1

නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者

---

කච්චායනබ්‍යාකරණං

迦旃延语法

---

1. සන්ධි

1. 连音

---

1, 1. අත්ථො [Pg.1] අක්ඛරසඤ්ඤාතො.

1, 1. 义由字知。

---

2, 2. අක්ඛරාපාදයො එකචත්තාලිසං.

2, 2. 字母等有四十一。

---

3, 3 තත්ථොදන්තා සරා අට්ඨ.

3, 3. 其中元音字母有八个。

---

4, 4. ලහුමත්තා තයො රස්සා.

4, 4. 三短元音，其量为轻。

---

5, 5. අඤ්ඤෙ දීඝා.

5, 5. 余者为长元音。

---

6, 8. සෙසා බ්‍යඤ්ජනා.

6, 8. 其余的是辅音。

---

7, 9. වග්ගා පඤ්චපඤ්චසො මන්තා.

7, 9. 诸组各五字。

---

8, 10. අංඉති නිග්ගහිතං.

8, 10. “aṃ”，名为“niggahita”。

---

9, 11. පරසමඤ්ඤා පයොගෙ.

9, 11. 于运用时，随他称。

---

10, 12. පුබ්බමධොඨිතමස්සරං සරෙන වියොජයෙ.

10, 12. 居下无元音之前行辅音，当与元音分离。

---

11, 14. නයෙ පරං යුත්තෙ.

11, 14. 结合时，当引辅音至后方元音。

---

ඉති සන්ධිකප්පෙ පඨමො කණ්ඩො.

连声品第一章。

---

12, 13. සරා [Pg.2] සරෙ ලොපං.

12, 13. 元音之后有元音，则前音省略。

---

13, 15. වා පරො අසරූපො.

13, 15. 后有异形元音，则（前音）或省略。

---

14, 16. ක්වචාසවණ්ණං ලුත්තෙ.

14, 16. 有时，于省略异类元音时。

---

15, 17. දීඝං.

15, 17. 为长音。

---

16, 18. පුබ්බො ච.

16, 18. 前音亦然。

---

17, 19. යමෙදන්තස්සාදෙසො.

17, 19. 尾音“e”，代为“y”。

---

18, 20. වමොදුදන්තානං.

18, 20. 尾音“o”、“u”，代为“v”。

---

19. 22. සබ්බො චං ති.

19. 并且，（元音）皆变为“aṃ”。

---

20, 27. දො ධස්ස ච.

20, 27. 亦以“d”代“dh”。

---

21, 22. ඉවණ්ණො යං නවා.

21, 22. “i”音或变为“y”。

---

22, 28. එවාදිස්ස රි පුබ්බො ච රස්සො.

22, 28. “e”等音代之以“ri”，且前音节为短音。

---

ඉති සන්ධිකප්පෙ දුතියො කණ්ඩො.

连声品第二章。

---

23, 36. සරා පකති බ්‍යඤ්ජනෙ.

23, 36. 元音于辅音前，保持原形。

---

24, 35. සරෙ ක්වචි.

24, 35. 有时于元音前亦然。

---

25, 37. දීඝං.

25, 37. 为长音。

---

26, 38. රස්සං.

26, 38. 为短音。

---

27, 39. ලොපඤ්ච තත්‍රාකාරො.

27, 39. 亦有省略，且彼处作“ā”音。

---

28, 40. පර ද්වෙභාවො ඨානෙ.

28, 40. 后辅音有时双重化。

---

29, 42. වග්ගෙ ඝොසාඝොසානං තතියපඨමා.

29, 42. 于组中，第三、第一音各为浊音、清音。

---

ඉති සන්ධිකප්පෙ තතියො කණ්ඩො.

连声品第三章。

---

30, 58. අං [Pg.3] බ්‍යඤ්ජනෙ නිග්ගහිතං.

30, 58. 在辅音前，作鼻音符ṃ。

---

31. 49. වග්ගන්තං වා වග්ගෙ.

31. 在同组（辅音）前，或作同组鼻音。

---

32, 50. එහෙ ඤං.

32, 50. 在e及h前，（鼻音符）作ñ。

---

33. 51. ස යෙ ච.

33. 与y（结合）时亦然。

---

34, 52. මදා සරෙ.

34, 52. m与d在元音前（为增音）。

---

35, 34. ය ව ම ද න ත ර ලා චාගමා.

35, 34. y, v, m, d, n, t, r, l亦为增音。

---

36, 47. ක්වචි ඔ බ්‍යඤ්ජනෙ.

36, 47. 有时，o在辅音前（为增音）。

---

37, 57. නිග්ගහිතඤ්ච.

37, 57. 鼻音符亦然。

---

38, 53. ක්වචි ලොපං.

38, 53. 有时省略。

---

39, 54. බ්‍යඤ්ජනෙ ච.

39, 54. 在辅音前亦然。

---

40, 55. පරො වා සරො.

40, 55. 或后方元音（省略）。

---

41, 56. බ්‍යඤ්ජනො ච විසඤ්ඤොගො.

41, 56. 及辅音之分离。

---

ඉති සන්ධිකප්පෙ චතුත්ථො කණ්ඩො.

如是，连音章第四篇终。

---

42, 32. ගොසරෙ පුථස්සාගමො ක්වචි.

42, 32. 有时，go后增添puthu。

---

43, 33. පාස්ස චන්තො රස්සො.

43, 33. pā的尾元音亦作短音。

---

44, 24 අබ්භො අභි.

abhi作abbho。

---

45, 25. අජ්ඣො අධි.

45, 25. adhi作ajjho。

---

46, 26. තෙ න වා ඉවණ්ණෙ.

46, 26. 或在i元音前，彼等（变化）不生。

---

47, 23. අතිස්ස චන්තස්ස.

47, 23. ati亦然。

---

48, 43. ක්වචි [Pg.4] පටි පතිස්ස.

48, 43. 有时，pati作paṭi。

---

49, 44. පුථස්සු බ්‍යඤ්ජනෙ.

49, 44. 在辅音前，puthu（尾音）作u。

---

50, 45. ඔ අවස්ස.

50, 45. ava作o。

---

51, 59. අනුපදිට්ඨානං වුත්තයොගතො.

51, 59. 未说者，依已说之理（推知）。

---

ඉති සන්ධිකප්පෙ පඤ්චමො කණ්ඩො.

如是，连音章第五篇终。

---

සන්ධිසුත්තං නිට්ඨිතං.

连音经终。

---

2. නාම

2. 名品

---

52, 60. ජිනවචනයුත්තං හි.

52, 60. 实与胜者之语相应故。

---

53, 61. ලිඞ්ගඤ්ච නිප්පජ්ජතෙ.

53, 61. 性亦由是生。

---

54, 62. තතො ච විභත්තියො.

54, 62. 其后则为诸格。

---

55, 63. සි යො අං යො නා හි ස නං ස්මා හි සනං ස්මිං සු.

55, 63. si, yo, aṃ, yo, nā, hi, sa, naṃ, smā, hi, sa, naṃ, smiṃ, su.

---

56, 64. තදනුපරොධෙන.

56, 64. 与此不相违。

---

57, 71. ආලපනෙ සි ගසඤ්ඤො.

57, 71. 在呼格中，`si`名为`ga`。

---

58, 29. ඉවණ්ණුවණ්ණා ඣලා.

58, 29. 以`i`和`u`结尾者为`jhalā`。

---

59, 182. තෙ ඉත්ථිධ්‍යා පො.

59, 182. 彼等在阴性中为`po`。

---

60, 177. ආ ඝො.

60, 177. 以`ā`结尾者为`gho`。

---

61, 86. සාගමො සෙ.

61, 86. 在`se`前，有`sa`增音。

---

62, 206. සංසාස්වෙකවචනෙසු ච.

62, 206. 以及在`ssa`、`sāsu`与诸单数格中。

---

63, 217. එතිමාසමි[Pg.5].

63, 217. 或者，`etissā`作`aṃ`。

---

64, 216. තස්සා වා.

64, 216. 或者，对于`tassā`亦然。

---

65, 215. තතො සස්ස ස්සාය.

65, 215. 其后，`sassa`作`ssāya`。

---

66, 205. ඝො රස්සං.

66, 205. `gho`（的尾音）作短音。

---

67, 229. නො ච ද්වාදිතො නංම්හි.

67, 229. 以及，在`dvi`等之后，于`naṃ`前，则不然。

---

68, 184. අමා පතො ස්මිංස්මානං වා.

68, 184. 或者，`am`、`ā`、`pato`替代`smiṃ`、`smā`、`naṃ`。

---

69, 186. ආදිතො ඔ ච.

69, 186. 以及，`o`替代首部。

---

70, 30. ඣලානමියුවා සරෙ වා.

70, 30. 或者，在元音前，`jhalā`的`i`、`u`变为`y`、`v`。

---

71, 489. යවකාරා ච.

71, 489. 以及`y`和`v`字母。

---

72, 185. පසඤ්ඤස්ස ච.

72, 185. 以及名为`pa`者亦然。

---

73, 174. ගාව සෙ.

73, 174. 在`se`前，`go`作`gāva`。

---

74, 169. යොසු ච.

74, 169. 以及在`yo`和`su`前。

---

75, 170. අවංම්හි ච.

75, 170. 以及在`mhi`前，作`avaṃ`。

---

76, 171. ආවස්සු වා.

76, 171. 或者，作`āvassu`。

---

77, 175, තතො නමං පතිම්හාලුත්තෙ ච සමාසෙ.

其后，于`pati`一词，当格未省略时，以及在复合词中。

---

78, 31. ඔ සරෙ ච.

78, 31. 以及`o`，于元音前。

---

79, 46. තබ්බිපරීතූපපදෙ බ්‍යඤ්ජනෙ ච.

79, 46. 并且，在其相反情况（即辅音在后）下，以及在近位词（upapada）中。

---

80, 173. ගොණ නංම්හි වා.

80, 173. 或者，于`goṇa`一词，于`naṃ`前。

---

81, 172. සුහිනාසු ච.

81, 172. 以及`sakhi`（友）一词，在`nā`与`su`格中。

---

82, 149. අංමො [Pg.6] නිග්ගහිතං ඣලපෙහි.

82, 149. 鼻音（`ṃ`）于`jh`、`l`、`p`等字母前，作`o`。

---

83, 67. සරලොපො මාදෙසපච්චයාදිම්හි සරලොපෙ තු පකති.

83, 67. 于替代、后缀等之前，不作元音省略；然于元音省略后，（前行词）则保持原貌。

---

84, 144. අඝො රස්සමෙකවචනයොස්වපි ච.

84, 144. 并且，非`gho`类（名词的元音），于诸单数格以及`yo`、`su`格中，亦作短音。

---

85, 150. න සිස්මිමනපුංසකානි.

85, 150. 不适用于非中性词的`si`格和`smiṃ`格。

---

86, 227. උභාදිතො නමින්නං.

86, 227. 于`ubha`（二）等词之后，`naṃ`作`innaṃ`。

---

87, 231. ඉණ්ණමිණ්ණන්නං තීහි සඞ්ඛ්‍යාහි.

87, 231. 于三数词之后，（属格复数后缀）作`iṇṇaṃ`、`iṇṇannaṃ`。

---

88, 147. යාසු කතනිකාරලොපෙසු දීඝං.

88, 147. 于彼等格中，当已作用的格缀被省略时，（元音）变长。

---

89, 87. සුනංහිසු ච.

89, 87. 并且，于`su`、`naṃ`、`hi`、`su`格中。

---

90, 252. පඤ්චාදීනමත්තං.

90, 252. 于`pañca`（五）等词，（尾音）作`a`。

---

91, 194. පතිස්සිනීම්හි.

91, 194. 于`patissinī`（顺从女）的`mhi`格中。

---

92, 100. න්තුස්සන්තො යොසු ච.

92, 100. 并且，于`yo`、`su`格中，此（规则）亦适用于`-ntu`与`-santa`（分词后缀）。

---

93, 106. සබ්බස්ස වා අංසෙසු.

93, 106. 或者，于`sabba`（一切），于`aṃ`、`se`、`su`格中。

---

94, 105. සිම්හි වා.

94, 105. 或者，于`si`与`mhi`格中。

---

95, 145. අග්ගිස්සිනි.

95, 145. 持火女。

---

96, 148. යොස්වකතරස්සො ඣො.

96, 148. 于`yo`、`su`格中，（前置元音）变短。

---

97, 156. වෙවොසු ලො ච.

97, 156. 并且，于`ve`、`vo`、`su`中，`lo`（即省略）。

---

98, 189. මාතුලාදීනමානත්තමීකාරෙ.

98, 189. 于`mātula`（舅父）等词，于`ī`音之前，作`ānatta`。

---

99, 81. ස්මාහිස්මිංනං ම්හාභිම්හි වා.

99, 81. 或者，`smā`、`hi`、`smiṃ`等格可分别变为`mhā`、`bhi`、`mhi`。

---

100, 214. න තිමෙහි කතාකාරෙහි.

100, 214. 不适用于由彼等（规则）所造之形式。

---

101, 80. සුහිස්වකාරො [Pg.7] එ.

101, 80. 于`su`、`hi`、`su`（等格）之前，`ā`音变为`e`。

---

102, 202. සබ්බනාමානං නංම්හි ච.

102, 202. 并且，于所有代词，于`naṃ`与`mhi`格中。

---

103, 79. අතො නෙන.

103, 79. 于`a`（尾音）之后，（具格）作`ena`。

---

104, 66. සො.

104, 66. `si`（主格单数）作`o`。

---

105, 0. සො වා.

105, 0. 或者，`si`（主格单数）作`o`。

---

106, 302. දීඝොරෙහි.

106, 302. 于长音、`o`、`re`、`hi`。

---

107, 69. සබ්බයොනීනමාඑ.

107, 69. 于一切`yoni`（生类）词，（格尾）作`āya`、`e`。

---

108, 90. ස්මාස්මිංනං වා.

108, 90. 或者，于`smā`、`smiṃ`、`naṃ`格中。

---

109, 295. ආය චතුත්ථෙකවචනස්ස තු.

109, 295. 然而，`āya`为第四格（与格）单数之后缀。

---

110, 201. තයො නෙව ච සබ්බනාමෙහි.

110, 201. 并且，（此规则）不适用于所有代词中的三者。

---

111, 179. ඝතො නාදීනං.

111, 179. 于`gha`类名词，（离格）作`to`；不用于`nadī`（河）等词。

---

112, 173. පතො යා.

112, 173. 于`pa`类名词，（离格）作`to`与`yā`。

---

113, 132. සඛතො ගස්සෙ වා.

113, 132. 于`sakha`（友）一词，其离格作`to`，或其属格作`ssa`。

---

114, 178. ඝතෙ ච.

114, 178. 并且，于`gha`类（名词亦然）。

---

115, 181. න අම්මාදිතො.

115, 181. 不用于`amma`（母亲）等词。

---

116, 157. අකතරස්සා ලතො ය්වාලපනස්සවෙවො.

116, 157. 于语基`kattar`，呼格单数（词尾）作`ā`与`o`；于语基`yuvan`，其呼格（词尾）任选作`ā`。

---

117, 124. ඣලතො සස්ස නො වා.

117, 124. 于`jh`或`l`之后，`s`任选变为`n`。

---

118, 146. ඝපතො ච යොනං ලොපො.

118, 146. 并且，于`gha`与`pa`类词之后，复数词尾`yo`被省略。

---

119, 115. ලතො වොකාරො ච.

119, 115. 并且，[词尾]亦作`o`。

---

ඉති නාමකප්පෙ පඨමො කණ්ඩො.

名物篇第一章竟。

---

120, 243. අම්හස්ස [Pg.8] මමං සවිභත්තිස්ස සෙ.

120, 243. 于语基`amha`，其所有格单数（`sa`），连同格尾变为`mamaṃ`。

---

121, 233. මයං යොම්හි පඨමෙ.

121, 233. 于第一格（`paṭhama`）复数（`yo`），[词形为]`mayaṃ`。

---

122, 99. න්තුස්ස න්තො.

122, 99. 于后缀`ntu`，[第一格单数词形为]`nto`。

---

123, 103. න්තස්ස සෙ වා.

123, 103. 于`nta`语基，其所有格（`sa`），（变化）任选。

---

124, 98. ආ සිම්හි.

124, 98. 于第一格单数（`si`），[词尾]作`ā`。

---

125, 198. අං නපුංසකෙ.

125, 198. 于中性词，[词尾]作`aṃ`。

---

126, 101. අවණ්ණා ච ගෙ.

126, 101. 并且，于呼格（`ge`），在`a`元音后，[词尾]作`ā`。

---

127, 102. තො තිතා සස්මිංනාසු.

127, 102. 于所有格（`sa`）、方位格（`smiṃ`）、工具格（`nā`）、方位格复数（`su`），[词形]作`to`。

---

128, 104. නංම්හි තං වා.

128, 104. 于所有格复数（`naṃ`），[词形]任选为`taṃ`。

---

129, 222. ඉමස්සිදමංසිසු නපුංසකෙ.

129, 222. 于`ima`，在中性、第一格与第二格单数（`si`, `aṃ`），[词形为]`idaṃ`。

---

130, 225. අමුස්සාදුං.

130, 225. 于`amu`，[中性单数词形为]`aduṃ`。

---

131, 0. ඉත්ථිපුමනපුංසකසඞ්ඛ්‍යං.

131, 0. 阴性、阳性、中性数词。

---

132, 228. යොසු ද්වින්නං ද්වෙ ච.

132, 228. 并且，于`dvi`（二），在复数（`yo`）中，[词形为]`dve`。

---

133, 230. තිචතුන්නං තිස්සො චතස්සො තයොචත්තාරො තීණි චත්තාරි.

133, 230. 于`ti`（三）与`catu`（四），[词形分别为]：阴性`tisso`、`catasso`；阳性`tayo`、`cattāro`；中性`tīṇi`、`cattāri`。

---

134, 251. පඤ්චාදීනමකාරො.

134, 251. 五以上之数词以`a`结尾。

---

135, 118. රාජස්සා රඤ්ඤො රාජිනො සෙ.

135, 118. 于`rājan`，其所有格单数（`sa`），[词形为]`rañño`与`rājino`。

---

136, 119. රඤ්ඤං නංම්හි වා.

136, 119. 于所有格复数（`naṃ`），[词形]任选为`raññaṃ`。

---

137, 116. නාම්හි රඤ්ඤා වා.

137, 116. 于工具格单数（`nā`），[词形]任选为`raññā`。

---

138, 121. ස්මිංම්හි රඤ්ඤෙ රාජිනි.

138, 121. 于方位格单数（`smiṃ`），[词形为]`raññe`与`rājini`。

---

139, 245. තුම්හම්හාකං [Pg.9] තයි මයි.

139, 245. 于`tumha`与`amha`，[方位格单数词形分别为]`tayi`与`mayi`。

---

140, 232. ත්වමහං සිම්හි ච.

140, 232. 并且，于第一格单数（`si`），[词形为]`tvaṃ`与`ahaṃ`。

---

141, 241. තව මම සෙ.

141, 241. 于所有格单数（`sa`），[词形为]`tava`与`mama`。

---

142, 242. තුය්හං මය්හඤ්ච.

142, 242. 并且，[词形]亦作`tuyhaṃ`与`mayhaṃ`。

---

143, 235. තංමමංම්හි.

143, 235. 于第二格单数（`aṃ`），[词形为]`taṃ`与`maṃ`。

---

144, 234. තවංමමඤ්ච න වා.

144, 234. 并且，[词形]亦任选为`tavaṃ`与`mamaṃ`。

---

145, 238. නාම්හි තයා මයා.

145, 238. 于具格单数(`nā`)中，（词形为）`tayā`、`mayā`。

---

146, 236. තුම්හස්ස තුවංත්වමම්හි.

146, 236. 于业格单数(`aṃ`)中，`tumha`（汝）作`tuvaṃ`、`tvaṃ`。

---

147, 246. පදතො දුතියාචතුත්ථීඡට්ඨීසු වො නො.

147, 246. 于另一词之后，于业格、为格、属格中，（替代词形为）`vo`、`no`。

---

148, 247. හෙමෙකවචනෙසු ච.

148, 247. 并且，于彼等格的单数中，（替代词形为）`te`、`me`。

---

149, 248. න අංම්හි.

149, 248. 于业格单数(`aṃ`)中则不（然）。

---

150, 249. වා තතියෙ ච.

150, 249. 于具格中亦或（然）。

---

151, 250. බහුවචනෙසු වො නො.

151, 250. 于诸复数中，（替代词形为）`vo`、`no`。

---

152, 136. පුමන්තස්සා සිම්හි.

152, 136. 于主格单数(`si`)中，`puman`之尾作`ā`。

---

153, 138. අමාලපනෙකවචනෙ.

153, 138. 于呼格单数中，（词基）作`aṃ`。

---

154, 0. සමාසෙ ච විභාසා.

154, 0. 于复合词中亦或（然）。

---

155, 137. යොස්වානො.

155, 137. `yo`（语尾）作`āno`。

---

156, 142. ආනෙ ස්මිංම්හි වා.

156, 142. `smiṃ`、`mhi`（二语尾）或作`āne`。

---

157, 140. හිවිභත්ථිම්හි ච.

157, 140. 于`hi`语尾前亦然。

---

151, 143. සුස්මිමා [Pg.10] වා.

151, 143. `su`、`smiṃ`（二语尾）或作`mā`。

---

159, 139. උ නාම්හි ච.

159, 139. 于`nā`、`mhi`（二语尾）前，`u`（元音）亦长。

---

160, 197. අකම්මන්තස්ස ච.

160, 197. 于`a`（元音）结尾者亦然。

---

ඉති නාමකප්පෙ දුතියො කණ්ඩො.

如是，名品第二章终。

---

161, 244. තුම්හම්හෙහි නමාකං.

161, 244. 于`tumha`（汝）、`amha`（我）之后，`naṃ`（语尾）作`ākaṃ`。

---

162, 237. වා ය්වප්පඨමො.

162, 237. 非主格之`yo`（语尾）或（然）。

---

163, 240. සස්සං.

163, 240. `ssa`（语尾）作`aṃ`。

---

164, 200. සබ්බනාමකාරතෙ පඨමො.

164, 200. 代词作法，初品。

---

165, 208. ද්වන්දට්ඨා වා.

165, 208. 于并列复合词中或（然）。

---

166, 209. නාඤ්ඤං සබ්බනාමිකං.

166, 209. `añña`（一词）非代词（性）。

---

167, 210. බහුබ්බීහිම්හි ච.

167, 210. 于持主复合词中亦然。

---

168, 203. සබ්බතො නං සංසානං.

168, 203. 于`sabba`（一词）后，`sa`、`sānaṃ`（二语尾）作`naṃ`。

---

169, 117. රාජස්ස රාජු සුනං හිසු ච.

169, 117. 于`su`、`naṃ`、`hi`（等语尾）前，`rājan`（一词）作`rāju`。

---

170, 220. සබ්බස්සිමස්සෙ වා.

170, 220. `sabba`、`ima`（二词）之`ssa`（语尾）或作`e`。

---

171, 219. අනිමි නාම්හි ච.

171, 219. 于`nā`、`mhi`（二语尾）前，`ima`（一词）亦作`an`。

---

172, 218. අනපුංසකස්සා යං සිම්හි.

172, 218. 于`si`（语尾）前，非中性之`ima`（一词）作`ayaṃ`。

---

173, 223. අමුස්ස මො සං.

173, 223. 于`aṃ`（业格语尾）前，`amu`（一词）增`m`。

---

174, 211. එතතෙසං තො.

174, 211. 于`eta`与`ta`之后，加`to`后缀。

---

175, 212. තස්ස වා නත්තං සබ්බත්ථ.

175, 212. 于`ta`之后，于所有格位，可选用`na`或`tta`后缀。

---

176, 213. සස්මාස්මිංසංසාස්වත්තං 0.0011.

176, 213. 于`ta`之后，`smā`、`smiṃ`、`saṃ`、`su`等语尾变为`attaṃ`。

---

177, 221. ඉමසද්දස්ස ච.

177, 221. `ima`亦变为`ida`。

---

178, 224. සබ්බතො කො.

178, 224. 于所有格位，`kiṃ`变为`ka`。

---

179, 204. ඝපතො ස්මිං සානං සංසා.

179, 204. 于`gha`与`pa`类词之后，`smiṃ`与`sānaṃ`语尾分别变为`saṃ`与`sā`。

---

180, 207. නෙතාහි ස්මිමායයා.

180, 207. 于`eta`，（前述规则）不适用于`smiṃ`、`nānaṃ`、`āya`、`yā`等格位。

---

181, 95. මනොගණාදිතො ස්මිංනානමිආ.

181, 95. 于`manogaṇa`等词之后，`smiṃ`语尾变为`i`，`nānaṃ`语尾变为`ā`。

---

182, 97. සස්ස චො.

182, 97. `sa`词干亦变为`o`。

---

183, 48. එතෙසමො ලොපෙ.

183, 48. 此等词之`o`元音，在随后的元音前被省略。

---

184, 96. ස සරෙ වාගමො.

184, 96. 于`sa`词干之后，元音前，可选择性地增补`v`。

---

185, 112. සන්තසද්දස්සා සො භෙ බො චන්තෙ.

185, 112. `sant`一词的尾音变为`ā`，且词尾亦可作`so`、`bhe`、`bho`。

---

186, 107. සිම්හි ගච්ඡන්තාදීනං න්තසද්දො අං.

186, 107. 于`si`语尾前，`gacchanta`等词的`nta`变为`aṃ`。

---

187, 108. සෙසෙසු න්තුව.

187, 108. 于其余格位，或变为`ntu`。

---

188, 155. බ්‍රහ්මත්ත සඛ රාජාදිතො අමානං.

188, 155. 于`brahman`、`attan`、`sakhan`、`rājan`等词之后，涉及`am`与`ānaṃ`二语尾。

---

189, 113. ස්‍යා ච.

189, 113. `sant`亦可变为`syā`。

---

190, 114. යොනමානො.

190, 114. `yo`语尾不变为`na`或`māno`。

---

191, 130. සඛතො චායො නො.

191, 130. 于`sakha`之后，亦可变为`āyo`与`no`。

---

192, 135. ස්මිමෙ.

192, 135. `smiṃ`语尾变为`e`。

---

193, 122. බ්‍රහ්මතො වස්ස ච.

193, 122. 于`brahman`之后，`ssa`语尾亦同。

---

194, 131. සඛන්තස්සි නොනානංසෙසු.

194, 131. 于以`sakhi`结尾之词，在`nā`、`naṃ`及其他格位，其`i`音不变为`o`。

---

195, 134. ආරො [Pg.12] හිම්හි වා.

195, 134. 于`hi`与`mhi`二语尾，或可变为`āro`。

---

196, 133. සුනමංසු වා.

196, 133. 或可使用`su`、`naṃ`、`aṃ`、`su`等语尾。

---

197, 125. බ්‍රහ්මතො තු ස්මිංනි.

197, 125. 然于`brahman`，`smiṃ`格变为`ni`。

---

198, 123. උත්තං සනාසු.

198, 123. 于`sa`、`nā`、`su`等格位前，`u`变为`aṃ`。

---

199, 158. සත්ථුපිතාදීනමා සිස්මිං සිලොපො ච.

199, 158. 于`satthar`、`pitar`等词，在`si`与`smiṃ`二格位前，词干元音变为`ā`，且`si`语尾被省略。

---

200, 196. අඤ්ඤෙස්වාරත්තං.

200, 196. 于其他格位，词干变为`āra`。

---

201, 163. වා නංම්හි.

201, 163. 于`naṃ`与`mhi`二格位，前述变化可选择性适用。

---

202. 164. සත්ථුනත්තඤ්ච.

202. 于`satthar`，其`r`亦可变为`n`。

---

203, 162. උ සස්මිං සලොපො ච.

203, 162. 于`sa`与`smiṃ`二格位前，词干元音变为`u`，且`sa`语尾被省略。

---

204, 167. සක්කමන්ධාතාදීනඤ්ච.

204, 167. 以及，对于帝释(Sakka)、真言王(Mandhātu)等词。

---

205, 160. තතො යොනමො තු.

205, 160. 但于其后，则为yo、naṃ、o。

---

206, 165. තතො ස්මිමි.

206, 165. 于其后，smiṃ格作i。

---

207, 161. නා ආ.

207, 161. nā格作ā。

---

208, 166. ආරො රස්සමිකාරෙ.

208, 166. （替代为）āro，且（词干元音）短化为i。

---

209, 168. පිතාදීනමසිම්හි.

209, 168. 对于pitar等词，在si格与mhi格中，（词干末音节）作a。

---

210, 239. තයාතයිනං තකාරො ත්වත්තං වා.

210, 239. 对于taya与tayi，其t字母或作tva。

---

ඉති නාමකප්පෙ තතියො කණ්ඩො.

如是，名词篇第三章。

---

211, 126. අත්තන්තො හිස්මිමනත්තං.

211, 126. 对于attan，在hi格与smiṃ格之前，（词干）作an。

---

212, 129. තතො ස්මිං නි.

212, 129. 于其后，smiṃ格作ni。

---

213, 127. සස්සනො.

213, 127. 为sa、ssa、no格。

---

214, 128. ස්මා [Pg.13] නා.

214, 128. 为smā、nā格。

---

215, 141. ඣලතො ච.

215, 141. 以及，从jhala（辅音）之后。

---

216, 180. ඝපතො ස්මිංයං වා.

216, 180. 从gha与pa之后，smiṃ格或作yaṃ。

---

217, 199. යොනං නි නපුංසකෙහි.

217, 199. 对于中性词，yo格与naṃ格作ni。

---

218, 196. අතො නිච්චං.

218, 196. 从a之后，恒常（如此）。

---

219, 195. සිං.

219, 195. 为siṃ格。

---

220, 74. සෙසතො ලොපං ගසිපි.

220, 74. 其余的则省略，于ga格与si格中亦然。

---

221, 282. සබ්බාසමාවුසොපසග්ගනිපාතාදීහි ච.

221, 282. 以及，由sabba、贤友、前缀、不变化词等。

---

222, 327. පුමස්ස ලිඞ්ගාදීසු සමාසෙසු.

222, 327. 在关于性等的复合词中，对于阳性词……

---

223, 188. අං යමීතො පසඤ්ඤතො.

223, 188. 从yaṃ与ī之后，aṃ格由pasaññā决定。

---

224, 153. නං ඣතො කතරස්සා.

224, 153. 从jha之后，naṃ格用于katarā。

---

225, 151. යොනං නො.

225, 151. 为yo、naṃ、no格。

---

226, 154. ස්මිංනි.

226, 154. smiṃ格作ni。

---

227, 270. කිස්ස ක වෙ ච.

227, 270. 对于kissa，（替代为）ka与ve。

---

228, 272. කු හිං හංසු ච.

228, 272. 以及，为ku、hiṃ、haṃ、su。

---

229, 226. සෙසෙසු ච.

229, 226. 以及，在其余的格中。

---

230, 262. ත්‍ර තො ථෙසු ච.

230, 262. 以及，在tra、to、tha等（格或后缀）中。

---

231, 263. සබ්බස්සෙතස්සාකාරො වා.

231, 263. 对于sabba与eta，或（使用）ā字母。

---

232, 267. ත්‍රෙ නිච්චං.

232, 267. 在tra（后缀）中，恒常（如此）。

---

233, 264. එ තොථෙසු ච.

233, 264. 于 `to`、`tha` 之前，亦为 `e`。

---

234, 265. ඉමස්සි [Pg.14] ථං දානි හ තො ධෙසු ච.

234, 265. 于 `thaṃ`、`dāni`、`ha`、`to`、`dha` 等后缀前，`ima` [之语基]亦作 `i`。

---

235, 281. අ ධුනාම්හි ච.

235, 281. 于 `dhunā` 之前，[语基]亦作 `a`。

---

236, 280. එත රහිම්හි.

236, 280. 于 `rahi` 之前，[语基为] `eta`。

---

237, 176. ඉත්ථියමතො ආපච්චයො.

237, 176. 于女性义，于 `a` 之后，[加] `ā` 后缀。

---

238, 187. නදාදිතො වා ඊ.

238, 187. 或于 `nadī` 等词后，[用] `ī`。

---

239, 190. ණව ණික ණෙය්‍ය ණන්තුහි.

239, 190. 用 `ṇava`、`ṇika`、`ṇeyya`、`ṇa`、`ntu` [等后缀]。

---

240, 193. පතිභික්ඛුරාජීකාරන්තෙහි ඉනී.

240, 193. 于 `pati`、比丘、`rāja` 及以 `ī` 结尾的词之后，[用] `inī`。

---

241, 191. න්තුස්ස තධීකාරෙ.

241, 191. 于 `taddhita`（派生词）章，[论] `ntu` 后缀。

---

242, 192. භවතො භොතො.

242, 192. `bhavant` 的呼格作 `bhoto`。

---

243, 110. භො ගෙ තු.

243, 110. [不变词] `bho`、`ge`、`tu`。

---

244, 72. අකාරපිතාද්‍යන්තානමා.

244, 72. 于 `pitar` 等词，其尾音 `a` 作 `ā`。

---

245, 152. ඣලපා රස්සං.

245, 152. 于 `jhala`、`pa` [辅音组]前，[元音]作短音。

---

246, 73. ආකාරො වා.

246, 73. 或作 `ā`。

---

ඉති නාමකප්පෙ චතුත්ථො කණ්ඩො.

名章第四篇，如是终。

---

247, 261. ත්වාදයො විභත්තිසඤ්ඤායො.

247, 261. `tvā` 等是格之名。

---

248, 260. ක්වචි තො පඤ්චම්‍යත්ථෙ.

248, 260. 有时 `to` [后缀]用于第五格（离格）义。

---

249, 266. ත්‍රථ සත්තමියා සබ්බනාමෙහි.

249, 266. 由诸代词，[加] `tra`、`tha` [后缀]，用于第七格（处格）义。

---

250, 268. සබ්බතො ධි.

250, 268. 由 `sabba` [派生] `dhi`。

---

251, 269. කිංස්මා වො.

251, 269. 或由 `kiṃ` [派生]。

---

252, 271. හිංහංහිඤ්චනං

252, 271. [后缀] `hiṃ`、`haṃ`、`hiñcanaṃ`。

---

253, 273. තම්හා [Pg.15] ච.

253, 273. 以及由彼。

---

254, 274. ඉමස්මා හධා ච.

254, 274. 以及由此[派生] `ha`、`dhā`。

---

255, 275. යතො හිං.

255, 275. 由 `ya` [派生] `to`、`hiṃ`。

---

256, 0. කාලෙ.

256, 0. 于时间义。

---

257, 276. කිංසබ්බඤ්ඤෙකයකුහි දාදාචනං.

257, 276. 由 `kiṃ`、`sabba`、`añña`、`eka`、`ya`、`ku` [等]，[派生] `dā`、`dācanaṃ`。

---

258, 278. තම්හා දානි ච.

258, 278. 以及由彼[派生] `dāni`。

---

259, 279. ඉමස්මා රහිධුනාදානි ච.

259, 279. 以及由此[派生] `rahi`、`dhunā`、`dāni`。

---

260, 277. සබ්බස්ස සො දාම්හි වා.

260, 277. 于 `dā` 之前，`sabba` 或作 `sa`。

---

261, 369. අවණ්ණො යෙ ලොපඤ්ච.

261, 369. 于 `ya` 之前，`a` 元音亦省略。

---

262, 391. වුඩ්ඪස්ස ජො ඉයිට්ඨෙසු.

262, 391. vuḍḍha于īya与iṭṭha[二后缀]前，作jya。

---

263, 392. පසත්ථස්ස සො ච.

263, 392. pasattha亦作sya。

---

264, 393. අන්තිකස්ස නෙදො.

264, 393. antika作neda。

---

265, 394. බාළ්හස්ස සාධො.

265, 394. bāḷha作sādha。

---

266, 395. අප්පස්ස කණ.

266, 395. appa作kaṇa。

---

267, 396. යුවානඤ්ච.

267, 396. yuvan亦然。

---

268, 397. වන්තුමන්තුවීනඤ්ච ලොපො.

268, 397. vantu、mantu、vī[等后缀]亦省略。

---

269, 41. යවතං තලණදකාරානං බ්‍යඤ්ජනානි චලඤජකාරත්තං.

269, 41. 因ya、va等，辅音ṭa、la、ṇa、da变为ca、la、ña、ja。

---

270, 120. අම්හ තුම්හ න්තු රාජ බ්‍රහ්මත්ත සඛ සත්ථු– පිතාදීහි ස්මා නාව.

270, 120. amha、tumha、ntu、rāja、brahma、atta、sakha、satthu、pitar等词之后，smā与nā[二缀]任选。

---

ඉති නාමකප්පෙ පඤ්චමො කණ්ඩො.

如是，名篇第五章终。

---

නාමසුත්තං නිට්ඨිතං.

《名经》终。

---

3. කාරක

3. 格

---

271, 88. යස්මා [Pg.16] දපෙතිං භයමාදත්තෙ වා තදපාදානං. (308)

271, 88. 所从离去、取物，或所从生怖者，彼为离格(apādāna)。

---

272, 309. ධාතුනාමානමුපසග්ගයොගාදීස්වපි ච.

272, 309. 亦用于语基、名词、前缀等之连结。

---

273, 310. රක්ඛණත්ථානමිච්ඡිතං.

273, 310. 于保护义[之动词]，用于所欲防范之事物。

---

274, 311. යෙන වා දස්සනං

274, 311. 或用于所从隐藏之事物。

---

275, 312. දූරන්තිකද්ධකාල නිම්මාන ත්වාලොප දිසා යොග විභත්තාරප්පයොග සුද්ධප්පමොචනහෙතු විවිත්තප්පමාණපුබ්බයොග බන්ධනගුණවචන පඤ්හකථන ථොකාතත්තූසු ච.

275, 312. 亦用于距离、附近、路程、时间、创造、“tvā”之省略、方向之连结、分别、起始、清净、解脱、因由、远离、衡量、先前之连结、束缚、形容词、询问、些少、非本质等义。

---

276, 302. යස්ස දාතුකාමො රොචතෙ ධාරයතෙ පා තං සම්පදානං.

276, 302. 彼，欲施与者、所喜乐者、所负欠者，是为与格(sampadāna)。

---

277, 303. සිලාඝ හනු ඨා සප ධාර පිහ කුධ දුහිස්සො ස්සූය රාධික්ඛ පච්චාසුණ අනුපතිගිණ පුබ්බකත්තාරොචනත්ථ තදත්ථ තුමත්ථාලමත්ථ මඤ්ඤානාදරප්පාණිනි ගත්‍යත්ථකම්මනිආසිසත්ථසම්මුතිභිය්‍යසත්තම්‍යත්ථෙසු ච.

277, 303. 亦用于对…称赞、隐藏、等候、诅咒、负欠、渴望、愤怒、敌对、嫉妒、妒忌、察看、承诺、同意、不定式之先前作者、告知、为此目的、“tuṃ”不定式、“足够”、认为、不敬、无生命者、行动所向之业、祝福、同意、“更”，以及在第七格的意义中。

---

278, 320. යොධාරො තමොකාසං.

278, 320. 彼，为所依处者，是为处格(okāsa)。

---

279, 292. යෙන වා කයිරතෙ තං කරණං.

279, 292. 彼，藉以完成者，是为具格(karaṇa)。

---

280, 285, යං කරොති තං කම්මං.

彼，所作者，是为业格(kamma)。

---

281, 294. යො කරොති ස කත්තා.

281, 294. 彼，行事者，是为主格(kattā)。

---

282, 295. යො කාරෙහි ස හෙතු.

282, 295. 彼，使役行事者，是为因(hetu)。

---

283, 316. යස්ස [Pg.17] වා පරිග්ගහො තං සාමී.

283, 316. 彼，为所有者，是为属主(sāmī)。

---

284, 283. ලිඞ්ගත්ථෙ පඨමා.

284, 283. 第一格用于表示词语本身(liṅga)之义。

---

285, 70. ආලපනෙ ච.

285, 70. 亦用于呼格(ālapana)。

---

286, 291. කරණෙ තතියා.

286, 291. 第三格用于具格(karaṇa)。

---

287, 296, සහාදියොගෙ ච.

