နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者

အဘိဓာနပ္ပဒီပိကာ

名称辞典

ဗုဒ္ဓပ္ပဏာမော

礼敬佛陀

၁.

1.

တထာဂတော [Pg.1] ယော ကရုဏာကရော ကရော,ပယာတ’မောသဇ္ဇ သုခပ္ပဒံ ပဒံ;

အကာ ပရတ္ထံ ကလိသမ္ဘဝေ ဘဝေ,နမာမိ တံ ကေဝလဒုက္ကရံ ကရံ.

彼慈悲的如来，已达安乐之境；于此斗诤之世，为他利而行；我礼敬彼行至难之事者。

ဓမ္မပ္ပဏာမော

礼敬法

၂.

2.

အပူဇယုံ ယံ မုနိကုဉ္ဇရာ ဇရာ,ရုဇာဒိမုတ္တာ ယဟိမုတ္တရေ တရေ;

ဌိတာ တိဝဋ္ဋမ္ဗုနိဓိံ နရာနရာ,တရိံသု တံ ဓမ္မမဃပ္ပဟံ ပဟံ.

诸牟尼尊所礼敬，彼等已解脱老病等苦；人与非人，依此无上法，渡过三轮之海；我礼敬彼摧毁罪恶之法。

သံဃပ္ပဏာမော

礼敬僧伽

၃.

3.

ဂတံ မုနိန္ဒော’ရသသူနုတံ နုတံ,သုပုညခေတ္တံ ဘုဝနေ သုတံ သုတံ;

ဂဏမ္ပိ ပါဏီကတသံဝရံ ဝရံ,သဒါ ဂုဏောဃေန နိရန္တရ’န္တရံ.

我礼敬彼僧团，牟尼主之真子，备受赞叹，世间闻名之无上福田；彼殊胜僧团，已行持戒律，恒具无间功德之流。

ပဋိညာ

誓言

၄.

4.

နာမလိင်္ဂေသု ကောသလ္လ, မတ္ထနိစ္ဆယကာရဏံ;

ယတော မဟဗ္ဗလံ ဗုဒ္ဓ, ဝစနေ ပါဋဝတ္ထိနံ.

于名与性之善巧，是决断义理之因；因为它在佛陀言教中，能给予善巧者大力量。

၅.

5.

နာမလိင်္ဂါနျ’တော [Pg.2] ဗုဒ္ဓ, ဘာသိတဿာ’ရဟာနျ’ဟံ;

ဒဿယန္တော ပကာသေဿ, မဘိဓာနပ္ပဒီပိကံ.

因此，为开示佛语中合宜之名与性，我将阐明《名称辞典》。

ပရိဘာသာ

体例

၆.

6.

ဘိယျော ရူပန္တရာ သာဟ, စရိယေန စ ကတ္ထစိ;

ကွစာ’ ဟစ္စဝိဓာနေန ဉေယျံ ထီပုန္နပုံသကံ.

多依形相之异，时依用法，亦时依特定规则，应知阴性、阳性与中性。

၇.

7.

အဘိန္နလိင်္ဂါနံယေဝ, ဒွန္ဒော စ, လိင်္ဂဝါစကာ;

ဂါထာပါဒန္တမဇ္ဈဋ္ဌာ, ပုဗ္ဗံ ယန္တျပရေ ပရံ.

于并列复合词中，若其组成词性不同，以及指示性的词，当位于偈颂句末或句中时，前者在前，后者在后。

၈.

8.

ပုမိတ္ထိယံ ပဒံ ဒွီသု, သဗ္ဗလိင်္ဂေ စ တီသွိတိ;

အဘိဓာနန္တရာရမ္ဘေ, ဉေယျံ တွ’န္တ မထာဒိ စ.

词语若用于阳、阴二性，则为“二性”；若用于所有性，则为“三性”。于词典新章之始，当知前章之末与本章之始。

၉.

9.

ဘိယျော ပယောဂ မာဂမ္မ, သောဂတေ အာဂမေ ကွစိ;

နိဃဏ္ဍု ယုတ္တိ ဉ္စာနီယ, နာမလိင်္ဂံ ကထီယတီတိ.

多依用法，时依善逝圣典，并依词典之理，阐述名与性。

၁. သဂ္ဂကဏ္ဍ

1. 天界篇

၁.

1.

ဗုဒ္ဓေါ ဒသဗလော သတ္ထာ, သဗ္ဗညူ ဒွိပဒုတ္တမော;

မုနိန္ဒော ဘဂဝါ နာထော, စက္ခုမ’င်္ဂီရသော မုနိ.

佛陀、十力者、导师、一切知者、两足尊；牟尼主、世尊、依怙者、具眼者、鸯耆罗(Aṅgīrasa)、牟尼。

၂.

2.

လောကနာထော’ နဓိဝရော, မဟေသိ စ ဝိနာယကော;

သမန္တစက္ခု သုဂတော, ဘူရိပညော စ မာရဇိ.

世间依怙者、无上者、大仙、调御者；普眼者、善逝、广慧者、降魔者。

၃.

3.

နရသီဟော နရဝရော, ဓမ္မရာဇာ မဟာမုနိ;

ဒေဝဒေဝေါ လောကဂရု, ဓမ္မဿာမီ တထာဂတော.

人中狮子、人中之最上者、法王、大牟尼；天中天、世间师、法主、如来。

၄.

4.

သယမ္ဘူ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဝရပညော စ နာယကော;

ဇိနော, သက္ကော တု သိဒ္ဓတ္ထော, သုဒ္ဓေါဒနိ စ ဂေါတမော.

自生者、正等觉者、殊胜慧者、引导者；胜者、能者、悉达多(Siddhattho)、净饭之子(Suddhodani)、乔达摩。

၅.

5.

သကျသီဟော တထာ သကျ, မုနိ စာဒိစ္စဗန္ဓု စ;

释迦狮子、释迦牟尼，以及日种亲族。

၆.

6.

မောက္ခော နိရောဓော နိဗ္ဗာနံ, ဒီပေါ တဏှက္ခယော ပရံ;

တာဏံ လေဏ မရူပဉ္စ, သန္တံ သစ္စ မနာလယံ.

解脱、灭尽、涅槃、洲、渴爱之灭尽、彼岸；庇护所、洞窟、无形、寂静、真实、无执取处。

၇.

7.

အသင်္ခတံ သိဝ မမတံ သုဒုဒ္ဒသံ,ပရာယဏံ သရဏ မနီတိကံ တထာ;

အနာသဝံ ဓုဝ မနိဒဿနာ’ ကတာ,ပလောကိတံ နိပုဏ မနန္တ မက္ခရံ.

无为、吉祥、不死、极难见；究竟处、皈依处、无灾祸；无漏、常恒、无示现、无作；所见、微妙、无边、不坏。

၈.

8.

ဒုက္ခက္ခယော [Pg.3] ဗျာဗဇ္ဈဉ္စ, ဝိဝဋ္ဋံ ခေမ ကေဝလံ;

အပဝဂ္ဂေါ ဝိရာဂေါ စ, ပဏီတ မစ္စုတံ ပဒံ.

苦之灭尽、无恼害、离轮回、安稳、纯一；解脱、离欲、殊胜、不死之境。

၉.

9.

ယောဂက္ခေမော ပါရ မပိ, မုတ္တိ သန္တိ ဝိသုဒ္ဓိယော;

ဝိမုတျ’ သင်္ခတဓာတု, သုဒ္ဓိ နိဗ္ဗုတိယော သိယုံ.

离轭安稳、彼岸、解脱、寂静、清净；解脱、无为界、清净、寂灭。

၁၀.

10.

ခီဏာသဝေါ တွ’သေက္ခော စ, ဝီတရာဂေါ တထာ’ ရဟာ;

ဒေဝလောကော ဒိဝေါ သဂ္ဂေါ,တိဒိဝေါ တိဒသာလယော.

漏尽者、无学、离贪者，以及阿罗汉；天界、天、天界、三十三天、三十三天之居所。

၁၁.

11.

တိဒသာ တွ’မရာ ဒေဝါ, ဝိဗုဓာ စ သုဓာသိနော;

သုရာ မရူ ဒိဝေါကာ စာ, မတပါ သဂ္ဂဝါသိနော.

三十三天、不死者、天神、智者、食甘露者；天神、天神、天居者、饮不死甘露者、天界居民。

၁၂.

12.

နိဇ္ဇရာ’ နိမိသာ ဒိဗ္ဗာ, အပုမေ ဒေဝတာနိ စ ;

无老者、不瞬者、天上者；以及女神(devatā)与众天神(devatāni)（非阳性）。

၁၃.

13.

သိဒ္ဓေါ ဘူတော စ ဂန္ဓဗ္ဗော, ဂုယှကော ယက္ခ ရက္ခသာ;

ကုမ္ဘဏ္ဍော စ ပိသာစာ’ဒီ, နိဒ္ဒိဋ္ဌာ ဒေဝယောနိယော.

成就者、鬼神、乾闼婆(gandhabba)、秘密者(guyhaka)、夜叉、罗刹(rakkhasa)；鸠槃荼(kumbhaṇḍa)、毕舍遮(pisāca)等，被称为天神种类。

၁၄.

14.

ပုဗ္ဗဒေဝါ သုရရိပူ, အသုရာ ဒါနဝါ ပုမေ;

တဗ္ဗိသေသာ ပဟာရာဒေါ, သမ္ဗရော ဗလိအာဒယော.

昔日天神、天神之敌、阿修罗、达那婆(dānava)（皆为阳性词）；其特例为：巴哈罗达、三婆罗(Sambara)、巴利(Bali)等。

၁၅.

15.

ပိတာမဟော ပိတာ ဗြဟ္မာ, လောကေသော ကမလာသနော;

တထာ ဟိရညဂဗ္ဘော စ, သုရဇေဋ္ဌော ပဇာပတိ.

祖父、父、梵天、世间主、莲花座者；以及金胎(Hiraññagabbho)、天神之首、生主(Pajāpati)。

၁၆.

16.

ဝါသုဒေဝေါ ဟရိ ကဏှော, ကေသဝေါ စက္ကပါဏျ’ထ;

မဟိဿရော သိဝေါ သူလီ, ဣဿရော ပသုပတျ’ပိ.

瓦素迭瓦(Vāsudeva)、诃利(Hari)、迦那(Kaṇha)、髻者(Kesava)、持轮者(Cakkapāṇi)；大自在(Mahissara)、湿婆(Siva)、持三叉戟者(Sūlī)、自在(Issara)，以及兽主(Pasupati)。

၁၇.

17.

ဟရော ဝုတ္တော ကုမာရော တု, ခန္ဓော သတ္တိဓရော ဘဝေ;

诃罗(Haro)被称为童子(Kumāra)，而塞建陀(Khandha)是持矛者(Sattidhara)。

၁၈.

18.

သက္ကော ပုရိန္ဒဒေါ ဒေဝ, ရာဇာ ဝဇိရပါဏိ စ;

သုဇမ္ပတိ သဟဿက္ခော, မဟိန္ဒော ဝဇိရာဝုဓော.

帝释(Sakko)、破城者(Purindada)、天王(Devarājā)，以及持金刚者(Vajirapāṇi)；苏阇之夫(Sujampati)、千眼者(Sahassakkha)、摩哂陀(Mahinda)、持金刚武器者(Vajirāvudha)。

၁၉.

19.

ဝါသဝေါ စ ဒသသတ, နယနော တိဒိဝါဓိဘူ;

သုရနာထော စ ဝဇိရ, ဟတ္ထော စ ဘူတပတျ’ပိ.

婆薮(Vāsava)、千眼者(Dasasatanayana)、三十三天之主(Tidivādhibhū)；以及天神之主(Suranātha)、持金刚手者(Vajirahattho)，亦是鬼神之主(Bhūtapati)。

၂၀.

20.

မဃဝါ ကောသိယော ဣန္ဒော, ဝတြဘူ ပါကသာသနော;

ဝိဍောဇော ထ သုဇာ တဿ, ဘရိယာ ထ ပုရံ ဘဝေ.

摩伽婆(Maghavā)、憍尸迦(Kosiya)、因陀罗(Inda)、伏敌者(Vatrabhū)、破Pāka者(Pākasāsana)，以及毗杜阇(Viḍoja)；苏阇(Sujā)是他的妻子。

၂၁.

21.

မသက္ကသာရာ [Pg.4] ဝဿောက, သာရာ စေဝါ’ မရာဝတီ;

ဝေဇယန္တော တု ပါသာဒေါ,သုဓမ္မာ တု သဘာ မတာ.

玛萨咖沙罗(Masakkasārā)、婆娑咖沙罗(Vassokasārā)，以及阿摩罗婆提(Amarāvatī)是其都城之名；胜利殿(Vejayanta)是其宫殿，善法堂(Sudhammā)被认为是其集会堂。

၂၂.

22.

ဝေဇယန္တော ရထော တဿ,ဝုတ္တော မာတလိ သာရထိ;

ဧရာဝဏော ဂဇော ပဏ္ဍု, ကမ္ဗလော တု သိလာသနံ.

胜利(Vejayanta)是他的战车，摩多利(Mātali)被称为御者；埃拉瓦那(Erāvaṇa)是他的象，而般度甘婆罗(Paṇḍukambala)是其石座。

၂၃.

23.

သုဝီရောစ္စာဒယော ပုတ္တာ, နန္ဒာ ပေါက္ခရဏီ ဘဝေ;

နန္ဒနံ မိဿကံ စိတ္တ, လတာ ဖာရုသကံ ဝနာ.

善勇(Suvīra)等是他的儿子；难陀(Nandā)是莲池；难陀那(Nandana)、弥萨迦(Missaka)、杂林(Cittalatā)、粗涩(Phārusaka)是其林苑。

၂၄.

24.

အသနိ ဒွီသု ကုလိသံ, ဝဇိရံ ပုန္နပုံသကေ;

အစ္ဆရာယောတ္ထိယံ ဝုတ္တာ, ရမ္ဘာ အလမ္ဗုသာဒယော;

ဒေဝိတ္ထိယော ထ ဂန္ဓဗ္ဗာ, ပဉ္စသိခေါတိ အာဒယော.

“雷电”(asani)为双性词，“金刚杵”(kulisa)为阳性词，“金刚”(vajira)为中性词；“天女”(accharā)被称为阴性词，例如蓝婆(Rambhā)、阿琅卜萨(Alambusā)等天女；以及乾闼婆(gandhabba)，例如五髻(Pañcasikha)等。

၂၅.

25.

ဝိမာနော နိတ္ထိယံ ဗျမှံ, ပီယူသံ တွမတံ သုဓာ;

သိနေရု မေရု တိဒိဝါ, ဓာရော နေရု သုမေရု စ.

“天宫”(vimāna)和“天车”(byamha)非阴性词；“甘露”(pīyūsa)、“不死”(amata)、“苏陀”(sudhā)是同义词；须弥山(Sineru)、弥楼(Meru)、三十三天之基(Tidivādhāra)、尼楼(Neru)以及善弥楼(Sumeru)也是同义词。

၂၆.

26.

ယုဂန္ဓရော ဤသဓရော, ကရဝီကော သုဒဿနော;

နေမိန္ဓရော ဝိနတကော, အဿကဏ္ဏော ကုလာစလာ.

持双山(Yugandhara)、伊沙陀罗(Īsadhara)、羯罗毗迦(Karavīka)、善见(Sudassana)、尼民陀罗(Nemindhara)、毗那多迦(Vinataka)、马耳(Assakaṇṇa)，这些是持边山。

၂၇.

27.

မန္ဒာကိနီ တထာ’ကာသ, ဂင်္ဂါ သုရနဒီ ပျထ;

曼达基尼(Mandākinī)、虚空恒河(Ākāsagaṅgā)以及天神之河(Suranadī)亦是同义。

၂၈.

28.

ကောဝိဠာရော တထာ ပါရိ, စ္ဆတ္တကော ပါရိဇာတကော;

ကပ္ပရုက္ခော တု သန္တာနာ, ဒယော ဒေဝဒ္ဒုမာ သိယုံ.

拘毗罗罗(Koviḷāra)、波利质多罗(Pāricchattaka)以及波利阇多迦(Pārijātaka)；而劫波树(Kapparukkha)、珊檀那(Santāna)等，是天界之树。

၂၉.

29.

ပါစီ ပတီဈု’ ဒီစိ’တ္ထီ, ပုဗ္ဗ ပစ္ဆိမ ဥတ္တရာ;

ဒိသာထ ဒက္ခိဏာ’ ပါစီ, ဝိဒိသာ’နုဒိသာ ဘဝေ.

东方(pācī)、西方(patīcī)、北方(udīci)是阴性词。东方(pubba)、西方(pacchima)、北方(uttarā)以及南方(dakkhiṇā, apācī)是方位。此外还有隅方(vidisā)和随方(anudisā)。

၃၀.

30.

ဧရာဝတော ပုဏ္ဍရီကော, ဝါမနော ကုမုဒေါ’ ဉ္ဇနော;

ပုပ္ဖဒန္တော သဗ္ဗဘုမ္မော, သုပ္ပတီကော ဒိသာဂဇာ.

埃拉瓦那(Erāvata)、奔陀利迦(Puṇḍarīka)、婆摩那(Vāmana)、鸠牟陀(Kumuda)、安阇那(Añjana)、花牙(Pupphadanta)、遍地(Sabbabhumma)、善对象(Suppatīka)，这些是方位之象。

၃၁.

31.

ဓတရဋ္ဌော စ ဂန္ဓဗ္ဗာ, ဓိပေါ, ကုမ္ဘဏ္ဍသာမိ တု;

ဝိရုဠှကော, ဝိရူပက္ခော, တု နာဂါဓိပတီရိတော.

持国(Dhataraṭṭha)是乾闼婆之主，而增长(Viruḷhaka)是鸠槃荼之主；广目(Virūpakkha)则被称为龙之主。

၃၂.

32.

ယက္ခာဓိပေါ ဝေဿဝဏော, ကုဝေရော နရဝါဟနော;

အဠကာ ဠကမန္ဒာဿ, ပုရီ, ပဟရဏံ ဂဒါ;

စတုဒ္ဒိသာန မဓိပါ, ပုဗ္ဗာဒီနံ ကမာ ဣမေ.

夜叉(yakkha)之主是毗沙门(Vessavaṇa)，又名俱吠罗(Kuvera)、人乘(Naravāhana)；阿罗迦(Aḷakā)和阿罗迦曼陀(Aḷakamandā)是他的都城，武器是巨杖(gadā)。这四位是四方之主，依次为东方等方位之主。

၃၃.

33.

ဇာတဝေဒေါ [Pg.5] သိခီ ဇောတိ, ပါဝကော ဒဟနော’ နလော;

ဟုတာဝဟော’ စ္စိမာ ဓူမ, ကေတွ’ဂ္ဂိ ဂိနိ ဘာနုမာ.

阇多吠陀(Jātaveda)、有髻(Sikhī)、光(Joti)、净化者(Pāvaka)、燃烧者(Dahana)、风(Anala)、食祭品者(Hutāvaha)、有焰(Accimā)、烟幢(Dhūmaketu)、火(Aggi)、火(Gini)、有光(Bhānumā)，皆是火的异名。

၃၄.

34.

တေဇော ဓူမသိခေါ ဝါယု, သခေါ စ ကဏှဝတ္တနီ;

ဝေဿာနရော ဟုတာသော ထ, သိခါဇာလ’စ္စိ စာပုမေ.

热(Teja)、烟顶(Dhūmasikha)、风友(Vāyusakha)、黑路(Kaṇhavattanī)、毗沙那罗(Vessānara)、食祭品者(Hutāsa)亦是火的异名；而焰网(Sikhājāla)与火焰(Acci)为非阳性词。

၃၅.

35.

ဝိပ္ဖုလိင်္ဂံ ဖုလိင်္ဂဉ္စ, ဘသ္မာ တု သေဋ္ဌိ ဆာရိကာ;

毗普林伽(Vipphuliṅga)和普林伽(Phuliṅga)意为火星；而婆斯摩(Bhasma)和查利迦(Chārikā)意为灰烬。

၃၆.

36.

ကုက္ကုဠော တု’ဏှဘသ္မသ္မိ, မင်္ဂါရော’လာတ မုမ္မုကံ ;

သမိဓာ ဣဓုမံ စေ’ဓော, ဥပါဒါနံ တထိန္ဓနံ.

库库罗(Kukkuḷa)指热灰(uṇhabhasma)；燃炭(Aṅgāra)、火把(Alāta)、火炭(Ummuka)指炭火；柴薪(Samidhā)、薪(Idhuma)、薪(Edho)、燃料(Upādāna)以及燃料(Indhana)指燃料。

၃၇.

37.

အထော’ဘာသော ပကာသော စာ,'လောကော’ဇ္ဇောတာ’တပါ သမာ;

မာလုတော ပဝနော ဝါယု, ဝါတော’နိလ သမီရဏာ;

ဂန္ဓဝါဟော တထာ ဝါယော, သမီရော စ သဒါဂတိ.

又，光明(Obhāsa)、光明(Pakāsa)、光(Āloka)、光耀(Ujjota)、阳光(Ātapa)是同义词。风(Māluta)、风(Pavano)、风(Vāyu)、风(Vāta)、风(Anila)、风(Samīraṇa)、运香者(Gandhavāha)、风(Vāyo)、风(Samīra)以及常行者(Sadāgati)是“风”的同义词。

၃၈.

38.

ဝါယုဘေဒါ ဣမေ ဆု’ဒ္ဓ, င်္ဂမော စာဓောဂမော တထာ;

ကုစ္ဆိဋ္ဌော စ ကောဋ္ဌာသယော, အဿာသင်္ဂါနုသာရိနော.

风有此六种区别：上行风、下行风、腹内风、肠中风、出入息风以及遍行肢体之风。

၃၉.

39.

အထော အပါနံ ပဿာသော,အဿာသော အာန မုစ္စတေ.

又，下行风(apāna)是出息(passāsa)；入息(assāsa)被称为气息(āna)。

၄၀.

40.

ဝေဂေါ ဇဝေါ ရယော ခိပ္ပံ, တု သီဃံ တုရိတံ လဟု;

အာသု တုဏ္ဏ မရံ စာဝိ, လမ္ဗိတံ တုဝဋံပိ စ.

韦伽(vega)、阇婆(java)、罗由(raya)、奇帕(khippaṃ)、斯伽(sīghaṃ)、杜利达(turitaṃ)、罗胡(lahu)、阿苏(āsu)、杜那(tuṇṇaṃ)、阿兰(araṃ)、不迟缓(avilambitaṃ)以及杜瓦当(tuvaṭaṃ)，皆是“迅速”的同义词。

၄၁.

41.

သတတံ နိစ္စ မဝိရတာ, နာရတ သန္တတ မနဝရတဉ္စ ဓုဝံ;

ဘုသ မတိသယော စ ဒဠှံ, တိဗ္ဗေ’ကန္တာ’တိမတ္တ, ဗာဠှာနိ;

ခိပ္ပာဒီ ပဏ္ဍကေ ဒဗ္ဗေ, ဒဗ္ဗဂါ တေသု ယေ တိသု.

恒常(satataṃ)、常(niccaṃ)、无间(avirataṃ)、不断(anarataṃ)、相续(santataṃ)、无断(anavarataṃ)、恒(dhuvaṃ)，皆是“恒常”的同义词。甚(bhusaṃ)、极(atisayo)、强(daḷhaṃ)、猛(tibbaṃ)、一向(ekantaṃ)、过度(atimattaṃ)、强(bāḷhaṃ)，皆是“强烈、过度”的同义词。“迅速”等词，当中性词使用时，指代事物；当作为形容词时，则可用于三性。

၄၂.

42.

အဝိဂ္ဂဟော တု ကာမော စ, မနောဘူ မဒနော ဘဝေ;

အန္တကော ဝသဝတ္တီ စ, ပါပိမာ စ ပဇာပတိ.

无身(Aviggaha)、欲(Kāma)、意生(Manobhū)、恼乱者(Madana)，是爱欲之神的名号。终结者(Antaka)、自在者(Vasavattī)、恶者(Pāpimā)、众生主(Pajāpati)，是魔罗的名号。

၄၃.

43.

ပမတ္တဗန္ဓု ကဏှော စ, မာရော နမုစိ, တဿ တု;

တဏှာ’ရတီ ရဂါ ဓီတူ, ဟတ္ထီ တု ဂိရိမေခလော.

放逸之友(Pamattabandhu)、黑(Kaṇha)、魔罗(Māra)、那牟奇(Namuci)，皆是魔罗的名号；他的女儿是爱(Taṇhā)、不乐(Aratī)和贪(Ragā)；他的象是山环(Girimekhala)。

၄၄.

44.

ယမရာဇာ စ ဝေသာယီ, ယမော’ဿ နယနာဝုဓံ;

ဝေပစိတ္တိ ပုလောမော စ, ကိမ္ပုရိသော တု ကိန္နရော.

阎罗王(Yamarājā)、韦萨夷(Vesāyī)、阎摩(Yama)是死神之名，其武器是眼睛；韦巴吉帝(Vepacitti)和布路摩(Puloma)是阿修罗王；人非人(Kimpurisa)是紧那罗(Kinnara)的同义词。

၄၅.

45.

အန္တလိက္ခံ ခ’မာဒိစ္စ, ပထော’ဗ္ဘံ ဂဂန’မ္ဗရံ;

ဝေဟာသော စာနိလပထော, အာကာသော နိတ္ထိယံ နဘံ.

虚空(Antalikkha)、空(Kha)、日道(Ādiccapatha)、云(Abbha)、天空(Gagana)、空(Ambara)、空中(Vehāsa)、风道(Anilapatha)、空间(Ākāsa)，以及天空(Nabha)，皆是“虚空”的同义词；其中“天空”(nabha)非阴性词。

၄၆.

46.

ဒေဝေါ [Pg.6] ဝေဟာယသော တာရာ,ပထော သုရပထော အဃံ.

天(deva)、空中(vehāyasa)、星路(tārāpatha)、天神路(surapatha)、虚空(agha)[皆为天空的异名]。

၄၇.

47.

မေဃော ဝလာဟကော ဒေဝေါ, ပဇ္ဇုန္နော’မ္ဗုဓရော ဃနော;

ဓာရာဓရော စ ဇီမူတော, ဝါရိဝါဟော တထာ’မ္ဗုဒေါ.

弥伽(megha)、瓦拉哈卡(valāhaka)、提婆(deva)、雨云(pajjunna)、安布陀罗(ambudhara)、伽那(ghana)、陀罗陀罗(dhārādhara)、吉穆陀(jīmūta)、瓦利瓦哈(vārivāha)以及安布陀(ambuda)，皆是云的异名。

၄၈.

48.

အဗ္ဘံ တီသွထ ဝဿဉ္စ, ဝဿနံ ဝုဋ္ဌိ နာရိယံ;

သတေရတာ’က္ခဏာ ဝိဇ္ဇု, ဝိဇ္ဇုတာ စာစိရပ္ပဘာ.

阿跋(abbha)是三性词；瓦萨(vassa)、瓦萨那(vassana)、乌提(vuṭṭhi)是雨的异名，乌提(vuṭṭhi)是阴性词。萨特拉达(sateratā)、阿卡那(akkhaṇā)、毗朱(vijju)、毗朱达(vijjutā)、阿奇拉帕婆(acirappabhā)是闪电的异名。

၄၉.

49.

မေဃနာဒေ တု ဓနိတံ, ဂဇ္ဇိတံ ရသိတာဒိ စ;

ဣန္ဒာဝုဓံ ဣန္ဒဓနု, ဝါတက္ခိတ္တမ္ဗု သီကရော.

达尼达(dhanita)、伽吉达(gajjita)、罗西达(rasita)等是雷鸣的异名。因达瓦达(indāvudha)、因达达努(indadhanu)是彩虹的异名。风吹起的水(vātakkhittambu)是为水沫(sīkara)。

၅၀.

50.

အာသာရော ဓာရာ သမ္ပာတော,ကရကာ တု ဃနောပလံ;

ဒုဒ္ဒိနံ မေဃစ္ဆန္နာဟေ, ပိဓာနံ တွပဓာရဏံ.

阿萨罗(āsāra)、达罗(dhārā)、萨帕多(sampāta)，皆是暴雨的异名；迦罗迦(karakā)、伽那波罗(ghanopala)，皆是冰雹的异名；杜迪那(duddina)、弥伽查那(meghacchanna)，皆是阴天的异名；毗达那(pidhāna)、阿帕达罗那(apadhāraṇa)，皆是遮盖的异名。

၅၁.

51.

တိရောဓာန’န္တရဓာနာ, ပိဓာန ဆာဒနာနိ စ;

ဣန္ဒု စန္ဒော စ နက္ခတ္တ, ရာဇာ သောမော နိသာကရော.

提罗达那(tirodhāna)、安达罗达那(antaradhāna)、毗达那(pidhāna)、查达那(chādana)，皆是遮蔽、隐没的异名；因杜(indu)、旃陀(canda)、那卡达罗阇(nakkhattarāja)、苏摩(soma)、尼萨迦罗(nisākara)，皆是月亮的异名。

၅၂.

52.

ဩသဓီသော ဟိမရံသိ, သသင်္ကော စန္ဒိမာ သသီ;

သီတရံသိ နိသာနာထော, ဥဠုရာဇာ စ မာ ပုမေ.

欧萨迪娑(osadhīsa)、希马兰西(himaraṃsi)、萨萨伽(sasaṅka)、旃迪摩(candimā)、萨西(sasī)、斯达兰西(sītaraṃsi)、尼萨那陀(nisānātha)、乌卢罗阇(uḷurāja)与玛(mā)，皆是月亮的异名，为阳性词。

၅၃.

53.

ကလာ သောဠသမော ဘာဂေါ, ဗိမ္ဗံ တု မဏ္ဍလံ ဘဝေ;

အဍ္ဎော တွဒ္ဓေါ ဥပဍ္ဎော စ, ဝါ ခဏ္ဍံ သကလံ ပုမေ.

迦罗(kalā)是十六分之一；宾巴(bimba)与曼达罗(maṇḍala)是圆盘。阿达(aḍḍha)、阿陀(addha)、乌帕达(upaḍḍha)是一半；坎达(khaṇḍa)与萨迦罗(sakala)是碎片的异名，此二词为阳性词。

၅၄.

54.

အဒ္ဓံ ဝုတ္တံ သမေ ဘာဂေ, ပသာဒေါ တု ပသန္နတာ;

ကောမုဒီ စန္ဒိကာ ဇုဏှာ, ကန္တိ သောဘာ ဇုတိ စ္ဆဝိ.

阿达(addha)称为相等的部分；帕萨多(pasāda)与帕萨那达(pasannatā)是清净。拘牟迪(komudī)、旃迪迦(candikā)、茹那(juṇhā)是月光的异名；迦提(kanti)、娑婆(sobhā)、茹提(juti)、查毗(chavi)是光辉、美丽的异名。

၅၅.

55.

ကလင်္ကော လဉ္ဆနံ လက္ခံ, အင်္ကော’ဘိညာဏ လက္ခဏံ;

စိဟနံ စာပိ သောဘာ တု, ပရမာ သုသမာ ထ စ.

迦兰迦(kalaṅka)、兰查那(lañchana)、兰卡(lakkha)、安迦(aṅka)、阿毗那那(abhiññāṇa)、兰卡那(lakkhaṇa)、奇哈那(cihana)，皆是标记、特征的异名；娑婆(sobhā)、波罗摩(paramā)、苏萨摩(susamā)，皆是极美的异名。

၅၆.

56.

သီတံ ဂုဏေ, ဂုဏိလိင်္ဂါ, သီတ သိသိရ သီတလာ;

ဟိမံ တုဟိန မုဿာဝေါ, နီဟာရော မဟိကာ ပျထ.

斯达(sīta)是寒冷的属性；斯达(sīta)、西西拉(sisira)、斯达拉(sītala)是寒冷的形容词。希马(hima)、杜希那(tuhina)、乌萨婆(ussāva)、尼哈罗(nīhāra)、玛希迦(mahikā)，皆是霜、露的异名。

၅၇.

57.

နက္ခတ္တံ ဇောတိ ဘံ တာရာ, အပုမေ တာရကော’ဠု စ;

那卡达(nakkhatta)、乔提(joti)、婆(bha)、达罗(tārā)，皆是星宿的异名，其中达罗(tārā)为非阳性词；达罗迦(tāraka)、乌卢(uḷu)，亦是星宿的异名。

၅၈.

58.

အဿယုဇော ဘရဏိတ္ထီ, သကတ္တိကာ ရောဟိဏီ ပိစ;

မိဂသိရ မဒ္ဒါ စ ပုနဗ္ဗသု, ဖုဿော စာသိလေသ’ပိ.

阿湿缚庾惹(Assayuja)、婆罗尼(Bharaṇī)、克里提迦(Kattikā)、罗希尼(Rohiṇī)、鹿首(Migasira)、阿陀罗(Addā)、布纳跋苏(Punabbasu)、普萨(Phussa)以及阿湿丽沙(Āsilesā)。

၅၉.

59.

မာဃာ စ ဖဂ္ဂုနီ ဒွေ စ, ဟတ္ထာ စိတ္တာ စ သွာတိပိ;

ဝိသာခါ’ နုရာဓာ ဇေဋ္ဌာ, မူလာ’ သာဠှာ ဒုဝေ တထာ.

摩伽(Māghā)、二法古尼(dve Phaggunī)、哈他(Hatthā)、支帝(Cittā)、斯瓦提(Svāti)；毘舍佉(Visākhā)、阿奴罗达(Anurādhā)、杰塔(Jeṭṭhā)、穆拉(Mūla)、二萨哈(dve Sāḷhā)。

၆၀.

60.

သဝဏော [Pg.7] စ ဓနိဋ္ဌာ စ, သတဘိသဇော ပုဗ္ဗု’တ္တရဘဒ္ဒပဒါ;

ရေဝတျပီတိ ကမတော, သတ္တာဓိကဝီသနက္ခတ္တာ.

萨瓦那(Savaṇa)、达尼塔(Dhaniṭṭhā)、萨达毗萨(Satabhisaja)、普巴跋陀(Pubbabhaddapadā)、乌达拉跋陀(Uttarabhaddapadā)以及瑞瓦蒂(Revatī)；以上依序为二十七星宿。

၆၁.

61.

သောဗ္ဘာနု ကထိတော ရာဟု, သူရာဒီ တု နဝဂ္ဂဟာ;

ရာသိ မေသာဒိကော ဘဒ္ဒ, ပဒါ ပေါဋ္ဌပဒါ သမာ.

索巴努(Sobbhānu)被称为罗睺(Rāhu)；日(sūra)等是九曜。宫(rāsi)是白羊(mesa)等星座；跋陀波达(bhaddapadā)与普塔波达(poṭṭhapadā)是同义词。

၆၂.

62.

အာဒိစ္စော သူရိယော သူရော, သတရံသိ ဒိဝါကရော;

ဝေရောစနော ဒိနကရော, ဥဏှရံသိ ပဘင်္ကရော.

阿迪乔(ādicca)、苏利由(sūriya)、苏罗(sūra)、萨达兰西(sataraṃsi)、迪瓦迦罗(divākara)、毗罗乔那(verocana)、迪那迦罗(dinakara)、乌那兰西(uṇharaṃsi)、帕班迦罗(pabhaṅkara)，皆是太阳的异名。

၆၃.

63.

အံသုမာလီ ဒိနပတိ, တပနော ရဝိ ဘာနုမာ;

ရံသိမာ ဘာကရော ဘာနု, အက္ကော သဟဿရံသိ စ.

安苏玛利(aṃsumālī)、迪那帕提(dinapati)、达帕那(tapana)、拉维(ravi)、巴努玛(bhānumā)、兰西玛(raṃsimā)、巴迦罗(bhākara)、巴努(bhānu)、阿科(akka)、萨哈萨兰西(sahassaraṃsi)，皆是太阳的异名。

၆၄.

64.

ရံသိ အာဘာ ပဘာ ဒိတ္တိ, ရုစိ ဘာ ဇုတိ ဒီဓိတိ;

မရီစိ ဒွီသု ဘာနွံ’သု, မယူခေါ ကိရဏော ကရော.

兰西(raṃsi)、阿巴(ābhā)、帕婆(pabhā)、迪提(ditti)、茹奇(ruci)、婆(bhā)、茹提(juti)、迪迪提(dīdhiti)，皆是光芒的异名；玛瑞奇(marīci)是二性词；巴努(bhānu)、安苏(aṃsu)、玛由柯(mayūkha)、吉拉那(kiraṇa)、迦罗(kara)，亦是光芒的异名。

၆၅.

65.

ပရိဓိ ပရိဝေသော ထ, မရီစိ မိဂတဏှိကာ;

သူရဿောဒယတော ပုဗ္ဗု’, ဋ္ဌိတရံသိ သိယာ’ ရုဏော.

帕利迪(paridhi)、帕利韦娑(parivesa)，皆是光晕的异名；玛瑞奇(marīci)、弥伽达尼迦(migataṇhikā)，皆是海市蜃楼的异名。日出之前升起的光，是为阿鲁那(aruṇa)。

၆၆.

66.

ကာလော’ဒ္ဓါ သမယော ဝေလာ,တဗ္ဗိသေသာ ခဏာဒယော;

ခဏော ဒသစ္ဆရာကာလော,ခဏာ ဒသ လယော ဘဝေ.

迦罗(kāla)、阿陀(addhā)、萨马亚(samaya)、韦拉(velā)是时间的异名，其细分为刹那(khaṇa)等。一刹那是十弹指的时间，十刹那是为一赖耶(laya)。

၆၇.

67.

လယာ ဒသ ခဏလယော,မုဟုတ္တော တေ သိယာ ဒသ;

ဒသ ခဏမုဟုတ္တော တေ, ဒိဝသော တု အဟံ ဒိနံ.

十赖耶(laya)为一刹那赖耶(khaṇalaya)，十刹那赖耶为一牟呼栗多(muhutta)。十牟呼栗多为一日(divasa)，亦称白昼(aha)或天(dina)。

၆၈.

68.

ပဘာတဉ္စ ဝိဘာတဉ္စ, ပစ္စူသော ကလ္လ မပျထ;

အဘိဒေါသော ပဒေါသော ထ,သာယော သဉ္ဈာ ဒိနစ္စယော.

破晓(pabhāta)、天亮(vibhāta)、黎明(paccūsa)、清晨(kalla)；以及黄昏(abhidosa)、傍晚(padosa)、晚间(sāya)、暮色(sañjhā)、日尽(dinaccaya)。

၆၉.

69.

နိသာ စ ရဇနီ ရတ္တိ, တိယာမာ သံဝရီ ဘဝေ;

ဇုဏှာ တု စန္ဒိကာယုတ္တာ, တမုဿန္နာ တိမိသိကာ.

尼萨(nisā)、罗阇尼(rajanī)、罗帝(ratti)、三更夜(tiyāmā)、萨瓦利(saṃvarī)是夜的异名。有月光的夜晚称为净夜(juṇhā)；黑暗笼罩的夜晚称为暗夜(timisikā)。

၇၀.

70.

နိသီထော မဇ္ဈိမာ ရတ္တိ, အဍ္ဎရတ္တော မဟာနိသာ;

အန္ဓကာရော တမော နိတ္ထီ, တိမိသံ တိမိရံ မတံ.

午夜(nisītha)、中夜(majjhimā ratti)、半夜(aḍḍharatta)、大夜(mahānisā)。黑暗(andhakāra)、幽暗(tamo, 非阴性词)、冥暗(timisa)、昏暗(timira)。

၇၁.

71.

စတုရင်္ဂတမံ ဧဝံ, ကာဠပက္ခစတုဒ္ဒသီ;

ဝနသဏ္ဍော ဃနော မေဃ, ပဋလံ စာ’ဍ္ဎရတ္တိ စ.

四重黑暗(caturaṅgatama)即是：黑月十四日(kāḷapakkhacatuddasī)、密林(vanasaṇḍa)、浓云(ghano meghapaṭala)、以及半夜(aḍḍharatti)。

၇၂.

72.

အန္ဓတမံ [Pg.8] ဃနတမေ, ပဟာရော ယာမ, သညိတော;

ပါဋိပဒေါ တု ဒုတိယာ, တတိယာဒီ တိထီ, တာယတိ ပါလေတီတိ တိထိ, တာ+ဣတိ (ဏွာဒိ) ဒွိသု.

至暗(andhatama)是浓暗。一更(pahāra)名为夜分(yāma)。初一(pāṭipada)、初二(dutiyā)、初三(tatiyā)等是日期(tithi)。[注释：]日期(tithi)因其守护(tāyati)与护持(pāleti)而得名，此词为二性词。

၇၃.

73.

ပန္နရသီ ပဉ္စဒသီ, ပုဏ္ဏမာသီ တု ပုဏ္ဏမာ;

အမာဝသီ ပျမာဝါသီ, ထိယံ ပန္နရသီ’ ပရာ.

十五日(pannarasī)与十五日(pañcadasī)是同义词。满月之夜(puṇṇamāsī)是圆满月(puṇṇamā)。新月之夜(amāvasī)是无月夜(amāvāsī)。另一个十五日(即新月日)也是阴性词。

၇၄.

74.

ဃဋိကာ သဋ္ဌျ’ ဟောရတ္တော, ပက္ခော တေ ဒသ ပဉ္စ စ;

တေ တု ပုဗ္ဗာပရာ သုက္က,ကာဠာ, မာသော တု တေ ဒုဝေ.

六十伽提迦(ghaṭikā)为一日夜(ahoratta)。十五日为一半月(pakkha)。半月有前(pubba)、后(apara)、白(sukka)、黑(kāḷa)之分。两个半月为一月(māsa)。

၇၅.

75.

စိတ္တော ဝေသာခ, ဇေဋ္ဌော စာ, သာဠှော ဒွီသု စ သာဝဏော;

ပေါဋ္ဌပါဒ’ဿယုဇာ စ, မာသာ ဒွါဒသ ကတ္တိကော.

制多月(Citta)、卫塞月(Vesākha)、逝吒月(Jeṭṭha)、萨哈月(Sāḷha)(此词为二性词)、萨瓦那月(Sāvaṇa)、钵陀婆陀月(Poṭṭhapāda)、阿湿缚庾阇月(Assayuja)、迦提迦月(Kattika)[等是十二月的名称]。

၇၆.

76.

မာဂသိရော တထာ ဖုဿော, ကမေန မာဃ ဖဂ္ဂုဏာ;

ကတ္တိက’ဿယုဇာ မာသာ, ပစ္ဆိမ ပုဗ္ဗကတ္တိကာ.

依次为鹿首月(Māgasira)、弗沙月(Phussa)、摩伽月(Māgha)、颇求那月(Phagguṇa)；迦提迦月(Kattika)与阿湿婆月(Assayuja)，分别为后迦提迦月与前迦提迦月。

၇၇.

77.

သာဝဏော နိက္ခမနီယော,စိတ္တမာသော တု ရမ္မကော.

室罗伐拏月(Sāvaṇa)适宜出行，制多月(Citta)则令人欢喜。

၇၈.

78.

စတုရော စတုရော မာသာ, ကတ္တိကကာဠပက္ခတော;

ကမာ ဟေမန္တ ဂိမှာန, ဝဿာနာ ဥတုယော ဒွိသု.

从迦提迦月(Kattika)的黑分开始，季节依次为冬季、夏季、雨季，每季四个月。季节有两类划分法。

၇၉.

79.

ဟေမန္တော သိသိရ မုတူ,ဆ ဝါ ဝသန္တော စ ဂိမှ ဝဿာနာ;

သရဒေါတိ ကမာ မာသာ, ဒွေ ဒွေ ဝုတ္တာနုသာရေန.

或者，季节有六：冬季、凉季、春季、夏季、雨季和秋季；如所说，依次每季两个月。

၈၀.

80.

ဥဏှော နိဒါဃော ဂိမှောထ,ဝဿော ဝဿာန ပါဝုသာ;

ဥတူဟိ တီဟိ ဝဿာနာ, ဒိကေဟိ ဒက္ခိဏာယနံ.

炎热、酷热、夏季。雨、雨季、雨季。以雨季等三季为南行(dakkhiṇāyana)。

၈၁.

81.

ဥတ္တရာယန မညေဟိ, တီဟိ ဝဿာယနဒွယံ;

ဝဿ သံဝစ္ဆရာ နိတ္ထီ, သရဒေါ ဟာယနော သမာ.

以另外三季为北行(uttarāyana)；一年有此二道。年(vassa)、岁(saṃvacchara)（非阴性词）、秋(sarada)、年(hāyana)、年(samā)皆为“年”的同义词。

၈၂.

82.

ကပ္ပက္ခယော တု သံဝဋ္ဋော, ယုဂန္တ ပလယာ အပိ;

အလက္ခီ ကာလကဏ္ဏိတ္ထီ, အထ လက္ခီ သိရိ’တ္ထိယံ.

劫末(kappakkhaya)、坏劫(saṃvaṭṭa)、时代之末(yuganta)、毁灭(palaya)。不幸(Alakkhī)是恶运女神(kālakaṇṇī)；而幸运(Lakkhī)、吉祥(Siri)是幸运女神。

၈၃.

83.

ဒနု ဒါနဝမာတာ ထ, ဒေဝမာတာ ပနာ’ဒိတိ;

达奴(Danu)是达那婆(dānava)之母，而阿底提(Aditi)则是天神之母。

၈၄.

84.

ပါပဉ္စ ကိဗ္ဗိသံ ဝေရာ, ဃံ ဒုစ္စရိတ ဒုက္ကဋံ;

အပုညာ’ကုသလံ ကဏှံ, ကလုသံ ဒုရိတာ’ဂု စ.

罪(pāpa)、过(kibbisa)、愆尤(vera)、恶(agha)、恶行(duccarita)、恶作(dukkaṭa)、无福(apuñña)、不善(akusala)、黑(kaṇha)、污秽(kalusa)、恶业(durita)、过失(āgu)。

၈၅.

85.

ကုသလံ [Pg.9] သုကတံ သုက္ကံ, ပုညံ ဓမ္မ မနိတ္ထိယံ;

သုစရိတ မထော ဒိဋ္ဌ, ဓမ္မိကံ ဣဟလောကိကံ.

善(kusala)、善行(sukata)、白(sukka)、福德(puñña)、法(dhamma)（皆非阴性词）；以及善行(sucarita)。现法所见(diṭṭhadhammika)、此世(ihalokika)。

၈၆.

86.

သန္ဒိဋ္ဌိက မထော ပါရ, လောကိကံ သမ္ပရာယိကံ;

တက္ကာလံ တု တဒါတွံ စော,တ္တရကာလော တု အာယတိ.

现见的(sandiṭṭhika)；以及，他世的(pāralokika)、来世的(samparāyika)。彼时(takkāla)、即时(tadātva)。未来时(uttarakāla)、未来(āyati)。

၈၇.

87.

ဟာသော’ တ္တမနတာ ပီတိ, ဝိတ္တိ တုဋ္ဌိ စ နာရိယံ;

အာနန္ဒော ပမုဒါ’မောဒေါ, သန္တောသော နန္ဒိ သမ္မဒေါ.

欢笑；悦意、喜、满足、知足（皆为阴性词）。喜悦、欢喜、欣喜、满足、欢乐、狂喜。

၈၈.

88.

ပါမောဇ္ဇဉ္စ ပမောဒေါ ထ, သုခံ သာတဉ္စ ဖာသွ’ထ;

ဘဒ္ဒံ သေယျော သုဘံ ခေမံ, ကလျာဏံ မင်္ဂလံ သိဝံ.

欢喜、大喜；乐、适意、安适。贤善、殊胜、美好、安稳、善、吉祥、福祉。

၈၉.

89.

ဒုက္ခဉ္စ ကသိရံ ကိစ္ဆံ, နီဃော စ ဗျသနံ အဃံ;

ဒဗ္ဗေ တု ပါပပုညာနိ, တီသွာကိစ္ဆံ သုခါဒိ စ.

苦、艰难、困苦、苦恼、灾难、罪恶。罪与福德是中性词；而困苦、安乐等词则通用于三性。

၉၀.

90.

ဘာဂျံ နိယတိ ဘာဂေါ စ, ဘာဂဓေယျံ ဝိဓီ’ရိတော;

အထော ဥပ္ပတ္တိ နိဗ္ဗတ္တိ, ဇာတိ ဇနန မုဗ္ဘဝေါ.

福分、命运、份额、命运、定数。以及，生起、产生、出生、生成、发生。

၉၁.

91.

နိမိတ္တံ ကာရဏံ ဌာနံ, ပဒံ ဗီဇံ နိဗန္ဓနံ;

နိဒါနံ ပဘဝေါ ဟေတု, သမ္ဘဝေါ သေတု ပစ္စယော.

相、因、处、足、种子、系缚；因缘、起源、因、生起、桥梁、缘。

၉၂.

92.

ကာရဏံ ယံ သမာသန္နံ, ပဒဋ္ဌာနန္တိ တံ မတံ;

ဇီဝေါ တု ပုရိသော’တ္တာ ထ, ပဓာနံ ပကတိတ္ထိယံ.

近因被称为“立足处”(padaṭṭhāna)。生命、人、我。主因；自性（为阴性词）。

၉၃.

93.

ပါဏော သရီရီ ဘူတံ ဝါ, သတ္တော ဒေဟီ စ ပုဂ္ဂလော;

ဇီဝေါ ပါဏီ ပဇာ ဇန္တု,ဇနော လောကော တထာဂတော.

有息者、有身者、已生者、有情、有形者、个人；命者、有命者、众生、生类、人、世人、如来。

၉၄.

94.

ရူပံ သဒ္ဒေါ ဂန္ဓ ရသာ, ဖဿော ဓမ္မော စ ဂေါစရာ;

အာလမ္ဗာ ဝိသယာ တေ ဆာ, ရမ္မဏာ လမ္ဗဏာနိ စ.

色、声、香、味、触、法，是为所行境(gocara)。此六者，亦名所缘(ālamba)、境界(visaya)、所缘(ārammaṇa)、所缘(ālambana)。

၉၅.

95.

သုက္ကော ဂေါရော သိတော’ဒါတာ,ဓဝလော သေတ, ပဏ္ဍရာ;

သောဏော တု လောဟိတော ရတ္တော,တမ္ဗ မဉ္ဇိဋ္ဌ ရောဟိတာ.

白(sukka)、白(gora)、白(sita)、白净(odāta)、白(dhavala)、白(seta)、白(paṇḍara)。红(soṇa)、赤(lohita)、红(ratta)、铜色(tamba)、茜草红(mañjiṭṭha)、红(rohita)。

၉၆.

96.

နီလော ကဏှာ’သိတာ ကာဠော,မေစကော သာမ သာမလာ;

သိတပီတေတု ပဏ္ဍု’တ္တော, ဤသံပဏ္ဍုတု ဓူသရော.

蓝、黑、黑、黑、孔雀蓝、黑、黑。白黄即是苍白；微黄即是灰褐。

၉၇.

97.

အရုဏော [Pg.10] ကိဉ္စိရတ္တော ထ,ပါဋလော သေတလောဟိတော;

အထော ပီတော ဟလိဒျာဘော,ပလာသော ဟရိတော ဟရိ.

黎明红、微红。粉红、白红。黄、姜黄色。绿、绿、绿。

၉၈.

98.

ကဠာရော ကပိလော နီလ, ပီတေ ထ ရောစနပ္ပဘေ;

ပိင်္ဂေါ ပိသင်္ဂေါ ပျထဝါ, ကဠာရာဒီ တု ပိင်္ဂလေ.

黄褐(kaḷāra)、黄褐(kapila)。蓝黄色(nīlapīta)是牛黄色的光泽。赤褐(piṅga)、浅褐(pisaṅga)。黄褐等色皆属赤褐色(piṅgala)。

၉၉.

99.

ကမ္မာသော သဗလော စိတ္တော,သာဝေါ တု ကဏှပီတကေ;

ဝါစ္စလိင်္ဂါ ဂုဏိနျေတေ, ဂုဏေ သုက္ကာဒယော ပုမေ.

杂色、斑驳、花色。灰黄是黑黄色。这些是具有性质的形容词。白色等性质词，在阳性中（使用阳性形态）。

၁၀၀.

100.

နစ္စံ နဋ္ဋဉ္စ နဋနံ, နတ္တနံ လာသနံ ဘဝေ;

နစ္စံ တု ဝါဒိတံ ဂီတ, မိတိ နာဋုမိဒံ တယံ.

舞(nacca)、舞(naṭṭa)、舞(naṭana)、舞(nattana)、舞(lāsana)。舞、器乐、歌唱，此三者合称戏剧(nāṭa)。

၁၀၁.

101.

နစ္စဋ္ဌာနံ သိယာ ရင်္ဂေါ, ဘိနယော သူစျသူစနံ;

အင်္ဂဟာရော’င်္ဂဝိက္ခေပေါ, နဋ္ဋကော နဋကော နဋော.

舞场是舞台(raṅga)；表演(abhinaya)是暗示与指示。姿态(aṅgahāra)、肢体动作(aṅgavikkhepa)。舞者(naṭṭaka)、演员(naṭa)。

၁၀၂.

102.

သိင်္ဂါရော ကရုဏော ဝီရ, ဗ္ဘုတ ဟဿ ဘယာနကာ;

သန္တော ဗီဘစ္ဆ ရုဒ္ဒါနိ, နဝ နာဋျရသာ ဣမေ.

爱(siṅgāra)、悲(karuṇa)、勇(vīra)、奇(abbhuta)、笑(hassa)、怖(bhayānaka)、寂静(santa)、厌恶(bībhaccha)、怒(rudda)，此为九种戏剧之味(nāṭyarasa)。

၁၀၃.

103.

ပေါသဿ နာရိယံ ပေါသေ, ဣတ္ထိယာ သင်္ဂမံ ပတိ;

ယာ ပိဟာ ဧသ သိင်္ဂါရော, ရတိကီဠာဒိကာရဏော.

男子于女子，女子于男子，其于结合之欲求，此即爱欲(siṅgāra)，为性爱嬉戏等之因。

၁၀၄.

104.

ဥတ္တမ ပ္ပကတိပ္ပာယော, ဣတ္ထိပုရိသဟေတုကော;

သော သမ္ဘောဂေါ ဝိယောဂေါတိ,သိင်္ဂါရော ဒုဝိဓော မတော.

其多为高尚本性，由男女而生。此爱欲被认为是两种：结合(sambhoga)与分离(viyoga)。

၁၀၅.

105.

ဘာသိတံ [Pg.11] လပိတံ ဘာသာ, ဝေါဟာရော ဝစနံ ဝစော;

ဥတ္တိ ဝါစာ ဂိရာ ဝါဏီ, ဘာရတီ ကထိတာ ဝစီ.

所说、谈论、语言、言说、言辞、言语；言、语、言词、妙音、言语、所说、语。

၁၀၆.

106.

ဧကာချာတော ပဒစယော, သိယာ ဝါကျံသကာရကော;

အာမေဍိတန္တိ ဝိညေယျံ, ဒွတ္တိက္ခတ္တု မုဒီရဏံ.

一动词之词组，构成句子；当知重复语(āmeḍita)，是说二三遍。

၁၀၇.

107.

ဘယေ ကောဓေ ပသံသာယံ, တုရိတေ ကောတူဟလေ’စ္ဆရေ;

ဟာသေ သောကေ ပသာဒေ စ, ကရေ အာမေဍိတံ ဗုဓော.

于怖畏、愤怒与赞扬，于迅疾、好奇与惊奇；于欢笑、悲伤与喜悦，智者使用重复语。

၁၀၈.

108.

ဣရု နာရီ ယဇု သာမ, မိတိ ဝေဒါ တယော သိယုံ;

ဧတေ ဧဝ တယီ နာရီ, ဝေဒေါ မန္တော သုတိတ္ထိယံ.

梨俱(Iru)、夜柔(Yaju)与娑摩(Sāma)，此等是为三吠陀。彼等亦称三明(tayī)，吠陀、真言与圣典(suti)是其同义词。

၁၀၉.

109.

အဋ္ဌကော ဝါမကော ဝါမ, ဒေဝေါ စင်္ဂီရသော ဘဂု;

ယမဒဂ္ဂိ စ ဝါသိဋ္ဌော, ဘာရဒွါဇော စ ကဿပေါ;

ဝေဿာမိတ္တောတိ မန္တာနံ, ကတ္တာရော ဣသယော ဣမေ.

阿吒迦(Aṭṭhaka)、婆摩迦(Vāmaka)、婆摩提婆(Vāmadeva)、安耆罗(Aṅgirasa)、跋瞿(Bhagu)、耶摩陀耆(Yamadaggi)、婆私吒(Vasiṭṭha)、巴罗多迦(Bhāradvāja)、迦叶(Kassapa)、毗奢蜜多罗(Vessāmitta)；此等仙人是真言的作者。

၁၁၀.

110.

ကပ္ပော ဗျာကရဏံ ဇောတိ, သတ္ထံ သိက္ခာ နိရုတ္တိ စ;

ဆန္ဒောဝိစိတိ စေတာနိ, ဝေဒင်္ဂါနိ ဝဒန္တိ ဆ.

仪轨(kappa)、文法(byākaraṇa)、星相学(jotisattha)、声教(sikkhā)、词源(nirutti)与韵律学(chandoviciti)；此等被称为六吠陀支。

၁၁၁.

111.

ဣတိဟာသော ပုရာဝုတ္တ, ပ္ပဗန္ဓော ဘာရတာဒိကော;

နာမပ္ပကာသကံ သတ္ထံ, ရုက္ခာဒီနံ နိဃဏ္ဍု သော.

历史(itihāsa)是古老的叙事，如婆罗多(Bhārata)等史诗；能阐明名称的论典，如关于树木等的词汇集(nighaṇḍu)。

၁၁၂.

112.

ဝိတဏ္ဍသတ္ထံ ဝိညေယျံ, ယံ တံ လောကာယတံ ဣတိ;

ကေဋုဘံ တု ကြိယာကပ္ပ, ဝိကပ္ပော ကဝိနံ ဟိတော.

当知诡辩论(vitaṇḍasattha)，即是所谓的世间论(lokāyata)；而文法修辞(keṭubha)是诗人们所喜爱的创作安排。

၁၁၃.

113.

အာချာယိကောပလဒ္ဓတ္ထာ, ပဗန္ဓကပ္ပနာ ကထာ;

ဒဏ္ဍနီတျ’တ္ထသတ္ထသ္မိံ, ဝုတ္တန္တော တု ပဝတ္တိ စ.

传说(ākhyāyikā)是基于已获知事实的故事，而故事(kathā)则是虚构的创作。在政论(daṇḍanīti)与实利论(atthasattha)中，事件(vuttanta)与事态(pavatti)是其内容。

၁၁၄.

114.

သညာ, ချာ, ဝှာ သမညာ စာ, ဘိဓာနံ နာမ မဝှယော;

နာမဓေယျာ’ ဓိဝစနံ, ပဋိဝါကျံ တု ဥတ္တရံ.

称号(saññā)、称说(khyā)、呼唤(vhā)、共称(samaññā)、名称(abhidhāna)、名字(nāma)、称谓(avhaya)、名号(nāmadheyya)、增语(adhivacana)是同义词。回复(paṭivākya)即是回答(uttara)。

၁၁၅.

115.

ပဉှော တီသွ နုယောဂေါ စ, ပုစ္ဆာ ပျထ နိဒဿနံ;

ဥပေါဂ္ဃာတော စ ဒိဋ္ဌန္တော, တထော’ဒါဟရဏံ ဘဝေ.

问题(pañha)、质询(anuyoga)与询问(pucchā)是一类。其次，示例(nidassana)、序言(upogghāta)、例证(diṭṭhanta)以及引例(udāharaṇa)是另一类。

၁၁၆.

116.

သမာ သင်္ခေပ သံဟာရာ, သမာသော သင်္ဂဟော ပျထ;

သတံ ဓာရယသီ တျာဒျ, ဗ္ဘက္ခာနံ တုစ္ဆဘာသနံ.

总合(samāsa)、简略(saṅkhepa)、摄集(saṃhāra)、综合(saṅgaha)是同义词。其次，“你欠一百”之类的诽谤(abbhakkhāna)，是为空谈(tucchabhāsana)。

၁၁၇.

117.

ဝေါဟာရော တု ဝိဝါဒေါ ထ, သပနံ သပထောပိ စ;

ယသော သိလောကော ကိတ္တိတ္ထီ,ဃောသနာ တု’စ္စသဒ္ဒနံ.

交易(vohāra)与争论(vivāda)是同义词，诅咒(sapana)与誓言(sapatha)亦是。名誉(yasa)、声望(siloka)、名声(kitti)是同义词。宣告(ghosanā)即是大声言说。

၁၁၈.

118.

ပဋိဃောသော ပဋိရဝေါ, ထော’ ပညာသော ဝစီမုခံ;

ကတ္ထနာ စ သိလာဃာ စ, ဝဏ္ဏနာ စ နုတိ တ္ထုတိ.

回响(paṭighosa)与回声(paṭirava)是同义词。其次，序言(upaññāsa)与言口(vacīmukha)是同义词。夸耀(katthanā)、称赞(silāghā)、赞美(vaṇṇanā)、赞扬(nuti)与赞颂(thuti)亦为同义。

၁၁၉.

119.

ထောမနဉ္စ ပသံသာထ, ကေကာ နာဒေါ သိခဏ္ဍိနံ;

ဂဇာနံ ကောဉ္စနာဒေါ ထ,မတာ ဟေသာ ဟယဒ္ဓနိ.

赞美(thomana)与称赞(pasaṃsā)是同义词。孔雀(sikhaṇḍin)的鸣叫是“kekā”，大象(gaja)的吼叫是“koñcanāda”，马(haya)的嘶鸣被认为是“hesā”。

၁၂၀.

120.

ပရိယာယော ဝေဝစနံ, သာကစ္ဆာ တု စ သံကထာ;

ဥပဝါဒေါ စု’ပက္ကောသာ, ဝဏ္ဏဝါဒါ’နုဝါဒေါ စ;

ဇနဝါဒါ’ပဝါဒါပိ, ပရိဝါဒေါ စ တုလျတ္ထာ.

别名(pariyāya)与同义词(vevacana)是一类。讨论(sākacchā)与交谈(saṃkathā)是另一类。非难(upavāda)、呵责(upakkosa)、毁訾(avaṇṇavāda)、指责(anuvāda)、世间传言(janavāda)、谴责(apavāda)与讥讽(parivāda)，此等皆为同义。

၁၂၁.

121.

ခေပေါ [Pg.12] နိန္ဒာ တထာ ကုစ္ဆာ, ဇိဂုစ္ဆာ ဂရဟာ ဘဝေ;

နိန္ဒာပုဗ္ဗော ဥပါရမ္ဘော, ပရိဘာသန မုစ္စတေ.

轻蔑(khepa)、谴责(nindā)、鄙弃(kucchā)、厌恶(jigucchā)、呵责(garahā)是同义词。以谴责为先的责难(upārambha)，被称为辱骂(paribhāsana)。

၁၂၂.

122.

အဋ္ဌာနရိယဝေါဟာရ, ဝသေန ယာ ပဝတ္တိတာ;

အဘိဝါကျံ သိယာ ဝါစာ, သာ ဝီတိက္ကမဒီပနီ.

缘于非圣言行之事由而起的言语，可为诉讼语(abhivākya)；其言语能揭示过失。

၁၂၃.

123.

မုဟုံဘာသာ နုလာပေါထ, ပလာပေါ နတ္ထိကာ ဂိရာ;

အာဒေါဘာသန မာလာပေါ,ဝိလာပေါ တု ပရိဒ္ဒဝေါ.

复述(muhuṃbhāsā)与重复(anulāpa)是同义词。戏论(palāpa)是无意义之语。交谈(ālāpa)是初次言说。悲叹(vilāpa)即是哀号(pariddava)。

၁၂၄.

124.

ဝိပ္ပလာပေါ ဝိရောဓောတ္တိ, သန္ဒေသောတ္တိ တု ဝါစိကံ;

သမ္ဘာသနံ တု သလ္လာပေါ, ဝိရောဓရဟိတံ မိထု.

矛盾语(vippalāpa)即是矛盾之言(virodha-utti)。口信(sandesa)即是言辞(vācika)。交谈(sambhāsana)与晤谈(sallāpa)是彼此间无冲突的言谈。

၁၂၅.

125.

ဖရုသံ နိဋ္ဌုရံ ဝါကျံ, မနုညံ ဟဒယင်္ဂမံ;

သံကုလံ တု ကိလိဋ္ဌဉ္စ, ပုဗ္ဗာပရဝိရောဓိနီ.

粗恶语(pharusa)是严酷的(niṭṭhura)。愉悦语(manuñña)是悦意的(hadayaṅgama)。杂乱语(saṃkula)是染污的(kiliṭṭha)。前后矛盾语(pubbāparavirodhinī)是自相矛盾的。

၁၂၆.

126.

သမုဒါယတ္ထရဟိတံ, အဗဒ္ဓမိတိ ကိတ္တိတံ;

ဝိတထံ တု မုသာ စာထ, ဖရုသာဒီ တိလိင်္ဂိကာ.

无集体意义之语，被称为不连贯(abaddha)。虚妄(vitatha)即是谎言(musā)。其次，粗恶语等词通于三性。

၁၂၇.

127.

သမ္မာ ဗျယဉ္စာ ဝိတထံ, သစ္စံ တစ္ဆံ ယထာတထံ;

တဗ္ဗန္တာ တီသွ လီကံ တွ, သစ္စံ မိစ္ဆာ မုသာ ဗျယံ.

真实(sacca)、如实(taccha)、实情(yathātatha)、不虚妄(avitatha)是同义词。虚假(alīka)、不实(asacca)、错误(micchā)、谎言(musā)亦为同义，其中后两者为不变词。

၁၂၈.

128.

ရဝေါ နိနာဒေါ နိနဒေါ စ သဒ္ဒေါ,နိဂ္ဃောသ နာဒ ဒ္ဓနယော စ ရာဝေါ;

အာရာဝ သံရာဝ ဝိရာဝ ဃောသာ,ရဝါ သုတိတ္ထီ သရ နိဿနာ စ.

声响(rava)、鸣响(nināda)、声音(sadda)、吼声(nigghosa)、鸣叫(nāda)、音(dhani)、叫声(rāva)、呼喊(ārāva)、共鸣(saṃrāva)、悲鸣(virāva)、喧嚣(ghosa)、声闻(suti)、音(sara)与响(nissāna)，皆为声音之同义词。

၁၂၉.

129.

ဝိဿဋ္ဌ မဉ္ဇု ဝိညေယျာ, သဝနီယာ ဝိသာရိနော;

ဗိန္ဒု ဂမ္ဘီရ နိန္နာဒီ, တျေဝ မဋ္ဌင်္ဂိကော သရော.

清晰(vissaṭṭha)、悦耳(mañju)、易懂(viññeyya)、动听(savanīya)、流传(visārin)、圆润(bindu)、深沉(gambhīra)、洪亮(ninnādin)，此即八支之音。

၁၃၀.

130.

တိရစ္ဆာနဂတာနဉှိ, ရုတံ ဝဿိတ မုစ္စတေ;

ကောလာဟလော ကလဟလော,ဂီတံ ဂါနဉ္စ ဂီတိကာ.

旁生之鸣叫(ruta)，被称为“vassita”。喧闹(kolāhala)与嘈杂(kalahala)是同义词。歌(gīta)、歌唱(gāna)与歌曲(gītikā)是同义词。

၁၃၁.

131.

သရာ သတ္တ တယော ဂါမာ, စေကဝီသတိ မုစ္ဆနာ;

တာနာ စေကူနပညာသ, ဣစ္စေတံ သရမဏ္ဍလံ.

七音(sara)、三调(gāma)、二十一转调(mucchanā)、四十九音阶(tāna)，此即音域之总集(saramaṇḍala)。

၁၃၂.

132.

ဥသဘော ဓေဝတော စေဝ, ဆဇ္ဇ ဂန္ဓာရ မဇ္ဈိမာ;

ပဉ္စမော စ နိသာဒေါတိ, သတ္တေ’တေ ဂဒိတာ သရာ.

牛音(usabha)、天音(dhevata)、阇音(chajja)、乾闼婆音(gandhāra)、中音(majjhima)、第五音(pañcama)与尼沙陀音(nisāda)，此等七者被称为音。

၁၃၃.

133.

