Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.

ຂອນອບນ້ອມແດ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ພຣະອົງນັ້ນ.

Rasavāhinī

ຣະສະວາຫິນີ

Paṇāmādikathā

ບົດກ່າວຄຳນອບນ້ອມເປັນຕົ້ນ

1.

໑.

Satthuppasatthacaraṇaṃ [Pg.1] saraṇaṃ janānaṃ,Brahmādimoḷi maṇiraṃsi samāvahantaṃ,Paṅkeruhābhamudukomalacāruvaṇṇaṃ;

Vandāmi cakkavaralakkhaṇamādadhānaṃ.

ຂ້າພະເຈົ້າຂໍນອບນ້ອມບູຊາພຣະບາດທັງສອງຂອງພຣະສັສດາ ອັນເປັນທີ່ເພິ່ງຂອງປວງຊົນ ອັນເປັນທີ່ຮອງຮັບຣັສມີແຫ່ງມະນີບົນມົງກຸດຂອງທ້າວມະຫາພຣົມເປັນຕົ້ນ ມີວັນນະອັນງົດງາມ ອ່ອນນຸ້ມ ແລະລະມຸນລະໄມປານດັ່ງດອກບົວ ແລະຊົງໄວ້ຊຶ່ງລັກສະນະກົງຈັກອັນປະເສີດ.

2.

໒.

Siddhaṃ jinena cirakālamatanditena,Yaṃ bhāvako samadhigacchati khemamaggaṃ;

Yaṃ kapparukkha rucidāna maṇiva bhāti,Taṃ dhammamagga masamaṃ paṇamāmi niccaṃ.

ຂ້າພະເຈົ້າຂໍນອບນ້ອມເປັນນິດ ຕໍ່ພຣະທັມມະມັກອັນຫາທີ່ປຽບບໍ່ໄດ້ນັ້ນ ອັນພຣະຊິນະເຈົ້າຜູ້ຊົງມີຄວາມພາກພຽນຕະຫຼອດກາລນານໄດ້ຊົງບັນລຸແລ້ວ ຊຶ່ງຜູ້ຈະເຣີນພາວະນາຈະເຂົ້າເຖິງຫົນທາງອັນກະເສມ ແລະຊຶ່ງຮຸ່ງເຮືອງປານດັ່ງຕົ້ນກັລປະພຶກ ແລະດວງມະນີອັນໃຫ້ສິ່ງທີ່ເພິ່ງປາຖະໜາ.

3.

໓.

Santindriyaṃ sugatasūnuvaraṃ visuddhaṃ,Yaṃ dakkhiṇeyyamatadaṃ sucipuññakhettaṃ;

Tāṇesinaṃ saraṇamujjhitasabbadukkhaṃ,Vandāmi saṅgha managhaṃ sirasā mahagghaṃ.

ຂ້າພະເຈົ້າຂໍນ້ອມສຽນອະພິວາດ ພຣະສົງຄ໌ຜູ້ມີຄຸນຄ່າອັນສູງສົ່ງ ຜູ້ປາສະຈາກໂທດ ມີອິນຊີອັນສະຫງົບ ເປັນພຣະໂອຣົດອັນປະເສີດຂອງພຣະສຸຄົດ ຜູ້ບໍລິສຸດ ເປັນທັກຂິເນຍຍະບຸກຄົນ ຜູ້ປະທານອະມະຕະທັມ ເປັນເນື້ອນາບຸນອັນບໍລິສຸດ ເປັນທີ່ເພິ່ງຂອງຜູ້ສະແຫວງຫາຄວາມປອດໄພ ແລະຜູ້ລະເສັຍແລ້ວຊຶ່ງທຸກທັງປວງ.

4.

໔.

Yampattamettha ratanattayathomanena,Puññena tena duritaṃ sakalaṃ paṇujja,Vakkhāmahaṃ sumadhuraṃ rasavāhinintaṃ,Bho bho suṇantu sujanā bhimudāvahā sā.

ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງບຸນກຸສົນທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຮັບໃນການສັນເສີນພຣະຣັຕນະໄຕຣນີ້ ຂໍໃຫ້ຄວາມທຸກຍາກເດືອດຮ້ອນທັງປວງຈົ່ງພິນາດໄປ ຂ້າພະເຈົ້າຈັກກ່າວຄັມພີຣະສະວາຫິນີອັນມີຣົສອັນຫວານຊຶ້ງນີ້ ດູກ່ອນສັດຈະຊົນທັງຫຼາຍ ຂໍທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງຟັງຄັມພີຣະສະວາຫິນີນັ້ນ ອັນນຳມາຊຶ່ງຄວາມຍິນດີຍິ່ງເຖີດ.

5.

໕.

Tatthatatthūpapannāni, [Pg.2] vatthūni arahā pure;

Abhāsuṃ dīpabhāsāya, ṭhapesuṃ taṃ purātanā.

ພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍໃນປາງກ່ອນ ໄດ້ກ່າວເຣື່ອງຣາວຕ່າງໆ ທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນສະຖານທີ່ນັ້ນໆ ໄວ້ດ້ວຍພາສາເກາະ (ສີຫົນ) ແລະພູມີປັນຍາຊົນຄົນບູຮານກໍໄດ້ຮັກສາເຣື່ອງຣາວເຫຼົ່ານັ້ນໄວ້.

6.

໖.

Mahāvihāre taṅgutta, vaṅkapariveṇavāsiko;

Raṭṭhapāloti nāmena, sīlācāra guṇākaro.

ພຣະພິກຂຸຜູ້ມີນາມວ່າ ຣັຕຖະປາລະ ຜູ້ເປັນບໍ່ເກີດແຫ່ງສີລາຈາຣິຍະວັດ ຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນວັງກະປະຣິເວນ ອັນໄດ້ຮັບການຄຸ້ມຄອງໃນມະຫາວິຫານ...

7.

໗.

Hitāya parivattesi, pajānaṃ pāḷibhāsato;

Punaruttādidosehi, tamāsi sabbamākulaṃ;

Anākulaṃ karissāmi, taṃ suṇātha samāhitā.

ໄດ້ແປ (ຮຽບຮຽງ) ເຣື່ອງຣາວນັ້ນຈາກພາສາບາລີ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ປວງຊົນ ເພາະເຣື່ອງຣາວນັ້ນມີຂໍ້ບົກພ່ອງ ເປັນຕົ້ນວ່າການກ່າວຊ້ຳໆ ຊຶ່ງເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມສັບສົນ ຂ້າພະເຈົ້າຈັກເຮັດໃຫ້ເຣື່ອງຣາວນັ້ນແຈ່ມແຈ້ງ ບໍ່ສັບສົນ ຂໍທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງມີຈິດໃຈຕັ້ງໝັ້ນສະດັບຟັງເຖີດ.

8.

໘.

Vitarāgā pure vocuṃ, yasmā tasmā hi bhāsitaṃ;

Etamādaraṇīyañhi, sādhu sādhūhi sabbadāti.

ເພາະເຫດທີ່ພຣະຂີນາສົບ (ຜູ້ປາສະຈາກຣາຄະ) ທັງຫຼາຍໃນປາງກ່ອນໄດ້ກ່າວໄວ້ ເພາະສະນັ້ນ ພຣະທັມມະເທສນານີ້ ຈຶ່ງເປັນສິ່ງທີ່ສັດຈະຊົນທັງຫຼາຍຄວນເຄົາຣົບບູຊາຕະຫຼອດກາລທຸກເມື່ອແລ.

Jambudīpuppatti vatthūni.

ເຣື່ອງຣາວທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນຊົມພູທະວີບ.

Dhammasoṇḍakavaggo

ທັມມະໂສນທະກະວັກ

1. Dhammasoṇḍakassa vatthumhi ayamānupubbīkathā

໑. ນີ້ຄືລຳດັບເຣື່ອງຣາວຂອງພຣະເຈົ້າທັມມະໂສນທະກະ.

Tattha tesaṃ vatthūna muppattiyo dvidhā bhavanti jambudīpe sīhaḷadīpecāti, tattha jambudīpe tāḷīsa, sīhaḷadīpe tesaṭṭhi, tesu tāva jambudīpuppattivatthūni āvi bhavissanti, tatopi dhammasoṇḍakassa vatthu ādi, kathaṃ, amhākaṃ kira bhagavato pubbe imasmiṃyeva bhaddakappe kassaponāma satthā loke udapādi, tassa kho pana bhagavato sāsanantaradhānato na cireneva kālena amhākaṃ bodhisatto bārāṇasīrañño aggamahesiyā kucchismiṃ nibbatti, tassu ppatti kālasamanantarameva sabbasattānaṃ manasi dhammasaññā udapādi, tasmāssa dhammasoṇḍotināma makaṃsu, so paneso kumāro mahantena parivārena vaḍḍhento sabbasippesu nipphattiṃ patvā pitarā uparajjena pūjito hutvā dānādayo dasakusalakammapathe pūrento pituaccayenāmaccehi [Pg.3] rajjenābhisiñcito ahosi, so panesa dhammasoṇḍakamahārājā devanagarasadise bārāṇasīnagare cakkavattisadisaṃ bārāṇasīrajjaṃ kārento māsaddhamāsaccayena sirisayanagato evaṃ cintesi, mamevaṃ rajjasirimanubhavanaṃ na sobhati dhammaviyogena, divākara virahito nabho viyātiādinā nānākāraṇaṃ cintesi, tenettha.

ໃນບັນດາເຣື່ອງຣາວເຫຼົ່ານັ້ນ ການເກີດຂຶ້ນຂອງເຣື່ອງຣາວມີ ໒ ປະການ ຄື: ໃນຊົມພູທະວີບ ແລະໃນເກາະສີຫົນ. ໃນນັ້ນ ເຣື່ອງຣາວໃນຊົມພູທະວີບມີ ໔໐ ເຣື່ອງ, ໃນເກາະສີຫົນມີ ໖໓ ເຣື່ອງ. ໃນບັນດາເຣື່ອງເຫຼົ່ານັ້ນ ເຣື່ອງຣາວທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນຊົມພູທະວີບຈັກປາກົດຂຶ້ນກ່ອນ, ແລະໃນບັນດາເຣື່ອງເຫຼົ່ານັ້ນ ເຣື່ອງຂອງພຣະເຈົ້າທັມມະໂສນທະກະເປັນເຣື່ອງທຳອິດ. ເຣື່ອງຣາວເປັນແນວໃດ? ໄດ້ຍິນວ່າ ກ່ອນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຂອງພວກເຮົາ, ໃນພັດທະກັປນີ້ເອງ, ພຣະສັສດາພຣະນາມວ່າ ກັສສະປະ ໄດ້ບັງເກີດຂຶ້ນໃນໂລກ. ເມື່ອພຣະສາສນາຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນເສື່ອມສູນໄປ ບໍ່ດົນນານ ພຣະໂພທິສັດຂອງພວກເຮົາກໍໄດ້ຊົງປະສູດໃນພຣະຄັນຂອງພຣະອັກຄະມະເຫສີຂອງພຣະເຈົ້າພາຣານະສີ. ໃນຂະນະທີ່ພຣະອົງປະສູດນັ້ນເອງ ຄວາມຮູ້ສຶກຝັກໃຝ່ໃນທັມກໍໄດ້ບັງເກີດຂຶ້ນໃນຈິດໃຈຂອງສັດທັງຫຼາຍ, ເພາະເຫດນັ້ນ ພວກເຂົາຈຶ່ງຖວາຍພຣະນາມແກ່ພຣະອົງວ່າ 'ທັມມະໂສນທະກະ' (ຜູ້ກະຫາຍໃນທັມ). ພຣະກຸມານນັ້ນຊົງຈະເຣີນໄວຂຶ້ນດ້ວຍບໍລິວານເປັນອັນມາກ ຊົງສຳເຣັດສິລະປະສາດທັງປວງ, ໄດ້ຮັບການສະຖາປະນາຈາກພຣະຣາຊບິດາໃຫ້ດຳຣົງຕຳແໜ່ງອຸປະຣາດ, ຊົງບຳເພັນກຸສົນກັມມະບົດ ໑໐ ປະການ ມີທານເປັນຕົ້ນ, ເມື່ອພຣະຣາຊບິດາລ່ວງລັບໄປແລ້ວ ພວກອາມາດກໍໄດ້ອະພິເສກໃຫ້ຄອງຣາຊສົມບັດ. ພຣະເຈົ້າທັມມະໂສນທະກະລາຊາພຣະອົງນັ້ນ ຊົງຄອງຣາຊສົມບັດໃນເມືອງພາຣານະສີ ອັນປຽບເໝືອນເມືອງສະຫວັນ ຊົງປົກຄອງປະຊາຊົນປານດັ່ງພຣະເຈົ້າຈັກກະພັດ. ເມື່ອເວລາຜ່ານໄປໄດ້ເຄິ່ງເດືອນຫຼືໜຶ່ງເດືອນ ພຣະອົງຊົງບັນທົມເໜືອພຣະແທ່ນສิຣິໄສຍາດ ແລ້ວຊົງດຳຣິຢ່າງນີ້ວ່າ 'ການທີ່ເຮົາສະເຫວີຍຣາຊສົມບັດອັນຮຸ່ງເຮືອງຢ່າງນີ້ ຫາກປາສະຈາກທັມເສັຍແລ້ວ ກໍບໍ່ມີຄວາມງົດງາມເລີຍ ປຽບເໝືອນທ້ອງຟ້າທີ່ປາສະຈາກດວງຕາເວັນ' ພຣະອົງຊົງດຳຣິດ້ວຍເຫດຜົນຕ່າງໆ ເປັນອັນມາກ, ເພາະເຫດນັ້ນ ໃນເຣື່ອງນີ້ຈຶ່ງກ່າວໄວ້ວ່າ:

1.

໑.

Puññena sīlādimayena pubbe,Katena pattosmi atanditena,Masakkasāre viya devarājā;

Rājattamiddhe puramuttamamhi.

ດ້ວຍຜົນບຸນມີສີລເປັນຕົ້ນ ທີ່ເຮົາໄດ້ເຮັດໄວ້ແລ້ວໃນປາງກ່ອນຢ່າງບໍ່ກຽດຄ້ານ ເຮົາຈຶ່ງໄດ້ບັນລຸຄວາມເປັນພຣະຣາຊາຜູ້ຮຸ່ງເຮືອງໃນພຣະນະຄອນອັນປະເສີດນີ້ ປຽບເໝືອນທ້າວສັກກະເທວະຣາດໃນເມືອງສະຫວັນຊັ້ນດາວະດຶງ.

2.

໒.

Rūpena hārīnayanussavena,Saddena sammā savaṇāmatena,Gandhena ghānussavasobhanena,Rasaññapuññena rasenacāpi.

ດ້ວຍຮູບໂສມອັນງົດງາມເປັນທີ່ດຶງດູດສາຍຕາ, ດ້ວຍສຽງອັນເປັນນ້ຳອະມະຕະແກ່ໂສດປະສາດ, ດ້ວຍກິ່ນຫອມອັນເປັນທີ່ຊື່ນໃຈແກ່ນາສິກ, ແລະດ້ວຍຣົສຊາດອັນເກີດຈາກບຸນກຸສົນ...

3.

໓.

Phassena gattassa suphassadena,Samiddhipattosmi mahiddhikohaṃ,Nevettakeneva pamādabhāva,Mā pajjituṃ yuttarūpanti ñatvā.

ດ້ວຍສັມຜັດທາງກາຍອັນນຳມາຊຶ່ງຄວາມສຸຂາຣົມ, ເຮົາເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍຄວາມສຳເຣັດແລະມີຣິດທານຸພາບອັນຍິ່ງໃຫຍ່, ເມື່ອຮູ້ວ່າບໍ່ເປັນການສົມຄວນເລີຍທີ່ຈະມົວເມົາປະໝາດຢູ່ພຽງແຕ່ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້...

4.

໔.

Dassāmi aṅgaapi jīvitañca,Dhaññaṃ dhanaṃ cāpi pasannacitto,Sossāmi dhammaṃ sivamādadhānaṃ,Jineritaṃ jātijarāpahāṇaṃ.

ເຮົາຈັກສະຫຼະອະໄວຍະວະ ແລະແມ່ນແຕ່ຊີວິດ, ເຂົ້າເປືອກ ແລະຊັບສິນ ດ້ວຍຈິດໃຈອັນເຫຼື້ອມໃສ, ເຮົາຈັກສະດັບຟັງພຣະທັມອັນນຳມາຊຶ່ງຄວາມສະຫງົບສຸກ ອັນພຣະຊິນະເຈົ້າຊົງສະແດງໄວ້ ຊຶ່ງເປັນເຄື່ອງກຳຈັດຄວາມເກີດແລະຄວາມແກ່.

5.

໕.

Na sobhati yathākāsaṃ, jalaṃ dhāmapatiṃvinā,Rajjakaraṇaṃ tathā mayhaṃ, vinā dhammā na sobhati.

ທ້ອງຟ້າບໍ່ປາກົດຄວາມງົດງາມ ຫາກປາສະຈາກດວງຕາເວັນສັນໃດ, ການຄອງຣາຊສົມບັດຂອງເຮົາ ກໍຍ່ອມບໍ່ມີຄວາມງົດງາມ ຫາກປາສະຈາກທັມສັນນັ້ນ.

6.

໖.

Na sobhati hathā ratti, nisānāthaṃ vinā sadā,Rajjakaraṇaṃ tathā mayhaṃ, vinā dhammā na sobhati.

ຣາຕຣີກາລຍ່ອມບໍ່ປາກົດຄວາມງົດງາມ ຫາກປາສະຈາກດວງຈັນສັນໃດ, ການຄອງຣາຊສົມບັດຂອງເຮົາ ກໍຍ່ອມບໍ່ມີຄວາມງົດງາມ ຫາກປາສະຈາກທັມສັນນັ້ນ.

7.

໗.

Alaṅkatopi [Pg.4] ce hatthī, vinā dāṭhā na sobhati,Rajjakaraṇaṃ tathā mayhaṃ, vinā dhammā na sobhati.

ພະຍາຊ້າງແມ່ນຈະໄດ້ຮັບການປະດັບປະດາແລ້ວ ກໍຍ່ອມບໍ່ມີຄວາມງົດງາມ ຫາກປາສະຈາກງາສັນໃດ, ການຄອງຣາຊສົມບັດຂອງເຮົາ ກໍຍ່ອມບໍ່ມີความງົດງາມ ຫາກປາສະຈາກທັມສັນນັ້ນ.

8.

໘.

Yathā kallolamālīyaṃ,Vinā velā na sobhati,Rajjakaraṇaṃ tathā mayhaṃ,Vinā dhammā na sobhati.

ມະຫາສະໝຸດອັນເຕັມໄປດ້ວຍລະລອກຄື້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີຄວາມງົດງາມ ຫາກປາສະຈາກຊາຍຝັ່ງສັນໃດ, ການຄອງຣາຊສົມບັດຂອງເຮົາ ກໍຍ່ອມບໍ່ມີຄວາມງົດງາມ ຫາກປາສະຈາກທັມສັນນັ້ນ.

9.

໙.

Yathā sumaṇḍito rājā,Kupaṭo neva sobhati,Rajjakaraṇaṃ tathā mayhaṃ,Vinā dhammā na sobhati.

ພຣະຣາຊາຜູ້ຊົງປະດັບປະດາຢ່າງງົດງາມ ແຕ່ຊົງສະຫຼອງພຣະອົງທີ່ເກົ່າໝອງ ຍ່ອມບໍ່ມີຄວາມງົດງາມເລີຍສັນໃດ, ການຄອງຣາຊສົມບັດຂອງເຮົາ ກໍຍ່ອມບໍ່ມີຄວາມງົດງາມ ຫາກປາສະຈາກທັມສັນນັ້ນ.

10.

໑໐.

Dhammameva suṇissāmi, dhamme me ramatī mano,Na hi dhammā paraṃ atthi, dhammamūlaṃ tisampadanti.

ເຮົາຈັກສະດັບຟັງແຕ່ພຣະທັມເທົ່ານັ້ນ, ຈິດໃຈຂອງເຮົາຍິນດີໃນພຣະທັມ, ເພາະວ່າສິ່ງອື່ນທີ່ຍິ່ງໄປກວ່າພຣະທັມນັ້ນບໍ່ມີເລີຍ, ພຣະທັມເປັນຮາກເຫງົ້າແຫ່ງສົມບັດ ໓ ປະການ.

Evaṃ cintetvā pātova sirigabbhā nikkhamma susajjite samussitasetacchatte rājapalleṅke amaccagaṇa parivuto nisīdi devarājāviya virocamāno, nisinno pana rājā amacce evamāha, yo panettha bhonto buddhabhāsitesu dhammesu kiñcidhammaṃ jānāti, so bhāsatu, sotumicchāmidhammanti, te sabbepi mayaṃ deva na jānāmāti āhaṃsu, taṃ sutvā a na tta ma no rājā evaṃ cintesi, yannūnāhaṃ hatthikkhandhe sahassaṃ ṭhapetvā nagare bheriṃcarāpeyyaṃ, yaṃ appevanāma koci dhanalobhena cātuppadikāyapi gāthāya dhammaṃ deseyya. Taṃ me dīgharattaṃ hitāya sukhāya bhavissatīti, tato so tathā katvāpi dhammadesakaṃ alabhanto puna dvisahassaṃ ticatupañcasahassantiyāvakoṭippakoṭiṃdammīti, tato gāma nigama janapade, tato seṭṭhiṭṭhānaṃ senāpati uparājaṭṭhānā dayopi, puna setacchattaṃ dammi, rājavesaṃ pahāya attānaṃ dāsaṃ sāvetvā dhammadesentassa dammiti vatvā bheri carāpetvāpi dhamma desakamalabhitvā saṃviggo [Pg.5] kimme dhammaviyogena rajjenāti amaccānaṃ rajjaṃ nīyyātetvā saddhammagavesako dhammasoṇḍakamahārājā mahāvanaṃ pāvisi gāma nigama rājadhāni paramparāya, tenettha.

ເມື່ອຊົງດຳຣິຢ່າງນີ້ແລ້ວ ໃນເວລາເຊົ້າຕຣູ່ ພຣະອົງກໍເສດັດອອກຈາກສິຣິຫ້ອງບັນທົມ ແລ້ວປະທັບນັ່ງເໜືອພຣະຣາຊບັນລັງອັນປະດັບປະດາໄວ້ຢ່າງດີ ພາຍໃຕ້ເສດຕະສັດອັນຍົກຂຶ້ນສູງ ຊົງສະຫວ່າງໄສວປານດັ່ງທ້າວສັກກະເທວະຣາດ ໂດຍມີໝູ່ອາມາດແວດລ້ອມຢູ່. ເມື່ອປະທັບນັ່ງແລ້ວ ພຣະຣາຊາຈຶ່ງມີພຣະຣາຊດຳຣັດແກ່ພວກອາມາດວ່າ 'ທ່ານທັງຫຼາຍ ຫາກມີຜູ້ໃດໃນໝູ່ພວກທ່ານຮູ້ພຣະທັມບາງປະການໃນພຣະທັມທີ່ພຣະພຸດທະເຈົ້າຊົງສະແດງໄວ້ ຂໍຈົ່ງສະແດງເຖີດ ເຮົາປາຖະໜາຈະຟັງທັມ.' ພວກອາມາດທັງປວງກ່າວທູນວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງ ພວກຂ້ານ້ອຍບໍ່ຮູ້ເລີຍ.' ເມື່ອໄດ້ຟັງດັ່ງນັ້ນ ພຣະຣາຊາຊົງບໍ່ພໍພຣະໄທ ຈຶ່ງຊົງດຳຣິວ່າ 'ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ເຮົາຄວນວາງຊັບພັນກະລາຫະປະນະໄວ້ເທິງຫຼັງຊ້າງ ແລ້ວໃຫ້ຕີກອງຮ້ອງປ່າວໄປທົ່ວພຣະນະຄອນ ດ້ວຍຫວັງວ່າບາງທີອາດມີໃຜຜູ້ໜຶ່ງ ດ້ວຍຄວາມໂລບໃນຊັບ ຈັກສະແດງທັມແມ່ນພຽງແຕ່ຄາຖາ ໔ ບາດ, ການຟັງທັມນັ້ນຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດແລະຄວາມສຸກແກ່ເຮົາຕະຫຼອດກາລນານ.' ຕໍ່ມາ ພຣະອົງຊົງເຮັດຢ່າງນັ້ນແລ້ວ ແຕ່ກໍຍັງບໍ່ໄດ້ພົບຜູ້ສະແດງທັມເລີຍ ຈຶ່ງຊົງເພີ່ມຊັບເປັນສອງພັນ, ສາມພັນ, ສີ່ພັນ, ຫ້າພັນ ຈົນຮອດໂກດແລະແສນໂກດ. ຈາກນັ້ນ ກໍຊົງສະເໜີຕຳແໜ່ງເສດຖີ, ເສນາບໍດີ, ອຸປະຣາດ ແລະອື່ນໆ ໃນບ້ານ, ເມືອງ ແລະຊົນນະບົດ. ຕໍ່ມາ ກໍຊົງປະກາດວ່າ 'ເຮົາຈັກມອບເສດຕະສັດໃຫ້ ແລະຈັກສະຫຼະຣາຊສົມບັດ ຍອມຕົນເປັນທາດຮັບໃຊ້ແກ່ຜູ້ທີ່ສະແດງທັມ.' ແຕ່ເຖິງແມ່ນຈະໃຫ້ຕີກອງຮ້ອງປ່າວໄປຢ່າງນັ້ນ ກໍຍັງບໍ່ໄດ້ພົບຜູ້ສະແດງທັມເລີຍ ພຣະອົງຊົງເກີດຄວາມສັງເວດສະຫຼົດໃຈວ່າ 'ປະໂຫຍດອັນໃດດ້ວຍຣາຊສົມບັດນີ້ ຫາກປາສະຈາກທັມ' ຈຶ່ງຊົງມອບຣາຊສົມບັດໃຫ້ແກ່ພວກອາມາດ ແລ້ວພຣະເຈົ້າທັມມະໂສນທະກະລາຊາ ຜູ້ສະແຫວງຫາພຣະສັດທັມ ກໍໄດ້ເສດັດເຂົ້າສູ່ປ່າໃຫຍ່ ໂດຍຜ່ານບ້ານ, ເມືອງ ແລະຣາຊທານີຕາມລຳດັບ, ເພາະເຫດນັ້ນ ໃນເຣື່ອງນີ້ຈຶ່ງກ່າວໄວ້ວ່າ:

11.

໑໑.

Pure bheriṃ carāpetvā,Dhammasoṇḍo narādhipo;

Saddhammajjhesakaṃ satthu,Aladdhā dhanakoṭihi.

ພຣະເຈົ້າທັມມະໂສນທະກະ ຜູ້ເປັນໃຫຍ່ໃນໝູ່ຊົນ ຊົງໃຫ້ຕີກອງຮ້ອງປ່າວໄປທົ່ວພຣະນະຄອນ ແຕ່ກໍບໍ່ໄດ້ພົບຜູ້ສະແດງພຣະສັດທັມຂອງພຣະສັສດາ ແມ່ນຈະສະເໜີຊັບເປັນອັນມາກຫຼາຍໂກດກາມ.

12.

໑໒.

Dāso homi pahāyāhaṃ,Rājattaṃ desakassa me;

Iccāha so mahīpālo,Aho dhammesu lolatā.

ພຣະຣາຊາຜູ້ປົກຄອງແຜ່ນດິນຊົງດຳຣິວ່າ 'ເຮົາຈັກສະຫຼະຄວາມເປັນພຣະຣາຊາ ແລ້ວຍອມຕົນເປັນທາດຮັບໃຊ້ແກ່ຜູ້ສະແດງທັມແກ່ເຮົາ' ໂອ້! ຄວາມຝັກໃຝ່ໃນພຣະທັມຊ່າງຍິ່ງໃຫຍ່ແທ້ໆ.

13.

໑໓.

Rajjaṃ nīyyātayitvāna, amaccānaṃ manoramaṃ,Vanaṃ pāvisi so rājā, gavesaṃ dhammamuttamanti.

ພຣະຣາຊາພຣະອົງນັ້ນ ຊົງມອບຣາຊສົມບັດອັນເປັນທີ່ເພິ່ງພໍໃຈໃຫ້ແກ່ພວກອາມາດແລ້ວ ກໍໄດ້ເສດັດເຂົ້າສູ່ປ່າ ເພື່ອສະແຫວງຫາພຣະທັມອັນປະເສີດສຸດ.

Mahāvanaṃ paviṭṭhakkhaṇe pana mahāsattassa puññatejena sakkassāsanaṃ uṇhākāraṃ dassesi, atha devarājā cintesi akāmaṃ me paṇḍukambala silāsanaṃ uṇhamahosi, kinnukho kāraṇanti lokaṃ olokento sakko devarājā dhammasoṇḍaka mahārājānaṃ sakalajambudīpaṃ vicinitvā saddhammajjhesakaṃ alabhitvā vanaṃ paviṭṭhabhāvaṃ addasa, dhammasoṇḍakamahārājā saddhammatthāya rajja dhana bandhu jīvitampi pahāya araññaṃ paviṭṭho, na so vatāyaṃ yovā sovā satto, imasmiṃyeva kappe buddho bhavissati, buddhabodhisatto cāyaṃ ajjeva mahāraññaṃ paviṭṭho saddhammaṃ aladdhā mahādukkhaṃ pāpuṇeyya, na cetaṃ yuttaṃ, ajja mayā tattha ganthabbaṃ dhammāmatarasena tamabhisiñcitvā rajje pahiṭṭhāpetunti cintetvā attabhāvaṃ vijahitvā bhayānakaṃ mahantaṃ rakkhasavesaṃ nimmiṇitvā mahāsattābhimukho avidūre attānaṃ dassesi, tenettha.

ໃນຂະນະທີ່ພຣະໂພທິສັດເສດັດເຂົ້າສູ່ປ່າໃຫຍ່ນັ້ນເອງ ດ້ວຍເດຊະແຫ່ງບຸນບາຣະມີຂອງພຣະມະຫາສັດ ກໍເຮັດໃຫ້ແທ່ນບັນດຸກັມພົນສິລາອາດຂອງທ້າວສັກກະເທວະຣາດສະແດງອາການຮ້ອນຮົນຂຶ້ນມາ. ລຳດັບນັ້ນ ທ້າວສັກກະເທວະຣາດຈຶ່ງຊົງດຳຣິວ່າ 'ແທ່ນສິລາອາດຂອງເຮົາຮ້ອນຂຶ້ນມາເອງໂດຍບໍ່ມີສາເຫດ, ເຫດການນີ້ເກີດຈາກຫຍັງນໍ?' ເມື່ອຊົງເລັງແລເບິ່ງໂລກ ກໍໄດ້ຊົງເຫັນພຣະເຈົ້າທັມມະໂສນທະກະລາຊາ ຜູ້ສະແຫວງຫາພຣະສັດທັມໄປທົ່ວຊົມພູທະວີບ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ພົບຜູ້ສະແດງທັມ ຈຶ່ງໄດ້ເສດັດເຂົ້າສູ່ປ່າ. ທ້າວສັກກະເທວະຣາດຊົງດຳຣິວ່າ 'ພຣະເຈົ້າທັມມະໂສນທະກະລາຊາ ໄດ້ສະຫຼະຣາຊສົມບັດ, ຊັບສິນ, ຍາດຕິພີ່ນ້ອງ ແລະແມ່ນແຕ່ຊີວິດ ເພື່ອພຣະສັດທັມ ແລ້ວເສດັດເຂົ້າສູ່ປ່າ, ພຣະອົງບໍ່ແມ່ນສັດໂລກທັມມະດາທົ່ວໄປແທ້ໆ, ແຕ່ຈັກໄດ້ຕຣັສຮູ້ເປັນພຣະພຸດທະເຈົ້າໃນກັປນີ້ເອງ. ພຣະໂພທິສັດຜູ້ຈັກໄດ້ຕຣັສຮູ້ເປັນພຣະພຸດທະເຈົ້າພຣະອົງນີ້ ເເສດັດເຂົ້າສູ່ປ່າໃຫຍ່ໃນວັນນີ້ ຫາກບໍ່ໄດ້ສະດັບພຣະສັດທັມ ກໍຈັກໄດ້ຮັບຄວາມທຸກຍາກລຳບາກເປັນອັນມາກ, ການເປັນໄປຢ່າງນັ້ນບໍ່ສົມຄວນເລີຍ, ວັນນີ້ເຮົາຄວນຈະໄປທີ່ນັ້ນ ເພື່ອຫຼັ່ງນ້ຳອະມະຕະທັມຫົດສົງພຣະອົງ ແລະສະຖາປະນາພຣະອົງໄວ້ໃນຣາຊສົມບັດ.' ເມື່ອຊົງດຳຣິຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງລະຖິ້ມອັດຕະພາບເດີມ ແລ້ວເນຣະມິດກາຍເປັນຍັກ (ຣັກຂົດ) ຕົນໃຫຍ່ຕາໜ້າຢ້ານກົວ ມາປາກົດກາຍໃຫ້ເຫັນໃນທີ່ບໍ່ໄກຕໍ່ໜ້າພຣະມະຫາສັດ, ເພາະເຫດນັ້ນ ໃນເຣື່ອງນີ້ຈຶ່ງກ່າວໄວ້ວ່າ:

14.

໑໔.

Byagghacchasīhamahiso [Pg.6] ragahatthidīpi,Migākulaṃ kaṇṭakaselarukkhaṃ;

Narānamindo pavisitvakānanaṃ,Itocito vibbhami dhammakāmo.

ພຣະຣາຊາຜູ້ເປັນໃຫຍ່ໃນໝູ່ຊົນ ຜູ້ຊົງຝັກໃຝ່ໃນພຣະທັມ ເສດັດເຂົ້າສູ່ປ່າອັນເຕັມໄປດ້ວຍເສືອໂຄ່ງ, ໝີ, ສິງ, ຄວາຍປ່າ, ຊ້າງ ແລະເສືອດາວ, ອັນດາດດາສໄປດ້ວຍເນື້ອທັງຫຼາຍ, ໜາມ, ໂງ່ນຫີນ ແລະຕົ້ນໄມ້, ຊົງທ່ອງທ່ຽວໄປມາໃນປ່ານັ້ນ.

15.

໑໕.

Tassānubhāvena purindadassa,Silāsanaṃ uṇhamahosi kāmaṃ;

Teneva so lokamudikkhamāno,Addakkhi dhīraṃ vipine carantaṃ.

ດ້ວຍອານຸພາບຂອງພຣະມະຫາສັດນັ້ນ ແທ່ນສິລາອາດຂອງທ້າວປຸຣິນທະທະ (ພຣະອິນ) ກໍຮ້ອນຂຶ້ນມາ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພຣະອົງຈຶ່ງຊົງເລັງແລເບິ່ງໂລກ ແລະໄດ້ທັດສະນາເຫັນພຣະມະຫາສັດຜູ້ມີຄວາມພຽນກຳລັງທ່ອງທ່ຽວຢູ່ໃນປ່າ.

16.

໑໖.

Mayajja taṃ dhammarasena sammā,Santappayitvā gamanaṃ varanti;

Mantvā subhīmañjanakūṭavaṇṇaṃ,Mahāmukhaṃ niggata bhīmadāṭhaṃ.

ທ້າວສັກກະເທວະຣາດຊົງດຳຣິວ່າ 'ວັນນີ້ ການທີ່ເຮົາຈະໄປເຮັດໃຫ້ພຣະອົງອີ່ມເອີບດ້ວຍຣົສແຫ່ງພຣະທັມຢ່າງເຕັມທີ່ນັ້ນ ເປັນການດີແທ້' ຈຶ່ງຊົງເນຣະມິດກາຍເປັນຍັກອັນໜ້າຢ້ານກົວ ມີສີກາຍດຳສະໜິດປານດັ່ງຍອດພູເຂົາອັນຢອດດ້ວຍຢາຢອດຕາ ມີປາກອັນກວ້າງໃຫຍ່ ແລະມີເຂ້ຍອັນໜ້າຢ້ານຍື່ນອອກມາ...

17.

໑໗.

Dittaggisaṅkāsa visālanettaṃ,Majjhena bhaggaṃ cipiṭagganāsaṃ;

Kharatambadāṭhiṃ ghanamassuvantaṃ,Nīlodaraṃ gajjitabhīmaghosaṃ.

ມີດວງຕາທັງສອງອັນໃຫຍ່ໂຕຮຸ່ງເຮືອງປານດັ່ງໄຟທີ່ລຸກໄໝ້, ມີດັງຫັກໃນທ່າມກາງແລະແປຢູ່ປາຍ, ມີເຂ້ຍອັນຫຍາບສີທອງແດງ, ມີໜວດເຄົາໜາ, ມີທ້ອງສີຂຽວເຂັ້ມ ແລະມີສຽງຮ້ອງຄຳຣາມອັນໜ້າສະຢ້ານກົວ...

18.

໑໘.

Karoruhaṃ tikkhasalohitāyataṃ,Visāladhotāyatakhaggahatthaṃ;

Gadāyudhenaṅkitamaññabāhuṃ,Daṭṭhoṭṭhabhīmaṃ savalīlalāṭaṃ.

ມີເລັບມືອັນແຫຼມຄົມ ຍາວ ແລະເປື້ອນໄປດ້ວຍເລືອດ, ໃນມືຖືດາບອັນຍາວໃຫຍ່ທີ່ຂັດຖູຈົນເຫຼື້ອມ, ສ່ວນແຂນອີກຂ້າງໜຶ່ງຖືຕະບອງເປັນອາວຸດ, ກັດຮີມສົບຢ່າງໜ້າຢ້ານກົວ ແລະມີໜ້າຜາກອັນຫຍໍ້ຍົ່ນ...

19.

໑໙.

Manussamaṃsādanarattapānaṃ,Bhayānakaṃ kakkhalayakkhavaṇṇaṃ;

Sumāpayitvāna vanantarasmiṃ,Dassesi attaṃ sa narādhipassāti.

ຜູ້ກິນເນື້ອມະນຸດແລະດື່ມເລືອດເປັນອາຫານ, ເມື່ອຊົງເນຣະມິດກາຍເປັນຍັກອັນຫຍາບຊ້າໜ້າຢ້ານກົວໃນປ່ານັ້ນແລ້ວ ກໍໄດ້ສະແດງຕົນໃຫ້ປາກົດແກ່ພຣະຣາຊາຜູ້ເປັນໃຫຍ່ໃນໝູ່ຊົນ.

Atha mahāsatto attano avidūre ṭhitaṃ rakkhasaṃ addakkhi, taṃ disvānāssa bhayaṃvā chambhitattaṃvā citthutrāsamattaṃvā nāhosi, kimatra cintesi, apināma evarūpo pirakkhaso dhammaṃ [Pg.7] jāneyya, yannūnāhaṃ tassa santike dhammaṃ suṇissāmi, tamme dīgharattaṃ hitāya sukhāya bhavissatīti cintesi. Cintetvā capana ajja mayā tamupasaṅkamma pucchitaṃ vaṭṭatīti gantvā rakkhasena saddhiṃ sallapanto āha.

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະມະຫາສັດໄດ້ທັດສະນາເຫັນຍັກຕົນນັ້ນຢືນຢູ່ໃນທີ່ບໍ່ໄກຈາກພຣະອົງ. ເມື່ອໄດ້ເຫັນແລ້ວ ພຣະອົງກໍບໍ່ໄດ້ມີຄວາມຢ້ານກົວ, ຄວາມສະດຸ້ງຕົກໃຈ ຫຼືຄວາມຫວາດຫວັ່ນໃນຈິດໃຈເລີຍ. ພຣະອົງຊົງດຳຣິໃນເຣື່ອງນີ້ວ່າຢ່າງໃດ? ຊົງດຳຣິວ່າ 'ບາງທີຍັກທີ່ມີຮູບຮ່າງຢ່າງນີ້ອາດຈະຮູ້ພຣະທັມກໍເປັນໄດ້, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ເຮົາຄວນຈະສະດັບຟັງພຣະທັມໃນສຳນັກຂອງຍັກຕົນນີ້, ການຟັງທັມນັ້ນຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດແລະຄວາມສຸກແກ່ເຮົາຕະຫຼອດກາລນານ.' ເມື່ອຊົງດຳຣິຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງດຳຣິອີກວ່າ 'ວັນນີ້ ເປັນການສົມຄວນທີ່ເຮົາຈັກເຂົ້າໄປຫາແລ້ວຖາມຍັກຕົນນີ້' ຈຶ່ງເສດັດເຂົ້າໄປຫາ ແລ້ວສົນທະນາກັບຍັກນັ້ນວ່າ:

20.

໒໐.

Asmiṃ vanasmiṃ tarusaṇḍa maṇḍite;

Suphullitānekalatākulākule;

Adhiggahīto si mahānubhāva,Pucchāmi taṃ deva vadehi kaṅkhaṃ.

ດູກ່ອນທ່ານຜູ້ມີຣິດທານຸພາບອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນປ່ານີ້ ອັນປະດັບປະດາດ້ວຍໝູ່ໄມ້ ແລະດາດດາສໄປດ້ວຍເຄືອວັນທັງຫຼາຍທີ່ເບັ່ງບານ, ຂ້າພະເຈົ້າຂໍຖາມທ່ານ ຂໍທ່ານຈົ່ງຊ່ວຍແກ້ຂໍ້ສົງໄສຂອງຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍເຖີດ.

21.

໒໑.

Dhammaṃ gavesaṃ vanamāgatomhi,Pahāya rajjaṃ api ñātisaṅghaṃ;

Jānāsi ce samma vadehi mayhaṃ,Ekampi gāthaṃ sugatena desitaṃ.

ຂ້າພະເຈົ້າສະຫຼະຣາຊສົມບັດ ແລະແມ່ນແຕ່ໝູ່ຍາດຕິພີ່ນ້ອງ ເສດັດມາສູ່ປ່ານີ້ກໍເພື່ອສະແຫວງຫາພຣະທັມ, ດູກ່ອນສະຫາຍ ຫາກທ່ານຮູ້ ຂໍຈົ່ງສະແດງແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ ແມ່ນພຽງແຕ່ຄາຖາດຽວທີ່ພຣະສຸຄົດຊົງສະແດງໄວ້ແລ້ວນັ້ນເຖີດ.

Tato yakkho āha.

ລຳດັບນັ້ນ ຍັກຈຶ່ງກ່າວວ່າ:

22.

໒໒.

Dhammaṃ pajānāmahamekadesaṃ,Jineritaṃ sādhutaraṃ rasānaṃ,Desemi cehaṃ tava dhamma maggaṃ,Tuvañhi kiṃ kāhasi desakassāti.

ເຮົາຮູ້ພຣະທັມບາງສ່ວນອັນພຣະຊິນະເຈົ້າຊົງສະແດງໄວ້ ຊຶ່ງເປັນຣົສອັນປະເສີດກວ່າຣົສທັງຫຼາຍ, ຫາກເຮົາສະແດງຫົນທາງແຫ່ງພຣະທັມນັ້ນແກ່ທ່ານ, ທ່ານຈັກເຮັດແນວໃດໃຫ້ແກ່ຜູ້ສະແດງທັມ?

Atha mahāsatto āha.

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະມະຫາສັດຈຶ່ງກ່າວວ່າ:

23.

໒໓.

Rajje ṭhito assamahaṃ sace bho,Anapparūpaṃ pakaromi pūjaṃ;

Idāni eko vanamajjhapatto,Karomi kiṃ dehamimaṃ ṭhapetvā.

ດູກ່ອນທ່ານຜູ້ຈະເຣີນ ຫາກເຮົາຍັງດຳຣົງຢູ່ໃນຣາຊສົມບັດ ເຮົາກໍຈັກເຮັດການບູຊາຢ່າງມາກມາຍ, ແຕ່ໃນເວລານີ້ ເຮົາມາສູ່ທ່າມກາງປ່າແຕ່ພຽງຜູ້ດຽວ ເຮົາຈັກເຮັດສິ່ງໃດໄດ້ ນອກຈາກການສະຫຼະຮ່າງກາຍນີ້.

24.

໒໔.

Yadicchasi tvaṃ mama maṃsalohitaṃ,Karomahaṃ saṅgahamajja tena,Na catthi aññaṃ tava accanīyaṃ,Desehi dhammaṃ sugata ppasatthanti.

ຫາກທ່ານປາຖະໜາເນື້ອແລະເລືອດຂອງເຮົາ, ວັນນີ້ເຮົາຈັກສະຫຼະສິ່ງນັ້ນເພື່ອເປັນການບູຊາທ່ານ, ສິ່ງອື່ນທີ່ທ່ານຄວນຈະບູຊານັ້ນບໍ່ມີອີກແລ້ວ, ຂໍທ່ານຈົ່ງສະແດງພຣະທັມອັນພຣະສຸຄົດຊົງສັນເສີນແລ້ວນັ້ນເຖີດ.

Tato [Pg.8] yakkho āha.

ລຳດັບນັ້ນ ຍັກຈຶ່ງກ່າວວ່າ:

25.

໒໕.

Bhutvāna maṃsaṃ suhitova santo,Hantvā pipāsaṃ rudhiraṃ pivitvā;

Dhammaṃ kathetuṃ pabhavāmi tuyhaṃ,Vattuṃ na sakkomi khudāparetoti.

ເມື່ອເຮົາໄດ້ກິນເນື້ອຈົນອີ່ມໜຳສຳຣານ, ໄດ້ດື່ມເລືອດດັບຄວາມກະຫາຍແລ້ວ, ເຮົາຈຶ່ງຈັກສາມາດສະແດງທັມແກ່ທ່ານໄດ້, ເຮົາບໍ່ສາມາດຈະກ່າວສິ່ງໃດໄດ້ໃນຂະນະທີ່ຖືກຄວາມຫິວຄອບງຳຢູ່.

Atha mahāsatto āha.

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະມະຫາສັດຈຶ່ງກ່າວວ່າ:

26.

໒໖.

Bhutvā tuvaṃ maṃ pathamañhi yakkha,Pacchā tu desessasi kassa dhammaṃ;

Dhammassa mayhaṃ tava maṃsalābhaṃ,Tvameva jānāhi yathā bhaveyyāti.

ດູກ່ອນຍັກ ຫາກທ່ານກິນເຮົາເສັຍກ່ອນແລ້ວ, ທ່ານຈັກສະແດງທັມໃຫ້ແກ່ໃຜຟັງເລົ່າ? ທ່ານເອງຈົ່ງຄິດຫາວິທີການທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ເຮົາໄດ້ຟັງທັມ ແລະໃຫ້ທ່ານໄດ້ກິນເນື້ອຂອງເຮົາທັງສອງປະການນັ້ນເຖີດ.

Evaṃ vutte sakko devānamindo sādhu mahārāja ahameva yuttaṃ jānāmīti vatvā tassāvidūre tigāvutubbedhaṃ añjanavaṇṇaṃ mahantaṃ pabbataṃ māpetvā mahārāja imamāruyha pabbatamuddhaniṭṭhito mama mukhe patatu, ahaṃ patanthassa te dhammaṃ desessāmi, evaṃ sante tuyhaṃ dhammapaṭilābho, mayhaṃca maṃsapaṭilābho bhavissatīti. Taṃ sutvā mahāsatto anamatagge saṃsāre saṃsarato me sīhabyagghacchamacchakacchapavihaṅgādīnaṃ bhakkhabhūtassa jātīsu pamāṇaṃ natti, ajja mayā sambuddhassa dhammatthāya jīvitaṃ pariccajituṃ vaṭṭatīti cintetvā evamāha.

ເມື່ອພຣະມະຫາສັດກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ທ້າວສັກກະເທວະຣາດຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ດີແລ້ວ ມະຫາຣາຊ ເຮົາເອງຮູ້ວິທີອັນສົມຄວນ' ແລ້ວຊົງເນຣະມິດພູເຂົາໃຫຍ່ສີດຳສະໜິດ ສູງ ໓ ຄາວຸດ ໃນທີ່ບໍ່ໄກຈາກພຣະອົງ ແລ້ວກ່າວວ່າ 'ມະຫາຣາຊ ຂໍທ່ານຈົ່ງປີນຂຶ້ນສູ່ຍອດພູເຂົານີ້ ແລ້ວໂດດລົງມາໃສ່ປາກຂອງເຮົາ, ເຮົາຈັກສະແດງທັມແກ່ທ່ານໃນຂະນະທີ່ທ່ານກຳລັງຕົກລົງມາ, ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້ ທ່ານກໍຈັກໄດ້ຟັງທັມ ແລະເຮົາກໍຈັກໄດ້ກິນເນື້ອ.' ເມື່ອພຣະມະຫາສັດໄດ້ຟັງດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊົງດຳຣິວ່າ 'ໃນສັງສາຣະວັດອັນຫາເບື້ອງຕົ້ນແລະເບື້ອງປາຍບໍ່ໄດ້ນີ້ ເມື່ອເຮົາທ່ອງທ່ຽວໄປ ພົບຊາດທີ່ເຮົາຕ້ອງຕົກເປັນອາຫານຂອງສິງ, ເសືອ, ໝີ, ປາ, ເຕົ່າ ແລະນົກ ເປັນຕົ້ນນັ້ນ ມີຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍຈົນນັບບໍ່ຖ້ວນ, ວັນນີ້ ເປັນການສົມຄວນທີ່ເຮົາຈັກສະຫຼະຊີວິດເພື່ອພຣະທັມຂອງພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ' ແລ້ວຈຶ່ງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ:

27.

໒໗.

Saṃsāravaṭṭesu vivaṭṭamānā,Papponti dukkhaṃ janatā anekā;

Etañhi bho attano vā parassa,Atthāya nāhosi ahosi tucchaṃ.

ໝູ່ຊົນເປັນອັນມາກ ເມື່ອທ່ອງທ່ຽວໄປໃນສັງສາຣະວັດ ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມທຸກທໍຣະມານ, ດູກ່ອນທ່ານຜູ້ຈະເຣີນ ຄວາມທຸກນັ້ນບໍ່ໄດ້ເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຕົນເອງຫຼືຜູ້ອື່ນເລີຍ, ມັນເປັນສິ່ງທີ່ຫວ່າງເປົ່າໄຮ້ປະໂຫຍດແທ້ໆ.

28.

໒໘.

Tvamadinnahārī tica pāradāriko,Pāṇātipātīsi musā abhāsi;

Tva majjapāyīti akāsi dosaṃ,Paggayha dukkhaṃ bahuso dadanti.

ທ່ານເປັນຜູ້ລັກຊັບ, ເປັນຜູ້ປະພຶດຜິດໃນກາມ, ເປັນຜູ້ຂ້າສັດ, ເປັນຜູ້ເວົ້າຕົວະ, ແລະ ເປັນຜູ້ດື່ມນ້ຳເມົາ, ທ່ານໄດ້ເຮັດຄວາມຊົ່ວໄວ້, ເຂົາເຈົ້າຈຶ່ງຈັບທ່ານແລ້ວມອບຄວາມທຸກທໍລະມານໃຫ້ເປັນອັນຫຼາຍ.

29.

໒໙.

Etañhi [Pg.9] bho attano vā parassa,Atthāya nāhosi ahosi tucchaṃ;

Rukkhā papātā papatitvakeci,Dubbandhiyā duggavisādanena.

ແນ່ນອນແທ້ ທ່ານເອີຍ! ການຕາຍນັ້ນ ບໍ່ໄດ້ເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຕົນເອງ ຫຼື ຜູ້ນຶ່ນເລີຍ, ມັນເປັນສິ່ງທີ່ຫວ່າງເປົ່າ; ບາງຄົນຕົກຈາກຕົ້ນໄມ້, ຕົກຈາກເຫວ, ບາງຄົນຖືກຜູກມັດຢ່າງແໜ້ນໜາ, ຫຼື ຈົມລົງໃນຢາພິດອັນຮ້າຍແຮງ.

30.

໓໐.

Byādhīhi nānākharavedanāhi,Maranti sattā utuvedanāhi;

Etañhi bho attano vā parassa,Atthāya nāhosi ahosi tucchaṃ.

ສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມຕາຍດ້ວຍໂລກໄພໄຂ້ເຈັບຕ່າງໆ ທີ່ມີເວທນາອັນກ້າຫານ, ຫຼື ດ້ວຍເວທນາອັນເກີດຈາກລະດູການ; ແນ່ນອນແທ້ ທ່ານເອີຍ! ການຕາຍນັ້ນ ບໍ່ໄດ້ເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຕົນເອງ ຫຼື ຜູ້ນຶ່ນເລີຍ, ມັນເປັນສິ່ງທີ່ຫວ່າງເປົ່າ.

31.

໓໑.

Byagghacchamaccho ragakucchiyañhi,Matassa me natthi pamāṇasaṅkhā;

Etañhi bho attano vā parassa,Atthāya nāhosi ahosi tucchaṃ.

ການຕາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າໃນທ້ອງຂອງເສືອ, ໝີ, ແລະ ປາຮ້າຍ (ແຂ້) ນັ້ນ ບໍ່ມີປະມານທີ່ຈະນັບໄດ້; ແນ່ນອນແທ້ ທ່ານເອີຍ! ການຕາຍນັ້ນ ບໍ່ໄດ້ເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຕົນເອງ ຫຼື ຜູ້ນຶ່ນເລີຍ, ມັນເປັນສິ່ງທີ່ຫວ່າງເປົ່າ.

32.

໓໒.

Etajja me ducca ja mattadānaṃ,Na hoti devissariyādikāya;

Sabbaññubhāvaṃ pana pāpuṇitvā,Saṃsārato nittaraṇāya satte.

ການສະລະຊີວິດຂອງຕົນເອງອັນສະລະໄດ້ຍາກນີ້ຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ບໍ່ແມ່ນເພື່ອຄວາມເປັນໃຫຍ່ໃນເທວະໂລກເປັນຕົ້ນ, ແຕ່ເພື່ອບັນລຸພະສັບພັນຍຸຕະຍານ ແລ້ວນຳພາສັດທັງຫຼາຍໃຫ້ຂ້າມພົ້ນຈາກສັງສານວັດ.

33.

໓໓.

Tvaṃ samma mayhaṃ bahuso pakārī,Tasmā tavetaṃ vacanaṃ karomi;

Asaṃkito desaya mayhadhammaṃ,Samijjhate dāni manoratho teti.

ສະຫາຍເອີຍ! ທ່ານໄດ້ເກື້ອກູນຂ້າພະເຈົ້າເປັນອັນຫຼາຍ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈະເຮັດຕາມຄຳເວົ້າຂອງທ່ານ; ທ່ານຈົ່ງສະແດງທຳແກ່ຂ້າພະເຈົ້າໂດຍປາສະຈາກຄວາມລະແວງສົງໄສເຖີດ, ບັດນີ້ ຄວາມປາດຖະໜາຂອງທ່ານຈະສຳເລັດແລ້ວ.

Evañca pana vatvā mahāsatto pabbatamāruyha ṭhito āha, ahamajja rajjena saddhiṃ jīvitañca sarīramaṃsañca saddhammatthāya dammīti somanassappatto hutvā samma dhammaṃ desehīti vatvā tasmiṃ mahādāṭhaṃ mahāmukhaṃ vivaritvā ṭhite tassābhimukho upapati. Atha sakko devānamindo somanasso acchariyappatto attabhāvaṃ vijahitvā alaṅkatadibbattabhāvaṃ māpetvā ākāse [Pg.10] taruṇasuriyo viya obhāsamāno ākāsato patantaṃ mahāsattaṃ ubhohi hatthehi daḷhaṃ patigaṇhitvā devalokaṃ netvā paṇḍukambala silāsane nisīdāpetvā dibbamayehi gandhamālādīhi pūjetvā sayaṃ dhammaṃ sutvā pasanno pasannākāraṃ katvā kassapadasabalena desitāya aniccādiparidīpikāya.

ເມື່ອພະມະຫາສັດໄດ້ກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງສະເດັດຂຶ້ນສູ່ຍອດພູເຂົາ ແລ້ວຢືນກ່າວວ່າ 'ໃນວັນນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຂໍສະລະຊີວິດ ແລະ ເນື້ອໜັງຮ່າງກາຍ ພ້ອມທັງລາຊະສົມບັດ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ພະສັດທຳ' ພະອົງມີຄວາມອີ່ມເອີບໃຈ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ສະຫາຍເອີຍ! ຈົ່ງສະແດງທຳເຖີດ' ແລ້ວກໍໂດດລົງໄປຕໍ່ໜ້າຜູ້ນັ້ນ ຜູ້ທີ່ຢືນອ້າປາກກວ້າງມີເຂ້ຍອັນໃຫຍ່ຢູ່. ໃນຂະນະນັ້ນ ທ້າວສັກກະເທວະລາດ (ພະອິນ) ຜູ້ມີຄວາມຍິນດີ ແລະ ອັດສະຈັນໃຈ ໄດ້ລະຖິ້ມຮ່າງກາຍຈຳແລງນັ້ນ ແລ້ວນິມິດຮ່າງກາຍເປັນເທວະບຸດອັນປະດັບປະດາຢ່າງງົດງາມ, ສ່ອງແສງສະຫວ່າງສະໄຫວໃນອາກາດ ປຽບເໝືອນພະອາທິດອຸໄທ, ໄດ້ໃຊ້ພະຫັດທັງສອງຮັບເອົາພະມະຫາສັດຜູ້ກຳລັງຕົກລົງມາຈາກອາກາດໄວ້ຢ່າງໝັ້ນຄົງ, ແລ້ວນຳສະເດັດໄປສູ່ເທວະໂລກ, ໃຫ້ປະທັບນັ່ງເໜືອແທ່ນບັນດຸກຳພົນສิລາອາດ, ບູຊາດ້ວຍດອກໄມ້ ແລະ ຂອງຫອມອັນເປັນທິບ, ພະອົງເອງໄດ້ຟັງທຳແລ້ວມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສ ຈຶ່ງໄດ້ສະແດງຄວາມເຫຼື້ອມໃສ ດ້ວຍພະຄາຖາທີ່ສະແດງເຖິງຄວາມບໍ່ທ່ຽງເປັນຕົ້ນ ທີ່ພະກັດສະປະທົດສະພົນໄດ້ຊົງສະແດງໄວ້.

34.

໓໔.

Aniccāva ta saṅkhārā, uppādavayadhammino;

Uppajjitvā nirujjhanti, tesaṃ vūpasamo sukhoti.

ສັງຂານທັງຫຼາຍບໍ່ທ່ຽງໜໍ, ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນ ແລະ ເສື່ອມສະຫຼາຍໄປເປັນທຳມະດາ; ເກີດຂຶ້ນແລ້ວຍ່ອມດັບໄປ, ຄວາມເຂົ້າໄປສະຫງົບລະງັບສັງຂານເຫຼົ່ານັ້ນ ເປັນສຸກ.

Gāthāya dhammadesanena tassa manorathaṃ matthakaṃ pāpetvā devaloke mahantaṃ sirivibhavaṃ dassetvā ānetvā sakarajjeyeva patiṭṭhāpetvā appamatto hoti mahārājāti ovaditvā devalokameva agamāsīti.

ດ້ວຍການສະແດງທຳດ້ວຍພະຄາຖາຮູບນີ້ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ຄວາມປາດຖະໜາຂອງພະອົງບັນລຸເຖິງຍອດ, ໄດ້ສະແດງສິລິສົມບັດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ໃນເທວະໂລກໃຫ້ຊົມ, ແລ້ວນຳສະເດັດກັບຄືນມາສະຖາປະນາໄວ້ໃນລາຊະສົມບັດຂອງພະອົງຕາມເດີມ, ແລ້ວປະທານໂອວາດວ່າ 'ມະຫາລາຊາ! ຂໍພະອົງຈົ່ງຢ່າໄດ້ປະມາດເຖີດ' ຈາກນັ້ນກໍສະເດັດກັບຄືນສູ່ເທວະໂລກ.

35.

໓໕.

Iti amitasiriṃ vā jīvitaṃ vāpi santo,Na sumariya pasatthaṃ dhammamevā caranti;

Tanutara vibhavānaṃ appamāyūnamambho,Iha kusalapamādo ko nu tumhādisānanti.

ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ສັດຕະບຸລຸດທັງຫຼາຍ ບໍ່ໄດ້ຄຳນຶງເຖິງສິລິສົມບັດອັນຫາປະມານບໍ່ໄດ້ ຫຼື ແມ່ນແຕ່ຊີວິດ, ຍ່ອມປະພຶດແຕ່ທຳອັນເປັນທີ່ສັນເສີນເທົ່ານັ້ນ; ທ່ານທັງຫຼາຍເອີຍ! ສຳລັບຜູ້ທີ່ມີສົມບັດໜ້ອຍ ແລະ ມີອາຍຸສັ້ນ, ຈະມີຄວາມປະມາດໃນກຸສົນທຳໃນໂລກນີ້ໄດ້ແນວໃດກັນ?

Dhammasoṇḍakavatthuṃ paṭhamaṃ.

ເລື່ອງທຳມະໂສນທະກະ ເປັນເລື່ອງທີໜຶ່ງ.

2. Migaluddakassa vatthumhi ayamānupubbikathā

໒. ນີ້ຄືລຳດັບເລື່ອງລາວໃນເລື່ອງນາຍພານລ່າເນື້ອ.

Ito kira eka tiṃsatime kappe sikhīnāma sammāsambuddho samatiṃsa pāramiyo pūretvā paramātisambodhiṃ patvā sadevakaṃ lokaṃ saṃsārakantārā uttārento dhammaratanavassaṃ vassāpento dhammabheriṃpaharanto dhammaketuṃ ussāpento ekasmiṃ samaye viveka manubrūhanto araññāyatanaṃ pāvisi, [Pg.11] pavisitvā capana supupphitanāgapunnāgādinānātarusaṇḍamaṇḍite suphullasumanamālatippabhutinānālatākule anekavidhadipadacatuppadasaṅghanisevite ramaṇīye sītalasilātale catugguṇaṃ saṅghāṭiṃpaññapetvā nisīdi chabbaṇṇaraṃsīhi disaṃ pūrayanto, tadā tattha devabrahmanāgasupaṇṇādayo sannipatitvā dibbamayehi gandhamālādīhi bhagavantaṃ pūjayamānā thomayamānā namassamānā aṭṭhaṃsu, tasmiṃ panasamāgame bhagavā madhurassaraṃ nicchārento brahmaghosena catusaccapaṭisaṃyuttaṃ dhammaṃ deseti amatavassaṃ vassāpentoviya. Tadā eko migaluddako vanaṃ paviṭṭho migasūkare hantvā maṃsaṃ khādanto taṃ ṭhānaṃ patvā addasa bhagavantaṃ dhammaṃ desentaṃ. Disvā ekamantaṃ ṭhito dhammaṃ sutvā cittaṃ pasādetvā tato cuto devaloke nibbattitvā chasu kāmasaggesu manussesuca aparāparaṃ issariyaṃ anubhavanto imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto bhagavato sāsane pabbajitvā ekadivasaṃ dhammaṃ desentassa bhagavato catusaccapati saṃyuttaṃ dhammakathaṃ sutvā catupaṭisambhidāhi arahattaṃ patvā ekadivasaṃ bhikkhusaṅghamajjhagato attano katakammappakāsanena pītivācamudāhari.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນກັປທີ່ 31 ແຕ່ກັປນີ້ໄປ, ພະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າ ພະນາມວ່າ ສิຂີ ຊົງບຳເພັນບາລະມີ 30 ທັດໃຫ້ບໍລິບູນແລ້ວ ໄດ້ບັນລຸພະອະນຸດຕະລະສຳມາສຳໂພທິຍານ, ຊົງນຳພາໂລກພ້ອມທັງເທວະດາໃຫ້ຂ້າມພົ້ນຈາກກັນດານຄືສັງສານວັດ, ຊົງຫຼັ່ງຫ້າຝົນຄືທຳມະລັດຕະນະ, ຊົງຕີກອງທຳ, ຊົງຍົກທຸງທຳຂຶ້ນ, ໃນສະໄໝໜຶ່ງ ພະອົງຊົງສະແຫວງຫາຄວາມວິເວກ ຈຶ່ງໄດ້ສະເດັດເຂົ້າໄປສູ່ປ່າອັນເປັນອາຍະຕະນະ. ຄັນສະເດັດເຂົ້າໄປແລ້ວ, ພະອົງໄດ້ປະທັບນັ່ງເໜືອແຜ່ນສິລາອັນຮົ່ມເຢັນ ແລະ ໜ້າລື່ນລົມ, ອັນປະດັບປະດາໄປດ້ວຍໝູ່ໄມ້ຕ່າງໆ ທີ່ມີດອກບານສະພັ່ງ ເຊັ່ນ ຕົ້ນກາກະທິງ ແລະ ຕົ້ນພິກຸນ, ອັນດາດດາໄປດ້ວຍເຄືອໄມ້ຕ່າງໆ ເຊັ່ນ ເຄືອມະລິວັນ ທີ່ມີດອກບານເຕັມທີ່, ອັນເປັນທີ່ອາໄສຂອງຝູງສັດສອງຕີນ ແລະ ສີ່ຕີນຫຼາຍຊະນິດ, ພະອົງຊົງປູລາດຜ້າສັງຄາຕິສອງຊັ້ນ ແລ້ວປະທັບນັ່ງ ສ່ອງແສງສະຫວ່າງສີລັດສະໝີ 6 ປະການໃຫ້ເຕັມໄປທົ່ວທຸກທິດ. ໃນເວລານັ້ນ, ເຫຼົ່າເທວະດາ, ພົມ, ນາກ, ແລະ ຄຸດ ເປັນຕົ້ນ ໄດ້ມາປະຊຸມກັນຢູ່ທີ່ນັ້ນ ຢືນບູຊາ, ສັນເສີນ, ແລະ ນົບໄຫວ້ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ດ້ວຍດອກໄມ້ ແລະ ຂອງຫອມອັນເປັນທິບ. ໃນສະມາຄົມນັ້ນ, ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຊົງເປັ່ງພະສຸລະສຽງອັນໄພເລາະ ດ້ວຍພົມມະໂຄດ ສະແດງທຳອັນປະກອບດ້ວຍອະລິຍະສັດ 4 ປຽບເໝືອນຊົງຫຼັ່ງຫ້າຝົນຄືອຳມະລິດທຳ. ໃນເວລານັ້ນ, ມີນາຍພານລ່າເນື້ອຜູ້ໜຶ່ງ ເຂົ້າໄປໃນປ່າ ຂ້າເນື້ອ ແລະ ໝູປ່າກິນຊີ້ນເປັນອາຫານ, ໄດ້ເດີນທາງມາຮອດສະຖານທີ່ນັ້ນ ແລ້ວໄດ້ເຫັນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າກຳລັງສະແດງທຳຢູ່. ຄັນເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ ໄດ້ຟັງທຳແລ້ວເກີດຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນໃຈ, ເມື່ອຈຸຕິຈາກຊາດນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ໄປບັງເກີດໃນເທວະໂລກ, ໄດ້ສະເຫວີຍສົມບັດອັນເປັນໃຫຍ່ໃນສະຫວັນຊັ້ນກາມາພະຈອນທັງ 6 ແລະ ໃນໝູ່ມະນຸດທ່ອງທ່ຽວໄປມາ. ໃນພຸດທຸບາດການນີ້, ເຂົາໄດ້ມາບັງເກີດໃນຕະກູນທີ່ມີໂພຄະຊັບໃນເມືອງສາວັດຖີ, ຄັນຈະເລີນໄວຮູ້ດຽງສາແລ້ວ ໄດ້ບວດໃນພະສາສະໜາຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ, ວັນໜຶ່ງ ໄດ້ຟັງພະທຳມະເທດສະໜາອັນປະກອບດ້ວຍອະລິຍະສັດ 4 ຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຜູ້ຊົງສະແດງທຳຢູ່, ຈຶ່ງໄດ້ບັນລຸພະອໍລະຫັນ ພ້ອມດ້ວຍປະຕິສຳພິທາ 4, ວັນໜຶ່ງ ເຂົາໄດ້ຢືນຢູ່ທ່າມກາງໝູ່ສົງ ແລ້ວໄດ້ກ່າວຄຳອຸທານດ້ວຍຄວາມປິຕິຍິນດີ ເພື່ອປະກາດບຸບເພກຳຂອງຕົນເອງ.

1.

໑.

E ka tiṃ se ito kappe,Loke uppajji nāyako;

Pattiṃsa lakkhaṇātiṇṇo,Sambuddho sa sikhīvhayo.

ໃນກັປທີ່ 31 ແຕ່ກັປນີ້ໄປ, ພະນາຍົກ (ຜູ້ນຳທາງໂລກ) ຜູ້ຊົງພະນາມວ່າ ສິຂີ, ຜູ້ຊົງສົມບູນດ້ວຍມະຫາປຸຣິສະລັກສະນະ 32 ປະການ, ໄດ້ສະເດັດອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກ.

2.

໒.

Jalanto dīparukkhova, sūriyova nabha muggato;

Merurājāva sambuddho, janesaggo patāpavā.

ພະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າຊົງຮຸ່ງເຮືອງ ປຽບເໝືອນຕົ້ນໄມ້ປະທີບ, ປຽບເໝືອນພະອາທິດທີ່ຂຶ້ນສູ່ທ້ອງຟ້າ, ປຽບເໝືອນພະຍາເຂົາສິເນຣຸ, ຊົງເປັນຍອດແຫ່ງປະຊາຊົນ ແລະ ຊົງມີເດຊານຸພາບຫຼາຍ.

3.

໓.

Pūretvā dhammanāvāyaṃ, sa nātho sakalaṃ pajaṃ;

Patiṭṭhapento saṃsāra, kantārā santibhūmiyaṃ.

ພະອົງຜູ້ເປັນທີ່ພຶ່ງ ຊົງຍັງປະຊາຊົນທັງປວງໃຫ້ເຕັມໃນເຮືອຄືພະທຳ, ແລ້ວຊົງນຳພາໃຫ້ປະດິດສະຖານຢູ່ໃນແດນອັນສະຫງົບ (ພະນິພານ) ພົ້ນຈາກກັນດານຄືສັງສານວັດ.

4.

໔.

Dhammaketuṃ [Pg.12] samussento, hananto dhammadundubhiṃ;

Satte dukkhā pamocento, vasī tattha jino vasī.

ພະຊິນະເຈົ້າຜູ້ຊົງຝຶກຕົນແລ້ວ ໄດ້ຊົງຍົກທຸງທຳຂຶ້ນ, ຊົງຕີກອງທຳ, ຊົງປົດປ່ອຍສັດທັງຫຼາຍໃຫ້ພົ້ນຈາກຄວາມທຸກ, ໄດ້ປະທັບຢູ່ ນະ ທີ່ນັ້ນ.

5.

໕.

Ekasmiṃ samaye nātho,Lokapajjotako jino;

Vivekakāmo sambuddho,Surammaṃ kānanaṃ gato.

ໃນສະໄໝໜຶ່ງ, ພະຜູ້ເປັນທີ່ພຶ່ງ ຜູ້ຊົງເປັນປະທີບສ່ອງໂລກ, ພະຊິນະເຈົ້າຜູ້ຕັດສະຮູ້ແລ້ວດ້ວຍພະອົງເອງ, ຊົງປາດຖະໜາຄວາມວິເວກ ຈຶ່ງໄດ້ສະເດັດເຂົ້າໄປສູ່ປ່າອັນໜ້າລື່ນລົມ.

6.

໖.

Punnāganāgapūgādi, nānāpādapasaṃkulaṃ;

Latā liṅgitasākhāhi, sā modakusumāyutaṃ.

ປ່ານັ້ນດາດດາໄປດ້ວຍຕົ້ນໄມ້ຕ່າງໆ ເຊັ່ນ ຕົ້ນພິກຸນ, ຕົ້ນກາກະທິງ, ແລະ ຕົ້ນໝາກ, ມີກິ່ງກ້ານອັນເຄືອໄມ້ກ້ຽວພັນ, ແລະ ເຕັມໄປດ້ວຍດອກໄມ້ທີ່ມີກິ່ນຫອມອົບອວນ.

7.

໗.

Kusumā modasammatta, chappadāli nisevitaṃ;

Nānāmiga gaṇākiṇṇaṃ, mayūragaṇa naccitaṃ.

ເປັນທີ່ອາໄສຂອງຝູງເຜິ້ງທີ່ມົວເມົາດ້ວຍກິ່ນຫອມຂອງດອກໄມ້, ເຕັມໄປດ້ວຍຝູງເນື້ອຕ່າງໆ, ແລະ ເປັນທີ່ຟ້ອນລຳຂອງຝູງນົກຍູງ.

8.

໘.

Sītalacchodikāsādhu, supatitthajalāsayaṃ;

Āsāra sāradhārāhi, nijjharāsata saṃkulaṃ.

ມີແຫຼ່ງນ້ຳທີ່ມີທ່າຂຶ້ນລົງອັນດີ, ມີນ້ຳເຢັນ ແລະ ໃສສະອາດ, ເຕັມໄປດ້ວຍຮ້ອຍສາຍນ້ຳຕົກທີ່ຫຼັ່ງໄຫຼລົງມາຢ່າງແຮງ.

9.

໙.

Gantvāna so mahāraññaṃ,Sītalaṃ sikatātalaṃ;

Silātale nisinnosi,Vissajjento charaṃsiyo.

ພະອົງສະເດັດໄປສູ່ປ່າໃຫຍ່ນັ້ນ, ປະທັບນັ່ງເໜືອແຜ່ນຫີນ ທີ່ມີພື້ນຊາຍອັນເຢັນສະບາຍ, ຊົງເປັ່ງພະສິລິລັດສະໝີ 6 ປະການອອກໄປ.

10.

໑໐.

Devā tattha samāgantvā, pūjesuṃ dvipaduttamaṃ;

Dibbehi gandhamālāhi, naccehi turiyehica.

ເຫຼົ່າເທວະດາໄດ້ມາປະຊຸມກັນຢູ່ທີ່ນັ້ນ, ໄດ້ບູຊາພະອົງຜູ້ປະເສີດສຸດໃນໝູ່ສັດສອງຕີນ ດ້ວຍດອກໄມ້ ແລະ ຂອງຫອມອັນເປັນທິບ, ດ້ວຍການຟ້ອນລຳ ແລະ ເຄື່ອງດົນຕີ.

11.

໑໑.

Devadevo tadā deva, saṅghamajjhe nisīdiya;

Catusacca madesesi, niccharaṃ madhuraṃ giraṃ.

ໃນເວລານັ້ນ, ພະອົງຜູ້ເປັນເທບຍິ່ງກວ່າເທບທັງຫຼາຍ ໄດ້ປະທັບນັ່ງທ່າມກາງໝູ່ເທວະດາ, ຊົງສະແດງອະລິຍະສັດ 4 ໂດຍເປັ່ງພະສຸລະສຽງອັນໄພເລາະ.

12.

໑໒.

Tadāhaṃ luddako āsiṃ, migasūkaramārako;

Migamaṃsena jivāmi, tena posemi dārake.

ໃນເວລານັ້ນ, ຂ້າພະເຈົ້າເປັນນາຍພານລ່າເນື້ອ, ເປັນຜູ້ຂ້າເນື້ອ ແລະ ໝູປ່າ; ຂ້າພະເຈົ້າລ້ຽງຊີບດ້ວຍຊີ້ນເນື້ອ, ແລະ ໄດ້ລ້ຽງດູລູກໆ ດ້ວຍຊີ້ນນັ້ນ.

13.

໑໓.

Tadāhaṃ [Pg.13] migavaṃ yāto,Sabāṇo sasarāsano;

Addasaṃ virajaṃ buddhaṃ,Devasaṅghapurakkhataṃ.

ຄັ້ງນັ້ນ, ຂ້າພະເຈົ້າອອກໄປລ່າເນື້ອ, ຖືທະນູ ແລະ ລູກສອນໄປນຳ, ໄດ້ເຫັນພະພຸດທະເຈົ້າຜູ້ປາສະຈາກກິເລດ, ຜູ້ມີໝູ່ເທວະດາແວດລ້ອມຢູ່.

14.

໑໔.

Candaṃva tārakākiṇṇaṃ, meruṃvaṇṇavamajjhagaṃ;

Virocamāna māsīnaṃ, catusaccappakāsakaṃ.

ພະອົງປະທັບນັ່ງຮຸ່ງເຮືອງສະຫວ່າງສະໄຫວ ປຽບເໝືອນພະຈັນທີ່ແວດລ້ອມດ້ວຍດວງດາວ, ປຽບເໝືອນເຂົາສິເນຣຸໃນທ່າມກາງມະຫາສະໝຸດ, ຊົງປະກາດອະລິຍະສັດ 4 ຢູ່.

15.

໑໕.

Ekapasse ṭhito tattha, assosiṃ dhammamuttamaṃ;

Tattha cittaṃ pasādetvā, somanassaṃ pavedayiṃ.

ຂ້າພະເຈົ້າຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງໃນທີ່ນັ້ນ, ໄດ້ຟັງພະທຳອັນປະເສີດສຸດ; ໄດ້ຍັງຈິດໃຫ້ເຫຼື້ອມໃສໃນພະທຳນັ້ນ, ແລ້ວໄດ້ສະແດງຄວາມຍິນດີຢ່າງຍິ່ງ.

16.

໑໖.

Ekatiṃse ito kappe,Yaṃ puññaṃ pasutaṃ mayā;

Tenāhaṃ puññakammena,Jātosiṃ devayoniyaṃ.

ໃນກັປທີ່ 31 ແຕ່ກັປນີ້ໄປ, ບຸນໃດທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຂົນຂວາຍໄວ້; ດ້ວຍຜົນບຸນນັ້ນ, ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງໄດ້ໄປບັງເກີດໃນກຳເນີດເທວະດາ.

17.

໑໗.

Sampattimanubhutvāna, chakāmagge parāparaṃ;

Devasaṅghaparibbūḷho, vimāne ratanāmaye.

ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະເຫວີຍສົມບັດໃນສະຫວັນຊັ້ນກາມາພະຈອນທັງ 6 ກັບໄປກັບມາ, ໂດຍມີໝູ່ເທວະດາແວດລ້ອມ, ຢູ່ໃນວິມານອັນເຮັດດ້ວຍແກ້ວເຈັດປະການ.

18.

໑໘.

Manussesuca yaṃ aggaṃ, tassa bhāgī bhavāmahaṃ;

Bhoge me ūnatā natthi, saddhammasavaṇe phalaṃ.

ແລະ ສົມບັດອັນໃດທີ່ປະເສີດສຸດໃນໝູ່ມະນຸດ, ຂ້າພະເຈົ້າກໍໄດ້ເປັນຜູ້ມີສ່ວນໃນສົມບັດນັ້ນ; ໂພຄະຊັບຂອງຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ມີຄວາມບົກພ່ອງເລີຍ, ນີ້ຄືຜົນແຫ່ງການຟັງພະສັດທຳ.

19.

໑໙.

Imasmiṃ bhaddake kappe,Sāvattipuramuttame;

Aḍḍhe mahaddhane sāle,Jātohaṃ udite kule.

ໃນພັດທະກັປນີ້, ໃນເມືອງສາວັດຖີອັນປະເສີດສຸດ; ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ມາບັງເກີດໃນຕະກູນທີ່ຮັ່ງມີ, ມີຊັບສົມບັດຫຼາຍ, ແລະ ເປັນຕະກູນທີ່ສູງສົ່ງ.

20.

໒໐.

Mahatā parivārena, patto vuddhiṃca viññutaṃ;

Cārikaṃ caramānohaṃ, patto jetavanaṃ varaṃ.

ຂ້າພະເຈົ້າມີບໍລິວານເປັນອັນຫຼາຍ, ຄັນຈະເລີນໄວ ແລະ ຮູ້ດຽງສາແລ້ວ; ເມື່ອເດີນທາງທ່ອງທ່ຽວໄປ, ກໍໄດ້ໄປຮອດພະເຊຕະວັນມະຫາວິຫານອັນປະເສີດ.

21.

໒໑.

Addasaṃ saha sissehi, nisinnaṃ sugataṃ tadā;

Assosiṃ madhuraṃ dhammaṃ, catusaccappakāsakaṃ.

ໃນເວລານັ້ນ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນພະສຸຄົດປະທັບນັ່ງຢູ່ພ້ອມດ້ວຍພະສາວົກທັງຫຼາຍ; ໄດ້ຟັງພະທຳອັນໄພເລາະອັນປະກາດອະລິຍະສັດ 4.

22.

໒໒.

Sutvāna madhuraṃ dhammaṃ, pabbajitvāna sāsane;

A jarā maraṃ sītibhūtaṃ, patto nibbāṇamuttamaṃ.

ຄັນໄດ້ຟັງພະທຳອັນໄພເລາະແລ້ວ, ຈຶ່ງໄດ້ບວດໃນພະສາສະໜາ; ແລ້ວໄດ້ບັນລຸພະນິພານອັນປະເສີດສຸດ, ອັນບໍ່ມີຄວາມແກ່ ບໍ່ມີຄວາມຕາຍ, ແລະ ເປັນແດນອັນສະຫງົບເຢັນ.

23.

໒໓.

Sutaṃ [Pg.14] ekamuhuttaṃ me, tadā dhammaṃ sudesitaṃ;

Tenamhi caturāpāye, na jāto na kutobhayaṃ.

ໃນເວລານັ້ນ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຟັງພະທຳອັນຊົງສະແດງໄວ້ດີແລ້ວ ພຽງແຕ່ຄູ່ໜຶ່ງ (ບຶດໜຶ່ງ) ເທົ່ານັ້ນ; ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ໄປບັງເກີດໃນອະບາຍຍະພູມທັງ 4 ແລະ ບໍ່ມີໄພອັນຕະລາຍແຕ່ທີ່ໃດໆ ເລີຍ.

24.

໒໔.

Karamukkhippa vakkhāmi, karothe kagiraṃ mama;

Mamo pamaṃ karitvāna, dhammaṃ suṇātha sādhukanti.

ຂ້າພະເຈົ້າຂໍປະນົມມືກ່າວວ່າ 'ຂໍທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງເຮັດຕາມຄຳເວົ້າຂອງຂ້າພະເຈົ້າເຖີດ; ຈົ່ງຖືເອົາຂ້າພະເຈົ້າເປັນແບບຢ່າງ, ແລ້ວຕັ້ງໃຈຟັງພະທຳໃຫ້ດີເຖີດ'.

Evañca pana vatvā satte dhammasavaṇe niyojesīti.

ເມື່ອໄດ້ກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ພະເຖລະຈຶ່ງໄດ້ຊັກຊວນສັດທັງຫຼາຍໃຫ້ຟັງພະທຳ.

25.

໒໕.

Iti tanutarakālaṃ sādhu dhammaṃ suṇitvā,Adhigatavibhavānaṃ ānubhāvaṃ suṇitvā;

Bhavavibhavasukhaṃ bho patthayantā kusītaṃ,Jahatha suṇatha dhammaṃ dullabhaṃ dullabhassāti.

ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ເມື່ອໄດ້ຟັງພະທຳອັນດີງາມພຽງແຕ່ເວລາອັນສັ້ນໆ, ແລະ ໄດ້ຟັງອານຸພາບຂອງຜູ້ທີ່ໄດ້ບັນລຸສົມບັດແລ້ວ; ທ່ານທັງຫຼາຍເອີຍ! ຜູ້ປາດຖະໜາຄວາມສຸກ ແລະ ສົມບັດໃນພົບ, ຈົ່ງລະຖິ້ມຄວາມກຽດຄ້ານ, ແລ້ວຈົ່ງຟັງພະທຳອັນຫາໄດ້ຍາກຢ່າງຍິ່ງເຖີດ.

Migaluddakassa vatthuṃ dutiyaṃ.

ເລື່ອງນາຍພານລ່າເນື້ອ ເປັນເລື່ອງທີສອງ.

3. Tiṇṇaṃjanānaṃ vatthumhi ayamānupubbīkathā

໓. ນີ້ຄືລຳດັບເລື່ອງລາວໃນເລື່ອງຄົນສາມຄົນ.

Jambudīpasmiṃ kira pubbe mahānidāgho ahosi, tadā nidāghasuriyena sakiraṇakarā vāpi pokkharaṇi nadī girikandaranijjharādīsu udakaṃ nissesaṃ katvā pītamiva udake parikkhīṇe macchakacchapādayo yebhuyyena vināsaṃ pattā. Atha mahāraññabhūmiyaṃ rukkhatiṇalabhādayo atīva milātā ahesuṃ. Migapakkhinopighammābhitattā pipāsito marīciṃ toyantimaññamānā itocitoca dhāvantā mahādukkhappattā ahesuṃ. Tadā eko suvapotako pipāsito tattha tattha pānīyaṃ pariyesanto mahāraññe ekasmiṃ pūtipādape saṭṭhiratane narakāvāṭe pānīyagandhaṃ ghāyitvā lobhena pātuṃ otiṇṇo atipānena bhāro tattheva patitvā uggantuṃ nāsakkhi. Athāparopi sappoca manussocāti dve janā tattheva patiṃsu, sappānāma vivekaṃ laddhāva attaṃ vijahanti. Tasmāyaṃ aladdhā [Pg.15] vivekattaṃ uggantuṃ nāsakkhi. Anālambattā manussopi. Te uggantuṃ asakkontā maraṇabhayabhītā aññamañña maviheṭhentā tattheva vasiṃsu. Atheko barāṇasīvāsiko manusso vanaṃ paviṭṭho tatheva pānīyaṃ pariyesamāno taṃ ṭhānaṃ patvā te tayopi disvā kampamānahadayo valliyā piṭakaṃ bandhitvā sikkāya pakkhipitvā otāretvā te tayopi uddhari, athānena te amhākaṃ jīvitaṃ dinnanti somanassā tassevamāhaṃsu, sāmi mayaṃ tumhe nissāya jīvitaṃ labhimha, tumhe ito paṭṭhāya amhākaṃ sahāyo, mayampi te sahāyā, amhākaṃ vasanaṭṭhānāni āgantukāmāti vatvā tesu tāva suvapotako āha, sāmi bārāṇasiyaṃ dakkhiṇadvāre mahānigrodho atthi, tatthāhaṃ vasāmi, tava tathārūpe kicce sati mama santikamāgamma suvāti saddaṃkarohīti vatvā mettithiraṃ katvā pakkāmi, sappopi sammāhaṃ tasseva nigrodhassā vidūre mahantaṃ vammikaṃ atthi, tattha vasāmi, tavatthe sati tatthāgantvā dīghātisaddaṃ karohīti vatvā tathevapakkāmi, manussopi bārāṇasiyaṃ asukāyanāma vīthiyā asukagehe vasāmi, tavatthe sati mama santikaṃ āgacchāti vatvā pakkāmi, athā parabhāge so upakārako puriso attano kicce sañjāte mama sahāyānaṃ santikaṃ gamissāmīti saṅketānusārena gantvā nigrodhamūle ṭhito suvassa saddamakāsi, taṃ sutvā suvapotako vegenāgantvā tena saddhiṃ paṭisammoditvāsamma cirenā gatosi, āgatakāraṇaṃ me ācikkhāti āha. Sopāha sammāhaṃ jīvitu masakkonto puttadārake ñātīnaṃ paṭipādetvā tava santikamāgatomhiti, suvapotakopi sādhu samma tayā kataṃ mama santikamāgacchantena, tayā mama jīvitaṃ dinnaṃ, mayāpi tava jīvanupāyaṃ kātuṃ vaṭṭati, yāvāhaṃ āgacchāmi, tāvettha thokaṃ vissamāti vatvā pakkāmi jīvanupāyaṃ pariyesamāno, [Pg.16] tasmiṃ kira samaye bārāṇasīrājā nagarato nikkhamma susajjituyyānaṃ pavisitvā sapariso kīḷitvā majjhantikasamaye suphullitaṃ pañcapadumasañchanvaṃ maṅgalapokkharaṇiṃ disvā nahāyitukāmo sabbābharaṇāni omuñcitvā rājapurise paṭipādetvā nahāyituṃ otari, tadā suvapotako taṃ ṭhānaṃ patto sākhantare nilīno rājapurisānaṃ pamādaṃ disvā rañño muttāhāraṃ ḍasitvā ākāsaṃ pakkhanditvā vegenāgantvā attano sahāyassa datvā appamatto imaṃ valañjehi sammāti vatvā adāsi, tato so naṃ gahetvā imaṃ kuhiṃ paṭisāmessāmīti cintonto mameko sahāyako antonagare vasati, tasmiṃ ṭhapessāmīti cintetvā yathāsaṅketamupagamma taṃ disvā paṭisanthāraṃ katvā suvapotakena kato pakāraṃ pakāsetvā imaṃ muttāhāraṃ sādhukaṃ ṭhapehīti vatvā adāsi, taṃkhaṇe rājā nahātvānulitto ābharaṇāni pilandhento muttāhāraṃ nāddasa. Tato rājapurisā antoca bahica parijane upaparikkhitvā muttāhāraṃ apassantā nagare bheriṃ carāpesuṃ, yo muttāhāraṃ passati, tassa rājā mahantaṃ yasaṃ dassatīti. Taṃ sutvā so mittadūbhī evaṃ cintesi, ahaṃcamhi dukkhito, yannūnāhaṃ muttāhāraṃ rañño dassetvā sukhena vaseyyaṃ, kimme etenāti tena kataṃ tathārūpaṃ upakāraṃ asallakkhento mahāmittadūbhī puriso rājapurise upasaṅkamma muttahāraṃ attano santike ṭhapitabhāvaṃ kathesi, bho mama santike eko puriso muttahāraṃ ṭhapesīti. Evaṃ asappurisasaṃsaggoti, tathāhi.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນອະດີດຕະການ ໄດ້ເກີດໄພແຫ້ງແລ້ງຄັ້ງໃຫຍ່ຂຶ້ນໃນຊົມພູທະວີບ. ໃນເວລານັ້ນ ດວງອາທິດໃນລະດູຮ້ອນໄດ້ແຜດເຜົາລັງສີອັນຮ້ອນແຮງ ເຮັດໃຫ້ນ້ຳໃນໜອງ, ສະໂບກຂະຣະນີ, ແມ່ນ້ຳ, ຊອກຫ້ວຍ ແລະ ນ້ຳຕົກໃນພູເຂົາ ເປັນຕົ້ນ ເຫືອດແຫ້ງໄປຈົນໝົດສິ້ນ ປະດຸດດັ່ງວ່າຖືກດື່ມກິນໄປ. ເມື່ອນ້ຳເຫືອດແຫ້ງໄປແລ້ວ ຝູງປາ ແລະ ເຕົ່າ ເປັນຕົ້ນ ສ່ວນຫຼາຍກໍເຖິງແກ່ຄວາມພິນາດ. ຄັ້ງນັ້ນ ໃນຜືນປ່າໃຫຍ່ ຕົ້ນໄມ້, ຫຍ້າ ແລະ ເຄືອໄມ້ ເປັນຕົ້ນ ກໍຫ່ຽວແຫ້ງໄປຢ່າງຍິ່ງ. ແມ່ນແຕ່ຝູງສັດປ່າ ແລະ ນົກທັງຫຼາຍ ທີ່ຖືກຄວາມຮ້ອນແຜດເຜົາ ແລະ ຫิວນ້ຳ ຕ່າງກໍຄິດວ່າພະຍັບແດດເປັນແຫຼ່ງນ້ຳ ຈຶ່ງແລ່ນໄປມາທາງນັ້ນທາງນີ້ ໄດ້ຮັບຄວາມທຸກທໍລະມານຢ່າງຍິ່ງ. ໃນເວລານັ້ນ ມີລູກນົກແກ້ວໂຕໜຶ່ງ ຫິວນ້ຳ ຈຶ່ງບິນສະແຫວງຫານ້ຳດື່ມໃນທີ່ນັ້ນໆ. ມັນໄດ້ກິ່ນນ້ຳໃນປ່ອງເຫວເລິກ ໖໐ ສອກ ທີ່ຕົ້ນໄມ້ຜຸໂຕໜຶ່ງໃນປ່າໃຫຍ່ ຈຶ່ງບິນລົງໄປດ້ວຍຄວາມຢາກດື່ມ. ເພາະດື່ມນ້ຳຫຼາຍເກີນໄປ ຈຶ່ງມີນ້ຳໜັກຕົວຫຼາຍ ຕົກລົງໄປໃນທີ່ນັ້ນ ແລະ ບໍ່ສາມາດບິນຂຶ້ນມາໄດ້. ຕໍ່ມາ ກໍມີງູ ແລະ ມະນຸດ ອີກ ໒ ຕົນ ຕົກລົງໄປໃນທີ່ນັ້ນຄືກັນ. ທຳມະດາງູທັງຫຼາຍ ເມື່ອໄດ້ຄວາມສະຫງົບແລ້ວ ຍ່ອມສະຫຼັດຄວາມຮ້າຍກາດອອກ. ແຕ່ເພາະງູນັ້ນບໍ່ໄດ້ຄວາມສະຫງົບ ຈຶ່ງບໍ່ສາມາດຂຶ້ນມາໄດ້. ແມ່ນແຕ່ມະນຸດກໍບໍ່ສາມາດຂຶ້ນມາໄດ້ ເພາະບໍ່ມີບ່ອນຢຶດເກາະ. ພວກເຂົາບໍ່ສາມາດຂຶ້ນມາໄດ້ ຕ່າງກໍຢ້ານກົວຕໍ່ຄວາມຕາຍ ຈຶ່ງບໍ່ບຽດບຽນເຊິ່ງກັນແລະກັນ ແລະ ອາໄສຢູ່ໃນທີ່ນັ້ນ. ຄັ້ງນັ້ນ ມີຊາຍຊາວເມືອງພາຣານະສີຜູ້ໜຶ່ງ ເຂົ້າໄປໃນປ່າ ສະແຫວງຫານ້ຳດື່ມໃນທີ່ນັ້ນຄືກັນ ເມື່ອເຖິງສະຖານທີ່ນັ້ນ ໄດ້ເຫັນສັດທັງສາມແລ້ວ ກໍມີຈິດໃຈຫວັ່ນໄຫວດ້ວຍຄວາມສົງສານ ຈຶ່ງເອົາເຄືອໄມ້ມັດກະຕ່າ ແລ້ວຢ່ອນລົງໄປໃນປ່ອງເຫວ ນຳເອົາສັດທັງສາມນັ້ນຂຶ້ນມາ. ຄັ້ງນັ້ນ ພວກເຂົາຕ່າງກໍມີຄວາມຍິນດີວ່າ "ທ່ານໄດ້ໃຫ້ຊີວິດຕໍ່ພວກຂ້າພະເຈົ້າ" ຈຶ່ງໄດ້ກ່າວກັບຊາຍຜູ້ນັ້ນວ່າ "ນາຍເອີຍ ພວກຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ລອດຊີວິດມາໄດ້ກໍເພາະອາໄສທ່ານ ຕັ້ງແຕ່ນີ້ໄປ ຂໍໃຫ້ທ່ານຈົ່ງເປັນສະຫາຍຂອງພວກຂ້າພະເຈົ້າ ແລະ ພວກຂ້າພະເຈົ້າກໍຈະເປັນສະຫາຍຂອງທ່ານ ຫາກທ່ານປາດຖະໜາຈະໄປຍັງທີ່ຢູ່ຂອງພວກຂ້າພະເຈົ້າ..." ໃນບັນດາສັດເຫຼົ່ານັ້ນ ລູກນົກແກ້ວໄດ້ກ່າວກ່ອນວ່າ "ນາຍເອີຍ ຢູ່ທີ່ປະຕູທິດໃຕ້ຂອງເມືອງພາຣານະສີ ມີຕົ້ນໄຮໃຫຍ່ຕົ້ນໜຶ່ງ ຢູ່ທີ່ນັ້ນຂ້າພະເຈົ້າອາໄສຢູ່ ຫາກທ່ານມີກິດຈະການໃດໆ ເຊັ່ນນັ້ນ ຈົ່ງມາຫາຂ້າພະເຈົ້າ ແລ້ວຮ້ອງເອີ້ນວ່າ ສຸວະ (ນົກແກ້ວ)" ເມື່ອກ່າວດັ່ງນີ້ແລ້ວ ກໍສະແດງໄມຕີຈິດອັນໝັ້ນຄົງ ແລ້ວຫຼີກໄປ. ແມ່ນແຕ່ງູກໍກ່າວວ່າ "ສະຫາຍເອີຍ ຢູ່ທີ່ບໍ່ໄກຈາກຕົ້ນໄຮນັ້ນ ມີຈອມປວກໃຫຍ່ແຫ່ງໜຶ່ງ ຢູ່ທີ່ນັ້ນຂ້າພະເຈົ້າອາໄສຢູ່ ຫາກທ່ານມີຄວາມຕ້ອງການໃດໆ ຈົ່ງມາທີ່ນັ້ນ ແລ້ວຮ້ອງເອີ້ນສຽງຍາວໆ" ເມື່ອກ່າວດັ່ງນີ້ແລ້ວ ກໍຫຼີກໄປເຊັ່ນກັນ. ສ່ວນມະນຸດກໍກ່າວວ່າ "ຂ້າພະເຈົ້າອາໄສຢູ່ເຮືອນຫຼັງນັ້ນ ໃນຖະໜົນຊື່ນັ້ນ ໃນເມືອງພາຣານະສີ ຫາກທ່ານມີຄວາມຕ້ອງການໃດໆ ຈົ່ງມາຫາຂ້າພະເຈົ້າເຖີດ" ແລ້ວກໍຫຼີກໄປ. ຕໍ່ມາ ຊາຍຜູ້ມີອຸປະການະຄຸນນັ້ນ ເມື່ອມີກິດຈະການຂອງຕົນເກີດຂຶ້ນ ຈຶ່ງຄິດວ່າ "ເຮົາຈະໄປຫາສະຫາຍທັງຫຼາຍຂອງເຮົາ" ແລ້ວເດີນທາງໄປຕາມສັນຍານທີ່ຕົກລົງກັນໄວ້. ເມື່ອໄປຢືນຢູ່ທີ່ໂຄນຕົ້ນໄຮ ກໍໄດ້ຮ້ອງເອີ້ນນົກແກ້ວ. ລູກນົກແກ້ວໄດ້ຍິນສຽງນັ້ນ ຈຶ່ງຟ້າວບິນມາ ແລະ ໄດ້ທັກທາຍປາໄສກັບຊາຍຜູ້ນັ້ນວ່າ "ສະຫາຍເອີຍ ທ່ານມາຫຼັງຈາກຫາຍໄປດົນນານ ຂໍຈົ່ງບອກເຫດຜົນທີ່ທ່ານມາແກ່ຂ້າພະເຈົ້າເຖີດ". ຊາຍຜູ້ນັ້ນກ່າວວ່າ "ສະຫາຍເອີຍ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ສາມາດລ້ຽງຊີວິດໄດ້ ຈຶ່ງໄດ້ມອບໝາຍບຸດແລະພັນລະຍາໄວ້ກັບຍາດຕິພີ່ນ້ອງ ແລ້ວເດີນທາງມາຫາທ່ານ". ລູກນົກແກ້ວກ່າວວ່າ "ດີແລ້ວ ສະຫາຍເອີຍ ທີ່ທ່ານມາຫາຂ້າພະເຈົ້າ ທ່ານໄດ້ໃຫ້ຊີວິດຕໍ່ຂ້າພະເຈົ້າ ຂ້າພະເຈົ້າກໍຄວນຈະເຮັດຫົນທາງລ້ຽງຊີວິດໃຫ້ແກ່ທ່ານ ຂໍທ່ານຈົ່ງພັກຜ່ອນຢູ່ທີ່ນີ້ບຶດໜຶ່ງ ກ່ອນທີ່ຂ້າພະເຈົ້າຈະກັບມາ" ເມື່ອກ່າວດັ່ງນີ້ແລ້ວ ກໍບິນອອກໄປສະແຫວງຫາຫົນທາງລ້ຽງຊີວິດ. ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນເວລານັ້ນ ພຣະຣາຊາແຫ່ງເມືອງພາຣານະສີ ໄດ້ສະເດັດອອກຈາກພຣະນະຄອນ ເຂົ້າໄປຍັງພຣະຣາຊະອຸທິຍານທີ່ຕົບແຕ່ງຢ່າງງົດງາມ ພ້ອມດ້ວຍບໍລິວານ ແລະ ໄດ້ຊົງຫຼິ້ນສະໜຸກສະໜານ. ໃນເວລາທ່ຽງວັນ ພຣະອົງໄດ້ທອດພຣະເນດເຫັນສະມົງຄົນໂບກ...

1.

໑.

Yathā saṃvaḍḍhito nimbo, madhukhīro dasiñcanā;

Na yāti madhuraṃ taṃ vo, pakāra masataṃ kataṃ.

ຕົ້ນສະເດົາ ທີ່ບຳລຸງລ້ຽງດ້ວຍການຫົດນ້ຳເຜິ້ງ ແລະ ນ້ຳນົມ ກໍບໍ່ອາດກັບກາຍເປັນຫວານໄດ້ສັນໃດ; ຄຸນງາມຄວາມດີ ທີ່ເຮັດໃຫ້ແກ່ຄົນຊົ່ວ ກໍບໍ່ອາດເຮັດໃຫ້ເຂົາກັບກາຍເປັນຄົນດີໄດ້ສັນນັ້ນ.

2.

໒.

Sīsenu daka mādāya, vaḍḍhitopi nuhītaru;

Na yāti madhuraṃ taṃvo, pakāramasataṃ kataṃ.

ຕົ້ນສະລັດໄດ ເຖິງແມ່ນວ່າຈະໄດ້ຮັບການບຳລຸງລ້ຽງດ້ວຍການຫົດນ້ຳແຕ່ຍອດ ກໍບໍ່ອາດກັບກາຍເປັນຫວານໄດ້ສັນໃດ; ຄຸນງາມຄວາມດີ ທີ່ເຮັດໃຫ້ແກ່ຄົນຊົ່ວ ກໍບໍ່ອາດເຮັດໃຫ້ເຂົາກັບກາຍເປັນຄົນດີໄດ້ສັນນັ້ນ.

3.

໓.

Niccaṃ [Pg.17] khīrodapānena, vaḍḍhito siviso yathā;

Visaṃva parivatteti, tathā nīcopakārakaṃ.

ງູພິດ ທີ່ໄດ້ຮັບການລ້ຽງດູດ້ວຍການໃຫ້ດື່ມນ້ຳນົມຢູ່ເປັນນິດ ຍ່ອມຄາຍແຕ່ພິດອອກມາສັນໃດ; ຄົນຖອຍ ທີ່ໄດ້ຮັບອຸປະການະຄຸນ ກໍຍ່ອມຕອບແທນດ້ວຍຄວາມຮ້າຍກາດສັນນັ້ນ.

4.

໔.

Yathāttanā kato aggi, sītalaṃ na dade khalu;

Tathā nīce kataṃ kāraṃ, aggīva dahate tanuṃ.

ໄຟ ທີ່ຕົນເອງກໍ່ຂຶ້ນ ຍ່ອມບໍ່ໃຫ້ຄວາມεຢັນເລີຍສັນໃດ; ຄຸນງາມຄວາມດີ ທີ່ເຮັດໃຫ້ແກ່ຄົນຖອຍ ກໍຍ່ອມເຜົາຜານຕົນເອງ ປະດຸດດັ່ງໄຟເຜົາຜານຮ່າງກາຍສັນນັ້ນ.

5.

໕.

Tasmā upaparikkhitvā, hāvabhāvena buddhiyā;

Kātabbā metti jantūhi, nāmitto labhatesukhanti.

ເພາະສະນັ້ນ ຝູງຊົນທັງຫຼາຍ ຄວນພິຈາລະນາດ້ວຍສະຕິປັນຍາ ແລະ ທ່າທາງໃຫ້ຖີ່ຖ້ວນ ແລ້ວຈຶ່ງຜູກມິດໄມຕີ; ເພາະວ່າ ຜູ້ທີ່ບໍ່ມີມິດແທ້ ຍ່ອມບໍ່ໄດ້ຮັບຄວາມສຸກ.

Athassa mittadubhino vacanena rājapurisā muttāhāraṃcataṃca gahetvā sabhaṇḍakaṃ purisaṃ dassesuṃ. Atha rājā sabhaṇḍakaṃ coraṃ disvā kuddho imaṃ netvā dakkhiṇadvāre jīvasūle uttāsethāti āṇāpesi, rājapurisā tassa rājāṇaṃ karonto agamaṃsu, tehi nīyamāno puriso dakkhiṇadvārā nikkhamma sappasahāyaṃ saritvā appevanāme tassa santikā kiñci sotthi bhaveyyāti pubbe vuttasaṅketā nusārena vammikaṃ disvā samma dīghāti saddamakāsi, so vammikā nikkhammataṃ tathā niyamānaṃ disvā saṃviggo dukkhappatto sahāyassame ajja avassayena upatthambhaṃ bhavituṃ vaṭṭatīti taṃ samassāsetvā attabhāvaṃ vijahitvā aññataravesena rājapurise upasaṅkamma imaṃ purisaṃ muhuttaṃmā mārethāti daḷhaṃ vatvā muhuttena rañño aggamahesiyā vasanaṭṭhānaṃ gantvā sappavaṇṇena deviṃ ḍasitvā tāya visena mucchitakāle manussavaṇṇena vajjhappatto visosadhaṃ jānātitī vatvā taṃkhaṇeva sahāyassa santikaṃ gantvā raññā tava pakko sitakāle gantvā udakappasatena deviyā sarīre paharitvā nibbisaṃ karāhīti vatvā pakkāmi, atha rājā visavejja pariyesanto taṃ pavattiṃ sutvā vajjhappattaṃ ānethāti āṇāpetvā deviyā nibbisaṃ karothāti āha, so nāgarājena vuttanayena nibbisamakāsi, sā sukhitā arogā ahosi, rājā taṃ disvā tuṭṭho tassa khettavatthuyānavāhanādidānena [Pg.18] mahāsakkāramakāsi, atha so rājānaṃ upasaṅkamma attanā kataṃ sabbaṃ pakāsesi. Tena vuttaṃ.

ຄັ້ງນັ້ນ ດ້ວຍຄຳເວົ້າຂອງຊາຍຜູ້ທໍລະຍົດຕໍ່ມິດນັ້ນ ພວກຂ້າຣາຊະບໍລິພານຈຶ່ງໄດ້ຈັບເອົາຊາຍຜູ້ນັ້ນ ພ້ອມທັງສ້ອຍໄຂ່ມຸກ ແລະ ນຳຕົວຊາຍຜູ້ມີຂອງກາງນັ້ນໄປຖວາຍແກ່ພຣະຣາຊາ. ພຣະຣາຊາທອດພຣະເນດເຫັນໂຈນພ້ອມດ້ວຍຂອງກາງແລ້ວ ກໍຊົງພຣະພິໂລດຢ່າງຍິ່ງ ຈຶ່ງມີພຣະຣາຊະໂອງການສັ່ງວ່າ 'ຈົ່ງນຳຊາຍຜູ້ນີ້ໄປສຽບຫຼັກທັງເປັນ ທີ່ປະຕູທິດໃຕ້'. ພວກຂ້າຣາຊະບໍລິພານກໍໄດ້ປະຕິບັດຕາມພຣະຣາຊະໂອງການນັ້ນ. ເມື່ອຊາຍຜູ້ນັ້ນຖືກນຳຕົວອອກໄປທາງປະຕູທິດໃຕ້ ກໍລະນຶກເຖິງງູຜູ້ເປັນສະຫາຍ ໂດຍຫວັງວ່າ 'ບາງທີອາດຈະມີຄວາມປອດໄພບາງຢ່າງຈາກລາວ' ຈຶ່ງແນມເບິ່ງຈອມປວກຕາມສັນຍານທີ່ຕົກລົງກັນໄວ້ແຕ່ກ່ອນ ແລ້ວຮ້ອງເອີ້ນສຽງຍາວວ່າ 'ສະຫາຍເອີຍ!'. ງູນັ້ນເລືອອອກມາຈາກຈອມປວກ ເຫັນສະຫາຍຂອງຕົນຖືກນຳຕົວໄປເຊັ່ນນັ້ນ ກໍມີຄວາມສັງເວດ ແລະ ເປັນທຸກຢ່າງຍິ່ງ ຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ໃນວັນນີ້ ເຮົາຄວນຈະເປັນທີ່ພຶ່ງໃຫ້ແກ່ສະຫາຍຂອງເຮົາຢ່າງແນ່ນອນ'. ມັນຈຶ່ງໄດ້ປອບໃຈສະຫາຍ ແລ້ວສະຫຼັດຮ່າງກາຍຂອງຕົນ (ແປງກາຍ) ເປັນມະນຸດ ເຂົ້າໄປຫາພວກຂ້າຣາຊະບໍລິພານ ແລ້ວກ່າວຢ່າງໜັກແໜ້ນວ່າ 'ພວກທ່ານຢ່າຟ້າວຂ້າຊາຍຜູ້ນີ້ຈັກບຶດໜຶ່ງກ່ອນ'. ໃນຂະນະນັ້ນ ມັນໄດ້ຟ້າວໄປຍັງທີ່ປະທັບຂອງພຣະອັກຄະມະເຫສີຂອງພຣະຣາຊາ ແລ້ວກາຍຮ່າງເປັນງູກັດພຣະມະເຫສີ. ເມື່ອພຣະມະເຫສີຊົງສະຫຼົບໄປດ້ວຍພິດງູ ມັນກໍແປງກາຍເປັນມະນຸດ ແລ້ວປະກາດວ່າ 'ຊາຍຜູ້ຕ້ອງໂທດປະຫານຊີວິດຜູ້ນັ້ນ ຮູ້ຈັກຢາແກ້ພິດງູ'. ໃນຂະນະນັ້ນເອງ ມັນໄດ້ຟ້າວໄປຫາສະຫາຍຂອງຕົນ ແລ້ວກ່າວວ່າ 'ເມື່ອພຣະຣາຊາຊົງເອີ້ນຫາທ່ານ ຂໍໃຫ້ທ່ານຈົ່ງໄປ ແລ້ວເອົານ້ຳໜຶ່ງທະນານ (ຈອກ) ຊັດໃສ່ພຣະວໍຣະກາຍຂອງພຣະມະເຫສີ ເພື່ອຖອນພິດງູເຖີດ' ເມື່ອກ່າວດັ່ງນີ້ແລ້ວ ກໍຫຼີກໄປ. ຕໍ່ມາ ພຣະຣາຊາຊົງສະແຫວງຫາໝໍປົວພິດງູ ເມື່ອຊົງຊາບຂ່າວນັ້ນ ຈຶ່ງມີພຣະຣາຊະໂອງການສັ່ງວ່າ 'ຈົ່ງນຳຕົວຊາຍຜູ້ຕ້ອງໂທດປະຫານຊີວິດນັ້ນມາ' ແລ້ວຕັດວ່າ 'ຈົ່ງປົວພິດງູໃຫ້ແກ່ພຣະມະເຫສີເຖີດ'. ຊາຍຜູ້ນັ້ນກໍໄດ້ຖອນພິດງູຕາມວິທີທີ່ພະຍານາກ (ງູ) ບອກໄວ້. ພຣະມະເຫສີກໍຊົງຫາຍດີ ແລະ ປອດໄພ. ພຣະຣາຊາທອດພຣະເນດເຫັນດັ່ງນັ້ນ ກໍຊົງໂສມະນັດຍິນດີ ຈຶ່ງໄດ້ພຣະຣາຊະທານເຄື່ອງສັກກາລະບູຊາອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ມີທີ່ດິນ, ເຮືອນຊານ, ຍານພາຫະນະ ເປັນຕົ້ນ. ຈາກນັ້ນ ຊາຍຜູ້ນັ້ນໄດ້ເຂົ້າເຝົ້າພຣະຣາຊາ ແລ້ວກາບບັງຄົມທູນເລື່ອງລາວທັງປວງທີ່ຕົນໄດ້ເຮັດມາ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ທ່ານຈຶ່ງກ່າວໄວ້ວ່າ:

6.

໖.

Ekadāhaṃ mahārāja, vanaṃ kammena kenaci;

Gatoddasaṃ mahāvāṭe, patitaṃ suvapotakaṃ.

ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ ໃນການຄັ້ງໜຶ່ງ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຂົ້າໄປໃນປ່າດ້ວຍກິດຈະການບາງຢ່າງ ໄດ້ເຫັນລູກນົກແກ້ວໂຕໜຶ່ງ ຕົກລົງໄປໃນປ່ອງເຫວເລິກ.

7.

໗.

Atho ragaṃ manussaṃca;

Dukkhappatte khudāpare;

Ukkhipiṃ karuṇāyāhaṃ;

Te me vocuṃ tadā tayo.

ແລະ ໄດ້ເຫັນງູ ກັບມະນຸດ ຜູ້ໄດ້ຮັບຄວາມທຸກທໍລະມານ ແລະ ຫິວໂຫຍ; ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງໄດ້ຊ່ວຍພວກເຂົາຂຶ້ນມາດ້ວຍຄວາມກະລຸນາ; ໃນເວລານັ້ນ ສັດທັງສາມໄດ້ກ່າວກັບຂ້າພະເຈົ້າວ່າ:

8.

໘.

Adāsi jīvamamhākaṃ, upakārosi no tuvaṃ;

Tava kicce samuppanne, amhākaṃ ehi santikaṃ.

ທ່ານໄດ້ໃຫ້ຊີວິດແກ່ພວກຂ້າພະເຈົ້າ ທ່ານມີອຸປະການະຄຸນຕໍ່ພວກຂ້າພະເຈົ້າ; ຫາກມີກິດຈະການໃດໆ ເກີດຂຶ້ນແກ່ທ່ານ ຂໍຈົ່ງມາຫາພວກຂ້າພະເຈົ້າເຖີດ

9.

໙.

Evaṃ tehi pavuttohaṃ, agañchiṃ suvasantikaṃ;

Tena katūpakārohaṃ, manussassāpi santikaṃ.

ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າຖືກພວກເຂົາກ່າວດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ໄປຫານົກແກ້ວ; ແລະ ຂ້າພະເຈົ້າ ຜູ້ໄດ້ຮັບອຸປະການະຄຸນຈາກນົກແກ້ວນັ້ນ ກໍໄດ້ໄປຫາຊາຍຜູ້ນັ້ນຄືກັນ.

10.

໑໐.

Tenāhaṃ maraṇappatto, addasaṃ uragādhipaṃ;

Sodāsi jīvitaṃ mayhaṃ, alatthaṃ vipulaṃ dhanaṃ.

ເພາະຊາຍຜູ້ນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງເກືອບເຖິງແກ່ຄວາມຕາຍ ແຕ່ກໍໄດ້ພົບກັບພະຍານາກ; ພະຍານາກນັ້ນໄດ້ໃຫ້ຊີວິດແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ ແລະ ຂ້າພະເຈົ້າກໍໄດ້ຮັບຊັບສົມບັດອັນມາກມາຍ.

11.

໑໑.

Sujano nāvamantabbo, khuddakoti narādhipa;

Suvoca uragocete, mittadhamme patiṭṭhitā.

ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ເປັນໃຫຍ່ໃນໝູ່ຊົນ ສັດຕະບຸຣຸດ ເຖິງແມ່ນວ່າຈະເປັນຜູ້ຕ່ຳຕ້ອຍ ກໍບໍ່ຄວນດູໝິ່ນ; ນົກແກ້ວ ແລະ ງູນີ້ ຕ່າງກໍຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນມິດຕະທຳ.

12.

໑໒.

Kāraṇaññū manusseso,Amhehi samajātiko;

Katūpakāro evampi,Diso jāto narādhamo.

ສ່ວນມະນຸດຜູ້ນີ້ ຜູ້ຮູ້ຈັກເຫດຜົນ ແລະ ເປັນຜູ້ມີກຳເນີດສະເໝີກັນກັບພວກຂ້າພະເຈົ້າ; ເຖິງແມ່ນວ່າຈະໄດ້ຮັບອຸປະການະຄຸນເຊັ່ນນີ້ ກໍຍັງກັບກາຍເປັນສັດຕູ ເປັນຄົນຕ່ຳຊ້າຢ່າງຍິ່ງ.

13.

໑໓.

Akasmā deva kuppanti, pasīdantinimittato;

Sīlaṃ hetamasādhūnaṃ, bālānamavijānataṃ.

ຂ້າແຕ່ພຣະອົງ ພວກຄົນຊົ່ວ ຍ່ອມໂກດເຄືອງໂດຍບໍ່ມີເຫດຜົນ ແລະ ຍ່ອມເລື່ອມໃສເພາະມີເຫດຜົນ; ນີ້ເປັນປົກກະຕິວິໄສຂອງພວກຄົນຊົ່ວ ແລະ ຄົນພານ ຜູ້ບໍ່ຮູ້ຈັກເຫດຜົນ.

14.

໑໔.

Manussāpi mahārāja, keci vissāsiyā na ve;

Tiracchānāpi honteva, ajimhamanasāsaṭhāti.

ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ ແມ່ນແຕ່ມະນຸດບາງຄົນ ກໍບໍ່ຄວນໄວ້ວາງໃຈເລີຍ; ສ່ວນສັດເດຍລະສານບາງໂຕ ກໍຍັງມີຈິດໃຈຊື່ກົງ ບໍ່ຄົດໂກງ.

Evaṃ [Pg.19] so attano pavattiṃ kathesi, rājā taṃ sutvā pasanno imassa purisassa mahantaṃ gehaṃ katvā mahāparihāraṃ karothāti āṇāpesi, so pana mama gehaṃ nigrodhassa ca vammikassa ca antare karothāti vatvā tathā kāretvā tattha vasanto rājūpaṭṭhānaṃ karonto tehi sahāyehi saddhiṃ sammodamāno yāvajīvaṃ vasitvā āyu pariyosāne tehi saddhiṃ yathākammaṃ gatoti.

ຊາຍຜູ້ນັ້ນໄດ້ກາບບັງຄົມທູນເລື່ອງລາວຂອງຕົນຢ່າງນີ້. ພຣະຣາຊາຊົງສະດັບແລ້ວ ກໍຊົງເລື່ອມໃສ ຈຶ່ງມີພຣະຣາຊະໂອງການສັ່ງວ່າ 'ຈົ່ງປຸກເຮືອນຫຼັງໃຫຍ່ໃຫ້ແກ່ຊາຍຜູ້ນີ້ ແລະ ມອບເຄື່ອງບໍລິວານອັນຍິ່ງໃຫຍ່ໃຫ້'. ສ່ວນຊາຍຜູ້ນັ້ນໄດ້ກາບບັງຄົມທູນວ່າ 'ຂໍຈົ່ງປຸກເຮືອນຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ໄວ້ໃນລະຫວ່າງຕົ້ນໄຮ ແລະ ຈອມປວກເຖີດ'. ເມື່ອໄດ້ປຸກເຮືອນເຊັ່ນນັ້ນແລ້ວ ເຂົາກໍອາໄສຢູ່ໃນທີ່ນັ້ນ ຄອຍບຳລຸງຮັບໃຊ້ພຣະຣາຊາ ແລະ ຢູ່ຮ່ວມກັບສະຫາຍທັງສອງນັ້ນຢ່າງມີຄວາມສຸກຕະຫຼອດຊີວິດ ເມື່ອສິ້ນອາຍຸໄຂແລ້ວ ກໍໄດ້ໄປຕາມຍະຖາກຳ ພ້ອມດ້ວຍສະຫາຍເຫຼົ່ານັ້ນ.

15.

໑໕.

Iti patitasukhamhā aṅgato vā dhanamhā,Paramatarapatiṭṭhā honti mittā sakhānaṃ;

Virahitasakhinaṃ bho natthi yasmābhivuddhi,Ciṇutha kusaladhammaṃ mittavantā mahantaṃ.

ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ມິດສະຫາຍທັງຫຼາຍ ຍ່ອມເປັນທີ່ພຶ່ງອັນປະເສີດສຸດຂອງເພື່ອນມິດ ຜູ້ຕົກຈາກຄວາມສຸກ ຫຼື ຕົກຈາກຊັບສົມບັດ; ທ່ານເອີຍ ເພາະວ່າຄວາມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ ຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ຜູ້ປາສະຈາກມິດສະຫາຍ; ພວກທ່ານຈົ່ງເປັນຜູ້ມີມິດສະຫາຍ ແລະ ຈົ່ງບຳເພັນກຸສົນລະທຳອັນຍິ່ງໃຫຍ່ເຖີດ.

Tiṇṇaṃ janānaṃ vatthuṃ tatiyaṃ.

ເລື່ອງຂອງສັດທັງສາມ ຈົບເປັນເລື່ອງທີສາມ.

4. Buddheniyā vatthumhi ayamānupubbīkathā

໔. ນີ້ຄືລຳດັບເລື່ອງລາວໃນເລື່ອງຂອງນາງພຸດທະນີ.

Jambudīpe kira pubbe pāṭaliputtanagare sattāsītīkoṭinihitadhanaṃ ekaṃ seṭṭhikulaṃ ahosi, tassa pana seṭṭhino ekāyeva dhītā ahosi nāmena buddhenināma, tassā sattavassikakāle mātāpitaro kālamakaṃsu, tasmiṃ kule sabbaṃ sāpateyyaṃ tassāyeva ahosi, sā kira abhirūpā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā devaccharapaṭibhāgā piyāca ahosi manāpā, saddhā pasannā ratanattayamāmikā paṭivasati, tasmiṃ pana nagare seṭṭhisenāpatiuparājādayo taṃ attano pādaparicārikaṃ kāmayamānā manusse pesesuṃ paṇṇākārehi saddhiṃ, sā taṃ sutvā cintesi, mayhaṃ mātāpitaro sabbaṃ vibhavaṃ pahāya matā, mayā pana tathā agantabbaṃ, kiṃ me patikulena, kevalaṃ [Pg.20] vittavināsāya bhavati, mayā pani maṃ dhanaṃ buddhasāsaneyeva nidahituṃ vaṭṭatīti cintesi, cintetvā ca pana tesaṃ na mayhaṃ patikulenatthoti paṭikkhipi, sā tato paṭṭhāya mahādānaṃ pavattentī samaṇabrahmaṇe santappesi, tenettha.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນອະດີດຕະການ ໃນເມືອງປາຕະລີບຸດ ແຫ່ງຊົມພູທະວີບ ມີຕະກູນເສດຖີຕະກູນໜຶ່ງ ມີຊັບສົມບັດຝັງໄວ້ເຖິງ ໘໗ ໂກດ. ເສດຖີຜູ້ນັ້ນມີບຸດສາວພຽງຄົນດຽວ ຊື່ວ່າ ນາງພຸດທະນີ. ເມື່ອນາງມີອາຍຸໄດ້ ໗ ປີ ມານດาແລະບິດາກໍໄດ້ເຖິງແກ່ກຳ. ຊັບສົມບັດທັງປວງໃນຕະກູນນັ້ນຈຶ່ງຕົກເປັນຂອງນາງແຕ່ພຽງຜູ້ດຽວ. ໄດ້ຍິນວ່ານາງເປັນຜູ້ມີຮູບໂສມງົດງາມ ໜ້າເຫຼື້ອມໃສ ປະກອບດ້ວຍຜິວພັນອັນຜຸດຜ່ອງຢ່າງຍິ່ງ ປະດຸດດັ່ງນາງອັບສອນ ເປັນທີ່ຮັກແລະເພິ່ງພໍໃຈຂອງຜູ້ຄົນ. นາງເປັນຜູ້ມີສັດທາ ເຫຼື້ອມໃສ ແລະ ຍຶດໝັ້ນໃນພຣະຣັດຕະນະໄຕເປັນທີ່ພຶ່ງ. ໃນເມືອງນັ້ນ ພວກເສດຖີ, ເສນາບໍດີ ແລະ ອຸປະຣາດ ເປັນຕົ້ນ ຕ່າງກໍປາດຖະໜາຈະໄດ້ນາງມາເປັນພັນລະຍາ ຈຶ່ງໄດ້ສົ່ງຄົນພ້ອມດ້ວຍເຄື່ອງບັນນາການໄປສູ່ຂໍ. ນາງໄດ້ຍິນດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ມານດาແລະບິດາຂອງເຮົາ ຕ່າງກໍລະທິ້ງຊັບສົມບັດທັງປວງແລ້ວຕາຍໄປ ສ່ວນເຮົາກໍຕ້ອງໄປເຊັ່ນນັ້ນຄືກັນ; ຈະມີປະໂຫຍດອັນໃດກັບການມີຄອບຄົວ ມັນມີແຕ່ຈະເຮັດໃຫ້ຊັບສົມບັດເສຍຫາຍໄປລ້າໆ; ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນຝັງຊັບສົມບັດນີ້ໄວ້ໃນພຣະພຸດທະສາສະໜາເຖີດ'. ເມື່ອຄິດດັ່ງນີ້ແລ້ວ ນາງຈຶ່ງໄດ້ປະຕິເສດພວກເຂົາໄປວ່າ 'ເຮົາບໍ່ມີຄວາມຕ້ອງການໃນການມີຄອບຄົວ'. ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ນາງໄດ້ຈັດການໃຫ້ມະຫາທານ ຄອຍບຳລຸງລ້ຽງສະມະນະພຣາມທັງຫຼາຍ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ທ່ານຈຶ່ງກ່າວໄວ້ໃນທີ່ນີ້ວ່າ:

1.

໑.

Catuddisāyātajinatrajānaṃ,Āpānabhūtaṃ gharamāsi tassā;

Yadicchita ppaccayalābha hetu,Devaddumovāsi mahānubhāvo.

ເຮືອນຂອງນາງ ໄດ້ເປັນສະຖານທີ່ດື່ມກິນຂອງພຣະໂອຣົດຂອງພຣະຊິນະເຈົ້າ ຜູ້ສະεເດັດມາຈາກທັງ ໔ ທິດ; ເຮືອນນັ້ນເປັນເຫດໃຫ້ໄດ້ຮັບປັດໄຈຕາມທີ່ປາດຖະໜາ ປະດຸດດັ່ງຕົ້ນກັລປະພຶກອັນມີອານຸພາບໃຫຍ່.

2.

໒.

Pupphūpahārādi vitānalaṅkatā,Padīpa paññatta subhāsanāvalī;

Sukhāsanāsīna vasīhilaṅkatā,Tassāsi tasmiṃ varadānasālā.

ໂຮງທານອັນປະເສີດຂອງນາງໃນເຮືອນນັ້ນ ຕົບແຕ່ງດ້ວຍເຄື່ອງບູຊາມີດອກໄມ້ ແລະ ເພດານ ເປັນຕົ້ນ, ມີປະທີບໂຄມໄຟ ແລະ ແຖວແຫ່ງອາສະນະອັນງົດງາມທີ່ຈັດຕັ້ງໄວ້, ແລະ ງົດງາມດ້ວຍພຣະຂີນາສົບທັງຫຼາຍ ຜູ້ມີອິນຊີອັນຝຶກດີແລ້ວ ນັ່ງຢູ່ເທິງອາສະນະອັນເປັນສຸກ.

3.

໓.

Sudhotahatthā sucipuññacittā,Sadādarā rakkhitapañcasīlā;

Buddhenināmā karuṇā guṇaggā,Adā mahādānavaraṃ pasatthanti.

ນາງຜູ້ມີຊື່ວ່າ ພຸດທະນີ ມີມືອັນລ້າງສະອາດດີແລ້ວ ມີຈິດໃຈອັນບໍລິສຸດດ້ວຍບຸນ, ມີຄວາມເຄົາລົບຢູ່ເປັນນິດ ຮັກສາສິນ ໕ ຢ່າງໝັ້ນຄົງ, ມີຄຸນຄືຄວາມກະລຸນາອັນເລີດ, ໄດ້ຖວາຍມະຫາທານອັນປະເສີດ ເຊິ່ງເປັນທີ່ສັນເສີນ.

Athāparabhāge eko assavāṇijako assa-vāṇijjāya pubbantāparantaṃ gacchanto āgamma imissā gehe nivāsaṃ gaṇhi, atha so vāṇijo taṃ disvā dhītusinehaṃ pati ṭṭhā pe tvā gandhamālavatthālaṅkārādīhi tassā upakārako hutvā gamanakāle amma etesu assesu tava ruccanakaṃ assaṃ gaṇhāhīti āha, sāpi asse oloketvā ekaṃ sindhavapotakaṃ disvā etaṃ me dehīti āha, vāṇijo amma eso sindhavapotako, appamattā hutvā paṭijaggāhīti vatvā taṃ paṭipādetvā agamāsi. Sāpi taṃ paṭijaggamānā ākāsagāmibhāvaṃ ñatvā sammā paṭijaggantī evaṃ cintesi, puññakaraṇassa [Pg.21] me sahāyo laddhoti, agatapubbāca me bhagavato samāraṃ mārabalaṃ vidhametvā buddhabhūtassa jayamahābodhibhūmi, yannūnāhaṃ tattha gantvā bhagavato jayamahābodhiṃ vandeyyanti cintetvā ba hū rajatasuvaṇṇamālādayo kārāpetvā ekadivasaṃ assa mabhiruyha ākāsena gantvā bodhimālake ṭhatvā āgacchantuayyā suvaṇṇamālā pūjetuṃti ugghosesi. Tenettha.

ຕໍ່ມາໃນພາຍຫຼັງ ມີພໍ່ຄ້າຂີ່ມ້າຄົນໜຶ່ງ ເດີນທາງໄປມາທົ່ວທຸກສາລະທິດເພື່ອຄ້າຂາຍມ້າ ໄດ້ມາພັກອາໄສຢູ່ໃນເຮືອນຂອງນາງ. ຄັ້ງນັ້ນ ພໍ່ຄ້າຜູ້ນັ້ນເຫັນນາງແລ້ວ ກໍເກີດຄວາມຮັກໃຄ່ເໝືອນລູກສາວ ໄດ້ຊ່ວຍເຫຼືອນາງດ້ວຍເຄື່ອງຫອມ, ດອກໄມ້, ເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ ແລະເຄື່ອງປະດັບຕ່າງໆ. ໃນເວລາຈະເດີນທາງກັບ ໄດ້ກ່າວວ່າ "ລູກເອີຍ, ໃນບັນດາມ້າເຫຼົ່ານີ້ ໂຕໃດທີ່ເຈົ້າພໍໃຈ ກໍຈົ່ງເລືອກເອົາເຖີດ". ນາງເບິ່ງມ້າທັງຫຼາຍແລ້ວ ເຫັນລູກມ້າສິນທົບໂຕໜຶ່ງ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ "ຂໍໂຕນີ້ໃຫ້ຂ້ານ້ອຍທ້ອນ". ພໍ່ຄ້າກ່າວວ່າ "ລູກເອີຍ, ນີ້ແມ່ນລູກມ້າສິນທົບ, ຈົ່ງຢ່າປະມາດ ແລະເບິ່ງແຍງມັນໃຫ້ດີເດີ້", ເມື່ອມອບມ້ານັ້ນໃຫ້ແລ້ວ ກໍເດີນທາງຈາກໄປ. ນາງເມື່ອລ້ຽງດູມ້ານັ້ນຢູ່ ກໍຮູ້ວ່າມັນສາມາດເດີນທາງໄປໃນອາກາດໄດ້, ເມື່ອເບິ່ງແຍງເປັນຢ່າງດີແລ້ວ ຈຶ່ງຄິດວ່າ "ເຮົາໄດ້ສະຫາຍໃນການເຮັດບຸນແລ້ວ, ດິນແດນພະມະຫາໂພທິອັນມີໄຊ ບ່ອນທີ່ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຊົງຜະຈົນມານແລະກອງທັບມານ ແລ້ວໄດ້ຕັດສະຮູ້ເປັນພະພຸດທະເຈົ້າ ເຮົາກໍຍັງບໍ່ເຄີຍໄປເລີຍ, ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນໄປທີ່ນັ້ນເພື່ອຖວາຍອະພິວາດພະມະຫາໂພທິອັນມີໄຊຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ". ຄິດດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ສັ່ງໃຫ້ເຮັດພວງມາໄລເງິນແລະຄຳເປັນຈຳນວນຫຼາຍ. ມື້ໜຶ່ງ ນາງໄດ້ຂີ່ມ້າເດີນທາງໄປທາງອາກາດ ໄປຢືນຢູ່ທີ່ລານພະສີມະຫາໂພ ແລ້ວຮ້ອງປະກາດວ່າ "ຂໍພະຄຸນເຈົ້າທັງຫຼາຍຈົ່ງມາບູຊາພວງມາໄລຄຳເຖີດ". ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ໃນເລື່ອງນີ້ ຈຶ່ງມີຄຳກ່າວວ່າ:

4.

໔.

Yato paṭṭhāyahaṃ buddha, sāsane suddhamānasā;

Pasannā tena saccena, mamānuggahabuddhiyā.

"ຕັ້ງແຕ່ເວລາທີ່ຂ້າພະເຈົ້າມີໃຈອັນບໍລິສຸດ ເຫຼື້ອມໃສໃນພະພຸດທະສາສະໜາ, ດ້ວຍສັດຈະວາຈານັ້ນ ແລະດ້ວຍຄວາມຄິດທີ່ຈະອະນຸເຄາະແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ,"

5.

໕.

Āgacchantu namassantu, bodhiṃ pūjentu sādhukaṃ;

Soṇṇamālāhi sambuddha, puttā ariyasāvakā.

"ຂໍພະພຸດທະບຸດທັງຫຼາຍ ຜູ້ເປັນພະອະລິຍະສາວົກ ຈົ່ງສະເດັດມາ ນະມັດສະການ ແລະບູຊາຕົ້ນພະສີມະຫາໂພດ້ວຍພວງມາໄລຄຳໃຫ້ເປັນຢ່າງດີເຖີດ."

6.

໖.

Sutvā taṃ vacanaṃ ayyā, bahū sīhaḷavāsino;

Āgamma nabhasā tattha, vandiṃ suca mahiṃsucāti.

"ພະຄຸນເຈົ້າທັງຫຼາຍ ຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນເກາະສີລັງກາເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ໄດ້ຍິນຄຳກ່າວນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ເດີນທາງມາທາງອາກາດ ໄດ້ໄຫວ້ ແລະບູຊາໃນສະຖານທີ່ນັ້ນ."

Tato ppatuti sā kumārikā buddhasāsane atīva pasannā niccameva assa mabhiruyha āgantvā ariyehi saddhiṃ mahābodhiṃ suvaṇṇamālāhi pūjetvā gacchati, atha pāṭaliputtanagaropavane vanacarā tassā abhiṇhaṃ gacchantiyā ca āgacchantiyā ca rūpasampattiṃ disvā rañño kathesuṃ. Mahārāja evarūpā kumārikā assa mabhiruyha āgantvā nibaddhaṃ vanditvā gacchati. Devassānurūpā aggamahesī bhavitunti, rā jā taṃ sutvā tenahi bhaṇe gaṇhatha naṃ kumāriṃ, mama aggamahesiṃ karomīti purise payojesi, tena payuttapurisā bodhipūjaṃ katvā āgacchantiṃ gaṇhāmāti tattha nilīnā gahaṇasajjā aṭṭhaṃsu, tadā sā kumārikā assa mabhiruyha mahābodhimaṇḍaṃ gantvā vītarogehi saddhiṃ pupphapūjaṃ katvā vanditvā nivatti, atha tesu eko dhammarakkhita ttheronāma tassā eva māha, bhagini taṃ antarāmagge corā gaṇhitukāmā ṭhitā, asukaṭṭhānaṃ patvā appamattā [Pg.22] sīghaṃ gacchāti, sāpi gacchantī taṃ ṭhānaṃ patvā corehi anubandhitā assassa paṇhiyā saññaṃ datvā pakkāmi, corā pacchato pacchato anubandhiṃsu. Asso vegaṃ ja ne tvā ākāsa mullaṅghi, kumārikā vegaṃ sandhāretuṃ asakkontī assassa piṭṭhito parigalitvā patantī mayā katūpakāraṃ sara puttāti āha, so patantiṃ disvā vegenā gantvā piṭṭhiyaṃ nisīdāpetvā ākāsato netvā sa ka ṭṭhā ne yeva patiṭṭhāpesi. Tasmā.

ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ນາງກຸມານີຜູ້ນັ້ນມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນພະພຸດທະສາສະໜາເປັນຢ່າງຍິ່ງ ໄດ້ຂີ່ມ້າມາເປັນປະຈຳ ເພື່ອບູຊາພະມະຫາໂພດ້ວຍພວງມາໄລຄຳຮ່ວມກັບພະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍແລ້ວກັບໄປ. ຕໍ່ມາ ພວກພານປ່າໃນປ່າໃກ້ເມືອງປາຕະລີບຸດ ເຫັນຮູບໂສມອັນງົດງາມຂອງນາງທີ່ເດີນທາງໄປມາຢູ່ສະເໝີ ຈຶ່ງໄດ້ກາບທູນແກ່ພະລາຊາວ່າ "ຂ້າແດ່ມະຫາລາດ ມີກຸມານີຜູ້ມີຮູບໂສມປານນີ້ ຂີ່ມ້າມາໄຫວ້ພະມະຫາໂພເປັນປະຈຳແລ້ວກັບໄປ, ນາງເໝາະສົມທີ່ຈະເປັນພະອັກຄະມະເຫສີຂອງພະອົງ". ພະລາຊາໄດ້ຍິນດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງສັ່ງພວກລາຊະບຸລຸດວ່າ "ພວກເຈົ້າຈົ່ງໄປຈັບນາງກຸມານີຜູ້ນັ້ນມາ ເຮົາຈະຕັ້ງນາງເປັນພະອັກຄະມະເຫສີ". ພວກລາຊະບຸລຸດທີ່ຖືກສົ່ງໄປ ຈຶ່ງໄປລີ້ຊຸມຢູ່ບ່ອນນັ້ນເພື່ອກຽມຈັບນາງໃນເວລາທີ່ນາງບູຊາຕົ້ນໂພແລ້ວເດີນທາງກັບ. ໃນເວລານັ້ນ ນາງກຸມານີໄດ້ຂີ່ມ້າມາເຖິງລານພະມະຫາໂພ ໄດ້ບູຊາດອກໄມ້ແລະໄຫວ້ຮ່ວມກັບພະຂີນາສົບທັງຫຼາຍແລ້ວກັບຄືນ. ຄັ້ງນັ້ນ ພະເຖລະອົງໜຶ່ງໃນບັນດາພະຂີນາສົບເຫຼົ່ານັ້ນ ຊື່ວ່າ ພະທຳມະລັກຂິຕະເຖລະ ໄດ້ກ່າວກັບນາງວ່າ "ນ້ອງຍິງ, ມີພວກໂຈນຢືນລໍຖ້າຈັບເຈົ້າຢູ່ລະຫວ່າງທາງ, ເມື່ອໄປເຖິງບ່ອນນັ້ນແລ້ວ ຈົ່ງຢ່າປະມາດ ແລະຮີບໄປໄວໆເດີ້". ນາງເມື່ອເດີນທາງໄປເຖິງບ່ອນນັ້ນ ກໍຖືກພວກໂຈນໄລ່ຕິດຕາມ ຈຶ່ງໄດ້ໃຫ້ສັນຍານດ້ວຍສົ້ນນ່ອງແກ່ມ້າແລ້ວແລ່ນໜີໄປ, ພວກໂຈນກໍໄລ່ຕິດຕາມໄປທາງຫຼັງຢ່າງກະຊັ້ນຊິດ. ມ້າໄດ້ເລັ່ງຄວາມໄວແລ້ວໂດດຂຶ້ນສູ່ອາກາດ, ນາງກຸມານີບໍ່ສາມາດຊົງຕົວຢູ່ໄດ້ ຈຶ່ງຫຼຸດຕົກລົງມາຈາກຫຼັງມ້າ, ໃນຂະນະທີ່ກຳລັງຕົກລົງມາ ນາງໄດ້ກ່າວວ່າ "ລູກເອີຍ, ຈົ່ງລະນຶກເຖິງອຸປະການະຄຸນທີ່ແມ່ໄດ້ເຮັດໄວ້ແກ່ເຈົ້າເຖີດ". ມ້ານັ້ນເຫັນນາງກຳລັງຕົກລົງມາ ຈຶ່ງຮີບແລ່ນມາຮັບໃຫ້ນາງນັ່ງເທິງຫຼັງ ແລ້ວນຳທາງອາກາດໄປສົ່ງເຖິງສະຖານທີ່ຂອງນາງຢ່າງປອດໄພ. ເພາະເຫດນັ້ນ:

7.

໗.

Tiracchānagatāpevaṃ, sarantā upakārakaṃ;

Na jahantīti mantvāna, kataññū hontu pāṇinoti.

"ແມ່ນແຕ່ສັດເດຍລະສານ ເມື່ອລະນຶກເຖິງຜູ້ມີອຸປະການະຄຸນ ກໍຍັງບໍ່ລະຖິ້ມ, ເມື່ອຮູ້ດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຂໍສັດທັງຫຼາຍຈົ່ງເປັນຜູ້ມີຄວາມກະຕັນຍູເຖີດ."

Tato sā kumārikā sattā sītikoṭidhanaṃ buddhasāsaneyeva cajitvā yāvajīvaṃ sīlaṃ rakkhitvā uposathakammaṃ ka tvā ta to cutā sutta ppabuddho viya devaloke nibbattīti.

ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ນາງກຸມານີຜູ້ນັ້ນໄດ້ສະຫຼະຊັບ 87 ໂກດ ໃນພະພຸດທະສາສະໜາ, ຮັກສາສີນຕະຫຼອດຊີວິດ, ໄດ້ຮັກສາອຸໂປສົດສີນ, ເມື່ອຈຸຕິຈາກຊາດນັ້ນແລ້ວ ກໍໄດ້ໄປບັງເກີດໃນເທວະໂລກ ເໝືອນດັ່ງຄົນທີ່ນອນຫຼັບແລ້ວຕື່ນຂຶ້ນ.

8.

໘.

Atitaruṇavayā bho mātugāmāpi evaṃ,Vividhakusalakammaṃ katva saggaṃ vajanti;

Kusalaphalamahantaṃ maññamānā bhavantā,Bhavatha katha mupekkhā dānamānādikamme.

"ດູກ່ອນທ່ານທັງຫຼາຍ, ແມ່ນແຕ່ສະຕີທີ່ມີອາຍຸຍັງນ້ອຍຫຼາຍ ກໍຍັງໄດ້ເຮັດກຸສົນກຳຕ່າງໆ ແລ້ວໄປສູ່ສະຫວັນ, ພວກທ່ານທັງຫຼາຍເມື່ອຮູ້ວ່າຜົນແຫ່ງກຸສົນນັ້ນຍິ່ງໃຫຍ່ ເປັນຫຍັງຈຶ່ງຍັງວາງເສີຍ ບໍ່ຂົນຂວາຍໃນການໃຫ້ທານແລະການສະແດງຄວາມເຄົາລົບເປັນຕົ້ນເລົ່າ?"

Buddheniyā vatthuṃ catutthaṃ.

ເລື່ອງນາງບຸດທະນີ ເປັນເລື່ອງທີສີ່ ຈົບແລ້ວ.

5. Ahituṇḍikassa vatthumhi ayamānupubbīkathā

໕. ນີ້ແມ່ນລຳດັບເລື່ອງລາວໃນເລື່ອງຂອງຄົນຫຼິ້ນງູ.

Imasmiṃ kira bhaddakappamhi amhākaṃ kira bhagavato pubbe kassaponāma satthā loke uppajjitvā sadevakaṃ lokaṃ saṃsārasāgarā tāretvā sabbabuddhakiccāni niṭṭhapetvā atthaṃ gato divasakaroviya setabyamhi anupādisesāya nibbāṇadhātuyā parinibbāyi, tadā sakalajambudīpavāsino manussā sannipatitvā [Pg.23] ekekaṃ suvaṇṇiṭṭhakaṃ koṭiagghanakaṃ ratanavicittaṃ bahicinanatthāya ekekaṃ aḍḍhakoṭiagghanakaṃ abbhantarūpapūraṇatthaṃ manosilāya mattikākiccaṃ karontā yojanabbedhaṃ thūpaṃ katvā mahantaṃ sakkāraṃ karonti. Tadā eko ahituṇḍiko gāmanigamarājadhānīsu sappe kīḷāpetvā jīvikaṃ kappento ekaṃ gāmakaṃ patvā tattha sappe kīḷāpetvā santuṭṭhehi gāmavāsīhi dinnavividhopāyano khādanīyabhojanīyaṃ khā di tvā bhuñjitvā tattheva nivāsaṃ gahetvā nisīdi. Tasmiṃ kira gāmake manussā yebhuyyena ratanattayamāmakā. Tasmā te rattibhāge sayantā ‘‘namo buddhāyāti’’ evamādiṃ vadanti. So pana ahituṇḍiko micchādiṭṭhiko tiṇṇaṃ ratanānaṃ guṇaṃ na jānāti. Tasmā tesaṃ taṃ vacanaṃ sutvā sayampi ke ḷiṃ kurumāno parihāsavasena ‘‘namo buddhāyāti’’ vadati, athekadivasaṃ so attano kīḷāpanasamatthaṃ ekaṃ sappaṃ bhattha tattha pariyesamāno āhiṇḍati. Tadā eko nāgarājā kassapadasabalassa thū paṃ ga ntvā vanditvā ekaṃ vammikaṃ pavisati. Taṃ di svā ahituṇḍiko vegenā gantvā nāgarājaṃ gaṇhituṃ mantaṃ parijapi, so mantaṃ sutvā kujjhitvā taṃ māretukāmo anubandhi, taṃ di svā ahituṇḍiko ve ge na palāyanto ekasmiṃ pāsāṇe pakkhalitvā patamāno pubbevuttaparihāsa vacanaparicayena ‘‘namo buddhāyāti’’ vadanto pati. Tassa taṃ vacanaṃ anubandhantassa nāgarañño sotapathe amataṃviya pati. Atha so ratanattayagāravena tasmiṃ kodhaṃ nibbāpetvā samma mā bhāyi. Ahaṃ ratanattayamantānubhāvapāsena baddho. Tasmā tu vaṃ ḍasituṃ mayhaṃ ananurūpaṃ. Ajja ta yi pasannomhi, paṇṇākāraṃ tedammi, gaṇhāti tīṇi suvaṇṇapupphāni adāsi. Evaṃ ratanattayaṃ nāma ghorāsivisānampi sappānaṃ manaṃ pīṇeti. Honti cettha.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນພັດທະກັບນີ້ ກ່ອນໜ້າພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຂອງພວກເຮົາ ມີພະສາດສະດາພະນາມວ່າ ພະກັດສະປະ ໄດ້ສະເດັດອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກ ຊົງຊ່ວຍຮື້ຂົນສັດໂລກພ້ອມທັງເທວະດາໃຫ້ຂ້າມພົ້ນຈາກມະຫາສະໝຸດຄືສັງສາລະວັດ ຊົງບຳເພັນພຸດທະກິດທັງປວງໃຫ້ສຳເລັດແລ້ວ ກໍສະເດັດດັບຂັນທະປະລິນິບພານດ້ວຍອະນຸປາທິເສສານິບພານທາດ ເໝືອນດັ່ງດວງຕາເວັນທີ່ອັດສະດົງຄົດ ຢູ່ທີ່ເມືອງເສຕະວະ. ໃນເວລານັ້ນ ມະນຸດທັງຫຼາຍຜູ້ນອນຢູ່ໃນຊົມພູທະວີບທັງໝົດ ໄດ້ມາປະຊຸມກັນ ແລ້ວສ້າງສະຖູບສູງໜຶ່ງໂຍດ ໂດຍໃຊ້ດິນຈີ່ຄຳທີ່ມີມູນຄ່າກ້ອນລະໜຶ່ງໂກດ ປະດັບດ້ວຍແກ້ວຕ່າງໆ ເພື່ອກໍ່ເປັນຝາດ້ານນອກ ແລະໃຊ້ດິນຈີ່ທີ່ມີມູນຄ່າເຄິ່ງໂກດ ເພື່ອຖົມດ້ານໃນ ໂດຍໃຊ້ດິນມະໂນສິລາແທນຕົມ ເພື່ອເຮັດການບູຊາອັນຍິ່ງໃຫຍ່. ໃນເວລານັ້ນ ມີຄົນຫຼິ້ນງູຄົນໜຶ່ງ ຫາລ້ຽງຊີບດ້ວຍການສະແດງງູຕາມບ້ານ, ນິຄົມ ແລະລາຊະທານີຕ່າງໆ ໄດ້ເດີນທາງມາຮອດໝູ່ບ້ານແຫ່ງໜຶ່ງ ໄດ້ສະແດງງູຢູ່ທີ່ນັ້ນ ແລະໄດ້ຮັບຂອງຂວັນຕ່າງໆ ພ້ອມທັງຂອງກິນຂອງຂົບຄ້ຽວທີ່ຊາວບ້ານຜູ້ມີຄວາມຍິນດີມອບໃຫ້ ເມື່ອກິນອີ່ມແລ້ວ ກໍໄດ້ພັກອາໄສຢູ່ທີ່ນັ້ນ. ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນໝູ່ບ້ານນັ້ນ ພວກມະນຸດສ່ວນຫຼາຍເປັນຜູ້ນັບຖືພະຣັດຕະນະໄຕ. ເພາະສະນັ້ນ ໃນເວລາຄ່ຳຄືນ ເມື່ອພວກເຂົານອນ ຈຶ່ງມັກກ່າວຄຳວ່າ "ນະໂມ ພຸດທາຍະ" ເປັນຕົ້ນ. ສ່ວນຄົນຫຼິ້ນງູນັ້ນ ເປັນມິດສາທິຖິ ບໍ່ຮູ້ຈັກຄຸນຂອງພະຣັດຕະນະໄຕ. ເພາະສະນັ້ນ ເມື່ອໄດ້ຍິນຄຳເວົ້າຂອງພວກເຂົາ ກໍເວົ້າຕາມດ້ວຍຄວາມຄຶກຄະນອງແລະຢອກໄຍວ່າ "ນະໂມ ພຸດທາຍະ". ຕໍ່ມາ ມື້ໜຶ່ງ ລາວໄດ້ທ່ຽວຊອກຫາງູທີ່ສາມາດນຳມາສະແດງໄດ້ໃນປ່າແຫ່ງໜຶ່ງ. ໃນເວລານັ້ນ ມີພະຍານາກໂຕໜຶ່ງ ໄດ້ໄປໄຫວ້ສະຖູບຂອງພະກັດສະປະທົດສະພົນ ແລ້ວເຂົ້າໄປໃນຈອມປວກແຫ່ງໜຶ່ງ. ຄົນຫຼິ້ນງູເຫັນແລ້ວ ກໍຮີບເຂົ້າໄປທ່ອງມົນເພື່ອຈະຈັບພະຍານາກ, ພະຍານາກໄດ້ຍິນມົນແລ້ວກໍໂກດ ເຄືອງແຄ້ນ ປາດຖະໜາຈະຂ້າລາວ ຈຶ່ງໄດ້ໄລ່ຕິດຕາມ, ຄົນຫຼິ້ນງູເຫັນດັ່ງນັ້ນ ກໍຮີບແລ່ນໜີ ໄປສະດຸດກ້ອນຫີນລົ້ມລົງ ແລະໄດ້ກ່າວຄຳວ່າ "ນະໂມ ພຸດທາຍະ" ດ້ວຍຄວາມຊິນເຄີຍໃນຄຳເວົ້າທີ່ເຄີຍເວົ້າຢອກໄຍມາກ່ອນ. ຄຳເວົ້ານັ້ນຂອງລາວ ໄດ້ເຂົ້າໄປສູ່ໂສດປະສາດຂອງພະຍານາກທີ່ກຳລັງໄລ່ຕິດຕາມມາ ເໝືອນດັ່ງນ້ຳອຳມະລິດ. ຄັ້ງນັ້ນ ພະຍານາກດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບໃນພະຣັດຕະນະໄຕ ຈຶ່ງດັບຄວາມໂກດນັ້ນເສຍ ແລ້ວກ່າວວ່າ "ສະຫາຍເອີຍ, ຢ່າຢ້ານເລີຍ. ເຮົາຖືກຜູກມັດໄວ້ດ້ວຍບ້ວງຄືອານຸພາບແຫ່ງມົນພະຣັດຕະນະໄຕແລ້ວ. ເພາະສະນັ້ນ ການທີ່ເຮົາຈະກັດເຈົ້າ ຈຶ່ງບໍ່ສົມຄວນ. ມື້ນີ້ ເຮົາເຫຼື້ອມໃສໃນຕົວເຈົ້າ, ເຮົາຈະມອບຂອງຂວັນໃຫ້ແກ່ເຈົ້າ, ຈົ່ງຮັບເອົາເຖີດ" ແລ້ວໄດ້ມອບດອກໄມ້ຄຳສາມດອກໃຫ້. ດ້ວຍເຫດນີ້ ພະຣັດຕະນະໄຕ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ແມ່ນແຕ່ງູທີ່ມີພິດຮ້າຍແຮງມີຈິດໃຈອ່ອນໂຍນໄດ້. ໃນເລື່ອງນີ້ ມີຄຳກ່າວວ່າ:

1.