亦用于与saha等词之连结。

---

288, 293. කත්තරි ච.

288, 293. 亦用于主格(kattā)。

---

289, 297. හෙත්වත්ථෙ ච.

289, 297. 亦用于因由义。

---

290, 298. සත්තම්‍යත්ථෙ ච.

290, 298. 亦用于第七格义。

---

291, 299. යෙනඞ්ගවිකාරො.

291, 299. 用于表示肢体残缺。

---

292, 300. විසෙසනෙ ච.

292, 300. 亦用于表示特征。

---

293, 301. සම්පදානෙ චතුත්ථී.

293, 301. 第四格用于与格。

---

294, 305. නමොයොගාදීස්වපි ච.

294, 305. 亦用于与“namo”等词的连结中。

---

295, 307. අපාදානෙ පඤ්චමී.

295, 307. 第五格用于从格。

---

296, 314. කාරණත්ථෙ ච.

296, 314. 亦用于因缘义。

---

297, 284. කම්මත්ථෙ දුතියා.

297, 284. 第二格用于业格。

---

298. 287. කාලද්ධානමච්චන්තසංයොගෙ.

298. 用于表示时间的持续和路程的延伸。

---

299, 288. කම්මප්පවචනීයයුත්තෙ.

299, 288. 用于与关系词的连结中。

---

300, 286. ගති බුද්ධි භුජ පඨ හර කර සයාදීනංකා රිතෙ වා.

300, 286. 行、知、食、诵、运、作、卧等动词，其主事者在使役态中或变为业格。

---

301, 315. සාමිස්මිං ඡට්ඨී

301, 315. 第六格用于属主义。

---

302, 319. ඔකාසෙ [Pg.18] සත්තමී.

302, 319. 第七格用于处格。

---

303, 321. සාමිස්සරාධිපති දායාද සක්ඛී පථිභූ පසුත කුසලෙහි ච.

303, 321. 亦用于与“主、自在、主宰、继承人、见证者、保证人、勤奋者、善巧者”等词的连结中。

---

304, 322. නිද්ධාරණෙ ච.

304, 322. 亦用于拣别。

---

305, 323. අනාදරෙ ච.

305, 323. 亦用于不顾义。

---

306, 289. ක්වචි දුතියා ඡට්ඨීනමත්ථෙ.

306, 289. 有时，第二格用于第六格义。

---

307, 290. තතියාසත්තමීනඤ්ච.

307, 290. 第三格与第七格亦然。

---

308, 317. ඡට්ඨී ච.

308, 317. 第六格亦然。

---

309, 318. දුතියාපඤ්චමීනඤ්ච.

309, 318. 第二格与第五格亦然。

---

310, 324. කම්මකරණනිමිත්තත්ථෙසු සත්තමී.

310, 324. 第七格用于业、作具、因缘义中。

---

311, 325. සම්පදානෙ ච.

311, 325. 亦用于与格。

---

312, 326. පඤ්චම්‍යත්ථෙ ච.

312, 326. 亦用于第五格义。

---

313, 327. කාලභාවෙසු ච.

313, 327. 亦用于时间与情状。

---

314, 328. උප’ධ්‍යාධිකිස්සරවචනෙ.

314, 328. 用于与“upa”、“adhi”等词连用，表示优越或主宰义。

---

315, 329. මණ්ඩිතුස්සුක්කෙසු තතියා ච.

315, 329. 于装饰、渴望义，亦用第三格。

---

ඉති නාමකප්පෙ කාරකකප්පො ඡට්ඨො කණ්ඩො.

如是，名篇中格篇为第六章。

---

කාරකසුත්තං නිට්ඨිතං.

格经终。

---

4. සමාස

4. 复合词

---

316, 331. නාමාන සමාසො යුත්තත්ථො.

316, 331. 名词之复合，其义相应。

---

317, 332. තෙසං විභත්තියො ලොපා ච.

317, 332. 以及彼等格位之省略。

---

318, 333. පකති චස්ස සරන්තස්ස.

318, 333. 以及元音结尾词之原形。

---

319, 330. උපසග්ගනිපාතපුබ්බකො [Pg.19] අබ්‍යයීභාවො.

319, 330. 以不变词或前缀为首者，是邻近释。

---

320, 335. සො නපුංසකලිඞ්ගො.

320, 335. 彼为中性。

---

321. 349. දිගුස්සෙකත්තං.

321. 349. 带数释为单数。

---

322, 359. තථා ද්වන්දෙ පාණි තූරියෙ යොග්ග සෙනඞ්ග ඛුද්දජන්තුක විවිධ විරුද්ධ විසභාගත්ථාදීනඤ්ච.

322, 359. 同样，在双合释中，由肢体、乐器、车辆、军队部分、小动物、多样、对立、异义等词语构成者，亦然。

---

323, 360. විභාසා රුක්ඛ තිණ පසු ධන ධඤ්ඤ ජනපදා දීනඤ්ච.

323, 360. 以及由树、草、畜、财、谷、国土等词语构成者，可任选。

---

324, 339. ද්විපදෙ තුල්‍යාධිකරණෙ කම්මධාරයො.

324, 339. 二词同格位者，是持业释。

---

325, 348. සඞ්ඛ්‍යාපුබ්බො දිගු.

325, 348. 以数词为首者，是带数释。

---

326, 341. උභෙ තප්පුරිසා.

326, 341. 彼二者是依主释。

---

327, 351. අමාදයො පරපදෙභි.

327, 351. 以业格(aṃ)等格位之词与后词复合者，亦然。

---

328, 352. අඤ්ඤපදත්ථෙසු බහුබ්බීහි.

328, 352. 表他词义者，是多财释。

---

329, 357. නාමානං සමුච්චයො ද්වන්දො.

329, 357. 名词之集合，是双合释。

---

330, 340. මහතං මහා තුල්‍යාධිකරණෙ පදෙ.

330, 340. 在同格位词中，“mahant”成“mahā”。

---

331, 353. ඉත්ථියං භාසිතපුමිත්ථී පුමාව චෙ.

331, 353. 若阴性词有对应阳性词，则如同阳性词。

---

332, 343. කම්මධාරයසඤ්ඤෙ ච.

332, 343. 在名为持业释者中亦然。

---

333, 344. අත්තං නස්ස තප්පුරිසෙ.

333, 344. 在依主释中，“na”成“a”。

---

334, 345. සරෙ අන.

334, 345. 后接元音时，成“ana”。

---

335, 346. කදි කුස්ස.

335, 346. “ku”成“kad”。

---

336, 347. කා’ප්පත්ථෙසු ච.

336, 347. 以及“kā”用于轻蔑义。

---

337, 350. ක්වචි [Pg.20] සමාසන්ත ගතානමකාරන්තො.

337, 350. 有时，复合词之结尾部分成“a”尾。

---

338, 356. නදිම්හා ච.

338, 356. “nadī”等词亦然。

---

339, 358. ජායාය තුදං ජානි පතිම්හි.

339, 358. 当“pati”在后时，“jāyā”成“jāni”。

---

340, 355. ධනුම්හා ච.

340, 355. “dhanu”等词亦然。

---

341, 336. අංවිභත්තීනමකාරන්තා අබ්‍යායිතාවා.

341, 336. “a”尾之邻近释，其格成“aṃ”。

---

342, 337. සරො රස්සො නපුංසකෙ.

342, 337. 在中性中，元音变短。

---

343, 338. අඤ්ඤස්මා ලොපො ච.

343, 338. 其他格则省略。

---

ඉති නාමකප්පෙ සමාසකප්පො සත්තමො කණ්ඩො.

如是，名品中，复合品为第七章。

---

සමාසසුත්ථං නිට්ඨිතං.

复合品终。

---

5. තද්ධිත

5. 派生词

---

244, 361. වා ණා’පච්චෙ.

244, 361. 在“后裔”义中，可加后缀ṇa。

---

345, 366. ණායන ණාන වච්ඡාදිතො.

345, 366. 于vaccha等词后，加后缀ṇāyana、ṇāna。

---

346, 367. ණෙය්‍යො කත්තියාදීහි.

346, 367. 于kattiya等词后，加后缀ṇeyya。

---

347, 368. අතො ණි වා.

347, 368. 于以-a结尾的词基后，可加后缀ṇi。

---

348, 371. ණවොපක්වාදීහි.

348, 371. 于upaka等词后，加后缀ṇa。

---

349, 372. ණෙර විධවාදිතො.

349, 372. 于vidhavā等词后，加后缀ṇera。

---

350, 373. යෙන වා සංසට්ඨං තරති චරති වහති ණිකො.

350, 373. 在“与之混合”、“渡过”、“从事”、“运载”等义中，可加后缀ṇika。

---

351, 374. තමධීතෙ තෙනකතාධි සන්නිධානනියොග සිප්ප භණ්ඩ ජීවිකත්ථෙසු ච.

351, 374. 亦在“学习彼”、“由彼所作”、“储藏”、“受雇”、“技艺”、“商品”、“生计”等义中（加后缀ṇika）。

---

352, 376. ණ [Pg.21] රාගා තස්සෙදමඤ්ඤත්ථෙසු ච.

352, 376. 于rāga（染色）等词后，以及在“此属于彼”和其他意义中，亦加后缀ṇa。

---

353, 378. ජාතාදීනමිමියා ච.

353, 378. 于jāta等词后，亦加后缀ima、iya。

---

354, 379. සමූහත්ථෙ කණ ණා.

354, 379. 在“集合”义中，加后缀kaṇa、ṇā。

---

355, 380. ගාම ජන බන්ධු සහායාදීහි තා.

355, 380. 于gāma、jana、bandhu、sahāya等词后，加后缀tā。

---

356, 381. තදස්ස ඨානමියො ච.

356, 381. 在“此乃其处”义中，亦加后缀iya。

---

357, 382. උපමත්ථායිතත්තං.

357, 382. 在“譬喻”义中，加后缀itatta。

---

358, 383. තන්නිස්සිතත්ථෙ ලො.

358, 383. 在“依附于彼”义中，加后缀la。

---

359, 384. ආලු තබ්බහුලෙ.

359, 384. 在“多有彼”义中，加后缀ālu。

---

360, 387. ණුත්තතා භාවෙ තු.

360, 387. 在“状态”义中，则加后缀ṇa、tta、tā。

---

361, 388. ණ විසමාදීහි.

361, 388. 于visama等词后，加后缀ṇa。

---

362, 389. රමණීයාදිතො කණ

362, 389. 于ramaṇīya等词后，加后缀kaṇa。

---

363, 390. විසෙසෙ තරතමිසිකියිට්ඨා.

363, 390. 在“比较”义中，加后缀tara、tama、isika、iya、iṭṭha。

---

364, 398. තදස්සත්ථීති වී ච.

364, 398. 在“彼拥有此”义中，亦加后缀vī。

---

365, 399. තපාදිතො සී.

365, 399. 于tapa等词后，加后缀sī。

---

366, 400. දණ්ඩාදිතො ඉක ඊ.

366, 400. 于daṇḍa等词后，加后缀ika、ī。

---

367, 401. මධ්වාදිතො රො.

367, 401. 于madhu等词后，加后缀ra。

---

368, 402. ගුණාදිතො වන්තු.

368, 402. 于guṇa等词后，加后缀vantu。

---

369, 403. සත්‍යාදීහි මන්තු.

369, 403. 于satya等词后，加后缀mantu。

---

370, 405. සද්ධාදිතො ණ.

370, 405. 于saddhā等词后，加后缀ṇa。

---

371, 404. ආයුස්සුකාරාස මන්තුම්හි.

371, 404. 当后缀mantu紧随时，āyus中的u变为ā。

---

372, 385. තප්පකතිවචනෙ [Pg.22] මයො.

372, 385. 在“彼之所成”义中，加后缀maya。

---

373, 406. සඞ්ඛ්‍යාපූරණෙ මො.

373, 406. 为表序数义，加后缀mo。

---

374, 408. ස ඡස්ස වා.

374, 408. 于cha(六)之后，或加后缀sa。

---

375, 412. එකාදිතො දසස්සී.

375, 412. 于ekādi(一等)之后的dasa(十)，加后缀ī。

---

376, 257. දසෙ සො නිච්චඤ්ච.

376, 257. 于dasa(十)，其d恒常变为s。

---

377, 0. අන්තෙ නිග්ගහිතඤ්ච.

377, 0. 且于词尾有随韵(niggahita)。

---

378, 414. ති ච.

378, 414. 亦加后缀ti。

---

379, 258. ල ද රානං.

379, 258. 论la、da、ra之音变。

---

380, 255. වීසති දසෙසු බා ද්විස්ස තු.

380, 255. 于vīsati(二十)及(其后之)十位数，dvi则变为bā。

---

381, 254. එකාදිතො දස්ස ර සඞ්ඛ්‍යානෙ.

381, 254. 计数时，于ekādi(一等)之后，dasa之da变为ra。

---

382, 259. අට්ඨාදිතො ච.

382, 259. 于aṭṭhādi(八等)之后亦然。

---

383, 353. ද්වෙකට්ඨානමාකාරො වා.

383, 353. dvi(二)与eka(一)，或变为长音ā(ākāra)。

---

384, 407. චතුච්ඡෙ හි ථ ඨා.

384, 407. 于catu(四)与cha(六)，加后缀tha与ṭha。

---

385, 409. ද්විතීහි තියො.

385, 409. 于dvi(二)、ti(三)之后，加后缀tiya。

---

386, 410. තියෙ දුතාපි ච.

386, 410. 词根ti与du亦可构成序数。

---

387, 411. තෙසමඩ්ඪූපපදෙන අඩ්ඪුඩ්ඪදිවඩ්ඪ දියඩ්ඪ’ ඩ්ඪතියා.

387, 411. 彼等以aḍḍha(半)为前缀，形成aḍḍhuḍḍha(三又二分之一)、divaḍḍha(一又二分之一)、diyaḍḍha(一又二分之一)、aḍḍhatiya(二又二分之一)。

---

388, 68. සරූපාන මෙකසෙස්වසකිං.

388, 68. 当同形词(sarūpa)重复使用时，仅保留其一(ekasesa)。

---

389, 413. ගණනෙදසස්ස ද්වි ති චතු පඤ්ච ඡ සත්ත අට්ඨනවකානං වී ති චත්තාර පඤ්ඤා ඡ සත්තාසනවා යොසු යොනඤ්චීසමාසංඨිරිතීතුති.

389, 413. 计数时，于以dasa(十)构成的复合词中，dvi、ti、catu、pañca、cha、satta、aṭṭha、nava，各变为vī、ti、cattāra、paññā、cha、sattā、asī、navā。

---

390, 256. චතූපපදස්ස [Pg.23] ලොපො තු’ත්තරපදාදිචස්ස චු චොපි නවා.

390, 256. 于前缀catu，其后接词之首音节则被省略；catu自身亦有cu、co等变化。

---

391, 423. යදනුපපන්නා නිපාතනා සිජ්ඣන්ති.

391, 423. 凡不合语法常规者(anupapanna)，由不规则法(nipātana)成就。

---

392, 418. ද්වාදිතො කො’නෙකත්ථෙ ච.

392, 418. 于dvi(二)等数词，及为表“集合”义(anekattha)时，加后缀ka。

---

393, 415. දසදසකං සතං දසකානං සතං සහස්සඤ්ච යොම්හි.

393, 415. 十个十(dasadasakaṃ)为一百(sata)，一百个十(sataṃ dasakānaṃ)为一千(sahassa)。

---

394, 416. යාව තදුත්තරි දසගුණිතඤ්ච.

394, 416. 乃至其后，亦十倍递增。

---

395, 417. සකනාමෙහි.

395, 417. 以其自名。

---

396, 363. තෙසං ණො ලොපං.

396, 363. 彼等之ṇo音被省略。

---

397, 420. විභාගෙ ධා ච.

397, 420. 为表区分义(vibhāga)，亦加后缀dhā。

---

398, 421. සබ්බනාමෙහි පකාරවචනෙ තු ථා.

398, 421. 于一切代词(sabbanāma)，为表种类(pakāravacana)义，则加后缀thā。

---

399, 422. කිමිමෙහි ථං.

399, 422. 于kim与ima，加后缀thaṃ。

---

400, 364. වුද්ධාදිසරස්ස වා’සංයොගන්තස්ස සණෙ ච.

400, 364. 于非复辅音结尾(asaṃyoganta)之词，当后接saṇa时，其首元音或发生增长(vuddhi)。

---

401, 375. මායූනමාගමො ඨානෙ.

401, 375. 于适当之处，可插入(āgama)māyu。

---

402. 377. ආත්තඤ්ච.

402. 亦加后缀ātta。

---

403, 354. ක්වචාදිමජ්ඣුත්තරානං දීඝරස්ස පච්චයෙසු ච.

403, 354. 有时于词首、词中、词尾，及于后缀中，有长短音之变。

---

404, 370. තෙසු වුද්ධි ලොපාගම විකාර විපරිතාදෙසා ච.

404, 370. 于此等中，有增长、省略、增音、音变及颠倒替换。

---

405, 365. අයුවණ්ණානඤ්චායො වුද්ධි.

405, 365. a、i、u元音之增长。

---

ඉති නාමකප්පෙ තද්ධිතකප්පො අට්ඨමො කණ්ඩො.

如是，于名称篇中，派生词章为第八节。

---

තද්ධිතසුත්තං නිට්ඨිතං.

派生词章终。

---

6. ආඛ්‍යාති

6. 动词

---

406, 429. අථ [Pg.24] පුබ්බානි-විභත්තීනං ඡ පරස්සපදානි.

406, 429. 其次，前述语尾中，六种为为他语(parassapada)。

---

407, 439. පරාණුත්තනොපදානි.

407, 439. 其余为为己语(attanopada)。

---

408, 430. ද්වෙ ද්වෙ පඨමමජ්ඣිමුත්තමපුරිසා.

408, 430. 初士（第三人称）、中士（第二人称）、上士（第一人称）各有二种。

---

409, 441. සබ්බෙසමෙකාභිධානෙ පරො පුරිසො.

409, 441. 当（不同人称）并列称谓时，使用后者之人称。

---

410, 432. නාමම්හි පයුජ්ජමානෙපි තුල්‍යාධිකරණෙ පඨමො.

410, 432. 当名词作主语时，用初士（第三人称）。

---

411, 436. තුම්හෙ මජ්ඣිමො.

411, 436. （主语为）`tumhe`（你）时，用中士（第二人称）。

---

412, 437. අම්හෙ උත්තමො.

412, 437. （主语为）`amhe`（我）时，用上士（第一人称）。

---

413, 426. කාලෙ.

413, 426. 时态

---

414, 428. වත්තමානා පච්චුප්පන්නෙ.

414, 428. 现在时(vattamānā)用于当下。

---

415, 451. ආණාත්‍යාසිට්ඨෙ’නුත්තකාලෙ පඤ්චමී.

415, 451. 于命令及祝愿义，（且）非特定时间，用第五式(pañcamī)。

---

416, 454. අනුමතිපරිකප්පෙත්ථෙසු සත්තමී.

416, 454. 于允许、假定之义，用第七式(sattamī)。

---

417, 460. අපච්චක්ඛෙ පරොක්ඛා’තීතෙ.

417, 460. 于非亲见之过去时，用远过去时(parokkhā)。

---

418, 456. හිය්‍යොපභුති පච්චක්ඛෙ හිය්‍යත්තනී.

418, 456. 从昨日起，于亲见（事件），用昨日过去时(hiyyattanī)。

---

419, 469. සමීපෙ’ජ්ජතනී.

419, 469. 于临近（过去时），用今日过去时(ajjatanī)。

---

420, 471. මායොගෙ සබ්බකාලෙ ච.

420, 471. 与`mā`连用时，亦可用于所有时间。

---

421, 473. අනාගතෙ භවිස්සන්තී.

421, 473. 于未来时，用将来时(bhavissantī)。

---

422, 475. ක්‍රියාතිපන්නෙ’තීතෙ කාලාතිපත්ති.

422, 475. 于已过而未成之行为，用条件时(kālātipatti)。

---

423, 426. වත්තමානා තී අන්ති, සි ථ, මි ම තෙ අන්තෙ, සෙව්හෙ, එ ම්හෙ.

423, 426. 现在时(vattamānā)语尾为：ti, anti, si, tha, mi, ma；te, ante, se, vhe, e, mhe。

---

424, 450. පඤ්චමී [Pg.25] තු අන්තු, හි ථ, මි ම, තං අන්තං, ස්සු ව්හො, එ ආමසෙ.

424, 450. 第五式(pañcamī)语尾为：tu, antu, hi, tha, mi, ma；taṃ, antaṃ, ssu, vho, e, āmase。

---

425, 453. සත්තමී එය්‍ය එය්‍යුං, එය්‍යාසි එය්‍යාථ, එය්‍යාමි එය්‍යාම, එථ එරං, එථො එය්‍යාව්හො, එය්‍යං එය්‍යාම්හෙ.

425, 453. 第七式(sattamī)语尾为：eyya, eyyuṃ, eyyāsi, eyyātha, eyyāmi, eyyāma；etha, eraṃ, etho, eyyāvho, eyyaṃ, eyyāmhe。

---

426, 459. පරොක්ඛා අ උ, එ ත්ථ, අං ම්හ, ත්ථ රෙ, ත්ථො ව්හො, ඉං ම්හෙ.

426, 459. 远过去时(parokkhā)语尾为：a, u, e, ttha, aṃ, mha；ttha, re, ttho, vho, iṃ, mhe。

---

427, 455. හිය්‍යත්තනී ආ ඌ, ඔ ත්ථ, අං ම්හා, ත්ථ ත්ථුං, සෙව්හං, ඉං ම්හසෙ.

427, 455. 昨日过去时(hiyyattanī)语尾为：ā, ū, o, ttha, aṃ, mhā；ttha, tthuṃ, se, vhaṃ, iṃ, mhase。

---

428, 468. අජ්ජතනී ඊඤං ඔත්ථ, ඉං ම්හා, ආ ඌ, සෙ ව්හං, අං ම්හෙ.

428, 468. 今日过去时(ajjatanī)语尾为：ī, uṃ, o, ttha, iṃ, mhā；ā, ū, se, vhaṃ, aṃ, mhe。

---

429, 472. ස්සවිස්සන්තී ස්සති ස්සන්ති, ස්සසි ස්සථ, ස්සාමි ස්සාම, ස්සතෙ ස්සන්තෙ, ස්සසෙ ස්සව්හෙ, ස්සං ස්සාම්හෙ.

429, 472. 将来时(bhavissantī)语尾为：ssati, ssanti, ssasi, ssatha, ssāmi, ssāma；ssate, ssante, ssase, ssavhe, ssaṃ, ssāmhe。

---

430, 474. කාලාතිපත්ති ස්සා ස්සංසු, ස්සෙ ස්සථ, ස්සං ස්සාමා, ස්සථ ස්සිසු, ස්සසෙ ස්සව්හෙ, ස්සිං ස්සාම්හසෙ.

430, 474. 条件式（词尾为）：ssā, ssaṃsu, sse, ssatha, ssaṃ, ssāmā, ssatha, ssisu, ssase, ssavhe, ssiṃ, ssāmhase。

---

431, 428. හිය්‍යත්තනී සත්තමී පඤ්චමී වත්තමානා සබ්බධාතුකං.

431, 428. 不定过去时、愿望式、命令式、现在时（的词尾）通用于所有词根。

---

ඉති ආඛ්‍යාතකප්පෙ පඨමො කණ්ඩො.

动词章第一节终。

---

432, 362. ධාතුලිඞ්ගෙහි පරා පච්චයා.

432, 362. 后缀接于词根与词干之后。

---

433, 528. තිජගුපකිතමානෙහි ඛඡසා වා.

433, 528. 于`tij`、`gup`、`kit`、`mān`（等词根）后，可选用`kha`、`cha`、`sa`（等后缀）。

---

434, 534. භුජඝසහරසුපාදීහිතුමිච්ඡත්ථෙසු.

434, 534. （此后缀）用于`bhuj`、`ghas`、`har`、`sup`等词根，表达“想要做……”之义。

---

435, 536. ආය [Pg.26] නාමතො කත්තූපමානාදාචාරෙ.

435, 536. 从名词（派生动词时），在表达比拟或行为之义时，加后缀`āya`。

---

436, 537. ඊයූ’පමානා ච.

436, 537. 从作为譬喻的（名词派生动词时），亦加`īya`。

---

437, 538. නාමම්හා’ත්තිච්ඡත්ථෙ.

437, 538. 从名词（派生动词时），可表达为自己欲求某物之义。

---

438, 540. ධාතූහි ණෙ ණය ණාපෙ ණාපයා කාරිතානි හෙත්වත්ථෙ.

438, 540. 从词根加`ṇe`、`ṇaya`、`ṇāpe`、`ṇāpayā`等后缀，构成使役动词，表达使役之义。

---

439, 539. ධාතුරූපෙ නාමස්මා ණ යො ච.

439, 539. 从名词（派生动词）使其具有词根形式时，亦加`ṇa`和`yo`。

---

440, 445. භාවකම්මෙසු යො.

440, 445. 在非人称构式与被动态中，加`yo`。

---

441, 447. තස්ස චවග්ගයකාරවකාරත්තං සධාත්වන්තස්ස.

441, 447. （`yo`的`y`）与词根的尾辅音一起，可变为`ca`组字母、`y`或`v`。

---

442, 448. ඉවණ්ණාගමො වා.

442, 448. 或可插入元音`i`。

---

443, 449. පුබ්බරූපඤ්ච.

443, 449. 亦可（音变为）前形。

---

444, 511. තථා කත්තරි ච.

444, 511. 在主动态中亦然。

---

445, 433. භූවාදිතො අ.

445, 433. 从`bhū`等（词根）加`a`。

---

446, 509. රුධාදිතො නිග්ගහිතපුබ්බඤ්ච.

446, 509. 从`rudh`等（词根），于（词根尾辅音）前插入`niggahīta`。

---

447, 510. දිවාදිතො යො.

447, 510. 从`div`等（词根）加`yo`。

---

448, 512. ස්වාදිතො ණුණා උණා ච.

448, 512. 从`su`等（词根）加`ṇu`、`ṇā`或`uṇā`。

---

449, 513. කියාදිතො නා.

449, 513. 从`kī`等（词根）加`nā`。

---

450, 517. ගහාදිතො ප්පණ්හා.

450, 517. 从`gah`等（词根）加`ppa`或`ṇhā`。

---

451, 520. තනාදිතො ඔයිරා.

451, 520. 从`tan`等（词根）加`o`或`yirā`。

---

452, 525. චුරාදිතො ණෙ ණයා.

452, 525. 从`cur`等（词根）加`ṇe`或`ṇayā`。

---

453, 444. අත්තනොපදානි භාවෙ ච කම්මනි.

453, 444. 为己格（词尾）用于非人称构式与被动态。

---

454, 440. කත්තරි ච.

454, 440. 亦用于主动态。

---

455, 530. ධාතුප්පච්චයෙහි [Pg.27] විභත්තියො.

455, 530. （人称）词尾接于词根与（活用）后缀之后。

---

456, 420. කත්තරි පරස්සපදං.

456, 420. 为他格（词尾）用于主动态。

---

457, 424. භූවාදයො ධාතවො.

457, 424. `bhū`等（词）是词根。

---

ඉති ආඛ්‍යාතකප්පෙ දුතියො කණ්ඩො.

动词章第二节终。

---

458, 461. ක්වචාදිවණ්ණානමෙකස්සරානං ද්වෙභාවො.

458, 461. kvaci等单母音（词根）发生重叠。

---

459, 462. පුබ්බො’ බ්භාසො.

459, 462. 前者为重叠（音节）。

---

460, 506. රස්සො.

460, 506. （母音）缩短。

---

461, 464. දුතියචතුත්ථානං පඨමතතියා.

461, 464. 第二、四（辅音）变为第一、三（辅音）。

---

462, 467. කවග්ගස්ස චවග්ගො.

462, 467. k-组（辅音）变为c-组（辅音）。

---

463, 532. මානකිතානං ව තත්තං වා.

463, 532. māna与kita或分别变为va与tatta。

---

464, 504. හස්ස ජො.

464, 504. h变为j。

---

465, 463. අන්තස්සිවණ්ණාකාරො වා.

465, 463. 结尾的i母音或变为ā。

---

466, 489. නිග්ගහිතඤ්ච.

466, 489. 以及niggahīta（ṃ）。

---

467, 533. තතො පාමානානං වාමං සෙසු.

467, 533. 此后，当sa等后缀在后时，pā与māna变为vāma。

---

468, 492. ඨා තිට්ඨො.

468, 492. （词根）ṭhā变为tiṭṭha。

---

469, 494. පා පිවො.

469, 494. （词根）pā变为piva。

---

470, 514. ඤාස්ස ජාජංනා.

470, 514. （词根）ñā变为jānā。

---

471, 483. දිසස්ස පස්ස දිස්ස දක්ඛා වා.

471, 483. （词根）dis或变为passa、dissa、dakkhā。

---

472, 531. බ්‍යඤ්ජනන්තස්ස චො ඡප්පච්චයෙසු ච.

472, 531. 并且，于辅音结尾的（词根）后，当六种后缀随后者，（插入）o。

---

473, 529. කො ඛෙ ච.

473, 529. 并且，k变为kh。

---

474, 535. හරස්ස ගී සෙ.

474, 535. 当sa（后缀）在后时，（词根）har变为gī。

---

475, 465. බ්‍රූභූනමාහභූවා [Pg.28] පරොක්ඛායං.

475, 465. 在完成时中，brū和bhū（分别）变为āha和bhūva。

---

476, 442. ගමිස්සන්තො ච්ඡො වා සබ්බාසු.

476, 442. （词根）gam在所有（时态）中或变为gaccha。

---

477, 479. වචස්ස’ජ්ජතනිම්හි මකාරා ඔ.

477, 479. 在不定过去时中，（词根）vac的（a）母音变为o。

---

478, 438. අකාරො දීඝං හිමිමෙසු.

478, 438. 在（动词结尾）hi、mi、ma之前，（前面的）a母音变长。

---

479, 452. හි ලොපං වා.

479, 452. （结尾）hi或被省略。

---

480, 490. හොතිස්සරෙ’ හො’හෙ භවිස්සන්තිම්හි ස්සස්ස ච.

480, 490. 在将来时中，（词根hū的）ho变为he，并且保留ssa。

---

481, 524. කරස්ස සප්පච්චයස්ස කාහො.

481, 524. 带后缀的（词根）kar变为kāha。

---

ඉති ආඛ්‍යාතකප්පෙ තතියො කණ්ඩො.

如是，动词章第三篇终。

---

482, 508. දාදන්තස්සං මිමෙසු.

482, 508. 在（结尾）mi和ma前，（词根）dā变为daṃ。

---

483, 527. අසංයොගන්තස්ස වුද්ධි කාරිතෙ.

483, 527. 在使役态中，不以辅音丛结尾的（词根母音）发生增长。

---

484, 542. ඝටාදීනං වා.

484, 542. 对于ghaṭa等（词根），（增长）为或然。

---

485, 434. අඤ්ඤෙසු ච.

485, 434. 以及在其他（情况）中。

---

486, 543. ගුහදුසානං දීඝං.

486, 543. 对于guh和dus（二词根），（母音）变长。

---

487, 478. වච වස වහාදීනමුකාරො වස්සයෙ.

487, 478. 于`vac`、`vas`、`vah`等语根，其`va`转为`u`。

---

488, 481. හ විපරියයො ලො වා.

488, 481. 字母`h`与`l`或可互换。

---

489, 519. ගහස්ස ඝෙ ප්පෙ.

489, 519. 当`ppa`在后时，语根`gah`转为`ghe`。

---

490, 518. හලොපො ණ්හාම්හි.

490, 518. 当`ṇhā`在后时，`h`脱落。

---

491, 523. කරස්ස කාසත්තමජ්ජතනිම්හි.

491, 523. 于不定过去时中，语根`kar`转为`kāsa`。

---

492, 499. අසස්මා මිමානං මිම්හා’න්තලොපො ච.

492, 499. 于语根`as`之后，`mi`与`ma`分别转为`mhi`与`mha`，且语根的尾音脱落。

---

493, 498. ථස්ස ත්ථත්ථං.

493, 498. （结尾）`tha`转为`ttha`或`tthaṃ`。

---

494, 495. තිස්ස [Pg.29] තිස්ස ත්ථිත්ථං.

494, 495. （结尾）`ti`转为`ssa`、`ttha`或`itthaṃ`。

---

495, 500. තුස්ස ත්ථුත්තං.

495, 500. （结尾）`tu`转为`tthu`或`ttaṃ`。

---

496, 497. සිම්හි ච.

496, 497. 于`si`（结尾）亦然。

---

497, 477. ලභස්මා ඊඅංනං ත්ථත්තං.

497, 477. 于语根`labh`之后，（后缀）`īyaṃ`转为`ttha`或`ttaṃ`。

---

498, 480. කුසස්මා දී ච්ඡි.

498, 480. 于语根`kus`之后，`dī`转为`cchi`。

---

499, 480. දා ධාතුස්ස දජ්ජං.

499, 480. 语根`dā`（于祈愿式中）变为`dajj`。

---

500, 486. වදස්ස වජ්ජං.

500, 486. 语根`vad`（于祈愿式中）变为`vajj`。

---

501, 443. ගමිස්ස ඝම්මං.

501, 443. 语根`gam`转为`ghammaṃ`。

---

502, 493. යම්හි දා ධා මා ඨා හා පා මහ මථාදීනමී.

502, 493. 当`ya`在后时，`dā`、`dhā`、`mā`、`ṭhā`、`hā`、`pā`、`maha`、`matha`等语根的尾音转为`ī`。

---

503, 485. යජස්සාදිස්සි.

503, 485. 语根`yaj`的首部增益`i`。

---

504, 470. සබ්බතො උං ඉංසු.

504, 470. 于所有语根之后，使用后缀`uṃ`与`iṃsu`。

---

505, 482. ජරමරානං ජීර ජීය්‍ය මීය්‍යා වා.

505, 482. 语根`jara`或转为`jīra`、`jīyya`；`mara`或转为`mīyya`。

---

506, 496. සබ්බත්ථා’සස්සාදිලොපො ච.

506, 496. 并且，于所有时态中，语根`as`的首元音脱落。

---

507, 501. අසබ්බධාතුකෙ ඤා.

507, 501. 于非通用语缀前，语根变为`ñā`。

---

508, 515. යෙය්‍යස්ස ඤාතො ඉයා ඤා.

508, 515. 于语根`ñā`之后，（祈愿式后缀）`eyya`转为`iyā`。

---

509, 516. නාස්ස ලොපො යකාරත්තං.

509, 516. 其`y`不脱落。

---

510, 487. ලොපඤ්චෙත්තමකාරො.

510, 487. 并且，其尾音`ā`脱落。

---

511, 521. උත්තමොකාරො.

511, 521. 第一人称（单数后缀）为`o`。

---

512, 522. කරස්සාකාරො ච.

512, 522. 并且，语根`kar`的元音转为`ā`。

---

513, 435. ඔ අව සරෙ.

513, 435. 当元音在后时，`o`转为`ava`。

---

514, 491. එ අය.

514, 491. `e`转为`aya`。

---

515, 541. තෙ [Pg.30] ආවායා කාරිතෙ.

515, 541. 于使役式中，彼二（`o`与`e`）分别转为`āv`与`āy`。

---

516, 466. ඉකාරාගමො අසබ්බධාතුකම්හි.

516, 466. 于非通用语缀前，增益元音`i`。

---

517, 488. ක්වචි ධාතුවිභත්තිප්පච්චයානං දීඝවිපරීතාදෙස ලොපාගමා ච.

517, 488. 有时，于语基、语尾及后缀，亦发生长音化、逆转、替换、脱落及增益。

---

518, 446. අත්තනොපදානි පරස්සපදත්තං.

518, 446. 为己语格语尾转为为他语格。

---

519, 457. අකාරාගමො හිය්‍යත්ථනීඅජ්ජතනීකාලාතිපත්තීසු.

519, 457. 在过去时、不定过去时和条件式中，于语基前增益元音 a。

---

520, 502. බ්‍රූතො ඊ තිම්හි.

520, 502. 于语基 brū 之后，当 ti 紧随时，ū 转为 ī。

---

521, 425. ධාතුස්සන්තො ලොපො’ නෙකසරස්ස.

521, 425. 多音节语基的尾音节脱落。

---

522, 476. ඉසුයමූනමන්තො ච්ඡො වා.

522, 476. 语基 isu 和 yamu 的尾音可选择性地转为 ccha。

---

523, 526. කාරිතානං ණො ලොපං.

523, 526. 使役词缀脱落。

---

ඉති ආඛ්‍යාතකප්පෙ චතුත්ථො කණ්ඩො.

如是，动词章第四节。

---

ආඛ්‍යාතසුත්තං නිට්ඨිතං.

动词章终。

---

7. කිබ්බිධාන

7. 初级派生法

---

524, 561. ධාතුයා කම්මාදිම්හි ණො.

524, 561. 在表示业格等义时，于语基后加后缀 ṇa。

---

525, 565. සඤ්ඤායම නු.

525, 565. 在表示专名时，加后缀 ṇu。

---

526, 567. පුරෙ දදා ච ඉං.

526, 567. 于 pura 之后，从语基 dā 加后缀 i。

---

527, 568. සබ්බතො ණ්වුත්වා’වී වා.

527, 568. 于所有语基之后，可加后缀 ṇvu、tu、āvī。

---

528, 577. විස රුජ පදාදිතො ණ.

528, 577. 于语基 vis、ruj、pad 等之后，加后缀 ṇa。

---

529, 580. භාවෙ ච.

529, 580. 并且，在表示状态时亦然。

---

530, 584. ක්වි ච.

530, 584. 并且，加后缀 kvi。

---

531, 589. ධරාදීහි [Pg.31] රම්මො.

531, 589. 于语基 dhar 等之后，加后缀 ramma。

---

532, 590. තස්සීලාදීසු ණී ත්වා වී ච.

532, 590. 并且，在表示“彼之习性”等义时，加后缀 ṇī、tu 及 āvī。

---

533, 591. සද්ද කුධ චල මණ්ඩත්ථ රුචාදීහි යු.

533, 591. 于语基 sadd、kudh、cal、maṇḍ、atth、ruc 等之后，加后缀 yu。

---

534, 592. පාරාදිගමිම්හා රූ.

534, 592. 于 pāra 等词及语基 gam 之后，加后缀 rū。

---

535, 593. භික්ඛාදිතො ච.

535, 593. 从 bhikkha 等词后亦然。

---

536, 594. හනත්‍යාදීනං ණුකො.

536, 594. 于 han 等语基后，加后缀 ṇu。

---

537, 566. නු නිග්ගහිතං පදන්තෙ.

537, 566. 在词尾，后缀 ṇu 转为鼻音（ṃ）。

---

538, 595. සංහනා’ඤ්ඤාය වා රො ඝො.

538, 595. 在表示“结合”或“了知”时，可选择加后缀 ro 或 gho。

---

539, 558. රම්හි රන්තො රාදිනො.

539, 558. 于语基 ram 之后，加 anta 和 in 后缀。

---

540, 545. භාවකම්මෙසු තබ්බා’නීයා.

540, 545. 在状态或作业（被动）义中，加 tabba 和 anīya 后缀。

---

541, 552. ණ්‍යො ච.

541, 552. 以及 ṇya。

---

542, 557. කරම්හා රිච්ච.

542, 557. 于语基 kar 之后，加 ricca 后缀。

---

543, 555. භූතො’බ්බ.

543, 555. 于语基 bhū 之后，加 abba 后缀。

---

544, 556. වද මද ගමු යුජ ගරහාකාරාදීහි ජ්ජ ම්මග්ගය්හෙය්‍යාවාරො වා.

544, 556. 于`vad`、`mad`、`gam`、`yuj`、`garahā`、`ākāra`等（词根）后，或加`jja`、`magga`、`gayha`、`eyya`、`avāra`（后缀）。

---

545, 548. තෙ කිච්චා.

545, 548. 彼等为`kicca`（未来被动分词）后缀。

---

546, 562. අඤ්ඤෙ කිත.

546, 562. 其他为`kita`（初级）后缀。

---

547, 596. නන්දාදීහි යු.