နဒန္တိ [Pg.13] ဥသဘံ ဂါဝေါ, တုရဂါ ဓေဝတံ တထာ;

ဆဇ္ဇံ မယူရာ ဂန္ဓာရ, မဇာ ကောဉ္စာ စ မဇ္ဈိမံ.

牛群鸣叫牛音，骏马嘶鸣天音；孔雀鸣叫阇音，山羊鸣叫乾闼婆音，鹤鸣叫中音。

၁၃၄.

134.

ပဉ္စမံ ပရပုဋ္ဌာဒီ, နိသာဒမ္ပိ စ ဝါရဏာ;

ဆဇ္ဇော စ မဇ္ဈိမော ဂါမာ,တယော သာဓာရဏောတိ စ.

第五音由杜鹃等所鸣，尼沙陀音由大象所鸣。有阇音调与中音调，此外还有三种共通音。

၁၃၅.

135.

သရေသု တေသု ပစ္စေကေ, တိဿော တိဿော ဟိ မုစ္ဆနာ;

သိယုံ တထေဝ တာနာနိ, သတ္တ သတ္တေဝ လဗ္ဘရေ.

在这些音中的每一个，各有三个转调；同样地，每一个也各可获得七个音阶。

၁၃၆.

136.

တိဿော ဒုဝေ စတဿော စ, စတဿော ကမတော သရေ;

တိဿော ဒုဝေ စတဿောတိ, ဒွါဝီသတိ သုတီ သိယုံ.

三、二、四，以及四，依次为诸音；三、二、四，如是共有二十二微音。

၁၃၇.

137.

ဥစ္စတရေ ရဝေ တာရော, ထာဗျတ္တေ မဓုရေ ကလော;

ဂမ္ဘီရေ တု ရဝေ မန္ဒော, တာရာဒီ တီသွထော ကလေ;

ကာကလီ သုခုမေ ဝုတ္တော,ကြိယာဒိသမတာ လယော.

高亢之声为高音(tāra)，清晰悦耳之声为中音(kala)；深沉之声为低音(manda)。此即高音等三音。细微之音称为迦迦利(kākalī)，动作等之均衡为节拍(layo)。

၁၃၈.

138.

ဝီဏာ စ ဝလ္လကီ သတ္တ, တန္တီ သာ ပရိဝါဒိနီ;

ပေါက္ခရော ဒေါဏိ ဝီဏာယ,ဥပဝီဏော တု ဝေဌကော.

维那琴(vīṇā)与瓦拉基琴(vallakī)；其七弦者名为波利瓦迪尼琴(parivādinī)。维那琴之琴身(doṇi)为波卡罗(pokkhara)，琴颈为乌帕维那(upavīṇa)，拨子为维特卡(veṭhaka)。

၁၃၉.

139.

အာတတဉ္စေဝ ဝိတတ, မာတတဝိတတံ ဃနံ;

သုသိရံ စေတိ တူရိယံ, ပဉ္စင်္ဂိက မုဒီရိတံ.

张(ātata)、遍张(vitata)、张遍(ātatavitata)、固实(ghana)及中空(susira)，此等被称为五支乐。

၁၄၀.

140.

အာတတံ နာမ စမ္မာဝ, နဒ္ဓေသု ဘေရိယာဒိသု;

တလေ’ကေကယုတံ ကုမ္ဘ, ထုဏ ဒဒ္ဒရိကာဒိကံ.

名为张(ātata)者，乃如大鼓(bherī)等蒙革之乐器；其为单面，如陶鼓(kumbha)、柱鼓(thuṇa)、达达利鼓(daddarī)等。

၁၄၁.

141.

ဝိတတံ စော’ဘယတလံ, တူရိယံ မုရဇာဒိကံ;

အာတတဝိတတံ သဗ္ဗ, ဝိနဒ္ဓံ ပဏဝါဒိကံ.

名为遍张(vitata)者，乃双面乐器，如穆拉阇鼓(muraja)等；名为张遍(ātatavitata)者，乃一切蒙革乐器，如帕那瓦鼓(paṇava)等。

၁၄၂.

142.

သုသိရံ ဝံသသင်္ခါဒိ, သမ္မတာလာဒိကံ ဃနံ;

အာတောဇ္ဇံ တု စ ဝါဒိတ္တံ, ဝါဒိတံ ဝဇ္ဇ မုစ္စတေ.

名为中空(susira)者，如竹笛(vaṃsa)、海螺(saṅkha)等；名为固实(ghana)者，如钹(sammatāla)等。Ātojja与vāditta为乐器之同义词；vāditaṃ与vajja则指音乐。

၁၄၃.

143.

ဘေရီ (ဘေရိ) ဒုန္ဒုဘိ ဝုတ္တော ထ,မုဒိင်္ဂေါ မုရဇောဿ တု;

အာလိင်္ဂ, င်္ကျော, ဒ္ဓကာ ဘေဒါ,တိဏဝေါ တု စ ဍိဏ္ဍိမော.

贝利鼓(bherī)亦称顿杜毗鼓(dundubhi)。穆丁伽鼓(mudiṅga)即穆拉阇鼓(muraja)；其种类有阿林伽鼓(āliṅga)、安伽鼓(aṅkya)、阿达卡鼓(addhaka)；以及提那瓦鼓(tiṇava)与丁帝摩鼓(ḍiṇḍima)。

၁၄၄.

144.

အာလမ္ဗရော [Pg.14] တု ပဏဝေါ, ကောဏော ဝီဏာဒိဝါဒနံ;

ဒဒ္ဒရီ ပဋဟော ဘေရိ, ပ္ပဘေဒါ မဒ္ဒလာဒယော.

阿兰巴罗鼓(ālambara)即帕那瓦鼓(paṇava)；科那(koṇa)乃演奏维那琴(vīṇā)等之拨子。达达利鼓(daddarī)、帕塔哈鼓(paṭaha)、马达拉鼓(maddala)等皆为贝利鼓(bherī)之种类。

၁၄၅.

145.

ဇနပ္ပိယေ ဝိမဒ္ဒုဋ္ဌေ, ဂန္ဓေ ပရိမလော ဘဝေ;

သော တွာ မောဒေါ ဒူရဂါမီ, ဝိဿန္တာ တီသွိတော ပရံ.

由揉搓而起、悦人之香，是为芬芳(parimalo)；能远播者，是为馥郁(āmoda)；其后则为扩散之香。

၁၄၆.

146.

ဣဋ္ဌဂန္ဓော စ သုရဘိ, သုဂန္ဓော စ သုဂန္ဓိ စ;

ပူတိဂန္ဓိ တု ဒုဂ္ဂန္ဓော, ထ ဝိဿံ အာမဂန္ဓိ ယံ.

悦人香(iṭṭhagandha)、芳香(surabhi)、好香(sugandha)、具香(sugandhi)皆为香气。腐臭(pūtigandhi)即恶臭(duggandha)。生肉之气味(āmagandhi)为腥臭(vissa)。

၁၄၇.

147.

ကုင်္ကုမဉ္စေဝ ယဝန, ပုပ္ဖဉ္စ တဂရံ တထာ;

တုရုက္ခောတိ စတုဇ္ဇာတိ, ဂန္ဓာ ဧတေ ပကာသိတာ.

藏红花(kuṅkuma)、耶瓦那花(yavanapuppha)、塔伽拉(tagara)以及乳香(turukkha)，此等被称为四种香。

၁၄၈.

148.

ကသာဝေါ နိတ္ထိယံ တိတ္တော, မဓုရော လဝဏော ဣမေ;

အမ္ဗိလော ကဋုကော စေတိ, ဆ ရသာ တဗ္ဗတီ တိသု.

涩(kasāva)、苦(titta)、甜(madhura)、咸(lavaṇa)、酸(ambila)及辣(kaṭuka)，此为六味。

၁၄၉.

149.

သိယာ ဖဿော စ ဖောဋ္ဌဗ္ဗော,ဝိသယီ တွက္ခ မိန္ဒြိယံ;

နယနံ တွက္ခိ နေတ္တဉ္စ, လောစနံ စ’စ္ဆိ စက္ခု စ.

触(phassa)与所触(phoṭṭhabba)。所缘(visayī)、根(akkha)、根(indriya)。Nayana、akkhi、netta、locana、acchi、cakkhu皆为眼之同义词。

၁၅၀.

150.

သောတံ သဒ္ဒဂ္ဂဟော ကဏ္ဏော, သဝနံ သုတိ နတ္ထု တု;

နာသာ စ နာသိကာ ဃာနံ, ဇိဝှာတု ရသနာ ဘဝေ.

Sota、saddaggaha (声之捕捉者)、kaṇṇa、savana、suti皆为耳之同义词。Natthu、nāsā、nāsikā、ghāna皆为鼻之同义词。Jivhā与rasanā皆为舌之同义词。

၁၅၁.

151.

သရီရံ ဝပု ဂတ္တဉ္စာ, တ္တဘာဝေါ ဗောန္ဒိ ဝိဂ္ဂဟော;

ဒေဟံ ဝါ ပုရိသေ ကာယော, ထိယံ တနု ကဠေဝရံ.

Sarīra、vapu、gatta、attabhāva、bondi、viggaha皆为身体之同义词。Deha与kāya用于指阳性，tanu与kaḷevara用于指阴性。

၁၅၂.

152.

စိတ္တံ စေတော မနော နိတ္ထီ, ဝိညာဏံ ဟဒယံ တထာ;

မာနသံ ဓီ တု ပညာ စ, ဗုဒ္ဓိ မေဓာ မတိ မုတိ.

Citta、ceto、mano、viññāṇa、hadaya、mānasa皆为心之同义词。Dhī、paññā、buddhi、medhā、mati、muti皆为慧之同义词。

၁၅၃.

153.

ဘူရီ မန္တာ စ ပညာဏံ, ဉာဏံ ဝိဇ္ဇာ စ ယောနိ စ;

ပဋိဘာန မမောဟော ထ, ပညာဘေဒါ ဝိပဿနာ.

广慧(bhūrī)、思虑(mantā)、慧(paññāṇa)、智(ñāṇa)、明(vijjā)、根源(yoni)、辩才(paṭibhāna)、无痴(amoha)皆为慧之同义词。观(vipassanā, 毘婆舍那)是慧之一种。

၁၅၄.

154.

သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပဘုတိကာ, ဝီမံသာ တု ဝိစာရဏာ;

သမ္ပဇညံ တု နေပက္ကံ, ဝေဒယိတံ တု ဝေဒနာ.

以正见(sammādiṭṭhi)等为首。Vīmaṃsā与vicāraṇā皆为审察。Sampajañña与nepakka皆为正知。Vedayita与vedanā皆为受。

၁၅၅.

155.

တက္ကော ဝိတက္ကော သင်္ကပ္ပော,ပ္ပနော’ ဟာ’ ယု တု ဇီဝိတံ;

ဧကဂ္ဂတာ တု သမထော, အဝိက္ခေပေါ သမာဓိ စ.

思惟(takka)、寻(vitakka)、思择(saṅkappa)。安止(appanā)与审察(ūhā)。寿(āyu)与命(jīvita)。心一境性(ekaggatā)即是止(samatha)；不散乱(avikkhepa)即是定(samādhi)。

၁၅၆.

156.

ဥဿာဟာ’ တပ္ပ ပဂ္ဂါဟာ, ဝါယာမော စ ပရက္ကမော;

ပဓာနံ ဝီရိယံ စေဟာ, ဥယျာမော စ ဓိတိ တ္ထိယံ.

勤奋(ussāha)、热忱(ātappa)、策励(paggāha)、努力(vāyāma)、勇猛(parakkama)、正勤(padhāna)、精进(vīriya)、奋斗(īhā)、勤勉(uyyāma)、坚毅(dhiti)皆为精进之同义词。

၁၅၇.

157.

စတ္တာရိ ဝီရိယင်္ဂါနိ, တစဿ စ နဟာရုနော;

အဝသိဿန မဋ္ဌိဿ, မံသလောဟိတသုဿနံ.

四精进支为：唯余皮肤(taca)、筋腱(nahāru)与骨骼(aṭṭhi)，而血肉(maṃsalohita)枯干。

၁၅၈.

158.

ဥဿောဠှီ [Pg.15] တွ ဓိမတ္တေဟာ, သတိ တွ နုဿတိ တ္ထိယ;

လဇ္ဇာ ဟိရီ သမာနာ ထ, ဩတ္တပ္ပံ ပါပဘီရုတာ.

Ussoḷhī与adhimatta-īhā (极度精进)皆为大精进。Sati (念)与anussati (随念)。Lajjā与hirī (惭)为同义词。Ottappa (愧)即是对恶的畏惧(pāpabhīrutā)。

၁၅၉.

159.

မဇ္ဈတ္တတာ တု’ပေက္ခာ စ, အဒုက္ခမသုခါ သိယာ;

စိတ္တာဘောဂေါ မနက္ကာရော,အဓိမောက္ခော တု နိစ္ဆယော.

中(majjhattatā)与舍(upekkhā)，即是不苦不乐。Cittābhoga与作意(manasikāra)。胜解(adhimokkha)与决定(nicchaya)。

၁၆၀.

160.

ဒယာ’ နုကမ္ပာ ကာရုညံ, ကရုဏာ စ အနုဒ္ဒယာ;

ထိယံ ဝေရမဏီ စေဝ, ဝိရတျာ’ ရတိ စာပျထ.

Dayā、anukampā、kāruñña、karuṇā、anuddayā皆为悲悯。Veramaṇī、virati、arati皆为戒绝。

၁၆၁.

161.

တိတိက္ခာ ခန္တိ ခမနံ, ခမာ မေတ္တာ တု မေတျ’ထ;

ဒဿနံ ဒိဋ္ဌိ လဒ္ဓိတ္ထီ, သိဒ္ဓန္တော သမယော ဘဝေ.

Titikkhā、khanti、khamana、khamā皆为忍耐。Mettā与metta皆为慈。Dassana、diṭṭhi、laddhi、siddhanta、samaya皆为见或宗义。

၁၆၂.

162.

တဏှာ စ တသိဏာ ဧဇာ, ဇာလိနီ စ ဝိသတ္တိကာ;

ဆန္ဒော ဇဋာ နိကန္တျာ’သာ, သိဗ္ဗိနီ ဘဝနေတ္တိ စ.

渴爱(taṇhā)、渴望(tasiṇā)、颤动(ejā)、罗网(jālinī)、执着(visattikā)、欲(chanda)、缠结(jaṭā)、贪着(nikanti)、希望(āsā)、缝合者(sibbinī)、有之引导者(bhavanetti)皆为渴爱之同义词。

၁၆၃.

163.

အဘိဇ္ဈာ ဝနထော ဝါနံ, လောဘော ရာဂေါ စ အာလယော;

ပိဟာ မနောရထော ဣစ္ဆာ, ဘိလာသော ကာမ ဒေါဟဠာ;

အာကင်္ခါ ရုစိ ဝုတ္တာ သာ, တွဓိကာ လာလသာ ဒွိသု.

贪婪(abhijjhā)、欲林(vanatha)、欲林(vāna)、贪(lobha)、染(rāga)、执着(ālaya)、欲求(pihā)、心愿(manoratha)、意欲(icchā)、渴望(abhilāsa)、欲(kāma)、渴求(dohaḷa)、希求(ākaṅkhā)、喜好(ruci)皆为贪欲之同义词。其中，过度者称为贪求(lālasā)。

၁၆၄.

164.

ဝေရံ ဝိရောဓော ဝိဒ္ဒေသော, ဒေါသော စ ပဋိဃဉ္စ ဝါ;

ကောဓာ’ ဃာတာ ကောပ ရောသာ,ဗျာပါဒေါ’ နဘိရဒ္ဓိ စ.

仇恨(vera)、敌对(virodha)、憎恶(viddesa)、瞋恚(dosa)、瞋恨(paṭigha)、忿怒(kodha)、害意(āghāta)、瞋(kopa)、怒(rosa)、恼害(byāpāda)、不悦(anabhiraddhi)皆为瞋恚之同义词。

၁၆၅.

165.

ဗဒ္ဓဝေရ မုပနာဟော, သိယာ သောကော တု သောစနံ;

ရောဒိတံ ကန္ဒိတံ ရုဏ္ဏံ, ပရိဒေဝေါ ပရိဒ္ဒဝေါ.

Baddhavera与upanāha皆为结怨。Soka与socana皆为忧愁。Rodita、kandita、ruṇṇa皆为哭泣。Parideva与pariddava皆为悲叹。

၁၆၆.

166.

ဘီတိတ္ထိ ဘယ မုတ္တာသော, ဘေရဝံ တု မဟဗ္ဘယံ;

怖畏、恐惧、惊恐；可怕者，大怖畏也。

၁၆၇.

167.

ဘေရဝံ ဘီသနံ ဘီမံ, ဒါရုဏဉ္စ ဘယာနကံ;

ဃောရံ ပဋိဘယံ ဘေသ္မံ, ဘယင်္ကရ မိမေ တီသု.

可怕、骇人、恐怖、残酷、可畏、狰狞、惊怖、惊骇、令人恐惧——此等通于三性。

၁၆၈.

168.

ဣဿာ ဥသူယာ မစ္ဆေရံ, တု မစ္ဆရိယ မစ္ဆရံ;

မောဟော’ဝိဇ္ဇာ တထာ’ဉာဏံ, မာနော ဝိဓာ စ ဥန္နတိ.

嫉妒、妒忌；悭吝、悭、吝啬；愚痴、无明、无知；我慢、骄傲、高慢。

၁၆၉.

169.

ဥဒ္ဓစ္စ မုဒ္ဓဋံ စာထ, တာပေါ ကုက္ကုစ္စမေဝ စ;

ပစ္ဆာတာပေါ နုတာပေါ စ, ဝိပ္ပဋိသာရော ပကာသိတော.

掉举、散乱；热恼、恶作；追悔、懊悔、悔恨。

၁၇၀.

170.

မနောဝိလေခ သန္ဒေဟာ, သံသယော စ ကထံကထာ;

ဒွေဠှကံ ဝိစိကိစ္ဆာ စ, ကင်္ခါ သင်္ကာ ဝိမတျပိ.

内心困惑、疑惑、怀疑、犹豫、两难、疑、疑虑、怀疑、困惑。

၁၇၁.

171.

ဂဗ္ဗော [Pg.16] ဘိမာနော’ဟံကာရော, စိန္တာတု ဈာန မုစ္စတေ;

နိစ္ဆယော နိဏ္ဏယော ဝုတ္တော, ပဋိညာ တု ပဋိဿဝေါ.

骄慢、自负、我慢；思虑，亦称禅那；决定、决断；承诺、应允。

၁၇၂.

172.

အဝမာနံ တိရက္ကာရော, ပရိဘဝေါ ပျ’ နာဒရော;

ပရာဘဝေါ ပျ’ ဝညာ ထ, ဥမ္မာဒေါ စိတ္တဝိဗ္ဘမော.

轻蔑、侮辱、藐视、不敬；衰败、鄙视；癫狂、心乱。

၁၇၃.

173.

ပေမံ သိနေဟော သ္နေဟော ထ, စိတ္တပီဠာ ဝိသညိတာ;

ပမာဒေါ သတိဝေါဿဂ္ဂေါ, ကောတူဟလံ ကုတူဟလံ.

爱、亲爱、爱恋；心之苦恼、昏迷；放逸、失念；好奇、好奇心。

၁၇၄.

174.

ဝိလာသော လလိတံ လီလာ, ဟာဝေါ ဟေဠာ စ ဝိဗ္ဘမော;

ဣစ္စာဒိကာ သိယုံ နာရိ, သိင်္ဂါရဘာဝဇာ ကိရိယာ.

娇媚、妩媚、姿态、媚态、轻佻、迷乱；此等皆为女子因爱欲而生的行为。

၁၇၅.

175.

ဟသနံ ဟသိတံ ဟာသော, မန္ဒော သော မိဟိတံ သိတံ;

အဋ္ဋဟာသော မဟာဟာသော,ရောမဉ္စော လောမဟံသနံ.

笑、笑声、笑；轻笑，即是微笑；哄笑、大笑；毫毛竖立、毛骨悚然。

၁၇၆.

176.

ပရိဟာသော ဒဝေါ ခိဍ္ဍာ, ကေဠိ ကီဠာ စ ကီဠိတံ;

နိဒ္ဒါ တု သုပိနံ သောပ္ပံ, မိဒ္ဓဉ္စ ပစလာယိကာ.

戏谑、玩耍、嬉戏、娱乐、游戏、玩乐；睡眠、梦、睡意；昏沉、瞌睡。

၁၇၇.

177.

ထိယံ နိကတိ ကူဋဉ္စ, ဒမ္ဘော သာဌျဉ္စ ကေတဝံ;

သဘာဝေါ တု နိဿဂ္ဂေါ စ, သရူပံ ပကတိတ္ထိယံ.

诡诈(nikati, 阴性)、欺骗、虚伪、狡猾、欺诈；本性、自然、自性、本然(pakati, 阴性)。

၁၇၈.

178.

သီလဉ္စ လက္ခဏံ ဘာဝေါ,ဥဿဝေါ တု ဆဏော မဟော.

品性、特征、状态；节庆、庆典、盛会。

၁၇၉.

179.

ဓာရေန္တော ဇန္တု သသ္နေဟ, မဘိဓာနပ္ပဒီပိကံ;

ခုဒ္ဒကာဒျတ္ထဇာတာနိ, သမ္ပဿတိ ယထာသုခံ.

人们若能怀着喜爱受持此《名称辞典》，便能轻松自在地通晓细微等各种义理。

သဂ္ဂကဏ္ဍော နိဋ္ဌိတော.

天界篇终。

၂. ဘူကဏ္ဍ

2. 地界篇

၁. ဘူမိဝဂ္ဂ

1. 地品

၁၈၀.

180.

ဝဂ္ဂါ ဘူမိ, ပုရီ, မစ္စ, စတုဗ္ဗဏ္ဏ, ဝနာဒိဟိ;

ပါတာလေန စ ဝုစ္စန္တေ, သင်္ဂေါ’ပင်္ဂေဟိ’ဓ’က္ကမာ.

地品、城品、凡夫品、四姓品、林品等，以及地狱品，在此依其主次次第而说。

၁၈၁.

181.

ဝသုန္ဓရာ ဆမာ ဘူမိ, ပထဝီ မေဒနီ မဟီ;

ဥဗ္ဗီ ဝသုမတီ ဂေါ ကု, ဝသုဓာ ဓရဏီ ဓရာ;

ပုထဝီ ဇဂတီ ဘူရီ, ဘူ စ ဘူတဓရာ’ ဝနီ.

持财者、地、土地、地、大地、大地、广阔地、财富地、地、地、财富地、持者、持者、广阔地、世界、广大、地、众生持者、地。

၁၈၂.

182.

ခါရာ [Pg.17] တု မတ္တိကာ ဦသော, ဦသဝါ တူသရော တိသု;

ထလံ ထလီတ္ထီ ဘူဘာဂေ, ထဒ္ဓလူခမှိ ဇင်္ဂလော.

盐碱土、盐土；盐碱的，通于三性；高地、旱地(thalī为阴性)；坚硬干燥的荒野。

၁၈၃.

183.

ပုဗ္ဗဝိဒေဟော စာပရ, ဂေါယာနံ ဇမ္ဗုဒီပေါ စ;

ဥတ္တရကုရု စေတိ သိယုံ, စတ္တာရောမေ မဟာဒီပါ.

东胜身洲、西牛货洲、瞻部洲、北俱卢洲，此为四大洲。

၁၈၄.

184.

ပုမ္ဗဟုတ္တေ ကုရူ သက္ကာ, ကောသလာ မဂဓာ သိဝီ;

ကလိင်္ဂါ’ဝန္တိ ပဉ္စာလာ, ဝဇ္ဇီ ဂန္ဓာရ စေတယော.

俱卢、释迦、憍萨罗、摩揭陀、尸毗、迦陵伽、阿槃提、般遮罗、跋耆、犍陀罗、车底，此等为阳性复数。

၁၈၅.

185.

ဝင်္ဂါ ဝိဒေဟာ ကမ္ဗောဇာ, မဒ္ဒါ ဘဂ္ဂ’င်္ဂ သီဟဠာ;

ကသ္မီရာ ကာသိ ပဏ္ဍဝါဒီ, သိယုံ ဇနပဒန္တရာ.

盘伽、威德哈、甘蒲阇、摩陀、跋伽、鸯伽、狮子国、克什米尔、迦尸、畔达瓦等，是其他的国家地区。

၁၈၆.

186.

လောကော စ ဘုဝနံ ဝုတ္တံ, ဒေသော တု ဝိသယော ပျထ;

မိလက္ခဒေသော ပစ္စန္တော, မဇ္ဈဒေသော တု မဇ္ဈိမော.

世间亦称世界，地域亦称领域；蛮荒之地称边境，中央之地称中土。

၁၈၇.

187.

အနူပေါ သလိလပ္ပာယော, ကစ္ဆံ ပုမ နပုံသကေ;

သဒ္ဒလော ဟရိတေ ဒေသေ, တိဏေနာ, ဘိနဝေန ဟိ.

湿地、多水之地；沼泽地(kacchaṃ为阳性、中性)；草地、绿色之地，亦指新草覆盖之地。

၁၈၈.

188.

နဒျမ္ဗုဇီဝနော ဒေသော, ဝုဋ္ဌိနိပ္ပဇ္ဇသဿကော;

ယော နဒီမာတိကော ဒေဝ,မာတိကော စ ကမေန သော.

依赖河流与水泽维生的地区，和依赖雨水产出庄稼的地区，依次称为“以河为母”(nadīmātika)之地和“以天为母”(devamātika)之地。

၁၈၉.

189.

တီသွနူပါဒျထော စန္ဒ, သူရာဒေါ သဿတီရိတော;

ရဋ္ဌံ တု ဝိဇိတဉ္စာထ, ပုရိသေ သေတု အာလိယံ.

湿地等词，通于三性；又，月亮、太阳等被称为永恒；国家，亦称征服之地；堤坝、桥梁为阳性。

၁၉၀.

190.

ဥပါန္တဘူ ပရိသရော, ဂေါဋ္ဌံ တု ဂေါကုလံ ဝဇော;

မဂ္ဂေါ ပန္ထော ပထော အဒ္ဓါ, အဉ္ဇသံ ဝဋုမံ တထာ.

近地、周边地区；牛栏、牛群、牛棚；路、道、径、途、直路、道路。

၁၉၁.

191.

ပဇ္ဇော, ယနဉ္စ ပဒဝီ, ဝတ္တနီ ပဒ္ဓတိတ္ထိယံ;

တဗ္ဘေဒါ ဇင်္ဃ, သကဋ, မဂ္ဂါ တေ စ မဟဒ္ဓနိ.

路、道、足迹、路径、足迹(paddhati为阴性)；其种类有步行道、车道，以及大道。

၁၉၂.

192.

ဧကပဒျေကပဒိကေ, ကန္တာရော တု စ ဒုဂ္ဂမေ;

独行道、小径；荒野、难行之地。

၁၉၃.

193.

ပဋိမဂ္ဂေါ ပဋိပထော, အဒ္ဓါနံ ဒီဃ မဉ္ဇသံ;

သုပ္ပထော တု သုပန္ထော စ, ဥပ္ပထံ တွပထံ ဘဝေ.

Paṭimaggo与paṭipatho是逆道；addhānaṃ dīgha是长路，mañjasaṃ是直路；suppatho与supantho是善道；uppathaṃ与apathaṃ是歧途。

၁၉၄.

194.

ဆတ္တိံသပရမာဏူန, မေကော ဏု စ ဆတ္တိံသ တေ;

တဇ္ဇာရီ တာပိ ဆတ္တိံသ, ရထရေဏု ဆတ္တိံသ တေ.

三十六极微为一微尘；三十六微尘为一兔毛尘；三十六兔毛尘为一车轮尘。

၁၉၅.

195.

လိက္ခာတာ သတ္တ ဦကာ တာ, ဓညမာသောတိ သတ္တ တေ;

သတ္တ င်္ဂုလ’ မမု ဒွိစ္ဆ, ဝိဒတ္ထိ တာ ဒုဝေ သိယုံ.

七虱卵为一虱；七虱为一麦粒；七麦粒为一指节；十二指节为一张手(vidatthi)；两张手为一肘。

၁၉၆.

196.

ရတနံ [Pg.18] တာနိ သတ္တေဝ, ယဋ္ဌိ တာ ဝီသတူ သဘံ;

ဂါဝုတ မုသဘာသီတိ, ယောဇနံ စတုဂါဝုတံ.

七肘为一杖(ratana)；二十杖为一牛呼(usabha)；八十牛呼为一伽浮陀(gāvuta)；四伽浮陀为一由旬(yojana)。

၁၉၇.

197.

ဓနုပဉ္စသတံ ကောသော, ကရီသံ စတုရမ္ဗဏံ;

အဗ္ဘန္တရံ တု ဟတ္ထာန, မဋ္ဌဝီသ ပမာဏတော.

五百弓为一拘卢舍(kosa)；一迦梨沙(karīsa)为四安巴那(ambaṇa)；一阿邦答勒(abbhantara)为二十八肘。

ဘူမိဝဂ္ဂေါ နိဋ္ဌိတော.

地品终。

၂. ဘူကဏ္ဍ

2. 土地篇

၂. ပုရဝဂ္ဂ

2. 城品

၁၉၈.

198.

ပုရံ နဂရ မိတ္ထီ ဝါ, ဌာနီယံ ပုဋဘေဒနံ;

ထိယံ တု ရာဇဓာနီ စ, ခန္ဓာဝါရော ဘဝေ ထ စ.

Pura与nagara是城；ṭhānīyaṃ是都城，puṭabhedanaṃ是商业城；rājadhānī是王都（阴性），khandhāvāro是军营。

၁၉၉.

199.

သာခါနဂရ မညတြ, ယံ တံ မူလပုရာ ပုရံ;

ဗာရာဏသီ စ သာဝတ္ထိ, ဝေသာလီ မိထိလာ, ဠဝီ.

Sākhānagara是相对于主城(mūlapura)的支城或郊区；例如波罗奈(Bārāṇasī)、舍卫城(Sāvatthī)、毗舍离(Vesālī)、弥提罗(Mithilā)、阿罗毗(Āḷavī)。

၂၀၀.

200.

ကောသမ္ဗု, ဇ္ဇေနိယော တက္က, သိလာ စမ္ပာ စ သာဂလံ;

သုသုမာရဂိရံ ရာဇ, ဂဟံ ကပိလဝတ္ထု စ.

憍赏弥(Kosambī)、优禅尼(Ujjenī)、德叉尸罗(Takkasilā)、瞻波城(Campā)、娑竭罗(Sāgalaṃ)、苏苏摩罗山(Susumāragiraṃ)、王舍城(Rājagahaṃ)与迦毗罗卫(Kapilavatthu)。

၂၀၁.

201.

သာကေတ, မိန္ဒပတ္ထဉ္စော, က္ကဋ္ဌာ ပါဋလိပုတ္တကံ;

ဇေတုတ္တရဉ္စ သင်္ကဿံ, ကုသိနာရာဒယော ပုရီ.

娑枳多(Sāketa)、因陀罗波陀(Indapattha)、乌卡塔(Ukkaṭṭhā)、华氏城(Pāṭaliputta)、捷度塔拉(Jetuttara)、桑咖萨(Saṅkassa)、古西那罗(Kusinārā)等城市。

၂၀၂.

202.

ရစ္ဆာ စ ဝိသိခါ ဝုတ္တာ, ရထိကာ ဝီထိ စာပျထ;

ဗျူဟော ရစ္ဆာ အနိဗ္ဗိဒ္ဓါ, နိဗ္ဗိဒ္ဓါ တု ပထဒ္ဓိ စ.

Racchā、visikhā、rathikā与vīthi皆为街道。Byūho为不通之街（死胡同），nibbiddhā与pathaddhi则为通衢大道。

၂၀၃.

203.

စတုက္ကံ စစ္စရေ မဂ္ဂ, သန္ဓိ သိင်္ဃာဋကံ ဘဝေ;

ပါကာရော ဝရဏော စာထ, ဥဒါပေါ ဥပကာရိကာ.

Catukkaṃ、caccaraṃ、maggasandhi与siṅghāṭakaṃ为十字路口或广场；pākāro与varaṇo为城墙或围墙；udapāno为水井，upakārikā为蓄水池。

၂၀၄.

204.

ကုဋ္ဋံ တု ဘိတ္တိ နာရီ ထ, ဂေါပုရံ ဒွါရကောဋ္ဌကော;

ဧသိကာ ဣန္ဒခီလော စ, အဋ္ဋော တွဋ္ဋာလကော ဘဝေ.

Kuṭṭaṃ与bhitti（阴性）是墙壁；gopuraṃ与dvārakoṭṭhako是城门楼；esikā与indakhīlo是门柱；aṭṭo与aṭṭālako是望楼。

၂၀၅.

205.

တောရဏံ တု ဗဟိဒွါရံ, ပရိခါတု စ ဒီဃိကာ;

မန္ဒိရံ သဒနာ, ဂါရံ, နိကာယော နိလယာ, လယော.

Toraṇaṃ是牌楼或外门；parikhā与dīghikā是护城河；mandiraṃ、sadanaṃ、agāraṃ、nikāyo、nilayo与ālayo皆为住所或房屋。

၂၀၆.

206.

အာဝါသော ဘဝနံ ဝေသ္မံ, နိကေတနံ နိဝေသနံ;

ဃရံ ဂဟဉ္စာ, ဝသထော, သရဏဉ္စ ပတိဿယော.

Āvāso、bhavanaṃ、vesmaṃ、niketanaṃ、nivesanaṃ、gharaṃ、gahaṃ、vasatho、saraṇaṃ与patissayo皆为住所、房屋或庇护所。

၂၀၇.

207.

ဩကံ သာလာ ခယော ဝါသော, ထိယံ ကုဋိ ဝသတျ’ပိ;

ဂေဟဉ္စာ, နိတ္ထိ သဒုမံ, စေတိယာ, ယတနာနိ တု.

Okaṃ、sālā、khayo与vāso是房屋或厅堂；kuṭi（孤邸）与vasati是阴性住处；gehaṃ是中性房屋；cetiya与āyatana是圣地或塔寺。

၂၀၈.

208.

ပါသာဒေါ [Pg.19] စေဝ ယူပေါ ထ, မုဏ္ဍစ္ဆဒေါ စ ဟမ္မိယံ;

ယူပေါတု ဂဇကုမ္ဘမှိ, ဟတ္ထိနခေါ ပတိဋ္ဌိတော.

Pāsādo是楼阁，yūpo是柱，muṇḍacchado是平顶屋，hammiyaṃ是豪宅。Yūpo也指立于象额(gajakumbha)之上，以象甲(hatthinakha)为基的柱子。

၂၀၉.

209.

သုပဏ္ဏဝင်္ကစ္ဆဒန, မဍ္ဎယောဂေါ သိယာ ထ စ;

ဧကကူဋယုတော မာဠော,ပါသာဒေါ စတုရဿကော.

Supaṇṇavaṅkacchadanaṃ为屋顶形如金翅鸟翼的建筑；aḍḍhayogo为半联式建筑；māḷo为单顶楼阁；caturassako pāsādo为四方形殿堂。

၂၁၀.

210.

သဘာယဉ္စ သဘာ စာထ, မဏ္ဍပံ ဝါ ဇနာလယော;

အထော အာသနသာလာယံ, ပဋိက္ကမန မီရိတံ.

Sabhā是议事厅或集会所；maṇḍapaṃ是凉亭，janālayo是公共场所。Āsanasālā（坐堂）亦称paṭikkamana（经行处）。

၂၁၁.

211.

ဇိနဿ ဝါသဘဝန, မိတ္ထီ ဂန္ဓကုဋိ ပျထ;

ထိယံ ရသဝတီ ပါက, ဋ္ဌာနဉ္စေဝ မဟာနသံ.

佛陀的住所称为gandhakuṭi（香室），为阴性；rasavatī（阴性）、pākaṭṭhāna与mahānasa皆为厨房。

၂၁၂.

212.

အာဝေသနံ သိပ္ပသာလာ, သောဏ္ဍာ တု ပါနမန္ဒိရံ;

ဝစ္စဋ္ဌာနံ ဝစ္စကုဋိ, မုနီနံ ဌာန မဿမော.

Āvesanaṃ与sippasālā是工坊；soṇḍā与pānamandiraṃ是酒馆；vaccaṭṭhānaṃ与vaccakuṭi是厕所；牟尼的住处称为assamo（隐修处）。

၂၁၃.

213.

ပဏျဝိက္ကယသာလာ ကု, အာပဏော ပဏျဝီထိကာ;

ဥဒေါသိတော ဘဏ္ဍသာလာ, စင်္ကမနံ တု စင်္ကမော.

Paṇyavikkayasālā、āpaṇo与paṇyavīthikā是商店或市场；bhaṇḍasālā是仓库；caṅkamanaṃ与caṅkamo是经行处。

၂၁၄.

214.

ဇန္တာဃရံ တွဂ္ဂိသာလာ, ပပါ ပါနီယသာလိကာ;

ဂဗ္ဘော ဩဝရကော ဝါသာ, ဂါရံ တု သယနိဂ္ဂဟံ.

Jantāgharaṃ是蒸汽浴室，aggisālā是火房；papā与pānīyasālikā是饮水处；gabbho与ovarako是内室；vāsāgāraṃ与sayaniggahaṃ是卧室。

၂၁၅.

215.

ဣတ္ထာဂါရံ တု ဩရောဓော, သုဒ္ဓန္တော’ န္တေပုရမ္ပိ စ;

အသဗ္ဗဝိသယဋ္ဌာနံ, ရညံ ကစ္ဆန္တရံ မတံ.

Itthāgāraṃ、orodho、suddhanto与antepuraṃ皆为后宫或内苑，亦是国王的私密处所(kacchantara)，常人不得进入。

၂၁၆.

216.

သောပါနော ဝါ’ရောဟဏဉ္စ,နိဿေဏီ သာ, ဓိရောဟိဏီ;

ဝါတပါနံ ဂဝက္ခော စ, ဇာလဉ္စ သီဟပဉ္ဇရံ.

Sopāno与ārohaṇaṃ是楼梯；nisseṇī与adhirohiṇī是梯子；vātapānaṃ是窗户，gavakkho是牛眼窗；jālaṃ是格子窗，sīhapañjaraṃ是狮子窗。

၂၁၇.

217.

အာလောကသန္ဓိ ဝုတ္တော ထ, လင်္ဂီ’တ္ထီ ပလိဃော ဘဝေ;

ကပိသီသော, ဂ္ဂလတ္ထမ္ဘော, နိဗ္ဗံ တု ဆဒ္ဒကောဋိယံ.

Ālokasandhi是采光口；laṅgī（阴性）与paligho是门闩；kapisīso是门顶横梁，aggalatthambho是门柱；nibbūhaṃ是屋檐的突出部分(chaddakoṭi)。

၂၁၈.

218.

ဆဒနံ ပဋလံ ဆဒ္ဒ, မဇိရံ စစ္စရော, င်္ဂဏံ;

ပဃာနော ပဃနာ, လိန္ဒော, ပမုခံ ဒွါရဗန္ဓနံ.

Chadanaṃ、paṭalaṃ与chaddaṃ是屋顶；ajiraṃ、caccaro与aṅgaṇaṃ是庭院；paghāno、paghano与ālindo是门廊或平台；pamukhaṃ与dvārabandhanaṃ是入口或门框。

၂၁၉.

219.

ပိဋ္ဌသံဃာဋကံ ဒွါရ, ဗာဟာ ကူဋံ တု ကဏ္ဏိကာ;

ဒွါရဉ္စ ပဋိဟာရော ထ, ဥမ္မာရော ဒေဟနီ, တ္ထိယံ.

Piṭṭhasaṅghāṭakaṃ是门扇，dvārabāhā是门框；kūṭaṃ与kaṇṇikā是屋顶的顶饰或檐角；dvāra是门，paṭihāro是守门人；ummāro与dehalī（阴性）是门槛。

၂၂၀.

220.

ဧဠကော ဣန္ဒခီလော ထ, ထမ္ဘော ထူဏော ပုမိတ္ထိယံ;

ပါဋိကာ, ဍ္ဎေန္ဒုပါသာဏေ, ဂိဉ္ဇကာ တု စ ဣဋ္ဌကာ.

门槛(eḷako)、门柱(indakhīlo)、柱(thambho)、桩(thūṇo)为阳性与阴性词；石板(pāṭikā)、半月石(aḍḍhendupāsāṇa)；砖(giñjakā)与瓦(iṭṭhakā)。

၂၂၁.

221.

ဝလဘိစ္ဆာဒိဒါရုမှိ, ဝင်္ကေ ဂေါပါနသီ, တ္ထိယံ;

ကပေါတပါလိကာယံ တု, ဝိဋင်္ကော နိတ္ထိယံ ဘဝေ.

屋顶的弯曲覆盖木是檐椽(gopānasī)，为阴性词；鸽棚(kapotapālikā)与屋檐(viṭaṅka)同义，后者为阳性词。

၂၂၂.

222.

ကုဉ္စိကာဝိဝရံ [Pg.20] တာဠ, စ္ဆိဂ္ဂလော ပျထ ကုဉ္စိကာ;

တာဠော’ဝါပုရဏံ စာထ, ဝေဒိကာ ဝေဒိ ကထျတေ.

钥匙孔(kuñcikāvivaraṃ, tāḷacchiggalo)；钥匙(kuñcikā)、锁(tāḷo)、开启工具(avāpuraṇaṃ)；栏杆(vedikā, vedi)。

၂၂၃.

223.

သံဃာတော ပက္ခပါသော စ, မန္ဒိရင်္ဂါ တုလာ အပိ;

ထိယံ သမ္မုဇ္ဇနီ စေဝ, သမ္မဇ္ဇနီ စ သောဓနီ.

门板(saṅghāto)、侧板(pakkhapāso)、房屋构件(mandiraṅga)、横梁(tulā)；以及扫帚(sammujjanī, sammajjanī, sodhanī)。

၂၂၄.

224.

သင်္ကဋီရံ တု သင်္ကာရ, ဋ္ဌာနံ သင်္ကာရကူဋကံ;

အထော ကစဝရော, က္လာပေါ, သင်္ကာရော စ ကသမ္ဗုပိ.

垃圾堆(saṅkaṭīraṃ)、垃圾场(saṅkāraṭṭhānaṃ, saṅkārakūṭakaṃ)；以及垃圾、废物(kacavaro, kalāpo, saṅkāro, kasambu)。

၂၂၅.

225.

ဃရာဒိဘူမိ တံ ဝတ္ထု, ဂါမော သံဝသထော ထ သော;

ပါကဋော နိဂမော ဘောဂ, မစ္စာဒိဘျော ဓိ တူဒိတော.

房屋等的地基是基地(vatthu)；村庄(gāmo)、住所(saṃvasatho)；市镇(nigamo)是著名的，由财富、人口等而知名。

၂၂၆.

226.

သီမာ စ မရိယာဒါ ထ,ဃောသော ဂေါပါလဂါမကောတိ.

界限(sīmā, mariyādā)；牧人村落(ghoso, gopālagāmako)。

ပုရဝဂ္ဂေါ နိဋ္ဌိတော.

城品终。

၃. နရဝဂ္ဂ

3. 人品

၂၂၇.

227.

မနုဿော မာနုသော မစ္စော, မာနဝေါ မနုဇော နရော;

ပေါသော ပုမာ စ ပုရိသော,ပေါရိသော ပျထ ပဏ္ဍိတော.

人(manusso, mānuso, macco, mānavo, manujo, naro)；男子(poso, pumā, puriso, poriso)。其次是智者(paṇḍito)。

၂၂၈.

228.

ဗုဓော ဝိဒွါ ဝိဘာဝီ စ, သန္တော သပ္ပည ကောဝိဒါ;

ဓီမာ သုဓီ ကဝိ ဗျတ္တော, ဝိစက္ခဏော ဝိသာရဒေါ.

智者(budho)、博学(vidvā)、明辨(vibhāvī)、贤善(santo)、具慧(sappañña)、善巧(kovidā)、睿智(dhīmā)、聪慧(sudhī)、诗人(kavi)、明了(byatto)、明察(vicakkhaṇo)、无畏(visārado)。

၂၂၉.

229.

မေဓာဝီ မတိမာ ပညော, ဝိညူ စ ဝိဒူရော ဝိဒူ;

ဓီရော ဝိပဿီ ဒေါသညူ, ဗုဒ္ဓေါ စ ဒဗ္ဗ ဝိဒ္ဒသု.

具慧者(medhāvī)、明智者(matimā)、有慧者(pañño)、识者(viññū)、博学(vidūro, vidū)；贤哲(dhīro)、毗婆尸(vipassī)、知过患(dosaññū)、觉者(buddho)、善巧者(dabba)、博学者(viddasu)。

၂၃၀.

230.

ဣတ္ထီ သီမန္တိနီ နာရီ, ထီ ဝဓူ ဝနိတာ, င်္ဂနာ;

ပမဒါ သုန္ဒရီ ကန္တာ, ရမဏီ ဒယိတာ, ဗလာ.

女子(itthī)、妇人(sīmantinī, nārī, thī)、新妇(vadhū)、女子(vanitā)、佳人(aṅganā)、美姝(pamadā)、美人(sundarī)、爱妻(kantā)、悦意女(ramaṇī)、心爱之人(dayitā)、女性(abalā)。

၂၃၁.

231.

မာတုဂါမော စ မဟိလာ, လလနာ ဘီရု ကာမိနီ;

ကုမာရိကာ တု ကညာ ထ, ယုဝတီ တရုဏီ ဘဝေ.

女众(mātugāmo)、妇女(mahilā)、女子(lalanā)、娇羞女(bhīru)、多情女(kāminī)；少女(kumārikā)、闺女(kaññā)；年轻女子(yuvatī, taruṇī)。

၂၃၂.

232.

မဟေသီ သာဘိသေကာညာ,ဘောဂိနီ ရာဇနာရိယော;

ဓဝတ္ထိနီ တု သင်္ကေတံ, ယာတိ ယာ သာ, ဘိသာရိကာ.

受灌顶者为王后(mahesī)，其他王室女子为王妃(bhoginī)；主动赴约的女子为行淫女(abhisārikā)。

၂၃၃.

233.

ဂဏိကာ [Pg.21] ဝေသိယာ ဝဏ္ဏ, ဒါသီ နဂရသောဘိနီ;

ရူပူပဇီဝိနီ ဝေသီ, ကုလဋာ တု စ ဗန္ဓကီ.

妓女(gaṇikā, vesiyā)、卖色女(vaṇṇadāsī)、城饰女(nagarasobhinī)、以色谋生女(rūpūpajīvinī)、娼妇(vesī)；以及荡妇(kulaṭā)、淫妇(bandhakī)。

၂၃၄.

234.

ဝရာရောဟော, တ္တမာ မတ္တ, ကာသိနီ ဝရဝဏ္ဏိနီ;

ပတိဗ္ဗတာ တွပိ သတီ, ကုလိတ္ထီ ကုလပါလိကာ.

美臀女(varārohā)、佳人(uttamā)、媚眼女(mattakāsinī)、美貌女(varavaṇṇinī)；以及贞妇(patibbatā, satī)、良家妇女(kulitthī)、护家女(kulapālikā)。

၂၃၅.

235.

ဝိဓဝါ ပတိသုညာ ထ, ပတိမ္ဗရာ သယမ္ဗရာ;

ဝိဇာတာ တု ပသူတာ စ, ဇာတာပစ္စာ ပသူတိကာ.

寡妇(vidhavā, patisuññā)；自择夫婿的女子(patimbarā, sayambarā)；产妇(vijātā, pasūtā, jātāpaccā, pasūtikā)。

၂၃၆.

236.

ဒူတီ သဉ္စာရိကာ ဒါသီ, တု စေဋီ ကုဋဓာရိကာ;

ဝါရုဏီ, က္ခဏိကာ တုလျာ, ခတ္တိယာနီ တု ခတ္တိယာ.

女信使(dūtī, sañcārikā)、女仆(dāsī, ceṭī, kuṭadhārikā)；卖酒女(vāruṇī)与妓女(akkhaṇikā)同义；刹帝利女(khattiyānī, khattiyā)。

၂၃၇.

237.

ဒါရော ဇာယာ ကလတ္တဉ္စ, ဃရဏီ ဘရိယာ ပိယာ,ပဇာပတီ စ ဒုတိယာ, သာ ပါဒပရိစာရိကာ.

妻子(dāro, jāyā, kalattaṃ)、主妇(gharaṇī)、受扶养者(bhariyā)、爱妻(piyā)、女主人(pajāpatī)、伴侣(dutiyā)、足边侍奉者(pādaparicārikā)。

၂၃၈.

238.

သခီ တွာ’လီ ဝယဿာ ထ, ဇာရီ စေဝါ’တိစာရိနီ;

ပုမေ တူ’တု ရဇော ပုပ္ဖံ, ဥတုနီ တု ရဇဿလာ.

女性朋友(sakhī, ālī, vayassā)；情妇(jārī)、不贞女(aticārinī)；月经(utu, rajo, pupphaṃ)为阳性词；经期女子(utunī, rajassalā)。

၂၃၉.

239.

ပုပ္ဖဝတီ ဂရုဂဗ္ဘာ, ပန္နသတ္တာ စ ဂဗ္ဘိနီ;

ဂဗ္ဘာသယော ဇလာဗုပိ, ကလလံ ပုန္နပုံသကေ.

孕妇(pupphavatī, garugabbhā, pannasattā, gabbhinī)；子宫(gabbhāsayo)、胎膜(jalābu)；胚胎(kalalaṃ)为阳性与中性词。

၂၄၀.

240.

ဓဝေါတု သာမိကော ဘတ္တာ, ကန္တော ပတိ ဝရော ပိယော;

အထော ပပတိ ဇာရော ထာ,ပစ္စံ ပုတ္တော’တြဇော သုတော.

丈夫(dhavo, sāmiko, bhattā, kanto, pati, varo, piyo)；情夫(papati)、奸夫(jāro)；后代(paccaṃ)、儿子(putto, atrajo, suto)。

၂၄၁.

241.

တနုဇော တနယော သူနု, ပုတ္တာဒီ ဓီတရိ’တ္ထိယံ;

နာရိယံ ဒုဟိတာ ဓီတာ,သဇာတော တွော’ရသော သုတော.

儿子(tanujo, tanayo, sūnu)；女儿(duhitā, dhītā)；亲生子(sajāto)、嫡子(oraso suto)。

၂၄၂.

242.

ဇာယာပတီ ဇနိပတီ, ဇယမ္ပတီ တု ဒမ္ပတီ ;

အထ ဝဿဝရော ဝုတ္တော, ပဏ္ဍကော စ နပုံသကံ.

夫妻(jāyāpatī, janipatī, jayampatī, dampatī)；以及太监(vassavaro)、黄门(paṇḍako)、无性者(napuṃsakaṃ)。

၂၄၃.

243.

ဗန္ဓဝေါ ဗန္ဓု သဇနော, သဂေါတ္တော ဉာတိ ဉာတကော;

သာလောဟိတော သပိဏ္ဍော စ,တာတော တု ဇနကော ပိတာ.

亲属(bandhavo, bandhu, sajano)、同族(sagotto)、亲戚(ñāti, ñātako)、血亲(sālohito, sapiṇḍo)；父亲(tāto, janako, pitā)。

၂၄၄.

244.

အမ္မ, မ္ဗာ ဇနနီ မာတာ, ဇနေတ္တိ ဇနိကာ ဘဝေ;

ဥပမာတာ တု ဓာတိ’တ္ထီ,သာလော ဇာယာယ ဘာတိကော.

母亲(ammā, ambā, jananī, mātā, janettī, janikā)；养母(upamātā)、乳母(dhāti)；妻子的兄弟是妻舅(sālo)。

၂၄၅.

245.

နနန္ဒာ [Pg.22] သာမိဘဂိနီ, မာတာမဟီ တု အယျိကာ;

မာတုလော မာတုဘာတာ,ဿ, မာတုလာနီ ပဇာပတိ.

丈夫的姐妹是夫妹(nanandā)；外祖母(mātāmahī)、祖母(ayyikā)；母亲的兄弟是舅父(mātulo)，其妻是舅母(mātulānī)。

၂၄၆.

246.

ဇာယာပတီနံ ဇနနီ, သဿု ဝုတ္တာထ တပ္ပိတာ;

သသုရော ဘာဂိနေယျောတု, ပုတ္တော ဘဂိနိယာ ဘဝေ.

配偶的母亲称为岳母或婆母(sassū)，其父亲称为岳父或公公(sasuro)；姐妹的儿子是外甥(bhāgineyyo)。

၂၄၇.

247.

နတ္တာ ဝုတ္တော ပပုတ္တော ထ, သာမိဘာတာ တု ဒေဝရော;

ဓီတုပတိ တု ဇာမာတာ,အယျကော တု ပိတာမဟော.

孙子(nattā, paputto)；丈夫的兄弟是小叔(devaro)；女儿的丈夫是女婿(jāmātā)；祖父(ayyako, pitāmaho)。

၂၄၈.

248.

မာတုစ္ဆာ မာတုဘဂိနီ, ပိတုစ္ဆာ ဘဂိနီ ပိတု;

ပပိတာမဟော ပယျကော,သုဏှာ တု သုဏိသာ ဟုသာ.

姨母(mātucchā, mātubhaginī)；姑母(pitucchā, pitu bhaginī)；曾祖父(papitāmaho, payyako)；儿媳(suṇhā, suṇisā)。

၂၄၉.

249.

သောဒရိယော သဂဗ္ဘော စ, သောဒရော သဟဇော ပျထ;

မာတာပိတူ တေ ပိတရော, ပုတ္တာ တု ပုတ္တဓီတရော.

同胞兄弟(sodariya, sagabbha, sodara, sahaja)；父母(mātāpitaro, pitaro)；子女(puttā, puttadhītaro)。

၂၅၀.

250.

သသုရာ သဿုသသုရာ, ဘာတုဘဂိနီ ဘာတရော;

ဗာလတ္တံ ဗာလတာ ဗာလျံ, ယောဗ္ဗညံတု စ ယောဗ္ဗနံ.

公婆、岳父母(sasurā, sassusasurā)；兄弟姐妹(bhātubhaginī, bhātaro)；童年、幼年(bālattaṃ, bālatā, bālyaṃ)；青春、青年时期(yobbaññaṃ, yobbanaṃ)。

၂၅၁.

251.

သုက္ကာ တု ပလိတံ ကေသာ, ဒယော ထ ဇရတာ ဇရာ;

ပုထုကော ပိလ္လကော ဆာပေါ, ကုမာရော ဗာလ ပေါတကာ.

白发、灰发(sukkā kesā, palitaṃ)；衰老、年迈(jaratā, jarā)；幼兽、幼崽(puthuko, pillako, chāpo, potaka)；男孩、孩童(kumāro, bāla)。

၂၅၂.

252.

အထု’ တ္တာနသယု’တ္တာန, သေယျကာ ထနပေါပိ စ;

仰卧者、仰卧的(uttānasaya, uttāna)；卧者(seyyaka)；以及哺乳的婴儿(thanapo)。

၂၅၃.

253.

တရုဏော စ ဝယဋ္ဌော စ, ဒဟရော စ ယုဝါ သုသု;

မာဏဝေါဒါရကောစာထ, သုကုမာရော သုခေဓိတော.

年轻的、壮年的、年少的、青年(taruṇo, vayaṭṭho, daharo, yuvā, susu)；青年、男孩(māṇavo, dārako)；以及娇嫩的(sukumāro)、安乐养育的(sukhedhito)。

၂၅၄.

254.

မဟလ္လကော စ ဝုဒ္ဓေါ စ, ထေရော ဇိဏ္ဏော စ ဇိဏ္ဏကော;

အဂ္ဂဇော ပုဗ္ဗဇော ဇေဋ္ဌော, ကနိယော ကနိဋ္ဌော နုဇော.

年迈的、年老的、长老、衰老的(mahallako, vuddho, thero, jiṇṇo, jiṇṇako)；长子、先生者、最年长的(aggajo, pubbajo, jeṭṭho)；年幼的、最小的、后生的(kaniyo, kaniṭṭho, anujo)。

၂၅၅.

255.

ဝလိတ္တစော တု ဝလိနော;

တီသု’တ္တာနသယာဒယော;

皮肤有皱纹的(valittaco)、有皱纹的(valino)；（此前的）仰卧者等词通用于三性。

၂၅၆.

256.

သီသော’တ္တမင်္ဂါနိ သိရော, မုဒ္ဓါ စ မတ္ထကော ဘဝေ;

ကေသော တု ကုန္တလော ဝါလော, တ္တမင်္ဂရုဟ မုဒ္ဓဇာ.

头、最上的部分、头颅、头顶(sīsaṃ, uttamaṅgaṃ, siro, muddhā, matthako)；头发、发、毛发、顶生毛、头生毛(keso, kuntalo, vālo, uttamaṅgaruha, muddhajā)。

၂၅၇.

257.

ဓမ္မိလ္လော သံယတာ ကေသာ,ကာကပက္ခော သိခဏ္ဍကော;

ပါသော ဟတ္ထော ကေသစယေ;

တာပသာနံ တဟိံ ဇဋာ.

女子的发髻(dhammillo)、束发(saṃyatā kesā)；（男孩的）鸦翅发型(kākapakkho)、顶髻(sikhaṇḍako)；发辫(pāso)、发束(hattho)为发丛；苦行者的则为发结(jaṭā)。

၂၅၈.

258.

ထိယံ ဝေဏီ ပဝေဏီ စ;

အထော စူဠာ သိခါ သိယာ;

သီမန္တော တု မတော နာရိ, ကေသမဇ္ဈမှိ ပဒ္ဓတိ.

女子的发辫(veṇī, paveṇī)；顶髻(cūḷā)、发髻(sikhā)；头发的分路(sīmanto)是指女子头发中间的线路。

၂၅၉.

259.

လောမံ [Pg.23] တနုရုဟံ ရောမံ, ပမှံ ပခုမ မက္ခိဂံ;

မဿု ဝုတ္တံ ပုမမုခေ, ဘူ တွိတ္ထီ ဘမုကော ဘမု.

体毛(loma, tanuruha, roma)；睫毛(pamha, pakhuma, akkhiga)；胡须(massu)是指男子脸上的毛；眉毛(bhū, bhamuka, bhamu)，其中bhū为阴性。

၂၆၀.

260.

ဗပ္ပော နေတ္တဇလ’ဿူနိ, နေတ္တတာရာ ကနီနိကာ;

ဝဒနံ တု မုခံ တုဏ္ဍံ, ဝတ္တံ လပန မာနနံ.

泪水、眼泪(bappo, nettajalaṃ, assu)；瞳孔(nettatārā, kanīnikā)；脸、口、喙、嘴、面容(vadanaṃ, mukhaṃ, tuṇḍaṃ, vattaṃ, lapanaṃ, ānanaṃ)。

၂၆၁.

261.

ဒွိဇော လပနဇော ဒန္တော, ဒသနော ရဒနော ရဒေါ;

ဒါဌာ တုဒန္တဘေဒသ္မိံ, အပါင်္ဂေါ တွက္ခိကောဋိသု.

牙齿(dvija, lapanaja, danta, dasana, radana, rada)；獠牙(dāṭhā)为一种特殊的牙齿；眼角(apāṅga)为眼睛的末端。

၂၆၂.

262.

ဒန္တာဝရဏ မောဋ္ဌော စာ, ပျ’ဓရော ဒသနစ္ဆဒေါ;

ဂဏ္ဍော ကပေါလော ဟနွိတ္ထီ,စုဗုကံ တွ’ ဓရာ အဓော.

唇、下唇、齿盖(dantāvaraṇaṃ, oṭṭho, adharo, dasanacchado)；脸颊(gaṇḍo, kapolo)；下颌(hanu)为阴性；下巴(cubukaṃ)在下唇的下方。

၂၆၃.

263.

ဂလော စ ကဏ္ဌော ဂီဝါ စ, ကန္ဓရာ စ သိရောဓရာ;

ကမ္ဗုဂီဝါ တု ယာ ဂီဝါ, သုဝဏ္ဏာလိင်္ဂသန္နိဘာ;

အင်္ကိတာ တီဟိ လေခါဟိ, ကမ္ဗုဂီဝါ ထဝါ မတာ.

喉咙、颈、脖子、头颈(galo, kaṇṭho, gīvā, kandharā, sirodharā)；螺颈(kambugīvā)是指如金螺般、有三道纹路的脖子。

၂၆၄.

264.

အံသော နိတ္ထီ ဘုဇသိရော, ခန္ဓော တဿန္ဓိ ဇတ္တု တံ;

ဗာဟုမူလံ တု ကစ္ဆော, ဓော, တွ’ဿ ပဿ မနိတ္ထိယံ.

肩(aṃsa, bhujasiro, khandho)，其中aṃsa为阳性；其关节为锁骨(jattu)；臂根(bāhumūlaṃ)、腋窝(kaccho)；胁、侧面(passa)，为阳性或中性。

၂၆၅.

265.

ဗာဟု ဘုဇာဒွီသု ဗာဟာ, ဟတ္ထော တု ကရ ပါဏယော;

မဏိဗန္ဓော ပကောဋ္ဌန္တော, ကပ္ပရော တု ကပေါဏျ’ထ.

手臂(bāhu, bhuja, bāhā)；手(hattha, kara, pāṇi)；手腕(maṇibandho)、前臂末端(pakoṭṭhanto)；肘部(kappara, kapoṇi)。

၂၆၆.

266.

မဏိဗန္ဓ ကနိဋ္ဌာနံ, ပါဏိဿ ကရဘော,န္တရံ;

ကရသာခါ, င်္ဂုလီ တာ တု, ပဉ္စ, င်္ဂုဋ္ဌော စ တဇ္ဇနီ;

မဇ္ဈိမာ နာမိကာ စာပိ, ကနိဋ္ဌာ’တိ ကမာ သိယုံ.

手掌(karabha)是从手腕到指根的部分；手的支(karasākhā)、指(aṅgulī)；指有五根，依次是：拇指(aṅguṭṭha)、食指(tajjanī)、中指(majjhimā)、无名指(nāmikā)和小指(kaniṭṭhā)。

၂၆၇.

267.

ပဒေသော တာလဂေါကဏ္ဏာ, ဝိဒတ္ထိ,တ္ထီ ကမာ တတေ;

တဇ္ဇနျာဒိယုတေ’င်္ဂုဋ္ဌေ, ပသတော ပါဏိ ကုဉ္စိတော.

拇指与食指张开的距离为张指(padesa)，与中指张开为张掌(tālagokaṇṇa)，与小指张开为张手(vidatthi)，其中vidatthi为阴性。一捧(pasata)是手掌弯曲掬起时的量。

၂၆၈.

268.

ရတနံ ကုက္ကု ဟတ္ထော ထ, ပုမေ ကရပုဋော,ဉ္ဇလိ;

ကရဇော တု နခေါ နိတ္ထီ, ခဋကော မုဋ္ဌိ စ ဒွီသု.

肘尺(ratana, kukku, hattha)；合掌、合掌礼(karapuṭa, añjali)，为阳性；指甲(karaja, nakha)，为阳性或中性；拳头(khaṭaka, muṭṭhi)，分别为阳性和阴性。

၂၆၉.

269.

ဗျာမော သဟကရာ ဗာဟု, ဒွေ ပဿဒွယဝိတ္ထတာ;

ဥဒ္ဓန္တတ ဘုဇပေါသ, ပ္ပမာဏေ ပေါရိသံ တိသု.

一寻(byāma)是双臂向两侧伸展的长度；一人高(porisaṃ)是人举起手臂时的高度，此词通用于三性。

၂၇၀.

270.

ဥရော စ ဟဒယံ စာထ, ထနော ကုစ ပယောဓရာ;

စူစုကံ တု ထနဂ္ဂသ္မိံ, ပိဋ္ဌံ တု ပိဋ္ဌိ နာရိယံ.

胸、心(uro, hadayaṃ)；乳房(thano, kuco, payodharo)；乳头(cūcukaṃ)是乳房的尖端；背(piṭṭhaṃ)、背部(piṭṭhi)，其中piṭṭhi为阴性。

၂၇၁.

271.

မဇ္ဈော’နိတ္ထီ [Pg.24] ဝိလဂ္ဂေါ စ, မဇ္ဈိမံ ကုစ္ဆိ တု ဒွိသု;

ဂဟဏီတ္ထျုဒရံ ဂဗ္ဘော, ကောဋ္ဌောန္တော ကုစ္ဆိသမ္ဘဝေ.

腰、中间部分(majjho, vilaggo, majjhimaṃ)，为阳性或中性；腹部、子宫(kucchi)，通用于两性；肠(gahaṇī)，为阴性；腹部(udaraṃ)；子宫、胎儿(gabbho)；腹内的(koṭṭhanta)；子宫内所生的(kucchisambhava)。

၂၇၂.

272.

ဇဃနံ တု နိတမ္ဗော စ, သောဏီ စ ကဋိ နာရိယံ;

အင်္ဂဇာတံ ရဟဿင်္ဂံ, ဝတ္ထဂုယှဉ္စ မေဟနံ.

臀部、髋部、腰(jaghanaṃ, nitambo, soṇī, kaṭi)，其中soṇī和kaṭi为阴性；生殖器(aṅgajāta)、私处(rahassaṅgaṃ)、衣物遮盖处(vatthaguyhaṃ)、阴茎(mehanaṃ)。

၂၇၃.

273.

နိမိတ္တဉ္စ ဝရင်္ဂဉ္စ, ဗီဇဉ္စ ဖလမေဝ စ;

လိင်္ဂံ အဏ္ဍံ တု ကောသော စ,ယောနိ တွိတ္ထီပုမေဘဂံ.

性征(nimittaṃ)、妙处(varaṅgaṃ)；种子(bījaṃ)、果实(phalaṃ)（指睾丸）；性征、阴茎(liṅgaṃ)；睾丸(aṇḍaṃ)、阴囊(koso)；阴道(yoni)，为阴性；女阴(bhagaṃ)。

၂၇၄.

274.

အသုစိ သမ္ဘဝေါ သုက္ကံ, ပါယု တု ပုရိသေ ဂုဒံ;

ဝါ ပုမေ ဂူထ ကရီသ, ဝစ္စာနိ စ မလံ ဆကံ.

不净物(asuci)、精液(sukkaṃ)；肛门(pāyu)、直肠(gudaṃ)；粪便(gūtha, karīsaṃ, vaccaṃ, malaṃ, chakaṃ)，其中gūtha为阳性。

၂၇၅.

275.

ဥစ္စာရော မီဠှ မုက္ကာရော, ပဿာဝေါ မုတ္တ မုစ္စတေ;

ပူတိမုတ္တဉ္စ ဂေါမုတ္တေ, ဿာဒီနံ ဆကဏံ မလေ.

粪便(uccāra, mīḷha, ukkāra)；尿液(passāva, mutta)；腐臭尿(pūtimuttaṃ)、牛尿(gomuttaṃ)；动物的粪便(chakaṇaṃ)。

၂၇၆.

276.

ဒွီသွဓော နာဘိယာ ဝတ္ထိ, ဥစ္ဆင်္ဂ’င်္ကာ တု’ဘော ပုမေ;

ဦရု သတ္ထိ ပုမေ ဦရု, ပဗ္ဗံ တု ဇာဏု ဇဏ္ဏု စ.

膀胱(vatthi)在肚脐下方，通用于两性；膝上(ucchaṅga)、怀中(aṅka)，二者皆为阳性；大腿(ūru, satthi)，为阳性；关节(pabbaṃ)、膝盖(jāṇu, jaṇṇu)。

၂၇၇.

277.

ဂေါပ္ဖကော ပါဒဂဏ္ဌိပိ, ပုမေ တု ပဏှိ ပါသဏိ;

ပါဒဂ္ဂံ ပပဒေါ ပါဒေါ, တု ပဒေါ စရဏဉ္စ ဝါ.

脚踝、足关节(gopphako, pādagaṇṭhi)；脚跟(paṇhi, pāsaṇi)，为阳性；脚尖(pādaggaṃ)、脚前掌(papado)；脚、足(pādo, pado, caraṇaṃ)。

၂၇၈.

278.

အင်္ဂံတွ’ဝယဝေါ ဝုတ္တော, ဖာသုလိကာ တု ဖာသုကာ;

ပဏ္ဍကေ အဋ္ဌိ ဓာတွိတ္ထီ, ဂလန္တဋ္ဌိ တု အက္ခကော.