໑.

Buddhoti [Pg.24] vacanaṃ seṭṭhaṃ, buddhoti pada muttamaṃ;

Natthi tena samaṃ loke, aññaṃ sotarasāyanaṃ.

"ຄຳວ່າ 'ພຸດໂທ' ເປັນຄຳອັນປະເສີດ, ຄຳວ່າ 'ພຸດໂທ' ເປັນບົດອັນສູງສົ່ງ, ໃນໂລກນີ້ ບໍ່ມີສິ່ງໃດສະເໝີດ້ວຍຄຳນັ້ນ ທີ່ຈະເປັນຢາບຳລຸງໂສດປະສາດ."

2.

໒.

Dhammotivacanaṃ seṭṭhaṃ, dhammoti padamuttamaṃ;

Natthi tena samaṃ loke, aññaṃ sotarasāyanaṃ.

"ຄຳວ່າ 'ທັມໂມ' ເປັນຄຳອັນປະເສີດ, ຄຳວ່າ 'ທັມໂມ' ເປັນບົດອັນສູງສົ່ງ, ໃນໂລກນີ້ ບໍ່ມີສິ່ງໃດສະເໝີດ້ວຍຄຳນັ້ນ ທີ່ຈະເປັນຢາບຳລຸງໂສດປະສາດ."

3.

໓.

Saṅghoti vacanaṃ seṭṭhaṃ, saṅghoti padamuttamaṃ;

Natthi tena samaṃ loke, aññaṃ sotarasāyanaṃ.

"ຄຳວ່າ 'ສັງໂຄ' ເປັນຄຳອັນປະເສີດ, ຄຳວ່າ 'ສັງໂຄ' ເປັນບົດອັນສູງສົ່ງ, ໃນໂລກນີ້ ບໍ່ມີສິ່ງໃດສະເໝີດ້ວຍຄຳນັ້ນ ທີ່ຈະເປັນຢາບຳລຸງໂສດປະສາດ."

4.

໔.

Tassa mukhaṃ mukhaṃ nāma, yaṃ vattati mukhe sadā;

Dullabhaṃ buddhavacanaṃ, sabbasampattidāyakaṃ.

"ປາກຂອງບຸກຄົນໃດ ທີ່ມີພຸດທະພົດອັນຫາໄດ້ຍາກ ອັນເປັນເຄື່ອງມອບສົມບັດທັງປວງ ໝູນວຽນຢູ່ສະເໝີ, ປາກຂອງບຸກຄົນນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນປາກຢ່າງແທ້ຈິງ."

5.

໕.

Tassa mano mano nāma, yaṃ ce manasi vattati;

Dullabhaṃ buddhavacanaṃ, sabbasampattidāyakaṃ.

"ໃຈຂອງບຸກຄົນໃດ ທີ່ມີພຸດທະພົດອັນຫາໄດ້ຍາກ ອັນເປັນເຄື່ອງມອບສົມບັດທັງປວງ ນຶກຄິດຢູ່ສະເໝີ, ໃຈຂອງບຸກຄົນນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນໃຈຢ່າງແທ້ຈິງ."

6.

໖.

Tameva kavacaṃ dehe, tameva maṇi kāmado;

Tameva surabhī dhenu, tameva surapādapo.

"ພຸດທະພົດນັ້ນແລ້ວ ເປັນເກາະປ້ອງກັນໃນຮ່າງກາຍ, ເປັນແກ້ວມະນີສາລະພັດນຶກ, ເປັນແມ່ງົວສາລະພັດນຶກ, ແລະເປັນຕົ້ນໄມ້ສະຫວັນ."

7.

໗.

Tasseva sotaṃ sotaṃva, yaṃ suṇāti jano ayaṃDullabhaṃ buddhavacanaṃ, sabbasampattidāyakaṃ.

"ຫູຂອງບຸກຄົນໃດ ທີ່ໄດ້ຍິນພຸດທະພົດອັນຫາໄດ້ຍາກ ອັນເປັນເຄື່ອງມອບສົມບັດທັງປວງ, ຫູຂອງບຸກຄົນນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນຫູຢ່າງແທ້ຈິງ."

8.

໘.

Evaṃ vidho rago ghoro, haḷāhaḷaviso sadā;

Buddhoti vacanaṃ sutvā, santuṭṭho dāsi jīvitaṃ.

"ພະຍານາກທີ່ມີຄວາມໂກດຮ້າຍແຮງປານນີ້ ເໝືອນດັ່ງມີພິດຮ້າຍແຮງຕະຫຼອດເວລາ, ເມື່ອໄດ້ຍິນຄຳວ່າ 'ພຸດໂທ' ແລ້ວ ກໍມີຄວາມຍິນດີ ໄດ້ມອບຊີວິດໃຫ້."

9.

໙.

Soṇṇapupphattayaṃcāpi, mahagghaṃ bahalaṃ adā;

Passa buddhoti vācāya, ānubhāvamahantatanti.

"ແລະຍັງໄດ້ມອບດອກໄມ້ຄຳສາມດອກ ອັນມີຄ່າຫຼາຍແລະໜາແໜ້ນໃຫ້, ຈົ່ງເບິ່ງຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ແຫ່ງອານຸພາບຂອງຄຳວ່າ 'ພຸດໂທ' ເຖີດ."

Atha nāgarājā tassa tāni suvaṇṇapupphāni datvā evamāha. Samma etesu ekaṃ tava puññattāya ekaṃ mama puññatthāya pūjehi. Itarena yāvajīvaṃ sukhena jīvanto puttadāre posento dānādīsu appamajjanto jīvikaṃ kappehi. Mā hīnakamme byavaṭo hohi, micchādiṭṭhiñca pajahāti ovaditvā pakkāmi. Ahituṇḍikopi somanassappatto tena vuttanayeneva dvihi pupphehi cetiyaṃ pūjetvā ekena sa ha ssaṃ labhitvā te na puttadāre [Pg.25] posento kapaṇaddhikavaṇibbakādīnaṃ dānaṃ dento ahituṇḍikakammaṃ pahāha kusalameva upacinanto āyupariyosāne saggaparāyano ahosi.

ຄັ້ງນັ້ນ ພະຍານາກມອບດອກໄມ້ຄຳເຫຼົ່ານັ້ນໃຫ້ແກ່ລາວແລ້ວ ກ່າວດັ່ງນີ້ວ່າ "ສະຫາຍເອີຍ, ໃນບັນດາດອກໄມ້ເຫຼົ່ານີ້ ຈົ່ງບູຊາດອກໜຶ່ງເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ບຸນຂອງເຈົ້າ, ແລະບູຊາດອກໜຶ່ງເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ບຸນຂອງເຮົາ. ສ່ວນດອກທີ່ເຫຼືອ ຈົ່ງໃຊ້ລ້ຽງຊີບຢ່າງມີຄວາມສຸກຕະຫຼອດຊີວິດ ລ້ຽງດູລູກແລະເມຍ ຢ່າປະມາດໃນການໃຫ້ທານເປັນຕົ້ນ. ຈົ່ງຢ່າຂຸ້ນຂ້ຽວໃນກຳອັນຕ່ຳຊ້າ ແລະຈົ່ງລະຖິ້ມມິດສາທິຖິເສຍ", ເມື່ອໂອວາດດັ່ງນີ້ແລ້ວ ກໍຫຼີກໄປ. ສ່ວນຄົນຫຼິ້ນງູກໍມີຄວາມຍິນດີ ໄດ້ບູຊາພະເຈດີດ້ວຍດອກໄມ້ສອງດອກຕາມວິທີທີ່ພະຍານາກກ່າວໄວ້, ແລະໄດ້ເງິນໜຶ່ງພັນຈາກດອກໄມ້ອີກດອກໜຶ່ງ, ໄດ້ນຳເງິນນັ້ນມາລ້ຽງດູລູກແລະເມຍ, ໄດ້ໃຫ້ທານແກ່ຄົນຍາກຈົນ, ຄົນເດີນທາງ ແລະຄົນຂໍທານເປັນຕົ້ນ, ໄດ້ລະຖິ້ມອາຊີບຫຼິ້ນງູ ແລະບຳເພັນແຕ່ກຸສົນກຳ, ເມື່ອສິ້ນອາຍຸໄຂແລ້ວ ກໍໄດ້ໄປສູ່ສະຫວັນ.

10.

໑໐.

Iti aviditasatto kiñci buddhānubhāvaṃ,Labhati dhanavisesaṃ yassa nāmappakāsā;

Viditajananikāyo kinnu tassānubhāvaṃ,Na lapati jinanāmaṃ kicca maññappahāyāti.

"ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ແມ່ນແຕ່ສັດທີ່ບໍ່ຮູ້ຈັກອານຸພາບຂອງພະພຸດທະເຈົ້າເລີຍ ກໍຍັງໄດ້ຮັບຊັບອັນປະເສີດ ເພາະການກ່າວພະນາມຂອງພະອົງ, ສ່ວນໝູ່ຊົນທີ່ຮູ້ຈັກອານຸພາບຂອງພະອົງແລ້ວ ເປັນຫຍັງຈຶ່ງບໍ່ລະຖິ້ມວຽກງານອື່ນ ແລ້ວກ່າວເຖິງພະນາມຂອງພະຊິນະເຈົ້າເລົ່າ?"

Ahituṇḍikassa vatthuṃ pañcamaṃ.

ເລື່ອງຄົນຫຼິ້ນງູ ເປັນເລື່ອງທີຫ້າ ຈົບແລ້ວ.

6. Saraṇattherassa vatthumhi ayamānupubbīkathā

໖. ນີ້ແມ່ນລຳດັບເລື່ອງລາວໃນເລື່ອງຂອງພະສະຣະນະເຖລະ.

Sāvatthiyaṃ kira sumano nāme ko gahapati ahosi. Tassa bhariyā sujampatikā nāma. Te agāraṃ ajjhāvasantā aparabhāge puttaṃca dhītaraṃca labhiṃsu. Atha tesaṃ daharakāleyeva mātāpitaro kālaṃ karontā jeṭṭhakaṃpakkositvā mayaṃ putta tuvaṃ patirūpe ṭhāne nivesituṃ nāsakkhimha, yaṃ no ghare vibhavaṃ, sabbaṃ taṃ gaṇha. Imāyaca te kaṇiṭṭhikāya vuddhiṃtvameva jānāhīti vatvā jeṭṭhakassa hatthe kaṇiṭṭhikāya hatthaṃ ṭhapetvā kālamakaṃsu. Atha so mātāpitunnaṃ accayena āḷāhanakiccaṃ katvā vasanto kālantarena kaṇiṭṭhikaṃ patirūpena kulena sambandhitvā sayampi dārapariggahamakāsi. Athāparabhāge tassa kaṇiṭṭhikā gabbhinī hutvā ekadivasaṃ sāmikaṃ āha, sāmi mama bhātaraṃ daṭṭhukāmāmhīti. Sopi sādhu bhaddeti anurūpena paṇṇākārena tāya saddhiṃ nikkhami. Tadā pana bhagavā sunivattho supāruto bhikkhusaṅghaparivuso piṇḍāya nagaraṃ pāvisi chabbaṇṇaghanabuddharaṃsiyo vissajjento, ta to te bhagavantaṃ disvā pasannacittā pañcapatiṭṭhitena [Pg.26] vanditvā aṭṭhaṃsu, atha sattā tesaṃ jayampatikānaṃ upanissayasampattiṃdisvā te saraṇesuca sīlesuca patiṭṭhāpetvā evamāha, kadāci vo dukkhe uppanne tathāgato anussaritabboti. Tathāhi.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນເມືອງສາວັດຖີ ມີຄະຫະບໍດີຄົນໜຶ່ງຊື່ວ່າ ສຸມະນະ. ເມຍຂອງລາວຊື່ວ່າ ສຸຊຳປະຕິກາ. ພວກເຂົາຄອງເຮືອນຢູ່ຮ່ວມກັນ ຕໍ່ມາໄດ້ລູກຊາຍແລະລູກສາວ. ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອລູກທັງສອງຍັງນ້ອຍຢູ່ ພໍ່ແມ່ກຳລັງຈະເສຍຊີວິດ ຈຶ່ງໄດ້ຮ້ອງລູກຊາຍກົກມາແລ້ວກ່າວວ່າ "ລູກເອີຍ, ພວກພໍ່ແມ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຕັ້ງຕົວໃຫ້ເຈົ້າຢູ່ໃນຖານະອັນສົມຄວນເລີຍ, ຊັບສົມບັດທັງໝົດທີ່ມີຢູ່ໃນເຮືອນຂອງພວກເຮົາ ເຈົ້າຈົ່ງຮັບເອົາໄປທັງໝົດເຖີດ. ແລະສ່ວນນ້ອງສາວຫຼ້າຂອງເຈົ້ານີ້ ເຈົ້າຈົ່ງເບິ່ງແຍງລ້ຽງດູໃຫ້ນາງຈະເລີນເຕີບໃຫຍ່ດ້ວຍຕົວເຈົ້າເອງເດີ້", ເມື່ອກ່າວດັ່ງນີ້ແລ້ວ ກໍໄດ້ມອບມືຂອງນ້ອງສາວຫຼ້າໃສ່ໃນມືຂອງພີ່ຊາຍກົກ ແລ້ວກໍເສຍຊີວິດໄປ. ຕໍ່ມາ ພີ່ຊາຍກົກເມື່ອພໍ່ແມ່ລ່ວງລັບໄປແລ້ວ ກໍໄດ້ເຮັດຊາປະນະກິດສົບ ແລ້ວອາໄສຢູ່ຕໍ່ມາ, ເມື່ອເວລາຜ່ານໄປ ກໍໄດ້ຈັດແຈງໃຫ້ນ້ອງສາວແຕ່ງງານກັບຕະກູນອັນສົມຄວນ ແລະຕົນເອງກໍໄດ້ແຕ່ງງານມີຄອບຄົວຄືກັນ. ຕໍ່ມາ ນ້ອງສາວຂອງລາວໄດ້ຕັ້ງຄັນ, ມື້ໜຶ່ງ ຈຶ່ງກ່າວກັບສາມີວ່າ "ທ່ານພີ່, ຂ້າພະເຈົ້າຢາກໄປຢ້ຽມຢາມພີ່ຊາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າເດ". ສາມີກໍຮັບຄຳວ່າ "ດີແລ້ວນ້ອງຍິງ" ແລ້ວໄດ້ຖືເອົາເຄື່ອງບັນນາການອັນສົມຄວນ ເດີນທາງໄປພ້ອມກັບນາງ. ໃນເວລານັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຊົງນຸ່ງຫົ່ມສະບົງຈີວອນເປັນຢ່າງດີ ມີພະພິກຂຸສົງເປັນບໍລິວານ ສະເດັດເຂົ້າໄປບິນທະບາດໃນເມືອງ ຊົງເປັ່ງພະສັດພັນນະຣັງສີອັນໜາແໜ້ນ. ຄັ້ງນັ້ນ ພວກເຂົາທັງສອງເຫັນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າແລ້ວ ມີຈິດໃຈເຫຼື້ອມໃສ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດດ້ວຍເບນຈະປະດິດແລ້ວຢືນຢູ່. ພະສາດສະດາຊົງເຫັນອຸປະນິໄສອັນສົມບູນຂອງສາມີພັນລະຍາທັງສອງນັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ໃຫ້ພວກເຂົາຕັ້ງຢູ່ໃນສະຣະນະຄົມແລະສີນທັງຫຼາຍ ແລ້ວຊົງກ່າວດັ່ງນີ້ວ່າ "ໃນເວລາໃດທີ່ຄວາມທຸກເກີດຂຶ້ນແກ່ພວກເຈົ້າ, ພວກເຈົ້າຄວນລະນຶກເຖິງພະຕະຖາຄົດ". ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງມີຄຳກ່າວວ່າ:

1.

໑.

Yaṃkiñci bhayamuppannaṃ, rājacorādisambhavaṃ;

Tadā sareyya sambuddhaṃ, nicchantota dupaddavaṃ.

"ເມື່ອໄພຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງເກີດຂຶ້ນ ເຊິ່ງມີເຫດມາຈາກພະລາຊາ ຫຼືພວກໂຈນເປັນຕົ້ນ, ບຸກຄົນຜູ້ປາດຖະໜາຈະພົ້ນຈາກອຸປະທະວະອັນຕະລາຍນັ້ນ ຄວນລະນຶກເຖິງພະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າໃນເວລານັ້ນ."

2.

໒.

Yaṃ ve upaddavaṃ hoti, yakkhapetā disambhavaṃ;

Tadā sareyya sambuddhaṃ, nicchanto tadupaddavaṃ.

"ເມື່ອອຸປະທະວະອັນຕະລາຍໃດໆເກີດຂຶ້ນ ເຊິ່ງມີເຫດມາຈາກຍັກ ຫຼືເຜດເປັນຕົ້ນ, ບຸກຄົນຜູ້ປາດຖະໜາຈະພົ້ນຈາກອຸປະທະວະອັນຕະລາຍນັ້ນ ຄວນລະນຶກເຖິງພະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າໃນເວລານັ້ນ."

3.

໓.

Sīhabyagghataracchādi, puṇḍarīkādisambhavaṃ;

Tadā sareyya sambuddhaṃ, nicchanto tadupaddavaṃ.

"ເມື່ອອັນຕະລາຍເກີດຂຶ້ນ ເຊິ່ງມີເຫດມາຈາກສິງ, ເսືອໂຄ່ງ, ເսືອເຫຼືອງ ຫຼືໝີເປັນຕົ້ນ, ບຸກຄົນຜູ້ປາດຖະໜາຈະພົ້ນຈາກອຸປະທະວະອັນຕະລາຍນັ້ນ ຄວນລະນຶກເຖິງພະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າໃນເວລານັ້ນ."

4.

໔.

Yamātapaggi vātādi, udakāsanisambhavaṃ;

Tadā sareyya sambuddhaṃ, nicchanto tadupaddavaṃ.

"ເມື່ອອັນຕະລາຍເກີດຂຶ້ນ ເຊິ່ງມີເຫດມາຈາກແດດ, ໄຟ, ລົມ, ນ້ຳ ຫຼືຟ້າຜ່າເປັນຕົ້ນ, ບຸກຄົນຜູ້ປາດຖະໜາຈະພົ້ນຈາກອຸປະທະວະອັນຕະລາຍນັ້ນ ຄວນລະນຶກເຖິງພະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າໃນເວລານັ້ນ."

5.

໕.

Pajjarādīhi rogehi, visamo tuhisambhavaṃ;

Tadā sareyya sambuddhaṃ, nicchanto tadupaddavaṃ.

"ເມື່ອອັນຕະລາຍເກີດຂຶ້ນ ເຊິ່ງມີເຫດມາຈາກໂລກໄຂ້ ຫຼືໂລກໄພຕ່າງໆ ອັນເກີດຈາກຄວາມບໍ່ສະໝ່ຳສະເໝີແຫ່ງທາດ, ບຸກຄົນຜູ້ປາດຖະໜາຈະພົ້ນຈາກອຸປະທະວະອັນຕະລາຍນັ້ນ ຄວນລະນຶກເຖິງພະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າໃນເວລານັ້ນ."

6.

໖.

Maccunā ce yadā yuddhaṃ, kare tenāpi jantunā;

Saritabbo tadā buddho, patthentenattano jayanti.

"ຫຼືເມື່ອໃດທີ່ສັດໂລກຕ້ອງເຮັດສົງຄາມກັບຄວາມຕາຍ, ບຸກຄົນນັ້ນເມື່ອປາດຖະໜາໄຊຊະນະແກ່ຕົນ ກໍຄວນລະນຶກເຖິງພະພຸດທະເຈົ້າໃນເວລານັ້ນ."

Tato te bhagavato vacanaṃ paṭinanditvā vanditvā agamaṃsu. Atha jeṭṭhako āgate te disvā yathānurūpaṃ sakkāra makāsi. Tassā sāmiko katipāhaṃ tattha vasitvā bhariyaṃ jeṭṭhakassa paṭipādetvā mama gāme kiccaṃ atthīti vatvā pakkāmi. Athassā bhātā bhariyaṃ pakkositvā āha bhadde imissā sabbaṃ kattabbaṃ karohīti. Sā tato paṭṭhāya tassā udakanna pānā dinā veyyāvaccaṃ kurumānā etissā hatthapādagīvūpagesu ābharaṇesu lobhaṃ uppādetvā taṃ vūpasametuṃ asakkontī āhārū pacchedaṃ katvā gilānāviya mañcakaṃ upagūhitvā nipati. Atha so gehaṃ gantvā taṃ tathā sayitaṃ [Pg.27] disvā mañcake nisinno kiṃ bhadde aphāsukanti pucchi, sā tuṇhī hutvā katipayavāre pucchitā na sakkā kathetunti āha. Puna sāmikena gāḷhaṃ nibandhite sā cintesi, ujukaṃ mayā tassā piḷandhanaṃ patthemīti vutte na ppatirupaṃ, tassā pañcamadhura maṃsaṃ patthemīti vutte taṃ māressati, tadā piḷandhanāni mayhamevāti, tato sāmi tava kaṇiṭṭhikāya pañcamadhuramaṃsaṃ patthemi, alabhamānāya me jīvitaṃ natthīti āha, taṃ sutvā so anekapariyāyena manussamāraṇaṃ nāma bhāriyanti vatvā nivārentopi nivāretuṃ nāsakkhi, atha tāya paṭibaddhacitto kāmamucchito mohamūḷho hutvā sādhu labhissasīti tassā vacanaṃ sampaṭicchi. Tathāhi.

ຄັ້ງນັ້ນ, ຄົນເຫຼົ່ານັ້ນຊື່ນຊົມຍິນດີພຣະດຳຣັດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວຫຼີກໄປ. ລຳດັບນັ້ນ, ພີ່ຊາຍກົກເຫັນຄົນເຫຼົ່ານັ້ນມາຮອດແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ເຮັດສັກກາລະບູຊາຕາມສົມຄວນ. ສາມີຂອງນາງພັກຢູ່ທີ່ນັ້ນສອງສາມວັນ ມອບເມຍໃຫ້ແກ່ພີ່ຊາຍກົກແລ້ວ ກ່າວວ່າ 'ຂ້ອຍມີວຽກຢູ່ບ້ານຂອງຂ້ອຍ' ແລ້ວຫຼີກໄປ. ລຳດັບນັ້ນ, ພີ່ຊາຍຂອງນາງຈຶ່ງຮ້ອງເມຍມາແລ້ວກ່າວວ່າ 'ນ້ອງຍິງ, ຈົ່ງເຮັດທຸກສິ່ງທຸກຢ່າງທີ່ຄວນເຮັດໃຫ້ແກ່ນາງນີ້ເຖີດ'. ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ, ເມຍນັ້ນເມື່ອເຮັດວຽກງານຮັບໃຊ້ນາງດ້ວຍນ້ຳ, ເຂົ້າ ແລະ ເຄື່ອງດື່ມເປັນຕົ້ນ ກໍເກີດຄວາມໂລບໃນເຄື່ອງປະດັບທີ່ມື, ຕີນ ແລະ ຄໍຂອງນາງ, ເມື່ອບໍ່ສາມາດລະງັບຄວາມໂລບນັ້ນໄດ້ ຈຶ່ງງົດອາຫານ ແລ້ວນອນປ່ວຍຢູ່ເທິງຕຽງ. ລຳດັບນັ້ນ, ພີ່ຊາຍນັ້ນກັບມາເຮືອນ ເຫັນນາງນອນຢູ່ຢ່າງນັ້ນ ຈຶ່ງນັ່ງເທິງຕຽງແລ້ວຖາມວ່າ 'ນ້ອງຍິງ, ເຈົ້າບໍ່ສະບາຍເປັນຫຍັງບໍ?'. ນາງມິດຢູ່, ເມື່ອຖືກຖາມຫຼາຍເທື່ອ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຂ້ອຍບອກບໍ່ໄດ້ດອກ'. ເມື່ອສາມີຖາມເຊົ້າຊີ້ອີກ, ນາງຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ຖ້າເຮົາຈະເວົ້າກົງໆວ່າ ຢາກໄດ້ເຄື່ອງປະດັບຂອງນາງ ກໍຄົງບໍ່ເໝາະສົມ, ແຕ່ຖ້າເຮົາເວົ້າວ່າ ຢາກກິນຊີ້ນມີລົດຫວານ ໕ ຢ່າງ ຂອງນາງ, ເຂົາກໍຈະຂ້ານາງ, ເມື່ອນັ້ນ ເຄື່ອງປະດັບທັງຫຼາຍກໍຈະຕົກເປັນຂອງເຮົາເອງ'. ຈາກນັ້ນ ນາງຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ພີ່, ຂ້ອຍຢາກກິນຊີ້ນມີລົດຫວານ ໕ ຢ່າງ ຂອງນ້ອງສາວຫຼ້າຂອງເຈົ້າ, ຖ້າຂ້ອຍບໍ່ໄດ້ ຂ້ອຍຄົງບໍ່ມີຊີວິດຢູ່ຕໍ່ໄປ'. ພີ່ຊາຍໄດ້ຍິນແນວນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວຫ້າມໂດຍປະການຕ່າງໆວ່າ 'ການຂ້າຄົນເປັນເລື່ອງຮ້າຍແຮງ' ແຕ່ກໍບໍ່ສາມາດຫ້າມໄດ້. ລຳດັບນັ້ນ, ພີ່ຊາຍນັ້ນມີຈິດຜູກພັນໃນນາງ, ຖືກຄວາມກຳໜັດຄອບງຳ ແລະ ຫຼົງມົວເມົາ ຈຶ່ງຮັບຄຳຂອງນາງວ່າ 'ດີລະ, ເຈົ້າຈັກໄດ້'. ດັ່ງມີຄຳກ່າວໄວ້ວ່າ:

7.

໗.

Hāyanti idhalokatthā, hāyanti pāralokikā;

Hāyanti mahatā atthā, ye itthīnaṃ vasaṅgatā.

ປະໂຫຍດໃນໂລກນີ້ຍ່ອມເສື່ອມເສຍ, ປະໂຫຍດໃນໂລກໜ້າຍ່ອມເສື່ອມເສຍ, ປະໂຫຍດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ທັງຫຼາຍຍ່ອມເສື່ອມເສຍ ໄປແກ່ບຸກຄົນຜູ້ຕົກຢູ່ໃນອຳນາດຂອງສະຕີ.

8.

໘.

Esā mātā pitā eso, bhaginī bhātaro ime;

Garutabbe na jānanti, ye itthīnaṃ vasaṅgatā.

ບຸກຄົນທັງຫຼາຍຜູ້ຕົກຢູ່ໃນອຳນາດຂອງສະຕີ ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຈັກບຸກຄົນທີ່ຄວນເຄົາລົບວ່າ 'ນີ້ແມ່ນມານດา, ນີ້ແມ່ນບິດາ, ນີ້ແມ່ນພີ່ນ້ອງຍິງ, ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນພີ່ນ້ອງຊາຍ'.

9.

໙.

Kāraṇākāraṇantetaṃ, kattabbaṃvā na vā idaṃ;

Kāmandhattā na jānanti, ye itthīnaṃ vasaṅgatā.

ບຸກຄົນທັງຫຼາຍຜູ້ຕົກຢູ່ໃນອຳນາດຂອງສະຕີ ເພາະເປັນຜູ້ບອດດ້ວຍຄວາມກຳໜັດ ຈຶ່ງບໍ່ຮູ້ຈັກເຫດ ແລະ ບໍ່ແມ່ນເຫດ, ບໍ່ຮູ້ຈັກສິ່ງທີ່ຄວນເຮັດ ຫຼື ບໍ່ຄວນເຮັດນີ້.

10.

໑໐.

Pāṇaṃ vā atipātenti, honti vā pāradārikā;

Bhāsanti alikaṃ vācaṃ, ye itthīnaṃ vasaṅgatā.

ບຸກຄົນທັງຫຼາຍຜູ້ຕົກຢູ່ໃນອຳນາດຂອງສະຕີ ຍ່ອມຂ້າສັດແດ່, ຍ່ອມເປັນຜູ້ປະພຶດຜິດໃນເມຍຂອງຜູ້ນ້ອຍແດ່, ຍ່ອມເວົ້າຄຳຕົວະແດ່.

11.

໑໑.

Sandhicchedādikaṃ theyyaṃ, majjapānaṃca pesunaṃ;

Karonti sāhasaṃ sabbaṃ, ye itthīnaṃ vasaṅgatā.

ບຸກຄົນທັງຫຼາຍຜູ້ຕົກຢູ່ໃນອຳນາດຂອງສະຕີ ຍ່ອມເຮັດການລັກຂະໂມຍມີການຕັດຊ່ອງຍ່ອງເບົາເປັນຕົ້ນ, ຍ່ອມດື່ມນ້ຳເມົາ, ຍ່ອມເວົ້າສອດສຽດ ແລະ ຍ່ອມເຮັດກຳອັນໂຫດຮ້າຍທຸກຢ່າງ.

12.

໑໒.

Aho acchariyaṃ loke, sarantānaṃ bhayā vahaṃ;

Bhariyāya vasaṃ gantvā, sodariṃhantumicchatīti.

ໂອ້! ໜ້າອັດສະຈັນໃນໂລກ, ເປັນຕາຢ້ານແກ່ຜູ້ລະນຶກເຖິງ, ເພາະຕົກຢູ່ໃນອຳນາດຂອງເມຍ ຈຶ່ງປາດຖະໜາຈະຂ້າພີ່ນ້ອງຮ່ວມອຸທອນຂອງຕົນ.

Atha so sāhasiko puriso bhagini eva māha, ehi amma amhākaṃ mātāpitunnaṃ iṇaṃ sādhessāma, appevanāma no disvā iṇāyikā iṇaṃ dassantīti, taṃ sutvā tāya sampaṭicchite [Pg.28] sukhayānake nisīdāpetvā iṇāyikānaṃ gāmaṃ gacchanto viya mahāaṭaviṃpatvā yānaṃ maggā okkamma ṭhapetvā viravantimeva naṃ hatthe gahetvā chindissāmīti cintetvā kese gahetvā bhūmiyaṃ pātesi, tasmiṃ khaṇe tassā kammajavātā caliṃsu. Sā bhātulajjāya sāmi kammajavātā me caliṃsu, yā vā haṃ vijāyāmi, tāva upadhārehīti vadantīpi apanetuṃ asakkontī puttaṃ vijāyi, atha so taṃ samīpe vaṭarukkhamūle māressāmīti cikure gahetvā ākaḍḍhi, tasmiṃ kāle sā sāmi tava bhāgineyyassa mukhaṃ oloketvā tassa sinehenāpi maṃ na mārehīti vadantī yāci, atha so kakkhaḷo tassā taṃ kāruṇikavacanaṃ asuṇanto viya māretuṃ ussahateva, tato sā kumārikā attano asaraṇā cintesi, mama saddenā gantvā yo koci mama bhātu anayaṃ kareyya, taṃ na ppatirūpanti bhātusinehena nissaddā attanā gatitasaraṇaṃ āvajjamānā nipajji, athassā bhā ta ri mettānubhāvenaca anussaritasaraṇānubhāvenaca tasmiṃ nigrodhe adhivatthā devatā evarūpo mātugāmo ettha māritā abhavissā, addhāhaṃ devasamāgamaṃ pavisituṃ na labhissāmīti cintetvā etissā sā mi ko viya taṃ ta jje tvā palāpetvā tvaṃ mā bhāyīti samassāsetvā yā na ke sa pu ttaṃ kumāriṃ nisīdāpetvā taṃ divasameva sāvatthimāgamma antonagare sā lā ya naṃ nipajjāpetvā antaradhāyi. Tathāhi.

ລຳດັບນັ້ນ, ຊາຍຜູ້ໂຫດຮ້າຍນັ້ນຈຶ່ງກ່າວກັບນ້ອງສາວວ່າ 'ມາເຖີດນ້ອງຫຼ້າ, ພວກ ເຮົາຈົ່ງໄປທວງໜີ້ຂອງພໍ່ແມ່ຂອງພວກເຮົາ, ບາງທີພວກລູກໜີ້ເຫັນພວກເຮົາແລ້ວຈະຍອມໃຊ້ໜີ້ໃຫ້'. ນ້ອງສາວໄດ້ຍິນແນວນັ້ນກໍຕົກລົງ, ເຂົາຈຶ່ງໃຫ້ນາງນັ່ງເທິງຍານພາຫະນະທີ່ສະດວກສະບາຍ, ເຮັດຄືກັບວ່າຈະໄປບ້ານຂອງພວກລູກໜີ້ ແຕ່ກັບເຂົ້າໄປສູ່ປ່າໃຫຍ່, ນຳຍານພາຫະນະອອກນອກທາງແລ້ວຈອດໄວ້, ຄິດວ່າ 'ເຮົາຈັກຕັດຄໍນາງ' ຈຶ່ງຈັບມືຂອງນາງທີ່ກຳລັງຮ້ອງໄຫ້ຢູ່, ແລ້ວຈັບຜົມດຶງນາງລົງມາທີ່ພື້ນດິນ. ໃນຂະນະນັ້ນ, ລົມກຳມັດຊະວາດຂອງນາງກໍປັ່ນປ່ວນ. ນາງມີຄວາມລະອາຍຕໍ່ພີ່ຊາຍ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ພີ່ເອີຍ, ລົມກຳມັດຊະວາດຂອງຂ້ອຍປັ່ນປ່ວນແລ້ວ, ຂໍໃຫ້ພີ່ລໍຖ້າຈົນກວ່າຂ້ອຍຈະເກີດລູກກ່ອນເຖີດ'. ເຖິງແມ່ນວ່ານາງຈະກ່າວຢ່າງນັ້ນ ແຕ່ກໍບໍ່ສາມາດຫ້າມເຂົາໄດ້, ນາງຈຶ່ງໄດ້ເກີດລູກຊາຍ. ລຳດັບນັ້ນ, ເຂົາຄິດວ່າ 'ເຮົາຈັກຂ້ານາງຢູ່ທີ່ໂຄນຕົ້ນໄຮໃກ້ໆນີ້' ຈຶ່ງຈັບຜົມຂອງນາງແລ້ວດຶງໄປ. ໃນເວລານັ້ນ, ນາງໄດ້ອ້ອນວອນວ່າ 'ພີ່ເອີຍ, ຂໍໃຫ້ພີ່ເບິ່ງໜ້າຫຼານຊາຍຂອງພີ່ແດ່ເຖີດ, ຂໍຢ່າໄດ້ຂ້າຂ້ອຍເລີຍ ເພາະເຫັນແກ່ຄວາມຮັກໃນຕົວຫຼານນັ້ນ'. ແຕ່ຊາຍຜູ້ໂຫດຮ້າຍນັ້ນ ເຮັດຄືກັບບໍ່ໄດ້ຍິນຄຳອ້ອນວອນອັນໜ້າສົງສານຂອງນາງ, ຍັງຄົງພະຍາຍາມຈະຂ້ານາງຢູ່. ຄັ້ງນັ້ນ, ຍິງສາວນັ້ນເຫັນວ່າຕົນເອງບໍ່ມີທີ່ເພິ່ງ ຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ຖ້າໃຜຜູ້ໜຶ່ງໄດ້ຍິນສຽງຂອງເຮົາແລ້ວມາເຮັດຮ້າຍແກ່ພີ່ຊາຍຂອງເຮົາ, ນັ້ນກໍຄົງບໍ່ສົມຄວນ'. ນາງມີຄວາມຮັກໃນພີ່ຊາຍ ຈຶ່ງມິດຢູ່, ແລ້ວນອນລະນຶກເຖິງພຣະໄຕຣສະຣະນະຄົມທີ່ຕົນໄດ້ເຖິງແລ້ວ. ລຳດັບນັ້ນ, ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງເມດຕາຈິດຂອງນາງທີ່ມີຕໍ່ພີ່ຊາຍ ແລະ ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງການລະນຶກເຖິງພຣະສະຣະນະຄົມ, ເທວະດາຜູ້ສະຖິດຢູ່ທີ່ຕົ້ນໄຮນັ້ນ ຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ຖ້າສະຕີຜູ້ມີຄຸນທຳປານນີ້ຖືກຂ້າຕາຍຢູ່ທີ່ນີ້, ເຮົາຄົງຈະບໍ່ໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມປະຊຸມເທວະດາຢ່າງແນ່ນອນ'. ເທວະດານັ້ນຈຶ່ງສະແດງຕົນເປັນຄືກັບສາມີຂອງນາງ, ຂູ່ຕະຄອກຊາຍນັ້ນໃຫ້ປົບໜີໄປ, ແລ້ວປອບໂຍນນາງວ່າ 'ເຈົ້າຢ່າຢ້ານເລີຍ', ໃຫ້ນາງພ້ອມດ້ວຍລູກນັ່ງເທິງຍານພາຫະນະ, ແລ້ວນຳມາຍັງເມືອງສາວັດຖີໃນວັນນັ້ນເອງ, ໃຫ້ນອນພັກຜ່ອນຢູ່ທີ່ສາລາໃນເມືອງ ແລ້ວກໍຫາຍຕົວໄປ. ດັ່ງມີຄຳກ່າວໄວ້ວ່າ:

13.

໑໓.

Sabbasampattidātāraṃ, sabbalokekanāyakaṃ;

Manasāpi yo vibhāveti, taṃ ve pālenti devatā.

ບຸກຄົນໃດ ແມ້ພຽງແຕ່ລະນຶກເຖິງພຣະຜູ້ມີພຣະພាកເຈົ້າ ຜູ້ປະທານຄວາມສຳເລັດທຸກປະການ, ຜູ້ເປັນນາຍົກເອກຂອງໂລກທັງປວງ ດ້ວຍໃຈ, ເທວະດາທັງຫຼາຍຍ່ອມຮັກສາບຸກຄົນນັ້ນແທ້.

14.

໑໔.

Muhuttampica yo mettaṃ, bhāveti yadi sādhukaṃ;

Taṃ ve pālenti devāpi, tosayanti upāyanāti.

ບຸກຄົນໃດ ຈະເລີນເມດຕາຈິດດ້ວຍດີ ແມ້ພຽງຊົ່ວຄູ່ໜຶ່ງ, ເທວະດາທັງຫຼາຍກໍຍ່ອມຮັກສາບຸກຄົນນັ້ນແທ້ ແລະ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຍິນດີດ້ວຍເຄື່ອງບັນນາການ.

Tato [Pg.29] tassā pana sāmiko nagarā nikkhamma gacchanto attano bhariyaṃ disvā tvaṃ kadā āgatā, kenānītāsīti pucchi. Sā devatāya ānītabhāvaṃ ajānantī kiṃ tvaṃ bhaṇasi, nanu tayā ānītāmhīti, sopi kiṃbhoti bhaṇasi, tava bhātugāme diṭṭhakālato ppatuti ajja cattāro māsā jātā, ettakaṃ kālaṃ tvaṃ na diṭṭhapubbā, kathaṃ tvaṃ mayā saddhiṃāgatāti pucchi. Sā taṃ sutvā tenahi māññassa imaṃ rahassaṃ kathehi sāmīti vatvā bhā ta rā attano kataṃ sabbaṃ vitthārena kathesi. Taṃ sutvā tassa sāmiko saṃviggo bhayappatto hutvā taṃ attano gehaṃ pāpesi, tato katipāhaṃ tāya vissamite te ubhopi satthāraṃ nimantetvā mahādānaṃ datvā vanditvā ekamante nisīdiṃsu, atha sā bhagavato saraṇasīlānubhāvena attano jīvitapaṭilābhaṃ pakāsetvā attano puttaṃ bhagavantaṃ vandāpetvā saraṇotināmamakaṃsu, satthā te saṃ ajjhāsayaṃ ñatvā tadanurūpaṃ dhammaṃ desesi, desanāvasāne ubhopi sotāpannā ahesuṃ, athassā putto saraṇakumāro vīsatime vasse buddhasāsane pabbajitvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ patto saraṇattheronāma paññāyīti.

ລຳດັບນັ້ນ, ສາມີຂອງນາງອອກຈາກເມືອງໄປ ເຫັນເມຍຂອງຕົນ ຈຶ່ງຖາມວ່າ 'ເຈົ້າມາແຕ່ຕອນໃດ? ໃຜເປັນຄົນພາມາ?'. ນາງບໍ່ຮູ້ວ່າເທວະດາເປັນຄົນພາມາ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ພີ່ເວົ້າຫຍັງແນວນັ້ນ? ກໍແມ່ນພີ່ບໍ່ແມ່ນບໍທີ່ພາຂ້ອຍມາ?'. ສາມີກໍຖາມວ່າ 'ນ້ອງຍິງ, ເຈົ້າເວົ້າຫຍັງ? ຕັ້ງແຕ່ວັນທີ່ຂ້ອຍເຫັນເຈົ້າຢູ່ບ້ານພີ່ຊາຍຂອງເຈົ້າ ຈົນຮອດມື້ນີ້ກໍໄດ້ ໔ ເດືອນແລ້ວ, ຕະຫຼອດເວລາຜ່ານມາ ຂ້ອຍບໍ່ເຄີຍເຫັນເຈົ້າເລີຍ, ເຈົ້າຈະມາພ້ອມກັບຂ້ອຍໄດ້ແນວໃດ?'. ນາງໄດ້ຍິນແນວນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ພີ່ເອີຍ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ຂໍຢ່າໄດ້ບອກຄວາມລັບນີ້ແກ່ຄົນອື່ນເລີຍ' ແລ້ວເລົ່າເລື່ອງທຸກຢ່າງທີ່ພີ່ຊາຍໄດ້ເຮັດແກ່ນາງໂດຍລະອຽດ. ສາມີໄດ້ຍິນແນວນັ້ນ ກໍເກີດຄວາມສັງເວດ ແລະ ຢ້ານກົວ ຈຶ່ງພານາງໄປເຮືອນຂອງຕົນ. ຈາກນັ້ນ ສອງສາມວັນ ເມື່ອນາງໄດ້ພັກຜ່ອນແລ້ວ, ທັງສອງຄົນຈຶ່ງໄດ້ນິມົນພຣະສາດສະດາ ຖວາຍມະຫາທານ, ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວນັ່ງຢູ່ສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ຄັ້ງນັ້ນ, ນາງໄດ້ປະກາດການໄດ້ຊີວິດຄືນມາຂອງຕົນ ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງພຣະສະຣະນະຄົມ ແລະ ສີລ ຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ແລ້ວໃຫ້ລູກຊາຍຂອງຕົນຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລະ ຕັ້ງຊື່ໃຫ້ລູກຊາຍວ່າ 'ສະຣະນະ'. ພຣະສາດສະດາຊົງຊາບອັດທະຍາໄສຂອງພວກເຂົາແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງສະແດງທຳອັນສົມຄວນແກ່ອັດທະຍາໄສນັ້ນ, ໃນເວລາຈົບພຣະທຳມະເທດສະນາ ທັງສອງຄົນກໍໄດ້ບັນລຸເປັນພຣະໂສດາບັນ. ຕໍ່ມາ, ກຸມານສະຣະນະ ຜູ້ເປັນລູກຊາຍຂອງนາງ ເມື່ອມີອາຍຸໄດ້ ໒໐ ປີ ກໍໄດ້ບວດໃນພຣະພຸດທະສາດສະນາ, ຈະເລີນວິປັດສະນາ ແລ້ວໄດ້ບັນລຸເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ປາກົດຊື່ວ່າ 'ພຣະສະຣະນະເຖຣະ' ແລ.

15.

໑໕.

Khaṇamapi manasevaṃ devadevaṃ sarantā,Paramatarapatiṭṭhaṃ pāpuṇantīti mantvā;

Bhavagati guṇarāsiṃ jānamānā janā bho;

Bhajatha saraṇasīlaṃ sabbathā sabbakālanti.

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ! ພວກທ່ານຈົ່ງຮູ້ຈັກກອງແຫ່ງຄຸນຄວາມດີໃນພົບພູມ, ຈົ່ງຮູ້ວ່າ 'ບຸກຄົນທັງຫຼາຍຜູ້ລະນຶກເຖິງພຣະຜູ້ເປັນເທບຍິ່ງກວ່າເທບທັງຫຼາຍ ແມ້ພຽງຊົ່ວຄູ່ໜຶ່ງດ້ວຍໃຈ ຍ່ອມເຖິງທີ່ເພິ່ງອັນປະເສີດສຸດ' ແລ້ວຈົ່ງສະມາທານພຣະສະຣະນະຄົມ ແລະ ສີລ ໂດຍປະການທັງປວງ ໃນກាលທຸກເມື່ອເຖີດ.

Saraṇattherassa vatthuṃ chaṭṭhamaṃ.

ເລື່ອງພຣະສະຣະນະເຖຣະ ເປັນເລື່ອງທີ ໖ ຈົບແລ້ວ.

7. Vessāmittāya vatthumhi ayamānupubbīkathā

໗. ນີ້ແມ່ນລຳດັບເລື່ອງລາວໃນເລື່ອງຂອງນາງເວສສາມິດຕາ:

Jambudīpe [Pg.30] kira kosambinagare kosambirañño vessāmittānāma aggamahesī ahosi. Tadā bhagavā kosambiyaṃ paṭivasati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ cārikaṃ caramāno. Tasmiṃ samaye sā raññā saddhiṃ vihāraṃ gantvā anopamāya buddhalīḷāya madhurena sarena desentassa bhagavato dhammaṃ sutvā pasannā saraṇesu patiṭṭhāya buddhamāmikā hutvā viharati. Athā parabhāge tassa rañño rajjatthāya paccantarājā yuddhasajjo rajjaṃ vā detu, yuddhaṃvāti paṇṇaṃ pahiṇi. Taṃ sutvā rājā mahatiyā senāya parivuto yuddhabhūmiṃ gacchanto mahesiyā saddhiṃ gantvā khandhāvāraṃ nivāsetvā tassā evamāha. Bhadde saṅgāmasīse jayaparājayo nāma na sakkā viññātuṃ. Sace me parājayo abhavissa, puretarameva rattapatākaṃ ussāpessāmi, tena abhiññāṇena tvaṃ kosambimeva gacchāhīti anusāsitvā saṅgāma maṇḍalaṃ gantvā mahāraṇaṃ karonto attano parājayabhāvaṃ ñatvā mātugāmaṃ saritvā rattaddhajaṃ ussāpetvā yujjhanto raṇe pati. Atha sā rattapatākaṃ disvā parājito nūna me sāmikoti bhayena palāyitumārabhi. Atha taṃ corarañño manussā disvā nūnāyaṃ rañño aggamahesīti ñatvā attano rājānaṃ dassesuṃ, rājā taṃ disvā paṭibaddhacitto mametaṃ abhisekaṃ karothāti amacce āṇāpesi. Amaccā taṃ abhisekatthāya yāciṃsu, sā na me bhaṇe abhisekenatthoti na icchi. Amaccā tamatthaṃ rañño ārocesuṃ. Rājā naṃ pakkosāpetvā kasmā na icchasīti pucchi. Sā evamāha.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນຊົມພູທະວີບ, ທີ່ເມືອງໂກສຳພີ, ພຣະມະເຫສີຂອງພຣະຣາຊາແຫ່ງເມືອງໂກສຳພີ ມີພຣະນາມວ່າ ເວສສາມິດຕາ. ໃນເວລານັ້ນ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງອາໄສຢູ່ທີ່ເມືອງໂກສຳພີ, ຊົງຈາຣິກໄປພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່. ໃນສະໄໝນັ້ນ, ພຣະນາງພ້ອມດ້ວຍພຣະຣາຊາໄດ້ສະເດັດໄປຍັງວິຫານ, ໄດ້ຟັງພຣະທຳມະເທດສະນາຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຜູ້ຊົງສະແດງທຳດ້ວຍພຣະພຸດທະລີລາອັນຫາທີ່ປຽບບໍ່ໄດ້ ແລະ ດ້ວຍພຣະສຸຣະສຽງອັນໄພເລາະ, ກໍມີຈິດເຫຼື້ອມໃສ ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນພຣະສະຣະນະຄົມ ແລະ ເປັນພຸດທະມາມິກະຕະຫຼອດມາ. ຕໍ່ມາ, ພຣະຣາຊາແຫ່ງເມືອງປາຍດ່ານ ປາດຖະໜາຈະໄດ້ຣາຊະສົມບັດ ຈຶ່ງກຽມກອງທັບ ແລະ ສົ່ງສານມາວ່າ 'ຈົ່ງມອບຣາຊະສົມບັດໃຫ້ ຫຼື ຈະເຮັດສົງຄາມ'. ພຣະຣາຊາໄດ້ຍິນແນວນັ້ນ ຈຶ່ງແວດລ້ອມດ້ວຍເສນາເສືອກອງທັບໃຫຍ່ ສະເດັດໄປຍັງສະໜາມຮົບ, ໂດຍສະເດັດໄປພ້ອມດ້ວຍພຣະມະເຫສີ, ຊົງຕັ້ງຄ້າຍພັກແລ້ວກ່າວກັບພຣະມະເຫສີວ່າ 'ນ້ອງຍິງ, ໃນສະໜາມຮົບນັ້ນ ໄຊຊະນະ ຫຼື ຄວາມພ່າຍແພ້ ຍ່ອມບໍ່ອາດຮູ້ໄດ້ລ່ວງໜ້າ. ຖ້າຂ້ອຍພ່າຍແພ້, ຂ້ອຍຈະໃຫ້ຍົກທຸງແດງຂຶ້ນກ່ອນ, ດ້ວຍສັນຍານນັ້ນ ເຈົ້າຈົ່ງກັບຄືນໄປເມືອງໂກສຳພີເຖີດ'. ຄັ້ນຊົງແນະນຳແລ້ວ ກໍສະເດັດໄປຍັງສະໜາມຮົບ, ເມື່ອເຮັດສົງຄາມໃຫຍ່ ແລະ ຊົງຊາບວ່າຕົນເອງກຳລັງຈະພ່າຍແພ້, ຊົງລະນຶກເຖິງພຣະມະເຫສີ ຈຶ່ງໃຫ້ຍົກທຸງແດງຂຶ້ນ, ແລ້ວຊົງຕໍ່ສູ້ຈົນສິ້ນພຣະຊົນໃນສະໜາມຮົບ. ຄັ້ງນັ້ນ, ພຣະນາງເຫັນທຸງແດງແລ້ວ ຄິດວ່າ 'ສາມີຂອງເຮົາຄົງຈະພ່າຍແພ້ແລ້ວ' ຈຶ່ງເລີ່ມປົບໜີໄປດ້ວຍຄວາມຢ້ານກົວ. ລຳດັບນັ້ນ, ພວກທະຫານຂອງພຣະຣາຊາຝ່າຍສັດຕູເຫັນພຣະນາງ, ຮູ້ວ່າ 'ນາງນີ້ຄົງຈະເປັນພຣະມະເຫສີຂອງພຣະຣາຊາ' ຈຶ່ງນຳໄປຖວາຍແກ່ພຣະຣາຊາຂອງຕົນ. ພຣະຣາຊາເຫັນພຣະນາງແລ້ວ ກໍມີຈິດຜູກພັນ ຫຼົງຮັກ ຈຶ່ງມີພຣະຣາຊາໂອງການສັ່ງພວກອຳມາດວ່າ 'ພວກເຈົ້າຈົ່ງອະພິເສກນາງນີ້ໃຫ້ແກ່ເຮົາເຖີດ'. ພວກອຳມາດຈຶ່ງໄດ້ທູນຂໍເພື່ອເຮັດພິທີອະພິເສກ, ແຕ່ພຣະນາງບໍ່ປາດຖະໜາ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ພວກທ່ານເອີຍ, ຂ້ອຍບໍ່ຕ້ອງການການອະພິເສກດອກ'. ພວກອຳມາດຈຶ່ງນຳຄວາມນັ້ນໄປກາບທູນພຣະຣາຊາ. ພຣະຣາຊາຈຶ່ງໃຫ້ຮ້ອງພຣະນາງມາແລ້ວຖາມວ່າ 'ເປັນຫຍັງເຈົ້າຈຶ່ງບໍ່ຕ້ອງການ?'. ພຣະນາງຈຶ່ງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ:

1.

໑.

Suṇohi sādhukaṃ deva, bhāsamānāya me vaco;

Bhattā mayhaṃ mato ajja, sabbasampattidāyako.

ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ເປັນສົມມຸດຕິເທບ, ຂໍຈົ່ງຊົງຟັງຖ້ອຍຄຳຂອງຂ້ານ້ອຍທີ່ກຳລັງກ່າວນີ້ໃຫ້ດີເຖີດ, ໃນມື້ນີ້ ສາມີຂອງຂ້ານ້ອຍ ຜູ້ປະທານຄວາມສຳເລັດທຸກປະການ ໄດ້ສິ້ນພຣະຊົນແລ້ວ.

2.

໒.

Katvāna [Pg.31] sobhisekaṃ maṃ, attano hadayaṃ viya;

Pāleti taṃ sarantassā, sokaggi dahate manaṃ.

ພຣະອົງຊົງອະພິເສກຂ້ານ້ອຍແລ້ວ ຊົງປົກປ້ອງຮັກສາຂ້ານ້ອຍຄືກັບດວງໃຈຂອງພຣະອົງ, ເມື່ອ...ຂ້ານ້ອຍລະນຶກເຖິງພຣະອົງນັ້ນ ໄຟຄືຄວາມໂສກເສົ້າຍ່ອມເຜົາໄໝ້ຈິດໃຈ.

3.

໓.

Mahārāja sacaññassa, assa maggamahesikā;

Tamhā dukkhā na muccāmi, tenāhaṃ taṃ na patthaye.

ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊາ, ຖ້າຂ້ານ້ອຍຈະໄດ້ເປັນພຣະມະເຫສີຂອງພຣະອົງອື່น, ຂ້ານ້ອຍກໍຄົງບໍ່ພົ້ນຈາກຄວາມທຸກນັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍຈຶ່ງບໍ່ປາດຖະໜາການອະພິເສກນັ້ນ.

4.

໔.

Sokagginā padittāhaṃ, soke sokaṃ kathaṃ khipe;

Jalantaggimhī ko nāma, palālaṃ pakkhipe budho.

ຂ້ານ້ອຍຖືກໄຟຄືຄວາມໂສກເສົ້າເຜົາໄໝ້ຢູ່ແລ້ວ, ຈະເພີ່ມຄວາມໂສກເສົ້າໃສ່ໃນຄວາມໂສກເສົ້າອີກແນວໃດ? ຄົນສະຫຼາດຜູ້ໃດຈະເອົາເຟືອງໄປຖິ້ມໃສ່ໃນກອງໄຟທີ່ກຳລັງລຸກໄໝ້ຢູ່.

5.

໕.

Piyavippayogadukkhaṃ, taṃ cintayantī punappunaṃ;

Tamhā dukkhā na muccāmi, tasmāhaṃ taṃ na patthayeti.

ເມື່ອ...ຂ້ານ້ອຍຄິດເຖິງຄວາມທຸກເພາະການພັດພາກຈາກສິ່ງເປັນທີ່ຮັກນັ້ນຢູ່ເນືອງໆ, ຂ້ານ້ອຍກໍບໍ່ພົ້ນຈາກຄວາມທຸກນັ້ນ, ເພາະສະນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍຈຶ່ງບໍ່ປາດຖະໜາການອະພິເສກນັ້ນ.

Taṃ sutvā rājā kodhenābhibhūto sace nābhisiñcissasi, aggimhi taṃ pakkhipissāmīti vatvā mahantaṃ dārucitakaṃ kārāpetvā aggiṃ datvā ekapajjote jāte etta pavisāti āha. Atha sā yācantī rājānaṃ āha.

ພຣະຣາຊາໄດ້ຍິນແນວນັ້ນ ກໍຖືກຄວາມໂກດຄອບງຳ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຖ້າເຈົ້າບໍ່ຍອມອະພິເສກ, ເຮົາຈະໂຍນເຈົ້າເຂົ້າໃນກອງໄຟ' ແລ້ວໃຫ້ຄົນກຽມກອງຟືນໃຫຍ່, ຈຸດໄຟໃສ່, ເມື່ອໄຟລຸກຂຶ້ນເປັນແປວແລ້ວ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຈົ່ງເຂົ້າໄປໃນນີ້ເຖີດ'. ຄັ້ງນັ້ນ, ພຣະນາງຈຶ່ງອ້ອນວອນພຣະຣາຊາແລ້ວກ່າວວ່າ:

6.

໖.

Pāpo nippāpinaṃ rāja, pātanaṃ khalu pāvake;

Hoti pāpaphalaṃ tassa, paccatteca paratthaca.

ຂ້າແຕ່ພຣະຣາຊາ, ຄົນບາບທີ່ໂຍນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມຜິດເຂົ້າໃນກອງໄຟ, ຜົນບາບນັ້ນຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ນັ້ນເອງ ທັງໃນໂລກນີ້ ແລະ ໃນໂລກໜ້າ.

7.

໗.

Purātanehi bhūpāla, samaṇabrahmaṇesuca;

Mātāpitusu bālesu, rogenā turaitthisu;

Nappasattho vadho deva, tasmāhaṃ na vadhārahāti.

ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ປົກຄອງແຜ່ນດິນ, ບູຮານບັນດິດທັງຫຼາຍຍ່ອມບໍ່ສັນລະເສີນການຂ້າໃນສະມະນະພຣາມ, ໃນບິດາມານດາ, ໃນເດັກນ້ອຍ, ໃນຄົນປ່ວຍ ແລະ ໃນສະຕີ, ເພາະສະນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍຈຶ່ງບໍ່ຄວນແກ່ການຖືກຂ້າ.

Taṃ sutvāpi rājā asaddahanto manusse āṇāpesi. Etāya hatthapāde gahetvā aggimhi pakkhipathāti te tathā kariṃsu, atha sā aggimhi pakkhipamānā natthettha me koci paṭisaraṇoti saraṇameva saraṇaṃ karomīti cintetvā ‘‘buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi, dhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi, saṅghaṃ saraṇaṃ gacchāmīti’’ vadantī manasāca anussarantī aggimhi pati, tathāvidhopi aggi tassā sarīre lomakūpamattampi uṇhākāraṃ kātuṃ nāsakkhi. Padumagabbhaṃ paviṭṭhā viya sītibhūtasarīrā ahosi. Rājā taṃ acchariyaṃ [Pg.32] disvā saṃviggo lomahaṭṭhajāto vegena taṃ upasaṅkamitvā ubhohi hatthehi paggayha ure nipajjāpetvā rājāsane nisīdāpetvā añjaliṃ gaggayha ṭhito kasmā te taṃ aggi sarīraṃ mā paridahīti pucchi. Sā taṃ kāraṇaṃ kathentī eva māha.

ເຖິງແມ່ນວ່າຈະໄດ້ຍິນແນວນັ້ນ, ພຣະຣາຊາກໍບໍ່ເຊື່ອ ຈຶ່ງສັ່ງພວກທະຫານວ່າ 'ພວກເຈົ້າຈົ່ງຈັບມື ແລະ ຕີນຂອງນາງນີ້ແລ້ວໂຍນເຂົ້າໃນກອງໄຟ'. ພວກທະຫານກໍເຮັດຕາມນັ້ນ. ຄັ້ງນັ້ນ, ເມື່ອພຣະນາງຖືກໂຍນເຂົ້າໃນກອງໄຟ, ຄິດວ່າ 'ໃນທີ່ນີ້ ເຮົາບໍ່ມີທີ່ເພິ່ງອື່ນເລີຍ, ເຮົາຈະຍຶດເອົາພຣະໄຕຣສະຣະນະຄົມເປັນທີ່ເພິ່ງເທົ່ານັ້ນ' ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ພຸດທັງ ສະຣະນັງ ຄັດສາມິ, ທັມມັງ ສະຣະນັງ ຄັດສາມິ, ສັງຄັງ ສະຣະນັງ ຄັດສາມິ' ແລະ ລະນຶກເຖິງດ້ວຍໃຈ ແລ້ວກໍຕົກລົງໃນກອງໄຟ. ເຖິງແມ່ນວ່າໄຟຈະຮ້ອນປານນັ້ນ ກໍບໍ່ສາມາດເຮັດໃຫ້ຮ່າງກາຍຂອງພຣະນາງຮ້ອນຂຶ້ນ ແມ້ແຕ່ພຽງຮູຂຸມຂົນ, ຮ່າງກາຍຂອງພຣະນາງກັບເຢັນສະບາຍ ຄືກັບເຂົ້າໄປຢູ່ໃນໃຈກາງດອກບົວ. ພຣະຣາຊາເຫັນຄວາມອັດສະຈັນນັ້ນ ກໍເກີດຄວາມສັງເວດ ແລະ ຂົນລຸກຊັນ, ຈຶ່ງຟ້າວສະເດັດເຂົ້າໄປຫາ, ປະຄອງພຣະນາງດ້ວຍພຣະຫັດທັງສອງ, ໃຫ້ນັ່ງເທິງຣາຊະບັນລັງ, ປະນົມມືຢືນຢູ່ແລ້ວຖາມວ່າ 'ເປັນຫຍັງໄຟນັ້ນຈຶ່ງບໍ່ເຜົາໄໝ້ຮ່າງກາຍຂອງເຈົ້າ?'. ພຣະນາງເມື່ອຈະບອກເຫດຜົນນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ:

8.

໘.

Mātā pitāca ñātīca, parivārāca sohadā;

Manto sadhādayocāpi, mahesakkhāca devatā.

ມານດາ, ບິດາ, ຍາດຕິພີ່ນ້ອງ, ບໍລິວານ, ມິດສະຫາຍ, ມົນຄາຖາ, ຢາສະໝຸນໄພ ແລະ ເທວະດາຜູ້ມີສັກດາອານຸພາບໃຫຍ່ທັງຫຼາຍ.

9.

໙.

Eteca ññeca bhūpāla, sattānaṃ bhaya māgate;

Rakkhituṃ neva sakkonti, hitvāna saraṇattayaṃ.

ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ປົກຄອງແຜ່ນດິນ, ບຸກຄົນເຫຼົ່ານີ້ ແລະ ບຸກຄົນອື່ນໆ ຍ່ອມບໍ່ສາມາດປົກປ້ອງຮັກສາສັດທັງຫຼາຍ ເມື່ອໄພມາຮອດໄດ້ເລີຍ ຫາກເວັ້ນເສຍຈາກພຣະໄຕຣສະຣະນະຄົມ.

10.

໑໐.

Agāhaṃ buddhaṃ saraṇaṃ, buddho me saraṇaṃ iti;

Tena tejena maṃ rāja, jalanto aggi no dahi.

ຂ້ານ້ອຍໄດ້ເຖິງພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນທີ່ເພິ່ງວ່າ 'ພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນທີ່ເພິ່ງຂອງຂ້ານ້ອຍ', ຂ້າແຕ່ພຣະຣາຊາ, ດ້ວຍເດດແຫ່ງພຣະສະຣະນະຄົມນັ້ນ ໄຟທີ່ກຳລັງລຸກໄໝ້ຈຶ່ງບໍ່ເຜົາໄໝ້ຂ້ານ້ອຍ.

11.

໑໑.

Agāhaṃ dhammaṃ saraṇaṃ, dhammo me saraṇaṃ iti;

Tena tejena maṃ rāja, jalanto aggi no dahi.

ຂ້ານ້ອຍໄດ້ເຖິງພຣະທຳເປັນທີ່ເພິ່ງວ່າ 'ພຣະທຳເປັນທີ່ເພິ່ງຂອງຂ້ານ້ອຍ', ຂ້າແຕ່ພຣະຣາຊາ, ດ້ວຍເດດແຫ່ງພຣະສະຣະນະຄົມນັ້ນ ໄຟທີ່ກຳລັງລຸກໄໝ້ຈຶ່ງບໍ່ເຜົາໄໝ້ຂ້ານ້ອຍ.

12.

໑໒.

Agāhaṃ saṅghaṃ saraṇaṃ, saṅgho me saraṇaṃ iti;

Tena tejena maṃ rāja, jalanto aggi no dahi.

ຂ້ານ້ອຍໄດ້ເຖິງພຣະສົງເປັນທີ່ເພິ່ງວ່າ 'ພຣະສົງເປັນທີ່ເພິ່ງຂອງຂ້ານ້ອຍ', ຂ້າແຕ່ພຣະຣາຊາ, ດ້ວຍເດດແຫ່ງພຣະສະຣະນະຄົມນັ້ນ ໄຟທີ່ກຳລັງລຸກໄໝ້ຈຶ່ງບໍ່ເຜົາໄໝ້ຂ້ານ້ອຍ.

13.

໑໓.

Evaṃ mahānubhāvantaṃ, paccakkhaṃ ehipassikaṃ;

Nāno paddava viddhaṃsiṃ, nānāsampattidāyakaṃ.

ພຣະໄຕຣສະຣະນະຄົມ ມີອານຸພາບໃຫຍ່ຫຼວງປານນີ້, ເປັນສິ່ງທີ່ເຫັນໄດ້ເອງ, ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮ້ອງໃຫ້ມາເບິ່ງ, ເປັນເຄື່ອງກຳຈັດອຸປະທະວະອັນຕະລາຍຕ່າງໆ ແລະ ເປັນເຄື່ອງປະທານຄວາມສຳເລັດຕ່າງໆ.

14.

໑໔.

Saraṇattayañhi yo satto, na samādāya gaṇhati;

Idhavā paratthavā loke, so sukhaṃ nānubhossati.

ສັດໃດບໍ່ສະມາທານຍຶດໝັ້ນໃນພຣະໄຕຣສະຣະນະຄົມ, ສັດນັ້ນຍ່ອມບໍ່ໄດ້ຮັບຄວາມສຸກ ທັງໃນໂລກນີ້ ແລະ ໃນໂລກໜ້າ.

15.

໑໕.

Saraṇattayañhi yo satto, susamādāya gaṇhati;

Idhavāparatthavā loke, so sukhā na vihāyati.

ສ່ວນສັດໃດສະມາທານຍຶດໝັ້ນດ້ວຍດີໃນພຣະໄຕຣສະຣະນະຄົມ, ສັດນັ້ນຍ່ອມບໍ່ເສື່ອມຈາກຄວາມສຸກ ທັງໃນໂລກນີ້ ແລະ ໃນໂລກໜ້າ.

16.

໑໖.

Tasmā tuvampi bhūpāla, gaṇhāhi saraṇattayaṃ;

Taṃ te bhavati sabbattha, tāṇaṃ leṇaṃ parāyaṇanti.

ເພາະສະນັ້ນ, ຂ້າແດ່ມະຫາຣາຊ, ຂໍພະອົງຈົ່ງຍຶດໝັ້ນໃນພະໄຕສະຣະນະຄົມເຖີ້ນ. ພະໄຕສະຣະນະຄົມນັ້ນ ຈະເປັນທີ່ເພິ່ງ, ທີ່ຫຼົບໄພ ແລະ ທີ່ລະນຶກຂອງພະອົງໃນທຸກຫົນທຸກແຫ່ງ.

Taṃ sutvā rājā ativiya pasannamānaso taṃ khamāpetvā mahantaṃ sakkārasammānaṃ katvā ajjappaṭṭhāya tvaṃ mama mātāti taṃ mātuṭṭhāne ṭhapetvā saraṇa magamāsi. Tasmiṃ sannipatitvā ṭhitamahājanā taṃ pāṭihāriyaṃ disvā saraṇesuca sīlesuca patiṭṭhāya dānādīni puññakammāni katvā yathākammaṃ gatāti.

ເມື່ອພະຣາຊາໄດ້ສົດັບຄຳນັ້ນແລ້ວ ກໍມີພະໄທເຫຼື້ອມໃສຢ່າງຍິ່ງ ຈຶ່ງໄດ້ຂໍຂະມາໂທດນາງ ແລະໄດ້ກະທຳການສັກກາລະບູຊາຢ່າງມະໂຫລານ ໂດຍຕັ້ງນາງໄວ້ໃນຖານະເປັນມານດາວ່າ 'ຕັ້ງແຕ່ວັນນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ ທ່ານຄືມານດາຂອງຂ້າພະເຈົ້າ' ແລ້ວໄດ້ເຖິງພະໄຕສະຣະນະຄົມເປັນທີ່ເພິ່ງ. ສ່ວນມະຫາຊົນທີ່ມາປະຊຸມກັນຢູ່ທີ່ນັ້ນ ເມື່ອໄດ້ເຫັນປາຕິຫານນັ້ນແລ້ວ ກໍຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນສະຣະນະຄົມ ແລະສີນທັງຫຼາຍ ໄດ້ບຳເພັນບຸນກຸສົນມີການໃຫ້ທານເປັນຕົ້ນ ແລ້ວໄດ້ໄປຕາມຍະຖາກຳ.

17.

໑໗.

Iti [Pg.33] saraṇavaraṃ sā kevalaṃ uggahetvā,Jalitadahanamajjhe sītibhāvaṃ alattha;

Paramasaraṇasīlaṃ pālayantā kathaṃ vo,Na labhatha bhavabhogaṃ nibbutiñcāpi anteti.

ນາງພຽງແຕ່ຍຶດໝັ້ນໃນສະຣະນະຄົມອັນປະເສີດນີ້ເທົ່ານັ້ນ ກໍຍັງໄດ້ຮັບຄວາມເຢັນສະບາຍໃນທ່າມກາງກອງໄຟອັນຮຸ່ງເຮືອງ; ສ່ວນພວກທ່ານທັງຫຼາຍ ຜູ້ຮັກສາສະຣະນະຄົມ ແລະສີນອັນສູງສົ່ງ ຈະບໍ່ໄດ້ຮັບໂພຄະສົມບັດໃນພົບ ແລະຄວາມດັບທຸກໃນບັ້ນປາຍໄດ້ແນວໃດ?

Vessāmittāpa vatthuṃ sattamaṃ.

ເລື່ອງນາງເວດສະມິດຕາ ເປັນເລື່ອງທີ 7.

8. Mahāmandhātuvatthumhi ayamānupubbīkathā

໘. ນີ້ຄືລຳດັບເລື່ອງລາວໃນມະຫາມັນທາຕຸຣາຊວັດຖຸ:

Ito kira ekanavutikappamatthake vipassīnāma sammāsambuddho loke uppajjitvā pavattavaradhammacakko sadevakehi lokehi pūjiyamāno bandhumatīnagare paṭivasati. Tadā so mandhātā tasmiṃ nagare tunnakāro hutvā nibbatti. Tunnakārakammena jīvikaṃ kappento viharati. Tadā sakalanagaravāsino buddhapamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ nimantetvā mahādāna madaṃsu. Atha so evaṃ cintesi, sabbepime nagaravāsino dānaṃ dadanti. Ahamekova seso duggatattā, yajjāhamajja bījaṃ na ropemi, imamhā dukkhā na parimuccissāmīti. So vegena tunnakārakammaṃ pariyesitvā kiñcimūlaṃ labhitvā tena ekassāpi dānaṃ dātuṃ okāsa maladdhā āpaṇaṃ gantvā rājamāsake gahetvā caṅkoṭakaṃ pūretvā ādāya buddhapamukhassa bhikkhusaṅghassa bhattaggaṃ gantvā ṭhito evaṃ cintesi, natthi dāni okāsaṃ ekassāpi bhikkhuno patte okirituṃ, addhāhaṃ ime ākāse vikirissāmīti appevanāma patamānānaṃ ekassāpi bhikkhuno patte ekampi pateyya, taṃ me bhavissati dīgharattaṃ hibhāya sukhāyāti pasannamānaso uddhaṃ khipi, ta to patamānā te parivārikadevatānañca bhagavato ānubhāvenaca bahi apatitvā bhagavantamādiṃ katvā sabbesaṃ bhikkhūnaṃ [Pg.34] patteyeva patiṃsu. Atha so taṃ acchariyaṃ disvā pasannamānaso sirasi añjaliṃ paggayha ṭhito evaṃ patthanamakāsi.

ໄດ້ຍິນວ່າ ຍ້ອນກັບໄປໃນກ້າບທີ 91 ແຕ່ກ້າບນີ້ ພະວິປັດສີສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າ ໄດ້ສະເດັດອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກ ໄດ້ຊົງສະແດງພະທຳມະຈັກອັນປະເສີດ ແລະຊົງໄດ້ຮັບການບູຊາສັກກາລະຈາກຊາວໂລກພ້ອມທັງເທວະດາທັງຫຼາຍ ປະທັບຢູ່ທີ່ນະຄອນພັນທຸມະດີ. ໃນຄັ້ງນັ້ນ ພະເຈົ້າມັນທາຕຸຣາຊນີ້ ໄດ້ສະເດັດມາເກີດເປັນຊ່າງຫຍິບເຄື່ອງຢູ່ໃນນະຄອນນັ້ນ ດຳລົງຊີວິດຢູ່ດ້ວຍການເຮັດວຽກເປັນຊ່າງຫຍິບເຄື່ອງ. ຄັ້ງນັ້ນ ຊາວເມືອງທັງໝົດໄດ້ນິມົນພະພິກຂຸສົງມີພະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານ ແລ້ວໄດ້ຖວາຍມະຫາທານ. ລາວຈຶ່ງຄິດແນວນີ້ວ່າ 'ຊາວເມືອງທັງປວງເຫຼົ່ານີ້ຕ່າງກໍໄດ້ຖວາຍທານ ມີແຕ່ເຮົາຜູ້ດຽວເທົ່ານັ້ນທີ່ຍັງເຫຼືອຢູ່ເພາະຄວາມຍາກຈົນ ຖ້າເຮົາບໍ່ປູກພືດໄວ້ໃນວັນນີ້ ເຮົາກໍຈະບໍ່ພົ້ນຈາກຄວາມທຸກນີ້ໄດ້ເລີຍ'. ລາວຈຶ່ງຮີບຮ້ອນໄປຊອກຫາວຽກຫຍິບເຄື່ອງ ຈົນໄດ້ເງິນມານ້ອຍໜຶ່ງ ແຕ່ກໍບໍ່ມີໂອກາດທີ່ຈະຖວາຍທານແກ່ພະພິກຂຸແມ່ນແຕ່ຮູບດຽວ ຈຶ່ງໄດ້ໄປທີ່ຕະຫຼາດ ຊື້ຖົ່ວຣາຊມາດຈົນເຕັມກະຊ້າ ແລ້ວຖືໄປທີ່ໂຮງສັນຂອງພະພິກຂຸສົງມີພະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານ ຢືນຢູ່ແລ້ວຄິດວ່າ 'ບັດນີ້ ບໍ່ມີໂອກາດທີ່ຈະໃສ່ບາດແກ່ພະພິກຂຸແມ່ນແຕ່ຮູບດຽວເລີຍ ເຮົາຈະຫວ່ານຖົ່ວເຫຼົ່ານີ້ຂຶ້ນໄປເທິງອາກາດ ຫາກຖົ່ວເຫຼົ່ານັ້ນຕົກລົງມາ ບາງທີອາດຈະຕົກລົງໃນບາດຂອງພະພິກຂຸແມ່ນແຕ່ຮູບດຽວ ກໍຈະເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດ ແລະຄວາມສຸກແກ່ເຮົາຕະຫຼອດກາລານານ'. ລາວມີຈິດເຫຼື້ອມໃສ ຈຶ່ງໄດ້ຫວ່ານຖົ່ວຂຶ້ນໄປເທິງອາກາດ. ດ້ວຍອານຸພາບຂອງເທວະດາຜູ້ຮັກສາ ແລະອານຸພາບຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ຖົ່ວເຫຼົ່ານັ້ນທີ່ຕົກລົງມາ ຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ຕົກໄປທາງນອກເລີຍ ແຕ່ໄດ້ຕົກລົງໃນບາດຂອງພະພິກຂຸທຸກຮູບ ໂດຍເລີ່ມຕົ້ນແຕ່ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າເປັນຕົ້ນໄປ. ລາວເຫັນອັດສະຈັນນັ້ນແລ້ວ ກໍມີຈິດເຫຼື້ອມໃສຢ່າງຍິ່ງ ໄດ້ປະນົມມືຂຶ້ນເໜືອຫົວ ແລ້ວຢືນຕັ້ງຄວາມປາດຖະໜາແນວນີ້ວ່າ:

1.

໑.

Iminā me adhikārena, pasādena yatissare;

Kāmabhogīnahaṃ aggo, bhaveyyaṃ jātijātiyaṃ.

ດ້ວຍຜົນແຫ່ງການຂວົນຂວາຍ ແລະຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນພະຈອມມຸນີນີ້ ຂໍໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເປັນຍອດແຫ່ງຜູ້ບໍລິໂພກກາມຄຸນ ໃນທຸກໆຊາດທີ່ເກີດມາເຖີ້ນ.

2.

໒.

Paharitvā yadā pāṇiṃ, olokemi nabhotalaṃ;

Sattaratanasampannaṃ, vassaṃ vassatu sabbadāti.

ເມື່ອໃດທີ່ຂ້າພະເຈົ້າຕົບມື ແລ້ວແນມເບິ່ງທ້ອງຟ້າ ຂໍໃຫ້ຝົນແກ້ວເຈັດປະການຕົກລົງມາໃນທຸກເມື່ອເຖີ້ນ.

So tato paṭṭhāya devamanussesu saṃsaranto mahantaṃ dibbasampattiṃ anubhavitvā imasmiṃ bhaddakappe ādimhi mahāsammato nāma rājā ahosi. Tassa putto rojo nāma. Tassa putto vararojo nāma, tassa putto kalyāṇo nāma, tassa putto varakalyāṇo nāma. Varakalyāṇassa putto uposatho nāma. Uposathassa putto mandhātā nāma hutvā nibbatti. So sattahi ratanehi catūhi ca iddhīhi samannāgato cakkavattirajjaṃ kāresi, tassa vāmahatthaṃ sammiñjitvā dakkhiṇahatthena appoṭṭhite ākāsato dibbameghā viya jaṇṇuppamāṇaṃ sattaratanavassaṃ vassati. Evarūpo acchariyo ahosi. So caturāsītivassasahassāni kumārakīḷaṃ kīḷi. Caturāsītivassasahassāni oparajjaṃ kāresi. Caturāsītivassasahassāni cakkavattirajjaṃ kāresi, āyu panassa asaṅkhyeyyaṃ ahosi. So ekadivasaṃ kāmataṇhaṃ pūretuṃ asakkonto ukkaṇṭhitākāraṃ dassesi, amaccā deva kinnakho ukkaṇṭhā sīti pucchiṃsu. So bhaṇe mayhaṃ puññakamme olokiyamāne imaṃ rajjaṃ nappahoti, katarannu kho ṭhānaṃ ramaṇīyanti. Devaloko mahārājāti. So cakkaratanaṃ abbhukkiritvā parisāya saddhiṃ cātumahārājikadevalokaṃ agamāsi, athassa cattāro mahārājāno dibbamālagandha- hatthā [Pg.35] devagaṇaparivutā paccuggamanaṃ katvā taṃ ādāya cātumahārājikadevalokaṃ gantvā rajjaṃ adaṃsu, tassa parisāya parivutassa tasmiṃ rajjaṃ karontassa dīgho addhā vītivatto. So tatthapi taṇhaṃ pūretu masakkonto ukkaṇṭhitā kāraṃ dassesi. Tato cattāro mahārājāno kinnukho mahārāja ukkaṇṭhitoti pucchiṃsu. Imamhā devalokā katarannu kho ṭhānaṃ ramaṇīyanti, deva paresaṃ upaṭṭhākamanussasadisā mayaṃ. Tāvatiṃsadevaloko ito sataguṇena ramaṇīyoti. Mandhātā cakkaratanaṃ abbhukkiritvā attano parisaparivuto tāvatiṃsābhimukho pāyāsi, athassa sakko devarājā dibbamālagandhahattho devagaṇaparivuto paccuggamanaṃ katvā taṃ hatthe gahetvā ito ehi mahārājāti āha. Tato rañño devagaṇaparivutassa gamanakāle pariṇāyakaratanaṃ cakkaratanaṃ ādāya saddhiṃparisāya manussapathaṃ otaritvā attano gharaṃ pāvisi. Sakko mandhātuṃ sakkabhavanaṃ netvā devatā dve koṭṭhāse katvā attano rajjaṃ majjhe bhinditvā adāsi. Tato paṭṭhāya dvepi rājano rajjaṃ kāresuṃ. Evaṃ kāle gacchante sakko saṭṭhisatasahassādhikāni tissoca vassakoṭiyo āyuṃ khepetvā cavi. Añño sakko nibbatti, sopi tatheva devarajjaṃ kāretvā āyukkhayena cavi, etenu pāyena chattiṃsa sakkā caviṃsu, mandhātā pana manussaparihārena devarajjaṃ kāresiyeva, tassevaṃ kāle gacchante bhīyyoso mattāya kāmataṇhā uppajji, so kimme upaḍḍharajjena. Sakkaṃ māretvā ekarajjaṃ karissāmīti cintesi. Sakkaṃ pana māretuṃ na sakkā, kāmataṇhā panesā vipattimūlā. Tathāhi.

ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ລາວໄດ້ທ່ອງທ່ຽວໄປໃນລະຫວ່າງເທວະດາ ແລະມະນຸດ ໄດ້ສະເຫວີຍທິບພະຍະສົມບັດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະໃນຕອນຕົ້ນແຫ່ງພັດທະກ້າບນີ້ ລາວໄດ້ເກີດເປັນພະຣາຊາພະນາມວ່າ ມະຫາສຳມະຕະ. ພະຣາຊາພະນາມວ່າ ໂຣຊະ ເປັນພະຣາຊະບຸດຂອງພະອົງ. ພະຣາຊະບຸດຂອງພະໂຣຊະ ພະນາມວ່າ ວະຣະໂຣຊະ. ພະຣາຊະບຸດຂອງພະວະຣະໂຣຊະ ພະນາມວ່າ ກັນລະຍານະ. ພະຣາຊະບຸດຂອງພະກັນລະຍານະ ພະນາມວ່າ ວະຣະກັນລະຍານະ. ພະຣາຊະບຸດຂອງພະວະຣະກັນລະຍານະ ພະນາມວ່າ ອຸໂປສະຖະ. ພະຣາຊະບຸດຂອງພະອຸໂປສະຖະ ໄດ້ມາເກີດເປັນ ພະເຈົ້າມັນທາຕຸຣາຊ. ພະອົງຊົງປະກອບດ້ວຍແກ້ວເຈັດປະການ ແລະລິດສີ່ປະການ ຊົງຄອງຣາຊສົມບັດເປັນພະເຈົ້າຈັກກະພັດ. ເມື່ອພະອົງຊົງງໍພະຫັດຊ້າຍ ແລ້ວຕົບດ້ວຍພະຫັດຂວາ ຝົນແກ້ວເຈັດປະການກໍຕົກລົງມາຈາກທ້ອງຟ້າສູງພຽງຫົວເຂົ່າ ປານປະໜຶ່ງເມກທິບ. ພະອົງຊົງມີຄວາມອັດສະຈັນເຖິງພຽງນີ້. ພະອົງຊົງສະເຫວີຍສຳລານໃນໄວເຍົາເປັນເວລາ 84,000 ປີ. ຊົງດຳລົງຕຳແໜ່ງອຸປະຣາຊເປັນເວລາ 84,000 ປີ. ຊົງຄອງຣາຊສົມບັດເປັນພະເຈົ້າຈັກກະພັດເປັນເວລາ 84,000 ປີ, ສ່ວນອາຍຸຂອງພະອົງນັ້ນຍາວນານເປັນອະສົງໄຂ. ວັນໜຶ່ງ ພະອົງບໍ່ອາດຈະຖົມຄວາມທະຍານຢາກໃນກາມໃຫ້ເຕັມໄດ້ ຈຶ່ງຊົງສະແດງອາການເບື່ອໜ່າຍ. ພວກອຳມາດຈຶ່ງທູນຖາມວ່າ 'ຂ້າແດ່ສົມມຸດຕິເທບ ພະອົງຊົງເບື່ອໜ່າຍດ້ວຍເຫດໃດ?' ພະອົງຕັດວ່າ 'ພວກທ່ານເອີຍ ເມື່ອເຮົາເບິ່ງບຸນກຸສົນຂອງເຮົາແລ້ວ ຣາຊສົມບັດນີ້ຍັງບໍ່ພໍເລີຍ, ສະຖານທີ່ໃດໜໍທີ່ໜ້າຮື່ນຮົມ?' ພວກອຳມາດທູນວ່າ 'ຂ້າແດ່ມະຫາຣາຊ ແມ່ນເທວະໂລກພະເຈົ້າຂ້າ'. ພະອົງຈຶ່ງຊົງຫວ່ານຈັກກະຣັດຕະນະຂຶ້ນໄປ ແລ້ວສະເດັດໄປສູ່ສະຫວັນຊັ້ນຈາຕູມະຫາຣາຊິກາ ພ້ອມດ້ວຍບໍລິວານ. ຄັ້ງນັ້ນ ທ້າວມະຫາຣາຊທັງສີ່ ຖືພວງມາໄລທິບ ແລະເຄື່ອງຫອມທິບ ແວດລ້ອມດ້ວຍໝູ່ເທວະດາ ໄດ້ພາກັນມາຕ້ອນຮັບ ແລ້ວພາພະອົງສະເດັດໄປສູ່ສະຫວັນຊັ້ນຈາຕູມະຫາຣາຊິກາ ແລ້ວຖວາຍຣາຊສົມບັດໃຫ້. ເມື່ອພະອົງແວດລ້ອມດ້ວຍບໍລິວານ ຊົງຄອງຣາຊສົມບັດຢູ່ທີ່ນັ້ນ ເວລາກໍຜ່ານໄປຍາວນານ. ພະອົງກໍຍັງບໍ່ອາດຖົມຄວາມຢາກໃຫ້ເຕັມໄດ້ໃນທີ່ນັ້ນ ຈຶ່ງຊົງສະແດງອາການເບື່ອໜ່າຍອີກ. ລຳດັບນັ້ນ ທ້າວມະຫາຣາຊທັງສີ່ຈຶ່ງທູນຖາມວ່າ 'ຂ້າແດ່ມະຫາຣາຊ ພະອົງຊົງເບື່ອໜ່າຍດ້ວຍເຫດໃດ?' ພະອົງຕັດວ່າ 'ຈາກເທວະໂລກນີ້ ສະຖານທີ່ໃດໜໍທີ່ໜ້າຮື່ນຮົມກວ່ານີ້?' ທ້າວມະຫາຣາຊທັງສີ່ທູນວ່າ 'ຂ້າແດ່ສົມມຸດຕິເທບ ພວກຂ້າພະເຈົ້າເປັນຄືກັບຄົນຮັບໃຊ້ຂອງຜູ້ນັ້ນ. ສະຫວັນຊັ້ນດາວະດຶງ ໜ້າຮື່ນຮົມກວ່າສະຫວັນຊັ້ນນີ້ເປັນຮ້ອຍເທົ່າ'. ພະເຈົ້າມັນທາຕຸຣາຊຈຶ່ງຊົງຫວ່ານຈັກກະຣັດຕະນະ ແລ້ວສະເດັດມຸ່ງໜ້າສູ່ສະຫວັນຊັ້ນດາວະດຶງ ພ້ອມດ້ວຍບໍລິວານຂອງພະອົງ. ຄັ້ງນັ້ນ ທ້າວສັກກະເທວະຣາຊ ຖືພວງມາໄລທິບ ແລະເຄື່ອງຫອມທິບ ແວດລ້ອມດ້ວຍໝູ່ເທວະດາ ໄດ້ສະເດັດມາຕ້ອນຮັບ ແລ້ວຈັບພະຫັດຂອງພະອົງຕັດວ່າ 'ຂ້າແດ່ມະຫາຣາຊ ຂໍເຊີນສະເດັດມາທາງນີ້ເຖີ້ນ'. ໃນເວລາທີ່ພະຣາຊາສະເດັດໄປ ໂດຍມີໝູ່ເທວະດາແວດລ້ອມນັ້ນ ປະຣິນາຍະກະຣັດຕະນະໄດ້ພາບໍລິວານຖືເອົາຈັກກະຣັດຕະນະ ລົງມາສູ່ຖິ່ນມະນຸດ ແລ້ວເຂົ້າໄປສູ່ພະຣາຊະວັງຂອງຕົນ. ທ້າວສັກກະໄດ້ນຳພະເຈົ້າມັນທາຕຸຣາຊໄປສູ່ສັກກະພິພົບ ແລ້ວແບ່ງເທວະດາອອກເປັນສອງສ່ວນ ແບ່ງຣາຊສົມບັດຂອງຕົນໃຫ້ເຄິ່ງໜຶ່ງ. ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ພະຣາຊາທັງສອງກໍຊົງຄອງຣາຊສົມບັດຮ່ວມກັນ. ເມື່ອເວລາຜ່ານໄປ ທ້າວສັກກະໄດ້ສິ້ນອາຍຸຂັຍຫຼັງຈາກສະເຫວີຍອາຍຸໄດ້ 36,000,000 ປີ ແລ້ວຈຸຕິໄປ. ທ້າວສັກກະອົງໃໝ່ກໍບັງເກີດຂຶ້ນ ແລະຊົງຄອງເທວະຣາຊສົມບັດຢ່າງນັ້ນ ແລ້ວກໍຈຸຕິໄປເມື່ອສິ້ນອາຍຸຂັຍ. ໂດຍທຳນອງນີ້ ທ້າວສັກກະໄດ້ຈຸຕິໄປແລ້ວເຖິງ 36 ອົງ, ແຕ່ພະເຈົ້າມັນທາຕຸຣາຊກໍຍັງຊົງຄອງເທວະຣາຊສົມບັດຢູ່ດ້ວຍຮ່າງກາຍມະນຸດນັ້ນເອງ. ເມື່ອເວລາຜ່ານໄປ ຄວາມທະຍານຢາກໃນກາມກໍຍິ່ງບັງເກີດຂຶ້ນແກ່ພະອົງຫຼາຍຂຶ້ນ. ພະອົງຊົງດຳຣິວ່າ 'ເຮົາຈະຕ້ອງການຫຍັງກັບຣາຊສົມບັດພຽງເຄິ່ງດຽວ. ເຮົາຈະຂ້າທ້າວສັກກະເສຍ ແລ້ວຄອງຣາຊສົມບັດແຕ່ພຽງຜູ້ດຽວ'. ແຕ່ການຈະຂ້າທ້າວສັກການັ້ນ ບໍ່ແມ່ນສິ່ງທີ່ຈະເຮັດໄດ້ເລີຍ, ຄວາມທະຍານຢາກໃນກາມນີ້ແລ້ວ ເປັນຕົ້ນເຫດແຫ່ງຄວາມພິນາດ. ດັ່ງທີ່ມີຄຳກ່າວໄວ້ວ່າ:

3.

໓.

Varamatra sukhantyatra, atricchāvihato naro;

Idhavā paratthavā kiñci, na sātaṃ vindate sadā.

ຄົນຜູ້ຖືກຄວາມໂລບມາກຄອບງຳ ຍ່ອມຄິດວ່າ 'ຄວາມສຸກໃນທີ່ນີ້ດີກວ່າ ຄວາມສຸກໃນທີ່ນັ້ນດີກວ່າ' ເຂົາຈະບໍ່ໄດ້ພົບກັບຄວາມສຸກສະບາຍໃດໆເລີຍ ທັງໃນໂລກນີ້ ແລະໂລກໜ້າ.

4.

໔.

Taṇhāya [Pg.36] jāyate soko,Taṇhāya jāyate bhayaṃ;

Taṇhāya vippamuttassa,Natthi soko kuto bhayaṃ.

ຄວາມໂສກເສົ້າຍ່ອມເກີດຈາກຕັນຫາ, ຄວາມຢ້ານກົວຍ່ອມເກີດຈາກຕັນຫາ; ສໍາລັບຜູ້ທີ່ຫຼຸດພົ້ນຈາກຕັນຫາແລ້ວ ຄວາມໂສກເສົ້າຍ່ອມບໍ່ມີ, ແລ້ວຄວາມຢ້ານກົວຈະມີມາແຕ່ໃສ?

5.

໕.

Taṇhādāso naro ettha, rājacorādisambhavaṃ;

Hattacchedādikaṃ dukkhaṃ, pāpuṇāti vihaññati.

ຄົນຜູ້ເປັນທາດຂອງຕັນຫາໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມທຸກທໍລະມານ ມີການຖືກຕັດມືເປັນຕົ້ນ ອັນເກີດຈາກພະຣາຊາ ຫຼືໂຈນ ແລະຍ່ອມເດືອດຮ້ອນ.

6.

໖.

Yena lobhena jātena, sadā jīyanti pāṇino;

Khettaṃ vatthuṃ hiraññaṃca, gavāssaṃ dāsaporisaṃ;

Sabbatthāmena so lobho, pahātabbova viññunāti.

ຄວາມໂଲບໃດທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ຍ່ອມຄອບງຳສັດທັງຫຼາຍໃຫ້ສູນເສຍໄຮ່ນາ, ທີ່ດິນ, ເງິນຄຳ, ງົວຄວາຍ, ມ້າ, ທາດ ແລະຄົນຮັບໃຊ້; ຄວາມໂລບນັ້ນ ຜູ້ມີປັນຍາຄວນລະເສຍດ້ວຍກຳລັງຄວາມສາມາດທັງປວງ.

Tato atricchāvihatassa tassa āyusaṅkhāro parihāyi, jarā sarīraṃ pahari, manussasarīrañhi nāma na devalokebhijjati, tatha so devalokā bhassitvā bandhumatīnagaruyyānaṃ pāvisi, uyyānapālo tassa āgatabhāvaṃ rājakulaṃ nivedesi. Rājā rājakulā āgantvā uyyāneyeva āsanaṃ paññāpesi. Tato mandhātā uyyāne paññattavarāsane nipanno anuṭṭhānaseyyaṃ kappesi. Tato amaccā deva tumhākaṃ parato kinnu kathesāmāti pucchiṃsu, mama parato tumhe imaṃ sāsanaṃ mahājanassa katheyyātha, mandhātumahārājā dvisahassadīpaparivāresu catūsu mahādīpesu cakkavattirajjaṃ kāretvā cātumahārājikesu rajjaṃ kāretvā chattiṃsasakkānaṃ āyuparimāṇena devaloke rajjaṃ kāretvā kālamakāsīti. So evaṃ vatvā kālaṃkatvā yathākammaṃ gatoti imamatthaṃ pakāsetuṃ bhagavā catumahāparisamajjhe imā gāthāyo āha.

ລຳດັບນັ້ນ ອາຍຸສັງຂານຂອງພະອົງຜູ້ຖືກຄວາມໂລບມາກຄອບງຳກໍຊຸດໂຊມລົງ, ຄວາມຊະລາໄດ້ເຂົ້າຄອບງຳຮ່າງກາຍ, ເພາະວ່າຮ່າງກາຍຂອງມະນຸດຍ່ອມບໍ່ແຕກດັບໃນເທວະໂລກ. ດັ່ງນັ້ນ ພະອົງຈຶ່ງໄດ້ຕົກຈາກເທວະໂລກ ລົງມາສູ່ພະຣາຊະອຸທິຍານແຫ່ງນະຄອນພັນທຸມະດີ. ຄົນເຝົ້າອຸທິຍານໄດ້ແຈ້ງຂ່າວການສະເດັດມາຂອງພະອົງແກ່ຣາຊະຕະກູນ. ພະຣາຊາສະເດັດມາຈາກພະຣາຊະວັງ ແລ້ວໂປດໃຫ້ຈັດຕັ້ງແທ່ນບັນທົມໄວ້ໃນອຸທິຍານນັ້ນເອງ. ລຳດັບນັ້ນ ພະເຈົ້າມັນທາຕຸຣາຊໄດ້ບັນທົມເໜືອແທ່ນບັນທົມອັນປະເສີດທີ່ຈັດໄວ້ໃນອຸທິຍານນັ້ນ ແລະໄດ້ບັນທົມເປັນຄັ້ງສຸດທ້າຍ. ຄັ້ງນັ້ນ ພວກອຳມາດຈຶ່ງທູນຖາມວ່າ 'ຂ້າແດ່ສົມມຸດຕິເທບ ຫຼັງຈາກພະອົງລ່ວງລັບໄປແລ້ວ ພວກຂ້າພະເຈົ້າຈະກ່າວແນວໃດ?' ພະອົງຕັດວ່າ 'ຫຼັງຈາກເຮົາລ່ວງລັບໄປແລ້ວ ພວກທ່ານຈົ່ງບອກຂໍ້ຄວາມນີ້ແກ່ມະຫາຊົນວ່າ "ພະເຈົ້າມັນທາຕຸຣາຊ ໄດ້ຊົງຄອງຣາຊສົມບັດເປັນພະເຈົ້າຈັກກະພັດໃນທະວີບໃຫຍ່ທັງສີ່ ທີ່ມີທະວີບນ້ອຍສອງພັນເປັນບໍລິວານ, ໄດ້ຊົງຄອງຣາຊສົມບັດໃນສະຫວັນຊັ້ນຈາຕູມະຫາຣາຊິກα, ແລະໄດ້ຊົງຄອງຣາຊສົມບັດໃນເທວະໂລກຕະຫຼອດຊ່ວງອາຍຸຂອງທ້າວສັກກະເຖິງ 36 ອົງ ແລ້ວໄດ້ສະຫວັນຄົດ"'. ພະອົງຕັດແນວນີ້ແລ້ວ ກໍໄດ້ສະຫວັນຄົດ ແລະສະເດັດໄປຕາມຍະຖາກຳ. ເພື່ອຈະຊົງປະກາດເນື້ອຄວາມນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຈຶ່ງໄດ້ຕັດພະຄາຖາເຫຼົ່ານີ້ໃນທ່າມກາງພຸດທະບໍລິສັດທັງສີ່ວ່າ:

7.

໗.

Yāvatā candimasuriyā, pariharanti disā bhanti virocanā;

Sabbeva dāsā mandhātā, ye pāṇā pathavinissitā.

ດວງຈັນ ແລະດວງອາທິດ ໂຄຈອນໄປສ່ອງແສງສະຫວ່າງສະໄຫວໃນທິດທັງຫຼາຍພຽງໃດ; ສັດທັງຫຼາຍຜູ້ອາໄສແຜ່ນດິນຢູ່ທັງໝົດ ກໍລ້ວນແຕ່ເປັນທາດຂອງພະເຈົ້າມັນທາຕຸຣາຊພຽງນັ້ນ.

8.

໘.

Na [Pg.37] kahāpaṇavassena, titti kāmesu vijjati;

Appassadā dukhā kāmā, iti viññāya paṇḍito.

ความอิ่มໃນກາມທັງຫຼາຍ ຍ່ອມບໍ່ມີໄດ້ ເຖິງແມ່ນວ່າຝົນຈະຕົກລົງມາເປັນເງິນກໍຕາມ; ບັນດິດຮູ້ແນວນີ້ວ່າ 'ກາມທັງຫຼາຍມີລົດຊາດໜ້ອຍ ແຕ່ມີທຸກຫຼາຍ'.

9.

໙.

Api dibbesu kāmesu, ratiṃso nādhigacchati;

Taṇhākkhayarato hoti, sammāsambuddhasāvakoti.

ສາວົກຂອງພະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າ ຍ່ອມບໍ່ຍິນດີແມ່ນແຕ່ໃນກາມທິບທັງຫຼາຍ, ແຕ່ເປັນຜູ້ຍິນດີໃນຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຕັນຫາ.

Taṃ sutvā bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsūti.

ເມື່ອໄດ້ສົດັບພະທຳມະເທດສະນານັ້ນແລ້ວ ມະຫາຊົນເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ຕ່າງກໍໄດ້ບັນລຸໂສດາປັດຕິຜົນເປັນຕົ້ນ.

10.

໑໐.

Iti gatiniyatānaṃ bodhiyā uttamānaṃ;

Sakavasamupanetvā deti dukkhātitaṇhā;

Aniyatagatikānaṃ kā kathā mādisānaṃ;

Jahatha tamiti mantvā bho bhajavho tivatthuṃti.

ຕັນຫາອັນນຳມາຊຶ່ງຄວາມທຸກນີ້ ຍັງສາມາດຄອບງຳແມ່ນແຕ່ທ່ານຜູ້ປະເສີດສຸດ ຜູ້ມີຄະຕິອັນທ່ຽງແທ້ຕໍ່ພະໂພທິຍານ ໃຫ້ໄດ້ຮັບຄວາມທຸກ; ແລ້ວຈະກ່າວໄປໃຍເຖິງຜູ້ທີ່ມີຄະຕິບໍ່ທ່ຽງແທ້ ເຊັ່ນຕົວຂ້າພະເຈົ້າເລົ່າ? ທ່ານທັງຫຼາຍ ຈົ່ງຮູ້ແນວນີ້ແລ້ວ 'ຈົ່ງລະຕັນຫານັ້ນເສຍ' ແລ້ວຫັນມາຢຶດໝັ້ນໃນພະໄຕສະຣະນະຄົມເຖີ້ນ.

Mahāmandhātuvatthuṃ aṭṭhamaṃ.

ເລື່ອງພະເຈົ້າມະຫາມັນທາຕຸຣາຊ ເປັນເລື່ອງທີ 8.

9. Buddhavammavāṇijakavatthumhi ayamānupubbīkathā

໙. ນີ້ຄືລຳດັບເລື່ອງລາວໃນພຸດທະວຳມະພໍ່ຄ້າວັດຖຸ:

Jambudīpe kira pāṭaliputtanagare buddhavammo nāma vāṇijako ahosi vāṇijakakammena jīvamāno. So aparabhāge satthavāhehi saddhiṃ gāmanigamajanapada rājadhānīsu vāṇijjaṃ payojayamāno vicarati, tasmiṃ samaye bhagavānekabhikkhusahassaparivuto janapadacārikaṃ carati bahū devamanusse saṃsārakantārā uttārento. Tadā so bhagavantaṃ addasa dvattiṃsalakkhaṇānubyañjanapatimaṇḍitaṃ jalamānasuvaṇṇameruṃ viyavirocamānaṃ mahābhikkhusaṅghaparivutaṃ, disvā paramapītiyā phuṭasarīro añjaliṃ paggayha bhagavantaṃ upasaṅkamitvā vanditvā sāyaṇhe bhagavantaṃ bhattena nimantesi buddhasāsane aparicitabhāvena. Athassa bhagavā vikālabhojanā paṭiviratā tathāgatāti āha. Atha so bhagavantaṃ vanditvā kiṃ bhante bhagavantā vikāle bhuñjissantīti, athassa kathaṃ paṭicca bhagavā [Pg.38] aṭṭhavidhaṃ pānaṃ tathāgatānaṃ vikāle bhuñjituṃ kappati. Seyyathidaṃ, ambapānaṃ jambupānaṃ cocapānaṃ mocapānaṃ phārusakapānaṃ madhupānaṃ muddikapānaṃ sālūkapānanti. Taṃ sutvā vāṇijo sahasakkārārasehi muddikapānaṃ katvā buddhapamukhassa bhikkhusaṅghassa adāsi, sabhikkhusaṅgho satthā paribhuttapānīyaraso tassa dhammaṃ desetvā janapadacārikaṃ pakkāmi. Sopi pasannamānaso hutvā nivatto saddhiṃ vāṇijakehi tesu tesu janapadesu vāṇijjaṃ payojento mahāvattanīyaṃnāma kantāraṃ pāpuṇi, tatta tesaṃ sabbesuyeva sakaṭesu pānīyaṃ parikkhayamagamāsi. Tattha sabbamanussānaṃca balīvaddānaṃca pānīyaṃ nāhosi. Atha so vāṇijo pipāsābhibhūto tesu tesu sakaṭesu pānīyaṃ pariyesanto vicarati. Athekasmiṃ sakaṭe manussā taṃ disvā kāruññena etthāgaccha, imasmiṃ koḷambe thokaṃ pānīyaṃ atthi pivāti vadiṃsu. Ta to so gantvā pānīyaṃ pivi. Tassa taṃ rasaṃ muddikapānarasasadisaṃ ahosi, pivantova so evaṃ cintesi. Sammāsambuddhassa tadā me dinnamuddikapānassa nissando ajja sampatto bhavissatīti accherabbhutacitto somanassajāto gantvā sayameva cāṭiyā pidhānaṃ vivari. Sakalāpi sā cāṭi muddikapānena paripuṇṇā ahosi. Tato so ra sava ntaṃ ojavantaṃ aparikkhayaṃ dibbapānasadisaṃ pānīyaṃ disvā paramāya pītiyā phuṭasarīro ugghosesi sabbe pānīyaṃ pivantūti. Taṃ sutvā sabbe sannipatitvā pānīyaṃ disvā abbhutacittā jātā. Vāṇijo tesaṃ majjhe buddhānubhāvaṃ pakāsento āha.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນເມືອງປາຕະລີບຸດ ແຫ່ງຊົມພູທະວີບ ມີພໍ່ຄ້າຄົນໜຶ່ງຊື່ວ່າ ພຸດທະວຳມະ ລ້ຽງຊີວິດດ້ວຍການຄ້າຂາຍ. ໃນການຕໍ່ມາ ພໍ່ຄ້ານັ້ນພ້ອມດ້ວຍກອງກວຽນທັງຫຼາຍ ໄດ້ທ່ອງທ່ຽວໄປຄ້າຂາຍໃນບ້ານ, ນິຄົມ, ຊົນນະບົດ ແລະລາຊະທານີທັງຫຼາຍ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແວດລ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸພັນຮູບ ຊົງສະເດັດຈາລິກໄປໃນຊົນນະບົດ ເພື່ອໂຜດເທວະດາ ແລະມະນຸດທັງຫຼາຍໃຫ້ຂ້າມພົ້ນກັນດານຄືສັງສານວັດ. ຄັ້ງນັ້ນ ພໍ່ຄ້ານັ້ນໄດ້ເຫັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຜູ້ຊົງສະຫງ່າງາມດ້ວຍມະຫາປຸຣິສລັກສະນະ 32 ປະການ ແລະອະນຸພະຍັນຊະນະ ງົດງາມດັ່ງພູເຂົາຄຳສິເນຣຸທີ່ຮຸ່ງເຮືອງຢູ່ ແວດລ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່. ຄັນເຫັນແລ້ວ ກໍມີປີຕິຢ່າງຍິ່ງແຜ່ຊ່ານໄປທົ່ວຮ່າງກາຍ ປະນົມມືເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວ ໃນເວລາແລງ ໄດ້ກາບທູນນິມົນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເພື່ອສະເຫວີຍພັດຕະຫານ ດ້ວຍຄວາມທີ່ຕົນຍັງບໍ່ຄຸ້ນເຄີຍໃນພຣະພຸດທະສາສະໜາ. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດກັບເຂົາວ່າ 'ດູກ່ອນອຸປາສົກ ພຣະຕຖາຄົດທັງຫຼາຍງົດເວັ້ນຈາກການສະເຫວີຍອາຫານໃນເວລາວິກາລ'. ລຳດັບນັ້ນ ເຂົາຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວກາບທູນວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າທັງຫຼາຍຈະສະເຫວີຍຫຍັງໃນເວລາວິກາລ?' ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງອາໄສເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຕັດວ່າ 'ນ້ຳປານະ 8 ປະການ ຄວນທີ່ພຣະຕຖາຄົດທັງຫຼາຍຈະສະເຫວີຍໃນເວລາວິກາລໄດ້, ຄື ນ້ຳມ່ວງ (ອຳພະປານະ), น້ຳຫຼ້າ (ຊຳພູປານະ), ນ້ຳກ້ວຍມີເມັດ (ໂຈຈະປານະ), ນ້ຳກ້ວຍບໍ່ມີເມັດ (ໂມຈະປານະ), ນ້ຳໝາກເລັບແຫງ່ວ (ພາຣຸສະກະປານະ), ນ້ຳໝາກມ່ວງປ່າ ຫຼືນ້ຳເຜິ້ງ (ມະທຸປານະ), ນ້ຳໝາກອະງຸ່ນ (ມຸດທິກະປານະ) ແລະນ້ຳຮາກບົວ (ສາລູກະປານະ)'. ພໍ່ຄ້າໄດ້ຟັງດັ່ງນັ້ນ ກໍຟ້າວຈັດແຈງເຮັດນ້ຳໝາກອະງຸ່ນທີ່ມີລົດຊາດອັນປານີດ ຖວາຍແກ່ພຣະພິກຂຸສົງມີພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານ. ພຣະສາດສະດາພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງສະເຫວີຍນ້ຳປານະອັນມີລົດຊາດນັ້ນແລ້ວ ຊົງສະແດງທຳແກ່ເຂົາ ແລ້ວສະເດັດຈາລິກໄປໃນຊົນນະບົດ. ພໍ່ຄ້ານັ້ນມີຈິດເຫຼື້ອມໃສແລ້ວ ກໍກັບຄືນໄປຄ້າຂາຍຮ່ວມກັບພໍ່ຄ້າທັງຫຼາຍໃນຊົນນະບົດນັ້ນໆ ຈົນເຖິງທະເລຊາຍກັນດານໃຫຍ່ແຫ່ງໜຶ່ງ ທີ່ຊື່ວ່າ ມະຫາວັດຕະນີຍະ. ໃນບ່ອນນັ້ນ ນ້ຳດື່ມໃນກວຽນທັງໝົດຂອງພວກເຂົາໄດ້ໝົດສິ້ນໄປ. ໃນທີ່ນັ້ນ ບໍ່ມີນ້ຳດື່ມສຳລັບມະນຸດ ແລະງົວທັງຫຼາຍເລີຍ. ລຳດັບນັ້ນ ພໍ່ຄ້ານັ້ນຖືກຄວາມຫິວນ້ຳຄອບງຳ ໄດ້ທ່ຽວຊອກຫານ້ຳດື່ມຕາມກວຽນນັ້ນໆ. ໃນກວຽນຫຼັງໜຶ່ງ ພວກມະນຸດເຫັນເຂົາແລ້ວມີຄວາມສົງສານ ຈຶ່ງເວົ້າວ່າ 'ຈົ່ງມາທາງນີ້ເຖີດ ໃນໄຫນີ້ມີນ້ຳດື່ມຢູ່ໜ້ອຍໜຶ່ງ ຈົ່ງດື່ມເຖີດ'. ເຂົາຈຶ່ງໄປດື່ມນ້ຳນັ້ນ. ລົດຊາດນ້ຳນັ້ນປາກົດແກ່ເຂົາຄືກັບລົດນ້ຳໝາກອະງຸ່ນ. ເມື່ອດື່ມຢູ່ ເຂົາກໍຄິດວ່າ 'ຜົນແຫ່ງນ້ຳໝາກອະງຸ່ນທີ່ເຮົາໄດ້ຖວາຍແກ່ພຣະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າໃນຄັ້ງນັ້ນ ຄົງຈະມາເຖິງເຮົາໃນວັນນີ້ແລ້ວ'. ເຂົາມີຈິດອັດສະຈັນໃຈ ແລະເກີດໂສມະນັດ ໄດ້ໄປເປີດຝາໄຫດ້ວຍຕົນເອງ. ໄຫທັງໃບນັ້ນກໍເຕັມໄປດ້ວຍນ້ຳໝາກອະງຸ່ນ. ລຳດັບນັ້ນ ເຂົາເຫັນນ້ຳດື່ມອັນມີລົດຊາດ ມີໂອຊາ ບໍ່ຮູ້ຈັກໝົດສິ້ນ ປານດັ່ງນ້ຳທິບ ແລ້ວມີປີຕິຢ່າງຍິ່ງແຜ່ຊ່ານໄປທົ່ວຮ່າງກາຍ ຈຶ່ງຮ້ອງປະກາດວ່າ 'ຂໍໃຫ້ທຸກຄົນຈົ່ງພາກັນດື່ມນ້ຳນີ້ເຖີດ'. ພວກຄົນທັງຫຼາຍໄດ້ຟັງດັ່ງນັ້ນ ກໍພາກັນມາເຕົ້າໂຮມກັນ ເມື່ອເຫັນນ້ຳນັ້ນແລ້ວ ກໍເກີດຄວາມອັດສະຈັນໃຈຢ່າງຍິ່ງ. ພໍ່ຄ້າຈຶ່ງປະກາດພຣະພຸດທະອານຸພາບໃນທ່າມກາງພວກເຂົາ ໂດຍກ່າວວ່າ:

1.

໑.

Passathedaṃ bhavanto bho, ānubhāvaṃ mahesino;

Acintanīyamaccheraṃ, sandiṭṭhika makālikaṃ.

ທ່ານທັງຫຼາຍເອີຍ ຈົ່ງເບິ່ງພຣະອານຸພາບຂອງພຣະມະເຫສີເຈົ້າ (ພຣະພຸດທະເຈົ້າ) ນີ້ເຖີດ ເປັນໜ້າອັດສະຈັນອັນບໍ່ຄວນຄິດ, ເປັນສິ່ງທີ່ເຫັນໄດ້ເອງ ແລະບໍ່ປະກອບດ້ວຍການ (ບໍ່ຈຳກັດການ).

2.

໒.

Pasannamanasā buddhe, dinnaṃ pānīyakaṃ mayā;

Vipaccati idāneva, taṃ dānaṃ munivāhasā.

ນ້ຳດື່ມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຖວາຍແກ່ພຣະພຸດທະເຈົ້າ ດ້ວຍຈິດທີ່ເຫຼື້ອມໃສ, ທານນັ້ນຍ່ອມໃຫ້ຜົນໃນບັດນີ້ເອງ ດ້ວຍອານຸພາບຂອງພຣະມຸນີ.

3.

໓.

Ojavantaṃ [Pg.39] sukhannaṃva, sītalaṃ madhuro dakaṃ;

Dibbapānaṃva devānaṃ, jātamabbhutamakkhayaṃ.

ນ້ຳອັນມີໂອຊາ ເຢັນ ແລະຫວານ ຄືກັບອາຫານອັນນຳມາຊຶ່ງຄວາມສຸກ, ປານດັ່ງນ້ຳທິບຂອງເທວະດາທັງຫຼາຍ, ເປັນສິ່ງອັດສະຈັນ ບໍ່ມີວັນໝົດສິ້ນ ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ.

4.

໔.

Sīlavantesu ko nāma, na dadeyya vicakkhaṇo;

Idha loke paratteca, sukhadaṃ dāna muttamaṃ.

ຜູ້ມີປັນຍາຄົນໃດເລົ່າ ຈະບໍ່ເພິ່ງຖວາຍທານອັນປະເສີດ ອັນນຳຄວາມສຸກມາໃຫ້ທັງໃນໂລກນີ້ແລະໂລກໜ້າ ໃນທ່ານຜູ້ມີສີລທັງຫຼາຍ.

5.

໕.

Yathi cchitaṃ gahetvāna, pivantu madhuro dakaṃ;

Bhājanānica pūretvā, yantu sabbe yathicchitanti.

ຂໍທຸກທ່ານຈົ່ງຕັກເອົານ້ຳຫວານນີ້ດື່ມຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ແລະຈົ່ງຕັກໃຫ້ເຕັມພາຊະນະ ແລ້ວເດີນທາງໄປຕາມຄວາມຕ້ອງການເຖີດ.

Evañca pana vatvā sabbe manusseca balīvaddeca muddikaraseneva santappesi. Tato tato āgatāpi pānīyaṃ pivantoca pānīyaṃ akkhayaṃ ahosi. Tato vāṇijo satthavāhehi saddhiṃ vāṇijjaṃ payojetvā sakanagaraṃ āgacchanto bhagavantaṃ passitvā gamissāmīti veḷuvanaṃ gantvā satthāraṃ vanditvā katānuñño ekamante nisīdi. Satthāpi tena saddhiṃ madhurapaṭisanthāramakāsi. Upāsakopi bhante tumhākaṃ pāṭihāriyaṃ disvā pasanno vanditvā gamissāmīti āgatomhi, evañce vañca pāṭihāriyanti vitthārena kathesi. Athassa bhagavā dhammaṃ desesi. So dhammaṃ sutvāna satthāraṃ svātanāya nimantetvā mahādānaṃ datvā attano gehameva agamāsi. So tato paṭṭhāya dānādīni puññāni katvā tato cuto devaloke dvādasayojanike kanakavimāne devaccharāparivuto devissariyasamannāgato nibbatti. Tassa pubbakammapakāsanatthaṃ tattha tattha ratanabhājanesu dibbamayehi muddikapānehi paripuṇṇaṃ ahosi. Pānīyaṃ pivitvā devā naccanti vādenti kīḷantīti.

ຄັນກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ກໍໄດ້ລ້ຽງມະນຸດ ແລະງົວທັງຫຼາຍທັງປວງໃຫ້ອີ່ມໜຳສຳລານດ້ວຍນ້ຳໝາກອະງຸ່ນນັ້ນເອງ. ເຖິງແມ່ນວ່າຄົນທັງຫຼາຍທີ່ມາຈາກບ່ອນນັ້ນໆ ຈະພາກັນດື່ມນ້ຳ, ນ້ຳນັ້ນກໍບໍ່ມີວັນໝົດສິ້ນເລີຍ. ຕໍ່ມາ ພໍ່ຄ້ານັ້ນໄດ້ຄ້າຂາຍຮ່ວມກັບພໍ່ຄ້າທັງຫຼາຍ ແລ້ວເດີນທາງກັບຄືນສູ່ເມືອງຂອງຕົນ ໂດຍຄິດວ່າ 'ເຮົາຈະໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພាកເຈົ້າກ່ອນແລ້ວຈຶ່ງຈະໄປ' ຈຶ່ງໄດ້ໄປຍັງພຣະວິຫານເວລຸວັນ ຖວາຍອະພิວາດພຣະສາດສະດາ ແລ້ວໄດ້ຮັບອະນຸຍາດໃຫ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣະສາດສະດາກໍຊົງເຮັດການຕ້ອນຮັບຢ່າງອ່ອນຫວານກັບເຂົາ. ອຸປາສົກນັ້ນກໍກາບທູນວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນປາຕິຫານຂອງພຣະອົງແລ້ວມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສ ຈຶ່ງໄດ້ມາເພື່ອຖວາຍອະພິວາດແລ້ວຈະໄປ' ແລ້ວໄດ້ກາບທູນເລື່ອງປາຕິຫານນັ້ນໂດຍລະອຽດ. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພាកເຈົ້າໄດ້ຊົງສະແດງທຳແກ່ເຂົາ. ເຂົາຟັງທຳແລ້ວ ໄດ້ນິມົນພຣະສາດສະດາເພື່ອສະເຫວີຍພັດຕະຫານໃນວັນຮຸ່ງຂຶ້ນ ຖວາຍມະຫາທານແລ້ວ ກໍກັບຄືນສູ່ເຮືອນຂອງຕົນ. ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ເຂົາໄດ້ເຮັດບຸນມີການຖວາຍທານເປັນຕົ້ນ ຄັນຈຸຕິຈາກອັດຕະພາບນັ້ນແລ້ວ ກໍໄດ້ໄປບັງເກີດໃນເທວະໂລກ ມີວິມານຄຳກວ້າງ 12 ໂຍດ ແວດລ້ອມດ້ວຍນາງອັກສອນ ພ້ອມພຣັ່ງດ້ວຍຄວາມເປັນໃຫຍ່ແຫ່ງເທວະດາ. ເພື່ອສະແດງກຳເກົ່າຂອງເຂົາ ໃນວິມານນັ້ນຈຶ່ງເຕັມໄປດ້ວຍນ້ຳໝາກອະງຸ່ນອັນເປັນທິບໃນພາຊະນະແກ້ວມະນີໃນທີ່ນັ້ນໆ. ເທວະດາທັງຫຼາຍດື່ມນ້ຳນັ້ນແລ້ວ ກໍຟ້ອນລຳ, ຂັບຮ້ອງ ແລະຫຼິ້ນສະໜຸກສະໜານ.

6.

໖.

Na vipulajinasāraṃ jānamāno janevaṃ,Labhati vipulabhogaṃ toyamattassa dānā;

Viditaguṇagaṇā bho tīsu vatthūsu tumhe,Labhatha khalu visesaṃ sīlavantesu dānāti.

ມະນຸດຜູ້ບໍ່ຮູ້ຈັກຄຸນອັນໄພບູນຂອງພຣະຊິນະເຈົ້າຢ່າງນີ້ ຍັງໄດ້ຮັບໂພຄະສົມບັດອັນໄພບູນ ເພາະການຖວາຍພຽງແຕ່ນ້ຳດື່ມ; ດູກ່ອນທ່ານທັງຫຼາຍ ຜູ້ຮູ້ຈັກຄຸນຄວາມດີທັງຫຼາຍ ຈົ່ງຖວາຍທານໃນພຣະຣັດຕະນະໄຕຣທັງສາມ ແລະໃນທ່ານຜູ້ມີສີລທັງຫຼາຍ ເພື່ອຈະໄດ້ຮັບຜົນອັນວິເສດແທ້ໆ.

Buddhavammavāṇijakassa vatthuṃ navamaṃ.

ເລື່ອງພໍ່ຄ້າພຸດທະວຳມະ ເປັນເລື່ອງທີເກົ້າ.

10. Rūpadeviyā vatthumhi ayamānupubbīkathā

໑໐. ຕໍ່ໄປນີ້ ເປັນລຳດັບເລື່ອງລາວຂອງນາງຮູບເທວີ.

Atīte [Pg.40] kira vipassissa bhagavato kāle tasmiṃ nagare ekā gāmadārikā vihāre āhiṇḍantī ekaṃ gilānabhikkhuṃ disvā kampamānahadayā upasaṅkamitvā vanditvā bhante kote ābādho sarīraṃ pīḷetīti pucchi. Tenāpi bhagini kharābādho me pīḷetīti vutte sā tenahi bhante ahaṃ taṃ rogaṃ vūpasamessāmīti nimantetvā gehaṃ gantvā taṃ pavattiṃ mātāpitunnaṃ kathetvā tehi anuññātā puna divase nānaggarasena bhesajjāhāraṃ sampādesi, tato so bhikkhu punadivase cīvaraṃ pārupitvā bhikkhāya caranto tassā gehaṃ gantvā aṭṭhāsi. Sā theraṃ āgataṃ disvā somanassajātā pattaṃ gahetvā āsanaṃ paññāpetvā adāsi. Tattha nisinnaṃ taṃ āhārena sādhukaṃ parivisitvā sakkāra makāsi. Athassā saddhābalena bhuttamatteyeva so ābādho vūpasami. Tato so vūpasantarogo dutiyadivase tassā gehaṃ nā gamāsi. Atha sā vihāraṃ gantvā taṃ vanditvā kasmānāgatatthāti pucchitvā tena me bhagini byādhi vūpasami, tasmā nāgatosmīti vutte sā sādhu bhanteti somanassajātā gehameva agamāsi. Sā tena puññakammena kālaṃ katvā devaloke nibbatti. Tassā tattha dvādasayojanikaṃ kanakavimānaṃ nibbatti. Sā tattha devissariyaṃ anubhavantī chabuddhantaraṃ khepetvā amhākaṃ bhagavato kāle jambudīpe devaputtanagare udiccabrahmaṇakule jeṭṭhabrāhmaṇassa bhariyāya kucchimhi paṭisandhiṃ gaṇhi, sā paripāka manvāya mātukucchito nikkhami. Tassā mātukucchito nikkhantakālato paṭṭhāya divase divase aṭṭhaṭṭhanālimattaṃ taṇḍulaṃ nibbattati. Tassā rūpasampattiṃ disvā pasannā mātāpitaro rūpadevīti nāma makaṃsu. Pacchā taṃ patirūpena dārakena niyojesuṃ. Athassā taṇḍula- nālimattaṃ [Pg.41] gahetvā pacituṃ āraddhe icchiticchitamaṃsādibyañjanañja sappinavanītadadhikhīrādigorasañca jīramaricādikaṭukabhaṇḍañca kadalipanasamadhuguḷādiupakaraṇañca bhājanāni pūretvā nibbattati, tāya hatthena gahitaṃ kiñci khādanīyaṃ bhojanīyaṃvā pūtibhāvaṃ na gacchati, bhattukkhaliṃ gahetvā sakalanagaravāsino bhojentiyāpi ekakaṭacchumattaṃ bhattaṃ gahitaṭṭhānaṃ na paññāyati. Evaṃ aparikkhayapuññā ahosi, sakaladevaputtanagare candasuriyāva pākaṭā ahosi, atha sā pañcasatabhikkhū nimantetvā niccaṃ sakanivesaneyeva bhojeti, tadā tesaṃ antare paṭisambhidāpatto mahāsaṅgharakkhitattheronāma imissā puññānubhāvaṃ dibbacakkhunā disvā na jānāti esā atthanā pubbe katakammaṃ. Yannūnāhaṃ assā pakāseyyanti ekadivasaṃ tassā nivesane bhuñjitvā anumodanaṃ karonto jānāsi bhagini tayā pubbe katakammanti pucchi, na jānāmi bhante. Sotumicchāmīti, athassā so pubbakammaṃ pakāsento.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນອະດີດຕະກາລ ຄັ້ງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງພຣະນາມວ່າ ວິປັດສີ ມີເດັກຍິງຊາວບ້ານຄົນໜຶ່ງ ທ່ຽວໄປໃນພຣະວິຫານ ເຫັນພຣະພິກຂຸໄຂ້ຮູບໜຶ່ງ ມີໃຈຫວັ່ນໄຫວ ຈຶ່ງເຂົ້າໄປຫາ ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວຖາມວ່າ 'ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ພະຍາດຫຍັງບີດຄັ້ນຮ່າງກາຍຂອງພຣະຄຸນເຈົ້າຢູ່?' ພຣະພິກຂຸຮູບນັ້ນກ່າວວ່າ 'ດູກ່ອນນ້ອງຍິງ ອາການໄຂ້ຢ່າງແຮງບີດຄັ້ນອາຕະມາຢູ່'. ນາງຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈະຮັກສາໂລກນັ້ນໃຫ້ຫາຍດີ' ແລ້ວນິມົນພຣະຄຸນເຈົ້າ ແລ້ວກັບຄືນເມືອເຮືອນ ບອກເລື່ອງນັ້ນແກ່ບິດາມານດາ. ເມື່ອໄດ້ຮັບອະນຸຍາດຈາກບິດາມານດາແລ້ວ ໃນວັນຕໍ່ມາ ນາງໄດ້ຈັດແຈງຢາ ແລະອາຫານອັນມີລົດຊາດຕ່າງໆ. ຝ່າຍພຣະພິກຂຸຮູບນັ້ນ ໃນວັນຕໍ່ມາ ໄດ້ຫົ່ມຈີວອນອອກບິນທະບາດ ໄດ້ໄປຢືນຢູ່ທີ່ເຮືອນຂອງນາງ. ນາງເຫັນພຣະເຖຣະມາ ກໍມີຄວາມໂສມະນັດ ຮັບບາດແລ້ວປູລາດອາສະນະຖວາຍ. ເມື່ອພຣະເຖຣະນັ່ງແລ້ວ ນາງໄດ້ຖວາຍອາຫານຢ່າງປານີດ ແລະເຮັດການສັກກາລະບູຊາ. ດ້ວຍກຳລັງແຫ່ງສັດທາຂອງນາງ ພໍພຣະເຖຣະສະເຫວີຍອາຫານແລ້ວ ພະຍາດນັ້ນກໍຫາຍດີທັນທີ. ພຣະເຖຣະຜູ້ຫາຍຈາກພະຍາດແລ້ວ ກໍບໍ່ໄດ້ໄປທີ່ເຮືອນຂອງນາງໃນວັນທີສອງ. ຝ່າຍນາງໄດ້ໄປຍັງພຣະວິຫານ ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວຖາມວ່າ 'ເປັນຫຍັງພຣະຄຸນເຈົ້າຈຶ່ງບໍ່ໄປ?' ພຣະເຖຣະກ່າວວ່າ 'ດູກ່ອນນ້ອງຍິງ ອາຕະມາຫາຍດີຈາກພະຍາດແລ້ວ ເພາະເຫດນັ້ນຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ໄປ'. ນາງມີຄວາມໂສມະນັດກ່າວວ່າ 'ດີແລ້ວ ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ' ແລ້ວກໍກັບຄືນສູ່ເຮືອນຂອງຕົນ. ນາງເຮັດກຸສົນກຳນັ້ນແລ້ວ ຄັນທຳກາລະ ກໍໄດ້ໄປບັງເກີດໃນເທວະໂລກ. ໃນເທວະໂລກນັ້ນ ນາງມີວິມານຄຳກວ້າງ 12 ໂຍດ. ນາງສະເຫວີຍທิບພະຍະສົມບັດໃນເທວະໂລກນັ້ນ ສິ້ນໄລຍະເວລາຜ່ານພຣະພຸດທະເຈົ້າໄປ 6 ພຣະອົງ. ໃນສະໄໝພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຂອງພວກເຮົາ ນາງໄດ້ມາປະຕິສົນທິໃນຄັນຂອງພັນລະຍາພຣາມຜູ້ໃຫຍ່ ໃນຕະກູນພຣາມອັນສູງສົ່ງ ໃນເມືອງເທວະປຸດຕະ ແຫ່ງຊົມພູທະວີບ. ເມື່ອຄັນແກ່ກ້າແລ້ວ ນາງກໍຄອດອອກມາຈາກຄັນຂອງມານດາ. ຕັ້ງແຕ່ວັນທີ່ນາງຄອດອອກມາຈາກຄັນຂອງມານດາ ຈະມີເຂົ້າສານປະມານມື້ລະ 8 ທະນານ ບັງເກີດຂຶ້ນທຸກໆ ວັນ. ບິດາມານດາເຫັນຄວາມງົດງາມແຫ່ງຮູບຮ່າງຂອງນາງແລ້ວມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສ ຈຶ່ງຕັ້ງຊື່ໃຫ້ນາງວ່າ 'ຮູບເທວີ'. ຕໍ່ມາ ບິດາມານດາໄດ້ໃຫ້ນາງແຕ່ງງານກັບຊາຍໜຸ່ມຜູ້ມີຖານະສະເໝີກັນ. ເມື່ອນາງຖືເອົາເຂົ້າສານນັ້ນໄປຫຸງຕົ້ມ ອາຫານມີຊີ້ນເປັນຕົ້ນຕາມທີ່ປາດຖະໜາ, ໂຄຣົດມີນ້ຳນົມສົດ, ເນີຍໃສ, ເນີຍຂຸ້ນ, ນົມສົ້ມ, ນົມສົດເປັນຕົ້ນ, ເຄື່ອງເທດມີຂີງ, ພິກໄທເປັນຕົ້ນ, ແລະເຄື່ອງປະກອບມີກ້ວຍ, ຂະໜຸນ, ນ້ຳເຜິ້ງ, ນ້ຳອ້ອຍເປັນຕົ້ນ ກໍຈະບັງເກີດຂຶ້ນເຕັມພາຊະນະ. ຂອງຂົບຄ້ຽວ ຫຼືຂອງກິນໃດໆ ທີ່ນາງຈັບຕ້ອງດ້ວຍມື ຈະບໍ່ມີວັນບູດເນົ່າເລີຍ. ເມື່ອນາງຖືໝໍ້ເຂົ້າໄປລ້ຽງຊາວເມືອງທັງໝົດ ບ່ອນທີ່ນາງຕັກເຂົ້າອອກໄປພຽງບ່ວງດຽວກໍບໍ່ປາກົດຮອຍແຫວ່ງເລີຍ. ນາງເປັນຜູ້ມີບຸນອັນບໍ່ຮູ້ຈັກໝົດສິ້ນຢ່າງນີ້ ປາກົດໂດດເດັ່ນດັ່ງພຣະຈັນແລະພຣະອາທິດໃນເມືອງເທວະປຸດຕະທັງໝົດ. ຕໍ່ມານາງໄດ້ນິມົນພຣະພິກຂຸ 500 ຮູບ ມາສະເຫວີຍພັດຕະຫານໃນເຮືອນຂອງຕົນເປັນປະຈຳ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ໃນທ່າມກາງພຣະພິກຂຸສົງທັງຫຼາຍ ມີພຣະເຖຣະຮູບໜຶ່ງຊື່ວ່າ ມະຫາສັງຄະຣັກຂິຕະ ຜູ້ບັນລຸປະຕິສຳພິທາພັດ ໄດ້ເຫັນອານຸພາບແຫ່ງບຸນຂອງນາງດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸ ແຕ່ບໍ່ຮູ້ກຳໃນອະດີດທີ່ນາງໄດ້ເຮັດໄວ້. ພຣະເຖຣະຄິດວ່າ 'ເຮົາຄວນຈະປະກາດກຳເກົ່າຂອງນາງໃຫ້ປາກົດ'. ວັນໜຶ່ງ ເມື່ອສັນພັດຕະຫານໃນເຮືອນຂອງນາງແລ້ວ ເມື່ອຈະເຮັດອະນຸໂມທະນາ ຈຶ່ງຖາມວ່າ 'ດູກ່ອນນ້ອງຍິງ ນາງຮູ້ກຳທີ່ຕົນໄດ້ເຮັດໄວ້ໃນຊາດກ່ອນຫຼືບໍ່?' ນາງຕອບວ່າ 'ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຮູ້ ແຕ່ປາດຖະໜາຈະຟັງ'. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະເຖຣະຈຶ່ງສະແດງກຳເກົ່າຂອງນາງວ່າ:

1.

໑.

Ekanavute ito kappe,Vipassīnāma nāyako;

Ahosi loke lokeka,Nāyako chinnabandhano.

ໃນກັປທີ 91 ແຕ່ກັປນີ້ໄປ ມີພຣະຜູ້ນຳຊົງພຣະນາມວ່າ ວິປັດສີ ຜູ້ເປັນພຣະຜູ້ນຳເອກໃນໂລກ ຜູ້ຊົງຕັດກິເລດເຄື່ອງຜູກມັດໄດ້ແລ້ວ.

2.

໒.

Tadā tasmiṃ pure ramme, āsi tvaṃ gāmadārikā;

Āhiṇḍantī vihārasmiṃ, addakkhi jinasāvakaṃ.

ໃນຄັ້ງນັ້ນ ໃນເມືອງອັນໜ້າລື່ນລົມນັ້ນ ນາງເປັນເດັກຍິງຊາວບ້ານ ທ່ຽວໄປໃນພຣະວິຫານ ໄດ້ເຫັນພຣະສາວົກຂອງພຣະຊິນະເຈົ້າຮູບໜຶ່ງ.

3.

໓.

Rogāturaṃ kisaṃ paṇḍuṃ, assasantaṃ muhuṃ muhuṃ;

Disvāna kampitā cittā, nimantetvāna taṃ muniṃ.

ນາງເຫັນພຣະພິກຂຸຮູບນັ້ນ ຜູ້ປ່ວຍໄຂ້, ຈ່ອຍຜອມ, ຊີດເຊືອ, ຖອນຫາຍໃຈຢູ່ເລື້ອຍໆ ກໍມີຈິດຫວັ່ນໄຫວ ຈຶ່ງໄດ້ນິມົນພຣະມຸນີຮູບນັ້ນ.

4.

໔.

Bhesajjañceva bhattañca, adā tvaṃ tena so yati;

Abyābādho anīghoca, ahosi anupaddavo.

ນາງໄດ້ຖວາຍຢາແລະພັດຕະຫານ ດ້ວຍການຖວາຍນັ້ນ ພຣະພິກຂຸຮູບນັ້ນຈຶ່ງຫາຍຈາກພະຍາດ ປາສະຈາກຄວາມທຸກ ແລະບໍ່ມີອຸປະທະວະອັນຕະລາຍ.

5.

໕.

Tato tvaṃ tena kammena, sukatena tato cutā;

Jātāsi devalokasmiṃ, sabbakāmasamiddhinī.

ເພາະກຸສົນກຳທີ່ເຮັດໄວ້ດີແລ້ວນັ້ນ ນາງຈຸຕິຈາກອັດຕະພາບນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ໄປບັງເກີດໃນເທວະໂລກ ເປັນຜູ້ພ້ອມພຣັ່ງດ້ວຍຄວາມປາດຖະໜາທຸກປະການ.

6.

໖.

Tattha [Pg.42] te puññatejena, pāsādo ratanāmayo;

Maṇithūpisatākiṇṇo, kūṭāgārehi laṅkato.

ໃນເທວະໂລກນັ້ນ ດ້ວຍເດດແຫ່ງບຸນຂອງນາງ ຈຶ່ງມີວິມານອັນເຮັດດ້ວຍແກ້ວ ດາດດາດ້ວຍເສົາແກ້ວມະນີຫຼາຍຮ້ອຍຕົ້ນ ງົດງາມດ້ວຍຍອດປາສາດ.

7.

໗.

Nekagabbhasatākiṇṇo, sayanāsanamaṇḍito;

Accharāsatasaṃkiṇṇo, naccagītādisaṃkulo.

ວິມານນັ້ນເຕັມໄປດ້ວຍຫ້ອງຫຼາຍຮ້ອຍຫ້ອງ ປະດັບປະດາດ້ວຍທີ່ນອນແລະທີ່ນັ່ງ ສະພຣັ່ງດ້ວຍນາງອັກສອນຫຼາຍຮ້ອຍນາງ ແລະກຶກກ້ອງດ້ວຍສຽງຟ້ອນລຳຂັບຮ້ອງເປັນຕົ້ນ.

8.

໘.

Rambhāmbajambusannīra, pūgapunnāgapāṭalī;

Nāgāditarusaṇḍehi, maṇḍituyyānapantihi.

ປະດັບປະດາດ້ວຍແຖວສວນອຸທິຍານ ອັນເຕັມໄປດ້ວຍໝູ່ໄມ້ຕ່າງໆ ມີກ້ວຍ, ມ່ວງ, ຫວ້າ, ໝາກພ້າວ, ໝາກພູ, ກະທິງ, ແຄຝອຍ ແລະໄມ້ບຸນນາກເປັນຕົ້ນ.

9.

໙.

Padumuppalakaḷāra, kundakānanamaṇḍite;

Madhumattālipālīhi, sārasīsarasaṃkule.

ປະດັບປະດາດ້ວຍປ່າດອກປະທຸມ (ບົວຫຼວງ), ດອກອຸບົນ (ບົວຂຽວ), ດອກກະລາຣະ ແລະດອກຄັດເຄົ້າ ອັນເຕັມໄປດ້ວຍຝູງເຜິ້ງທີ່ມົວເມົານ້ຳຫວານ ແລະສະພຣັ່ງດ້ວຍສະໂບກຂະຣະນີທີ່ມີນົກກະຮຽນອາໄສຢູ່.

10.

໑໐.

Devaputtehi nekehi, tathā devaccharāhica;

Niccussave mahābhoge, vimāne mananandane.

ໃນວິມານອັນເປັນທີ່ລື່ນລົມໃຈ ມີການສະຫຼອງເປັນນິດ ແລະມີໂພຄະສົມບັດອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ຮ່ວມກັບເທວະບຸດແລະນາງອັກສອນທັງຫຼາຍ.

11.

໑໑.

Tvamevaṃ devalokamhi, vindamānā mahāyasaṃ;

Addhānaṃ vītināmetvā, nibbute gotame jine.

ນາງສະເຫວີຍຍົດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ໃນເທວະໂລກຢ່າງນີ້ ຕະຫຼອດກາລນານ ເມື່ອພຣະໂຄຕະມະຊິນະເຈົ້າສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນິບພານແລ້ວ.

12.

໑໒.

Jambudīpe idāni tvaṃ, nibbattā udite kule;

Puññapaññāguṇāvāsā, rūpenaggā piyaṃvadā.

ໃນບັດນີ້ ນາງໄດ້ມາບັງເກີດໃນຕະກູນອັນສູງສົ່ງ ໃນຊົມພູທະວີບ ເປັນທີ່ອາໄສແຫ່ງຄຸນມີບຸນແລະປັນຍາ ເປັນຜູ້ມີຮູບໂສມອັນເລີດ ແລະເວົ້າຈາອ່ອນຫວານ.

13.

໑໓.

Etaṃ te devalokasmiṃ, devissariyamabbhutaṃ,Imaṃ te idha lokasmiṃ, sabbaṃ mānusikaṃ sukhaṃ.

ນີ້ຄືຄວາມເປັນໃຫຍ່ແຫ່ງເທວະດາອັນໜ້າອັດສະຈັນຂອງນາງໃນເທວະໂລກ ແລະນີ້ຄືຄວາມສຸກຂອງມະນຸດທັງປວງຂອງນາງໃນໂລກນີ້.

14.

໑໔.

Vipassimunino kāle, tvaṃ tassekassa bhikkhuno;

Adā dānaṃ gilānassa, tassa taṃ phalamīdisaṃ.

ໃນກາລແຫ່ງພຣະວິປັດສີມຸນີ ນາງໄດ້ຖວາຍທານແກ່ພຣະພິກຂຸໄຂ້ຮູບໜຶ່ງນັ້ນ ຜົນແຫ່ງທານນັ້ນເປັນຢ່າງນີ້.

15.

໑໕.

Kātabbañhi sadā puññaṃ, icchantena sukhappadaṃ;

Tasmā tvaṃ sabbadā bhadde, ussukkā kusale bhavāti.

ເພາະວ່າ ບຸນອັນນຳຄວາມສຸກມາໃຫ້ ເປັນສິ່ງທີ່ຜູ້ປາດຖະໜາຄວາມສຸກຄວນເຮັດເປັນນິດ ເພາະເຫດນັ້ນ ດູກ່ອນນາງຜູ້ຈະເລີນ ນາງຈົ່ງເປັນຜູ້ຂະຫຍັນໃນກຸສົນທຸກເມື່ອເຖີດ.

Evaṃ so tassa purimattabhāve katakammaṃ pakāsetvā idāni puññakamme appamādā bhavāti anusāsi. Sā therassa dhammadesanaṃ sutvā paramasomanassā tato paṭṭhāya dānādīsu niratā puññāni karontī teneva somanassena sotāpannā ariyasāvikā ahosīti.

ພຣະເຖຣະສະແດງກຳເກົ່າທີ່ນາງໄດ້ເຮັດໄວ້ໃນອັດຕະພາບກ່ອນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ໄດ້ໂອວາດສັ່ງສອນວ່າ 'ບັດນີ້ ນາງຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດໃນກຸສົນກຳທັງຫຼາຍເຖີດ'. ນາງໄດ້ຟັງທຳມະເທດສະໜາຂອງພຣະເຖຣະແລ້ວ ມີຄວາມໂສມະນັດຢ່າງຍິ່ງ ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາກໍຍິນດີໃນການຖວາຍທານເປັນຕົ້ນ ເຮັດບຸນທັງຫຼາຍ ແລະດ້ວຍຄວາມໂສມະນັດນັ້ນເອງ ນາງໄດ້ບັນລຸເປັນພຣະໂສດາບັນ ເປັນອະລິຍະສາວິກາ.

16.

໑໖.

Iti [Pg.43] taruṇakumārī puññakammesu sāraṃ,Aviditaguṇamattā datva bhikkhussa dānaṃ;

Divimanujasukhaṃ sālattha tumhe bhavantā,Viditakusalapākā kiṃ na labbhetha santiṃ.

ເດັກຍິງສາວຜູ້ບໍ່ຮູ້ຈັກປະມານແຫ່ງຄຸນຄວາມດີຢ່າງນີ້ ຍັງໄດ້ຖວາຍທານແກ່ພຣະພິກຂຸ ເພາະເຫັນສາຣະໃນກຸສົນກຳທັງຫຼາຍ ແລ້ວໄດ້ຮັບຄວາມສຸກໃນສະຫວັນແລະມະນຸດ; ດູກ່ອນທ່ານທັງຫຼາຍ ຜູ້ຮູ້ຈັກຜົນແຫ່ງກຸສົນແລ້ວ ເປັນຫຍັງຈະບໍ່ໄດ້ຮັບຄວາມສະຫງົບ (ພຣະນິບພານ) ເລົ່າ.

Rūpadeviyā vatthuṃ dasamaṃ.

ເລື່ອງນາງຮູບເທວີ ເປັນເລື່ອງທີສິບ.

Dhammasoṇḍakavaggo pathamo.

ທຳມະໂສນທະກະວັກ ທີ່ໜຶ່ງ.

Nandiyarājavaggo

ນັນທິຍະລາຊະວັກ

11. Nandiyarājassa vatthumhi ayamānupubbīkathā

໑໑. ຕໍ່ໄປນີ້ ເປັນລຳດັບເລື່ອງລາວຂອງພຣະລາຊານັນທິຍະ.