547, 596. 从难陀(Nanda)等词后，加`yu`后缀。

---

548, 597. කත්තුකරණපදෙසෙසු ච.

548, 597. 以及在作者与工具之义上。

---

549, 550. රහාදිතො ණ.

549, 550. 从`raha`等词后，加`ṇa`后缀。

---

ඉති කිබ්බිධානකප්පෙ පඨමො කණ්ඩො.

如是，构词法章第一篇终。

---

550, 549. ණාදයො [Pg.32] තෙකාලිකා.

550, 549. `ṇa`等后缀通用于三时。

---

551, 598. සඤ්ඤායං දාධාතො ඉ.

551, 598. 在表示名称的意义上，从`dā`词根后加`i`后缀。

---

552, 609. ති කිච්චා’සිට්ඨෙ.

552, 609. 于不欲之义，`ti`（后缀）同`kicca`（未来被动分词）。

---

553, 599. ඉත්ථියමතියවො වා.

553, 599. 在阴性词中，可选择使用`a`、`ti`、`yu`后缀。

---

554, 601. කරතො රිරිය.

554, 601. 从`kar`词根后，加`ririya`后缀。

---

555, 612. අතීතෙ ත තවන්තු තාවී.

555, 612. 在过去时中，使用`ta`、`tavantu`、`tāvī`后缀。

---

556, 622. භාවකම්මෙසු ත.

556, 622. 在状态或作业（被动）的意义上，使用`ta`后缀。

---

557, 606. බුධගමාදිත්ථෙ කත්තරි.

557, 606. 从`budh`、`gam`等词根后，（`ta`后缀）用于作者的意义上。

---

558, 602. ජිතො ඉන සබ්බත්ථ.

558, 602. 从`ji`词根后，在所有情况下皆加`ina`后缀。

---

559, 603. සුපතො ච.

559, 603. 从`sup`词根后亦然。

---

560, 604. ඊසංදුසූහි ඛ.

560, 604. 从`īsaṃ`、`du`、`su`之后，加`kha`后缀。

---

561, 636. ඉච්ඡත්ථෙසු සමානකත්තුකෙසු තවෙ තුං වා.

561, 636. 在表示愿望且作者相同的意义上，可选择使用`tave`或`tuṃ`后缀。

---

562, 638. අරහසක්කාදීසු ච.

562, 638. 以及在`araha`、`sakkā`等词后。

---

563, 639. පත්තවචනෙ අලමත්ථෙසු ච.

563, 639. 以及在表示“适时”和“适合”的意义上。

---

564, 640. පුබ්බකාලෙ’කකත්තුකානං තුන ත්වාන ත්වා වා.

564, 640. 当有同一作者且表示前一动作时，可选择使用`tuna`、`tvāna`或`tvā`后缀。

---

565, 646. වත්තමානෙ මාන’න්තා.

565, 646. 在现在时中，使用`māna`和`anta`后缀。

---

566, 574. සාසාදීහි රත්ථු.

566, 574. 从`sās`等词根后，加`ratthu`后缀。

---

567, 575. පාතිතො රිතු.

567, 575. 从`pā`词根后，加`ritu`后缀。

---

568, 576. මානාදීහි [Pg.33] රාතු.

568, 576. 从`mān`等词根后，加`rātu`后缀。

---

569, 610. ආගමා තුකො.

569, 610. 从`āgam`词根后，加`tuka`后缀。

---

570, 611. භබ්බෙ ඉක.

570, 611. 在表示“可能”或“未来”的意义上，使用`ika`后缀。

---

ඉති කිබ්බිධානකප්පෙ දුතියො කණ්ඩො.

如是，构词法章第二篇终。

---

571, 624. පච්චයාදනිට්ඨා නිපාතනා සිජ්ඣන්ති.

571, 624. 不由后缀所成者，依特别规定而成立。

---

572, 625. සාසදිසතො තස්ස රිට්ඨො ච.

572, 625. 于（词根）`sās`与`dis`之后，其（后缀`ta`）亦作`riṭṭha`。

---

573, 626. සාදිසන්ත පුච්ඡ භන්ජ හන්තාදීහි ට්ඨො.

573, 626. 于以`s`与`h`结尾的（词根），以及`pucch`、`bhañj`、`han`等（词根）之后，（后缀`ta`）作`ṭṭha`。

---

574, 613. වසතො උත්ථ.

574, 613. 于（词根）`vas`之后，（后缀`ta`）作`uttha`。

---

575, 614. වස වාවු.

575, 614. （词根）`vas`之`a`，或作`u`。

---

576, 607. ධ ඪ භ හෙ හි ධඩ්ඪා ච.

576, 607. 于（词根尾的）`dh`、`ḍh`、`bh`、`h`之后，（后缀`ta`）亦作`dha`与`ḍḍha`。

---

577, 628. භන්ජතො ග්ගො ච.

577, 628. 于（词根）`bhañj`之后，（后缀`ta`）亦作`gga`。

---

578, 560. භුජාදීනමන්තො නො ද්වි ච.

578, 560. `bhuj`等（词根）之尾（音）亦不重叠。

---

579, 629. වච වා වු.

579, 629. （词根）`vac`之`a`，或作`u`。

---

580, 630. ගුපාදීනඤ්ච.

580, 630. `gup`等（词根）亦然。

---

581, 616. තරාදීහි ඉණ්ණො.

581, 616. 于`tar`等（词根）之后，（后缀`ta`）作`iṇṇa`。

---

582, 631. භිදාදිතො ඉන්න අන්න ඊණා වා.

582, 631. 于`bhid`等（词根）之后，（后缀`ta`）或作`inna`、`anna`或`īṇa`。

---

583, 617. සුස පච සකතො ක්ඛ ක්කා ච.

583, 617. 于（词根）`sus`、`pac`、`sak`之后，（后缀`ta`）亦作`kkha`与`kkā`。

---

584, 618. පක්කමාදීහි න්තො ච.

584, 618. 于`pakkam`等（词根）之后，（后缀`ta`）亦作`nta`。

---

585, 619. ජනාදීන මා තිම්හි ච.

585, 619. 于`jan`等（词根），当`ta`（后缀）在后时，（其母音`a`）亦作`ā`。

---

586, 600. ගම ඛන හන රමාදීනමන්තො.

586, 600. `gam`、`khan`、`han`、`ram`等（词根）之尾（音被省略）。

---

587, 632. රකාරො ච.

587, 632. （词根尾的）`r`字亦（被省略）。

---

588, ඨාපානමිඊ [Pg.34] ච.

`ṭhā`、`pā`、`mā`、`i`、`ī`（等词根）亦（加`ita`后缀）。

---

589, 621. හන්තෙහි හො හස්ස ළො වා අදහනහානං.

589, 621. 于以`h`结尾的（词根），除`dah`与`nah`外，`h`或作`ḷ`。

---

ඉති කිබ්බිධානකප්පෙ තතියො කණ්ඩො.

如是，构词法章第三篇终。

---

590, 579. ණම්හි රන්ජස්ස ජො භාවකරණෙසු.

590, 579. 当`ṇa`（后缀）在后，于状态或工具义中，`rañj`（词根）之`j`作`g`。

---

591, 544. හනස්ස ඝාතො.

591, 544. （词根）`han`作`ghāta`。

---

592, 503. වධො වා සබ්බත්ථ.

592, 503. 或于一切（义）中，（`han`）作`vadha`。

---

593, 564. ආකාරන්තානමායො.

593, 564. 于以`ā`结尾的（词根），（`ṇa`后缀）作`āya`。

---

594, 582. පුරසමුපපරීහි කරොතිස්ස ඛ ඛරා වා තප්පච්චයෙසු ච.

594, 582. 于`pura`、`saṃ`、`upa`、`pari`之后，且当`ta`等后缀在后时，`kar`（词根）或作`kha`与`khara`。

---

595, 637. තවෙතුනාදීසු කා.

595, 637. 于`tave`、`tuṃ`等（后缀）前，（`kar`）作`kā`。

---

596, 551. ගමඛනහනාදීනං තුංතබ්බාදීසු න.

596, 551. 于`tuṃ`、`tabba`等（后缀）前，`gam`、`khan`、`han`等（词根）之（尾）鼻音不（被省略）。

---

597, 641. සබ්බෙහි තුනාදීනං යො.

597, 641. 于所有（词根）之后，`tūna`等（后缀）可作`ya`。

---

598, 643. චනන්තෙහි රච්චං.

598, 643. 于以`c`与`j`结尾的（词根）之后，`ya`作`cca`。

---

599, 644. දිසා ස්වානස්වන්තලොපො ච.

599, 644. 于（词根）`dis`之后，（`ya`）作`svāna`，且（词根）尾`s`被省略。

---

600, 645. මහදභෙහි ම්ම ය්හ ජ්ජ බ්භ ද්ධා ච.

600, 645. 于以`m`、`h`、`d`、`bh`结尾的（词根）之后，（词根尾音与`ya`后缀）亦变为`mma`、`yha`、`jja`、`bbha`、`ddha`。

---

601, 334. තද්ධිතසමාසකිතකා නාමං වා’තවෙතුනාදීසු ච.

601, 334. 词缀派生词、复合词、词根派生词，以及由`tave`、`tuṃ`等后缀构成的词，皆称为“名”。

---

602, 6. දුම්හි ගරු.

602, 6. 在复辅音前，（音节为）重。

---

603, 7. දීඝො [Pg.35] ච.

603, 7. 长（元音）也（使音节为重）。

---

604, 684. අක්ඛරෙහි කාර.

604, 684. （称呼）字母时加`kāra`。

---

605, 547. යථාගමමිකාරො.

605, 547. `i`字母的增音，依教典而定。

---

606, 642. දධන්තතො යො ක්වචි.

606, 642. 在以`d`、`dh`结尾的（词根）之后，有时用`ya`。

---

ඉති කිබ්බිධානකප්පෙ චතුත්ථො කණ්ඩො.

如是，构词法章第四篇终。

---

607, 578. නිග්ගහිත සංයොගාදි නො.

607, 578. 鼻音（`ṃ`）不（被视为）复辅音之首。

---

608, 623. සබ්බත්ථ ගෙ හී.

608, 623. `ge`（后缀）可用于所有（词根）。

---

609, 484. සදස්ස සීදත්ථං.

609, 484. （词根）`sad`有`sīd`（沉陷）之义。

---

610, 627. යජස්ස සරස්සි ට්ඨෙ.

610, 627. 对于词根`yaj`，当`saras`在前时，接`ṭṭha`后缀。

---

611, 608. හචතුත්ථානමන්තානං දො ධෙ.

611, 608. 对于以`h`及第四类字母结尾的词根，其尾音与后缀`t`音变为`ddh`。

---

612, 615. ඪො ඪකාරෙ.

612, 615. 在`ḍha`音前，（前音）变为`ḍha`。

---

613, 583. ගහස්ස ඝර ණෙ වා.

613, 583. 词根`gah`在`ṇa`后缀前，可选择性地变为`ghara`。

---

614, 581. දහස්ස දො ළං.

614, 581. 词根`dah`变为`daḷa`。

---

615, 586. ධාත්වන්තස්ස ලොපො ක්විම්හි.

615, 586. 当后缀为`kvi`时，词根的尾音脱落。

---

616, 587. විදන්තෙ ඌ.

616, 587. 词根`vid`的元音变为`ū`。

---

617, 633. න ම ක රානමන්තානං නියුත්තතම්හි.

617, 633. 在`niyuttata`的情况下，（此规则）不适用于以`na`、`ma`、`ka`、`ra`结尾的词根。

---

618, 571. න ක වත්ථං ච ජා ණ්වුම්හි.

618, 571. 在`ṇvu`后缀前，词根`jā`的`j`不被替换为`k`。

---

619, 573. කරස්ස ච තත්තං ථුස්මිං.

619, 573. 并且，词根`kar`在`thu`后缀前，变为`tatta`。

---

620, 549. තුංතුනතබ්බෙසු වා.

620, 549. （前述规则）在`tuṃ`、`tuna`、`tabba`后缀前，可选择性地适用。

---

621, 553. කාරිතං [Pg.36] විය ණානුබන්ධො.

621, 553. 有指示字母`ṇ`的（后缀），其作用如同使役态。

---

622, 570. අනකා යු ණ්වූනං.

622, 570. 后缀`yu`和`ṇvu`，分别变为`ana`和`aka`。

---

623, 554. ක ගා ච ජානං.

623, 554. 词根`jā`（jñā）可变为`ka`或`gā`。

---

ඉති කිබ්බිධානකප්පෙ පඤ්චමො කණ්ඩො.

如是，构词法章第五篇终。

---

කිබ්බිධානසුත්තං නිට්ඨිතං.

《构词法经》终。

---

8. උණාදිකප්ප

8. 优那地等品

---

624, 563. කත්තරි කිත්ත.

624, 563. `kitta`（后缀）用于主动者义。

---

625, 605. භාවකම්මෙසු කිච්චත්තක්ඛත්ථා.

625, 605. `kicca`、`tta`、`kkhattha`（等后缀）用于状态义或所动者义。

---

626, 634. කම්මනි දුතියාය ත්තො.

626, 634. `ta`（后缀）用于所动者义，（此义）由第二格（表示）。

---

627, 652. ඛ්‍යාදීහි මන ම ච තො වා.

627, 652. 于`khyā`等词根后，可选择地接`mana`、`ma`及`ta`后缀。

---

628, 653. සමාදීහි ථමා.

628, 653. 于`sam`等词根后，接`thama`后缀。

---

629, 569. ගහස්සු’පධස්සෙ වා.

629, 569. 词根`gah`的倒数第二音节元音，可选择地变为`i`。

---

630, 654. මසුස්ස සුස්ස ච්ඡරච්ඡෙරා.

630, 654. 词根`mas`及`sus`，变为`cchara`及`cchera`。

---

631, 655. ආපුබ්බචරස්ස ච.

631, 655. 并且，此规则亦适用于前置`ā`的`car`词根。

---

632, 656. අල කල සලෙහි ල යා.

632, 656. 于`al`、`kal`、`sal`等词根后，接`la`及`ya`后缀。

---

633, 657. යාණ ලාණා.

633, 657. 亦接`yāṇa`及`lāṇa`后缀。

---

634, 658. මථිස්ස ථස්ස ලො ච.

634, 658. 并且，词根`math`的`th`变为`l`。

---

635, 559. පෙසාතිසග්ගපත්තකාලෙසු කිච්චා.

635, 559. `kicca`类后缀用于表示命令、允许及适时。

---

636, 659. අවස්සකාධමිණෙසු ණී ච.

636, 659. 并且，`ṇī`后缀用于表示必然及负债者。

---

637, 0. අරහසක්කාදීහි තුං.

637, 0. 于`araha`、`sakkā`等词后，接`tuṃ`后缀。

---

638, 668. වජාදීහි පබ්බජ්ජාදයො නිප්පජ්ජන්තෙ.

638, 668. `pabbajjā`等词由`vaj`等词根派生。

---

639, 585. ක්විලොපො [Pg.37] ච.

639, 585. 并且，`kvi`后缀脱落。

---

640, 0. සචජානං ක ගා ණානුබන්ධෙ.

640, 0. 当后缀附有指示字母`ṇ`时，词根`jā`（源自`jñā`）变为`ka`或`gā`。

---

641, 572. නුදාදීහි යු ණ්වූන මනා න නා කා න න කා සකාරිතෙහි ච.

641, 572. 于`nud`等词根及使役词根后，`yu`及`ṇvu`后缀变为`mana`、`ana`、`nā`、`aka`、`ana`、`akā`。

---

642, 588. ඉ ය ත ම කිං එසානමන්තස්සරො දීඝං ක්වචි දුසස්ස ගුණං දොරං ස ක්ඛී ච.

642, 588. 于某些情况下，`i`、`ya`、`ta`、`ma`、`kiṃ`的尾元音变长；`dus`词根发生`guṇa`音变，或变为`do`、`ra`；并且`sa`变为`kkhī`。

---

643, 635. භ්‍යාදීහි මති බුධි පූජාදීහි ච ත්තො.

643, 635. 于`bhyā`等词根后，及于`mati`、`budhi`、`pūjā`等名词后，接`tta`后缀。

---

644, 661. වෙපු සී දව වමු කු දා භූත්වාදීහි ථුත්තිම ණිමා නිබ්බත්තෙ.

644, 661. 于`vepu`、`sī`、`dava`、`vamu`、`ku`、`dā`、`bhū`等词根后，为表“所成”义，接`thu`、`ima`、`ṇima`后缀。

---

645, 662. අක්කොසෙ නම්හානි.

645, 662. 为表“辱骂”义，使用`na`、`mha`、`āni`后缀。

---

646, 419. එකාදිතො සකිස්ස ක්ඛත්තුං.

646, 419. 于`eka`等数词及`sakiṃ`后，接`kkhattuṃ`后缀。

---

647, 663. සුනස්සුනස්සො ණ වානුවානූනනඛුනානා.

647, 663. 于`suṇa`、`assu`、`nassa`后，接`ṇa`、`vānu`、`vāna`、`ūna`、`na`、`khu`、`nānā`后缀。

---

648, 664. තරුණස්ස සුසු ච.

648, 664. 并且，于`taruṇa`后，接`su`、`su`后缀。

---

649, 665. යුවස්සුවස්සුවුවානනූනා.

649, 665. 于`yuva`后，接`su`、`vassu`、`vu`、`vāna`、`anūna`后缀。

---

650, 651. කාලෙ වත්තමානාතීතෙ ණ්වාදයො.

650, 651. 为表现在时及过去时义，使用`ṇva`等后缀。

---

651, 647. භවිස්සති ගමාදීහි ණී ඝිණ.

651, 647. 为表将来时义，于`gam`等词根后，接`ṇī`及`ghiṇa`后缀。

---

652, 648. ක්‍රියායං ණ්වු තවො.

652, 648. 为表行为义，接`ṇvu`及`tavo`后缀。

---

653, 307. භාවවාචිම්හි චතුත්ථී.

653, 307. 于表示状态的词，使用第四格。

---

654, 649. කම්මනි ණො.

654, 649. 为表业格义，接`ṇa`后缀。

---

655, 650. සෙසෙ ස්සං න්තු මානානා.

655, 650. 于其余义，接`ssaṃ`、`ntu`、`māna`、`āna`后缀。

---

656, 666. ඡදාදීහි ත ත්‍රණ.

656, 666. 于`chad`等词根后，接`ta`及`traṇa`后缀。

---

657, 667. වදාදීහි ණිත්තො ගණෙ.

657, 667. 于vad等词根组，为ṇitta后缀。

---

658, 668. මිදාදීහි ත්ති තියො.

658, 668. 于mid等词根后，为tti、ti后缀。

---

659, 669. උසුරන්ජදසානං [Pg.38] දංසස්ස දඩ්ඪො ඪඨා ච.

659, 669. usu、rañj、das及daṃs（词根），（其词形）为daḍḍha，亦为ḍha、ṭha。

---

660, 670. සූවුසානමූවුසානමතො ථො ච.

660, 670. 于sū、vu、sāna、mū、vusāna、mata后，亦为tha后缀。

---

661, 671. රන්ජුදාදීහි ධදිද්දකිරා ක්වචි ජදලොපො ච.

661, 671. 于rañj、ud等（词根）后，为dha、didda、kira（后缀），且ja、da有时被省略。

---

662, 672. පටිතො හිස්ස හෙරණ හීරණ.

662, 672. Paṭita。于hi（词根），为heraṇa、hīraṇa。

---

663, 673. කඪාදීහි කො.

663, 673. 于kaḍh等（词根）后，为ka后缀。

---

664, 674. ඛාදාමගමානං ඛන්ධන්ධගන්ධා.

664, 674. khād、am、gam（词根），（其词形）分别为khandha、andha、gandha。

---

665, 675. පටාදීල්‍යලං.

665, 675. 于paṭa等（词根）后，为alaṃ后缀。

---

666, 676. පුථස්ස පුථු පථා මො වා.

666, 676. puthu（词根），（其词形）为puthu、patha，或为ma后缀。

---

667, 677. සස්වාදීහි තු දවො.

667, 677. 于sas、va等（词根）后，为tu、dava后缀。

---

668, 678. ච්‍යාදීහි ඊවරො.

668, 678. 于ci等（词根）后，为īvara后缀。

---

669, 679. මුනාදීහි චි.

669, 679. 于mun等（词根）后，为ci后缀。

---

670, 680. විදාදීල්‍යූරො.

670, 680. 于vid等（词根）后，为ūra后缀。

---

671, 681. හනාදීහි නු ණු තවො.

671, 681. 于han等（词根）后，为nu、ṇu、tavo后缀。

---

672, 682. කුටාදීහි ඨො.

672, 682. 于kuṭ等（词根）后，为ṭha后缀。

---

673, 683. මනුපූරසුණාදීහි උස්සනුසිසා.

673, 683. 于man、pūr、suṇ等（词根）后，为ussa、nu、sisā后缀。

---

ඉති කිබ්බිධානකප්පෙ උණාදිකප්පො ඡට්ඨො කණ්ඩො.

如是，于《构词法品》中，《乌那地品》为第六章。

---

උණාදිසුත්තං නිට්ඨිතං.

《乌那地经》终。

---

මහාකච්චායනසද්දාපාඨ

摩诃迦旃延声论

---

1. සන්ධිකප්ප

1. 连音章

---

පඨමකණ්ඩ

第一章

---

(ක)

（甲）

---

සෙට්ඨං [Pg.39] තිලොකමහිතං අභිවන්දියග්ගං,බුද්ධඤ්ච ධම්මමමලං ගණමුත්තමඤ්ච;

සත්ථුස්ස තස්ස වචනත්ථවරං සුබුද්ධුං,වක්ඛාමි සුත්තහිතමෙත්ථ සුසන්ධිකප්පං.

礼敬三界所尊崇、至高无上之佛陀，以及无垢之法与最上之僧团。为善解彼导师言教之胜义，我今于此宣说有益于经之《善连接品》。

---

(ඛ)

（kha）

---

සෙය්‍යං ජිනෙරිතනයෙන බුධා ලභන්ති,තඤ්චාපි තස්ස වචනත්ථසුබොධනෙන;

අත්ථඤ්ච අක්ඛරපදෙසු අමොහභාවා,සෙය්‍යත්ථිකො පදමතො විවිධං සුණෙය්‍යං.

智者依胜者所说之法而得卓越，此亦由善解其言教义理而得。又因于文句中无有迷惑而得义理，是故求卓越者应谛听种种词语之基。

---

1, 1. අත්ථො අක්ඛරසඤ්ඤාතො.

1, 1. 义由字显。

---

සබ්බවචනානමත්ථො අක්ඛරෙහෙව සඤ්ඤායතෙ. අක්ඛරවිපත්තියං හි අත්ථස්ස දුන්නයථා හොති, තස්මා අක්ඛරකොසල්ලං බහූපකාරං සුත්තන්තෙසු.

一切言语之义皆由文字而显明。若文字有误，则义理难解，是故，通晓文字于诸经中大有助益。

---

2, 2. අක්ඛරාපාදයො [Pg.40] එකචත්තාලීසං.

2, 2. 字母共有四十一。

---

තෙ ච ඛො අක්ඛරා අපි අකාරාදයො එකචත්තා ලීස සුත්තන්තෙසු සොපකාරා.

彼等文字，即以“a”等音为首的四十一个字母，于诸经中有所助益。

---

තං යථා? අ ආ ඉ ඊ උ ඌ එ ඔ, ක ඛ ග ඝ ඞ, ච ඡ ජ ඣ ඤ, ට ඨ ඩ ඪ ණ, ත ථ ද ධ න, ප ඵ බ භ ම, ය ර ල ව ස හ ළ අං, ඉති අක්ඛරා නාම.

云何为是？A ā i ī u ū e o, ka kha ga gha ṅa, ca cha ja jha ña, ṭa ṭha ḍa ḍha ṇa, ta tha da dha na, pa pha ba bha ma, ya ra la va sa ha ḷa aṃ，此等名为文字。

---

තෙන ක්වත්ථො? අත්ථො අක්ඛරසඤ්ඤාතො.

其义云何？义由字显。

---

3, 3. තත්ථොදන්තා සරා අට්ඨ.

3, 3. 其中，元音有八。

---

තත්ථ අක්ඛරෙසු අකාරාදීසු ඔදන්තා අට්ඨ අක්ඛරා සරා නාම හොන්ති.

于诸字母中，从“a”开始至“o”结尾的八个字母，称为元音。

---

තං යථා? අ ආ ඉ ඊ උ ඌ එ ඔ, ඉති සරා නාම.

是哪些呢？a、ā、i、ī、u、ū、e、o，此等称为元音。

---

තෙන ක්වත්ථො? සරා සරෙ ලොපං.

那是什么？在元音之后的元音会脱落。

---

4, 4. ලහුමත්තා තයො රස්සා.

4, 4. 三轻音量者为短音。

---

තත්ථ අට්ඨසු සරෙසු ලහුමත්තා තයො සරා රස්සා නාම හොන්ති.

于此八元音中，三个轻音量元音，称为短元音。

---

තං යථා? අ ඉ උ, ඉති රස්සා නාම.

是哪些呢？a、i、u，此等称为短音。

---

තෙන ක්වත්ථො? රස්සං.

其应用为何？（例如：）rassaṃ（短）。

---

5, 5. අඤ්ඤෙ [Pg.41] දීඝා.

5, 5. 其余为长音。

---

තත්ථ අට්ඨසු සරෙසු රස්සෙහි අඤ්ඤෙ පඤ්ච සරා දීඝා නාම හොන්ති.

于此八元音中，短元音之外的其余五个元音，称为长元音。

---

තං යථා? ආ ඊ ඌ එ ඔ, ඉති දීඝා නාම.

是哪些呢？ā、ī、ū、e、o，此等称为长音。

---

තෙන ක්වත්ථො? දීඝං.

其应用为何？（例如：）dīghaṃ（长）。

---

6, 8. සෙසා බ්‍යඤ්ජනා.

6, 8. 其余的是辅音。

---

ඨපෙත්වා අට්ඨ සරෙ සෙසා අක්ඛරා කකාරාදයො නිග්ගහිතන්තා බ්‍යඤ්ජනා නාම හොන්ති.

除八个元音外，其余从“ka”开始至鼻音(niggahita)结尾的字母，称为辅音(byañjana)。

---

තං යථා? ක ඛ ග ඝ ඞ, ච ඡ ජ ඣ ඤ, ට ඨ ඩ ඪ ණ, ත ථ ද ධ න, ප ඵ බ භ ම, ය ර ල ව ස හ ළ අං, ඉති බ්‍යඤ්ජනා නාම.

是哪些呢？ka、kha、ga、gha、ṅa，ca、cha、ja、jha、ña，ṭa、ṭha、ḍa、ḍha、ṇa，ta、tha、da、dha、na，pa、pha、ba、bha、ma，ya、ra、la、va、sa、ha、ḷa、aṃ，此等称为辅音。

---

තෙන ක්වත්ථො? සරා පකති බ්‍යඤ්ජනෙ.

其应用为何？（例如在规则中：）“Sarā pakati byañjane”（元音在辅音前保持原状）。

---

7, 9. වග්ගා පඤ්චපඤ්චසො මන්තා.

7, 9. 诸组，当知五字一组。

---

තෙසං ඛො බ්‍යඤ්ජනානං කකාරාදයො මකාරන්තා පඤ්චපඤ්චසො අක්ඛරවන්තො වග්ගා නාම හොන්ති.

于此等辅音中，从“ka”开始至“ma”结尾，每五个字母为一组者，称为组(vagga)。

---

තං යථා? ක ඛ ග ඝ ඞ, ච ඡ ජ ඣ ඤ, ට ඨ ඩ ඪ ණ, ත ථ ද ධ න, ප ඵ බ භ ම, ඉති වග්ගා නාම.

是哪些呢？ka、kha、ga、gha、ṅa，ca、cha、ja、jha、ña，ṭa、ṭha、ḍa、ḍha、ṇa，ta、tha、da、dha、na，pa、pha、ba、bha、ma，此等称为组。

---

තෙන ක්වත්ථො? වග්ගන්තං වා වග්ගෙ.

其应用为何？（例如在规则中：）“Vaggantaṃ vā vagge”（于同组辅音前，或可变为该组之鼻音）。

---

8, 10. අං [Pg.42] ඉති නිග්ගහිතං.

8, 10. “aṃ”即是鼻音(niggahita)。

---

අං ඉති නිග්ගහිතං නාම හොති.

“aṃ”称为鼻音(niggahita)。

---

තෙන ක්වත්ථො? අං බ්‍යඤ්ජනෙ නිග්ගහිතං.

其应用为何？（例如在规则中：）“Aṃ byañjane niggahitaṃ”（在辅音前，“aṃ”为鼻音）。

---

9, 11. පරසමඤ්ඤා පයොගෙ.

9, 11. 其他学派之术语亦可使用。

---

යා ච පන පරෙසු සක්කතගන්ථෙසු සමඤ්ඤා ඝොසාති වා අඝොසාති වා, තා පයොගෙ සති එත්ථාපි යුජ්ජන්තෙ.

再者，于其他梵语(Sakkata)论典中之术语，如“有声”(ghosa)或“无声”(aghosa)，当有应用时，于此处亦适用。

---

තත්ථ ඝොසා නාම-ග ඝ ඞ, ජ ඣ ඤ, ඩ ඪ ණ, ද ධ න, බ භ ම, ය ර ල ව හ ළ, ඉති ඝොසා නාම. අඝොසා නාම-ක ඛ, ච ඡ, ට ඨ, ත ථ, ප ඵ, ස, ඉති අඝොසා නාම.

其中，有声(ghosa)者为：ga、gha、ṅa，ja、jha、ña，ḍa、ḍha、ṇa，da、dha、na，ba、bha、ma，ya、ra、la、va、ha、ḷa，此等称为有声。无声(aghosa)者为：ka、kha，ca、cha，ṭa、ṭha，ta、tha，pa、pha，sa，此等称为无声。

---

තෙන ක්වත්ථො? වග්ගෙ ඝොසාඝොසානං තතියපඨමා.

其应用为何？（例如在规则中：）“Vagge ghosāghosānaṃ tatiyapaṭhamā”（前字尾音于有声与无声组辅音前，各变为其组之第三与第一字母）。

---

10, 12. පුබ්බමධොඨිත මස්සරං සරෙන වියොජයෙ.

10, 12. 应将前（辅音）从元音分离，使之无元音而置于下方。

---

තත්ථ සන්ධිං කත්තුකාමො පුබ්බබ්‍යඤ්ජනං අධොඨිතං අස්සරං කත්වා සරඤ්ච උපරි කත්වා සරෙන වියොජයෙ.

于此，欲作连声(sandhi)者，应将前辅音与元音分离，使辅音无元音而置于下，元音置于上。

---

තත්‍රායමාදි.

此为其中之始例。

---

11, 14. නයෙ [Pg.43] පරං යුත්තෙ.

11, 14. 应引至后（字母）而连接。

---

අස්සරං ඛො බ්‍යඤ්ජනං අධොඨතං පරක්ඛරං නයෙ යුත්තෙ. තත්‍රාභිරතිමිච්ඡෙය්‍ය.

无元音、置于下方的辅音，当连接时，应引至后一字母。例如：Tatrābhiratimiccheyya。

---

යුත්තෙතිකස්මා? අක්කොච්ඡි මං අවධි මං, අජිනි මං අහාසි මෙ. එත්ථ පන යුත්තං න හොති.

为何说“yutte”（当连接时）？于“Akkocchi maṃ avadhi maṃ, ajini maṃ ahāsi me”（他辱骂我，他殴打我，他战胜我，他掠夺我）中，则不连接。

---

ඉති සන්ධිකප්පෙ පඨමො කණ්ඩො.

如是，连音章第一节终。

---

දුතියකණ්ඩ

第二节

---

12, 13. සරා සරෙ ලොපං.

12, 13. 元音于元音后，得省略。

---

සරා ඛො සරෙ පරෙ ලොපං පප්පොන්ති.

确实，前元音于后随元音时，得省略。

---

යස්සින්ද්‍රියානි සමථඞ්ගතානි. නො හෙතං භන්තෙ සමෙතායස්මා සඞ්ඝෙන.

例如：Yassindriyāni samathaṅgatāni（其诸根已达寂静）。No hetaṃ bhante sametāyasmā saṅghena（不，尊者，具寿未与僧团和合）。

---

13, 15. වා පරො අසරූපා.

13, 15. 或，后随非同类元音。

---

සරම්හා අසරූපා පරො සරො ලොපං පප්පොති වා.

于一元音后，后随之非同类元音，或得省略。

---

චත්තාරො’මෙ භික්ඛවෙ ධම්මා, කින්නු’ මාවසමණියො. වාති කස්මා? පඤ්චින්ද්‍රියානි, තයස්සු ධම්මා ජහිතා භවන්ති.

例如：Cattāro”me bhikkhave dhammā（诸比丘，此四法），kinnu”māvasamaṇiyo（这些女沙门究竟如何？）。为何说“vā”（或）？因为有时不省略，如：Pañcindriyāni（五根）；tayassu dhammā jahitā bhavanti（彼舍断三法）。

---

14, 16. ක්වචාසචණ්ණං [Pg.44] ලුත්තෙ.

14, 16. 有时，前元音省略后，后元音异化。

---

සරො ඛො පරො පුබ්බසරෙ ලුත්තෙ ක්වචි අසවණ්ණං පප්පොති.

确实，当前元音被省略时，后随元音有时会发生异化。

---

සඞ්ඛ්‍යං නොපෙති වෙදගූ, බන්ධුස්සෙව සමාගමො.

例如：Saṅkhyaṃ nopeti vedagū（通达者不落入算计），bandhusseva samāgamo（犹如亲友之会遇）。

---

ක්වචීති කස්මා? යස්සින්ද්‍රියානි, තථූපමං ධම්මවරං අදෙසයි.

为何说“有时”？因为有时不异化，如：Yassindriyāni（彼之诸根），tathūpamaṃ dhammavaraṃ adesayi（他开示了那样的譬喻与最上之法）。

---

15, 17. දීඝං.

15, 17. 长音化。

---

සරො ඛො පරො පුබ්බසරෙ ලුත්තෙ ක්වචි දීඝං පප්පොති. සද්ධීධ විත්තං පුරිසස්ස සෙට්ඨං, අනාගාරෙහි චූභයං.

确实，当前元音被省略时，后随元音有时会变长。例如：Saddhīdha vittaṃ purisassa seṭṭhaṃ（于此，信为人之最上财），anāgārehi cūbhayaṃ（对无家者而言，两者皆是）。

---

ක්වචීති කස්මා? පඤ්චහුපාලි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො. නත්ථඤ්ඤං කිඤ්චි.

为何说“有时”？因为有时不变长，如：Pañcahupāli aṅgehi samannāgato（优波离，具足五支……）。Natthaññaṃ kiñci（没有任何其他事物）。

---

16, 18. පුබ්බො ච.

16, 18. 及前（元音）。

---

පුබ්බො ච සරො පරසරලොපෙ කතෙ ක්වචි දීඝං පප්පොති.

当省略后随元音时，前元音有时会变长。

---

කිංසූධ විත්තං පුරිසස්ස සෙට්ඨං, සාධූති පටිස්සුණිත්වා, ක්වචීති කස්මා? ඉතිස්ස මුහුත්තම්පි.

例如：Kiṃsūdha vittaṃ purisassa seṭṭhaṃ（究竟于此，何为人之最上财？），sādhūti paṭissuṇitvā（回答“善哉”之后）。为何说‘有时’？因为有时不变长，如：Itissa muhuttampi（他即使片刻……）。

---

17, 19. යමෙදන්තස්සාදෙසො[Pg.45].

17, 19. 尾音e替代为y。

---

එකාරස්ස අන්තභූතස්ස සරෙ පරෙ ක්වචි යකාරාදෙසො හොති.

尾音e，于后随元音时，有时替代为y。

---

අධිගතො ඛො ම්‍යායං ධම්මො, ත්‍යාහං එවං වදෙය්‍යං, ත්‍යාස්ස පහීනා හොන්ති.

例如：Adhigato kho myāyaṃ dhammo（我确实已证得此法），tyāhaṃ evaṃ vadeyyaṃ（我对你如是说），tyāssa pahīnā honti（他的那些已被断除）。

---

ක්වචීති කස්මා? නෙ’නාගතා, ඉති නෙත්ථ.

为何说“有时”？因为有时不替代，如：Ne”nāgatā, iti nettha。

---

18, 20. වමොදුදන්තානං.

18, 20. 尾音o、u替代为v。

---

ඔකාරුකාරානං අන්තභූතානං සරෙ පරෙ ක්වචි වකාරාදෙසො හොති.

尾音o或u，于后随元音时，有时替代为v。

---

අථ ඛ්වස්ස, ස්වස්ස හොති, බහ්වාබාධො, වත්ථ්වෙත්ථ විහිතං නිච්චං චක්ඛාපාථමාගච්ඡති.

例如：Atha khvassa（然而，对他来说），svassa hoti（彼有），bahvābādho（多病），vatthvettha vihitaṃ niccaṃ cakkhāpāthamāgacchati（此处的物品被安排好，恒常进入视线范围）。

---

ක්වචීතිකස්මා? චත්තාරො’මෙ භික්ඛවෙ ධම්මා, කින්නුමාව සමණියො.

为何说“有时”？因为有时不替代，如：Cattāro”me bhikkhave dhammā（诸比丘，此等四法），kinnumāva samaṇiyo（这些女沙门究竟如何？）。

---

19, 22. සබ්බො චංති.

19, 22. 整个ti变为c。

---

සබ්බො ඉච්චෙසො තිසද්දො බ්‍යඤ්ජනො සරෙ පරෙ ක්වචි චකාරං පප්පොති.

整个“ti”音，当其后随元音时，有时会变成“c”音。

---

ඉච්චෙතං [Pg.46] කුසලං, ඉච්චස්ස වචනීයං, පච්චුත්තරිත්වා, පච්චාහරති.

例如：Iccetaṃ kusalaṃ（此即是善），iccassa vacanīyaṃ（对他应如是说），paccuttaritvā（回答之后），paccāharati（取回）。

---

ක්වචීති කස්මා? ඉතිස්ස මුහුත්තම්පි.

为何说“有时”？因为有时不变，如：Itissa muhuttampi（对他来说，即使是片刻……）。

---

20, 27. දො ධස්ස ච.

20, 27. dh亦作d。

---

ධඉච්චෙතස්ස සරෙ පරෙ ක්වචි දකාරාදෙසො හොති.

“dha”字，于元音前，有时作“d”。

---

එකමිදාහං භික්ඛවෙ සමයං.

诸比丘，一时，我于此……

---

ක්වචීති කස්මා? ඉධෙව මරණං භවිස්සති.

为何说“有时”？（例如：）‘死亡将就在此处发生。’

---

වග්ගහණෙන ධකාරස්ස හකාරාදෙසො හොති සාහු දස්සන මරියානං.

由同类取，dh字亦作h字，例如在“sāhu dassana mariyānaṃ”（善哉，得见圣者）中。

---

සුත්තවිභාගෙන බහුධා සියා-

依规则之分别，可有多种（变化）。

---

තො දස්ස, යථා? සුගතො.

d作t，例如：Sugato（善逝）。

---

ටො තස්ස, යථා? දුක්කටං.

t作ṭ，例如：Dukkaṭaṃ（恶作）。

---

ධො තස්ස, යථා? ගන්ධබ්බො.

t作dh，例如：Gandhabbo（乾闼婆）。

---

ත්‍රො ත්තස්ස, යථා? අත්‍රජො.

tt作tr，例如：Atrajo（己生子）。

---

කො ගස්ස, යථා? කුලූපකො.

g作k，例如：Kulūpako（亲近族姓者）。

---

ලො [Pg.47] රස්ස, යථා? මහාසාලො.

r作l，例如：Mahāsālo（大富）。

---

ජො යස්ස, යථා? ගවජො.

y作j，例如：Gavajo（野牛）。

---

බ්බො වස්ස, යථා? කුබ්බතො.

v作bb，例如：Kubbato（行事者）。

---

කො යස්ස, යථා? සකෙ.

y作k，例如：Sake（自己的）。

---

යො ජස්ස, යථා? නියංපුත්තං.

j作y，例如：Niyaṃputtaṃ（自己的儿子）。

---

කො තස්ස, යථා? නියකො.

t作k，例如：Niyako（自己的）。

---

ච්චො ත්තස්ස, යථා භච්චො.

ty作cc，例如：bhacco（仆人）。

---

ඵො පස්ස, යථා? නිප්ඵත්ති.

sp作ph，例如：Nipphatti（成就）。

---

ඛො කස්ස, යථා? නික්ඛමති. ඉච්චෙවමාදී යොජෙතබ්බා.

sk作kh，例如：Nikkhamati（出去）。如此等等，应当连贯理解。

---

21, 21. ඉවණ්ණො යං නවා.

