降魔宝”(Mārajeyyaratana)。彼王在位时，于萨拉瓦提河(Sallāvatī)西岸之屯那村(Tunna)，有名为功德庄严(Guṇābhilaṅkāra)之长老，于沙弥们为乞食入村时，令其偏袒上衣，不持头巾与多罗叶，仅持多罗扇。彼等自成一派，与眷属同住屯那村，故得名“屯那派”(Tunna Gaṇa)。然此长老不如实了知巴利经典、义注、复注及其他论典中之义理，仅令弟子们诵读《阿毗达摩藏》。

තස්මිඤ්ච කාලෙ කෙතුමතීනගරෙ නිසින්නා බද්ධන්නා බුද්ධඞ්කුරත්ථෙර චිත්තත්ථෙරා, දීපයඞ්ගනගරෙ උළුගාමෙ නිසින්නො සුනන්දත්ථෙරො, තලුප්පනගරෙ ජෙය්‍යබහුඅන්ධගාමෙ කල්‍යාණත්ථෙරොති ඉමෙ චත්තාරො ථෙරා සාමණෙරානං ගාමප්පවෙසනකාලෙ එකංසං උත්තරාසඞ්ගං අකාරාපෙත්වා සීසවෙඨනතාලපත්තානි අග්ගණ්හාපෙත්වා චීවරං පාරුපාපෙත්වා තාලවණ්ටං ගණ්හාපෙත්වා සකලකගණං ඔවාදං කත්වා නිසීදිංසු. තෙ පන ථෙරා පාළිඅට්ඨකථාටීකාගන්ථන්තරෙසු අධිප්පායං යථාභූභං ජානිංසු, තීසුපි පිටකෙසු කොවිදා අහෙසුං. ඉච්චෙවං සිරිමහාසීහසූරසුධම්මරඤ්ඤො කාලෙ පාරුපනභික්ඛූහි නානා හුත්වා විරූපං ආපජ්ජිත්වා එකංසිකගණො නාම විසුං භිජ්ජි, යථා පන අයමලං අයතො උට්ඨහිත්වා විසදිසං හුත්වා විරුද්ධං හොතීති. එවං භිජ්ජමානාපි ගණා රාජා පමාදො අනුස්සුක්කො හුත්වා අත්තනො අත්තනො රුචිවසෙනෙව චරිත්වා නිසීදිංසු.

其时，住于计都末帝城(Ketumatī-nagara)之佛种长老(Buddhaṅkura Thera)与质多长老(Citta Thera)，住于灯焰城(Dīpayaṅga-nagara)乌ḷu村(Uḷugāma)之善喜长老，住于多罗城(Taluppa-nagara)胜众暗村(Jeyyabahuandhagāma)之吉利长老(Kalyāṇa Thera)，此四位长老于沙弥们入村时，不令其偏袒上衣，不持头巾与多罗叶，而令其披覆袈裟，手持多罗扇，并于教诫全僧团后方坐。此等长老如实通达巴利经典、义注、复注等论典之义理，且精通三藏。如是，于师利摩诃西哈苏罗善法王(Sirimahāsīhasūrasudhamma-rañño)时代，一个名为“偏袒一肩派”的僧团，因与披衣比丘们行持相异、见解不同而分裂出来，犹如铁锈从铁中生出，既不相同，复相违背。僧团虽已分裂，然国王放逸不勤，僧人们亦各随己好而行。

තෙසු ච ද්වීසු ගණෙසු පාරුපනගණෙ ථෙරා පාළිඅට්ඨකථාටීකාගන්ථන්තරෙසු නීතත්ථවසෙන වුත්තං වචනං නිස්සාය නික්කඞ්ඛා නිද්දොසාව හුත්වා නිසීදිංසු. එකංසිකගණෙ පන ථෙරා අත්තනො අත්තනො වාදො න පාළියං න ච අට්ඨකථාසු නෙව ටීකාසු නාපි ගන්ථන්තෙරෙසු දිස්සති, ඉමමත්ථං අජානන්තා ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති වත්වා කෙචි පන සකසකසිස්සානං ඔවාදං අදංසු. එවරූපාපි සිස්සා ඔවාදං පටිග්ගණ්හිංසු.

于此二派中，披衣派之长老们，依据巴利经典、义注、复注及其他论典中已明确阐述之义理，心无疑惑、清净无误而住。然偏袒一肩派之长老们，其各自之论点，既不见于巴利经典，亦不见于义注、复注，乃至其他论典之中；彼等不了知此义，却宣称“唯此是实，余者皆虚”，并各自教导其弟子。此等弟子亦接受如是教导。

කෙචි පන පාළියාදීසු සකවාදස්ස අනාගතභාවං ඤත්වායෙව [Pg.134] අපරිසුද්ධචිත්තා හුත්වා සම්මාසම්බුද්ධස්ස භගවතො මුඛං අනොලොකෙත්වා සම්මාසම්බුද්ධස්සෙව භගවතො ගුණං අනුස්සරිත්වා සකවාදෙ ආකාසෙ පසාරිත හත්ථොවිය අප්පතිට්ඨානොති ජානිත්වායෙව අම්හාකං වාදො සම්පත්තලඞ්කස්ස සද්ධම්මචාරිත්ථෙරස්ස වංසප්පභවොති අනිස්සායභූභම්පි නිස්සයං අකංසු. අභූතෙන මහාථෙරං සීලවන්තං අබ්භාචික්ඛිංසු. ඵ්‍යසීනාමකෙ ගාමෙ දිට්ඨධම්මිකසම්පරායි කත්ථං අනපෙක්ඛන්තස්ස හීනායාවත්තකස්ස දුස්සීලස්ස උපාසකස්ස ලඤ්ජං දත්වා අම්හාකං වාදානුරූපං එකං ගන්ථං කරොහීති උය්‍යොජෙත්වා අනාගතෙ අනුභවියමානදුක්ඛතො අභායිත්වා නිස්සයං ගවෙසිංසූති.

然有些人明知自己的学说在巴利等经典中并无根据，心不清净，不瞻仰世尊、正等觉者之容颜，亦不忆念世尊、正等觉者之功德，明知自己的论点如伸手于空中般毫无依凭，却说：“我们的论点源自证得圆满功德的善法行长老(Saddhammacāri Thera)之传承。”他们为无所依之事强作依据，以不实之语诽谤具戒大长老。在毗耶尸村(Phyasī)，他们不顾现世与来世之利益，贿赂一位已还俗、毁坏戒行的优婆塞，唆使他：“写一部符合我们观点的书。”他们不畏惧未来将要承受的苦果，以此寻求依止。

තස්මිංඤ්ච කාලෙ නිග්‍රොධපාළිසුවණ්ණවිහාරවාසිත්ථෙරො ගාමවාසීභික්ඛු ගණං සමිතිං කත්වා තස්ස නායකො හුත්වා සීසවෙඨනං අධාරෙන්තා අමඞ්ගලභික්ඛූ සාසනෙ මාතිට්ඨන්තූති අරඤ්ඤවාසීනං භික්ඛූනං ගන්ථං විකොපෙත්වා තතො තතො පබ්බජෙසුං. අථ හත්ථිසාලගාමස්ස පුරත්ථිමාය අනුදිසාය සෙට්ඨිතළාකස්ස දක්ඛිණාය අනුදිසාය විහාරෙ නිසින්නෙ අතිරෙකපණ්ණාසභික්ඛූපි පබ්බාජෙස්සාමාසි චින්තෙත්වා ගාමවාසීභික්ඛූ සන්නහිත්වා අගමාසි. අථ රාජා තමත්ථං සුත්වා ගාමවාසීගණොපි එකො, අරඤ්ඤවාසීගණොපි එකො, ගාමවාසීභික්ඛූ අරඤ්ඤවාසීභික්ඛූ විහෙඨෙසුං න සක්කා, සකසකවාදවසෙන සකසකට්ඨානෙ නිසීදි තබ්බන්ති රාජලෙඛනං පෙසෙසි. අථ අරඤ්ඤවාසීභික්ඛූ සුඛං වසිතුං ඔකාසං ලභිංසු.

其时，住于尼拘律陀巴利金寺(Nigrodhapāḷisuvaṇṇavihāra)的长老，召集村居比丘集会，自为首领，宣称：“戴头巾的不祥比丘不应住于教法中！”于是他们破坏林居比丘们的经书，并将他们从各处驱逐。其后，村居比丘们集结起来，意图前往驱逐住在象舍村(Hatthisālagāma)东南、长者池(Seṭṭhitaḷāka)西南寺院里的五十多位比丘。国王听闻此事，便颁布王令：“村居僧团为一派，林居僧团为一派，村居比丘不可骚扰林居比丘，应各依己见，安住其处。”于是，林居比丘们获得了安住的机会。

කලියුගෙ ඡසත්තතාධිකෙ වස්සසහස්සෙ සම්පත්තෙ තස්ස රඤ්ඤො පුත්තො මහාසීහසූරධම්මරාජාධිරාජා නාම රජ්ජං කාරෙසි. සොයෙව සූරජ්ජරාජාති ච සෙතිභින්දොති ච වොහාරියති.

于迦利时代(Kaliyuga)一千零七十六年，该王之子，名为大狮子勇善法王中之王(Mahāsīhasūradhammarājādhirāja)者，统治国家。彼亦被称为勇王(Sūrajjarāja)与破白旗者(Setibhindu)。

තස්ස [Pg.135] රඤ්ඤො කාලෙ සුවණ්ණයානොලොකනගාමවාසීඋක්කංසමාලං නාම ථෙරං අන්තොයුධනායකො එකො අමච්චො ආනෙත්වා රතනපූරනගරං පත්වා සුවණ්ණකුක්කුටාචලෙ විහාරං කාරාපෙත්වා ඨපෙසි.

于彼国王时代，一位名叫安托尤达纳亚科(Antoyudhanāyako)的内务大臣，将住在金车村(Suvaṇṇayānolokanagāma)的乌坎萨玛拉长老(Ukkaṃsamāla Thera)迎请至宝满城(Ratanapūranagara)，并于金鸡山(Suvaṇṇakukkuṭācala)建造精舍，令其安住。

සො පාළිඅට්ඨකථාටීකාගන්ථන්තරෙසු අතිවිය ඡෙකො. වණ්ණබොධනං නාම ලිඛනනයඤ්ච අකාසි. තස්ස ගාමස්ස රාජූහි දින්නවසෙන චෙතියජග්ගනකම්මෙ යුත්තකුලත්තා පන රඤ්ඤො ආචරියට්ඨානෙ අට්ඨපෙත්වා අන්තොයුධනාය කස්සෙව පූජනත්ථාය නිය්‍යාදෙසි. තස්සාපි රඤ්ඤො කාලෙ සාමණෙරෙහි ගාමප්පවසනකාලෙ පාරුපෙත්වා පවිසිතබ්බන්ති එකච්චෙ වදිංසු. එකච්චෙ පන එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කත්වා පවිසිතබ්බන්ති වදිංසු. එවං අඤ්ඤමඤ්ඤං කලහං අකංසු.

这位长老精通巴利、义注、复注等典籍，还制定了名为《文义阐明》(Vaṇṇabodhanaṃ)的写作规范。由于其村庄为国王所赐，用于佛塔维护之业，且其家族适于此任，国王便立其为国师，并为供养安托尤达纳亚科(Antoyudhanāya)大臣而将其交付。于彼国王时代，关于沙弥入村时之穿着，有人说应全身披衣而入，但也有人说应偏袒一肩，披上衣而入。彼等如是互相争论。

තත්ථ උක්කංසමාලානාමකො ථෙරො පාරුපනගණෙ පධානො හුත්වා නානාගන්ථෙසු පාරුපනවත්තමෙව ආගතන්ති පකාසිංසු. එකංසිකගණෙ පන තිරියපබ්බතවිහාරවාසීමහාථෙරා ආචරියප්පවෙණීදස්සනවසෙන පාරුපනවාදං පටික්ඛිපිංසු.

于此，名叫乌坎萨玛拉(Ukkaṃsamāla)的长老在披衣派中成为首领，宣称在各种典籍中皆有披衣之传统。然而，一肩派的住于提利耶山寺(Tiriyapabbatavihāra)之大长老们，依师承之见，驳斥了披衣之说。

අථ රාජා ච ඵලිකඛචිතවිහාරවාසිත්ථෙරං මෙඝුච්චනවිහාරවාසිත්ථෙරං සුහත්ථත්ථෙරං බුද්ධඞ්කුරත්ථෙරඤ්චාති ඉමෙ චත්තාරො ථෙරෙ විනයවිනිච්ඡකට්ඨානෙ ඨපෙත්වා ද්වෙ පක්ඛා අත්තනො අත්තනො වාදං දස්සෙන්තූති ආහ.

于是国王将住于琉璃镶嵌寺(Phalikakhacitavihāra)之长老、住于云顶寺(Meghuccanavihāra)之长老、善手长老(Suhatthatthera)与觉芽长老(Buddhaṅkuratthera)此四位长老安置于律藏裁决处，令彼二派各自陈述己见。

තෙ ච චත්තාරො ථෙරා පාළිඅට්ඨකථාටීකාගන්ථන්තරෙසු අකොවිදා. තෙසඤ්හි ඨපෙත්වා රාජවල්ලභමත්තං අඤ්ඤො කොචි ගුණවිසෙසො නත්ථි රාජගුරුභාවත්ථාය, යථා බ්‍යග්ඝා රුක්ඛගච්ඡලතාදිප්පටිච්ඡන්නෙ දුග්ගට්ඨානෙ නිසින්නෙ මිගෙ ඛුද්දකත්තා දුබ්බලෙපි ගණ්හෙතුං න සක්කොන්ති, එවමෙව තෙ එකංසිකත්ථෙරෙ [Pg.136] රාජානං නිස්සාය ඨිතෙ ගන්ථෙසු අනාගතත්තා දුබ්බලෙපි වාදවසෙන අභිභවිතුං න සක්ඛිංසු. තෙනෙව පරසෙනාය බලවතං ජානිත්වා නිපච්චකාරං දස්සෙත්වා වෙරං සමෙත්වා නිසින්නො පණ්ඩිතයොධොවිය වාදං නිට්ඨං අප්පාපෙත්වායෙව පාරුපනගණා නිසීදිංසූති.

这四位长老不精通巴利、义注、复注等典籍。彼等除受国王宠爱之外，实无其他特异之德足以担任国师。譬如老虎藏于树木藤蔓等物遮蔽之险恶处，即便面对弱小之鹿亦无法捕捉；同样地，彼等虽依仗国王而立，然因不通典籍，即便面对论点薄弱的一肩派长老，亦无法在辩论中胜过。因此，披衣派的长老们如同明智的战士，认识到敌方强大，便示以谦恭之态，平息怨恨后坐下，未待辩论结束便已终止。

කලියුගෙ පන පඤ්චනවුතාධිකෙ වස්සසහස්සෙ සම්පත්තෙ තස්ස පුත්තො මහාරාජාධිපති නාම රජ්ජං කාරෙසි. පච්ඡා පන කාලෙ තෙරසාධිකෙ සතෙ වස්සසහස්සෙ ච සම්පත්තෙ රාමඤ්ඤරට්ඨිනො රාජා තං අභිභවිත්වාව අනීතත්තා පත්තහංසාවතීති පාකටං අහොසි.

当迦利时代(Kaliyuga)一千零九十五年满时，其子大君主王(Mahārājādhipati)统治国家。后来，当十万零十三年满时，孟国国王征服了该地，因其未被迁走，故以帕塔汉萨瓦底(Pattahaṃsāvatī)之名为人所知。

තස්ස රඤ්ඤො කාලෙ කුඛනනගරෙ ජාලයුත්ත ගාමතො ඤාණවරං නාම ථෙරං ආනෙත්වා ආචරියට්ඨානෙ ඨපෙසි. සො පන ථෙරො පාළිඅට්ඨකථාටීකාගන්ථන්තරෙසු අතිවිය ඡෙකො. සුධම්මසභායං පරියත්තිවාචකානං සොතාරානං අත්ථාය අභිධම්මත්ථසඞ්ගහප්පකරණස්ස ගණ්ඨිපදත්ථං පඨමං අකාසි. තතො පච්ඡා අට්ඨසාලිනියං ගණ්ඨිපදත්ථං සුරාවිනිච්ඡයඤ්ච අකාසි. තතො පච්ඡා තෙන රඤ්ඤා යාචිතො අභිධානප්පටීපිකාය අත්ථං මරම්මභාසාය යොජෙසි. රඤ්ඤො නාමලඤ්ඡං ඡන්දොලඞ්කාරසද්දනෙත්තිවිදග්ගදණ්ඩීබ්‍යඤ්ජීනනයෙහි අලඞ්කරිත්වා රාජාධිරාජනාමත්ථප්පකාසිනිං නාම ගන්ථම්පි අකාසි.

那位国王在位时，从拘迦那城(Kukhananagara)之贾拉尤塔村(Jālayuttagāma)请来一位名叫智贤(Ñāṇavara)的长老，立其为导师。这位长老对巴利、义注、复注等典籍极为精通。他首先在善法讲堂(Sudhammasabhā)为听闻教法者撰写了《摄阿毗达摩义论》(Abhidhammatthasaṅgahappakaraṇa)的《疑难义释》。之后又撰写了《含义阐明》的《疑难义释》与《饮酒决断》(Surāvinicchaya)。后来应国王请求，他以缅甸语解释了《名号指南》(Abhidhānappaṭīpikā)。他还以国王的名号与印章为题，运用音韵、修辞、声明、指导法、檀丁诗学等方法加以庄严，撰写了名为《王中之王名号释义》(Rājādhirājanāmatthappakāsinī)的著作。

රාජා හත්ථිසාලනාමකෙ දෙසෙ කාරාපිතගෙහං භින්දිත්වා සතප්පමාණෙ විහාරෙ කාරාපෙත්වා සබ්බෙසම්පි විහාරානං කිත්තිජෙය්‍යවාසට්ඨාපනන්ති නාමානි පඤ්ඤාපෙත්වා තස්සෙව ථෙරස්ස අදාසි. විහාරනාමෙනෙව ච ථෙරස්සාපි තංසමඤ්ඤා අහොසි.

国王在名为象舍(Hatthisāla)之地拆毁旧屋，命人建造了百座寺院，并为所有寺院规定名为“功德胜利住处之建立”(Kittijeyyavāsaṭṭhāpana)，随后赐予彼长老。长老亦因寺院之名而得此同称。

තස්මිඤ්ච කාලෙ අක්‍යකරඤ්ඤො පිතුරඤ්ඤො ච කාලෙ තෙසං [Pg.137] ද්වින්නං ගණානං විවාදවසෙන අවිප්පකතවචනං පුන විවාදස්ස වූපසමනත්ථාය අත්තනො අත්තනො වාදං කථාපෙසි. පාරුපනගණෙ සො ථෙරො පධානො හුත්වා එකංසිකගණෙ පන පාසංසත්ථෙරො පධානො හුත්වා යථායුද්ධං අකාසි. අථ රාජා අතිවිය රාජවල්ලභං ජෙය්‍යභූමිසුවණ්ණවිහාරවාසිත්ථෙරං තෙසං වාදස්ස විනිච්ඡින්දනත්ථාය විනයචරෙට්ඨානෙ ඨපෙසි.

那时，正值阿奇亚卡拉王(Akyakara)与其父王在位之时，为平息彼二派僧团因争论而悬而未决之言论，国王令彼等再次各自陈述己见。在披衣派中，那位长老成为首领；而在一肩派中，巴桑萨长老(Pāsaṃsatthera)成为首领，彼等如临战阵。于是，国王任命其极其宠信的、住于胜地金寺(Jeyyabhūmisuvaṇṇavihāra)的长老为律藏裁决官，以裁决彼等之争论。

කිඤ්චාපි සො පන ථෙරො පාළිඅට්ඨකථාටීකාගන්ථන්තරෙසු ථොකංයෙව ජානකත්තා පරියත්තිකොවිදෙසු අබ්බොහාරිකොයෙව අහොසි, රාජවල්ලභත්තා පන රාජා යථාභූතං අජානිත්වා විනයධරට්ඨානෙ ඨපෙසි. යථා පන අයං පුරත්ථිමදිසා, අයං පන පච්ඡිමදිසාභි එවමාදිනා දිසාවවත්ථානමත්තංයෙව කාතුං සමත්ථං නඞ්ගලකොටියා සංවඩ්ඪන්තං පරිසුං රාජාගාරෙ ධම්මවිනිච්ඡකාමපච්චට්ඨානෙ ඨපෙති, එවමෙව රාජා අයං ඊදිසො අයං ඊදිසොති අජානිත්වා විනයධරට්ඨානෙ ඨපිතත්තා සො ජෙය්‍යභූමිසුවණ්ණවිහාරවාසිත්ථෙරො තෙසං ද්වින්නං පක්ඛානං ද්වීසු වාදෙසු අයං භූතො අයං අභූතොති වත්තුං න සක්කා, අද්වාරඝරෙ පවිට්ඨකාලෙවිය තදා අහොසි. සෙය්‍යථාපි නාම මහිසො අත්තනො සමීපෙ ඨත්වා දෙවගීතං ගායිත්වා දෙවවීණං වාදෙන්තස්ස දෙවගන්ධබ්බස්ස වෙළුසලාකං පහරන්තස්ස ච ගාමදාරකස්ස සද්දෙසු කිඤ්චි විසෙසං න ජානාති, එවමිදං සම්පදං දට්ඨබ්බං. අථ රාජා මම විජිතෙ යෙයෙභික්ඛූ යංයංඉච්ඡන්ති, තෙතෙභික්ඛූ තංතංචරිත්වා යථාකම්මං නිසීදන්තූති රාජලෙඛනං ඨපෙසි. තෙසං විවාදො තදා න වූපසමි.

这位长老虽然对巴利、义注、复注等典籍所知甚少，在精通教理者中亦不善言谈，但由于受到国王的宠信，国王不了解其真实情况，便将其安立于持律者之位。譬如国王将一个仅能辨识东西等方位、如在犁尖下长大般无知之人，安置于王宫中担任法官；同样地，国王因不了解“此人如何，彼人如何”，便将住于胜地金寺(Jeyyabhūmisuvaṇṇavihāra)的长老置于持律者之位。因此，当彼二派就两种观点争论时，此长老无法判断“此为真实，彼为不实”，如同进入无门之屋一般。又譬如水牛，对于站在其身旁的天乾闼婆(devagandhabba)所唱的天歌、所奏的天琴之声，以及村童击打竹竿之声，皆不能分辨其中差别，此事亦应如是理解。随后国王颁布王令：“凡我国境内之比丘，皆可随己所欲而行，并依其业而住。”然而，彼等之争论当时仍未平息。

අපරභාගෙ තෙරසාධිකෙ සතෙ සහස්සෙ ච සම්පත්තෙ රතනපූරනගරං විනස්සි.

后来，当十万零十三年满时，宝满城(Ratanapūranagara)毁灭。

තතො පච්ඡා දුතියෙ සංවච්ඡරෙ රතනසිඛනගරමාපකො රාජා රාමඤ්ඤරට්ඨින්දස්ස රඤ්ඤො සෙනං යවඛෙත්තතො චාතකසකුණංවිය [Pg.138] අත්තනො පුඤ්ඤනුභාවෙන මරම්මරට්ඨතො නීහරිත්වා සකලම්පි රාමඤ්ඤරට්ඨං අත්තනො හත්ථගතං කත්වා රජ්ජං කාරෙසි.

此后第二年，建立宝顶城(Ratanasikhanagara)之国王，如同从麦田中驱赶杜鹃一般，凭借己之福德威力，将孟国国王的军队从缅甸国(Marammaraṭṭha)驱逐，将整个孟国纳入己之掌控，开始统治。

තස්මිඤ්ච කාලෙ සකලමරම්මරට්ඨවාසීනං චිත්තං පසාදෙසි, යථා නාම සූරියාතපෙන මිලායන්තානං කුමුදානං අනොතත්තොදකෙන සිඤ්චිත්වා හරිතත්තං පාපෙති, එවමෙව රාමඤ්ඤරට්ඨින්දස්ස සෙනාබලාතපෙහි දුක්ඛප්පත්තානං මරම්මරට්ඨවාසීනං ගහට්ඨානඤ්චෙව භික්ඛූනඤ්ච අත්තනො පුඤ්ඤානොතත්තොදකෙන ඡිඤ්චිත්වා කායිකචෙතසිකවසෙන දුවිධම්පි සුඛං උප්පාදෙසි.

那时，他令整个缅甸(Marammaraṭṭha)居民心生净信，犹如被烈日晒蔫的睡莲，经阿耨达池水浇灌而重现青翠；同样地，孟国国王以军队之威势，令缅甸居民饱受痛苦，他以自身福德之阿耨达池水浇灌，令缅甸居民中的居士与比丘，皆生起身心二种安乐。

සකලමරම්මරට්ඨවාසිනො ච අයං අම්හාකං රාජා බොධිසත්තොති වොහාරිංසු. අථ එකස්මිං මාසෙ චතූසු උපොසථදිවසෙසු භික්ඛුසඞ්ඝං නිමන්තෙත්වා අන්තෙපුරෙ පවෙසෙත්වා පිණ්ඩපාතෙන භොජෙසි. රාජොරොධාමච්චෙහි සද්ධිං උපොසථං උපවසි. සබ්බෙසම්පි රාජොරොධාමච්චානං ගුණත්තයපාඨං සහ අත්ථයොජනානයෙන වාචග්ගතං කාරාපෙසි.

整个缅甸(Marammaraṭṭha)的居民都称其为：“这位是我们的菩萨王！”于是，于一月中的四个布萨日，他邀请比丘僧团进入内宫，以钵食供养。他和王室大臣一起受持布萨。他还让所有王室大臣都能背诵三宝功德文，并以义理之解释令其熟练。

අථ බෙලුවගාමවාසීයසත්ථෙරං අනෙත්වා අත්තනො ආචරියට්ඨානෙ ඨපෙසි. මහාඅතුලයසධම්මරාජගුරූති නාමලඤ්ඡම්පි අදාසි. තතො පට්ඨාය පන අතුලත්ථෙරොති නාමෙන පාකටො අහොසි. තස්මිඤ්ච කාලෙ පාරුපනගණපක්ඛාපලිණගාමවාසීසුජාතත්ථෙරාදයො සාමණෙරානං ගාමප්පවෙසනකාලෙ චීවරං පාරුපිත්වා පවිසිතබ්බන්ති අක්ඛරං ලිඛිත්වා රඤ්ඤො සන්තිකං සන්දෙසපණ්ණං පවෙසෙති.

于是，迎请贝鲁瓦村(Beluvagāma)之耶舍长老，立为己师。并赐予“摩诃阿都拉耶沙达摩罗阇古鲁(Mahāatulayasadhammarājaguru)”的称号。自此，彼即以阿都拉长老(Atulatthera)之名而著称。在那时，披衣派(Pārupanagaṇa)之巴利那村(Paliṇagāma)善生长老等，书写“沙弥入村时，应披衣而入”之文，将书信呈送国王。

අථ එකංසිකගණපක්ඛාපි අතුලත්ථෙරාදයො පුබ්බෙසං රාජූනං කාලෙ අධිකරණං වූපසමි, ඉදානි වූපසමිතකම්මං පුන න උප්පාදෙතබ්බන්ති ලෙඛනං ලිඛිත්වා රඤ්ඤො සන්තිකං පෙසෙසි.

于是，袒肩派(Ekaṃsikagaṇa)之阿都拉长老等，亦书写文书呈送国王，曰：“于前代诸王之时，诤事已平息。今既已平息之事，不应再令生起。”

අථ රාජා ද්වින්නං පක්ඛානං සකසකවාදං කථෙතුකාමොපි [Pg.139] ඉදානි රාජප්පටිසංයුත්තං කම්මං බහු අත්ථි, තිට්ඨසු තාව සාසනප්පටිසංයුත්තං කම්මං, රාජප්පටිසංයුත්තමෙව කම්මං පඨමං ආරභිස්සාමි, පච්ඡා සාසනප්පටිසංයුත්තං කම්මං කරිස්සාමීති රාජලෙඛනං ඨපෙසි. අපරභාගෙ පන රාජා එවං ආණං ඨපෙසි,-ඉදානි මම විජිතෙ සබ්බෙපි භික්ඛූ මම ආචරියස්ස මතිං අනුවත්තිත්වා චරන්තූති.

于是，国王虽欲听取两派各自之论点，然思：“今有诸多与王事相应之事，且暂置与教法相应之事，吾将先处理王事，后处理与教法相应之事。”遂颁布王令。其后，国王颁布如是敕令：“今于吾之国土内，所有比丘皆应依吾师之见而行。”

අථ පාරුපනගණභික්ඛූපි එකංසිකගණං අනුවත්තෙසුං රඤ්ඤො ආණාවසෙන. සහස්සොරොධගාමෙ පන ද්වෙ මහාථෙරා අත්තනො පරිසං පාරුපනවසෙනෙව ගාමප්පවෙසනවත්තං පරිපූරිතබ්බන්ති ඔවදිත්වා නිසීදිංසු.

那时，披衣派比丘亦因国王之敕令而随顺袒肩派。然于千内宫村(Sahassorodhagāma)，二大长老告诫其僧团曰：“应依披衣派之方式，圆满入村之行仪。”如是教诫已，即坐下。

තදා රඤ්ඤො ආචරියො යසත්ථෙරො තමත්ථං සුත්වාතෙ පක්කොසාපෙසි. තෙ ච ආගන්ත්වා නගරං සම්පත්තකාලෙ එකො උපාසකො පසන්නො හුත්වා තෙසං ථෙරානං පිණ්ඩපාතෙන උපට්ඨහි. අථ අතුලත්ථෙරො තෙ මහාථෙරෙ දූරට්ඨානතො වාලුකං ආනෙත්වා තස්ස උපාසකස්ස ගෙහසමීපෙ ඔකිරාපෙසි. ඉදං විනයධම්මස්ස අනනුලොමවසෙන චරන්තානං දණ්ඩකම්මන්ති කොලාහලම්පි උප්පාදෙසි. අථ තෙසං වාලුකං ආහරන්තානංයෙව අඤ්ඤමඤ්ඤං සල්ලපෙසුං,-ඉදානි භන්තෙ විනයධම්මානුලොමවසෙන ආචරන්තානං අම්හාකං ඊදිසං කම්මං අසාරුප්පං, අහො අච්ඡරියධම්මො ලොකොති එකො ථෙරො ආහ. අථ පන එකො ථෙරො එවමාහ,-ඉදානි ආවුසො ලොකපාලා දෙවා ඊදිසං අධම්මකම්මං දිස්වායෙව අජ්ඣුපෙක්ඛිත්වා අප්පොස්සුකා නිසීදිතුං න සක්කා, ඉදානි ලොකපාලා දෙවා පමජ්ජිත්වා නිසීදන්ති මඤ්ඤෙති.

当时国王之师耶舍长老闻此事已，即遣人召彼等。彼等至城时，一优婆塞心生欢喜，以食物供养彼等长老。随后阿都拉长老令彼等大长老从远处运沙，撒于彼优婆塞家附近，并宣称：“此乃对不符律法而行者之惩罚”，遂引起骚动。当彼等搬运沙时，互相交谈曰：“尊者，今吾等依律法而行，然此等行径于吾等实不适宜。呜呼！世间之法，何其奇妙！”一长老如是说。复有一长老如是说：“贤友，今护世天神见此非法之业，岂能坐视不理，漠不关心？吾思护世天神今正懈怠而坐。”

තස්මිංයෙව ඛණෙ වෙගෙන මෙඝො උට්ඨහිත්වා අතුලත්ථෙරස්ස විහාරෙ රාජගෙහෙ ච එකක්ඛණෙ අසනියො නිපතිංසු. එවං සමානොපි සො ථෙරො අතිමානථද්ධතාය සතිං න ලභි.