肢体，亦谓部分；肋骨；黄门、骨、界（女性词）；喉骨，亦谓锁骨。

၂၇၉.

279.

ကပ္ပရော တု ကပါလံ ဝါ, ကဏ္ဍရာ တု မဟာသိရာ;

ပုမေ နှာရု စိတ္ထီ သိရာ, ဓမနီ ထ ရသဂ္ဂသာ.

颅骨，或头盖骨；腱，亦谓大脉；筋腱（阳性词）、脉（女性词）；动脉，亦谓体液输送管。

၂၈၀.

280.

ရသဟရဏျ’ထော မံသ, မာမိသံ ပိသိတံ ဘဝေ;

တိလိင်္ဂိကံ တု ဝလ္လူရ, မုတ္တတ္တံ အထ လောဟိတံ.

体液输送管；其次是肉、食肉、肉片；干肉（通三性）；然后是尿、血。

၂၈၁.

281.

ရုဓိရံ သောဏိတံ ရတ္တံ, လာလာ ခေဠော ဧလာ ဘဝေ;

ပုရိသေ မာယု ပိတ္တဉ္စ, သေမှော နိတ္ထီ သိလေသုမော.

血；唾液；胆汁（māyu为阳性词），亦有胆汁（pitta）；痰（semha为阳性词），痰（silesumā为女性词）。

၂၈၂.

282.

ဝသာ ဝိလီနသ္နေဟော ထ, မေဒေါ စေဝ ဝပါ ဘဝေ;

အာကပ္ပော ဝေသော နေပစ္ဆံ, မဏ္ဍနံ တု ပသာဓနံ.

脂肪，融化的脂肪；脂肪，脂肪膜；装束，服饰，装扮；装饰，饰品。

၂၈၃.

283.

ဝိဘူသနံ စာဘရဏံ, အလင်္ကာရော ပိလန္ဓနံ;

ကိရီဋ မကုဋာ’နိတ္ထီ, စူဠာမဏိ သိရောမဏိ.

装饰，饰品，庄严，佩戴物；王冠，宝冠（非阴性词）；顶髻宝珠，头饰宝珠。

၂၈၄.

284.

သိရောဝေဌန [Pg.25] မုဏှီသံ, ကုဏ္ဍလံ ကဏ္ဏဝေဌနံ;

ကဏ္ဏိကာ ကဏ္ဏပူရော စ, သိယာ ကဏ္ဏဝိဘူသနံ.

头巾；耳环；耳饰，亦为耳之庄严。

၂၈၅.

285.

ကဏ္ဌဘူသာ တု ဂီဝေယျံ, ဟာရော မုတ္တာဝလိ’တ္ထိယံ;

နိယုရော ဝလယော နိတ္ထီ, ကဋကံ ပရိဟာရကံ.

颈饰；项链，珍珠项链（muttāvali为阴性词）；手镯（niyura, valaya为非阴性词）；手镯（kaṭaka, parihāraka）。

၂၈၆.

286.

ကင်္ကဏံ ကရဘူသာ ထ, ကိင်္ကိဏီ ခုဒ္ဒဃဏ္ဋိကာ;

အင်္ဂုလီယက မင်္ဂုလျာ, ဘရဏံ, သာက္ခရံ တု တံ.

手镯，手饰；小铃铛；指环，即手指的饰品，有刻字者亦然。

၂၈၇.

287.

မုဒ္ဒိကာ’င်္ဂုလိမုဒ္ဒါ ထ, ရသနာ မေခလာ ဘဝေ;

ကေယူရ မင်္ဂဒဉ္စေဝ, ဗာဟုမူလဝိဘူသနံ.

指环，印章戒指；腰带；臂钏，上臂的饰品。

၂၈၈.

288.

ပါဒင်္ဂဒံ တု မဉ္ဇီရော, ပါဒကဋက နူပုရာ;

足钏、足镯、脚镯。

၂၈၉.

289.

အလင်္ကာရပ္ပဘေဒါ တု, မုခဖုလ္လံ တထော’ဏ္ဏတံ;

ဥဂ္ဂတ္ထနံ ဂိင်္ဂမက, မိစ္စေဝမာဒယော သိယုံ.

装饰的种类有：面容焕发，高昂，挺拔，摇曳等。

၂၉၀.

290.

စေလ မစ္ဆာဒနံ ဝတ္ထံ, ဝါသော ဝသန မံသုကံ;

အမ္ဗရဉ္စ ပဋော နိတ္ထီ, ဒုဿံ စောလော စ သာဋကော.

布，遮盖物，衣服，衣物，细布；布（paṭa为非阴性词），衣料，碎布，衣袍。

၂၉၁.

291.

ခေါမံ ဒုကူလံ ကောသေယျံ, ပတ္တုဏ္ဏံ ကမ္ဗလော စ ဝါ;

သာဏံ ကောဋမ္ဗုရံ ဘင်္ဂ, န္တျာဒိ ဝတ္ထန္တရံ မတံ.

亚麻布，细布，丝绸，羊毛布，毛毯；麻布，棉布，大麻布等，被认为是不同种类的衣料。

၂၉၂.

292.

နိဝါသန န္တရီယာနျ, န္တရမန္တရဝါသကော;

ပါဝါရော တု’တ္တရာသင်္ဂေါ, ဥပသံဗျာန မုတ္တရံ.

下衣、内衣；下衣；披风、上衣、覆盖物、上衣。

၂၉၃.

293.

ဥတ္တရီယ မထော ဝတ္ထ, မဟတန္တိ မတံ နဝံ;

နန္တကံ ကပ္ပဋော ဇိဏ္ဏ, ဝသနံ တု ပဋစ္စရံ.

上衣，亦指新的大块布料；旧布，破布，旧衣，褴褛的衣服。

၂၉၄.

294.

ကဉ္စုကော ဝါရဝါဏံ ဝါ, ထ ဝတ္ထာဝယဝေ ဒသာ;

နာလိပဋ္ဋောတိ ကထိတော, ဥတ္တမင်္ဂမှိ ကဉ္စုကော.

紧身衣，或铠甲；衣服的边角；头巾，亦称作nālipaṭṭa。

၂၉၅.

295.

အာယာမော ဒီဃတာ ရောဟော,ပရိဏာဟော ဝိသာလတာ.

长度、高度；宽度、广度。

၂၉၆.

296.

အရဟဒ္ဓဇော စ ကာသာယ, ကာသာဝါနိ စ စီဝရံ;

မဏ္ဍလံ တု တဒင်္ဂါနိ, ဝိဝဋ္ဋ ကုသိအာဒယော.

阿罗汉的旗帜，即袈裟；袈裟，亦即僧衣；其组成部分为布块、边框等。

၂၉၇.

297.

ဖလ,တ္တစ, ကိမိ, ရောမာ, နျေတာ ဝတ္ထဿ ယောနိယော;

ဖာလံ ကပ္ပာသိကံ တီသု, ခေါမာဒီ တု တစဗ္ဘဝါ.

果实、树皮、虫、毛，这些是布料的来源；棉（通三性）；亚麻等来自树皮。

၂၉၈.

298.

ကောသေယျံ [Pg.26] ကိမိဇံ, ရောမ, မယံ တု ကမ္ဗလံ ဘဝေ;

သမာနတ္ထာ ဇဝနိကာ, သာ တိရောကရဏီ ပျထ.

丝绸由虫而生，毛织品即是毛毯；帷幕与遮帘，二者意义相同。

၂၉၉.

299.

ပုန္နပုံသက မုလ္လောစံ, ဝိတာနံ ဒွယ မီရိတံ;

နဟာနဉ္စ သိနာနေ ထော, ဗ္ဗဋ္ဋနု’မ္မဇ္ဇနံ သမံ.

天篷、华盖（此二词为阳性或中性）；沐浴、洗浴；涂身、擦拭，意义相同。

၃၀၀.

300.

ဝိသေသကော တု တိလကော, တျူဘော နိတ္ထီ စ စိတ္တကံ;

စန္ဒနော နိတ္ထိယံ ဂန္ဓ, သာရော မလယဇော ပျထ.

额饰（visesaka, tilaka）（此二词非阴性词），亦称彩绘标记（cittaka）；檀香（candana）（非阴性词）、香精，亦称马拉雅（Malaya）所生者。

၃၀၁.

301.

ဂေါသီသံ တေလပဏ္ဏိကံ, ပုမေ ဝါ ဟရိစန္ဒနံ;

တိလပဏ္ဏီ တု ပတ္တင်္ဂ, ရဉ္ဇနံ ရတ္တစန္ဒနံ.

牛头栴檀，油叶香，黄檀香（haricandana为阳性词）；苏木，染料，红檀香。

၃၀၂.

302.

ကာဠာနုသာရီ ကာဠိယံ, လောဟံ တွာ’ဂရု စာ’ဂဠု;

ကာဠာဂရုတု ကာဠေ’သ္မိံ, တုရုက္ခောတု စ ပိဏ္ဍကော.

黑随香，黑沉香；沉香；其黑色者为黑沉香；乳香，香丸。

၃၀၃.

303.

ကတ္ထူရိကာ မိဂမဒေါ, ကုဋ္ဌံ တု အဇပါလကံ;

လဝင်္ဂံ ဒေဝကုသုမံ, ကသ္မီရဇံ တု ကုင်္ကုမံ.

麝香，即鹿的香脂；木香；丁香，即天花；藏红花，产于克什米尔（Kasmīra）。

၃၀၄.

304.

ယက္ခဓူပေါ သဇ္ဇုလသော, တက္ကောလံ တု စ ကောလကံ;

ကောသဖလ မထော ဇာတိ, ကောသံ ဇာတိဖလံ ဘဝေ.

夜叉香，即娑罗树脂；塔科拉，科拉；肉豆蔻果，肉豆蔻衣，肉豆蔻。

၃၀၅.

305.

ဃနသာရော သိတဗ္ဘော စ, ကပ္ပူရံ ပုန္နပုံသကေ;

အလတ္တကော ယာဝကော စ, လာခါ ဇတု နပုံသကေ.

樟脑（ghanasāra, sitabbha, kappūra）（阳性或中性词）；紫胶、茜草；虫胶、树脂（中性词）。

၃၀၆.

306.

သိရိဝါသော တု သရလ, ဒ္ဒဝေါ’ ဉ္ဇနံ တု ကဇ္ဇလံ;

ဝါသစုဏ္ဏံ ဝါသယောဂေါ, ဝဏ္ဏကံ တု ဝိလေပနံ.

吉祥树脂，即松脂；眼药，即煤灰；香粉，香料的混合物；化妆品，涂抹物。

၃၀၇.

307.

ဂန္ဓမာလျာဒိသင်္ခါရော, ယော တံ ဝါသန မုစ္စတေ;

မာလာ မာလျံ ပုပ္ဖဒါမေ, ဘာဝိတံ ဝါသိတံ တိသု.

调制香与花环等，称之为熏香。花环，花鬘，花串；已熏香的，已熏染的（此二词通三性）。

၃၀၈.

308.

ဥတ္တံသော သေခရာ’ ဝေဠာ, မုဒ္ဓမာလျေ ဝဋံသကော;

သေယျာ စ သယနံ သေနံ, ပလ္လင်္ကော တု စ မဉ္စကော.

头饰、顶饰、花环、头花、耳饰；卧具、床、寝具、床榻、卧床。

၃၀၉.

309.

မဉ္စာဓာရော ပဋိပါဒေါ, မဉ္စင်္ဂေ တွဋနီ တ္ထိယံ,

床的支架是床脚；床的部件中，床框(aṭanī)是阴性词。

၃၁၀.

310.

ကုဠီရပါဒေါ အာဟစ္စ, ပါဒေါ စေဝ မသာရကော;

စတ္တာရော ဗုန္ဒိကာဗဒ္ဓေါ, တိမေ မဉ္စန္တရာ သိယုံ.

蟹足床、固定足床、玛萨罗床，以及四角系带床；这些是床的种类。

၃၁၁.

311.

ဗိဗ္ဗောဟနံ စော’ ပဓာနံ, ပီဌိကာ ပီဌ မာသနံ;

ကောစ္ဆံ တု ဘဒ္ဒပီဌေ ထာ, သန္ဒီ ပီဌန္တရေ မတာ.

枕头、靠垫；凳子、椅子、坐具；藤椅、吉祥座，长椅则被认为是坐具的一种。

၃၁၂.

312.

မဟန္တော [Pg.27] ကောဇဝေါ ဒီဃ,လောမကော ဂေါနကော မတော;

ဥဏ္ဏာမယံ တွတ္ထရဏံ, စိတ္တကံ ဝါနစိတ္တကံ.

大的长毛毯称为“gonaka”；羊毛铺盖、图案毯和动物图案毯。

၃၁၃.

313.

ဃနပုပ္ဖံ ပဋလိကာ, သေတံ တု ပဋိကာ ပျထ;

ဒွိဒသေကဒသာနျု’ ဒ္ဒ,လောမိ ဧကန္တလောမိနော.

厚花铺盖是“paṭalikā”，白色的则是“paṭikā”；还有双面绒毯和单面绒毯。

၃၁၄.

314.

တဒေဝ သောဠသိတ္ထီနံ, နစ္စယောဂ္ဂဉှိ ကုတ္တကံ;

သီဟဗျဂ္ဃာဒိရူပေဟိ, စိတ္တံ ဝိကတိကာ ဘဝေ.

可供十六位舞女跳舞的毯子是“kuttaka”；饰有狮、虎等形象的则是动物图案毯(vikatikā)。

၃၁၅.

315.

ကဋ္ဋိဿံ ကောသေယျံ ရတန, ပရိသိဗ္ဗိတ မတ္ထရဏံ ကမာ;

ကောသိယကဋ္ဋိဿမယံ, ကောသိယသုတ္တေန ပကတဉ္စ.

依次有迦提丝(kaṭṭissa)铺盖、绢丝(koseyya)铺盖与镶宝铺盖；由绢丝和迦提丝所制，并以绢丝线织成。

၃၁၆.

316.

ဒီပေါ ပဒီပေါ ပဇ္ဇောတော, ပုမေ တွာဒါသ ဒပ္ပဏာ;

ဂေဏ္ဍုကော ကဏ္ဍုကော တာလ, ဝဏ္ဋံ တု ဗီဇနီတ္ထိယံ.

灯、明灯、光辉，以及镜子、明镜，皆为阳性词；球、玩球、棕榈扇，而扇子(bījanī)是阴性词。

၃၁၇.

317.

စင်္ကောဋကော ကရဏ္ဍော စ, သမုဂ္ဂေါ သမ္ပုဋော ဘဝေ;

ဂါမဓမ္မော အသဒ္ဓမ္မော, ဗျဝါယော မေထုနံ ရတိ.

箱子、篮子、盒子、小盒；村俗法、非善法、交合、性行为、欢爱。

၃၁၈.

318.

ဝိဝါဟော ပယမာ ပါဏိ, ဂ္ဂဟော ပရိဏယော ပျထ;

တိဝဂ္ဂေါ ဓမ္မ, ကာမ,တ္ထာ, စတုဝဂ္ဂေါ သမောက္ခကာ.

婚姻、执手、结合；三类是法、欲、利，四类则是此三者加上解脱。

၃၁၉.

319.

ခုဇ္ဇော စ ဂဏ္ဍုလော ရဿ, ဝါမနာ တု လကုဏ္ဍကော;

ပင်္ဂုလော ပီဌသပ္ပီ စ, ပင်္ဂု ဆိန္နိရိယာပထော.

驼背者、瘤肿者、矮小者、侏儒；跛足者、臀行者、跛行者、步态不稳者。

၃၂၀.

320.

ပက္ခော ခဉ္ဇော တု ခေါဏ္ဍော ထ,မူဂေါ သုညဝစော ဘဝေ;

ကုဏီ ဟတ္ထာဒိဝင်္ကော စ, ဝလိရော တု စ ကေကရော.

偏瘫者、跛足者、肢体残缺者；哑者、失语者；手足畸形者，以及斜视者。

၃၂၁.

321.

နိက္ကေသသီသော ခလ္လာဋော,မုဏ္ဍော တု ဘဏ္ဍု မုဏ္ဍိကော;

ကာဏော အက္ခီန မေကေန,သုညော အန္ဓော ဒွယေန ထ.

无发者、秃顶者，剃发者、光头者；独眼者为一眼失明，双眼失明者则为盲人。

၃၂၂.

322.

ဗဓိရော သုတိဟီနော ထ, ဂိလာနော ဗျာဓိတာ’တုရာ;

ဥမ္မာဒဝတိ ဥမ္မတ္တော, ခုဇ္ဇာဒီ ဝါစ္စလိင်္ဂိကာ.

聋者、失聪者；病者、患病者、痛苦者；疯癫者、狂乱者；驼背等词皆为形容词。

၃၂၃.

323.

အာတင်္ကော အာမယော ဗျာဓိ, ဂဒေါ ရောဂေါ ရုဇာပိ စ;

ဂေလညာကလ္လ မာဗာဓော,သောသော တု စ ခယော သိယာ.

病痛、疾病、疾患、病症、病、疼痛；病弱、不适、苦恼；以及痨病、衰竭。

၃၂၄.

324.

ပီနသော [Pg.28] နာသိကာရောဂေါ,ဃာနေ သိင်္ဃာနိကာ ဿဝေါ;

ဉေယျံ တွ’ရု ဝဏော နိတ္ထီ, ဖောဋော တု ပိဠကာ ဘဝေ.

鼻炎、鼻病；鼻中流涕；应知疮(aru)与伤口(vaṇo)非阴性词；水泡与疖子。

၃၂၅.

325.

ပုဗ္ဗော ပူယော ထ ရတ္တာတိ, သာရော ပက္ခန္ဒိကာ ပျထ;

အပမာရော အပသ္မာရော, ပါဒဖောဋော ဝိပါဒိကာ.

脓、脓汁；血痢、痢疾；癫痫、癫痫症；足部水泡、足裂。

၃၂၆.

326.

ဝုဍ္ဎိရောဂေါ တု ဝါတဏ္ဍံ, သီပဒံ ဘာရပါဒတာ;

ကဏ္ဍူ ကဏ္ဍူတိ ကဏ္ဍူယာ, ခဇ္ဇု ကဏ္ဍူဝနံ ပျထ.

疝气病、阴囊肿；象皮病、足重；瘙痒、痒、疥疮、发痒。

၃၂၇.

327.

ပါမံ ဝိတစ္ဆိကာ ကစ္ဆု, သောထော တု သယထူ’ဒိတော;

ဒုန္နာမကဉ္စ အရိသံ, ဆဒ္ဒိကာ ဝမထူ’ဒိတော.

疥疮、湿疹、癣；水肿、肿胀；痔疮、痔；呕吐、呕吐症。

၃၂၈.

328.

ဒဝထု ပရိတာပေါ ထ, တိလကော တိလကာဠကော;

ဝိသူစိကာ ဣတိ မဟာ, ဝိရေကော ထ ဘဂန္ဒလော.

灼热、热恼；痣、黑痣；霍乱，即大泻；以及瘘管。

၃၂၉.

329.

မေဟော ဇရော ကာသ သာသာ, ကုဋ္ဌံ သူလာမယန္တရာ;

ဝုတ္တော ဝေဇ္ဇော ဘိသက္ကော စ, ရောဂဟာရီ တိကိစ္ဆကော.

糖尿病、热病、咳嗽、哮喘、麻风病、腹痛等内疾；医者、医师、除病者、治疗者。

၃၃၀.

330.

သလ္လဝေဇ္ဇော သလ္လကတ္တော, တိကိစ္ဆာ တု ပတိကြိယာ;

ဘေသဇ္ဇ မဂဒေါ စေဝ, ဘေသဇံ မော’သဓံ ပျထ.

外科医生、手术者；治疗、对治；药物、解毒剂、药、药剂。

၃၃၁.

331.

ကုသလာ နာမယာ ရောဂျံ,အထ ကလ္လော နိရာမယောတိ,

健康、无病、康健，以及强健、无恙。

နရဝဂ္ဂေါ နိဋ္ဌိတော.

人品终。

၄. စတုဗ္ဗဏ္ဏဝဂ္ဂ

4. 四姓品

ခတ္တိယဝဂ္ဂ

刹帝利品

၃၃၂.

332.

ကုလံ ဝံသော စ သန္တာနာ, ဘိဇနာ ဂေါတ္တ မနွယော;

ထိယံ သန္တတျ ထော ဝဏ္ဏာ, စတ္တာရော ခတ္တိယာဒယော.

族姓、世系与传承，血统、家系、种族；女性的延续与种姓，四姓以刹帝利为首。

၃၃၃.

333.

ကုလီနော သဇ္ဇနော သာဓု,သဘျော စာယျော မဟာကုလော;

ရာဇာ ဘူပတိ ဘူပါလော, ပတ္ထိဝေါ စ နရာဓိပေါ.

贵族、贤良、善人，端庄、高贵、名门；国王、大地之主、护国者，君主与人主。

၃၃၄.

334.

ဘူနာထော [Pg.29] ဇဂတိပါလော, ဒိသမ္ပတိ ဇနာဓိပေါ;

ရဋ္ဌာဓိပေါ နရဒေဝေါ, ဘူမိပေါ ဘူဘုဇော ပျထ.

大地之主、世间护者，四方之主、人主；国之统领、人中之神，大地之主、大地之享用者。

၃၃၅.

335.

ရာဇညော ခတ္တိယော ခတ္တံ, မုဒ္ဓါဘိသိတ္တ ဗာဟုဇာ;

သဗ္ဗဘုမ္မော စက္ကဝတ္တီ, ဘူပေါညော မဏ္ဍလိဿရော.

王族、刹帝利、王权，受灌顶者、臂生者；全地之主是转轮王，另一国王是邦国之主。

၃၃၆.

336.

ပုမေ လိစ္ဆဝိ ဝဇ္ဇီ စ, သကျော တု သာကိယော ထ စ;

ဘဒ္ဒကစ္စာနာ ရာဟုလ, မာတာ ဗိမ္ဗာ ယသောဓရာ.

离车毗人(Licchavi)与跋耆人(Vajjī)，释迦人(Sakya)与萨基亚人(Sākiya)；跋陀迦旃延(Bhaddakaccānā)、罗睺罗，其母频婆(Bimbā)，即耶输陀罗。

၃၃၇.

337.

ကောဋီနံ ဟေဋ္ဌိမန္တေန, သတံ ယေသံ နိဓာနဂံ;

ကဟာပဏာနံ ဒိဝသ, ဝဠဉ္ဇော ဝီသတမ္ဗဏံ.

彼等最低亦有百俱胝(koṭi)的藏宝；每日花费价值二十庵婆那(ambaṇa)的迦哈巴那(kahāpaṇa)钱。

၃၃၈.

338.

တေ ခတ္တိယမဟာသာလာ, သီတိ ကောဋိဓနာနိ တု;

နိဓာနဂါနိ ဒိဝသ, ဝဠဉ္ဇော စ ဒသမ္ဗဏံ.

那些刹帝利大富豪，拥有八十俱胝的财富藏于库中，每日支出为十庵婆那。

၃၃၉.

339.

ယေသံ ဒွိဇမဟာသာလာ, တဒုပဍ္ဎေ နိဓာနဂေ;

ဝဠဉ္ဇေ စ ဂဟပတိ, မဟာသာလာ ဓနေ သိယုံ.

婆罗门大富豪，其藏宝为（刹帝利富豪的）一半；居士大富豪的财富与支出（又为婆罗门富豪的）一半。

၃၄၀.

340.

မဟာမတ္တော ပဓာနဉ္စ, မတိသဇီဝေါ မန္တိနီ;

သဇီဝေါ သစိဝါ, မစ္စော, သေနာနီ တု စမူပတိ.

大臣、首领，谋士、谋臣；同僚、大臣、朝臣，将军、军队统领。

၃၄၁.

341.

နျာသာဒီနံ ဝိဝါဒါနံ, အက္ခဒဿော ပဒဋ္ဌရိ;

ဒေါဝါရိကော ပတီဟာရော, ဒွါရဋ္ဌော ဒွါရပါလကော.

法官、审判者，审理寄托等争讼；门卫、守门人，司门者、守门人。

၃၄၂.

342.

အနီကဋ္ဌောတိ ရာဇူနံ, အင်္ဂရက္ခဂဏော မတော;

ကဉ္စုကီ သောဝိဒလ္လော စ, အနုဇီဝီ တု သေဝကော.

国王的卫队称为“近卫”；内侍、宫廷侍卫，随从、仆人。

၃၄၃.

343.

အဇ္ဈက္ခော ဓိကတော စေဝ,ဟေရညိကော တု နိက္ခိကော;

သဒေသာနန္တရော သတ္တု, မိတ္တောရာဇာ တတော ပရံ.

监督者、主管，司库、钱币兑换者；邻国是敌人，隔邻之国是朋友。

၃၄၄.

344.

အမိတ္တော ရိပု ဝေရီ စ, သပတ္တာ ရာတိ သတွ’ရိ;

(သတ္တု+အရိ)ပစ္စတ္ထိကော ပရိပန္ထီ, ပဋိပက္ခာ ဟိတာပရော.

敌人、仇敌、怨敌，竞争者、仇敌、敌人；对抗者、障碍者，反对者、不友善者。

၃၄၅.

345.

ပစ္စာမိတ္တော ဝိပက္ခော စ, ပစ္စနီက ဝိရောဓိနော;

ဝိဒ္ဒေသီ စ ဒိသော ဒိဋ္ဌော,ထာ နုရောဓော နုဝတ္တနံ.

敌对者、反对者，对抗者、违逆者；仇视者、敌人；以及，随顺、遵从。

၃၄၆.

346.

မိတ္တော နိတ္ထီ ဝယဿော စ, သဟာယော သုဟဒေါ သခါ;

သမ္ဘတ္တော ဒဠှမိတ္တော ထ, သန္ဒိဋ္ဌော ဒိဋ္ဌမတ္တကော.

朋友（阳性）、同龄人，同伴、善心者、朋友；亲密朋友、坚定朋友，以及熟人、仅见过面者。

၃၄၇.

347.

စရော စ ဂုဠှပုရိသော, ပထာဝီ ပထိကော’ဒ္ဓဂူ;

ဒူတော တု သန္ဒေသဟရော, ဂဏကော တု မုဟုတ္တိကော.

间谍、秘密之人，旅行者、行路者、旅人；信使、传信者，计算者、占星家。

၃၄၈.

348.

လေခကော [Pg.30] လိပိကာရော စ, ဝဏ္ဏော တု အက္ခရော ပျထ;

ဘေဒေါ ဒဏ္ဍော သာမ ဒါနာ, နျုပါယာ စတုရော ဣမေ.

书写者、抄写者，字母、文字；离间、惩罚、和解、布施，此为四种手段。

၃၄၉.

349.

ဥပဇာပေါတု ဘေဒေါ စ, ဒဏ္ဍော တု သာဟသံ ဒမော;

煽动即是离间，惩罚即是暴力、制服；

၃၅၀.

350.

သာမျ’ မစ္စော သခါ ကောသော, ဒုဂ္ဂဉ္စ ဝိဇိတံ ဗလံ;

ရဇ္ဇင်္ဂါနီတိ သတ္တေတေ, သိယုံ ပကတိယော ပိစ.

君主、大臣、盟友、财库，堡垒、领土、军队；此七者为王国之要素，亦称“自性”。

၃၅၁.

351.

ပဘာဝု’ဿာဟ, မန္တာနံ, ဝသာ တိဿော ဟိ သတ္တိယော;

ပဘာဝေါ ဒဏ္ဍဇော တေဇော,ပတာပေါ တု စ ကောသဇော.

威势、活力、谋略，此三者是力量；威势是源于惩罚的威力，威光则源于财富。

၃၅၂.

352.

မန္တော စ မန္တနံ သော တု, စတုက္ကဏ္ဏော ဒွိဂေါစရော;

တိဂေါစရော တု ဆက္ကဏ္ဏော, ရဟဿံ ဂုယှ မုစ္စတေ.

谋略与计谋，两人知晓称“四耳”，三人知晓称“六耳”；秘密亦称隐秘。

၃၅၃.

353.

တီသု ဝိဝိတ္တ ဝိဇန, ဆန္နာ, ရဟော ရဟော ဗျယံ;

ဝိဿာသော တု စ ဝိဿမ္ဘော,ယုတ္တံ တွော’ပါယိကံ တိသု.

“僻静”、“无人”、“隐蔽”、“秘密”是中性词；“秘密地”是无变化词；“信任”与“信赖”是阳性词；“合适”与“权宜”是通用于三性的词。

၃၅၄.

354.

ဩဝါဒေါ စာနုသိဋ္ဌိတ္ထီ, ပုမဝဇ္ဇေ နုသာသနံ;

အာဏာ စ သာသနံ ဉေယျံ, ဥဒ္ဒါနံ တု စ ဗန္ဓနံ.

劝告(ovādo)与教导(anusiṭṭhi)；教导是阴性词，教诲(anusāsana)是中性词；应知命令(āṇā)与教令(sāsana)，以及纲要(uddāna)与束缚(bandhana)。

၃၅၅.

355.

အာဂု ဝုတ္တ မပရာဓော, ကရော တု ဗလိ မုစ္စတေ;

ပုဏ္ဏပတ္တော တုဋ္ဌိဒါယော, ဥပဒါ တု စ ပါဘတံ.

罪过、过失；税收亦称贡品；喜悦的赠礼、满钵的礼物，献礼、贡品。

၃၅၆.

356.

တထော’ပါယန မုက္ကောစော, ပဏ္ဏာကာရော ပဟေဏကံ;

သုင်္ကံ တွနိတ္ထီ ဂုမ္ဗာဒိ, ဒေယျေ ထာ’ယော ဓနာဂမော.

同样，献礼、贿赂，贡品、礼物；关税(suṅka)为中性词，是对灌木等征收的应付之物；以及，收入、财源。

၃၅၇.

357.

အာတပတ္တံ တထာ ဆတ္တံ, ရညံ တု ဟေမမာသနံ;

သီဟာသနံ အထော ဝါဠ, ဗီဇနီတ္ထီ စ စာမရံ.

阳伞、伞，国王的金座；狮子座，以及毛扇(vāḷabījanī)（阴性词）、拂尘(cāmaraṃ)。

၃၅၈.

358.

ခဂ္ဂေါ စ ဆတ္တ မုဏှီသံ, ပါဒုကာ ဝါလဗီဇနီ;

ဣမေ ကကုဓဘဏ္ဍာနိ, ဘဝန္တိ ပဉ္စ ရာဇုနံ.

剑、伞、头巾，鞋履、拂尘；此为国王的五种王室标志。

၃၅၉.

359.

ဘဒ္ဒကုမ္ဘော ပုဏ္ဏကုမ္ဘော, ဘိင်္ကာရော ဇလဒါယကော;

ဟတ္ထိ,ဿ,ရထ,ပတ္တီ တု, သေနာ ဟိ စတုရင်္ဂိနီ.

吉祥瓶、满瓶，水壶、给水瓶；象、马、车、步兵，此为四部军。

၃၆၀.

360.

ကုဉ္ဇရော ဝါရဏော ဟတ္ထီ, မာတင်္ဂေါ ဒွိရဒေါ ဂဇော;

နာဂေါ ဒွိပေါ ဣဘော ဒန္တီ,ယူထဇေဋ္ဌော တု ယူထပေါ.

象(kuñjaro)、巨象(vāraṇo)、象(hatthī)、野象(mātaṅgo)、双牙者(dvirado)、象(gajo)；龙象(nāgo)、双饮者(dvipo)、象(ibho)、有牙者(dantī)；象群之首(yūthajeṭṭho)即是象群之主(yūthapo)。

၃၆၁.

361.

ကာဠာဝက [Pg.31] ဂင်္ဂေယျာ, ပဏ္ဍရ တမ္ဗာ စ ပိင်္ဂလော ဂန္ဓော;

မင်္ဂလ ဟေမော’ပေါသထ,ဆဒ္ဒန္တာ ဂဇကုလာနိ ဧတာနိ.

黑象(Kāḷāvaka)、恒河象(gaṅgeyyā)、白象(paṇḍara)、铜色象(tambā)、黄褐色象(piṅgalo)、香象(gandho)、吉祥象(maṅgala)、金色象(hemo)、布萨象(uposatha)、六牙象(chaddantā)，这些是象的种类。

၃၆၂.

362.

ကလဘော စေဝ ဘိင်္ကောထ, ပဘိန္နော မတ္တ ဂဇ္ဇိတာ;

ဟတ္ထိဃဋာ တု ဂဇတာ, ဟတ္ထီနီ တု ကရေဏုကာ.

幼象(kalabho)与小象(bhiṅko)；发情象(pabhinno)、狂象(matta)、咆哮者(gajjitā)；象群(hatthighaṭā)即是象群(gajatā)；母象(hatthīnī)即是雌象(kareṇukā)。

၃၆၃.

363.

ကုမ္ဘော ဟတ္ထိသိရောပိဏ္ဍာ, ကဏ္ဏမူလံ တု စူလိကာ;

အာသနံ ခန္ဓဒေသမှိ, ပုစ္ဆမူလံ တု မေစကော.

象额隆起(kumbho)即象头隆起(hatthisiropiṇḍā)，耳根(kaṇṇamūlaṃ)即耳冠(cūlikā)；鞍座(āsanaṃ)在肩部，尾根(pucchamūlaṃ)处是鞍垫(mecako)。

၃၆၄.

364.

အာလာန မာဠှကော ထမ္ဘော, နိတ္ထီတု နိဂဠော’န္ဒုကော;

သင်္ခလံ တီသွထော ဂဏ္ဍော,ကဋော ဒါနံ တု သော မဒေါ.

象桩(ālāna)、桩(āḷhaka)、柱(thambha)；脚镣(nigaḷo)与铁环(anduko)为阴性词；链子(saṅkhalaṃ)通三性。然后是脸颊(gaṇḍo)、太阳穴(kaṭo)，其流液(dānaṃ)即是发情(mado)。

၃၆၅.

365.

သောဏ္ဍော တု ဒွီသု ဟတ္ထော ထ,ကရဂ္ဂံ ပေါက္ခရံ ဘဝေ;

မဇ္ဈမှိ ဗန္ဓနံ ကစ္ဆာ, ကပ္ပနော တု ကုထာဒယော.

象鼻(soṇḍo)通两性，亦称手(hattho)；鼻尖(karaggaṃ)即是鼻端(pokkharaṃ)；中间的束缚即是腹带(kacchā)；鞍具(kappano)即是象毯(kutha)等物。

၃၆၆.

366.

ဩပဝယှော ရာဇဝယှော, သဇ္ဇိတော တု စ ကပ္ပိတော;

တောမရော နိတ္ထိယံ ပါဒေ, သိယာ ဝိဇ္ဈနကဏ္ဋကော.

可骑乘者与王家坐骑；准备好的即是披挂好的；矛(tomaro)为阴性词；脚上的刺棒(vijjhanakaṇṭako)或为马刺。

၃၆၇.

367.

တုတ္တံ တု ကဏ္ဏမူလမှိ, မတ္ထကမှိ တု အင်္ကုသော;

ဟတ္ထာရောဟော ဟတ္ထိမေဏ္ဍော,ဟတ္ထိပေါ ဟတ္ထိဂေါပကော.

刺棒在耳根，象钩在头顶；骑象者、象夫、象主、象的看守者。

၃၆၈.

368.

ဂါမဏီယော တု မာတင်္ဂ, ဟယာဒျာစရိယော ဘဝေ;

ဟယော တုရင်္ဂေါ တုရဂေါ,ဝါဟော အဿော စ သိန္ဓဝေါ.

驯兽师(gāmaṇīyo)与象师(mātaṅga)即是马等动物的训练师。马、骏马、快马、驮马、马与信德马。

၃၆၉.

369.

ဘေဒေါ အဿတရော တဿာ,ဇာနိယော တု ကုလီနကော;

သုခဝါဟီ ဝိနီတော ထ,ကိသောရော ဟယပေါတကော.

其杂种为骡；纯种马即是良种马；易驾驭的即是驯服的；幼马即是小马驹。

၃၇၀.

370.

ဃောဋကော တု ခဠုင်္ကော ထ, ဇဝနော စ ဇဝါဓိကော;

မုခါဓာနံ ခလီနော ဝါ, ကသာ တွ ဿာဘိတာဠိနီ.

劣马(ghoṭako)即是劣马(khaḷuṅko)；快马(javano)与极快马(javādhiko)；口衔(mukhādhānaṃ)或笼头(khalīno)；鞭子(kasā)即是马鞭(assābhitāḷinī)。

၃၇၁.

371.

ကုသာ တု နာသရဇ္ဇုမှိ, ဝဠဝါ’ဿာ ခုရော သဖံ;

ပုစ္ဆ မနိတ္ထီ နင်္ဂုဋ္ဌံ, ဝါလဟတ္ထော စ ဝါလဓိ.

缰绳(kusā)即鼻绳；母马(vaḷavā)与母马(assā)；蹄(khuro)与蹄(saphaṃ)；尾(pucchaṃ)为中性，亦名尾(naṅguṭṭhaṃ)；拂尘(vālahattho)与尾(vāladhi)。

၃၇၂.

372.

သန္ဒနော [Pg.32] စ ရထော ဖုဿ, ရထော တု နရဏာယ သော;

စမ္မာဝုတော စ ဝေယဂ္ဃော,ဒေပ္ပော ဗျဂ္ဃဿ ဒီပိနော.

战车(sandano)、车(ratho)、富沙车(phussa-ratho)；车是为战斗而设；覆皮的与虎皮的(指车)；豹、虎、豹。

၃၇၃.

373.

သိဝိကာ ယာပျယာနဉ္စာ, နိတ္ထီ တု သကဋော ပျ’နံ ;

စက္ကံ ရထင်္ဂ မာချာတံ, တဿန္တော နေမိ နာရိယံ.

轿舆(sivikā)与车乘(yāpyayāna)为阴性词；牛车(sakaṭo)与货车(ana)亦为阴性词。车轮(cakkaṃ)被称为车之部分(rathaṅga)；其外缘是轮辋(nemi)，为阴性词。

၃၇၄.

374.

တမ္မဇ္ဈေ ပိဏ္ဍိကာ နာဘိ, ကုဗ္ဗရော တု ယုဂန္ဓရော;

အက္ခဂ္ဂကီလေ အာဏီတ္ထီ, ဝရုထော ရထဂုတျ’ထ.

其中心是轮毂(piṇḍikā、nābhi)；车辕(kubbaro)即是轭杆(yugandhara)；轴端销(akkhaggakīla)即是销钉(āṇi)，为阴性词；然后是护板(varutho)与车护板(rathagutti)。

၃၇၅.

375.

ဓုရော မုခေ ရထဿင်္ဂါ, တွ က္ခော ပက္ခရအာဒယော;

ယာနဉ္စ ဝါဟနံ ယောဂ္ဂံ, သဗ္ဗဟတ္ထျာဒိဝါဟနေ.

车辕在前部。车的部件有：轴、侧板等。车辆、运载工具、驾具，这些名称可用于所有象等运载工具。

၃၇၆.

376.

ရထစာရီ တု သူတော စ, ပါဇိတာ စေဝ သာရထီ;

ရထာရောဟော စ ရထိကော,ရထီ ယောဓော တု ယော ဘဋော.

驾车者、御者、驭者、车夫；乘车者、车兵、车兵；战士即是士兵。

၃၇၇.

377.

ပဒါတိ ပတ္တီ တု ပုမေ, ပဒဂေါ ပဒိကော မတော;

သန္နာဟော ကင်္ကဋော ဝမ္မံ, ကဝစော ဝါ ဥရစ္ဆဒေါ.

步兵(padāti、pattī)为阳性词；步行者(padago、padiko)是同义词；铠甲、锁子甲、甲、甲或胸甲。

၃၇၈.

378.

ဇာလိကာ ထ စ သန္နဒ္ဓေါ, သဇ္ဇော စ ဝမ္မိကော ဘဝေ;

အာမုက္ကော ပဋိမုက္ကော ထ, ပုရေစာရီ ပုရေစရော.

身穿网甲的、武装的、准备就绪的、披甲的；穿戴好的、穿戴好的；前驱者、先导者。

၃၇၉.

379.

ပုဗ္ဗင်္ဂမော ပုရေဂါမီ, မန္ဒဂါမီ တု မန္ထရော;

ဇဝနော တုရိတော ဝေဂီ, ဇေတဗ္ဗံ ဇေယျ မုစ္စတေ.

先行者、前行者；缓行者、迟缓者；迅速的、急促的、快速的；应被征服的、可被征服的，如是说。

၃၈၀.

380.

သူရ ဝီရာ တု ဝိက္ကန္တော, သဟာယော နုစရော သမာ;

သန္နဒ္ဓပ္ပဘုတီ တီသု, ပါထေယျံ တု စ သမ္ဗလံ.

勇士、英雄、勇猛的；伴侣、随从、同伴；“武装的”(sannaddha)等词通用于三性；旅途给养、补给。

၃၈၁.

381.

ဝါဟိနီ ဓဇိနီ သေနာ, စမူ စက္ကံ ဗလံ တထာ;

အနီကော ဝါ ထ ဝိနျာသော,ဗျူဟော သေနာယ ကထျတေ.

军队、旗军、军队、军队、军团、兵力以及军团。阵列或军阵，被称为军队的布阵。

၃၈၂.

382.

ဟတ္ထီ ဒွါဒသပေါသော,တိ,ပုရိသော တုရဂေါ, ရထော;

စတုပေါသောတိ ဧတေန, လက္ခဏေနာ ဓမန္တတော.

象兵有十二人；步兵、骑兵、车兵；以此四种为特征，依次组成。

၃၈၃.

383.

ဟတ္ထာနီကံ ဟယာနီကံ, ရထာနီကံ တယော တယော;

ဂဇာဒယော သသတ္ထာ တု, ပတ္တာနီကံ စတုဇ္ဇနာ.

象军、马军、车军，各三；象等持武器，而步兵军为四人。

၃၈၄.

384.

သဋ္ဌိဝံသကလာပေသု, [Pg.33] ပစ္စေကံ သဋ္ဌိဒဏ္ဍိသု;

ဓူလီကတေသု သေနာယ, ယန္တိယာ က္ခောဘနီ တ္ထိယံ.

当行进的军队所扬起的尘土，能覆盖六十捆、每捆六十根竹竿的范围时，此军队被称为一个“akkhobhiṇī”，为阴性词。

၃၈၅.

385.

သမ္ပတ္တိ သမ္ပဒါ လက္ခီ, သိရီ ဝိပတ္တိ အာပဒါ;

အထာ ဝုဓဉ္စ ဟေတိ’တ္ထီ, သတ္ထံ ပဟရဏံ ဘဝေ.

成功、繁荣、吉祥、荣耀；不幸、灾难；然后，武器(āvudha)与兵器(heti)，后者为阴性词；刀剑(satthaṃ)与打击工具(paharaṇaṃ)。

၃၈၆.

386.

မုတ္တာမုတ္တ မမုတ္တဉ္စ, ပါဏိတော မုတ္တမေဝ စ;

ယန္တမုတ္တန္တိ သကလံ, အာယုဓံ တံ စတုဗ္ဗိဓံ.

可抛可不抛的，不可抛的，手抛的，以及机抛的；所有武器有此四种。

၃၈၇.

387.

မုတ္တာမုတ္တဉ္စ ယဋ္ဌျာဒိ, အမုတ္တံ ဆုရိကာဒိကံ;

ပါဏိမုတ္တံ တု သတျာဒိ, ယန္တမုတ္တံ သရာဒိကံ.

可抛可不抛的，如棍杖等；不可抛的，如匕首等；手抛的，如标枪等；机抛的，如箭等。

၃၈၈.

388.

ဣဿာသော ဓနု ကောဒဏ္ဍံ, စာပေါ နိတ္ထီ သရာသနံ;

အထော ဂုဏော ဇိယာ ဇျာ ထ,သရော ပတ္တိ စ သာယကော.

弓(issāso)、弓(dhanu)、弓(kodaṇḍaṃ)、弓(cāpo，阴性)、弓(sarāsanaṃ)；然后是弓弦(guṇo、jiyā、jyā)；箭(saro)、箭(patti)与箭(sāyako)。

၃၈၉.

389.

ဝါဏော ကဏ္ဍ မုသု ဒွီသု, ခုရပ္ပော တေဇနာ’သနံ;

တူဏီတ္ထိယံ ကလာပေါ စ, တူဏော တူဏီရ ဝါဏဓိ.

箭(vāṇo)、箭(kaṇḍa)、箭(usu，通两性)；剃刀箭(khurappo)、磨尖的箭(tejanāsanaṃ)；箭筒(tūṇī，阴性)，以及箭筒(kalāpo、tūṇo、tūṇīra、vāṇadhi)。

၃၉၀.

390.

ပက္ခော တု ဝါဇော ဒိဒ္ဓေါ တု, ဝိသပ္ပိတော သရော ဘဝေ;

လက္ခံ ဝေဇ္ဈံ သရဗျဉ္စ, သရာဘျာသော တု’ပါသနံ.

羽翼与箭羽；涂毒的箭、毒箭；靶子、标的、箭靶；箭术练习、修习。

၃၉၁.

391.

မဏ္ဍလဂ္ဂေါ တု နေတ္တိံသော, အသိ ခဂ္ဂေါ စ သာယကော;

ကောသိတ္ထီ တဗ္ဗိဓာနေ ထော, ထရု ခဂ္ဂါဒိမုဋ္ဌိယံ.

圆头剑、长剑、剑、剑，以及箭；剑鞘（阴性），是它的容器；剑柄，是剑等的柄。

၃၉၂.

392.

ခေဋကံ ဖလကံ စမ္မံ, ဣလ္လီ တု ကရပါလိကာ;

ဆုရိကာ သတျ’သိပုတ္တီ, လဂုဠော တု စ မုဂ္ဂရော.

盾、木盾、皮盾；短剑、匕首；匕首、矛、小剑；棍棒、木槌。

၃၉၃.

393.

သလ္လော နိတ္ထိ သင်္ကု ပုမေ, ဝါသီ တု တစ္ဆနီတ္ထိယံ;

ကုဌာရီ တ္ထီဖရသုသော, ဋင်္ကော ပါသာဏဒါရဏော.

箭、标枪（非阴性）；桩、钉（阳性）；锛、木工锛（阴性）；斧（阴性）、斧（阳性）；石凿、碎石器。

၃၉၄.

394.

ကဏယော ဘိန္ဒိဝါဠော စ, စက္ကံ ကုန္တော ဂဒါ တထာ;

သတျာ’ဒီ သတ္ထဘေဒါ ထ,ကောဏော’ဿော ကောဋိ နာရိယံ.

矛、标枪；轮盘、长矛、棍棒；矛等，是武器的种类；角、尖端（阴性）。

၃၉၅.

395.

နိယျာနံ ဂမနံ ယာတြာ, ပဋ္ဌာနဉ္စ ဂမော ဂတိ;

စုဏ္ဏော ပံသု ရဇော စေဝ, ဓူလီ’တ္ထီ ရေဏု စ ဒွိသု.

出发、行进、旅程、启程、去、行径；粉末、尘土、尘埃；尘（阴性）、微尘（二性）。

၃၉၆.

396.

မာဂဓော [Pg.34] မဓုကော ဝုတ္တော, ဝန္ဒီ တု ထုတိပါဌကော;

ဝေတာဠိကော ဗောဓကရော,စက္ကိကော တု စ ဃဏ္ဋိကော.

颂臣、甜言者；赞颂者、赞美诗朗诵者；报晓者、唤醒者；陶工、摇铃者。

၃၉၇.

397.

ကေတု ဓဇော ပဋာကာ စ, ကဒလီ ကေတနံ ပျထ;

ယော’ဟံကာရော’ညမညဿ, သာ’ ဟမဟမိကာ ဘဝေ.

旗、幡、幢；芭蕉旗、旗帜；彼此间的“我慢”，即是“竞我”。

၃၉၈.

398.

ဗလံ ထာမော သဟံ သတ္တိ, ဝိက္ကမော တွတိသူရတာ;

ရဏေ ဇိတဿ ယံ ပါနံ, ဇယပါနန္တိ တံ မတံ.

力、体力、精力、能力；英勇、大勇；战场上胜利者的饮品，被称为“胜利饮”。

၃၉၉.

399.

သင်္ဂါမော သမ္ပဟာရော စာ, နိတ္ထိယံ သမရံ ရဏံ;

အာဇိတ္ထီ အာဟဝေါ ယုဒ္ဓ, မာယောဓနဉ္စ သံယုဂံ.

战斗、冲突；战斗、战争（非阴性）；战斗（阴性）、战斗、战争、战场、交战。

၄၀၀.

400.

ဘဏ္ဍနံ တု ဝိဝါဒေါ စ, ဝိဂ္ဂဟော ကလဟ မေဓဂါ;

မုစ္ဆာ မောဟော ထ ပသယှော,ဗလက္ကာရော ဟဌော ဘဝေ.

争吵、争论、争执、口角、纷争；昏迷、愚痴；强迫、暴力、强制。

၄၀၁.

401.

ဥပ္ပာဒေါ ဘူတဝိကတိ, ယာ သုဘာသုဘသူစိကာ;

ဤတိ တွိတ္ထီ အဇညဉ္စ, ဥပသဂ္ဂေါ ဥပဒ္ဒဝေါ.

预兆、异象，即预示吉凶者；灾祸（阴性）、不幸；灾难、祸患。

၄၀၂.

402.

နိဗ္ဗုဒ္ဓံ မလ္လယုဒ္ဓမှိ, ဇယော တု ဝိဇယော ဘဝေ;

ပရာဇယော ရဏေ ဘင်္ဂေါ, ပလာယန မပက္ကမော.

摔跤、角力；胜利、大胜；失败、战场上的溃败；逃跑、撤退。

၄၀၃.

403.

မာရဏံ ဟနနံ ဃာတော, နာသနဉ္စ နိသူဒနံ;

ဟိံသနံ သရဏံ ဟိံသာ, ဝဓော သသန ဃာတနံ.

杀害、击杀、屠杀；毁灭、诛杀；伤害、毁坏、伤害；杀戮、屠戮、杀害。

၄၀၄.

404.

မရဏံ ကာလကိရိယာ, ပလယော မစ္စု အစ္စယော;

နိဓနော နိတ္ထိယံ နာသော, ကာလော’န္တော စဝနံ ဘဝေ.

死亡、命终、毁灭、死、逝去；死亡、毁灭（非阴性）；命终、终结、逝殁。

၄၀၅.

405.

တီသု ပေတော ပရေတော စ,မတော ထ စိတကော စိတော;

အာဠဟနံ သုသာနဉ္စာ, နိတ္ထိယံ ကုဏပေါ ဆဝေါ.

逝者、亡者、死者（三性）；火葬堆、柴堆；火葬场、墓地；尸体、尸骸（非阴性）。

၄၀၆.

406.

ကဗန္ဓော နိတ္ထိယံ ဒေဟော, သိရောသုညော သဟကြိယော;

အထ သိဝထိကာ ဝုတ္တာ, သုသာနသ္မိဉှိ အာမကေ.

无头尸、身体（非阴性），是无头而能动者；又，有未焚尸体的墓地，被称为尸陀林。

၄၀၇.

407.

ဝန္ဒီတ္ထိယံ ကရမရော, ပါဏော တွ’သု ပကာသိတော;

ကာရာ တု ဗန္ဓနာဂါရံ, ကာရဏာ တု စ ယာတနာ.

脚镣（阴性）、镣铐；生命、气息；监狱、牢房；惩罚、折磨。

ဣတိ ခတ္တိယဝဂ္ဂေါ.

此为刹帝利品。

၄၀၈.

408.

ဗြဟ္မဗန္ဓု [Pg.35] ဒွိဇော ဝိပ္ပော, ဗြဟ္မာ ဘောဝါဒီ ဗြာဟ္မဏော;

သောတ္တိယော ဆန္ဒသော သော ထ,သိဿ’ န္တေဝါသိနော ပုမေ.

婆罗门亲属、再生族、智者、梵裔、称“菩”者、婆罗门；通晓吠陀者、通晓韵律者；弟子、住校弟子（阳性）。

၄၀၉.

409.

ဗြဟ္မစာရီ ဂဟဋ္ဌော စ, ဝနပ္ပတ္ထော စ ဘိက္ခုတိ;

ဘဝန္တိ စတ္တာရော ဧတေ, အဿမာ ပုန္နပုံသကေ.

梵行者、居家者、林栖者以及比丘——此四者为修行期（此词为阳性和中性）。

၄၁၀.

410.

စရန္တာ သဟ သီလာဒီ, သဗြဟ္မစာရိနော မိထု;

ဥပဇ္ဈာယော ဥပဇ္ဈာ ထာ, စရိယော နိဿယဒါဒိကော.

共同修行戒等者，互为同梵行者；戒师、导师、阿阇梨，是给予依止等者。

၄၁၁.

411.

ဥပနီယာ ထဝါ ပုဗ္ဗံ, ဝေဒ မဇ္ဈာပယေ ဒွိဇော;

ယော သင်္ဂံ သရဟဿဉ္စာ, စရိယော ဗြာဟ္မဏေသု သော.

婆罗门先为（弟子）举行入门仪式，然后教授包含辅助学科与奥义的吠陀，彼即婆罗门之阿阇梨。

၄၁၂.

412.

ပါရမ္ပရိယ မေတိဟျံ, ဥပဒေသော တထေ’တိဟာ;

ယာဂေါ တု ကတု ယညော ထ, ဝေဒီတ္ထီ ဘူ ပရိက္ခတာ.

传承、传说、教诲、传统；祭祀、祭仪、献祭；祭坛（阴性），是经平整的土地。

၄၁၃.

413.

အဿမေဓော စ ပုရိသ, မေဓော စေဝ နိရဂ္ဂဠော;

သမ္မာပါသော ဝါဇပေယျ, မိတိ ယာဂါ မဟာ ဣမေ.

马祭、人祭、无碍祭、善掷祭、力饮祭——此等为大祭祀。

၄၁၄.

414.

ဣတွိဇော ယာဇကော စာထ,သဘျော သာမာဇိကော ပျထ;

ပရိသာ သဘာ သမဇ္ဇာ စ, တထာ သမိတိ သံသဒေါ.

祭司、主祭者；议员、会众；会众、集会、集会、会议、议会。

၄၁၅.

415.

စတဿော ပရိသာ ဘိက္ခု, ဘိက္ခုနီ စ ဥပါသကာ;

ဥပါသိကာယောတိ ဣမာ, ထဝါ ဋ္ဌ ပရိသာ သိယုံ.

比丘、比丘尼、优婆塞与优婆夷，此为四众；或有八众。

၄၁၆.

416.

တာဝတိံသ,ဒွိဇ,က္ခတ္တ,မာရ,ဂ္ဂဟပတိဿ စ;

သမဏာနံ ဝသာ စာတု, မဟာရာဇိက, ဗြဟ္မုနံ.

三十三天众、婆罗门众、刹帝利众、魔众、家主众、沙门众、四大王天众以及梵天众。

၄၁၇.

417.

ဂါယတ္တိပ္ပမုခံ ဆန္ဒံ, စတုဝီသ’က္ခရံ တု ယံ;

ဝေဒါန မာဒိဘူတံ သာ, သာဝိတ္တီ တိပဒံ သိယာ.

以伽耶特黎（Gāyattī）为首的二十四音节韵律，是诸吠陀之源；彼萨维提是三足句。

၄၁၈.

418.

ဟဗျပါကေ စရု မတော, သုဇာ တု ဟောမဒဗ္ဗိယံ;

ပရမန္နံ တု ပါယာသော, ဟဗျံ တု ဟဝိ ကထျတေ.

为祭祀所煮的食物称为“祭粥”，苏阇（sujā）是献祭勺；“最上食”即是乳粥，“祭品”亦称“供物”。

၄၁၉.

419.

ယူပေါ ထူဏာယံ နိမ္မန္တျ, ဒါရုမှိ တွ’ရဏီ ဒွိသု;

ဂါဟပ္ပစ္စာ’ဟဝနီယော, ဒက္ခိဏဂ္ဂိ တယော’ ဂ္ဂယော.

祭柱、柱，钻木的上木与下木；家主火、供养火、南火，此为三火。

၄၂၀.

420.

စာဂေါ ဝိဿဇ္ဇနံ ဒါနံ, ဝေါဿဂ္ဂေါ စာပဒေသနံ;

ဝိဿာဏနံ ဝိတရဏံ, ဝိဟာယိတာ ပဝဇ္ဇနံ.

舍弃、放下、布施、舍离、给予；分配、施与、舍弃、出家。

၄၂၁.

421.

ပဉ္စ [Pg.36] မဟာပရိစ္စာဂေါ, ဝုတ္တော သေဋ္ဌ, ဓနဿ စ;

ဝသေန ပုတ္တ ဒါရာနံ, ရဇ္ဇဿ’ င်္ဂါန မေဝ စ.

五种大布施，由圣者宣说：财富、子女、妻室、王权以及肢体。

၄၂၂.

422.

အန္နံ ပါနံ ဃရံ ဝတ္ထံ, ယာနံ မာလာ ဝိလေပနံ;

ဂန္ဓော သေယျာ ပဒီပေယျံ, ဒါနဝတ္ထူ သိယုံ ဒသ.

食物、饮品、住处、衣裳、车乘、花鬘、涂香、香、卧具与灯火，此为十种布施物。

၄၂၃.

423.

မတတ္ထံ တဒဟေ ဒါနံ, တီသွေတ မုဒ္ဓဒေဟိကံ;

ပိတုဒါနံ တု နိဝါပေါ, သဒ္ဓံ တု တံဝ သာတ္ထတော.

为亡者当日所作的布施，是为“上献”；给与祖先的布施是“荐食”，此即是有益的追荐会。

၄၂၄.

424.

ပုမေ အတိထိ အာဂန္တု, ပါဟုနာ ဝေသိကာ ပျထ;

အညတ္ထ ဂန္တု မိစ္ဆန္တော, ဂမိကော ထာ ဂ္ဃ မဂ္ဃိယံ.

客人、访客、宾客、来客；欲往他处者，是为行者；敬奉物与应供物。

၄၂၅.

425.

ပဇ္ဇံ ပါဒေါဒကာဒေါ ထ, သတ္တာ’ဂန္တွာဒယော တိသု;

အပစိတျ’စ္စနာ ပူဇာ, ပဟာရော ဗလိ မာနနာ.

足水、洗足水等；敬重、尊敬、供养、献祭、供物、恭敬。

၄၂၆.

426.

နမဿာ တု နမက္ကာရော, ဝန္ဒနာ စာဘိဝါဒနံ;

ပတ္ထနာ ပဏိဓာနဉ္စ, ပုရိသေ ပဏိဓီရိတော.

敬礼、致敬、礼拜、敬白；祈愿、立誓、誓愿。

၄၂၇.

427.

အဇ္ဈေသနာ တု သက္ကာရ, ပုဗ္ဗင်္ဂမနိယောဇနံ;

恳请即是恭敬的邀请。

၄၂၈.

428.

ပရိယေသနာ နွေသနာ, ပရိယေဋ္ဌိ ဂဝေသနာ;

ဥပါသနံ တု သုဿူသာ, သာ ပါရိစရိယာ ဘဝေ.

寻访、探寻、遍求、觅求；亲近与恭顺，彼即是侍奉。

၄၂၉.

429.

မောန မဘာသနံ တုဏှီ, ဘာဝေါ ထ ပဋိပါဋိ သာ;

အနုက္ကမော ပရိယာယော, အနုပုဗ္ဗျ’ပုမေ ကမော.

静默、不语、寂静；次第、渐进、顺序、渐次、次序。

၄၃၀.

430.

တပေါ စ သံယမော သီလံ, နိယမော တု ဝတဉ္စ ဝါ;

ဝီတိက္ကမော’ ဇ္ဈစာရော ထ, ဝိဝေကော ပုထုဂတ္တတာ.

苦行、自制、戒行；节制、誓愿；违犯、过犯；独处、离群。

၄၃၁.

431.

ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကံ အာဘိ, သမာစာရိက မုစ္စတေ;

အာဒိဗြဟ္မစရိယံ တု, တဒညံ သီလ မီရိတံ.

小小戒被称为威仪戒；除此之外的戒，则被称为梵行初戒。

၄၃၂.

432.

ယော ပါပေဟိ ဥပါဝတ္တော, ဝါသော သဒ္ဓိံ ဂုဏေဟိ သော;

ဥပဝါသောတိ ဝိညေယျော, သဗ္ဗဘောဂဝိဝဇ္ဇိတော.

远离诸恶，与德同住，远离一切享乐，此应知为斋戒。

၄၃၃.

433.

တပဿီ ဘိက္ခု သမဏော, ပဗ္ဗဇိတော တပေါဓနော;

ဝါစံယမော တု မုနိ စ, တာပသော တု ဣသီ ရိတော.

苦行者、比丘、沙门、出家者、以苦行为财者；语默者即是牟尼；苦行者被称为仙人。

၄၃၄.

434.

ယေသံယတိန္ဒြိယဂဏာ, ယတယော ဝသိနော စ တေ;

သာရိပုတ္တော’ပတိဿော တု, ဓမ္မသေနာပတီ ရိတော.

诸根调伏者，他们是勤行者、自在者；舍利弗，又名优波提舍(Upatissa)，被称为法将。

၄၃၅.

435.

ကောလိတော မောဂ္ဂလ္လာနော ထ,အရိယော ဓိဂတော သိယာ;

သောတာပန္နာဒိကာ သေခါ, နရိယော တု ပုထုဇ္ဇနော.

拘利陀(Kolita)即是目犍连；已证悟者为圣者；须陀洹等为有学，而非圣者则是凡夫。

၄၃၆.

436.

အညာ [Pg.37] တု အရဟတ္တဉ္စ, ထူပေါ တု စေတိယံ ဘဝေ;

ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိကော စ, အာနန္ဒော ဒွေ သမာ ထ စ.

究竟智即阿罗汉果；塔即是塔庙；法之司库即是阿难。

၄၃၇.

437.

ဝိသာခါ မိဂါရမာတာ, သုဒတ္တော’ နာထပိဏ္ဍိကော;

毘舍佉即是鹿母；善施即是给孤独长者。

၄၃၈.

438.

ဘိက္ခုပိ သာမဏေရော စ, သိက္ခမာနာ စ ဘိက္ခုနီ;

သာမဏေရီတိ ကထိတာ, ပဉ္စေတေ သဟဓမ္မိကာ.

比丘、沙弥、在学尼、比丘尼以及沙弥尼，此五者被称为同梵行者。

၄၃၉.

439.

ပတ္တော တိစီဝရံ ကာယ, ဗန္ဓနံ ဝါသိ သူစိ စ;

ပရိဿာဝန မိစ္စေတေ, ပရိက္ခာရာ’ဋ္ဌ ဘာသိတာ.

钵、三衣、腰带、剃刀、针以及滤水器，此八者被称为资具。

၄၄၀.

440.

သာမဏေရော စ သမဏု, ဒ္ဒေသော စာထ ဒိဂမ္ဗရော;

အစေဠကော နိဂဏ္ဌော စ, ဇဋိလော တု ဇဋာဓရော.

沙弥与沙门弟子；裸体者、无衣者、尼乾陀；结发者、持发髻者。

၄၄၁.

441.

ကုဋီသကာဒိကာ စတု, တ္တိံသ ဒွါသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိယော;

ဣတိ ဆန္နဝုတိ ဧတေ, ပါသဏ္ဍာ သမ္ပကာသိတာ.

以住屋派(Kuṭīsaka)等为首的三十四种与六十二种邪见；如此，此九十六种外道已被阐明。

၄၄၂.

442.

ပဝိတ္တော ပယတော ပူတော, စမ္မံ တု အဇိနံ ပျထ;

ဒန္တပေါဏော ဒန္တကဋ္ဌံ, ဝက္ကလော ဝါ တိရီဋကံ.

清净、洁净、纯净；皮革即兽皮；齿木即刷牙木；树皮衣或树皮服。

၄၄၃.

443.

ပတ္တော ပါတိတ္ထိယံနိတ္ထီ, ကမဏ္ဍလု တု ကုဏ္ဍိကာ;

အထာလမ္ဗဏဒဏ္ဍသ္မိံ, ကတ္တရယဋ္ဌိ နာရိယံ.

钵、碗；水瓶即是军持；扶杖、手杖。

၄၄၄.

444.

ယံ ဒေဟသာဓနာပေက္ခံ, နိစ္စံ ကမ္မမယံ ယမော;

အာဂန္တုသာဓနံ ကမ္မံ, အနိစ္စံ နိယမော ဘဝေ.

凡是需要身体力行、恒常造作的业，是为“制戒”(yama)；凡是凭借外缘、非恒常的业，则为“规定”(niyama)。

ဣတိ ဗြာဟ္မဏဝဂ္ဂေါ.

婆罗门品终。

၄၄၅.

445.

ဝေဿော စ ဝေသိယာနော ထ, ဇီဝနံ ဝုတ္တိ ဇီဝိကာ;

အာဇီဝေါ ဝတ္တနံ စာထ, ကသိကမ္မံ ကသိတ္ထိယံ.

吠舍与商人；生活、生计、活命；营生、维持；农事、耕作。

၄၄၆.

446.

ဝါဏိဇ္ဇဉ္စ ဝဏိဇ္ဇာ ထ, ဂေါရက္ခာ ပသုပါလနံ;

ဝေဿဿ ဝုတ္တိယော တိဿော, ဂဟဋ္ဌာ’ဂါရိကာ ဂိဟိ.

贸易与经商；牧牛与畜牧；此为吠舍之三种生计；居家者、在家人、俗人。

၄၄၇.

447.

ခေတ္တာဇီဝေါ ကဿကော ထ, ခေတ္တံ ကေဒါရ မုစ္စတေ;

လေဍ္ဍု’တ္တော မတ္တိကာခဏ္ဍော, ခဏိတ္တိ’တ္ထျ’ဝဒါရဏံ.

以田为生者即农夫；田地被称为田畴；土块即泥块；锄、锹。

၄၄၈.

448.

ဒါတ္တံ လဝိတ္တ မသိတံ, ပတောဒေါ တုတ္တ ပါဇနံ;

ယောတ္တံ တု ရဇ္ဇု ရသ္မိတ္ထီ, ဖာလော တု ကသကော ဘဝေ.

割刀、镰刀、小镰刀；刺棒、尖刺、赶牛棒；轭绳、绳索、缰绳；犁铧、农夫。

၄၄၉.

449.

နင်္ဂလဉ္စ ဟလံ သီရော, ဤသာ နင်္ဂလဒဏ္ဍကော;

သမ္မာ တု ယုဂကီလသ္မိံ, သီတာ တု ဟလပဒ္ဓတိ.

犁、耕犁、犁头；犁辕、犁柄；轭橛；犁沟、犁道。

၄၅၀.

450.

မုဂ္ဂါဒိကေ [Pg.38] ပရဏ္ဏဉ္စ, ပုဗ္ဗဏ္ဏံ သာလိအာဒိကေ;

သာလိ ဝီဟိ စ ကုဒြူသော, ဂေါဓုမော ဝရကော ယဝေါ;

ကင်္ဂူတိ သတ္တ ဓညာနိ, နီဝါရာဒီ တု တဗ္ဘိဒါ.

绿豆等为豆类，稻米等为谷类。稻米、米、黍、小麦、瓦拉卡（varaka）、大麦、谷子，此为七种谷物。野稻等是其种类。

၄၅၁.

451.

စဏကော စ ကဠာယော ထ,သိဒ္ဓတ္ထော သာသပေါ ဘဝေ.

鹰嘴豆与豌豆；白芥子与芥子。

၄၅၂.

452.

အထ ကင်္ဂု ပိယင်္ဂု’တ္ထီ, ဥမ္မာ တု အတသီ ဘဝေ;

ကိဋ္ဌဉ္စ သဿံ ဓညဉ္စ, ဝီဟိ ထမ္ဗကရီ ရိတော.

谷子与小米；亚麻；庄稼、作物、谷物；稻秆、稻株。

၄၅၃.

453.

ကဏ္ဍော တု နာဠ မထ သော, ပလာလံ နိတ္ထိ နိပ္ဖလော;

ဘုသံ ကလိင်္ဂရော စာထ, ထုသော ဓညတ္တစေ ထ စ.

茎、秆；无果之稻草；糠、谷壳；谷皮。

၄၅၄.

454.

