නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස
礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者
ලොකනීති
世间智语
1. පණ්ඩිතකණ්ඩො
1. 智者篇
1.
1.
ලොකනීතිං [Pg.1] පවක්ඛාමි,නානාසත්ථසමුද්ධටං;
මාගධෙනෙව සඞ්ඛෙපං,වන්දිත්වා රතනත්ථයං.
我今宣说世间规范，撷采众典之粹英；以巴利语简要述之，顶礼三宝而为始。
2.
2.
නීතිලොකෙ පුරිසස්ස සාරො,මාතා පිතා ආචරියොච මිත්තො;
තස්මා හි නීතිං පුරිසො විජඤ්ඤා,ඤාණී මහා හොති බහුස්සුතොච.
母亲、父亲、老师与朋友，是人在世间规范中的核心；是故人应明规范，从而博学多闻、智慧增长。
3.
3.
අලසස්ස කුතො සිප්පං,අසිප්පස්ස කුතො ධනං;
අධනස්ස කුතො මිත්තං,අමිත්තස්ස කුතො සුඛං;
අසුඛස්ස [Pg.2] කුතො පුඤ්ඤං,අපුඤ්ඤස්ස කුතො වරං.
懒惰之人技艺无，无技之人财富无；无财之人友朋无，无友之人安乐无；无乐之人功德无，无德之人善报无。
4.
4.
සිප්පා සමං ධනං නත්ථි,සිප්පං චොරා නගණ්හරෙ;
ඉධ ලොකෙ සිප්පං මිත්තං,පරලොකෙ සුඛාවහං.
无有财富能等同技艺，技艺亦不为盗贼所夺；技艺于此世是友，于他世带来安乐。
5.
5.
අප්පකං නාතිමඤ්ඤෙය්ය,චිත්තෙ සුතං නිධාපයෙ;
වම්මිකොදකබින්දූව,චිරෙන පරිපූරති.
莫轻于微少，所闻存于心；犹如蚁垤与水滴，日久乃盈满。
6.
6.
ඛුද්දොති නාතිමඤ්ඤෙය්ය,විජ්ජං වා සිප්පමෙව වා;
එකම්පි පරියොදාතං,ජීවිතකප්පකාරණං.
勿因微小而轻视，无论是知识或技艺；纵然仅精通其一，亦可作为维生之因。
7.
7.
සෙලෙ සෙලෙ න මාණිකං,ගජෙ ගජෙ න මුත්තිකං;
වනෙ වනෙ න චන්දනං,ඨානෙ ඨානෙ න පණ්ඩිතං.
非一一山皆有摩尼宝，非一一象皆有珍珠；非一一林皆有旃檀木，非一一处皆有智者。
8.
8.
පණ්ඩිතො සුතසම්පන්නො,යත්ථ අත්ථීති චෙ සුතො;
මහුස්සාහෙන [Pg.3] තං ඨානං,ගන්තබ්බංව සුතෙසිනා.
若闻某处有博学多闻之智者，求学者当以大精进前往彼处。
9.
9.
සිනෙ සිප්පං සිනෙ ධනං,සිනෙ පබ්බතමාරුහං;
සිනෙ කාමස්ස කොධස්ස,ඉමෙ පඤ්ච සිනෙ සිනෙ.
技艺缓缓得，财富缓缓聚，山岳缓缓登，贪欲与嗔恚缓缓（息），此五事皆应缓缓进行。
10.
10.
සුති සම්මුති සඞ්ඛ්යාච,යොගා නීති විසෙසකා;
ගන්ධබ්බා ගණිකා චෙව,ධනු බෙදා ච පූරණා.
圣典、世俗学与算数，瑜伽、政术与辨别学；音乐、艺妓之术，弓术、吠陀及古籍。
11.
11.
තිකිච්ඡා ඉතිහාසා ච,ජොති මායා ච ඡන්දති;
කෙතු මන්තා ච සද්දා ච,සිප්පාට්ඨාරසකා ඉමෙ.
医术、史传与占星，幻术、韵律与因明；咒语及声明，此为十八种技艺。
12.
12.
අපුට්ඨො පණ්ඩිතො භෙරී,පජ්ජුන්නො මෙ හොති පුච්ඡිතො;
බාලො පුට්ඨො අපුට්ඨොපි,බහුම්පි භණතෙ සදා.
智者未被问时如大鼓（寂静），被问时则如雨云；愚者无论被问与否，总是喋喋不休。
13.
13.
පොත්ථකෙසු ච යං සිප්පං,පරහත්ථෙසු යං ධනං;
යථාකිච්චෙ [Pg.4] සමුප්පන්නෙ,න තං සිප්පං න තං ධනං.
技艺仅存于书中，财富仅存于他人之手；当要事发生时，那技艺非真技艺，那财富非真财富。
14.
14.
ජලප්පමාණං කුමුද්දනාලං,කුලප්පමාණං විනයො පමාණං;
බ්යත්තිප්පමාණං කථීතවාක්යං,පථවියා පමාණං තිණ මිලාතං.
睡莲之茎是水之量度，律仪是家族之量度；言说是智慧之量度，枯草是土地之量度。
15.
15.
අප්පස්සුතො සුතං අප්පං,බහුං මඤ්ඤති මානවා;
සින්ධූදකං අපස්සන්තො,කූපෙ තොයංව මණ්ඩුකො.
寡闻之人所闻甚少，却傲慢地自以为多；犹如井蛙未见大海之水，而以为井水为多。
16.
16.
පථමං පරාජයෙ සිප්පං,දුතියං පරාජයෙ ධනං;
තතියං පරාජයෙ ධම්මං,චතුත්ථං කිං කරිස්සති.
初败于技艺，再败于财富；三败于正法，至第四（败）时将如何？
17.
17.
බ්යත්ත පුත්ර කිමලසො,අබ්යත්තො භාරහාරකො;
බ්යත්තකො පූජිතො ලොකෙ,බ්යත්ත පුත්ර දිනෙ දිනෙ.
聪慧之子岂会懒惰？愚钝之人（仅为）负重者。聪慧者于世间受敬，聪慧之子日日（受敬）。
18.
18.
මාතා වෙරී පිතා සත්රු,කෙන බාලෙ න සික්ඛිතා;
සභාමජ්ඣෙ [Pg.5] න සොභන්ති,හංසමජ්ඣෙ බකොයථා.
母亲为敌，父亲为仇，因其未教导幼子；彼于会中不庄严，犹如鹭处天鹅群。
19.
19.
කණ්ටකං ගිරි කො තික්ඛති,කො අඤ්ජනං මිගක්ඛිකං;
උප්පථං පල්ලලෙ කො සුගන්ධං,කුල-පුත්ත-රූපො කො පවත්තති;
සාමං-භාවො.
于荆棘之山，何者为锐利？于鹿之眼，何者为眼药？于歧路泥沼，何者为芬芳？于贵族之子，何者为仪表？皆是其自性。
20.
20.
න රසං අකොතම්බුලං,අධනස්ස, ලඞ්කතම්පි;
අලොනකන්තු බ්යඤ්ජනං,බ්යාකරණං අසිප්පස්ස.
无灰之槟榔无味，贫者之装饰无益；无盐之菜肴无味，无艺者之言语无趣。
21.
21.
