นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส
礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者
วุตฺโตทยํ
韵律学
๑. สญฺญาปริภาสานิทฺเทส-ปฐมปริจฺเฉท
1. 术语解释·第一章
รตนตฺตยปฺปณาม
礼敬三宝
๑.
1.
นม’ตฺถุ ชน สนฺตาน, ตม สนฺตาน เภทิโน;
ธมฺมุ’ชฺชลนฺต รุจิโน, มุนินฺโท’ทาต โรจิโน.
礼敬彼破除众生心流黑暗者，其法光明炽盛，牟尼之主，其光清净。
นิมิตฺต
相
๒.
2.
ปิงฺคลา’จริยาทีหิ, ฉนฺทํ ย มุทิตํ ปุรา;
สุทฺธมาคธิกานํ ตํ, น สาเธติ ยถิจฺฉิตํ.
昔日宾伽罗(Piṅgala)等诸师所宣说之韵律，未能如纯粹摩揭陀语者所愿般成就。
คนฺถปริมาณ
著作的范围
๓.
3.
ตโต มาคธภาสาย, มตฺตา,วณฺณ,วิเภทนํ;
ลกฺขฺย ลกฺขณ สํยุตฺตํ, ปสนฺน’ตฺถ,ปท,กฺกมํ.
因此，以摩揭陀语，区分音时与音节，与范例及规则相应，义明、词顺、次第清晰。
อภิธานาทิ
名称等
๔.
4.
อิทํ วุตฺโตทยํ นาม, โลกิย’จฺฉนฺทนิสฺสิตํ;
อารภิสฺส’มหํ ทานิ, เตสํ สุขวิพุทฺธิยา.
此名为《韵律学》(Vuttodaya)，依世间韵律而作；我今为令彼等易于理解而始撰述。
คณสงฺเกตสญฺญา
韵组的符号与术语
๕.
5.
สพฺพคฺลา มฺนา,’ทิคลหู, ภฺยา’,มชฺฌ’นฺต ครู ชสา;
มชฺฌ’นฺตลา ร,เต’เต’ฏฺฐ, คณา โค ครุ,โล ลหุ.
摩(m)者全重，那(n)者全轻；巴(bh)者首重，雅(y)者首轻；贾(j)者中重，萨(s)者尾重；拉(r)者中轻，塔(t)者尾轻。此为八韵组。重音为“go”，轻音为“lo”。
คณนิยม
韵组的规则
๖.
6.
ภ,ช,สา [Pg.192] สพฺพค,ลหู, ปญฺจิ’เม สณฺฐิตา คณา;
อริยาทิมฺหิ วิญฺเญยฺยา, คโณ อิธ จตุ’กฺกโล.
巴(bha)、贾(ja)、萨(sa)、全重(sabbago)与全轻(sabba-lahu)，此五韵组被确立；在阿利耶(Ariyā)等韵律中应知，此处的韵组为四音时。
ครุ,ลหุสรูป
重音与轻音的体相
๗.
7.
สํโยคา’ทิ จ, ทีโฆ จ, นิคฺคหีตปโร จ, โย;
ครุ, วงฺโก, ปาทนฺโต,วา, รสฺโส’ญฺโญ มตฺติโก ลุ’ชุ.
在辅音丛之前者、长音、以及其后有随韵者，是为重音。句(pāda)末的短音亦可为重音。其余的短音为一音时，是为轻音。
๘.
8.
ปเร ปาทาทิสํโยเค, โย ปุพฺโพ ครุก’กฺขโร;
ลหุ ส กฺวจิ วิญฺเญยฺโย, ตทุทาหรณํ ยถา.
在后句开头的辅音丛前，其前置的重音节，有时应知其为轻音，其例如下。
๙.
9.
ทสฺสนรสา’นุภาวเน, นิพทฺธเคธา ชินสฺส’ยํ ชนตา;
วิมฺหยชนนี สญฺญต, กฺริยา นุ กํ นา’นุรญฺชยติ.
体验见法之味时，此众生对胜者深怀渴求；其调伏之行，令人惊叹，又能不令谁人喜悦？
๑๐.
10.
วิญฺเญยฺยา โลกโต สญฺญา, สมุทฺโท,สุ,รสาทินํ;
ปาโทเญยฺโย จตุตฺถํ’โส, ปทจฺเฉโท ยตี ภเว.
应从世间了知诸如海、天神、味等术语；句(pāda)应知为四分之一，词语的切分处是为休止(yati)。
๑๑.
11.
สม,มฑฺฒสมํ, วุตฺตํ, วิสมํ จา’ปรํ ติธา;
สมา ลกฺขณโต ปาทา, จตฺตาโร ยสฺส ตํ สมํ.
等韵(sama)、半等韵(aḍḍhasama)与不等韵(visama)，如是宣说有三种。若其四句在特征上相等，则名为等韵。
๑๒.
12.
ยสฺส’นฺติเมน ทุติโย, ตติเยนา’ทิโม สโม;
ต’ทฑฺฒสม, มญฺญํ ตุ, ภินฺน ลกฺขณ ปาทิกํ.
若其第二句与第四句相等，第一句与第三句相等，则为半等韵。其余句之特征不同者，则为不等韵。
๑๓.
13.
ปาท’เมกกฺขรา’รพฺภ, ยาว ฉพฺพีสต’กฺขรา;
ภเว ปาเทหิ ตํ ฉนฺทํ, นานานาโม’ทิตํ ตโต.