သေတဋ္ဋိကာ သဿရောဂေါ,ကဏော တု ကုဏ္ဍကော ဘဝေ;

ခလော စ ဓညကရဏံ, ထမ္ဗော ဂုမ္ဗော တိဏာဒိနံ.

白穗病、作物病；碎米、米糠；打谷场、谷场；草丛、灌木丛。

၄၅၅.

455.

အယောဂ္ဂေါ မုသလော နိတ္ထီ, ကုလ္လော သုပ္ပ မနိတ္ထိယံ;

အထော’ဒ္ဓနဉ္စ စုလ္လိ’တ္ထီ, ကိလဉ္ဇော တု ကဋော ဘဝေ.

铁锤、杵；簸箕、竹筛；炉灶、灶台；垫子、席子。

၄၅၆.

456.

ကုမ္ဘီ’တ္ထီ ပိဌရော ကုဏ္ဍံ, ခဠောပျု’က္ခလိ ထာလျု’ခါ;

ကောလမ္ဗော စာထ မဏိကံ, ဘာဏကော စ အရဉ္ဇရော.

罐、瓮、盆；锅、釜、盘、炊锅；坛、大水罐、器皿、大水瓮。

၄၅၇.

457.

ဃဋော ဒွီသု ကုဋော နိတ္ထီ, ကုမ္ဘော ကလသ, ဝါရကာ;

ကံသော ဘုဉ္ဇနပတ္တော ထာ, မတ္တံ ပတ္တော စ ဘာဇနံ.

罐、壶、瓮、水瓶、水罐；铜碗、食钵；量器、钵、器皿。

၄၅၈.

458.

အဏ္ဍုပကံ စုမ္ဗဋကံ, သရာဝေါ တု စ မလ္လကော;

ပုမေ ကဋစ္ဆုဒဗ္ဗိ’တ္ထီ, ကုသူလော ကောဋ္ဌ မုစ္စတေ.

头垫、头圈；杯、碗；勺子、长柄勺；粮仓、谷仓。

၄၅၉.

459.

သာကော အနိတ္ထိယံ ဍာကော, သိင်္ဂီဝေရံတု အဒ္ဒကံ;

မဟောသဓံ တု တံ သုက္ခံ, မရိစံ တု စ ကောလကံ.

蔬菜、青菜；生姜、鲜姜；干姜；胡椒、荜拨。

၄၆၀.

460.

သောဝီရံ ကဉ္ဇိယံ ဝုတ္တံ, အာရနာဠံ ထုသောဒကံ;

ဓညမ္ဗိလံ ဗိဠင်္ဂေါ ထ, လဝဏံ လောဏ မုစ္စတေ.

酸粥、米醋；发酵米汤、谷水；酸米粥、酸粥；盐。

၄၆၁.

461.

သာမုဒ္ဒံ သိန္ဓဝေါ နိတ္ထီ, ကာဠလောဏံ တု ဥဗ္ဘိဒံ;

ဗိဠကံ စေတိ ပဉ္စေတေ, ပဘေဒါ လဝဏဿ ဟိ.

海盐、岩盐；黑盐、土盐；以及比拉盐（biḷaka），此为盐的五种分类。

၄၆၂.

462.

ဂုဠော စ ဖာဏိတံ ခဏ္ဍော, မစ္ဆဏ္ဍီ သက္ခရာ ဣတိ;

ဣမေ ဥစ္ဆုဝိကာရာ ထ, ဂုဠသ္မိံ ဝိသကဏ္ဋကံ.

粗糖、糖蜜、块糖、糖膏、砂糖，这些是甘蔗制品。维萨坎塔卡（visakaṇṭaka）是粗糖的一种。

၄၆၃.

463.

လာဇာ [Pg.39] သိယာ’က္ခတံ စာထ, ဓာနာ ဘဋ္ဌယဝေ ဘဝေ;

အဗဒ္ဓသတ္တု မန္ထော စ, ပူပါ’ ပူပါ တု ပိဋ္ဌကော.

炒米、全谷粒；炒谷、炒大麦；干麦粉、麦糊；饼、糕、点心。

၄၆၄.

464.

ဘတ္တကာရော သူပကာရော, သူဒေါ အာဠာရိကော တထာ;

ဩဒနိကော စ ရသကော, သူပေါ တု ဗျဉ္ဇနံ ဘဝေ.

煮饭者、烹调者、厨师、厨工、炊者、调味者；汤、菜肴。

၄၆၅.

465.

ဩဒနော ဝါ ကုရံ ဘတ္တံ, ဘိက္ခာ စာ’န္န မထာ သနံ;

အာဟာရော ဘောဇနံ ဃာသော,တရလံ ယာဂု နာရိယံ.

米饭、饭、食物；施食、食物、餐食；食物、餐、一口之食；流食、粥。

၄၆၆.

466.

ခဇ္ဇံ တု ဘောဇ္ဇ လေယျာနိ, ပေယျန္တိ စတုဓာ’သနံ;

နိဿာဝေါ စ တထာ’စာမော,အာလောပေါ ကဗဠော ဘဝေ.

硬食、软食、舐食、饮料，此为四种食物；米汤、米泔水；一口、一团。

၄၆၇.

467.

မဏ္ဍော နိတ္ထီရသဂ္ဂသ္မိံ, ဝိဃာသော ဘုတ္တသေသကေ;

ဝိဃာသာဒေါ စ ဒမကော, ပိပါသာ တု စ တဿနံ.

浮沫、精华；残食、剩食；食残食者、自制者；口渴、渴望。

၄၆၈.

468.

ခုဒ္ဒါ ဇိဃစ္ဆာ, မံသဿ, ပဋိစ္ဆာဒနိယံ ရသော;

ဥဒြေကော စေဝ ဥဂ္ဂါရော, သောဟိစ္စံ တိတ္တိ တပ္ပနံ.

饥饿、食欲；肉汁、酱料；嗳气、打嗝；饱足、满足、满意。

၄၆၉.

469.

ကာမံ တွိဋ္ဌံ နိကာမဉ္စ, ပရိယတ္တံ ယထစ္ဆိတံ;

ကယဝိက္ကယိကော သတ္ထ,ဝါဟာ’ ပဏိက ဝါဏိဇာ.

随意、合意、尽情、充足、如愿；买卖者、商队领袖、店主、商人。

၄၇၀.

470.

ဝိက္ကယိကော တု ဝိက္ကေတာ,ကယိကော တု စ ကာယိကော;

ဥတ္တမဏ္ဏော စ ဓနိကော, ဓမဏ္ဏော တု ဣဏာယိကော.

卖者、出售者；买者、购买者；债权人、债主；债务人、负债者。

၄၇၁.

471.

ဥဒ္ဓါရော တု ဣဏံ ဝုတ္တံ, မူလံ တု ပါဘတံ ဘဝေ;

သစ္စာပနံ သစ္စံကာရော, ဝိက္ကေယျံ ပဏိယျံ တိသု.

贷款、债务；本金、礼物；定金、押金；待售品、商品。

၄၇၂.

472.

ပဋိဒါနံ ပရိဝတ္တော, နျာသော တူ’ပနိဓီ ရိတော;

归还、交换；寄存、押金。

၄၇၃.

473.

အဋ္ဌာရသန္တာ သင်္ချေယျေ, သင်္ချာ ဧကာဒယော တိသု;

သင်္ချာနေ တု စ သင်္ချေယျေ, ဧကတ္တေ ဝီသတာဒယော;

ဝဂ္ဂဘေဒေ ဗဟုတ္တေပိ, တာ အာနဝုတိ နာရိယံ.

一至十八的数词，其性与格随所数之物而变。二十以上的数词，除表区别外，皆为单数。二十至九十的整十数词皆为阴性。

၄၇၄.

474.

သတံ သဟဿံ နိယုတံ, လက္ခံ ကောဋိ ပကောဋိယော;

ကောဋိပကောဋိ နဟုတံ, တထာ နိန္နဟုတမ္ပိ စ.

百、千、百万、十万、千万、万亿；兆、那由他、尼那由他。

၄၇၅.

475.

အက္ခောဘနီတ္ထိယံ [Pg.40] ဗိန္ဒု, အဗ္ဗုဒဉ္စ နိရဗ္ဗုဒံ;

အဟဟံ အဗဗံ စေဝါ, ဋဋံ သောဂန္ဓိ ကုပ္ပလံ.

阿閦婆、频头、阿浮陀、尼罗浮陀；阿哈哈、阿婆婆、阿吒吒、苏犍地、优钵罗。

၄၇၆.

476.

ကုမုဒံ ပုဏ္ဍရီကဉ္စ, ပဒုမံ ကထာနမ္ပိ စ;

မဟာကထာနာ’သင်္ချေယျာ, နိ’စ္စေတာသု သတာဒိ စ.

拘牟头、芬陀利、波头摩、迦陀那、摩诃迦陀那、阿僧祇。这些数词（从百开始）皆为中性单数。

၄၇၇.

477.

ကောဋျာဒိကံ ဒသဂုဏံ, သတလက္ခဂုဏံ ကမာ;

စတုတ္ထော’ဍ္ဎေန အဍ္ဎုဍ္ဎော,တတိယော ဍ္ဎတိယော တထာ.

千万（koṭi）以上的数词，有些系统是十倍递增，有些是千万倍递增。“aḍḍhuḍḍha”是三又二分之一。同样地，“aḍḍhatiya”是二又二分之一。

၄၇၈.

478.

အဍ္ဎတေယျော ဒိယဍ္ဎော တု,ဒိဝဍ္ဎော ဒုတိယော ဘဝေ;

တုလာ, ပတ္ထ, င်္ဂုလိ, ဝသာ, တိဓာ မာန မထော သိယာ.

二又半(aḍḍhateyya)、一又半(diyaḍḍha)；一又半(divaḍḍha)是第二个〔同义词〕。秤(tulā)、钵他(pattha)、指(aṅguli)、脂(vasā)，此后量度有三种。

၄၇၉.

479.

စတ္တာရော ဝိဟယော ဂုဉ္ဇာ,ဒွေ ဂုဉ္ဇာ မာသကော ဘဝေ;

ဒွေ အက္ခာ မာသကာ ပဉ္စ, က္ခာနံ ဓရဏမဋ္ဌကံ.

四粒米(vīhi)为一君阇(guñjā)；二君阇为一摩沙迦(māsaka)；五摩沙迦为一阿卡(akkha)；八阿卡为一陀罗那(dharaṇa)。

၄၈၀.

480.

သုဝဏ္ဏော ပဉ္စဓရဏံ, နိက္ခံ တွနိတ္ထိ ပဉ္စ တေ;

ပါဒေါ ဘာဂေ စတုတ္ထေ ထ, ဓရဏာနိ ပလံ ဒသ.

一苏瓦那(suvaṇṇa)为五陀罗那(dharaṇa)；一尼卡(nikkha)为五〔苏瓦那〕。Pāda是第四部分〔即四分之一〕；十陀罗那为一波罗(pala)。

၄၈၁.

481.

တုလာ ပလသတံ စာထ, ဘာရော ဝီသတိ တာ တုလာ;

အထော ကဟာပဏော နိတ္ထီ, ကထျတေ ကရိသာပဏော.

一突拉(tulā)为一百波罗(pala)；一婆罗(bhāra)为二十突拉。其次，迦哈巴那(kahāpaṇa)亦称迦利沙巴那(karisāpaṇa)。

၄၈၂.

482.

ကုဍုဝေါ ပသတော ဧကော,ပတ္ထော တေ စတုရော သိယုံ;

အာဠှကော စတုရော ပတ္ထာ, ဒေါဏံ ဝါစတုရာ’ဠှကံ.

一拘陀婆(kuḍuva)为一波娑多(pasata)；四拘陀婆为一钵他(pattha)；四钵他为一阿罗诃(āḷhaka)；四阿罗诃为一多那(doṇa)。

၄၈၃.

483.

မာနိကာ စတုရော ဒေါဏာ, ခါရီတ္ထီ စတုမာနိကာ;

ခါရိယော ဝီသ ဝါဟော ထ,သိယာ ကုမ္ဘော ဒသမ္ဗဏံ.

一摩尼迦(mānikā)为四多那(doṇa)；一佉梨(khārī)为四摩尼迦；二十佉梨为一婆诃(vāha)；一쿰婆(kumbha)为十庵婆那(ambaṇa)。

၄၈၄.

484.

အာဠှကော နိတ္ထိယံ တုမ္ဘော, ပတ္ထောတု နာဠိ နာရိယံ;

ဝါဟော တု သကဋော စေကာ,ဒသ ဒေါဏာ တု အမ္ဗဏံ.

阿罗诃(āḷhaka)亦称东跋(tumbha)；钵他(pattha)亦称那利(nāḷi)；婆诃(vāha)亦称萨迦陀(sakaṭa)；十多那(doṇa)为一庵婆那(ambaṇa)。

၄၈၅.

485.

ပဋိဝီသော စ ကောဋ္ဌာသော,အံသော ဘာဂေါ ဓနံ တု သော;

ဒဗ္ဗံ ဝိတ္တံ သာပတေယျံ, ဝသွ’တ္ထော ဝိဘဝေါ ဘဝေ.

Paṭivīsa、koṭṭhāsa、aṃsa、bhāga是“份”、“部分”。Dhana、dabba、vitta、sāpateyya、vasu、attha、vibhava是“财富”、“财产”、“资财”。

၄၈၆.

486.

ကောသော [Pg.41] ဟိရညဉ္စ ကတာ, ကတံ ကဉ္စန, ရူပိယံ;

ကုပ္ပံ တဒညံ တမ္ဗာဒိ, ရူပိယံ ဒွယ မာဟတံ.

Kosa是“宝库”。Hirañña、kañcana是“黄金”；rūpiya是“白银”。有已制成(kata)和未制成(akata)的。铜(tamba)等其他金属是卑金属(kuppa)。钱币(rūpiya)有铸币(āhata)〔和非铸币〕两种。

၄၈၇.

487.

သုဝဏ္ဏံ ကနကံ ဇာတ, ရူပံ သောဏ္ဏဉ္စ ကဉ္စနံ;

သတ္ထုဝဏ္ဏော ဟရီ ကမ္ဗု, စာရု ဟေမဉ္စ ဟာဋကံ.

Suvaṇṇa、kanaka、jātarūpa、soṇṇa、kañcana、satthuvaṇṇa、harī、kambu、cāru、hema、hāṭaka都是“黄金”的同义词。

၄၈၈.

488.

တပနိယံ ဟိရညံ တ, ဗ္ဘေဒါ စာမီကရမ္ပိ စ;

သာတကုမ္ဘံ တထာ ဇမ္ဗု, နဒံ သိင်္ဂီ စ နာရိယံ.

Tapaniya、hirañña，以及cāmīkara、sātakumbha、jambunada、siṅgī是其(黄金)的种类。

၄၈၉.

489.

ရူပိယံ ရဇတံ သဇ္ဈု, ရူပီ သဇ္ဈံ အထော ဝသု;

ရတနဉ္စ မဏိ ဒွီသု, ပုပ္ဖရာဂါဒီ တဗ္ဘိဒါ.

Rūpiya、rajata、sajjhu、rūpī、sajjhaṃ、vasu都是“白银”的同义词。Ratana和maṇi是“宝”或“摩尼”；黄玉(puppharāga)等是其种类。

၄၉၀.

490.

သုဝဏ္ဏံ ရဇတံ မုတ္တာ, မဏိ ဝေဠုရိယာနိ စ;

ဝဇိရဉ္စ ပဝါဠန္တိ, သတ္တာ’ဟု ရတနာနိ’ မေ.

黄金、白银、珍珠、摩尼、琉璃、金刚和珊瑚，此等被称为七宝。

၄၉၁.

491.

လောဟိတင်္ကော စ ပဒုမ, ရာဂေါ ရတ္တမဏိ ပျထ;

ဝံသဝဏ္ဏော ဝေဠုရိယံ, ပဝါဠံ ဝါ စ ဝိဒ္ဒုမော.

Lohitaṅka、padumarāga(莲华色宝)、rattamaṇi(红摩尼)是红宝石。Vaṃsavaṇṇa(竹色石)是琉璃(veḷuriya)。Pavāḷa和vidduma是珊瑚。

၄၉၂.

492.

မသာရဂလ္လံ ကဗရမဏိ, အထ မုတ္တာ စ မုတ္တိကံ;

ရီတိ တ္ထီ အာရကူဋော ဝါ, အမလံ တွ’ဗ္ဘကံ ဘဝေ.

Masāragalla和kabaramaṇi是同一种宝石。Muttā和muttikaṃ是“珍珠”。Rīti和ārakūṭa是“黄铜”。Amala和abbhakaṃ是“云母”。

၄၉၃.

493.

လောဟော နိတ္ထီ အယော ကာဠာ,ယသဉ္စ ပါရဒေါ ရသော;

ကာဠတိပု တု သီသဉ္စ, ဟရိတာလံ တု ပီတနံ.

Loha(金属)、ayo(铁)、kāḷāyasa(黑铁)。Pārada和rasa是“水银”。Kāḷatipu(黑锡)和sīsa是“铅”。Haritāla(雌黄)和pītana(黄色物)是同义词。

၄၉၄.

494.

စိနပိဋ္ဌဉ္စ သိန္ဒူရံ, အထ တူလော တထာ ပိစု;

ခုဒ္ဒဇံ တု မဓု ခုဒ္ဒံ, မဓုစ္ဆိဋ္ဌံ တု သိတ္ထကံ.

Cinapiṭṭha(中国粉)和sindūra是“朱砂”。Tūla和picu是“棉花”。Khuddaja(小蜂所产)和khudda是“蜜”(madhu)。Madhucchiṭṭha和sitthaka是“蜜蜡”。

၄၉၅.

495.

ဂေါပါလော ဂေါပ ဂေါသင်္ချာ,ဂေါမာ တု ဂေါမိကော ပျထ;

ဥသဘော ဗလီဗဒ္ဓေါ စ, ဂေါဏော ဂေါဝသဘော ဝုသော.

Gopāla、gopa、gosaṅkhya都是“牧牛人”。Gomā和gomika是“牛主”。Usabha、balībadda、goṇa、govasabha、vusa都是“公牛”。

၄၉၆.

496.

ဝုဒ္ဓေါ ဇရဂ္ဂဝေါ သော ထ, ဒမ္မော ဝစ္ဆတရော သမာ;

ဓုရဝါဟီ တု ဓောရယှော, ဂေါဝိန္ဒော ဓိကတော ဂဝံ.

Vuddha和jaraggava是“老牛”。Damma和vacchatara是“待驯的牛犊”。Dhuravāhī和dhorayha是“负重牛”。Govinda是“牛主”或“牛群的监督者”(adhikato gavaṃ)。

၄၉၇.

497.

ဝဟော စ ခန္ဓဒေသော ထ, ကကုဓော ကကု ဝုစ္စတေ;

အထော ဝိသာဏံ သိင်္ဂဉ္စ, ရတ္တဂါဝီ တု ရောဟိဏီ.

Vaha和khandhadesa是“(驮兽的)肩部”。Kakudha和kaku是“(牛的)驼峰”。Visāṇa和siṅga是“角”。红母牛(rattagāvī)是罗希尼(rohiṇī)。

၄၉၈.

498.

ဂါဝီ စ သိင်္ဂိနီ ဂေါ စ, ဝဉ္ဈာ တု ကထျတေ ဝသာ;

နဝပ္ပသူတိကာ ဓေနု, ဝစ္ဆကာမာ တု ဝစ္ဆလာ.

Gāvī、siṅginī、go都是“母牛”。不育的母牛(vañjhā)被称为vasā。刚产犊的母牛(navappasūtikā)是dhenu(乳牛)。爱犊的母牛(vacchakāmā)是vacchalā。

၄၉၉.

499.

ဂဂ္ဂရီ [Pg.42] မန္ထနီတ္ထီ ဒွေ, သန္ဒာနံ ဒါမမုစ္စတေ;

ဂေါမိဠှော ဂေါမယော နိတ္ထီ, အထော သပ္ပိ ဃတံ ဘဝေ.

Gaggarī(搅乳罐)和manthanī(搅拌棒)是两样〔搅乳器具〕。Sandāna和dāma是“绳索”。Gomiḷha和gomaya是“牛粪”。Sappi和ghataṃ是“酥油”。

၅၀၀.

500.

နဝုဒ္ဓဋံ တု နောနီတံ, ဒမိမဏ္ဍံ တု မတ္ထု စ,ခီရံ ဒုဒ္ဓံ ပယော ထညံ, တက္ကံ တု မထိတံ ပျထ.

Navuddhaṭa是nonīta(鲜奶油)。Dadimaṇḍa是matthu(乳清)。Khīra、duddha、payo、thañña都是“乳”。Takka和mathita是“酪乳”。

၅၀၁.

501.

ခီရံ ဒဓိ ဃတံ တက္ကံ, နောနီတံ ပဉ္စ ဂေါရသာ;

ဥရဗ္ဘော မေဏ္ဍ မေသာ စ, ဥရဏော အဝိ ဧဠကော.

乳(khīra)、凝乳(dadhi)、酥油(ghata)、酪乳(takka)、鲜奶油(nonīta)，此为五种牛乳制品(pañca gorasā)。Urabbha、meṇḍa、mesa、uraṇa、avi、eḷaka都是“绵羊”。

၅၀၂.

502.

ဝဿော တွဇော ဆဂလကော,ဩဋ္ဌော တု ကရဘော ဘဝေ;

ဂဒြဘော တု ခရော ဝုတ္တော, ဥရဏီ တု အဇီ အဇာ.

Basta、aja、chagalaka是“山羊”。Oṭṭha和karabha是“骆驼”。Gadrabha和khara是“驴”。Uraṇī是“母绵羊”，ajī和ajā是“母山羊”。

ဣတိ ဝေဿဝဂ္ဂေါ.

韦萨品终。

၅၀၃.

503.

သုဒ္ဒေါ’န္တဝဏ္ဏော ဝသလော, သံကိဏ္ဏာ မာဂဓာဒယော;

မာဂဓော သုဒ္ဒခတ္တာဇော, ဥဂ္ဂေါ သုဒ္ဒါယ ခတ္တဇော.

Sudda(首陀罗)、antavaṇṇa(低种姓)、vasala(贱民)。Māgadha(摩揭陀)等是混合种姓(saṃkiṇṇa)。摩揭陀人是首陀罗父与刹帝利母所生。Ugga是刹帝利父与首陀罗母所生。

၅၀၄.

504.

ဒွိဇာခတ္တိယဇော သူတော, ကာရုတု သိပ္ပိကောပုမေ;

သံဃာတောတု သဇာတီနံ, တေသံ သေဏီ ဒွိသုစ္စတေ.

Sūta是婆罗门(dvija)父与刹帝利母所生。Kāru和sippika是“工匠”。同类人的集合(saṅghāta sajātīnaṃ)被称为seṇī(行会)。

၅၀၅.

505.

တစ္ဆကော တန္တဝါယော စ, ရဇကော စ နဟာပိတော;

ပဉ္စမော စမ္မကာရောတိ, ကာရဝေါ ပဉ္စိမေ သိယုံ.

木匠(tacchaka)、织工(tantavāya)、染匠(rajaka)、理发师(nahāpita)，第五是皮革匠(cammakāra)，此五者为工匠(kārava)。

၅၀၆.

506.

တစ္ဆကော ဝဍ္ဎကီ မတော, ပလဂဏ္ဍော ထပတျပိ;

ရထကာရော ထ သုဝဏ္ဏ, ကာရော နာဠိန္ဓမော ဘဝေ.

Tacchaka和vaḍḍhakī是“木匠”。Palagaṇḍa是“石匠”，thapati是“建筑师”。此外还有车匠(rathakāra)、金匠(suvaṇṇakāra)、吹管者(nāḷindhama)。

၅၀၇.

507.

တန္တဝါယော ပေသကာရော,မာလာကာရော တု မာလိကော;

ကုမ္ဘကာရော ကုလာလော ထ,တုန္နဝါယော စ သူစိကော.

织工（tantavāyo）与纺织工（pesakāro）是同义词；花环匠（mālākāro）与饰花者（māliko）是同义词；陶工（kumbhakāro）与陶匠（kulālo）是同义词；裁缝（tunnavāyo）与缝工（sūciko）也是同义词。

၅၀၈.

508.

စမ္မကာရော ရထကာရော, ကပ္ပကော တု နဟာပိတော;

ရင်္ဂါဇီဝေါ စိတ္တကာရော, ပုက္ကုသော ပုပ္ဖဆဍ္ဍကော.

有皮革匠（cammakāro）、车匠（rathakāro）；理发师（kappako）即是剃头师（nahāpito）；有染工（raṅgājīvo）、画师（cittakāro）；清道夫（pukkuso）即是扫花人（pupphachaḍḍako）。

၅၀၉.

509.

ဝေနော ဝိလီဝကာရော စ, နဠကာရော သမာ တယော;

စုန္ဒကာရော ဘမကာရော,ကမ္မာရော လောဟကာရကော.

竹匠（veno）、篮匠（vilīvakāro）与苇匠（naḷakāro），此三者同义。车床工（cundakāro）与旋工（bhamakāro）是同义词。铁匠（kammāro）与金属匠（lohakārako）也是同义词。

၅၁၀.

510.

နိန္နေဇကော စ ရဇကော, နေတ္တိကော ဥဒဟာရကော;

ဝီဏာဝါဒီ ဝေဏိကော ထ, ဥသုကာရော’ သုဝဍ္ဎကီ.

洗衣工（ninnejako）与洗衣匠（rajako）是同义词；运水者（nettiko）与挑水夫（udahārako）是同义词；有鲁特琴手（vīṇāvādī）和笛手（veṇiko）；制箭者（usukāro）与造箭匠（isuvaḍḍhakī）是同义词。

၅၁၁.

511.

ဝေဏုဓမော [Pg.43] ဝေဏဝိကော,ပါဏိဝါဒေါ တု ပါဏိဃော ;

ပူပိယော ပူပပဏိယော, သောဏ္ဍိကော မဇ္ဇဝိက္ကယီ.

吹笛者（veṇudhamo）与笛手（veṇaviko）是同义词；拍手者（pāṇivādo）与击掌者（pāṇigho）是同义词；卖饼者（pūpiyo）与糕点商（pūpapaṇiyo）是同义词；酿酒师（soṇḍiko）与卖酒者（majjavikkayī）是同义词。

၅၁၂.

512.

မာယာ တု သမ္ဗရီ မာယာ, ကာရော တု ဣန္ဒဇာလိကော;

幻术（māyā）与巫术（sambarī）是同义词；魔术师（māyākāro）与幻术师（indajāliko）也是同义词。

၅၁၃.

513.

ဩရဗ္ဘိကာ သူကရိကာ, မာဂဝိကာ တေ စ သာကုဏိကာ;

ဟန္တွာ ဇီဝန္တေ’ဠက, သူကရ, မိဂ, ပက္ခိနော ကမတော.

屠羊者（orabbhika）、屠猪者（sūkarika）、猎鹿者（māgavika）与捕鸟者（sākuṇika），他们依次靠杀害绵羊、猪、鹿和鸟维生。

၅၁၄.

514.

ဝါဂုရိကော ဇာလိကော ထ,ဘာရဝါဟော တု ဘာရိကော;

ဝေတနိကော တု ဘတကော, ကမ္မကရော ထ ကိံ ကရော;

ဒါသော စ စေဋကော ပေဿော, ဘစ္စော စ ပရိစာရိကော.

设陷阱者（vāguriko）与布网者（jāliko）是同义词；负重者（bhāravāho）与挑夫（bhāriko）是同义词；领薪者（vetaniko）、雇工（bhatako）、工人（kammakaro）与仆役（kiṃkaro）是同义词；奴隶（dāso）、仆童（ceṭako）、信使（pesso）、受养者（bhacco）与侍从（paricāriko）也是同义词。

၅၁၅.

515.

အန္တောဇာတော ဓနက္ကီတော, ဒါသဗျော’ပဂတော သယံ;

ဒါသာ ကရမရာနီတော, စ္စေဝံ တေ စတုဓာ သိယုံ.

家生奴（antojāta）、买来奴（dhanakkīta）、自愿为奴者（sayaṃ dāsabyupagata）与战争俘虏（karamarānīta），奴隶有这四种。

၅၁၆.

516.

အဒါသော တု ဘုဇိဿော ထ,နီစော ဇမ္မော နိဟီနကော;

နိက္ကောသဇ္ဇော အကိလာသု,မန္ဒော တု အလသော ပျထ.

非奴隶者（adāso）即是自由人（bhujissa）；低贱者（nīco）、卑下者（jamma）与下劣者（nihīnaka）是同义词；精进者（nikkosajja）与不倦者（akilāsu）是同义词；迟钝者（mando）与懒惰者（alasa）也是同义词。

၅၁၇.

517.

သပါကော စေဝ စဏ္ဍာလော, မာတင်္ဂေါ သပစော ဘဝေ;

တဗ္ဘေဒါ မိလက္ခဇာတီ, ကိရာတ, သဝရာဒယော.

萨婆迦（sapāka）、旃陀罗（caṇḍāla）、摩登伽（mātaṅga）与萨婆遮（sapaca）皆为贱民。其类别有蔑戾车（milakkhajāti）、基拉塔人（kirāta）、萨瓦拉人（savara）等。

၅၁၈.

518.

နေသာဒေါ လုဒ္ဒကော ဗျာဓော,မိဂဝေါ တု မိဂဗျဓော;

သာရမေယျော စ သုနခေါ, သုနော သောဏော စ ကုက္ကုရော.

猎人（nesāda）、猎师（luddaka）与猎户（byādha）是同义词；猎鹿者（migava）与捕鹿人（migabyadha）也是同义词。萨罗摩耶犬（sārameyya）、犬（sunakha）、戌（suna）、赤犬（soṇa）与家犬（kukkura）皆为犬名。

၅၁၉.

519.

သွာနော သုဝါနော သာဠူရော,သူနော သာနော စ သာ ပုမေ;

ဥမ္မတ္တာဒိတ မာပန္နော, အဠက္ကောတိ သုနော မတော.

斯瓦诺（svāna）、苏瓦诺（suvāna）、萨卢罗（sāḷūra）、苏诺（sūna）与萨诺（sāna）也是狗的名称，这些词是阳性。患上狂犬病的狗被称为阿罗迦（aḷakka）。

၅၂၀.

520.

သာဗန္ဓနံ တု ဂဒ္ဒူလော, ဒီပကော တု စ စေတကော;

ဗန္ဓနံ ဂဏ္ဌိ ပါသော ထ, ဝါဂုရာ မိဂဗန္ဓနီ.

狗链（sābandhanaṃ）与皮带（gaddūlo）是同义词；豹（dīpako）与斑点兽（cetako）是同义词；绳结（bandhanaṃ）、结（gaṇṭhi）与套索（pāso）是同义词；网（vāgurā）与捕鹿网（migabandhanī）是同义词。

၅၂၁.

521.

ထိယံ ကုဝေဏီ ကုမီနံ, အာနယော ဇာလ မုစ္စတေ;

အာဃာတနံ ဝဓဋ္ဌာနံ, သူနာ တု အဓိကောဋ္ဋနံ.

库维尼（kuveṇī）、渔网（kumīnaṃ）、引网（ānayo）与网（jālaṃ）皆被称为网。屠宰场（āghātanaṃ）与刑场（vadhaṭṭhānaṃ）是同义词；屠场（sūnā）与砧板（adhikoṭṭanaṃ）也是同义词。

၅၂၂.

522.

တက္ကရော [Pg.44] မောသကော စောရော,ထေနေ’ကာဂါရိကော သမာ;

ထေယျဉ္စ စောရိကာ မောသော,ဝေမော ဝါယနဒဏ္ဍကော.

盗贼（takkara）、抢匪（mosaka）、小偷（cora）、窃贼（thena）与闯空门者（ekāgārika）是同义词。偷盗（theyyaṃ）、盗窃（corikā）与抢劫（moso）是同义词。织梭（vemo）与织杖（vāyanadaṇḍako）是同义词。

၅၂၃.

523.

သုတ္တံ တန္တု ပုမေ တန္တံ, ပေါတ္ထံ လေပျာဒိကမ္မနိ;

ပဉ္စာလိကာ ပေါတ္ထလိကာ, ဝတ္ထဒန္တာဒိနိမ္မိတာ.

线（suttaṃ）与丝（tantu）是同义词，tanta为阳性词。Potthaṃ指用于涂抹等工艺的材料。洋娃娃（pañcālikā）与布偶（potthalikā）是由布、象牙等材料制成的。

၅၂၄.

524.

ဥဂ္ဃာဋနံ ဃဋီယန္တံ, ကူပမ္ဗုဗ္ဗာဟနံ ဘဝေ;

မဉ္ဇူသာ ပေဠာ ပိဋကော, တွိတ္ထိယံ ပစ္ဆိ ပေဋကော.

吊桶（ugghāṭanaṃ）与汲水器（ghaṭīyantaṃ）是用于从井中提水的工具。箱子（mañjūsā）、盒子（peḷā）与篮子（piṭako）是同义词。其阴性词有小篮（pacchi）和小箱（peṭikā）。

၅၂၅.

525.

ဗျာဘင်္ဂီ တွိတ္ထိယံ ကာဇော, သိက္ကာ တွတြာ’ဝလမ္ဗနံ;

ဥပါဟနော ဝါ ပါဒု’တ္ထီ, တဗ္ဘေဒါ ပါဒုကာ ပျထ.

扁担有byābhaṅgī和kājo两种说法，其中byābhaṅgī是阴性词。吊网（sikkā）是用于悬挂物品的。鞋（upāhano）或履（pādu），其中pādu是阴性词。其一种是木屐（pādukā）。

၅၂၆.

526.

ဝရတ္တာ ဝဒ္ဓိကာ နဒ္ဓိ, ဘသ္တာ စမ္မပသိဗ္ဗကံ;

သောဏ္ဏာဒျာဝတ္တနီ မူသာ,ထ ကူဋံ ဝါ အယောဃနော.

皮带（varattā）、皮条（vaddhikā）与皮绳（naddhi）是同义词。风箱（bhastā）与皮袋（cammapasibbakaṃ）是同义词。熔炉（soṇṇādyāvattanī）与坩埚（mūsā）是同义词。锤子（kūṭaṃ）与铁锤（ayoghano）是同义词。

၅၂၇.

527.

ကမ္မာရဘဏ္ဍာ သဏ္ဍာသော, မုဋ္ဌျာ’ဓိကရဏီတ္ထီယံ;

တဗ္ဘသ္တာ ဂဂ္ဂရီ နာရီ, သတ္တံ တု ပိပ္ဖလံ ဘဝေ.

钳子（saṇḍāso）是铁匠的工具；还有锤子（muṭṭhi）和铁砧（adhikaraṇī），其中铁砧是阴性词。铁匠的风箱（bhastā）也叫gaggarī，是阴性词。刀（sattaṃ）与刀刃（pipphalaṃ）是同义词。

၅၂၈.

528.

သာဏော တု နိကသော ဝုတ္တော,အာရာ တု သူစိဝိဇ္ဈနံ;

ခရော စ ကကစော နိတ္ထီ, သိပ္ပံ ကမ္မံ ကလာဒိကံ.

磨刀石（sāṇo）与试金石（nikaso）是同义词。锥子（ārā）是穿孔的工具。锉刀（kharo）与锯子（kakaco）是非阴性词。技艺（sippaṃ）、工作（kammaṃ）、艺术（kalā）等是同义词。

၅၂၉.

529.

ပဋိမာ ပဋိဗိမ္ဗဉ္စ, ဗိမ္ဗော ပဋိနိဓီရိတော;

တီသု သမော ပဋိဘာဂေါ, သန္နိကာသော သရိက္ခကော.

肖像（paṭimā）、影像（paṭibimbaṃ）、形象（bimbo）与代表（paṭinidhi）是同义词。在三种词性中，相同（samo）、对等（paṭibhāgo）、相似（sannikāso）与类似（sarikkhako）是同义词。

၅၃၀.

530.

သမာနော သဒိသော တုလျော,သင်္ကာသော သန္နိဘော နိဘော;

ဩပမ္မ မုပမာနံ စု, ပမာ ဘတိ တု နာရိယံ.

相同（samāno）、相似（sadiso）与相等（tulyo）是同义词；类似（saṅkāso）、近似（sannibho）与仿佛（nibho）是同义词。譬喻（opammaṃ）与比喻（upamānaṃ）是同义词。量度（pamā）与光辉（bhā）是阴性词。

၅၃၁.

531.

နိဗ္ဗေသော ဝေတနံ မူလျံ, ဇူတံ တွနိတ္ထိ ကေတဝံ;

ဓုတ္တော’က္ခဓုတ္တော ကိတဝေါ, ဇူတကာရ, က္ခဒေဝိနော.

报酬（nibbeso）、工资（vetanaṃ）与价值（mūlyaṃ）是同义词。赌博（jūtaṃ）与欺诈（ketavaṃ）是同义词，且为非阴性词。赌徒（dhutto）、掷骰者（akkhadhutto）、骗子（kitavo）、赌客（jūtakāro）与博戏者（akkhadevino）是同义词。

၅၃၂.

532.

ပါဋိဘောဂေါတု ပဋိဘူ, အက္ခော တု ပါသကော ဘဝေ;

ပုမေဝါ’ ဋ္ဌပဒံ သာရိ, ဖလကေ ထ ပဏော, ဗ္ဘုတော.

保证人（pāṭibhogo）与担保人（paṭibhū）是同义词。骰子（akkho）与骰子（pāsako）是同义词。棋盘（aṭṭhapadaṃ）与棋子（sāri）是阳性词。赌注（paṇo）与赌局争执（abbhuto）发生在棋盘（phalake）上。

၅၃၃.

533.

ကိဏ္ဏံ [Pg.45] တု မဒိရာဗီဇေ, မဓု မဓွာသဝေ မတံ;

မဒိရာ ဝါရုဏီ မဇ္ဇံ, သုရာ ဘဝေါ တု မေရယံ.

酵母（kiṇṇaṃ）是酒的种子。蜂蜜（madhu）被认为是蜜酒（madhvāsava）。烈酒（madirā）、瓦鲁尼酒（vāruṇī）、酒（majjaṃ）、素罗酒（surā）与梅拉耶酒（merayaṃ）都是酒的名称。

၅၃၄.

534.

သရကော စသကော နိတ္ထီ, အာပါနံ ပါနမဏ္ဍလံ;

酒杯（sarako）与杯盏（casako）是非阴性词。酒馆（āpānaṃ）与饮酒会（pānamaṇḍalaṃ）是同义词。

၅၃၅.

535.

ယေ’တြ ဘူရိပ္ပယောဂတ္တာ, ယောဂိကေကသ္မိ မီရိတာ;

လိင်္ဂန္တရေပိ တေ ဉေယျာ, တဒ္ဓမ္မတ္တာ’ညဝုတ္တိယန္တိ.

此处因使用广泛而仅以一种词性提及的词，应知其同样适用于其他词性，因其用法与性质相通。

ဣတိ သုဒ္ဒဝဂ္ဂေါ.

首陀品终。

စတုဗ္ဗဏ္ဏဝဂ္ဂေါ နိဋ္ဌိတော.

四种姓品终。

၅. အရညဝဂ္ဂ

5. 森林品

၅၃၆.

536.

အရညံ ကာနနံ ဒါယော, ဂဟနံ ဝိပိနံ ဝနံ;

အဋဝီ’တ္ထီ မဟာရညံ, တွ, ရညာနီတ္ထိယံ ဘဝေ.

森林(arañña)、林(kānana)、林(dāya)、密林(gahana)、森林(vipina)、林(vana)；森林(aṭavī)是阴性，以及大森林(mahārañña)。森林(araññānī)也为阴性。

၅၃၇.

537.

နဂရာ နာတိဒူရသ္မိံ, သန္တေဟိ ယော ဘိရောပိတော;

တရုသဏ္ဍော သ အာရာမော, တထော ပဝန မုစ္စတေ.

离城不远，由贤善者所植之树林(tarusaṇḍa)，彼为园林(ārāma)，亦称林苑(pavana)。

၅၃၈.

538.

သဗ္ဗသာဓာရဏာ’ရညံ, ရည မုယျာန မုစ္စတေ;

ဉေယျံ တဒေဝ ပမဒ, ဝန မန္တေပုရောစိတံ.

为众人所共有之林，或为王之苑，称为园苑(uyyāna)；当知，适合后宫之林，即为乐林(pamadavana)。

၅၃၉.

539.

ပန္တိ ဝီထျာ’ဝလိ သေဏီ, ပါဠိ လေခါ တု ရာဇိ စ;

ပါဒပေါ ဝိဋပီ ရုက္ခော, အဂေါ သာလော မဟီရုဟော.

行(panti)、街道(vīthī)、行(āvali)、列(seṇī)、行(pāḷi)、线(lekhā)及行(rāji)；树(pādapa)、树(viṭapī)、树(rukkha)、树或山(aga)、娑罗树(sāla)、树(mahīruha)。

၅၄၀.

540.

ဒုမော တရု ကုဇော သာခီ, ဂစ္ဆော တု ခုဒ္ဒပါဒပေါ;

ဖလန္တိ ယေ ဝိနာ ပုပ္ဖံ, တေ ဝုစ္စန္တိ ဝနပ္ပတီ.

树(duma)、树(taru)、树(kuja)、有枝者(sākhī)；灌木(gaccha)为小树(khuddapādapa)；彼等无花而结果者，称为大树(vanappati)。

၅၄၁.

541.

ဖလပါကာဝသာနေ ယော,မရတျော သဓိ သာ ဘဝေ;

တီသု ဝဉ္စျာ’ဖလာ စာထ, ဖလိနော ဖလဝါ ဖလီ.

果熟之后即枯死者，彼为药草(osadhi)。其次，不结果者(通用于三性)为不育者(vañjha)及无果者(aphala)；结果者则为结果者(phalin)、具果者(phalavant)、有果者(phalī)。

၅၄၂.

542.

သမ္ဖုလ္လိတော တု ဝိကစော, ဖုလ္လော ဝိကသိတော တိသု;

သိရော’ဂ္ဂံ သိခရော နိတ္ထီ, သာခါ တု ကထိတာ လတာ.

盛开的(samphullita)、绽放的(vikaca)、开花的(phulla)、盛开的(vikasita)，此四者通用于三性。顶(siras)、顶端(agga)、顶峰(sikhara)，此为非阴性。树枝(sākhā)亦称作藤(latā)。

၅၄၃.

543.

ဒလံ ပလာသံ ဆဒနံ, ပဏ္ဏံ ပတ္တံ ဆဒေါ ပျထ;

ပလ္လဝေါ ဝါ ကိသလယံ, နဝုဗ္ဘိန္နေ တု အင်္ကုရော.

叶(dala)、叶(palāsa)、叶(chadana)、叶(paṇṇa)、叶(patta)及叶(chada)；嫩芽(pallava)或嫩叶(kisalaya)；新生者则为芽(aṅkura)。

၅၄၄.

544.

မကုလံ ဝါ ကုဋုမလော, ခါရကော တု စ ဇာလကံ;

ကလိကာ ကောရကော နိတ္ထီ, ဝဏ္ဋံ ပုပ္ဖာဒိဗန္ဓနံ.

花蕾(makula)或花蕾(kuṭmala)；以及花蕾(khāraka)和花蕾(jālaka)；花蕾(kalikā)、花蕾(koraka)，后者非阴性。花梗(vaṇṭa)为花等之连接处。

၅၄၅.

545.

ပသဝေါ [Pg.46] ကုသုမံ ပုပ္ဖံ, ပရာဂေါ ပုပ္ဖဇော ရဇော;

မကရန္ဒော မဓု မတံ, ထဝကော တု စ ဂေါစ္ဆကော.

花(pasava)、花(kusuma)、花(puppha)；花粉(parāga)为花生之尘(pupphajo rajo)；花蜜(makaranda)被认为是蜜(madhu)；花束(thavaka)及花簇(gocchaka)。

၅၄၆.

546.

ဖလေ တွာ’မေ သလာဋု’တ္တော,ဖလံ တု ပက္က မုစ္စတေ;

စမ္ပက’မ္ဗာဒိကုသုမ, ဖလနာမံ နပုံသကေ.

未熟之果(āma phala)称为“salāṭu”；已熟之果(pakka phala)则称为“phala”。瞻波(campaka)、芒果(amba)等树之花名与果名，为中性。

၅၄၇.

547.

မလ္လိကာဒီ တု ကုသုမေ, သလိင်္ဂါ ဝီဟယော ဖလေ;

ဇမ္ဗူ’တ္ထီ ဇမ္ဗဝံ ဇမ္ဗူ, ဝိဋပေါ ဝိဋဘီ’တ္ထိယံ.

茉莉(mallikā)等花之名，及稻谷(vīhi)等果之名，与其本同性。阎浮树(jambū)为阴性，其果为阎浮果(jambava)或阎浮(jambū)。树枝(viṭapa)，其阴性为(viṭabhī)。

၅၄၈.

548.

မူလ မာရဗ္ဘ သာခန္တော, ခန္ဓော ဘာဂေါ တရုဿ ထ;

ကောဋရော နိတ္ထိယံ ရုက္ခ, စ္ဆိဒ္ဒေ ကဋ္ဌံ တု ဒါရု စ.

从根(mūla)至枝(sākhā)末，树之此部分为树干(khandha)。树洞(koṭara)为树之孔穴，非阴性。木材(kaṭṭha)亦称(dāru)。

၅၄၉.

549.

ဗုန္ဒော မူလဉ္စ ပါဒေါ ထ, သင်္ကု’တ္တော ခါဏုနိတ္ထိယံ;

ကရဟာဋံ တု ကန္ဒော ထ, ကဠီရော မတ္ထကော ဘဝေ.

根(bunda)、根(mūla)及根(pāda)；桩(saṅku)和树桩(khāṇu)为非阴性。块茎(karahāṭa)及球茎(kanda)；嫩芽(kaḷīra)为顶端(matthaka)。

၅၅၀.

550.

ဝလ္လရီ မဉ္ဇရီ နာရီ, ဝလ္လီ တု ကထိတာ လတာ;

ထမ္ဘော ဂုမ္ဗော စ အက္ခန္ဓေ, လတာ ဝိရူ ပတာနိနီ.

藤(vallarī)和花序(mañjarī)为阴性。藤(vallī)亦称作蔓(latā)。丛(thambha)和灌木(gumba)指无树干者。藤(latā)、蔓(virudh)、蔓生植物(patāninī)。

၅၅၁.

551.

အဿတ္ထော ဗောဓိ စ ဒွီသု, နိဂြောဓော တု ဝဋော ဘဝေ;

ကဗိဋ္ဌော စ ကပိတ္ထော စ, ယညင်္ဂေါ တု ဥဒုမ္ဗရော.

阿说示树(assattha)和菩提树(bodhi)通用于二性。尼拘律树(nigrodha)即榕树(vaṭa)。伽毗ṭṭha树(kabiṭṭha)和伽毗陀树(kapittha)。祭祀树(yaññaṅga)即优昙钵罗树(udumbara)。

၅၅၂.

552.

ကောဝိဠာရော ယုဂပတ္တော, ဥဒ္ဒါလော ဝါတဃာတကော;

ရာဇရုက္ခော ကတမာလီ, န္ဒီဝရော ဗျာဓိဃာတကော.

拘毗陀罗树(koviḷāra)是双叶树(yugapatta)。乌陀罗树(uddāla)是治风病药(vātaghātaka)。王树(rājarukkha)是伽陀摩利树(katamālī)。青莲(indīvara)是治病药(byādhighātaka)。

၅၅၃.

553.

ဒန္တသဌော စ ဇမ္ဘီရော, ဝရဏော တု ကရေရိ စ;

ကိံ သုကော ပါလိဘဒ္ဒေါထ, ဝဉ္ဇုလော တု စ ဝေတသော.

丹陀娑ṭha树(dantasaṭha)和柠檬树(jambhīra)；婆罗那树(varaṇa)和伽利罗树(kareri)；紧叔迦树(kiṃsuka)和波利跋陀罗树(pālibhadda)；阿输迦树(vañjula)和白藤(vetasa)。

၅၅၄.

554.

အမ္ဗာဋကောပီတနကော, မဓုကော တု မဓုဒ္ဒုမော;

အထော ဂုဠဖလော ပီလု, သောဘဉ္ဇနော စ သိဂ္ဂု စ.

庵婆罗ṭaka树(ambāṭaka)和pītanaka树；摩侯亚树(madhuka)和蜜树(madhuduma)；其次，糖果树(guḷaphala)和毗罗树(pīlu)；以及 शोभाñjana树(sobhañjana)和siggu树。

၅၅၅.

555.

သတ္တပဏ္ဏိ ဆတ္တပဏ္ဏော, တိနိသော တွ တိမုတ္တကော;

ကိံ သုကော တု ပလာသော ထ,အရိဋ္ဌော ဖေနိလော ဘဝေ.

七叶树(sattapaṇṇi)和伞叶树(chattapaṇṇa)；帝尼沙树(tinisa)和帝目多迦树(atimuttaka)；紧叔迦树(kiṃsuka)和波罗奢树(palāsa)；无患子树(ariṭṭha)即泡沫树(phenila)。

၅၅၆.

556.

မာလူရ ဗေလုဝါဗိလ္လော, ပုန္နာဂေါ တု စ ကေသရော;

သာလဝေါ တု စ လောဒ္ဒေါ ထ, ပိယာလော သန္နကဒ္ဒု စ.

摩卢罗(mālūra)、毗罗(beluva)、频螺(billa)；龙华树(punnāga)和铁力木(kesara)；娑罗婆树(sālava)和卢陀树(lodda)；毕雅罗树(piyāla)和sannakaddu树。

၅၅၇.

557.

လိကောစကော တထာ’င်္ကောလော,အထ ဂုဂ္ဂုလု ကောသိကော;

အမ္ဗော စူတော သဟော တွေသော,သဟကာရော သုဂန္ဓဝါ.

里俱迦树(likocaka)以及安俱罗树(aṅkola)；其次，古古鲁树(guggulu)和拘သိ迦树(kosika)；芒果(amba)、芒果(cūta)、芒果(saha)；香芒果(sahakāra)是芳香的。

၅၅၈.

558.

ပုဏ္ဍရီကော [Pg.47] စ သေတမ္ဗော, သေလု တု ဗဟုဝါရကော;

သေပဏ္ဏီ ကာသ္မိရီ စာထ, ကောလီ စ ဗဒရီတ္ထိယံ.

白芒果(puṇḍarīka)和白芒果(setamba)；西卢树(selu)和多籽树(bahuvāraka)；其次，西般腻树(sepaṇṇī)和迦湿弥罗树(kāsmirī)；枣树(kolī)和枣树(badarī)为阴性。

၅၅၉.

559.

ကောလံ စာနိတ္ထီ ဗဒရော, ပိလက္ခော ပိပ္ပလီ’တ္ထိယံ;

ပါဋလီ ကဏှဝန္တာ စ, သာဒုကဏ္ဋော ဝိကင်္ကတော.

枣果(kola)和枣树(badara)为非阴性；波浪叶榕(pilakkha)，以及荜拨(pippalī)为阴性；波吒厘树(pāṭalī)和黑梗树(kaṇhavantā)；娑度根多树(sādukaṇṭa)和毗建伽多树(vikaṅkata)。

၅၆၀.

560.

တိန္ဒုကော ကာဠက္ခန္ဓော စ, တိမ္ဗရူသက တိမ္ဗရူ;

ဧရာဝတော တု နာရင်္ဂေါ, ကုလကော ကာကတိန္ဒုကော.

天度迦树(tinduka)和黑干树(kāḷakkhandha)；丁巴鲁沙迦树(timbarūsaka)和丁巴鲁(timbarū)；伊罗婆陀树(erāvata)和橙树(nāraṅga)；俱罗迦树(kulaka)和乌鸦天度迦树(kākatinduka)。

၅၆၁.

561.

ကဒမ္ဗော ပိယကော နီပေါ, ဘလ္လီ ဘလ္လာတကော တိသု;

ဈာဝုကော ပိစုလော စာထ, တိလကော ခုရကော ဘဝေ.

咖丹巴树(kadamba)、毕亚迦树(piyaka)、尼波树(nīpa)；跋丽(bhallī)和跋罗多迦(bhallātaka)通用于三性。其次，柽柳(jhāvuka)和毕朱罗(picula)；帝罗迦树(tilaka)即俱罗迦树(khuraka)。

၅၆၂.

562.

စိဉ္စာ စ တိန္တိဏီ စာထ, ဂဒ္ဒဘဏ္ဍော ကပီတနော;

သာလော’ဿကဏ္ဏော သဇ္ဇော ထ,အဇ္ဇုနော ကကုဓော ဘဝေ.

酸豆(ciñcā)和罗望子(tintiṇī)；其次，伽陀婆盘陀树(gaddabhaṇḍa)和伽毗达那树(kapītana)；娑罗树(sāla)、马耳树(assakaṇṇa)、娑阇树(sajja)；阿周那树(ajjuna)即迦俱陀树(kakudha)。

၅၆၃.

563.

နိစုလော မုစလိန္ဒော စ, နီပေါ ထ ပိယကော တထာ;

အသနော ပီတသာလော ထ,ဂေါလီသော ဈာဋလော ဘဝေ.

尼朱罗树(nicula)和目支邻陀树(mucalinda)；其次，尼波树(nīpa)以及毕亚迦树(piyaka)；阿萨那树(asana)和黄娑罗树(pītasāla)；瞿利沙树(golīsa)即jhāṭala树。

၅၆၄.

564.

ခီရိကာ ရာဇာယတနံ, ကုမ္ဘီ ကုမုဒိကာ ဘဝေ;

ယူပေါ တု ကမုကော စာထ, ပဋ္ဋိ လာခါပသာဒနော.

乳木(khīrikā)是王处树(rājāyatana)，军持树(kumbhī)是睡莲(kumudikā)；祭柱(yūpa)是槟榔树(kamuka)，而苏木(paṭṭi)是紫铆树(lākhāpasādano)。

၅၆၅.

565.

ဣင်္ဂုဒီ တာပသတရု, ဘုဇပတ္တော တု အာဘုဇီ;

ပိစ္ဆိလာ သိမ္ဗလီ ဒွီသု, ရောစနော ကောဋသိမ္ဗလီ.

因古迪(iṅgudī)是苦行树(tāpasataru)，桦树(bhujapatta)是阿布基(ābhujī)；毕致罗(picchilā)与心波利(simbalī)是同义词，此二词通用于两种词性；罗迦那(rocana)是拘吒心波利(koṭasimbalī)。

၅၆၆.

566.

ပကိရိယော ပူတိကော ထ, ရောဟီ ရောဟိတကော ဘဝေ;

ဧရဏ္ဍော တု စ အာမဏ္ဍော, အထ သတ္တုဖလာ သမီ.

帕基利优(pakiriya)是普底迦(pūtika)，罗希尼(rohī)是罗希陀迦(rohitaka)；蓖麻(eraṇḍa)是阿曼陀(āmaṇḍa)，而萨埵果(sattuphalā)是舍弥(samī)。

၅၆၇.

567.

နတ္တမာလော ကရဉ္ဇော ထ, ခဒိရော ဒန္တဓာဝနော;

သောမဝက္ကော တု ကဒရော, သလ္လောတု မဒနော ဘဝေ.

夜合树(nattamāla)是迦兰阇(karañja)，儿茶树(khadira)是齿木(dantadhāvana)；白㹨木(somavakka)是迦陀罗(kadara)，萨罗(salla)是末陀那(madana)。

၅၆၈.

568.

အထာပိ ဣန္ဒသာလော စ, သလ္လကီ ခါရကော သိယာ;

ဒေဝဒါရု ဘဒ္ဒဒါရု, စမ္ပေယျော တု စ စမ္ပကော.

此外，因陀娑罗树(indasāla)；乳香树(sallakī)是佉罗迦(khāraka)；天木(devadāru)是贤木(bhaddadāru)，而瞻波(campeyya)是瞻波迦(campaka)。

၅၆၉.

569.

ပနသော ကဏ္ဋကိဖလော, အဘယာ တု ဟရီတကီ;

အက္ခော ဝိဘီတကော တီသု, အမတာ’မလကီ တိသု.

波罗蜜(panasa)是多刺果(kaṇṭakiphala)，无畏(abhayā)是诃梨勒(harītakī)；阿叉(akkha)是毗醯勒(vibhītaka)，此二词通用于三种词性；不死药(amatā)是庵摩罗(āmalakī)，此二词亦通用于三种词性。

၅၇၀.

570.

လဗုဇော လိကုစော စာထ, ကဏိကာရော ဒုမုပ္ပလော;

နိမ္ဗော’ရိဋ္ဌော ပုစိမန္ဒော, ကရကော တု စ ဒါဠိမော.

罗布阇(labuja)和离固阇(likuco)为同义词，而迦尼迦罗(kaṇikāra)是树莲(dumuppala)；印楝树(nimba)又名阿利吒(ariṭṭha)和布吉曼陀(pucimanda)，而迦罗迦(karaka)是石榴(dāḷima)。

၅၇၁.

571.

သရလော [Pg.48] ပူတိကဋ္ဌဉ္စ, ကပိလာ တု စ သိံသပါ;

သာမာ ပိယင်္ဂု ကင်္ဂုပိ, သိရီသော တု စ ဘဏ္ဍိလော.

娑罗罗(sarala)是臭木(pūtikaṭṭha)，而迦毗罗(kapilā)是申恕波(siṃsapā)；萨玛(sāmā)、庇央古(piyaṅgu)和康古(kaṅgu)为同义词；尸利沙(sirīsa)是班迪罗(bhaṇḍila)。

၅၇၂.

572.

သောဏကော ဒီဃဝန္တော စ,ဝကုလော တု စ ကေသရော;

ကာကောဒုမ္ဗရိကာ ဖေဂ္ဂု, နာဂေါ တု နာဂမာလိကာ.

苏那拘(soṇaka)是长梗(dīghavanta)，婆拘罗(vakula)是计娑罗(kesara)；迦俱昙跋利迦(kākodumbarikā)是颇求(pheggu)，那伽(nāga)是那伽摩利迦(nāgamālikā)。

၅၇၃.

573.

အသောကော ဝဉ္ဇုလော စာထ, တက္ကာရီ ဝေဇယန္တိကာ;

တာပိဉ္ဆော စ တမာလော ထ, ကုဋဇော ဂိရိမလ္လိကာ.

无忧树(asoka)是槃殊罗(vañjula)，陀伽利(takkārī)是胜利花(vejayantikā)；陀频阇(tāpiñcha)是陀摩罗(tamāla)，俱吒阇(kuṭaja)是山茉莉(girimallikā)。

၅၇၄.

574.

ဣန္ဒယဝေါ ဖလေ တဿာ, ဂ္ဂိမန္ထော ကဏိကာ ဘဝေ;

နိဂုဏ္ဌိ’တ္ထီ သိန္ဒုဝါရော, တိဏသုညံ တု မလ္လိကာ.

其(俱吒阇)果实名为因陀罗大麦(indayava)，阿耆曼陀(aggimantha)是迦尼迦(kaṇikā)；尼滚提(niguṇṭhi)(此词为阴性)是辛头婆罗(sinduvāra)，而底那顺若(tiṇasuñña)是茉莉(mallikā)。

၅၇၅.

575.

သေဖာလိကာ နီလိကာ ထ, အပ္ဖောဋာ ဝနမလ္လိကာ;

ဗန္ဓုကော ဇယသုမနံ, ဘဏ္ဍိကော ဗန္ဓုဇီဝကော.

舍利迦(sephālikā)是尼利迦(nīlikā)，阿颇达(apphoṭā)是野茉莉(vanamallikā)；槃头迦(bandhuka)是胜利花(jayasumana)，班迪迦(bhaṇḍika)是槃头耆婆迦(bandhujīvako)。

၅၇၆.

576.

သုမနာ ဇာတိသုမနာ, မာလတီ ဇာတိ ဝဿိကီ;

ယူထိကာ မာဂဓီ စာထ, သတ္တလာ နဝမလ္လိကာ.

须摩那(sumanā)与阇提须摩那(jātisumanā)为同义词；摩罗提(mālatī)、阇提(jāti)与婆师基(vassikī)为同义词；由提迦(yūthikā)与摩伽陀(māgadhī)为同义词；萨多罗(sattalā)与新茉莉(navamallikā)为同义词。

၅၇၇.

577.

ဝါသန္တီ,တ္ထီ အတိမုတ္တော, ကရဝီရော’ဿမာရကော;

မာတုလုင်္ဂေါ ဗီဇပူရော, ဥမ္မတ္တော တု စ မာတုလော.

婆珊底(vāsantī)(此词为阴性)是阿提目多(atimutta)，夹竹桃(karavīra)是马杀(assamāraka)；枸橼(mātuluṅga)是满子(bījapūra)，而曼陀罗(ummatta)是舅氏(mātula)。

၅၇၈.

578.

ကရမန္ဒော သုသေနော စ, ကုန္ဒံ တု မာဃျ မုစ္စတေ;

ဒေဝတာသော တု ဇီမူတော,ထာ’မိလာတော မဟာသဟာ.

迦罗曼陀(karamanda)与须色那(susena)为同义词，军陀(kunda)被称为摩伽(māghya)；提婆陀娑(devatāsa)是耆姥陀(jīmūta)，阿弥罗陀(amilāta)是摩诃娑诃(mahāsahā)。

၅၇၉.

579.

အထော သေရေယျကော ဒါသီ,ကိံ ကိရာတော ကုရဏ္ဋကော;

အဇ္ဇုကော သိတပဏ္ဏာသော, သမီရဏော ဖဏိဇ္ဇကော.

此外，塞利耶迦(sereyyaka)是陀私(dāsī)，紧吉罗陀(kiṃkirāta)是俱兰陀迦(kuraṇṭaka)；阿周迦(ajjuka)是白叶(sitapaṇṇāsa)，风(samīraṇa)是颇尼迦(phaṇijjako)。

၅၈၀.

580.

ဇပါ တု ဇယသုမနံ, ကရီရော ကကစော ဘဝေ;

ရုက္ခာဒနီ စ ဝန္ဒာကာ, စိတ္တကော တွ’ဂ္ဂိသညိတော.

朱槿(japā)是胜利花(jayasumana)，迦利罗(karīra)是迦迦乔(kakaca)；树食(rukkhādanī)与蔓陀迦(vandākā)为同义词，白花丹(cittaka)被称为“火”(aggisaññita)。

၅၈၁.

581.

အက္ကော ဝိကီရဏော တသ္မိံ,တွ’ ဠက္ကော သေတပုပ္ဖကေ;

ပူတိလတာ ဂဠောစီ စ, မုဗ္ဗာ မဓုရသာ ပျထ.

牛角瓜(akka)是维基罗那(vikīraṇa)，其白花品种被称为阿拉迦(aḷakka)；臭藤(pūtilatā)与伽罗奇(gaḷocī)为同义词，而穆巴(mubbā)是甜汁(madhurasā)。

၅၈၂.

582.

ကပိကစ္ဆု ဒုဖဿော ထ, မဉ္ဇိဋ္ဌာ ဝိကသာ ဘဝေ;

အမ္ဗဋ္ဌာ စ တထာ ပါဌာ, ကဋုကာ ကဋုရောဟိဏီ.

黎豆(kapikacchu)是恶触(duphassa)，茜草(mañjiṭṭhā)是维迦萨(vikasā)；安巴塔(ambaṭṭhā)与帕塔(pāṭhā)为同义词，迦都迦(kaṭukā)是迦都罗希尼(kaṭurohiṇī)。

၅၈၃.

583.

အပါမဂ္ဂေါ [Pg.49] သေခရိကော, ပိပ္ပလီ မာဂဓီ မတာ;

ဂေါကဏ္ဋကော စ သိင်္ဃာဋော, ကောလဝလ္လီ’ဘပိပ္ပလီ.

牛膝(apāmagga)是西卡利迦(sekharika)，荜茇(pippalī)被认为是摩伽陀(māgadhī)；蒺藜(gokaṇṭaka)与菱角(siṅghāṭa)为同义词，象椒(kolavallī)是伊婆荜茇(ibhapippalī)。

၅၈၄.

584.

ဂေါလောမီ တု ဝစာ စာထ, ဂိရိကဏျ’ပရာဇိတာ;

သီဟပုစ္ဆီ ပဉှိပဏ္ဏီ, သာလပဏ္ဏီ တု စ’တ္ထိရာ;

(စထိရာ).

瞿卢弥(golomī)是婆遮(vacā)，山处女(girikaṇṇikā)是无能胜(aparājitā)；狮子尾(sīhapucchī)是班希般尼(pañhipaṇṇī)，娑罗叶(sālapaṇṇī)是阿提罗(atthirā)。

၅၈၅.

585.

နိဒိဒ္ဓိကာ တု ဗျဂ္ဃီ စ, အထ နီလီ စ နီလိနီ;

ဇိဉ္ဇုကော စေဝ ဂုဉ္ဇာ ထ, သတမူလီ သတာဝရီ.

尼迪迪迦(nididdhikā)是雌虎(byagghī)，而尼利(nīlī)与尼利尼(nīlinī)为同义词；金朱迦(jiñjuka)与红豆(guñjā)为同义词，百根(satamūlī)是萨多婆利(satāvarī)。

၅၈၆.

586.

မဟောသဓံ တွ’တိဝိသာ, ဗာကုစီ သောမဝလ္လိကာ;

ဒါဗ္ဗီ ဒါရုဟလိဒ္ဒါ ထ, ဗိဠင်္ဂံ စိတြတဏ္ဍုလာ.

大药(mahosadha)是阿提毗萨(ativisā)，巴俱脂(bākucī)是苏摩藤(somavallikā)；达毗(dābbī)是木姜黄(dāruhaliddā)，毗楞伽(biḷaṅga)是斑米(citrataṇḍulā)。

၅၈၇.

587.

နုဟီ စေဝ မဟာနာမော, မုဒ္ဒိကာ တု မဓုရသာ;

အထာပိ မဓုကံ ယဋ္ဌိ, မဓုကာမဓုယဋ္ဌိကာ.

努希(nuhī)是摩诃男(mahānāma)，葡萄(muddikā)是甜汁(madhurasā)；此外，甘草(madhuka)是杖(yaṭṭhi)，甘草(madhukā)是蜜杖(madhuyaṭṭhikā)。

၅၈၈.

588.

ဝါတိင်္ဂဏော စ ဘဏ္ဍာကီ, ဝါတ္တာကီ ဗြဟတီ ပျထ;

နာဂဗလာ စေဝ ဈသာ, လာင်္ဂလီ တု စ သာရဒီ.

婆丁伽那(vātiṅgaṇa)与班陀基(bhaṇḍākī)为同义词，婆陀基(vāttākī)与婆罗诃提(brahatī)亦为同义词；那伽婆罗(nāgabalā)与阇娑(jhasā)为同义词，兰伽利(lāṅgalī)是娑罗提(sāradī)。

၅၈၉.

589.

ရမ္ဘာ စ ကဒလီ မောစော, ကပ္ပာသီ ဗဒရာ ဘဝေ;

နာဂလတာ တု တမ္ဗူလီ, အဂ္ဂိဇာလာ တု ဓာတကီ.

兰巴(rambhā)、迦陀利(kadalī)和谟乔(moca)皆指芭蕉；棉花(kappāsī)与巴陀罗(badarā)为同义词；龙藤(nāgalatā)是坦布利(tambūlī)，火网(aggijālā)是陀塔基(dhātakī)。

၅၉၀.

590.

တိဝုတာ တိပုဋာ စာထ, သာမာ ကာဠာ စ ကထျတေ;

အထော သိင်္ဂီ စ ဥသဘော, ရေဏုကာ ကပိဠာ ဘဝေ.

提武陀(tivutā)与提普陀(tipuṭā)为同义词，萨玛(sāmā)亦被称为迦罗(kāḷā)；此外，辛耆(siṅgī)与乌娑婆(usabha)为同义词，雷努迦(reṇukā)是迦毗罗(kapiḷā)。

၅၉၁.

591.

ဟိရိဝေရဉ္စ ဝါလဉ္စ, ရတ္တဖလာ တု ဗိမ္ဗိကာ;

သေလေယျ’ မသ္မပုပ္ဖဉ္စ, ဧလာ တု ဗဟုလာ ဘဝေ.

希利维罗(hirivera)与婆罗(vāla)为同义词，红果(rattaphalā)是频婆(bimbikā)；塞雷耶(seleyya)与石花(asmapuppha)为同义词，豆蔻(elā)是巴हु罗(bahulā)。

၅၉၂.