සුස්සුසා සුතසම්පන්නො,සුතාපඤ්ඤාය පවඩ්ඪති;
පඤ්ඤාය අත්ථං ජානාති,ඤාතො අත්ථො සුඛාවහො.
乐闻者具足多闻，由闻而智慧增长；以智慧了知义理，已知之义理带来安乐。
22.
22.
භොජනං මෙථුනං නිද්දා,ගොණෙ පොසෙපි විජ්ජති;
විජ්ජා විසෙසො පොසස්ස,තං හීනො ගොසමො භවෙ.
饮食、淫欲与睡眠，于牛于人皆存在；智慧乃人之殊胜处，无智慧者如牛畜。
23.
23.
නත්ථි විජ්ජාසමංමිත්තං,නච බ්යාධිසමො රිපු;
නච [Pg.6] අත්තසමං පෙමං,නච කම්මසමං බලං.
无友如智慧，无敌如疾病；无爱如自爱，无力如业力。
24.
24.
හංසො මජ්ඣෙ න කාකානං,සීහො ගුන්නං න සොභතෙ;
ගද්රභමජ්ඣෙ තුරඞ්ගො,බාලමජ්ඣෙ ච පණ්ඩිතො.
天鹅在乌鸦中不显，狮子在牛群中不显；骏马在驴群中（不显），智者在愚人中（不显）。
25.
25.
යාවජීවම්පි චෙ බාලො,පණ්ඩිතං පයිරුපාසති;
න සො ධම්මං විජානාති,දබ්බි සූපරසං යථා.
愚人虽终生亲近智者，亦不了知正法，犹如汤勺不知汤味。
26.
26.
මුහුත්තමපි චෙ විඤ්ඤූ,පණ්ඩිතං පයිරුපාසති;
ඛිප්පං ධම්මං විජානාති,ජිව්හා සූපරසං යථා.
智者虽片刻亲近贤者，能速了知正法，犹如舌头能知汤味。
27.
27.
විනා සත්ථං න ගච්ඡෙය්ය,සූරො සඞ්ගාමභූමියං;
පණ්ඩිත්වාද්ධගූ වාණිජො,විදෙසගමනො තථා.
勇士赴战场，智者、旅人、商人，以及远赴异国者，皆不应无伴而行。
28.
28.
ධනනාසං මනොතාපං,ඝරෙ දුච්චරිතානි ච;
වඤ්චනඤ්ච [Pg.7] අවමානං,පණ්ඩිතො න පකාසයෙ.
财富之失、心中之忧、家中之恶行，以及所受之欺骗与轻辱，智者不应向外宣说。
29.
29.
පත්තානුරූපකං වාක්යං,සභාවරූපකං පියං;
අත්තානුරූපකං කොධං,යො ජානාති ස පණ්ඩිතො.
了知言语应契合对象，爱语应契合集会，愤怒应契合自身者，彼是智者。
30.
30.
අ-ධනස්ස රසං ඛාදා,අ-බලස්ස හථා නරා;
අ-පඤ්ඤස්ස වාක්ය-කථා,උම්මත්තක-සමා ඉමෙ.
无财者贪食，无力者逞强；无慧者多言，此等同狂人。
31.
31.
අනව්හායං ගමයන්තො,අ-පුච්ඡා බහු-භාසකො;
අත්ත-ගුණං පකාසෙන්තො,ති-විධං හීන-ලක්ඛණං.
不请自来，不问多言，自夸其德，此三为劣相。
32.
32.
අප්ප-රූපො බහුං භාසො,අප්ප-පඤ්ඤො පකාසිතො;
අප්ප-පූරො ඝටො ඛොභෙ,අප්ප-ඛීරා ගාවී චථෙ.
形小而多言，慧浅而好扬；半满之罐多晃，少乳之牛多鸣。
33.
33.
මණ්ඩූකෙපි උක්රෙ සීහෙ,කාකග්ගහෙ පියෙ පියෙ;
අ-පණ්ඩීපි [Pg.8] පණ්ඩී හුත්වා,ධීරා පුච්ඡෙ වයෙ වයෙ.
蛙于水蛇前如狮，鸦得食物唤同伴；愚者自充为智者，贤者待问而后言。
34.
34.
මණ්ඩූකෙපි උක්රෙ සීහෙ,සූකරෙපි උහෙ දීපෙ;
බිළාරෙ සදිසෙ බ්යග්ඝෙ,සබ්බ ධීරෙ සිප්ප-සමෙ.
蛙于水蛇前如狮，猪在高岛仍为猪；猫与猛虎有相似，诸贤技艺亦皆同。
35.
35.
න තිත්ති රාජා ධනම්හි,පණ්ඩිතොපි සු-භාසිතෙ;
චක්ඛුංපි පිය-දස්සනෙ,ජලෙ සාගරො න තිත්ති.
君王于财不知足，智者于妙语亦不厌；眼于美色看不厌，大海于众水亦不饱。
36.
36.
රූප-යොබ්බන-සම්පන්නා,විසාථ-කුථ-සම්භවා;
විජ්ජා-හීනා න සොභන්ති,නිගන්ධා ඉව කිංසුකා.
容色青春虽具足，出身高贵大家族；若无学识则不耀，犹如无香之赤花。
37.
37.
හීනෙ පුත්තො රාජාමච්චො,බාල-පුත්තො ච පණ්ඩිතො;
අ-ධනස්ස ධනං බහු,පුරිසානං න මඤ්ඤථ.
卑贱之子为王臣，愚者之子为智者，贫者之财虽众多，世人不以为然。
38.
38.
යො සිප්ප-ලොභෙන,බහුං ගණ්හාති තං සිප්පං;
මූගොව [Pg.9] සුපිනං පස්සං,කථෙතුම්පි න උස්සහෙ.
若人出于贪心，虽习诸多技艺，却如哑人见梦，无法与人言说。
39.
39.
භිජ්ජෙතුං කුම්භකාරො,සොභෙතුං කුම්භ ඝට්ටති;
න ඛිපිතුං අපායෙසු,සිස්සානං වුඩ්ඪි-කාරණා.
陶工击打陶器，非为破碎，乃为美观；教诲弟子非为抛入恶趣，实为令其增长。
40.
40.
තග්ගරඤ්ච පලාසෙන,යො නරො උපනය්හති;
පත්තාපි සුරභි වායන්ති,එවං ධීරූපසෙවනා.
若人以香末裹叶，叶片亦随之芬芳；亲近贤者亦复如是。
පණ්ඩිතකණ්ඩො නිට්ඨිතො.
智者品终。
සුජනකණ්ඩො
善人品
41.
41.
සබ්භිරෙව සමාසෙථ,සබ්භි කුබ්බෙථ සන්ථවං;
සතං සද්ධම්මමඤ්ඤාය,සෙය්යො හොති න පාපියො.
当与善士交往，当与善士亲近；了知善士之正法，能增善德不堕恶。
42.
42.
චජ දුජ්ජන සංසග්ගං,භජ සාධු සමාගමං;
කර පුඤ්ඤමහොරත්තිං,සර නිච්චමනිච්චතං.
舍离恶人交往，亲近善士集会；日夜勤修福德，恒常忆念无常。
43.
43.
යථා [Pg.10] උදුම්බරපක්කා,බහිරත්තකමෙවච;
අන්තො කිමීහි සම්පුණ්ණා,එවං දුජ්ජනහද්දයා.