就在那一刻，乌云疾起，于阿都拉长老之精舍及王宫，同时降下霹雳。纵然如是，彼长老仍因极度傲慢顽固，未能生起正念。

පුන [Pg.140] රාජා ඉදානි මම විජිතෙ සබ්බෙපි භික්ඛූ මම ආචරියස්ස මතිං අනුවත්තන්ති වා මා වාති අමච්චෙ පුච්ඡි. අමච්චාපි එවං රඤ්ඤො ආරොචෙසුං,-ඉදානි මහාරාජ කුඛනනගරෙ නීපගාමෙ නිසින්නො එකො මහාථෙරො මුනින්දඝොසො නාම අත්ථි, සො පාරුපනවසෙන අත්තනො පරිසං ඔවාදෙත්වා බහුගුණං උප්පාදෙත්වා නිසීදතීති.

国王复问大臣：“今于吾之国土，所有比丘皆遵循吾师之见，抑或不遵循？”大臣亦如是禀告国王：“大王，今于库卡那城(Kukhananagara)之尼巴村(Nīpagāma)，有一名牟尼因陀瞿沙(Munindaghosa)之大长老，彼以披衣之方式教诫其僧团，令生诸多功德，并安住于彼处。”

අථ රාජා එවමාහ,-තං පක්කොසෙත්වා සුධම්මසසායං මහාථෙරෙ සන්නිපාභාපෙත්වා තස්ස ථෙරස්ස විනය පණ්ණත්තිං යථාභූතං අජානන්තස්ස යථාභූතං සභාවං දස්සෙත්වා ඔවාදෙන්තූති.

于是国王如是说：“召彼前来，于善法堂召集诸大长老集会，向那位不了解律制真实情况的长老，如实开示其本质后，再行教诫。”

අථ අමච්චා තථා අකංසු. මහාථෙරා ච සුධම්මසස්සයං සන්නිපතිත්වා තං පක්කොසෙත්වා ඔවදිංසු. තෙසු පන මහාථෙරෙසු එකො ථෙරො භූපාලස්ස සඞ්ඝරඤ්ඤො ච මුඛං ඔලොකෙත්වා භගවතො පන සම්මාසම්බුද්ධස්ස මුඛං අනොලොකෙත්වා මුනින්දඝොසත්ථෙරං එවමාහ,- ඉදානි ආවුසො ඉමස්මිං මරම්මරට්ඨෙ සබ්බෙපි භික්ඛූ භූපාලස්ස සඞ්ඝස්ස රඤ්ඤො ච ආණං අනුවත්තිත්වා එකංසිකායෙව අහෙසුං, ත්වංයෙව එකො සද්ධිං පරිසාය පාරුපනවත්ථං චරිත්වා නිසීදසි, කස්මා පන ත්වං මානථද්ධො හුත්වා ඊදිසං අනාචාරං අවිජහිත්වා තිට්ඨසීති.

于是大臣们如是行之。诸大长老亦于善法堂集会，召彼前来教诫。彼诸大长老中，一长老瞻视国王与僧王之面，然不瞻视世尊正等觉者之面，对牟尼因陀瞿沙长老如是说：“贤友，如今在这缅甸(Marammaraṭṭha)，所有比丘皆随顺国王与僧王之敕令，皆成袒肩僧。唯汝一人与僧团披衣而行，汝何故如此傲慢顽固，不舍此等不正之行？”

අථ මුනින්දඝොසත්ථෙරො තස්ස ථෙරස්ස මුඛං උජුකං ඔලොකෙත්වා එවමාහ,- ත්වං ලජ්ජීපෙසලො සික්ඛාකාමොති පුබ්බෙ මයා සුතපුබ්බො, ඊදිසො පන පුග්ගලො ඊදිසං වචනං වත්තුනං යුත්තො,ඊදිසස්ස හි පුග්ගලස්ස ඊදිසං වචනං අස්සාරුප්පං, සචෙ ත්වං අයං අප්පපුඤ්ඤො නිත්තෙජො අනාථොති මං මඤ්ඤිත්වා අගාරවවසෙන වත්තුං ඉච්ඡෙය්‍යාසි, එවං සන්තෙපි මමාචරියස්ස මුඛං ඔලොකෙත්වා මමාචරියස්ස ගුණං ජානිත්වා තස්ස සිස්සොයන්ති අනුස්සරිත්වා ඊදිසං වචනං අධම්මිකං වත්තුං න සක්කාති.

于是牟尼因陀瞿沙长老直视彼长老之面，如是说道：“吾昔曾闻，汝乃具惭愧心、品行端正、乐于学处者。然如是之人，说如是之语，实不相称。若汝认为吾乃福薄、无力、无依者，欲以不敬之方式言说于吾，纵然如是，汝亦应瞻视吾师之面，了知吾师之功德，忆念‘吾乃其弟子’，而不应说出如是之非法语。”

අථ [Pg.141] සො ථෙරො තං පුච්ඡි,-කො පන තවාචරියොති. අථ සුඛම්මසභායං ඨපිතං බුද්ධරූපං වද්දිත්වා අයං මමාචරියොති ආහ. මමාසරියොති වත්වා පන භික්ඛුසඞ්ඝමජ්ඣෙ උට්ඨහිත්වා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කත්වා උක්කුටිකං නිසීදිත්වා අඤ්ජලිං පග්ගහෙත්වා අහං භන්තෙ යාව ජීවිතපරියොසානා මම ජීවිතංයෙව පරිච්චජිස්සාමි, භගවතො පනති ලොකග්ගස්ස සික්ඛාපදං න විජහිස්සාමීති ආරොචෙසි.

于是那位长老问他：“那么你的老师是谁呢？”他礼敬了安放于善法堂的佛像后，说道：“此即吾师。”言“吾师”已，即于比丘僧团中起立，偏袒上衣，蹲踞而坐，合掌，禀告曰：“尊者，吾将尽吾一生，乃至舍弃生命，亦不舍弃世尊、此世间至上者之学处。”

අථ රාජා තමත්ථං සුත්වා මානථද්ධො එසො මම විජිතෙ නිසීදාපෙතුං වට්ටති, රට්ඨන්තරං පබ්බාජෙතබ්බොති රාජාණාය රට්ඨන්තරං පෙසෙසි.

国王闻此事已，心生傲慢，思曰：“此人不宜住于吾之国土，应将其驱逐至他国。”遂依王令，将其遣送他国。

රාජපුරිසා ච තං පක්කොසෙත්වා රට්ඨන්තරං ආනෙසි. බහඞ්ගං නාම දෙසං පත්වා බහඞ්ගනායකො පුරිසො රාජපුරිසානං ලඤ්ජං දත්වා එවමාහ,- අයං පන භොන්තො මරම්මරට්ඨස්ස පරියන්තප්පදෙසො, ඉධෙව ඨපෙත්වා තුම්හෙ නිවත්තථාති.

王臣召彼前来，遣送他国。抵达名为巴杭伽(Bahaṅga)之地，巴杭伽之首领予王臣贿赂，曰：“诸位大人，此乃缅甸之边境地区，将其留于此处，汝等即可返回。”

රාජ පුරිසාපි ලඤ්ජං ගහෙත්වා තත්ථෙව ඨපෙත්වා නිවත්තිංසු. ථෙරොපි චතූහි දිසාහි ආගතානං භික්ඛුසාමණෙරානං පාරුපනවසෙන ඔවාදං දත්වා පරියත්තිං වාචෙත්වා තත්ථ නිසීදි. අභිධම්මත්ථසඞ්ගහගන්ථස්ස අත්ථයොජනම්පි මරම්මභාසාය අකාසි.

王臣们收受贿赂，即将其留于彼处而返回。长老亦为从四方来之比丘、沙弥，教导披衣之法，教授圣典，并安住于彼处。彼亦以缅甸语对《阿毗达摩义集》(Abhidhammatthasaṅgaha)作了义理阐释。

අපරභාගෙ රාජා තමත්ථං සුත්වා ඉදානි සො ථෙරො මම විජිතපරියන්තෙයෙව නිසීදිත්වා අම්හෙහි අනිච්ඡිතං නිවාරිතං කම්මං කත්වා නිසීදි, තං පක්කොසථාති ආහ.

其后，国王闻此事已，曰：“今彼长老即安住于吾国边境，行吾等不欲且已禁止之业，召彼前来。”

රාජදූතා ච තත්ථ ගන්ත්වා පක්කොසිංසු. ථෙරො ච ඉදානි මං රාජා මාරෙතුකාමොති මඤ්ඤිත්වා සික්ඛං පච්චක්ඛිත්වා ගිහිවත්ථං නිවාසෙත්වා තෙහි සද්ධිං ආගච්ඡි. නගරං පන ආගන්ත්වා පත්තකාලෙ රඤ්ඤො සන්තිකං ආනෙසි.

国王使者至彼处，召彼前来。长老思曰：“今国王欲杀吾”，遂舍弃学处，着在家衣，与彼等同来。抵达城市后，于适时，彼被带至国王面前。

අථ රාජා එවමාහ,-ත්වං භික්ඛු හුත්වා ගණං වඩ්ඪාපෙත්වා නිසීදසීති මයා සුතං, කස්මා පනිදානි ගිහි භවසීති. සචෙ [Pg.142] ත්වං මහාරාජ මං මාරෙතුකාමො පක්කොසෙය්‍යාසි, එවං සති යදි සික්ඛං අප්පච්චක්ඛාය ඨිතං මං මාරෙය්‍යාසි, තව භාරියං කම්මං භවිස්සතීති මනසිකරිත්වා තව කම්මස්ස අභාරියත්ථාය සික්ඛං පච්චක්ඛිත්වා ආගතොම්හි, සචෙ මං මාරෙතුකාමොසි, මාරෙහීහි. රාජා ච තං බන්ධනාගාරෙ ඨපෙත්වා ස්‍යාමරට්ඨං යුජ්ඣනත්ථායගච්ඡි. යජ්ඣනත්ථාය පන ගන්ත්වා පච්චාගතකාලෙ අන්තරාමග්ගෙව දිවඞ්ගතො අහොසීති.

于是国王如是说：“吾闻汝曾为比丘，扩大僧团而住，然今何故成在家者？”长老曰：“大王，若汝欲杀吾而召吾前来，若吾未舍学处而住，汝杀吾则将有重业。吾思及为免汝造重业，故舍学处而来。若汝欲杀吾，则杀之。”国王遂将其囚禁于牢狱，后为战事前往暹罗国。然彼为战事而去，于归途中即已命终。

කලියුගෙ පන ද්වාවීසාධිකෙ වස්සසතෙ සහස්සෙ ච සම්පත්තෙ තස්ස ජෙට්ඨපුත්තො සිරිපවරමහාධම්මරාජා නාම රජ්ජං කාරෙසි. රතනසිඛනගරතො සඞ්කමෙත්වා ජෙය්‍යපුරං දුතියං මාපිතත්තා ජෙය්‍යපුරමාපෙකො රාජාතිපි තස්ස සමඤ්ඤා අහොසි. තස්මිඤ්ච කාලෙ මහාපබ්බතබ්භන්තරනගරවාසිං ඤාණත්ථෙරං ආනෙත්වා ආචරියට්ඨානෙ ඨපෙසි. සොකිර ථෙරො ගම්භීරපඤ්ඤො එකස්මිං දිවසෙ නව වා දස වා භාණවාරෙ වාචුග්ගතං කාතුං සමත්ථො අහොසි. අභිනවොපසම්පන්නකාලෙයෙව පදවිභාගගන්ථං න්‍යාසසං වණ්ණනං යමකසංවණ්ණනං මහාපට්ඨානසංවණ්ණනඤ්ච මරම්මභාසාය අකාසි. රාජා මහාභූමිරම්මණියවිහාරං නාම කාරාපෙත්වා තස්සෙව අදාසි. ඤාණාලඞ්කාරමහාධම්මරාජගුරූ තිපි නාමලඤ්ඡං අදාසි.

在迦梨时代(Kaliyuga)经过一千一百二十二年后，他的长子吉祥最胜大法王(Siripavaramahādhammarājā)即位统治。由于从宝顶城(Ratanasikhanagara)迁都到第二个新建的胜利城(Jeyyapura)，因此他也被称为胜利城建造者王(Jeyyapuramāpeko Rājā)。在那时，他迎请居住在大山腹地之城(Mahāpabbatabbhantaranagara)的智长老(Ñāṇatthera)，安置在阿阇梨的位置上。据说那位长老智慧深邃，一天能够记诵九至十个诵品。刚受完具足戒的时候，他就用缅甸语完成了《句分别》(Padavibhāgagantha)、《纲要释》(Nyāsasaṃvaṇṇana)、《双论释》(Yamakasaṃvaṇṇana)和《大发趣释》(Mahāpaṭṭhānasaṃvaṇṇana)。国王建造了一座名为大善地悦意(Mahābhūmirammaṇiyavihāra)的精舍，并把它赠予了他，还赐予了“智庄严大法王师”(Ñāṇālaṅkāramahādhammarājagurū)的称号。

තස්මිඤ්ච කාලෙ පාරුපනගණෙ ථෙරා එවං චින්තෙසුං,- ඉදානි පන අම්හාකං පක්ඛිකො ථෙරො රඤ්ඤො ආචරියො අහොසි, ඉදානි මයං පතිට්ඨානං ලභාමාති. එවං පන චින්තෙත්වා සාමණෙරානං ගාමප්පවෙසනකාලෙ චීවරං පාරුපෙත්වා පවිසිතබ්බන්ති සන්දෙසපණ්ණං රඤ්ඤො සන්තිකං පවෙසෙසි. අථ අතුලත්ථෙරො පුබ්බෙ වුත්තනයෙන වූපසමිතං කම්මමිදන්ති සන්දෙසපණ්ණං රඤ්ඤො සන්තිකං පවෙසෙසි. තෙනෙව අඤ්ඤමඤ්ඤං පටිවචනවසෙන දස්සෙතුං ඔකාසං න ලභිංසූති.

那时，披衣派(Pārupanagaṇa)的长老们这样想：“现在我们同派系的长老成了国王的老师，我们应该能得到支持了。”这样想后，他们便让沙弥们在进村时披上僧衣，并就此事致信国王。然后阿图拉长老(Atulatthera)也致信国王说，此事已如之前所说的那样平息了。因此，他们没有机会通过互相辩驳来表明自己的立场。

තතො පච්ඡා කලියුගෙ පඤ්චවීසවස්සාධිකෙ සතෙ සහස්සෙ [Pg.143] ච සම්පත්තෙ තස්ස රඤ්ඤො සිරිපවරසුධම්මමහාරාජින්දාධිපති නාම රජ්ජං කාරෙසි. රතනපූරං පන තතියං මාපකත්තා රතනපූරමාපකොති එකස්ස පන ඡද්දන්තනාගරාජස්ස සාමිභූතත්තා සෙතිභින්දොති ච සමඤ්ඤා අහොසි. චරච්ච ගාමවාසීචන්දාවරං නාම ථෙරං ආනෙත්වා අත්තනො ආචරියට්ඨානෙ ඨපෙසි. සූමිකිත්තිඅතුලං නාම විහාරං කාරාපෙත්වා තස්ස අදාසි. ජම්බුදීපඅනන්තධජමහාධම්මරාජගුරූතිපි නාමලඤ්ඡං අදාසි. තස්ස රඤ්ඤො කාලෙ එකච්චෙ මනුස්සා දිට්ඨිවිපල්ලාසා අහෙසුං, තෙපි පක්කොසාපෙත්වා සම්මාදිට්ඨිං ගණ්හාපෙසි. තස්ස පන රඤ්ඤො කාලෙ එකංසිකගණං අභිභවිතුං ඔකාසං න ලභිංසූති.

其后，在迦梨时代(Kaliyuga)经过一千一百二十五年后，一位名为吉祥最胜善法大王因陀罗主(Siripavarasudhammamahārājindādhipati)的国王登基。由于第三次建造宝城(Ratanapūra)，因此得名宝城建造者(Ratanapūramāpaka)；又因成为一头六牙象王的主人，也得名白象降伏者(Setibhinda)。他请来住在遮罗村(Caracca gāma)的旃陀跋罗(Candāvara)长老，立为自己的老师。国王建造了名为苏弥吉帝阿图拉(Sūmikittiatula)的寺庙并布施给他，还赐予“瞻部洲无边旗大法王师”(Jambudīpaanantadhajamahādhammarājagurū)的头衔。此王在位时，有些人见解颠倒，王便召集他们，使他们接受正见。在此王统治期间，偏袒一肩派(ekaṃsikagaṇa)没有机会得势。

තතො පච්ඡා කලියුගෙ අට්ඨතිංසාධිකෙ වස්සසතෙ සහස්සෙ ච සම්පත්තෙ තස්ස රඤ්ඤො පුත්තො මහාධම්මෙ රාජාධිරාජා නාම රජ්ජං කාරෙසි. නගරස්ස දක්ඛිණදිසාභාගෙ පඤ්චභූමිකවිහාරං කාරාපෙත්වා ජෙය්‍යභූමිවාසාතුලනාමෙන පඤ්ඤාපෙත්වා මාරාවට්ටනස්ස නාම ථෙරස්ස අදාසි. ගුණමුනින්දාභිසාසනධජමහාධම්මරාජාධිරාජගුරූතිපි නාමලඤ්ඡං අදාසි.

其后，于迦梨时代(Kaliyuga)一千一百三十八年，该王之子，名为大法王中之王(Mahādhammarājādhirājā)，登基为王。他在城之南面建造了一座五层精舍，命名为胜地住者无等(Jeyyabhūmivāsātula)，并布施给名为魔回(Mārāvaṭṭana)的长老。又赐予“功德牟尼王教幢大法王中之王师”(Guṇamunindābhisāsanadhajamahādhammarājādhirājagurū)的称号。

තස්මිඤ්ච කාලෙ නන්දමාලො නාම ථෙරො චලඞ්ගනගරස්ස පුරත්ථිමදිසාභාගෙ විහාරෙ නිසීදිත්වා බහූනං භික්ඛුසාමණෙරානං ගන්ථං වාචෙසි. සාමණෙරානං ගාමප්පවෙසනකාලෙ පාරුපනවත්තමෙව පරිපූරෙත්වා පවිසිතබ්බං, එකංසිකවත්තං පන නෙව පාළියං න අට්ඨකථායං න ච ටීකාසු නාපි ගන්ථන්තරෙසු දිස්සති, න ධම්මානුලොමන්ති ඔවාදං අභිණ්හං අදාසි. පාළිඅට්ඨකථාදීසු ආගතවිනිච්ඡයං දස්සෙත්වා එකම්පිගන්ථං අකාසි.

其时，有名为难陀摩罗(Nandamālo)之长老，住于迦楞伽城(Calaṅganagara)东面之精舍，为众多比丘、沙弥教授典籍。彼常教诫言：“诸沙弥入村时，应圆满披衣而入；至于偏袒一肩之法，于圣典(Pāḷi)、义注(aṭṭhakathā)、疏钞(ṭīkā)乃至其他典籍中皆不可见，不随顺于法。”彼亦依据圣典、义注等所示之决择，造论一部。

අථ එකංසිකගණිකා භික්ඛූ තං ගන්ථං රඤ්ඤො සන්තිකං පවෙසිංසු දොසාවිකරණත්ථාය. තස්මිඤ්ච කාලෙ රාජා එවරූපං සුපිනං පස්සි, -සක්කො හි දෙවරාජා සෙතවත්ථං නිවාසෙත්වා [Pg.144] සෙතාලඞ්කාරෙහි අලඞ්කරිත්වා සෙතකුසුමානි පිලන්දිත්වා රඤ්ඤො සන්තිකං ආගන්ත්වා එවමාහ,- අපරන්තරට්ඨෙහි මහාරාජ නම්පදානදීතීරෙ පාදචෙතියෙ බහූනි තිණානි උට්ඨහිත්වා අඤ්ඤමඤ්ඤං මූලෙන මූලං ඛන්ධෙන ඛන්ධං පත්තෙන පත්තං සම්පන්ධිත්වා පටිච්ඡාදෙත්වා ඨිතානි, තානි පන පුබ්බරාජූහි යථාභූතං අජානන්තෙහි අවිසොධිතානි, ඉදානි පන තයා යථාභූතං ජානන්තෙන පරිසුද්ධං කත්තුකාමෙන විසොධිතබ්බානි, තත්ථච එකො භික්ඛු ආගන්ත්වා උපදෙසනයං දස්සතීති.

于是，偏袒一肩派的比丘为显其过，持此论书呈于王。其时，王得如是之梦：天帝释(Sakka)身着白衣，饰以白庄严具，头戴白花，来至王前，如是言曰：“大王，于边地南帕达纳河(Nampadānadī)岸之足印塔(Pādacetiya)处，杂草丛生，根茎枝叶，互相缠绕覆盖。昔王未知实情，未曾清除。今汝已知实情，欲令清净，应清除之。且将有一比丘前来，示以教诲。”

එවං පන සුපිනං පස්සිත්වා නන්දමාලං නාම ථෙරං පක්කොසාපෙත්වා රතනපූරනගරස්ස එසන්නට්ඨානෙ උදකකීළනත්ථාය කාරාපිතෙ රාජගෙහෙ වසාපෙසි.

王得此梦后，即召难陀摩罗(Nandamāla)长老，令其住于宝城(Ratanapūra)附近为水戏而造之王室殿宇中。

අථ ථෙරො සාමණෙරානං ගාමප්පවෙසනකාලෙ පාරුපනවසෙන පවිසිතබ්බන්ති පාළිඅට්ඨකථාටීකාගන්ථන්තරෙහි රාජානං ජානාපෙසි, යථා මහාමොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරො සිරිධම්මාසොකරාජානං සම්මාවාදන්ති. අථ රාජා පරිචිත පාරමීපුඤ්ඤසම්භාරො මහාඤාණො ජානාසි,-පාරුපනවාදොයෙව පාළිඅට්ඨකථාටීකාගන්ථන්තරෙසු ආගතො, එකංසිකවාදො පන තෙසු කත්ථචිපි න ආගතොති. එවං පන ජානිත්වා රඤ්ඤො ගෙහෙ ද්වෙ පක්ඛෙ ථෙරෙ සන්නිපාතාපෙත්වා අත්තනො අත්තනො වාදං කථාපෙසි.

于是，长老依据圣典、义注、疏钞及其他典籍，告知国王：沙弥入村时，应以披覆衣之方式进入，犹如大目犍连子帝须(Mahāmoggaliputtatissa)长老为法阿育王(Siridhammāsoka)说示正见。于是，彼积集波罗蜜福德资粮、具大智慧之王了知：披覆衣之说，实出于圣典、义注、疏钞及其他典籍；而偏袒一肩之说，于彼等中未曾出现。如是了知后，王于宫中召集二派长老，令其各陈己见。

අථ එකංසිකත්ථෙරො එවමාහංසු,-තුම්හාකං පාරුපනවාදො කත්ථ ආගතොති. තදා පාරුපනත්ථෙරා පරිමණ්ඩලං පාරුපිස්සාමීතිආදිනා නයෙන පාළිඅට්ඨකථාටීකාගන්ථන්තරෙසු පාරුපනවාදො ආගතොති ආහංසු. තතො පච්ඡා පාරුපනත්ථෙරා එවමාහංසු,-තුම්හාකං පන එකංසිකවාදො කත්ථ ආගතොති. තදා තෙ එකංසිකත්ථෙරා අද්වාරඝරං පවිට්ඨකාලොවිය රත්තිභාගෙ මහාවනමග්ගෙ ගමනකාලොවිය ච හුත්වා කිඤ්චි වත්තුං න සක්කා. මුඛං නාම කථනත්ථාය භුඤ්ජනත්ථාය හොතීති [Pg.145] වුත්තත්තා යං වා තං වා වදන්තාපි රාජානං ආරාධෙතුං න සක්ඛිංසු.

于是，偏袒一肩派长老问言：“汝等披覆衣之说，出于何处？”彼时，披覆衣派长老答言：“披覆衣之说，乃依‘我将圆满披覆’等文，出于圣典、义注、疏钞及其他典籍。”其后，披覆衣派长老反问：“然则，汝等偏袒一肩之说，复出于何处？”彼时，彼偏袒一肩派长老，犹如入无门之室，又如夜行于大林之道，无言以对。纵如俗言“口为言食”而随意言说，亦不能令王信服。

රාජා ච ථෙරං නිස්සාය විනයෙ කොසල්ලතාය පාළියං ඊදිසොයෙව ආගතො, අට්ඨකථාදීසු ඊදිසොයෙවාති වත්වා තුම්හාකං එකංසිකවාදො පාළිඅට්ඨකථාටීකාගන්ථන්තරෙසු න දිස්සති, එවම්පි සමානා කස්මා ඊදිසං වත්තං අකංසූති පුච්ඡි. අථ තෙ එකංසිකත්ථෙරා චතුහත්ථගබ්භෙ සහොඩ්ඩෙන ගහිතචොරාවිය මනුස්සෙහි ගතිතකාකාවිය ච කිඤ්චි වත්තුං අසක්කුණෙය්‍යතාය සබ්බදිසාසු ඔලොකෙත්වායෙව අම්හාකං චාරිත්තං පාළිආදීසු න දිට්ඨපුබ්බං, අථ ඛො පන ආචරියප්පවෙණීවසෙනෙව චරිම්හාති වත්වා පරාජයං පත්වා පාරුපනපක්ඛෙයෙව පවිසිංසූති. රාජා ච ඉතො පට්ඨාය භික්ඛූ පාරුපනවත්තමෙව කාරාපෙතුං සාමණෙරානං ඔවදන්තූති රාජාණං ඨපෙසි. තතො පට්ඨාය එකංසිකපක්ඛාථෙරා අරුණුග්ගමනකාලෙ කොසියාවිය සීසං උට්ඨහිතුම්පි න සක්කාති.

国王依止该长老，并以其戒律善巧为据，说道：“在圣典中是这样，在义注等中也是这样。”然后问道：“你们偏袒一肩之说，在圣典、义注、复注及其他典籍中都未见到，既然如此，为何行此法？”于是，那些偏袒一肩派的长老，犹如在四肘房内人赃并获的盗贼，又如被人追赶的乌鸦，无言以对，唯环顾四方。他们说道：“我们的行法，在圣典等中确实未曾见过，然而是依师承传统而行。”说罢，自认失败，归入披覆衣派。国王于是下令：“自今而后，诸比丘应教导沙弥，只行披覆衣法。”自此，偏袒一肩派的长老，犹如黎明时的猫头鹰，不能抬头。

සොකසරභූමහාචෙතියස්ස පුරත්ථිමදිසාභාගෙ ද්වීහි පාසාදෙහි අලඞ්කතං චතුභූමිකං භූමිකිත්තිවිරාමං නාම විහාරං කාරාපෙත්වා නන්දමාලත්ථෙරස්ස අදාසි, නරින්දාභිධජමහාධම්මරාජාධිරාජගුරූති නාමලඤ්ඡම්පි අදාසි. සො පන ථෙරො ඡප්පදවංසිකොති දට්ඨබ්බො. අභිනවොපසම්පන්නකාලෙයෙව විනයවිනිච්ඡයස්ස සුත්තසඞ්ගහස්ස මහාවග්ගට්ඨකථාය ච අත්ථයොජනං මරම්මභාසාය අකාසි, සාසනසුද්ධිදීපිකං නාම ගන්ථම්පි අකාසීති.

王于索迦萨拉布(Sokasarabhū)大塔东面，造四层精舍，饰以二殿，名为地誉止息(Bhūmikittivirāma)，施予难陀摩罗(Nandamāla)长老，复赐予“人主胜幢大法王中之王师”(Narindābhidhajamahādhammarājādhirājagurū)之称号。当知彼长老乃六足(Chappada)传承者。彼于新受具足戒时，即以缅甸语为《戒律抉择》、《经集》(Suttasaṅgaha)及《大品义注》(Mahāvaggaṭṭhakathā)作义疏，亦造《教净明灯》(Sāsanasuddhidīpika)一书。

තතො පච්ඡා කලියුගෙ තෙචත්තාලීසාධිකෙ වස්සසතෙ සහස්සෙ ච සම්පත්තෙ ඵග්ගුනමාසස්ස කාළපක්ඛපන්න රසමියං රතනසිඛමාපකස්ස රඤ්ඤො මජ්ඣිමපුත්තො රජ්ජං කාරෙසි[Pg.146].

其后，于迦梨时代(Kaliyuga)一千一百四十三年，帕古那月(Phaggunamāsa)黑分第十五日，宝顶造者(Ratanasikhamāpaka)王之中子登基为王。

තදා රාජා එවං චින්තෙසි,-එකංසිකපාරුපනවසෙන උප්පන්නො විවාදො පුබ්බෙසං රාජූනං කාලෙ වූපසමිතුං න සක්කා, සිරිපවරසුධම්මමහාරාජින්දාධිපතිනො කාලෙපි රාජගෙහෙ සන්නිපාතාපෙත්වා රඤ්ඤො සම්මුඛෙ කථාපිතත්තා විස්සට්ඨෙන කථෙතුං ඔකාසස්ස අලද්ධත්තා යථාකාමං වත්තුං අවිසහත්තා පරාජයො අහොසීති ලෙසං ඔඩ්ඩතුං ඔකාසො භවෙය්‍යමය්හං පන කාලෙ ඊදිසං අකත්වා තෙසං තෙසං ථෙරානං විහාරෙ දූතං පෙසෙත්වා සකසකවාදං කථා පෙස්සාමි, එවඤ්හි සති තෙතෙථෙරා විස්සට්ඨා හුත්වා කථෙස්සන්තීති.

那时，国王这样想：“过去诸王时代因偏袒一肩覆衣而生的争论无法平息，即使在吉祥最胜善法大王中之王主(Siripavarasudhammamahārājindādhipati)时期，虽然召集他们在王宫集会，并在国王面前讨论，但由于未能获得自由发言的机会，不敢随心所欲地说话，他们便会找借口说自己失败了。在我执政时，不应如此，而是派遣使者到各位长老的寺院，让他们各自陈述自己的论点，这样长老们就能畅所欲言了。”

එවං පන චින්තෙත්වා අන්තොයුධනායකං අමච්චං පධානං කත්වා තෙසං තෙසං ථෙරානං සන්තිකං ගන්ත්වා ආරොචාපෙසි,-සකසකවාදං විස්සට්ඨා හුත්වා වදථාති. අථ එකංසිකගණිකා ථෙරා අම්හෙහි වුත්තවචනං පාළිආදීසු න දිස්සති, අථ ඛො පන ආචරියප්පවෙණීවසෙනෙව මයං චරිම්හාති අනුජානිංසු.

如此思虑后，国王便任命内务大臣(antoyudhanāyaka amacca)为首，前往诸长老处宣告：“请各位畅所欲言，陈述各自的论点。”当时，偏袒一肩派的长老们承认道：“我们所说的话在巴利圣典等中没有记载，但我们只是按照师承(ācariyappaveṇī)奉行。”

මහාරාජා ච එවං ථෙරානං අනුජානනෙ සති කිඤ්චි කත්තබ්බං නත්ථි, ඉදානි පරිමණ්ඩලසුප්පටිච්ඡන්නසික්ඛාපදානි අවිකොපෙත්වා සාමණෙරා ගාමං පවිසන්තූති රාජලෙඛනං තත්ථ තත්ථ පෙසෙසි.