Ito [Pg.45] kira kappasatasahassamatthake padumuttaro nāma satthā loke udapādi sadevakaṃ lokaṃ saṃsārakantārā uttārento. Tasmiṃ kira samaye eko kuṭumbiko satthu dhammadesanaṃ sutvā pasannamānaso buddhapamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ nimantetvā mahādānaṃ sajjetvā attano bhavanaṃ devabhavanamiva alaṅkaritvā buddhārahaṃ mahāsanaṃ paññāpetvā gantvā bhagavantaṃ yāci kāloyaṃ bhante bhagavato bhattaggassa upasaṅkamanāyāti. Atha bhagavā bhikkhusaṅghaparivuto mahatā buddhānubhāvena gantvā nisīdi paññattavarabuddhāsane, tato kuṭumbiko haṭṭho udaggo sapariso bhagavantaṃ parivisati anekehi madhurannapānādīhi. Tadā tassa bhagavato sāsane dhutaṅgadharānaṃ aggo vasabhattheronāma mahāsāvako sapadānavattena piṇḍāya caramāno tassa kuṭumbikassa gehadvāre aṭṭhāsi, atha so theraṃ disvā bhante satthā antogehe nisinno, tumhepi pavisathāti yāci, thero apavisitvāva agamāsi, kuṭumbiko bhagavantaṃ upasaṅkamitvā tamattaṃ vatvā kiṃ bhante sadevake loke bhagavatāpi uttaritaro guṇena saṃvijjatīti āha. Athassa satthā puttopamaṃ dassetvā therassa guṇe vaṇṇento evamāha.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນທີ່ສຸດແຫ່ງແສນກັບແຕ່ກັບນີ້ໄປ ພຣະສາດສະດາພຣະນາມວ່າ ປະທຸມຸຕຕະຣະ ໄດ້ບັງເກີດຂຶ້ນໃນໂລກ ເພື່ອຊ່ວຍຮື້ຂົນສັດໂລກພ້ອມທັງເທວະດາໃຫ້ຂ້າມພົ້ນຈາກກັນດານຄືສັງສານະວັດ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ມີກຸຕຸມພີຄົນໜຶ່ງ ໄດ້ຟັງພຣະທຳມະເທສະໜາຂອງພຣະສາດສະດາແລ້ວ ມີຈິດເຫຼື້ອມໃສ ຈຶ່ງໄດ້ນິມົນພຣະພິກຂຸສົງມີພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານ ຈັດແຈງມະຫາທານ ຕົບແຕ່ງວິມານຂອງຕົນໃຫ້ຮຸ່ງເຮືອງຄືກັບເທວະວິມານ ປູລາດມະຫາອາສະນະອັນຄວນແກ່ພຣະພຸດທະເຈົ້າ ແລ້ວເຂົ້າໄປກາບທູນອາຣາທະນາພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເຖິງເວລາແລ້ວ ທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈະສະເດັດໄປສູ່ໂຮງສັນ'. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແວດລ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງ ສະເດັດໄປດ້ວຍພຣະພຸດທານຸພາບອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ແລ້ວປະທັບນັ່ງເໜືອພຣະພຸດທະອາສະນະອັນປະເສີດທີ່ປູລາດໄວ້. ຈາກນັ້ນ ກຸຕຸມພີຜູ້ມີຄວາມຍິນດີປຣີດາ ພ້ອມດ້ວຍບໍລິວານ ໄດ້ອັງຄາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດ້ວຍຂ້ານ້ຳໂພຊະນາຫານອັນປານີດມີຣົດອັນຫວານເປັນອະເນກ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ພຣະມະຫາສາວົກນາມວ່າ ວະສະພະເຖຣະ ຜູ້ເປັນຍອດແຫ່ງພຣະພິກຂຸຜູ້ຊົງທຸດົງໃນພຣະສາສນາຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ປະພຶດສະປະທານະຈາຣິກະວັດ (ທ່ຽວບິນທະບາດໄປຕາມລຳດັບຕະກູນ) ໄດ້ຢືນຢູ່ທີ່ປະຕູເຮືອນຂອງກຸຕຸມພີນັ້ນ. ກຸຕຸມພີນັ້ນເຫັນພຣະເຖຣະແລ້ວ ຈຶ່ງກາບທູນວ່າ 'ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ພຣະສາດສະດາປະທັບນັ່ງຢູ່ພາຍໃນເຮືອນ ຂໍທ່ານຈົ່ງເຂົ້າໄປຂ້າງໃນດ້ວຍເຖີດ'. ພຣະເຖຣະບໍ່ເຂົ້າໄປ ແລ້ວໄດ້ເດີນຈາກໄປ. ກຸຕຸມພີເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ກາບທູນເນື້ອຄວາມນັ້ນ ແລ້ວທູນຖາມວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໃນໂລກພ້ອມທັງເທວະດານີ້ ຍັງມີຜູ້ໃດທີ່ມີຄຸນວິເສດຍິ່ງໄປກວ່າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າອີກຫຼື?'. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະສາດສະດາຊົງສະແດງອຸປະມາດ້ວຍບຸດ ແລ້ວຊົງສັນເສີນຄຸນຂອງພຣະເຖຣະ ຕຣັດຄາຖາວ່າ:

1.

໑.

Pālenti nimmalaṃ katvā, pātimokkhādisaṃvaraṃ;

Samādinnadhutaṅgāca, appicchā munisūnavo.

ພຣະໂອຣົດຂອງພຣະມຸນີ ຜູ້ມີຄວາມປາຖະໜານ້ອຍ ຊົງສະມາທານທຸດົງ ຍ່ອມຮັກສາປາຕິໂມກkhະສັງວອນເປັນຕົ້ນ ໃຫ້ປາສະຈາກມົນທິນ.

2.

໒.

Nicca mantakayuddhamhi, naddhā yodhāva dappitā;

Puññānaṃ vatthubhūtā te, devamānusakā dinaṃ.

ພຣະໂອຣົດເຫຼົ່ານັ້ນ ປຽບເໝືອນນັກຮົບຜູ້ອົງອາດ ທີ່ຜູກສອດເກາະກາຍໃນສົງຄາມກັບພະຍາມັດຈຸຣາດຢູ່ສະເໝີ ພວກເພິ່ນເປັນເນື້ອນາບຸນຂອງເທວະດາ ແລະ ມະນຸດທັງຫຼາຍ.

3.

໓.

Dhāremahaṃ vaṇṇavantaṃ, sīveyyampica cīvaraṃ;

Buddhaputtā mahānāgā na dhārenti tathāvidhaṃ.

ພຣະຕະຖາຄົດເອງຍັງຊົງຈີວອນອັນມີສີສັນງົດງາມ ແລະ ຈີວອນອັນເນື້ອດີທີ່ຊາວແຄວ້ນສີພີຖວາຍ ແຕ່ພຣະພຸດທະໂອຣົດຜູ້ເປັນມະຫານາກ (ຜູ້ປະເສີດ) ທັງຫຼາຍ ຫາໄດ້ຊົງຈີວອນເຊັ່ນນັ້ນບໍ່.

4.

໔.

Dhārenti [Pg.46] te paṃsukūlaṃ, saṅghāṭetvā pilotike;

Vaṇacchādanacolaṃva, icchālobha vivajjitā.

ພຣະພຸດທະໂອຣົດ​ເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ປາສະຈາກຄວາມຢາກແລະຄວາມໂລບ ຍ່ອມຊົງຜ້າບັງສະກຸນ ທີ່ຫຍິບຕໍ່ກັນດ້ວຍເສດຜ້າເກົ່າໆ ປຽບເໝືອນຜ້າພັນບາດແຜ.

5.

໕.

Sādiyāmi sadā hambho, upāsakanimantanaṃ;

Neva sādenti sambuddha, putto pāsakayācanaṃ.

ດູກ່ອນທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ພຣະຕະຖາຄົດຍັງຍິນດີຕໍ່ການນິມົນຂອງອຸປາສົກຢູ່ສະເໝີ ແຕ່ພຣະໂອຣົດຂອງພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ຍ່ອມບໍ່ຍິນດີຕໍ່ການເຊື້ອເຊີນຂອງອຸປາສົກເລີຍ.

6.

໖.

Sapadānena yaṃ laddhaṃ, lūkhaṃvāpi paṇītakaṃ;

Tena tussanti me puttā, rasagedhavivajjitā.

ບຸດທັງຫຼາຍຂອງພຣະຕະຖາຄົດ ຜູ້ປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດໃນຣົດອາຫານ ຍ່ອມຍິນດີດ້ວຍອາຫານທີ່ໄດ້ມາຕາມລຳດັບເຮືອນ ບໍ່ວ່າຈະເປັນອາຫານທີ່ເສົ້າໝອງຫຼືປານີດກໍຕາມ.

7.

໗.

Nipajjāmi ahaṃ sādhu, santhate sayane subhe;

Na te seyyaṃ pakappenti, saṃsārabhayabhīrukā.

ພຣະຕະຖາຄົດຍັງນອນເໜືອທີ່ນອນອັນດີ ທີ່ປູລາດໄວ້ຢ່າງສວຍງາມ ແຕ່ພຣະໂອຣົດເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ຢ້ານກົວຕໍ່ໄພໃນສັງສານະວັດ ຍ່ອມບໍ່ປາຖະໜາທີ່ນອນເຊັ່ນນັ້ນ.

8.

໘.

Ṭhānā sanagamanena, kappenti iriyāpathaṃ;

Nekabhūmisamākiṇṇa, pāsādesu vasāmahaṃ.

ພຣະຕະຖາຄົດຍັງອາໄສຢູ່ໃນປາສາດອັນດາດຟ້າຫຼາຍຊັ້ນ ແຕ່ພຣະໂອຣົດເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມຍັງອິຣິຍາບົດໃຫ້ເປັນໄປດ້ວຍການຢືນ ການນັ່ງ ແລະ ການເດີນເທົ່ານັ້ນ.

9.

໙.

Buddhaputtā tathācchannaṃ, na kadā pavisanti te;

Rukkhamūle susānasmiṃ, abbhokāse ramanti te.

ພຣະພຸດທະໂອຣົດເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ເຂົ້າໄປສູ່ທີ່ມຸງບັງເຊັ່ນນັ້ນໃນກາລານຸກອນໃດໆ ເພິ່ນຍ່ອມຍິນດີຢູ່ແຕ່ທີ່ໂຄນໄມ້ ປ່າຊ້າ ແລະ ທີ່ແຈ້ງ.

10.

໑໐.

Bhāvetvā bhavanāsāya, hetuṃ bhāvanamuttamaṃ;

Ahaṃ gāme vasissāmi, pāpento janataṃ sivaṃ.

ພຣະຕະຖາຄົດຈະຢູ່ໃນບ້ານ ເພື່ອຍັງປະຊາຊົນໃຫ້ເຖິງຄວາມກະເສີມ (ພຣະນິພພານ) ແຕ່ພຣະໂອຣົດເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະຈະເຣີນພາວະນາອັນປະເສີດ ເຊິ່ງເປັນເຫດແຫ່ງຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງພົບ.

11.

໑໑.

Ramanti mama puttā te, pantasenāsane kakā;

Tesaṃ mahattaro santo, theroyaṃ vasabho mahā;

Dhutapāpo dhutaṅgaggo, ñātoyaṃ mama sāsaneti.

ບຸດທັງຫຼາຍຂອງພຣະຕະຖາຄົດ ຍ່ອມຍິນດີໃນເສນາສະນະອັນສະຫງັດ ປຽບເໝືອນຝູງກາ (ທີ່ຍິນດີໃນປ່າ). ບັນດາພຣະໂອຣົດເຫຼົ່ານັ້ນ ພຣະວະສະພະມະຫາເຖຣະນີ້ ຜູ້ມີຄວາມສະຫງົບ ຜູ້ກຳຈັດບາບໄດ້ແລ້ວ ເປັນຍອດແຫ່ງຜູ້ຊົງທຸດົງ ປາກົດແລ້ວໃນສາສນາຂອງພຣະຕະຖາຄົດ.

Evaṃ bhagavā hatthaṃ ukkhipitvā candamaṇḍale paharanto viya therassa guṇe pakāsesi, tato so tassa guṇakathaṃ sutvā sayampitaṃ ṭhānantaraṃ kāmayamāno yannūnāhaṃ anāgate aññatarassa sammāsambuddhassa sāsane dhutaṅgadharānaṃ aggo bhavissāmīti taṃ ṭhānantaraṃ patthento bhagavato pādamūle nipajji, satthā taṃ kāraṇaṃ upaparikkhitvā ito kappasatasahassamatthake gotamo nāma satthā uppajjissati. Tvaṃ tadā dhutaṅgadharānaṃ aggo hutvā kassa poti paññāyissatīti byākaraṇa [Pg.47] madāsi. Tato paṭṭhāya so somanasso puññakammaṃ katvā tato cuto devamanussesu devissariyaṃ anubhavanto vipassīsammāsambuddhakāle ekasāṭako nāma brāhmaṇo hutvā mahādānaṃ adāsi. Tato cuto kassapasammāsambuddhe parinibbute bārāṇasīnagare bārāṇasīseṭṭhi hutvā nibbatto dānādīni puññāni katvā tato cavitvā saṃsāre saṃsaranto dasavassasahassā yukesu manussesu bārāṇasiyaṃ eko kuṭumbiko hutvā nibbatti. So panāyaṃ kuṭumbiko araññe jaṅghāvihāraṃ anuvicaranto paccantime janapade araññāyatane aññataraṃ paccekabuddhaṃ addasa. So ca paccekabuddho tattha cīvarakammaṃ karonto anuvāte appahonte saṃharitvā ṭhapetuṃ āraddho. Kuṭumbiko taṃ disvā bhante kiṃ karothāti pucchi. So paccekabuddho appicchatāya tena puṭṭho na kiñci vutto hoti. So cīvaradussaṃ nappahotīti ñatvā attano uttarasāṭakaṃ paccekabuddhassa pādamūle ṭhapetvā agamāsi. Paccekabuddho taṃ gahetvā anuvātakaṃ āropento cīvaraṃ katvā pārupi. Kuṭumbiko jīvitapariyosāne kālaṃ katvā tāvatiṃsabhavane nibbattitvā tattha yāvatāyukaṃ dibbasampattiṃ anubhavitvā tato cavitvā bārāṇasito tiyojanamattake ṭhāne aññatarasmiṃ nagare nibbatti, tassa mātāpitaro nandiyoti nāmaṃ akaṃsu, tassa satta bhātaro ahesuṃ, sesā cha bhātaro nānākammantesu byāvaṭā mātāpitunnaṃ posenti. Nandiyo pana akammasīlo geheyeva vasati. Tasmā tassa sesā kujjhanti. Mātāpitaropi nandiyaṃ āmantetvā ovadanti. So tuṇhī hoteva. Athāparasmiṃ samaye gāme nakkhattaṃ saṅghuṭṭhaṃ, tadā so mātaraṃ āha. Amma sāṭakaṃ dehi, nakkhattaṃ kīḷissāmīti, sā dhota- vatthaṃ [Pg.48] nīharitvā adāsi, amma thūlaṃ idanti, sā aññaṃ nīharitvā adāsi, tampi paṭikkhipi. Atha naṃ mātā āha. Tāta yādise mayaṃ gehe jātā, natthi ito sukhumatarassa paṭilābhāya puññanti, labhanaṭṭhānaṃ gamissāmi ammāti. Putta ahaṃ ajjeva tava bārāṇasīnagare rajjapaṭilābhaṃ icchāmīti āha. So sādhu ammāti mātaraṃ vanditvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Mātuyā panassa evaṃ ahosi. Kahaṃ so gamissati, pubbeviya idhavā etthavā gehe nisīditvā āgacchatīti, so pana puññaniyāmena codiyamāno gāmato nikkhamitvā bārāṇasiṃ gantvā senaguttassa gehe paṭivasati, athekadivasaṃ so tassa kammakārehi saddhiṃ sallapanto nisīditvā pacalāyanto supinaṃ addasa. Mukhena antaṃ nikkhamitvā sakalajambudīpe pattharitvā antokucchimeva pāvisi. Pabuddho so bhīto mahāsaddamakāsi. Atha naṃ mahāsenagutto pucchi. Nandiyo supinaṃ addasanti āha. Atha tena kīdisanti puṭṭho kathesi, tato senagutto taṃ attano kulūpagaṃ paribbājikaṃ pucchi ko tassa vipākoti. Paribbājikā yadi bho itthī passati. Sattadivasabbhantareyeva abhisekaṃ labhati, yadi puriso passati, tatheva rājā hotīti kathesi. Senagutto tassā taṃ kathaṃ sutvā imaṃ mama ñātiṃ karomīti attano satta dhītare pakkositvā paṭipāṭiyā pucchi. Nandiyassa santike vasathāti, sesā sabbā na icchiṃsu, na mayaṃ jānāma etaṃ adhunāgataṃ kulavantaṃ vā dukkulavantaṃvāti. Atha kaṇiṭṭhikaṃ pucchi. Sā yassa maṃ mātāpitaro dassanti. Tesaṃ vacanaṃ na bhindissāmīti sampaṭicchi, atha senagutto nandiyaṃ pakkositvā attano dhītaraṃ datvā tassa mahāsampatti madāsi. Tato sattame divase nandiyo tattha tattha āhiṇḍanto rañño maṅgaluyyānaṃ passissāmīti gantvā dhaṅgalasilāpaṭṭesasīsaṃ pārupitvā nipajji, so ca bārāṇasīrañño kālaṅkatassa sattamo [Pg.49] divaso hoti. Amaccāca purohitoca rañño sarīrakiccaṃ kāretvā rājaṅgaṇe nisīditvā mantayiṃsu. Rañño ekāva dhītā atthi, putto panassa natthi. Arājikaṃ rajjaṃ na tiṭṭhati. Phussarathaṃ vissajjessāmāti. Te kumudapattavaṇṇe cattāro sindhave yojetvā setacchattapamukhaṃpañcavidharājakakudhabhaṇḍaṃ rathasmiṃyeva ṭhapetvā rathaṃ vissajjetvā pacchato turiyāni paggaṇhāpesuṃ. Ratho pācīdvārena nikkhamitvā uyyānābhimukho ahosi. Paricayena uyyānābhimukho gacchati. Nivattemāti keci āhaṃsu. Purohito mā nivārayitthāti āha. Ratho kumārakaṃ padakkhiṇaṃ katvā ārohaṇasajjo hutvā aṭṭhāsi. Purohito pārupaṇakaṇṇaṃ apanetvā pādatalāni olokento tiṭṭhatu ayaṃ dīpo. Dvisahassadīpa parivāresu catūsu mahādīpesu ekarajjaṃ kātuṃ samatthotivatvā tassa dhitiṃ upadhāretuṃ tikkhattuṃ turiyāni paggaṇhāpesi. Atha kumāro mukhaṃ vivaritvā oloketvā kena kāraṇena āgatatthāti āha, deva tumhākaṃ rajjaṃ pāpuṇātīti, rājā kahanti, devattaṃ gato sāmīti, kati divasā atikkantāti, ajja sattamo divasoti. Putto vā dhītā vā natthīti, dhītā atthi deva. Putto na vijjatīti, tenahi karissāmi rajjanti, te tāvadeva abhisekamaṇḍapaṃ kāretvā rājadhītaraṃ sabbālaṅkārehi alaṅkāritvā uyyānaṃ netvā kumārassa abhisekaṃ akaṃsu, athassa katābhisekassa satasahassagghanakaṃ vatthaṃ ānesuṃ, so kimidaṃ tātāti āha, nivāsanavatthaṃ devāti, nanu tātā thūlaṃti, manussānaṃ paribhogavatthesu ito sukhumataraṃ natthi devāti, tumhākaṃ rājā evarūpaṃ nivāsesīti, āma devāti. Na maññe puññavā tumhākaṃ rājāti vatvā handa suvaṇṇabhiṅkāraṃ āharatha, labhissāma vatthanti, te suvaṇṇabhiṅkāraṃ āhariṃsu, so uṭṭhāya hatthe dhovitvā mukhaṃ vikkhāletvā hatthena udakaṃ ādāya puratthimadisāya abbhukkiri, [Pg.50] tāvadeva ghanapathaviṃ bhinditvā soḷasakapparukkhā uṭṭhahiṃsu, puna udakaṃ hatthena gahetvā dakkhiṇaṃ pacchimaṃ uttaranti evaṃ catassopi disā abbhukkiri, sabbadisāsu soḷasa soḷasa hutvā catusaṭṭhikapparukkhā uṭṭhahiṃsu, so ekaṃ dibbadussaṃ nivāsetvā ekaṃ pārupitvā nandiyarañño vijite suttakantikā itthiyo mā suttaṃ kantantūti bheriṃ carāpethāti vatvā chattaṃ ussāpetvā alaṅkatapaṭiyatto hatthikkhandhavaragato nagaraṃ pavisitvā pāsādamabhiruyha mahāsampattiṃ anubhavi. Aho tadā paccekabuddhassa dinnānuvātakassa vipāko. Tenāhu porāṇā.

ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຍົກພຣະຫັດຂຶ້ນ ປຽບເໝືອນຊົງລູບຄຳດວງຈັນ ສະແດງຄຸນຂອງພຣະເຖຣະດ້ວຍປະການສະນັ້ນ. ຈາກນັ້ນ ກຸຕຸມພີນັ້ນໄດ້ຟັງຄຳພັນລະນາຄຸນຂອງພຣະເຖຣະແລ້ວ ກໍປາຖະໜາຕຳແໜ່ງນັ້ນແກ່ຕົນເອງ ຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ເຮັດແນວໃດໜໍ ໃນອະນາຄົດກາລ ເຮົາຈະໄດ້ເປັນຍອດແຫ່ງພຣະພິກຂຸຜູ້ຊົງທຸດົງ ໃນສາສນາຂອງພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າພຣະອົງໃດພຣະອົງໜຶ່ງ'. ເມື່ອປາຖະໜາຕຳແໜ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ໝອບລົງແທບພຣະບາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ພຣະສາດສະດາຊົງພິຈາຣະນາເບິ່ງເຫດການນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ຊົງພະຍາກອນວ່າ 'ແຕ່ກັບນີ້ໄປໃນທີ່ສຸດແຫ່ງແສນກັບ ພຣະສາດສະດາພຣະນາມວ່າ ໂຄຕະມະ ຈະສະເດັດອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ເຈົ້າຈະໄດ້ເປັນຍອດແຫ່ງພຣະພິກຂຸຜູ້ຊົງທຸດົງ ມີຊື່ວ່າ ກັດສະປະ'. ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ກຸຕຸມພີນັ້ນມີຄວາມຍິນດີ ໄດ້ກະທຳບຸນກຸສົນ ລະໂລກນີ້ໄປແລ້ວ ໄດ້ສະເຫວີຍເທວະສົມບັດໃນໝູ່ເທວະດາແລະມະນຸດ. ໃນສະໄໝຂອງພຣະວິປັສສີສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ໄດ້ບັງເກີດເປັນພຣາມຊື່ວ່າ ເອກະສາຣົກ ໄດ້ຖວາຍມະຫາທານ. ຈຸຕິຈາກຊາດນັ້ນແລ້ວ ໃນສະໄໝທີ່ພຣະກັດສະປະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນິພພານແລ້ວ ໄດ້ບັງເກີດເປັນພະຍາສີສະເກດ (ເສດຖີ) ໃນເມຶອງພາຣານະສີ ໄດ້ກະທຳບຸນມີທານເປັນຕົ້ນ ຈຸຕິຈາກຊາດນັ້ນແລ້ວ ທ່ອງທ່ຽວໄປໃນສັງສານະວັດ. ໃນສະໄໝທີ່ມະນຸດມີອາຍຸໄດ້ໝື່ນປີ ໄດ້ບັງເກີດເປັນກຸຕຸມພີຄົນໜຶ່ງໃນເມືອງພາຣານະສີ. ກຸຕຸມພີນັ້ນ ເມື່ອທ່ຽວຈາຣິກໄປໃນປ່າ ໄດ້ເຫັນພຣະປັດເຈກະພຸດທະເຈົ້າອົງໜຶ່ງ ຢູ່ໃນປ່າຊາຍແດນ. ພຣະປັດເຈກະພຸດທະເຈົ້າອົງນັ້ນກຳລັງເຮັດຈີວອນຢູ່ບ່ອນນັ້ນ ແຕ່ຜ້າຂອບຈີວອນ (ອະນຸວາດ) ບໍ່ພໍ ຈຶ່ງພັບຜ້າໄວ້. ກຸຕຸມພີເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງຖາມວ່າ 'ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ທ່ານກຳລັງເຮັດຫຍັງຢູ່?'. ພຣະປັດເຈກະພຸດທະເຈົ້າອົງນັ້ນ ເພາະເປັນຜູ້ມີຄວາມປາຖະໜານ້ອຍ ເມື່ອຖືກຖາມຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ກ່າວຫຍັງ. ກຸຕຸມພີຮູ້ວ່າຜ້າເຮັດຈີວອນບໍ່ພໍ ຈຶ່ງໄດ້ວາງຜ້າຫົ່ມ (ອຸຕຕະຣາສົງ) ຂອງຕົນໄວ້ແທບຕີນຂອງພຣະປັດເຈກະພຸດທະເຈົ້າ ແລ້ວຫຼີກໄປ. ພຣະປັດເຈກະພຸດທະເຈົ້າໄດ້ຖືເອົາຜ້ານັ້ນມາເຮັດເປັນຜ້າຂອບຈີວອນ ແລ້ວຊົງຄອງຈີວອນນັ້ນ. ກຸຕຸມພີນັ້ນ ເມື່ອສິ້ນອາຍຸຂັຍ ໄດ້ໄປບັງເກີດໃນສະຫວັນຊັ້ນດາວະດຶງ ສະເຫວີຍທິບພະຍະສົມບັດຢູ່ທີ່ນັ້ນຈົນສິ້ນອາຍຸຂັຍ ຈຸຕິຈາກຊາດນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ມາບັງເກີດໃນເມືອງໜຶ່ງ ຫ່າງຈາກເມືອງພາຣານະສີປະມານ 3 ໂຍດ. ບິດາມານດາໄດ້ຕັ້ງຊື່ໃຫ້ລາວວ່າ ນັນທິຍະ. ລາວມີອ້າຍນ້ອງ 7 ຄົນ. ອ້າຍນ້ອງ 6 ຄົນທີ່ເຫຼືອ ຕ່າງກໍຂະຫຍັນຂັນແຂງເຮັດວຽກງານລ້ຽງບິດາມານດา. ສ່ວນນັນທິຍະເປັນຄົນຂີ້ຄ້ານ ມັກຢູ່ແຕ່ໃນເຮືອນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ອ້າຍນ້ອງຄົນອື່ນໆ ຈຶ່ງຮ້າຍໃຫ້ລາວ. ບິດາມານດາກໍເອີ້ນນັນທິຍະມາຕັກເຕືອນ. ລາວກໍມິດຢູ່. ຕໍ່ມາໃນສະໄໝໜຶ່ງ ທາງບ້ານໄດ້ປະກາດງານເທດສະການ (ນັກຂັດຕະຣຶກ). ໃນເວລານັ້ນ ລາວໄດ້ເວົ້າກັບມານດາວ່າ 'ແມ່ ຂໍຜ້າຫົ່ມໃຫ້ຂ້ອຍແດ່ ຂ້ອຍຈະໄປຫຼິ້ນງານບຸນ'. ມານດາໄດ້ເອົາຜ້າທີ່ຊັກສະອາດແລ້ວມາໃຫ້. ລາວເວົ້າວ່າ 'ແມ່ ຜ້ານີ້ເນື້ອໜາໂພດ'. ມານດາຈຶ່ງເອົາຜ້າຜືນອື່ນມາໃຫ້ ລາວກໍປະຕິເສດອີກ. ລຳດັບນັ້ນ ມານດາຈຶ່ງເວົ້າກັບລາວວ່າ 'ລູກເອີຍ ພວກ ເຮົາເກີດໃນຕະກູນປານນີ້ ບໍ່ມີບຸນທີ່ຈະໄດ້ຜ້າເນື້ອດີກວ່ານີ້ດອກ'. ລາວຈຶ່ງເວົ້າວ່າ 'ແມ່ ຂ້ອຍຈະໄປຫາບ່ອນທີ່ໄດ້ຜ້ານັ້ນ'. ມານດາເວົ້າວ່າ 'ລູກເອີຍ ແມ່ຢາກໃຫ້ເຈົ້າໄດ້ຄອງຣາຊສົມບັດໃນເມືອງພາຣານະສີໃນມື້ນີ້ເລີຍ'. ລາວຮັບຄຳວ່າ 'ດີແລ້ວ ແມ່' ແລ້ວກາບໄຫວ້ມານດາ ກະທຳປະທັກສິນແລ້ວຫຼີກໄປ. ມານດາຂອງລາວຄິດວ່າ 'ລາວຈະໄປໃສໄດ້ ດຽວກໍຄົງຈະກັບມາຄືເກົ່າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ທີ່ນີ້ຫຼືທີ່ເຮືອນນີ້ແຫຼະ'. ແຕ່ລາວຖືກແຮງກຸສົນຊັກນຳ ຈຶ່ງອອກຈາກບ້ານເດີນທາງໄປເມືອງພາຣານະສີ ແລ້ວອາໄສຢູ່ໃນເຮືອນຂອງເສນາຄຸດ (ເສນາຄຸຕຕະ). ມື້ໜຶ່ງ ລາວນັ່ງສົນທະນາກັບພວກຄົນງານຂອງເສນາຄຸດ ແລ້ວເຜີຫຼັບໄປ ໄດ້ຝັນເຫັນວ່າ ລຳໄສ້ໄດ້ຫຼຸດອອກມາທາງປາກ ແລ້ວແຜ່ໄປທົ່ວຊົມພູທະວີບ ແລ້ວກັບຄືນເຂົ້າໄປໃນທ້ອງຄືເກົ່າ. ເມື່ອຕື່ນຂຶ້ນມາ ລາວມີຄວາມຢ້ານກົວ ຈຶ່ງຮ້ອງສຽງດັງ. ລຳດັບນັ້ນ ເສນາຄຸດຜູ້ເປັນໃຫຍ່ຈຶ່ງຖາມລາວ. ນັນທິຍະບອກວ່າ 'ຂ້ອຍຝັນ'. ເມື່ອຖືກຖາມວ່າຝັນແນວໃດ ລາວກໍເລົ່າໃຫ້ຟັງ. ຈາກນັ້ນ ເສນາຄຸດຈຶ່ງໄປຖາມນາງປະຣິພາຊິກາ ຜູ້ຄຸ້ນເຄີຍກັບຕະກູນຂອງຕົນວ່າ 'ຜົນຂອງຄວາມຝັນນັ້ນຈະເປັນແນວໃດ?'. ນາງປະຣິພາຊິກາກ່າວວ່າ 'ທ່ານເອີຍ ຖ້າຜູ້ຍິງຝັນ ຈະໄດ້ອະພິເສກພາຍໃນ 7 ມື້, ຖ້າຜູ້ຊາຍຝັນ ກໍຈະໄດ້ເປັນພະຍາ (ພຣະຣາຊາ) ເຊັ່ນດຽວກັນ'. ເສນາຄຸດໄດ້ຟັງຄຳຂອງນາງແລ້ວ ຄິດວ່າ 'ເຮົາຈະເຮັດໃຫ້ຊາຍຄົນນີ້ເປັນຍາດຂອງເຮົາ' ຈຶ່ງເອີ້ນລູກສາວທັງ 7 ຄົນມາ ແລ້ວຖາມຕາມລຳດັບວ່າ 'ພວກເຈົ້າຈົ່ງໄປຢູ່ຮ່ວມກັບນັນທິຍະເຖີດ'. ລູກສາວຄົນອື່ນໆ ທັງໝົດບໍ່ຍອມ ໂດຍກ່າວວ່າ 'ພວກຂ້ານ້ອຍບໍ່ຮູ້ຈັກຊາຍຄົນນີ້ ວ່າເປັນຜູ້ມີຕະກູນດີ ຫຼື ຕະກູນຕ່ຳ ທີ່ຫາກໍມາໃໝ່ນີ້'. ຈາກນັ້ນ ເສນາຄຸດຈຶ່ງຖາມລູກສາວຫຼ້າ. ນາງຮັບຄຳວ່າ 'ບິດາມານດາຈະຍົກຂ້ານ້ອຍໃຫ້ແກ່ຜູ້ໃດ ຂ້ານ້ອຍຈະບໍ່ຂັດຄຳສັ່ງຂອງເພິ່ນ'. ລຳດັບນັ້ນ ເສນາຄຸດຈຶ່ງເອີ້ນນັນທິຍະມາ ແລ້ວມອບລູກສາວໃຫ້ ພ້ອມທັງມອບມະຫາສົມບັດໃຫ້ແກ່ລາວ. ໃນວັນທີ 7 ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ນັນທິຍະທ່ຽວໄປໃນທີ່ຕ່າງໆ ຄິດວ່າ 'ເຮົາຈະໄປເບິ່ງສວນອຸທິຍານຫຼວງຂອງພຣະຣາຊາ' ຈຶ່ງເດີນທາງໄປ ແລ້ວນອນຄຸມໂປງຢູ່ເທິງແຜ່ນຫີນມຸງຄຸນ. ໃນວັນນັ້ນ ເປັນວັນທີ 7 ທີ່ພຣະຣາຊາແຫ່ງເມືອງພາຣານະສີສະເດັດສະຫວັນຄົດ. ພວກອາມາດແລະປຸໂຣຫິດ ກະທຳພިທີຖວາຍພຣະເພີງພຣະສົບແລ້ວ ມານັ່ງປຶກສາກັນຢູ່ທີ່ລານຫຼວງວ່າ 'ພຣະຣາຊາມີແຕ່ພຣະຣາຊະທິດაອົງດຽວ ບໍ່ມີພຣະຣາຊະໂອຣົສເລີຍ. ບ້ານເມືອງທີ່ປາສະຈາກພຣະຣາຊາ ຍ່ອມຕັ້ງຢູ່ບໍ່ໄດ້. ພວກ ເຮົາຈົ່ງປ່ອຍບຸສຍະຣົຖ (ຣົຖມຸງຄຸນ) ເຖີດ'. ພວກເຂົາຈຶ່ງທຽມມ້າສິນທົບ 4 ໂຕ ທີ່ມີສີດັ່ງກີບດອກບົວຫຼວງ ຈັດແຈງເຄື່ອງຣາຊະກົກກຸດທະພັນທັງ 5 ມີເສົ້າສະເຫວດຕະສັດເປັນປະທານ ໄວ້ເທິງຣົຖ ແລ້ວປ່ອຍຣົຖໄປ ພ້ອມທັງໃຫ້ປະໂຄມເຄື່ອງດົນຕີຕາມຫຼັງ. ຣົຖນັ້ນແລ່ນອອກທາງປະຕູທິດບູຣະພາ ມຸ່ງໜ້າໄປສູ່ສວນອຸທິຍານ ເພາະຄວາມຄຸ້ນເຄີຍ. ບາງຄົນເວົ້າວ່າ 'ພວກ ເຮົາຈົ່ງໃຫ້ຣົຖກັບຄືນເຖີດ'. ປຸໂຣຫິດກ່າວວ່າ 'ພວກທ່ານຢ່າຫ້າມເລີຍ'. ຣົຖນັ້ນໄດ້ແລ່ນໄປກະທຳປະທັກສິນອ້ອມຊາຍໜຸ່ມ (ນັນທິຍະ) ແລ້ວຈອດຢູ່ ພ້ອມທີ່ຈະໃຫ້ຂຶ້ນຂີ່. ປຸໂຣຫິດເປີດຜ້າຄຸມອອກ ເບິ່ງລັກສະນະທີ່ຝາຕີນແລ້ວ ກ່າວວ່າ 'ຊາຍຄົນນີ້ຈົ່ງເປັນທີ່ພຶ່ງເຖີດ. ລາວມີຄວາມສາມາດທີ່ຈະຄອງຣາຊສົມບັດໃນມະຫາທະວີບທັງ 4 ທີ່ມີທະວີບນ້ອຍສອງພັນເປັນບໍລິວານໄດ້' ແລ້ວເພື່ອຈະທົດສອບຄວາມກ້າຫານຂອງລາວ ຈຶ່ງໃຫ້ປະໂຄມດົນຕີຂຶ້ນສາມຄັ້ງ. ລຳດັບນັ້ນ ຊາຍໜຸ່ມເປີດໜ້າເບິ່ງ ແລ້ວຖາມວ່າ 'ພວກທ່ານມາດ້ວຍເຫດໃດ?'. ພວກເຂົາກ່າວວ່າ 'ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ ຣາຊສົມບັດຕົກເປັນຂອງພຣະອົງແລ້ວ'. ລາວຖາມວ່າ 'ພຣະຣາຊາໄປໃສ?'. ພວກເຂົາຕອບວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງ ພຣະຣາຊາສະເດັດສະຫວັນຄົດແລ້ວ'. ລາວຖາມວ່າ 'ລ່ວງເລີຍໄປຈັກວັນແລ້ວ?'. ພວກເຂົາຕອບວ່າ 'ມື້ນີ້ເປັນວັນທີ 7 ແລ້ວ'. ລາວຖາມວ່າ 'ບໍ່ມີພຣະຣາຊະໂອຣົສຫຼືພຣະຣາຊະທິດາບໍ?'. ພວກເຂົາຕອບວ່າ 'ມີແຕ່ພຣະຣາຊະທິດາ ບໍ່ມີພຣະຣາຊະໂອຣົສເລີຍ'. ລາວຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ເຮົາຈະຄອງຣາຊສົມບັດ'. ພວກເຂົາຈຶ່ງຈັດແຈງມົນທົນອະພິເສກໃນທັນທີ ຕົບແຕ່ງພຣະຣາຊະທິດາດ້ວຍເຄື່ອງປະດັບທັງປວງ ແລ້ວນຳມາສູ່ສວນອຸທິຍານ ກະທຳພິທີອະພິເສກແກ່ຊາຍໜຸ່ມ. ຈາກນັ້ນ ພວກເຂົາໄດ້ນຳຜ້າລາຄາແສນຕຳລຶງມາຖວາຍແກ່ລາວຜູ້ໄດ້ຮັບອະພິເສກແລ້ວ. ລາວຖາມວ່າ 'ນີ້ແມ່ນຫຍັງ ພວກທ່ານ?'. ພວກເຂົາຕອບວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງ ນີ້ແມ່ນຜ້າຊົງ'. ລາວຖາມວ່າ 'ພວກທ່ານ ຜ້ານີ້ເນື້ອໜາໂພດບໍ່ແມ່ນບໍ?'. ພວກເຂົາຕອບວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງ ໃນບັນດາຜ້າທີ່ມະນຸດໃຊ້ສອຍ ບໍ່ມີຜ້າຜືນໃດເນື້ອດີກວ່ານີ້ອີກແລ້ວ'. ລາວຖາມວ່າ 'ພຣະຣາຊາອົງກ່ອນຂອງພວກທ່ານ ຊົງຜ້າແບບນີ້ບໍ?'. ພວກເຂົາຕອບວ່າ 'ແມ່ນແລ້ວ ພຣະອົງ'. ລາວຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ເຮົາຄິດວ່າ ພຣະຣາຊາອົງກ່ອນຂອງພວກທ່ານຄົງຈະບໍ່ມີບຸນປານໃດ. ພວກທ່ານຈົ່ງນຳເຕົ້ານ້ຳຄຳມາ ເຮົາຈະໄດ້ຜ້າ'. ພວກເຂົາຈຶ່ງນຳເຕົ້ານ້ຳຄຳມາໃຫ້. ລາວລຸກຂຶ້ນລ້າງມື ລ້າງໜ້າ ແລ້ວວັກນ້ຳດ້ວຍມື ຊັດໄປທາງທິດບູຣະພາ. ໃນທັນໃດນັ້ນ ຕົ້ນກັນລະປະພຶກ 16 ຕົ້ນ ກໍຜຸດຂຶ້ນມາຈາກແຜ່ນດິນອັນໜາແໜ້ນ. ລາວວັກນ້ຳດ້ວຍມືອີກ ຊັດໄປທາງທິດໃຕ້ ທິດຕາເວັນຕົກ ແລະ ທິດເໜືອ ຕາມລຳດັບ. ຕົ້ນກັນລະປະພຶກທິດລະ 16 ຕົ້ນ ກໍຜຸດຂຶ້ນມາໃນທຸກທິດ ລວມເປັນ 64 ຕົ້ນ. ລາວຊົງຜ້າທິບຜືນໜຶ່ງ ຫົ່ມຜືນໜຶ່ງ ແລ້ວສັ່ງໃຫ້ຕີກອງຮ້ອງປ່າວໃນແວ່ນແຄວ້ນຂອງພະຍານັນທິຍະວ່າ 'ພວກແມ່ຍິງທີ່ເຂັນຝ້າຍ ຢ່າໄດ້ເຂັນຝ້າຍອີກເລີຍ' ແລ້ວໃຫ້ຍົກສັດຂຶ້ນ ຕົບແຕ່ງພຣະອົງຢ່າງງົດງາມ ສະເດັດຂຶ້ນຊົງຊ້າງພຣະທີ່ນັ່ງອັນປະເສີດ ສະເດັດເຂົ້າສູ່ພຣະນະຄອນ ຂຶ້ນສູ່ປາສາດ ສະເຫວີຍມະຫາສົມບັດອັນຍິ່ງໃຫຍ່. ອໍ້! ນີ້ຄືຜົນແຫ່ງການຖວາຍຜ້າຂອບຈີວອນແກ່ພຣະປັດເຈກະພຸດທະເຈົ້າໃນຄັ້ງນັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ໂບຮານາຈານທັງຫຼາຍຈຶ່ງກ່າວໄວ້ວ່າ:

12.

໑໒.

Yathā sāsapamattamhā, bījā nigrodhapādapo;

Jāyate satasākhaḍḍho, mahānīlambudopamo.

ຕົ້ນໄຮ (ນິໂຄຣດ) ທີ່ມີກິ່ງກ້ານສາຂາຕັ້ງຮ້ອຍ ປຽບເໝືອນເມກສີຂຽວເຂັ້ມ ຍ່ອມຈະເລີນເຕີບໂຕມາຈາກເມັດພັນທີ່ມີຂະໜາດເທົ່າເມັດຜັກກາດ ໄດ້ສັນໃດ,

13.

໑໓.

Tatheva puññakammamhā, aṇumhā vipulaṃ phalaṃ;

Hotīti appapuññanti, nāvamaññeyya paṇḍitoti.

ຜົນອັນໄພບູນ ຍ່ອມມີມາແຕ່ບຸນກຳອັນເລັກນ້ອຍ ໄດ້ສັນນັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ບັນດິດບໍ່ຄວນດູໝິ່ນບຸນວ່າ ມີປະມານນ້ອຍ.

Evaṃ gacchante kāle ekadivasaṃ devī rañño sampattiṃ disvā aho tapassīti kāruññākāraṃ dassesi. Kimidaṃ devīti ca puṭṭhā atimahatī te deva sampatti. Atītamaddhānaṃ kalyāṇaṃ katattā. Idāni anāgatassatthāya kusalaṃ karothāti āha. Kassa dassāma. Sīlavantā natthīti. Asuñño deva jambudīpo arahantehi, tumhe dānaṃ sajjetha, ahaṃ arahante lacchāmīti āha. Punadivase rājā mahārahaṃ dānaṃ sajjāpesi. Devī sace imissā disāya arahanto atthi, idhā gantvā amhākaṃ bhikkhaṃ gaṇhantūti uttarahimavantābhimukhī pupphāni uddhaṃ khipitvā urena nipajji. Atha tāni pupphāni ākāsato gantvā himavantapadese vasantānaṃ padumavatiyā puttānaṃ pañcasatānaṃpaccekabuddhānaṃ jeṭṭhakamahāpadumapaccekabuddhassa pādamūle patiṃsu. Tathāhi.

ເມື່ອເວລາຜ່ານໄປຢ່າງນີ້ ວັນໜຶ່ງ ພຣະເທວີຊົງເຫັນສົມບັດຂອງພຣະຣາຊາແລ້ວ ກໍຊົງສະແດງຄວາມສົງສານວ່າ 'ໂອ້! ໜ້າສົງສານໜໍ'. ເມື່ອຖືກທູນถามວ່າ 'ນີ້ແມ່ນຫຍັງ ພຣະເທວີ?' ຈຶ່ງທູນວ່າ 'ข້າແຕ່ພຣະອົງ ສົມບັດຂອງພຣະອົງໃຫຍ່ຫຼວງຍິ່ງນັກ ເພາະໄດ້ຊົງເຮັດຄວາມດີໄວ້ໃນອະດີດຕະການ ບັດນີ້ ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຊົງເຮັດກຸສົນເພື່ອປະໂຫຍດໃນອະນາຄົດເຖີດ'. ພຣະຣາຊາຕຣັດວ່າ 'ພວກເຮົາຈະຖວາຍແກ່ໃຜ? ຜູ້ມີສີລບໍ່ມີເລີຍ'. ພຣະເທວີທູນວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງ ຊົມພູທะວີບບໍ່ໄດ້ວ່າງເວັ້ນຈາກພຣະອໍຣະຫັນ ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຊົງຈັດຕຽມທານເຖີດ ຂ້ານ້ອຍຈັກນຳພຣະອໍຣະຫັນມາເອງ'. ໃນວັນຕໍ່ມາ ພຣະຣາຊາຊົງໃຫ້ຈັດຕຽມມະຫາທານອັນມີຄ່າຫຼາຍ. ພຣະເທວີຊົງອະທິສຖານວ່າ 'ຫາກມີພຣະອໍຣະຫັນຢູ່ໃນທິດນີ້ ຂໍຈົ່ງສະເດັດມາຮັບບິນທະບາດຂອງພວກເຮົາເຖີດ' ແລ້ວຊົງຊັດດອກໄມ້ຂຶ້ນໄປເທິງອາກາດ ມຸ່ງໜ້າໄປທາງທິດຫິມະພານເໜືອ ແລ້ວຊົງນອນລາບລົງດ້ວຍພຣະອຸຣะ. ຄັ້ງນັ້ນ ດອກໄມ້ເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ລອຍໄປໃນອາກາດ ແລ້ວຕົກລົງທີ່ໃກ້ພຣະບາດຂອງພຣະມະຫາປະທຸມປະຈເຈກພຸດທะເຈົ້າ ຜູ້ເປັນພີ່ໃຫຍ່ຂອງພຣະປະຈເຈກພຸດທະເຈົ້າຫ້າຮ້ອຍພຣະອົງ ຜູ້ເປັນບຸດຂອງນາງປະທຸມວະດີ ຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນເຂດປ່າຫິມະພານ. ສົມຈິງດັ່ງທີ່ກ່າວໄວ້ວ່າ:

14.

໑໔.

Aho [Pg.51] passatha bho dāni, vimhayaṃ puññakammuno;

Acetanāpi pupphāni, dūtakiccesu byāvaṭā.

ທ່ານຜູ້ຈະເຣີນທັງຫຼາຍ ຂໍທ່ານຈົ່ງເບິ່ງຄວາມໜ້າອັດສະຈັນແຫ່ງບຸນກັມໃນບັດນີ້ເຖີດ ແມ້ແຕ່ດອກໄມ້ທີ່ບໍ່ມີຈິດໃຈ ກໍຍັງຂວົນຂວາຍເຮັດໜ້າທີ່ເປັນທູດ.

15.

໑໕.

Kattukāmena lokasmiṃ, sakalaṃ attano vasaṃ;

Sabbatthāmena kattabbaṃ, puññaṃ paññavatā sadāti.

ຜູ້ມີປັນຍາ ຜູ້ປາຖະໜາຈະເຮັດໂລກທັງປວງໃຫ້ຢູ່ໃນອຳນາດຂອງຕົນ ພຶງເຮັດບຸນດ້ວຍກຳລັງທັງປວງໃນກາລທຸກເມື່ອເຖີດ.

Tato mahāpadumapaccekabuddho taṃ ñatvā sesabhātare āmantesi. Mārisā nandiyarājā tumhe nimantesi. Adhivāsetha tassa nimantananti. Te adhivāsetvā tāvadeva ākāsenā gantvā uttaradvāre otariṃsu. Manussā pañcasatā deva paccekabuddhā āgatāti rañño ārocesuṃ, rājā saddhiṃ deviyā gantvā vanditvā patte gahetvā paccekabuddhe pāsādaṃ āropetvā tattha tesaṃ dānaṃ datvā bhattakiccāvasāne rājā saṅghattherassa devī saṅghanavakassa ca pādamūle nipajjitvā ayyā paccayehi na kilamissantu, mayaṃ puññena na hāyissāma, amhākaṃ idha vāsāya paṭiññaṃ dethāti paṭiññaṃ kāretvā uyyāne nivāsaṭṭhānādayo kāretvā yāvajīvaṃ paccakabuddhe upaṭṭhahitvā tesu parinibbutesu sādhukīḷanaṃ kāretvā candanā garuādīhi sarīrakiccaṃ kāretvā dhātuyo gahetvā cetiyaṃ patiṭṭhāpetvā evarūpānampi mahānubhāvānaṃ mahesīnaṃ maraṇaṃ bhavissati, kimaṅgaṃ pana mādisānanti saṃvegajāto jeṭṭhaputtaṃ rajje patiṭṭhāpetvā sayaṃ pabbajaṃ pabbaji, devīpi raññe pabbajite ahaṃ kiṃkarissāmīti pabbajitvā dvepi uyyāne vasantā jhānābhiññaṃ nibbattetvā jhānasukhena vītināmentā āyupariyosāne brahmaloke nibbattiṃsu. Te amhākaṃ bhagavato kāle brāhmaṇakule nibbattitvā buddhasāsane pabbajiṃsu, tadā nandiyarājā dhutaṅgadharānaṃ aggo mahākassapattheronāma hutvā cando viya suriyo viyaca loke pākaṭo hutvā bhagavati pari- nibbute [Pg.52] buddhasāsanaṃ ativiya sobheti. Bhariyāpissa bhaddakāpiḷānī nāma ahosīti.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະມະຫາປະທຸມປະຈເຈກພຸດທະເຈົ້າຊົງຊາບຄວາມນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງຮຽກພຣะດາບົດຜູ້ເປັນພີ່ນ້ອງທີ່ເຫຼືອມາຕຣັດວ່າ 'ທ່ານຜູ້ຈະເຣີນທັງຫຼາຍ ພຣະຣາຊາພຣະນາມວ່ານັນທິຍະຊົງນິມົນພວກທ່ານ ຂໍພວກທ່ານຈົ່ງຮັບນິມົນຂອງພຣະອົງເຖີດ'. ພຣະປະຈເຈກພຸດທະເຈົ້າເຫຼົ່ານັ້ນຮັບນิມົນແລ້ວ ກໍເຫາະໄປໃນອາກາດໃນທັນທີນັ້ນເອງ ແລ້ວລົງທີ່ປະຕູທິດເໜືອ. ມະນຸດທັງຫຼາຍກາບທູນພຣະຣາຊາວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງ ພຣະປະຈເຈກພຸດທະເຈົ້າຫ້າຮ້ອຍພຣະອົງສະເດັດມາແລ້ວ'. ພຣະຣາຊາສະເດັດໄປພ້ອມກັບພຣะເທວີ ຊົງອະພິວາດແລ້ວຮັບບາດ ນຳພຣະປະຈເຈກພຸດທະເຈົ້າຂຶ້ນສູ່ປຣາສາດ ຖວາຍທານແກ່ພຣະປະຈເຈກພຸດທະເຈົ້າເຫຼົ່ານັ້ນ ນະ ທີ່ນັ້ນ. ໃນເວລາສຳເລັດພັດຕະກິດ ພຣະຣາຊາຊົງໝອບລົງແທບພຣະບາດຂອງພຣະສັງຄະເຖຣະ ພຣະເທວີຊົງໝອບລົງແທບພຣະບາດຂອງພຣະສັງຄະນວະກະ (ພຣະພິກຂຸບວດໃໝ່ໃນສົງ) ແລ້ວກາບທູນວ່າ 'ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າທັງຫຼາຍຈະບໍ່ລຳບາກດ້ວຍປັດໄຈສີ່ ພວກຂ້ານ້ອຍຈະບໍ່ເສື່ອມຈາກບຸນ ຂໍພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າຈົ່ງໃຫ້ປະຕິຍານເພື່ອການຢູ່ ນະ ທີ່ນີ້ແກ່ພວກຂ້ານ້ອຍເຖີດ'. ເມື່ອຊົງໃຫ້ປະຕິຍານແລ້ວ ຊົງສ້າງທີ່ພຳນັກເປັນຕົ້ນໃນພຣະຣາຊອຸທະຍານ ຊົງບຳຣຸງພຣະປະຈເຈກພຸດທະເຈົ້າເຫຼົ່ານັ້ນຈົນຕະຫຼອດຊີວິດ. ເມື່ອພຣະປະຈເຈກພຸດທະເຈົ້າເຫຼົ່ານັ້ນປຣິນິບພານແລ້ວ ຊົງເຮັດການບູຊາຢ່າງມະໂຫລານ (ສາທຸກີລາ) ຊົງເຮັດຊາປະນະກິດດ້ວຍໄມ້ຈັນແລະໄມ້ກິດສະໜາເປັນຕົ້ນ ຊົງອັນເຊີນພຣະທາດແລ້ວສະຖາປະນາພຣະເຈດີໄວ້. ພຣະຣາຊາຊົງເກີດຄວາມສັງເວດວ່າ 'ແມ້ແຕ່ພຣະມະເຫສີ (ຜູ້ແສງຫາຄຸນອັນໃຫຍ່ຫຼວງ) ຜູ້ມີອານຸພາບຫຼາຍເຖິງພຽງນີ້ ກໍຍັງມີຄວາມຕາຍໄດ້ ແລ້ວຈະກ່າວໄປໃຍເຖິງຄົນເຊັ່ນພວກເຮົາເລົ່າ' ຈຶ່ງຊົງສະຖາປະນາພຣະຣາຊໂອຣົດອົງໃຫຍ່ໄວ້ໃນຣາຊສົມບັດ ແລ้ວຊົງຜະໜວດເອງ. ຝ່າຍພຣະເທວີເມື່ອພຣະຣາຊາຊົງຜະໜວດແລ້ວ ຊົງດຳຣິວ່າ 'ເມື່ອພຣະຣາຊາຊົງຜະໜວດແລ້ວ ເຮົາຈະເຮັດຫຍັງ?' ຈຶ່ງຊົງຜະໜວດຕາມ ທັງສອງພຣະອົງອາໄສຢູ່ໃນພຣະຣາຊອຸທະຍານ ຊົງຍັງຊານແລະອະພິນຍາໃຫ້ບັງເກີດ ສະເຫວີຍສຸກໃນຊານຈົນສິ້ນອາຍຸໄຂ ແລ້ວໄປບັງເກີດໃນພຣົມມະໂລກ. ໃນກາລແຫ່ງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຂອງພວກເຮົາ ທັງສອງພຣະອົງບັງເກີດໃນຕະກູນພຣາມ ບວດໃນພຣະພຸດທະສາສນາ ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະເຈົ້ານັນທິຍະໄດ້ເປັນພຣະມະຫາກັດສະປະເຖຣະ ຜູ້ເລີດທາງທຸດົງຄະຄຸນ ປາກົດໃນໂລກດຸຈພຣະຈັນແລະພຣະອາທິດ ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປຣິນິບພານແລ້ວ ໄດ້ເຮັດພຣະພຸດທະສາສນາໃຫ້ຮຸ່ງເຮືອງຢ່າງຍິ່ງ ສ່ວນພຣະຊາຍາຂອງເພິ່ນໄດ້ເປັນນາງພັດທະກາປິລານີແລ.

16.

໑໖.

Datvā pureko vipine caranto,Paccekabuddhassanuvātamattaṃ;

Katvā saraṭṭhaṃ kurudīpasobhaṃ,Mahānubhāvo vasudhā dhiposi.

ໃນກາລກ່ອນ ບຸກຄົນຜູ້ໜຶ່ງທ່ຽວໄປໃນປ່າ ໄດ້ຖວາຍທານ (ພຽງຂອງຫອມ) ຕາມລົມແກ່ພຣະປະຈເຈກພຸດທະເຈົ້າ ໄດ້ເຮັດແວ່ນແຄວ້ນຂອງຕົນໃຫ້ຮຸ່ງເຮືອງດຸຈກຸຣຸທະວີບ ແລະໄດ້ເປັນພຣະຣາຊາຜູ້ເປັນໃຫຍ່ໃນແຜ່ນດິນຜູ້ມີອານຸພາບຫຼາຍ.

17.

໑໗.

Tumheca bhonto khalu sīlavante,Dadātha dānāni anappakāni;

Taṃ vo patiṭṭhāca bhavantarasmiṃ,Cintāmaṇiṃ kappataruṃva sāranti.

ທ່ານຜູ້ຈະເຣີນທັງຫຼາຍ ສ່ວນພວກທ່ານເລົ່າ ກໍຈົ່ງຖວາຍທານອັນບໍ່ນ້ອຍແກ່ຜູ້ມີສີລທັງຫຼາຍເຖີດ ທານນັ້ນຈັກເປັນທີ່ເພິ່ງຂອງພວກທ່ານໃນພົບໜ້າ ດຸຈແກ້ວຈິນດາມະນີແລະດຸຈຕົ້ນກັລປະພຶກອັນເປັນສາຣะ.

Nandiyarājassa vatthuṃ pathamaṃ.

ເຣື່ອງພຣະເຈົ້ານันທິຍະ ທີ່ໜຶ່ງ ຈົບ.

12. Aññataramanussassa vatthumhi ayamānupubbīkathā

໑໒. ເຣື່ອງຂອງບຸຣຸດຄົນໃດຄົນໜຶ່ງ ມີລຳດັບເຣື່ອງດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້

Amhākaṃ bhagavati parinibbute pāṭaliputtasamīpe aññatarasmiṃ gāme aññataro duggatamanusso vasati, so panekadivasaṃ aññataraṃ gāmaṃ gacchanto dve sāṭake nivāsetvā mahantaṃ aṭaviṃpāpuṇi, tadevaṃ gacchantaṃ disvā etassa vatthaṃ gaṇhissāmīti eko coro anubandhi, so dūratova āgacchantaṃ coraṃ disvā cintesi, ahametasmā palāyituṃ vā tena saddhiṃyujjhituṃ vā na sakkomi, ayamāgantvā avassaṃ anicchantassāpi me vatthaṃ gaṇhissati. Mayāpissa niratthakena harituṃ na sakkā, dānavasenassa dassāmīti sanniṭṭhāna makāsi, atha coro āgantvā vatthakaṃ parāmasi, atha so puriso cittaṃ pasādetvā imaṃ mama vatthadānaṃ bhavabhogasukhatthāya paccayo hotūti vatthaṃ datvā ducchāditattā mahāmaggaṃ pahāya aññena jaṅghāmaggena gacchanto āsivisena daṭṭho kālaṃ katvā himavantappadese [Pg.53] dvādasayojanike kanakavimāne nekaccharāsahassaparivuto nibbatti. Vimānaṃ panassa parivāretvā tiyojanike ṭhāne kapparukkhā nibbattiṃsu, so mahantaṃ dibbasampattiṃ disvā somanassaṃ pavedento āha.

ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຂອງພວກເຮົາປຣິນິບພານແລ້ວ ມີຊາຍຍາກຈົນຄົນໜຶ່ງອາໄສຢູ່ໃນໝູ່ບ້ານແຫ່ງໜຶ່ງໃກ້ເມືອງປາຕະລີບຸດ ວັນໜຶ່ງ ເຂົາເດີນທາງໄປຍັງໝູ່ບ້ານອີກແຫ່ງໜຶ່ງ ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າສອງຜືນ ແລ້ວເຂົ້າໄປສູ່ປ່າໃຫຍ່ ໂຈນຄົນໜຶ່ງເຫັນເຂົາເດີນໄປຢ່າງນັ້ນ ຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ເຮົາຈະເອົາຜ້າຂອງຊາຍຄົນນີ້' ແລ້ວແລ່ນໄລ່ຕາມໄປ ຊາຍຄົນນັ້ນເຫັນໂຈນແລ່ນຕາມມາແຕ່ໄກຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ເຮົາບໍ່ສາມາດຈະໜີຈາກໂຈນນີ້ ຫຼືຕໍ່ສູ້ກັບເຂົາໄດ້ ໂຈນນີ້ມາຮອດແລ້ວ ຍ່ອມຈະເອົາຜ້າຂອງເຮົາໄປຢ່າງແນ່ນອນ ແມ້ເຮົາຈະບໍ່ຍິນດີກໍຕາມ ເຮົາບໍ່ສາມາດຈະນຳຜ້ານີ້ໄປໂດຍເປົ່າປະໂຫยດໄດ້ ເຮົາຈະໃຫ້ຜ້ານີ້ແກ່ເຂົາດ້ວຍການໃຫ້ທານ' ຈຶ່ງຕົກລົງใจຢ່າງນັ້ນ ຄັ້ງນັ້ນ ໂຈນກໍມາຮອດແລະຈັບຜ້າຂອງເຂົາ ລຳດັບນັ້ນ ຊາຍຄົນນັ້ນເຮັດຈິດໃຈໃຫ້ເຫຼື້ອມໃສແລ້ວກ່າວວ່າ 'ຂໍການຖວາຍຜ້ານີ້ຂອງຂ້ານ້ອຍ ຈົ່ງເປັນປັດໄຈເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຄວາມສຸກໃນພົບພູມແລະໂພຄະສົມບັດເຖີດ' ແລ້ວໃຫ້ຜ້າໄປ ເພາະເຫດທີ່ເຂົາບໍ່ມີຜ້າປົກປິດຮ່າງກາຍຢ່າງດີ ເຂົາຈຶ່ງລະທາງໃຫຍ່ເສຍ ແລ້ວເດີນໄປຕາມທາງເດີນຕີນອີກທາງໜຶ່ງ ຖືກງູພິດກັດຈົນເຖິງແກ່ຄວາມຕາຍ ແລ້ວໄປບັງເກີດໃນວິມານທອງຂະໜາດສິບສອງໂຍດໃນເຂດປ່າຫິມະພານ ແວດລ້ອມດ້ວຍນາງອັບສອນຫຼາຍພັນນາງ ແລະມີຕົ້ນກັລປະພຶກເກີດຂຶ້ນລ້ອມຮອບວິມານຂອງເຂົາໃນຣະຍະສາມໂຍດ ເຂົາເຫັນທິພຍະສົມບັດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ນັ້ນແລ້ວ ເກີດຄວາມໂສມະນັດຈຶ່ງກ່າວວ່າ:

1.

໑.

Pariṇāmitamattena, dānassa sakasantakaṃ;

Dadāti vipulaṃ bhogaṃ, dibbamissariyaṃ varaṃ.

ພຽງແຕ່ນ້ອມໃຫ້ສິ່ງຂອງອັນເປັນຂອງຕົນເປັນທານ ຍ່ອມໃຫ້ໂພຄະສົມບັດອັນໄພບູນ ແລະຄວາມເປັນໃຫຍ່ໃນທິບອັນປະເສີດ.

2.

໒.

Dvādasayojanubbedhaṃ, duddikkhaṃ cakkhumūsanaṃ;

Kūṭā gāravarupetaṃ, sabbasovaṇṇayaṃ subhaṃ.

ວິມານທອງຄຳລ້ວນອັນງົດງາມ ປະກອບດ້ວຍຍອດປຣາສາດອັນປະເສີດ ສູງສິບສອງໂຍດ ຍາກທີ່ຈະເບິ່ງເຫັນໄດ້ທົ່ວ (ຫຼືສະຫວ່າງສະໄຫວຈົນສະແຫວງຕາ) ເປັນທີ່ຈະເຣີນຕາຈະເຣີນໃຈ.

3.

໓.

Mama puññena nibbattaṃ, nekarāgaddhajākulaṃ,Tatheva parisuddhehi, vitānehi ca laṅkataṃ.

ວິມານນີ້ບັງເກີດຂຶ້ນດ້ວຍບຸນຂອງຂ້ານ້ອຍ ສະພຣັ່ງໄປດ້ວຍທົງຫຼາກສີ ແລະປະດັບປະດາດ້ວຍເພດານອັນບໍລິສຸດສະອາດ.

4.

໔.

Pāsādapariyantamhi, dibbavatthāni lambare;

Vāteritā te sobhanti, avhentāva sudhāsino.

ທີ່ຮອບໆ ປຣາສາດ ມີຜ້າທິບຫ້ອຍຍ້ອຍຢູ່ ຜ້າເຫຼົ່ານັ້ນເມື່ອຕ້ອງລົມພັດກໍໄຫວເอนເບິ່ງງົດງາມ ດຸຈດັ່ງຈະກວັກມືຮຽກຜູ້ບໍລິໂພກອາຫານທິບ.

5.

໕.

Pāsādassa samantā me, bhūmibhāge tiyojane;

Icchiticchitadātāro, jātāsuṃ surapādapā.

ຮອບໆ ປຣາສາດຂອງຂ້ານ້ອຍ ໃນພື້ນທີ່ສາມໂຍດ ມີຕົ້ນໄມ້ສະຫວັນ (ຕົ້ນກັລປະພຶກ) ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ຄອຍໃຫ້ສິ່ງຂອງທຸກຢ່າງຕາມທີ່ປາຖະໜາ.

6.

໖.

Tattha naccehi gītehi, vādehi turiyehi ca;

Ne kaccharāsahassehi, modāmi bhavane mama.

ໃນວິມານນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍຍ່ອມບັນເທີງໃຈດ້ວຍການຟ້ອນຣຳ ການຂັບຮ້ອງ ແລະການປະໂຄມດົນຕີ ຈາກນາງອັບສອນຫຼາຍພັນນາງ ໃນວິມານຂອງຂ້ານ້ອຍ.

7.

໗.

Na sammā dinnavatthassa, akkhette phalamī disaṃ;

Khette sammā dadantassa, ko phalaṃ vaṇṇayissatīti.

ຜົນແຫ່ງທານທີ່ບຸກຄົນຖວາຍຜ້າຢ່າງດີໃນເນື້ອນາທີ່ບໍ່ດີ (ອະເຂດ) ຍັງເປັນເຖິງພຽງນີ້ ແລ້ວໃຜເລົ່າຈະພັນລະນາຜົນແຫ່ງທານที่ບຸກຄົນຖວາຍຢ່າງດີໃນເນື້ອນາບຸນที่ດີ (ເຂດ) ໄດ້.

8.

໘.

Evaṃ vidhampi kusalaṃ manujo karitvā,Pappoti dibbavibhavaṃ munivaṇṇanīyaṃ;

Mantvāna bho dadatha dānavaraṃ susīle,Saddhāya suddhamanasāssa visesabhāgīti.

ມະນຸດເຮັດກຸສົນເຫັນປານນີ້ແລ້ວ ຍ່อມເຂົ້າເຖິງທິພຍະສົມບັດອັນພຣະມຸນີຊົງສັນເສີນ ທ່ານຜູ້ຈະເຣີນທັງຫຼາຍ ເມື່ອຊາບຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຈົ່ງຖວາຍທານອันປະເສີດແກ່ຜູ້ມີສີລດີ ດ້ວຍຈິດໃຈທີ່ເຫຼື້ອມໃສແລະບໍລິສຸດເຖີດ ເພື່ອຄວາມເປັນຜູ້ມີສ່ວນແຫ່ງຄຸນວິເສດນັ້ນ.

Aññataramanussassa vatthuṃ dutiyaṃ.

ເຣື່ອງຂອງບຸຣຸດຄົນໃດຄົນໜຶ່ງ ທີ່ສອງ ຈົບ.

13. Visamalomakumārassa vatthumhi ayamānupubbīkathā

໑໓. ເຣື່ອງຂອງວິສຳໂລມະກຸມານ ມີລຳດັບເຣື່ອງດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້

Atīte [Pg.54] kira imasmiṃ jambudīpe kassapo nāma sammāsambuddho pāramiyo pūretvā sabbaññutaṃ patto lokassa dukkhāpanudo sukhāvaho paṭivasati lokaṃ nibbāṇamahānagaravare paripūrento. Tasmiṃ samaye aññataro puriso satthu dhammadesanaṃ sutvā pasanno bhikkhusaṅghassa dānaṃ dento sīlaṃ rakkhanto uposathakammaṃ karonto nānāvidhāni puññakammāni katvā suttappabuddhoviya gantvā devaloke nibbatti sabbaratanamaye dibbavidhāne devaccharāsahassaparivuto. Tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā tato cuto amhākaṃ bhagavati parinibbute jambudīpe pāṭaliputtanagare āṇācakkavattidhammāsokamahānarindassa aggamahesiyā kucchimhi nibbatti. Tassa nāmaṃ karonto sīse lomaṃ visamaṃ hutvā jātatthā visamalomakumāroti sañjāniṃsu. So kamena viññutaṃ patto balasampanno ahosi. Mahāthāmo abhirūpoca ahosi. Dassanīyo pāsādiko yasaparivārasampanno paṭivasati. Tato aparena samayena dhammāsokamahānarindo caturāsītisahassarājaparivuto anantabalavāhano kī ḷā pa ro himavantaṃ gantvā yathābhirantaṃ kīḷitvā āgacchanto candabhāgaṃ nāma gaṅgaṃ sampāpuṇi. Sā pana yojanavitthatā tigāvutagambhīrā ahosi. Tadā sā adhunāgatehi oghehi mahāpheṇasamākulā bahūmiyo ubhokūle uttarantī mahāvegā gacchanti. Tadā rājā gaṅgaṃ disvā ko nāmettha puriso evaṃvidhaṃ mahāgaṅgaṃ tarituṃ samattho bhavissatīti āha. Taṃ sutvā visamaloma kumāro āgantvā vanditvā ahaṃ deva gaṅgaṃ taritvā gantuñca āgantuñca sakkomīti āha. Rājā sādhūti sampaṭicchi. Atha kumāro gāḷhaṃ nivāsetvā makaradantiyā [Pg.55] kese bandhitvā gaṅgākūle ṭhito aṭṭhārasahatthaṃ abbhuggantvā usabhamattaṭṭhāne patitvā taritu mārabhi. Tato caṇḍasotaṃ chinditvā taranto gamanā gamanakāle gaṇhanatthāya āgate caṇḍasuṃsumāre pāṇinā paharitvā cuṇṇavicuṇṇaṃ karonto vīsasataṃ māretvā uttāretvā talamuggamma rājānaṃ vanditvā aṭṭhāsi. Rājā taṃ kāraṇaṃ disvā bhayappatto eso kho maṃ māretvā rajjampi gahituṃ samattho. Etaṃ māretuṃ vaṭṭatīti cintetvā nagaraṃ sampatto kumāraṃ pakkosāpetvā amacce āha. Imaṃ bhaṇe bandhanāgāre karothāti. Te tathā kariṃsu, athassa bandhanāgāre vasantassa cattāro māsā atikkantā. Tato rājā catumāsaccayena dīghato saṭṭhihatthappamāṇe saṭṭhiveḷukalāpe āharāpetvā gaṇṭhiyo sodhāpetvā anto ayosāraṃ pūretvā rājaṅgaṇe ṭhapāpetvā visamalomakumāraṃ bandhanāgārato āhārāpetvā amacce evamāha. Bhaṇe svāyaṃ kumāro iminā khaggena ime veḷukalāpe caturaṅgulaṃ katvā chindatu. No ce chindituṃ sakkoti. Taṃ mārethāti āha, taṃ sutvā kumāro ahaṃ bandhanāgāre ci ra vu ttho jighacchāpīḷito āhārena kilamiṃ, yannūnāhaṃ āhāraṃ bhuñcitvā chindeyyanti. Te natthi dāni tuyhaṃ āhāranti āhaṃsu. Tenahi pokkharaṇiyā pānīyaṃ pivissāmīti āha. Te sādhūti pokkharaṇiṃ nesuṃ. Kumāro pokkharaṇiṃ otaritvā nahāyitvā nimuggo yāvadatthaṃ kalalaṃ bhuñcitvā pānīyaṃ pivitvā uṭṭhāya asipattaṃ gahetvā mahājanānaṃ passantānameva aṭṭhāsītihatthaṭṭhānaṃ ākāsaṃ ullaṅghitvā sabbaveḷukalāpe caturaṅgulamattena khaṇḍākhaṇḍaṃ kurumāno otaritvā mūle thūlaayasalākaṃ patvā kiṇīti saddaṃ sutvā asipattaṃ vissajjetvā rodamāno aṭṭhāsi. Tato rājapurisehi kimattaṃ rodasīti vutte [Pg.56] ettakānaṃ purisānamantare mayhaṃ ekopi suhado natti. Sace bhaveyya, imesaṃ veḷukalāpānamantare ayo sāraṃ atthibhāvaṃ katheyya, ahaṃ pana jānamāno ime veḷu kalāpe aṅgulaṅgulesu chindeyyanti āha. Tato rājā kumārena katakammaṃ oloketvā pasanno uparājaṭṭhānaṃ bahuñca vibhavaṃ dāpesi, evamassa balasampattilābho nāma na jātigottakulapadesādīnaṃ balaṃ. Na pāṇātipātādiduccaritānaṃ balaṃ. Kassetaṃ balanti. Kassapasammāsambuddhakāle bhikkhusaṅghassa dinnadānādisucaritakammavipākaṃ. Tena vuttaṃ.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນອະດີດຕະການ ໃນຊົມພູທະວີບນີ້ ພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າພຣະນາມວ່າກັດສະປະ ຊົງບຳເພັ່ງບາຣະມີທັງຫຼາຍແລ້ວ ບັນລຸພຣະສັບພັນຍຸຕະຍານ ຊົງບັນເທົາທຸກຂອງໂලກ ຊົງນຳຄວາມສຸກມາໃຫ້ ຊົງອາໄສຢູ່ ຊົງຍັງໂລກໃຫ້ເຕັມປ່ຽມໃນພຣະນະຄອນໃຫຍ່ອັນຄືພຣະນິບພານອันປະເສີດ ໃນສະໄໝນັ້ນ ບຸຣຸດຄົນໜຶ່ງຟັງທັມມະເທສນາຂອງພຣະສາສດາແລ້ວ ເຫຼື້ອມໃສ ຖວາຍທານແກ່ພຣະພິກຂຸສົງ ຮັກສາສີລ ເຮັດອຸໂປສົດຖະກັມ ເຮັດບຸນກັມຕ່າງໆ ຫຼາຍຢ່າງ ແລ້ວໄປບັງເກີດໃນເທວະໂລກ ດຸຈຫຼັບແລ້ວຕື່ນຂຶ້ນ ໃນວິມານທິບອັນສຳເລັດດ້ວຍຣັດຕະນະທັງປວງ ແວດລ້ອມດ້ວຍນາງອັບສອນຫຼາຍພັນນາງ ດຳຣົງຢູ່ໃນເທວະໂລກນັ້ນຈົນສິ້ນອາຍຸໄຂ ຈຸຕິຈາກເທວະໂລກນັ້ນແລ້ວ ໃນກາລເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຂອງພວກເຮົາປຣິນິບພານແລ້ວ ໄດ້ມາບັງເກີດໃນພຣະຄັນຂອງພຣະອັກຄະມະເຫສີຂອງພຣະເຈົ້າທັມມາໂσກມະຫາຣາດ ຜູ້ຊົງໄວ້ຊຶ່ງອານາຈັກແລະຈັກກະວັດ ໃນເມືອງປາຕະລີບຸດ ໃນຊົມພູທະວີບ ເມື່ອຈະຕັ້ງຊື່ຂອງເຂົາ ເພາະເຫດທີ່ເສັ້ນຜົມເທິງຫົວຂອງເຂົາບໍ່ສະໝ່ຳສະເໝີກັນ ຈຶ່ງຮູ້ຈັກກັນໃນນາມວ່າ 'ວິສຳໂລມະກຸມານ' ເຂົາເຕີບໂຕຂຶ້ນຕາມລຳດັບ ເປັນຜູ້ຮູ້ດຽງສາ ມີກຳລັງຫຼາຍ ມີອານຸພາບຫຼາຍ ມີຮູບງາມ ໜ້າເບິ່ງ ໜ້າເຫຼື້ອມໃສ ປະກອບດ້ວຍຍົດແລະບໍລິວານ ອາໄສຢູ່ ຕໍ່ມາໃນກາລພາຍຫຼັງ ພຣະເຈົ້າທັມມາໂສກມະຫາຣາດ ແວດລ້ອມດ້ວຍພຣະຣາຊາແປດໝື່ນສີ່ພັນພຣະອົງ ມີກອງທັບແລະພາຫະນະຫາທີ່ສຸດບໍ່ໄດ້ ຊົງໂປຣດการຫຼິ້ນສະໜຸກ ໄດ້ສະເດັດໄປຍັງປ່າຫິມະພານ ຊົງຫຼິ້ນສະໜຸກຕາມພຣະອັດທະຍາໄສແລ້ວ ສະເດັດກັບມາຮອດແມ່ນ້ຳຊື່ຈັນທະພາຄາ ແມ່ນ້ຳນັ້ນກວ້າງໜຶ່ງໂຍດ ເລິກສາມຄາວຸດ ໃນເວລານັ້ນ ແມ່ນ້ຳນັ້ນເຕັມໄປດ້ວຍຟອງນ້ຳຂะໜາດໃຫຍ່ເພາະກະແສນ້ຳທີ່ເພິ່ງໄຫຼມາ ມີປາເປັນອັນຫຼາຍແຫວກລອຍຢູ່ທັງສອງຝັ່ງ ໄຫຼໄປດ້ວຍຄວາມໄວຫຼາຍ ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຣາຊາຊົງເຫັນແມ່ນ້ຳແລ້ວຕຣັດວ່າ 'ໃຜເລົ່າໃນທີ່ນີ້ຈະເປັນຜູ້ສາມາດຂ້າມແມ່ນ້ຳໃຫຍ່ຢ່າງນີ້ໄດ້?' ວິສຳໂລມະກຸມານໄດ້ຍິນດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງເຂົ້າມາຖວາຍບັງຄົມແລ້ວທູນວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງ ຂ້ານ້ອຍສາມາດຂ້າມແມ່ນ້ຳນີ້ ທັງໄປແລະກັບໄດ້ພຣະເຈົ້າຂ້າ' ພຣະຣາຊາຊົງຮັບສັ່ງວ່າ 'ດີລະ' ລຳດັບນັ້ນ ກຸມານນຸ່ງຫົ່ມຢ່າງແໜ້ນໜາ ມັດຜົມດ້ວຍປິ່ນແຂ້ວມັງກອນ ຢືນຢູ່ທີ່ຝັ່ງແມ່ນ້ຳ ກະໂດດຂຶ້ນໄປໃນອາກາດສູງສິບແປດສອກ ຕົກລົງໃນທີ່ປະມານໜຶ່ງອຸສຸພະ ແລ້ວເລີ່ມລອຍນ້ຳໄປ ແລະເມື່ອລອຍຕັດກະແສນ້ຳອັນຊ່ຽວໄປ ໃນເວລາໄປและກັບ ມີແຂ້ດຸຮ້າຍເຂົ້າມາເພື່ອຈະຄາບເອົາ ກຸມານກໍໃຊ້ມືຕົບຕີແຂ້ເຫຼົ່ານັ້ນຈົນແຫຼກລະອຽດ ຂ້າແຂ້ໄປສອງຮ້ອຍໂຕ ແລ້ວຂ້າມພົ້ນຂຶ້ນສູ່ບົກ ຖວາຍບັງຄົມພຣະຣາຊາແລ້ວຢືນຢູ່ ພຣະຣາຊາຊົງເຫັນເຫດການນັ້ນແລ້ວ ຊົງເກີດຄວາມຢ້ານ ຊົງດຳຣິວ່າ 'ຊາຍຄົນນີ້ສາມາດຂ້າເຮົາແລ້ວຍຶດເອົາຣາຊສົມບັດໄດ້ ຄວນຈະຂ້າຊາຍຄົນນີ້ເສຍ' ເມື່ອສະເດັດຮອດພຣະນະຄອນແລ້ວ ຈຶ່ງຮັບສັ່ງໃຫ້ຮຽກກຸມານມາ ແລ້ວຕຣັດກັບພວກອຳມາດວ່າ 'ພວກເຈົ້າຈົ່ງນຳກຸມານນີ້ໄປຂັງໄວ້ໃນຄຸກເຖີດ' ພວກອຳມາດກໍເຮັດຢ່າງນັ້ນ ເມື່ອກຸມານນັ້ນຢູ່ໃນຄຸກ ເວລາຜ່ານໄປສີ່ເດືອນ ລຳດັບນັ້ນ ເມື່ອລ່ວງໄປສີ່ເດືອນ ພຣະຣາຊາຊົງຮັບສັ່ງໃຫ້ນຳມັດໄມ້ໄຜ່ຫົກສິບມັດ ຍາວມັດລະຫົກສິບສອກມາ ຊົງໃຫ້ຖາກຂໍ້ອອກ ແລ້ວບັນຈຸແກນເຫຼັກໄວ້ພາຍໃນ ຊົງໃຫ້ວາງໄວ້ທີ່ລານຫຼວງ ແລ້ວຮັບສັ່ງໃຫ້ເບີກຕົວວິສຳໂລມະກຸມານມາຈາກຄຸກ ຕຣັດກັບພວກອຳມາດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ພວກເຈົ້າຈົ່ງໃຫ້ກຸມານນີ້ໃຊ້ດາບນີ້ຕັດມັດໄມ้ໄຜ່ເຫຼົ່ານີ້ໃຫ້ຍາວມັດລະສີ່ນິ້ວ ຫາກເຂົາບໍ່ສາມາດຕັດໄດ້ ຈົ່ງຂ້າເຂົາເສຍ' ກຸມານໄດ້ຍິນດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ເຮົາຢູ່ໃນຄຸກມານານ ຖືກຄວາມຫິວບຽดບຽນ ລຳບາກດ້ວຍອາຫານ ໄສໜໍເຮົາຄວນຈະໄດ້ກິນອາຫານກ່ອນແລ້ວຈຶ່ງຕັດ' ພວກອຳມາດກ່າວວ່າ 'ບັດນີ້ບໍ່ມີອາຫານສຳລັບເຈົ້າແລ້ວ' ກຸມານຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ເຮົາຈະຂໍດື່ມນ້ຳໃນສະໂບກຂະຣະນີ' ພວກອຳມາດກ່າວວ່າ 'ດີລະ' ແລ້ວນຳເຂົາໄປຍັງສະໂບກຂະຣະນີ ກຸມານລົງສູ່ສະໂບກຂະຣະນີ ອາບນ້ຳແລ້ວດຳລົງໄປ ກິນຕົມຕາມຄວາມຕ້ອງການ ດື່ມນ້ຳແລ້ວຂຶ້ນມາ ຖືດາບ ຢືນຢູ່ຕໍ່ໜ້າມະຫາຊົນ ກະໂດດຂຶ້ນໄປໃນອາກາດສູງແປດສິບແປດສອກ ຕັດມັດໄມ້ໄຜ່ທັງໝົດໃຫ້ເປັນທ່ອນໆ ຍາວທ່ອນລະສີ່ນິ້ວ ຂະນະທີ່ຮ່ອນລົງມາ ດາບໄປກະທົບກັບແທ່ງເຫຼັກໜາທີ່ໂຄນມັດໄມ້ໄຜ່ ໄດ້ຍິນສຽງດັງ 'ກິລິ' ຈຶ່ງປ່ອຍດາບແລ້ວຢືນຮ້ອງໄຫ້ຢູ່ ລຳດັບນັ້ນ ພວກຣາຊະບຸຣຸດຖາມວ່າ 'ເຈົ້າຮ້ອງໄຫ້ເຮັດຫຍັງ?' ກຸມານຕອບວ່າ 'ໃນລະຫວ່າງຄົນຈຳນວນຫຼາຍເຖິງພຽງນີ້ ບໍ່ມີມິດແທ້ຂອງຂ້ານ້ອຍເລີຍແມ້ແຕ່ຄົນດຽວ ຫາກມີ ເຂົາຄົງຈະບອກຂ້ານ້ອຍວ່າມີແກນເຫຼັກຢູ່ພາຍໃນມັດໄມ້ໄຜ່ເຫຼົ່ານີ້ ສ່ວນຂ້ານ້ອຍຮູ້ແລ້ວ ກໍຄົງຈະຕັດມັດໄມ້ໄຜ່ເຫຼົ່ານີ້ເທື່ອລະນິ້ວໆ ໄດ້' ລຳດັບນັ້ນ ພຣะຣາຊາຊົງເຫັນການກະທຳຂອງກຸມານແລ້ວ ຊົງເຫຼື້ອມໃສ ຊົງພຣະຣາຊທານຕຳແໜ່ງອຸປະຣາດແລະໂພຄະສົມບັດເປັນອັນຫຼາຍແກ່ເຂົາ ການໄດ້ມາຊຶ່ງກຳລັງແລະສົມບັດເຫັນປານນີ້ ມິແມ່ນກຳລັງແຫ່ງຊາດ ໂຄດ ຫຼືຕະກູນເປັນຕົ້ນ ມິແມ່ນກຳລັງແຫ່ງທຸຈະຣິດມີປານາຕິບາດເປັນຕົ້ນ ແຕ່ເປັນກຳລັງຂອງຫຍັງ? ເປັນຜົນແຫ່ງສຸຈະຣິດກັມມີທານທີ່ຖວາຍແກ່ພຣະພິກຂຸສົງເປັນຕົ້ນ ໃນກາລແຫ່ງພຣะສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າພຣະນາມວ່າກັດສະປະ ເພາະເຫດນັ້ນ ເພິ່ນຈຶ່ງກ່າວໄວ້ວ່າ:

1.

໑.

Kassapassa munindassa, kāle aññataro naro;

Sambuddhamupasaṃkamma, sutvā dhammaṃ sudesitaṃ.

ໃນກາລແຫ່ງພຣະກັດສະປະມຸນິນ ທັມມະບຸຣຸດຄົນໜຶ່ງເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ຟັງທັມທີ່ຊົງສະແດງດີແລ້ວ.

2.

໒.

Paṭiladdhasaddho hutvā, sīlavantāna bhikkhunaṃ;

Madhurannapāne pacure, adāsi sumano tadā.

ເປັນຜູ້ໄດ້ສະເພາະຊຶ່ງສັດທາ ມີໃຈຍິນດີແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອາຫານແລະນ້ຳອັນມີຣົດຫວານເປັນອັນຫຼາຍ ແກ່ພຣະພິກຂຸຜູ້ມີສີລທັງຫຼາຍໃນກາລນັ້ນ.

3.

໓.

Adāsi cīvare patte, tatheva kāyabandhane;

Adā khīrasalākañca, bahū kattarayaṭṭhiyo.

ເພິ່ນໄດ້ຖວາຍຈີວອນ, ບາດ, ແລະ ປະຄົດແອວ ເຊັ່ນດຽວກັນ; ທັງໄດ້ຖວາຍໄມ້ສະລາກນົມ ແລະ ໄມ້ເທົ້າຄ້ຳຍັນເປັນຈຳນວນຫຼາຍ.

4.

໔.

Adā supassayaṃ dānaṃ, mañcapīṭhādikaṃ tathā;

Pāvāra kambalādīni, adā sītanivāraṇe.

ເພິ່ນໄດ້ຖວາຍທີ່ພັກອາໄສອັນສະດວກສະບາຍ, ຕຽງ, ຕັ່ງ ແລະ ສິ່ງອື່ນໆ ເຊັ່ນດຽວກັນ; ທັງໄດ້ຖວາຍຜ້າຫົ່ມ, ຜ້າກຳມະຫຍີ່ ແລະ ສິ່ງອື່ນໆ ເພື່ອປ້ອງກັນຄວາມໜາວ.

5.

໕.

Adā bhesajjadānāni, ārogyatthāya bhikkhunaṃ;

Evaṃ nānāvidhaṃ puññaṃ, katvāna tidivaṃ gato.

ເພິ່ນໄດ້ຖວາຍຢາຮັກສາໂລກ ເພື່ອຄວາມບໍ່ມີໂລກໄພຂອງພິກຂຸທັງຫຼາຍ; ເມື່ອໄດ້ເຮັດບຸນຕ່າງໆ ເປັນອັນຫຼາຍຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ໄປສູ່ສະຫວັນຊັ້ນໄຕທິບ.

6.

໖.

Tattha dibbavimānamhi, uppanno so mahiddhiko;

Devaccharāparivuto, devasenāpurakkhato.

ໃນວິມານທິບນັ້ນ, ເພິ່ນໄດ້ບັງເກີດເປັນຜູ້ມີອິດທິລິດຫຼາຍ; ແວດລ້ອມໄປດ້ວຍເຫຼົ່ານາງອັບສອນສະຫວັນ ແລະ ມີກອງທັບເທວະດາແວດລ້ອມຢູ່ເບື້ອງໜ້າ.

7.

໗.

Dibbehi naccagītehi, dibbavāditatantihi;

Modamāno anekehi, dibbasampattiyā saha.

ເພິ່ນເພີດເພີນຢູ່ດ້ວຍການຟ້ອນລຳ ແລະ ການຂັບຮ້ອງອັນເປັນທິບ, ດ້ວຍສຽງດົນຕີ ແລະ ພິນທິບອັນຫຼາກຫຼາຍ ພ້ອມກັບທິບພະຍະສົມບັດເປັນອັນຫຼາຍ.

8.

໘.

Yāvatāyuṃ tahiṃ ṭhatvā, jambudīpe manorame;

Pure pāṭaliputtamhi, dhammāsokassa rājino.

ເພິ່ນໄດ້ສະຖິດຢູ່ໃນສະຫວັນນັ້ນຕະຫຼອດອາຍຸຂັຍ, ແລ້ວໄດ້ມາບັງເກີດໃນຊົມພູທະວີບອັນເປັນທີ່ລື່ນລົມ; ໃນເມືອງປາຕະລີບຸດ ຂອງພຣະເຈົ້າທັມມາໂສກະລາດ.

9.

໙.

Putto [Pg.57] hutvāna nibbatti, mahāthāmo mahābalo;

Mahāyaso mahābhogo, āsi buddhādimāmako.

ໄດ້ບັງເກີດເປັນພຣະຣາຊະໂອຣົດ ຜູ້ມີກຳລັງຫຼາຍ ມີອານຸພາບຫຼາຍ; ມີຍົດໃຫຍ່ ມີໂພຄະສົມບັດຫຼາຍ ແລະ ເປັນຜູ້ເລື່ອມໃສຢ່າງຍິ່ງໃນພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນຕົ້ນ.

10.

໑໐.

Kātabbaṃ kusalaṃ tasmā, bhavasampatti micchatā;

Pāletabba matho sīlaṃ, bhāvetabbañca bhāvananti.

ເພາະສະນັ້ນ, ບຸກຄົນຜູ້ປາດຖະໜາຄວາມເຖິງພ້ອມໃນພົບ ຄວນເຮັດກຸສົນ; ທັງຄວນຮັກສາສິນ ແລະ ຄວນຈະເລີນພາວະນາ.

Tato kumāro uparājaṭṭhānaṃ labhitvā sampattiṃanubhavamāno moggaliputtatissattheramādiṃ katvā mahābhikkhusaṅghassa cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayadānā divasena sakkāraṃ katvā sīlaṃ rakkhitvā uposathakammaṃ katvā āyupariyosāne yathākammaṃ gatoti.

ຕໍ່ມາ ພຣະກຸມານນັ້ນໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງອຸປະຣາດ ແລະ ສະເຫວີຍສົມບັດຢູ່, ໄດ້ກະທຳສັກກາລະບູຊາທຸກໆ ວັນ ແກ່ພຣະມະຫາພິກຂຸສົງ ມີພຣະໂມກຄັລລີບຸດຕິສສະເຖຣະ ເປັນປະທານ ດ້ວຍການຖວາຍປັດໄຈສີ່ ມີຈີວອນ, ບິນທະບາດ, ເສນາສະນະ ແລະ ຄิລານະເພສັດ, ທັງໄດ້ຮັກສາສິນ ແລະ ກະທຳອຸໂປສົດກັມ, ໃນເວລາສິ້ນອາຍຸຂັຍ ກໍໄດ້ສະເດັດໄປຕາມຍະຖາກັມ.

11.

໑໑.

Evaṃvidhaṃ sucaritaṃ sumano karitvā,Bhāgissa nekavibhavassa bhavābhavesu;

Tumhepi bho sucaritaṃ vibhavānurūpaṃ,Katvāna nibbutipadaṃ karagaṃ karothāti.

ບຸກຄົນຜູ້ມີໃຈດີ ເມື່ອໄດ້ກະທຳສຸຈະຣິດເຖິງປານນີ້ແລ້ວ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີສ່ວນແຫ່ງສົມບັດອັນຫຼາກຫຼາຍໃນພົບນ້ອຍພົບໃຫຍ່; ທ່ານທັງຫຼາຍກໍເຊັ່ນດຽວກັນ ຄວນກະທຳສຸຈະຣິດຕາມກຳລັງຊັບຂອງຕົນ ແລ້ວເຮັດໃຫ້ພຣະນິພານອັນເປັນບົດອັນສະຫງົບ ມາສະຖິດຢູ່ໃນກຳມືຂອງຕົນເຖີດ.

Visamalomakumārassa vatthuṃ tatiyaṃ.

ເລື່ອງພຣະກຸມານວິສະມະໂລມະ ເປັນເລື່ອງທີສາມ.

14. Kañcanadeviyā vatthumhi ayamānupubbīkathā

໑໔. ໃນເລື່ອງນາງກັນຈະນະເທວີ ມີລຳດັບເລື່ອງດັ່ງນີ້:

Jambudīpe kira devaputtanagaraṃ nāma dassanīyaṃ ekaṃ nagaraṃ ahosi. Tasmiṃ samaye manussā yebhuyyena pattamahaṃ nāma pūjaṃ karonti, bhagavatā paribhuttapattaṃ gahetvā katānekapūjāvidhānā ussavaṃ karonti. Taṃ pattamahanti vuccati. Tasmiṃ samaye devaputtanagare rājā sabbaratanamayaṃ rathaṃ sabbālaṅkārehi alaṅkārāpetvā kumudapattavaṇṇe cattāro sindhave yojetvā susikkhitasippācariyehi sattaratanapariniṭṭhite asītihatthaveḷagge satthunā paribhuttaṃ selamayapattaṃ muttājālādīhi alaṅkaritvā veḷaggaṃ āropetvā veḷuṃ [Pg.58] rathe ṭhapāpetvā nagaraṃ devanagaraṃ viya alaṅkaritvā dhajapatākādayo ussāpetvā toraṇaggha kapantiyoca puṇṇaghaṭadīpamālādayoca patiṭṭhāpetvā anekehi pūjāvidhānehi nagaraṃ padakkhiṇaṃ kāretvā nagaramajjhe susajjitaratanamaṇḍape pattadhātuṃ ṭhapetvā sattame divase mahādhammasavaṇaṃ kārāpesi. Tadā tasmiṃ janapade bahū manussāca devatāca yakkharakkhasanāgasupaṇṇādayoca manussavesena yebhuyyena taṃ samāgamaṃ otaranti, evamacchariyaṃ taṃ pūjāvidhānaṃ ahosi.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນຊົມພູທະວີບ ມີເມືອງອັນໜ້າຊົມຊື່ນເມືອງໜຶ່ງ ຊື່ວ່າ ເທວະປຸດຕະນະຄອນ. ໃນສະໄໝນັ້ນ, ມະນຸດທັງຫຼາຍໂດຍສ່ວນໃຫຍ່ ໄດ້ກະທຳການບູຊາທີ່ຊື່ວ່າ 'ປັດຕະມະຫະ' (ງານສະຫຼອງບາດ); ພວກເຂົາໄດ້ອັນເຊີນບາດທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຄີຍຊົງໃຊ້ສອຍ ແລ້ວຈັດພິທີບູຊາຕ່າງໆ ເປັນອັນຫຼາຍ ແລະ ຈັດງານສະຫຼອງຂຶ້ນ. ງານນັ້ນເອີ້ນວ່າ 'ປັດຕະມະຫະ'. ໃນສະໄໝນັ້ນ, ພຣະຣາຊາໃນເທວະປຸດຕະນະຄອນ ໄດ້ໂປດໃຫ້ປະດັບປະດາຣາຊະຣົດອັນເຮັດດ້ວຍລັດຕະນະທັງປວງ ດ້ວຍເຄື່ອງອະລັງການທຸກປະການ, ທຽມດ້ວຍມ້າສິນທົບສີ່ໂຕ ທີ່ມີສີດັ່ງກີບດອກບົວຂາວ, ແລະ ໃຫ້ຊ່າງຜູ້ຊ່ຽວຊານສິລະປະ ປະດັບປະດາບາດສີລາທີ່ພຣະສາດສະດາເຄີຍຊົງໃຊ້ສອຍ ດ້ວຍຕາໜ່າງໄຂ່ມຸກເປັນຕົ້ນ ໄວ້ທີ່ປາຍໄມ້ໄຜ່ສູງແປດສິບສອກ ອັນສຳເລັດດ້ວຍລັດຕະນະເຈັດປະການ, ແລ້ວອັນເຊີນຂຶ້ນສູ່ປາຍໄມ້ໄຜ່ ແລະ ຕັ້ງໄມ້ໄຜ່ນັ້ນໄວ້ເທິງຣາຊະຣົດ, ຕົບແຕ່ງພຣະນະຄອນໃຫ້ງົດງາມດັ່ງເມືອງສະຫວັນ, ຍົກທຸງທິວ ແລະ ແຜ່ນຜ້າຂຶ້ນ, ຕັ້ງຊຸ້ມປະຕູ, ແຖວໝໍ້ນ້ຳອັນເຕັມປ່ຽມ, ຕະກຽງ ແລະ ພວງມາໄລເປັນຕົ້ນ, ແລ້ວໃຫ້ແຫ່ອ້ອມພຣະນະຄອນດ້ວຍພິທີບູຊາຕ່າງໆ ເປັນອັນຫຼາຍ, ອັນເຊີນພຣະປັດຕະທາດ (ທາດບາດ) ໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນມົນທົບລັດຕະນະ ທີ່ຕົບແຕ່ງຢ່າງງົດງາມໃນທ່າມກາງພຣະນະຄອນ, ແລະ ໃນວັນທີເຈັດ ກໍໄດ້ໂປດໃຫ້ມີການຟັງພຣະສັດທັມມະເທດສະນາຄັ້ງໃຫຍ່. ໃນເວລານັ້ນ, ໃນຊົນນະບົດນັ້ນ ມະນຸດ, ເທວະດາ, ຍັກ, ຮັກສົດ, ນາກ ແລະ ຄຣຸດ ເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ໂດຍສ່ວນໃຫຍ່ໄດ້ແປງກາຍເປັນມະນຸດ ລົງມາສູ່ທີ່ປະຊຸມນັ້ນ, ພິທີບູຊານັ້ນຈຶ່ງເປັນທີ່ໜ້າອັດສະຈັນຍິ່ງນັກ.

Tadā eko nāgarājā uttamarūpadharaṃ agatapubbapurisaṃ ekaṃ kumārikaṃ dhammaparisantare nisinnaṃ disvā tassā paṭibaddhacitto anekākārehi taṃ yā ci tvā tassā aladdhamāno kujjhitvā nāsāvātaṃ vissajjesi imaṃ māressāmīti. Taṃ tassā saddhābalena kiñci upaddavaṃ kātuṃ samattho nāhosi. Athassā nāgo pādato paṭṭhāya yāvasakalasarīraṃ bhogena veṭhetvā sīse phaṇaṃ katvā bhāyāpento aṭṭhāsi. Anaññavihitāya tāya dhammasavaṇabalena aṇumattampi dukkhaṃ nāhosi. Pabhātāya rattiyā taṃ disvā manussā kimetanti kāraṇaṃ pucchiṃsu, sāpi tesaṃ kathetvā evaṃ saccakiriyamakāsi. Tathāhi.

ໃນເວລານັ້ນ, ພະຍານາກໂຕໜຶ່ງ ໄດ້ເຫັນນາງກຸມານີຜູ້ມີຮູບໂສມອັນງົດງາມຍິ່ງ ຜູ້ບໍ່ເຄີຍມີຊາຍໃດກ້ຳກາຍມາກ່ອນ ນັ່ງຢູ່ໃນທ່າມກາງທີ່ປະຊຸມຟັງທັມ, ກໍມີຈິດຜູກພັນຮັກໃຄ່ນາງ, ຈຶ່ງໄດ້ອ້ອນວອນນາງດ້ວຍປະການຕ່າງໆ ແຕ່ເມື່ອບໍ່ສົມຫວັງ ກໍໂກດຮ້າຍ ແລ້ວພົ່ນລົມຫາຍໃຈທາງດັງ (ພິດ) ອອກມາ ດ້ວຍຕັ້ງໃຈວ່າ 'ເຮົາຈະຂ້ານາງເສຍ'. ແຕ່ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງແຮງສັດທາຂອງນາງ, ພະຍານາກນັ້ນຈຶ່ງບໍ່ສາມາດເຮັດອັນຕະລາຍໃດໆ ແກ່ນາງໄດ້ເລີຍ. ລຳດັບນັ້ນ, ພະຍານາກຈຶ່ງໄດ້ຮັດພັນຮ່າງກາຍຂອງນາງ ຕັ້ງແຕ່ຕີນຂຶ້ນໄປຕະຫຼອດທົ່ວທັງຄີງ, ແລ້ວແຜ່ພັງພານໄວ້ເໜືອຫົວ ເພື່ອຂູ່ໃຫ້ນາງຢ້ານ. ແຕ່ນາງຜູ້ມີຈິດໃຈຕັ້ງໝັ້ນ ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງການຟັງທັມ ຈຶ່ງບໍ່ມີຄວາມທຸກຮ້ອນເລີຍແມ່ນແຕ່ໜ້ອຍດຽວ. ຄັນເວລາຮຸ່ງເຊົ້າ, ພວກມະນຸດເຫັນເຫດການນັ້ນ ຈຶ່ງຖາມເຖິງສາເຫດ, นາງກໍໄດ້ບອກແກ່ພວກເຂົາ ແລ້ວໄດ້ກະທຳສັດຈະກິຣິຍາດັ່ງນີ້:

1.

໑.

Brahmacārī ahosāhaṃ, sañjātā idha mānuse;

Tena saccena maṃ nāgo, khippameva pamuñcatu.

ຂ້າພະເຈົ້າເປັນຜູ້ປະພຶດພົມມະຈັນ ຕັ້ງແຕ່ເກີດມາໃນກຳເນີດມະນຸດນີ້; ດ້ວຍສັດຈະວາຈານີ້, ຂໍໃຫ້ພະຍານາກຈົ່ງປ່ອຍຂ້າພະເຈົ້າໂດຍພັນຕາເຖີດ.

2.

໒.

Kāmāturassa nāgassa, nokāsamakariṃyato;

Tena saccena maṃ nāgo, khippameva muñcatu.

ເພາະຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ເປີດໂອກາດໃຫ້ແກ່ພະຍານາກຜູ້ຖືກກາມມະຣາຄະຄອບງຳ; ດ້ວຍສັດຈະວາຈານີ້, ຂໍໃຫ້ພະຍານາກຈົ່ງປ່ອຍຂ້າພະເຈົ້າໂດຍພັນຕາເຖີດ.

3.

໓.

Visavātena khittassa, kupitassoragassahaṃ;

Akuddhā tena saccena, so maṃ khippaṃ pamuñcatu.

ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ໂກດຮ້າຍຕໍ່ພະຍານາກຜູ້ໂກດເຄືອງ ຜູ້ພົ່ນລົມພິດໃສ່; ດ້ວຍສັດຈະວາຈານີ້, ຂໍໃຫ້ພະຍານາກນັ້ນຈົ່ງປ່ອຍຂ້າພະເຈົ້າໂດຍພັນຕາເຖີດ.

4.

໔.

Saddhammaṃ suṇamānāhaṃ, garugāravabhattiyā;

Assosiṃ tena saccena, khippaṃ nāgo pamuñcatu.

ຂ້າພະເຈົ້າເມື່ອຟັງພຣະສັດທັມ ໄດ້ຟັງດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ແລະ ຄວາມເຫຼື້ອມໃສຢ່າງຍິ່ງ; ດ້ວຍສັດຈະວາຈານີ້, ຂໍໃຫ້ພະຍານາກຈົ່ງປ່ອຍຂ້າພະເຈົ້າໂດຍພັນຕາເຖີດ.

5.

໕.

Akkharaṃvā [Pg.59] padaṃvāpi, avināsetvāva ādito;

Assosiṃ tena saccena, khippaṃ nāgo pamuñcatūti.

ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຟັງໂດຍບໍ່ໃຫ້ເສຍອັກສອນ ຫຼື ບົດໃດໆ ເລີຍຕັ້ງແຕ່ຕົ້ນ; ດ້ວຍສັດຈະວາຈານີ້, ຂໍໃຫ້ພະຍານາກຈົ່ງປ່ອຍຂ້າພະເຈົ້າໂດຍພັນຕາເຖີດ.

Saccakiriyāvasāne nāgarājā tassā atīva pasanno bhogaṃ viniveṭhetvā phaṇasataṃ māpetvā taṃ phaṇagabbhe nisīdāpetvā bahūhi nāgamānavakehi saddhiṃ udakapūjaṃ nāma pūja makāsi, taṃ disvā bahū nagaravāsino acchariyabbhutajātā aṭṭhārasakoṭidhanena pūja makaṃsu. Tathāhi.

ເມື່ອສິ້ນສຸດການກະທຳສັດຈະກິຣິຍາ, ພະຍານາກກໍມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນນາງຢ່າງຍິ່ງ ຈຶ່ງໄດ້ຄາຍຂົນົດຫາງອອກ ແລ້ວເນລະມິດພັງພານຕັ້ງຮ້ອຍ ເພື່ອໃຫ້ນາງນັ່ງຢູ່ໃນທ່າມກາງພັງພານນັ້ນ, ແລ້ວໄດ້ກະທຳການບູຊາທີ່ຊື່ວ່າ 'ອຸດະກະປູຊາ' (ການບູຊານ້ຳ) ຮ່ວມກັບເຫຼົ່າບໍລິວານນາກເປັນຈຳນວນຫຼາຍ. ເມື່ອຊາວເມືອງທັງຫຼາຍໄດ້ເຫັນເຫດການນັ້ນ ກໍເກີດຄວາມອັດສະຈັນໃຈຢ່າງຍິ່ງ ຈຶ່ງໄດ້ຮ່ວມກັນກະທຳການບູຊາດ້ວຍຊັບເຖິງສິບແປດໂກດ. ດັ່ງມີຄຳກ່າວວ່າ:

6.

໖.

Natthi saddhāsamo loke, suhado sabbakāmado;

Passathassā balaṃ saddhā, pūjentevaṃ naro ragā.

ໃນໂລກນີ້ ບໍ່ມີມິດໃດສະເໝີດ້ວຍສັດທາ ຜູ້ໃຫ້ຄວາມປາດຖະໜາທັງປວງ; ພວກທ່ານຈົ່ງເບິ່ງອານຸພາບແຫ່ງສັດທາຂອງນາງເຖີດ, ແມ່ນແຕ່ພະຍານາກກໍຍັງບູຊານາງຢ່າງນີ້.

7.

໗.

Idha lokeva sālattha, bhavabhoga manappakaṃ;

Tasmā saddhena kātabbaṃ, ratanattayagāravanti.

ນາງໄດ້ຮັບປະໂຫຍດ ແລະ ໂພຄະສົມບັດອັນຫຼາກຫຼາຍໃນໂລກນີ້ເອງ; ເພາະສະນັ້ນ, ບຸກຄົນຜູ້ມີສັດທາ ຄວນກະທຳຄວາມເຄົາລົບໃນພຣະຣັດຕະນະໄຕ.

Athevaṃ sā paṭiladdhamahāvibhavā yāvajīvaṃ komāriya brahmacāriṇī hutvā āyupariyosāne kālaṃ katvā tasmiṃyeva nagare rañño aggamahesiyā kucchimhi paṭisandhiṃ gaṇhitvā dasamāsaccayena mātukucchito nikkhami. Nikkhantadivase panassā sakaladevaputtanagare ratanavassaṃ vassi. Tenassā kañjanadevīti nāmaṃ kariṃsu. Samantapāsādikā ahosi. Abhirūpā devaccharapaṭibhāgā. Mukhato uppalagandho vāyati. Sarīrato candanagandho vāyati. Sakalasarīrato bālasuriyo viya raṃsiyo nicchārentī caturatanagabbhe padīpakiccaṃ nāma natthi. Sabbo gabbho sarīrā lokena eko bhāso hoti, tassā rūpasampatti sakalajambudīpe pākaṭā ahosi. Tato sakalajambudīpavāsī rājāno tassā atthāya piturañño paṇṇākārāni pahiṇiṃsu. Sā pana pañcakāme ananulittā pitaraṃ anujānāpetvā bhikkhunū passayaṃ gantvā pabbajitvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā saha paṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇīti.

ຄັນນາງໄດ້ຮັບສົມບັດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ກໍໄດ້ປະພຶດພົມມະຈັນເປັນສາວບໍລິສຸດຕະຫຼອດຊີວິດ, ເມື່ອສິ້ນອາຍຸຂັຍ ກໍໄດ້ເຖິງແກ່ມໍຣະນະກັມ ແລ້ວໄປຖືປະຕິສົນທິໃນພຣະຄັນຂອງພຣະອັກຄະມະເຫສີ ຂອງພຣະຣາຊາໃນເມືອງນັ້ນເອງ, ເມື່ອລ່ວງພົ້ນໄປສິບເດືອນ ກໍໄດ້ປະສູດຈາກພຣະຄັນຂອງພຣະມານດา. ໃນວັນທີ່ນາງປະສູດນັ້ນ, ຝົນແກ້ວເຈັດປະການໄດ້ຕົກລົງມາທົ່ວທັງເທວະປຸດຕະນະຄອນ. ເພາະເຫດນັ້ນ, ພວກເຂົາຈຶ່ງຂະໜານນາມນາງວ່າ 'ກັນຈະນະເທວີ'. ນາງເປັນຜູ້ມີຄວາມງົດງາມໜ້າເຫຼື້ອມໃສໃນທຸກສ່ວນ, ມີຮູບໂສມຄ້າຍຄືນາງອັບສອນສະຫວັນ. ມີກິ່ນຫອມດັ່ງດອກບົວຂຽວໂຊຍອອກມາຈາກປາກ; ມີກິ່ນຫອມດັ່ງໄມ້ຈັນໂຊຍອອກມາຈາກກາຍ. ທົ່ວທັງຮ່າງກາຍຂອງນາງເປັ່ງລັດສະໝີອອກມາຄືກັບພຣະອາທິດທຳອິດຂຶ້ນ, ຈົນບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງໃຊ້ຕະກຽງໃນຫ້ອງຂະໜາດສີ່ສອກເລີຍ. ທົ່ວທັງຫ້ອງສະຫວ່າງສະໄຫວໄປດ້ວຍແສງສະຫວ່າງຈາກກາຍຂອງນາງ, ຄວາມງົດງາມແຫ່ງຮູບໂສມຂອງນາງໄດ້ເລື່ອງລືໄປທົ່ວຊົມພູທະວີບ. ລຳດັບນັ້ນ, ພຣະຣາຊາທັງຫຼາຍຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນຊົມພູທະວີບທັງປວງ ຕ່າງກໍສົ່ງເຄື່ອງຣາຊະບັນນາການມາຖວາຍແກ່ພຣະຣາຊາຜູ້ເປັນພຣະບິດา ເພື່ອຂໍນາງ. ແຕ່ນາງເປັນຜູ້ບໍ່ຍິນດີໃນກາມຄຸນທັງຫ້າ, ຈຶ່ງໄດ້ຂໍອະນຸຍາດຈາກພຣະບິດາ ແລ້ວໄປສູ່ສຳນັກພິກຂຸນີ ເພື່ອບວດ, ໄດ້ຈະເລີນວິປັດສະນາ ແລ້ວບັນລຸພຣະອໍຣະຫັນ ພ້ອມດ້ວຍປະຕິສຳພິທາທັງຫຼາຍ.

8.

໘.

Sutvāna [Pg.60] sādaravasena kumārikevaṃ;

Dhammañhi sīlamamalaṃ paripālayantī;

Laddhāna nekavibhavaṃ vibhavaṃ payātā,Mā bho pamajjatha sadā kusalappayogeti.

ທ່ານທັງຫຼາຍໄດ້ຟັງເລື່ອງນີ້ແລ້ວ, ຈົ່ງເບິ່ງນາງກຸມານີຜູ້ຮັກສາທັມ ແລະ ສິນອັນບໍລິສຸດດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ, ນາງໄດ້ຮັບສົມບັດອັນຫຼາກຫຼາຍ ແລ້ວເຖິງຄວາມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ; ທ່ານທັງຫຼາຍເອີຍ ຢ່າໄດ້ປະໝາດໃນການປະກອບກຸສົນກັມທຸກເມື່ອເຖີດ.

Kañcanadeviyā vatthuṃ catutthaṃ.

ເລື່ອງນາງກັນຈະນະເທວີ ເປັນເລື່ອງທີສີ່.

15. Byagghassa vatthumhi ayamānupubbīkathā

໑໕. ໃນເລື່ອງເສືອໂຄ່ງ ມີລຳດັບເລື່ອງດັ່ງນີ້:

Jambudīpe cūlaraṭṭhā sanne bārāṇasīnagare ekaṃ paṃsupabbataṃ vinivijjhitvā mahāmaggo hoti, tattha vemajjhe eko byaggho attano andhapitaraṃ pabbataguhāyaṃ katvā posento vasati. Tasseva pabbatassa vanadvāre tuṇḍilo nāma eko suvapotako rukkhasmiṃ vasati. Te ubhopi aññamaññaṃ piyasahāyā ahesuṃ, tasmiṃ samaye paccantagāmavāsī eko manusso attano mātugāmena saddhiṃ kalahaṃ katvā bārāṇasiṃ gacchanto taṃ vanadvāraṃ sampāpuṇi. Atha suvapotako parihīnattabhāvaṃ dukkhitaṃ taṃ disvā kampamānahadayo taṃ pakkositvā bho kuhiṃ gacchasīti āha, tena parakhaṇḍaṃ gacchāmīti vutte tuṇḍilo bho imasmiṃ vanakhaṇḍamajjhe eko byaggho vasati. Kakkhalo pharuso sampattasampatte māretvā khādati. Mā tvaṃ tena gacchāti āha. Svāyaṃ dubbhago manusso hitakāmassa tassa vacanaṃ anādiyitvā gacchāmevāti āha. Tuṇḍilo tenahi samma yadi anivattamāno gacchasi. Eso byaggho mama sahāyo. Me vacanaṃ tava santikā sutvā na gaṇhātīti. Tassa taṃ anādiyanto so suvarāje paduṭṭhacitto muggarena paharitvā māretvā araṇiṃ aggiṃ katvā maṃsaṃ khādi. Asappurisasaṃsaggo nāme sa idha lokaparalokesu dukkhāvahoyeva. Tathāhi.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນຊົມພູທະວີບ ໃກ້ແຄວ້ນຈູລະລັດ ໃກ້ເມືອງພາຣານະສີ ມີທາງຫຼວງຕັດຜ່ານພູດິນໜ່ວຍໜຶ່ງ, ໃນທ່າມກາງພູນັ້ນ ມີເສືອໂຄ່ງໂຕໜຶ່ງອາໄສຢູ່ ໂດຍລ້ຽງດູພໍ່ຜູ້ຕາບອດຂອງຕົນໄວ້ໃນຖ້ຳພູ. ທີ່ປາກທາງເຂົ້າປ່າຂອງພູໜ່ວຍນັ້ນເອງ ມີລູກນົກກົ້ວໂຕໜຶ່ງ ຊື່ວ່າ ຕຸນທິລະ ອາໄສຢູ່ເທິງຕົ້ນໄມ້. ສັດທັງສອງນັ້ນຕ່າງກໍເປັນສະຫາຍທີ່ຮັກແພງກັນ. ໃນສະໄໝນັ້ນ, ຊາຍຄົນໜຶ່ງຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນໝູ່ບ້ານຊາຍແດນ ໄດ້ຜິດຖຽງກັນກັບເມຍຂອງຕົນ ແລ້ວເດີນທາງໄປຍັງເມືອງພາຣານະສີ ຈົນມາຮອດປາກທາງເຂົ້າປ່ານັ້ນ. ລຳດັບນັ້ນ, ລູກນົກກົ້ວເຫັນຊາຍຄົນນັ້ນມີສະພາບອິດເມື່ອຍ ແລະ ເປັນທຸກ ກໍມີຈິດໃຈຫວັ່ນໄຫວດ້ວຍຄວາມສົງສານ ຈຶ່ງຮ້ອງເອີ້ນຖາມວ່າ 'ສະຫາຍ ເຈົ້າຈະໄປໃສ?' ເມື່ອຊາຍຄົນນັ້ນຕອບວ່າ 'ເຮົາຈະໄປຕ່າງຖິ່ນ', ຕຸນທິລະຈຶ່ງເຕືອນວ່າ 'ສະຫາຍ ໃນທ່າມກາງປ່າແຫ່ງນີ້ ມີເສືອໂຄ່ງໂຕໜຶ່ງອາໄສຢູ່. ມັນດຸຮ້າຍ ແລະ ຫຍາບຊ້າຫຼາຍ ຍ່ອມຂ້າ ແລະ ກິນຜູ້ຄົນທີ່ຜ່ານມາ. ເຈົ້າຢ່າໄດ້ໄປທາງນັ້ນເລີຍ'. ຊາຍຜູ້ໂຊກຮ້າຍຄົນນັ້ນ ບໍ່ເອົາໃຈໃສ່ຕໍ່ຄຳເຕືອນຂອງນົກກົ້ວຜູ້ຫວັງດີ ຈຶ່ງເວົ້າວ່າ 'ເຮົາຈະໄປແທ້ໆ'. ຕຸນທິລະຈຶ່ງເວົ້າວ່າ 'ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ສະຫາຍ ເອີຍ ຫາກເຈົ້າບໍ່ຍອມກັບຫຼັງ ແລະ ຈະໄປແທ້ໆ, ເສືອໂຄ່ງໂຕນັ້ນເປັນສະຫາຍຂອງເຮົາ. ເມື່ອມັນໄດ້ຍິນຄຳເວົ້າຂອງເຮົາຈາກປາກຂອງເຈົ້າ ມັນກໍຈະບໍ່ທຳຮ້າຍເຈົ້າ'. ແຕ່ຊາຍຄົນນັ້ນບໍ່ເອົາໃຈໃສ່ຕໍ່ຄຳເວົ້ານັ້ນ ທັງມີຈິດຄິດປະທຸສະຮ້າຍຕໍ່ພະຍານົກກົ້ວ ຈຶ່ງໃຊ້ຄ້ອນຕີມັນຈົນຕາຍ ແລ້ວສີໄຟຂຶ້ນປີ້ງຊີ້ນມັນກິນ. ການຄົບຫາກັບອະສັດບຸຣຸດ (ຄົນຊົ່ວ) ຍ່ອມນຳຄວາມທຸກມາໃຫ້ທັງໃນໂລກນີ້ ແລະ ໂລກໜ້າ ໂດຍແທ້. ດັ່ງມີຄຳກ່າວວ່າ:

1.

໑.

Mayā [Pg.61] kataṃ mayhamidaṃ, iti vessānaraṃ naro;

Samāliṅgati sappemo, dahatevassa viggahaṃ.

ບຸກຄົນຄິດວ່າ 'ສິ່ງນີ້ເຮົາເຮັດແລ້ວ ສິ່ງນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ດັ່ງນີ້ ແລ້ວເຂົ້າໄປກອດກອງໄຟດ້ວຍຄວາມຮັກ; ແຕ່ໄຟນັ້ນຍ່ອມເຜົາໄໝ້ຮ່າງກາຍຂອງເຂົາເອງ.

2.

໒.

Madhukhīrādidānena, pemasā paripālito;

Sorago kupitovassa, ḍasatevassa viggahaṃ.

ງູພິດທີ່ບຸກຄົນລ້ຽງດູໄວ້ດ້ວຍຄວາມຮັກ ດ້ວຍການໃຫ້ນ້ຳເຜີ້ງ ແລະ ນ້ຳນົມເປັນຕົ້ນ, ເມື່ອມັນໂກດຮ້າຍຂຶ້ນມາ ຍ່ອມກັດຮ່າງກາຍຂອງບຸກຄົນນັ້ນເອງ.

3.

໓.

Evaṃ nihīnajaccena, pāpena akataññunā;

Narā dhamena dīnena, katopi khaṇasaṅgamo.

การຄົບຫາແມ່ນພຽງຊົ່ວຄູ່ຊົ່ວຍາມ ກັບຄົນຜູ້ມີກຳເນີດຕ່ຳຊ້າ, ເປັນຄົນຊົ່ວ, ບໍ່ຮູ້ຄຸນຄົນ, ເປັນຄົນຖອຍ ແລະ ຕ່ຳຕ້ອຍ...

4.

໔.

Asādhuko ayaṃtevaṃ, jānamānena jantunā;

Muhuttampi na kātabbo, saṅgamo so anatthadoti.

...ບຸກຄົນເມື່ອຮູ້ວ່າ 'ຄົນນີ້ເປັນຄົນບໍ່ດີ' ກໍບໍ່ຄວນກະທຳການຄົບຫາເລີຍແມ່ນແຕ່ຄູ່ດຽວ, ເພາະການຄົບຫານັ້ນຍ່ອມນຳແຕ່ສິ່ງທີ່ບໍ່ເປັນປະໂຫຍດມາໃຫ້.

Tato so asappuriso maṃsaṃ khāditvā gacchanto vanakhaṇḍamajjhaṃ sampāpuṇi. Atha byaggho taṃ disvā mahānādaṃ karonto gahaṇatthāya uṭṭhāsi. So byagghaṃ disvā bhayappatto tuṇḍilassa vacanaṃ saritvā ahaṃ bho tava sahāyatuṇḍilassa santikā āgatomhīti āha, taṃ sutvā byaggho attamano ehi sammāti taṃ pakkositvā attano vasanaṭṭhānaṃ netvā khāditabbāhārena taṃ santappetvā pitusantike nisīdāpetvā puna vanakhaṇḍa magamāsi. Athassa pitā puttassa gatakāle tena saddhiṃ sallapanto tassa vacanānusārena tuṇḍilaṃ māretvā khāditabhāvaṃ aññāsi. Tato so puttassa āgatakāle tava sahāyo tena māritoti āha. Taṃ sutvā byaggho anattamano vegena tassa vasanaṭṭhānaṃ gantvā samma tuṇḍilāti saddaṃ katvā apassanto luñcitapattaṃcassa disvā nissaṃsayaṃ tena mārito me sahāyoti socanto paridevanto āgañchi. Atha so asappuriso tasmiṃ tattha gate tassa pitaraṃ pāsāṇena paharitvā māretvā byagghaṃca dāni māressāmīti byagghāgamanamaggaṃ olokento nilīno aṭṭhāsi. Tasmiṃ khaṇe byagghopi āgañchi. So tassā gatakāle tassa tejena bhīto gantvā [Pg.62] jīvitaṃ me sāmi dehīti pādamūle urena nipajji, byaggho pana tena katakammaṃ disvā tasmiṃ cittaṃ nibbāpetvā mama sahāyassa sāsanamādāyāgatassa dubbhituṃ na yuttanti cintento taṃ samassāsetvā gaccha sammāti sukhaṃ pesesi. Evañhi sappurisasamāgamo nāma idha lokaparalokesu sukhāvahoyeva, vuttaṃhi.

ຈາກນັ້ນ, ຊາຍຊົ່ວຄົນນັ້ນເມື່ອກິນຊີ້ນແລ້ວ ກໍເດີນທາງຕໍ່ໄປຈົນຮອດທ່າມກາງປ່າ. ເວລານັ້ນ, ເສືອໂຄ່ງເຫັນເຂົາ ກໍຮ້ອງຄຳຮາມສຽງດັງແລ້ວໂດດເຂົ້າໃສ່ເພື່ອຈະຈັບກິນ. ຊາຍຄົນນັ້ນເຫັນເສືອໂຄ່ງກໍຕົກໃຈຢ້ານ ຈຶ່ງລະນຶກເຖິງຄຳເວົ້າຂອງຕຸນທິລະໄດ້ ແລ້ວເວົ້າວ່າ 'ທ່ານເອີຍ ຂ້າພະເຈົ້າມາຈາກສຳນັກຂອງຕຸນທິລະ ສະຫາຍຂອງທ່ານ'. ເສືອໂຄ່ງໄດ້ຍິນແນວນັ້ນກໍດີໃຈ ຈຶ່ງຮ້ອງເອີ້ນວ່າ 'ມາເຖີດ ສະຫາຍ' ແລ້ວນຳເຂົາໄປຍັງທີ່ຢູ່ຂອງຕົນ, ໄດ້ຕ້ອນຮັບດ້ວຍອາຫານອັນຄວນກິນ, ໃຫ້ນັ່ງຢູ່ໃກ້ໆ ພໍ່ຂອງຕົນ, ແລ້ວຕົນເອງກໍເຂົ້າປ່າໄປອີກ. ຝ່າຍພໍ່ຂອງເສືອໂຄ່ງ ເມື່ອລູກຊາຍໄປແລ້ວ ກໍໄດ້ສົນທະນາກັບຊາຍຄົນນັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ຮູ້ຈາກຄຳເວົ້າຂອງເຂົາວ່າ ເຂົາໄດ້ຂ້າຕຸນທິລະກິນເສຍແລ້ວ. ເພາະສະນັ້ນ, ເມື່ອລູກຊາຍກັບມາ ພໍ່ຈຶ່ງບອກວ່າ 'ສະຫາຍຂອງເຈົ້າຖືກຊາຍຄົນນີ້ຂ້າເສຍແລ້ວ'. ເສືອໂຄ່ງໄດ້ຍິນແນວນັ້ນກໍບໍ່ພໍໃຈ ຈຶ່ງຮີບແລ່ນໄປຍັງທີ່ຢູ່ຂອງຕົນ ແລ້ວຮ້ອງເອີ້ນວ່າ 'ສະຫາຍ ຕຸນທິລະ!' ແຕ່ເມື່ອບໍ່ເຫັນ ແລະ ໄດ້ເຫັນຂົນນົກທີ່ຖືກຖອນຖິ້ມໄວ້ ກໍຮູ້ແນ່ວ່າ 'ສະຫາຍຂອງເຮົາຖືກຊາຍຄົນນີ້ຂ້າຕາຍຢ່າງບໍ່ຕ້ອງສົງໄສ' ຈຶ່ງຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮກັບມາ. ເວລານັ້ນ, ຊາຍຊົ່ວຄົນນັ້ນ ເມື່ອເສືອໂຄ່ງໄປແລ້ວ ກໍໄດ້ເອົາກ້ອນຫີນຂວ້າງໃສ່ພໍ່ຂອງເສືອໂຄ່ງຈົນຕາຍ, ແລ້ວຄິດວ່າ 'ບັດນີ້ ເຮົາຈະຂ້າເສືອໂຄ່ງນັ້ນນຳ' ຈຶ່ງລີ້ຢູ່ເພື່ອຄອຍຖ້າເບິ່ງທາງທີ່ເສືອໂຄ່ງຈະມາ. ໃນຂະນະນັ້ນ, ເສືອໂຄ່ງກໍມາຮອດ. ເມື່ອເສືອໂຄ່ງເຂົ້າໄປໃກ້, ຊາຍຄົນນັ້ນຢ້ານກົວຕໍ່ເດຊະອານຸພາບຂອງມັນ ຈຶ່ງເຂົ້າໄປໝອບລົງແນບເອິກແທບຕີນຂອງມັນ ແລ້ວເວົ້າວ່າ 'ນາຍເອີຍ ຂໍຈົ່ງໄວ້ຊີວິດແກ່ຂ້າພະເຈົ້າເຖີດ'. ຝ່າຍເສືອໂຄ່ງ ເມື່ອເຫັນກັມທີ່ເຂົາເຮັດແລ້ວ ກໍດັບຄວາມໂກດໃນໃຈເສຍ, ຄິດວ່າ 'ບໍ່ຄວນຈະປະທຸສະຮ້າຍຕໍ່ຜູ້ທີ່ຖືຂ່າວສານຂອງສະຫາຍເຮົາມາ' ຈຶ່ງປອບໃຈເຂົາແລ້ວເວົ້າວ່າ 'ຈົ່ງໄປເຖີດ ສະຫາຍ' ແລ້ວປ່ອຍເຂົາໄປດ້ວຍຄວາມສະດວກສະບາຍ. ການຄົບຫາກັບສັດບຸຣຸດ (ຄົນດີ) ຍ່ອມນຳຄວາມສຸກມາໃຫ້ທັງໃນໂລກນີ້ ແລະ ໂລກໜ້າ ໂດຍແທ້, ດັ່ງທີ່ມີຄຳກ່າວໄວ້ວ່າ:

5.

໕.

Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;

Sabbattha santhavo tena, seyyo hoti na pāpiyo.

ບຸກຄົນຄວນນັ່ງຮ່ວມກັບສັດບຸຣຸດເທົ່ານັ້ນ, ຄວນກະທຳຄວາມສະໜິດສະໜົມກັບສັດບຸຣຸດ; ເພາະການສະໜິດສະໜົມກັບສັດບຸຣຸດນັ້ນ ຍ່ອມມີແຕ່ຄວາມປະເສີດໃນທຸກສະຖານ, ບໍ່ມີຄວາມເສື່ອມເສຍເລີຍ.

6.

໖.

Sukhāvaho dukkhanudo, sadā sabbhi samāgamo;

Tasmā sappuriseheva, saṅgamo hotu jantunaṃ.

ການສະມາຄົມກັບສັດບຸຣຸດ ຍ່ອມນຳຄວາມສຸກມາໃຫ້ ແລະ ບັນເທົາຄວາມທຸກໄດ້ທຸກເມື່ອ; ເພາະສະນັ້ນ, ຂໍການຄົບຫາຂອງສັດທັງຫຼາຍ ຈົ່ງມີຮ່ວມກັບສັດບຸຣຸດທັງຫຼາຍເຖີດ.

Tato so byaggho tena mettacittānubhāvena kālaṃ katvā sagge nibbattoti.

ຕໍ່ມາ ເສືອໂຄ່ງນັ້ນ ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງເມດຕາຈິດນັ້ນ ເມື່ອສິ້ນຊີວິດແລ້ວ ກໍໄດ້ໄປບັງເກີດໃນສະຫວັນ.

7.

໗.

Evaṃvidhopi pharuso paramaṃsabhojī;

Byaggho dayāyupagato sugatiṃ sumedho;

Tasmā karotha karuṇaṃ satataṃ janānaṃ,Taṃ vo dadāti vibhavañca bhavesu bhoganti.

ແມ່ນແຕ່ເສືອໂຄ່ງຜູ້ດຸຮ້າຍ ຜູ້ກິນຊີ້ນສັດອື່ນເປັນອາຫານເຖິງປານນີ້, ເມື່ອປະກອບດ້ວຍຄວາມເມດຕາກະລຸນາ ກໍຍັງໄປສູ່ສຸຄະຕິໄດ້ ດ້ວຍຄວາມມີປັນຍາ; ເພາະສະນັ້ນ, ທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງກະທຳຄວາມກະລຸນາຕໍ່ເພື່ອນມະນຸດທຸກເມື່ອເຖີດ, ເພາະຄວາມກະລຸນານັ້ນຍ່ອມໃຫ້ສົມບັດ ແລະ ໂພຄະສົມບັດແກ່ທ່ານທັງຫຼາຍໃນພົບທັງຫຼາຍ.

Byagghassa vatthuṃ pañcamaṃ.

ເລື່ອງເສືອໂຄ່ງ ເປັນເລື່ອງທີຫ້າ.

16. Phalakakhaṇḍadinnassa vatthumhi ayamānupubbīkathā

໑໖. ໃນເລື່ອງຜູ້ຖວາຍແຜ່ນກະດານ ມີລຳດັບເລື່ອງດັ່ງນີ້:

Sāvatthiyaṃ kireko manusso uttarāpathaṃ gacchāmīti addhānamaggapaṭipanno gimhānamāse majjhaṇhe bahalātapena kilanto hutvā rukkhacchāyaṃ pavisitvā tambulaṃ khādanto phalake nisīdi. Atha uttarāpathenāgacchānto eko tatheva ātapena kilanto āgantvā purimassa santike nisīditvā bho pānīyaṃ atthīti pucchi. Itaro pānīyaṃ natthīti āha. Athassa [Pg.63] so mayhampi bho tambulaṃ dehi pipāsitomhiti vatvāpi na labhi. Catukahāpaṇena ekaṃ tambulapaṇṇaṃ kiṇitvā laddho tattheva nisīditvā khāditvā pipāsaṃ vinodetvā tena upakārena tassa sinehaṃ katvā attano gamanaṭṭhāna magamāsi, athā parabhāge so paṭṭanaṃ gantvā nāvāya vaṇijjatthāya gacchanto samuddamajjhaṃ pāpuṇi. Tato sattame divase nāvā bhijji. Manussā macchakacchapānaṃ bhakkhā jātā. So eva puriso arogo hutvā ekaṃ phalakakhaṇḍaṃ ure katvā samuddaṃ tarati. Athe taropi tatheva nāvāya bhinnāya seso hutvā samuddaṃ taranto purimena samāgami. Atha te sattadivasaṃ samudde tarantā aññamaññaṃ sañjāniṃsu. Tesu kahāpaṇe datvā tambulaṃ gahito ekaṃ phalakakhaṇḍaṃ ure katvā tarati. Itarassetaṃ natthi. Atha so kahāpaṇe gahetvā dinnatambulamattasso pakāraṃ saritvā attano phalakakhaṇḍaṃ tassa adāsi. So tasmiṃ sayitvā taranto taṃ pahāya agamāsi, aparo anādhārakena taranto ossaṭṭhaviriyo udake osīditumārati. Tasmiṃ khaṇe samudde adhivatthā maṇimekhalā nāma devadhītā osīdantaṃ taṃ disvā sappurisoti tassa guṇānussarantī vegenā gantvā taṃ attano ānubhāvena samuddatīraṃ pāpesi. Itaraṃpi sā etasseva guṇānubhāvena tīraṃ pāpesi. Atha phalakenotiṇṇapuriso taṃ disvā vimhito kathaṃ purato ahosi sammāti pucchi. So na jānāmi. Apica kho sukheneva tīraṃ pattosmīti āha. Atha devadhītā dissamānakasarīreneva attanā ānītabhāvaṃ ārocentī āha.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນເມືອງສາວັດຖີ ມີຊາຍຄົນໜຶ່ງເດີນທາງໄກໄປສູ່ອຸດຕະຣາບົດ (ທາງພາກເໜືອ) ໃນເວລາທ່ຽງວັນຂອງລະດູຮ້ອນ ເຂົາອິດເມື່ອຍຍ້ອນແດດກ້າ ຈຶ່ງເຂົ້າໄປອາໄສຮົ່ມໄມ້ ນັ່ງຄ້ຽວໝາກຢູ່ເທິງແຜ່ນກະດານ. ຄັ້ງນັ້ນ ມີຊາຍອີກຄົນໜຶ່ງເດີນທາງມາຈາກອຸດຕະຣາບົດ ອິດເມື່ອຍຍ້ອນແດດກ້າຄືກັນ ໄດ້ເຂົ້າມານັ່ງໃກ້ຊາຍຄົນທຳອິດ ແລ້ວຖາມວ່າ 'ທ່ານເອີຍ, ມີນ້ຳດື່ມບໍ່?' ຊາຍຄົນທຳອິດບອກວ່າ 'ບໍ່ມີນ້ຳດື່ມດອກ'. ຊາຍຜູ້ມາໃໝ່ຈຶ່ງເວົ້າວ່າ 'ທ່ານເອີຍ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ຂໍໝາກໃຫ້ຂ້ອຍແດ່ ຂ້ອຍຫິວນ້ຳຫຼາຍ' ເຖິງຈະເວົ້າແນວນັ້ນກໍບໍ່ໄດ້ຮັບ. ເຂົາຈຶ່ງຂໍຊື້ໃບໝາກໃບໜຶ່ງດ້ວຍເງິນ 4 ກະຫາປະນະ ແລ້ວນັ່ງຄ້ຽວຢູ່ບ່ອນນັ້ນເອງ ເພື່ອບັນເທົາຄວາມຫິວ, ຍ້ອນການຊ່ວຍເຫຼືອນັ້ນ ເຂົາຈຶ່ງເກີດຄວາມຮັກແພງໃນຊາຍຄົນນັ້ນ ແລ້ວກໍເດີນທາງໄປສູ່ຈຸດໝາຍຂອງຕົນ. ຕໍ່ມາ ຊາຍຜູ້ຊື້ໝາກນັ້ນໄດ້ໄປສູ່ທ່າເຮືອ ແລ້ວຂຶ້ນເຮືອໃບໄປເພື່ອຄ້າຂາຍ ໄດ້ເດີນທາງໄປເຖິງທ່າມກາງມະຫາສະໝຸດ. ໃນວັນທີເຈັດ ເຮືອໄດ້ແຕກທຳລາຍ. ພວກມະນຸດທັງຫຼາຍໄດ້ກາຍເປັນອາຫານຂອງປາແລະເຕົ່າ. ສ່ວນຊາຍຄົນນັ້ນຍັງປອດໄພ ໄດ້ເອົາແຜ່ນກະດານແຜ່ນໜຶ່ງແນບໃສ່ເອິກ ແລ້ວລອຍຄໍຢູ່ໃນມະຫາສະໝຸດ. ຝ່າຍຊາຍອີກຄົນໜຶ່ງ (ຜູ້ຂາຍໝາກ) ເມື່ອເຮືອແຕກຄືກັນ ກໍລອດຊີວິດມາໄດ້ ແລະລອຍຄໍຢູ່ໃນມະຫາສະໝຸດ ຈຶ່ງໄດ້ມາພົບກັບຊາຍຄົນທຳອິດ. ຊາຍທັງສອງລອຍຄໍຢູ່ໃນມະຫາສະໝຸດເປັນເວລາເຈັດວັນ ກໍຈື່ຈຳກັນໄດ້. ໃນຊາຍທັງສອງນັ້ນ, ຊາຍຜູ້ເຄີຍຈ່າຍເງິນຊື້ໝາກໄດ້ເອົາແຜ່ນກະດານແຜ່ນໜຶ່ງແນບເອິກລອຍຄໍຢູ່. ສ່ວນຊາຍອີກຄົນໜຶ່ງບໍ່ມີແຜ່ນກະດານ. ຄັ້ງນັ້ນ ຊາຍຜູ້ເຄີຍຮັບເງິນຄ່າໝາກ ລະນຶກເຖິງຄຸນຄວາມດີຂອງຊາຍຜູ້ໃຫ້ເງິນຊື້ໝາກ ຈຶ່ງໄດ້ມອບແຜ່ນກະດານຂອງຕົນໃຫ້ແກ່ຊາຍຄົນນັ້ນ. ຊາຍຄົນນັ້ນໄດ້ນອນເທິງແຜ່ນກະດານລອຍໄປ ແລ້ວລະທິ້ງຊາຍຜູ້ມີພະຄຸນນັ້ນໄວ້. ສ່ວນຊາຍອີກຄົນໜຶ່ງ (ຜູ້ມອບກະດານໃຫ້) ເມື່ອລອຍຄໍໂດຍບໍ່ມີບ່ອນຢຶດໜ່ຽວ ກໍໝົດແຮງ ແລະກຳລັງຈະຈົມລົງໃນນ້ຳ. ໃນຂະນະນັ້ນ ນາງເທບທິດາຊື່ວ່າ ມະນີເມຂະລາ ຜູ້ສະຖິດຢູ່ໃນມະຫາສະໝຸດ ເຫັນຊາຍຄົນນັ້ນກຳລັງຈະຈົມນ້ຳ ລະນຶກເຖິງຄຸນງາມຄວາມດີຂອງເຂົາວ່າເປັນສັດບຸລຸດ ຈຶ່ງຟ້າວສະເດັດມາໂດຍໄວ ແລ້ວຊ່ວຍນຳເຂົາໄປເຖິງຝັ່ງມະຫາສະໝຸດດ້ວຍອານຸພາບຂອງຕົນ. ນາງເທບທິດາກໍໄດ້ນຳຊາຍອີກຄົນໜຶ່ງໄປເຖິງຝັ່ງຄືກັນ ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງຄຸນງາມຄວາມດີຂອງຊາຍຜູ້ເປັນສັດບຸລຸດນັ້ນເອງ. ຄັ້ງນັ້ນ ຊາຍຜູ້ລອດຊີວິດດ້ວຍແຜ່ນກະດານ ເຫັນຊາຍອີກຄົນໜຶ່ງແລ້ວເກີດຄວາມອັດສະຈັນໃຈ ຈຶ່ງຖາມວ່າ 'ສະຫາຍເອີຍ, ເປັນຫຍັງທ່ານຈຶ່ງມາຮອດກ່ອນຂ້ອຍ?' ຊາຍຄົນນັ້ນຕອບວ່າ 'ຂ້ອຍກໍບໍ່ຮູ້ຄືກັນ, ແຕ່ຂ້ອຍມາເຖິງຝັ່ງໄດ້ໂດຍສະດວກສະບາຍ'. ລຳດັບນັ້ນ ນາງເທບທິດາໄດ້ສະແດງກາຍໃຫ້ປາກົດ ແລ້ວບອກຄວາມຈິງວ່າຕົນເອງເປັນຜູ້ນຳມາ.

1.

໑.

Yo mātaraṃ pitaraṃvā, dhammena idha posati;

Rakkhanti taṃ sadā devā, samudde vā thalepi vā.

ຜູ້ໃດລ້ຽງດູມານດາບິດາໂດຍທຳໃນໂລກນີ້, ເທວະດາທັງຫຼາຍຍ່ອມຮັກສາຜູ້ນັ້ນຕະຫຼອດການ ທັງໃນມະຫາສະໝຸດ ຫຼື ເທິງບົກ.

2.

໒.

Yo ce buddhañca dhammañca, saṃghañca saraṇaṃ gato;

Rakkhanti taṃ sadā devā, samudde vā thalepi vā.

ຜູ້ໃດເຖິງພຣະພຸດ, ພຣະທຳ ແລະ ພຣະສົງ ເປັນທີ່ເພິ່ງ, ເທວະດາທັງຫຼາຍຍ່ອມຮັກສາຜູ້ນັ້ນຕະຫຼອດການ ທັງໃນມະຫາສະໝຸດ ຫຼື ເທິງບົກ.

3.

໓.

Pañcavidhaṃ [Pg.64] aṭṭhavidhaṃ, pātimokkhañca saṃvaraṃ;

Pāleti yo taṃ pālenti, devā sabbattha sabbadā.

ຜູ້ໃດຮັກສາສິນ 5 ປະການ, ສິນ 8 ປະການ ແລະ ປາຕિໂມກຂະສັງວອນ, ເທວະດາທັງຫຼາຍຍ່ອມຮັກສາຜū້ນັ້ນໃນທຸກຫົນທຸກແຫ່ງ ຕະຫຼອດການ.

4.

໔.

Kāyena vācā manasā, sucarittaṃ caratī dha yo;

Pālenti taṃ sadā devā, samudde vā thalepi vā.

ຜູ້ໃດປະພຶດສຸຈະລິດດ້ວຍກາຍ, ວາຈາ ແລະ ໃຈ ໃນໂລກນີ້, ເທວະດາທັງຫຼາຍຍ່ອມຮັກສາຜູ້ນັ້ນຕະຫຼອດການ ທັງໃນມະຫາສະໝຸດ ຫຼື ເທິງບົກ.

5.

໕.

Yo sappurisadhammesu, ṭhito dha katavediko;

Pālenti taṃ sadā devā, samudde vā thalepi vā.

ຜູ້ໃດຕັ້ງຢູ່ໃນສັດບຸລຸດທຳ ເປັນຜູ້ມີຄວາມກະຕັນຍູກະຕະເວທີໃນໂລກນີ້, ເທວະດາທັງຫຼາຍຍ່ອມຮັກສາຜູ້ນັ້ນຕະຫຼອດການ ທັງໃນມະຫາສະໝຸດ ຫຼື ເທິງບົກ.

Tato so āha.

ລຳດັບນັ້ນ ຊາຍຄົນນັ້ນຈຶ່ງກ່າວວ່າ:

6.

໖.

Neva dānaṃ adāsāhaṃ, na sīlaṃ paripālayiṃ;

Kena me puññakammena, mamaṃ rakkhanti devatā;

Pucchāmi saṃsayaṃ tuyhaṃ, taṃ me akkhāhi devateti.

ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ເຄີຍຖວາຍທານ ທັງບໍ່ເຄີຍຮັກສາສິນເລີຍ, ຍ້ອນບຸນຍາກຳອັນໃດ ເທວະດາຈຶ່ງຮັກສາຂ້າພະເຈົ້າ? ຂ້າພະເຈົ້າຂໍຖາມເພື່ອແກ້ຄວາມສົງໄສ, ຂໍນາງເທບທິດາຈົ່ງບອກຄວາມນັ້ນແກ່ຂ້າພະເຈົ້າແດ່ທອດ.

Devatā āha.

ນາງເທບທິດາກ່າວວ່າ:

7.

໗.

Agādhā pārage bhīme, sāgare duritā kare;

Bhinnanāvo taranto tvaṃ, hadaye katvā kaliṅgaraṃ.

ເມື່ອເຮືອແຕກ ທ່ານລອຍຄໍຢູ່ໃນມະຫາສະໝຸດອັນເລິກ ຫາຝັ່ງໄດ້ຍາກ ໜ້າຢ້ານກົວ ເປັນບ່ອນເກີດແຫ່ງໄພພິບັດ, ໂດຍມີແຜ່ນກະດານແນບໄວ້ໃນເອິກ.

8.

໘.

Ṭhatvā sappurise dhamme, attāna manavekkhiya;

Khaṇasanthavassa purisassa, adāsi phalakaṃ sakaṃ.

ທ່ານຕັ້ງຢູ່ໃນສັດບຸລຸດທຳ ບໍ່ໄດ້ຫ່ວງໃຍເຖິງຊີວິດຕົນເອງ ໄດ້ມອບແຜ່ນກະດານຂອງຕົນໃຫ້ແກ່ຊາຍຜູ້ທີ່ເຄີຍຄຸ້ນເຄີຍກັນພຽງຊົ່ວຄູ່.

9.

໙.

Taṃ tuyhaṃ mittadhammañca, dānañca phalakassa te;

Patiṭṭhāsi samuddasmiṃ, evaṃ jānāhi mārisāti.

ມິດຕະທຳນັ້ນ ແລະ ການໃຫ້ແຜ່ນກະດານເປັນທານຂອງທ່ານນັ້ນ ໄດ້ເປັນທີ່ເພິ່ງໃນມະຫາສະໝຸດ, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຈົ່ງຮັບຮູ້ຢ່າງນີ້ເຖີດ.

Evañca vatvā sā te dibbāhārena santappetvā dibbavatthālaṅkārehi alaṅkaritvā attano ānubhāvena sāvatthinagareyeva te patiṭṭhāpesi. Tato paṭṭhāya tameva ārammaṇaṃ katvā te dānaṃ dadantā sīlaṃ rakkhantā uposathakammaṃ karontā āyupariyosāne saggaparāyaṇā ahesuṃ.

ເມື່ອນາງເທບທິດາກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ກໍໄດ້ໃຫ້ຊາຍທັງສອງອີ່ມໜຳສຳລານດ້ວຍອາຫານທິບ ປະດັບກາຍດ້ວຍຜ້າແລະເຄື່ອງປະດັບທິບ ແລ້ວນຳພວກເຂົາໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນເມືອງສາວັດຖີດ້ວຍອານຸພາບຂອງຕົນ. ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ຊາຍທັງສອງໄດ້ຍຶດຖືເອົາເຫດການນັ້ນເປັນອາລົມ ພາກັນໃຫ້ທານ ຮັກສາສິນ ແລະບຳເພັນອຸໂປສົດກຳ ເມື່ອສິ້ນອາຍຸຂັຍແລ້ວ ກໍມີສະຫວັນເປັນທີ່ໄປໃນເບື້ອງໜ້າ.