犹如优昙钵果熟，外表虽红赤，内里实满虫；恶人之心亦如是。
44.
44.
යථාපි පනසාපක්කා,බහි කණ්ඩකමෙව ච;
අන්තො අමතසම්පන්නා,එවං සුජනහදයා.
犹如菠萝蜜果熟，外表虽多刺，内里实满甘露；善人之心亦如是。
45.
45.
සුක්ඛොපි චන්දනතරු න ජහාති ගන්ධං,නාගො ගතො නරමුඛෙ න ජහාති ලීළං;
යන්තාගතො මධුරසං න ජහාති උච්ඡු,දුක්ඛොපි පණ්ඩිතජනො න ජහාති ධම්මං.
檀香树虽枯干，其香不失；大象虽入人手，其威不减；甘蔗虽入机器，其甜不失；智者虽遭苦厄，其法不舍。
46.
46.
සීහො නාම ජිඝච්ඡාපි,පණ්ණාදීනි න ඛාදති;
සීහො නාම කිසොචාපි,නාගමංසං න ඛාදති.
狮子虽饥饿，不食草叶等；狮子虽瘦弱，不食大象肉。
47.
47.
කුල-ජාතො කුල-පුත්තො,කුල-වංස-සුරක්ඛතො;
අත්තනා දුක්ඛ-පත්තොපි,හීන-කම්මං න කාරයෙ.
出身高贵之子，善护家族之脉；自身虽遭苦难，亦不作卑劣之行。
48.
48.
චන්දනං [Pg.11] සීතලං ලොකෙ,තතො චන්දංව සීතලං;
චන්ද-චන්දනසීතම්හා,සාධු වාක්යං සුභාසිතං.
世间檀香清凉，月光比之更清凉；然比月光与檀香更清凉者，乃善士之善说。
49.
49.
උදෙය්ය භාණු පච්ඡිමෙ,මෙරුරාජා නමෙය්යපි;
සීතලා නරකග්ගිපි,පබ්බතග්ගෙ ච උප්පලං.විකසෙ න විපරීතං,සාධුවාය්යං කුදාචනං.
纵使太阳西升，须弥山王倾倒，地狱之火变凉，莲花山顶绽放，善士之言，也绝无颠倒之时。
50.
50.
සුඛා රුක්ඛස්ස ඡායාව,තතො ඤාති මාතා පිතු;
තතො ආචරියො රඤ්ඤො,තතො බුද්ධස්සනෙකධා.
树荫安乐，亲属父母之庇荫更安乐；师长国王之庇荫又更安乐，佛陀之庇荫则为无量安乐。
51.
51.
භමරා පුප්ඵමිච්ඡන්ති,ගුණමිච්ඡන්ති සුජනා;
මක්ඛිකා පූතිමිච්ඡන්ති,දොසමිච්ඡන්ති දුජ්ජනා.
蜜蜂欲求花朵，善人欲求功德；苍蝇欲求腐臭，恶人欲求过失。
52.
52.
මාතාහීනස්ස දුබ්භාසා,පිතාහීනස්ස දුක්රියා;
උභො [Pg.12] මාතා පිතා හීනා,දුබ්භසාච දුකීරියා.
无母者多恶语，无父者多恶行；父母俱无者，恶语恶行兼具。
53.
53.
මාතා සෙට්ඨස්ස සුභාසා,පිතා සෙට්ඨස්ස සුක්රියා;
උභො මාතා පිතා සෙට්ඨා,සුභාසාච සුකීරියා.
有贤母者多善语，有贤父者多善行；父母俱贤者，善语善行兼具。
54.
54.
සඞ්ගාමෙ සූර-මිච්ඡන්ති,මන්තීසු අකූතූහලං;
පියඤ්ච අන්නපානෙසු,අත්ථෙ ජාතෙ ච පණ්ඩිතං.
战场上需要勇士，议事中需要沉着者；饮食时需要亲爱者，事发时需要智者。
55.
55.
සුනඛො සුනඛං දිස්වා,දන්තං දස්සෙති හිංසිතුං;
දුජ්ජනො සුජනං දිස්වා,රොසයං හිංසමිච්ඡති.
狗见到狗，露牙欲相害；恶人见到善人，生嗔欲加害。
56.
56.
මා ච වෙගෙන කිච්චානි,කරොසි කාරාපෙසි වා;
සහසා කාරිතං කම්මං,මන්දො පච්ඡානුතප්පති.
莫急速行事，亦莫使人急速行事；仓促所作之业，愚者事后必追悔。
57.
57.
කොධං විහිත්වා න කදාචිනසොචෙ,මක්ඛප්පහානං ඉසයො අවණ්ණයුං;
සබ්බෙස [Pg.13] ඵාරුස-වචං ඛමෙථ,එතං ඛන්තිං උත්තමමාහු සන්තො.
舍弃嗔怒则永不忧愁，诸仙赞叹舍离抹杀；当忍一切粗恶之语，圣者说此为最上忍。
58.
58.
දුක්ඛො නිවාසො සම්බාධෙ,ඨානෙ අසුචිසඞ්කතෙ;
තතො අරිම්හි අප්පියෙ,තතොපි අකතඤ්ඤුනා.
居于狭窄处是苦，于不净可疑处是苦；与怨敌、不悦之人相处更苦，与忘恩负义者相处则最苦。
59.
59.
ඔවාදෙය්යානුසාසෙය්ය,ගාපකා ච නිවාරයෙ;
සතඤ්හි සො පියො හොති,අසතං හොති අප්පියො.
应劝诫与教导，并制止恶行；他因此为善人所爱，为恶人所不喜。
60.
60.
උත්තමත්තනිවාතෙන,සූරං භෙදෙන නිජ්ජයෙ;
නීචං අප්පක දානෙන,වීරියෙන සමං ජයෙ.
以谦下征服高贵者，以离间征服勇士；以微薄布施征服卑劣者，以精进征服与己相等者。
61.
61.
න විසං විසමිච්චාහු,ධනං සඞ්ඝස්ස උච්චතෙ;
විසං එකංව හනති,සබ්බං සඞ්ඝස්ස සන්තකං.
人们不说毒是毒，僧伽之财物被称为毒；毒仅能害一人，僧伽之所有物则毁灭一切。
62.
62.
ජවනෙ භද්රං ජානන්ති,බලිද්දඤ්ච වාහෙනා;
දුහෙන [Pg.14] ධෙනුං ජානන්ති,භාසමානෙන පණ්ඩිතං.
以奔跑识良马，以负重识力牛；以挤奶识乳牛，以言谈识智者。
63.
63.
ධනමප්පම්පි සාධූනං,කූපෙ වාරිව නිස්සයො;
බහුං අපි අසාධූනං,නච වාරීව අණ්ණවෙ.
善人之财虽少，亦如井水可为依怙；恶人之财虽多，却如海水不可取用。
64.
64.
නජ්ජො පිවන්ති නො ආපං,රුක්ඛා ඛාදන්ති නො ඵලං;
වස්සන්ති ක්වචි නො මෙඝා,පරත්ථාය සතං ධනං.
河流不饮自身之水，树木不食自身之果；云朵不为己处降雨，善人之财富乃为利他。
65.
65.
