นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส

礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者

สุตฺตนฺตปิฏก

经藏

สํยุตฺตนิกาเย

相应部

สคาถาวคฺคปาฬิ

有偈品

สํคายนสฺส ปุจฺฉา วิสฺสชฺชนา

结集的问答

ปุจฺฉา – ปฐมมหาสํคีติกาเล [Pg.1] อาวุโส ธมฺมสํคาหกา มหากสฺสปาทโย มหาเถรวรา โปราณสํคีติการา ปฐมํ วินยปิฏกํ สํคายิตฺวา ตทนนฺตรํ สุตฺตนฺตปิฏกํ สํคายนฺตา ทีฆนิกายญฺจ มชฺฌิมนิกายญฺจ สํคายิตฺวา ตทนนฺตรํ กึนาม ปาวจนํ สํคายึสุ.

问：贤友，在第一次大结集时，以大迦叶(Mahākassapa)为首的法结集者、诸大上座长老、古结集师，先结集了律藏(Vinayapiṭaka)，然后结集经藏(Suttantapiṭaka)，在结集了长部(Dīghanikāya)和中部(Majjhimanikāya)之后，接下来结集了什么名称的圣典？

วิสฺสชฺชนา – ปฐมมหาสํคีติกาเล ภนฺเต ธมฺมสํคาหกา มหากสฺสปาทโย โปราณเถรวรา ปฐมํ วินยปิฏกํ สํคายิตฺวา ตทนนฺตรํ สุตฺตนฺตปิฏกํ สํคายนฺตา ทีฆนิกายญฺจ มชฺฌิมนิกายญฺจ สํคายิตฺวา ตทนนฺตรํ สตฺตหิ จ สุตฺตสหสฺเสหิ สตฺตหิ จ สุตฺตสเตหิ ทฺวาสฏฺฐิยา จ สุตฺเตหิ ปฏิมณฺฑิตํ ภาณวารสตปริมาณํ สํยุตฺตนิกายํ นาม ปาวจนํ สํคายึสุ.

答：尊者，在第一次大结集时，以大迦叶为首的法结集者、诸古上座长老，首先结集了律藏，其后在结集经藏时，于结集长部和中部之后，接着结集了名为相应部(Saṃyuttanikāya)的圣典，此圣典由七千七百六十二部经所庄严，篇幅达一百诵品。

ปุจฺฉา – สํยุตฺตนิกาเย [Pg.2] จ อาวุโส สคาถาวคฺโค นิทานวคฺโค ขนฺธวคฺโค สฬายตนวคฺโค มหาวคฺโคติ ปญฺจสํยุตฺตปฺปกรณานิ, เตสุ ปฐมํ กตรํ สํยุตฺตปฺปกรณํ เต สํคายึสุ.

问：贤友，相应部中有有偈品、因缘品、蕴品、六处品、大品这五个部分，他们最先结集的是这五个部分中的哪一个呢？

วิสฺสชฺชนา – ปญฺจสุ ภนฺเต สํยุตฺตปฺปกรเณสุ ปฐมํ สคาถาวคฺคสํยุตฺตปฺปกรณํ สํคายึสุ.

答：尊者，在这五个部分中，他们首先结集了有偈品相应部。

ปุจฺฉา – สคาถาวคฺเคปิ [Pg.3] อาวุโส เทวตาสํยุตฺตาทิวเสน เอกาทสสํยุตฺตานิ, เตสุ ปฐมํ กตรํ สํยุตฺตํ เต สํคายึสุ.

问：贤友，有偈品中也有天相应等十一部相应，他们最先结集的是哪一部相应？

วิสฺสชฺชนา – เอกาทสสุ ภนฺเต สํยุตฺเตสุ ปฐมํ เทวตาสํยุตฺตํ สํคายึสุ.

答：尊者，在十一部相应中，首先结集的是天相应。

ปุจฺฉา – เทวตาสํยุตฺเตปิ อาวุโส นฬวคฺคาทโย อฏฺฐ วคฺคา, โอฆตรณสุตฺตาทีนิ จ เอกาสีติ สุตฺตานิ, เตสุ ปฐมํ กตรํ วคฺคํ กตรญฺจ สุตฺตํ สคายึสุ.

问：贤友，在天相应中，有芦苇品等八个品，以及渡瀑流经等八十一经。在这些品和经中，最初结集的是哪个品、哪部经？

วิสฺสชฺชนา – อฏฺฐสุ ภนฺเต วคฺเคสุ ปฐมํ นฬวคฺคํ เอกาสีติยา จ สุตฺเตสุ ปฐมํ โอฆตรณสุตฺตํ สํคายึสุ.

答：尊者，在八个品中首先结集了芦苇品，在八十一部经中首先结集了渡瀑流经。

สาธุ [Pg.4] สาธุ อาวุโส, มยมฺปิ ทานิ ตโตเยว ปฏฺฐาย สํคีติปุพฺพงฺคมานิ ปุจฺฉนวิสฺสชฺชนกิจฺจานิ อาวหิตุํ สมารภาร.

善哉善哉，贤友！我们现在也要从这里开始，着手进行作为结集前导的问答事务了。

เทวตาสํยุตฺต

诸天相应

โอฆตรณสุตฺต

度暴流经

ปุจฺฉา – เตนาวุโส ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน โอฆตรณสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，那位知者、见者、阿罗汉、正自觉者世尊，在何处，为了谁，因为什么事，以什么方式宣说了《度暴流经》？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ เทวตํ อารพฺภ ภาสิตํ, อญฺญตรา ภนฺเต เทวตา อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺณา เกวลกปฺปํ เชตวนํ โอภาเสตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ, เอกมนฺตํ ฐิตา โข สา เทวตา ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘กถํ นุ ตฺวํ มาริส โอฆมตรี’’ติ,

答：尊者，这是在舍卫城(Sāvatthī)，针对某位天神所说的。尊者，某位天神在夜已深时，以超凡的光辉照亮整个祇陀林，然后来到世尊面前，顶礼世尊后，站在一旁。站在一旁的那位天神对世尊这样说道：“仁者，您是如何渡过暴流的？”

ตสฺมึ [Pg.5] ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘อปติฏฺฐํ ขฺวาหํ อาวุโส อนายูหํ โอฆมตรึ’’ติ, เอวํ โข ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

尊者，世尊是就此事这样说的：“贤友，我的确不依止、不努力就渡过了暴流。”尊者，世尊就是这样说的。

อจฺเจนฺติสุตฺต

流逝经

ปุจฺฉา – อจฺเจนฺติสุตฺตํ [Pg.8] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊在何处，为了谁，因为什么事，以什么方式宣说了《流逝经》？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ เทวตํ อารพฺภ ภาสิตํ. อญฺญตรา ภนฺเต เทวตา ภควนฺตํ เอตทโวจ–

答：尊者，在舍卫城，世尊是针对某位天神而说的。尊者，某位天神对世尊说了这样的话：

‘‘อจฺเจนฺติ กาลา ตรยนฺติ รตฺติโย,วโยคุณา อนุปุพฺพํ ชหนฺติ,เอตํ ภยํ มรเณ เปกฺขมาโน,ปุญฺญานิ กยิราถ สุขาวหานี’’ติ–

时光流逝，日夜飞逝，年华次第地舍弃。见此死之怖畏，应作引乐之福业。

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ –

尊者，世尊是就此事这样说的：

‘‘อจฺเจนฺติ กาลา ตรยนฺติ รตฺติโย,วโยคุณา อนุปุพฺพํ ชหนฺติ,เอตํ ภยํ มรเณ เปกฺขมาโน,โลกามิสํ ปชเห สนฺติเปกฺโข’’ติ –

时光流逝，日夜飞逝，年华次第地舍弃。见此死之怖畏，寻求寂静者应舍弃世间利诱。

เอวํ โข ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

尊者，世尊就是这样说的。

สตฺติสุตฺต

矛经

ปุจฺฉา – สตฺติสุตฺตํ [Pg.10] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊在何处，为了谁，因为什么事，以什么方式宣说了《矛经》？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ เทวตํ อารพฺภ ภาสิตํ, อญฺญตรา ภนฺเต เทวตา ภควนฺตํ เอตทโวจ–

答：尊者，这段话是在舍卫城，针对某位天神而说的。尊者，某位天神对世尊说了这样一段话：

‘‘สตฺติยา วิย โอมฏฺโฐ, ฑยฺหมาโนว มตฺถเก;

กามราคปฺปหานาย, สโต ภิกฺขุ ปริพฺพเช’’ติ–

如被利矛刺，如头被火烧，为断除欲贪，比丘应正念游方。

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

尊者，世尊是就此事这样说的：

สตฺติยา [Pg.11] วิย โอมฏฺโฐ ฑยฺหมาโนว มตฺถเก;

สกฺกายทิฏฺฐิปฺปหานาย, สโต ภิกฺขุ ปริพฺพเชติ;

如被利矛刺，如头被火烧，为断除有身见，比丘应正念游方。

เอวํ โข ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

尊者，世尊就是这样说的。

สตฺติยา วิย โอมฏฺโฐ, ฑยฺหมาโนว มตฺถเก;

กามราคปฺปหานาย, สโต ภิกฺขุ ปริพฺพเช –

如被利矛刺，如头被火烧，为断除欲贪，比丘应正念游方。

สตฺติยา [Pg.12] วิย โอมฏฺโฐ, ฑยฺหมาโนว มตฺถเก,สกฺกายทิฏฺฐิปฺปมานาย, สโต ภิกฺขุ ปริพฺพเช –

如被利矛刺，如头被火烧，为断除有身见，比丘应正念游方。

ชฏาสุตฺต

结经

ปุจฺฉา – ชฏาสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊所说的《结经》，是在哪里、为了谁、关于什么事以及如何说的？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ เทวตํ อารพฺภ ภาสิตํ, อญฺญตรา ภนฺเต เทวตา ภวคนฺตํ เอตทโวจ–

答：尊者，此经是在舍卫城(Sāvatthī)，针对某位天神而说。尊者，某位天神对世尊说了这段话：

‘‘อนฺโต ชฏา พหิชฏา, ชฏาย ชฏิตา ปชา;

ตํ ตํ โคตม ปุจฺฉามิ, โก อิมํ วิชฏเย ชฏ’’นฺติ–

“内结与外结，众生为结缚；乔达摩(Gotama)，我问你：谁能解此结？”

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ –

尊者，关于此事——

สีเล ปติฏฺฐาย นโร สปญฺโญ, จิตฺตํ ปญฺญญฺจ ภาวยํ;

อาตาปี นิปโก ภิกฺขุ, โส อิมํ วิชฏเย ชฏํ.

智者立足于戒(sīla)，修习心与慧；勇猛、审慎的比丘，他能解此结。

เยสํ [Pg.13] ราโค จ โทโส จ, อวิชฺชา จ วิราชิตา;

ขีณาสวา อรหนฺโต, เตสํ วิชฏิตา ชฏาติ;

那些贪(rāga)、瞋(dosa)与痴(avijjā)已离，诸漏已尽的阿罗汉，他们的结已解开。

เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

尊者，世尊说了这样一类的话。

สีเล [Pg.14] ปติฏฺฐาย นโร สปญฺโญ, จิตฺตํ ปญฺญญฺจ ภาวยํ;

อาตาปี นิปโก ภิกฺขุ, โส อิมํ วิชฏเย ชฏํ–

智者立足于戒，修习心与慧；勇猛、审慎的比丘，他能解此结。

เยสํ ราโค จ โทโส จ, อวิชฺชา จ วิราชิตา;

ขีณาสวา อรหนฺโต, เตสํ วิชฏิตา ชฏา–

那些贪、瞋与痴已离，诸漏已尽的阿罗汉，他们的结已解开。

ยตฺถ [Pg.15] นามญฺจ รูปญฺจ, อเสสํ อุปรุชฺฌติ;

ปฏิฆํ รูปสญฺญา จ, เอตฺเถสา ฉิชฺชเต ชฏา.

于名(nāma)与色(rūpa)无余止息，有对(paṭigha)与色想(rūpasaññā)亦灭之处，此结即被斩断。

อจฺฉราสุตฺต

天女经

ปุจฺฉา – อจฺฉราสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊所说的《天女经》，是在哪里、为了谁、关于什么事以及如何说的？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ เทวปุตฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ. อญฺญตโร ภนฺเต เทวปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ–

答：尊者，此经是在舍卫城，针对某位天子(devaputta)而说。尊者，某位天子对世尊说了这段话：

‘‘อจฺฉราคณสงฺฆฏฺฐํ, ปิสาจ คณเสวิตํ;

วนนฺตํ โมหนํ นาม, กถํ ยาตฺรา ภวิสฺสตี’’ติ.

“天女群集喧嚣，毕舍遮(pisāca)群围绕；名为‘迷惑’的森林，如何能通行？”

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

尊者，关于此事——

‘‘อุชุโก นาม โส มคฺโค, อภยา นาม สา ทิสา,รโถ อกูชโน นาม, ธมฺมจกฺเกหิ สํยุโต.

“那条路名为‘正直’，那方向名为‘无畏’，那车名为‘无声’，装配着法之轮(dhammacakka)。

หิรี [Pg.16] ตสฺส อปาลมฺโพ, สตฺยสฺส ปริวารณํ;

ธมฺมาหํ สารถึ พฺรูมิ, สมฺมาทิฏฺฐิ ปุเรชวํ.

惭(hirī)为它的靠背，念(sati)为它的护卫；我说法(Dhamma)是车夫，正见(sammādiṭṭhi)为先行者。

ยสฺส เอตาทิสํ ยานํ, อิตฺถิยา ปุริสสฺส วา;

ส เว เอเตน ยาเนน, นิพฺพานสฺเสว สนฺติเก’’ติ.

无论男女，若有这样的乘具，他确实以此乘具，就在涅槃(nibbāna)的近处。”

เอวํ โข ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

尊者，世尊确实是这样说的。

อจฺฉราคณสงฺฆุฏฺฐํ[Pg.17], ปิสาจคณเสวิตํ;

วนนฺตํ โมหนํ นาม, กถํ ยาตฺรา ภวิสฺสติ–

“天女群集喧嚣，毕舍遮群围绕；名为‘迷惑’的森林，如何能通行？”

ชราสุตฺต

老朽经

ปุจฺฉา – ชราสุตฺตํ [Pg.19] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊于何处、为谁、以何事、如何宣说《老朽经》？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ เทวตํ อารพฺภ ภาสิตํ. อญฺญตรา ภนฺเต เทวตา ภควนฺตํ เอตทโวจ–

答：尊者，此经是在舍卫城(Sāvatthī)，为某位天人而说。尊者，某位天人对世尊说了此话：

‘‘กึ สุ ยาว ชรา สาธุ, กึ สุ สาธุ ปติฏฺฐิตํ;

กึ สุ นรานํ รตนํ, กึ สุ โจเรหิ ทูหร’’นฺติ.

“何物善至老？何物善安立？何为人之宝？何物贼难夺？”

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

尊者，关于此事——

‘‘สีลํ ยาว ชรา สาธุ, สทฺธา สาธุ ปติฏฺฐิตา;

ปญฺญา นรานํ รตนํ, ปุญฺญํ โจเรหิ ทูหร’’นฺติ.

“戒善至老，信善安立；慧为人宝，福贼难夺。”

เอวํ โข ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

尊者，世尊如是说。

กึ สุ ยาว ชรา สาธุ.

何物善至老？

กึ สุ สาธุ ปติฏฺฐิตํ.

何物善安立？

กึ [Pg.20] สุ นรานํ รตนํ.

何为人之宝？

กึ สุ โจเรหิ ทูหรํ.

何物贼难夺？

เทวปุตฺตสํยุตฺต

天子相应

สุพฺรหฺมสุตฺต

善梵经

ปุจฺฉา – เตนาวุโส ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน สุพฺรหฺมสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กตญฺจ ภาสิตํ. กีทิโส จ ตตฺถ ธมฺมปฏิคฺคาหกสฺส ธมฺมสฺสวนานิสํโส อธิคโต.

问：贤友，彼知者、见者、阿罗汉、正等觉者世尊，于何处、为谁、以何事、如何宣说《善梵经》？于彼处，领法者获得何等闻法之利？

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห [Pg.21] ภนฺเต สุพฺรหฺมเทวปุตฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ. สุพฺรหฺมา ภนฺเต เทวปุตฺโต มรณภยภีโต ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ–

答：尊者，此经是在王舍城(Rājagaha)，为善梵天子(Subrahma devaputta)而说。尊者，善梵天子为死畏所惧，走近世尊，说了此话：

‘‘นิจฺจํ อุตฺรสฺตมิทํ จิตฺตํ, นิจฺจํ อุพฺพิคฺคมิทํ มโน;

อนุปฺปนฺเนสุ กิจฺเฉสุ, อโถ อุปฺปติเตสุ จ;

สเจ อตฺถิ อนุตฺรสฺตํ, ตํ เม อกฺขาหิ ปุจฺฉิโต’’ติ–

“此心常惊怖，此意常忧惧；于未生之苦，以及已生者；若有无畏处，应我问为说。”

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ.

尊者，关于此事——

‘‘นาญฺญตฺร โพชฺชา ตปสา, นาญฺญตฺรินฺทฺริยสํวรา;

นาญฺญตฺร สพฺพนิสฺสคฺคา, โสตฺถึ ปสฺสามิ ปาณิน’’นฺติ.

“除了觉支与苦行，除了根律仪，除了舍弃一切，我未见众生有安稳。”

เอวํ โข ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ. เทสนาปริโยสาเน จ ภนฺเต สุพฺรหฺมสฺส เทวปุตฺตสฺส ตสฺมึเยว อาสเน วิรชํ วีตมลํ ธมฺมจกฺขุํ อุทปาทิ, ‘‘ยํกิญฺจิ สมุทยธมฺมํ, สพฺพํ ตํ นิโรธธมฺม’’นฺติ.

尊者，世尊如是说。尊者，说法结束时，善梵天子即于其座，生起离尘、离垢之法眼：“凡是集法，皆是灭法。”

นิจฺจํ [Pg.22] อุตฺรสฺตมิทํ จิตฺตํ, นิจฺจํ อุพฺพิคฺคมิทํ มโน;

อนุปฺปนฺเนสุ กิจฺเฉสุ, อโถ อุปฺปติเตสุ จ;

สเจ อตฺถิ อนุตฺรสฺต, ตํ เม อกฺขาหิ ปุจฺฉิโต-หุ–

“此心常惊怖，此意常忧惧；于未生之苦，以及已生者；若有无畏处，应我问为说。”

นาญฺญตฺร [Pg.23] โพชฺชา ตปสา, นาญฺญตฺรินฺทฺริยสํวรา;

นาญฺญตฺร สพฺพนิสฺสคฺคา, โสตฺถึ ปสฺสามิ ปาณินํ–

“除了觉支与苦行，除了根律仪，除了舍弃一切，我未见众生有安稳。”

โรหิตสฺสสุตฺต

罗醯多娑经

ปุจฺฉา – โรหิตสฺสสุตฺตํ [Pg.24] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

提问——贤友，世尊在哪里、针对谁、基于什么事、以什么方式宣说了《罗醯多娑经》？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต โรหิตสฺสํ เทวปุตฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ. โรหิตสฺโส ภนฺเต เทวปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘ยตฺถ นุ โข ภนฺเต น ชายติ น ชียติ น มียติ น จวติ น อุปปชฺชติ, สกฺกา นุ โข โส ภนฺเต คมเนน โลกสฺส อนฺโต ญาตุํ วา ทฏฺฐุํ วา ปาปุณิตุํ วา’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘ยตฺถ โข อาวุโส น ชายติ น ชียติ น มียติ น จวติ น อุปปชฺชติ, นาหํ ตํ คมเนน โลกสฺส อนฺตํ ญาเตยฺยํ อฏฺเฐยฺยํ ปตฺเตยฺยนฺติ วทามี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

回答——尊者，这是世尊在舍卫城(Sāvatthī)，针对罗醯多娑(Rohitassa)天子而说的。尊者，罗醯多娑天子对世尊说：“尊者，哪里没有出生、没有衰老、没有死亡、没有消逝、没有再生？尊者，是否有可能通过行走去了知、看见或到达世界的尽头？”尊者，针对此事，世尊说：“贤友，我说那没有出生、没有衰老、没有死亡、没有消逝、没有再生之处，是不可能通过行走去了知、看见或抵达的。”尊者，世尊便是如此宣说的。

โกสลสํยุตฺต

憍萨罗相应

ทหรสุตฺต

年少经

ปุจฺฉา – ทหรสุตฺตํ [Pg.26] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

提问——贤友，世尊在哪里、针对谁、基于什么事、以什么方式宣说了《年少经》？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ราชานํ ปเสนทึ โกสลํ อารพฺภ ภาสิตํ. ราชา ภนฺเต ปเสนทิ โกสโล เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ, เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข ภนฺเต ราชา ปเสนทิ โกสโล ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘ภวมฺปิ โน โคตโม ‘อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุทฺโธ’ติ ปฏิชานาตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘ยญฺหิ ตํ มหาราช สมฺมา วทมาโนวเทยฺย ‘อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุทฺโธ’ติ[Pg.27], มเมว ตํ สมฺมา วทมาโน วเทยฺยา’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

回答——尊者，这是世尊在舍卫城(Sāvatthī)，针对憍萨罗(Kosala)国的波斯匿王(Pasenadi)而说的。尊者，憍萨罗国的波斯匿王前往世尊那里，抵达后与世尊互相问候，在一旁坐下后，尊者，憍萨罗国的波斯匿王对世尊说了这番话：“乔达摩(Gotama)尊者，您也自称已证得无上正等正觉吗？”尊者，针对此事，世尊说：“大王，若有人要正确地说‘已证得无上正等正觉’，那么他这样正确地说，就是在说我。”尊者，世尊便是如此宣说的。

ตสฺมา [Pg.29] หิ ปณฺฑิโต โปโส, สมฺปสฺสํ อตฺถมตฺตโน;

ภุชงฺคมํ ปาวกญฺจ, ขตฺติยญฺจ ยสสฺสินํ;

ภิกฺขุญฺจ สีลสมฺปนฺนํ, สมฺมเทว สมาจเร–

是故，智者观己利，应对蛇、火、声名显赫的刹帝利，以及具戒的比丘，都正当地对待。

อตฺตรกฺขิตสุตฺต

自护经

ปุจฺฉา – อตฺตรกฺขิตสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

提问——贤友，世尊在哪里、针对谁、基于什么事、以什么方式宣说了《自护经》？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ราชานํเยว ปเสนทึ โกสลํ อารพฺภ ภาสิตํ. ราชา ภนฺเต ปเสนทิ โกสโล ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา ‘‘อิธ มยฺหํ ภนฺเต รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส [Pg.30] เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาที’’ติ เอวมาทิกํ วจนํ อโวจ. ภควา จ ภนฺเต เอวเมตํ มหาราช เอวเมตํ มหาราชาติ เอวมาทินา วิภชิตฺวา ภาสิตํ.

回答——尊者，这同样是世尊在舍卫城(Sāvatthī)，针对憍萨罗(Kosala)国的波斯匿王(Pasenadi)而说的。尊者，憍萨罗国的波斯匿王前往世尊那里，说了以“尊者，当我独处静坐时，心中生起了这样的思虑”等开头的这番话。尊者，世尊便以“大王，正是这样，大王，正是这样”等方式，分别解说。

กาเยน [Pg.32] สํวโร สาธุ, สาธุ วาจาย สํวโร;

มนสา สํวโร สาธุ, สาธุ, สพฺพตฺถ สํวโร;

สพฺพตฺถ สํวุโต ลชฺชี, รกฺขิโตติ ปวุจฺจติ.

身律仪为善，语律仪亦善，意律仪为善，一切处律仪善。于一切处有律仪、有惭者，被称为“已守护者”。

อปฺปกสุตฺต

稀少经

ปุจฺฉา – อปฺปกสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

提问——贤友，世尊在哪里、针对谁、基于什么事、以什么方式宣说了《稀少经》？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ราชานํเยว ปเสนทึ โกสลํ อารพฺภ ภาสิตํ. ราชา ภนฺเต ปเสนทิ โกสโล ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา ‘‘อิธ มยฺหํ ภนฺเต รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ อปฺปกา เต สตฺตา โลกสฺมึ, เย อุฬาเร อุฬาเร โภเค ลภิตฺวา น เจว มชฺชนฺติ น จ ปมชฺชนฺติ, น จ กาเมสุ เคธํ อาปชฺชนฺตี’’ติ เอวมาทิกํ วจนํ อโวจ. ภควา จ ภนฺเต ‘‘เอวเมตํ มหาราช เอวเมตํ มหาราชา’’ติ เอวมาทินา อปฺปกสุตฺตํ ภาสิตํ.

回答——尊者，这是世尊在舍卫城(Sāvatthī)，针对憍萨罗(Kosala)国波斯匿王(Pasenadi)而说的。尊者，憍萨罗国波斯匿王前往世尊那里，说道：“尊者，我独自隐居时，心中生起这样的思绪：世间众生稀少，他们获得广大的财富后，既不沉醉，也不放逸，也不会对欲乐产生贪恋。”尊者，世尊以“大王，正是这样，大王，正是这样”等语宣说了《稀少经》。

มลฺลิกาสุตฺต

茉莉夫人经

ปุจฺฉา – มลฺลิกาสุตฺตํ [Pg.34] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

提问——贤友，世尊在哪里、针对谁、基于什么事、以什么方式宣说了《茉莉夫人经》？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ราชานํเยว ปเสนทึ โกสลํ อารพฺภ ภาสิตํ. ราชา ภนฺเต ปเสนทิ โกสโล มลฺลิกํ เทวึ เอตทโวจ ‘‘อตฺถิ นุ โข เต มลฺลิเก โกจญฺโญ อตฺตนา ปิยตโร’’ติ. ตสฺมึ วตฺถุสฺมึ สพฺพาทิสา อนุปริคมฺม เจตสาติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

回答——尊者，这是世尊在舍卫城，针对憍萨罗国波斯匿王而说的。尊者，憍萨罗国波斯匿王对茉莉夫人这样说：“茉莉，难道有谁比你自己更可爱吗？”尊者，世尊以此事为缘，宣说了以“以心遍观一切方向”等开头的教言。

สพฺพา [Pg.35] ทิสา อนุปริคมฺม เจตสา, เนวชฺฌคา ปิยตรมตฺตนา กฺวจิ. เอวํ ปิโย ปุถุ อตฺตา ปเรสํ, ตสฺมา น หึเส ปรมตฺตกาโม–

以心遍观一切方向，未曾发现有比自己更可爱者。他人对自己亦是如此珍爱，因此，珍爱自己者不应伤害他人。

สตฺตชฏิลสุตฺต

七结发者经

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.36] ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน สตฺตชฏิลสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

提问——贤友，世尊……乃至……正自觉者在哪里、针对谁、基于什么事、以什么方式宣说了《七结发者经》？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ราชานํ ปเสนทึ โกสลํ อารพฺภ ภาสิตํ. ราชา ภนฺเต ปเสนทิ โกสโล อจิรปกฺกนฺเตสุ สตฺตสุ จ ชฏิเลสุ สตฺตสุ จ นิคณฺเฐสุ สตฺตสุ จ อเจลเกสุ สตฺตสุ จ เอกสาฏเกสุ สตฺตสุ จ ปริพฺพาชเกสุ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ, เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข ภนฺเต ราชา ปเสนทิ โกสโล ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘เย เต ภนฺเต โลเก อรหนฺโต วา อรหตฺตมคฺคํ วา สมาปนฺนา, เอเต เตสํ อญฺญตรา’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘ทุชฺชานํ โข เอตํ มหาราช ตยา คิหินา กามโภคินา ปุตฺตสมฺพาธสยนํ อชฺฌาวสนฺเตน กาสิณจนฺทนํ ปจฺจนุโภนฺเตน มาลาคนฺธวิเลปนํ ธารยนฺเตน ชาตรูปรชตํ สาทิยนฺเตน ‘‘อิเม วา อรหนฺโต, อิเม วา อรหตฺตมคฺคํ สมาปนฺนา’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

回答——尊者，这是世尊在舍卫城，针对憍萨罗国波斯匿王而说的。尊者，在七位结发者(jaṭila)、七位尼乾子(nigaṇṭha)、七位无衣者(acelaka)、七位一衣者(ekasāṭaka)与七位游方者(paribbājaka)刚离开不久，憍萨罗国波斯匿王就去到世尊那里，顶礼世尊后，坐在一旁。尊者，坐在一旁的憍萨罗国波斯匿王对世尊说：“尊者，那些世间的阿罗汉(arahanta)或已证得阿罗汉道(arahattamagga)的人，他们是这些人中的一员吗？”尊者，就此事，世尊宣说了以此等开头的教言：“大王，你身为享受欲乐的在家人，住于妻儿拥挤的家中，受用迦尸(Kāsi)檀香，佩戴花环与涂香，接受金银，要了知‘这些人是阿罗汉，或这些人已证入阿罗汉道’，这是困难的。”

น [Pg.40] วณฺณรูเปน นโร สุชาโน, น วิสฺสเส อิตฺตรทสฺสเนน;

สุสญฺญตานญฺหิ วิยญฺชเนน, อสญฺญตา โลกมิมํ จรนฺติ.

不应以相貌识人，不应轻信于一见；伪装成善于防护者，不防护者行于世。

ปติรูปโก มตฺติกากุณฺฑโลว, โลหฑฺฒมาโสว สุวณฺณฉนฺโน;

จรนฺติ โลเก ปริวารฉนฺนา, อนฺโต อสุทฺธา พหิโสภมานา-หู

犹如陶制假耳环，亦如铜币外镀金；随从簇拥行于世，内里不净外光明。

ปญฺจราชสุตฺต

五王经

ปุจฺฉา – ปญฺจราชสุตฺตํ [Pg.41] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊在何处、为了谁、因为什么事、以什么方式说了这部《五王经》？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ราชานํเยว ปเสนทึ โกสลํ อารพฺภ ภาสิตํ. ราชา ภนฺเต ปเสนทิ โกสโล ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘กึ นุ โข ภนฺเต กามานํ อคฺค’’นฺติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘มนาปปริยนฺตํ ขฺวาหํ มหาราช ปญฺจสุ กามคุเณสุ อคฺคนฺติ วทามี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，此经在舍卫城(Sāvatthī)，是针对憍萨罗国波斯匿王而说的。尊者，憍萨罗国波斯匿王对世尊说了这番话：“尊者，什么是诸欲之中最顶尖的呢？”尊者，关于这件事，世尊这样说：“大王，我说的五种欲乐，是以令人满意为极致的才是最顶尖的。”尊者，世尊就是这样说的。

อิธ [Pg.42] ภนฺเต อมฺหากํ ปญฺจนฺนํ ราชูนํ ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิตานํ สมงฺคีภูตานํ ปริจารยมานานํ อยมนฺตรากถา อุทปาทึ ‘กึ นุ โข กามานํ อคฺค’นฺติ–

尊者，我们五位国王，具足并受用着五种欲乐，在此期间生起了这样的谈论：“到底什么是诸欲之中最顶尖的呢？”

ปทุมํ [Pg.43] ยถา โกกนทํ สุคนฺธํ, ปาโต สิยา ผุลฺลมวีตคนฺธํ. องฺคีรสํ ปสฺส วิโรจมานํ, ตปนฺตมาทิจฺจมิวนฺตลิกฺเข–

如同芬芳的红莲，清晨盛开，香气不散。观看光芒四射的安吉罗娑(Aṅgīrasa)，犹如太阳在空中照耀。

ทุติยอปุตฺตกสุตฺต

第二无子者经

ปุจฺฉา – ทุติยอปุตฺตกสุตฺตํ [Pg.44] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊在何处、为了谁、因为什么事、以什么方式说了这部《第二无子者经》？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ราชานํเยว ปเสนทึ โกสลํ อารพฺภ ภาสิตํ. ราชา ภนฺเต ปเสนทิ โกสโล ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา ‘‘อิธ ภนฺเต สาวตฺถิยํ เสฏฺฐิ คหปติ กาลงฺกโต, ตมหํ อปุตฺตกํ สาปเตยฺยํ ราชนฺเตปุรํ อติหริตฺวา อาคจฺฉามี’’ติ เอวมาทิกํ วจนํ อโวจ. ภควา จ ภนฺเต ‘‘เอวเมตํ มหาราช, เอวเมตํ มหาราช, ภูตปุพฺพํ โส มหาราช เสฏฺฐิ คหปติ ตคฺครสิขึ นาม ปจฺเจกสมฺพุทฺธํ ปิณฺฑปาเตน ปฏิปาเทสี’’ติ เอวมาทินา ตสฺส เสฏฺฐิสฺส คหปติสฺส อตีตํ วตฺถุํ อาหริตฺวา ปริโยสาเน จตูหิ คาถาหิ ภาสิตํ.

答：尊者，此经在舍卫城(Sāvatthī)，是针对憍萨罗国波斯匿王而说的。尊者，憍萨罗国波斯匿王拜访世尊后说道：“尊者，舍卫城有位长者、家主去世了，他没有儿子，我已将他的财产收归王宫。”他说了这样的话。尊者，世尊说：“大王，确实是这样，确实是这样。大王，过去这位长者、家主曾以一钵饭供养了一位名叫多伽罗尸弃(Taggarasikhi)的独觉佛。”世尊讲述了这位长者、家主过去的故事，最后说了四首偈颂。

ธญฺญํ [Pg.47] ธนํ รชตํ ชาตรูปํ, ปริคฺคหํ วาปิ ยทตฺถิ กิญฺจิ,ทาสา กมฺมกรา เปสฺสา, เย จสฺส อนุชีวิโน.

谷粮、财富、金银，以及任何所有物，奴婢、佣工、仆役，和一切依附他的人。

สพฺพํ นาทาย คนฺตพฺพํ, สพฺพํ นิกฺขิปฺปคามินํ;

ยญฺจ กโรติ กาเยน, วาจาย อุทเจตสา.

一切皆不能带走，一切皆需舍弃而行；凡以身、语或意所造作的，

ตญฺหิ ตสฺส สกํ โหติ, ตํว อาทาย คจฺฉติ;

ตํวสฺส อนุคํ โหติ, ฉายาว อนปายินี.

那才是他自己的，他带着那个离去；它跟随着他，如影随形不离弃。

ตสฺมา กเรยฺย กลฺยาณํ, นิจยํ สมฺปรายิกํ;

ปุญฺญานิ ปรโลกสฺมึ, ปติฏฺฐา โหนฺติ ปาณินํ –

是故当行善，积集来世粮；福德于他世，实为众生依。

มารสํยุตฺต

魔相应

ตโปกมฺมสุตฺต

苦行经

ปุจฺฉา – ตโปกมฺมสุตฺตํ [Pg.48] ปนาวุโส ภควตา ชิเนน กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊、胜者在何处、针对谁、于何事、以及如何宣说了《苦行经》？

วิสฺสชฺชนา – อุรุเวลายํ ภนฺเต มารํ ปาปิมนฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ. มาโร ภนฺเต ปาปิมา ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา คาถาย อชฺฌภาสิ.

答：尊者，此乃于优楼频螺(Uruvelā)，针对恶魔波旬而说。尊者，恶魔波旬走近世尊，以偈颂对世尊说：

‘‘ตโปกมฺมา อปกฺกมฺม, เยน สุชฺฌนฺติ มาณวา;

อสุทฺโธ มญฺญสิ สุทฺโธ, สุทฺธิมคฺคา อปรทฺโธ’’ติ.

“你已远离那令世人清净的苦行，不净者却自以为清净，你已偏离清净之道。”

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

尊者，于其事中——

‘‘อนตฺตสํหิตํ ญตฺวา, ยํ กิญฺจิ อมรํ ตปํ;

สพฺพํ นตฺถาวหํ โหติ, ผิยาริตฺตํว ธมฺมนิ;

สีลํ สมาธิ ปญฺญญฺจ, มคฺคํ โพธาย ภาวยํ;

ปตฺโตสฺมิ ปรมํ สุทฺธึ, นิหโต ตฺวมสิ อนฺตกา’’ติ.

“了知一切无益的苦行，所谓不死之修行，皆毫无益处，犹如陆地上的船桨。我修习戒、定、慧，此觉悟之道，已证得究竟清净。死神(Antaka)啊，你已被击败！”

เอวํ โข ภนฺเต ภควตา ชิเนน ภาสิตํ.

尊者，世尊、胜者即如是说。

ตโปกมฺมา [Pg.49] อปกฺกมฺม, เย น สุชฺฌนฺติ มาณวา;

อสุทฺโธ มญฺญสิ สุทฺโธ, สุทฺธิมคฺคา อปรทฺโธ–

远离苦行，世人不得清净；不净者自以为清净，已偏离清净之道。

อนตฺถสํหิตํ [Pg.50] อุตฺวา, ยํกิญฺจิ อมรํ ตปํ;

สพฺพํ นตฺถาวหํ โหติ, ผิยาริตฺตํว ธมฺมนิ;

了知一切无益的苦行，所谓不死之修行，皆毫无益处，犹如陆地上的船桨；

หตฺถิราชวณฺณสุตฺต

象王色经

ปุจฺฉา – หตฺถิราชวณฺณสุตฺตํ [Pg.51] ปนาวุโส ภวคตา ชิเนน กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊、胜者在何处、针对谁、于何事、以及如何宣说了《象王色经》？

วิสฺสชฺชนา – อุรุเวลายํ ภนฺเต มารกํเยว ปาปิมนฺตํ อารพฺภ ภาสิตํ. มาโร ภนฺเต ปาปิมา ภควโต ภยํ ฉมฺภิตตฺตํ โลมหํสํ อุปฺปาเทตุกาโม มหนฺตํ หตฺถิราชวณฺณํ อภินิมฺมินิตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ.

答：尊者，此乃于优楼频螺，针对恶魔波旬而说。尊者，恶魔波旬欲令世尊生起怖畏、惊骇与毛骨悚然，便化作巨大的象王之形，走近世尊之处。

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

尊者，于其事中——

‘‘สํสรํ ทีฆมทฺธานํ, วณฺณํ กตฺวา สุภาสุภํ;

อลํ เต เตน ปาปิม, นิหโต ตฺวมสิ อนฺตกา’’ติ.

“长时轮回中，化作美丑之形。恶魔，你够了！死神(Antaka)啊，你已被击败！”

เอวํ โข ภนฺเต ภควตา ชิเนน ภาสิตํ.

尊者，世尊、胜者即如是说。

สํสรํ [Pg.52] ทีฆมทฺธานํ, วณฺณํ กตฺวา สุภาสุภํ,อลํ เต เตน ปาปิม, นิหโต ตฺวมสิ อนฺตก –

长时轮回中，化作美丑之形。恶魔，你够了！死神(Antaka)啊，你已被击败。

ภิกฺขุนีสํยุตฺต

比丘尼相应

อาฬวิกาสุตฺต

阿拉维迦经

ปุจฺฉา – อิทานิ อาวุโส ภิกฺขุนี สํยุตฺตํ ปุจฺฉามิ, ยํ ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส สาวิกาหิ เถรีหิ อตฺตโน

问：贤友，现在我问《比丘尼相应》，此乃那位世尊、阿罗汉、正等觉者的声闻弟子——长老比丘尼们，为阐明自身……

จ [Pg.53] พุทฺธสาสนสฺส จ ยถาภูตํ คุณํ ปกาเสตฺวา ภาสิตํ. ตตฺถาวุโส ปฐมํ โปราณเกหิ มหากสฺสปาทีหิ ธมฺมสํคาหเกหิ เถรวเรหิ สํคีตํ อาฬวิกาสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

……与佛陀教法的真实功德而说。于此，贤友，首先，由古代大迦叶(Mahākassapa)等法合集者、上座长老们所合诵的《阿拉维迦经》，是在何处、针对谁、于何事、由谁、以及如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต มารํ ปาปิมนฺตํ อารพฺภ อาฬวิกาย ภิกฺขุนิยา ภาสิตํ. มาโร ภนฺเต ปาปิมา อาฬวิกาย ภิกฺขุนิยา ภยํ ฉมฺภิตตฺตํ โลมหํสํ อุปฺปาเทตุกาโม วิเวกมฺหา จาเวตุกาโม อาฬวิกํ ภิกฺขุนึ คาถาย อชฺฌภาสิ–

答：尊者，此乃于舍卫城(Sāvatthī)，由阿拉维迦比丘尼针对恶魔波旬而说。尊者，恶魔波旬欲令阿拉维迦比丘尼生起怖畏、惊骇与毛骨悚然，欲使她从独住中退转，便以偈颂对阿拉维迦比丘尼说：

‘‘นตฺถิ นิสฺสรณํ โลเก, กึ วิเวเกน กาหสิ;

ภุญฺชสฺส กามรติโย, มาหุ ปจฺฉานุตาปินี’’ติ.

“世间无出离，独住欲何为？当享诸欲乐，莫于日后悔。”

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

尊者，于其事中——

‘‘อตฺถิ นิสฺสรณํ โลเก, ปญฺญาย เม สุผุสฺสิตํ;

ปมตฺตพนฺธุ ปาปิม, น ตฺวํ ชานาสิ ตํ ปทํ;

สตฺติสูลูปมา กามา, ขนฺธาสํ อธิกุฏฺฏนา;

ยํ ตฺวํ กามรตึ พฺรูสิ, อรหิ มยฺห สา อหู’’ติ.

“世间有出离，我已以智慧善触。放逸者之友，恶魔啊，你不知彼。诸欲如矛槊，五蕴为刑具。汝所说欲乐，于我实无乐。”

เอวํ โข ภนฺเต อาฬวิกาย ภิกฺขุนิยา ภาสิตํ.

尊者，阿拉维迦比丘尼即如是说。

นตฺถิ [Pg.54] นิสฺสรณํ โลเก, กึ วิเวเกน กาหสิ;

ภุญฺชสฺสุ กามรติโย, มาหุ ปจฺฉานุตาปินี-หุ–

世间无出离，独住欲何为？当享诸欲乐，莫于日后悔。

อตฺถิ [Pg.55] นิสฺสรณํ โลเก, ปญฺญาย เม สุผุสฺสิตํ;

ปมตฺตพนฺธุ ปาปิม, น ตฺวํ ชานาสิ ตํ ปทํ.

世间有出离，我已以智慧善触。放逸者之友，恶魔啊，你不知彼。

สตฺติสูลูปมา กามา, ขนฺธาสํ อธิกุฏฺฏนา;

ยํ ตฺวํ กามรตึ พฺรูสิ, อรติ มยฺห สา อหุ–

诸欲如矛槊，五蕴为刑具。汝所说欲乐，于我实无乐。

โสมาสุตฺต

苏摩经

ปุจฺฉา – โสมาสุตฺตํ [Pg.56] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，《苏摩经》是在哪里、关于谁、在什么事中、由谁以及如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํเยว ภนฺเต อนฺธวเน มารํ ปาปิมนฺตํ อารพฺภ โสมาย ภิกฺขุนิยา ภาสิตํ. มาโร ภนฺเต ปาปิมา โสมาย ภิกฺขุนิยา ภยํ ฉมฺภิตตฺตํ โลมหํสํ อุปฺปาเทตุกาโม สมาธิมฺหา จาเวตุกาโม โสมํ ภิกฺขุนึ คาถาย อชฺฌภาสิ.

答：尊者，在舍卫城(Sāvatthī)的盲林(Andhavana)，这是关于恶魔波旬，由苏摩(Somā)比丘尼所说。尊者，恶魔波旬想要使苏摩比丘尼生起恐惧、惊慌、毛骨悚然，想要使她从禅定中退失，便以偈颂对苏摩比丘尼说道。

‘‘ยํ ตํ อิสีหิ ปตฺตพฺพํ, ฐานํ ทุรภิสมฺภวํ;

น ตํ ทฺวงฺคุลปญฺญาย, สกฺกา ปปฺโปตุมิตฺถิยา’’ติ.

“那为圣者所应达到、难以达到之境，女子以二指之慧是无法达到的。”

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

尊者，在那件事中——

‘‘อิตฺถิภาโว กึ กยิรา, จิตฺตมฺหิ สุสมาหิเต;

ญาณมฺหิ วตฺตมานมฺหิ, สมฺมา ธมฺมํ วิปสฺสโต;

ยสฺส นูน สิยา เอวํ, อิตฺถาหํ ปุริโสติ วา;

กิญฺจิ วา ปน อญฺญสฺมิ, ตํ มาโร วตฺตุมรหตี’’ติ.

“女身复何为？于心善等持，于智续生时，正观于法者。若人作此想：‘我为女或男’，或‘我是其他’，魔罗方可说。”

เอวํ โข ภนฺเต โสมาย ภิกฺขุนิยา อริยสาวิกาย ภาสิตํ.

尊者，圣弟子苏摩比丘尼就是这样说的。

ยํ [Pg.57] ตํ อิสีหิ ปตฺตพฺพํ, ฐานํ ทุรภิสมฺภวํ;

น ตํ ทฺวงฺคุลปญฺญาย, สกฺกา ปปฺโปตุมิตฺถิยา–

那为圣者所应达到、难以达到之境，女子以二指之慧是无法达到的。

อิตฺถิ [Pg.58] ภาโว กึ กยิรา, จิตฺตมฺหิ สุสมาหิเต;

ญาณมฺหิ วตฺต มานมฺหิ, สมฺมา ธมฺมํ วิปสฺสโต.

女身复何为？于心善等持，于智续生时，正观于法者。

ยสฺส นูน สิยา เอวํ, อิตฺถาหํ ปุริโสติ วา;

กิญฺจิ วา ปน อญฺญสฺมิ, ตํ มาโร วตฺตุมรหติ.

若人作此想：“我为女或男”，或“我是其他”，魔罗方可说。

กิสาโคตมีสุตฺต

瘦乔达弥经

ปุจฺฉา – ตตฺถาวุโส [Pg.59] กิสาโคตมีสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，那《瘦乔达弥经》是在哪里、关于谁、在什么事中、由谁以及如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํเยว ภนฺเต อนฺธวเน มารํ ปาปิมนฺตํ อารพฺภ กิสาโคตมิยา ภิกฺขุนิยา เถริยา ภาสิตํ. มาโร ภนฺเต ปาปิมา กิสาโคตมิยา ภิกฺขุนิยา ภยํ ฉมฺภิตตฺตํ โลมหํสํ อุปฺปาเทตุกาโม สมาธิมฺหา จาเวตุกาโม กิสาโคตมึ ภิกฺขุนึ คาถาย อชฺฌภาสิ–

答：尊者，在舍卫城(Sāvatthī)的盲林(Andhavana)，这是关于恶魔波旬，由长老比丘尼瘦乔达弥(Kisāgotamī)所说。尊者，恶魔波旬想要使瘦乔达弥比丘尼生起恐惧、惊慌、毛骨悚然，想要使她从禅定中退失，便以偈颂对瘦乔达弥比丘尼说道：

‘‘กึ นุ ตฺวํ มตปุตฺตาว, เอกมาสิ รุทมฺมุขี;

วนมชฺฌคตา เอกา, ปุริสํ นุ คเวสสี’’ติ.

“汝何故如丧子者，独坐泪满面？独自入于林深处，岂在寻觅男子汉？”

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

尊者，在那件事中——

อจฺจนฺตํ มตปุตฺตามฺหิ, ปุริสา เอกทนฺติกา;

น โสจามิ น โรทามิ, น ตํ ภายามิ อาวุโส.