句(pāda)从一音节开始，直至二十六音节；韵律由句构成，因此有各种名称。
๑๔.
14.
ทณฺฑกา จณฺฑวุฏฺฐฺยา’ทิ, ปาเทหิ ฉหิ, ตีหิ ตุ;
‘คาถา’ติ จ ปรตฺเถ’วํ, ฉนฺโท สญฺญา ปกาสิตา.
丹达吉(Daṇḍakī)与烈雨(Caṇḍavuṭṭhi)等韵律，由六句或三句构成；在别处则被称为“偈颂”(gāthā)。如是，韵律的术语已被宣示。
๑๕.
15.
อนนฺตโร’ทิตํ จ’ญฺญ, เมตํ สามญฺญ นามโต;
‘คาถา’อิจฺเจว นิทฺทิฏฺฐํ, มุนินฺทวจเน ปน.
然而，在牟尼之主(佛陀)的言教中，此前所宣说的以及其他韵律，通常仅被称为“偈颂”(gāthā)。
๑๖.
16.
วิเสสนามโต กิญฺจิ, คเหตฺวา สพฺพโถ’จิตํ;
ทสฺสยิสฺสาม’หํ เต’ตฺถ, นามานา’วิ ภวิสฺสเร.
我将在此，从特殊名称中择取全然适宜者，为汝等展示，其名将得以显现。
อิติ วุตฺโตทเย ฉนฺทสิ สญฺญาปริภาสา นิทฺเทโส นาม
如是，于《韵律学》中，名为“术语的解释”。
ปฐโม ปริจฺเฉโท.
第一章
๒. มตฺตาวุตฺตินิทฺเทส-ทุติยปริจฺเฉท
2. 等时韵律的解释，第二章
คณนิยม
音步规则
๑๗.
17.
ฉฏฺโฐ’ขิลลหุ,โช [Pg.193] วา,คยุตา’ญฺเญ,ฉ’คฺคณา,น โช วิสเม,;
อริยาย’นฺตฑฺเฒ โล, ฉฏฺโฐ,’นฺเต โค,คณา ฉ’ญฺเญ.
第六音步为全轻音(na-gaṇa)或ja-gaṇa；ja-gaṇa不在奇数位；[前半颂]有六音步。于Āriyā韵，半颂之末为轻音节，第六音步在末尾为重音节，其余六音步亦然。
ยตินิยม
句读规则
๑๘.
18.
ปฐมฑฺเฒ ฉฏฺโฐ เจ,สพฺพลเห,’ตฺถา’ทิลหุนิ ภวติยติ;
ตปฺปรโก,นฺเตปิ, สเจ, จริเมปิ, ภวติ จตุตฺโถ’นฺเต.
于前半颂，若第六音步为全轻音，则于此音步之首轻音节处有句读；若其后，或在末尾，若在最后，则于末尾第四音节处有句读。
๑๙. อริยาสามญฺญํ เจ, ปุพฺโพ’ทิต ลกฺขณํ ภเว ยสฺสา.
19. 若其具有前述之特征，则为通用Āriyā(Ariyāsāmañña)韵。
๒๐. อาทิม’มถ ปาทยุคํ, ยสฺสา ตฺยํ’เสหิ สา ปถฺยา.
20. 若其首双句由前述部分构成，则为Pathyā韵。
๒๑.
21.
ยตฺถ คณตฺตย มุลฺลงฺฆิ,โย’ภยตฺถา’ทิโม ภเว วิปุลา.
若其中三音步[规则]被违越，且其在两处皆为首，则为Vipulā韵。
๒๒. ครุมชฺฌโค ชกาโร, จตุตฺถโก ทุติยโก จปลา.
22. 若中间为重音之ja-gaṇa出现于第四或第二位，则为Capalā韵。
๒๓.
23.
จปลา’คตา’ขิลํ เจ, ทลา’ทิมํ ลกฺขณํ ภชติ ยสฺสา;
ปถฺยาลกฺขณ’มญฺญํ, มุขจปลา นาม สา ภวติ.
若其前半颂完全具有Capalā之特征，而另一半颂具有Pathyā之特征，则名为Mukhacapalā韵。
๒๔.
24.
ปถฺยาย ลกฺขณํ เจ, ปฐมฑฺเฒ ลกฺขณํ ตุ จปลาย;
ทุติเย ทเล’ถ ยสฺสา, ปกิตฺติตา สา ชฆนจปลา.
若Pathyā韵之特征在于前半颂，而Capalā韵之特征在于后半颂，则其被称为Jaghanacapalā韵。
อริยาชาติโย.
Āriyā韵族。
๒๕.
25.
สพฺพํปฐมทเล ยทิ, ลกฺขณ’มริยาย วุตฺต’มุภเยสุ;
ยสฺสา ทเลสุ ยุตฺตํ,วุตฺตา สา คีติ วุตฺต ยติ ลลิตา.
若Āriyā韵前半颂所说之全部特征，于其两半颂中皆适用，则彼被称为Gīti韵，其句读优美。
๒๖.
26.
อริยายํ ทุติย’ฑฺเฒ, คทิตา’ขิลลกฺขณํ ยํ ตํ;
ภวติ ทเลสุ’ภเยสุปิ,ยทิ ยสฺสา สา’ย มุปคีติ.