592.

ကုဋ္ဌဉ္စ ဗျာဓိ ကထိတော, ဝါနေယျံ တု ကုဋန္နဋံ;

ဩသဓိ ဇာတိမတ္တမှိ, ဩသဓံ သဗ္ဗ’ မဇာတိယံ.

库塔(kuṭṭha)被称为疾病(byādhi)，婆尼耶(vāneyya)是俱檀那陀(kuṭannaṭa)；药草(osadhi)仅指特定种类，药物(osadha)则泛指一切种类。

၅၉၃.

593.

မူလံ ပတ္တံ ကဠီရ’ဂ္ဂံ, ကန္ဒံ မိဉ္ဇာ ဖလံ တထာ;

တစော ပုပ္ဖဉ္စ ဆတ္တန္တိ, သာကံ ဒသဝိဓံ မတံ.

根(mūla)、叶(patta)、嫩芽(kaḷīra”gga)、块茎(kanda)、髓(miñjā)、果实(phala)，以及树皮(taco)、花(puppha)和菌菇(chatta)：蔬菜被认为是这十种。

၅၉၄.

594.

ပပုန္နာဋော ဧဠဂလော,တဏ္ဍုလေယျော’ပ္ပမာရိသော;

ဇီဝန္တိ ဇီဝနီ စာထ, မဓုရကော စ ဇီဝကော.

巴布那陀(Papunnāṭa)与埃拉伽罗(eḷagala)，坦杜雷亚(Taṇḍuleyya)与阿帕玛利萨(appamārisa)；耆万提(Jīvanti)与耆婆尼(jīvanī)，以及马杜拉迦(madhuraka)与耆婆(jīvaka)。

၅၉၅.

595.

မဟာကန္ဒော စ လသုဏံ, ပလဏ္ဍု တု သုကန္ဒကော;

ပဋောလော တိတ္တကော စာထ, ဘိင်္ဂရာဇော စ မက္ကဝေါ.

大根(Mahākanda)与大蒜(lasuṇaṃ)，洋葱(palaṇḍu)即善根(sukandaka)；苦瓜(Paṭola)是苦的，鳢肠(bhiṅgarāja)即马卡瓦(makkava)。

၅၉၆.

596.

ပုနန္နဝါ [Pg.50] သောထဃာတီ, ဝိတုန္နံ သုနိသဏ္ဏကံ;

ကာရဝေလ္လော တု သုသဝီ, တုမ္ဗျာ’လာဗု စ လာဗု သာ.

普那纳瓦(Punannavā)是消肿药(sothaghātī)，维图那(vitunnaṃ)即苏尼萨那迦(sunisaṇṇakaṃ)；卡拉维罗(Kāravella)即苏萨维(susavī)，以及图比亚(tumbyā)、阿拉布(ālābu)与拉布(lābu)。

၅၉၇.

597.

ဧဠာလုကဉ္စ ကက္ကာရီ, ကုမ္ဘဏ္ဍော တု စ ဝလ္လိဘော;

ဣန္ဒဝါရုဏီ ဝိသာလာ, ဝတ္ထုကံ ဝတ္ထုလေယျကော.

埃拉卢迦(Eḷālukaṃ)与卡卡丽(kakkārī)，冬瓜(kumbhaṇḍa)即瓦利婆(vallibha)；因陀瓦鲁尼(Indavāruṇī)即毗萨拉(visālā)，瓦图迦(vatthukaṃ)即瓦图雷亚迦(vatthuleyyako)。

၅၉၈.

598.

မူလကော နိတ္ထိယံ စုစ္စု, တမ္ဗကော စ ကလမ္ဗကော;

သာကဘေဒါ ကာသမဒ္ဒ, ဈဇ္ဈရီ ဖဂ္ဂဝါ’ဒယော.

萝卜(Mūlaka)的阴性词是cuccu，坦巴迦(tambaka)与迦蓝巴迦(kalambako)；蔬菜的种类有：迦萨玛达(kāsamadda)、贾贾利(jhajjharī)、帕格瓦(phaggavā)等。

၅၉၉.

599.

သဒ္ဒလော စေဝ ဒုဗ္ဗာ စ, ဂေါလောမီ သာ သိတာ ဘဝေ;

ဂုန္ဒာ စ ဘဒ္ဒမုတ္တဉ္စ, ရသာလော တု’စ္ဆု ဝေဠု တု.

萨达罗(Saddala)与杜巴草(dubbā)，白色的那种是戈洛米(golomī)；贡达(Gundā)与巴达穆塔(bhaddamutta)；拉萨罗(rasāla)即甘蔗(icchu)，韦卢(veḷu)即竹子。

၆၀၀.

600.

တစသာရော ဝေဏု ဝံသော, ပဗ္ဗံ တု ဖလု ဂဏ္ဌိသော;

ကီစကာ တေ သိယုံ ဝေဏူ, ယေ နဒန္တျာ’နိလဒ္ဓုတာ.

质心(Tacasāra)、韦努(veṇu)、万萨(vaṃsa)都是竹子；节(pabbaṃ)、节(phalu)、节(gaṇṭhi)都是竹节；那些被风吹动而作响的竹子，称为奇查迦竹(kīcakā)。

၆၀၁.

601.

နဠော စ ဓမနော ပေါဋ, ဂလော တု ကာသ မိတ္ထိ န;

တေဇနော တု သရော, မူလံ, တူ’ သီရံ ဗီရဏဿ ဟိ.

那罗(Naḷa)、达玛那(dhamana)与波塔(poṭa)是芦苇；伽罗(gala)即卡萨草(kāsa)，非阴性词；提贾那(Tejana)即萨罗(sara)；乌西罗(usīra)是毗拉那草(bīraṇa)的根。

၆၀၂.

602.

ကုသော ဝရဟိသံ ဒဗ္ဗော, ဘူတိဏကံ တု ဘူတိဏံ;

ဃာသော တု ယဝသော စာထ,ပူဂေါ တု ကမုကော ဘဝေ.

拘舍草(Kusa)、瓦拉希(varahisaṃ)、达波(dabbo)是同义词；布提那迦(bhūtiṇakaṃ)即布提那(bhūtiṇaṃ)；饲料草(Ghāso)即亚瓦索(yavaso)；槟榔(Pūgo)即迦穆迦(kamuko)。

၆၀၃.

603.

တာလော ဝိဘေဒိကာ စာထ, ခဇ္ဇုရီ သိန္ဒိ ဝုစ္စတိ;

多罗树(Tāla)即毗贝迪卡(vibhedikā)，海枣(khajjurī)被称为辛迪(sindi)。

၆၀၄.

604.

ဟိန္တာလ, တာလ, ခဇ္ဇူရီ, နာလိကေရာ တထေဝ စ;

တာလီ စ ကေတကီ နာရီ, ပူဂေါ စ တိဏပါဒပါတိ.

欣塔拉(Hintāla)、多罗(tāla)、海枣(khajjurī)、椰子(nālikera)，以及塔利(Tālī)、计塔奇(ketakī)、那利(nārī)与槟榔(pūga)，被称为草茎树(tiṇapādapā)。

ဣတိ အရညဝဂ္ဂေါ.

森林品终。

၆. အရညာဒိဝဂ္ဂ

6. 森林等品

၆၀၅.

605.

ပဗ္ဗတော ဂိရိ သေလော’ဒ္ဒိ, နဂါ’စလ, သိလုစ္စယာ;

သိခရီ ဘူဓရောထ ဗ္ဘ, ပါသာဏာ’သ္မော’ပလော သိလာ.

山(pabbata)、山(giri)、岩山(sela)、山(addi)、山(naga)、不动山(acala)、石山(siluccaya)；有峰者(sikharī)、持地者(bhūdhara)、云山(abbha)；岩石(pāsāṇa)、石头(asma)、石块(upala)、石头(silā)。

၆၀၆.

606.

ဂိဇ္ဈကူဋော စ ဝေဘာရော, ဝေပုလ္လော’သိဂိလီ နဂါ;

ဝိဉ္ဈော ပဏ္ဍဝ ဝင်္ကာဒီ, ပုဗ္ဗသေလော တု စော’ဒယော;

မန္ဒရော ပရသေလော’တ္ထော, ဟိမဝါ တု ဟိမာစလော.

鹫峰山(Gijjhakūṭa)、毗婆罗山(Vebhāra)、毗富罗山(Vepulla)、仙人山(Isigili)等山；频阇山(Viñjha)、畔达瓦山(Paṇḍava)、弯迦山(Vaṅka)等；东方山(pubbasela)即乌达亚山(udaya)；曼陀罗山(Mandara)即彼岸山(parasela)，雪山(Himavā)即雪山(Himācala)。

၆၀၇.

607.

ဂန္ဓမာဒန ကေလာသ, စိတ္တကူဋ သုဒဿနာ;

ကာလကူဋော တိကူဋာ’ဿ, ပတ္ထော တု သာနု နိတ္ထိယံ.

香醉山(Gandhamādana)、凯拉萨山(Kelāsa)、丽峰(Cittakūṭa)、善见山(Sudassana)；黑峰山(Kālakūṭa)、三尖峰(Tikūṭa)；山坡(pattha)与山脊(sānu)是阴性词。

၆၀၈.

608.

ကူဋော [Pg.51] ဝါ သိခရံ သိင်္ဂံ, ပပါတော တု တဋော ဘဝေ;

နိတမ္ဗော ကဋကော နိတ္ထီ, နိဇ္ဈရော ပသဝေါ’မ္ဗုနော.

峰(kūṭa)、顶(sikharaṃ)、角(siṅgaṃ)是山峰的同义词；悬崖(papāta)即峭壁(taṭa)；山腰(nitamba)与山坡(kaṭaka)是阴性词；瀑布(nijjharo)与泉(pasava)是水的来源。

၆၀၉.

609.

ဒရီ’တ္ထီ ကန္ဒရော ဒွီသု, လေဏံ တု ဂဗ္ဘရံ ဂုဟာ;

သိလာပေါက္ခရဏီ သောဏ္ဍီ, ကုဉ္ဇံ နိကုဉ္ဇ မိတ္ထိ န.

山谷(Darī)是阴性词；山洞(kandara)通二性；洞窟(leṇaṃ)、石室(gabbharaṃ)、岩洞(guhā)是同义词；石池(Silāpokkharaṇī)与天然水池(soṇḍī)是同义词；林荫(kuñjaṃ)与幽谷(nikuñja)非阴性词。

၆၁၀.

610.

ဥဒ္ဓ မဓိစ္စကာ သေလ, ဿာသန္နာ ဘူမျု ပစ္စကာ;

ပါဒေါ တု’ပန္တသေလော ထ,ဓာတု’တ္တော ဂေရိကာဒိကော.

山顶的高原称为山顶平地(adhiccakā)，山边的土地称为山麓阶地(upaccakā)；山脚(pāda)即山麓(upantasela)；矿物(dhātu)指赭石(gerika)等。

ဣတိ သေလဝဂ္ဂေါ.

岩石品终。

၆၁၁.

611.

မိဂိန္ဒော ကေသရီ သီဟော, တရစ္ဆော တု မိဂါဒနော;

ဗျဂ္ဃော တု ပုဏ္ဍရီကော ထ, သဒ္ဒူလော ဒီပိနီ’ရိတော.

兽王(miginda)、有鬣者(kesarī)、狮子(sīha)是同义词；鬣狗(taraccha)即食兽者(migādana)；虎(byaggha)即白虎(puṇḍarīka)；豹(saddūla)与雌豹(dīpinī)。

၆၁၂.

612.

အစ္ဆော ဣက္ကော စ ဣဿော တု,ကာဠသီဟော ဣသော ပျထ;

ရောဟိသော ရောဟိတော စာထ,ဂေါကဏ္ဏော ဂဏိ ကဏ္ဋကာ.

熊(accha)、熊(ikka)、熊(issa)是同义词；黑狮(Kāḷasīha)与伊萨(isa)；赤鹿(rohisa)即赤鹿(rohita)；牛耳鹿(gokaṇṇa)、加尼(gaṇi)、坎塔卡(kaṇṭakā)。

၆၁၃.

613.

ခဂ္ဂ ခဂ္ဂဝိသာဏာ တု, ပလာသာဒေါ စ ဂဏ္ဍကော;

ဗျဂ္ဃာဒိကေ ဝါဠမိဂေါ, သာပဒေါ ထ ပ္လဝင်္ဂမော.

犀牛(khagga)即独角兽(khaggavisāṇa)，食叶者(palāsāda)即犀牛(gaṇḍaka)；虎等猛兽称为(vāḷamiga)或野兽(sāpada)；以及猿猴(plavaṅgama)。

၆၁၄.

614.

မက္ကဋော ဝါနရော သာခါ, မိဂေါ ကပိ ဝလီမုခေါ;

ပလဝင်္ဂေါ, ကဏှတုဏ္ဍော,ဂေါနင်္ဂုလော တိ သော မတော.

猕猴(makkaṭa)、猿(vānara)、枝行兽(sākhāmiga)、猴(kapi)、皱面者(valīmukha)、跳跃者(palavaṅga)、黑嘴者(kaṇhatuṇḍo)、牛尾者(gonaṅgula)，这些都是它的名字。

၆၁၅.

615.

သိင်္ဂါလော ဇမ္ဗုကော ကောတ္ထု, ဘေရဝေါ စ သိဝါ ပျထ;

ဗိဠာရော ဗဗ္ဗု မဉ္ဇာရော, ကောကော တု စ ဝကော ဘဝေ.

豺(siṅgāla)、豺(jambuka)、豺(kotthu)是同义词；可怖者(bherava)与雌豺(sivā)；猫(biḷāra)、猫(babbu)、猫(mañjāra)是同义词；狼(koka)即狼(vaka)。

၆၁၆.

616.

မဟိံသော စ လုလာယော ထ,ဂဝဇော ဂဝယော သမာ;

သလ္လော တု သလ္လကော ထာ’ဿ,လောမမှိ သလလံ သလံ.

水牛(mahiṃsa)与水牛(lulāya)是同义词；野牛(gavaja)与野牛(gavaya)同义；豪猪(salla)即豪猪(sallaka)；其毛为刺(salala)或刺(sala)。

၆၁၇.

617.

ဟရိဏော မိဂ သာရင်္ဂါ, မဂေါ အဇိနယောနိ စ;

သူကရော တု ဝရောဟော ထ,ပေလကော စ သသော ဘဝေ.

鹿(hariṇa)、鹿(miga)、斑鹿(sāraṅga)是同义词；鹿(maga)与皮生者(ajinayoni)也是鹿；猪(sūkara)即野猪(varoha)；兔(pelaka)即兔(sasa)。

၆၁၈.

618.

ဧဏေယျော [Pg.52] ဧဏီမိဂေါ စ, ပမ္ပဋကော တု ပမ္ပကော;

ဝါတမိဂေါ တု စလနီ, မူသိကော တွာ’ခု ဥန္ဒုရော.

黑羚羊(eṇeyya)与黑羚羊(eṇīmiga)是同义词；潘帕塔迦(pampaṭaka)即潘帕迦(pampaka)；风鹿(vātamiga)即疾行者(calanī)；鼠(mūsika)、鼠(ākhu)、鼠(undura)是同义词。

၆၁၉.

619.

စမရော ပသဒေါ စေဝ, ကုရုင်္ဂေါ မိဂမာတုကာ;

ရုရု ရင်္ကု စ နီကော စ, သရဘာဒီ မိဂန္တရာ.

牦牛(camara)与斑鹿(pasada)；库伦伽鹿(kuruṅga)与鹿母(migamātukā)；如如鹿(ruru)、兰库鹿(raṅku)与尼卡鹿(nīka)；萨拉布鹿(sarabha)等是其他鹿类。

၆၂၀.

620.

ပိယကော စမူရု ကဒလီ, မိဂါဒီ စမ္မယောနယော;

မိဂါ တု ပသဝေါ သီဟာ, ဒယော သဗ္ဗစတုပ္ပဒါ.

皮亚迦鹿(piyaka)、查穆鲁鹿(camūru)、卡达利鹿(kadalīmiga)等鹿类，是皮生者(cammayonayo)；野兽(migā)、家畜(pasavo)、狮子(sīha)等，皆是四足兽(sabbacatuppadā)。

၆၂၁.

621.

လူတာ တု လူတိကာ ဥဏ္ဏ, နာဘိ မက္ကဋကော သိယာ;

ဝိစ္ဆိကော တွာ’ဠိ ကထိတော, သရဗူ ဃရဂေါဠိကာ.

蜘蛛、小蜘蛛、织网蛛、蜘蛛；蝎子亦称作蝎；蜥蜴、壁虎。

၆၂၂.

622.

ဂေါဓာ ကုဏ္ဍော ပျထော ကဏ္ဏ, ဇလူကာ သတပဒျထ;

ကလန္ဒကော ကာဠကာ ထ, နကုလော မင်္ဂုသော ဘဝေ.

巨蜥、蜥蜴、蜥蜴；水蛭、蜈蚣；松鼠、黑鼠；獴、獴。

၆၂၃.

623.

ကကဏ္ဋကော စ သရဋော, ကီဋော တု ပုဠဝေါ ကိမိ;

ပါဏကော စာပျထော ဥစ္စာ,လိင်္ဂေါ လောမသပါဏကော.

变色龙、蜥蜴；昆虫、蠕虫、虫；小虫、虱、毛虫。

၆၂၄.

624.

ဝိဟင်္ဂေါ ဝိဟဂေါ ပက္ခီ, ဝိဟင်္ဂမ ခဂ’ဏ္ဍဇာ;

သကုဏော စ သကုန္တော ဝိ, ပတင်္ဂေါ သကုဏီ ဒွိဇော.

飞禽、飞鸟、有翼者、空中行者、天行者、卵生者；鸟、禽、飞鸟、雌鸟、二生者。

၆၂၅.

625.

ဝက္ကင်္ဂေါ ပတ္တယာနော စ, ပတန္တော နီဠဇော ဘဝေ;

တဗ္ဘေဒါ ဝဋ္ဋကာ ဇီဝ, ဉ္ဇီဝေါ စကောရ တိတ္တိရာ.

鸟、翼行者、飞者、巢生者；其种类有：鹌鹑、命命鸟(jīvañjīvo)、石鸡、鹧鸪。

၆၂၆.

626.

သာဠိကာ ကရဝီကော စ, ရဝိဟံသော ကုကုတ္ထကော;

ကာရဏ္ဍဝေါ စ ပိလဝေါ, ပေါက္ခရသာတကာ’ဒယော.

鹩哥、迦陵伽鸟(karavīka)；日鹅、野鸡；野鸭、潜水鸟；鹤(pokkharasātaka)等。

၆၂၇.

627.

ပတတ္တံ ပေခုဏံ ပတ္တံ, ပက္ခော ပိဉ္ဆံ ဆဒေါ ဂရု;

အဏ္ဍံ တု ပက္ခိဗီဇေ ထ, နီဠော နိတ္ထီ ကုလာဝကံ.

翼、尾羽、羽、翅、尾羽、羽衣、翼；卵即是鸟蛋；巢、窝、鸟巢。

၆၂၈.

628.

သုပဏ္ဏမာတာ ဝိနတာ, မိထုနံ ထီပုမဒွယံ;

ယုဂံ တု ယုဂလံ ဒွန္ဒံ, ယမကံ ယမလံ ယမံ.

金翅鸟之母是毗那达(Vinatā)；雌雄一对；对、双、偶、双联、成对、一对。

၆၂၉.

629.

သမူဟော ဂဏ သံဃာတာ, သမုဒါယော စ သဉ္စယော;

သန္ဒောဟော နိဝဟော ဩဃော, ဝိသရော နိကရော စယော.

群、众、集合、集、积；群、簇、流、群、堆、聚。

၆၃၀.

630.

ကာယော ခန္ဓော သမုဒယော, ဃဋာ သမိတိ သံဟတိ;

ရာသိ ပုဉ္ဇော သမဝါယော, ပူဂေါ ဇာတံ ကဒမ္ဗကံ.

体、蕴、集；群、集会、合；堆、聚、和合；众、类、群。

၆၃၁.

631.

ဗျူဟော [Pg.53] ဝိတာန ဂုမ္ဗာ စ, ကလာပေါ ဇာလ မဏ္ဍလံ;

သမာနာနံ ဂဏော ဝဂ္ဂေါ,သံဃော သတ္ထော တု ဇန္တုနံ.

阵、盖、丛；束、网、圈；同类之群为“品”；众生之集为“僧伽”或“队商”。

၆၃၂.

632.

သဇာတိကာနံ တု ကုလံ, နိကာယော တု သဓမ္မိနံ;

ယူထော နိတ္ထီ သဇာတိယ, တိရစ္ဆာနာနမုစ္စတေ.

同种者之集为“家族”；同法者之集为“部”；同种之畜生群称为“兽群”。

၆၃၃.

633.

သုပဏ္ဏော ဝေနတေယျော စ, ဂရုဠော ဝိဟဂါဓိပေါ;

ပရပုဋ္ဌော ပရဘတော, ကုဏာလော ကောကိလော ပိကော.

金翅鸟、毗那达之子、金翅鸟、飞禽之王；杜鹃、杜鹃、杜鹃、杜鹃、杜鹃。

၆၃၄.

634.

မောရော မယူရော ဝရဟီ, နီလဂီဝ သိခဏ္ဍိနော;

ကလာပီ စ သိခီ ကေကီ, စူဠာ တု စ သိခါ ဘဝေ.

孔雀、孔雀、孔雀；蓝颈者、有冠者；有羽屏者、有冠者、鸣者；顶髻与顶冠。

၆၃၅.

635.

သိခဏ္ဍော ဝရဟဉ္စေဝ, ကလာပေါ ပိဉ္ဆ မပျထ;

စန္ဒကော မေစကော စာထ, ဆပ္ပဒေါ စ မဓုဗ္ဗတော.

顶冠、羽屏；羽屏、尾羽；月眼、黑斑；六足者、嗜蜜者。

၆၃၆.

636.

မဓုလီဟော မဓုကရော, မဓုပေါ ဘမရော အလိ;

ပါရာဝတော ကပေါတော စ, ကကုဋော စ ပါရေဝတော.

舔蜜者、酿蜜者、饮蜜者、蜜蜂、蜂；鸽、鸠、鸽、鸽。

၆၃၇.

637.

ဂိဇ္ဈော ဂဒ္ဓေါထ ကုလလော, သေနော ဗျဂ္ဃီနသော ပျထ;

တဗ္ဘေဒါ သကုဏဂ္ဃိ’တ္ထီ, အာဋော ဒဗ္ဗိမုခဒွိဇော.

秃鹫、秃鹫、鱼鹰；鹰、虎鼻鹰；其种类有雌性食鸟鹰；阿塔鸟(āṭa)、勺嘴鸟。

၆၃၈.

638.

ဥဟုင်္ကာရော ဥလူကော စ, ကောသိယော ဝါယသာရိ စ;

ကာကော တွ’ရိဋ္ဌော ဓင်္ကော စ, ဗလိပုဋ္ဌော စ ဝါယသော.

鸣枭、猫头鹰、枭、鸦敌；乌鸦、不祥鸟、乌鸦、食祭品者、乌鸦。

၆၃၉.

639.

ကာကောလော ဝနကာကော ထ,လာပေါ လဋုကိကာ ပျထ;

ဝါရဏော ဟတ္ထိလိင်္ဂေါ စ, ဟတ္ထိသောဏ္ဍဝိဟင်္ဂမော.

林鸦、林鸦；鹌鹑、鹌鹑；象鸟、象形鸟、象鼻鸟。

၆၄၀.

640.

ဥက္ကုသော ကုရရော ကောလ,ဋ္ဌိပက္ခိမှိ စ ကုက္ကုဟော;

သုဝေါ တု ကီရော စ သုကော, တမ္ဗစူဠော တု ကုက္ကုဋော.

鱼鹰、鱼鹰、枣核鸟、杜鹃；鹦鹉、鹦鹉、鹦鹉；红冠者即是鸡。

၆၄၁.

641.

ဝနကုက္ကုဋော စ နိဇ္ဇိဝှော, အထ ကောဉ္စာ စ ကုန္တနီ;

စက္ကဝါကော တု စက္ကဝှော, သာရင်္ဂေါတု စ စာတကော.

野鸡亦称无舌者；鹤与鹭；赤麻鸭亦称轮鸟；雨鹃亦称萨兰伽鸟。

၆၄၂.

642.

တုလိယော ပက္ခိဗိဠာလော,သတပတ္တော တု သာရသော;

ဗကော တု သုက္ကကာကောထ,ဗလာကာ ဝိသကဏ္ဌိကာ.

翠鸟亦称食鸟猫；鹤亦称百羽鸟；鹭亦称白鸦；白鹭亦称莲梗颈鸟。

၆၄၃.

643.

လောဟပိဋ္ဌော တထာ ကင်္ကော, ခဉ္ဇရီဋော တု ခဉ္ဇနော;

ကလဝိင်္ကော တု စာဋကော, ဒိန္ဒိဘော တု ကိကီ ဘဝေ.

鹭亦称铁背者；鹡鸰亦称动尾鸟；麻雀与雨鹃；丁迪波鸟与蓝鹊。

၆၄၄.

644.

ကာဒမ္ဗော [Pg.54] ကာဠဟံသောထ, သကုန္တော ဘာသပက္ခိနိ;

ဓူမျာဋော တု ကလိင်္ဂေါထ,ဒါတျူဟော ကာဠကဏ္ဌကော.

咖丹巴鹅与黑鹅；鹰与猛禽；烟色鸟与啄木鸟；秧鸡亦称黑喉者。

၆၄၅.

645.

ခုဒ္ဒါဒီ မက္ခိကာဘေဒါ, ဍံသော ပိင်္ဂလမက္ခိကာ;

အာသာဋိကာ မက္ခိကာဏ္ဍံ, ပတင်္ဂေါ သလဘော ဘဝေ.

小蜂等是蜂蝇的种类；虻亦称黄蝇；蝇卵亦称作卵；飞蛾亦称扑灯蛾。

၆၄၆.

646.

သူစိမုခေါ စ မကသော, စီရီ တု ဈလ္လိကာ ထ စ;

ဇတုကာ ဇိနပတ္တာ ထ, ဟံသော သေတစ္ဆဒေါ ဘဝေ.

蚊亦称针口者；蟋蟀亦称唧唧虫；蝙蝠亦称破翼者；天鹅亦称白翼者。

၆၄၇.

647.

တေ ရာဇဟံသာ ရတ္တေဟိ, ပါဒတုဏ္ဍေဟိ ဘာသိတာ;

မလ္လိကာ’ချာ ဓတရဋ္ဌာ, မလီနေဟျ’သိတေဟိ စ.

彼等王鹅，以其红足红喙而著称；名为茉莉(mallikā)与持国(dhataraṭṭha)的鹅，则以其暗色与黑色而著称。

၆၄၈. တိရစ္ဆော တု တိရစ္ဆာနော, တိရစ္ဆာနဂတော သိယာတိ.

648. 畜生(tiraccho)即是傍生(tiracchāno)，亦可谓趣向傍生者。

ဣတိ အရညာဒိဝဂ္ဂေါ.

森林等品终。

၇. ပါတာလဝဂ္ဂ

7. 地底界品

၆၄၉.

649.

အဓောဘုဝနံ ပါတာလံ, နာဂလောကော ရသာတလံ;

ရန္ဓံ တု ဝိဝရံ ဆိဒ္ဒံ, ကုဟရံ သုသိရံ ဗိလံ.

下界(Adhobhuvanaṃ)亦名地底界(pātālaṃ)，龙宫(nāgaloko)亦名地底(rasātalaṃ)；孔(randhaṃ)、隙(vivaraṃ)、洞(chiddaṃ)、穴(kuharaṃ)、中空(susiraṃ)、洞穴(bilaṃ)皆为孔穴的异名。

၆၅၀.

650.

သုသိ’တ္ထီ ဆိဂ္ဂလံ သောဗ္ဘံ, သစ္ဆိဒ္ဒေ သုသိရံ တိသု;

ထိယံ တု ကာသု အာဝါဋော, သပ္ပရာဇာ တု ဝါသုကီ.

中空(susi)为阴性，孔穴(chiggalaṃ)、坑洞(sobbhaṃ)；有孔的(sacchidde)、中空的(susiraṃ)用于三性；坑(kāsu)、穴(āvāṭo)为阴性；蛇王(sapparājā)亦名婆苏吉(vāsukī)。

၆၅၁.

651.

အနန္တော နာဂရာဇာ ထ, ဝါဟသော’ဇဂရော ဘဝေ;

ဂေါနသော တု တိလိစ္ဆော ထ,ဒေဍ္ဍုဘော ရာဇုလော ဘဝေ.

阿难陀(Ananto)是龙王(nāgarājā)；瓦哈索(vāhaso)亦名巨蟒(ajagaro)；戈那索(gonaso)亦名提利乔蛇(tiliccho)；德杜婆(deḍḍubho)亦名拉朱罗蛇(rājulo)。

၆၅၂.

652.

ကမ္ဗလော’ဿတရော မေရု, ပါဒေ နာဂါထ ဓမ္မနီ;

သိလုတ္တော ဃရသပ္ပော ထ, နီလသပ္ပော သိလာဘု စ.

坎巴罗(Kambalo)、阿萨塔罗(Assataro)、弥楼(Meru)、帕德(pāde)皆是那伽(nāgā)；达摩尼蛇(dhammanī)；西鲁托蛇(silutto)亦名家蛇(gharasappo)；青蛇(nīlasappo)亦名西拉布蛇(silābhu)。

၆၅၃.

653.

အာသိဝိသော ဘုဇင်္ဂေါ’ဟိ, ဘုဇဂေါ စ ဘုဇင်္ဂမော;

သရီသပေါ ဖဏီ သပ္ပာ, လဂဒ္ဒါ ဘောဂိ ပန္နဂါ.

毒牙蛇(āsiviso)、蛇(bhujaṅgo)、蛇(ahi)、蛇(bhujago)、曲行者(bhujaṅgamo)；爬行者(sarīsapo)、有兜帽者(phaṇī)、蛇(sappā)、拉伽达蛇(lagaddā)、有盘曲身体者(bhogi)、胸行者(pannagā)。

၆၅၄.

654.

ဒွိဇိဝှော ဥရဂေါ ဝါဠော, ဒီဃော စ ဒီဃပိဋ္ဌိကော;

ပါဒူဒရော ဝိသဓရော, ဘောဂေါ တု ဖဏိနော တနု.

二舌者(dvijivho)、胸行者(urago)、猛兽(vāḷo)；长者(dīgho)、长背者(dīghapiṭṭhiko)；腹行者(pādūdaro)、持毒者(visadharo)；蛇身(bhogo)亦名有兜帽之蛇的身体(phaṇino tanu)。

၆၅၅.

655.

အာသီ’တ္ထီ [Pg.55] သပ္ပဒါဌာ ထ, နိမ္မောကော ကဉ္စုကော သမာ;

ဝိသံ တွ’နိတ္ထီ ဂရဠံ, တဗ္ဘေဒါ ဝါ ဟလာဟလော.

毒牙(āsī)为阴性，亦名蛇牙(sappadāṭhā)；蛇蜕(nimmoko)与蛇皮(kañcuko)同义；毒(visaṃ)为中性，亦名毒药(garaḷaṃ)；其一种类(tabbhedā)为哈拉哈拉毒(halāhalo)。

၆၅၆.

656.

ကာဠကူဋာဒယော စာထ, ဝါဠဂ္ဂါတျ’ဟိတုဏ္ဍိကော;

亦有黑峰毒(kāḷakūṭādayo)等；捕蛇者(vāḷaggāhī)亦名弄蛇者(ahituṇḍiko)。

၆၅၇.

657.

နိရယော ဒုဂ္ဂတိ’တ္ထီ စ, နရကော, သော မဟာ’ဋ္ဌဓာ;

သဉ္ဇီဝေါ ကာဠသုတ္တော စ, မဟာရောရုဝ ရောရုဝါ;

ပတာပနော အဝီစိ’တ္ထီ, သံဃာတော တာပနော ဣတိ.

地狱(nirayo)亦名恶趣(duggati)（此词为阴性），亦名那落迦(narako)；彼有八大类：等活(sañjīvo)、黑绳(kāḷasutto)、众合(saṅghāto)、叫唤(roruvā)、大叫唤(mahāroruva)、炎热(tāpano)、大炎热(patāpano)、无间(avīci)（此词为阴性）。

၆၅၈.

658.

ထိယံ ဝေတရဏီ လောဟ, ကုမ္ဘီ တတ္ထ ဇလာသယာ;

ကာရဏိကော နိရယပေါ,နေရယိကော တု နာရကော.

鞞多罗尼河(vetaraṇī)与铁锅(lohakumbhī)是地狱中的水域(jalāsayā)，此二词为阴性；拷问者(kāraṇiko)亦名狱卒(nirayapo)；地狱众生(nerayiko)亦名那落迦众生(nārako)。

၆၅၉.

659.

အဏ္ဏဝေါ သာဂရော သိန္ဓု, သမုဒ္ဒေါ ရတနာကရော;

ဇလနိဈု’ ဒဓိ, တဿ, ဘေဒါ ခီရဏ္ဏဝါဒယော.

海洋(aṇṇavo)、大海(sāgaro)、大海(sindhu)、大海(samuddo)、宝藏(ratanākaro)、水藏(jalanidhi)、大海(udadhi)皆为海洋的异名；其种类有乳海(khīraṇṇavādayo)等。

၆၆၀.

660.

ဝေလာ’ဿ ကူလဒေသော ထ,အာဝဋ္ဋော သလိလဗ္ဘမော;

ထေဝေါ တု ဗိန္ဒု ဖုသိတံ, ဘမော တု ဇလနိဂ္ဂမော.

其岸(assa velā)亦名岸边地(kūladeso)；漩涡(āvaṭṭo)亦名水涡(salilabbhamo)；水滴(thevo)亦名点(bindu)、滴(phusitaṃ)；泉(bhamo)亦名水的出口(jalaniggamo)。

၆၆၁.

661.

အာပေါ ပယော ဇလံ ဝါရိ, ပါနီယံ သလိလံ ဒကံ;

အဏ္ဏော နီရံ ဝနံ ဝါလံ, တောယံ အမ္ဗု’ဒကဉ္စ ကံ.

水(āpo)、水(payo)、水(jalaṃ)、水(vāri)、饮用水(pānīyaṃ)、水(salilaṃ)、水(dakaṃ)、水(aṇṇo)、水(nīraṃ)、水(vanaṃ)、水(vālaṃ)、水(toyaṃ)、水(ambu)、水(udakaṃ)、水(kaṃ)皆为水的异名。

၆၆၂.

662.

တရင်္ဂေါ စ တထာ ဘင်္ဂေါ, ဦမိ ဝီစိ ပုမိတ္ထိယံ;

ဥလ္လောလော တု စ ကလ္လောလော, မဟာဝီစီသု ကထျတေ.

波浪(taraṅgo)亦名碎浪(bhaṅgo)；波(ūmi)、浪(vīci)二词通阳性与阴性；巨浪(ullolo)亦名大浪(kallolo)，此二词用于形容大波浪。

၆၆၃.

663.

ဇမ္ဗာလော ကလလံ ပင်္ကော, စိက္ခလ္လံ ကဒ္ဒမော ပျထ;

ပုလိနံ ဝါလုကာ ဝဏ္ဏု, မရူ’ရု သိကတာ ဘဝေ.

泥(jambālo)、泥浆(kalalaṃ)、淤泥(paṅko)、泥泞(cikkhallaṃ)、泥土(kaddamo)皆为泥的异名；沙洲(pulinaṃ)、沙(vālukā)、沙(vaṇṇu)、沙地(marū)、沙(sikatā)皆为沙的异名。

၆၆၄.

664.

အန္တရီပဉ္စ ဒီပေါ ဝါ, ဇလမဇ္ဈဂတံ ထလံ;

တီရံ တု ကူလံ ရောဓဉ္စ, ပတီရဉ္စ တဋံ တိသု.

岛屿(antarīpañca)亦名洲(dīpo)，是水中央的陆地(jalamajjhagataṃ thalaṃ)；岸(tīraṃ)、岸(kūlaṃ)、堤岸(rodhañca)、对岸(patīrañca)、岸(taṭaṃ)，此五词通用于三性。

၆၆၅.

665.

ပါရံ ပရမှိ တီရမှိ, ဩရံ တွ’ပါရ မုစ္စတေ;

ဥဠုမ္ပော တု ပ္လဝေါ ကုလ္လော, တရော စ ပစ္စရီ’တ္ထိယံ.

彼岸(pāraṃ)即是远岸(paraṃ tīraṃ)，此岸(oraṃ)亦名近岸(apāraṃ)；木筏(uḷumpo)、浮舟(plavo)、木筏(kullo)、渡船(taro)；渡船(paccarī)为阴性。

၆၆၆.

666.

တရဏီ တရိ နာဝါ စ, ကူပကော တု စ ကုမ္ဘကံ;

ပစ္ဆာဗန္ဓော ဂေါဋဝိသော, ကဏ္ဏဓာရော တု နာဝိကော.

船(taraṇī)、船(tari)、船(nāvā)皆为船的异名；桅杆(kūpako)亦名桅杆(kumbhakaṃ)；船尾绳(pacchābandho)亦名系船绳(goṭaviso)；舵手(kaṇṇadhāro)亦名水手(nāviko)。

၆၆၇.

667.

အရိတ္တံ ကေနိပါတော ထ,ပေါတဝါဟော နိယာမကော;

သံယတ္တိကာ တု နာဝါယ, ဝါဏိဇ္ဇမာစရန္တိ ယေ.

桨(arittaṃ)亦名船桨(kenipāto)；船长(potavāho)亦名舵手(niyāmako)；海商(saṃyattikā)是指那些乘船经商的人。

၆၆၈.

668.

နာဝါယ’င်္ဂါ’ [Pg.56] လင်္ကာရော စ, ဝဋာကာရော ဖိယာဒယော;

ပေါတော ပဝဟနံ ဝုတ္တံ, ဒေါဏိ တွိ’တ္ထီ တထာ’မ္ဗဏံ.

船的部件(nāvāyaṅgā)、装饰(alaṅkāro)、圆形物(vaṭākāro)、桨(phiyādayo)等；船(poto)亦称载具(pavahanaṃ)；独木舟(doṇi)与小舟(ambaṇaṃ)为阴性。

၆၆၉.

669.

ဂဘီရ နိန္န ဂမ္ဘီရာ, ထော တ္တာနံ တဗ္ဗိပက္ခကေ;

အဂါဓံ တွ’တလမ္ဖဿံ, အနစ္ဆော ကလုသာ’ဝိလာ.

深(gabhīra)、低(ninna)、深(gambhīrā)；浅(uttānaṃ)是其反义词；无底(agādhaṃ)亦名深不可测(atalamphassaṃ)；不清澈(anaccho)、浑浊(kalusā)、污浊(āvilā)。

၆၇၀.

670.

အစ္ဆော ပသန္နော ဝိမလော, ဂဘီရပ္ပဘုတီ တိသု;

ဓီဝရော မစ္ဆိကော မစ္ဆ, ဗန္ဓ ကေဝဋ္ဋ ဇာလိကာ.

清澈(accho)、澄净(pasanno)、无垢(vimalo)；深(gabhīra)等词通用于三性；渔夫(dhīvaro)、渔夫(macchiko)、捕鱼者(macchabandha)、渔夫(kevaṭṭa)、渔网者(jālikā)皆为渔夫的异名。

၆၇၁.

671.

မစ္ဆော မီနော ဇလစရော, ပုထုလောမော’မ္ဗုဇော ဈသော;

ရောဟိတော မဂ္ဂုရော သိင်္ဂီ, ဗလဇော မုဉ္ဇ ပါဝုသာ.

鱼(maccho)、鱼(mīno)、水行者(jalacaro)、宽鳞者(puthulomo)、水生者(ambujo)、大鱼(jhaso)皆为鱼的异名；其中有：Rohita鱼(rohito)、鲶鱼(magguro)、Siṅgī鱼(siṅgī)、Balaja鱼(balajo)、Muñja鱼(muñja)、Pāvusa鱼(pāvusā)。

၆၇၂.

672.

သတ္တဝင်္ကော သဝင်္ကော စ, နဠမီနော စ ဂဏ္ဍကော;

သုသုကာ သဖရီ မစ္ဆ, ပ္ပဘေဒါ မကရာဒယော.

七弯鱼(sattavaṅko)、弯鱼(savaṅko)、芦苇鱼(naḷamīno)、Ganda鱼(gaṇḍako)、海豚(susukā)、闪光鱼(sapharī)、摩羯(makarādayo)等皆是鱼的种类。

၆၇၃.

673.

မဟာမစ္ဆာ တိမိ တိမိ, င်္ဂလော တိမိရပိင်္ဂလော;

အာနန္ဒော တိမိနန္ဒော စ, အဇ္ဈာရောဟော မဟာတိမိ.

大鱼(mahāmacchā)有：提弥(timi)、提米伽罗(timiṅgalo)、提米罗频伽罗(timirapiṅgalo)、阿难陀(ānando)、提米难陀(timinando)、阿阇罗诃(ajjhāroho)、大提弥(mahātimi)。

၆၇၄.

674.

ပါသာဏမစ္ဆော ပါဌီနော, ဝင်္ကော တု ဗဠိသော ဘဝေ;

သုသုမာရော တု ကုမ္ဘီလော,နက္ကော ကုမ္မော တု ကစ္ဆပေါ.

石鱼(pāsāṇamaccho)亦名Pāṭhīna鱼(pāṭhīno)；鱼钩(vaṅko)亦名鱼钩(baḷiso)；鳄鱼(susumāro)亦名鳄鱼(kumbhīlo)；鳄鱼(nakko)、龟(kummo)、鳖(kacchapo)。

၆၇၅.

675.

ကက္ကဋကော ကုဠီရော စ, ဇလူကာ တု စ ရတ္တပါ;

မဏ္ဍူကော ဒဒ္ဒုရော ဘေကော;

ဂဏ္ဍုပ္ပာဒေါ မဟီလတာ.

螃蟹(kakkaṭako)亦名螃蟹(kuḷīro)；水蛭(jalūkā)亦名吸血者(rattapā)；青蛙(maṇḍūko)、青蛙(dadduro)、青蛙(bheko)；蚯蚓(gaṇḍuppādo)亦名地藤(mahīlatā)。

၆၇၆.

676.

အထ သိပ္ပီ စ သုတ္တိ’တ္ထီ, သင်္ခေ တု ကမ္ဗု’နိတ္ထိယံ;

ခုဒ္ဒသင်္ချေ သင်္ခနခေါ, ဇလသုတ္တိ စ သမ္ဗုကော.

其次，珍珠贝(sippī)与牡蛎(sutti)为阴性；海螺(saṅkhe)与螺壳(kambu)为中性；小海螺(khuddasaṅkhye)亦名螺钉(saṅkhanakho)；水贝(jalasutti)亦名蜗牛(sambuko)。

၆၇၇.

677.

ဇလာသယော ဇလာဓာရော, ဂမ္ဘီရော ရဟဒေါ ထ စ;

ဥဒပါနော ပါနကူပေါ, ခါတံ ပေါက္ခရဏီ’တ္ထိယံ.

水库(jalāsayo)、水藏(jalādhāro)、深渊(gambhīro)、湖(rahado)皆为水库的异名；水井(udapāno)亦名饮水井(pānakūpo)；池塘(khātaṃ)；莲池(pokkharaṇī)为阴性。

၆၇၈.

678.

တဠာကော စ သရော’နိတ္ထီ, ဝါပီ စ သရသီ’တ္ထိယံ;

ဒဟော’မ္ဗုဇာကရော စာထ, ပလ္လလံ ခုဒ္ဒကော သရော.

池塘(taḷāka)、湖(sara)为非女性；大池(vāpī)、大湖(sarasī)为女性；深湖(daha)、莲池(ambujākara)；沼池(pallala)为小湖。

၆၇၉.

679.

အနောတတ္တော တထာ ကဏ္ဏ, မုဏ္ဍော စ ရထကာရကော;

ဆဒ္ဒန္တော စ ကုဏာလော စ, ဝုတ္တာ မန္ဒာကိနီ’တ္ထိယံ.

阿耨达池(Anotatta)、盖耳湖(Kaṇṇamuṇḍa)、车匠湖(Rathakāraka)、六牙湖(Chaddanta)与俱那罗湖(Kuṇāla)；以及曼达基尼(Mandākinī)，此词为女性。

၆၈၀.

680.

တထာ သီဟပ္ပပါတောတိ, ဧတေ သတ္တ မဟာသရာ;

အာဟာဝေါ တု နိပါနဉ္စာ, ခါတံ တု ဒေဝခါတကံ.

以及狮子跃(Sīhappapāta)，此为七大湖。水槽(āhāva)、饮水处(nipāna)；人工池(khāta)、天然池(devakhātaka)。

၆၈၁.

681.

သဝန္တီ [Pg.57] နိန္နဂါ သိန္ဓု, သရိတာ အာပဂါ နဒီ;

ဘာဂီရထီ တု ဂင်္ဂါ ထ, သမ္ဘေဒေါ သိန္ဓုသင်္ဂမော.

流(savantī)、低行者(ninnagā)、河(sindhu)、川(saritā)、水(āpagā)、江(nadī)皆为河流；跋吉罗替(Bhāgīrathī)即恒河(Gaṅgā)；汇流处(sambheda)亦称河流交汇处(sindhusaṅgama)。

၆၈၂.

682.

ဂင်္ဂါ’စိရဝတီ စေဝ, ယမုနာ သရဘူ (သရဗူ ) မဟီ;

ဣမာ မဟာနဒီ ပဉ္စ, စန္ဒဘာဂါ သရဿတီ.

恒河(Gaṅgā)、阿夷罗跋提河(Aciravatī)、亚穆纳河(Yamunā)、萨拉布河(Sarabhū)与摩希河(Mahī)，此为五大河；以及月分河(Candabhāgā)与萨拉洒蒂河(Sarassatī)。

၆၈၃.

683.

နေရဉ္ဇရာ စ ကာဝေရီ, နမ္မဒါဒီ စ နိန္နဂါ;

ဝါရိမဂ္ဂေါ ပဏာလီ’တ္ထီ, ပုမေ စန္ဒနိကာ တု စ.

尼连禅河(Nerañjarā)、迦维利河(Kāverī)、讷尔默河(Nammadā)等皆为河流(ninnagā)；水道(vārimagga)、水渠(paṇālī)为女性；而小运河(candanikā)为男性。

၆၈၄.

684.

ဇမ္ဗာလီ ဩလိဂလ္လော စ, ဂါမဒွါရမှိ ကာသုယံ;

သရောရုဟံ သတပတ္တံ, အရဝိန္ဒဉ္စ ဝါရိဇံ.

泥塘(jambālī)、污水池(oligalla)，以及村门口的沟渠(kāsu)；湖生(saroruha)、百瓣(satapatta)、阿罗频陀(aravinda)、水生(vārija)皆指莲花。

၆၈၅.

685.

အနိတ္ထီ ပဒုမံ ပင်္ကေ, ရုဟံ နလိန ပေါက္ခရံ;

မုဠာလပုပ္ဖံ ကမလံ, ဘိသပုပ္ဖံ ကုသေသယံ.

莲花(paduma)为非女性；泥生(paṅkeruha)、莲(nalina)、莲花(pokkhara)、根花(muḷālapuppha)、莲(kamala)、茎花(bhisapuppha)、水生(kusesaya)皆为莲花之异名。

၆၈၆.

686.

ပုဏ္ဍရီကံ သိတံ, ရတ္တံ, ကောကနဒံ ကောကာသကော;

ကိဉ္ဇက္ခော ကေသရော နိတ္ထီ, ဒဏ္ဍော တု နာလ မုစ္စတေ.

白莲(puṇḍarīka)为白色(sita)莲花；红莲(kokanada)与(kokāsaka)为红色(ratta)莲花；花丝(kiñjakkha)、花蕊(kesara)为非女性；其茎(daṇḍa)则称为柄(nāḷa)。

၆၈၇.

687.

ဘိသံ မုဠာလော နိတ္ထီ စ, ဗီဇကောသော တု ကဏ္ဏိကာ;

ပဒုမာဒိသမူဟေ တု, ဘဝေ သဏ္ဍမနိတ္ထိယံ.

莲藕(bhisa)、莲茎(muḷāla)为非女性；莲房(bījakosa)、莲蓬(kaṇṇikā)；莲花等之群集，则为莲丛(saṇḍa)，其为非女性。

၆၈၈.

688.

ဥပ္ပလံ ကုဝလယဉ္စ, နီလံ တွိ’န္ဒီဝရံ သိယာ;

သေတေတု ကုမုဒဉ္စဿ, ကန္ဒော သာလူက မုစ္စတေ.

青莲(uppala)、睡莲(kuvalaya)；其蓝色者为青莲(indīvara)；其白色者为白莲(kumuda)；其根茎(kanda)称为块茎(sālūka)。

၆၈၉.

689.

သောဂန္ဓိကံ ကလ္လဟာရံ, ဒကသီတလိကံ ပျထ;

သေဝါလော နီလိကာ စာထ, ဘိသိနျ’မ္ဗုဇိနီ ဘဝေ.

香睡莲(sogandhika)、白睡莲(kallahāra)，亦名水青苔(dakasītalika)；水藻(sevāla)、青苔(nīlikā)；莲池(bhisinī)亦名莲塘(ambujinī)。

၆၉၀. သေဝါလာ တိလဗီဇဉ္စ, သင်္ခေ စ ပဏကာဒယောတိ.

690. 水藻(sevāla)、芝麻(tilabīja)，以及贝壳(saṅkha)、浮萍(paṇaka)等。

ဣတိ ပါတာလဝဂ္ဂေါ.

地底品终。

ဘူကဏ္ဍော ဒုတိယော.

地篇第二。

၃. သာမညကဏ္ဍ

3. 总说篇

၁. ဝိသေသျာဓီနဝဂ္ဂ

1. 依所饰品

၆၉၁.

691.

ဝိသေသျာဓီန သံကိဏ္ဏာ, နေကတ္ထေဟျ’ဗျယေဟိ စ;

သာ’င်္ဂေါ’ပါင်္ဂေဟိ ကထျန္တေ, ကဏ္ဍေ ဝဂ္ဂါ ဣဟ က္ကမာ.

于此篇中，依序讲述依所饰品(visesyādhīna)、杂品(saṃkiṇṇa)、多义品(anekattha)与不变品(abyaya)，及其支分。

၆၉၂.

692.

ဂုဏဒဗ္ဗကြိယာသဒ္ဒါ, [Pg.58] သိယုံ သဗ္ဗေ ဝိသေသနာ;

ဝိသေသျာဓီနဘာဝေန, ဝိသေသျသမလိင်္ဂိနော.

品质(guṇa)、实体(dabba)、行为(kriyā)之词，皆可为能饰词(visesana)；因其依于所饰词(visesya)，故其性与所饰词相同。

၆၉၃.

693.

သောဘနံ ရုစိရံ သာဓု, မနုညံ စာရု သုန္ဒရံ;

ဝဂ္ဂု မနောရမံ ကန္တံ, ဟာရီ မဉ္ဇု စ ပေသလံ.

美好(sobhana)、悦意(rucira)、善(sādhu)、可爱(manuñña)、优美(cāru)、庄严(sundara)；和雅(vaggu)、娱心(manorama)、可爱(kanta)、迷人(hārī)、柔和(mañju)、雅致(pesala)。

၆၉၄.

694.

ဘဒ္ဒံ ဝါမဉ္စ ကလျာဏံ, မနာပံ လဒ္ဓကံ သုဘံ;

ဥတ္တမော ပဝရော ဇေဋ္ဌော, ပမုခါ’နုတ္တရော ဝရော.

贤善(bhadda)、美好(vāma)、吉祥(kalyāṇa)、适意(manāpa)、可爱(laddhaka)、净善(subha)；最上(uttama)、殊胜(pavara)、最长(jeṭṭha)、为首(pamukha)、无上(anuttara)、最妙(vara)。

၆၉၅.

695.

မုချော ပဓာနံ ပါမောက္ခော, ပရ မဂ္ဂည မုတ္တရံ;

ပဏီတံ ပရမံ သေယျော, ဂါမဏီ သေဋ္ဌ သတ္တမာ.

主要(mukhya)、首要(padhāna)、卓越(pāmokkha)、至上(para)、知道者(maggañña)、更上(uttara)；殊胜(paṇīta)、最上(parama)、更佳(seyya)、领导者(gāmaṇī)、最胜(seṭṭha)、贤善者(sattama)。

၆၉၆.

696.

ဝိသိဋ္ဌာ’ရိယ နာဂေ’ကော, သဘဂ္ဂါ မောက္ခ ပုင်္ဂဝါ;

သီဟ ကုဉ္ဇရ သဒ္ဒူလာ, ဒီ တု သမာသဂါ ပုမေ.

殊胜(visiṭṭha)、圣(ariya)、龙象(nāga)、一(eka)；众中之首(sabhagga)、首(mokkha)、牛王(puṅgava)；狮(sīha)、象(kuñjara)、虎(saddūla)等词，若用于复合词末，则该复合词为男性。

၆၉၇.

697.

စိတ္တ’က္ခိ ပီတိဇနန, မဗျာသေက မသေစနံ;

ဣဋ္ဌံ တု သုဘဂံ ဟဇ္ဇံ, ဒယိတံ ဝလ္လဘံ ပိယံ.

悦心目(cittakkhi)、生喜(pītijanana)、无染(abyāseka)、完美(asecana)；可爱(iṭṭha)、幸运(subhaga)、悦意(hajja)、所爱(dayita)、珍爱(vallabha)、亲爱(piya)。

၆၉၈.

698.

တုစ္ဆဉ္စ ရိတ္တကံ သုညံ, အထာ’သာရဉ္စ ဖေဂ္ဂု စ;

မေဇ္ဈံ ပူတံ ပဝိတ္တော ထ, အဝိရဒ္ဓေါ အပဏ္ဏကော.

空(tuccha)、空虚(rittaka)、空无(suñña)，以及无实质(asāra)、无核心(pheggu)；清净(mejjha)、纯净(pūta)、神圣(pavitra)，以及无误(aviraddha)、确定(apaṇṇaka)。

၆၉၉.

699.

ဥက္ကဋ္ဌော စ ပကဋ္ဌော ထ, နိဟီနော ဟီန လာမကာ;

ပတိကိဋ္ဌံ နိကိဋ္ဌဉ္စ, ဣတ္တရာ’ဝဇ္ဇ ကုစ္ဆိတာ.

卓越(ukkaṭṭha)、优越(pakaṭṭha)；以及卑劣(nihīna)、低贱(hīna)、鄙陋(lāmaka)；可鄙(patikiṭṭha)、下贱(nikiṭṭha)，以及短暂(ittara)、有过(avajja)、可憎(kucchita)。

၇၀၀.

700.

အဓမော’မက ဂါရယှာ,မလီနော တု မလီမသော;

ဗြဟာ မဟန္တံ ဝိပုလံ, ဝိသာလံ ပုထုလံ ပုထု.

最下(adhama)、卑劣(omaka)、可鄙(gārayha)；污秽(malīna)、垢染(malīmasa)；广大(brahā)、巨大(mahanta)、宽广(vipula)、辽阔(visāla)、宽阔(puthula)、广(puthu)。

၇၀၁.

701.

ဂရု’ရု ဝိတ္ထိဏ္ဏ မထော, ပီနံ ထူလဉ္စ ပီဝရံ;

ထုလ္လဉ္စ ဝဌရဉ္စာ ထ, အာစိတံ နိစိတံ ဘဝေ.

沉重(garu)、宽大(uru)、广阔(vitthiṇṇa)；以及肥胖(pīna)、粗大(thūla)、丰满(pīvara)；粗壮(thulla)、厚实(vaṭhara)；以及堆积(ācita)、积聚(nicita)。

၇၀၂.

702.

သဗ္ဗံ သမတ္တ မခိလံ, နိခိလံ သကလံ တထာ;

နိဿေသံ ကသိဏာ’သေသံ, သမဂ္ဂဉ္စ အနူနကံ,

一切(sabba)、完全(samatta)、无缺(akhila)、全体(nikhila)、全部(sakala)；无余(nissesa)、遍(kasiṇa)、无余(asesa)、完整(samagga)、无缺(anūnaka)。

၇၀၃.

703.

ဘူရိ ပဟုတံ ပစုရံ, ဘိယျော သမ္ဗဟုလံ ဗဟု;

ယေဘုယျံ ဗဟုလံ စာထ, ဗာဟိရံ ပရိဗာဟိရံ.

众多(bhūri)、丰富(pahuta)、充裕(pacura)、更(bhiyyo)、甚多(sambahula)、多(bahu)；大多(yebhuyya)、丰富(bahula)；以及外部(bāhira)、外在(paribāhira)。

၇၀၄.

704.

ပရောသတာဒီ တေ, ယေသံ, ပရံ မတ္တံ သတာဒိတော;

ပရိတ္တံ သုခုမံ ခုဒ္ဒံ, ထောက မပ္ပံ ကိသံ တနု.

百余等，其限度超过百；微小、细微、微不足道、少量、少许、瘦弱、纤细。

၇၀၅.

705.

စုလ္လံ မတ္တေ’တ္ထိယံ လေသ,လဝါ’ဏုဟိ ကဏော ပုမေ;

သမီပံ နိကဋာ’သန္နော, ပကဋ္ဌာ’ဘျာသ သန္တိကံ.

微小，少量（阴性），些微；微滴，微尘，微粒（阳性）；邻近，靠近，接近，附近，近旁。

၇၀၆.

706.

အဝိဒူရဉ္စ [Pg.59] သာမန္တံ, သန္နိကဋ္ဌ မုပန္တိကံ;

သကာသံ အန္တိကံ ဉတ္တံ, ဒူရံ တု ဝိပ္ပကဋ္ဌကံ.

不远、邻近、极近、靠近；在旁、附近、近处；远则为遥远。

၇၀၇.

707.

နိရန္တရံ ဃနံ သန္ဒံ, ဝိရဠံ ပေလဝံ တနု;

အထာ ယတံ ဒီဃ မထော, နိတ္တလံ ဝဋ္ဋ ဝဋ္ဋုလံ.

连续、稠密、浓密；稀疏、柔软、纤细；又，伸展、长；又，浑圆、圆形、圆球形。

၇၀၈.

708.

ဥစ္စော တု ဥန္နတော တုင်္ဂေါ, ဥဒဂ္ဂေါ စေဝ ဥစ္ဆိတော;

နီစော ရဿော ဝါမနော ထ, အဇိမှော ပဂုဏော ဥဇု.

高、隆起、高耸、高昂、高举；低、短、矮小；又，不曲、端正、正直。

၇၀၉.

709.

အဠာရံ ဝေလ္လိတံ ဝင်္ကံ, ကုဋိလံ ဇိမှ ကုဉ္စိတံ;

ဓုဝေါ စ သဿတော နိစ္စော, သဒါတန သနန္တနာ.

弯曲、卷曲、歪斜、弯曲、歪曲、蜷曲；又，固定、永恒、常住、永久、恒久。

၇၁၀.

710.

ကူဋဋ္ဌော တွေ’ကရူပေန, ကာလဗျာပီ ပကာသိတော;

လဟု သလ္လဟုကံ စာထ, သင်္ချာတံ ဂဏိတံ မိတံ.

住于顶峰者，以一相、遍及时间而显现；又，轻、甚轻；以及，已数、已算、已量。

၇၁၁.

711.

တိဏှံ တု တိခိဏံ တိဗ္ဗံ, စဏ္ဍံ ဥဂ္ဂံ ခရံ ဘဝေ;

ဇင်္ဂမဉ္စ စရဉ္စေဝ, တသံ ဉေယျံ စရာစရံ.

锐利、尖锐、强烈、凶猛、猛烈、粗糙；移动、行走、动摇；应知有动与不动。

၇၁၂.

712.

ကမ္ပနံ စလနံ စာထ, အတိရိတ္တော တထာ’ဓိကော;

ထာဝရော ဇင်္ဂမာ အညော, လောလံ တု စဉ္စလံ စလံ.

颤动、移动；以及，过剩、额外；不动者异于移动者；轻浮、摇摆、动摇。

၇၁၃.

713.

တရလဉ္စ ပုရာဏော တု, ပုရာတန သနန္တနာ;

စိရန္တနော ထ ပစ္စဂ္ဃော, နူတနော’ဘိနဝေါ နဝေါ.

摇动；又，古老、古旧、恒久、久远；又，崭新、新近、簇新、新。

၇၁၄.

714.

ကုရူရံ ကဌိနံ ဒဠှံ, နိဋ္ဌုရံ ကက္ခဠံ ဘဝေ;

အနိတ္ထျ’န္တော ပရိယန္တော, ပန္တော စ ပစ္ဆိမ’န္တိမာ.

残酷、坚硬、牢固、粗暴、粗糙；终点（中性）、界限、边缘；又，最后、最终。

၇၁၅.

715.

ဇိဃညံ စရိမံ ပုဗ္ဗံ, တွ’ဂ္ဂံ ပဌမ မာဒိ သော;

ပတိရူပေါ နုစ္ဆဝိကံ, အထ မောဃံ နိရတ္ထကံ.

最低劣、最后；又，最初、最上、第一、开端；相称、不相称；又，徒劳、无意义。

၇၁၆.

716.

ဗျတ္တံ ပုဋ ဉ္စ မုဒု တု, သုကုမာရဉ္စ ကောမလံ;

ပစ္စက္ခံ ဣန္ဒြိယဂ္ဂယှံ, အပစ္စက္ခံ အတိန္ဒြိယံ.

显明、清晰；又，柔软、柔嫩、娇嫩；现前、感官可取；不现前、超感官。

၇၁၇.

717.

ဣတရာ’ညတရော ဧကော, အညော ဗဟုဝိဓော တု စ;

နာနာရူပေါ စ ဝိဝိဓော, အဗာဓံ တု နိရဂ္ဂလံ.

另一、某一、一；其他；又，多种多样、形色各异、各色各样；又，无障碍、无阻碍。

၇၁၈.

718.

အထေ’ကာကီ စ ဧကစ္စော, ဧကော စ ဧကကော သမာ;

သာဓာရဏဉ္စ သာမညံ, သမ္ဗာဓော တု စ သံကဋံ.

又，独行、某一、一、单独；共同、一般；又，拥挤、狭窄。

၇၁၉.

719.

ဝါမံ ကဠေဝရံ သဗျံ;

အပသဗျံ တု ဒက္ခိဏံ;

ပဋိကူလံ တွ’ပသဗျံ, ဂဟနံ ကလိလံ သမာ.

左、非右、左；右、南；厌恶、相反；稠密、密集。

၇၂၀.

720.

ဥစ္စာဝစံ [Pg.60] ဗဟုဘေဒံ, သံကိဏ္ဏာ’ ကိဏ္ဏ သံကုလာ;

ကတဟတ္ထော စ ကုသလော, ပဝီဏာ’ဘိည သိက္ခိတာ.

高低、多种多样；混杂、拥挤、混乱；熟练、善巧、精通、博学、受训。

၇၂၁.

721.

နိပုဏော စ ပဋု ဆေကော, စာတုရော ဒက္ခ ပေသလာ;

ဗာလော ဒတ္တု ဇလော မူဠှော, မန္ဒော ဝိညူ စ ဗာလိသော.

灵巧、敏锐、精巧、聪慧、熟练、温和；愚痴、愚笨、愚蠢、迷惑、迟钝、无智、愚昧。

၇၂၂.

722.

ပုညဝါ သုကတီ ဓညော, မဟုဿာဟော မဟာဓိတိ;

မဟာတဏှော မဟိစ္ဆော ထ, ဟဒယီ ဟဒယာလု စ.

有福者、善行者、幸运者；大精进、大决心；大贪爱、大欲求；有心、慈悲。

၇၂၃.

723.

သုမနော ဟဋ္ဌစိတ္တော ထ, ဒုမ္မနော ဝိမနော ပျထ;

ဝဒါနိယော ဝဒညူ စ, ဒါနသောဏ္ဍော ဗဟုပ္ပဒေါ.

心悦、心欢喜；又，心忧、心不悦；又，慷慨、大方、好施、多施。

၇၂၄.

724.

ချာတော ပတီတော ပညာတော,ဘိညာတော ပထိတော သုတော,ဝိဿုတော ဝိဒိတော စေဝ, ပသိဒ္ဓေါ ပါကဋော ဘဝေ.

闻名、知名、周知、博闻、著名、听闻、声名远播、知晓、显赫、显明。

၇၂၅.

725.

ဣဿရော နာယကော သာမီ, ပတီ’သာ’ဓိပတီ ပဘူ;

အယျာ’ဓိပါ’ဓိဘူ နေတာ,ဣဗ္ဘော တွ’ဍ္ဎော တထာ ဓနီ.

主宰、领导者、主人、主、君、统治者、尊主；尊者、统治者、征服者、引导者；富裕、富有、有财。

၇၂၆.

726.

ဒါနာရဟော ဒက္ခိဏေယျော, သိနိဒ္ဓေါ တု စ ဝစ္ဆလော;

ပရိက္ခကော ကာရဏိကော,အာသတ္တော တု စ တပ္ပရော.

应受供养、应受布施；又，慈爱、亲爱；审查者、调查者；又，执着、专注。

၇၂၇.

727.

ကာရုဏိကော ဒယာလုပိ, သူရတော ဥဿုကော တု စ;

ဣဋ္ဌတ္ထေ ဥယျုတော စာထ, ဒီဃသုတ္တော စိရကြိယော.

悲悯、慈悲；又，勇敢、热心；为所欲求而精进者；又，拖延、迟缓。

၇၂၈.

728.

ပရာဓီနော ပရာယတ္တော, အာယတ္တော တု စ သန္တကော;

ပရိဂ္ဂဟော အဓီနော စ, သစ္ဆန္ဒော တု စ သေရိနိ.

依他、属他；依赖、己有；所有、从属；又，自主、自由。

၇၂၉.

729.

အနိသမ္မကာရီ ဇမ္မော, အတိတဏှော တု လောလုပေါ;

ဂိဒ္ဓေါ တု လုဒ္ဓေါ လောလော ထ,ကုဏ္ဌော မန္ဒော ကြိယာသု ဟိ.

不审慎而行、卑劣；极贪爱、贪婪；贪着、贪婪、贪欲；又，迟钝、行动迟缓。

၇၃၀.

730.

ကာမယိတာ တု ကမိတာ, ကာမနော ကာမိ ကာမုကော;

သောဏ္ဍော မတ္တော ဝိဓေယျော တု,အဿဝေါ သုဗ္ဗစော သမာ.

爱欲者、欲求者、欲求、有欲、好欲；耽溺、沉醉；又，顺从、听话、善语。

၇၃၁.

731.

ပဂဗ္ဘော [Pg.61] ပဋိဘာယုတ္တော, ဘီသီလော ဘီရု ဘီရုကော;

အဓီရော ကာတရော စာထ,ဟိံသာသီလော စ ဃာတုကော.

大胆、具辩才；性情胆怯、胆怯、怯懦；不坚定、懦弱；又，性好伤害、杀戮者。

၇၃၂.

732.

ကောဓနော ရောသနော ကောပီ,စဏ္ဍော တွစ္စန္တကောဓနော;

သဟနော ခမနော ခန္တာ, တိတိက္ခဝါ စ ခန္တိမာ.

易怒、好嗔、忿怒；凶猛、极度愤怒；能忍受、能容忍、忍耐者；有忍耐、有耐心。

၇၃၃.

733.

သဒ္ဓါယုတ္တော တု သဒ္ဓါလု, ဓဇဝါ တု ဓဇာလု စ ;

နိဒ္ဒါလု နိဒ္ဒါသီလော ထ, ဘဿရော ဘာသုရော ဘဝေ.

具信、有信；有旗、有旗帜；又，嗜睡、习睡；光辉、灿烂。

၇၃၄.

734.

နဂ္ဂေါ ဒိဂမ္ဗရော’ဝတ္ထော, ဃသ္မရော တု စ ဘက္ခကော;

ဧဠမူဂေါ တု ဝတ္တုဉ္စ, သောတုံ စာ’ကုသလော ဘဝေ.

裸体者、空衣者、无衣者；贪食者、食者；喑哑者，以及不善言说、不善听闻者。

၇၃၅.