“我已完全越丧子，世间男子缘已尽；我不忧愁不哭泣，贤友，我亦不惧你。”

สพฺพตฺถ วิหตา นนฺที, ตโมกฺขนฺโธ ปทาลิโต;

เชตฺวาน มจฺจุโน เสนํ, วิหรามิ อนาสวา’’ติ.

“贪喜遍摧毁，无明蕴已破；战胜死神军，我住于无漏。”

เอวํ โข ภนฺเต กิสาโคตมิยา ภิกฺขุนิยา ภาสิตํ.

尊者，瘦乔达弥比丘尼就是这样说的。

กึ [Pg.60] นุ ตฺวํ มตปุตฺตาว, เอกมาสิ รุทมฺมุขี;

วนมชฺฌคตา เอกา, ปุริสํ นุ คเสสสิ-หุ–

你为何像丧子之人，独自一人，哭泣着脸；独自在林中，你在寻找男人吗？

อจฺจนฺตํ มตปุตฺตามฺหิ, ปุริสา เอตทนฺติกา;

น โสจามิ น โรทามิ, น ตํ ภายามิ อาวุโส.

我已完全越丧子，世间男子缘已尽；我不忧愁不哭泣，贤友，我亦不惧你。

สพฺพตฺถ [Pg.61] วิหตา นนฺที, ตโมกฺขนฺโธ ปทาลิโต;

เชตฺวาน มจฺจุโน เสนํ, วิหรามิ อนาสวา.

贪喜遍摧毁，无明蕴已破；战胜死神军，我住于无漏。

อุปฺปลวณฺณาสุตฺต

莲花色经

ปุจฺฉา – ตตฺถาวุโส โปราเณหิ สํคีติการมหาเถรวเรหิ สํคีตํ อุปฺปลวณฺณสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

提问——贤友，古代结集法藏的诸大长老所共同诵唱的《莲花色经》，是在哪里、关于什么人、关于什么事、由谁以及如何宣说的？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํเยว ภนฺเต อนฺธวเน มารํ ปาปิมนฺตํ อารพฺภ อุปฺปลวณฺณาย ภิกฺขุนิยา ภาสิตํ. มาโร ภนฺเต ปาปิมา อุปฺปลวณฺณาย ภิกฺขุนิยา ภยํ ฉมฺภิตตฺตํ โลมหํสํ อุปฺปาเทตุกาโม สมาธิมฺหา จาเวตุกาโม อุปฺปลวณฺณํ ภิกฺขุนึ คาถาย อชฺฌภาสิ–

答复——尊者，就是在舍卫城(Sāvatthī)的盲林(Andhavana)中，这是关于恶魔波旬(Māra Pāpimā)的，由莲花色(Uppalavaṇṇā)比丘尼所说。尊者，恶魔波旬想要在莲花色比丘尼身上生起恐惧、惊慌、毛骨悚然，想要使她从禅定中退转，便用偈颂对莲花色比丘尼说：

‘‘สุปุปฺผิตคฺคํ [Pg.62] อุปคมฺม ภิกฺขุนิ, เอกา ตุวํ ติฏฺฐสิ สาลมูเล. น จตฺถิ เต ทุติยา วณฺณธาตุ, พาเล น ตฺวํ ภายสิ ธุตฺตกาน’’นฺติ.

“比丘尼，你来到那繁花盛开的树顶下，独自站在娑罗树下。你没有第二个同伴，愚人啊，你不害怕那些恶棍吗？”

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

尊者，在那件事中——

‘‘สตํ สหสฺสานิปิ ธุตฺตกานํ,อิธาคตา ตาทิสกา ภเวยฺยุํ;

โลมํ น อิญฺชามิ น สนฺตสามิ,น มาร ภายามิ ตเมกิกาปิ.

“纵然有十万恶棍，来到此处皆如是；我一毛不竖不惊恐，魔王，我独处亦不惧汝。

เอสา อนฺตรธายามิ, กุจฺฉึ วา ปวิสามิ เต;

ปขุมนฺตริกายมฺปิ, ติฏฺฐนฺตึ มํ น ทกฺขสิ.

我将隐身不见，或进入你的腹中；即便立于你眼睫之间，你也无法看见我。

จิตฺตสฺมึ วสีภูตามฺหิ, อิทฺธิปาทา สุภาวิตา;

สพฺพพนฺธนมุตฺตามฺหิ, น ตํ ภายามิ อาวุโส’’ติ.

我于心已得自在，神足已善修习；我已解脱一切束缚，贤友，我不怕你。”

เอวํ โข ภนฺเต อุปฺปลวณฺณาย ภิกฺขุนิยา ภาสิตํ.

尊者，莲花色比丘尼确实是这样说的。

จาลาสุตฺต

查拉经

ปุจฺฉา – ตตฺถาวุโส [Pg.64] จาลาสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

提问——贤友，《查拉经》是在哪里、关于谁、关于什么事、由谁以及如何宣说的？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อนฺธวเน มารํเยว ปาปิมนฺตํ อารพฺภ จาลาย ภิกฺขุนิยา อริยสาวิกาย ภาสิตํ. มาโร ภนฺเต ปาปิมา จาลํ ภิกฺขุนึ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ ‘‘กึ นุ ตฺวํ ภิกฺขุนิ น โรเจสี’’ติ. ชาตึ ขฺวาหํ อาวุโส น โรเจมี’’ติ.

答复——尊者，在舍卫城(Sāvatthī)的盲林(Andhavana)中，这是关于恶魔波旬的，由圣弟子查拉(Cālā)比丘尼所说。尊者，恶魔波旬走近查拉比丘尼，对她说了这番话：“比丘尼，你对什么不喜悦呢？”“贤友，我实不喜悦于‘生’。”

กึ นุ ชาตึ น โรเจสิ, ชาโต กามานิ ภุญฺชติ;

โก นุ ตํ อิทมาทปยิ, ชาตึ มา โรจ ภิกฺขุนีติ.

“为何不喜悦于生？生者享受诸欲乐；是谁教你这个道理：‘比丘尼，莫喜悦于生’？”

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

尊者，在那件事中——

ชาตสฺส มรณํ โหติ, ชาโต ทุกฺขานิ ผุสฺสติ;

พนฺธํ วธํ ปริกฺเลสํ, ตสฺมา ชาตึ น โรจเย.

“生者必有死，生者触众苦，以及束缚、杀害、困恼；是故不喜生。

พุทฺโธ ธมฺมมเทเสสิ, ชาติยา สมติกฺกมํ;

สพฺพทุกฺขปฺปหานาย, โส มํ สจฺเจ นิเวสยิ.

佛陀教导了超越生的法，为断尽一切苦，祂使我安住于真谛。

เย จ รูปูปคา สตฺตา, เย จ อรูปฏฺฐายิโน;

นิโรธํ อปฺปชานนฺตา, อาคนฺตาโร ปุนพฺภวนฺติ.

那些投生色界的有情，以及安住于无色界的有情，因不知晓灭尽，将再次投生。”

เอวํ โข ภนฺเต จาลาย ภิกฺขุนิยา ภาสิตํ.

尊者，查拉比丘尼确实是这样说的。

กึ [Pg.65] นุ ชาตึ น โรเจสิ, ชาโต กามานิ ภุญฺชติ;

โก นุ ตํ อิทมาทปยิ, ชาตึ มา โรจ ภิกฺขุนี.

“为何不喜悦于生？生者享受诸欲乐；是谁教你这个道理：‘比丘尼，莫喜悦于生’？”

ชาตสฺส [Pg.66] มรณํ โหติ, ชาโต ทุกฺขานิ ผุสฺสติ;

พนฺธํ วธํ ปริกฺเลสํ, ตสฺมา ชาตึ น โรจเย.

“生者必有死，生者触众苦，以及束缚、杀害、困恼；是故不喜生。

พุทฺโธ ธมฺมมเทเสสิ, ชาติยา สมติกฺกมํ,สพฺพทุกฺขปฺปหานาย, โส มํ สจฺเจ นิเวสยิ.

佛陀教导了超越生的法，为断尽一切苦，祂使我安住于真谛。”

เสลาสุตฺต

塞拉经

ปุจฺฉา – ตตฺถาวุโส [Pg.67] เสลาสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，塞拉经是在哪里，为了谁，关于什么事，由谁以什么方式说的？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต มารํเยว ปาปิมนฺตํ อารพฺพฺภ เสลาย ภิกฺขุนิยา อริยสาวิกาย ภาสิตํ. มาโร ภนฺเต ปาปิมา เสลาย ภิกฺขุนิยา ภยํ ฉมฺภิตตฺตํ โลมหํสํ อุปฺปาเทตุกาโม สมาธิมฺหา จาเวตุกาโม เสลํ ภิกฺขุนึ คาถาย อชฺฌภาสิ–

答：尊者，在舍卫城(Sāvatthī)，这是关于恶魔波旬，由圣弟子塞拉(Selā)比丘尼所说。尊者，恶魔波旬想要使塞拉比丘尼生起恐惧、惊慌、毛骨悚然，想要使她从禅定中退转，便以偈颂对塞拉比丘尼说：

เกนิทํ ปกตํ พิมฺพํ, กฺวนุ พิมฺพสฺส การโก;

กฺวนุ พิมฺพํ สมุปฺปนฺนํ, กฺวนุ พิมฺพํ นิรุชฺฌตีติ.

“此像由谁造，造者在何处？此像何处生，复于何处灭？”

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

尊者，在那件事中——

นยิทํ อตฺตกตํ พิมฺพํ, นยิทํ ปรกตํ อฆํ;

เหตุํ ปฏิจฺจ สมฺภูตํ, เหตุภงฺคา นิรุชฺฌตีติ.

“此像非自造，此患非他作；缘因而生起，因坏而息灭。”

เอวมาทินา ภนฺเต เสลาย ภิกฺขุนิยา ภาสิตํ.

尊者，塞拉比丘尼如是说等。

เกนิทํ [Pg.68] ปกตํ พิมฺพํ, กฺวนุ พิมฺพสฺส การโก;

กฺวนุ พิมฺพํ สมุปฺปนฺนํ, กฺวนุ พิมฺพํ นิรุชฺฌติ-หุ–

“此像由谁造，造者在何处？此像何处生，复于何处灭？”

นยิทํ อตฺตกตํ พิมฺพํ, นยิทํ ปรกตํ อฆํ;

เหตุํ ปฏิจฺจ สมฺภูตํ, เหตุภงฺคา นิรุชฺฌติ.

“此像非自造，此患非他作；缘因而生起，因坏而息灭。”

วชิราสุตฺต

跋耆罗经

ปุจฺฉา – ตตฺถาวุโส [Pg.69] โปราณเกหิ มหากสฺสปาทีหิ ธมฺมสํคาหกเถรวเรหิ สํคีตํ วชิราสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，古代大迦叶(Mahākassapa)等结集法藏的上座长老们所共同诵唱的《跋耆罗经》，是在哪里、针对谁、由谁、以及如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต มารํ ปาปิมนฺตํ อารพฺภ วชิราย เถริยา ภิกฺขุนิยา ภาสิตํ. มาโร ภนฺเต ปาปิมา ปุริมนเยเนว วชิรํ ภิกฺขุนึ คาถาย อชฺฌภาสิ–

答：尊者，在舍卫城(Sāvatthī)，由跋耆罗(Vajirā)长老比丘尼针对恶魔波旬所说。尊者，恶魔波旬像从前一样，以偈颂对跋耆罗比丘尼说道——

เกนายํ [Pg.70] ปกโต สตฺโต, กุวํ สตฺตสฺส การโก,กุวํ สตฺโต สมุปฺปนฺโน, กุวํ สตฺโต นิรุชฺฌตีติ.

“此有情谁造，造者在何处？有情何处生，复于何处灭？”

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

尊者，在那件事中——

กึ นุ สตฺโตติ ปจฺเจสิ, มารทิฏฺฐิคตํ นุ เต;

สุทฺธสงฺขารปุญฺโชยํ, นยิธ สตฺตุปลพฺภติ.

“魔罗，你为何执于‘众生’之见？这难道不是你的邪见吗？唯是纯粹诸行聚，于此众生不可得。

ยถา หิ องฺคสมฺภารา, โหติ สทฺโท รโถ อิติ;

เอวํ ขนฺเธสุ สนฺเตสุ, โหติ สตฺโตติ สมฺมุติ.

譬如依部件组合，而有“车”之名；如是依诸蕴存在，而有“众生”之俗称。’

ทุกฺขเมว หิ สมฺโภติ, ทุกฺขํ ติฏฺฐติ เวติ จ,นาญฺญตฺร ทุกฺขา สมฺโภติ, นาญฺญํ ทุกฺขา นิรุชฺฌตีติ.

“实唯有苦生，苦住与苦灭。离苦无物生，离苦无物灭。”

เอวํ โข ภนฺเต วชิราย ภิกฺขุนิยา ภาสิตํ.

尊者，跋耆罗比丘尼是这样说的。

เกนายํ ปกโต สตฺโต, กุวํ สตฺตสฺสการโก;

กุวํ สตฺโต สมุปฺปนฺโน, กุวํ สตฺโต นิรุชฺฌติ-หุ–

“此有情谁造，造者在何处？有情何处生，复于何处灭？”

กึ [Pg.71] นุ สตฺโตติ ปจฺเจสิ, มาร ทิฏฺฐิคตํ นุ เต;

สุทฺธสงฺขารปุญฺโชยํ, นยิธ สตฺตุปลพฺภติ.

“魔罗，你为何执于‘众生’之见？这难道不是你的邪见吗？唯是纯粹诸行聚，于此众生不可得。”

พฺรหฺมสํยุตฺต

梵天相应

คารวสุตฺต

敬重经

ปุจฺฉา – พฺรหฺมสํยุตฺเต [Pg.72] อาวุโส โปราเณหิ มหากสฺสปเถราทีหิ ธมฺมสํคาหกเถรวเรหิ ทุติยํ สํคีตํ คารวสุตฺตํ กตฺถ กถญฺจ สมุปฺปนฺนํ.

提问——贤友，于《梵天相应》中，由大迦叶(Mahākassapa)长老等古代结集法的上座长老们第二次结集的《敬重经》，是在何处、如何生起的？

วิสฺสชฺชนา – อุรุเวลายํ ภนฺเต สมุปฺปนฺนํ. ภควา ภนฺเต อุรุเวลายํ วิหรติ นชฺชา เนรญฺชราย ตีเร อชปาลนิคฺโรธมูเล ปฐมาภิสมฺพุทฺโธ. อถ โข ภควโต รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ ‘‘ทุกฺขํ โข อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส, กํ นุ ขฺวาหํ สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺย’’นฺติ.

答复——尊者，此事发生于优楼频螺(Uruvelā)。尊者，世尊初成正觉，住于优楼频螺的尼连禅河(Nerañjarā)畔、阿迦巴喇榕树(Ajapālanigrodha)下。尔时，世尊独居静处，心中生起如此思惟：“无所崇敬、无所依止而住，实为是苦。我当恭敬、尊重哪位沙门或婆罗门，依止他而住呢？”

อถ โข ภนฺเต ภควโต เอตทโหสิ ‘‘อปริปุณฺณสฺส โข สีลกฺขนฺธสฺส ปาริปูริยา อญฺญํ สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยุํ, น โข ปนาหํ ปสฺสามิ สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย อตฺตนา สีลสมฺปนฺนตรํ อญฺญํ สมณํ วา

那时，尊者，世尊心生此念：“为圆满未圆满之戒蕴，当恭敬、尊重、依止其他沙门或婆罗门而住。然我于此有天、有魔、有梵之世界，于有沙门婆罗门、天人之众生中，实不见有其他于戒比我更圆满之沙门或

พฺราหฺมณํ [Pg.73] วา, ยมหํ สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยุํ.

婆罗门，能令我恭敬、尊重、依止而住者。

อปริปุณฺณสฺส โข สมาธิกฺขนฺธสฺส;

อปริปุณฺณสฺส โข ปญฺญากฺขนฺธสฺส;

อปริปุณฺณสฺส โข วิมุตฺติกฺขนฺธสฺส.

于定蕴、慧蕴、解脱蕴，亦复如是。

อปริปุณฺณสฺส โข วิมุตฺติญาณทสฺสนกฺขนฺธสฺส ปาริปูริยา อญฺญํ สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา อุปนินิสฺสาย วิหเรยฺยํ. น โข ปนาหํ ปสฺสามิ สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย อตฺตนา วิมุตฺติญาณทสฺสนสมฺปนฺนตรํ อญฺญํ สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา, ยมหํ สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยํ. ยํนูนาหํ ยฺวายํ ธมฺโม มยา อภิสมฺพุทฺโธ, ตเมว ธมฺมํ สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺย’’นฺติ. เอวํ โข ภนฺเต ภควโต เจตโส ปริวิตกฺกวเสน อุปฺปนฺนํ.

为圆满未圆满之解脱知见蕴，我当恭敬、尊重、依止其他沙门或婆罗门而住。然我于此有天、有魔、有梵之世界，于有沙门婆罗门、天人之众生中，实不见有其他于解脱知见比我更圆满之沙门或婆罗门，能令我恭敬、尊重、依止而住者。我何不恭敬、尊重、依止于我所正觉之法而住？”尊者，此乃世尊心中所生之思惟。

เย [Pg.75] จ อตีตา สมฺพุทฺธา, เย จ พุทฺธา อนาคตา;

โย เจตรหิ สมฺพุทฺโธ, พหูนํ โสกนาสโน;

สพฺเพ สทฺธมฺมครุโน, วิหํสุ วิหรนฺติ จ;

ตถาปิ วิหริสฺสนฺติ, เอสา พุทฺธาน ธมฺมตา.

所有过去的诸佛，所有未来的诸佛，以及现在这位能灭除众生忧苦的正等觉者；他们都恭敬正法，过去曾如此安住，现在也如此安住；未来也将如此安住，这是诸佛的法性。

ตสฺมา หิ อตฺตกาเมน, มหตฺตมภิกงฺขตา;

สทฺธมฺโม ครุกาตพฺโพ, สรํ พุทฺธาน สาสนํ.

因此，若欲自利、希求伟大成就者，当恭敬正法，忆念诸佛的教法。

อญฺญรตพฺรหฺมสุตฺต

某梵天经

ปุจฺฉา- ตตฺถาวุโส [Pg.76] โปราณเกหิ มหากสฺสปาทีหิ ธมฺมสํคาหกเถรวเรหิ ปฐมํ สํคีตํ อญฺญตรพฺรหฺมสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

请问——贤友，由大迦叶(Mahākassapa)等古代结集法的上座长老们第一次结集的《某梵天经》，是在哪里、缘于谁、关于什么事、由谁并以何方式所说？

วิสฺสชฺชนา – พฺรหฺมโลเก ภนฺเต อญฺญตรํ พฺรหฺมานํ อารพฺภ อายสฺมตา มหาโมคฺคลฺลานตฺเถเรน ภาสิตํ. อญฺญตรสฺส ภนฺเต พฺรหฺมุโน เอวรูปํ ปาปกํ ทิฏฺฐิคตํ อุปฺปนฺนํ โหติ ‘‘นตฺถิ โส สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา, โย อิธ อาคจฺเฉยฺยา’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

回答——尊者，是在梵天界，缘于某位梵天，由具寿大目犍连(Mahāmoggallāna)长老所说。尊者，某位梵天生起了如此的恶见：“没有沙门或婆罗门能来到这里。”尊者，关于那件事——

อชฺชาปิ เต อาวุโส สา ทิฏฺฐิ, ยา เต ทิฏฺฐิ ปุเร อหุ;

ปสฺสสิ วีติวตฺตนฺตํ, พฺรหฺมโลเก ปภสฺสรนฺติ;

เอวํ โข ภนฺเต อายสฺมตา มหาโมคฺคลฺลานตฺเถเรน ภาสิตํ.

贤友，你如今还有那先前有的见解吗？你看见在梵天界中，光芒被超越了吗？尊者，具寿大目犍连长老就是这样说的。

อชฺชาปิ [Pg.78] เต อาวุโส สา ทิฏฺฐิ, ยา เต ทิฏฺฐิ ปุเร อหุ;

ปสฺสสิ วีติวตฺตนฺต, พฺรหฺมโลเก ปภสฺสรํ-หุ–

贤友，你如今还有那先前有的见解吗？你看见在梵天界中，光芒被超越了吗？

น เม มาริส สา ทิฏฺฐิ, ยา เม ทิฏฺฐิ ปุเร อหุ;

ปสฺสามิ วีติวตฺตนฺตํ, พฺรหฺมโลเก ปภสฺสรํ;

สฺวาหํ อชฺช กถํ วชฺชํ, อหํ นิจฺโจมฺหิ สสฺสโต หุ–

贤友，我已没有那先前有的见解了；我看见在梵天界中，光芒被超越了。我今天怎能说：“我是常的、恒的”呢？

เตวิชฺชา [Pg.79] อิทฺธิปตฺตา จ, เจโตปริยาย โกวิทา;

ขีณาสวา อรหนฺโต, พหู พุทฺธสฺส สาวกา-หุ–

具三明者、得神通者、善知他心者，漏尽阿罗汉，佛陀的声闻弟子众多。

อรุณวตีสุตฺต

阿鲁那瓦提经

ปุจฺฉา – ตตฺถาวุโส [Pg.80] อรุณวตีสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

请问——贤友，世尊是在哪里、缘于谁、并以何方式宣说了《阿鲁那瓦提经》？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ภูตปุพฺพํ ภิกฺขเว ราชา อโหสิ อรุณวา นาม. รญฺโญ โข ปน ภิกฺขเว อรุณวโต อรุณวตี นาม ราชธานี อโหสี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา อรุณวตี สุตฺตํ ภาสิตํ.

回答——尊者，在舍卫城(Sāvatthī)，世尊缘于众多比丘，以“诸比丘，往昔曾有一位国王，名为阿鲁那(Aruṇavā)。诸比丘，阿鲁那王的王都，名为阿鲁那瓦提(Aruṇavatī)。”等开篇，宣说了《阿鲁那瓦提经》。

อารมฺภถ [Pg.83] นิกฺกมถ, ยุญฺชถ พุทฺธสาสเน;

ธุนาถ มจฺจุโน เสนํ, นฬาคารํว กุญฺชโร;

โย อิมสฺมึ ธมฺมวินเย, อปฺปมตฺโต วิหสฺสติ;

ปหาย ชาติ สํสารํ, ทุกฺขสฺสนฺตํ กริสฺสติ-หุ–

你们当奋起、出离，致力于佛陀的教法！你们当摧破死魔军，如象摧毁芦苇屋。于此法律中，谁能不放逸而住，谁就能舍弃生死轮回，将苦蕴灭尽。

พฺราหฺมณสํยุตฺต

婆罗门相应

ธนญฺชานีสุตฺต

檀那阇尼经

ปุจฺฉา – พฺราหฺมณสํยุตฺเต [Pg.84] อาวุโส ปฐมํ สํคีตํ ธนญฺชานีสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

请问——贤友，在《婆罗门相应》中，第一次结集的《檀那阇尼经》，是世尊在哪里、缘于谁、关于什么事、并以何方式所说？

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต ภารทฺวาชโคตฺตํ พฺราหฺมณํ อารพฺภ ภาสิตํ. ภารทฺวาชโคตฺโต ภนฺเต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา คาถาย อชฺฌภาสิ.

回答——尊者，此经是在王舍城(Rājagaha)，缘于一位巴罗多迦(Bhāradvāja)族的婆罗门而说。尊者，那位巴罗多迦族的婆罗门去到世尊那里，以偈颂问道：

‘‘กึ สุ เฉตฺวา สุขํ เสติ,กึ สุ เฉตฺวา น โสจติ;

กิสฺสสฺสุ เอกธมฺมสฺส,วธํ โรเจสิ โคตมา’’ติ–

“斩断何物得安乐眠，斩断何物无有忧愁？乔达摩，你悦可哪一法的杀戮？”

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

尊者，关于那件事——

‘‘โกธํ เฉตฺวา สุขํ เสติ;

โกธํ เฉตฺวา น โสจติ;

โกธสฺส วิสมูลสฺส,มธุรคฺคสฺส พฺราหฺมณ;

วธํ อริยา ปสํสนฺติ,ตญฺหิ เฉตฺวา น โสจตี’’ติ;

“斩断忿怒得安乐眠，斩断忿怒无有忧愁。婆罗门，忿怒是毒根蜜顶，圣者们赞叹将其杀戮，斩断它后实无忧愁。”

เอวํ โข ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

尊者，世尊就是这样说的。

กึ [Pg.86] สุ เฉตฺวา สุขํเสติ, กึ สุ เฉตฺวา น โสจติ;

กิสฺสสฺสุ เอกธมฺมสฺส, วธํ โรเจสิ โคตม–

“斩断何物得安乐眠，斩断何物无有忧愁？乔达摩，你悦可哪一法的杀戮？”

ปุจฺฉา – อิมญฺจ [Pg.87] ปนาวุโส ธมฺมเทสนํ สุตฺวา ภารทฺวาชโคตฺโต พฺราหฺมโณ อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน กีทิสํ ปสนฺนาการมกาสิ, กีวตฺตกญฺจ อตฺถํ สมฺปาเทสิ.

请问——贤友，听闻此说法后，那位巴罗多迦族的婆罗门于此法律中生起净信，他显现了何种净信之相，又成就了多大的义利？

วิสฺสชฺชนา – อิมญฺจ ปน ภนฺเต ธมฺมเทสนํ สุตฺวา ภารทฺวาชโคตฺโต พฺราหฺมโณ ‘‘อภิกฺกนฺตํ โภ โคตม, อภิกฺกนฺตํ โภ โคตม, เสยฺยถาปิ โภ โคตม นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน ปสนฺนาการมกาสิ. อิมญฺจ ปน ภนฺเต ธมฺมเทสนํ สุตฺวา ภารทฺวาชโคตฺโต พฺราหฺมโณ ภควโต สนฺติเก ปพฺพชฺชํ อุปสมฺปทํ ยาจิตฺวา อจิรูปสมฺปนฺโน ยาว อรหตฺตํ สมฺปาเทสิ.

回答——尊者，听闻此说法后，那位巴罗多迦族的婆罗门以“绝妙啊，乔达摩先生！绝妙啊，乔达摩先生！犹如扶正倒下之物，或揭开遮蔽之物，或为迷路者指示道路，或于暗中持油灯，令有眼者得见色。”等语，于此法律中生起净信，显现了净信之相。尊者，听闻此说法后，那位巴罗多迦族的婆罗门在世尊处请求出家、受具足戒，受具足戒后不久，便证得了阿罗汉位。

อกฺโกสสุตฺต

诃骂经

ปุจฺฉา – อกฺโกสกภารทฺวาชสุตฺตํ [Pg.88] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

提问——贤友，世尊是在何处、针对何人、关于何事，以及如何宣说《诃骂巴罗多迦经》的？

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อกฺโกสกภารทฺวาชํ พฺราหฺมณํ อารพฺภ ภาสิตํ. อกฺโกสกภารทฺวาโช ภนฺเต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา อสพฺภาหิ ผรุสาหิ วาจาหิ ภควนฺตํ อกฺโกสติ ปริภาสติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ พฺราหฺมณ, อปิ นุโข เต อาคจฺฉนฺติ มิตฺตามจฺจา [Pg.89] ญาติสาโลหิตา อติติโย’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

回答——尊者，此经是在王舍城(Rājagaha)，针对诃骂者巴罗多迦(Akkosakabhāradvāja)婆罗门而说。尊者，诃骂者巴罗多迦婆罗门去拜访世尊，用不善、粗恶的言语辱骂、毁谤世尊。尊者，在那件事上，世尊说了这样的话：“婆罗门，你认为如何？你的朋友、同伴、亲戚、族人、客人会来拜访你吗？”等等。

อกฺโกธสฺส [Pg.91] กุโต โกโธ,ทนฺตสฺส สมชีวิโน;

สมฺมทญฺญา วิมุตฺตสฺส,อุปสนฺตสฺส ตาทิโน.

无嗔者何来嗔，已调御者平稳住；依正智而得解脱，寂静的如是之人。

ตสฺเสว [Pg.92] เตน ปาปิโย,โย กุทฺธํ ปฏิกุชฺฌติ;

กุทฺธํ อปฺปฏิกุชฺฌนฺโต,สงฺคามํ เชติ ทุชฺชยํ.

以怒还怒者，他因此更糟；不以怒还怒，能胜难胜之战。

อุภินฺนมตฺถํ จรติ,อตฺตโน จ ปรสฺส จ;

ปรํ สงฺกุปิตํ ญตฺวา,โย สโต อุปสมฺมติ.

了知他人已愤怒，自己保持正念而平息，此人行自他双方之利。

อุภินฺนํ ติกิจฺฉนฺตานํ,อตฺตโน จ ปรสฺส จ;

ชนา มญฺญนฺติ พาโลติ,เย ธมฺมสฺส อโกวิทา.

疗治自他双方者，不通达法之人，认为他是个愚人。

ปุจฺฉา – อิมญฺจ [Pg.93] ปนาวุโส ธมฺมเทสนํ สุตฺวา อกฺโกสกภารทฺวาโช พฺราหฺมโณ อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน กีทิสํ ปสนฺนาการมกาสิ. กีวตฺตกญฺจ อตฺถํ สมฺปาเทสิ.

提问——贤友，听闻此说法后，那位诃骂者巴罗多迦婆罗门于此法与律生起净信，他展现了何种净信之相，又成就了多大的义利？

วิสฺสชฺชนา – อิมญฺจ ปน ภนฺเต ธมฺมเทสนํ สุตฺวา อกฺโกสกภารทฺวาโช พฺราหฺมโณ ‘‘อภิกฺกนฺตํ โภ โคตม, อภิกฺกนฺตํ โภ โคตมา’’ติ เอวมาทินา อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน ปสนฺนาการมกาสิ. ยาว อรหตฺตา จ ปน มหนฺตํ อตฺถํ สมฺปาเทสิ.

回答——尊者，听闻此说法后，那位诃骂者巴罗多迦婆罗门说道：“绝妙啊，乔达摩(Gotama)先生！绝妙啊，乔达摩先生！”他以此等方式，于此法与律生起净信，展现了净信之相。并且，他成就了巨大的义利，乃至证得阿罗汉果。

พหุธีตรสุตฺต

多女经

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.95] ภควตา ชานตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน พฺราหฺมณสํยุตฺเต พหุธีตรสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

提问——贤友，那位世尊、知者……正自觉者，在《婆罗门相应》(Brāhmaṇasaṃyutta)的《多女经》中，是在何处、针对何人、关于何事，以及如何宣说的？

วิสฺสชฺชนา – โกสเลสุ ภนฺเต อญฺญตรสฺมึ วนสณฺเฑ อญฺญตรํ ภารทฺวาชโคตฺตํ พฺราหฺมณํ อารพฺภ ภาสิตํ. อญฺญตโร ภนฺเต ภารทฺวาชโคตฺโต พฺราหฺมโณ โคเณ นฏฺเฐ ปริเยสนฺโต ภควโต สนฺติเก อิมา คาถาโย อภาสิ.

回答——尊者，在憍萨罗(Kosala)国的一处丛林里，此经是针对某位巴罗多迦(Bhāradvāja)种姓的婆罗门而说。尊者，某位巴罗多迦种姓的婆罗门在寻找丢失的牛时，来到世尊面前，说了这些偈颂：

‘‘น หิ นูนิมสฺส สมณสฺส, พลีพทฺทา จตุทฺทส;

อชฺชสฏฺฐึ น ทิสฺสนฺติ, เตนายํ สมโณ สุขี;

น หิ นูนิมสฺส สมณสฺส, ติลาเขตฺตสฺมิ ปาปกา;

เอกปณฺณา ทุปณฺณา จ, เตนายํ สมโณ สุขี.

“想必此沙门，无十四公牛，今日不见六十头，故此沙门乐悠悠。想必此沙门，芝麻田无恶苗，一叶二叶皆无有，故此沙门乐悠悠。”

(เปยฺยาล)

（中略）

น หิ นูนิมสฺส สมณสฺส, ปจฺจูสมฺหิ อิณายิกา;

เทถ เทถาติ โจเทนฺติ, เตนายํ สมโณ สุขี’’ติ.

“想必此沙门清晨没有债主，来催促说‘给！给！’，故此沙门是快乐的。”

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

尊者，在那件事上——

น หิ มยฺหํ พฺราหฺมณ, พลีพทฺทา จตุทฺทส;

อชฺชสฏฺฐึ น ทิสฺสนฺติ, เตนาหํ พฺราหฺมณา สุขี;

น หิ มยฺหํ พฺราหฺมณ, ติลาเขตฺตสฺมิ ปาปกา;

เอกปณฺณา ทุปณฺณา จ, เตนาหํ พฺราหฺมณา สุขี.

“婆罗门，我无十四公牛，今日不见六十头，故我快乐，婆罗门。婆罗门，我无芝麻田恶苗，一叶二叶皆无有，故我快乐，婆罗门。”

(เปยฺยาล)

（中略）

น หิ มยฺหํ พฺราหฺมณ, ปจฺจูสมฺหิ อิณายิกา;

เทถ เทถาติ โจเทนฺติ, เตนาหํ พฺราหฺมณา สุขีติ.

“婆罗门，我清晨没有债主，来催促说‘给！给！’，故我快乐，婆罗门。”

เอวํ โข ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

尊者，世尊就是这样说的。

(๑)

(1)

น [Pg.96] หิ นูนิมสฺส สมณสฺส, พลีพทฺทา จตุทฺทส;

อชฺชสฏฺฐึ น ทิสฺสนฺติ, เตนาหํ สมโณ สุขี.

“想必此沙门无十四公牛，今日不见六十头，故我沙门乐无忧。”

(๒)

(2)

น หิ นูนิมสฺส สมณสฺส, ติลาเขตฺตสฺมิ ปาปกา;

เอกปณฺณา ทุปณฺณา จ, เตนายํ สมโณ สุขี.

“想必此沙门，芝麻田无恶苗，一叶二叶皆无有，故此沙门乐悠悠。”

(๓)

(3)

น [Pg.97] หิ นูนิมสฺส สมณสฺส, ตุจฺฉโกฏฺฐสฺมิ มูสิกา;

อุสฺโสฬฺหิกาย นจฺจนฺติ, เตนายํ สมโณ สุขี.

“想必此沙门，空仓之中老鼠放肆地跳舞，故此沙门是快乐的。”

(๔)

(4)

น หิ นูนิมสฺส สมณสฺส, สนฺถาโร สตฺตมาสิโก;

อุปฺปาฏเกหิ สญฺฉนฺโน, เตนายํ สมโณ สุขี.

“想必此沙门没有铺了七个月、长满臭虫的床垫，故此沙门是快乐的。”

(๕)

(5)

น หิ นูนิมสฺส สมณสฺส, วิธวา สตฺต ธีตโร;

เอกปุตฺตา ทุปุตฺตา จ, เตนายํ สมโณ สุขี.

“想必此沙门没有七个寡妇女儿，或一子或二子，故此沙门是快乐的。”

(๖)

(6)

น [Pg.98] หิ นูนิมสฺส สมณสฺส, ปิงฺคลา ติลกาหตา;

โสตฺตํ ปาเทน โพเธติ, เตนายํ สมโณ สุขี.

“想必此沙门没有一只黄狗，用脚把他从睡梦中弄醒，故此沙门是快乐的。”

(๗)

(7)

น หิ นูนิมสฺส สมณสฺส, ปจฺจูสมิ อิณายิกา;

เทถ เทถาติ โจเทนฺติ, เตนายํ สมโณ สุขี.

“想必此沙门清晨没有债主，来催促说‘给！给！’，故此沙门是快乐的。”

(๑)

(1)

น [Pg.99] หิ มยฺหํ พฺราหฺมณ, พลีพทฺทา จตุทฺทส;

อชฺชสฏฺฐึ น ทิสฺสนฺติ, เตนาหํ พฺราหฺมณา สุขี.

“婆罗门，我无十四公牛，今日不见六十头，故我快乐，婆罗门。”

(๒)

(2)

น หิ มยฺหํ พฺราหฺมณ, ติลาเขตฺตสฺมิ ปาปกา;

เอกปณฺณา ทุปณฺณา จ, เตนาหํ พฺราหฺมณา สุขี.

“婆罗门，我无芝麻田恶苗，一叶二叶皆无有，故我快乐，婆罗门。”

(๓)

(3)

น หิ มยฺหํ พฺราหฺมณ, ตุจฺฉโกฏฺฐสฺมิ มูสิกา;

อุสฺโสฬฺหีกาย นจฺจนฺติ, เตนาหํ พฺราหฺมณา สุขี.

“婆罗门，我无老鼠在空仓中放肆地跳舞，故我快乐，婆罗门。”

(๔)

(4)

น หิ มยฺหํ พฺราหฺมณ, สนฺถาโร สตฺตมาสิโก;

อุปฺปาฏเกหิ สญฺฉนฺโน, เตนาหํ พฺราหฺมณา สุขี.

婆罗门，我没有用了七个月而布满臭虫的铺垫；因此，婆罗门，我很快乐。

(๕)

(5)

น [Pg.100] หิ มยฺหํ พฺราหฺมณ, วิธวา สตฺต ธีตโร;

เอกปุตฺตา ทุปุตฺตา จ, เตนาหํ พฺราหฺมณา สุขี.

婆罗门，我没有七个寡妇女儿，她们有的一个儿子，有的两个儿子；因此，婆罗门，我很快乐。

(๖)

(6)

น หิ มยฺหํ พฺราหฺมณ, ปิงฺคลา ติลกาหตา;

โสตฺตํ ปาเทน โพเธติ, เตนาหํ พฺราหฺมณา สุขี.

婆罗门，我没有一个用脚把我踢醒的、凶悍唠叨的妻子；因此，婆罗门，我很快乐。

(๗)

(7)

น หิ มยฺหํ พฺราหฺมณ, ปจฺจูสมฺหิ อิณายิกา;

เทถ เทถาติ โจเทนฺติ, เตนาหํ พฺราหฺมณา สุขี.

婆罗门，我没有债主在黎明时催促说：“还钱！还钱！”；因此，婆罗门，我很快乐。

ปุจฺฉา – อิมญฺจ [Pg.101] ปนาวุโส ธมฺมเทสนํ สุตฺวา โส ภารทฺวาชโคตฺโต พฺราหฺมโณ อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน กีทิสํ ปสนฺนาการมกาสิ. กีว มหนฺตญฺจ อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อตฺถํ สมฺปาเทสิ.

问：贤友，听闻此法说后，那位巴罗多迦种姓的婆罗门，于此法与律中生起净信，他展现了怎样的净信之相？又在此法与律中，他成就了多大的利益？

วิสฺสชฺชนา – อิมญฺจ ปน ภนฺเต ธมฺมเทสนํ สุตฺวา โส ภารทฺวาชโคตฺโต พฺราหฺมโณ ‘‘อภิกฺกนฺตํ โภ โคตม อภิกฺกนฺตํ โภ โคตม, เสยฺยถาปิ โภโคตม, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย, จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทุกฺขนฺตี’’ติ เอวมาทินา อิมสฺมิ ธมฺมวินเย ปสนฺโน ปสนฺนาการมกาสิ. ภควโต จ สนฺติเก ‘‘ลเภยฺยาหํ โภโต โคตมสฺส สนฺติเก ปพฺพชํ, ลเภยฺยํ อุปสมฺปท’’นฺติ เอวมาทินา ปพฺพชฺชํ อุปสมฺปทํ ยาจิตฺวา อจิรูปสมฺปนฺโน ยาว อรหตฺตา มหนฺตํ วิเสสํ สมฺปาเทสิ.

答：尊者，听闻此法说后，那位巴罗多迦种姓的婆罗门说：“好极了，乔达摩！好极了，乔达摩！犹如扶正倒下之物，或揭开遮蔽之物，或为迷路者指示道路，或在黑暗中持油灯，使有眼者能看见色。”他以这样的话语，于此法与律中生起净信，展现了净信之相。他在世尊面前请求：“愿我得以在尊者乔达摩座下出家，愿我得受具足戒。”像这样请求出家与受具足戒后，他受具足戒不久，便成就了直至阿罗汉果的巨大殊胜。

กสิภารทฺวาชสุตฺต

耕者巴罗多迦经

ปุจฺฉา – ตตฺถาวุโส [Pg.104] เอกาทสมํ มหากสฺสปาทีหิ โปราณธมฺมสํคาหกเถเรหิ สํคีตํ กสิภารทฺวาชสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，关于第十一经，即由大迦叶等结集古法的长老们所结诵的《耕者巴罗多迦经》，是世尊在何处、针对何人、因何事、以何方式宣说的？

วิสฺสชฺชนา – มคเธสุ ภนฺเต ทกฺขิณาคิริสฺมึ เอกนาฬายํ พฺราหฺมณคาเม กสิภารทฺวาชํ พฺราหฺมณํ อารพฺภ ภาสิตํ. กสิภารทฺวาโช ภนฺเต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ คาถาย อชฺฌภาสิ.

答：尊者，此经是在摩揭陀国的南山，一那罗婆罗门村，针对耕者巴罗多迦婆罗门而说。尊者，耕者巴罗多迦婆罗门以偈颂对世尊说。

‘‘กสฺสโก [Pg.105] ปฏิชานาสิ, น จ ปสฺสามิ เต กสึ. กสฺสโก ปุจฺฉิโต พฺรูหิ, กถํ ชาเนมุ ตํ กสิ’’นฺติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

“你自称是农夫，但我未见你耕作。农夫，你既被问，请说，我们如何能知你的耕作？”尊者，关于此事—

‘‘สทฺธา พีชํ ตโป วุฏฺฐิ, ปญฺญา เม ยุคนงฺคลํ;

หิรี อีสา มโน โยตฺตํ, สติ เม ผาลปาจนํ.

信为种子，苦行为雨水，智慧是我的轭与犁；惭为犁杆，意为缰绳，念是我的犁头与刺棒。

กายคุตฺโต วจีคุตฺโต, อาหาเร อุทเร ยโต;

สจฺจํ กโรมิ นิทฺทานํ, โสรจฺจํ เม ปโมจนํ.

身已守护，语已守护，于腹中饮食有节制；我以真实作除草，柔和是我的解脱。

วีริยํ เม ธุรโธรยฺหํ, โยคกฺเขมาธิวาหนํ;

คจฺฉติ อนิวตฺตนฺตํ, ยตฺถ คนฺตฺวา น โสจติ.

精进是我的负轭牲畜，载我至瑜伽安稳处。它前行而不退转，去到彼处则无忧。

เอวเมสา กสี กฏฺฐา, สา โหติ อมตปฺผลา;

เอตํ กสึ กสิตฺวาน, สพฺพทุกฺขา ปมุจฺจตี’’ติ.

如是此耕作已成，它结出不死之果。耕作了此番耕耘，便从一切苦中解脱。

เอวํ โข ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

尊者，世尊是这样说的。

กสฺสโก [Pg.106] ปฏิชานาสิ, น จ ปสฺสามิ เต กสึ;

กสฺสโก ปุจฺฉิโต พฺรูหิ, กถํ ชาเนมุ ตํ กสึ.

你自称是农夫，但我未见你耕作。农夫，你既被问，请说，我们如何能知你的耕作？

สทฺธา [Pg.107] พีชํ ตโป วุฏฺฐิ, ปญฺญา เม ยุคนงฺคลํ;

หิรี อีสา มโน โยตฺตํ, สติ เม ผาลปาจนํ.

信为种子，苦行为雨水，智慧是我的轭与犁；惭为犁杆，意为缰绳，念是我的犁头与刺棒。

ปุจฺฉา – อิมญฺจ [Pg.109] ปนาวุโส ธมฺมเทสนํ สุตฺวา โส กสิภารทฺวาโช พฺราหฺมโณ อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน กีทิสํ ปสนฺนาการมกาสิ.

问：贤友，听闻此法说后，那位耕者巴罗多迦婆罗门，于此法与律中生起净信，他展现了怎样的净信之相？

วิสฺสชฺชนา – อิมญฺจ ปน ภนฺเต ธมฺมเทสนํ สุตฺวา กสิภารทฺวาโช พฺราหฺมโณ ‘‘อภิกฺกนฺตํ โภ โคตม, อภิกฺกนฺตํ โภ โคตมา’’ติเอวมาทินา อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปสนฺโน ปสนฺนาการมกาสิ.

答：尊者，听闻此法说后，耕者巴罗多迦婆罗门说：“好极了，乔达摩！好极了，乔达摩！”他以这样的话语，于此法与律中生起净信，展现了净信之相。

เสยฺยถาปิ โภ โคตม อุกฺกุชฺชิตํ วา นิกฺกุชฺเชยฺย.

犹如，乔达摩，将倒下之物扶正。

อุทยสุตฺต

优陀夷经

ปุจฺฉา – อุทยสุตฺตํ [Pg.110] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊所说的《优陀夷经》，是在何处、针对何人、因何事、以何方式宣说的？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อุทยํ พฺราหฺมณํ อารพฺภ ภาสิตํ. อุทโย ภนฺเต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘ปกฏฺฐโกยํ สมโณ โคตโม ปุนปฺปุนํ อาคจฺฉตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

答：尊者，此经是在舍卫城(Sāvatthī)，针对优陀夷(Udaya)婆罗门而说。尊者，优陀夷婆罗门对世尊说了这话：“这位沙门乔达摩是个纠缠不休的人，他一再前来。”尊者，关于此事——

ปุนปฺปุนญฺเจว วปนฺติ พีชํ, ปุนปฺปุนํ วสฺสติ เทวราชา;

ปุนปฺปุนํ เขตฺตํ กสนฺติ กสฺสกา, ปุนปฺปุนํ ธญฺญมุเปติ รฏฺฐํ.

农夫一再播撒种子，天王一再降下雨水；农夫一再耕耘田地，国土一再获得谷物。

เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

尊者，世尊说了以此为开头的偈颂。

ปุนปฺปุนํ [Pg.111] เจว วปนฺติ พีชํ, ปุนปฺปุนํ วสฺสติ เทว ราชา;

ปุนปฺปุนํ เขตฺตํ กสนฺติ กสฺสกา, ปุนปฺปุนํ ธญฺญมุเปติ รฏฺฐํ.

农夫一再播撒种子，天王一再降下雨水；农夫一再耕耘田地，国土一再获得谷物。

ปุนปฺปุนํ [Pg.112] ยาจกา ยาจยนฺติ, ปุนปฺปุนํ ทานปตี ททนฺติ;

ปุนปฺปุนํ ทานปตี ททิตฺวา, ปุนปฺปุนํ สคฺคมุเปติ ฐานํ.

乞求者一再乞求，布施主一再布施；布施主一再布施后，一再趣向天界。

ปุนปฺปุนํ ขีรนิกา ทุหนฺติ, ปุนปฺปุนํ วจฺโฉ อุเปติ มาตรํ;

ปุนปฺปุนํ กิลมติ ผนฺทติ จ, ปุนปฺปุนํ คพฺภมุเปติ มนฺโท.