若Āriyā韵后半颂所宣说之全部特征，于其两半颂中皆具足，则彼为Upagīti韵。
๒๗.
27.
อริยาย’ฑฺฒทฺวิตยํ, ปุพฺโพทิต ลกฺขโณ’เปตํ;
วิปริยเยนา’ภิหิตํ,ยสฺสา สมฺภวติ เจ’ห โส’คฺคีติ.
若Āriyā韵之两半颂，具前述特征而顺序颠倒，于此则成Uggīti韵。
๒๘.
28.
อริยาปุพฺพ’ฑฺฒํ [Pg.194] ยทิ, ครุเน’เกนา’ธิเกน นิธเน ยุตฺตํ;
ยทิ ปุพฺพ’ฑฺฒสมานํ, ทล มิตรํ โจ’ทิตา’ย’มริยาคีติ.
若Āriyā韵之前半颂，于末尾增加一重音节；若另一半颂与前半颂相同，此即Ariyāgīti韵。
คีติชาติโย.
Gīti韵族。
๒๙.
29.
วิสเม ฉ สิยุํ กลา มุเข,สเม ตฺว’ฏฺฐ, ร,ล,คา, ตโต’ปริ;
เวตาลียํ ต มุจฺจเต, ลหุ ฉกฺกํ น นิรนฺตรํ สเม.
于奇数句首有六时(kalā)，于偶数句则有八时，其后为ra-gaṇa、一轻音节及一重音节；此称Vetālīya韵。于偶数句中，六个轻音节不得相续。
๓๐.
30.
เวตาลีโยปมํ มุเข ตํ,โอปจฺฉนฺทสกํ ร,ยา ย’ทนฺเต.
若句首类似Vetālīya韵，而末尾为ra-gaṇa与ya-gaṇa，则为Opacchandasaka韵。
๓๑. อาปาตลิกา กถิตา’ยํ, ภคคา’นฺเต ยทิ ปุพฺพมิว’ญฺญํ.
31. 若其余部分同前，而末尾为bha-gaṇa及二重音节，此即被称为Āpātalikā韵。
๓๒.
32.
ยทา’ทิโต ทกฺขิณนฺติกา,ฐิเต’ตฺถ ปาเทสฺวา’ขิเลสุ โช.
若于所有句中皆有ja-gaṇa，此为Dakkhiṇantikā韵。
๓๓.
33.
‘อุทิจฺจวุตฺตี’ติ วุจฺจเต,โช จา’โท วิสเมสุ สณฺฐิโต.
若ja-gaṇa位于奇数句之首，则被称为Udiccavuttī韵。
๓๔. ปุพฺพตฺถ, สเมสุ เจ ค, ชา, ‘ปจฺจวุตฺติ’ รุทิตา’ติ สณฺฐิตา.
34. 如前，若于偶数句中有重音节与ja-gaṇa，则被称为Paccavuttī韵。
๓๕.
35.
สมาสมา’ตฺรา’ทินํ สมา,สํยุตา ภวติ ตํ ปวตฺตกํ.
与Samāsamātrā等韵结合之Samā韵，即为Pavattakaṃ韵。
๓๖. อสฺส สา สม กตา’ ปรนฺติกา.
36. 此韵若被均等化，则为Aparantikā韵。
๓๗. ตท’ญฺญชา จารุหาสินี.
37. 由他者所生者，为Cāruhāsinī韵。
เวตาลียชาติโย.
Vetālīya韵族。
๓๘. ทฺวิก วิหต วสุ ลหุ อจลธิติ ริ’ห.
38. 此处有二乘八（即十六）个轻音节，此为Acaladhiti韵。
๓๙. มตฺตาสมกํ นวโม ลฺค’นฺเต.
39. 第九种为Mattāsamakaṃ韵，其末尾为一轻一重音节。
๔๐. โช นฺลา’ ถวา’ณฺณวา วิสิโลโก.
40. 若有ja-gaṇa，或na-gaṇa与一轻音节，或四[na-gaṇa]，则为Visiloka韵。
๔๑. ตทฺวยโต วานวาสิกา’ขฺยา.
41. 由彼二者，得名瓦那瓦西卡(Vānavāsikā)韵。
๔๒. ปญฺจ,ฏฺฐ,นวสุ ยทิ โล จิตฺรา.
42. 若于第五、八、九音节处为轻音节(la)，是为奇特(Citrā)韵。
๔๓. ค,ลฺยา’ฏฺฐหิ เจ’สา วุ’ปจิตฺรา.
43. 若于第八音节处为重音节(ga)与轻音节(la)，是为近奇特(Upacitrā)韵。
๔๔.
44.
ย’มตีต ลกฺขณ วิเสส ยุตํ, (จิตฺรา)มตฺตา สมา’ทิ ปาทา’ภิหิตํ;
(วิสิโลก)อนิยต วุตฺต ปริมาณ สหิตํ, (วานวาสิกา)ปถิตํ ชเนสุ ปาทากุลกํ. (วิสิโลก)
具足超胜特征者，是为奇特(Citrā)韵；于等量(Mattāsamā)等韵之韵脚中所说者，是为维西洛卡(Visiloka)韵；具足不定法(aniyata)所说之量者，是为瓦那瓦西卡(Vānavāsikā)韵；于众人间流传者，是为足乱(Pādākulaka)韵。
มตฺตาสมก ชาติโย.
等量韵的种类。
๔๕.
45.