21, 21. i元音或作y。

---

පුබ්බො ඉවණ්ණො සරෙ පරෙ යකාරං පප්පොති නවා. පටිසුන්ථාරවුත්‍යස්ස, සබ්බා විත්‍යානුභූයතෙ.

前置i元音，于元音前，或作y字。例如：Paṭisunthāravutyassa, sabbā vityānubhūyate。

---

නවාති කස්මා? පඤ්චහඞ්ගෙහි සමන්නාගතො, මුත්තචාගී අනුද්ධතො.

为何说“或”？（例如：）Pañcahaṅgehi samannāgato, muttacāgī anuddhato（具足五支，舍离悭吝，不掉举）。

---

22, 28. එවාදිස්ස රි පුබ්බො ච රස්සො.

22, 28. eva等之首作ri，前元音亦短。

---

සරම්හා පරස්ස එවස්ස එකාරස්ස ආදිස්ස රිකාරො හොති, පුබ්බො ච සරො රස්සො හොති නවා.

元音之后，eva之首e元音或作ri，前元音亦变短。

---

යථරිව [Pg.48] වසුධාතලඤ්ච සබ්බං, තථරිව ගුණවා සුපූජනියො.

犹如整个大地，具德者亦如是，极应受崇敬。

---

නවාති කස්මා? යථා එව, තථා එව.

为何说“或”？（例如：）yathā eva, tathā eva。

---

ඉති සන්ධිකප්පෙ දුතියො කණ්ඩො.

如是，连音章第二篇终。

---

තතියකණ්ඩ

第三篇

---

23, 26. සරා පකති බ්‍යඤ්ජනෙ.

23, 26. 元音于辅音前，保持原貌。

---

සරා ඛො බ්‍යඤ්ජනෙ පරෙ පකතිරූපානි හොන්ති.

当辅音在后时，元音确实保持其自然形态。

---

මනොපුබ්බඞ්ගමා ධම්මා, පමාදො මච්චුනො පදං, තිණ්ණො පාරඞ්ගතො අහු.

诸法意先导，放逸是死路，他已渡过，抵达彼岸。

---

24, 35. සරෙ ක්වචි.

24, 35. 当元音在后时，有时〔保持原形〕。

---

සරා ඛො සරෙ පරෙ ක්වචි පකතිරූපානි හොන්ති.

当元音在后时，元音确实有时保持其自然形态。

---

කො ඉමං පථවිං විචෙස්සති.

谁将审察此大地？

---

ක්වචීති කස්මා? අප්පස්සුතායං පුරිසො.

为何说“有时”？〔例如：〕此人少闻。

---

25, 37. දීඝං.

25, 37. 长音化。

---

සරා ඛො බ්‍යඤ්ජනෙ පරෙ ක්වචි දීඝං පප්පොන්ති.

当辅音在后时，元音确实有时会变长。

---

සම්මා [Pg.49] ධම්මං විපස්සතො, එවං ගාමෙ මුනී චරෙ, ඛන්තී පරමං තපො තිතික්ඛා.

〔例如：〕对如理观察法者，牟尼如是于村中行，忍耐、堪忍是最高的苦行。

---

ක්වචීති කස්මා? ඉධ මොදති පෙච්ච මොදති, පතිලීයති, පටිහඤ්ඤති.

为何说“有时”？〔例如：〕于此乐，死后乐；退缩；被击退。

---

26, 38. රස්සං.

26, 38. 短音化。

---

සරා ඛො බ්‍යඤ්ජනෙ පරෙ ක්වචි රස්සං පප්පොන්ති.

当辅音在后时，元音确实有时会变短。

---

භොවාදිනාම සො හොති, යථාභාවි ගුණෙන සො.

〔例如：〕他被称为说“bho”者；他因其如实的品德而如此。

---

ක්වචීති කස්මා? සම්මාසමාධි, සාවිත්තී ඡන්දසො මුඛං, උපනීයති ජීවිතමප්පමායු.

为何说“有时”？〔例如：〕正定(sammāsamādhi)；萨维提(sāvittī)是韵律之首；生命被引着走，寿命短促。

---

27, 39. ලොපඤ්ච තත්‍රාකාරො.

27, 39. 及其脱落，彼处则为a字。

---

සරා ඛො බ්‍යඤ්ජනෙ පරෙ ක්වචි ලොපං පප්පොන්ති. තත්‍ර ච ලොපෙ කතෙ අකාරාගමො හොති.

当辅音在后时，元音确实有时会脱落。而在其脱落之处，则增补a字。

---

ස සීලවා. ස පඤ්ඤවා එස ධම්මො සනන්තනො, ස වෙ කසාවමරහති, ස මානකාමොපි භවෙය්‍ය, ස වෙ මුනි ජාතිභයං අදස්සි.

〔例如：〕他具戒；他具慧；此是永恒的法；他实堪受袈裟；他或有求敬之心；那位牟尼确实见到了生的怖畏。

---

ක්වචීති [Pg.50] කස්මා? සො මුනි, එසො ධම්මො පදිස්සති, න සො කාසාවමරහති.

为何说“有时”？〔例如：〕那位牟尼；此法被见到；他不堪受袈裟。

---

28, 40. පර ද්වෙභාවො ඨානෙ.

28, 40. 后者有时双写。

---

සරම්හා පරස්ස බ්‍යඤ්ජනස්ස ද්වෙභාවො හොති ඨානෙ.

元音之后的辅音有时会双写。

---

ඉධප්පමාදො, පුරිසස්ස ජන්තුනො, පබ්බජ්ජං කිත්තයිස්සාමි, චාතුද්දසි, පඤ්චද්දසි, අභික්කන්තතරො චන්දො.

〔例如：〕于此不放逸；对那个人、那众生；我将宣说出家；第十四日，第十五日；月亮更明亮。

---

ඨානෙති කස්මා? ඉධ මොදති පෙච්ච මොදති.

为何说“有时”？〔例如：〕于此乐，死后乐。

---

29, 42. වග්ගෙ ඝොසාඝොසානං තතියපඨමා.

29, 42. 于同品中，浊音与清音〔双写时〕，其前一部分各为第三与第一字母。

---

වග්ගෙ ඛො පුබ්බෙසං බ්‍යඤ්ජනානං ඝොසාඝොසභූතානං සරම්හා යථාසඞ්ඛ්‍යං තතියපඨමක්ඛරා ද්වෙභාවං ගච්ඡන්ති ඨානෙ.

确实，元音后同品之浊音与清音，双写时，其前一字有时各成其品之第三与第一字母。

---

එසෙව චජ්ඣානප්ඵලො, යත්‍රට්ඨිතං නප්පසහෙය්‍ය මච්චු, සෙලෙ යථා පබ්බතමුද්ධනිට්ඨිතො, චත්තාරිට්ඨානානි නරො පමත්තො.

〔例如：〕这正是禅那的果报；死神无法战胜安住于此者；犹如安立于岩山之顶；放逸之人〔去到〕四个地方。

---

ඨානෙති කස්මා? ඉධ චෙතසො දළ්හං ගණ්හාති ථාමසා.

为何说“有时”？〔例如：〕于此以强力坚固地把握心。

---

ඉති සන්ධිකප්පෙ තතියො කණ්ඩො.

如是，连音章第三篇终。

---

චතුත්ථකණ්ඩ

第四篇

---

30, 58. අං [Pg.51] බ්‍යඤ්ජනෙ නිග්ගහිතං.

30, 58. 鼻音(niggahita)于辅音前成aṃ。

---

නිග්ගහිතං ඛො බ්‍යඤ්ජනෙ පරෙ අං ඉති හොති.

确实，于辅音前，鼻音(niggahita)成为aṃ。

---

එවං වුත්තෙ, තං සාධූති පටිස්සුණිත්වා.

如是说已，彼应诺“善哉”。

---

31, 49. වග්ගන්තං වා වග්ගෙ.

31, 49. 于同类辅音前，（随韵）或成其类之鼻音。

---

වග්ගභූතෙ බ්‍යඤ්ජනෙ පරෙ නිග්ගහිතං ඛො වග්ගන්තං වා පප්පොති.

当后接属于某个类的辅音时，随韵（ṃ）确实可变为该类的鼻音。

---

තන්නිච්චුතං, ධම්මඤ්චරෙ සුචරිතං, චිරප්පවාසිං පුරිසං. සන්තන්තස්ස මනං හොති, තඞ්කාරුණිකං, එවඞ්ඛො භික්ඛවෙ සික්ඛිතබ්බං.

彼已出离；应行善行之法；久住异乡之人；彼心寂静；彼具悲悯者；诸比丘，确实应如是学。

---

වාග්ගහණෙනනිග්ගහිතං ඛො ලකාරාදෙසො හොති. පුග්ගලං.

由于采用了“或”(vā)的说法，随韵(ṃ)确实会被替换为字母l。例如：个人(puggalaṃ)。

---

වාති කස්මා? න තං කම්මං කතං සාධු.

为何说“或”（vā）？彼业非善作。

---

32, 50. එහෙ උං.

32, 50. 于e、h前，（随韵）成ñ。

---

එකාරහකාරෙ පරෙ නිග්ගහිතං ඛො ඤකාරං පප්පොති වා.

当后接字母e或h时，随韵（ṃ）确实可变为字母ñ。

---

පච්චත්තඤ්ඤෙව පරිනිබ්බායිස්සාමි, තඤ්ඤෙවෙත්ථ පටිපුච්ඡිස්සාමි, එවඤ්හි වො භික්ඛවෙ සික්ඛිතබ්බං. තඤ්හි තස්ස මුසා හොති.

我将亲自般涅槃；我将即于此处反问此事；诸比丘，你们确实应如是学。因为那对他而言是虚妄。

---

වාති [Pg.52] කස්මා? එවමෙතං අභිඤ්ඤාය, එවං හොති සුභාසිතං.

为何说“或”（vā）？如是了知此，如是为善说。

---

33, 50. සයෙ ච.

33, 50. 于y前亦然。

---

නිග්ගහිතං ඛො යකාරෙ පරෙ සහ යකාරෙන ඤකාරං පප්පොති වා.

当后接字母y时，随韵（ṃ）确实可与y结合而转变为ññ。

---

සඤ්ඤොගො, සඤ්ඤුත්තං.

结合，相应。

---

වාති කස්මා? සංයොගො, සංයුත්තං.

为何说“或”（vā）？结合，相应。

---

34, 52. මදා සරෙ.

34, 52. 在元音前，（随韵）成m或d。

---

නිග්ගහිතස්ස ඛො සරෙ පරෙ මකාරදකාරාදෙසා හොන්ති වා.

当后接元音时，随韵（ṃ）确实可被替换为字母m或d。

---

තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං, එතදවොච සත්ථා.

我称他为婆罗门；导师如是说。

---

වාති කස්මා? අක්කොච්ඡි මං අවධි මං, අජිනි මං අහාසි මෙ.

为何说“或”（vā）？他辱骂我，他殴打我，他战胜我，他掠夺我。

---

35, 34. ය ව ම ද න ත ර ලා චාගමා.

35, 34. y、v、m、d、n、t、r、l亦为增音。

---

සරෙ පරෙ යකාරො වකාරො මකාරො දකාරො නකාරො තකාරො රකාරො ලකාරො ඉමෙ ආගමා හොන්ති වා.

在元音之后，于另一元音前，y、v、m、d、n、t、r、l这些字母可作为增音插入。

---

නයිමස්ස විජ්ජා, යථයිදං චිත්තං. මිගී භන්තා වුදික්ඛති, සිත්තා තෙ ලහු මෙස්සති, අසිත්තා තෙ ගරු මෙස්සති. අස්සො [Pg.53] භද්‍රො කසාමිව, සම්මදඤ්ඤා විමුත්තානං. මනසාදඤ්ඤා විමුත්තානං, අත්තදත්ථමභිඤ්ඤාය. චිරංනායති, ඉතො නායති. යස්මාතිහ භික්ඛවෙ, තස්මාතිහ භික්ඛවෙ, අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං. සබ්භිරෙව සමාසෙථ, ආරග්ගෙරිව සාසපො, සාසපොරිව ආරග්ගා. ඡළභිඤ්ඤා, සළායතනං.

彼无明；即，此心。迷乱的母鹿张望；你若洒水，它将轻快，你若不洒水，它将沉重。良马如见鞭影；于正知解脱者；于意正知解脱者；了知自利后。长久不来；从此不来。诸比丘，是故于此；诸比丘，是故于此；从今日起，乃至命终。只应与善士交往；如针尖上之芥子；如芥子在针尖上。六神通；六处。

---

වාති කස්මා? එවං මහිද්ධියා එසා, අක්කොච්ඡි මං අවධි මං, අජිනි මං අහාසි මෙ, අජෙය්‍යො අනුගාමිකො.

为何说“或”（vā）？此乃大神通；他辱骂我，他殴打我，他战胜我，他掠夺我；不可战胜的、随行者。

---

චග්ගහණෙන ඉධෙව මකාරස්ස පකාරො හොති. චිරප්පවාසිං පුරිසං.

由于采用了“亦”（ca），在此处字母m变为p。久住异乡之人。

---

කකාරස්ස ච දකාරො හොති. සදත්ථපසුතො සියා.

并且字母k变为d。他当致力于真实义。

---

දකාරස්ස ච තකාරො හොති, සුගතො.

并且字母d变为t。善逝。

---

36, 47. ක්වචි ඔ බ්‍යඤ්ජනෙ.

36, 47. 在辅音前，有时（增）o。

---

බ්‍යඤ්ජනෙ පරෙ ක්වචි ඔකාරාගමො හොති.

当后接辅音时，有时会增入字母o。

---

අතිප්පගො ඛො තාව සාවත්ථියං පිණ්ඩාය චරිතුං. පරොසහස්සං.

在舍卫城(Sāvatthī)乞食确实还太早；超过一千。

---

ක්වචීකි [Pg.54] කස්මා? එථ පස්සථිමං ලොකං, අන්ධීභූතො අයං ලොකො.

为何说“有时”（kvaci）？你们来看这个世界；此世间已盲目。

---

37, 57. නිග්ගහිතඤ්ච.

37, 57. 以及随韵（ṃ）。

---

නිග්ගහිතඤ්චාගමො හොති සරෙ වා බ්‍යඤ්ජනෙ වා පරෙ ක්වචි.

后接元音或辅音时，有时亦增添随韵(niggahita)。

---

චක්ඛුංඋදපාදි, අවංසිරො, යාවඤ්චිධ භික්ඛවෙ පුරිමං ජාතිං සරාමි, අණුංථූලානි සබ්බසො, මනොපුබ්බඞ්ගමා ධම්මා.

眼已生起(Cakkhuṃudapādi)；头向下(avaṃsiro)；诸比丘，于此我忆起过去生(yāvañcidha bhikkhave purimaṃ jātiṃ sarāmi)；一切微细与粗大(aṇuṃthūlāni sabbaso)；诸法意先行(manopubbaṅgamā dhammā)。

---

ක්වචීති කස්මා? ඉධෙව නං පසංසන්ති, පෙච්ච සග්ගෙ පමොදති, න හි එතෙහි යානෙහි, ගච්ඡෙය්‍ය අගතං දිසං.

为何说“有时”(kvaci)？人们即于此世赞誉他，离世后于天界喜悦；确实不以此等车乘，能去到未曾去过之方所。

---

චග්ගහණෙන විසද්දස්ස ච පකාරො හොති. පචෙස්සති, විචෙස්සති වා.

由取“ca”字，“visadda”亦变为“p”。如：pacessati（他将烹煮），或vicessati（他将辨别）。

---

38, 53. ක්වචි ලොපං.

38, 53. 有时省略。

---

නිග්ගහිතං ඛො සරෙ පරෙ ක්වචි ලොපං පප්පොති.

当后接元音时，随韵(niggahita)有时会脱落。

---

තාසාහං සන්තිකෙ, විදූනග්ගමිති.

我在她们面前；智者之首。

---

ක්වචීති කස්මා? අහමෙව නූන බාලො එතමත්ථං විදිත්වාන.

为何说“有时”(kvaci)？我确实是愚人，了知此义后。

---

39, 54. බ්‍යඤ්ජනෙ [Pg.55] ච.

39, 54. 于辅音前亦然。

---

නිග්ගහිතං ඛො බ්‍යඤ්ජනෙ පරෙ ක්වචි ලොපං පප්පොති.

当后接辅音时，随韵(niggahita)有时会脱落。

---

අරියසච්චානදස්සනං, එතං බුද්ධානසාසනං.

见诸圣谛，此是诸佛的教诫。

---

ක්වචීති කස්මා? එතං මඞ්ගලමුත්තමං, තං වො වදාමි භද්දන්තෙ.

为何说“有时”(kvaci)？此是最上吉祥，诸位贤友，我为汝等说。

---

40, 55. පරො වාසරො.

40, 55. 或后元音。

---

නිග්ගහිතම්හා පරො සරො ලොපං පප්පොති වා.

随韵(niggahita)之后的元音，或有脱落。

---

භාසිතං අභිනන්දුන්ති, උත්තත්තංව, යථාබීජංව, යථාධඤ්ඤංව.

欢喜所说；如炽热；如种子；如谷物。

---

වාති කස්මා? අහමෙව නූන බාලො, එතදහොසි.

为何说“或”(vā)？我确实是愚人，曾有此念。

---

41, 56. බ්‍යඤ්ජනො ච විසඤ්ඤොගො.

41, 56. 辅音亦分离。

---

නිග්ගහිතම්හා පරස්මිං සරෙ ලුත්තෙ යදි බ්‍යඤ්ජනො සසඤ්ඤොගො විසඤ්ඤොගො හොති.

随韵(niggahita)后的元音脱落时，若其后的辅音是结合辅音，则使其分离。

---

එවංස තෙ ආසවො, පුප්ඵංසා උප්පජ්ජි.

如此，彼之漏；花为她生起。

---

ලුත්තෙති කස්මා? එවමස්ස විදූනග්ගමිති.

为何说“脱落时”(lutte)？Evamassa；vidūnaggamiti。

---

චග්ගහණෙන [Pg.56] තිණ්ණං බ්‍යඤ්ජනානමන්තරෙ යෙ සරූපා, තෙසම්පි ලොපො හොති. අග්‍යාගාරං, පටිසන්ථාරවුත්‍යස්ස.

由取“ca”字，处于两个相同辅音与另一辅音之间的元音，亦会脱落。例如：Agyāgāraṃ, paṭisanthāravutyassa。

---

ඉති සන්ධිකප්පෙ චතුත්ථො කණ්ඩො.

如是，连音品第四章终。

---

පඤ්චමකණ්ඩ

第五章

---

42, 32. ගොසරෙ පුථස්සාගමො ක්වචි.

42, 32. “putha”一词于元音前，有时增添“g”音。

---

පුථඉච්චෙතස්ස අන්තෙ සරෙ පරෙ ක්වචි ගකාරාගමො හොති.

“putha”一词，当其后有元音时，词尾有时增添“g”音。

---

පුථගෙ ව.

Puthageva。

---

43, 33. පාස්ස චන්තො රස්සො.

43, 33. “pā”字尾音亦变短。

---

පාඉච්චෙතස්ස අන්තෙ සරෙ පරෙ ක්වචි ගකාරාගමො හොති, අන්තො ච සරො රස්සො හොති.

“pā”一词，当其后有元音时，有时增添“g”音，且尾音变短。

---

පගෙව වුත්‍යස්ස.

Pageva vutyassa (如是说)。

---

ක්වචීති කස්මා? පා එව වුත්‍යස්ස.

为何说“有时”(kvaci)？Pā eva vutyassa。

---

44, 24. අබ්භො අභි.

44, 24. Abhi作abbho。

---

අභිඉච්චෙතස්ස සරෙ පරෙ අබ්භාදෙසො හොති. අබ්භුදීරිතං, අබ්භුග්ගච්ඡති.

此`abhi`，于后接元音时，替代为`abbha`。例如：`Abbhudīritaṃ`、`abbhuggacchati`。

---

45, 25. අජ්ඣො [Pg.57] අධි.

45, 25. Adhi作ajjho。

---

අධිඉච්චෙතස්ස සරෙ පරෙ අජ්ඣාදෙසො හොති.

此`adhi`，于后接元音时，替代为`ajjha`。

---

අජ්ඣොකාසෙ, අජ්ඣාගමා.

例如：`Ajjhokāse`、`ajjhāgamā`。

---

46, 26. තෙ න වා ඉවණ්ණෙ.

46, 26. 彼二，于`i`元音在后时，或不变。

---

තෙ ච ඛො අභිඅධිඉච්චෙතෙ ඉවණ්ණෙ පරෙ අබ්භො අජ්ඣොඉතිවුත්තරූපා නං හොන්ති වා.

此`abhi`与`adhi`，于`i`元音在后时，或不成前述之`abbho`、`ajjho`等形。

---

අභිච්ඡිතං, අධීරිතං.

例如：`Abhicchitaṃ`、`adhīritaṃ`。

---

වාති කස්මා? අබ්භීරිතං, අජ්ඣිණමුත්තො.

为何说`vā`（有时）？例如：`Abbhīritaṃ`、`ajjhiṇamutto`。

---

47, 23. අතිස්ස චන්තස්ස.

47, 23. 于`ati`之末音节。

---

අතිඉච්චෙතස්ස අන්තභූතස්ස තිසද්දස්ස ඉවණ්ණෙ පරෙ ‘‘සබ්බො චං තී’’ති වුත්තරූපං න හොති.

此`ati`之末音节`ti`，于`i`元音在后时，不成前述“sabbo caṃ tī”之形。

---

අතීසිගණො, අතීරිතං.

例如：`Atīsigaṇo`、`atīritaṃ`。

---

ඉවණ්ණෙති කස්මා? අච්චන්තං.

为何说`ivaṇṇe`（于`i`元音）？例如：`Accantaṃ`。

---

48, 43. ක්වචි පටි පතිස්ස.

48, 43. `Pati`有时作`paṭi`。

---

පතිඉච්චෙතස්ස සරෙ වා බ්‍යඤ්ජනෙ වා පරෙ ක්වචි පටිආදෙසො හොති.

此`pati`，于元音或辅音在后时，有时替代为`paṭi`。

---

පටග්ගි දාතබ්බො, පටිහඤ්ඤති.

例如：`Paṭaggi dātabbo`、`paṭihaññati`。

---

ක්වචීති [Pg.58] කස්මා? පච්චන්තිමෙසු ජනපදෙසු, පතිලීයති, පතිරූපදෙසවාසො ච.

为何说`kvaci`（有时）？例如：`Paccantimesu janapadesu`、`patilīyati`、`patirūpadesavāso ca`。

---

49, 44. පුථස්සු බ්‍යඤ්ජනෙ.

49, 44. `Putha`于辅音在后时，末元音作`u`。

---

පුථඉච්චෙතස්ස අන්තො සරො බ්‍යඤ්ජනෙ පරෙ උකාරො හොති.

此`putha`之末元音，于辅音在后时，变为`u`。

---

පුථුජ්ජනො, පුථුභූතං.

例如：`Puthujjano`、`puthubhūtaṃ`。

---

අන්තග්ගහණෙන අපුථස්සාපි සරෙ පරෙ අන්තස්ස උකාරො හොති, මනුඤ්ඤං.

由取“末”字故，非`putha`者，于元音在后时，其末（元音）亦作`u`。例如：`manuññaṃ`。

---

50, 45. ඔ අවස්ස.

50, 45. Ava作o。

---

අවඉච්චෙතස්ස බ්‍යඤ්ජනෙ පරෙ ක්වචි ඔකාරො හොති.

此`ava`，于辅音在后时，有时作`o`。

---

අන්ධකාරෙන ඔනද්ධා.

例如：`Andhakārena onaddhā`。

---

ක්වචීති කස්මා? අවසුස්සතු මෙ සරීරෙ මංසලොහිතං.

为何说`kvaci`（有时）？例如：`Avasussatu me sarīre maṃsalohitaṃ`。

---

51, 59. අනුපදිට්ඨානං වුත්තයොගතො.

51, 59. 未指明者，依已说之法连结。

---

අනුපදිට්ඨානං උපසග්ගනිපාතානං සරසන්ධීහි බ්‍යඤ්ජනසන්ධීහි වුත්තසන්ධීහි ච යථායොගං යොජෙතබ්බං.

未指明的诸前缀与不变词，应依元音连声、辅音连声及已说之连声，如其所应地连结。

---

පාපනං[Pg.59], පරායණං, උපායනං, උපාහනං, න්‍යායොගො, නිගුපධි, අනුබොධො, දුවූපසන්තං, සුවූපසන්තං, ද්වාලයො, ස්වාලයො, දුරාඛ්‍යාතං, ස්වාඛ්‍යාතො, උදීරිතං, සමුද්දිට්ඨං, වියග්ගං, විජ්ඣග්ගං, බ්‍යග්ගං, අවයාගමනං, අන්වෙති, අනුපඝාතො, අනච්ඡරියං, පරියෙසනා, පරාමාසො, එවං සරෙ ච හොන්ති.

`Pāpanaṃ`、`parāyaṇaṃ`、`upāyanaṃ`、`upāhanaṃ`、`nyāyogo`、`nigupadhi`、`anubodho`、`duvūpasantaṃ`、`suvūpasantaṃ`、`dvālayo`、`svālayo`、`durākhyātaṃ`、`svākhyāto`、`udīritaṃ`、`samuddiṭṭhaṃ`、`viyaggaṃ`、`vijjhaggaṃ`、`byaggaṃ`、`avayāgamanaṃ`、`anveti`、`anupaghāto`、`anacchariyaṃ`、`pariyesanā`、`parāmāso`，如是等亦于元音（连结）。

---

පරිග්ගහො, පග්ගහො, පක්කමො, පරක්කමො, නික්කමො, නික්කසාවො, නිල්ලයනං, දුල්ලයනං, දුම්භික්ඛං, දුබ්බුත්තං, සන්දිට්ඨං, දුග්ගහො, විග්ගහො, නිග්ගතො, අභික්කමො, පටික්කමො, එවං බ්‍යඤ්ජනෙ ච. සෙසා සබ්බෙ යොජෙතබ්බා.

`Pariggaho`、`paggaho`、`pakkamo`、`parakkamo`、`nikkamo`、`nikkasāvo`、`nillayanaṃ`、`dullayanaṃ`、`dumbhikkhaṃ`、`dubbuttaṃ`、`sandiṭṭhaṃ`、`duggaho`、`viggaho`、`niggato`、`abhikkamo`、`paṭikkamo`，如是等亦于辅音（连结）。其余一切皆应连结。

---

ඉති සන්ධිකප්පෙ පඤ්චමො කණ්ඩො.

如是，连声章第五节终。

---

සන්ධිකප්පො නිට්ඨිතො.

连音章终。

---

2. නාමකප්ප

2. 名法章

---

පඨමකණ්ඩ

第一篇

---

52, 60. ජිනවචනයුත්තං [Pg.60] හි.

52, 60. 确实与佛言相应。

---

‘‘ජිනවචනයුත්තං හි’’ ඉච්චෙතං අධිකාරත්ථං වෙදිතබ්බං.

“确实与佛言相应”，当知此为标题之义。

---

53, 61. ලිඞ්ගඤ්ච නිප්පජ්ජතෙ.

53, 61. 性亦产生。

---

යථා යථා ජිනවචනයුත්තං හි ලිඞ්ගං, තථා තථා ඉධ ලිඞ්ගඤ්ච නිප්පජ්ජතෙ.

性如何与佛言相应，于此亦如是产生性。

---

තං යථා? එසො නො සත්ථා, බ්‍රහ්මා අත්තා, සඛා, රාජා.

此云何？彼为我等之导师、梵天、我、友、王。

---

54, 62. තතො ච විභත්තියො.

54, 62. 其后为格。

---

තතො ජිනවචනයුත්තෙහි ලිඞ්ගෙහි විභත්තියො පරා හොන්ති.

其后，格于与佛言相应之性后。

---

55, 63. සි යො, අං යො, නා හි, ස නං, ස්මා හි, ස නං, ස්මිං සු.

55, 63. Si yo, aṃ yo, nā hi, sa naṃ, smā hi, sa naṃ, smiṃ su.

---

කා ච පන තායො විභත්තියො? සි, යො ඉති පඨමා, අං, යොඉති දුතියා, නා හි ඉති තතියා, ස, නංඉති චතුත්ථී, ස්මා, හි ඉති පඤ්චමී, ස, නං ඉති ඡට්ඨී, ස්මිං, සු ඉති සත්තමී.

然则，彼格为何？Si, yo为第一格；aṃ, yo为第二格；nā, hi为第三格；sa, naṃ为第四格；smā, hi为第五格；sa, naṃ为第六格；smiṃ, su为第七格。

---

විභත්තිඉච්චනෙන [Pg.61] ක්වත්ථො? අම්හස්ස මමං සවිභත්තිස්ස සෙ.

言“格”有何义？如“amha”之“mamaṃ”，有格之“se”。

---

56, 64. තදනුපරොධෙන.

56, 64. 不违于彼。

---

යථා යථා තෙසං ජිනවචනානං අනුපරොධො. තථා තථා ඉධ ලිඞ්ගඤ්ච නිප්පජ්ජතෙ.

如何不违彼佛言，于此亦如是产生性。

---

57, 71. ආලපනෙ සි ග සඤ්ඤො.

57, 71. 呼格中，si名为ga。

---

ආලපනත්ථෙ සි ගසඤ්ඤො හොති.

于呼格义，si名为ga。

---

භොති අය්‍යෙ, භොති කඤ්ඤෙ, භොති ඛරාදියෙ.

贤贵女，贤童女，贤Kharādiya。

---

ආලපනෙති කිමත්ථං? සා අය්‍යා.

言“呼格”者何？（如：）彼为贵女。

---

සීති කිමත්ථං? භොතියො අය්‍යායො.

言“si”者何？（如：）诸贤贵女。

---

ගඉච්චනෙන ක්වත්ථො? ඝතෙ ච.

言“ga”有何义？（用于）“ghate ca”（等经）。

---

58, 29. ඉවණ්ණුවණ්ණා ඣලා.

58, 29. i、u二音为jhala。

---

ඉවණ්ණුවණ්ණාඉච්චෙතෙ ඣලසඤ්ඤා හොන්ති යථාසඞ්ඛ්‍යං.

此i、u二音，次第名为jhala。

---

ඉසිනො[Pg.62], අග්ගිනො, ගහපතිනො, දණ්ඩිනො. සෙතුනො, කෙතුනො, භික්ඛුනො. සයම්භුනො, අභිභුනො.

仙人之、火之、家主之、持杖者之。桥之、旗之、比丘之。自生者之、克服者之。

---

ඣලඉච්චනෙන ක්වත්ථො? ඣලතො සස්ස නො වා.

言“jhala”有何义？（用于）“jhalato sassa no vā”（等经）。

---

59, 182. තෙ ඉත්ථිඛ්‍යා පො.

59, 182. 彼等为女性时，名为pa。

---

තෙ ඉවණ්ණුවණ්ණා යදා ඉත්ථිඛ්‍යා, තදා පසඤ්ඤා හොන්ති.

彼i、u二音，若为女性，则名为pa。

---

රත්තියා, ඉත්ථියා, ධෙනුයා, වධුයා.

夜之、女之、母牛之、媳之。

---

ඉත්ථිඛ්‍යාති කිමත්ථං? ඉසිනා, භික්ඛුනා.

言“女性”者何？（如：）以仙人、以比丘。

---

සඉච්චනෙන [Pg.63] ක්වත්ථො? පතො යා.

言“pa”有何义？（用于）“pato yā”（等经）。

---

60, 177. ආ ඝො.

60, 177. Ā名为gho。

---

ආකාරො යදා ඉත්ථිඛ්‍යො, තදා ඝසඤ්ඤො හොති.

当Ā音表女性时，则名为gho。

---

සද්ධාය, කඤ්ඤාය, වීණාය, ගඞ්ගාය, දිසාය සාලාය, මාලාය, තුලාය, දොලාය, පභාය, සොභාය, පඤ්ඤාය, කරුණාය නාවාය, කපාලිකාය.

信、少女、琵琶、恒河、方、会堂、花环、天平、摇篮、光、美、慧、悲、船、迦波利迦。

---

ආති කිමත්ථං? රත්තියා, ඉත්ථියා.

言“Ā”者何为？（如：）夜（rattiyā）、女（itthiyā）。

---

ඉත්ථිඛ්‍යොති කිමත්ථං? සත්ථාරා දෙසිතො අයං ධම්මො.

言“表女性”者何为？（如：）“此法乃师所说”（Satthārā desito ayaṃ dhammo）。

---

ඝඉච්චනෙන ක්වත්ථො? ඝතො නාදීනං.

称之为“gha”有何用？（用于）“Ghato nādīnaṃ”等规则中。

---

61, 86. සාගමො සෙ.

61, 86. Se前增sa。

---

සකාරාගමො හොති සෙ විභත්තිම්හි.

于se语尾，有sa音之增。

---

පුරිසස්ස, අග්ගිස්ස, ඉසිස්ස, දණ්ඩිස්ස, භික්ඛුස්ස, සයම්භුස්ස, අභිභුස්ස.

男人、火、仙人、杖、比丘、自觉者、降伏者。

---

සෙති කිමත්තං? පුරිසස්මිං.

言“se”者何为？（如：）purisasmiṃ。

---

62, 206. සංසාස්වෙකවචනෙසු ච.

62, 206. 亦于saṃ、sā等单数格中。

---

සංසාසු එකවචනෙසු විභත්තාදෙසෙසු සකාරාගමො හොති.

于saṃ、sā等格、单数、语尾替代中，有sa音之增。

---

එතිස්සං, එතිස්සා ඉමිස්සං, ඉමිස්සා, තිස්සං, තිස්සා,

于此（女）（etissaṃ），此（女）之（etissā）；于此（女）（imissaṃ），此（女）之（imissā）；于彼（女）（tissaṃ），彼（女）之（tissā）。

---

තස්සං තස්සා, යස්සං, යස්සා, අමුස්සං, අමුස්සා.

于彼（女）（tassaṃ），彼（女）之（tassā）；于何（女）（yassaṃ），何（女）之（yassā）；于彼（女）远者（amussaṃ），彼（女）远者之（amussā）。

---

සංසාස්වීති කිමත්ථං? අග්ගිනා, පාණිනා.

言“saṃsā”者何为？（如：）火（agginā）、手（pāṇinā）。

---

එකවචනෙස්වීති කිමත්ථං? තාසං, සබ්බාසං.

言“单数”者何为？（如：）彼女等之（tāsaṃ）、一切（女）之（sabbāsaṃ）。

---

විභත්තාදෙසෙස්වීති කිමත්ථං? මනසා, වචසා, ථාමසා.

言“语尾替代”者何为？（如：）以意（manasā）、以语（vacasā）、以力（thāmasā）。

---

63, 217. එතිමාසමි.

63, 217. Etā、imā之末元音为i。

---

එතාඉමාඉච්චෙතෙසමන්තො සරො ඉකාරො හොති සංසාසු එකවචනෙසු විභත්තාදෙසෙසු.

当后接saṃ、sā等单数语尾替代格时，etā与imā之末元音变为i音。

---

එතිස්සං, එතිස්සා, ඉමිස්සං, ඉමිස්සා.

于此（女）（etissaṃ），此（女）之（etissā）；于此（女）（imissaṃ），此（女）之（imissā）。

---

සංසාස්වීති [Pg.64] කිමත්ථං? එතාය, ඉමාය.

言“saṃsā”者何为？（如：）etāya（以此女）、imāya（以此女）。

---

එකවචනෙස්වීති කිමත්ථං? එතාසං, ඉමාසං.

言“单数”者何为？（如：）etāsaṃ（此等女之）、imāsaṃ（此等女之）。

---

64, 216. තස්සා වා.

64, 216. Tā之末元音或为i。

---

තස්සා ඉත්ථියං වත්තමානස්ස අන්තස්ස ආකාරස්ස ඉකාරො හොති වා සංසාසු එකවචනෙසු විභත්තාදෙසෙසු.

当后接saṃ、sā等单数语尾替代格时，表女性之tā，其末ā音或变为i音。

---

තිස්සං, තිස්සා, තස්සං, තස්සා.

tissaṃ（于彼女）、tissā（彼女之）；tassaṃ（于彼女）、tassā（彼女之）。

---

65, 215. තතො සස්ස ස්සාය.

65, 215. 于彼等后，sa为ssāya。

---

තතො තා එතා ඉමාතො සස්ස විභත්තිස්ස ස්සායාදෙසො හොති වා.

于tā、etā、imā之后，sa语尾或替代为ssāya。

---

තිස්සාය, එතිස්සාය, ඉමිස්සාය.

tissāya（彼女之）、etissāya（此女之）、imissāya（此女之）。

---

වාති කිමත්ථං? තිස්සා, එතිස්සා, ඉමිස්සා.

言“或”者何为？（如：）tissā、etissā、imissā。

---

66, 205. ඝො රස්සං.

66, 205. Gho作短音。

---

ඝො රස්සමාපජ්ජතෙ සංසාසු එකවචනෙසු විභත්තාදෙසෙසු.

于`saṃsā`等词、单数、格之替代式中，`gho`变为短音。

---

තස්සං, තස්සා, යස්සං, යස්සා, සබ්බස්සං, සබ්බස්සා.

于彼，由彼；于某，由某；于一切，由一切。

---

සංසාස්වීති කිමත්ථං? තාය, සබ්බාය.

“saṃsāsu”是为何？（例如：）以彼（女），以一切（女）。

---

එකවචනෙස්වීති කිමත්ථං? තාසං, සබ්බාසං.

“ekavacanesu”是为何？（例如：）彼女等的，一切（女）的。

---

67, 229. නො [Pg.65] ච ද්වාදිතො නංම්හි.

67, 229. 于`dvi`（二）等之后，于`naṃ`格，亦有`na`增音。

---

ද්විඉච්චෙවමාදිතො සඞ්ඛ්‍යාතො නකාරාගමො හොති නංම්හි විභත්තිම්හි.

从`dvi`（二）等数词之后，于`naṃ`格，有`na`之增音。

---

ද්වින්නං, තින්නං, චතුන්නං, පඤ්චන්නං, ඡන්නං, සත්තන්නං, අට්ඨන්නං, නවන්නං, දසන්නං.

二（者）的，三（者）的，四（者）的，五（者）的，六（者）的，七（者）的，八（者）的，九（者）的，十（者）的。

---

ද්වාදිතොති කිමත්ථං? සහස්සානං.

“dvādito”是为何？（例如：）千（众）的。

---

නංම්හීති කිමත්ථං? ද්වීසු, තීසු.

“naṃmhi”是为何？（例如：）于二（者）中，于三（者）中。

---

චග්ගහණෙනස්සඤ්චාගමො හොති. චතස්සන්නං ඉත්ථීනං තිස්සන්නං වෙදනානං.

由`ca`字，亦有`ssa`增音。（例如：）四（女）的，三（受）的。

---

68, 184. අමා පතො ස්මිංස්මානං වා.

68, 184. 于`pa`等之后，`aṃ`与`ā`可选择地替代`smiṃ`与`smā`。

---

පඉච්චෙතස්මා ස්මිංස්මාඉච්චෙතෙසං අංආආදෙසා හොන්ති වා යථාසඞ්ඛ්‍යං.