10.

໑໐.

Evaṃ parittakusalenapi sāgarasmiṃ,Sattā labhanti saraṇaṃ khalu devatāhi;

Tumhepi sappurisataṃ na vināsayantā,Mā bho pamajjatha sadā kusalappayogeti.

ດ້ວຍກຸສົນພຽງເລັກນ້ອຍຢ່າງນີ້ ສັດທັງຫຼາຍຍັງໄດ້ຮັບທີ່ເພິ່ງຈາກເທວະດາໃນມະຫາສະໝຸດ, ພວກທ່ານທັງຫຼາຍກໍຄືກັນ ບໍ່ຄວນທຳລາຍຄວາມເປັນສັດບຸລຸດ, ທ່ານເອີຍ ຢ່າໄດ້ປະໝາດໃນການປະກອບກຸສົນກຳທຸກເມື່ອເຖີດ.

Phalakakhaṇḍadinnassa vatthuṃ chaṭṭhamaṃ.

ຈົບ ເລື່ອງການໃຫ້ແຜ່ນກະດານເປັນທານ ເປັນເລື່ອງທີ 6.

17. Corasahāyassa vatthumhi ayamānupubbīkathā

໑໗. ນີ້ຄືລຳດັບເລື່ອງລາວໃນເລື່ອງສະຫາຍຂອງໂຈນ:

Amhākaṃ [Pg.65] bhagavati parinibbute jambudīpe devadahanagare eko manusso dukkhito tattha tattha vicaranto paccante aññataraṃ gāmaṃ gantvā tattha ekasmiṃ kulagehe nivāsaṃ kappesi. Tattha manussā tassa yāgubhattaṃ datvā posesuṃ, tato so tattha manussehi mittasanthavaṃ katvā katipāhaṃ tattha vasitvā aññaṭṭhānaṃ gantvā aparabhāge corakammaṃ karonto jīvikaṃ kappeti. Athekadivasaṃ corentaṃ taṃ rājapurisā gahetvā rañño dassesuṃ. Rājā taṃ bandhanāgāre karothāti āṇāpesi, te taṃ bandhanāgāraṃ netvā saṅkhalikāhi bandhitvā ārakkhakānaṃ paṭipādetvā agamaṃsu, bandhanāgāre vasantassa tassa dvādasasaṃvaccharāni atikkantāni. Tato aparabhāge tassa pubbasahāyo paccantagāmavāsī manusso kenaci kammena devadaha māgato tattha tattha āhiṇḍanto bandhanāgāre baddhaṃ taṃ addasa. Disvā tassa hadayaṃ kampi, so roditvā paridevitvā kiṃ te mayā kattabbaṃ sammāti pucchi. Tato tena samma bandhanāgāre vasantassa me idāni dvādasasaṃvaccharāni atikkantāni, ettakaṃ kālaṃ dubbhojanādinā mahādukkhaṃ anubhomi. Yāvāhaṃ āhāraṃ pariyesitvā bhuñjitvā āgamissāmi. Tāva maṃ ito muñcanupāyaṃ jānāhīti vutte so sappuriso.

ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຂອງພວກເຮົາສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນິບພານແລ້ວ, ໃນເມືອງເທວະທະຫະ ແຫ່ງຊົມພູທະວີບ ມີຊາຍຍາກຈົນຄົນໜຶ່ງ ທ່ຽວພະເນຈອນໄປໃນທີ່ຕ່າງໆ ໄດ້ໄປຮອດໝູ່ບ້ານແຫ່ງໜຶ່ງໃນຊາຍແດນ ແລ້ວອາໄສຢູ່ໃນເຮືອນຂອງຕະກູນໜຶ່ງ. ພວກມະນຸດໃນເຮືອນນັ້ນໄດ້ໃຫ້ເຂົ້າຢາຄູແລະອາຫານລ້ຽງດູເຂົາ, ຕໍ່ມາ ເຂົາໄດ້ຜູກມິດໄມຕີກັບພວກມະນຸດໃນບ່ອນນັ້ນ ອາໄສຢູ່ໄດ້ສອງສາມວັນ ກໍເດີນທາງໄປບ່ອນອື່ນ ແລ້ວປະກອບອາຊີບເປັນໂຈນລັກຊັບໃນພາຍຫຼັງ. ຢູ່ມາທ່ຽວໜຶ່ງ ພວກລາຊະບຸລຸດຈັບເຂົາໄດ້ໃນຂະນະທີ່ກຳລັງລັກຊັບ ຈຶ່ງນຳໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະລາຊາ. ພຣະລາຊາຊົງມີພຣະບັນຊາວ່າ 'ຈົ່ງນຳຊາຍຄົນນີ້ໄປຂັງໄວ້ໃນຄຸກ'. ພວກລາຊະບຸລຸດຈຶ່ງນຳເຂົາໄປສູ່ຄຸກ ມັດດ້ວຍໂສ້ຕວນ ແລ້ວມອບໃຫ້ແກ່ຜູ້ຄຸມຄຸກກ່ອນຈະຫຼີກໄປ. ເຂົາຕ້ອງຕິດຄຸກຢູ່ເປັນເວລາສິບສອງປີ. ຕໍ່ມາ ສະຫາຍເກົ່າຂອງເຂົາ ເຊິ່ງເປັນຊາຍອາໄສຢູ່ໝູ່ບ້ານຊາຍແດນ ໄດ້ເດີນທາງມາເມືອງເທວະທະຫະຍ້ອນວຽກງານບາງຢ່າງ ໄດ້ທ່ຽວໄປໃນທີ່ຕ່າງໆ ຈຶ່ງໄດ້ພົບກັບຊາຍຄົນນັ້ນທີ່ຖືກຂັງຢູ່ໃນຄຸກ. ເມື່ອເຫັນແລ້ວ ກໍເກີດຄວາມສັງເວດໃຈ ຈຶ່ງຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮ ແລ້ວຖາມວ່າ 'ສະຫາຍເອີຍ, ມີຫຍັງທີ່ຂ້ອຍພໍຈະຊ່ວຍເຈົ້າໄດ້ແດ່?' ຊາຍຄົນນັ້ນຕອບວ່າ 'ສະຫາຍເອີຍ, ຂ້ອຍຕິດຄຸກຢູ່ບ່ອນນີ້ລ່ວງເລີຍມາສິບສອງປີແລ້ວ, ຕະຫຼອດເວລາຜ່ານມາ ຂ້ອຍໄດ້ຮັບຄວາມທຸກທໍລະມານຢ່າງແສນສາຫັດຍ້ອນອາຫານທີ່ບໍ່ດີເປັນຕົ້ນ. ຂໍເຈົ້າຈົ່ງຫາວິທີປ່ອຍຂ້ອຍອອກໄປຈາກບ່ອນນີ້ຊົ່ວຄາວ ເພື່ອໃຫ້ຂ້ອຍໄດ້ໄປຫາອາຫານກິນ ແລ້ວຂ້ອຍຈະກັບມາ'. ເມື່ອໄດ້ຍິນແນວນັ້ນ ຊາຍຜູ້ເປັນສັດບຸລຸດຈຶ່ງກ່າວວ່າ:

1.

໑.

Rūpena kintu guṇasīlavivajjitena,Micchālayassa kitavassa dhiyā kimatthaṃ;

Dānā dicāgavigatena dhanena kiṃ vā;

Mittena kiṃ byasanakālaparammukhenāti.

ຈະມີປະໂຫຍດຫຍັງດ້ວຍຮູບຮ່າງທີ່ປາສະຈາກຄຸນງາມຄວາມດີແລະສິນ, ຈະມີປະໂຫຍດຫຍັງດ້ວຍປັນຍາຂອງຄົນຫຼອກລວງຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນມິດສາຊີບ, ຈະມີປະໂຫຍດຫຍັງດ້ວຍຊັບທີ່ປາສະຈາກການສະລະມີທານເປັນຕົ້ນ, ຫຼື ຈະມີປະໂຫຍດຫຍັງດ້ວຍມິດຜູ້ຫັນຫຼັງໃຫ້ໃນຍາມມີໄພພິບັດ.

Evañca pana vatvā sādhu samma karomi te vacananti ārakkhakānaṃ santikaṃ gantvā bhonto yāveso bhattaṃ bhuñjitvā āgacchati. Tāvāhaṃ tassa pāṭibhogo bhavissāmi. Vissajjetha [Pg.66] nanti āha, tehi na sakkā bho etaṃ vissajjetuṃ, api ca kho yāvāyaṃ āgacchati. Tāva tvaṃ ayasaṅkhalikāya baddho nisīdissasi, evaṃ taṃ vissajjessāma, no ce na sakkāti āhaṃsu, so evampi hotu sammāti vatvā tassa pādato saṅkhalikaṃ muñcitvā attano pāde katvā bandhanāgāraṃ pavisitvā itaraṃ muñcāpesi. Sopi asappuriso bandhanā mutto na puna taṃ ṭhāna magamāsi, aho akataññuno pakatiṃ ñātuṃ bhāriyaṃ. Yathāha.

ເມື່ອກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງເວົ້າວ່າ 'ຕົກລົງ ສະຫາຍ, ຂ້ອຍຈະເຮັດຕາມຄຳຂໍຂອງເຈົ້າ' ແລ້ວເຂົ້າໄປຫາພວກຜູ້ຄຸມຄຸກ ກ່າວວ່າ 'ພວກທ່ານເອີຍ, ຕະຫຼອດເວລາທີ່ຊາຍຄົນນີ້ໄປກິນເຂົ້າແລ້ວກັບມາ ຂ້ອຍຈະຂໍເປັນຜູ້ຄ້ຳປະກັນແທນ. ຂໍພວກທ່ານຈົ່ງປ່ອຍເຂົາໄປເຖີດ'. ພວກຜູ້ຄຸມຕອບວ່າ 'ທ່ານເອີຍ, ຈະປ່ອຍໄປລ້າໆບໍ່ໄດ້ດອກ, ແຕ່ຖ້າວ່າ ຕະຫຼອດເວລາທີ່ຊາຍຄົນນີ້ຍັງບໍ່ກັບມາ ທ່ານຍອມຖືກມັດດ້ວຍໂສ້ເຫຼັກນັ່ງຢູ່ບ່ອນນີ້ ພວກຂ້ອຍກໍຈະປ່ອຍເຂົາໄປ, ຖ້າບໍ່ດັ່ງນັ້ນກໍປ່ອຍບໍ່ໄດ້'. ຊາຍຜູ້ເປັນສັດບຸລຸດຈຶ່ງເວົ້າວ່າ 'ສະຫາຍ, ຕົກລົງ ເອົາແນວນັ້ນກໍໄດ້' ແລ້ວແກ້ໂສ້ຕວນອອກຈາກຕີນຂອງຊາຍຄົນນັ້ນ ມາໃສ່ຕີນຂອງຕົນເອງ ເຂົ້າໄປຢູ່ໃນຄຸກ ແລ້ວໃຫ້ປ່ອຍຊາຍອີກຄົນໜຶ່ງໄປ. ຝ່າຍຊາຍຜູ້ເປັນຄົນອະສັດບຸລຸດນັ້ນ ເມື່ອຫຼຸດພົ້ນຈາກຄຸກແລ້ວ ກໍບໍ່ກັບມາບ່ອນນັ້ນອີກເລີຍ. ໂອ້! ການຈະຮູ້ສັນດານຂອງຄົນອົກະຕັນຍູນັ້ນ ເປັນສິ່ງທີ່ຍາກແທ້ໆ. ດັ່ງທີ່ມີຄຳກ່າວໄວ້ວ່າ:

2.

໒.

Vāripūre yathā sobbhe, nevanto visamaṃ samaṃ;

Paññāyatevaṃsādhussa, bhāvaṃ manasi sambhavaṃ.

In ແຫຼ່ງນ້ຳທີ່ມີນ້ຳເຕັມປ່ຽມ ຍ່ອມບໍ່ປາກົດເຫັນສ່ວນທີ່ເລິກຫຼືຕື້ນ, ສັນດານອັນເກີດຂຶ້ນໃນໃຈຂອງຄົນອະສັດບຸລຸດ ກໍບໍ່ປາກົດໃຫ້ເຫັນໄດ້ງ່າຍຢ່າງນັ້ນຄືກັນ.

3.

໓.

Bhāsanti mukhato ekaṃ, cintenti manasā paraṃ;

Kāyenekaṃ karontevaṃ, pakatāyamasādhunaṃ.

ປາກເວົ້າຢ່າງໜຶ່ງ, ໃຈຄິດອີກຢ່າງໜຶ່ງ, ແລະ ກາຍເຮັດອີກຢ່າງໜຶ່ງ, ນີ້ຄືສັນດານປົກກະຕິຂອງຄົນອະສັດບຸລຸດ.

4.

໔.

Tesaṃ yo bhāvamaññāsi, sova paṇḍitajātiko;

Bahussutopi soyeva, paracittavidūpi so.

ຜູ້ໃດຮູ້ເທົ່າທັນສັນດານຂອງຄົນເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າເປັນນັກປາດ, ເປັນຜູ້ມີພະຫູສູດ ແລະ ເປັນຜູ້ຮູ້ວາລະຈິດຂອງຜູ້ນັ້ນແທ້.

Athassa bandhanāgāre vasantassa dvādasasaṃvaccharāni atikkantāni. Ettakaṃ kālaṃ jighacchāpīḷitena tena āhārattāya paro na yācitapubbo, anucchiṭṭhāhāraṃ labhanadivasato alabhanadivasāyeva bahutarā honti, atha dvādasasaṃvaccharātikkame rañño putto nibbatti. Tadā rājā attano vijite sabbabandhanāgārāni vivarāpesi. Antamaso migapakkhinopi bandhanā muñcāpesi. Dvāre vivaṭamatteyeva bandhanāgāre manussā icchiticchitaṭṭhānaṃ agamaṃsu. So panekova tehi saddhiṃ agantvā ohīyi. Ārakkhakehi tvaṃ bho kasmā na gacchasīti vutte ahaṃ bho paññātabhāvena idāni na gamissāmi. Atīva parihīnagattosmi. Andhakāre gamissāmīti vatvā andhakāre āgate nikkhamma antonagare vissāsikānaṃ abhāvena kuto āhāraṃ labhissāmīti cintento nikkhamma rattandhakāre āmakasusāna [Pg.67] magamāsi. Etthāhāraṃ labhissāmīti. Tattha so adhunā nikkhittamatamanussaṃ disvā manussaṭṭhinā maṃsaṃ chinditvā sīsakapāle pakkhipitvā tīhi manussasīsehi katauddhane ṭhapetvā citakato omukkaalātehi aggiṃ katvā susānaṃ nibbāpanatthāyā bhataudakena manussaṭṭhinā ālolento maṃsaṃ pacitvā otāretvā sākhābhaṅgena hirikopīṇaṃ paṭicchādetvā nivatthapilokikaṃ vātāvaraṇaṃ katvānisīdi. Tasmiṃ khaṇe tattha pippalīrukkhe adhivatthā devatā tassa taṃ kiriyaṃ disvā pucchissāmi tāva nanti taṃ upasaṅkamitvā evamāha. Bho tvaṃ ghanataratimirākule mahārattiyaṃ tattha tattha vikiṇṇanaraṭṭhisamākiṇṇe soṇasigālādikuṇapādakākule manussamaṃsabhakkhayakkharakkhasākule tattha tattha pajjalantānekacitakabhayānake susāne manussamaṃsaṃ pacitvā kiṃkarosīti pucchantī āha.

ຝ່າຍຊາຍຜູ້ຕິດຄຸກແທນນັ້ນ ໄດ້ຕິດຄຸກຢູ່ເປັນເວລາສິບສອງປີ. ຕະຫຼອດເວລາຜ່ານມາ ເຖິງວ່າເຂົາຈະຖືກຄວາມຫິວບີບຄັ້ນ ກໍບໍ່ເຄີຍຂໍອາຫານຈາກໃຜເລີຍ, ວັນທີ່ບໍ່ໄດ້ຮັບອາຫານທີ່ສະອາດ (ອາຫານທີ່ບໍ່ແມ່ນຂອງເຫຼືອເດນ) ມີຫຼາຍກວ່າວັນທີ່ໄດ້ຮັບ. ຕໍ່ມາ ເມື່ອລ່ວງເລີຍສິບສອງປີໄປແລ້ວ ພຣະໂອຣົດຂອງພຣະລາຊາໄດ້ປະສູດ. ໃນເວລານັ້ນ ພຣະລາຊາຊົງມີພຣະບັນຊາໃຫ້ເປີດຄຸກທັງໝົດໃນແວ່ນແຄວ້ນຂອງຕົນ. ແມ່ນແຕ່ພວກເນື້ອແລະນົກກໍຊົງໂຜດໃຫ້ປ່ອຍອອກຈາກກົງ. ພໍແຕ່ປະຕູຄຸກເປີດອອກ ພວກມະນຸດທັງຫຼາຍກໍພາກັນໄປສູ່ບ່ອນທີ່ຕົນປາດຖະໜາ. ແຕ່ຊາຍຄົນນັ້ນພຽງຄົນດຽວບໍ່ໄດ້ໄປກັບພວກເຂົາ ຍັງຄົງຮັກສາຕົວຢູ່ບ່ອນນັ້ນ. ເມື່ອພວກຜູ້ຄຸມຖາມວ່າ 'ທ່ານເອີຍ, ເປັນຫຍັງທ່ານຈຶ່ງບໍ່ໄປ?' ເຂົາຕອບວ່າ 'ທ່ານເອີຍ, ຍ້ອນຂ້ອຍເປັນທີ່ຮູ້ຈັກດີ ຂ້ອຍຈຶ່ງຍັງບໍ່ໄປໃນເວລານີ້. ຮ່າງກາຍຂອງຂ້ອຍຊຸດໂຊມຫຼາຍແລ້ວ. ຂ້ອຍຈະໄປໃນເວລາຄ່ຳມຶດ'. ເມື່ອເວົ້າແນວນັ້ນ ພໍຮອດເວລາຄ່ຳມຶດ ເຂົາກໍອອກໄປ. ເຂົາຄິດວ່າ 'ໃນຕົວເມືອງບໍ່ມີຄົນທີ່ຄຸ້ນເຄີຍເລີຍ ເຮົາຈະຫາອາຫານໄດ້ຈາກໃສ?' ຈຶ່ງເດີນທາງອອກໄປສູ່ປ່າຊ້າຜີດິບໃນເວລາກາງຄືນທີ່ມືດມິດ ໂດຍຫວັງວ່າ 'ເຮົາຈະໄດ້ອາຫານໃນບ່ອນນີ້'. ໃນປ່າຊ້ານັ້ນ ເຂົາເຫັນສົບຄົນທີ່ຫາກໍເອົາມາຖິ້ມໃໝ່ໆ ຈຶ່ງເອົາກະດູກມະນຸດມາກີດຊີ້ນ ແລ້ວໃສ່ລົງໃນກະໂຫຼກຫົວ, ເອົາຫົວກະໂຫຼກມະນຸດສາມຫົວມາເຮັດເປັນກ້ອນເຕົ້າສາມເສົ້າ, ເອົາຟືນທີ່ຍັງເຫຼືອຈາກກອງຟອນມາຈູດໄຟ, ເອົານ້ຳທີ່ເຂົານຳມາເພື່ອມອດໄຟປ່າຊ້າມາໃສ່ ແລ້ວເອົາກະດູກມະນຸດມາຄົນຊີ້ນນັ້ນໃຫ້ສຸກ. ເມື່ອຍົກລົງແລ້ວ ກໍຫັກກິ່ງໄມ້ປົກປິດອະໄວຍະວະອັນຄວນລະອາຍ, ເອົາຜ້າເກົ່າຂາດໆມາບັງລົມ ແລ້ວນັ່ງຢູ່. ໃນຂະນະນັ້ນ ເທວະດາຜູ້ສະຖິດຢູ່ທີ່ຕົ້ນໄມ້ລຽບ (ຕົ້ນພິບພະລີ) ເຫັນການກະທຳຂອງເຂົາ ຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ເຮົາຈະຖາມເຂົາເບິ່ງກ່ອນ' ແລ້ວເຂົ້າໄປຫາເຂົາ ກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານເອີຍ, ໃນເວລາກາງຄືນອັນມືດມິດສະໜິດ, ໃນທ່າມກາງປ່າຊ້າອັນເຕັມໄປດ້ວຍກະດູກມະນຸດຊະຊາຍ, ເຕັມໄປດ້ວຍຊາກສົບທີ່ມີໝາແລະໝາຈອກເປັນຕົ້ນມາຮຸມກິນ, ເຕັມໄປດ້ວຍຍັກແລະຮາກສົດທີ່ກິນຊີ້ນມະນຸດ, ເຕັມໄປດ້ວຍກອງຟອນຫຼາຍກອງທີ່ກຳລັງລຸກໄໝ້ໜ້າຢ້ານກົວ, ທ່ານມາຕົ້ມຊີ້ນມະນຸດຢູ່ໃນກະໂຫຼກຫົວເຮັດຫຍັງ?' ນາງເທບທິດາເມື່ອຈະຖາມ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ:

5.

໕.

Rattandhakāre kuṇapādakehi,Samākule sīvathikāya majjhe;

Manussamaṃsaṃ pacasī dha sīse,Vadehi kiṃ tena payojanaṃ teti.

ໃນເວລາກາງຄືນອັນມືດມິດ ອັນເຕັມໄປດ້ວຍຊາກສົບ, ໃນທ່າມກາງປ່າຊ້າ, ທ່ານມາຕົ້ມຊີ້ນມະນຸດຢູ່ໃນກະໂຫຼກຫົວ, ຈົ່ງບອກແດ່ວ່າ ທ່ານມີປະໂຫຍດຫຍັງດ້ວຍຊີ້ນນັ້ນ?

Atha so āha.

ລຳດັບນັ້ນ ຊາຍຄົນນັ້ນຈຶ່ງກ່າວວ່າ:

6.

໖.

Na yāgahetu na ca dānahetu,Susānamajjhamhi pacāmi maṃsaṃ;

Khudāsamaṃ natthi narassa aññaṃ,Khudāvināsāya pacāmimambhoti.

ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ຕົ້ມຊີ້ນໃນທ່າມກາງປ່າຊ້ານີ້ ເພື່ອເຮັດເຂົ້າຢາຄູ ຫຼື ເພື່ອໃຫ້ທານດອກ, ຄວາມຫິວອື່ນສະເໝີດ້ວຍຄວາມຫິວຂອງມະນຸດບໍ່ມີ, ຂ້າພະເຈົ້າຕົ້ມຊີ້ນນີ້ ເພື່ອບຳບັດຄວາມຫິວເທົ່ານັ້ນ, ທ່ານເອີຍ.

Tato devatā taṃ tathā hotu, iminā pilotikena vātāvaraṇaṃ karosi. Kimatthametanti pucchantī.

ລຳດັບນັ້ນ ນາງເທບທິດາຖາມວ່າ 'ເລື່ອງນັ້ນຈົ່ງຍົກໄວ້ກ່ອນ, ແຕ່ເປັນຫຍັງທ່ານຈຶ່ງເອົາຜ້າເກົ່າຂາດໆນີ້ມາເຮັດເປັນເຄື່ອງບັງລົມ? ເຮັດເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ?' ເມື່ອຈະຖາມ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ:

7.

໗.

Nivatthasākho [Pg.68] hirisaṃvarāya,Pilotikaṃ tattha pasārayanto;

Karosi vātāvaraṇañca samma,Kimatthametaṃ vada pucchito meti.

ສະຫາຍ, ທ່ານນຸ່ງກິ່ງໄມ້ເພື່ອປົກປິດອະໄວຍະວະອັນຄວນລະອາຍ ແລ້ວຂຶງຜ້າເກົ່າຂາດໆໄວ້ບ່ອນນັ້ນ ເຮັດເປັນເຄື່ອງບັງລົມ, ຂ້ອຍຖາມແລ້ວ ຂໍທ່ານຈົ່ງບອກແດ່ວ່າ ເຮັດເພື່ອປະໂຫຍດຫຍັງ?

So tassā cikkhanto āha.

ຊາຍຄົນນັ້ນເມື່ອຈະບອກແກ່ນາງເທບທິດາ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ:

8.

໘.

Subhā subhāmissitasītavāto,Sayaṃ acittova acittabhāvā;

Dehaṃ phusitvāna asādhukassa,Akataññuno mittapadhaṃsakassa.

ສາຍລົມເຢັນອັນພັດມາຖືກສິ່ງທີ່ດີແລະບໍ່ດີ ຕົວມັນເອງບໍ່ມີຈິດວິນຍານເລີຍ ເພາະຄວາມທີ່ມັນບໍ່ມີຈິດ, ແຕ່ເມື່ອມັນພັດໄປຖືກຮ່າງກາຍຂອງຄົນອະສັດບຸລຸດ ຜູ້ອົກະຕັນຍູ ທຳລາຍມິດໄມຕີ,

9.

໙.

Samāvahanto yadi me sarīre,Phusāti taṃ vāyu mamā visitvā;

Dukkhaṃ dadātīti visaṃva taṃ bho,Parivajjituṃ baddhamimaṃ kucelanti.

ແລ້ວພັດມາຖືກຮ່າງກາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າ, ສາຍລົມນັ້ນຍ່ອມນຳຄວາມທຸກມາໃຫ້ແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ ປຽບເໝືອນຢາພິດ, ທ່ານເອີຍ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງຂຶງຜ້າເກົ່າຂາດໆນີ້ໄວ້ ເພື່ອຫຼີກເວັ້ນສາຍລົມນັ້ນ.

Devatā āha.

ນາງເທບທິດາກ່າວວ່າ:

10.

໑໐.

Ki makāsi bho so katanāsako te,Dhanañca dhaññaṃ tava nāsayī ca;

Mātā pitā bandhavo khetta vatthū,Vināsitā tena vadehi kiṃ teti.

ທ່ານເອີຍ, ຄົນຜູ້ທຳລາຍຄຸນຄວາມດີຄົນນັ້ນ ໄດ້ເຮັດຫຍັງໃຫ້ທ່ານ? ເຂົາໄດ້ທຳລາຍຊັບສິນແລະເຂົ້າເປືອກຂອງທ່ານບໍ? ຫຼື ເຂົາໄດ້ທຳລາຍມານດາ ບິດາ ຍາດຕິພີ່ນ້ອງ ໄຮ່ນາ ແລະ ທີ່ດິນຂອງທ່ານ? ຈົ່ງບອກແດ່ວ່າ ເຂົາເຮັດຫຍັງ?

Tato so āha.

ລຳດັບນັ້ນ ຊາຍຄົນນັ້ນຈຶ່ງກ່າວວ່າ:

11.

໑໑.

Yaṃ rājato hoti bhayaṃ mahantaṃ,Sabbassa haraṇādivadhādikañca;

Akataññunā sappurisena hoti,Ārāva so bho parivajjanīyo.

ໄພອັນໃຫຍ່ຫຼວງໃດໆ ທີ່ເກີດຈາກພຣະລາຊາ ມີການຮິບຊັບທັງໝົດແລະການຂ້າເປັນຕົ້ນ, ໄພທັງໝົດນັ້ນຍ່ອມເກີດມີໄດ້ເພາະຄົນອະສັດບຸລຸດຜູ້ອົກະຕັນຍູ, ທ່ານເອີຍ ຄົນອົກະຕັນຍູນັ້ນຈຶ່ງເປັນຜູ້ທີ່ຄວນຫຼີກເວັ້ນໃຫ້ຫ່າງໄກ.

12.

໑໒.

Yamatthi [Pg.69] corāribhayañhi loke,Atho dakenāpi ca pāvakena;

Akataññunā taṃ sakalampi hoti,Ārāva so bho parivajjanīyo.

ໄພຈາກໂຈນແລະສັດຕູໃດໆ ທີ່ມີຢູ່ໃນໂລກ, ຫຼື ໄພຈາກນ້ຳແລະໄຟ, ໄພທັງໝົດນັ້ນຍ່ອມເກີດມີໄດ້ເພາະຄົນອົກະຕັນຍູ, ທ່ານເອີຍ ຄົນອົກະຕັນຍູນັ້ນຈຶ່ງເປັນຜູ້ທີ່ຄວນຫຼີກເວັ້ນໃຫ້ຫ່າງໄກ.

13.

໑໓.

Pāṇātipātampi adinnadānaṃ,Parassa dārūpagamaṃ musā ca;

Majjassa pānaṃ kalahañca pesunaṃ,Samphaṃ giraṃ dhuttajanehi yogaṃ.

ການຂ້າສັດ, ການລັກຊັບ, ການປະພຶດຜິດໃນກາມ, ການເວົ້າຕົວະ, ການດື່ມນ້ຳເມົາ, ການທະເລາະວິວາດ, ການເວົ້າສອດສຽດ, ການເວົ້າເພີ້ເຈີ້ ແລະ ການຄົບຫາກັບພວກຄົນພານ,

14.

໑໔.

Sabbaṃ anatthaṃ asivaṃ aniṭṭhaṃ,Apāyikaṃ dukkhamananta maññaṃ;

Akataññunā sappurisena hoti;

Ārāva so bho parivajjanīyoti.

ຄວາມເສຍຫາຍ, ຄວາມບໍ່ເປັນມຸງຄຸນ, ສິ່ງທີ່ບໍ່ໜ້າປາດຖະໜາ, ຄວາມທຸກໃນອະບາຍ ແລະ ຄວາມທຸກອື່ນໆ ອັນຫາທີ່ສຸດບໍ່ໄດ້ທັງໝົດນັ້ນ ຍ່ອມເກີດມີໄດ້ເພາະຄົນອະສັດບຸລຸດຜູ້ອົກະຕັນຍູ, ທ່ານເອີຍ ຄົນອົກະຕັນຍູນັ້ນຈຶ່ງເປັນຜູ້ທີ່ຄວນຫຼີກເວັ້ນໃຫ້ຫ່າງໄກ.

Vatvā attanā asappurisasaṃsaggenānubhūtaṃ sabbaṃ dukkhaṃ kathesi, tato devatā ahampi bho satthuno maṅgalasuttadesanādivase imasmiṃyeva rukkhe nisinno.

ເມື່ອກ່າວແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ບອກເລົ່າເຖິງຄວາມທຸກທັງປວງທີ່ຕົນເອງໄດ້ປະສົບມາ ເພາະການຄົບຫາກັບອະສັດບຸລຸດ. ລຳດັບນັ້ນ ເທວະດາຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ແນ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ໃນວັນທີ່ພຣະສາດສະດາຊົງສະແດງມຸງຄຸນສູດນັ້ນ ເຮົາກໍໄດ້ນັ່ງຢູ່ເທິງຕົ້ນໄມ້ນີ້ຄືກັນ'.

Asevanā ca bālānaṃ, paṇḍitānañca sevanā;

Pūjā ca pūjanīyyānaṃ, etaṃ maṅgala muttamanti.

ການບໍ່ຄົບຄົນພານ, ການຄົບຫາບັນດິດ, ແລະ ການບູຊາບຸກຄົນທີ່ຄວນບູຊາ, ນີ້ເປັນອຸດົມມຸງຄຸນ.

Gāthāya bālassa dose assosiṃti vatvā tassa pasanno taṃ attano vimānaṃ netvā nahāpetvā dibbavatthālaṅkārehi alaṅkaritvā dibbannapānaṃ datvā mahantaṃ sakkārasammānaṃ katvā attano ānubhāvena tasmiṃ nagare rajje abhisiñcāpesi. So tattha rajjaṃ karonto dānādīni puññāni katvā āyupariyosāne yathākammaṃ gatoti.

ເທວະດາກ່າວວ່າ 'ເຮົາໄດ້ຍິນໂທດຂອງຄົນພານດ້ວຍຄາຖາແລ້ວ' ດັ່ງນີ້ ກໍມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນຜູ້ນັ້ນ ຈຶ່ງນຳເຂົາໄປສູ່ວິມານຂອງຕົນ, ໃຫ້ອາບນ້ຳ, ປະດັບຕົກແຕ່ງດ້ວຍເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ ແລະ ເຄື່ອງປະດັບອັນເປັນທิບ, ໃຫ້ອາຫານ ແລະ ເຄື່ອງດື່ມອັນເປັນທິບ, ເຮັດການສັກກາລະບູຊາຢ່າງໃຫຍ່ຫຼວງ, ແລ້ວໄດ້ອະພິເສກໃຫ້ຄອງລາດຊະສົມບັດໃນເມືອງນັ້ນດ້ວຍອານຸພາບຂອງຕົນ. ຜູ້ນັ້ນຄອງລາດຊະສົມບັດຢູ່ທີ່ນັ້ນ ໄດ້ບຳເພັນບຸນກຸສົນມີການໃຫ້ທານເປັນຕົ້ນ, ເມື່ອສິ້ນອາຍຸໄຂແລ້ວ ກໍໄດ້ໄປຕາມຍະຖາກຳ.

15.

໑໕.

Evaṃ [Pg.70] asādhujanasaṅgamasannivāsaṃ,Sañcajja sādhusucisajjanasaṅgamena;

Dānādi nekakusalaṃ paripūrayantā,Saggā pavaggavibhavaṃ abhisambhunāthāti.

ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ບຸກຄົນຄວນລະຖິ້ມການຢູ່ຮ່ວມ ແລະ ການຄົບຫາກັບອະສັດບຸລຸດ, ແລ້ວຄົບຫາກັບສັດບຸລຸດຜູ້ດີງາມ ແລະ ບໍລິສຸດ, ບຳເພັນກຸສົນມີການໃຫ້ທານເປັນຕົ້ນໃຫ້ບໍລິບູນ, ເພື່ອບັນລຸເຖິງສົມບັດໃນສະຫວັນ ແລະ ພຣະນິພານເທີ້ນ.

Corasahāyassa vatthuṃ sattamaṃ.

ເລື່ອງສະຫາຍຂອງໂຈນ ເປັນເລື່ອງທີ 7.

18. Maruttabrāhmaṇassa vatthumhi ayamānupubbīkathā

໑໘. ນີ້ຄືລຳດັບເລື່ອງລາວໃນເລື່ອງຂອງມະລຸດຕະພຣາມ.

Jambudīpe candabhāgā nāma gaṅgātīre homagāmaṃ nāma atthi. Tasmiṃ eko marutto nāma brāhmaṇo paṭivasati. Tadā so vohāratthāya takkasīlaṃ gantvā gehaṃ āgacchanto antarāmagge ekāya sālāya kuṭṭharogā turaṃ sunakhaṃ disvā tasmiṃ kāruññena nīlavallitakkambilena madditvā pāyesi. Sunakho vūpasantarogo pākatiko hutvā brāhmaṇena attano katūpakāraṃ sallakkhento teneva saddhiṃ agamāsi. Aparabhāge brāhmaṇassa bhariyā gabbhaṃ paṭilabhi, paripuṇṇagabbhāya tāya vijāyanakāle dārako tiriyampatitvā antogabbheyeva mato. Tadā taṃ satthena khaṇḍākhaṇḍikaṃ chinditvā nīhariṃsu, atha brāhmaṇo taṃ disvā nibbindahadayo gharāvāsaṃ pahāya isipabbajjaṃ pabbajitvā araññe viharati. Athassa bhariyā aññena saddhiṃ saṃvasantī ayaṃ maṃ pahāya pabbajitoti brāhmaṇe paduṭṭhacittā bho brāhmaṇaṃ mārehīti sāmikena saddhiṃ mantesi. Tesaṃ mantanaṃ sunakho sutvā brāhmaṇeneva saddhiṃ carati. Athekadivasaṃ tassā sāmiko tā pa saṃ māressāmīti dhanu kalāpaṃ gahetvā nikkhami, tadā tāpaso phalāphalatthāya araññaṃ gato. Su na kho assameyeva o hī yi. Puriso tāpasassāgamanamaggaṃ olokento gacchantare [Pg.71] nilīno acchi. Sunakho tassa pamādaṃ oloketvā dhanuno guṇaṃ khāditvā chindi. So puna guṇaṃ pākatikaṃ katvā āropesi. Evaṃ so āropitaṃ āropitaṃ khādateva, atha so pāpapuriso tāpasassāgamanaṃ ñatvā taṃ māressāmīti dhanunā saddhiṃ agamāsi. Athassa sunakho pāde ḍasitvā pātetvā tassa mukhaṃ khāditvā dubbalaṃ katvā bhuṅkāramakāsi, evañhi sappurisā attano upakārakānaṃ paccupakāraṃ karonti. Vuttañhi.

ໃນຊົມພູທະວີບ, ທີ່ຝັ່ງແມ່ນ້ຳຈັນທະພາຄາ ມີບ້ານໜຶ່ງຊື່ວ່າ ໂຮມະຄາມ. ໃນບ້ານນັ້ນ ມີພຣາມຄົນໜຶ່ງຊື່ວ່າ ມະລຸດຕະ ອາໄສຢູ່. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣາມນັ້ນໄດ້ໄປເມືອງຕັກກະສິລາເພື່ອຄ້າຂາຍ, ເມື່ອເດີນທາງກັບບ້ານ ໄດ້ເຫັນໝາໂຕໜຶ່ງທີ່ເປັນພະຍາດຂີ້ທູດທຸກທໍລະມານຢູ່ໃນສາລາແຫ່ງໜຶ່ງລະຫວ່າງທາງ. ດ້ວຍຄວາມສົງສານ, ເຂົາຈຶ່ງໄດ້ບົດເຄືອໄມ້ຂຽວປະສົມກັບນ້ຳນົມສົ້ມໃຫ້ມັນກິນ. ໝາໂຕນັ້ນກໍຫາຍດີເປັນປົກກະຕິ, ເມື່ອສຳນຶກເຖິງອຸປະການະຄຸນທີ່ພຣາມໄດ້ເຮັດແກ່ຕົນ ຈຶ່ງໄດ້ຕິດຕາມພຣາມນັ້ນໄປ. ຕໍ່ມາ, ເມຍຂອງພຣາມໄດ້ຕັ້ງຄັນ, ເມື່ອຄັນແກ່ຖ້ວນທົດສະມາດເຖິງເວລາເກີດ ລູກໄດ້ຂວາງຕົວຕາຍຢູ່ໃນທ້ອງ. ຄັ້ງນັ້ນ ພວກເຂົາຈຶ່ງໄດ້ໃຊ້ມີດຕັດເດັກອອກເປັນທ່ອນໆແລ້ວນຳອອກມາ. ພຣາມເຫັນເຫດການນັ້ນແລ້ວເກີດຄວາມເບື່ອໜ່າຍ ຈຶ່ງໄດ້ລະຖິ້ມການຄອງເຮືອນ ອອກບວດເປັນລືສີອາໄສຢູ່ໃນປ່າ. ຝ່າຍເມຍຂອງພຣາມນັ້ນ ເມື່ອໄປຢູ່ຮ່ວມກັບຊາຍອື່ນ ກໍມີຈິດປະທຸສະຮ້າຍຕໍ່ພຣາມວ່າ 'ຜູ້ນີ້ລະຖິ້ມເຮົາໄປບວດ' ຈຶ່ງໄດ້ປຶກສາກັບຜົວໃໝ່ວ່າ 'ທ່ານຈົ່ງໄປຂ້າພຣາມນັ້ນເສຍ'. ໝາໄດ້ຍິນການປຶກສາຫາລືນັ້ນ ກໍໄດ້ຕິດຕາມໄປກັບພຣາມ. ຢູ່ມາວັນໜຶ່ງ ຜົວໃໝ່ຂອງນາງຄິດວ່າ 'ເຮົາຈະຂ້າດາບົດນັ້ນ' ຈຶ່ງໄດ້ຖືທະນູ ແລະ ແລ່ງສອນອອກໄປ. ໃນເວລານັ້ນ ພຣະດາບົດໄດ້ເຂົ້າປ່າເພື່ອຫາໝາກໄມ້. ໝາໄດ້ເຝົ້າຢູ່ທີ່ອາສົມ. ຊາຍຄົນນັ້ນໄດ້ລີ້ຊຸມຢູ່ໃນລະຫວ່າງກໍໄມ້ເພື່ອຄອຍຖ້າທາງທີ່ດາບົດຈະກັບມາ. ໝາເຫັນຄວາມປະໝາດຂອງຊາຍນັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ກັດສາຍທະນູໃຫ້ຂາດ. ຊາຍນັ້ນກໍແປງສາຍທະນູແລ້ວຂຶ້ນສາຍໃໝ່. ໝາກໍກັດສາຍທະນູທີ່ຂຶ້ນໃໝ່ທຸກຄັ້ງໃຫ້ຂາດຢູ່ຄືເກົ່າ. ລຳດັບນັ້ນ ຊາຍຊົ່ວຄົນນັ້ນຮູ້ວ່າດາບົດກຳລັງເດີນທາງມາ ຈຶ່ງໄດ້ຖືທະນູເຂົ້າໄປເພື່ອຈະຂ້າດາບົດ. ໝາຈຶ່ງໄດ້ເຂົ້າໄປກັດຕີນຂອງຊາຍນັ້ນໃຫ້ລົ້ມລົງ ແລ້ວກັດໃບໜ້າຂອງເຂົາຈົນໝົດແຮງ ແລ້ວເຫົ່າຂຶ້ນ. ດ້ວຍເຫດນີ້, ສັດຜູ້ດີທັງຫຼາຍຍ່ອມຕອບແທນຄຸນແກ່ຜູ້ມີອຸປະການະຄຸນແກ່ຕົນ. ດັ່ງທີ່ມີຄຳກ່າວໄວ້ວ່າ:

1.

໑.

Upakāraṃ karonto so, sunakho katavediko;

Sattūpaghātakaṃ katvā, isino dāsi jīvitaṃ.

ໝາໂຕນັ້ນ ຜູ້ມີຄວາມກະຕັນຍູຮູ້ຄຸນ ເມື່ອຈະເຮັດອຸປະການະຄຸນ ໄດ້ກຳຈັດສັດຕູເສຍ ແລ້ວມອບຊີວິດໃຫ້ແກ່ພຣະດາບົດ.

2.

໒.

Tiracchānāpi jānanti, guṇamattani kataṃ sadā;

Iti utvāna medhāvī, kataññū hontu pāṇinoti.

ແມ່ນແຕ່ສັດເດຍລະສານກໍຍັງຮູ້ຄຸນທີ່ຄົນອື່ນເຮັດແກ່ຕົນຢູ່ສະເໝີ, ຜູ້ມີປັນຍາຮູ້ດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຂໍຈົ່ງເປັນຜູ້ມີຄວາມກະຕັນຍູຮູ້ຄຸນເທີ້ນ.

Tato tāpaso sunakhassa saddenā gantvā tassa taṃ vippakāraṃ disvā kāruññena paṭijiggitvā vūpasantavaṇaṃ balappattaṃ posetvā tattheva vasanto jhānābhiññaṃ nibbattetvā āyupariyosāne brāhmalokaparāyaṇo ahosīti.

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະດາບົດໄດ້ຍິນສຽງໝາເຫົ່າຈຶ່ງເດີນທາງມາ ເຫັນຄວາມເສຍຫາຍນັ້ນແລ້ວ ກໍເກີດຄວາມສົງສານ ຈຶ່ງໄດ້ຮັກສາບາດແຜຈົນຫາຍດີ ແລະ ລ້ຽງດູໝາໂຕນັ້ນຈົນມີກຳລັງວັງຊາ. ດາບົດອາໄສຢູ່ທີ່ນັ້ນ ໄດ້ບຳເພັນຊານ ແລະ ອະພິຍານໃຫ້ເກີດຂຶ້ນ, ເມື່ອສິ້ນອາຍຸໄຂແລ້ວ ກໍໄດ້ໄປບັງເກີດໃນພົມມະໂລກ.

3.

໓.

Sutvāna sādhu sunakhena katūpakāraṃ,Mettiṃdisassa pakataṃ isinā ca sutvā;

Sammā karotha karuṇañca parūpakāraṃ,Taṃ sabbadā bhavati vo bhavabhogahetūti.

ເມື່ອໄດ້ຍິນອຸປະການະຄຸນອັນດີງາມທີ່ໝາໄດ້ເຮັດແລ້ວ, ແລະ ໄດ້ຍິນຄວາມເມດຕາທີ່ພຣະດາບົດໄດ້ສະແດງແລ້ວ, ທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງບຳເພັນຄວາມເມດຕາ ແລະ ການຊ່ວຍເຫຼືອເກື້ອກູນແກ່ຜູ້ອື່ນໃຫ້ຖືກຕ້ອງເທີ້ນ, ສິ່ງນັ້ນຈະເປັນເຫດໃຫ້ເກີດໂພຄະສົມບັດໃນພົບພູມແກ່ທ່ານທັງຫຼາຍຕະຫຼອດການ.

Maruttabrāhmaṇassa vatthuṃ aṭṭhamaṃ.

ເລື່ອງມະລຸດຕະພຣາມ ເປັນເລື່ອງທີ 8.

19. Pānīyadinnassa vatthumhi ayamānupubbīkathā

໑໙. ນີ້ຄືລຳດັບເລື່ອງລາວໃນເລື່ອງຂອງຜູ້ໃຫ້ນ້ຳດື່ມ.

Jambudīpe [Pg.72] aññatarasmiṃ janapade kire ko manusso raṭṭhato raṭṭhaṃ janapadato janapadaṃ vicaranto anukkamena candabhāgānadītīraṃ patvā nāvaṃ abhiruhitvā paratīraṃ gacchati. Athāparā gabbhinitthī tāya eva nāvāya gacchati, atha nāvā gaṅgāmajjhappattakāle tassā kammajavātā caliṃsu. Tato sā vijāyitumasakkontī kilantā pānīyaṃ me detha, pipāsitāmhiti manusse yāci. Te tassā vacanaṃ asuṇantā viya pānīyaṃ nādaṃsu, atha so jānapadiko tassā karuṇāyanto toyaṃ gahetvā mukhe āsiñci, tasmiṃ khaṇe sā laddhassāsā sukhena dārakaṃ vijāyi, atha te tīraṃ patvā katipayadivasena attano attano ṭhānaṃ pāpuṇiṃsu. Athāparabhāge so jānapadiko aññatarakiccaṃ paṭicca tassā itthiyā vasananagaraṃ patvā tattha tattha āhiṇḍanto nivāsanaṭṭhānaṃ alabhitvā nagaradvāre sālaṃ gantvā tattha nipajji. Tasmiṃyeva divase corā nagaraṃ pavisitvā rājagehe sandhiṃ chinditvā dhanasāraṃ gahetvā gacchantā rājapurisehi anubandhā gantvā tāyeva sālāya chaḍḍetvā palāyiṃsu. Atha rājapurisā āgantvā core apassantā taṃ jānapadikaṃ disvā ayaṃ coroti gahetvā pacchābāhaṃ gāḷhaṃ bandhitvā puna divase rañño dassesuṃ. Raññā kasmā bhaṇe corakamma makāsīti pucchito nāhaṃ deva coro, āgantukomhīti vutte rājā core pariyesitvā alabhanto ayameva coro, imaṃ mārethāti āṇāpesi. Rājapurisehi taṃ gāḷhaṃ bandhitvā āghātanaṃ nīte sā itthī taṃ tathā nīyamānaṃ disvā sañjānitvā kampamānahadayā muhuttena rañño santikaṃ gantvā vanditvā deva eso [Pg.73] na coro āgantuko muñcathetaṃ devāti āha. Rājā tassā kathaṃ asaddahanto yajjetaṃ mocetu micchasi. Tassagghanakaṃ dhanaṃ datvā muñcāpehīti, sā sāmi mama gehe dhanaṃ natthi. Apica mama sattaputtehi saddhiṃ maṃ dāsiṃ karohi, etaṃ muñca devāti āha, atha rājā tvaṃ etaṃ adhunāgatoti vadasi. Etaṃ nissāya puttehi saddhiṃ attānaṃ dāsattaṃ sāvesi. Kimeso te ñāti vā, udāhu upakārakoti pucchanto āha.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນຊົນພູທະວີບ, ໃນຊົນນະບົດແຫ່ງໜຶ່ງ ມີຊາຍຄົນໜຶ່ງທ່ຽວໄປຈາກແຄວ້ນສູ່ແຄວ້ນ ຈາກຊົນນະບົດສູ່ຊົນນະບົດ, ໂດຍລຳດັບກໍໄດ້ໄປຮອດຝັ່ງແມ່ນ້ຳຈັນທະພາຄາ ແລ້ວຂຶ້ນເຮືອຂ້າມໄປຍັງຝັ່ງນັ້ນ. ໃນເວລານັ້ນ ມີຍິງມີຄັນຄົນໜຶ່ງໂດຍສານໄປນຳເຮືອລຳນັ້ນຄືກັນ, ເມື່ອເຮືອໄປຮອດກາງແມ່ນ້ຳ ລົມກຳມັດຊະວາດຂອງນາງກໍກຳເລີບຂຶ້ນ. ນາງບໍ່ສາມາດຈະເກີດລູກໄດ້ ແລະ ເມື່ອຍລ້າຫຼາຍ ຈຶ່ງໄດ້ຂໍຮ້ອງຄົນທັງຫຼາຍວ່າ 'ຂໍນ້ຳດື່ມໃຫ້ຂ້ອຍແດ່, ຂ້ອຍຫິວນ້ຳຫຼາຍ'. ຄົນທັງຫຼາຍເຮັດຄືບໍ່ໄດ້ຍິນສຽງຂອງນາງ ແລະ ບໍ່ຍອມໃຫ້ນ້ຳດື່ມ, ແຕ່ຊາຍຊາວຊົນນະບົດຄົນນັ້ນເກີດຄວາມສົງສານ ຈຶ່ງໄດ້ຕັກນ້ຳມາຢອດໃສ່ປາກຂອງນາງ, ໃນຂະນະນັ້ນ ນາງກໍມີກຳລັງຂຶ້ນ ແລະ ໄດ້ເກີດລູກຢ່າງສະດວກສະບາຍ. ຫຼັງຈາກນັ້ນ ເມື່ອຂຶ້ນຝັ່ງແລ້ວ ພາຍໃນສອງສາມວັນ ພວກເຂົາກໍແຍກຍ້າຍກັນກັບຄືນສູ່ບ່ອນຢູ່ຂອງຕົນ. ຕໍ່ມາ, ຊາຍຊາວຊົນນະບົດຄົນນັ້ນມີທຸລະບາງຢ່າງ ຈຶ່ງໄດ້ເດີນທາງໄປຮອດເມືອງທີ່ຍິງຄົນນັ້ນອາໄສຢູ່, ເຂົາທ່ຽວໄປທົ່ວທຸກຫົນທຸກແຫ່ງແຕ່ບໍ່ມີບ່ອນພັກເຊົາ ຈຶ່ງໄດ້ໄປນອນຢູ່ສາລາໃກ້ປະຕູເມືອງ. ໃນວັນນັ້ນເອງ, ພວກໂຈນໄດ້ເຂົ້າໄປໃນເມືອງ ແລ້ວເຈາະກຳແພງເຂົ້າໄປໃນພຣະລາດຊະວັງ ລັກເອົາຊັບສົມບັດໄປ, ເມື່ອຖືກພວກລາຊະບຸລຸດໄລ່ຕິດຕາມມາ ພວກມັນຈຶ່ງໄດ້ຖິ້ມຊັບສົມບັດໄວ້ໃນສາລານັ້ນແລ້ວຫຼົບໜີໄປ. ພວກລາຊະບຸລຸດມາຮອດ ບໍ່ເຫັນພວກໂຈນ ແຕ່ເຫັນຊາຍຊາວຊົນນະບົດຄົນນັ້ນ ຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ຜູ້ນີ້ຄືໂຈນ' ແລ້ວຈັບມັດແຂນສອກໄພ່ຫຼັງຢ່າງແໜ້ນໜາ ນຳໄປຖວາຍພຣະລາຊາໃນວັນຕໍ່ມາ. ພຣະລາຊາຊົງຖາມວ່າ 'ບັກຄົນຊົ່ວ, ເປັນຫຍັງມຶງຈຶ່ງລັກຊັບ?' ເຂົາທູນວ່າ 'ຂ້າແຕ່ມະຫາລາຊາ, ຂ້ານ້ອຍບໍ່ແມ່ນໂຈນ, ຂ້ານ້ອຍເປັນພຽງຄົນຕ່າງຖິ່ນ'. ພຣະລາຊາຊົງໃຫ້ຊອກຫາພວກໂຈນແຕ່ບໍ່ພົບ ຈຶ່ງຊົງດຳລັດວ່າ 'ຜູ້ນີ້ແຫຼະຄືໂຈນ, ຈົ່ງນຳມັນໄປຂ້າເສຍ'. ເມື່ອພວກລາຊະບຸລຸດມັດເຂົາຢ່າງແໜ້ນໜາແລ້ວນຳໄປສູ່ລານປະຫານ, ຍິງຄົນນັ້ນເຫັນເຂົາຖືກນຳຕົວໄປຢ່າງນັ້ນ ກໍຈື່ໄດ້ ແລະ ມີຫົວໃຈສັ່ນລະຮົວ ຈຶ່ງຟ້າວເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະລາຊາ ຖວາຍບັງຄົມແລ້ວທູນວ່າ 'ຂ້າແຕ່ມະຫາລາຊາ, ຜູ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນໂຈນ, ເຂົາເປັນຄົນຕ່າງຖິ່ນ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງປ່ອຍເຂົາໄປເຖີ້ນ'. ພຣະລາຊາບໍ່ຊົງເຊື່ອຄຳເວົ້າຂອງນາງ ຈຶ່ງດຳລັດວ່າ 'ຖ້າເຈົ້າຢາກໃຫ້ປ່ອຍເຂົາ, ກໍຈົ່ງເອົາຊັບທີ່ມີຄ່າເທົ່າຕົວເຂົາມາໄຖ່ເອົາ'. ນາງທູນວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງ, ໃນເຮືອນຂອງຂ້ານ້ອຍບໍ່ມີຊັບເລີຍ, ແຕ່ຂໍພຣະອົງຈົ່ງເອົາຂ້ານ້ອຍ ແລະ ລູກຊາຍທັງ 7 ຄົນໄປເປັນຂ້າທາດເຖີ້ນ, ແລ້ວຂໍຈົ່ງປ່ອຍຊາຍຜູ້ນີ້ໄປ'. ພຣະລາຊາຊົງຖາມວ່າ 'ເຈົ້າບອກວ່າຊາຍຜູ້ນີ້ຫາກໍມາຮອດໃໝ່, ແຕ່ເຈົ້າຍອມເອົາຕົນເອງ ແລະ ລູກຊາຍໄປເປັນຂ້າທາດເພື່ອຊ່ວຍເຂົາ, ເຂົາເປັນຍາດຕິພີ່ນ້ອງ, ຫຼື ເປັນສາມີ, ຫຼື ເປັນຜູ້ມີພຣະຄຸນຂອງເຈົ້າ?' ດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຕັດວ່າ:

1.

໑.

Kiṃte bhoti ayaṃ poso, tuvaṃ pucchāmi saṃsayaṃ;

Bhātā vā te pitā hoti, pati vā devaro tava.

ແນ່ນາງຜູ້ຈະເລີນ, ຊາຍຜູ້ນີ້ເປັນຫຍັງກັບເຈົ້າ? ເຮົາຂໍຖາມເພື່ອແກ້ຄວາມສົງໄສ, ເຂົາເປັນພີ່ຊາຍນ້ອງຊາຍ, ເປັນພໍ່, ເປັນຜົວ, ຫຼື ເປັນນ້ອງເຂີຍຂອງເຈົ້າ?

2.

໒.

Ñāti sālohito kinnu, udāhu iṇadāyako;

Athopakārako kinnu, kasmāssa desi jīvitaṃti.

ຫຼື ເປັນຍາດຕິພີ່ນ້ອງຮ່ວມສາຍເລືອດ, ຫຼື ເປັນເຈົ້າໜີ້, ຫຼື ເປັນຜູ້ມີພຣະຄຸນ? ເປັນຫຍັງເຈົ້າຈຶ່ງຍອມສະຫຼະຊີວິດເພື່ອເຂົາ?

Tato sā āha.

ລຳດັບນັ້ນ ນາງຈຶ່ງກ່າວວ່າ:

3.

໓.

Eso me puriso deva, katapubbopakārako;

Atāṇamekikaṃ ceso, dukkhitaṃ maraṇe ṭhitaṃ.

ຂ້າແຕ່ມະຫາລາຊາ, ຊາຍຜູ້ນີ້ເປັນຜູ້ມີອຸປະການະຄຸນແກ່ຂ້ານ້ອຍໃນກ່ອນ, ໃນເວລາທີ່ຂ້ານ້ອຍບໍ່ມີທີ່ເພິ່ງ, ຢູ່ໂດດດ່ຽວ, ມີຄວາມທຸກທໍລະມານ ແລະ ໃກ້ຈະເຖິງຄວາມຕາຍ,

4.

໔.

Vijāyitu masakkontiṃ, gabbhiniṃ dukkhavediniṃ;

Toyena maṃ upaṭṭhāsi, tenāhaṃ sukhitā tadā.

ໃນເວລາທີ່ຂ້ານ້ອຍເປັນຍິງມີຄັນ ບໍ່ສາມາດຈະເກີດລູກໄດ້ ແລະ ໄດ້ຮັບທຸກຂະເວທະນາຢ່າງແຮງກ້າ, ເຂົາໄດ້ຊ່ວຍເຫຼືອຂ້ານ້ອຍດ້ວຍນ້ຳດື່ມ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍຈຶ່ງໄດ້ຮັບຄວາມສຸກໃນເວລານັ້ນ.

5.

໕.

Bhaṅgakallolamālāya, uttarantaṃ mahaṇṇavaṃ;

Pahāya pātuṃ kūpassa, yāti loko pipāsito.

ຄົນຜູ້ຫິວນ້ຳ ຍ່ອມລະຖິ້ມມະຫາສະໝຸດອັນກວ້າງໃຫຍ່ທີ່ມີຟອງຄື້ນຊັດສາດ ເພື່ອໄປດື່ມນ້ຳໃນນ້ຳສ້າງ.

6.

໖.

Tatheva vijjamānesu, janesu manujādhipa,Ekasseva manasmiṃhi, guṇaṃ tiṭṭhati sādhukaṃ.

ຂ້າແຕ່ພຣະລາຊາ, ໃນໝູ່ມະນຸດທີ່ມີຢູ່ກໍເໝືອນກັນ, ຄຸນງາມຄວາມດີຍ່ອມຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍດີໃນໃຈຂອງຄົນພຽງຄົນດຽວເທົ່ານັ້ນ.

7.

໗.

Pahatvāna mataṃ hatthiṃ, maṃsatthī keci jantuno;

Anubandhanti maṃsatthaṃ, sasaṃ dhāvanta mekakaṃ.

ຄົນບາງພວກທີ່ຕ້ອງການຊີ້ນ ຍ່ອມລະຖິ້ມຊ້າງທີ່ຕາຍແລ້ວ, ແລ້ວແລ່ນໄລ່ຕິດຕາມກະຕ່າຍໂຕດຽວທີ່ກຳລັງແລ່ນຢູ່ ເພື່ອຫວັງຈະໄດ້ຊີ້ນ.

8.

໘.

Tatheva [Pg.74] vijjamānesu, janesu manujādhipa;

Guṇavanta manubandhanti, sappurisaṃ katavedikaṃ.

ຂ້າແຕ່ພຣະລາຊາ, ໃນໝູ່ມະນຸດທີ່ມີຢູ່ກໍເໝືອນກັນ, ພວກເຂົາຍ່ອມຕິດຕາມສັດບຸລຸດຜູ້ມີຄຸນງາມຄວາມດີ ແລະ ມີຄວາມກະຕັນຍູຮູ້ຄຸນ.

9.

໙.

Tasmā sappurise dhamme, patiṭṭhāsmi narādhipa;

Anussaranti etena, katapubbū pakārakaṃ.

ຂ້າແຕ່ພຣະລາຊາ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍຈຶ່ງຕັ້ງຢູ່ໃນທຳຂອງສັດບຸລຸດ, ລະນຶກເຖິງອຸປະການະຄຸນທີ່ຊາຍຜູ້ນີ້ໄດ້ເຮັດໄວ້ໃນກ່ອນ.

10.

໑໐.

Ahañca mama puttā ca, etenamha sukhāpitā;

Jīvitampi pariccajja, muccanīyo ayaṃ mayāti.

ທັງຂ້ານ້ອຍ ແລະ ລູກໆ ຕ່າງກໍໄດ້ຮັບຄວາມສຸກຍ້ອນຊາຍຜູ້ນີ້, ເຖິງແມ່ນວ່າຈະຕ້ອງສະຫຼະຊີວິດ ຂ້ານ້ອຍກໍຄວນຈະຊ່ວຍໃຫ້ເຂົາພົ້ນໄພ.

Tato rājā dovārikaṃ pakkositvā tampi pucchitvā adhunāgatabhāvaṃ ñatvā tassā sappurisadhamme santuṭṭho tesaṃ ubhinnampi mahantaṃ yasaṃ anuppadāsi. Te laddhayasā ta to paṭṭhāya dānādīni puññakammāni katvā saggaparāyaṇā ahesunti.

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະລາຊາຊົງຮ້ອງນາຍປະຕູມາຖາມເບິ່ງ, ເມື່ອຊົງຊາບວ່າຊາຍຜູ້ນັ້ນເປັນຄົນຕ່າງຖິ່ນທີ່ຫາກໍມາຮອດແທ້ ກໍຊົງຍິນດີໃນທຳຂອງສັດບຸລຸດຂອງນາງ ຈຶ່ງໄດ້ພະລາຊະທານຍົດຖາບັນດາສັກອັນຍິ່ງໃຫຍ່ໃຫ້ແກ່ທັງສອງຄົນ. ພວກເຂົາທັງສອງເມື່ອໄດ້ຮັບຍົດແລ້ວ ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາກໍໄດ້ບຳເພັນບຸນກຸສົນມີການໃຫ້ທານເປັນຕົ້ນ ແລ້ວໄດ້ໄປບັງເກີດໃນສະຫວັນ.

11.

໑໑.

Dhamme patiṭṭhitamanā api mātugāmā,Evaṃ labhanti vibhavañca pasaṃsanañca;

Dhammañca sādhucaritaṃ manasīkaronto,Dhammesu vattatha sadā sucisajjanāti.

ແມ່ນແຕ່ສະຕີທັງຫຼາຍທີ່ມີໃຈຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນທຳ ກໍຍ່ອມໄດ້ຮັບສົມບັດ ແລະ ຄວາມສັນເສີນຢ່າງນີ້, ທ່ານທັງຫຼາຍຜູ້ເປັນສັດບຸລຸດຜູ້ບໍລິສຸດ ເມື່ອໃສ່ໃຈໃນທຳທີ່ປະພຶດດີແລ້ວ ຂໍຈົ່ງປະພຶດຢູ່ໃນທຳສະເໝີເທີ້ນ.

Pānīyadinnassa vatthuṃ navamaṃ.

ເລື່ອງຜູ້ໃຫ້ນ້ຳດື່ມ ເປັນເລື່ອງທີ 9.

20. Sahāyassa pariccattajīvitakassa vatthumhi ayamānupubbīkathā

໒໐. ນີ້ຄືລຳດັບເລື່ອງລາວໃນເລື່ອງຂອງສະຫາຍຜູ້ສະຫຼະຊີວິດ.

Bhagavati parinibbute sāvatthiyaṃ somabrāhmaṇo somadattabrāhmaṇoti dve brāhmaṇā vasanti. Tattha somadattabrāhmaṇena saddhiṃ somabrāhmaṇo yebhuyyena dūtaṃ kīḷati. Athekadivasaṃ somadatto somabrāhmaṇaṃ tena parājetvā tassa uttarāsaṅgañca lañchanamuddikañca gahetvā attano gehaṃ gacchanto somabrāhmaṇassa ehi gehaṃ gacchā- māti [Pg.75] āha. Tato somo nāhaṃ samma ekasāṭako hutvā antaravīthiṃ otarituṃ sakkomi. Gamanato ettheva me ṭhānaṃ varataranti āha, somadattena evaṃ sati samma imaṃ uttarāsaṅgaṃ gaṇhāti tassa taṃ datvā idāni samma ehīti vuttopi nāgacchati. Puna tena bho kasmā nāgacchasīti puṭṭho samma mama hatthe muddikaṃ apassantā me puttadārādayo mayā saddhiṃ kalahaṃ karontīti āha, atha so evaṃ sante yadā te pahoti. Tadā mayhaṃ dehīti muddikampi datvā taṃ gahetvā gehaṃ agamāsi. Atha te ettakena sahāyā ahesuṃ. Aparabhāge somadattabrāhmaṇaṃ ayaṃ paradārakammaṃ akāsīti manussā gahetvā rañño dassesuṃ. Rājā tassa rūpasampattiṃ disvā rājāṇaṃ akatvā mā bho puna evamakāsīti ovaditvā vissajjesi. Rājā naṃ yāvatatiyavāraṃ ovadanto vissajjetvā catutthevāre gacchathetaṃ āghātanaṃ netvā mārethāti āṇāpesi. Evaṃ pāpakamme niratā anekākārena ovadantāpi na sakkā nivāretuṃ. Tathāhi.

ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນິພານແລ້ວ, ມີພຣາມສອງຄົນຊື່ວ່າ ໂສມະພຣາມ ແລະ ໂສມະທັດຕະພຣາມ ອາໄສຢູ່ໃນເມືອງສາວັດຖີ. ໃນສອງຄົນນັ້ນ, ໂສມະພຣາມມັກຫຼິ້ນສະກາກັບໂສມະທັດຕະພຣາມເປັນປະຈຳ. ຢູ່ມາວັນໜຶ່ງ, ໂສມະທັດຕະໄດ້ຫຼິ້ນສະກາຊະນະໂສມະພຣາມ ແລ້ວເອົາຜ້າຫົ່ມ ແລະ ແຫວນຕາປະທັບຂອງໂສມະພຣາມໄປ, ໃນຂະນະທີ່ກຳລັງຈະກັບເຮືອນຂອງຕົນ ໄດ້ກ່າວກັບໂສມະພຣາມວ່າ 'ມາເຖີ້ນສະຫາຍ, ພວກເຮົາກັບເຮືອນກັນເທາະ'. ໂສມະພຣາມຈຶ່ງຕອບວ່າ 'ສະຫາຍ, ເຮົາບໍ່ສາມາດຈະຍ່າງໄປຕາມຖະໜົນໂດຍມີຜ້າຜືນດຽວໄດ້, ການຢູ່ບ່ອນນີ້ດີກວ່າການໄປ'. ເຖິງແມ່ນວ່າໂສມະທັດຕະຈະກ່າວວ່າ 'ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ສະຫາຍຈົ່ງເອົາຜ້າຫົ່ມຜືນນີ້ໄປ' ແລ້ວມອບຜ້າໃຫ້ ແລະ ກ່າວວ່າ 'ບັດນີ້ ສະຫາຍຈົ່ງມາເຖີ້ນ' ໂສມະພຣາມກໍຍັງບໍ່ຍອມໄປ. ໂສມະທັດຕະຈຶ່ງຖາມອີກວ່າ 'ສະຫາຍ, ເປັນຫຍັງຈຶ່ງບໍ່ໄປ?' ໂສມະພຣາມຕອບວ່າ 'ສະຫາຍ, ຖ້າເມຍ ແລະ ລູກຂອງເຮົາບໍ່ເຫັນແຫວນຢູ່ໃນມື, ພວກເຂົາຈະຜິດຖຽງກັບເຮົາ'. ໂສມະທັດຕະຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ເມື່ອໃດເຈົ້າມີພ້ອມແລ້ວ ຄ່ອຍເອົາມາຄືນໃຫ້ເຮົາ' ແລ້ວມອບແຫວນໃຫ້, ໂສມະພຣາມຈຶ່ງຮັບເອົາແຫວນແລ້ວກັບຄືນເມືອເຮືອນ. ພວກເຂົາໄດ້ກາຍເປັນສະຫາຍທີ່ຮັກແພງກັນຫຼາຍເຖິງພຽງນັ້ນ. ຕໍ່ມາ, ພວກມະນຸດໄດ້ຈັບຕົວໂສມະທັດຕະພຣາມດ້ວຍຂໍ້ຫາວ່າ 'ຊາຍຜູ້ນີ້ໄດ້ຜິດປະເວນີເມຍເພິ່ນ' ແລ້ວນຳໄປຖວາຍພຣະລາຊາ. ພຣະລາຊາຊົງເຫັນຮູບຮ່າງໜ້າຕາອັນສະຫງ່າງາມຂອງເຂົາ ຈຶ່ງບໍ່ຊົງລົງພະລາຊະອາຍາ ແຕ່ຊົງໂອວາດວ່າ 'ທ່ານເອີຍ, ຢ່າໄດ້ເຮັດແນວນີ້ອີກເດີ' ແລ້ວປ່ອຍຕົວໄປ. ພຣະລາຊາຊົງຕັກເຕືອນ ແລະ ປ່ອຍຕົວໄປເຖິງສາມຄັ້ງ, ແຕ່ໃນຄັ້ງທີສີ່ ຊົງມີພຣະລາຊາໂອງການວ່າ 'ຈົ່ງນຳຊາຍຜູ້ນີ້ໄປສູ່ລານປະຫານແລ້ວຂ້າເສຍ'. ບຸກຄົນຜູ້ຍິນດີໃນບາບກຳຢ່າງນີ້ ເຖິງແມ່ນວ່າຈະໄດ້ຮັບການຕັກເຕືອນດ້ວຍວິທີຕ່າງໆ ກໍບໍ່ສາມາດຫ້າມປາມໄດ້. ດັ່ງທີ່ມີຄຳກ່າວໄວ້ວ່າ:

1.

໑.

Soṇā ceva sigālā ca, vāyasā nīlamakkhikā;

Iccete kuṇape sattā, na sakkā te nisedhituṃ.

ໝາ, ໝາຈອກ, ກາ, ແລະ ແມງວັນຂຽວ, ສັດເຫຼົ່ານີ້ຍ່ອມຍິນດີໃນຊາກສົບ, ໃຜໆ ກໍບໍ່ສາມາດຫ້າມປາມພວກມັນໄດ້.

2.

໒.

Tathā pāṇātipātesu, paradāre surāya ca;

Musāvādesu theyyesu, sattasattā na vāriyāti.

ໃນທຳນອງດຽວກັນ, ບຸກຄົນຜູ້ຍິນດີໃນການຂ້າສັດ, ການຜິດປະເວນີ, ການດື່ມສຸລາ, ການເວົ້າຕົວະ, ແລະ ການລັກຊັບ, ໃຜໆ ກໍບໍ່ສາມາດຫ້າມປາມໄດ້.

Tato rājapurisā taṃ bandhitvā pakkamiṃsu. Tadā somabrāhmaṇo somadattaṃ tathā nīyamānaṃ disvā kampamānahadayo rājapurisānaṃ santikaṃ gantvā imaṃ bho muhuttaṃ mā māretha. Yāva rājānaṃ jānāpessāmīti vatvā rañño santikaṃ gantvā vanditvā ṭhito deva mama jīvitaṃ somadattassa brāhmaṇassa dassāmi. Etaṃ muñcatha. Yadi māretukāmā, maṃ mārethāti āha. Rājā tuṇhī ahosi, rājapurisā somadattaṃ muñcitvā [Pg.76] somabrāhmaṇaṃ āghātanaṃ netvā māresuṃ, aho kataññuno kataveditā.

ລຳດັບນັ້ນ ພວກລາຊະບຸລຸດໄດ້ມັດເຂົາແລ້ວນຳຕົວໄປ. ໃນເວລານັ້ນ ໂສມະພຣາມເຫັນໂສມະທັດຕະຖືກນຳຕົວໄປຢ່າງນັ້ນ ກໍມີຫົວໃຈສັ່ນລະຮົວ ຈຶ່ງເຂົ້າໄປຫາພວກລາຊະບຸລຸດແລ້ວກ່າວວ່າ 'ທ່ານທັງຫຼາຍ, ຂໍຢ່າຟ້າວຂ້າຊາຍຜູ້ນີ້ເທື່ອ, ຂໍເວລາໃຫ້ເຮົາໄປທູນພຣະລາຊາເສຍກ່ອນ'. ຄັ້ນກ່າວແລ້ວ ກໍເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະລາຊາ ຖວາຍບັງຄົມແລ້ວຢືນທູນວ່າ 'ຂ້າແຕ່ມະຫາລາຊາ, ຂ້ານ້ອຍຂໍມອບຊີວິດຂອງຂ້ານ້ອຍໃຫ້ແກ່ໂສມະທັດຕະພຣາມ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງປ່ອຍເຂົາໄປເຖີ້ນ, ຖ້າພຣະອົງປາດຖະໜາຈະຂ້າ, ກໍຂໍຈົ່ງຂ້າຂ້ານ້ອຍເຖີ້ນ'. ພຣະລາຊາຊົງນິ່ງຢູ່. ພວກລາຊະບຸລຸດຈຶ່ງໄດ້ປ່ອຍໂສມະທັດຕະ ແລ້ວນຳຕົວໂສມະພຣາມໄປສູ່ລານປະຫານແລ້ວຂ້າເສຍ. ໂອ້! ຊ່າງມີຄວາມກະຕັນຍູຮູ້ຄຸນແທ້ໆ.

Hoti cettha.

ມີຄຳກ່າວໃນເລື່ອງນີ້ວ່າ:

3.

໓.

Kakūpakāra mattānaṃ, sarantā keci mānusā;

Jīvitaṃ denti somova, somadattassa attanoti.

ມະນຸດບາງພວກ ເມື່ອລະນຶກເຖິງອຸປະການະຄຸນທີ່ເຂົາເຮັດແກ່ຕົນ, ຍ່ອມສະຫຼະຊີວິດຂອງຕົນໃຫ້ໄດ້ ເໝືອນດັ່ງໂສມະພຣາມໄດ້ມອບຊີວິດຂອງຕົນໃຫ້ແກ່ໂສມະທັດຕະ.

So tena jīvitadānena devaloke nibbattitvā mahante kanakavimāne devaccharāsahassaparivuto dibbasampattimanubhonto paṭivasati. Tadā somadattabrāhmaṇo eso maṃ maraṇappattaṃ mocesīti vatvā tassatthāya dānaṃ datvā pattiṃ adāsi. Tāvadevassa tato bahutaraṃ devissariyaṃ ahosi devānubhāvañca. Tato so somadevo attano devissariyaṃ olokento sahāyassa attano jīvitadānaṃ addasa. Disvā attabhāvaṃ vijahitvā māṇavakavaṇṇena somadattabrāhmaṇaṃ upasaṅkamitvā paṭisanthāraṃ katvā attānaṃ devaloke nibbattabhāvaṃ pakāsetvā taṃ gahetvā attano ānubhāvena devalokaṃ netvā yathākāmaṃ sampatti manubhavāti vatvā sattāhaṃ devassariyaṃ datvā sattame divase netvā tassa geheyeva patiṭṭhāpesi. Tattha hi dibbasampatti manubhūtassa manussasampatti paṭikkulā hoti. Tato so dibbasampattimanussaranto kiso dubbalo uppaṇḍuppaṇḍukajāto ahosi. Athekadivasaṃ devaputto taṃ olokento tathā dukkhappattaṃ disvā na sakkā manussena dibbasampattimanubhavitunti icchiticchitasampattidāyakaṃ ekaṃ cintāmaṇiṃ datvā tassa bhariyampi attano ānubhāvena rūpavanthaṃ yasavantaṃ vaṇṇavantaṃ atikkantamanussitthivaṇṇaṃ akāsi, aparabhāge te jayampatikā paccakkhato diṭṭhadibbasampattivibhavā dānaṃ datvā sīlaṃ rakkhitvā sahāyadevaputtassa santikeyeva nibbattiṃsūti.

ເພາະການໃຫ້ຊີວິດເປັນທານນັ້ນ ເຂົາຈຶ່ງໄດ້ໄປບັງເກີດໃນເທວະໂລກ ອາໄສຢູ່ໃນວິມານຄຳອັນໃຫຍ່ໂຕ ແວດລ້ອມໄປດ້ວຍເຫຼົ່ານາງອັກສອນພັນໜຶ່ງ ສະເຫວີຍທິບພະຍະສົມບັດຢູ່. ໃນເວລານັ້ນ ໂສມະທັດຕະພຣາມຄິດວ່າ 'ຜູ້ນີ້ໄດ້ຊ່ວຍເຮົາໃຫ້ພົ້ນຈາກຄວາມຕາຍ' ຈຶ່ງໄດ້ຖວາຍທານເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ເຂົາ ແລ້ວອຸທິດສ່ວນບຸນໃຫ້. ໃນທັນໃດນັ້ນ ເທວະອານຸພາບ ແລະຄວາມເປັນໃຫຍ່ແຫ່ງເທວະດາຂອງເຂົາກໍຍິ່ງໃຫຍ່ຂຶ້ນກວ່າເກົ່າ. ຕໍ່ມາ ໂສມະເທວະບຸດນັ້ນ ເມື່ອເລັງເບິ່ງຄວາມເປັນໃຫຍ່ແຫ່ງເທວະດາຂອງຕົນ ກໍໄດ້ເຫັນການໃຫ້ຊີວິດເປັນທານຂອງສະຫາຍ. ຄັນເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງລະອັດຕະພາບນັ້ນ ແປງກາຍເປັນມານົບ (ຊາຍໜຸ່ມ) ເຂົ້າໄປຫາໂສມະທັດຕະພຣາມ ກະທຳການຕ້ອນຮັບ ແລະປະກາດຄວາມທີ່ຕົນໄປບັງເກີດໃນເທວະໂລກໃຫ້ຊາບ ແລ້ວພາສະຫາຍນັ້ນໄປສູ່ເທວະໂລກດ້ວຍອານຸພາບຂອງຕົນ ກ່າວວ່າ 'ຈົ່ງສະເຫວີຍສົມບັດຕາມຄວາມປາດຖະໜາເຖີ້ນ' ແລ້ວມອບຄວາມເປັນໃຫຍ່ແຫ່ງເທວະດາໃຫ້ຕະຫຼອດເຈັດວັນ ໃນວັນທີເຈັດກໍພາສະຫາຍກັບຄືນມາສົ່ງໄວ້ທີ່ເຮືອນຂອງຕົນເອງ. ເພາະວ່າ ມະນຸດຜູ້ໄດ້ສະເຫວີຍທິບພະຍະສົມບັດແລ້ວ ຍ່ອມຈະຮູ້ສຶກລັງກຽດໃນມະນຸດສົມບັດ. ຕໍ່ມາ ເຂົາເມື່ອຄິດເຖິງທິບພະຍະສົມບັດນັ້ນ ກໍກາຍເປັນຄົນຈ່ອຍຜອມ, ອ່ອນເພຍ ແລະມີຜິວພັນເຫຼືອງຊີດ. ຢູ່ມາ ວັນໜຶ່ງ ເທວະບຸດນັ້ນເລັງເບິ່ງເຂົາ ເຫັນເຂົາໄດ້ຮັບຄວາມທຸກຄົງຄືແນວນັ້ນ ຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ມະນຸດບໍ່ອາດຈະສະເຫວີຍທິບພະຍະສົມບັດໄດ້' ຈຶ່ງໄດ້ມອບດວງແກ້ວຈິນດາມະນີອັນໃຫ້ສົມບັດຕາມຄວາມປາດຖະໜາໃຫ້ດວງໜຶ່ງ ແລະດ້ວຍອານຸພາບຂອງຕົນ ກໍໄດ້ບັນດານໃຫ້ພັນລະຍາຂອງເຂົາມີຮູບງາມ, ມີຍົດ, ມີຜິວພັນຜຸດຜ່ອງ ລື່ນກວ່ານາງມະນຸດທັງຫຼາຍ. ໃນການຕໍ່ມາ ສອງສາມີພັນລະຍານັ້ນ ຜູ້ໄດ້ເຫັນທິບພະຍະສົມບັດ ແລະຄວາມຮຸ່ງເຮືອງປະຈັກຕາແລ້ວ ກໍໄດ້ຖວາຍທານ ຮັກສາສິນ ແລ້ວໄດ້ໄປບັງເກີດໃນສຳນັກຂອງເທວະບຸດຜູ້ເປັນສະຫາຍນັ້ນແລ.

4.

໔.

Mandena [Pg.77] nanditamanā upakārakena,Pāṇampi denti sujanā iti cintayitvā;

Mittaddu mā bhavatha bho upakārakassa;

Pāsaṃsiyā bhavatha sādhujanehi niccaṃti.

ສັດຈະບຸລຸດທັງຫຼາຍ ມີໃຈຍິນດີດ້ວຍການອຸປະການະພຽງເລັກນ້ອຍ ກໍຍ່ອມສະຫຼະໄດ້ແມ່ນແຕ່ຊີວິດ, ທ່ານທັງຫຼາຍຄິດແນວນີ້ແລ້ວ ຢ່າໄດ້ເປັນຜູ້ປະທຸດສະຮ້າຍຕໍ່ມິດ ຜູ້ມີອຸປະການະຄຸນເລີຍ, ຈົ່ງເປັນຜູ້ອັນສັດຈະບຸລຸດທັງຫຼາຍສັນລະເສີນຢູ່ເປັນນິດເຖີ້ນ.

Sahāyassa pariccattajīvitakassa vatthuṃ dasamaṃ.

ເລື່ອງສະຫາຍຜູ້ສະຫຼະຊີວິດ ຈົບເປັນເລື່ອງທີສິບ.

Nandiyarājavaggo dutiyo.

ນັນທິຍະຣາຊະວັກ ທີສອງ ຈົບ.

Yakkhavañcitavaggo

ຍັກຂະວັນຈິຕະວັກ

21. Yakkhavañcita vatthumhi ayamānupubbīkathā

໒໑. ຕໍ່ໄປນີ້ ເປັນເລື່ອງລາວຕາມລຳດັບໃນຍັກຂະວັນຈິຕະວັດຖຸ (ເລື່ອງຍັກຖືກຫຼອກ)

Bhagavati [Pg.79] parinibbutamhi kosalarañño kira janapade tuṇḍagāmonāma ahosi. Tattheko buddhadāso nāma manusso ‘‘yāvajīvaṃ buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi. Buddho me saraṇaṃ tāṇaṃ leṇaṃ parāyaṇanti’’ evaṃ jīvitapariyantaṃ buddhaṃ saraṇaṃ gato paṭivasati, tasmiṃ samaye eko janapadavāsiko tattha tattha āhiṇḍanto taṃ tuṇḍagāmaṃ patvā tasseva ghare nivāsaṃ kappesi, tassa pana jānapadikassa sarīre eko yakkho āvisitvā pīḷeti, tadā tassa gāmassa pavisanakāle yakkho buddhadāso pāsakassa guṇatejena tassa gehaṃ pavisituṃ asakkonto taṃ muñcitvā bahigāme sattāhaṃ aṭṭhāsi tassāgamanaṃ olokento. Tato so jānapadiko sattadivasaṃ tattha vasitvā sattame divase sakaraṭṭhaṃ gantukāmo gāmā nikkhami. Atha taṃ tathā nikkhantaṃ disvā yakkho aggahesi, atha so taṃ ettakaṃ kālaṃ kuhiṃgatosīti pucchi. Yakkho bho tavatthāya ettha vasantassa me sattāhaṃ atikkantanti. Tato so ko te mayā attho, kiṃ te dammīti, atha yakkhena bho ahaṃ khudāya pīḷito bhattena me atthoti vutto so evaṃ sati kasmā maṃ antogehe vasantaṃ na gaṇhīti āha. Yakkhena bho tasmiṃ ghare buddhaṃ saraṇaṃ gato eko upasako atthi, tassa sīlatejena gehaṃ pavisitumasakkonto aṭṭhāsinti vutto jānapadiko saraṇaṃ nāma kinti ajānanto kinti vatvā so saraṇaṃ aggahesīti yakkhaṃ pucchi. Yakkho ‘‘buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmī’’ti vatvā saraṇaṃ aggahesīti āha. Taṃ sutvā jānapadiko idāni imaṃ vañcessāmīti cintetvā tenahi yakkha ahampi buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmīti āha. Evaṃ vuttamatteyeva yakkho mahāsaddaṃ karonto bha ye na bhamanto [Pg.80] palāyi, evaṃ sammāsambuddhassa saraṇaṃ idhaloke bhayo paddava nivāraṇatthaṃ hoti, paraloke saggamokkhāvahaṃ. Tathāhi.

ໄດ້ຍິນວ່າ ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນິບພານແລ້ວ ໃນແວ່ນແຄວ້ນຂອງພຣະເຈົ້າໂກສົນ ມີບ້ານໜຶ່ງຊື່ວ່າ ຕຸນທະຄາມ. ໃນບ້ານນັ້ນ ມີຊາຍຄົນໜຶ່ງຊື່ວ່າ ພຸດທະທາດ ອາໄສຢູ່ ເຂົາໄດ້ເຖິງພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດວ່າ 'ຂ້າພະເຈົ້າຂໍເຖິງພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດ ພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນທີ່ເພິ່ງ ເປັນທີ່ຕ້ານທານ ເປັນທີ່ຫຼົບໄພ ແລະເປັນທີ່ໄປໃນເບື້ອງໜ້າຂອງຂ້າພະເຈົ້າ' ເຂົາໄດ້ເຖິງພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນທີ່ເພິ່ງຈົນຕະຫຼອດອາຍຸໄຂຢ່າງນີ້. ໃນສະໄໝນັ້ນ ມີຊາວຊົນນະບົດຄົນໜຶ່ງ ທ່ຽວໄປໃນທີ່ຕ່າງໆ ໄດ້ມາຮອດບ້ານຕຸນທະຄາມນັ້ນ ແລ້ວໄດ້ພັກອາໄສຢູ່ໃນເຮືອນຂອງພຸດທະທາດນັ້ນເອງ. ແຕ່ມີຍັກຕົນໜຶ່ງເຂົ້າສິງສູ່ໃນຮ່າງກາຍຂອງຊາວຊົນນະບົດນັ້ນ ແລະບີບຄັ້ນເຂົາຢູ່. ໃນເວລາທີ່ຊາວຊົນນະບົດນັ້ນຈະເຂົ້າໄປໃນບ້ານ ຍັກບໍ່ອາດຈະເຂົ້າໄປໃນເຮືອນຂອງພຸດທະທາດອຸປາສົກໄດ້ ເພາະເດຊະແຫ່ງຄຸນຄວາມດີຂອງພຸດທະທາດນັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ປ່ອຍຊາຍຄົນນັ້ນ ແລ້ວລໍຖ້າການກັບມາຂອງເຂົາຢູ່ທີ່ນອກບ້ານຕະຫຼອດເຈັດວັນ. ຕໍ່ມາ ຊາວຊົນນະບົດນັ້ນພັກອາໄສຢູ່ທີ່ນັ້ນໄດ້ເຈັດວັນ ໃນວັນທີເຈັດ ປາດຖະໜາຈະກັບໄປສູ່ແວ່ນແຄວ້ນຂອງຕົນ ຈຶ່ງໄດ້ອອກໄປຈາກບ້ານ. ເມື່ອຍັກເຫັນເຂົາອອກມາແນວນັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ເຂົ້າສິງອີກ. ຊາຍຄົນນັ້ນຈຶ່ງຖາມຍັກວ່າ 'ໃນຊ່ວງເວລາຫຼາຍປານນີ້ ທ່ານໄປໃສມາ?' ຍັກຕອບວ່າ 'ແນ່ສະຫາຍ ເຮົາລໍຖ້າທ່ານຢູ່ທີ່ນີ້ ຈົນເວລາລ່ວງເລີຍໄປເຈັດວັນແລ້ວ'. ຊາຍນັ້ນຖາມວ່າ 'ທ່ານມີປະໂຫຍດຫຍັງກັບເຮົາ? ເຮົາຈະໃຫ້ຫຍັງແກ່ທ່ານ?' ຍັກຈຶ່ງຕອບວ່າ 'ແນ່ສະຫາຍ ເຮົາຖືກຄວາມຫິວບີບຄັ້ນ ເຮົາຕ້ອງການອາຫານ'. ຊາຍນັ້ນຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຖ້າເປັນແນວນັ້ນ ເປັນຫຍັງທ່ານຈຶ່ງບໍ່ຈັບເຮົາໃນເວລາທີ່ເຮົາຢູ່ໃນເຮືອນ?' ຍັກຕອບວ່າ 'ແນ່ສະຫາຍ ໃນເຮືອນຫຼັງນັ້ນ ມີອຸປາສົກຄົນໜຶ່ງຜູ້ເຖິງພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນທີ່ເພິ່ງ ເຮົາບໍ່ອາດເຂົ້າໄປໃນເຮືອນໄດ້ ເພາະເດຊະແຫ່ງສິນຂອງເຂົາ ຈຶ່ງໄດ້ແຕ່ລໍຖ້າຢູ່ທາງນອກ'. ຊາວຊົນນະບົດນັ້ນບໍ່ຮູ້ຈັກຄຳວ່າ 'ທີ່ເພິ່ງ' (ສະຣະນະ) ຈຶ່ງຖາມຍັກວ່າ 'ທີ່ເພິ່ງນັ້ນແມ່ນຫຍັງ? ເຂົາເຖິງທີ່ເພິ່ງນັ້ນແນວໃດ?' ຍັກຕອບວ່າ 'ເຂົາກ່າວວ່າ 'ພຸດທັງ ສະຣະນັງ ຄັດສາມິ' (ຂ້າພະເຈົ້າຂໍເຖິງພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນທີ່ເພິ່ງ) ແລ້ວຈຶ່ງໄດ້ເຖິງທີ່ເພິ່ງ'. ເມື່ອຊາວຊົນນະບົດໄດ້ຍິນແນວນັ້ນ ຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ບັດນີ້ ເຮົາຈະຫຼອກຍັກຕົນນີ້' ແລ້ວກ່າວວ່າ 'ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ແນ່ຍັກ ເຮົາກໍຂໍເຖິງພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນທີ່ເພິ່ງຄືກັນ'. ພໍແຕ່ກ່າວຄຳນີ້ເທົ່ານັ້ນ ຍັກກໍຮ້ອງສຽງດັງດ້ວຍຄວາມຢ້ານກົວ ແລ້ວແລ່ນໜີໄປ. ການເຖິງພຣະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າເປັນທີ່ເພິ່ງ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອປ້ອງກັນໄພ ແລະອຸປະທະວັນຕະລາຍໃນໂລກນີ້ ແລະນຳມາຊຶ່ງສະຫວັນ ແລະຄວາມຫຼຸດພົ້ນໃນໂລກໜ້າ ດ້ວຍປະການສະນີ. ສົມດັ່ງຄຳກ່າວທີ່ວ່າ:

1.

໑.

Buddhoti vacanaṃ etaṃ, amanussānaṃ bhayāvahaṃ;

Buddhabhattikajantūnaṃ, sabbadā mudamāvahaṃ.

ຄຳວ່າ 'ພຸດໂທ' ນີ້ ຍ່ອມນຳຄວາມຢ້ານກົວມາສູ່ເຫຼົ່າອະມະນຸດ, ແຕ່ຍ່ອມນຳຄວາມຍິນດີມາສູ່ສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ມີຄວາມພັກດີໃນພຣະພຸດທະເຈົ້າໃນກາລະທຸກເມື່ອ.

2.

໒.

Sabbopaddavanāsāya, paccakkhadibbamosadhaṃ;

Dibbamantaṃ mahātejaṃ, mahāyantaṃ mahabbhutaṃ.

ຄຳວ່າ 'ພຸດໂທ' ນັ້ນ ເປັນຢາທິບອັນປະຈັກຕາ ເພື່ອຄວາມພິນາດແຫ່ງອຸປະທະວັນຕະລາຍທັງປວງ, ເປັນມົນທິບອັນມີເດດຫຼາຍ, ເປັນຍັນໃຫຍ່ ແລະເປັນສິ່ງອັດສະຈັນຍິ່ງ.

3.

໓.

Tasmā so dāruṇo yakkho,Disvā taṃ saraṇe ṭhithaṃ;

Ubbiggo ca bhayappatto,Lomahaṭṭho ca chambhīto.

ເພາະເຫດນັ້ນ ຍັກຜູ້ດຸຮ້າຍຕົນນັ້ນ ເມື່ອເຫັນຊາຍຄົນນັ້ນຕັ້ງຢູ່ໃນທີ່ເພິ່ງ ຈຶ່ງສະດຸ້ງຕົກໃຈ, ເຖິງຄວາມຢ້ານກົວ, ຂົນລຸກຂົນຊັນ ແລະຫວາດຫວັ່ນ.

4.

໔.

Bhamanto dhāvitaṃ disvā, timirova suriyuggate,Simbalitūlabhaṭṭhaṃva, caṇḍavātena khaṇḍitaṃ.

ເມື່ອເຫັນຍັກນັ້ນແລ່ນວົນວຽນໜີໄປ ປຽບເໝືອນຄວາມມືດມົນທີ່ຫາຍໄປເມື່ອພຣະອາທິດຂຶ້ນ, ແລະປຽບເໝືອນປຸຍນຸ່ນງິ້ວທີ່ຖືກລົມພາຍຸພັດກະຈັດກະຈາຍໄປ.

5.

໕.

Yaṃ dukkhaṃ rājacorāri, yakkhapetā disambhavaṃ;

Nicchantena manussena, gantabbaṃ saraṇattayaṃti.

ມະນຸດຜູ້ບໍ່ປາດຖະໜາຄວາມທຸກອັນເກີດຈາກພຣະຣາຊາ, ໂຈນ, ສັດຕູ, ຍັກ, ເຜດ ແລະໄພພິບັດຕ່າງໆ ຄວນເຖິງພຣະຣັດຕະນະໄຕເປັນທີ່ເພິ່ງເຖີ້ນ.

Tato jānapadiko saraṇāgamane mahāguṇaṃ mahānisaṃsaṃ oloketvā buddhe sagāravo sappemo ‘‘jīvitapariyantaṃ buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmī’’ti saraṇaṃ gantvā teneva saraṇāgamanānubhāvena jīvitapariyosāne suttappabuddhoviya devaloke nibbattīti.

ຕໍ່ມາ ຊາວຊົນນະບົດນັ້ນ ເມື່ອເຫັນຄຸນອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະອານິສົງອັນໃຫຍ່ຫຼວງໃນການເຖິງທີ່ເພິ່ງແລ້ວ ກໍມີຄວາມເຄົາລົບ ແລະມີຄວາມຮັກໃນພຣະພຸດທະເຈົ້າ ຈຶ່ງໄດ້ເຖິງທີ່ເພິ່ງວ່າ 'ຂ້າພະເຈົ້າຂໍເຖິງພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດ' ແລະດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງການເຖິງທີ່ເພິ່ງນັ້ນ ເມື່ອສິ້ນຊີວິດແລ້ວ ກໍໄດ້ໄປບັງເກີດໃນເທວະໂລກ ປຽບເໝືອນຄົນທີ່ນອນຫຼັບແລ້ວຕື່ນຂຶ້ນແລ.

6.

໖.

Disvāna evaṃ saraṇaṃ gataṃ taṃ,Apenti yakkhāpi mahabbhayena;

Pāletha sīlaṃ saraṇañca tasmā,Jahātha duritaṃ sugatiṃ bhajavhoti.

ພວກຍັກທັງຫຼາຍ ເມື່ອເຫັນບຸກຄົນຜູ້ເຖິງທີ່ເພິ່ງຢ່າງນີ້ແລ້ວ ກໍຍ່ອມຫຼີກໜີໄປດ້ວຍຄວາມຢ້ານກົວອັນໃຫຍ່ຫຼວງ, ເພາະເຫດນັ້ນ ທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງຮັກສາສິນ ແລະເຖິງທີ່ເພິ່ງເຖີ້ນ, ຈົ່ງລະຄວາມຊົ່ວ ແລະຈົ່ງໄປສູ່ສຸຄະຕິເຖີ້ນ.

Yakkhavañcitavatthuṃ pathamaṃ.

ເລື່ອງຍັກຖືກຫຼອກ ເປັນເລື່ອງທີໜຶ່ງ.

22. Micchadiṭṭhikassa vatthumhi ayamānupubbīkathā

໒໒. ຕໍ່ໄປນີ້ ເປັນເລື່ອງລາວຕາມລຳດັບໃນມິດສາທິດຖິກະວັດຖຸ (ເລື່ອງຄົນມິດສາທິດຖິ)

Bhagavati [Pg.81] dharamāne rājagahanagare kira eko brahmabhattiko micchādiṭṭhiko paṭivasati, tattheva sammādiṭṭhikopi. Tesaṃ ubhinnampi dve puttā ahesuṃ. Te ekato kīḷantā vaḍḍhanti. Athāparabhāge guḷakīḷaṃkīḷantānaṃ sammādiṭṭhikassa putto ‘‘namo buddhayā’’ti vatvā guḷhaṃ khipanto divase divase jināti. Micchādiṭṭhikassa putto ‘‘namo brahmuno’’ti vatvā khipanto parājeti, tato micchādiṭṭhikassa putto niccaṃ jinantaṃ sammādiṭṭhikaṃ kumāraṃ disvā samma tvaṃ niccameva jināsi, kiṃ vatvā guḷaṃ khipasīti pucchi. Sohaṃ samma ‘‘namo buddhāyā’’ti vatvā khipāmīti āha. Sopi tato paṭṭhāya ‘‘namo buddhāyā’’ti vatvā khipati, atha te yebhuyyena dūte samasamāva honti. Aparabhāge micchādiṭṭhikassa putto pitarā saddhiṃ dārūnamatthāya vanaṃ gantvā sakaṭena dāruṃ gahetvā āgacchanto nagaradvārasamīpe sakaṭaṃ vissajjetvā tiṇe khādanatthāya goṇe vissajjesi, goṇā tiṇaṃ khādanto aññehi gorūpehi saddhiṃ antonagaraṃ pavisiṃsu. Athassa pitā goṇe pariyesanto sakaṭaṃ olokehīti puttaṃ nivattetvā nagaraṃ paviṭṭho ahosi, atha sāyaṇhe jāte manussā nagaradvāraṃ pidahiṃsu, tato kumāro bahinagare dārusakaṭassa heṭṭhā sayanto niddūpagato ahosi. Atha tassā rattiyā sammādiṭṭhiko ca micchādiṭṭhiko cāti dve yakkhā gocaraṃ pariyesamānā sakaṭassa heṭṭhā nipannaṃ kumāraṃ addasaṃsu, tesu micchādiṭṭhiko imaṃ khādāmīti āha. Athāparo mā eva makāsi, ‘‘namo buddhāyā’’ti vācako esoti, khādāmevetanti vatvā itarena yāvatatiyaṃ vāriyamānopi gantvā tassa pāde gahetvā ākaḍḍhi. Tasmiṃ khaṇe dārako pubbaparicayena ‘‘namo buddhāyā’’ti āha taṃ sutvā yakkho bhayappatto lomahaṭṭho [Pg.82] hatthaṃ vissajjetvā paṭikkamma aṭṭhāsi. Aho acchariyaṃ buddhānubhāvaṃ abbhutaṃ, evaṃ attaṃ anīyyātetvā paricayena ‘‘namo buddhāyā’’ti vuttassapi bhayaṃ chambhitattaṃ upaddavaṃ vā na hoti. Pageva attaṃ nīyyātetvā yāvajīvaṃ buddhaṃ saraṇaṃ gatassāti. Vuttañhi.

ໄດ້ຍິນວ່າ ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຍັງຊົງພຣະຊົນຢູ່ ໃນນະຄອນຣາຊະຄຶ ມີຊາຍມິດສາທິດຖິຜູ້ມີຄວາມພັກດີໃນພຣະພົມຄົນໜຶ່ງອາໄສຢູ່ ແລະໃນນະຄອນນັ້ນກໍມີຊາຍສຳມາທິດຖິຄົນໜຶ່ງອາໄສຢູ່ຄືກັນ. ຊາຍທັງສອງນັ້ນຕ່າງກໍມີລູກຊາຍຄົນລະຄົນ. ເດັກທັງສອງນັ້ນຫຼິ້ນຮ່ວມກັນແລະເຕີບໃຫຍ່ມານຳກັນ. ຕໍ່ມາ ໃນເວລາທີ່ພວກເຂົາຫຼິ້ນໂຍນໝາກຄີ (ໝາກກົມ) ຢູ່, ລູກຊາຍຂອງຊາຍສຳມາທິດຖິຈະກ່າວວ່າ 'ນະໂມ ພຸດທາຍະ' (ຂໍນອບນ້ອມແດ່ພຣະພຸດທະເຈົ້າ) ແລ້ວໂຍນໝາກຄີໄປ ກໍຊະນະທຸກໆ ວັນ. ສ່ວນລູກຊາຍຂອງຊາຍມິດສາທິດຖິກ່າວວ່າ 'ນະໂມ ພຣົມມຸໂນ' (ຂໍນອບນ້ອມແດ່ພຣະພົມ) ແລ້ວໂຍນໄປ ກໍເສຍໄຊຊະນະ. ຕໍ່ມາ ລູກຊາຍຂອງຊາຍມິດສາທິດຖິເຫັນກຸມານລູກຊາຍຂອງຊາຍສຳມາທິດຖິຊະນະຢູ່ສະເໝີ ຈຶ່ງຖາມວ່າ 'ແນ່ສະຫາຍ ທ່ານຊະນະຢູ່ສະເໝີເລີຍ ທ່ານກ່າວຄຳໃດແລ້ວຈຶ່ງໂຍນໝາກຄີ?' ກຸມານນັ້ນຕອບວ່າ 'ແນ່ສະຫາຍ ເຮົາກ່າວວ່າ 'ນະໂມ ພຸດທາຍະ' ແລ້ວຈຶ່ງໂຍນ'. ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ເດັກນັ້ນກໍກ່າວວ່າ 'ນະໂມ ພຸດທາຍະ' ແລ້ວໂຍນໝາກຄີ, ຈາກນັ້ນມາ ການຫຼິ້ນຂອງທັງສອງກໍເກືອບຈະສະເໝີກັນ. ໃນການຕໍ່ມາ ລູກຊາຍຂອງຊາຍມິດສາທິດຖິໄດ້ໄປປ່າກັບພໍ່ເພື່ອຫາຟືນ ເອົາຟືນໃສ່ກວຽນແລ້ວກັບມາ, ເມື່ອມາຮອດໃກ້ປະຕູເມືອງ ກໍໄດ້ປົດກວຽນອອກ ແລ້ວປ່ອຍງົວໃຫ້ກິນຫຍ້າ. ງົວທັງສອງເມື່ອກິນຫຍ້າຢູ່ ກໍໄດ້ເຂົ້າໄປໃນເມືອງຮ່ວມກັບຝູງງົວອື່ນໆ. ຝ່າຍພໍ່ຂອງເຂົາເມື່ອຈະໄປຕາມຫາງົວ ຈຶ່ງບອກລູກຊາຍວ່າ 'ຈົ່ງເຝົ້າກວຽນໄວ້ເດີ້' ແລ້ວຕົນເອງກໍເຂົ້າໄປໃນເມືອງ. ຕໍ່ມາ ເມື່ອຮອດເວລາຄ່ຳ ພວກຄົນກໍປິດປະຕູເມືອງ, ກຸມານນັ້ນຈຶ່ງນອນຫຼັບຢູ່ກ້ອງກວຽນຟືນທີ່ຢູ່ນອກເມືອງ. ໃນຄືນນັ້ນ ມີຍັກສອງຕົນ ຄື ຍັກສຳມາທິດຖິ ແລະຍັກມິດສາທິດຖິ ທ່ຽວສະແຫວງຫາອາຫານ ໄດ້ມາເຫັນກຸມານນອນຢູ່ກ້ອງກວຽນ. ໃນຍັກສອງຕົນນັ້ນ ຍັກມິດສາທິດຖິກ່າວວ່າ 'ເຮົາຈະກິນເດັກຄົນນີ້'. ຍັກອີກຕົນໜຶ່ງຫ້າມວ່າ 'ຢ່າເຮັດແນວນັ້ນເລີຍ ເດັກຄົນນີ້ເປັນຜູ້ກ່າວຄຳວ່າ 'ນະໂມ ພຸດທາຍະ' ໃດ'. ຍັກມິດສາທິດຖິກ່າວວ່າ 'ເຮົາຈະກິນໃຫ້ໄດ້' ເຖິງແມ່ນວ່າຈະຖືກຍັກອີກຕົນຫ້າມໄວ້ເຖິງສາມເທື່ອ ກໍຍັງເຂົ້າໄປຈັບຂາຂອງເດັກນັ້ນແລ້ວດຶງອອກມາ. ໃນຂະນະນັ້ນ ເດັກນັ້ນດ້ວຍຄວາມເຄີຍຊິນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ນະໂມ ພຸດທາຍະ'. ເມື່ອຍັກໄດ້ຍິນແນວນັ້ນ ກໍເກີດຄວາມຢ້ານກົວ ຂົນລຸກຂົນຊັນ ຈຶ່ງປ່ອຍມືແລ້ວຖອຍຫຼັງອອກມາຢືນຢູ່. ໜ້າອັດສະຈັນຍິ່ງນັກ ອານຸພາບຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນສິ່ງໜ້າອັດສະຈັນ, ບຸກຄົນແມ່ນບໍ່ໄດ້ມອບກາຍຖວາຍຊີວິດ ແຕ່ກ່າວຄຳວ່າ 'ນະໂມ ພຸດທາຍະ' ດ້ວຍຄວາມເຄີຍຊິນ ກໍຍັງບໍ່ມີຄວາມຢ້ານກົວ ບໍ່ມີຄວາມຫວາດຫວັ່ນ ແລະບໍ່ມີອຸປະທະວັນຕະລາຍໃດໆ ຈະກ່າວໄປໃຍເຖິງບຸກຄົນຜູ້ມອບກາຍຖວາຍຊີວິດ ເຖິງພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດເລົ່າ. ສົມດັ່ງຄຳກ່າວທີ່ວ່າ:

1.

໑.

Yathāpi sikhino nādaṃ, bhujaṅgānaṃ bhayāvahaṃ;

Evaṃ buddhoti vacanaṃ, amanussānaṃ bhayāvahaṃ.

ສຽງຮ້ອງຂອງນົກຍູງ ຍ່ອມນຳຄວາມຢ້ານກົວມາສູ່ເຫຼົ່າງູທັງຫຼາຍສັນໃດ, ຄຳວ່າ 'ພຸດໂທ' ກໍຍ່ອມນຳຄວາມຢ້ານກົວມາສູ່ເຫຼົ່າອະມະນຸດສັນນັ້ນ.

2.

໒.

Yathā mantassa jappena, vilayaṃ yāti kibbisaṃ;

Evaṃ buddhoti vacanena, apayanti pisācakā.

ຄວາມຊົ່ວຮ້າຍຍ່ອມສະຫຼາຍໄປດ້ວຍການຮ່າຍມົນສັນໃດ, ພວກປີສາດທັງຫຼາຍກໍຍ່ອມຫຼີກໜີໄປດ້ວຍຄຳວ່າ 'ພຸດໂທ' ສັນນັ້ນ.

3.

໓.

Aggiṃ disvā yathā sitthaṃ, dūratova vilīyati;

Disvānevaṃ saraṇagataṃ, petā pentiva dūrato.

ຂີ້ເຜິ້ງຍ່ອມລະລາຍໄປແຕ່ໄກເມື່ອເຫັນໄຟສັນໃດ, ພວກເຜດທັງຫຼາຍກໍຍ່ອມຫຼີກໜີໄປແຕ່ໄກ ເມື່ອເຫັນຜູ້ເຖິງທີ່ເພິ່ງສັນນັ້ນ.

4.

໔.

Pavaraṃ buddhaicceta, makkharadvayamabbhutaṃ;

Sabbo paddavanāsāya, thirapākāra muggataṃ.

ອັກສອນສອງຕົວອັນປະເສີດ ແລະໜ້າອັດສະຈັນ ຄື 'ພຸດ-ທະ' ນີ້ ເປັນກຳແພງອັນໝັ້ນຄົງທີ່ຕັ້ງຂຶ້ນ ເພື່ອຄວາມພິນາດແຫ່ງອຸປະທະວັນຕະລາຍທັງປວງ.

5.

໕.

Sattaratanapāsādaṃ, tameva vajiraṃ guhaṃ;

Tameva nāvaṃ dīpaṃ taṃ, tameva kavacaṃ subhaṃ.

ຄຳນັ້ນເປັນປາສາດເຈັດປະການ, ເປັນຖ້ຳເພັດ, ເປັນເຮືອ, ເປັນເກາະ ແລະເປັນເກາະປ້ອງກັນໄພອັນງົດງາມ.

6.

໖.

Tameva sirasi bhāsantaṃ, kirīṭaṃ ratanāmayaṃ;

Lalāṭe tilakaṃ rammaṃ, kappūraṃ nayanadvaye.

ຄຳນັ້ນເປັນມົງກຸດສຳເລັດດ້ວຍແກ້ວອັນຮຸ່ງເຮືອງຢູ່ເທິງຫົວ, ເປັນຮອຍເຈີມອັນງົດງາມຢູ່ໜ້າຜາກ ແລະເປັນພິມເສນຢູ່ດວງຕາທັງສອງ.

7.

໗.

Tāḍaṅkaṃ kaṇṇayugale, soṇṇamālā gale subhā;

Ekāvaḷi tārahāra, bhārā jattusu laṅkatā.

ເປັນຕຸ້ມຫູຢູ່ຫູທັງສອງ, ເປັນສ້ອຍຄໍຄຳອັນງົດງາມຢູ່ຄໍ, ເປັນສ້ອຍມຸກ ແລະສ້ອຍສັງວານອັນຮຸ່ງເຮືອງ ປະດັບຢູ່ທີ່ໄຫປາແດກ.

8.

໘.

Aṅgadaṃ bāhumūlassa, karagge valayaṃ tathā;

Aṅgulisvaṅguliyañca, khaggaṃ maṅgalasammataṃ.

ເປັນກຳໄລຕົ້ນແຂນ, ເປັນກຳໄລຂໍ່ມື, ເປັນແຫວນຢູ່ທີ່ນິ້ວມື ແລະເປັນດາບມຸງຄຸນ.

9.

໙.

Soṇṇā tapatta muṇhīsaṃ, sabāṇaṃva sarāsanaṃ;

Tameva sabbālaṅkāraṃ, tameva duritāpahaṃ.

ເປັນຈ້ອງຄຳ, ເປັນຜ້າໂພກຫົວ, ເປັນແລ່ງທະນູພ້ອມດ້ວຍລູກສອນ, ຄຳນັ້ນເປັນເຄື່ອງປະດັບທຸກຢ່າງ ແລະເປັນເຄື່ອງກຳຈັດຄວາມຊົ່ວຮ້າຍທັງປວງ.

10.

໑໐.

Tasmā [Pg.83] hi paṇḍito poso,Lokalocanasatthuno;

Saraṇaṃ tassa ganteva,Guṇanāmaṃ ehipassikaṃ.

ເພາະເຫດນັ້ນ ບຸກຄົນຜູ້ມີປັນຍາ ຄວນເຖິງພຣະສາສະດາຜູ້ເປັນດວງຕາຂອງໂລກ ເປັນທີ່ເພິ່ງ, ພຣະນາມອັນສະແດງເຖິງພຣະຄຸນຂອງພຣະອົງ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນເອີ້ນໃຫ້ມາເບິ່ງ (ເອຫິປັດສິກະ).

11.

໑໑.

Namoti vacanaṃ pubbaṃ, buddhāyeti giraṃ tadā;

Supantena kumārena, micchādiṭṭhikasūnunā.

ຄຳວ່າ 'ນະໂມ' ໃນເບື້ອງຕົ້ນ ແລະຄຳວ່າ 'ພຸດທາຍະ' ໃນພາຍຫຼັງ ອັນກຸມານລູກຊາຍຂອງຊາຍມິດສາທິດຖິ ຜູ້ກຳລັງນອນຫຼັບໄດ້ກ່າວແລ້ວ.

12.

໑໒.

Sutvā vuttaṃ pisā cāpi, manussakuṇape ratā;

Na hiṃsanti aho buddha, guṇasāramahantatāti.

ພວກປີສາດແມ່ນແຕ່ຜູ້ຍິນດີໃນຊາກສົບມະນຸດ ເມື່ອໄດ້ຍິນຄຳນັ້ນແລ້ວ ກໍບໍ່ບຽດບຽນເລີຍ, ໂອ້! ຄຸນຄວາມດີອັນເປັນສາຣະຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້ານີ້ ຍິ່ງໃຫຍ່ແທ້ໆ.

Atha sammādiṭṭhikayakkho micchādiṭṭhikassa yakkhassa evamāha, ayuttaṃ bho tayā kataṃ. Buddhaguṇe pahāro dinno, daṇḍakammaṃ tayā kātabbaṃti, tena kiṃmayā samma kātabbanti vutte bubhukkhitassa āhāraṃ dehīti āha. Tato so sādhūti vatvā yāvāhaṃ āgacchāmi, tvaṃ tāvettha vacchāhīti vatvā bimbisārarañño kañcanataṭṭake vaḍḍhitaṃ rasabhojanaṃ āharitvā kumārassa pituvaṇṇena dārakaṃ bhojetvā puna kumārena vuttabuddhavacanañca attanā katavāyāmaṃ cāti sabbaṃ taṭṭake likhitvā idaṃ raññoyeva paññāyatūti adhiṭṭhāya agamaṃsu, atha pabhātāya rattiyā rañño bhojanakāle rājapurisā tattha taṭṭakaṃ adisvā nagaraṃ upaparikkhantā sakaṭe dārakañca taṭṭakañca disvā taṭṭakena saddhiṃ taṃ gahetvā rañño dassesuṃ. Rājā taṭṭake akkharādīni disvā vācetvā tassa guṇe pasanno mahantena yasena saddhiṃ seṭṭhiṭṭhānamadāsi.

ຄັ້ງນັ້ນ ຍັກສຳມາທິດຖິໄດ້ກ່າວກັບຍັກມິດສາທິດຖິວ່າ 'ແນ່ສະຫາຍ ສິ່ງທີ່ທ່ານເຮັດນັ້ນບໍ່ສົມຄວນເລີຍ, ທ່ານໄດ້ປະທຸດສະຮ້າຍຕໍ່ພຣະພຸດທະຄຸນແລ້ວ, ທ່ານຕ້ອງໄດ້ຮັບໂທດ (ທັນດະກຳ)'. ຍັກມິດສາທິດຖິຖາມວ່າ 'ແນ່ສະຫາຍ ເຮົາຄວນຈະເຮັດແນວໃດ?' ຍັກສຳມາທິດຖິຕອບວ່າ 'ຈົ່ງໃຫ້ອາຫານແກ່ເດັກຜູ້ຫິວໂຫຍນີ້ເຖີ້ນ'. ຍັກມິດສາທິດຖິຮັບຄຳວ່າ 'ດີແລ້ວ' ແລ້ວກ່າວວ່າ 'ທ່ານຈົ່ງລໍຖ້າຢູ່ທີ່ນີ້ກ່ອນ ຈົນກວ່າເຮົາຈະກັບມາ' ແລ້ວໄດ້ໄປນຳເອົາຣົດຊະອາຫານອັນປານີດທີ່ຈັດໄວ້ໃນຖາດຄຳຂອງພຣະເຈົ້າພິມພິສານມາ ແລ້ວແປງgາຍເປັນພໍ່ຂອງກຸມານມາປ້ອນອາຫານແກ່ເດັກນັ້ນ, ຈາກນັ້ນກໍໄດ້ຂຽນຂໍ້ຄວາມທັງໝົດລົງໃນຖາດຄຳນັ້ນ ເຖິງຄຳເວົ້າຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າທີ່ກຸມານກ່າວ ແລະຄວາມພະຍາຍາມທີ່ຕົນເອງໄດ້ເຮັດ ແລ້ວຕັ້ງຈິດອະທິຖານວ່າ 'ຂໍໃຫ້ເລື່ອງນີ້ປາກົດແກ່ພຣະຣາຊາເຖີ້ນ' ແລ້ວຫຼີກໜີໄປ. ຄັນຮຸ່ງເຊົ້າມາ ເຖິງເວລາສະເຫວີຍພຣະກະຢາຫານຂອງພຣະຣາຊາ ພວກຣາຊະບຸລຸດບໍ່ເຫັນຖາດຄຳຢູ່ທີ່ນັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ທ່ຽວຊອກຫາທົ່ວນະຄອນ ກໍໄດ້ພົບເດັກ ແລະຖາດຄຳຢູ່ທີ່ກວຽນ ຈຶ່ງໄດ້ນຳຕົວເດັກພ້ອມດ້ວຍຖາດຄຳນັ້ນໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະຣາຊາ. ພຣະຣາຊາທອດພຣະເນດເຫັນຕົວອັກສອນໃນຖາດຄຳແລ້ວ ຈຶ່ງໂປດໃຫ້ອ່ານ ເມື່ອຊົງຊາບເລື່ອງແລ້ວ ກໍຊົງເຫຼື້ອມໃສໃນພຣະພຸດທະຄຸນ ຈຶ່ງໄດ້ພຣະຣາຊະທານຕຳແໜ່ງເສດຖີ ພ້ອມດ້ວຍຍົດຖາບັນດາສັກອັນຍິ່ງໃຫຍ່ໃຫ້ແກ່ເຂົາ.

13.

໑໓.

Jinassa nāmaṃ supinena pevaṃ,Na hoti bhītiṃ lapanena yasmā;

Tasmā munindaṃ satataṃ sarātha,Guṇe sarantā saraṇañca yāthāti.

ເພາະວ່າ ການກ່າວພຣະນາມຂອງພຣະຊິນະເຈົ້າ ແມ່ນແຕ່ໃນຄວາມຝັນ ກໍຍ່ອມບໍ່ມີຄວາມຢ້ານກົວເລີຍ, ເພາະເຫດນັ້ນ ທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງລະນຶກເຖິງພຣະມຸນິນທົບິດາຢູ່ເປັນນິດ, ເມື່ອລະນຶກເຖິງພຣະຄຸນແລ້ວ ຈົ່ງເຖິງພຣະອົງເປັນທີ່ເພິ່ງເຖີ້ນ.

Micchādiṭṭhikassa vatthuṃ dutiyaṃ.

ເລື່ອງຄົນມິດສາທິດຖິ ຈົບເປັນເລື່ອງທີສອງ.

23. Pādapīṭhikāya vatthumhi ayamānupubbīkathā

໒໓. ຕໍ່ໄປນີ້ ເປັນເລື່ອງລາວຕາມລຳດັບໃນປາດະປີຖິກາວັດຖຸ (ເລື່ອງຕັ່ງຮອງພຣະບາດ)

Jambudīpe [Pg.84] mahābodhito kira dakkhiṇapasse etaṃ paccantanagaraṃ ahosi. Tattha saddhāsampanno ratanattayamāmako eko upāsako paṭivasati. Tadā eko khīṇāsavo bhagavatā paribhuttaṃ pādapīṭhaṃ thavikāya pakkhipitvā gatagataṭṭhāne pūjento anukkamena taṃ nagaraṃ sampāpuṇitvā sunivattho supāruto pattaṃ gahetvā antaravīthiṃ paṭipajji yugamattadaso pabbajjālīlāya janaṃ paritosento. Atha so upāsako tathā gacchantaṃ theraṃ disvā pasannamānaso upagantvā pañcapatiṭṭhitena vanditvā pattaṃ gahetvā bhojetvā nibaddhaṃ mama gehaṃ āgamanamicchāmi, mamānukampāya ettheva vasatha sāmīti yācitvā nagarāsanne ramaṇīye vanasaṇḍe nadīkūle paṇṇasālaṃ katvā therassa taṃ nīyyātetvā catupaccayehi paṭijagganto mānento pūjento vasati. Theropi tattha phāsukaṭṭhāne bhagavatā paribhuttapādapīṭhadhātuṃ nidhāya vālukāhi thūpaṃ katvā niccaṃ gandhadhūpadīpapupphapūjādīhi pūjayamāno vāsaṃ kappeti. Tasmiṃ samaye tasso pāsakassa anantaragehavāsiko eko issarabhattiko attano devataṃ nibaddhaṃ namassati. Taṃ disvāssa upāsako buddhaguṇe vatvā akhette samma mā viriyaṃ karohi. Pajahetaṃ diṭṭhiṃti āha. Tato so kerāṭiko issarabhattiko ko te satthu guṇānubhāvo, amhākaṃ issarassa guṇova mahantoti vatvā tassa aguṇaṃ guṇanti kathento āha.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນຊົມພູທະວີບ ມີເມືອງປັດຈັນຕະປະເທດ (ເມືອງຊາຍແດນ) ແຫ່ງໜຶ່ງ ຕັ້ງຢູ່ທາງທິດໃຕ້ຂອງຕົ້ນມະຫາໂພ. ໃນເມືອງນັ້ນ ມີອຸປາສົກຜູ້ໜຶ່ງ ເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສັດທາ ເປັນຜູ້ເລື່ອມໃສໃນພຣະຣັດຕະນະໄຕ ອາໄສຢູ່. ໃນສະໄໝນັ້ນ ພຣະຂີນາສົບອົງໜຶ່ງ ໄດ້ນຳເອົາຕັ່ງຮອງພຣະບາດ (ພາດະພີດ) ທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຄີຍຊົງໃຊ້ສອຍ ໃສ່ໄວ້ໃນຖົງ ບູຊາໄປໃນທຸກໆ ບ່ອນທີ່ຕົນໄປ ເຖິງເມືອງນັ້ນໂດຍລຳດັບ ຄອງຈີວອນຮຽບຮ້ອຍດີແລ້ວ ຖືບາດ ເຂົ້າໄປສູ່ລະຫວ່າງຖະໜົນ ທອດສາຍຕາເບິ່ງພຽງຊົ່ວແອກ ຍັງຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃຫ້ເກີດແກ່ມະຫາຊົນດ້ວຍລີລາແຫ່ງບັນພະຊິດ. ຄັ້ງນັ້ນ ອຸປາສົກນັ້ນເຫັນພຣະເຖຣະເດີນມາຢ່າງນັ້ນ ກໍມີຈິດເຫຼື້ອມໃສ ເຂົ້າໄປຫາແລ້ວກາບໄຫວ້ດ້ວຍເບນຈາງຄະປະດິດ ຮັບບາດແລ້ວນຳໄປຖວາຍພັດຕາຫານ ແລ້ວໄດ້ອາຣາດທະນາວ່າ 'ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະເຈົ້າປາຖະໜາຢາກໃຫ້ທ່ານມາສູ່ເຮືອນຂອງຂ້າພະເຈົ້າເປັນປະຈຳ ຂໍທ່ານຈົ່ງອາໄສຢູ່ທີ່ນີ້ເພື່ອອະນຸເຄາະແກ່ຂ້າພະເຈົ້າເຖີດ' ແລ້ວໄດ້ສ້າງບັນນະສາລາໄວ້ໃນປ່າອັນຮົ່ມເຢັນແຄມຝັ່ງແມ່ນ້ຳ ໃກ້ກັບຕົວເມືອງ ມອບຖວາຍແກ່ພຣະເຖຣະ ແລ້ວບຳລຸງຮັກສາ ເຄົາຣົບບູຊາດ້ວຍປັດໄຈສີ່ ອາໄສຢູ່. ຝ່າຍພຣະເຖຣະກໍໄດ້ປະດິດສະຖານພຣະພາດະພີດທາດ (ຕັ່ງຮອງພຣະບາດ) ທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຄີຍຊົງໃຊ້ສອຍ ໄວ້ໃນສະຖານທີ່ອັນສົມຄວນໃນບ່ອນນັ້ນ ແລ້ວກໍ່ສະຖູບຊາຍຂຶ້ນ ບູຊາດ້ວຍເຄື່ອງຫອມ, ທູບ, ທຽນ ແລະ ດອກໄມ້ ເປັນປະຈຳ ອາໄສຢູ່. ໃນສະໄໝນັ້ນ ມີຊາຍຜູ້ໜຶ່ງ ອາໄສຢູ່ເຮືອນໃກ້ຄຽງກັບອຸປາສົກນັ້ນ ເປັນຜູ້ພັກດີຕໍ່ພຣະອິດສວນ (ອິດສະຣະພັກຕິກະ) ໄຫວ້ວອນເທວະດາຂອງຕົນຢູ່ເປັນປະຈຳ. ອຸປາສົກເຫັນດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວເຖິງພຣະພຸດທະຄຸນແລ້ວເວົ້າວ່າ 'ແນ່ສະຫາຍ ເຈົ້າຢ່າໄດ້ພະຍາຍາມໃນເນື້ອນາທີ່ບໍ່ດີເລີຍ ຈົ່ງລະຖິ້ມຄວາມເຫັນ (ທິດຖິ) ນັ້ນເສຍເຖີດ'. ລຳດັບນັ້ນ ຊາຍຜູ້ພັກດີຕໍ່ພຣະອິດສວນຜູ້ມີມາຍານັ້ນ ຈຶ່ງເວົ້າວ່າ 'ຄຸນອານຸພາບແຫ່ງພຣະສາດສະດາຂອງເຈົ້າເປັນແນວໃດ? ຄຸນແຫ່ງພຣະອິດສວນຂອງພວກເຮົາຕ່າງຫາກທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່' ແລ້ວກ່າວສະແດງສິ່ງທີ່ບໍ່ແມ່ນຄຸນໃຫ້ເປັນຄຸນຂອງພຣະອິດສວນນັ້ນ ດັ່ງນີ້:

1.

໑.

Tipuraṃ so vināsesi, lalāṭanayanagginā;

Asureca vināsesi, tisūlena mahissaro.

ພຣະມະເຫສວນ (ພຣະອິດສວນ) ນັ້ນ ຊົງທຳລາຍເມືອງຕີປຸຣະດ້ວຍໄຟຈາກພຣະເນດທີ່ໜ້າຜາກ ແລະ ຊົງທຳລາຍພວກອະສູນດ້ວຍຕີສູນ (ຫອກສາມງ່າມ).

2.

໒.

Jaṭākalāpamāvattaṃ, naccatī dinasandhiyaṃ;

Vādeti bherivīṇādiṃ, gītaṃcāpi sa gāyati.

ພຣະອົງຊົງມ້ວນມຸ່ນຜົມຊົງຊะດາ, ຊົງຟ້ອນລຳໃນເວລາພົບຄ່ຳ (ສົນທະຍາ), ຊົງບັນເລງກອງ ແລະ ພິນ ເປັນຕົ້ນ ທັງຊົງຂັບຮ້ອງເພງອີກດ້ວຍ.

3.

໓.

Bhariyāyo [Pg.85] tassa tisso, jaṭāyekaṃ samubbahe;

Ekamekena passena, passamāno carekakaṃ.

ພຣະອົງມີມະເຫສີ (ເມຍ) ສາມນາງ, ຊົງທູນນາງໜຶ່ງໄວ້ເທິງມຸ່ນຜົມຊະດາ, ຊົງຫຼຽວເບິ່ງນາງອື່ນໆ ຢູ່ແຕ່ລະຂ້າງ ແລ້ວສະເດັດໄປແຕ່ພຽງຜູ້ດຽວ.

4.

໔.

Hatthicammambaradharo, teneva vāritā tapo;

Asādisehi puttehi, rūpena ca supākaṭo.

ພຣະອົງຊົງນຸ່ງຫົ່ມໜັງຊ້າງ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊົງຫ້າມຕະບະ (ການບຳເພັນພຽນ), ຊົງປາກົດຊັດເຈນດ້ວຍພຣະໂອຣົດຜູ້ບໍ່ມີໃຜປຽບໄດ້ ແລະ ດ້ວຍຮູບໂສມ.

5.

໕.

Ratiyā ca madhupāne ca, byāvaṭo sabbadā ca so;

Manussaṭṭhidharo sīsa, kapālenesa bhuñjaki.

ພຣະອົງຊົງຂວົນຂວາຍໃນຄວາມຍິນດີ ແລະ ການດື່ມນ້ຳເຜິ້ງ (ເມຣັຍ) ຢູ່ສະເໝີ, ຊົງປະດັບດ້ວຍກະດູກມະນຸດ ແລະ ຊົງສະເຫວີຍດ້ວຍກະໂຫຼກຫົວ.

6.

໖.

Na jāto na bhayaṃ tassa, maraṇaṃ natthi sassato;

Īdiso me mahādevo, natthaññassīdiso guṇoti.

ພຣະອົງບໍ່ໄດ້ເກີດມາ, ບໍ່ມີຄວາມຢ້ານກົວ, ບໍ່ມີຄວາມຕາຍ, ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ຍືນຍົງ. ພຣະມະຫາເທບຂອງຂ້າພະເຈົ້າເປັນເຊັ່ນນີ້, ຄຸນເຊັ່ນນີ້ຂອງຜູ້ນັ້ນ (ພຣະສາດສະດາຂອງເຈົ້າ) ບໍ່ມີເລີຍ ດັ່ງນີ້.

Taṃ sutvā upāsako samma tuyhaṃ issarassa ete guṇā nāma tāva hontu. Aguṇā nāma kittakā hontīti vatvā bhagavato sakalaguṇe saṃharitvā kathento āha.

ອຸປາສົກໄດ້ຟັງດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງເວົ້າວ່າ 'ແນ່ສະຫາຍ ຄຸນເຫຼົ່ານັ້ນຂອງພຣະອິດສວນຂອງເຈົ້າ ຈົ່ງຍົກໄວ້ກ່ອນເຖີດ, ແຕ່ສິ່ງທີ່ບໍ່ແມ່ນຄຸນ (ໂທດ) ຈະມີຫຼາຍປານໃດ?' ແລ້ວໄດ້ຮວບຮວມພຣະຄຸນທັງປວງຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າມາສະແດງ ດັ່ງນີ້:

7.

໗.

Loke sabbasavantīnaṃ, ādhāro sāgaro yathā;

Sabbesaṃ guṇarāsīnaṃ, ādhārova tathāgato.

ມະຫາສະໝຸດ ເປັນທີ່ຮອງຮັບແມ່ນ້ຳທັງປວງໃນໂລກ ສັນໃດ, ພຣະຕຖາຄົດ ກໍເປັນທີ່ຮອງຮັບກອງແຫ່ງຄຸນທັງປວງ ສັນນັ້ນ.

8.

໘.

Carācarānaṃ sabbesaṃ, ādhārāva dharā ayaṃ;

Tathā guṇānaṃ sabbesaṃ, ādhārova tathāgato.

ແຜ່ນດິນນີ້ ເປັນທີ່ຮອງຮັບສິ່ງທີ່ມີວິນຍານ ແລະ ບໍ່ມີວິນຍານທັງປວງ ສັນໃດ, ພຣະຕຖາຄົດ ກໍເປັນທີ່ຮອງຮັບຄຸນທັງປວງ ສັນນັ້ນ.

9.

໙.

Evaṃ santo viyattoca, evaṃ so karuṇāparo;

Eva middhividhā tassa, evamevaṃ guṇā iti.

ພຣະອົງເປັນຜູ້ສະຫງົບ ແລະ ສະຫຼາດຢ່າງນີ້, ເປັນຜູ້ຂວົນຂວາຍໃນຄວາມກະລຸນາຢ່າງນີ້, ພຣະອິດທິຣິດຂອງພຣະອົງມີປະການຕ່າງໆ ຢ່າງນີ້, ແລະ ພຣະຄຸນຂອງພຣະອົງກໍມີຢ່າງນີ້ໆ ດັ່ງນີ້.

10.

໑໐.

Buddhopi sakkoti na yassa vaṇṇe,Kappampi vatvā khayataṃ gametuṃ;

Pageva ca brahmasurā surehi,Vattuṃ na hānantaguṇassa vaṇṇanti.

ແມ່ນແຕ່ພຣະພຸດທະເຈົ້າ ເຖິງຈະຊົງພັນລະນາພຣະຄຸນຂອງພຣະອົງຕະຫຼອດກັປ ກໍບໍ່ອາດຈະພັນລະນາໃຫ້ສິ້ນສຸດລົງໄດ້, ຈະກ່າວໄປໃຍເຖິງພວກພຣະພົມ, ເທວະດາ ແລະ ອະສູນ ທີ່ຈະພັນລະນາພຣະຄຸນອັນຫາທີ່ສຸດບໍ່ໄດ້ຂອງພຣະອົງ ດັ່ງນີ້.

Evaṃ vadantā pana te ubhopi amhākaṃ devo uttamo amhākaṃ devo uttamoti kalahaṃ vaḍḍhetvā rañño santikamagamaṃsu, rājā [Pg.86] tesaṃ kathaṃ sutvā tenahi tumhākaṃ devatānaṃ mahantabhāvaṃ iddhipāṭihāriyena jānissāma. Dassetha tehi no iddhiṃti nagare bheriṃ carāpesi. Ito kira sattāhaccayena imesaṃ dvinnaṃ satthārānaṃ pāṭihāriyāni bhavissanti. Sabbe sannipatantūti taṃ sutvā nānādisāsu bahū manussā samāgamiṃsu, atha micchādiṭṭhikā ajja amhākaṃ devassa ānubhāvaṃ passāmāti mahantaṃ pūjaṃ karonto tattha sāraṃ nāddasaṃsu, sammādiṭṭhikāpi ajja amhākaṃ bhagavato ānubhāvaṃ passissāmāti vāḷukāthūpaṃ gantvā gandhamālādīhi pūjetvā padakkhiṇaṃ katvā añjalimpaggayha aṭṭhaṃsu. Atha rājāpi balavāhanaparivuto ekamante aṭṭhāsi. Nānāsamayavādinopi ajja tesaṃ pāṭihāriyaṃ passissāmāti mañcātimañcaṃ katvā aṭṭhaṃsu. Tesaṃ samāgame sammādiṭṭhikā vāḷukāthūpa mabhimukhaṃ katvā añjalimpaggayha sāmi amhākaṃ bhagavā sabbabuddhakiccāni niṭṭhāpetvā anupādisesāya nibbāṇadhātuyā parinibbāyi. Sāriputtamahāmoggallānādayo asītimahāsāvakāpi parinibbāyiṃsu, natthettha amhākaṃ aññaṃ paṭisaraṇanti vatvā saccakiriyaṃ karontā āhaṃsu.

ເມື່ອກ່າວຢ່າງນີ້ ທັງສອງຄົນຕ່າງກໍຖຽງກັນວ່າ 'ເທບພະເຈົ້າຂອງພວກເຮົາປະເສີດສຸດ, ເທບພະເຈົ້າຂອງພວກເຮົາປະເສີດສຸດ' ຈົນເກີດການທະເລາະວິວາດກັນໃຫຍ່ໂຕ ແລ້ວພາກັນໄປສູ່ສຳນັກຂອງພຣະຣາຊາ. ພຣະຣາຊາຊົງສະດັບຄຳຂອງພວກເຂົາແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງດຳຣິວ່າ 'ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ພວກເຮົາຈະຮູ້ຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ແຫ່ງເທວະດາຂອງພວກເຈົ້າດ້ວຍອິດທິປາຕິຫານ, ຂໍໃຫ້ພວກເຈົ້າຈົ່ງສະແດງອິດທິຣິດແກ່ພວກເຮົາເຖີດ' ແລ້ວຊົງໃຫ້ຕີກອງຮ້ອງປ່າວໄປທົ່ວເມືອງວ່າ 'ໄດ້ຍິນວ່າ ນັບແຕ່ນີ້ໄປອີກ 7 ວັນ ຈະມີການສະແດງປາຕິຫານຂອງພຣະສາດສະດາທັງສອງນີ້, ຂໍໃຫ້ທຸກຄົນຈົ່ງມາປະຊຸມກັນ'. ມະຫາຊົນເປັນຈຳນວນຫຼາຍຈາກທິດທິດຕ່າງໆ ໄດ້ຍິນຂ່າວນັ້ນແລ້ວ ກໍພາກັນມາປະຊຸມກັນ. ຄັ້ງນັ້ນ ພວກມິດສາທິດຖິຄິດວ່າ 'ມື້ນີ້ ພວກເຮົາຈະໄດ້ເຫັນອານຸພາບແຫ່ງເທບພະເຈົ້າຂອງພວກເຮົາ' ຈຶ່ງໄດ້ທຳການບູຊາຢ່າງມະໂຫລານ ແຕ່ກໍບໍ່ເຫັນແກ່ນສານ (ປາຕິຫານ) ໃດໆ ໃນບ່ອນນັ້ນເລີຍ. ຝ່າຍພວກສຳມາທິດຖິກໍຄິດວ່າ 'ມື້ນີ້ ພວກເຮົາຈະໄດ້ເຫັນອານຸພາບຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຂອງພວກເຮົາ' ຈຶ່ງພາກັນໄປສູ່ສະຖູບຊາຍ ບູຊາດ້ວຍເຄື່ອງຫອມ ແລະ ດອກໄມ້ເປັນຕົ້ນ ເຮັດປະທັກສິນ (ວຽນຂວາ) ແລ້ວປະນົມມືຢືນຢູ່. ຝ່າຍພຣະຣາຊາແວດລ້ອມດ້ວຍກອງທັບ ກໍຊົງຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ແມ່ນແຕ່ພວກທີ່ຖືລັດທິຕ່າງໆ ກໍຄິດວ່າ 'ມື້ນີ້ ພວກເຮົາຈະໄດ້ເຫັນປາຕິຫານຂອງພວກເຂົາ' ຈຶ່ງພາກັນຕັ້ງຕັ່ງຊ້ອນຕັ່ງ (ຍົກຮ້ານ) ນັ່ງເບິ່ງຢູ່. ໃນທີ່ປະຊຸມນັ້ນ ພວກສຳມາທິດຖິໄດ້ປິ່ນໜ້າໄປທາງສະຖູບຊາຍ ປະນົມມືຂຶ້ນແລ້ວກ່າວວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຂອງຂ້າພະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ຊົງບຳເພັນພຸດທະກິດທັງປວງສຳເລັດແລ້ວ ສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນິບພານດ້ວຍອະນຸປາທິເສສານິບພານທາດ. ແມ່ນແຕ່ພຣະສາຣີບຸດ, ພຣະມະຫາໂມກຄັລລານະ ເປັນຕົ້ນ ແລະ ພຣະມະຫາສາວົກ 80 ອົງ ກໍລ້ວນແຕ່ປະຣິນິບພານໄປແລ້ວ, ທີ່ພຶ່ງອື່ນຂອງຂ້າພະເຈົ້າທັງຫຼາຍໃນໂລກນີ້ບໍ່ມີເລີຍ' ແລ້ວທຳສັດຈະກິຣິຍາ ກ່າວວ່າ:

11.

໑໑.

Āpāṇakoṭiṃ buddhassa, saraṇaṃ no gatā yadi;

Tena saccena yaṃ dhātu, dassetu pāṭihāriyaṃ.

ຫາກວ່າ ຂ້າພະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ເຖິງພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນທີ່ພຶ່ງ ຕະຫຼອດຊີວິດສິ້ນສຸດລົມຫາຍໃຈ, ດ້ວຍສັດຈະວາຈານີ້ ຂໍພຣະທາດຈົ່ງສະແດງປາຕິຫານເຖີດ.

12.

໑໒.

Āpāṇakoṭiṃ dhammassa, saraṇaṃ no gatā yadi;

Tena saccena yaṃ dhātu, dassetu pāṭihāriyaṃ.

ຫາກວ່າ ຂ້າພະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ເຖິງພຣະທັມເປັນທີ່ພຶ່ງ ຕະຫຼອດຊີວິດສິ້ນສຸດລົມຫາຍໃຈ, ດ້ວຍສັດຈະວາຈານີ້ ຂໍພຣະທາດຈົ່ງສະແດງປາຕິຫານເຖີດ.

13.

໑໓.

Āpāṇakoṭiṃ saṅghassa, saraṇaṃ no gatā yadi;

Tena saccena yaṃ dhātu, dassetu pāṭihāriyaṃ.

ຫາກວ່າ ຂ້າພະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ເຖິງພຣະສົງເປັນທີ່ພຶ່ງ ຕະຫຼອດຊີວິດສິ້ນສຸດລົມຫາຍໃຈ, ດ້ວຍສັດຈະວາຈານີ້ ຂໍພຣະທາດຈົ່ງສະແດງປາຕິຫານເຖີດ.

14.

໑໔.

Rāmakāle munindassa, pādukā cāsi abbhutā;

Tena saccena yaṃ dhātu, dassetu pāṭihāriyaṃ.

ໃນສະໄໝຂອງພຣະຣາມ ພຣະບາດ (ເກີບ) ຂອງພຣະມຸນີນາກ (ພຣະພຸດທະເຈົ້າ) ໄດ້ມີຄວາມອັດສະຈັນ, ດ້ວຍສັດຈະວາຈານີ້ ຂໍພຣະທາດຈົ່ງສະແດງປາຕິຫານເຖີດ.

15.

໑໕.

Chaddantakāle [Pg.87] munino, dāṭhā charaṃsirañjitā;

Tena saccenayaṃ dhātu, nicchāretu cha raṃsiyo.

ໃນສະໄໝທີ່ເປັນພະຍາຊ້າງສັດທັນ ພຣະເຂ້ຽວຂອງພຣະມຸນີມີຣັສມີ 6 ປະການຮຸ່ງເຮືອງ, ດ້ວຍສັດຈະວາຈານີ້ ຂໍພຣະທາດຈົ່ງເປັ່ງຣັສມີ 6 ປະການອອກມາເຖີດ.

16.

໑໖.

Jātamatto tadā buddho, ṭhito paṅkajamuddhani;

Nicchāresāsabhiṃvācaṃ, aggo seṭṭhotiādinā;

Tena saccenayaṃ dhātu, dassetu pāṭihāriyaṃ.

ໃນຄາວປະສູດ ພຣະພຸດທະເຈົ້າຊົງປະທັບຢືນຢູ່ເທິງຍອດດອກບົວ ຊົງເປັ່ງອາສພິວາຈາ (ວາຈາອັນອົງອາດ) ວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ເລີດ ປະເສີດສຸດໃນໂລກ' ເປັນຕົ້ນ, ດ້ວຍສັດຈະວາຈານີ້ ຂໍພຣະທາດຈົ່ງສະແດງປາຕິຫານເຖີດ.

17.

໑໗.

Nimitte caturo disvā, nikkhanto abhinikkhamaṃ;

Tena saccena yaṃ dhātu, dassetu pāṭihāriyaṃ.

ພຣະອົງຊົງເຫັນນິມິດທັງສີ່ ແລ້ວສະເດັດອອກມະຫາພິເນດສະກົມ (ອອກບວດ), ດ້ວຍສັດຈະວາຈານີ້ ຂໍພຣະທາດຈົ່ງສະແດງປາຕິຫານເຖີດ.

18.

໑໘.

Mārasenaṃ palāpetvā, nisinno bujjhi bodhiyaṃ;

Tena saccena yaṃ dhātu dassetu pāṭihāriyaṃ.

ພຣະອົງຊົງຜະຈົນພະຍາມານໃຫ້ປະລາໄຊແລ້ວ ປະທັບນັ່ງຕຣັສຮູ້ ນະ ຄ່ວງໄມ້ມະຫາໂພ, ດ້ວຍສັດຈະວາຈານີ້ ຂໍພຣະທາດຈົ່ງສະແດງປາຕິຫານເຖີດ.

19.

໑໙.

Dhammacakkaṃ pavattesi, jino sipatane tadā;

Tena saccena yaṃ dhātu, dassetu pāṭihāriyaṃ.

ໃນຄາວນັ້ນ ພຣະຊິນະເຈົ້າຊົງສະແດງພຣະທັມມະຈັກກັບປະວັດຕະນະສູດ ນະ ປ່າອິສິປະຕະນະມະລຶຄະທາຍະວັນ, ດ້ວຍສັດຈະວາຈານີ້ ຂໍພຣະທາດຈົ່ງສະແດງປາຕິຫານເຖີດ.

20.

໒໐.

Nandopanandabhogindaṃ, nāgaṃ nālāgirivhayaṃ;

Āḷavakā dayo yakkhe, brahmāno ca bakā dayo.

ພຣະອົງຊົງທໍຣະມານພະຍານາກນັນໂទປະນັນທະ, ຊ້າງນາລາຄີຣີ, ຍັກອາຣະວະກະ ເປັນຕົ້ນ ແລະ ພຣະພົມມີພາກະພົມ ເປັນຕົ້ນ.

21.

໒໑.

Saccakādinigaṇṭheca, kūṭadantā dayo dvije;

Damesi tena saccena, dassetu pāṭihāriyaṃti.

ແລະ ຊົງທໍຣະມານນິຄົນມີສັດຈະກະນິຄົນ ເປັນຕົ້ນ, ພຣາມມີກູຕະທັນຕະພຣາມ ເປັນຕົ້ນ, ດ້ວຍສັດຈະວາຈານີ້ ຂໍພຣະທາດຈົ່ງສະແດງປາຕິຫານເຖີດ ດັ່ງນີ້.

Evañca pana vatvā upāsakā amhākaṃ anukammaṃ paṭicca mahājanassa micchādiṭṭhibhedanattaṃ pāṭihāriyaṃ dassetha sāmīti ārādhesuṃ. Atha buddhānubhāvañca therānubhāvañca upāsakānaṃ saccakiriyānubhāvañca paṭicca vāḷukāthūpaṃ dvidhā bhinditvā pādapīṭhadhātu ākāsa mabbhuggantvā chabbaṇṇaraṃsiyo vissajjentī vilāsamānā aṭṭhāsi. Atha mahājanā celukkhepasahassāni pavattentā sādhukīḷhaṃ kīḷantā mahānādaṃ pavattentā mahantaṃ pūjamakaṃsu. Micchādiṭṭhikāpi imaṃ acchariyaṃ disvā vimhitamānasā micchādiṭṭhiṃ bhinditvā ratanattayaparāyaṇā saraṇa magamaṃsūti.

ເມື່ອກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພວກອຸປາສົກຈຶ່ງໄດ້ອາຣາດທະນາວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂໍພຣະອົງຈົ່ງອາໄສຄວາມອະນຸເຄາະແກ່ຂ້າພະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ສະແດງປາຕິຫານເພື່ອທຳລາຍຄວາມເຫັນຜິດ (ມິດສາທິດຖິ) ຂອງມະຫາຊົນເຖີດ'. ລຳດັບນັ້ນ ດ້ວຍພຸດທານຸພາບ, ເຖຣານຸພາບ ແລະ ອານຸພາບແຫ່ງສັດຈະກິຣິຍາຂອງພວກອຸປາສົກ ສະຖູບຊາຍກໍໄດ້ແຕກອອກເປັນສອງສ່ວນ ພຣະພາດະພີດທາດ (ຕັ່ງຮອງພຣະບາດ) ໄດ້ລອຍຂຶ້ນສູ່ອາກາດ ເປັ່ງຣັສມີ 6 ປະການ ປາກົດຢ່າງງົດງາມຕະການຕາ. ຄັ້ງນັ້ນ ມະຫາຊົນຕ່າງພາກັນໂຍນຜ້າຂຶ້ນເທິງອາກາດເປັນພັນໆ ຜືນ ໂຫ່ຮ້ອງສະແດງຄວາມຍີນດີ ສົ່ງສຽງດັງສະໜັ່ນຫວັ່ນໄຫວ ແລະ ໄດ້ທຳການບູຊາຢ່າງມະໂຫລານ. ແມ່ນແຕ່ພວກມິດສາທິດຖິ ເມື່ອໄດ້ເຫັນຄວາມອັດສະຈັນນີ້ ກໍມີຈິດພິສະວົງ ລະຖິ້ມຄວາມເຫັນຜິດ ແລ້ວເຖິງພຣະຣັດຕະນະໄຕເປັນທີ່ພຶ່ງທີ່ລະນຶກ ດັ່ງນີ້.

22.

໒໒.

Phuṭṭhopi [Pg.88] pādena jinassa evaṃ,Kaliṅgaro pā si mahānubhāvo;

Lokekanāthassa anāsavassa,Mahānubhāvo hi acintanīyoti.

ແມ່ນແຕ່ທ່ອນໄມ້ (ຕັ່ງຮອງພຣະບາດ) ທີ່ພຣະຊິນະເຈົ້າຊົງຢຽບແລ້ວ ຍັງມີອານຸພາບໃຫຍ່ຫຼວງປານນີ້, ອານຸພາບຂອງພຣະຜູ້ຊົງເປັນທີ່ພຶ່ງໜຶ່ງດຽວຂອງໂລກ ຜູ້ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງດອງສັນດານ (ພຣະອໍຣະຫັນ) ນັ້ນ ເປັນສິ່ງທີ່ບໍ່ອາດຄິດຄາດຄະເນໄດ້ເລີຍ ດັ່ງນີ້.