วินา [Pg.195] วณฺเณหิ มตฺตา คา, วินา วณฺณา ครูหิ ตุ;
วินา ลหูหิ ครโว, ทเล ปถฺยาทิโน มตา.
音量(mattā)与重音节(garu)不依音节(vaṇṇa)；音节亦不依重音节；重音节不依轻音节(lahu)；于半颂中，此等被认为是钵陀(Pathyā)等韵。
อิติ วุตฺโตทเย ฉนฺทสิ มตฺตาวุตฺตินิทฺเทโส นาม
如是，《韵律学》中，名为“量韵的解释”。
ทุติโย ปริจฺเฉโท.
第二章
๓. สมวุตฺตินิทฺเทส-ตติยปริจฺเฉท
3. 等韵解释·第三章
๔๖. ตฺยา’ เจ ตนุมชฺฌา.
46. 若具 ta, ya 二音组，则为纤腰(Tanumajjhā)韵。
คายตฺตี.
伽耶特黎韵。
๔๗. กุมาร ลลิตา ชฺสฺคา.
47. 若具 ja, sa, ga 音组，则为童子戏(Kumāralalitā)韵。
อุณฺหิกา.
乌瑟尼诃(Uṣṇih)韵。
๔๘. จิตฺรปทา ยทิ ภา คา.
48. 若具 bha, ga 音组，则为奇足(Citrapadā)韵。
๔๙. โม โม โค โค วิชฺชุมฺมาลา.
49. 若具 ma, ma, ga, ga 音组，则为电鬘(Vijjummālā)韵。
๕๐. ภา ต, ล, คา มาณวกํ.
50. 若具 bha, ta, la, ga 音组，则为少年(Māṇavaka)韵。
๕๑. คฺลา สมานิกา ร,ชา จ.
51. 若具 ra, ja, ga, la 音组，则为等同(Samānikā)韵。
๕๒. ปมาณิกา ช, รา ล, คา.
52. 若具 ja, ra, la, ga 音组，则为量度(Pamāṇikā)韵。
อนุฏฺฐุภา.
阿耨窣都(Anuṣṭubh)韵。
๕๓. รา น,สา ยทิ หลมุขี.
53. 若具 ra, na, sa 音组，则为犁面(Halamukhī)韵。
๕๔. ภุชค สุสุ สฏา นา โม.
54. 若具 na, ma 音组，则为蛇善率(Bhujagasusuta)韵。
พฺรหตี.
婆利喝底(Bṛhatī)韵。
๕๕. มฺสาชฺคา สุทฺธวิราชิตํ มตํ.
55. 若具 ma, sa, ja, ga 音组，则被认为是纯净光耀(Suddhavirājita)韵。
๕๖. มฺนา โย โค ยทิ ปณโว ขฺยาโต.
56. 若具 ma, na, ya, ga 音组，则被称为鼓(Paṇava)韵。
๕๗. มฺภา ส,คยุตฺตา รุมฺมวตี สา.
57. 若具 ma, bha, sa, ga 音组，则为伦摩跋提(Rummavatī)韵。
๕๘. เญยฺยา มตฺตา ม, ภ, ส, คยุตฺตา.
58. 应知，若具 ma, bha, sa, ga 音组，则为音量(Mattā)韵。
๕๙. จมฺปกมาลา เจ ภ, ม, สา โค.
59. 若具 bha, ma, sa, ga 音组，则为瞻波迦鬘(Campakamālā)韵。
๖๐. น, ร, ช, เคหิ สา มโนรมา.
60. 若具 na, ra, ja, ga 音组，则为悦意(Manoramā)韵。
๖๑. อุพฺภาสกํ ตํ เจ โต ม, รา ลฺจ.
61. 若具 ta, ma, ra, la, ga 音组，则为光明(Ubbhāsaka)韵。
๖๒. โต ชา ครุนา’ย’มุปฏฺฐิตา.
62. 若具 ta, ja 音组及一重音节(garu)，则为现前(Upaṭṭhitā)韵。
ปนฺติ.
般提。
๖๓. อินฺทาทิกา [Pg.196] ตา วชิรา ช, คา โค.
63. 因陀罗金刚韵(Indavajirā)等，由 ja、gā、go 组成。
๖๔. อุปาทิกา สา’ว ช,ตา ช,คา โค.
64. 优波因陀罗金刚韵(Upendavajirā)，由 ja、tā、ja、gā、go 组成。
๖๕.
65.
อนนฺตโร’ทีริต ลกฺขณา เจ, (อุเปนฺทวชิร)ปาทา วิมิสฺสา อุปชาติโย ตา;
(อินฺทวชิร)เอวํ กิล’ญฺญาสุปิ มิสฺสิตาสุ, (อินฺทวชิร)วทนฺติ ชาติสฺวิท’ เมว นามํ. (อุเปนฺทวชิร)
若前述两种特征的诗行相混合，彼等即是优波阇提(Upajāti)；如是，据说于其他混合韵律中，亦称此为阇提(Jāti)之名。
๖๖. น, ช, ช, ล, คา คทิตา สุมุขี.
66. 由 na、ja、ja、la、gā 组成者，称为善面韵(Sumukhī)。
๖๗. โทธก มิจฺฉติ เจ ภ,ภ,ภา คา.
67. 多陀迦韵(Dodhaka)，由 bha、bha、bhā、gā 组成。
๖๘. เวท,สฺเสหิ,ธฺตา ตฺคคา,สาลินี สา.