大王在长老们如此承认后，认为已无他事可做，于是将王令送到各处：“如今，沙弥们在不违越穿着整齐的学处(parimaṇḍalasuppaṭicchannasikkhāpadāni)下，可以进入村落。”

අපරභාගෙ පන සහස්සොරොධගාමතො උපසම්පදා වස්සෙන සත්තවස්සිකං ඤාණං නාම භික්ඛුං ආනෙත්වා අන්තොයුධවිහාරං නාම කාරාපෙත්වා තස්ස අදාසි, ඤාණාභිසාසනධජමහාධම්මරාජගුරූති නාමලඤ්ඡම්පි අදාසි. අථ රඤ්ඤා යාචිතො රාජාභිසෙකගන්ථං පරිසොධෙත්වා මරම්මභාසාය අත්ථං යොජෙසි.

后来，国王从千户村(Sahassorodhagāma)迎请一位名为智(Ñāṇa)、具足七年戒腊的比丘，为他建造了一座名为内务精舍(Antoyudhavihāra)的寺院并供养给他，又赐予他“智教导幢大法王导师”(Ñāṇābhisāsanadhajamahādhammarājaguru)的名号印章。之后，应国王的请求，他校订了《王位灌顶仪轨》(Rājābhisekagantha)，并用缅语解释了其义。

අපරභාගෙ භගවා ධරමානොයෙව ආගන්ත්වා චතුන්නං යක්ඛානං දමෙත්වා තෙහි දින්නං මංසොදනං පටිග්ගහෙත්වා පබ්බතසාමන්තදෙසං [Pg.147] ගන්ත්වා පරිභුඤ්ජිත්වා තං ඨානං ඔලොකෙත්වා සිතං පාත්වාකාසි. අථ ආනන්දත්ථෙරො කාරණං පුච්ඡි. අනාගතෙ ඛො ආනන්ද ඉමස්මිං දෙසෙ මහානගරං භවිස්සති, චත්තාරො ච ඉමෙ යක්ඛා තස්මිං නගරෙ රාජානො භවිස්සන්තීති බ්‍යාකාසි.

后来，世尊在世时亲自前来，调伏了四位夜叉，接受了他们供养的肉饭，去到山麓之地享用。他观察那个地方后，露出微笑。于是阿难长老询问其原因。世尊预言道：“阿难，未来在这个地方将会出现一座大城市，而这四位夜叉将会成为那个城市的国王。”

යථාබ්‍යාකතනියාමෙනෙව කලියුගෙ චතුචත්තාලීසාධිකෙ වස්සසතෙ සහස්සෙ ච සම්පත්තෙ මාඝමාසස්ස කාළපක්ඛද්වාදසමියං අඞ්ගාරවාරෙ උත්තරඵග්ගුනීනක්ඛත්තෙන යොගෙ අමරපුරං නාම මහාරාජට්ඨානීනගරං මාපෙසි.

正如预言所示，在迦利时代(Kaliyuga)一千一百四十四年，摩伽月黑半月第十二日，星期二，与北颇勒古尼宿(Uttaraphaggunī)交会时，他建造了名为阿玛拉普拉的大王都城。

සිරිපරවිජයානන්තයසත්‍රිභවනාදිත්‍යාධිපතිපණ්ඩිතමහාධම්මරාජාධිරාජාති නාමලඤ්ඡම්පි පටිග්ගණ්හි.

他接受了“吉祥殊胜胜利无边名声·三界之日主宰·智者大法王中王”(Siriparavijayānantayasatribhavanādityādhipatipaṇḍitamahādhammarājādhirāja)的名号印章。

අග්ගමහෙසියා කාරාපිතං ජෙය්‍යභූමිවිහාරකිත්තිනාමකං විහාරං ගුණාභිලඞ්කාරසද්ධම්මමහාධම්මරාජාධිරාජගුරුත්ථෙරස්ස අදාසි, යො ‘මෙ ඔ සයාඩො’ ඉති වුච්චති.

大王后命人建造了名为“胜利地名闻精舍”(Jeyyabhūmivihārakitti)的寺院，并供养给“功德庄严正法大法王中王导师”长老(Guṇābhilaṅkārasaddhammamahādhammarājādhirājaguru)，此长老被称为“梅奥萨亚多”。

කන්නීනගරභොජකාය රාජකඤ්ඤාය කාරාපිතං විහාරරමණීයවිරාමං නාම විහාරං ගුණමුනින්දාධිපති මහාධම්මරාජාධිරාජගුරුත්ථෙරස්ස අදාසි, යො ‘මාං ලෙ සයාඩො’ ඉති වුච්චති.

坎尼城(Kannīnagara)城主的公主命人建造了名为“精舍美妙休憩处”(Vihāraramaṇīyavirāma)的寺院，并供养给“功德牟尼主宰大法王中王导师”长老(Guṇamunindādhipati Mahādhammarājādhirājaguru)，此长老被称为“曼勒萨亚多”。

උපරඤ්ඤො දෙවියා කාරාපිතං මඞ්ගලාවිරාමං නාම විහාරං තිපිටකසද්ධම්මසාමිමහාධම්මරාජාධිරාජගුරුත්ථෙරස්ස අදාසි, යො ‘සොං ඨා සයාඩො’ ඉති වුච්චති.

副王妃命人建造了名为“吉祥休憩处”(Maṅgalāvirāma)的寺院，并供养给“三藏正法主大法王中王导师”长老(Tipiṭakasaddhammasāmimahādhammarājādhirājaguru)，此长老被称为“松塔萨亚多”。

මජ්ඣිමගෙහවාසිදෙවියා කාරාපිතං මඞ්ගලාවාසාතුලං නාම විහාරං ඤාණජම්බුදීපඅනන්තධජමහාධම්මරාජාධිරාජගුරුත්ථෙරස්ස අදාසි, යො ‘මෙං ජ්වා සයාඩො’ ඉති වුච්චති.

中宫妃命人建造了名为“吉祥无与伦比居所”(Maṅgalāvāsātula)的寺院，并供养给“智瞻部洲无尽幢大法王中王导师”长老(Ñāṇajambudīpaanantadhajamahādhammarājādhirājaguru)，此长老被称为“明瓦萨亚多”。

ඉමෙ ප්පන චත්තාරො මහාථෙරෙ සඞ්ඝරාජට්ඨානෙ ඨපෙසි.

他将这四位大长老安置于僧王之位。

උත්තරගෙහවාසිදෙවියා කාරාපිතං මඞ්ගලභූමිකිත්තිං නාම [Pg.148] විහාරං කවින්දාභිසද්ධම්මධරධජමහාධම්මරාජගුරුත්ථෙරස්ස අදාසි, යො ‘ඤ්‍යොං කාං සයාඩො’ ඉති වුච්චති.

北宫妃命人建造了名为“吉祥地名闻”(Maṅgalabhūmikitti)的寺院，并供养给“诗王胜法持幢大法王导师”长老(Kavindābhisaddhammadharadhajamahādhammarājaguru)，此长老被称为“纽康萨亚多”。

සිරිඛෙත්තනගරභොජකෙන රාජකුමාරෙන කාරාපිතං අතුලභූමිවාසං නාම විහාරං කවින්දාභිසද්ධම්මපවරමහාධම්ම රාජගුරුත්ථෙරස්ස අදාසි, යො ‘ස්වෙ ටොං සයාඩො’ ඉති වුච්චති.

室利刹(Sirikhetta)城主王子命人建造了名为“无与伦比地居”(Atulabhūmivāsa)的寺院，并供养给“诗主上胜法殊胜大法王导师”(Kavindābhisaddhammapavaramahādhammarājaguru)长老，此长老被称为“绥东萨亚多”。

අන්තොඅමච්චෙන එකෙන කාරාපිතං විහාරං ඤාණාලඞ්කාරසද්ධම්මධජමහාධම්මරාජගුරුත්ථෙරස්ස අදාසි, යො ‘සෙං ටෙ සයාඩො’ ඉති වුච්චති.

一位内务大臣命人建造了一座寺院，并供养给“智庄严正法幢大法王导师”(Ñāṇālaṅkārasaddhammadhajamahādhammarājaguru)长老，此长老被称为“森德萨亚多”。

වාමබලනායකෙනාමච්චෙන කාරාපිතං විහාරං පරමසිරිවංසධජමහාධම්මරාජගුරුත්ථෙරස්ස අදාසි, යො ‘මෙ ඨී සයාඩො’ ඉති වුච්චති.

左军统领大臣命人建造了一座寺院，并供养给“最胜吉祥族幢大法王导师”(Paramasirivaṃsadhajamahādhammarājaguru)长老，此长老被称为“梅蒂萨亚多”。

ධම්මවිනිච්ඡකෙන එකෙනාමච්චෙන කාරාපිතං විහාරං කවින්ද සාරධජමහාධම්මරාජාධිරාජගුරුත්ථෙරස්ස අදාසි, යො ‘ලොකා ම්හාං කෙං සයාඩො’ ඉති වුච්චති.

一位断法大臣命人建造了一座寺院，并供养给“诗主精要幢大法王中王导师”(Kavindasāradhajamahādhammarājādhirājaguru)长老，此长老被称为“洛卡玛肯萨亚多”。

ඉච්චෙවං පරියත්තිකොවිදානං අනෙකානං මහාථෙරානං සද්ධිං නාමලඤ්ඡෙන විහාරං දත්වා අනුග්ගහං අකාසි. යස්මා පන සබ්බෙසං ථෙරානං නාමං උද්ධරිත්වා විසුං විසුං කථිතෙ අයං සාසනවංසප්පදීපිකකථා අතිප්පපඤ්චා භවිස්සති, තස්මා ඉධ අජ්ඣුපෙක්ඛිත්වා වත්තබ්බමෙව වක්ඛාමාති.

如是，他向许多精通教理的大长老布施了题有其名号的寺院，给予护持。然而，若将所有长老的名字一一列举述说，这部《教法世系明灯史》(Sāsanavaṃsappadīpikakathā)的叙述便会过于繁复，故此处略过，仅说当说之事。

පච්ඡාභාගෙ චත්තාරො මහාථෙරා රාජාදුබ්බලතාය යථාකාමං සාසනං විසොධෙතුං සක්ඛිස්සන්තීති මඤ්ඤිත්වා පුන අට්ඨ ථෙරෙ එතෙහි චතූහි මහාථෙරෙහි සද්ධිං සාසනං විසොධාපෙතුං සඞ්ඝනායකට්ඨානෙ ඨපෙසි. සෙය්‍යථිදං, කවින්දාභිසද්ධම්මපවරමහාධම්මරාජගුරුත්ථෙරො, තිපිටකාලඞ්කාරධජමහාධම්මරාජගුරුත්ථෙරො, චක්කින්දාභිධජමහාධම්මරාජගුරුත්ථෙරා, පරමසිරිවංසධජමහාධම්මරාජගුරුත්ථෙරො, ජනින්දාභිපවරමහාධම්මරාජගුරුත්ථෙරො, මහාඤාණාභිධජමහාධම්මරාජගුරුත්ථෙරො[Pg.149], ඤාණාලඞ්කාරසද්ධම්මධජමහාධම්මරාජගුරුථෙරො, ඤාණාභිසාසනධජමහාධම්මරාජගුරුත්ථෙරොති.

后来，国王认为因王权衰弱，四位大长老将无法随心所欲地净化教法，于是又任命了八位长老，让他们与这四位大长老一起净化教法，并将他们安置在僧伽领袖之位上。他们是：诗主上胜法殊胜大法王导师长老、三藏庄严幢大法王导师长老、轮主阿毗幢大法王导师长老、最胜吉祥族幢大法王导师长老、人主阿毗殊胜大法王导师长老、大智阿毗幢大法王导师长老、智庄严正法幢大法王导师长老、智阿毗教法幢大法王导师长老。

අථ අරහාපි සමානො නිස්සයමුච්චකඞ්ගවිකලො විනානිස්සයාචරියෙන වසිතුං න වට්ටතීති ජානිත්වා නිස්සයා චරියප්පහොනකානං ථෙරානං නිස්සයඞ්ගානි නිස්සයමුච්චකාරහානං නිස්සයමුච්චකඞ්ගානි පරිපූරාපෙත්වා නිස්සිතකානං නිස්සයං ගණ්හිත්වාව නිසීදාපෙසි.

那时，他了知“即使是阿罗汉，若不具足免除依止的条件，也不应在没有依止师的情况下居住”，于是为那些能作为依止师的长老们补足了依止的条件，为那些应免除依止者补足了免除依止的条件，然后才让依止者接受依止并安住下来。

තතො පච්ඡා කලියුගෙ පඤ්ඤාසාධිකෙ වස්සසතෙ සහස්සෙව සම්පත්තෙ ඤාණාභිසාසනධජමහාධම්මරාජගුරුත්ථෙරංයෙව එකං සඞ්ඝරාජට්ඨානෙ ඨපෙසි. තතො පට්ඨාය සොයෙව එකො සඞ්ඝනායකො හුත්වා සාසනං විසොධයි.

此后，在迦利时代一千一百五十年之际，他仅将智阿毗教法幢大法王导师长老一人立于僧王之位。自此以后，唯有他一人作为僧伽领袖，净化了教法。

තතො පච්ඡා එකපණ්ණාසාධිකෙ වස්සසතෙ සහස්සෙ ච සම්පත්තෙ ඵග්ගුනමාසෙ මහාමුනිචෙතියස්ස දක්ඛිණදිසාභාගෙ ද්වීහි ඉට්ඨකමයෙහි පාකාරෙහි පරික්ඛිත්තං පඤ්චභූමිකං අසොකාරාමෙ රතනභූමිකිත්තිං නාම විහාරං අතිමහන්තං කාරාපෙත්වා ඤාණාභිසාසනධජමහාධම්මරාජගුරුත්ථෙරස්ස අදාසි. ඤාණාභිවංසධම්මසෙනාපතිමහාධම්මරාජාධිරාජගුරූති නාමලඤ්ඡම්පි පුන අදාසි. තතො අඤ්ඤානි ජෙය්‍යභූමිවිහාරකිත්තිමඞ්ගලවිරාමාදයො අනෙකෙපි විහාරෙ තස්සෙව අදාසි.

此后，在一千一百五十一年法尔古那月(Phagguna)，国王在大牟尼塔的南面，于阿育王寺中，用两道砖墙围绕，建造了一座极其巨大的五层楼阁，名为“宝地名闻”(Ratanabhūmikitti)精舍，供养给智阿毗教法幢大法王导师长老。又再次赐予他“智增法军主大法王中王导师”(Ñāṇābhivaṃsadhammasenāpatimahādhammarājādhirājaguru)的称号。此后，又将胜利地精舍(Jeyyabhūmi-vihāra)、名闻吉祥园(Kittimaṅgala-virāma)等诸多精舍都供养给他。

සො පන තෙසු විහාරෙසු වාරෙන නිසීදිත්වා පරියත්තිං වාචෙසි. උභතොවිභඞ්ගානිපි වාචුග්ගතං අකාසි. නිච්චංයෙව එකාසනිකධුජඞ්ගං සමාදියි.

那位长老在那些寺院中轮流安住，教授教理。他还将二部《毗崩伽》背诵娴熟，并且恒常受持一座食头陀支。

සො පන ථෙරො උපසම්පදාවස්සෙන පඤ්චවස්සිකො හුත්වා පුබ්බෙව සඞ්ඝරාජභාවතො පෙටකාලඞ්කාර නාම නෙත්තිසංවණ්ණනං අභිනවටීකං අකාසි. අට්ඨවස්සිඉකකාලෙ සඞ්ඝරාජා අහොසි. සඞ්ඝරාජා හුත්වා සාධුජ්ජනවිලාසිනිං නාම [Pg.150] දීඝනිකායටීකං අකාසි. අරියවංසාලඞ්කාරං නාම ගන්ථඤ්ච අකාසි. මහාධම්මරඤ්ඤා යාචිතො ජාතකට්ඨකථාය අත්ථයොජනං චතුසාමණෙරවත්ථුං රාජොවාදවත්ථුං තිගුම්භථොමනං ඡද්දන්තනාගරාජුප්පත්තිකථං රාජාධිරාජ විලාසිනිං නාම ගන්ථඤ්චාති එවමාදයොපි අකාසි.

那位长老在具足戒腊五年时，尚未成为僧王之前，就撰写了名为《藏庄严》(Peṭakālaṅkāra)的《导论》新疏。戒腊八年时，他成为了僧王。成为僧王后，他撰写了名为《善人悦》(Sādhujjanavilāsinī)的《长部》复注，还写作了名为《圣种庄严》(Ariyavaṃsālaṅkāra)的著作。应大法王之请，他还为《本生义注》作了义理疏解，并撰写了《四沙弥事》、《王教事》、《三丛林赞》、《六牙象王本生记》、《王中王悦》等著作。

කලියුගෙ පන ද්වාසට්ඨාධිකෙ වස්සසතෙ සහස්සෙ ච සම්පත්තෙ සීහළදීපතො අම්පගහපතිස්සො, මහාදම්පො, කොච්ඡ ගොධො, බ්‍රාහ්මණවත්තො, භොගහවත්තො, වාතුරගම්මොති ඉමෙ ඡ සාමණෙරා දස ධාතුයො ධම්මපණ්ණා කාරත්ථාය ආනෙත්වා අමරපුරං නාම මහාරාජට්ඨානීනගරං ආගතා සද්ධිං එකෙන උපාසකෙන.

在迦利时代一千一百六十二年之际，有六位沙弥：安巴嘎哈帕蒂萨(Ampagahapatissa)、摩诃丹波(Mahādampo)、果差·果陀(Koccha Godho)、婆罗门瓦达(Brāhmaṇavatto)、 भोग哈瓦达(Bhogahavatto)、瓦都拉嘎摩(Vāturagammo)，他们为兴法之故，从狮子洲(Sīhaḷadīpa)携来十颗舍利与贝叶经，与一位优婆塞一起来到名为阿玛拉普拉的大王都城。

අථ ඤාණාභිවංසධම්මසෙනාපතිමහාධම්මරාජාධිරාජගුරුනා සඞ්ඝරඤ්ඤා උපජ්ඣායෙන කවින්දාභිසද්ධම්මධරධජමහාධම්මරාජගුරුත්ථෙරෙන ජනින්දාභිධජමහාධම්මරාජගුරුත්ථෙරෙන මුනින්දඝොසමහාධම්මරාජගුරුත්ථෙරෙනාති එවමාදීහි රාජගුරුත්ථෙ රෙහි කම්මවාචරියෙහි හත්ථිරජ්ජුසුවණ්ණගුහසීමායං උපසම්පදකම්මං කාරාපෙසි, උපාසකඤ්ච සාමණෙරභූමියං පතිට්ඨාපෙසි, තතො පච්ඡා ච අනෙකවාරං ආගතානං භික්ඛූනං පුන සික්ඛං ගණ්හාපෙසි, සාමණෙරානඤ්ච උපසම්පදකම්මං කාරාපෙසි, උපාසකානඤ්ච පබ්බජ්ජකම්මන්ති.

于是，以僧王兼戒师——智增法军主大法王中王导师，以及诗主阿毗正法持幢大法王导师长老、人主阿毗幢大法王导师长老、牟尼音大法王导师长老等诸位王师长老为羯磨语阿阇梨，在象王金窟界中为他们举行了具足戒羯磨，并让那位优婆塞安立于沙弥位。此后又多次为前来的比丘们重新授予学处，为沙弥们举行具足戒羯磨，为优婆塞们举行出家羯磨。

අපරභාගෙ පන කලියුගෙ ඡචත්තාලීසාධිකෙ වස්සසතෙ සහස්සෙ ච සම්පත්තෙ පිතුරඤ්ඤො ආචරියපුබ්බො අතුලො නාම ථෙරො චීවරපටලං උපරිසඞ්ඝාටිං කත්වා උරබන්ධනවත්ථං බන්ධිතබ්බන්ති චූළගණ්ඨිපදෙ වුත්තත්තා සාමණෙරානං ගාමප්පවසෙනකාලෙ එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කත්වා උරබන්ධනවත්ථං බන්ධිත්වායෙව පවිසිතබ්බන්ති දළං කත්වා රඤ්ඤො සන්තිකං ලෙඛනං පවෙසෙසි.

后来，在迦利时代一千一百四十六年之际，先王之师阿图罗长老，因《小疑难义释》中说“应将衣布叠成上层僧伽梨，并系上胸带”，故而坚定地认为沙弥们进入村庄时，必须偏袒上衣，系上胸带才能进入，并向国王呈递了书信。

අථ රාජා තං සුත්වා මහාථෙරෙ සුධම්මසභායං සන්නිපාතාපෙත්වා [Pg.151] අතුලත්ථෙරෙන සද්ධිං සාකච්ඡං කාරාපෙසි. අථ අතුලත්ථෙරො චීවරපටලං උපරිසඞ්ඝාටිං කත්වා උරබන්ධනවත්ථං බන්ධිතබ්බන්ති චූළගණ්ඨිපදෙ ආගතපාඨං දස්සෙත්වා සාමණෙරානං ගාමප්පවෙසනකාලෙ එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කත්වා උරබන්ධනවත්ථං බන්ධිත්වා පවිසිතබ්බන්ති ආහ.

国王听闻此事后，便在善法堂召集诸大长老，让他们与阿图罗长老进行讨论。于是阿图罗长老展示了《小疑难义释》中“应将衣布叠成上层僧伽梨，并系上胸带”的原文，并说：“沙弥们进入村庄时，应该偏袒上衣，系上胸带后再进入。”

අථ මහාථෙරා තං පුච්ඡිංසු,-ඊදිසො අධිප්පායො අඤ්ඤත්ථ දිස්සති වා මා වාති. අථ අතුලත්ථෙරො එවමාහ,-අඤ්ඤත්ථ පන ඊදිසො අධිප්පායො න දිස්සතීති. එවං හොතු, අයං ගන්ථො කෙන කතොති. සීහළදීපෙ අනුරාධපුරස්ස දක්ඛිණදිසාභාගෙ පොක්කන්ති ගාමෙ අරහන්තෙන මොග්ගලානත්ථෙරෙනාති. අයමත්ථො කථං ජානිතබ්බොති. පිටකත්තයලක්ඛණගන්ථෙ ආගතත්තාති. අයඤ්ච පිටකත්තය ලක්ඛණගන්ථො කුතො ලද්ධොති. බුද්ධඝොසත්ථෙරෙන කිර සීහළදීපතො ආනීතත්තා තතො, අයඤ්හි ගන්ථො සීහළදීපතො අත්තනා ආනීතෙසු ගන්ථෙසු අසුකො ගන්ථො අසුකෙන ථෙරෙන කතොති විඤ්ඤාපනත්ථාය බුද්ධඝොසත්ථෙරෙන කතො, ඉදානායං ගන්ථො අම්හාකං හත්ථෙ සංවිජ්ජතීති. සචෙ ඉදානායං ගන්ථො තුම්හාකං හත්ථෙ සංවිජ්ජති, අම්හාකං දස්සෙහීති. පස්සථාවුසො අයමම්හාකං හත්ථෙ ගන්ථොති දස්සෙසි. අථ මහාථෙරෙහි සඞ්ඝරාජප්පමුඛෙහි තස්මිං ගන්ථෙ පස්සිතෙ විනයගණ්ඨිපදං සීහළදීපෙ පරක්කමබාහුරඤ්ඤො කාලෙ මොග්ගලානත්ථෙරො අකාසීති ආගතං, න චූළගණ්ඨිපදං සීහළදීපෙ අනුරාධපුරස්සදක්ඛිණදිසාභාගෙ පොක්කන්තිගාමෙ අරහා මොග්ගලානත්ථෙරො අකාසීති.

于是诸大长老问他：“这样的意趣在别处可见吗？”阿图罗长老如是说：“然而，这样的意趣在别处不可见。”“那么，此论著为何人所作？”“在狮子国(Sīhaḷadīpa)阿努拉德普勒(Anurādhapura)的南方，波康提(Pokkanti)村，由阿罗汉目犍连(Moggalāna)长老所作。”“此义如何得知？”“因其出于《三藏特征论》(Piṭakattayalakkhaṇagantha)。”“此《三藏特征论》又从何处得来？”“据说是由觉音(Buddhaghosa)长老从狮子国带来的。此论著是觉音长老为了说明他自己从狮子国带来的诸论著中‘某论著为某长老所作’而撰写的，如今此论著就在我们手中。”“若此论著现今在你们手中，请出示给我等。”他便出示说：“贤友(āvuso)们请看，此论著就在我等手中。”于是以僧王(Saṅgharāja)为首的诸大长老们查看了那部论著，发现其中记载：‘《律藏疑难义释》(Vinayagaṇṭhipada)是目犍连长老在狮子国勇臂王(Parakkamabāhu)时期所作’，而不是‘《小疑难义释》(Cūḷagaṇṭhipada)是阿罗汉目犍连长老在狮子国阿努拉德普勒的南方，波康提村所作’。

අථ ථෙරා එවමාහංසු,-කස්මා පන පිටකත්තයලක්ඛණගන්ථෙ අනාගතම්පි ආගතංවිය කත්වා මුසා වදථ, න නු තුම්හාකම්පි එකංසිකභික්ඛූනං මුසාවාදසික්ඛාපදං අත්ථීති. අථ අතුලත්ථෙරො උත්තරිං වත්තුං අසක්කුණෙය්‍යත්තා ලුද්දකස්ස [Pg.152] වාකුරෙ බන්ධමිගොවිය ඵන්දමානො හුත්වා අට්ඨාසි, සහොඩ්ඩෙන ගහිතොවිය චොරො සහමුසාවාදකම්මෙන සො ථෙරො ගහිතො අහොසීති.

于是诸长老如是说：“为何你们将《三藏特征论》中未记载之事说成仿佛已记载一般，打妄语呢？难道你们这些固执己见的比丘，没有妄语学处(musāvādasikkhāpada)吗？”于是阿图罗长老无法再作答，犹如陷入猎人罗网的野兽般颤抖而立，又如人赃俱获的盗贼，那位长老因其妄语之业而被抓住了。

ඉදං ඉමස්ස අත්ථස්ස ආවිභාවත්ථාය වත්ථු, –

此为阐明此义的故事。

ඉමස්මිං කිර රට්ඨෙ එකො ජනපදවාසීපුරිසො කෙනචිදෙව කරණීයෙන අමරපුරං නාම මහාරාජට්ඨානීනගරං ආගච්ඡි. ආගන්ත්වා ච පච්චාගතකාලෙ අන්තරාමග්ගෙ පාථෙය්‍යං ඛයං අහොසි. අථස්ස එතදහොසි,- ඉදානි මම පාථෙය්‍යං ඛයං අහොසි, ඉමස්මිං කිර රට්ඨෙ සහස්සොරොධගාමෙ ලද්ධවරො නාම මහාසෙට්ඨි සබ්බත්ථ භූතලෙ අතිවිය පාකටො. තස්සාහං ඤාතීති වඤ්චෙත්වා කථෙස්සාමි, එවං සති තෙන මහාසෙට්ඨිනා මිත්තසන්ථවං කාතුං තෙතෙගාමිකා මනුස්සා මම බහු ලාභං දස්සන්ති, තදා පාථෙය්‍යෙන අකිච්ඡො භවිස්සාමීති. එවං පන චින්තෙත්වා අන්තරාමග්ගෙ සම්පත්තසම්පත්තගාමෙසු මහාභොගානං ගෙහං විචිනෙත්වා මහාභොගානං සන්තිකං පවිසිත්වා කථාසල්ලාපං අකාසි.

据说在此国中，有一乡居之人因某些事务来到名为阿玛拉普拉(Amarapura)的王都(mahārājaṭṭhānīnagara)。当他返回时，在途中干粮已尽。于是他心想：“现今我之干粮已尽，据说在此国中，千户村(Sahassorodhagāma)有一位名为乐施(Laddhavara)的大富长者(mahāseṭṭhi)，在各地都非常有名。我将欺骗他们说我是他的亲戚。如此一来，为了与那位大富长者结交，那些村民将给我许多好处，届时我便不愁干粮了。”他如此思忖后，在途中所经过的每个村庄里，寻找富裕人家的宅邸，然后进入富人家中与他们交谈。

අථ තෙතෙගාමිකා ත්වං කුතො ආගතො, කුහිං ගමිස්සසි, කස්ස ඤාති,කො වා ත්වන්ති පුච්ඡිංසු. අමරපූරමහාරාජට්ඨානීනගරතො ආගතො, සහස්සොරොධගාමං ගමිස්සාමි, සහස්සොරොධගාමෙ ලද්ධවරස්ස නාම මහාසෙට්ඨිනො ජාමාතා ධනවඩ්ඪකො නාමාහන්ති ආහ.

于是那些村民问他：“你从何处来？将往何处去？是谁的亲戚？你又是谁？”他回答说：“我从阿玛拉普拉王都而来，将往千户村去。我是千户村中名为乐施的大富长者之女婿，名为财增(Dhanavaḍḍhaka)。”

අථ තෙතෙගාමිකා ලද්ධවරෙන මහාසෙට්ඨිනා මිත්තසන්ථවං කාතුං නානාභොජනෙහි භොජෙසුං. අඤ්ඤෙහිපි බහූහි පණ්ණාකාරෙහි සඞ්ගහං අකංසු. ඉමිනාව නයෙන සම්පත්ත සම්පත්තගාමෙසු වඤ්චෙත්වා අත්තනො ගුණං කථෙත්වා අද්ධාන මග්ගං තරි. පච්ඡා පන සහස්සොරොධගාමං සම්පත්තො. සො සහස්සොරොධගාමං න සම්පත්තපුබ්බො. ලද්ධවරො මහාසෙට්ඨි තෙන න දිට්ඨපුබ්බො. සහස්සොරොධගාමං සම්පත්තෙයෙව අයං කිං නාම ගාමොති අපුච්ඡිත්වායෙව තස්මිං ගාමෙ මහාභොගතරස්ස [Pg.153] මහාගෙහං විචිනන්තො තස්සෙව ලද්ධවරස්ස සෙට්ඨිනො මහන්තං ගෙහං පස්සිත්වා ලද්ධවරස්ස සෙට්ඨිනො සන්තිකං පවිසිත්වා තෙන සද්ධිං කථාසල්ලාපං අකාසි.

于是那些村民为了与乐施大富长者结交朋友，便用各种美食款待他。其他人也用许多礼物来供养他。他便以同样的方式，在所到达的每个村庄行骗，宣扬自己的身份，继续赶路。后来，他到达了千户村。他以前从未到过千户村，也从未见过乐施大富长者。刚一到达千户村，他甚至都没问“此村名为何？”，就在村里寻找最富裕人家的豪宅，结果看到了那位乐施大富长者的宏伟住宅。他直接走进乐施大富长者的住所，与他攀谈起来。

අථ මහාසෙට්ඨි තං පුච්ඡි,-ත්වං කුතො ආගතො, කුහිං ගමිස්සසි, කස්ස ඤාති,කො ත්වන්ති. අමරපුරමහාරාජට්ඨානීනගරතො සාමි ආගතො, සහස්සොරොධගාමං ගමිස්සාමි, සහස්සොරොධගාමෙ ලද්ධවරස්ස නාම මහාසෙට්ඨිනො ජාමාතා, ධනවඩ්ඪකො නාමාහන්ති ආහ.

于是大富长者问他：“你从何处来？将往何处去？是谁的亲戚？你又是谁？”他回答说：“主人，我从阿玛拉普拉王都而来，将往千户村去。我是千户村中名为乐施的大富长者之女婿，名为财增。”

අථ මහාසෙට්ඨි තස්ස මුඛං උජුං ඔලොකෙත්වා අයං මාණව සහස්සොරොධගාමොයෙව, අහම්පි ලද්ධවරො නාම මහාසෙට්ඨි, මම ධීතරො සන්ති, තාපි සස්සාමිකායෙව හොන්ති, ඉදානි තා සකසකස්සාමිකානංයෙව සන්තිකෙ වසන්ති, න ත්වං කදාචි මයා දිට්ඨපුබ්බො, කෙන කාරණෙන කුතො ආගන්ත්වා මම ජාමාතා භවසීති පුච්ඡි.