735.

မုခရော ဒုမ္မုခါ’ဗဒ္ဓ, မုခါ စာပ္ပိယဝါဒိနိ;

ဝါစာလော ဗဟုဂါရယှ, ဝစေ ဝတ္တာ တု သော ဝဒေါ.

饶舌者、恶口者、口不择言者、言语粗俗者；多言者、应受重呵者；善说者。

၇၃၆.

736.

နိဇော သကော အတ္တနိယော,ဝိမှယော’စ္ဆရိယ’ဗ္ဘုတော;

ဝိဟတ္ထော ဗျာကုလော စာထ,အာတတာယီ ဝဓုဒျတော.

自己的、自身的、自己的；惊奇、稀有、奇特；困惑、混乱；凶手、准备杀戮者。

၇၃၇.

737.

သီသစ္ဆေဇ္ဇမှိ ဝဇ္ဈော ထ, နိကတော စ သဌော’နုဇု;

သူစကော ပိသုဏော ကဏ္ဏေ,ဇပေါ ဓုတ္တော တု ဝဉ္စကော.

当斩首者、当处决者；欺诈者、狡猾者、不正直者；告密者、诽谤者、进谗者；无赖、骗子。

၇၃၈.

738.

အနိသမ္မ ဟိ ယော ကိစ္စံ, ပုရိသော ဝဓဗန္ဓနာဒိ မာစရတိ;

အဝိနိစ္ဆိတကာရိတ္တာ, သောခလု စပလောတိ ဝိညေယျော.

若人未审思而行事，如杀戮、系缚等，因其未加审察而为，当知彼实为轻率者。

၇၃၉.

739.

ခုဒ္ဒေါ ကဒရိယော ထဒ္ဓ, မစ္ဆရီ ကပဏော ပျထ;

အကိဉ္စနော ဒလိဒ္ဒေါ စ, ဒီနော နိဒ္ဓန ဒုဂ္ဂတာ.

卑劣者、悭吝者、顽固者；吝啬者、悲惨者；一无所有者、贫穷者；悲惨者、无财者、穷困者。

၇၄၀.

740.

အသမ္ဘာဝိတသမ္ပတ္တံ, ကာကတာလိယ မုစ္စတေ;

အထ ယာစနကော အတ္ထီ, ယာစကော စ ဝနိဗ္ဗကော.

意外的收获，被称为“乌鸦与棕榈果”般的巧合；此外，请求者、有求者、乞求者、行乞者。

၇၄၁.

741.

အဏ္ဍဇာ ပက္ခိသပ္ပာဒီ, နရာဒီ တု ဇလာဗုဇာ;

သေဒဇာ ကိမိဍံသာဒီ, ဒေဝါဒီ တွော’ ပပါတိကာ.

卵生者，如鸟、蛇等；胎生者，如人等；湿生者，如虫、蚊等；化生者，如诸天等。

၇၄၂.

742.

ဇဏ္ဏုတဂ္ဃော [Pg.62] ဇဏ္ဏုမတ္တော, ကပ္ပော တု ကိဉ္စိဒူနကေ;

အန္တဂ္ဂတံ ဘု ပရိယာ, ပန္န မန္တောဂဓော’ဂဓာ.

及膝深、及膝量；适当、稍欠；已入、已摄、已含；无底、甚深。

၇၄၃.

743.

ရာဓိတော သာဓိတော စာထ, နိပ္ပက္ကံ ကုထိတံ ဘဝေ;

အာပန္နော တွာ’ပဒပ္ပတ္တော, ဝိဝသော တွဝသော ဘဝေ.

已成办、已完成；过熟、腐烂；已陷入、已遭不幸；无自主、无力。

၇၄၄.

744.

နုဏ္ဏော နုတ္တာ’တ္တ, ခိတ္တာ စေ’, ရိတာ ဝိဒ္ဓါ ထ ကမ္ပိတော;

ဓူတော အာဓူတ စလိတာ, နိသိတံ တု စ တေဇိတံ.

已推、已逐、已苦、已抛；已动、已刺、已震；已摇、已抖、已动；已磨利、已磨快。

၇၄၅.

745.

ပတ္တဗ္ဗံ ဂမ္မ မာပဇ္ဇံ, ပက္ကံ ပရိဏတံ သမာ;

ဝေဌိတံ တု ဝလယိတံ, ရုဒ္ဓံ သံဝုတ မာဝုတံ.

应得、应行、应至；已熟、已圆熟；已缠绕、已环绕；已障碍、已关闭、已覆盖。

၇၄၆.

746.

ပရိက္ခိတ္တဉ္စ နိဝုတံ, ဝိသဋံ ဝိတ္ထတံ တတံ;

လိတ္တော တု ဒိဒ္ဓေါ ဂူဠှော တု,ဂုတ္တော ပုဋ္ဌော တု ပေါသိတော.

已围绕、已遮蔽；已散布、已扩展、已伸展；已涂抹、已涂上；已隐藏；已守护、已滋养、已养育。

၇၄၇.

747.

လဇ္ဇိတော ဟီဠိတော စာထ, သနိတံ ဓနိတံ ပျထ;

သန္ဒာနိတော သိတော ဗဒ္ဓေါ,ကီလိတော သံယတော ဘဝေ.

已羞愧、已轻蔑；已发声、已鸣响；已束缚、已系缚、已捆绑；已钉住、已克制。

၇၄၈.

748.

သိဒ္ဓေ နိပ္ဖန္န နိဗ္ဗတ္တာ, ဒါရိတေ ဘိန္န ဘေဒိတာ;

ဆန္နော တု ဆာဒိတေ စာထ, ဝိဒ္ဓေ ဆိဒ္ဒိတ ဝေဓိတာ.

已成就、已完成、已产生；已撕裂、已破碎、已分裂；已覆盖、已遮蔽；已刺穿、已穿孔、已贯穿。

၇၄၉.

749.

အာဟဋော အာဘတာ’နီတာ,ဒန္တော တု ဒမိတော သိယာ;

သန္တော တု သမိတော စေဝ,ပုဏ္ဏော တု ပူရိတော ဘဝေ.

已带来、已运来、已引来；已调伏、被调伏；已寂静、被寂静；已充满、被充满。

၇၅၀.

750.

အပစာယိတော မဟိတော, ပူဇိတာ’ရဟိတော’စ္စိတော;

မာနိတော စာ’ပစိတော စ, တစ္ဆိတံ တုတနူကတေ.

已尊敬、已崇敬、已供养、已尊重、已礼敬、已敬重、已敬奉；已削、已削薄。

၇၅၁.

751.

သန္တတ္တော ဓူပိတော စောပ,စရိတော တု ဥပါသိတော;

ဘဋ္ဌံ တု ဂလိတံ ပန္နံ, စုတဉ္စ ဓံသိတံ ဘဝေ.

已灼热、已熏；已行、已奉行；已堕、已落、已坠；已逝、已毁。

၇၅၂.

752.

ပီတော ပမုဒိတော ဟဋ္ဌော,မတ္တော တုဋ္ဌော ထ ကန္တိတော;

သဉ္ဆိန္နော လူန ဒါတာ ထ,ပသတ္ထော ဝဏ္ဏိတော ထုတော.

已喜悦、已欢喜、已欣喜；已陶醉、已满足、已切割；已切断、已割除、已刈除；已赞美、已称赞、已颂扬。

၇၅၃.

753.

တိန္တော’လ္လ’ဒ္ဒ [Pg.63] ကိလိန္နော’န္နာ, မဂ္ဂိတံ ပရိယေသိတံ;

အနွေသိတံ ဂဝေသိတံ, လဒ္ဓံ တု ပတ္တ မုစ္စတေ.

湿润、潮湿、湿、沾湿、湿透；已寻求、已遍寻、已探求、已搜寻；已获得、已达到。

၇၅၄.

754.

ရက္ခိတံ ဂေါပိတံ ဂုတ္တံ, တာတံ ဂေါပါယိတာ’ဝိတာ;

ပါလိတံ အထ ဩဿဋ္ဌံ, စတ္တံ ဟီနံ သမုဇ္ဈိတံ.

已保护、已看护、已守护、已保卫、已守护、已庇护、已护持；此外，已舍弃、已放弃、已离、已抛弃。

၇၅၅.

755.

ဘာသိတံ လပိတံ ဝုတ္တာ, ဘိဟိတာ’ချာတ ဇပ္ပိတာ;

ဥဒီရိတဉ္စ ကထိတံ, ဂဒိတံ ဘဏိတော’ဒိတာ.

已说、已言、已语、已述、已告、已念；已发、已讲、已谈、已诵、已道。

၇၅၆.

756.

အဝညာတာ’ဝဂဏိတာ, ပရိဘူတာ’ဝမာနိတာ;

ဇိဃစ္ဆိတော တု ခုဒိတော,ဆာတော စေဝ ဗုဘုက္ခိတော.

已轻视、已无视、已蔑视、已不敬；饥饿、饥、饿、想食。

၇၅၇.

757.

ဗုဒ္ဓံ ဉာတံ ပဋိပန္နံ, ဝိဒိတာ’ဝဂတံ မတံ;

ဂိလိတော ခါဒိတော ဘုတ္တော,ဘက္ခိတော’ဇ္ဈောဟဋာ’သိတာ.

已觉、已知、已证、已识、已解、已思；已吞、已嚼、已食、已啖、已咽、已尝。

ဣတိ ဝိသေသျာဓီနဝဂ္ဂေါ.

特相依止品终。

၂. သံကိဏ္ဏဝဂ္ဂ

2. 杂糅品

၇၅၈.

758.

ဉေယျံ လိင်္ဂ မိဟ ကွာပိ, ပစ္စယတ္ထဝသေန စ;

ကြိယာ တု ကိရိယံ ကမ္မံ,သန္တိ တု သမထော သမော;

ဒမော စ ဒမထော ဒန္တိ, ဝတ္တံ တု သုဒ္ဓကမ္မနိ;

အထော အာသင်္ဂဝစနံ, တီသု ဝုတ္တံ ပရာယဏံ.

此中应知之性，亦依缘义；行、作、业；寂静、止、等；调伏、调御、调顺；行持即清净业；又，依恋之语，于三性中说为“所依”。

၇၅၉.

759.

ဘေဒေါ ဝိဒါရော ဖုဋနံ, တပ္ပနံ တု စ ပီဏနံ;

အက္ကောသန မဘိသင်္ဂေါ,ဘိက္ခာ တု ယာစနာ’တ္ထနာ.

分裂、破裂、爆裂；满足、滋养；辱骂、痛骂；乞食、乞求、请求。

၇၆၀.

760.

နိန္နိမိတ္တံ ယဒိစ္ဆာ ထာ’, ပုစ္ဆနာ နန္ဒနာနိ စ;

သဘာဇန မထော ဉာယော,နယော ဖာတိ တု ဝုဒ္ဓိယံ.

无相、随意；询问、欢喜；敬重；又，正理、轨则；增长、增益。

၇၆၁.

761.

ကိလမထော ကိလမနံ, ပသဝေါ တု ပသူတိယံ;

ဥက္ကံသော တွတိသယော ထ,ဇယော စ ဇယနံ ဇိတိ.

疲倦、疲劳；出生、生产；卓越、超胜；胜利、战胜、得胜。

၇၆၂.

762.

ဝသော [Pg.64] ကန္တိ, ဗျဓော ဝေဓော,ဂဟော ဂါဟော ဝရော ဝုတိ;

ပစာ ပါကော ဟဝေါ ဟုတိ,ဝေဒေါ ဝေဒန မိတ္ထိ ဝါ.

自在、欲求；穿透、刺穿；执取、把握；殊胜、选择；烹煮、成熟；呼唤、供养；智、受。

၇၆၃.

763.

ဇီရဏံ ဇာနိ တာဏံ တု, ရက္ခဏံ ပမိတိပ္ပမာ;

သိလေသော သန္ဓိ စ ခယော,တွပစယော ရဝေါ ရဏော.

衰老、损耗；庇护、守护；度量、限度；粘着、连接；毁灭、损减；声响、争斗。

၇၆၄.

764.

နိဂါဒေါ နိဂဒေါ မာဒေါ, မဒေါ ပသိတိ ဗန္ဓနံ;

အာကရော တွိင်္ဂိတံ ဣင်္ဂေါ,အထ’တ္ထာပဂမော ဗျယော.

言说、言语；骄慢、昏醉；罗网、束缚；姿态、示意、动相；又，义利之失、耗尽。

၇၆၅.

765.

အန္တရာယော စ ပစ္စူဟော,ဝိကာရော တု ဝိကတျ’ပိ;

ပဝိသိလေသော ဝိဓုရံ, ဥပဝေသနမာသနံ.

障碍、阻碍；变异、变坏；分离、困苦；安坐、坐处。

၇၆၆.

766.

အဇ္ဈာသယော အဓိပ္ပာယော, အာသယော စာဘိသန္ဓိ စ;

ဘာဝေါ ဓိမုတ္တိ ဆန္ဒော ထ,ဒေါသော အာဒီနဝေါ ဘဝေ.

意向、意图、意趣、目的；状态、胜解、意欲；又，过失、过患。

၇၆၇.

767.

အာနိသံသော ဂုဏော စာထ,မဇ္ဈံ ဝေမဇ္ဈ မုစ္စတေ;

မဇ္ဈနှိကော တု မဇ္ဈနှော, ဝေမတ္တံ တု စ နာနတာ.

利益、功德；中、中央；正午、中午；差异、多样性。

၇၆၈.

768.

ဝါ ဇာဂရော ဇာဂရိယံ, ပဝါဟော တု ပဝတ္တိ စ;

ဗျာသော ပပဉ္စော ဝိတ္ထာရော,ယာမော တု သံယမော ယမော.

觉醒、警觉；流动、持续；扩展、戏论、广说；节制、调御、自制。

၇၆၉.

769.

သမ္ဗာဟနံ မဒ္ဒနဉ္စ, ပသရော တု ဝိသပ္ပနံ;

သန္ထဝေါ တု ပရိစယော,မေလကော သင်္ဂ သင်္ဂမာ.

按摩、揉搓；扩展、蔓延；亲密、熟悉；集会、结合、会合。

၇၇၀.

770.

သန္နိဓိ သန္နိကဋ္ဌမှိ, ဝိနာသော တု အဒဿနံ;

လဝေါ ဘိလာဝေါ လဝနံ,ပတ္ထာဝေါ’ဝသရော သမာ.

邻近、靠近；毁灭、不见；切割、断裂、收割；机会、时机、时节。

၇၇၁.

771.

ဩသာနံ [Pg.65] ပရိယောသာနံ, ဥက္ကံသော’တိသယော ဘဝေ ;

သန္နိဝေသော စ သဏ္ဌာနံ, အထာ’ဗ္ဘန္တရ မန္တရံ.

终结、究竟；卓越、超胜；安置、形相；又，内部、之间。

၇၇၂.

772.

ပါဋိဟီရံ ပါဋိဟေရံ, ပါဋိဟာရိယ မုစ္စတေ;

ကိစ္စံ တု ကရဏီယဉ္စ, သင်္ခါရော ဝါသနာ ဘဝေ.

神变、奇迹、神通；应作、当为；行、习气。

၇၇၃.

773.

ပဝနံ ပဝ နိပ္ပာဝါ, တသရော သုတ္တဝေဌနံ;

သင်္ကမော ဒုဂ္ဂသဉ္စာရော, ပက္ကမော တု ဥပက္ကမော.

风；簸谷；纺锤、缠线；渡口、险路；努力、方便。

၇၇၄.

774.

ပါဌော နိပါဌော နိပဌော, ဝိစယော မဂ္ဂနာ ပုမေ;

အာလိင်္ဂနံ ပရိဿင်္ဂေါ, သိလေသော ဥပဂူဟနံ.

诵读、背诵、熟读；探究、寻求；拥抱、环抱、依附、紧抱。

၇၇၅.

775.

အာလောကနဉ္စ နိဇ္ဈာနံ, ဣက္ခဏံ ဒဿနံ ပျထ;

ပစ္စာဒေသော နိရသနံ, ပစ္စက္ခာနံ နိရာကတိ.

观照、审视、谛视、见；又，拒绝、否定、舍弃、驳斥。

၇၇၆.

776.

ဝိပလ္လာသော’ညထာဘာဝေါ, ဗျတ္တယော ဝိပရီယယော;

ဝိပရိယာသော’တိက္ကမော, တွ’တိပါတော ဥပစ္စယော.

颠倒、变异、逆转、乖离；违越、杀害、过失。

ဣတိ သံကိဏ္ဏဝဂ္ဂေါ.

杂糅品终。

၃. အနေကတ္ထဝဂ္ဂ

3. 多义品

၇၇၇.

777.

အနေကတ္ထေ ပဝက္ခာမိ, ဂါထာ’ဒ္ဓပါဒတော ကမာ;

ဧတ္ထ လိင်္ဂဝိသေသတ္ထ, မေကဿ ပုနရုတ္တတာ.

我将宣说多义词，循偈半句次第起；于此性别有殊义，一词重复亦可提。

၇၇၈.

778.

သမယော သမဝါယေ စ, သမူဟေ ကာရဏေ ခဏေ;

ပဋိဝေဓေ သိယာ ကာလေ, ပဟာနေ လာဘ ဒိဋ္ဌိသု.

“Samaya”(时)于会合、集会、群聚、因缘、刹那中；亦可为证悟、时节、断舍、获得、见解。

၇၇၉.

779.

ဝဏ္ဏော သဏ္ဌာန ရူပေသု, ဇာတိ,စ္ဆဝီသု ကာရဏေ;

ပမာဏေ စ ပသံသာယံ, အက္ခရေ စ ယသေ ဂုဏေ.

“Vaṇṇa”(色)于色相、形体、种类、肤色、因缘中；亦可为度量、赞叹、字母、名誉、功德。

၇၈၀.

780.

ဥဒ္ဒေသေ ပါတိမောက္ခဿ, ပဏ္ဏတ္တိယ မုပေါသထော;

ဥပဝါသေ စ အဋ္ဌင်္ဂေ, ဥပေါသထဒိနေ သိယာ.

“Uposatha”(布萨)于波罗提木叉之宣说、制定中；亦可为斋戒、八支斋戒、布萨日。

၇၈၁.

781.

ရထင်္ဂေ လက္ခဏေ ဓမ္မော, ရစက္ကေ’သွီရိယာပထေ;

စက္ကံ သမ္ပတ္တိယံ စက္က, ရတနေ မဏ္ဍလေ ဗလေ.

“Cakka”(轮)于车轮、相、法(轮)中；于王权、四威仪中；亦为圆满、宝轮、区域、力量。

၇၈၂.

782.

ကုလာလဘဏ္ဍေ အာဏာယ, မာယုဓေ ဒါန ရာသိသု;

“Daṇḍa”(杖)于陶工之器、命令、武器、布施、堆积中。

၇၈၃.

783.

ဒါနသ္မိံ [Pg.66] ဗြဟ္မစရိယ, မပ္ပမညာသု သာသနေ;

မေထုနာရတိယံ ဝေယျာ, ဝစ္စေ သဒါရတုဋ္ဌိယံ;

ပဉ္စသီလာ’ရိယမဂ္ဂေါ, ပေါသထင်္ဂ ဓိတီသု စ.

“Dhamma”(法)于布施、梵行、无量心、教法中；于厌离淫欲、服务、于己妻知足中；于五戒、圣道、布萨支、坚毅中。

၇၈၄.

784.

ဓမ္မော သဘာဝေ ပရိယတ္တိပညာ,ဉာယေသု သစ္စပ္ပကတီသု ပုညေ;

ဉေယျေ ဂုဏာ’စာရ သမာဓိသူပိ,နိဿတ္တတာ’ပတ္တိသု ကာရဏာဒေါ.

“Dhamma”(法)于自性、教理、智慧中；于正理、真实、本性、功德中；于所知、德行、禅定中；亦于非众生性、过失、因缘等中。

၇၈၅.

785.

အတ္ထော ပယောဇနေ သဒ္ဒါ, ဘိဓေယျေ ဝုဒ္ဓိယံ ဓနေ;

ဝတ္ထုမှိ ကာရဏေ နာသေ, ဟိတေ ပစ္ဆိမပဗ္ဗတေ.

“Attha”(义)于目的、言语之义、增长、财富中；于事、因缘、坏灭、利益、西山中。

၇၈၆.

786.

ယေဘုယျတာ’ဗျာမိဿေသု, ဝိသံယောဂေ စ ကေဝလံ;

ဒဠှတ္ထေ’နတိရေကေ စာ, နဝသေသမှိ တံ တိသု.

“Kevala”(唯)于多数、不杂、分离、唯独中；于坚固义、不超越、无余中；彼词通用于三性。

၇၈၇.

787.

ဂုဏော ပဋလ ရာသီသု, အာနိသံသေ စ ဗန္ဓနေ;

အပ္ပဓာနေ စ သီလာဒေါ, သုက္ကာဒိမှိ ဇိယာယ စ.

“Guṇa”(德)于层、堆积、利益、束缚中；于次要、戒等、白等色、弦中。

၇၈၈.

788.

ရုက္ခာဒေါ ဝိဇ္ဇမာနေ စာ, ရဟန္တေ ခန္ဓပဉ္စကေ;

ဘူတော သတ္တ မဟာဘူတာ, မနုဿေသု န နာရိယံ.

“Bhūta”(已生)于树等、存在、阿罗汉、五蕴中；亦指有情、大种、人，非用于女性。

၇၈၉.

789.

ဝါစ္စလိင်္ဂေါ အတီတသ္မိံ, ဇာတေ ပတ္တေ သမေ မတော;

“Mata”(认为；死亡)用于过去、已生、已得、平等之义；其词性随所指之词而变。

၇၉၀.

790.

သုန္ဒရေ ဒဠှိကမ္မေ စာ, ယာစနေ သမ္ပဋိစ္ဆနေ;

သဇ္ဇနေ သမ္ပဟံသာယံ, သာဓွာ’ဘိဓေယျလိင်္ဂိကံ.

“Sādhu”(善)于美、坚固业中；于乞求、接受中；于善人、欢喜中；此词为形容词性。

၇၉၁.

791.

အန္တော နိတ္ထီ သမီပေ စာ, ဝသာနေ ပဒပူရဏေ;

ဒေဟာဝယဝေ ကောဋ္ဌာသေ, နာသ သီမာသု လာမကေ.

“Anta”(边)于内、邻近、终结、补足句中；于身体部分、区划、鼻端、界限、卑劣中；此词非女性。

၇၉၂.

792.

နိကာယေ သန္ဓိ သာမည, ပ္ပသူတီသု ကုလေ ဘဝေ;

ဝိသေသေ သုမနာယဉ္စ, ဇာတိ သင်္ခတလက္ခဏေ.

“Jāti”(生)于部派、连结、共通、出生、家族、存在中；于差别、素馨花、种类、有为相中。

၇၉၃.

793.

ဘဝဘေဒေ ပတိဋ္ဌာယံ, နိဋ္ဌာ’ဇ္ဈာသယဗုဒ္ဓိသု;

ဝါသဋ္ဌာနေ စ ဂမနေ, ဝိသဋတ္တေ ဂတီရိတာ.

“Gati”(趣)于存在之差别、安住、究竟、意乐、智慧中；于住所、行进、散布中，说为‘趣’。

၇၉၄.

794.

ဖလေ ဝိပဿနာ ဒိဗ္ဗ, စက္ခု သဗ္ဗညုတာသု စ;

ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏမှိ, မဂ္ဂေ စ ဉာဏဒဿနံ.

“Ñāṇadassana”(智见)于果、观、天眼、一切智中；亦于省察智、道中。

၇၉၅.

795.

ကမ္မာရုဒ္ဓန အင်္ဂါရ, ကပလ္လ ဒီပိကာသု စ;

သုဝဏ္ဏကာရမူသာယံ, ဥက္ကာ ဝေဂေ စ ဝါယုနော.

“Ukkā”(火炬)于铁匠炉、火盆、灯盏中；于金匠熔炉、火炬、风速中。

၇၉၆.

796.

ကေသောဟာရဏ, [Pg.67] ဇီဝိတ, ဝုတ္တိသု ဝပနေ စ ဝါပသမကရဏေ;

ကထနေ ပမုတ္တဘာဝ, ဇ္ဈေနာဒေါ ဝုတ္တ မပိ တီသု.

“Vutta”(说等)于剃发、生命、生计、播种、平等化中；于言说、解脱状态、禅那等中，此词亦通用于三性。

၇၉၇.

797.

ဂမနေ ဝိဿုတေ စာ’ဝ, ဓာရိတော’ပစိတေသု စ;

အနုယောဂေ ကိလိန္နေ စ, သုတော’ ဘိဓေယျလိင်္ဂိကော.

“Suta”(闻)于行进、闻名、受持、积聚中；于勤勉、湿润中；此词为形容词性。

၇၉၈.

798.

သောတဝိညေယျ သတ္ထေသု, သုတံ ပုတ္တေ သုတော သိယာ;

于耳识所知、教法中，“sutaṃ”(所闻)为中性；于儿子中，“suto”(子)为阳性。

၇၉၉.

799.

ကပ္ပော ကာလေ ယုဂေ လေသေ, ပညတ္တိ ပရမာယုသု;

သဒိသေ တီသု သမဏ, ဝေါဟာရ ကပ္ပဗိန္ဒုသု;

သမန္တတ္ထေ’န္တရကပ္ပာ, ဒိကေ တက္ကေ ဝိဓိမှိ စ.

“Kappa”(劫)于时间、时代、微小部分、规定、极长寿中；于(三性中)相似、沙门惯例、迦点中；于周遍义、中间劫等、思考、方法中。

၈၀၀.

800.

နိဗ္ဗာန မဂ္ဂ ဝိရတိ, သပထေ သစ္စဘာသိတေ;

တစ္ဆေ စာ’ရိယသစ္စမှိ, ဒိဋ္ဌိယံ သစ္စ မီရိတံ.

“Sacca”(谛)于涅槃、道、禁戒、誓言、真实语中；于真实、圣谛、见解中被说。

၈၀၁.

801.

သဉ္ဇာတိဒေသေ ဟေတုမှိ, ဝါသဋ္ဌာနာ’ကရေသု စ;

သမောသရဏဋ္ဌာနေ စာ, ယတနံ ပဒပူရဏေ.

“Āyatana”(处)于出生地、原因、住所、来源中；亦于会合处、补足句中。

၈၀၂.

802.

အန္တရံ မဇ္ဈ ဝတ္ထ’ည, ခဏော’ကာသော’ဓိ ဟေတုသု;

ဗျဝဓာနေ ဝိနဋ္ဌေ စ, ဘေဒေ ဆိဒ္ဒေ မနသျ’ပိ.

“Antara”(间)于中间、衣物、其他、刹那、空间、优越、原因中；于障碍、毁灭、分裂、孔隙、以及心中。

၈၀၃.

803.

အာရောဂျေ ကုသလံ ဣဋ္ဌ, ဝိပါကေ ကုသလော တထာ;

အနဝဇ္ဇမှိ ဆေကေ စ, ကထိတော ဝါစ္စလိင်္ဂိကော.

“Kusala”(善)：于健康、善果报中为善(kusala)；于无过失、熟练中被说，其词性随所指之词而变。

၈၀၄.

804.

ဒြဝါ’စာရေသု ဝီရိယေ, မဓုရာဒီသု ပါရဒေ;

သိင်္ဂါရာဒေါ ဓာတုဘေဒေ, ကိစ္စေ သမ္ပတ္တိယံ ရသော.

“Rasa”(味)于液体、行为、精进、甜味等、水银中；于情爱等、元素种类、职责、成就中。

၈၀၅.

805.

ဗောဓိ သဗ္ဗညုတညာဏေ, ရိယမဂ္ဂေ စ နာရိယံ;

ပညတ္တိယံ ပုမေ’ ဿတ္ထ, ရုက္ခမှိ ပုရိသိတ္ထိယံ.

“Bodhi”(菩提)：当指一切智、圣道时，为女性；当指施设时，为阳性；当指菩提树时，可为阳性。

၈၀၆.

806.

သေဝိတော ယေန ယော နိစ္စံ, တတ္ထာပိ ဝိသယော သိယာ;

ရူပါဒိကေ ဇနပဒေ, တထာ ဒေသေ စ ဂေါစရေ.

“visaya”(境、领域)可指某人恒常亲近之处；亦指色等所缘、国家、地域及行境。

၈၀၇.

807.

ဘာဝေါ ပဒတ္ထေ သတ္တာယ, မဓိပ္ပာယ ကြိယာသု စ;

သဘာဝသ္မိဉ္စ လီလာယံ, ပုရိသိ’တ္ထိန္ဒြိယေသု စ.

“bhāva”(有、状态)可指词义、存在、意图、行为；亦指自性、游戏、男女根。

၈၀၈.

808.

သော ဗန္ဓဝေ’တ္တနိ စ သံ, သော ဓနသ္မိ မနိတ္ထိယံ;

သာ ပုမေ သုနခေ ဝုတ္တော, တ္တနိယေ သော တိလိင်္ဂိကော.

“so”(他)可指亲属、自身；“saṃ”与“so”可指财富，为中性词；“sā”(她)可指男性、狗；“so”指“自己的”时，为三性词。

၈၀၉.

809.

သုဝဏ္ဏံ ကနကေ ဝုတ္တံ, သုဝဏ္ဏော ဂရုဠေ တထာ;

ပဉ္စဓရဏမတ္တေ စ, ဆဝိ သမ္ပတ္တိယမ္ပိ စ.

“suvaṇṇaṃ”(金)可指黄金；“suvaṇṇo”(金)亦可指金翅鸟(garuḷa)；亦指五陀罗那的重量，以及优美的肤色。

၈၁၀.

810.

ဝရော [Pg.68] ဒေဝါဒိကာ ဣဋ္ဌေ, ဇာမာတရိ ပတိမှိ စ,ဥတ္တမေ ဝါစ္စလိင်္ဂေါ သော, ဝရံ မန္ဒပ္ပိယေ ဗျယံ.

“vara”(胜、愿)可指天神等所喜者、女婿、丈夫、最上者，其词性随所指而变；“varaṃ”为不变词，意为“宁可”。

၈၁၁.

811.

မကုလေ ဓနရာသိမှိ, သိယာ ကောသ မနိတ္ထိယံ;

နေတ္တိံသာဒိ ပိဓာနေ စ, ဓနုပဉ္စသတေပိ စ.

“kosa”(藏、鞘)在指花蕾、财堆时，为中性词；亦指剑鞘等，以及五百弓（的长度）。

၈၁၂.

812.

ပိတာမဟေ ဇိနေ သေဋ္ဌေ, ဗြာဟ္မဏေ စ ပိတူသွပိ;

ဗြဟ္မာ ဝုတ္တော တထာ ဗြဟ္မံ, ဝေဒေ တပသိ ဝုစ္စတေ.

“brahmā”(梵天)可指祖父、胜者、最胜者、婆罗门、父亲；“brahmaṃ”(梵)亦可指吠陀、苦行。

၈၁၃.

813.

ဟတ္ထီနံ မဇ္ဈဗန္ဓေ စ, ပကောဋ္ဌေ ကစ္ဆဗန္ဓနေ;

မေခလာယံ မတာ ကစ္ဆာ, ကစ္ဆော ဝုတ္တော လတာယ စ.

“kaccha”可指象的腹带、前臂、腰带；“kacchā”意为腰带；“kaccho”亦指藤蔓。

၈၁၄.

814.

တထေဝ ဗာဟုမူလမှိ, အနူပမှိ တိဏေပိ စ;

同样地，（“kaccho”）亦指腋窝、沼泽、草。

၈၁၅.

815.

ပမာဏံ ဟေတု သတ္ထေသု, မာနေ စ သစ္စဝါဒိနိ;

ပမာတရိ စ နိစ္စမှိ, မရိယာဒါယ မုစ္စတေ.

“pamāṇa”(量、限)可指原因、学说、量度、说真话者、量度者、常恒；亦可指界限。

၈၁၆.

816.

သတ္တံ ဒဗ္ဗ’တ္တဘာဝေသု, ပါဏေသု စ ဗလေ, သိယာ ;

သတ္တာယဉ္စ, ဇနေသတ္တော, အာသတ္တေ သော တိလိင်္ဂိကော.

“sattaṃ”(有情)可指物质、个体、生命、力量；“satto”(有情)可指存在、人；“satta”意为“执著者”时，为三性词。

၈၁၇.

817.

သေမှာဒေါ ရသရတ္တာဒေါ, မဟာဘူတေ ပဘာဒိကေ;

ဓာတု ဒွီသွ’ဋ္ဌိစက္ခာ’ဒိ, ဘွာ’ဒီသု ဂေရိကာဒိသု.

“dhātu”(界、元素)可指痰等、味、血等、大种、光等；亦指二界、骨、眼等、“bhū”等动词词根、赭石等。

၈၁၈.

818.

အမစ္စာဒေါ သဘာဝေ စ, ယောနိယံ ပကတီ’ရိတာ;

သတွာဒိသာမျာ’ဝတ္ထာယံ, ပစ္စယာ ပဌမေပိ စ.

“pakati”(本性)可指宰官等、自性、起源；亦指萨埵等三德的平衡状态、原因、最初。

၈၁၉.

819.

ပဒံ ဌာနေ ပရိတ္တာဏေ, နိဗ္ဗာနမှိ စ ကာရဏေ;

သဒ္ဒေ ဝတ္ထုမှိ ကောဋ္ဌာသေ, ပါဒေ တလ္လဉ္ဆနေ မတံ.

“pada”(足、语)可指处所、庇护、涅槃、原因；亦指词语、事物、部分、足、足迹。

၈၂၀.

820.

လောဟမုဂ္ဂရ မေဃေသု, ဃနော, တာလာဒိကေ ဃနံ,;

နိရန္တရေ စ ကဌိနေ, ဝါစ္စလိင်္ဂိက မုစ္စတေ.

“ghano”(密、坚)可指铁锤、云；“ghanaṃ”(密、坚)可指铙钹等乐器；当意为“无间”、“坚硬”时，其词性随所指而变。

၈၂၁.

821.

ခုဒ္ဒါ စ မက္ခိကာဘေဒေ, မဓုမှိ ခုဒ္ဒ, မပ္ပကေ;

အဓမေ ကပဏေ စာပိ, ဗဟုမှိ စတူသု တ္တိသု.

“khuddā”(小)可指一种蜂蝇；“khudda”(小)可指蜂蜜、少量、下劣、贫穷；此词为形容词，通用于三性，亦可用于复数。

၈၂၂.

822.

တက္ကေ မရဏလိင်္ဂေ စ, အရိဋ္ဌံ အသုဘေ သုဘေ,;

အရိဋ္ဌော အာသဝေ ကာကေ, နိမ္ဗေ စ ဖေနိလဒ္ဒုမေ.

“ariṭṭhaṃ”(不祥)可指推理、死亡征兆、不祥、吉祥；“ariṭṭho”(不祥)亦指酒、乌鸦、印度楝树、无患子树。

၈၂၃.

823.

မာနဘဏ္ဍေ ပလသတေ, သဒိသတ္တေ တုလာ တထာ;

ဂေဟာနံ ဒါရုဗန္ဓတ္ထ, ပီဌိကာယဉ္စ ဒိဿတိ.

“tulā”(秤、相似)可指量器、一百帕拉的重量、相似性；亦可见于房屋的木质结构，或指坐具。

၈၂၄.

824.

မိတ္တကာရေ [Pg.69] လဉ္ဇဒါနေ, ဗလေ ရာသိ ဝိပတ္တိသု ;

ယုဒ္ဓေ စေဝ ပဋိညာယံ, သင်္ဂရော သမ္ပကာသိတော.

“saṅgara”(约定、战斗)一词，意指结交朋友、行贿、力量、堆积、不幸、战斗及承诺。

၈၂၅.

825.

ခန္ဓေ ဘဝေ နိမိတ္တမှိ, ရူပံ ဝဏ္ဏေ စ ပစ္စယေ;

သဘာဝ သဒ္ဒ သဏ္ဌာန, ရူပဇ္ဈာန ဝပူသု စ.

“rūpa”(色)可指蕴、有、相、颜色、缘；亦指自性、声音、形状、色禅、身体。

၈၂၆.

826.

ဝတ္ထု ကိလေသ ကာမေသု, ဣစ္ဆာယံ မဒနေ ရတေ;

ကာမော, ကာမံ နိကာမေ, စာ, နုညာယံ ကာမ မဗျယံ.

“kāmo”(欲)可指事物欲、烦恼欲、欲求、爱欲、喜乐；不变词“kāmaṃ”意为“随意地”及“允许”。

၈၂၇.

827.

ပေါက္ခရံ ပဒုမေ ဒေဟေ, ဝဇ္ဇဘဏ္ဍမုခေပိ စ;

သုန္ဒရတ္တေ စ သလိလေ, မာတင်္ဂကရကောဋိယံ.

“pokkharaṃ”(莲花)可指莲花、身体、鼓面；亦指美丽、水、象鼻尖。

၈၂၈.

828.

ရာသိနိစ္စလ မာယာသု, ဒမ္ဘာ’သစ္စေသွ’ယောဃနေ;

ဂိရိသိင်္ဂမှိ သီရင်္ဂေ, ယန္တေ ကူဋ မနိတ္ထိယံ.

“kūṭa”(顶、欺骗)可指堆积、不动、幻术、虚伪、不实、铁锤；当指山顶、犁头、器械时，为中性词。

၈၂၉.

829.

ဝုဒ္ဓိယံ ဇနနေ ကာမ, ဓာတွာဒီမှိ စ ပတ္တိယံ;

သတ္တာယဉ္စေဝ သံသာရေ, ဘဝေါ သဿတဒိဋ္ဌိယံ.

“bhava”(有、存在)可指增长、出生、欲界等、获得；亦指存在、轮回、常见。

၈၃၀.

830.

ပဋိဝါကျော’တ္တရာသင်္ဂေ, သု’တ္တရံ ဥတ္တရော တိသု;

သေဋ္ဌေ ဒိသာဒိဘေဒေ စ, ပရသ္မိ မုပရီ’ရိတော.

“uttara”(上、答)可指答复、上衣；此词为形容词，通用于三性；亦可指最胜、方向等差别、他方、上方。

၈၃၁.

831.

နေက္ခမ္မံ ပဌမဇ္ဈာနေ, ပဗ္ဗဇ္ဇာယံ ဝိမုတ္တိယံ;

ဝိပဿနာယ နိဿေသ, ကုသလမှိ စ ဒိဿတိ.

“nekkhammaṃ”(离欲)可见于初禅、出家、解脱；亦可见于观(vipassanā)及一切善法。

၈၃၂.

832.

သင်္ခါရော သင်္ခတေ ပုညာ, ဘိသင်္ခါရာဒိကေပိ စ;

ပယောဂေ ကာယသင်္ခါရာ, ဒျ’ဘိသင်္ခရဏေသု စ.

“saṅkhāro”(行)可指有为法、福行等；亦指努力、身行等及造作。

၈၃၃.

833.

အာရမ္မဏေ စ သံသဋ္ဌေ, ဝေါကိဏ္ဏေ နိဿယေ တထာ;

တဗ္ဘာဝေ စာပျဘိဓေယျ, လိင်္ဂေါ သဟဂတော ဘဝေ.

“sahagata”(相应)一词，用于所缘、混合、杂糅、依止、具有彼性等义；其词性随所指而变。

၈၃၄.

834.

တီသု ဆန္နံ ပတိရူပေ, ဆာဒိတေ စ နိဂူဟိတေ;

နိဝါသန ပါရုပနေ, ရဟော ပညတ္တိယံ ပုမေ.

“channa”(隐覆)通用于三性，意指适宜、遮盖、隐藏；“raho”(静处)可指内衣、外衣，在作为概念指称时为阳性。

၈၃၅.

835.

ဗုဒ္ဓသမန္တစက္ခူသု, စက္ခု ပညာယ မီရိတံ;

ဓမ္မစက္ခုမှိ စ မံသ, ဒိဗ္ဗစက္ခုဒွယေသု စ.

“cakkhu”(眼)可指佛眼、遍眼，亦可指智慧；亦指法眼、肉眼及二种天眼。

၈၃၆.

836.

ဝါစ္စလိင်္ဂေါ အဘိက္ကန္တော, သုန္ဒရမှိ အဘိက္ကမေ;

အဘိရူပေ ခယေ ဝုတ္တော, တထေဝ’ဗ္ဘနုမောဒနေ.

言说之词(vāccaliṅga)是殊胜(abhikkanta)；用于美妙的前行(abhikkama)；亦说于美丽的(abhirūpa)与灭尽(khaya)；随喜(abbhanumodana)亦如是。

၈၃၇.

837.

ကာရဏေ ဒေသနာယဉ္စ, ဝါရေ ဝေဝစနေပိ စ;

ပါကာရသ္မိံ အဝသရေ, ပရိယာယော ကထီယတိ.

次第(pariyāya)一词，用于因(kāraṇa)、教说(desanā)、轮次(vāra)、同义词(vevacana)、城墙(pākāra)与时机(avasara)。

၈၃၈.

838.

ဝိညာဏေ [Pg.70] စိတ္တကမ္မေ စ, ဝိစိတ္တေ စိတ္တ မုစ္စတေ;

ပညတ္တိ စိတ္တမာသေသု, စိတ္တော, တာရန္တရေ ထိယံ.

于识(viññāṇa)、绘画(cittakamma)与杂色(vicitta)中，说为心(citta)；心(citto)用于概念(paññatti)与心月(cittamāsa)；在星宿间(tārantare)，则为女性(thiyaṃ)。

၈၃၉.

839.

သာမံ ဝေဒန္တရေ သာန္တွေ, တံ ပီတေ သာမလေ တိသု;

သယမတ္ထေ ဗျယံ သာမံ, သာမာ စ သာရိဝါယပိ.

娑摩(sāmaṃ)用于娑摩吠陀(vedantara)与安抚(sāntva)；彼(sāma)用于黄色(pīta)与黑色(sāmala)，通三性；于“自己”义(sayamattha)中，娑摩(sāmaṃ)为不变词；娑摩(sāmā)亦用于药草(sārivā)。

၈၄၀.

840.

ပုမေ အာစရိယာဒိမှိ, ဂရု မာတာပိတူသွပိ;

ဂရု တီသု မဟန္တေ စ, ဒုဇ္ဇရာ’လဟုကေသု စ.

于男性中，师(garu)指师长(ācariya)等，亦指父母(mātāpitū)；师/重(garu)通三性，指大(mahanta)、难消化(dujjara)与不轻(alahuka)。

၈၄၁.

841.

အစ္စိတေ ဝိဇ္ဇမာနေ စ, ပသတ္ထေ သစ္စ သာဓုသု;

ခိန္နေ စ သမိတေ စေဝ, သန္တောဘိဓေယျလိင်္ဂိကောတိ.

善/寂静(santa)一词，用于被尊敬(accita)、存在(vijjamāna)、被赞叹(pasattha)、真实(sacca)、善人(sādhu)、疲惫(khinna)与寂静(samita)。

ဣတိ ဂါထာအနေကတ္ထဝဂ္ဂေါ.

如是，偈颂多义品。

၈၄၂.

842.

ဒေဝေါ ဝိသုဒ္ဓိဒေဝါ’ဒေါ, မေဃ မစ္စု နဘေသု စ;

အထောပိ တရုဏေ သတ္တေ, စောရေပိ မာဏဝေါ ဘဝေ.

天(deva)用于清净天(visuddhideva)等、云(megha)、死(maccu)与天空(nabha)；少年(māṇava)则用于年轻众生(taruṇa satta)与盗贼(cora)。

၈၄၃.

843.

အာဒိ ကောဋ္ဌာသ ကောဋီသု, ပုရတော’ဂ္ဂံဝရေ တီသု;

ပစ္စနီကော’တ္တမေသွ’ညေ, ပစ္ဆာဘာဂေ ပရော တိသု.

初(ādi)用于部分(koṭṭhāsa)与端点(koṭi)；顶(agga)用于前方(purato)与殊胜(vara)，通三性；他(para)用于敌对(paccanīka)、最上(uttama)、他者(añña)与后分(pacchābhāga)，通三性。

၈၄၄.

844.

ယောနိ ကာမ သိရိ’ဿရေ, ဓမ္မု’ယျာမ ယသေ ဘဂံ;

ဥဠာရော တီသု ဝိပုလေ, သေဋ္ဌေ စ မဓုရေ သိယာ.

福(bhagaṃ)用于根源(yoni)、欲(kāma)、吉祥(siri)、自在(issara)、法(dhamma)、精进(uyyāma)与名誉(yasa)。广大(uḷāra)通三性，用于广大(vipula)、最上(seṭṭha)与甘甜(madhura)。

၈၄၅.

845.

သမ္ပန္နော တီသု သမ္ပုဏ္ဏေ, မဓုရေ စ သမင်္ဂိနိ;

သင်္ခါ တု ဉာဏေ ကောဋ္ဌာသ, ပညတ္တိ ဂဏနေသု စ.

具足(sampanna)通三性，指圆满(sampuṇṇa)、甘甜(madhura)与具足(samaṅgin)；数/慧(saṅkhā)指智(ñāṇa)、部分(koṭṭhāsa)、概念(paññatti)与计算(gaṇana)。

၈၄၆.

846.

ဌာနံ ဣဿရိယော’ကာသ, ဟေတူသု ဌိတိယမ္ပိ စ;

အထော မာနေ ပကာရေစ, ကောဋ္ဌာသေစ ဝိဓော ဒွိသု.

处(ṭhāna)用于主权(issariya)、空间(okāsa)、因(hetu)与住立(ṭhiti)；种类(vidho)用于量(māna)、方式(pakāra)与部分(koṭṭhāsa)，通二性。

၈၄၇.

847.

ပညော’ပဝါသ ခန္တီသု, ဒမော ဣန္ဒြိယသံဝရေ;

ဉာဏေ စ သောမနဿေစ, ဝေဒေါ ဆန္ဒသိ စော’စ္စတေ.

智者(pañño)用于斋戒(upavāsa)与忍辱(khanti)；调伏(dama)用于根律仪(indriyasaṃvara)；吠陀(vedo)用于智(ñāṇa)、喜悦(somanassa)与韵律(chandas)。

၈၄၈.

848.

ခန္ဓကောဋ္ဌာသ, ပဿာဝ, မဂ္ဂ, ဟေတူသု ယောနိ သာ ;

ကာလေ တု ကူလေ သီမာယံ, ဝေလာ ရာသိမှိ ဘာသိတာ.

根源(yoni)用于蕴(khandha)、部分(koṭṭhāsa)、小便(passāva)、道(magga)与因(hetu)。时/岸(velā)用于时(kāla)、岸(kūla)、界限(sīmā)与堆(rāsi)。

၈၄၉.

849.

ဝေါဟာရော သဒ္ဒ ပဏ္ဏတ္တိ, ဝဏိဇ္ဇာ စေတနာသု စ;

နာဂေါ တု’ရဂ ဟတ္ထီသု, နာဂရုက္ခေ တထု’တ္တမေ.

言说(vohāra)用于声(sadda)、概念(paññatti)、贸易(vaṇijjā)与思(cetanā)。龙/象(nāga)用于蛇(uraga)、象(hatthī)、那伽树(nāgarukkha)与最上者(uttama)。

၈၅၀.

850.

သေဋ္ဌာ’သဟာယ သင်္ချာ’ည,တုလျေသွေ’ကောတိလိင်္ဂိကော;

ရာဂေ တု မာနသော စိတ္တာ, ရဟတ္တေသု စ မာနသံ.

一(eka)用于最上(seṭṭha)、无伴(asahāya)、数(saṅkhyā)、他者(añña)与相等(tulya)，通三性；意(mānaso)用于贪(rāga)与心(citta)；意(mānasaṃ)亦用于阿罗汉果(arahatta)。

၈၅၁.

851.

မူလံ [Pg.71] ဘေ သန္တိကေ မူလ, မူလေ ဟေတုမှိ ပါဘတေ;

ရူပါဒျံ’သ ပကဏ္ဍေသု, ခန္ဓော ရာသိ ဂုဏေသု စ.

根(mūla)用于恐惧(bhaya)、近(santika)、根(mūla)、因(hetu)与礼物(pābhata)。蕴/聚(khandha)用于色等部分(rūpādyaṃsa)、树干(pakaṇḍa)、堆(rāsi)与德(guṇa)。

၈၅၂.

852.

အာရမ္ဘော ဝီရိယေ ကမ္မေ, အာဒိကမ္မေ ဝိကောပနေ;

အထော ဟဒယဝတ္ထုမှိ, စိတ္တေ စ ဟဒယံ ဥရေ.

开始(ārambha)用于精进(vīriya)、业(kamma)、初业(ādikamma)与扰乱(vikopana)。心(hadayaṃ)用于心所依(hadayavatthu)、心(citta)与胸(ura)。

၈၅၃.

853.

ပစ္ဆာတာပါ’နုဗန္ဓေသု, ရာဂါဒေါ’နုသယော ဘဝေ;

မာတင်္ဂမုဒ္ဓပိဏ္ဍေ တု, ဃဋေ ကုမ္ဘော ဒသမ္ဗဏေ.

随眠(anusaya)用于追悔(pacchātāpa)、相续(anubandha)与贪等(rāgādo)。瓶(kumbha)用于象额肉团(mātaṅgamuddhapiṇḍa)、罐(ghaṭa)与十安巴那(dasambaṇa)。

၈၅၄.

854.

ပရိဝါရော ပရိဇနေ, ခဂ္ဂကောသေ ပရိစ္ဆဒေ;

အာလမ္ဗရော တု သာရမ္ဘေ, ဘေရိဘေဒေ စ ဒိဿတိ.

侍从(parivāra)用于眷属(parijana)、剑鞘(khaggakosa)与资具(paricchada)。鼓(ālambara)用于争论(sārambha)与一种鼓(bheribheda)。

၈၅၅.

855.

ခဏော ကာလဝိသေသေ စ, နိဗျာပါရဋ္ဌိတိမှိ စ;

ကုလေ တွ’ဘိဇနော ဝုတ္တော, ဥပ္ပတ္တိဘူမိယမ္ပိ စ.

刹那(khaṇa)用于特殊之时(kālavisesa)与闲暇(nibbāpāraṭṭhiti)。出身(abhijano)用于家族(kula)与出生地(uppattibhūmi)。

၈၅၆.

856.

အာဟာရော ကဗဠီကာရာ, ဟာရာဒီသု စ ကာရဏေ;

ဝိဿာသေ ယာစနာယဉ္စ, ပေမေ စ ပဏယော မတော.

食(āhāra)用于抟食(kabaḷīkāra)、花鬘等(hārādi)与因(kāraṇa)。爱/求(paṇaya)用于信任(vissāsa)、乞求(yācanā)与爱(pema)。

၈၅၇.

857.

ဏာဒေါ သဒ္ဓါ, စီဝရာဒိ, ဟေတွာ’ဓာရေသု ပစ္စယော;

ကီဠာ ဒိဗ္ဗဝိဟာရာဒေါ, ဝိဟာရော သုဂတာလယေ.

缘(paccayo)用于声(ṇāda)、信(saddhā)、衣等(cīvarādi)、因(hetu)与依处(ādhāra)。住(vihāro)用于游戏(kīḷā)、天住等(dibbavihārādi)与善逝处(sugatālaya)。

၈၅၈.

858.

သမတ္ထနေ မတော စိတ္တေ, ကဂ္ဂတာယံ သမာဓိ စ;

ယောဂေါ သင်္ဂတိ ကာမာဒေါ,ဈာနော’ပါယေသု ယုတ္တိယံ.

三摩地(samādhi)用于安住(samāṭṭhāna)、心(citta)与一境性(ekaggatā)。瑜伽(yogo)用于结合(saṅgati)与欲等(kāmādo)。禅(jhāna)用于方便(upāya)与相应(yutti)。

၈၅၉.

859.

ဘောဂေါ သပ္ပဖဏ’င်္ဂေသု, ကောဋိလ္လေ ဘုဉ္ဇနေ ဓနေ;

ဘူမိဘာဂေ ကိလေသေ စ, မလေ စာ’င်္ဂဏ မုစ္စတေ.

受用/蛇身(bhoga)用于蛇头(sappaphaṇa)、身体(aṅga)、弯曲(koṭilla)、受用(bhuñjana)与财富(dhana)。庭院/垢(aṅgaṇa)用于地块(bhūmibhāga)、烦恼(kilesa)与垢(mala)。

၈၆၀.

860.

ဓနာဒိဒပ္ပေ ပညာယ, အဘိမာနော မတော ထ စ;

အပဒေသော နိမိတ္တေ စ, ဆလေ စ ကထနေ မတော.

我慢(abhimāna)用于财富等之傲慢(dhanādidappa)与智慧(paññā)。托辞(apadesa)用于征兆(nimitta)、欺骗(chala)与言说(kathana)。

၈၆၁.

861.

စိတ္တေ ကာယေ သဘာဝေ စ, သော အတ္တာ ပရမ’တ္တနိ;

အထ ဂုမ္ဗော စ ထမ္ဗသ္မိံ, သမူဟေ ဗလသဇ္ဇနေ.

我(attā)用于心(citta)、身(kāya)、自性(sabhāva)与至上我(paramatta)。丛(gumba)用于簇(thamba)、群(samūha)与军队(balasajjana)。

၈၆၂.

862.

အန္တောဃရေ ကုသူလေ စ, ကောဋ္ဌော န္တောကုစ္ဆိယံ ပျထ;

သောပါနင်္ဂမှိ ဥဏှီသော, မကုဋေ သီသဝေဌနေ.

仓/内(koṭṭha)用于内室(antoghara)、粮仓(kusūla)与腹内(antokucchi)。顶髻(uṇhīsa)用于阶梯构件(sopānaṅga)、王冠(makuṭa)与头巾(sīsaveṭhana)。

၈၆၃.

863.

နိယျာသေ သေခရေ ဒွါရေ, နိယျူဟော နာဂဒန္တကေ;

အထော သိခဏ္ဍေ တူဏီရေ, ကလာပေါ နိကရေ မတော.

突出物(niyyūha)用于树脂(niyyāsa)、顶饰(sekhara)、门(dvāra)与象牙栓(nāgadantaka)。束(kalāpa)用于发髻(sikhaṇḍa)、箭筒(tūṇīra)与群(nikara)。

၈၆၄.

864.

စူဠာ သံယတကေသေသု, မကုဋေ မောဠိ စ ဒွိသု;

သင်္ခေါ တွ’နိတ္ထိယံ ကမ္ဗု, နလာဋ’ဋ္ဌီသု ဂေါပ္ဖကေ.

顶髻(cūḷā)与发髻(moḷi)用于束发(saṃyatakesa)与王冠(makuṭa)，其中发髻(moḷi)通二性。螺(saṅkha)于非女性中，用于海螺(kambu)、额骨(nalāṭaṭṭhi)与踝骨(gopphaka)。

၈၆၅.

865.

ပက္ခော [Pg.72] ကာလေ ဗလေ သာဓျေ, သခီ ဝါဇေသု ပင်္ဂုလေ;

ဒေသေ’ဏ္ဏဝေ ပုမေ သိန္ဓု, သရိတာယံ သ နာရိယံ.

pakkha可指时分、 पक्ष、助伴、朋友、羽翼、跛者；sindhu作阳性时，可指国土、海洋；作阴性时，则指河流。

၈၆၆.

866.

ဂဇေ ကရေဏု ပုရိသေ, သော ဟတ္ထိနိယ မိတ္ထိယံ;

ရတနေ ဝဇိရော နိတ္ထီ, မဏိဝေဓိ’န္ဒဟေတိသု.

hatthin可指象、母象、男子；其阴性词hatthinī指母象。vajira作中性时指宝石，又可指穿珠者、因陀罗的武器。

၈၆၇.

867.

ဝိသာဏံ တီသု မာတင်္ဂ, ဒန္တေ စ ပသုသိင်္ဂကေ;

ကောဋိယံ တု မတော ကောဏော, တထာ ဝါဒိတ္တဝါဒနေ.

visāṇa(通三性)可指象牙与兽角；koṇa可指顶端或千万之数，亦可指弹奏乐器。

၈၆၈.

868.

ဝဏိပ္ပထေ စ နဂရေ, ဝေဒေ စ နိဂမော ထ စ;

ဝိဝါဒါဒေါ’ ဓိကရဏံ, သိယာ’ဓာရေ စ ကာရဏေ.

nigama可指商路、城市与吠陀；adhikaraṇa可指争论等，亦可指依处与原因。

၈၆၉.

869.

ပသုမှိ ဝသုဓာယဉ္စ, ဝါစာဒေါ ဂေါ ပုမိတ္ထိယံ;

ဟရိတေ တု သုဝဏ္ဏေ စ, ဝါသုဒေဝေ ဟရီ’ရိတော.

go(通阴阳性)可指牲畜、大地、言语等；hari被说为可指绿色、黄金与瓦素迭瓦(Vāsudeva)。

၈၇၀.

870.

အာယတ္တေ ပရိဝါရေ စ, ဘရိယာယံ ပရိဂ္ဂဟော;

ဥတ္တံသော တွ’ ဝတံသော စ, ကဏ္ဏပူရေ စ သေခရေ.

pariggaha可指拥有、眷属与妻子；uttaṃsa与avataṃsa可指耳饰与顶饰。

၈၇၁.

871.

ဝိဇ္ဇုယံ ဝဇိရေ စေဝါ, သနိ’တ္ထိပုရိသေ ပျထ;

ကောဏေ သင်္ချာဝိသေသသ္မိံ, ဥက္ကံသေ ကောဋိ နာရိယံ.

asani(通阴阳性)可指闪电与金刚；koṭi(阴性)可指顶端、某一特殊数字(千万)与顶峰。

၈၇၂.

872.

စူဠာ ဇာလာ ပဓာန’ဂ္ဂ, မောရစူဠာသု သာ သိခါ;

သပ္ပဒါဌာယ မာသီ’တ္ထီ, ဣဋ္ဌဿာ’သီသနာယပိ.

sikhā可指顶髻、火焰、主要者、顶端与孔雀顶髻；āsī(阴性)可指蛇牙，亦可指祝福所愿。

၈၇၃.

873.

ဝသာ ဝိလီန တေလသ္မိံ, ဝသဂါ ဝဉ္ဈဂါဝိသု;

အဘိလာသေ တု ကိရဏေ, အဘိသင်္ဂေ ရုစိ’တ္ထိယံ.

vasā可指油脂、顺从的母牛与不育的母牛；ruci(阴性)可指贪恋、光辉与执着。

၈၇၄.

874.

သညာ သဉ္ဇာနနေ နာမေ, စေတနာယဉ္စ ဒိဿတိ;

အံသေ သိပ္ပေ ကလာ ကာလေ, ဘာဂေ စန္ဒဿ သောဠသေ.

saññā可指想、名称与思；kalā可指部分、技艺、时间与月亮的十六分之一分。

၈၇၅.

875.

ဗီဇကောသေ ဃရကူဋေ, ကဏ္ဏဘူသာယ ကဏ္ဏိကာ;

အာဂါမိကာလေ ဒီဃတ္တေ, ပဘာဝေ စ မတာ’ယတိ.

kaṇṇikā可指（莲）心皮、屋顶尖与耳饰；āyati被认为可指未来、长远与威力。

၈၇၆.

876.

ဥဏ္ဏာ မေသာဒိလောမေ, စ, ဘူမဇ္ဈေ ရောမဓာတုယံ;

ဝါရုဏီ တွိတ္ထိယံ ဝုတ္တာ, နဋ္ဋကီ မဒိရာဒိသု.

uṇṇā可指绵羊等之毛与眉间白毫；vāruṇī(阴性)被说为可指舞女与酒等。

၈၇၇.

877.

ကြိယစိတ္တေ စ ကရဏေ, ကိရိယံ ကမ္မနိ ကြိယာ;

သုနိသာယံ တု ကညာယ, ဇာယာယ စ ဝဓူ မတာ.

kiriya与kriyā可指唯作心、作为与业；vadhū被认为可指儿媳、少女与妻子。

၈၇၈.

878.

ပမာဏိ’ဿရိယေ မတ္တာ, အက္ခရာဝယဝေ’ပ္ပကေ;

သုတ္တံ ပါဝစနေ ရိဋ္ဌေ, တန္တေ တံ သုပိတေ တိသု.

mattā可指量、主权与音节的微小部分；sutta(通三性)可指言教、不幸、线与梦。

၈၇၉.

879.

ရာဇလိင်္ဂေါ’သဘင်္ဂေသု, [Pg.73] ရုက္ခေ စ ကကုဒေါ ပျထ;

နိမိတ္တ’က္ခရ သူပေသု, ဗျဉ္ဇနံ စိဟနေ ပဒေ.

kakuda可指王之徽相、牛之肉峰与树木；byañjana可指标记、字母、羹汤、特征与词语。

၈၈၀.

880.

ဝေါဟာရေ ဇေတု မိစ္ဆာယံ, ကီဠာဒေါ စာပိ ဒေဝနံ;

ဘရိယာယံ တု ကေဒါရေ, သရီရေ ခေတ္တ မီရိတံ.

devana可指言谈、求胜欲与游戏等；khetta被说为可指妻子、田地与身体。

၈၈၁.

881.

သုဿူသာယဉ္စ ဝိညေယျံ, ဣဿာဘျာသေ ပျု’ပါသနံ;

သူလံ တု နိတ္ထိယံ ဟေတိ, ဘေဒေ သံကု ရုဇာသု စ.

upāsana应知为可指侍奉与弓术练习；sūla(中性)可指兵器、分裂、尖桩与病痛。

၈၈၂.

882.

တန္တိ ဝီဏာဂုဏေ, တန္တံ, မုချသိဒ္ဓန္တ တန္တုသု;

ရထာဒျင်္ဂေ တု စ ယုဂေါ, ကပ္ပမှိ ယုဂလေ ယုဂံ.

tanti(阴性)指琴弦；tanta(中性)指线与主要 सिद्धांत。yugo(阳性)指车轭等；yuga(中性)指时劫与一对。

၈၈၃.

883.

ဣတ္ထိပုပ္ဖေ စ ရေဏုမှိ, ရဇော ပကတိဇေ ဂုဏေ;

နျာသပ္ပဏေ တု ဒါနမှိ, နိယျာတန မုဒီရိတံ.

rajo可指花粉、尘埃与自性之质(如贪欲等)；niyyātana被说为可指交付与布施。

၈၈၄.

884.

ဂရု’ပါယာ’ဝတာရေသု, တိတ္ထံ ပူတမ္ဗု ဒိဋ္ဌိသု;

ပဏ္ဍကေ ဇောတိ နက္ခတ္တ, ရံသီသွ’ဂ္ဂိမှိ ဇောတိ သော.

tittha可指导师、方便、渡口、圣水与见解；joti(阳性)可指黄门(paṇḍaka)、星宿、光线与火。

၈၈၅.

885.

ကဏ္ဍော နိတ္ထီ သရေ ဒဏ္ဍေ, ဝဂ္ဂေ စာဝသရေ ပျထ;

ဥဒ္ဓံဗာဟုဒွယမာနေ, သူရတ္တေပိ စ ပေါရိသံ.

kaṇḍa(中性)可指箭、茎、篇章与时机；porisa可指举二手之量度与勇气。

၈၈၆.

886.

ဥဋ္ဌာနံ ပေါရိသေ’ဟာသု, နိသိန္နာဒျု’ဂ္ဂမေ ပျထ;

အနိဿယမဟီဘာဂေ, တွိ’ရီဏံ ဦသရေ သိယာ.

uṭṭhāna可指勤勉、努力与从坐姿等起立；irīṇa可指无所依之地域与贫瘠之地。

၈၈၇.

887.

အာရာဓနံ သာဓနေ စ, ပတ္တိယံ ပရိတောသနေ;

ပဓာနေ တု စ သာနုမှိ, ဝိသာဏေ သိင်္ဂ မုစ္စတေ.

ārādhana可指成就、获得与满足；siṅga被说为可指主要者、山顶与角。

၈၈၈.

888.

ဒိဋ္ဌာ’ဒိမဂ္ဂေ ဉာဏ’က္ခိ, က္ခဏ လဒ္ဓီသု ဒဿနံ;

ဟေမေ ပဉ္စသုဝဏ္ဏေ စ, နိက္ခော နိတ္ထီ ပသာဓနေ.

dassana可指见道、智慧眼、刹那与见解；nikkha(中性)可指黄金、五苏宛那(重量单位)与饰品。

၈၈၉.

889.

တိထိဘေဒေ စ သာခါဒိ, ဖဠုမှိ ပဗ္ဗ မုစ္စတေ;

နာဂလောကေ တု ပါတာလံ, ဘာသိတံ ဗလဝါမုခေ.

pabba被说为可指节日、枝节与竹节；pātāla被说为可指龙界与 वडवामुख(海底火山)。

၈၉၀.

890.

ကာမဇေ ကောပဇေ ဒေါသေ, ဗျသနဉ္စ ဝိပတ္တိယံ;

အထော’ပကရဏေ သိဒ္ဓိ, ကာရကေသု စ သာဓနံ.

byasana可指由欲与嗔所生之过患，亦可指灾祸；sādhana可指工具、成就与作者。

၈၉၁.

891.

တီသွီရိတော ဒါနသီလေ, ဝဒညူ ဝဂ္ဂုဝါဒိနိ;

ပုရက္ခတော ဘိသိတ္တေ စ, ပူဇိတေ ပုရတောကတေ.

vadaññū(通三性)被说为指慷慨者、持戒者与善语者；purakkhata指受膏者、受尊敬者与被置于前者。

၈၉၂.

892.

မန္ဒော ဘာဂျဝိဟီနေ စာ, ပ္ပကေ မူဠှာ’ပဋူသွပိ;

ဝုဒ္ဓိယုတ္တေ သမုန္နဒ္ဓေ, ဥပ္ပန္နေ ဥဿိတံ ဘဝေ.

manda可指无福者、微小者、愚痴者与不熟练者；ussita可指已增长、高傲与已生起。

၈၉၃.

893.

ရထင်္ဂေ’က္ခော [Pg.74] သုဝဏ္ဏသ္မိံ, ပါသကေ, အက္ခ မိန္ဒြိယေ;

သဿတေ စ ဓုဝေါ တီသု, ဓုဝံ တက္ကေ စ နိစ္ဆိတေ.

akkha(阳性)指车轴；akkha(中性)指金饰、骰子与根门。dhuva(形容词，通三性)指永恒；dhuvaṃ(副词)指确定无疑。

၈၉၄.

894.

ဟရေ သိဝေါ, သိဝံ ဘဒ္ဒ, မောက္ခေသု, ဇမ္ဗုကေ သိဝါ;

သေနာယံ သတ္တိယဉ္စေဝ, ထူလတ္တေ စ ဗလံ ဘဝေ.

sivo(阳性)指湿婆神；sivaṃ(中性)指吉祥与解脱；sivā(阴性)指雌豺。bala可指军队、力量与壮大。

၈၉၅.

895.

သင်္ချာ နရကဘေဒေသု, ပဒုမံ ဝါရိဇေ ပျထ;

ဒေဝဘေဒေ ဝသု ပုမေ, ပဏ္ဍကံ ရတနေ ဓနေ.

“Saṅkhyā”指地狱的种类之数，“Paduma”指莲花与水生之物；“Vasu”(阳性)指一类天神与财富，“Paṇḍaka”指黄门、珍宝与财富。

၈၉၆.

896.

နိဗ္ဗာနံ အတ္ထဂမနေ, အပဝဂ္ဂေ သိယာ ထ စ;

သေတမ္ဗုဇေ ပုဏ္ဍရီကံ, ဗျဂ္ဃေ ရုက္ခန္တရေ ပုမေ.

“Nibbāna”用于止息与解脱；“Puṇḍarīka”为白莲；“Byaggha”(阳性)为虎与一种树木。

၈၉၇.

897.

ဥပဟာရေ ဗလိ ပုမေ, ကရသ္မိံစာ’သုရန္တရေ;

သုက္ကံ တု သမ္ဘဝေ, သုက္ကော, ဓဝလေ, ကုသလေ တိသု.

“Bali”(阳性)用于献礼、税与阿修罗之一；“Sukka”(中性)用于精液，而“Sukka”(形容词，通三性)则用于白色与善。

၈၉၈.

898.

ဒါယော ဒါနေ ဝိဘတ္တဗ္ဗ, ဓနေ စ ပိတုနံ ဝနေ ;

ပဘုတ္တာ’ယတ္တတာ’ယတ္တာ’, ဘိလာသေသု ဝသော ဘဝေ.