68. 彼为具足韵(Sālinī)，由 ma、ta、ta、ga、ga 组成，于第四(veda)音节处停顿。
๖๙. วาโตมฺมี สา, ยติ สา มฺภา ต, คา โค.
69. 彼为风涛韵(Vātommī)，由 ma、bha、ta、ga、ga 组成，且有停顿。
๗๐. ภา ต, น, คา โค’สุ, รส สิรี สา.
70. 彼为吉祥韵(Sirī)，由 bha、ta、na、ga、ga 组成，于第六(rasa)音节处停顿。
๗๑. โร น, รา อิห รโถทฺธตา ล, คา.
71. 此为车行猛韵(Rathoddhatā)，由 ra、na、ra、la、ga 组成。
๗๒. สฺวาคเต’ติ ร, น, ภา ครุกา ทฺเว.
72. 善来韵(Svāgatā)，由 ra、na、bha 及两个重音(garukā dve)组成。
๗๓. น,น,ร,ลหุ,ครูหิ ภทฺทิกา.
73. 贤善韵(Bhaddikā)，由 na、na、ra、一轻音(lahu)及一重音(garu)组成。
ติฏฺฐุภา.
提ṭṭhubhā。
๗๔. วทนฺติ วํสฏฺฐมิ’ทํ ช, ตา ช, รา.
74. 称此为族姓韵(Vaṃsaṭṭhā)，由 ja、ta、ja、ra 组成。
๗๕. สา อินฺทวํสา ขลุ ยตฺถ ตา ช,รา.
75. 彼因陀罗族姓韵(Indavaṃsā)，由 ta、ta、ja、ra 组成。
๗๖. อิธ โตฏก มมฺพุธิ,เสหิ มิตํ.
76. 此为多吒迦韵(Toṭaka)，由四个 sa-gaṇa 组成。
๗๗. ทุตวิลมฺพิต มาห น, ภา ภ,รา.
77. 称为速迟韵(Dutavilambita)，由 na、bha、bha、ra 组成。
๗๘. วสุ ยุค วิรตี นา,มฺยา’ ปุโฏ’ยํ.
78. 此为 Nāmyāpuṭa 韵，于第八(vasu)及第四(yuga)音节处停顿。
๗๙. น, ย, สหิตา นฺยา’ กุสุมวิจิตฺตา.
79. 杂花韵(Kusumavicittā)，由 na、ya、na、ya 组成。
๘๐. ภุชงฺค’ปฺปยาตํ ภเว เวท, เยหิ.
80. 蛇行韵(Bhujaṅgappayātaṃ)，由四个 ya-gaṇa 组成。
๘๑. น, ภ, ช, เรหิ ภวติ’ปฺปิยํวทา.
81. 爱语韵(Piyaṃvadā)，由 na、bha、ja、ra 组成。
๘๒. วุตฺตา สุธีหิ ลลิตา ต, ภา ช, รา.
82. 智者说游戏韵(Lalitā)，由 ta、bha、ja、ra 组成。
๘๓. ปมิตกฺขรา ส, ช, ส,เสหุ’ทิตา.
83. 称为节音韵(Pamitakkharā)，由 sa、ja、sa、sa 组成。
๘๔. น,น,ภ,ร,สหิตา’ภิหิตุ’ชฺชลา.
84. 光明韵(Ujjalā)，由 na、na、bha、ra 组成。
๘๕. ปญฺจ’สฺส’จฺฉินฺนา, เวสฺสเทวี ม,มา ยา.
85. 毗首天女韵(Vessadevī)，由 ma、ma、ya、ya 组成，于第五音节处停顿。
๘๖. ภวติ [Pg.197] หิ ตามรสํ น, ช, ชา โย.
86. 莲花韵(Tāmarasaṃ)，由 na、ja、ja、ya 组成。
๘๗. ‘กมลา’ติ เญยฺยา ส,ย,เสหิ โย เจ.
87. 应知莲女韵(Kamalā)，由 sa、ya、sa、ya 组成。
ชคตี.
阇伽提。
๘๘. มฺนา ชฺรา โค, ติทสยติ’ปฺปหสฺสิณี สา.
88. 彼为欢喜韵(Pahassiṇī)，由 ma、na、ja、ra、ga 组成，于第三(tidasa)音节处停顿。
๘๙. จตุ,คฺคเห,หิ’ห รุจิรา, ช,ภา สฺช,คา.
89. 此为美丽韵(Rucirā)，由 ja、bha、sa、ja、ga 组成，于第四(catu)音节处停顿。
อติชคตี.
Atijagatī。
๙๐. น,น,ร,ส,ลหุ,คา,สเรหิ’ปราชิตา.
90. Aparājitā韵由那、那、罗、萨音步、一个轻音节(lahu)和一个重音节(guru)组成，在第五(sarehi)音节处停顿。
๙๑. น,น,ภ,น,ล,คิ’ติ,ปฺปหรณกลิกา.
91. Paharaṇakalikā韵由那、那、婆、那音步、一个轻音节(lahu)和一个重音节(guru)组成。
๙๒. วุตฺตา วสนฺตติลกา ต,ภ,ชา ช,คา โค.
92. Vasantatilakā韵由多、婆、阇、阇音步和两个重音节(guru)组成。
สกฺกรี.
Sakkarī。
๙๓. ทฺวิหต หย ลหุ ร’ถ คิ’ติ สสิกลา.