于是大富长者直视其面，问道：“这位年轻人，你就是千户村的人。而我就是有福的大富长者。我有几个女儿，她们也都有丈夫了，如今她们都和各自的丈夫住在一起。我从未见过你，你因何缘故，从何处而来，竟成了我的女婿呢？”

අථ සො ම්මනුස්සෙහි අනුබන්ධියමානොවිය මිගො සකලම්පි කායං ඵන්දාපෙත්වා කිඤ්චි වත්තබ්බං වචනං අජානිත්වා අලද්ධප්පතිට්ඨානතාය එවං සති කුතො ආගතො, කුහිං ගමිස්සාමි, කස්ස ඤාති, කො වා අහන්ති ඉදානි න ජානාමි, සබ්බදිසා සම්මුය්හාමි, ඛමාහි මම අපරාධං, ඉතො පට්ඨාය යාව ජීවිතපරියොසානා න වඤ්චෙස්සාමි, වඤ්චෙතුං න විසහාමි, ඉදානි අතිවිය භායාමි, මා කිඤ්චි දණ්ඩකම්මං කරොහීති වත්වා වෙගෙන උට්ඨහිත්වා පලායීති.

于是那人全身颤抖，如同被人们追赶的鹿一般，不知该说什么话，因无立足之地，便说道：“如此一来，‘我从何处来？将往何处去？是谁的亲戚？我又是谁？’我现在都不知道了，我完全迷失了方向。请原谅我的过错，从今以后直到生命终结，我将不再欺骗，也不敢再欺骗。我现在非常害怕，请不要施加任何惩罚！”说完便迅速起身逃走了。

ඉච්චෙවං අතුලත්ථෙරො දුම්මුඛො හුත්වා යංවාතංවා මුඛාරූළං විලපිත්වා සඞ්ඝමජ්ඣෙ නිසීදි.

就这样，阿图罗长老(Atulatthero)面色不悦，口不择言地哀叹着，在僧团中坐了下来。

අයං අතුලත්ථෙරස්ස පඨමො පරාජයො.

这是阿图罗长老的第一次失败。

තතො පච්ඡා ඛලිත්වා කද්දමෙ පතිතං පුරිසං පුන උපරි අක්කමන්තාවිය පුන මහාථෙරා එවං පුච්ඡිංසු,-ඉදං භන්තෙ තව චූළගණ්ඨිපදං නාම තීසු විනයමහාටීකාසු සාධකවසෙන දස්සිතං [Pg.154] චූළගණ්ඨිපදං උදාහු අපරන්ති. තීසු විනයමහාටීකාසු සාධකවසෙන දස්සිතං චූළගණ්ඨිපදංයෙව ඉදන්ති. එවංසති කස්මා තව චූළගණ්ඨිපදෙයෙව වුත්තඤ්හි වජිරබුද්ධිටීකායං, වුත්තඤ්හි සාරත්ථදීපනීටීකායං, තථා හි වුත්තං විමති විනොදනීටීකායන්ති තාසං විනයමහාටීකානං පච්ඡා හුත්වා තිස්සො විනයමහාටීකායො සාධකවසෙන දස්සිතාති. එවං පන පුච්ඡන්තො සො මයා පුබ්බෙ වුත්තං තීසු විනයමහාටීකාසු සාධකවසෙන දස්සිතං චූළගණ්ඨිපදංයෙව ඉදන්ති වචනං සච්චමෙවාති මුඛාසුඤ්ඤත්ථාය පුනප්පුනං වදි.

此后，诸大长老又像踩踏已陷泥沼之人一般，再次追问：“尊者，您这部名为《小疑难义释》(Cūḷagaṇṭhipada)的著作，是三部律藏大疏(Vinayamahāṭīkā)中作为论证依据所引用的那部《小疑难义释》，还是另一部呢？”他答道：“正是三部律藏大疏中作为论证依据所引用的那部《小疑难义释》。”（众人又问：）“既然如此，为何您的《小疑难义释》中却说‘《金刚智疏》(Vajirabuddhiṭīkā)中如是说’‘《心义灯》(Sāratthadīpanī)中如是说’，以及‘《除疑遣惑疏》(Vimativinodanī)中亦如是说’呢？您的书是在这些律藏大疏之后才出现的，却将这三部律藏大疏作为论证依据来引用。”当被如此追问时，他为了避免无言以对，便一再空口辩称，他先前所说“这正是三部律藏大疏中作为论证依据所引用的那部《小疑难义释》”之言为实。

ඉදඤ්ච ඉමස්ස අත්ථස්ස ආවිභාවත්ථාය වත්ථු, –

为阐明此义，其事如下：

එකො කිර පුරිසො එකෙන සහායෙන සද්ධිං පුත්තදාරපොසනත්ථාය රඤ්ඤො භතිං ගහෙත්වා යුද්ධකම්මං කාතුං සඞ්ගාමං ගච්ඡති. අථ පරසෙනාය යුජ්ඣිත්වා පරසෙනා අභිභවිත්වා සබ්බෙ මනුස්සා අත්තනො අත්තනො අභිමුඛට්ඨානං පලායිංසු. අථ සොපි පුරිසො තෙන සහායෙන සද්ධිං අත්තනො අභිමුඛට්ඨානං පලායි. තොකං පලායිත්වා අන්තරාමග්ගෙ පරසෙනාහි පහරිතදණ්ඩෙන මුච්ඡිතො හුත්වා සො පුරිසො තෙන සද්ධිං ගන්තුං න සක්කා, අන්තමසො නිසීදිතුම්පි න සක්කා.

据说有一人为了养活妻儿，接受国王的俸禄，带着一个同伴去战场作战。于是与敌军交战，击败敌军后，所有人都各自朝自己来的方向逃跑。那人也和同伴一起朝自己来的方向逃跑。逃了一小段路，在途中被敌军用棍棒击打而昏厥过去，那人既不能和同伴一起走，甚至连坐都坐不起来。

අථ සහායස්ස එතදහොසි,-ඉදානි අයං අතිවිය බාළගිලානො හොති මරණාසන්නො, සචාහං තස්ස උපට්ඨහිත්වා ඉධෙව නිසීදෙය්‍යං, වෙරිනො ආගන්ත්වා මං ගණ්හිස්සන්තීති. එවං පන චින්තෙත්වා ගිලානස්ස සන්තකානි කහාපණවත්ථාදීනි ගහෙත්වා තං තත්ථෙව ඨපෙත්වා ගච්ඡති. සකට්ඨානසමීපං පන පත්තස්ස තස්ස එතදහොසි,- සචෙ තං අන්තරාමග්ගෙ ඨපෙත්වා ආගච්ඡාමීති වදෙය්‍යං, තස්ස ඤාතකා මම උපරි දොසං රොපෙස්සන්ති, ඉදානි සො මරිත්වා අහං එකකොව ආගච්ඡාමීති වදිස්සාමීති. සකට්ඨානං පන පත්වා තස්ස භරියා තස්ස සන්තිකං ආගන්ත්වා මය්හං පන සාමිකො [Pg.155] කුහිං ගතො, කත්ථ ඨපෙත්වා ත්වං එකකොව ආගච්ඡසීති පුච්ඡි. තව අය්‍යෙ සාමිකො පරෙසං ආවුධෙන පහරිත්වා කාලඞ්කතො, ඉමානි තව සාමිකස්ස සන්තකානීති වත්වා කහාපණවත්ථාදීනි දත්වා මා සොචි මා පරිදෙවි, ඉදානි මතකභත්තං දත්වා පුඤ්ඤභාගංයෙව භාජෙහීති සමස්සාසෙසි. අථ සා තානි ගහෙත්වා රොදිත්වා මතකභත්තං දත්වා පුඤ්ඤභාගං භාජෙසි.

这时，他的同伴心中思忖：“现在这个人病得很重，已临近死亡，如果我留下来照料他，敌人来了会抓住我。”他如此思忖后，便拿走了病人的钱财衣物等，将他弃置于彼处，然后离去。当他走到靠近自己住处的地方时，他又想：“如果我说‘我将他弃置于半路便回来了’，他的亲戚们将会责怪我。不如说‘他已死去，我独自一人回来了’。”当他抵达自己的住处时，那人的妻子来到他面前问道：“我的丈夫去了哪里？你将他弃置于何处，独自一人回来了？”他就说：“夫人，你的丈夫被他人以武器击杀，已经命终。这些是你丈夫的遗物。”说完，他将钱财衣物等交予她，并安慰道：“莫要悲伤，莫要哭泣，现在应布施亡者食，并将功德回向给他。”于是她接过那些东西，哭泣着布施了亡者食，并将功德回向给他。

අපරභාගෙ පන ථොකං කාලං අතික්කන්තෙ ගිලානා වුට්ඨිතො සකගෙහං ආගච්ඡති. භරියාපි තං න සද්දහි. අහං න කාලඞ්කතො, ගිලානංයෙව මං ඨපෙත්වා සො මම සන්තකානි ගහෙත්වා ගතො, සචෙ මං ත්වං න සද්දහසි, අහං අන්තොගබ්භෙ නිලීයිත්වා නිසීදිස්සාමි, තං පක්කොසෙත්වා පුච්ඡාහීති ආහ.

此后，过了一小段时间，那病人康复后，回到了自己的家。他的妻子也不相信他。他说：“我并未命终，他只是将生病的我弃置于彼，然后拿走了我的财物。如果你不相信我，我可以躲藏在内室中，你可唤他前来询问。”

අථ සා තං පක්කොසෙත්වා බහි ගබ්භෙ නිසීදිත්වා පුච්ඡි,-මම සාමි සාමිකො කාලඞ්කතොති තං සච්චං වා අලිකං වාති. සච්චමෙවෙතං, යං තව සාමිකො කාලඞ්කතොති.

于是她唤他前来，自己坐在外室问道：“先生，我的丈夫命终了，此是真话还是假话？”“是真话，你的丈夫确实已经命终。”

අථ සො පුරිසො බහි ගබ්භං නික්ඛමිත්වා අඞ්ගුලිං පසාරෙත්වා න ඉදානි භොසම්ම අහං කිඤ්චි මත්තොපි මරාමි, කස්මා පන අමරන්තංයෙව මං මතො එසොති වදෙසීති. අථ කිඤ්චි වත්තබ්බස්ස කාරණස්ස අදිස්සනතො මුඛාසුඤ්ඤත්ථාය අඞ්ගුලිං පසාරෙත්වා උජුං ඔලොකෙත්වා ඉදානි ත්වං ඉධ ආගන්තුං සමත්ථොපි මතොයෙව, මතොති මයා වුත්ත වචනං සච්චංයෙව, නාහං කිඤ්චි අලිකං වදාමීති ආහ. එවං සො පුනප්පුනං වදන්තොපි ජීවමානකස්ස සංවිජ්ජමානත්තා පච්චක්ඛෙයෙව ච තස්ස ඨිතත්තා කොචිපි තස්ස වචනං න සද්දහි, පරාජයංයෙව සො පත්තොති.

于是那人从内室走出，伸出手指说道：“喂，朋友！我现在明明还活着，丝毫未死，为何你却对还活着的我说‘他死了’呢？”由于找不到任何可说的理由，为了避免无言以对，他伸出手指，直视前方，说道：“现在你即使能来到此处，也确实是已死之人。我说你死了的话是真实的，我并未说谎。”即使他如此一再重复，但因那人还活着且就在眼前，故无人相信他的话，他最终只能失败。

ඉච්චෙවං [Pg.156] අතුලත්ථෙරො මුඛාසුඤ්ඤත්ථාය වදන්තොපි කොචි න සද්දහි, පරාජයංයෙව සො පත්තොති.

如此，阿图罗长老即使为了避免无言以对而说，也无人相信，他最终只是失败。

අයං අතුලත්ථෙරස්ස දුතියො පරාජයො.

这是阿图罗长老的第二次失败。

පුනපි සෙය්‍යථාපි ලුද්දකො කුඤ්ජරං දිස්වා එකෙන වාරෙන උසුනා විජ්ඣිත්වා පතන්තම්පි කුඤ්ජරං පුන අනුට්ඨාහනත්ථාය කතිපයවාරෙහි උසූහි විජ්ඣති, එවමෙව එකවාරෙනෙව පරාජයං පත්තං පන වාදස්ස අනුක්ඛිපනත්ථාය කතිපයවාරෙහි පරාජයං පාපෙතුං පාරුපනවාදිනො මහාථෙරා එවමාහංසු,- තව චූළගණ්ඨිපදෙයෙව සාමණෙරානං පරිමණ්ඩලසුප්පටිච්ඡන්නාදීනි වත්තානි අභින්දිත්වායෙව පවිසිතබ්බොති පුබ්බෙ වත්වා චීවරපටලඋපරිසඞ්ඝාටිං කත්වා උරබන්ධනවත්ථං බන්ධිතබ්බන්ති පන වුත්තං, කස්මා පන පුබ්බෙන අපරං අසංසන්දිත්වා වුත්තං, තුම්හාකං වාදෙ පටිසරණභූතානං පාළිඅට්ඨකථාටීකාගන්ථන්තරානං නත්ථිතාය අම්හාකං පටිසරණභූතං චූළගණ්ඨිපදන්ති වදථ, තුම්හාකං පටිසරණභූතා චූළගණ්ඨිපදතොයෙව භයං උප්පජ්ජතීති වත්වා සහ නිලීයනට්ඨානෙන ගහිතං චොරං විය සහ නිස්සයෙන අධම්මවාදිනො ගණ්හිංසු.

复次，譬如猎人见象，以一箭射之，象虽倒地，为使其无法再起，仍以数箭连射。同样地，为使已败之论无法再起，持覆衣论的大长老们以数种方式令其彻底失败，他们说道：“你们的《小疑难义释》(Cūḷagaṇṭhipada)中，先是说沙弥应不破坏圆整覆藏等规制而进入，后又说应将僧伽梨置于衣上并系上胸衣(urabandhanavattha)，为何前后之说不相吻合呢？你们说：‘因在我们的论点中，无巴利、义注、疏等其他论著可为依据，故以《小疑难义释》为依据。’然而，恐惧正是从你们作为依据的《小疑难义释》中产生！”言毕，便如捉拿盗贼，连其藏身之处一并拿下一般，将这些不如法的论者连同其所依之论一并击破。

ඉදං ඉමස්ස අත්ථස්ස අවිභාවත්ථාය වත්ථු, –

为阐明此义，有如下一事：

අතීතෙ කිර බාරාණසිතො අවිදූරෙ නදීතීරෙ ගාමකෙ පාටලි නාම නටමච්චො වසති. සො එකස්මිං උස්සව දිවසෙ භරියමාදාය බාරාණසිං පවිසිත්වා නච්චිත්වා වීණං වාදිත්වා ගායිත්වා ධනං ලභිත්වා උස්සවපරියොසානෙ බහු සුරාභත්තං ගාහාපෙත්වා අත්තනො ගාමං ගච්ඡන්තො නදීතීරං පත්වා නවොදකං ආගච්ඡන්තං දිස්වා භත්තං භුඤ්ජන්තො සුරං විවන්තො නිසීදිත්වා මත්තො හුත්වා අත්තනො බලං අජානන්තො මහාවීණං ගීවාය බන්ධිත්වා නදිං ඔතරිත්වා ගමිස්සාමීති භරියං හත්ථෙ ගහෙත්වා නදිං ඔතරි. වීණාඡිද්දෙහි උදකං [Pg.157] පාවිසි. අථ නං සා පීණා උදකෙ ඔසීදාපෙසි. භරියා පනස්ස ඔසීදනභාවං ඤත්වා තං විස්සජ්ජිත්වා උත්තරිත්වා නදීතීරෙ අට්ඨාසි. නටපාටලි සකිං උම්මුජ්ජති, සකිං නිම්මුජ්ජති, උදකං පවිසිත්වා උද්ධුමාතඋදරො අහොසි. අථස්ස භරියා චින්තෙසි,-මය්හං සාමිකො ඉදානි මරිස්සති, එකං ගීතං යාචිත්වා පරිසමජ්ඣෙ තං ගායන්තී ජීවිතං කප්පෙස්සාමීති චින්තෙත්වා සාමි ත්වං උදකෙ නිම්මුජ්ජසි, එකං මෙ ගීතං දෙහි, තෙන ජීවිතං කප්පෙස්සාමීති වත්වා–

据说，往昔在波罗奈城(Bārāṇasī)不远处的河岸边，有个村庄，住着一位名叫波吒利(Pāṭali)的戏子。在一个节日里，他带着妻子进入波罗奈城，跳舞、弹琴、唱歌，赚取了钱财。节日结束后，他买了许多酒食，在返回自己村庄的途中，抵达河边，看到河水上涨，便一边吃饭一边喝着酒，坐着。他喝醉后，不自量力，将大琴挂在脖子上，心想：“我要渡河”，便牵着妻子的手下到河里。琴的孔洞进了水。于是那把沉重的琴将他拖入水中。他的妻子知道他正在下沉，便放开他，上岸站在河边。戏子波吒利一会儿浮起，一会儿沉没，水进入他的身体，肚子胀得鼓鼓的。这时，他的妻子心想：“我的丈夫现在要死了，我向他要一首歌，便可在众人面前唱诵，以此维生。”于是说道：“夫君，你现在沉入水中，给我一首歌吧，我能靠它维生。”

බහුස්සුතං චිත්තකථං, ගඞ්ගා වහති පාටලිං;

වුය්හමානකං භද්දන්තෙ, එකං මෙ දෙහි ගාථකන්ති.

“多闻善语者，恒河正将波吒利冲走；尊者，您正被冲走，请赐我一偈。”

අථ නං නටපාටලි භද්දෙ කථං තව ගීතං දස්සාමි, ඉදානි මහාජනස්ස පතිසරණභූතං උදකං මං මාරෙතීති වත්වා–

这时，戏子波吒利对她说：“善女子，我如何能为你作歌呢？这本是大众所依止的水，现在却要杀死我！”如此说道：

යෙන සිඤ්චන්ති දුක්ඛිතං, යෙන සිඤ්චන්ති ආතුරං;

තස්ස මජ්ඣෙ මරිස්සාමි, ජාතං සරණතො භයන්ති.

“人们以此浇灌苦者，人们以此浇灌病者；我将在此中死去，恐惧竟从所依止处生起。”

අථ අතුලත්ථෙරො අත්තනො පතිසරණභූතා චූළගණ්ඨිපදතො භයං උප්පජ්ජිත්වා කිඤ්චි වත්තබ්බං අජානිත්වා අධොමුඛො හුත්වා පරාජායං පත්තොති.

于是阿图拉长老(Atulatthera)由于其所依止的《小疑难义释》而生起恐惧，不知该说什么，垂头丧气，遭受了失败。

අයං අතුලත්ථෙරස්ස තතියො පරාජයො.

这是阿图拉长老的第三次失败。

අථ රාජා තෙසං ද්වින්නං පක්ඛානං වචනං සුත්වා චූළගණ්ඨිපදස්ස පුබ්බාපරවිරොධිදොසහි ආකුලත්තා සුත්තසුත්තානුලොමාදීසු අප්පවිට්ඨත්තා ආගමසුද්ධියා ච අභාවතො පරොවස්සසතං චිරං ඨිතස්ස ගෙහස්සවිය අතිදුබ්බලවසෙන අථිරතං ජානිත්වා ඉදානි සාසනං පරිසුද්ධං භවිස්සතීති සොමනස්සප්පත්තො හුත්වා මම විජිතෙ සබ්බෙපි භික්ඛූ පාරුපනවසෙන සමානවාදිකා හොන්තූති ආණං ඨපෙසි. තතො [Pg.158] පට්ඨාය යාවජ්ජතනා සකලෙපි මරම්මරට්ඨෙ පාරුපනවසෙන සමානවාදිකා භවන්තීති.

于是国王听了那两派的言论后，知道《小疑难义释》由于前后矛盾的过失而混乱，不通达经、经随顺等，又缺乏传承的清净性，如同经历百余年之久的房屋般，因其极其脆弱而不可靠。他明白现在教法将会清净，心生欢喜，便下令：“在我的国土上，所有比丘都应在穿衣方式上持有相同的主张。”从那时起，直到今天，整个缅甸国(Marammaraṭṭha)的所有比丘都在穿衣方式上持有相同的主张。

අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො,-තෙසඤ්හි ද්වින්නං පක්ඛානං සන්නිපතිත්වා වචනප්පටිවචන වසෙන විවාදකථා විත්ථාරෙන වුච්චමානා ඡපඤ්චසාණවාරමත්තම්පි පත්වා නිට්ඨං න පාපුණෙය්‍ය. යස්මා පන සබ්බං අනවසෙසෙත්වා වුච්චමානං අයං සාසනවංසප්පටීපිකා අතිප්පපඤ්චා භවිස්සති, තස්මා එත්ථ ඉච්ඡිතමත්තමෙව දස්සයිත්වා අජ්ඣුපෙක්ඛාමාති.

此处仅是简述，因为如果让那两派聚集在一起，以言语问答的方式详细地展开辩论，即使持续五六月之久，也难以得出结论。然而，如果将一切都毫无遗漏地叙述出来，这部《教史灯》将会变得过于繁琐。因此，在此仅展示所需内容，其余则略过不谈。

ඤාණාභිවංසධම්මසෙනාපතිමහාධම්මරාජාධිරාජ ගුරු පන සඞ්ඝරාජා මහාථෙරො සීහළදීපෙ අමරපුරනිකායිකානං භික්ඛූනං ආදිභූතො ආචරියො බහූපකාරො. අමරපුරනිකායොති තත්ථෙරප්පභවොති.

智增法将大法王大帝王之师、僧王大长老，是狮子岛(Sīhaḷadīpa)阿玛拉普拉派比丘们的创始导师，广有助益。所谓阿玛拉普拉派，即源于彼长老。

කලියුගෙ පන එකාසීතාධිකෙ වස්සසතෙ සහස්සෙ ච සම්පත්තෙ තස්ස රඤ්ඤො නත්තා සිරිත්‍රිභවනාදිත්‍යපවරපණ්ඩිතමහාධම්මරාජාධිරාජා නාම රජ්ජං කාරෙසි. සො පන අමරපුරතො සඞ්කමිත්වා රතනපූරං චතුත්ථං මාපෙසි. තස්ස රඤ්ඤො කාලෙ ගුණමුනින්දාධිපතිමහාධම්මරාජාධිරාජගුරුත්ථෙරස්ස සීස්සං සජීවගාමවාසිං සීලාචාරං නාම ථෙරං අරඤ්ඤවාසීනං භික්ඛූනං පාමොක්ඛට්ඨානෙ ඨපෙසි. රාජාගාරනාමකෙ දෙසෙ විහාරං කාරාපෙත්වා තස්සෙව අදාසි.

在迦利时代一千一百八十一年到来时，那位国王的孙子——名为吉祥三界日最胜博学大法王的统治者开始执政。他从阿玛拉普拉迁都，建立了第四座宝城(Ratanapūra)。在该王时期，功德牟尼主大法王大帝王之师长老的弟子——名为戒行(Sīlācāra)长老、住在萨吉瓦伽马(Sajīvagāma)的阿兰若比丘，被立为阿兰若比丘的首领。国王在名为王家(Rājāgāra)的地方建造寺院，并布施给这位长老。

කලියුගෙ එකාසීතාධිකෙ වස්සසතෙ සහස්සෙ ච සම්පත්තෙ චලඞ්ගපුරතො පඤ්ඤාසීහං නාම ථෙරං ආනෙත්වා අසොකාරාමෙ රතනභූමිකිත්තිවිහාරෙ පතිට්ඨාපෙසි, මුනින්දාභිසිරිසද්ධම්මධජමහාධම්මරාජාධිරාජගුරූති නාමලඤ්ඡම්පි අදාසි.

在迦利时代一千一百八十一年到来时，国王从伽楞伽城(Calaṅgapura)迎请了名为慧狮(Paññāsīha)的长老，将其安立于阿育王寺的宝地名闻寺(Ratanabhūmikittivihāra)，并赐予“胜牟尼王吉祥正法幢大法王大帝王之师”的名号。

කලියුගෙ චතූසීසාධිකෙ වස්සසතෙ සහස්සෙ ච සම්පත්තෙ මුනින්දාභිවංසධම්මසෙනාපතිමහාධම්මරාජාධිරාජගුරූති නාමලඤ්ඡං දත්වා මහාජෙය්‍යභූමිවිහාරරම්මණීයං නාම විහාරං [Pg.159] දත්වා තංයෙව මහාථෙරං සඞ්ඝරාජට්ඨානෙ ඨපෙසි.

在迦利时代一千一百八十四年到来时，国王赐予“牟尼圣裔法将大法王大帝王之师”的头衔，布施名为大胜地悦意寺(Mahājeyyabhūmivihārarammaṇīya)的寺院，并立那位大长老为僧王。

එකස්මිඤ්ච සමයෙ මහාථෙරෙ රාජා පුච්ඡි,-චතස්සො දාඨා නාම චත්තාලීසාය දන්තෙසු අන්තොගධා වා, උදාහු චත්තාලීසාය දන්තෙහි විසුං භූතාති පුච්ඡි.

有一次，国王问大长老：“所谓的四颗犬齿，是包含在四十颗牙齿之内呢，还是与四十颗牙齿分开的？”

අථ එකච්චෙ ථෙරා එවමාහංසු,-චතස්සො දාඨා නාම චත්තාලීසාය දන්තෙසු අන්තොගධාති. එකච්චෙ පන චතස්සො දාඨා නාම චත්තාලීසාය දන්තෙහි විසුං භූතාති ආහංසු. අථ රාජා ගන්ථං ආහරථාති ආහ. අථ අන්තොගධවාදිකා ථෙරා ගන්ථං ආහරිංසු,- අඤ්ඤෙසං පරිපුණ්ණදන්තානම්පි ද්වත්තිංසදන්තා හොන්ති, ඉමස්ස පන චත්තාලීසං භවිස්සන්තීති ච.

于是有些长老这样说：“所谓的四颗犬齿，是包含在四十颗牙齿之内的。”另一些长老却说：“所谓的四颗犬齿，是与四十颗牙齿分开的。”于是国王说：“把典籍拿来！”主张包含在内的长老们便呈上典籍，（引文说）：“其他人即使牙齿完整也只有三十二颗牙齿，而这位却会有四十颗。”

දන්තාති පරිපුණ්ණදන්තස්ස ද්වත්තිංසදන්තට්ඨිකානි. තෙපි වණ්ණතො සෙතා, සණ්ඨානතො අනෙකසණ්ඨානා. තෙසඤ්හි හෙට්ඨිමාය තාව දන්තපාළියා මජ්ඣෙ චත්තාරො දන්තා මත්තිකාපිණ්ඩෙ පටිපාටියා ඨපිතආලාබුබීජසණ්ඨානා, තෙසං උභොසු පස්සෙසු එකෙකො එකමූලකො එකකොටිකො මල්ලිකමකුළසණ්ඨානො, තතො එකෙකො ද්විමූලකො ද්විකොටිකො යානකඋපත්ථම්ඵිනිසණ්ඨානො, තතො ද්වෙ ද්වෙ තිමූලකා තිකොටිකා, තතො ද්වෙ ද්වෙ චතුමූලකා චතුකොටිකාති. උපරිමාය දන්තපාළියාපි එසෙව නයොති ච.

牙齿是指具足牙齿者的三十二颗牙骨。它们颜色是白的，形状是多种多样的。其中，在下排牙列的中间，有四颗牙齿，形状像在泥团上依次放置的葫芦籽；在它们两侧，各有一颗单根、单尖、茉莉花蕾形状的牙齿；接着，各有一颗双根、双尖、形状像车轭销的牙齿；然后，各有两颗三根、三尖的牙齿；再然后，各有两颗四根、四尖的牙齿。上排牙列也是同样的道理。

තස්ස කිර උත්තරොට්ඨඅප්පකතාය තිරියං ඵාලෙත්වා අපනීතද්ධංවිය ඛායති, චත්තාරො දන්තෙ ද්වෙ ච දාඨා න ඡාදෙති, තෙන නං ඔට්ඨද්ධොති වොහරන්තීති ච.

据说他的上唇不饱满，看起来像被横向剖开并移除了一半，无法遮盖四颗门牙和两颗犬齿，因此人们称他为“半唇(Oṭṭhaddha)”。

තත්ථ තස්සාති ලිච්ඡවිනො නාම රාජකුමාරස්ස, උත්තරොට්ඨඅප්පකතායාති උපරි ඔට්ඨස්ස අප්පකතාය. අපනීතද්ධං වියාති උපරි ඔට්ඨස්ස උපඩ්ඪභාගං අපනීතං විය ඛායතීති අත්ථො. න ඡාදෙතීති උපරි ඔට්ඨස්ස උපඩ්ඪභාගෙ පන න පටිච්ඡාදෙති. තෙනාහි යෙන චත්තාරො දන්තෙ ද්වෙ ච දාඨා න ඡාදෙති, තෙන නං ලිච්ඡවීරාජකුමාරං ඔට්ඨද්ධොති වොහරන්තීති[Pg.160]. එවං අන්තොගධවාදෙහි ථෙරෙහි ගන්ථං ආහරිත්වා දස්සිතෙ සබ්බෙපි තස්මිං වාදෙ පතිට්ඨහිංසූති.

其中，“他的”是指离车(Licchavi)族的王子；“上唇不饱满”是指上唇不正常。“像被移除了一半”的意思是，看起来像是上唇的一半被移除了。“不遮盖”是指上唇的一半不能遮盖。因此，因为（上唇）不能遮盖四颗门牙和两颗犬齿，所以人们称那位离车王子为“半唇(Oṭṭhaddha)”。就这样，当持“包含”说的长老们引用典籍开示后，所有人都确立了那个说法。

එකස්මිඤ්ච කාලෙ රාජා මන්තිනිං අමච්චං පුච්ඡි,-පුබ්බරාජූහි විහාරස්ස චෙතියස්ස වා දින්නානි ඛෙත්තවත්ථුආදීනි පච්ඡිමරාජූනං කාලෙ යථාදින්නං තානි පතිට්ඨහන්ති වා මා වාති.

又有一时，国王问大臣与官员：“前代诸王布施给寺院或塔庙的田地、宅地等，在后代诸王的时代，是否还像当初布施时那样被确立？”

අථ මන්තිනිආමච්චො එවං කථෙසි,- සඞ්ඝිකාය භූමියා පුග්ගලිකානි බීජානි රොපයන්ති, භාගං දත්වා පරිභුඤ්ජිතබ්බානීති දසකොට්ඨාසෙ කත්වා එකො කොට්ඨාසො භූමිස්සාමිකානං දාතබ්බොති ච විනයපාළිඅට්ඨකථාසු වුත්තත්තා පුබ්බෙ එකෙන රඤ්ඤා දින්නානි ඛෙත්තවත්ථුආදීනි පච්ඡා එකස්ස රඤ්ඤො කාලෙ යථාදින්නං ඨිතානි. එත්ථ හි සඞ්ඝිකාය භූමියාති වුත්තත්තා ලාභසීමායංවිය බලිංයෙව අදත්වා සහ භූමියා දින්නත්තා පවෙණීවසෙන සඞ්ඝිකා භූමි අත්ථීති විඤ්ඤායති. එත්ථච පටිග්ගාහකෙසු මතෙසු තදඤ්ඤො චතුද්දිසසඞ්ඝො අනාගතසඞ්ඝො ච ඉස්සරො, තස්ස සන්තකො, තෙන විචාරෙතබ්බොති.