挤奶者一再挤奶，牛犊一再走向母亲；一再疲惫与颤抖，愚人一再进入母胎。

ปุนปฺปุนํ ชายติ มียติ จ, ปุนปฺปุนํ สิวถิกํ หรนฺติ;

มคฺคญฺจ ลทฺธา อปุนพฺภวาย, น ปุนปฺปุนํ ชายติ ภูริปญฺโญ-หุ–

一再出生与死亡，一再被抬到墓地；但已得不再生之道，广慧者不再出生。

มาตุโปสกสุตฺต

供养父母经

ปุจฺฉา – มาตุโปสกสุตฺตํ [Pg.113] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊所说的《供养父母经》，是在何处、针对何人、因何事、以何方式宣说的？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต มาตุโปสกํ พฺราหฺมณํ อารพฺภ ภาสิตํ. มาตุโปสโก ภนฺเต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘อหญฺหิ โภ โคตม ธมฺเมน ภิกฺขํ ปริเยสามิ, ธมฺเมน ภิกฺขํ ปริเยสิตฺวา มาตาปิตโร โปเสมิ, กจฺจาหํ โภ โคตม เอวํการี กิจฺจการี โหมี’’ติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘ตคฺฆ ตฺวํ พฺราหฺมณ เอวํการี กิจฺจการี โหสิ, โย โข พฺราหฺมณ ธมฺเมน ภิกฺขํ ปริเยสติ, ธมฺเมน ภิกฺขํ ปริเยสิตฺวา มาตาปิตโร โปเสติ, พหุํ โส ปุญฺญํ ปสวตี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตา.

答：尊者，此经是在舍卫城(Sāvatthī)，针对供养母亲的婆罗门(Mātuposaka Brāhmaṇa)而说。尊者，那位供养母亲的婆罗门对世尊说了这话：“贤者乔达摩，我如法乞食，如法乞食后供养父母。贤者乔达摩，我这样做算是尽责吗？”尊者，关于此事，世尊说了：“诚然，婆罗门，你这样做是尽责的。婆罗门，凡是如法乞食，如法乞食后供养父母者，他能产生许多福德。”尊者，世尊说了以此为开头的偈颂。

โย [Pg.114] มาตรํ วา ปิตรํ วา, มจฺโจ ธมฺเมน โปสติ;

ตาย นํ ปาริจริยาย, มาตาปิตูสุ ปณฺฑิตา;

อิเธว นํ ปสํสนฺติ, เปจฺจ สคฺเค ปโมทติ–

凡人如法供养父母，因其对父母的奉事，智者于此世赞扬他，他死后在天界欢喜。

โขมทุสฺสสุตฺต

拘摩突经

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.115] ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน พฺราหฺมณสํยุตฺเต โขมทุสฺสสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊……乃至……正等觉者在《婆罗门相应》的《拘摩突经》中，是在哪里、为了谁、于什么事、以什么方式而说？

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต โขมทุสฺเส นาม สกฺยานํ นิคเม โขมทุสฺสเก พฺราหฺมณคหปติเก อารพฺภ ภาสิต, โขมทุสฺสกา ภนฺเต พฺราหฺมณคหปติกา ภควนฺตํ เอตทโวจุํ ‘‘เก จ มุณฺฑกา สมณกา, เก จ สภาธมฺมํ ชานิสฺสนฺตี’’ติ.

答：尊者，在释迦族一个名叫拘摩突的城镇，为了拘摩突的婆罗门、居士们而说。尊者，拘摩突的婆罗门、居士们对世尊说了这话：“这些剃头的小沙门算什么，他们怎么会知道议会之法呢？”

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

尊者，关于那件事——

‘‘เนสา สภา ยตฺถ น สนฺติ สนฺโต,สนฺโต น เต เย น วทนฺติ ธมฺมํ;

ราคญฺจ โทสญฺจ ปหาย โมหํ,ธมฺมํ วทนฺตา จ ภวนฺติ สนฺโต’’ติ.

无善士处非集会，不说正法非善士；舍离贪欲与瞋恚、愚痴，说正法者方为善士。

เอวํ โข ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

尊者，世尊是这样说的。

เนสา [Pg.116] สภา ยตฺถ นสนฺติ สนฺโต,สนฺโต น เต เย น วทนฺติ ธมฺมํ;

ราคญฺจ โทสญฺจ ปหาย โมหํ,ธมฺมํ วทนฺตา จ ภวนฺติ สนฺโต–

无善士处非集会，不说正法非善士；舍离贪欲与瞋恚、愚痴，说正法者方为善士。

วงฺคีสสํยุตฺต

婆耆舍相应

อานนฺทสุตฺต

阿难经

ปุจฺฉา – วงฺคีสสํยุตฺเต [Pg.117] ปนาวุโส จตุตฺถํ สํงฺคีตํ อานนฺทสุตฺตํ กตฺถกํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，在《婆耆舍相应》中，第四次结集的《阿难经》是在哪里、为了谁、于什么事、由谁、以什么方式而说？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ วงฺคีสตฺเถรํ อารพฺภ อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน ภาสิตํ. อายสฺมตา ภนฺเต วงฺคีโส อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ คาถาย อชฺฌภาสิ–

答：尊者，在舍卫城(Sāvatthī)，为了具寿婆耆舍长老，由法藏主具寿阿难长老所说。尊者，具寿婆耆舍以偈颂对具寿阿难说：

‘‘กามราเคน ฑยฺหามิ, จิตฺตํ เม ปริฑยฺหติ;

สาธุ นิพฺพาปนํ พฺรูหิ, อนุกมฺปาย โคตมา’’ติ.

我为欲贪所焚烧，我心亦被燃灼；善哉，乔达摩，请慈悲为我说熄灭法。

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

尊者，关于那件事——

‘‘สญฺญาย วิปริเยสา, จิตฺตํ เต ปริฑยฺหติ;

นิมิตฺตํ ปริวชฺเชหิ, สุภํ ราคูปสํหิตํ;

สงฺขาเร ปรโต ปสฺส, ทุกฺขโต มา จ อตฺตโต;

นิพฺพาเปหิ มหาราคํ, มา ฑยฺหิตฺโถ ปุนปฺปุนํ;

อสุภาย จิตฺตํ ภาเวหิ, เอกคฺคํ สุสมาหิตํ;

สติ กายคตา ตฺยตฺถุ, นิพฺพิทาพหุโล ภว;

อนิมิตฺตญฺจ ภาเวหิ, มานานุสยมุชฺชห;

ตโต มานาภิสมยา, อุปสนฺโต จริสฺสสี’’ติ.

由想颠倒故，汝心被燃灼；当远离净相，彼与贪欲合。观诸行为他，是苦亦非我；熄灭大贪欲，勿令再再燃。于不净修心，一境善等持；身至念应立，多住于厌离。亦当修无相，舍弃慢随眠；由彻知我慢，寂静而游行。

เอวํ โข ภนฺเต อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน ภาสิตํ.

尊者，法藏主具寿阿难长老是这样说的。

กามราเคน [Pg.118] ฑยฺหามิ, จิตฺตํ เม ปริฑยฺหติ;

สาธุ นิพฺพาปนํ พฺรูหิ, อนุกมฺปาย โคตม–

我为欲贪所焚烧，我心亦被燃灼；善哉，乔达摩，请慈悲为我说熄灭法。

สญฺญาย [Pg.119] วิปริเยสา, จิตฺตํ เต ปริฑยฺหติ;

นิมิตฺตํ ปริวชฺเชหิ, สุภํ ราคูปสํหิตํ.

由想颠倒故，汝心被燃灼；当远离净相，彼与贪欲合。

สงฺขาเร ปรโตปสฺส, ทุกฺขโต มา จ อตฺตโต;

นิพฺพาเปหิ มหาราคํ, มา ฑยฺหิตฺโถ ปุนปฺปุนํ.

观诸行为他，是苦亦非我；熄灭大贪欲，勿令再再燃。

อสุภาย จิตฺตํ ภาเวหิ, เอกคฺคํ สุสมาหิตํ;

สติ กายคตา ตฺยตฺถุ, นิพฺพิทาพหุโล ภว.

于不净修心，一境善等持；身至念应立，多住于厌离。

อนิมิตฺตญฺจ [Pg.120] ภาเวหิ, มานานุสยมุชฺชห;

ตโต มานาภิสมยา, อุปสนฺโต จริสฺสสิ.

亦当修无相，舍弃慢随眠；由彻知我慢，寂静而游行。

วงฺคีสสุตฺต

婆耆舍经

ปุจฺฉา – ตตฺถ อาวุโส ทฺวาทสมํ วงฺคีสสุตฺตํ กตฺถ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，那第十二《婆耆舍经》是在哪里、由谁以及以什么方式宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมตา วงฺคีสตฺเถเรน อจิร อรหตฺตปฺปตฺเตน วิมุตฺติสุขปฏิสํเวทินา–

答：尊者，这是在舍卫城(Sāvatthī)，由具寿婆耆舍(Vaṅgīsa)长老所说，他刚证得阿罗汉果，正感受着解脱之乐：

‘‘กาเวยฺยมตฺตา วิจริมฺห ปุพฺเพ, คามาคามํ ปุราปุรํ,อถทฺทสาม สมฺพุทฺธํ, สทฺธา โน อุปปชฺชถ;

โส เม ธมฺม มเทเสสิ, ขนฺธายตน ธาตุโย;

ตสฺสาหํ ธมฺมํ สุตฺวาน, ปพฺพชึ อนคาริยํ;

พหุนฺนํ วต อตฺถาย, โพธึ อชฺฌคมา มุนิ;

ภิกฺขูนํ ภิกฺขูนีนญฺจ, เย นิยามคตทฺทสา;

สฺวาคตํ [Pg.121] วต เม อาสิ, มม พุทฺธสฺส สนฺติเก;

ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา, กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ;

ปุพฺเพ นิวาสํ ชานามิ, ทิพฺพจกฺขุํ วิโสธิตํ;

เตวิชฺโช อิทฺธิปตฺโตมฺหิ, เจโตปริยาย โกวิโท.

往昔沉醉于诗艺，村村城城我漫游；后我得见正觉者，于彼净信油然生。彼为我开示正法：蕴、处以及诸界。我闻彼之正法后，出家而入无家。为利众多有情故，牟尼证得了菩提，为诸比丘、比丘尼，及见正道之行者。我来佛陀之跟前，对我实为善来哉！三明我已然证得，佛陀教法我已行。我知宿住天眼净，我得三明与神通，亦善了知他人心。

เอวํ โข ภนฺเต อุทานวเสน ภาสิตํ.

尊者，这是以自说语的形式所说。

กาเวยฺย [Pg.124] มตฺตา วิจริมฺห ปุพฺเพ;

คามาคามํปุราปุรํ,อถทฺทสาม สมฺพุทฺธํ, สทฺธา โน อุปปชฺชถ.

往昔沉醉于诗艺，村村城城我漫游；后我得见正觉者，于彼净信油然生。

โส [Pg.125] เม ธมฺมมเทเสสิ, ขนฺธายตน ธาตุโย;

ตสฺสาหํ ธมฺมํ สุตฺวาน, ปพฺพชึ อนคาริยํ.

彼为我开示正法：蕴、处以及诸界。我闻彼之正法后，出家而入无家。

พหุนฺนํ วต อตฺถาย, โพธึ อชฺฌคมา มุนิ;

ภิกฺขูนํ ภิกฺขุนี นญฺจ, เย นิยามคตทฺทสา.

为利众多有情故，牟尼证得了菩提，为诸比丘、比丘尼，及见正道之行者。

สฺวาคตํ วต เม อาสิ, มม พุทฺธสฺส สนฺติเก;

ตสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา, กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ.

我来佛陀之跟前，对我实为善来哉！三明我已然证得，佛陀教法我已行。

ปุพฺเพนิวาสํ [Pg.126] ชานามิ;

ทิพฺพจกฺขุ วิโสธิตํ;

เตวิชฺโช อิทฺธิปตฺโตมฺหิ, เจโตปริยายโกวิโท.

我知宿住天眼净，我得三明与神通，亦善了知他人心。

วนสํยุตฺต

森林相应

อานนฺทสุตฺต

阿难经

ปุจฺฉา – วนสํยุตฺเต ปนาวุโส ปญฺจมํ สํคีตํ อานนฺทสุตฺตํ กทา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

问——贤友，在《森林相应》中，第五经《阿难经》是何时、何地、针对谁、关于什么事、由谁以及如何宣说的？

วิสฺสชฺชนา – โกสเลสุ ภนฺเต อญฺญตรสฺมึ วนสณฺเฑ อจิรปรินิพฺพุเต ภควติ อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อารพฺภ ตสฺมึ วนสณฺเฑ อธิวตฺถาย เทวตาย ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต อานนฺโท อจิรปรินิพฺพุเต ภควติ อติเวลํ คิหิสญฺญตฺติพหุโล วิหรติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

答——尊者，在憍萨罗(Kosala)国某处林苑，世尊般涅槃后不久，是针对具寿阿难，由一位住在该林苑的天神所说。尊者，世尊般涅槃后不久，具寿阿难与在家人交往过多而住。关于那件事——

‘‘รุกฺขมูลคหนํ ปสกฺกิย,นิพฺพานํ หทยสฺมึ โอปิย;

ฌาย โคตม มา ปมาโท,กึ เต พิฬิพิฬิกา กริสฺสตี’’ติ.

“已入树下密林中，将涅槃置于心中；乔达摩，当修禅，莫放逸，那喧闹对你何益？”

เอวํ [Pg.127] โข ภนฺเต วนสณฺเฑ อธิวตฺถาย เทวตาย อายสฺมโต อานนฺทตฺเถรสฺส อนุกมฺปิกาย อตฺถกามาย ภาสิตํ.

尊者，正是这样，住在该林苑的天神，出于对具寿阿难长老的怜悯与利益，说了这番话。

รุกฺขมูล [Pg.128] คหนํ ปสกฺกิย, นิพฺพานํ หทยสฺมึ โอปิย;

ฌาย โคตม มา ปมาโท, กึ เต พิฬิพิฬิกา กริสฺสติ-หุ–

“已入树下密林中，将涅槃置于心中；乔达摩，当修禅，莫放逸，那喧闹对你何益？”

ยกฺขสํยุตฺต

夜叉相应

อินฺทกสุตฺต

因陀迦经

ปุจฺฉา – ยกฺขสํยุตฺเต [Pg.129] ปนาวุโส ปฐมํ สํคีตํ อินฺทกสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

提问——贤友，在《夜叉相应》中，第一经《因陀迦经》是世尊在何处、针对谁、关于何事以及如何宣说的？

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อินฺทกูเฏ ปพฺพเต อินฺทกสฺส ยกฺขสฺส ภวเน อินฺทกํ ยกฺขํ อารพฺภ ภาสิตํ. อินฺทโก ภนฺเต ยกฺโข อตฺตวาโท ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา คาถาย อชฺฌภาสิ–

回答——尊者，在王舍城(Rājagaha)的因陀崛山(Indakūṭa)，因陀迦(Indaka)夜叉的住所，是针对因陀迦夜叉所说。尊者，因陀迦夜叉持有我见，他去到世尊那里，以偈颂请问——

‘‘รูปํ น ชีวนฺติ วทนฺติ พุทฺธา,กถํ นฺวยํ วินฺทติมํ สรีรํ;

กุตสฺส อฏฺฐียกปิณฺฑเมภิ,กถํ นฺวยํ สชฺชติ คพฺภรสฺมิ’’นฺติ.

“诸佛说色非生命，此身究竟如何形成？骨骸之聚从何而来，如何凝集于母胎？”

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

尊者，关于那件事——

‘‘ปฐมํ กลลํ โหติ, กลลา โหติ อพฺพุทํ,อพฺพุทา ชายเต เปสิ, เปสิ นิพฺพตฺตตี ฆโน;

ฆนา ปสาขา ชายนฺติ, เกสา โลมา นขาปิจ;

ยญฺจสฺส ภุญฺชตี มาตา, อนฺนํ ปานญฺจ โภชนํ;

เตน โส ตตฺถ ยาเปติ, มาตุกุจฺฉิคโตนโร’’ติ.

“最初是羯罗蓝(kalala)，由羯罗蓝成安浮陀(abbuda)；由安浮陀生闭尸(pesi)，由闭尸生成伽那(ghana)；由伽那生出肢体，以及头发、体毛、指甲。母亲所食用的饭、饮、食物，在母胎中的人，即以此维生。”

เอวํ โข ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

尊者，世尊就是这样说的。

อาฬวกสุตฺต

阿拉瓦迦经

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.132] ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน ยกฺขสํยุตฺเต อาฬวกสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

提问——贤友，那位世尊……乃至……正自觉者，在《夜叉相应》中，是于何处、针对谁、关于何事以及如何宣说《阿拉瓦迦经》的？

วิสฺสชฺชนา – อาฬวิยํ ภนฺเต อาฬวกสฺส ยกฺขสฺส ภวเน อาฬวกํ ยกฺขํ อารพฺภ ภาสิตํ. อาฬวโก ภนฺเต ยกฺโข ภควนฺตํ คาถาย อชฺฌภาสิ–

回答——尊者，在阿拉威(Āḷavī)，阿拉瓦迦(Āḷavaka)夜叉的住所，是针对阿拉瓦迦夜叉所说。尊者，阿拉瓦迦夜叉以偈颂对世尊说——

กึ สูธวิตฺตํ ปุริสสฺส เสฏฺฐํ,กึ สุ สุจิณฺณํ สุขมาวหาติ;

กึ สุ หเว สาทุตรํ รสานํ,กถํ ชีวึ ชีวิตามาหุ เสฏฺฐนฺติ.

“于此，人之最上财富为何物？何种善行能带来安乐？诸味之中，何味最甘美？如何生活，被称为最上等的生活？”

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

尊者，关于那件事——

สทฺธีจ วิตฺตํ ปุริสสฺส เสฏฺฐํ,ธมฺโม สุจิณฺโณ สุขมาวหาติ;

สจฺจํ หเว สาทุตรํ รสานํ,ปญฺญาชีวึ ชีวิตมาหุ เสฏฺฐนฺติ.

“于此，信为人之最上财富，法善行能带来安乐；真实确为诸味中最甘美，依慧而活，被称为最上等的生活。”

เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

尊者，世尊说了诸如此类的话。

น [Pg.134] ขฺวาหํ ตํ อาวุโส นิกฺขมิสฺสามิ, ยํ เต กรณียํ, ตํ กโรหิ,

贤友，我不会出去，你有什么要做的，就做吧。

ปญฺหํ ตํ สมณ ปุจฺฉิสฺสามิ, สเจ เม น พฺยากริสฺสสิ, จิตฺตํ วา เต ขิปิสฺสามิ, หทยํ วา เต ผาเลสฺสามิ, ปาเทสุ วา คเหตฺวา ปารคงฺคาย ขิปิสฺสามิ–

沙门，我要问你一个问题。如果你不为我解答，我将扰乱你的心，或劈开你的心脏，或抓住你的双脚，把你扔到恒河(Gaṅgā)对岸。

กึ [Pg.135] สูข วิตฺตํ ปุริสสฺส เสฏฺฐํ, กึ สุ สุจิณฺณํ สุขมาวหาติ;

กึ สุ หเว สาทุภรํ รสานํ, กถํ ชีวึ ชีวิตมาหุ เสฏฺฐํ–

“于此，人之最上财富为何物？何种善行能带来安乐？诸味之中，何味最甘美？如何生活，被称为最上等的生活？”

สทฺธีธ วิตฺตํ ปุริสสฺส เสฏฺฐํ, ธมฺโม สุจิณฺโณ สุขมาวหาติ;

สจฺจํ หเว สาทุตรํ รสานํ, ปญฺญาชีวึ ชีวิตมาหุ เสฏฺฐํ;

“于此，信为人之最上财富，法善行能带来安乐；真实确为诸味中最甘美，依慧而活，被称为最上等的生活。”

กถํสุ [Pg.136] ตรติ โอฆํ, กถํสุ ตรติ อณฺณวํ;

กถํสุ ทุกฺข มจฺเจติ, กถํสุ ปริสุชฺฌติ.

“如何渡过暴流(ogha)？如何渡过海洋(aṇṇava)？如何超越痛苦？如何得以清净？”

สทฺธาย ตรติ โอฆํ, อปฺปมาเทน อณฺณวํ;

วีริเยน ทุกฺข มจฺเจติ, ปญฺญาย ปริสุชฺฌติ–

“以信渡暴流，以不放逸渡海洋，以精进超越痛苦，以智慧得清净。”

กถํสุ [Pg.137] ลภเต ปญฺญํ, กถํสุ วินฺทเต ธนํ;

กถํสุ กิตฺตึ ปปฺโปติ, กถํ มิตฺตานิ คนฺถติ;

อสฺมา โลกา ปรํ โลกํ, กถํ เปจฺจ น โสจติ–

“如何获得智慧？如何获得财富？如何获得声誉？如何维系朋友？从此世去到他世，如何死后不忧愁？”

สทฺทหาโน อรหตํ, ธมฺมํ นิพฺพานปตฺติยา;

สุสฺสูสํ ลภเต ปญฺญํ, อปฺปมตฺโต วิจกฺขโณ;

ปติรูปการี ธุรวา, อุฏฺฐาตา วินฺทเต ธนํ;

สจฺเจน [Pg.138] กิตฺตึ ปปฺโปติ, ททํ มิตฺตานิ คนฺถติ;

อสฺมา โลกา ปรํ โลกํ, เอวํ เปจฺจ น โสจติ;

ยสฺเสเต จตุโร ธมฺมา, สทฺธสฺส ฆรเมสิโน;

สจฺจํ ธมฺโม ธิติ จาโค, ส เว เปจฺจน โสจติ–

“信奉阿罗汉(arahat)导向涅槃(nibbāna)之法，乐于听闻、不放逸、有见识者，能得智慧。行事适宜、坚毅、勤奋者，能得财富。以真实获得声誉，以布施维系朋友。如此，从此世去到他世，死后即不忧愁。若有信心的在家者，具足此四法：真实、法、坚毅(dhiti)、舍离(cāga)，他确实死后不忧愁。”

สกฺกสํยุตฺต

帝释相应

วตปทสุตฺต

誓愿经

ปุจฺฉา – สกฺกสํยุตฺเต [Pg.139] ปนาวุโส วตปทสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，在帝释相应中，世尊是在哪里、针对谁，以及如何宣说了《誓愿经》？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ สกฺกสฺส ภิกฺขเว เทวานมินฺทสฺส ปุพฺเพ มนุสฺสภูตสฺส สตฺต วตปทานิ สมตฺตานิ สมาทินฺนานิ อเหสุํ, เยสํ สมาทินฺนตฺตา สกฺโก สกฺกตฺตํ อชฺฌคาติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，在舍卫城(Sāvatthī)，世尊针对众多比丘，以“诸比丘，天帝释过去为人时，曾圆满受持七项誓愿。因圆满受持此七项誓愿，帝释获得了帝释的地位”等语而说。尊者，世尊就是这样说的。

สกฺกสฺส [Pg.141] ภิกฺขเว เทวานมินฺทสฺส ปุพฺเพ มนุสฺสภูตสฺส อิมานิ สตฺต วตปทานิ สมตฺตานิ สมาทินฺนานิ อเหสุํ.

诸比丘，天帝释过去为人时，曾圆满受持此七项誓愿。

มาตาเปตฺติภรํ ชนฺตุํ, กุเล เชฏฺฐาปจายินํ;

สณฺหํ สขิลสมฺภาสํ, เปสุเณยฺยปฺปหายินํ;

มจฺเฉรวินเย ยุตฺตํ, สจฺจํ โกธาภิภุํ นรํ;

ตํ เว เทวา ตาวตึสา, อาหุ ‘‘สปฺปุริโส’’อิติ.

孝养父母、尊敬族中长上、言语柔和友善、舍离两舌、致力于去除悭吝、真实、克服愤怒的人——忉利诸天(Tāvatiṃsa devā)确实称他为“善人”。

ทลิทฺทสุตฺต

贫穷者经

ปุจฺฉา – ทลิทฺทสุตฺตํ ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ. วิสฺสชฺชนา. ราชคเห ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ภูตปุพฺพํ ภิกฺขเว อญฺญตโร ปุริโส อิมสฺมึเยว ราชคเห มนุสฺสทลิทฺโท [Pg.142] อโหสิ มนุสฺสกปโณ มนุสฺสวราโก, โส ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย สทฺธํ สมาทิยิ, สีลํ, สุตํ, จาคํ, ปญฺญํ สมาทิยี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

问：贤友，关于《贫穷者经》，是在哪里、针对谁，以及如何宣说的呢？答：尊者，在王舍城(Rājagaha)，世尊针对众多比丘说：“诸比丘，往昔，就在此王舍城，有某个人，是个穷人、贫困者、可怜人。他在如来所宣说的法与律中确立了信心、戒、所闻、舍离和智慧。”尊者，世尊就是这样说的。

ยสฺส [Pg.144] สทฺธา ตถาคเต, อจลา สุปฺปติฏฺฐิตา;

สีลญฺจ ยสฺส กลฺยาณํ, อริยกนฺตํ ปสํสิตํ.

于如来信不动摇，善立深根永不凋；持戒清净圣者喜，美德光辉世所褒。

ยชมานสุตฺต

施主经

ปุจฺฉา – ยชมานสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，关于《施主经》，世尊是在何处、针对谁、基于什么事情，以及如何宣说的？

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห [Pg.145] ภนฺเต สกฺกํ เทวานมินฺทํ อารพฺภ ภาสิตํ. สกฺโก ภนฺเต เทวานมินฺโท ภควนฺตํ คาถาย อชฺฌภาสิ–

答：尊者，此经是在王舍城，针对天帝释所说。尊者，当时天帝释以偈颂对世尊说：

‘‘ยชมานานํ มนุสฺสานํ, ปุญฺญเปกฺขาน ปาณินํ;

กโรตํ โอปธิกํ ปุญฺญํ, กตฺถ ทินฺนํ มหปฺผล’’นฺติ.

“行布施的人们，希求福德的众生，造作有漏福业，于何处布施有大果报？”

ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ–

尊者，关于那件事——

‘‘จตฺตาโร จ ปฏิปนฺนา, จตฺตาโรจ ผเล ฐิตา;

เอส สงฺโฆ อุชุภูโต, ปญฺญาสีลสมาหิโต;

ยชมานานํ มนุสฺสานํ, ปุญฺญเปกฺขาน ปาณินํ;

กโรตํ โอปธิกํ ปุญฺญํ, สงฺเฆ ทินฺนํ มหปฺผลํ’’นฺติ.

“四位行道者与四位住果者——此僧伽正直，具足智慧与戒律。对于行布施、求福德的人们，造作有漏福业者，布施于僧伽有大果报。”

เอวํ โข ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

尊者，世尊就是这样说的。

ยชมานานํ [Pg.146] มนุสฺสานํ, ปุญฺญเปกฺขาน ปาณินํ,กโรตํ โอปธิตํ ปุญฺญํ, กตฺถ ทินฺนํ มหปฺผลํ–

行布施的人们，希求福德的众生，造作有漏福业，于何处布施有大果报？

จตฺตาโร จ ปฏิปนฺนา, จตฺตาโร จ ผเล ฐิตา;

เอส สงฺโฆ อุชุภูโต, ปญฺญาสีลสมาหิโต;

ยชมานานํ มนุสฺสานํ, ปุญฺญเปกฺขาน ปาณินํ;

กโรตํ โอปธิกํ ปุญฺญํ, สงฺเฆ ทินฺนํ มหปฺผลํ–

四位行道者与四位住果者——此僧伽正直，具足智慧与戒律。对于行布施、求福德的人们，造作有漏福业者，布施于僧伽有大果报。

คหฏฺฐวนฺทนาสุตฺต

在家者礼敬经

ปุจฺฉา – คหฏฺฐวนฺทนาสุตฺตํ [Pg.147] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，《在家者礼敬经》是世尊在何处、针对谁，以及如何宣说的？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ภูตปุพฺพํ ภิกฺขเว สกฺโก เทวานมินฺโท มาตลึ สงฺคาหกํ อามนฺเตสี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，在舍卫城(Sāvatthī)，世尊针对众多比丘，以“诸比丘，往昔，天帝释对御者摩多梨(Mātali)说……”等语而说。尊者，世尊是这样说的。

ตํ [Pg.148] นมสฺสนฺติ เตวิชฺชา, สพฺเพ ภุมฺมาจ ขตฺติยา;

จตฺตาโร จ มหาราชา, ติทสาจ ยสสฺสิโน;

อถโก นาม โส ยกฺโข, ยํ ตฺวํ สกฺก นมสฺสสิ–

具三明者礼敬他，地上所有刹帝利，四大王与光耀的三十三天神亦然。然则，帝释，你所礼敬的那个夜叉是谁？

อหญฺจ [Pg.149] สีลสมฺปนฺเน, จิรรตฺตสมาหิเต;

สมฺมาปพฺพชิเต วนฺเท, พฺรหฺมจริยปรายเน.

我礼敬具足戒行、长时安住于定、如法出家、以梵行为归宿者。

เย คหฏฺฐา ปุญฺญกรา, สีลวนฺโต อุปาสกา;

ธมฺเมน ทารํ โปเสนฺติ, เต นมสฺสามิ มาตลิ.

那些行福德的在家者，具戒的优婆塞，如法养育妻儿，摩多梨，我亦礼敬他们。

นิทานวคฺคปาฬิ

因缘品

นิทานสํยุตฺต

因缘相应

ปฏิจฺจสมุปฺปาทสุตฺต

缘起经

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.151] ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน นิทานวคฺคสํยุตฺเต ปฐมํ สํคีตํ ปฏิจฺจสมุปฺปาทสุตฺตํ กตฺถ ตํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，那位世尊……乃至……正自觉者，在因缘相应中所结集的第一部经《缘起经》，是在哪里、针对谁、于何事，以及如何宣说的？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ปญฺจสเต ชนปทวาสิโน ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ. ปญฺจสตา ภนฺเต ชนปทวาสิโน ภิกฺขู สพฺเพ อุคฺฆาฏิตญฺญุโน ธุตงฺคธรา อารทฺธวีริยา ยุตฺตโยคา วิปสฺสกา สณฺหํ สุขุมํ สุญฺญตํ ปจฺจยาการธมฺมเทสนํ ปตฺถยมานา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ภควนฺตํ ปริวาเรตฺวา นิสีทึสุ. ตสฺมึ วตฺถุสฺมึ ‘‘ปฏิจฺจสมุปฺปาทํ โว ภิกฺขเว เทเสสฺสามิ, ตํ สุณาถ สาธุกํ มนสิ กโรถ, ภาสิสฺสามี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，此经是在舍卫城(Sāvatthī)，针对五百位来自地方的比丘所说。尊者，那五百位来自地方的比丘，皆是速通达者、头陀行者、精进者、勤修者、内观者，他们渴望听闻关于微妙、深细、空性、缘起法的开示，在顶礼世尊后，围绕着他坐下。就此，世尊以“诸比丘，我将为你们宣说缘起。你们且听，善自作意，我将要说。”等语而说。尊者，世尊是这样说的。

กตโม [Pg.152] จ ภิกฺขเว ปฏิจฺจสมุปฺปาโท. อวิชฺชาปจฺจยา ภิกฺขเว สงฺขารา, สงฺขารปจฺจยา วิญฺญาณํ (เปยฺยาล) ชาติปจฺจยา ชรามรณํ โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปาสา สมฺภวนฺติ, เอวเมตสฺส เกวลสฺส ทุกฺขนฺธสฺส สมุทโย โหติ. อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว ปฏิจฺจสมุปฺปาโท.

诸比丘，什么是缘起？诸比丘，以无明为缘有行；以行为缘有识；……以生为缘，有老、死、愁、悲、苦、忧、恼生起。这样，这整个苦蕴就集起。诸比丘，这称为缘起。

อวิชฺชาย ตฺเวว อเสสวิราคนิโรโธ สงฺขารนิโรโธ (เปยฺยาล) ชาตินิโรธา ชรามรณํ โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสา นิรุชฺฌนฺติ, เอวเมตสฺส เกวลสฺส ทุกฺขกฺขนฺธสฺส นิโรโธ โหติ –

但因无明的无余离贪与灭而有行灭；……因生灭而有老、死、愁、悲、苦、忧、恼的灭尽。这样，这整个苦蕴就灭尽。

วิภงฺคสุตฺต

分别经

ปุจฺฉา – ตตฺถาวุโส [Pg.154] ทุติยํ สํคีตํ วิภงฺคสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊是在哪里，为了谁，在什么事由下，以及如何宣说了第二部《分别经》？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต ปญฺจสเต ชนปทวาสิโน วิปญฺจิตญฺญุโน ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ. ปญฺจสตา ภนฺเต ชนปทวาสิกา ภิกฺขู วิปญฺจิตญฺญุโน ธุตงฺคธรา อารทฺธวีริยา ยุตฺตโยคา วิสฺสกา สณฺหํ สุขุมํ สุญฺญตปฏิสํยุตฺตํ ปจฺจยาการธมฺมเทสนํ ปตฺถยมานา ภควนฺตํ ปริวาเรตฺวา นิสีทึสุ. ตสฺมึ วตฺถุสฺมึ ‘‘ปฏิจฺจ สมุปฺปาทํ โว ภิกฺขเว เทเทสฺสามิ วิภชิสฺสามิ, ตํ สุณาถ สาธุกํ มนสิกโรถ, ภาสิสฺสามี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，是在舍卫城(Sāvatthī)，针对五百位具详尽智慧的乡居比丘而说。尊者，有五百位具详尽智慧、持头陀行、已发起精进、勤于修行、自在的乡居比丘，渴望听闻寂静、微细、与空相应的缘起法开示，围绕着世尊坐下。在那个事由下，世尊以“诸比丘，我将为你们开示并分析缘起。你们且听，善作意，我将要说。”等语宣说。

ปญฺจเวรภยสุตฺต

五怖畏怨经

ปุจฺฉา – ปญฺจเวรภยสุตฺตํ [Pg.156] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊是在哪里，针对谁，以及如何宣说了这部《五怖畏怨经》？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อนาถปิณฺฑิกํ คหปตึ อารพฺภ ‘‘ยโต โข คหปติ อริยสาวกสฺส ปญฺจ ภยานิ เวรานิ วูปสนฺตานิ โหนฺติ, จตูหิ จ โสตาปตฺติยงฺเคหิ สมนฺนาคโต โหติ, อริโย จสฺส ญาโย ปญฺญาย สุทิฏฺโฐ โหติ สุปฺปฏิวิทฺโธ, โส อากงฺขมาโน อตฺตนาว อตฺตานํ พฺยากเรยฺย ขีณนิรโยมิ ขีณติรจฺฉานโยนิ ขีณเปตฺติวิสโย ขีณาปายทุคฺคติวินิปาโต, โสตาปนฺโนหมสฺมิ อวินิปาตธมฺโม นิยโต สมฺโพธิปรายโน’’ติ เอวํ โข ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，是在舍卫城，针对给孤独长者而说。“居士，当一位圣弟子的五种怖畏与怨恨平息，具足四种入流支，并且此圣理已由智慧善见、善通达时，他若愿意，即可由自己对自己记说：‘我已尽除地狱，尽除畜生道，尽除饿鬼界，尽除苦趣、恶趣、险难处。我是入流者，不堕恶趣法，决定趣向正觉。’”尊者，世尊就是这样说的。

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโสตตฺถ [Pg.157] ภควตา อริยสาวกสฺส ปญฺจนฺนํ ภยานํ เวรานํ วูปสนฺตตา ปกาสิตา.

问：贤友，世尊在那里是如何阐明圣弟子五种怖畏与怨恨的平息的？

วิสฺสชฺชนา – ‘‘กตมานิ [Pg.158] ปญฺจ ภยานิ เวรานิ วูปสนฺตานิ โหนฺติ. ยํ คหปติ ปาณาติปาตี ปาณาติปาตปจฺจยา ทิฏฺฐธมฺมิกมฺปิ ภยํ เวรํ ปสวติ, สมฺปรายิกมฺปิ ภยํ เวรํ ปสวติ, เจตสิกมฺปิ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวทยติ. ปาณาติปาตา ฏิวิรตสฺส เอวํ ตํ ภยํ เวรํ วูปสนฺตํ โหตี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา อริยสาวกสฺส ปญฺจนฺนํ ภยานํ เวรานํ วูปสนฺตตา ปกาสิตา.

答：“居士，是哪五种怖畏与怨恨已平息呢？居士，杀生者由于杀生的缘故，在现世会产生怖畏与怨恨，在来世也会产生怖畏与怨恨，还会感受到心的苦与忧。对于戒杀者，那样的怖畏与怨恨就平息了。”尊者，世尊就是以如此等等的方式，在那里阐明了圣弟子五种怖畏与怨恨的平息。

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.159] ตตฺถ ภควตา อริยสาวกสฺส จตูหิ โสตาปตฺติยงฺเคหิ สมนฺนาคตตา ปกาสิตา.

问：贤友，世尊在那里是如何阐明圣弟子具足四种入流支的？

วิสฺสชฺชนา – กตเมหิ จตูหิ โสตาปตฺติยงฺเคหิ สมนฺนาคโต โหติ. อิธ คหปติ อริยสาวโก พุทฺเธ อเวจฺจปฺปสาเทน สมนฺนาคโต โหติ ‘‘อิติปิโส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโรปุริสทมฺมสารถิ สตฺถาเทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา อริยสาวกสฺส จตูหิ โสตาปตฺติยงฺเคหิ สมนฺนาคตตา ปกาสิตา.

答：“具足了哪四种入流支呢？在此，居士，圣弟子对佛具足不坏净信：‘彼世尊是阿罗汉、正等觉、明行足、善逝、世间解、无上士、调御丈夫、天人师、佛、世尊。’”尊者，世尊就是以如此等等的方式，在那里阐明了圣弟子具足四种入流支。

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.161] ตตฺถ ภควตา อริยสาวเกน อริยสฺส ญายสฺส ปญฺญาย สุทิฏฺฐตา สุปฺปฏิวิทฺธตา ปกาสิตา.

问：贤友，世尊在那里是如何阐明圣理被圣弟子以智慧善见、善通达的？

วิสฺสชฺชนา – กตโม จสฺส อริโย ญาโย ปญฺญาย สุทิฏฺโฐ โหติ สุปฺปฏิวิทฺโธ. อิธ คหปติ อริยสาวโก ปฏิจฺจสมุปฺปาทญฺเญว สาธุกํ โยนิโส มนสิ กโรติ ‘‘อิติ อิมสฺมึ สติ อิทํ โหติ, อิมสฺมึ อสติ อิทํ น โหติ, อิมสฺสุปฺปาทา อิทํ อุปฺปชฺชติ, อิมสฺส นิโรธา อิทํ นิรุชฺฌติ, ยทิทํ อวิชฺชาปจฺจยา (เปยฺยาล) เอวเมตสฺส เกวลสฺส ทุกฺขกฺขนฺธสฺส นิโรโธ โหตี’’ติ, เอวํ โข ภนฺเต ภควตา ตตฺถ อริยสาวเกน อริยสฺส ญายสฺส ปญฺญาย สุทิฏฺฐตา สุปฺปฏิวิทฺธตา ปกาสิตา.

答：“什么是那被他以智慧善见、善通达的圣理呢？在此，居士，圣弟子对缘起本身善加如理作意：‘有此则有彼；无此则无彼。此生则彼生；此灭则彼灭。即：以无明为缘……（乃至）……如是，此整个苦蕴得以灭尽。’”尊者，世尊就是这样在那里阐明了圣理被圣弟子以智慧善见、善通达。

ยโต [Pg.162] โข คหปติ อริยสาวกสฺส อิมานิ ปญฺจ ภยานิ เวรานิ วูปสนฺตานิ โหนฺติ. อิเมหิ จตูหิ โสตาปตฺติยงฺเคหิ สมนฺนาคโต โหติ. อยญฺจสฺส อริโย ญาโย ปญฺญาย สุทิฏฺโฐ โหติ สุปฺปฏิวิทฺโธ–

居士，当一位圣弟子的这五种怖畏与怨恨平息，具足这四种入流支，并且此圣理已由智慧善见、善通达时——

ทุกฺขสุตฺต

苦经

ปุจฺฉา – ทุกฺขสุตฺตํ [Pg.163] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊是在哪里，针对谁，以及如何宣说了《苦经》？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ทุกฺขสฺส ภิกฺขเว สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ เทเสสฺสามี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，是在舍卫城(Sāvatthī)，针对众多比丘而说。世尊以“诸比丘，我将为你们开示苦的生起与灭尽。”等语开始宣说。

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.164] ตตฺถ ภควตา ทุกฺขสมุทโย ปกาสิโต.

问：贤友，世尊在那里是如何阐明苦的生起的？

วิสฺสชฺชนา – กตโม จ ภิกฺขเว ทุกฺขสฺส สมุทโย. จกฺขุญฺจ ปฏิจฺจ รูเป จ อุปฺปชฺชติ จกฺขุวิญฺญาณํ, ติณฺณํ สงฺคติ ผสฺโส, ผสฺสปจฺจยา เวทนา, เวทนาปจฺจยา ตณฺหา. อยํ โข ภิกฺขเว ทุกฺขสฺส สมุทโย. โสตญฺจ ปฏิจฺจ สทฺเท จ อุปฺปชฺชติ โสตวิญฺญาณํ…เป… ฆานญฺจ ปฏิจฺจ คนฺเธ จ…เป… ชิวฺหญฺจ ปฏิจฺจ รเส จ…เป… กายญฺจ ปฏิจฺจ โผฏฺฐพฺเพ จ…เป… มนญฺจ ปฏิจฺจ ธมฺเม จ อุปฺปชฺชติ มโนวิญฺญาณํ, ติณฺณํ สงฺคติ ผสฺโส, ผสฺสปจฺจยา เวทนา, เวทนาปจฺจยา ตณฺหา. อยํ โข ภิกฺขเว ทุกฺขสฺส สมุทโยติ เอวํโข ภนฺเต ตตฺถ ภควตา ทุกฺขสฺส สมุทโย ปกาสิโต.

答：“诸比丘，什么是苦的生起？缘于眼与色而生起眼识，三者和合是触；以触为缘有受，以受为缘有爱。诸比丘，这就是苦的生起。缘于耳与声而生起耳识……（乃至）……缘于意与法而生起意识，三者和合是触；以触为缘有受，以受为缘有爱。诸比丘，这就是苦的生起。”尊者，世尊在那里就是这样阐明了苦的生起。

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.165] ตตฺถ ภควตา ทุกฺขสฺส อตฺถงฺคโม ปกาสิโต.

问：贤友，世尊在那里是如何阐明苦的灭尽的？

วิสฺสชฺชนา – กตโม จ ภิกฺขเว ทุกฺขสฺส อตฺถงฺคโม. จกฺขุญฺจ ปฏิจฺจ รูเป จ อุปฺปชฺชติ จกฺขุวิญฺญาณํ, ติณฺณํ สงฺคติ ผสฺโส, ผสฺสปจฺจยา เวทนา, เวทนาปจฺจยา ตณฺหา, ตสฺสาเยว ตณฺหาย อเสสวิราคนิโรธา อุปาทานนิโรโธ อุปาทานนิโรธา ภวนิโรโธ, ภวนิโรธา ชาตินิโรโธ, ชาตินิโรธา ชรามรณํ โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสา นิรุชฺฌนฺติ. เอวเมตสฺส เกวลสฺส ทุกฺขกฺขนฺธสฺส นิโรโธ โหตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา ทุกฺขสฺส อตฺถงฺคโม ปกาสิโต.

答：“诸比丘，什么是苦的灭尽呢？缘于眼与色而生起眼识，三者和合是触；以触为缘有受，以受为缘有爱。因那爱的无余离贪、灭尽而有取的灭尽；因取的灭尽而有有的灭尽；因有的灭尽而有生的灭尽；因生的灭尽，老、死、愁、悲、苦、忧、恼得以灭尽。如是，此整个苦蕴得以灭尽。”尊者，世尊就是以如此等等的方式，在那里阐明了苦的灭尽。

ปุตฺตมํสูปมสุตฺต

子肉喻经

ปุจฺฉา – ปุตฺตมํสูปมสุตฺตํ [Pg.166] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊在何处、针对谁、于何事、以何方式宣说了《子肉喻经》？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล อธุนา ปพฺพชิเต ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ. ภควโต จ ภนฺเต ภิกฺขุสงฺฆสฺส จ มหาลาภสกฺกาโร อุทปาทิ, เอกจฺเจ จ ภนฺเต ภิกฺขู นวา อจิรปพฺพชิตา กุลปุตฺตา อาหารํ อปจฺจเวกฺขิตฺวา ปริภุญฺชึสุ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘จตฺตาโรเม ภิกฺขเว อาหารา ภูตานํ วา สตฺตานํ ฐิติยา สมฺภเวสีนํ วา อนุคฺคหาย. กตเม จตฺตาโร กพฬีกาโร อาหาโร โอฬาริโก วา สุขุโม วา ผสฺโส ทุติโย มโนสญฺเจตนา ตติยา วิญฺญาณํ จตุตฺถ’’นฺติ เอวํ โข ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，此经是在舍卫城，针对众多新近出家的比丘而说。尊者，当时世尊与比丘僧团获得了极大的利养与恭敬。尊者，有些新近出家的良家子比丘，未加省察就食用食物。尊者，就此事，世尊如此说道：“诸比丘，有此四种食，能令已生众生住立，或扶助求生众生。是哪四种呢？或粗或细的抟食，触为第二，意思为第三，识为第四。”尊者，世尊是这样说的。

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.168] ตตฺถ กพฬีการสฺส อาหารสฺส ทฏฺฐพฺพากาโร ภควตา ปกาสิโต.

问：贤友，世尊在那里是如何开示抟食应作何观的？

วิสฺสชฺชนา – เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว ทฺเว ชายมฺปติกา ปริตฺตํ สมฺพลํ อาทาย กนฺตารมคฺคํ ปฏิปชฺเชยฺยุํ. เตสมสฺส เอกปุตฺตโก ปิโย มนาโปติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา [Pg.169] กพฬีการสฺส อาหารสฺส ทฏฺฐพฺพากาโร ปกาสิโต.

答：“诸比丘，譬如一对夫妻带着少量资粮走上穿越荒野的道路。他们有一个可爱可意的独子。”尊者，世尊在那里便是以如此等等的方式，开示了看待抟食的方法。

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.172] ตตฺถ ภควตา ผสฺสาหารสฺส ทฏฺฐพฺพากาโร ปกาสิโต.

问：贤友，世尊在那里是如何开示触食应作何观的？

วิสฺสชฺชนา – เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว คาวี นิจฺจมฺมา กุฏฺฏํ เจ นิสฺสาย ติฏฺเฐยฺย, เย กุฏฺฏนิสฺสิตา ปาณา, เต นํ ขาเทยฺยุํ. รุกฺขํ เจ นิสฺสาย ติฏฺเฐยฺย. อุทกํ เจ นิสฺสาย ติฏฺเฐยฺย. อากาสํ เจ นิสฺสาย ติฏฺเฐยฺย, เย อากาสนิสฺสิตา ปาณา, เต นํ ขาเทยฺยุนฺติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา ผสฺสสฺส อาหารสฺส ทฏฺฐพฺพากาโร วิตฺถาเรตฺวา ปกาสิโต.

答：“诸比丘，譬如一头被剥了皮的母牛，如果它倚靠墙壁而立，依附墙壁的生物就会啃咬它；如果它倚靠树木……如果它倚靠水……如果它倚靠空中，依附空中的生物就会啃咬它。”尊者，世尊在那里便是以如此等等的方式，详细开示了看待触食的方法。

เอวเมว [Pg.173] ขฺวาหํ ภิกฺขเว ผสฺสาหาโร ทฏฺฐพฺโพติ วทามิ.

诸比丘，我亦如是说，触食应如是观。

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.174] ตตฺถ ภควตา มโนสญฺเจตนาหารสฺส ทฏฺฐพฺพากาโร ปกาสิโต.