අපත්ථෙය්යං න පත්ථෙය්ය,අ චින්තෙය්යං න චින්තයෙ;
ධම්මමෙව සුචින්තෙය්ය,කාලං මොඝං න අච්චයෙ.
不应希求不当求者，不应思惟不当思者；唯应善思正法，莫使光阴虚度。
66.
66.
අචින්තිතම්පි භවති,චින්තිතම්පි විනස්සති;
න හි චින්තාමයා භොගා,ඉත්ථියා පුරිසස්සවා.
未曾思虑之事亦会发生，已然思虑之事亦会消逝；财富并非由思虑而得，无论男女皆是如此。
67.
67.
අසන්තස්ස පියො හොති,සන්තෙ න කුරුතෙ පියං;
අසතං [Pg.15] ධම්මං රොචෙති,තං පරාභවතො මුඛං.
喜爱恶人，不亲善人；乐于恶法，此乃败亡之门。
සුජනකණ්ඩො නිට්ඨිතො.
善人品终。
4. බාලදුජ්ජනකණ්ඩො
4. 愚恶人品
68.
68.
අතිප්පියො න කාතබ්බො,ඛලො කොතූහලං කරො;
සිරසා වහ්යමානොපි,අඩ්ඪපූරො ඝටො යථා.
莫与恶人过于亲近，恶人会制造喧嚣；犹如半满之水壶，即便顶在头上亦会晃荡作响。
69.
69.
සප්පො දුට්ඨො ඛලො දුට්ඨො,සප්පො දුට්ඨතරො ඛලො;
මන්තොසධෙහි සො සප්පො,ඛලො කෙනුපසම්මති.
蛇恶，恶人亦恶；恶人比蛇更恶。蛇可以咒语和药物平息，恶人又能以何平息？
70.
70.
යො බාලො මඤ්ඤති බාල්යං,පණ්ඩිතො වාපි තෙන සො;
බාලොව පණ්ඩිතමානී,සො වෙ බාලොති වුච්චති.
若愚者自知其愚，彼因此实为智者；若愚者自以为智，彼实被称为愚者。
71.
71.
මධුංව මඤ්ඤතී බාලො,යාව පාපං න පච්චති;
යදාච [Pg.16] පච්චතී පාපං,අථ දුක්ඛං නිගච්ඡති.
愚者视恶如蜜，直至其恶未熟；当恶业成熟时，愚者即遭受痛苦。
72.
72.
න සාධු බලවා බාලො,සහසා වින්දතෙ ධනං;
කායස්ස භෙදා දුප්පඤ්ඤො,නිරයං සොපපජ්ජති.
愚而有力非善事，他以暴力获取财富；身坏命终时，此无慧者堕入地狱。
73.
73.
ඝරෙ දුට්ඨො ච මූසීකො ච,වනෙ දුට්ඨො ච වානරො;
සකුණෙ ච දුට්ඨො කාකො,නරෙ දුට්ඨොච බ්රාහ්මණො.
家中之恶者是鼠，林中之恶者是猴；鸟中之恶者是乌鸦，人中之恶者是婆罗门。
74.
74.
දීඝා ජාගරතො රත්ති,දීඝං සන්තස්ස යොජනං;
දීඝො බාලාන සංසාරො,සද්ධම්මං අ-විජානතං.
于不眠者夜漫长，于疲惫者路漫长；于不知正法之愚者，轮回漫长。
75.
75.
තිල මත්තං පරෙසංව,අප්ප දොසඤ්ච පස්සති;
නාළිකෙරම්පි සදොසං,ඛල-ජාතො න පස්සති.
他见他人芝麻许，些微过失亦能见；于己之过如椰子，恶人却视而不见。
76.
76.
නත්තදොසං පරෙ ජඤ්ඤා,ජඤ්ඤා දොසං පරස්සතු;
ගුය්හෙ [Pg.17] කුම්මො අඞ්ගානි,පර දොසඤ්ච ලක්ඛයෙ.
不知自身之过，反知他人之过；如龟藏匿肢体，却窥他人之失。
77.
77.
පණ්ඩිතස්ස පසංසාය,දණ්ඩො බාලෙන දීයතෙ;
පණ්ඩිතො පණ්ඩිතෙනෙව,වණ්ණිතොව සුවණ්ණිතො.
因赞扬智者，愚者施以杖击；智者由智者所赞，方为善赞。
78.
78.
ලුද්ධං අත්ථෙන ගණ්හෙය්ය,ථද්ධං අඤ්ජලි කම්මුනා;
ඡන්දානුවත්තියා මූළ්හං,යථාභූතෙන පණ්ඩිතං.
以财物摄贪婪者，以合掌摄骄慢者；以顺意摄愚痴者，以如实摄智慧者。
බාලදුජ්ජනකණ්ඩො නිට්ඨිතො.
愚恶人品终。
4. මිත්තකණ්ඩො
4. 亲友品
79.
79.
හිතකාරො පරො බන්ධු,බන්ධූපි අහිතො පරො;
අ හිතො දෙහජො බ්යාධි,හිතං අරඤ්ඤමොසධං.
行善之外人是亲属，无益之亲属是外人；身生之疾为害，林中之药为益。
80.
80.
පරොක්ඛෙ ගුණ-හන්තාරං,පච්චක්ඛෙ පියවාදිනං;
වජ්ජෙය්ය [Pg.18] තාදිසං මිත්තං,විසකුම්භෙ යථා මධුං.
背后毁其德，当面说爱语；应远离如是友，如毒瓶中蜜。
81.
81.
ධනහීනෙ චජෙ මිත්තො,පුත්තදාරා සහොදරා;
ධනවන්තංව සෙවන්ති,ධනං ලොකෙ මහා සඛා.
贫困者，友、妻、子、兄弟皆舍离；而富裕者，彼等皆追随。财富乃世间大友。
82.
82.
ජානෙය්ය පෙසෙන භච්චං,බන්ධුං වාපි භයාගතෙ;
අප්පකාසු තථා මිත්තං,දාරඤ්ච විභවක්ඛයෙ.
以使命了知仆人，于怖畏来时了知亲属，于匮乏时了知朋友，于财富尽时了知妻子。
83.
83.
සො බන්ධු යො හිතෙ යුත්තො,පිතරො හොන්ති පොසකො;
තං මිත්තං යත්ථ විස්සාසො,සා භරියා ච යස්ස නිබ්බූති.
致力于利益者是亲属；养育者是父母；可信赖者是朋友；带来安宁者是妻子。
84.
84.
න විස්සසෙ අ-විස්සත්තං,මිත්තඤ්චාපි න විස්සසෙ;
කදාචි කුපිතො මිතො,සබ්බං දොසං පකාසයෙ.
莫信不亲信者，亦莫尽信于友；朋友一旦愤怒，将揭露所有过失。
85.
85.
සකිං දුට්ඨඤ්ච යො මිත්තං,පුන සන්ධිතුමිච්ඡති;
සො [Pg.19] මච්චුං උපගණ්හාති,ගබ්භමස්සතරී යථා.
于一度加害之友，而复欲与之和好者，彼乃自取其死，犹如母骡之怀胎。
86.
86.
වහෙ අ-මිත්තං ඛන්ධෙන,යාව කාලො අනාගතො;
තමෙව ආගතෙ කාලෙ,සෙලෙ භින්දෙ ඝටං ඉව.