93. Sasikalā韵由“双击”(dvihata)、“马”(haya)、轻音节(lahu)、ra音步和重音节(gi)组成。
๙๔. วสุ,หย,ยติ ริ’ห,มณิคุณนิกโร.
94. Maṇiguṇanikaro韵，在此以第八(vasu)音节为句歇。
๙๕. น,น,ม,ย,ย,ยุตา’ยํ,มาลินี โภคิ’สีหิ.
95. Mālinī格，由那、那、摩、耶、耶音步组成，并有在第八(bhogi)音节的停顿。
๙๖. ภวติ น,ชา,ภ,ชา รสหิตา ปภทฺทกํ.
96. Pabhaddakaṃ格，由那、阇、婆、阇、罗音步组成，并有在第六(rasa)音节的停顿。
อติสกฺกรี.
Atisakkarī。
๙๗. น,ช,ภ,ช,รา สทา ภวติ วาณินี ค, ยุตฺตา.
97. Vāṇinī格，常由那、阇、婆、阇、罗音步组成，并与一个重音节(guru)相连。
อฏฺฐิ.
Aṭṭhi。
๙๘. ย, มา โน โส ภลฺคา, รส, หรวิรามา สิขรณี.
98. Sikharaṇī格，由耶、摩、那、萨、婆音步、一个轻音节(lahu)和一个重音节(guru)组成，并有在第六(rasa)音节的停顿。
๙๙. รส, ยุคิ, สิโต, โน โส มฺรา สฺลา, คฺย’ทา หริณี ตทา.
99. Hariṇī格，由那、萨、摩、罗、萨音步、一个轻音节(lahu)和一个重音节(guru)组成，并有在第六(rasa)和第十(rasa+yugi)音节的停顿。
๑๐๐. มนฺทกฺกนฺตา, ม,ภ,น,ต,ต,คา, โค ยุคุ,ตฺว,สฺสเกหิ.
100. Mandakkantā格，由摩、婆、那、多、多音步和两个重音节(guru)组成，并有在第四(yuga)和第十(yuga+ṛtu)音节的停顿。
อจฺจฏฺฐิ.
Accaṭṭhi。
๑๐๑. โม โต โน โย ยา, กุสุมิตลตา, เวลฺลิตา’ กฺขุ,ตฺวิ,สีหิ.
101. Kusumitalatāvellitā格，由摩、多、那、耶、耶、耶音步组成，并有在第五和第十一音节的停顿。
ธุติ.
Dhuti。
๑๐๒. รสุ,ตฺว,สฺเสหิ ยฺมา, น,ส,ร,ร,ครู, เมฆวิปฺผุชฺชิตา สา.
102. Meghavipphujjitā格，由耶、摩、那、萨、罗、罗音步和一个重音节(guru)组成，并有在第六(rasu)和第十二(rasu+ṛtu)音节的停顿。
๑๐๓. อกฺกสฺเสหิ ยติ มฺส,ชาส,ต,ต,คา, สทฺทูลวิกฺกีฬิตํ.
103. Saddūlavikkīḷitaṃ格，由摩、萨、阇、萨、多、多音步和一个重音节(guru)组成，并有在第十二(akka)音节的停顿。
อติธุติ.
Atidhuti。
๑๐๔. วุตฺต [Pg.198] มีทิสํ ตุ นามโต ร,ชา ร,ชา ร,ชา ครู,ลหู จ.
104. 此韵被称为Vutta，由罗、阇、罗、阇、罗、阇音步，以及一个重音节(guru)和一个轻音节(lahu)组成。
กติ.
Kati。
๑๐๕. มฺรา ภฺนา โย โย’ตฺร เยน,ตฺติ,มุนิ, ยติยุตา, สนฺธรา กิตฺติตา’ยํ.
105. 此韵被赞为Sandharā，由摩、罗、婆、那、耶、耶、耶音步组成，并有在第七(muni)和第十四(muni+muni)音节的停顿。
ปกติ.
Pakati。
๑๐๖. โอ น,ร,นา ร,นา จ ถ ครู ทส,กฺก,วิรมญฺหิ ภทฺทก’มิทํ.
106. 此为Bhaddakaṃ格，由那、罗、那、罗、那音步和一个重音节(guru)组成，并有在第十(dasa)和第十一(akka)音节的停顿。
อากติ.
Ākati。
อิติ วุตฺโตทเย ฉนฺทสิ สมวุตฺตินิทฺเทโส นาม
如是，于《韵律学》中，此为“等韵的解释”。
ตติโย ปริจฺเฉโท.
第三章。
๔. อฑฺฒสมวุตฺตินิทฺเทส-จตุตฺถปริจฺเฉท
4. 半等韵的解释，第四章
๑๐๗.
107.
วิสเม ยทิ สา ส,ล,คา สเม,ภ,ตฺตยโต ครุกา วุ’ปจิตฺตํ.
若于奇数句足为萨、萨、拉、伽，于偶数句足为婆、陀、陀，且末为重音节，则称优波质多(Upacitta)格。
๑๐๘.
108.
ภ,ตฺตยโต ยทิ คา ทุตมชฺฌา;
ยทิ ปุนเร’ว ภวนฺติ น, ชา ชฺยา.
若为婆、陀、陀、伽，则为杜多中(Dutamajjhā)格；若复为那、阇、阇，亦是此格。
๑๐๙.
109.