于`pa`等之后，`smiṃ`与`smā`二者，可选择地、并依其次第，由`aṃ`与`ā`替代。

---

මත්‍යං, මතියං, මත්‍යා, මතියා, නිකත්‍යං. නිකතියං, නිකත්‍යා, නිකතියා, විකත්‍යං, විකතියං, විකත්‍යා, විකතියා, විරත්‍යං, විරතියං, විරත්‍යා, විරතියා, රත්‍යං, රතියං, රත්‍යා, රතියා, පුථබ්‍යං, පුථවියං, පුථබ්‍යා, පුථවියා, පවත්‍යං, පවත්‍යා, පවත්තියං, පවත්තියා.

`matyaṃ`, `matiyaṃ`（于慧中），`matyā`, `matiyā`（由慧）；`nikatyaṃ`, `nikatiyaṃ`（于欺诈中），`nikatyā`, `nikatiyā`（由欺诈）；`vikatyaṃ`, `vikatiyaṃ`（于变化中），`vikatyā`, `vikatiyā`（由变化）；`viratyaṃ`, `viratiyaṃ`（于远离中），`viratyā`, `viratiyā`（由远离）；`ratyaṃ`, `ratiyaṃ`（于乐中），`ratyā`, `ratiyā`（由乐）；`puthabyaṃ`, `puthaviyaṃ`（于地中），`puthabyā`, `puthaviyā`（由地）；`pavatyaṃ`, `pavattiyaṃ`（于转起中），`pavatyā`, `pavattiyā`（由转起）。

---

69, 186. ආදිතො ඔ ච.

69, 186. 于`ādi`之后，亦有`o`。

---

ආදිඉච්චෙතස්මා ස්මිංවචනස්ස අංඔආදෙසා හොන්ති වා.

于`ādi`一词，`smiṃ`格可选择地由`aṃ`与`o`替代。

---

ආදීං[Pg.66], ආදො.

于初，于初。

---

වාති කිමත්ථං? ආදිස්මිං, ආදිම්හි නාථං නමස්සිත්වාන,

“vā”是为何？（例如：）`ādismiṃ`, `ādimhi`。（如颂：）礼敬救护主已，

---

චග්ගහණෙන අඤ්ඤස්මාපි ස්මිං වචනස්ස ආ ඔ අංආදෙසා හොන්ති. දිවා ච රත්තො ච හරන්ති යෙ බලි. බාරාණසිං අහු රාජා.

由`ca`字，于其他词，`smiṃ`格亦有`ā`、`o`、`aṃ`之替代。（例如：）`divā ca ratto ca haranti ye bali`（彼等于日于夜献上供品），`Bārāṇasiṃ ahu rājā`（于波罗奈(Bārāṇasī)曾有一王）。

---

70, 30. ඣලානමියුවා සරෙ වා.

70, 30. `jhala`（`i`, `ī`, `u`, `ū`）于元音前，可选择地有`iya`与`uva`之替代。

---

ඣලඉච්චෙතෙසං ඉය උවඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති වා සරෙ පරෙ යථාසඞ්ඛ්‍යං.

对于`jhala`（`i`, `ī`, `u`, `ū`），当元音在后时，可选择地、并依其次第，有`iya`与`uva`之替代。

---

තියන්තං පච්ඡියාගාරෙ, අග්ගියාගාරෙ, භික්ඛුවාසනෙ නිසීදති, වුථුවාසනෙ නිසීදති.

于后室，于火室，坐于比丘座，坐于住处。

---

සරෙති කිමත්ථං? තිමලං, තිඵලං, තිචතුක්කං, තිදණ්ඩං, තිලොකං, තිනයනං, තිපාසං, තිහංසං, තිභවං, තිඛන්ධං, තිපිටකං, තිවෙදනං, චතුද්දිසං, පුථුභූතං.

“sare”是为何？（例如：）`timalaṃ`（三垢）、`tiphalaṃ`（三果）、`ticatukkaṃ`（三与四）、`tidaṇḍaṃ`（三杖）、`tilokaṃ`（三界）、`tinayanaṃ`（三眼）、`tipāsaṃ`（三缚）、`tihaṃsaṃ`（三鹅）、`tibhavaṃ`（三有）、`tikhandhaṃ`（三蕴）、`tipiṭakaṃ`（三藏）、`tivedanaṃ`（三受）、`catuddisaṃ`（四方）、`puthubhūtaṃ`（广大）。

---

වාති කිමත්ථං? පඤ්චහඞ්ගෙහි තීහාකාරෙහි. චක්ඛායතනං.

“vā”是为何？（例如：）`Pañcahaṅgehi tīhākārehi`（以五支与三行相）。`Cakkhāyatanaṃ`（眼处）。

---

වාති විකප්පනත්ථං, ඉකාරස්ස අයාදෙසො හොති, වත්ථුත්තයං.

`vā`是为表选择。`i`音有`ay`之替代。（例如：）`vatthuttayaṃ`（三事）。

---

71, 505. යවකාරා ච.

71, 505. 亦有`y`与`v`之替代。

---

ඣලානං යකාර වකාරාදෙසා හොන්ති සරෙ පරෙ යථාසඞ්ඛ්‍යං.

对于`jhala`（`i`, `ī`, `u`, `ū`），当元音在后时，依其次第，有`y`与`v`之替代。

---

අග්‍යාගාරං[Pg.67], පක්ඛායතනං, ස්වාගතං, තෙ මහාවීර.

`agyāgāraṃ`（火室），`pakkhāyatanaṃ`（处），`svāgataṃ`（善来），`te mahāvīra`（大雄！）。

---

චග්ගහණං සම්පිණ්ඩනත්ථං.

`ca`字是为总括义。

---

72, 185. පසඤ්ඤස්ස ච.

72, 185. 于`pasañña`亦然。

---

පසඤ්ඤස්ස ච ඉවණ්ණස්ස විභත්තාදෙසෙ සරෙ පරෙ යකාරාදෙසො හොති.

对于`pasañña`一词的`i`音，当其后为以元音开头的格替代式时，有`y`之替代。

---

පුථබ්‍යා, රත්‍යා, මත්‍යා.

由地，由喜，由慧。

---

සරෙති කිමත්ථං? පුථවියං.

“于元音后”是为何义？如“puthaviyaṃ”。

---

73, 174. ගාව සෙ.

73, 174. 于se后，go成gāva。

---

ගොඉච්චෙතස්ස ඔකාරස්ස ආවාදෙසො හොති සෙ විභත්තිම්හි.

于se格后，go词之o音，作āvā置换。

---

ගාවස්ස.

牛的。

---

74, 169. යොසු ච.

74, 169. 于yo等格后亦然。

---

ගොඉච්චෙතස්ස ඔකාරස්ස ආවාදෙසො හොති යොඉච්චෙතෙසු පරෙසු.

于yo等格后，go词之o音，作āvā置换。

---

ගාවො ගච්ඡන්ති, ගාවො පස්සන්ති, ගාවී ගච්ඡන්ති, ගාවී පස්සන්ති.

牛群走，牛群看；母牛群走，母牛群看。

---

චග්ගහණං කිමත්ථං? නාස්මාස්මිංසු වචනෙසු ආවා දෙසො හොති.

“ca”字是为何义？于nā、smā、smiṃ等语，不作āvā置换。

---

ගාවෙන, ගාවා, ගාවෙ, ගාවෙසු.

以牛，从牛，于牛，于牛群。

---

75, 170. අවම්හි [Pg.68] ච.

75, 170. 于aṃ后，亦作ava。

---

ගොඉච්චෙතස්ස ඔකාරස්ස ආවඅවඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති අංම්හි විභත්තිම්හි.

于aṃ格后，go词之o音，作āva、ava此等置换。

---

ගාවං, ගවං.

牛，牛。

---

චග්ගහණෙන සාදිසෙසෙසු පුබ්බුත්තවචනෙසු ගොඉච්චෙතස්ස ඔකාරස්ස අවාදෙසො හොති.

由ca字之力，于前述其它相似语中，go词之o音，作ava置换。

---

ගවස්ස, ගවො, ගවෙන, ගවා, ගවෙ, ගවෙසු.

牛的，牛群，以牛，从牛，于牛，于牛群。

---

76, 171. ආවස්සු වා.

76, 171. āva之尾音或作u。

---

ආවඉච්චෙතස්ස ගාවාදෙසස්ස අන්ත සරස්ස උකාරාදෙසො හොති වා අංම්හි විභත්තිම්හි.

于aṃ格后，此āva置换式之尾元音，或作u音置换。

---

ගාවුං, ගාවං.

牛，牛。

---

ආවස්සෙති කිමත්ථං? ගාවො තිට්ඨන්ති.

“āvassa”（āva之）是为何义？如：gāvo tiṭṭhanti（牛群站立）。

---

77, 175. තතො නමං පතිම්හා ලුත්තෙ ච සමාසෙ.

77, 175. 此后，因pati，及于已省略格之复合词中，naṃ作aṃ。

---

තතො ගොසද්දතො නංවචනස්ස අංආදෙසො හොති, ගොඉච්චෙතස්ස ඔකාරස්ස අවාදෙසො හොති පතිම්හි පරෙ අලුත්තෙ ච සමාසෙ.

此后，于pati后，及于未省略格之复合词中，go词之naṃ语作aṃ置换，且go词之o音作ava置换。

---

ගවපති.

牛主。

---

අලුත්තෙති [Pg.69] කිමත්ථං? ගොපති.

“于未省略格”是为何义？如：gopati（牛主）。

---

චග්ගහණෙන අසමාසෙපි නංවචනස්ස අංආදෙසො හොති, ගොඉච්චෙතස්ස ඔකාරස්ස අවාදෙසො හොති.

由ca字之力，即便于非复合词中，naṃ语亦作aṃ置换，go词之o音亦作ava置换。

---

ගවං.

诸牛之。

---

78, 3. ඔසරෙ ච.

78, 3. o音于元音后亦然。

---

ගොඉච්චෙතස්ස ඔකාරස්ස අවාදෙසො හොති සමාසෙ ච සරෙ පරෙ.

于复合词中，当元音在后，go词之o音作ava置換。

---

ගවස්සකං, ගවෙළකං, ගවාජිනං.

牛马，牛羊，牛皮。

---

චග්ගහණෙන උවණ්ණඉච්චෙවමන්තානං ලිඞ්ගානං උවඅවඋරාදෙසා හොන්ති ස්මිංයොඉච්චෙතෙසු ක්වචි.

由ca字之力，于smiṃ、yo等格后，以u音等结尾之词，其词尾有时作uv、ava、ur置换。

---

භුවි, පසවො, ගුරවො, චතුරො.

于地，牲畜，诸师，四。

---

සරෙති කිමත්ථං? ගොධනො, ගොවින්දො.

为何说“元音在后时”？（例如：）Godhano（牛财主）、govindo（牛的发现者）。

---

79, 46. තබ්බිපරීතූපපදෙ බ්‍යඤ්ජනෙ ච.

79, 46. 并且，当其作为前缀且后接辅音时，则相反。

---

තස්ස අවසද්දස්ස යදා උපපදෙ තිට්ඨමානස්ස තස්ස ඔකාරස්ස විපරීතො හොති බ්‍යඤ්ජනෙ පරෙ.

当作为前缀的`o`音后接辅音时，不发生`ava`音替换。

---

උග්ගතෙ සූරියෙ, උග්ගච්ඡති, උග්ගහෙත්වා.

（例如：）Uggate sūriye（当太阳升起时），uggacchati（上升），uggahetvā（拿起后）。

---

චග්ගහණමවධාරණත්ථං. අවසානෙ, අවකිරණෙ, අවකිරති.

采用`ca`是为了限定。（例如：）Avasāne（在终点），avakiraṇe（在散播中），avakirati（他散播）。

---

80, 173. ගොණ [Pg.70] නංම්හි වා.

80, 173. 在后缀`naṃ`前，`go`可变为`goṇa`。

---

සබ්බස්සෙව ගොසද්දස්ස ගොණාදෙසො හොති වා නංම්හි විභත්තිම්හි.

在格后缀`naṃ`前，整个词`go`可被替换为`goṇa`。

---

ගොණානං සත්තන්නං.

（例如：）Goṇānaṃ sattannaṃ（七头牛的）。

---

වාති කිමත්ථං?

为何说`vā`（可选择）？

---

ගොනඤ්චෙ තරමානානං, උජුං ගච්ඡති පුඞ්ගවො.

（例如：）Gonañce taramānānaṃ, ujuṃ gacchati puṅgavo（当牛群渡河时，公牛径直前行）。

---

සබ්බා ගාවී උජුං යන්ති, නෙත්තෙ උජුං ගතෙ සති.

Sabbā gāvī ujuṃ yanti, nette ujuṃ gate sati（当领头者正直地走时，所有的牛也都正直地走）。

---

යොගවිභාගෙන අඤ්ඤත්‍රාපි ගොණාදෙසො හොති. ගොණභූතානං.

通过规则拆分，`goṇa`的替换也发生在其他地方。（例如：）Goṇabhūtānaṃ（已变成牛者们的）。

---

81, 172. සුහිනාසු ච.

81, 172. 并且在后缀`su`、`hi`、`nā`之前。

---

සුහිනාඉච්චෙතෙසු සබ්බස්ස ගොසද්දස්ස ගොණාදෙසො හොති වා.

在`su`、`hi`、`nā`这些后缀之前，整个词`go`可被替换为`goṇa`。

---

ගොණෙසු, ගොණෙහි, ගොණෙභි, ගොණෙන.

（例如：）Goṇesu（在牛群中），goṇehi（以牛），goṇebhi（以牛），goṇena（以一头牛）。

---

වාති කිමත්ථං? ගොසු, ගොහි, ගොභි, ගවෙන.

为何说`vā`（可选择）？（因为也有：）Gosu、gohi、gobhi、gavena。

---

චග්ගහණෙන ස්‍යාදිසෙසෙසු පුබ්බුත්තරවචනෙසුපි ගොණ ගු ගවයාදෙසා හොන්ති. ගොණො, ගොණා, ගොණං, ගොණෙ, ගොණස්ස, ගොණම්හා. ගොණම්හි, ගුන්නං, ගවයෙහි, ගවයෙභි.

由于采用`ca`，在`si`等其余格中，也发生`goṇa`、`gu`、`gavaya`等替换。例如：goṇo、goṇā、goṇaṃ、goṇe、goṇassa、goṇamhā、goṇamhi、gunnaṃ、gavayehi、gavayebhi。

---

82, 149. අංමො [Pg.71] නිග්ගහිතං ඣලපෙහි.

82, 149. 在`jha`、`la`、`pa`类词干后，`aṃ`和`m`变为niggahita（ṃ）。

---

අංවචනස්ස මකාරස්ස ච ඣලපඉච්චෙතෙහි නිග්ගහිතං හොති

在`jha`、`la`、`pa`这些词干之后，后缀`aṃ`和字母`m`变为niggahita（ṃ）。

---

අග්ගිං, ඉසිං, ගහපතිං, දණ්ඩිං, මහෙසිං, භික්ඛුං, පටුං, සයම්භුං, අභිභුං, රත්තිං, ඉත්ථිං, වධුං, පුල්ලිඞ්ගං, පුම්භාවො, පුඞ්කොකිලො.

（例如：）Aggiṃ（火），isiṃ（仙人），gahapatiṃ（家主），daṇḍiṃ（持杖者），mahesiṃ（大仙），bhikkhuṃ（比丘），paṭuṃ（能干者），sayambhuṃ（自生者），abhibhuṃ（征服者），rattiṃ（夜），itthiṃ（女人），vadhuṃ（新妇），pulliṅgaṃ（阳性），pumbhāvo（男性），puṅkokilo（雄杜鹃）。

---

අංමොති කිමත්ථං? අග්ගිනා, පාණිනා, භික්ඛුනා, රත්තියා, ඉත්ථියා, වධුයා.

为何说`aṃ`和`m`？（因为此规则不适用于：）agginā（以火）、pāṇinā（以手）、bhikkhunā（以比丘）、rattiyā（于夜）、itthiyā（以女人）、vadhuyā（以新妇）。

---

ඣලපෙහීති කිමත්ථං? සුඛං, දුක්ඛං.

为何说在`jha`、`la`、`pa`类词干后？（因为此规则不适用于：）sukhaṃ（乐）、dukkhaṃ（苦）。

---

පුනාරම්භ හණං විභාසානිවත්තනත්ථං. අග්ගිං, පටුං, බුද්ධිං, වධුං.

再次阐明是为了取消选择性。（例如：）aggiṃ（火）、paṭuṃ（能干者）、buddhiṃ（觉）、vadhuṃ（新妇）。

---

83, 67. සරලොපො’ මාදෙස පච්චයාදිම්හි සරලොපෙ තු පකති.

83, 67. 在以元音开头的非替换性后缀前，（词干的）元音被省略；但在元音省略后，（词干）则保持其自然形态。

---

සරලොපො හොති අමාදෙසපච්චයාදිම්හි සර ලොපෙ තු පකති හොති.

在以元音开头的非替换性后缀前，会发生元音省略；但在元音省略后，（词干）则保持其自然形态。

---

පුරිසං, පුරිසෙ, පාපං, පාපෙ, පාපියො, පාපිට්ඨො.

（例如：）Purisaṃ（男人），purise（男人们），pāpaṃ（恶），pāpe（诸恶），pāpiyo（更恶的），pāpiṭṭho（最恶的）。

---

අමාදෙසපච්චයාදිම්හීති කි ත්ථං? අප්පමාදො අමතං පදං.

为何说“在以元音开头的非替换性后缀前”？（例如：）Appamādo amataṃ padaṃ（不放逸是无死之道）。

---

සරලොපෙති කිමත්ථං? පුරිසස්ස, දණ්ඩිනං.

为何说“当元音被省略时”？（例如：）Purisassa（男人的）、daṇḍinaṃ（持杖者们的）。

---

තුග්ගහණමවධාරණත්ථං. භික්ඛුනී, ගහපතානී.

采用`tu`是为了限定。（例如：）Bhikkhunī（比丘尼）、gahapatānī（女主妇）。

---

පකතිග්ගහණසාමත්ථෙන [Pg.72] පුන සන්ධිභාවො ච හොති. සෙය්‍යො, සෙට්ඨො, ජෙය්‍යො, ජෙට්ඨො.

凭借采用“pakati”（自然形态）一词的效力，也再次发生连声。（例如：）seyyo（更好的）、seṭṭho（最好的）、jeyyo（更优的）、jeṭṭho（最优的）。

---

84, 144. අඝොරස්සමෙකවචනයොස්වපි ච.

84, 144. 于非`gho`者，于单数及`yo`格中，亦得为短。

---

අඝො සරො රස්සමාපජ්ජතෙ එකවචනයොඉච්චෙතෙසු.

非`gho`之元音，于单数及`yo`格中变短。

---

ඉත්ථිං, ඉත්ථියො, ඉත්ථියා. වධුං, වධුයො, වධුයා. දණ්ඩිං, දණ්ඩිනො, දණ්ඩිනා. සයම්භුං, සයම්භුවො, සයම්භුනා.

女人（宾格），诸女人，以女人。新娘（宾格），诸新娘，以新娘。持杖者（宾格），诸持杖者，以持杖者。自在者（宾格），诸自在者，以自在者。

---

අඝොති කිමත්ථං? කඤ්ඤං, කඤ්ඤායො, කඤ්ඤාය.

为何说“非`gho`”？（例如：）少女（宾格），诸少女，以少女。

---

එකවචනයොස්වීති කිමත්ථං? ඉත්ථීහි, සයම්භූහි.

为何说“于单数及`yo`格中”？（例如：）以诸女人，以诸自在者。

---

චග්ගහණමවධාරණත්ථං. නදිං, නදියො, නදියා.

`ca`之用，是为限定。（例如：）河（宾格），诸河，以河。

---

අපිග්ගහණෙන න රස්සමාපජ්ජතෙ. ඉත්ථී, භික්ඛුනී.

因`api`之用，有时不变短。（例如：）itthī（女人），比丘尼。

---

85, 150. න සිස්මිමනපුංසකානි.

85, 150. 于`si`、`smiṃ`，非中性者不尔。

---

සිස්මිං අනපුංසකානි ලිඞ්ගානි න රස්සමාපජ්ජන්තෙ. ඉත්ථී, භික්ඛුනී, වධූ, දණ්ඩී, සයම්භූ.

于`si`与`smiṃ`格中，非中性词不变短。（例如：）itthī（女人），比丘尼，vadhū（新娘），daṇḍī（持杖者），sayambhū（自在者）。

---

සිස්මිංන්ති කිමත්ථං? භොති ඉත්ථි, භොති වධු, භො දණ්ඩි, භො සයම්භු.

为何说“于`si`、`smiṃ`中”？（例如，于呼格中则变短：）bhoti itthi, bhoti vadhu, bho daṇḍi, bho sayambhu。

---

අනපුංසකානීති [Pg.73] කිමත්ථං? සුඛකාරි දානං, සුඛකාරි සීලං, සීඝයායි චිත්තං.

为何说“非中性者”？（例如，中性词则变短：）引乐之布施，引乐之戒，速行之心。

---

86, 227. උභාදිතො නමින්නං.

86, 227. 从`ubha`等，`naṃ`为`innaṃ`。

---

උභඉච්චෙවමාදිතො සඞ්ඛ්‍යාතො නංවචනස්ස ඉන්නං හොති.

从`ubha`等数词，`naṃ`格语尾变为`innaṃ`。

---

උභින්නං, දුවින්නං.

二者之，两者之。

---

උභාදිතොති කිමත්ථං? උභයෙසං.

为何说“从`ubha`等”？（例如：）ubhayesaṃ（两者之）。

---

87, 231. ඉණ්ණමිණ්ණන්නං තීහි සඞ්ඛ්‍යාහි.

87, 231. 于数词“三”，（`naṃ`）为`iṇṇaṃ`、`iṇṇannaṃ`。

---

නංවචනස්ස ඉණ්ණං ඉණ්ණන්නං ඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති තීහි සඞ්ඛ්‍යාහි.

于数词“三”，`naṃ`格语尾有`iṇṇaṃ`、`iṇṇannaṃ`此二替代形式。

---

තිණ්ණං, තිණ්ණන්නං.

三者之，三者之。

---

තීහීති කිමත්ථං? ද්වින්නං.

为何说“于三”？（例如：）dvinnaṃ（二者之）。

---

88, 147. යොසු කතනිකාරලොපෙසු දීඝං.

88, 147. 于`yo`格，于`ni`删除后，为长。

---

සබ්බෙ සරා යොසු කතනිකාරලොපෙසු දීඝමාපජ්ජන්තෙ.

于`yo`格，当`ni`被删除后，一切元音皆变长。

---

අග්ගී, භික්ඛූ, රත්තී, යාගූ, අට්ඨී, අට්ඨීනි, ආයූ, ආයූනි, සබ්බානි, යානි, තානි, කානි, කතමානි, එතානි, අපූනි, ඉමානි.

（例如：）aggī（诸火）、诸比丘、rattī（诸夜）、yāgū（诸粥）、aṭṭhī与aṭṭhīni（诸骨）、āyū与āyūni（诸寿）、sabbāni（一切）、yāni（凡是）、tāni（那些）、kāni（哪些）、katamāni（哪些）、etāni（这些）、amūni（那些）、imāni（这些）。

---

යොස්වීති [Pg.74] කිමත්ථං? අග්ගි, භික්ඛු, රත්ති, යාගු, සබ්බො, යො, සො, කො, අමුකො.

为何说“于`yo`格中”？（例如：）aggi（火），比丘，ratti（夜），yāgu（粥），sabbo（一切），yo（凡是），so（彼），ko（谁），amuko（某某）。

---

කතනිකාරලොපෙස්වීති කිමත්ථං? ඉත්ථියො, වධුයො, සයම්භුවො.

为何说“当`ni`被删除后”？（例如：）itthiyo（诸女人），vadhuyo（诸新娘），sayambhuvo（诸自在者）。

---

පුනාරම්භග්ගහණං කිමත්ථං? නිච්චදීපනත්ථං. අග්ගී, භික්ඛූ, රත්තී, යානි, තානි, කතමානි.

为何重立此规？为示此为定则。（例如：）aggī（诸火），诸比丘，rattī（诸夜），yāni（凡是），tāni（那些），katamāni（哪些）。

---

89, 87. සුනංහිසු ච.

89, 87. 于`su`、`naṃ`、`hi`中亦然。

---

සුනංහිඉච්චෙතෙසු සබ්බෙ සරා දීඝමාපජ්ජන්තෙ.

于`su`、`naṃ`、`hi`之前，一切元音皆变长。

---

අග්ගීසු, අග්ගීනං, අග්ගීහි, රත්තීසු, රත්තීනං, රත්තීහි. භික්ඛූසු, භික්ඛූනං, භික්ඛූහි. පුරිසානං.

于诸火中，诸火之，以诸火；于诸夜中，诸夜之，以诸夜；于诸比丘中，诸比丘之，以诸比丘；诸人之。

---

එතෙස්වීතී කිමත්ථං? අග්ගිනා, පාණිනා, දණ්ඩිනා.

为何说“于此等之前”？（例如：）agginā（以火），pāṇinā（以手），daṇḍinā（以持杖者）。

---

චග්ගහණමවධාරණත්ථං. සුඛෙත්තෙසු බ්‍රහ්මචාරිසු, ධම්මමක්ඛාසි භගවා භික්ඛුනං දත්වා සකෙහි පාණිභි.

`ca`之用，是为限定。（例如，有时不变长：）世尊以自己的双手布施给比丘们后，为善田中的梵行者们宣说了法。

---

90, 252. පඤ්චාදීනමත්තං.

90, 252. 五等数词的尾音作a。

---

පඤ්චාදීනං සඞ්ඛ්‍යානං අන්තො අත්තමාපජ්ජතෙ සුනංහිඉච්චෙතෙසු.

五等数词，在su、naṃ、hi等格尾后，其尾音变为a。

---

පඤ්චසු, පඤ්චන්නං, පඤ්චහි, ඡසු, ඡන්නං, ඡහි, සත්තසු, සත්තන්නං, සත්තහි, අට්ඨසු, අට්ඨන්නං, අට්ඨහි, නවසු, නවන්නං, නවහි, දසසු, දසන්නං, දසහි.

在五个中，五个的，以五个；在六个中，六个的，以六个；在七个中，七个的，以七个；在八个中，八个的，以八个；在九个中，九个的，以九个；在十个中，十个的，以十个。

---

පඤ්චාදීනමීති කිමත්ථං? ද්වීසු, ද්වින්නං, ද්වීහි.

为何说“从五开始的”？（例如：）在二者中，二者的，以二者。

---

අත්තමිතිභාවනිද්දෙසො [Pg.75] උභයස්සාගමනත්ථං, අන්තො උකාරො අත්තමාපජ්ජතෙ. චතස්සන්නං ඉත්ථීනං. තිස්සන්නං වෙදනානං.

“作a”是状态的解释(bhāvaniddesa)，是为了涵盖两种情况，即尾音u变为a。例如：四位女性的(catassannaṃ itthīnaṃ)，三种感受的(tissannaṃ vedanānaṃ)。

---

91, 194. පතිස්සිනීම්හි.

91, 194. 在inī后，pati的尾音作a。

---

පතිස්සන්තො අත්තමාපජ්ජතෙ ඉනීම්හි පච්චයෙ පරෙ.

当后缀inī在后时，pati的尾音变为a。

---

ගහපතානී.

女家主。

---

ඉනීම්හීති කිමත්ථං? ගහපති.

为何说“在inī后”？（例如：）gahapati（家主）。

---

92, 100. න්තුස්සන්තො යොසුච.

92, 100. 在yo、su等后，ntu的尾音亦作a。

---

න්තුපච්චයස්ස අන්තො අත්තමාපජ්ජතෙ සුනංහියොඉච්චෙතෙසු පරෙසු.

当su、naṃ、hi、yo等格尾在后时，-ntu后缀的尾音变为a。

---

ගුණවන්තෙසු, ගුණවන්තානං, ගුණවන්තෙහි, ගුණවන්තා, ගුණවන්තෙ.

在具德者们中，具德者们的，以具德者们，具德者们啊，具德者们。

---

න්තුස්සෙති කිමත්ථං? ඉසීනං.

为何说“-ntu”？（例如：）isīnaṃ（仙人们的）。

---

එතෙස්වීති කිමත්ථං? ගුණවා.

为何说“在这些（格尾）中”？（例如：）guṇavā（具德者）。

---

චග්ගහණෙන අඤ්ඤෙසු වචනෙසු අත්තඤ්ච හොති. ගුණවන්තස්මිං, ගුණවන්තෙන.

因规则中有“ca”字，在其他格中，尾音亦变为a。例如：guṇavantasmiṃ、guṇavantena。

---

අන්තග්ගහණෙන න්තුපච්චයස්ස අන්තො අත්තමාපජ්ජතෙ, යොනඤ්ච ඉකාරො හොති. ගුණවන්ති.

因规则中提及“anta”（尾音），-ntu后缀的尾音变为a，并且yo变为i。例如：Guṇavanti。

---

93, 106. සබ්බස්ස [Pg.76] වා අංසෙසු.

93, 106. 在aṃ、sa等后，整个-ntu后缀或变为a。

---

සබ්බස්සෙව න්තුපච්චයස්ස අත්තං හොති වා අංසඉච්චෙතෙසු.

在aṃ、sa等格尾后，整个-ntu后缀可选择性地变为a。

---

සතිමං භික්ඛු, සතිමන්තං භික්ඛුං වා, බන්ධුමං රාජානං, බන්ධුමන්තං රාජානං වා, සතිමස්ස භික්ඛුනො, සතිමතො භික්ඛුනො වා, බන්ධුමස්ස රඤ්ඤො සුඞ්කං, බන්ධුමතො රඤ්ඤො වා සුඞ්කං දෙති.

对有念的比丘(satimaṃ bhikkhu)，或作satimantaṃ bhikkhuṃ；对有亲族的国王(bandhumaṃ rājānaṃ)，或作bandhumantaṃ rājānaṃ；有念比丘的(satimassa bhikkhuno)，或作satimato bhikkhuno；有亲族国王的税(bandhumassa rañño suṅkaṃ)，或向有亲族的国王纳税(bandhumato rañño vā suṅkaṃ deti)。

---

එතෙස්වීති කිමත්ථං? සතිමා භික්ඛු, බන්ධුමා රාජා.

为何说“在这些（格尾）中”？（例如：）satimā bhikkhu（有念的比丘），bandhumā rājā（有亲族的国王）。

---

94, 105. සිම්හි වා.

94, 105. 在si（主格单数格尾）后，或然。

---

න්තුපච්චයස්ස අන්තස්ස අත්තං හොති වා සිම්හි විභත්තිම්හි.

当格尾为si时，-ntu后缀的尾音可选择性地变为a。

---

හිමවන්තො පබ්බතො.

Himavanto pabbato（雪山）。

---

වාති කිමත්ථං? හිමවා පබ්බතො.

为何说“或”？（因为亦有）Himavā pabbato（雪山）的形式。

---

95, 145. අග්ගිස්සිනි[Pg.77].

95, 145. aggi的尾音作ini。

---

අග්ගිස්සන්තස්ස ඉනි හොති වා සිම්හි විභත්තිම්හි.

在si格尾后，aggi的尾音可选择性地变为ini。

---

පුරතො අග්ගිනි, පච්ඡතො අග්ගිනි, දක්ඛිණතො අග්ගිනි, වාමතො අග්ගිනි.

前方是火，后方是火，右方是火，左方是火。

---

වාති කිමත්ථං? අග්ගි.

为何说“或”？（因为亦有）Aggi（火）的形式。

---

96, 148. යොස්වකතරස්සො ඣො.

96, 148. 在yo等（复数格尾）后，长元音变为jho（即a）。

---

යොසු අකතරස්සො ඣො අත්තමාපජ්ජතෙ.

当yo等（复数格尾）在后时，长元音变为jho，即变为a。

---

අග්ගයො මුනයො, ඉසයො, ගහපතයො.

诸火、诸牟尼、诸仙人、诸家主。

---

යොස්වීති කිමත්ථං? අග්ගීසු.

为何说“于`yo`”？答曰：`aggīsu`（于诸火中）。

---

අකතරස්සොති කිමත්ථං? දණ්ඩිනො.

为何说“非短元音”？答曰：`daṇḍino`（持杖者们）。

---

ඣොති කිමත්ථං? රත්තියො.

为何说“jho”？答曰：`rattiyo`（诸夜）。

---

97, 156. වෙවොසු ලො ච.

97, 156. 于`ve`、`vo`之后，亦作`lo`（`o`）。

---

වෙවොඉච්චෙතෙසු අකතරස්සො ලො අත්තමාපජ්ජතෙ.

于`ve`、`vo`等之后，非短元音变为`lo`（即`o`）。

---

භික්ඛවෙ, භික්ඛවො, හෙතවෙ, හෙතවො.

`bhikkhave`（诸比丘）、`bhikkhavo`（诸比丘）、`hetave`（诸因）、`hetavo`（诸因）。

---

අකතරස්සොති කිමත්ථං? සයම්භුවො, වෙස්සභුවො, පරාභිභුවො.

为何说“非短元音”？答曰：`sayambhuvo`（自主者）、`vessabhuvo`（毗舍浮）、`parābhibhuvo`（征服者）。

---

වෙවොස්වීති කිමත්ථං? හෙතුනා, කෙතුනා, සෙතුනා.

为何说“于`ve`、`vo`”？答曰：`hetunā`（以因）、`ketunā`（以旗）、`setunā`（以桥）。

---

චග්ගහණමනුකඩ්ඪනත්ථං.

采纳`ca`是为了沿续前文。

---

98, 186. මාතුලාදීනමානත්තමීකාරෙ.

98, 186. 于`ī`音之后，`mātula`等词的词尾变为`ānatta`（即`āna`）。

---

මාතුලඉච්චෙවමාදීනං අන්තො ආනත්තමාපජ්ජතෙ ඊකාරෙ පච්චයෙ පරෙ.

当后缀`ī`在后时，`mātula`等词的词尾变为`ānatta`（即`āna`）。

---

මාතුලානී[Pg.78], අය්‍යකානී, වරුණානී.

`mātulānī`（舅母），`ayyakānī`（祖母），`varuṇānī`（瓦儒那之妻）。

---

ඊකාරෙති කිමත්ථං? භික්ඛුනී, රාජිනී, ජාලිනී, ගහපතානී.

为何说“于`ī`音”？答曰：`bhikkhunī`（比丘尼）、`rājinī`（王后）、`jālinī`（持网女）、`gahapatānī`（女家主）。

---

ආනත්තග්ගහණෙන නදීඉච්චෙතස්ස දීසද්දස්ස ජ්ජොජ්ජා ආදෙසා හොන්ති සහ විභත්තියා යොනාසඉච්චෙතෙසු. නජ්ජො සන්දන්ති, නජ්ජා කතං තරඞ්ගං, නජ්ජා නෙරඤ්ජරාය තීරෙ.

由采纳`ānatta`可知，于`yo`、`nā`、`sa`等格之后，`nadī`一词的`dī`音节连同格尾被替换为`jjo`和`jjā`。例如：`Najjo sandanti`（诸河流淌），`najjā kataṃ taraṅgaṃ`（河水造起的波浪），`najjā nerañjarāya tīre`（在尼连禅河的岸边）。

---

99, 81. ස්මාහිස්මිංනංම්හාභිම්හිවා.

99, 81. `smā`、`hi`、`smiṃ`亦可作`mhā`、`bhi`、`mhi`。

---

සබ්බතො ලිඞ්ගතො ස්මාහිස්මිං ඉච්චෙතෙසං ම්හාභිම්හිඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති වා යථාසඞ්ඛ්‍යං.

于所有性，`smā`、`hi`、`smiṃ`等格尾，可选择性地依次替换为`mhā`、`bhi`、`mhi`。

---

පුරිසම්හා, පුරිසස්මා, පුරිසෙභි, පුරිසෙහි, පුරිසම්හි, පුරිසස්මිං.

`purisamhā`或`purisasmā`（从人）；`purisebhi`或`purisehi`（以诸人）；`purisamhi`或`purisasmiṃ`（于人）。

---

ස්මාහිස්මිංනමිති කිමත්ථං? වණ්ණවන්තං අගන්ධකං විරුළ්හපුප්ඵං, මහන්තං ඡත්තං මහාඡත්තං, මහන්තං ධජං මහාධජං.

为何说“`smā`、`hi`、`smiṃ`”？答曰：`vaṇṇavantaṃ agandhakaṃ viruḷhapupphaṃ`（一朵盛开的有色无香之花），`mahantaṃ chattaṃ mahāchattaṃ`（大伞），`mahantaṃ dhajaṃ mahādhajaṃ`（大旗）。

---

100, 214. න තිමෙහි කතාකාරෙහි.

100, 214. 由`ta`与`ima`所成之形则不适用。

---

ත ඉමඉච්චෙතෙහි කතාකාරෙහි ස්මාස්මිං නංම්හාම්හිඉච්චෙතෙ ආදෙසා නෙව හොන්ති.

由`ta`、`ima`等所成之形，`smā`、`smiṃ`等不作`mhā`、`mhi`等替换。

---

අස්මා ඨානා භයං උප්පජ්ජති, අස්මිං ඨානෙ භයං තිට්ඨති, අස්මා, අස්මිං.

`Asmā ṭhānā bhayaṃ uppajjati`（怖畏从此处生起），`asmiṃ ṭhāne bhayaṃ tiṭṭhati`（怖畏在此处存续）。此即`asmā`、`asmiṃ`。

---

කතාකාරෙහීති [Pg.79] කිමත්ථං? තම්හා, තම්හි, ඉමම්හා, ඉමම්හි.

为何说“所成之形”？答曰：`tamhā`、`tamhi`、`imamhā`、`imamhi`。

---

101, 80. සුහිස්වකාරො එ.

101, 80. 于`su`、`hi`二格尾前，`a`音作`e`。

---

සුහිඉච්චෙතෙසු අකාරො එත්තමාපජ්ජතෙ.

于`su`、`hi`二格尾前，`a`音变为`e`。

---

සබ්බෙසු, යෙසු, තෙසු, කෙසු, පුරිසෙසු, ඉමෙසු, කුසලෙසු, තුම්හෙසු, අම්හෙසු, සබ්බෙහි, යෙහි, තෙහි, කෙහි, පුරිසෙහි, ඉමෙහි, කුසලෙහි, තුම්හෙහි, අම්හෙහි.

`sabbesu`、`yesu`、`tesu`、`kesu`、`purisesu`、`imesu`、`kusalesu`、`tumhesu`、`amhesu`、`sabbehi`、`yehi`、`tehi`、`kehi`、`purisehi`、`imehi`、`kusalehi`、`tumhehi`、`amhehi`。

---

102, 202. සබ්බනාමානං නංම්හි ච.

102, 202. 一切代名，于`naṃ`格尾前亦然。

---

සබ්බෙසං සබ්බනාමානං අන්තො අකාරො එත්තමාපජ්ජතෙ නංම්හි විභත්තිම්හි.

一切代名之末`a`音，于`naṃ`格尾前，变为`e`。

---

සබ්බෙසං, සබ්බෙසානං, යෙසං, යෙසානං, තෙසං, තෙසානං, ඉමෙසං, ඉමෙසානං, කෙසං, කෙසානං, ඉතරෙසං, ඉතරෙසානං, කතමෙසං, කතමෙසානං. සබ්බනාමානමිති කිමත්ථං? බුද්ධානං භගවන්තානං ආචිණ්ණසමාචිණ්ණො.

`sabbesaṃ`、`sabbesānaṃ`、`yesaṃ`、`yesānaṃ`、`tesaṃ`、`tesānaṃ`、`imesaṃ`、`imesānaṃ`、`kesaṃ`、`kesānaṃ`、`itaresaṃ`、`itaresānaṃ`、`katamesaṃ`、`katamesānaṃ`。为何说“一切代名”？答曰：（为排除）`Buddhānaṃ bhagavantānaṃ āciṇṇasamāciṇṇo`（诸佛世尊所常行者）。

---

අකාරොති කිමත්ථං? අමූසං, අමූසානං.

为何说“`a`音”？答曰：`amūsaṃ`、`amūsānaṃ`。

---

නංම්හීති කිමත්ථං? සබ්බෙ, ඉමෙ.

为何要限定“在`naṃ`前”？（例如：）`Sabbe`、`ime`。

---

චග්ගහණ මනුකඩ්ඪනත්ථං.