当以肩负敌，直至时机未至；时机到来时，应摧毁之，如砸瓶于岩石。
87.
87.
ඉණසෙසො අග්ගිසෙසො,සත්රුසෙසො තථෙව ච;
පුනප්පුනං විවඩ්ඪන්ති,තස්මා සෙසං න කාරයෙ.
债之余、火之余，以及敌之余，彼等将一再增长。是故，不应留有残余。
88.
88.
පදුමංව මුඛං යස්ස,වාචා චන්දන සීතලා;
තාදිසං නොපසෙවෙය්ය,හදයෙතු හලාහලං.
其面如莲花，其语清凉如栴檀；然心怀剧毒，如是之人不应亲近。
89.
89.
න සෙවෙ ඵරුසං සාමිං,නච සෙවෙය්ය මච්ඡරිං;
තතො අපග්ගණ්හං සාමිං,නෙව නිග්ගහිතං තතො.
莫侍奉粗暴之主，亦莫侍奉悭吝之主；从彼等处，既无摄受，亦无折伏。
90.
90.
සිඞ්ගී පඤ්ඤාස හත්ථෙන,වජ්ජෙ සතෙන වාජිනං;
හත්ථිං [Pg.20] දන්තිං සහස්සෙන,දෙස චාගෙන දුජ්ජනං.
有角者避五十肘，马避一百肘，有牙之象避一千肘，恶人则舍国而避之。
91.
91.
කුදෙසඤ්ච කුමිත්තඤ්ච,කුකුලඤ්ච කුබන්ධවං;
කුදාරඤ්ච කුදාසඤ්ච,දූරතො පරිවජ්ජයෙ.
恶国、恶友、恶家庭、恶亲属、恶妻、恶仆，皆应远远避之。
92.
92.
රොගාතුරෙ ච දුබ්භික්ඛෙ,බ්යසනෙ සත්තු විග්ගහෙ;
රාජද්වාරෙ සුසානෙ ච,යෙ තිට්ඨන්ති සුමිත්තකා.
于病苦时、于饥馑时、于灾难时、于敌对时、于王门、于冢间，能站立身旁者，是为善友。
93.
93.
සීතවාචො බහුමිත්තො,ඵරුසො අප්පමිත්තකො;
උපමං එත්ථ ඤාතබ්බා,චන්ද-සූරිය-රාජූනං.
言语温和者多友，言语粗暴者少友；于此当知月、日、诸王之譬喻。
මිත්තකණ්ඩො නිට්ඨිතො.
亲友品终。
5. ඉත්ථිකණ්ඩො
5. 妇女品
94.
94.
කොකිලානං සද්දං රූපං,නාරීරූපං පතිබ්බතා;
විජ්ජා [Pg.21] රූපං අ-රූපානං,ඛමා රූපං තපස්සිනං.
杜鹃之美在声音，妇女之美在贞节；无形者之美在智慧，苦行者之美在忍辱。
95.
95.
ඉත්ථීනඤ්ච ධනං රූපං,පුරිසානං විජ්ජා ධනං;
භික්ඛූනඤ්ච ධනං සීලං,රාජානඤ්ච ධනං බලං.
妇女之财是美貌，男人之财是智慧；比丘之财是戒行，国王之财是力量。
96.
96.
තපස්සිනො කිසා සොභා,ථූලා සොභා චතුප්පදා;
පුරිසා විජ්ජවා සොභා,ඉත්ථී සොභාස සාමිකා.
苦行者瘦为美，四足兽肥为美；男子有智为美，妇女有夫为美。
97.
97.
පඤ්ච රත්යා සුගන්ධබ්බා,සත්ත රත්යා ධනුග්ගහා;
එක මාසා සුභරියා,අඩ්ඪ මාසා සිස්සා මලා.
香过五夜，弓手过七夜，贤妻过一月，弟子过半月，皆成垢。
98.
98.
හිං රමති පඞ,හඞ රමති පොක.ථී රමති පු,ඛු රමති ධං.
蛇乐于泥，鹅乐于池，女乐于男，鸦乐于尸。
99.
99.
ජිණ්ණමන්නං පසංසෙය්ය,දාරඤ්ච ගතයොබ්බනං;
රණා පුනාගතා සූරං,සස්සඤ්ච ගෙහමාගතං.
当赞叹陈旧之食，与青春已逝之妻，从战场归来之勇士，以及收成归家之谷物。
100.
100.
ද්වත්ති-පතිකා [Pg.22] නාරී ච,භික්ඛු ද්වත්ති-විහාරිකො;
ද්වත්ති-පාස-මුත්තො පක්ඛී,කත-මායා බහූථරං.
有三十二夫之妇女，住三十二寺之比丘，脱三十二网之飞鸟，彼等多行诡计。
101.
101.
දුජ්ජනං පහාරාදමෙ,මිත්තං දමෙ අ-භාණිකා;
ඉත්ථිඤ්ච බ්යසනා දමෙ,රාගිනං අප්ප භොජනා.
以打击调伏恶人，以不语调伏朋友，以灾患调伏妇女，以少食调伏贪者。
102.
102.
න රත්ති විනා චන්දිමා,වීචිං විනා ච අණ්ණවො;
හංසං විනා පොක්ඛරණී,පතිං කඤ්ඤාච සොභතෙ.
无月之夜不美，无浪之海不美，无鹅之莲池不美，有夫之女方美。
103.
103.
පතිනා ජනිතො භොගො,ඉත්ථියාව සංගොප්පිතො;
පුරිසොව හි පධානො,ඉත්ථී සුත්තංව සූචියා.
财富由夫所生，由妻所守护；男子实为主导，妇女如针之线。
104.
104.
සබ්බානදී වඞ්කනදී,සබ්බෙ කට්ඨමයා වනා;
සබ්බිත්ථියො කරෙ පාපං,ලභමානෙ නිවාතකෙ.
所有河流皆弯曲，所有森林皆是木；所有妇女，若得隐蔽处，皆会作恶。
105.
105.
විවාදසීලිං [Pg.23] උසූයභාණිනිං,සම්පස්සතණ්හිං බහුපාකභුත්තිනිං;
අග්ගන්තභුත්තිං පරගෙහවාසිනිං,නාරිං චජෙ පුත්තසතම්පි පූමා.
好争论、言嫉妒、见欲、多食、先食、好访他家之妇女，纵有百子，男人亦应舍弃。
106.
106.
භුත්තෙසු මණ්ඩෙසු ජනීව කන්තිනී,ගුය්හෙච ඨානෙ භගිනීව හිරිණී;
කම්මෙසු පත්තෙසු කරොති දාසීව,භයෙසු මන්තී සයනෙසු රාමයෙ;
රූපීසු සික්ඛී කුපනෙසු ඛන්තිනී,සා නාරී සෙට්ඨාති වදන්ති පණ්ඩිතා;
කායස්ස භෙදාච දිවෙභවෙය්ය සා.
于饮食妆饰，如母般可爱；于私密之处，如姐妹般羞怯；于工作事务，如女仆般勤劳；于危难之时，如谋士般献策；于卧榻之上，令夫欢喜；于容貌善于修饰，于愤怒时能忍耐。智者说，此女最为殊胜。身坏之后，她将投生天界。
107.
107.