ยทิ ส,ตฺติตยํ ครุยุตฺตํ,เวควตี ยทิ ภ,ตฺติตยา คา.
若为萨、陀、陀、伽，则为毗伽婆提(Vegavatī)格；若为婆、陀、陀、伽，亦是此格。
๑๑๐.
110.
โต โช วิสเม รโต ครู เจ;
สฺมา ชฺคา ภทฺทวิราช เมตฺถ โค เจ.
若于奇数句足为陀、阇，于偶数句足为罗、陀、伽；或于奇数句足为萨、摩、阇、伽，于偶数句足为摩、陀、伽，则为跋陀毗罗阇(Bhaddavirāja)格。
๑๑๑.
111.
วิสเม ส, ชา ส,ครุ,ยุตฺตา;
เกตุมตี สเม ภ,ร,น,คา โค.
若于奇数句足为萨、阇、萨、伽，于偶数句足为婆、罗、那、伽、伽，则为计都मती(Ketumatī)格。
๑๑๒.
112.
อาขฺยานกี ตา วิสเม ช, คา โค;
(อินฺทวชิร)ช,ตา ช,คา โค ตุ สเม’ถ ปาเท. (อุเปนฺทวชิร)
阿ख्या那奇(Ākhyānakī)格：于奇数句足为陀、阇、伽、伽（同因陀罗金刚(Indavajirā)格）；于偶数句足则为阇、陀、阇、伽、伽（同优宾陀罗金刚(Upendavajirā)格）。
๑๑๓.
113.
ช,ตา ช,คา โค วิสเม สเม ตุ;
(อุเปนฺทวชิร)ตา โช ค,คา เจ วิปรีตปุพฺพา. (อินฺทวชิร)
若于奇数句足为阇、陀、阇、伽、伽（同优宾陀罗金刚(Upendavajirā)格），于偶数句足则为陀、阇、伽、伽（同因陀罗金刚(Indavajirā)格），则为毗婆利多富巴(Viparītapubbā)格。
๑๑๔.
114.
ส,ส,โต ส,ล,คา วิสเม สเม;
น,ภ,ภ,รา ภวเต หริณปฺลุตา.
若于奇数句足为萨、萨、陀、萨、拉、伽，于偶数句足为那、婆、婆、罗，则为鹿跃(Hariṇaplutā)格。
๑๑๕.
115.
ยทิ น,น,ร,ล,คา น,ชา ช,รา,ยทิ จ ตทา’ปรวตฺต มิจฺฉติ.
若为那、那、罗、拉、伽，或为那、阇、阇、罗，则为阿婆罗跋多(Aparavatta)格。
๑๑๖.
116.
วิสม [Pg.199] มุปคตา น,นา ร,ยา เจ;
น,ช,ช,ร,คา สมเก จ ปุปฺผิตคฺคา.
若于奇数句足为那、那、罗、耶，于偶数句足为那、阇、阇、罗、伽，则为华顶(Pupphitaggā)格。
ทฺวยํ มิทํ เวตาลีย’ปฺปเภโท.
此二者为毗陀利耶格之差别。
๑๑๗.
117.
สา ยวาทิกา มตี ร,ชา ร,ชา ตฺว,สเม สเม ช,รา ช,รา ครู ภเวยฺยุํ.
于奇数句足为罗、阇、罗、阇，于偶数句足为阇、罗、阇、罗，且末为重音节，此为耶婆提迦(Yavādikāmatī)格。
อิติ วุตฺโตทเย ฉนฺทสิ อฑฺฒสมวุตฺตินิทฺเทโส นาม
如是，《韵律学》中名为半等韵的解释。
จตุตฺโถ ปริจฺเฉโท.
第四章。
๕. วิสมวุตฺตินิทฺเทส-ปญฺจมปริจฺเฉท
5. 不等韵的解释——第五章
๑๑๘. น’ฏฺฐกฺขเรสุ ปาเทสุ, สฺนา’ทิมฺหา โย’ณฺณวา วตฺตํ.
118. 于八音节的句足中，从第四音节起若为萨、那，则为Vatta格。
๑๑๙. สเมสุ สินฺธุโต เชน, ปถฺยาวตฺตํ ปกิตฺติตํ.
119. 于偶数句足，若第四音节后为阇，则称Pathyāvatta格。
๑๒๐. โอเชสุ เชน สินฺธุโต, ต’เมว วีปรีตา’ทิ.
120. 于奇数句足，若第四音节后为阇，则称Viparītā等格。
๑๒๑. น,กาโร เจ ชลธิโต, จปลาวตฺต’มิจฺเจ’ตํ.
121. 若第四音节后为那，则此为Capalāvatta格。
๑๒๒. สเม โล สตฺตโม ยสฺสา, วิปุลา ปิงฺคลสฺส สา.
122. 于偶数句足，若其第七音节为轻音，则彼为宾伽罗(Piṅgala)之Vipulā格。
๑๒๓. เสตวสฺสา’ขิเลสุปิ.
123. 于所有句足中，亦有Setavassā格。
๑๒๔. เภน’ณฺณวา ภ’พฺพิปุลา.
124. 若第四音节后为婆，则为Bha-vipulā格。
๑๒๕. เอว’มญฺญา โร จตุตฺถา.
125. 如是，若第四音节后为罗，则为另一Vipulā格。
๑๒๖. โน’ณฺณวา เจ นวิปุลา.