“Dāya”指布施、应分之财与祖传之林；“Vasa”指权力、从属与欲望。

၈၉၉.

899.

ပရိဘာသန မက္ကောသေ, နိယမေ ဘာသနေ ထ စ,ဓနမှိ သေဠနံ ယောဓ, သီဟနာဒမှိ ဒိဿတိ.

“Paribhāsana”指责骂、约束与言谈；“Seḷana”见于财富、战士与狮子吼。

၉၀၀.

900.

ပဘဝေါ ဇာတိဟေတုမှိ, ဌာနေ စာဒျုပလဒ္ဓိယံ;

အထော’တု နာရိပုပ္ဖသ္မိံ, ဟေမန္တာဒိမှိ စ ဒွိသု.

“Pabhava”指生起、因缘、处所、初现；“Utu”指女性经期与季节(如冬季等，二者)。

၉၀၁.

901.

ကရဏံ သာဓကတမေ, ကြိယာ ဂတ္တေသု ဣန္ဒြိယေ;

တာတော တု ကုဉ္စိကာယဉ္စ, တူရိယင်္ဂေ ဒုမန္တရေ.

“Karaṇa”指最胜之具、行为、肢体与感官；“Tāta”指钥匙、乐器与一种树木。

၉၀၂.

902.

ပုပ္ဖေ ဖလေ စ ပသဝေါ, ဥပ္ပာဒေ ဂဗ္ဘမောစနေ;

ဂါယနေ ဂါယကေ အဿေ, ဂန္ဓဗ္ဗော ဒေဝတာန္တရေ.

“Pasava”指花、果、生产与分娩；“Gandhabba”指歌唱、歌者、马与一类天神(乾闼婆)。

၉၀၃.

903.

ဝိနာ ပုပ္ဖံ ဖလဂ္ဂါဟိ, ရုက္ခေ ဝနပ္ပတိ;

အာဟတေ ဟေမရဇတေ, ရူပိယံ ရဇတေပိ စ.

“Vanappati”指无花而结果的树，亦指林木；“Rūpiya”指铸币、金银，亦指银。

၉၀၄.

904.

ခဂါဒိဗန္ဓနေ ပါသော, ကေသပုဗ္ဗော စယေ ပျထ;

တာရာ’က္ခိမဇ္ဈေ နက္ခတ္တေ, တာရော ဥစ္စတရဿရေ.

“Pāsa”指捕缚鸟兽的罗网，亦指发束；“Tārā”指星辰与瞳孔，“Tāro”则指高音。

၉၀၅.

905.

ပတ္တေ စ လောဟဘေဒသ္မိံ, ကံသော စတုကဟာပဏေ;

မဇ္ဈိမော ဒေဟမဇ္ဈသ္မိံ, မဇ္ဈဘဝေ စ သော တိသု.

“Kaṃsa”指钵、一种金属(铜)，亦指四迦哈巴那的量；“Majjhima”(通三性)指身体的中央、中等存在，亦指中等。

၉၀၆.

906.

အာဝေသနံဘူတာဝေသေ, သိပ္ပသာလာ ဃရေသု စ;

သောဘာ သမ္ပတ္တီသု သိရီ, လက္ခီတ္ထီ ဒေဝတာယ စ.

“Āvesana”指鬼神附身、作坊与房屋；“Sirī”指光辉、成就、吉祥天女与女神。

၉၀၇.

907.

ကုမာရော [Pg.75] ယုဝရာဇေ စ, ခန္ဒေ ဝုတ္တော သုသုမှိ စ;

အထာ’နိတ္ထီ ပဝါဠော စ, မဏိဘေဒေ တထာ’င်္ကုရေ.

“Kumāra”指少年、王子、储君与塞建陀天；“Pavāḷa”(非阴性)指珊瑚、一类宝珠与新芽。

၉၀၈.

908.

ပဏော ဝေတန မူလေသု, ဝေါဟာရေ စ ဓနေ မတော;

ပဋိဂ္ဂဟော တု ဂဟဏေ, ကထိတော ဘာဇနန္တရေ.

“Paṇa”指工薪、价值、交易与财富；“Paṭiggaha”指接受、领纳，亦指一种容器。

၉၀၉.

909.

အသုဘေ စ သုဘေ ကမ္မေ, ဘာဂျံ ဝုတ္တံ ဒွယေ ပျထ;

ပိပ္ဖလံ တရုဘေဒေ စ, ဝတ္ထစ္ဆေဒနသတ္ထကေ.

“Bhāgya”被称为善业与不善业两者(的果报)；“Pipphala”指一种树木，亦指裁衣用的小刀。

၉၁၀.

910.

အပဝဂ္ဂေါ ပရိစ္စာဂါ’, ဝသာနေသု ဝိမုတ္တိယံ;

လိင်္ဂံ တု အင်္ဂဇာတသ္မိံ, ပုမတ္တာဒိမှိ လက္ခဏေ.

“Apavagga”指舍弃、终结与解脱；“Liṅga”指生殖器、男性等性别特征与相状。

၉၁၁.

911.

စာဂေ သဘာဝေ နိမ္မာနေ, သဂ္ဂေါ ဇ္ဈာယေ ဒိဝေပျထ;

ရောဟိတော လောဟိတေ မစ္ဆ, ဘေဒေ စေဝ မိဂန္တရေ.

“Sagga”用于布施、自性、化作、禅那与天界；“Rohita”指红色、一种鱼与一种鹿。

၉၁၂.

912.

နိဋ္ဌာ နိပ္ဖတ္တိယံ စေဝါ, ဝသာနမှိ အဒဿနေ;

ကဏ္ဋကော တု သပတ္တသ္မိံ, ရုက္ခင်္ဂေ လောမဟံသနေ.

“Niṭṭhā”指完成、终结与消失；“Kaṇṭaka”指敌人、树刺与毛骨悚然。

၉၁၃.

913.

မုချော’ပါယေသု ဝဒနေ, အာဒိသ္မိံ မုခ မီရိတံ;

ဒဗ္ဗံ ဘဗ္ဗေ ဂုဏာဓာရေ, ဝိတ္တေ စ ဗုဓ ဒါရုသု.

“Mukha”被称为主要者、方法、面门与开端；“Dabba”指物质、适宜者、具德者、财富、智者与木材。

၉၁၄.

914.

မာနံ ပမာဏေ ပတ္ထာဒေါ, မာနော ဝုတ္တော ဝိဓာယ စ;

အထော ပရိဿမေ ဝုတ္တော, ဝါယာမော ဝီရိယေပိ စ.

“Māna”(中性)指量度与‘帕塔’等量器，“Māno”(阳性)则被称为我慢；“Vāyāma”被称为劳力，亦指精进。

၉၁၅.

915.

သရောရုဟေ သတပတ္တံ, သတပတ္တော ခဂန္တရေ;

ဆိဒ္ဒေ တု ဆိဒ္ဒဝန္တေ စ, သုသိရံ တူရိယန္တရေ.

“Satapatta”(中性)指莲花，“Satapatto”(阳性)指一种鸟(啄木鸟)；“Susira”指孔穴、有孔者与一类乐器。

၉၁၆.

916.

ဧကသ္မိံ သဒိသေ သန္တေ, သမာနံ ဝါစ္စလိင်္ဂိကံ;

အထော ဂါရဝ ဘီတီသု, သံဝေဂေ သမ္ဘမော မတော.

“Samāna”(通三性)指同一、相似与存在者；“Sambhama”被认为指尊敬、恐惧与悚惧。

၉၁၇.

917.

ဇုဏှာ စန္ဒပ္ပဘာယဉ္စ, တဒုပေတနိသာယ စ;

ဝိမာနံ ဒေဝတာဝါသေ, သတ္တဘူမိဃရမှိ စ.

“Juṇhā”指皎月清辉，亦指月夜；“Vimāna”指天神居所，亦指七层殿阁。

၉၁၈.

918.

မာသေ ဇေဋ္ဌော, တိဝုဒ္ဓါ’တိ, ပ္ပသတ္ထေသု စ တီသု သော;

ဓမ္မေ စ မင်္ဂလေ သေယျော, သော ပသတ္ထတရေ တိသု.

“Jeṭṭha”(通三性)指哲吒月、年长者与被赞叹者；“Seyyo”(通三性)指法、吉祥与更殊胜者。

၉၁၉.

919.

အာဒိစ္စာဒိမှိ ဂဟဏေ, နိဗန္ဓေ စ ဃရေ ဂဟော;

ကာစော တု မတ္တိကာဘေဒေ, သိက္ကာယံ နယနာမယေ.

“Gaha”指行星、执取、束缚与房屋；“Kāca”指玻璃、挂网与眼疾。

၉၂၀.

920.

တီသု ဂါမဏိ သေဋ္ဌသ္မိံ, အဓိပေ ဂါမဇေဋ္ဌကေ;

ဗိမ္ဗံ တု ပဋိဗိမ္ဗေ စ, မဏ္ဍလေ ဗိမ္ဗိကာဖလေ.

“Gāmaṇi”(通三性)指最胜者、统治者与村长；“Bimba”指影像、圆盘与频婆果。

၉၂၁.

921.

ဘာဇနာဒိ ပရိက္ခာရေ, ဘဏ္ဍံ မူလဓနေပိ စ;

မဂ္ဂေါ တွရိယမဂ္ဂေ စ, သမ္မာဒိဋ္ဌာဒိကေ, ပထေ.

“Bhaṇḍa”指用具、资具与资本；“Magga”指圣道、正见等道支与路径。

၉၂၂.

922.

သမာ [Pg.76] ဝဿေ, သမော ခေဒ, သန္တီသု, သော နိဘေ တိသု;

စာပေတွိဿာသ, မုသုနော, ဣဿာသော ခေပကမှိ စ.

“Samā”(阴性)指年，“Samo”(阳性)指疲劳与寂静，而“Sama”(形容词，通三性)指相似；“Issāsa”指弓、呼吸与射手。

၉၂၃.

923.

ဗာလော တီသွာ’ဒိဝယသာ, သမင်္ဂိနိ အပဏ္ဍိတေ;

ရတ္တံ တု သောဏိတေ, တမ္ဗာ, နုရတ္တ, ရဉ္ဇိတေ တိသု.

“Bāla”(通三性)指年幼者与无智者；“Ratta”(中性)指血，而“Ratta”(形容词，通三性)指红色、爱染与被染色的。

၉၂၄.

924.

တစေ ကာယေ စ တနွိတ္ထီ, တီသွ’ပ္ပေ ဝိရဠေ ကိသေ;

ဥတုဘေဒေ တု သိသိရော, ဟိမေ သော သီတလေ တိသု.

“Tanu”(阴性)指皮肤、身体，(形容词，通三性)指少、稀疏、瘦弱；“Sisira”指寒季、霜雪，而(形容词，通三性)指寒冷。

၉၂၅.

925.

သက္ခရာ ဂုဠဘေဒေ စ, ကထလေပိ စ ဒိဿတိ;

အနုဂ္ဂဟေ တု သင်္ခေပေ, ဂဟဏေ သင်္ဂဟော မတော.

Sakkharā (砂砾)可见于糖类与瓦砾中；Saṅgaho (摄)被认为是帮助、简略与把握。

၉၂၆.

926.

ဒက္ခေ စ တိခိဏေ ဗျတ္တေ, ရောဂမုတ္တေ ပဋုတ္တိသု;

ရာဇာ တု ခတ္တိယေ ဝုတ္တော, နရနာထေ ပဘုမှိ စ.

Paṭu (熟练)指熟练、锋利、清晰，亦指无病。Rājā (君王)指刹帝利、人主与主君。

၉၂၇.

927.

ခလဉ္စ ဓညကရဏေ, ကက္ကေ နီစေ ခလော ဘဝေ;

အထု’ပ္ပာဒေ သမုဒယော, သမူဟေ ပစ္စယေပိ စ.

Khalo (打谷场)指打谷场，亦指渣滓与下劣者。Samudayo (集)指生起、聚集与因缘。

၉၂၈.

928.

ဗြဟ္မစာရီ ဂဟဋ္ဌာဒေါ, အဿမော စ တပေါဝနေ;

ဘယင်္ကရေ တု ကဌိနေ, ကုရူရော တီသု နိဒ္ဒယေ.

Assamo (修行处)指梵行期、居家期等，亦指苦行林。Kurūro (残忍者)指可怖、严酷与无情者。

၉၂၉.

929.

ကနိဋ္ဌော ကနိယော တီသု, အတျပ္ပေ’တိယုဝေ ပျထ;

သီဃမှိ လဟု တံ, ဣဋ္ဌ, နိဿာရာ’ဂရုသုတ္တိသု.

Kaniṭṭho, kaniyo (幼小者)是三性词，指极少与极年轻者。Lahu (轻)指快速、可爱、无髓与不重。

၉၃၀.

930.

အဓရော တီသွဓော ဟီနေ, ပုမေ ဒန္တစ္ဆဒေ ပျထ;

သုဿုသာ သောတု မိစ္ဆာယ, သာ ပါရိစရိယာယ စ.

Adharo (下)是三性词，指下方、低劣，（作阳性词时）亦指唇。Sussusā (听闻欲)指欲闻与侍奉。

၉၃၁.

931.

ဟတ္ထော ပါဏိမှိ ရတနေ, ဂဏေ သောဏ္ဍာယ ဘန္တရေ;

အာဝါဋေ ဥဒပါနေ စ, ကူပေါ ကုမ္ဘေ စ ဒိဿတိ.

Hattho (手)指手、肘尺、群与象鼻。Kūpo (井)可见于坑、水井与瓮中。

၉၃၂.

932.

အာဒေါ ပဓာနေ ပဌမံ, ပမုခဉ္စ တိလိင်္ဂိကံ;

ဝဇ္ဇဘေဒေ စ ဝိတ တံ, တံ ဝိတ္ထာရေ တိလိင်္ဂိကံ.

Ādi (始)指主要、第一与首要，是三性词。Vītaṃ (离)指宝石的一种，亦指扩展，是三性词。

၉၃၃.

933.

သာရော ဗလေ ထိရံသေ စ, ဥတ္တမေ သော တိလိင်္ဂိကော;

ဘာရော တု ခန္ဓဘာရာဒေါ, ဒွိသဟဿပလေပိ စ.

Sāro (精华)指力量、坚固部分与最上者，是三性词。Bhāro (负荷)指肩负的重担等，亦指二千巴拉。

၉၃၄.

934.

မန္ဒိရေ ရောဂဘေဒေ စ, ခယော အပစယမှိ စ;

ဝါဠော တု သာပဒေ သပ္ပေ, ကုရူရေ သော တိလိင်္ဂိကော.

Khayo (衰朽)指房屋的毁坏、一种疾病与损耗。Vāḷo (野兽)指猛兽、蛇与残忍者，是三性词。

၉၃၅.

935.

သာလော သဇ္ဇဒ္ဒုမေ ရုက္ခေ, သာလာဂေဟေ စ ဒိဿတိ;

သောတေ တု သဝနံ ဝုတ္တံ, ယဇနေ သုတိယမ္ပိ စ.

Sālo (娑罗树)可见于娑罗树、一般树木与殿堂中。Savaṇaṃ (听闻)指耳朵，亦指祭祀与吠陀。

၉၃၆.

936.

တီသု ပတော ပရေတော စ, မတေ စ ပေတယောနိဇေ;

ချာတေ တု ဟဋ္ဌေ ဝိညာတေ, ပတီတံ ဝါစ္စလိင်္ဂိကံ.

Peto, pareto (已逝者)是三性词，指死者与饿鬼道众生。Patītaṃ (知名)是三性词，指著名、高兴与已知。

၉၃၇.

937.

အဓိပ္ပာယေ [Pg.77] စ အာဓာရေ, အာသယော ကထိတော ထ စ;

ပတ္တံ ပက္ခေ ဒလေ, ပတ္တော, ဘာဇနေ သော ဂတေ တိသု.

Āsayo (意向)被说为意旨与依处。Pattaṃ (叶)指翅膀与叶；Patto (钵)指容器；（作为过去分词时）指已到达，是三性词。

၉၃၈.

938.

ကုသလေ သုကတံ, သုဋ္ဌု, ကတေ စ သုကတော တိသု;

တပဿီ တွ’နုကမ္ပာယာ, ရဟေ ဝုတ္တော တပေါဓနေ.

Sukataṃ (善作业)指善行与善为；Sukato (善作的)是三性词。Tapassī (苦行者)被说为具悲悯、住于独处与以苦行为财富者。

၉၃၉.

939.

တီသု သုရာဒိလောလသ္မိံ, သောဏ္ဍော ဟတ္ထိကရေ ဒွိသု;

အဿာဒနေ တု ရသနံ, ဇိဝှာယဉ္စ ဓနိမှိ စ.

Soṇḍo (沉湎者)是三性词，指耽于酒等者；（作阳、阴性词时）亦指象鼻。Rasanaṃ (味)指品尝、舌与弓弦。

၉၄၀.

940.

ပဏီတော တီသု မဓုရေ, ဥတ္တမေ ဝိဟိတေ ပျထ;

အဉ္ဇသေ ဝိသိခါယဉ္စ, ပန္တိယံ ဝီထိ နာရိယံ.

Paṇīto (殊胜的)是三性词，指甜美、最上与已准备。Vīthi (街道)指直道、街道、行列与女人。

၉၄၁.

941.

ပါပသ္မိံ ဂဂနေ ဒုက္ခေ, ဗျသနေ စာ’ဃ မုစ္စတေ;

သမူဟေ ပဋလံ နေတ္တ, ရောဂေ ဝုတ္တံ ဆဒိမှိ စ.

Aghaṃ (恶)被说为罪恶、天空、苦与灾难。Paṭalaṃ (层)被说为群、眼疾与屋顶。

၉၄၂.

942.

သန္ဓိ သံဃဋ္ဋနေ ဝုတ္တော, သန္ဓိ’တ္ထိ ပဋိသန္ဓိယံ;

သတ္တန္နံ ပူရဏေ သေဋ္ဌေ, တိသန္တေ သတ္တမော တိသု.

Sandhi (连结)被说为连结，（作阴性词时）亦指结生。Sattamo (第七)指第七与最胜者，是三性词。

၉၄၃.

943.

ဩဇာ တု ယာပနာယဉ္စ, ဩဇော ဒိတ္တိ ဗလေသု စ;

အထော နိသာမနံ ဝုတ္တံ, ဒဿနေ သဝနေပိ စ.

Ojā (滋养素)指生命存续。Ojo (活力)指光明与力量。又，Nisāmanaṃ (观察)被说为见与闻。

၉၄၄.

944.

ဂဗ္ဘော ကုစ္ဆိဋ္ဌသတ္တေ စ, ကုစ္ဆိ ဩဝရကေသု စ;

ခဏ္ဍနေ တွ’ပဒါနဉ္စ, ဣတိဝုတ္တေ စ ကမ္မနိ.

Gabbho (胎)指胎中众生，Kucchi (腹)指内室。Apadānaṃ (譬喻)指分析、传说与业。

၉၄၅.

945.

စိတ္တကေ ရုက္ခဘေဒေ စ, တိလကော တိလကာဠကေ;

သီလာဒေါ ပဋိပတ္တိ’တ္ထီ, ဗောဓေ ပတ္တိ ပဝတ္တိသု.

Tilako (帝释树)指额上彩饰、一种树与痣。Paṭipatti (行道)是阴性词，指戒行等。Patti (得)指证悟与发生。

၉၄၆.

946.

အသုမှိ စ ဗလေ ပါဏော, သတ္တေ ဟဒယဂါ’နိလေ;

ဆန္ဒော ဝသေ အဓိပ္ပာယေ, ဝေဒေ’စ္ဆာ’နုဋ္ဌုဘာဒိသု.

Pāṇo (命)指气息、力量、众生与心风。Chando (欲)指自在、意欲、吠陀、欲求与阿奴图巴等韵律。

၉၄၇.

947.

ကာမောဃာဒေါ, သမူဟသ္မိံ, ဩဃောဝေဂေ ဇလဿ စ;

ကပါလံ သိရသဋ္ဌိမှိ, ဃဋာဒိ သကလေပိ စ.

Ogho (暴流)指欲暴流等、群与水流。Kapālaṃ (头骨)指头骨与罐等碎片。

၉၄၈.

948.

ဝေဏွာဒိသာခါဇာလသ္မိံ, လဂ္ဂကေသေ ဇဋာ’လယေ;

သရဏံ တု ဝဓေ ဂေဟေ, ရက္ခိတသ္မိဉ္စ ရက္ခဏေ.

Jaṭā (结)指竹等枝条网与结发。Saraṇaṃ (归依处)指杀戮、家、被保护者与保护。

၉၄၉.

949.

ထိယံ ကန္တာ ပိယေ, ကန္တော, မနုညေ, သော တိလိင်္ဂိကော;

ဂဝက္ခေ တု သမူဟေ စ, ဇာလံ မစ္ဆာဒိဗန္ဓနေ.

Kantā (女人)指女人，Kanto (爱人)指可爱者；Kantaṃ (可爱的)指悦意者，是三性词。Jālaṃ (网)指窗户、群与捕鱼等的网。

၉၅၀.

950.

ပုစ္ဆာယံ ဂရဟာယဉ္စာ, နိယမေ ကိံ တိလိင်္ဂိကံ;

သသဒ္ဓေ တီသု နိဝါပေ, သဒ္ဓံ, သဒ္ဓါ စ ပစ္စယေ.

Kiṃ (何)指询问、谴责与规则，是三性词。Saddho (有信的)是三性词，指有信心者。Saddhaṃ (供祭)指对亡者的供祭。Saddhā (信)指信心。

၉၅၁.

951.

ဗီဇံ [Pg.78] ဟေတုမှိ အဋ္ဌိသ္မိံ, အင်္ဂဇာတေ စ ဒိဿတိ;

ပုဗ္ဗော ပူယေ’ဂ္ဂတော အာဒေါ,သော ဒိသာဒေါ တိလိင်္ဂိကော.

Bījaṃ (种子)可见于因、果核与生殖器中。Pubbo (前)指脓、在前、最初与方向等，是三性词。

၉၅၂.

952.

ဖလစိတ္တေ ဟေတုကတေ, လာဘေ ဓညာဒိကေ ဖလံ;

အာဂမနေ တု ဒီဃာဒိ, နိကာယေသု စ အာဂမော.

Phalaṃ (果)指果心、因之所作、获得与谷物等。Āgamo (阿含)指到来、长部等尼柯耶与教典。

၉၅၃.

953.

သန္တာနော ဒေဝရုက္ခေ စ, ဝုတ္တော သန္တတိယံ ပျထ;

ဥတ္တရဝိပရီတေ စ, သေဋ္ဌေ စာ’နုတ္တရံ တိသု.

Santāno (相续)被说为天树与相续。Anuttaraṃ (无上)指无有更高者与最胜者，是三性词。

၉၅၄.

954.

သတ္တိသမ္ပတ္တိယံ ဝုတ္တော, ကန္တိမတ္တေ စ ဝိက္ကမော;

ဆာယာ တု အာတပါဘာဝေ, ပဋိဗိမ္ဗေ ပဘာယ စ.

Vikkamo (勇猛)被说为力量的成就与步伐。Chāyā (影)指无日照处、影像与光辉。

၉၅၅.

955.

ဂိမှေ ဃမ္မော နိဒါဃော စ, ဥဏှေ သေဒဇလေ ပျထ;

ကပ္ပနံ ကန္တနေ ဝုတ္တံ, ဝိကပ္ပေ သဇ္ဇနေ’တ္ထိယံ.

Ghammo与nidāgho指夏季、热与汗水。Kappanaṃ说为切割、思量、装备；此义亦为阴性词。

၉၅၆.

956.

အင်္ဂါ ဒေသေ ဗဟုမှ’င်္ဂံ, အင်္ဂေါ ဒေသေ ဝပုမှ’ တထာ’ဝယဝဟေတုသု;

ဒေဝါလယေ စ ထူပသ္မိံ, စေတိယံ စေတိယ’ဒ္ဒုမေ.

Aṅgā（复数）指国土。Aṅgaṃ（中性）用于复数。Aṅgo（阳性）指国土、身体、部分与原因。Cetiyaṃ指天祠、塔与支提树。

၉၅၇.

957.

သဇ္ဇနော သာဓုပုရိသေ, သဇ္ဇနံ ကပ္ပနေ ပျထ;

သုပိနံ သုပိနေ သုတ္တ, ဝိညာဏေ တ မနိတ္ထိယံ.

Sajjano指贤士。Sajjanaṃ亦指准备。Supinaṃ指梦、睡眠与识，其为中性词。

၉၅၈.

958.

ပစ္စက္ခေ သန္နိဓာနေ စ, သန္နိဓိ ပရိကိတ္တိတော;

ဘိယျော ဗဟုတရတ္ထေ သော, ပုနရတ္ထေ’ဗျယံ ဘဝေ.

Sannidhi说为现前与邻近。Bhiyyo为不变词，用于“更多”与“再”之义。

၉၅၉.

959.

ဝိသလိတ္တသရေ ဒိဒ္ဓေါ, ဒိဒ္ဓေါ လိတ္တေ တိလိင်္ဂိကော;

ဝါသေ ဓူမာဒိသင်္ခါရေ, ဓိဝါသော သမ္ပဋိစ္ဆနေ.

Diddho指涂毒之箭，亦指被涂抹者，通三性。Adhivāso指住所、熏香等事与忍受。

၉၆၀.

960.

ဝုတ္တော ဝိသာရဒေါ တီသု, သုပ္ပဂဗ္ဘေ စ ပဏ္ဍိတေ;

အထ သိတ္ထံ မဓုစ္ဆိဋ္ဌေ, ဝုတ္တံ ဩဒနသမ္ဘဝေ.

Visārado说为通三性之词，指胆大与贤哲。Sitthaṃ说为蜂蜡与饭粒。

၉၆၁.

961.

ဒြဝေ ဝဏ္ဏေ ရသဘေဒေ, ကသာယော သုရဘိမှိ စ;

အထော ဥဂ္ဂမနံ ဝုတ္တံ, ဥပ္ပတ္တု’ဒ္ဓဂတီသု စ.

Kasāyo指汁液、颜色、味的一种（涩味）与芳香。Uggamanaṃ说为生起与上升。

၉၆၂.

962.

လူခေ နိဋ္ဌုရဝါစာယံ, ဖရုသံ ဝါစ္စလိင်္ဂိကံ;

ပဝါဟော တွ’မ္ဗုဝေဂေ စ, သန္ဒိဿတိ ပဝတ္တိယံ.

Pharusaṃ为形容词，指粗糙与严厉之语。Pavāho则见于水流，亦指持续。

၉၆၃.

963.

နိဿယေ တပ္ပရေ ဣဋ္ဌေ, ပရာယဏပဒံ တိသု;

ကဝစေ ဝါရဝါဏေ စ, နိမ္မောကေပိ စ ကဉ္စုကော.

Parāyaṇapadaṃ通三性，指依止、专注与喜爱。Kañcuko指甲胄、上衣与蛇蜕。

၉၆၄.

964.

လောဟဘေဒေ [Pg.79] မတံ တမ္ဗံ, တမ္ဗော ရတ္တေ တိလိင်္ဂိကော;

တီသု တွ’ဝသိတံ ဉာတေ, အဝသာနဂတေ မတံ.

Tambaṃ视为一种金属，即铜。Tambo为三性词，指红色。Avasitaṃ通三性，视为已知与终结。

၉၆၅.

965.

ဗောဓနေ စ ပဒါနေ စ, ဝိညေယျံ ပဋိပါဒနံ;

သေလေ နိဇ္ဇလဒေသေ စ, ဒေဝတာသု မရူ’ရိတော.

Paṭipādanaṃ当知为开示与给予。Marū说为岩石、无水之地与天神。

၉၆၆.

966.

သတ္ထံ အာယုဓ ဂန္ထေသု, လောဟေ, သတ္ထော စ သဉ္စယေ;

ဇီဝိကာယံ ဝိဝရဏေ, ဝတ္တနေ ဝုတ္တိ နာရိယံ.

Satthaṃ指武器、论典与金属。Sattho亦指商队或积聚。Vutti为阴性词，指生计、解释与行为。

၉၆၇.

967.

ဝီရိယေ သူရဘာဝေ စ, ကထီယတိ ပရက္ကမော;

အထ ကမ္ဗု မတော သင်္ခေ, သုဝဏ္ဏေ ဝလယေပိ စ.

Parakkamo说为精进与勇猛。Kambu视为海螺、黄金与手镯。

၉၆၈.

968.

သရော ကဏ္ဍေ အကာရာဒေါ, သဒ္ဒေ ဝါပိမှိ’နိတ္ထိယံ;

ဒုပ္ဖဿေ တိခိဏေ တီသု, ဂဒြဘေ ကကစေ ခရော.

Saro指箭、元音、声音与湖，其非阴性词。Kharo通三性，指粗硬、尖锐；亦指驴与锯。

၉၆၉.

969.

သုရာယု’ပဒ္ဒဝေ ကာမာ, သဝါဒိမှိ စ အာသဝေါ;

ဒေဟေ ဝုတ္တော ရထင်္ဂေ စ, စတုရော’ပဓိသူ’ပဓိ.

Āsavo指酒、灾难、欲与流出等。Upadhi说为身体、车轮与四种依附。

၉၇၀.

970.

ဝတ္ထု’တ္တံ ကာရဏေ ဒဗ္ဗေ, ဘူဘေဒေ ရတနတ္တယေ;

ယက္ခော ဒေဝေ မဟာရာဇေ, ကုဝေရာ’နုစရေ နရေ.

Vatthu（事）说为原因、物质、地基与三宝。Yakkho（夜叉）指天神、大王、俱毗罗之随从与人。

၉၇၁.

971.

ဒါရုက္ခန္ဓေ ပီဌိကာယံ, အာပဏေ ပီဌ မာသနေ;

ပရိဝါရေ ပရိက္ခာရော, သမ္ဘာရေ စ ဝိဘူသနေ.

Pīṭhaṃ指木段、凳子、商店与座位。Parikkhāro指随从、资具、配备与装饰。

၉၇၂.

972.

ဝေါဟာရသ္မိဉ္စ ဌပနေ, ပညတ္တိ’တ္ထီ ပကာသနေ;

ပဋိဘာနံ တု ပညာယံ, ဥပဋ္ဌိတ ဂိရာယ စ.

Paññatti为阴性词，指言说、施设与宣告。Paṭibhānaṃ则指智慧与应对之言。

၉၇၃.

973.

ဝစနာဝယဝေ မူလေ, ကထိတော ဟေတု ကာရဏေ;

ဥဒရေ တု တထာ ပါစာ, နလသ္မိံ ဂဟဏီ’တ္ထိယံ.

Hetu说为语根、根本与原因。Gahaṇī为阴性词，指腹部、消化（器官）与芦苇。

၉၇၄.

974.

ပိယော ဘတ္တရိ, ဇာယာယံ, ပိယာ, ဣဋ္ဌေ ပိယော တိသု;

ယမရာဇေ တု ယုဂဠေ, သံယမေ စ ယမော ဘဝေ.

Piyo指丈夫，piyā指妻子，piyo通三性，指可爱者。Yamo则为阎摩王、双与自制。

၉၇၅.

975.

မုဒ္ဒိကဿ စ ပုပ္ဖဿ, ရသေ ခုဒ္ဒေ မဓူ’ရိတံ;

ဥလ္လောစေ တု စ ဝိတ္ထာရေ, ဝိတာနံ ပုန္နပုံသကေ.

Madhu说为葡萄与花之汁液，以及蜂蜜。Vitānaṃ为中性词，则指天幕与扩展。

၉၇၆.

976.

အပဝဂ္ဂေ စ သလိလေ, သုဓာယံ အမတံ မတံ;

မောဟေ တု တိမိရေ သင်္ချာ, ဂုဏေ တမ မနိတ္ထိယံ.

Amataṃ视为解脱、水与甘露。Tamo则指愚痴、黑暗、数与德，其非阴性词。

၉၇၇.

977.

ခရေ စာ’ကာရိယေ တီသု, ရသမှိ ပုရိသေ ကဋု;

ပဏ္ဍကေ သုကတေ, ပုညံ, မနုညေ ပဝနေ တိသု.

Kaṭu通三性，指粗糙、不应作；亦指味（辛辣）与人。Puññaṃ指黄门（paṇḍaka）与善行；其形容词通三性，指可爱与清净。

၉၇၈.

978.

ရုက္ခော ဒုမမှိ, ဖရုသာ, သိနိဒ္ဓေသု စ သော တိသု;

ဥပ္ပတ္တိယံ တု ဟေတုမှိ, သင်္ဂေ သုက္ကေ စ သမ္ဘဝေါ.

Rukkho指树。Pharuso通三性，指粗糙与不光滑。Sambhava则指生起、因、执著与精液。

၉၇၉.

979.

နိမိတ္တံ [Pg.80] ကာရဏေ ဝုတ္တံ, အင်္ဂဇာတေ စ လဉ္ဆနေ;

အာဒိ သီမာပကာရေသု, သမီပေ’ဝယဝေ မတော.

Nimittaṃ说为原因、生殖器（aṅgajāta）与标记。Ādi视为开始、边界、种类、附近与部分。

၉၈၀.

980.

ဝေဒေ စ မန္တနေ မန္တော, မန္တာ ပညာယ မုစ္စတေ;

အနယော ဗျသနေ စေဝ, သန္ဒိဿတိ ဝိပတ္တိယံ.

Manto指吠陀与密语。Mantā称为有智者。Anayo见于灾难与不幸。

၉၈၁.

981.

အရုဏော ရံသိဘေဒေ စာ, ဗျတ္တရာဂေ စ လောဟိတေ;

အနုဗန္ဓော တု ပကတာ, နိဝတ္တေ နဿနက္ခရေ.

Aruṇo指黎明之光、显红色与红色。Anubandho则指相续、返回与消音字母。

၉၈၂.

982.

အဝတာရော’ဝတရဏေ, တိတ္ထမှိ ဝိဝရေ ပျထ;

အာကာရော ကာရဏေ ဝုတ္တော, သဏ္ဌာနေ ဣင်္ဂိတေပိ စ.

Avatāro指降临、渡口与孔隙。Ākāro说为原因、形状与示意。

၉၈၃.

983.

သုဒ္ဒိတ္ထိ တနယေ ခတ္တာ, ဥဂ္ဂေါ, တိဗ္ဗမှိ သော တိသု;

ပဓာနံ တု မဟာမတ္တေ, ပကတျ’ဂ္ဂ’ဓိတီသု စ.

Uggo指刹帝利之子，亦指猛利，通三性。Padhānaṃ则指大臣、本性、首要与智慧。

၉၈၄.

984.

ကလ္လံ ပဘာတေ, နိရောဂ, သဇ္ဇဒက္ခေသု တီသု တံ;

ကုဟနာ ကူဋစရိယာယံ, ကုဟနော ကုဟကေ တိသု.

Kallaṃ指清晨；其形容词kalla通三性，指无病、准备好与熟练。Kuhanā指欺诈行为，kuhano通三性，指欺诈者。

၉၈၅.

985.

ကပေါတော ပက္ခိဘေဒေ စ, ဒိဋ္ဌော ပါရာဝတေ ထ စ;

သာရဒေါ သာရဒဗ္ဘူတေ, အပဂဗ္ဘေ မတော တိသု.

Kapoto (鸽) 指鸟类，也指鸽子。Sārado (秋季的) 指秋季所生，也指不孕(apagabbha)，通用于三性。

၉၈၆.

986.

တီသု ခရေ စ ကဌိနေ, ကက္ကသော သာဟသပ္ပိယေ ;

အကာရိယေ တု ဂုယှင်္ဂေ, စီရေ ကောပီန မုစ္စတေ.

Kakkaso (粗糙) 通用于三性，指粗糙、坚硬、喜好暴力。Kopīna (遮羞布) 指不应做之事(akāriya)、私密处、布条。

၉၈၇.

987.

မိဂဘေဒေ ပဋာကာယံ, မောစေ စ ကဒလီ’တ္ထိယံ;

ဒက္ခိဏာ ဒါနဘေဒသ္မိံ, ဝါမတော’ညမှိ ဒက္ခိဏော.

Kadalī (芭蕉) 为阴性词，指一种鹿、旗帜、解脱。Dakkhiṇā (献礼) 指布施。Dakkhiṇo (右) 指左边之外的。

၉၈၈.

988.

ဒုတိယာ ဘရိယာယဉ္စ, ဒွိန္နံ ပူရဏိယံ မတာ;

အထုပ္ပာဒေ သိယာ ဓူမ, ကေတု ဝေဿာနရေပိ စ.

Dutiyā (第二) 指妻子，也指二的序数词。Ketu (旗) 指生起、烟，也指火神(Vessānara)。

၉၈၉.

989.

ဘဝနိဂ္ဂမနေ ယာနေ, ဒွါရေ နိဿရဏံ သိယာ;

နိယာမကော ပေါတဝါဟေ, တိလိင်္ဂေါ သော နိယန္တရိ.

Nissaraṇaṃ (出离) 指出离轮回(bhavaniggamana)、车乘、门。Niyāmako (引导者) 指船长。Niyantari (控制者) 为通用于三性的词。

၉၉၀.

990.

အပဝဂ္ဂေ ဝိနာသေ စ, နိရောဓော ရောဓနေ ပျထ;

ဘယေ ပဋိဘယံ ဝုတ္တံ, တိလိင်္ဂံ တံ ဘယံကရေ.

Nirodho (灭) 指解脱(apavagga)、毁灭、禁闭。Paṭibhayaṃ (怖畏) 指怖畏；当指“令人怖畏的”(bhayaṃkara)时，此词通用于三性。

၉၉၁.

991.

ပိဋကံ ဘာဇနေ ဝုတ္တံ, တထေဝ ပရိယတ္တိယံ;

ဇရာသိထိလစမ္မသ္မိံ, ဥဒရင်္ဂေ မတာ ဝလိ.

Piṭakaṃ (藏) 指篮筐，也指教法(pariyatti)。Vali (皱纹) 指年老松弛的皮肤，也指腹部的褶皱。

၉၉၂.

992.

ဘိန္နံ ဝိဒါရိတေ’ညသ္မိံ, နိဿိတေ ဝါစ္စလိင်္ဂိကံ;

ဥပဇာပေ မတော ဘေဒေါ, ဝိသေသေ စ ဝိဒါရဏေ.

Bhinnaṃ (已破) 指被撕裂的、其他的、依附的，是随语词。Bhedo (破) 指离间(upajāpa)、区别、撕裂。

၉၉၃.

993.

မဏ္ဍလံ [Pg.81] ဂါမသန္ဒောဟေ, ဗိမ္ဗေ ပရိဓိရာသိသု;

အာဏာယ မာဂမေ လေခေ;

သာသနံ အနုသာသနေ.

Maṇḍalaṃ (圆) 指村群、影像、圆周、堆。Sāsanaṃ (教令) 指命令(āṇā)、圣典(āgama)、书信、教诲(anusāsana)。

၉၉၄.

994.

အဂ္ဂေ တု သိခရံ စာ’ယော, မယဝိဇ္ဈနကဏ္ဋကေ;

ဂုဏုက္ကံသေ စ ဝိဘဝေ, သမ္ပတ္တိ စေဝ သမ္ပဒါ.

Sikharaṃ (顶) 指顶峰。Ayo (铁) 指铁制的刺或箭镞。Sampatti (成就) 与 Sampadā (圆满) 指德行卓越(guṇukkaṃsa)与财富(vibhava)。

၉၉၅.

995.

ဘူခန္တီသု ခမာ, ယောဂျေ, ဟိတေ သက္ကေ ခမော တိသု;

အဒ္ဓေါ ဘာဂေ ပထေ ကာလေ, ဧကံသေ’ဒ္ဓေါ’ဗျယံ ဘဝေ;

အထော ကရီသံ ဝစ္စသ္မိံ, ဝုစ္စတေ စတုရမ္ဗဏေ.

Khamā (忍) 为阴性词，指大地与忍耐。Khamo (适合) 通用于三性，指适合的、有益的、能够的。Addho (半) 指部分、道路、时间。Addhā (确实) 为不变词，指确定无疑。Karīsaṃ (粪) 指粪便，也指四安婆那(caturambaṇa)的量。

၉၉၆.

996.

ဥသဘော’သဓ ဂေါ သေဋ္ဌေ, သူ’သဘံ ဝီသယဋ္ဌိယံ;

သေတုသ္မိံ တန္တိ ပန္တီသု, နာရိယံ ပါဠိ ကထျတေ.

Usabho (牛王) 指一种药草(osadha)、牛、最胜者。Usabhaṃ (中性) 指二十杖的长度。Pāḷi (行) 指桥梁、绳线、行列、女子。

၉၉၇.

997.

ကဋော ဇယေ’တ္ထိနိမိတ္တေ, ကိလဉ္ဇေ သော ကတေ တိသု;

မဟိယံ ဇဂတီ ဝုတ္တာ, မန္ဒိရာလိန္ဒဝတ္ထုမှိ.

Kaṭo (席) 指胜利、骨相、草席(kilañja)。Kaṭa (已作) 为过去分词，通用于三性。Jagatī (世界) 指大地，也指寺院门廊的地基。

၉၉၈.

998.

ဝိတက္ကေ မထိတေ တက္ကော, တထာ သူစိဖလေ မတော;

သုဒဿနံ သက္ကပုရေ, တီသု တံ ဒုဒ္ဒသေ’တရေ.

Takko (寻) 指思惟(vitakka)、酪浆、针尖。Sudassanaṃ (善见) 指帝释天城(sakkapura)；当指“难见”之外的（即“易见”）时，此词通用于三性。

၉၉၉.

999.

ဒီပေါ’န္တရီပ ပဇ္ဇောတ, ပတိဋ္ဌာ နိဗ္ဗုတီသု စ;

ဗဒ္ဓနိဿိတ သေတေသု, တီသု တံ မိဟိတေ သိတံ.

Dīpo (洲) 指岛屿、灯、依处、涅槃(nibbuti)。Sitaṃ (白) 指被系缚的、依附的、白色的，此词通用于三性；Sitaṃ (中性名词) 也指微笑。

၁၀၀၀.

1000.

ထိယံ ပဇာပတိ ဒါရေ, ဗြဟ္မေ မာရေ သုရေ ပုမေ;

ဝါသုဒေဝေ’န္တကေ ကဏှော, သော ပါပေ အသိတေ တိသု.

Pajāpati (生主) 指女人、妻子、梵天(Brahmā)、魔罗(Māra)、天神、男人。Kaṇho (黑) 指瓦素迭瓦(Vāsudeva)、终结者(Antaka，即阎摩)；当指罪恶或黑色时，此词通用于三性。

၁၀၀၁.

1001.

ဥပစာရော ဥပဋ္ဌာနေ, အာသန္နေ အညရောပနေ;

သက္ကော ဣန္ဒေ ဇနပဒေ, သာကိယေ, သော ခမေ တိသု.

Upacāro (行境) 指侍奉、邻近、转喻。Sakko (释迦) 指帝释(Inda)、国家、释迦族；Sakka (能够) 为形容词，通用于三性。

၁၀၀၂.

1002.

ဝဇ္ဇနေ ပရိဟာရော စ, သက္ကာရေ စေဝ ရက္ခဏေ;

သောတာပန္နာဒိကေ အဂ္ဂေ, အရိယော တီသု, ဒွိဇေ ပုမေ.

Parihāro (避) 指避开、尊敬、守护。Ariyo (圣) 指须陀洹(sotāpanna)等圣者、最胜者，此词通用于三性。Dvijo (再生族) 为阳性词，指婆罗门。

၁၀၀၃.

1003.

သုသုကော သုသုမာရေ စ, ဗာလကေ စ ဥလူပိနိ;

ဣန္ဒီဝရံ မတံ နီလု, ပ္ပလေ ဥဒ္ဒါလပါဒပေ.

Susuko (幼鳄) 指鳄鱼、孩童、雌枭。Indīvaraṃ (青莲) 指青莲花，也指阿勃勒树(uddālapādapa)。

၁၀၀၄.

1004.

အသနော ပိယကေ ကဏ္ဍေ, ဘက္ခဏေ ခိပနေ’ သနံ;

ယုဂေ’ဓိကာရေ ဝီရိယေ, ပဓာနေ စာ’န္တိကေ ဓုရော.

Asano (阿萨那树) 指阿萨那树(piyaka)，也指箭。Asanaṃ (食) 指食物、投掷。Dhuro (轭) 指轭、责任、精进、前端、附近。

၁၀၀၅.

1005.

ကာဠေ စ ဘက္ခိတေ တီသု, လဝိတ္တေ အသိတော ပုမေ;

ပဝါရဏာ ပဋိက္ခေပေ, ကထိတာ’ဇ္ဈေသနာယ စ.

Asita (黑) 为形容词，通用于三性，指黑色的、已被食的。Asito (镰刀) 为阳性词，指镰刀。Pavāraṇā (自恣) 指拒绝，也指邀请。

၁၀၀၆.

1006.

ဥမ္မာရေ [Pg.82] ဧသိကတ္ထမ္ဘေ, ဣန္ဒခီလော မတော ထ စ;

ပေါတ္ထကံ မကစိဝတ္ထေ, ဂန္ထေ လေပျာဒိ ကမ္မနိ.

Indakhīlo (因陀罗柱) 指门槛，也指城门柱。Potthakaṃ (书本) 指树皮布、书本、涂饰工作。

၁၀၀၇.

1007.

ဓညံ သာလျာဒိကေ ဝုတ္တံ, ဓညော ပုညဝတိ တ္တိသု;

ပါဏိ ဟတ္ထေ စ သတ္တေ ဘူ, သဏှကရဏိယံ မတော.

Dhaññaṃ (谷物) 指稻米(sāli)等谷物。Dhañño (有福) 指有福者，此词通用于三性。Pāṇi (手) 指手、有情、大地、细活。

၁၀၀၈.

1008.

တီသု ပီတံ ဟလိဒျာဘေ, ဟဋ္ဌေ စ ပါယိတေ သိယာ;

ဗျူဟော နိဗ္ဗိဒ္ဓရစ္ဆာယံ, ဗလနျာသေ ဂဏေ မတော.

Pītaṃ (黄) 通用于三性，指黄色的、欢喜的、已被饮的。Byūho (阵) 指浓荫、军队部署、群体。

၁၀၀၉.

1009.

လောဟိတာဒိမှိ လောဘေ စ, ရာဂေါ စ ရဉ္ဇနေ မတော;

ပဒရော ဖလကေ ဘင်္ဂေ, ပဝုဒ္ဓ ဒရိယံ ပိစ.

Rāgo (染) 指红色等色彩、贪欲、染色。Padaro (裂) 指木板、断裂、裂缝、山洞(darī)。

၁၀၁၀.

1010.

သိင်္ဃာဋကံ ကသေရုဿ, ဖလေ, မဂ္ဂသမာဂမေ;

ဗဟုလာယဉ္စ ခေဠမှိ, ဧဠာ, ဒေါသေ’ဠ မီရိတံ.

Siṅghāṭakaṃ (三角) 指荸荠果，也指道路交汇处。Eḷā (唾液) 指口水。Eḷaṃ (过失) 指过失。

၁၀၁၁.

1011.

အာဓာရော စာ’ဓိကရဏေ, ပတ္တာဓာရေ’ လဝါလကေ;

ကာရော’ ဂဘေဒေ သက္ကာရေ, ကာရာ တု ဗန္ဓနာလယေ.

Ādhāro (所依) 指所依处(adhikaraṇa)、钵架、水盆。Kāro (作) 指种类、恭敬。Kārā (监) 指监狱。

၁၀၁၂.

1012.

ကရကာ မေဃပါသာဏေ, ကရကော ကုဏ္ဍိကာယ စ;

ပါပနေ စ ပဒါတိသ္မိံ, ဂမနေ ပတ္တိ နာရိယံ.

Karakā (冰雹) 指冰雹。Karako (水壶) 指水壶(kuṇḍikā)。Patti (得) 为阴性词，指获得、步兵、行走。

၁၀၁၃.

1013.

ဆိဒ္ဒံ ရန္ဓဉ္စ ဝိဝရံ, သုသိရေ ဒူသနေပိ စ;

မုတ္တာ တု မုတ္တိကေ, မုတ္တံ, ပဿာဝေ, မုစ္စိတေ တိသု.

Chiddaṃ (孔) 指孔穴(randha, vivara)、空洞、过失。Muttā (珍珠) 指珍珠。Muttaṃ (尿) 指尿。Mutta (已解脱) 为过去分词，通用于三性，指已解脱的、已放出的。

၁၀၁၄.

1014.

နိသေဓေ ဝါရဏံ, ဟတ္ထိ, လိင်္ဂ ဟတ္ထီသု ဝါရဏော;

ဒါနံ စာဂေ မဒေ သုဒ္ဓေ, ခဏ္ဍနေ လဝနေ ခယေ.

Vāraṇaṃ (禁) 指禁止。Vāraṇo (象) 指大象。Dānaṃ (施) 指布施、骄慢、净化、砍断、收割、灭尽。

၁၀၁၅.

1015.

မနောတောသေ စ နိဗ္ဗာနေ, တ္ထင်္ဂမေ နိဗ္ဗုတိ’တ္ထိယံ;

နေဂမော နိဂမုဗ္ဘူတေ, တထာ’ပဏောပဇီဝိနိ.

nibbuti（熄灭），女性，指心满意足、涅槃、灭尽；negamo（商人）指城镇出身者及以商店为生者。

၁၀၁၆.

1016.

ဟရိတသ္မိဉ္စ ပဏ္ဏေ စ, ပလာသော ကိံ သုကဒ္ဒုမေ;

ပကာသော ပါကဋေတီသု, အာလောကသ္မိံ ပုမေ မတော.

palāso（叶）指绿色、叶子、赤花树；pakāso（光明），男性，指显现，其形容词通用于三性。

၁၀၁၇.

1017.

ပက္ကံ ဖလမှိ, တံ နာသု, မ္မုခေ ပရိဏတေ တိသု;

ပိဏ္ဍော အာဇီဝနေ ဒေဟေ, ပိဏ္ဍနေ ဂေါဠကေ မတော.

pakkaṃ（成熟的）指成熟的果实，亦指通用于三性的“成熟的”；piṇḍo（团）指生计、身体、聚集、球丸。

၁၀၁၈.

1018.

ဝဋ္ဋော ပရိဗ္ဗယေ ကမ္မာ, ဒိကေ, သော ဝဋ္ဋုလေ တိသု;

ပစ္စာဟာရေ ပဋိဟာရော, ဒွါရေ စ ဒွါရပါလကေ.

vaṭṭo（轮回）指花费、业等（轮回），其形容词 vaṭṭula（圆的）通用于三性；paṭihāro（门卫）指拒绝、门、门卫。

၁၀၁၉.

1019.

နာရိယံ ဘီရု ကထိတာ, ဘီရုကေ သော တိလိင်္ဂိကော;

ဝိကဋံ ဂူထမုတ္တာဒေါ, ဝိကဋော ဝိကတေ တိသု.

bhīru（怯懦的）指女子，其形容词 bhīruka（怯懦的）通用于三性；vikaṭaṃ（变秽物）指粪便与尿液等，其形容词 vikaṭo（丑陋的）通用于三性。

၁၀၂၀.

1020.

ဝါမံ [Pg.83] သဗျမှိ, တံ စာရု, ဝိပရီတေသု တီသွ’ထ;

သင်္ချာဘေဒေ သရဗျေ စ, စိဟဏေ လက္ခ မုစ္စတေ.

vāmaṃ（左），通用于三性，指左、美丽、颠倒的；lakkha（十万）指十万之数、目标、标志。

၁၀၂၁.

1021.

သေဏီ’တ္ထီ သမသိပ္ပီနံ, ဂဏေ စာ’ဝလိယံ ပိစ;

သုဓာယံ ဓူလိယံ စုဏ္ဏော, စုဏ္ဏဉ္စ ဝါသစုဏ္ဏကေ.

seṇī（行列），女性，指同业者的群体（公会）、行列；cuṇṇo/cuṇṇaṃ（粉末）指石灰、灰尘、香粉。

၁၀၂၂.

1022.

ဇေတဗ္ဗေ’တိပ္ပသတ္ထေ’တိ, ဝုဒ္ဓေ ဇေယျံ တိသူ’ရိတံ;

တက္ကေ တု မထိတံ ဟောတျာ,လောလိတေ မထိတော တိသု.

jeyyaṃ（应胜的），通用于三性，指应被战胜的、极被赞美的、年老的；mathitaṃ（搅拌的）指凝乳，其形容词 mathito（被搅动的）通用于三性。

၁၀၂၃.

1023.

အဗ္ဘုတော’စ္ဆရိယေ တီသု, ပဏေ စေဝါ’ဗ္ဘုတော ပုမေ;

မေစကော ပုစ္ဆမူလမှိ, ကဏှေပိ မေစကော တိသု.

abbhuto（奇妙的），其形容词通用于三性，指奇妙的；其阳性名词指赌注；mecako（黑色）指尾根，亦指通用于三性的“黑色的”。

၁၀၂၄.

1024.

ဝသဝတ္တီ ပုမေ မာရေ, ဝသဝတ္တာပကေ တိသု;

သမ္ဘဝေ စာ’သုစိ ပုမေ, အမေဇ္ဈေ တီသု ဒိဿတိ.

vasavattī（自在者），男性，指魔罗，其形容词“行使威权的”通用于三性；asuci（不净），男性，指精液，其形容词“不净的”通用于三性。

၁၀၂၅.

1025.

အစ္ဆော ဣက္ကေ ပုမေ ဝုတ္တော, ပသန္နမှိ တိလိင်္ဂိကော;

ဗဠိသေ သေလဘေဒေ စ, ဝင်္ကော, သော ကုဋိလေ တိသု.

accho（熊），男性，指熊，其形容词“清澈的”通用于三性；vaṅko（弯曲的）指钓钩、山岩裂缝，亦指通用于三性的“弯曲的”。

၁၀၂၆.

1026.

ကုဏပမှိ ဆဝေါ ဉေယျော,လာမကေ သော တိလိင်္ဂိကော;

သဗ္ဗသ္မိံ သကလော တီသု, အဒ္ဓမှိ ပုရိသေ သိယာ.

chavo（尸体）指尸体，亦指通用于三性的“卑劣的”；sakalo（全部的），通用于三性，指全部的，其阳性名词亦指一半或碎片。

၁၀၂၇.

1027.

စန္ဒဂ္ဂါဟာဒိကေ စေဝု, ပ္ပာဒေါ ဥပ္ပတ္တိယံ ပိစ;

ပဒုဿနေ ပဒေါသော စ, ကထိတော သံဝရီမုခေ.

uppādo（出现）指月食等现象、生起；padoso（嗔怒）指污染、嗔怒、傍晚。

၁၀၂၈.

1028.

ရုဓိရေ လောဟိတံ ဝုတ္တံ, ရတ္တမှိ လောဟိတော တိသု;

ဥတ္တမင်္ဂေ ပုမေ မုဒ္ဓါ, မုဒ္ဓေါ မူဠှေ တိလိင်္ဂိကော.

lohitaṃ（血）指血，其形容词 lohito（红色的）通用于三性；muddhā（头），男性，指头，其形容词 muddho（愚蠢的）通用于三性。

၁၀၂၉.

1029.

ရဋ္ဌမှိ ဝိဇိတံ ဝုတ္တံ, ဇိတေ စ ဝိဇိတော တိသု;

ပရိတ္တံ တု ပရိတ္တာဏေ, ပရိတ္တော တီသု အပ္ပကေ.

vijitaṃ（已征服的）指国家，其形容词 vijito（已征服的）通用于三性；parittaṃ（护卫）指护卫、护咒，其形容词 paritto（少量的）通用于三性。

၁၀၃၀.

1030.

ကုမ္ဘဏ္ဍော ဒေဝဘေဒေ စ, ဒိဿတိ ဝလ္လိဇာတိယံ;

စတုတ္ထံသေ ပဒေ ပါဒေါ, ပစ္စန္တသေလရံသိသု.

kumbhaṇḍo（鸠槃荼）指一类天神、瓜类蔓草；pādo（足）指四分之一、足、山脚、光线。

၁၀၃၁.

1031.

ဝင်္ဂေါ လောဟန္တရေ ဝင်္ဂါ, ဒေသေ ပုမေ ဗဟုမှိ စ;

ကမ္မာရဘဏ္ဍဘေဒေ စ, ခဋကေ မုဋ္ဌိ စ ဒွိသု.

vaṅgo（锡）指锡，其阳性复数 vaṅgā 指孟加拉国；muṭṭhi（拳），通用于两性，指一类铁匠工具、刀柄、拳头。

၁၀၃၂.

1032.

အမ္ဗဏံ ဒေါဏိယံ စေ’ကာ, ဒသဒေါဏပ္ပမာဏကေ;

အဓိဋ္ဌိတိယ မာဓာရေ, ဌာနေ’ဓိဋ္ဌာန မုစ္စတေ.

ambaṇaṃ（安巴那）指桶，亦指十一多那的量器；adhiṭṭhāna（决意）指决意、基座、处所。

၁၀၃၃.

1033.

ပုမေ မဟေသီ သုဂတေ, ဒေဝိယံ နာရိယံ မတာ;

ဥပဒ္ဒဝေ ဥပသဂ္ဂေါ, ဒိဿတိ ပါဒိကေပိ စ.

mahesī（大仙/王后），阳性时指佛陀（大仙），阴性时指王后、女人；upasaggo（灾难）指灾难、前缀。

၁၀၃၄.

1034.

ဝက္ကံ [Pg.84] ကောဋ္ဌာသဘေဒသ္မိံ, ဝက္ကော ဝင်္ကေ တိသု’စ္စတေ;

ဝိဇ္ဇာ ဝေဒေ စ သိပ္ပေ စ, တိဝိဇ္ဇာဒေါ စ ဗုဒ္ဓိယံ.

vakkaṃ（肾）指肾脏，其形容词 vakko（弯曲的）通用于三性；vijjā（明）指吠陀、技艺、三明等、智慧。

၁၀၃၅.

1035.

သမာဓိမှိ ပုမေ’ကဂ္ဂေါ, နာကုလေ ဝါစ္စလိင်္ဂိကော;

ပဇ္ဇံ သိလောကေ, ပဇ္ဇော’ဒ္ဓေ, ပဇ္ဇော ပါဒဟိတေ တိသု.

ekaggo（一境性），男性，指禅定，其形容词形式指猫鼬；pajjaṃ（偈），中性，指诗偈；其阳性词 pajjo 指半偈，其形容词形式通用于三性，指对足有益的。

၁၀၃၆.

1036.

ကတကော ရုက္ခဘေဒသ္မိံ, ကတကော ကိတ္တိမေ တိသု;

ဝိဓေယျေ အဿဝေါ တီသု, ပုဗ္ဗမှီ ပုရိသေ သိယာ.

katako（迦得迦树）指迦得迦树，亦指通用于三性的“人造的”；assavo（顺从的），通用于三性，指顺从的，其阳性名词指往昔。

၁၀၃၇.

1037.

ကလျာဏေ ကထိတံ ခေမံ, တီသု လဒ္ဓတ္ထရက္ခဏေ;

အထော နိယောဇနေ ဝုတ္တံ, ကာရိယေပိ ပယောဇနံ.

khemaṃ（安稳）指吉祥，亦指通用于三性的“守护已得之利”；payojanaṃ（用途）指运用、目的。

၁၀၃၈.

1038.

အဿတ္ထော တီသု အဿာသ, ပ္ပတ္တေ, ဗောဓိဒ္ဒုမေ ပုမေ;

တီသု လုဒ္ဒေါ ကုရူရေ စ, နေသာဒမှိ ပုမေ သိယာ.

assattho（毕钵罗树），通用于三性，指已得安慰的，其阳性名词指菩提树；luddo（残酷的），通用于三性，指残酷的，其阳性名词指猎人。

၁၀၃၉.

1039.

ဝိလဂ္ဂေါ တီသု လဂ္ဂသ္မိံ, ပုမေ မဇ္ဈမှိ ဒိဿတိ;

အဍ္ဎော တွနိတ္ထိယံ ဘာဂေ, ဓနိမှိ ဝါစ္စလိင်္ဂိကော.

vilaggo（附着的），通用于三性，指附着的，其阳性名词指腰部；aḍḍho（一半），用于阳性和中性时指一半，其形容词形式指富有的。

၁၀၄၀.

1040.

ကဋ္ဌံ ဒါရုမှိ, တံ ကိစ္ဆေ, ဂဟနေ ကသိတေ တိသု;

သသန္တာနေ စ ဝိသယေ, ဂေါစရေ’ ဇ္ဈတ္တ မုစ္စတေတိ.

kaṭṭhaṃ（木柴）指木柴，亦指通用于三性的“困难的”、“深密的”、“已耕作的”；ajjhattaṃ（内在）指自身相续、所缘、行境。

ဣတိ အဒ္ဓါနေကတ္ထဝဂ္ဂေါ.

如是，多义品终。

၁၀၄၁.

1041.

ဘုဝနေ စ ဇနေ လောကော, မောရေတွဂ္ဂိမှိ သော သိခီ;

သိလောကော တု ယသေ ပဇ္ဇေ,ရုက္ခေ တု သာမိကေ ဓဝေါ.

loko（世间）指世界、人；sikhī（有顶者）指孔雀、火；siloko（声誉）指声誉、偈颂；dhavo（丈夫）指一种树、丈夫。

၁၀၄၂.

1042.

ဝဋဗျာမေသု နိဂြောဓော, ဓင်္ကော တု ဝါယသေ ဗကေ;

ဝါရော တွ’ဝသရာ’ဟေသု, ကုစေတွဗ္ဘေ ပယောဓရော.

nigrodho（尼拘律树）指榕树、一寻之量；dhaṅko（乌鸦）指乌鸦、鹭；vāro（轮值）指机会、日子；payodharo（乳房）指乳房、云。

၁၀၄၃.

1043.

ဥစ္ဆင်္ဂေ လက္ခဏေ စာ’င်္ကော, ရသ္မိ’တ္ထီ ဇုတိ ရဇ္ဇုသု;

ဒိဋ္ဌော’ဘာသေသု အာလောကော,ဗုဒ္ဓေါ တု ပဏ္ဍိတေ ဇိနေ.

aṅko（标记）指怀中、标记；rasmi（光线），女性，指光辉、绳索；āloko（光明）指视见、光明；buddho（觉者）指智者、胜利者。

၁၀၄၄.

1044.

သူရံ’သူသု ပုမေ ဘာနူ, ဒဏ္ဍော တု မုဂ္ဂရေ ဒမေ;

ဒေဝမစ္ဆေသွ’နိမိသော, ပတ္ထော တု မာနသာနုသု.

“英雄”(sūro)指英雄与太阳(阳性)；“杖”(daṇḍo)则指棍棒与惩罚；“不瞬者”(animiso)指天神与鱼；“钵他”(pattho)则指量器与山坡。

၁၀၄၅.

1045.

အာတင်္ကော ရောဂ တာပေသု,မာတင်္ဂေါ သပစေ ဂဇေ;

မိဂေါ ပသု ကုရုင်္ဂေသု, ဥလူကိ’န္ဒေသု ကောသိယော.

“苦恼”(ātaṅko)指疾病与热恼；“摩登伽”(mātaṅgo)指贱民与象；“野兽”(migo)指动物与鹿；“拘翼”(kosiyo)指猫头鹰与因陀罗。

၁၀၄၆.

1046.

ဝိဂ္ဂဟော [Pg.85] ကလဟေ ကာယေ, ပုရိသော မာဏဝ’တ္တသု;

ဒါယာဒေါ ဗန္ဓဝေ ပုတ္တေ, သိရေ သီသံ တိပုမှိ စ.

“争执”(viggaho)指争吵与身体；“人”(puriso)指青年与自我；“继承人”(dāyādo)指亲属与儿子；“头”(sīsaṃ)指头(为中性词)。

၁၀၄၇.

1047.

ဗလိဟတ္ထံ’သူသု ကရော, ဒန္တေ ဝိပ္ပေ’ဏ္ဍဇေ ဒွိဇော;

ဝတ္တံ ပဇ္ဇာ’နနာ’စာရေ, ဓညင်္ဂေ သုခုမေ ကဏော.

“手”(karo)指税、手与光线；“二生”(dvijo)指牙齿、婆罗门与鸟；“行”(vattaṃ)指诗偈、面容与行为；“谷粒”(kaṇo)指谷物之部分与微细。

၁၀၄၈.

1048.

ထမ္ဘော ထူဏ ဇဠတ္တေသု, သူပေါ ကုမ္မာသ ဗျဉ္ဇနေ;

ဂဏ္ဍော ဖောဋေ ကပေါလမှိ, အဂ္ဃော မူလျေ စ ပူဇနေ.

“柱”(thambho)指柱子与僵硬；“汤”(sūpo)指粥与咖喱；“肿块”(gaṇḍo)指水疱与脸颊；“价值”(aggho)指价格与供养。

၁၀၄၉.

1049.

ပကာရော တုလျ ဘေဒေသု, သကုန္တော ဘာသပက္ခိသု;

ဘာဂျေ ဝိဓိ ဝိဓာနေ စ, သရေ ခဂ္ဂေ စ သာယကော.

“种类”(pakāro)指相似与差异；“鸟”(sakunto)指秃鹫与鸟；“法则”(vidhi)指命运与规定；“箭”(sāyako)指箭与剑。

၁၀၅၀.

1050.

သာရင်္ဂေါ စာတကေ ဧဏေ, ပတ္တီ တု သရပက္ခိသု;

သေဒေ ပါကော ဝိပါကေ ထ,ဘိက္ခုဘေဒေ စယေ ဂဏော.

“萨兰伽”(sāraṅgo)指杜鹃与鹿；“翼者”(pattī)则指箭与鸟；“成熟”(pāko)指烹饪与果报；“伽那”(gaṇo)指比丘众与堆积。

၁၀၅၁.

1051.

ရာသိ ပုဉ္ဇေ စ မေသာ’ဒေါ,အဿေ လောဏေ စ သိန္ဓဝေါ;

သံဝဋ္ဋေ ပလယော နာသေ, ပူဂေါ ကမုကရာသိသု.

“堆”(rāsi)指堆积与白羊宫；“信度”(sindhavo)指马与盐；“坏灭”(palayo)指坏劫与毁灭；“槟榔”(pūgo)指槟榔树与群体。

၁၀၅၂.

1052.

အမတေ တု သုဓာ လေပေ, အဘိချာ နာမ ရံသိသု;

သတ္တိ သာမတ္ထိယေ သတ္ထေ, မဟီ နဇ္ဇန္တရေ ဘုဝိ;

လီလာ ကြိယာ ဝိလာသေသု,သတ္တေ တု အတြဇေ ပဇာ.

“苏陀”(sudhā)则指甘露与灰泥；“名称”(abhikhyā)指名称与光芒；“力”(satti)指能力与武器；“地”(mahī)指河流之间与大地；“游戏”(līlā)指行为与姿态；“众生”(pajā)则指有情与后代。

၁၀၅၃.

1053.

ဉာဏေ လာဘေ ဥပလဒ္ဓိ, ပဝေဏီ ကုထဝေဏိသု;

ပဝတ္တိ ဝုတ္တိ ဝတ္တာသု, ဝေတနေ ဘရဏေ ဘတိ.

“获得”(upaladdhi)指知识与利益；“传统”(paveṇī)指传统与发辫；“转起”(pavatti)指行为与消息；“工资”(bhati)指薪水与供养。

၁၀၅၄.

1054.

အာစာရေပိ မရိယာဒါ, ဘူတိ သတ္တာ သမိဒ္ဓိသု;

သောပ္ပေ ပမာဒေ တန္ဒီ စ, ယာတြာ ဂမန ဝုတ္တိသု.

“界限”(mariyādā)指行为与界限；“存在”(bhūti)指众生与繁荣；“懈怠”(tandī)指睡眠与放逸；“旅程”(yātrā)指行走与生计。

၁၀၅၅.

1055.

နိန္ဒာ ကုစ္ဆာ’ပဝါဒေသု, ကင်္ဂု ဓည ပိယင်္ဂုသု;

မောက္ခေသိဝေ သမေသန္တိ, ဝိဘာဂေ ဘတ္တိ သေဝနေ.