සාමා මිගක්ඛී තනුමජ්ඣගත්තා,සූරූ සුකෙසී සමදන්තපන්තී;
ගම්භීරනාභී යුවතී සුසීලී,හීනෙ කුලෙ ජාතාපි විවාහ්යා.
肤色健康，眼如小鹿，身材苗条，体态优美，秀发美丽，牙齿整齐，肚脐深邃，品德良好的年轻女子，即使出身低微，亦适合娶为妻子。
108.
108.
සරදංරතු-කාලානං,භරියානං රූපවතී;
ජෙට්ඨො පධානං පුත්තානං,දිසානං උත්තරාදිසා.
于诸季节中，秋季最胜；于诸妻子中，美貌者最胜；于诸子中，长子最胜；于诸方向中，北方最胜。
109.
109.
යා ඉච්ඡෙ පුරිසො හොතුං,ජාති ජාති පුනප්පුනං;
සාමිකං [Pg.24] අපචායෙය්ය,ඉන්දංව පාරිචාරිකා.
若有女子欲生生世世为男子，当恭敬其夫，如侍女恭敬帝释。
110.
110.
යො ඉච්ඡෙ පුරිසො හොතුං,ජාති ජාති පුනප්පුනං;
පරදානං විවජ්ජෙය්ය,ධොතපාදොව කද්දමං.
若有男子欲生生世世为男子，当避免他人之妻，如净足避污泥。
111.
111.
අතික්කන්ත වයො පොසො,ආනෙති තිම්බරුත්තනිං;
තස්සා ඉස්සා අසද්ධාති,තං පරාභවතො මුඛං.
年华老去的男人，娶了像丁巴鲁(timbaru)果一样娇嫩的少女为妻；出于对她的嫉妒与不信任，那是他败亡的开端。
ඉත්ථිකණ්ඩො නිට්ඨිතො.
妇女篇终。
6. රාජකණ්ඩො
6. 国王篇
112.
112.
එකයාමං සයෙ රාජා,ද්වියාමඤ්ඤෙව පණ්ඩිතො;
ඝරාවාසො තියාමංව,චතුයාමං තු යාචකො.
君王一更眠，智者二更眠；家主三更眠，乞者四更眠。
113.
113.
ධනවා සුතවා රාජා,නදී වෙජ්ජො චිමෙපඤ්ච;
යත්ථ [Pg.25] දෙසෙ න විජ්ජන්ති,න තත්ථ දිවසං වසෙ.
富者、博学者、国王、河流、医师此五者，若某地无此等，不应居留一日。
114.
114.
යස්මිං පදෙසෙ න මානො,න පෙමං නච බන්ධවා;
නච විජ්ජාගමො කොචි,න තත්ථ දිවසං වසෙ.
若某地无尊敬、无爱、无亲友，亦无任何学问可得，不应居留一日。
115.
115.
අපුත්තකං ඝරං සුඤ්ඤං,රට්ඨං සුඤ්ඤං අරාජකං;
අ සිප්පස්ස මුඛං සුඤ්ඤං,සබ්බ සුඤ්ඤං දලිද්දකා.
无子之家空，无王之国空；无技艺之口空，贫者一切皆空。
116.
116.
ධනමිච්ඡෙය්ය වාණිජ්ජො,විජ්ජමිච්ඡෙ භජෙසුතං;
පුත්තමිච්ඡෙ තරුණිත්ථිං,රාජාමච්චං වසං ගමෙ.
商人欲求财富，求知者当亲近博学之人；求子者当娶年轻女子，为王臣者当顺从君主。
117.
117.
නට්ඨොයති අසන්තුට්ඨො,සන්තුට්ඨො ච මහීපති;
ලජ්ජා ච ගණිකා නට්ඨා,නිල්ලජ්ජා කුලධීතිකා.
不满足者会毁灭，知足者则成为大地之主；知耻的妓女会毁灭，无耻的良家女也会毁灭。
118.
118.
පක්ඛීනං බලමාකාසො,මච්ඡානමුදකං බලං;
දුබ්බලස්ස [Pg.26] බලං රාජා,කුමාරානං රුදං බලං.
鸟之力是天空，鱼之力是水；弱者之力是国王，孩童之力是哭泣。
119.
119.
ඛමා ජාගරියුට්ඨානං,සංවිභාගො දයික්ඛණා;
නායකස්ස ගුණා එතෙ,ඉච්ඡිතබ්බා සතං ගුණා.
忍耐、警觉、精进、分享、慈悲，此等是领袖之德；善人当求此等德。
120.
120.
සකිං වදන්ති රාජානො,සකිං සමණබ්රාහ්මණා;
සකිං සප්පුරිසා ලොකෙ,එස ධම්මො සනන්තනො.
国王只说一次，沙门与婆罗门只说一次；世间善人只说一次，此是永恒之法。
121.
121.
අලසො ගිහී කාමභොගී න සාධු,අසඤ්ඤතො පබ්බජිතො න සාධු;
රාජා අනිසම්මකාරී න සාධු,පණ්ඩිතො කොධනො තංපි න සාධු.
懒惰、享乐之居家者不好；不自制之出家者不好；不经思虑而行之国王不好；易怒之智者亦不好。
122.
122.
බහවො යත්ථ නෙත්තාරො,සබ්බෙ පණ්ඩිතමානිනො;
සබ්බෙ මහත්තමිච්ඡන්ති,තෙසං කම්මං විනස්සති.
若有许多领导者，皆自以为是智者；皆欲求尊大，彼等之事业将毁灭。
123.
123.
ආයං ඛයං සයං ජඤ්ඤා,රාජා සයං කතාකතං;
නිග්ගහෙ [Pg.27] නිග්ගහෙතබ්බං,පග්ගහෙ පග්ගහාරහං.
国王当自知收入与支出，当自知所作与未作；应惩罚者当惩罚，应赞扬者当赞扬。
124.
124.
පිට්ඨිතොක්කං නිසෙවෙය්ය,කුච්ඡිනාව හුතාසනං;
සාමිකං සබ්බභාගෙන,පරලොකං අමොහවා.
应当背朝太阳，腹朝火堆；应当全身心地侍奉主人；应当无迷惑地对待来世。
125.
125.
අග්ගි ආපො ඉත්ථිමූළ්හො,සප්පො රාජ-කුලානිච;
අපයන්තෙන ගන්තබ්බා,අච්චෙක-පාණහාරකා.
火、水、愚痴的女人、蛇以及王族——应当远离这些，因为它们会突然夺去生命。
126.
126.
පදුට්ඨ-භරිය-සංවාසො,පදුට්ඨ චිත්ත දාසකො;
ස-සප්පෙ ච ඝරෙ වාසො,මච්චු එව න සංසයො.
与恶妻同住，与心怀恶意的仆人同住，与有蛇之家同住，无疑是死亡。
127.
127.
මූළ්හ සිස්සො පදෙසෙන,කුනාරී භරණෙන ච;
අසතා සම්පයොගෙන,පණ්ඩිතොප්පවසීදති.
因教导愚痴的弟子、因供养坏女人、因与恶人交往，即使是智者也会沉沦。
128.
128.
මාතා පුත්තකරං පාපං,සිස්සපාපං ගුරුකතා;
රාජා [Pg.28] රට්ඨකරං පාපං,රාජපාපං පුරොහිතො.