Pādapīṭhikāya vatthuṃ tatiyaṃ.

ເລື່ອງຕັ່ງຮອງພຣະບາດ (ພາດະພີດ) ເປັນເລື່ອງທີສາມ ຈົບແລ້ວ.

24. Uttarasāmaṇerassa vatthumhi ayamānupubbīkathā

໒໔. ນີ້ຄືລຳດັບເລື່ອງລາວຂອງອຸດຕະຣະສາມະເນນ

So kira purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ puññaṃ upacinanto sumedhassa bhagavato kāle vijjādharo hutvā himavati paṭivasati. Tadā sumedho nāma sammāsambuddho viveka manubrūhanto himavantaṃ gantvā ramaṇīye padese pallaṅkaṃ ābhujitvā nisīdi. Tadā vijjādharo ākāsena gacchanto chabbaṇṇaraṃsīhi virājamānaṃ bhagavantaṃ disvā tīhi kaṇikārapupphehi pūjesi, pupphāni buddhānubhāvena satthu upari chattākārena aṭṭhaṃsu, so tena bhīyyoso mattāya pasannacitto hutvā aparabhāge kālaṃkatvā tāvatiṃsabhavane nibbattitvā uḷāraṃ dibbasampattimanubhavanto yāvatāyukaṃ tattha ṭhatvā tato cuto devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde rājagahanagare brāhmaṇamahāsālassa putto hutvā nibbatti. Uttarotissa nāmaṃ ahosi. So uttamarūpadharo viññutaṃ patto brāhmaṇavijjāsu nipphattiṃ patvā jātiyā rūpena vijjāya sīlācārena ca lokassa mahanīyo jāto, tassa taṃ paññāsampattiṃdisvā vassakāro magadhamahāmatto attano dhītaraṃ dātukāmo hutvā attano adhippāyaṃ pavedesi. So nissaraṇajjhāsayatāya taṃ paṭikkhipitvā kālenakālaṃ dhammasenāpatiṃ payirupāsanto tassa [Pg.89] santike dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā vattasampanno hutvā theraṃ upaṭṭhahati. Tena ca samayena therassa aññataro ābādho uppanno hoti, tassa bhesajjatthāya uttarasāmaṇero pātova pattacīvara mādāya vihārato nikkhamma antarāmagge taḷākassa tīre pattaṃ ṭhapetvā udakasamīpaṃ gantvā mukhaṃ dhovati, tadā aññataro ummaggacoro katakammo ārakkhapurisehi anubaddho aggadvāreneva nagarato nikkhamitvā palāyanto attanā gahitaṃ ratanabhaṇḍikaṃ sāmaṇerassa patte pakkhipitvā palāyi. So sāmaṇeropi pattasamīpaṃ upagato hoti, coraṃ anubandhantā rājapurisā sāmaṇerassa patte bhaṇḍikaṃ disvā ayaṃ coro, iminā coriyaṃ katanti sāmaṇeraṃ pacchābāhaṃ bandhitvā vassakārassa brāhmaṇassa dassesuṃ. Vassakāro ca tadā rañño vinicchaye niyutto hutvā chejjabhejjaṃ anusāsati. So eso pubbe mama vacanaṃ nādiyi. Suddhapāsaṇḍiyesu pabbajīti ca baddhāghātattā taṃ kammaṃ asodhetvāva jīvantamevetaṃ sūle uttāsethāti āṇā pesi, rājapurisā taṃ nimbasūle uttāsesuṃ. Sāmaṇero sūlagge nisinno upajjhāyassa me ko bhesajjaṃ āharissatīti sāriputtattheraṃ sari. Tato thero taṃ pavattiṃ ñatvā sammāsambuddhassa kathesi, bhagavāpi mahāsāvakaparivuto tassa ñāṇaparipākaṃ oloketvā taṃ ṭhānamagamāsi. Tato bhagavato nikkhantabhāvā sakalanagare kolāhalaṃ ahosi, mahājanakāyo sannipati. Atha bhagavā vipphurantahatthatale nakhamaṇimayūkhasambhinnapītābhāsatāya paggharantajātihiṅgulakasuvaṇṇarasadhārāviya jālāvaguṇṭhitamudutalunaṅgulaṃ hatthaṃ uttarassa sīse ṭhapetvā uttara idaṃ te pubbe katapāpakammassa phalaṃ uppannaṃ, tattha tayā paccavekkhaṇabalena adhivāsanā kātabbāti āha. Teneva āha.

ໄດ້ຍິນວ່າ ສາມະເນນນັ້ນ ເປັນຜູ້ໄດ້ສ້າງສົມບຸນຍາທິການໄວ້ໃນພຣະພຸດທະເຈົ້າອົງກ່ອນໆ ໄດ້ສ້າງສົມບຸນອັນເປັນອຸປະນິໄສແຫ່ງພຣະນິbpານໃນພົບນັ້ນໆ ໃນສະໄໝຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງພຣະນາມວ່າ ສຸເມທະ ໄດ້ເກີດເປັນວິຊາທອນ (ຜູ້ມີວິຊາອາຄົມ) ອາໄສຢູ່ໃນປ່າຫິມະພານ. ໃນຄາວນັ້ນ ພຣະສຸເມທະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ຊົງສະແຫວງຫາຄວາມວິເວກ ໄດ້ສະເດັດໄປສູ່ປ່າຫິມະພານ ປະທັບນັ່ງຂັດສະໝາດ ນະ ສະຖານທີ່ອັນຮົ່ມເຢັນແຫ່ງໜຶ່ງ. ຄັ້ງນັ້ນ ວິຊາທອນເດີນທາງໄປທາງອາກາດ ເຫັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຜູ້ຮຸ່ງເຮືອງດ້ວຍຣັສມີ 6 ປະການ ຈຶ່ງໄດ້ບູຊາດ້ວຍດອກກັນນິກາ (ດອກສະຫຼັດໄດ) ສາມດອກ, ດ້ວຍພຸດທານຸພາບ ດອກໄມ້ເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ຕັ້ງຢູ່ເທິງພຣະສາດສະດາຄ້າຍຄືກັບຮູບຄັນຮົ່ມ, ວິຊາທອນນັ້ນມີຈິດເຫຼື້ອມໃສຢ່າງຍິ່ງດ້ວຍເຫດນັ້ນ ໃນເວລາຕໍ່ມາໄດ້ເຖິງແກ່ກັມ ແລ້ວໄປບັງເກີດໃນສະຫວັນຊັ້ນດາວະດຶງ ສະເຫວີຍທິbພະຍະສົມບັດອັນມະໂຫລານ ຢູ່ທີ່ນັ້ນຈົນຕະຫຼອດອາຍຸໄຂ ຈຸຕິຈາກຊັ້ນຟ້ານັ້ນແລ້ວ ທ່ອງທ່ຽວໄປໃນລະຫວ່າງເທວະດາ ແລະ ມະນຸດ ໃນພຸດທຸບາດກາລນີ້ ໄດ້ມາເກີດເປັນບຸດຂອງຕະກູນພຣາມມະຫາສານ ໃນກຸງຣາຊະຄຶ. ເພິ່ນມີຊື່ວ່າ ອຸດຕະຣະ. ເພິ່ນເປັນຜູ້ມີຮູບໂສມອັນງົດງາມ ເມື່ອຈະເລີນໄວໃຫຍ່ຂຶ້ນ ກໍໄດ້ສຶກສາຮຽນຮູ້ວິຊາການຂອງພຣາມຈົນສຳເລັດ ເປັນຜູ້ທີ່ມະຫາຊົນເຄົາຣົບບູຊາດ້ວຍຊາດຕະກູນ, ຮູບໂສມ, ວິຊາຄວາມຮູ້ ແລະ ສີລາຈາຣິວັດ. ວັດສະກາຣະພຣາມ ຜູ້ເປັນມະຫາອຳມາດແຫ່ງແຄວ້ນມະຄົດ ເຫັນຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາຂອງເພິ່ນແລ້ວ ປາຖະໜາຈະມອບລູກສາວໃຫ້ ຈຶ່ງໄດ້ແຈ້ງຄວາມປະສົງຂອງຕົນ. ແຕ່ເພິ່ນມີອັດທະຍາໄສນ້ອມໄປໃນການສະຫຼັດອອກ (ການບວດ) ຈຶ່ງໄດ້ປະຕິເສດ ແລ້ວເຂົ້າໄປຫາພຣະທັມມະເສນາບໍດີ (ພຣະສາຣີບຸດ) ຕາມກາລະເວລາ ໄດ້ຟັງທັມໃນສຳນັກຂອງພຣະເຖຣະແລ້ວ ເກີດສັດທາເລື່ອມໃສ ຈຶ່ງໄດ້ບວດ ເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວັດປະຕິບັດ ຄອຍອຸປະຖາກພຣະເຖຣະຢູ່. ໃນສະໄໝນັ້ນ ພຣະເຖຣະເກີດອາການອາພາດ (ປ່ວຍ) ຢ່າງໜຶ່ງ, ອຸດຕະຣະສາມະເນນເພື່ອຈະສະແຫວງຫາຍາມາຮັກສາ ຈຶ່ງໄດ້ຖືບາດ ແລະ ຈີວອນ ອອກຈາກວິຫານແຕ່ເຊົ້າຕຣູ່ ໃນລະຫວ່າງທາງ ໄດ້ວາງບາດໄວ້ແຄມສະນ້ຳ ແລ້ວເຂົ້າໄປໃກ້ນ້ຳເພື່ອລ້າງໜ້າ. ໃນເວລານັ້ນ ມີໂຈນອຸມົງຄົນໜຶ່ງ ທຳການປຸ້ນຈີ້ແລ້ວ ຖືກພວກເຈົ້າໜ້າທີ່ໄລ່ຕິດຕາມມາ ໄດ້ແລ່ນໜີອອກຈາກປະຕູເມືອງ ຜ່ານມາທາງນັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ໂຍນຫໍ່ເຄື່ອງເອ້ (ຊັບສິນ) ທີ່ຕົນລັກມາໃສ່ໄວ້ໃນບາດຂອງສາມະເນນ ແລ້ວແລ່ນໜີໄປ. ຝ່າຍສາມະເນນກໍເດີນມາໃກ້ບາດ, ພວກຣາຊະບຸຣຸດ (ຕຳຫຼວດ) ທີ່ໄລ່ຕິດຕາມໂຈນມາ ເຫັນຫໍ່ເຄື່ອງເອ້ໃນບາດຂອງສາມະເນນ ຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ນີ້ຄືໂຈນ, ຜູ້ນີ້ເປັນຜູ້ລັກຊັບ' ຈຶ່ງໄດ້ມັດແຂນສາມະເນນໄຂວ່ຫຼັງ ແລ້ວນຳໄປສະແດງແກ່ວັດສະກາຣະພຣາມ. ໃນເວລານັ້ນ ວັດສະກາຣະພຣາມໄດ້ຮັບໜ້າທີ່ຕັດສິນຄະດີຄວາມຂອງພຣະຣາຊາ ພິຈາຣະນາໂທດຕັດມືຕັດຕີນເປັນຕົ້ນ. ວັດສະກາຣະພຣາມນັ້ນຄິດວ່າ 'ຜູ້ນີ້ໃນເມື່ອກ່ອນບໍ່ຍອມຮັບຄຳຂອງເຮົາ, ແຕ່ກັບໄປບວດໃນພວກບັນພະຊິດຜູ້ບໍລິສຸດ' ຈຶ່ງມີຄວາມຜູກໃຈເຈັບ ບໍ່ໄດ້ໄຕ່ສວນຄະດີນັ້ນໃຫ້ລະອຽດ ແລ້ວສັ່ງການວ່າ 'ຈົ່ງນຳຜູ້ນີ້ໃນຂະນະທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່ ໄປສຽບໄວ້ທີ່ຫລາວເຖີດ'. ພວກຣາຊະບຸຣຸດຈຶ່ງນຳເພິ່ນໄປສຽບໄວ້ທີ່ຫລາວໄມ້ສະເດົາ. ສາມະເນນນັ່ງຢູ່ເທິງປາຍຫລາວ ຄິດວ່າ 'ໃຜໜໍຈະນຳຢາມາຖວາຍພຣະອຸປັດຊາຂອງເຮົາ' ຈຶ່ງລະນຶກເຖິງພຣະສາຣີບຸດເຖຣະ. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະເຖຣະຊາບເຫດການນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ກາບທູນແກ່ພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແວດລ້ອມດ້ວຍພຣະມະຫາສາວົກ ຊົງເລັງເຫັນຄວາມແກ່ກ້າແຫ່ງຍານຂອງເພິ່ນ ຈຶ່ງໄດ້ສະເດັດໄປສູ່ສະຖານທີ່ນັ້ນ. ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະເດັດໄປ ກໍເກີດສຽງເລົ່າລືອົນລະວົນໄປທົ່ວເມືອງ, ມະຫາຊົນໄດ້ພາກັນມາປະຊຸມກັນ. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງວາງພຣະຫັດອັນອ່ອນນຸ້ມ ມີນິ້ວພຣະຫັດອັນຮຽວງາມ ປຽບເໝືອນຕາໜ່າງທີ່ຖັກທໍດ້ວຍນ້ຳຄຳ ແລະ ນ້ຳຊາດອັນໄຫຼອອກມາ ປະສົມກັບແສງສະຫວ່າງສີເyellowງທີ່ເປັ່ງອອກມາຈາກປາຍພຣະນະຂາ (ເລັບ) ໄວ້ເທິງຫົວຂອງອຸດຕະຣະ ແລ້ວຕຣັສວ່າ 'ອຸດຕະຣະ ນີ້ຄືຜົນແຫ່ງບາບກັມທີ່ເຈົ້າໄດ້ເຮັດໄວ້ໃນຊາດກ່ອນ ທີ່ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຈົ້າ, ໃນເລື່ອງນີ້ ເຈົ້າຈົ່ງມີຄວາມອົດທົນດ້ວຍກຳລັງແຫ່ງການພິຈາຣະນາ (ປັດຈະເвокຂະນະ) ເຖີດ'. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພຣະອົງຈຶ່ງຕຣັສວ່າ:

1.

໑.

Atīte [Pg.90] kira ekasmiṃ, gāme tva masi dārako;

Dārekehi samāgamma, kīḷanto keḷimaṇḍale.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນອະດີດຕະການ ເຈົ້າໄດ້ເກີດເປັນເດັກນ້ອຍໃນໝູ່ບ້ານແຫ່ງໜຶ່ງ, ໄດ້ຮ່ວມກຸ່ມກັບພວກເດັກນ້ອຍ ຫຼິ້ນກັນຢູ່ໃນສະໜາມຫຼິ້ນ.

2.

໒.

Gahetvā sukhumaṃ sūkaṃ, tadā tvaṃ nimbajalliyā;

Uttāsesi tattha sūle, jīvamānakamakkhikaṃ.

ໃນຄາວນັ້ນ ເຈົ້າໄດ້ຈັບເອົາແມງວັນທີ່ຍັງມີຊີວິດຢູ່ ແລ້ວເອົາໜາມສະເດົາອັນແຫຼມຄົມ ສຽບມັນໄວ້ທີ່ຫລາວ (ໜາມ) ນັ້ນ.

3.

໓.

Aparampi te pāpakammaṃ, pavakkhāmi suṇohi me;

Ovadantiṃ hitena tvaṃ, atīte sakamātaraṃ.

ເຮົາຈະກ່າວເຖິງບາບກັມອື່ນຂອງເຈົ້າອີກ, ເຈົ້າຈົ່ງຟັງເຮົາເຖີດ, ໃນອະດີດ ເຈົ້າໄດ້ (ກ່າວຮ້າຍ) ຕໍ່ມານດາຂອງຕົນ ຜູ້ກ່າວຕັກເຕືອນເຈົ້າດ້ວຍຄວາມຫວັງດີ.

4.

໔.

Jīvasūle nisīdāti, kopenābhisapī tuvaṃ;

Imehi dvīhi pāpehi, saraṃ saṃsārasāgare.

ທ່ານໄດ້ສາບແຊ່ງດ້ວຍຄວາມໂກດວ່າ 'ຈົ່ງນັ່ງເທິງຫລາວທັງເປັນ' ດ້ວຍບາບທັງສອງປະການນີ້ ທ່ານຈຶ່ງທ່ອງທ່ຽວໄປໃນຫ້ວງມະຫາສະໝຸດຄືສັງສານ.

5.

໕.

Pañcajātisate acchi, jīvasūlamhi nimbaje;

Ayaṃ te carimā jāti, etthāpica vipacci soti.

ທ່ານໄດ້ນັ່ງເທິງຫລາວໄມ້ສະເດົາທັງເປັນຕະຫຼອດຫ້າຮ້ອຍຊາດ ຊາດນີ້ເປັນຊາດສຸດທ້າຍຂອງທ່ານ ແລະໃນຊາດນີ້ ທ່ານກໍຍັງໄດ້ຮັບຜົນກຳນີ້ອີກ.

Evamādinā nayena tassa ajjhāsayānurūpena dhammaṃ desesi, uttaro amatābhisekasadisena satthuno hatthasamphassasañjātapasādasomanassatāya uḷāraṃ pītipāmojjaṃ paṭilabhitvā yathāparicitaṃ vipassanāmaggaṃ samārūḷho ñāṇassa paripākaṃ gatattā satthu desanāvilāsena maggapaṭipāṭiyā sabbakilese khepetvā chaḷabhiñño ahosi. Dhammaṃ sutvā tattha samāgatānaṃ devamanussānaṃ caturāsītipāṇasahassānaṃ dhammābhisamayo ahosīti vadanti. Uttaro pana chaḷabhiñño hutvā sūlato uṭṭhahitvā ākāse ṭhatvā pāṭihāriyaṃ dassesi. Mahājanā acchariyabbhutacittā jātā ahesuṃ. Tāvadevassa vaṇorundhi, so bhikkhūhi āvuso tādisaṃ dukkhaṃ anubhavanto kathaṃ tvaṃ vipassanaṃ anuyuñjituṃ sakkhīti puṭṭho pageva me āvuso saṃsāre ādīnavo saṅkhārānañca sabhāvo sudiṭṭho. Tasmāhaṃ tādisaṃ dukkhaṃ anubhavantopi asakkhiṃ vipassanaṃ vaḍḍhetvā visesaṃ adhigantuṃti āha. Athāparabhāge so bhikkhusaṅghamajjhe attano pubbacaritā padānaṃ pakāsento imā gāthā abhāsi.

ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງທຳແກ່ລາວດ້ວຍນັຍມີປະການເປັນຕົ້ນຢ່າງນີ້ ໃຫ້ເໝາະສົມກັບອັດທະຍາໄສຂອງລາວ. ພຣະອຸຕຕະຣะໄດ້ຮັບຄວາມອີ່ມໃຈແລະຄວາມປາມົດຢ່າງແຮງກ້າ ອັນເກີດຈາກຄວາມເຫຼື້ອມໃສແລະຄວາມໂສມະນັດທີ່ເກີດຂຶ້ນຈາກການສຳຜັດດ້ວຍພຣະຫັດຂອງພຣະສາດສະດາ ເຊິ່ງປຽບເໝືອນການຫົດສົງດ້ວຍນ້ຳອຳມະລິດ, ໄດ້ກ້າວຂຶ້ນສູ່ຫົນທາງແຫ່ງວິປັດສະນາຕາມທີ່ເຄີຍສັ່ງສົມມາ ເພາະຄວາມທີ່ຍານແກ່ກ້າແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ກຳຈັດກິເລດທັງປວງໃຫ້ສິ້ນໄປຕາມລຳດັບແຫ່ງມັກ ດ້ວຍລີລາແຫ່ງການສະແດງທຳຂອງພຣະສາດສະດາ ແລ້ວໄດ້ບັນລຸອະພິນຍາຫົກ. ກ່າວກັນວ່າ ເມື່ອໄດ້ຟັງທຳແລ້ວ ເຫຼົ່າເທວະດາແລະມະນຸດແປດໝື່ນສີ່ພັນທີ່ມາປະຊຸມກັນໃນທີ່ນັ້ນ ໄດ້ບັນລຸທຳ. ສ່ວນພຣະອຸຕຕະຣະ ເມື່ອໄດ້ບັນລຸອະພິນຍາຫົກແລ້ວ ກໍຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກຫລາວ ຂຶ້ນໄປສະຖິດຢູ່ເທິງອາກາດ ແລ້ວສະແດງປາຕິຫານ. ມະຫາຊົນທັງຫຼາຍຕ່າງກໍມີຈິດອັດສະຈັນແລະແປກປະຫຼາດໃຈຢ່າງຍິ່ງ. ໃນທັນໃດນັ້ນເອງ ບາດແຜຂອງເພິ່ນກໍຫາຍສະໜິດ. ເມື່ອເພິ່ນຖືກພວກພິກຂຸຖາມວ່າ 'ອາວຸໂສ ທ່ານສະເຫວີຍທຸກຂະເວທະນາປານນັ້ນ ທ່ານສາມາດຈະເລີນວິປັດສະນາໄດ້ແນວໃດ?' ເພິ່ນຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ອາວຸໂສ ເຮົາໄດ້ເຫັນໂທດໃນສັງສານແລະສະພາວະຂອງສັງຂານທັງຫຼາຍຢ່າງແຈ່ມແຈ້ງມາກ່ອນແລ້ວ. ເພາະສະນັ້ນ ເຖິງວ່າເຮົາຈະສະເຫວີຍທຸກຂະເວທະນາປານນັ້ນ ກໍຍັງສາມາດຈະເລີນວິປັດສະນາຈົນບັນລຸຄຸນວິເສດໄດ້.' ໃນການຕໍ່ມາ ເພິ່ນເມື່ອຈະປະກາດຜົນງານທີ່ເຄີຍເຮັດໄວ້ໃນອະດີດຂອງຕົນ ທ່າມກາງສົງ ຈຶ່ງໄດ້ກ່າວຄາຖາເຫຼົ່ານີ້ວ່າ:

6.

໖.

Sumedho [Pg.91] nāma sambuddho, dvattiṃsavaralakkhaṇo;

Vivekakāmo sambuddho, himavanta mupāgami.

ພຣະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າ ພຣະນາມວ່າ ສຸເມທະ ຜູ້ຊົງປະກອບດ້ວຍມະຫາປຸຣິສະລັກສະນະ 32 ປະການ ຜູ້ຊົງປາດຖະໜາຄວາມວິເວກ ໄດ້ສະເດັດໄປສູ່ປ່າຫິມະພານ.

7.

໗.

Ajjhogahetvā himavantaṃ, aggo kāruṇiko muni;

Pallaṅkaṃ ābhujitvāna, nisīdi purisuttamo.

ເມື່ອສະເດັດເຂົ້າໄປສູ່ປ່າຫິມະພານແລ້ວ ພຣະມຸນີຜູ້ເລີດ ຜູ້ມີພຣະມະຫາກະລຸນາທິຄຸນ ພຣະບຸຣຸດຜູ້ປະເສີດສຸດ ກໍຊົງຄູ້ບັນລັງປະທັບນັ່ງ.

8.

໘.

Vijjādharo tadā āsiṃ, antalikkhacaro ahaṃ;

Tisūlaṃ sukataṃ gayha, gacchāmi ambare tadā.

ໃນການນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າເປັນວິທະຍາທອນ ຜູ້ທ່ຽວໄປໃນອາກາດ ຖືເອົາຫລາວສາມງ່າມທີ່ເຮັດໄວ້ຢ່າງດີ ເດີນທາງໄປໃນເວຫາໃນເວລານັ້ນ.

9.

໙.

Pabbatagge yathā aggi, puṇṇamāseva candimā;

Vanaṃ obhāsate buddho, sālarājāva phullito.

ພຣະພຸດທະເຈົ້າຊົງເຮັດໃຫ້ປ່າສະຫວ່າງສະໄຫວ ປຽບເໝືອນໄຟເທິງຍອດພູ ປຽບເໝືອນດວງຈັນໃນວັນເພັງ ແລະປຽບເໝືອນພະຍາໄມ້ຮັງທີ່ເບັ່ງບານ.

10.

໑໐.

Vanaggā nikkhamitvāna, buddharaṃsī vidhāvare;

Nalaggivaṇṇasaṅkāsā, disvā cittaṃ pasādayiṃ.

ພຣະພຸດທະຣັງສີທັງຫຼາຍພຸ່ງອອກໄປຈາກຊາຍປ່າ ມີສີປຽບເໝືອນໄຟໄໝ້ປ່າອໍ້ ຂ້າພະເຈົ້າເຫັນແລ້ວ ກໍມີຈິດເຫຼື້ອມໃສ.

11.

໑໑.

Vicinaṃ addasaṃ pupphaṃ, kaṇikāraṃ devagandhikaṃ;

Tīṇi pupphāni ādāya, buddhaseṭṭhaṃ apūjayiṃ.

ເມື່ອຊອກຫາຢູ່ ກໍໄດ້ເຫັນດອກກັນນິກາ ທີ່ມີກິ່ນຫອມດັ່ງດອກໄມ້ທິບ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງຖືເອົາດອກໄມ້ສາມດອກນັ້ນ ບູຊາພຣະພຸດທະເຈົ້າຜູ້ປະເສີດສຸດ.

12.

໑໒.

Buddhassa ānubhāvena, tīṇi pupphāni me tadā;

Uddhavaṇṭā adhopattā, chāyaṃ kubbanti satthuno.

ດ້ວຍອານຸພາບຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າ ດອກໄມ້ສາມດອກຂອງຂ້າພະເຈົ້າໃນເວລານັ້ນ ມີຂົ້ວປິ່ນຂຶ້ນເທິງ ມີກີບຂວ້ຳລົງລຸ່ມ ໄດ້ກາຍເປັນຮົ່ມກັ້ງບັງໃຫ້ແກ່ພຣະສາດສະດາ.

13.

໑໓.

Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhica;

Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagañchahaṃ.

ດ້ວຍກຳທີ່ເຮັດໄວ້ດີແລ້ວນັ້ນ ແລະດ້ວຍຄວາມຕັ້ງໃຈປາດຖະໜາ ຂ້າພະເຈົ້າລະຮ່າງກາຍມະນຸດນີ້ແລ້ວ ກໍໄດ້ໄປສູ່ສະຫວັນຊັ້ນດາວະດຶງ.

14.

໑໔.

Tattha me sukataṃ byamhaṃ, kaṇikārīti ñāyati;

Saṭṭhiyojana mubbedhaṃ, tiṃsayojanavitthataṃ.

ໃນສະຫວັນຊັ້ນນັ້ນ ວິມານທີ່ຂ້າພະເຈົ້າສ້າງໄວ້ດີແລ້ວ ປາກົດຊື່ວ່າ 'ກັນນິກາຣີ' ສູງຫົກສິບໂຍດ ກວ້າງສາມສິບໂຍດ.

15.

໑໕.

Sahassakhaṇḍaṃ satabheṇḍu, dhajālu haritāmayaṃ;

Satasahassāni byūhāni, byamhe pāturahaṃsu me.

ວິມານຂອງຂ້າພະເຈົ້ານັ້ນ ມີຫ້ອງພັນຫ້ອງ ມີຍອດຮ້ອຍຍອດ ປະດັບດ້ວຍທຸງທິວ ເຮັດດ້ວຍທອງຄຳສີຂຽວ ມີຊຸ້ມປະຕູແsnຊຸ້ມ ປາກົດຂຶ້ນແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ.

16.

໑໖.

Soṇṇamayā maṇimayā, lohitaṅkamayā pica;

Phalikā pica pallaṅkā, yadicchaka yadicchakā.

ມີບັນລັງທີ່ເຮັດດ້ວຍທອງຄຳ ດ້ວຍແກ້ວມະນີ ດ້ວຍແກ້ວທັບທິມ ແລະດ້ວຍແກ້ວຜະຫຼິກ ປາກົດຂຶ້ນຕາມຄວາມປາດຖະໜາທຸກປະການ.

17.

໑໗.

Mahārahañca sayanaṃ, tūlikaṃ vikatīyakaṃ;

Uddalomikaekantaṃ, bimbohanasamāyutaṃ.

ແລະມີທີ່ນອນອັນມີຄ່າຫຼາຍ ຍັດດ້ວຍນຸ່ນ ລວດລາຍວິຈິດ ລາດດ້ວຍຜ້າຂົນສັດມີຂົນຍາວຂ້າງດຽວ ພ້ອມດ້ວຍໝອນໜູນ.

18.

໑໘.

Bhavanā [Pg.92] nikkhamitvāna, caranto devacārikaṃ;

Yadā icchāmi gamanaṃ, devasaṃghapurakkhato.

ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າອອກຈາກວິມານ ທ່ຽວຈາຣິກໄປໃນໝູ່ເທວະດາ ເມື່ອໃດທີ່ຂ້າພະເຈົ້າປາດຖະໜາຈະໄປ ໂດຍມີໝູ່ເທວະດາແວດລ້ອມນຳໜ້າ.

19.

໑໙.

Pupphassa heṭṭhā tiṭṭhāmi, uparicchadanaṃ mama;

Samantā yojanasataṃ, kaṇikārehi chāditaṃ.

ຂ້າພະເຈົ້າຢືນຢູ່ກ້ອງດອກໄມ້ ເຊິ່ງເປັນເພດານກັ້ງບັງຢູ່ເທິງຫົວຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ໂດຍຮອບໜຶ່ງຮ້ອຍໂຍດ ມຸງບັງດ້ວຍດອກກັນນິກາທັງຫຼາຍ.

20.

໒໐.

Saṭṭhituriyasahassāni, sāyaṃ pātaṃ upaṭṭhahuṃ;

Parivārenti maṃ niccaṃ, rattindivamatanditā.

ມີເຄື່ອງດົນຕີຫົກສິບພັນຊິ້ນ ບຳເຣີທັງເຊົ້າແລະແລງ ແວດລ້ອມຂ້າພະເຈົ້າຢູ່ເປັນນິດ ທັງກາງເວັນແລະກາງຄືນ ບໍ່ມີກຽດຄ້ານ.

21.

໒໑.

Tattha naccehi gītehi, tālehi vāditehi ca;

Ramāmi khiḍḍāratiyā, modāmi kāmakāmahaṃ.

ໃນວິມານນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຍິນດີໃນການຫຼິ້ນສະໜຸກສະໜານ ເພີດເພີນຢູ່ຕາມຄວາມປາດຖະໜາໃນກາມ ດ້ວຍການຟ້ອນລຳ ການຂັບຮ້ອງ ສຽງກອງ ແລະສຽງດົນຕີປະໂຄມ.

22.

໒໒.

Tattha bhutvā ca pitvā ca, modāmi tidase tadā;

Nārīgaṇehi sahito, modāmi byamhamuttame.

ໃນວິມານນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ກິນແລະດື່ມ ເພີດເພີນຢູ່ໃນສະຫວັນຊັ້ນດາວະດຶງໃນເວລານັ້ນ ຮ່ວມກັບເຫຼົ່ານາງອັບສອນ ເພີດເພີນຢູ່ໃນວິມານອັນປະເສີດສຸດ.

23.

໒໓.

Satānaṃ pañcakkhattuñca, devarajja makārayiṃ;

Satānaṃ tīṇikkhattuṃca, cakkavattī ahosahaṃ;

Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṃkhiyaṃ.

ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເປັນພະຍາເທວະດາຫ້າຮ້ອຍເທື່ອ ໄດ້ເປັນພຣະເຈົ້າຈັກກະພັດສາມຮ້ອຍເທື່ອ ແລະໄດ້ເປັນພຣະເຈົ້າແຜ່ນດິນປົກຄອງປະເທດຣາດອັນກວ້າງຂວາງ ນັບເທື່ອບໍ່ຖ້ວນ.

24.

໒໔.

Bhavābhave saṃsaranto, mahābhogaṃ labhāmahaṃ;

Bhoge me ūnatā natthi, buddhapūjāyi daṃ phalaṃ.

ເມື່ອທ່ອງທ່ຽວໄປໃນພົບນ້ອຍພົບໃຫຍ່ ຂ້າພະເຈົ້າກໍໄດ້ຮັບໂພຄະສົມບັດອັນມະຫາສານ ຄວາມບົກພ່ອງໃນໂພຄະສົມບັດບໍ່ມີແກ່ຂ້າພະເຈົ້າເລີຍ ນີ້ເປັນຜົນແຫ່ງການບູຊາພຣະພຸດທະເຈົ້າ.

25.

໒໕.

Dve me bhave saṃsarāmi, devatte atha mānuse;

Aññaṃ gatiṃ na jānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.

ຂ້າພະເຈົ້າທ່ອງທ່ຽວໄປໃນສອງພົບເທົ່ານັ້ນ ຄືໃນຄວາມເປັນເທວະດາ ແລະໃນຄວາມເປັນມະນຸດ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຮູ້ຈັກທຸຄະຕິອື່ນເລີຍ ນີ້ເປັນຜົນແຫ່ງການບູຊາພຣະພຸດທະເຈົ້າ.

26.

໒໖.

Dve me kule pajānāmi, khattiye cāpi brāhmaṇe;

Nīce kule na jānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.

ຂ້າພະເຈົ້າເກີດໃນສອງຕະກູນເທົ່ານັ້ນ ຄືຕະກູນກະລັດສັດ ແລະຕະກູນພຣາມ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຮູ້ຈັກຕະກູນຕ່ຳຊ້າເລີຍ ນີ້ເປັນຜົນແຫ່ງການບູຊາພຣະພຸດທະເຈົ້າ.

27.

໒໗.

Hatthiyānaṃ assayānaṃ, sivikaṃ sandamānikaṃ;

Labhāmi sabbameve taṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.

ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຮັບຍານຊ້າງ ຍານມ້າ ວໍ ແລະລົດມ້າທັງໝົດນັ້ນ ນີ້ເປັນຜົນແຫ່ງການບູຊາພຣະພຸດທະເຈົ້າ.

28.

໒໘.

Dāsīgaṇaṃ dāsagaṇaṃ, nāriyo ca alaṅkatā;

Labhāmi sabba meve taṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.

ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຮັບໝູ່ທາດຍິງ ໝູ່ທາດຊາຍ ແລະສະຕີຜູ້ປະດັບປະດາແລ້ວທັງໝົດນັ້ນ ນີ້ເປັນຜົນແຫ່ງການບູຊາພຣະພຸດທະເຈົ້າ.

29.

໒໙.

Koseyyakambaliyāni, khomakappāsikānica;

Labhāmi sabbamevetaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.

ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຮັບຜ້າໄໝ ຜ້າຂົນສັດ ຜ້າເປືອກໄມ້ ແລະຜ້າຝ້າຍທັງໝົດນັ້ນ ນີ້ເປັນຜົນແຫ່ງການບູຊາພຣະພຸດທະເຈົ້າ.

30.

໓໐.

Navavatthaṃ [Pg.93] navaphalaṃ, navaggarasabhojanaṃ;

Labhāmi sabbamevetaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.

ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຮັບຜ້າໃໝ່ ຜົນໄມ້ໃໝ່ ແລະໂພຊະນາຫານທີ່ມີລົດຊາດເລີດອັນໃໝ່ໆທັງໝົດນັ້ນ ນີ້ເປັນຜົນແຫ່ງການບູຊາພຣະພຸດທະເຈົ້າ.

31.

໓໑.

Imaṃ khāda imaṃ bhuñja, imamhi sayane saya;

Labhāmi sabbamevetaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.

ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຮັບຄຳເຊື້ອເຊີນວ່າ 'ຈົ່ງຄ້ຽວສິ່ງນີ້ ຈົ່ງກິນສິ່ງນີ້ ຈົ່ງນອນເທິງທີ່ນອນນີ້' ທັງໝົດນັ້ນ ນີ້ເປັນຜົນແຫ່ງການບູຊາພຣະພຸດທະເຈົ້າ.

32.

໓໒.

Sabbattha pūjito homi, yaso accuggato mama;

Mahesakkho ghadā homi, abhejjapariso sadā;

Ñātīnaṃ uttamo homi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.

ຂ້າພະເຈົ້າເປັນຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບການບູຊາໃນທຸກຫົນທຸກແຫ່ງ ຍົດຂອງຂ້າພະເຈົ້າສູງສົ່ງຍິ່ງ ເປັນຜູ້ມີສັກໃຫຍ່ສະເໝີ ມີບໍລິວານທີ່ບໍ່ມີໃຜທຳລາຍໄດ້ຕະຫຼອດການ ແລະເປັນຜູ້ປະເສີດສຸດໃນໝູ່ຍາດ ນີ້ເປັນຜົນແຫ່ງການບູຊາພຣະພຸດທະເຈົ້າ.

33.

໓໓.

Sītaṃ uṇhaṃ na jānāmi, pariḷāho na vijjati;

Atho cetasikaṃ dukkhaṃ, hadaye me na vijjati.

ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຮູ້ສຶກໜາວຫຼືຮ້ອນ ຄວາມຮ້ອນຮົນບໍ່ມີແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ ອີກທັງຄວາມທຸກທາງໃຈກໍບໍ່ມີໃນຫົວໃຈຂອງຂ້າພະເຈົ້າເລີຍ.

34.

໓໔.

Suvaṇṇavaṇṇo hutvāna, saṃsarāmi bhavābhave;

Vevaṇṇiyaṃ na jānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.

ຂ້າພະເຈົ້າມີຜິວພັນດັ່ງທອງຄຳ ທ່ອງທ່ຽວໄປໃນພົບນ້ອຍພົບໃຫຍ່ ບໍ່ຮູ້ຈັກຄວາມມີຜິວພັນໝອງຄ້ຳເລີຍ ນີ້ເປັນຜົນແຫ່ງການບູຊາພຣະພຸດທະເຈົ້າ.

35.

໓໕.

Devalokā cavitvāna, sukkamūlena codito;

Sāvatthiyaṃ pure jāto, mahāsāle suaḍḍhake.

ເມື່ອຈຸຕິຈາກເທວະໂລກແລ້ວ ດ້ວຍກຸສົນມູນຊັກນຳ ຈຶ່ງໄດ້ມາເກີດໃນເມືອງສາວັດຖີ ໃນຕະກູນມະຫາສານທີ່ຮັ່ງມີດີງາມ.

36.

໓໖.

Pañcakāmaguṇe hitvā, pabbajiṃanagāriyaṃ;

Jātiyā sattavassohaṃ, arahattamapāpuṇiṃ.

ຂ້າພະເຈົ້າລະກາມະຄຸນຫ້າແລ້ວ ໄດ້ບວດເປັນບັນພະຊິດ ເມື່ອມີອາຍຸໄດ້ເຈັດປີແຕ່ກຳເນີດ ກໍໄດ້ບັນລຸພຣະອໍຣະຫັນ.

37.

໓໗.

Upasampādayī buddho, guṇamaññāya cakkhumā;

Taruṇova pūjanīyo haṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.

ພຣະພຸດທະເຈົ້າຜູ້ມີພຣະຈັກຂຸ ຊົງຊາບຄຸນວິເສດແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງໃຫ້ອຸປະສົມບົດແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ ຂ້າພະເຈົ້າເຖິງວ່າຈະຍັງເປັນເດັກໜຸ່ມ ກໍເປັນຜູ້ຄວນແກ່ການບູຊາ ນີ້ເປັນຜົນແຫ່ງການບູຊາພຣະພຸດທະເຈົ້າ.

38.

໓໘.

Dibbacakkhuṃ visuddhaṃ me, samādhikusalo ahaṃ;

Abhiññāpāramippatto, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.

ທິບພະຍະຈັກຂຸຂອງຂ້າພະເຈົ້າບໍລິສຸດແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນສະມາທິ ບັນລຸເຖິງຝັ່ງແຫ່ງອະພິນຍາ ນີ້ເປັນຜົນແຫ່ງການບູຊາພຣະພຸດທະເຈົ້າ.

39.

໓໙.

Paṭisambhidā anuppatto, iddhipādesu kovido;

Saddhamme pāramippatto, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.

ຂ້າພະເຈົ້າບັນລຸປະຕິສຳພິທາແລ້ວ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນອິດທິບາດທັງຫຼາຍ ບັນລຸເຖິງຝັ່ງໃນພຣະສັດທຳ ນີ້ເປັນຜົນແຫ່ງການບູຊາພຣະພຸດທະເຈົ້າ.

40.

໔໐.

Tiṃsakappasahassamhi, yaṃ buddhamabhipūjayiṃ;

Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.

ໃນສາມສິບພັນກັດ ທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ບູຊາພຣະພຸດທະເຈົ້າ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຮູ້ຈັກທຸຄະຕິເລີຍ ນີ້ເປັນຜົນແຫ່ງການບູຊາພຣະພຸດທະເຈົ້າ.

41.

໔໑.

Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;

Nāgova bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavo.

ກິເລດທັງຫຼາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າຖືກເຜົາຜານແລ້ວ ພົບທັງປວງຖືກຖອນຮາກຂຶ້ນແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າຕັດເຄື່ອງພັນທະນາການໄດ້ແລ້ວ ປຽບເໝືອນຊ້າງຕັດເຄື່ອງພັນທະນາການ ຢູ່ເປັນຜູ້ບໍ່ມີອາສະວະ.

42.

໔໒.

Svāgataṃ [Pg.94] vata me āsi, buddhaseṭṭhassa santikaṃ;

Tisso vijjā anuppatto, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.

ການທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ມາສູ່ສຳນັກຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າຜູ້ປະເສີດສຸດ ເປັນການມາທີ່ດີແທ້ໆ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ບັນລຸວິຊາສາມແລ້ວ ຄຳສອນຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ.

43.

໔໓.

Paṭisambhidā catasso ca, vimekkhā pica aṭṭhime;

Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃti;

Taṃ sutvā bahū kusalakammaparāyaṇā ahesuṃ.

ປະຕິສຳພິທາສີ່ ວິໂມກແປດເຫຼົ່ານີ້ ແລະອະພິນຍາຫົກ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ ຄຳສອນຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ. ເມື່ອໄດ້ຟັງຄຳນັ້ນແລ້ວ ມະຫາຊົນເປັນອັນຫຼາຍຕ່າງກໍມຸ່ງໝັ້ນໃນກຸສົນກຳ.

44.

໔໔.

Sahetukā pacchimikāpi sattā,Pāpaṃ na sakkonti jahātumevaṃ;

Anicchamānehi janehi dukkhaṃ,Ārāva pāpaṃ parivajjanīyaṃti.

ສັດທັງຫຼາຍ ແມ້ຜູ້ມີເຫດແລະຢູ່ໃນຊາດສຸດທ້າຍ ກໍຍັງບໍ່ສາມາດລະບາບໄດ້ຢ່າງນີ້ ໂດຍຄົນທັງຫຼາຍຜູ້ບໍ່ປາດຖະໜາຄວາມທຸກ ບາບຈຶ່ງເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຫຼີກເວັ້ນໃຫ້ຫ່າງໄກ.

Uttarasāmaṇerassa vatthuṃ catutthaṃ.

ເລື່ອງພຣະອຸຕຕະຣະສາມະເນນ ເປັນເລື່ອງທີສີ່.

25. Kavīrapaṭṭana vatthumhi ayamānupubbīkathā

໒໕. ນີ້ຄືລຳດັບເລື່ອງໃນກາວີຣະປັດຕະນະ.

Jambudīpe kira coḷaraṭṭhe kāvīrapaṭṭanaṃ nāma ahosi. Tattha māhissarikā bahū micchādiṭṭhikā vasanti. Tatthekasmiṃ devālaye cittakammaṃ karontā ekasmiṃ phalake issarassa onamitvā vandanākāraṃ bhagavato rūpaṃ akaṃsu. Tasmiṃ samaye tattha bahū upāsakā taṃ devakulaṃ gantvā tattha tattha cittakammāni olokentā tasmiṃ phalake taṃ cittakammaṃ addasaṃsu. Disvāna te aho amhehi apassitabbaṃ passitaṃ. Sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyāsadevamanussāya pajāya ca aparimāṇesu cakkavāḷesu bhagavato uttaritaraṃ ṭhapetvā samasamopi natthi. Sakalehi sattanikāyehi vandanīyo pūjanīyo bhagavā. Ananurūpaṃ tassa etehi kataṃti rodantā paridevantā rājadvāraṃ gantvā ugghosesuṃ, taṃ sutvā rājā te pakkosāpetvā kasmā tumhe [Pg.95] ugghosethāti pucchi, te eva māhaṃsu. Deva amhākaṃ bhagavā devātidevo sakkātisakko brahmātibrahmā meruva acalo sāgaro gambhīro ākāsova ananto pathavīva patthaṭotiādīhi bhagavato guṇaṃ vaṇṇesuṃ. Tena vuttaṃ apadāne.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນຊົມພູທະວີບ ມີເມືອງໜຶ່ງຊື່ວ່າ ກາວີຣະປັດຕະນະ ໃນແຄວ້ນໂຈລະ. ໃນເມືອງນັ້ນ ມີພວກມິດສາທິດຖິຜູ້ເປັນສາວົກຂອງພຣະອິດສວນອາໄສຢູ່ເປັນຈຳນວນຫຼາຍ. ພວກເຂົາເມື່ອເຮັດວຽກຈິດຕະກຳໃນເທວະໄລແຫ່ງໜຶ່ງໃນເມືອງນັ້ນ ໄດ້ແຕ້ມຮູບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໃນລັກສະນະກົ້ມລົງກາບໄຫວ້ພຣະອິດສວນ ໄວ້ເທິງແຜ່ນກະດານແຜ່ນໜຶ່ງ. ໃນເວລານັ້ນ ມີອຸປາສົກຫຼາຍຄົນໄດ້ໄປທີ່ເທວະໄລນັ້ນ ເມື່ອທ່ຽວເບິ່ງຮູບແຕ້ມໃນທີ່ຕ່າງໆ ກໍໄດ້ເຫັນຮູບແຕ້ມເທິງແຜ່ນກະດານນັ້ນ. ເມື່ອເຫັນແລ້ວ ພວກເຂົາຈຶ່ງເວົ້າວ່າ 'ໂອ້! ພວກພວກເຮົາໄດ້ເຫັນສິ່ງທີ່ບໍ່ຄວນເຫັນເລີຍ. ໃນໂລກພ້ອມທັງເທວະດา ມານ ພຣົມ ໃນໝູ່ສັດພ້ອມທັງສະມະນະພຣາມ ເທວະດาແລະມະນຸດ ແລະໃນຈັກກະວານອັນຫາຂອບເຂດບໍ່ໄດ້ ຍົກເວັ້ນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ ແມ້ແຕ່ຜູ້ທີ່ມີຄຸນສະເໝີກໍບໍ່ມີ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເປັນຜູ້ທີ່ໝູ່ສັດທັງປວງຄວນກາບໄຫວ້ບູຊາ. ສິ່ງທີ່ພວກເຂົາເຮັດນີ້ ບໍ່ເໝາະສົມແກ່ພຣະອົງເລີຍ' ພວກເຂົາຕ່າງກໍຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮ ແລ້ວພາກັນໄປຮ້ອງຮຽນຢູ່ທີ່ປະຕູພຣະຣາຊະວັງ. ພຣະຣາຊາຊົງສະດັບເຫດການນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງໂປດໃຫ້ເອີ້ນພວກເຂົາມາເຝົ້າ ແລ້ວຕັດຖາມວ່າ 'ພວກເຈົ້າມາຮ້ອງຮຽນເລື່ອງຫຍັງ?' ພວກເຂົາຈຶ່ງກາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ສົມມຸດຕິເທບ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຂອງພວກຂ້ານ້ອຍ ຊົງເປັນເທວະດາຍິ່ງກວ່າເທວະດາ ຊົງເປັນທ້າວສັກກະຍິ່ງກວ່າທ້າວສັກກະ ຊົງເປັນພຣົມຍິ່ງກວ່າພຣົມ ຊົງໝັ້ນຄົງດັ່ງພູເຂົາສິເນຣຸ ຊົງເລິກເຊິ່ງດັ່ງມະຫາສະໝຸດ ຊົງຫາຂອບເຂດບໍ່ໄດ້ດັ່ງອາກາດ ຊົງແຜ່ກວ້າງດັ່ງແຜ່ນດິນ' ພວກເຂົາໄດ້ພັນລະນາພຣະພຸດທະຄຸນດ້ວຍປະການຕ່າງໆຢ່າງນີ້. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ໃນອະປະທານຈຶ່ງກ່າວໄວ້ວ່າ:

1.

໑.

Battiṃsalakkhaṇadharo, sunakkhattova candimā;

Anubyañjanasampanno, sālarājāva phullito.

ຊົງຊົງໄວ້ຊຶ່ງມະຫາປຸຣິສະລັກສະນະ 32 ປະການ ປຽບເໝືອນດວງຈັນໃນຄືນທີ່ມີດາວງາມ ຊົງສົມບູນດ້ວຍອະນຸພະຍັນຊະນະ ປຽບເໝືອນພະຍາໄມ້ຮັງທີ່ເບັ່ງບານ.

2.

໒.

Raṃsijālaparikkhitto, dittova kanakācalo;

Byāmappabhāparivuto, sataraṃsi divākaro.

ຊົງແວດລ້ອມດ້ວຍຂ່າຍແຫ່ງພຣະຣັດສະໝີ ປຽບເໝືອນພູເຂົາທອງຄຳທີ່ຮຸ່ງເຮືອງ ຊົງແວດລ້ອມດ້ວຍພຣະສະຍາມະປະພາ ປຽບເໝືອນພຣະອາທິດທີ່ມີລັງສີຮ້ອຍເສັ້ນ.

3.

໓.

Soṇṇā nano jinavaro, samaṇīva siluccayo;

Karuṇāpuṇṇahadayo, vivaṭṭo viya sāgaro.

ພຣະຊິນະເຈົ້າຜູ້ປະເສີດສຸດ ມີພຣະວໍຣະກາຍດັ່ງທອງຄຳ ປຽບເໝືອນພູເຂົາຫີນທີ່ສະຫງົບ ມີພຣະຫະລຶໄທເຕັມປ່ຽມດ້ວຍພຣະມະຫາກະລຸນາທິຄຸນ ປຽບເໝືອນມະຫາສະໝຸດທີ່ກວ້າງໃຫຍ່ໄພສານ.

4.

໔.

Lokavissutakittīva, sineruva naguttamo;

Yasasā vitato dhīro, ākāsasadiso muni.

ມີພຣະກຽດຕິຄຸນເລື່ອງລືໄປທົ່ວໂລກ ປຽບເໝືອນພູເຂົາສິເນຣຸຜູ້ເປັນຍອດແຫ່ງພູເຂົາ ພຣະທິຣະເຈົ້າຜູ້ແຜ່ຂະຫຍາຍໄປດ້ວຍຍົດ ພຣະມຸນີຜູ້ປຽບເໝືອນອາກາດ.

5.

໕.

Asaṅgacitto sabbattha, anilo viya nāyako;

Patiṭṭhā sabbabhūtānaṃ, mahīva munisuttamo.

ມີຈິດບໍ່ຕິດຂ້ອງໃນສິ່ງທັງປວງ ພຣະຜູ້ຊົງເປັນຜູ້ນຳປຽບເໝືອນສາຍລົມ ເປັນທີ່ເພິ່ງຂອງສັດທັງປວງ ພຣະມຸນີຜູ້ປະເສີດສຸດປຽບເໝືອນແຜ່ນດິນໃຫຍ່.

6.

໖.

Anūpalitto lokena, toyena padumaṃ yathā;

Kuvādagacchadahano, aggikkhandhova sobhati.

ບໍ່ຕິດເປື້ອນດ້ວຍໂລກທຳ ປຽບເໝືອນດອກບົວທີ່ບໍ່ປຽກນ້ຳ ຊົງເຜົາຜານປ່າຄືລັດທິຄຳສອນທີ່ຜິດ ຊົງງົດງາມປຽບເໝືອນກອງໄຟໃຫຍ່.

7.

໗.

Agado viya sabbattha, kilesavisanāsako;

Gandhamādanaselova, guṇagandhavibhūsito.

ປຽບເໝືອນຢາຮັກສາໂລກໃນທຸກຫົນທຸກແຫ່ງ ຜູ້ກຳຈັດພິດຄືກິເລດ ປຽບເໝືອນພູເຂົາຄັນທະມາດນ໌ ຜູ້ປະດັບປະດາດ້ວຍກິ່ນຫອມແຫ່ງຄຸນງາມຄວາມດີ.

8.

໘.

Guṇānaṃ ākaro dhīro, ratanānaṃva sāgaro;

Sindhūva vanarājīnaṃ, kilesamalahārako.

ພຣະທິຣະເຈົ້າຜູ້ເປັນບໍ່ເກີດແຫ່ງຄຸນງາມຄວາມດີ ປຽບເໝືອນມະຫາສະໝຸດອັນເປັນບໍ່ເກີດແຫ່ງແກ້ວມະນີ ປຽບເໝືອນແມ່ນ້ຳໃຫຍ່ທີ່ຫຼໍ່ລ້ຽງແຖວປ່າໄມ້ ຜູ້ຊົງກຳຈັດມົນທິນຄືກິເລດ.

9.

໙.

Vijayīva mahāyodho, mārasenappamaddano;

Cakkavattīva so rājā, bojjhaṅgaratanissaro.

ປຽບເໝືອນຍອດນັກຮົບຜູ້ມີໄຊ ຜູ້ຍ່ຳຍີກອງທັບມານ ປຽບເໝືອນພຣະເຈົ້າຈັກກະພັດ ຜູ້ເປັນໃຫຍ່ໃນແກ້ວຄືໂພດຊົງ.

10.

໑໐.

Mahābhisakkasaṅkāso, dosabyādhitikicchako;

Sallakatto yathā vejjā, diṭṭhigaṇḍaviphālako.

ປຽບເໝືອນແພດໃຫຍ່ຜູ້ປິ່ນປົວໂລກຄືໂທສະ ປຽບເໝືອນແພດຜ່າຕັດຜູ້ຜ່າຝີຄືທິດຖິ.

11.

໑໑.

Satthā [Pg.96] no bhagavā deva, mahābrahmehi vandito;

Devindasurasiddhehi, vandanīyo sadā darā.

ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ສົມມຸດຕິເທບ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ພຣະสາດສະດາຂອງພວກຂ້ານ້ອຍ ອັນທ້າວມະຫາພຣົມທັງຫຼາຍກາບໄຫວ້ແລ້ວ ອັນຈອມເທບ ເຫຼົ່າເທວະດາ ແລະສິດທິທັງຫຼາຍ ຄວນກາບໄຫວ້ດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບຢູ່ສະເໝີ.

12.

໑໒.

Sabbesu cakkavāḷesu, ye aggā ye ca pūjitā;

Tesamaggo mahārāja, bhagavā no patāpavāti.

ຂ້າແດ່ມະຫາຣາດ ໃນຈັກກະວານທັງປວງ ທ່ານຜູ້ໃດທີ່ເລີດ ແລະທ່ານຜູ້ໃດທີ່ໄດ້ຮັບການບູຊາ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຂອງພວກຂ້ານ້ອຍຜູ້ມີອານຸພາບຫຼາຍ ຊົງເປັນຜູ້ເລີດກວ່າທ່ານເຫຼົ່ານັ້ນ.

Ayuttaṃ deva devakulehi kataṃti āhaṃsu. Taṃ sutvā rājā bho sabbepi manussā attano attano devatānaṃ mahantabhāvaṃ kathenti. Tumhākaṃ pana satthuno mahantabhāvaṃ kathaṃ amhākaṃ jānāpethāti, upāsakā na garu tvaṃ mahārāja phalakaṃ āharāpetvā suddhavatthena veṭhetvā taṃ attano muddikāya lañchitvā surakkhitasugopite ekasmiṃ devakule ṭhapetvā sattāhaccayena āharāpetvā taṃ oloketha, tadā no satthuno mahantānubhāvaṃ jānāthāti āhaṃsu, atha rājā tesaṃ vuttaniyāmeneva kārāpetvā antodevakule ṭhapetvā sabbadvārāni pidahitvā lañchetvā rakkheyyāthāti niyojesi. Tato te upāsakā sabbe sannipatitvā sattāhaṃ dānaṃ dentā sīlaṃ rakkhantā uposathakammaṃ karontā sabbasattesu mettiṃ bhāventā sabbasattānaṃ attanā katapuññesu pattiṃ dentā tiṇṇaṃ ratanānaṃ pūjaṃ karontā evaṃ ugghosesuṃ. Amhākaṃ katakusalanissandena loke mahiddhikā mahānubhāvā sabbe devā ca lokaṃ pālentā cattāro mahārājāno ca amhākaṃ satthuno upaṭṭhānāya ṭhitabhāvaṃ dassentūti saccakiriyaṃ akaṃsu. Atha tesaṃ puññānubhāvena tasmiṃ khaṇe sakkassa devarañño paṇḍukambalasilāsanaṃ uṇhākāraṃ dassesi. Tato so manussalokaṃ olokento micchādiṭṭhīhi kataṃ taṃ vippakāraṃ disvā saṃviggo āgantvā issaraṃ bhagavato pāde vanditvā sayitākāraṃ [Pg.97] katvā taṃ pavattiṃ upāsakānaṃ kathetvā sakaṭṭhānameva agamāsi. Tato sattame divasepātova te sabbepi rañño santikaṃ gantvā vanditvā evamāhaṃsu. Deva issaro amhākaṃ bhagavato pāde sirasā vanditvā nipannoti. Atha rājā tesaṃ kathaṃ sutvā nagare bheriṃ carāpetvā mahājane sannipātetvā tehi parivuto devakulaṃ gantvā lañchaṃ bhindāpetvā dvāraṃ vivaritvā phalakaṃ āharāpetvā veṭhitasāṭake mocāpesi. Atha rājā ca mahājano ca taṃ mahantaṃ pāṭihāriyaṃ disvā micchādiṭṭhiṃ pahāya sabbe satthuno saraṇa magamaṃsu. Atha rājā taṃ devakulaṃ bhindāpetvā mahantaṃ ramaṇīyaṃ vihāraṃ kārāpetvā yāvajīvaṃ puññakammaṃ katvā devaloke nibbatti.

ພວກອຸປາສົກກ່າວວ່າ "ຂ້າແດ່ພະອົງ ພະວິຫານທັງຫຼາຍໄດ້ກະທຳສິ່ງທີ່ບໍ່ສົມຄວນແລ້ວ". ພະລາຊາໄດ້ສະດັບດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ "ແນ່ທ່ານທັງຫຼາຍ ມະນຸດທັງປວງຍ່ອມກ່າວເຖິງຄວາມເປັນໃຫຍ່ແຫ່ງເທວະດາຂອງຕົນໆ. ກໍພວກທ່ານຈະເຮັດໃຫ້ພວກເຮົາຮູ້ເຖິງຄວາມເປັນໃຫຍ່ແຫ່ງພະສາດສະດາຂອງພວກທ່ານໄດ້ແນວໃດ?". ພວກອຸປາສົກກ່າວວ່າ "ມະຫາລາຊາ ເລື່ອງນີ້ບໍ່ຍາກເລີຍ ຂໍພະອົງຈົ່ງໂປດໃຫ້ຜູ້ນຳເອົາແຜ່ນກະດານມາ ແລ້ວພັນດ້ວຍຜ້າຂາວບໍລິສຸດ ປະທັບກາດ້ວຍກາຕາປະທັບຂອງພະອົງເອງ ແລ້ວນຳໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນເທວະສະຖານແຫ່ງໜຶ່ງທີ່ຮັກສາຄຸ້ມຄອງເປັນຢ່າງດີ ເມື່ອລ່ວງໄປໄດ້ເຈັດວັນແລ້ວ ຈົ່ງໃຫ້ນຳອອກມາເບິ່ງ ເມື່ອນັ້ນ ພະອົງກໍຈະໄດ້ຊາບເຖິງມະຫານຸພາບແຫ່ງພະສາດສະດາຂອງພວກຂ້ານ້ອຍ". ລຳດັບນັ້ນ ພະລາຊາຈຶ່ງໂປດໃຫ້ກະທຳຕາມວິທີການທີ່ພວກອຸປາສົກgກ່າວນັ້ນທຸກປະການ ແລ້ວນຳໄປໄວ້ພາຍໃນເທວະສະຖານ ປິດປະຕູທຸກບານ ປະທັບກາຕາປະທັບ ແລ້ວສັ່ງໃຫ້ຄົນເຝົ້າຍາມໄວ້. ຕໍານັ້ນ ພວກອຸປາສົກທັງໝົດໄດ້ມາປະຊຸມກັນ ຖວາຍທານ ຮັກສາສິນ ບຳເພັງອຸໂປສົດຕະກຳ ຈະເລີນເມດຕາໃນສັດທັງປວງ ອຸທິດສ່ວນບຸນທີ່ຕົນໄດ້ກະທຳແລ້ວໃຫ້ແກ່ສັດທັງປວງ ແລະບູຊາພະລັດຕະນະໄຕ ຕະຫຼອດເຈັດວັນ ແລ້ວໄດ້ປະກາດຢ່າງນີ້ວ່າ "ດ້ວຍຜົນແຫ່ງກຸສົນທີ່ພວກຂ້ານ້ອຍໄດ້ກະທຳແລ້ວ ຂໍໃຫ້ເທວະດາທັງປວງຜູ້ມີລິດທິເດດຫຼາຍ ມີອານຸພາບຫຼາຍໃນໂລກ ແລະທ້າວຈະຕຸມະຫາລາດທັງສີ່ຜູ້ປົກປັກຮັກສາໂລກ ຈົ່ງສະແດງຄວາມທີ່ຕົນຢືນບຳລຸງພະສາດສະດາຂອງພວກຂ້ານ້ອຍດ້ວຍເຖີດ" ດັ່ງນີ້ ແລ້ວໄດ້ກະທຳສັດຈະກິລິຍา. ໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງບຸນຂອງພວກເຂົາ ບັນດຸກຳພົນສິລາອາດຂອງທ້າວສັກກະເທວະລາດກໍສະແດງອາການຮ້ອນຮົນ. ລຳດັບນັ້ນ ທ້າວສັກກະເທວະລາດເລັງແລເບິ່ງໂລກມະນຸດ ເຫັນຄວາມວິບັດທີ່ພວກມິດສາທິດຖິກະທຳແລ້ວ ກໍມີຄວາມສັງເວດ ຈຶ່ງສະເດັດມາ ນ້ອມໄຫວ້ພະບາດຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຜູ້ເປັນອິດສະຫຼະ ສະແດງອາການຄືກັບບັນທົມຢູ່ ແລ້ວບອກເລື່ອງລາວນັ້ນແກ່ພວກອຸປາສົກ ຈາກນັ້ນກໍສະເດັດກັບຄືນສູ່ສະຖານທີ່ຂອງຕົນທັນທີ. ຄັນເຖິງວັນທີເຈັດໃນເວລາເຊົ້າຕູ່ ພວກອຸປາສົກທັງໝົດກໍພາກັນໄປເຝົ້າພະລາຊາ ຖວາຍບັງຄົມແລ້ວກາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ "ຂ້າແດ່ພະອົງ ພະອິດສະຫຼະໄດ້ນ້ອມສຽນອະພິວາດແທບພະບາດຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຂອງພວກຂ້ານ້ອຍ ແລ້ວນອນຢູ່ແລ້ວ". ລຳດັບນັ້ນ ພະລາຊາໄດ້ສະດັບຄຳຂອງພວກເຂົາແລ້ວ ຈຶ່ງໂປດໃຫ້ຕີກອງຮ້ອງປະກາດໄປທົ່ວເມືອງ ໃຫ້ມະຫາຊົນມາປະຊຸມກັນ ແລ້ວແວດລ້ອມດ້ວຍມະຫາຊົນເຫຼົ່ານັ້ນ ສະເດັດໄປຍັງເທວະສະຖານ ໂປດໃຫ້ທຳລາຍກາຕາປະທັບ ເປີດປະຕູ ໃຫ້ນຳແຜ່ນກະດານອອກມາ ແລ້ວໃຫ້ແກ້ຜ້າທີ່ພັນໄວ້ອອກ. ລຳດັບນັ້ນ ພະລາຊາແລະມະຫາຊົນໄດ້ເຫັນປາຕິຫານອັນຍິ່ງໃຫຍ່ນັ້ນແລ້ວ ກໍລະເສຍມິດສາທິດຖິ ທັງໝົດໄດ້ເຖິງພະສາດສະດາເປັນທີ່ເພິ່ງ. ຈາກນັ້ນ ພະລາຊາໄດ້ໂປດໃຫ້ທຳລາຍເທວະສະຖານນັ້ນເສຍ ແລ້ວໃຫ້ສ້າງວິຫານອັນໃຫຍ່ໂຕຮົມເຢັນສວຍງາມ ບຳເພັງບຸນກຸສົນຕະຫຼອດຊີວິດ ແລ້ວໄດ້ໄປບັງເກີດໃນເທວະໂລກ.

13.

໑໓.

Anabbhutaṃ satthu dharīyamāne,Karonti disvā kusalāni iddhiṃ;

Ye taṃ muninde parinibbutamhi,Karonti puññāni mahabbhūtaṃ yeti.

ການທີ່ຊົນທັງຫຼາຍເຫັນລິດທິເດດແລ້ວ ກະທຳກຸສົນທັງຫຼາຍໃນເວລາທີ່ພະສາດສະດາຍັງຊົງພະຊົນຢູ່ນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນເລື່ອງອັດສະຈັນເລີຍ, ສ່ວນຊົນເຫຼົ່າໃດກະທຳບຸນທັງຫຼາຍໃນເມື່ອພະມຸນິນເຈົ້ານັ້ນປະລິນິບພານແລ້ວ, ການກະທຳຂອງຊົນເຫຼົ່ານັ້ນ ຊື່ວ່າເປັນເລື່ອງອັດສະຈັນຍິ່ງໃຫຍ່.

Kāvīrapaṭṭanavatthuṃ pañcamaṃ.

ເລື່ອງເມືອງກາວີຣະປັດຕະນະ ເປັນເລື່ອງທີຫ້າ.

26. Coraghātakavatthumhi ayamānupubbīkathā

໒໖. ນີ້ແມ່ນລຳດັບເລື່ອງລາວໃນເລື່ອງນາຍເພັດຊະຄາດຂ້າໂຈນ

Ekasmiṃ kira samaye amhākaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ upanissāya jetavane viharati dhammadesanāya mahājanassa saggamokkhasampadaṃ dadamāno. Tasmiṃsamaye pañcasatā corā aṭavito nagaraṃ āgantvā rattibhāge corakammaṃ katvā tena puttadāre posenti. Athekadivasaṃ corā corakammatthāya nagaraṃ pavisantā nagaradvāre ekaṃ dukkhitaṃ janapadamanussaṃ passitvā hambho [Pg.98] kattha vasatīti pucchiṃsu, so attajanā janapadavāsibhāvaṃ pakāsesi. Athassa te kasmā bho iminā dukkhavāsena vasissasi, ehi amhehi saddhiṃ corakammaṃ karonto vatthālaṅkārasampanno puttadāraṃ posehi. Iminā kapaṇavāsena na vasāti āhaṃsu. So panime yuttaṃ kathentīti tesaṃ vacanaṃ sampaṭicchi. Atha te evaṃ sati amhehi saddhiṃ āgacchāhīti vatvā naṃ gahetvā antonagaraṃ paviṭṭhā tattha tattha vilumpantā corakammaṃ akaṃsu. Tadā jānapadiko laddhavibhavo imameva varataranti tehi saddhiṃ corakammaṃ karonto jīvikaṃ kappesi, athekadivasaṃ rājapurisā katakamme te sabbeva gahetvā pacchābāhaṃ gāḷhaṃ bandhitvā kosalarañño dassesuṃ, rājā te disvā evamāha, bhaṇe tumhākaṃ antare yo etesaṃ māretvā jīvitakkhayaṃ pāpessati, tassa jīvitadānaṃ dammīti, taṃ sutvā te corā sabbe aññamaññañātisuhadasambandhabhāvena taṃ na icchiṃsu. So pana janapadavāsī manusso ahamete sabbe māressāmīti rañño vatvā tenānuññāto te sabbe māresi. Taṃ disvā tuṭṭho rājā tassa coraghātakammaṃ adāsi. So core ca vajjhappatte ca mārento pañcavīsativassāni vasanto aparabhāge mahallako ahosi. Atha so mandabalattā katipayapahārenāpi coraṃ māretuṃ na sakkoti, rājā taṃ ñatvā aññassa coraghātakammaṃ adāsi. Atha so coraghātakammā parihīno attano gehe vasati. Tadā aññataro manusso mantaṃ parivattetvā nāsāvātena manussamāraṇakamantaṃ jānāti. Tathāhi hatthapādakaṇṇanāsasīsādīsu yaṃkiñci chejjabhejjaṃ kattukāmo mantaṃ parivattetvā nāsāvātaṃ vissajjeti. Taṃ taṃ ṭhānaṃ chijjati bhijjati, evaṃ mahānubhāvo so manto, atha so taṃ purisaṃ upaṭṭhahitvā mantaṃ labhitvā rañño sāsanaṃ pesesi[Pg.99]. Ahaṃ ito pubbe mahallakattā corānaṃ hatthapādādayo dukkhena chejja bhejjaṃ karomi, māretabbepi dukkhena māremi. Idāni panāhaṃ tathā na karomi, mama mantānubhāvena chejjabhejjakammaṃ karissāmīti. Rājā taṃ sāsanaṃ sutvā sādhūti taṃ pakkosāpetvā ṭhānantaraṃ tasseva pākatika makāsi. So tato paṭṭhāya taṃ kammaṃ karonto puna pañcavassāni atikkāmesi. So mahallako khīṇāyuko dubbalo maraṇamañcaparāyaṇo hutvā maraṇavedanādukkhena mahantena bhayānakena saddena vissaraṃ viravanto nimīlitena cakkhunā bhayānakaṃ narakaggijālāpajjalantaayakūṭamuggaradhare nirayapāle ca passanto nipanno hoti, tato tassa paṭivissakagehe manussā tassa bhayānakasaddasavaṇena gehaṃ chaṭṭetvā palāyiṃsu. Tasmiṃ kira divase mahāsāriputtatthero dibbacakkhunā lokaṃ olokentā taṃ coraghātakaṃ tadaheva kālaṃkatvā niraye nibbattamānaṃ disvā mayi tattha gate panesa mayi pasādena sagge nibbattatīti ñatvā ajja mayā tassānuggahaṃ kātuṃ vaṭṭatīti pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā tassa gharadvāra magamāsi. Atha so theraṃ disvā kuddho kopena taṭataṭāyamānadeho ajja taṃ vijjhitvā phāletvā māressāmīti nipannova mantaṃ parivattetvā nāsāvātaṃ vissajjesi, thero tasmiṃ khaṇe nirodhasamāpanno nirodhā vuṭṭhāya suriyo viya virocamāno aṭṭhāsi, atha so therassa tayo vāre tatheva katvā kiñci kātuṃ asakkonto ativiya vimhitacitto there cittaṃ pasādetvā attano paṭiyattaṃ pāyasaṃ therassa dāpesi, thero maṅgalaṃ vaḍḍhetvā vihārameva agamāsi, coraghātako therassa dinnadānaṃ anussaranto tasmiṃ khaṇe kālaṃ katvā sagge nibbatti. Aho vītarāgānaṃ buddhaputtānaṃ ānubhāvo. Evaṃ narake nibbattamānopissa balena sagge nibbattoti. Tathāhi.

ໄດ້ຍິນວ່າມີສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຂອງພວກເຮົາ ຊົງອາໄສເມືອງສາວັດຖີ ປະທັບຢູ່ທີ່ພະເຊຕະວັນມະຫາວິຫານ ຊົງສະແດງທຳເກື້ອກູນແກ່ມະຫາຊົນໃຫ້ໄດ້ເຖິງສະຫວັນແລະພະນິບພານ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ມີໂຈນຫ້າຮ້ອຍຄົນອອກມາຈາກປ່າເຂົ້າມາສູ່ເມືອງ ກະທຳໂຈລະກຳໃນເວລາກາງຄືນ ແລ້ວລ້ຽງດູລູກເມຍດ້ວຍຊັບນັ້ນ. ຢູ່ມາໄດ້ວັນໜຶ່ງ ພວກໂຈນເຫຼົ່ານັ້ນກຳລັງເຂົ້າເມືອງເພື່ອຈະປຸ້ນສະດົມ ໄດ້ເຫັນຊາວບ້ານຜູ້ທຸກຍາກຄົນໜຶ່ງຢູ່ທີ່ປະຕູເມືອງ ຈຶ່ງຖາມວ່າ "ແນ່ທ່ານ ທ່ານອາໄສຢູ່ໃສ?". ຊາວບ້ານຄົນນັ້ນກໍບອກວ່າຕົນເອງເປັນຄົນຕ່າງເມືອງ. ລຳດັບນັ້ນ ພວກໂຈນຈຶ່ງກ່າວກັບລາວວ່າ "ແນ່ທ່ານ ເປັນຫຍັງທ່ານຈຶ່ງທົນທຸກທໍລະມານຢູ່ຢ່າງນີ້? ຈົ່ງມາຮ່ວມປຸ້ນສະດົມກັບພວກເຮົາ ເພື່ອຈະໄດ້ມີເສື້ອຜ້າອາພອນອຸດົມສົມບູນລ້ຽງດູລູກເມຍເຖີດ ຢ່າຢູ່ຢ່າງອັດຄັດນີ້ເລີຍ". ຊາວບ້ານຄົນນັ້ນຄິດວ່າ "ພວກນີ້ເວົ້າຖືກແລ້ວ" ຈຶ່ງຮັບຄຳຂອງພວກເຂົາ. ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ພວກໂຈນຈຶ່ງgກ່າວວ່າ "ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ຈົ່ງມານຳກັນ" ແລ້ວພາລາວເຂົ້າໄປໃນເມືອງ ປຸ້ນສະດົມຕາມສະຖານທີ່ຕ່າງໆ ກະທຳໂຈລະກຳ. ຄັ້ງນັ້ນ ຊາວບ້ານຄົນນັ້ນໄດ້ຊັບມາແລ້ວ ກໍຄິດວ່າ "ການເຮັດແບບນີ້ດີກວ່າ" ຈຶ່ງຮ່ວມປຸ້ນສະດົມກັບພວກໂຈນເຫຼົ່ານັ້ນລ້ຽງຊີບເລື້ອຍມາ. ຢູ່ມາວັນໜຶ່ງ ພວກລາຊະບຸລຸດໄດ້ຈັບພວກໂຈນທັງໝົດນັ້ນໃນຂະນະທີ່ກຳລັງປຸ້ນສະດົມ ແລ້ວມັດແຂນໄພ່ຫຼັງຢ່າງແໜ້ນໜາ ນຳໄປຖວາຍພະລາຊາແຫ່ງແຄວ້ນໂກສົນ. ພະລາຊາທອດພະເນດເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງຕັດວ່າ "ພວກເຈົ້າທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາພວກເຈົ້າ ຫາກໃຜຂ້າພວກໂຈນເຫຼົ່ານີ້ໃຫ້ເຖິງແກ່ຄວາມຕາຍໄດ້ ເຮົາຈະໄວ້ຊີວິດແກ່ຜູ້ນັ້ນ". ເມື່ອໄດ້ຍິນດັ່ງນັ້ນ ພວກໂຈນທັງໝົດຕ່າງກໍມີຄວາມຜູກພັນເປັນຍາດມິດສະຫາຍກັນ ຈຶ່ງບໍ່ມີໃຜປາດຖະໜາຈະເຮັດເຊັ່ນນັ້ນ. ສ່ວນຊາວບ້ານຄົນນັ້ນໄດ້ກາບທູນພະລາຊາວ່າ "ข້າພະອົງຈະຂ້າພວກນີ້ທັງໝົດເອງ" ເມື່ອໄດ້ຮັບອະນຸຍາດຈາກພະລາຊາແລ້ວ ກໍໄດ້ຂ້າພວກໂຈນເຫຼົ່ານັ້ນທັງໝົດ. ພະລາຊາທອດພະເນດເຫັນແລ້ວມີຄວາມຍິນດີ ຈຶ່ງແຕ່ງຕັ້ງໃຫ້ລາວເປັນນາຍເພັດຊະຄາດຂ້າໂຈນ. ລາວໄດ້ຂ້າພວກໂຈນແລະຜູ້ຕ້ອງໂທດປະຫານຊີວິດ ດຳລົງຊີວິດຢູ່ຢ່າງນັ້ນເປັນເວລາຊາວຫ້າປີ ຈົນຕໍ່ມາກໍກາຍເປັນຄົນແກ່ຊະລາ. ຕໍານັ້ນ ລາວມີກຳລັງນ້ອຍ ແມ້ຈະຟັນຫຼາຍເທື່ອກໍບໍ່ສາມາດຂ້າໂຈນໃຫ້ຕາຍໄດ້ ພະລາຊາຊົງຊາບແລ້ວ ຈຶ່ງໂປດໃຫ້ຕຳແໜ່ງນາຍເພັດຊະຄາດແກ່ຄົນອື່ນ. ລາວຈຶ່ງພົ້ນຈາກໜ້າທີ່ນາຍເພັດຊະຄາດ ແລະອາໄສຢູ່ທີ່ເຮືອນຂອງຕົນ. ຄັ້ງນັ້ນ ມີຊາຍຄົນໜຶ່ງໄດ້ຮຽນມົນ ແລະຮູ້ມົນຂ້າມະນຸດດ້ວຍລົມດັງ. ດ້ວຍວ່າ ຫາກລາວປາດຖະໜາຈະຕັດຫຼືທຳລາຍອະໄວຍະວະໃດໜຶ່ງ ມີມື, ຕີນ, ຫູ, ດັງ, ຫົວ ເປັນຕົ້ນ ກໍຈະຮ່າຍມົນແລ້ວພົ່ນລົມດັງອອກໄປ ສະຖານທີ່ນັ້ນໆ ກໍຈະຂາດແລະແຕກທຳລາຍໄປ ມົນນັ້ນມີອານຸພາບຫຼາຍຢ່າງນີ້. ຕໍ່ມາ ນາຍເພັດຊະຄາດເກົ່າໄດ້ບຳລຸງຊາຍຄົນນັ້ນຈົນໄດ້ຮຽນມົນນັ້ນ ແລ້ວສົ່ງຂ່າວໄປກາບທູນພະລາຊາວ່າ "ແຕ່ກ່ອນ ຂ້າພະອົງແກ່ຊະລາແລ້ວ ຕັດແລະທຳລາຍມືຕີນຂອງພວກໂຈນດ້ວຍຄວາມລຳບາກ ແມ້ຈະຂ້າກໍຂ້າດ້ວຍຄວາມລຳບາກ. ແຕ່ບັດນີ້ ຂ້າພະອົງຈະບໍ່ເຮັດແນວນັ້ນອີກແລ້ວ ຂ້າພະອົງຈະຕັດແລະທຳລາຍດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງມົນຂອງຂ້າພະອົງ". ພະລາຊາໄດ້ສະດັບຂ່າວນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງຕັດວ່າ "ດີລະ" ແລ້ວໂປດໃຫ້ເອີ້ນລາວມາ ແລະພະລາຊາທານຕຳແໜ່ງເດີມໃຫ້ແກ່ລາວອີກ. ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ລາວກໍໄດ້ເຮັດວຽກນັ້ນຕໍ່ມາອີກຫ້າປີ. ນາຍເພັດຊະຄາດນັ້ນແກ່ຊະລາ ສິ້ນອາຍຸໄຂ ອ່ອນເພຍ ແລະນອນຢູ່ເທິງຕຽງຄົນໄຂ້ໃກ້ຈະຕາຍ ໄດ້ຮ້ອງຄວນຄາງດ້ວຍສຽງອັນດັງໜ້າຢ້ານກົວເພາະທຸກຂະເວທະນາຢ່າງແຮງກ້າ ຫຼັບຕາລົງກໍເຫັນແປວໄຟນະຮົກອັນໜ້າຢ້ານກົວລຸກໂຊນຢູ່ ແລະເຫັນພວກຍົມມະບານຖືຄ້ອນເຫຼັກໃຫຍ່ ນອນຢູ່ຢ່າງນັ້ນ. ຕໍານັ້ນ ພວກຄົນທີ່ຢູ່ເຮືອນໃກ້ຄຽງໄດ້ຍິນສຽງອັນໜ້າຢ້ານກົວນັ້ນ ກໍພາກັນຖິ້ມເຮືອນຊານປົບໜີໄປ. ໃນວັນນັ້ນເອງ ພະມະຫາສາຣີບຸດເຖລະເລັງເບິ່ງໂລກດ້ວຍທິບພະຈັກຂຸ ເຫັນນາຍເພັດຊະຄາດນັ້ນຈະເຖິງແກ່ກຳໃນວັນນັ້ນແລ້ວໄປບັງເກີດໃນນະຮົກ ຈຶ່ງຄິດວ່າ "ຫາກເຮົາໄປທີ່ນັ້ນ ລາວຈະມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນເຮົາແລ້ວໄປບັງເກີດໃນສະຫວັນ ວັນນີ້ເຮົາຄວນອະນຸເຄາະແກ່ລາວ" ຈຶ່ງຄອງຈີວອນໃນເວລາເຊົ້າ ແລ້ວສະເດັດໄປຢືນຢູ່ທີ່ປະຕູເຮືອນຂອງລາວ. ຄັ້ງນັ້ນ ລາວເຫັນພະເຖລະແລ້ວ ກໍມີຄວາມໂກດຮ້າຍ ເນື້ອຕົວສັ່ນຮ້ອນຮົນ ຄິດວ່າ "ວັນນີ້ເຮົາຈະແທງແລະຜ່າເຈົ້າໃຫ້ຕາຍ" ຈຶ່ງນອນຮ່າຍມົນແລ້ວພົ່ນລົມດັງອອກໄປ. ໃນຂະນະນັ້ນ ພະເຖລະໄດ້ເຂົ້າໂນໂລດສະມາບັດ ອອກຈາກນິໂລທະສະມາບັດແລ້ວ ຢືນຮຸ່ງເຮືອງປານພະອາທິດ. ລາວໄດ້ກະທຳຢ່າງນັ້ນໃສ່ພະເຖລະເຖິງສາມເທື່ອ ແຕ່ກໍບໍ່ສາມາດເຮັດຫຍັງໄດ້ ຈຶ່ງມີຄວາມອັດສະຈັນໃຈຢ່າງຍິ່ງ ມີຈິດເຫຼື້ອມໃສໃນພະເຖລະ ແລ້ວໃຫ້ຄົນຖວາຍເຂົ້າປາຍາດທີ່ຕົນກຽມໄວ້ແກ່ພະເຖລະ. ພະເຖລະໄດ້ອະນຸໂມທະນາໃຫ້ພອນແລ້ວກໍກັບຄືນສູ່ວິຫານ. ນາຍເພັດຊະຄາດລະນຶກເຖິງທານທີ່ຕົນໄດ້ຖວາຍແກ່ພະເຖລະ ໃນຂະນະນັ້ນກໍໄດ້ເຖິງແກ່ກຳ ແລ້ວໄປບັງເກີດໃນສະຫວັນ. ໜ້າອັດສະຈັນແທ້ໆ ອານຸພາບແຫ່ງພະພຸດທະສາວົກຜູ້ປາສະຈາກລາຄະ ແມ້ຄົນທີ່ກຳລັງຈະໄປບັງເກີດໃນນະຮົກ ກໍຍັງໄປບັງເກີດໃນສະຫວັນໄດ້ດ້ວຍກຳລັງແຫ່ງພະເຖລະ. ສົມດັ່ງຄຳກ່າວທີ່ວ່າ:

1.

໑.

Dānaṃ [Pg.100] tāṇaṃ manussānaṃ, dānaṃ duggativāraṇaṃ;

Dānaṃ saggassa sopānaṃ, dānaṃ santikaraṃ paraṃ.

ທານ ເປັນທີ່ເພິ່ງຂອງມະນຸດທັງຫຼາຍ, ທານ ເປັນເຄື່ອງປ້ອງກັນທຸຄະຕິ, ທານ ເປັນຂັ້ນໄດສູ່ສະຫວັນ, ທານ ເປັນເຄື່ອງກະທຳຄວາມສະຫງົບຢ່າງຍິ່ງ.

2.

໒.

Icchiticchitadānena, dānaṃ cintāmaṇī viya;

Kapparukkhova sattānaṃ, dānaṃ bhaddaghaṭoviya.

ດ້ວຍການໃຫ້ສິ່ງທີ່ປາດຖະໜາແລ້ວໆ, ທານ ຈຶ່ງປຽບເໝືອນແກ້ວຈິນດາມະນີ, ປຽບເໝືອນຕົ້ນກັລປະພຶກຂອງສັດທັງຫຼາຍ ແລະປຽບເໝືອນໝໍ້ເງິນໝໍ້ຄຳອັນປະເສີດ.

3.

໓.

Sīlavantassa dānena, cakkavattisirimpi ca;

Labhanti sakkasampattiṃ, tathā lokuttaraṃ sukhaṃ.

ດ້ວຍການຖວາຍທານແກ່ທ່ານຜູ້ມີສິນ ຊົນທັງຫຼາຍຍ່ອມໄດ້ຮັບແມ້ກະທັ້ງສົມບັດແຫ່ງພະເຈົ້າຈັກກະພັດ, ສົມບັດແຫ່ງທ້າວສັກກະ ແລະໂລກຸດຕະຣະສຸກ.

4.

໔.

Pāpakammesu nirato, ṭhitoyaṃ narakāyane ;

Sāriputtassa therassa, piṇḍapātassa vāhasā.

ຊາຍຜູ້ນີ້ຍິນດີໃນບາບກຳ ຢືນຢູ່ເທິງຫົນທາງໄປສູ່ນະຮົກ, ແຕ່ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງການຖວາຍບິນທະບາດແກ່ພະສາຣີບຸດເຖລະ,

5.

໕.

Apāyaṃ parivajjetvā, nekadukkhasamākulaṃ;

Devasaṅghaparibbūḷho, gato devapuraṃ varaṃ.

ລາວຈຶ່ງຫຼີກເວັ້ນອະບາຍພູມອັນເຕັມໄປດ້ວຍທຸກຫຼາຍປະການ, ແວດລ້ອມດ້ວຍໝູ່ເທວະດາ ໄປສູ່ເທວະນະຄອນອັນປະເສີດ.

6.

໖.

Tasmā sukhette saddhāya, detha dānāni kāmadaṃ;

Dānaṃ dentehi sīlampi, pālanīyaṃtisundaranti.

ເພາະສະນັ້ນ ທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງຖວາຍທານອັນໃຫ້ຜົນຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ດ້ວຍສັດທາໃນເນື້ອນາບຸນອັນດີ, ແລະເມື່ອໃຫ້ທານຢູ່ ກໍຄວນຮັກສາສິນດ້ວຍ ຈຶ່ງຈະເປັນການດີເລີດ.

Atha bhikkhū dhammasabhāyaṃ sannipatitvā nisinnā bhagavantaṃ pucchiṃsu, kiṃbhante so pāpo catūsu apāyesu katarasmiṃ nibbattoti. Atha satthā ajjesa bhikkhave sāriputtassa dinnadānānubhāvena devaloke nibbatto, tasseva nissandena anāgate paccekabuddho bhavissatīti byākāsīti.

ລຳດັບນັ້ນ ພະພິກຂຸທັງຫຼາຍປະຊຸມກັນໃນທຳມະສະພາແລ້ວ ກາບທູນຖາມພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າວ່າ "ຂ້າແດ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຊາຍຜູ້ເຮັດບາບຄົນນັ້ນ ໄປບັງເກີດໃນອະບາຍພູມສີ່ແຫ່ງໃດ?". ຄັ້ງນັ້ນ ພະສາດສະດາຊົງພະຍາກອນວ່າ "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ວັນນີ້ ຊາຍຄົນນັ້ນບັງເກີດໃນເທວະໂລກແລ້ວ ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງທານທີ່ຖວາຍແກ່ພະສາຣີບຸດ, ແລະດ້ວຍຜົນແຫ່ງທານນັ້ນ ລາວຈະໄດ້ເປັນພະປັດເຈກະພຸດທະເຈົ້າໃນອະນາຄົດ".

7.

໗.

Bho sāriputte nihitappadānaṃ,Khaṇena pāpeti hi saggamaggaṃ;

Tasmā sukhettesu dadātha dānaṃ,Kāmattha ce saggamokkhaṃ parattha.

ແນ່ທ່ານທັງຫຼາຍ ການຖວາຍທານທີ່ຕັ້ງໄວ້ດີແລ້ວໃນພະສາຣີບຸດ ຍ່ອມນຳໄປສູ່ຫົນທາງສະຫວັນໄດ້ໃນຊົ່ວຂະນະ, ເພາະສະນັ້ນ ຫາກທ່ານທັງຫຼາຍປາດຖະໜາສະຫວັນແລະພະນิບພານໃນປໍລະໂລກ ຈົ່ງຖວາຍທານໃນເນື້ອນາບຸນອັນດີເຖີດ.

Coraghātakavatthuṃ chaṭṭhamaṃ.

ເລື່ອງນາຍເພັດຊະຄາດຂ້າໂຈນ ເປັນເລື່ອງທີຫົກ.

27. Saddhopāsakassa vatthumhi ayamānupubbīkathā

໒໗. ນີ້ແມ່ນລຳດັບເລື່ອງລາວໃນເລື່ອງອຸປາສົກຜູ້ມີສັດທາ

Atīte [Pg.101] kira kassapadasabalassa kāle eko puriso saddho ratanattayesu pasanno ucchuyantakammena jīvikaṃ kappento paṭivasati. Atha so ekaṃ gilānabhikkhuṃ disvā tassa uḷuṅkamattaṃ sappiṃ adāsi, tathevekassa bhikkhussa ekaṃ guḷapiṇḍaṃ adāsi, athāparasmiṃdivase ekaṃ chātajjhattaṃ sunakhaṃ disvā tassa bhattapiṇḍena saṅgaha makāsi, athekassa iṇaṭṭhakassa ekaṃ kahāpaṇaṃ adāsi, athekadivasaṃ dhammaṃ suṇamāno dhammadesakassa bhikkhussa sāṭakaṃ pūjesi, so ettakaṃ puññakammaṃ katvā bhavesu caramānohaṃ samuddapabbatādīsupi yaṃ yaṃ icchāmi. Taṃ taṃ samijjhatūti patthanaṃ akāsi, so aparabhāge kālaṃ katvā teheva kusalamūlehi suttappabuddho viya devaloke nibbattitvā tattha mahantaṃ dibbasampattiṃ anubhavitvā tato cuto amhākaṃ bhagavato kāle sāvatthiyaṃ mahaddhane mahāsālakule nibbattitvā tato so viññutaṃ patto kālena kālaṃ dhammaṃ suṇanto gharāvāse ādīnavaṃ pabbajjāya ca ānisaṃsaṃ sutvā pabbajito na cireneva arahattaṃ pāpuṇi. So aparabhāge satthāraṃ vanditvā pañcasatabhikkhuparivāro ugganagaraṃ agamāsi, tattha seṭṭhino bhariyā saddhā ahosi pasannā. Sā theraṃ pañcahi bhikkhusatehi saddhiṃ bhikkhāya carantaṃ disvā turitaturitā gantvā therassa pattaṃ gahetvā saddhiṃ pañcasatehi bhikkhūhi bhojetvā theraṃ tattha nibaddhavāsatthaṃ yācitvā pañcasatakūṭāgārāni kārāpetvā alaṅkaritvā pañcasatabhikkhū tattha vāsentī nibaddhaṃ catupaccayehi upaṭṭhānamakāsi. Tato thero taṃ pañcasu sīlesu patiṭṭhāpetvā tattha yathābhirantaṃ viharitvā aññatta gantukāmo anupubbena paṭṭanagāmaṃ agamāsi, tattha vasitvā tato nāvaṃ abhiruyha pañcasatabhikkhūhi parivuto samuddapiṭṭhena gacchati, samuddaṃ tarantassa [Pg.102] tassa sāgaramajjhe udaravāto samuṭṭhahitvā pīḷeti, taṃ disvā bhikkhū bhante idaṃ pubbe kena vūpasamessatīti pucchiṃsu, thero pubbe me āvuso uluṅkamatte sappipīte rogo vūpasammatīti āha, bhikkhū bhante samuddapiṭṭhe kathaṃ sappiṃ labhissāma, adhivāsethāti āhaṃsu, taṃ sutvā therena na no āyasmantā sappi dullabhā, mama pattaṃ gahetvā samuddodakaṃ uddharitvā ānethāti vutte bhikkhū tathā akaṃsu. Uddhaṭamattameva taṃudakaṃ parivattetvā sappi ahosi, atha bhikkhū taṃ disvā acchariyabbhutacittā jātā therassa sappiṃ upanāmesuṃ, therena sappino pītamatte so ābādho vūpasami, athassa bhikkhūhi ki metaṃ bhante acchariyaṃ, na no ito pubbe evarūpaṃ diṭṭhapubbaṃti vutte thero tenahi katapuññānaṃ puññavipākaṃ passissathāti vatvā samuddaṃ olokesi idaṃ sappi hotūti. Athassa cakkhupathe samudde sabbodakaṃ parivattetvā sappi ahosi. Athassa bhikkhū abbhutacittā aññampi īdisaṃ puññaṃ atthi bhanteti pucchiṃsu, tato thero tenahi passathāyasmantā mama puññanti vatvā samantā tattha tattha ghanaselapabbate olokesi, sabbāni tāni guḷapiṇḍāni ahesuṃ, tato cakkhupathe samantā bhattabhājanāni dassesi sabyañjanaṃ sopakaraṇaṃ. Tato himavantaṃ olokesi, sabbaṃ taṃ suvaṇṇamayaṃ ahosi. Athābhimukhaṭṭhāne mahantaṃ vanasaṇḍaṃ olokesi, sakalavanasaṇḍaṃnānāvirāgavatthehi sañchannaṃ ahosi, bhikkhū taṃ taṃ pāṭihāriyaṃ disvā atīva vimhitā bhante kena te puññakammena etādisāni pāṭihāriyāni bhavissantīti pucchiṃsu, thero kassapadasabalassa kāle attanā kataṃ sabbaṃ taṃ kusalaṃ pakāsesi. Tenettha.

ດັ່ງໄດ້ຍິນມາວ່າ ໃນອະດີດຕະການ ຄັ້ງພຣະກັດສະປະທົດສະພົນ ມີຊາຍຄົນໜຶ່ງເປັນຜູ້ມີສັດທາ ເຫຼື້ອມໃສໃນພຣະຣັດຕະນະໄຕ ລ້ຽງຊີວິດດ້ວຍການເຮັດວຽກໃນໂຮງງານຫີບອ້ອຍ. ຕໍ່ມາ ລາວໄດ້ເຫັນພຣະພິກຂຸຜູ້ເຈັບໄຂ້ຮູບໜຶ່ງ ຈຶ່ງໄດ້ຖວາຍເນີຍໃສປະມານເທົ່າກະບວຍໜຶ່ງແກ່ພຣະພິກຂຸນັ້ນ, ແລະໄດ້ຖວາຍນ້ຳອ້ອຍກ້ອນໜຶ່ງແກ່ພຣະພິກຂຸອີກຮູບໜຶ່ງໃນທຳນອງດຽວກັນ. ໃນວັນຕໍ່ມາ ລາວໄດ້ເຫັນໝາໂຕໜຶ່ງທີ່ຫິວໂຫຍ ຈຶ່ງໄດ້ສົງເຄາະມັນດ້ວຍກ້ອນເຂົ້າ, ຕໍ່ມາໄດ້ໃຫ້ເງິນກາຫາປະນະໜຶ່ງແກ່ຄົນຜູ້ເປັນໜີ້, ແລະໃນວັນໜຶ່ງ ຂະນະທີ່ຟັງທຳຢູ່ ໄດ້ຖວາຍຜ້າສະດົກແກ່ພຣະພິກຂຸຜູ້ສະແດງທຳ. ລາວໄດ້ເຮັດບຸນກຸສົນໄວ້ພຽງເທົ່ານີ້ ແລ້ວໄດ້ຕັ້ງຄວາມປາດຖະໜາວ່າ 'ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າທ່ອງທ່ຽວໄປໃນພົບທັງຫຼາຍ ບໍ່ວ່າຈະຢູ່ໃນມະຫາສະໝຸດ ຫຼືພູເຂົາກໍຕາມ ຄວາມປາດຖະໜາໃດໆ ຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ຂໍໃຫ້ຄວາມປາດຖະໜານັ້ນໆ ຈົ່ງສຳເລັດເຖີດ'. ໃນກາລະຕໍ່ມາ ລາວໄດ້ເຖິງແກ່ມໍຣະນະກຳ ແລ້ວໄປບັງເກີດໃນເທວະໂລກ ດ້ວຍກຸສົນມູນເຫຼົ່ານັ້ນ ປານປະໜຶ່ງວ່າຫຼັບແລ້ວຕື່ນຂຶ້ນ ໄດ້ສະເຫວີຍທິບພະຍະສົມບັດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ໃນເທວະໂລກນັ້ນ. ເມື່ອຈຸຕິຈາກເທວະໂລກນັ້ນແລ້ວ ໃນສະໄໝຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຂອງພວກເຮົາ ລາວໄດ້ມາບັງເກີດໃນຕະກູນມະຫາສານທີ່ມີຊັບຫຼາຍ ໃນເມືອງສາວັດຖີ. ຕໍ່ມາ ເມື່ອລາວຈະເລີນໄວໃຫຍ່ຂຶ້ນ ໄດ້ຟັງທຳເປັນຄັ້ງຄາວ ໄດ້ເຫັນໂທດຂອງການຄອງເຮືອນ ແລະອານິສົງຂອງການບວດ ຈຶ່ງໄດ້ບວດ ແລະບໍ່ດົນກໍໄດ້ບັນລຸພຣະອໍຣະຫັນ. ໃນກາລະຕໍ່ມາ ທ່ານໄດ້ຖວາຍອະພິວາດແກ່ພຣະສາດສະດາ ແລ້ວມີພຣະພິກຂຸ ໕00 ຮູບເປັນບໍລິວານ ຈາຣິກໄປຍັງເມືອງອຸກຄະນະຄອນ. ໃນເມືອງນັ້ນ ພັນລະຍາຂອງເສດຖີເປັນຜູ້ມີສັດທາເຫຼື້ອມໃສ. ນາງໄດ້ເຫັນພຣະເຖຣະພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸ ໕00 ຮູບ ກຳລັງບິນທະບາດຢູ່ ຈຶ່ງຟ້າວໄປຮັບບາດຂອງພຣະເຖຣະ ແລ້ວໄດ້ຖວາຍພັດຕາຫານແກ່ພຣະເຖຣະພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸ ໕00 ຮູບ. ນາງໄດ້ອາຣາດທະນາໃຫ້ພຣະເຖຣະຈຳພັນສາຢູ່ທີ່ນັ້ນ ໂດຍໄດ້ສ້າງກຸຕິຍອດ ໕00 ຫຼັງ ຕົກແຕ່ງຢ່າງຈົບງາມ ໃຫ້ພຣະພິກຂຸ ໕00 ຮູບພັກອາໄສຢູ່ ແລະໄດ້ບຳລຸງດ້ວຍປັດໄຈ ໔ ເປັນນິດ. ຕໍ່ມາ ພຣະເຖຣະໄດ້ໃຫ້ນາງຕັ້ງຢູ່ໃນສິນ ໕ ຢູ່ຈຳພັນສາໃນທີ່ນັ້ນຕາມຄວາມພໍໃຈ ແລ້ວປາດຖະໜາຈະໄປບ່ອນອື່ນ ຈຶ່ງໄດ້ຈາຣິກໄປຕາມລຳດັບຈົນຮອດໝູ່ບ້ານທ່າເຮືອ. ທ່ານໄດ້ພັກຢູ່ທີ່ນັ້ນ ແລ້ວຂຶ້ນເຮືອໄປພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸ ໕00 ຮູບເປັນບໍລິວານ ເດີນທາງໄປທາງມະຫາສະໝຸດ. ຂະນະທີ່ກຳລັງຂ້າມມະຫາສະໝຸດຢູ່ນັ້ນ ລົມໃນທ້ອງໄດ້ກຳເລີບຂຶ້ນບີບຄັ້ນທ່ານໃນທ່າມກາງມະຫາສະໝຸດ. ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫັນດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຖາມວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ໃນກ່ອນໜ້ານີ້ ໂຣກນີ້ສະຫງົບລົງໄດ້ດ້ວຍສິ່ງໃດ?'. ພຣະເຖຣະຕອບວ່າ 'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ໃນກ່ອນໜ້ານີ້ ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ດື່ມເນີຍໃສປະມານເທົ່າກະບວຍໜຶ່ງ ໂຣກກໍສະຫງົບລົງ'. ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍກ່າວວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ພວກຂ້ານ້ອຍຈະຫາເນີຍໃສໃນທ່າມກາງມະຫາສະໝຸດໄດ້ແນວໃດ ຂໍທ່ານຈົ່ງອົດກັ້ນໄວ້ກ່ອນເຖີດ'. ພຣະເຖຣະໄດ້ຍິນດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ເນີຍໃສບໍ່ແມ່ນຂອງຫາຢາກສຳລັບພວກເຮົາເລີຍ ພວກທ່ານຈົ່ງຖືເອົາບາດຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ໄປຕັກເອົານ້ຳໃນມະຫາສະໝຸດມາເຖີດ'. ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍກໍໄດ້ເຮັດຕາມນັ້ນ. ພໍແຕ່ຕັກນ້ຳນັ້ນຂຶ້ນມາ ນ້ຳນັ້ນກໍກັບກາຍເປັນເນີຍໃສທັນທີ. ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫັນດັ່ງນັ້ນ ກໍມີຄວາມອັດສະຈັນໃຈຢ່າງຍິ່ງ ຈຶ່ງໄດ້ນ້ອມເນີຍໃສນັ້ນເຂົ້າໄປຖວາຍແກ່ພຣະເຖຣະ. ພໍແຕ່ພຣະເຖຣະດື່ມເນີຍໃສນັ້ນ ໂຣກພະຍາດກໍສະຫງົບລົງ. ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍຈຶ່ງຖາມວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ນີ້ເປັນໜ້າອັດສະຈັນແທ້ໆ ພວກຂ້ານ້ອຍບໍ່ເຄີຍເຫັນສິ່ງແບບນີ້ມາກ່ອນເລີຍ'. ພຣະເຖຣະກ່າວວ່າ 'ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ພວກທ່ານຈົ່ງເບິ່ງຜົນບຸນຂອງຜູ້ມີບຸນທັງຫຼາຍເຖີດ' ແລ້ວແນມເບິ່ງມະຫາສະໝຸດ ພ້ອມທັງອະທິຖານວ່າ 'ຂໍໃຫ້ນ້ຳນີ້ຈົ່ງກາຍເປັນເນີຍໃສເຖີດ'. ໃນສາຍຕາຂອງພວກເພິ່ນ ນ້ຳທັງໝົດໃນມະຫາສະໝຸດກໍກັບກາຍເປັນເນີຍໃສທັນທີ. ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍມີຄວາມອັດສະຈັນໃຈຢ່າງຍິ່ງ ຈຶ່ງຖາມວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ບຸນອື່ນໆ ທີ່ເປັນແບບນີ້ຍັງມີອີກບໍ່?'. ພຣະເຖຣະຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ຈົ່ງເບິ່ງບຸນຂອງຂ້າພະເຈົ້າເຖີດ' ແລ້ວແນມເບິ່ງໄປທີ່ພູເຂົາຫີນອັນໜາແໜ້ນໃນບ່ອນຕ່າງໆ ໂດຍຮອບ ພູເຂົາເຫຼົ່ານັ້ນທັງໝົດກໍກາຍເປັນກ້ອນນ້ຳອ້ອຍທັນທີ. ຈາກນັ້ນ ໃນສາຍຕາຂອງພວກເພິ່ນ ກໍປາກົດມີພາຊະນະໃສ່ເຂົ້າ ພ້ອມດ້ວຍກັບເຂົ້າ ແລະເຄື່ອງບໍລິວານທັງຫຼາຍໂດຍຮອບ. ຈາກນັ້ນ ທ່ານໄດ້ແນມເບິ່ງໄປທາງປ່າຫິມະພານ ປ່າຫິມະພານທັງໝົດນັ້ນກໍກາຍເປັນຄຳທັນທີ. ຈາກນັ້ນ ທ່ານໄດ້ແນມເບິ່ງປ່າໃຫຍ່ທີ່ຢູ່ເບື້ອງໜ້າ ປ່າທັງໝົດນັ້ນກໍຖືກປົກຄຸມດ້ວຍຜ້າສີສັນຕ່າງໆ. ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫັນປາຕິຫານນັ້ນໆ ແລ້ວ ກໍມີຄວາມພິດສະວົງຢ່າງຍິ່ງ ຈຶ່ງຖາມວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ດ້ວຍບຸນກຳອັນໃດ ປາຕິຫານເຖິງປານນີ້ຈຶ່ງປາກົດມີແກ່ທ່ານ?'. ພຣະເຖຣະຈຶ່ງໄດ້ສະແດງກຸສົນກຳທັງໝົດທີ່ຕົນໄດ້ເຮັດໄວ້ໃນຄັ້ງພຣະກັດສະປະທົດສະພົນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ທ່ານຈຶ່ງກ່າວຄຳນີ້ໄວ້ວ່າ:

1.

໑.

Imasmiṃ [Pg.103] bhaddake kappe, kassapo nāma nāyako;

Sabbalokahitatthāya, loke uppajji cakkhumā.

ໃນພັດທະກະປະນີ້ ມີພຣະນາຍົກ (ພຣະຜູ້ຊົງນຳທາງ) ພຣະນາມວ່າ ກັດສະປະ ຜູ້ມີພຣະຈັກຂຸ ໄດ້ອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກ ເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ສັດໂລກທັງປວງ.

2.

໒.

Tadāhaṃ ucchuyantamhi, niyutto guḷakārako;

Tena kammena jīvāmi, posento puttadārake.

ໃນສະໄໝນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າເປັນຄົນເຮັດນ້ຳອ້ອຍ ຮັບຈ້າງຢູ່ໃນໂຮງງານຫີບອ້ອຍ ລ້ຽງຊີວິດດ້ວຍການງານນັ້ນ ແລະລ້ຽງດູລູກເມຍ.

3.

໓.

Kilantindriyamaddakkhiṃ, bhikkhuṃ rogāturaṃ tadā;

Bhikkhācārakavattena, ghatatthaṃ samupāgataṃ.

ຄັ້ງນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນພຣະພິກຂຸຮູບໜຶ່ງ ຜູ້ມີອິນຊີອິດເມື່ອຍ ເຈັບໄຂ້ໄດ້ປ່ວຍ ມາບິນທະບາດຕາມວັດປະຕິບັດ ເພື່ອຕ້ອງການເນີຍໃສ.

4.

໔.

Uluṅkamattaṃ sappissa, adadaṃ tassa bhikkhuno;

Saddahanto dānaphalaṃ, dayāyu daggamānaso.

ຂ້າພະເຈົ້າມີຈິດໃຈເຫຼື້ອມໃສ ເຊື່ອໝັ້ນໃນຜົນແຫ່ງທານ ແລະມີຄວາມເມດຕາກະລຸນາ ຈຶ່ງໄດ້ຖວາຍເນີຍໃສປະມານເທົ່າກະບວຍໜຶ່ງແກ່ພຣະພິກຂຸຮູບນັ້ນ.

.5

Tena kammena saṃsāre, saṃsaranto bhavābhave;

Yatthicchāmi ghataṃ tattha, uppajjati anappakaṃ.

ດ້ວຍກຳນັ້ນ ເມື່ອข້າພະເຈົ້າທ່ອງທ່ຽວໄປໃນສັງສານວັດ ໃນພົບນ້ອຍພົບໃຫຍ່ ຂ້າພະເຈົ້າປາດຖະໜານເນີຍໃສໃນທີ່ໃດ ເນີຍໃສອັນຫຼວງຫຼາຍກໍບັງເກີດຂຶ້ນໃນທີ່ນັ້ນ.

6.

໖.

Icchāmahaṃ samuddasmiṃ, phalampi ghatamattano;

Taṃ taṃ sabbaṃ ghataṃ hoti, ghatadānassidaṃ phalaṃ.

ເຖິງແມ່ນວ່າຂ້າພະເຈົ້າຈະປາດຖະໜານເນີຍໃສໃນມະຫາສະໝຸດ ນ້ຳທັງໝົດນັ້ນກໍກາຍເປັນເນີຍໃສ ນີ້ແມ່ນຜົນແຫ່ງການຖວາຍເນີຍໃສ.

7.

໗.

Suṇātha mayhaṃ aññampi, puññakammaṃ manoramaṃ;

Tadā disvānahaṃ bhikkhuṃ, rogena paripīḷitaṃ.

ຂໍພວກທ່ານຈົ່ງຟັງບຸນກຳອັນໜ້າເພິ່ງພໍໃຈອີກຢ່າງໜຶ່ງຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ຄັ້ງນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນພຣະພິກຂຸຮູບໜຶ່ງ ຜູ້ຖືກໂຣກພະຍາດບີບຄັ້ນ.

8.

໘.

Guḷapiṇḍaṃ gahetvāna, patte tassa samākiriṃ;

Tena so sukhito āsi, rogaṃ byapagataṃ tadā.

ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຖືເອົາກ້ອນນ້ຳອ້ອຍ ແລ້ວໃស່ລົງໃນບາດຂອງເພິ່ນ ດ້ວຍການຖວາຍນັ້ນ ເພິ່ນກໍມີຄວາມສຸກ ແລະໂຣກພະຍາດກໍຫາຍດີໃນເວລານັ້ນ.

9.

໙.

Tena me guḷadānena, saṃsaraṃ devamānuse;

Yatthatthosmi guḷenāhaṃ, tattha taṃ sulabhaṃ mama.

ດ້ວຍການຖວາຍນ້ຳອ້ອຍນັ້ນ ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າທ່ອງທ່ຽວໄປໃນເທວະໂລກແລະມະນຸດສະໂລກ ຂ້າພະເຈົ້າຢູ່ໃນທີ່ໃດ ນ້ຳອ້ອຍກໍເປັນຂອງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າຫາໄດ້ງ່າຍໃນທີ່ນັ້ນ.

10.

໑໐.

Selāca vipulā mayhaṃ, honti cittānuvattakā;

Mahantaguḷapiṇḍāva, guḷadāne idaṃ phalaṃ.

ແມ່ນແຕ່ພູເຂົາຫີນອັນກວ້າງໃຫຍ່ ກໍຄ້ອຍຕາມຄວາມປາດຖະໜາຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ກາຍເປັນກ້ອນນ້ຳອ້ອຍອັນໃຫຍ່ໂຕ ນີ້ແມ່ນຜົນແຫ່ງການຖວາຍນ້ຳອ້ອຍ.

11.

໑໑.

Athāpi me kataṃ puññaṃ, suṇātha sādhu bhikkhavo;

Chātajjhattaṃ phandamānaṃ, disvāna sunakhaṃ tadā.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຂໍພວກທ່ານຈົ່ງຟັງບຸນກຳທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຮັດໄວ້ດີແລ້ວອີກຢ່າງໜຶ່ງ ຄັ້ງນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນໝາໂຕໜຶ່ງທີ່ຫິວໂຫຍ ແລະກຳລັງດິ້ນຮົນຢູ່.

12.

໑໒.

Bhattapīṇḍena [Pg.104] saṅgaṇhiṃ, tampi dānaṃ phalāvahaṃ;

Tato paṭṭhāya nāhosi, annapānena ūnatā.

ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສົງເຄາະມັນດ້ວຍກ້ອນເຂົ້າ ທານນັ້ນກໍນຳຜົນມາໃຫ້ ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ຄວາມຂາດແຄນເຂົ້າແລະນ້ຳກໍບໍ່ມີແກ່ຂ້າພະເຈົ້າເລີຍ.

13.

໑໓.

Sulabhannapāno sukhito, ahosiṃjātijātiyaṃ;

Ajjāpi yadi icchāmi, bhojanena payojanaṃ.

ຂ້າພະເຈົ້າເປັນຜູ້ມີເຂົ້າແລະນ້ຳຫາໄດ້ງ່າຍ ມີຄວາມສຸກໃນທຸກໆ ຊາດ ເຖິງແມ່ນໃນວັນນີ້ ຫາກຂ້າພະເຈົ້າມີຄວາມຕ້ອງການອາຫານ.

14.

໑໔.

Cakkhupathe samantā me, jāyantukkhaliyo bahū;

Athāparampi kusalaṃ, akāsiṃtaṃ saṇātha me.

ໝໍ້ເຂົ້າເປັນຈຳນວນຫຼາຍກໍປາກົດຂຶ້ນໂດຍຮອບໃນສາຍຕາຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ຂໍພວກທ່ານຈົ່ງຟັງກຸສົນກຳອີກຢ່າງໜຶ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຮັດໄວ້.

15.

໑໕.

Iṇaṭṭhakassa posassa, adāsekaṃ kahāpaṇaṃ;

Tena me puññakammena, anomabhavasampadaṃ.

ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ໃຫ້ເງິນກາຫາປະນະໜຶ່ງແກ່ຄົນຜູ້ເປັນໜີ້ ດ້ວຍບຸນກຳນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງໄດ້ສົມບັດໃນພົບອັນປະເສີດ.

16.

໑໖.

Pacuraṃ jātarūpañca, labhāmi jātijātiyaṃ;

Sacajja dhanakāmohaṃ, ghanaselopi pabbato;

Hoti hemamayaṃ sabbaṃ, iṇato mocane phalaṃ.

ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຮັບຄຳອັນຫຼວງຫຼາຍໃນທຸກໆ ຊາດ ຫາກໃນວັນນີ້ຂ້າພະເຈົ້າຕ້ອງການຊັບ ແມ່ນແຕ່ພູເຂົາຫີນອັນໜາແໜ້ນກໍກາຍເປັນຄຳທັງໝົດ ນີ້ແມ່ນຜົນແຫ່ງການຊ່ວຍປົດໜີ້.

17.

໑໗.

Aññampi mama puññaṃ bho, suṇātha sutisobhanaṃ;

Kassapassa bhagavato, sāsanekaṃ bahussutaṃ.

ທ່ານທັງຫຼາຍ ຂໍຈົ່ງຟັງບຸນກຳອັນໜ້າຟັງອີກຢ່າງໜຶ່ງຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ໃນພຣະສາດສະໜາຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກັດສະປະ ມີພຣະພິກຂຸຜູ້ເປັນພະຫູສູດຮູບໜຶ່ງ.

18.

໑໘.

Desentaṃ munino dhammaṃ, sutvā pīṇitamānaso;

Pūjesiṃsāṭakaṃ mayhaṃ, dhammassa dhammasāmino.

ເມື່ອໄດ້ຟັງທຳທີ່ພຣະມຸນີ (ພຣະພິກຂຸ) ສະແດງຢູ່ ຂ້າພະເຈົ້າມີຈິດໃຈອີ່ມເອີບ ຈຶ່ງໄດ້ບູຊາຜ້າສະດົກຂອງຕົນແກ່ພຣະທຳຂອງພຣະທຳມະສາມີ.

19.

໑໙.

Tenāhaṃ puññakammena, saṃsaraṃ devamānuse;

Labhāmi pacuraṃ vatthaṃ, yaṃ lokasmiṃ varaṃ paraṃ.

ດ້ວຍບຸນກຳນັ້ນ ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າທ່ອງທ່ຽວໄປໃນເທວະໂລກແລະມະນຸດສະໂລກ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງໄດ້ຮັບຜ້າອັນຫຼວງຫຼາຍ ເຊິ່ງເປັນຜ້າອັນປະເສີດສຸດໃນໂລກ.

20.

໒໐.

Icchamāno sace ajja, himavantampi pabbataṃ;

Nānāvirāgavatthehi, chādayissaṃ samantato.

ຫາກຂ້າພະເຈົ້າປາດຖະໜາໃນວັນນີ້ ກໍສາມາດປົກຄຸມແມ່ນແຕ່ພູເຂົາຫິມະພານ ດ້ວຍຜ້າສີສັນຕ່າງໆ ໂດຍຮອບໄດ້.

21.

໒໑.

Sace icchāmi ajjeva, vatthenacchādayā mite;

Jantavo catudīpasmiṃ, vatthadānassidaṃ phalaṃ.

ຫາກຂ້າພະເຈົ້າປາດຖະໜາໃນວັນນີ້ ກໍສາມາດປົກຄຸມສັດທັງຫຼາຍໃນທະວີບທັງສີ່ ດ້ວຍຜ້າໄດ້ ນີ້ແມ່ນຜົນແຫ່ງການຖວາຍຜ້າ.

22.

໒໒.

Etesaṃ puññakammānaṃ, vāhasā kāmabhūmiyaṃ;

Sampatti manubhutvāna, sāvatthipura muttame.

ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງບຸນກຳເຫຼົ່ານີ້ ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະເຫວີຍສົມບັດໃນກາມະພູມແລ້ວ ກໍໄດ້ມາບັງເກີດໃນເມືອງສາວັດຖີອັນປະເສີດສຸດ.

23.

໒໓.

Jāto kule mahābhoge,Vuddhippatto sukhedhito;

Tassa dhammaṃ suṇitvāna,Pabbajitvāna sāsane.

ໄດ້ເກີດໃນຕະກູນທີ່ມີຊັບສົມບັດຫຼາຍ ຈະເລີນໄວໃຫຍ່ຂຶ້ນຢ່າງມີຄວາມສຸກ ເມື່ອໄດ້ຟັງທຳຂອງພຣະອົງແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ບວດໃນພຣະສາດສະໜາ.

24.

໒໔.

Lokuttaraṃ aggarasaṃ, bhuñcanto munivāhasā;

Kilese pajahitvāna, arahattamapāpuṇiṃ.

ໄດ້ສະເຫວີຍຣົດອັນເລີດຄືໂລກຸດຕະຣະທຳ ດ້ວຍການປະຕິບັດຕາມພຣະມຸນີ ລະກິເລດທັງຫຼາຍໄດ້ແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ບັນລຸພຣະອໍຣະຫັນ.

25.

໒໕.

Kusalaṃ nā vamantabbaṃ, khuddakanti kadācipi;

Anantaphaladaṃ hoti, nibbāṇampi dadāti taṃ.

ບຸກຄົນບໍ່ຄວນດູຖູກບຸນກຸສົນວ່າເປັນຂອງເລັກນ້ອຍໃນກາລະໃດໆ ເພາະບຸນນັ້ນຍ່ອມໃຫ້ຜົນອັນບໍ່ມີປະມານ ແລະຍ່ອມນຳມາເຊິ່ງພຣະນິພານໄດ້.

Athassa dhammadesanaṃ sutvā bhikkhū ca mahājano ca dānādikusalakammaṃ katvā yebhuyyena saggaparāyaṇā ahesuṃti.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະພິກຂຸແລະມະຫາຊົນທັງຫຼາຍໄດ້ຟັງພຣະທຳມະເທດສະໜານັ້ນແລ້ວ ໄດ້ເຮັດກຸສົນກຳມີການຖວາຍທານເປັນຕົ້ນ ໂດຍສ່ວນຫຼາຍມີສະຫວັນເປັນທີ່ໄປໃນເບື້ອງໜ້າ.

26.

໒໖.

Manopasādenapi appapuññaṃ,Evaṃ mahantaṃ bhavatīti ñatvā;

Mā appapuññanti pamajjathambho;

Sarātha deviṃ idha lājadāyiṃ.

ທ່ານທັງຫຼາຍ ເມື່ອຮູ້ວ່າບຸນເລັກນ້ອຍ ຫາກເຮັດດ້ວຍຈິດໃຈທີ່ເຫຼື້ອມໃສ ກໍຍ່ອມມີຜົນຍິ່ງໃຫຍ່ເຖິງປານນີ້ ຈຶ່ງບໍ່ຄວນປະໝາດວ່າເປັນບຸນເລັກນ້ອຍ ຂໍຈົ່ງລະນຶກເຖິງນາງເທບທິດາຜູ້ຖວາຍເຂົ້າຕອກໃນເລື່ອງນີ້ເຖີດ.

Saddhopāsakassa vatthuṃ sattamaṃ.

ເລື່ອງອຸປາສົກຜູ້ມີສັດທາ ເປັນເລື່ອງທີ ໗ ຈົບ.

28. Kapaṇassa vatthumhi ayamānupubbīkathā

໒໘. ຕໍ່ໄປນີ້ ເປັນເລື່ອງລາວຕາມລຳດັບໃນເລື່ອງຂອງຄົນຍາກຈົນ (ກະປະນະ)

Amhākaṃ bhagavati parinibbute bārāṇasīnagaravāsī eko duggatapuriso paragehe bhatiṃkatvā jīvikaṃ kappeti, tasmiṃ samaye nagaravāsino yebhuyyena tasmiṃ tasmiṃ ṭhāne maṇḍapādayo kārāpetvā mahādānaṃ denti, taṃ disvā duggato evaṃ cintesi, ahaṃ pubbe akatapuññattā paragehe bhatiṃ katvā kicchena kasirena jīvāmi. Nivāsanapārupanampi vāsaṭṭhānamattammi dukkhato labhāmi. Idāni buddhuppādo vattati bhikkhusaṅghopi.

ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຂອງພວກເຮົາສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນິພານແລ້ວ ມີຊາຍຍາກຈົນຄົນໜຶ່ງອາໄສຢູ່ໃນເມືອງພາຣານະສີ ລ້ຽງຊີວິດດ້ວຍການຮັບຈ້າງໃນເຮືອນຂອງຄົນອື່ນ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ຊາວເມືອງໂດຍສ່ວນຫຼາຍໄດ້ສ້າງມົນທົບເປັນຕົ້ນໃນບ່ອນນັ້ນໆ ແລ້ວຖວາຍມະຫາທານ. ຊາຍຍາກຈົນນັ້ນເຫັນດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ໃນອະດີດ ເພາະເຮົາບໍ່ໄດ້ເຮັດບຸນໄວ້ ຈຶ່ງຕ້ອງຮັບຈ້າງໃນເຮືອນຂອງຄົນອື່ນ ລ້ຽງຊີວິດດ້ວຍຄວາມຍາກລຳບາກ. ແມ່ນແຕ່ເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມແລະທີ່ຢູ່ອາໄສ ກໍຫາໄດ້ດ້ວຍຄວາມຍາກລຳບາກ. ບັດນີ້ ເປັນສະໄໝທີ່ພຣະພຸດທະເຈົ້າອຸບັດຂຶ້ນ ແລະມີພຣະພິກຂຸສົງຢູ່'.

Sabbe [Pg.106] ime dānaṃ datvā saggamaggaṃ sodhenti. Mayāpi dānaṃ dātuṃ vaṭṭati. Tamme dīgharattaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Api ca mayhaṃ taṇḍulanālimattampi natthi, akatavīriyena taṃ matthakaṃ pāpetuṃ na sakkā, etadatthāyāhaṃ uyyogaṃ katvā dānaṃ dassāmīti cintetvā tato paṭṭhāya bhatiṃ pariyesamāno gantvā tattha tattha bhatiṃ katvā laddhanivāpe ca bhikkhācariyāya laddhatilataṇḍulādayo ca ekattha saṃharitvā manusse samādāpetvā tasmiṃ maṇḍapaṃ kārāpetvā vanakusamādīhi taṃ alaṅkaritvā bhikkhū nimantetvā maṇḍape nisīdāpetvā sabbesaṃ pāyasaṃ paṭiyādetvā bhojesi. Atha so maraṇakāle attanā kataṃ taṃ dānavaraṃ anussari. So tena kusalakammena suttappabuddho viya devaloke nibbatti. Tasmiṃ tena katapuññānurūpaṃ mahantaṃ kanakavimānaṃ nibbatti. Samantā tigāvutaṭṭhāne devatā nānā vidhāni turiyāni gahetvā upahāraṃ karonti. Niccaṃ devaccharāsahassāni taṃ parivāretvā tiṭṭhanti. Evaṃ so mahantaṃ sampattiṃ anubhavati. Athekadivasaṃ suvaṇṇaselavihāravāsī mahāsaṅgharakkhitatthero pattapaṭisambhido devacārikaṃ caramāno taṃ devaputtaṃ anupamāya devasampattiyā virocamānaṃ disvā upasaṅkamma ṭhito tena katakammaṃ pucchi. Sopissa yathābhūtaṃ byākāsi, tenattha.

'ຄົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ທັງໝົດ ຖວາຍທານແລ້ວຊຳຮະລົນທາງໄປສູ່ສະຫວັນ. ເຮົາເອງກໍຄວນຖວາຍທານຄືກັນ. ທານນັ້ນຈະເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນ ແລະຄວາມສຸກແກ່ເຮົາຕະຫຼອດກາລະນານ. ແຕ່ເຮົາບໍ່ມີແມ່ນແຕ່ເຂົ້າສານຈັກທະນານໜຶ່ງ, ຫາກບໍ່ມີຄວາມພະຍາຍາມ ກໍບໍ່ອາດເຮັດໃຫ້ສຳເລັດໄດ້, ເຮົາຈະພະຍາຍາມເພື່ອການນີ້ ແລ້ວຖວາຍທານ'. ເມື່ອຄິດດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ລາວຈຶ່ງໄດ້ທ່ຽວຊອກຫາວຽກຮັບຈ້າງ ໄປເຮັດວຽກຮັບຈ້າງໃນບ່ອນນັ້ນໆ ແລ້ວຮວບຮວມຄ່າຈ້າງທີ່ໄດ້ມາ ແລະເຂົ້າສານ, ໝາກງາ ເປັນຕົ້ນ ທີ່ໄດ້ມາຈາກການຂໍທານໄວ້ໃນບ່ອນດຽວກັນ. ລາວໄດ້ຊັກຊວນຄົນທັງຫຼາຍໃຫ້ຊ່ວຍກັນສ້າງມົນທົບ ຕົກແຕ່ງມົນທົບນັ້ນດ້ວຍດອກໄມ້ປ່າເປັນຕົ້ນ, ແລ້ວໄດ້ນິມົນພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍໃຫ້ມານັ່ງໃນມົນທົບ, ໄດ້ຈັດແຈງເຂົ້າປາຍາດຖວາຍແກ່ພຣະພິກຂຸທັງໝົດ. ຕໍ່ມາ ໃນເວລາຈະຕາຍ ລາວໄດ້ລະນຶກເຖິງທານອັນປະເສີດທີ່ຕົນໄດ້ເຮັດໄວ້ນັ້ນ. ດ້ວຍກຸສົນກຳນັ້ນ ລາວໄດ້ໄປບັງເກີດໃນເທວະໂລກ ປານປະໜຶ່ງວ່າຫຼັບແລ້ວຕື່ນຂຶ້ນ. ວິມານຄຳອັນໃຫຍ່ໂຕໄດ້ບັງເກີດຂຶ້ນແກ່ລາວໃນເທວະໂລກນັ້ນ ສົມກັບບຸນທີ່ຕົນໄດ້ເຮັດໄວ້. ເຫຼົ່າເທວະດາໃນບໍລິເວນ ໓ ຄາວຸດ ໄດ້ຖືເອົາເຄື່ອງດົນຕີຕ່າງໆ ມາບັນເລງບູຊາ. ມີນາງອັກສອນສະຫວັນພັນໜຶ່ງແວດລ້ອມຢູ່ເປັນນິດ. ລາວໄດ້ສະເຫວີຍສົມບັດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຢ່າງນີ້. ຢູ່ມາຊົ່ວວັນໜຶ່ງ ພຣະມະຫາສັງຄະຣັກຂິຕະເຖຣະ ຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນສຸວັນນະເສລະວິຫານ ຜູ້ບັນລຸປະຕິສຳພິທາປັດຕະ ໄດ້ຈາຣິກໄປໃນເທວະໂລກ ໄດ້ເຫັນເທບພະບຸດນັ້ນຮຸ່ງເຮືອງດ້ວຍເທວະສົມບັດອັນຫາທີ່ປຽບບໍ່ໄດ້ ຈຶ່ງເຂົ້າໄປຢືນຢູ່ໃກ້ໆ ແລ້ວຖາມເຖິງກຳທີ່ລາວໄດ້ເຮັດໄວ້. ເທບພະບຸດນັ້ນກໍໄດ້ຕອບຕາມຄວາມເປັນຈິງ. ເພາະເຫດນັ້ນ ທ່ານຈຶ່ງກ່າວຄຳນີ້ໄວ້ວ່າ:

1.

໑.

Sabbasovaṇṇayo āsi, pāsādo ratanāmayo;

Soṇṇasiṅgasatākiṇṇo, duddikkho ca pabhassaro.

ວິມານອັນເປັນວິຈິດນັ້ນ ເປັນວິມານຄຳລ້ວນໆ ປະດັບດ້ວຍແກ້ວປະເສີດ ເຕັມໄປດ້ວຍຍອດຄຳຫຼາຍຮ້ອຍຍອດ ມີແສງສະຫວ່າງຮຸ່ງເຮືອງຈົນຍາກທີ່ຈະແນມເບິ່ງໄດ້.

2.

໒.

Kūṭāgāra satākiṇṇo, soṇṇamālāsamākulo;

Muttākalāpālambanti, tattha tattha manoramā.

ວິມານນັ້ນເຕັມໄປດ້ວຍກຸຕິຍອດຫຼາຍຮ້ອຍຫຼັງ ສະພຣັ່ງພ້ອມດ້ວຍພວງມາໄລຄຳ ມີພວງແກ້ວມຸກດາຫ້ອຍຍ້ອຍລົງມາໃນບ່ອນນັ້ນໆ ຢ່າງໜ້າເພິ່ງພໍໃຈ.

3.

໓.

Nekagabbhasatākiṇṇo, sayanāsanamaṇḍito;

Vibhatto bhabbabhāgehi, puññavaḍḍhakinā kato.

ວິມານນັ້ນເຕັມໄປດ້ວຍຫ້ອງຫຼາຍຮ້ອຍຫ້ອງ ຕົກແຕ່ງດ້ວຍເຄື່ອງລາດແລະທີ່ນອນ ຖືກແບ່ງເປັນສ່ວນໆ ຢ່າງງົດງາມ ປານປະໜຶ່ງວ່າສ້າງຂຶ້ນໂດຍນາຍຊ່າງຜູ້ມີບຸນ.

4.

໔.

Naccanti [Pg.107] pamadā tattha, bherimaṇḍalamajjhagā;

Gāyanti kāci kīḷanti, vādenti kāci tantiyo.

ໃນວິມານນັ້ນ ມີນາງສະຫວັນຟ້ອນລຳຢູ່ທ່າມກາງວົງກອງ, ບາງນາງກໍຮ້ອງເພງ, ບາງນາງກໍຫຼິ້ນສະໜຸກສະໜານ, ບາງນາງກໍດີດພິນ.

5.

໕.

Tato tigāvute ṭhāne, pāsādassa samantato;

Sahaccharā devaputtā, gahetvā ātatādayo.

ໃນບໍລິເວນ ໓ ຄາວຸດ ໂດຍຮອບວິມານນັ້ນ ມີເຫຼົ່າເທບພະບຸດຜູ້ເປັນເພື່ອນຮ່ວມສະຫວັນ ຖືເອົາເຄື່ອງດົນຕີມີກອງໜ້າດຽວເປັນຕົ້ນ.

6.

໖.

Modanti parivāretvā, naccagītādinā sadā;

Ullaṅghantica selenti, silāghanti samantato.

ພາກັນແວດລ້ອມ ແລະມີຄວາມເພີດເພີນດ້ວຍການຟ້ອນລຳແລະການຮ້ອງເພງເປັນນິດ, ພາກັນເຕັ້ນໂດດ, ຮ້ອງເພງ ແລະຍົກຍ້ອງສັນເສີນຢູ່ໂດຍຮອບ.

7.

໗.

Evaṃ mahiddhiko dāni, tuvaṃ vandova bhāsati;

Pucchāmi taṃ devaputta, kiṃ kammamakarī purā.

ບັດນີ້ ທ່ານເປັນຜູ້ມີອິດທິຣິດຫຼາຍ ຮຸ່ງເຮືອງຄືກັບດວງຈັນ, ຂ້າພະເຈົ້າຂໍຖາມທ່ານ, ແດ່ເທບພະບຸດ ໃນຊາດກ່ອນທ່ານໄດ້ເຮັດກຳອັນໃດໄວ້?

Devaputto āha.

ເທບພະບຸດກ່າວວ່າ:

8.

໘.

Ahosiṃ duggato pubbe, bārāṇasīpuruttame;

Dānaṃ denti narā tattha, nimantetvāna bhikkhavo.

ໃນຊາດກ່ອນ ຂ້າພະເຈົ້າເປັນຄົນຍາກຈົນ ໃນເມືອງພາຣານະສີອັນປະເສີດສຸດ. ໃນເມືອງນັ້ນ ຄົນທັງຫຼາຍໄດ້ນິມົນພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍມາແລ້ວຖວາຍທານ.

9.

໙.

Jīvanto bhatiyā sohaṃ, dānaṃ dente mahājane;

Tuṭṭhahaṭṭhe pamudite, evaṃ cintesahaṃ tadā.

ຂ້າພະເຈົ້າລ້ຽງຊີວິດດ້ວຍການຮັບຈ້າງ ເມື່ອເຫັນມະຫາຊົນກຳລັງຖວາຍທານ ມີຄວາມຍິນດີ ເບີກບານ ແລະເພີດເພີນ ຍາມນັ້ນຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ:

10.

໑໐.

Sampannavatthālaṅkārā, dānaṃ denti ime janā;

Paratthapi pahaṭṭhāva, sampattimanubhonti te.

ຊົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍວັດຖຸແລະເຄື່ອງປະດັບ ຍ່ອມຖວາຍທານ; ເຂົາເຫຼົ່ານັ້ນເປັນຜູ້ມີຄວາມຍິນດີ ຍ່ອມສະເຫວີຍສົມບັດໃນໂລກໜ້າດ້ວຍ.

11.

໑໑.

Buddhuppādo ayaṃ dāni, dhammo loke pavattati;

Susīlā dāni vattanti, dakkhiṇeyyā jinorasā.

ບັດນີ້ ການບັງເກີດຂຶ້ນແຫ່ງພຣະພຸດທະເຈົ້າມີຢູ່, ພຣະທັມຍ່ອມເປັນໄປໃນໂລກ; ບັດນີ້ ພຣະຊິໂນຣົດ (ພຣະໂອຣົດຂອງພຣະຊິນະເຈົ້າ) ຜູ້ມີສີລອັນດີ ຜູ້ຄວນແກ່ທັກຂິຍະທານ ຍ່ອມປະພຶດຢູ່.

12.

໑໒.

Anāvaṭṭhito saṃsāro, apāyā khalu pūritā;

Kalyāṇavimukhā sattā, kāmaṃ gacchanti duggatiṃ.

ສັງສາຣະວັດບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ, ອະບາຍພູມທັງຫຼາຍເຕັມໄປແທ້; ສັດທັງຫຼາຍຜູ້ເມີນເສີຍຕໍ່ຄວາມດີ ຍ່ອມໄປສູ່ທຸຄະຕິໂດຍແທ້.

13.

໑໓.

Idāni dukkhito hutvā, jīvāmi kasirenahaṃ;

Daliddo kapaṇo dīno, appabhogo anālayo.

ບັດນີ້ ຂ້ານ້ອຍເປັນທຸກ ຍ່ອມເປັນຢູ່ດ້ວຍຄວາມຍາກລຳບາກ; ເປັນຄົນຍາກຈົນ, ເຂັນໃຈ, ອະນາຖາ, ມີໂພຄະໜ້ອຍ, ບໍ່ມີທີ່ເພິ່ງ.

14.

໑໔.

Idāni bījaṃ ropemi, sukhette sādhusammate;

Appevanāma tenāhaṃ, parattha sukhito siyā.

ບັດນີ້ ຂ້ານ້ອຍຈະຫວ່ານພືດລົງໃນເນື້ອນາບຸນອັນດີ ທີ່ທ່ານສາທຸຊົນທັງຫຼາຍຍົກຍ້ອງ; ດ້ວຍຜົນທານນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍເພິ່ງເປັນຜູ້ມີຄວາມສຸກໃນໂລກໜ້າ.

15.

໑໕.

Iti cintiya bhikkhitvā, bhatiṃ katvāna nekadhā;

Maṇḍapaṃ tattha kāretvā, nimantetvāna bhikkhavo.

ຄິດດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຂໍທານ ແລະຮັບຈ້າງເຮັດວຽກງານຫຼາຍຢ່າງ, ໃຫ້ປຸກມົນທົບ (ຜາມ) ຂຶ້ນໃນທີ່ນັ້ນ ແລ້ວນິມົນພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍ.

16.

໑໖.

Āyāsena [Pg.108] adāsāhaṃ, pāyasaṃ amatāya so;

Tena kammavipākena, devaloke manorame.

ຂ້ານ້ອຍໄດ້ຖວາຍຂ້າວມະທຸປາຍາດດ້ວຍຄວາມພະຍາຍາມ ເພື່ອບັນລຸອະມະຕະທັມ; ດ້ວຍຜົນແຫ່ງກັມນັ້ນ ໃນເທວະໂລກອັນເປັນທີ່ຈຳເລີນໃຈ...

17.

໑໗.

Jātomhi dibbakāmehi, modamāno anekadhā;

Dīghāyuko vaṇṇavanto, tejassīca ahosahanti.

ຂ້ານ້ອຍໄດ້ບັງເກີດແລ້ວ, ເພີດເພີນຢູ່ດ້ວຍກາມອັນເປັນທິບຫຼາຍປະການ; ເປັນຜູ້ມີອາຍຸຍືນ, ມີວັນນະ (ຜິວພັນງາມ) ແລະມີເດດຫຼາຍ.

Evaṃ devaputto attanā katapuññakammaṃ vittārena kathesi, theropi manussalokaṃ āgantvā manussānaṃ attanā paccakkhato diṭṭhadibbasampattiṃ pakāsesi. Taṃ sutvā mahājano kusalakammaṃ katvā yebhuyyena sagge nibbattoti.

ເທວະບຸດໄດ້ສະແດງບຸນຍາກັມທີ່ຕົນເອງໄດ້ເຮັດໄວ້ໂດຍລະອຽດຢ່າງນີ້, ຝ່າຍພຣະເຖຣະເມື່ອໄດ້ກັບມາສູ່ມະນຸດສະໂລກແລ້ວ ກໍໄດ້ປະກາດແກ່ມະນຸດທັງຫຼາຍເຖິງທິບພະຍະສົມບັດທີ່ຕົນໄດ້ເຫັນປະຈັກຕາ. ມະຫາຊົນໄດ້ຟັງດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ກໍໄດ້ເຮັດກຸສົນກັມ ແລະໂດຍສ່ວນຫຼາຍໄດ້ໄປບັງເກີດໃນສະຫວັນ.

18.

໑໘.

Anālayo duggatadīnakopi,Dānaṃ dadanto dhigato visesaṃ;

Saggā pavaggaṃ yadi patthayavho,Hantvāna maccheramalaṃ dadāthāti.

ແມ່ນແຕ່ຄົນຍາກຈົນ, ອະນາຖາ, ບໍ່ມີທີ່ເພິ່ງ ເມື່ອໃຫ້ທານ ກໍຍັງບັນລຸຄຸນວິເສດໄດ້; ຖ້າທ່ານທັງຫຼາຍປາດຖະໜາສະຫວັນແລະພຣະນິພານ, ຈົ່ງກຳຈັດມົນທິນຄືຄວາມຕະໜີ່ແລ້ວໃຫ້ທານເຖີດ.

Kapaṇassa vatthuṃ aṭṭhamaṃ.

ເລື່ອງຄົນຍາກຈົນ ຈົບເປັນທີແປດ.

29. Devaputtassa vatthumhi ayamānupubbīkathā

໒໙. ນີ້ຄືລຳດັບເລື່ອງລາວໃນເລື່ອງຂອງເທວະບຸດ.