问：贤友，世尊在那里是如何开示意思食应作何观的？

วิสฺสชฺชนา – เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว องฺคารกาสุ สาธิกโปริสา ปุณฺณา องฺคารานํ วีตจฺจิกานํ วีตธูมานํ. อถ ปุริโส อาคจฺเฉยฺย ชีวิตุกาโม อมริตุกาโม สุข กาโม ทุกฺขปฺปฏิกูโลติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา มโนสญฺเจตนาหารสฺส ทฏฺฐพฺพากาโร วิตฺถาเรน ปกาสิโต.

答：“诸比丘，譬如有一个深过一人、充满无焰无烟炽炭的火坑。这时来了一个想活命不想死、想求乐厌离苦的人……”尊者，世尊在那里便是以如此等等的方式，详细开示了看待意思食的方法。

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.176] ตตฺถ ภควตา วิญฺญาณาหารสฺส ทฏฺฐพฺพากาโร ปกาสิโต.

问：贤友，世尊在那里是如何开示识食应作何观的？

วิสฺสชฺชนา – เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว โจรํ อาคุจารึ คเหตฺวา รญฺโญ ทสฺเสยฺยุํ ‘‘อยํ เต เทวโจโร อาคุจารี, อิมสฺส ยํ อิจฺฉสิ, ตํ ทณฺฑํ ปเณหี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา วิญฺญาณาหารสฺส ทฏฺฐพฺพากาโร ปกาสิโต.

答：“诸比丘，譬如他们抓到一名罪犯，将他带到国王面前说：‘大王，此人是罪犯。请对他处以您所希望的惩罚。’”尊者，世尊在那里便是以如此等等的方式，开示了看待识食的方法。

สุสิมปริพฺพาชกสุตฺต

须深摩游行者经

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.179] ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน สุสิมปริพฺพาชก สุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，彼世尊……正自觉者所说的《须深摩游行者经》，是在何处、针对谁、于何事、以何方式宣说的？

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อายสฺมนฺตํ สุสิมํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต สุสิโม ยาวตโก ภิกฺขูหิ สทฺธึ อโหสิ กถาสลฺลาโป, ตํ สพฺพํ ภควโต อาโรเจสิ. ตสฺมึ วตฺถุสฺมึ ‘‘ปุพฺเพ โข สุสิม ธมฺมฏฺฐิติญาณํ, ปจฺฉา นิพฺพาเน ญาณ’’นฺติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，此经是在王舍城，针对具寿须深摩而说。尊者，具寿须深摩将他与比丘们的所有谈话，全部禀告了世尊。就此事，世尊如此说道：“须深摩，先有法住智，后有涅槃智。”尊者，世尊便是以如此等等的方式宣说的。

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.184] ตตฺถ ภควา อายสฺมโต สุสิมตฺเถรสฺส สมฺปติอรหตฺตปตฺตสฺส อนุโยควเสน ปฏิปุจฺฉิตฺวา ปฏิปุจฺฉิตฺวา อุตฺตริ ธมฺมเทสนํ วิตฺถาเรตฺวา เทเสสิ.

问：贤友，世尊在那里是如何通过反复诘问，为当时已证得阿罗汉果的具寿须深摩长老详细开示更高深的法的？

วิสฺสชฺชนา – ชาติปจฺจยา ชรามรณนฺติ สุสิม ปสฺสสีติ. เอวํ ภนฺเต. ภวปจฺจยา ชาตีติ สุสิม ปสฺสสีติ. เอวํ ภนฺเตติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควา ตตฺถ อายสฺมโต สุสิมสฺส สมฺปติอรหตฺตปตฺตสฺส อุตฺตริปิ อนุโยควเสน ปฏิปุจฺฉิตฺวา ปฏิปุจฺฉิตฺวา วิตฺถารโต ธมฺมํ เทเสสิ.

答：“须深摩，你是否见到‘缘生有老死’？”“是的，尊者。”“须深摩，你是否见到‘缘有有生’？”“是的，尊者。”尊者，世尊在那里便是以如此等等的方式，通过进一步的反复诘问，为当时已证得阿罗汉果的具寿须深摩详细开示了法。

ตสฺส [Pg.186] เม ภนฺเต ภควา อจฺจยํ อจฺจยโต ปฏิคฺคณฺหาตุ อายตึสํวราย–

尊者，愿世尊接受我的过失为过失，以便我未来能防护。

อภิสมยสํยุตฺต

现观相应

นขสิขาสุตฺต

指甲尖经

ปุจฺฉา – อภิสมยสํยุตฺเต [Pg.187] ปนาวุโส ปฐมํ สํคีตํ นขสิขาสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，在《现观相应》中，第一部被结集的《指甲尖经》，是世尊在何处、针对何人、如何宣说的？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ตํ กึ มญฺญถ ภิกฺขเว, กตมํ นุ โข พหุตรํ, โย วายํ มยา ปริตฺโต นขสิขายํ ปํสุอาโรปิโต, อยํ วา มหาปถวี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，是在舍卫城，针对众多比丘，世尊如此宣说：“诸比丘，你们认为如何？是我用指甲尖挑起的少量尘土多，还是这大地多？”等等。

ธาตุสํยุตฺต

界相应

จงฺกมสุตฺต

经行经

ปุจฺฉา – ธาตุสํยุตฺเต [Pg.189] ปนาวุโส จงฺกมสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，在《界相应》中，《经行经》是世尊在何处、针对何人、如何宣说的？

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ธาตุโสว ภิกฺขเว สตฺตา สํสนฺทนฺติ สเมนฺติ, หีนาธิมุตฺติกา หีนาธิมุตฺติเกหิ สทฺธึ สํสนฺทนฺติ สเมนฺติ, กลฺยาณาธิมุตฺติกา กลฺยาณาธิมุตฺติเกหิ สทฺธึ สํสนฺทนฺติ สเมนฺตี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，是在王舍城，针对众多比丘，世尊如此宣说：“诸比丘，众生依界而聚集、会合。卑劣意乐者与卑劣意乐者聚集、会合；良善意乐者与良善意乐者聚集、会合。”等等。

อสฺสทฺธสํสนฺทนสุตฺต

不信者交往经

ปุจฺฉา – อสฺสทฺธสํสนฺทนสุตฺตํ [Pg.192] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，《不信者交往经》是世尊在何处、针对何人、如何宣说的？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ธาตุโสว ภิกฺขเว สตฺตา สํสนฺทนฺติ สเมนฺติ, อสฺสทฺธา อสฺสทฺเธหิ สทฺธึ สํสนฺทนฺติ สเมนฺติ, อหิริกา อหิริเกหิ สทฺธึ สํสนฺทนฺติ สเมนฺติ, อโนตฺตปฺปิโน. อปฺปสฺสุตา. กุสีตา. มุฏฺฐสฺสติโน. ทุปฺปญฺญา ทุปฺปญฺเญหิ สทฺธึ สํสนฺทนฺติ สเมนฺตี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，是在舍卫城(Sāvatthī)，针对众多比丘，世尊如此宣说：“诸比丘，众生依界而聚集、会合。不信者与不信者聚集、会合；无惭者与无惭者聚集、会合；无愧者与无愧者聚集、会合；少闻者与少闻者聚集、会合；懈怠者与懈怠者聚集、会合；失念者与失念者聚集、会合；劣慧者与劣慧者聚集、会合。”等等。

อนมตคฺคสํยุตฺต

无始相应

ปถวีสุตฺต

地经

ปุจฺฉา – อนมตคฺคสํยุตฺเต [Pg.194] อาวุโส ทุติยํ สํคีตํ ปถวีสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，在《无始相应》中，第二部被结集的《地经》，是在何处、针对何人、如何宣说的？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘อนมตคฺโคยํ ภิกฺขเว สํสาโร, ปุพฺพา โกฏิ น ปญฺญายติ อวิชฺชานีวรณานํ สตฺตานํ ตณฺหาสํโยชนานํ สนฺธาวตํ สํสรตํ. เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว ปุริโส อิมํ มหาปถวึ โกลฏฺฐิมตฺตํ โกลฏฺฐิมตฺตํ มตฺติกาคุฬิกํ กริตฺวา นิกฺขิเปยฺย ‘อยํ เม ปิยา, ตสฺส เม ปิตุ อยํ ปิตา’ติ. อปริยาทินฺนาว ภิกฺขเว ตสฺส ปุริสสฺส ปิตุปิตโร อสฺสุ. อถายํ มหาปถวี ปริกฺขยํ ปริยาทานํ คจฺเฉยฺย. ตํ กิสฺสเหตุ, อนมตคฺโคยํ ภิกฺขเว สํสาโร, ปุพฺพา โกฏิ น ปญฺญายติ อวิชฺชานีวรณานํ สตฺตานํ ตณฺหา สํโยชนานํ สนฺธาวตํ สํสรตํ’’ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，是在舍卫城，针对众多比丘，世尊如此宣说：“诸比丘，此轮回无始，被无明所障、被渴爱所缚的众生，不断流转轮回，其开端不可知。诸比丘，譬如有人将此大地作成枣核大小的泥丸，每置一丸便说：‘这是我的父亲，这是我父亲的父亲。’诸比丘，此人的父祖尚未穷尽，而此大地已先耗尽。是何缘故？诸比丘，因为此轮回无始，被无明所障、被渴爱所缚的众生，不断流转轮回，其开端不可知。”等等。

เอวํ [Pg.195] ทีฆรตฺตํ โว ภิกฺขเว ทุกฺขํ ปจฺจนุภูตํ ติพฺพํ ปจฺจนุภูตํ พฺยสนํ ปจฺจนุภูตํ กฏสี วฑฺฒิตา.

诸比丘，你们长久以来体验了痛苦，体验了剧烈的痛苦，体验了灾难，积累的骨骸堆积如山。

อลเมว [Pg.196] สพฺพสงฺขาเรสุ นิพฺพินฺทิตุํ,อลํ วิรชฺชิตุํ, อลํ วิมุจฺจิตุํ,

足以对一切行感到厌离，足以离染，足以解脱。

อสฺสุสุตฺต

泪经

ปุจฺฉา – ตตฺถาวุโส ตติยํ สํคีตํ อสฺสุสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，在那里，第三次结集所收的《泪经》，是世尊在何处、针对何人、如何宣说的？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเลเยว ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ตํ กึ มญฺญถ ภิกฺขเว, กตมํ นุ โข พหุตรํ, ยํ วา โว อิมินา ทีเฆน อทฺธุนา สนฺธาวตํ สํสรตํ อมนาปสมฺปโยคา มนาปวิปฺปโยคา กนฺทนฺตานํ โรทนฺตานํ อสฺสุ ปสฺสนฺนํ ปคฺฆริตํ, ยํ วา จตูสุ มหาสมุทฺเทสุ อุทก’’นฺติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，是在舍卫城，世尊针对众多比丘如此宣说：“诸比丘，你们认为如何？是你们在此长途的流转轮回中，因与不悦意者结合、与悦意者分离，而悲泣哭号所流下的泪水多，还是四大海中的水多？”等等。

สาสปสุตฺต

芥子经

ปุจฺฉา – ตตฺถาวุโส [Pg.198] ฉฏฺฐํ สํคีตํ สาสปสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，于彼处，第六所诵的《芥子经》，是世尊在何处、针对何人、就何事、如何宣说的？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ ภิกฺขุํ อารพฺภ ภาสิตํ. อญฺญตโร ภนฺเต ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘กีวทีโฆ นุ โข ภนฺเต กปฺโป’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘ทีโฆ โข ภิกฺขุ กปฺโป, โส น สุกโร สงฺขาตุํ เอตฺตกานิ วสฺสานิ อิติวา, (เปยฺยาล) เอตฺตกานิ วสฺสสตสหสฺสานิ อิติวาติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，此经是在舍卫城(Sāvatthī)，针对某位比丘宣说的。尊者，有位比丘对世尊说：“尊者，一劫到底有多长？”就此事，世尊如此宣说：“比丘，一劫确实漫长，不容易计算它为若干年……乃至若干十万年。”等等。

คงฺคาสุตฺต

恒河经

ปุจฺฉา – เตนาวุโส…เป… [Pg.200] สมฺมาสมฺพุทฺเธน อนมตคฺคสํยุตฺเต คงฺคาสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友……（省略）……正自觉者在何处、针对谁、就何事，以及如何宣说了《无始相应》中的《恒河经》？

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อญฺญตรํ พฺราหฺมณํ อารพฺภ ภาสิตํ. อญฺญตโร ภนฺเต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘กีว-

答：尊者，此经是在王舍城(Rājagaha)，针对某位婆罗门宣说的。尊者，某位婆罗门对世尊说了这话：“多么……”

พหุกา [Pg.201] นุ โข โภ โคตม กปฺปา อพฺภตีตา อติกฺกนฺตา’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘พหุกา โข พฺราหฺมณ กปฺปา อพฺภตีตา อติกฺกนฺตา, เต น สุกรา สงฺขาตุํ ‘เอตฺตกา กปฺปา’ อิติ วา ‘เอตฺตกานิ กปฺปสตานิ’ อิติ วา ‘เอตฺตกานิ กปฺปสหสฺสานิ’ อิติวา ‘เอตฺตกานิ กปฺปสตสหสฺสานิ’ อิติ วา’’ติ เอว มาทินา ภควตา ภาสิตํ.

“乔达摩贤者，已经过去了多少劫呢？”就此事，尊者，世尊如此宣说：“婆罗门，确实已有很多劫过去了，它们不容易计算为‘若干劫’，或‘若干百劫’，或‘若干千劫’，或‘若干百千劫’。”等等。

ปุคฺคลสุตฺต

人经

ปุจฺฉา – ปุคฺคลสุตฺตํ [Pg.203] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：又，贤友，《人经》是世尊在何处、针对谁、如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘อนมตคฺโคยํ ภิกฺขเว สํสาโร, ปุพฺพาโกฏิ น ปญฺญายติ อวิชฺชา นีวรณานํ สตฺตานํ ตณฺหาสํโยชนานํ สนฺธาวตํ สํสรตํ. เอกปุคฺคลสฺส ภิกฺขเว กปฺปํ สนฺธาวโต สํสรโต สิยา เอวํ มหา อฏฺฐิกงฺกโล อฏฺฐิปุญฺโช อฏฺฐิราสิ, ยถา ยํ เวปุลฺโล ปพฺพโต. สเจ สํหารโก อสฺส, สมฺภตญฺจ น วินสฺเสตฺยา’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，在王舍城(Rājagaha)，世尊针对众多比丘宣说：“诸比丘，这轮回是无始的，为无明所盖、渴爱所系而流转轮回的众生，其开端不可知。诸比丘，一个人生死流转一劫，其骨骸堆积起来，会像这毗富罗山(Vepulla)一样巨大——假如有收集者，而所收集之物不毁坏的话。”等等，世尊如是宣说。

ทุคฺคตสุตฺต, สุขิตสุตฺต

不幸者经与幸福者经

ปุจฺฉา – ตตฺถาวุโส [Pg.204] ทุคฺคตสุตฺตญฺจ สุขิตสุตฺตญฺจ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊在何处，针对谁，以及如何宣说了《不幸者经》与《幸福者经》？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘อนมตคฺโคยํ ภิกฺขเว สํสาโร, ปุพฺพา โกฏิ น ปญฺญายติ อวิชฺชานีวรณานํ สตฺตานํ ตณฺหาสํโยชนานํ สนฺธาวตํ สํสรตํ. ยํ ภิกฺขเว ปสฺเสยฺยาถ ทุคฺคตํ ทุรูเปตํ, นิฏฺฐเมตฺถ คนฺตพฺพํ ‘อมฺเหหิปิ เอวรูปํ ปจฺจนุภูตํ อิมินา ทีเฆน อทฺธุนา’ติ, ยํ ภิกฺขเว ปสฺเสยฺยาถ สุขิตํ สุสชฺชิตํ,

答：尊者，在舍卫城(Sāvatthī)，世尊对众多比丘说：“诸比丘，这轮回是无始的，为无明所盖、渴爱所系而流转轮回的众生，其开端不可知。诸比丘，如果你们看到有人贫困潦倒，应当这样想：‘我们也曾在这漫长的轮回中经历过这样的遭遇。’诸比丘，如果你们看到有人快乐富足，

นิฏฺฐเมตฺถ [Pg.205] คนฺตพฺพํ, ‘‘อมฺเหหิปิ ปจฺจนุภูตํ อิมินา ทีเฆน อทฺธุนา’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

也应当这样想：“我们也曾在这漫长的轮回中经历过这样的遭遇。”’世尊如此这般地说了。

ตึสมตฺตสุตฺต

三十比丘经

ปุจฺฉา – ตึสมตฺตสุตฺตํ [Pg.206] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊在何处，针对谁，以及如何宣说了《三十比丘经》？

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต ตึสมตฺเต ปาเวยฺยเก ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘อนมตคฺโคยํ ภิกฺขเว สํสาโร, ปุพฺพาโกฏิ น ปญฺญายติ อวิชฺชานีวรณานํ สตฺตานํ ตณฺหาสํโยชนานํ สนฺธาวตํ สํสรตํ. ตํ กึ มญฺญถ ภิกฺขเว, กตมํ นุ โข พหุตรํ, ยํ วา โว อิมินา ทีเฆน อทฺธุนา สนฺธาวตํ สํสรตํ สีสจฺฉินฺนานํ โลหิตํ ปสฺสนฺนํ ปคฺฆริตํ, ยํ วา จตูสุ มหาสมุทฺเทสุ อุทก’’นฺติ เอวมาทินา ภวคตา ภาสิตํ.

答：尊者，在王舍城(Rājagaha)，针对大约三十位帕维亚(Pāveyyaka)比丘，世尊说道：“诸比丘，这轮回是无始的，为无明所盖、渴爱所系而流转轮回的众生，其开端不可知。诸比丘，你们怎么想？是你们在这漫漫长途中流转轮回，被斩首时所流出的血更多，还是四大海洋中的水更多呢？”世尊如此这般地说了。

มาตุสุตฺต

母亲经

ปุจฺฉา – มาตุสุตฺตาทีนิ [Pg.209] ปนาวุโส ฉสุตฺตานิ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊在何处，针对谁，以及如何宣说了《母亲经》等六部经？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘อนมตคฺโคยํ ภิกฺขเว สํสาโร, ปุพฺพา โกฏิ น ปญฺญายติ อวิชฺชานีวรณานํ สตฺตานํ ตณฺหาสํโยชนานํ สนฺธาวตํ สํสรตํ. น โส ภิกฺขเว สตฺโต สุลภรูโป, โย น มาตาภูตปุพฺโพ อิมินา ทีเฆน อทฺธุนา. โย น ปิตาภูตปุพฺโพ. โย น ภาตาภูตปุพฺโพ. โย น ภคินิภูตปุพฺโพ. โย น ปุตฺตภูตปุพฺโพ. โย น ธีตาภูตปุพฺโพ [Pg.210] อิมินา ทีเฆน อทฺธุนา’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，在舍卫城(Sāvatthī)，世尊针对众多比丘说道：“诸比丘，这轮回是无始的，为无明所盖、渴爱所系而流转轮回的众生，其开端不可知。诸比丘，在这漫漫长途中，不容易找到一个众生，未曾做过母亲，未曾做过父亲，未曾做过兄弟，未曾做过姐妹，未曾做过儿子，未曾做过女儿。”尊者，世尊如此这般地说了。

กสฺสปสํยุตฺต

迦叶相应

จนฺทูปมสุตฺต

月喻经

ปุจฺฉา – กสฺสปสํยุตฺเต [Pg.211] ปนาวุโส จนฺทูปมสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，在《迦叶相应》中，世尊在何处，针对谁，以及如何宣说了《月喻经》？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘จนฺทูปมา ภิกฺขเว กุลานิ อุปสงฺกมถ อปกสฺเสว กายํ อปกสฺส จิตฺตํ นิจฺจนวกา กุเลสุ อปฺปคพฺภา. เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว ปุริโส ชรุทปานํ วา โอโลเกยฺย ปพฺพตวิสมํ วา นทีวิทุคฺคํ วา อปกสฺเสว กายํ อปกสฺส จิตฺตํ. เอวเมว โข ภิกฺขเว จนฺทูปมา กุลานิ อุปสงฺกมถ อปกสฺเสว กายํ อปกสฺส จิตฺตํ นิจฺจนวกา กุเลสุ อปฺปคพฺภา’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，在舍卫城(Sāvatthī)，世尊针对众多比丘说：“诸比丘，你们要像月亮一样去拜访俗家，收敛身行，收摄内心，在俗家中常如新人，不失谦逊。诸比丘，譬如有人看深井、山崖或险渡时，会收敛身行，收摄内心。正是如此，诸比丘，你们要像月亮一样去拜访俗家，收敛身行，收摄内心，在俗家中常如新人，不失谦逊。”世尊如此这般地说了。

ตํ [Pg.213] กึ มญฺญถ ภิกฺขเว, กถํ รูปา ภิกฺขุ อรหติ กุลานิ อุปสงฺกมิตุํ.

诸比丘，你们怎么想？什么样的比丘才适合去拜访俗家？

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.214] ตตฺถ ภควตา ปริสุทฺธาปริสุทฺธ ธมฺมเทสนํ ทสฺเสตฺวา ภิกฺขูนํ โอวาโท ทินฺโน.

问：贤友，世尊当时是如何开示清净与不清净之法，并给予比丘们教诫的？

วิสฺสชฺชนา – ‘‘ตํ กึ มญฺญถ ภิกฺขเว, กถํ รูปสฺส ภิกฺขุโน อปริสุทฺธา ธมฺมเทสนา โหติ, กถํ รูปสฺส ภิกฺขุโน ปริสุทฺธา ธมฺมเทสนา [Pg.215] โหตี’’ติ เอวมาทินา ปริสุทฺธาปริสุทฺธธมฺมเทสนา วิตฺถารโต ทสฺเสตฺวา ‘‘กสฺสเปน วา หิ โว ภิกฺขเว โอวทิสฺสามิ โย วา ปนสฺส กสฺสปสทิโส, โอวทิเตหิ จ ปน โว ตถตฺตาย ปฏิปชฺชิตพฺพ’’นฺติ. เอวํ โข ภนฺเต ภควโต ภิกฺขูนํ โอวาโท ทินฺโน.

答：“诸比丘，你们怎么想？什么样的比丘说法是不清净的？什么样的比丘说法是清净的？”如此这般详细开示了清净与不清净之法后，（世尊说）： “诸比丘，我将由迦叶或像迦叶那样的人来教诫你们，你们受教诫后，应当如是修行。”尊者，世尊就是这样给予比丘们教诫的。

โย [Pg.216] หิ โกจิ ภิกฺขเว ภิกฺขุ เอวํจิตฺโต ปเรสํ ธมฺมํ เทเสติ ‘‘อโห วต เม ธมฺมํ สุเณยฺยุํ, สุตฺวา จ ปน ธมฺมํ ปสีเทยฺยุํ, ปสนฺนา จ เม ปสนฺนาการํ กเรยฺยุํ–

诸比丘，若有比丘怀着这样的心为他人说法：“啊，但愿他们听闻我的法，听闻法后能生净信，生净信后能对我表示信顺——

สฺวากฺขาโต ภควตา ธมฺโม สนฺทิฏฺฐิโก อกาลิโก เอหิ ปสฺสิโก โอปเนยฺยิโก ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺโพ วิญฺญูหิ–

法是世尊善说的，是自见的、不待时的、来见的、引导的，智者各自能知的。

กสฺสเปน [Pg.217] วา หิ โว ภิกฺขเว โอวทิสฺสามิ โย วา ปนสฺส กสฺสปสทิโส, โอวทิเตหิ จ ปน โว ตถตฺตาย ปฏิปชฺชิตพฺพํ–

诸比丘，我将由迦叶或像迦叶那样的人来教诫你们，你们受教诫后，应当如是修行。

กุลูปกสุตฺต

亲近居家者经

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.218] ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน กสฺสปสํยุตฺเต จตุตฺถํ กุลูปกสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，彼世尊……正等觉者于迦叶相应中，在何处、针对谁、以何方式宣说了第四《亲近居家者经》？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ตํ กึ มญฺญถ ภิกฺขเว, กถํ รูโป ภิกฺขุ อรหติ กุลูปโก โหตุํ, กถํ รูโป ภิกฺขุ น อรหติ กุลูปโก โหตุ’’นฺติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，在舍卫城(Sāvatthī)，世尊针对众多比丘，以“诸比丘，汝等意下如何？何等比丘适合为亲近居家者？何等比丘不适合为亲近居家者？”等语宣说。

กสฺสเปน [Pg.222] วา หิ โว ภิกฺขเว โอวทิสฺสามิ โย วา ปนสฺส กสฺสปสทิโส, โอวทิเตหิ จ ปน โว ตถตฺตาย ปฏิปชฺชิตพฺพํ.

诸比丘，或由我，或由迦叶，或由与迦叶相似者教诫汝等。既受教诫，汝等即应如是行道。

ทุติย โอวาทสุตฺต

第二教诫经

ปุจฺฉา – ตตฺเถวาวุโส [Pg.223] ภควตา ทุติย โอวาทสุตฺตํ กตฺถ เกน สทฺธึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，即于彼处，世尊在何处、与谁、以何方式宣说了第二《教诫经》？

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อายสฺมตา มหากสฺสเปน สทฺธึ ‘‘โอวท กสฺสป ภิกฺขู, กโรหิ กสฺสป ภิกฺขูนํ ธมฺมึ กถํ, อหํ วา กสฺสป ภิกฺขู โอวเทยฺยํ ตฺวํ วา, อหํ วา ภิกฺขูนํ ธมฺมึ กถํ กเรยฺยํ ตฺวํ วา’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，在王舍城(Rājagaha)，世尊与具寿摩诃迦叶(Mahākassapa)一起时，以“迦叶，教诫诸比丘！迦叶，为诸比丘作法谈！迦叶，或由我，或由你教诫诸比丘；或由我，或由你为诸比丘作法谈”等语宣说。

ยสฺส [Pg.224] กสฺสจิ ภนฺเต สทฺธา นตฺถิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ, หิรี นตฺถิ. โอตฺตปฺปํ นตฺถิ. วีริยํ นตฺถิ. ปญฺญา นตฺถิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ.

尊者，任何人于诸善法无信、无惭、无愧、无精进、无慧。

ตติย โอวาทสุตฺต

第三教诫经

ปุจฺฉา – ตตฺเถวาวุโส [Pg.227] ภควตา ตติยโอวาทสุตฺตํ กตฺถ เกน สทฺธึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，即于彼处，世尊在何处、与谁、以何方式宣说了第三《教诫经》？

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อายสฺมตาเยว มหากสฺสเปน สทฺธึ ‘‘โอวท กสฺสป ภิกฺขู. กโรหิ กสฺสป ภิกฺขูนํ ธมฺมึ กถํ, อหํ วา กสฺสป ภิกฺขู โอวเทยฺยํ ตฺวํ วา. อหํ วา ภิกฺขูนํ ธมฺมํ กถํ กเรยฺยํ ตฺวํ วา’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，在王舍城，世尊正是与具寿摩诃迦叶一起时，以“迦叶，教诫诸比丘！迦叶，为诸比丘作法谈！迦叶，或由我，或由你教诫诸比丘；或由我，或由你为诸比丘作法谈”等语宣说。

ทุพฺพจา [Pg.228] โข ภนฺเต เอตรหิ ภิกฺขู โทวจสฺสกรเณหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา อกฺขมา อปฺปทกฺขิณคฺคาหิโน อนุสาสนึ–

世尊，如今的比丘实为恶言者，具足了令人恶言之法，无有堪忍，不善领受教诫。

สทฺธมฺมปฺปติรูปกสุตฺต

相似正法经

ปุจฺฉา – ตตฺเถวาวุโส [Pg.231] ภควตา ปริโยสานํ สทฺธมฺมปฺปติรูปกสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，即于彼处，世尊在何处、针对谁、于何事、以何方式宣说了作为结尾的《相似正法经》？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํเยว มหากสฺสปํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต มหากสฺสโป ภควนฺตํ เอตเทโวจ ‘‘โก นุ โข ภนฺเต เหตุ โก ปจฺจโย, เยน ปุพฺเพ อปฺปตรานิ เจว สิกฺขาปทานิ อเหสุํ, พหุตรา จ ภิกฺขู อญฺญาย สณฺฐหึสุ. โก ปน ภนฺเต เหตุ โก ปจฺจโย, เยเนตรหิ พหุตรานิ เจว สกฺขาปทานิ อปฺปตรา จ ภิกฺขู อญฺญาย สณฺฐหนฺตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘เอวญฺเจตํ กสฺสป โหติ สตฺเตสุ หายมาเนสุ สทฺธมฺเม อนฺตรธายมาเน พหุตรานิเจว สิกฺขาปทานิ [Pg.232] โหนฺติ, อปฺปตราจ ภิกฺขู อญฺญาย สณฺฐหนฺตี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，在舍卫城，正是针对具寿摩诃迦叶而宣说。尊者，具寿摩诃迦叶对世尊说了此事：“尊者，是何因何缘，往昔学处较少，而有更多比丘住于证智？复是何因何缘，如今学处较多，而住于证智的比丘却较少？”尊者，就此事，世尊以“迦叶，此事诚然：当诸有情衰退、正法隐没时，学处即会增多，而住于证智的比丘则会减少”等语宣说。

ลาภสกฺการสํยุตฺต

利得与恭敬相应

มีฬฺหกสุตฺต

粪甲虫经

ปุจฺฉา – เตนาวุโส…เป… [Pg.235] สมฺมาสมฺพุทฺเธน ลาภสกฺการํยุตฺเต ปญฺจมํ สํคีตํ มีฬฺหกสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，彼世尊……正自觉者在利得与恭敬相应中，于何处，针对谁，以何方式宣说了第五《粪甲虫经》？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ทารุโณ ภิกฺขเว ลาภสกฺการสิโลโก ผรุโส อนฺตรายิโก อนุตฺตรสฺส โยคกฺเขมสฺส อธิคมาย. เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว มีฬฺหกา คูถาที คูถปูรา ปุณฺณา คูถสฺส, ปุรโต จสฺส มหาคูถปุญฺโช, สา เตน อญฺญา มีฬฺหกา อติมญฺเญยฺย ‘‘อหมฺหิ คูถาที คูถปูรา ปุณฺณา คูถสฺส, ปุรโต จ มฺยายํ มหาคูถปุญฺโช’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，在舍卫城(Sāvatthī)，世尊针对众多比丘，以“诸比丘，利得、恭敬与名声是严酷的、粗暴的，是证得无上瑜伽安稳的障碍。诸比丘，譬如一只吃粪、满是粪、充满粪的粪甲虫，它面前还有一大堆粪。它因此而轻视其他粪甲虫，心想：‘我吃粪、满是粪、充满粪，我面前还有这一大堆粪。’”等语宣说。

ตํ [Pg.237] หิ ตสฺส ภิกฺขเว โมฆปุริสสฺส โหติ ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขาย.

诸比丘，那将给那个愚人带来长久的不利与痛苦。

เอวํ ทารุโณ โข ภิกฺขเว ลาภสกฺการสิโลโก.

诸比丘，利得、恭敬与名声确实是如此严酷。

ตสฺมาติห [Pg.238] ภิกฺขเว เอวํ สิกฺขิตพฺพํ, ‘‘อุปฺปนฺนํ ลาภสกฺการสิ โลกํ ปชหิสฺสาม, น จ โน อุปฺปนฺโน ลาภสกฺการสิโลโก จิตฺตํ ปริยาทาย ฐสฺสภี’’ติ, เอวญฺหิ โข ภิกฺขเว สิกฺขิตพฺพํ.

因此，诸比丘，你们应当这样修学：“我们将舍断已生起的利得、恭敬与名声，不让已生起的利得、恭敬与名声占据我们的心。”诸比丘，你们确实应当这样修学。

เอกปุตฺตกสุตฺต

独子经

ปุจฺฉา – ตตฺโถ อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหเกหิ สํคีตํ เอกปุตฺตกสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภํ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，古代的法合诵者所合诵的《独子经》，是在哪里，针对谁，以及如何宣说的？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ทารุโณ ภิกฺขเว ลาภสกฺการสิโลโก กฏุโก ผรุโส อนฺตรายิโก อนุตฺตรสฺส โยคกฺเขมสฺส อธิคมาย, สทฺธา ภิกฺขเว อุปาสิกา เอกปุตฺตกํ ปิยํ มนาปํ เอวํ สมฺมาอายาจมานา [Pg.239] อายาเจยฺย ตาทิโส ตาต ภวาหิ, ยาทิโส จิตฺโต จ คหปติ หตฺถโก จ อาฬวโก’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：在舍卫城(Sāvatthī)，世尊针对众多比丘，宣说了以如下文句为开头的经文：“诸比丘，利得、恭敬、名声是严酷的、苦涩的、粗暴的，是证得无上瑜伽安稳的障碍。诸比丘，有信心的优婆夷，若要正当地祈求她那唯一的、亲爱的、合意的儿子，她会这样祈求：‘孩子，你要成为像质多(Citta)居士和诃多迦(Hatthaka)阿拉威人那样的人。’”

เอสา [Pg.240] ภิกฺขเว ตุลา เอตํ ปมาณํ มม สาวกานํ อุปาสกานํ ยทิทํ จิตฺโต จ คหปติ หตฺถโก จ อาฬวโก.

诸比丘，这是我的优婆塞弟子们的准绳与标准，也就是质多居士和诃多迦阿拉威人。

สเจ โข ตฺวํ ตาต อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชสิ, ตาทิโส ตาต ภวาหิ, ยาทิสา สาริปุตฺตโมคฺคลฺลานา.

孩子，如果你从在家出家，过无家生活，那么，孩子，你就要像舍利弗和目犍连那样。

มา จ โข ตฺวํ ตาต เสขํ อปฺปตฺตมานสํ ลาภสกฺการสิโลโก อนุปาปุณาตุ–

孩子，愿利得、恭敬与名声不要临到你这尚未达到目标的学人身上。

เอวํ [Pg.241] ทารุโณ ภิกฺขเว ลาภสกฺการสิโลโก กฏุโก ผรุโส อนฺตรายิโก อนุตฺตรสฺส โยคกฺเขมสฺส อธิคมาย.

诸比丘，利得、恭敬与名声就是如此严酷、苦涩、粗暴，是证得无上瑜伽安稳的障碍。

เอกวีตุสุตฺต

独女经

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.242] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคายเกหิ สํคีตํ เอกธีตุสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

提问：贤友，古代的法合诵者所合诵的《独女经》，世尊是在哪里，针对谁，以及如何宣说的？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํเยว ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ทารุโณ ภิกฺขเว ลาภสกฺการสิโลโก กฏุโก ผรุโส อนฺตรายิโก อนุตฺตรสฺส โยคกฺเขมสฺส อธิคมาย. สทฺธา ภิกฺขเว อุปาสิกา เอกํ ธีตรํ ปิยํ มนาปํ เอวํ สมฺมา อายาจมานา อายาเจยฺย ‘ตาทิสา อยฺเย ภวาหิ, ยาทิสา ขุชฺชุตฺตรา จ อุปาสิกา เวฬุกณฺฑกิยา จ นนฺทมาตา’ติ. เอสา ภิกฺขเว ตุลา เอตํ ปมาณํ มม สาวิกานํ อุปาสิกานํ, ยทิทํ ขุชฺชุตฺตรา จ อุปาสิกา เวฬุกณฺฑกิยา จ นนฺทมาตา’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

答复：尊者，在舍卫城，针对众多比丘，世尊宣说了以如下文句为开头的经文：“诸比丘，利得、恭敬、名声是残酷的、苦涩的、粗暴的，是证得无上解脱安稳的障碍。诸比丘，有信心的优婆夷，若要正当地祈求她那唯一的、亲爱的、合意的女儿，她会这样祈求：‘贤女，你要成为像库竹达拉优婆夷和韦卢根达（Veḷukaṇḍakiyā）的难陀母那样的人。’诸比丘，这是我的优婆夷弟子们的准绳与标准，也就是库竹达拉优婆夷和韦卢根达的难陀母。”

สเจ [Pg.243] โข ตฺวํ อยฺเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชสิ, ภาทิสา อยฺเย ภวาหิ, ยาทิสา เขมา จ ภิกฺขุนี อุปฺปลวณฺณา จ–

贤女，如果你从在家出家，过无家生活，那么，贤女，你就要成为像翅摩（Khemā）比丘尼和莲花色比丘尼那样的人。

ตสฺมาติห [Pg.244] ภิกฺขเว เอวํ สิกฺขิตพฺพํ.

因此，诸比丘，你们应当这样学习。

ราหุลสํยุตฺต

罗睺罗相应

ปุจฺฉา – ราหุลสํยุตฺตํ [Pg.245] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

提问：贤友，世尊所宣说的《罗睺罗相应》，是在哪里，针对谁，就什么事，以及如何宣说的？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ ราหุลํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต ราหุโล ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘สาธุ เม ภนฺเต ภควา สํขิตฺเตน ธมฺมํ เทเสตุ, ยมหํ ภควโต ธมฺมํ สุตฺวา เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหเรยฺย’’นฺติ, ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ ราหุล, จกฺขุนิจฺจํ วา อนิจฺจํ วาติ. อนิจฺจํ ภนฺเต. ยํ ปนานิจฺจํ, ทุกฺขํ วา ตํ สุขํ วาติ. ทุกฺขํ ภนฺเต. ยํ ปนานิจฺจํ ทุกฺขํ วิปริณามธมฺมํ, กลฺลํ นุ ตํ สมนุปสฺสิตุํ ‘เอตํ มม, เอโส หมสฺมิ, เอโส เม อตฺตา’ติ. โน เหตํ ภนฺเต’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

答复：尊者，此相应是在舍卫城，针对具寿罗睺罗而宣说的。尊者，具寿罗睺罗对世尊说：“尊者，请世尊为我简略说法，我听闻世尊的法后，可以独自远离，不放逸，热忱，自我策励而住，那就太好了！”尊者，就此事，世尊宣说了以如下文句为开头的经文：“罗睺罗，你认为如何？眼是常还是无常？”“无常，尊者。”“凡无常者，是苦还是乐？”“是苦，尊者。”“凡无常、苦、变易之法，适合这样看待它吗：‘这是我的，我是此，这是我的我’？”“不，尊者。”

ลกฺขณสํยุตฺต

勒叉那相应

อฏฺฐิสุตฺต

骨骸经

ปุจฺฉา – ลกฺขณสํยุตฺเต [Pg.247] ปนาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกตฺเถเรหิ ปฐมํ สํคีตํ อฏฺฐิสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

提问：贤友，在《勒叉那相应》中，古代的法合诵者长老们所合诵的第一部经《骨骸经》，世尊是在哪里，针对谁，就什么事，以及如何宣说的？

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อายสฺมนฺตญฺจ ลกฺขณํ อายสฺมนฺตญฺจ มหาโมคฺคลฺลานํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต ลกฺขโณ ภควตา สมฺมุเข อายสฺมนฺตํ มหาโมคฺคลฺลานํ เอตทโวจ [Pg.248] ‘‘อิธายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน คิชฺฌกูฏา ปพฺพตา โอโรหนฺโต อญฺญตรสฺมึ ปเทเส สิตํ ปาตฺวากาสิ, โก นุ โข อาวุโส โมคฺคลฺลาน เหตุ, โก ปจฺจโย สิตสฺส ปาตุกมฺมายา’’ติ. อายสฺมา จ ภนฺเต มหาโมคฺคลฺลาโน ‘‘อิธาหํ อาวุโส คิชฺฌกูฏา ปพฺพตา โอโรหนฺโต อทฺทสํ อฏฺฐิกสงฺขลิกํ เวหาสํ คจฺฉนฺตึ’’ติ เอวมาทินา อาโรเจสิ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘จกฺขุภูตา วต ภิกฺขเว สาวกา วิหรนฺติ, ญาณภูตา วต ภิกฺขเว สาวกา วิหรนฺติ, ยตฺรหิ นาม สาวโก เอวรูปํ ญสฺสติ วา ทกฺขติ วา สกฺขึ วา กริสฺสตี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答复：尊者，此经是在王舍城，针对具寿勒叉那和具寿大目犍连而宣说的。尊者，具寿勒叉那在世尊面前对具寿大目犍连说：“贤友目犍连，你从鹫峰山下来时，在某个地方微笑了。微笑是出于什么因、什么缘呢？”具寿大目犍连以如下文句为开头禀告道：“贤友，我从鹫峰山下来时，看见一具骨锁在空中行进。”尊者，就此事，世尊宣说了以如下文句为开头的经文：“诸比丘，弟子们已成为眼而住，已成为智而住，弟子竟然能知道、看见或亲证这样的形态！”

อจฺฉริยํ [Pg.250] วต โภ, อพฺภุตํ วต โภ;

เอวรูโปปิ นาม สตฺโต ภวิสฺสติ.

真是稀有啊，诸位！真是未曾有啊，诸位！竟然会有这样的众生存在。

ปิณฺฑสุตฺต

肉团经

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.251] ชานตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน ลกฺขณสํยุตฺเต ตติยํ สํคีตํ ปิณฺฑสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，那知者……乃至……正自觉者，在《勒叉那相应》(Lakkhaṇasaṃyutta)中结集的第三部《肉团经》，是在何处，针对谁，关于何事，以及如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อายสฺมนฺตญฺจ ลกฺขณํ อายสฺมนฺตญฺจ มหาโมคฺคลฺลานํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต ลกฺขโณ ภคฺควโต สมฺมุเข อายสฺมนฺตํ มหาโมคฺคลฺลานํ เอตทโวจ ‘‘อิธายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน คิชฺฌกูฏา ปพฺพตา โอโรหนฺโต อญฺญตรสฺมึ ปเทเส สิตํ ปาตฺวากาสิ[Pg.252], โก นุโข อาวุโส โมคฺคลฺลานเหตุ, โก ปจฺจโย สิตสฺส ปาตุกมฺมายา’’ติ. อายสฺมา จ ภนฺเต มหาโมคฺคลฺลาโน ‘‘อิธาหํ อาวุโส คิชฺฌกูฏา ปพฺพตา โอโรหนฺโต อทฺทสํ มํสปิณฺฑํ เวหาสํ คจฺฉนฺตํ, ตเมนํ คิชฺฌาปิ กากาปิ กุลลาปิ อนุปติตฺวา อนุปติตฺวา วิตจฺเฉนฺติ วิราเชนฺติ. สา สุทํ อฏฺฏสฺสรํ กโรตี’’ติ เอวมาทินา อาโรเจสิ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘จกฺขุภูตา วต ภิกฺขเว สาวกา วิหรนฺติ, ญาณภูตา วต ภิกฺขเว สาวกา วิหรนฺติ, ยตฺรหิ นาม สาวโก เอวรูปํ ญสฺสติ วา ทกฺขติ วา สกฺขึ วา กริสฺสตี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，这是在王舍城，针对具寿勒叉那(Lakkhaṇa)和具寿大目犍连而说的。尊者，具寿勒叉那在世尊面前对具寿大目犍连说了这番话：“贤友大目犍连，你从鹫峰山下来时，在某个地方微笑了。贤友目犍连，你微笑是什么原因，是什么缘由呢？”尊者，具寿大目犍连报告说：“贤友，我从鹫峰山下来时，看见一个肉团在空中飞行，秃鹫、乌鸦和鹰隼追逐着它，不断地啄食、撕扯。它发出痛苦的叫声。”尊者，世尊就此事说道：“比丘们，弟子们确实是具眼而住，弟子们确实是具智而住，弟子竟然能知道、看见或亲证这样的事。”

อสิโลมสุตฺต

剑毛经

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.255] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหเกหิ มหาเถเรหิ สํคีตํ อสิโลมสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，由古时结集法的大长老们所结集的《剑毛经》，是世尊在何处，针对谁，关于何事，以及如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อายสฺมนฺตญฺจ ลกฺขณํ อายสฺมนฺตญฺจ มหาโมคฺคลฺลานํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต ลกฺขโณ ภควโต สมฺมุเข อายสฺมนฺตํ มหาโมคฺคลฺลานํ [Pg.256] เอตทโวจ ‘‘โก นุ โข อาวุโส โมคฺคลฺลาน เหตุ, โก ปจฺจโย สิตสฺส ปาตุกมฺมายา’’ติ. อายสฺมา จ ภนฺเต มหาโมคฺคลฺลานตฺเถโร ‘‘อิธาหํ อาวุโส คิชฺฌกูฏา ปพฺพตา โอโรหนฺโต อทฺทสํ อสิโลมํ เวหาสํ คจฺฉนฺตํ’’ติ เอวมาทินา อาโรเจสิ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ จกฺขุภูตา วต ภิกฺขเว สาวกา วิหรนฺติ, ญาณภูตา วต ภิกฺขเว สาวกา วิหรนฺติ. (เปยฺยาล) เอโส ภิกฺขเว สตฺโต อิมสฺมึเยว ราชคเห สูกริโก อโหสี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，这是在王舍城，针对具寿勒叉那(Lakkhaṇa)和具寿大目犍连而说的。尊者，具寿勒叉那在世尊面前对具寿大目犍连说了这番话：“贤友目犍连，你微笑是什么原因，是什么缘由呢？”尊者，具寿大目犍连长老报告说：“贤友，我从鹫峰山下来时，看见一个长着剑毛的众生在空中飞行。”尊者，世尊就此事如此说道：“比丘们，弟子们确实是具眼而住，弟子们确实是具智而住。（略）比丘们，这个众生就在这王舍城曾是个屠猪夫。”

สูจิโลมสุตฺต

针毛经

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.258] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ สํคีตํ สูจิโลมสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，由古时结集法的大长老们所结集的《针毛经》，是世尊在何处，针对谁，关于何事，以及如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – ตตฺเถว ภนฺเต ราชคเห อายสฺมนฺตญฺจ ลกฺขณํ อายสฺมนฺตญฺจ มหาโมคฺคลฺลานํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต ลกฺขโณ ภควโต สมฺมุเข ตเถว อโวจ.

答：尊者，就在那王舍城(Rājagaha)，是针对具寿勒叉那(Lakkhaṇa)和具寿大目犍连而说的。尊者，具寿勒叉那在世尊面前也如是说。

อายสฺมา [Pg.259] จ ภนฺเต มหาโมคฺคลฺลาโน ตเถว อาโรเจสิ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘จกฺขุภูตา วต ภิกฺขเว สาวกา วิหรนฺติ, ญาณภูตา วต ภิกฺขเว สาวกา วิหรนฺติ, (เปยฺยาล) เอโส ภิกฺขเว สตฺโต อิมสฺมึเยว ราชคเห สูโต อโหสี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตา.

尊者，具寿大目犍连也同样作了报告。尊者，世尊就此事说道：“比丘们，弟子们确实是具眼而住，弟子们确实是具智而住。(略)比丘们，这个众生就在这王舍城曾是个告密者。”世尊如是宣说。

ปาปภิกฺขุสุตฺต

恶比丘经

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.261] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ สํคีตานิ ปาปภิกฺขุสุตฺตาทีนิ ปญฺจสุตฺตานิ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตานิ.