儿子所造之恶，归于母亲；弟子所造之恶，归于老师；国家所造之恶，归于国王；国王所造之恶，归于国师。
129.
129.
අකොධෙන ජිනෙ කොධං,අසාධුං සාධුනා ජිනෙ;
ජිනෙ මච්ඡරිං දානෙන,සච්චෙනාලීකවාදිනං;
以无嗔战胜嗔怒，以善战胜不善；以布施战胜悭吝，以真实战胜妄语者。
130.
130.
අදන්තං දමනං දානං,දානං සබ්බත්ථ සාධකං;
දානෙන පිය වාචාය,උන්නමන්ති නමන්ති ච;
布施能调伏未调伏者，布施在一切处皆能成就；通过布施和爱语，能使高傲者谦卑，使谦卑者高尚。
131.
131.
දානං සිනෙහභෙසජ්ජං,මච්ඡෙරං දොසනොසධං;
දානං යසස්සී භෙසජ්ජං,මච්ඡෙරං කපණොසධං.
布施是爱之药，悭吝是恨之药；布施是名声之药，悭吝是贫穷之药。
132.
132.
බහූනමප්පසාරානං,සාමග්ගියා ජයං ජයෙ;
තිණෙහි වත්තතෙ යොත්තං,තෙන නාගොපි බජ්ඣතෙ.
众多微弱者，以团结而获胜；草能拧成绳，以此亦能缚象。
133.
133.
සහායො අසමත්ථොපි,තෙජසා කිංකරිස්සති;
නිවාතෙ [Pg.29] ජලිතො අග්ගි,සයමෙ වූපසම්පති.
即使是有能力的人，若没有朋友相助，凭其威力又能做什么呢？就像在无风之处点燃的火，自己就会熄灭。
134.
134.
න රඤ්ඤා සමකං භුඤ්ජෙ,කාමභොගං කුදාචනං;
ආකප්පං රස භුත්තිංවා,මාලා ගන්ධ විලෙපනං;
වත්ථං සබ්බඅලඞ්කාරං,න රඤ්ඤා සදිසං කරෙ.
不应与国王同食，绝不应共享欲乐；在举止、口味、饮食、花鬘、香、涂油、衣物及一切饰品上，皆不应与国王相似。
135.
135.
න මෙ රාජා සඛා හොති,න රාජා හොති මෙථුනො;
එසො සාමිකො මය්හන්ති,චිත්තෙ නිට්ඨං සුථාපයෙ.
国王非我友，国王非我伴侣；此是我的主人，当在心中确立此念。
136.
136.
නාතිදූරෙ භජෙ රඤ්ඤො,නාච්චාසන්නොපවාතකෙ;
උජුකෙ නාතිනින්නෙ ච,න භජෙ උච්චමාසනෙ.ඡදොසෙ වජ්ජෙ සෙවකො,තිට්ඨෙ අග්ගිංව සංයතො.
不应离国王太远，不应太近或在上风处；不应在正前方或过低处，也不应坐于高座。侍者当避免此六种过失，如对火般保持克制。
137.
137.
ගුණී සබ්බඤ්ඤු තුල්යොපි,නසොභති අනිස්සයො;
අනග්ඝමොපි [Pg.30] මණිසෙට්ඨො,හෙමං නිස්සාය සොභති.
有德者即使等同于一切知者，若无所依凭亦不显耀；无价之宝珠，依附于黄金方显光彩。
රාජකණ්ඩො නිට්ඨිතො.
王篇终。
7. පකිණ්ණකකණ්ඩො
7. 杂篇
138.
138.
ඉත්ථිමිස්සෙ කුතොසීලං,මංස භක්ඛෙ කුතොදයා;
සුරා පානෙ කුතොසච්චං,මහාලොභෙ කුතොහිරී;
මහාතන්දෙ කුතොසිප්පං,මහා කොධෙ කුතොධනං.
与女人厮混何来戒行？食肉者何来慈悲？饮酒者何来真诚？大贪者何来惭愧？大懒者何来技艺？大怒者何来财富？
139.
139.
සුරා යොගො විකාලො ච,සමජ්ජ චරණාලසං;
ඛිඩ්ඩාධුත්තො පාපමිත්තො,භොගනාසමුඛා ඉමෙ.
沉溺于酒、非时游荡、流连聚会、懒惰、赌博、结交恶友，这些是财富毁灭之门。
140.
140.
දිවා නාදික්ඛා වත්තබ්බං,රත්තො නාවචනෙන ච;
සඤ්චරෙය්ය භයා භීතො,වනෙ වනචරී යථා.
白日不应显露，夜晚不应出声；当因恐惧而行动，如同林中之兽。
141.
141.
ජීවන්තාපි මතාපඤ්ච,බ්යාසෙන පරිකිත්තිතා;
දුක්ඛිතො [Pg.31] බ්යාධිතොමූළ්හො,ඉණවා නිත්යසෙවකො.
毗耶娑(Byāsa)宣说，有五种人虽生犹死：痛苦者、患病者、愚痴者、负债者及恒常为人仆役者。
142.
142.
අනාගතං භයං දිස්වා,දූරතො පරිවජ්ජයෙ;
ආගතඤ්ච භයං දිස්වා,අ භීතො හොති පණ්ඩිතො.
预见未来之危险，当远远避开；面对已至之危险，智者则无所畏惧。
143.
143.
නිද්දාලුකො පමත්තොච,සුඛත්තො රොගවාලසො;
මහිච්ඡො කම්මාරාමොච,සත්තෙ තෙ සත්ථවජ්ජිතා.
嗜睡者、放逸者、贪乐者、病人、懒惰者、大欲者及乐于俗务者，此七种人为导师所舍离。
144.
144.
දුග්ගතං ගච්ඡ හෙ ලාභ,ලාභී ලාභෙන පූරති;
ථලෙ පවස්ස පජ්ජුන්න,සින්ධු ආපෙන පූරති;
නත්ථිදං කම්මප්පධානකං.
利益啊，请去往不幸者之处！然而，得利者为利所充满。雨神(Pajjunna)啊，请降雨于旱地！然而，大海为水所充满。此非业力所主导。
145.
145.
න හි කොචි කතෙ කිච්චෙ,කත්තාරං සමුපෙක්ඛතෙ;
තස්මා සබ්බානි කිච්චානි,සාව සෙසෙන කාරයෙ.
事情一旦完成，便无人再理会其作者；因此，办理一切事务，都应留有余地。
146.
146.
තූලං සල්ලහුකං ලොකෙ,තතො චාපල්ල-ජාතිකො;
තතො [Pg.32] වුඩ්ඪ මනොවාදො,පමත්තො බුද්ධසාසනෙ.
世间棉花甚为轻，比它更轻浮躁人；比他更轻老者言，佛法之中放逸人。
147.
147.
පාසාණඡත්තං ගරුකං,තතො දෙවානචික්ඛණං;
තතො වුඩ්ඪානමොවාදො,තතො බුද්ධස්ස සාසනං.
石伞沉重，比其更重者是天神之教诫；比其更重者是长者之训诫；比其更重者是佛陀之教法。
148.
148.
කායස්ස දක්ඛිණ හත්ථො,දොසො එත්ථ කනිට්ඨකො;
කණ්ණ ඝානාන-මක්ඛීනං,වාමො තු පාද-පාසකො.