采用`ca`（“以及”）一词是为了连接（前一规则的效力）。

---

103, 79. අතො [Pg.80] නෙන.

103, 79. 在`a`音后，`nā`作`ena`。

---

තස්මා අකාරතො නාවචනස්ස එනාදෙසො හොති.

因此，在`a`音之后，`nā`这个格位后缀被替代为`ena`。

---

සබ්බෙන, යෙන, තෙන, කෙන, අනෙන, පුරිසෙන, රූපෙන.

`Sabbena`（以一切）、`yena`（以其）、`tena`（以彼）、`kena`（以何）、`anena`（以此）、`purisena`（以人）、`rūpena`（以色）。

---

අතොති කිමත්ථං? මුනිනා, අමුනා, භික්ඛුනා.

为何要限定“在`a`之后”？（例如：）`Muninā`、`amunā`、`bhikkhunā`。

---

නාති කිමත්ථං? තස්මා.

为何要限定“`nā`”？（例如：）`Tasmā`。

---

104, 66. සො.

104, 66. （在`a`后）`si`作`o`。

---

තස්මා අකාරතො සිවචනස්ස ඔකාරාදෙසො හොති.

因此，在`a`音之后，`si`这个格位后缀被替代为`o`。

---

සබ්බො, යො, සො, කො, අමුකො, පුරිසො.

`Sabbo`（一切）、`yo`（任何…的）、`so`（彼）、`ko`（谁）、`amuko`（某某）、`puriso`（人）。

---

සීති කිමත්ථං? පුරිසානං.

为何要限定“`si`”？（例如：）`Purisānaṃ`。

---

අතොති කිමත්ථං? සයම්භූ.

为何要限定“在`a`之后”？（例如：）`Sayambhū`（自生者）。

---

105, 0. සො වා.

105, 0. `nā`或作`so`。

---

තස්මා අකාරතො නාවචනස්ස සොආදෙසො හොති වා.

因此，在`a`音之后，`nā`这个格位后缀被有选择地替代为`so`。

---

අත්ථසො ධම්මං ජානාති, බ්‍යඤ්ජනසො අත්ථං ජානාති, අක්ඛරසො, සුත්තසො, පදසො, යසසො. උපායසො, සබ්බසො, ථාමසො, ඨානසො.

他依义而知法，依文而知义；以及`akkharaso`（逐字地）、`suttaso`（逐经地）、`padaso`（逐词地）、`yasaso`（因名声）。`Upāyaso`（依方便）、`sabbaso`（全面地）、`thāmaso`（依力量）、`ṭhānaso`（依处所）。

---

වාති [Pg.81] කිමත්ථං? පාදෙන වා පාදාරහෙන වා අතිරෙකපාදෙන වා යො භික්ඛු ථෙය්‍යචිත්තෙන පරස්ස භණ්ඩං ගණ්හාති, සො භික්ඛු පාරාජිකො හොති අසංවාසො.

为何说“有选择地”？（因为也有`ena`的形式，例如：）若有比丘，以盗心取他人之物，值一足、或值一足之物、或值一足以上，彼比丘则犯波罗夷罪，不可共住。

---

106, 313. දීඝොරෙහි.

106, 313. 从`dīgha`和`ora`。

---

දීඝඔරඉච්චෙතෙහි ස්මාවචනස්ස සොආදෙසො හොති වා.

在`dīgha`和`ora`这两个词之后，`smā`这个格位后缀被有选择地替代为`so`。

---

දීඝසො, ඔරසො, දීඝම්හා, ඔරම්හා.

`Dīghaso`、`oraso`、`dīghamhā`、`oramhā`。

---

දීඝොරෙහිති කිමත්ථං? සරම්හා, වචනම්හා.

为何要限定“`dīgha`和`ora`”？（例如：）`Saramhā`、`vacanamhā`。

---

107, 69. සබ්බයොනීනමාඑ.

107, 69. 对所有`yo`格，（替代为）`ā`和`e`。

---

තස්මා අකාරතො සබ්බෙසං යොනීනංආඑ ආදෙසා හොන්ති වා යථාසඞ්ඛ්‍යං.

因此，在`a`音之后，所有的`yo`格位后缀，依其次第，被有选择地替代为`ā`和`e`。

---

පුරිසා, පුරිසෙ, රූපා, රූපෙ.

`Purisā`（诸人，主格）、`purise`（诸人，宾格）、`rūpā`（诸色，主格）、`rūpe`（诸色，宾格）。

---

වාති කිමත්ථං? අග්ගයො, මුනයො, ඉසයො.

为何说“有选择地”？（例如：）`Aggayo`、`munayo`、`isayo`。

---

යොනීනන්ති කිමත්ථං? පුරිසස්ස, රූපස්ස.

为何要限定“`yo`格”？（例如：）`Purisassa`、`rūpassa`。

---

අකාරතොති කිමත්ථං? දණ්ඩිනො, අට්ඨීනි, අග්ගී පජ්ජලන්ති, මුනී චරන්ති.

为何要限定“在`a`音之后”？（例如：）`Daṇḍino`、`aṭṭhīni`、`aggī pajjalanti`（火焰燃烧）、`munī caranti`（牟尼行走）。

---

108, 90. ස්මාස්මිංනංවා.

108, 90. `smā`和`smiṃ`或（被替代）。

---

තස්මා අකාරතො සබ්බෙසං ස්මාස්මිංඉච්චෙතෙසං ආ එ ආදෙසා හොන්ති වා යථාසඞ්ඛ්‍යං.

因此，在`a`音之后，`smā`和`smiṃ`这两个格位后缀，依其次第，被有选择地替代为`ā`和`e`。

---

පුරිසා[Pg.82], පුරිසස්මා, පුරිසෙ, පුරිසස්මිං.

`Purisā`、`purisasmā`（从人）；`purise`、`purisasmiṃ`（在人中）。

---

අකාරතොති කිමත්ථං? දණ්ඩිනා, දණ්ඩිස්මිං, භික්ඛුනා, භික්ඛුස්මිං.

为何要限定“在`a`音之后”？（例如：）`Daṇḍinā`、`daṇḍismiṃ`、`bhikkhunā`、`bhikkhusmiṃ`。

---

109, 304. ආය චතුත්ථෙකවචනස්සතු.

109, 304. Āya为第四格单数格尾之替换式。

---

තස්මා අකාරතො චතුත්ථෙකවචනස්ස ආයාදෙසො හොති වා.

是故，于a字尾词，第四格单数格尾可选择性地替换为āya。

---

අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සානං බුද්ධො ලොකෙ උප්පජ්ජති.

为诸天与人之义利、利益和安乐，佛陀出现于世。

---

අතොති කිමත්ථං? ඉසිස්ස.

为何言“从a[-词干]”？[例如：]isissa（仙人之）。

---

චතුත්ථීති කිමත්ථං? පුරිසස්ස මුඛං.

为何言“第四格”？[例如：]purisassa mukhaṃ（人之脸）。

---

එකවචනස්සෙති කිමත්ථං? පුරිසානං දදාති.

为何言“单数”？[例如：]purisānaṃ dadāti（他施与众人）。

---

වාති කිමත්ථං? දාතා හොති සමණස්ස වා බ්‍රාහ්මණස්ස වා.

为何言“或”？[例如：]dātā hoti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā（他是沙门或婆罗门的布施者）。

---

තුග්ගහණෙනත්ථඤ්ච හොති. අත්ථත්ථං, හිතත්ථං, සුඛත්ථං.

由[经中]tu字，亦有此义：atthatthaṃ（为义利故），hitatthaṃ（为利益故），sukhatthaṃ（为安乐故）。

---

110, 201. තයො නෙව ච සබ්බනාමෙහි.

110, 201. 于一切代词，此三者绝不适用。

---

තෙහි සබ්බනාමෙහි අකාරන්තෙහි ස්මාස්මිං සඉච්චෙතෙසං තයො ආ එ ආයාදෙසා නෙව හොන්ති.

于彼等a字尾之代词，smā、smiṃ、sa等格尾绝不作ā、e、āya此三替换。

---

සබ්බස්මා[Pg.83], සබ්බස්මිං, සබ්බස්ස. යස්මා, යස්මිං, යස්ස. තස්මා, තස්මිං, තස්ස. කස්මා, කස්මිං, කස්ස. ඉමස්මා, ඉමස්මිං, ඉමස්ස.

Sabbasmā（从一切），sabbasmiṃ（于一切中），sabbassa（一切的）。Yasmā（从何者），yasmiṃ（于何者中），yassa（何者的）。Tasmā（从彼），tasmiṃ（于彼中），tassa（彼的）。Kasmā（从谁），kasmiṃ（于谁中），kassa（谁的）。Imasmā（从此），imasmiṃ（于此中），imassa（此的）。

---

සබ්බනාමෙහීති කිමත්ථං? පාපා, පාපෙ, පාපාය.

为何言“于代词”？[例如，名词pāpa（恶）则有：]pāpā, pāpe, pāpāya。

---

චග්ගහණමනුකඩ්ඪනත්ථං.

[经中]ca字，用以承接前文。

---

111, 179. ඝතො නාදීනං.

111, 179. nādī等词之Gha组格位。

---

තස්මා ඝතො නාදීනමෙකවචනානං විභත්තිගණානං ආයාදෙසො හොති.

是故，nādī等词之后，Gha组单数格尾替换为āya。

---

කඤ්ඤාය කතං කම්මං, කඤ්ඤාය දීයතෙ, කඤ්ඤාය නිස්සටං වත්ථං. කඤ්ඤාය පරිග්ගහො, කඤ්ඤාය පතිට්ඨිතං සීලං.

Kaññāya kataṃ kammaṃ（少女所造之业），kaññāya dīyate（给予少女），kaññāya nissaṭaṃ vatthaṃ（少女所舍之衣），kaññāya pariggaho（少女的所有物），kaññāya patiṭṭhitaṃ sīlaṃ（少女所安住之戒）。

---

ඝතොති කිමත්ථං? රත්තියා, ඉත්ථියා, ධෙනුයා, වධුයා.

为何言“Gha组”？[此为排除]rattiyā（夜），itthiyā（女），dhenuyā（母牛），vadhuyā（新妇）。

---

නාදීනමිති කිමත්ථං? කඤ්ඤං පස්සති, විජ්ජං, වීණං, ගඞ්ගං.

为何言“nādī等”？[例如，于其他格：]Kaññaṃ passati（他看见少女），vijjaṃ（明），vīṇaṃ（琴），gaṅgaṃ（恒河）。

---

එකවචනානමිති කිමත්ථං? සබ්බාසු, යාසු, තාසු, කාසු, ඉමාසු, පභාසු.

为何言“单数”？[例如，于复数：]sabbāsu, yāsu, tāsu, kāsu, imāsu, pabhāsu。

---

112, 183. පතො යා.

112, 183. Pa组之后为yā。

---

තස්මා පතො නාදීනමෙකවචනානං විභත්තිගණානං යාආදෙසො හොති.

是故，于nādī等词类中，Pa组词之单数格尾替换为yā。

---

රත්තියා[Pg.84], ඉත්ථියා, දෙවියා, ධෙනුයා, යාගුයා, වධුයා.

Rattiyā（夜），itthiyā（女），deviyā（天女），dhenuyā（母牛），yāguyā（粥），vadhuyā（新妇）。

---

නාදීනමිති කිමත්ථං? රත්තී, රත්තිං, ඉත්ථී, ඉත්ථිං.

为何言“nādī等”？[例如，于其他格：]rattī（夜），rattiṃ（夜[宾格]），itthī（女），itthiṃ（女[宾格]）。

---

පතොති කිමත්ථං? කඤ්ඤාය, වීණාය, ගඞ්ගාය, පභාය, සොභාය.

为何言“Pa组”？[此为排除]kaññāya, vīṇāya, gaṅgāya, pabhāya, sobhāya。

---

එකවචනානමිති කිමත්ථං? රත්තීනං, ඉත්ථීනං.

为何言“单数”？[例如，于复数：]rattīnaṃ（诸夜之），itthīnaṃ（诸女之）。

---

113, 132. සඛතො ගස්සෙ වා.

113, 132. sakha之后，呼格单数格尾可为e。

---

තස්මා සඛතො ගස්ස අකාර ආකාර ඉකාර ඊකාර එකාරාදෙසා හොන්ති වා.

是故，sakha之后，呼格单数格尾可选择性地替换为a, ā, i, ī, e。

---

භො සඛ, භො සඛා, භො සඛි, භො සඛී, භො සඛෙ.

Bho sakha（朋友啊）, bho sakhā, bho sakhi, bho sakhī, bho sakhe。

---

114, 178. ඝතෙ ච.

114, 178. Gha组亦然。

---

තස්මා ඝතො ගස්ස එකාරාදෙසො හොති.

是故，Gha组之后，呼格单数格尾替换为e。

---

භොති අය්‍යෙ, භොති කඤ්ඤෙ, භොති ඛරාදියෙ.

尊贵的女士啊，少女啊，Kharādiya啊。

---

චග්ගහණමවධාරණත්ථං, සන්නිට්ඨානං.

ca字用于限定，此为定论。

---

115, 181. න අම්මාදිතො.

115, 181. 不用于ammā等词。

---

තතො අම්මාදිතො ගස්ස එකාරත්තං න හොති.

因此，对于ammā等词，其呼格单数语尾ga不转为e。

---

භොති [Pg.85] අම්මා, භොති අන්නා, භොති අම්බා, භොති තාතා.

尊贵的母亲啊，尊贵的母亲啊，尊贵的母亲啊，尊贵的父亲啊。

---

අම්මාදිතොති කිමත්ථං? භොති කඤ්ඤෙ.

为何说“ammā等词”？例如：尊贵的少女啊。

---

116, 157. අකතරස්සා ලතො ය්වාලපනස්ස වෙවො.

116, 157. 于短u后，呼格语尾yo转为ve或vo。

---

තස්මා අකතරස්සා ලතො ය්වාලපනස්ස වෙවොආදෙසා හොන්ති.

因此，于短u后，呼格语尾yo替换为ve或vo。

---

භික්ඛවෙ, භික්ඛවො, හෙතවෙ, හෙතවො.

比丘们啊(bhikkhave, bhikkhavo)，因缘们啊(hetave, hetavo)。

---

අකතරස්සාති කිමත්ථං? සයම්භුවො.

为何说“短u”？例如：诸自觉者(sayambhuvo)。

---

ලතොති කිමත්ථං? නාගියො, ධෙනුයො, යාගුයො.

为何说“于u后”？例如：诸母龙(nāgiyo)，诸母牛(dhenuyo)，诸米粥(yāguyo)。

---

ආලපනස්සෙති කිමත්ථං? තෙ හෙතවො, තෙ භික්ඛවො.

为何说“呼格”？例如：那些因缘(te hetavo)，那些比丘(te bhikkhavo)。

---

117, 124. ඣලතො සස්සනො වා.

117, 124. 于jhala后，ssa或作no。

---

තස්මා ඣලතො සස්ස විභත්තිස්ස නො ආදෙසො හොති වා.

因此，于jhala后，语尾ssa或替换为no。

---

අග්ගිනො, අග්ගිස්ස, සඛිනො, සඛිස්ස, දණ්ඩිනො, දණ්ඩිස්ස, භික්ඛුනො, භික්ඛුස්ස, සයම්භුනො, සයම්භුස්ස.

火的(aggino, aggissa)；朋友的(sakhino, sakhissa)；持杖者的(daṇḍino, daṇḍissa)；比丘的(bhikkhuno, bhikkhussa)；自觉者的(sayambhuno, sayambhussa)。

---

සස්සෙති කිමත්ථං? ඉසිනා, භික්ඛුනා.

为何说“ssa”？例如：以仙人(isinā)，以比丘(bhikkhunā)。

---

ඣලතොති කිමත්ථං? පුරිසස්ස.

为何说“于jhala后”？例如：男子的(purisassa)。

---

118, 146. ඝපතො [Pg.86] ච යොනං ලොපො.

118, 146. 于ghapa后，yo亦省略。

---

තෙහි ඝපඣලඉච්චෙතෙහි යොනං ලොපො හොති වා.

于ghapa与jhala后，yo或省略。

---

කඤ්ඤා, කඤ්ඤායො. රත්තී, රත්තියො, ඉත්ථී, ඉත්ථියො, යාගූ, යාගුයො, වධූ, වධුයො. අග්ගී, අග්ගයො. භික්ඛූ, භික්ඛවො. සයම්භූ, සයම්භුවො. අට්ඨී, අට්ඨීනි, ආයූ, ආයූනි.

诸少女(kaññā, kaññāyo)；诸夜(rattī, rattiyo)；诸女人(itthī, itthiyo)；诸米粥(yāgū, yāguyo)；诸新妇(vadhū, vadhuyo)；诸火(aggī, aggayo)；诸比丘(bhikkhū, bhikkhavo)；诸自觉者(sayambhū, sayambhuvo)；诸骨(aṭṭhī, aṭṭhīni)；诸寿(āyū, āyūni)。

---

චග්ගහණමනුකඩ්ඪනත්ථං.

ca字用于承前。

---

119, 155. ලතො වොකාරො ච.

119, 155. 于la后，yo亦作vo。

---

තස්මා ලතො යොනං වොකාරො හොති වා.

因此，于la后，yo或作vo。

---

භික්ඛවො, භික්ඛූ, සයම්භුවො, සයම්භූ.

诸比丘(bhikkhavo, bhikkhū)；诸自觉者(sayambhuvo, sayambhū)。

---

කාරග්ගහණං කිමත්ථං? යොනං නො ච හොති. ජන්තුනො.

为何使用kāra？是为了yo不作no。例如：众生之(jantuno)。

---

චග්ගහණමවධාරණත්ථං, අමූ පුරිසා තිට්ඨන්ති, අමූ පුරිසෙ පස්සථ.

ca字用于限定。例如：那些男子站立着(amū purisā tiṭṭhanti)，你们看见那些男子(amū purise passatha)。

---

ඉති නාමකප්පෙ පඨමො කණ්ඩො.

名词篇第一章竟。

---

දුතියකණ්ඩ

第二章

---

120, 243. අම්හස්ස මමං සපිභත්තිස්ස සෙ.

120, 243. 于se后，amha连同语尾替换为mamaṃ。

---

සබ්බස්සෙව අම්හසද්දස්ස සවිභත්තිස්ස මමං ආදෙසො හොති සෙ විභත්තිම්හි.

当语尾为se时，整个amha词连同其语尾替换为mamaṃ。

---

මමං [Pg.87] දීයතෙ පුරිසෙන, මමං පරිග්ගහො.

为男人所给予我；我的所有物。

---

121, 233. මයං යොම්හි පඨමෙ.

121, 233. 于第一格yo，（amha）作mayaṃ。

---

සබ්බස්සෙව අම්හසද්දස්ස සවිභත්තිස්ස මයංආදෙසො හොති යොම්හි පඨමෙ.

于第一格yo，整个amha词连同其格尾被替换为mayaṃ。

---

මයං ගච්ඡාම, මයං දෙම.

我们去，我们给。

---

අම්හස්සෙති කිමත්ථං? පුරිසා තිට්ඨන්ති.

为何是“amhassa”？（例：）诸人站立。

---

යොම්හීති කිමත්ථං? අහං ගච්ඡාමි.

为何是“yomhi”？（例：）我去。

---

පඨමෙති කිමත්ථං? අම්හාකං පස්සසි ත්වං.

为何是“第一格”？（例：）你看见我们。

---

122, 99. න්තුස්ස න්තො.

122, 99. ntussa作nto。

---

සබ්බස්සෙව න්තුපච්චයස්ස සවිභත්තිස්ස න්තොආදෙසො හොති යොම්හි පඨමෙ.

于第一格yo，整个ntu后缀连同其格尾被替换为nto。

---

ගුණවන්තො තිට්ඨන්ති.

有德者们站立。

---

න්තුස්සෙති කිමත්ථං? සබ්බෙ සත්තා ගච්ඡන්ති.

为何是“ntussa”？（例：）一切众生行走。

---

පඨමෙති කිමත්ථං? ගුණවන්තෙ පස්සන්ති ජනා.

为何是“第一格”？（例：）人们看见有德者们。

---

123, 103. න්තස්ස සෙ වා.

123, 103. 于sa格，ntu或作nta。

---

සබ්බස්සෙව න්තුපච්චයස්ස සවිභත්තිස්ස න්තස්සාදෙසො හොති වා සෙ විභත්තිම්හි.

于sa格，整个ntu后缀连同其格尾或被替换为nta。

---

සීලවන්තස්ස ඣායිනො, සීලවතො ඣායිනො වා.

sīlavantassa jhāyino，或sīlavato jhāyino（具戒禅修者的）。

---

සෙති කිමත්ථං? සීලවා තිට්ඨති.

为何是“se”？（例：）具戒者站立。

---

124, 98. ආ [Pg.88] සිම්හි.

124, 98. 于si格，（ntu）作ā。

---

සබ්බස්සෙවන්තුපච්චයස්ස සවිභත්තිස්ස ආආදෙසො හොති සිම්හි විභත්තිම්හි.

于si格，整个ntu后缀连同其格尾被替换为ā。

---

ගුණවා, පඤ්ඤවා, සීලවා, බලවා, ධනවා, මතිමා, සතිමා, ධිතිමා.

guṇavā（有德者），paññavā（有慧者），sīlavā（具戒者），balavā（有力者），dhanavā（有财者），matimā（有智者），satimā（具念者），dhitimā（有决意者）。

---

න්තුස්සෙති කිමත්ථං? පුරිසො තිට්ඨති.

为何是“ntussa”？（例：）人站立。

---

සිම්හීති කිමත්ථං? සීලවන්තො තිට්ඨන්ති.

为何是“simhi”？（例：）有德者们站立。

---

125, 198. අං නපුංසකෙ.

125, 198. 于中性，（ntu）作aṃ。

---

සබ්බස්සෙව න්තුපච්චයස්ස සවිභත්තිස්ස අංආදෙසො හොති සිම්හි විභත්තිම්හි නපුංසකෙ වත්තමානස්ස.

当用于中性时，于si格，整个ntu后缀连同其格尾被替换为aṃ。

---

ගුණවං චිත්තං තිට්ඨති, රුචිමං පුප්ඵං විරොචති.

有德之心安住，悦意之花闪耀。

---

සිම්හිති කිමත්ථං? වණ්ණවන්තං අගන්ධකං විරූළ්හපුප්ඵං පස්සසි ත්වං.

为何是“simhi”？（例：）你看见一朵色彩鲜艳、没有香气、已绽放的花。

---

126, 101. අවණ්ණා ච ගෙ.

126, 101. 于呼格，亦作a、vaṇṇā。

---

සබ්බස්සෙව න්තුපච්චයස්ස සවිභත්තිස්ස අං අවණ්ණා ච හොන්ති ගෙ පරෙ.

于呼格（ge），整个ntu后缀连同其格尾变为aṃ、a或ā。

---

භො ගුණවං, භො ගුණව, භො ගුණවා.

哦，有德者（bho guṇavaṃ）！哦，有德者（bho guṇava）！哦，有德者（bho guṇavā）！

---

චග්ගහණමනුකඩ්ඪනත්ථං.

ca的摄入是为了引入（前一规则的aṃ）。

---

127, 102. තො [Pg.89] ති තා ස ස්මිං නාසු.

127, 102. 于sa、smiṃ、nā、su格，（ntu后缀）作to、ti、tā。

---

සබ්බස්සෙව න්තුපච්චයස්ස සවිභත්තිස්ස තොතිතාආදෙසා හොන්ති වා සස්මිං නාඉච්චෙතෙසු යථාසඞ්ඛ්‍යං.

所有以-ntu为后缀的词，连同其格语尾，于sa、smiṃ、nā诸格，可分别选择性地替换为to、ti、tā。

---

ගුණවතො, ගුණවන්තස්ස, ගුණවති, ගුණවන්තස්මිං, ගුණවතා, ගුණවන්තෙන, සතිමතො, සතිමන්තස්ස, සතිමති, සතිමන්තස්මිං, සතිමතා, සතිමන්තෙන.

例如：guṇavato、guṇavantassa（有德者之，属格）；guṇavati、guṇavantasmiṃ（于有德者，依格）；guṇavatā、guṇavantena（以有德者，具格）。同样地，satimato、satimantassa（具念者之）；satimati、satimantasmiṃ（于具念者）；satimatā、satimantena（以具念者）。

---

එතෙස්වීති කිමත්ථං? ගුණවා. සතිමා.

“于此等格”是为何义？例如：guṇavā（有德者）、satimā（具念者）。

---

128, 104. නංම්හි තං වා.

128, 104. 于naṃ格，可作taṃ。

---

සබ්බස්සෙව න්තුපච්චයස්ස සවිභත්තිස්ස තංආදෙසො හොති වා නංම්හි විභත්තිම්හි.

所有以-ntu为后缀的词，连同其格语尾，于naṃ格，可选择性地替换为taṃ。

---

ගුණවතං, ගුණවන්තානං, සතිමතං, සතිමන්තානං.

例如：guṇavataṃ、guṇavantānaṃ（有德者们之）；satimataṃ、satimantānaṃ（具念者们之）。

---

නංම්හීති කිමත්ථං? ගුණවන්තො තිට්ඨන්ති, සතිමන්තො තිට්ඨන්ති.

“于naṃ格”是为何义？例如：Guṇavanto tiṭṭhanti（有德者们站立），satimanto tiṭṭhanti（具念者们站立）。

---

129, 222. ඉමස්සිදමංසිසු නපුංසකෙ.

129, 222. 于中性，ima于aṃ、si格作idaṃ。

---

සබ්බස්සෙව ඉමසද්දස්ස සවිභත්තිස්ස ඉදංආදෙසො හොති වා අංසිසු නපුංසකෙ වත්තමානස්ස.

整个ima（此）词，连同其格语尾，当用于中性且于aṃ、si格时，可选择性地替换为idaṃ。

---

ඉදං චිත්තං පස්සසි, ඉදං චිත්තං තිට්ඨති, ඉමං චිත්තං පස්සසි. ඉමං චිත්තං තිට්ඨති.

例如：idaṃ cittaṃ passasi（你看见此心），idaṃ cittaṃ tiṭṭhati（此心安住）；imaṃ cittaṃ passasi（你看见此心），imaṃ cittaṃ tiṭṭhati（此心安住）。

---

නථුංසකෙති [Pg.90] කිමත්ථං? ඉමං පුරිසං පස්සසි. අයං පුරිසො තිට්ඨති.

“于中性”是为何义？例如：Imaṃ purisaṃ passasi（你看见此男子），Ayaṃ puriso tiṭṭhati（此男子站立）。

---

138, 225. අමුස්සාදුං.

138, 225. amu作aduṃ。

---

සබ්බස්සෙව අමුසද්දස්ස සවිභත්තිස්ස අදුංආදෙසො හොති අංසිසු නපුංසකෙ වත්තමානස්ස.

整个amu（彼）词，连同其格语尾，当用于中性且于aṃ、si格时，替换为aduṃ。

---

අදුං පුප්ඵං පස්සසි, අදුං පුප්ඵං විරොචති.

例如：Aduṃ pupphaṃ passasi（你看见那朵花），aduṃ pupphaṃ virocati（那朵花闪耀）。

---

නපුංසකෙති කිමත්ථං? අමුං රාජානං පස්සසි, අසු රාජා තිට්ඨති.

“于中性”是为何义？例如：Amuṃ rājānaṃ passasi（你看见那位国王），asu rājā tiṭṭhati（那位国王站立）。

---

131, 0. ඉත්ථිපුමනපුංසකසඞ්ඛ්‍යං.

131, 0. 性与数。

---

‘‘ඉත්ථිපුමනපුංසකසඞ්ඛ්‍යං’’ ඉච්චෙතං අධිකාරත්ථං වෙදිතබ්බං.

“Itthipumanapuṃsakasaṅkhyaṃ”（性与数），此应知为标题句。

---

132, 228. යොසු ද්වින්නං ද්වෙ ච.

132, 228. 于yo格，dvi作dve等。

---

ද්වින්නං සඞ්ඛ්‍යානං ඉත්ථිපුමනපුංසකෙ වත්තමානානං සවිභත්තීනං ද්වෙ හොති යොඉච්චෙතෙසු.

数词dvi（二），连同其格语尾，当用于阴、阳、中性，于yo格时，变为dve。

---

ද්වෙ ඉත්ථියො, ද්වෙ ධම්මා. ද්වෙ රූපානි.

例如：Dve itthiyo（二位女性），dve dhammā（二法），dve rūpāni（二色）。

---

යොස්වීති කිමත්ථං? ද්වීසු.

“于yo格”是为何义？例如：dvīsu（于二者中）。

---

චග්ගහණෙන දුවෙ ද්වය උභ උභය දුවි ච හොන්ති යොනාඅනමිච්චෙතෙසු. දුවෙ සමණා. දුවෙ බ්‍රාහ්මණා[Pg.91], දුවෙ ජනා, ද්වයෙන, ද්වයං, උභින්නං, උභයෙසං දුවින්නං.

由取“ca”故，于yo、nā、ānaṃ等格，亦可作duve、dvaya、ubha、ubhaya、duvi。例如：duve samaṇā（二沙门），duve brāhmaṇā（二婆罗门），duve janā（二人），dvayena（以二），dvayaṃ（一对），ubhinnaṃ（二者之），ubhayesaṃ（双方之），duvinnaṃ（二者之）。

---

133, 230. ති චතුන්නං තිස්සො චතස්සො තයො චත්තාරො තීණි චත්තාරි.

133, 230. ti与catu作tisso、catasso、tayo、cattāro、tīṇi、cattāri。

---

තිචතුන්නං සඞ්ඛ්‍යානං ඉත්ථිපුමනපුංසකෙ වත්තමානානං සවිභත්තීනං තිස්සො චතස්සො තයො චත්තාරො තීණි චත්තාරිඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති යථාසඞ්ඛ්‍යං යොඉච්චෙතෙසු.

数词ti（三）与catu（四），连同其格语尾，当用于阴、阳、中性，于yo格时，分别替换为tisso与catasso（阴性）、tayo与cattāro（阳性）、tīṇi与cattāri（中性）。

---

තිස්සො වෙදනා චතස්සො දිසා, තයො ජනා, ජනෙ, චත්තාරො පුරිසා, පුරිසෙ, තීණි ආයතනානි, චත්තාරි අරියසච්චානි.

例如：tisso vedanā（三受），catasso disā（四方）；tayo janā或jane（三人），cattāro purisā或purise（四人）；tīṇi āyatanāni（三处），cattāri ariyasaccāni（四圣谛）。

---

යොස්වීති කිමත්ථං? තීසු, චතූසු.

“于yo格”是为何义？例如：tīsu（于三者中）、catūsu（于四者中）。

---

134, 251. පඤ්චාදීනමකාරො.

134, 251. 五等数词，末音作a。

---

පඤ්චාදීනං සඞ්ඛ්‍යානං ඉත්ථිපුමනපුංසකෙ වත්තමානානං සවිභත්තිස්ස අන්තස්ස සරස්ස අකාරො හොති යොඉච්චෙතෙසු.

五等数词，连同其格语尾，当用于阴、阳、中性，于yo格时，其末尾元音变为a。

---

පඤ්ච, පඤ්ච, ඡ, ඡ, සත්ත, සත්ත, අට්ඨ, අට්ඨ, නව, නව, දස, දස.

例如：pañca, pañca（五）；cha, cha（六）；satta, satta（七）；aṭṭha, aṭṭha（八）；nava, nava（九）；dasa, dasa（十）。

---

පඤ්චාදීනමිති කිමත්ථං? ද්වෙ, තයො.

“五等数词”是为何义？是为了排除dve（二）、tayo（三）。

---

135, 118. රාජස්ස [Pg.92] රඤ්ඤො රාජිනො සෙ.

135, 118. 于属格单数(se)后，(rāja)作rañño、rājino。

---

සබ්බස්සෙව රාජසද්දස්ස සවිභත්තිස්ස රඤ්ඤො රාජිනොඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති සෙ විභත්තිම්හි.

整个带格位的rāja词，于属格单数格位(se)后，替代为rañño与rājino。

---

රඤ්ඤො, රාජිනො.

（例如：）rañño、rājino。

---

සෙති කිමත්ථං? රඤ්ඤා.

为何说“于se后”？（为了排除其他格，）例如：raññā。

---

136, 119. රඤ්ඤං නංම්හි වා.

136, 119. 于属格复数(naṃ)后，(rāja)或作raññaṃ。

---

සබ්බස්සෙව රාජසද්දස්ස සවිභත්තිස්ස රඤ්ඤංආදෙසො හොති වා නංම්හි විභත්තිම්හි.

整个带格位的rāja词，于属格复数格位(naṃ)后，或替代为raññaṃ。

---

රඤ්ඤං, රාජූනං ඉදං රට්ඨං.

（例如：）Raññaṃ, rājūnaṃ idaṃ raṭṭhaṃ（此乃诸王之国）。

---

137, 116. නාම්හිරඤ්ඤා වා.

137, 116. 于工具格单数(nā)后，(rāja)或作raññā。

---

සබ්බස්සෙව රාජසද්දස්ස සවිභත්තිස්ස රඤ්ඤාආදෙසො හොති වා නාම්හි විභත්තිම්හි.

整个带格位的rāja词，于工具格单数格位(nā)后，或替代为raññā。

---

තෙන රඤ්ඤා කතං. රාජෙන වා කතං.

（例如：）Tena raññā kataṃ（为彼王所作）。Rājena vā kataṃ（或为王所作）。

---

නාම්හීති කිමත්ථං? රඤ්ඤො සන්තකං.

为何说“于nā后”？（为了排除其他格，）例如：Rañño santakaṃ（国王的财产）。

---

138, 121. ස්මිංම්හි රඤ්ඤෙ රාජිනි.

138, 121. 于方位格单数(smiṃ, mhi)后，(rāja)作raññe、rājini。

---

සබ්බස්සෙව රාජසද්දස්ස සවිභත්තිස්ස රඤ්ඤෙරාජිනිඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති ස්මිංම්හිවිභත්තිම්හි.

整个带格位的rāja词，于方位格单数格位(smiṃ, mhi)后，替代为raññe与rājini。

---

රඤ්ඤෙ, රාජිනි සීලං තිට්ඨති.

（例如：）Raññe, rājini sīlaṃ tiṭṭhati（戒安住于王）。

---

139, 245. තුම්හාකං [Pg.93] තයිමයි.

139, 245. 于方位格单数后，(tumha、amha)作tayi、mayi。

---

සබ්බෙසං තුම්හ අම්හ සද්දානං සවිභත්තීනං තයි මයිඉච්චෙතෙ ආදෙසො හොන්ති යථාසඞ්ඛ්‍යං ස්මිංම්හි විභත්තිම්හි.

带格位的tumha与amha二词，于方位格单数格位(smiṃ, mhi)后，依次替代为tayi与mayi。

---

තයි, මයි.

（例如：）tayi（于汝），mayi（于我）。

---

ස්මිංම්හීති කිමත්ථං? ත්වං භවසි, අහං භවාමි.

为何说“于smiṃ, mhi后”？（为了排除其他格，）例如：Tvaṃ bhavasi（汝是），ahaṃ bhavāmi（我是）。

---

140, 232. ත්වමහං සිම්හි ච.

140, 232. 于主格单数(si)后，(tumha、amha)亦作tvaṃ、ahaṃ。

---

සබ්බෙසං තුම්හ අම්හසද්දානං සවිභත්තීනං ත්වං අහංඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති යථාසඞ්ඛ්‍යං සිම්හි විභත්තිම්හි.

带格位的tumha与amha二词，于主格单数格位(si)后，依次替代为tvaṃ与ahaṃ。

---

ත්වං, අහං.

（例如：）tvaṃ（汝），ahaṃ（我）。

---

සිම්හිති කිමත්ථං? තයි, මයි.

为何说“于si后”？（为了排除其他格，）例如：tayi（于汝），mayi（于我）。

---

චග්ගහණෙන තුවං ච හොති. තුවං සත්ථා.

由取“ca”故，亦作tuvaṃ。例如：Tuvaṃ satthā（汝是导师）。

---

141, 241. තව මමසෙ.

141, 241. 于属格单数(se)后，(tumha、amha)作tava、mama。

---

සබ්බෙසං තුම්හ අම්හසද්දානං සවිභත්තීනං තවමමඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති යථාසඞ්ඛ්‍යං සෙ විභත්තිම්හි.

带格位的tumha与amha二词，于属格单数格位(se)后，依次替代为tava与mama。

---

තව, මම.

（例如：）tava（汝之），mama（我之）。

---

සෙති කිමත්ථං? තයි, මයි.

为何说“于se后”？（为了排除其他格，）例如：tayi（于汝），mayi（于我）。

---

142, 242. තුය්හං [Pg.94] මය්හඤ්ච.

142, 242. 于属格单数后，(tumha、amha)亦作tuyhaṃ、mayhaṃ。

---

සබ්බෙසං තුම්හ අම්හසද්දානං සවිභත්තීනං තුය්හං මය්හංඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති යථාසඞ්ඛ්‍යං සෙ විභත්තිම්හි.

带格位的tumha与amha二词，于属格单数格位(se)后，依次替代为tuyhaṃ与mayhaṃ。

---

තුය්හං, මය්හං ධනං දීයතෙ.

（例如：）Tuyhaṃ, mayhaṃ dhanaṃ dīyate（财富被给予汝/我）。

---

සෙති කිමත්ථං? තයා, මයා.

为何说“于se”？（是为了排除其他格，）如：tayā（由你），mayā（由我）。

---

143, 235. තං මමංම්හි.

143, 235. 于aṃ（第二格单数）中，（tumha、amha分别）成taṃ、maṃ。

---

සබ්බෙසං තුම්හ අම්හසද්දානං සවිභත්තීනං තං මඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති යථාසඞ්ඛ්‍යං අංම්හි විභත්තිම්හි.

对于所有带语尾的tumha与amha词，当语尾为aṃ（第二格单数）时，依序替换为taṃ与maṃ。

---

තං, මං.

例如：taṃ（你），maṃ（我）。

---

අංම්හීති කිමත්ථං? තයා මයා.

为何说“于aṃ（第二格单数）中”？（是为了排除其他格，）如：tayā（由你），mayā（由我）。

---

144, 234. තවං මමඤ්ච නවා.

144, 234. （于第二格单数中，tumha、amha）亦或成tavaṃ、mamaṃ。

---

සබ්බෙසං තුම්හ අම්හසද්දානං සවිභත්තීනං තවං මමංඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති නවා යථාසඞ්ඛ්‍යං අංම්හි විභත්තිම්හි.

对于所有带语尾的tumha与amha词，当语尾为aṃ（第二格单数）时，亦或依序替换为tavaṃ与mamaṃ。

---

තවං, මමං පස්සති.

例如：Tavaṃ passati（他看见你），mamaṃ passati（他看见我）。

---

නවාති කිමත්ථං? තං, මං පස්සති.

为何说“或”(navā)？（是为了说明前一规则的形式亦可使用，）如：Taṃ passati（他看见你），maṃ passati（他看见我）。

---

චග්ගහණමනුකඩ්ඪනත්ථං.

（规则中的）ca字是为了承接前一规则。

---

145, 238. නාම්හී තයා මයා.

145, 238. 于nā（第三格单数）中，（tumha、amha分别）成tayā、mayā。

---

සබ්බෙසං තුම්හ අම්හසද්දානං සවිභත්තීනං තයා මයාඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති යථාසඞ්ඛ්‍යං නාම්හි විභත්තිම්හි.

对于所有带语尾的tumha与amha词，当语尾为nā（第三格单数）时，依序替换为tayā与mayā。

---

තයා[Pg.95], මයා කතං.

例如：tayā kataṃ（由你所做），mayā kataṃ（由我所做）。

---

නාම්හිති කිමත්ථං? තුම්හෙහි, අම්හෙහි.

为何说“于nā中”？（是为了排除复数，）如：tumhehi（由你们），amhehi（由我们）。

---

146, 236. තුම්හස්ස තුවං ත්වමංම්හි.

146, 236. 于aṃ（第二格单数）中，tumha成tuvaṃ、tvaṃ。

---

සබ්බස්ස තුම්හසද්දස්ස සවිභත්තිස්ස තුවං ත්වං ඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති අංම්හි විභත්තිම්හි.