问：贤友，由古时结集法的大长老们所结集的《恶比丘经》等五部经，是世尊在何处，针对谁，关于何事，以及如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห อายสฺมนฺตญฺจ ลกฺขณํ อายสฺมนฺตญฺจ มหาโมคฺคลฺลานํ อารพฺภ ภาสิตานิ. อายสฺมา ภนฺเต ลกฺขโณ ภควโต สมฺมุเข ปุพฺเพ วุตฺตนเยเนว อาโรเจสิ. อายสฺมา จ ภนฺเต มหาโมคฺคลฺลาโน ‘‘อิธาหํ อาวุโส คิชฺฌกูฏา ปพฺพตา โอโรหนฺโต อทฺทสํ ภิกฺขุํ เวหาสํ คจฺฉนฺตํ. อทฺทสํ ภิกฺขุนึ เวหาสํ คจฺฉนฺตึ. อทฺทสํ สิกฺขมานํ เวหาสํ คจฺฉนฺตึ. อทฺทสํ สามเณรํ เวหาสํ คจฺฉนฺตํ. อทฺทสํ สามเณรึ เวหาสํ คจฺฉนฺตึ. ตสฺสา สงฺฆาฏิปิ อาทิตฺตา สมฺปชฺชลิตา สโชติภูตา, ปตฺโตปิ อาทิตฺโต สมฺปชฺชลิโต สโชติภูโต, กายพนฺธนมฺปิ อาทิตฺตํ สมฺปชฺชลิตํ สโชติภูตํ[Pg.262], กาโยปิ อาทิตฺโต สมฺปชฺชลิโต สโชติภูโต, สา สุทํ อฏฺฏสฺสรํ กโรตี’’ติ เอวมาทินา อาโรเจสิ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘จกฺขุภูตา วต ภิกฺขเว สาวกา วิหรนฺติ ญาณภูตา วต ภิกฺขเว สาวกา วิหรนฺติ. (เปยฺยาล). เอโส ภิกฺขเว ภิกฺขุ กสฺสปสฺสสมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปาวจเน ปาปภิกฺขุ อโหสิ. เอสา ภิกฺขเว ภิกฺขุนี กสฺสปสฺส สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปาวจเน ปาปภิกฺขุนี อโหสิ. เอสา ภิกฺขเว สิกฺขมานา กสฺสปสฺส สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปาวจเน ปาปสิกฺขมานา อโหสิ. เอโส ภิกฺขเว สามเณโร กสฺสปสฺสสมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปาวจเน ปาปสามเณโร อโหสิ. เอสา ภิกฺขเว สามเณรี กสฺสปสฺส สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปาวจเน ปาปสามเณรี อโหสี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตานิ.

答：这些经是在王舍城，针对具寿勒叉那和具寿大目犍连而说的。尊者，具寿勒叉那在世尊面前，以上述方式作了报告。尊者，具寿大目犍连报告说：“贤友，我从鹫峰山(Gijjhakūṭa)下来时，看见一个比丘在空中飞行，看见一个比丘尼在空中飞行，看见一个在学尼在空中飞行，看见一个沙弥在空中飞行，看见一个沙弥尼在空中飞行。他们的僧伽梨、钵、腰带和身体都在燃烧、炽燃、起焰，他们发出痛苦的叫声。”他如是报告。尊者，世尊就此事说道：“比丘们，弟子们确实是具眼而住，确实是具智而住。(略)比丘们，这比丘曾是迦叶(Kassapa)正自觉者教法中的恶比丘。这比丘尼曾是迦叶正自觉者教法中的恶比丘尼。这在学尼曾是迦叶正自觉者教法中的恶在学尼。这沙弥曾是迦叶正自觉者教法中的恶沙弥。这沙弥尼曾是迦叶正自觉者教法中的恶沙弥尼。”世尊如是宣说诸经。

โอปมฺมสํยุตฺต

譬喻相应

นขสิขสุตฺต

指甲端经

ปุจฺฉา – โอปมฺมสํยุตฺเต [Pg.264] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ สํคีตํ นขสิขสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，在《譬喻相应》中，古代结集法的大长老们所合诵的《指甲端经》，是由世尊在何处、针对何人、以何方式宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ตํ กึ มญฺญถ ภิกฺขเว, กตมํ นุ โข พหุตรํ, โย จายํ มยา ปริตฺโต [Pg.265] นขสิขายํ ปํสุ อาโรปิโต, ยา จายํ มหาปถวี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，此经是世尊住在舍卫城时，针对众多比丘而说的：“诸比丘，你们怎么认为？是我用指甲尖端挑起的这点尘土多，还是这大地更多？”世尊如此宣说。

ตํ กึ มญฺญถ ภิกฺขเว, กตมํ นุ โข พหุตรํ.

诸比丘，你们怎么认为，哪个更多呢？

ตสฺมาติห [Pg.266] ภิกฺขเว เอวํ สิกฺขิตพฺพํ.

因此，诸比丘，你们应当如此学习。

อาณิสุตฺต

楔子经

ปุจฺฉา – ตตฺเถว อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ สํคีตํ อาณิสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，就在那里，古代结集法的大长老们所合诵的《楔子经》，是由世尊在何处、针对何人、以何方式宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํเยว ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ภูตปุพฺพํ ภิกฺขเว ทสารหานํ อานโก นาม มุทิงฺโค อโหสิ, ตสฺส ทสารหา อานเก ฆฏิเต อญฺญํ อาณึ โอทหึสุ, อหุ โข โส ภิกฺขเว สมโย ยํ อานกสฺส มุทิงฺคสฺส โปราณํ โปกฺขรผลกํ อนฺตรธายิ[Pg.267], อาณิสงฺฆาโฏว อวสิสฺสี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，此经同样是在舍卫城，世尊针对众多比丘而说的：“诸比丘，往昔，陀舍罗诃人(Dasārahā)有一个名叫阿难迦(Ānaka)的鼓。当阿难迦鼓破裂时，陀舍罗诃人就钉入另一枚楔子。诸比丘，曾有某个时候，阿难迦鼓原来的鼓面消失了，只剩下一堆楔子。”世尊如此宣说。

ภิกฺขุสํยุตฺต

比丘相应

นวสุตฺต

新经

ปุจฺฉา – ภิกฺขุสํยุตฺเต [Pg.269] อาวุโส ภควตา นวสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，在《比丘相应》中，世尊所说的《新经》是在何处、针对何人、以何方式宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ นวํ ภิกฺขุํ อารพฺภ ภาสิตํ. อญฺญตโร ภนฺเต นโว ภิกฺขุ ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต วิหารํ ปวิสิตฺวา อปฺโปสุกฺโก ตุณฺหีภูโต สงฺกสายภิ, น ภิกฺขูนํ เวยฺยาวจฺจํ กโรติ จีวรการสมเย ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘มา โข ตุมฺเห ภิกฺขเว เอตสฺส ภิกฺขุโน อุชฺฌายิตฺถา เอโส โข ภิกฺขเว ภิกฺขุ จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺม สุขวิหารานํ นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，此经是世尊在舍卫城，针对某位新比丘而说的。尊者，某位新比丘饭后从托钵归来，进入精舍后，不勤奋，默然，看似畏缩，在缝制衣的季节也不为比丘们服务。尊者，关于此事，世尊说：“诸比丘，你们不要抱怨这位比丘。诸比丘，这位比丘是四种增上心、现法乐住的禅那的欲得者、易得者、不难得者。”世尊如此宣说。

อหมฺปิ [Pg.270] โข ภนฺเต สกํ กิจฺจํ กโรมิ,

尊者，我也做我自己的事，

เอโส [Pg.271] โข ภิกฺขเว ภิกฺขุ จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี –

诸比丘，这位比丘是四种增上心、现法乐住的禅那的欲得者、易得者、不难得者。

นยิทํ สิถิลมารพฺภ, นยิทํ อปฺเปน ถามสา;

นิพฺพานํ อธิคนฺตพฺพํ, สพฺพทุกฺขปฺปโมจนํ;

อยญฺจ ทหโร ภิกฺขุ, อยมุตฺตมปุริโส;

ธาเรติ อนฺติมํ เทหํ, เชตฺวา มารํ สวาหินึ–

不应以懈怠，不应以微力，证得于涅槃，解脱一切苦。此青年比丘，此无上之人，已降伏魔罗及其军，故持最后身。

ขนฺธวคฺคสํยุตฺตปาฬิ

蕴品相应巴利

สํคายนสฺส ปุจฺฉา วิสฺสชฺชนา

结集的问答

นกุลปิตุสุตฺต

那拘罗父经

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.1] ภควตา ชานตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน ขนฺธวคฺคสํยุตฺเต ปฐมํ นกุลปิตุสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，那位知者、见者……（乃至）……正自觉者的世尊，在《蕴品相应》中，第一部《那拘罗父经》是在何处、针对何人、于何事、以何方式宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – ภคฺเคสุ ภนฺเต สุสุมารคิเร เภสกฬาวเน มิคทาเย นกุลปิตรํ คหปตึ อารพฺภ ภาสิตํ. นกุลปิตา ภนฺเต คหปติ ภควนฺตํ ‘‘อหมสฺมิ ภนฺเต ชิณฺโณ วุฑฺโฒ มหลฺลโก อทฺธคโต วโยอนุปฺปตฺโต อาตุรกาโย อภิกฺขณาตงฺโก, อนิจฺจทสฺสาวี โข ปนาหํ ภนฺเต ภควโต มโนภาวนียานญฺจ ภิกฺขูนํ, โอวทตุ มํ ภนฺเต ภควา, อนุสาสตุ มํ ภนฺเต ภควา, ยํ มมสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘เอวเมตํ คหปติ, เอวเมตํ คหปติ, อาตุโร หายํ คหปติ กาโย อณฺฑภูโต ปริโยนทฺโธ, โย หิ คหปติ อิมํ กายํ ปริหรนฺโต มุหุตฺตมฺปิ อาโรคฺยํ ปฏิชาเนยฺย, กิมญฺญตฺร พาลฺยา. ตสฺมาติห เต คหปติ เอวํ สิกฺขิตพฺพํ ‘อาตุรกายสฺส เม สโต จิตฺตํ อนาตุรํ ภวิสฺสตี’ติ. เอวญฺหิ เต คหปติ สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ. เอวํ โข ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，此经是世尊在跋伽国(Bhagga)鳄鱼山(Susumāragira)毕沙迦罗林(Bhesakaḷāvana)的鹿野苑，针对那拘罗父居士而说的。尊者，那拘罗父居士对世尊说：“世尊，我已年老、耆旧、高龄，来日无多，年寿已尽，身体病弱，疾病缠身。世尊，我已难得见到世尊与可意的比丘们。请世尊教导我，请世尊训示我，那将为我带来长久的利益与安乐。”尊者，关于此事，世尊说：“正是这样，居士，正是这样！居士，此身是病弱的，如蛋一般脆弱，并被包覆着。居士，凡是带着此身而宣称哪怕片刻健康者，除了愚痴外，还能是什么呢？因此，居士，你应当如此学习：‘我身虽病，心不应病。’居士，你应当如此学习。”尊者，世尊正是如此宣说的。

ตสฺมาติห [Pg.3] เต คหปติ เอวํ สิกฺขิตพฺพํ.

因此，居士，你应当如此学习。

ปุจฺฉา – ตญฺจาวุโส [Pg.4] ภควตา สํขิตฺเตน ภาสิตํ วิตฺถาเรน เกน กถญฺจ วิภตฺตํ.

问：贤友，世尊简略宣说的法，是由谁、以何方式详细解说的呢？

วิสฺสชฺชนา – ตํ โข ภนฺเต ภควตา สํขิตฺเตน เทสิตํ ‘‘กถญฺจ คหปติ อาตุรกาโย เจว โหติ อาตุรจิตฺโต จ. อิธ คหปติ อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน อริยานํ อทสฺสาวี อริยธมฺมสฺส อโกวิโท อริยธมฺเม อวินีโต, สปฺปุริสานํ อทสฺสาวี สปฺปุริสธมฺมสฺส อโกวิโท สปฺปุริสธมฺเม อวินีโต รูปํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ รูปวนฺตํ วา อตฺตานํ, อตฺตนิ วา รูปํ, รูปสฺมึ วา อตฺตานํ, ‘‘อหํ รูปํ มม รูป’’นฺติ ปริยุฏฺฐฏฺฐายี โหติ. ตสฺส ‘‘อหํ รูปํ มม รูป’’นฺติ ปริยุฏฺฐฏฺฐายิโน ตํ รูปํ วิปริณมติ อญฺญถา โหติ. ตสฺส รูปวิปริณามญฺญถาภาวา อุปฺปชฺชนฺติ โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสา’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต อายสฺมตา สาริปุตฺเตน ธมฺมเสนาปตินา วิตฺถาเรน วิภตฺตํ.

答：尊者，世尊简略开示的法，法将具寿舍利弗(Sāriputta)以“居士，如何是身病心也病呢？在此，居士，无闻凡夫不见圣者，不善于圣法，未于圣法中受教；不见善人，不善于善人法，未于善人法中受教。他视色为我，或视我拥有色，或视色在我中，或视我在色中。他执持于‘我是色，色是我的’之见。当他执持‘我是色，色是我的’时，那色就变易、变异。由于色的变易、变异，他生起愁、悲、苦、忧、恼。”等文句作了详细解说。

อนิจฺจสุตฺต

无常经

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.9] อาวุโส ทุติยวคฺเค โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหก มหาเถเรหิ ปฐมํ สํคีตํ อนิจฺจสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，就在那第二品中，古代结集法的诸大长老所初次结集的《无常经》，是由世尊在何处，针对谁，以及如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘รูปํ ภิกฺขเวอนิจฺจํ, เวทนา อนิจฺจา, สญฺญา อนิจฺจา, สงฺขารา อนิจฺจา, วิญฺญาณํ อนิจฺจํ. เอวํ ปสฺสํ ภิกฺขเว สุตวา อริยสาวโก รูปสฺมิมฺปิ นิพฺพินฺทติ, เวทนายปิ นิพฺพินฺทติ, สญฺญายปิ นิพฺพินฺทติ, สงฺขาเรสุปิ นิพฺพินฺทติ, วิญฺญาณสฺมิมฺปิ นิพฺพินฺทติ, นิพฺพินฺทํ วิรชฺชติ, วิราคา วิมุจฺจติ, วิมุตฺตสฺมึ ‘วิมุตฺต’มิติ ญาณํ โหตี’’ติ. เอวํ โข ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，在舍卫城(Sāvatthī)，针对众多比丘，世尊说：“诸比丘，色无常，受无常，想无常，诸行无常，识无常。诸比丘，如是见的有闻圣弟子，于色厌离，于受厌离，于想厌离，于诸行厌离，于识厌离。因厌离而离染，因离染而解脱，于解脱时，生起‘已解脱’之智。”尊者，世尊是这样说的。

ทุกฺขอนตฺตสุตฺต

苦无我经

ปุจฺฉา – ทุกฺขอนตฺตสุตฺตานิ [Pg.10] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตานิ.

问：然而，贤友，诸《苦无我经》是由世尊在何处，针对谁，以及如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํเยว ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘รูปํ ภิกฺขเว ทุกฺขํ, เวทนา ทุกฺขา, สญฺญา ทุกฺขา, สงฺขารา ทุกฺขา, วิญฺญาณํ ทุกฺขํ. รูปํ ภิกฺขเว อนตฺตา, เวทนา อนตฺตา, สญฺญา อนตฺตา, สงฺขารา อนตฺตา, วิญฺญาณํ อนตฺตา. เอวํ ปสฺสํ ภิกฺขเว สุตวา อริยสาวโก รูปสฺมิมฺปิ นิพฺพินฺทติ, เวทนายปิ นิพฺพินฺทติ, สญฺญายปิ นิพฺพินฺทติ, สงฺขาเรสุปิ นิพฺพินฺทติ, วิญฺญาณสฺมิมฺปิ นิพฺพินฺทติ, นิพฺพินฺทํ วิรชฺชติ, วิราคา วิมุจฺจติ, วิมุตฺตสฺมึ ‘วิมุตฺต’มิติ ญาณํ โหติ, ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานาตี’’ติ เอวํ โข ภนฺเต ภควตา ภาสิตานิ.

答：尊者，正是在舍卫城(Sāvatthī)，针对众多比丘，世尊说：“诸比丘，色是苦，受是苦，想是苦，诸行是苦，识是苦。诸比丘，色是无我，受是无我，想是无我，诸行是无我，识是无我。诸比丘，如是见的有闻圣弟子，于色厌离，于受厌离，于想厌离，于诸行厌离，于识厌离。因厌离而离染，因离染而解脱，于解脱时，生起‘已解脱’之智，他了知：‘我生已尽，梵行已立，所作已办，不受后有。’”尊者，诸经是世尊这样说的。

ภารสุตฺต

重担经

ปุจฺฉา – ภารสุตฺตํ [Pg.11] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：然而，贤友，《重担经》是由世尊在何处，针对谁，以及如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํเยว ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ภารญฺจ โว ภิกฺขเว เทเสสฺสามิ ภารหารญฺจ ภาราทานญฺจ ภารนิกฺเขปนญฺจ, ตํ สุณาถ. กตโม จ ภิกฺขเวภาโร, ‘ปญฺจุปาทานกฺขนฺธา’ ติสฺส วจนียํ. กตเม ปญฺจ, รูปุปาทานกฺขนฺโธ เวทนุปาทานกฺขนฺโธ สญฺญุปาทานกฺขนฺโธ สงฺขารุปาทานกฺขนฺโธ วิญฺญาณุปาทานกฺขนฺโธ. อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว ภาโร’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，正是在舍卫城(Sāvatthī)，针对众多比丘，世尊以如是等方式说：“诸比丘，我将为你们解说重担、荷担者、取担与舍担。你们且听。诸比丘，什么是重担呢？应说是五取蕴。哪五个呢？色取蕴、受取蕴、想取蕴、行取蕴、识取蕴。诸比丘，这被称为重担。”

ภารา [Pg.13] หเว ปญฺจกฺขนฺธา, ภารหาโร จ ปุคฺคโล;

ภาราทานํ ทุขํ โลเก, ภารนิกฺเขปนํ สุขํ;

นิกฺขิปิตฺวา ครุํ ภารํ, อญฺญํ ภารํ อนาทิย;

สมูลํ ตณฺหมพฺพุยฺห, นิจฺฉาโต ปรินิพฺพุโต.

五蕴实为重担，人是荷担者；取担是世间苦，舍担是安乐。放下沉重担，不再取他担；根除其渴爱，无欲而圆寂。

นตุมฺหากสุตฺต

非汝所经

ปุจฺฉา – น ตุมฺหากสุตฺตํ ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：然而，贤友，《非汝所经》是由世尊在何处，针对谁，以及如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํเยว ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขุ อารพฺภ ‘‘ยํ ภิกฺขเว นตุมฺหากํ ตํ ปชหถ, ตํ โว ปหีนํ หิตาย สุขายภวิสฺสตี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，正是在舍卫城(Sāvatthī)，针对众多比丘，世尊以如是等方式说：“诸比丘，凡非你们所有，你们当舍弃。你们舍弃它，将为你们带来长久的利益与安乐。”

อนตฺตลกฺขณสุตฺต

无我相经

ปุจฺฉา – อนตฺตลกฺขณสุตฺตํ [Pg.15] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：然而，贤友，《无我相经》是由世尊在何处，针对谁，以及如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – พาราณสิยํ ภนฺเต อิสิปตเน มิคทาเย ปญฺจวคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘รูปํ ภิกฺขเว อนตฺตา, รูปญฺจ หิทํ ภิกฺขเว อตฺตา อภวิสฺส, นยิทํ รูปํ อาพาธาย สํวตฺเตยฺย, ลพฺเภถ จ รูเป เอวํ เม รูปํ โหตุ, เอวํ เม รูปํ มา อโหสี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，在波罗奈(Bārāṇasī)的仙人堕处鹿野苑(Migadāya)，针对五比丘，世尊以如是等方式说：“诸比丘，色是无我。诸比丘，如果此色是我，此色就不会导向苦恼，并且对色可以行使意愿：‘让我的色如此，让我的色不如此。’”

ยมกสุตฺต

焰摩迦经

ปุจฺฉา – เถรวคฺเค ปนาวุโส ตติยํ สํคีตํ ยมกสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

问：然而，贤友，在长老品中，第三部所结集的《焰摩迦经》，是在何处，针对谁，于何事，由谁，以及如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ ยมกตฺเถรํ อารพฺภ อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ. อายสฺมโต ภนฺเต ยมกตฺเถรสฺส เอวรูปํ ปาปกํ ทิฏฺฐิคตํ อุปฺปนฺนํ โหติ ‘‘ตถาหํ ภควตา ธมฺมํ เทสิตํ อาชานามิ, ยถา ขีณาสโว ภิกฺขุ กายสฺส เภทา อุจฺฉิชฺชติ วินสฺสติ, น โหติ ปรํมรณา’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ อาวุโส ยมก, รูปํ นิจฺจํ วา อนิจฺจํ วา’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ.

答：尊者，此经是在舍卫城(Sāvatthī)，由法将具寿舍利弗长老针对具寿焰摩迦长老所说。尊者，具寿焰摩迦长老生起如此恶见：“我理解世尊所教导的法，是说漏尽比丘身坏之后，便断灭、消失，死后不复存在。”尊者，就此事，法将具寿舍利弗长老以如是等方式说：“贤友焰摩迦，你认为如何？色是常还是无常？”

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.18] ตตฺถ อายสฺมา สาริปุตฺตตฺเถโร ธมฺมเสนาปติ อายสฺมโต ยมกตฺเถรสฺส ปฏิวิทฺธสจฺจสฺส ทิฏฺฐิสมฺปนฺนสฺส อนุโยควตฺตฌาปนวเสน ปฏิปุจฺฉิตฺวา อุตฺตริ ธมฺมเทสนํ วิตฺถาเรน เทเสสิ.

问：贤友，当时法将具寿舍利弗长老，是如何通过反复诘问，以劝导启发的方式，为已通达真理、具足正见的具寿焰摩迦长老详尽地宣说更深法义的呢？

วิสฺสชฺชนา – ตํ กึ มญฺญสิ อาวุโส ยมก, รูปํ ‘ตถาคโต’ติ สมนุปสฺสสีติ. ‘โน เหตํ อาวุโส’. เวทนํ. สญฺญํ. สงฺขาเร. วิญฺญาณํ ‘ตถาคโต’ติ สมนุปสฺสสีติ. ‘โน เหตํ อาวุโส’ติ เอวมาทินา ภนฺเต อายสฺมา สาริปุตฺตตฺเถโร ธมฺมเสนาปติ อายสฺมโต ยมกตฺเถรสฺส อนุโยควตฺตฌาปนวเสน ปฏิปุจฺฉิตฺวา ปฏิปุจฺฉิตฺวา อุตฺตริ ธมฺมเทสนํ ปวตฺเตสิ.

答：“贤友焰摩迦，你认为如何？你是否视色为如来？”“不，贤友。”“（你是否视）受……想……诸行……识为如来？”“不，贤友。”尊者，法将具寿舍利弗长老以如是等方式，通过反复诘问，以劝导启发的方式，为具寿焰摩迦长老展开了更深的法义开示。

ตํ [Pg.20] กึ มญฺญสิ อาวุโส ยมก, รูปํ, เวทนํ, สญฺญํ, สงฺขาเร, วิญฺญาณํ ‘ตถาคโต’ติ สมนุปสฺสสิ–

贤友焰摩迦，你认为如何？你是否视色、受、想、诸行、识为如来？

วกฺกลิสุตฺต

瓦咖利经

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.22] ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน ขนฺธวคฺคสํยุตฺเต เถรวคฺเค ปญฺจมํ วกฺกลิสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

提问：贤友，世尊……正等觉者在蕴相应的长老品中，第五《瓦咖利经》，是于何处、以何人为缘、以何事为缘、如何宣说的？

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อายสฺมนฺตํ วกฺกลึ เถรํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต วกฺกลิเถโร อาพาธิโก ทุกฺขิโต พาฬฺหคิลาโน ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘จิรปฏิกาหํ ภนฺเต ภควนฺตํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุกาโม, นตฺถิ จ เม กายสฺมึ ตาวติกา พลมตฺตา, ยาวตาหํ ภควนฺตํ ทสฺสนาย อุปสงฺกเมยฺย’’นฺติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘อลํ วกฺกลิ, กึ เต อิมินา ปูติกาเยน ทิฏฺเฐน, โย โข วกฺกลิ ธมฺมํ ปสฺสติ, โส มํ ปสฺสติ, โย มํ ปสฺสติ, โส ธมฺมํ ปสฺสติ. ธมฺมญฺหิ วกฺกลิ ปสฺสนฺโต มํ ปสฺสติ, มํ ปสฺสนฺโต ธมฺมํ ปสฺสติ. ตํ กึ มญฺญสิ วกฺกลิ[Pg.23], รูปํ นิจฺจํ วา อนิจฺจํ วา’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

答复——尊者，此经是在王舍城，针对具寿瓦咖利长老而说。具寿瓦咖利长老生病、痛苦、身患重病，他对世尊说：“世尊，我渴望前来拜见世尊已经很久了，但我的身体没有足够的力气前来拜见世尊。”缘于此事，世尊说：“够了，瓦咖利！看这腐朽的身体有什么用？瓦咖利，见法者即见我，见我者即见法。诚然，瓦咖利，见法即是见我，见我即是见法。瓦咖利，你认为如何？色是常还是无常？”尊者，世尊以此为始而说。

‘‘อหํ [Pg.26] วกฺกลิ, กึ เต อิมินา ปูติกาเยน ทิฏฺเฐน’’ –

“够了，瓦咖利！看这腐朽的身体有什么用？”

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ วกฺกลิ, รูปํ นิจฺจํ วา อนิจฺจํ วา’’ –

“瓦咖利，你认为如何？色是常还是无常？”

อนิจฺจํ ภนฺเต.

尊者，是无常的。

‘‘ยํ ปนานิจฺจํ, ทุกฺขํ วา ตํ สุขํ วา’’–

“凡无常者，是苦还是乐？”

ทุกฺขํ ภนฺเต.

尊者，是苦。

ยํ ปนานิจฺจํ ทุกฺขํ วิปริณามธมฺมํ, กลฺลํ นุ ตํ สมนุปสฺสิตุํ ‘‘เอตํ มม, เอโสหมสฺมิ, เอโส เม อตฺตา’’–

“凡是无常、是苦、是变易之法，是否适合观察为：‘这是我的，这是我，这是我的自我’？”

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.27] ปุนปิ ภควา ภิกฺขู เปเสตฺวา อายสฺมโต วกฺกลิตฺเถรสฺส ปคฺคหวจนํ อาโรจาเปสิ. โสปิ กถํ อตฺตโน ปวตฺตึ ภควโต ปจฺจาโรจาเปสิ. กถญฺจสฺส อภิสมฺปราโย อโหสิ.

提问：贤友，世尊又是如何再次派遣比丘们，向具寿瓦咖利长老传达鼓励的话语？他又是如何让人将自己的情况回报给世尊？他命终之后如何？

วิสฺสชฺชนา – สุณาวุโส ตฺวํ วกฺกลิ ภควโต วจนํ ทฺวินฺนญฺจ เทวตานํ, อิมํ อาวุโส รตฺตึ ทฺเว เทวตาโย อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺณา เกวลกปฺปํ คิชฺฌกูฏํ โอภาเสตฺวา เยน

答复——贤友，请听世尊对瓦咖利所说的话，以及两位天神的话。贤友，今夜，在深夜时分，有两位天神以其超绝的光彩照亮了整座鹫峰山，

ภควา [Pg.28] เตนุปสงฺกมึสุ, อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐํสุ, เอกมนฺตํ ฐิตา โข อาวุโส เอกา เทวตา ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘วกฺกลิ ภนฺเต ภิกฺขุ วิโมกฺขาย เจเตตี’ติ. อปรา เทวตา ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘โส หิ นูน ภนฺเต สุวิมุตฺโต วิมุจฺจิสฺสตี’ติ. ภควา จ ตํ อาวุโส วกฺกลิ เอวมาห ‘มา ภายิ วกฺกลิ, มา ภายิ วกฺกลิ, อปาปกํ เต มรณํ ภวิสฺสติ, อปาปิกา กาลกิริยา’ติ. เอวํ โข ภนฺเต ภควา ปุนปิ ภิกฺขู เปเสตฺวา อายสฺมโต วกฺกลิตฺเถรสฺส ปคฺคหวจนํ อาโรจาเปสิ. โสปิ ภนฺเต อายสฺมา เตนหาวุโส มม วจเนน ภควโต ปาเท สิรสา วนฺทถ ‘‘วกฺกลิ ภนฺเต ภิกฺขุ อาพาธิโก ทุกฺขิโต พาฬฺหคิลาโน, โส ภควโต ปาเท สิรสา วนฺทตี’’ติ, เอวญฺจ วเทถ ‘‘รูปํ อนิจฺจํ, ตาหํ ภนฺเต น กงฺขามิ, ยทนิจฺจํ ตํ ทุกฺขนฺติ นวิจิกิจฺฉามิ, ยทนิจฺจํ ทุกฺขํ วิปริณามธมฺมํ, นตฺถิ เม ตตฺถ ฉนฺโท วา ราโค วา เปมํวาติ น วิจิกิจฺฉามี’’ติ เอวมาทินา ภควโต อตฺตโน ปวตฺตึ ปจฺจาโรจาเปสิ. โส หิ ภนฺเต อายสฺมา อจิรปกฺกนฺเตสุ เตสุ ภิกฺขูสุ สตฺถํ อาหริตฺวา เวทนํ วิกฺขมฺเภตฺวา มูลกมฺมฏฺฐานํ อาทาย สมฺปชาโน อรหตฺตํ สจฺฉิกตฺวา กาลมกาสิ. เอวํ โข ภนฺเต ตสฺส อายสฺมโต อภิสมฺปราโย อโหสิ.

来到世尊那里，走近后向世尊顶礼，然后站在一旁。贤友，站在一旁时，一位天神对世尊说：“尊者，瓦咖利比丘正意求解脱。”另一位天神对世尊说：“尊者，他确实将得到善解脱。”贤友，世尊对那瓦咖利这样说：“不要害怕，瓦咖利！不要害怕，瓦咖利！你的死亡不会是恶的，你的命终不会是恶的。”尊者，世尊就是这样再次派遣比丘们，去向具寿瓦咖利长老传达鼓励的话。尊者，那位具寿者也说：“那么，贤友们，请用我的话，以头顶礼世尊双足，并且说：‘尊者，比丘瓦咖利生病、痛苦、身患重病，他以头顶礼世尊双足。’并且这样说：‘尊者，色是无常的，对此我没有怀疑；凡无常者即是苦，对此我没有困惑；凡无常、苦、是变易之法，我对它没有欲、没有贪、没有爱，对此我没有困惑。’”他以此为始，让人将自己的情况回报给世尊。尊者，那位具寿者在那些比丘们离开后不久，便拿起刀，在抑制了感受之后，提起根本业处，以正知证得阿罗汉果，然后命终。尊者，那位具寿者的最终归宿就是这样。

อสฺสชิสุตฺต

阿说示经

ปุจฺฉา – อสฺสชิสุตฺตํ [Pg.33] ปนาวุโส ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊所说的《阿说示经》，是在何处，针对何人，缘于何事，以及如何宣说的？

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต อายสฺมนฺตํ อสฺสชึ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต อสฺสชิ อาพาธิโก ทุกฺขิโต พาฬฺหคิลาโน ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘ปุพฺเพ ขฺวาหํ ภนฺเต เคลญฺเญ ปสฺสมฺเภตฺวา ปสฺสมฺเภตฺวา กายสงฺขาเร วิหรามิ, โสหํ สมาธึ นปฺปฏิลภามิ. ตสฺส มยฺหํ ภนฺเต ตํ สมาธึ อปฺปฏิลภโต เอวํ โหติ โน จสฺสาหํ ปริหายามี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘เย เต อสฺสชิ สมณพฺราหฺมณา สมาธิสารกา สมาธิสามญฺญา, เตสํ ตํ สมาธึ อปฺปฏิลภตํ เอวํ โหติ ‘โน จสฺสุ มยํ ปริหายามา’ติ. ตํ กึ มญฺญสิ อสฺสชิ, รูปํ นิจฺจํ วา อนิจฺจํ วา’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，此经是在王舍城，针对具寿阿说示而说。具寿阿说示生病、痛苦、身患重病，他对世尊说：“世尊，以前我生病时，我曾安住于一再平息身行，但我现在得不到那样的定。尊者，由于我得不到那定，我便这样想：‘我该不会在退失吧？’”尊者，缘于此事，世尊对阿说示说：“阿说示，那些以定为精髓、以定为沙门性的沙门、婆罗门，当他们得不到那定的时候，也会这样想：‘我们该不会在退失吧？’阿说示，你认为如何？色是常还是无常？”尊者，世尊以此为始而说。

เขมกสุตฺต

安稳经

ปุจฺฉา – เขมกสุตฺตํ [Pg.36] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，安稳经是在哪里，针对谁，关于什么事，由谁以及如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – โกสมฺพิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล เถเร ภิกฺขู อารพฺภ อายสฺมตา เขมกตฺเถเรน ภาสิตํ. สมฺพหุลา ภนฺเต เถรา ภิกฺขู อายสฺมนฺตํ ทาสกํ เปเสตฺวา จตุกฺขตฺตุํ อายสฺมนฺตํ เขมกํ อาพาธิกํ ทุกฺขิตํ พาฬฺหคิลานํ เคลญฺญการณญฺจ ธมฺมญฺจ ปุจฺฉึสุ[Pg.37], ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘ปญฺจิเม อาวุโส อุปาทานกฺขนฺธา วุตฺตา ภควตา. เสยฺยถิทํ, รูปุปาทานกฺขนฺโธ เวทนุปาทานกฺขนฺโธ สญฺญุปาทานกฺขนฺโธ สงฺขารุปาทานกฺขนฺโธ วิญฺญาณุปาทานกฺขนฺโธ, อิเมสุ ขฺวาหํ อาวุโส ปญฺจสุ อุปาทานกฺขนฺเธสุ น กิญฺจิ อตฺตํ วา อตฺตนิยํ วา สมนุปสฺสามี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต อายสฺมตา เขมกตฺเถเรน ภาสิตํ.

答：尊者，此经是在憍赏弥，针对众多长老比丘，由具寿安稳长老所说。尊者，众多长老比丘派遣具寿达萨卡(Dāsaka)，四次前去探问患病、痛苦、重病的具寿安稳，询问他的病情与法。尊者，缘于此事，具寿安稳长老以此为始而说：“贤友们，世尊说了这五种取蕴，即：色取蕴、受取蕴、想取蕴、行取蕴、识取蕴。贤友们，我于此五取蕴中，不见任何我或我所。”

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.40] ตตฺถ อายสฺมา เขมโก อุตฺตริ ธมฺมเทสนํ ปวฑฺเฒตฺวา วิตฺถาเรน เถรานํ ภิกฺขูนํ เทเสสิ. กีทิโส จ เนสํ ธมฺมเทสกธมฺมปฺปฏิคฺคาหกานํ ธมฺมเทสนาย อานิสํโส อธิคโต.

问：贤友，具寿安稳当时是如何进一步阐述法，为长老比丘们详细开示的？那些说法者和听法者，通过这次说法获得了什么样的利益？

วิสฺสชฺชนา – จตุตฺเถ ภนฺเต วาเร อายสฺมา เขมโก ‘‘อลํ อาวุโส ทาสก กึ อิมาย สนฺธาวนิกาย, อาหราวุโส ทณฺฑํ, อหเมว เถรานํ สนฺติกํ คมิสฺสามี’’ติ ทณฺฑโมลุพฺภ อายสฺมา เขมโก เยน เถรา ภิกฺขู เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา เถเรหิ ภิกฺขูหิ ปุจฺฉิโต ‘‘นขฺวาหํ อาวุโส รูปํ อสฺมีติ วทามิ, นปิ อญฺญตฺร รูปา อสฺมีติ วทามิ. น ขฺวาหํ อาวุโส เวทนํ อสฺมีติ วทามิ, นปิ อญฺญตฺร เวทนา อสฺมีติ วทามี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต อายสฺมา เขมโก อุตฺตริปิ ธมฺมเทสนํ ปวฑฺเฒตฺวา วิตฺถาเรน เทเสสิ. อิมสฺมิญฺจ ปน ภนฺเต เวยฺยากรณสฺมึ ภญฺญมาเน สฏฺฐิมตฺตานํ เถรานํ ภิกฺขูนํ อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตานิ วิมุจฺจึสุ อายสฺมโตจ เขมกสฺส. เอวํ โข ภนฺเต เตสํ เถรานํ ธมฺมเทสกธมฺมปฺปฏิคฺคาหกานํ ธมฺมาภิสมโย อโหสิ.

答：尊者，在第四次时，具寿安稳对具寿达萨卡说：“够了，贤友达萨卡，何必如此奔波？贤友，拿拐杖来，我自己去长老们那里。”于是具寿安稳拄着拐杖，前往长老比丘们之处。抵达后，他回答长老比丘们所问，进一步阐述法，详细开示道：“贤友，我并不说‘我是色’，也不说‘我在色之外’；贤友，我并不说‘我是受’，也不说‘我在受之外’……”尊者，当此解说被宣说时，约六十位长老比丘的心，以及具寿安稳的心，都无所执取而从诸漏中解脱了。尊者，就这样，那些说法者与听法者的长老们通达了法。

ฉนฺนสุตฺต

阐那经

ปุจฺฉา – ฉนฺนสุตฺตํ [Pg.44] ปนาวุโส กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，阐那经是在哪里，针对谁，关于什么事，由谁以及如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – โกสมฺพิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ ฉนฺนตฺเถรํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต ฉนฺนตฺเถโร อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ ‘‘โอวทตุ มํ อายสฺมา อานนฺโท, อนุสาสตุ มํ อายสฺมา อานนฺโท, กโรตุ เม อายสฺมา อานนฺโท ธมฺมึ กถํ, ยถาหํ ธมฺมํ ปสฺเสยฺย’’นฺติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘สมฺมุขา เม ตํ อาวุโส ฉนฺน ภควโต สุตํ, สมฺมุขา ปฏิคฺคหิตํ กจฺจานโคตฺตํ ภิกฺขุํ โอวทนฺตสฺส, ทฺวยนิสฺสิโต ขฺวายํ กจฺจาน โลโก เยภุยฺเยน อตฺถิตญฺเจว นตฺถิตญฺจ, โลกสมุทยํ โข กจฺจาน ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย ปสฺสโต ยา โลเก นตฺถิตา, สา น โหตี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน ภาสิตํ.

答：尊者，此经是在憍赏弥(Kosambī)，针对具寿阐那长老所说。尊者，具寿阐那长老对具寿阿难说：“请具寿阿难教诫我，请具寿阿难训示我，请具寿阿难为我说法，使我得以见法。”尊者，关于此事，法藏守护者具寿阿难长老以如下之语说道：“贤友阐那，我曾从世尊面前亲闻、亲受此教，当时他正在教诫迦旃延(Kaccānagotta)族姓的比丘：‘迦旃延，这个世界大都依赖于两端：有与无。迦旃延，以正慧如实观世间集者，则无世间之无。’”

โอวทตุ [Pg.46] มํ อายสฺมา อานนฺโท, อนุสาสตุ มํ อายสฺมา อานนฺโท.

请具寿阿难教诫我，请具寿阿难训示我。

ปุปฺผสุตฺต

花经

ปุจฺฉา – เตนาวุโส…เป… [Pg.47] สมฺมาสมฺพุทฺเธน ขนฺธวคฺคสํยุตฺเต ปุปฺผวคฺเค ปุปฺผสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，那部由正自觉者在蕴相应·花品中所说的《花经》，是在哪里，针对谁，以及如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘นาหํ ภิกฺขเว โลเกน วิวทามิ, โลโกว มยา วิวทติ, น ภิกฺขเว ธมฺมวาที [Pg.48] เกนจิ โลกสฺมึ วิวทติ, ยํ ภิกฺขเว นตฺถิ สมฺมตํ โลเก ปณฺฑิตานํ, อหมฺปิตํ ‘‘นตฺถี’’ติ วทามิ, ยํ ภิกฺขเว อตฺถิสมฺมตํ โลเก ปณฺฑิตานํ, อหมฺปิตํ ‘‘อตฺถี’’ติ วทามี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，在舍卫城(Sāvatthī)，世尊针对众多比丘，以如下之语说道：“诸比丘，我不与世间争论，是世间与我争论。诸比丘，说法者不与世间的任何人争论。诸比丘，凡世间智者所公认为无者，我也说‘无’；凡世间智者所公认为有者，我也说‘有’。”此经由世尊如是宣说。

นาหํ ภิกฺขเว โลเกน วิวทามิ.

诸比丘，我不与世间争论。

น ภิกฺขเว ธมฺมวาที เกนจิ โลกสฺมึ วิวทติ.

诸比丘，说法者不与世间的任何人争论。

เผณปิณฺฑูปมสุตฺต

泡沫本行

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.51] อาวุโส เผณปิณฺฑูปมสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊是在哪里，针对谁，以及如何宣说那部《泡沫《本行》》的呢？

วิสฺสชฺชนา – อยุชฺฌายํ ภนฺเต คงฺคาย นทิยา ตีเร สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว อยํ คงฺคา นที มหนฺตํ เผณปิณฺฑํ อาวเหยฺย, ตเมนํ จกฺขุมา ปุริโส ปสฺเสยฺย นิชฺฌาเยยฺย โยนิโส อุปปริกฺเขยฺย, ตสฺส ตํ ปสฺสโต นิชฺฌายโต โยนิโส อุปปริกฺขโต ริตฺตกญฺเญว ขาเยยฺย, ตุจฺฉกญฺเญว ขาเยยฺย, อสารกญฺเญว ขาเยยฺย, กึ สิยา ภิกฺขเว เผณปิณฺเฑ สาโร. เอวเมว โข ภิกฺขเว ยํ กิญฺจิ รูปํ อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนํ อชฺฌตฺตํวา พหิทฺธา วา โอฬาริกํ วา สุขุมํ วา หีนํ วา ปณีตํ วา ยํ ทูเร สนฺติเก วา, ตํ ภิกฺขุ ปสฺสติ นิชฺฌายติ โยนิโส อุปปริกฺขติ, ตสฺส ตํ ปสฺสโต นิชฺฌายโต โยนิโส อุปปริกฺขโต ริตฺตกญฺเญว ขายติ, ตุจฺฉกญฺเญว ขายติ, อสารกญฺเญว ขายติ, กิญฺหิ สิยา ภิกฺขเว รูเป สาโร’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，在阿踰陀(Ayojjhā)的恒河岸边，世尊针对众多比丘，以如下之语说道：“诸比丘，譬如恒河带来一大团泡沫，一个有眼之人看见它、审视它、如理省察它。当他看见、审视、如理省察它时，它对他显现为空、为虚、为无实。诸比丘，泡沫中能有什么实质呢？同样地，诸比丘，任何色，无论是过去、未来或现在，内或外，粗或细，劣或胜，远或近，比丘看见它、审视它、如理省察它。当他看见、审视、如理省察它时，它对他显现为空、为虚、为无实。诸比丘，色中能有什么实质呢？”此经由世尊如是宣说。

เผณปิณฺฑูปมํ [Pg.54] รูปํ, เวทนา ปุพฺพุฬุปมา;

มรีจิกูปมา สญฺญา, สงฺขารา กทลูปมา;

มายูปมญฺจ วิญฺญาณํ, เทสิตาทิจฺจพนฺธุนา;

色蕴如沫聚，受蕴似泡生；想蕴如阳焰，行蕴似芭蕉；识蕴同幻术，日亲如是说。

ยถา ยถา นิชฺฌายติ, โยนิโส อุปปริกฺขติ;

ริตฺตกํ ตุจฺฉกํ โหติ, โย นํ ปสฺสติ โยนิโส.

如是审视之，如理省察之；彼若如理观，则见其空虚。

อิมญฺจ [Pg.55] กายํ อารพฺภ, ภูริปญฺเญน เทสิตํ;

ปหานํ ติณฺณํ ธมฺมานํ, รูปํ ปสฺสถ ฉฑฺฑิตํ.

广慧者宣说，针对此色身：当三法舍离，当观色已弃。

อายุ อุสฺมาจ วิญฺญาณํ, ยทา กายํ ชหนฺติมํ;

อปวิทฺโธ ตทา เสติ, ปรภตฺตํ อเจตนํ.

寿、暖与识，一旦离此身，此身即被弃，无心成他食。

เอตาทิสายํ สนฺตาโน, มายายํ พาลลาปินี;

วธโก เอส อกฺขาโต, สาโร เอตฺถ น วิชฺชติ.

如是此相续，愚人所迷幻。此乃一杀手，其中无实质。

เอวํ ขนฺเธ อเวกฺเขยฺย, ภิกฺขุ อารทฺธวีริโย;

ทิวา วา ยทิ วา รตฺตึ, สมฺปชาโน ปฏิสฺสโต.

比丘勤精进，昼夜常观照；正念与正知，五蕴明了照。

ชเหยฺย สพฺพสํโยคํ, กเรยฺย สรณตฺตโน;

จเรยฺยาทิตฺตสีโสว, ปตฺถยํ อจฺจุตํ ปทํ.

应舍一切缚，当自为依怙；如头燃急行，希求不动境。

ทุติยธมฺมกติกสุตฺต

第二说法者经

ปุจฺฉา – ตตฺเถว อาวุโส ธมฺมกถิกวคฺเค ทุติยธมฺมกถิกสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，在说法者品中的《第二说法者经》，是由世尊在何处、针对何人、就何事由、以及如何宣说的？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ ภิกฺขุํ อารพฺภ ภาสิตํ. อญฺญตโม ภนฺเต ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘ธมฺมกถิโก ธมฺมกถิโกติ ภนฺเต วุจฺจติ, กิตฺตาวตา นุ โข ภนฺเต ธมฺมกถิโก โหติ, กิตฺตาวตา ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ, กิตฺตาวตา ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานปฺปตฺโต โหตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘รูปสฺส เจ ภิกฺขุ นิพฺพิทาย วิราคาย นิโรธาย ธมฺมํ เทเสติ, ‘ธมฺมกถิโก ภิกฺขู’ติ อลํ วจนายา’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，在舍卫城(Sāvatthī)，是针对某位比丘而宣说的。尊者，某位比丘对世尊这样说：“尊者，人们说‘说法者，说法者’，那么，尊者，在何种程度上他是一位说法者？在何种程度上他是随法而行者？在何种程度上他是现法涅槃的证得者？”尊者，就此事由，世尊以“比丘，若为色的厌离、离贪、灭尽而说法，则足以被称为‘说法比丘’”等语而宣说。

สีลวนฺตสุตฺต, สุตวนฺตสุตฺต

持戒者经，多闻者经

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.57] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ สํคีตํ สีลวนฺตสุตฺตญฺจ สุตวนฺตสุตฺตญฺจ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，那部由古代结集法的诸大长老所结诵的《持戒者经》与《多闻者经》，是在何处、针对何人、就何事由、由谁、以及如何宣说的？

วิสฺสชฺชนา – พาราณสิยํ [Pg.58] ภนฺเต อายสฺมนฺตํ มหาโกฏฺฐิกํ อารพฺภ อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต มหาโกฏฺฐิโก สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยนายสฺมา สาริปุตฺโต เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ เอตทโวจ ‘‘สีลวตาวุโส สาริปุตฺต ภิกฺขุนา กตเม ธมฺมา โยนิโส มนสิกาตพฺพา. สุตาวตาวุโส สาริปุตฺต ภิกฺขุนา กตเม ธมฺมา โยนิโส มนสิกาตพฺพา’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘สีลวตาวุโส โกฏฺฐิก ภิกฺขุนา, สุตาวตาวุโส โกฏฺฐิก ภิกฺขุนา ปญฺจุปาทานกฺขนฺธา อนิจฺจโต ทุกฺขโต โรคโต คณฺฑโต สลฺลโต อฆโต อาพาธโต ปรโต ปโลกโต สุญฺญโต อนตฺตโต โยนิโส มนสิกาตพฺพา’’ติ เอวมาทินา อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ.