Ito pubbe nāradassa kira sammāsambuddhassa kāle ayaṃ dīpo aññatarena nāmena pākaṭo ahosi, so panekasmiṃ kāle dubbhikkho ahosi dussasso, mahāchātakabhayaṃ satte pīḷeti. Tasmiṃ samaye nāradassa bhagavato eko sāsaniko sāvako aññatarasmiṃ gāme piṇḍāya caritvā yathā dhotapattova nikkhami. Athaññatarasmiṃ gehe manussā ekaṃ taṇḍulanāḷiṃpoṭalikāya bandhitvā udake pakkhipitvā pacitvā udakaṃ gahetvā pivanto jīvanti, tadā theraṃ disvā vanditvā pattaṃ gahetvā tena taṇḍulena bhattaṃ pacitvā patte pakkhipitvā therassa adaṃsu. Atha [Pg.109] tesaṃ saddhābalena sā ukkhali bhattena paripuṇṇā ahosi, te taṃ abbhutaṃ disvā ayyassa dinnadāne vipāko ajjeva no diṭṭhoti somanassajātā mahājanaṃ sannipātetvā te bhattaṃ bhojetvā pacchā sayaṃ bhuñjiṃsu. Bhattassa gahitagahitaṭṭhānaṃ pūrateva. Tato paṭṭhāya te sampattamahājanassa dānaṃ dadantā āyupariyosāne devaloke nibbattiṃsu, atha so thero bhattaṃ ādāya gantvā aññatarasmiṃ rukkhamūle nisīditvā bhuñjitumārati. Tasmiṃ kira rukkhe nibbatto eko devaputto āhārena kilanto bhuñjamānaṃ theraṃ disvā attabhāvaṃ vijahitvā mahallakavesena tassa samīpe aṭṭhāsi. Thero anāvajjitvāva bhuñjati. Devaputto carimālopaṃ ṭhapetvā bhuttakāle ukkāsitvā attānaṃ ṭhitabhāvaṃ jānāpesi. Thero taṃ disvā vippaṭisāri hutvā carimaṃ bhatthapiṇḍaṃ tassa hatthe ṭhapesi, tato so bhattapiṇḍaṃ gahetvā ṭhito cintesi. Ito kira mayā pubbe samaṇabrāhmaṇānaṃ vā kapaṇaddhikānaṃ vā antamaso kākasunakhā dīnampi āhāraṃ adinnapubbaṃ bhavissati, tenavāhaṃ devo hutvāpi bhattaṃ na labhāmi. Handāhaṃ imaṃ bhattapiṇḍaṃ therasseva dassāmi, taṃ me bhavissati dīgharattaṃ hitāya sukhāya cāti. Evañca pana cintetvā bhattapiṇḍe āsaṃ pahāya theraṃ upasaṅkamma sāmi dāsassa vo alaṃ idha lokena saṅgahaṃ. Paralokena me saṅgahaṃ karothāti vatvā tassa patte okiri. Athassa bhatthapiṇḍaṃ patte patitamatteyeva tigāvutaṭṭhāne dibbamayāni bhattabhājanānipaññāyiṃsu. Devaputto theraṃ pañcapatiṭṭhitena vanditvā tato dibbabhojanaṃ gahetvā pathamaṃ dānaṃ datvā pacchā sayaṃ bhuñci. Tato deputto dutiyadivasato paṭṭhāya therassa ca sampattamahājanassa ca mahādānaṃ dento āyupariyosāne [Pg.110]0 devaloke nibbattitvā chasu kāmasaggesu aparāparaṃ dibbasampatti manubhavamāno padumuttarassa bhagavato kāle tato cuto bārāṇasiyaṃ anekavibhavassa micchādiṭṭhikassa kuṭumbikassa gehe nibbatti. Devotissa nāmaṃ akaṃsu. Aparabhāge viññutaṃ pattassa tassa mātāpitaro kālamakaṃsu. Sovaṇṇamaṇimuttādipūritakoṭṭhāgārādayo oloketvā mama mātāpitaro micchādiṭṭhikattā ito dānādikiñcikammaṃ akaritvā paralokaṃ gacchantā kākaṇikamattampi agahetvā gatā, ahaṃ pana taṃ gahetvāva gamissāmīti sanniṭṭhānaṃ katvā bheriṃ carāpetvā kapaṇaddhikavanibbake sannipātetvā sattāhabbhantare sabbaṃ sāpateyyaṃ dānamukhena datvā araññaṃ pavisitvā isippabbajjaṃ pabbajitvā kasiṇaparikammaṃ katvā pañca bhiññā aṭṭha samāpattiyo nibbattetvā ākāsacārī ahosi. Atha tasmiṃsamaye padumuttaro nāma bhagavā haṃsavatīnagare paṭivasanto devabrahmādiparivuto catusaccapaṭisaṃyuttaṃ dhammaṃ desento nisinno hoti, tadā so tāpaso ākāsena gacchanto mahājanasamāgamañca bhagavato sarīrato nikkhantachabbaṇṇaraṃsiyo ca disvā kimetaṃti vimhito ākāsā otaritvā mahatiyā buddhalīḷāya nisīditvā dhammaṃ desentaṃ bhagavantaṃ disvā pasannamānaso parisantare nisinno dhammaṃ sutvā bhagavantaṃ vanditvā attano assamameva agamāsi. Atha so tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā āyupariyosāne tāvatiṃsabhavane nibbatto tiṃsakappe dibbasampattimanubhavanto chasu kāmasaggesu aparāpariyavasena saṃsari. Ekapaññāsaattabhāve sakko devarājā ahosi, ekakavīsatiattabhāve cakkavatti hutvā manussasampatti manubhavitvā imasmiṃbuddhuppāde bhagavati parinibbute sāvatthiyaṃ aññatarasmiṃ kulagehe nibbattitvā sattavassiko ekaṃ bhikkhuṃ dhammaṃ desentaṃ addasa. Disvā taṃ upasaṅkamitvā dhammaṃ sutvā aniccasaññaṃ [Pg.111] paṭilabhitvā tattha nisinnova arahattaṃ pāpuṇi, tato so pattapaṭisambhido attanā katapuññakammaṃ olokento taṃ pubbacariyaṃ bhikkhūnaṃ majjhe pakāsento āha. Tasmā.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນອະດີດຕະການ ໃນສະໄໝຂອງພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າພຣະນາມວ່າ ນาຣະດະ, ເກາະ (ທະວີບ) ນີ້ໄດ້ປາກົດໂດຍຊື່ອື່ນ. ໃນສະໄໝໜຶ່ງ ເກາະນັ້ນເກີດຄວາມອຶດຢາກ ເຂົ້າກ້າເສຍຫາຍ, ໄພຄືຄວາມຫິວໂຫຍຢ່າງຍິ່ງໄດ້ບຽດບຽນສັດທັງຫຼາຍ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ພຣະສາວົກຜູ້ສືບທອດພຣະສາສະໜາອົງໜຶ່ງຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະນາມວ່າ ນາຣະດະ ໄດ້ເຂົ້າໄປບິນທະບາດໃນໝູ່ບ້ານແຫ່ງໜຶ່ງ ແລ້ວຫຼີກອອກໄປດ້ວຍບາດອັນສະອາດ (ບໍ່ໄດ້ຫຍັງເລີຍ). ຄັ້ງນັ້ນ ໃນເຮືອນຫຼັງໜຶ່ງ ພວກມະນຸດໄດ້ມັດເຂົ້າສານທະນານໜຶ່ງໄວ້ໃນຫໍ່ຜ້າ ແລ້ວໃສ່ລົງໃນນ້ຳ ຕົ້ມແລ້ວເອົານ້ຳນັ້ນມາຢອດກິນເພື່ອປະທັງຊີວິດ. ໃນເວລານັ້ນ ເຂົາເຈົ້າເຫັນພຣະເຖຣะແລ້ວ ຈຶ່ງໄຫວ້ ແລະຮັບບາດມາ, ເອົາເຂົ້າສານນັ້ນມາຫຸງເປັນເຂົ້າສຸກ ແລ້ວໃສ່ລົງໃນບາດ ຖວາຍແກ່ພຣະເຖຣະ. ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງສັດທາຂອງເຂົາເຈົ້າ ໝໍ້ເຂົ້າໜ່ວຍນັ້ນກໍກັບເຕັມໄປດ້ວຍເຂົ້າສຸກ. ເຂົາເຈົ້າເຫັນເຫດອັດສະຈັນນັ້ນແລ້ວ ກໍເກີດຄວາມໂສມະນັດວ່າ 'ຜົນແຫ່ງທານທີ່ພວກເຮົາຖວາຍແກ່ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ ໄດ້ປາກົດແກ່ພວກເຮົາໃນວັນນີ້ເອງ' ຈຶ່ງໄດ້ປະຊຸມມະຫາຊົນ ແລ້ວລ້ຽງເຂົ້າແກ່ຄົນເຫຼົ່ານັ້ນ ພາຍຫຼັງຈຶ່ງບໍລິໂພກເອງ. ບ່ອນທີ່ຕັກເຂົ້າອອກໄປແລ້ວ ກໍກັບເຕັມຂຶ້ນມາຄືເກົ່າ. ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ເຂົາເຈົ້າໄດ້ຖວາຍທານແກ່ມະຫາຊົນທີ່ມາເຖິງ ຈົນສິ້ນອາຍຸຂັຍ ກໍໄດ້ໄປບັງເກີດໃນເທວະໂລກ. ສ່ວນພຣະເຖຣະອົງນັ້ນ ໄດ້ຖືເອົາເຂົ້າສຸກນັ້ນໄປນັ່ງສັນຢູ່ທີ່ໂຄນໄມ້ແຫ່ງໜຶ່ງ. ໄດ້ຍິນວ່າ ເທວະບຸດອົງໜຶ່ງ ຜູ້ບັງເກີດຢູ່ທີ່ຕົ້ນໄມ້ນັ້ນ ເປັນຜູ້ອິດເມື່ອຍຍ້ອນຂາດອາຫານ ເຫັນພຣະເຖຣະກຳລັງສັນຢູ່ ຈຶ່ງລະອັດຕະພາບ (ເທວະດາ) ແລ້ວແປງກາຍເປັນຊາຍແກ່ ມາຍືນຢູ່ໃກ້ໆ ພຣະເຖຣະ. ພຣະເຖຣະກໍສັນໄປໂດຍບໍ່ໄດ້ໃສ່ໃຈ. ເມື່ອພຣະເຖຣະສັນເຫຼືອເຂົ້າຄຳສຸດທ້າຍ ເທວະບຸດຈຶ່ງໄອຂຶ້ນ ເພື່ອໃຫ້ພຣະເຖຣະຮູ້ວ່າຕົນຍືນຢູ່ທີ່ນັ້ນ. ພຣະເຖຣະເຫັນຊາຍແກ່ນັ້ນແລ້ວ ກໍເກີດຄວາມຮ້ອນໃຈ ຈຶ່ງໄດ້ວາງເຂົ້າຄຳສຸດທ້າຍນັ້ນລົງໃນມືຂອງລາວ. ເທວະບຸດນັ້ນຮັບເອົາເຂົ້າຄຳນັ້ນແລ້ວ ຍືນຄິດວ່າ: 'ໃນອະດີດຕະການ ເຮົາຄົງຈະບໍ່ເຄີຍຖວາຍທານແກ່ສະມະນະພຣາມ ຫຼືຄົນຍາກຈົນຄົນເດີນທາງ ເຖິງທີ່ສຸດແມ່ນແຕ່ອາຫານແກ່ກາແລະໝາ ກໍຄົງບໍ່ເຄີຍໃຫ້, ເພາະເຫດນັ້ນ ເຮົາແມ່ນວ່າຈະເປັນເທວະດາ ກໍຍັງບໍ່ໄດ້ອາຫານເລີຍ. ເອົາເຖີດ, ເຮົາຈະຖວາຍເຂົ້າຄຳນີ້ແກ່ພຣະເຖຣະຄືເກົ່າ, ທານນັ້ນຈະເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດແລະຄວາມສຸກແກ່ເຮົາຕະຫຼອດກາລະນານ.' ຄິດດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງລະຄວາມຢາກໃນເຂົ້າຄຳນັ້ນ ເຂົ້າໄປຫາພຣະເຖຣະແລ້ວກ່າວວ່າ 'ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ການສົງເຄາະໃນໂລກນີ້ພໍແລ້ວສຳລັບຂ້າພະເຈົ້າຜູ້ເປັນຄົນຮັບໃຊ້, ຂໍທ່ານຈົ່ງເຮັດການສົງເຄາະແກ່ຂ້າພະເຈົ້າໃນໂລກໜ້າເຖີດ' ດັ່ງນີ້ແລ້ວ ກໍໄດ້ໃສ່ເຂົ້າຄຳນັ້ນລົງໃນບາດຂອງພຣະເຖຣະ. ພໍແຕ່ເຂົ້າຄຳນັ້ນຕົກລົງໃນບາດ, ພາຊະນະອາຫານອັນເປັນທิບກໍປາກົດຂຶ້ນໃນພື້ນທີ່ສາມຄາວຸດ. ເທວະບຸດໄດ້ກາບພຣະເຖຣະດ້ວຍເບນຈາງຄະປະດິດ ແລ້ວຖືເອົາອາຫານທິບນັ້ນ ຖວາຍທານກ່ອນ ພາຍຫຼັງຈຶ່ງບໍລິໂພກເອງ. ຕັ້ງແຕ່ວັນທີສອງເປັນຕົ້ນມາ ເທວະບຸດນັ້ນໄດ້ຖວາຍມະຫາທານແກ່ພຣະເຖຣະແລະມະຫາຊົນທີ່ມາເຖິງ, ເມື່ອສິ້ນອາຍຸຂັຍ ກໍໄດ້ໄປບັງເກີດໃນເທວະໂລກ, ສະເຫວີຍທິບພະຍະສົມບັດທ່ອງທ່ຽວໄປມາໃນກາມາພະຈອນສະຫວັນ 6 ຊັ້ນ, ໃນສະໄໝຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະນາມວ່າ ປະທຸມຸດຕະຣະ ໄດ້ຈຸຕິຈາກສະຫວັນນັ້ນແລ້ວ ມາບັງເກີດໃນເຮືອນຂອງກຸມພີ (ເສດຖີ) ຜູ້ມີຊັບສົມບັດຫຼາຍ ແຕ່ເປັນມິດສາທິຖິ ໃນເມືອງພາຣານະສີ. ເຂົາເຈົ້າໄດ້ຕັ້ງຊື່ໃຫ້ລາວວ່າ ເທວະ. ໃນການຕໍ່ມາ ເມື່ອລາວຈະເລີນໄວຮູ້ດຽງສາແລ້ວ ບິດາມານດາຂອງລາວກໍໄດ້ເຖິງແກ່ກັມ. ລາວໄດ້ກວດເບິ່ງຄັງສົມບັດທີ່ເຕັມไปด้วยຄຳ, ແກ້ວມະນີ ແລະແກ້ວມຸກດາເປັນຕົ້ນ ແລ້ວຄິດວ່າ 'ບິດາມານດາຂອງເຮົາ ເພາະຄວາມເປັນມິດສາທິຖິ ຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ເຮັດບຸນມີການໃຫ້ທານເປັນຕົ້ນໃນໂລກນີ້, ເມື່ອໄປສູ່ໂລກໜ້າ ກໍບໍ່ໄດ້ຖືເອົາຊັບແມ່ນແຕ່ເບ້ຍດຽວໄປນຳເລີຍ, ສ່ວນເຮົາຈະຖືເອົາຊັບເຫຼົ່ານີ້ໄປນຳໃຫ້ໄດ້' ດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຕົກລົງໃຈ ໃຫ້ຕີກອງປະກາດ ປະຊຸມຄົນຍາກຈົນ, ຄົນເດີນທາງ ແລະຍາຈົກທັງຫຼາຍ, ແລ້ວບໍລິຈາກຊັບສົມບັດທັງໝົດເປັນທານພາຍໃນເຈັດວັນ, ຈາກນັ້ນກໍເຂົ້າສູ່ປ່າ ບວດເປັນລືສີ, ບຳເພັນກະສິນ, ຍັງອະພິນຍາ 5 ແລະສະມາບັດ 8 ໃຫ້ບັງເກີດ ແລ້ວເປັນຜູ້ເດີນທາງໄປໃນອາກາດໄດ້. ໃນສະໄໝນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະນາມວ່າ ປະທຸມຸດຕະຣະ ອາໄສຢູ່ໃນເມືອງຫົງສາວະດີ ແວດລ້ອມດ້ວຍເທວະດາແລະພຣົມທັງຫຼາຍ ນັ່ງສະແດງທັມອັນປະຕິສັງຍຸດດ້ວຍອະລິຍະສັດ 4 ຢູ່. ໃນເວລານັ້ນ ດາບົດນັ້ນເດີນທາງໄປໃນອາກາດ ເຫັນການປະຊຸມກັນຂອງມະຫາຊົນ ແລະພຣະຣັສມີ 6 ປະການທີ່ຊ່ານອອກຈາກພຣະວໍຣະກາຍຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ກໍເກີດຄວາມອັດສະຈັນໃຈວ່າ 'ນີ້ແມ່ນຫຍັງນໍ?' ຈຶ່ງລົງຈາກອາກາດ ເຫັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້ານັ່ງສະແດງທັມຢູ່ດ້ວຍພຸດທະລີລາອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ກໍມີຈິດເຫຼື້ອມໃສ ຈຶ່ງນັ່ງລົງໃນທ່າມກາງບໍລິສັດ ຟັງທັມແລ້ວ ກາບໄຫວ້ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວກັບຄືນສູ່ອາສົມຂອງຕົນເອງ. ຕໍ່ມາ ດາບົດນັ້ນອາໄສຢູ່ໃນອາສົມນັ້ນຈົນຕະຫຼອດອາຍຸຂັຍ ເມື່ອສິ້ນອາຍຸແລ້ວ ກໍໄດ້ໄປບັງເກີດໃນສະຫວັນຊັ້ນດາວະດຶງ, ສະເຫວີຍທິບພະຍະສົມບັດຕະຫຼອດສາມສິບກັປ ທ່ອງທ່ຽວໄປມາໃນກາມາພະຈອນສະຫວັນ 6 ຊັ້ນ. ໄດ້ເປັນທ້າວສັກກະເທວະລາດ 51 ອັດຕະພາບ, ໄດ້ເປັນພຣະເຈົ້າຈັກກະພັດ 21 ອັດຕະພາບ ສະເຫວີຍມະນຸດສົມບັດ, ໃນພຸດທຸບາດກາລນີ້ ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນິພານແລ້ວ ໄດ້ມາບັງເກີດໃນຕະກູນໜຶ່ງໃນເມືອງສາວັດຖີ, ເມື່ອມີອາຍຸໄດ້ 7 ປີ ໄດ້ເຫັນພຣະພິກຂຸອົງໜຶ່ງກຳລັງສະແດງທັມຢູ່. ເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງເຂົ້າໄປຫາ ຟັງທັມແລ້ວ ໄດ້ອະນິດຈະສັນຍາ (ຄວາມກຳນົດໝາຍວ່າບໍ່ທ່ຽງ) ແລ້ວບັນລຸພຣະອໍຣະຫັນໃນຂະນະທີ່ນັ່ງຢູ່ທີ່ນັ້ນເອງ. ຈາກນັ້ນ ພຣະອໍຣະຫັນອົງນັ້ນ ຜູ້ບັນລຸປະຕິສັມພິທາ ໄດ້ກວດເບິ່ງບຸນຍາກັມທີ່ຕົນເອງໄດ້ເຮັດໄວ້ ຈຶ່ງໄດ້ປະກາດບຸບພະຈະຣິຍາ (ຄວາມປະພຶດໃນປາງກ່ອນ) ນັ້ນໃນທ່າມກາງໝູ່ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍວ່າ. ເພາະເຫດນັ້ນ.

1.

໑.

Nārado kira sambuddho, pubbe āsi naruttamo;

Lokaṃ dukkhā pamocento, dadanto amataṃ padaṃ.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນອະດີດຕະການ ພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າພຣະນາມວ່າ ນາຣະດະ ຜູ້ເປັນຍອດມະນຸດ ໄດ້ຊົງຊ່ວຍສັດໂລກໃຫ້ພົ້ນຈາກຄວາມທຸກ ຊົງປະທານອະມະຕະບົດ (ທາງແຫ່ງຄວາມບໍ່ຕາຍ).

2.

໒.

Tasmiṃ tu samaye tassa, sāvako chinnabandhano;

Bhikkhitvā dīpake laddha, māhāraṃ paribhuñjituṃ.

ໃນສະໄໝນັ້ນ ພຣະສາວົກຂອງພຣະອົງ ຜູ້ຕັດເຄື່ອງຜູກມັດໄດ້ແລ້ວ ບິນທະບາດໄດ້ອາຫານໃນເກາະນັ້ນ ເພື່ອຈະບໍລິໂພກ...

3.

໓.

Rukkhamūla mupā gañchi, tatthāsiṃ rukkhadevatā;

Bubhukkhitā udikkhantī, aṭṭhāsiṃ tassa santike.

...ໄດ້ເຂົ້າໄປສູ່ໂຄນໄມ້. ໃນທີ່ນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍໄດ້ເປັນຣຸກຂະເທວະດາ ຜູ້ຫິວໂຫຍ ຢືນແນມເບິ່ງຢູ່ໃກ້ໆ ພຣະເຖຣະອົງນັ້ນ.

4.

໔.

Adāsi me bhattapiṇḍaṃ, karuṇāpūritantaro;

Gahetvāna ṭhito piṇḍaṃ, sahamāno khudaṃ tadā.

ພຣະເຖຣະອົງນັ້ນ ຜູ້ມີໃຈເຕັມไปด้วยຄວາມເມດຕາກະລຸນາ ໄດ້ຖວາຍເຂົ້າຄຳນັ້ນແກ່ຂ້ານ້ອຍ; ຂ້ານ້ອຍຮັບເອົາເຂົ້າຄຳນັ້ນແລ້ວຢືນຢູ່ ພະຍາຍາມອົດກັ້ນຄວາມຫິວໃນເວລານັ້ນ.

5.

໕.

Adinnattā mayā pubbe, kiñci dānaṃ supesale;

Jighacchāpīḷito homi, jātopi devayoniyaṃ.

ເພາະໃນຊາດປາງກ່ອນ ຂ້ານ້ອຍບໍ່ເຄີຍໃຫ້ທານໃດໆ ແກ່ທ່ານຜູ້ມີສີລອັນງາມ, ຂ້ານ້ອຍຈຶ່ງຖືກຄວາມຫິວບຽດບຽນ ແມ່ນວ່າຈະບັງເກີດໃນກຳເນີດເທວະດາກໍຕາມ.

6.

໖.

Ajja khettaṃ suladdhaṃme, deyyadhammopi vijjati;

Bījamettha ca ropemi, bhavato parimuttiyā.

ໃນວັນນີ້ ຂ້ານ້ອຍໄດ້ເນື້ອນາບຸນອັນດີແລ້ວ, ທັຍຍະທັມ (ສິ່ງຂອງຄວນໃຫ້) ກໍມີຢູ່; ຂ້ານ້ອຍຈະຫວ່ານພືດລົງໃນເນື້ອນາບຸນນີ້ ເພື່ອຄວາມຫຼຸດພົ້ນຈາກພົບ.

7.

໗.

Iti cintiya vanditvā, dāsassa sāmi vo alaṃ;

Saṅgahaṃ idha lokasmiṃ, karotha pāralokikaṃ.

ຄິດດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງກາບໄຫວ້ແລ້ວກ່າວວ່າ 'ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ການສົງເຄາະໃນໂລກນີ້ພໍແລ້ວສຳລັບຂ້າພະເຈົ້າຜູ້ເປັນຄົນຮັບໃຊ້, ຂໍທ່ານຈົ່ງເຮັດການສົງເຄາະແກ່ຂ້າພະເຈົ້າໃນໂລກໜ້າເຖີດ'.

8.

໘.

Iti vatvā adāsāhaṃ, bhuñci sopi dayāparo;

Tenāhaṃ puññakammena, sudhannamalabhiṃ khaṇe.

ຂ້ານ້ອຍກ່າວດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ຖວາຍ (ເຂົ້າຄຳນັ້ນ), ພຣະເຖຣະຜູ້ມີຄວາມກະລຸນາກໍໄດ້ສັນ; ດ້ວຍບຸນຍາກັມນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍໄດ້ຮັບໂພຄະສົມບັດອັນດີງາມໃນທັນທີ.

9.

໙.

Tato cuto chadevesu, vindanto mahatiṃsiriṃ;

Cirakālaṃ vasiṃ tattha, deviddhīhi samaṅgitā.

ຂ້ານ້ອຍຈຸຕິຈາກອັດຕະພາບນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ສະເຫວີຍສິຣິສົມບັດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ໃນສະຫວັນ 6 ຊັ້ນ, ໄດ້ອາໄສຢູ່ໃນສະຫວັນນັ້ນຕະຫຼອດກາລະນານ ປະກອບດ້ວຍຣິດແຫ່ງເທວະດາ.

10.

໑໐.

Satasahasse ito kappe, padumuttaranāmako;

Uppajji lokanāyako, dhammarājā tathāgato.

ໃນແສນກັປແຕ່ກັປນີ້ໄປ ພຣະຕຖາຄົດເຈົ້າ ພຣະນາມວ່າ ປະທຸມຸດຕະຣະ ຜູ້ເປັນນາຍົກຂອງໂລກ ຜູ້ເປັນທັມມະຣາຊາ ໄດ້ບັງເກີດຂຶ້ນແລ້ວ.

11.

໑໑.

Mahiddhiko [Pg.112] tadā āsiṃ, tāpaso kānane vane;

Sampattapañcā bhiññāṇo, ākāsena carāmahaṃ.

In ສະໄໝນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍໄດ້ເປັນດາບົດຜູ້ມີຣິດຫຼາຍຢູ່ໃນປ່າໃຫຍ່, ເປັນຜູ້ບັນລຸອະພິນຍາ 5, ເດີນທາງໄປໃນອາກາດໄດ້.

12.

໑໒.

Tadā kāsena gacchanto, ramme haṃsavatīpure;

Buddharaṃsiparikkhittaṃ, ketumālāvilāsitaṃ.

ໃນເວລານັ້ນ ຂ້ານ້ອຍເດີນທາງໄປໃນອາກາດ ເຖິງເມືອງຫົງສາວະດີອັນເປັນທີ່ຮົມເຢັນ, (ໄດ້ເຫັນພຣະຊິນະເຈົ້າ) ຜູ້ແວດລ້ອມດ້ວຍພຣະພຸດທະຣັສມີ ອັນຮຸ່ງເຮືອງງົດງາມດ້ວຍເກດແກ້ວ...

13.

໑໓.

Devasaṅghaparibbūḷhaṃ, desentaṃ addasaṃ jinaṃ;

So taṃ disvāna nabhasā, ṭhitohaṃ parisantare.

...ຜູ້ແວດລ້ອມດ້ວຍໝູ່ເທວະດາ ກຳລັງສະແດງທັມຢູ່; ຂ້ານ້ອຍເຫັນພຣະຊິນະເຈົ້າອົງນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງລົງຈາກທ້ອງຟ້າມານັ່ງຢູ່ໃນທ່າມກາງບໍລິສັດ.

14.

໑໔.

Dhammaṃ sutvā udaggohaṃ, kālaṃ katvāna satthuno;

Tato cuto papannosmi, tāvatiṃse manorame.

ຂ້ານ້ອຍໄດ້ຟັງທັມແລ້ວມີຄວາມປິຕິຍິນດີຢ່າງຍິ່ງ, ເມື່ອສິ້ນອາຍຸຂັຍໃນສະໄໝຂອງພຣະສາດສະດາ ຈຸຕິຈາກຊາດນັ້ນແລ້ວ ກໍໄດ້ໄປບັງເກີດໃນສະຫວັນຊັ້ນດາວະດຶງອັນເປັນທີ່ຮົມເຢັນ.

15.

໑໕.

Tiṃsakappasahassāni, caranto devamānuse;

Duggatiṃ nābhijānāmi, labhāmi vipulaṃ sukhaṃ.

ຂ້ານ້ອຍທ່ອງທ່ຽວໄປໃນເທວະໂລກແລະມະນຸດສະໂລກຕະຫຼອດສາມສິບພັນກັປ, ບໍ່ຮູ້ຈັກທຸຄະຕິເລີຍ, ໄດ້ຮັບແຕ່ຄວາມສຸກອັນໄພບູນ.

16.

໑໖.

Ekapaññāsatikkhattuṃ, devarajjamakārayiṃ;

Athekavīsatikkhattuṃ, cakkavattī ahosahaṃ.

ຂ້ານ້ອຍໄດ້ເປັນທ້າວສັກກະເທວະລາດ 51 ເທື່ອ, ແລະໄດ້ເປັນພຣະເຈົ້າຈັກກະພັດ 21 ເທື່ອ.

17.

໑໗.

Padesarajjaṃ kāsāhaṃ, bahukkhattuṃ tahiṃ tahiṃ;

Imasmiṃ bhaddake kappe, nibbutetu tathāgate.

ຂ້ານ້ອຍໄດ້ເປັນພຣະຣາຊາຄອງແຄວ້ນນ້ອຍໃຫຍ່ຫຼາຍເທື່ອໃນທີ່ນັ້ນໆ; ໃນພັດທະກັປນີ້ ເມື່ອພຣະຕຖາຄົດເຈົ້າດັບຂັນທະປະຣິນິພານແລ້ວ...

18.

໑໘.

Codito puññakammena, sāvatthipuramuttame;

Uppajjitvā kule seṭṭhe, jātiyā sattavassiko.

ດ້ວຍຜົນແຫ່ງບຸນຍາກັມຕັກເຕືອນ (ໜູນນຳ) ຂ້ານ້ອຍຈຶ່ງໄດ້ມາບັງເກີດໃນຕະກູນອັນປະເສີດ ໃນເມືອງສາວັດຖີອັນອຸດົມ, ເມື່ອມີອາຍຸໄດ້ 7 ປີແຕ່ກຳເນີດ...

19.

໑໙.

Sutvā dhammaṃ kathentassa, bhikkhussaññatarassahaṃ;

Bhavassantaṃ karitvāna, arahattamapāpuṇiṃ.

ຂ້ານ້ອຍໄດ້ຟັງທັມຂອງພຣະພິກຂຸອົງໜຶ່ງຜູ້ກຳລັງສະແດງຢູ່, ຈຶ່ງໄດ້ເຮັດໃຫ້ສິ້ນສຸດແຫ່ງພົບ ແລ້ວບັນລຸພຣະອໍຣະຫັນ.

20.

໒໐.

Sudinnaṃ me tadā dānaṃ, sussutaṃ dhammamuttamaṃ;

Dukkhassantaṃ akāsāhaṃ, tassa kammassa vāhasāti.

ທານທີ່ຂ້ານ້ອຍຖວາຍດີແລ້ວໃນການນັ້ນ, ພຣະທັມອັນປະເສີດຂ້ານ້ອຍກໍໄດ້ຟັງດີແລ້ວ; ຂ້ານ້ອຍໄດ້ເຮັດໃຫ້ສິ້ນສຸດແຫ່ງຄວາມທຸກ ກໍດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງກັມນັ້ນ.

Evañca pana vatvā bahū jane kusalakamme niyojesīti.

ພຣະເຖຣະກ່າວດັ່ງນີ້ແລ້ວ ກໍໄດ້ຊັກຊວນມະຫາຊົນເປັນຈຳນວນຫຼາຍໃຫ້ຕັ້ງຢູ່ໃນກຸສົນກັມ.

21.

໒໑.

Dānenapevaṃ [Pg.113] carimāya piṇḍiyā,Savaṇāya dhammassa muhuttakena;

Labhanti sattā tividhampi sampadaṃ,Phalaṃ vade ko bahudāyakassa bho.

ສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມໄດ້ຮັບສົມບັດ 3 ປະການ ແມ່ນດ້ວຍການຖວາຍທານເຂົ້າຄຳສຸດທ້າຍ ແລະດ້ວຍການຟັງທັມພຽງຊົ່ວຄູ່ໜຶ່ງ; ແນ່ທ່ານເອີຍ! ໃຜເລີຍຈະພັນລະນາເຖິງຜົນທານຂອງຜູ້ທີ່ໃຫ້ທານເປັນຈຳນວນຫຼາຍໄດ້.

Devaputtassa vatthuṃ navamaṃ.

ເລື່ອງເທວະບຸດ ຈົບເປັນທີເກົ້າ.

30. Sīvalittherassa vatthumhi ayamānupubbīkathā

໓໐. ນີ້ຄືລຳດັບເລື່ອງລາວໃນເລື່ອງຂອງພຣະສີວະລີເຖຣະ.

Ito kira kappasatasahassamatthake padumuttaro nāma satthā loke udapādi dhammadesanāya satte amatamahānibbāṇaṃ pāpento, tasmiṃ samaye bhagavā haṃsāvatiyaṃ sarājikāya parisāya majjhe ekaṃ bhikkhuṃ lābhīnaṃ aggaṭṭhāne ṭhapesi. Tadā rājā taṃ disvā taṃ ṭhānaṃ kāmayamāno buddhapamukhassa saṅghassa mahādānaṃ datvā bhagavato pādamūle sirasā nipajji, tadāssa bhagavā anāgate gotamassa bhagavato sāsane taṃ ṭhānaṃ labhissasīti vatvā byākāsi. Taṃ sutvā mudito rājā puññāni katvā devaloke nibbatti. Tato aparabhāge bārāṇasiyaṃ seṭṭhiputto hutvā paccekabuddhasahassaṃ catupaccayadānena yāvajīvaṃ paṭijaggitvā devaloke nibbatto mahantaṃ sampatti manubhavitvā tato cuto vipassissa bhagavato kāle bandhumatīnagare aññatarasmiṃ kulagehe nibbatti. So tasmiṃ samaye senaguttaṭṭhāne ṭhatvā rañño kammaṃ karoti, tadā nagaravāsino upāsakagaṇā vipassīsammāsambuddhaṃ upasaṅkamma vanditvā bhagavā bhante sasāvako amhākaṃ anuggahaṃ karotūti svātanāya nimantetvā mahādānaṃ datvā sabbe ekacchandā bhagavanta muddissa mahārahaṃ mahāpariveṇaṃ kārāpetvā pariveṇamahe mahādānaṃ dadantā dānagge asukaṃ nāma [Pg.114] natthīti na vattabbanti vatvā dānaṃ paṭiyādetvā dānaggaṃ olokentā navadadhiñca paṭalamadhuñca apassantā purise pakkositvā sahassaṃ datvā dadhimadhuṃ khippaṃ pariyesitvā ānethāti pesesuṃ, te sahassaṃ gahetvā dadhimadhuṃ upadhāretuṃ tattha tattha vicarantā dvārantare aṭṭhaṃsu, tadā ayaṃ senagutto rañño sabhattaṃ dadhimadhuṃ ādāya gacchanto mahādvāraṃ sampāpuṇi, atha te dadhimadhuṃ disvā bho kahāpaṇaṃ gahetvā imaṃ dehīti yāciṃsu. Tena na dassāmīti vutte yāvasahassaṃ vaḍḍhetvā yāciṃsu. Tato senagutto imaṃ appagghaṃ sahassena yācatha, ki manena karothāti pucchi, tehi sambuddhatthāyāti vutte tenahi ahameva dassāmīti jīramaricādīhi sakkharamadhuphāṇitādayo yojetvā dānaggaṃ upanāmesi. Taṃ satthu ānubhāvena buddhapamukhassa aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassassa pahoṇakaṃ ahosi. Tato so tena puññakammena devamanussalokesu sampatti manubhavitvā aparabhāge amhākaṃ bhagavato kāle koliyanagare mahālilicchavirañño upanissāya suppiyāya nāma aggamahesiyā kucchismiṃ paṭisandhiṃ gaṇhi. So sattamāsasattasaṃvaccharāni mātukucchiyaṃ vasitvā sattadivasāni mūḷhagabbho dukkhamanubhavi. Mātukucchito nikkhamantassa tassa mātāpitaro sīvalīti nāma makaṃsu. Evaṃ mahāpuññassa ettakaṃ kālaṃ mātukucchimhi dukkhānubhavanaṃ attanāva katena pāpabalena ahosi, so kira atīte rājā hutvā attano sapattaraññā saddhiṃ saṅgāmento mātarā saddhiṃ mantesi. Sā nagaraṃ rundhitvā amitte gaṇhituṃ sakkāti upāya madāsi, sopi tassā vacanena nagaraṃ rundhitvā sattame divase aggahesi, tena pāpakammabalena mātāputtānaṃ evaṃ mahantaṃ dukkhaṃ ahosīti. Tato [Pg.115] sā puttaṃ vijāyanakāle sattame divase bhagavantaṃ anussaritvā sukhena bhāraṃ muñci. Tuṭṭhā sā sattame divase buddhapamukhassa bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ adāsi, athassā putto sattavassikakāle gehā nikkhamma satthāraṃ disvā pabbajjaṃ yāci. Satthā sāriputtattherassa niyojesi, tato sāriputtattherena upajjhāyena moggallānamācariyaṃ katvā pabbaji, atha so khuraggeyeva arahattaṃ patvā buddhasāsanaṃ sobhesi, so pubbe katapuññānubhāvena mahāpuñño ahosi lābhīnañca aggo. Athekasmiṃ samaye bhagavā revatattheraṃ dassanāya khadiravanavihāraṃ gacchanto tiṃsabhikkhusahassehi saddhiṃ tiṃsayojanikaṃ chaṭṭitakantāraṃ sampāpuṇi nirūdakaṃ appabhakkhaṃ. Yebhuyyena devatā sīvalitthere pasannā. Tasmā bhagavā sīvalittheraṃ purato cārikaṃ katvā devatāhi kārāpite vihāre vasanto devatāhi sajjitadānaṃ paribhuñjanto revatattheraṃ saṃpāpuṇitvā gatakammaṃ niṭṭhāpetvā jetavanamāgamma lābhīnaṃ aggaṭṭhāne taṃ ṭhapesīti. Tena vuttaṃ apadāne.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນສ່ວນສຸດແຫ່ງແສນກັປແຕ່ກັປນີ້ໄປ ພຣະສັສດาພຣະນາມວ່າ ປະທຸມຸຕຕະຣະ ໄດ້ບັງເກີດຂຶ້ນແລ້ວໃນໂລກ ຊົງນຳສັດທັງຫຼາຍໃຫ້ເຖິງພຣະອະມະຕະມະຫານິພພານດ້ວຍການສະແດງທັມ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງສະຖິດຢູ່ທ່າມກາງບໍລິສັດພ້ອມດ້ວຍພຣະຣາຊາ ໃນນະຄອນຫົງສາວະດີ ໄດ້ຊົງສະຖາປະນາພິກຂຸຮູບໜຶ່ງໄວ້ໃນຕຳແໜ່ງອັນເລີດຂອງພິກຂຸຜູ້ມີລາບຫຼາຍ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຣາຊາຊົງເຫັນພິກຂຸຮູບນັ້ນແລ້ວ ຊົງປາຖະໜາຕຳແໜ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ຖວາຍມະຫາທານແກ່ພຣະພິກຂຸສົງມີພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານ ແລ້ວຊົງໝອບລົງແທບພຣະບາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດ້ວຍສຽນເກົ້າ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຊົງພະຍາກອນແກ່ພຣະຣາຊານັ້ນວ່າ 'ໃນອະນາຄົດ ທ່ານຈັກໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງນັ້ນ ໃນສາສນາຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະນາມວ່າ ໂຄຕະມະ'. ພຣະຣາຊາຊົງສົດັບຄຳພະຍາກອນນັ້ນແລ້ວ ມີຄວາມຍິນດີ ຊົງບຳເພັນບຸນທັງຫຼາຍ ແລ້ວໄປບັງເກີດໃນເທວະໂລກ. ໃນກາລຕໍ່ມາ ໄດ້ບັງເກີດເປັນບຸດເສດຖີໃນນະຄອນພາຣານະສີ ໄດ້ບຳຣຸງພຣະປັດເຈກະພຸດທະເຈົ້າພັນອົງດ້ວຍປັດໄຈສີ່ຕະຫຼອດຊີວິດ ແລ້ວໄປບັງເກີດໃນເທວະໂລກ ໄດ້ສະເຫວີຍສົມບັດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ຈຸຕິຈາກເທວະໂລກນັ້ນແລ້ວ ໃນກາລຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະນາມວ່າ ວິປັດສີ ໄດ້ບັງເກີດໃນຕະກູນໃດຕະກູນໜຶ່ງໃນນະຄອນພັນທຸມະດີ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ເຂົາເຮັດວຽກຂອງພຣະຣາຊາໂດຍດຳຣົງຢູ່ໃນຕຳແໜ່ງເສນາຄຸດ. ຄັ້ງນັ້ນ ພວກອຸປາສົກຊາວເມືອງໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະວິປັດສີສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວ ກາບທູນນິມົນວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພ້ອມດ້ວຍພຣະສາວົກຈົ່ງຊົງອະນຸເຄາະແກ່ພວກຂ້າພະອົງເພື່ອສະເຫວີຍໃນວັນພຣຸ່ງນີ້' ແລ້ວໄດ້ຖວາຍມະຫາທານ. ທຸກຄົນມີສັນທະເປັນອັນດຽວກັນ ໄດ້ຮ່ວມກັນສ້າງມະຫາປະຣິເວນອັນມີຄ່າຫຼາຍ ອຸທິດຕໍ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ເມື່ອຈະຖວາຍມະຫາທານໃນສະຫຼອງປະຣິເວນ ໄດ້ຕົກລົງກັນວ່າ 'ໃນໂຮງທານ ບໍ່ຄວນກ່າວວ່າ ສິ່ງນັ້ນສິ່ງນີ້ບໍ່ມີ' ແລ້ວໄດ້ຈັດຕຽມທານໄວ້. ເມື່ອພວກເຂົາກວດເບິ່ງໂຮງທານ ບໍ່ເຫັນນົມສົ້ມໃໝ່ແລະນ້ຳເຜິ້ງຮວງ ຈຶ່ງໄດ້ຮ້ອງເອີ້ນບຸຣຸດທັງຫຼາຍມາ ມອບເງິນພັນກະລາບໃຫ້ ແລ້ວສົ່ງໄປວ່າ 'ພວກເຈົ້າຈົ່ງຮີບໄປສະແຫວງຫານົມສົ້ມແລະນ້ຳເຜິ້ງມາໃຫ້ໄດ້'. ບຸຣຸດເຫຼົ່ານັ້ນຖືເອົາເງິນພັນກະລາບ ທ່ຽວສະແຫວງຫານົມສົ້ມແລະນ້ຳເຜິ້ງໄປໃນທີ່ນັ້ນໆ ໄດ້ຢືນຢູ່ທີ່ລະຫວ່າງປະຕູ. ໃນຂະນະນັ້ນ ເສນາຄຸດນີ້ຖືເອົານົມສົ້ມແລະນ້ຳເຜິ້ງທີ່ເປັນສ່ວນອາຫານຂອງພຣະຣາຊາ ເດີນທາງມາຮອດປະຕູໃຫຍ່. ຄັ້ງນັ້ນ ພວກເຂົາເຫັນນົມສົ້ມແລະນ້ຳເຜິ້ງແລ້ວ ຈຶ່ງຂໍຮ້ອງວ່າ 'ທ່ານຜູ້ນິຣະທຸກ ຂໍທ່ານຈົ່ງຮັບເອົາເງິນກະລາບນີ້ ແລ້ວມອບສິ່ງນີ້ໃຫ້ແກ່ພວກຂ້າພະອົງເຖີ້ນ'. ເມື່ອເສນາຄຸດກ່າວວ່າ 'ຂ້ອຍບໍ່ໃຫ້' ພວກເຂົາຈຶ່ງເພີ່ມລາຄາຂຶ້ນໄປຈົນເຖິງພັນກະລາບແລ້ວຂໍຮ້ອງ. ລຳດັບນັ້ນ ເສນາຄຸດຈຶ່ງຖາມວ່າ 'ພວກທ່ານຂໍຊື້ສິ່ງທີ່ມີຄ່ານ້ອຍນີ້ດ້ວຍເງິນຕັ້ງພັນກະລາບ ພວກທ່ານຈະເອົາໄປເຮັດຫຍັງ?'. ເມື່ອພວກເຂົາຕອບວ່າ 'ເພື່ອຖວາຍແກ່ພຣະສັມພຸດທະເຈົ້າ' ເສນາຄຸດຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ຂ້ອຍເອງຈັກຖວາຍ' ແລ້ວໄດ້ປຸງແຕ່ງດ້ວຍຂີງ, ພິກໄທ ເປັນຕົ້ນ ປະສົມກັບນ້ຳຕານ, ນ້ຳເຜິ້ງ ແລະນ້ຳອ້ອຍ ແລ້ວນຳໄປຖວາຍໃນໂຮງທານ. ດ້ວຍອານຸພາບຂອງພຣະສັສດາ ສິ່ງນັ້ນໄດ້ພຽງພໍແກ່ພຣະພິກຂຸສົງຫົກສິບແປດແສນຮູບ ມີພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານ. ດ້ວຍບຸນກັມນັ້ນ ເຂົາໄດ້ສະເຫວີຍສົມບັດໃນເທວະໂລກແລະມະນຸດສະໂລກ. ໃນກາລຕໍ່ມາ ໃນສະໄໝຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຂອງພວກ ເຮົາ ໄດ້ຖືປະຕິສົນທິໃນພຣະຄັນຂອງພຣະນາງສຸປປິຍາ ພຣະອັກຄະມະເຫສີ ຂອງພຣະເຈົ້າມະຫາລີລິຈສວີ ໃນໂກລິຍະນະຄອນ. ພຣະກຸມານນັ້ນຢູ່ໃນພຣະຄັນຂອງພຣະມານດາຕະຫຼອດ 7 ປີ ກັບ 7 ເດືອນ ແລະໄດ້ສະເຫວີຍທຸກຂະເວທະນາເພາະຫຼົງຄັນຢູ່ຕະຫຼອດ 7 ວັນ. ເມື່ອພຣະກຸມານອອກຈາກພຣະຄັນແລ້ວ ພຣະມານດາແລະພຣະບິດາໄດ້ຕັ້ງພຣະນາມວ່າ 'ສີວະລີ'. ການທີ່ພຣະອົງຜູ້ມີບຸນຫຼາຍ ຕ້ອງສະເຫວີຍທຸກຂະເວທະນາໃນພຣະຄັນຂອງພຣະມານດາຕະຫຼອດກາລພຽງນັ້ນ ກໍເພາະຜົນແຫ່ງບາບກັມທີ່ຕົນເອງໄດ້ເຮັດໄວ້. ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນອະດີດຕະຊາດ ພຣະອົງໄດ້ເປັນພຣະຣາຊາ ຊົງເຮັດສົງຄາມກັບພຣະຣາຊາທີ່ເປັນສັດຕູ ໄດ້ຊົງປຶກສາກັບພຣະມານດາ. ພຣະມານດາໄດ້ໃຫ້ອຸບາຍວ່າ 'ຈົ່ງປິດລ້ອມເມືອງໄວ້ ກໍຈັກສາມາດຈັບພວກສັດຕູໄດ້'. ພຣະຣາຊານັ້ນກໍຊົງປິດລ້ອມເມືອງໄວ້ຕາມຄຳຂອງພຣະມານດາ ແລ້ວຈັບໄດ້ໃນວັນທີເຈັດ. ດ້ວຍຜົນແຫ່ງບາບກັມນັ້ນ ຄວາມທຸກອັນຍິ່ງໃຫຍ່ປານນີ້ຈຶ່ງໄດ້ມີແກ່ມານດາແລະບຸດ. ຕໍ່ມາ ໃນວັນທີເຈັດ ທີ່ພຣະນາງຈະປະສູດພຣະຣາຊະບຸດ ພຣະນາງຊົງລະນຶກເຖິງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວປະສູດໄດ້ໂດຍງ່າຍ. ພຣະນາງມີຄວາມຍິນດີ ໄດ້ຖວາຍມະຫາທານແກ່ພຣະພິກຂຸສົງມີພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານໃນວັນທີເຈັດ. ຕໍ່ມາ ພຣະຣາຊະບຸດນັ້ນ ເມື່ອມີພຣະຊົນ 7 ພັນສາ ໄດ້ອອກຈາກເຮືອນ ເຫັນພຣະສັສດາແລ້ວ ທູນຂໍບັນພະຊາ. ພຣະສັສດາຊົງມອບໝາຍໃຫ້ແກ່ພຣະສາຣີບຸດເຖຣະ. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະສາຣີບຸດເຖຣະເປັນພຣະອຸປັດຊາ ພຣະໂມຄຄັលລານະເປັນພຣະອາຈານ ໄດ້ໃຫ້ບັນພະຊາແລ້ວ. ພຣະກຸມານນັ້ນ ບັນລຸພຣະອໍຣະຫັນໃນຂະນະທີ່ປົງຜົມນັ້ນເອງ ໄດ້ເຮັດພຣະພຸດທະສາສນາໃຫ້ຮຸ່ງເຮືອງ. ພຣະອົງເປັນຜູ້ມີບຸນຫຼາຍ ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງບຸນທີ່ໄດ້ເຮັດໄວ້ໃນປາງກ່ອນ ແລະເປັນຜູ້ເລີດກວ່າພວກພິກຂຸຜູ້ມີລາບຫຼາຍ. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເມື່ອຈະສະເດັດໄປວິຫານປ່າໄມ້ຕະຄ້ຽນ ເພື່ອຢ້ຽມຢາມພຣະເຣວະຕະເຖຣະ ພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສາມໝື່ນຮູບ ໄດ້ສະເດັດເຖິງກັນດານ 30 ໂຍດ ທີ່ບໍ່ມີນ້ຳ ແລະມີອາຫານນ້ອຍ. ໂດຍສ່ວນຫຼາຍ ພວກເທວະດາຕ່າງເຫຼື້ອມໃສໃນພຣະສີວະລີເຖຣະ. ເພາະສະນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈຶ່ງຊົງໃຫ້ພຣະສີວະລີເຖຣະສະເດັດນຳໜ້າ ຊົງປະທັບຢູ່ໃນວິຫານທີ່ພວກເທວະດານິຣະມິດຖວາຍ ຊົງສະເຫວີຍທານທີ່ພວກເທວະດາຈັດຕຽມໄວ້ ສະເດັດເຖິງສຳນັກຂອງພຣະເຣວະຕະເຖຣະແລ້ວ ຊົງບຳເພັນກິດທີ່ຄວນເຮັດໃຫ້ສຳເລັດ ແລ້ວສະເດັດກັບມາຍັງພຣະເຊຕະວັນ ໄດ້ຊົງສະຖາປະນາພຣະສີວະລີເຖຣະໄວ້ໃນຕຳແໜ່ງອັນເລີດຂອງພິກຂຸຜູ້ມີລາບຫຼາຍ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ທ່ານຈຶ່ງກ່າວໄວ້ໃນອະປະທານ.

1.

໑.

Padumuttaro nāma jino, sabbadhammesu cakkhumā;

Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako.

ພຣະຊິນະເຈົ້າ ພຣະນາມວ່າ ປະທຸມຸຕຕະຣະ ຜູ້ມີພຣະຈັກຂຸໃນທັມທັງປວງ ຜູ້ເປັນນາຍົກ ໄດ້ບັງເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນແສນກັປແຕ່ກັປນີ້ໄປ.

2.

໒.

Sīlaṃ tassa asaṅkhyeyyaṃ, samādhi vajirūpamo ;

Asaṃkhiyaṃ ñāṇavaraṃ, vimutti ca anopamā.

ພຣະສີລຂອງພຣະອົງນັ້ນ ບໍ່ມີປະມານ ພຣະສະມາທິປຽບດັ່ງເພັດ ພຣະປັນຍາອັນປະເສີດກໍບໍ່ມີປະມານ ແລະພຣະວິມຸດຕິກໍບໍ່ມີສິ່ງໃດປຽບໄດ້.

3.

໓.

Manujāmaranāgānaṃ, brahmānañca samāgame;

Samaṇabrāhmaṇākiṇṇe, dhammaṃ deseti nāyako.

In ທີ່ປະຊຸມຂອງມະນຸດ, ເທວະດາ, ນາກ ແລະພຣົມທັງຫຼາຍ ອັນດາດດາສະດາໄປດ້ວຍສະມະນະແລະພຣາມ ພຣະນາຍົກຊົງສະແດງທັມຢູ່.

4.

໔.

Sasāvakaṃ mahālābhiṃ, puññavantaṃ jutindharaṃ,Ṭhapesi etadaggamhi, parisāsu visārado.

ພຣະອົງຜູ້ມີຄວາມແກ້ວຫານໃນທ່າມກາງບໍລິສັດ ໄດ້ຊົງສະຖາປະນາພຣະສາວົກຮູບໜຶ່ງ ຜູ້ມີລາບຫຼາຍ, ມີບຸນຫຼາຍ, ມີຣັສມີຮຸ່ງເຮືອງ ໄວ້ໃນຕຳແໜ່ງອັນເລີດນັ້ນ.

5.

໕.

Tadāhaṃ [Pg.116] khattiyo āsiṃ, pure haṃsavatīvhaye ;

Sutvā jinassa taṃ vākyaṃ, sāvakassa guṇaṃ bahuṃ.

ໃນກາລນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າເປັນກະສັດ ໃນນະຄອນຊື່ວ່າ ຫົງສາວະດີ ໄດ້ຟັງພຣະດຳຣັດນັ້ນຂອງພຣະຊິນະເຈົ້າ ແລະໄດ້ຟັງຄຸນອັນມາກມາຍຂອງພຣະສາວົກຮູບນັ້ນ.

6.

໖.

Nimantayitvā sattāhaṃ, bhojayitvā sasāvakaṃ;

Mahādānaṃ daditvāna, taṃ ṭhānamabhipatthayiṃ.

ຈຶ່ງໄດ້ນິມົນພຣະອົງພ້ອມດ້ວຍພຣະສາວົກ ໃຫ້ສະເຫວີຍຕະຫຼອດເຈັດວັນ ໄດ້ຖວາຍມະຫາທານແລ້ວ ໄດ້ປາຖະໜາຕຳແໜ່ງນັ້ນ.

7.

໗.

Tadā maṃ vinataṃ pāde, disvāna purisāsabho;

So sarena mahāvīro, imaṃ vacanamabravī.

ໃນກາລນັ້ນ ພຣະອົງຜູ້ເປັນບຸຣຸດອົງອາດ ຜູ້ເປັນມະຫາວີຣະ ຊົງເຫັນຂ້າພະເຈົ້າໝອບລົງແທບພຣະບາດແລ້ວ ໄດ້ມີພຣະດຳຣັດຄຳນີ້ດ້ວຍພຣະສຸຣະສຽງວ່າ:

8.

໘.

Tato jinassa vacanaṃ, sotukāmā mahājanā;

Devadānavagandhabbā, brahmānoca mahiddhikā.

ລຳດັບນັ້ນ ມະຫາຊົນ, ເທວະດາ, ອະສູນ, ຄັນທັບ ແລະພຣົມທັງຫຼາຍ ຜູ້ມີອິດທິຣິດ ຜູ້ປາຖະໜາຈະຟັງພຣະດຳຣັດຂອງພຣະຊິນະເຈົ້າ

9.

໙.

Samaṇabrāhmaṇā cāpi, namassisuṃ katañjalī;

Namo te purisājañña, namo te purisuttama.

ທັງສະມະນະແລະພຣາມທັງຫຼາຍ ກໍໄດ້ປະນົມມືອະພິວາດ ກາບທູນວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ເປັນບຸຣຸດອາຊານໄນ ຂໍນອບນ້ອມແດ່ພຣະອົງ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ເປັນບຸຣຸດອັນປະເສີດສຸດ ຂໍນອບນ້ອມແດ່ພຣະອົງ'.

10.

໑໐.

Khattiyena mahādānaṃ, dinnaṃ sattāhakampi no;

Sotukāmā phalaṃ tassa, byākarohi mahāmune.

ມະຫາທານອັນກະສັດນີ້ຖວາຍແລ້ວຕະຫຼອດເຈັດວັນແກ່ພວກຂ້າພະອົງ ພວກຂ້າພະອົງປາຖະໜາຈະຟັງຜົນແຫ່ງທານນັ້ນ ຂໍພຣະມະຫາມຸນີຈົ່ງຊົງພະຍາກອນເຖີ້ນ.

11.

໑໑.

Tato avoca bhagavā, suṇotha mama bhāsitaṃ;

Appameyyamhi buddhasmiṃ, guṇamhi suppatiṭṭhitā.

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ມີພຣະດຳຣັດວ່າ 'ພວກທ່ານຈົ່ງຟັງຄຳຂອງເຮົາ ບຸກຄົນຜູ້ຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວໃນຄຸນຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າ ຜູ້ມີຄຸນຫາປະມານບໍ່ໄດ້

12.

໑໒.

Dakkhiṇā dāyakaṃ patvā, appameyyaphalāvahā;

Api ce sa mahābhogo, ṭhānaṃ pattheti muttamaṃ.

ທັກຂິຍາທານ ທີ່ຖວາຍແກ່ພຣະອົງ ຍ່ອມນຳຜົນຫາປະມານບໍ່ໄດ້ມາໃຫ້ແກ່ທາຍົກ ຫາກວ່າທາຍົກນັ້ນເປັນຜູ້ມີໂພຄະຫຼາຍ ປາຖະໜາຕຳແໜ່ງອັນປະເສີດສຸດ

13.

໑໓.

Lābhī vipulalābhīnaṃ, yathā bhikkhu sudassano;

Tathāhaṃpi bhaveyyanti, lacchate taṃ anāgate.

ວ່າ 'ຂໍໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າເປັນຜູ້ມີລາບຫຼາຍ ໃນບັນດາຜູ້ມີລາບອັນໄພບູນທັງຫຼາຍ ເໝືອນດັ່ງພິກຂຸສຸທັດສະນະນີ້ເຖີ້ນ' ເຂົາຈັກໄດ້ຮັບຕຳແໜ່ງນັ້ນໃນອະນາຄົດ.

14.

໑໔.

Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;

Gotamonāma nāmena, satthā loke bhavissati.

In ແສນກັປແຕ່ກັປນີ້ໄປ ພຣະສັສດາພຣະນາມວ່າ ໂຄຕະມະ ຜູ້ບັງເກີດໃນຕະກູນໂອກກາກະຣາດ ຈັກມີຂຶ້ນໃນໂລກ.

15.

໑໕.

Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;

Sīvali nāma nāmena, hessati satthusāvako.

ພຣະສາວົກຂອງພຣະສັສດາພຣະອົງນັ້ນ ຜູ້ເປັນທາຍາດໃນທັມ ຜູ້ເປັນໂອຣົດ ຜູ້ອັນທັມນິຣະມິດແລ້ວ ຈັກມີນາມວ່າ ສີວະລີ.

16.

໑໖.

Tena [Pg.117] kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;

Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsūpago ahaṃ.

ດ້ວຍກັມອັນດີທີ່ໄດ້ເຮັດໄວ້ນັ້ນ ແລະດ້ວຍເຈດຕະນາຄວາມປາຖະໜານັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າລະຮ່າງກາຍມະນຸດນີ້ແລ້ວ ໄດ້ໄປສູ່ສະຫວັນຊັ້ນດາວະດຶງ.

17.

໑໗.

Tatoparasmiṃsamaye, bārāṇasipuruttame;

Seṭṭhiputto ahaṃ āsiṃ, aḍḍhappatto mahādhano.

In ກາລຕໍ່ມາ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເປັນບຸດເສດຖີ ຜູ້ມັ່ງຄັ່ງ ມີຊັບຫຼາຍ ໃນນະຄອນພາຣານະສີອັນປະເສີດສຸດ.

18.

໑໘.

Sahassamatte pacceka, nāyake ca nimantiya;

Madhurenannapānena, santappesiṃtadādaro.

ໃນກາລນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ນິມົນພຣະປັດເຈກະພຸດທະເຈົ້າປະມານພັນອົງ ແລ້ວໄດ້ຖວາຍໃຫ້ອີ່ມໜຳສຳຣານດ້ວຍຂ້ານ້ຳໂພຊະນາຫານອັນມີຣົດຫວານ ດ້ວຍຄວາມເຄົາຣົບ.

19.

໑໙.

Tato cuto chakāmagge, anubhosiṃmahāyasaṃ;

Devaccharāparivuto, pāsāde ratanāmaye.

ຈຸຕິຈາກຊາດນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ສະເຫວີຍຍົດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ໃນສະຫວັນຊັ້ນກາມາພະຈອນທັງຫົກ ແວດລ້ອມດ້ວຍນາງອັກສອນສະຫວັນ ໃນວິມານອັນເຮັດດ້ວຍແກ້ວ.

20.

໒໐.

Evaṃ acintiyā buddhā, buddhadhammā acintiyā;

Acintiye pasannānaṃ, vipākopi acintiyo.

ພຣະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍເປັນອະຈິນໄຕ ພຣະພຸດທະທັມກໍເປັນອະຈິນໄຕ ວິບາກຂອງບຸກຄົນຜູ້ເຫຼື້ອມໃສໃນສິ່ງທີ່ເປັນອະຈິນໄຕ ກໍເປັນອະຈິນໄຕ.

21.

໒໑.

Ekanavutito kappe, vipassīnāma nāyako;

Uppajji cārunayano, sabbadhammavipassako.

In ກັປທີເກົ້າສิບເອັດແຕ່ກັປນີ້ໄປ ພຣະນາຍົກພຣະນາມວ່າ ວິປັດສີ ຜູ້ມີພຣະເນດອັນງົດງາມ ຜູ້ຊົງເຫັນແຈ້ງໃນທັມທັງປວງ ໄດ້ບັງເກີດຂຶ້ນແລ້ວ.

22.

໒໒.

Tadāhaṃ bandhumatiyā, kulassaññatarassa ca;

Dayito patthito putto, āsiṃ kammantabyāvaṭo.

ໃນກາລນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າເປັນບຸດຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ ທີ່ປາຖະໜາ ຂອງຕະກູນໃດຕະກູນໜຶ່ງ ໃນນະຄອນພັນທຸມະດີ ເປັນຜູ້ຂະຫຍັນຂັນແຂງໃນການງານ.

23.

໒໓.

Tadā aññataro pūgo, vipassissa mahesino;

Pariveṇaṃ akāresi, mahanta miti vissutaṃ.

ໃນກາລນັ້ນ ຄະນະບຸກຄົນກຸ່ມໜຶ່ງ ໄດ້ຮ່ວມກັນສ້າງປະຣິເວນອັນໃຫຍ່ໂຕ ປາກົດຊື່ສຽງໂດ່ງດັງ ຖວາຍແກ່ພຣະວິປັດສີມະເຫສີເຈົ້າ.

24.

໒໔.

Niṭṭhite ca mahādānaṃ, dadaṃ khajjakasaṃyutaṃ;

Navaṃ dadhi madhuñceva, vicinaṃ na ca maddasa.

ເມື່ອວິຫານນັ້ນສຳເລັດແລ້ວ ເມື່ອຈະຖວາຍມະຫາທານພ້ອມດ້ວຍຂອງຂົບຄ້ຽວ ໄດ້ສະແຫວງຫານົມສົ້ມໃໝ່ແລະນ້ຳເຜິ້ງ ແຕ່ກໍຫາບໍ່ພົບ.

25.

໒໕.

Tadāhaṃ taṃ gahetvāna, navaṃ dadhi madhumpica,Kammasāmigharaṃ gacchaṃ, tamenaṃ dāna maddasaṃ.

In ກາລນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຖືເອົານົມສົ້ມໃໝ່ແລະນ້ຳເຜິ້ງນັ້ນ ເດີນທາງໄປເຮືອນຂອງນາຍຈ້າງ ໄດ້ເຫັນການຖວາຍທານນັ້ນ.

26.

໒໖.

Sahassampi ca datvāna, na latiṃsu ca taṃ dvayaṃ;

Tato evaṃ vicintesiṃ, netaṃ hessati orakaṃ.

ພວກເຂົາໃຫ້ເງິນເຖິງພັນກະລາບ ກໍຍັງບໍ່ໄດ້ຂອງທັງສອງນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ສິ່ງນີ້ຄົງຈະບໍ່ແມ່ນຂອງຕ່ຳຊ້າເລີຍ'.

27.

໒໗.

Yathā [Pg.118] ime janā sabbe, sakkaronti tathāgataṃ;

Ahampi kāraṃ kassāmi, sasaṅghe lokanāyake.

ຄົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ບູຊາພຣະຕຖາຄົດເຈົ້າຢ່າງໃດ ຂ້າພະເຈົ້າກໍຈັກເຮັດການບູຊາໃນພຣະໂລກະນາຍົກ ພ້ອມດ້ວຍພຣະສົງຢ່າງນັ້ນແດ່.

28.

໒໘.

Tadāhamevaṃ cintetvā, dadhiṃmadhuñca ekato;

Yojetvā lokanāthassa, sasaṅghassa adāsahaṃ.

ໃນກາລນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຄິດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ໄດ້ປະສົມນົມສົ້ມແລະນ້ຳເຜິ້ງເຂົ້າກັນ ແລ້ວໄດ້ຖວາຍແກ່ພຣະໂລກະນາດເຈົ້າ ພ້ອມດ້ວຍພຣະສົງ.

29.

໒໙.

Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;

Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsa magañchahaṃ.

ດ້ວຍກັມອັນດີທີ່ໄດ້ເຮັດໄວ້ນັ້ນ ແລະດ້ວຍເຈດຕະນາຄວາມປາຖະໜານັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າລະຮ່າງກາຍມະນຸດນີ້ແລ້ວ ໄດ້ໄປສູ່ສະຫວັນຊັ້ນດາວະດຶງ.

30.

໓໐.

Punāhaṃ bārāṇasiyaṃ, rājā hutvā mahāyaso;

Sattukassa tadā ruddho, dvārarodhaṃ akārayiṃ.

ຕໍ່ມາ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເປັນພຣະຣາຊາຜູ້ມີຍົດໃຫຍ່ໃນນະຄອນພາຣານະສີ ໃນກາລນັ້ນ ໄດ້ປິດລ້ອມປະຕູເມືອງຂອງສັດຕູໄວ້.

31.

໓໑.

Tato sapattino ruddhā, ekāhaṃ rakkhitā ahuṃ;

Tato tassa vipākena, pāpuṇiṃ nirayaṃ bhusaṃ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພວກສັດຕູຖືກປິດລ້ອມໄວ້ ໄດ້ຮັບການປ້ອງກັນໄວ້ຕະຫຼອດວັນໜຶ່ງ ດ້ວຍຜົນແຫ່ງກັມນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງໄດ້ເຂົ້າເຖິງນະຣົກຢ່າງແຮງກ້າ.

32.

໓໒.

Pacchime ca bhave dāni, jātohaṃ koliye pure;

Suppavāsā ca me mātā, mahāli licchavī pitā.

In ພົບສຸດທ້າຍໃນບັດນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ບັງເກີດໃນໂກລິຍະນະຄອນ ພຣະມານດາຂອງຂ້າພະເຈົ້າຊື່ວ່າ ສຸປປະວາສາ ພຣະບິດາຊື່ວ່າ ມະຫາລີ ລິຈສວີ.

33.

໓໓.

Khattiye puññakammena, dvārarodhassa vāhasā;

Sattamāse sattavasse, vasiṃkucchimhi dukkhito.

ຂ້າພະເຈົ້າບັງເກີດໃນຕະກູນກະສັດ ດ້ວຍຜົນແຫ່ງບຸນກັມ ແຕ່ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງການປິດລ້ອມປະຕູເມືອງ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງຕ້ອງຢູ່ຢ່າງທຸກທໍລະມານໃນພຣະຄັນຕະຫຼອດ 7 ປີ ກັບ 7 ເດືອນ.

34.

໓໔.

Sattāhaṃ dvāramūḷhohaṃ, mahādukkhasamappito;

Mātā me chandadānena, eva māsi sudukkhitā.

ຂ້າພະເຈົ້າຫຼົງຄັນຢູ່ຕະຫຼອດ 7 ວັນ ໄດ້ຮັບທຸກຂ໌ຢ່າງຍິ່ງໃຫຍ່ ພຣະມານດາຂອງຂ້າພະເຈົ້າກໍໄດ້ຮັບຄວາມທຸກຂ໌ຢ່າງຍິ່ງ ເພາະການຖວາຍທານຕາມຄວາມປາຖະໜາ.

35.

໓໕.

Suvatthitohaṃ nikkhanto, buddhena anukampito;

Nikkhantadivaseyeva, pabbajiṃ anagāriyaṃ.

ຂ້າພະເຈົ້າອອກມາໂດຍສະຫວັດດີພາບ ໂດຍໄດ້ຮັບຄວາມອະນຸເຄາະຈາກພຣະພຸດທະເຈົ້າ ໃນວັນທີ່ອອກມາຈາກພຣະຄັນນັ້ນເອງ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ບັນພະຊາເປັນບັນພະຊິດ.

36.

໓໖.

Upajjhā sāriputto me, moggallāno mahiddhiko;

Kese oropayanto me, anusāsi mahāmati.

ພຣະສາຣີບຸດເປັນພຣະອຸປັດຊາຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ພຣະໂມຄຄັលລານະຜູ້ມີອິດທິຣິດຫຼາຍ ເປັນພຣະອາຈານ ພຣະອຸປັດຊາຜູ້ມີປັນຍາຫຼາຍ ໄດ້ສັ່ງສອນຂ້າພະເຈົ້າໃນຂະນະທີ່ປົງຜົມ.

37.

໓໗.

Kesesu chijjamānesu, arahattamapāpuṇīṃ;

Devo nāgā manussā ca, paccayānu panenti me.

In ຂະນະທີ່ຜົມກຳລັງຖືກປົງຢູ່ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ບັນລຸພຣະອໍຣະຫັນ ເທວະດາ, ນາກ ແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ຕ່າງກໍນຳປັດໄຈທັງຫຼາຍມາຖວາຍແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ.

38.

໓໘.

Padumuttaranāmañca, vipassiṃca vināyakaṃ;

Saṃpūjayiṃ pamudito, paccayehi visesato.

ຂ້າພະເຈົ້າເປັນຜູ້ຍິນດີແລ້ວ ໄດ້ບູຊາພຣະຜູ້ຊົງນຳພຣະນາມວ່າ ປະທຸມຸຕຕະຣະ ແລະພຣະວິປັດສີ ດ້ວຍປັດໄຈທັງຫຼາຍເປັນພິເສດ.

39.

໓໙.

Tato [Pg.119] tesaṃ vipākena, kammānaṃ vipuluttamaṃ;

Lābhaṃ labhāmi sabbattha, vane gāme jale thale.

ດ້ວຍຜົນແຫ່ງກັມທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງໄດ້ຮັບລາບອັນໄພບູນແລະປະເສີດສຸດໃນທີ່ທຸກສະຖານ ທັງໃນປ່າ, ໃນບ້ານ, ໃນນ້ຳ ແລະເທິງບົກ.

40.

໔໐.

Revataṃ dassanatthāya, yadā yāti vināyako;

Tiṃsabhikkhusahassehi, saha lokagganāyako.

ເມື່ອພຣະຜູ້ຊົງນຳ ພຣະໂລກະນາຍົກ ຜູ້ເລີດໃນໂລກ ສະເດັດໄປເພື່ອຢ້ຽມຢາມພຣະເຣວະຕະ ພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສາມໝື່ນຮູບ

41.

໔໑.

Tadā devo panītehi, mamatthāya mahāmati;

Paccayehi mahāvīro, sasaṅgho lokanāyako.

ໃນກາລນັ້ນ ພຣະມະຫາວີຣະ ພຣະໂລກະນາຍົກ ພ້ອມດ້ວຍພຣະສົງ ໄດ້ຮັບການບຳຣຸງດ້ວຍປັດໄຈອັນປະນີດທັງຫຼາຍ ທີ່ເທວະດານຳມາຖວາຍເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ.

42.

໔໒.

Upaṭṭhito mayā buddho, gantvā revatamaddasa;

Tato jetavanaṃ gantvā, etadagge ṭhapesimaṃ.

ພຣະພຸດທະເຈົ້າອັນຂ້າພະເຈົ້າບຳຣຸງແລ້ວ ສະເດັດໄປພົບພຣະເຣວະຕະແລ້ວ ຈາກນັ້ນສະເດັດໄປຍັງພຣະເຊຕະວັນ ໄດ້ຊົງສະຖາປະນາຂ້າພະເຈົ້າໄວ້ໃນຕຳແໜ່ງອັນເລີດນີ້.

43.

໔໓.

Lābhīnaṃ sīvali aggo, mama sissesu bhikkhavo;

Sabbelokahito satthā, kittayī parisāsumaṃ.

ພຣະສັສດາຜູ້ເກື້ອກູນແກ່ໂລກທັງປວງ ໄດ້ຊົງຍົກຍ້ອງຂ້າພະເຈົ້າໃນທ່າມກາງບໍລິສັດວ່າ 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສີວະລີເປັນຜູ້ເລີດກວ່າພວກສາວົກຂອງເຮົາ ຜູ້ມີລາບຫຼາຍ'.

44.

໔໔.

Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;

Nāgova bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavo.

ກິເລດທັງຫຼາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າຖືກເຜົາໝົດແລ້ວ ພົບທັງປວງຖືກຖອນຂຶ້ນໄດ້ແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າເປັນຜູ້ບໍ່ມີອາສະວະ ຢູ່ເໝືອນດັ່ງຊ້າງຕັດເຄື່ອງພັນທະນາການແລ້ວ.

45.

໔໕.

Svāgataṃ vata me āsi, buddhaseṭṭhassa santikaṃ;

Tisso vijjā anuppatto, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.

ການທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ມາສູ່ສຳນັກຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າຜູ້ປະເສີດສຸດ ເປັນການມາທີ່ດີແທ້ໜໍ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ບັນລຸວິຊຊາສາມແລ້ວ ຄຳສັ່ງສອນຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ.

46.

໔໖.

Paṭisambhidā catassopi, vimokkhā pica aṭṭhime;

Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsananti.

ປະຕິສັມພິທາສີ່, ວິໂມກແປດ ແລະອະພິຍາຫົກ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ ຄຳສັ່ງສອນຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ.

Itthaṃ sudaṃ āyasmā sīvalitthero imā gāthāyo abhāsitthāti.

ໄດ້ຍິນວ່າ ພຣະສີວະລີເຖຣະຜູ້ມີອາຍຸ ໄດ້ກ່າວຄາຖາທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ດ້ວຍປະການສະນີແລ.

47.

໔໗.

Sutvāna etaṃ caritaṃ mahabbhutaṃ,Puññānubhāvañca siriṃ sirīmataṃ;

Hitvā kusītaṃ kusalaṃ karotha,Kāmāttha kāmaṃ bhavabhoganibbutiṃ.

ທ່ານທັງຫຼາຍໄດ້ຟັງປະຫວັດອັນໜ້າອັດສະຈັນນີ້ ແລະອານຸພາບແຫ່ງບຸນພ້ອມທັງສິຣິຂອງພຣະເຖຣະຜູ້ມີສິຣິແລ້ວ ຈົ່ງລະຄວາມກຽດຄ້ານ ເຮັດກຸສົນກັມ ອັນນຳມາຊຶ່ງຄວາມດັບແຫ່ງພົບແລະໂພຄະ ຕາມຄວາມປາຖະໜາເຖີ້ນ.

Sīvalittherassa vatthuṃ dasamaṃ.

ເລື່ອງພຣະສີວະລີເຖຣະ ທີສິບ ຈົບ.

Yakkhavañcitavaggo tatiyo.

ຍັກຂະວັນຈິຕະວັກ ທີສາມ ຈົບ.

Mahāsenavaggo

ມະຫາເສນະວັກ

31. Mahāsenarañño vatthumhi ayamānupubbīkathā

໓໑. ນີ້ຄືອະນຸປຸບພີກະຖາ ໃນເລື່ອງຂອງພຣະເຈົ້າມະຫາເສນະ

Bhagavati [Pg.121] parinibbute pāṭaliputtanagare mahāseno nāma rājā rajjaṃ kāresi dhammiko dhammarājā. So pana pitupitāmahādīnaṃ dhanarāsiṃ oloketvā ime imaṃ sāpateyyaṃ pahāya maccuno mukhamupagatā. Aho saṃsārikānaṃ aññāṇatā. Dhanaṃ ṭhapetvā attano vināsañca attānaṃ ṭhapetvā dhanavināsañca na jānantīti sampattiyā adhigamañca vināsaṃ cāti sabbaṃ cintetvā dhammañca sutvā paṭiladdhasaddho divase divase dasasahassānaṃ bhikkhūnaṃ madhurena annapānena santappento anekāni puññāni upacinanto ekadivasaṃ raho paṭisallino evaṃ cintesi. Evaṃ rājaniyogena janassa pīḷanaṃ katvā dinnadānato sahatthena kammaṃ katvā laddhena dinnadānaṃ mahapphalaṃ mahānisaṃsaṃ bhavissati, evaṃ mayā kātabbanti so suhadā maccassa rajjaṃ nīyyātetvā attano kaṇiṭṭhikaṃ ādāya kiñci ajānāpetvā aññataravesena nagarā nikkhamma uttaramadhuraṃ nāma nagaraṃ agamāsi, tattha mahāvibhavo eko seṭṭhi paṭivasati, te seṭṭhino samīpa mupagamma ṭhitā. Tena kimatthāyāgatāti vutte rājā tava gehe bhatiyā kammaṃ karissāmīti vatvā tenānuññāto tīṇi vassāni kamma makāsi, tato ekadivasaṃ seṭṭhi te disvā pakkositvā atīva tumhe sukhumālatarā. Tathāpi imasmiṃ gehe kammakaraṇena ciraṃ vasittha, ettakaṃ kālaṃ kismiñci kammepi kusītattaṃ na paññāyati. Pageva anācārampi, yāgubhattaṃ ṭhapetvā aññaṃ upakārampi mama santikā natthi, kenatthena kammaṃ karothāti pucchi. Rājā tassa vacanaṃ sutvā imasmiṃ janapade sālino manāpabhāvo bahuso sūyati. Tasmā sālīnamatthāya idhā gatamhāti āha, taṃ sutvā tesaṃ tuṭṭho seṭṭhi sālīnaṃ sakaṭasahassaṃ adāsi, rājā sāliṃlabhitvā seṭṭhino [Pg.122] evamāha, bho imaṃ amhākaṃ nagaraṃ pāpethāti, taṃ sutvā seṭṭhi sādhūti vatvā sāliparipuṇṇasakaṭasahassaṃ rañño nagaraṃ pāpesi, rājā nagaraṃ gantvā seṭṭhissa nānāvaṇṇavatthahiraññasuvaṇṇādīhi sakaṭe pūretvā paṭipesetvā mettiṃ thiraṃ katvā ābhatavīhayo rājagehe sannicayamakāsi, atha rājā katipāhaccayena musalaṃ paggayha sahattheneva vīhiṃ koṭṭeti, koṭṭitakoṭṭitaṃ kaṇiṭṭhikā papphoṭeti. Evaṃ ubhopi taṇḍulānaṃ mahantaṃ rāsiṃ katvā dārūdakādayo āharitvā ambilabhattaṃ pacitvā rājagehe pañcasataāsanāni paññāpetvā kālaṃ ugghosesuṃ, āgacchantu ayyā anukampaṃ upādāya mama gehe bhuñjantūti. Taṃ sutvā pañcasatā bhikkhū ākāsena āgamiṃsu, rājā te yāvadatthaṃ parivisi, tato tesaṃ antare piyaṃgudīpavāsī eko mahāsivatthero nāma bhattaṃ gahetvā ete maṃ passantūti adhiṭṭhahitvā ākāsena piyaṃgudīpaṃ gantvā bhattaṃ pañcasatānaṃ bhikkhūnaṃ datvā paribhuñci. Taṃ tassānubhāvena sabbesaṃ yāvadatthaṃ ahosi. Evaṃ appakenāpi deyyadhammena sappurisā dāyakānaṃ manaṃ pasādetvā patiṭṭhaṃ karontīti. Vuttañhi.

ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປຣິນິບພານແລ້ວ, ພຣະຣາຊາພຣະນາມວ່າ ມະຫາເສນະ ຜູ້ຊົງທັມ ເປັນພຣະທັມມະຣາຊາ ໄດ້ຄອງຣາຊສົມບັດໃນເມືອງປາຕະລີບຸດ. ພຣະອົງຊົງກວດເບິ່ງກອງຊັບສົມບັດຂອງພຣະບິດາ ແລະພຣະອັຍຍະກາເປັນຕົ້ນ ແລ້ວຊົງດຳຣິວ່າ 'ຊົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ລະຖິ້ມຊັບສົມບັດນີ້ແລ້ວ ພາກັນໄປສູ່ຄວາມຕາຍ. ອະນິຈາ, ຄວາມບໍ່ຮູ້ຂອງສັດທັງຫຼາຍໃນສັງສາຣະວັດ. ພວກເຂົາບໍ່ຮູ້ເຖິງຄວາມພິນາດຂອງຕົນເອງໂດຍລະຖິ້ມຊັບໄວ້ ແລະບໍ່ຮູ້ເຖິງຄວາມພິນາດຂອງຊັບໂດຍລະຖິ້ມຕົນເອງ.' ພຣະອົງຊົງດຳຣິເຖິງການໄດ້ມາແລະຄວາມເສື່ອມເສັຍແຫ່ງສົມບັດທັງປວງນັ້ນ, ທັງໄດ້ຟັງພຣະທັມແລ້ວ ເກີດມີສັດທາເລື່ອມໃສ, ໃນແຕ່ລະວັນໄດ້ຊົງບຳຣຸງລ້ຽງພຣະພິກຂຸສົງສິບພັນຮູບດ້ວຍຂ້ານ້ຳໂພຊະນາຫານອັນປະນີດ, ຊົງສັ່ງສົມບຸນກຸສົນເປັນອັນມາກ. ວັນໜຶ່ງ, ເມື່ອຊົງປະທັບຢູ່ພຽງພຣະອົງດຽວໃນທີ່ສະຫງັດ ໄດ້ຊົງດຳຣິວ່າ 'ການໃຫ້ທານດ້ວຍການບີບບັງຄັບຣາສດອນໂດຍພຣະຣາຊອຳນາດເຊັ່ນນີ້ ກັບການໃຫ້ທານດ້ວຍການເຮັດວຽກງານດ້ວຍມືຂອງຕົນເອງແລ້ວໄດ້ມາ, ການໃຫ້ທານຢ່າງຫຼັງນີ້ຍ່ອມມີຜົນມາກ ມີອານິສົງມາກ, ເຮົາຄວນເຮັດຢ່າງນັ້ນ.' ພຣະອົງຈຶ່ງຊົງມອບຣາຊສົມບັດໃຫ້ແກ່ອຳມາດຜູ້ເປັນມິດ, ແລ້ວພາພຣະອະນຸຊາຂອງພຣະອົງໄປ ໂດຍບໍ່ໃຫ້ໃຜຮູ້, ຊົງປອມຕົວສະເດັດອອກຈາກພຣະນະຄອນ ໄປສູ່ເມືອງອຸດຕະຣະມະທຸຣາ. ໃນເມືອງນັ້ນ ມີເສດຖີຜູ້ມີຊັບມາກຄົນໜຶ່ງອາສັຍຢູ່, ທັງສອງພຣະອົງໄດ້ສະເດັດເຂົ້າໄປຢືນຢູ່ໃກ້ເສດຖີນັ້ນ. ເມື່ອເສດຖີຖາມວ່າ 'ພວກທ່ານມາເພື່ອປະສົງສິ່ງໃດ?' ພຣະຣາຊາຈຶ່ງຕຣັດວ່າ 'ຂ້າພະເຈົ້າຈະຂໍຮັບຈ້າງເຮັດວຽກໃນເຮືອນຂອງທ່ານ.' ເມື່ອເສດຖີອະນຸຍາດແລ້ວ ພຣະອົງກໍໄດ້ຊົງເຮັດວຽກງານຢູ່ເປັນເວລາສາມປີ. ຕໍ່ມາ ວັນໜຶ່ງ ເເສດຖີເຫັນທັງສອງຄົນນັ້ນ ຈຶ່ງຮ້ອງມາຖາມວ່າ 'ພວກທ່ານເປັນຜູ້ມີຜິວພັນລະອຽດອ່ອນຍິ່ງນັກ. ເຖິງປານນັ້ນ ກໍຍັງໄດ້ມາອາສັຍເຮັດວຽກຢູ່ໃນເຮືອນນີ້ເປັນເວລານານ, ຕະຫຼອດເວລາຜ່ານມາ ບໍ່ປາກົດຄວາມກຽດຄ້ານໃນວຽກງານໃດໆເລີຍ, ບໍ່ຕ້ອງເວົ້າເຖິງຄວາມປະພຶດທີ່ບໍ່ດີ, ນອກຈາກເຂົ້າຢາຄູແລະເຂົ້າສວຍແລ້ວ ຄວາມຊ່ວຍເຫຼືອຢ່າງອື່ນຈາກຂ້ອຍກໍບໍ່ມີເລີຍ, ພວກທ່ານເຮັດວຽກເພື່ອປະສົງສິ່ງໃດ?' ພຣະຣາຊາໄດ້ຟັງຄຳຂອງເສດຖີນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງຕຣັດວ່າ 'ໄດ້ຍິນວ່າ ເຂົ້າສາລີໃນແຄວ້ນນີ້ມີຣົດຊາດດີຍິ່ງນັກ, ເພາະເຫດນັ້ນ ພວກຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງມາເພື່ອປະສົງເຂົ້າສາລີ.' ເສດຖີໄດ້ຟັງແລ້ວມີຄວາມຍິນດີ ຈຶ່ງໄດ້ມອບເຂົ້າສາລີພັນກວຽນໃຫ້. ພຣະຣາຊາເມື່ອໄດ້ຮັບເຂົ້າສາລີແລ້ວ ຈຶ່ງກ່າວກັບເສດຖີວ່າ 'ທ່ານຜູ້ນິຣະທຸກ ຂໍທ່ານຈົ່ງຊ່ວຍສົ່ງເຂົ້າສາລີນີ້ໄປສູ່ເມືອງຂອງພວກຂ້າພະເຈົ້າແດ່.' ເເສດຖີໄດ້ຟັງແລ້ວຮັບຄຳວ່າ 'ດີລະ' ແລ້ວໄດ້ສົ່ງກວຽນພັນເລັ່ມທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍເຂົ້າສາລີໄປສູ່ເມືອງຂອງພຣະຣາຊາ. ພຣະຣາຊາສະເດັດກັບຄືນສູ່ພຣະນະຄອນ ແລ້ວຊົງບັນທຸກຜ້າຫຼາກສີ, ເງິນ, ຄຳ ແລະອື່ນໆ ເຕັມກວຽນສົ່ງກັບຄືນໄປໃຫ້ເສດຖີ ເພື່ອຜູກມິດໄມຕີໃຫ້ໝັ້ນຄົງ, ແລ້ວຊົງເກັບຮັກສາເຂົ້າສາລີທີ່ໄດ້ມາໄວ້ໃນພຣະຣາຊະວັງ. ຕໍ່ມາ ລ່ວງໄປໄດ້ສອງສາມວັນ ພຣະຣາຊາຊົງຈັບສາກຕຳເຂົ້າດ້ວຍພຣະຫັດຂອງພຣະອົງເອງ, ສ່ວນພຣະຂະນິດຖາຊົງຝັດເຂົ້າທີ່ຕຳແລ້ວນັ້ນ. ທັງສອງພຣະອົງຊົງເຮັດໃຫ້ເປັນກອງເຂົ້າສານກອງໃຫຍ່, ແລ້ວຊົງຫານ້ຳແລະຟືນມາຫຸງເຂົ້າສົ້ມ, ຊົງຈັດຕັ້ງອາສະນະຫ້າຮ້ອຍທີ່ໄວ້ໃນພຣະຣາຊະວັງ ແລ້ວຊົງປະກາດເວລາວ່າ 'ຂໍພຣະຄຸນເຈົ້າທັງຫຼາຍຈົ່ງອາສັຍຄວາມອະນຸເຄາະ ສະເດັດມາສັນພັດຕາຫານໃນເຮືອນຂອງຂ້າພະເຈົ້າເຖີດ.' ພຣະພິກຂຸສົງຫ້າຮ້ອຍຮູບໄດ້ຍິນແລ້ວ ຈຶ່ງເດີນທາງມາທາງອາກາດ, ພຣະຣາຊາຊົງອັງຄາດພຣະສົງເຫຼົ່ານັ້ນໃຫ້ອີ່ມໜຳສຳຣານ. ໃນບັນດາພຣະສົງເຫຼົ່ານັ້ນ ມີພຣະມະຫາສີວະເຖຣະ ຜູ້ສະຖິດຢູ່ເກາະປິຍັງຄຸທະວີບຮູບໜຶ່ງ ໄດ້ຮັບພັດຕາຫານແລ້ວອະທິສຖານວ່າ 'ຂໍໃຫ້ພຣະສົງເຫຼົ່ານີ້ຈົ່ງເຫັນອາຕະມາ' ແລ້ວເດີນທາງໄປທາງອາກາດສູ່ເກາະປິຍັງຄຸທະວີບ ໄດ້ຖວາຍພັດຕາຫານນັ້ນແກ່ພຣະພິກຂຸສົງຫ້າຮ້ອຍຮູບແລ້ວສັນ. ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງພັດຕາຫານນັ້ນ ພັດຕາຫານຈຶ່ງພຽງພໍແກ່ພຣະພິກຂຸທຸກຮູບ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ສັດບຸຣຸດທັງຫຼາຍ ເຖິງວ່າຈະມີໄທຍະທັມພຽງເລັກນ້ອຍ ກໍຍັງເຮັດໃຫ້ຈິດໃຈຂອງທາຍົກເຫຼື່ອມໃສ ແລະຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໄດ້. ດັ່ງທີ່ມີຄຳກ່າວໄວ້ວ່າ:

1.

໑.

Appakenapi medhāvī, dāyakānaṃ manaṃ pati;

Saddhaṃ vaḍḍhenti candova, raṃsinā khīrasāgaraṃ.

ຜູ້ມີປັນຍາ ເຖິງວ່າຈະມີໄທຍະທັມພຽງເລັກນ້ອຍ ກໍຍັງເຮັດໃຫ້ຈິດໃຈຂອງທາຍົກຍິນດີ, ຍ່ອມຍັງສັດທາໃຫ້ຈະເຣີນຂຶ້ນ ປຽບເໝືອນພຣະຈັນຍັງມະຫາສະໝຸດນ້ຳນົມໃຫ້ຈະເຣີນຂຶ້ນດ້ວຍຣັສມີສະນັ້ນ.

2.

໒.

Aṭṭhāne na niyojentā, karontā neva sannidhiṃ;

Paribhoga makatvāna, neva nāsenti paccayaṃ.

ພວກທ່ານບໍ່ໃຊ້ສອຍປັດໄຈໃນທາງທີ່ບໍ່ຄວນ, ບໍ່ເຮັດການສະສົມໄວ້, ເມື່ອບໍ່ໄດ້ບໍລິໂພກ ກໍບໍ່ເຮັດໃຫ້ປັດໄຈນັ້ນເສັຍຫາຍໄປ.

3.

໓.

Na pāpentāca theyyassa, na karontā tatheviṇaṃ;

Vibhajanti susīlesu, sayaṃ bhutvāna sīlavāti.

ບໍ່ນຳປັດໄຈໄປໃນທາງລັກຂະໂມຍ, ທັງບໍ່ກໍ່ໜີ້ສິນຢ່າງນັ້ນ, ຍ່ອມແບ່ງປັນໃນໝູ່ຜູ້ມີສີລ, ຕົນເອງເປັນຜູ້ມີສີລແລ້ວຈຶ່ງບໍລິໂພກ.

Atha rājā kaṇiṭṭhikāya saddhiṃ thattheva ṭhito piyaṃgudīpe paribhuñjante pañcasatabhikkhū disvā haṭṭho udaggo ahosi. Atha [Pg.123] te aparabhāge attanā kataṃ dānavaraṃ anussarantā na cireneva ubhopi sotāpannā ahesuṃti.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຣາຊາພ້ອມດ້ວຍພຣະອະນຸຊາ ປະທັບຢືນຢູ່ທີ່ນັ້ນເອງ ໄດ້ທອດພຣະເນດເຫັນພຣະພິກຂຸຫ້າຮ້ອຍຮູບສັນພັດຕາຫານຢູ່ໃນເກາະປິຍັງຄຸທະວີບ ກໍມີຄວາມເບີກບານຍິນດີຍິ່ງນັກ. ຕໍ່ມາ ໃນພາຍຫຼັງ ທັງສອງພຣະອົງຊົງຣະນຶກເຖິງມະຫາທານທີ່ພຣະອົງໄດ້ຊົງກະທຳແລ້ວ ບໍ່ດົນກໍໄດ້ບັນລຸເປັນພຣະໂສດາບັນທັງສອງພຣະອົງ.

4.

໔.

Na gaṇentāttano dukkhaṃ, vihāya mahatiṃ siriṃ;

Āyatiṃbhavamicchantā, sujanevaṃ subhe ratā.

ສັດບຸຣຸດທັງຫຼາຍ ບໍ່ຄຳນຶງເຖິງຄວາມທຸກຂອງຕົນ, ລະຖິ້ມຍົດສັກອັນຍິ່ງໃຫຍ່, ປາຖະໜາພົບພູມໃນພາຍໜ້າ, ຍ່ອມຍິນດີໃນຄວາມດີງາມຢ່າງນີ້.

5.

໕.

Āyāsena kataṃ puññaṃ, mahantaphaladāyakaṃ;

Iti mantvāna medhāvī, sahattheneva taṃ kareti.

ບຸນທີ່ກະທຳດ້ວຍຄວາມຍາກລຳບາກ ຍ່ອມອຳນວຍຜົນອັນຍິ່ງໃຫຍ່; ຜູ້ມີປັນຍາຮູ້ແນວນີ້ແລ້ວ ຄວນເຮັດບຸນນັ້ນດ້ວຍມືຂອງຕົນເອງ.

Mahāsenarañño vatthuṃ pathamaṃ.

ເຣື່ອງພຣະຣາຊາມະຫາເສນະ ເປັນເຣື່ອງທີໜຶ່ງ.

32. Suvaṇṇatilakāya vatthumhi ayamānupubbīkathā

໓໒. ນີ້ຄືລຳດັບເລື່ອງລາວໃນເຣື່ອງນາງສຸວັນນະຕິລະກາ.

Laṅkādīpe kira anurādhapuranagare eko mātugāmo saddhāsampannā niccaṃ abhayuttaracetiye pupphapūjaṃ karoti, athekadivasaṃ sā attano dhītuyā saddhiṃ tasmiṃ cetiye pupphapūjanatthāya gantvā pupphāsanasālāya udakaṃ apassantī dhītu hatthe pupphacaṅgoṭakaṃ ṭhapetvā ghaṭa mādāya pokkharaṇiṃ agamāsi, tato sā dārikā mātari anāgatāyayeva adhotāsane pupphamuṭṭhiṃgahetvā maṇḍalaṃ katvā pūjetvā evaṃ patthanamakāsi. Tathā hi.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນເມືອງອະນຸຣາທະປຸຣະ ແຫ່ງເກາະສີລັງກາ ມີສະຕຣີຜູ້ໜຶ່ງ ເປັນຜູ້ມີສັດທາ ເຄີຍບູຊາດອກໄມ້ທີ່ພຣະເຈດີອະໄພຍຸດຕະຣະເປັນປະຈຳ. ວັນໜຶ່ງ ນາງພ້ອມດ້ວຍລູກສາວໄດ້ໄປເພື່ອບູຊາດອກໄມ້ທີ່ພຣະເຈດີນັ້ນ, ເມື່ອບໍ່ເຫັນນ້ຳໃນສາລາວາງດອກໄມ້ ຈຶ່ງວາງກະຕ່າດອກໄມ້ໄວ້ໃນມືຂອງລູກສາວ ແລ້ວຖືໝໍ້ນ້ຳໄປສູ່ສະໂບກຂະຣະນີ. ໃນຂະນະທີ່ມານດາຍັງບໍ່ທັນມາ, ເດັກຍິງນັ້ນໄດ້ຈັບເອົາດອກໄມ້ກຳໜຶ່ງມາບູຊາເທິງອາສະນະທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ລ້າງ ໂດຍເຮັດໃຫ້ເປັນວົງມົນ ແລ້ວຕັ້ງຄວາມປາຖະໜາຢ່າງນີ້ວ່າ:

1.

໑.

Mahāvīrassa dhīrassa, sayambhussa mahesino;

Tilokaggassa nāthassa, bhagavantassa satthuno.

ແດ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຜູ້ເປັນພຣະສັສດา ຜູ້ເປັນມະຫາວີຣະ ຜູ້ມີຄວາມພຽນໝັ້ນຄົງ ຜູ້ຊົງຕຣັສຮູ້ໄດ້ດ້ວຍພຣະອົງເອງ ຜູ້ແສຫວັງຄຸນອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ຜູ້ເປັນທີ່ພຶ່ງອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກທັງສາມ.

2.

໒.

Ya mahaṃ pūjayiṃ pupphaṃ, tassa kammassa vāhasā;

Rūpīnaṃ pavarā hessaṃ, ārohapariṇāhavā.

ດ້ວຍຜົນແຫ່ງກັມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ບູຊາດອກໄມ້ນີ້, ຂໍໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າເປັນຜູ້ຍອດຢ້ຽມໃນບັນດາຜູ້ມີຮູບງາມ, ມີຮູບຮ່າງສົມສ່ວນທັງສ່ວນສູງແລະສ່ວນກວ້າງ.

3.

໓.

Maṃ [Pg.124] disvā purisā sabbe, mucchantu kāmamucchitā;

Niccharantu sarīrā me, raṃsimālīva raṃsiyo.

ຂໍໃຫ້ບຸຣຸດທັງປວງເມື່ອເຫັນຂ້າພະເຈົ້າແລ້ວ ຈົ່ງສະຫຼົບໄຫຼໄປດ້ວຍຄວາມກຳໜັດ, ຂໍໃຫ້ຣັສມີຊ່ານອອກຈາກຮ່າງກາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ປຽບເໝືອນແສງສະຫວ່າງຊ່ານອອກຈາກດວງອາທິດ ສະນັ້ນ.

4.

໔.

Hadayaṅgamā kaṇṇasukhā, mañjubhāṇī subhā mama;

Kinnarānaṃ yathā vāṇī, evameva pavattatūti.

ຂໍໃຫ້ວາຈาຂອງ...ຂ້າພະເຈົ້າເປັນທີ່ຈັບໃຈ, ສະບາຍຫູ, ໄພເລາະອ່ອນຫວານ ແລະດີງາມ ປຽບເໝືອນສຽງຂອງນາງກິນນະຣີ ສະນັ້ນເຖີດ.

Athassā mātā āgamma adhotāsane pūjitāni pupphāni disvā kasmā caṇḍālī adhotāsane bhagavato pupphāni pūjesi, ayuttaṃ tayā katanti āha, taṃ sutvā sā mātuyā kujjhitvā tvaṃ caṇḍālīti akkosi, sā ettakaṃ puññāpuññaṃ katvā aparabhāge tato cutā jambudīpe uttaramadhurāyaṃ ekassa caṇḍālagandhabbabrāhmaṇassa dhītā hutvā nibbatti, uttamarūpadharā ahosi, tassā sarīrato meghamukhato vijjullatāviya raṃsiyo niccharanti. Samantā catuhatthaṭṭhāne sarīrappabhāya andhakāre vidhamati. Mukhato uppalagandho vāyati, kāyato candanagandho, tassā dvinnaṃ thanāna mantare suvaṇṇavaṇṇaṃ ekaṃ tilakaṃ ahosi, tena bālasuriyassa viya pabhā niccharati. Diṭṭhadiṭṭhā yebhuyyena ummattā viya kāmamadena visaññino honti, aho kusalākusalānaṃ ānubhāvo. Tathā hi.

ຄັ້ງນັ້ນ ມານດາຂອງນາງກັບມາເຫັນດອກໄມ້ທີ່ບູຊາໄວ້ເທິງອາສະນະທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ລ້າງ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ເປັນຫຍັງເຈົ້າຈຶ່ງບູຊາດອກໄມ້ແດ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເທິງອາສະນະທີ່ບໍ່ໄດ້ລ້າງຄືກັບນາງຈັນທານ? ເຈົ້າເຮັດສິ່ງທີ່ບໍ່ສົມຄວນແລ້ວ.' ເດັກຍິງນັ້ນໄດ້ຟັງແລ້ວ ກໍໂກດຮ້າຍໃຫ້ມານດາ ຈຶ່ງດ່າວ່າ 'ໂຕເຈົ້າຫັ້ນແຫຼະເປັນນາງຈັນທານ.' ນາງໄດ້ເຮັດທັງບຸນແລະບາບໄວ້ເຖິງພຽງນັ້ນ ຕໍ່ມາເມື່ອຈຸຕິຈາກຊາດນັ້ນແລ້ວ ກໍໄດ້ໄປເກີດໃນຕະກູນຂອງພຣາມນັກຮ້ອງຈັນທານຄົນໜຶ່ງ ໃນເມືອງອຸດຕະຣະມະທຸຣາ ແຫ່ງຊົມພູທະວີບ, ເປັນຜູ້ມີຮູບໂສມອັນງົດງາມຍິ່ງນັກ, ມີຣັສມີຊ່ານອອກຈາກຮ່າງກາຍຂອງນາງ ປຽບເໝືອນສາຍຟ້າແລບອອກຈາກກີບເມກ. ແສງສະຫວ່າງຈາກຮ່າງກາຍຂອງນາງສາມາດກຳຈັດຄວາມມືດມົນໃນບໍລິເວນສີ່ສອກໂດຍຮອບໄດ້. ມີກິ່ນດອກບົວຫອມຟຸ້ງອອກຈາກປາກ, ມີກິ່ນໄມ້ຈັນຫອມຟຸ້ງອອກຈາກກາຍ, ໃນລະຫວ່າງຖັນທັງສອງຂອງນາງ ມີໄຝ່ສີທອງເມັດໜຶ່ງ ທີ່ມີແສງສະຫວ່າງຊ່ານອອກມາປຽບເໝືອນພຣະອາທິດອຸໄທ. ຜູ້ຄົນທັງຫຼາຍທີ່ໄດ້ເຫັນນາງ ໂດຍສ່ວນມາກຍ່ອມເປັນຄືກັບຄົນບ້າ ເສັຍສະຕິໄປດ້ວຍຄວາມກຳໜັດ, ອະນິຈາ ອານຸພາບແຫ່ງກຸສົນແລະອະກຸສົນ. ດັ່ງທີ່ມີຄຳກ່າວໄວ້ວ່າ:

5.

໕.

Yena sā kodhasāmātu, caṇḍālī iti bhāsitā;

Tena sā āsi caṇḍālī, jegucchā hīnajātikā.

ເພາະເຫດທີ່ນາງມີຄວາມໂກດຮ້າຍແລ້ວກ່າວກັບມານດາວ່າ 'ນາງຈັນທານ', ດ້ວຍບາບນັ້ນ ນາງຈຶ່ງໄດ້ເກີດເປັນນາງຈັນທານ ຜູ້ມີກຳເນີດຕ່ຳຊ້າໜ້າກຽດຊັງ.

6.

໖.

Sallakkhetvāna sambuddha, guṇaṃ pūjesi yaṃ tadā;

Tena puññānubhāvena, sā bhirūpī manoramā.

ເພາະເຫດທີ່ນາງໄດ້ຣະນຶກເຖິງພຣະຄຸນຂອງພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ແລ້ວບູຊາດອກໄມ້ໃນເວລານັ້ນ, ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງບຸນນັ້ນ ນາງຈຶ່ງເປັນຜູ້ມີຮູບງາມ ໜ້າຮັກໃຄ່.

7.

໗.

Yena yena pakārena, puññapāpāni yo kare;

Tassa tassānurūpena, morova labhate phalaṃ.

ບຸກຄົນກະທຳບຸນແລະບາບດ້ວຍປະການໃດໆ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຜົນອັນສົມຄວນແກ່ກັມນັ້ນໆ ປຽບເໝືອນນົກຍູງ ສະນັ້ນ.

8.

໘.

Pāpena ca tiracchāne, jāyanti kusalena te;

Vaṇṇapokkharatā hoti, morānaṃ kamma mīdisanti.

ດ້ວຍບາບ ສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມເກີດໃນກຳເນີດເດຍຣະສານ, ແຕ່ດ້ວຍກຸສົນ ພວກມັນຈຶ່ງມີຜິວພັນອັນງົດງາມ, ກັມຂອງນົກຍູງທັງຫຼາຍເປັນເຊັ່ນນີ້.

Tato [Pg.125] tassā mātāpitaro suvaṇṇatilakāti nāma makaṃsu. Tasmiṃkira nagare manussā tassā rupadassanenaca savaṇenaca sampattāpi caṇḍāladhītā ayanti paribhavabhayena āvāhaṃ na karonti. Atha tasmiṃ nagare jeṭṭhacaṇḍālabrāhmaṇassa putto etamatthāya tassā mātāpitunnaṃ santikaṃ vatthābharaṇagandhamālādayo pesesi suvaṇṇatilakaṃ amhākaṃ dadantūti, te taṃ pavattiṃ tassā ārocesuṃ. Sāssa jigucchantī parihāsa makāsi. Tato brāhmaṇassa putto lajjito rañño santikaṃ gantvā vīṇaṃ muñcetvā gāyamāno evamāha.

ຕໍ່ມາ ມານດາແລະບິດາຂອງນາງຈຶ່ງຕັ້ງຊື່ໃຫ້ນາງວ່າ ສຸວັນນະຕິລະກາ. ໄດ້ຍິນວ່າ ພວກມະນຸດໃນເມືອງນັ້ນ ເຖິງວ່າຈະໄດ້ເຫັນຮູບໂສມແລະໄດ້ຍິນກິດຕິສັບຂອງນາງ ກໍບໍ່ຍອມແຕ່ງງານນຳ ເພາະຢ້ານການດູໝิ່ນວ່າ 'ນາງນີ້ເປັນລູກສາວຄົນຈັນທານ'. ຄັ້ງນັ້ນ ລູກຊາຍຂອງຫົວໜ້າພຣາມຈັນທານໃນເມືອງນັ້ນ ໄດ້ສົ່ງເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ, ເຄື່ອງປະດັບ, ຂອງຫອມ ແລະດອກໄມ້ເປັນຕົ້ນ ໄປໃຫ້ມານດາແລະບິດາຂອງນາງເພື່ອປະສົງສິ່ງນີ້ ໂດຍກ່າວວ່າ 'ຂໍຈົ່ງມອບນາງສຸວັນນະຕິລະກາໃຫ້ແກ່ພວກຂ້າພະເຈົ້າເຖີດ.' ພວກເຂົາໄດ້ແຈ້ງເລື່ອງນັ້ນໃຫ້ນາງຊາບ. ນາງມີຄວາມກຽດຊັງຈຶ່ງໄດ້ກ່າວເຍາະເຍີ້ຍເຂົາ. ຕໍ່ມາ ລູກຊາຍພຣາມນັ້ນມີຄວາມລະອາຍ ຈຶ່ງເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຣາຊາ ແລ້ວດີດພິນຮ້ອງເພງຖວາຍຢ່າງນີ້ວ່າ:

9.

໙.

Lalanā nanānī calalocanānī,Taruṇā ruṇānī calitādharāṇī;

Manujo hi yo nettapiyaṃ karoti,Sa tu nīcajātiṃ api no jahāti.

ຍິງສາວຜູ້ມີດວງຕາອັນຫວັ່ນໄຫວ, ຜູ້ມີຮີມສົບອັນແດງກຳລັງສັ່ນຣະຣິກ, ບຸຣຸດໃດເຮັດໃຫ້ນາງເປັນທີ່ຮັກແຫ່ງນັຍຕາ, ບຸຣຸດນັ້ນຍ່ອມບໍ່ລະຖິ້ມແມ່ນແຕ່ຍິງຜູ້ມີກຳເນີດຕ່ຳ.

Kimidanti raññā puṭṭho āha.

ເມື່ອພຣະຣາຊາຕຣັດຖາມວ່າ 'ນີ້ຄືຫຍັງ?' ເຂົາຈຶ່ງກ່າວວ່າ:

10.

໑໐.

Sameti kiṃ deva chamāya mattikā,Kadāci cāmīkarajātikāya;

Sigāladhenu api nīcajātikā,Sameti kiṃsīhavarena devāti.

ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ສົມມຸດຕິເທບ, ດິນໜຽວເທິງແຜ່ນດິນ ຈະເຂົ້າກັນໄດ້ກັບຄຳແທ້ໃນການໃດໆຫຼື? ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ສົມມຸດຕິເທບ, ນາງໝາຈິ້ງຈອກຜູ້ມີກຳເນີດຕ່ຳ ຈະເຂົ້າກັນໄດ້ກັບພະຍາຣາຊະສີຫຼື?

Evañca pana vatvā deva imasmiṃnagare suvaṇṇatilakā nāmekā caṇḍāladhītā atthi, sā samānajātikehi pesitapaṇṇākāraṃ na gaṇhāti, kulavanteyeva pattheti, kadā nāma kākī suvaṇṇahaṃsena samāgacchati devāti. Rājā taṃ sutvā tassā pitaraṃ pakkosāpetvā tamatthaṃ vatvā saccaṃ bhaṇeti pucchi, sopi saccaṃ deva, sā jātisampannameva kāmetīti āha. Rājā evaṃ sati bhaṇe pañcamadhuranagare uddāḷabrāhmaṇo nāma atthi, so jātisampanno mātitoca pititoca anupakkuṭṭho[Pg.126], jegucchā paṭikkūlā etāti mātugāmena saddhiṃ na saṃvasati. Attano gehato rājagehaṃ gacchantoca āgacchanto ca soḷasakhīrodakaghaṭehi magge siñcāpesi. Mātugāme disvā kālakaṇṇī mayā diṭṭhāti khīrodakena mukhaṃ dhovati. Tava dhītā sakkontī tena saddhiṃ saṃvasatu, etamatthaṃ tava dhītaraṃ kathehīti āha, sopi taṃ sutvā gehaṃ gantvā dhītaraṃ pakkositvā raññā vuttaniyāmeneva tassā kathesi. Tāya taṃ sutvā sakkontī ahaṃ uddāḷabrāhmaṇena saddhiṃ vasissāmi, mā tumhe cintetha, papañcampi mā karotha, pātova gamissāmīti vutte pitā panassā sādhūti sahassagghanakacittakambalakañcukena dhītu sarīraṃ pārupāpetvā vīṇādituriyabhaṇḍāni gāhāpetvā dhītuyā saddhiṃ addhānamaggaṃ paṭipajji. Gacchanto antarāmagge aññatarasmiṃ nagare rañño gandhabbaṃ karonto dhītaraṃ piṭṭhipasse nisīdāpetvā gandhabbamakāsi. Athassa piṭṭhipassanisinnā suvaṇṇatilakā nayanakoṭiyā diṭṭhiṃ pāpentī sarasena taṃ oloketvā pārutakañcukaṃ kiñci apanetvā sarīrappabhaṃ paññāpesi, rājā panassā sarīrappabhaṃca rūpasampadaṃca disvā kāmāturo vigatasañño sammūḷho hutvā muhuttena paṭiladdhassāso tassā sassāmikāssāmikabhāvaṃ pucchitvā caṇḍāladhītāti sutvā paribhavabhayena taṃ ānetu masakkonto evarūpaṃ vaṇṇapokkharasampannaṃ itthiratanaṃ alabhantassa me ko attho jīvitenāti socanto paridevanto kāmamucchito kattabbā kattabbaṃ ajānanto asiṃ gahetvā attano sīsaṃ sayameva chinditvā kāla makāsi. Evameva antarāmagge pañcarājāno tassā rūpasampattimadamattā asinā chinnasīsā jīvitakkhayaṃ pāpuṇiṃsu. Tathā hi sattā hiraññasuvaṇṇadāsidāsa puttadārādīsu piyaṃ nissāya kāmena mucchitā anayabyasanaṃ pāpuṇantīti. Vuttañhetaṃ bhagavatā.

ເມື່ອກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ສົມມຸດຕິເທບ, ໃນເມືອງນີ້ມີລູກສາວຄົນຈັນທານຄົນໜຶ່ງຊື່ວ່າ ສຸວັນນະຕິລະກາ, ນາງບໍ່ຍອມຮັບເຄື່ອງບັນນາການທີ່ຄົນມີກຳເນີດສະເໝີກັນສົ່ງໄປໃຫ້, ນາງປາຖະໜາແຕ່ຄົນມີຕະກູນສູງເທົ່ານັ້ນ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ສົມມຸດຕິເທບ, ເມື່ອໃດໜໍ ນາງກາຈຶ່ງຈະໄດ້ສົມສູ່ກັບພະຍາຫົງທອງ?' ພຣະຣາຊາໄດ້ຟັງແລ້ວ ຈຶ່ງຮັບສັ່ງໃຫ້ຮ້ອງບິດາຂອງນາງມາ ແລ້ວຕຣັດຖາມເລື່ອງນັ້ນວ່າ 'ເຈົ້າເວົ້າຄວາມຈິງຫຼື?' ບິດາຂອງນາງກໍກາບທູນວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ສົມມຸດຕິເທບ, ເປັນຄວາມຈິງ, ນາງປາຖະໜາແຕ່ຜູ້ມີຕະກູນສູງເທົ່ານັ້ນ.' ພຣະຣາຊາຈຶ່ງຕຣັດວ່າ 'ຖ້າຢ່າງນັ້ນ, ໃນເມືອງປັນຈະມະທຸຣາ ມີພຣາມຄົນໜຶ່ງຊື່ວ່າ ອຸດດາລະ, ເປັນຜູ້ມີຕະກູນສູງ ບໍ່ມີໃຜຕິຕຽນໄດ້ທັງຝ່າຍມານດາແລະບິດາ, ເຂົາກຽດຊັງແລະລັງກຽດສະຕຣີ ຈຶ່ງບໍ່ຍອມຮ່ວມສະເໜ່ຫາກັບສະຕຣີໃດໆເລີຍ. ເວລາທີ່ເຂົາເດີນທາງອອກຈາກເຮືອນໄປສູ່ພຣະຣາຊະວັງ ຫຼືກັບຄືນມາ, ເຂົາຈະໃຫ້ຄົນຫົດສົງຫົນທາງດ້ວຍນ້ຳນົມສิບຫົກໝໍ້. ເມື່ອເຫັນສະຕຣີ, ເຂົາຈະຄິດວ່າ 'ເຮົາເຫັນຄົນກາລະກິນີແລ້ວ' ແລ້ວລ້າງໜ້າດ້ວຍນ້ຳນົມ. ຫາກລູກສາວຂອງເຈົ້າສາມາດ, ກໍຈົ່ງໃຫ້ນາງໄປຢູ່ຮ່ວມກັບພຣາມນັ້ນເຖີດ, ເຈົ້າຈົ່ງບອກເລື່ອງນີ້ແກ່ລູກສາວຂອງເຈົ້າ.' ບິດາຂອງນາງໄດ້ຟັງແລ້ວ ກໍກັບຄືນເຮືອນ ຮ້ອງລູກສາວມາແລ້ວບອກເລື່ອງຕາມທີ່ພຣະຣາຊາຕຣັດທຸກປະການ. ນາງໄດ້ຟັງແລ້ວຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຫາກຂ້າພະເຈົ້າສາມາດ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະໄປຢູ່ຮ່ວມກັບອຸດດາລະພຣາມ, ພວກທ່ານຢ່າໄດ້ກັງວົນເລີຍ, ຢ່າໄດ້ຊັກຊ້າ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະໄປໃນຕອນເຊົ້າມື້ອື່ນ.' ເມື່ອນາງກ່າວຢ່າງນີ້, ບິດາຂອງນາງຈຶ່ງຮັບຄຳວ່າ 'ດີລະ' ແລ້ວໃຫ້ລູກສາວຫົ່ມຜ້າກຳພົນຫຼາກສີລາຄາຕັ້ງພັນ, ໃຫ້ຄົນຖືເຄື່ອງດົນຕີມີພິນເປັນຕົ້ນ ແລ້ວອອກເດີນທາງໄກໄປພ້ອມກັບລູກສາວ. ເມື່ອເດີນທາງໄປ, ໃນລະຫວ່າງທາງ ບິດາໄດ້ສະແດງດົນຕີຖວາຍພຣະຣາຊາໃນເມືອງໜຶ່ງ ໂດຍໃຫ້ນາງນັ່ງຢູ່ທາງຫຼັງຂອງຕົນ. ຄັ້ງນັ້ນ ນາງສຸວັນນະຕິລະກາ ຜູ້ຢືນຢູ່ທາງຫຼັງ ໄດ້ຊຳເລືອງເບິ່ງດ້ວຍຫາງຕາ, ທອດພຣະເນດເບິ່ງພຣະຣາຊານັ້ນດ້ວຍຄວາມສະເໜ່ຫາ, ແລ້ວເປີດຜ້າຫົ່ມອອກເລັກນ້ອຍ ເພື່ອສະແດງຣັສມີແຫ່ງຮ່າງກາຍ. ພຣະຣາຊາເມື່ອໄດ້ທອດພຣະເນດເຫັນຣັສມີແຫ່ງຮ່າງກາຍແລະຄວາມງົດງາມແຫ່ງຮູບໂສມຂອງນາງ ກໍຊົງຖືກຄວາມກຳໜັດຄອບງຳ ຈົນເສັຍສະຕິສະຫຼົບໄປ, ເມື່ອຊົງຟື້ນຄືນສະຕິໃນຄຣູ່ໜຶ່ງ ຈຶ່ງຕຣັດຖາມເຖິງຄວາມມີສາມີຫຼືບໍ່ມີສາມີຂອງນາງ, ເມື່ອຊົງຊາບວ່າເປັນລູກສາວຄົນຈັນທານ ກໍບໍ່ສາມາດນຳນາງມາໄດ້ເພາະຢ້ານການດູໝິ່ນ, ຈຶ່ງຊົງໂສກເສົ້າຮຳໄຮວ່າ 'ເມື່ອເຮົາບໍ່ໄດ້ນາງແກ້ວຜູ້ມີຮູບໂສມງົດງາມເຖິງພຽງນີ້, ຈະມີປະໂຫຍດອັນໃດດ້ວຍຊີວິດຂອງເຮົາ', ຊົງຖືກຄວາມກຳໜັດຄອບງຳຈົນບໍ່ຮູ້ສິ່ງທີ່ຄວນເຮັດແລະບໍ່ຄວນເຮັດ, ຈຶ່ງຊົງຈັບພຣະຂັນຕັດພຣະສຽນຂອງພຣະອົງເອງຈົນສິ້ນພຣະຊົນ. ໃນລະຫວ່າງທາງນັ້ນ ພຣະຣາຊາອີກຫ້າພຣະອົງ ກໍຊົງມົວເມົາດ້ວຍຄວາມງາມແຫ່ງຮູບໂສມຂອງນາງ ຈົນຖືກຕັດພຣະສຽນດ້ວຍພຣະຂັນເຖິງແກ່ຄວາມຕາຍເຊັ່ນດຽວກັນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ສັດທັງຫຼາຍເມື່ອອາສັຍສິ່ງເປັນທີ່ຮັກ ມີເງິນ, ຄຳ, ທາດຍິງ, ທາດຊາຍ, ບຸດ ແລະພັນລະຍາເປັນຕົ້ນ ແລ້ວຖືກຄວາມກຳໜັດຄອບງຳ ຍ່ອມເຖິງຄວາມພິນາດຈິບຫາຍ. ດັ່ງທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕຣັດໄວ້ວ່າ:

11.

໑໑.

Piyato [Pg.127] jāyate soko,Piyato jāyate bhayaṃ;

Piyato vippamuttassa,Natthi soko kuto bhayaṃ.

ຄວາມໂສກຍ່ອມເກີດຈາກສິ່ງເປັນທີ່ຮັກ, ໄພຍ່ອມເກີດຈາກສິ່ງເປັນທີ່ຮັກ; ສໍາລັບຜູ້ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກສິ່ງເປັນທີ່ຮັກ, ຄວາມໂສກຍ່ອມບໍ່ມີ, ໄພຈະມີມາແຕ່ໃສ.

12.

໑໒.

Pemato jāyate soko,Pemato jāyate bhayaṃ;

Pemato vippamuttassa,Natthi soko kuto bhayaṃ.

ຄວາມໂສກເສົ້າເກີດຈາກຄວາມຮັກ, ຄວາມຢ້ານກົວເກີດຈາກຄວາມຮັກ; ສໍາລັບຜູ້ທີ່ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກຄວາມຮັກ, ຄວາມໂສກເສົ້າຍ່ອມບໍ່ມີ, ຄວາມຢ້ານກົວຈັກມີມາແຕ່ໃສ?

13.

໑໓.

Ratiyā jāyate soko,Ratiyā jāyate bhayaṃ;

Ratiyā vippamuttassa,Natthi soko kuto bhayaṃ.

ຄວາມໂສກເສົ້າເກີດຈາກຄວາມຍິນດີ, ຄວາມຢ້ານກົວເກີດຈາກຄວາມຍິນດີ; ສໍາລັບຜູ້ທີ່ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກຄວາມຍິນດີ, ຄວາມໂສກເສົ້າຍ່ອມບໍ່ມີ, ຄວາມຢ້ານກົວຈັກມີມາແຕ່ໃສ?

14.

໑໔.

Kāmato jāyate soko,Kāmato jāyate bhayaṃ;

Kāmato vippamuttassa,Natthi soko kuto bhayaṃ.

ຄວາມໂສກເສົ້າເກີດຈາກກາມ, ຄວາມຢ້ານກົວເກີດຈາກກາມ; ສໍາລັບຜູ້ທີ່ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກກາມ, ຄວາມໂສກເສົ້າຍ່ອມບໍ່ມີ, ຄວາມຢ້ານກົວຈັກມີມາແຕ່ໃສ?

15.

໑໕.

Taṇhāya jāyate soko,Taṇhāya jāyate bhayaṃ;

Taṇhāya vippamuttassa,Natthi soko kuto bhayaṃ.

...ຄວາມໂສກເສົ້າເກີດຈາກຕັນຫາ, ຄວາມຢ້ານກົວເກີດຈາກຕັນຫາ; ສໍາລັບຜູ້ທີ່ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກຕັນຫາ, ຄວາມໂສກເສົ້າຍ່ອມບໍ່ມີ, ຄວາມຢ້ານກົວຈັກມີມາແຕ່ໃສ?

Tato so anukkamena pañcamadhuranagaraṃ gantvā attano āgatabhāvaṃ raññā kathāpetvā tena anuññāto gantvā rājānaṃ addasa. Tadā uddāḷabrāhmaṇo rañño avidūre kambalabhaddapīṭhe nisinno hoti, gandhabbabrāhmaṇopi dhītuyā saddhiṃ gandhabbaṃ kurumāno nisīdi. Tasmiṃkhaṇe pitu piṭṭhipasse nisinnā suvaṇṇatilakā uddāḷabrāhmaṇo katamoti pucchitvā etasmiṃ bhaddapīṭhe nisinnoṃ esoti sutvā nilāmalalocanehi taṃ olokanti dasanaraṃsinā sambhinnasurattādharena mandahasitaṃ [Pg.128] karontī taṃ oloketvā pārutakañcukaṃ apanetvā sarīrappabhaṃ vissajjesi. Taṃ disvā brāhmaṇo ummatto sokena paridaḍḍhagatto uṇhavātena pūritamukhanāso assunā kilinnanetto visaññī ahosi. Tato so muhuttena laddhassāso rogīviya rañño sakāsā apasaranto attano gehaṃ gantvā suhade pakkositvā tesaṃ evamāha. Bhavantettha.

ຫຼັງຈາກນັ້ນ, ເຂົາຈຶ່ງເດີນທາງໄປສູ່ເມືອງປັນຈະມະທຸຣາຕາມລໍາດັບ, ໃຫ້ຄົນໄປກາບທູນການມາຮອດຂອງຕົນແກ່ພຣະຣາຊາ, ເມື່ອໄດ້ຮັບອະນຸຍາດຈາກພຣະອົງແລ້ວ ຈຶ່ງເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຣາຊາ. ໃນເວລານັ້ນ, ອຸດດາຣະພຣາມ ນັ່ງຢູ່ເທິງຕັ່ງຜ້າກໍາພົນອັນດີ ບໍ່ໄກຈາກພຣະຣາຊາ, ສ່ວນຄັນທັບພະພຣາມກໍນັ່ງບັນເລງດົນຕີຢູ່ກັບລູກສາວ. ໃນຂະນະນັ້ນ, ນາງສຸວັນນະຕິລະກາ ຜູ້ນັ່ງຢູ່ທາງຫຼັງຂອງບິດາ ໄດ້ຖາມວ່າ «ອຸດດາຣະພຣາມແມ່ນຄົນໃດ?» ເມື່ອໄດ້ຍິນວ່າ «ແມ່ນຜູ້ນັ່ງຢູ່ເທິງຕັ່ງອັນດີນີ້ແຫຼະ» ຈຶ່ງແນມເບິ່ງເພິ່ນດ້ວຍດວງຕາອັນປອດໃສສີຟ້າ, ຍິ້ມແຍ້ມຢ່າງອ່ອນໂຍນດ້ວຍຮີມສົບສີແດງສົດໃສທີ່ປະສົມປະສານກັບລັງສີແຫ່ງແຂ້ວ, ເມື່ອແນມເບິ່ງເພິ່ນແລ້ວ ກໍປົດຜ້າຄຸມອອກ ເຜີຍໃຫ້ເຫັນລັງສີແຫ່ງຮ່າງກາຍ. ເມື່ອພຣາມໄດ້ເຫັນນາງແລ້ວ ກໍເກີດຄວາມຄັ່ງແຄ້ນ, ຮ່າງກາຍຮ້ອນຮົນດ້ວຍຄວາມໂສກເສົ້າ, ປາກແລະດັງເຕັມไปด้วยລົມຫາຍໃຈອັນຮ້ອນຮົນ, ຕາຊຸ່ມໄປດ້ວຍນໍ້າຕາ ແລະໄດ້ສະຫຼົບໄປ. ຫຼັງຈາກນັ້ນ ຄາວໜຶ່ງ ເມື່ອຮູ້ສຶກຕົວຄືກັບຄົນປ່ວຍ, ເຂົາຈຶ່ງຖອຍອອກຈາກທີ່ເຝົ້າຂອງພຣະຣາຊາ ກັບຄືນໄປເຮືອນຂອງຕົນ, ເອີ້ນມິດສະຫາຍມາແລ້ວ ກ່າວກັບພວກເຂົາຢ່າງນີ້ວ່າ: «ທ່ານທັງຫຼາຍ ຈົ່ງຟັງທາງນີ້ເຖີດ».

16.

໑໖.

Yo āpade samuppanne,Upatiṭṭhati santike;

Sukhadukkhe samo hoti,So mitto soca ñātako.

ຜູ້ໃດເມື່ອມີໄພພິບັດເກີດຂຶ້ນ ຍັງຄອຍຢູ່ໃກ້ຊິດ, ເປັນຜູ້ສະເໝີຕົ້ນສະເໝີປາຍທັງໃນຍາມສຸກແລະຍາມທຸກ, ຜູ້ນັ້ນຄືມິດ ແລະຜູ້ນັ້ນຄືຍາດພີ່ນ້ອງ.

17.

໑໗.

Yo guṇaṃ bhāsate yassa, aguṇañca nigūhati;

Paṭisedhetya kattabbā, so mitto soca ñātako.

ຜູ້ໃດກ່າວເຖິງຄຸນງາມຄວາມດີຂອງຜູ້ນັ້ນ ແລະປົກປິດຄວາມບໍ່ດີເອົາໄວ້, ທັງຫ້າມປາມໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ຄວນເຮັດ, ຜູ້ນັ້ນຄືມິດ ແລະຜູ້ນັ້ນຄືຍາດພີ່ນ້ອງ.

18.

໑໘.

Suvaṇṇatilakānāma, lalanā kāmalālayā;

Nīlakkhicaṇḍakaṇḍehi, vikhaṇḍesi mano mama.

ນາງງາມຊື່ວ່າ ສຸວັນນະຕິລະກາ ຜູ້ເປັນທີ່ໜ້າຮັກໃຄ່ແລະມີສະເໜ່, ໄດ້ທຳລາຍຈິດໃຈຂອງຂ້າພະເຈົ້າໃຫ້ແຕກສະຫຼາຍ ດ້ວຍລູກສອນອັນຄົມກ້າຄືດວງຕາສີຟ້າຂອງນາງ.

19.

໑໙.

Tassā mukhambuje sattā, mama nettamadhubbatā,Appampina sarantāmaṃ, tatthevā bhiramanti te.

ດວງຕາຂອງຂ້າພະເຈົ້າປຽບເໝືອນຝູງເຜິ້ງ ທີ່ຕິດພັນຢູ່ກັບດອກບົວຄືໃບໜ້າຂອງນາງ, ພວກມັນບໍ່ຄິດເຖິງຂ້າພະເຈົ້າເລີຍແມ່ນແຕ່ໜ້ອຍດຽວ, ແຕ່ກັບຍິນດີຢູ່ແຕ່ໃນທີ່ນັ້ນເທົ່ານັ້ນ.

20.

໒໐.

Saheva tehi me cittaṃ, gataṃ ullaṃghiyuddhato;

Lajjāgambhīraparikhaṃ, dhitipākāramuggataṃ.

ຈິດໃຈຂອງຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ໄປພ້ອມກັບດວງຕາເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວ, ໂດຍໂດດຂ້າມຄູເມືອງອັນເລິກຄືຄວາມລະອາຍ ແລະກຳແພງອັນສູງຊັນຄືຄວາມອົດທົນ.

21.

໒໑.

Sammuyhāmi pamuyhāmi, sabbā muyhanti me disā;

Tassa me saraṇaṃ hotha, karotha mama saṅgahanti.

ຂ້າພະເຈົ້າຫຼົງໄຫຼ ມົວເມົາ, ທິດທັງຫຼາຍກໍມືດມົນໄປໝົດສຳລັບຂ້າພະເຈົ້າ; ຂໍທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງເປັນທີ່ເພິ່ງແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ ແລະຈົ່ງຊ່ວຍເຫຼືອຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍເຖີດ.

Taṃ sutvā te evamāhaṃsu.

ເມື່ອໄດ້ຍິນແນວນັ້ນ, ພວກເຂົາຈຶ່ງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ:

22.

໒໒.

Yaṃ tvamācariya patthesi, caṇḍālī sā asaṅgamā;

Kinnu mīḷhena saṃyogo, candanassa kadā siyā.

«ຂ້າແຕ່ທ່ານອາຈານ, ນາງຜູ້ທີ່ທ່ານປາດຖະໜານັ້ນ ເປັນນາງຈັນທານ ຜູ້ບໍ່ຄວນຄົບຫາ; ການປະສົມປະສານກันລະຫວ່າງໄມ້ຈັນກັບອາຈົມ ຈະມີຂຶ້ນໄດ້ແນວໃດ?»

23.

໒໓.

Agammagamanā [Pg.129] yāti, narānaṃ dūrato sirī;

Kitticāyu balaṃ buddhi, ayasaṃca sa gacchatīti.

«ເພາະການໄປສູ່ສະຕີທີ່ບໍ່ຄວນໄປຫາ, ສິຣິມຸງຄຸນຂອງມະນຸດຍ່ອມຫຼີກໜີໄປໄກ; ກຽດຕິຍົດ, ອາຍຸ, ກຳລັງ, ປັນຍາ ກໍຍ່ອມເສື່ອມສູນ ແລະເຂົາຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເສຍຊື່ສຽງ».

Atha tesaṃ brahmaṇo āha.

ຄັ້ງນັ້ນ, ພຣາມຈຶ່ງກ່າວກັບພວກເຂົາວ່າ:

24.

໒໔.

Na pariccajati lokoyaṃ, amejjhe maṇimuttamaṃ;

Thīratanaṃ yuvāṇī ca, dukkulā api gāhiyāti.

«ໂລກນີ້ຍ່ອມບໍ່ລະຖິ້ມແກ້ວມະນີອັນປະເສີດ ເຖິງແມ່ນວ່າຈະຢູ່ໃນສິ່ງສົກກະປົກ; ນາງແກ້ວຜູ້ເປັນຍິງສາວ ເຖິງແມ່ນຈະເກີດໃນຕະກູນຕໍ່າ ກໍຄວນຮັບເອົາໄວ້».

Evañca pana vatvā tassā sassāmikāssāmikabhāvaṃ ñatvā ānethāti āha, te tathā akaṃsu. Tato brāhmaṇo tāya gehaṃ āgatakālato paṭṭhāya cattāro māse rañño upaṭṭhānaṃ neva agamāsi. Tassa pana brahmaṇassa santike pañcasatarājakumārā nānāvidhāni sippāni uggaṇhanti. Te taṃ kāraṇaṃ ñatvā suvaṇṇatilakāya vijjamānāya amhākaṃ sippuggahaṇassa antarāyo bhavissati, yena kenaci upāyena etaṃ māretuṃ vaṭṭatīti, cintetvā te hatthā cariyaṃ pakkositvā lañjaṃ datvā evamāhaṃsu, hatthiṃ surāya mattaṃ katvā suvaṇṇatilakaṃ mārehīti. Tato te sabbe rājaṅgaṇe sannipatitvā dūtaṃ pāhesuṃ, ācariyaṃ daṭṭhukāmamhāti. Tato brāhmaṇena āgantvā nisinnena paṭisanthāraṃ katvā ācariya ācariyāniṃ passitukāmamhāti āhaṃsu. Atha so suvaṇṇatilakaṃ gahetvā āgacchathāti manusse pesesi. Te tathā kariṃsu, atha tassā vīthimajjhaṃ sampattakāle hatthiṃ vissajjāpesuṃ. So soṇḍāya bhūmiyaṃ paharanto gacchanto upadhāvitvā soṇḍena taṃ ukkhipitvā kumbhe nisīdāpesi. Tato rājāno tathā taṃ mārāpetu masakkontā puna divase manusse payojetvā rattiyaṃ mārāpesuṃ. Brāhmaṇopi evarūpaṃ itthiṃ alasitvā jīvanato matameva seyyoti socanto paridevanto rājaṅgaṇe dārucitakaṃ kārāpetvā aggiṃpavisitvā [Pg.130] matoti. Evaṃ mātugāmavasaṅgatā mahantaṃ anayabyasanañca maraṇañca pāpuṇantīti. Vuttañhetaṃ bhagavatā.

ເມື່ອກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ເມື່ອຮູ້ວ່າຮາງນາງມີສາມີຫຼືບໍ່ມີສາມີແລ້ວ ຈຶ່ງສັ່ງວ່າ «ຈົ່ງໄປພານາງມາ», ພວກເຂົາກໍໄດ້ເຮັດແນວນັ້ນ. ຕັ້ງແຕ່ນາງມາຮອດເຮືອນ, ພຣາມກໍບໍ່ໄດ້ໄປເຂົ້າເຝົ້າຮັບໃຊ້ພຣະຣາຊາເປັນເວລາເຖິງສີ່ເດືອນ. ສ່ວນໃນສຳນັກຂອງພຣາມນັ້ນ ມີພຣະຣາຊະກຸມານຫ້າຮ້ອຍພຣະອົງກຳລັງສຶກສາສິລະປະສາດຕ່າງໆຢູ່. ພວກເຂົາເມື່ອຮູ້ເຫດການນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງຄິດວ່າ «ເມື່ອນາງສຸວັນນະຕິລະກາຍັງຢູ່ ຈະເປັນອຸປະສັກແກ່ການຮຽນສິລະປະຂອງພວກ ເຮົາ, ຄວນຈະຂ້ານາງເສຍດ້ວຍອຸບາຍໃດໜຶ່ງ.» ເມື່ອຄິດແນວນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງເອີ້ນຄວານຊ້າງມາ ໃຫ້ສິນບົນແລ້ວກ່າວວ່າ «ຈົ່ງມອມເຫຼົ້າຊ້າງໃຫ້ມຶນເມົາ ແລ້ວໃຫ້ມັນຂ້ານາງສຸວັນນະຕິລະກາເສຍ.» ຈາກນັ້ນ ພວກເຂົາທັງໝົດໄດ້ປະຊຸມກັນຢູ່ທີ່ລານຫຼວງ ແລ້ວສົ່ງທູດໄປໂດຍກ່າວວ່າ «ພວກຂ້າພະເຈົ້າຢາກພົບອາຈານ.» ເມື່ອພຣາມມາຮອດແລະນັ່ງລົງແລ້ວ ພວກເຂົາກໍໄດ້ທັກທາຍປາໄສ ແລະກ່າວວ່າ «ຂ້າແຕ່ອາຈານ ພວກຂ້າພະເຈົ້າຢາກເຫັນນາງອາຈານ.» ພຣາມຈຶ່ງໄດ້ສົ່ງຄົນໄປໂດຍສັ່ງວ່າ «ຈົ່ງໄປພານາງສຸວັນນະຕິລະກາມາ.» ພວກເຂົາກໍໄດ້ເຮັດແນວນັ້ນ, ຄັ້ງເມື່ອນາງມາຮອດເຄິ່ງກາງຖະໜົນ ພວກເຂົາກໍປ່ອຍຊ້າງອອກໄປ. ຊ້າງນັ້ນເອົາງວງຟາດພື້ນແລ້ວແລ່ນເຂົ້າໄປ, ໃຊ້ງວງຍົກນາງຂຶ້ນໄປໄວ້ເທິງກະໝັບ (ຫົວຊ້າງ). ຫຼັງຈາກນັ້ນ ພວກຣາຊະກຸມານບໍ່ສາມາດຂ້ານາງດ້ວຍວິທີນັ້ນໄດ້, ໃນມື້ຕໍ່ມາຈຶ່ງໄດ້ຈ້າງຄົນໃຫ້ໄປຂ້ານາງໃນເວລາກາງຄືນ. ຝ່າຍພຣາມເມື່ອສູນເສຍຍິງເຊັ່ນນັ້ນໄປ ກໍຄິດວ່າ «ການຕາຍເສຍຍັງດີກວ່າການມີຊີວິດຢູ່ໂດຍປາສະຈາກນາງ», ເຂົາໂສກເສົ້າຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮ ຈຶ່ງໃຫ້ປຸກກອງຟືນຂຶ້ນຢູ່ທີ່ລານຫຼວງ ແລ້ວໂດດເຂົ້າກອງໄຟຕາຍໄປ. ດ້ວຍເຫດນີ້, ຜູ້ທີ່ຕົກຢູ່ໃນອຳນາດຂອງສະຕີ ຍ່ອມເຖິງຄວາມພິນາດອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ແລະເຖິງຄວາມຕາຍ. ເພາະພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ວ່າ:

25.

໒໕.

Māyāvesā marīcīva,Soko rogo cupaddavo;

Kharāva bandhanā cesā,Maccupāso guhāsayo;

Tāsu yo vissase poso,So naresu narādhamoti.

«ສະຕີທັງຫຼາຍປຽບເໝືອນມາຍา, ພາບລວງຕາ ແລະພະຍັບແດດ; ເປັນຄວາມໂສກເສົ້າ, ເປັນໂລກໄພ ແລະເປັນອຸປະທະວະ; ເປັນເຄື່ອງຜູກມັດອັນຮັດກຸມ, ເປັນບ້ວງແຫ່ງຄວາມຕາຍທີ່ອາໄສຢູ່ໃນຖ້ຳ; ບຸຣຸດໃດໄວ້ວາງໃຈໃນສະຕີເຫຼົ່ານັ້ນ, ບຸຣຸດນັ້ນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ຕໍ່າຊ້າທີ່ສຸດໃນໝູ່ມະນຸດ».

26.

໒໖.

Ayoniso sā purimāya jātiyā,Puññaṃ karitvā alabhīdisaṃ gatiṃ;

Dhīsampayuttaṃ kusalaṃ karontā,Nibbāṇamevābhimukhaṃ karothāti.

«ນາງນັ້ນ ເພາະບໍ່ມີໂຍນິໂສມະນະສິການ (ຄວາມບໍ່ສະຫຼາດ) ໃນຊາດກ່ອນ, ເຖິງແມ່ນຈະໄດ້ເຮັດບຸນໄວ້ ກໍຍັງໄດ້ຮັບຄະຕິເຊັ່ນນີ້; ສ່ວນທ່ານທັງຫຼາຍ ເມື່ອຈະເຮັດກຸສົນ ຈົ່ງເຮັດກຸສົນທີ່ປະກອບດ້ວຍປັນຍາ ແລະຈົ່ງມຸ່ງໜ້າສູ່ພຣະນິພານເທົ່ານັ້ນເຖີດ».

Suvaṇṇatilakāya vatthuṃ dutiyaṃ.

ເລື່ອງນາງສຸວັນນະຕິລະກາ ເປັນເລື່ອງທີສອງ ຈົບແລ້ວ.

33. Kapaṇāya vatthumhi ayamānupubbīkathā

໓໓. ນີ້ຄືລຳດັບເລື່ອງລາວໃນເລື່ອງຂອງຍິງທຸກຍາກ (ນາງກະປະນາ):

Bhagavati parinibbute jambudīpe tattha tattha bhikkhubhikkhuṇiyo ca upāsakaupāsikāyo ca jayamahābodhiṃ vandissāmīti yebhuyyena gantvā vandanti. Athā parabhāge bahū bhikkhū saṅgamma mahābodhiṃ vandanatthāya gacchantā aññatarasmiṃ gāmake bhikkhāya caritvā āsanasālaṃ gantvā katabhattakiccā thokaṃ vissamiṃsu, tadā tattha ekā kapaṇā duggatitthī tathā nisinnabhikkhū disvā upasaṅkamitvā pañcapatiṭṭhitena vanditvā ekamante ṭhitā ayyā kuhiṃ gacchantīti pucchi. Bhikkhū taṃ sutvā jayamahābodhissa ānubhāvañca taṃ vandanatthāya attānaṃ gamanañca kathentā evamāhaṃsu.

ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນິພານແລ້ວ, ໃນຊົມພູທະວີບ, ພຣະພິກຂຸ, ພຣະພິກຂຸນີ, ອຸປາສົກ ແລະອຸປາສິກາ ທັງຫຼາຍໃນທີ່ນັ້ນໆ ຕ່າງກໍພາກັນເດີນທາງໄປຂາບໄຫວ້ຕົ້ນພຣະສີມະຫາໂພທິອັນມີໄຊ (ຊະຍະມະຫາໂພທິ) ດ້ວຍຕັ້ງໃຈວ່າ «ພວກຂ້າພະເຈົ້າຈະບູຊາຕົ້ນພຣະສີມະຫາໂພທິ». ຕໍ່ມາໃນພາຍຫຼັງ, ມີພຣະພິກຂຸຫຼາຍຮູບຮ່ວມເດີນທາງໄປເພື່ອຂາບໄຫວ້ຕົ້ນພຣະສີມະຫາໂພທິ, ເມື່ອໄດ້ບິນທະບາດໃນໝູ່ບ້ານແຫ່ງໜຶ່ງແລ້ວ ກໍເຂົ້າໄປສູ່ໂຮງສັນ, ເມື່ອສັນພັດຕາຫານເສร็จແລ້ວ ກໍພັກຜ່ອນຢູ່ຄາວໜຶ່ງ. ໃນເວລານັ້ນ, ມີຍິງທຸກຍາກອະນາຖາຄົນໜຶ່ງ ເຫັນພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍນັ່ງຢູ່ແນວນັ້ນ ຈຶ່ງເຂົ້າໄປຫາ ແລ້ວກາບໄຫວ້ດ້ວຍເບນຈາງຄະປະດິດ ແລ້ວຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ ຖາມວ່າ: «ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ພວກທ່ານກຳລັງຈະເດີນທາງໄປໃສ?» ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເມື່ອໄດ້ຍິນແນວນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວເຖິງອານຸພາບຂອງຕົ້ນຊະຍະມະຫາໂພທິ ແລະການເດີນທາງໄປເພື່ອຂາບໄຫວ້ຂອງພວກຕົນ ໂດຍກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ:

1.

໑.

Yatthāsīno [Pg.131] jino jesi, sasenaṃ makaraddhajaṃ;

Hantvā kilesasenañca, buddho āsi niruttaro.

«ພຣະຊິນະເຈົ້າປະທັບນັ່ງ ນະ ທີ່ໃດ ແລ້ວຊົງຊະນະພະຍາມານຜູ້ມີທຸງຮູບມັງກອນ ພ້ອມດ້ວຍເສນາ, ແລະຊົງກຳຈັດກອງທັບກິເລດແລ້ວ ໄດ້ເປັນພຣະພຸດທະເຈົ້າຜູ້ຍອດຢ້ຽມ ບໍ່ມີໃຜຍິ່ງກວ່າ».

2.

໒.

Yaṃ pūjesi mahāvīro, ṭhito pada makopayaṃ;

Sattarattindivaṃ netta, nīlanīrajaraṃsinā.

«ຕົ້ນໂພທິໃດ ທີ່ພຣະມະຫາວີຣະເຈົ້າຊົງບູຊາແລ້ວ ໂດຍປະທັບຢືນບໍ່ເໜັງຕີງຕະຫຼອດເຈັດວັນເຈັດຄືນ, ຊົງແນມເບິ່ງດ້ວຍລັງສີແຫ່ງດວງຕາອັນປຽບເໝືອນດອກບົວຂຽວ».

3.

໓.

Surāsuranarādīnaṃ, nettāli pāḷipātanā;

Mecakākārapattehi, sikhaṇḍīviya bhāti yo.

«ຕົ້ນໂພທິໃດ ທີ່ຮຸ່ງເຮືອງເຫຼືອງເຫຼື້ອມຄືກັບນົກຍູງ ດ້ວຍໃບອັນມີສີຂຽວເຂັ້ມ, ເປັນທີ່ດຶງດູດສາຍຕາຂອງເຫຼົ່າເທວະດາ, ອະສູນ ແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ».

4.

໔.

Surapādapova sattānaṃ, yaṃ tiṭṭhati mahītale;

Iha loke paratte ca, dadanto icchiticchitaṃ.

«ຕົ້ນໂພທິໃດ ທີ່ປະດິດສະຖານຢູ່ເທິງແຜ່ນດິນ ປຽບເໝືອນຕົ້ນໄມ້ສະຫວັນຂອງເຫຼົ່າສັດ, ຄອຍປະທານສິ່ງທີ່ປາດຖະໜາທຸກປະການ ທັງໃນໂລກນີ້ແລະໂລກໜ້າ».

5.

໕.

Yassa purāṇapaṇṇampi, patitaṃ yo naro idha;

Pūjeti tassa so deti, bhavabhogaṃ mahīruho.

«ຕົ້ນໄມ້ໃຫຍ່ນີ້ ຍ່ອມປະທານໂພຄະສົມບັດໃນພົບຊາດ ໃຫ້ແກ່ນະລົກຄົນໃດໃນໂລກນີ້ ຜູ້ທີ່ບູຊາແມ່ນແຕ່ໃບເກົ່າທີ່ຫຼົ່ນລົງມາຂອງມັນ».

6.

໖.

Gandhamālehi salilehi, yamupāsati sadā naro;

Ajjhattañca bahiddhā ca, duritaṃ so nihaññati.

«ນະລົກຄົນໃດ ບູຊາຕົ້ນໂພທິນັ້ນດ້ວຍຂອງຫອມ, ພວງມາໄລ ແລະນໍ້າສະອາດຢູ່ສະເໝີ, ຄວາມຊົ່ວຮ້າຍທັງພາຍໃນແລະພາຍນອກຂອງເຂົາ ຍ່ອມຖືກກຳຈັດໄປ».

7.

໗.

Yo deti ihalokatthaṃ,Yo deti pāralokikaṃ,Sampadaṃ jayabodhiṃtaṃ,Bhoti gacchāma vandituṃ.

«ແນ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພວກຂ້າພະເຈົ້າກຳລັງເດີນທາງໄປຂາບໄຫວ້ຕົ້ນຊະຍະໂພທິນັ້ນ, ເຊິ່ງເປັນຜູ້ປະທານປະໂຫຍດໃນໂລກນີ້ ແລະປະທານສົມບັດໃນໂລກໜ້າ».

Taṃ sutvā udaggā somanassajātā bhikkhūnaṃ evamāha. Ahaṃ bhante parakule bhatiyā kammaṃ karontī dukkhena kasirena jīvikaṃ kappemi. Svātanāya me taṇḍulanālipi natthi, pageva aññaṃ dhanaṃ, imaṃ vinā aññaṃ sāṭakampi natthi, kasmā pubbe akatapuññattā, tasmā imaṃ bhante sāṭakaṃ mamānuggahāya bodhimhi dhajaṃ bandhathāti yācitvā sāṭakaṃ dhovitvā tesaṃ adāsi. Bhikkhūpi tassānuggahāya taṃ gahetvā agamaṃsu. Sā sāṭakaṃ datvā pītipāmojjamānasā gehaṃ gantvā tadaheva rattiyā majjhimayāme satthakavātena upahatā kālaṃ katvā tesaṃ [Pg.132] bhikkhūnaṃ gamanamagge ekasmiṃ ramaṇīye vanasaṇḍe bhummadevatā hutvā nibbattī, athassā puññānubhāvena tiyojanike ṭhāne dibbakapparukkhā pāturahaṃsu, tatta tatta nānāvirāgadhajapatākā olambanti. Devaputtā ca devadhītaro ca sabbābharaṇavibhūsitā tatheva dhajapatākādayo gahetvā kīḷanti. Naccagītādinekāni acchariyāni payojenti. Atha dutiyadivase tepi bhikkhū bodhimaṇḍalaṃ gacchantā sāyaṇhe taṃ ṭhānaṃ patvā ajja imasmiṃ vanasaṇḍe vasitvā gamissāmāti tattha vāsaṃ upagamiṃsu, tato te rattibhāge nānāvaṇṇadhaje ca devatāhi payojiyamānā gītavāditādayo ca tiyojanaṭṭhāne kapparukkhāni ca idaṃ sabbaṃ devissariyaṃ tassānubhāvena nibbattabhāvaṃ disvā vimhitamānasā devadhītaraṃ āmantetvā tvaṃ kena kammena idha nibbattāti pucchiṃsu. Sā bhikkhū vanditvā añjaliṃ paggayha ṭhitā bhante maṃ na sañjānitthāti āha. Bhikkhūhi na mayaṃ sañjānāma bhaginīti vutte sā attano sabhāvaṃ kathentī evamāha.

ເມື່ອໄດ້ຍິນແນວນັ້ນ, ນາງກໍມີຄວາມປິຕິຍິນດີເປັນຢ່າງຍິ່ງ ຈຶ່ງກ່າວກັບພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍວ່າ: «ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພະເຈົ້າຮັບຈ້າງເຮັດວຽກຢູ່ໃນເຮືອນຂອງຄົນອື່ນ ລ້ຽງຊີວິດດ້ວຍຄວາມຍາກລຳບາກ. ແມ່ນແຕ່ເຂົ້າສານສຳລັບມື້ອື່ນກໍບໍ່ມີ, ຈະກ່າວໄປໃສເຖິງຊັບສົມບັດອື່ນ, ນອກຈາກຜ້າຜືນນີ້ແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າກໍບໍ່ມີຜ້າຜືນອື່ນອີກເລີຍ, ທັງນີ້ກໍເພາະວ່າໃນຊາດກ່ອນບໍ່ໄດ້ເຮັດບຸນໄວ້. ເພາະສະນັ້ນ, ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ຂໍທ່ານຈົ່ງອະນຸເຄາະແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ ໂດຍນຳເອົາຜ້າຜືນນີ້ໄປຜູກເປັນທຸງບູຊາຕົ້ນໂພທິດ້ວຍເຖີດ.» ເມື່ອຂໍຮ້ອງແນວນັ້ນແລ້ວ ນາງກໍຊັກຜ້າຜືນນັ້ນໃຫ້ສະອາດແລ້ວມອບໃຫ້ພວກເພິ່ນ. ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍກໍຮັບເອົາຜ້າຜືນນັ້ນໄປດ້ວຍຄວາມເອັນດູ. ນາງເມື່ອໄດ້ຖວາຍຜ້າແລ້ວ ກໍມີຈິດໃຈເຕັມไปด้วยຄວາມປິຕິຍິນດີ ກັບຄືນໄປເຮືອນ, ໃນຄືນນັ້ນເອງ ເວລາຍາມກາງ, ນາງໄດ້ເສຍຊີວິດລົງດ້ວຍໂລກລົມສຽດແທງ (ລົມສັດທະກະວາດ) ແລ້ວໄປເກີດເປັນພູມມະເທວະດາ ຢູ່ໃນປ່າອັນຮົ່ມເຢັນແຫ່ງໜຶ່ງ ເຊິ່ງເປັນທາງຜ່ານຂອງພຣະພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນ. ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງບຸນຂອງນາງ, ຕົ້ນກັລປະພຶກອັນເປັນທິບໄດ້ປາກົດຂຶ້ນໃນບໍລິເວນສາມໂຍດ, ມີທຸງແລະທິວຜ້າສີສັນຕ່າງໆຫ້ອຍຍ້ອຍຢູ່ທົ່ວທຸກແຫ່ງ. ເຫຼົ່າເທວະບຸດແລະເທວະທິດ ຜູ້ປະດັບປະດາດ້ວຍເຄື່ອງອະລັງການທຸກຊະນິດ ຕ່າງກໍຖືທຸງແລະທິວຜ້າຫຼິ້ນສະໜຸກສະໜານ, ມີການຟ້ອນລຳທຳເພງແລະສິ່ງອັດສະຈັນຕ່າງໆ. ໃນມື້ຕໍ່ມາ, ພຣະພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນເດີນທາງໄປສູ່ໂພທິມົນທົນ ມາຮອດສະຖານທີ່ນັ້ນໃນເວລາແລງ ຈຶ່ງຕົກລົງກັນວ່າ «ມື້ນີ້ພວກເຮົາຈະພັກແຮມຢູ່ປ່ານີ້ກ່ອນ ແລ້ວຈຶ່ງຄ່ອຍເດີນທາງຕໍ່» ແລ້ວກໍພັກແຮມຢູ່ທີ່ນັ້ນ. ຕໍ່ມາໃນເວລາກາງຄືນ, ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍໄດ້ເຫັນທິວທຸງຫຼາກຫຼາຍສີສັນ, ໄດ້ຍິນສຽງຂັບຮ້ອງແລະດົນຕີທີ່ເຫຼົ່າເທວະດາບັນເລງ, ແລະເຫັນຕົ້ນກັລປະພຶກໃນບໍລິເວນສາມໂຍດ, ເມື່ອເຫັນທິບພະຍະສົມບັດທັງໝົດນີ້ ເຊິ່ງເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອານຸພາບຂອງນາງ ກໍມີຄວາມອັດສະຈັນໃຈຢ່າງຍິ່ງ ຈຶ່ງເອີ້ນເທວະທິດາມາຖາມວ່າ: «ທ່ານໄດ້ເຮັດກຳໃດໄວ້ ຈຶ່ງມາເກີດໃນທີ່ນີ້?» ເທວະທິດານັ້ນກາບໄຫວ້ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍແລ້ວຢືນປະນົມມື ກ່າວວ່າ: «ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພວກທ່ານຈຳຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໄດ້ບໍ?» ເມື່ອພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍກ່າວວ່າ: «ພວກອາຕະມາຈຳບໍ່ໄດ້ດອກ, ນ້ອງຍິງ», ນາງຈຶ່ງບອກເລົ່າຄວາມຈິງຂອງຕົນ ໂດຍກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ:

8.

໘.

Hīyyo āsanasālāya, nisīdittha samāgatā;

Tumhakaṃ santikaṃ gamma, yā varākībhivādayi.

«ເມື່ອວານນີ້, ພວກທ່ານໄດ້ມາປະຊຸມກັນນັ່ງຢູ່ທີ່ໂຮງສັນ; ຍິງທຸກຍາກຄົນໃດໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພວກທ່ານ ແລ້ວກາບໄຫວ້».

9.

໙.

Yā bodhiṃ pūjanatthāya, vatthakaṃ paṭipādayi;

Sāhaṃ hīyyo cutā āsiṃ, rattiyaṃ byādhipīḷitā.

«ຍິງຄົນໃດໄດ້ຖວາຍຜ້າຜືນນ້ອຍ ເພື່ອບູຊາຕົ້ນພຣະສີມະຫາໂພທິ; ຂ້າພະເຈົ້ານັ້ນເອງ ໄດ້ຕາຍໄປເມື່ອຄືນວານນີ້ ເພາະຖືກໂລກໄພບຽດບຽນ».