于是大臣与官员这样说道：“因为在律(Vinaya)藏的义注(aṭṭhakathā)中说：‘在僧团的土地上种植个人的种子，应在给出份额后享用’，以及‘应分为十份，将一份给予土地所有者’，所以，先前由一位国王布施的田地、宅地等，在后来另一位国王的时代，也像被布施时那样存续。此处，因为说到‘僧团的土地’，就像在得利界(lābhasīmā)中一样，虽然没有直接给出税赋(bali)，但因为是连同土地一起布施的，所以应知，依传统而有属于僧团的土地。并且在此，当接受者们去世后，其他的四方僧团和未来僧团是所有者，（土地）是他们的财产，应由他们来处理。”

චෙතිය පදීපත්ථාය පටිසඞ්ඛාරණත්ථාය වා දිඉන්නආරාමොපි ජග්ගිතබ්බො, වෙත්තනං අත්වාපි ජග්ගාපෙතබ්බොති චෙතියෙ ඡත්තං වා වෙදිකං වා ජිණ්ණං වා පටිසඞ්ඛරොන්තෙන සුධාකම්මාදීනි වා කරොන්තෙන චෙතියස්ස උපනික්ඛෙපතො කාරෙතබ්බන්ති ච අට්ඨකථායං වුත්තත්තා පුබ්බරාජූහි චෙතියස්ස දින්නානි ඛෙත්තවත්ථුආදීනි පච්ඡිමරාජූනං කාලෙපි චෙතියසන්තකසාවෙනෙව ඨිතානීති වෙදිතබ්බානි.

“为塔庙的灯供或修缮而布施的园林也应被照管，即使不给工资也应使其被照管。并且因为在义注(aṭṭhakathā)中说：‘当修缮塔庙的伞盖、围栏或破旧之处，或进行涂漆等工作时，应从塔庙的基金中支出。’所以应知，前代诸王布施给塔庙的田地、宅地等，在后代诸王的时代，也作为塔庙的财产而存续。”

අථාපරම්පි පුච්ඡි,- කදා කස්ස රඤ්ඤො කාලෙ ආදිං කත්වා ඛෙත්තවත්ථුආදීනි විහාරස්ස චෙත්‍යස්ස වා දින්නානීති.

又继续问道：“那么，是从何时、哪位国王的时代开始，将田地、宅地等布施给寺院或塔庙的呢？”

අථ මන්තිනමච්චො එවමාහ,-පුරිමකප්පෙසු පුරිමානං රාජූනං කාලෙපි විහාරස්ස චෙතියස්ස වා දින්නානීති වෙදිතබ්බානි, තෙනෙව සුජාතස්ස නාම භගවතො අම්හාකං බොධිසත්තො [Pg.161] චක්කවත්තිරාජා සද්ධිං සත්තහි රතනෙහි ද්විසහස්සෙ ඛුද්දකදීපෙ චත්තාරො මහාදීපෙ ච අදාසි, රට්ඨවාසිනො ච ආරාමගොපකකිච්චං කාරාපෙසීති ගන්ථෙසු ආගතං, තස්මා චිරකාලතොයෙව පට්ඨාය පුබ්බරාජූහි ඛෙත්තවත්ථුආදිනි දින්නානීති වෙදිතබ්බානි.

于是大臣与官员这样说道：“应知，在过去劫、过去诸王的时代，也曾有对寺院或塔庙的布施。正是在名为善生(Sujāta)的世尊时期，我们的菩萨——一位转轮王，连同七宝，布施了二千小岛和四大洲，并且让国中人民做园林守护者的工作，这在典籍中有所记载。因此应知，从很久以前开始，前代诸王就已布施田地、宅地等。”

රාජවංසෙසුපි භගවතො පරිනිබ්බානතො වස්සසතානං උපරි සිරිඛෙත්තනගරෙ එකාය ආපූපිකාය පඤ්චකරීස මත්තං ඛෙත්තං එකස්ස ථෙරස්ස දින්නං, තං ද්වත්තපොඞ්කො නාම රාජා විලුම්පිත්වා ගණ්හි. අථ පහාරඝණ්ටභෙරියො පහරිතාපි සද්දං න අකංසු. රඤ්ඤො කුන්තචක්කම්පි යථා පුබ්බෙ, තථා පෙසිතට්ඨානං න ගච්ඡි. අථ තං කාරණං ඤත්වා ආපූපිකාය යථාදින්නමෙව ථෙරස්ස නිය්‍යාදෙසීති.

在王统史中也有记载：世尊般涅槃一百多年后，在室利差呾罗城(Sirikhetta)，一位卖饼妇将五格利沙(karīsa)量的田地布施给了一位长老。后来，一位名为Dvattapoṅka的国王抢夺了它。于是，即使敲击战鼓和铜锣，也不发出声音。国王的矛和轮宝也不像以前那样，去到被派往的地方。然后，国王知道了那个原因后，就将（田地）像当初那样交还给了长老。

කලියුගෙ පන නවනවුතාධිකෙ වස්සසතෙ සහස්සෙ ච සම්පත්තෙ තස්ස කනිට්ඨො සිරිපවරාදිත්‍යලොකාපෙති විජයමහාධම්මරාජාධිරානා රජ්ජං කාරෙසි, සො පන රාජා රතනපූරතො සඞ්කමිත්වා අමරපුරං දුතියං මාපෙසි. තස්ස රඤ්ඤො රජ්ජං පත්තසංවච්ඡරෙයෙව ජෙට්ඨමාසස්ස ජුණ්හපක්ඛපඤ්චමියං රතනපූරනගරෙ මාරවිජයරතනසුධම්මාය නාම පිටකසාලාය සූරියවංසස්ස නාම ථෙරස්ස පරිසමජ්ඣෙ රාජලෙඛනං වාචාපෙත්වා සඞ්ඝරජ්ජං නිය්‍යාදෙසි. සූරියවංසාභිසිරිපවරාලඞ්කාරධම්මසෙනාපතිමහාධම්මරාජාධිරාජගුරූති නා මලඤ්ඡම්පි අදාසි.

于迦利时代(Kaliyuga)一千一百九十九年，其幼弟吉祥胜光阿迭多罗伽胜利大法王(Siripavarādityalokāpeti Vijayamahādhammarājādhirājā)开始执政。这位国王从宝城(Ratanapura)迁出，建造了第二座阿玛拉普拉(Amarapura)城。就在这位国王获得王位的同一年， ज्येष्ठ月(Jeṭṭha)白分第五日，在宝城名为“降魔胜宝善法”(Māravijayaratanasudhamma)的藏经堂中，于名为Sūriyavaṃsa的长老的会众中，让人宣读王室文书，授予其僧王之位，并赐予“Sūriyavaṃsābhisiripavarālaṅkāradhammasenāpatimahādhammarājādhirājaguru”的名号与印章。

සො පන ථෙරො කලියුගෙ පඤ්චවීසාධිකෙ වස්සසතෙ සහස්සෙ ච සම්පත්තෙ මිගසිරමාසස්ස ජුණ්හපක්ඛසත්තමියං සුත්තවාරෙ වාලුකවාපිගාමෙ පටිසන්ධියා විජාතොතිසත්තතිවයං සම්පත්තෙ සඞ්ඝරජ්ජං පත්තො සන්තින්ද්‍රියො ඛන්තී ධම්මො සික්ඛාකාමො පරියත්තිවිහාරදො තිපිටකාලඞ්කාරමහාධම්මරාජගුරුත්ථෙරස්ස සිස්සො. සො පන කලියුගෙ පන්නරසාධිකෙ [Pg.162] ද්විවස්සසතෙ සහස්සෙච සම්පත්තෙ තස්ස රඤ්ඤො කාලෙයෙව මච්චුවසං පත්තො.

那位长老于迦利时代(Kaliyuga)一千一百二十五年，鹿首(Migasira)月白分第七日周日，在沙池村(Vālukavāpi)结生。当他七十三岁时，获得僧王之位。他诸根寂静、具足忍辱、好乐学习、通晓教理，是“三藏庄严大法王古鲁”(Tipiṭakālaṅkāramahādhammarājaguru)长老的弟子。他在迦利时代一千二百一十五年，即那位国王在位期间去世。

අථ රාජා අනෙකසහස්සෙහි පාසාදෙහි අභූතපුබ්බෙහි අච්ඡරියකම්මෙහි සරීරඣාපනකිච්චං අකාසි. අථ කලියුගෙ සෙළසාධිකෙ වස්සසතෙ සහස්සෙච සම්පත්තෙ තස්ස මහාථෙරස්ස සිස්සං ඤෙය්‍යධම්මං නාම ථෙරං පුන සඞ්ඝරාජට්ඨානෙ ඨපෙසි. පඨමං ඤෙය්‍යධම්මාලඞ්කාරධම්ම සෙනාපතිමහාධම්මරාජාධිරාජගුරූති නාමලඤ්ඡං අදාසි. තතො පච්ඡා දුතියං ඤෙය්‍යධම්මාභිවංසසිරිපවරාලඞ්කාරධම්මසෙනාපතිමහාධම්මරාජාධිරාජ- ගුරූති නාමලඤ්ඡං අදාසි.

尔时，国王以数千前所未有、工艺奇妙之殿堂，举行了遗体火化仪式。后于迦利时代一千一百一十六年，将彼大长老之弟子，名智法(Ñeyyadhamma)的长老，复立于僧王之位。初赐予“智法庄严法军大法王中王师”(Ñeyyadhammālaṅkāradhammasenāpatimahādhammarājādhirājaguru)之称号与印章。其后，复赐予第二称号“智法上族吉祥最胜庄严法军大法王中王师”(Ñeyyadhammābhivaṃsasiripavarālaṅkāradhammasenāpatimahādhammarājādhirājaguru)与印章。

සො පන ථෙරො කලියුගෙ එකසට්ඨාධිකෙ වස්සසතෙ සහස්සෙච දෙවසූරගාමෙ පටිසන්ධියා විජාතො හුත්වා අසීතාධිකෙ වස්සසතෙ සහස්සෙච පඨමආසාළිමාසස්ස ජුණ්හපක්ඛචුද්දසමියං උපසම්පදභූමිං පත්තො.

又，彼长老于迦利时代一千一百六十一年，生于提婆修罗村(Devasūragāma)。至一千一百八十年，于初阿沙荼(Āsāḷha)月白分第十四日，得受具足戒。

තස්ස රඤ්ඤො කාලෙ කලියුගෙ නවනවුතාධිකෙ වස්සසතෙ සහස්සෙච සම්පත්තෙ සීහළදීපතො පඤ්ඤාතිස්සො නාම ථෙරො සද්ධිං සුනන්දෙන නාම භික්ඛුනා ඉන්දසාරෙන නාම සාමණෙරෙන එකෙන උපාසකෙන එකෙන දාරකෙනච අමරපුරං නාම නගරං සම්පත්තො. අථ සඞ්ඝරාජා තෙසං පච්චයානුග්ගහෙන ධම්මානුග්ගහෙච අනුග්ගහෙසි. තෙසු අපරභාගෙ කලියුගෙ ද්විවස්සාධිකෙ ද්විසතෙ වස්සසහස්සෙච සම්පත්තෙ පඤ්ඤාතිස්සත්ථෙරො ජරරොගෙන අභිභූතත්තා සඞ්ඛාරධම්මානං සභාවං අනතිවත්තත්තා කාලමකාසි. තස්ස පුන සික්ඛං ගණ්හිස්සාමීති පරිවිතක්කො මත්ථකං අප්පත්තො හුත්වා විනස්සයි. තෙනාහභගවා, –

于彼王时，迦利时代一千一百九十九年，有名般若帝须(Paññātissa)之长老，从师子岛(Sīhaḷadīpa)，与名善喜(Sunanda)之比丘、名因陀沙罗(Indasāra)之沙弥、一优婆塞及一童子，同抵阿玛拉普拉(Amarapura)城。尔时，僧王以资具之护助及法之护助而护持之。其后，于迦利时代一千二百零二年，般若帝须长老为老病所制，不越诸行法之自性而命终。彼“我将再受学”之思，未至究竟而坏灭。是故世尊言：

අචින්තිතම්පි [Pg.163] භවති, චින්ති තම්පි විනස්සති;

න හි චින්තාමයා භොගා, ඉත්ථියා පුරිසස්ස වාති.

不思亦可有，思之亦可无；非由思虑得财富，于女于男皆如是。

ඉමස්මිං පන ලොකෙ පණ්ඩිතො පුඤ්ඤං කත්තුකාමො අභිත්ථරෙව කරෙය්‍ය. කො නාම ජඤ්ඤා අජ්ජෙ වා සුවෙ වා පරසුවෙ වා මරණං භවිස්සභීති. තෙනාහ භගවා, –

又，于此世间，智者欲作福，应速行之。谁知死之将至，于今日、明日或后日耶？是故世尊言：

අභිත්ථරෙථ කල්‍යාණෙ, පාපා චිත්තං නිවාරයෙ;

දන්දඤ්හි කරතො පුඤ්ඤං, පාපස්මිං රමතී මනොති.

应急速于善，制止心于恶；行善缓为者，其心乐于恶。

අථ මහාරාජා තස්ස සරීරඣාපනකිච්චං බහූහි සාධුකීළනසභායෙහි අකාසි. තතො පච්ඡා සුනන්දස්ස නාම භික්ඛුස්ස පුන සික්ඛං අදාසි. සාමණෙරං පන උපසම්පදභූමියං පතිට්ඨාපෙසි. දාරකඤ්ච සාමණෙරභූමියන්ති.

尔时，大王以众多善妙之庆典集会，为彼行身体火化之事。其后，复授名善喜(Sunanda)之比丘学处，又令沙弥立于具足戒地，及令童子立于沙弥地。

තෙ පන මහාරාජා කලියුගෙ තිවස්සාධිකෙ ද්විසතෙ සහස්සෙච සම්පත්තෙ මාඝමාසෙ බහූහි පච්චයෙහි උපත්ථම්භෙත්වා තානිතානි සබ්බානි කම්මානි තීරෙත්වා කුසිමනගරජෙට්ඨස්ස එකස්ස අමච්චස්ස භාරං කත්වා තස්සෙව සබ්බානි කිච්චානි නිය්‍යාදෙත්වා සීහළදීපං පහිණීති.

又，彼大王于迦利时代一千二百零三年摩伽(Māgha)月，以众多资具支持，完成彼等一切事业后，委任拘尸摩城(Kusimanagara)一首席大臣，将一切事务交付于彼，派遣其往师子岛。

සඞ්ඝරාජාමහාථෙරො පන සාසනස්ස චිරට්ඨිතත්ථාය සොතාරානං සුඛප්පටිබොධනත්ථාය නානාගන්ථෙහි පාඨං විසොධෙත්වා සද්ධම්මප්පජ්ජොතිකාය නාම මහානිද්දෙසට්ඨකථාය අත්ථයොජනං මරම්මභාසාය අකාසි. බහූනං සිස්සානං පරියත්තිවාචනවසෙන ජිනසාසනස්ස අනුග්ගහං අකාසීති.

又，僧王大长老为令正法久住，为令听者易解，以种种典籍净化文句，以缅语为名《善法明》(Saddhammappajjotikā)之《大解释义注》(Mahāniddesa-aṭṭhakathā)作义疏。复以教授教理之方式，护持胜者之教，饶益众多弟子。

අපරභාගෙ කලියුගෙ අට්ඨවස්සාධිකෙ ද්විසකෙ සහස්සෙච සම්පත්තෙ මිගසිරමාසස්ස ජුණ්හපක්ඛඅට්ඨමියං තස්ස පුත්තො සීරිපවරාදිත්‍යවිජයානන්තයසමහාධම්මරාජාධිරාජා නාම රජ්ජං කාරෙසි. තදා සූරියවංසාභිසිරිපවරාලඞ්කාරධම්මසෙනාපතිමහාධම්මරාජාධිරාජගුරු- මහාථෙරස්ස සිස්සං පඤ්ඤාජොතාභිධජමහාධම්මරාජාධිරාජගුරුත්ථෙරං [Pg.164] සඞ්ඝරාජට්ඨානෙ ඨපෙසි.

其后，于迦利时代一千二百零八年鹿首(Migasira)月白分第八日，其子，名“吉祥最胜日胜无边誉大法王中王”(Sīripavarādityavijayānantayasamahādhammarājādhirājā)者，登位为王。尔时，彼王立“日族上吉祥最胜庄严法军大法王中王师”(Sūriyavaṃsābhisiripavarālaṅkāradhammasenāpatimahādhammarājādhirājaguru)大长老之弟子——“慧光上幢大法王中王师”(Paññājotābhidhajamahādhammarājādhirājagurutthera)长老于僧王之位。

සොපි සීලවා පරියත්තිකොවිදො සික්ඛාකාමො ලජ්ජීපෙසලො. අඞ්ගුත්තරනිකායපාළියා තදට්ඨකථායච අත්ථ යොජනං මරම්මභාසාය අකාසි.

彼亦具戒，通达教理，乐于学，有惭、可亲。以缅语为《增支部》圣典及其义注作义疏。

තස්ස රඤ්ඤො කාලෙ ඤෙය්‍යධම්මාභිවංසසිරිපවරාලඞ්කාරධම්මසෙනාපතිමහාධම්මරාජාධිරාජ- ගුරුත්ථෙරො සද්ධම්මවිලාසිනියා නාම පටිසම්භිදාමග්ගට්ඨකථාය අත්ථයොජනං මරම්මභාසාය අකාසි.

于彼王时，“所应知法上族吉祥最胜庄严法军大法王中王师”(Ñeyyadhammābhivaṃsasiripavarālaṅkāradhammasenāpatimahādhammarājādhirājaguru)长老，以缅语为名《善法庄严》(Saddhammavilāsinī)之《无碍解道义注》(Paṭisambhidāmagga-aṭṭhakathā)作义疏。

මණිජොතසද්ධම්මාලඞ්කාරමහාධම්මරාජාධිරාජගුරුත්ථෙරොසංයුත්ත- නිකායපාළියා තදට්ඨකථායච අත්ථයොජනං මරම්මභාසාය අකාසි.

“宝光正法庄严大法王中王师”(Maṇijotasaddhammālaṅkāramahādhammarājādhirājaguru)长老，以缅语为《相应部》圣典及其义注作义疏。

මෙධාභිවංසසද්ධම්මධජමහාධම්මරාජාධිරාජගුරුත්ථෙරො දීඝනිකායපාළියා තදට්ඨකථායච අත්ථයොජනං මරම්මභාසාය අකාසි.

慧增上种正法幢大法王上王导师(Medhābhivaṃsasaddhammadhajamahādhammarājādhirājagurutthero)长老，以缅语为《长部》圣典及其义注作义疏。

ඤෙය්‍යධම්මාභිවංසසිරිපවරාලඞ්කාරධම්මසෙනාපතිමහා ධම්මරාජාධිරාජගුරුත්ථෙරස්ස සිස්සො උපසම්පදාවසෙන පඤ්චවස්සිකො පඤ්ඤාසාමි නාමාහං සද්දත්ථභෙදචින්තානාමකස්සගන්ථස්ස ගණ්ඨිපදත්ථවණ්ණනං මරම්මභාසාය අකාසිං. දසවස්සිකකාලෙ පන අභිධානප්පදීපිකාසංවණ්ණනාය අත්ථයොජනං මරම්මභාසාය අකාසිං. තස්සාච පාඨං බහූහි ගන්ථෙහි සංසද්දිත්වා විසොධෙසින්ති.

我名般若萨弥(Paññāsāmi)，乃所应知法增上种吉祥胜严法将大法王上王导师(Ñeyyadhammābhivaṃsasiripavarālaṅkāradhammasenāpatimahādhammarājādhirājagurutthero)长老之弟子。受具足戒后五年，我以缅语为《语义差别思择》(Saddatthabhedacintā)一书作疑难义之释义。十年腊时，复以缅语为《名称辞典》(Abhidhānappadīpikā)之注疏作义疏，并以众多典籍校对、净化其文句。

අපරභාගෙ සක්කරාජෙ චුද්දසාධිකෙ ද්විසතෙ සහස්සෙච සම්පත්තෙ අයං අම්හාකං ධම්මිකො රාජා අනෙකසතජාතීසු උපචිතපුඤ්ඤානුභාවෙන ජිනසාසනස්ස පග්ගණ්හනත්ථාය සම්මාදෙවලොකපාලෙහි උය්‍යොජියනොවියරජ්ජසම්පත්තිං පටිලභි. දසබලස්සසාසනං පග්ගණ්හිතුකාමස්ස ධම්මරාජස්ස මනොරථො මත්ථකං පත්තො අහොසි. මරියාදං භින්දිත්වා දින්නකතමග්ගංවිය උදකං ලද්ධොකාසතාය සද්ධා මහොඝො [Pg.165] අවත්ථරිත්වා තිට්ඨති. චත්තාරිච වස්සානි අතික්කමිත්වා බෙසාඛමාසෙ පඤ්චකකුධභණ්ඩාදීහි අනෙකෙහි රාජභොග්ගභණ්ඩෙහි පරිවාරෙත්වා උදුම්බරභද්දපිට්ඨෙ සද්ධිං මහෙසියා අභිසෙකං පත්තො. තෙනාවොචුම්හා නාගරාජුප්පත්තිකථායං,-

后来，在萨迦纪年一千二百一十四年到来之际，我们这位如法之王，凭借无数生中积累的功德威力，为了扶助佛陀圣教，犹如被正护世天神劝请一般，获得了王位。这位想要扶助十力者圣教的法王，其心愿得以实现。犹如洪水冲破堤岸，获得通路，信心的洪流亦得其机，广为流布。经过四年，在吠舍佉月(besākhamāsa)，他以五种王室标帜等众多王室珍宝围绕，与王后一同在乌昙跋罗吉祥座上接受灌顶。因此，我们在《龙王出生记》中这样说：-

මහාපුඤ්ඤොව රාජායං, කට්ඨටඝෙව ආගතෙ;

සක්කරාජෙ හි සම්පත්තිං, පත්වා දානෙ රතො වතෙ.

大王实乃大福德，犹如木筏抵渡口；萨迦纪年得富贵，诚然乐于行布施。

තදා චත්තාරි වස්සානි, අතික්කමිත්වා විසාධිකෙ;

සද්ධිං මහෙසියා සෙකං, පත්තො හුත්වා මහාතලෙ.

彼时四年有余，他与王后一同于大地上接受灌顶。

ජිනචක්කඤ්ච ජොතෙසි, මහාසොකාදයො යථා;

අලජ්ජිනොච නිග්ගය්හ, පග්ගහෙත්වාන ලජ්ජිනො.

他使佛陀之轮绽放光芒，犹如大阿育王(Mahāsoka)等人；他制伏无惭者，扶助有惭者。

රට්ඨෙච දානසීලෙසු, භාවනායාභියුඤ්චයෙ;

නිමිරාජාදයො යථාති.

他应在王国中鼓励布施、持戒与修行，犹如尼弥王(Nimirāja)等人一样。

තදා යස්මා අලජ්ජිනො නිග්ගහිතබ්බපුග්ගලෙ අවීචිනරකෙ නික්ඛිපන්තොවිය නිග්ගහකම්මං අකාසි, තස්මා තෙ අලද්ධොකාසා නිලීයන්ති, යථා අරුණුග්ගමනකාලෙ කොසියාති. තෙනාවොචුම්හා නාගරාජුප්පත්තිකථායං,-

因为当时他对那些无耻且应受制伏的人，采取了犹如将他们投入无间地狱般的制伏行为，所以他们得不到机会而藏匿起来，就像黎明升起时的猫头鹰一样。因此我们在《龙王出生记》中说：-

තදා පන ජිනචක්කං, නභෙ චන්දොව පාකටං;

අලජ්ජිනො නිලීයන්ති, අරුණුග්ගෙව කොසියාති.

彼时佛陀之轮，如月显于空；无惭者藏匿，如枭鸟避晨曦。

යස්මාච ලජ්ජිනො පග්ගහිතබ්බපුග්ගලෙ භවග්ගෙඋක්ඛිපන්තොවිය පග්ගහකම්මං කරොති, තස්මා තෙ ලද්ධොකාසා උට්ඨිතසීසා නිරාසඞ්කා හුත්වා තිට්ඨන්ති, යථා චන්දිමසූරියාලොකානං පටිලද්ධකාලෙ ආදිකප්පිකාති. තෙනාවොචුම්හා, –

因为他对那些有惭且应受扶助的人，采取了犹如将他们举至有顶天般的扶助行为，所以他们得到机会，昂首挺立，无所畏惧，就像初劫时期的人们重获日月之光一样。因此我们说：-

තදාපිච [Pg.166] ජිනචක්කං, ඛෙ භාණුමාව පාකටං;

ලජ්ජිනොපි උට්ඨහන්ති, ඔභාලද්ධෙව කප්පිකාති.

彼时佛陀之轮，如日显于空；有惭者奋起，如劫初众生得光明。

තෙපිටකම්පි නවඞ්ගං බුද්ධවචනං චිරට්ඨිතිකං කත්තුකාමො පරියත්තිවිස්සරදෙහි මහාථෙරෙහි විසොධාපෙත්වා ලෙඛකානං භතිං දත්වා කණ්ඨජමුද්ධජාදිවිධානං සිථිලධනිතාදිවිධානඤ්ච පුනප්පුනං විචාරෙත්වා අන්තමසො පරිච්ඡෙදලෙඛමත්තම්පි අවිරාධෙත්වා අන්තෙපුරං පවිසෙත්වා සුවණ්ණමයෙසු ලොහමයෙසුච පොත්ථකෙසු ලිඛාපෙසි. ඤාණථාමසම්පන්නෙච භික්ඛූ විචිනෙත්වා යථාබලං විනයපිටකං විසුං විසුං ධාරෙති වාචුග්ගතං කාරාපෙති. අග්ගමහෙසිං ආදිං කත්වා සකල ඔරොධාදයො බහූ රාජසෙවකා අමච්චාදයො නාගරිකෙච යථාබලං සුත්තන්තපිටකං අභිධම්මපිටකඤ්ච විසුං විසුං එකෙකසුත්තමාතිකාපදභාජනීචිත්තවාරාදිවසෙන විභාජෙත්වා ධාරෙති වාචුග්ගතං කාරාපෙති. සයඤ්ච අනත්තලක්ඛණාදිකං අනෙකවිධං සුත්තං දෙවසිකං සජ්ඣායං කරොති. ජිනසාසනස්ස චිරට්ඨිතත්ථායසකලවිජිතෙච අරඤ්ඤවාසීනං භික්ඛූනං අස්සමස්ස සමන්තතො පඤ්චධනුසතප්පමාණෙ ඨානෙථලදකචරානං සබ්බෙසං සත්තානං අභයං අදාසි. පරියත්ති විසාරදානඤ්ච ථෙරානුථෙරානං මාතාපිතාදයො ඤාතකෙ සබ්බරාජකිච්චතො බලිකම්මතොච මොචාපෙත්වා යථාසුඛං වසාපෙති. එකාහෙනෙවාපි සහස්සමත්තෙ කුලපුත්තෙ පබ්බජූපසම්පදභූමීසු පතිට්ඨාපෙත්වා සාසනං පග්ගණ්හි. අඤ්ඤානිපි බහූනි පුඤ්ඤකම්මානි කරොති. කත්වාච විවට්ටමෙව පත්ථෙති, නො වට්ටං. අඤ්ඤෙච ඔරොධාදයො තුම්හෙ යානි කානිචි පුඤ්ඤකම්මානි කත්වා විවට්ටමෙව පත්ථෙත, මා වට්ටන්ති අභිණ්හං ඔවදති. අනිච්චලක්ඛණාදිසංයුත්තාය ධම්මකථාය නිච්චං ඔවදති. සයම්පි සමථවිපස්සනාසු නිච්චාරද්ධං අකාසි. රාජූනං පන රට්ඨසාමිකානං ධම්මතාය කිච්චබාහුල්ලතාය කදාචි කදාචි ඔකාසං න ලභති කම්මට්ඨානමනුයුඤ්ජිතුං, එවම්පි සමානො සරීරමලපරිජග්ගනකාලෙපි කම්මට්ඨානමනුයුඤ්ජතියෙව, න මොඝවසෙන කාලං ඛෙපෙති. ලොකෙ හි අමඞ්ගලසම්මතානිපි මනුස්සසීසකපාලට්ඨිආදීනි සුසාසනතො ආනෙත්වා දන්තකට්ඨාදීනි වා තංසදිසානි කාරාපෙත්වා අත්තනො සමීපෙ ඨපෙත්වා අට්ඨිකාදිභාවනාමයපුඤ්ඤං විචිනාති.

他为使包含三藏与九分教的佛语长久住世，便请精通教理的大长老们校订，付给抄写者报酬，并反复考究喉音、顶音等发音方法以及松音、紧音等规则，乃至连章节的标记亦不忽略，然后进入内宫，命人写在金册和铜册上。他又挑选具足智慧和力量的比丘，让他们根据各自的能力，分别受持和口诵律藏。他让以王后为首的所有后宫众人、众多王室侍从、大臣和市民，都根据各自的能力，将经藏和阿毗达摩藏，按照一一经、一一论母、句释、心品等方式来划分，分别受持和口诵。他自己也每日诵读《无我相经》等各种经典。为了佛陀的教法长久住世，他在全国范围内，于林住比丘的住所周围五百弓的区域，给予所有陆行和水行众生无畏。他还让那些精通教理的长老和中坚长老的父母等亲属，免除一切王室公务和赋税，让他们安乐地生活。他甚至在一天之内，就让上千名良家子安住于出家与受具足戒，以此扶助教法。他还做了许多其他功德善业。做了之后，只祈愿出离轮回(vivaṭṭa)，而不求轮回(vaṭṭa)。他还时常告诫后宫众人等：“你们做了任何功德善业，都只应祈愿出离轮回，不要祈愿轮回。”他时常以包含无常相等内容的法谈来教导众人。他自己也恒常勤修止(samatha)与观(vipassanā)。但作为国王和国土的主人，依其常规，因事务繁多，有时没有机会修习业处，即便如此，他甚至在清理身体污垢时也修习业处，不让时间白白流逝。世间认为不祥之物，如人的头骨等，他也让人从墓地取来，或让人制作牙签等类似的东西，放在自己身边，以此积累骨想等修行所成的福德。

තදා පන අම්හාකං ආචරියවරං පරියත්තිවිසාරදං තික්ඛ ජවනගච්ඡිරාදිඤාණොපෙතං විචිත්‍රධම්මදෙසනාකථං සකල මරම්මිකභික්ඛූනං ඔනමිතට්ඨානභූතං වුද්ධාපචායිං රූපසොභග්ගපත්තං යුත්තවාදිකං ඤෙය්‍යධම්මාභිමුනිවරඤාණකිත්තිසිරිධජධම්මසෙනාපති- මහාධම්මරාජාධිරාජගුරූති තතියං ලද්ධලඤ්ඡං තං භික්ඛුසඞ්ඝානං සකලරට්ඨවාසීනං පාමොක්ඛභාවෙ පතිට්ඨාපෙසි අසොකමහාරාජාවිය මහාමොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරං. තෙනාවොචුම්හා නාගරාජුප්පත්තිකථායං,–

那时，我们的尊师，他精通教理，具足敏锐、迅速、通达等智慧，善于宣说种种奇妙之法，是所有缅甸比丘的恭敬处，恭敬长老，相貌庄严，言语得体，获得了“Ñeyyadhammābhimunivarañāṇakittisiridhajadhammasenāpati-mahādhammarājādhirājaguru”此第三印记。如同阿育大王(Asokamahārājā)立大目犍连子帝须长老(Mahāmoggaliputtatissatthera)一般，国王亦将他立为全国比丘僧团及全国人民的首领。因此，我们在《龙王出生记》(Nāgarājuppattikathā)中说道：-

තදාච භික්ඛුසඞ්ඝානං, ථෙරං පාමොක්ඛභාවකෙ;

ඤෙය්‍යාදිලද්ධලඤ්ඡං තං, පතිට්ඨාපෙසි සාධුකන්ති.