答：尊者，是在波罗奈(Bārāṇasī)，由法将具寿舍利弗长老针对具寿大拘絺罗(Mahākoṭṭhika)而宣说的。尊者，具寿大拘絺罗在傍晚时分从独坐禅修中起身，前往具寿舍利弗之处，抵达后对具寿舍利弗这样说：“舍利弗贤友，具戒的比丘应如理作意哪些法？多闻的比丘应如理作意哪些法？”尊者，就此事由，法将具寿舍利弗长老以“拘絺罗贤友，具戒的比丘与多闻的比丘，皆应如理作意五取蕴为无常、苦、病、痈、箭、祸、疾、他物、败坏、空、无我”等语而宣说。

ราธสํยุตฺต

罗陀相应

สตฺตสุตฺต

有情经

ปุจฺฉา – ราธสํยุตฺเต [Pg.61] ปนาวุโส ทุติยํ สตฺตสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，在《罗陀相应》中，第二《有情经》是由世尊在何处、针对何人、就何事、以及如何宣说的？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ ราธตฺเถรํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต ราธตฺเถโร ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘สตฺโต สตฺโตติ ภนฺเต วุจฺจติ, กิตฺตาวตา นุ โข ภนฺเต สตฺโตติ วุจฺจตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘รูเป โข ราธ โย ฉนฺโท โย ราโค ยา นนฺที ยา ตณฺหา, ตตฺร สตฺโต ตตฺร วิสตฺโต, ตสฺมา สตฺโตติ วุจฺจตี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，在舍卫城(Sāvatthī)，是针对具寿罗陀长老(Rādhatthera)而宣说的。具寿罗陀长老对世尊这样说：“尊者，人们说‘有情，有情’，那么，尊者，在何种程度上被称为‘有情’呢？”就此事，世尊以“罗陀，凡于色有欲、有贪、有喜、有爱，于彼执著，于彼深著，因此被称为‘有情’。”等语而宣说的。

ทิฏฺฐิสํยุตฺต

见相应

โสอตฺตาสุตฺต

有我经

ปุจฺฉา – ทิฏฺฐิสํยุตฺเต [Pg.63] ปนาวุโส ตติยํ สํคีตํ โสอตฺตา สุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，在《见相应》中，第三所结诵的《有我经》是由世尊在何处、针对何人、以及如何宣说的？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘กิสฺมึ นุ โข ภิกฺขเว สติ กึ อุปาทาย กึ อภินิวิสฺส เอวํ ทิฏฺฐิ อุปฺปชฺชติ โส อตฺตา โส โลโก โส เปจฺจ ภวิสฺสามิ นิจฺโจ ธุโว สสฺสโต อวิปริณามธมฺโม’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，在舍卫城，是针对众多比丘，世尊以“诸比丘，于何者存在时，执取何者，依止何者，而生起‘彼即是我，彼即是世间；我死后将成为常、恒、久、不变坏法’这样的见解呢？”等语而宣说的。

นตฺถิทินฺนสุตฺต

无所施经

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.65] อาวุโส ปญฺจมํ นตฺถิทินฺนสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，就在那里，第五《无所施经》是由世尊在何处、针对何人、以及如何宣说的？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํเยว ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘กิสฺมึ นุ โข ภิกฺขเว สติ กึ อุปาทาย กึ อภินิวิสฺส เอวํ ทิฏฺฐิ อุปฺปชฺชติ นตฺถิ ทินฺนํ, นตฺถิ ยิฏฺฐํ, นตฺถิ หุตํ, นตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，就在舍卫城，是针对众多比丘，世尊以“诸比丘，于何者存在时，执取何者，依止何者，而生起‘无所施，无所供，无所献，无善作、恶作业之果报’这样的见解呢？”等语而宣说的。

โอกฺกนฺตสํยุตฺต

入流相应

จกฺขุสุตฺต

眼经

ปุจฺฉา – โอกฺกนฺตสํยุตฺเต [Pg.66] ปนาวุโส ปฐมํ จกฺขุสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，在《入流相应》中，第一《眼经》是由世尊在何处、针对何人、以及如何宣说的？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ [Pg.67] ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘จกฺขุํ ภิกฺขเว อนิจฺจํ วิปริณามิ อญฺญถาภาวิ. โสตํ. ฆานํ. ชิวฺหํ. กาโย. มโน อนิจฺโจ วิปริณามี อญฺญถาภาวี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，在舍卫城，是针对众多比丘，世尊以“诸比丘，眼是无常的、变易的、会变异的。耳、鼻、舌、身、意也是无常的、变易的、会变异的。”等语而宣说的。

สาริปุตฺตสํยุตฺต

舍利弗相应

สุจิมุขีสุตฺต

苏支目经

ปุจฺฉา – สาริปุตฺตสํยุตฺเต [Pg.68] ปนาวุโส ทสมํ สุจิมุขีสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，在舍利弗相应中的第十《苏支目经》，是在哪里、针对谁、关于什么事、由谁以及如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต สุจิมุขึ ปริพฺพาชิกํ อารพฺภ อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ. สุจิมุขี ภนฺเต ปริพฺพาชิกา อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ เอตทโวจ ‘‘กึ นุ โข สมณ อโธมุโข ภุญฺชสี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘น ขฺวาหํ ภคินิ อโธมุโข ภุญฺชามี’’ติ เอวมาทินา ปฏิกฺขิปิตฺวา ‘‘เย หิ เกจิ ภคินิ สมณพฺราหฺมณา วตฺถุวิชฺชา ติรจฺฉานวิชฺชาย มิจฺฉาชีเวน ชีวิกํ กปฺเปนฺติ, อิเม วุจฺจนฺติ ภคินิ สมณพฺราหฺมณา อโธมุขา ภุญฺชนฺตี’’ติ เอวมาทินา อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ.

答：尊者，是在王舍城(Rājagaha)，由法将具寿舍利弗长老，针对游方女苏支目(Sucimukhī Paribbājikā)而说。尊者，游方女苏支目对具寿舍利弗说此言：“沙门，你为何低头而食？”尊者，于此事，具寿舍利弗长老先如是反驳：“姐妹，我并非低头而食。”然后，法将具寿舍利弗长老如是说：“姐妹，凡有任何沙门、婆罗门以相地术(vatthuvijjā)、畜生明(tiracchānavijjā)等邪命维生，此等沙门、婆罗门，方被称为低头而食。”

กึ [Pg.69] นุ โข สมณ อโธ มุโข ภุญฺชสิ.

沙门，你为何低头而食？

น ขฺวาหํ ภคินิ อโธมุโข ภุญฺชามิ.

姐妹，我并非低头而食。

เตน หิ สมณ อุพฺภมุโข ภุญฺชสิ.

那么，沙门，你是仰头而食吗？

น ขฺวาหํ ภคินิ อุพฺภมุโข ภุญฺชามิ.

姐妹，我并非仰头而食。

สฬายตนวคฺคสํยุตฺตปาฬิ

六处品相应

อชฺฌตฺตานิจฺจสุตฺต, พาหิรสุตฺต

内无常经，外无常经

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.73] ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน สฬายตนวคฺคสํยุตฺเต ปฐมํ อชฺฌตฺตานิจฺจสุตฺตญฺจ จตุตฺถํ พาหิรานิจฺจสุตฺตญฺจ กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，那位世尊……正自觉者在六处品相应中，第一《内无常经》与第四《外无常经》，是在哪里、针对谁以及如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘จกฺขุํ ภิกฺขเว อนิจฺจํ, ยทนิจฺจํ ตํ ทุกฺขํ, ยํ ทุกฺขํ ตทนตฺตา, ยทนตฺตา ตํ ‘เนตํ มม, เนโสหมสฺมิ, น เมโส อตฺตา’ติ เอวเมตํ ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย ทฏฺฐพฺพ’’นฺติ เอวมาทินาจ. ‘‘รูปา ภิกฺขเว อนิจฺจา. ยทนิจฺจํ ตํ ทุกฺขํ, ยํ ทุกฺขํ ตทนตฺตา, ยทนตฺตา ตํ เนตํ มม, เนโสหมสฺมิ, น เมโส อตฺตา’’ติ จ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，是在舍卫城(Sāvatthī)，世尊针对众多比丘，以如是等方式宣说：“诸比丘，眼是无常的。凡无常者即是苦，凡是苦者即是无我。凡无我者，当以正慧如其本然地看待：‘此非我所，我非此，此非我之我。’”以及：“诸比丘，色是无常的。凡无常者即是苦，凡是苦者即是无我。凡无我者，即应看待为：‘此非我所，我非此，此非我之我。’”

สพฺพวคฺค

一切品

อาทิตฺตสุตฺต

燃烧经

ปุจฺฉา – ตตฺถาวุโส [Pg.74] สพฺพวคฺเค ฉฏฺฐํ อาทิตฺตสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，在一切品中的第六《燃烧经》，世尊是在哪里、针对谁以及如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – คยายํ [Pg.75] ภนฺเต คยาสีเส ปุราณชฏิลํ ภิกฺขุสหสฺสํ อารพฺภ ‘‘สพฺพํ ภิกฺขเว อาทิตฺตํ, กิญฺจ ภิกฺขเว สพฺพํ อาทิตฺตํ. จกฺขุ ภิกฺขเว อาทิตฺตํ, รูปา อาทิตฺตา, จกฺขุวิญฺญาณํ อาทิตฺตํ, จกฺขุสมฺผสฺโส อาทิตฺโต, ยมฺปิทํ จกฺขุสมฺผสฺสปจฺจยา อุปฺปชฺชติ, เวทยิตํ สุขํ วา ทุกฺขํ วา อทุกฺขมสุขํวา, ตมฺปิ อาทิตฺตํ. เกน อาทิตฺตํ. ราคคฺคินา โทสคฺคินา โมหคฺคินา อาทิตฺตํ, ชาติยา ชราย มรเณน โสเกหิ ปริเทเวหิ ทุกฺเขหิ โทมนสฺเสหิ อุปายาเสหิ อาทิตฺตนฺติ วทามี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，是在伽耶(Gayā)的象头山(Gayāsīsa)，世尊针对一千名曾为结发外道的比丘而说：“诸比丘，一切都在燃烧。然则，诸比丘，什么是‘一切都在燃烧’？诸比丘，眼在燃烧，色在燃烧，眼识在燃烧，眼触在燃烧，凡以眼触为缘而生起的感受——无论是乐、是苦、或是不苦不乐——那也在燃烧。以何而燃？我说，它以贪之火、瞋之火、痴之火而燃；以生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼而燃。”世尊如是宣说。

มิคชาลวคฺค

弥伽迦罗品

ปฐม มิคชาลสุตฺต

初弥伽迦罗经

ปุจฺฉา – มิคชาลวคฺเค [Pg.76] อาวุโส ปฐมมิคชาลสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，在弥伽迦罗品中的《初弥伽迦罗经》，世尊是在哪里、针对谁、关于何事以及如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ [Pg.77] ภนฺเต อายสฺมนฺตํ มิคชาลตฺเถรํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต มิคชาลตฺเถโร ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘เอกวิหารี เอกวิหารีติ ภนฺเต วุจฺจติ, กิตฺตาวตานุโข ภนฺเต เอกวิหารี โหติ, กิตฺตาวตาจ ปน สทุติยวิหารี โหตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘สนฺติ โข มิคชาล จกฺขุวิญฺเญยา รูปา อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ปิยรูปา กามูปสํหิตา รชนียา, ตญฺเจ ภิกฺขุ อภินนฺทติ อภิวทติ อชฺโฌสาย ติฏฺฐติ, ตสฺส ตํ อภินนฺทโต อภิวทโต อชฺโฌสาย ติฏฺฐโต อุปฺปชฺชติ นนฺที, นนฺทิยา สติ สาราโค โหติ, สาราเค สติ สํโยโค โหติ, นนฺทิสํโยชนสํยุตฺโต โข มิคชาล ภิกฺขุ สทุติยวิหารีติ วุจฺจตี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，此经是在舍卫城(Sāvatthī)，世尊针对具寿弥伽迦罗长老(Migajāla Thera)所说。尊者，具寿弥伽迦罗长老对世尊说：“尊者，人们说‘独住者，独住者’，那么，尊者，怎样是独住者，又怎样是与同伴共住者呢？”关于此事，世尊说：“弥伽迦罗，有眼所识之色，为所欲、所爱、所喜、悦意、引欲、可染。若有比丘乐于此、称赞此、执取而住，当他乐于此、称赞此、执取而住时，喜即生起。有喜则有染，有染则有结。弥伽迦罗，与喜结相应的比丘，即被称为与同伴共住者。”世尊如此宣说。

ปฐม ฉผสฺสายตนสุตฺต

初六触处经

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.79] นวมํ สํคีตํ ปฐมฉผสฺสายตนสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：此中第九经，即《初六触处经》，世尊是在哪里、针对谁以及如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘โย หิ โกจิ วิกฺขเว ภิกฺขุ ฉนฺนํ ผสฺสายตนานํ สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, อวุสิตํ เตน พฺรหฺมจริยํ, อารกา โส อิมสฺมา ธมฺมวินยา’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，在王舍城(Rājagaha)，世尊针对众多比丘说：“诸比丘，若有比丘不如实了知六触处的集、灭、味、患、离，则其梵行未立，远离此法与律。”世尊如此宣说。

อหํ [Pg.80] หิ ภนฺเต ฉนฺนํ ผสฺสายตนานํ สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ นปฺปชานามิ.

尊者，我的确不如实了知六触处的集、灭、味、患、离。

จกฺขุํ [Pg.81] เอตํ มม, เอโสหมสฺมิ, เอโส เม อตฺตาติ สมนุปสฺสสิ.

你是否认为“此眼是我所，我是此，此是我之我”？

โน เหตํ ภนฺเต.

不，尊者。

เอตฺถ จ เต ภิกฺขุ จกฺขุ เนตํ มม, เนโสหมสฺมิ, น เมโส อตฺตาติ เอวเมตํ ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย สุทิฏฺฐํ ภวิสฺสติ, เอเสวนฺโต ทุกฺขสฺส.

比丘，于此，若你以正慧善见“此眼非我所，我非此，此非我之我”，这便是苦的终结。

คิลานวคฺค

疾病品

ปฐม คิลานสุตฺต

病经第一

ปุจฺฉา – คิลานวคฺเค [Pg.82] ปนาวุโส ปฐมํ คิลานสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，疾病品中的病经第一，是世尊在何处、针对何人、因何事以及如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อญฺญตรํ นวํ ภิกฺขุํ คิลานํ อาพาธิตํ ทุกฺขิตํ พาฬฺหคิลานํ อารพฺภ ภาสิตํ. อญฺญตโร ภนฺเต ภิกฺขุ คิลาโน อาพาธิโก ทุกฺขิโต พาฬฺหคิลาโน ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘นขฺวาหํ ภนฺเต สีลวิสุทฺธตฺถํ ภควตา ธมฺมํ เทสิตํ อาชานามี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ตํ ภิกฺขุํ ปฏิปุจฺฉิตฺวา ตสฺส จ วจนํ สาธุการํ ทตฺวา ‘‘ราควิราคตฺโถ หิ ภิกฺขุ มยา ธมฺโม เทสิโต, ตํ กึ มญฺญสิ ภิกฺขุ, จกฺขุ นิจฺจํ วา อนิจฺจํ วาติ. อนิจฺจํ ภนฺเต. ยํ ปนานิจฺจํ ทุกฺขํ วา ตํ สุขํ วาติ, ทุกฺขํ ภนฺเต’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，在舍卫城(Sāvatthī)，是针对一位生病、患病、痛苦、重病的新比丘而说的。尊者，一位生病、患病、痛苦、重病的比丘对世尊说了这番话：“尊者，我实在不了解世尊为戒清净而开示的法。”尊者，就此事，世尊询问了那位比丘，并对他的话语表示认可后说道：“比丘，我所开示的法是为了离贪。比丘，你认为如何？眼是常还是无常？”“尊者，是无常。”“凡是无常的，是苦还是乐？”“尊者，是苦。”世尊就这样开示了。

น [Pg.84] เม ภนฺเต ขมนียํ.

尊者，我感觉不适。

สาธุ [Pg.85] โข ตฺวํ ภิกฺขุ ราควิราคตฺถํ มยา ธมฺมํ เทสิตํ อาชานาสิ,

善哉，比丘，你了解我所开示的法是为了离贪。

ฉนฺนวคฺค

阐那品

ปุณฺณสุตฺต

富楼那经

ปุจฺฉา – ฉนฺนวคฺเค [Pg.87] ปนาวุโส ปญฺจมํ สํคีตํ ปุณฺณสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，阐那品中的第五《富楼那经》，是世尊在何处、针对何人、因何事以及如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ ปุณฺณตฺเถรํ อารพฺภ ภาสิตํ, อายสฺมา ภนฺเต ปุณฺณตฺเถโร ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘สาธุ เม ภนฺเต ภควา สํขิตฺเตน ธมฺมํ เทเสตุ, ยมหํ ภควโต ธมฺมํ สุตฺวา เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหเรยฺย’’นฺติ. ตสฺมึ วตฺถุสฺมึ ‘‘สนฺติ โข ปุณฺณ จกฺขุวิญฺเญยฺยา รูปา อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ปิยรูปา กามูปสํหิตา รชนียา, ตญฺเจ ภิกฺขุ อภินนฺทติ อภิวทติ อชฺโฌสาย ติฏฺฐติ, ตสฺส ตํ อภินนฺทโต อภิวทโต อชฺโฌสาย ติฏฺฐโต อุปฺปชฺชติ นนฺที, นนฺที สมุทโย ทุกฺขสมุทโย ปุณฺณาติ วทามี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，在舍卫城(Sāvatthī)，是针对具寿富楼那长老而说的。具寿富楼那长老对世尊说了这番话：“善哉，尊者！愿世尊为我简略地开示法，我听闻世尊的法后，可以独自远离，不放逸、热忱、自我策励而住。”就此事，世尊说道：“富楼那，有为眼所识知的色，是可意、可爱、可悦、喜爱之色，引生欲欲，能予染著。如果比丘乐于此，称赞此，持续执取此，当他乐于此、称赞此、持续执取此，喜便生起。富楼那，我说，喜的生起就是苦的生起。”尊者，世尊就这样开示了。

ปุจฺฉา – เอวญฺจาวุโส [Pg.89] ภควา อายสฺมโต ปุณฺณตฺเถรสฺส สํขิตฺเตน โอวาทํ ทตฺวา กถญฺจ นํ ปฏิปุจฺฉิ, กถญฺจ โส ภควโต อาโรเจสิ, กถญฺจสฺสายสฺมโต ปุณฺณตฺเถรสฺส อภิสมฺปราโย อโหสิ.

问：贤友，世尊如此对具寿富楼那长老作了简要教诫后，是如何反问他的？他又是如何向世尊禀报的？以及具寿富楼那长老最终的归宿是怎样的？

วิสฺสชฺชนา – เอวํ โข ภนฺเต ภควา อายสฺมโต ปุณฺณตฺเถรสฺส สํขิตฺเตน โอวาทํ ทตฺวา ‘‘อิมินา ตฺวํ ปุณฺณ มยา สํขิตฺเตน โอวาเทน โอวทิโต กตมสฺมึ ชนปเท วิหริสฺสสี’’ติ ตํ อายสฺมนฺตํ ปุณฺณตฺเถรํ ปฏิปุจฺฉิ. โส จ ภนฺเต อายสฺมา ‘‘อตฺถิ ภนฺเต สุนาปรนฺโต นาม ชนปโท, ตตฺถาหํ วิหริสฺสามี’’ติ เอวมาทินา ภควโต อาโรเจสิ. โส หิ ภนฺเต อายสฺมา สุนาปรนฺเต ชนปเท วสิตฺวา เตเนว อนฺตรวสฺเสน ติสฺโส วิชฺชา สจฺฉากาสิ. เตเนว อนฺตรวสฺเสน ปรินิพฺพายิ. เอวํ โข ภนฺเต ตสฺส อายสฺมโต อภิสมฺปราโย อโหสิ.

答：尊者，世尊如此对具寿富楼那长老作了简要教诫后，反问具寿富楼那长老说：“富楼那，你受我此简要教诫后，将要到哪个地方去住？”尊者，那位具寿回答说：“尊者，有个名叫苏那巴兰达(Sunāparanta)的地方，我将去那里住。”尊者，那位具寿住在苏那巴兰达地方，就在那个雨安居期间，他证得了三明，也在那个雨安居期间般涅槃了。尊者，这就是那位具寿最终的归宿。

สนฺติ [Pg.92] โข ตสฺส ภควโต สาวกา กาเยน จ ชีวิเตน จ อฏฺฏียมานา หรายมานา ชิคุจฺฉมานา สตฺถหารกํ ปริเยสนฺติ.

确实，有世尊的弟子，因对身体和生命感到苦恼、羞耻、厌恶，而寻找持刀者。

สกฺขิสฺสสิ โข ตฺวํ ปุณฺณ อิมินา ทมูปสเมน สมนฺนาคโต สุนาปรสนฺตสฺมึ ชนปเท วตฺถุํ.

富楼那，你具备了这样的调伏与寂静，能住在苏那巴兰达国吗？

สฬวคฺค

六处品

มาลุกฺยปุตฺตสุตฺต

摩罗迦子经

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.93] ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน สฬวคฺเค ทุติยํ มาลุกฺยปุตฺตสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，彼世尊……乃至……正自觉者，于六处品中的第二《摩罗迦子经》，是在何处、针对何人、因何事以及如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ [Pg.94] ภนฺเต อายสฺมนฺตํ มาลุกฺยปุตฺตตฺเถรํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต มาลุกฺยปุตฺตตฺเถโร ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘สาธุ เม ภนฺเต ภควา สํขิตฺเตน ธมฺมํ เทเสตุ, ยมหํ ภควโต ธมฺมํ สุตฺวา เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหเรยฺย’’นฺติ. ตสฺมึ วตฺถุสฺมึ ‘‘เอตฺถ ทานิ มาลุกฺยปุตฺต กึ ทหเร ภิกฺขู วกฺขามาติ’’อาทินา เถรํ อปสาเทตฺวา เจว อุสฺสาเทตฺวา จ ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ มาลุกฺยปุตฺต, เย เต จกฺขุวิญฺเญยฺยา รูปา อทิฏฺฐา อทิฏฺฐปุพฺพา, น จ ปสฺสสิ, น จ เต โหติ ปสฺเสยฺยนฺติ, อตฺถิ เต ตตฺถ ฉนฺโท วา ราโค วา เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，在舍卫城(Sāvatthī)，是针对具寿摩罗迦子长老而说的。具寿摩罗迦子长老对世尊说了这番话：“善哉，尊者！愿世尊为我简略地开示法，我听闻世尊的法后，可以独自远离，不放逸、热忱、自我策励而住。”就此事，世尊先以“摩罗迦子，我如今该对年轻的比丘们说什么呢？”等语，既贬抑又激励长老，然后说道：“摩罗迦子，你认为如何？对于那些你未曾见、昔所未见、现在不见、亦无见想的，为眼所识知的色，你对它们会有欲或贪吗？”尊者，世尊就这样开示了。

ปุจฺฉา – อิมสฺมึ [Pg.97] จ โข ปนาวุโส ภควตา โอวาเท สํขิตฺเตน ภาสิเต โส อายสฺมา มาลุกฺยปุตฺตตฺเถโร ภควนฺตํ กึ อโวจ กถญฺจสฺส ภควา อนุญฺญาสิ. กีทิโส จสฺสายสฺมโต มาลุกฺยปุตฺตตฺเถรสฺส ธมฺมาภิสมโย อโหสิ.

问：贤友，当世尊作此简略教诫后，具寿摩罗迦子长老对世尊说了什么？世尊又是如何认可他的？具寿摩罗迦子长老又有了怎样的法通达？

วิสฺสชฺชนา – อิมสฺมึ โข ภนฺเต โอวาเท ภควตา สํขิตฺเตน ภาสิเต อายสฺมา มาลุกฺยปุตฺตตฺเถโร ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘อิมสฺส ขฺวาหํ ภนฺเต ภควตา สํขิตฺเตน ภาสิตสฺส วิตฺถาเรน อตฺถํ อาชานามิ.

答：尊者，当世尊作此简略教诫后，具寿摩罗迦子长老对世尊说了这番话：“尊者，对于世尊所作的这个简略开示，我已了知其详细的义理。”

รูปํ ทิสฺวา มุฏฺฐา, ปิยํ นิมิตฺตํ มนสิ กโรโต;

สารตฺตจิตฺโต เวเทติ, ตญฺจ อชฺโฌส ติฏฺฐติ.

见色而失念，作意于爱相；心染而感受，于彼住执取。

ตสฺส วฑฺฒนฺติ เวทนา, อเนกา รูปสมฺภวา;

อภิชฺฌา จ วิเหสา จ, จิตฺตมสฺสูปหญฺญติ;

เอวํ อาจินโต ทุกฺขํ, อารา นิพฺพาน วุจฺจติ;

彼诸受增长，种种由色生；贪求与恼害，毁坏彼之心。如是积集苦，说名远涅槃。

เปยฺยาล

（中略）

น โส รชฺชติ ธมฺเมสุ, ธมฺมํ ญตฺวา ปฏิสฺสโต;

วิรตฺตจิตฺโต เวเทติ, ตญฺจ นาชฺโฌส ติฏฺฐติ.

于诸法不染，以正念知法；心已离染而感受，亦不执取而住。

ยถาสฺส ชานโต ธมฺมํ, เสวโต จาปิ เวทนํ;

ขียติ โนปจียติ, เอวํ โส จรตี สโต;

เอวํ อปจินโต ทุกฺขํ, สนฺติเก นิพฺพาน วุจฺจตีติ.

如是知法者，亦体验感受，（烦恼）渐消不积聚，彼正念而行。如是减损苦，说为近涅槃。

อิมสฺส ขฺวาหํ ภนฺเต ภควตา สํขิตฺเตน ภาสิตสฺส เอวํ วิตฺถาเรน อตฺถํ อาชานามีติ. ภควา จ ภนฺเต ‘‘สาธุ สาธุ มาลุกฺยปุตฺต, สาธุ โข ตฺวํ มาลุกฺยปุตฺต มยา สํขิตฺเตน ภาสิตสฺส วิตฺถาเรน อตฺถํ อาชานาสี’’ติ สาธุการํ ทตฺวา–

“尊者，对于世尊所略说的，我如此详细地理解其义理。”世尊称善道：“善哉，善哉，摩罗迦子！你很好地详细理解了我所略说的义理。”

‘‘รูปํ ทิสฺวา สติ มุฏฺโฐ, ปิยํ นิมิตฺตํ มนสิ กโรโต;

สารตฺตจิตฺโต เวเทติ, ตญฺจ อชฺโฌส ติฏฺฐตี’’ติ–

见色而失念，作意于爱相；心染而感受，于彼住执取。

อาทินา

等等

เถรสฺส วจนํ สมนุญฺญาสิ. โส จ ภนฺเต อายสฺมา มาลุกฺยปุตฺตตฺเถโร เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต [Pg.98] วิหรนฺโต นจิรสฺเสว ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ, ตทนุตฺตรํ พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหาสิ, ‘‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’’ติ อพฺภญฺญาสิ. อญฺญตโรจ ปนายสฺมา มาลุกฺยปุตฺโต อรหตํ อโหสิ. เอวํ โข ภนฺเต ตสฺส อายสฺมโต อภิสมฺปราโย อโหสิ.

他认可了长老的话。尊者，具寿摩罗迦子长老独处、隐居、不放逸、热忱、精进而住，不久，便为那良家子正从家出家、趣向无家的目标，即无上梵行的终极，于当生中，亲身以证智作证、体达、安住，他了知：“生已尽，梵行已立，应作已作，再无后有。”具寿摩罗迦子成为众阿罗汉之一。尊者，这就是那位具寿的最终成就。

รูปํ [Pg.100] ทิสฺวา สติ มุฏฺฐา, ปิยํ นิมิตฺตํ มนสิ กโรโต;

สารตฺตจิตฺโต เวเทติ, ตญฺจ อชฺโฌส ติฏฺฐติ.

见色而失念，作意于爱相；心染而感受，于彼住执取。

ปมาทวิหารีสุตฺต

放逸住经

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.101] อาวุโส จตุตฺถํ ปมาทวิหารีสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

问：贤友，第四部《放逸住经》，是世尊在何处，针对谁而说的？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ปมาทวิหาริญฺจ โว ภิกฺขเว เทเสสฺสามิ อปฺปมาทวิหาริญฺจ, ตํ สุณาถ. กถญฺจ ภิกฺขเว ปมาทวิหารี โหติ. จกฺขุนฺทฺริยํ อสํวุตสฺส ภิกฺขเว วิหรโต จิตฺตํ พฺยาสิญฺจติ จกฺขุวิญฺเญยฺเยสุ รูเปสุ, ตสฺส พฺยาสิตฺตจิตฺตสฺส ปาโมชฺชํ น โหติ, ปาโมชฺเช อสติ ปีติ น โหติ, ปีติยา ปสฺสทฺธิ น โหติ, ปสฺสทฺธิยา อสติ ทุกฺขํ โหติ, ทุกฺขิโน จิตฺตํ น สมาธิยติ, อสมาหิ เต จิตฺเต ธมฺมา น ปาตุภวนฺติ, ธมฺมานํ อปาตุภาวา ปมาทวิหารีตฺเวว สงฺขํ คจฺฉตี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，在舍卫城，针对众多比丘，世尊如此宣说：“诸比丘，我将为你们宣说放逸住与不放逸住，你们仔细听。诸比丘，如何是放逸住呢？诸比丘，当一个人不守护眼根而住，心便会染著于眼所识知的诸色。当心染著时，便没有欣悦；没有欣悦，便没有喜；没有喜，便没有轻安；没有轻安，便有苦；有苦者，心便不得定；心不入定，诸法便不显现；因诸法不显现，他就算为‘放逸住’。”尊者，世尊以如是等方式宣说。

โลกกามคุณวคฺค

世间欲乐品

ราหุโลวาทสุตฺต

罗睺罗教诫经

ปุจฺฉา – โลกกามคุณวคฺเค [Pg.104] อาวุโส อฏฺฐมํ ราหุโลวาทสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，在世间欲乐品中的第八部《罗睺罗教诫经》，是世尊在何处，针对谁，以及如何宣说的？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํเยว ภนฺเต อายสฺมนฺตํ ราหุลํ อารพฺภ ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ ราหุล, จกฺขุ นิจฺจํ วา อนิจฺจํ วาติ. อนิจฺจํ ภนฺเต. ยํ ปนานิจฺจํ, ทุกฺขํ วา ตํ สุขํวาติ. ทุกฺขํ ภนฺเต. ยํ ปนานิจฺจํ ทุกฺขํ วิปริณามธมฺมํ กลฺลํ นุ ตํ สมนุปสฺสิตุํ ‘เอตํ มม, เอโสหมสฺมิ, เอโส เม อตฺตา’ติ. โน เหตํ ภนฺเต’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，在舍卫城，针对具寿罗睺罗而说。“罗睺罗，你认为如何？眼是常还是无常？”“无常，尊者。”“凡是无常的，是苦还是乐？”“是苦，尊者。”“凡是无常、苦、变易之法，是否适合看作‘这是我的，我是此，这是我的我’？”“不，尊者。”尊者，世尊以如是等方式宣说。

ยํนูนาหํ [Pg.105] ราหุลํ อุตฺตรึ อาสวานํ ขเย วิเนยฺยํ.

我何不进一步在诸漏的灭尽上教导罗睺罗。

คณฺหาหิ ราหุล นิสีทนํ.

罗睺罗，取坐具来。

คหปติวคฺค

居士品

ภารทฺวาชสุตฺต

巴罗多迦经

ปุจฺฉา – คหปติวคฺเค [Pg.107] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ จตุตฺถํ สํคีตํ ภารทฺวาชสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，在居士品中，被古代的持法大长老们结集为第四经的《巴罗多迦经》，是在何处，针对谁，于何事，由谁，以及如何宣说的？

วิสฺสชฺชนา – โกสมฺพิยํ ภนฺเต ราชานํ อุเทนํ อารพฺภ อายสฺมตา ปิณฺโฑลภารทฺวาชตฺเถเรน ภาสิตํ. ราชา ภนฺเต อุเทโน อายสฺมนฺตํ ปิณฺโฑลภารทฺวาชํ เอตทโวจ ‘‘โก นุ โข โภ ภารทฺวาช เหตุ โก ปจฺจโย, เยนิเม ทหรา ภิกฺขู สุสู กาฬเกสา ภทฺเรน โยพฺพเนน สมนฺนาคตา ปฐเมน วยสา อนิกีฬิตาวิโน กาเมสุ ยาวชีวํ ปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ จรนฺติ, อทฺธานญฺจ อาปาเทนฺตี’’ติ. ตสฺมึ วตฺถุสฺมึ ‘‘วุตฺตํ โข

答：尊者，在憍赏弥，是针对优填王，由具寿宾头卢颇罗堕长老所说。尊者，优填王对具寿宾头卢颇罗堕说：“尊贵的巴罗多迦，是何因何缘，使得这些年轻的比丘，尚在年少，黑发，具足美好的青春，处于人生的第一阶段，未曾享乐于诸欲，却能终生行持圆满、清净的梵行，并使之长久持续呢？”关于此事，（世尊）曾说：

เอตํ [Pg.108] มหาราช เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน เอถ ตุมฺเห ภิกฺขเว มาตุมตฺตีสุ มาตุจิตฺตํ อุปฏฺฐเปถ. ภคนิมตฺตีสุ ภคินิจิตฺตํ อุปฏฺฐเปถ, ธีตุมตฺตีสุ ธีตุจิตฺตํ อุปฏฺฐเปถา’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต อายสฺมตา ปิณฺโฑล ภารทฺวาชตฺเถเรน ภาสิตํ.

“大王，这是由那位知者、见者、阿罗汉、正自觉者的世尊所说：‘来，比丘们，你们对于母亲辈的女性，应建立起母亲之心；对于姐妹辈的女性，应建立起姐妹之心；对于女儿辈的女性，应建立起女儿之心。’”尊者，具寿宾头卢颇罗堕长老以如是等方式宣说。

เวรหจฺจานิสุตฺต

维拉哈迦尼经

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.112] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ ทสมํ สํคีตํ เวรหจฺจานิสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

提问——贤友，古代持法的诸大长老所结集的第十经《维拉哈迦尼经》，是在哪里，针对谁，关于什么事，由谁，以及如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – กามณฺฑายํ ภนฺเต เวรหจฺจานิโคตฺตํ พฺราหฺมณึ อารพฺภ อายสฺมตา อุทายิตฺเถเรน ภาสิตํ. เวรหจฺจานีโคตฺตา ภนฺเต พฺราหฺมณี อายสฺมนฺตํ อุทายิตฺเถรํ เอตทโวจ ‘‘กิสฺมึ นุ โข ภนฺเต สติ อรหนฺโต สุขทุกฺขํ ปญฺญเปนฺติ, กิสฺมึ อสติ อรหนฺโต สุขทุกฺขํ น ปญฺญเปนฺตี’’ติ. ตสฺมึ วตฺถุสฺมึ ‘‘จกฺขุสฺมึ โข ภคินิ สติ [Pg.113] อรหนฺโต สุขทุกฺขํ ปญฺญเปนฺติ, จกฺขุสฺมึ อสติ อรหนฺโต สุขทุกฺขํ น ปญฺญเปนฺตี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต อายสฺมตา อุทายิตฺเถเรน ภาสิตํ.

回答——尊者，此经是在迦摩陀(Kāmaṇḍāya)，针对维拉哈迦尼族的婆罗门女，由具寿优陀夷长老所说。尊者，维拉哈迦尼族的婆罗门女对具寿优陀夷长老说了这番话：“尊者，在什么存在时，阿罗汉们施设苦乐？在什么不存在时，阿罗汉们不施设苦乐？”关于此事，尊者，具寿优陀夷长老以“姐妹，当眼存在时，阿罗汉们施设苦乐；当眼不存在时，阿罗汉们不施设苦乐。”等方式宣说。

เทวทหวคฺค

提婆达诃品

ขณสุตฺต

刹那经

ปุจฺฉา – เทวทหวคฺเค [Pg.115] อาวุโส ขณสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

提问——贤友，世尊在提婆达诃品中的《刹那经》，是在哪里，针对谁，以及如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต เทวทเห นาม สกฺยานํ นิคเม สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ลาภา โว ภิกฺขเว, สุลทฺธํ โว ภิกฺขเว, ขโณ โว ปฏิลทฺโธ พฺรหฺมจริยวาสายา’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

回答——尊者，此经是在释迦族中，一个名叫提婆达诃的市镇，世尊针对众多比丘，以“诸比丘，此乃你们之收获！诸比丘，此乃你们之善得！你们已获得修梵行的时机。”等方式所说。

สมุทฺทวคฺค

海品

พาฬิสิโกปมสุตฺต

钓钩本行

ปุจฺฉา – สมุทฺทวคฺเค [Pg.117] ปนาวุโส ตติยํ พาฬิสิโกปมสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ ภาสิตํ.

提问——贤友，世尊在海品中说的第三《钓钩《本行》》，是在哪里，针对谁而说的呢？

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห [Pg.118] ภนฺเต ชีวกมฺพวเน สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว พาฬิสิโก อามิสคตพฬิสํ คมฺภีเร อุทกรหเท ปกฺขิเปยฺยา’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

回答——尊者，此经是在王舍城的耆婆芒果园，世尊针对众多比丘，以“诸比丘，譬如渔夫将带饵的钓钩投入深水池中。”等方式所说。

อาทิตฺตปริยายสุตฺต

燃烧教示经

ปุจฺฉา – สฬายตนวคฺคสํยุตฺเต [Pg.120] สมุทฺทวคฺเค ปนาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ สํคีตํ อฏฺฐมํ อาทิตฺตปริยายสุตฺตํ ภควตา กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

提问——贤友，在《六处相应》的《海品》中，由古代持法的诸大长老所结集的第八经《燃烧教示经》，世尊是针对谁，以及如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – สมฺพหุเล ภนฺเต ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘อาทิตฺตปริยายํ โว ภิกฺขเว ธมฺมปริยายํ เทเสสฺสามิ, ตํ สุณาถ. กตโม จ ภิกฺขเว อาทิตฺตปริยาโย ธมฺมปริยาโย. วรํ ภิกฺขเว ตตฺตาย อโยสลากาย อาทิตฺตาย สมฺปชฺชลิตาย สโชติภูตาย จกฺขุนฺทฺริยํ สมฺปลิมฏฺฐํ, นตฺเวว จกฺขุวิญฺเญยฺเยสุ รูเปสุ อนุพฺยญฺชนโส นิมิตฺตคฺคาโห’’ติอาทินา ภควตา ภาสิตํ.

回答——尊者，此经是世尊针对众多比丘，以“诸比丘，我将为你们宣说燃烧的法门教示，且谛听。诸比丘，何为燃烧的法门教示？诸比丘，宁可以烧热、炽燃、发光、灼热的铁签摩擦眼根，亦不应于眼所识知的诸色中，执取其相与随相。”等方式所说。

อาสีวิสวคฺค

毒蛇品

ปฐมทารุกฺขนฺโธปมสุตฺต

第一木块本行

ปุจฺฉา – อาสีวิสวคฺเค [Pg.126] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ จตุตฺถํ สํคีตํ ปฐมทารุกฺขนฺโธปมสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

提问——贤友，在毒蛇品中，由古代持法的诸大长老所结集的第四经《第一木块《本行》》，世尊是在哪里，针对谁，以及如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – โกสมฺพิยํ ภนฺเต คงฺคาย นทิยา ตีเร สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ปสฺสถ โน ตุมฺเห ภิกฺขเว อมฺหํ มหนฺตํ ทารุกฺขนฺธํ คงฺคาย นทิยา โสเตน วุยฺหมาน’’นฺติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตา.

回答——尊者，此经是在憍赏弥的恒河岸边，世尊针对众多比丘，以“诸比丘，你们看见那个被恒河水流冲走的大木块了吗？”等方式所说。

อุปจารวจนํ

譬喻语

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.129] ตตฺถ ภควตา โอริมตีราทีนํ อุปจารวจนานํ อตฺโถ วิตฺถาเรน วิภชิตฺวา ปกาสิโต.

提问——贤友，世尊在那里是如何详细分别解说“此岸”等譬喻语的含义的？

วิสฺสชฺชนา – โอริมํ ตีรนฺติ โข ภิกฺขุ ฉนฺเนตํ อชฺฌตฺติกานํ อายตนานํ อธิวจนํ. ปาริมํ ตีรนฺติ โข ภิกฺขุ ฉนฺเนตํ พาหิรานํ อายตนานํ อธิวจนํ. มชฺเฌ สํสีโทติ โข ภิกฺขุ นนฺทิราคสฺเสตํ อธิวจนํ. ถเล อุสฺสาโทติ โข ภิกฺขุ อสฺมิมานสฺเสตํ อธิวจนนฺติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ตตฺถ โอริมตีราทีนํ อุปจารวจนานํ อตฺโถ วิตฺถาเรน วิภชิตฺวา ปกาสิโต.

回答——比丘，“此岸”是内六处的同义词。比丘，“彼岸”是外六处的同义词。比丘，“在中间沉没”是喜贪的同义词。比丘，“在陆地上隆起”是我慢的同义词。尊者，世尊在那里就是这样详细地分别解说了“此岸”等譬喻语的含义。

ปุจฺฉา – อิมสฺมึ [Pg.131] โข ปน อาวุโส สุตฺเต ภควตา ภาสิเต วิเสสโต กสฺส กีทิโส อตฺโถ กถญฺจ ปฏิลทฺโธ.

提问——贤友，于世尊所说的这部经中，其殊胜义是为谁而有？是何等义？又是如何证得的呢？

วิสฺสชฺชนา – อิมสฺมึ ภนฺเต สุตฺเต ภควตา ภาสิเต วิเสสโต นนฺทสฺส โคปาลกสฺส ปพฺพชฺชา จ อุปสมฺปทา จ ยาว อรหตฺตาจ วิเสสโต อตฺโถ อธิคโต.

回答——尊者，于世尊所说的这部经中，证得了殊胜义，特别是关于牧牛者难陀的出家、受具足戒，乃至证得阿罗汉果。

ลเภยฺยาหํ [Pg.132] ภนฺเต ภควโต สนฺติเก ปพฺพชฺชํ, ลเภยฺยํ อุปสมฺปทํ.

尊者，愿我得于世尊座下出家，愿我得受具足戒。

เตน หิ ตฺวํ นนฺท สามิกานํ คาโว นิยฺยาเตหิ.

那么，难陀，你先把牛还给主人们。

คมิสฺสนฺติ [Pg.133] ภนฺเต คาโว วจฺฉคิทฺธินิโย.

尊者，母牛们恋着小牛，它们会自己回去的。

กึสุโกปมสุตฺต

甄叔迦树本行

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.134] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ อฏฺฐมํ สํคีตํ กึสุโกปมสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

提问——贤友，关于古代持法大长老们所结集的第八经《甄叔迦树《本行》》，世尊是在何处，针对何人，因何事，以及如何宣说的？

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต กปิลวตฺถุสฺมึ นิคฺโรธาราเม อญฺญตรํ การกํ ภิกฺขุํ อารพฺภ ภาสิตํ. อญฺญตโร ภนฺเต การโก ภิกฺขุ จตฺตาโร ขาณาสเว ภิกฺขู ญาณทสฺสนวิสุทฺธํ ปุจฺฉิตฺวา อสนฺตุฏฺโฐ เตสํ ภิกฺขูนํ ปญฺหาเวยฺยากรเณน เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ. อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘กิตฺตาวตา นุ โข ภนฺเต ภิกฺขุโน ทสฺสนํ สุวิสุทฺธํ โหตี’’ติ. ตสฺมึ วตฺถุสฺมึ ‘‘เสยฺยถาปิ ภิกฺขุ ปุริสสฺส กึสุโก อทิฏฺฐปุพฺโพ อสฺส, โส เยนญฺญตโร ปุริโส กึสุกสฺส ทสฺสาวี เตนุปสงฺกเมยฺยา’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

回答——尊者，此经是在释迦族的迦毗罗卫尼拘律园，针对某位做事比丘而宣说的。尊者，有某位做事比丘，向四位漏尽比丘请教关于智见清净的问题，但他对那些比丘的解答不满意，于是便去见世尊。他走近世尊后，这样说道：“尊者，比丘的知见到何种程度才算完全清净呢？”尊者，关于此事，世尊以“比丘，譬如有人从未见过甄叔迦树……”等语开始宣说。

ฉปฺปาณโกปมสุตฺต

六兽本行

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.140] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ ทสมํ สํคีตํ ฉปฺปาณโกปมสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，关于古代持法大长老们所结集的第十经《六兽《本行》》，世尊是在何处，针对何人，以及如何宣说的？

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุเยว ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว ปุริโส อรุคตฺโต ปกฺกคตฺโต สรวนํ ปวิเสยฺยา’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，此经是在释迦族中，针对众多比丘，世尊以“诸比丘，譬如有人身有疮痍，身体溃烂，进入芦苇丛……”等语开始宣说的。

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.141] ตตฺถ ภควตา อสํวโร วิตฺถาเรน วิภชิตฺวา เทสิโต.

问：贤友，世尊在那里是如何详细分别解说“不防护”的？

วิสฺสชฺชนา – กถญฺจ ภิกฺขเว อสํวโร โหติ, อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ จกฺขุนา รูปํ ทิสฺวา ปิยรูเป รูเป อธิมุจฺจติ, อปฺปิยรูเป รูเป พฺยาปชฺชติ, อนุปฏฺฐิตกายสฺสติ จ วิหรติ ปริตฺตเจตโส. ตญฺจ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, ยตฺถสฺส เต อุปฺปนฺนา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ตตฺถ อสํวโร วิตฺถาเรน วิภชิตฺวา เทสิโต.

答：“诸比丘，如何是不防护呢？于此，诸比丘，比丘以眼见色后，对可喜之色沉迷，对不可喜之色瞋恚，住于身念不现前，心狭隘。他不如实了知那心解脱、慧解脱，于其中，他那些已生起的邪恶不善法得以无余息灭。”尊者，世尊在那里便是如此详细分别解说了不防护。

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.143] ตตฺถ ภควตา สํวโร วิภชิตฺวา วิตฺถาเรน เทสิโต.

问：贤友，世尊在那里是如何详细分别解说“防护”的呢？

วิสฺสชฺชนา – กถญฺจ ภิกฺขเว สํวโร โหติ, อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ จกฺขุนา รูปํ ทิสฺวา ปิยรูเป รูเป นาธิมุจฺจติ, อปฺปิยรูเป รูเป น พฺยาปชฺชตีติ, เอวมาทินา [Pg.144] ภนฺเต ภควตา ตตฺถ สํวโร วิภชิตฺวา วิตฺถาเรน เทสิโต.