10.

໑໐.

Nānāsampattisaṃyuttā, nānābhūsanabhūsitā;

Vimāne ratanā kiṇṇe, jātāhaṃ ettha kānane.

«ຂ້າພະເຈົ້າປະກອບດ້ວຍສົມບັດຕ່າງໆ, ປະດັບປະດາດ້ວຍເຄື່ອງອະລັງການຫຼາກຫຼາຍ, ມາເກີດຢູ່ໃນວິມານອັນເຕັມไปด้วยແກ້ວມະນີ ໃນປ່າແຫ່ງນີ້».

11.

໑໑.

Hīyyo passittha me gattaṃ, rajojallehi saṃkulaṃ;

Ajja passatha me gattaṃ, vaṇṇavantaṃ pabhassaraṃ.

«ເມື່ອວານນີ້ ພວກທ່ານໄດ້ເຫັນຮ່າງກາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ເປິເປື້ອນไปด้วยຝຸ່ນລະອອງ; ແຕ່ໃນມື້ນີ້ ພວກທ່ານຈົ່ງເບິ່ງຮ່າງກາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ອັນມີຜິວພັນຜຸດຜ່ອງແລະຮຸ່ງເຮືອງເຫຼືອງເຫຼື້ອມເຖີດ».

12.

໑໒.

Hīyyo passittha me bhante, nivatthaṃ malinambaraṃ;

Ajja passatha me bhante, dibbamambaramuttamaṃ.

«ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອວານນີ້ພວກທ່ານໄດ້ເຫັນຂ້າພະເຈົ້ານຸ່ງຫົ່ມຜ້າທີ່ເປິເປື້ອນ; ແຕ່ໃນມື້ນີ້ ພວກທ່ານຈົ່ງເບິ່ງຂ້າພະເຈົ້ານຸ່ງຫົ່ມຜ້າທິບອັນປະເສີດສຸດເຖີດ».

13.

໑໓.

Vikiṇṇaphalitaggehi[Pg.133], kesehi viralā kulaṃ;

Ūkāgūthapaṭikkūlaṃ, hīyyo āsisiraṃ mama.

«ເມື່ອວານນີ້ ຫົວຂອງຂ້າພະເຈົ້າມີຜົມຫງອກກະຈັດກະຈາຍ, ບາງຕາ, ເປັນທີ່ໜ້າລັງກຽດດ້ວຍໄຂ່ເຫົາແລະສິ່ງສົກກະປົກ».

14.

໑໔.

Ajja taṃ parivattitvā, mama puññānubhāvato;

Sunīlamududhammillaṃ, kusumā bharaṇabhūsitaṃ.

«ແຕ່ໃນມື້ນີ້ ສິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ປ່ຽນແປງໄປ ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງບຸນຂອງຂ້າພະເຈົ້າ; ກາຍເປັນຜົມສີດຳສະໜິດອັນອ່ອນນຸ້ມ, ປະດັບປະດາດ້ວຍດອກໄມ້ແລະເຄື່ອງອະລັງການ».

15.

໑໕.

Purā me sakasīsena, vahitaṃ dārū dakādikaṃ;

Puññenāhaṃ ajja mālā, bhāraṃ sīse samubbahe.

«ແຕ່ກ່ອນ ຂ້າພະເຈົ້າເຄີຍໃຊ້ຫົວຂອງຕົນ ທູນຟືນແລະນໍ້າເປັນຕົ້ນ; ແຕ່ດ້ວຍຜົນບຸນໃນມື້ນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງໄດ້ທູນພວງມາໄລອັນເປັນທິບໄວ້ເທິງຫົວ».

16.

໑໖.

Dhajatthāya mayā hīyyo, padinnaṃ thūlasāṭakaṃ;

Ajja nibbatti me bhonto, mahantaṃ dibbasampadaṃ.

«ເມື່ອວານນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຖວາຍຜ້າເນື້ອຫຍາບເພື່ອເຮັດເປັນທຸງບູຊາ; ແຕ່ໃນມື້ນີ້ ຂ້າແຕ່ທ່ານທັງຫຼາຍ, ທິບພະຍະສົມບັດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ໄດ້ປາກົດຂຶ້ນແກ່ຂ້າພະເຈົ້າແລ້ວ».

17.

໑໗.

Jānamānena kattabbaṃ, dānādīsu mahapphalaṃ;

Devaloke manussesu, sukhadaṃ dāna muttamanti.

«ຜູ້ຮູ້ທັງຫຼາຍ ຄວນເຮັດບຸນມີການໃຫ້ທານເປັນຕົ້ນ ອັນມີຜົນລະໄມ້ໄພສານ; ການທານອັນປະເສີດສຸດນີ້ ຍ່ອມປະທານຄວາມສຸກທັງໃນເທວະໂລກແລະມະນຸດສະໂລກ».

Taṃ sutvā sabbe bhikkhū acchariyabbhutacittā ahesuṃ. Sā devatā tassā rattiyā accayena bhikkhū nimantetvā dibbehi khajjabhojjehi sahatthā santappetvā tehi saddhiṃ āgacchantī antarāmagge dānaṃ dadamānā mahābodhiṃ gantvā sabbehi dhajapatākā dīhi ca nānāvidhavaṇṇagandhasampannapupphehi ca dīpadhūpehi ca bodhiṃ pūjetvā bhikkhūnaṃ cīvaratthāya dibbavatthāni datvā āgamma tasmiṃyeva vanasaṇḍe vasantī nānāvidhāni puññāni katvā tāvatiṃsabhavane nibbatti. Bhikkhūpi taṃ acchariyaṃ tattha tattha pakāsentā bahūjane puññakamme niyojesuṃti.

ເມື່ອໄດ້ຍິນແນວນັ້ນ, ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍກໍມີຄວາມອັດສະຈັນໃຈເປັນຢ່າງຍິ່ງ. ເມື່ອຜ່ານພົ້ນຄືນນັ້ນໄປ, ເທວະທິດານັ້ນໄດ້ນິມົນພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍ ແລ້ວຖວາຍຂອງຂົບສັນແລະອາຫານອັນເປັນທິບດ້ວຍມືຂອງຕົນເອງ, ຈາກນັ້ນກໍຮ່ວມເດີນທາງໄປກັບພວກເພິ່ນ, ໄດ້ໃຫ້ທານຕະຫຼອດຫົນທາງ ຈົນຮອດຕົ້ນພຣະສີມະຫາໂພທິ, ໄດ້ບູຊາຕົ້ນພຣະສີມະຫາໂພທິດ້ວຍທຸງ, ທິວຜ້າ, ດອກໄມ້ຫຼາກຫຼາຍສີສັນແລະກິ່ນຫອມ, ທັງປະທີບແລະທູບທຽນ, ແລ້ວໄດ້ຖວາຍຜ້າທິບແກ່ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເພື່ອເຮັດເປັນຈີວອນ, ຈາກນັ້ນກໍກັບຄືນມາອາໄສຢູ່ໃນປ່າແຫ່ງນັ້ນ, ໄດ້ບຳເພັນບຸນກຸສົນຕ່າງໆ ແລ້ວໄດ້ໄປເກີດໃນສະຫວັນຊັ້ນດາວະດຶງ. ຝ່າຍພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍກໍໄດ້ນຳເອົາເລື່ອງອັດສະຈັນນັ້ນໄປເຜີຍແຜ່ໃນທີ່ຕ່າງໆ ເພື່ອຊັກຊວນມະຫາຊົນໃຫ້ຮ່ວມກັນເຮັດບຸນກຸສົນ.

18.

໑໘.

Evaṃ vidhāpi kapaṇā jinasāsanamhi,Katvā pasāda matha thūlakucelakena;

Pūjetva dibbavibhavaṃ alabhīti ñatvā,Pūjāparā bhavatha vatthusu tīsu sammāti.

«ເມື່ອຮູ້ວ່າ ຍິງທຸກຍາກເຖິງປານນີ້ ຍັງມີຄວາມເລື່ອມໃສໃນພຣະສາສະໜາຂອງພຣະຊິນະເຈົ້າ, ໄດ້ບູຊາດ້ວຍຜ້າເນື້ອຫຍາບທີ່ເປິເປື້ອນ ແລ້ວໄດ້ຮັບທິບພະຍະສົມບັດ, ທ່ານທັງຫຼາຍກໍຈົ່ງເປັນຜູ້ຂະຫຍັນໃນການບູຊາໃນພຣະຣັດຕະນະໄຕທັງສາມຢ່າງຖືກຕ້ອງເຖີດ».

Kapaṇāya vatthuṃ tatiyaṃ.

ເລື່ອງຍິງທຸກຍາກ ເປັນເລື່ອງທີສາມ ຈົບແລ້ວ.

34. Indaguttattherassa vatthumhi ayamānupubbīkathā

໓໔. ນີ້ຄືລຳດັບເລື່ອງລາວໃນເລື່ອງຂອງພຣະອິນທະຄຸດຕະເຖຣະ:

Amhākaṃ bhagavato parinibbāṇato orabhāge jambudīpe kira pāṭaliputtaṃ nāma nagaraṃ ahosi. Tattha dhammāsoko nāma mahiddhiko mahānubhāvo āṇācakkavatti rājā rajjaṃ kāreti. Uddhaṃ ākāsato heṭṭhā pathaviyā yojanappamāṇe sakalajambūdīpe tassa āṇā pavattati, tadā sakalajambudīpavāsino ca caturāsīti nagarasahasse rājāno ca attano attano balavāhane gahetvā āgamma dhammāsokamahārañño upaṭṭhānaṃ karonti. Tasmiṃ samaye devaputtanagare devaputto nāma mahārājā attano balavāhanaṃ gahetvā rañño upaṭṭhānaṃ agamāsi. Dhammāsoko devaputtamahārājānaṃ disvā madhurapaṭisanthāraṃ katvā tumhākaṃ raṭṭhe bahussutā āgatāgamā mahāguṇavantā ayyā atthīti pucchi. Taṃ sutvā devaputtarājā atthi deva tasmiṃ nagare sīhakumbhakaṃ nāma mahāvihāraṃ. Tattha anekasahassabhikkhū viharanti sīlavantā appicchā santuṭṭhā vivekakāmino. Tesu sāṭṭhakathātipiṭakadharo indaguttatthero nāma tesaṃ pāmokkho ahosi. So anekapariyāyena sanarāmarānaṃ bhikkhūnaṃ dhammaṃvaṇṇeti. Guṇavā attano guṇaṃ nissāya loke pākaṭoti. Taṃ sutvā rājā tuṭṭhamānaso theraṃ passitukāmo hutvā samma tvameva gantvā theraṃ yācitvā idhā nehīti āha. Taṃ sutvā devaputtarājā attano hatthassabalavāhanā dimahā senaṅgaparivuto indaguttattherassa santikaṃ gantvā vanditvā ayya ayyaṃ dhammāsokamahārājā daṭṭhukāmoti āha. Therena sādhūti sampaṭicchite rājā therena sampaṭicchitabhāvaṃ dhammāsokamahārājino pesesi. Tato dhammāsokamahārājā somanassappatto attano āṇāpavattitaṭṭhāne rājūnaṃ sāsanaṃ pesesi. Sabbeva therāgamanamaggaṃ [Pg.135] alaṅkarontūti. Atha te rājāno tuṭṭhapahaṭṭhā attano attano nagare bheriṃ carāpetvā devaputtanagarato yāva pāṭaliputtanagaraṃ etthantare pañcapaṇṇāsayojanikaṃ maggaṃ visamaṃ samaṃ karonto devatānaṃ dibbavīthimiva alaṅkaritvā dhammāsokamahānarindassa evaṃ sāsanaṃ pesesuṃ. Bhavantettha.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນກາລະຕໍ່ມາແຕ່ການສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນິບພານແຫ່ງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຂອງພວກເຮົາ ໄດ້ມີພຣະນະຄອນຊື່ວ່າ ປາຕະລີບຸດ ໃນຊົມພູທະວີບ. ໃນພຣະນະຄອນນັ້ນ ມີພຣະຣາຊາຜູ້ຊົງພຣະນາມວ່າ ພຣະເຈົ້າທັມມາໂສກ ຜູ້ມີຣິດເດດຫຼາຍ ມີອານຸພາບຫຼາຍ ເປັນພຣະມະຫາຈັກກະພັດ ປົກຄອງຣາຊະອານາຈັກຢູ່. ພຣະບໍຣົມເດຊານຸພາບຂອງພຣະອົງແຜ່ໄປທົ່ວຊົມພູທະວີບທັງສິ້ນ ຕະຫຼອດເຖິງເບື້ອງເທິງໃນອາກາດ ແລະເບື້ອງລຸ່ມໃນແຜ່ນດິນປະມານໂຍດໜຶ່ງ. ໃນກາລະນັ້ນ ພວກຊົນຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນຊົມພູທະວີບທັງສິ້ນ ແລະພຣະຣາຊາທັງຫຼາຍໃນແປດສິບສີ່ພັນພຣະນະຄອນ ຕ່າງກໍພາເສນາຂ້າຣາຊະບໍຣິພານ ແລະພາຫະນະຂອງຕົນໆ ມາເຝົ້າບຳຣຸງພຣະເຈົ້າທັມມາໂສກມະຫາຣາດ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ພຣະຣາຊາຜູ້ຊົງພຣະນາມວ່າ ເທວະບຸດ ໃນເທວະບຸດນະຄອນ ກໍໄດ້ພາເສນາຂ້າຣາຊະບໍຣິພານ ແລະພາຫະນະຂອງຕົນ ມາເຝົ້າພຣະຣາຊາ. ພຣະເຈົ້າທັມມາໂສກໄດ້ທອດພຣະເນດເຫັນພຣະເຈົ້າເທວະບຸດມະຫາຣາດແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງກະທຳການຕ້ອນຮັບຢ່າງອ່ອນຫວານ ແລ້ວຕຣັດຖາມວ່າ 'ໃນແວ່ນແຄວ້ນຂອງພວກທ່ານ ມີພຣະຄຸນເຈົ້າຜູ້ເປັນພະຫູສູດ ຊົງພຣະໄຕປີດົກ ຜູ້ມີຄຸນງາມຄວາມດີອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຢູ່ແດ່ບໍ?' ພຣະເຈົ້າເທວະບຸດໄດ້ສົດັບດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງກາບທູນວ່າ 'ຂໍເດຊະ ພຣະອົງຜູ້ສົມມຸດຕິເທບ ໃນພຣະນະຄອນນັ້ນ ມີມະຫາວິຫານຊື່ວ່າ ສີຫະຄຸມພະກະ. ໃນວິຫານນັ້ນ ມີພຣະພິກຂຸຫຼາຍພັນຮູບອາໄສຢູ່ ຜູ້ມີສີລ, ມີຄວາມປາດຖະໜານ້ອຍ, ສັນໂດດ, ຍິນດີໃນຄວາມສະຫງົບ. ໃນບັນດາພຣະພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນ ມີພຣະເຖຣະຮູບໜຶ່ງຊື່ວ່າ ພຣະອິນທະຄຸດຕະເຖຣະ ຜູ້ຊົງພຣະໄຕປີດົກພ້ອມທັງອັດຖະກະຖາ ເປັນປະທານຂອງພຣະພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນ. ພຣະເຖຣະຮູບນັ້ນສະແດງທັມແກ່ພຣະພິກຂຸ, ມະນຸດ ແລະເທວະດາທັງຫຼາຍໂດຍອະເນກປະຍາຍ. ທ່ານເປັນຜູ້ມີຄຸນງາມຄວາມດີ ອາໄສຄຸນງາມຄວາມດີຂອງຕົນ ຈຶ່ງປາກົດຊື່ສຽງໂດ່ງດັງໃນໂລກ.' ພຣະຣາຊາໄດ້ສົດັບດັ່ງນັ້ນ ກໍມີພຣະໄທຍິນດີ ປາດຖະໜາຈະພົບພຣະເຖຣະ ຈຶ່ງຕຣັດວ່າ 'ສະຫາຍເອີຍ ທ່ານຈົ່ງໄປເອງເຖີດ ແລ້ວນິມົນພຣະເຖຣະມານະທີ່ນີ້.' ພຣະເຈົ້າເທວະບຸດໄດ້ສົດັບດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງແວດລ້ອມດ້ວຍກອງທັບໃຫຍ່ ມີຊ້າງ, ມ້າ ແລະພາຫະນະຂອງຕົນ ເຂົ້າໄປຫາພຣະອິນທະຄຸດຕະເຖຣະ ນະມັດສະການແລ້ວກາບທູນວ່າ 'ພຣະຄຸນເຈົ້າ ພຣະເຈົ້າທັມມາໂສກມະຫາຣາດປາດຖະໜາຈະພົບພຣະຄຸນເຈົ້າ.' ເມື່ອພຣະເຖຣະຮັບນิມົນວ່າ 'ດີລະ' ແລ້ວ ພຣະຣາຊາຈຶ່ງສົ່ງຂ່າວສານການຮັບນິມົນຂອງພຣະເຖຣະໄປຖວາຍແດ່ພຣະເຈົ້າທັມມາໂສກມະຫາຣາດ. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະເຈົ້າທັມມາໂສກມະຫາຣາດຊົງມີຄວາມໂສມະນັດຍິນດີ ຈຶ່ງສົ່ງພຣະຣາຊະສານໄປເຖິງພຣະຣາຊາທັງຫຼາຍໃນດິນແດນທີ່ພຣະບໍຣົມເດຊານຸພາບແຜ່ໄປເຖິງວ່າ 'ຂໍໃຫ້ທຸກພຣະອົງຈົ່ງຕົກແຕ່ງຫົນທາງເປັນທີ່ສະເດັດມາຂອງພຣະເຖຣະເຖີດ.' ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຣາຊາທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນມີຄວາມປິຕິຍິນດີ ຈຶ່ງສັ່ງໃຫ້ຕີກອງຮ້ອງປ່າວໃນພຣະນະຄອນຂອງຕົນໆ ແລ້ວຊ່ວຍກັນປັບປຸງຫົນທາງທີ່ຂຸມຂ້ອນໃຫ້ຮາບພຽງ ຕະຫຼອດໄລຍະທາງຫ້າສິບຫ້າໂຍດ ໃນລະຫວ່າງເທວະບຸດນະຄອນ ຫາ ປາຕະລີບຸດນະຄອນ ຕົກແຕ່ງຫົນທາງນັ້ນໃຫ້ງົດງາມປະດຸຈດັງຫົນທາງທິບຂອງເທວະດາ ແລ້ວສົ່ງພຣະຣາຊະສານໄປຖວາຍແດ່ພຣະເຈົ້າທັມມາໂສກມະຫາຣາດ ດັ່ງນີ້. (ຂໍເຊີນສົດັບຄຳປະພັນໃນເລື່ອງນີ້)

1.

໑.

Indaguttamahāthera, sāmino gamanāya no;

Maggaṃ alaṅkarontūti, mahārājena pesitaṃ.

ພຣະມະຫາຣາດຊົງສົ່ງພຣະຣາຊະສານໄປວ່າ 'ຂໍໃຫ້ພວກທ່ານຈົ່ງຕົກແຕ່ງຫົນທາງ ເພື່ອການເດີນທາງຂອງພຣະອິນທະຄຸດຕະມະຫາເຖຣະ ຜູ້ເປັນເຈົ້າຂອງພວກເຮົາ'.

2.

໒.

Tato te apanetvāna, pāsāṇakaṇṭakādikaṃ;

Visamaṃ samaṃ karitvāna, sammajjitvāna sādhukaṃ.

ລຳດັບນັ້ນ ພວກເຂົາໄດ້ຖາກຖາງເອົາກ້ອນຫີນ ແລະໜາມເປັນຕົ້ນອອກໄປ, ປັບປຸງຫົນທາງທີ່ຂຸມຂ້ອນໃຫ້ຮາບພຽງ ແລະປັດກວາດເປັນຢ່າງດີ.

3.

໓.

Dhotamuttā samābhāsā, okiritvāna vālukā;

Ussāpitā tattha tattha, dussatoraṇapantiyo.

ໄດ້ໂຮຍຊາຍທີ່ມີຄວາມແວວວາວປະດຸຈດັງໄຂ່ມຸກທີ່ລ້າງສະອາດແລ້ວ, ແລະໄດ້ຍົກຊຸ້ມປະຕູຜ້າຂຶ້ນໄວ້ໃນທີ່นັ້ນໆ ເປັນແຖວໆ.

4.

໔.

Kaladhotahemarambhādi, nānātoraṇapantiyo;

Tathā pupphamayā neka, toraṇūparitoraṇā.

ມີແຖວຊຸ້ມປະຕູຕ່າງໆ ເປັນຕົ້ນວ່າ ຊຸ້ມປະຕູເງິນ, ຊຸ້ມປະຕູຄຳ ແລະຊຸ້ມປະຕູຕົ້ນກ້ວຍ, ແລະມີຊຸ້ມປະຕູດອກໄມ້ຫຼາຍຊັ້ນຊ້ອນກັນຢູ່ເທິງຊຸ້ມປະຕູ.

5.

໕.

Tesu tesuca ṭhānesu, saṅkhatā kusumagghikā;

Tatheva gandhatelehi, dīpitā dīpapantiyo.

ໃນສະຖານທີ່ນັ້ນໆ ໄດ້ມີການຕົກແຕ່ງພວງມາໄລດອກໄມ້, ແລະມີແຖວປະທີບທີ່ຈຸດດ້ວຍນ້ຳມັນຫອມ.

6.

໖.

Padumuppalasannīra, pupphapallava laṅkatā;

Ṭhapitā ghaṭamālāyo, puṇṇā sogandhavārihi.

ມີໝໍ້ດອກໄມ້ທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍນ້ຳອັນມີກິ່ນຫອມ ປະດັບປະດາດ້ວຍດອກບົວຫຼວງ, ດອກບົວຂຽວ, ດອກໄມ້ ແລະຍອດໄມ້ ຕັ້ງລຽງຣາຍໄວ້.

7.

໗.

Nilapītā disambhinna, patākāhi dhajehi ca;

Maggassa ubhato passe, vanamāsi samākulaṃ.

ທັງສອງຂ້າງທາງເຕັມໄປດ້ວຍທຸງແຜ່ນ ແລະທຸງທິວສີຂຽວ, ສີເຫຼືອງ ແລະສີອື່ນໆ ປົນເປກັນ ປະດຸຈດັງປ່າໄມ້.

8.

໘.

Ketavo uggatā tattha, mandamandasamīraṇā;

Avhayantāva sobhanti, brahmoragasurādayo.

ທຸງທິວທັງຫຼາຍທີ່ປິວສະໄຫວຢູ່ໃນທີ່ນັ້ນ ຍາມເມື່ອລົມພັດມາເບົາໆ ເບິ່ງງົດງາມປະດຸຈດັງກຳລັງກວັກມືເອີ້ນພວກພຣົມ, ພະຍານາກ ແລະເທວະດາທັງຫຼາຍ.

9.

໙.

Nāgacampapunnāga, ketakīvakulādihi;

Padumuppalā dijalajehi, mālatī kusumā dihi.

ດ້ວຍດອກໄມ້ທັງຫຼາຍ ມີດອກກະທິງ, ດອກຈຳປາ, ດອກສາລະພີ, ດອກລຳເຈຍ, ດອກພິກຸນເປັນຕົ້ນ, ດ້ວຍດອກບົວຫຼວງ, ດອກບົວຂຽວ ແລະດອກໄມ້ທີ່ເກີດໃນນ້ຳ ແລະເທິງບົກ, ແລະດ້ວຍດອກມະລິເປັນຕົ້ນ.

10.

໑໐.

Mālādāmehi [Pg.136] nekehi, maggamāsi vicittakaṃ;

Pattharitvā pādapaṭe, sittasammattabhūmiyaṃ.

ຫົນທາງໄດ້ຮັບການຕົກແຕ່ງຢ່າງວິຈິດງົດງາມດ້ວຍພວງມາໄລຫຼາຍຊະນິດ, ມີການປູລາດຜ້າຮອງບາດ ແລະຫົດສົງພື້ນດິນໃຫ້ຊຸ່ມເຢັນ.

11.

໑໑.

Lājādipañcapupphāni, vikiriṃsu manoramaṃ;

Alaṅkaritvā hattassā, kusumā bharaṇādihi.

ພວກເຂົາໄດ້ໂຮຍເຂົ້າຕອກ ແລະດອກໄມ້ຫ້າຊະນິດອັນເປັນທີ່ຈັບໃຈ, ແລະໄດ້ຕົກແຕ່ງຊ້າງ ແລະມ້າດ້ວຍດອກໄມ້ ແລະເຄື່ອງປະດັບຕ່າງໆ.

12.

໑໒.

Maggālaṅkaraṇatthāya, ṭhapitāsuṃ tato tato;

Tesu tesu ca ṭhānesu, bherimaṇḍalamajjhagā.

ເພື່ອປະດັບປະດາຫົນທາງ ຈຶ່ງໄດ້ມີການຕັ້ງວົງກອງໄວ້ໃນທີ່ນັ້ນໆ, ແລະໃນທ່າມກາງວົງກອງໃນສະຖານທີ່ນັ້ນໆ.

13.

໑໓.

Naccanti cāturā nārī, rasabhāvanirantarā;

Kaṃsavaṃsādipaggayha, vajjentānekatantiyo.

ມີສະຕີຜູ້ສະຫຼາດສະແດງການຟ້ອນລຳອັນເຕັມໄປດ້ວຍສິລະປະ ແລະອາລົມຢ່າງບໍ່ຂາດສາຍ, ບາງພວກກໍຖືເຄື່ອງດົນຕີທອງເຫຼືອງ ແລະຂຸ່ຍເປັນຕົ້ນ, ບາງພວກກໍບັນເລງເຄື່ອງສາຍຫຼາຍຊະນິດ.

14.

໑໔.

Gāyanti madhuraṃ gītaṃ, gāyantettha layānvitaṃ;

Maggoso sādhuvādehi, bheritantinadehica.

ພວກເຂົາຂັບຮ້ອງເພງອັນມ່ວນອອນຊອນ ປະສານກັບຈັງຫວະດົນຕີ, ຫົນທາງນັ້ນກໍກຶກກ້ອງໄປດ້ວຍສຽງອວຍໄຊໃຫ້ພອນ, ສຽງກອງ ແລະສຽງເຄື່ອງສາຍ.

15.

໑໕.

Karīnaṃ koñcanādehi, hayānaṃ hesitehi ca;

Nekaviṭaṅkasaṅghehi, so karīhi samākulo.

ຫົນທາງນັ້ນເຕັມໄປດ້ວຍສຽງຮ້ອງຂອງຊ້າງ, ສຽງຮ້ອງຂອງມ້າ, ແລະເຕັມໄປດ້ວຍຝູງຊ້າງທີ່ມີງາອັນງົດງາມຫຼາຍເຊືອກ.

16.

໑໖.

Maggassa ubhato passe, devakaññūpamā subhā;

Mālākalāpe paggayha, tiṭṭhanti tuṭṭhamānasā.

ທັງສອງຂ້າງທາງ ມີສະຕີຜູ້ມີຮູບໂສມງົດງາມປະດຸຈນາງຟ້າ ຖືພວງມາໄລດອກໄມ້ ຢືນຢູ່ດ້ວຍຈິດໃຈທີ່ເບີກບານຍິນດີ.

17.

໑໗.

Tathā puṇṇaghaṭe gayha, padumuppalasaṃkule,Aṭṭhamaṅgalamuggayha, tiṭṭhanti pamadā tahiṃ.

ໃນທີ່ນັ້ນ ມີສະຕີທັງຫຼາຍຖືໝໍ້ນ້ຳອັນເຕັມປ່ຽມ ທີ່ປະດັບດ້ວຍດອກບົວຫຼວງ ແລະດອກບົວຂຽວ, ແລະຖືສິ່ງມຸງຄຸນແປດປະການຢືນຢູ່.

18.

໑໘.

Sītalūdakasampanna, papāhi samalaṅkatā;

Sinānatthaṃ khatā āsuṃ, pokkharañño tahiṃtahiṃ.

ຫົນທາງນັ້ນໄດ້ຮັບການຕົກແຕ່ງດ້ວຍໂຮງທານນ້ຳດື່ມອັນເຢັນສະບາຍ, ແລະມີສະໂບກຂະຣະນີທີ່ຂຸດໄວ້ໃນທີ່ນັ້ນໆ ເພື່ອອາບສົງ.

19.

໑໙.

Tahiṃtahiṃkatā āsuṃ, dānasālā manoramā;

Nicitāsumanekāni, dānopakaraṇā tahiṃ.

In ທີ່ນັ້ນໆ ມີໂຮງທານອັນເປັນທີ່ຈັບໃຈຖືກສ້າງຂຶ້ນ, ແລະມີເຄື່ອງໄທຍະທານຫຼາຍປະການຖືກຈັດຕັ້ງໄວ້ໃນໂຮງທານນັ້ນ.

20.

໒໐.

Evaṃ nekavidhā pūjā, amhehi paṭipāditā;

Ṭhapetvāna mahāgaṅgaṃ, taṃ jānātu mahīpatīti.

ພວກຂ້ານ້ອຍໄດ້ຈັດຕັ້ງການບູຊາຫຼາຍປະການຢ່າງນີ້ ຕະຫຼອດຮອດແມ່ນ້ຳຄົງຄາໃຫຍ່, ຂໍພຣະມະຫາກະສັດຈົ່ງຊົງຊາບເຖີດ.

Taṃ sutvā asokamahārājā gaṅgaṃ alaṅkarothāti soḷasayakkhe pesesi, te saparivārā tattha gantvā attano [Pg.137] ānubhāvena gaṅgāya anto tigāvutaṭṭhāne udukkhalapāsāṇe ṭhapesuṃ. Ṭhapetvā thambhe ussāpetvā tulāsaṃghāṭe datvā himavantato rattacandanasāre āharitvā padare santharitvā anekehi pūjāvidhānehi alaṅkaritvā rañño evaṃ sāsanaṃ pesesuṃ. Bhavantettha.

ພຣະເຈົ້າອະໂສກມະຫາຣາດໄດ້ສົດັບດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊົງມີພຣະບັນຊາວ່າ 'ພວກທ່ານຈົ່ງຕົກແຕ່ງແມ່ນ້ຳຄົງຄາເຖີດ' ແລ້ວຊົງສົ່ງຍັກສิບຫົກຕົນໄປ. ຍັກເຫຼົ່ານັ້ນພ້ອມດ້ວຍບໍຣິວານໄດ້ໄປທີ່ນັ້ນ ແລ້ວໃຊ້ພະລັງອານຸພາບຂອງຕົນ ວາງແທ່ນຫີນຮອງຮັບໄວ້ໃນແມ່ນ້ຳຄົງຄາ ເລິກລົງໄປສາມຄາວຸດ. ຄັ້ນວາງແລ້ວ ກໍໄດ້ຍົກເສົາຂຶ້ນ, ວາງຂື່ຄານ, ແລ້ວນຳເອົາໄມ້ແກ່ນຈັນແດງຈາກປ່າຫິມະພານມາປູລາດເປັນແຜ່ນກະດານ, ຕົກແຕ່ງດ້ວຍເຄື່ອງບູຊາຫຼາຍປະການ ແລ້ວສົ່ງຂ່າວສານໄປຖວາຍແດ່ພຣະຣາຊາ ດັ່ງນີ້. (ຂໍເຊີນສົດັບຄຳປະພັນໃນເລື່ອງນີ້)

21.

໒໑.

Yamatthāya mayaṃ sabbe, mahārājena pesitā;

Amhehi dāni taṃ sabbaṃ, katameva suṇotha taṃ.

ຂໍພຣະມະຫາຣາດຈົ່ງຊົງສົດັບເຖີດ, ງານໃດທີ່ພຣະອົງຊົງສົ່ງພວກຂ້ານ້ອຍທັງໝົດມາເພື່ອປະໂຫຍດນັ້ນ, ບັດນີ້ ງານທັງໝົດນັ້ນ ພວກຂ້ານ້ອຍໄດ້ກະທຳສຳເລັດແລ້ວ.

22.

໒໒.

Gāvutattayagambhīraṃ, gaṅgaṃ yojanavitthataṃ;

Thambhe patiṭṭhapetvāna, anagghaṃ rattacandanaṃ.

ພວກຂ້ານ້ອຍໄດ້ຕັ້ງເສົາລົງໃນແມ່ນ້ຳຄົງຄາ ອັນເລິກສາມຄາວຸດ ກວ້າງໜຶ່ງໂຍດ, ແລ້ວນຳເອົາໄມ້ແກ່ນຈັນແດງອັນມີຄ່າຫາປະມານບໍ່ໄດ້.

23.

໒໓.

Himavantato haritvāna, setuṃ tattha sumāpitaṃ;

Toraṇā ca ubho passe, ratanehi sunimmitā.

ນຳມາຈາກປ່າຫິມະພານ ແລ້ວສ້າງຂົວຂຶ້ນໃນທີ່ນັ້ນ, ແລະມີຊຸ້ມປະຕູທັງສອງຂ້າງທາງ ທີ່ປະດັບປະດາດ້ວຍແກ້ວມະນີຢ່າງງົດງາມ.

24.

໒໔.

Puṇṇakumbhaddhajā ceva, padīpāvaliyo tathā;

Ubho passesu ratanāni, māpetvālambanānica.

ມີທັງໝໍ້ນ້ຳອັນເຕັມປ່ຽມ, ທຸງທິວ, ແລະແຖວປະທີບ, ແລະໄດ້ເນຣະມິດຕົກແຕ່ງແກ້ວມະນີ ແລະຮາວຈັບໄວ້ທັງສອງຂ້າງທາງ.

25.

໒໕.

Suvaṇṇamaṇimuttādi, dāmehi samalaṅkatā;

Vālukatthāya okiṇṇā, dhotamuttā pabhassarā.

ຂົວນັ້ນໄດ້ຮັບການຕົກແຕ່ງດ້ວຍພວງມາໄລຄຳ, ແກ້ວມະນີ ແລະໄຂ່ມຸກເປັນຕົ້ນ, ແລະໄດ້ໂຮຍໄຂ່ມຸກອັນແວວວາວທີ່ລ້າງສະອາດແລ້ວແທນຊາຍ.

26.

໒໖.

Tesu tesu ca ṭhānesu, ṭhapitāsuṃ mahāmaṇī;

Nānārāgavitānehi, sobhitā setuno pari.

ໃນສະຖານທີ່ນັ້ນໆ ໄດ້ມີການຕັ້ງແກ້ວມະນີເມັດໃຫຍ່ໄວ້, ແລະເໜືອຂົວນັ້ນກໍງົດງາມດ້ວຍເພດານຜ້າຫຼາກສີ.

27.

໒໗.

Olambitāsuṃ tattheva, dibbādikusumādayo;

Niṭṭhitaṃ idha kātabba, yuttaṃ pūjāvidhiṃtu no;

Devotaṃ paṭijānātu, iti vatvāna pesayuṃti.

ໃນທີ່ນັ້ນ ໄດ້ມີການຫ້ອຍພວງດອກໄມ້ທິບເປັນຕົ້ນ, ພິທີບູຊາອັນຄວນກະທຳໃນທີ່ນີ້ ພວກຂ້ານ້ອຍໄດ້ກະທຳສຳເລັດແລ້ວ, ຂໍພຣະອົງຜູ້ສົມມຸດຕິເທັບຈົ່ງຊົງຊາບເຖີດ, ພວກຍັກໄດ້ສົ່ງຂ່າວສານໄປດັ່ງນີ້.

Tampi sutvā asoko mahārājā tumheva theraṃ idhānethāti tesaṃyeva sāsanaṃ paṭipesesi, te sādhūti indaguttattherassa santikaṃ gantvā vanditvā bhante pāṭaliputtanagarassa gamanāya kāloti āhaṃsu, tato thero saṭṭhisahassamattehi [Pg.138] bhikkhusaṅghehi parivuto pañcapaṇṇāsayojanamaggaṃ paṭipajji. Athāparaṃ devaputtanagaravāsino anekavidhamālāgandhavāsacuṇṇaddhajapatākādīhi anekehi tālāvacarehi naccagītavāditehi pūjetvā agamaṃsu. Atha thero mahantena pūjāvidhānena jambudīpavāsīhi pūjiyamāno anukkamena candabhāgāya gaṅgāya setuṃ patvā tattha mahantaṃ pūjāvidhānaṃ olokento evaṃ cintesi, evaṃ uḷāraṃ pūjāvidhānaṃ idāni jambudīpe nāññassa hoti, mayhamevetaṃ kataṃ. Ahamevetta uttamo appaṭimoti evaṃ seyyassa seyyohamasmīti mānaṃ uppādetvā aṭṭhāsi. Tasmiṃ khaṇe eko khīṇāsavatthero taṃ mānenupatthaddhacetasā ṭhitaṃ dibbacakkhunā disvā upasaṅkamitvā vanditvā therassa ovadanto evamāha. Tasmā.

ພຣະເຈົ້າອະໂສກມະຫາຣາດໄດ້ສົດັບຂ່າວນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງສົ່ງຂ່າວສານກັບໄປຫາພວກຍັກເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ 'ພວກທ່ານນັ້ນລະຈົ່ງນິມົນພຣະເຖຣະມານະທີ່ນີ້.' ພວກຍັກເຫຼົ່ານັ້ນຮັບຄຳວ່າ 'ດີລະ' ແລ້ວເຂົ້າໄປຫາພຣະອິນທະຄຸດຕະເຖຣະ ນະມັດສະການແລ້ວກາບທູນວ່າ 'ພຣະຄຸນເຈົ້າ ໄດ້ເວລາທີ່ຈະສະເດັດໄປຍັງປາຕະລີບຸດນະຄອນແລ້ວ.' ລຳດັບນັ້ນ ພຣະເຖຣະແວດລ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງປະມານຫົກສິບພັນຮູບ ໄດ້ເດີນທາງໄປຕາມຫົນທາງໄລຍະທາງຫ້າສິບຫ້າໂຍດ. ອີກປະການໜຶ່ງ ພວກຊາວເທວະບຸດນະຄອນກໍໄດ້ບູຊາດ້ວຍດອກໄມ້, ຂອງຫອມ, ແປ້ງຫອມ, ທຸງທິວ ແລະທຸງແຜ່ນຫຼາກຫຼາຍຊະນິດ, ແລະດ້ວຍການຟ້ອນລຳ, การຂັບຮ້ອງ ແລະດົນຕີປະໂຄມຈາກນັກດົນຕີທັງຫຼາຍ ແລ້ວເດີນທາງຮ່ວມໄປ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະເຖຣະໄດ້ຮັບການບູຊາດ້ວຍເຄື່ອງບູຊາອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຈາກພວກຊົນຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນຊົມພູທະວີບ ເດີນທາງໄປໂດຍລຳດັບ ຈົນຮອດຂົວຂ້າມແມ່ນ້ຳຄົງຄາສາຍຈັນທະພາຄາ. ເມື່ອພຣະເຖຣະຫຼຽວເບິ່ງເຄື່ອງບູຊາອັນຍິ່ງໃຫຍ່ໃນທີ່ນັ້ນ ກໍຄິດດັ່ງນີ້ວ່າ 'ການບູຊາອັນຍິ່ງໃຫຍ່ປານນີ້ ໃນຊົມພູທະວີບເວລານີ້ ຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ຜູ້ອື່ນເລີຍ, ການບູຊານີ້ຖືກກະທຳຂຶ້ນເພື່ອເຮົາຜູ້ດຽວເທົ່ານັ້ນ. ເຮົາເທົ່ານັ້ນເປັນຜູ້ປະເສີດສຸດ ບໍ່ມີໃຜປຽບໄດ້.' ພຣະເຖຣະເກີດຄວາມຖືຕົວ (ມານະ) ວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ປະເສີດກວ່າເຂົາ' ດັ່ງນີ້ແລ້ວຢືນຢູ່. ໃນຂະນະນັ້ນ ພຣະເຖຣະຜູ້ສິ້ນກິເລດ (ພຣະອໍຣະຫັນ) ຮູບໜຶ່ງ ໄດ້ເຫັນພຣະເຖຣະຮູບນັ້ນຢືນຢູ່ດ້ວຍຈິດໃຈທີ່ຖືກຄວາມຖືຕົວຄອບງຳ ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸ ຈຶ່ງເຂົ້າໄປຫາ ນະມັດສະການແລ້ວກ່າວຕັກເຕືອນພຣະເຖຣະ ດັ່ງນີ້. ເພາະເຫດນັ້ນ (ພຣະເຖຣະຮູບນັ້ນຈຶ່ງກ່າວວ່າ):

28.

໒໘.

Mā mānassa vasī hotha, māno bhante vasaṃgataṃ ;

Anatthado sadā hoti, pātetvāna bhavā vaṭe.

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂໍທ່ານຢ່າໄດ້ຕົກຢູ່ໃນອຳນາດແຫ່ງຄວາມຖືຕົວເລີຍ, ເພາະຄວາມຖືຕົວທີ່ບຸກຄົນຕົກຢູ່ໃນອຳນາດແລ້ວ ຍ່ອມນຳຄວາມຈິບຫາຍມາໃຫ້ສະເໝີ, ເຮັດໃຫ້ຕົກລົງໄປໃນວົງວຽນແຫ່ງພົບ.

29.

໒໙.

Māno palālito satto, taṇhāpaṭighasaṅgato;

Makkaṭoragasoṇādi, hutvā jāyati jātisu.

ສັດທັງຫຼາຍທີ່ຖືກຄວາມຖືຕົວລໍ້ລວງ, ປະກອບດ້ວຍຄວາມຢາກ ແລະຄວາມຂັດເຄືອງ, ຍ່ອມໄປເກີດໃນກຳເນີດຕ່າງໆ ເປັນຕົ້ນວ່າ ລີງ, ງູ ແລະໝາ.

30.

໓໐.

Mā mānaṃ sāmi pūrehi, attānaṃ parisodhaya;

Aparisuddhā sayo bhikkhu, dāyakaṃ na paritosati.

ທ່ານຜູ້ເປັນເຈົ້າ ຂໍທ່ານຢ່າໄດ້ເຮັດໃຫ້ຄວາມຖືຕົວເຕັມປ່ຽມເລີຍ, ຈົ່ງຊຳຣະຕົນເອງໃຫ້ບໍລິສຸດເຖີດ, ພຣະພິກຂຸຜູ້ມີຈິດໃຈບໍ່ບໍລິສຸດ ຍ່ອມບໍ່ເຮັດໃຫ້ທາຍົກຍິນດີໄດ້.

31.

໓໑.

Dadantānaṃ sarantānaṃ, pūjentānaṃ sace tuvaṃ;

Mahapphalaṃ mahābhūtiṃ, kāmattha hotha nibbaṇāti.

ຫາກທ່ານປາດຖະໜາຈະໃຫ້ທານ, ການລະນຶກເຖິງ ແລະການບູຊາຂອງພວກເຂົາ ມີຜົນຫຼາຍ ມີອານິສົງຫຼາຍ, ທ່ານຈົ່ງບັນລຸພຣະນິບພານເຖີດ.

Taṃ sutvā thero saṃsāre nibbindo tattheva ṭhito tilakkhaṇaṃ paṭṭhapetvā karajakāyaṃ sammasanto sahapaṭi sambhidāhi arahattaṃ patvāva nikkhami. Tato dhammāsokamahārājā balavāhanaparivuto mahantena pūjāvidhānena paṭimaggaṃ āgamma vanditvā [Pg.139] tato diguṇaṃ pūjāsakkāraṃ kurumāno mahābhikkhusaṅghena saddhiṃ theraṃ attano nagaraṃ netvā tassa dhammakathaṃ sutvā pasannamānaso pañcasīle patiṭṭhāya mahantaṃ vihāraṃ kāretvā therena sahāgatānaṃ saṭṭhisahassānaṃ bhikkhūnaṃ catupaccayehi upaṭṭhāna makāsi, atha thero sāṭṭhakathaṃ piṭakattayaṃ pakāsento tasmiṃ ciraṃ vasitvā tattheva parinibbāyi. Tato rājā sapariso tassa sarīranikkhepaṃ kāretvā dhātuyo gahetvā mahantaṃ cetiyaṃ kārāpesīti.

ພຣະເຖຣະໄດ້ສົດັບຄຳຕັກເຕືອນນັ້ນແລ້ວ ກໍເກີດຄວາມເບື່ອໜ່າຍໃນສັງສານວັດ ຢືນຢູ່ໃນທີ່ນັ້ນເອງ ຍົກໄຕລັກຂະນະຂຶ້ນພິຈາລະນາຮ່າງກາຍອັນເກີດຈາກກັມ, ກໍໄດ້ບັນລຸພຣະອໍຣະຫັດພ້ອມດ້ວຍປະຕິສັມພິທາທັງຫຼາຍ ແລ້ວຈຶ່ງອອກເດີນທາງຕໍ່ໄປ. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະເຈົ້າທັມມາໂສກມະຫາຣາດແວດລ້ອມດ້ວຍເສນາຂ້າຣາຊະບໍຣິພານ ແລະພາຫະນະ ໄດ້ສະເດັດສວນທາງມາຕ້ອນຮັບດ້ວຍເຄື່ອງບູຊາອັນຍິ່ງໃຫຍ່, ນະມັດສະການແລ້ວ ກະທຳການບູຊາສັກກາຣະເປັນທະວີຄູນ, ໄດ້ນິມົນພຣະເຖຣະພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ໄປຍັງພຣະນະຄອນຂອງຕົນ. ຄັ້ນໄດ້ສົດັບພຣະທັມມະເທດສະໜາຂອງພຣະເຖຣະແລ້ວ ກໍມີພຣະໄທເຫຼື້ອມໃສ ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນສີລຫ້າ, ຊົງສ້າງມະຫາວິຫານ, ແລະໄດ້ບຳຣຸງພຣະພິກຂຸສົງຫົກສິບພັນຮູບທີ່ເດີນທາງມາພ້ອມກັບພຣະເຖຣະດ້ວຍປັດໄຈສີ່. ຕໍ່ມາ ພຣະເຖຣະໄດ້ປະກາດພຣະໄຕປີດົກພ້ອມທັງອັດຖະກະຖາ ອາໄສຢູ່ໃນວິຫານນັ້ນເປັນເວລາດົນນານ ແລ້ວກໍໄດ້ດັບຂັນທະປະຣິນິບພານໃນທີ່ນັ້ນເອງ. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຣາຊາພ້ອມດ້ວຍຂ້າຣາຊະບໍຣິພານໄດ້ຊົງກະທຳການຊາປະນະກິດສົບຂອງພຣະເຖຣະ, ອັນເຊີນພຣະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດມາ ແລ້ວຊົງສ້າງພຣະມະຫາເຈດີໄວ້.

32.

໓໒.

Purātanānaṃ bhuvi puññakamminaṃ,Guṇānubhāvena mahenti evaṃ;

Sadevakā naṃ manasīkarontā,Puññaṃ karothā yatane sadā darāti.

ມະນຸດທັງຫຼາຍພ້ອມທັງເທວະດາ ຍ່ອມບູຊາຜູ້ມີບຸນໃນປາງກ່ອນໃນແຜ່ນດິນ ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງຄຸນງາມຄວາມດີຢ່າງນີ້, ພວກທ່ານຈົ່ງມະນະສິການເລື່ອງນີ້ ແລ້ວໝັ່ນກະທຳບຸນດ້ວຍຄວາມພາກພຽນ ແລະຄວາມເຄົາຣົບຢູ່ສະເໝີເຖີດ.

Indaguttattherassa vatthuṃ catutthaṃ.

ເລື່ອງພຣະອິນທະຄຸດຕະເຖຣະ ທີສີ່ ຈົບ.

35. Sākhamālapūjikāya vatthumhi ayamānupubbīkathā

໓໕. ລຳດັບເລື່ອງລາວໃນເລື່ອງນາງສາຂະມາລາປູຊິກາ ມີດັ່ງນີ້

Amhākaṃ bhagavā dasapāramiyo pūretvā anukkamena tusitabhavane nibbatto devehi ārādhito sakkarājakule paṭisandhiṃ gahetvā mātukucchito nikkhanto anukkamena paramābhisambodhiṃ patvā tato paṭṭhāya pañcacattālīsasaṃvaccharāni ṭhatvā caturāsītidhammakkhandhasahassāni desetvā gaṇanapathamatīte satte bhavakantārato santāretvā sabbabuddhakiccāni niṭṭhāpetvā kusinārāyaṃ upavattane mallānaṃ sālavane yamakasālāna mantare uttarasīsakaṃ paññatte mañcake vesākhapuṇṇadivase dakkhiṇena passena sato sampajāno anuṭṭhānaseyyāya nipanno pacchimayāme bhikkhū ovaditvā balavapaccū-sa [Pg.140] samaye mahāpathaviṃkampento anupādisesāya nibbāṇadhātuyā parinibbāyi, nibbute pana bhagavati lokanāthe ānandatthero mallarājūnaṃ etaṃ pavattiṃ ārocesi. Tato kosinārakā ca devabrahmādayo ca sannipatitvā naccagītavāditehi mālāgandhādīhi ca sakkarontā garukarontā mānentā pūjentā celavitānādayo karontā bhagavato sarīraṃ nagaramajjhe yattha makuṭabandhanaṃ nāma mallānaṃ cetiyaṃ, tattha netvā cakkavattissa sarīraṃ viya ahatena vatthena veṭhetvā tato vihatena kappāsena veṭhetvāti evaṃ pañcadussayugasatehi veṭhetvā āyasāya teladoṇiyā pakkhipitvā aññissāya āyasāya doṇiyā paṭikujjitvā sabbagandhānaṃ citakaṃ karitvā bhagavato sarīraṃ citakaṃ āropesuṃ. Atha mahākassapattherena bhagavato pāde sirasā vandite devatānubhāvena citako samantā ekappahāreneva pajjali. Bhagavato pana sarīre daḍḍhe sumanamakuḷasadisā dhātuyo avasissiṃsu. Tasmiṃ kira samaye kosalarañño janapade aññatarā gāmavāsikā itthī bhagavati parinibbute sādhukīḷhaṃ āgacchamānā antarāmagge attano sarīre uppannavātarogena upaddutā sādhukīḷhaṃ sampāpuṇituṃ asakkontī satthu āḷāhanaṃ gantvā bhagavato dhātusarīre tīṇi sākhapupphāni pūjetvā pasannamānasā pañcapatiṭṭhitena vanditvā gatā tāya eva rattiyā majjhimayāme kālaṃ katvā tāvatiṃsabhavane tiṃsayojanike kanakavimāne nibbatti. Tassā pubbakammapakāsanatthaṃ cakkamattāni sākhapupphāni tatta tattha olambanti. Teheva sabbaṃ vimānaṃ ekobhāsī ahosi. Tato sugandhakaraṇḍakaṃ viya ca ahosi, sā pana attano sobhaggappattaṃ attabhāvañca vimānasampadañca parivārasampattiyo ca disvā vimhitamānasā pubbe katena [Pg.141] kena me puññakammenā yaṃ laddhāti olokantī bhagavato dhātusarīrasmiṃ pūjitāni tīṇi sākhapupphāni disvā pasannamānasā mahācakkappamāṇaṃ sākhamālaṃ hatthena dhārentī dhātupūjanatthāya agamāsi. Tadā tattha sannipatitā manussā tassā rūpasampadañca hatte mahantaṃ sākhamālañca disvā vimhitamānasā amma tvaṃ kattha vāsikā. Kattha panimaṃ pupphaṃ paṭiladdhanti pucchiṃsu, taṃ sutvā devadhītā attanā bhagavato dhātusarīrassa pūjitasākhamālattayānubhāvena paṭiladdhasampattiyo ca dibbavimānañca pubbe matakalevaraṃ cāti sabbaṃ tesaṃ dassetvā dhammadesanāvasāne āha.

ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຂອງພວກເຮົາ ຊົງບຳເພັນບາລະມີສິບປະການໃຫ້ເຕັມແລ້ວ ໄດ້ສະເດັດອຸບັດໃນສະຫວັນຊັ້ນດຸສິດໂດຍລຳດັບ ເມື່ອເທວະດາທັງຫຼາຍທູນອັນເຊີນແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງຖືປະຕິສົນທິໃນສັກກະຣາຊະຕະກູນ ສະເດັດອອກຈາກພະຄັນຂອງພະມານດາ ໄດ້ບັນລຸພະອະນຸດຕະຣະສຳມາສຳໂພທິຍານໂດຍລຳດັບ ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາໄດ້ຊົງດຳລົງຢູ່ຕະຫຼອດສີ່ສິບຫ້າພັນສາ ຊົງສະແດງທຳມະຂັນແປດໝື່ນສີ່ພັນພະທຳມະຂັນ ຊົງໂປດສັດທັງຫຼາຍທີ່ນັບບໍ່ຖ້ວນໃຫ້ຂ້າມພົ້ນຈາກກັນດານຄືສົງສານ ຊົງບຳເພັນພຸດທະກິດທັງປວງໃຫ້ສຳເລັດແລ້ວ ໄດ້ສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນິບພານດ້ວຍອະນຸປາທິເສສະນิບພານທາດ ໃນລະຫວ່າງໄມ້ຮັງຄູ່ ໃນປ່າໄມ້ຮັງຂອງພວກມັລລະກະສັດ ໃກ້ເມືອງກຸສິນາຣາ ໃນວັນເພັງເດືອນວິສາຂະ ຊົງຜິນພະສຽນໄປທາງທິດເໜືອ ບັນທົມຕະແຄງຂວາ ມີສະຕິສຳປະຊັນຍະ ດ້ວຍອະນຸຖານະໄສຍາ (ການນອນຈະບໍ່ລຸກຂຶ້ນອີກ) ໃນປັດສິມມະຍາມ ຊົງປະທານໂອວາດແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ແລ້ວສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນິບພານໃນເວລາໃກ້ຮຸ່ງ ເຮັດໃຫ້ແຜ່ນດິນໄຫວຢ່າງຮຸນແຮງ. ເມື່ອພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຜູ້ເປັນທີ່ພຶ່ງຂອງໂລກດັບຂັນທະປະຣິນິບພານແລ້ວ ພະອານົນເຖລະໄດ້ແຈ້ງຂ່າວນີ້ແກ່ພວກມັລລະກະສັດ. ລຳດັບນັ້ນ ພວກມັລລະກະສັດເມືອງກຸສິນາຣາ ແລະເທວະດາ ພົມ ທັງຫຼາຍ ໄດ້ມາປະຊຸມກັນ ບູຊາ ສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ດ້ວຍການຟ້ອນລຳ ຂັບຮ້ອງ ປະໂຄມດົນຕີ ແລະດ້ວຍພວງມາໄລ ຂອງຫອມ ເປັນຕົ້ນ ແລະໄດ້ເຮັດເພດານຜ້າ ໄດ້ນຳພະສະຣີລະຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄປສູ່ທ່າມກາງເມືອງ ບ່ອນທີ່ເປັນມະກຸດພັນທະນະເຈດີຂອງພວກມັລລະກະສັດ ແລ້ວຫໍ່ດ້ວຍຜ້າໃໝ່ຄືກັນກັບພະສະຣີລະຂອງພະເຈົ້າຈັກກະພັດ ແລ້ວຫໍ່ດ້ວຍສຳລີທີ່ຕີແລ້ວ ຫໍ່ດ້ວຍຜ້າຫ້າຮ້ອຍຄູ່ໂດຍທຳນອງນີ້ ແລ້ວອັນເຊີນລົງໃນຮາງເຫຼັກທີ່ເຕັມດ້ວຍນ້ຳມັນ ແລ້ວປິດດ້ວຍຮາງເຫຼັກອີກອັນໜຶ່ງ ເຮັດຈິດຕະກາດດ້ວຍຂອງຫອມທຸກຊະນິດ ແລ້ວອັນເຊີນພະສະຣີລະຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຂຶ້ນສູ່ຈິດຕະກາດ. ລຳດັບນັ້ນ ເມື່ອພະມະຫາກັດສະປະເຖລະໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພະບາດຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າດ້ວຍສຽນເກົ້າ ດ້ວຍອານຸພາບຂອງເທວະດາ ຈິດຕະກາດກໍຮຸ່ງເຮືອງຂຶ້ນພ້ອມກັນໃນທັນທີ. ເມື່ອພະສະຣີລະຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຖືກເຜົາແລ້ວ ພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດທັງຫຼາຍທີ່ມີລັກສະນະຄືດອກມະລິຕູມກໍເຫຼືອຢູ່. ໃນສະໄໝນັ້ນ ມີຍິງຊາວບ້ານຄົນໜຶ່ງໃນແຄວ້ນຂອງພະເຈົ້າໂກສົນ ເມື່ອພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າດັບຂັນທະປະຣິນິບພານແລ້ວ ນາງກຳລັງເດີນທາງມາຮ່ວມງານສະຫຼອງບູຊາ ແຕ່ໃນລະຫວ່າງທາງ ນາງຖືກໂລກລົມບີບຄັ້ນໃນຮ່າງກາຍ ບໍ່ສາມາດຈະໄປເຖິງງານສະຫຼອງບູຊາໄດ້ ຈຶ່ງໄດ້ໄປສູ່ສະຖານທີ່ຖວາຍພະເພີງຂອງພະສາດສະດา ແລ້ວບູຊາພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດດ້ວຍກິ່ງໄມ້ທີ່ມີດອກສາມກິ່ງ ມີຈິດເຫຼື້ອມໃສ ໄຫວ້ດ້ວຍເບນຈາງຄະປະດິດແລ້ວຫຼີກໄປ. ໃນຄືນນັ້ນເອງ ໃນມັດຊິມມະຍາມ ນາງໄດ້ເຮັດກາລະ (ເສຍຊີວິດ) ແລ້ວໄປບັງເກີດໃນວິມານຄຳຂະໜາດສາມສິບໂຍດ ໃນສະຫວັນຊັ້ນດາວະດຶງ. ເພື່ອສະແດງບຸບພະກຳຂອງນາງ ກິ່ງໄມ້ທີ່ມີດອກຂະໜາດເທົ່າລໍ້ກວຽນຈຶ່ງຫ້ອຍຍ້ອຍຢູ່ທົ່ວທຸກແຫ່ງໃນວິມານນັ້ນ. ວິມານທັງໝົດກໍຮຸ່ງເຮືອງເປັນແສງດຽວກັນດ້ວຍກິ່ງໄມ້ເຫຼົ່ານັ້ນ. ແລະວິມານນັ້ນກໍມີກິ່ນຫອມຄືກັບອົບດ້ວຍອົບຫອມ, ນາງເຫັນອັດຕະພາບທີ່ເຖິງຄວາມງົດງາມ ສົມບັດຂອງວິມານ ແລະບໍລິວານສົມບັດຂອງຕົນແລ້ວ ກໍມີຈິດອັດສະຈັນໃຈ ເມື່ອພິຈາລະນາເບິ່ງວ່າ 'ເຮົາໄດ້ສົມບັດນີ້ຍ້ອນບຸນກຳອັນໃດທີ່ເຮັດໄວ້ໃນຊາດກ່ອນ' ກໍເຫັນກິ່ງໄມ້ທີ່ມີດອກສາມກິ່ງທີ່ຕົນໄດ້ບູຊາໄວ້ໃນພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ມີຈິດເຫຼື້ອມໃສ ຖືເອົາພວງມາໄລກິ່ງໄມ້ຂະໜາດເທົ່າລໍ້ກວຽນໃຫຍ່ດ້ວຍມື ແລ້ວເດີນທາງມາເພື່ອບູຊາພະທາດ. ໃນເວລານັ້ນ ພວກມະນຸດທີ່ປະຊຸມກັນຢູ່ບ່ອນນັ້ນ ເຫັນຄວາມງົດງາມແຫ່ງຮູບຮ່າງຂອງນາງ ແລະເຫັນພວງມາໄລກິ່ງໄມ້ໃຫຍ່ໃນມືຂອງນາງ ກໍມີຈິດອັດສະຈັນໃຈ ຈຶ່ງຖາມວ່າ 'ແມ່ອອກ ເຈົ້າເປັນຊາວບ້ານໃດ? ເຈົ້າໄດ້ດອກໄມ້ນີ້ມາຈາກໃສ?' ເທວະທິດາໄດ້ຟັງແນວນັ້ນ ຈຶ່ງສະແດງສົມບັດທີ່ຕົນໄດ້ຮັບ ແລະວິມານທິບ ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງການບູຊາກິ່ງໄມ້ມີດອກສາມກິ່ງໃນພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ແລະສະແດງຮ່າງກາຍເກົ່າທີ່ຕາຍແລ້ວໃຫ້ພວກເຂົາເຫັນທັງໝົດ ແລ້ວໄດ້ກ່າວຄາຖາໃນເວລາຈົບການສະແດງທຳວ່າ:

1.

໑.

Samāgatā bhavantā bho, passantu mama sampadaṃ;

Katamappena kārena, sammāsambuddhadhātuyā.

ທ່ານທັງຫຼາຍຜູ້ມາປະຊຸມກັນແລ້ວ ເອີຍ! ຈົ່ງເບິ່ງສົມບັດຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ນີ້ຄືຜົນທີ່ເຮັດດ້ວຍການກະທຳພຽງເລັກນ้อย ຕໍ່ພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດຂອງພະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າ.

2.

໒.

Sākhamālāni tīṇeva, hīyyohaṃ munidhātuyā;

Pūjayitvāna santuṭṭhā, nivattā tāya rattiyā.

ເມື່ອວານນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າມີຄວາມຍິນດີ ໄດ້ບູຊາພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດຂອງພະມຸນີ ດ້ວຍພວງມາໄລກິ່ງໄມ້ພຽງສາມກິ່ງເທົ່ານັ້ນ ແລ້ວກໍກັບຄືນໄປໃນຄືນນັ້ນເອງ.

3.

໓.

Marantī kharavātena, tamahaṃ sucaritaṃ sariṃ;

Tenāhaṃ puññakammena, tāvatiṃsūpagāahuṃ.

ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າກຳລັງຈະຕາຍດ້ວຍລົມອັນແຮງກ້າ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ລະນຶກເຖິງສຸຈະຣິດນັ້ນ ດ້ວຍບຸນກຳນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງໄດ້ໄປບັງເກີດໃນສະຫວັນຊັ້ນດາວະດຶງ.

4.

໔.

Tattha me āsi pāsādo, tiṃsayojanamuggato;

Kūṭāgāravarākiṇṇo, sākhamālāti, vissuto.

ໃນສະຫວັນຊັ້ນນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າມີປາສາດສູງສາມສิບໂຍດ ເຕັມໄປດ້ວຍຍອດປາສາດອັນປະເສີດ ປາກົດຊື່ວ່າ 'ສາຂະມາລາ'.

5.

໕.

Yathā sabbasugandhehi, karaṇḍaṃ paribhāvitaṃ;

Tathā dibbasugandhehi, gandhitaṃ bhavanaṃ mama.

ຜະອົບທີ່ອົບດ້ວຍເຄື່ອງຫອມທຸກຊະນິດເປັນຢ່າງດີສັນໃດ ວິມານຂອງຂ້າພະເຈົ້າກໍອົບອວນດ້ວຍກິ່ນຫອມອັນເປັນທິບສັນນັ້ນ.

6.

໖.

Cakkamattā sākhapupphā, tattha tatthūpalambare ;

Dibbagandhā pavāyanti, madhubbabhanisevitā.

ກິ່ງໄມ້ທີ່ມີດອກຂະໜາດເທົ່າລໍ້ກວຽນ ຫ້ອຍຍ້ອຍຢູ່ທົ່ວທຸກແຫ່ງໃນວິມານນັ້ນ ສົ່ງກິ່ນຫອມອັນເປັນທິບຟຸ້ງໄປ ມີໝູ່ເຜິ້ງມາຕອມຢູ່ສະເໝີ.

7.

໗.

Bhassanti ekapupphasmā, tumbamattā hi reṇavo;

Tehi piñjaritā devā, kīḷanti ca lalantica.

ລະອອງເກສອນຂະໜາດເທົ່າທະນານໜຶ່ງ ຫຼົ່ນລົງມາຈາກດອກໄມ້ແຕ່ລະດອກ ພວກເທວະດາທີ່ມີຮ່າງກາຍຍ້ອມດ້ວຍລະອອງເກສອນເຫຼົ່ານັ້ນ ຕ່າງກໍຫຼິ້ນສະໜຸກສະໜານ ແລະເພີດເພີນຢູ່.

8.

໘.

Pīḷandhitvāna [Pg.142] mālādhayā, sudibbā bharaṇānica;

Sahaccharā devaputtā, naccagītādibyāvaṭā.

ພວກເທວະບຸດຜູ້ເປັນບໍລິວານ ຕ່າງກໍປະດັບປະດາດ້ວຍພວງມາໄລ ແລະເຄື່ອງປະດັບອັນເປັນທິບ ຂະມັກເຂມ້ນໃນການຟ້ອນລຳ ແລະຂັບຮ້ອງ ເປັນຕົ້ນ.

9.

໙.

Passathemaṃ bhujaṅgā bho, sattā mohena pārutā;

Hīyyo mataṃ paviddhaṃ me, pūtibhūtaṃ kalevaraṃ.

ທ່ານທັງຫຼາຍ ເອີຍ! ຈົ່ງເບິ່ງຮ່າງກາຍນີ້ ຜູ້ຄົນທັງຫຼາຍຖືກຄວາມຫຼົງຄອບງຳແລ້ວ ຮ່າງກາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າທີ່ຕາຍແລ້ວເມື່ອວານນີ້ ຖືກຖິ້ມໄວ້ ເປັນຊາກສົບທີ່ເນົ່າເປື່ອຍ.

10.

໑໐.

Puḷavehi samākiṇṇaṃ, makkhikāgaṇakīḷitaṃ;

Kākasoṇādisattāna, māhāraṃ kuṇapālayaṃ.

ເຕັມໄປດ້ວຍໜອນ ເປັນທີ່ຫຼິ້ນຂອງຝູງແມງວັນ ເປັນອາຫານຂອງສັດທັງຫຼາຍ ມີກາ ແລະໝາ ເປັນຕົ້ນ ເປັນທີ່ຢູ່ອາໄສຂອງຊາກສົບ.

11.

໑໑.

Patthenti purisā pubbe, anekopāyanena taṃ;

Daṭṭhumpidāni nicchanti, taṇhāyaññāṇatā aho.

ໃນເມື່ອກ່ອນ ພວກຜູ້ຊາຍຕ່າງກໍປາດຖະໜາຮ່າງກາຍນັ້ນດ້ວຍວິທີການຕ່າງໆ ແຕ່ໃນເວລານີ້ ແມ່ນແຕ່ຈະເບິ່ງກໍບໍ່ຢາກເບິ່ງ ໂອ້! ຄວາມບໍ່ຮູ້ຂອງຕັນຫາໜໍ.

12.

໑໒.

Lokapajjotakassāhaṃ, vimalassa yasassino;

Dhātuṃ hīyyo mahiṃ sammā, ajja sagge patiṭṭhitā.

ເມື່ອວານນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ບູຊາພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດຂອງພະຜູ້ຊົງເປັນປະທີບຂອງໂລກ ຜູ້ປາສະຈາກມົນທິນ ຜູ້ມີຍົດໃຫຍ່ ຢ່າງຖືກຕ້ອງແລ້ວ ວັນນີ້ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງໄດ້ມາປະດິດສະຖານຢູ່ໃນສະຫວັນ.

13.

໑໓.

Hitvāne tādisaṃ kāyaṃ, laddhaṃdāni mamedisaṃ;

Dibbattabhāvaṃ sobhāhi, bhāsamāna mudikkhatha.

ຂ້າພະເຈົ້າລະຖິ້ມຮ່າງກາຍແບບນັ້ນແລ້ວ ບັດນີ້ໄດ້ອັດຕະພາບອັນເປັນທິບເຊັ່ນນີ້ ທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງເບິ່ງອັດຕະພາບອັນເປັນທິບທີ່ຮຸ່ງເຮືອງດ້ວຍຄວາມງົດງາມນີ້ເຖີດ.

14.

໑໔.

Bhāsamānāya me vācaṃ, suṇothettha samāgatā;

Natthevākatapuññassa, aṇumattaṃ bhave sukhaṃ.

ທ່ານທັງຫຼາຍຜູ້ມາປະຊຸມກັນຢູ່ບ່ອນນີ້ ຈົ່ງຟັງຄຳເວົ້າຂອງຂ້າພະເຈົ້າທີ່ກຳລັງກ່າວຢູ່ ຄວາມສຸກແມ່ນແຕ່ພຽງໜ້ອຍໜຶ່ງ ກໍບໍ່ມີແກ່ຜູ້ທີ່ບໍ່ໄດ້ເຮັດບຸນໄວ້ເລີຍ.

15.

໑໕.

Bindumattampi yo puñña, bījaṃ ropeti sāsane;

Na hā natthaphalaṃ hoti, yāva nibbāṇapattiyāti.

ບຸກຄົນໃດປູກພືດຄືບຸນ ແມ່ນແຕ່ພຽງຢາດນ້ຳໜຶ່ງໃນພຸດທະສາດສະໜາ ບຸນນັ້ນຍ່ອມບໍ່ມີວັນປາສະຈາກຜົນ ຕາບເທົ່າເຖິງການບັນລຸພະນິບພານ.

Evaṃ sā devatā attanā paṭiladdhadibbavibhavaṃ dassetvā janakāyaṃ ovaditvā dibbasākhapupphehi jinadhātuṃ pūjetvā manussānaṃ passantānaṃyeva saddhiṃ vimānena devalokameva agamāsi. Taṃ disvā mahājano dānādīni puññāni katvā devalokaṃ pūresīti.

ເທວະດານັ້ນສະແດງທິບພະຍະສົມບັດທີ່ຕົນໄດ້ຮັບຢ່າງນີ້ແລ້ວ ໄດ້ໃຫ້ໂອວາດແກ່ມະຫາຊົນ ແລ້ວບູຊາພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດຂອງພະຊິນະເຈົ້າດ້ວຍກິ່ງໄມ້ມີດອກອັນເປັນທິບ ແລ້ວສະເດັດກັບຄືນສູ່ເທວະໂລກພ້ອມກັບວິມານ ໃນຂະນະທີ່ພວກມະນຸດກຳລັງເບິ່ງຢູ່ນັ້ນເອງ. ມະຫາຊົນເຫັນເຫດການນັ້ນແລ້ວ ຕ່າງກໍໄດ້ເຮັດບຸນມີການໃຫ້ທານ ເປັນຕົ້ນ ເຮັດໃຫ້ສະຫວັນເຕັມໄປດ້ວຍເທວະດາ.

16.

໑໖.

Evañhi [Pg.143] sā pupphamattena dhātuṃ,Pūjetva devesu alattha bhūtiṃ;

Tumhepi bhonto tidivesu sātaṃ,Kāmattha ce kattha puññāni sādhuṃti.

ເທວະທິດານັ້ນບູຊາພະບໍຣົມມະສາຣີຣິກະທາດພຽງແຕ່ດ້ວຍດອກໄມ້ ກໍໄດ້ຮັບຄວາມຈະເລີນໃນໝູ່ເທວະດາຢ່າງນີ້ ທ່ານທັງຫຼາຍ ເອີຍ! ຖ້າຫາກທ່ານທັງຫຼາຍປາດຖະໜາຄວາມສຸກໃນສະຫວັນສາມຊັ້ນ ຈົ່ງພາກັນເຮັດບຸນທັງຫຼາຍໃຫ້ດີເຖີດ.

Sākhamālapūjikāya vatthuṃ pañcamaṃ.

ເລື່ອງນາງສາຂະມາລາປູຊິກາ ເປັນເລື່ອງທີຫ້າ.

36. Moriyabrahmaṇassa vatthumhi ayamānupubbīkathā

໓໖. ນີ້ຄືລຳດັບເລື່ອງລາວໃນເລື່ອງຂອງໂມຣິຍະພາມ.

Amhākaṃ bhagavati parinibbute magadharaṭṭhe macalaṃ nāma mahāgāmaṃ ahosi. Tattha moriyonāma brāhmaṇo paṭivasati saddho pasanno, tassa senānāme kā bhariyā atthi. Sāpi saddhā pasannā ratanattayesu. Te ubhopi samaggā sammodamānā bhikkhusaṅghaṃ nimantetvā niccaṃ dānaṃ pavattentā cīvarādicatupaccayehi upaṭṭhahantā sīlaṃ rakkhantā uposathakammaṃ karontā divasaṃ vītināmenti. Athassa gehe vibhavaṃ yebhuyyena dānādīsu parikkhayamagamāsi. Tato brāhmaṇī sāmi no gehe dhanaṃ parikkhīṇaṃ. Kathaṃ dānaṃ pavatteyyāmāti brāhmaṇassa ārocesi, tato brāhmaṇo mā bhadde cintesi. Yenakenaci upāyena dānaṃ patiṭṭhapessāmāti vatvā tasmiṃyeva attano saussāhataṃ pakāsonto āha.

ເມື່ອພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຂອງພວກເຮົາດັບຂັນທະປະຣິນິບພານແລ້ວ ມີໝູ່ບ້ານໃຫຍ່ຊື່ວ່າ ມະຈະລະ ໃນແຄວ້ນມະຄົດ. ໃນໝູ່ບ້ານນັ້ນ ມີພາມຄົນໜຶ່ງຊື່ວ່າ ໂມຣິຍະ ອາໄສຢູ່ ເປັນຜູ້ມີຄວາມເຊື່ອຄວາມເຫຼື້ອມໃສ, ລາວມີພັນລະຍາຊື່ວ່າ ເສນາ. ນາງກໍມີຄວາມເຊື່ອຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນພະຣັດຕະນະໄຕເຊັ່ນກັນ. ເຂົາທັງສອງມີຄວາມສາມັກຄີກັນ ມີຄວາມຊື່ນຊົມຍິນດີຮ່ວມກັນ ໄດ້ນິມົນພິກຂຸສົງມາຖວາຍທານເປັນປະຈຳ ໄດ້ອຸປະຖຳບຳລຸງດ້ວຍປັດໄຈສີ່ ມີຈີວອນ ເປັນຕົ້ນ ຮັກສາສິນ ແລະເຮັດອຸໂປສົດກຳ ດຳເນີນຊີວິດໄປໃນແຕ່ລະວັນ. ຕໍ່ມາ ຊັບສົມບັດໃນເຮືອນຂອງລາວສ່ວນໃຫຍ່ໄດ້ໝົດໄປກັບການໃຫ້ທານ ເປັນຕົ້ນ. ລຳດັບນັ້ນ ນາງພາມມະນີຈຶ່ງບອກແກ່ພາມວ່າ 'ພີ່ເອີຍ! ຊັບໃນເຮືອນຂອງພວກເຮົາໝົດແລ້ວ. ພວກເຮົາຈະໃຫ້ທານຕໍ່ໄປໄດ້ແນວໃດ?' ພາມຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ນ້ອງຍິງເອີຍ! ເຈົ້າຢ່າກັງວົນເລີຍ. ອ້າຍຈະຕັ້ງທານໄວ້ດ້ວຍອຸບາຍຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ' ແລ້ວສະແດງຄວາມພະຍາຍາມຂອງຕົນໃນເລື່ອງນັ້ນ ໂດຍກ່າວວ່າ:

1.

໑.

Jānamāno hi lokasmiṃ, dānassedaṃ phalaṃ iti;

Na dajjā ko susīlesu, appampi divasampati.

ບຸກຄົນເມື່ອຮູ້ຜົນແຫ່ງການໃຫ້ທານໃນໂລກນີ້ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ໃຜເລີຍຈະບໍ່ຖວາຍທານ ແມ່ນແຕ່ພຽງເລັກນ້ອຍໃນແຕ່ລະວັນ ແກ່ທ່ານຜູ້ມີສິນທັງຫຼາຍ.

2.

໒.

Saggalokanidānāni, dānāni matimā idha;

Kohināma naro loke, na dadeyya hite ratoti.

ຜູ້ມີປັນຍາໃນໂລກນີ້ ຮູ້ວ່າການໃຫ້ທານທັງຫຼາຍເປັນເຫດໃຫ້ເກີດໃນສະຫວັນ ຄົນໃດໜໍໃນໂລກ ຜູ້ຍິນດີໃນປະໂຫຍດ ຈະບໍ່ໃຫ້ທານ.

Evañca pana vatvā bhadde vanaṃ pavisitvā anekavidhāni paṇṇāni ca phalāni ca pacchipūraṃ āharitvā vikkiṇitvāpi dānaṃ na upacchindissāmāti [Pg.144] vatvā tato paṭṭhāya vanaṃ gantvā paṇṇāni ca phalāni ca āharitvā vikkiṇitvā dānaṃ dento paṭivasati. Athekadivasaṃ brāhmaṇo vanaṃ paviṭṭho paṇṇehi ca phalehi ca pacchiṃ pūretvā sīsenā dāya gehaṃ āgacchanto pupphaphalapallavehi vinataṃ nekatarugaṇanicitaṃ sammattānekacātakacatuppadanisevitaṃ vippakiṇṇānantapupphapattakiñjakkhacchannavāḷukātalaṃ sandamānasītalā malajalappavāhaṃ akaddamāninnasupatittehi sundaraṃ kandaraṃ disvā pacchiṃ tīre ṭhapetvā otiṇṇo nahāyati, tasmiṃ khaṇe tattha ekasmiṃ rukkhe adhivattho devaputto taṃ tattha nahāyantaṃ disvā kinnu kho esa kalyāṇajjhāsayo vā udāhu pāpajjhāsayo sattoti dibbacakkhunā upadhāranto acchariyapuriso eso duggatopi hutvā attano dānappaveṇiyā upacchijjanabhayena vanaṃ gantvā paṇṇāni ca phalāni ca āharitvā dukkhena kasirena jīvikaṃ kappento dānadhammaṃ na upacchindatīti cintetvā tassa guṇādayo paṭicca pacchiyaṃ ṭhapitapaṇṇāni ca phalāni ca sabbāni suvaṇṇāni hontūti adhiṭṭhāsi. Athassānubhāvena sabbaṃ suvaṇṇaṃ ahobhi, atha so suvaṇṇapuṇṇapacchiyaṃ upari suvaṇṇarāsimatthake sabbakāmadadaṃ mahantaṃ maṇiratanaṃ ṭhapetvā antarahito paṭikkamma aṭṭhāsi, tato brāhmaṇo nahātvā uttiṇṇo pacchiyaṃ sampuṇṇasuvaṇṇavaṇṇaraṃsinā sambhinnavijjotamānamaṇiratanaṃ disvā kimetaṃti āsaṅkitaparisaṅkito pacchisamīpaṃ gantvā hatthaṃ pasāretuṃ avisahanto aṭṭhāsi. Taṃ disvā devaputto dissamānasarīrena ṭhatvā mā tvaṃ bhāyi brāhmaṇa. Mayā etāni nimmitāni, gahetvā gacchāhīti āha, atha brāhmaṇo devaputtassa kathaṃ sutvā ayaṃ devaputto imaṃ mayā nimmitaṃ, gahetvā gacchāti vadati. Kinnu kho so attano ānubhāvena deti, udāhu mayā katapuññenāti pucchissāmi taṃti pañjalikova devaputtaṃ pucchanto āha.

ເມື່ອກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງເວົ້າວ່າ 'ນ້ອງຍິງເອີຍ! ອ້າຍຈະເຂົ້າປ່າ ໄປເກັບຜັກ ແລະໝາກໄມ້ຫຼາຍຊະນິດໃຫ້ເຕັມກະບຸງ ແລ້ວນຳມາຂາຍ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ການໃຫ້ທານຕ້ອງຂາດຕອນ' ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ລາວຈຶ່ງເຂົ້າປ່າ ເກັບຜັກ ແລະໝາກໄມ້ຂາຍ ແລ້ວໃຫ້ທານຢູ່ສະເໝີ. ມື້ໜຶ່ງ ພາມໄດ້ເຂົ້າປ່າ ເກັບຜັກ ແລະໝາກໄມ້ເຕັມກະບຸງ ແລ້ວທູນຫົວເດີນທາງກັບເຮືອນ ໄດ້ເຫັນຊອກຫ້ວຍອັນງົດງາມແຫ່ງໜຶ່ງ ເຊິ່ງເຕັມໄປດ້ວຍຕົ້ນໄມ້ຫຼາກຫຼາຍຊະນິດທີ່ກົ້ມລົງດ້ວຍດອກ ໝາກ ແລະໃບອ່ອນ ມີຝູງນົກ ແລະສັດສີ່ຕີນອາໄສຢູ່ ມີພື້ນຊາຍທີ່ປົກຄຸມດ້ວຍກີບດອກໄມ້ ໃບໄມ້ ແລະເກສອນດອກໄມ້ທີ່ຫຼົ່ນລົງມາຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ ມີກະແສນ້ຳເຢັນໃສສະອາດໄຫຼຜ່ານ ບໍ່ມີຕົມ ແລະມີທ່າຂຶ້ນລົງອັນສະດວກສະບາຍ ລາວຈຶ່ງວາງກະບຸງໄວ້ທີ່ຝັ່ງ ແລ້ວລົງໄປອາບນ້ຳ. ໃນຂະນະນັ້ນ ເທວະບຸດຕົນໜຶ່ງທີ່ອາໄສຢູ່ທີ່ຕົ້ນໄມ້ບ່ອນນັ້ນ ເຫັນລາວກຳລັງອາບນ້ຳຢູ່ ຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ສັດໂລກຜູ້ນີ້ມີອັດທະຍາໄສດີ ຫຼືມີອັດທະຍາໄສຊົ່ວໜໍ?' ເມື່ອພິຈາລະນາເບິ່ງດ້ວຍທิບພະຍະຈັກຂຸ ກໍເຫັນວ່າ 'ບຸລຸດຜູ້ນີ້ເປັນຄົນໜ້າອັດສະຈັນ ເຖິງວ່າຈະຍາກຈົນ ແຕ່ຍ້ອນຢ້ານວ່າປະເພນີການໃຫ້ທານຂອງຕົນຈະຂາດຕອນ ຈຶ່ງໄດ້ເຂົ້າປ່າ ເກັບຜັກ ແລະໝາກໄມ້ດ້ວຍຄວາມຍາກລຳບາກເພື່ອລ້ຽງຊີບ ແຕ່ກໍບໍ່ຍອມໃຫ້ທຳມະຄືການໃຫ້ທານຂາດຕອນເລີຍ' ເທວະບຸດມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນຄຸນງາມຄວາມດີຂອງລາວ ຈຶ່ງອະທິຖານຂໍໃຫ້ຜັກ ແລະໝາກໄມ້ທັງໝົດທີ່ຢູ່ໃນກະບຸງກາຍເປັນຄຳ. ດ້ວຍອານຸພາບຂອງເທວະບຸດນັ້ນ ຜັກ ແລະໝາກໄມ້ທັງໝົດກໍກາຍເປັນຄຳ, ຈາກນັ້ນ ເທວະບຸດໄດ້ວາງແກ້ວມະນີອັນປະເສີດທີ່ໃຫ້ຄວາມປາດຖະໜາທຸກປະການໄວ້ເທິງກອງຄຳໃນກະບຸງທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍຄຳນັ້ນ ແລ້ວຫາຍຕົວໄປຢືນຢູ່ບໍ່ໄກ. ພາມອາບນ້ຳແລ້ວຂຶ້ນມາ ເຫັນແກ້ວມະນີອັນຮຸ່ງເຮືອງສະຫວ່າງສະໄຫວດ້ວຍແສງສີຄຳໃນກະບຸງ ກໍມີຄວາມສົງໄສ ແລະຫວາດຫວັ່ນ ບໍ່ກ້າຈະຍື່ນມືໄປຈັບ ໄດ້ແຕ່ຢືນຢູ່ໃກ້ໆ ກະບຸງນັ້ນ. ເທວະບຸດເຫັນແນວນັ້ນ ຈຶ່ງສະແດງຕົນໃຫ້ປາກົດ ແລ້ວກ່າວວ່າ 'ພາມເອີຍ! ເຈົ້າຢ່າຢ້ານເລີຍ. ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນເຮົາເນລະມິດຂຶ້ນມາເອງ, ເຈົ້າຈົ່ງຖືເອົາແລ້ວໄປເຖີດ'. ພາມໄດ້ຟັງຄຳຂອງເທວະບຸດແລ້ວ ຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ເທວະບຸດຕົນນີ້ກ່າວວ່າ ເຮົາເນລະມິດສິ່ງນີ້ຂຶ້ນມາ ເຈົ້າຈົ່ງຖືເອົາແລ້ວໄປເຖີດ. ລາວໃຫ້ສິ່ງນີ້ດ້ວຍອານຸພາບຂອງຕົນເອງ ຫຼືວ່າໃຫ້ດ້ວຍບຸນທີ່ເຮົາໄດ້ເຮັດໄວ້ໜໍ? ເຮົາຈະຖາມລາວເບິ່ງ' ຈຶ່ງປະນົມມືຖາມເທວະບຸດວ່າ:

3.

໓.

Pucchāmi [Pg.145] pañjalī dāni, devaputta mahiddhika;

Dadāsi me suvaṇṇañca, kāmadaṃ maṇimuttamaṃ.

ຂ້າພະເຈົ້າຂໍປະນົມມືຖາມທ່ານ ເທວະບຸດຜູ້ມີອິດທິລິດໃຫຍ່ ທ່ານມອບຄຳ ແລະແກ້ວມະນີອັນປະເສີດທີ່ໃຫ້ຄວາມປາດຖະໜາທຸກປະການແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ.

4.

໔.

Nāpi ko no tuvaṃ ñāti,Na mitto nopakārako;

Kiṃ tvaṃ atthavasaṃ disvā,Mama dajjāsimaṃ dhanaṃ.

ທ່ານບໍ່ໄດ້ເປັນຍາດຕິພີ່ນ້ອງ ບໍ່ໄດ້ເປັນມິດ ແລະບໍ່ໄດ້ເປັນຜູ້ມີອຸປະການະຄຸນແກ່ພວກເຮົາເລີຍ ທ່ານເຫັນປະໂຫຍດອັນໃດ ຈຶ່ງມອບຊັບນີ້ໃຫ້ແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ.

5.

໕.

Kena tapena sīlena, kenācāraguṇena ca;

Yena dajjāsi me deva, kiṃ me sucaritaṃ citaṃ.

ຂ້າແດ່ເທວະດາ ທ່ານມອບຊັບນີ້ໃຫ້ແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ ຍ້ອນຕະປະ ສິນ ຫຼືຄຸນຄວາມດີທາງຄວາມປະພຶດອັນໃດ? ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສັ່ງສົມສຸຈະຣິດອັນໃດໄວ້?

6.

໖.

Kinnu purātanaṃ kammaṃ, kena kammena dassasi;

Athavā taviddhiyā desi, taṃ me akkhāhi pucchitoti.

ນີ້ເປັນກຳເກົ່າ ຫຼືທ່ານມອບໃຫ້ຍ້ອນກຳອັນໃດ? ຫຼືວ່າທ່ານມອບໃຫ້ດ້ວຍອິດທິລິດຂອງທ່ານເອງ? ຂ້າພະເຈົ້າຂໍຖາມ ຂໍທ່ານຈົ່ງບອກແກ່ຂ້າພະເຈົ້າເຖີດ.

Tato devaputto na kho panāhaṃ brāhmaṇa devoti paresaṃ kiñci dātuṃ sakkomi, tayā pubbe katasucaritānubhāvena nibbattatīti vatvā dibbacakkhunā tassa pubbakammaṃ disvā tassa pakāsento āha.

ລຳດັບນັ້ນ ເທວະບຸດຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ພາມເອີຍ! ເຮົາເປັນເທວະດາ ກໍບໍ່ສາມາດຈະມອບສິ່ງໃດໃຫ້ແກ່ຄົນອື່ນໄດ້ຕາມໃຈຊອບ ແຕ່ສິ່ງນີ້ບັງເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງສຸຈະຣິດທີ່ເຈົ້າໄດ້ເຮັດໄວ້ໃນຊາດກ່ອນ' ເມື່ອເທວະບຸດເຫັນບຸບພະກຳຂອງລາວດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸແລ້ວ ຈຶ່ງສະແດງແກ່ລາວ ໂດຍກ່າວວ່າ:

7.

໗.

Kassape lokapajjote, sambuddhe parinibbute;

Sabbattha patthaṭaṃ āsi, tassa buddhassa sāsanaṃ.

ເມື່ອພະກັດສະປະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າ ຜູ້ຊົງເປັນປະທີບຂອງໂລກ ດັບຂັນທະປະຣິນິບພານແລ້ວ ພຸດທະສາດສະໜາຂອງພະອົງໄດ້ແຜ່ຂະຫຍາຍໄປທົ່ວທຸກແຫ່ງ.

8.

໘.

Tadā paccantime gāme, tvamāsi kuladārako;

Saddho āsi pasanno ca, dāyako kusale rato.

ໃນເວລານັ້ນ ເຈົ້າເປັນກຸນລະບຸດໃນໝູ່ບ້ານຊາຍແດນ ເປັນຜູ້ມີຄວາມເຊື່ອຄວາມເຫຼື້ອມໃສ ເປັນທາຍົກ ຜູ້ຍິນດີໃນກຸສົນ.

9.

໙.

Tadā pabbajito eko, gacchanto antarāpathe;

Corehi anubaddhosi, acchinnapattacīvaro.

In ເວລານັ້ນ ມີບັນພະຊິດຮູບໜຶ່ງກຳລັງເດີນທາງໄປໃນລະຫວ່າງທາງ ຖືກພວກໂຈນໄລ່ຕິດຕາມ ແລະຖືກຍາດຊີງເອົາບາດ ແລະຈີວອນໄປ.

10.

໑໐.

Sākhābhaṅgaṃ nivāsetvā, pārupitvā tatheva taṃ;

Antogāmaṃ paviṭṭhosi, esamāno pilotike.

ເຈົ້າໄດ້ນຸ່ງຫົ່ມກິ່ງໄມ້ທີ່ຫັກມາ ແລະຫົ່ມກິ່ງໄມ້ແບບນັ້ນເອງ ເຂົ້າມາສູ່ໝູ່ບ້ານ ເພື່ອສະແຫວງຫາຜ້າເກົ່າໆ.

11.

໑໑.

Tato tvaṃ caramānaṃ taṃ, disvā kampitamānaso;

Vatthayugaṃ adāsi tvaṃ, saddahaṃ dānato phalaṃ.

ລຳດັບນັ້ນ ເຈົ້າເຫັນພິກຂຸຮູບນັ້ນກຳລັງເດີນມາແນວນັ້ນ ກໍມີຈິດຫວັ່ນໄຫວ (ດ້ວຍຄວາມສົງສານ) ຈຶ່ງໄດ້ຖວາຍຜ້າຄູ່ໜຶ່ງ ເພາະເຊື່ອໝັ້ນໃນຜົນແຫ່ງການໃຫ້ທານ.

12.

໑໒.

Patthodanena [Pg.146] taṃ bhikkhuṃ, parivisitvā yathābalaṃ;

Pesesi abhivādetvā, saddhāya suddhamānaso.

ຜູ້ນັ້ນມີໃຈອັນບໍລິສຸດ ດ້ວຍສັດທາ ໄດ້ຖວາຍເຂົ້າສຸກໜຶ່ງທະນານແກ່ພິກຂຸຮູບນັ້ນຕາມກຳລັງແລ້ວ ໄຫວ້ແລ້ວຈຶ່ງສົ່ງໄປ.

13.

໑໓.

Imaṃ tvaṃ akarī puññaṃ, tuyhetaṃ caritaṃ imaṃ;

Tassa te puññakammassa, amukhyaphala mīdisaṃti.

ທ່ານໄດ້ເຮັດບຸນນີ້ແລ້ວ, ນີ້ຄືຄວາມປະພຶດຂອງທ່ານ, ຜົນພອຍໄດ້ແຫ່ງບຸນກຳນັ້ນຂອງທ່ານ ເປັນເຊັ່ນນີ້.

Evañca pana vatvā idaṃ te brāhmaṇa dhanaṃ rājādīhi mayā anāharaṇīyaṃ kataṃ, tvaṃ aparisaṅkanto gahetvā yathādhippāyaṃ karohi, imaṃ kho pana maṇiratanaṃ icchiticchitaṃ pasavati, tenāpi ānubhāvena tava dānaṃ anupacchindanto puttadārādayo posehīti anusāsi, taṃ sutvā brāhmaṇo tena vuttaniyāmeneva bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ dadanto sīlaṃ rakkhanto ciraṃ vasitvā aparabhāge tato cuto devaloke nibbattīti.

ເມື່ອກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ແນະນຳສັ່ງສອນວ່າ 'ດູກ່ອນພາມ, ຊັບນີ້ຂອງທ່ານ ເຮົາໄດ້ເຮັດບໍ່ໃຫ້ພວກພະລາຊາເປັນຕົ້ນຍາດແຍ່ງເອົາໄປໄດ້ແລ້ວ, ທ່ານຈົ່ງບໍ່ຕ້ອງລະແວງສົງໄສ ຮັບເອົາໄປແລ້ວ ເຮັດຕາມຄວາມປາຖະໜາເຖີດ, ກໍແກ້ວມະນີອັນປະເສີດນີ້ ຍ່ອມບັນດານສິ່ງທີ່ປາຖະໜາແລ້ວໆ ໃຫ້ສຳເລັດໄດ້, ດ້ວຍອານຸພາບນັ້ນ ທ່ານຈົ່ງຢ່າໃຫ້ທານຂອງທ່ານຂາດສາຍ ແລະ ຈົ່ງລ້ຽງດູລູກເມຍເປັນຕົ້ນເຖີດ'. ພາມໄດ້ຟັງຄຳນັ້ນແລ້ວ ກໍໄດ້ຖວາຍມະຫາທານແກ່ພິກຂຸສົງ ຕາມວິທີທີ່ຜູ້ນັ້ນບອກໄວ້ນັ້ນແລ້ວ ຮັກສາສິນ ຢູ່ຕະຫຼອດການນານ ໃນການຕໍ່ມາ ກໍໄດ້ເຄື່ອນຈາກອັດຕະພາບນັ້ນ ໄປບັງເກີດໃນເທວະໂລກ.

14.

໑໔.

Evaṃ nihīnāpī dhanena santo,Dānanvayaṃ neva pariccajanti;

Tasmā hi bhonto sati deyyadhamme,Mā kattha dānesu pamādabhāvaṃti.

ສັດຕະບຸລຸດທັງຫຼາຍ ເຖິງວ່າຈະຍາກຈົນດ້ວຍຊັບຢ່າງນີ້ ກໍຍ່ອມບໍ່ລະທິ້ງເຊິ່ງປະເພນີແຫ່ງການໃຫ້ທານເລີຍ. ເພາະເຫດນັ້ນ ທ່ານທັງຫຼາຍ ເມື່ອໄທຍະທຳມີຢູ່ ກໍຢ່າໄດ້ເຖິງຄວາມປະມາດໃນທານທັງຫຼາຍເລີຍ.

Moriyabrāhmaṇassa vatthuṃ chaṭṭhamaṃ.

ເລື່ອງໂມລິຍະພາມ ເປັນເລື່ອງທີ ຫົກ.

37. Puttavatthumhi ayamānupubbīkathā

໓໗. ໃນເລື່ອງບຸດ ນີ້ຄືລຳດັບເລື່ອງ.

Ekasmiṃ kira samaye laṅkādīpavāsino saṭṭhimattā bhikkhū jayamahābodhiṃ vanditukāmā ekato mantetvā mahātitthena nāvaṃ āruyha jambudīpaṃ patvā tāmalittipaṭṭhene otaritvā anukkamena pāṭaliputtanagaraṃ pāpuṇiṃsu. Atha tasmiṃ [Pg.147] nagare piṇḍāya carante te bhikkhū eko duggatamanusso disvā cirena mayā diṭṭhā buddhaputtāti somanasso bhariyaṃ pakkositvā bhadde imesaṃ ayyānaṃ dānaṃ dātukāmomhi, pubbe no akatapuññattā idāni duggatā jātā, imesu puññakkhettesu bījaṃ no ce ropessāma, punapi evameva bhavissāmāti vatvā kiṃ me gehe deyyadhammaṃ atthīti pucchi. Sā taṃ sutvā ghare no sāmi ayyānaṃ kiñci dātabbaṃ na passāmi. Api ca mama puttaṃ māretvā dānaṃ dātuṃ sakkāti. So tassā kathaṃ sutvā bhadde puttaṃ māretvā kiṃ dānaṃ demāti āha. Tāya taṃ sutvā sāmi kiṃ na jānāsi, putte no mate sandiṭṭhasambhattā ñātimittasuhajjā ca amhākaṃ santikaṃ āgacchāntā kiñci paṇṇākāraṃ gahetvā āgacchanti. Mayaṃ tena paṇṇākārena dānaṃ dassāmāti vutte upāsako sādhu tathā karohīti mātuyā eva bhāramakāsi, sā puttaṃ māretuṃ avisahantī āha. Tathā hi.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນສະໄໝໜຶ່ງ ພິກຂຸທັງຫຼາຍປະມານ 60 ຮູບ ຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນລັງກາທະວີບ ມີຄວາມປາຖະໜາຈະໄປໄຫວ້ຕົ້ນພະສີມະຫາໂພ ໄດ້ປຶກສາຫາລືກັນແລ້ວ ຂຶ້ນເຮືອທີ່ທ່າເຮືອໃຫຍ່ ໄປເຖິງຊົມພູທະວີບ ຂຶ້ນບົກທີ່ທ່າເຮືອຕາມະລິດຕິ ແລ້ວເດີນທາງໄປຮອດເມືອງປາຕະລີບຸດໂດຍລຳດັບ. ຄັ້ງນັ້ນ ຊາຍຍາກຈົນຄົນໜຶ່ງ ເຫັນພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນກຳລັງບິນທະບາດຢູ່ໃນເມືອງນັ້ນ ເກີດຄວາມໂສມະນັດວ່າ 'ເຮົາໄດ້ເຫັນພຸດທະບຸດຫຼັງຈາກທີ່ບໍ່ໄດ້ເຫັນມາເປັນເວລາດົນນານ' ຈຶ່ງເອີ້ນພັນລະຍາມาແລ້ວ ກ່າວວ່າ 'n້ອງຍິງ ເຮົາຢາກຈະຖວາຍທານແກ່ພະຄຸນເຈົ້າທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້, ໃນຊາດກ່ອນ ເພາະພວກເຮົາບໍ່ໄດ້ເຮັດບຸນໄວ້ ໃນຊາດນີ້ຈຶ່ງເກີດມາເປັນຄົນຍາກຈົນ, ຫາກພວກເຮົາບໍ່ຫວ່ານພືດລົງໃນເນື້ອນາບຸນເຫຼົ່ານີ້ ໃນພົບໜ້າກໍຈະເປັນຄືເກົ່າອີກ' ແລ້ວຖາມວ່າ 'ໃນເຮືອນຂອງພວກເຮົາມີໄທຍະທຳອັນໃດແດ່?'. ນາງໄດ້ຟັງແລ້ວ ກ່າວວ່າ 'ພີ່ເອີຍ ນ້ອງບໍ່ເຫັນສິ່ງໃດໃນເຮືອນທີ່ຈະຖວາຍແກ່ພະຄຸນເຈົ້າໄດ້ເລີຍ, ແຕ່ທວ່າ ຈະຂ້າລູກຂອງຂ້ອຍແລ້ວໃຫ້ທານ ຈະເຮັດໄດ້ບໍ?'. ເຂົາໄດ້ຟັງຄຳຂອງນາງແລ້ວ ກ່າວວ່າ 'ນ້ອງຍິງ ຂ້າລູກແລ້ວພວກເຮົາຈະເອົາຫຍັງມາໃຫ້ທານ?'. ນາງໄດ້ຟັງແລ້ວ ກ່າວວ່າ 'ພີ່ເອີຍ ພີ່ບໍ່ຮູ້ບໍ, ເມື່ອລູກຂອງພວກເຮົາຕາຍ ພວກຄົນຮູ້ຈັກ ຄົນສະໜິດ ແລະຍາດມິດສະຫາຍ ຈະພາກັນມາຫາພວກເຮົາ ແລະຖືເອົາເຄື່ອງບັນນາການຕ່າງໆ ມາໃຫ້, ພວກເຮົາກໍຈະເອົາເຄື່ອງບັນນາການນັ້ນມາໃຫ້ທານ'. ເມື່ອນາງກ່າວຢ່າງນີ້ ອຸປາສົກຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ດີລະ ຈົ່ງເຮັດແນວນັ້ນເຖີດ' ແລ້ວມອບໃຫ້ເປັນພາລະຂອງຜູ້ເປັນແມ່, ແຕ່ນາງບໍ່ອາດຈະຂ້າລູກໄດ້ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ. ດ້ວຍວ່າ:

1.

໑.

Kicchā laddhaṃ piyaṃ puttaṃ, ammammāti piyaṃ vadaṃ;

Sunīlanettaṃ subhamuṃ, ko pakkamitumicchati.

ໃຜເລີຍຈະຢາກທຳຮ້າຍບຸດຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ ຜູ້ໄດ້ມາໂດຍຍາກ ຜູ້ເວົ້າຈາໜ້າຮັກວ່າ 'ແມ່ຈ໋າ, ແມ່ຈ໋າ' ຜູ້ມີດວງຕາອັນດຳສະໜິດ ແລະມີຄິ້ວອັນງາມ.

2.

໒.

Mātarā māriyantopi, mātarameva rodati;

Māretuṃ taṃ na sakkomi, hadayaṃ me pavedhatīti.

ເຖິງແມ່ນວ່າຈະຖືກແມ່ຂ້າຢູ່ ກໍຍັງຮ້ອງໄຫ້ຫາແຕ່ແມ່ເທົ່ານັ້ນ, ຂ້ອຍບໍ່ສາມາດຂ້າເຂົາໄດ້ ຫົວໃຈຂອງຂ້ອຍສັ່ນສະທ້ານ.

Evañca pana vatvā ahaṃ sāmi na sakkomi puttaṃ māretuṃ. Tvaṃ mārehīti puttaṃ pitusantikaṃ pesesi. Atha sopi taṃ māretu masakkonto evamāha. Vuttañhi.

ກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ກໍເວົ້າວ່າ 'ພີ່ເອີຍ ນ້ອງບໍ່ສາມາດຂ້າລູກໄດ້, ພີ່ຈົ່ງຂ້າເຖີດ' ແລ້ວສົ່ງລູກໄປຫາຜູ້ເປັນພໍ່. ຄັ້ງນັ້ນ ແມ້ແຕ່ຜູ້ເປັນພໍ່ກໍບໍ່ສາມາດຂ້າລູກໄດ້ ຈຶ່ງກ່າວຢ່າງນີ້. ດ້ວຍວ່າ:

3.

໓.

Tāyanti pituno dukkhaṃ, puttā puttāti kittitā;

Pitu dukkhaṃ sukhaṃ puttā, dāyādā honti sabbadā.

ບຸດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມປ້ອງກັນຄວາມທຸກຂອງພໍ່ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ຊື່ວ່າ 'ບຸດ', ບຸດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມເປັນທາຍາດຮັບເອົາຄວາມທຸກແລະຄວາມສຸກຂອງພໍ່ໃນທຸກເມື່ອ.

4.

໔.

Tasmā [Pg.148] me sadisaṃ puttaṃ, pillakaṃ mañjubhāsanaṃ;

Na sakkomi ahaṃ bhadde, jīvitā taṃ viyojituṃ.

ເພາະເຫດນັ້ນ ນ້ອງຍິງ ເຮົາບໍ່ສາມາດທີ່ຈະພາກບຸດຜູ້ປຽບເໝືອນຕົວເຮົາ ຜູ້ຍັງນ້ອຍ ແລະເວົ້າຈາອ່ອນຫວານຄົນນີ້ ໃຫ້ປາສະຈາກຊີວິດໄດ້ເລີຍ.

5.

໕.

Ayasañca akittiñca, pappoti puttaghātako;

Pāṇātipātakammampi, kāmaṃ so phusate naroti.

ຜູ້ຂ້າບຸດ ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມເສຍຊື່ສຽງ ແລະຄວາມບໍ່ມີກຽດ, ແລະຄົນຜູ້ນັ້ນ ຍ່ອມປະສົບກັບບາບກຳຄືປານາຕິບາດຢ່າງແນ່ນອນ.

Evañca pana vatvā so tvameva tava puttaṃ mārehīti pesesi, evaṃ tena vutte putthassa mārapāṇūpāyaṃ pariyesantā evamāhaṃsu, amhe panimaṃ māretuṃ na sakkomi, amhākaṃ pacchāgehe mahanto vammiko atthi, tasmiṃ eko nāgarājā paṭivasati. Kumāraṃ tattha pesessāma, so taṃ ḍasitvā māressatīti. Iccete eso kho upāyo evāti cintetvā kumāraṃ pakkositvā añcanā valivalayādīhi maṇḍetvā tassa hatthe geṇḍuṃ ṭhapetvā tāta pacchāgehe vammikasamīpaṃ gantvā kīḷāti pesesuṃ. Tato dārako gantvā geṇḍukena kīḷanto vammikabile geṇḍukaṃ pātesi. Atha so geṇḍukaṃ gaṇhissāmīti vammikasusire hatthaṃ pavesesi. Tato sappo kujjhitvā susūtisaddaṃ karonto mahantaṃ phaṇaṃ katvā bilato sīsaṃ ukkhipitvā olokento aṭṭhāsi kumārassa hatthato parigalitapāsaṃviya. Athassa kumāro kiñci ajānanto sappassa gīvaṃ daḷhaṃ gaṇhi. Athassa mātāpitunnaṃ saddhābalena nāgarājā kumārassa karatale aṭṭhaṃsaṃ icchādāyakaṃ kaṇṭhamaṇiratanaṃ pātesi. Kumārassa mātāpitaro dvāraṃ nissāya ṭhitā tassa kiriyaṃ olokento taṃ maṇiratanaṃ disvā sīghaṃ gantvā puttaṃ ukkhipitvā hatthato maṇiratanaṃ gaṇhiṃsu. Tato te taṃ maṇiratanaṃ parisuddhāsane ṭhapetvā upacāraṃ katvā amhākaṃ idañcidañca dethāti abbhukkiriṃsu. Atha te maṇiratanānubhāvena gehadvāre mahantaṃ maṇḍapaṃ kāretvā vitānādinā maṇḍapaṃ [Pg.149] alaṅkaritvā bhikkhūnaṃ āsanāni paññāpetvā te saṭṭhimatte bhikkhū nisīdāpetvā mahādānaṃ adaṃsu. Tato nagaravāsino maṇiratanānubhāvaṃ sutvā sannipatiṃsu. Atha te tesaṃ majjhe attano saddhābalena maṇiratanassa lābhaṃ pakāsetvā imañhi dānatthāyeva pariccajjāmāti ekasmiṃ ṭhāne patiṭṭhāpetvā tenānubhāvena yāvajīvaṃ dānaṃ dadantā sīlaṃ rakkhantā āyupariyosāne devaloke nibbattiṃsūti.

ກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຜູ້ເປັນພໍ່ຈຶ່ງສົ່ງລູກຄືນໄປຫາແມ່ວ່າ 'ເຈົ້າຫັ້ນລະຈົ່ງຂ້າລູກຂອງເຈົ້າເອງ'. ເມື່ອສາມີg່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ທັງສອງຄົນເມື່ອສະແຫວງຫາອຸບາຍເພື່ອຈະຂ້າລູກ ຈຶ່ງໄດ້ປຶກສາກັນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ພວກເຮົາບໍ່ສາມາດຂ້າເດັກນ້ອຍຄົນນີ້ໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ, ຢູ່ຫຼັງເຮືອນຂອງພວກເຮົາມີຈອມປວກໃຫຍ່ຢູ່ບ່ອນໜຶ່ງ, ໃນຈອມປວກນັ້ນມີພະຍານາກອາໄສຢູ່. ພວກເຮົາຈົ່ງສົ່ງເດັກນ້ອຍໄປທີ່ນັ້ນ, ພະຍານາກນັ້ນຈະກັດເຂົາໃຫ້ຕາຍ'. ທັງສອງຄິດວ່າ 'ນີ້ລະຄືອຸບາຍ' ດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງເອີ້ນກຸມານມາ ແລ້ວແຕ່ງຕົວໃຫ້ດ້ວຍການທາຕາ ແລະໃສ່ກຳໄລມືເປັນຕົ້ນ ເອົາໝາກບານໃສ່ໃນມືຂອງເຂົາ ແລ້ວສົ່ງໄປວ່າ 'ລູກເອີຍ ຈົ່ງໄປຫຼິ້ນຢູ່ໃກ້ຈອມປວກຫຼັງເຮືອນພຸ້ນເຖີດ'. ແລ້ວເດັກນ້ອຍນັ້ນກໍໄປ ຫຼິ້ນໝາກບານຢູ່ ແລ້ວເຮັດໝາກບານຕົກລົງໄປໃນຮູຈອມປວກ. ລຳດັບນັ້ນ ເຂົາຄິດວ່າ 'ເຮົາຈະເອົາໝາກບານ' ຈຶ່ງເດ່ມືເຂົ້າໄປໃນຮູຈອມປວກ. ຄັ້ງນັ້ນ ງູຮ້າຍກໍໂກດ ເຮັດສຽງຂູ່ຟູ່ໆ ແຜ່ພັງພານໃຫຍ່ ຊູຫົວຂຶ້ນມາຈາກຮູ ແລ້ວຢືນຈ້ອງເບິ່ງຢູ່ ປຽບເໝືອນບ້ວງບາດທີ່ຫຼຸດອອກຈາກມືຂອງກຸມານ. ແຕ່ກຸມານນັ້ນບໍ່ຮູ້ຫຍັງເລີຍ ຈຶ່ງຈັບຄໍງູໄວ້ຢ່າງແໜ້ນ. ລຳດັບນັ້ນ ດ້ວຍອານυພາບແຫ່ງແຮງສັດທາຂອງພໍ່ແມ່ ພະຍານາກຈຶ່ງໄດ້ຄາຍແກ້ວມະນີຕິດຄໍອັນມີແປດຫຼ່ຽມ ທີ່ສາມາດບັນດານສິ່ງທີ່ປາຖະໜາໄດ້ ລົງໃນຝາມືຂອງກຸມານ. ພໍ່ແມ່ຂອງກຸມານຢືນຢູ່ໃກ້ປະຕູ ເບິ່ງການກະທຳຂອງເຂົາຢູ່ ເມື່ອເຫັນແກ້ວມະນີນັ້ນ ຈຶ່ງຟ້າວແລ່ນໄປອຸ້ມລູກຂຶ້ນ ແລ້ວເອົາແກ້ວມະນີອອກຈາກມືຂອງເຂົາ. ຈາກນັ້ນ ທັງສອງໄດ້ວາງແກ້ວມະນີນັ້ນໄວ້ເທິງອາສະນະອັນສະອາດ ເຮັດການບູຊາ ແລ້ວປະພົມນ້ຳອະທິຖານວ່າ 'ຂໍຈົ່ງໃຫ້ສິ່ງນີ້ແລະສິ່ງນັ້ນແກ່ພວກເຮົາເຖີດ'. ລຳດັບນັ້ນ ດ້ວຍອານυພາບແຫ່ງແກ້ວມະນີ ທັງສອງຈຶ່ງໄດ້ປຸກມົນດົບໃຫຍ່ຂຶ້ນທີ່ປະຕູເຮືອນ ປະດັບປະດາມົນດົບດ້ວຍຜ້າເພດານເປັນຕົ້ນ ປູລາດອາສະນະສຳລັບພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນິມົນພິກຂຸປະມານ 60 ຮູບນັ້ນໃຫ້ນັ່ງ ແລ້ວຖວາຍມະຫາທານ. ຕໍ່ມາ ພວກຊາວເມືອງໄດ້ຍິນເລື່ອງອານυພາບແຫ່ງແກ້ວມະນີ ກໍພາກັນມາຊຸມນຸມກັນ. ຄັ້ງນັ້ນ ທັງສອງໄດ້ປະກາດການໄດ້ແກ້ວມະນີມາດ້ວຍແຮງສັດທາຂອງຕົນໃນທ່າມກາງຊາວເມືອງເຫຼົ່ານັ້ນ ແລ້ວກ່າວວ່າ 'ພວກເຮົາສະຫຼະແກ້ວມະນີນີ້ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການໃຫ້ທານເທົ່ານັ້ນ' ແລ້ວນຳໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນບ່ອນໜຶ່ງ ດ້ວຍອານυພາບແຫ່ງແກ້ວມະນີນັ້ນ ທັງສອງໄດ້ໃຫ້ທານ ຮັກສາສິນ ຕະຫຼອດຊີວິດ ເມື່ອສິ້ນອາຍຸແລ້ວ ກໍໄດ້ໄປບັງເກີດໃນເທວະໂລກ.

6.

໖.

Chetvāna pemaṃ api atrajesu,Dadanti dānaṃ idha mānusevaṃ;

Na dadāti ko nāma naro samiddho,Dānañhi dānassa phalaṃ sarantoti.

ມະນຸດທັງຫຼາຍໃນໂລກນີ້ ຕັດຄວາມຮັກແມ້ແຕ່ໃນບຸດທີ່ເກີດຈາກອົກແລ້ວ ກໍຍັງໃຫ້ທານໄດ້, ເມື່ອລະນຶກເຖິງຜົນແຫ່ງທານແລ້ວ ຄົນຜູ້ຮັ່ງມີແລ້ວ ໃຜເລີຍຈະບໍ່ໃຫ້ທານ.

Puttavatthuṃ sattamaṃ.

ເລື່ອງບຸດ ເປັນເລື່ອງທີ ເຈັດ.

38. Tebhātikamadhuvāṇijakānaṃ vatthumhi ayamānupubbīkathā

໓໘. ໃນເລື່ອງພໍ່ຄ້ານ້ຳເພິ່ງສາມພີ່ນ້ອງ ນີ້ຄືລຳດັບເລື່ອງ.

Atīte kira bārāṇasiyaṃ te bhātikā ekato hutvā madhuṃ vikkiṇantā puttadāre posenti. Tato tesu eko paccantaṃ gantvā malayavāsīnaṃ hatthato madhuṃ kiṇitvā gaṇhāti, eko gahitagahitamadhuṃ nagaraṃ āharati. Eko tena āhaṭāhaṭamadhūni bārāṇasiyaṃ nisīditvā vikkiṇāti. Tasmiṃ samaye gandhamādanapabbate eko paccekabuddho vaṇarogenā turo ahosi. Athaññataro paccekabuddho tassa madhunā phāsu bhavissatīti ñatvā gandhamādanapabbateyeva ṭhito [Pg.150] cīvaraṃ pārupitvā ākāsenā gantvā nagaradvāre otaritvā kattha madhuṃ labhāmīti olokento aṭṭhāsī, tadā tasmiṃparakule bhatiṃ katvā jīvamānā ekā ceṭikā ghaṭamādāya udakatthaṃ titthaṃ gacchantī maggā okkamma ghaṭaṃ ṭhapetvā vanditvā ekamantaṃ aṭṭhāsi, tadā paccekabuddho bhaginī ettha bhikkhāya carantānaṃ katarasmiṃ ṭhāne madhu labbhatīti pucchi. Sā tassa kathaṃ sutvā madhuāpaṇassa paññāyanaṭṭhāne ṭhatvā hatthaṃ pasāretvā esa bhante madhuāpaṇoti dassetvā yajjāyaṃ paccekabuddho āpaṇato madhuṃ na labhati. Mama nivatthavatthakaṃ datvāpi madhuṃ dassāmīti cintetvā olokentī tattheva aṭṭhāsi, atha paccekabuddho anupubbena vicaranto madhuāpaṇaṃ sampāpuṇi, tato kuṭimbiko taṃ disvā hatthato pattaṃ gahetvā ādhārake ṭhapetvā madhughaṭaṃ ādāya pattassa upanāmento sahasā nikkujji. Tato madhu pattaṃ pūretvā uttaranto puna bhūmiyaṃ pagghari. Taṃ disvā somanasso vāṇijo evaṃ patthanamakāsi.

ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນອະດີດຕະການ ທີ່ເມືອງພາລານະສີ ມີສາມພີ່ນ້ອງຮ່ວມກັນຂາຍນ້ຳເພິ່ງ ລ້ຽງດູລູກເມຍ. ໃນບັນດາສາມພີ່ນ້ອງນັ້ນ ຜູ້ໜຶ່ງໄປທີ່ຊາຍແດນ ຊື້ນ້ຳເພິ່ງຈາກມືຂອງຊາວປ່າ, ຜູ້ໜຶ່ງນຳນ້ຳເພິ່ງທີ່ຊື້ໄດ້ແລ້ວໆ ເຂົ້າມາຍັງເມືອງ, ຜູ້ໜຶ່ງນັ່ງຂາຍນ້ຳເພິ່ງທີ່ຜູ້ນັ້ນນຳມາແລ້ວໆ ຢູ່ໃນເມືອງພາລານະສີ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າຮູບໜຶ່ງ ອາໄສຢູ່ທີ່ພູເຂົາຄັນທະມາດານ ອາພາດດ້ວຍໂລກຝີ. ຄັ້ງນັ້ນ ພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າອີກຮູບໜຶ່ງ ຮູ້ວ່າພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າຮູບນັ້ນຈະສະບາຍດີໄດ້ດ້ວຍນ້ຳເພິ່ງ ຈຶ່ງຫົ່ມຈີວອນຢູ່ທີ່ພູເຂົາຄັນທະມາດານນັ້ນເອງ ແລ້ວເດີນທາງໄປທາງອາກາດ ລົງທີ່ປະຕູເມືອງ ຢືນກວດເບິ່ງວ່າ 'ເຮົາຈະໄດ້ນ້ຳເພິ່ງຢູ່ໃສນໍ'. ໃນເວລານັ້ນ ນາງທາດີຄົນໜຶ່ງ ຜູ້ອາໄສຮັບຈ້າງຢູ່ໃນເຮືອນຂອງຄົນອື່ນ ຖືໝໍ້ນ້ຳຈະໄປຕັກນ້ຳທີ່ທ່າເຮືອ ໄດ້ຫຼີກອອກຈາກທາງ ວາງໝໍ້ນ້ຳລົງ ໄຫວ້ແລ້ວຢືນຢູ່ສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ລຳດັບນັ້ນ ພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າຈຶ່ງຖາມວ່າ 'ນ້ອງຍິງ ບ່ອນໃດແດ່ທີ່ຜູ້ທ່ຽວບິນທະບາດຢູ່ແຖວນີ້ຈະໄດ້ນ້ຳເພິ່ງ?'. ນາງໄດ້ຟັງຄຳນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງຢືນຢູ່ໃນບ່ອນທີ່ເຫັນຮ້ານຂາຍນ້ຳເພິ່ງໄດ້ຈະແຈ້ງ ເດ່ມືຊີ້ບອກວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ນັ້ນຄືຮ້ານຂາຍນ້ຳເພິ່ງ' ແລ້ວຄິດວ່າ 'ຫາກພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າຮູບນີ້ບໍ່ໄດ້ນ້ຳເພິ່ງຈາກຮ້ານນັ້ນ ເຮົາຈະຍອມສະຫຼະຜ້າທີ່ນຸ່ງຢູ່ເພື່ອແລກເອົານ້ຳເພິ່ງມາຖວາຍ' ຈຶ່ງຢືນເບິ່ງຢູ່ບ່ອນນັ້ນເອງ. ລຳດັບນັ້ນ ພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າທ່ຽວບິນທະບາດໄປຕາມລຳດັບ ຈົນຮອດຮ້ານຂາຍນ້ຳເພິ່ງ. ຄັ້ງນັ້ນ ພໍ່ຄ້າເຫັນພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າແລ້ວ ຈຶ່ງຮັບເອົາບາດຈາກມື ວາງໄວ້ເທິງແທ່ນຮອງ ຖືໝໍ້ນ້ຳເພິ່ງເຂົ້າມາໃກ້ບາດ ແລ້ວຖອກລົງທັນທີ. ຈາກນັ້ນ ນ້ຳເພິ່ງກໍເຕັມບາດ ແລ້ວລົ້ນໄຫຼລົງສູ່ພື້ນດິນ. ພໍ່ຄ້າເຫັນແນວນັ້ນແລ້ວ ເກີດຄວາມໂສມະນັດ ຈຶ່ງໄດ້ຕັ້ງຄວາມປາຖະໜາຢ່າງນີ້ວ່າ:

Vuttañhi mahāvaṃse.

ດ້ວຍວ່າ ມີກ່າວໄວ້ໃນຄຳພີມະຫາວົງວ່າ:

1.

໑.

Tattha pattassa buddhassa, vāṇijo so pasādavā;

Vissandayanto mukhato, pattapūraṃ madhuṃ adā.

ພໍ່ຄ້າຜູ້ມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສນັ້ນ ໄດ້ຖວາຍນ້ຳເພິ່ງຈົນເຕັມບາດ ແລະລົ້ນອອກຈາກປາກໝໍ້ ແກ່ພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າຜູ້ສະເດັດມາຮອດບ່ອນນັ້ນ.

2.

໒.

Puṇṇañca uppatītañca, patitañca mahītale;

Disvā madhuṃ pasanno so, evaṃ paṇidahī tadā.

ພໍ່ຄ້າເຫັນນ້ຳເພິ່ງອັນເຕັມ ລົ້ນ ແລະຕົກລົງສູ່ພື້ນດິນແລ້ວ ເກີດຄວາມເຫຼື້ອມໃສ ຈຶ່ງໄດ້ຕັ້ງຄວາມປາຖະໜາຢ່າງນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

3.

໓.

Jambudīpe ekarajjaṃ, dānenānena hotu me;

Ākāse yojane āṇā, bhūmiyaṃ yojanepiti.

ด้วยຜົນທານນີ້ ຂໍໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເປັນພະລາຊາຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ແຕ່ພຽງຜູ້ດຽວໃນຊົມພູທະວີບ, ຂໍໃຫ້ອຳນາດຂອງຂ້າພະເຈົ້າແຜ່ໄປໃນອາກາດໜຶ່ງໂຍດ ແລະໃນແຜ່ນດິນໜຶ່ງໂຍດດ້ວຍເຖີດ.

Evañca pana vatvā pattaṃ adāsi, paccekabuddho pattaṃ paṭiggahetvā tattheva ṭhito.

ກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ຖວາຍບາດ, ພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າຮັບເອົາບາດແລ້ວ ກໍຢືນຢູ່ບ່ອນນັ້ນເອງ.

4.

໔.

Icchitaṃ [Pg.151] patthitaṃ tuyhaṃ, khippameva samijjhatu;

Pūrentu citthasaṃkappā, cando paṇṇaraso yathā.

ຂໍສິ່ງທີ່ທ່ານປາຖະໜາແລະຕັ້ງໃຈແລ້ວ ຈົ່ງສຳເລັດໂດຍພັນ, ຂໍຄວາມດຳລິແຫ່ງໃຈທັງຫຼາຍຈົ່ງເຕັມບໍລິບູນ ເໝືອນດັ່ງພະຈັນໃນວັນເພັງ 15 ຄ່ຳ.

5.

໕.

Icchitaṃ patthitaṃ tuyhaṃ, sabbameva samijjhatu;

Pūrentu cittasaṃkappā, maṇijotiraso yathāti.

ຂໍສິ່ງທີ່ທ່ານປາຖະໜາແລະຕັ້ງໃຈແລ້ວທັງປວງ ຈົ່ງສຳເລັດ, ຂໍຄວາມດຳລິແຫ່ງໃຈທັງຫຼາຍຈົ່ງເຕັມບໍລິບູນ ເໝືອນດັ່ງແກ້ວມະນີໂຊຕິລົດ.

Vatvā maṅgalaṃ vaḍḍhetvā agamāsi. Athantarāmagge ṭhitā ghaṭaceṭikā paccekabuddhābhimukhaṃ gantvā madhuṃ labhittha bhanteti pucchi. Tena laddhaṃ bhaginīti vutte kiṃ vatvā so adāsīti pucchi. Paccekabuddho sabbaṃ kathesi. Sā taṃ sutvā thokaṃ bhante idheva hotha dāsiyā anuggahatthāyāti sīghaṃ gehaṃ gantvā nivatthapiḷotikā attano sāṭakaṃ dhovitvā āharitvā cumbaṭakaṃ katvā paccekabuddhassa adāsi, yadā so bhante madhudāyako sakalajambudīpe ekarajjaṃ kāreti. Tadāhaṃ tassa aggamahesī bhaveyyaṃti vatvā patthanaṃ karontīevamāha.

ຄັນກ່າວອະນຸໂມທະນາໃຫ້ພອນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ກໍສະເດັດຫຼີກໄປ. ຄັ້ງນັ້ນ ນາງທາດີຜູ້ຖືໝໍ້ນ້ຳ ຢືນຢູ່ລະຫວ່າງທາງ ໄດ້ເດີນເຂົ້າໄປຫາພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າ ແລ້ວຖາມວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ທ່ານໄດ້ນ້ຳເພິ່ງແລ້ວບໍ?'. ເມື່ອພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າກ່າວວ່າ 'ໄດ້ແລ້ວ ນ້ອງຍິງ' ນາງຈຶ່ງຖາມວ່າ 'ເຂົາກ່າວຢ່າງໃດແລ້ວຈຶ່ງຖວາຍ?'. ພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າຈຶ່ງບອກເລື່ອງທັງໝົດໃຫ້ຟັງ. ນາງໄດ້ຟັງແລ້ວ ກ່າວວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂໍທ່ານຈົ່ງໂປດຢືນຢູ່ບ່ອນນີ້ຄາວໜຶ່ງ ເພື່ອອະນຸເຄາະແກ່ນາງທາດີຜู້ນີ້ເຖີດ' ແລ້ວຟ້າວແລ່ນກັບໄປເຮືອນ ຊັກຜ້າສະໄບຂອງຕົນໃຫ້ສະອາດ ແລ້ວນຳມາຂົດເປັນຜ້າຮອງບາດຖວາຍແກ່ພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າ ແລ້ວຕັ້ງຄວາມປາຖະໜາວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ໃນການໃດທີ່ຊາຍຜູ້ຖວາຍນ້ຳເພິ່ງນັ້ນ ໄດ້ເປັນພະລາຊາປົກຄອງຊົມພູທະວີບທັງໝົດ ໃນການນັ້ນ ຂໍໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເປັນພະອັກຄະມະເຫສີຂອງເພິ່ນດ້ວຍເຖີດ' ແລ້ວກ່າວຄຳນີ້ວ່າ:

6.

໖.

Yadā te madhudo bhante, bhūbhujo hoti bhūtale;

Tassa hessaṃ tadā bhante, piyā aggamahesikā.

ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ໃນການໃດທີ່ຜູ້ຖວາຍນ້ຳເພິ່ງນັ້ນ ໄດ້ເປັນພະລາຊາໃນແຜ່ນດິນ, ໃນການນັ້ນ ຂໍໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເປັນພະອັກຄະມະເຫສີຜູ້ເປັນທີ່ຮັກຂອງເພິ່ນ.

7.

໗.

Surūpāca suvāṇīca, suyasā subbatā subhā;

Assaṃ tassa piyācātha, manāpā icchadā sadāti.

ຂໍໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າເປັນຜູ້ມີຮູບງາມ ມີວາຈາອ່ອນຫວານ ມີຍົດໃຫຍ່ ມີວັດປະຕິບັດອັນດີ ມີສະເໜ່ ເປັນທີ່ຮັກ ທີ່ພໍໃຈ ແລະໃຫ້ສິ່ງທີ່ປາຖະໜາແກ່ເພິ່ນສະເໝີ.

Tassāpi tadā paccekabuddho tatheva hotūti maṅgalaṃ vatvā ākāsena gandhamādanameva agamāsi, athāparabhāge te tayopi ekato hutvā madhulokanaṃ karontā taṃ madhughaṭaṃ kuhiṃti pucchiṃsu, so tenattanā katakammaṃ vatvā sace tumhe tasmiṃ pattiṃ anumodeyyātha, taṃ sādhu. No ce. Madhuagghanakaṃ mama hatthato gaṇhathāti vatvā tehi tato na no attho madhunā, kīdisassetaṃ adāsīti vutte taṃ sutvā itaro paccekabuddhā nāme te gandhamādane vasanti kāsāvaṃ [Pg.152] pārupitvā kule kule bhikkhaṃ caranti, santo ete sīlavantāti kathesi, atha tesu jeṭṭho brāhmaṇacaṇḍālakāpi kāsāvaṃ paridahitvā caranti. Nūnāyaṃ caṇḍālakoti maññāmīti āha, majjhimo kujjhitvā tava paccekabuddhaṃ parasamudde khipāhīti avoca, atha tesaṃ kathaṃ sutvā madhudāyako mā bho tumhe ariyānaṃ mahesakkhānaṃ mahānubhāvānaṃ paccekabuddhānaṃ pharusaṃ kathetha. Nirayadukkhā na bhāyathātiādinā anekā kārena nivāretvā tesaṃ guṇaṃ pakāsesi, taṃ sutvā te ubhopi sādhūti pasannācittā anumodiṃsu, aparabhāge te kālaṃ katvā devamanussesu saṃsarantā tattha tattha mahāsampattiyo anubhavitvā amhākaṃ satthu parinibbāṇato dvinnaṃ vassasatānaṃ accayena attano attano sampattaṭṭhāne nibbattiṃsu. Tena vuttaṃ.

ໃນເວລານັ້ນ ພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າກໍໄດ້ໃຫ້ພອນແກ່ນາງວ່າ 'ຂໍຈົ່ງເປັນຢ່າງນັ້ນເຖີດ' ແລ້ວສະdepໄປທາງອາກາດສູ່ພູເຂົາຄັນthະມາດານນັ້ນເອງ. ໃນການຕໍ່ມາ ພີ່ນ້ອງທັງສາມຄົນໄດ້ມາພົບກັນ ເມື່ອກວດເບິ່ງນ້ຳເພິ່ງ ຈຶ່ງຖາມວ່າ 'ໝໍ້ນ້ຳເພິ່ງນັ້ນຢູ່ໃສ?'. ພໍ່ຄ້ານັ້ນຈຶ່ງບອກເລື່ອງທີ່ຕົນໄດ້ເຮັດໄປ ແລ້ວກ່າວວ່າ 'ຫາກພວກທ່ານອະນຸໂມທະນາສ່ວນບຸນນັ້ນ ກໍເປັນການດີ, ແຕ່ຫາກບໍ່ອະນຸໂມທະນາ ກۆຈົ່ງຮັບເອົາຄ່ານ້ຳເພິ່ງຈາກມືຂອງຂ້ອຍເຖີດ'. ພີ່ນ້ອງທັງສອງກ່າວວ່າ 'ພວກເຮົາບໍ່ຕ້ອງການຄ່ານ້ຳເພິ່ງດອກ, ແຕ່ທ່ານໄດ້ຖວາຍແກ່ຄົນແບບໃດ?'. ພໍ່ຄ້ານັ້ນໄດ້ຟັງແລ້ວ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ທ່ານຜູ້ຊື່ວ່າ ພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າ ອາໄສຢູ່ທີ່ພູເຂົາຄັນທະມາດານ ຫົ່ມຜ້າກາສາວະພັດ ທ່ຽວບິນທະບາດໄປຕາມຕະກູນຕ່າງໆ ທ່ານເປັນຜູ້ສະຫງົບ ແລະມີສິນ'. ໃນບັນດາພີ່ນ້ອງນັ້ນ ພີ່ກົກກ່າວວ່າ 'ພວກພາມຄົນຈັນທານກໍຫົ່ມຜ້າກາສາວະພັດທ່ຽວໄປຄືກັນ, ຂ້ອຍຄິດວ່າຜູ້ນັ້ນຄົງຈະເປັນຄົນຈັນທານແທ້ໆ'. ພີ່ກາງເກີດຄວາມໂກດແລ້ວກ່າວວ່າ 'ຈົ່ງເອົາພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າຂອງທ່ານໄປຖິ້ມໃສ່ມະຫາສະໝຸດພຸ້ນຊະ'. ຄັ້ງນັ້ນ ຜູ້ຖວາຍນ້ຳເພິ່ງໄດ້ຟັງຄຳຂອງພີ່ນ້ອງທັງສອງແລ້ວ ຈຶ່ງຫ້າມປາມດ້ວຍເຫດຜົນຕ່າງໆ ວ່າ 'ພວກທ່ານຢ່າໄດ້ກ່າວຄຳຫຍາບຊ້າຕໍ່ພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າຜູ້ເປັນພະອະລິຍະເຈົ້າ ມີສັກໃຫຍ່ ມີອານຸພາບຫຼາຍເລີຍ, ພວກທ່ານບໍ່ຢ້ານທຸກໃນນະຮົກບໍ?' ແລ້ວໄດ້ປະກາດຄຸນຂອງພະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍ. ທັງສອງຄົນໄດ້ຟັງແລ້ວ ກໍມີຈິດເຫຼື້ອມໃສ ກ່າວວ່າ 'ສາທຸ' ແລ້ວອະນຸໂມທະນານຳ. ໃນການຕໍ່ມາ ພີ່ນ້ອງທັງສາມຄົນໄດ້ເຖິງແກ່ກຳ ແລ້ວທ່ອງທ່ຽວໄປໃນເທວະໂລກແລະມະນຸດສະໂລກ ໄດ້ສະເຫວີຍມະຫາສົມບັດໃນທີ່ນັ້ນໆ ເມື່ອລ່ວງເລີຍໄດ້ສອງຮ້ອຍປີຫຼັງຈາກການສະເດັດດັບຂັນທະປະລິນິບພານຂອງພະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າຂອງພວກເຮົາ ກໍໄດ້ໄປບັງເກີດໃນສະຖານທີ່ທີ່ຕົນເອງເຂົ້າເຖິງ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງມີຄຳກ່າວໄວ້ວ່າ:

8.

໘.

Asoko madhudo sandhi, mittādevī tu ceṭikā;

Caṇḍālavādī nigrodho, tisso so pāravādikoti.

ຜູ້ຖວາຍນ້ຳເພິ່ງໄດ້ມາເປັນພະເຈົ້າອະໂສກ, ສ່ວນນາງທາດີໄດ້ມາເປັນພະນາງອະສັນທິມິດຕາ, ຜູ້ກ່າວຫາວ່າເປັນຄົນຈັນທານໄດ້ມາເປັນພະນິໂຄດ, ສ່ວນຜູ້ກ່າວໃຫ້ເອົາໄປຖິ້ມທະເລໄດ້ມາເປັນພະຕิສສະ.

Tesu caṇḍālavādī jeṭṭhavāṇijo bindusārarañño jeṭṭhaputtassa sumanarājakumārassa putto hutvā nibbatti. Tassāyamānupubbīkathā. Bindusārarañño kira dubbalakāleyeva asokakumāro attanā laddhaṃ ujjeniyā rajjaṃ pahāya āgantvā sabbanagaraṃ attano hatthagataṃ katvā sumanarājakumāraṃ aggahesi. Taṃ divasameva sumanassa rājakumārassa sumanā nāma devī paripuṇṇagabbhā ahosi. Sā aññātakavesena nikkhamitvā avidūre aññataraṃ caṇḍālagāmaṃ sandhāya gacchantī jeṭṭhakacaṇḍālassa gehato avidūre nigrodho atthi, tasmiṃ rukkhe adhivatthāya devatāya ito ehi sumaneti vadantiyā saddaṃ sutvā tassā samīpaṃ gatā, devatā attano ānubhāvena ekaṃ sālaṃ nimmiṇitvā ettha vasāhīti pādāsi. Sā [Pg.153] taṃ sālaṃ pāvisi, gatadivaseyeva sā puttaṃ vijāyi. Sā tassa nigrodhadevatāya pariggahitattā nigrodhotveva nāmaṃ akāsi. Jeṭṭhakacaṇḍālo diṭṭhadivasatoppabhuti taṃ attano sāmidhītaraṃ viya maññamāno nibaddhavattaṃ paṭṭhapesi. Rājadhītā tattha sattavassāni vasi, nigrodhakumāropi sattavassiko jāto, tadā mahāvaruṇatthero nāma eko arahā dārakassa hetusampadaṃ disvā viharamāno sattavassiko dāni dārako. Kālo naṃ pabbājetuṃti cintetvā rājadhītāya ārocāpetvā nigrodhakumāraṃ pabbājesi, kumāro khuraggeyeva arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ mahāvaṃse.

ໃນບັນດາພໍ່ຄ້າເຫຼົ່ານັ້ນ, ຫົວໜ້າພໍ່ຄ້າຜູ້ທີ່ເວົ້າຄຳວ່າຈັນທານ (ຈັນທາລະວາທີ) ໄດ້ໄປເກີດເປັນໂອລົດຂອງພະສຸມະນະຣາຊະກຸມານ ຜູ້ເປັນພະຣາຊະໂອລົດອົງໃຫຍ່ຂອງພະເຈົ້າພິນທຸສານ. ນີ້ແມ່ນເລື່ອງລາວຕາມລຳດັບຂອງພະກຸມານນັ້ນ. ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນເວລາທີ່ພະເຈົ້າພິນທຸສານຊົງພະປະຊວນ (ມີກຳລັງອ່ອນເພຍ), ພະອະໂສກກຸມານໄດ້ລະຖິ້ມລາດຊະສົມບັດໃນເມືອງອຸຊເຊນີທີ່ພະອົງໄດ້ຮັບ ແລ້ວສະເດັດມາ ຍຶດເອົາພະນະຄອນທັງໝົດໄວ້ໃນກຳມືຂອງພະອົງ ແລະໄດ້ຈັບກຸມພະສຸມະນະຣາຊະກຸມານ. ໃນວັນນັ້ນເອງ, ພະນາງສຸມະນາເທວີ ພະມະເຫສີຂອງພະສຸມະນະຣາຊະກຸມານ ມີພະຄັນແກ່ຖ້ວນທົດສະມາດ (ເຕັມກຳນົດ). ພະນາງໄດ້ປອມຕົວສະເດັດອອກໄປ ມຸ່ງໜ້າໄປຍັງໝູ່ບ້ານຄົນຈັນທານແຫ່ງໜຶ່ງໃນທີ່ບໍ່ໄກ. ໃນທີ່ບໍ່ໄກຈາກເຮືອນຂອງຫົວໜ້າຄົນຈັນທານ ມີຕົ້ນໄຊ (ນິໂຄຣດ) ຕົ້ນໜຶ່ງຢູ່, ພະນາງໄດ້ຍິນສຽງຂອງເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ທີ່ຕົ້ນໄຊນັ້ນເອີ້ນວ່າ 'ມາທາງນີ້ເຖີດ, ພະນາງສຸມະນາ' ຈຶ່ງໄດ້ສະເດັດເຂົ້າໄປໃກ້ເທວະດານັ້ນ. ເທວະດາໄດ້ນິລະມິດສາລາຫຼັງໜຶ່ງດ້ວຍອານຸພາບຂອງຕົນ ແລ້ວຖວາຍວ່າ 'ຂໍເຊີນພະນາງປະທັບຢູ່ທີ່ນີ້ເຖີດ'. ພະນາງໄດ້ສະເດັດເຂົ້າໄປໃນສາລານັ້ນ ແລະໃນວັນທີ່ສະເດັດໄປຮອດນັ້ນເອງ ພະນາງກໍໄດ້ປະສູດພະຣາຊະໂອລົດ. ພະນາງໄດ້ຕັ້ງພະນາມແກ່ພະໂອລົດນັ້ນວ່າ 'ນິໂຄຣດ' ເພາະເຫດທີ່ພະໂອລົດນັ້ນໄດ້ຮັບການຄຸ້ມຄອງຮັກສາຈາກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ຕົ້ນໄຊ (ນິໂຄຣດ). ຫົວໜ້າຄົນຈັນທານ ນັບຕັ້ງແຕ່ວັນທີ່ໄດ້ເຫັນພະນາງ ກໍຄິດວ່າພະນາງເປັນຄືກັບລູກສາວຂອງນາຍຕົນ ຈຶ່ງໄດ້ຈັດແຈງການບຳລຸງຮັກສາເປັນປະຈຳ. ພະຣາຊະທິດາ (ພະນາງສຸມະນາ) ໄດ້ປະທັບຢູ່ທີ່ນັ້ນເປັນເວລາ 7 ປີ, ພະນິໂຄຣດກຸມານກໍມີພະຊົນມາຍຸໄດ້ 7 ປີ. ໃນເວລານັ້ນ, ພະມະຫາວະລຸນນະເຖຣະ ຜູ້ເປັນພະອໍຣະຫັນອົງໜຶ່ງ ເຫັນອຸປະນິໄສອັນສົມບູນຂອງເດັກນັ້ນ ຈຶ່ງຄິດວ່າ 'ບັດນີ້ ເດັກນ້ອຍມີອາຍຸໄດ້ 7 ປີແລ້ວ, ເຖິງເວລາທີ່ຈະໃຫ້ເຂົາບວດໄດ້ແລ້ວ' ຈຶ່ງໄດ້ບອກໃຫ້ພະຣາຊະທິດາຊົງຊາບ ແລ້ວໃຫ້ພະນິໂຄຣດກຸມານບວດ. ພະກຸມານໄດ້ບັນລຸພະອໍຣະຫັນໃນຂະນະທີ່ປົງຜົມ (ປາຍມີດແຖ) ນັ້ນເອງ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ທ່ານຈຶ່ງກ່າວໄວ້ໃນຄຳພີມະຫາວົງວ່າ:

9.

໙.

Taṃ mahāvaruṇo thero, tadā disvā kumārakaṃ;

Upanissayasampannaṃ, arahā pucchi mātaraṃ;

Pabbājesi khuragge so, arahattamapāpuṇīti.

ໃນເວລານັ້ນ, ພະມະຫາວະລຸນນະເຖຣະ ຜູ້ເປັນພະອໍຣະຫັນ ໄດ້ເຫັນກຸມານນັ້ນ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍອຸປະນິໄສ ຈຶ່ງໄດ້ຂໍອະນຸຍາດນຳມານດາ ແລ້ວໃຫ້ບວດ, ພະກຸມານນັ້ນໄດ້ບັນລຸພະອໍຣະຫັນໃນຂະນະທີ່ປົງຜົມ (ປາຍມີດແຖ) ນັ້ນເອງ.

So kira ekadivasaṃ pātova sarīraṃ paṭijaggitvā ācariyupajjhāyavattaṃ katvā pattacīvara mādāya mātuupāsikāya gehadvāraṃ gacchāmīti nikkhami. Mātunivāsaṭṭhānañcassa dakkhiṇadvārena nagaraṃ pavisitvā nagaramajjhena gantvā pācīnadvārena nikkhamitvā gantabbaṃ hoti. Tena ca samayena asoko dhammarājā pācīnadisābhimukho sīhapañjare caṅkamati. Taṃ khaṇaṃyeva nigrodho rājaṅgaṇaṃ sampāpuṇi santindriyo santamānaso yugamattaṃ pekkhamāno, tena vuttaṃ ekadivasaṃ sīhapañjare ṭhito addasa nigrodhaṃ sāmaṇeraṃ rājaṅgaṇena gacchantaṃ dantaṃ guttaṃ santindriyaṃ iriyāpathasampannanti. Disvā panassa etadahosi. Ayaṃ jano sabbopi vikkhittacitto bhantamigapaṭibhāgo. Ayaṃ pana daharako avikkhitto ativiyassa ālokitavilokitaṃ sammiñjanapasāraṇañca sobhati. Addhā etassabbhantare lokuttaradhammo bhavissatīti rañño saha [Pg.154] dassaneneva sāmaṇere cittaṃ pasīdi, pemaṃ saṇṭhahi, kasmā. Pubbe kira puññakaraṇakāle rañño jeṭṭhakabhātā vāṇijakoyaṃ.

ໄດ້ຍິນວ່າ ວັນໜຶ່ງໃນເວລາເຊົ້າຕຣູ່, ພະສາມະເນນນັ້ນຊຳຮະລ່າງກາຍແລ້ວ ໄດ້ເຮັດວັດປະຕິບັດຕໍ່ພະອາຈານແລະພະອຸປັດຊາ ແລ້ວຖືບາດແລະຈີວອນ ອອກເດີນທາງໄປດ້ວຍຕັ້ງໃຈວ່າ 'ຈະໄປຍັງປະຕູເຮືອນຂອງໂຍມມານດາ'. ກໍການທີ່ຈະໄປຍັງທີ່ຢູ່ຂອງມານດານັ້ນ ຈະຕ້ອງເຂົ້າໄປໃນເມືອງທາງປະຕູທິດໃຕ້ ຜ່ານໃຈກາງເມືອງ ແລ້ວອອກໄປທາງປະຕູທິດຕາເວັນອອກ. ໃນເວລານັ້ນເອງ, ພະເຈົ້າອະໂສກມະຫາຣາດ (ທຳມະຣາຊາ) ຊົງສະເດັດຈົງກົມຢູ່ທີ່ສີຫະບັນຊອນ (ປ່ອງຢ້ຽມ) ຜິນພະພັກໄປທາງທິດຕາເວັນອອກ. ໃນຂະນະນັ້ນເອງ, ພະນິໂຄຣດສາມະເນນໄດ້ເດີນທາງມາຮອດລານຫຼວງ ດ້ວຍອິນຊີອັນສະຫງົບ ມີໃຈສະຫງົບ ທອດສາຍຕາເບິ່ງພຽງຊົ່ວແອກໜຶ່ງ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ທ່ານຈຶ່ງg່າວວ່າ 'ວັນໜຶ່ງ ພະຣາຊາປະທັບຢືນຢູ່ທີ່ສີຫະບັນຊອນ ໄດ້ທອດພະເນດເຫັນນິໂຄຣດສາມະເນນ ຜູ້ເຝິກຕົນແລ້ວ, ຜູ້ຄຸ້ມຄອງຕົນແລ້ວ, ມີອິນຊີອັນສະຫງົບ, ສົມບູນດ້ວຍອິຣິຍາບົດ ກຳລັງເດີນຜ່ານລານຫຼວງໄປ'. ຄັນທອດພະເນດເຫັນແລ້ວ ພະອົງກໍຊົງດຳຣິວ່າ 'ຄົນທັງປວງເຫຼົ່ານີ້ ລ້ວນແຕ່ມີຈິດໃຈຟຸ້ງຊ່ານ ປຽບເໝືອນເນື້ອ (ກວາງ) ທີ່ຕື່ນຕົກໃຈ. ສ່ວນເດັກນ້ອຍຜູ້ນີ້ ບໍ່ມີຈິດໃຈຟຸ້ງຊ່ານເລີຍ, ການແນມເບິ່ງ ການຫຼຽວເບິ່ງ ການຄູ້ເຂົ້າ ແລະການຢຽດອອກຂອງລາວ ຊ່າງງົດງາມເຫຼືອເກີນ. ແທ້ຈິງແລ້ວ, ພາຍໃນຂອງສາມະເນນນີ້ ຄົງຈະມີໂລກຸດຕະຣະທຳຢ່າງແນ່ນອນ'. ພຽງແຕ່ໄດ້ເຫັນເທົ່ານັ້ນ, ພະຣາຊາກໍມີພະຣາຊະຫະລຶໄທເຫຼື້ອມໃສໃນສາມະເນນ, ຄວາມຮັກກໍເກີດຂຶ້ນ. ເພາະເຫດໃດ? ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນອະດີດຕະຊາດ ເມື່ອຄັ້ງທີ່ເຮັດບຸນຮ່ວມກັນ, ສາມະເນນນີ້ເຄີຍເປັນພີ່ຊາຍຄົນໃຫຍ່ຜູ້ເປັນພໍ່ຄ້າຂອງພະຣາຊາ.

10.

໑໐.

Pubbeva sannivāsena, paccuppannahitena vā;

Evaṃ taṃ jāyate pemaṃ, uppalaṃva yathodaketi.

ຄວາມຮັກນັ້ນຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ ເພາະການຢູ່ຮ່ວມກັນໃນກ່ອນ ຫຼືເພາະການເກື້ອກູນກັນໃນປັດຈຸບັນ, ເໝືອນດັ່ງດອກບົວເກີດຂຶ້ນໃນນ້ຳ ສະນັ້ນ.