那时，他善加安立了那位获得“Ñeyya”等印记的长老，使其成为比丘僧团的首领。

තදාච අම්හාකං ධම්මිකමහාරාජා සක්කරාජෙ එකූනවීසතාධිකෙ සහස්සෙ ද්විසතෙච සම්පත්තෙ මන්තලාඛ්‍යාතාචලස්ස සමීපෙ සුභූමිලක්ඛණොපෙතං එකනිපාතතිත්ථමිව බහුජනනයනවිහඞ්ගානං සබ්බනගරාලඞ්කාරෙහි පරික්ඛිත්තං මනුස්සානං චක්ඛුලොලතාජනකං නානාරතනෙහි සම්පුණ්ණං නානා වෙරජ්ජවාණිජානං පුටභෙදනට්ඨානභූතං රතනපුණ්ණනාමකං මහාරාජට්ඨානිකං මාපෙසි, මන්ධාතුවිය රාජගහං, සුදස්සනො වියච කුසාවතීනගරන්ති. තෙනාවොචුම්හා නාගරාජුප්පත්තිකථායං,–

那时，在萨卡纪元(sakkarāja)一千二百一十九年，我们的如法大王在名为曼陀罗(Mantala)的山附近，建造了一座名为“宝满城”(Ratanapuṇṇa)的王都。此都具备吉祥地相，如同一个汇聚的渡口，吸引着众多百姓的目光如鸟群般聚集；它被各种城市的庄严所围绕，令人生起眼目之贪，充满了种种珍宝，是各国商人打开货包的商贸之地。它就像真言王(Mandhātu)所建的王舍城(Rājagaha)，又如善见王(Sudassana)所建的拘萨婆提城(Kusāvatī)。因此，我们在《龙王出生记》中说道：

තදා කට්ඨටඣෙ සම්පත්තෙ, මන්තලාඛ්‍යාචලස්සච;

එරාවතීති නාමාය, මාපෙසි සමීපෙ නගරං.

那时，时值Kaṭṭhaṭajha年，国王于名为曼陀罗(Mantala)的山旁、名为伊洛瓦底(Erāvatī)的河边，建造了一座城市。

සුභූමිලක්ඛණොපෙතං[Pg.168], රතනපුණ්ණනාමකං;

රාජගහංව මන්ධාතු, අකිරම්මණියං සුභන්ති.

具足吉祥地相，名为“宝满城”；如真言王(Mandhātu)的王舍城(Rājagaha)，他建造得美好而令人喜悦。

සෙය්‍යථාපි නාම ලොකෙ ආලොකත්ථිකානං සත්තානං පීතිසොමනස්සං උප්පාදෙන්තො උපකරොන්තො උදයපබ්බතතො සහස්සරංසී දිවාකරො උට්ඨහති, එවමෙවං මරම්මරට්ඨිකානං ලජ්ජීපෙසලානං සික්ඛාකාමානං භික්ඛූනං ගිහීනඤ්ච පීතිසොමනස්සං උප්පාදෙන්තො උපකාරොන්තො අයං ධම්මිකොරාජා ඉමස්මිං මරම්මරට්ඨෙ උප්පජ්ජති.

譬如，为世间渴望光明的众生带来利益、生起喜悦与欣悦，千光之日从东方山升起；同样地，为缅甸国土中有惭、有德、乐于学习的比丘与在家众带来利益、生起喜悦与欣悦，这位如法的国王在此缅甸国土中出现。

ඉමඤ්ච ධම්මිකරාජානං නිස්සාය මරම්මරට්ඨෙ සම්මාසම්බුද්ධස්ස සාසනං අතිවිය ජොතෙති. වුඩ්ඪිං විරූළිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජති.

依靠这位如法的国王，正自觉者的教法在缅甸极为光耀，达到增长、增盛与广布。

සාසනඤ්ච නාමෙතං රාජානං නිස්සාය තිට්ඨතීති. අයං ධම්මිකරාජායෙව න සාසනස්සූපකාරො ධම්මචාරී ධම්මමානී, අපිච ඛො ධම්මිකරාජානං නිස්සිතාපි සබ්බරට්ඨවාසිකා සාසනස්සූපකාරායෙව ධම්මචාරිනො ධම්මමානිනො රාජානුගතා හුත්වා. තෙනෙවාහ මහාබොධිජාතකාදීසු, –

教法确实是依靠国王而住立的。不仅这位如法的国王是教法的助益者，是法的奉行者与尊重者；而且所有依靠这位如法国王的国中居民，也因随顺国王而成为教法的助益者、法的奉行者与尊重者。因此，在《大菩提本生》(Mahābodhijātaka)等经中说道：

ගවඤ්චෙ තරමානානං, උජුං ගච්ඡති පුඞ්ගවො;

සබ්බා ගාවී උජුං යන්ති, නෙත්තෙ උජුං ගතෙ සති.

牛群在横渡时，如果领头的公牛走得直，当领导者走得直时，所有的牛都走得直。

එවමෙව මනුස්සෙසු, යො හොති සෙට්ඨසම්මතො;

සො චෙපි ධම්මං චරති, පගෙව ඉතරා පජා;

සබ්බරට්ඨං සුඛං සෙති, රාජා චෙ හොති ධම්මිකොති.

同样地，在人类中，被认为是领导者的人，如果他奉行正法，其他人民更会如此。如果国王是如法的，整个国家都会安乐。

විසෙසතො පන දුතියං අමරපුරං මාපෙන්තස්ස මහාධම්මරඤ්ඤො අග්ගමහෙසියා අජ්ජවමද්දවසොහජ්ජාදිගුණයුත්තාය ධිතා අම්හාකං රඤ්ඤො අග්ගමහෙසී සම්මාචාරිනී පතිබ්බතා. සබ්බනාරීනං අග්ගභාවං පත්තාපි සමානා කාමගුණසඞ්ඛාතෙන සුරාමදෙන අප්පමජ්ජිත්වා පුඤ්ඤකම්මෙසු අප්පමාදවසෙන නිච්චාරද්ධවීරියා හොති. නිච්චං පරියත්තියා උග්ගහණං අකාසි. වෙදපාරගූච [Pg.169] අහොසි. සම්මාසම්බුද්ධසාසනෙ අතිවිය පසන්නා අඤ්ඤාපි ඔරොධාදයො මහාධම්මරඤ්ඤො ඔවාදෙ ඨත්වා ධම්මං චරිංසු. සාසනං පසීදිංසුයෙව. උපරාජාපි මහාධම්මරාජස්ස එකමාතාපීතිකො මහාධම්මරාජිච්ඡාය අවිරොධෙත්වායෙව සකලරට්ඨවාසීනං ගිහීනං භික්ඛූනඤ්ච අත්ථහිතමාවහති, සෙය්‍යථාපි චක්කවත්තිරඤ්ඤො සන්තිකෙ ජෙට්ඨපුත්තො ථාමජවසම්පන්නො අතිසූරො උට්ඨානවීරියො. අඤ්ඤෙපි අමච්චා අනෙකසහස්සප්පමාණා මහාධම්මරඤ්ඤා ලද්ධෙසු ලද්ධෙසු ඨානන්තරෙසු ඨිතා මහාධම්මරඤ්ඤො තං තං කිච්චමාවහන්ති පුඤ්ඤකම්මෙසු අභිරමන්ති. සකලරට්ඨවාසිනොච මනුස්සා දානසීලභාවනාසුයෙව චිත්තං ඨපෙන්ති. භික්ඛූච සඞ්ඝරාජප්පමුඛාදයො ථෙරනවමජ්ඣිමා ගන්ථධුරවිපස්සනාධුරෙසු අභියුඤ්ජන්ති.

特别值得一提的是，建造第二座阿玛拉普拉(Amarapura)城的大法王(Mahādhammarāja)的王后具备正直、柔和、友爱等美德，她的女儿，也就是我们国王的王后，行为端正，恪守妇道。即使位居所有女性之首，她也不被那名为感官享受的酒所麻醉，而是以不放逸，恒常精进于善业。她恒常学习经教，并通晓吠陀。她对正自觉者的教法极为虔信，其他后宫嫔妃也在大法王的教导下奉行正法，并对教法生起了净信。副王(Uparājā)与大法王同父同母，他就像转轮王身边具备力量、速度、极为勇猛且奋发精进的长子一样，在不违背大法王意愿的前提下，为全国的在家众和比丘们带来利益与幸福。还有数千名大臣，在大法王所授予的各个职位上，为大法王处理各项事务，乐于行善。全国的百姓都将心安住于布施、持戒与修习之中。以僧王(Saṅgharāja)为首的长老、中辈和新学比丘们，则致力于经教之务与观(vipassanā)之务。

එවමෙකස්ස සාධුජ්ජනස්ස ගුණං මහන්තෙන උස්සාහෙන කථෙන්තොපි දුක්කරංතාව නිට්ඨං පාපෙතුං, භගවතො පන තිලොකග්ගස්ස අනෙකසහස්සපාරමිතානුභාවෙන පවත්තං ගුණං කො නාම පුග්ගලො සක්ඛිස්සති නිට්ඨං පාපෙත්වා කථෙතුන්ති. එවං මහාධම්මරාජස්සච අග්ගමහෙසියාචෙව උපරාජාදීනඤ්ච ගුණෙ විස්සට්ඨෙන විත්ථාරතො කථියමානෙ ඉමිස්සා සාසනවංසප්පදීපිකාය අනෙකසතභාණවාරමත්තම්පි පත්වා පරියන්තො න පඤ්ඤායෙය්‍ය, යස්මාච අතිප්පපඤ්චා භවෙය්‍ය, තස්මා සඞ්ඛෙපෙනෙවායං කථිතා සාධුජ්ජනානං මහාපුඤ්ඤමයාය පීතියා අනුමොදනත්ථාය. ඉදඤ්හි සුණන්තෙහි සාධුජ්ජනෙහි අනුමොදිතබ්බං,- අසුකස්මිං කිර කාලෙ අසුකස්මිං රට්ඨෙ අසුකො නාම රාජා සාසනං පග්ගණ්හිත්වා වුඩ්ඪිං විරූළිං වෙපුල්ලමාපජ්ජි, සෙය්‍යථාපි නාම රුක්ඛො භූමොදකානං නිස්සාය වුඩ්ඪිං විරූළිං වෙපුල්ලමාපජ්ජීති.

即使以极大的努力来讲述一位善人的功德，都难以说完，更何况是世尊，三界至尊，凭借无数波罗蜜的威力所成就的功德，又有哪个人(puggala)能够讲述详尽呢？像这样，如果详细广泛地讲述大法王、王后、副王等人的功德，这部《教法世系明灯》(Sāsanavaṃsappadīpikā)即使达到数百诵的篇幅，也看不到尽头，而且会变得过于繁复。因此，此处仅作简述，以令善人们随喜这充满大功德的喜悦。听闻此事的善人们应当随喜：“据说在某个时候、某个国家，有位名叫某某的国王护持教法，使其增长、繁茂、广布，就像树木依靠土地和水而生长、繁茂、广布一样。”

ඉමස්ස රඤ්ඤො කාලෙ ඤෙය්‍යධම්මාභිමුනිවරඤ්ඤාණකිත්ති සිරිධජධම්මසෙනාපතිමහාධම්මරාජාධිරාජගුරු නාම සඞ්ඝරාජා [Pg.170] මහාථෙරො රඤ්ඤා අභියාචිතො සුරාජමග්ගදීපනිං නාම ගන්ථං අකාසි. මජ්ඣිමනිකායට්ඨකථාය අත්ථං සිස්සානං වාචෙත්වා යථාවාචිතනියාමෙන අත්ථයොජනානයං පොත්ථකෙ ආරොපාපෙසි.

这位国王在位时，名为“智法胜者智誉吉祥法幢法军大法王之王导师”(Ñeyyadhammābhimunivaraññāṇakitti-siridhaja-dhammasenāpati-mahādhammarājādhirājaguru)的僧王大长老应国王的请求，撰写了名为《善王道明灯》(Surājamaggadīpanī)的著作。他在为弟子们讲授《中部义注》的意义后，按照所讲授的义理，命人将义理疏解编纂成书。

මෙධාභිවංසසද්ධම්මධජමහාධම්මරාජාධිරාජගුරු නාම මහාථෙරො ජාතකපාළියා අත්ථයොජනානයං මරම්මභාසාය අකාසි.

名为“慧增上正法幢大法王之王导师”(Medhābhivaṃsasaddhammadhaja-mahādhammarājādhirājaguru)的大长老，以缅甸语撰写了《本生》圣典的义理疏解。

සඞ්ඝරාජස්ස සිස්සො පඤ්ඤාසාමිසිරිකවිධජමහාධම්මරාජාධිරාජගුරූති රඤ්ඤා ලද්ධනාමලඤ්ඡො සොයෙවාහං ධම්ම රඤ්ඤා අග්ගමහෙසියාච අභියාචිතො සීලකථං නාම ගන්ථං උපායකථං නාම ගන්ථඤ්ච අකාසිං. රඤ්ඤො ආචරියභූතෙන දිසාපාමොක්ඛෙන නාම උපාසකෙන අභියාචිතො සොයෙවාතං අක්ඛරවිසොධනිං නාම ගන්ථං ආපත්තිවිනිච්ඡයං නාම ගන්ථඤ්ච. තථා සඞ්ඝරඤ්ඤා චොදිතො සොයෙ වාහං නාගරාජුප්පතිකථං වොහාරත්ථභෙදඤ්ච විවාදවිනිච්ඡයඤ්ච අකාසිං. තථා පඤ්චජම්බුගාමභොජකෙන ලෙඛකාමච්චෙන ද්වීහිච ආරොචනලෙඛකාමච්චෙහි අභියාචිතො සො යෙවාහං රාජසෙවකදීපනිං නාම ගන්ථං අකාසිං. තථා දීඝනාවානගරභොජකෙන මහාඅමච්චෙන අභියාචිතො සොයෙවාහං නිරයකථාදීපකං නාම ගන්ථං අකාසිං. තථා සිලාලෙඩ්ඩුකනාමකෙන උපාසකෙන අභියාචිතො සොයෙවාහං උපොසථවිනිච්ඡයං නාම ගන්ථං අකාසිං. තථා බහූහි සොතුජනෙහි අභියාචිතො සොයෙවාහං සද්දනීතියා සංවණ්ණනං පාළිභාසාය අකාසින්ති.

僧王(Saṅgharāja)座下的弟子，蒙国王赐予“般若主吉祥慧幢大法王之王导师”(Paññāsāmisirikavidhajamahādhammarājādhirājaguru)之名号者，正是我。应国王与王后之请，我撰写了名为《戒论》(Sīlakathā)与《方便论》(Upāyakathā)的著作。作为国王的老师，又应名为“四方导师”(Disāpāmokkha)的优婆塞所请，我完成了名为《文字校正》(Akkharavisodhani)与《罪过判决》(Āpattivinicchaya)的典籍。同样受到僧王的督促，我撰写了《龙王起源故事》(Nāgarājuppatikathā)、《词义辨析》(Vohāratthabheda)与《诤讼判决》(Vivādavinicchaya)。应五阎浮村(Pañcajambugāma)的文书大臣以及两位公告文书大臣的请求，我编写了名为《国王侍从明灯》(Rājasevakadīpanī)的著作。又应长船城(Dīghanāvānagara)主的大臣之请求，我撰写了名为《地狱故事明灯》(Nirayakathādīpaka)的著作。又应名为石弹(Silāleḍḍuka)的优婆塞之请求，我完成了名为《布萨判决》(Uposathavinicchaya)的著作。最后应众多听众之请求，我以巴利语对《声论》(Saddanīti)作了释义。

එකස්මිඤ්ච සමයෙ කලියුගෙ වීසාධිකෙ ද්විසතෙ සහස්සෙච සම්පත්තෙ රඤ්ඤො එතදහොසි,- ඉදානි බුද්ධස්ස භගවතො සාසනෙ කෙසඤ්චි භික්ඛූනං සාමණෙරානඤ්ච කුලදූසනාදිඅසාරුප්පකම්මෙහි උප්පාදිතා චත්තාරො පච්චයා බහූ දිස්සන්ති[Pg.171], කෙචිපි අලජ්ජී පුග්ගලා ජාතරූපාදිනිස්සග්ගියවත්ථුම්පිසාදියන්ති, කෙචිපි විනා පච්චයං විකාලෙ තම්බුලං ඛාදන්ති, සන්නිධිඤ්ච කත්වා ධූමානිච පිවන්ති, අගිලානා හුත්වා සඋපාහනා ගාමං පවිසන්ති, ඡත්තං ධාරෙන්ති, අඤ්ඤෙපි අවිනයානුලොමාචාරෙ චරන්ති, ඉදානි භික්ඛූනං සාමණෙරානඤ්ච බුද්ධස්ස සම්මුඛෙ බුද්ධං සක්ඛිං කත්වා ඉමෙ අනාචාරෙ න චරිස්සාමාති පටිඤ්ඤං කාරාපෙත්වා භගවතො සික්ඛාපදානි රක්ඛාපෙතුං වට්ටති, එවඤ්ච සති භික්ඛූ සාමණෙරාච මයං බුද්ධස්ස සම්මුඛෙ එවං පටිඤ්ඤං කරොම, පටිඤ්ඤඤ්ච කත්වා විකාරං ආපජ්ජන්තානං අම්හාකං ඉමස්මිංයෙව අත්තභාවෙ ඉමස්මිංයෙව පච්චක්ඛෙ කිඤ්චි භයං උප්පජ්ජෙය්‍යාති පච්චක්ඛභයං අපෙක්ඛිත්වා තෙ සික්ඛාපදං රක්ඛිස්සන්තීති. එවං පන චින්තෙත්වා භික්ඛූනං සාමණෙරානඤ්ච එවං පටිඤ්ඤං කාරාපෙතුං යුජ්ජති වා මා වාති මයං න ජානාම, ඉදානි සඞ්ඝරාජාදයො මහාථෙරෙ සන්නිපාතාපෙත්වා පුච්ඡිස්සාමීති පුන චින්තෙසි.

在迦利时代(Kaliyuga)一千二百二十年之际，国王心想：“如今在世尊的教法中，可见有些比丘和沙弥通过败坏家庭等不当行为获得了众多四资具。有些无耻之人甚至接受金银等尼萨耆波逸提物，有些无故在非时嚼食槟榔，储存物品并吸烟，没有生病却穿着鞋进入村庄，撑着伞，还做出其他不符律仪的行为。现在应该让比丘和沙弥在佛陀面前，以佛为见证，立誓‘我们不再行此等不如法之事’，并让他们守护世尊的学处。这样，比丘和沙弥若能在佛前如此立誓，他们会因畏惧眼前的怖畏而守护学处，因为他们会想：‘我们立誓后如果再违犯，愿在这一生、就在眼前遭受某种怖畏！’”国王又思忖：“但是，让比丘和沙弥这样立誓是否合适呢？我们并不清楚。现在应该召集僧王等大长老来询问。”

අථ සබ්බෙපි මහාථෙරෙ සඞ්ඝරාජස්ස විහාරෙ සන්නිපාතාපෙත්වා ඉමං කාරණං පුච්ඡථාති අමච්චෙ ආණාපෙසි. අථ අමච්චා මහාථෙරෙ සන්නිපාතාපෙත්වා පුච්ඡිංසු,-ඉදානි භන්තෙ සාසනෙ භික්ඛූනං සාමණෙරානඤ්ච අවිනයානුලොමාචාරානි දිස්වා බුද්ධස්ස සම්මුඛෙ බුද්ධං සක්ඛිං කත්වා රාජා යථා ඉමෙ අනාචාරෙ න චරිස්සාමාති පටිඤ්ඤං කාරාපෙත්වා භගවතො සික්ඛාපදානි රක්ඛාපෙතුං ඉච්ඡති, තථා කාරාපෙතුං යුජ්ජති වා මා වාති.

于是国王命令大臣们，召集所有大长老到僧王(Saṅgharāja)的寺院集会，询问此事。大臣们召集大长老们后问道：“尊者们，如今在教法中见到比丘和沙弥们有不合律仪的行为，国王想在佛陀面前，以佛为证，让他们立誓‘我们不再行此等不如法之事’，以此来让他们守护世尊的学处。这样做是否合适？”

අථ සඞ්ඝරාජප්පමුඛාදයො මහාථෙරා එවමාහංසු,- යස්මා සාසනස්ස පරිසුද්ධභාවං ඉච්ඡන්තො එවං කරොති, තස්මා තථා කාරාපෙතුං යුජ්ජතීති.

这时，以僧王(Saṅgharāja)为首的诸位大长老这样说道：“既然他为了教法的清净而这样做，那么这样做是合适的。”

පණ්ඩිතාභිධජමුනින්දඝොසමහාධම්මරාජගුරුත්ථෙරාදයො පන කතිපයත්ථෙරා එවමාහංසු, – ඉදානි භික්ඛූ නාම සද්ධාබලාදීනං [Pg.172] ථොකතාය භගවතො ආණාසඞ්ඛාතං සචිත්තකාචිත්තකාපත්තිඉං ආපජ්ජිත්වා භගවතායෙව අනුඤ්ඤාතෙහි දෙසනාවුට්ඨානකම්මෙහි පටිකරිත්වා සීලං පරිසුද්ධං කත්වා ලජ්ජීපෙසලභාවං කරොන්ති, න කදාචි ආපත්තිං අනාපජ්ජිත්වා, තස්මා භගවතා පටික්ඛිත්තං කම්මං සඤ්චිච්චන වීතික්කමිස්සාමාති බුද්ධස්ස සම්මුඛෙ පටිඤ්ඤාකරණං අතිභාරියං හොති, සචෙපි පුබ්බෙ පටිඤ්ඤං කත්වා පච්ඡා විසංවාදෙය්‍ය, එවං සති පටිස්සවවිසංවාදෙ සුද්ධචිත්තස්ස දුක්කටං පටිස්සවක්ඛණෙඑව පාචිත්ති ඉතරස්සචාති වචනතො තං තං ආපත්තිං පටිස්සවවිසංවාදනදුක්කපෙත්තියා සහෙව ආපජ්ජෙය්‍ය, අථ පටිඤ්ඤාකරණතොයෙව ආපත්තිබහුලතා භවෙය්‍ය, යථා පන රොගං වූපසමිතුං අසප්පායභෙසජ්ජං පටිසෙවති, අථස්ස රොගො අවූපසමිත්වා අතික්කමෙය්‍ය, එවං ආපත්තිං අනාපජ්ජිතුකාමො බුද්ධස්ස සම්මුඛෙ පටිඤ්ඤං කරොති, අථස්ස ආපත්තිබහුලායෙව භවෙය්‍යාති, කිඤ්ච භිය්‍යො අභයදස්සාවිනො භික්ඛූ අනෙකසතබුද්ධස්ස සම්මුඛෙ අනෙකසතවාරානිපි පටිඤ්ඤං කත්වා සික්ඛාපදං වීතික්කමිතුං විසහිස්සන්තියෙවාති.

然而，名为“智幢牟尼王音大法王导师”(Paṇḍitābhidhajamunindaghosamahādhammarājaguru)的长老等几位长老这样说：“现在比丘因为信等力量薄弱的缘故，即使触犯世尊所制定的有心或无心的罪过，也能通过世尊允许的表白、出罪等行为来弥补，使戒行清净，保持知惭知畏，并非从不犯戒。因此，在世尊面前发誓决不故意违犯世尊所禁止的行为，是极其沉重的。即使先前发誓，之后又违背誓言，这样一来，根据戒律，若当初发誓时心清净而事后违背，则犯恶作；若当初发誓时心就不清净，则犯波逸提。因此，他们会连同违背誓言的恶作或波逸提罪，一起触犯各种罪过。如果因为发誓而导致罪过增多，就像为了治病而服用不适合的药物，结果病不但没有好转反而加重一样，为了避免犯戒而在世尊面前发誓，反而会使罪过增多。更何况，那些无所畏惧的比丘，即使在无数佛陀面前发誓无数次，也敢于违犯学处！”

අථ සඞ්ඝරාජා මහාථෙරො අත්තනො සිස්සං පඤ්ඤාසාමිසිරිකවිධජමහාධම්මරාජාධිරාජගුරුං නාම මං උය්‍යොජෙසි, තස්ස ථෙරස්ස වචනෙ පටිවචනං දාතුං.

于是，僧王大长老派遣其弟子，即名为“慧主吉祥智幢大法王王师”(Paññāsāmisirikavidhajamahādhammarājādhirājaguru)的我，去回复那位长老的话。

අථාහං එවං වදාමි,- ද්වෙ පුග්ගලා අභබ්බා සඤ්චිච්ච ආපත්තිං ආපජ්ජිතුං භික්ඛූච භික්ඛුනියොච අරියා පුග්ගලා, ද්වෙ පුග්ගලා සබ්බා සඤ්චිච්ච ආපත්තිං ආපජ්ජිතුං භික්ඛූච භික්ඛුනියොච පුථුජ්ජනාති පරිවාරපාළියං වුත්තත්තා අරියපුග්ගලානංවිය පුථුජ්ජනානං විස්සට්ඨෙන පටිඤ්ඤං කාතුං න වට්ටතීති මනසිකරිත්වා පුථුජ්ජනභික්ඛූනං පටිඤ්ඤාකරණං අතිභාරියන්ති වෙදෙය්‍යචෙ, සබ්බෙහිපි අරියපුථුජ්ජනෙහි භික්ඛූහි උපසම්පදාමාළකෙ ආදිතොව [Pg.173] චත්තාරි අකරණීයානි ආචික්ඛිතබ්බානීති වුත්තෙසු චතූසු අකරණීයෙසු අන්තමසො තිණසලාකං උපාදාය යො භික්ඛු පාදං වා පාදාරහං වා අතිරෙකපාදං වා අදින්නං ථෙය්‍යසඞ්ඛාතං ආදියති, අස්සමණො හොති අසක්‍යපුත්තියොති, අන්තමසො කුන්තකිපිල්ලිකං උපාදාය යො භික්ඛු සඤ්චිච්ච මනුස්සවිග්ගහං ජීවිතං වොරොපෙසි, අන්තමසො ගබ්භපාතනං උපාදාය අස්සමණො හොති අසක්‍යපුත්තියොති, අන්තමසො සුඤ්ඤාගාරෙ අභිරමාමීති යො භික්ඛුපාපිච්ඡො ඉච්ඡාපකතො අසන්තං අභූතං උත්තරිමනුස්සධම්මං උල්ලපති, අස්සමණො හොති අසක්‍යපුත්තියොතිච උපජ්ඣාචරියෙන ඔවදියමානෙහි අභිනවොපසම්පන්නෙහි ආම භන්තෙති පටිඤ්ඤාකථායෙව. සාමණෙරෙහිපි පබ්බජ්ජක්ඛණෙයෙව උපජ්ඣායස්ස සන්තිකෙ පාණාතිපාතාවෙරමණිසික්ඛාපදං සමාදියාමීතිආදිනා පඨමං පටිඤ්ඤා කතායෙව. තථා භික්ඛූහි තංතංආපත්තිං ආපජ්ජිත්වා දෙසනාය පටිකරණකාලෙ සාධු සුට්ඨු භන්තෙ සංවරිස්සාමීති අභිණ්හං පටිඤ්ඤා කතායෙව. සාමණෙරෙහිපි උපජ්ඣාචරියස්ස සන්තිකෙ සික්ඛාග්ගහණකාලෙපි පාණාතිපාතාවෙර මණිසික්ඛාපදං සමාදියාමීතිආදිනා අභිණ්හං පටිඤ්ඤා කතායෙව. තාහි පන පටිඤ්ඤාහි අභායිත්වා ඉතොයෙව භායාමීති වුත්තවචනං අච්ඡරියංවිය හුත්වා ඛායති. ඉමාය හි පටිඤ්ඤාය තාසං පටිඤ්ඤානං විසෙසතා න දිස්සතීති.

于是我说：“《附随》(Parivārapāḷi)中说：‘有两种人不可能故意犯罪——比丘与比丘尼中的圣者；有两种人能够故意触犯所有罪——比丘与比丘尼中的凡夫。’并且，凡夫作承诺，不可同于圣者，不应轻率允诺。若因此认为令凡夫比丘作承诺是过于沉重之事，须知所有圣凡比丘在受具足戒的戒坛上，最初就应被告知四种不可为之事。在所说的四种不可为之事中：‘乃至仅取一根草，若有比丘以盗心取未给予的价值一波陀、等于一波陀或超过一波陀之物，他便不是沙门，不是释迦子’；‘若有比丘故意断绝人的生命，乃至堕胎，他便不是沙门，不是释迦子’；‘乃至仅说“我乐于在空屋中”，若有比丘心怀恶欲，为欲望所驱使，言说不实、虚假的增上人法，他便不是沙门，不是释迦子’。当新受具足戒者被戒师与阿阇梨教诫时，回答‘是的，尊者’，这本身就是承诺。沙弥在出家时，也已在戒师面前首先承诺‘我受持离杀生学处’等。同样，比丘们在触犯种种罪过后，于发露忏悔时，也一再承诺‘善哉，尊者，我将好好防护’。沙弥们在戒师与阿阇梨处受学时，也一再承诺‘我受持离杀生学处’等。然而，对那些承诺不感到畏惧，反而说‘我害怕这个’，此言听来有如奇事。因为从此承诺中，看不出与那些承诺有何差别。”

අයං පනෙත්ථ සන්නිට්ඨානත්ථො,- පටිස්සවදුක්කටාපත්ති නාම සාවත්ථියං පස්සෙනදිකොසලරඤ්ඤා ඉමස්මිං විහාරෙ වස්සං උපගච්ඡාහීති ආයාචිතෙ සාධූති පටිජානිත්වා ලාභබහුලතං පටිච්ච අන්තරාමග්ගෙ අඤ්ඤස්මිං විහාරෙ වස්සං උපගන්ත්වා පටිස්සවවිසංවාදනපච්චයා උපනන්දං නාම භික්ඛුං ආරබ්භ පඤ්ඤත්තා. සමන්තපාසාදිකඤ්ච නාම විනයට්ඨකථාය වස්සූපනායිකක්ඛන්ධකවණ්ණනායං [Pg.174] පටිස්සවෙච ආපත්ති දුක්කටස්සාති එත්ථ න කෙවලං ඉමං තෙමාසං ඉධ වස්සං වසථාති එතස්සෙව පටිස්සවෙ ආපත්ති, ඉමං තෙමාසං භික්ඛං ගණ්හථ, උභොපි මයං වස්සං වසිස්සාම, එකතො උද්දිස්සාපෙස්සාමාති එවමාදිනාපි තස්ස තස්ස පටිස්සවෙ දුක්කටං, තඤ්ච ඛො පඨමං සුද්ධචිත්තස්ස පච්ඡා විසංවාදනපච්චයා, පඨමම්පි අසුද්ධ චිත්තස්ස පන පටිස්සවෙ පාචිත්තියන්ති වුත්තං.