答：“诸比丘，如何是防护呢？于此，诸比丘，比丘以眼见色后，不沉迷于可喜之色，不瞋恚于不可喜之色。”尊者，世尊在那里便是如此详细分别解说了防护。

เวทนาสํยุตฺต

受相应

ทฏฺฐพฺพสุตฺต

应知经

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.147] ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน เวทนาสํยุตฺเต ปญฺจมํ ทฏฺฐพฺพสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，那位世尊……乃至……正自觉者在《受相应》中所宣说的第五经《应知经》，是在何处，针对何人，以及如何宣说的？

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต กปิลวตฺถุสฺมึ นิคฺโรธาราเม สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ติสฺโส อิมา ภิกฺขเว เวทนา. กตมา ติสฺโส, สุขา เวทนา ทุกฺขาเวทนา อทุกฺขมสุขา เวทนา. สุขา ภิกฺขเว เวทนา ทุกฺขโต ทฏฺฐพฺพา, ทุกฺขา เวทนา สลฺลโต ทฏฺฐพฺพา, อทุกฺขมสุขา เวทนา อนิจฺจโต ทฏฺฐพฺพา’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，此经是在释迦族的迦毗罗卫尼拘律园，针对众多比丘，世尊以“诸比丘，有此三受。是哪三者？乐受、苦受、不苦不乐受。诸比丘，乐受应被视为苦，苦受应被视为箭，不苦不乐受应被视为无常。”等语宣说的。

สุขา [Pg.148] ภิกฺขเว เวทนา ทุกฺขโต ทฏฺฐพฺพา.

诸比丘，乐受应被视为苦。

โย สุขํ ทุกฺขโต อทฺทส, ทุกฺขมทฺทกฺขิ สลฺลโต;

อทุกฺขมสุขํ สนฺตํ, อทฺทกฺขินํ อนิจฺจโต.

若人视乐为苦，视苦为箭，视平静之不苦不乐为无常。

ส เว สมฺมทฺทโส ภิกฺขุ, ปริชานาติ เวทนา;

โส เวทนา ปริญฺญาย, ทิฏฺเฐ ธมฺเม อนาสโว;

กายสฺส เภทา ธมฺมฏฺโฐ, สงฺขฺยํ โนเปติ เวทคู.

那具足正见的比丘，了知诸受。他因遍知诸受，故于现法中无漏。身坏之后，他安住于法，这位通达者不再落入名数。

สลฺลสุตฺต

箭经

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.149] อาวุโส ฉฏฺฐํ สลฺลสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊是在何处，针对何人，以及如何宣说第六《箭经》的呢？

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต กปิลวตฺถุสฺมึ นิคฺโรธาราเม สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘อสฺสุตวา ภิกฺขเว ปุถุชฺชโน สุขมฺปิ เวทนํ เวทยติ, ทุกฺขมฺปิ เวทนํ เวทยติ, อทุกฺขมสุขมฺปิ เวทนํ เวทยติ. สุตวา ภิกฺขเว อริยสาวโก สุขมฺปิ เวทนํ เวทยติ, ทุกฺขมฺปิ เวทนํ เวทยติ, อทุกฺขมสุขมฺปิ เวทนํ เวทยติ. ตตฺร ภิกฺขเว โก วิเสโส, โก อธิปฺปยาโส, กึ นานากรณํ สุตวโต อริยภาวกสฺส อสฺสุตวตา ปุถุชฺชเนนา’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，此经是在释迦族的迦毗罗卫(Kapilavatthu)尼拘律园(Nigrodhārāma)，针对众多比丘，世尊以“诸比丘，未曾听闻的凡夫感受乐受，感受苦受，也感受不苦不乐受。已听闻的圣弟子也感受乐受，感受苦受，也感受不苦不乐受。那么，诸比丘，已听闻的圣弟子与未曾听闻的凡夫，于此有何殊胜，有何差别，有何不同呢？”等语宣说的。

ชมฺพุขาทกสํยุตฺต

瞻部喀达咖相应

นิพฺพานปญฺหาสุตฺต

涅槃问经

ปุจฺฉา – ชมฺพุขาทกสํยุตฺเต [Pg.154] อาวุโส ปฐมํ นิพฺพานปญฺหาสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，在瞻部喀达咖相应中，第一《涅槃问经》是在哪里、关于谁、在什么事上、由谁以及如何说的？

วิสฺสชฺชนา – มคเธสุ ภนฺเต นาลกคามเก ชมฺพุขาทกํ ปริพฺพาชกํ อารพฺภ อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ. ชมฺพุขาทโก ภนฺเต ปริพฺพาชโก อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ เอตทโวจ ‘‘นิพฺพานํ นิพฺพานนฺติ อาวุโส สาริปุตฺต วุจฺจติ, กตมํ นุโข อาวุโส นิพฺพาน’’นฺติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘โย [Pg.155] โข อาวุโส ราคกฺขโย โทสกฺขโย โมหกฺขโย, อิทํ วุจฺจติ นิพฺพาน’’นฺติ เอวมาทินา อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ.

答：尊者，在摩揭陀(Magadha)的纳拉咖(Nālaka)村，法将具寿舍利弗长老针对游行者瞻部喀达咖(Jambukhādaka)说了此经。尊者，游行者瞻部喀达咖对具寿舍利弗这样说：“舍利弗贤友，人们说‘涅槃，涅槃’，贤友，什么是涅槃呢？”尊者，关于这事，法将具寿舍利弗长老以“贤友，凡是贪的灭尽、瞋的灭尽、痴的灭尽，这被称为涅槃”等语作答。

ธมฺมวาทีปญฺหาสุตฺต

说法者问经

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.157] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ ตติยํ สํคีตํ ธมฺมวาทีปญฺหาสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，古代结集圣典的大长老们所结集的第三《说法者问经》，是在哪里、关于谁、在什么事上、由谁以及如何说的？

วิสฺสชฺชนา – มคเธสุเยว ภนฺเต นาลกคาเม ชมฺพุขาทกํ ปริพฺพาชกํ อารพฺภ อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ. ชมฺพุขาทโก ภนฺเต ปริพฺพาชโก อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ เอตทโวจ ‘‘เก นุ โข อาวุโส สาริปุตฺต โลเก ธมฺมวาทิโน, เก โลเก สุปฺปฏิปนฺนา, เก โลเก สุคตา’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘เย โข อาวุโส ราคปฺปหานาย ธมฺมํ เทเสนฺติ, โทสปฺปหานาย ธมฺมํ เทเสนฺติ, โมหปฺปหานาย ธมฺมํ เทเสนฺติ. เต โลเก ธมฺมวาทิโน’’ติ เอวมาทินา อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ.

答：尊者，就在摩揭陀(Magadha)的纳拉咖(Nālaka)村，法将具寿舍利弗长老针对游行者瞻部喀达咖(Jambukhādaka)说了此经。尊者，游行者瞻部喀达咖对具寿舍利弗这样说：“舍利弗贤友，世间谁是说法者？世间谁是善行道者？世间谁是善逝？”尊者，关于这事，法将具寿舍利弗长老以“贤友，凡是为了断除贪而说法，为了断除瞋而说法，为了断除痴而说法的人，他们就是世间的说法者”等语作答。

เก [Pg.158] โลเก สุปฺปฏิปนฺนา.

世间谁是善行道者？

เก โลเก สุคตา.

世间谁是善逝？

ทุกฺกรปญฺหาสุตฺต

难行问经

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.161] โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหก มหาเถเรหิ ปริโยสานสุตฺตภาเวน สํคีตํ ทุกฺกรปญฺหาสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

问：在此，古代结集圣典的大长老们作为结尾经而结集的《难行问经》，是在哪里、关于谁、在什么事上、由谁以及如何说的？

วิสฺสชฺชนา – มคเธสุเยว นาลกคาเม ชมฺพุขาทกํ ปริพฺพาชกํ อารพฺภ อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ. ชมฺพุขาทโก ภนฺเต ปริพฺพาชโก อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ เอตทโวจ ‘‘กึ นุ โข อาวุโส สาริปุตฺต อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ทุกฺกร’’นฺติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘ปพฺพชฺชา โข อาวุโส อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ทุกฺกรา’’ติ เอวมาทินา อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ.

答：就在摩揭陀的纳拉咖村，法将具寿舍利弗长老针对游行者瞻部喀达咖说了此经。尊者，游行者瞻部喀达咖对具寿舍利弗这样说：“舍利弗贤友，于此法律中，什么是难行的呢？”尊者，关于此事，法将具寿舍利弗长老以“贤友，于此法律中，出家是难行的”等语作答。

โมคฺคลฺลานสํยุตฺต

目犍连相应

สกฺกสุตฺต

帝释经

ปุจฺฉา – โมคฺคลฺลานสํยุตฺเต [Pg.163] อาวุโส ทสมํ สํคีตํ สกฺกสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，在目犍连相应中，第十部被结集的《帝释经》是在哪里、关于谁、由谁以及如何说的？

วิสฺสชฺชนา – เทเวสุ ภนฺเต ตาวตึเสสุ สกฺกํ เทวานมินฺทํ อารพฺภ ‘‘สาธุ โข เทวานมินฺท พุทฺธสรณคมนํ โหติ, พุทฺธสรณคมนเหตุ โข เทวานมินฺท [Pg.164] เอวมิเธกจฺเจ สตฺตา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชนฺตี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต อายสฺมตา มหาโมคฺคลฺลานตฺเถเรน ภาสิตํ.

答：尊者，在三十三天中，具寿大目犍连长老针对天帝释，以“善哉，天帝！皈依佛是善的。天帝，正是因为皈依佛，有些有情在身体分解、死后，投生到善趣、天界”等语说了此经。

จิตฺตสํยุตฺต

质多相应

นิคณฺฐนาฏปุตฺตสุตฺต

尼乾陀若提子经

ปุจฺฉา – จิตฺตสํยุตฺเต [Pg.168] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ อฏฺฐมํ สํคีตํ นิคณฺฐนาฏปุตฺตสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，在质多相应中，古代结集圣典的大长老们所结集的第八部《尼乾陀若提子经》，是在哪里、关于谁、在什么事上、由谁以及如何说的？

วิสฺสชฺชนา – มจฺฉิกาสณฺเฑ ภนฺเต นิคณฺฐํ นาฏปุตฺตํ อารพฺภ จิตฺเตน คหปตินา ภาสิตํ. นิคณฺโฐ ภนฺเต นาฏปุตฺโต จิตฺตํ คหปตึ เอตทโวจ ‘‘สทฺทหสิ ตฺวํ คหปติ สมณสฺส โคตมสฺส อตฺถิ อวิตกฺโก อวิจาโร สมาธิ, อตฺถิ วิตกฺกวิจารานํ นิโรโธ’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘น ขฺวาหํ เอตฺถ ภนฺเต ภควโต สทฺธาย คจฺฉามิ, อตฺถิ อวิตกฺโก อวิจาโร สมาธิ, อตฺถิ วิตกฺกวิจารานํ นิโรโธ’’ติ เอวมาทินา จิตฺเตน คหปตินา ภาสิตํ.

答：尊者，在马奇咖三答，此经是家主质多针对尼乾陀若提子所说。尊者，尼乾陀若提子对家主质多这样说：“家主，你是否相信沙门乔达摩有无寻无伺的定，有寻与伺的止息？”尊者，关于此事，家主质多以“尊者，于此，我并非出于对世尊的信而接受，确实有无寻无伺的定，有寻与伺的止息”等语作答。

อิทํ [Pg.169] ภวนฺโต ปสฺสนฺตุ.

诸位贤者，请看此。

ยาว อุชุโก จายํ จิตฺโต คหปติ.

这位家主质多是多么正直啊！

‘‘อหํ [Pg.170] โข ภนฺเต ยาวเทว อากงฺขามิ, วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ’’ –

“尊者，只要我愿意，我便离于欲，离于不善法，进入并安住于由远离而生、有寻有伺、具足喜乐的初禅。”

อิทํ [Pg.171] ภวนฺโต ปสฺสนฺตุ.

诸位贤者，请看此。

อเจลกสฺสปสุตฺต

裸体迦叶经

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.172] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ นวมํ สํคีตํ อเจลกสฺสปสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

提问——贤友，古代的持法大长老们所诵出的第九部《裸体迦叶经》，是在何处，缘于何人，关于何事，由谁，以及如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – ตตฺเถว ภนฺเต มจฺฉิกาสณฺเฑ อเจลํ กสฺสปํ อารพฺภ จิตฺเตน คหปตินา ภาสิตํ. อเจโล ภนฺเต กสฺสโป จิตฺตํ คหปตึ เอตทโวจ ‘‘อิเมหิ ปน เต คหปติ ตึสมตฺเตหิ วสฺเสหิ อตฺถิ โกจิ อุตฺตริมนุสฺสธมฺโม อลมริยญาณทสฺสนวิเสโส อธิคโต ผาสุวิหาโร’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘คิหิโนปิ สิยา ภนฺเต อหญฺหิ ภนฺเต ยาวเทว อากงฺขามิ, วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรามี’’ติ เอวมาทินา จิตฺเตน คหปตินา ภาสิตํ.

回答——尊者，此经是在马奇咖三答(Macchikāsaṇḍa)，以裸体迦叶为缘，由居士质多(Citta)所说。尊者，裸体迦叶对居士质多说：“居士，你在这三十年左右的时间里，可曾证得任何超人法，即圣智见的殊胜，并证得安乐住？”尊者，就此事，居士质多说了这样的话：“尊者，在家人也可能。尊者，只要我意愿，就能远离诸欲，远离不善法，进入并安住于有寻、有伺、离生喜乐的初禅。”如此等等，由居士质多所说。

คามณิสํยุตฺต

村长相应

จณฺฑสุตฺต

暴恶经

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.175] ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน คามณิสํยุตฺเต ปฐมํ จณฺฑสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

提问——贤友，彼世尊……乃至……正自觉者，在《村长相应》中所宣说的第一《暴恶经》，是在何处，缘于何人，关于何事，以及如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ [Pg.176] ภนฺเต จณฺฑํ คามณึ อารพฺภ ภาสิตํ. จณฺโฑ ภนฺเต คามณิ ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘โก นุ โข ภนฺเต เหตุ โก ปจฺจโย, เยน มิเธกจฺโจ จณฺโฑ จณฺโฑตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ. โก ปน ภนฺเต เหตุ โก ปจฺจโย, เยน มิเธกจฺโจ โสรโต โสรโตตฺเวว สงฺขํ คจฺฉตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘อิธ คามณิ เอกจฺจสฺส ราโค อปฺปหีโน โหติ, ราคสฺส อปฺปหีนตฺตา ปเร โกเปนฺติ, ปเรหิ โกปิยมาโน โกปํ ปาตุกโรติ, โส จณฺโฑตฺเวว สงฺขํ คจฺฉตี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

回答——尊者，此经是在舍卫城(Sāvatthī)，以旃陀(Caṇḍa)村长为缘而说。尊者，旃陀村长对世尊说：“世尊，是什么因、什么缘，使得有的人被称为暴戾者？又是什么因、什么缘，使得有的人被称为温和者？”尊者，就此事，世尊说：“村长，于此，有人的贪欲没有断除。因为贪欲没有断除，他人激怒他；被他人激怒时，他就显露出愤怒，因此被称为暴戾者。”如此等等，由世尊所说。

เขตฺตูปมสุตฺต

田地本行

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.178] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ สตฺตมํ สํคีตํ เขตฺตูปมสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

提问——贤友，古代的持法大长老们所诵出的第七部《田地《本行》》，是在何处，缘于何人，关于何事，以及如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – นาฬนฺทายํ ภนฺเต ปาวาริกมฺพวเน อสิพนฺธกปุตฺตํ คามณึ อารพฺภ ภาสิตํ. อสิพนฺธกปุตฺโต ภนฺเต คามณิ ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘นนุ ภนฺเต ภควา สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี วิหรตีติ. เอวํ คามณิ ตถาคโต สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี วิหรตีติ. อถ กิญฺจรหิ ภนฺเต ภควา เอกจฺจานํ สกฺกจฺจํ ธมฺมํ เทเสติ, เอกจฺจานํ โน ตถา [Pg.179] สกฺกจฺจํ ธมฺมํ เทเสตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘เตน หิ คามณิ ตญฺเญเวตฺถ ปฏิปุจฺฉิสฺสามิ, ยถา เต ขเมยฺย, ตถา นํ พฺยากเรยฺยาสี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

回答——尊者，此经是在那烂陀(Nāḷandā)的跋瓦瑞咖(Pāvārika)芒果园，以阿西班达卡普塔(Asibandhakaputta)村长为缘而说。尊者，阿西班达卡普塔村长对世尊说：“尊者，难道世尊不是对一切有情众生怀着利益与悲悯而安住吗？”“是的，村长，如来对一切有情众生怀着利益与悲悯而安住。”“那么，尊者，为何世尊对一些人殷勤说法，对另一些人却不那么殷勤说法呢？”尊者，就此事，世尊说：“那么，村长，我将就此反问你，你随自己的意思回答。”如此等等，由世尊所说。

สงฺขธมสุตฺต

吹螺者经

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.183] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหก มหาเถเรหิ อฏฺฐมํ สํคีตํ สงฺขธมสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

提问——贤友，关于古代持法大长老们所结集的第八部《吹螺者经》，世尊是在何处、以何人为缘、以何事、以及如何宣说的？

วิสฺสชฺชนา – นาฬนฺทายํเยว ภนฺเต ปาวาริกมฺพวเน อสิพนฺธกปุตฺตํ คามณึ นิคณฺฐสาวกํ อารพฺภ ภาสิตํ. ภควา ภนฺเต อสิพนฺธกปุตฺตํ คามณึ นิคณฺฐสาวกํ เอตทโวจ ‘‘กถํ นุ โข คามณิ นิคณฺโฐ นาฏปุตฺโต สาวกานํ ธมฺมํ เทเสตี’’ติ. เอวํ โข ภนฺเต นิคณฺโฐ นาฏปุตฺโต สาวกานํ ธมฺมํ เทเสติ ‘‘โย โกจิ ปาณํ อติปาเตติ, สพฺโพ โส อาปายิโก เนรยิโก. (เปยฺยาล) ยํพหุลํ ยํพหุลํ วิหรติ, เตน เตน นียตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘ยํพหุลํ ยํพหุลญฺจ คามณิ วิหรติ, เตน เตน นียติ, เอวํ สนฺเต น โกจิ อาปายิโก เนรยิโก ภวิสฺสติ, ยถา นิคณฺฐสฺส นาฏปุตฺตสฺส วจน’’นฺติ เอวํ โข ภควตา สํขิตฺเตน ภาสิตํ.

回答——尊者，就在那烂陀(Nāḷandā)的跋瓦瑞咖(pāvārika)芒果园，此经是以尼乾陀的弟子阿西班达卡普塔(Asibandhakaputta)村长为缘而说。尊者，世尊对尼乾陀的弟子阿西班达卡普塔村长说：“村长，尼乾陀·若提子(Nigaṇṭha Nāṭaputto)是如何教导他的弟子的？”（村长答：）“尊者，尼乾陀·若提子这样教导他的弟子：‘凡杀生者，皆堕恶趣、地狱……（乃至）……人多安住于何处，即被引至何处。’”尊者，就此事，世尊简要地说了：“村长，若‘人多安住于何处，即被引至何处’，果真如此，则依尼乾陀·若提子之言，将无人堕于恶趣、地狱。”

ยํ พหุลวาท

多住论

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.185] ตตฺถ ภควตา ยํพหุลวาเท โทโส ปกาสิโต.

提问——贤友，世尊在那里是如何开示多住论的过失的？

วิสฺสชฺชนา – ตํ กึ มญฺญสิ คามณิ, โย โส ปุริโส ปาณาติปาตี รตฺติยา วา ทิวสสฺส วา สมยาสมยํ อุปาทาย กตโม พหุตโร สมโย ยํ วาโส ปาณมติปาเตติ. ยํ วา โส ปาณํ นาติปาเตตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา อสิพนฺธกํ นิคณฺฐนาฏปุตฺตสฺส สาวกํ คามณึ ปุจฺฉิตฺวา ปุจฺฉิตฺวา ยํพหุลวาเท โทโส ปกาสิโต.

回答——“村长，你认为如何？一个杀生的人，算上白天和黑夜，是他杀生的时间多，还是他不杀生的时间多？”尊者，世尊就是这样，通过反复诘问尼乾陀·若提子的弟子阿西班达卡普塔村长，开示了多住论的过失。

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.188] ตตฺถ ภควตา อเนกํส วิปากกมฺมสฺส เอกํ สวิปากวาเท โทโส ปกาสิโต.

提问——贤友，世尊在那里是如何开示，对于果报不定的业，主张其有确定果报之论的过失？

วิสฺสชฺชนา – อิธ คามณิ เอกจฺโจ สตฺถา เอวํวาที โหติ เอวํทิฏฺฐิ โย โกจิ ปาณมติปาเตติ, สพฺโพ โส อาปายิโก เนรยิโกติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา อเนกํส กมฺมวิปากสฺส เอกํสวิปากวาเท โทโส วิตฺถาเรตฺวา ปกาสิโต.

回答——“村长，于此，有某位导师持如是说、如是见：凡杀生者，皆堕恶趣、地狱。”尊者，世尊就是如此这般，在那里详细地开示了，对于果报不定的业，主张其有确定果报之论的过失。

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.189] ตตฺถ ภควตา ยถาธมฺมสาสเน คุโณวิภชิตฺวา ปกาสิโต.

提问——贤友，世尊在那里是如何在如法教导中，分别并开示其功德的？

วิสฺสชฺชนา – อิธ [Pg.190] ปน คามณิ ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโรปุริส ทมฺมสารถิ สตฺถาเทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา, โส อเนกปริยาเยน ปาณาติปาตํ ครหติ วิครหติ. ‘‘ปาณาติปาตา วิรมถา’’ติ จาหาติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ตตฺถ ยถาธมฺมสาสเน คุโณ วิตฺถาเรตฺวา ปกาสิโต.

回答——再者，村长，如来出现于世间，是阿罗汉、正等觉者、明行具足者、善逝、世间解、无上士、调御丈夫、天人师、佛、世尊。他以多种方式呵责、谴责杀生，并且说：“你们应当远离杀生。”尊者，世尊就是这样，在如法的教导中，详细开示了（不杀生的）功德。

ภทฺรกสุตฺต

跋陀罗迦经

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.193] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ เอกาทสมํ สํคีตํ ภทฺรกสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，古代结集法藏的大长老们所结集的第十一经《跋陀罗迦经》，是世尊在何处、针对谁、以何事由、以及如何宣说的？

วิสฺสชฺชนา – มลฺเลสุ ภนฺเต อุรุเวลกปฺเปนาม มลฺลานํ นิคเม ภทฺรกํ คามณึ อารพฺภ ภาสิตํ. ภทฺรโก ภนฺเต คามณิ ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘สาธุ เม ภนฺเต ภควา ทุกฺขสฺส สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ เทเสตู’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘อหญฺเจ เต คามณิ อตีตมทฺธานํ อารพฺภ ทุกฺขสฺส สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ เทเสยฺยํ ‘เอวํ อโหสิ อตีตมทฺธาน’นฺติ. ตตฺร เต สิยา กงฺขา สิยา วิมตี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，在末罗国一个名叫优楼频螺劫波(Uruvelakappa)的末罗人市镇，此经是针对跋陀罗迦(Bhadraka)村长而说的。尊者，跋陀罗迦村长对世尊这样说：“尊者，善哉！愿世尊为我开示苦的生起与息灭。”尊者，关于此事，世尊是这样开始说的：“村长，如果我为你解说关于过去的苦的生起与息灭，说：‘过去曾是这样’，你对此可能会有困惑，可能会有疑虑。”

สาธุ [Pg.194] เม ภนฺเต ภควา ทุกฺขสฺสสมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ เทเสตุ–

尊者，善哉！愿世尊为我开示苦的生起与息灭。

‘‘ตํ [Pg.195] กึ มญฺญสิ คามณิ, อตฺถิ อุรุเวลกปฺเป มนุสฺสา’’ –

“村长，你认为如何？在优楼频螺劫波有人吗？”

ราสิยสุตฺต

罗希耶经

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.199] ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน คามณิสํยุตฺเต ทฺวาทสมํ สํคีตํ ราสิยสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，世尊、阿罗汉、正等觉者在《村长相应》中结集的第十二经《罗希耶经》，是在何处、针对谁、以何事由、以及如何宣说的？

วิสฺสชฺชนา – มลฺเลสุ ภนฺเต อุรุเวลกปฺเปนาม มลฺลานํ นิคเม ราสิยํ คามณึ อารพฺภ ภาสิตํ. ราสิโย ภนฺเต คามณิ ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโทจ [Pg.200] ‘‘สุตํ เม ภนฺเต ‘สมโณ โคตโม สพฺพํ ตปํ ครหติ, สพฺพํ ตมสฺสึ ลูขชีวึ เอกํเสน อุปวทติ อุปกฺโกสตี’’ติ. เย เต ภนฺเต เอวมาหํสุ ‘สมโณ โคตโม สพฺพํ ตปํ ครหติ, สพฺพํ ตปสฺสึ ลูขชีวึ เอกํเสน อุปวทติ อุปกฺโกสตี’’ติ. กจฺจิ เต ภนฺเต ภควโต วุตฺตวาทิโน, น จ ภควนฺตํ อภูเตน อพฺภาจิกฺขนฺติ, ธมฺมสฺส จานุธมฺมํ พฺยากโรนฺตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ เย เต คามณิ เอวมาหํสุ ‘‘สมโณ โคตโม สพฺพํ ตปํ ครหติ, สพฺพํ ตปสฺสึ ลูขชีวึ เอกํเสน อุปวทติ อุปกฺโกสตี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，在末罗国一个名叫优楼频螺劫波(Uruvelakappa)的末罗人市镇，此经是针对罗希耶(Rāsiya)村长而说的。尊者，罗希耶村长前来拜见世尊，说了这番话：“尊者，我听说：‘沙门乔达摩谴责一切苦行，完全贬低、呵斥所有过着粗陋生活的苦行者。’那些如此说的人，他们是否如实转述了世尊的话，没有以不实之词诽谤世尊，并且如法地解释法呢？”尊者，关于此事，世尊是这样开始对村长说的：“村长，那些说‘沙门乔达摩谴责一切苦行……’的人……”

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.202] ตตฺถ ภควตา ครหิตพฺพาครหิตพฺพา กามโภคิโน วิตฺถาเรน วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

问：贤友，在那里，世尊是如何详细分别开示那些应受谴责与不应受谴责的耽于欲乐者？

วิสฺสชฺชนา – ตโย โข เม คามณิ กามโภคิโน สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย. อิธ คามณิ เอกจฺโจ กามโภคี อธมฺเมน [Pg.203] โภเค ปริเยสติ สาหเสน, อธมฺเมน โภเค ปริเยสิตฺวา สาหเสน น อตฺตานํ สุเขติ น ปีเณติ, น สํวิภชติ น ปุญฺญานิ กโรตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา ครหิตพฺพาครหิตพฺพา กามโภคิโน วิตฺถาเรน วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

答：“村长，世间确实存在三种耽于欲乐的人。是哪三种呢？村长，在此，有一种耽于欲乐者，他以非法、暴力的方式寻求财富；在以非法、暴力的方式寻求到财富后，他既不令自己快乐满足，也不与人分享，也不行善积德。”尊者，世尊正是像这样开始详细地分别、开示了那些应受谴责与不应受谴责的耽于欲乐者。

ปุจฺฉา – กถญฺจาวุโส [Pg.207] ตตฺถ ภควตา ครหิตพฺพาครหิตพฺพา ตปสฺสิโน ลูขชีวิโน วิตฺถาเรน วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

问：贤友，在那里，世尊是如何详细分别开示那些应受谴责与不应受谴责的、过着粗陋生活的苦行者？

วิสฺสชฺชนา – ตโย เม คามณิ ตปสฺสิโน ลูขชีวิโน สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย. อิธ คามณี เอกจฺโจ ตปสฺสี ลูขชีวี สทฺธา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต โหติ ‘‘อปฺเปว นาม กุสลํ ธมฺมํ อธิคจฺเฉยฺยํ, อปฺเปว นาม อุตฺตริมนุสฺสธมฺมา อลมริยญาณทสฺสนวิเสสํ สจฺฉิกเรยฺย’’นฺติ, โส อตฺตานํ อาตาเปติ ปริตาเปติ, กุสลญฺจ ธมฺมํ นาธิคจฺฉติ, อุตฺตริ จ มนุสฺสธมฺมา อลมริยญาณทสฺสนวิเสสํ น สจฺฉิกโรตีติ เอวมาทินา ภนฺเต ตตฺถ ภควตา ครหิตพฺพาครหิตพฺพา ตปสฺสิโน ลูขชีวิโน วิตฺถาเรน วิภชิตฺวา ปกาสิตา.

答：“村长，世间确实存在三种过着粗陋生活的苦行者。是哪三种呢？村长，在此，有一种过着粗陋生活的苦行者，他出于信心，从在家出家，过无家生活，心想：‘愿我能证得善法，愿我能亲证超乎常人的、圣者的知见之殊胜境。’但他折磨、煎熬自己，却未能证得善法，也未能亲证超乎常人的、圣者的知见之殊胜境。”尊者，世尊正是像这样开始详细地分别、开示了那些应受谴责与不应受谴责的、过着粗陋生活的苦行者。

อพฺยากตสํยุตฺต

无记相应

เขมาสุตฺต

翅摩经

ปุจฺฉา – อพฺยากตสํยุตฺเต [Pg.209] ปนาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหก มหาเถเรหิ ปฐมํ สํคีตํ เขมาสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ. กถญฺจ ตํ ภควตาปิ ปุน ภาสิตํ.

问：贤友，在《无记相应》中，古代结集法藏的大长老们所结集的第一经《翅摩经》，是在何处、针对谁、以何事由、由谁以及如何宣说的？此经后来又如何由世尊再次宣说？

วิสฺสชฺชนา – อนฺตรา จ ภนฺเต สาวตฺถึ อนฺตรา จ สาเกตํ โตรณวตฺถุสฺมึ ปเทเส ราชานํ ปเสนทึ โกสลํ อารพฺภ เขมาย ภิกฺขุนิยา ภาสิตํ. ราชา ภนฺเต ปเสนทิ โกสโล เยน เขมา ภิกฺขุนี เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ, เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข ภนฺเต ราชา ปเสนทิโกสโล เขมํ ภิกฺขุนึ เอตทโวจ ‘‘กึ นุโข อยฺเย โหติ ตถาคโต ปรํมรณา’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘อพฺยากตํ โข เอตํ มหาราช ภควตา โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’’ติ เอวมาทินา เขมาย ภิกฺขุนิยา ภาสิตํ. ภควตา จ ภนฺเต อปเรน สมเยน รญฺญา ปเสนทิโกสเลน ปุฏฺเฐน เอวเมว ปุน ภาสิตํ.

答：尊者，在舍卫城(Sāvatthī)与娑枳多(Sāketa)之间一个叫多罗那瓦睹(Toraṇavatthu)的地方，此经是翅摩(Khemā)比丘尼针对憍萨罗国的波斯匿王而说的。尊者，憍萨罗国的波斯匿王前去拜见翅摩比丘尼，顶礼后，坐在一旁。尊者，坐在一旁的憍萨罗国波斯匿王对翅摩比丘尼说：“尊者，如来死后存在吗？”尊者，关于此事，翅摩比丘尼是这样开始回答的：“大王，此点世尊未曾记说：如来死后存在。”尊者，后来，当憍萨罗国波斯匿王提问时，世尊也同样再次如此宣说。

กึ [Pg.211] ปนยฺเย นโหติ ตถาคโต ปรํ มรณา.

“那么，尊者，如来死后不存在吗？”

กุตูหลสาลาสุตฺต

集会所经

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.215] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ นวมํ สํคีตํ กุตูหลสาลาสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，古代结集法的大长老们所结集的第九经《集会所经》，是世尊在何处、针对谁、以何事由、以及如何宣说的？

วิสฺสชฺชนา – เวสาลิยํ ภนฺเต วจฺฉโคตฺตํ ปริพฺพาชกํ อารพฺภ ภาสิตํ. วจฺฉโคตฺโต ภนฺเต ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา ‘‘ปุริมานิ โภ โคตม ทิวสานิ ปุริมตรานิ สมฺพหุลานํ นานาติตฺถิยานํ สมณพฺราหฺมณานํ ปริพฺพาชกานํ กุตูหลสาลายํ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยมนฺตรกถา อุทปาที’’ติ เอวมาทิกํ วจนํ อโวจ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘อลญฺหิ เต วจฺฉ กงฺขิตุํ, อลํ วิจิกิจฺฉิตุํ. กงฺขนีเย จ ปน เต ฐาเน วิจิกิจฺฉา อุปฺปนฺนา’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，这是在毗舍离(Vesālī)，针对游方者瓦差种所说的。尊者，游方者瓦差种前来拜见世尊说：“乔达摩先生，前些日子，许多不同外道的沙门、婆罗门、游方者聚集在集会所，坐在一起时，生起了这样的谈话……”他说了这样的话。尊者，关于此事，世尊是这样开始宣说的：“瓦差，你理当存疑，理当困惑。因为在你该困惑之处，生起了困惑。”

มหาวคฺคสํยุตฺตปาฬิ

大品相应

อวิชฺชาวคฺค

无明品

อุปฑฺฒสุตฺต

半经

ปุจฺฉา – มหาวคฺคสํยุตฺเต [Pg.219] ปนาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ ทุติยํ สํคีตํ อุปฑฺฒสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，于《大品相应》中，古代的法结集者大长老们所结集的第二经《半经》，是世尊在何处、针对何人、缘于何事，以及如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต สกฺกเร นาม สกฺยานํ นิคเม อายสฺมนฺตํ อานนฺทตฺเถรํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต อานนฺทตฺเถโร ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘อุปฑฺฒมิทํ ภนฺเต พฺรหฺมจริยํ ยทิทํ กลฺยาณมิตฺตตา กลฺยาณสหายตา กลฺยาณสมฺปวงฺกตา’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘มา เหวํ อานนฺท, มา เหวํ อานนฺท, สกลเมวิทํ อานนฺท พฺรหฺมจริยํ ยทิทํ กลฺยาณมิตฺตตา กลฺยาณสหายตา กลฺยาณสมฺปวงฺกตา’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，是在释迦国一个名叫萨迦罗(Sakkara)的释迦族市镇，针对具寿阿难长老而说。尊者，具寿阿难长老对世尊这样说：“尊者，这善友谊、善伴侣、善随从，是梵行的一半。”尊者，缘于此事，世尊以“阿难，不要这样说！阿难，不要这样说！阿难，这善友谊、善伴侣、善随从，是整个梵行。”等语宣说。

มมํ [Pg.220] หิ อานนฺท กลฺยาณมิตฺตํ อาคมฺม ชาติธมฺมา สตฺตา ชาติยา ปริมุจฺจนฺติ.

阿难，众生以我为善友，有生法者，得以从生中解脱。

โพชฺฌงฺคสํยุตฺต

觉支相应

กุณฺฑลิยสุตฺต

衮达利亚经

ปุจฺฉา – โพชฺฌงฺคสํยุตฺเต [Pg.221] ปนาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ ฉฏฺฐํ สํคีตํ กุณฺฑลิยสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，于《觉支相应》中，古代的法结集者大长老们所结集的第六经《衮达利亚经》，是世尊在何处、针对何人、缘于何事，以及如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – สาเกเต ภนฺเต อญฺชนวเน มิคทาเย กุณฺฑลิยํ ปริพฺพาชกํ อารพฺภ ภาสิตํ. กุณฺฑลิโย ภนฺเต ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา ‘‘อหมสฺมิ โภ โคตม อารามนิสฺสยี ปริสาวจโร, ตสฺส มยฺหํ โภ โคตม ปจฺฉาภตฺตํ ภุตฺตปาตราสสฺส อยมาจาโร โหติ อาราเมน อารามํ อุยฺยาเนน อุยฺยานํ อนุจงฺกมามิ อนุวิจรามิ, โส ตตฺถ ปสฺสามิ เอเก สมณพฺราหฺมเณ อิติวาทปฺปโมกฺขานิสํสญฺเจว กถํ กถนฺเต อุปารมฺภานิสํสญฺจ, ภวํ ปน โคตโม กิมานิสํโส วิหรตี’’ติ เอตํ วจนํ อโวจ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘วิชฺชาวิมุตฺติผลานิสํโส [Pg.222] โข กุณฺฑลิย ตถาคโต วิหรตี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，是在娑枳多(Sāketa)安阇那林(Añjanavana)的鹿野苑，针对游方者衮达利亚而说。尊者，游方者衮达利亚前来拜见世尊，说了这番话：“贤者乔达摩，我是一个依靠园林、出入大众的人。贤者乔达摩，我用过早餐后，习惯于从一园林到另一园林，从一苑囿到另一苑囿，经行、漫游。在那里，我见到一些沙门、婆罗门，谈论着‘如此说’能解脱的利益以及诘难的利益。那么，乔达摩尊者，您是为着什么利益而安住呢？”尊者，缘于此事，世尊以“衮达利亚，如来是为明与解脱之果的利益而安住。”等语宣说。

ปฐม คิลานสุตฺต

第一病经

ปุจฺฉา – เตนาวุโส [Pg.224] ภควฺวตา ชานตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน โพชฺฌงฺคสํยุตฺเต ทุติเย คิลานวคฺเค ปฐมคิลานสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

提问——贤友，那知者、见者……正自觉者的世尊，在觉支相应的第二病品中，是在何处，针对何人，缘于何事，以及如何宣说了《第一病经》呢？

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต ปิปฺปลิคุหายํ อายสฺมนฺตํ มหากสฺสปตฺเถรํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต มหากสฺสปตฺเถโร ปิปฺปลิคุหายํ วิหรติ อาพาธิโก ทุกฺขิโต พาฬฺหคิลาโน. อถ โข ภนฺเต ภควา สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยนายสฺมา มหากสฺสโป เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ, นิสชฺช โข ภควา อายสฺมนฺตํ มหากสฺสปํ [Pg.225] เอตทโวจ– ‘‘กจฺจิ เต กสฺสป ขมนียํ, กจฺจิ ยาปนียํ, กจฺจิ ทุกฺขา เวทนา ปฏิกฺกมนฺติ โน อภิกฺกมนฺติ, ปฏิกฺกโมสานํ ปญฺญายติ โน อภิกฺกโมติ. น เม ภนฺเต ขมนียํ น ยาปนียํ, พาฬฺหา เม ทุกฺขา เวทนา อภิกฺกมนฺติ โน ปฏิกฺกมนฺติ, อภิกฺกโมสานํ ปญฺญายติ โน ปฏิกฺกโม’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘สตฺติเม กสฺสป โพชฺฌงฺคา มยา สมฺมทกฺขาตา ภาวิตา พหุลีกตา อภิญฺญาย สมฺโพธาย นิพฺพานาย สํวตฺตนฺตี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

回答——尊者，在王舍城(Rājagaha)的毕巴离洞窟(Pippaliguhā)，这是针对具寿大迦叶(Mahākassapa)长老所说的。尊者，具寿大迦叶长老住在毕巴离洞窟，生病、痛苦、病重。当时，尊者，世尊在傍晚时分从静居处起身，前往具寿大迦叶长老所在之处。抵达后，在已备好的座位上坐下。坐下后，世尊对具寿大迦叶长老说：“迦叶，你还好吗？还能忍受吗？痛苦的感受是减轻了还是加重了？是显示减轻而非加重吗？”“尊者，我不好，不能忍受。我剧烈的痛苦感受正在加重而非减轻，显示的是加重而非减轻。”尊者，关于此事，世尊以“迦叶，这七觉支是我善说的，若加以修习、多修习，则导向亲证、正觉、涅槃”等为开端而作了开示。

อุทายิสุตฺต

优陀夷经

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.227] อาวุโส ตติเย อุทายิวคฺเค โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ ทสมํ สํคีตํ อุทายิสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

提问——贤友，在第三优陀夷品中，由古代结集法的大长老们所结集的第十《优陀夷经》，是世尊在何处、针对谁、就何事以及如何开示的？

วิสฺสชฺชนา – สุมฺเภสุ ภนฺเต เสตเกนาม สุมฺภานํ นิคเม อายสฺมนฺตํ อุทายิตฺเถรํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต อุทายิตฺเถโร ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา ‘‘อจฺฉริยํ ภนฺเต, อพฺภุตํ ภนฺเต, ยาว พหุกตญฺจ เม ภนฺเต ภควติ เปมญฺจ คารโว จ หิรี จ โอตฺตปฺปญฺจาติ เอวมาทิกํ วจนํ อโวจ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘สาธุ สาธุ อุทายิ เอโส หิ เต อุทายิ มคฺโค ปฏิลทฺโธ. โย เต ภาวิโต พหุลีกโต, ตถา ตถา วิหรนฺตํ ตถตฺตาย อุปเนสฺสติ, ยถา ตฺวํ ‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’ติ ปชานิสฺสตี’’ติ. เอวํ โข ภควตา ภาสิตํ.

回答——尊者，是在孙婆(Sumbha)国一个名叫瑟德迦(Setaka)的市镇，针对具寿优陀夷(Udāyī)长老而开示的。尊者，具寿优陀夷长老去到世尊那里，说道：“尊者，真是稀有！尊者，真是未曾有！尊者，我对世尊有如此多的爱、敬、惭与愧！”尊者，就此事，世尊说道：“善哉，善哉，优陀夷！优陀夷，你已获得此道。你已修习、多修习它，如此安住，它将会引领你达到实证，以致你将了知：‘生已尽，梵行已立，所作已办，不受后有。’”世尊是这样开示的。

สติปฏฺฐานสํยุตฺต

念处相应

สติสุตฺต

念经

ปุจฺฉา – สติปฏฺฐานสํยุตฺเต [Pg.230] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหก มหาเถเรหิ ทุติยํ สํคีตํ สติสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ การพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问——贤友，在念处相应中，由古代结集法的大长老们所结集的第二《念经》，是世尊在何处、针对谁以及如何开示的？

วิสฺสชฺชนา – เวสาลิยํ ภนฺเต อมฺพปาลิวเน สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘สโต ภิกฺขเว ภิกฺขุ วิหเรยฺย สมฺปชาโน อยํ โว อมฺหากํ อนุสาสนี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答——尊者，是在毗舍离的庵婆波利园(Ambapālivana)，针对众多比丘，世尊以“比丘们，比丘应当具念、正知而住，这是我们对你们的教诫。”等话语开示的。

สาลสุตฺต

萨罗经

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.232] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ จตุตฺถํ สํคีตํ สาลสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问——贤友，在那里，由古代结集法的大长老们所结集的第四《萨罗经》，是世尊在何处、针对谁以及如何开示的？

วิสฺสชฺชนา – โกสเลสุ ภนฺเต สาลายนาม เกสลานํ พฺราหฺมณคาเม สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘เย เต ภิกฺขเว ภิกฺขู นวา อจิรปพฺพชิตา อธุนาคตา อิมํ ธมฺมวินยํ, เต โว ภิกฺขเว ภิกฺขู จตุนฺนํ สติปฏฺฐานานํ ภาวนาย สมาทเปตพฺพา นิเวเสตพฺพา ปติฏฺฐาเปตพฺพา’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

答——尊者，是在憍萨罗一个名叫萨罗(Sālā)的婆罗门村，针对众多比丘，世尊以“比丘们，那些新出家、不久前才来到此法与律的比丘，你们应当劝导、引导、确立他们修习四念处。”等话语开示的。

สกุณคฺฆิสุตฺต

鹰隼经

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.234] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ ฉฏฺฐํ สํคีตํ สกุณคฺฆิสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问——贤友，在那里，由古代结集法的大长老们所结集的第六《鹰隼经》，是世尊在何处、针对谁以及如何开示的？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ภูตปุพฺพํ ภิกฺขเว สกุณคฺฆิ ลาปํ สกุณํ สหสา อชฺฌปฺปตฺตา อคฺคเหสิ. อถ โข ภิกฺขเว ลาโป สกุโณ สกุณคฺฆิยา หริยมาโน เอวํ ปริเทวสิ มยเมวมฺห อลกฺขิกา, มยํ อปฺปปุญฺญา, เย มยํ อโคจเร จริมฺห ปรวิสเย, สเจชฺช มยํ โคจเร จเรยฺยาม สเก เปตฺติเก วิสเย, น มฺยาหํ สกุณคฺฆิ อลํ อภวิสฺส ยทิทํ ยุทฺธายา’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答——尊者，是在舍卫城(Sāvatthī)，针对众多比丘，世尊以“比丘们，往昔，一只鹰隼突然猛扑并抓住了一只鹌鹑。比丘们，那只鹌鹑被鹰隼抓走时，如此悲叹：‘我们真是不幸，我们真是少福，因为我们到非行处、他人的领域去觅食。假如今天我们在自己的行处、自己祖先的领域觅食，这只鹰隼就不会是我的对手，也就是说，在战斗上。’”等话语开示的。

มยเมวมฺห [Pg.235] อลกฺขิกา, มยํ อปฺปปุญฺญา.

我们真是不幸，我们真是少福。

โก ปน เต ลาป โคจโร สโก เปตฺติโก วิสโย.

鹌鹑啊，那什么是你的行处，你祖先的领域呢？

ยทิทํ นงฺคลกฏฺฐกรณํ เลฑฺฑุฏฺฐานํ.

那就是犁过的田地，土块遍布之处。

เอหิ [Pg.236] โข ทานิ เม สกุณคฺฆิ, เอหิ โข ทานิ เม สกุณคฺฆิ,

来吧，鹰隼！来吧，鹰隼！

(ทารุคุโฬวิย วินิวตฺติตฺวา ตสฺเสว เลฑฺฑุสฺส อนฺตเร ปจฺจุปาทิ. อฏฺฐกถา)

（它）像木球一样转身，降落在那个土块中间。（义注）

เอวญฺหิ ตํ ภิกฺขเว โหติ โย อโคจเร จรติ ปรวิสเย.

比丘们，凡是到非行处、他人领域游荡者，就会如此。

ตสฺมาติห [Pg.237] ภิกฺขเว มา อโคจเร จริตฺถ ปรวิสเย.

因此，比丘们，你们不要到非行处、他人的领域去游荡。

โคจเร ภิกฺขเว จรถ สเก เปตฺติเก วิสเย.

比丘们，你们当在自己的行处，即祖先的领域游行。

โคจเร ภิกฺขเว จรตํ สเก เปตฺติเก วิสเย น ลจฺฉติ มาโร โอตารํ, น ลจฺฉติ มาโร อารมฺมณํ.