Atha rājā sañjātapemo sabahumāno sāmaṇeraṃ pakkosathāti amacce pesesi, te aticirāyantīti puna dve tayo pesesi turitaṃ āgacchatūti. Sāmaṇero attano pakatiyā eva agamāsi. Rājā patirūpāsanaṃ ñatvā nisīdathāti āha. So itocito ca viloketvā natthi dāni añño bhikkhūti samussitasetacchattaṃ rājapallaṅkaṃ upasaṅkamitvā pattaṃ gaṇhanatthāya rañño ākāraṃ dassesi. Rājā taṃ pallaṅkasamīpaṃ gacchantaṃ eva disvā cintesi ajjeva dāni ayaṃ sāmaṇero imassa gehassa sāmiko bhavissatīti, sāmaṇero rañño hatthe pattaṃ datvā pallaṅkaṃ abhiruhitvā nisīdi. Rājā attano atthāya sampāditaṃ sabbaṃ yāgukhajjakabhattavikatiṃ upanāmesi. Sāmaṇero attano yāpanamattameva sampaṭicchi. Bhattakiccāvasāne rājā āha satthārā tumhākaṃ dinnaovādaṃ jānāthāti. Jānāmi mahārāja ekadesenāti. Tāta mayhampī naṃ kathehīti. Sādhu mahārājāti rañño anurūpaṃ dhammapaeda appamādavaggaṃ anumodanatthāya abhāsi. Rājā pana appamādo amatapadaṃ, pamādo maccuno padaṃti sutvāva aññātaṃ tāta, pariyosāpehīti āha. Sāmaṇero anumodanā vasāne dvattiṃsadhuvabhattāni labhitvā puna divase dvattiṃsabhikkhū gahetvā rājantopuraṃ pavisitvā bhattakicca makāsi. Rājā aññepi dvattiṃsabhikkhū tumhehi saddhiṃsve bhikkhaṃ gaṇhantūti eteneva upāyena divase [Pg.155] divase vaḍḍhāpento saṭṭhisahassānaṃ brāhmaṇaparibbājakānaṃ bhattaṃ upacchinditvā antonivesane saṭṭhisahassānaṃ bhikkhūnaṃ niccabhattaṃ paṭṭhapesi nigrodhattheragateneva pasādena. Nigrodhattheropi rājānaṃ saparisaṃ tīsu saraṇesu pañcasu sīlesu patiṭṭhāpetvā buddhasāsane pothujjanikena pasādena acalappasādaṃ katvā patiṭṭhāpesi. Rājāpi asokārāmaṃ nāma mahāvihāraṃ kārāpetvā saṭṭhisahassānaṃ bhikkhūnaṃ niccabhattaṃ paṭṭhapesi. Sakalajambudīpe caturāsītiyā nagarasahassesu caturāsītivihārasahassāni kārāpesi. Tena vuttaṃ.

ຄັ້ງນັ້ນ, ພະຣາຊາຜູ້ມີຄວາມຮັກແລະຄວາມເຄົາລົບຢ່າງແຮງກ້າ ໄດ້ຊົງສົ່ງພວກອາມາດໄປດ້ວຍຮັບສັ່ງວ່າ 'ຈົ່ງໄປນິມົນສາມະເນນມາ'. ເມື່ອເຫັນວ່າພວກອາມາດຊັກຊ້າ ພະອົງຈຶ່ງຊົງສົ່ງໄປອີກສອງສາມຄົນ ດ້ວຍຮັບສັ່ງວ່າ 'ຈົ່ງໃຫ້ນິມົນມາໂດຍໄວ'. ສາມະເນນກໍເດີນມາຕາມປົກກະຕິຂອງຕົນເອງ. ພະຣາຊາຊົງຊາບວ່າຄວນຈະນັ່ງບ່ອນໃດ ຈຶ່ງຕັດວ່າ 'ຂໍເຊີນນັ່ງເຖີດ'. ສາມະເນນຫຼຽວເບິ່ງທາງນີ້ທາງນັ້ນ ເຫັນວ່າບໍ່ມີພິກຂຸອື່ນຢູ່ເລີຍ ຈຶ່ງເດີນເຂົ້າໄປໃກ້ພະຣາຊະບັນລັງທີ່ກາງກັ້ນດ້ວຍເສດຕະສັດ (ຮົ່ມຂາວ) ແລ້ວສະແດງອາການໃຫ້ພະຣາຊາຊົງຮັບບາດ. ພະຣາຊາທອດພະເນດເຫັນສາມະເນນເດີນເຂົ້າໄປໃກ້ບັນລັງຢ່າງນັ້ນ ຈຶ່ງຊົງດຳຣິວ່າ 'ໃນວັນນີ້ເອງ ສາມະເນນຮູບນີ້ຈະໄດ້ເປັນເຈົ້າຂອງເຮືອນຫຼັງນີ້'. ສາມະເນນໄດ້ຖວາຍບາດໄວ້ໃນພະຫັດຂອງພະຣາຊາ ແລ້ວຂຶ້ນໄປນັ່ງເທິງພະຣາຊະບັນລັງ. ພະຣາຊາໄດ້ນ້ອມຖວາຍຢາຄູ, ຂອງຂົບຄ້ຽວ ແລະອາຫານຄາວຫວານທຸກຊະນິດ ທີ່ໄດ້ຈັດຕຽມໄວ້ສະເພາະພະອົງ. ສາມະເນນຮັບເອົາພຽງແຕ່ພໍຍັງຊີບໃຫ້ເປັນໄປເທົ່ານັ້ນ. ເມື່ອສຳເລັດພັດຕະກິດແລ້ວ, ພະຣາຊາໄດ້ຕັດຖາມວ່າ 'ທ່ານຮູ້ຈັກໂອວາດທີ່ພະສາດສະດາຊົງສະແດງແກ່ພວກທ່ານບໍ່?'. ສາມະເນນຕອບວ່າ 'ຂໍຖວາຍພະພອນ ມະຫາບໍພິດ, ອາດຕະມາພາບຮູ້ພຽງບາງສ່ວນ'. ພະຣາຊາຕັດວ່າ 'ພໍ່ຈົ່ງສະແດງທຳນັ້ນແກ່ໂຍມແດ່ເຖີດ'. ສາມະເນນຮັບຄຳວ່າ 'ດີແລ້ວ ມະຫາບໍພິດ' ແລ້ວໄດ້ສະແດງອັບປະມາທະວັກ ໃນທຳມະບົດ ອັນສົມຄວນແກ່ພະຣາຊາ ເພື່ອເປັນການອະນຸໂມທະນາ. ພະຣາຊາໄດ້ສະດັບຄຳວ່າ 'ຄວາມບໍ່ປະໝາດ ເປັນທາງແຫ່ງຄວາມບໍ່ຕາຍ, ຄວາມປະໝາດ ເປັນທາງແຫ່ງຄວາມຕາຍ' ແລ້ວ ກໍຕັດວ່າ 'ພໍ່ເອີຍ, ໂຍມເຂົ້າໃຈແລ້ວ, ຈົ່ງຢຸດພຽງເທົ່ານີ້ເຖີດ'. ໃນຕອນທ້າຍຂອງການອະນຸໂມທະນາ, ສາມະເນນໄດ້ຮັບພັດຕະຫານປະຈຳ 32 ທີ່, ໃນວັນຕໍ່ມາ ໄດ້ພາພິກຂຸ 32 ຮູບ ເຂົ້າໄປສູ່ພະຣາຊະວັງເພື່ອສັນພັດຕະຫານ. ພະຣາຊາຕັດວ່າ 'ຂໍໃຫ້ພິກຂຸອື່ນໆ ອີກ 32 ຮູບ ຈົ່ງມາຮັບບິນທະບາດຮ່ວມກັບທ່ານໃນມື້ອື່ນເຖີດ'. ດ້ວຍອຸບາຍນີ້, ພະອົງໄດ້ຊົງເພີ່ມຈຳນວນພິກຂຸຂຶ້ນເລື້ອຍໆ ໃນແຕ່ລະວັນ, ຈົນໄດ້ງົດການຖວາຍອາຫານແກ່ພວກພາມແລະປະຣິພາຊົກ 60,000 ຄົນ ແລ້ວໄດ້ຈັດຕັ້ງພັດຕະຫານປະຈຳຖວາຍແກ່ພະພິກຂຸ 60,000 ຮູບ ພາຍໃນພະຣາຊະວັງ ດ້ວຍຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນພະນິໂຄຣດເຖຣະນັ້ນເອງ. ຝ່າຍພະນິໂຄຣດເຖຣະກໍໄດ້ໃຫ້ພະຣາຊາພ້ອມດ້ວຍບໍລິວານ ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນສະຣະນະຄົມ 3 ແລະສິນ 5, ເຮັດໃຫ້ຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນພະພຸດທະສາດສະໜາ ທີ່ເຄີຍເປັນພຽງຄວາມເຫຼື້ອມໃສຂອງປຸຖຸຊົນ ກາຍເປັນຄວາມເຫຼື້ອມໃສອັນແໜ້ນແຟ້ນບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ. ພະຣາຊາກໍໄດ້ຊົງສ້າງມະຫາວິຫານຊື່ວ່າ ອະໂສກaຣາມ ແລະໄດ້ຈັດຕັ້ງພັດຕະຫານປະຈຳຖວາຍແກ່ພະພິກຂຸ 60,000 ຮູບ. ທັງໄດ້ຊົງສ້າງວິຫານ 84,000 ແຫ່ງ ໃນເມືອງ 84,000 ແຫ່ງ ທົ່ວຊົມພູທະວີບທັງໝົດ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ທ່ານຈຶ່ງກ່າວໄວ້ວ່າ:

11.

໑໑.

Caṇḍālavādidosena,Jāto caṇḍālagāmake;

Pattānumodanā pākā,Āse so hi anāsavoti.

ເພາະໂທດແຫ່ງການກ່າວຄຳວ່າຈັນທານ, ທ່ານຈຶ່ງໄດ້ໄປເກີດໃນໝູ່ບ້ານຄົນຈັນທານ; ແຕ່ເພາະຜົນແຫ່ງການອະນຸໂມທະນາບາດ, ທ່ານຈຶ່ງໄດ້ເປັນຜູ້ປາສະຈາກອາສະວະກິເລດ.

Ayaṃ nigrodhattherassa kathānayo.

ນີ້ແມ່ນເລື່ອງລາວຂອງພະນິໂຄຣດເຖຣະ.

Madhudāyako pana vāṇijo devalokato cavitvā pupphapure rājakule uppajjitvā piyadāso nāma kumāro hutvā chattaṃ ussāpetvā sakalajambudīpe ekarajjaṃ akāsi. Kathaṃ.

ສ່ວນພໍ່ຄ້າຜູ້ຖວາຍນ້ຳເຜິ້ງນັ້ນ ໄດ້ເຄື່ອນ (ຈຸຕິ) ຈາກເທວະໂລກ ແລ້ວມາເກີດໃນລາດຊະຕະກູນ ໃນເມືອງປຸບຜະບຸຣີ ເປັນພະກຸມານຊື່ວ່າ ປິຍະທາໂສ ໄດ້ຊົງຍົກເສດຕະສັດຂຶ້ນຄອງລາດ ເປັນເອກະຣາດໃນຊົມພູທະວີບທັງໝົດ. ເປັນໄປແນວໃດ?

Bindusārarājassa ekasataputtā ahesuṃ. Te sabbe asoko attanā saddhiṃ ekamātikaṃ tissakumāraṃ ṭhapetvā ghātesi. Ghātento cattāri vassāni anabhisittova rajjaṃ kāretvā catunnaṃ vassānaṃ accayena tathāgatassa parinibbāṇato dvinnaṃ vassasatanaṃ upari aṭṭhārasame vasse sakalajambudīpe ekarajjābhisekaṃ pāpuṇi. Atha taṃ sakalajambudīpe caturāsītinagarasahasse rājāno āgantvā upaṭṭhahissanti. Tiṇṇaṃ utūnaṃ anucchavikā tayo pāsādā ahesuṃ. Eko mahāsappiko[Pg.156], eko moragīvo, eko maṅgalo nāma, tesu nekanāṭakasahassaparivuto paṭivasati. Yāssa madhuāpaṇaṃ dassesi, sā asandhimittā nāma devaccharaparibhāgā rājadhītā hutvā saṭṭhisahassānaṃ itthīnaṃ jeṭṭhikā dhammāsokarañño aggamahesī ahosi. Abhisekānantaraṃ tassa imā rājiddhiyo āgatā, pathaviyā ca heṭṭhā yojanappamāṇe āṇā pavattati. Tathā upari ākāse. Anotattadahato aṭṭhahi kājehi soḷasapānīyaghaṭe divase divase devatā āharanti. Yato sāsane uppannasaddho hutvā aṭṭhaghaṭe bhikkhusaṅghassa adāsi. Dve ghaṭe saṭṭhimattānaṃ tepiṭakabhikkhūnaṃ dve ghaṭe aggamahesiyā asandhimittāya. Cattāro ghaṭe attanā paribhuñci devatā, eva himavantato nāgalatādantakaṭṭhaṃ siniddhaṃ mudukaṃ rasavantaṃ divase divase āharanti, tena rañño ca mahesiyā ca soḷasannaṃ nāṭakasahassānañca saṭṭhimattānañca bhikkhusahassānaṃ devasikaṃ dantapoṇakiccaṃ nipphajjati. Devasikamevassa devatā agadāmalakaṃ agadaharīṭakaṃ suvaṇṇavaṇṇañca gandharasasampannaṃ ambapakkaṃ āharanti. Chaddantadahato pañcavaṇṇaṃ nivāsanapārupanaṃ pītakavaṇṇaṃ hatthapuñchanakapaṭaṃ dibbañca pānaṃ āharanti. Devasikamevassa anulepanagandhaṃ pārupanatthāya asuttamayikaṃ sumanapupphapaṭaṃ mahārahañja añjanaṃ nāgabhavanato nāgarājāno āharanti. Chaddantadahatoyeva uṭṭhitassa sālino navavāhasahassani divase divase suvā āharanti. Te mūsikā nitthusakāni karonti. Ekopi khaṇḍataṇḍulo nāhosi. Rañño sabbaṭṭhānesu ayameva taṇḍulo paribhogaṃ gacchati. Madhumakkhikā madhuṃ karonti. Kammārasālāsu acchā kūṭaṃ paharanti. Karavīkasakuṇā āgantvā madhurassaraṃ vikūjentā rañño balikammaṃ karonti. Imāhi iddhīhi samannāgato rājā ekadivasaṃ suvaṇṇasaṅkhalikabandhanaṃ [Pg.157] pesetvā catunnaṃ buddhānaṃ adhigatarūpadassanaṃ kappā yukaṃ mahākālanāgarājānaṃ ānayitvā setacchattassa heṭṭhā mahārahe pallaṅke nisīdāpetvā anekasata vaṇṇehi jalajathalajapupphehi suvaṇṇapupphehi ca pūjaṃ katvā sabbā laṅkārapatimaṇḍitehi soḷasahi nāṭakasahassehi samantato parikkhipitvā anantañāṇassa tāva me saddhammavaracakkavattino sammāsambuddhassa rūpaṃ imesaṃ akkhīnaṃ āpāthaṃ karohīti vatvā tena nimmitaṃ sakalasarīre vippakiṇṇapuññappabhāvanibbattāsīti anubyañjanapatimaṇḍita dvattiṃsa mahāpurisalakkhaṇa sassirīkatāya vikacakamaluppalapuṇḍarīkapatimaṇḍitamiva salilatalaṃ tārāgaṇaraṃsijālavisaravipphuritasobhāsamujjalamiva gaganatalaṃ nīlapītalohitā dibhedaṃ vicittavaṇṇaraṃsivinaddhabyāmappabhāparikkhepavilāsitāya sañcyāppabhānurāgaindadhanuvijjullatāparikkhittamiva kaṇakagirisikharaṃ nānāvirāgavimalaketumālāsamujjalitacārumatthakasobhanaṃ nayanarasāyanamiva ca brahmadevamanujanāgayakkhagaṇānaṃ buddharūpaṃ passanto sattadivasāni akkhipūjaṃ nāma akāsi. Rājā kira abhisekaṃ pāpuṇitvā tīṇiyeva saṃvaccharāni bāhirakapāsaṇḍaṃ parigaṇhi, catutthe saṃvacchare buddhasāsane pasīdi, tassa pana pitā bindusāro brāhmaṇabhatto ahosi. So brāhmaṇānañca brāhmaṇajātipāsaṇḍānaṃ paṇḍaraṅgaparibbājakānañca saṭṭhisahassamattānaṃ niccabhattaṃ paṭṭhapesi. Asokopi pitarā pavattitaṃ dānaṃ attano antopure tatheva dadamāno ekadivasaṃ sīhapañjare ṭhito te upasamaparibāhirena ācārena bhuñjamāne asaṃyatindriye avinītairiyāpathe disvā cintesi, īdisaṃ dānaṃ upaparikkhitvā yuttaṭṭhāne dātuṃ vaṭṭatīti. Evaṃ cintetvā amacce āha, gacchatha bhaṇe attano attano sādhusammate samaṇabrāhmaṇe antopuraṃ abhiharatha dānaṃ dassāmīti, amaccā sādhu devāti rañño [Pg.158] paṭissutvā te te paṇḍaraṅgaparibbājakā jīvaka nigaṇṭhādayo ānetvā ime mahārāja amhākaṃ arahantoti āhaṃsu, atha rājā antopure uccāvacāni āsanāni paññāpetvā āgacchantūti vatvā āgatāgate āha attano anurūpe āsane nisīdathāti, ekacce bhaddapīṭhakesu ekacce phalakapīṭhakesu nisīdiṃsu, taṃ disvā rājā natthi etesaṃ anto sāroti ñatvā tesaṃ anurūpaṃ khādanīyabhojanīyaṃ datvā uyyojesi. Evaṃ gacchante kāle ekadivasaṃ sīhapañjare ṭhito nigrodhasāmaṇeraṃ disvā tasmiṃ gatena pasādena buddhasāsane pasanno saṭṭhisahassamatte pāsaṇḍiye apanetvā saṭṭhisahassamatte bhikkhū bhojento buddhasāsane pasīditvā asokārāmaṃ kāretvā tattha te vasāpento ekadivasaṃ asokārāme saṭṭhisahassabhikkhūnaṃ dānaṃ datvā tesaṃ majjhe nisajja saṅghaṃ catūhi paccayehi pavāretvā imaṃ pañhaṃ pucchi, bhante bhagavatā desitadhammo nāma kittako hotīti, mahārāja nava aṅgāni, khandhato caturāsītidhammakkhandhasahassānīti. Rājā dhamme pasīditvā ekekaṃ dhammakkhandhaṃ ekekavihārena pūjessāmīti ekadivasameva channavutikoṭikhanaṃ vissajjetvā amacce āṇāpesi, ekamekasmiṃ nagare ekamekaṃ vihāraṃ kārentā caturāsītiyā nagarasahassesu caturāsītivihārasahassāni kārāpethāti, sayañca asokārāme asokamahāvihāratthāya kammaṃ paṭṭhapesi, saṅgho indaguttattheraṃ nāma mahiddhikaṃ mahānubhāvaṃ khīṇāsavaṃ navakammādhiṭṭhāyakaṃ adāsi, thero yaṃ yaṃ na niṭṭhāti, taṃ taṃ attano ānubhāvena niṭṭhāpesi, evaṃpitīhi saṃvaccharehi vihārakammaṃ niṭṭhāpesi, ekadivasameva sabbanagarehi paṇṇāni āgamiṃsu, amaccā rañño ārocesuṃ niṭṭhitāni deva caturāsītimahāvihārasahassānīti. Atha rājā [Pg.159] bhikkhusaṅghaṃ upasaṅkamitvā bhante mayā caturāsītivihārasahassāni kāritāni, dhātuyo kuto lacchāmīti pucchi, mahārāja dhātunidhānaṃ nāma atthīti suṇoma, na pana paññāyati asukaṭṭhāneti. Rājā rājagahe cetiyaṃ bhindāpetvā dhātuṃ apassanto paṭipākatikaṃ kārāpetvā bhikkhubhikkhuṇiyo upāsakaupāsikāyoti catasso parisā gahetvā vesāliyaṃ gato. Tatrāpi alabhitvā kapilavatthuṃ gato, tatrāpi alabhitvā rāmagāmaṃ gato, rāmagāme nāgā cetiyaṃ bhindituṃ nādaṃsu. Cetiye nipatitakuddālo khaṇḍāvaṇḍaṃ hoti, evaṃ tatrāpi alabhitvā allakappaṃ pāvaṃ kusināraṃti sabbacetiyāni bhinditvā dhātuṃ alabhitvā paṭipākatikāni katvā rājagahaṃ gantvā catasso parisā sannipātāpetvā atthi kenaci sutapubbaṃ asukaṭṭhāne dhātunidhānaṃti pucchi. Tattheko vīsaṃvassa satiko thero asukaṭṭhāne dhātunidhānaṃti na jānāmi, mayhaṃ pana pitāmahatthero mayi sattavassikāle mālācaṅgoṭakaṃ gāhāpetvā ehi sāmaṇera asukagacchantare pāsāṇathūpo atthi. Tattha gacchāmāti gantvā pūjetvā imaṃ ṭhānaṃ upadhāretuṃ vaṭṭati sāmaṇerāti āha. Ahaṃ etameva jānāmi mahārājāti āha. Rājā etadeva ṭhānaṃti vatvā gacche harāpetvā pāsāṇathūpaṃ paṃsuṃca apanetvā heṭṭhā sudhābhūmiṃ addasa, tato sudhā ca iṭṭhakāyo ca harāpetvā anupubbena pariveṇaṃ oruyha sattaratanavālikaṃ asihatthāni ca kaṭṭharūpakāni samparivattantāni addasa, so yakkhadāsake pakkosāpetvā balikammaṃ kārāpetvāpi neva antaṃ passanto devatā namassamāno ahaṃ imā dhātuyo gahetvā caturāsītivihārasahasse nidahitvā sakkāraṃ karomi. Mā me devatā antarāyaṃ karontūti āha, sakko devarājā cārikaṃ caranto taṃ disvā vissakammaṃ āmantetvā tāta asokadhammarājā dhātuyo [Pg.160] nīharissāmīti pariveṇaṃ otiṇṇo. Gantvā kaṭṭharūpāni nīharāpehīti. So pañcacūlakagāmadārakavesena gantvā rañño purato dhanukahattho ṭhatvā hāremi mahārājāti āha, hara tātāti saraṃ gahetvā sandhimhiyeva vijjhi, sabbaṃ vippakirīyittha, atha rājā āviñjane bandhakuñcikamuddikaṃ gaṇhi, maṇikkhandhaṃ passitvā anāgate daḷiddarājāno imaṃ maṇiṃ gahetvā dhātūnaṃ sakkāraṃ karontūti paṇṇe akkharāni disvā kujjhitvā mādisānaṃ pana rājūnaṃ daḷiddarājāti vattuṃ ayuttaṃti punappunaṃ ghaṭetvā dvāraṃ vivaritvā antogehaṃ paviṭṭho aṭṭhārasavassādhikānaṃ dvinnaṃ vassasatānaṃ upari āropitadīpā tatheva pajjalanti, nīluppalapupphāni taṃkhaṇaṃyeva āharitvā āropitāni viya pupphasanthāro taṃ khaṇaṃ santhato viya gandhā taṃ muhuttaṃ piṃsitvā ṭhapitā viya ahesuṃ. Rājā suvaṇṇapaṭṭaṃ gahetvā anāgate piyadāso nāma kumāro chattaṃ ussāpetvā asoko nāma dhammarājā bhavissati, so imā dhātuyo vitthāritā karissatīti vācetvā diṭṭhohaṃ ayyena mahākassapattherenāti vatvā vāmahatthaṃ ābhujitvā dakkhiṇahatthena apphoṭesi. So tasmiṃ ṭhāne paricaraṇakadhātumattameva ṭhapetvā sesadhātuyo sabbā gahetvā dhātugharaṃ pubbe pihitanayeneva pidahitvā sabbā yathā pakatiyāyeva kāretvā uparipāsāṇacetiyaṃ patiṭṭhāpetvā caturāsītiyā vihārasahassesu dhātuyo patiṭṭhāpesi. Athekadivasaṃ rājā vihāraṃ gantvā bhikkhusaṃghaṃ vanditvā ekamante nisinno yadi bhante channavutikoṭidhanaṃ vissajjetvā caturāsītivihārasahassānisacetiyāni kārāpetvāpi ahaṃ na dāyādo. Añño ko dāyādoti, paccayadāyako nāma tvaṃ mahārāja, yo pana attano puttañca dhītarañca pabbājeti, ayaṃ sāsane dāyādo nāmāti evaṃ vutte [Pg.161] asoko rājā sāsane dāyādabhāvaṃ patthayamāno avidūre ṭhitaṃ mahindakumāraṃ disvā sakkhissasi tāta tvaṃ pabbajituṃti āha. Kumāro pakatiyā pabbajitukāmo rañño vacanaṃ sutvā ativiya pāmojjajāto pubbajāmi deva. Maṃ pabbājetvā sāsane dāyādo hothāti āha. Tena ca samayena rājadhītā saṃghamittāpi tasmiṃ ṭhāne ṭhitā hoti. Taṃ disvā āha tvampi amma pabbajituṃ sakkhissasīti, sādhu tātāti sampaṭicchi. Rājā puttānaṃ manaṃ labhitvā pahaṭṭhacitto bhikkhusaṃghaṃ upasaṅkamitvā bhante ime dārake pabbājetvā maṃ sāsane dāyādaṃ karothāti. Saṅgho rañño vacanaṃ sampaṭicchitvā kumāraṃ moggaliputtatissattherena upajjhāyena mahādevattherena ācariyena pabbajāpesi. Majjhantikattherena ācariyena upasampādesi, so upasampadāmālakeyeva saha paṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇi. Saṅghamittāyapi rājadhītāya ācariyāṇī āyupālattherī nāma. Upajjhāyā dhammapālattherī nāma ahosi. Rājā pana anekākārena buddhasāsanaṃ sobhetvā moggaliputtatissattherassa sahāyena saṭṭhisahassamatte dussīle titthiye buddhasāsanā uppabbājetvā tatiyadhammasaṃgītiṃ niṭṭhāpesi. Tasmiṃ kira samāgame bhikkhubhikkhuṇiyo kittakāti, vuttañhi.

ພະເຈົ້າພິນທຸສານມີພະຣາຊະໂອຣົດ ໑໐໐ ພະອົງ. ພະເຈົ້າອະໂສກໄດ້ຊົງຂ້າພະຣາຊະໂອຣົດເຫຼົ່ານັ້ນທັງໝົດ ເຫຼືອໄວ້ແຕ່ພະຕິສສະກຸມານຜູ້ຮ່ວມພະມານດາດຽວກັນກັບພະອົງ. ເມື່ອຊົງຂ້າພີ່ນ້ອງແລ້ວ ກໍໄດ້ຊົງຄອງຣາຊະສົມບັດໂດຍຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຮັບການອະພິເສກເປັນເວລາ ໔ ປີ. ເມື່ອລ່ວງພົ້ນ ໔ ປີໄປແລ້ວ ຄືໃນປີທີ ໒໑໘ ນັບແຕ່ການສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນິບພານຂອງພະຕະຖາຄົດ ພະອົງກໍໄດ້ຮັບການອະພິເສກເປັນເອກະຣາດໃນທົ່ວຊົມພູທະວີບ. ຄັ້ງນັ້ນ ພະຣາຊາທັງຫຼາຍໃນ ໘໔,໐໐໐ ພະນຄອນທົ່ວຊົມພູທະວີບ ຕ່າງກໍສະເດັດມາບຳລຸງພະອົງ. ພະອົງມີປາສາດ ໓ ຫຼັງ ທີ່ເໝາະສົມແກ່ ໓ ລະດູ. ຫຼັງໜຶ່ງຊື່ວ່າ ມະຫາສັບປິກະ, ຫຼັງໜຶ່ງຊື່ວ່າ ໂມຣะຄີວະ, ແລະ ຫຼັງໜຶ່ງຊື່ວ່າ ມັງຄະລະ. ພະອົງຊົງປະທັບຢູ່ໃນປາສາດເຫຼົ່ານັ້ນ ໂດຍມີນາງສະໜົມຟ້ອນລຳຫຼາຍພັນນາງແວດລ້ອມ. ນາງຜູ້ທີ່ໄດ້ຊີ້ບອກຮ້ານຂາຍນ້ຳເຜິ້ງແກ່ພະອົງໃນອະດີດຊາດນັ້ນ ໄດ້ມາເກີດເປັນພະຣາຊະທິດາ ມີພະນາມວ່າ ອະສັນທິມິດຕາ ຜູ້ມີຮູບໂສມງົດງາມປານນາງອັບສອນສະຫວັນ ໄດ້ເປັນພະອັກຄະມະເຫສີຂອງພະເຈົ້າທັມມາໂສກຣາດ ແລະ ເປັນຍອດຍິງຂອງສະຕີ ໖໐,໐໐ ພະນາງ. ພາຍຫຼັງການອະພິເສກ ພະຣາຊະອິດທິຣິດເຫຼົ່ານີ້ກໍບັງເກີດມີແກ່ພະອົງ ຄື ພະບໍຣົມເດຊານຸພາບແຜ່ໄປເຖິງເບື້ອງລຸ່ມແຜ່ນດິນປະມານ ໑ ໂຍດ ແລະ ເບື້ອງເທິງທ້ອງຟ້າກໍເຊັ່ນດຽວກັນ. ເຫຼົ່າເທວະດາໄດ້ນຳເອົາໝໍ້ນ້ຳດື່ມ ໑໖ ໝໍ້ ດ້ວຍຄານຫາບ ໘ ຄານ ຈາກສະໂນດາດມາຖວາຍທຸກໆ ວັນ. ໃນນ້ຳນັ້ນ ພະອົງຊົງມີພະຣາຊະສັດທາເລື່ອມໃສໃນພະສາສະໜາແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍ ໘ ໝໍ້ ແກ່ພະພິກຂຸສົງ, ຖວາຍ ໒ ໝໍ້ ແກ່ພະພິກຂຸຜູ້ຊົງພະໄຕປິດົກປະມານ ໖໐ ຮູບ, ຖວາຍ ໒ ໝໍ້ ແກ່ພະນາງອະສັນທິມິດຕາ ພະອັກຄະມະເຫສີ, ແລະ ຊົງບໍລິໂພກເອງ ໔ ໝໍ້. ເຊັ່ນດຽວກັນ ເທວະດາທັງຫຼາຍກໍໄດ້ນຳເອົາໄມ້ສີຟັນເຄືອນາກ ອັນກ້ຽງມື່ນ, ອ່ອນນຸ້ມ ແລະ ມີລົດຊາດດີ ຈາກປ່າຫິມະພານມາຖວາຍທຸກໆ ວັນ, ດ້ວຍໄມ້ສີຟັນນັ້ນ ພະຣາຊະກິດໃນການຊຳຮະພະທົນປະຈຳວັນຂອງພະຣາຊາ, ພະມະເຫສີ, ນາງສະໜົມຟ້ອນລຳ ໑໖,໐໐ ພະນາງ ແລະ ພະພິກຂຸສົງປະມານ ໖໐,໐໐ ຮູບ ກໍສຳເລັດລົງໄດ້. ເທວະດາທັງຫຼາຍຍັງໄດ້ນຳເອົາໝາກຂາມປ້ອມໂອສົດ, ໝາກສະມໍໂອສົດ ແລະ ໝາກມ່ວງສຸກສີເຫຼືອງດັ່ງທອງຄຳ ອັນສົມບູນດ້ວຍກິ່ນຫອມແລະລົດຊາດ ມາຖວາຍທຸກໆ ວັນ. ແລະ ໄດ້ນຳເອົາຜ້ານຸ່ງແລະຜ້າຫົ່ມ ໕ ສີ, ຜ້າເຊັດມືສີເຫຼືອງ ແລະ ນ້ຳດື່ມອັນເປັນທິບ ຈາກສະສັດທັນມາຖວາຍອີກດ້ວຍ. ເຫຼົ່າພະຍານາກຈາກນາກພິພົບ ກໍໄດ້ນຳເອົາເຄື່ອງລູບໄລ້ອันມີກິ່ນຫອມ, ຜ້າດອກມະລິອັນບໍ່ມີເສັ້ນດ້າຍສຳລັບຫົ່ມ, ແລະ ຢາຢອດຕາອັນມີຄ່າຫຼາຍ ມາຖວາຍທຸກໆ ວັນ. ຝູງນົກແຂກເຕົ້າໄດ້ນຳເອົາເຂົ້າສາລີ ໙,໐໐ ບັນທຸກ ທີ່ເກີດຂຶ້ນເອງຈາກສະສັດທັນມາຖວາຍທຸກໆ ວັນ. ຝູງໜູທັງຫຼາຍກໍໄດ້ຊ່ວຍກັນປອກເປືອກເຂົ້າສາລີນັ້ນໃຫ້ປາສະຈາກແກບ ໂດຍບໍ່ມີເມັດເຂົ້າຫັກເລີຍແມ່ນແຕ່ເມັດດຽວ. ໃນທຸກໆ ບ່ອນຂອງພະຣາຊາ ກໍມີພຽງແຕ່ເຂົ້າສານຊະນິດນີ້ເທົ່ານັ້ນທີ່ຖືກນຳມາບໍລິໂພກ. ຝູງເຜິ້ງກໍໄດ້ຊ່ວຍກັນເຮັດນ້ຳເຜິ້ງ. ໃນໂຮງຕີເຫຼັກ ຝູງໝີກໍໄດ້ຊ່ວຍກັນຕີຄ້ອນ. ຝູງນົກກາຣະເວດກໍໄດ້ພາກັນມາຮ້ອງເພງດ້ວຍສຽງອັນໄພເລາະອ່ອນຫວານ ເພື່ອບຳເລີພະຣາຊາ. ພະຣາຊາຜູ້ສົມບູນດ້ວຍອິດທິຣິດເຫຼົ່ານີ້ ວັນໜຶ່ງໄດ້ຊົງສົ່ງໂສ້ທອງຄຳໄປຜູກມັດແລະນຳຕົວພະຍານາກມະຫາກາລະ ຜູ້ມີອາຍຸຍືນຍາວຕະຫຼອດກະລັບ ແລະ ໄດ້ເຄີຍເຫັນພະວໍຣະກາຍຂອງພະພຸດທະເຈົ້າເຖິງ ໔ ພະອົງມາ. ພະອົງໄດ້ໂປດໃຫ້ພະຍານາກນັ່ງເທິງບັນລັງອັນມີຄ່າພາຍໃຕ້ສະເຫວດຕະສັດ, ແລ້ວຊົງບູຊາດ້ວຍດອກໄມ້ທີ່ເກີດໃນນ້ຳແລະເທິງບົກຫຼາຍຮ້ອຍສີ ແລະ ດອກໄມ້ທອງຄຳ, ໂດຍມີນາງສະໜົມຟ້ອນລຳ ໑໖,໐໐ ພະນາງ ຜູ້ປະດັບປະດາດ້ວຍເຄື່ອງອະລັງການທັງປວງແວດລ້ອມຢູ່ໂດຍຮອບ. ພະອົງໄດ້ຊົງກ່າວວ່າ: «ຂໍທ່ານຈົ່ງເນລະມິດພະວໍຣະກາຍຂອງພະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ຜູ້ເປັນພະທັມມະລາຊາຜູ້ຊົງສະຕິປັນຍາອັນຫາທີ່ສຸດບໍ່ໄດ້ ໃຫ້ປາກົດແກ່ສາຍຕາຂອງຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍເຖີດ.» ພະຍານາກນັ້ນຈຶ່ງໄດ້ເນລະມິດພະພຸດທະຮູບ ອັນປະດັບປະດາດ້ວຍມະຫາປຸຣິສະລັກສະນະ ໓໒ ປະການ ແລະ ອະນຸພະຍັນຊະນະ ໘໐ ປະການ ທີ່ເກີດຈາກພະລັງແຫ່ງພະບາຣະມີທີ່ສັ່ງສົມໄວ້ທົ່ວພະວໍຣະກາຍ, ມີຄວາມງົດງາມດັ່ງຜືນນ້ຳທີ່ປະດັບດ້ວຍດອກບົວຫຼວງ, ດອກບົວຂຽວ ແລະ ດອກບົວຂາວທີ່ເບັ່ງບານ, ມີຄວາມຮຸ່ງເຮືອງສະຫວ່າງສະໄຫວເໝືອນດັ່ງທ້ອງຟ້າທີ່ສະຫວ່າງສະໄຫວດ້ວຍແສງດາວ, ມີຄວາມສະງ່າງາມດ້ວຍສັນຖານແຫ່ງພະຣັດສະໝີວາໜຶ່ງ ອັນມີສີສັນຕ່າງໆ ເຊັ່ນ ສີຂຽວ, ສີເຫຼືອງ, ສີແດງ ທີ່ແຜ່ອອກໄປໂດຍຮອບ ປຽບເໝືອນຍອດພູເຂົາທອງຄຳທີ່ແວດລ້ອມດ້ວຍແສງສົນທະຍາ, ສາຍຮຸ້ງ ແລະ ສາຍຟ້າແມບ, ແລະ ມີຄວາມງົດງາມທີ່ພະສຽນອັນຮຸ່ງເຮືອງດ້ວຍພະເກດຕຸມາລາອັນບໍລິສຸດຫຼາກສີ ເປັນທີ່ຈະເລີນຕາຈະເລີນໃຈແກ່ເຫຼົ່າພົມ, ເທວະດາ, ມະນຸດ, ນາກ ແລະ ຍັກທັງຫຼາຍ. ເມື່ອພະຣາຊາໄດ້ຊົງທອດພະເນດພະພຸດທະຮູບນັ້ນແລ້ວ ກໍໄດ້ຊົງກະທຳ ອັກຂິບູຊາ ຕະຫຼອດ ໗ ວັນ. ໄດ້ຍິນວ່າ ພາຍຫຼັງທີ່ພະຣາຊາໄດ້ຮັບການອະພິເສກແລ້ວ ໄດ້ຊົງອຸປະຖຳພວກນອກຮີດຢູ່ ໓ ປີ. ໃນປີທີ ໔ ພະອົງຈຶ່ງຊົງເລື່ອມໃສໃນພະພຸດທະສາສະໜา. ສ່ວນພະຣາຊະບິດาຂອງພະອົງ ຄືພະເຈົ້າພິນທຸສານ ນັ້ນ ຊົງເປັນຜູ້ເລື່ອມໃສໃນພາມ. ພະອົງໄດ້ຊົງຕັ້ງພັດຕາຫານປະຈຳວັນຖວາຍແກ່ພວກພາມ, ພວກນອກຮີດຕະກູນພາມ ແລະ ພວກປະຣິພາຊົກນຸ່ງຂາວ ປະມານ ໖໐,໐໐ ຄົນ. ພະເຈົ້າອະໂສກກໍໄດ້ຊົງໃຫ້ທານທີ່ພະຣາຊະບິດາເຄີຍປະຕິບັດມາໃນພະຣາຊະວັງເຊັ່ນດຽວກັນ. ວັນໜຶ່ງ ພະອົງຊົງປະທັບຢືນຢູ່ທີ່ສີຫະບັນຊອນ ໄດ້ທອດພະເນດເຫັນພວກເຂົາບໍລິໂພກອາຫານດ້ວຍກິຣິຍາທີ່ປາສະຈາກຄວາມສະຫງົບ, ມີອິນຊີບໍ່ໄດ້ສຳລວມ ແລະ ມີອິຣິຍາບົດທີ່ບໍ່ໄດ້ຮັບການເຝິກຝົນ, ຈຶ່ງຊົງດຳຣິວ່າ: «ການໃຫ້ທານເຊັ່ນນີ້ ຄວນຈະໄດ້ຮັບການພິຈາລະນາ ແລະ ຄວນໃຫ້ໃນສະຖານທີ່ທີ່ເໝາະສົມ.» ເມື່ອຊົງດຳຣິເຊັ່ນນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງຕັດກັບພວກອາມາດວ່າ: «ພວກເຈົ້າຈົ່ງໄປນຳເອົາສະມະນະພາມທີ່ພວກເຈົ້າເຄົາຣົບນັບຖືເຂົ້າມາໃນພະຣາຊະວັງເຖີດ, ເຮົາຈະໃຫ້ທານ.» ພວກອາມາດຮັບສະໜອງພະບໍຣົມຣາຊະໂອງການວ່າ «ດີແລ້ວ ມະຫາຣາດ» ແລ້ວນຳເອົາພວກປະຣິພາຊົກນຸ່ງຂາວ, ພວກອາຊີວົກ ແລະ ພວກນິຄັນຖະ ເປັນຕົ້ນ ເຂົ້າມາ ແລ້ວກາບທູນວ່າ: «ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ ທ່ານເຫຼົ່ານີ້ຄືພະອໍຣະຫັນຂອງພວກຂ້ານ້ອຍ.» ຄັ້ງນັ້ນ ພະຣາຊາໄດ້ໂປດໃຫ້ຈັດຕັ້ງອາສະນະທັງສູງແລະຕ່ຳໄວ້ໃນພະຣາຊະວັງ ແລ້ວຕັດວ່າ «ຂໍເຊີນພວກທ່ານເຂົ້າມາເຖີດ.» ເມື່ອພວກເຂົາເຂົ້າມາແລ້ວ ກໍຕັດວ່າ «ຂໍເຊີນພວກທ່ານນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ເໝາະສົມແກ່ຕົນເຖີດ.» ບາງພວກກໍນັ່ງເທິງຕັ່ງມຸງຄຸນ, ບາງພວກກໍນັ່ງເທິງແຜ່ນກະດານ. ເມື່ອພະຣາຊາທອດພະເນດເຫັນດັ່ງນັ້ນ ກໍຊົງຊາບວ່າ «ຄົນເຫຼົ່ານີ້ບໍ່ມີສາຣະແກ່ນສານພາຍໃນເລີຍ» ຈຶ່ງໄດ້ຖວາຍຂອງຂົບສັນແລະອາຫານອັນຄວນແກ່ພວກເຂົາ ແລ້ວສົ່ງພວກເຂົາກັບໄປ. ເມື່ອກາລະເວລາລ່ວງເລີຍໄປ ວັນໜຶ່ງ ພະອົງຊົງປະທັບຢືນຢູ່ທີ່ສີຫະບັນຊອນ ໄດ້ທອດພະເນດເຫັນນິໂຄຣດສາມະເນນ ກໍຊົງມີພະຣາຊະສັດທາເລື່ອມໃສໃນກິຣິຍາມາຣະຍາດຂອງສາມະເນນນັ້ນ ຈຶ່ງຊົງເລື່ອມໃສໃນພະພຸດທະສາສະໜາ. ພະອົງໄດ້ຊົງຍົກເລີກການອຸປະຖຳພວກນອກຮີດ ໖໐,໐໐ ຄົນ ແລ້ວຊົງຖວາຍພັດຕາຫານແກ່ພະພິກຂຸສົງ ໖໐,໐໐ ຮູບ. ເມື່ອຊົງເລື່ອມໃສໃນພະພຸດທະສາສະໜາແລ້ວ ກໍໄດ້ໂປດໃຫ້ສ້າງອະໂສກາຣາມ ຂຶ້ນ ແລະ ໃຫ້ພະພິກຂຸສົງເຫຼົ່ານັ້ນອາໄສຢູ່ທີ່ນັ້ນ. ວັນໜຶ່ງ ພາຍຫຼັງທີ່ໄດ້ຊົງຖວາຍທານແກ່ພະພິກຂຸສົງ ໖໐,໐໐ ຮູບ ທີ່ອະໂສກາຣາມແລ້ວ ພະອົງໄດ້ຊົງປະທັບນັ່ງທ່າມກາງພະສົງ ຊົງປະວໍຣະນາພະສົງດ້ວຍປັດໄຈ ໔ ແລ້ວໄດ້ຕັດຖາມບັນຫານີ້ວ່າ: «ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ພະທັມມະວິນັຍທີ່ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງໄວ້ນັ້ນ ມີປະມານເທົ່າໃດ?» ພະສົງgາບທູນວ່າ: «ມະຫາຣາດ ມີ ໙ ປະການ ແລະ ຫາກນັບໂດຍພະທັມມະຂັນ ມີ ໘໔,໐໐໐ ພະທັມມະຂັນ.» ພະຣາຊາຊົງເລື່ອມໃສໃນພະທັມແລ້ວ ຊົງດຳຣິວ່າ: «ເຮົາຈະບູຊາພະທັມມະຂັນແຕ່ລະພະທັມມະຂັນດ້ວຍວິຫານຫຼັງໜຶ່ງ.» ໃນວັນນັ້ນເອງ ພະອົງໄດ້ຊົງສະຫຼະພະຣາຊະຊັບເຖິງ ໙໖ ໂກດ ແລ້ວມີພະບໍຣົມຣາຊະໂອງການແກ່ພວກອາມາດວ່າ: «ພວກເຈົ້າຈົ່ງໃຫ້ສ້າງວິຫານເມືອງລະ ໑ ຫຼັງ ເພື່ອໃຫ້ໄດ້ວິຫານ ໘໔,໐໐໐ ຫຼັງ ໃນ ໘໔,໐໐໐ ພະນຄອນ.» ແລະ ພະອົງເອງກໍໄດ້ຊົງເລີ່ມການກໍ່ສ້າງອະໂສກາມະຫາວິຫານ ທີ່ອະໂສກາຣາມ. ພະສົງໄດ້ມອບໝາຍໃຫ້ພະອິນທະຄຸດຕະເຖຣะ ຜູ້ມີອິດທິຣິດຫຼາຍ, ມີອານຸພາບຫຼາຍ ແລະ ເປັນພະຂີນາສົບ ເປັນຜູ້ຄວບຄຸມການກໍ່ສ້າງ. ສິ່ງໃດທີ່ຍັງບໍ່ທັນສຳເລັດ ພະເຖຣະກໍໄດ້ບັນດານໃຫ້ສຳເລັດດ້ວຍອານຸພາບຂອງຕົນ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ການກໍ່ສ້າງວິຫານທັງຫຼາຍຈຶ່ງສຳເລັດລົງພາຍໃນ ໓ ປີ. ໃນວັນດຽວກັນນັ້ນເອງ ສານຕ່າງໆ ຈາກທຸກໆ ພະນຄອນກໍໄດ້ສົ່ງມາເຖິງ. ພວກອາມາດໄດ້ກາບທູນພະຣາຊາວ່າ: «ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ ມະຫາວິຫານ ໘໔,໐໐໐ ຫຼັງ ສຳເລັດຮຽບຮ້ອຍແລ້ວ.» ຄັ້ງນັ້ນ ພະຣາຊາໄດ້ສະເດັດໄປຫາພະພິກຂຸສົງ ແລ້ວຕັດຖາມວ່າ: «ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ໃຫ້ສ້າງວິຫານໄວ້ ໘໔,໐໐໐ ຫຼັງແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະໄດ້ພະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດມາຈາກໃສ?» ພະສົງກາບທູນວ່າ: «ມະຫາຣາດ ພວກຂ້ານ້ອຍເຄີຍໄດ້ຍິນວ່າ ມີການບັນຈຸພະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດໄວ້ຢູ່, ແຕ່ບໍ່ປາກົດວ່າຢູ່ສະຖານທີ່ແຫ່ງໃດ.» ພະຣາຊາໄດ້ໂປດໃຫ້ຂຸດເຈາະພະເຈດີທີ່ເມືອງຣາຊະຄຶ ແຕ່ບໍ່ພົບພະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດ ຈຶ່ງໂປດໃຫ້ເຮັດກັບຄືນສູ່ສະພາບເດີມ, ແລ້ວຊົງພາພຸດທະບໍລິສັດທັງ ໔ ຄື ພິກຂຸ, ພິກຂຸນີ, ອຸປາສົກ, ອຸປາສິກາ ສະເດັດໄປຍັງເມືອງເວສາລີ. ເມື່ອບໍ່ໄດ້ພົບຢູ່ທີ່ນັ້ນ ກໍສະເດັດໄປຍັງເມືອງກະບິນລະພັດ. ເມື່ອບໍ່ໄດ້ພົບຢູ່ທີ່ນັ້ນ ກໍສະເດັດໄປຍັງເມືອງຣາມະຄາມ. ທີ່ເມືອງຣາມະຄາມ ພວກພະຍານາກບໍ່ຍອມໃຫ້ຂຸດເຈາະພະເຈດີ. ຈົກທີ່ຟັນລົງເທິງພະເຈດີກໍຫັກເປັນທ່ອນໆ. ເມື່ອບໍ່ໄດ້ພົບຢູ່ທີ່ນັ້ນ ພະອົງກໍສະເດັດໄປຍັງເມືອງອັលລະກັບປະ, ເມືອງປາວາ ແລະ ເມືອງກຸສິນາຣາ ໄດ້ໂປດໃຫ້ຂຸດເຈາະພະເຈດີທັງໝົດ ແຕ່ກໍບໍ່ພົບພະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດ ຈຶ່ງໂປດໃຫ້ເຮັດກັບຄືນສູ່ສະພາບເດີມ, ແລ້ວສະເດັດກັບຄືນສູ່ເມືອງຣາຊະຄຶ ຊົງປະຊຸມພຸດທະບໍລິສັດທັງ ໔ ແລ້ວຕັດຖາມວ່າ: «ມີໃຜເຄີຍໄດ້ຍິນມາກ່ອນບໍ່ວ່າ ມີການບັນຈຸພະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດໄວ້ໃນສະຖານທີ່ແຫ່ງໃດ?» ໃນທີ່ປະຊຸມນັ້ນ ມີພະເຖຣະຮູບໜຶ່ງອາຍຸ ໑໒໐ ປີ ໄດ້ກາບທູນວ່າ: «ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ ຂ້ານ້ອຍບໍ່ຮູ້ວ່າ ມີການບັນຈຸພະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດໄວ້ໃນສະຖານທີ່ແຫ່ງໃດ, ແຕ່ເມື່ອຂ້ານ້ອຍມີອາຍຸໄດ້ ໗ ປີ ພະປູ່ຂອງຂ້ານ້ອຍໄດ້ໃຫ້ຂ້ານ້ອຍຖືຂັນດອກໄມ້ ແລ້ວເວົ້າວ່າ «ມາເຖີດສາມະເນນ ມີສະຖູບຫີນຢູ່ລະຫວ່າງກໍໄມ້ແຫ່ງນັ້ນ ພວກຮົາຈົ່ງໄປທີ່ນັ້ນກັນເຖີດ.» ເມື່ອໄປເຖິງແລະໄດ້ບູຊາແລ້ວ ທ່ານກໍໄດ້ເວົ້າວ່າ «ສາມະເນນ ເຈົ້າຄວນຈົດຈຳສະຖານທີ່ແຫ່ງນີ້ໄວ້ເດີ້.» ຂ້ານ້ອຍຮູ້ພຽງເທົ່ານີ້ແຫຼະ ມະຫາຣາດ.» ພະຣາຊາຕັດວ່າ «ສະຖານທີ່ນີ້ແຫຼະ» ແລ້ວໂປດໃຫ້ຖາກຖາງປ່າ, ຮື້ຖອນສະຖູບຫີນແລະດິນອອກ ກໍໄດ້ທອດພະເນດເຫັນພື້ນປູນຢູ່ເບື້ອງລຸ່ມ. ຈາກນັ້ນ ໄດ້ໂປດໃຫ້ຮື້ປູນແລະອິດອອກ ແລ້ວສະເດັດລົງໄປຕາມລຳດັບ ກໍໄດ້ທອດພະເນດເຫັນຊາຍຣັດຕະນະ ໗ ປະການ ແລະ ຫຸ່ນໄມ້ຖືດາບໝູນວຽນຢູ່ໂດຍຮອບ. ພະອົງໄດ້ໂປດໃຫ້ຮ້ອງພວກຍັກທີ່ເປັນຄົນຮັບໃຊ້ ແລະ ໃຫ້ກະທຳພິທີບູຊາ ແຕ່ກໍຍັງບໍ່ເຫັນທາງເຂົ້າ ຈຶ່ງຊົງປະນົມມືໄຫວ້ເທວະດาທັງຫຼາຍແລ້ວຕັດວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າຈະອັນເຊີນພະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດເຫຼົ່ານີ້ໄປບັນຈຸໄວ້ໃນວິຫານ ໘໔,໐໐໐ ຫຼັງ ເພື່ອທຳການສັກກາລະບູຊາ. ຂໍເທວະດาທັງຫຼາຍຢ່າໄດ້ກະທຳອັນຕະລາຍແກ່ຂ້າພະເຈົ້າເລີຍ.» ທ້າວສັກກະເທວະລາດ ຊົງgວດເບິ່ງໂລກ ໄດ້ທອດພະເນດເຫັນເຫດການນັ້ນ ຈຶ່ງມີພະບັນຊາແກ່ພະວິສະນຸກຳວ່າ: «ພໍ່ເອີຍ ພະເຈົ້າອະໂສກທັມມະລາດສະເດັດລົງໄປໃນອຸໂມງເພື່ອຈະອັນເຊີນພະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດ. ເຈົ້າຈົ່ງໄປຊ່ວຍເອົາຫຸ່ນໄມ້ເຫຼົ່ານັ້ນອອກເສຍ.» ພະວິສະນຸກຳແປງກາຍເປັນເດັກນ້ອຍຊາວບ້ານມີຈຸກ ໕ ຈຸກ ໄປຢືນຢູ່ຕໍ່ໜ້າພະຣາຊາ ໂດຍຖືທະນູໃນມື ແລ້ວກາບທູນວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າຈະເອົາອອກໃຫ້ ມະຫາຣາດ.» ພະຣາຊາຕັດວ່າ «ເອົາອອກເຖີດພໍ່.» ເດັກນ້ອຍນັ້ນຈຶ່ງຈັບລູກທະນູຍິງເຂົ້າໄປທີ່ຂໍ້ຕໍ່ ຫຸ່ນທັງໝົດກໍແຕກກະຈັດກະຈາຍໄປ. ຄັ້ງນັ້ນ ພະຣາຊາໄດ້ຊົງຈັບກຸນແຈທີ່ຜູກໄວ້ຢູ່ບ່ອນດຶງ. ເມື່ອໄດ້ທອດພະເນດເຫັນກອງແກ້ວມະນີ ແລະ ຕົວອັກສອນທີ່ຈາຣຶກໄວ້ເທິງແຜ່ນລານວ່າ «ໃນອະນາຄົດ ຂໍພວກພະຣາຊາທີ່ຍາກຈົນຈົ່ງຖືເອົາແກ້ວມະນີນີ້ໄປທຳການສັກກາລະບູຊາພະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດເຖີດ,» ພະອົງກໍຊົງgິ້ວ ແລ້ວດຳຣິວ່າ «ການຈະຮຽກພະຣາຊາເຊັ່ນເຮົາວ່າເປັນພະຣາຊາທີ່ຍາກຈົນນັ້ນ ບໍ່ເປັນການສົມຄວນເລີຍ.» ພະອົງຈຶ່ງຊົງໄຂປະຕູເຂົ້າໄປໃນຫ້ອງຊັ້ນໃນ. ດວງປະທີບທີ່ໄຕ້ໄວ້ຕັ້ງແຕ່ ໒໑໘ ປີກ່ອນ ກໍຍັງຄົງຮຸ່ງເຮືອງຢູ່ເຊັ່ນນັ້ນ, ດອກບົວຂຽວທັງຫຼາຍກໍເບິ່ງຄືກັບວ່າຫາກໍນຳມາບູຊາໃນຂະນະນັ້ນເອງ, ເຄື່ອງລາດດອກໄມ້ກໍເບິ່ງຄືກັບວ່າຫາກໍລາດໄວ້ໃນຂະນະນັ້ນ, ແລະ ເຄື່ອງຫອມທັງຫຼາຍກໍເບິ່ງຄືກັບວ່າຫາກໍບົດແລະວາງໄວ້ໃນຂະນະນັ້ນເອງ. ພະຣາຊາຊົງຈັບແຜ່ນທອງຄຳຂຶ້ນມາອ່ານຂໍ້ຄວາມວ່າ: «ໃນອະນາຄົດ ພະກຸມານພະນາມວ່າ ປິຍະທາສະ ຈະໄດ້ຍົກສະເຫວດຕະສັດຂຶ້ນຄອງຣາດ ເປັນພະຣາຊາຜູ້ຊົງທັມພະນາມວ່າ ອະໂສກ. ພະອົງຈະເປັນຜູ້ເຜີຍແຜ່ພະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດເຫຼົ່ານີ້.» ເມື່ອໄດ້ຊົງອ່ານແລ້ວ ກໍຕັດວ່າ: «ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າມະຫາກັດສະປະເຖຣະໄດ້ເຫັນເຮົາໄວ້ແລ້ວ!» ແລ້ວຊົງງໍພະຫັດຊ້າຍ ແລະ ຊົງຕົບພະຫັດຂວາ. ພະອົງຊົງເຫຼືອພະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດໄວ້ສະເພາະສ່ວນທີ່ໃຊ້ບູຊາໃນສະຖານທີ່ນັ້ນເທົ່ານັ້ນ, ແລ້ວຊົງອັນເຊີນພະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດທີ່ເຫຼືອທັງໝົດໄປ, ຊົງປິດຫ້ອງບັນຈຸພະທາດໄວ້ຕາມເດີມເໝືອນດັ່ງທີ່ເຄີຍປິດໄວ້ແຕ່g່ອນ, ຊົງເຮັດທຸກສິ່ງໃຫ້ກັບຄືນສູ່ສະພາບເດີມ, ຊົງປະດິດສະຖານສະຖູບຫີນໄວ້ເບື້ອງເທິງ, ແລ້ວຈຶ່ງຊົງອັນເຊີນພະບໍຣົມສາຣີຣິກະທາດໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນວິຫານທັງ ໘໔,໐໐໐ ຫຼັງ. ຄັ້ງນັ້ນ ວັນໜຶ່ງ ພະຣາຊາໄດ້ສະເດັດໄປຍັງວິຫານ ຊົງຂາບໄຫວ້ພະພິກຂຸສົງ ແລ້ວປະທັບນັ່ງຢູ່ ພະອົງຕັດຖາມວ່າ: «ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຫາກຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະຫຼະພະຣາຊະຊັບເຖິງ ໙໖ ໂກດ และ ໄດ້ໃຫ້ສ້າງວິຫານພ້ອມທັງເຈດີເຖິງ ໘໔,໐໐໐ ຫຼັງແລ້ວ ກໍຍັງບໍ່ໄດ້ເປັນທາຍາດແຫ່ງພະສາສະໜາ, ແລ້ວໃຜເລົ່າຈະໄດ້ເປັນທາຍາດ?» ພະສົງgາບທູນວ່າ: «ມະຫາຣາດ ພະອົງເປັນພຽງແຕ່ ປັດໄຈທາຍາດ ເທົ່ານັ້ນ, ສ່ວນຜູ້ໃດທີ່ໃຫ້ບຸດຊາຍຫຼືບຸດສາວຂອງຕົນບວດ, ຜູ້ນັ້ນຈຶ່ງຈະໄດ້ຊື່ວ່າເປັນ ທາຍາດແຫ່ງພະສາສະໜາ.» ເມື່ອພະສົງgາບທູນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພະເຈົ້າອະໂສກຊົງປາດຖະໜາຈະເປັນທາຍາດແຫ່ງພະສາສະໜາ ໄດ້ທອດພະເນດເຫັນມະຫິນທະກຸມານ ຢືນຢູ່ໃກ້ໆ ຈຶ່ງຕັດວ່າ: «ພໍ່ເອີຍ ເຈົ້າຈະສາມາດບວດໄດ້ບໍ່?» ພະກຸມານເຊິ່ງໂດຍປົກກະຕິມີຄວາມປາດຖະໜາຈະບວດຢູ່ແລ້ວ ເມື່ອໄດ້ຍິນພະດຳຣັດຂອງພະຣາຊາ ກໍຊົງມີຄວາມປິຕິຍິນດີເປັນຢ່າງຍິ່ງ ແລ້ວກາບທູນວ່າ: «ຂ້າແຕ່ພະອົງ ຂ້ານ້ອຍຈະບວດ. ຂໍພະອົງຈົ່ງໂປດໃຫ້...» ໃນເວລານັ້ນ ພະນາງສັງຄະມິດຕາ ພະຣາຊະທິດາກໍປະທັບຢືນຢູ່ທີ່ນັ້ນເຊັ່ນດຽວກັນ. ພະຣາຊາທອດພະເນດເຫັນພະນາງແລ້ວຈຶ່ງຕັດວ່າ: «ລູກເອີຍ ເຈົ້າຈະສາມາດບວດໄດ້ບໍ່?» ພະນາງgາບທູນຕອບຮັບວ່າ: «ດີແລ້ວ ພໍ່.» ພະຣາຊາຊົງໄດ້ຮັບຄວາມເຫັນດີຈາກພະຣາຊະໂອຣົດແລະພະຣາຊະທິດາແລ້ວ ກໍຊົງມີພະໄທຍິນດີ ສະເດັດໄປຫາພະພິກຂຸສົງ ແລ້ວຕັດວ່າ: «ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂໍພະສົງຈົ່ງໂປດໃຫ້ເດັກທັງສອງນີ້ບວດ ແລ້ວເຮັດໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເປັນທາຍາດແຫ່ງພະສາສະໜາດ້ວຍເຖີດ.» ພະສົງຮັບສະໜອງພະດຳຣັດຂອງພະຣາຊາ ແລ້ວໃຫ້ພະgຸມານບວດ ໂດຍມີພະໂມກຄັລລີບຸດຕິສສະເຖຣະ ເປັນພະອຸປັດຊາ, ມີພະມະຫາເທວະເຖຣະ ເປັນພະອາຈານໃຫ້ບັນພະຊາ, ແລະ ມີພະມັດຊັນຕິກະເຖຣະ ເປັນພະອາຈານໃຫ້ອຸປະສົມບົດ. ພະມະຫິນທະgຸມານນັ້ນໄດ້ບັນລຸພະອໍຣະຫັນພ້ອມດ້ວຍປະຕິສັມພິທາທັງຫຼາຍ ຢູ່ເທິງມົນທົນພіທີອຸປະສົມບົດນັ້ນເອງ. ສ່ວນພະນາງສັງຄະມິດຕາ ພະຣາຊະທິດາ ມີພະອາຍຸປາລາເຖຣີ ເປັນພະອາຈານ ແລະ ມີພະທັມມະປາລາເຖຣີ ເປັນພະອຸປັດຊາ. ສ່ວນພະຣາຊາ ພາຍຫຼັງທີ່ໄດ້ຊົງທຳນຸບຳລຸງພະພຸດທະສາສະໜາໃຫ້ຮຸ່ງເຮືອງດ້ວຍປະການຕ່າງໆ ແລ້ວ ໂດຍການຮ່ວມມືກັບພະໂມກຄັລລີບຸດຕິສສະເຖຣະ ໄດ້ຊົງໃຫ້ພວກເດຍຣະຖີຜູ້ທຸສີລປະມານ ໖໐,໐໐ ຄົນ ສຶກລາເພດ ແລ້ວໄດ້ຊົງຈັດການສັງຄາຍະນາພະທັມມະວິນັຍຄັ້ງທີ ໓ ຈົນສຳເລັດຮຽບຮ້ອຍ. ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນການປະຊຸມສັງຄາຍະນາຄັ້ງນັ້ນ ມີພະພິກຂຸແລະພະພິກຂຸນີເປັນຈຳນວນເທົ່າໃດ? ດັ່ງທີ່ມີຄຳg່າວໄວ້ວ່າ:

12.

໑໒.

Tasmiṃ samāgame āsuṃ, asītibhikkhukoṭiyo;

Ahesuṃ satasahassāni, tesu khīṇāsavā yatī.

ໃນການປະຊຸມຄັ້ງນັ້ນ, ມີພິກຂຸຈຳນວນ ໘໐ ໂກດ; ໃນບັນດາພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນ, ມີພະຂີນາສົບຜູ້ມີຄວາມພຽນ ໑ ແສນຮູບ.

13.

໑໓.

Navutisatasahassāni, ahū bhikkhuṇiyo tahiṃ;

Khīṇāsavā sikkhuṇiyo, sahassaṃ āsu tāsu cāti.

ໃນທີ່ນັ້ນ, ມີພິກຂຸນີ ໙ ລ້ານຮູບ; ແລະໃນບັນດາພິກຂຸນີເຫຼົ່ານັ້ນ, ມີພິກຂຸນີຜູ້ເປັນພະຂີນາສົບ ໑ ພັນຮູບ.

Evaṃ [Pg.162] so asoko dhammarājā sakalajambudīpe aggarājā hutvā buddhasāsanaṃ sobhento vihāsi. Ayaṃ panettha saṅkhepo, vitthāro pana mahāvaṃse vuttoti. Vuttañhi.

ພະເຈົ້າອະໂສກມະຫາລາດ ຜູ້ເປັນທຳມະລາຊາ ຊົງເປັນເອກອັກຄະລາຊາໃນທົ່ວຊົມພູທະວີບ ຊົງຍັງພະພຸດທະສາສະໜາໃຫ້ຮຸ່ງເຮືອງຢູ່ດ້ວຍປະການສະນີ. ເນື້ອຄວາມນີ້ເປັນໄປໂດຍຫຍໍ້ໃນທີ່ນີ້, ສ່ວນໂດຍລະອຽດມີກ່າວໄວ້ໃນຄຳພີມະຫາວົງ. ດັ່ງທີ່ກ່າວໄວ້ວ່າ:

14.

໑໔.

Sampuṇṇattā ayaṃ tisso, cetanāyo madhuppado;

Sabbattha sabbadā sabba, sampattimabhisambhuṇīti.

ເພາະຄວາມບໍລິບູນແຫ່ງເຈດຕະນາທັງສາມປະການນີ້, ຜູ້ຖວາຍນ້ຳເຜິ້ງນັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ບັນລຸຄວາມສຳເລັດທຸກປະການ ໃນທຸກຫົນທຸກແຫ່ງ ທຸກເມື່ອ.

Majjhimo pana vāṇijo attano pāravādidosena parasamudde laṅkāyaṃ nibbatti. Tassevaṃ kathāpaṭipāṭi veditabbā. Tambapaṇṇidīpe kira muṭasīvo nāma rājā saṭṭhivassāni rajjaṃ kāresi, tassa puññapaññāguṇopetā aññamaññaṃ hitesino dasa puttā ahesuṃ. Dve ca dhītaro. Sabbe te samaggā sammodamānā vasanti. Athāparasmiṃ samaye amaccā muṭasīvaraññe kālakate devānaṃpiyatissakumāraṃ abhisiñciṃsu, abhisekasamakālamevassa anekāni acchariyāni ahesuṃ. Tāni pakāsentā mahāvaṃsakathācariyā āhaṃsu.

ສ່ວນພໍ່ຄ້າຄົນກາງ ໄດ້ໄປເກີດໃນເກາະລັງກາ ທີ່ຢູ່ນອກມະຫາສະໝຸດ ດ້ວຍໂທດແຫ່ງການກ່າວຮ້າຍຜູ້ອື່ນ. ລຳດັບເລື່ອງລາວຂອງພໍ່ຄ້ານັ້ນ ພຶງຊາບດັ່ງນີ້: ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນຕຳພະປັນນິທະວີບ ມີພະຣາຊາພະນາມວ່າ ມຸຕະສີວະ ຊົງຄອງຣາດຢູ່ ໖໐ ປີ, ພະອົງມີພະໂອຣົດ ໑໐ ພະອົງ ຜູ້ກອບດ້ວຍຄຸນຄືບຸນແລະປັນຍາ ຕ່າງຫວັງດີຕໍ່ກັນແລະກັນ, ແລະມີພະທິດາ ໒ ພະອົງ. ພະຣາຊະໂອຣົດແລະພະທິດາທັງໝົດນັ້ນ ຕ່າງມີຄວາມສາມັກຄີປອງດອງກັນ ຢູ່ຮ່ວມກັນຢ່າງມີຄວາມສຸກ. ຕໍ່ມາໃນສະໄໝໜຶ່ງ ເມື່ອພະເຈົ້າມຸຕະສີວະສະຫວັນຄົດແລ້ວ ພວກອຳມາດທັງຫຼາຍໄດ້ອະພິເສກເທວານຳປິຍະຕิສສະກຸມານ, ໃນເວລາທີ່ອະພິເສກນັ້ນເອງ ໄດ້ມີອັດສະຈັນຫຼາຍປະການປາກົດຂຶ້ນແກ່ພະອົງ. ພະອາຈານຜູ້ແຕ່ງຄຳພີມະຫາວົງ ເມື່ອຈະສະແດງອັດສະຈັນເຫຼົ່ານັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ:

15.

໑໕.

Devānaṃpiyatissoti, vissuto dutiyo suto;

Tesu bhātusu sabbesu, puññapaññādhiko ahu.

ພະໂອຣົດອົງທີສອງ ປາກົດພະນາມວ່າ ເທວານຳປິຍະຕິສສະ; ໃນບັນດາພີ່ນ້ອງທັງໝົດນັ້ນ, ພະອົງເປັນຜູ້ຍິ່ງດ້ວຍບຸນແລະປັນຍາ.

16.

໑໖.

Devānaṃpiyatisso so, rājāsi pituaccaye;

Tassābhisekena samaṃ, bahūnacchariyānahū.

ພະເຈົ້າເທວານຳປິຍະຕິສສະນັ້ນ ໄດ້ເປັນພະຣາຊາເມື່ອພະບິດາລ່ວງລັບໄປ; ພ້ອມກັບການອະພິເສກຂອງພະອົງ, ໄດ້ມີອັດສະຈັນຫຼາຍປະການປາກົດຂຶ້ນ.

17.

໑໗.

Laṅkādīpamhi sakale, nidhayo ratanānica;

Antoṭhitāni uggantvā, pathavītalamāruhuṃ.

ໃນທົ່ວເກາະລັງກາ, ຂຸມຊັບແລະແກ້ວມະນີທັງຫຼາຍ ທີ່ຝັງຢູ່ໃຕ້ດິນ ຕ່າງກໍຜຸດຂຶ້ນມາສູ່ພື້ນແຜ່ນດິນ.

18.

໑໘.

Laṅkādīpasamīpamhi, bhinnanāvā gatāni ca;

Tatra jātāni ca thalaṃ, ratanāni samāruhuṃ.

ໃນບໍລິເວນໃກ້ເກາະລັງກາ, ຊັບສົມບັດຈາກເຮືອທີ່ຫຼົ້ມ ແລະແກ້ວມະນີທີ່ເກີດໃນທ້ອງທະເລ ຕ່າງກໍຂຶ້ນມາສູ່ບົກ.

19.

໑໙.

Chātapabbatapādamhi, tisso ca veḷuyaṭṭhiyo;

Jātā rathapatodena, samānā parimāṇato.

ທີ່ເຊີງເຂົາຊາຕະ, ມີໄມ້ໄຜ່ ໓ ລຳ ເກີດຂຶ້ນ, ມີຂະໜາດເທົ່າກັບດ້າວປະຕັກລົດມ້າ.

20.

໒໐.

Tāsu [Pg.163] ekā latāyaṭṭhi, rajatābhā tahiṃ latā;

Suvaṇṇavaṇṇā rucirā;

Dissantetā manoramā.

ໃນໄມ້ໄຜ່ເຫຼົ່ານັ້ນ, ລຳໜຶ່ງເປັນລຳເຄືອວັນ, ເຄືອວັນໃນລຳນັ້ນມີສີເຫຼື້ອມຄືເງິນ; ມີສີດັ່ງທອງຄຳອັນງົດງາມ; ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ປາກົດເປັນທີ່ຈັບຕາຈັບໃຈ.

21.

໒໑.

Ekā kusumayaṭṭhītu;

Kusumāni tahiṃpana;

Nānāni nānāvaṇṇāni;

Dissantetiphuṭāni ca.

ສ່ວນອີກລຳໜຶ່ງເປັນລຳບຸບຜา; ດອກໄມ້ທັງຫຼາຍໃນລຳນັ້ນ ມີຊະນິດຕ່າງໆ ແລະມີສີສັນຕ່າງໆ ປາກົດເບັ່ງບານຢູ່.

22.

໒໒.

Ekā sakuṇayaṭṭhī tu, tahiṃpakkhimigā bahū;

Nānā ca nānāvaṇṇā ca, sajīvāviya dissare.

ສ່ວນອີກລຳໜຶ່ງເປັນລຳສະກຸນາ; ນົກແລະເນື້ອທັງຫຼາຍຫຼາກຫຼາຍຊະນິດ ແລະຫຼາກຫຼາຍສີສັນໃນລຳນັ້ນ ປາກົດຄືກັບມີຊີວິດຢູ່.

23.

໒໓.

Hayagajarathā malakyā, valayaṅguliveṭhakā ceva;

Kakudhaphalā pākatikā, icce tā aṭṭha jātiyā.

ໄຂ່ມຸກ ໘ ຊະນິດ ຄື: ມຸກມ້າ, ມຸກຊ້າງ, ມຸກລົດ, ມຸກໝາກຂາມປ້ອມ, ມຸກກຳໄລ, ມຸກແຫວນ, ມຸກໝາກເກດ, ແລະມຸກທຳມະດາ.

24.

໒໔.

Muttā samuddā uggantvā;

Tīre vaṭṭiviyaṭṭhitā;

Devānaṃpiyatissassa;

Sabbaṃ puññavijambhitaṃ.

ໄຂ່ມຸກທັງຫຼາຍ ຜຸດຂຶ້ນມາຈາກມະຫາສະໝຸດ ແລ້ວກອງຢູ່ເທິງຊາຍຫາດ; ທັງໝົດນີ້ ເປັນຜົນແຫ່ງບຸນບາລະມີຂອງພະເຈົ້າເທວານຳປິຍະຕິສສະ.

25.

໒໕.

Indanīlaṃ veḷuriyaṃ, lohitaṅkamaṇī ci me;

Ratanāni pane tāni, muttā tā tāca yaṭṭhiyo;

Sattāhabbhantareyeva, rañño santikamāharuṃti.

ແກ້ວນິນ, ແກ້ວໄພທູນ, ແກ້ວທັບທິມ, ແກ້ວມະນີເຫຼົ່ານີ້, ໄຂ່ມຸກເຫຼົ່ານັ້ນ, ແລະໄມ້ໄຜ່ເຫຼົ່ານັ້ນ, ຕ່າງກໍຖືກນຳມາຖວາຍແດ່ພະຣາຊາ ພາຍໃນ ໗ ວັນເທົ່ານັ້ນ.

Tena ca samayena devānaṃpiyatissamahārājā ca asoko dhammarājā ca addiṭṭhasahāyā honti. Tasmā so etāni ratanāni ca aññāni bahūni upāyanāni mama sahāyassa dethāti dhammāsokamahānarindassa paṇṇākāratthāya pesesi. Sopi taṃ disvā pasīditvā pañcarājakakudhabhaṇḍāni ca aññañca bahupaṇṇākārañca abhisekatthāya pesesi. Mayhaṃ sahāyaṃ abhisekaṃ karontūti. Na kevalañcetaṃ āmisapaṇṇākāraṃ. Imaṃ kira dhammapaṇṇākārampi pesesi.

ໃນສະໄໝນັ້ນ, ພະເຈົ້າເທວານຳປິຍະຕິສສະມະຫາລາດ ແລະພະເຈົ້າອະໂສກທຳມະລາຊາ ຊົງເປັນສະຫາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍເຫັນໜ້າກັນ. ເພາະສະນັ້ນ, ພະອົງຈຶ່ງຊົງສົ່ງແກ້ວມະນີເຫຼົ່ານີ້ ແລະເຄື່ອງບັນນາການອື່ນໆ ເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ໄປຖວາຍແດ່ພະເຈົ້າທຳມະໂສກມະຫາລາດ ໂດຍດຳລັດວ່າ 'ຈົ່ງມອບເຄື່ອງບັນນາການເຫຼົ່ານີ້ແກ່ສະຫາຍຂອງເຮົາ'. ພະເຈົ້າອະໂສກຊົງເຫັນເຄື່ອງບັນນາການນັ້ນແລ້ວ ມີພະຣາຊະຫະລຶໄທເຫຼື້ອມໃສ ຈຶ່ງຊົງສົ່ງເຄື່ອງກົກກຸດທະພັນທັງ ໕ ແລະເຄື່ອງບັນນາການອື່ນໆ ເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ໄປເພື່ອການອະພິເສກ ໂດຍດຳລັດວ່າ 'ຈົ່ງທຳການອະພິເສກສະຫາຍຂອງເຮົາເຖີດ'. ພະອົງບໍ່ພຽງແຕ່ສົ່ງເຄື່ອງບັນນາການທາງວັດຖຸນີ້ໄປເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ໄດ້ຍິນວ່າ ຍັງຊົງສົ່ງເຄື່ອງທຳມະບັນນາການນີ້ໄປນຳອີກວ່າ:

26.

໒໖.

Ahaṃ buddhaṃca dhammaṃca;

Saṃghaṃca saraṇaṃ gato;

Upasakattaṃ vedesiṃ;

Sakyaputtassa sāsane.

ข້າພະເຈົ້າໄດ້ເຖິງພະພຸດ, ພະທຳ, ແລະພະສົງ ເປັນທີ່ເພິ່ງ; ໄດ້ສະແດງຕົນເປັນອຸປາສົກ ໃນພະສາສະໜາຂອງພະສາກະຍະບຸດ.

27.

໒໗.

Imesu tīsu vatthūsu;

Uttamesu naruttama;

Cittaṃ pasādayitvāna, saddhāya saraṇaṃ vajāti.

ຂ້າແດ່ພະອົງຜູ້ປະເສີດໃນໝູ່ມະນຸດ, ຂໍພະອົງຈົ່ງຍັງຈິດໃຫ້ເຫຼື້ອມໃສ ໃນວັດຖຸອັນປະເສີດສຸດທັງ ໓ ປະການນີ້ ແລ້ວເຖິງເປັນທີ່ເພິ່ງດ້ວຍສັດທາເຖີດ.

Amaccā [Pg.164] puna laṅkamāgamma rājānaṃ abhisiñciṃsu, tena kho pana samayena moggaliputtatissatthero kattha nukho anāgate sāsanaṃ suppatiṭṭhitaṃ bhaveyyāti upaparikkhanto paccantime suppatiṭṭhitaṃ bhavissatīti ñatvā te te there tattha tattha pesetvā mahāmahindattheraṃ gantvā tambapaṇṇidīpaṃ pasādehīti niyojesi, sakko ca devānamindo mahāmahindattheraṃ upasaṃkamitvā kālakato bhante muṭasīvo rājā. Idāni devānaṃpiyatissamahārājā rajjaṃ kāreti. Sammāsambuddhena ca tumhe byākatā anāgate mahindo nāma bhikkhu tambapaṇṇidīpaṃ pasādessatīti. Tasmā tiha kho bhante kālo dīpavaraṃ gamanāya, ahampi sahāyo bhavissāmīti, thero tassa vacanaṃ sampaṭicchitvā attasattamo cetiyapabbatavihārato vehāsaṃ uppatitvā anurādhapurassa puratthimadisāya missakapabbate patiṭṭhahi, imaṃ etarahi cetiyapabbatotipi sañjānanti. Tadā tambapaṇṇiyaṃ ussavadivaso hoti, rājā chaṇaṃ karothāti amacce āṇāpetvā cattāḷīsasahassapurisehi parivārito nagaramhā nikkhamitvā missakapabbataṃ pāyāsi migavaṃ kīḷitukāmo. Atha tasmiṃ pabbate adhivatthā ekā devatā rañño there dassessāmīti rohitamīgavaṇṇena avidūre tiṇapaṇṇāni khādamānā viya carati, rājā ayuttaṃ dāni pamattaṃ vijjhituṃti jiyaṃ poṭhesi, migo ambatthalamaggaṃ gahetvā palāyituṃ ārabhi, rājā taṃ anubandhanto ambatthalameva abhiruhi, migopi therānaṃ avidūre antaradhāyi, mahindatthero rājānaṃ avidūre āgacchanta maṃyeva rājā passatu, mā itareti adhiṭṭhahitvā tissa tissa ito ehīti āha, rājā taṃ sutvā cintesi. Imasmiṃ tambapaṇṇidīpe jāto maṃ tissoti nāmaṃ gahetvā ālapituṃ samattho nāma natthi. Ayaṃ pana chinnabhinnapaṭadharo bhaṇḍukāsāva vasano maṃ nāmenā lapati, ko nukho yaṃ bhavissati manusso amanusso vāti. Thero āha.

ພວກອຳມາດເດີນທາງກັບມາຍັງເກາະລັງກາແລ້ວ ໄດ້ທຳການອະພິເສກພະຣາຊາ. ໃນສະໄໝນັ້ນ, ພະໂມກຄະລີບຸດຕິສສະເຖຣະ ເມື່ອພິຈາລະນາເບິ່ງວ່າ 'ໃນອະນາຄົດ ພະສາສະໜາຈະປະດິດສະຖານໝັ້ນຄົງດີໃນທີ່ໃດໜໍ?' ກໍຮູ້ວ່າ 'ຈະປະດິດສະຖານໝັ້ນຄົງດີໃນປັດຈັນຕະປະເທດ' ຈຶ່ງໄດ້ສົ່ງພະເຖຣະອົງນັ້ນໆ ໄປໃນທີ່ນັ້ນໆ ແລະໄດ້ມອບໝາຍໃຫ້ພະມະຫິນທະເຖຣະ ໂດຍດຳລັດວ່າ 'ຈົ່ງໄປຍັງຕຳພະປັນນິທະວີບ ແລ້ວຊ່ວຍໃຫ້ປະຊາຊົນເຫຼື້ອມໃສເຖີດ'. ທ້າວສັກກະເທວະລາດ (ພະອິນ) ໄດ້ສະເດັດເຂົ້າໄປຫາພະມະຫິນທະເຖຣະ ແລ້ວກ່າວວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພະເຈົ້າມຸຕະສີວະສະຫວັນຄົດແລ້ວ. ບັດນີ້ ພະເຈົ້າເທວານຳປິຍະຕິສສະມະຫາລາດ ຊົງຄອງຣາດຢູ່. ແລະພະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າກໍໄດ້ຊົງພະຍາກອນທ່ານໄວ້ວ່າ ໃນອະນາຄົດ ພິກຂຸຊື່ວ່າ ມະຫິນທະ ຈະຍັງຕຳພະປັນນິທະວີບໃຫ້ເຫຼື້ອມໃສ. ເພາະສະນັ້ນ, ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ບັດນີ້ ເປັນເວລາອັນຄວນທີ່ຈະໄປຍັງເກາະອັນປະເສີດນັ້ນແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າກໍຈະເປັນຜູ້ຊ່ວຍເຫຼືອທ່ານດ້ວຍ'. ພະເຖຣະຮັບຄຳຂອງພະອິນແລ້ວ, ມີຕົນເອງເປັນຄົນທີ ໗ ໄດ້ເຫາະຂຶ້ນສູ່ເວຫາຈາກເຈຕິຍະບັນພົດວິຫານ ໄປປະດິດສະຖານຢູ່ເທິງຍອດເຂົາມິສສະກະ ທາງທິດສະຕາເວັນອອກຂອງເມືອງອະນຸຣາທະປຸຣະ, ເຊິ່ງໃນປັດຈຸບັນນີ້ ຜູ້ຄົນກໍຮູ້ຈັກກັນໃນນາມ ເຈຕິຍະບັນພົດ. ໃນເວລານັ້ນ, ໃນຕຳພະປັນນິທະວີບ ມີງານເທສະການສະຫຼອງ, ພະຣາຊາຊົງມີພະຣາຊະບັນຊາແກ່ພວກອຳມາດວ່າ 'ພວກເຈົ້າຈົ່ງຈັດງານສະຫຼອງເຖີດ' ແລ້ວພະອົງມີຂ້າຣາຊະບໍລິພານ ໔ ໝື່ນຄົນແວດລ້ອມ ສະເດັດອອກຈາກພະນະຄອນ ມຸ່ງໜ້າໄປຍັງເຂົາມິສສະກະ ເພື່ອຊົງລ່າເນື້ອ. ຄັ້ງນັ້ນ, ເທວະດາຕົນໜຶ່ງທີ່ອາໄສຢູ່ເທິງເຂົານັ້ນ ຄິດວ່າ 'ເຮົາຈະສະແດງພະເຖຣະທັງຫຼາຍແກ່ພະຣາຊາ' ຈຶ່ງແປງgາຍເປັນກວາງແດງ ທຳທ່າກິນຫຍ້າແລະໃບໄມ້ຢູ່ບໍ່ໄກ. ພະຣາຊາຊົງດຳລິວ່າ 'ການຈະຍິງສັດທີ່ກຳລັງເພີດເພີນຢູ່ນັ້ນ ບໍ່ສົມຄວນເລີຍ' ຈຶ່ງຊົງດີດສາຍທະນູ. ກວາງນັ້ນກໍເລີ່ມແລ່ນໜີໄປຕາມທາງມຸ່ງສູ່ອຳພັດຖະລະ, ພະຣາຊາຊົງໄລ່ຕາມກວາງນັ້ນໄປ ຈົນສະເດັດຂຶ້ນສູ່ອຳພັດຖະລະນັ້ນເອງ, ສ່ວນກວາງກໍຫາຍຕົວໄປໃນທີ່ບໍ່ໄກຈາກພະເຖຣະທັງຫຼາຍ. ພະມະຫິນທະເຖຣະເຫັນພະຣາຊາສະເດັດເຂົ້າມາໃກ້ ຈຶ່ງອະທິຖານວ່າ 'ຂໍໃຫ້ພະຣາຊາເຫັນແຕ່ເຮົາຜູ້ດຽວເທົ່ານັ້ນ ຢ່າຟ້າວເຫັນທ່ານອື່ນເລີຍ' ແລ້ວຮ້ອງເອີ້ນວ່າ 'ຕິສສະ ຕິສສະ ຈົ່ງມາທາງນີ້'. ພະຣາຊາຊົງສົດັບແລ້ວ ຊົງດຳລິວ່າ 'ຜູ້ທີ່ເກີດໃນຕຳພະປັນນິທະວີບນີ້ ທີ່ຈະອາດຫານເອີ້ນຊື່ເຮົາວ່າ ຕິສສະ ນັ້ນ ບໍ່ມີເລີຍ. ແຕ່ຜູ້ນີ້ ຫົວໂລ້ນ ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າກາສາວະພັດ ມາເອີ້ນຊື່ເຮົາ, ຜູ້ນີ້ຈະເປັນມະນຸດ ຫຼືອະມະນຸດໜໍ?'. ພະເຖຣະຈຶ່ງກ່າວວ່າ:

28.

໒໘.

Samaṇā [Pg.165] mayaṃ mahārāja, dhammarājassa sāvakā;

Taveva anukampāya, jambudīpā idhāgatāti.

ຂ້າແດ່ມະຫາລາດ, ພວກຂ້າພະເຈົ້າເປັນສະມະນະ, ເປັນສາວົກຂອງພະທຳມະລາຊາ; ເດີນທາງມາທີ່ນີ້ຈາກຊົມພູທະວີບ ເພື່ອອະນຸເຄາະແກ່ພະອົງເທົ່ານັ້ນ.

Rājā dhammāsokanarindena pesitasāsanānusārena anussaramāno ayyā nukho āgatāti tāvadeva āyudhaṃ nikkhipitvā ekamantaṃ nisīdi sammodanīyaṃ kathaṃ kathayamāno sāraṇīyaṃ kathaṃ kurumāno. Tasmiṃ tānipi cattāḷīsapurisasahassāni āgantvā taṃ parivāresuṃ, tadā thero itarepi jane dassesi, rājā disvā ime kadā āgatāti pucchi, mayā saddhiṃyeva mahārājāti. Idāni pana jambudīpe aññepi evarūpā samaṇā santīti. Mahārāja etarahi jambudīpo kāsāvapajjoto isivātapaṭivāto, tasmiṃ.

ພະຣາຊາຊົງລະນຶກເຖິງຂໍ້ຄວາມໃນພະຣາຊະສານທີ່ພະເຈົ້າທຳມະໂສກມະຫາລາດຊົງສົ່ງມາ ຈຶ່ງຊົງດຳລິວ່າ 'ພະຄຸນເຈົ້າທັງຫຼາຍເດີນທາງມາຮອດແລ້ວໜໍ' ໃນທັນໃດນັ້ນເອງ ກໍຊົງວາງອາວຸດ ແລ້ວນັ່ງລົງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ ຊົງກ່າວປາໄສສະແດງຄວາມຍິນດີ ແລະສົນທະນາເລື່ອງລາວອັນເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນ. ໃນເວລານັ້ນ, ຂ້າຣາຊະບໍລິພານ ໔ ໝື່ນຄົນເຫຼົ່ານັ້ນກໍເດີນທາງມາຮອດ ແລ້ວເຂົ້າແວດລ້ອມພະອົງ. ຄັ້ງນັ້ນ ພະເຖຣະໄດ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນບັນດາທ່ານທີ່ເຫຼືອ. ພະຣາຊາຊົງmetaເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງຕັດຖາມວ່າ 'ທ່ານເຫຼົ່ານີ້ເດີນທາງມາຕັ້ງແຕ່ເມື່ອໃດ?' ພະເຖຣະຕອບວ່າ 'ມາພ້ອມກັບຂ້າພະເຈົ້ານັ້ນເອງ ມະຫາລາດ'. ພະຣາຊາຕັດຖາມວ່າ 'ບັດນີ້ ໃນຊົມພູທະວີບ ຍັງມີສະມະນະຜູ້ມີຮູບລັກສະນະແບບນີ້ຢູ່ອີກບໍ່?' ພະເຖຣະຕອບວ່າ 'ມະຫາລາດ, ໃນປັດຈຸບັນນີ້ ຊົມພູທະວີບຮຸ່ງເຮືອງເຫຼືອງອະລ່າມດ້ວຍຜ້າກາສາວະພັດ ແລະອົບອວນດ້ວຍກິ່ນອາຍແຫ່ງພະຣືສີ, ໃນຊົມພູທະວີບນັ້ນ:'

29.

໒໙.

Tevijjā iddhippattā ca, cetopariññakovidā;

Khīṇāsavā arahanto, bahū buddhassa sāvakāti.

ມີພະສາວົກຂອງພະພຸດທະເຈົ້າເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ຜູ້ໄດ້ວິຊາສາມ, ບັນລຸອິດທิລິດ, ສະຫຼາດໃນເຈໂຕປະຣິຍະສານ, ເປັນພະຂີນາສົບ ແລະເປັນພະອໍຣະຫັນ.

Rājā taṃ sutvā pasanno ahosi, atha thero rukkhopamādinā tassa paññāveyyattiyaṃ ñatvā dhammaṃ desesi sanarāmarehi sādhukāraṃ kārayamāno. Tena vutthaṃ.

ພະຣາຊາຊົງສົດັບແລ້ວ ກໍມີພະຣາຊະຫະລຶໄທເຫຼື້ອມໃສ. ລຳດັບນັ້ນ ພະເຖຣະຮູ້ເຖິງຄວາມສະຫຼາດແຫ່ງພະປັນຍາຂອງພະອົງ ດ້ວຍອຸປະມາເລື່ອງຕົ້ນໄມ້ເປັນຕົ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ສະແດງທຳ ຍັງມະນຸດແລະເທວະດາໃຫ້ທຳສາທຸການ. ດັ່ງທີ່ກ່າວໄວ້ວ່າ:

30.

໓໐.

Paṇḍitoti viditvāna, cullahatthipadopamaṃ;

Suttantaṃ desayī thero, mahīpassa mahāmati.

ພະເຖຣະຜູ້ມີປັນຍາຫຼາຍ ຮູ້ວ່າພະຣາຊາເປັນບັນດິດ ຈຶ່ງໄດ້ສະແດງຈູລະຫັດຖິປະໂທປະມະສູດ ແກ່ພະຣາຊາຜູ້ເປັນໃຫຍ່ໃນແຜ່ນດິນ.

Desanāpariyosāne so saddhiṃ tehi narehi cattāḷīsasahassehi saraṇesu patiṭṭhahīti. Athassa rājā sve bhante mama gehe bhikkhaṃ gaṇhāthāti yācitvā gantvā nagarañca rājagehañca alaṅkaritvā there nisīdāpetvā paṇītenāhārena parivisitvā anuḷādevippamukhāhi pañcasataitthīhi saddhiṃ ekamantaṃ nisīdi. Atha thero dhammaratana vassaṃ vassāpesi. Tato [Pg.166] tā pañcasataitthiyo sotāpattiphalaṃ pāpuṇiṃsu. Tato hatthisālāyaṃ sahassaṃ, nandanavane sahassaṃti evaṃ dutiyadivase aḍḍhateyyāni pāṇasahassāni sotāpattiphale patiṭṭhāpesi. Tatiyadivase aḍḍhanavappamāṇaṃ pāṇasahassaṃti evaṃ anekasatānaṃ anekasahassānaṃ anekasata sahassānaṃ dhammā mataṃ pāyesi. Vuttañhi.

ໃນເວລາຈົບພະທຳມະເທສະນາ, ພະຣາຊາພ້ອມດ້ວຍຂ້າຣາຊະບໍລິພານ ໔ ໝື່ນຄົນນັ້ນ ໄດ້ປະດິດສະຖານຢູ່ໃນໄຕຣະສະຣະນະຄົມ. ລຳດັບນັ້ນ ພະຣາຊາຊົງນິມົນວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ມື້ອື່ນ ຂໍອັນເຊີນຮັບບິນທະບາດທີ່ພະຣາຊະວັງຂອງຂ້າພະເຈົ້າເຖີດ' ແລ້ວສະເດັດກັບໄປ ຊົງຕົບແຕ່ງພະນະຄອນແລະພະຣາຊະວັງ, ນິມົນພະເຖຣະທັງຫຼາຍໃຫ້ນັ່ງ ແລ້ວຖວາຍພັດຕາຫານອັນປະນີດ, ພ້ອມທັງສະເດັດນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ ຮ່ວມກັບສະຕີ ໕໐໐ ນາງ ມີພະນາງອະນຸລາເປັນປະທານ. ຄັ້ງນັ້ນ ພະເຖຣະໄດ້ຍັງຝົນແຫ່ງທຳມະຣັດຕະນະໃຫ້ຕົກລົງມາ. ຈາກນັ້ນ ສະຕີ ໕໐໐ ນາງເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍໄດ້ບັນລຸໂສດາປັດຕິຜົນ. ຕໍ່ມາ ທີ່ໂຮງຊ້າງ ໑ ພັນຄົນ, ທີ່ສວນນັນທະວັນ ໑ ພັນຄົນ; ດ້ວຍປະການສະນີ ໃນວັນທີສອງ ພະເຖຣະໄດ້ຍັງສັດໂລກ ໒ ພັນ ໕ ຮ້ອຍໃຫ້ປະດິດສະຖານຢູ່ໃນໂສດາປັດຕິຜົນ. ໃນວັນທີສາມ ຍັງສັດໂລກ ໘ ພັນ ໕ ຮ້ອຍໃຫ້ປະດິດສະຖານ; ພະເຖຣະໄດ້ຍັງສັດໂລກຫຼາຍຮ້ອຍ, ຫຼາຍພັນ, ແລະຫຼາຍແສນ ໃຫ້ດື່ມນ້ຳອຳມະລິດຄືພະທຳ ດ້ວຍປະການສະນີ. ດັ່ງທີ່ກ່າວໄວ້ວ່າ:

31.

໓໑.

Mahāmahindasuriyo, laṅkāvehāsamajjhago;

Bodhaneyyambuje kāsi, vikāsaṃ dhammaraṃsinā.

ພະມະຫາມະຫິນທະຜູ້ປຽບດັ່ງດວງຕາເວັນ, ສະຖິດຢູ່ທ່າມກາງເວຫາແຫ່ງເກາະລັງກາ; ໄດ້ຍັງດອກບົວຄືເວໄນຍະສັດໃຫ້ເບັ່ງບານ ດ້ວຍລັງສີຄືພະທຳ.

32.

໓໒.

Mahāmahindacando so, laṅkāvehāsamajjhago;

Bodhesi dhammaraṃsīhi, veneyyakumudākare.

ພະມະຫາມະຫິນທະຜູ້ປຽບດັ່ງດວງຈັນ, ສະຖິດຢູ່ທ່າມກາງເວຫາແຫ່ງເກາະລັງກາ; ໄດ້ຍັງກໍດອກບົວຂາວຄືເວໄນຍະສັດໃຫ້ເບັ່ງບານ ດ້ວຍລັງສີຄືພະທຳ.

33.

໓໓.

Mahāmahindamegho so, vassaṃ dhammambuvuṭṭhiyā;

Sādhūnaṃ cittabījesu, janesi kusalaṅkureti.

ພະມະຫາມະຫິນທະຜູ້ປຽບດັ່ງເມກຝົນ, ຕົກລົງມາເປັນສາຍຝົນຄືພະທຳ; ໄດ້ຍັງໜໍ່ແໜງແຫ່ງกຸສົນໃຫ້ງອກງາມຂຶ້ນ ໃນເມັດພືດຄືຈິດໃຈຂອງສາທຸຊົນທັງຫຼາຍ.

Atha rājā sumanasāmaṇerena dhammāsokassa hatthato sammāsambuddhaparibhuttapattapūradhātuyo ca sakkassa santikā dakkhiṇakkhakadhātuṃca āharāpetvā cetiyapabbate thūpaṃ ādiṃkatvā sakalalaṅkādīpe yojane yojane thūpāni kāretvā dakkhiṇakadhātuṃ nidahitvā thūpārāmathūpañca patiṭṭhāpesi. Atha saṅghamittāya theriyā ānītaṃ jayamahābodhino dakkhiṇamahāsākhaṃ patiṭṭhāpetvā pūjaṃ kāresi. Sabbo panettha kathāvittharo mahāvaṃsato veditabbo.

ລຳດັບນັ້ນ, ພະຣາຊາຊົງໃຫ້ສຸມະນະສາມະເນນນຳພະບໍຣົມມະสาຣີຣິກະທາດອັນເຕັມບາດທີ່ພະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າເຄີຍຊົງໃຊ້ສອຍ ມາຈາກພະຫັດຂອງພະເຈົ້າທຳມະໂສກ, ແລະນຳພະຣາກຂະທາດເບື້ອງຂວາມາຈາກສຳນັກຂອງພະອິນ, ແລ້ວຊົງສ້າງສະຖູບຂຶ້ນທີ່ເຈຕິຍະບັນພົດເປັນແຫ່ງທຳອິດ, ແລະຊົງໃຫ້ສ້າງສະຖູບໄວ້ທຸກໆ ໂຍດໃນທົ່ວເກາະລັງກາ, ຊົງບັນຈຸພະຣາກຂະທາດເບື້ອງຂວາ ແລ້ວປະດິດສະຖານທູປາຣາມະສະຖູບ. ຈາກນັ້ນ, ຊົງປະດິດສະຖານກິ່ງເບື້ອງຂວາແຫ່ງຕົ້ນພະສີມະຫາໂພອັນມີໄຊ ທີ່ພະສັງຄະມິດຕາເຖຣີນຳມາ ແລ້ວຊົງທຳການບູຊາ. ເນື້ອຄວາມໂດຍລະອຽດທັງໝົດໃນເລື່ອງນີ້ ພຶງຊາບຈາກຄຳພີມະຫາວົງ.

34.

໓໔.

Pāravādikadosena, jātevaṃ parasāgare;

Pattānumodanā evaṃ, laṅkāyaṃ āsi issaro.

ເພາະໂທດແຫ່ງການກ່າວຮ້າຍຜູ້ອື່ນ, ຈຶ່ງໄດ້ໄປເກີດໃນເກາະກາງມະຫາສະໝຸດອື່ນຢ່າງນັ້ນ; ແຕ່ເພາະໄດ້ອະນຸໂມທະນາບຸນ, ຈຶ່ງໄດ້ເປັນໃຫຍ່ໃນເກາະລັງກາ.

35.

໓໕.

Pāpampi evaṃ phalatīti mantvā,Ñatvāna puññassa phalaṃ idanti;

Bho yoniso kubbatha puññakamme,Gantvāna ye yattha na socayantīti.

ເມື່ອຮູ້ວ່າ ແມ່ນແຕ່ບາບກໍຍັງໃຫ້ຜົນຢ່າງນີ້, ແລະຮູ້ວ່າຜົນແຫ່ງບຸນຄືສິ່ງນີ້; ທ່ານທັງຫຼາຍ ຈົ່ງທຳບຸນກຸສົນໂດຍແຍບຄາຍເຖີດ, ເພາະຜູ້ໄປສູ່ທີ່ນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ຕ້ອງເສົ້າໂສກເສຍໃຈ.

Tebhātikamadhuvāṇijakānaṃ vatthuṃ aṭṭhamaṃ.

ເລື່ອງພໍ່ຄ້ານ້ຳເຜິ້ງສາມພີ່ນ້ອງ ເປັນເລື່ອງທີ ໘.

39. Bodhirājadhītuyā vatthumhi ayamānupubbīkathā

໓໙. ລຳດັບເລື່ອງລາວໃນເລື່ອງຂອງພະຣາຊະທິດາໂພທິ ດັ່ງນີ້:

Bhagavati parinibbute laṅkāyaṃ sāsane suppatiṭṭhite tattha hakureḷīti eko gāmo ahosi, tatthekā dārikā gāmādārikāhi saddhiṃ tattha tattha kīḷantī viharati, tadā gāmasamīpe mahāsobbhaṃ hoti. Tattheko maruttharukkho sabbadā pāḷiphullova tiṭṭhati. Manussā buddhapūjanatthaṃ pupphāni viciṇantā udakaṃ ogahetvā rukkhamabhiruyha pupphāni ociṇanti, kumārikā te disvā manussā sukhena gantvā pupphāni ociṇantūti ekaṃ sukkhapālibhaddadaṇḍakaṃ āharitvā setuṃ katvā ṭhapesi, tato paṭṭhāya manussā tenagantvā pupphāni ociṇanti. Atha sā tato cutā teneva kusalakammena jambudīpe pāṭaliputtanagare somadattarañño dhītā hutvā nibbatti, uttamarūpadharā devaccharapaṭibhāgā ahosi. Mātāpitaro panassā bodhirājakumārikāti vohariṃsu. Pubbe katasetuānubhāvena tassā suvīrako nāmeko ākāsagāmī sindhavapotako nibbatti. Rājadhītuyā pana pitā buddhamāmako dhammamāmako saṅghamāmako hutvā mahantaṃ puññaṃ pasavanto sindhavapotakaṃ disvā puññakaraṇassa me sahāyo laddhoti tuṭṭhamānaso assaṃ abhiruhitvā divasassa tikkhattuṃ gantvā mahābodhiṃ [Pg.168] vandati. Rājadhītā naṃ disvā pitusantikaṃ gantvā abhiṇhaṃ tāta kuhiṃ gacchasīti pucchi. Rājā na kiñci kathesi, atha sā punappunaṃ pitaraṃ nibandhantī pucchi. Tato rājā tassāvi karonto evamāha.

ເມື່ອພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນິບພານແລ້ວ ແລະພະສາສະໜາປະດິດສະຖານໝັ້ນຄົງດີໃນເກາະລັງກາ, ໃນເກາະນັ້ນ ມີບ້ານແຫ່ງໜຶ່ງຊື່ວ່າ ຫະກຸເຣລີ. ທີ່ບ້ານນັ້ນ ມີເດັກຍິງຄົນໜຶ່ງມັກຫຼິ້ນຢູ່ຕາມທີ່ຕ່າງໆ ຮ່ວມກັບພວກເດັກຍິງໃນບ້ານ. ໃນເວລານັ້ນ, ມີແຫຼ່ງນ້ຳໃຫຍ່ແຫ່ງໜຶ່ງຢູ່ໃກ້ບ້ານ, ທີ່ແຫຼ່ງນ້ຳນັ້ນ ມີຕົ້ນໄມ້ຊື່ວ່າ ມະຣຸດທະ ຕົ້ນໜຶ່ງ ອອກດອກເບັ່ງບານຢູ່ສະເໝີ. ພວກມະນຸດເມື່ອຈະເກັບດອກໄມ້ໄປບູຊາພະພຸດທະເຈົ້າ ກໍພາກັນລົງນ້ຳແລ້ວປີນຂຶ້ນຕົ້ນໄມ້ເພື່ອເກັບດອກໄມ້. ເດັກຍິງນັ້ນເຫັນຄົນທັງຫຼາຍແລ້ວ ຄິດວ່າ 'ຂໍໃຫ້ຄົນທັງຫຼາຍເດີນທາງໄປເກັບດອກໄມ້ໄດ້ໂດຍສະດວກເຖີດ' ຈຶ່ງໄດ້ນຳເອົາທ່ອນໄມ້ທອງຫຼາງແຫ້ງທ່ອນໜຶ່ງ ມາເຮັດເປັນຂົວວາງໄວ້. ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ, ຜູ້ຄົນກໍເດີນທາງຜ່ານຂົວນັ້ນໄປເກັບດອກໄມ້. ຕໍ່ມາ ນາງໄດ້ຈຸຕິຈາກຊາດນັ້ນ, ດ້ວຍກຸສົນກຳນັ້ນເອງ ຈຶ່ງໄດ້ໄປເກີດໃນຊົມພູທະວີບ ນະ ເມືອງປາຕະລີບຸດ ເປັນພະຣາຊະທິດາຂອງພະເຈົ້າໂສມະທັດຕະ, ນາງມີຮູບໂສມອັນງົດງາມຍິ່ງ ປຽບດັ່ງນາງອັບສອນສະຫວັນ. ພະບິດາແລະພະມານດາຂະໜານພະນາມນາງວ່າ ພະຣາຊະກຸມານີໂພທິ. ດ້ວຍອານυພາບແຫ່ງການສ້າງຂົວໃນຊາດກ່ອນ, ມ້າສິນທົບໜຸ່ມຕົວໜຶ່ງຊື່ວ່າ ສຸວີຣະກະ ເຊິ່ງສາມາດເຫາະໄປໃນອາກາດໄດ້ ກໍໄດ້ເກີດມາເພື່ອພະນາງ. ສ່ວນພະບິດາຂອງພະຣາຊະທິດານັ້ນ ເປັນຜູ້ເຫຼື້ອມໃສໃນພະພຸດ, ພະທຳ, ແລະພະສົງ ໄດ້ສ້າງບຸນກຸສົນເປັນອັນຫຼາຍ, ເມື່ອໄດ້ເຫັນມ້າສິນທົບໜຸ່ມນັ້ນ ກໍມີພະຣາຊະຫະລຶໄທຍິນດີວ່າ 'ເຮົາໄດ້ເພື່ອນຮ່ວມທາງໃນການທຳບຸນແລ້ວ' ຈຶ່ງຊົງມ້າສິນທົບນັ້ນ ສະເດັດໄປໄຫວ້ຕົ້ນພະສີມະຫາໂພ ວັນລະ ໓ ເທື່ອ. ພະຣາຊະທິດາເຫັນພະອົງແລ້ວ ກໍເຂົ້າໄປຫາພະບິດາ ແລ້ວທູນຖາມເລື້ອຍໆ ວ່າ 'ພະບິດາ, ພະອົງສະເດັດໄປໃສ?' ພະຣາຊາບໍ່ໄດ້ຕັດຕອບຫຍັງ, ນາງຈຶ່ງທູນຖາມພະບິດາຊ້ຳໆ ຢູ່ສະເໝີ. ລຳດັບນັ້ນ ພະຣາຊາເມື່ອຈະເປີດເຜີຍແກ່ນາງ ຈຶ່ງຕັດດັ່ງນີ້:

1.

໑.

Amhākaṃ bhagavā pubbe, pūrento dasapāramī;

Adāsi sīsarattakkhi, maṃsaṃ jīvitameva ca.

ໃນອະດີດ, ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຂອງພວກເຮົາ ເມື່ອຊົງບຳເພັນທົດສະບາລະມີ, ໄດ້ຊົງສະຫຼະພະສຽນ, ພະເນດອັນແດງ, ພະມັງສະ, ແລະແມ່ນແຕ່ພະຊົນຊີບ.

2.

໒.

Puttadāre ca rajje ca, patvā pāramimatthakaṃ;

Anappakappakoṭīnaṃ, khepetvā kapilavuye.

ທັງພະໂອຣົດ, ພະชາຍາ, ແລະຣາຊະສົມບັດ, ຊົງບັນລຸເຖິງຍອດແຫ່ງບາລະມີ, ຫຼັງຈາກຊົງຜ່ານເວລາຫຼາຍຮ້ອຍໂກດກັປ ໃນພະນະຄອນນາມວ່າ ກະບິນລະພັດ.

3.

໓.

Sakkarājakule jāto, loke appaṭipuggalo;

Sampattacakkavattittaṃ, pahantvāna narādhipo.

ພະອົງຜູ້ຊົງບັງເກີດໃນສັກກະຣາຊະຕະກູນ, ເປັນບຸກຄົນຜູ້ຫາຜູ້ປຽບບໍ່ໄດ້ໃນໂລກ, ຊົງລະຖິ້ມຄວາມເປັນພະຈັກກະພັດທີ່ເຖິງພ້ອມແລ້ວ, ຊົງເປັນພະຍາແຫ່ງນໍຣະຊົນ.

4.

໔.

Disvā nimitte caturo, nikkhamma abhinikkhamaṃ;

Bodhimūlamupāgamma, nisinno vajirāsane.

ຊົງເຫັນນິມິດທັງສີ່ແລ້ວ, ສະເດັດອອກສູ່ມະຫາພິເນດສະກົມ, ສະເດັດເຂົ້າໄປສູ່ຄ່ວງໄມ້ສີມະຫາໂພ, ປະທັບນັ່ງເໜືອວະຊິຣະອາດ.

5.

໕.

Sahassabāhuṃ māpetvā, nānāyudhasamākulaṃ ;

Mahābhītikaraṃ vesaṃ, kāḷapabbatasādisaṃ.

ພະຍາມານນິລະມິດແຂນພັນເບື້ອງ, ອັນເຕັມໄປດ້ວຍອາວຸດຕ່າງໆ, ມີຮູບຮ່າງອັນໜ້າສະພຶງກົວຢ່າງຍິ່ງ, ປານປະໜຶ່ງພູເຂົາສີດຳ.

6.

໖.

Māpetvāna samāruyha, girimekhalavāraṇaṃ;

Mārasenaṃ samānetvā, āgataṃ makaraddhajaṃ.

ນິລະມິດແລະຂຶ້ນຂີ່ຊ້າງຄີຣີເມຂະລະ, ຮວບຮວມກອງທັບມານ, ພະຍາມານຜູ້ມີທຸງຮູບມັງກອນກໍສະເດັດມາແລ້ວ.

7.

໗.

Pāramitābalena taṃ, mārasenaṃ palāpiya;

Yatthāsīno kilesāri, sahassaṃ ghātayī jino.

ພະຊິນະເຈົ້າຊົງເຮັດໃຫ້ກອງທັບມານນັ້ນປົບໜີໄປດ້ວຍກຳລັງແຫ່ງພະບາຣະມີ, ປະທັບນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ໃດ, ກໍຊົງກຳຈັດສັດຕູຄືກິເລດພັນຫ້າໄດ້ ນະ ທີ່ນັ້ນ.

8.

໘.

Nayanaṃ sujalasekehi, sattāhaṃ jinasevitaṃ;

Pūjitaṃ devabrahmehi, siddhoraganarādihi;

Vandituṃ jayabodhiṃtaṃ, gacchāmi satataṃ ahaṃ.

ຂ້າພະເຈົ້າຂໍໄປເພື່ອກາບໄຫວ້ຕົ້ນພະສີມະຫາໂພອັນມີໄຊນັ້ນ ຕະຫຼອດການທຸກເມື່ອ, ອັນພະຊິນະເຈົ້າຊົງບູຊາແລ້ວຕະຫຼອດເຈັດວັນດ້ວຍການຫົດສົງດ້ວຍນ້ຳຄືພະເນດ, ອັນເທວະດາ, ພົມ, ສິດທິ, ນາກ ແລະມະນຸດທັງຫຼາຍບູຊາແລ້ວ.

9.

໙.

Upāsati sadā gantvā, yo naro bodhipādapaṃ;

Gandhodadīpadhūpādi, nānāpūjāhi sādhukaṃ.

ນໍຣະຊົນໃດ ໄປແລ້ວບຳລຸງຮັກສາຕົ້ນພະສີມະຫາໂພ ດ້ວຍເຄື່ອງບູຊາຕ່າງໆ ມີນ້ຳຫອມ, ປະທີບ ແລະທູບເປັນຕົ້ນ ຢ່າງດີຕະຫຼອດການທຸກເມື່ອ.

10.

໑໐.

Sa naro nirāmayo hoti, paccatte ca parattha ca;

Pūjito mānito hoti, dīghāyu balavā sukhī.

ນໍຣະຊົນນັ້ນ ຍ່ອມເປັນຜູ້ປາສະຈາກໂລກໄພ ທັງໃນໂລກນີ້ແລະໂລກໜ້າ, ເປັນຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບການບູຊາແລະນັບຖື, ມີອາຍຸຍືນຍາວ, ມີກຳລັງ ແລະມີຄວາມສຸກ.

11.

໑໑.

Tadatthaṃ patthayantena, atthakāmena jantunā;

Upāsanīyaṃ saddhāya, niccaṃ taṃ bodhipādapaṃti.

ເພາະສະນັ້ນ, ສັດໂລກຜູ້ຫວັງປະໂຫຍດ ແລະປາດຖະໜາຜົນນັ້ນ, ຄວນເຂົ້າໄປບູຊາຕົ້ນພະສີມະຫາໂພນັ້ນ ດ້ວຍຄວາມເfull້ອມໃສເປັນນິດ ເທີ້ນ.

Taṃ sutvā kumārikā pītiyā phuṭasarīrā pitaraṃ vanditvā ahampi tāta gacchāmīti āha. Rājā panassā upaddavabhayena gamanaṃ na icchi. Tato sā yāvatatiyaṃ pitaraṃ yācitvā raññā anuññātā. Tato paṭṭhāya pitarā saddhiṃ sindhavamāruyha bodhiṃ vandituṃ satataṃ gacchati. Athāparabhāge rājā maraṇamañce nipanno cintesi. Dhītā me nirantaraṃ bodhiupaṭṭhānaṃgacchati, etissā anāgate yaṃkiñci bhayaṃ uppajjamānaṃ tato uppajjati. Tattha me kiṃ kātabbanti. Tato sindhavaṃ pakkosāpetvā tassa kaṇṇamūle mantento evamāha, tāta mama dhītā abhiṇhaṃ tava sahāyaṃ katvā bodhiṃ vandituṃ gacchati. Tatthassā yaṃkiñci bhayaṃ bhaveyya. Taṃ nappatirūpaṃ. Tattha gamanāgamane mama dhītaraṃ rakkheyyāsīti tassa dhītaraṃ paṭipādetvā kālamakāsi. Tato rājadhītā pitusarīrakiccaṃ kāretvā divasassa tikkhattuṃ assamabhiruyha bodhiupaṭṭhānaṃ gacchati. Manussā panassā rūpasampattiṃ disvā vimhitamānasā rājārahaṃ vata no idaṃ paṇṇākāraṃ diṭṭhaṃ. Gantvā rañño ācikkhissāma. Appeva nāma rājā so kiñci no dadeyyāti cintetvā rañño santikaṃ gantvā vanditvā ṭhitā evamāhaṃsu.

ເມື່ອໄດ້ຍິນແນວນັ້ນ, ພະລາຊະທິດາຜູ້ມີສະລິລະອັນເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມປິຕິ ໄດ້ກາບໄຫວ້ພະບິດາແລ້ວກາບທູນວ່າ: "ພໍ່ເອີຍ, ລູກກໍຈະໄປຄືກັນ." ແຕ່ພະລາຊາບໍ່ຊົງປາດຖະໜາໃຫ້ສະເດັດໄປ ເພາະຢ້ານຈະມີອັນຕະລາຍ. ລຳດັບນັ້ນ, ນາງໄດ້ອ້ອນວອນພະບິດາເຖິງສາມຄັ້ງ ຈຶ່ງໄດ້ຮັບອະນຸຍາດຈາກພະລາຊາ. ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ, ນາງກໍຂີ່ຊ້ອນມ້າສິນທົບຮ່ວມກັບພະບິດາ ໄປກາບໄຫວ້ຕົ້ນພະສີມະຫາໂພຢູ່ສະເໝີ. ຕໍ່ມາ, ພະລາຊາຊົງປະຊວນໜັກຢູ່ເທິງຕຽງໃກ້ສະຫວັນຄົດ ໄດ້ຊົງດຳຣິວ່າ: "ລູກສາວຂອງເຮົາໄປບຳລຸງຮັກສາຕົ້ນໂພຢູ່ເປັນນິດ, ໃນອະນາຄົດ ຫາກມີໄພອັນຕະລາຍໃດໆ ເກີດຂຶ້ນແກ່ນາງ, ໄພນັ້ນກໍຄົງຈະເກີດຂຶ້ນຈາກບ່ອນນັ້ນ. ເຮົາຄວນຈະເຮັດແນວໃດດີ?" ຈາກນັ້ນ, ຈຶ່ງໂປດໃຫ້ຮ້ອງມ້າສິນທົບມາ ແລ້ວຊົງກະຊິບບອກທີ່ຂ້າງຫູຂອງມັນວ່າ: "ພໍ່ເອີຍ, ລູກສາວຂອງເຮົາອາໄສເຈົ້າເປັນເພື່ອນເດີນທາງໄປກາບໄຫວ້ຕົ້ນໂພຢູ່ສະເໝີ. ຫາກມີອັນຕະລາຍໃດໆ ເກີດຂຶ້ນແກ່ນາງໃນທີ່ນັ້ນ, ນັ້ນກໍບໍ່ເປັນການສົມຄວນ. ເຈົ້າຈົ່ງປົກປ້ອງລູກສາວຂອງເຮົາໃນການໄປແລະການມາໃນທີ່ນັ້ນເດີ." ຄັນຊົງມອບໝາຍລູກສາວໃຫ້ແກ່ມ້ານັ້ນແລ້ວ ກໍຊົງສະຫວັນຄົດ. ຕໍ່ມາ, ພະລາຊະທິດາໄດ້ຈັດການພະສົບຂອງພະບິດາແລ້ວ ກໍຂີ່ຊ້ອນມ້າໄປບຳລຸງຮັກສາຕົ້ນໂພມື້ລະສາມຄັ້ງ. ຝ່າຍພວກມະນຸດທັງຫຼາຍ ເຫັນຄວາມງົດງາມແຫ່ງຮູບກາຍຂອງນາງແລ້ວ ກໍມີໃຈອັດສະຈັນ ຄິດວ່າ: "ສິ່ງນີ້ເປັນເຄື່ອງບັນນາການອັນຄູ່ຄວນແກ່ພະລາຊາແທ້ໆ. ພວກ ເຮົາຈົ່ງໄປກາບທູນໃຫ້ພະລາຊາຊົງຊາບເຖີດ, ບາງທີພະລາຊາອາດຈະພະລາຊະທານສິ່ງໃດສິ່ງໜຶ່ງແກ່ພວກ ເຮົາ." ພວກເຂົາຈຶ່ງເຂົ້າໄປເຝົ້າພະລາຊາ ກາບໄຫວ້ແລ້ວຢືນກາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ:

12.

໑໒.

Bodhimaṇḍaṃ samāgamma, abhiṇhaṃ tuṭṭhamānasā;

Vandantī yāti kaññekā, vijjūva siriyā jalaṃ.

ມີຍິງສາວນາງໜຶ່ງ ມີໃຈຍິນດີ ມາສູ່ລານພະສີມະຫາໂພຢູ່ສະເໝີ, ນາງກາບໄຫວ້ແລ້ວເດີນທາງໄປ, ຮຸ່ງເຮືອງດ້ວຍສະຫງ່າລາສີປານປະໜຶ່ງສາຍຟ້າແມບ.

13.

໑໓.

Nīladhampillabhārā sā, visālāyatalocanā;

Soṇṇadolābhasavaṇā, sāmā subhapayodharā.

ນາງມີຜົມດົກດຳເປັນເງົາງາມ, ມີດວງຕາອັນກວ້າງແລະຍາວ, ມີໃບຫູງາມປານອູ່ຄຳ, ມີຜິວພັນຜຸດຜ່ອງ ແລະມີປະທຸມຖັນອັນງົດງາມ.

14.

໑໔.

Sataraṃsīhi sammissa, sañcyāmbudasamādharā;

Tuṅganāsā nīlabhamu, hāsabhāsā manoramā.

ນາງມີລັກສະນະຄືກັບກຸ່ມເມກອັນປະດັບດ້ວຍລັງສີຮ້ອຍສາຍ, ມີດັງອັນໂດ່ງ, ມີຄິ້ວດຳ, ມີຮອຍຍິ້ມແລະວາຈາອັນເປັນທີ່ຈັບໃຈ.

15.

໑໕.

Īdisaṃ [Pg.170] no mahārājā, diṭṭhapubbaṃ kudācanaṃ;

Ehi tassā siriṃdeva, bodhimaṇḍamhi dakkhasīti.

ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາດ, ພວກຂ້ານ້ອຍບໍ່ເຄີຍເຫັນຍິງໃດທີ່ມີຮູບງາມປານນີ້ມາກ່ອນເລີຍ. ຂໍເຊີນພະອົງສະເດັດໄປເຖີດ, ຈະໄດ້ຊົງເຫັນຄວາມງົດງາມຂອງນາງ ນະ ລານພະສີມະຫາໂພ.

Taṃ sutvā rājā savaṇasaṃsaggeneva tāya paṭibaddhacitto caturaṅginiṃsenaṃ gahetvā rājadhītaraṃ bodhivandanatthāya āgatakāle bahipākāre senaṃ parikkhipāpetvā gaṇhathetanti manusse niyojesi. Tato senāpi taṃ gahaṇasajjā aṭṭhāsi. Rājadhītā te disvā sīghaṃ sindhavaṃ upasaṅkamitvā tassa piṭṭhiyaṃ nisinnā paṇhiyā saññaṃ adāsi. So taṃ gahetvā vegena ākāsaṃ pakkhandi. Sā pana dunnisinnabhāvena assassa vegaṃ sandhāretumasakkontī assapiṭṭhito parigali. Sindhavo rājadhītaraṃ patamānaṃ disvā rājovādaṃ saramāno vegenāgantvā tassā kese ḍaṃsitvā ukkhipitvā patamānāya tassā piṭṭhiṃdatvā nisīdāpetvā ākāsena taṃ netvā pāṭaliputtanagareyeva patiṭṭhāpesi.

ເມື່ອໄດ້ຍິນແນວນັ້ນ, ພະລາຊາຊົງມີພະໄທຜູກພັນໃນນາງພຽງແຕ່ຍ້ອນໄດ້ຍິນເທົ່ານັ້ນ, ຈຶ່ງຊົງນຳກອງທັບຈະຕຸຣົງຄະເສນາໄປ, ໃນເວລາທີ່ພະລາຊະທິດາສະເດັດມາກາບໄຫວ້ຕົ້ນໂພ, ໄດ້ໂປດໃຫ້ກອງທັບອ້ອມກຳແພງຊັ້ນນອກໄວ້ ແລ້ວສັ່ງພວກທະຫານວ່າ: "ຈົ່ງຈັບນາງໄວ້!" ລຳດັບນັ້ນ, ກອງທັບກໍຕັ້ງທ່າກຽມພ້ອມທີ່ຈະຈັບນາງ. ພະລາຊະທິດາເຫັນພວກເຂົາແລ້ວ ກໍຟ້າວສະເດັດເຂົ້າໄປຫາມ້າສິນທົບ ປະທັບນັ່ງເໜືອຫຼັງມ້າ ແລ້ວສົ່ງສັນຍານດ້ວຍສົ້ນນ່ອງ. ມ້ານັ້ນໄດ້ພານາງໂດດຂຶ້ນສູ່ອາກາດຢ່າງວ່ອງໄວ. ແຕ່ນາງເນື່ອງຈາກນັ່ງບໍ່ດີ ຈຶ່ງບໍ່ສາມາດທົນຕໍ່ຄວາມໄວຂອງມ້າໄດ້ ໄດ້ພັດຕົກລົງມາຈາກຫຼັງມ້າ. ມ້າສິນທົບເຫັນພະລາຊະທິດາພັດຕົກລົງມາ, ລະນຶກເຖິງພະລາຊະໂອວາດຂອງພະລາຊາໄດ້, ຈຶ່ງຟ້າວແລ່ນມາຢ່າງໄວ ແລ້ວຄາບຜົມຂອງນາງຍົກຂຶ້ນ, ໃນຂະນະທີ່ນາງກຳລັງຕົກລົງມານັ້ນ ມັນໄດ້ຮອງຮັບນາງໄວ້ເໜືອຫຼັງຂອງມັນ ໃຫ້ນາງນັ່ງແລ້ວພານາງເຫາະໄປທາງອາກາດ ນຳໄປສົ່ງເຖິງເມືອງປາຕະລີບຸດຢ່າງປອດໄພ.

16.

໑໖.

Tiracchānagatāpevaṃ, sarantā upakārakaṃ;

Na jahantīti mantvāna, kataññū hontu pāṇinoti.

ແມ່ນແຕ່ສັດເດຍລະສານ ເມື່ອລະນຶກເຖິງຜູ້ມີພະຄຸນ ກໍຍັງບໍ່ຖິ້ມປະລະ. ເມື່ອຄິດໄດ້ແນວນີ້ແລ້ວ, ຂໍສັດທັງຫຼາຍຈົ່ງເປັນຜູ້ມີຄວາມກະຕັນຍູເຖີດ.

Tato paṭṭhāya sā puññakammaṃ katvā saggaparāyanā ahosīti.

ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ, ນາງໄດ້ບຳເພັນບຸນກຸສົນແລ້ວ ມີສະຫວັນເປັນທີ່ໄປໃນເບື້ອງໜ້າ.

17.

໑໗.

Yo yaṃ dumindaṃyatinandanena;

Sampūjitaṃ pūjayate sa pañño;

Sa bhogavā hoti anītiko ca,Sabbattha so hoti pasattharūpo.

ບຸກຄົນໃດຜູ້ມີປັນຍາ ບູຊາຕົ້ນໄມ້ອັນປະເສີດນີ້ ອັນພະຊິນະເຈົ້າຊົງບູຊາແລ້ວ; ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ມີໂພຄະຊັບ, ປາສະຈາກອຸປະທະວັນຕະລາຍ, ແລະເປັນຜູ້ໄດ້ຮັບການສັນເສີນໃນທຸກຫົນທຸກແຫ່ງ.

Bodhirājadhītuyā vatthuṃ navamaṃ.

ເລື່ອງພະລາຊະທິດາຜູ້ບູຊາຕົ້ນໂພ ເປັນເລື່ອງທີເກົ້າ.

40. Kuṇḍaliyā vatthumhi ayamānupubbīkathā

໔໐. ນີ້ຄືລຳດັບເລື່ອງລາວໃນເລື່ອງຂອງນາງກຸນທະລີ.

Laṅkādīpe [Pg.171] rohaṇajapade mahāgāmo nāma ahosi, tattha tissavihāraṃ nāma anekasatabhikkhūhi samākiṇṇaṃ anekapariveṇapatimaṇḍitaṃ vihāraṃ ahosi. Tattheko tisso nāma sāmaṇero paṭivasati. So ekasmiṃsamaye janapadacārikaṃ caranto pāsāṇavāpigāme bhikkhaṃ caritvā yāpanamattaṃ bhattaṃ sappinā saddhiṃ labhitvā nikkhamma gāmadvāraṃ patvā mahāgāmābhimukho gacchanto manusse udakaphāsukaṭṭhānaṃ pucchi. Tehi bhante tumhākaṃ abhimukhe avidūraṭṭhāne kakubandakandaraṃ nāma sandamānasītalodakaṃ dhavalavālukātalaṃ tattha tumhe gantvā nahātvā sītalacchāyāya vālukātale nisinno bhattakiccaṃ katvā gacchathāti vutte sāmaṇero [Pg.172] sādhūti vatvā tattha gantvā phāsukaṭṭhāne nisinno bhattaṃ bhuñjitumārabhi. Tadā ekena vanakammikena saddhiṃaraññaṃ gatā ekā sunakhī tasmiṃ kandare ekasmiṃ pabbhāraṭṭhāne dārake vijāyitvā chātajjhattā pavedhamānagattā dārakānaṃ samīpenipannā sāmaṇerassa patte āhāragandhaṃ ghāyitvā nipannaṭṭhānato vuṭṭhāya pavedhamānā tassa samīpaṃ āgamma naṅguṭṭhaṃ cālentī aṭṭhāsi, sāmaṇero taṃ disvā kampitamānaso attano bhojanatthāya vaṭṭitaṃ pathamālopaṃ tassā purato ṭhapesi, tato sā somanassā taṃ bhuñji. Taṃ disvā tuṭṭho punappunaṃ ālopaṃ karonto tassā bhattaṃ datvā pattaṃ dhovitvā thavikāya pakkhipitvā agamāsi. Tato sā sunakhī sāmaṇeragatena pasādena tato cutā jambudīpe devaputtanagare rājānaṃ paṭicca tassa mahesiyā kucchimhi paṭisandhiṃ gaṇhitvā dasamāsaccayena mātukucchito nikkhami, athassā sikhāmaṅgaladivase sampatte mātāpitaro panassā kuṇḍalāvaṭṭakesattā kuṇḍalāti nāma makaṃsu. Sā anukkamena soḷasavassuddesikā ahosi, tasmiṃ kira samaye tisso sāmaṇero mahābodhiṃ vandissāmīti nāvaṃ abhiruyha jambudīpaṃ gantvā anupubbena devaputtanagaraṃ patvā sunivattho supāruto yugamattadaso bhikkhāya caranto mahāvīthiṃ sampāpuṇi. Rājadhītā sīhapañjaraṃ ugghāṭetvā antaravīthiṃ olokentī bhikkhantaṃ sāmaṇeraṃ disvā pubbasinehaṃ paṭilabhi, tasmiṃkhaṇe tassā jātissarañāṇaṃ ahosi. Sā kira pubbe bhikkhuṇī hutvā paṇṇasūciyā saddhiṃ potthakañca padīpiyatelañca datvā jātissarā bhaveyyaṃti patthanaṃ ṭhapesi, tato sājātiṃ anussarantī sāmaṇerena attano katūpakāraṃ ditvā somanassā naṃ pakkosāpetvā rājagehe āsanaṃ paññāpetvā tattha nisinnaṃ nānaggarasa bhojanena parivisitvā onītapattapāṇiṃ sāmaṇeraṃ upasaṅkamitvā vanditvā ekamantaṃ nisinnā tena saddhiṃ sallapantī evamāha.

ໃນເກາະສີລັງກາ, ນະ ໂຣຫະນະຊົນນະບົດ ມີບ້ານໃຫຍ່ແຫ່ງໜຶ່ງຊື່ວ່າ ມະຫາກາມະ, ໃນບ່ອນນັ້ນມີວິຫານຊື່ວ່າ ຕິດສະວິຫານ ອັນເຕັມໄປດ້ວຍພະພິກຂຸຫຼາຍຮ້ອຍຮູບ ແລະປະດັບປະດາດ້ວຍກຸຕິວິຫານເປັນຈຳນວນຫຼາຍ. ໃນວິຫານນັ້ນ ມີສາມະເນນຮູບໜຶ່ງຊື່ວ່າ ຕິດສະ ອາໄສຢູ່. ໃນສະໄໝໜຶ່ງ, ສາມະເນນນັ້ນທ່ຽວຈາຣິກໄປໃນຊົນນະບົດ, ໄດ້ບິນທະບາດໃນບ້ານປາສານะວາປີ ໄດ້ອາຫານພໍປະທັງຊີວິດພ້ອມກັບເນີຍໃສ, ເມື່ອອອກຈາກປະຕູຄາມແລ້ວ ມຸ່ງໜ້າໄປທາງມະຫາກາມະ ໄດ້ຖາມພວກຊາວບ້ານເຖິງສະຖານທີ່ທີ່ມີນ້ຳສະດວກ. ພວກຊາວບ້ານຈຶ່ງກາບທູນວ່າ: "ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ໃນທີ່ບໍ່ໄກຂ້າງໜ້າຂອງພວກທ່ານ ມີຫ້ວຍນ້ຳຊື່ວ່າ ກະກຸພັນທະກັນທະຣະ ມີນ້ຳໄຫຼເຢັນສະບາຍ ແລະມີຫາດຊາຍຂາວສະອາດ, ຂໍທ່ານຈົ່ງໄປສົງນ້ຳໃນທີ່ນັ້ນ ແລ້ວນັ່ງສັນພັດຕາກິດເທິງຫາດຊາຍພາຍໃຕ້ຮົ່ມໄມ້ອັນເຢັນສະບາຍແລ້ວຈຶ່ງຄ່ອຍເດີນທາງໄປເຖີດ." ເມື່ອພວກຊາວບ້ານກ່າວແນວນັ້ນ, ສາມະເນນຈຶ່ງຮັບວ່າ "ດີລະ" ແລ້ວໄປທີ່ນັ້ນ ນັ່ງໃນສະຖານທີ່ອັນສະດວກ ແລະເລີ່ມສັນອາຫານ. ໃນເວລານັ້ນ, ມີໝາແມ່ໂຕໜຶ່ງ ເຊິ່ງເຂົ້າປ່າໄປກັບຄົນຫາຟືນ ໄດ້ເກີດລູກຢູ່ໃນຖ້ຳແຫ່ງໜຶ່ງໃກ້ຫ້ວຍນ້ຳນັ້ນ, ມັນມີຄວາມຫິວໂຫຍຢ່າງຍິ່ງ ຈົນຕົນຕົວສັ່ນເທົາ ນອນຢູ່ໃກ້ໆລູກຂອງມັນ, ເມື່ອໄດ້ກິ່ນອາຫານຈາກບາດຂອງສາມະເນນ ມັນຈຶ່ງລຸກຂຶ້ນຈາກບ່ອນນອນ ຍ່າງສັ່ນເທົາມາໃກ້ສາມະເນນ ແລ້ວຢືນກະດິກຫາງຢູ່. ສາມະເນນເຫັນມັນແລ້ວ ກໍມີຈິດໃຈຫວັ່ນໄຫວ ຈຶ່ງໄດ້ປັ້ນເຂົ້າຄຳທຳອິດທີ່ກຽມໄວ້ສັນເອງນັ້ນ ວາງໄວ້ຕໍ່ໜ້າມັນ, ມັນກໍມີຄວາມຍິນດີແລະກິນເຂົ້າຄຳນັ້ນ. ສາມະເນນເຫັນແນວນັ້ນກໍມີຄວາມປິຕິຍິນດີ ຈຶ່ງປັ້ນເຂົ້າຄຳຕໍ່ໆໄປໃຫ້ມັນກິນຈົນອີ່ມ, ແລ້ວລ້າງບາດ ເກັບໃສ່ຖົງບາດເດີນທາງຕໍ່ໄປ. ຕໍ່ມາ, ໝາແມ່ໂຕນັ້ນ ດ້ວຍຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນສາມະເນນ ເມື່ອຕາຍໄປຈາກຊາດນັ້ນ ໄດ້ໄປປະຕິສົນທິໃນພະຄັນຂອງພະມະເຫສີແຫ່ງພະລາຊາ ໃນເມືອງເທວະປຸດຕະ ແຫ່ງຊົມພູທະວີບ. ເມື່ອລ່ວງພົ້ນໄປສິບເດືອນ ກໍປະສູດອອກຈາກພະຄັນຂອງພະມານດາ. ໃນວັນມຸງຄຸນຕັດຜົມຈຸກ, ພະບິດາແລະພະມານດາເຫັນວ່ານາງມີຜົມກູດງໍຄືກັບຕຸ້ມຫູ ຈຶ່ງຕັ້ງຊື່ໃຫ້ນາງວ່າ ກຸນທະລີ. ນາງໄດ້ຈະເລີນໄວໃຫຍ່ຂຶ້ນຕາມລຳດັບຈົນມີອາຍຸໄດ້ສິບຫົກປີ. ໃນສະໄໝນັ້ນ, ສາມະເນນຕິດສະດຳຣິວ່າ "ເຮົາຈະໄປກາບໄຫວ້ຕົ້ນພະສີມະຫາໂພ" ຈຶ່ງຂຶ້ນເຮືອໄປສູ່ຊົມພູທະວີບ ແລະເດີນທາງໄປຮອດເມືອງເທວະປຸດຕະຕາມລຳດັບ, ນຸ່ງຫົ່ມສົບສະບົງຈີວອນເປັນປໍຣິມົນ ຮັກສາສັງວອນທອດສາຍຕາຊົ່ວແອກໜຶ່ງ ທ່ຽວບິນທະບາດໄປຮອດຖະໜົນໃຫຍ່. ພະລາຊະທິດາເປີດປ່ອງຢ້ຽມແນມເບິ່ງຖະໜົນ ເຫັນສາມະເນນກຳລັງບິນທະບາດຢູ່ ກໍເກີດຄວາມຮັກຄວາມຜູກພັນໃນອະດີດຊາດຂຶ້ນມາ, ໃນຂະນະນັ້ນ ນາງກໍໄດ້ບັນລຸຊາດິສສະຣະຍານ. ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນຊາດກ່ອນ ນາງເຄີຍບວດເປັນພິກຂຸນີ ໄດ້ຖວາຍປຶ້ມຄຳພີ ພ້ອມທັງເຂັມຫຍິບໃບລານ ແລະນ້ຳມັນປະທີບ ແລ້ວຕັ້ງຄວາມປາດຖະໜາວ່າ "ຂໍໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າເປັນຜູ້ລະນຶກຊາດໄດ້ເຖີດ". ຈາກນັ້ນ, ນາງລະນຶກຊາດໄດ້ ເຫັນອຸປະການະຄຸນທີ່ສາມະເນນເຄີຍເຮັດແກ່ຕົນ ຈຶ່ງມີຄວາມປິຕິຍິນດີ ໂປດໃຫ້ຮ້ອງສາມະເນນເຂົ້າມา, ຈັດແຕ່ງອາສະນະໃນພະລາຊະວັງ ໃຫ້ນັ່ງແລ້ວຖວາຍພັດຕາຫານອັນມີລົດຊາດປະເສີດຕ່າງໆ, ເມື່ອສາມະເນນສັນສຳເລັດແລະລ້າງມືແລ້ວ, ນາງຈຶ່ງເຂົ້າໄປກາບໄຫວ້ ແລ້ວນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ ສົນທະນາກັບສາມະເນນແລ້ວກາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ:

1.

໑.

Na sañjānāsi maṃ dhīra, pubbehaṃ tava dāsikā;

Tenāhaṃ sukhitā āsiṃ, tasmā tvamasi issaroti.

"ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ມີປັນຍາ, ທ່ານຈື່ຂ້ານ້ອຍບໍ່ໄດ້ບໍ? ໃນຊາດກ່ອນ ຂ້ານ້ອຍເຄີຍເປັນຄົນຮັບໃຊ້ຂອງທ່ານ. ຍ້ອນບຸນນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍຈຶ່ງມີຄວາມສຸກໃນຕອນນີ້, ເພາະສະນັ້ນ ທ່ານຈຶ່ງເປັນເຈົ້າຂອງຂ້ານ້ອຍ."

Taṃ sutvā sāmaṇero āha.

ເມື່ອໄດ້ຍິນແນວນັ້ນ, ສາມະເນນຈຶ່ງກ່າວວ່າ:

2.

໒.

Natthi me tādisī dāsī, na sañjānāmi taṃ ahaṃ;

Kāsi tvaṃ kassa vā dhītā, taṃ me akkhāhi pucchitāti.

"ອາຕະມາບໍ່ມີຄົນຮັບໃຊ້ແນວນັ້ນດອກ, ອາຕະມາຈື່ໂຍມບໍ່ໄດ້. ໂຍມເປັນໃຜ ຫຼືເປັນລູກສາວຂອງໃຜ? ຂໍຈົ່ງບອກແກ່ອາຕະມາຜູ້ຖາມນີ້ເຖີດ."

Tato sā taṃ sārāpentī āha.

ລຳດັບນັ້ນ, ນາງກາບທູນເຕືອນຄວາມຈຳຂອງສາມະເນນວ່າ:

3.

໓.

Sārāpemi tuvaṃ ajja, yathā jānāsimaṃ ise;

Bujjhassu bodhito dāni, mayā jātiṃsarantiyā.

"ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ສະແຫວງຫາຄຸນອັນປະເສີດ, ມື້ນີ້ຂ້ານ້ອຍຈະເຕືອນຄວາມຈຳຂອງທ່ານ ເພື່ອໃຫ້ທ່ານຮູ້ຈັກຂ້ານ້ອຍ; ຂໍທ່ານຈົ່ງຮັບຮູ້ຈາກຄຳອະທິບາຍຂອງຂ້ານ້ອຍ ຜູ້ລະນຶກຊາດໄດ້ໃນຕອນນີ້ເຖີດ."

4.

໔.

Pāsāṇavāpigāmamhi, tambapaṇṇimhi rohaṇe;

Bhikkhitvāna tuvaṃ bhante, yadā kakubandakandare.

"ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ໃນບ້ານປາສານະວາປີ ນະ ໂຣຫະນະຊົນນະບົດ ໃນເກາະຕຳພະປັນນິ, ໃນເວລາທີ່ທ່ານບິນທະບາດແລ້ວ ໄປຢູ່ທີ່ຫ້ວຍນ້ຳກະກຸພັນທະກັນທະຣະ..."

5.

໕.

Nisīditvāna tvaṃ bhattaṃ, bhuttakālaṃ sarissasi;

Tadāhaṃ sunakhī āsiṃ, vijātā laddhagocarā.

"...ທ່ານຄົງຈະລະນຶກເຖິງເວລາທີ່ທ່ານນັ່ງສັນພັດຕາກິດໄດ້; ໃນເວລານັ້ນ, ຂ້ານ້ອຍເຄີຍເປັນໝາແມ່ໂຕໜຶ່ງ ທີ່ຫາກໍເກີດລູກໃໝ່ ແລະກຳລັງຊອກຫາອາຫານ."

6.

໖.

Dārake [Pg.173] khādituṃ mayha, māsannā khudapīḷitā;

Pavedhamānasabbaṅgā, aṭṭhāsiṃ tava santike.

"ຂ້ານ້ອຍຖືກຄວາມຫິວບີບຄັ້ນ ຈົນເກືອບຈະກິນລູກຂອງຕົນເອງ, ຕົນຕົວສັ່ນເທົາໄປທົ່ວທຸກສ່ວນ, ໄດ້ມາຍືນຢູ່ຕໍ່ໜ້າຂອງທ່ານ."

7.

໗.

Disvā taṃ maṃ tadā bhante, vedhamānaṃ bubhukkhitaṃ;

Chinnabhatto tuvaṃ hutvā, mamaṃ bhattena tosayī.

"ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ໃນເວລານັ້ນ ທ່ານເຫັນຂ້ານ້ອຍຕົວສັ່ນແລະຫິວໂຫຍ, ທ່ານຈຶ່ງຍອມອົດອາຫານຂອງຕົນເອງ ແລ້ວໃຫ້ອາຫານແກ່ຂ້ານ້ອຍຈົນອີ່ມໜຳສຳລານ."

8.

໘.

Tadāhaṃ muducittena, cittaṃ tayi pasādayiṃ;

Tenāhaṃ puññakammena, dutiye attasambhave.

"ໃນເວລານັ້ນ, ຂ້ານ້ອຍມີຈິດໃຈອ່ອນໂຍນ ເຫຼື້ອມໃສໃນຕົວທ່ານ; ດ້ວຍຜົນບຸນນັ້ນ, ໃນອັດຕະພາບທີສອງນີ້..."

9.

໙.

Idha rājakule jātā, sabbakāmasamiddhinī;

Cittappasādamattena, lokanāthassa sāsane.

"...ຂ້ານ້ອຍຈຶ່ງໄດ້ມາເກີດໃນຕະກູນກະສັດໃນທີ່ນີ້, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິ່ງປາດຖະໜາທຸກປະການ, ພຽງແຕ່ຍ້ອນຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນພະສາສະໜາຂອງພະໂລກະນາດເຈົ້າ."

10.

໑໐.

Tadahupabbajitassāpi, īdisā honti sampadā;

Kīdisaṃ hoti sambuddhe, pasādena phalaṃ aho.

"ແມ່ນແຕ່ສຳລັບຜູ້ທີ່ບວດໃນວັນນັ້ນ ຍັງໄດ້ຮັບຄວາມເຖິງພ້ອມປານນີ້; ໂອ້! ຜົນແຫ່ງຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນພະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າ ຈະຍິ່ງໃຫຍ່ປານໃດໜໍ!"

11.

໑໑.

Aññāni pana kiccāni, pahāyāttahite rato;

Atandito divārattiṃ, sarātu ratanattayaṃti.

"ເພາະສະນັ້ນ, ບຸກຄົນຄວນລະຖິ້ມກິດການງານອື່ນໆ, ຍິນດີໃນປະໂຫຍດຂອງຕົນ, ເປັນຜູ້ບໍ່ກຽດຄ້ານທັງກາງເວັນແລະກາງຄືນ, ລະນຶກເຖິງພະຣັດຕະນະໄຕເຖີດ."

Evaṃ sāmaṇerena katūpakāraṃ sārāpetvā bhante tava dāsiyā anuggahaṃ paṭicca idheva vasathāti nimantitvā tena sampaṭicchite mahantaṃ vihāraṃ kārāpetvā sāmaṇeraṃ ādiṃ katvā anekabhikkhusate nimantetvā vihāre vasāpetvā sulabhaṃ katvā catupaccayehi upaṭṭhāsi. Sāmaṇeropi sunakhiyā dinnadānaṃ anussaritvā tuṭṭho buddhānussatiṃ manasikaronto na cirenava arahattaṃ patvā tasmiṃyeva vihāre vasanto āyupariyosāne tattheva parinibbāyīti.

ເມື່ອນາງກາບທູນເຕືອນຄວາມຈຳເຖິງອຸປະການະຄຸນທີ່ສາມະເນນເຄີຍເຮັດແລ້ວ ຈຶ່ງນິມົນວ່າ: "ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ຂໍທ່ານຈົ່ງອາໄສຄວາມອະນຸເຄາະແກ່ຄົນຮັບໃຊ້ຂອງທ່ານ ແລ້ວຈົ່ງຈຳພັນສາຢູ່ທີ່ນີ້ເຖີດ." ເມື່ອສາມະເນນຮັບນິມົນແລ້ວ, ນາງກໍໄດ້ສ້າງວິຫານຫຼັງໃຫຍ່ຖວາຍ, ແລ້ວນິມົນພະພິກຂຸຫຼາຍຮ້ອຍຮູບ ໂດຍມີສາມະເນນເປັນປະທານ ໃຫ້ມາຈຳພັນສາຢູ່ໃນວິຫານນັ້ນ, ແລ້ວບຳລຸງອຸປະຖຳດ້ວຍປັດໄຈສີ່ຢ່າງສະດວກສະບາຍ. ຝ່າຍສາມະເນນ ເມື່ອລະນຶກເຖິງທານທີ່ຕົນເຄີຍໃຫ້ແກ່ໝາແມ່ໂຕນັ້ນ ກໍມີຄວາມປິຕິຍິນດີ ມົນສິການພຸດthານຸສະຕິຢູ່ສະເໝີ, ບໍ່ດົນກໍໄດ້ບັນລຸພະອໍຣະຫັນ, ອາໄສຢູ່ໃນວິຫານນັ້ນ ຈົນເຖິງອາຍຸໄຂ ກໍໄດ້ດັບຂັນທະປະຣິນິພານ ນະ ທີ່ນັ້ນແລ້ວ.

12.

໑໒.

Tiyaddhesu tilokasmiṃ, natthi vatthuttayaṃ vinā;

Sattāna mañña micchattha, dāyakaṃ surapādapaṃ.

ໃນການທັງສາມ ແລະໃນໄຕໂລກ, ບໍ່ມີສິ່ງໃດນອກຈາກພະຣັດຕະນະໄຕ ທີ່ຈະເປັນຕົ້ນໄມ້ສະຫວັນ ທີ່ປະທານສິ່ງປາດຖະໜາໃຫ້ແກ່ສັດທັງຫຼາຍ.

Kuṇḍaliyā vatthuṃ dasamaṃ.

ເລື່ອງນາງກຸນthະລີ ເປັນເລື່ອງທີສິບ.

Mahāsenavaggo catuttho.

ມະຫາເສນະວັກ ທີສີ່.

Ettāvatā jambudīpuppattikathā samattā.

ເລື່ອງລາວການບັງເກີດໃນຊົມພູທະວີບ ຈົບພຽງເທົ່ານີ້.