此处的定论是：所谓的“承诺恶作”罪，是针对优波难陀(Upananda)比丘制定的。事因在舍卫城(Sāvatthī)，憍萨罗(Kosala)国波斯匿王(Pasenadi)邀请说：“请在这座寺院中入雨安居。”他回答“善哉”作了承诺后，却因贪图丰厚的利养，在半途中的另一座寺院入雨安居，由此违背承诺而犯。在名为《普端严》(Samantapāsādikā)的律藏义注中，于《雨安居犍度》的释义里，就“承诺则犯恶作”一句说到：不仅对“请您于此度过此三月雨安居”这样的承诺，违背了会犯罪；对于“请您接受此三月的饮食”、“我俩一同入雨安居”、“我们将一起诵戒”等诸如此类的承诺，违背了也犯恶作。并且，若最初是清净心，后来因违背承诺而犯恶作；但若最初即非清净心而承诺，则犯波逸提。

ඉච්චෙවං භික්ඛූනං අඤ්ඤමඤ්ඤං දායකෙහිච සද්ධිං පටිජානිත්වා විසංවාදනපච්චයා අඤ්ඤෙසං අත්ථහිතභෙදෙයෙව දුක්කටාපත්ති වුත්තා, න අත්තනො ඉච්ඡාවසෙන සයමෙව අහං භුඤ්ජිස්සාමි සයිස්සාමීති එවමාදිනා වත්වා යථාවුත්තානුරූපං අකත්වා විසංවාදනෙති. සචෙ පන භික්ඛුසාමණෙරානං පඨමමෙව ආම භන්තෙතිආදිනා පටිඤ්ඤං කත්වා පච්ඡා කෙනචිදෙව කරණීයෙන තංතංආපත්තිං ආපජ්ජන්තො සහ පටිස්සවවිසංවාදෙන දුක්කටාපත්තියා ආපජ්ජෙය්‍ය, එවං සති තත්ථ තත්ථ සික්ඛාපදෙසු ද්වෙ ද්වෙ ආපත්තියො පඤ්ඤාපෙය්‍ය, න ච එවම්පි පඤ්ඤත්තා, තෙනෙව පටිස්සවදුක්කටාපත්ති නාම පරෙසං සන්තිකෙ පරෙසං මතිං ගහෙත්වා පටිජානිත්වා විසංවාදනට්ඨානෙයෙව පඤ්ඤත්තාති දට්ඨබ්බා.

如是，只有当比丘们彼此之间或与施主们相互承诺后，因违背承诺而损害他人利益时，才说构成恶作罪；并非自己随己意说“我将吃”、“我将睡”等，之后未如所说去做而违背承诺。再者，倘若比丘、沙弥在最初承诺“是的，尊者”等之后，后来因某事由而触犯彼彼学处时，会连同违背承诺而再犯一恶作罪，如此一来，就应在彼彼学处中制定两条罪，但事实并非如此制定。是故当知，所谓的“承诺恶作罪”，是在他人面前，接受他人的意见而承诺，之后又违背承诺的情况下才制定的。

ඉදානි රාජා සාසනස්ස සුද්ධිං ඉච්ඡන්තො ඉමිනා උපායෙන භික්ඛුසාමණෙරානං සීලං සංවරාපෙන්තො පච්චක්ඛසම්පරායිකභයං අනුපෙක්ඛිත්වා සංවරං ආපජ්ජෙය්‍යුන්ති චින්තෙත්වා බුද්ධස්ස සම්මුඛෙ පටිඤ්ඤං කාරාපිතත්තා න කොචි දොසො දිස්සති. භික්ඛුසාමණෙරානම්පි භිය්‍යොසොමත්තායසීලං සංවරිත්වා සීලපරිසුද්ධි භවෙය්‍යාති. අථ රාජා සබ්බෙසං භික්ඛුසාමණෙරානං බුද්ධස්ස සම්මුඛෙ පටිඤ්ඤං කාරාපෙත්වා සීලං රක්ඛාපෙසීති.

如今，国王欲求教法清净，以此方法令比丘、沙弥防护其戒，心想：“愿他们能思量现世与来世的怖畏而行于防护。”由于是让其在佛陀面前作承诺，故不见任何过失。比丘、沙弥们也应为求增上而防护戒行，从而令戒清净。于是，国王令所有比丘、沙弥在佛陀面前作承诺后，守护戒行。

ඉච්චෙවං ඉමස්ස රඤ්ඤො කාලෙ පුබ්බෙ අලජ්ජිනොපි සමානා භයං අනුපෙක්ඛිත්වා යෙභුය්‍යෙන ලජ්ජිනොව භවන්තීති.

如是，于此王之时，往昔无耻之徒，亦因顾及怖畏，大多变得有耻。

බුද්ධස්ස [Pg.175] භගවතො පරිනිබ්බානතො තිසතාධිකානං ද්විවස්සසහස්සානං උපරි නවුතිමෙ සංවච්ඡරෙ බහිනදීතීරෙ ගාමසීමතො පට්ඨාය යාව අන්තොඋදකුක්ඛෙපා, තාව කම්මං කරොන්තානං භික්ඛූනං සුඛෙන ගමනත්ථාය ගහට්ඨා ගාමසීමාය උදකුක්ඛෙපසීමං සම්බන්ධිත්වා සෙතුං අකංසු.

世尊佛陀般涅槃后二千三百九十年，于巴希那(Bahina)河畔，从村界至内投水处，为方便行羯磨的比丘们行走，在家人连接村界与投水处界，建了一座桥。

අථ තත්ථ ඤාණාලඞ්කාරසුමනමහාධම්මරාජගුරුගණා චරියනාමකො ථෙරො උපසම්පදාදිවිනයකම්මානි කතිපය වස්සෙසු අකාසි.

其时，彼处有一位名为行者(Cariya)的长老，其称号为“智庄严苏摩那大法王师僧团导师”(Ñāṇālaṅkārasumanamahādhammarājagurugaṇācariya)，他在数年间举行了受具足戒等律行。

ධීරානන්දත්ථෙරො පන තත්ථ සඞ්කරදොසො හොතීති කම්මං කාතුං න ඉච්ඡති. තථා පට්ඨාය යෙ යෙ ඤාණාලඞ්කාරසුමනමහාධම්මරාජගුරුගණාචරියස්ස මතිං රුච්චන්ති, තෙ තෙ තස්ස පක්ඛිකා භවන්ති. යෙ යෙ පන ධීරානන්දත්ථෙරස්සමතිං රුච්චන්ති, තෙතෙ තස්ස පක්ඛිකා භවන්ති. එවංලඞ්කාදීපෙ අමරපුරනිකායිකා භික්ඛූ. ද්වෙධා භින්දිත්වා තිට්ඨන්ති.

然而，提拉难陀(Dhīrānanda)长老认为于彼处有杂染之过，不愿意作羯磨。从那时起，凡是赞同智庄严善意大法王师僧团导师(Ñāṇālaṅkārasumanamahādhammarājagurugaṇācariya)之见者，即成为其派系；凡是赞同提拉难陀长老之见者，亦成为其派系。如是，在楞伽岛(Laṅkādīpa)，阿玛拉普拉派的比丘分裂为二而住。

අථ ධීරානන්දපක්ඛෙ භික්ඛු තප්පක්ඛිකස්ස සීලක්ඛන්ධත්ථෙරස්ස සිස්සෙ ධම්මක්ඛන්ධවනරතනභික්ඛූ අම්හාකං ජම්බුදීපෙ රතනපුණ්ණනගරං පෙසෙසුං සඞ්ඝරාජමහාථෙරස්ස සන්තිකෙ ඔවාදස්ස පටිග්ගාහණත්ථාය. තෙ ච කලියුගෙ අට්ඨාරසාධිකෙ ද්විවස්සසතෙ සහස්සෙච සම්පත්තෙ කත්තිකමාසස්ස ජුණ්හපක්ඛඅට්ඨමියං සීහළදීපතො නික්ඛමිත්වා ආගච්ඡන්තා එකූනවීසාධිකෙ ද්විවස්සසතෙ සහස්සෙච සම්පත්තෙ ඵග්ගුනමාසස්ස ජුණ්හපක්ඛසත්තමියං රතනපුණ්ණනගරං සම්පත්තා.

尔时，提拉难陀(Dhīrānanda)派的比丘，为从僧王大长老(Saṅgharājamahāthera)处领受教诫，派遣同派的戒蕴(Sīlakkhandha)长老之弟子——法蕴(Dhammakkhandha)比丘与林宝(Vanaratana)比丘，前往我等之瞻部洲的宝满城(Ratanapuṇṇanagara)。彼等于迦利时代(Kaliyuga)一二一八年迦底迦月(Kattikamāsa)白半第八日，从师子岛(Sīhaḷadīpa)出发，于迦利时代一二一九年颇勒古那月(Phaggunamāsa)白半第七日抵达宝满城。

අථ ධම්මරාජා සඞ්ඝරාජස්ස ආරාමෙ චතුභූමිකං විහාරං කාරාපෙත්වා තත්ථ තෙ වසාපෙසි. චතූහි පච්චයෙහිච සඞ්ගහං අකාසි. සඞ්ඝරාජාච තෙසං ද්වින්නං පක්ඛිකානං වචනං සුත්වා බහූහි ගන්ථෙහි සංසන්දිත්වා විවාදං විනිච්ඡින්දි. තාදිසෙ ඨානෙ සඞ්කරදොසස්ස අත්ථිභාවං පකාසෙත්වා සන්දෙසපණ්ණම්පි තෙසං අදාසි.

尔时，法王(Dhammarājā)于僧王之住处建造四层精舍，令彼等住于其中，并以四事摄护。僧王听闻此二派之言后，对照众多典籍，裁决了争论。他阐明于如是之处存在杂染之过，并授予彼等一封书信。

මහාධම්මරාජාච [Pg.176] තෙසං පුන සික්ඛං සඞ්ඝරාජස්ස සන්තිකෙ ගණ්හාපෙත්වා පිටකත්තයපොත්ථකාදීනි දාතබ්බවත්ථූනි දත්වා තස්මිංයෙව සංවච්ඡරෙ පඨමආසාළිමාසස්ස කාළපක්ඛදසමියං නාවාය තෙ පෙසෙසි.

大法王(Mahādhammarājā)亦令彼等于僧王座下再受学处，布施三藏典籍等应施之物，即于同年首个阿沙荼月(Āsāḷimāsa)黑半第十日，以船遣送彼等。

තතො පච්ඡාච ඤාණාලඞ්කාරසුමනමහාධම්මරාජගුරුගණාචරියපක්ඛෙ භික්ඛූපි තප්පක්ඛිකස්ස පඤ්ඤාමොලිත්ථෙරස්ස සිස්සෙ විමලජොතිධම්මනන්දභික්ඛූ පෙසෙසුං සද්ධිං අරියාලඞ්කාරෙන නාම සාමණෙරෙන චතූහිච උපාසකෙහි. තෙච කලියුගෙ වීසාධිකෙ ද්විසතෙ සහස්සෙච සම්පත්තෙ කත්තිකමාසස්ස ජුණ්හපක්ඛපඤ්චමියං සම්පත්තා.

其后，智庄严善意大法王师僧团导师(Ñāṇālaṅkārasumanamahādhammarājagurugaṇācariya)派的比丘，亦派遣同派的慧髻(Paññāmoli)长老之弟子——无垢光(Vimalajoti)比丘与法喜(Dhammananda)比丘，以及一位名为圣庄严(Ariyālaṅkāra)的沙弥和四位优婆塞。彼等于迦利时代(Kaliyuga)一二二〇年迦底迦月(Kattikamāsa)白半第五日抵达。

තදාපි සඞ්ඝරාජස්ස ආරාමෙයෙව එකං විහාරං කාරාපෙත්වා තෙ වසාපෙසි. චතූහි පච්චයෙහිච සඞ්ගහං අකාසි. සඞ්ඝරාජාපි පුන විනිච්ඡයං අදාසි යථාවුත්තනයෙන. ධම්මරාජා තෙසම්පි භික්ඛූනං සඞ්ඝරාජස්ස සන්තිකෙ පුන සික්ඛං ගණ්හාපෙත්වා සාමණෙරඤ්ච උපසම්පාදෙත්වා චතූහි පච්චයෙහි සඞ්ගහං කත්වා පහිණි.

当时，法王亦于僧王之住处为彼等建造一精舍，令其住下，并以四事摄护。僧王亦再依前述之理作出判决。法王亦令彼等比丘于僧王处再受学处，为沙弥授具足戒，以四事摄护后，将之遣返。

තතො පච්ඡාච කලියුගෙ බාවීසාධිකෙ ද්විවස්සසතෙ සහස්සෙච සම්පත්තෙ මාඝමාසස්ස කාළපක්ඛඑකාදසමියං සීහළදීපතොයෙව ද්වෙ භික්ඛූ තයො සාමණෙරා චත්තාරො උපාසකා සරජතසුවණ්ණකරණ්ඩකං සරජතසුවණ්ණචෙතියදාතුං හත්ථිදන්තමයං බුද්ධරූපං මහාබොධිපත්තානි මහාබොධිතචං මහාබොධිපතිට්ඨානසූමිං සීහළදක්ඛිණසාඛාබොධිපත්තානි දුතියසත්තාහඅනිමිසට්ඨානභූමිඤ්ච ධම්මපණ්ණාකාරත්ථාය ගහෙත්වා රතනපුණ්ණං නාම මහාරාජට්ඨානීනගරං සම්පත්තා. තෙසම්පි ධම්මරාජා චතූහි පච්චයෙහි සඞ්ගහං කත්වා සඞ්ඝරඤ්ඤො ආරාමෙ වසාපෙසි. භික්ඛුනඤ්ච පුන සික්ඛං ගණ්හාපෙසි. සාමණෙරානඤ්ච උපසම්පදකම්මං ගහට්ඨානඤ්ච පබ්බජ්ජකම්මං ගණ්හාපෙසි.

其后，于迦利时代(Kaliyuga)一二二二年摩伽月(Māghamāsa)黑半第十一日，从师子岛(Sīhaḷadīpa)来了两位比丘、三位沙弥、四位优婆塞。彼等为作法供养，携带金银宝函、金银舍利塔、象牙佛像、大菩提树叶、大菩提树皮、大菩提树基址之土、师子岛南枝菩提树叶，以及第二七日不瞬目处之土，抵达名为宝满(Ratanapuṇṇa)的大王都城。法王亦以四事摄护彼等，令其住于僧王之住处。又令诸比丘再受学处，令诸沙弥受具足戒，令诸在家者受出家戒。

ඉච්චෙවං මරම්මරට්ඨෙ භගවතො පරිනිබ්බානතො පට්ඨාය යාවජ්ජතනා [Pg.177] සාසනස්ස ථෙරපරම්පරවසෙන පතිට්ඨානතා වෙදිතබ්බා.

如是，当知从世尊般涅槃起，直至今日，教法于马兰马国(Marammaraṭṭha)由长老传承而得以住立。

ඉච්චෙවං මරම්මමණ්ඩලෙ අරිමද්දනපුරෙ අරහන්තත්ථෙරගණො උත්තරාජීවත්ථෙරඡප්පදත්ථෙරගණො සිවලිත්ථෙරගණො ආනන්දත්ථෙරගණො තාමලින්දත්ථෙරගණොති පඤ්ච ගණා අහෙසුං.

如是，于马兰马地区(Marammamaṇḍala)之阿利摩陀那城(Arimaddanapura)中，曾有五支僧团：阿罗汉长老僧团、优多罗耆婆与车波多(Uttarājīva-Chappada)长老僧团、尸婆利(Sivali)长老僧团、阿难长老僧团、多摩林陀(Tāmalinda)长老僧团。

ඉදානි අරිමද්දනනගරෙ පඤ්චගණතො පට්ඨාය විජයපුරජෙය්‍යපුරරතනපූරෙසු ථෙරපරම්පරවසෙන සාසනස්ස අනුක්කමෙන ආගතභාවං දස්සයිස්සාමි. සිරිඛෙත්තනගරෙ හි ‘සො යාං නොං’ නාම රාජා පරක්කමවංසිකස්ස සාරදස්සිත්ථෙරස්ස අන්තෙවාසිකං සද්ධම්මට්ඨිතිත්ථෙරං අත්තනො ආචරියං කත්වා පූජෙසි.

今我将开示，教法如何从阿利摩陀那城(Arimaddananagara)的五支僧团开始，通过长老传承，次第传入毗阇耶城(Vijayapura)、阇耶城(Jeyyapura)、宝城(Ratanapūra)。于室利差呾罗城(Sirikhettanagara)，有名为“苏耶农”(So Yāṃ Noṃ)之王，彼尊奉波罗迦摩(Parakkama)族系之萨罗达西(Sāradassi)长老的弟子——正法住(Saddhammaṭṭhiti)长老为己师而行供养。

කලියුගස්ස චතුවස්සාධිකඅට්ඨසතකාලෙ සිරිඛෙත්තනගරතො ආගන්ත්වා සො රතනපූරෙ රජ්ජං කාරෙසි. අථ අත්තනො පුත්තං අනෙකිභං නාම රාජකුමාරං මහාරාජ නාමෙන සිරිඛෙත්තනගරං භුඤ්ජාපෙසි. දක්ඛිණදිසාභාගෙ ‘කූ ව්ඨෙ ට-යො මො’ නගරං, පච්ඡිමදිසාභාගෙ ‘ඵො ඛොං’ නාම ඨානං, උත්තරදිසාභාගෙ ‘ම ලොං’ නගරං, පුරත්ථිමදිසාභාගෙ ‘කොං ඛොං’ නාම ඨානං, එත්ථන්තරෙ නිසින්නානං ගිහීනං මම පුත්තස්ස ආණා පවත්තතු, භික්ඛූනං මමාචරියස්ස සද්ධම්මට්ඨිතිත්ථෙරස්ස ආණා පවත්තතූති නිය්‍යාදෙසි.

于迦利时代(Kaliyuga)八〇四年，彼从室利差呾罗城(Sirikhettanagara)而来，于宝城(Ratanapūra)建立统治。尔后，令其子，名为阿尼基巴(Anekibha)之王子，以大王之名统治室利差呾罗城。彼下令曰：“于南方之‘库特塔约莫’(Kūvṭheṭayomo)城，西方之‘颇孔’(Pho khoṃ)地，北方之‘马隆’(Ma loṃ)城，东方之‘孔孔’(Koṃ khoṃ)地，于此间安住之在家人，当遵我子之令；诸比丘当遵我师正法住(Saddhammaṭṭhiti)长老之令。”

තස්සච සද්ධම්මට්ඨිතිත්ථෙරස්ස අරියවංසත්ථෙරො මහාසාමිත්ථෙරොති ද්වෙ සිස්සා අහෙසුං. තෙසු මහාසාමිත්ථෙරො පුබ්බෙ වුත්තනයෙන සාසනවංසං ආනෙස්සාමීති සීහළදීපං ගන්ත්වා සීහළදීපතො සද්ධිං පඤ්චහි භික්ඛූහි සද්ධම්මචාරිං නාම ථෙරං ආනෙත්වා අභිනවසික්ඛං ගණ්හිත්වා සිරිඛෙත්තනගරෙ සීහළදීපවංසිකං සාසනං වඩ්ඪාපෙත්වා නිසීදි. තස්ස මහාසාරිත්ථෙරස්ස සිස්සො අතුලවංසො නාම ථෙරො චතූසු දිසාසු අහිණ්ඩිත්වා පරියත්තිං උග්ගණ්හිත්වා සිරිඛෙත්තනගරෙයෙව [Pg.178] තම්බුලභුඤ්ජමාතිකාසමීපෙ සාසනං පග්ගණ්හිත්වා නිසීදි. තස්ස අතුලවංසත්ථෙරස්ස සිස්සො රතනරංසී නාම ථෙරොච පරියත්තිවෙසාරජ්ජං පත්වා සිරිඛෙත්තනගරෙයෙව සාසනං පග්ගණ්හිත්වා නිසීදි. තස්සච රතනරං සිත්ථෙරස්ස සිස්සො සත්වවධම්මරාජස්ස ආචරියො අභිසඞ්කෙතො නාම ථෙරො පරියත්තිවෙසාරජ්ජං පත්වා සිරිඛෙත්තනගරයෙව සාසනං පග්ගණ්හිත්වා නිසීදි. තස්ස පන සිස්සො මුනින්දඝොසො නාම ථෙරො අත්ථි. කලියුගෙ සත්තතාධිකෙ නවසතෙ සම්පත්තෙ පච්ඡිමපක්ඛාධිකරාජා සිරිඛෙත්තනගරං අභිභවිත්වා නන්දයොධෙන නාම අමච්චෙන සද්ධිං තං මුනින්දඝොසත්ථෙරං ආනෙත්වා රතනපූරෙ පතිට්ඨාපෙසි.

正法住立长老有两位弟子，分别是圣种长老(Ariyavaṃsatthera)和大萨米长老(Mahāsāmitthera)。其中，大萨米长老依照前述的方式，为了延续教法而前往锡兰岛(Sīhaḷadīpa)，并与五位比丘一同迎请名为善法行(Saddhammacāri)的长老，重新受学后，在室利刹多罗城(Sirikhettanagara)弘扬源自锡兰的教法，使之兴盛。大萨米长老的弟子是阿图拉梵娑长老(Atulavaṃsatthera)，他曾游历四方学习经教，之后在室利刹多罗城槟榔供养母(Tambulabhuñjamātikā)附近住持教法。阿图拉梵娑长老的弟子是宝光长老(Ratanaraṃsīthera)，他已达经教无畏，也在室利刹多罗城住持教法。宝光长老的弟子是授记长老(Abhisaṅketatthera)，他是萨陀跋达摩罗阇王(Satvavadhammarājā)的老师，已达经教无畏，也在室利刹多罗城住持教法。授记长老有一位弟子名为牟尼德音长老(Munindaghosatthera)。在迦梨时代(Kaliyuga)九百七十年之际，西方边境的国王征服了室利刹多罗城，与其大臣难陀由陀(Nandayodha)一同迎请牟尼德音长老，并将他安顿在宝满城(Ratanapūra)。

සො කිර පච්ඡිමපක්ඛාධිකරාජා එවං කථෙසි,- අහං සිරිඛෙත්තනගරං ලභිත්වා එකංයෙව භික්ඛුං එකංයෙව ගිහිං ලභාමීති.

据说，那位西方边境的国王曾如此说道：“我攻占了室利刹多罗城，只要能得到一位比丘和一位在家人就够了。”

සො පන ථෙරො සාමණෙරනාමෙන මුනින්දඝොසො නාම. උපසම්පන්නකාලෙ පන මාතුලභූතස්ස ථෙරස්ස නාමෙන උපාලි නාම. දින්නනාමෙන පන තිපිටකාලඞ්කාරො නාම. තිරියපබ්බතවිහාරෙ පන වාසත්තා ඨානනාමෙන තිරියපබ්බතත්ථෙරො නාම.

那位长老，沙弥(sāmaṇera)时的名字是牟尼德音；受具足戒时，则以其舅父长老之名，名为伍巴利(Upāli)；他被赐予的名字是三藏庄严(Tipiṭakālaṅkāra)；又因曾住在底利耶山(Tiriyapabbata)精舍，故依其住处而名为底利耶山长老。

සො කිර එරාවතීනදීතීරෙ චතුභූමිකවිහාරෙ පඨමං නිසීදිත්වා පච්ඡා කලියුගස්ස වස්සසහස්සෙ කාලෙසට්ඨිවස්සායුකො හුත්වා තිරියපබ්බතවිහාරෙ නිසීදි. සාමණෙරකාලෙ සො ජලුමස්‍යාමභයෙන රතනපූරතො නික්ඛමිත්වා කෙතුමතීනගරං පත්වා තත්ථ තිසාසනධජත්ථෙරස්ස සිස්සභූතස්ස ධම්මරාජගුරුත්ථෙරස්ස සන්තිකෙ ගන්ථං උග්ගණ්හිං. පාළිඅට්ඨකථාටීකාසු අතිඡෙකතාය දහරකාලෙයෙවච වෙස්සන්තරජාතකං කබ්‍යාලඞ්කාරෙන බන්ධිත්වා කථනතො අතිවිය පාකටො අහොසි. තස්ස පන [Pg.179] ථෙරස්ස සිස්සො උච්චනගරවාසී මහාතිස්සත්ථෙරොති සඞ්ගිරජනපදෙ අරඤ්ඤවාසං වසිත්වා පරියත්තිං වාචෙත්වා සාසනං පග්ගණ්හි. තස්ස පන සිස්සො රෙමිනගාමෙ ගාමවාසී චන්දත්ථෙරො නාම. තස්ස සිස්සො තංගාමවාසී ගුණසිරිත්ථෙරො නාම. තස්ස සිස්සො තංගාමවාසී කල්‍යාණධජත්ථරො නාම. සො පන ථෙරො පදුමනගරෙ සහස්සොරොධබොධොදධිගාමෙසු පරියත්තිං වාචෙත්වා නිසීදි. තස්ස සිස්සො බොධොදධිගාමවාසිනො ඉන්දොභාසකල්‍යාණචක්කවිමලාචාරත්ථෙරා සහස්සොරොධගාමවාසිනො ගුණසාරචන්දසාරත්ථෙරා වංතුමගාමවාසී වරඑසිත්ථෙරො කන්නිනගරෙ ජරරාජගාම වාසී ගුණසිරිත්ථෙරොචාති ඉමෙ ථෙරා කල්‍යාණධජත්ථෙරස්ස සන්තිකෙ පුන සික්ඛං ගහෙත්වා පරියත්තිං උග්ගණ්හිත්වා කොවිදා අහෙසුං.

据说他最初住在伊罗婆提(Erāvatī)河边的四层精舍，后来在迦梨时代一千年时，寿六十岁，便住在底利耶山精舍。沙弥时期，他因害怕水灾而从宝满城出来，到达吉都摩提城(Ketumatīnagara)，在那里跟随法王师长老(Dhammarājagurutthera)学习经典，这位长老是三藏幢长老(Tisāsanadhajatthera)的弟子。由于对巴利(Pāḷi)圣典、义注(aṭṭhakathā)和复注(ṭīkā)的精通，他年少时就以诗歌形式编纂了《韦桑达拉本生》(Vessantarajātaka)，因此非常出名。这位长老的弟子是住在高城(Uccanagara)的大帝萨长老(Mahātissatthera)，他后来在僧祇罗(Saṅgira)国森林中居住，教授经论，住持教法。他的弟子是住在雷弥那(Remina)村的旃达长老(Candatthera)。旃达长老的弟子是同村居住的功德希利长老(Guṇasiritthera)。功德希利长老的弟子是同村居住的吉祥幢长老(Kalyāṇadhajatthera)。这位长老曾在莲花城(Padumanagara)、千辐村(Sahassorodha)和菩提奥达提(Bodhodadhi)村教授经论并居住。吉祥幢长老的弟子有：住在菩提奥达提村的因陀罗巴沙·吉祥轮·无垢行长老(Indobhāsakalyāṇacakkavimalācāratthera)、住在千辐村的功德精华·旃达精华长老(Guṇasāracandasāratthera)、住在梵图玛(Vaṃtuma)村的瓦拉耶希长老(Varaesitthera)、住在甘尼城(Kanninagara)贾拉拉加(Jararāja)村的功德希利长老等。这些长老在吉祥幢长老处重新受学，研习经论，都成为了精通者。

තස්සෙව කල්‍යාණධජත්ථෙරස්ස සිස්සො සඞ්ගිරජනපදෙ සමිවනගාමෙ නිසින්නො ධම්මධරො නාම ථෙරො මහල්ලකකාලෙ පදුමනගරෙ කුසුමමූලගාමෙ නිසීදිත්වා ගන්ථං වාචෙත්වා සාසනං පග්ගණ්හි.

那位吉祥幢长老(Kalyāṇadhajatthera)的弟子，名叫法持(Dhammadhara)长老，住在僧祇罗地区(Saṅgirajanapada)的萨米瓦那村(Samivanagāma)。年老时，他在莲花城(Padumanagara)的花根村(Kusumamūlagāma)居住，教授经论，护持教法。

තෙසු ගුණසිරිත්ථෙරො අමරපුරමාපකස්ස රඤ්ඤො කාලෙ ගුණාභිලඞ්කාරසද්ධම්මමහාරාජාධිරාජගුරූති නාමලඤ්ඡං ගණ්හිත්වා ජෙය්‍යභූමිවාසකිත්තිවිහාරෙ පටිවසි.

他们当中，功德希利长老(Guṇasiritthera)在创建阿玛拉普拉(Amarapura)的国王时代，获得“功德庄严正法大王之王上师”(Guṇābhilaṅkārasaddhammamahārājādhirājaguru)的称号与印记，住在胜利地(Jeyyabhūmi)的吉提精舍(Kittivihāra)。

තස්ස පන ථෙරස්ස සිස්සො ඤාණාභිවංසධම්මසෙනාපතිමහාධම්මරාජාගුරු නාම මහාථෙරො. තස්සෙව රඤ්ඤො කාලෙ සඞ්ඝරාජා අහොසි. සො පන ථෙරො සීහළදීපෙ අමරපුරනිකායිකානං පභවො. ගුණාභිලඞ්කාරසද්ධම්මමහාධම්මරාජාධිරාජගුරුත්ථෙරස්සෙව සිස්සො තිපිටකාලඞ්කාරමහාධම්මරාජගුරු නාම ථෙරො. තස්ස සිස්සො සූරියවංසාභිසිරිපවරාලඞ්කාරධම්මසෙනාපති මහාධම්මරාජාධිරාජගුරු නාම ථෙරො අමරපුරදුතියමාපකස්ස රඤ්ඤො කාලෙ [Pg.180] සඞ්ඝරාජා අහොසි. තස්ස පන සිස්සො ඤෙය්‍ය ධම්මාභිවංසමුනිවරඤාණකිත්තිසිරිපවරාලඞ්කාරධම්මසෙනාපති- මහාධම්මරාජාධිරාජගුරු මහාථෙරො දුතියං අමරපුරමාපකස්ස රතනපුණ්ණමාපකස්සච රඤ්ඤො කාලෙසු සඞ්ඝ රාජා අහොසි. සො පන ඤාණාභිවංසධම්මසෙනාපතිමහාධම්මරාජාධිරාජගුරුත්ථෙරස්ස සඞ්ඝරඤ්ඤො සිස්සොපි වරඑසිත්ථෙරස්ස සිස්සොච අහොසි.

那位长老的弟子，是名为智增上法将大法王上师(Ñāṇābhivaṃsadhammasenāpatimahādhammarājāguru)的大长老。他在那位国王的时代成为僧王。这位长老是锡兰岛(Sīhaḷadīpa)阿玛拉普拉部派(Amarapuranikāya)的创始人。功德庄严正法大法王之王上师长老(Guṇābhilaṅkārasaddhammamahādhammarājādhirājagurutthera)的弟子，是名为三藏庄严大法王上师(Tipiṭakālaṅkāramahādhammarājaguru)的长老。他的弟子是名为日族胜吉祥最胜庄严法将大法王之王上师(Sūriyavaṃsābhisiripavarālaṅkāradhammasenāpati mahādhammarājādhirājaguru)的长老，在第二位创建阿玛拉普拉的国王时代成为僧王。他的弟子，是名为应知法增上牟尼胜智誉吉祥最胜庄严法将大法王之王上师(Ñeyyadhammābhivaṃsamunivarañāṇakittisiripavarālaṅkāradhammasenāpatimahādhammarājādhirājaguru)的大长老，在第二位创建阿玛拉普拉的国王与创建宝满城(Ratanapuṇṇa)的国王时代成为僧王。而他又是智增上法将大法王之王上师僧王(Ñāṇābhivaṃsadhammasenāpatimahādhammarājādhirājagurutthera saṅgharājā)的弟子，也是瓦拉耶希长老(Varaesitthera)的弟子。

අයං සීහළදීපතො සබ්බපච්ඡිමාගතෙහි සද්ධම්මචාරීමහාසාමිත්ථෙරෙහි යාව අම්හාකං ආචරියා ථෙරපරම්පරා දස්සනකථා.

这是从锡兰岛(Sīhaḷadīpa)最后到来的善法行长老(Saddhammacārī)与大萨米长老(Mahāsāmitthera)，直到我们老师为止的长老传承之叙述。

අයම්පි අපරා ථෙරපරම්පරා වෙදිතබ්බා. ඡප්පදත්ථෙරවංසිකො සද්ධම්මකිත්ති නාම ථෙරො ජෙය්‍යපුරං ආගන්ත්වා චතුදීපභූමිට්ඨානෙ නිසීදිත්වා මහාඅරියවංසත්ථෙරස්ස සන්තිකෙ පරියත්තිං උග්ගණ්හිත්වා තතො පච්ඡා ජෙතවනවිහාරං සඞ්කමිත්වා තත්ථ නිසීදිත්වා පරියත්තිං වාචෙත්වා සාසනං පග්ගණ්හි.