身体的右手；于此，瞋恚为小。耳、鼻与眼；左足则为罗网。
149.
149.
තම්බූලස්ස මජ්ඣ පත්තෙ,කුවෙරො රක්ඛතී සදා;
මූලම්හි රක්ඛති යක්ඛො,අග්ගම්හි කාලකණ්ණිකා;
තානි භුඤ්ජෙය්ය ඡින්දිත්වා,සිරී එවං පවඩ්ඪති.
槟榔叶之中部，俱毗罗(Kuvera)常守护；其根部由夜叉守护，其尖端则有黑耳女鬼(Kālakaṇṇikā)。切除这些部分后食用，如是则吉祥增长。
150.
150.
සම්පුණ්ණරක්ඛො බ්රහ්මාව,අච්චුරක්ඛො ච බිස්සණො;
තස්මා හි තෙ පූජයන්තු,සදා මානෙන්ති තං නරං.
圆满守护似梵天，不朽守护是毗湿奴(Bissaṇo)；是故众人当敬奉，恒常尊崇彼贤人。
151.
151.
ගොණා [Pg.33] හි සබ්බගිහීනං,පොසකා භොගදායකා;
තස්මා හි මාතා පිතූව,මානයෙ සක්කරෙය්ය ච.
牛实为所有居家者之滋养者与财富给予者；是故，应如父母般敬爱与尊重。
152.
152.
යෙච ඛාදන්ති ගොමංසං,මාතු මංසංව ඛාදරෙ;
මතෙසු තෙසු ගිජ්ඣානං,දදෙ සොතෙ ච වාහයෙ.
凡食牛肉者，如食母亲肉；彼等命终后，秃鹫啄其耳，血流不止。
153.
153.
ගුරුසිද්ධො සිප්පාරම්භො,රවි සොක්රා ච මජ්ඣිමො;
න සිප්පො බුද්ධචන්දරො,සොරී අඞ්ගාච මරණං.
周四开启技艺则成功，周日与周五则中等；周三与周一不宜学艺，周六与周二则致死。
154.
154.
අට්ඨමියං ගුරුං හන්ති,සිස්සං හන්ති චතුද්දසිං;
සිප්පං හන්ති දස සිප්පං,මාතාපිතා ච පුණ්ණමිං.
初八日伤害老师，十四日伤害学生；初十日伤害技艺，月圆日伤害父母。
155.
155.
නාළිකං සත්ත නභුඤ්ජෙ,න ලාබුං නවමං තථා;
ද්වාදස ප්රින්නංත්රිමිනං,භුඤ්ජෙ සිප්පං විනස්සති.
初七不应食椰子，初九亦不应食葫芦；十二日若食，则技艺将因此而毁坏。
156.
156.
එකං [Pg.34] චජෙ කුලඅත්ථං,ගාමස්සත්ථං කුවං චජෙ;
ගාම චජෙ ජනපදත්ථං,අත්තත්ථං පථවිං චජෙ.
为家族当舍一人，为村庄当舍家族；为国家当舍村庄，为自我当舍大地。
157.
157.
දෙසං ඔස්සජ්ජ ගච්ඡන්ති,සීහො සප්පුරිසො ගජො;
තත්ථෙව නිධනං යන්ති,කාකො කාපුරිසො මිගො.
狮子、贤人、大象，舍弃故土而远行；乌鸦、卑劣者、鹿，则在原地死去。
158.
158.
යම්හි පදෙසෙ න මානො,න පෙමං න ච බන්ධවා;
න ච විජ්ජාගාහො කොචි,න තත්ථ වසනං කරෙ.
在某地若无尊敬，无情谊亦无亲友，又无任何知识可学，则不应居住于彼处。
159.
159.
චරත්යෙකෙන පාදෙන,තිට්ඨත්යෙකෙන පණ්ඩිතො;
අ නිසම්ම පරං ඨානං,න පුබ්බමාලයං ජහෙ.
智者一足移动，一足站稳；未探明他处，不弃旧居。
160.
160.
ධන ධඤ්ඤ පයොගෙසු,තථා විජ්ජාගමෙසු ච;
දූතෙසු අපචාරෙසු,චජ්ජා ලජ්ජා තදා භවෙ.
在运用钱财谷物时，以及在求取知识时；在执行使命与处理不当行为时，皆应舍弃羞耻心。
161.
161.
ද්වි [Pg.35] ගුණො ථීනමාහාරො,බුද්ධිචාපි චතුග්ගුණො;
ඡග්ගුණො හොති වායාමො,කාමොත්වට්ඨ-ගුණො භවෙ.
女人的食量是两倍，智慧是四倍，毅力是六倍，而爱欲则是八倍。
162.
162.
පබ්බෙ පබ්බෙ කමෙනුච්ඡු,විසෙසරසවාග්ගතො;
තථා සුමෙත්තිකො සාධු,විපරීතොව දුජ්ජනො.
甘蔗节节渐甜，从顶端起其味愈佳；善友亦是贤善，恶人则与此相反。
163.
163.
කස්සකො වාණිජො මච්චො,සමණො සුත සීලවා;
තෙසු විපුල ජාතෙසු,රට්ඨම්පි විපුලං සියා.
农夫、商人、世人，沙门、有学识者、有戒德者；若彼等繁盛，国家亦将繁荣。
164.
164.
අසජ්ඣාය මලා මන්තා,අනුට්ඨාන මලා ඝරා;
මලං වණ්ණස්ස කොසජ්ජං,පමාදො රක්ඛතො මලං.
不研习是圣典之垢，不勤奋是家宅之垢；懈怠是容色之垢，放逸是守护者之垢。
165.
165.
හීනානං ගච්ඡතෙ විත්තං,වීරානං සන්තකත්තනං;
වදන්ති ච හීනා ජනා,පුබ්බ-කම්මප්පධානකා.
财富流向卑劣者，勇者则以自身为财产；而卑劣之人说：“宿业是主要的。”
166.
166.
න [Pg.36] වදන්ති චෙවංධීරා,වායමිංසු සබ්බකම්මෙ;
න චෙ සිජ්ඣති තං කම්මං,අ-ඵලං එව කො දොසො.
智者不作如是语，于一切业勤努力；若业不成而无果，于此又有何过咎？
167.
167.
නීචං කුලං නිපඤ්ඤං වා,නිරූපං නිබලං සමං;
ඉමං කාලං ඡුත්තකාලං,ධනමෙව විසෙසකං.
出身卑贱或无智慧，无形貌、无力量，皆是相同；在此饥馑之时，唯有财富是出众的。
පකිණ්ණකකණ්ඩො නිට්ඨිතො.
杂篇终。
පණ්ඩිතො සුජනො කණ්ඩො,දුජ්ජනො මිත්ත-ඉත්ථි ච;
රාජා පකිණ්ණකො චාති,සත්ත-කණ්ඩ-විභූසිතං.
智者篇、善人篇，恶人篇、朋友篇、女人篇；国王篇、杂篇，以此七篇所庄严。
විසුද්ධා චාර-ථෙරෙන,විසුද්ධාරාම-වාසිනා;
සබ්බ-කුලානමත්ථාය,විසොධිතං පථක්ඛයෙ.
由居住于净园(Visuddhārāma)的净行长老(Visuddhācāra-thera)，为一切家族之利益，校订于书末。