126. 若第四音节后为那，则为Na-vipulā格。
๑๒๗. โต’ณฺณวา ตถา’ญฺญา สิยา.
127. 若第四音节后为陀，则应为另一Vipulā格。
วตฺต’ปฺปเภโท.
Vatta格之差别。
๑๒๘.
128.
นทิสฺสเต’ตฺถ ยํ ฉนฺทํ, ปโยเค ทิสฺสเต ยทิ;
วิสม’กฺขรปาทํ ตํ, คาถา สามญฺญนามโต.
此处未见之韵律，若于应用中得见，彼为不等音节之句足，通名为“偈”(gāthā)。
อิติ วุตฺโตทเย ฉนฺทสิ วิสมวุตฺติ นิทฺเทโส นาม
如是，《韵律学》中名为不等韵的解释。
ปญฺจโม ปริจฺเฉโท.
第五章。
๖. ฉปฺปจฺจยวิภาค-ฉฏฺฐปริจฺเฉท
6. 六附缀分别——第六章
ปตฺถารนย
扩展法
๑๒๙.
129.
ปตฺถาเร [Pg.200] สพฺพเค ปาเท, ปุพฺพคา’โธ ลฺป’เร สมา;
ปุพฺเพ ครุ เต จ มิเม, กตฺตพฺพา ยาว สพฺพลา.
于扩展法中，于所有韵脚，前者置于下方，其后的短音节相同；前者为长音节，彼等为短音节，应如是操作，直至全是短音节。
นฏฺฐนย
寻失法
๑๓๐.
130.
นฏฺฐสฺส โย ภเวยฺย’งฺโก, ตสฺมึ โล’ทฺธิกเต สเม;
วิสเม ตฺเว’กสหิเต, ภเวยฺย’ทฺธิกเต ครุ.
所失韵律之数，若其为偶数，折半（所得之位）为短音节；若为奇数，则加一折半（所得之位）为长音节。
อุทฺทิฏฺฐนย
标示法
๑๓๑.
131.
เอกา’ทินุกฺกเมน’งฺเก, ปุพฺพาโธ ทฺวิคุเณ ลิเข;
มิสฺสเกหิ ลหุฏฺเฐหิ, เส’เกหุ’ทฺทิฏฺฐกํ ภเว.
自一始，依次写下倍增之数。将（韵律中）短音节所在位置的数字相加，再加一，即为所标示（韵律之序号）。
สพฺพคลกฺริยนย
计数法
๑๓๒.
132.
วุตฺต’กฺขร สมา สงฺขฺยา, ลิกฺขฺย เสโก’ปรู’ปริ;
เอเกกหีน เมกาทิ, นุ’ฏฺฐาเน สพฺพคาทิกํ.
写下与所说音节数相等之数，其上再加一；从一开始，逐一递减，于其位上，（可得）全长音节等（之总数）。
วุตฺตสงฺขฺยานย
韵数法
๑๓๓.
133.
ครุกฺริยา’งฺก สนฺโทเห, ภเว สงฺขฺยา วิมิสฺสิเต;
อุทฺทิฏฺฐ’งฺก สมาหาโร, เส’โก เว’มํ สมา’นเย.
于长音节数之总和中，当有混合之数；所标示数之总和，再加一，确实能得出此数。
วุตฺตอทฺธานย
韵长法
๑๓๔.
134.
สงฺขฺเยว ทฺวิคุเณ’กูนา, วิตฺถารา’ยามสมฺภวา;
วุตฺตสฺส’ทฺธ’นฺตรานญฺจ, ครุลานญฺจ องฺคุลํ.
其数乘以二再减一，即由广与长所生；此为所说韵律、半间隔、长短音节之指量。
อิติ วุตฺโตทเย ฉนฺทสิ ฉปฺปจฺจยวิภาโค นาม
如是，《韵律学》论中，名为六缘分别。
ฉฏฺโฐ ปริจฺเฉโท.
第六章。
นิคมน
结语
๑๓๕.
135.
เสล’นฺตรา’ยตน [Pg.201] วาสิก สีล’ตฺเถร,ปาโท ครุ คฺคุณครุ ชฺชยตํ มเม’โส;
ยสฺส ปฺปภาว’มวลมฺพ มเย’ทิโสปิ,สมฺปาทิโต’ภิมต สิทฺธิกโร ปรตฺโถ.
住于塞兰陀罗耶多那(Sela”ntarā”yatana)的具戒长老，愿其具德之足于我常胜。依其威德力，纵如我者亦能成就此所愿之利他事业。
๑๓๖.
136.
ปรตฺถ สมฺปาทนโต, ปุญฺเญนา’ธิคเตน’หํ;
ปรตฺถ สมฺปาทนโก, ภเวยฺยํ ชาติ ชาติยํ.
由成就利他之功德，愿我生生世世，皆能成就利他之行。
๑๓๗.
137.
อวโลกิต มตฺเตน, ยถา ฉปฺปจฺจยา มยา;
สาธิตา สาธยนฺเต’ว, มิจฺฉิตตฺถมฺปิ ปาณิโนติ.
如我仅凭阅览即成就此六缘法，愿诸有情亦能成就其所愿之义利。
อิติ สงฺฆรกฺขิตมหาสามิตฺเถเรน วิรจิตํ
僧护大长老所造。
วุตฺโตทยปฺปกรณํ ปรินิฏฺฐิตํ.
《韵律学》论终。