对于所有带语尾的tumha词，当语尾为aṃ（第二格单数）时，替换为tuvaṃ与tvaṃ。

---

කලිඞ්ගරස්ස තුවං මඤ්ඤෙ, කට්ඨස්ස ත්වං මඤ්ඤෙ.

例如：kaliṅgarassa tuvaṃ maññe（我认为你是朽木），kaṭṭhassa tvaṃ maññe（我认为你是木头）。

---

147, 246. පදතො දුතියා චතුත්ථී ඡට්ඨීසු වොනො.

147, 246. 于词之后，于第二、第四、第六格复数中，（tumha、amha）成vo、no。

---

සබ්බෙසං තුම්හඅම්හසද්දානං සවිභත්තීනං යදා පදස්මා පරෙසං වො නොආදෙසා හොන්ති නවා යථාසඞ්ඛ්‍යං දුතියා චතුත්ථීඡට්ඨීඉච්චෙතෙසු බහුවචනෙසු.

对于所有带语尾的tumha与amha词，当位于一词之后时，于第二、第四、第六格的复数中，或依序替换为vo与no。

---

පහාය වො භික්ඛවෙ ගමිස්සාමි, මා නො අජ්ජ විකන්තිංසු, රඤ්ඤො සූදා මහානසෙ, එවං දුතියත්ථෙ.

“诸比丘，我将舍离你们(vo)而去。”“愿国王御厨今日不要宰割我们(no)。”此为第二格义。

---

ධම්මං වො භික්ඛවෙ දෙසෙස්සාමි, සංවිභජෙථ නො රජ්ජෙන, එවං චතුත්ථ්‍යත්ථෙ.

“诸比丘，我将为你们(vo)说法。”“请将王国分给我们(no)。”此为第四格义。

---

තුට්ඨොස්මි වො භික්ඛවෙ පකතියා, සත්ථා නො භගවා අනුප්පත්තො, එවං ඡට්ඨ්‍යත්ථෙ.

“诸比丘，我因你们(vo)的本性而喜悦。”“我们的(no)导师，世尊，已经抵达。”此为第六格义。

---

නවාති [Pg.96] කිමත්ථං? එසො අම්හාකං සත්ථා.

为何说“或”(navā)？（是为了说明亦可使用完整形式，）如：Eso amhākaṃ satthā（这位是我们的导师）。

---

තුම්හම්හාකමිති කිමත්ථං? එතෙ ඉසයො පස්සසි.

为何要（限定）“tumha与amha”？（是为了排除其他代词，）如：Ete isayo passasi（你看见这些仙人）。

---

පදතොති කිමත්ථං? තුම්හාකං සත්ථා.

为何说“于词之后”(padato)？（是为了说明在句首时，须用完整形式，）如：Tumhākaṃ satthā（你们的导师）。

---

එතෙස්වීති කිමත්ථං? ගච්ඡථ තුම්හෙ.

为何说“于这些格中”(etesu)？（是为了排除其他格，）如主格：Gacchatha tumhe（你们去）。

---

148, 247. තෙමෙකවචනෙසු ච.

148, 247. 于（前述诸格的）单数中，亦成te、me。

---

සබ්බෙසං තුම්හ අම්හසද්දානං සවිභත්තීනං යදා පදස්මා පරෙසං තෙ මෙ ආදෙසා හොන්ති යථාසඞ්ඛ්‍යං චතුත්ථීඡට්ඨීඉච්චෙතෙසු එකවචනෙසු.

对于所有带语尾的tumha与amha词，当位于一词之后时，于第四、第六格的单数中，依序替换为te与me。

---

දදාමි තෙ ගාමවරානි පඤ්ච, දදාහි මෙ ගාමවරං, ඉදං තෙ රට්ඨං, අයං මෙ පුත්තො.

例如：“我赐予你(te)五个上等村庄”；“请赐予我(me)一个上等村庄”；“这是你的(te)国土”；“这是我的(me)儿子”。

---

පදතොති කිමත්ථං? තව ඤාති, මම ඤාති.

为何说“于词之后”(padato)？（是为了说明在句首时，须用完整形式，）如：Tava ñāti（你的亲属），mama ñāti（我的亲属）。

---

149, 148. න අංම්හි.

149, 148. 在`aṃ`格中则不（替换）。

---

සබ්බෙසං තුම්හ අම්හසද්දානං සවිභත්තීනං යදා පදස්මා පරෙසං තෙ මෙආදෙසා න හොන්ති අංම්හි විභත්තිම්හි.

所有带格的`tumha`和`amha`词，当位于一词之后时，在`aṃ`格（即业格单数）中，不被替换为`te`和`me`。

---

පස්සෙය්‍ය තං වස්සසතං අරොගං, සො මං බ්‍රවීති.

愿他健康地见你一百年；他对我说。

---

150, 249. වා [Pg.97] තතියෙ ච.

150, 249. 在第三格（具格）中，也选择性地（替换）。

---

සබ්බෙසං තුම්හඅම්හසද්දානං සවිභත්තීනං යදා පදස්මා පරෙසං තෙමෙආදෙසා හොන්ති වා යථාසඞ්ඛ්‍යං තතියෙකවචනෙ පරෙ.

所有带格的`tumha`和`amha`词，当位于一词之后时，在第三格（具格）单数中，可依序选择性地被替换为`te`和`me`。

---

කතං තෙ පාපං, කතං මෙ පාපං, කතං තයා පාපං, කතං මයා පාපං.

恶业为你所造，恶业为我所造；恶业由你所造，恶业由我所造。

---

පදතොති කිමත්ථං? තයා කතං, මයා කතං.

为何说“在一词之后”？（因为在句首时，要用：）“由你所造”，“由我所造”。

---

151, 250. බහුවචනෙසු වොනො.

151, 250. 在复数中，作`vo`、`no`。

---

සබ්බෙසං තුම්හඅම්හසද්දානං සවිභත්තීනං යදා පදස්මා පරෙසං වොනොආදෙසා හොන්ති යථාසඞ්ඛ්‍යං තතියාබහුවචනෙසු පරෙසු.

所有带格的`tumha`和`amha`词，当位于一词之后时，在第三格（具格）复数中，依序被替换为`vo`和`no`。

---

කතං වො කම්මං, කතං නො කම්මං.

业为你们所造，业为我们所造。

---

පදතොති කිමත්ථං? තුම්හෙහි කතං, අම්හෙහි කතං.

为何说“在一词之后”？（因为在句首时，要用：）“由你们所造”，“由我们所造”。

---

බහුවචනග්ගහණෙන යොම්හි පඨමෙ වො නොආදෙසා හොන්ති. ගාමං වො ගච්ඡෙය්‍යාථ, ගාමං නො ගච්ඡෙය්‍යාම.

根据“复数”的规定，在第一格（主格）复数中，也（可选择性地）被替换为`vo`和`no`。例如：你们当去村，我们当去村。

---

152, 236. පුමන්තස්සා සිම්හි.

152, 236. 在`si`格中，以`puman`结尾者，（词尾）作`ā`。

---

පුමඉච්චෙවමන්තස්ස සවිභත්තිස්ස ආආදෙසො හොති සිම්හි විභත්තිම්හි.

以`puman`结尾的词，其词干末尾连同`si`格（即主格单数）语尾，被替换为`ā`。

---

පුමා [Pg.98] තිට්ඨති.

男人站立。

---

සිම්හීති කිමත්ථං? පුමානො තිට්ඨන්ති.

为何说“在`si`格中”？（为了排除复数：）“男人们站立”。

---

අන්තග්ගහණෙන මඝව යුවඉච්චෙවමාදීනමන්තස්සසවිභත්තිස්ස ආආදෙසො හොති. මඝවා, යුවා.

根据“结尾”一词，以`maghavan`、`yuvan`等结尾的词，其词干末尾连同语尾，也被替换为`ā`。例如：`Maghavā`(摩伽婆)，`yuvā`(青年)。

---

153, 138. අමාලපනෙකවචනෙ.

153, 138. 在呼格单数中，（词尾）作`aṃ`。

---

පුමඉච්චෙවමන්තස්ස සවිභත්තිස්ස අංආදෙසො හොති ආලපනෙකවචනෙ පරෙ.

以`puman`结尾的词，其词干末尾连同呼格单数语尾，被替换为`aṃ`。

---

හෙ පුමං.

嘿，男人！

---

ආලපනෙති කිමත්ථං? පුමා.

为何说“在呼格中”？（为了区别于主格的）`Pumā`。

---

එකවචනෙති කිමත්ථං? හෙ පුමානො.

为何说“在单数中”？（为了排除复数的）`He pumāno`。

---

154, 0. සමාසෙ ච විභාසා.

154, 0. 并且在复合词中，是任选的。

---

පුමඉච්චෙවමන්තස්ස සමාසෙ ච අංආදෙසො හොති විභාසා සමාසෙ කතෙ.

对于以`puman`结尾的词，在构成复合词后，任选地发生`aṃ`的替换。

---

ඉත්ථී ච පුමා ච නපුංසකං ච ඉත්ථිපුමනපුංසකානි. ඉත්ථිපුමනපුංසකානං සමූහො ඉත්ථිපුමනපුංසකසමූහො.

女性、男性与中性，（合为）`itthipumanapuṃsakāni`。`itthipumanapuṃsakānaṃ`的集合，是`itthipumanapuṃsakasamūho`。

---

විභාසාති කිමත්ථං? ඉත්ථිපුමනපුංසකානි.

为何说“任选地”？为了（得到）`itthipumanapuṃsakāni`。

---

155, 137. යොස්වානො[Pg.99].

155, 137. 在`yo`等格中，（词干连同语尾）替换为`āno`。

---

පුමඉච්චෙවමන්තස්ස සවිභත්තිස්ස ආනොආදෙසො හොති යොසු විභත්තීසු.

以`puman`结尾的词，其词干末尾连同`yo`等格的语尾，被替换为`āno`。

---

පුමානො, හෙ පුමානො.

`Pumāno`（男人们），`he pumāno`（噢，男人们）。

---

යොස්වීති කිමත්ථං? පුමා.

为何说“在`yo`等格中”？（为了排除单数的）`Pumā`。

---

156, 142. ආනෙ ස්මිංම්හි වා.

156, 142. 于`smiṃ`与`mhi`格，或作`āne`。

---

පුමඉච්චෙවමන්තස්ස සවිභත්තිස්ස ආනෙ ආදෙසො හොති වා ස්මිංම්හි විභත්තිම්හි.

以`puman`等结尾的词干，连同其格尾，于`smiṃ`与`mhi`格中，或替换为`āne`。

---

පුමානෙ, පුමෙ වා.

`Pumāne`，或`pume`。

---

157, 140. හිවිභත්තිම්හි ච.

157, 140. 于`hi`格中亦然。

---

පුමඉච්චෙවමන්තස්ස හිවිභත්තිම්හි ච ආනෙආදෙසො හොති.

以`puman`等结尾的词干，于`hi`格中，亦替换为`āne`。

---

පුමානෙහි, පුමානෙභි.

`Pumānehi`、`pumānebhi`。

---

පුන විභත්තිග්ගහණං කිමත්ථං? සවිභත්තිග්ගහණනිවත්තනත්ථං. පුමානෙහි.

再者，（此规则中）提及“格”（`vibhatti`）是为何？是为了中止（前续规则中）“连同格尾”（`savibhatti`）的效力。例如：`Pumānehi`。

---

චග්ගහණෙන මඝව යුවඉච්චෙවමාදීනමන්තස්ස ආනආදෙසො හොති සි යො අංයො ඉච්චෙතෙසු විභත්තීසු, පුමකම්මථාමන්තස්ස චුකාරො හොති සස්මා සු විභත්තීසු. මඝවානො, මඝවානා. මඝවානං, මඝවානෙ[Pg.100]. යුවානො, යුවානා, යුවානං, යුවානෙ, පුමුනො, පුමුනා. කම්මුනො, කම්මුනා, ථාමුනො, ථාමුනා.

由取`ca`故，于以`maghavan`、`yuvan`等结尾的词干，其词尾于`si`、`yo`、`aṃ`、`yo`格中替换为`āna`；又，于以`puman`、`kamman`、`thāman`结尾的词干，其（词尾元音）于`smā`与`su`格中变为`u`。例如：`Maghavāno`、`maghavānā`、`maghavānaṃ`、`maghavāne`；`yuvāno`、`yuvānā`、`yuvānaṃ`、`yuvāne`；`pumuno`、`pumunā`；`kammuno`、`kammunā`；`thāmuno`、`thāmunā`。

---

158, 143. සුස්මිමා වා.

158, 143. 于`su`与`smiṃ`格，或为`ā`。

---

පුමඉච්චෙවමන්තස්ස සුඉච්චෙතස්මිංවිභත්තිම්හි ආආදෙසො හොති වා.

以`puman`等结尾的词干，于`su`格中，或替换为`ā`。

---

පුමාසු, පුමෙසු වා.

`Pumāsu`，或`pumesu`。

---

156, 139. උනාම්හි ච.

156, 139. 于`nā`与`mhi`格，亦为`ā`、`u`。

---

පුමඉච්චෙවමන්තස්ස ආඋආදෙසා හොන්ති වා නාම්හි විභත්තිම්හි.

以`puman`等结尾的词干，于`nā`与`mhi`格中，或替换为`ā`与`u`。

---

පුමානා, පුමුනා, පුමෙන වා.

`Pumānā`、`pumunā`，或`pumena`。

---

චග්ගහණමනුකඩ්ඪනත්ථං.

取`ca`是为了向下沿用。

---

160, 167. අ කම්මන්තස්ස ච.

160, 167. 以`kamman`结尾者，亦作`a`。

---

කම්මඉච්චෙවමන්තස්ස ච උඅ ආදෙසා හොන්ති වා නාම්හි විභත්තිම්හි.

又，以`kamman`等结尾的词干，于`nā`与`mhi`格中，或替换为`u`与`a`。

---

කම්මුනා, කම්මනා, කම්මෙන වා.

`Kammunā`、`kammanā`，或`kammena`。

---

චග්ගහණෙන මඝවයුවඉච්චෙවමන්තස්ස ආආදෙ සො හොති ක්වචි නාසුඉච්චෙතෙසු විභත්තීසු. මඝවානා, මඝවාසු, මඝවෙසු, මඝවෙන වා. යුවානා, යුවාසු, යුවෙසු, යුවෙන වා.

由取`ca`故，于以`maghavan`、`yuvan`等结尾的词干，其词尾于`nā`与`su`格中，有时替换为`ā`。例如：`Maghavānā`（或`maghavena`）、`maghavāsu`（或`maghavesu`）；`Yuvānā`（或`yuvena`）、`yuvāsu`（或`yuvesu`）。

---

ඉති නාමකප්පෙ දුතියො කණ්ඩො.

名词篇第二品终。

---

තතියකණ්ඩ

第三品

---

161, 244. තුම්හ’ම්හෙහි [Pg.101] නමාකං.

161, 244. 于`tumha`与`amha`后，`naṃ`格替换为`ākaṃ`。

---

තෙහි තුම්හඅම්හෙහි නංවචනස්ස ආකං හොති.

于`tumha`与`amha`后，`naṃ`语尾作`ākaṃ`。

---

තුම්හාකං, අම්හාකං.

`Tumhākaṃ`（你们的），`amhākaṃ`（我们的）。

---

නමිති කිමත්ථං? තුම්හෙහි, අම්හෙහි.

“`naṃ`”是为何？为了（排除）`tumhehi`、`amhehi`。

---

162, 237. වා ය්වප්පඨමො.

162, 237. 非主格之`yo`格，或然。

---

තෙහි තුම්හඅම්හෙහි යො අප්පඨමො ආකංහොති වා.

于`tumha`与`amha`后，非主格之`yo`格，或替换为`ākaṃ`。

---

තුම්හාකං පස්සාමි, තුම්හෙ පස්සාමි වා. අම්හාකං පස්සසි, අම්හෙ පස්සසි වා.

`Tumhākaṃ passāmi`（我看见你们），或`tumhe passāmi`。`Amhākaṃ passasi`（你看见我们），或`amhe passasi`。

---

යොති කිමත්ථං? තුම්හෙහි, අම්හෙහි.

“`yo`”是为何？为了（排除）`tumhehi`、`amhehi`。

---

අප්පඨමොති කිමත්ථං? ගච්ඡථ තුම්හෙ, ගච්ඡාම මයං.

“非主格”（`appaṭhamo`）是为何？为了排除如`Gacchatha tumhe`（你们去）和`gacchāma mayaṃ`（我们去）句中的主格用法。

---

වාතිවිකප්පනත්ථෙන යොනං අං ආනං හොන්ති. තුම්හං තුම්හානං. අම්හං, අම්හානං.

由于是任选变化，故有 `aṃ` 和 `ānaṃ` 两种形式。例如：`tumhaṃ` 和 `tumhānaṃ`；`amhaṃ` 和 `amhānaṃ`。

---

163, 240. සස්සං.

163, 240. 属格（单数）格尾 `sa` 作 `aṃ`。

---

තෙහි හුම්හඅම්හෙහි සස්ස විභත්තිස්ස අං ආදෙසො හොති වා.

于 `tumha` 与 `amha` 之后，属格（单数）格尾 `sa` 可任选地替换为 `aṃ`。

---

තුම්හං දීයතෙ, තව දීයතෙ. තුම්හං පරිග්ගහො, තව පරිග්ගහො. අම්හං දීයතෙ, මම දීයතෙ. අම්හං පරිග්ගහො, මම පරිග්ගහො.

给予你（`tumhaṃ`），给予你（`tava`）。你的所有物（`tumhaṃ pariggaho`），你的所有物（`tava pariggaho`）。给予我（`amhaṃ`），给予我（`mama`）。我的所有物（`amhaṃ pariggaho`），我的所有物（`mama pariggaho`）。

---

සස්සෙති [Pg.102] කිමත්ථං? තුම්හෙසු, අම්හෙසු.

为何说 `sassa`（属格的）？（为了排除其他格，例如：）`tumhesu`（在你们中），`amhesu`（在我们中）。

---

164, 200. සබ්බනාම’කාරතෙ පඨමො.

164, 200. 于以`a`结尾的代词后，（适用）第一格（的变化）。

---

සබ්බෙසං සබ්බනාමානං අකාරතො යො පඨමො එත්තමාපජ්ජතෙ.

于所有以`a`结尾的代词后，第一格（主格）复数格尾 `yo` 变为 `e`。

---

සබ්බෙ, යෙ, තෙ, කෙ, තුම්හෙ, අම්හෙ, ඉමෙ.

（例如：）`sabbe`（一切），`ye`（凡是……的），`te`（那些），`ke`（谁），`tumhe`（你们），`amhe`（我们），`ime`（这些）。

---

සබ්බනාමාති කිමත්ථං? දෙවා, අසුරා, නාගා, ගන්ධබ්බා, මනුස්සා.

为何说 `sabbanāma`（代词）？（为了排除名词，例如：）`devā`（天神），`asurā`（阿修罗），`nāgā`（龙），`gandhabbā`（乾闼婆），`manussā`（人）。

---

අකාරතොති කිමත්ථං? අමූ පුරිසා තිට්ඨන්ති.

为何说 `akārato`（在`a`之后）？（例如：）`amū purisā tiṭṭhanti`（那些人站着）。

---

යොති කිමත්ථං? සබ්බො, යො, සො, කො, අයං.

为何说 `yo`（主格复数格尾）？（为了排除其他格，例如主格单数：）`sabbo`（一切），`yo`（凡是……的），`so`（那个），`ko`（谁），`ayaṃ`（这个）。

---

පඨමග්ගහණං උත්තරසුත්තත්ථං.

采用 `paṭhama`（第一格）一词，是为了下一条经（规则）。

---

165, 208. ද්වන්දට්ඨා වා.

165, 208. 于并列复合词（`dvanda`）义，则可任选。

---

තස්මා සබ්බනාම’කාරතො ද්වන්දට්ඨා යො පඨමො එත්තමාපජ්ජතෙ වා.

因此，于以`a`结尾的代词后，当其为并列复合词义时，第一格（主格）复数格尾 `yo` 可任选地变为 `e`。

---

කතරකතමෙ, කතරකතමා වා.

（例如：）`katarakatame` 或 `katarakatamā`（哪两个和哪些？）。

---

සබ්බනාමාති කිමත්ථං? දෙවාසුරනාග ගන්ධබ්බමනුස්සා.

为何说 `sabbanāma`（代词）？（为了排除名词，例如：）`devāsuranāgagandhabbamanussā`（天、阿修罗、龙、乾闼婆、人）。

---

ද්වන්දට්ඨාති කිමත්ථං තෙ, සබ්බෙ.

为何说 `dvandaṭṭhā`（在并列复合词的意义上）？（为了排除非并列复合词的情况，例如：）`te`（那些），`sabbe`（一切）。

---

166, 209. නාඤ්ඤං [Pg.103] සබ්බනාමිකං.

166, 209. 无其他代词性（变化）。

---

සබ්බනාමිකානං ද්වන්දට්ඨෙ නාඤ්ඤං කාරියං හොති,

当（代词）为并列复合词义时，不应进行其他代词性的（语法）作业。

---

පුබ්බාපරානං, පුබ්බුත්තරානං, අධරුත්තරානං.

（例如：）`pubbāparānaṃ`（先前与后来诸者的），`pubbuttarānaṃ`（先前与上方诸者的），`adharuttarānaṃ`（下方与上方诸者的）。

---

167, 210. බහුබ්බීහිම්හි ච.

167, 210. 于依主释（`bahubbīhi`）复合词中亦然。

---

බහුබ්බීහිම්හි ච සමාසෙ සබ්බනාමවිධානඤ්ච නාඤ්ඤං කාරියං හොති.

于依主释复合词中，亦不进行其他代词性的（语法）作业。

---

පියපුබ්බාය, පියපුබ්බානං, පියපුබ්බෙ, පියපුබ්බස්ස.

（例如：）`piyapubbāya`（对以先为爱者），`piyapubbānaṃ`（以先为爱诸者的），`piyapubbe`（在以先为爱者中），`piyapubbassa`（以先为爱者的）。

---

චෙති කිමත්ථං? සබ්බනාමවිධානං හොති, දක්ඛිණ පුබ්බස්සං, දක්ඛිණපුබ්බස්සා, උත්තරපුබ්බස්සං, උත්තරපුබ්බස්සා.

为何说 `ca`（并且）？是为了（表明）代词的规则（有时也）适用。（例如：）`dakkhiṇapubbassaṃ` 或 `dakkhiṇapubbassā`（东南方的），`uttarapubbassaṃ` 或 `uttarapubbassā`（东北方的）。

---

168, 203. සබ්බතො නං සං සානං.

168, 203. 于一切（代词）后，`naṃ` 作 `saṃ`、`sānaṃ`。

---

සබ්බතො සබ්බනාමතො නංවචනස්ස සංසානංඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති.

于一切代词后，`saṃ` 与 `sānaṃ` 是格尾 `naṃ` 的替换形式。

---

සබ්බෙසං, සබ්බෙසානං, සබ්බාසං, සබ්බාසානං. යෙසං, යෙසානං, යාසං, යාසානං. තෙසං, තෙසානං, තාසං, තාසානං. කෙසං, කෙසානං, කාසං, කාසානං. ඉමෙසං, ඉමෙසානං, ඉමාසං, ඉමාසානං. අමූසං, අමූසානං.

例如：`sabbesaṃ` 或 `sabbesānaṃ`（一切的，阳/中），`sabbāsaṃ` 或 `sabbāsānaṃ`（一切的，阴）；`yesaṃ` 或 `yesānaṃ`（凡是……的，阳/中），`yāsaṃ` 或 `yāsānaṃ`（凡是……的，阴）；`tesaṃ` 或 `tesānaṃ`（那些的，阳/中），`tāsaṃ` 或 `tāsānaṃ`（那些的，阴）；`kesaṃ` 或 `kesānaṃ`（谁的，阳/中），`kāsaṃ` 或 `kāsānaṃ`（谁的，阴）；`imesaṃ` 或 `imesānaṃ`（这些的，阳/中），`imāsaṃ` 或 `imāsānaṃ`（这些的，阴）；`amūsaṃ` 或 `amūsānaṃ`（那些的，阴）。

---

නමිති කිමත්ථං? සබ්බස්ස, යස්ස, තස්ස, කස්ස. එවං සබ්බත්ථ.

为何说 `naṃ`？（为了排除其他格，例如属格单数：）`sabbassa`（一切的），`yassa`（凡是……的），`tassa`（那个的），`kassa`（谁的）。其他（代词）以此类推。

---

169, 117. රාජස්ස [Pg.104] රාජු සුනංහිසු ච.

169, 117. 于 `su`、`naṃ`、`hi`（等格尾）前，`rājan` 作 `rāju`。

---

සබ්බස්සෙව රාජසද්දස්ස රාජුආදෙසො හොති සුනංහිඉච්චෙතෙසු.

于 `su`、`naṃ`、`hi` 这些（格尾）前，整个 `rājan` 一词被替换为 `rāju`。

---

රාජූසු, රාජූනං, රාජූහි, රාජූභි.

`Rājūsu`（于诸王中），`rājūnaṃ`（诸王之），`rājūhi`、`rājūbhi`（以诸王）。

---

සුනංහිසූති කිමත්ථං? රාජා.

为何说“于`su`、`naṃ`、`hi`之后”？[是为了排除他例，如：]`Rājā`（王）。

---

චග්ගහණමවධාරණත්ථං. රාජෙසු, රාජානං, රාජෙහි රාජෙභි.

取`ca`字是为限定义。[因此亦有此等形式：]`rājesu`（于诸王中），`rājānaṃ`（诸王之），`rājehi`、`rājebhi`（以诸王）。

---

170, 220. සබ්බස්සිමස්සෙ වා.

170, 220. `ima`之全部，或作`e`。

---

සබ්බස්සෙව ඉමසද්දස්ස එකාරො හොති වා සුනංහිඉච්චෙතෙසු.

于`su`、`naṃ`、`hi`之后，`ima`之全部，或作`e`。

---

එසු, ඉමෙසු, එසං, ඉමෙසං, එහි, එභි, ඉමෙහි, ඉමෙභි.

`Esu`、`imesu`（于此等中）；`esaṃ`、`imesaṃ`（此等之）；`ehi`、`ebhi`、`imehi`、`imebhi`（以此等）。

---

ඉමස්සෙති කිමත්ථං? එතෙසු, එතෙසං, එතෙහි, එතෙභි.

为何说`imassa`（`ima`之）？[是为了排除他例，如`eta`：]`Etesu`（于彼等中），`etesaṃ`（彼等之），`etehi`、`etebhi`（以彼等）。

---

171, 219. අනිමි නාම්හි ච.

171, 219. 于`nā`后，（`ima`）亦作`an`、`im`。

---

ඉමසද්දස්ස සබ්බස්සෙව අන ඉමිඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති නාම්හි විභත්තිම්හි.

于格后缀`nā`之后，`ima`之全部，替换为`an`、`im`。

---

අනෙන ධම්මදානෙන. සුඛිතා හොතු සා පජා.

`Anena dhammadānena`（以此法施）。`Sukhitā hotu sā pajā`（愿彼众生得安乐）。

---

ඉමිනා බුද්ධපූජෙන, පත්වාන අමතං පදං.

`Iminā buddhapūjena`（以此佛陀供养），`patvāna amataṃ padaṃ`（已证不死位）。

---

නාම්හීති කිමත්ථං? ඉමෙසු, ඉමෙසං, ඉමෙහි, ඉමෙභි.

为何说`nāmhi`（于`nā`后）？[是为了排除他例，如：]`Imesu`（于此等中），`imesaṃ`（此等之），`imehi`、`imebhi`（以此等）。

---

172, 218. අනපුංසකස්සා [Pg.105] යං සිම්හි.

172, 218. 非中性（`ima`），于`si`后，作`ayaṃ`。

---

ඉමසද්දස්ස සබ්බස්සෙව අනපුංසකස්ස අයංආදෙසො හොති සිම්හි විභත්තිම්හි.

于格后缀`si`之后，非中性`ima`之全部，替换为`ayaṃ`。

---

අයං පුරිසො, අයං ඉත්ථී.

`Ayaṃ puriso`（此男人），`ayaṃ itthī`（此女人）。

---

අනපුංසකස්සෙති කිමත්ථං? ඉදං චිත්තං තිට්ඨති.

为何说`anapuṃsakassa`（非中性）？`Idaṃ cittaṃ tiṭṭhati`（此心安住）。

---

සිම්හිති කිමත්ථං? ඉමං පුරිසං පස්සසි ත්වං.

为何说`simhi`（于`si`后）？`Imaṃ purisaṃ passasi tvaṃ`（汝见此男人）。

---

173, 223. අමුස්ස මො සං.

173, 223. `amu`之`m`作`s`。

---

අමුසද්දස්ස අනපුංසකස්ස මකාරො සකාරමාපජ්ජතෙ වා සිම්හි විභත්තිම්හි.

于格后缀`si`之后，非中性`amu`词之`m`字，或变为`s`字。

---

අසු රාජා, අසු ඉත්ථී, අමුකො රාජා, අමුකා ඉත්ථී.

`Asu rājā`（彼王），`asu itthī`（彼女人）；`amuko rājā`（某王），`amukā itthī`（某女人）。

---

අනපුංසකස්සෙති කිමත්ථං? අදුං පුප්ඵං විරොචති.

为何说`anapuṃsakassa`（非中性）？`Aduṃ pupphaṃ virocati`（彼花鲜艳）。

---

අමුස්සෙති කිමත්ථං? අයං පුරිසො තිට්ඨති.

为何说`amussa`（`amu`之）？`Ayaṃ puriso tiṭṭhati`（此男人站立）。

---

සිම්හිති කිමත්ථං? අම්හං පුරිසං පස්සසි.

为何说`simhi`（于`si`后）？`Amuṃ purisaṃ passasi`（汝见彼男人）。

---

174, 211. එතතෙසං තො.

174, 211. `eta`、`ta`之`t`作`s`。

---

එත තඉච්චෙතෙසං අනපුංසකානං තකාරො සකාරමාපජ්ජතෙ සිම්හි විභත්තිම්හි.

于格后缀`si`之后，非中性`eta`、`ta`之`t`字，变为`s`字。

---

එසො පුරිසො, එසා ඉත්ථී, සො පුරිසො, සා ඉත්ථී.

`Eso puriso`（此男人），`esā itthī`（此女人）；`so puriso`（彼男人），`sā itthī`（彼女人）。

---

එතතෙසමිති [Pg.106] කිමත්ථං? ඉතරො පුරිසො, ඉතරා ඉත්ථී.

为何说`etatesaṃ`（`eta`、`ta`之）？`Itaro puriso`（另一男人），`itarā itthī`（另一女人）。

---

අනපුංසකානමිති කිමත්ථං? එතං චිත්තං, එතං රූපං. තං චිත්තං, තං රූපං.

为何说`anapuṃsakānaṃ`（非中性）？`Etaṃ cittaṃ`（此心），`etaṃ rūpaṃ`（此色）；`taṃ cittaṃ`（彼心），`taṃ rūpaṃ`（彼色）。

---

157, 212. තස්ස වා නත්තං සබ්බත්ථ.

157, 212. `ta`之`t`，于一切处，或作`n`。

---

තස්ස සබ්බනාමස්ස තකාරස්ස නත්තං හොති වා සබ්බත්ථ ලිඞ්ගෙසු.

代词`ta`之`t`字，于一切性中，或变为`n`。

---

නාය, තාය, නං, තං, නෙ, තෙ, නෙසු, තෙසු, නම්හි, තම්හි, නාහි, තාහි, නාභි, තාභි.

（例如：）nāya或tāya，naṃ或taṃ，ne或te，nesu或tesu，namhi或tamhi，nāhi或tāhi，nābhi或tābhi。

---

176, 213. සස්මාස්මිංසංසාස්වත්තං.

176, 213. 于 smā、smiṃ、saṃ、sā 之后，ta 作 a。

---

තස්ස සබ්බනාමස්ස තකාරස්ස සබ්බස්සෙව අත්තං හොති වා සස්මාස්මිං සංසාඉච්චෙතෙසු සබ්බත්ථ ලිඞ්ගෙසු.

于一切性中，彼代词“ta”，于smā、smiṃ、saṃ、sā等格位标记之后，其整个词干可选择地作a。

---

අස්ස, තස්ස, අස්මා, තස්මා, අස්මිං, තස්මිං, අස්සං, තස්සං, අස්සා, තස්සා.

（例如：）assa或tassa，asmā或tasmā，asmiṃ或tasmiṃ，assaṃ或tassaṃ，assā或tassā。

---

තකාරස්සෙති කිමත්ථං? අමුස්සං, අමුස්සා.

（问：）“对于ta”一说是为何义？（答：）amussaṃ、amussā。

---

එතෙස්වීති කිමත්ථං? නෙසු, තෙසු.

（问：）“在这些格位标记之后”一说是为何义？（答：）nesu、tesu。

---

177, 221. ඉමසද්දස්ස ච.

177, 221. Ima亦然。

---

ඉමසද්දස්ස ච සබ්බස්සෙව අත්තං හොති වා සස්මාස්මිං සං සාඉච්චෙතෙසු සබ්බත්ථ ලිඞ්ගෙසු.

于一切性中，彼代词“ima”，于smā、smiṃ、saṃ、sā等格位标记之后，其整个词干亦可选择地作a。

---

අස්ස[Pg.107], ඉමස්ස, අස්මා, ඉමස්මා, අස්මිං, ඉමස්මිං, අස්සං, ඉමිස්සං, අස්සා, ඉමිස්සා.

（例如：）assa或imassa，asmā或imasmā，asmiṃ或imasmiṃ，assaṃ或imissaṃ，assā或imissā。

---

ඉමසද්දස්සෙති කිමත්ථං? එතිස්සං, එතිස්සා.

（问：）“对于ima词”一说是为何义？（答：）etissaṃ、etissā。

---

178, 22. සබ්බතො කො.

178, 22. 于一切（代词）后，增ka。

---

සබ්බතො සබ්බනාමතො කකාරාගමො හොති වා සිම්හි විභත්තිම්හි.

于一切代词之后，于主格单数格位标记si，可选择地增补ka。

---

සබ්බකො, යකො, සකො, අමුකො, අසුකො.

（例如：）sabbako（一切的），yako（任何的），sako（那个），amuko（某个），asuko（某个）。

---

වාති කිමත්ථං? සබ්බො, යො, සො, කො.

（问：）“可选择地”一说是为何义？（答：）sabbo、yo、so、ko。

---

සබ්බනාමතොති කිමත්ථං? පුරිසො.

（问：）“在代词之后”一说是为何义？（答：）puriso（男人）。

---

පුන සබ්බතොග්ගහණෙන අඤ්ඤස්මාපි කකාරාගමො හොති, හීනකො, පොතකො.

再者，通过（规则中）“所有”一词的涵盖，ka增补也发生于其他词之后，（例如：）hīnako（卑劣者）、potako（幼兽）。

---

179, 204. යපතො ස්මිංසානං සංසා.

179, 204. 于 gha 与 pa 类词之后，smiṃ 与 sā 分别变为 saṃ 与 sā。

---

සබ්බතො සබ්බනාමතො ඝපසඤ්ඤතො ස්මිංසඉච්චෙතෙසං සංසා ආදෙසා හොන්ති වා යථාසඞ්ඛ්‍යං.

于一切有gha与pa称号的代词之后，格位标记smiṃ与sā，可选择地、依次地替换为saṃ与sā。

---

සබ්බස්සං, සබ්බස්සා, සබ්බායං, සබ්බාය, ඉමිස්සං, ඉමිස්සා, ඉමායං, ඉමාය, අමුස්සං, අමුස්සා, අමුයං, අමුයා.

（例如：）sabbassaṃ或sabbāyaṃ，sabbassā或sabbāya；imissaṃ或imāyaṃ，imissā或imāya；amussaṃ或amuyaṃ，amussā或amuyā。

---

සබ්බනාමතොති කිමත්ථං? ඉත්ථියං, ඉත්ථියා.

（问：）“在代词之后”一说是为何义？（答：）itthiyaṃ（于女人中），itthiyā（女人之）。

---

ස්මිංසානමිති කිමත්ථං? අමුයො.

（问：）“smiṃ、sā二者”一说是为何义？（答：）amuyo。

---

180, 207. නෙතාහි [Pg.108] ස්මිමාය යා.

180, 207. 于此等（代词），smiṃ不作āya、yā。

---

එතෙහි සබ්බනාමෙහි ඝපසඤ්ඤෙහි ස්මිංවචනස්ස නෙව ආය යාආදෙසා හොන්ති.

于此等有gha与pa称号的代词，smiṃ格的语尾既不替换为āya，也不替换为yā。

---

එතිස්සං, එතායං, ඉමිස්සං, ඉමායං, අමුස්සං, අමුයං.

（例如：）etissaṃ、etāyaṃ、imissaṃ、imāyaṃ、amussaṃ、amuyaṃ。

---

ස්මිංන්ති කිමත්ථං? තාය ඉත්ථියා මුඛං.

（问：）“smiṃ”一说是为何义？（答：）tāya itthiyā mukhaṃ（那女人的脸），此处的 tāya 非处格。

---

එතාහීති කිමත්ථං? කඤ්ඤාය, වීණාය, ගඞ්ගාය, කපාලිකාය.

（问：）“etāhi”一说是为何义？（答：）kaññāya、vīṇāya、gaṅgāya、kapālikāya，此等名词不受此规则限制。

---

181, 95. මනොගණාදිතො ස්මිංනානමිආ.

181, 95. 于manas组等词，smiṃ、nā二者作i、ā。

---

තස්මා මනොගණාදිතො ස්මිංනාඉච්චෙතෙසං ඉකාරආකාරාදෙසා හොන්ති වා යථාසඞ්ඛ්‍යං.

是故，于manas组等词，smiṃ与nā二语尾，可选择地、依次地作i与ā。

---

මනසි, මනුස්මිං, සිරසි, සිරස්මිං, මනසා, මනෙන, වචසා, වචෙන, සිරසා, සිරෙන, සරසා, සරෙන, තපසා, තපෙන, වයසා, වයෙන, යසසා, යසෙන, තෙජසා, තෙජෙන, උරසා, උරෙන, ථාමසා, ථාමෙන.

（例如：）manasi或manusmiṃ（于意中），sirasi或sirasmiṃ（于头中），manasā或manena（以意），vacasā或vacena（以语），sirasā或sirena（以头），sarasā或sarena（以湖），tapasā或tapena（以苦行），vayasā或vayena（以年龄），yasasā或yasena（以名声），tejasā或tejena（以光辉），urasā或urena（以胸），thāmasā或thāmena（以力）。

---

ස්මිංනානමිති කිමත්ථං? මනො, සිරො, තමො, තපො, තෙජො.

（问：）“smiṃnānam”一说是为何义？（答：）mano、siro、tamo、tapo、tejo，此等为其他格的范例。

---

ආදිග්ගහණෙන අඤ්ඤාස්මාපි ස්මිංනානං ඉකාරආකාරාදෙසා හොන්ති, බිලසි, බිලසා, පදසි, පදසා.

通过“等”(ādi)字，其他词的smiṃ和nā亦替换为i和ā。例如：bilasi、bilasā；padasi、padasā。

---

182, 97. සස්ස [Pg.109] චො.

182, 97. sa亦作o。

---

තස්මා මනොගණාදිතො සස්ස ච ඔකාරො හොති.

因此，对于manas组等词，其属格单数语尾sa亦变为o。

---

මනසො, ථාමසො, තපසො.

例如：manaso（意之），thāmaso（力之），tapaso（苦行之）。

---

183, 48. එතෙසමො ලොපෙ.

183, 48. 于此等词，当格尾脱落时，尾音变为o。

---

එතෙසං මනොගණාදීනං අන්තො ඔත්තමාපජ්ජතෙ විභත්තිලොපෙ කතෙ.

对于此等manas组词，当格尾脱落时，其尾音变为o。

---

මනොමයං, අයොමයං, තෙජොසමෙන, තපොගුණෙන, සිරොරුහෙන.