比丘们，在自己的行处，即祖先的领域游行者，魔罗(Māra)得不到机会，魔罗得不到所缘。

ภิกฺขุนุปสฺสยสุตฺต

比丘尼住处经

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.238] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ ทสมํ สํคีตํ ภิกฺขุนุปสฺสยสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问——贤友，在那里，由古代结集法的大长老们所结集的第十《比丘尼住处经》，是世尊在何处、针对谁、就何事以及如何开示的？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ อานนฺทตฺเถรํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต อานนฺโท ยาวตฺตโก อโหสิ ภิกฺขุนีหิ สทฺธึ กถาสลฺลาโป ตํ สพฺพํ ภควโต อาโรเจสิ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘เอวเมตํ อานนฺท, เอวเมตํ อานนฺท, โยหิ โกจิ อานนฺท ภิกฺขุ วา ภิกฺขุนี วา จตูสุ สติปฏฺฐาเนสุ สุปฺปติฏฺฐิตจิตฺโต วิหรติ, ตสฺเสตํ ปาฏิกงฺขํ อุฬารํ ปุพฺเพนาปรํ วิเสสํ สญฺชานิสฺสตี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答——尊者，是在舍卫城，针对具寿阿难长老而开示的。尊者，具寿阿难将他与比丘尼们的所有谈话，都禀告了世尊。尊者，就此事，世尊以“阿难，正是这样！阿难，正是这样！阿难，任何比丘或比丘尼，若安住于心善立于四念处，即可期待他了知次第增上的殊胜境界。”等话语开示的。

จุนฺทสุตฺต

纯陀经

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.242] อาวุโส ทุติเย นาลนฺทวคฺเค โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ ตติยํ สํคีตํ จุนฺทสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问——贤友，在那第二那烂陀品中，由古代结集法的大长老们所结集的第三《纯陀经》，是世尊在何处、针对谁、就何事以及如何开示的？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํเยว อานนฺทตฺเถรํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต อานนฺทตฺเถโร จุนฺเทน สมณุทฺเทเสน สทฺธึ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ. อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข ภนฺเต อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘อยํ ภนฺเต จุนฺโท สมณุทฺเทโส เอวมาห ‘อายสฺมา ภนฺเต สาริปุตฺโต ปรินิพฺพุโต, อิทมสฺส ปตฺตจีวร’นฺติ. อปิ จ เม ภนฺเต มธุรกชาโต วิย กาโย, ทิสาปิ เม น ปกฺขายนฺติ, ธมฺมาปิ มํ นปฺปฏิภนฺติ ‘อายสฺมา สาริปุตฺโต ปรินิพฺพุโต’ติ สุตฺวา’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘กึ นุ โข เต อานนฺท สาริปุตฺโต สีลกฺขนฺธํ วา อาทาย ปรินิพฺพุโต, สมาธิกฺขนฺธํ วา, ปญฺญากฺขนฺธํวา, วิมุตฺติกฺขนฺธํวา, วิมุตฺติญาณทสฺสนกฺขนฺธํ วา อาทาย ปรินิพฺพุโต’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答——尊者，是在舍卫城，针对具寿阿难长老而开示的。尊者，具寿阿难长老与沙弥纯陀一同前往世尊之处。他上前顶礼世尊后，坐于一旁。坐于一旁的具寿阿难对世尊说：“尊者，这位沙弥纯陀这样说：‘具寿舍利弗已般涅槃，这是他的衣钵。’尊者，我听闻‘具寿舍利弗已般涅槃’后，身体犹如麻木，方向不明，法也不再显现于心。”尊者，就此事，世尊以“阿难，舍利弗难道是带着戒蕴、或定蕴、或慧蕴、或解脱蕴、或解脱知见蕴而般涅槃的吗？”等话语开示的。

อยํ [Pg.243] ภนฺเต จุนฺโทสมณุทฺเทโส เอวมาห.

尊者，这位纯陀沙弥这样说。

ตสฺมาติหานนฺท [Pg.245] อตฺตทีปา วิหรถ อตฺตสรณา อนญฺญสรณา ธมฺมทีปา ธมฺมสรณา อนญฺญสรณา.

因此，阿难，你们应当以自己为明灯而住，以自己为皈依，不以他人为皈依；以法为明灯，以法为皈依，不以其他为皈依。

พาหิยสุตฺต

跋希亚经

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.246] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ ปญฺจมํ สํคีตํ พาหิยสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问——贤友，关于由古代结集法的大长老们所结集的第五经《跋希亚经》，世尊是在何处，针对何人，以何事，以及如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อายสฺมนฺตํ พาหิยํ อารพฺภ ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต พาหิโย ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘สาธุ เม ภนฺเต ภควา สํขิตฺเตน ธมฺมํ เทเสตุ, ยมหํ ภควโต ธมฺมํ สุตฺวา เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหเรยฺย’’นฺติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘ตสฺมาติห ตฺวํ พาหิย อาทิเมว วิโสเธหิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ. โก จาทิกุสลานํ ธมฺมานํ, สีลญฺจ สุวิสุทฺธํ ทิฏฺฐิจ อุชุกา’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答——尊者，此经是在舍卫城(Sāvatthī)，针对具寿跋希亚而说的。具寿跋希亚对世尊说：“尊者，请世尊为我简略地宣说佛法，以便我听闻世尊的教法后，能够独自隐退，不放逸、有热忱、坚定意志地安住。”尊者，正是在此事上，世尊以“因此，跋希亚，你应当首先在善法上进行净化。什么是善法的开端呢？就是非常清净的戒和正直的见。”等语说道。

สีลฏฺฐิติวคฺค

戒住品

จิรฏฺฐิติสุตฺต

久住经

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.248] อาวุโส ตติเย สีลฏฺฐิติวคฺเค โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ ทุติยํ สํคีตํ จิรฏฺฐิติสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

问——贤友，关于在那第三戒住品中，由古代结集法的大长老们所结集的第二经《久住经》，是在何处，针对何人，以何事，由谁，以及如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – ปาฏลิปุตฺเต ภนฺเต อายสฺมนฺตํ ภทฺทํ อารพฺภ อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน ภาสิตํ. อายสฺมา ภนฺเต ภทฺโท สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยนายสฺมา อานนฺโท เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ ‘‘โก นุ โข อาวุโส อานนฺท เหตุ โก ปจฺจโย, เยน ตถาคเต ปรินิพฺพุเต สทฺธมฺโม น จิรฏฺฐิติโก โหติ, โก ปนาวุโส อานนฺท เหตุ โก ปจฺจโย, เยน ตถาคเต ปรินิพฺพุเต สทฺธมฺโม จิรฏฺฐิติโก โหตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘สาธุ สาธุ อาวุโส ภทฺท, ภทฺทโก โข เต อาวุโส ภทฺท อุมฺมงฺโค’’ติ เอวมาทินา อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน ภาสิตํ.

答——尊者，此经是在华氏城(Pāṭaliputta)，由法藏守护者具寿阿难长老，针对具寿跋陀而说的。尊者，具寿跋陀于傍晚时分从独住中起身，前往具寿阿难之处，抵达后对具寿阿难说：“阿难贤友，是何因何缘，于如来般涅槃后，正法不能久住？又是何因何缘，于如来般涅槃后，正法能够久住？”尊者，关于此事，法藏守护者具寿阿难长老以“善哉，善哉，贤友跋陀！贤友跋陀，你的提问很好！”等语说道。

ภทฺทโก [Pg.249] เต อาวุโส ภทฺท อุมฺมงฺโค.

贤友跋陀，你的提问很好。

‘‘จตุนฺนํ [Pg.250] โข อาวุโส สติปฏฺฐานานํ อภาวิตตฺตา อพหุลีกตตฺตา ตถาคเต ปรินิพฺพุเต สทฺธมฺโม น จิรฏฺฐิติโก โหตี’’ –

“贤友，正是由于对四念处不修习、不多修，如来般涅槃后正法才不能久住。”

สิริวฑฺฒสุตฺต

吉祥增经

ปุจฺฉา – ตสฺสาวุโส ภควตา อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปาวจนสมุทยภูตาย มหาวคฺคปาฬิยา สติปฏฺฐานสํยุตฺเต สีลฏฺฐิติวคฺเค นวมํ สิริวฑฺฒสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

提问——贤友，关于世尊、阿罗汉、正自觉者教言总集之《大品》的念处相应部《戒住品》中，第九部《吉祥增经》，是在何处，针对何人，以何事由，由谁，以及如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห ภนฺเต สิริวฑฺฒํ คหปตึ อารพฺภ อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน ภาสิตํ. สิริวฑฺโฒ ภนฺเต คหปติ อาพาธิโก โหติ ทุกฺขิโต พาฬฺหคิลาโน. อถโข ภนฺเต อายสฺมา อานนฺโท เยนสิริวฑฺฒสฺส คหปติสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ[Pg.251]. นิสชฺช โข อายสฺมา อานนฺโท สิริวฑฺฒํ คหปตึ เอตทโวจ ‘‘กจฺจิ เต คหปติ ขมนียํ, กจฺจิ ยาปนียํ, กจฺจิ ทุกฺขา เวทนา ปฏิกฺกมนฺติ โน อภิกฺกมนฺติ, ปฏิกฺกโมสานํ ปญฺญายติ โน อภิกฺกโม’’ติ. น เม ภนฺเต ขมนียํ, น ยาปนียํ, พาฬฺหา เม ทุกฺขา เวทนา อภิกฺกมนฺติ โน ปฏิกฺกมนฺติ, อภิกฺกโมสานํ ปญฺญายติ โน ปฏิกฺกโม’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘ตสฺมาติห เต คหปติ เอวํ สิกฺขิตพฺพํ ‘กาเย กายานุปสฺสี วิหริสฺสามิ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌา โทมนสฺสํ. เวทนาสุ. จิตฺเต. ธมฺเมสุ ธมฺมานุปสฺสี วิหริสฺสามิ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌา โทมนสฺส’นฺติ. เอวญฺหิ เต คหปติ สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ. เอวํ โข อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน ภาสิตํ.

回答——尊者，此经是在王舍城，由法藏守护者具寿阿难长老，针对吉祥增居士而说的。尊者，吉祥增居士生病、痛苦、病重。于是，具寿阿难前往吉祥增居士的住所，抵达后在铺设好的座位上坐下。坐下后，具寿阿难对吉祥增居士说：“居士，您是否还能忍受？是否还能维持？痛苦的感受是在消退还是在加剧？能看到其消退而非加剧吗？”“尊者，我不能忍受，不能维持。我剧烈的痛苦感受在加剧而非消退，能看到其加剧而非消退。”尊者，关于此事，法藏守护者具寿阿难长老说：“因此，居士，您应当这样学习：‘我将安住于身随观身，精勤、正知、具念，调伏世间的贪与忧；于诸受随观受……于心随观心……于诸法随观法，精勤、正知、具念，调伏世间的贪与忧。’居士，您应当这样学习。”此经即是如此由法藏守护者具寿阿难长老所说。

อิทฺธิปาทสํยุตฺต

神足相应

โมคฺคลฺลานสุตฺต

目犍连经

ปุจฺฉา – อิทฺธิปาทสํยุตฺเต [Pg.254] อาวุโส จตุตฺถํ โมคฺคลฺลานสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

提问——贤友，在《神足相应》中，第四《目犍连经》是世尊在何处，针对何人，以何事由，以及如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ภาสิตํ. สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู เหฏฺฐามิคารมาตุปาสาเท วิหรนฺติ อุทฺธตา อุนฺนฬา จปลา มุขรา วิกิณฺณวาจา มุฏฺฐสฺสติโน อสมฺปชานา อสมาหิตา ภนฺตจิตฺตา ปากตินฺทฺริยา. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ อายสฺมนฺตํ มหาโมคฺคลฺลานํ เต ภิกฺขู สํเวเชตฺวา ‘‘กึ นุ ตุมฺเห ภิกฺขเว สํวิคฺคา โลมหฏฺฐชาตา เอกมนฺตํ ฐิตา’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

回答——尊者，此经是在舍卫城(Sāvatthī)，针对众多比丘所说。尊者，当时众多比丘住在鹿母讲堂下层，他们是轻浮、骄慢、轻率、多话、言语杂乱、失念、不正知、不专注、心意散乱、放纵诸根的比丘。尊者，关于此事，具寿大目犍连警醒了那些比丘，世尊便以“诸比丘，你们为何惊恐、汗毛竖立地站立一旁？”等语说了此经。

อจฺฉริยํ [Pg.256] วต โภ, อพฺภุตํ วต โภ.

真是稀有啊，真是未曾有啊。

นิวาตญฺจ วต.

谦逊恭敬。

อยญฺจ มิคารมาตุปาสาโท คมฺภีรเนโม.

这座鹿母讲堂的地基非常深。

ตุมฺเหว [Pg.257] โข ภิกฺขเว สํเวเชตุกาเมน โมคฺคลฺลาเนน ภิกฺขุนา ปาทงฺคุฏฺฐเกน มิคารมาตุปาสาโท สงฺกมฺปิโต สมฺปกมฺปิโต สมฺปธาลิโต.

诸比丘，目犍连比丘为了警醒你们，用脚趾使鹿母讲堂震动、摇动、剧烈摇动。

ตํ กึ มญฺญถ ภิกฺขเว, กตเมสํ ธมฺมานํ ภาวิตตฺตา พหุลีกตตฺตา โมคฺคลฺลาโน ภิกฺขุ เอวํ มหิทฺธิโก เอวํ มหานุภาโว.

诸比丘，你们怎么认为？目犍连比丘是由于修习什么法、多修习什么法，而有如此大的神通力、如此大的威力呢？

อนุรุทฺธสํยุตฺต

阿那律相应

พาฬฺหคิลานสุตฺต

重病经

ปุจฺฉา – อนุรุทฺธสํยุตฺเต [Pg.259] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ ทสมํ สํคีตํ พาฬฺหคินานสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，在阿那律相应中，古代结集法的大长老们所结集的第十《重病经》，是在哪里、针对谁、关于什么事、由谁以及如何说的？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ อายสฺมตา อนุรุทฺธตฺเถเรน ภาสิตํ. สมฺพหุลา ภนฺเต ภิกฺขู อายสฺมนฺตํ อนุรุทฺธํ อาพาธิกํ ทุกฺขิตํ พาฬฺหคิลานํ เอตทโวจุํ ‘‘กตเมนายสฺมโต อนุรุทฺธสฺส วิหาเรน วิหรโต อุปฺปนฺนา สารีริกา ทุกฺขา เวทนา จิตฺตํ น ปริยาทาย ติฏฺฐนฺตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘จตูสุ โข เม อาวุโส สติปฏฺฐาเนสุ สุปฺปติฏฺฐิตจิตฺตสฺส วิหรโต อุปฺปนฺนา สารีริกา ทุกฺขา เวทนา จิตฺตํ น ปริยาทาย ติฏฺฐนฺตี’’ติ เอวมาทินา อายสฺมตา อนุรุทฺธตฺเถเรน ภาสิตํ.

答：大德，此经是在舍卫城(Sāvatthī)，由具寿阿那律长老针对众多比丘所说。大德，众多比丘对生病、痛苦、病得很重的具寿阿那律说：“具寿阿那律以何种安住而住时，生起的身体上的痛苦感受才不占据他的心？”大德，因为这件事，具寿阿那律长老以“贤友们，当我心善安住于四念处而住时，生起的身体上的痛苦感受不占据我的心。”等语说了此经。

อานาปานสํยุตฺต

入出息相应

มหากปฺปินสุตฺต

摩诃劫宾那经

ปุจฺฉา – อานาปานสํยุตฺเต [Pg.261] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ สตฺตมํ สํคีตํ มหากปฺปินสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，在入出息相应中，古代结集法的大长老们所结集的第七《摩诃劫宾那经》，是世尊在哪里、针对谁、以及如何说的？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ปสฺสถ โน ตุมฺเห ภิกฺขเว เอตสฺส ภิกฺขุโน กายสฺส อิญฺชิตตฺตํ วา ผนฺทิตพฺพํ วา’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：大德，此经是世尊在舍卫城，针对众多比丘，以“诸比丘，你们是否看见这位比丘身体的动摇或颤动？”等语所说。

อิจฺฉานงฺคลสุตฺต

伊车能伽罗经

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.263] อาวุโส ทุติยวคฺเค ปฐมํ อิจฺฉานงฺคลสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，就在那相应中，第二品的第一《伊车能伽罗经》，是世尊在哪里、针对谁、以及如何说的？

วิสฺสชฺชนา – อิจฺฉานงฺคเล ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘สเจ โข ภิกฺขเว อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ ‘กตเม นาวุโส วิหาเรน สมโณ โคตโม วสฺสาวาสํ พหุลํ วิหาสี’ติ. เอวํ ปุฏฺฐา ตุมฺเห ภิกฺขเว เตสํ อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ เอวํ พฺยากเรยฺยาถ อานาปานสฺสติสมาธินา โข อาวุโส ภควา วสฺสาวาสํ พหุลํ วิหาสี’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

答：大德，在伊车能伽罗(Icchānaṅgala)，世尊针对众多比丘，以“诸比丘，如果有其他外道游行者这样问：‘贤友，沙门乔达摩主要以何种住度过雨安居？’诸比丘，被这样问时，你们应当对那些外道游行者这样回答：‘贤友，世尊主要以入出息念定度过雨安居。’”等语说了此经。

โสตาปตฺติสํยุตฺต

入流相应

จกฺกวตฺติราชสุตฺต

转轮王经

ปุจฺฉา – โสตาปตฺติสํยุตฺเต [Pg.266] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ ปฐมํ สํคีตํ จกฺกวตฺติราชสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，在《入流相应》中，古代结集法的大长老们所合诵的第一《转轮王经》，是世尊在哪里、为了谁、以及以什么方式说的？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘กิญฺจาปิ ภิกฺขเว ราชา จกฺกวตฺตี จตุนฺนํ ทีปานํ อิสฺสริยาธิปจฺจํ รชฺชํ กาเรตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชติ เทวานํ ตาวตึสานํ สหพฺยตํ, โส ตตฺถ นนฺทเน วเน อจฺฉราสงฺฆปริวุโต ทิพฺเพหิ จ ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิโต สมงฺคีภูโต ปริจาเรติ โส จตูหิ ธมฺเมหิ อสมนฺนาคโต, อถ โข โส อปริมุตฺโตว นิรยา, อปริมุตฺโต ติรจฺฉานโยนิยา, อปริมุตฺโต เปตฺติวิสยา, อปริมุตฺโต อปายทุคฺคติวินิปาตา’’ติ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

答：大德，此经是世尊在舍卫城(Sāvatthī)针对众多比丘所说：“诸比丘，即使转轮王统治四大洲，身坏命终后投生到善趣天界，与三十三天众为伴，他在那里的欢喜园(Nandanavana)中被天女群围绕，具足并享受着五种天界的欲乐，但如果他不具备四种法，就仍然没有从地狱解脱，没有从畜生道解脱，没有从饿鬼界解脱，没有从恶趣、苦处、堕处解脱。”大德，世尊以如是语等说了此经。

ทีฆาวุ อุปาสกสุตฺต

长寿优婆塞经

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.268] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ ตติยํ สํคีตํ ทีฆาวุอุปาสกสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，古代结集法的大长老们所合诵的第三部《长寿优婆塞经》，是世尊在何处、为了谁、在什么事上、以及如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – ราชคเห [Pg.269] ภนฺเต ทีฆาวุํ อุปาสกํ อารพฺภ ภาสิตํ. ภควา ภนฺเต ทีฆาวุํ อุปาสกํ อาพาธิกํ ทุกฺขิตํ พาฬฺหคิลานํ เอตทโวจ ‘‘กจฺจิ เต ทีฆาวุ ขมนียํ, กจฺจิ ยาปนียํ, กจฺจิ ทุกฺขา เวทนา ปฏิกฺกมนฺติ โน อภิกฺกมนฺติ, ปฏิกฺกโมสานํ ปญฺญายติ โน อภิกฺกโม’’ติ. น เม ภนฺเต ขมนียํ, น ยาปนียํ พาฬฺหา เม ทุกฺขา เวทนา อภิกฺกมนฺติ โน ปฏิกฺกมนฺติ, อภิกฺกโมสานํ ปญฺญายติ โน ปฏิกฺกโมติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘ตสฺมาติห เต ทีฆาวุ เอวํ สิกฺขิตพฺพํ พุทฺเธ อเวจฺจปฺปสาเทน สมนฺนาคโต ภวิสฺสามี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：大德，此经是在王舍城(Rājagaha)，针对长寿(Dīghāvu)优婆塞所说。大德，世尊对患病、痛苦、病得很重的长寿优婆塞说了这些话：“长寿，你还能忍受吗？还能支撑吗？你的痛苦感受是在消退还是在加重？能看出是在消退还是在加重吗？”“大德，我不能忍受，不能支撑。我剧烈的痛苦感受在加重而非消退，能看出是在加重而非消退。”大德，就这件事，世尊以“因此，长寿，你应当这样学习：‘我将具备对佛陀不动的信心’”等话语说了此经。

ยานิมานิ [Pg.271] ภนฺเต ภควตา จตฺตาริ โสตาปตฺติยงฺคานิ เทสิตานิ, สํวิชฺชนฺเต เต ธมฺมา มยิ–

大德，世尊所教导的这四种入流支，这些法在我身上是存在的——

ตสฺมาติห ตฺวํ ทีฆาวุ อิเมสุ จตูสุ โสตาปตฺติยงฺเคสุ ปติฏฺฐาย ฉ วิชฺชาภาคิเย ธมฺเม อุตฺตริ ภาเวยฺยาสิ–

因此，长寿，你应当安立于这四种入流支中，更进一步修习六种明分法——

มา [Pg.272] ตฺวํ ตาต ทีฆาวุ เอวํ มนสากาสิ.

我儿长寿，你不要这样作意。

อิงฺฆ ตฺวํ ตาต ทีฆาวุ ยเทว เต ภควา อาห, ตเทว ตฺวํ สาธุกํ มนสิกโรหิ.

来，我儿长寿，对于世尊对你所说的，你当善加作意。

ปณฺฑิโต [Pg.273] ภิกฺขเว ทีฆาวุ อุปาสโก.

诸比丘，长寿优婆塞是位智者。

ปจฺจปาทิ ธมฺมสฺสานุธมฺมํ.

他实践了法随法。

น [Pg.274] จ มํ ธมฺมาธิกรณํ วิเหเฐสิ.

他也没有因法义之事来烦扰我。

ทีฆาวุ ภิกฺขเว อุปาสโก ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โอปปาติโก ตตฺถ ปรินิพฺพายี อนาวตฺติธมฺโม ตสฺมา โลกา.

诸比丘，长寿优婆塞由于断尽五下分结，成为化生者，将在那里般涅槃，不再从那个世界返回。

เวฬุทฺวาเรยฺยสุตฺต

竹门经

ปุจฺฉา – เตนาวุโส ภควตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน โสตาปตฺติสํยุตฺเต สตฺตมํ สํคีตํ เวฬุทฺวาเรยฺยสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，彼世尊……乃至……正自觉者，于《入流相应》中所结集的第七《竹门经》，是在何处，针对何人，因何事，以及如何宣说的？

วิสฺสชฺชนา – โกสเลสุ ภนฺเต เวฬุทฺวาเร นาม โกสลานํ พฺราหฺมณ คาเม เวฬุทฺวาเรยฺยเก พฺราหฺมณคหปติเก อารพฺภ ภาสิตํ.

答：尊者，在憍萨罗(Kosala)国一个名为竹门(Veḷudvāra)的婆罗门村中，是针对竹门的婆罗门居家者们而说的。

เวฬุทฺวาเรยฺยกา [Pg.275] ภนฺเต พฺราหฺมณคหปติกา ภควนฺตํ เอตทโวจุํ ‘‘มยํ โภ โคตม เอวํกามา เอวํฉนฺทา เอวํอธิปฺปายา ปุตฺตสมฺพาธสยนํ อชฺฌาวเสยฺยาม…เป… ชาตรูปรชตํ สาทิเยยฺยาม, กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺเชยฺยาม, เตสํ โน ภวํ โคตโม อมฺหากํ เอวํกามานํ เอวํฉนฺทานํ เอวํอธิปฺปายานํ ตถา ทมฺมํ เทเสตุ, ยถา มยํ ปุตฺตสมฺพาธสยนํ อชฺฌาวเสยฺยาม…เป… กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺเชยฺยามา’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘อตฺตูปนายิกํ โว คหปตโย ธมฺมปริยายํ เทเสสฺสามิ, ตํ สุณาถ สาธุกํ มนสิ กโรถ, ภาสิสฺสามี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

尊者，竹门的婆罗门居家者们对世尊这样说：“乔达摩尊者，我们有这样的愿望、这样的意乐、这样的意图，希望住于儿女成群的家中……乃至……享用金银，身坏命终之后能够投生善趣、天界。乔达摩尊者，请您为我们这些有如此愿望、意乐和意图的人宣说正法，使我们能够住于儿女成群的家中……乃至……身坏命终之后能够投生善趣、天界。”尊者，就此事，世尊说：“居家者们，我将为你们宣说一种可应用于自身的法门，你们仔细听，善加作意，我将要说了。”如此等等，由世尊所说。

สรณานิวคฺค

皈依品

ปฐม มหานามสุตฺต

初摩诃男经

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.280] อาวุโส ตติเย สรณานิวคฺเค โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ ปฐมํ สํคีตํ ปฐมมหานามสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，就在那第三皈依品中，由古代结集法的诸大长老们所结集的第一部经《初摩诃男经》，世尊是在何处，针对何人，因何事，以及如何宣说的？

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ [Pg.281] ภนฺเต กปิลวตฺถุสฺมึ นิคฺโรธาราเม มหานามํ สกฺกํ อารพฺภ ภาสิตํ. มหานาโม ภนฺเต สกฺโก ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘อิทํ ภนฺเต กปิลวตฺถุ อิทฺธญฺเจว ผีตญฺจ พาหุชญฺญํ อากิณฺณมนุสฺสํ สมฺพาธพฺยูหํ, โส ขฺวาหํ ภนฺเต ภควนฺตํ วา ปยิรุปาสิตฺวา มโนภาวนีเย วา ภิกฺขู สายนฺหสมยํ กปิลวตฺถุํ ปวิสนฺโต ภนฺเตนปิ หตฺถินา สมาคจฺฉามิ, ภนฺเตนปิ อสฺเสน สมาคจฺฉามิ, ภนฺเตนปิ รเถน สมาคจฺฉามิ, ภนฺเตนปิ สกเฏน สมาคจฺฉามิ, ภนฺเตนปิ ปุริเสน สมาคจฺฉามิ, ตสฺส มยฺหํ ภนฺเต ตสฺมึ สมเย มุสฺสเตว ภควนฺตํ อารพฺภ สติ, มุสฺสติ ธมฺมํ อารพฺภ สติ, มุสฺสติ สงฺฆํ อารพฺภ สติ, ตสฺส มยฺหํ ภนฺเต เอวํ โหติ อิมมฺหิ จาหํ สมเย กาลํ กเรยฺยํ, กา มยฺหํ คติ, โก อภิสมฺปราโย’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘มา ภายิ มหานาม, มา ภายิ มหานาม, อปาปกํ เต มรณํ ภวิสฺสติ อปาปิกา กาลํ กิริยา’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，这是在释迦族的迦毗罗卫(Kapilavatthu)，于尼拘律园(Nigrodhārāma)，针对释迦族人摩诃男所说。尊者，释迦族人摩诃男对世尊说：“世尊，这迦毗罗卫城既繁荣又富庶，人口众多，拥挤不堪。世尊，我有时去拜访世尊，有时去拜访可意的比丘们，傍晚时分进入迦毗罗卫城时，会遇到狂奔的大象，会遇到狂奔的马，会遇到狂奔的马车，会遇到狂奔的牛车，会遇到狂奔的人。世尊，在那种时候，我对世尊的忆念就会失念，对法的忆念就会失念，对僧的忆念就会失念。世尊，我便这样想：‘如果我在这时死去，我的去处为何？我的来世会怎样？’”尊者，就此事，世尊说：“摩诃男，不要害怕！摩诃男，不要害怕！你的死亡不会是恶的，你的命终也不会是恶的。”如此等等，由世尊所说。

ทุติย สรณานิสกฺกสุตฺต

第二萨罗尼释迦经

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.284] อาวุโส ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ ปญฺจมํ สํคีตํ ทุติยสรณานิสกฺกสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，诸结集法的大长老所诵出的第五经，即世尊所说的《第二萨罗尼释迦经》，是在何处，针对何人，以何事，如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต กปิลวตฺถุสฺมึ นิคฺโรธาราเม มหานามํเยว สกฺกํ อารพฺภ ภาสิตํ.

答：尊者，此经是世尊在释迦族的迦毗罗卫(Kapilavatthu)，于尼拘律园中，对释迦族人摩诃男所说。

มหานาโม ภนฺเต สกฺโก ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘อิธ ภนฺเต สรณานิ สกฺโก กาลงฺกโต, โส ภควตา พฺยากโต ‘โสตาปนฺโน อวินิปาตธมฺโม นิยโต สมฺโพธิปรายโณ’ติ. ตตฺร สุทํ ภนฺเต สมฺพหุลา สกฺกา สงฺคมฺม สมาคมฺม อุชฺฌายนฺติ ขียนฺติ วิปาเจนฺติ ‘อจฺฉริยํ วต โภ, อพฺภุตํ วต

尊者，释迦族人摩诃男对世尊这么说：“尊者，释迦族人萨罗尼(Saraṇāni)去世了，世尊曾为他记说：‘他是入流者，不堕恶趣法，决定趣向正觉。’尊者，当时有许多释迦族人聚集在一起，抱怨、不满、批评说：‘真是稀有啊，真是神奇啊，

โภ[Pg.285], เอตฺถ ทานิ โก น โสตาปนฺโน ภวิสฺสติ, ยตฺร หิ นาม สรณานิ สกฺโก กาลงฺกโต, โส ภควตา พฺยากโต ‘โสตาปนฺโน อวินิปาตธมฺโม นิยโต สมฺโพธิปรายโณ’ติ, สรณานิ สกฺโก สิกฺขาย อปริปูรการี อโหสี’’ติ ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘โย โส มหานาม ทีฆรตฺตํ อุปาสโก พุทฺธํ สรณํ คโต, ธมฺมํ สรณํ คโต, สงฺฆํ สรณํ คโต, โส กถํ วินิปาตํ คจฺเฉยฺยา’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

诸位，如今谁不会是入流者呢？既然萨罗尼释迦去世时，世尊曾为他记说：“他是入流者，不堕恶趣法，决定趣向正觉。”而萨罗尼释迦在学处上是未能圆满的。”尊者，关于此事，世尊如此这般地宣说了：“摩诃男，一位长期作为优婆塞，已皈依佛、皈依法、皈依僧的人，他怎么会堕入恶趣呢？”

ปฐม อนาถปิณฺฑิกสุตฺต

第一给孤独经

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.289] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ ฉฏฺฐํ สํคีตํ ปฐมอนาถปิณฺฑิกสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ เกน กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，古代诸结集法的大长老所诵出的第六经，即《第一给孤独经》，是在何处，针对何人，以何事，由谁，如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต อนาถปิณฺฑิกํ คหปตึ อารพฺภ อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ.

答：尊者，此经是在舍卫城(Sāvatthī)，针对给孤独居士，由法将具寿舍利弗长老所说。

อายสฺมา ภนฺเต สาริปุตฺตตฺเถโร อายสฺมตา อานนฺทตฺเถเรน ปจฺฉาสมเณน สทฺธึ เยน อนาถปิณฺฑิกสฺส คหปติสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ, นิสชฺช โข อายสฺมา สาริปุตฺโต อนาถปิณฺฑิกํ คหปตึ อาพาธิกํ ทุกฺขิตํ พาฬฺหคิลานํ เอตทโวจ ‘‘กจฺจิ เต คหปติ ขมนียํ กจฺจิ ยาปนียํ, กจฺจิ ทุกฺขา เวทนา ปฏิกฺกมนฺติ, โน อภิกฺกมนฺติ, ปฏิกฺกโมสานํ ปญฺญายติ, โน อภิกฺกโม’’ติ, น เม ภนฺเต ขมนียํ, น ยาปนียํ, พาฬฺหา เม ทุกฺขา เวทนา อภิกฺกมนฺติ, โน ปฏิกฺกมนฺติ, อภิกฺกโมสานํ ปญฺญายติ, โน ปฏิกฺกโมติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘ยถา รูเปน โข คหปติ พุทฺเธ อปฺปสาเทน สมนฺนาคโต อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิยรํ อุปปชฺชติ ตถารูโป เต พุทฺเธ อปฺปสาโท นตฺถิ, อตฺถิ จ โข เต คหปติ พุทฺเธ อเวจฺจปฺปสาโท ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ…เป… ภควา’ติ ตญฺจ ปน เต พุทฺเธ อเวจฺจปฺปสาทํ อตฺตนิ สมนุปสฺสโต ฐานโส เวทนา ปฏิปฺปสฺสมฺเภยฺยา’’ติ เอวมาทินา อายสฺมตา สาริปุตฺตตฺเถเรน ธมฺมเสนาปตินา ภาสิตํ.

尊者，具寿舍利弗长老与具寿阿难长老作为其随从沙门，一同前往给孤独居士的住所。抵达后，在铺设好的座位上坐下。坐下后，具寿舍利弗对病苦、剧病的给孤独居士说：“居士，你尚能忍耐吗？尚能维持吗？你的苦受是减轻还是加重？是显示减轻还是加重呢？”“尊者，我不能忍耐，不能维持。我剧烈的苦受正在加重，而非减轻；显示的是加重，而非减轻。”“居士，譬如未曾听闻教导的凡夫，对佛陀没有净信，他身坏命终之后，会投生于苦趣、恶趣、险难处、地狱。但你对佛陀没有那样的不净信。居士，你对佛陀有不坏净信：‘彼世尊是阿罗汉、正等觉者……世尊。’当你于自身中看到这不坏净信时，你的苦受当下就会平息。”法将具寿舍利弗长老如此这般地宣说了。

ยสฺส [Pg.293] สทฺธา ตถาคเต, อจลา สุปฺปติฏฺฐิตา;

สีลญฺจ ยสฺส กลฺยาณํ, อริยกนฺตํ ปสํสิตํ.

于如来有信心，不动而善建立；其戒行亦贤善，为圣者所爱乐、所赞叹。

สงฺเฆ ปสาโท ยสฺสตฺถิ, อุชุภูตญฺจ ทสฺสนํ;

อทลิทฺโทติ ตํ อาหุ, อโมฆํ ตสฺส ชีวิตํ.

于僧伽有净信，其见解已正直；他们说彼不贫，其生命不空过。

ตสฺมา สทฺธญฺจ สีลญฺจ, ปสาทํ ธมฺมทสฺสนํ;

อนุยุญฺเชถ เมธาวี, สรํ พุทฺธานสาสนํ.

是故有智者，忆念诸佛教，当勤修信心、戒行、净信与法见。

ปุญฺญาภิสนฺทวคฺค

福流品

มหานามสุตฺต

摩诃男经

ปุจฺฉา – ตตฺเถว อาวุโส ปุญฺญาภิสนฺทวคฺโค โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ สตฺตมํ สํคีตํ มหานามสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，福流品中的第七部经，即由古代结集法的诸大长老所诵出的《摩诃男经》，是世尊在何处，针对何人，以何事，如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ [Pg.294] ภนฺเต กปิลวตฺถุสฺมึ มหานามํ สกฺกํ อารพฺภ ภาสิตํ.

答：尊者，此经是在释迦族中，在迦毗罗卫，对释迦族人摩诃男所说。

มหานาโม ภนฺเต สกฺโก ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘กิตฺตาวตา นุ โข ภนฺเต อุปาสโก โหตี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘ยโต โข มหานาม พุทฺธํ สรณํ คโต โหติ, ธมฺมํ สรณํ คโต โหติ, สงฺฆํ สรณํ คโต โหตี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

尊者，释迦族人摩诃男对世尊说了这番话：“尊者，怎样才算是一位优婆塞呢？”尊者，关于此事，世尊如此这般地宣说了：“摩诃男，当一个人已皈依佛，已皈依法，已皈依僧时……”

กิตฺตาวตา นุ โข ภนฺเต อุปาสโก โหติ.

尊者，怎样才算是一位优婆塞呢？

กาฬิโคธสุตฺต

咖丽果达经

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.297] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ นวมํ สํคีตํ กาฬิโคธสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ การพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，由古代结集法的诸大长老所诵出的第九部经《咖丽果达经》，是世尊在何处，针对何人，以及如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต กาฬิโคธํ นาม สากิยานึ อารพฺภ ‘‘จตูหิ โข โคเธ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา อริยสาวิกา โสตาปนฺนา โหติ อวินิปาตธมฺมา นิยตา สมฺโพธิปรายณา’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，在释迦族中，世尊针对一位名叫咖丽果达（Kāḷigodhā）的释迦族女，如此这般地宣说了：“果达，具足四法的女圣弟子是入流者，不堕恶趣法，决定，趣向正觉。”

ลาภา [Pg.300] เต โคเธ, สุลทฺธํ เต โคเธ, โสตาปตฺติผลํ ตยา โคเธ –

果达，你已得利！果达，你已善得！果达，你已证得入流果！

นนฺทิยสกฺกสุตฺต

南迪亚释迦经

ปุจฺฉา – เตนาวุโส ชานตา…เป… สมฺมาสมฺพุทฺเธน โสตาปตฺติสํยุตฺเต ปุญฺญาภิสนฺทวคฺเค ทสมํ นนฺทิยสกฺกสุตฺตํ กตฺถ กํ อารพฺภ กิสฺมึ วตฺถุสฺมึ กถญฺจ ภาสิตํ.

问：贤友，由知者……乃至……正自觉者所说，在入流相应福流品中的第十部经《南迪亚释迦经》，是在何处，针对何人，就何事，以及如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – สกฺเกสุ ภนฺเต กปิลวตฺถุสฺมึ นิคฺโรธาราเม นนฺทิยํ สกฺกํ อารพฺภ ภาสิตํ. นนฺทิโย ภนฺเต สกฺโก ภควนฺตํ เอตทโวจ ‘‘ยสฺเสว นุ โข ภนฺเต อริยสาวกสฺส จตฺตาริ โสตาปตฺติยงฺคานิ สพฺเพน สพฺพํ สพฺพถาสพฺพํ นตฺถิ, สฺเวว นุ โข ภนฺเต อริยสาวโก ปมาทวิหารี’’ติ. ตสฺมึ ภนฺเต วตฺถุสฺมึ ‘‘ยสฺส โข นนฺทิย จตฺตาริ โสตาปตฺติยงฺคานิ สพฺเพนสพฺพํ สพฺพถาสพฺพํ นตฺถิ, ตมหํ พาหิโร ปุถุชฺชนปกฺเข ฐิโตติ วทามี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答：尊者，此经是在释迦族中，在迦毗罗卫的尼拘律园，针对释迦族人南迪亚（Nandiya）而说的。尊者，释迦族人南迪亚对世尊这么说：“尊者，若一位圣弟子完全、彻底、全然不具足四入流支，尊者，那位圣弟子是否就是住于放逸呢？”尊者，就此事，世尊如此这般地宣说了：“南迪亚，若有人完全、彻底、全然不具足四入流支，我说他是局外人，站在凡夫一边。”

สจฺจสํยุตฺต

谛相应

ติรจฺฉานกถาสุตฺต

畜生论经

ปุจฺฉา – สจฺจสํยุตฺเต [Pg.304] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคายกมหาเถเรหิ ทสมํ สํคีตํ ติรจฺฉานกถาสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问——贤友，在谛相应中，古代结集法的大长老们结集的第十部《畜生论经》，世尊是在何处、针对谁、以及如何宣说的？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ มา ภิกฺขเว อเนกวิหิตํ ติรจฺฉานกถํ กเถยฺยาถ. เสยฺยถิทํ, ราชกถํ โจรกถํ มหามตฺตกถํ เสนากถํ ภยกถํ ยุทฺธกถํ อนฺนกถํ ปานกถํ วตฺถกถํ สยนกถํ เอวมาทินา ภนฺเต ภควตา ภาสิตํ.

答——大德，在舍卫城(Sāvatthī)，世尊针对众多比丘宣说了：“诸比丘，你们不要说各种畜生论。也就是：王论、贼论、大臣论、军队论、怖畏论、战争论、食物论、饮料论、衣服论、卧具论等。”大德，世尊如是宣说。

อิทํ [Pg.305] ทุกฺขนฺติ กเถยฺยาถ.

你们应当说：“此是苦”。

ตสฺมาติห [Pg.306] ภิกฺขเว อิทํ ทุกฺขนฺติ โยโค กรณีโย…เป… อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทาติ โยโค กรณีโย.

是故，诸比丘，你们于此应当努力：“此是苦”……乃至……“此是导向苦灭之道”，应当努力。

ธมฺมจกฺกปวตฺตนสุตฺต

转法轮经

ปุจฺฉา – ตตฺเถว อาวุโส ธมฺมจกฺกปฺปวตฺตนวคฺเค โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ ปฐมํ สํคีตํ ธมฺมจกฺกปวตฺตนสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问——贤友，在转法轮品中，古代结集法的大长老们最初结集的《转法轮经》，世尊是在何处、针对谁、以及如何宣说的？

วิสฺสชฺชนา – พาราณสิยํ ภนฺเต อิสิปตเน มิคทาเย ปญฺจวคฺคิเย ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ทฺเว เม ภิกฺขเว อนฺตา ปพฺพชิเตน นเสวิตพฺพา. กตเม ทฺเว, โย จายํ กาเมสุ กามสุขลฺลิกานุโยโค หีโน คมฺโม โปถุชฺชนิโก อนริโย อนตฺถสํหิโต, โย จายํ อตฺตกิลมถานุโยโค [Pg.307] ทุกฺโข อนริโย อนตฺถสํหิโต, เอเต โข ภิกฺขเว อุโภ อนฺเต อนุปคมฺม มชฺฌิมาปฏิปทา ตถาคเตน อภิสมฺพุทฺธา’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答——大德，在波罗奈(Bārāṇasī)的仙人堕处(Isipatana)鹿野苑(Migadāya)，世尊针对五比丘宣说了：“诸比丘，出家人不应行此二边。是哪二者呢？于诸欲中沉溺于欲乐之行，是低劣的、村俗的、凡夫的、非圣的、无益的；以及自我折磨之行，是痛苦的、非圣的、无益的。诸比丘，如来不近此二边，现等觉了中道。”等等，世尊如是宣说。

อาสวกฺขยสุตฺต

漏尽经

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.308] อาวุโส โกฏิคามวคฺเค โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ ปญฺจมํ สํคีตํ อาสวกฺขยสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问——贤友，在边际村品中，古代结集法的大长老们结集的第五部《漏尽经》，世尊是在何处、针对谁、以及如何宣说的？

วิสฺสชฺชนา – สาวตฺถิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ชานโตหํ ภิกฺขเว ปสฺสโต อาสวานํ ขยํ วทามิ, โน อชานโต อปสฺสโต. กิญฺจ ภิกฺขเว ชานโต ปสฺสโต อาสวานํ ขโย โหติ, อิทํ ทุกฺขนฺติ ภิกฺขเว ชานโต ปสฺสโต อาสวานํ ขโย โหติ, อยํ ทุกฺขสมุทโยติ, อยํ ทุกฺขนิโรโธติ, อยํ ทุกฺขนิโรธคามินีปฏิปทาติ ชานโต ปสฺสโต อาสวานํ ขโย โหติ. เอวํ โข ภิกฺขเว ชานโต เอวํ ปสฺสโต อาสวานํ ขโย โหติ. ตสฺมาติห ภิกฺขเว ‘‘อิทํ ทุกฺข’’นฺติ โยโค กรณีโย, อยํ ทุกฺขสมุทโยติ, อยํ ทุกฺขนิโรโธติ, อยํ ทุกฺขนิโรธคามินีปฏิปทาติ โยโค กรณีโย’’ติ เอวํ โข ภควตา ภาสิตํ.

答——大德，在舍卫城，世尊针对众多比丘宣说了：“诸比丘，我说知者、见者有诸漏的灭尽，而非不知者、不见者。诸比丘，知什么、见什么而有诸漏的灭尽呢？知、见‘此是苦’者，有诸漏的灭尽；知、见‘此是苦集’，有诸漏的灭尽；知、见‘此是苦灭’，有诸漏的灭尽；知、见‘此是导向苦灭之道’，有诸漏的灭尽。诸比丘，如是知、如是见者，有诸漏的灭尽。是故，诸比丘，你们于此应当努力：‘此是苦’、‘此是苦集’、‘此是苦灭’、‘此是导向苦灭之道’。”世尊如是宣说。

สีสปาวนสุตฺต

尸舍婆林经

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.309] อาวุโส สีสปาวนวคฺเค โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ ปฐมํ สํคีตํ สีสปาวนสุตฺตํ ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิตํ.

问——贤友，在那尸舍婆林品中，古代的结集法大长老们最初结集的《尸舍婆林经》，是世尊在哪里、针对谁、以及如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – โกสมฺพิยํ [Pg.310] ภนฺเต สีสปาวเน สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ตํ กึ มญฺญถ ภิกฺขเว, กตมํ นุโข พหุตรํ ยานิ วา มยา ปริตฺตานิ สีสปาปณฺณานิ ปาณินา คหิตานิ ยทิทํ อุปริ สีสปาวเน’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิตํ.

答——尊者，世尊在憍赏弥(Kosambī)的尸舍婆林，针对众多比丘，以“诸比丘，你们认为如何？是我用手抓取的这少量尸舍婆树叶多呢，还是这上方尸舍婆林中的树叶多呢？”等语宣说。

ปญฺจคติเปยฺยาลวคฺค

五趣广说品

ปุจฺฉา – ตตฺเถว [Pg.312] อาวุโส โปราณเกหิ ธมฺมสํคาหกมหาเถเรหิ ปริโยสานภาเวน สํคีโต ปญฺจคติเปยฺยาลวคฺเค, ภควตา กตฺถ กํ อารพฺภ กถญฺจ ภาสิโต.

问——贤友，古代的结集法大长老们作为结尾而结集的《五趣广说品》，是世尊在何处、针对谁，以及如何宣说的呢？

วิสฺสชฺชนา – เวสาลิยํ ภนฺเต สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภ ‘‘ตํ กึ มญฺญถ ภิกฺขเว, กตมํ นุ โข พหุตรํ, โย วายํ มยา ปริตฺโต นขสิขายํ ปํสุ อาโรปิโต, อยํ วา มหาปถวี’’ติ เอวมาทินา ภควตา ภาสิโต.

答——尊者，世尊在毗舍离(Vesālī)，针对众多比丘，以“诸比丘，你们认为如何？是我指甲尖上所取的少量尘土多呢，还是这大地多呢？”等语宣说。

ปุจฺฉา – เก [Pg.315] อาวุโส สิกฺขนฺติ.

问——贤友，谁在学习？

วิสฺสชฺชนา – เสกฺขา จ ภนฺเต ปุถุชฺชนกลฺยาณกา จ สิกฺขนฺติ.

答——尊者，有学(sekkhā)和善凡夫(puthujjanakalyāṇakā)都在学习。

ปุจฺฉา – เก [Pg.316] อาวุโส สิกฺขิตสิกฺขา.

问——贤友，谁是已学者(sikkhitasikkhā)？

วิสฺสชฺชนา – อรหนฺโต ภนฺเต สิกฺขิตสิกฺขา.

答——尊者，阿罗汉是已学者。

ปุจฺฉา – กตฺถ อาวุโส ฐิตํ.

问——贤友，立于何处？

วิสฺสชฺชนา – สิกฺขากาเมสุ ภนฺเต ฐิตํ.

答——尊者，立于对学习的希求。

ปุจฺฉา – เก อาวุโส ธาเรนฺติ.

问——贤友，谁在受持？

วิสฺสชฺชนา – เยสํ ภนฺเต วตฺตติ เต ธาเรนฺติ.

答——尊者，奉行的人就在受持。

ปุจฺฉา – กสฺส [Pg.317] อาวุโส วจนํ.

问——贤友，这是谁的言教？

วิสฺสชฺชนา – ภควโต ภนฺเต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส.

答——尊者，是世尊、阿罗汉、正等觉者的言教。

ปุจฺฉา – เกน อาวุโส อาภตํ.

问——贤友，这是由谁传来的？

วิสฺสชฺชนา – ปรมฺปราย ภนฺเต อาภตํ.

答——尊者，这是通过师资传承而来的。