还应了知另一支长老传承。属于恰帕达长老(Chappadatthera)世系的善法誉(Saddhammakitti)长老来到阇耶补罗(Jeyyapura)，住在四洲地(Catudīpabhūmiṭṭhāna)，于大圣种长老(Mahāariyavaṃsatthera)座下学习教理，之后前往祇陀林(Jetavana)精舍，住在那里讲授教理，护持教法。

තස්ස සද්ධම්මකිත්තිත්ථෙරස්ස සිස්සො තිසාසනධජො නාම. තස්ස සිස්සො ධම්මරාජගුරු නාම. තස්ස සිස්සො මුනින්දඝොසො නාම. තස්ස සිස්සො මහාතිස්සො නාම. තස්ස සිස්සො චන්දපඤ්ඤො නාම. තස්ස සිස්සො ගුණසිරි නාම. තස්ස සිස්සො ඤාණධජො නාම. තස්ස සිස්සො ධම්මධරො නාම. තස්ස සිස්සො ඉන්දොභාසො නාම. තතො පට්ඨාය කල්‍යාණචක්ක විමලාචාර ගුණසාර චන්දසාර වරඑසී ගුණසිරි ඤාණාභිවංස ඤෙය්‍යධම්මාභිවංසත්ථෙරානං වසෙන සාසනවංසො වෙදිතබ්බොති.

其正法誉(Saddhammakitti)长老之弟子名三教幢(Tisāsanadhaja)。其弟子名法王上师(Dhammarājaguru)。其弟子名牟尼音(Munindaghosa)。其弟子名大帝萨(Mahātissa)。其弟子名月慧(Candapañña)。其弟子名功德吉祥(Guṇasiri)。其弟子名智幢(Ñāṇadhaja)。其弟子名持法(Dhammadhara)。其弟子名帝释光(Indobhāsa)。自彼始，当知此教法世系乃依吉祥轮(Kalyāṇacakka)、离垢行(Vimalācāra)、功德精(Guṇasāra)、月精(Candasāra)、瓦拉埃西(Varaesī)、功德吉祥(Guṇasiri)、智增上(Ñāṇābhivaṃsa)、应知法增上(Ñeyyadhammābhivaṃsa)诸长老而流传。

අයං පත්තලඞ්කස්ස ඡප්පදත්ථෙරස්ස සිස්සභූතා සද්ධම්මකිත්තිත්ථෙරතො පට්ඨාය ථෙරපරම්පරදස්සනකථා.

此为自帕塔兰卡(Pattalaṅka)之恰帕达长老(Chappadatthera)的弟子——正法誉长老(Saddhammakittitthera)起始之长老传承叙述。

ඉදං රතනපුණ්ණනගරෙ සාසනස්ස පතිට්ඨානං.

此为教法在宝满城之建立。

එවං අපරන්තරට්ඨසඞ්ඛාතෙන එකදෙසෙන සකලම්පි මරම්මරට්ඨං [Pg.181] ගහෙත්වා සාසනවංසො දස්සෙතබ්බො. භගවාපි හි අපරන්තරට්ඨෙ චන්දනවිහාරෙ වසිත්වා තම්බදීපරට්ඨෙ තංතංදෙසම්පි ඉද්ධියා චරිත්වා සත්තානං ධම්මං දෙසෙසියෙවාති.

如是，以被称为阿巴兰陀国(Aparantaraṭṭha)之一部分，涵盖整个缅甸国(Marammaraṭṭha)后，当展示其教法世系。诚然，世尊亦曾住于阿巴兰陀国之檀香精舍(Candanavihāra)，并以神通力游行至铜碟岛国(Tambadīparaṭṭha)各处，为诸有情开示正法。

ඉති සාසනවංසෙ අපරන්තරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගො

如是，《教法世系》中阿巴兰陀国教法世系之章。

නාම ඡට්ඨො පරිච්ඡෙදො.

第六章。

7. කස්මිරගන්ධාරරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගො

7. 克什米尔-犍陀罗国教法世系之章

7. ඉදානි යථාවුත්තමාතිකාවසෙන කස්මීරවන්ධාරරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගං වත්තුං ඔකාසො අනුප්පත්තො, තස්මා තං වක්ඛාමි.

7. 如今，依照前述之纲要，已至讲述克什米尔(Kasmīra)-犍陀罗(Gandhāra)国教法世系之章的时机，是故我当说之。

තතියසඞ්ගීතාවසානෙ හි මහාමොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරො මජ්ඣන්ති කත්ථෙරං කස්මීරගන්ධාරරට්ඨං පෙසෙසි,-ත්වං එතං රට්ඨං ගන්ත්වා එත්ථ සාසනං පභිට්ඨාපෙහීති. එත්ථ ච කස්මීරගන්ධාරරට්ඨං නාම චීනරට්ඨසමීපෙ තිට්ඨති. තෙනෙව හි අධුනා කස්මීරගන්ධාරරට්ඨවාසිනො චිනරට්ඨවාසිනොච මනුස්සා අරවාළස්ස නාම නාගරාජස්ස උප්පජ්ජනකාලතො පට්ඨාය යාවජ්ජතනා නාගරූපං කත්වා මානෙන්ති පූජෙන්ති සක්කරොන්ති, වත්ථභාජනාදීසුපි නාගරූපමෙව තෙ යෙභුය්‍යෙන කරොන්තීති.

第三次结集结束时，大目犍连子帝须(Mahāmoggaliputtatissa)长老派遣末阐提(Majjhantika)长老前往克什米尔-犍陀罗国，说道：“汝当往彼国，于彼处建立教法。”此克什米尔-犍陀罗国位于中国(Cīnaraṭṭha)附近。是故，自名为阿罗婆罗(Aravāḷa)之龙王出现之时起，直至今日，克什米尔-犍陀罗国与中国之居民，皆制作龙之形象以尊敬、供养、崇奉，其衣物、器皿等亦大都制作成龙之形状。

සොච මජ්ඣන්තිකත්ථෙරොපි චතූහි භික්ඛූහි සද්ධිං අත්ථ පඤ්චමො හුත්වා පාටලිපුත්තතො වෙහාසං අබ්භුග්ගන්ත්වා හිමවති අරවාළදහස්ස උපරි ඔතරි. තෙන ඛො පන සමයෙන කස්මීරගන්ධාරරට්ඨෙ සස්සපාකසමයෙ අරවාළො නාම නාගරාජා අරවාළදහෙ නිසීදිත්වා කරකවස්සං නාම වස්සාපෙත්වා සස්සං හරාපෙත්වා මහාසමුද්දං පාපෙසි. තෙරොච අරවාළදහස්ස උපරි ඔතරිත්වා අරවාළදහපිට්ඨිකං චඞ්කමතිපි තිට්ඨතිපි නිසීදතිපි සෙය්‍යම්පි කප්පෙති. නාගමාණවකා තං දිස්වා අරවාළස්ස නාගරාජස්ස ආරොචෙසුං, - මහාරාජ එකො ඡින්නභින්නපටධරො භණ්ඩුකාසාවවසනො අම්හාකං උදකං දූසෙතීති. තදා පන ථෙරො අත්තානංයෙව [Pg.182] නාගානං දස්සෙති. නගරාජා තාවදෙව කොධාභිභූතො නික්ඛමිත්වා ථෙරං දිස්වා මක්ඛං අස්සහමානො අන්තලික්ඛෙ අනෙකානි භිංසනකානි නිම්මිනි. තතො තතො භුසාවාතා වායන්ති, රුක්ඛා ඡිජ්ජන්ති, පබ්බතකූටා පතන්ති මෙඝාගජ්ජන්ති, විජ්ජුංලතා නිච්ඡරන්ති, අසනියො ඵලන්ති, භින්නං විය ගගනං උදකං පග්ඝරති, භයානකරූපා නාගකුමාරා සන්නිපතන්ති, සයම්පි ධූමායති පජ්ජලති, පහරණවුට්ඨියො විස්සජ්ජෙති, කො අයංමුණ්ඩකො ඡින්නභින්නපටධරොතිආදීහි ඵරුසවචනෙහි ථෙරං සන්තජ්ජෙති, එථ ගණ්හථ හනථ නිද්ධමථ ඉමං සමණන්ති නාගබලං ආණාපෙසි.

彼末阐提长老与四位比丘同行，共为五人，从华氏城(Pāṭaliputta)腾空而起，降于雪山(Himavanta)之阿罗婆罗湖(Aravāḷadaha)上。其时，正值克什米尔-犍陀罗国庄稼成熟之际，名为阿罗婆罗之龙王坐于阿罗婆罗湖中，降下冰雹雨，毁坏庄稼，使其流入大海。长老降于阿罗婆罗湖上，于湖面或经行，或站立，或安坐，乃至躺卧。龙族青年见之，禀告阿罗婆罗龙王：“大王，有一身着破碎衣、披着褪色袈裟之人，正在污染我等之水。”当时，长老仅向龙众显现自身。龙王即刻为怒火所吞噬，出而见长老，不堪其慢，遂于空中变现诸多恐怖景象：于是狂风呼啸，树木断折，山峰崩塌，雷云轰鸣，电光闪烁，霹雳降下，天空如裂，大雨倾盆，相貌可怖之龙子聚集，龙王自身亦喷烟冒火，降下武器之雨，并以“此剃头者、身着破碎衣者为谁？”等粗恶之语威吓长老，又向龙军下令：“来！捉住他！杀了他！将此沙门驱逐出去！”

ථෙරො සබ්බං තං භිංසනකං අත්තනො ඉද්ධිබලෙන පටිබාහිත්වා නාගරාජානං ආහ,–

长老以己之神通力退却所有恐怖景象后，对龙王说：

සදෙවකොපි චෙ ලොකො, ආගන්ත්වා තාසයෙය්‍ය මං;

න මෙ පටිබලො අස්ස, ජනෙතුං භයභෙරවං.

纵使天界与此世间，前来恐吓于我，亦不能令我，生起怖畏心。

සචෙපි ත්වං මහිං සබ්බ, සසමුද්දං සපබ්බතං;

උක්ඛිපිත්වා මහානාග, ඛිපෙය්‍යාසි මමූපරි.

大龙王，纵使汝能将此大地，连同海洋与山脉，举起并投掷于我之上，

නෙව මෙ සක්කුණෙය්‍යාසි, ජනෙතුං භයභෙරවං;

අඤ්ඤදත්ථු තවෙවස්ස, විඝාතො උරගාධිපාති.

亦绝不能令我，生起怖畏心；蛇王，反之，此举只会为你自身带来伤害。

එවං වුත්තෙ නාගරාජා විහතානුභාවො නිප්ඵලවායාමො දුක්ඛී දුම්මනො අහොසි.

闻此言已，龙王威势尽失，徒劳无功，忧愁苦恼。

තං ථෙරො තඞ්ඛණානුරූපාය ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙත්වා සමාදපෙත්වා සමුත්තෙජෙත්වා සම්පහංසෙත්වා තීසු සරණෙසු පඤ්චසුච සීලෙසු පතිට්ඨාපෙසි සද්ධිං චතුරාසීතියා නාගසහස්සෙහි. අඤ්ඤෙපි බහූ හිමවන්තවාසිනො යක්ඛාච ගන්ධබ්බාච කුම්භණ්ඩාච ථෙරස්ස ධම්මකථං සුත්වා සරණෙසුච සීලෙසුච පතිට්ඨහිංසු. පඤ්චකොපි යක්ඛො සද්ධිං භරියාය යක්ඛිනියා පඤ්චහිච පුත්තසතෙහි පඨමෙ [Pg.183] ඵලෙ පතිට්ඨිතො. අථායස්මා මජ්ඣන්ති කත්ථෙරො සබ්බෙනාගයක්ඛරක්ඛසෙ ආමන්තෙත්වා එවමාහ,-

长老随即以契合当时情境之法谈，向其开示、劝导、激励并使之欢喜，将其与八万四千龙众，一同安立于三皈依及五戒之中。另有众多居住于雪山之夜叉(yakkha)、乾闼婆(gandhabba)与鸠槃荼(kumbhaṇḍa)，听闻长老法谈后，亦安住于皈依与戒律中。夜叉盘查卡(Pañcaka)与其妻夜叉女及五百子，证得初果。于是，具寿末阐提长老召集所有龙、夜叉、罗刹(rakkhase)，如是说道：

මාදානි කොධං ජනයිත්ථ, ඉතො උද්ධං යථා පුරෙ;

සස්සඝාතඤ්ච මා කත්ථ, සුඛකාමා හි පාණිනො;

කරොථ මෙත්තං සත්තෙසු, වසන්තු මනුජා සුඛන්ති.

自今而后，莫再生起嗔怒，勿复如往昔；莫再毁坏庄稼，有情皆希求安乐；当于众生修习慈心，愿人安乐而住。

තෙ සබ්බෙපි සාධු භන්තෙති ථෙරස්ස වචනං පටිස්සුණිත්වා යථානුසිට්ඨං පටිපජ්ජිංසු. තං දිවසමෙව නාගරාජස්ස පූජාසමයො හොති. අථ නාගරාජා අත්තනො රතනමයං පල්ලඞ්කං ආහරාපෙත්වා ථෙරස්ස පඤ්ඤපෙසි. නිසීදි ථෙරො පල්ලඞ්කෙ. නාගරාජාපි ථෙරං බීජයමානො සමීපෙ අට්ඨාසි. තස්මිං ඛණෙ කස්මීරගන්ධාරරට්ඨවාසිනො ආගන්ත්වා ථෙරං දිස්වා අම්හාකං නාගරාජතොපි ථෙරො මහිද්ධිකතරොති ථෙරමෙව වන්දිත්වා නිසින්නා. ථෙරො තෙසං ආසිවිසොපමසුත්තං කථෙසි. සුත්තපරියොසානෙ අසීතියාපාණසහස්සානං ධම්මාභිසමයො අහොසි. කුලසතසහස්සඤ්ච පබ්බජි. තතො පභුති ච කස්මීරගන්ධාරො යාවජ්ජෙතනා කාසාවපජ්ජොතා ඉසිවාතපටිවාතාඑව.

他们都回答道：“善哉，尊者！”并听从长老的话，如教奉行。那一天正是龙王举行供养的时候。于是龙王命人取来自己以珍宝制成的床座，为长老铺设好。长老便坐在床座上。龙王也手持扇子，站在一旁为长老扇风。就在那时，来自克什米尔(Kasmīra)和犍陀罗(Gandhāra)国的人们前来，见到长老后说：“这位长老比我们的龙王更有神通。”他们便礼拜长老后坐下。长老为他们宣讲了《毒蛇《本行》》(Āsīvisopamasutta)。经文结束时，八万众生法现观，十万族姓之人出家。从那时起，克什米尔和犍陀罗，远至耶吒那(Yāvajjetanā)，袈裟辉耀，圣风普吹。

ගන්ත්වා කස්මීරගන්ධාරං, ඉසි මජ්ඣන්තිකො තදා;

දුට්ඨං නාගං පසාදෙත්වා, මොචෙසි බන්ධනා බහූති.

末阐提(Majjhantika)仙人，前往克什米尔-犍陀罗；调伏恶龙后，解脱众多束缚。

අධුනා පන කස්මීරගන්ධාරරට්ඨෙ සාසනස්ස අත්ථඞ්ගතස්සවිය සූරියස්ස ඔභාසො න පඤ්ඤායති, තස්මා තත්ථ සාසනස්ස පතිට්ඨානෙ විත්ථාරෙන වත්තබ්බකිච්චං නත්ථීති.

如今，在克什米尔与犍陀罗地区，教法之光辉已不复见，犹如太阳已落。因此，关于在此地确立教法一事，便无须详述了。

ඉති සාසනවංසෙ කස්මීරගන්ධාරරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගො

《教史》中克什米尔与犍陀罗国教法传承史章。

නාම සත්තමො පරිච්ඡෙදො.

第七章。

8. මහිංසකරට්ඨස්සාසනවංසකථාමග්ගො

8. 摩醯娑迦国教法传承史章

8. ඉදානි [Pg.184] යථාවුත්තමාතිකාවසෙන මහිංසකරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගං වත්තුං ඔකාසො අනුප්පත්තො, තස්මා තං වක්ඛාමි.

8. 如今，依照前述纲要，讲述摩醯娑迦国教法传承史的时机已到，因此我将开始讲述。

තතියසඞ්ගීතාවසානෙ හි මහාමොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරො මහාරෙවත්ථෙරං මහිංසකමණ්ඩලං පෙසෙසි,- ත්වං එතං රට්ඨං ගන්ත්වා එත්ථ සාසනං පතිට්ඨාපෙහීති.

第三次结集结束时，大目犍连子帝须(Mahāmoggaliputtatissa)长老派遣大瑞瓦达(Mahārevata)长老前往摩醯娑迦(Mahiṃsaka)地区，说：“你到那个国家去，在那里确立教法。”

සොච අත්තපඤ්චමො හුත්වා මහිංසකමණ්ඩලං අගමාසි පච්චන්තිමෙසු ජනපදෙසු පඤ්චවග්ගො ගණො අලං උපසම්පදකම්මායාති මඤ්ඤමානො. ථෙරො මහිංසකමණ්ඩලං ගන්ත්වා දෙවදූතසුත්තං කථෙසි. සුත්තපරියොසානෙ චත්තාලීසපාණසහස්සානි ධම්මචක්ඛුං ප්පටිලභිංසු. චත්තාලීසංයෙව පාණසහස්සානි පබ්බජිංසු.

他与其他四人一同前往摩醯娑迦地区，认为在边远地区，五位比丘的僧团足以举行受具足戒(upasampadā)仪式。长老到达摩醯娑迦地区后，宣讲了《天使经》(Devadūtasutta)。经文结束时，四万生灵获得了法眼，另有四万生灵出家。

ගන්ත්වාන රට්ඨං මහිංසං, මහාරෙවො මහිද්ධිකො;

චොදෙත්වා දෙවදූතෙහි, මොචෙසි බන්ධනා බහූති.

大神通者大瑞瓦达，前往摩醯娑迦国；以《天使经》训诫后，解脱众多束缚。

අධුනා පන තත්ථ සාසනස්ස අබ්භෙහිවිය පටිච්ඡන්නස්ස සූරියස්ස ඔකාසො දුබ්බලො හුත්වා පඤ්ඤායති.

如今，那里的教法犹如被云层遮蔽的太阳，其光芒显得微弱。

ඉති සාසනවංසෙ මහිංසකරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගො

《教史》中摩醯娑迦国教法传承史章。

නාම අට්ඨමො පරිච්ඡෙදො.

第八章。

9. මහාරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගො

9. 大国教法传承史章

9. ඉතො පරං මහාරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගං කථයිස්සාමි යථාවුත්තමාතිකාවසෙන.

9. 接下来我将依照已说的纲要，讲述大国教法传承史。

තතියසඞ්ගීතාවසානෙ හි මහාමොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරො මහාධම්මරක්ඛිත්ථෙරං මහාරට්ඨං පෙසෙසි,-ත්වං එතං රට්ඨං ගන්ත්වා එත්ථ සාසනං පතිට්ඨාපෙසීති.

第三次结集完毕时，目犍连子帝须(Mahāmoggaliputtatissa)长老派遣大护法(Mahādhammarakkhita)长老前往大国，说：“你去那个国家，在那里确立教法。”

මහාධම්මරක්ඛිතත්ථෙරොච අත්තපඤ්චමො හුත්වා මහාරට්ඨං ගන්ත්වා මහානාරදකස්සපජාතකකථාය මහාරට්ඨකෙ පසාදෙත්වා [Pg.185] චතුරාසීතිපාණසහස්සානි මග්ගඵලෙසු පතිට්ඨාපෙසි. තෙරසසහස්සානි පබ්බජිංසු. එවං සො තත්ථ සාසනං පතිට්ඨාපෙසි.

大护法长老一行五人前往大国，通过讲述《大那罗达迦叶本生经》，使大国的民众生起净信，并令八万四千众生证得道果。一万三千人出家。如此，他在那里确立了教法。

මහාරට්ඨං ඉසි ගන්ත්වා, සො මහා ධම්මරක්ඛිතො;

ජාතකං කථයිත්වාන, පසාදෙසි මහාජනන්ති.

圣者大护法，前往大国境；为说本生事，令众生起信。

තත්ථ කිර මනුස්සා පුබ්බෙ අග්ගිහුතාදිමිච්ඡාකම්මං යෙභුය්‍යෙන අකංසු. තෙනෙව ථෙරො මහානාරදකස්සපජාතකකථං දෙසෙසි. තතො පට්ඨාය තත්ථ මනුස්සා ජාතක කථං යෙභුය්‍යෙන සොතුං අතිවිය ඉච්ඡන්ති. භික්ඛූච යෙභුය්‍යෙන ගහට්ඨානං ජාතකකථංයෙව දෙසෙන්ති. විසෙසතො පන වස්සන්තරජාතකකථං තෙ මනුස්සා බහූහි දාතබ්බවත්ථූහි පූජෙත්වා සුණන්ති.

据说，当时那里的人们大多从事火供等邪业。因此，长老宣讲了《大那罗达迦叶本生经》。从那以后，那里的人们非常渴望听闻本生故事。比丘们也大多为在家人宣讲本生故事。特别是《韦桑塔拉本生经》(Vessantarajātaka)，那里的人们会以许多供物来供养，然后聆听。

තඤ්ච මහාරට්ඨං නාම ස්‍යාමරට්ඨසමීපෙ ඨිතං, තෙනෙව ස්‍යාමරට්ඨවාසිනොපි භික්ඛූ ගහට්ඨාච යෙභුය්‍යෙන සොතුං ඉච්ඡන්තීති. මහාධම්මරක්ඛිතත්ථෙරොපි මහාරට්ඨවාසීහි සද්ධිං සකලස්‍යාමරට්ඨවාසීනං ධම්මං දෙසෙසි, අමතරසං පායෙසි, යථා යොනකධම්මරක්ඛිතත්ථෙරො අපරන්තරට්ඨං ගන්ත්වා සකලමරම්මරට්ඨවාසීනන්ති.

那个名为大国的地方，位于暹罗国(Syāmaraṭṭha)附近，因此暹罗国的比丘和在家人也大多乐于听闻。大护法长老与大国的居民一起，为所有暹罗国的居民宣说正法，令他们饮甘露味；正如希腊法护(Yonakadhammarakkhita)长老前往阿波兰多(Aparanta)国，为所有缅甸(Maramma)的居民说法一样。

යං පන යොනකරට්ඨසාසනවංසකථායං වුත්තං, තම්පි සබ්බං එත්ථාපි දට්ඨබ්බංයෙව, තෙහි තස්ස එකසදිසත්තෙන ඨිතත්තාති. තථා හි නාගසෙනත්ථෙරොපි යොනකරට්ඨෙ වසිත්වා ස්‍යාමරට්ඨාදීසුපි සාසනං පතිට්ඨාපෙසි. යොනකරට්ඨවාසිනො මහාධම්මගම්භීරත්ථෙරමහාමෙධඞ්කරත්ථෙරාච සද්ධිං බහූහි භික්ඛූහි සීහළදීපං ගන්ත්වා තතො පුනාගන්ත්වා ස්‍යාමරට්ඨෙ සොක්කතයනගරං පත්වා තත්ථ නිසීදිත්වා සාසනං පග්ගණ්හිත්වා පච්ඡා ලකුන්නනගරෙ නිසීදිත්වා සාසනං පග්ගණ්හි. එවං යොනකරට්ඨෙ සාසනං ඨිතං ස්‍යාමාදීසුපි ඨිතංයෙවාති දට්ඨබ්බං.

凡在《希腊国教法传承史》中所述，此处亦应作如是观，因其性质相同。例如，龙军(Nāgasena)长老也曾住在希腊国，并在暹罗(Syāma)等国确立教法。住在希腊国的大法深(Mahādhammagambhīra)长老和大慧行(Mahāmedhaṅkara)长老与众多比丘一同前往狮子洲(Sīhaḷadīpa)，之后返回，抵达暹罗国的素可泰(Sokkataya)城，安住于彼处，扶持教法；后来又安住于洛坤那(Lakunna)城，扶持教法。应知，教法既已立于希腊国，亦立于暹罗等国。

බුද්ධස්ස භගවතො පරිනිබ්බානතො ද්විසතාධිකානං ද්වින්නං වස්සසහස්සානං [Pg.186] උපරි නවුතිමෙ වස්ස සීහළදීපෙ රජ්ජං පත්තස්ස කිත්තිස්සිරිරාජසීහමහාරාජස්ස අභිසෙකතො තතියෙ වස්සෙ තෙනෙව කිත්තිස්සිරිරාජසීහමහාරඤ්ඤා පහිතපණ්ණාකාරසාසනං ආගම්ම සරාමාධිපතිධම්මිකමහාරාජාධිරාජෙනාණත්තෙහි ලඞ්කාදීපං ආගතෙහි උපාලිත්ථෙ රාදීහි පතිට්ඨාපිතො වංසො උපාලිවංසොති පාකටො. සොච දුවිධො පුබ්බාරාමවිහාරවාසීඅභයගිරිවිහාරවාසීවසෙනාති. එවං මහානගරයොනකල්‍යාමරට්ඨෙසු සාසනං ථිරං හුත්වා තිට්ඨතීති වෙදිතබ්බන්ති.

世尊般涅槃后二千二百九十年，即吉谛师利罗阇星哈(Kittisirirājasīha)大王于狮子洲(Sīhaḷadīpa)登基后第三年，由其所遣使节，奉暹罗国主法王之命，伍巴利(Upāli)长老等人前来楞伽岛(Laṅkādīpa)所建立的传承，被称为伍巴利派(Upālivaṃsa)。此派又分为二：东园(Pubbārāma)寺住派与无畏山(Abhayagiri)寺住派。应知，教法如此于大城、希腊、暹罗等国得以稳固安住。

ඉති සාසනවංසෙ මහාරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගො නාම

《教法史》中，大国教法传承史述章竟。

නවමො පරිච්ඡෙදො.

第九章。

10. චිනරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගො

10. 支那国教法传承史述

10. තතො පරං පවක්ඛාමි චීනරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගං යථාට්ඨවිතමාතිකාවසෙන.

10. 此后，我将依据所立之纲要，讲述支那国教法传承史述。

තතියසඞ්ගීතාවසානෙ හි මහාමොග්ගලිපුත්තතිස්සත්ථෙරො මජ්ඣිමත්ථෙරං චිනරට්ඨං පෙසෙසි,-ත්වං එතං රට්ඨං ගන්ත්වා එත්ථ සාසනං පතිට්ඨාපෙහීති.

第三次结集完毕时，大目犍连子帝须长老派遣中部长老去支那国，说：“你到那个国家去，在那里建立教法。”

මජ්ඣිමත්ථෙරොච කස්සපගොත්තරෙන අළකරෙවත්ථෙරෙන දුන්දභියත්ථෙරෙන මහාරෙවත්ථෙරෙනච සද්ධිං හිමවන්තප්පදෙසෙ පඤ්චචීනරට්ඨං ගන්ත්වා ධම්මචක්කප්පවත්තනසුත්තන්තකථායතං දෙසං පසාදෙත්වා අසීතිපාණකොටියො මග්ගඵලරතනානි පටිලාභෙසි. පඤ්චපිච තෙ ථෙරා පඤ්චරට්ඨානි පසාදෙසුං. එකමෙකස්ස සන්තිකෙ සහස්සමත්තා පබ්බජිංසු. එවං තෙ තත්ථ සාසනං පතිට්ඨාපෙසුං.

中部长老与迦叶族(Kassapagotta)长老、阿罗迦瑞瓦达(Aḷakarevata)长老、敦达比耶(Dundabhiya)长老和摩诃瑞瓦达(Mahārevata)长老一同前往雪山地区的五支那国，以《转法轮经》的开示使那个地方生起净信，令八十俱胝的众生获得道果之宝。那五位长老也使五个国家生起净信。在每一位长老座下，都有约一千人出家。他们就这样在那里建立了教法。

ගන්ත්වා මජ්ඣිමත්ථෙරො, හිමවන්තං පසාදයි;

යක්ඛසෙනං පකාසෙන්තො, ධම්මචක්කප්පවත්තනන්ති.

中部长老前往，令雪山生净信；开示夜叉军，转动妙法轮。

තත්ථ කිර මනුස්සා යෙභුය්‍යෙන චන්දීපරමීස්වාරානං යක්ඛානං පූජං [Pg.187] කරොන්ති. තෙනෙව තෙ පඤ්ච ථෙරා තෙසං යක්ඛසෙනං පකාසයිත්වා ධම්මං දෙසෙසුං. කස්මීරගන්ධාරරට්ඨං පන කදාචි කදාචි චීනරට්ඨින්දස්ස විජිතං හොති, කදාචි කදාචි පන විසුං හොති. තදා පන විසුංයෙව අහොසීති දට්ඨබ්බං.

据说那里的人大多祭祀凶猛的至上主夜叉。因此，那五位长老向他们宣示夜叉军，然后才说法。至于克什米尔犍陀罗国(Kasmīra-Gandhāra)，有时被支那国国王征服，有时又是独立的。应当了知当时是独立的。

චීරනට්ඨෙ පන භගවතො සාසනං දුබ්බලංයෙව හුත්වා අට්ඨාසි, න ථිරං හුත්වා. තෙනෙව ඉදානි තත්ථ කත්ථචියෙව සාසනං ඡායාමත්තංව පඤ්ඤායති, වාතවෙගෙන විකිණ්ණඅබ්භංවිය තිට්ඨතීති.

然而，世尊的教法在支那国实则衰微，未能稳固。因此，如今在那一带，教法仅如影现，犹如被狂风吹散的云朵。

ඉති සාසනවංසෙ චීනරට්ඨසාසනවංසකථාමග්ගො නාම

《教法史》中，支那国教法传承史述章竟。

දසමො පරිච්ඡෙදො.

第十章。

එවං සබ්බෙන සබ්බං සාසනවංසකථාමග්ගො නිට්ඨිතො.

如是，《教法史》全书终。

එත්තාවතාච –

至此——

ලඞ්කාගතෙන සන්තෙන, චිත්‍රඤාණෙන භික්ඛුනා;

සරණඞ්කරනාමෙන, සද්ධම්මට්ඨිතිකාමිනා.

由来自楞伽(Laṅkā)、名为萨拉囊迦罗(Saraṇaṅkara)之比丘，其心寂静，智慧明晰，希求正法久住；

දූරතොයෙව දීපම්හා, සුමඞ්ගලෙන ජොතිනා;

විසුද්ධසීලිනාචෙව, දීපන්තරට්ඨභික්ඛුනා.

以及由来自远方岛屿、光明的苏曼迦拉(Sumaṅgala)、具足清净戒的另一岛国比丘；

අඤ්ඤෙහිචාභියාචිතො, පඤ්ඤාසාමීති නාමකො;

අකාසිං සුට්ඨුකං ගන්ථං, සාසනවංසප්පදීපිකං.

我，名为般若萨弥(Paññāsāmi)，亦应他人之请，撰写了这部名为《教法史灯》的善妙著作。

ද්විසතෙච සහස්සෙච, තෙවීසාධිකෙ ගතෙ;

පුණ්ණායං මිගසීරස්ස, නිට්ඨං ගතාව සබ්බසො.

于一千二百二十三年，鹿首月圆满日，此书完全究竟。

කොචි එත්ථෙව දොසො චෙ, පඤ්ඤායති සුචිත්තකා;

තං ඛමන්තු ච සුද්ධියා, ගණ්හන්තු යුත්තිකං හවෙති.

若有智者在此处发现任何过失，请为清净而宽恕之，并采纳其合理之处。