“责难”(nindā)指责备与诽谤；“康古”(kaṅgu)指谷物与黍；“寂静”(santi)指解脱、吉祥与平静；“虔信”(bhatti)指分配与侍奉。

၁၀၅၆.

1056.

ဣစ္ဆာယံ ဇုတိယံ ကန္တိ, ရဉ္ဇနေ သူရတေ ရတိ;

ဂေဟေ ဝသတိ ဝါသေ ထ, နဒီ သေနာသု ဝါဟိနီ.

“美”(kanti)指欲望与光辉；“喜”(rati)指染色与爱欲；“住”(vasati)指家与居住；“河流”(vāhinī)指河流与军队。

၁၀၅၇.

1057.

ပတ္ထေ နာဠေ စ နာဠိ’တ္ထီ, ဂဏေ သမိတိ သင်္ဂမေ;

တဏှာ လောဘေ ပိပါသာယံ, မဂ္ဂ ဝုတ္တီသု ဝတ္တနီ.

“那利”(nāḷi)指管与量器(阴性)；“集会”(samiti)指团体与战场；“渴爱”(taṇhā)指贪婪与口渴；“行道”(vattanī)指道路与行为。

၁၀၅၈.

1058.

ပါဏျင်္ဂေ နာဘိ စက္ကန္တေ, ယာစေ ဝိညတ္တိ ဉာပနေ;

ဝိတ္တိ တောသေ ဝေဒနာယံ, ဌာနေ တု ဇီဝိတေ ဌိတိ.

“脐”(nābhi)指身体之肢节与轮毂；“表白”(viññatti)指请求与告知；“喜悦”(vitti)指满足与感受；“住”(ṭhiti)则指住处与生命。

၁၀၅၉.

1059.

တရင်္ဂေ [Pg.86] စာ’န္တရေ ဝီစိ, ဓီရတ္တေ ဓာရဏေ ဓိတိ;

ဘူ ဘူမိယဉ္စ ဘမုကေ, သဒ္ဒေ ဝေဒေ သဝေ သုတိ.

“波浪”(vīci)指波浪与间隔；“坚毅”(dhiti)指坚韧与忆持；“地”(bhū)指土地与眉毛；“闻”(suti)指声音、吠陀与听闻。

၁၀၆၀.

1060.

ဂေါတ္တံ နာမေ စ ဝံသေ ထ, နဂရေ စ ဃရေ ပုရံ;

ဩကံ တု နိဿယေ ဂေဟေ, ကုလံ တု ဂေါတ္တရာသိသု.

“姓”(gottaṃ)指名字与宗族；“城”(puraṃ)指城市与家；“住处”(okaṃ)则指依止与家；“家族”(kulaṃ)则指宗族与群体。

၁၀၆၁.

1061.

ဟေမေ ဝိတ္တေ ဟိရညဉ္စ, ပညာဏံ တွ’င်္က ဝုဒ္ဓိသု;

အထာ’မ္ဗရဉ္စ ခေ ဝတ္ထေ, ဂုယှံ လိင်္ဂေ ရဟသျ’ပိ.

“黄金”(hiraññaṃ)指黄金与财富；“识相”(paññāṇaṃ)指标记与增长；“空”(ambaraṃ)指虚空与衣服；“密”(guyhaṃ)指性根与秘密。

၁၀၆၂.

1062.

တပေါ ဓမ္မေ ဝတေ စေဝ, ပါပေ တွာ’ဂုမှိ ကိဗ္ဗိသံ;

ရတနံ မဏိ သေဋ္ဌေသု, ဝဿံ ဟာယန ဝုဋ္ဌိသု.

“苦行”(tapo)指正法与誓愿；“罪”(kibbisaṃ)指罪过与过失；“宝”(ratanaṃ)指宝珠与最胜；“年”(vassaṃ)指年与雨水。

၁၀၆၃.

1063.

ဝနံ အရည ဝါရီသု, ခီရမှိ တု ဇလေ ပယော;

အက္ခရံ လိပိ မောက္ခေသု, မေထူနံ သင်္ဂမေ ရတေ.

“林”(vanaṃ)指森林与水；“乳”(payo)指乳汁与水；“字”(akkharaṃ)指文字与不朽(解脱)；“淫欲”(methūnaṃ)指交合与爱欲。

၁၀၆၄.

1064.

သောတံ ကဏ္ဏေ ပယောဝေဂေ, ရိဋ္ဌံ ပါပါ’သုဘေသု စ;

အာဂု ပါပါ’ပရာဓေသု, ကေတုမှိ စိဟနေ ဓဇော.

“流”(sotaṃ)指耳朵与水流；“祸”(riṭṭhaṃ)指罪恶与不祥；“罪”(āgu)指罪过与过失；“旗”(dhajo)指旗帜与标记。

၁၀၆၅.

1065.

ဂေါပုရံ ဒွါရမတ္တေပိ, မန္ဒိရံ နဂရေ ဃရေ;

ဝါစ္စလိင်္ဂါ ပရမိတော, ဗျတ္တော တု ပဏ္ဍိတေ ဖုဋေ.

“门楼”(gopuraṃ)亦指门；“殿”(mandiraṃ)指城市与家；于此之后为通性词；“明了者”(byatto)则指智者与显明。

၁၀၆၆.

1066.

ဝလ္လဘော ဒယိတေ’ဇ္ဈက္ခေ, ဇလေ ထူလော မဟတျပိ;

ကုရူရေ ဘေရဝေ ဘီမော,လောလော တု လောလုပေ စလေ.

“亲爱者”(vallabho)指亲爱者与监督者；“粗”(thūlo)指愚钝与巨大；“怖畏者”(bhīmo)指残忍与可怕；“贪婪者”(lolo)则指贪婪与动摇。

၁၀၆၇.

1067.

ဗီဘစ္ဆော ဝိကတေ ဘီမေ, ကောမလေ တိခိဏေ မုဒု;

ဣဋ္ဌေ စ မဓုရေ သာဒု, သာဒုမှိ မဓုရော ပိယေ.

“可憎者”(bībhaccho)指丑陋与可怕；“柔”(mudu)指柔软与锐利；“美”(sādu)指可爱与甜美；“甜”(madhuro)指美味与亲爱。

၁၀၆၈.

1068.

သိတေ တု သုဒ္ဓေ ဩဒါတော, ဒွိဇိဝှော သူစကာ’ဟိသု;

သက္ကေ သမတ္ထော သမ္ဗန္ဓေ, သမတ္တံ နိဋ္ဌိတာ’ခိလေ.

“白”(odāto)则指白色与纯净；“两舌者”(dvijivho)指告密者与蛇；“能干者”(samattha)指有能力与相关联；“圆满”(samattaṃ)指终结与一切。

၁၀၆၉.

1069.

သုဒ္ဓေါ ကေဝလ ပူတေသု, ဇိဃညော’န္တာ’ဓမေသု စ;

ပေါဏော’ပနတ နိန္နေသု, အည နီစေသု စေ’တရော.

“纯净”(suddho)指唯独与洁净；“最低劣者”(jighañño)指最后与最下劣；“倾向”(poṇo)指屈服与低斜；“异者”(itaro)则指其他与低下。

၁၀၇၀.

1070.

သုစိ သုဒ္ဓေ သိတေ ပူတေ, ပေသလော ဒက္ခစာရုသု;

အဓမော ကုစ္ဆိတေ ဦနေ, အပ္ပိယေ ပျ’လိကော ဘဝေ.

“净”(suci)指纯净、白色与洁净；“温良者”(pesalo)指敏慧与优雅；“下劣者”(adhamo)指可厌与残缺；“虚伪者”(aliko)亦为不悦与虚假。

၁၀၇၁.

1071.

ဗျာပေ အသုဒ္ဓေ သံကိဏ္ဏော, ဘဗ္ဗံ ယောဂျေ စ ဘာဝိနိ;

သုခုမော အပ္ပကာ’ဏူသု, ဝုဒ္ဓေါ ထေရေ စ ပဏ္ဍိတေ.

“混杂”(saṃkiṇṇo)指混合与不净；“适宜”(bhabbaṃ)指堪能与未来；“微细”(sukhumo)指微小与微尘；“长者”(vuddho)指长老与智者。

၁၀၇၂.

1072.

သုဘေ သာဓုမှိ ဘဒ္ဒေါ ထ, တျာ’ဒေါ စ ဝိပုလေ ဗဟု;

ဓီရော ဗုဓေ ဓိတိမန္တေ, ဝေလ္လိတံ ကုဋိလေ ဓုတေ.

“贤善者”(bhaddo)为吉祥与善妙；“多”(bahu)指高与广大；“智者”(dhīro)指觉者与具足坚毅；“卷曲”(vellitaṃ)指弯曲与摇动。

၁၀၇၃.

1073.

ဝိသဒေါ [Pg.87] ဗျတ္တ သေတေသု, တရုဏော တု ယုဝေ နဝေ;

ယောဂ္ဂံ ယာနေ, ခမေ ယောဂ္ဂေါ,ပိဏ္ဍိတံ ဂဏိတေ ဃနေ.

“清澈”(visado)指明了与白色；“年轻”(taruṇo)则指少年与新；“适宜者”(yoggo)用于车乘与堪能；“聚集”(piṇḍitaṃ)指计算与密集。

၁၀၇၄.

1074.

ဗုဓေ’ဘိဇာတော ကုလဇေ, ဝုဒ္ဓေါ’ရူသု မဟလ္လကော;

ကလျာဏံ သုန္ဒရေ စာပိ, ဟိမော တု သီတလေပိ စ.

智者、出身高贵、望族；年长、年老、巨大；善、美丽；霜、寒冷、清凉。

၁၀၇၅.

1075.

လောလေ တု သီဃေ စပလော, ဝုတ္တေ ဥဒိတ မုဂ္ဂတေ;

အာဒိတ္တေ ဂဗ္ဗိတေ ဒိတ္တော, ပိဋ္ဌံ တု စုဏ္ဏိတေပိ စ.

摇摆、迅速、轻浮；言说、升起、高举；燃烧、傲慢、闪耀；背部、粉末。

၁၀၇၆.

1076.

ဝိဂတေ ဝါယိတေ ဝီတံ, ဘာဝိတံ ဝဍ္ဎိတေပိ စ;

ဘဇ္ဇိတေ ပတိတေ ဘဋ္ဌော, ပုဋ္ဌော ပုစ္ဆိတ ပေါသိတေ.

已离、已吹、离（欲）；已修习、已增长；已炒、已堕；已问、已滋养。

၁၀၇၇.

1077.

ဇာတော ဘူတေ စယေ ဇာတံ,ပဋိဘာဂေါ သမာ’ရိသု;

သူရော ဝီရေ ရဝိသူရေ, ဒုဋ္ဌော ကုဒ္ဓေ စ ဒူသိတေ.

已生、有情、堆；相等、敌人；英雄、勇士、太阳；恶人、忿者、已毁者。

၁၀၇၈.

1078.

ဒိဋ္ဌော’ရိမှိ’က္ခိတေ ဒိဋ္ဌော,မူဠှေ ပေါတေ စ ဗာလိသော;

နိန္ဒာယံ ခေပနေ ခေပေါ, နိယမော နိစ္ဆယေ ဝတေ.

敌人、已见；愚人、幼兽、愚者；责备、抛弃、损失；规则、确定、誓愿。

၁၀၇၉.

1079.

သလာကာယံ ကုသော ဒဗ္ဘေ,ဗာလျာဒေါ တု ခယေ ဝယော;

လေပ ဂဗ္ဗေသွ’ဝလေပေါ, အဏ္ဍဇော မီနပက္ခိသု.

筹、吉祥草、茅草；童年、衰败、年龄；涂抹、傲慢；卵生者、鱼、鸟。

၁၀၈၀.

1080.

ဗိလာလေ နကုလေ ဗဗ္ဗု, မန္ထော မန္ထနသတ္တုသု;

ဝါလော ကေသေ’ဿာဒိလောမေ,သံဃာတော ဃာတရာသိသု.

猫、鼬（那拘罗）；搅拌器、麦糊；毛、发、马等之毛；冲击、杀害、堆积。

၁၀၈၁.

1081.

ဂေါပဂါမေ ရဝေ ဃောသော, သူတော သာရထိဝန္ဒိသု;

မာလျံ တု ပုပ္ဖေ တဒ္ဒါမေ, ဝါဟော တု သကဋေ ဟယေ.

牧人村、声音、喧嚣；御者、赞颂者；花鬘、花、花串；车、马。

၁၀၈၂.

1082.

ခယေ’စ္စနေ စာ’ပစယော, ကာလော သမယ မစ္စုသု;

ဘေ တာရကာ နေတ္တမဇ္ဈေ, သီမာ’ ဝဓိ, ဋ္ဌိတီသု စ.

损耗、尊敬；时间、时节、死亡；星、眼中瞳人；界限、范围、住立。

၁၀၈၃.

1083.

အာဘောဂေါ ပုဏ္ဏတာ’ဝဇ္ဇေ-သွာ’ဠိ’တ္ထီ သခိ သေတုသု;

သတ္တေ ထူလေ တီသု ဒဠှော, လတာ သာခါယ ဝလ္လိယံ.

思惟、圆满、注意；女伴、女性、朋友、堤；有情、粗大、坚固；藤、枝、蔓草。

၁၀၈၄.

1084.

မုတ္တိ’တ္ထီ [Pg.88] မောစနေ မောက္ခေ,ကာယော တု ဒေဟ ရာသိသု;

နီစေ ပုထုဇ္ဇနော မူဠှေ, ဘတ္တာ သာမိနိ ဓာရကေ.

解脱（女性）、释放、解脱；身体、堆积；低劣、凡夫、愚痴；丈夫、主人、支持者。

၁၀၈၅.

1085.

သိခါ, ပိဉ္ဆေသု သိခဏ္ဍော, သတ္တေ တွ’တ္တနိ ပုဂ္ဂလော;

သမ္ဗာဓော သံကဋေ ဂုယှေ,နာသေ ခေပေ ပရာဘဝေါ.

顶髻、羽冠；个人、有情、我；拥挤、狭隘、秘密；毁灭、损失、失败。

၁၀၈၆.

1086.

ဝစ္စော ရူပေ ကရီသေ ထ, ဇုတိ’တ္ထီ ကန္တိရံသိသု;

粪便、形色；光辉（女性）、美丽、光线。

၁၀၈၇.

1087.

လဗ္ဘံ ယုတ္တေ စ လဒ္ဓဗ္ဗေ, ခဏ္ဍေ ပဏ္ဏေ ဒလံ မတံ;

သလ္လံ ကဏ္ဍေ သလာကာယံ, သုစိတ္တေ ဓာဝနံ ဂတေ;

ဘန္တတ္ထေ ဝိဗ္ဘမော ဟာဝေ, မောဟော’ဝိဇ္ဇာယ မုစ္ဆနေ.

应得、适宜、可得；碎片、叶、瓣；箭、箭杆、签；迷乱、娇态；愚痴、无明、昏厥。

၁၀၈၈.

1088.

သေဒေါ ဃမ္မဇလေ ပါကေ,ဂေါဠေ ဥစ္ဆုမယေ ဂုဠော;

မိတ္တေ သဟာယေ စ သခါ, ဝိဘူ နိစ္စပ္ပဘူသု သော.

汗、烹煮；糖块、球、甘蔗制；朋友、同伴；遍主、常、主。

၁၀၈၉.

1089.

ခဂ္ဂေ ကုရူရေ နေတ္တိံသော, ပရသ္မိံ အတြ တီသွ’မု;

ကလင်္ကော’င်္ကာ’ပဝါဒေသု,ဒေသေ ဇနပဒေါ ဇနေ.

剑、残酷；他、此；污点、标记、诽谤；地方、国土、人民。

၁၀၉၀.

1090.

ပဇ္ဇေ ဂါထာ ဝစီဘေဒေ, ဝံသော တွ’နွယဝေဏုသု;

ယာနံ ရထာဒေါ ဂမနေ, သရူပသ္မိံ အဓော တလံ.

诗节、偈、语之分别；世系、竹；车乘、行进；表面、下方。

၁၀၉၁.

1091.

မဇ္ဈော ဝိလဂ္ဂေ ဝေမဇ္ဈေ, ပုပ္ဖံ တု ကုသုမော’တုသု;

သီလံ သဘာဝေ သုဗ္ဗတေ, ပုင်္ဂဝေါ ဥသဘေ ဝရေ.

中间、腰、中央；花、花朵、季节（月经）；戒、自性、善行；公牛、牛王、最胜者。

၁၀၉၂.

1092.

ကောသေ ခဂါဒိဗီဇေ’ဏ္ဍံ, ကုဟရံ ဂဗ္ဘရေ ဗိလေ;

နေတ္တိံသေ ဂဏ္ဍကေ ခဂ္ဂေါ, ကဒမ္ဗော တု ဒုမေ စယေ.

卵、鞘、鸟等之种；洞穴、洞窟；剑、犀牛；咖丹巴树、树、群。

၁၀၉၃.

1093.

ဘေ’ဓေနုယံ ရောဟိဏီ’တ္ထီ, ဝရင်္ဂံ ယောနိယံ သိရေ;

အက္ကောသေ သပထေ သာပေါ, ပင်္ကံ ပါပေ စ ကဒ္ဒမေ.

罗希尼（女性）、红母牛；殊胜肢体、头、子宫；诅咒、辱骂、誓言；泥沼、罪恶、泥泞。

၁၀၉၄.

1094.

ဘောဂဝတျု’ရဂေ ဘောဂီ, ဿရော တု သိဝသာမိသု;

ဗလေ ပဘာဝေ ဝီရိယံ, တေဇော တေသု စ ဒိတ္တိယံ.

享乐者、蛇；自在主、湿婆、主人；精进、力、威力；威力、光辉。

၁၀၉၅.

1095.

ဓာရာ သန္တတိ ခဂ္ဂင်္ဂေ, ဝါနံ တဏှာယ သိဗ္ဗနေ;

ခတ္တာ သူတေ ပဋိဟာရေ, ဝိတ္တိ ပီဠာသု ဝေဒနာ.

流、相续、剑刃；渴爱、缝纫；御者、守门人；感受、喜悦、痛苦。

၁၀၉၆.

1096.

ထိယံ [Pg.89] မတိ’စ္ဆာပညာသု, ပါပေ ယုဒ္ဓေ ရဝေ ရဏော;

လဝေါတု ဗိန္ဒု’စ္ဆေဒေသု, ပလာလေ’ တိသယေ ဘုသံ.

意、欲、慧（女性）；战斗、罪恶、声；微量、滴、断；짚、过度、甚。

၁၀၉၇.

1097.

ဗာဓာ ဒုက္ခေ နိသေဓေ စ, မူလပဒေပိ မာတိကာ;

သ္နေဟော တေလေ’ဓိကပ္ပေမေ,ဃရာ’ပေက္ခာသု အာလယော.

障碍、痛苦、禁止；总纲、根本；爱、油、贪爱；执着、家、期望。

၁၀၉၈.

1098.

ကေတုသ္မိံ ကေတနံ ဂေဟေ, ဌာနေ ဘူမိ’တ္ထိယံ ဘုဝိ;

လေချေ လေခေါ ရာဇိ လေခါ, ပူဇိတေ ဘဂဝါ ဇိနေ.

旗帜、家、标志；处所、地（女性）、大地；书信、列、书写；世尊、应供者、胜者。

၁၀၉၉.

1099.

ဂဒါ သတ္ထေ ဂဒေါ ရောဂေ, နိသဇ္ဇာ ပီဌေသွာ’သနံ;

တထာဂတော ဇိနေ သတ္တေ,စယေ ဒေဟေ သမုဿယော.

棍棒、武器、疾病、病痛；坐、座、坐具；如来、胜者、有情；积聚、身、堆。

၁၁၀၀.

1100.

ဗိလံ ကောဋ္ဌာသ ဆိဒ္ဒေသု, ဝဇ္ဇံ ဒေါသေ စ ဘေရိယံ;

ကာလေ ဒီဃဉ္ဇသေ’ဒ္ဓါနံ, အာလိယံ သေတု ကာရဏေ.

洞穴、部分、孔洞；过失、过错、鼓；旅程、时间、长路；堤、桥、原因。

၁၁၀၁.

1101.

ဩကာသော ကာရဏေ ဒေသေ,သဘာ ဂေဟေ စ သံသဒေ;

ယူပေါ ထမ္ဘေ စ ပါသာဒေ, အယနံ ဂမနေ ပထေ.

机会、原因、地方；集会、家、议会；祭柱、柱、宫殿；行、道。

၁၁၀၂.

1102.

အက္ကော ရုက္ခန္တရေ သူရေ,အဿော ကောဏေ ဟယေပိ စ;

အံသော ခန္ဓေ စ ကောဋ္ဌာသေ,ဇာလံ သူသွ’စ္စိ နော ပုမေ.

牛角瓜树、太阳；马、角落；肩、部分；网、孔穴、火焰（非男性）。

၁၁၀၃.

1103.

နာသာ’သတ္တေသွ’ ဘာဝေါ ထ,အန္န မောဒန ဘုတ္တိသု;

ဇီဝံ ပါနေ ဇနေ ဇီဝေါ,ဃာသော တွ’န္နေ စ ဘက္ခဏေ.

无有、毁灭、非有情；食物、米饭、食；生命、人、有气息者；草、食、食物。

၁၁၀၄.

1104.

ဆဒနေ’စ္ဆာဒနံ ဝတ္ထေ, နိကာယော ဂေဟရာသိသု;

အန္နာဒေါ အာမိသံ မံသေ;

ဒိက္ခာ တု ယဇနေ’စ္စနေ.

覆盖、遮蔽、衣物；部派、房屋、堆积；食者、肉食、肉；入门仪式、祭祀、供养。

၁၁၀၅.

1105.

ကြိယာယံ ကာရိကာ ပဇ္ဇေ,ကေတု တု စိဟနေ ဓဇေ;

ကုသုမံ ထီရဇေ ပုပ္ဖေ, ဝါနရေ တု ဗုဓေ ကဝိ.

行为、颂偈、诗节；旗帜、标志、旗；花、经血、花；猴子、智者、诗人。

၁၁၀၆.

1106.

အဓရေ [Pg.90] ခရဘေ ဩဋ္ဌော, လုဒ္ဒေါ တု လုဒ္ဒကေပိ စ;

ကလုသံ တွာ’ဝိလေ ပါပေ, ပါပေ ကလိ ပရာဇယေ.

下唇、骆驼、嘴唇；残忍、猎人；污秽、混浊、罪恶；罪恶、争吵、失败。

၁၁၀၇.

1107.

ကန္တာရော ဝန, ဒုဂ္ဂေသု, စရော စာရမှိ စဉ္စလေ;

ဇနာဝါသေ ဂဏေ ဂါမော, စမ္မံ တု ဖလကေ တစေ.

荒野、森林、险地；行者、行为、动摇；聚居地、群体、村庄；皮革、盾牌、皮肤。

၁၁၀၈.

1108.

အာမောဒေါ ဟာသ ဂန္ဓေသု,စာရု တု ကနကေပိ စ;

သတ္တာယံ ဘဝနံ ဂေဟေ, လေသေ တု ခလိတေ ဆလံ.

喜悦、欢笑、香气；可爱、黄金；存在、住所、家；借口、过失、欺骗。

၁၁၀၉.

1109.

ဝေရံ ပါပေ စ ပဋိဃေ, တစော စမ္မနိ ဝက္ကလေ;

ဥစ္စေ’ဓိရောဟေ အာရောဟော, နေတ္တံ ဝတ္ထန္တရ’က္ခိသု.

仇恨、罪恶、嗔恚；皮肤、皮革、树皮；高处、攀登、上升；眼、内衣、眼睛。

၁၁၁၀.

1110.

ပဋိဟာရေ မုခေ ဒွါရံ, ပေတေ ဉာတေ မတော တိသု;

မာသော ပရဏ္ဏ ကာလေသု, နဂ္ဂေါ တွ’စေလကေပိ စ.

门卫、入口、门；亡者、已知、见解；月、肉、时节；裸身、无衣者。

၁၁၁၁.

1111.

ဒေါသေ ဃာတေ စ ပဋိဃော, မိဂါဒေါ ဆဂလေ ပသု;

အရူပေ စာ’ဝှယေ နာမံ, ဒရော ဒရထ ဘီတိသု.

过失、伤害、嗔恚；食肉兽、山羊、牲畜；无色、称呼、名；恐惧、战栗、怖畏。

၁၁၁၂.

1112.

ယာစနေ ဘောဇနေ ဘိက္ခာ,ဘာရေ တွ’တိသယေ ဘရော;

ဒဗ္ဗိ’န္ဒဇာယာသု သုဇာ, မေဃေ တွ’ဗ္ဘံ ဝိဟာယသေ.

乞食、食物、化缘；重担、过量、负荷；勺、因陀罗之妻、善生；云、云、天空。

၁၁၁၃.

1113.

မောဒကော ခဇ္ဇဘေဒေပိ, မဏိကေ ရတနေ မဏိ;

သေလာ’ရာမေသု မလယော,သဘာဝ’င်္ကေသု လက္ခဏံ.

甜点、点心；摩尼、宝珠、宝石；山、园林、马拉雅山；本性、标记、特征。

၁၁၁၄.

1114.

ဟဝိ သပ္ပိမှိ ဟောတဗ္ဗေ, သိရော သေဋ္ဌေ စ မုဒ္ဓနိ;

ဝိစာရေပိ ဝိဝေကော ထ, သိခရီ ပဗ္ဗတေ ဒုမေ.

祭品、酥油、应供；头、最胜、顶；思惟、离；山、树。

၁၁၁၅.

1115.

ဝေဂေါ ဇဝေ ပဝါဟေ စ, သင်္ကု တု ခိလဟေတိသု;

နိဂ္ဂဟီတေ ကဏေ ဗိန္ဒု, ဝရာဟော သူကရေ ဂဇေ.

速度、急速、流；桩、武器；鼻音符、微粒、点；野猪、猪、象。

၁၁၁၆.

1116.

နေတ္တန္တေ စိတ္တကေ’ပါင်္ဂံ, သိဒ္ဓတ္ထော သာသပေ ဇိနေ;

ဟာရော မုတ္တာဂုဏေ ဂါဟေ,ခါရကော မကုဠေ ရသေ.

眼角、彩画、眼梢；成就所愿者、芥子、胜者；璎珞、珍珠串、执取；碱、花蕾、味。

၁၁၁၇.

1117.

အစ္စယော’ တိက္ကမေ ဒေါသေ,သေလရုက္ခေသွ’ဂေါ နဂေါ;

သွပ္ပေ’ဝဓာရဏေ မတ္တံ, အပစိတျ’စ္စနေ ခယေ.

过失、逾越、罪过；山、树；少量、限定、量；尊敬、崇拜、衰败。

၁၁၁၈.

1118.

ဆိဒ္ဒေါ’တရဏေသွော’တာရော,ဗြဟ္မေ [Pg.91] စ ဇနကေ ပိတာ;

ပိတာမဟော’ယျကေ ဗြဟ္မေ,ပေါတော နာဝါယ ဗာလကေ.

缺口、降下、机会；梵天、生父、父亲；祖父、外祖父、梵天；船、幼童。

၁၁၁၉.

1119.

ရုက္ခေ ဝဏ္ဏေ သုနေ သောဏော,သဂ္ဂေ တု ဂဂနေ ဒိဝေါ;

ဝတ္ထေ ဂန္ဓေ ဃရေ ဝါသော, စုလ္လော ခုဒ္ဒေ စ ဥဒ္ဓနေ.

树、颜色、狗；天界、虚空、天；衣、香、住处；小、微、炉灶。

၁၁၂၀.

1120.

ကဏ္ဏော ကောဏေ စ သဝဏေ,မာလာ ပုပ္ဖေ စ ပန္တိယံ;

ဘာဂေါ ဘာဂျေ’ကဒေသေသု,ကုဋ္ဌံ ရောဂေ’ ဇပါလကေ.

耳、角落、听闻；花鬘、花、行列；部分、福运、一分；麻风病、疾病、牧羊人。

၁၁၂၁.

1121.

သေယျာ သေနာသနေ သေနေ, စုန္ဒဘဏ္ဍမှိ စ’ဗ္ဘမော;

ဝတ္ထာဒိလောမံ’သု ကရေ, နိပါတော ပတနေ’ဗျယေ.

卧具、卧处、睡眠；纯陀的物品、云；线、光线；坠落、不变词。

၁၁၂၂.

1122.

သာခါယံ ဝိဋပေါ ထမ္ဘေ, သတ္တု ခဇ္ဇန္တရေ ဒိသေ;

သာမိကော ပတိ’ယိရေသု, ပဋ္ဌာနံ ဂတိ ဟေတုသု.

枝、柱；麦粉、敌人；主人、丈夫、主宰；出发点、去处、原因。

၁၁၂၃.

1123.

ရာဂေ ရင်္ဂေါ နစ္စဋ္ဌာနေ, ပါနံ ပေယျေ စ ပီတိယံ;

ဣဏု’က္ခေပေသု ဥဒ္ဓါရော, ဥမ္မာရေ ဧဠကော အဇေ.

颜色、舞场；饮品、可饮之物、喜悦；债务、举起、解脱；门槛、绵羊、山羊。

၁၁၂၄.

1124.

ပဟာရော ပေါထနေ ယာမေ,သရဒေါ ဟာယနော’တုသု;

ကုဏ္ဍိကာယာ’ဠှကေ တုမ္ဗော,ပလာလော တု ဘုသမှိ စ.

撞击、击打、夜分；秋季、年、时节；水罐、量器、葫芦；稻草、糠秕。

၁၁၂၅.

1125.

မတာ’ဝါဋေ စယေ ကာသု, ပနိသာ ကာရဏေ ရဟော;

ကာသော ပေါဋဂလေ ရောဂေ,ဒေါသော ကောဓေ ဂုဏေ’တရေ.

坑、堆；原因、隐秘；咳嗽、喉咙、疾病；过失、愤怒、非善德。

၁၁၂၆.

1126.

ယုတျ’ဋ္ဋာလ’ဋ္ဋိတေသွ’ဋ္ဋော, ကီဠာယံ ကာနနေ ဒဝေါ;

ဥပ္ပတ္တိယံ စော’ပ္ပတနံ, ဥယျာနံ ဂမနေ ဝနေ.

诉讼、望楼、苦恼；嬉戏、林火；生起、飞升；园林、行走、森林。

၁၁၂၇.

1127.

ဝေါကာရော လာမကေ ခန္ဓေ, မူလော’ပဒါသု ပါဘတံ;

ဒသာ’ ဝတ္ထာ ပဋန္တေသု, ကာရဏံ ဃာတ, ဟေတုသု.

轻蔑、低劣、蕴；价格、供品、礼物；状况、衣缘；原因、杀害、因。

၁၁၂၈.

1128.

ဟတ္ထိဒါနေ [Pg.92] မဒေါ ဂဗ္ဗေ, ဃဋာ ဃဋန ရာသိသု;

ဥပဟာရော’ဘိဟာရေပိ, စယော ဗန္ဓန ရာသိသု.

象液、骄慢、傲慢；人群、努力、堆积；供养、奉献；堆积、束缚、堆积。

၁၁၂၉.

1129.

ဂန္ဓော ထောကေ ဃာယနီယေ,စာဂေါ တု ဒါနဟာနိသု;

ပါနေ ပမောဒေ ပီတိ’တ္ထီ, ဣဏေ ဂိဝါ ဂလေပိ စ.

香、少量、可嗅之物；舍弃、布施、损失；饮品、喜悦；债务、颈、喉咙。

၁၁၃၀.

1130.

ပတိဋ္ဌာ နိဿယေ ဌာနေ, ဗလက္ကာရေပိ သာဟသံ;

ဘင်္ဂေါ ဘေဒေ ပဋေ ဘင်္ဂံ, ဆတ္တံ တု ဆဝကေပိ စ.

基础、依止、处所；强力、勇气；破坏、布；伞、尸体。

၁၁၃၁.

1131.

ဉာဏေ ဘုဝိ စ ဘူရိ’တ္တီ, အနင်္ဂေ မဒနော ဒုမေ;

ပမာတရိပိ မာတာ ထ, ဝေဌု’ဏီသေသု ဝေဌနံ.

知识、大地；无身、爱欲、树；母亲；头巾、缠绕。

၁၁၃၂.

1132.

မာရိသော တဏ္ဍုလေယျေ’ယျေ,မောက္ခော နိဗ္ဗာန မုတ္တိသု;

ဣန္ဒော’ဓိပတိ သက္ကေသွာ, ရမ္မဏံ ဟေတု ဂေါစရေ.

尊者、觅菜；解脱、涅槃、自在；主宰、帝释；所缘、因、境。

၁၁၃၃.

1133.

အင်္ကေ သဏ္ဌာန မာကာရေ,ခေတ္တေ ဝပ္ပော တဋေပိ စ;

သမ္မုတျ’နုညာ ဝေါဟာရေ, သွ’ထ လာဇာသု စာ’က္ခတံ.

标记、形状、姿态；田地、播种、堤岸；约定、允许、惯例；无损、爆米花。

၁၁၃၄.

1134.

သတြံ ယာဂေ သဒါဒါနေ,သောမော တု ဩသဓိ’န္ဒုသု;

သံဃာတော ယုဂဂေဟင်္ဂေ, ခါရော ဦသေ စ ဘသ္မနိ.

祭祀与恒施；草药与月亮；聚合、车轭与屋构；碱、盐土与灰烬。

၁၁၃၅.

1135.

အာတာပေါ ဝီရိယေ တာပေ,ဘာဂေ သီမာယ ဩဓိ စာတိ.

（Ātāpa用于）精进与热；（odhi用于）部分与界限。

ဣတိ ပါဒါနေကတ္ထဝဂ္ဂေါ.

如是为多义词品。

အနေကတ္ထဝဂ္ဂေါ နိဋ္ဌိတော.

多义词品终。

၃. သာမညကဏ္ဍ

3. 总品

၄. အဗျယဝဂ္ဂ

4. 不变词品

၁၁၃၆.

1136.

အဗျယံ ဝုစ္စတေ ဒါနိ, စိရဿံ တု စိရံ တထာ;

စိရေန စိရရတ္တာယ, သဟ သဒ္ဓိံ သမံ အမာ.

今说不变词：cirassaṃ、ciraṃ、cirena、cirarattāya皆为长久义；saha、saddhiṃ、samaṃ、amā皆为共同义。

၁၁၃၇.

1137.

ပုနပ္ပုနံ [Pg.93] အဘိဏှဉ္စာ, သကိံ စာ’ဘိက္ခဏံ မုဟုံ;

ဝဇ္ဇနေ တု ဝိနာ နာနာ, အန္တရေန ရိတေ ပုထု.

punappunaṃ、abhiṇhaṃ、abhikkhaṇaṃ、muhuṃ为重复义；sakiṃ为单次义。于除外义：vinā、nānā、antarena、rite、puthu。

၁၁၃၈.

1138.

ဗလဝံ သုဋ္ဌု စာ’တီဝါ, တိသယေ ကိမုတ သွ’တိ;

အဟော တု ကိံ ကိမူ’ ဒါဟု, ဝိကပ္ပေ ကိမုတော’ဒ စ.

于强调义：balavaṃ（强力）、suṭṭhu（甚善）、atīva（非常）、kimuta（何况）、su（善）。于抉择义：aho（呜呼）、kiṃ（何）、kimu（为何）、udāhu（抑或）、kimuto（何故）、uda（或）。

၁၁၃၉.

1139.

အဝှာနေ ဘော အရေ အမ္ဘော,ဟမ္ဘော ရေ ဇေ’င်္ဂ အာဝုသော;

ဟေ ဟရေ ထ ကထံ ကိံသု, နနု ကစ္စိ နု ကိံ သမာ.

于呼唤义：bho、are、ambho、hambho、re、je、aṅga、贤友、he、hare。又：tha（然后）、kathaṃ（如何）、kiṃsu（何事）、nanu（岂非）、kacci（或许）、nu（确实）、kiṃ（何）、samā（相同）。

၁၁၄၀.

1140.

အဓုနေ’တရဟီ’ဒါနိ, သမ္ပတိ အညဒတ္ထု တု;

တဂ္ဃေ’ ကံသေ သသက္ကဉ္စာ, ဒ္ဓါ ကာမံ ဇာတု ဝေ ဟဝေ.

adhunā、itarahi、idāni、sampati为现时义。aññadatthu、taggha、sasakkaṃ、addhā、ve、have为肯定义。kāmaṃ为宁愿义，jātu为曾经义。

၁၁၄၁.

1141.

ယာဝတာ တာဝတာ ယာဝ, တာဝ ကိတ္တာဝတာ တထာ;

ဧတ္တာဝတာ စ ကီဝေ’တိ, ပရိစ္ဆေဒတ္ထဝါစကာ.

yāvatā、tāvatā、yāva、tāva、kittāvatā、ettāvatā、kīva，是为限定义之词。

၁၁၄၂.

1142.

ယထာ တထာ ယထေဝေ’ဝံ, ယထာနာမ ယထာဟိ စ;

သေယျထာပျေ’ဝမေဝံ, ဝါ, တထေဝ စ ယထာပိ စ.

yathā、tathā、yathā iva、evaṃ、yathānāma、yathāhi、seyyathāpi、evaṃ evaṃ、tathā iva、yathāpi，皆为譬喻义。

၁၁၄၃.

1143.

ဧဝမ္ပိ စ သေယျထာပိ, နာမ ယထရိဝါ’ပိ စ;

ပဋိဘာဂတ္ထေ ယထာစ, ဝိယ တထရိဝါ’ပိ စ.

evampi、seyyathāpi、nāma、yathā iva亦为譬喻义。于比况义，则有：yathā、viya、tathā iva。

၁၁၄၄.

1144.

သံ သာမဉ္စ သယံ စာထ, အာမ သာဟု လဟူ’ပိ စ;

ဩပါယိကံ ပတိရူပံ, သာဓွေ’ဝံ သမ္ပဋိစ္ဆနေ.

于承诺义：sāmaṃ、sayaṃ、atha、āma、sāhu、lahu、opāyikaṃ、patirūpaṃ、sādhu、evaṃ。

၁၁၄၅.

1145.

ယံ တံ ယတော တတော ယေန,တေနေ’တိ ကာရဏေ သိယုံ;

အသာကလျေ တု စန စိ, နိပ္ဖလေ တု မုဓာ ဘဝေ.

yaṃ、taṃ、yato、tato、yena、tena为原因义；cana、ci为不总括义；mudhā为无果义。

၁၁၄၆.

1146.

ကဒါစိ ဇာတု တုလျာ’ထ, သဗ္ဗတော စ သမန္တတော;

ပရိတော စ သမန္တာပိ, အထ မိစ္ဆာ မုသာ ဘဝေ.

kadāci、jātu为有时义；tulyā为等同义；sabbato、samantato、parito、samantā为周遍义；atha为然后义；micchā、musā为虚妄义。

၁၁၄၇.

1147.

နိသေဓေ န အနောမာ’လံ, နဟိ စေတု သစေ ယဒိ;

အနုကုလျေ တု သဒ္ဓဉ္စ,နတ္တံ ဒေါသော ဒိဝါ တွ’ဟေ.

于否定义：na、no、mā、alaṃ、nahi。于条件义：ce、sace、yadi。于随顺义：saddhaṃ。nattaṃ与doso为夜义，divā与ahe为昼义。

၁၁၄၈.

1148.

ဤသံ ကိဉ္စိ မနံ အပ္ပေ, သဟသာ တု အတက္ကိတေ;

ပုရေ ဂ္ဂတော တု ပုရတော, ပေစ္စာ’မုတြဘဝန္တရေ.

īsaṃ、kiñci、manaṃ为少许义；sahasā为未思量、突然义；pure、aggato、purato为在前义；peccā、amutra、bhavantare为来世义。

၁၁၄၉.

1149.

အဟော [Pg.94] ဟီ ဝိမှယေ တုဏှီ,တု မောနေ ထာ’ဝိ ပါတု စ;

တင်္ခဏေ သဇ္ဇု သပဒိ, ဗလက္ကာရေ ပသယှ စ.

aho、hī为惊奇义；tuṇhī为沉默义；āvi、pātu为显现义；taṅkhaṇe、sajju、sapadi为即刻义；pasayha为强力义。

၁၁၅၀.

1150.

သုဒံ ခေါ အဿု ယဂ္ဃေ ဝေ,ဟာ’ဒယော ပဒပူရဏေ;

အန္တရေန’န္တရာ အန္တော, ဝဿံ နူန စ နိစ္ဆယေ.

sudaṃ、kho、assu、yagghe、ve、hā等为补足音节词。antarena、antarā、anto为中间义。vassaṃ、nūna为决定、确实义。

၁၁၅၁.

1151.

အာနန္ဒေ သဉ္စ ဒိဋ္ဌာ ထ, ဝိရောဓကထနေ နနု;

ကာမပ္ပဝေဒနေ ကစ္စိ, ဥသူယောပဂမေ’တ္ထု စ.

于欢喜义：saṃ与diṭṭhā。于矛盾语：nanu。于愿欲说：kacci。于嫉妒语：atthu。

၁၁၅၂.

1152.

ဧဝါ’ဝဓာရဏေ ဉေယျံ, ယထာတ္တံ တု ယထာတထံ;

နီစံ အပ္ပေ, မဟတျု’စ္စံ, အထ ပါတော ပဂေ သမာ.

eva为决定、强调义，当知。yathāttaṃ、yathātathaṃ为如实义。nīcaṃ为低下义，uccaṃ为高胜义。atha为然后义。pāto、page为早晨义。samā为等同义。

၁၁၅၃.

1153.

နိစ္စေ သဒါ သနံ ပါယော,ဗာဟုလျေ ဗာဟိရံ ဗဟိ;

ဗဟိဒ္ဓါ ဗာဟိရာ ဗာဟျေ, သီဃေတု သဏိကံ ဘဝေ.

于恒常义：sadā、sanaṃ。pāyo为多数义。bāhiraṃ、bahi、bahiddhā、bāhirā、bāhye为外部义。sīghe为迅速义，saṇikaṃ为缓慢义。

၁၁၅၄.

1154.

အတ္ထံ အဒဿနေ ဒုဋ္ဌု, နိန္ဒာယံ, ဝန္ဒနေ နမော;

သမ္မာ သုဋ္ဌု ပသံသာယံ, အထော သတ္တာယ မတ္ထိ စ.

atthaṃ为不见义。duṭṭhu为谴责义。namo为礼敬义。sammā、suṭṭhu为赞叹义。atthi为存在义。

၁၁၅၅.

1155.

သာယံ သာယေ’ဇ္ဇ အတြာ’ဟေ,သုဝေ တု သွေ အနာဂတေ;

တတော ပရေ ပရသုဝေ, ဟိယျောတု ဒိဝသေ ဂတေ.

sāyaṃ、sāye为傍晚。ajja、atrāhe为今日。suve、sve为明日。tato pare、parasuve为后日。hiyyo为昨日。

၁၁၅၆.

1156.

ယတ္ထ ယတြ ယဟိံစာထ, တတ္ထ တတြ တဟိံတဟံ;

အထော ဥဒ္ဓဉ္စ ဥပရိ, ဟေဋ္ဌာ တု စ အဓော သမာ.

yattha、yatra、yahiṃ为何处。tattha、tatra、tahiṃ、tahaṃ为彼处。atho为然后。uddhaṃ、upari为上方。heṭṭhā、adho为下方。

၁၁၅၇.

1157.

စောဒနေ ဣင်္ဃ ဟန္ဒာ’ထ, အာရာဒူရာ စ အာရကာ;

ပရမ္မုခါ တု စ ရဟော, သမ္မုခါ တွာ’ဝိ ပါတု စ.

于催促义：iṅgha、handā。ārā、dūrā、ārakā为遥远义。parammukhā、raho为隐秘义。sammukhā、āvi、pātu为现前义。

၁၁၅၈.

1158.

သံသယတ္ထမှိ အပ္ပေဝ, အပ္ပေဝနာမ နူ’တိ စ;

နိဒဿနေ ဣတိ’တ္ထဉ္စ, ဧဝံ, ကိစ္ဆေ ကထဉ္စိ စ.

appeva、appevanāma、nū用于表示“疑惑、或许”。iti、itthaṃ、evaṃ用于表示“指示、如此”。kathañci则用于表示“艰难、无论如何”。

၁၁၅၉.

1159.

ဟာ ခေဒေ သစ္ဆိ ပစ္စက္ခေ,ဓုဝံ ထိရေ’ဝဓာရဏေ;

တိရော တု တိရိယံ စာထ, ကုစ္ဆာယံ ဒုဋ္ဌု ကု’စ္စတေ.

hā为悲伤义。sacchi为亲见义。dhuvaṃ为稳固与决定义。tiro、tiriyaṃ为横越义。duṭṭhu与ku为鄙陋义。

၁၁၆၀.

1160.

သုဝတ္ထိ အာသိဋ္ဌတ္ထမှိ, နိန္ဒာယံ တု ဓီ ကထျတေ;

ကုဟိဉ္စနံ ကုဟိံ ကုတြ, ကုတ္ထ ကတ္ထ ကဟံ ကွ ထ.

Suvatthi 用于表示“吉祥、祝福”。Dhī 则用于表示“责难、鄙视”。Kuhiñcanaṃ, kuhiṃ, kutra, kuttha, kattha, kahaṃ, kva, tha 则用于表示“何处”。

၁၁၆၁.

1161.

ဣဟေ’ဓာ’တြ [Pg.95] တု ဧတ္ထာ’တ္ထ,အထ သဗ္ဗတြ သဗ္ဗဓိ;

ကဒါ ကုဒါစနံ စာထ, တဒါနိ စ တဒါ သမာ.

Iha, idha, atra, ettha, attha 用于表示“此处”。Atha 用于“然后”。Sabbatra, sabbadhi 则用于“一切处”。Kadā, kudācanaṃ 用于“何时”。Tadāni, tadā 则用于“彼时”。Samā 则用于“相同”。

၁၁၆၂.

1162.

အာဒိကမ္မေ ဘုသတ္ထေ စ, သမ္ဘဝေါ’တိဏ္ဏ တိတ္တိသု;

နိယောဂိ’ဿရိယ’ပ္ပီတိ, ဒါန ပူဇာ’ဂ္ဂ, သန္တိသု.

Ā (作为前缀) 用于表示“开始、丰富、生起、超越、满足、委任、自在、喜悦、布施、供养、殊胜、寂静”。

၁၁၆၃.

1163.

ဒဿနေ တပ္ပရေ သင်္ဂေ, ပသံသာ, ဂတိ, သုဒ္ဓိသု;

ဟိံသာ, ပကာရန္တော’ဘာဝ, ဝိယောဂါ’ဝယဝေသု စ;

ပေါ’ပသဂ္ဂေါ ဒိသာယောဂေ, ပတ္ထနာ, ဓိတိအာဒိသု.

Pa (作为前缀) 用于表示“见、专注、结合、赞叹、去向、清净、伤害、种类、不存在、分离、部分、方位、希求、决心”。

၁၁၆၄.

1164.

ပရာသဒ္ဒေါ ပရိဟာနိ, ပရာဇယ ဂတီသု စ;

ဘုသတ္ထေ ပဋိလောမတ္ထေ, ဝိက္ကမာ’မသနာဒိသု.

Parā (作为前缀) 用于表示“衰损、失败、去向、丰富、违逆、精进、触及”。

၁၁၆၅.

1165.

နိဿေသာ’ဘာဝ သနျာသ, ဘုသတ္ထ မောက္ခ ရာသိသု;

ဂေဟာ’ဒေသော’ပမာဟီန, ပသာဒနိဂ္ဂတာ’စ္စယေ.

Ni (作为前缀) 用于表示“无余、不存在、舍弃、丰富、解脱、堆积、家宅、教导、譬喻、低劣、净信、离去、超越”。

၁၁၆၆.

1166.

ဒဿနော’သာနနိက္ခန္တာ, ဓောဘာဂေသွ’ဝဓာရဏေ;

သာမီပျေ ဗန္ဓနေ ဆေက, န္တောဘာဂေါ’ပရတီသု စ.

Ni (作为前缀) 用于表示“见、结束、离去、两分、确定、邻近、系缚、巧妙、内部、止息”。

၁၁၆၇.

1167.

ပါတုဘာဝေ ဝိယောဂေ စ, နိသေဓာဒေါ နိ ဒိဿတိ;

အထော နီဟရဏေ စေဝါ, ဝရဏာဒေါ စ နီ သိယာ.

Ni (作为前缀) 用于表示“显现、分离、禁止、否定”。Nī (作为前缀) 则用于表示“取出、拣择”。

၁၁၆၈.

1168.

ဥဒ္ဓကမ္မ ဝိယောဂ တ္တ, လာဘ တိတ္တိ သမိဒ္ဓိသု;

ပါတုဘာဝ’စ္စယာဘာဝ, ပဗလတ္တေ ပကာသနေ;

ဒက္ခ’ဂ္ဂတာသု ကထနေ, သတ္တိမောက္ခာဒိကေ ဥ စ.

U (作为前缀) 用于表示“高举、分离、得利、满足、富饶、显现、坏灭、不存在、强力、光明、善巧、殊胜、言说、力量、解脱”。

၁၁၆၉.

1169.

ဒု ကုစ္ဆိတေ’သဒတ္ထေသု, ဝိရူပတ္တေ ပျ’သောဘနေ;

သိယာ’ဘာဝါ’သမိဒ္ဓီသု, ကိစ္ဆေ စာ’နန္ဒနာဒိကေ.

Du (作为前缀) 用于表示“鄙恶、罪恶、丑陋、不美、不存在、不成就、艰难、无乐”。

၁၁၇၀.

1170.

သံ သမောဓာန သင်္ခေပ, သမန္တတ္တ သမိဒ္ဓိသု;

သမ္မာ ဘုသ သဟ ပ္ပတ္ထာ, ဘိမုခတ္ထေသု သင်္ဂတေ;

ဝိဓာနေ ပဘဝေ ပူဇာ, ပုနပ္ပုနကြိယာဒိသု.

Saṃ (作为前缀) 用于表示“合集、略摄、周遍、成就、正确、极多、共同、希求、面向、结合、安排、权力、供养、重复”。

၁၁၇၁.

1171.

ဝိဝိဓာ’တိသယာ’ဘာဝ, ဘုသတ္တိ’ဿရိယာ’စ္စယေ;

ဝိယောဂေ ကလဟေ ပါတု, ဘာဝေ ဘာသေ စ ကုစ္ဆနေ.

Vi (作为前缀) 用于表示“各种、殊胜、不存在、强大、自在、超越、分离、争吵、显现、状态、言说、鄙视”。

၁၁၇၂.

1172.

ဒူရာ’နဘိမုခတ္တေသု, မောဟာ’နဝဋ္ဌိတီသု စ;

ပဓာန ဒက္ခတာ ခေဒ, သဟတ္ထာဒေါ ဝိ ဒိဿတိ.

Vi (作为前缀) 用于表示“远离、不面向、愚痴、不稳定、精进、善巧、疲惫、亲手”。

၁၁၇၃.

1173.

ဝိယောဂေ [Pg.96] ဇာနနေ စာ’ဓော,ဘာဂ နိစ္ဆယ သုဒ္ဓိသု;

ဤသဒတ္ထေ ပရိဘဝေ, ဒေသ ဗျာပန ဟာနိသု;

ဝစောကြိယာယ ထေယျေ စ, ဉာဏပ္ပတ္တာဒိကေ အဝ.

Ava (作为前缀) 用于表示“分离、知晓、下方、部分、确定、清净、少许、轻蔑、国土、遍布、损耗、言语、窃盗、智证”。

၁၁၇၄.

1174.

ပစ္ဆာ ဘုသတ္တ သာဒိသျာ, နုပစ္ဆိန္နာ’နုဝတ္တိသု;

ဟီနေ စ တတိယတ္ထာ’ဓော, ဘာဂေသွ’နုဂတေ ဟိတေ;

ဒေသေ လက္ခဏ ဝိစ္ဆေ’တ္ထ, မ္ဘူတ ဘာဂါဒိကေ အနု.

Anu (作为前缀) 用于表示“在后、丰富、相似、不断、随顺、低劣、第三格、下分、利益、处所、特征、分离、真实、部分”。

၁၁၇၅.

1175.

သမန္တတ္ထေ ပရိစ္ဆေဒေ, ပူဇာ’လိင်္ဂန ဝဇ္ဇနေ;

ဒေါသက္ခာနေ နိဝါသနာ, ဝညာ’ဓာရေသု ဘောဇနေ;

သောက ဗျာပန တတွေသု, လက္ခဏာဒေါ သိယာ ပရိ.

Pari (作为前缀) 用于表示“周遍、范围、礼敬、拥抱、避免、过失、居住、轻蔑、支持、饮食、忧愁、遍布、真实、特征”。

၁၁၇၆.

1176.

အာဘိမုချ ဝိသိဋ္ဌု’ဒ္ဓ, ကမ္မသာရုပ္ပဝုဒ္ဓိသု;

ပူဇာ’ဓိက ကုလာ’သစ္စ, လက္ခဏာဒိမှိ စာပျ’ဘိ.

Abhi (作为前缀) 用于表示“面向、殊胜、向上、适合、增长、礼敬、优越、家族、真实、特征”。

၁၁၇၇.

1177.

အဓိကိ’ဿရ, ပါဌာ’ဓိ, ဋ္ဌာန, ပါပုဏနေသွ’ဓိ;

နိစ္ဆယေ စောပရိတ္တာ’ဓိ, ဘဝနေ စ ဝိသေသနေ.

Adhi (作为前缀) 用于表示“优越、自在、读诵、处所、成就、确定、上位、胜过、殊胜”。

၁၁၇၈.

1178.

ပဋိဒါနနိသေဓေသု, ဝါမာ’ဒါနနိဝတ္တိသု;

သာဒိသေ ပဋိနိဓိမှိ, အာဘိမုချဂတီသု စ.

Paṭi (作为前缀) 用于表示“回赠、禁止、违逆、不受、停止、相似、替代、面向、去向”。

၁၁၇၉.

1179.

ပတိဗောဓေ ပတိဂတေ, တထာ ပုနကြိယာယ စ;

သမ္ဘာဝနေ ပဋိစ္စတ္ထေ, ပတီတိ လက္ခဏာဒိကေ;

သု သောဘနေ သုခေ သမ္မာ, ဘုသ သုဋ္ဌု သမိဒ္ဓိသု.

Paṭi (作为前缀) 用于表示“觉悟、返回、重复、或然、依待、信解、特征”。Su (作为前缀) 则用于表示“美好、安乐、正确、极多、良好、成就”。

၁၁၈၀.

1180.

အာဘိမုချ, သမီပါ’ဒိ, ကမ္မာ’လိင်္ဂန ပတ္တိသု;

မရိယာဒု’ဒ္ဓကမ္မိ’စ္ဆာ, ဗန္ဓနာ’ဘိဝိဓီသု အာ.

Ā (作为前缀) 用于表示“面向、邻近、业、拥抱、成就、界限、向上、愿望、束缚、方法”。

၁၁၈၁.

1181.

နိဝါသာ’ဝှာန ဂဟဏ, ကိစ္ဆေ’သတ္ထ နိဝတ္တိသု;

အပ္ပသာဒါ’သိ သရဏ, ပတိဋ္ဌာ’ဝိမှယာဒိသု.

Ni (作为前缀) 用于表示“住所、呼唤、执取、艰难、无益、止息、不悦、存在、皈依、安立、不惊奇”。

၁၁၈၂.

1182.

အန္တောဘာဝ ဘုသတ္တာ’တိ, သယ ပူဇာသွ’တိက္ကမေ;

ဘူတဘာဝေ ပသံသာယံ, ဒဠှတ္ထာဒေါ သိယာ အတိ.

Ati (作为前缀) 用于表示“内在、极多、自我、礼敬、超越、存在、赞叹、坚固”。

၁၁၈၃.

1183.

သမ္ဘာဝနေ စ ဂရဟာ, ပေက္ခာသု စ သမုစ္စယေ;

ပဉှေ သံဝရဏေ စေဝ, အာသီသတ္ထေ အပီ’ရိတံ.

Api (作为前缀或助词) 用于表示“可能、责难、观察、集合、疑问、防护、祝愿”。

၁၁၈၄.

1184.

နိဒ္ဒေသေ ဝဇ္ဇနေ ပူဇာ, ပဂတေ ဝါရဏေပိ စ;

ပဒုဿနေ စ ဂရဟာ, စောရိကာ’ဒေါ သိယာ အပ.

Apa (作为前缀) 用于表示“解释、避免、礼敬、离去、防卫、恼怒、责难、偷盗”。

၁၁၈၅.

1185.

သမီပပူဇာ [Pg.97] သာဒိဿ, ဒေါသက္ခာနော’ပပတ္တိသု;

ဘုသတ္တော’ပဂမာ’ဓိကျ, ပုဗ္ဗကမ္မနိဝတ္တိသု;

ဂယှာကာရော’ပရိတ္တေသု, ဥပေ’တျ ’နသနာ’ဒိကေ.

Upa (作为前缀) 用于表示“近处、礼敬、相似、述过、发生、丰盛、达到、增上、宿业、止息、执取方式、微小、亲近、绝食等”。

၁၁၈၆.

1186.

ဧဝံ နိဒဿနာ’ကာရော, ပမာသု သမ္ပဟံသနေ;

ဥပဒေသေ စ ဝစန, ပဋိဂ္ဂါဟေ’ဝဓာရဏေ;

ဂရဟာယေ’ဒမတ္ထေ စ, ပရိမာနေ စ ပုစ္ဆနေ.

Evaṃ 用于表示“如是、譬喻、方式、欢喜、教诫、言说、领受、确定、呵责、此义、衡量、询问”。

၁၁၈၇.

1187.

သမုစ္စယေ သမာဟာရေ, နွာစယေ စေ’တရီတရေ;

ပဒပူရဏမတ္တေ စ, စသဒ္ဒေါ အဝဓာရဏေ.

Ca (作为助词) 用于表示“积聚、总摄、连接、其他、仅作补词、限定”。

၁၁၈၈.

1188.

ဣတိ ဟေတုပကာရေသု, အာဒိမှိ စာ’ဝဓာရဏေ;

နိဒဿနေ ပဒတ္ထဿ, ဝိပလ္လာသေ သမာပနေ.

Iti 用于表示“因缘、方式、开端、确定、譬喻、词义、颠倒、圆满”。

၁၁၈၉.

1189.

သမုစ္စယေ စော’ပမာယံ, သံသယေ ပဒပူရဏေ;

ဝဝတ္ထိတဝိဘာသာယံ, ဝါ’ဝဿဂ္ဂေ ဝိကပ္ပနေ.

ca 用于积聚、譬喻、疑惑、补词；vā 用于确定分别、舍弃、选择。

၁၁၉၀.

1190.

ဘူသနေ ဝါရဏေ စာ’လံ, ဝုစ္စတေ ပရိယတ္တိယံ;

အထော’ထာ’နန္တရာ’ရမ္ဘ, ပဉှေသု ပဒပူရဏေ.

alaṃ 用于庄严、遮止、充足。Atho 或 atha 用于无间、起始、疑问、补足句义。

၁၁၉၁.

1191.

ပသံသာဂရဟာသညာ, သီကာရာဒေါ ပိ နာမ ထ;

နိစ္ဆယေ စာ’နုမာနသ္မိံ, သိယာ နူန ဝိတက္ကနေ.

tha 与 nāma 用于赞叹、呵责、认知、允诺等义。siyā 与 nūna 用于确定、推测、思量。

၁၁၉၂.

1192.

ပုစ္ဆာ’ဝဓာရဏာ’နုညာ, သာန္တွနာ’လပနေ နနု;

ဝတေ’ကံသ, ဒယာ, ဟာသ, ခေဒါ’လပန, ဝိမှယေ.

nanu 用于询问、确定、允许、安慰、呼唤。vata 用于确定、慈悲、欢笑、悲伤、呼唤、惊奇。

၁၁၉၃.

1193.

ဝါကျာရမ္ဘ, ဝိသာဒေသု, ဟန္ဒ ဟာသေ’နုကမ္ပနေ;

ယာဝ တု တာဝ သာကလျ, မာနာ’ဝဓျ’ဝဓာရဏေ.

handa 用于句首、悲伤、欢笑、怜悯。yāva...tāva 用于全部、衡量、限制、确定。

၁၁၉၄.

1194.

ပါစီ, ပုရ, င်္ဂတောတ္ထေသု, ပုရတ္ထာ ပဌမေ ပျထ;

ပဗန္ဓေ စ စိရာတီတေ, နိကဋာဂါမိကေ ပုရာ.

puratthā 用于东方、前方、已往及第一义。purā 用于往昔、久远之过去、邻近及未来。

၁၁၉၅.

1195.

နိသေဓဝါကျာလင်္ကာရာ, ဝဓာရဏပသိဒ္ဓိသု;

ခလွာ’သန္နေ တု အဘိတော-ဘိမုခေါ’ဘယတောဒိကေ.

khalu 用于否定、句饰、确定、成就、临近。abhito 用于对面、两边。

၁၁၉၆.

1196.

ကာမံ ယဒျပိသဒ္ဒတ္ထေ, ဧကံသတ္ထေ စ ဒိဿတိ;

အထော ပန ဝိသေသသ္မိံ, တထေဝ ပဒပူရဏေ.

kāmaṃ 亦见用于“纵然”(yadyapi)及确定之义。atho pana 用于区别，亦用为补足句义。

၁၁၉၇.

1197.

ဟိ [Pg.98] ကာရဏေ ဝိသေသာ’ဝ, ဓာရဏေ ပဒပူရဏေ;

တု ဟေတုဝဇ္ဇေ တတ္ထာ’ထ, ကု ပါပေ’သတ္ထ’ကုစ္ဆနေ.

hi 用于原因、区别、确定、补足句义。tu 用于转折，而非用于原因。ku 用于罪恶、轻微、呵责。

၁၁၉၈.

1198.

နု သံသယေ စ ပဉှေ ထ, နာနာ’ နေကတ္ထ ဝဇ္ဇနေ;

ကိံ တု ပုစ္ဆာဇိဂုစ္ဆာသု, ကံ တု ဝါရိမှိ မုဒ္ဓနိ.

nu 用于疑惑、问题。nānā 用于多种意义、排除。kiṃ 用于询问、厌恶。kaṃ 用于水、头顶。

၁၁၉၉.

1199.

အမာ သဟသမီပေ ထ, ဘေဒေ အပ္ပဌမေ ပုန;

ကိရာ’နုဿဝါ’ရုစိသု, ဥဒါ’ပျတ္ထေ ဝိကပ္ပနေ.

amā 用于共同、邻近。puna 用于区别、再三。kirā 用于传闻、不悦。udāhu 用于“亦”之义及选择。

၁၂၀၀.

1200.

ပတီစီ စရိမေ ပစ္ဆာ, သာမိ တွဒ္ဓေ ဇိဂုစ္ဆနေ;

ပကာသေ သမ္ဘဝေ ပါတု,အညောညေ တု ရဟော မိထော.

pacchā 用于西方、最后、之后。sāmi 用于一半、厌恶。pātu 用于显现、生起。mitho 用于相互、秘密。

၁၂၀၁.

1201.

ဟာ ခေဒသောကဒုက္ခေသု, ခေဒေ တွ’ဟဟ ဝိမှယေ;

ဘိံသာပနေ ဓီ နိန္ဒာယံ, ပိဓာနေ တိရိယံ တိရော.

hā 用于悲伤、忧愁、痛苦。ahaha 用于悲伤、惊奇。dhī 用于恐吓、责备。tiro 用于隐藏、横向。

၁၂၀၂.

1202.

တုန တွာန တဝေ တွာ တုံ, ဓာ သော ထာ က္ခတ္တု, မေဝ စ;

တော ထ တြ ဟိဉ္စနံ ဟိံဟံ, ဓိ ဟ ဟိ ဓ ဓုနာ ရဟိ.

tuna, tvāna, tave, tvā, tuṃ；dhā, so, thā, kkhattuṃ；m, eva, ca；to, tha, tra, hiñcanaṃ, hiṃ, haṃ；dhi, ha, hi, dha, dhunā, rahi。

၁၂၀၃.

1203.

ဒါနိ ဝေါဒါစနံ ဒါဇ္ဇ, ထံ တတ္တံ ဇ္ဈ ဇ္ဇု အာဒယော;

သမာသော စာ’ဗျယီဘာဝေါ,ယာဒေသော စာ’ဗျယံ ဘဝေတိ.

dāni, vo, dācanaṃ, dājja, thaṃ, tattaṃ, jjha, jju 等；以及不变式复合词，与 ya 等之代用词，亦为不变词。

ဣတိ အဗျယဝဂ္ဂေါ.

不变词品竟。

သာမညကဏ္ဍော တတိယော.

第三通用品。

အဘိဓာနပ္ပဒီပိကာ သမတ္တာ.

《名称辞典》终。

နိဂမန

结颂

၁.

1.

သဂ္ဂကဏ္ဍော [Pg.99] စ ဘူကဏ္ဍော, တထာ သာမညကဏ္ဍိတိ;

ကဏ္ဍတ္တယာနွိတာ ဧသာ, အဘိဓာနပ္ပဒီပိကာ.

天界品、地界品，以及通用品；此《名称辞典》由三品组成。

၂.

2.

တိဒိဝေ မဟိယံ ဘုဇဂါဝသထေ,သကလတ္ထသမဝှယဒီပနိ’ယံ;

ဣဟ ယော ကုသလော မတိမာ သ နရော,ပဋု ဟောတိ မဟာမုနိနော ဝစနေ.

于天界、地上、龙宫，此为照亮一切事物名称之明灯；于此，若人善巧、有智慧，他将善解大牟尼之言。

၃.

3.

ပရက္ကမဘုဇော နာမ, ဘူပါလော ဂုဏဘူသနော;

လင်္ကာယ မာသိ တေဇဿီ, ဇယီ ကေသရိဝိက္ကမော.

有名为波罗迦摩跋胡(Parakkamabhujo)的国王，以功德为庄严；他在楞伽岛(Laṅkā)，威光赫赫，胜利如狮子般勇猛。

၄.

4.

ဝိဘိန္နံ စိရံ ဘိက္ခုသံဃံ နိကာယ-တ္တယသ္မိဉ္စ ကာရေသိ သမ္မာ သမဂ္ဂေ;

သဒေဟံ’ဝ နိစ္စာဒရော ဒီဃကာလံ,မဟဂ္ဃေဟိ ရက္ခေသိ ယော ပစ္စယေဟိ.

他使长期分裂的比丘僧团，于三部(nikāya)中真正地和合；他恒常恭敬，如护己身，长时以厚重资具护持僧团。

၅.

5.

ယေန လင်္ကာ ဝိဟာရေဟိ, ဂါမာ’ရာမပုရီဟိ စ;

ကိတ္တိယာ ဝိယ သမ္ဗာဓီ, ကတာ ခေတ္တေဟိ ဝါပိဟိ.

他使楞伽岛遍布寺院、村庄、园林、城市、田地与水池，一如其声名(Kitti)之远播。

၆.

6.

ယဿာ’သာဓာရဏံ ပတွာ, နုဂ္ဂဟံ သဗ္ဗကာမဒံ;

အဟမ္ပိ ဂန္ထကာရတ္တံ, ပတ္တော ဝိဗုဓဂေါစရံ.

我获得他那无与伦比、满足一切愿望的护助，亦得以撰写此书，进入智者之境。

၇.

7.

ကာရိတေ တေန ပါသာဒ, ဂေါပုရာဒိဝိဘူသိတေ;

သဂ္ဂခဏ္ဍေ’ဝ တတ္တောယာ, သယသ္မိံ ပတိဗိမ္ဗိတေ.

在他所造、饰以门楼等的殿堂中，其身影倒映于水中，宛若天界一隅。

၈.

8.

မဟာဇေတဝနာ’ချမှိ, ဝိဟာရေ သာဓုသမ္မတေ;

သရောဂါမသမူဟမှိ, ဝသတာ သန္တဝုတ္တိနာ.

我住于萨罗伽摩(Sarogāma)村群，于圣者所称誉、名为大祇陀林的寺院中，持寂静行。

၉.

9.

သဒ္ဓမ္မဋ္ဌိတိကာမေန, မောဂ္ဂလ္လာနေန ဓီမတာ;

ထေရေန ရစိတာ ဧသာ, အဘိဓာနပ္ပဒီပိကာတိ.

此《名称辞典》，乃由欲令正法久住、具智慧的目犍连长老所撰。