例如：manomayaṃ（意所成），ayomayaṃ（铁所成），tejosamena（以威力），tapoguṇena（以苦行之德），siroruhena（以顶发）。

---

ආදිග්ගහණංකිමත්ථං? අඤ්ඤෙසමන්තො ඔත්තමාපජ්ජතෙ. ආපොසමෙන, වායොසමෙන.

“等”(ādi)字是为何义？为令其他词的尾音亦变为o。例如：āposamena（以水），vāyosamena（以风）。

---

ලොපෙති කිමත්ථං? පදයා, තපසා, යසසා, වචසා, මනසා, එවමඤ්ඤෙපි යොජෙතබ්බා.

“lope”（当脱落时）是为何义？[是为了排除]padayā、tapasā、yasasā、vacasā、manasā[等格尾未脱落的情况]。如是，其他亦应适用。

---

184, 96. ස සරෙ වාගමො.

184, 96. 后接元音时，s为选择性增音。

---

එතෙහෙව මනොගණාදීහි විභත්තාදෙසෙ සරෙ පරෙ සකාරාගමො හොති වා.

对于此等manas组词，当后接作为格尾替换的元音时，可选择地加入s增音。

---

මනසා, වචසා, මනසි, වචසි.

例如：manasā（以意），vacasā（以语），manasi（于意），vacasi（于语）。

---

වාති කිමත්ථං? මනෙන, තෙජෙන, වසෙන,

“vā”（选择性）是为何义？为[包含]manena、tejena、vasena[等不加s的形式]。

---

සරෙති [Pg.110] කිමත්ථං? මනො, තෙජො, යසො.

“sare”（当元音在后时）是为何义？[是为了排除]mano、tejo、yaso[等后非元音的情况]。

---

පුන ආදිග්ගහණෙන අඤ්ඤස්මිම්පි පච්චයෙ පරෙ සකාරාගමො හොති. මානසිකං, වාචසිකං.

再者，通过“等”(ādi)字，可知当有其他后缀在后时，亦会加入s增音。例如：mānasikaṃ（意所生的），vācasikaṃ（语所生的）。

---

185, 112. සන්තසද්දස්ස සො තෙ බො චන්තෙ.

185, 112. santa作sa，且尾部增b（当bha在后时）。

---

සබ්බස්ස සන්තසද්දස්ස සකාරාදෙසො හොති භකාරෙ පරෙ, අන්තෙ ච බකාරාගමො හොති.

对于整个santa一词，当后接bha时，替换为sa，且尾部加入b增音。

---

සබ්භිරෙව සමාසෙථ,

只应与善士交往，

---

සබ්භිකුබ්බෙථ සන්ථවං.

应与善士建立友谊。

---

සතං සද්ධම්මමඤ්ඤාය,

了知圣者之正法，

---

සෙය්‍යො හොති න පාපියො.

会变得更好而非更坏。

---

ජීරන්ති වෙ රාජරථා සුචිත්තා.

装饰华丽的王车会朽坏，

---

අථො සරීරම්පි ජරං උපෙති.

此身亦将趋于衰老。

---

සතඤ්ච ධම්මො න ජරං උපෙති,

然圣者之法绝不衰老，

---

සන්තො හවෙ සබ්භි පවෙදයන්ති.

圣者实向善士们如是说。

---

සබ්භූතො, සබ්භාවො.

例如：sabbhūto（善士），sabbhāvo（善性）。

---

භෙති කිමත්ථං? සන්තෙහි පූජිතො භගවා.

“bhe”（当bha在后时）是为何义？[是为了排除]santehi pūjito bhagavā（世尊为圣者所敬奉）[等情况]。

---

චග්ගහණං ක්වචි සකාරස්සෙව පසිද්ධත්ථං. සක්කාරො, සක්කතො.

“ca”的提及，在某些情况下是为了确立s音。例如：sakkāro（恭敬），sakkato（被恭敬者）。

---

196, 107. සිම්හිගච්ඡන්තාදීනං [Pg.111] න්තසද්දො අං.

196, 107. 于smiṃ格，gacchant等词的nta音变为aṃ。

---

සිම්හි ගච්ඡන්තාදීනං න්තසද්දො අමාපජ්ජතෙ වා.

于smiṃ格，gacchant等词的nta音可选择地变为aṃ。

---

ගච්ඡං, ගච්ඡන්තො, මහං, මහන්තො, චරං, චරන්තො, ඛාදං, ඛාදන්තො.

去者（对格），去者；大者（对格），大者；行者（对格），行者；食者（对格），食者。

---

ගච්ඡන්තාදීනමිති කිමත්ථං? අන්තො, දන්තො, වන්තො, සන්තො.

说“gacchanta等”是为何？是为了排除 anto（末端）、danto（牙齿）、vanto（已吐）、santo（存在者）。

---

187, 108. සෙසෙසු න්තුව.

187, 108. 于其余格，或作 ntu。

---

ගච්ඡන්තාදීනංන්තසද්දොන්තුප්පච්චයොව දට්ඨබ්බො සෙසෙසු විභත්තිප්පච්චයෙසු.

于其余格缀前，gacchanta等词的nta应视为ntu。

---

ගච්ඡතො, මහතො, ගච්ඡති, මහති, ගච්ඡතා, මහතා.

去者的，大者的；于去者，于大者；以去者，以大者。

---

සෙසෙසූති කිමත්ථං? ගච්ඡං, මහං, චරං, ඛාදං.

说“于其余格”是为何？是为了排除 gacchaṃ、mahaṃ、caraṃ、khādaṃ。

---

188, 115. බ්‍රහ්මත්ත සඛ රාජාදිතො අමානං.

188, 115. 于 brahma、atta、sakha、rāja 等后，aṃ 作 ānaṃ。

---

බ්‍රහ්ම අත්ත සඛ රාජඉච්චෙවමාදිතො අංවචනස්ස ආනං හොති වා.

于 brahma、atta、sakha、rāja 等词之后，aṃ 格可选择作 ānaṃ。

---

බ්‍රහ්මානං, බ්‍රහ්මං, අත්තානං, අත්තං, සඛානං, සඛං, රාජානං, රාජං.

Brahmānaṃ, brahmaṃ；attānaṃ, attaṃ；sakhānaṃ, sakhaṃ；rājānaṃ, rājaṃ。

---

අමිති කිමත්ථං? රාජා.

说“aṃ”是为何？是为了排除 rājā。

---

189, 113. ස්‍යා [Pg.112] ච.

189, 113. Si 亦作 ā。

---

බ්‍රහ්ම අත්ත සඛ රාජඉච්චෙවමාදිතො සිවචනස්ස ආ ච හොති.

于 brahma、atta、sakha、rāja 等词之后，si 格亦作 ā。

---

බ්‍රහ්මා, අත්තා, සඛා, රාජා, ආතුමා.

Brahmā, attā, sakhā, rājā, ātumā。

---

190, 114. යොනමානො.

190, 114. Yo 作 āno。

---

බ්‍රහ්මඅත්ත සඛ රාජඉච්චෙවමාදිතො යොනං ආනොආදෙසො හොති.

于 brahma、atta、sakha、rāja 等词之后，yo 格作 āno。

---

බ්‍රහ්මානො, අත්තානො, සඛානො, රාජානො, ආතුමානො.

Brahmāno, attāno, sakhāno, rājāno, ātumāno。

---

191, 130. සඛතො චායො නො.

191, 130. 于 sakha 后，yo 亦作 āyo、no。

---

තස්මා සඛතො ච යොනං ආයො නො ආදෙසා හොන්ති.

因此，于 sakha 之后，yo 格亦作 āyo 和 no。

---

සඛායො, සඛිනො.

Sakhāyo, sakhino。

---

යොනමිති කිමත්ථං? සඛා.

说“yo”是为何？是为了排除 sakhā。

---

192, 135. ස්මිමෙ.

192, 135. Smiṃ 作 e。

---

තස්මා සඛතො ස්මිංවචනස්ස එකාරො හොති. සඛෙ.

因此，于 sakha 之后，smiṃ 格作 e。如：sakhe。

---

193, 122. බ්‍රහ්මතො [Pg.113] ගස්ස ච.

193, 122. 于 brahma 后，ga 亦作 e。

---

තස්මා බ්‍රහ්මතො ගස්ස ච එකාරො හොති. හෙ බ්‍රහ්මෙ.

因此，于 brahma 之后，ga 格亦作 e。如：he brahme。

---

194, 131. සඛන්තස්සි නො නා නං සෙසු.

194, 131. 于 no、nā、naṃ、sa 之前，sakha 的尾音作 i。

---

තස්ස සඛන්තස්ස ඉකාරො හොති නොනානංසඉච්චෙතෙසු.

于 no、nā、naṃ、sa 等后缀前，该 sakha 的尾音作 i。

---

සඛිනො, සඛිනා, සඛීනං, සඛිස්ස.

Sakhino, sakhinā, sakhīnaṃ, sakhissa。

---

එතෙස්වීති කිමත්ථං? සඛාරෙහි.

说“于此等后缀前”是为何？是为了排除 sakhārehi。

---

195, 134. ආරො හිම්හි වා.

195, 134. 于 hi、smiṃ 前，（尾音）可作 ār。

---

තස්ස සඛන්තස්ස ආරො හොති වා හිම්හි විභත්තිම්හි. සඛාරෙහි, සඛෙහි.

于格后缀 hi 与 smiṃ 前，该 sakha 的尾音可选择作 ār。如：sakhārehi, sakhehi。

---

196, 133. සුනමංසු වා.

196, 133. 于su、naṃ、aṃ前，或（作此变化）。

---

තස්ස සඛන්තස්ස ආරො හොති වා සුනං අංඉච්චෙතෙසු.

于su、naṃ、aṃ等格前，该sakha词的尾音或变为ār。

---

සඛාරෙසු, සඛෙසු, සඛාරානං, සඛීනං, සඛාරං, සඛං.

（处格复数：）sakhāresu、sakhesu；（属格复数：）sakhārānaṃ、sakhīnaṃ；（宾格单数：）sakhāraṃ、sakhaṃ。

---

197, 125. බ්‍රහ්මතො තු ස්මිං නි.

197, 125. 于brahma后，smiṃ则为ni。

---

තස්මා බ්‍රහ්මතො ස්මිංවචනස්ස නිආදෙසො හොති. බ්‍රහ්මනි.

因此，于brahma后，smiṃ格替换为ni。如：brahmani。

---

තුග්ගහණෙන [Pg.114] අබ්‍රහ්මතොපි ස්මිං වචනස්ස නි හොති. කම්මනි, චම්මනි, මුද්ධනි.

因有tu一词，故于brahma之外的词后，smiṃ格亦为ni。如：kammani（于业中），cammani（于皮上），muddhani（于头上）。

---

198, 123. උත්තං සනාසු.

198, 123. 于sa、nā前，（尾音）为u。

---

තස්ස බ්‍රහ්මසද්දස්ස අන්තො උත්තමාපජ්ජතෙ සනාඉච්චෙතෙසු.

于sa、nā等格前，该brahma词的尾音变为u。

---

බ්‍රහ්මුනො, බ්‍රහ්මුනා.

brahmuno（梵天之），brahmunā（以梵天）。

---

සනාසූති කිමත්ථං? බ්‍රහ්මා.

为何说“于sa、nā前”？是为了（排除如）brahmā（等情况）。

---

199, 158. සත්ථුපිතාදීනමා සිස්මිංසිලොපොච.

199, 158. satthar、pitar等词于si格前，其尾音变为ā，且si被省略。

---

සත්ථුපිතුආදීනමන්තො අත්තමාපජ්ජතෙ සිස්මිං, සිලොපො ච හොති.

satthar、pitar等词的尾音，于si格前变为ā，且si被省略。

---

සත්ථා, පිතා, මාතා, භාතා, කත්තා.

satthā（导师），pitā（父亲），mātā（母亲），bhātā（兄弟），kattā（作者）。

---

සිස්මින්ති කිමත්ථං? සත්ථුස්ස, පිතුස්ස, මාතුස්ස, භාතුස්ස, කත්තුස්ස.

为何说“于si格前”？（是为了排除如：）satthussa（导师的）、pitussa（父亲的）、mātussa（母亲的）、bhātussa（兄弟的）、kattussa（作者的）。

---

200, 159. අඤ්ඤෙස්වාරත්තං.

200, 159. 于其他（格）中，（尾音）为ār。

---

සත්ථුපිතුආදීනමන්තො අඤ්ඤෙසු වචනෙසු ආරත්තමාපජ්ජතෙ.

satthar、pitar等词的尾音，于其他格中变为ār。

---

සත්ථාරං, පිතරං, මාතරං, භාතරං, කත්තාරං, සත්ථාරෙහි, පිතරෙහි, මාතරෙහි, භාතරෙහි, කත්තාරෙහි.

（宾格单数：）satthāraṃ（导师）、pitaraṃ（父亲）、mātaraṃ（母亲）、bhātaraṃ（兄弟）、kattāraṃ（作者）；（工具格复数：）satthārehi（以诸导师）、pitarehi（以诸父亲）、mātarehi（以诸母亲）、bhātarehi（以诸兄弟）、kattārehi（以诸作者）。

---

අඤ්ඤෙස්වීති [Pg.115] කිමත්ථං? සත්ථා, පිතා, මාතා, භාතා, කත්තා.

为何说“于其他（格）中”？（是为了排除如：）satthā（导师）、pitā（父亲）、mātā（母亲）、bhātā（兄弟）、kattā（作者）。

---

201, 163. වා නංම්හි.

201, 163. 于naṃ格前，或（作此变化）。

---

සත්ථුපිතුආදීනමන්තො ආරත්තමාපජ්ජතෙ වා නංම්හි විභත්තිම්හි.

satthar、pitar等词的尾音，于naṃ格前，或变为ār。

---

සත්ථාරානං, පිතරානං, මාතරානං, භාතරානං.

satthārānaṃ（诸导师的），pitarānaṃ（诸父亲的），mātarānaṃ（诸母亲的），bhātarānaṃ（诸兄弟的）。

---

වාති කිමත්ථං? සත්ථානං, පිතූනං, මාතූනං, භාතූනං.

为何说“或”？（因为亦可作：）satthānaṃ（诸导师的）、pitūnaṃ（诸父亲的）、mātūnaṃ（诸母亲的）、bhātūnaṃ（诸兄弟的）。

---

202, 164. සත්ථුනත්තඤ්ච.

202, 164. 并且，satthar（之尾音）为a。

---

තස්ස සත්ථුසද්දස්ස අන්තො අත්තමාපජ්ජතෙ වා නංම්හි විභත්තිම්හි.

该satthar词的尾音，于naṃ格前，或变为a。

---

සත්ථානං, පිතානං, මාතානං, භාතානං, කත්තානං.

satthānaṃ（诸导师的），pitānaṃ（诸父亲的），mātānaṃ（诸母亲的），bhātānaṃ（诸兄弟的），kattānaṃ（诸作者的）。

---

වාති කිමත්ථං? සත්ථාරානං, පිතරානං, මාතරානං, භාතරානං, ධීතරානං.

为何说“或”？（因为亦可作：）satthārānaṃ（诸导师的）、pitarānaṃ（诸父亲的）、mātarānaṃ（诸母亲的）、bhātarānaṃ（诸兄弟的）、dhītarānaṃ（诸女儿的）。

---

චග්ගහණං අඤ්ඤෙසම්පි සඞ්ගහණත්ථං.

使用ca（并且）一词，是为了也包含其他（同类词语）。

---

203, 162. උසස්මිං සලොපො ච.

203, 162. 于sa格前，（尾音）为u，且sa被省略。

---

සත්ථුපිතුඉච්චෙවමාදීනමන්තස්ස උත්තං හොති වා සස්මිං, සලොපො ච.

satthar、pitar等词的尾音，于sa（属格单数）格前，或变为u，且sa被省略。

---

සත්ථු[Pg.116], සත්ථුස්ස, සත්ථුනො දීයතෙ, පරිග්ගහො වා. පිතු, පිතුස්ස, පිතුනො දීයතෙ, පරිග්ගහො වා. භාතු, භාතුස්ස, භාතුනො දීයතෙ, පරිග්ගහො වා.

satthu、satthussa、satthuno：施予导师（与格），或为导师的所有物（属格）。pitu、pitussa、pituno：施予父亲，或为父亲的所有物。bhātu、bhātussa、bhātuno：施予兄弟，或为兄弟的所有物。

---

චග්ගහණං දුතියසම්පිණ්ඩනත්ථං.

取`ca`是为了总括第二项（即`sa`的省略）。

---

204, 167. සක්කමන්ධාතාදීනඤ්ච.

204, 167. 以及对于`sakka`(帝释)、`mandhātu`(真言王)等词。

---

සක්කමන්ධාතුඉච්චෙවමාදීනමන්තො උත්තමාපජ්ජතෙ සස්මිං, සලොපො ච හොති.

对于`sakka`(帝释)、`mandhātu`(真言王)等词，当后接`sa`（属格单数）时，其末音变为`u`，且`sa`被省略。

---

සක්කමන්ධාතු ඉව අස්ස රාජිනො විභවො. එවං කත්තු, ගන්තු, දාතු ඉච්චෙවමාදී.

此王的财富犹如帝释与真言王一般。同样地，亦有`kattu`（作者的）、`gantu`（去者的）、`dātu`（施者的）等形式。

---

පුනාරම්භග්ගහණං කිමත්ථං? නිච්චදීපනත්ථං. සක්කමන්ධාතු.

为何重立此则？为了表明其为定则。如`sakkamandhātu`。

---

චග්ගහණං දුතියසම්පිණ්ඩනත්ථං.

取`ca`是为了总括第二项（即`sa`的省略）。

---

205, 160. තතො යොනමො තු.

205, 160. 在此之后，`yo`（主格/宾格复数）则变为`o`。

---

තතො ආරාදෙසතො සබ්බෙසං යො නං ඔකාරාදෙසො හොති.

在`ār`替换之后，所有的`yo`（主格/宾格复数）语尾都替换为`o`。

---

සත්ථාරො, පිතරො, මාතරො, භාතරො, කත්තාරො, වත්තාරො.

`satthāro`(诸导师)、`pitaro`(诸父)、`mātaro`(诸母)、`bhātaro`(诸兄弟)、`kattāro`(诸作者)、`vattāro`(诸说者)。

---

තුග්ගහණෙන අඤ්ඤස්මාපි යොනං ඔකාරො හොති. චතුරො ජනා, ගාවො, උභො පුරිසා.

通过`tu`一词，其他词的`yo`（主格/宾格复数）语尾亦变为`o`。例如：`caturo janā`(四人)、`gāvo`(诸牛)、`ubho purisā`(二人)。

---

206, 165. තතො [Pg.117] ස්මිමි.

206, 165. 在此之后，`smiṃ`（处格单数）变为`i`。

---

තතො ආරාදෙසතො ස්මිංවචනස්ස ඉකාරාදෙසො හොති.

在`ār`替换之后，`smiṃ`（处格单数）语尾替换为`i`。

---

සත්ථරි, පිතරි, මාතරි, ධීතරි, භාතරි, කත්තරි, වත්තරි.

`satthari`(于导师)、`pitari`(于父)、`mātari`(于母)、`dhītari`(于女)、`bhātari`(于兄弟)、`kattari`(于作者)、`vattari`(于说者)。

---

පුන තතොගහණෙන අඤ්ඤස්මාපි ස්මිංවචනස්ස ඉකාරො හොති. භුවි.

复次，通过`tato`一词，其他词的`smiṃ`（处格单数）语尾亦变为`i`。例如：`bhuvi`(于地)。

---

207, 161. නා ආ.

207, 161. `nā`（工具格单数）变为`ā`。

---

තතො ආරාදෙසතො නාවචනස්ස ආආදෙසො හොති.

在`ār`替换之后，`nā`（工具格单数）语尾替换为`ā`。

---

සත්ථාරා, පිතරා, මාතරා, භාතරා, ධීතරා, කත්තාරා, වත්තාරා.

`satthārā`(以导师)、`pitarā`(以父)、`mātarā`(以母)、`bhātarā`(以兄弟)、`dhītarā`(以女)、`kattārā`(以作者)、`vattārā`(以说者)。

---

208, 166. ආරො රස්සමිකාරෙ.

208, 166. `ār`在`i`前短化。

---

ආරාදෙසො රස්සමාපජ්ජතෙ ඉකාරෙ පරෙ.

当`i`在后时，`ār`替换音短化。

---

සත්ථරි, පිතරි, මාතරි, ධීතරි, කත්තරි, වත්තරි.

`satthari`(于导师)、`pitari`(于父)、`mātari`(于母)、`dhītari`(于女)、`kattari`(于作者)、`vattari`(于说者)。

---

209, 168. පිතාදීනමසිම්හි.

209, 168. `pitar`等词于`asi`语尾。

---

පිතාදීන මාරාදෙසො රස්සමාපජ්ජතෙ අසිම්හි විභත්තිම්හි.

在`asi`语尾中，`pitar`等词的`ār`替换音短化。

---

පිතරා, මාතරා, භාතරා, මීතරා පිතරො, මාතරො, භාතරො, ධීතරො.

`pitarā`(以父)、`mātarā`(以母)、`bhātarā`(以兄弟)、`mītarā`(以友)；`pitaro`(诸父)、`mātaro`(诸母)、`bhātaro`(诸兄弟)、`dhītaro`(诸女)。

---

අසිම්හිග්ගහණං [Pg.118] තොම්හි පරෙ ඉකාරාදෙසඤාපනත්ථං. මාතිතො, පිතිතො, භාතිතො, දුහිතිතො.

取`asimhi`是为了表明：当`to`在后时，有`i`之替换。例如：`mātito`(从母)、`pitito`(从父)、`bhātito`(从兄弟)、`duhitito`(从女)。

---

210, 239. තයාතයීනං තකාරො ත්වත්තං වා.

210, 239. `tayā`、`tayi`之`t`或作`tv`。

---

තයාතයි ඉච්චෙතෙසං තකාරො ත්වත්තමාපජ්ජතෙ වා.

对于`tayā`和`tayi`这些词，其`t`音或可变为`tv`。

---

ත්වයා, තයා, ත්වයි, තයි.

`tvayā`、`tayā`（以你），`tvayi`、`tayi`（于你）。

---

එතෙසමිති කිමත්ථං? තුවං, තවං.

为何说“对于这些”？（是为了排除）`tuvaṃ`和`tavaṃ`。

---

ඉති නාධකප්පෙ තතියො කණ්ඩො.

名品第三章竟。

---

චතුත්ථකණ්ඩ

第四章

---

211, 126. අත්තන්තො හිස්මි’මනත්තං.

211, 126. `attan`的尾部在`hi`和`smiṃ`之后变为`anatta`。

---

තස්ස අත්තනො අන්තො අනත්තමාපජ්ජතෙ හිම්හි විභත්තිම්හි.

该`attan`的尾部，在格后缀`hi`之后，变为`anatta`。

---

අත්තනෙහි, අත්තනෙභි.

Attanehi, attanebhi.

---

අත්තන්තොති කිමත්ථං? රාජෙහි, රාජෙභි.

为何说“`attan`的尾部”？（是为了排除）Rājehi, rājebhi。

---

හිස්මින්ති කිමත්ථං? අත්තනො.

为何说“在`hi`和`smiṃ`之后”？（是为了排除）Attano。

---

අනත්තමිතිභාවනිද්දෙසෙන අත්තසද්දස්ස සකාදෙසො හොති සබ්බාසු විභත්තීසු. සකො, සකා, සකං, සකෙ.

通过“成为`anatta`”这一状态的解释，`attan`一词在所有格位中都有`saka`的替换形式。Sako, sakā, sakaṃ, sake。

---

212, 329. තතො [Pg.119] ස්මිංනි.

212, 329. 在它（`attan`）之后，`smiṃ`变为`ni`。

---

තතො අත්තතො ස්මිංවචනස්ස නි හොති. අත්තනි.

由此`attan`，格后缀`smiṃ`变为`ni`。Attani。

---

213, 127. සස්ස නො.

213, 127. `sa`变为`no`。

---

තතොඅත්තතො සස්ස විභත්තිස්ස නො හොති, අත්තනො.

由此`attan`，格后缀`sa`变为`no`。Attano。

---

214, 128. ස්මා නා.

214, 128. `smā`变为`nā`。

---

තතො අත්තතො ස්මා වචනස්ස නා හොති. අත්තනා.

由此`attan`，格后缀`smā`变为`nā`。Attanā。

---

පුන තතොගහණෙන තස්ස අත්තනො තකාරස්සෙව රකාරො හොති සබ්බෙසු වචනෙසු. අත්‍රජො, අත්‍රජං.

再者，通过再次使用`tato`一词，该`attan`的`t`音在所有（复合）词中都变为`r`音。Atrajo, atrajaṃ。

---

215, 141. ඣලතො ච.

215, 141. 在`jhala`之后亦然。

---

ඣලඉච්චෙතෙහි ස්මාවචනස්ස නා හොති.

在`jhala`（即以i, ī, u, ū结尾的词干）之后，格后缀`smā`变为`nā`。

---

අග්ගිනා, දණ්ඩිනා, භික්ඛුනා, සයම්භුනා.

Agginā, daṇḍinā, bhikkhunā, sayambhunā.

---

ස්මාති කිමත්ථං? අග්ගයො, මුනයො, ඉසයො.

为何说`smā`？（是为了排除）Aggayo, munayo, isayo。

---

216, 180. ඝපතො ස්මිං යං වා.

216, 180. 在`ghapa`之后，`smiṃ`或变为`yaṃ`。

---

තස්මා ඝපතො ස්මිං වචනස්ස යං හොති වා.

因此，在`ghapa`（即以ā, i, ī, u, ū结尾的阴性词干）之后，格后缀`smiṃ`或变为`yaṃ`。

---

කඤ්ඤායං[Pg.120], කඤ්ඤාය. රත්තියං, රත්තියා. ඉත්ථියං, ඉත්ථියා. යාගුයං, යාගුයා. වඛුයං, වධුයා.

Kaññāyaṃ, kaññāya. Rattiyaṃ, rattiyā. Itthiyaṃ, itthiyā. Yāguyaṃ, yāguyā. Vakhuyaṃ, vadhuyā.

---

217, 199. යොනං නි නපුංසකෙහි.

217, 199. 在中性词之后，诸`yo`变为`ni`。

---

සබ්බෙසං යොනං නි හොති වා නපුංසකෙහි ලිඞ්ගෙහි.

在所有中性词之后，格后缀诸`yo`或变为`ni`。

---

අට්ඨීනි, අට්ඨී, ආයූනි, ආයූ.

Aṭṭhīni, aṭṭhī, āyūni, āyū.

---

නපුංසකෙහීති කිමත්ථං? ඉත්ථියො.

为何说“在中性词之后”？（是为了排除）Itthiyo。

---

218, 196. අතො නිච්චං.

218, 196. 在`a`（词干）之后，恒常（如此）。

---

අකාරන්තෙහි නපුංසකලිඞ්ගෙහි යොනං නි හොති නිච්චං.

在以`a`结尾的中性词之后，格后缀诸`yo`恒常变为`ni`。

---

යානි, යානි. තානි, තානි. කානි, කානි. භයානි, භයානි. රූපානි, රූපානි.

Yāni, yāni. Tāni, tāni. Kāni, kāni. Bhayāni, bhayāni. Rūpāni, rūpāni.

---

219, 196. සිං.

219, 196. `si`变为`aṃ`。

---

අකාරන්තෙහි නපුංසකලිඞ්ගෙහි සිවචනස්ස අං හොති නිච්චං.

在以`a`结尾的中性词之后，格后缀`si`恒常变为`aṃ`。

---

සබ්බං, යං, තං, කං, රූපං.

Sabbaṃ, yaṃ, taṃ, kaṃ, rūpaṃ.

---

220, 74. සෙසතො ලොපං පසිපි.

220, 74. 其余的ga与si被省略。

---

තතො නිද්දිට්ඨෙහි ලිගෙහි සෙසඛතා ගසිඉච්චෙතෙ ලොපමාපජ්ජන්තෙ.

因此，在已指明的性相之外，其余的ga与si被省略。

---

භොති [Pg.121] ඉත්ථි, සා ඉත්ථී. භො දණ්ඩි, සො දණ්ඩී. භො සත්ථ, සො සත්ථා. භො රාජ, සො රාජා. සෙසතොති කිමත්ථං? පුරිසො ගච්ඡති.

贤女，女人，即那位女人。贤友，持杖者，即那位持杖者。贤友，导师，即那位导师。贤友，国王，即那位国王。为何说“其余的”？如：Puriso gacchati。

---

ගසීති කිමත්ථං? ඉත්ථියා, සත්ථුස්ස.

为何说“ga与si”？如：itthiyā（女人的），satthussa（导师的）。

---

221, 282. සබ්බාසමාවුසො පසග්ගනිපාතාදීහි ච.

221, 282. 于贤友(āvuso)、前缀、小品词等之后，亦省略所有[格尾]。

---

සබ්බාසං විභත්තීනං එකවචනබහුවචනානං පඨමා දුතියාතතියා චතුත්ථී පඤ්චමී ඡට්ඨී සත්තමීනං ලොපො හොති, ආවුසො උපසග්ග නිපාතඉච්චෙවමාදීහි ච,

于贤友(āvuso)、前缀、小品词等之后，第一格至第七格的所有单数和复数格尾皆被省略。

---

ත්වං පනාවුසො, තුම්හෙ පනාවුසො, පදසො ධම්මං වාචෙය්‍ය, විහාරං ස්වෙ උපගච්ඡෙය්‍ය.

然，贤友(āvuso)，你；然，贤友(āvuso)，你们。应当逐字地教导法，明日应当去往寺院。

---

ප, පරා, නි, නී, උ, දු, සං, වි, අව, අනු, පරි, අධි, අභි, පති, සු, ආ, අති, අපි, අප, උප, පහාරො, පරාභවො, නිහාරො, නීහාරො, උහාරො, දුහාරො, සංහාරො, විහාරො, අවහාරො, අනුහාරො, පරිහාරො, අධිහාරො, අභිහාරො, පතිහාරො, සුහාරො, ආහාරො, අතිහාරො, අපිහාරො, අපහාරො, උපහාරො, එවං වීසති උපසග්ගෙහි ච.

pa、parā、ni、nī、u、du、saṃ、vi、ava、anu、pari、adhi、abhi、pati、su、ā、ati、api、apa、upa。如：pahāro（打击）、parābhavo（衰败）、nihāro（取出）、nīhāro（引出）、uhāro（移开）、duhāro（难运）、saṃhāro（集合）、vihāro（住处）、avahāro（拿下）、anuhāro（模仿）、parihāro（避开）、adhihāro（主宰）、abhihāro（带来）、patihāro（反击）、suhāro（易运）、āhāro（食物）、atihāro（过度）、apihāro（覆盖）、apahāro（夺走）、upahāro（献礼）。以及此二十前缀。

---

යථා, තථා, එවං, ඛලු, ඛො, තත්‍ර, අථො, අථ, හි, තු ච, වා, වො, හං, අභං, අලං, එව, හො අහො, හෙ[Pg.122], අහෙ, රෙ, අරෙ, එවමාදීහි නිපාතෙහි ච යොජෙතබ්බානි.

亦当与如下等小品词连用：yathā（如）、tathā（如是）、evaṃ（这样）、khalu（确实）、kho（的确）、tatra（在那里）、atho（又）、atha（那么）、hi（因为）、tu（但是）、ca（和）、vā（或）、vo（你们）、haṃ（唉）、ambho（喂）、alaṃ（足够）、eva（仅）、ho（嗬）、aho（啊）、he（嘿）、ahe（喂）、re（咧）、are（啊咧）。

---

චග්ගහණම වධාරණත්ථං.

“ca”之取用，是为了表示限定。

---

222, 342. පුමස්ස ලිඞ්ගාදීසු සමාසෙසු.

222, 342. 于复合词中，当liṅga等[词]在后时，puma[的尾音被省略]。

---

පුමඉච්චෙතස්ස අන්තො ලොපමාපජ්ජතෙ ලිඞ්ගාදීසු පරපදෙසු සමාසෙසු.

于复合词中，当liṅga等词作为后分词时，puma一词的尾音被省略。

---

පුල්ලිඞ්ගං, පුම්භාවො, පුඞ්කොකිලො.

pulliṅgaṃ（阳性），pumbhāvo（男性），puṅkokilo（雄杜鹃）。

---

පුමස්සෙති කිමත්ථං? ඉත්ථිලිඞ්ගං, නපුංසකලිඞ්ගං.

为何说“puma的”？如：itthiliṅgaṃ（阴性），napuṃsakaliṅgaṃ（中性）。

---

ලිඞ්ගාදීසූති කිමත්ථං? පුමිත්ථී.

为何说“当liṅga等在后时”？如：pumitthī（男女）。

---

සමාසෙසූති කිමත්ථං? පුමස්ස ලිඞ්ගං.

为何说“在复合词中”？如：pumassa liṅgaṃ（男人的性相）。

---

223, 188. අං යමීතො පසඤ්ඤතො.

223, 188. 于阴性词的ī之后，aṃ[变为]yaṃ。

---

අං වචනස්ස යං හොති වා ඊතො පසඤ්ඤතො.

于阴性词的ī之后，格尾aṃ可选择地变为yaṃ。

---

ඉත්ථියං, ඉත්ථිං.

itthiyaṃ, itthiṃ。（对女人）

---

පසඤ්ඤතොති කිමත්ථං? දණ්ඩිනං, භොගිනං.

为何说“阴性词的”？如：daṇḍinaṃ（对持杖者），bhoginaṃ（对有财富者）。

---

අමිති කිමත්ථං? ඉත්ථීහි.

为何说“aṃ”？如：itthīhi（以女人们）。

---

224, 153. නං ඣතො කතරස්සා.

224, 153. 于jha之后，katara的[aṃ变为]naṃ。

---

තස්මා ඣතො කතරස්සා අං වචනස්ස නං හොති.

因此，于jha之后，属于katara[类]的[词干]的格尾aṃ变为naṃ。

---

දණ්ඩිනං[Pg.123], භොගිනං.

daṇḍinaṃ（持杖者），bhoginaṃ（有财富者）。

---

ඣතොති කිමත්ථං? වෙස්සභුං.

为何说“于jha之后”？如：Vessabhuṃ（毗舍浮）。

---

කතරස්සාති කිමත්ථං? කුච්ඡිං.

为何说“katara的”？如：kucchiṃ（肚子）。

---

225, 151. යොනං නො.

225, 151. yo[格尾]变为no。

---

සබ්බෙසං යොනං ඣතො කතරස්සා නො හොති.

于属于katara类的jha[词干]之后，所有的yo格尾都变为no。

---

දණ්ඩිනො භොගිනො, හෙ දණ්ඩිනො, හෙ භොගිනො.

daṇḍino（持杖者们），bhogino（有财富者们）；嘿，daṇḍino（持杖者们），嘿，bhogino（有财富者们）。

---

කතරස්සාති කිමත්ථං? අග්ගයො, මුනයො, ඉසයො.

为何说“katara的”？如：aggayo（火），munayo（牟尼），isayo（仙人）。

---

ඣතොති කිමත්ථං? සයම්භුනො.

为何说“在jha之后”？例如：Sayambhuno（自在者的）。

---

යොනන්ති කිමත්ථං? දණ්ඩිනා, භොගිනා.

为何说“yo”？例如：daṇḍinā（由持杖者），bhoginā（由富者）。

---

226, 154. ස්මිංනි.

226, 154. Smiṃ作ni。

---

තස්මා ඣතො කතරස්සා ස්මිංවචනස්ස නිආදෙ සො හොති.

因此，在jha与katara之后，smiṃ格变为ni。

---

දණ්ඩිනි, භොගිනි.

Daṇḍini（于持杖者），bhogini（于富者）。

---

කතරස්සාති කිමත්ථං? බ්‍යාධිම්හි.

为何说“katara”？例如：byādhimhi（于疾病）。

---

227, 270. කිස්ස කවෙච.

227, 270. kiṃ在va前亦作ka。

---

කිමිච්චෙතස්ස කො ච හොති වපච්චයෙ පරෙ.

此kiṃ在va后缀之后，变为ka。

---

ක්ව [Pg.124] ගතොසි ත්වං දෙවානං පියතිස්ස.

天爱帝须（Devānaṃpiyatissa），汝去往何处？

---

චග්ගහණෙන අවපච්චයෙ පරෙපි කො ච හොති. කො තංනින්දිතු මරහති, කථං බොධයිතුං ධම්මං.

由ca字，在非va后缀之后，kiṃ亦变为ko。例如：Ko taṃ nindituṃ arahati（谁能呵责他？），kathaṃ bodhayituṃ dhammaṃ（如何开示法？）。

---

වෙති කිමත්ථං? කුතො ආගතොසි ත්වං.

为何说“va”？例如：Kuto āgatosi tvaṃ（汝从何处来？）。

---

228, 272. කුහිං හං සු ච.

228, 272. 在hiṃ、haṃ、su之前，[kiṃ]作ku。

---

කිමිච්චෙතස්ස කු හොති හිං හංඉච්චෙතෙසු ච. කුහිං ගච්ඡසි, කුලං ගච්ඡසි.

此kiṃ在hiṃ、haṃ等后缀前变为ku。例如：Kuhiṃ gacchasi（汝去何处？），kuhaṃ gacchasi（汝去何向？）。

---

චග්ගහණෙන හිඤ්චනංදාචනං පච්චයෙසු පරෙසු අඤ්ඤත්ථාපි කු හොති. කුහිඤ්චනං, කුදාචනං.

由ca字，在hiñcanaṃ、dācanaṃ等其他后缀之后，亦变为ku。例如：kuhiñcanaṃ（于任何处），kudācanaṃ（于任何时）。

---

229, 226. සෙසෙසු ච.

229, 226. 在其余格中亦然。

---

කිමිච්චෙතස්ස කො හොති සෙසෙසු විභත්තිපච්චයෙසු පරෙසු.

此kiṃ在其余格后缀之后，变为ko。

---

කො පකාරො කථං, කං පකාරං කථං.

Ko pakāro（何种方式）即kathaṃ（如何），kaṃ pakāraṃ（何种方式）即kathaṃ（如何）。

---

චග්ගහණමනුකඩ්ඪනත්ථං.

ca字用于承前。

---

230, 262. ත්‍රභොථෙසු ච.

230, 262. 在tra、to、tha等后缀前亦然。

---

කිමිච්චෙතස්ස කු හොති ත්‍රතොථ ඉච්චෙතෙසු ච.

此kiṃ在tra、to、tha等后缀前，变为ku。

---

කුත්‍ර, කුතො, කුත්ථ.

Kutra（何处），kuto（从何处），kuttha（于何处）。

---

චග්ගහණමනුකඩ්ඪනත්ථං,

ca字用于承前。

---

231, 263. සබ්බස්සෙතස්ස[Pg.125], කාරො වා.

231, 263. sabba与eta或变为a。

---

සබ්බස්ස එතසද්දස්ස අකාරො හොති වා තොථඉච්චෙතෙසු.

sabba与eta在to、tha等后缀前，或变为a。

---

අතො, අත්ථ, එත්තො, එත්ථ.

Ato（从彼处），attha（于彼处），etto（从此处），ettha（于此处）。

---

232, 267. ත්‍රෙ නිච්චං.

232, 267. 在tra前，则恒常[如此]。

---

සබ්බස්ස එතසද්දස්ස අකාරො හොති නිච්චං ත්‍රපච්චයෙ පරෙ.

sabba与eta在tra后缀之后，恒变为a。

---

අත්‍ර.

Atra（于彼处）。

---

233, 264. එ තොථෙසු ච.

233, 264. 在to、tha等后缀前，亦变为e。

---

සබ්බස්ස එතසද්දස්ස එකාරො හොති වා තොථඉච්චෙතෙසු.

sabba与eta在to、tha等后缀前，或变为e。

---

එත්තො, අතො, එත්ථ, අත්ථ.

Etto（从此处），ato（从彼处），ettha（于此处），attha（于彼处）。

---

234, 265. ඉමස්සි ථං දානි හ තො ධෙසු ච.

234, 265. `ima`于`thaṃ`、`dāni`、`ha`、`to`、`dha`等后缀前，变为`i`。

---

ඉමසද්දස්ස සබ්බස්සෙව ඉකාරො හොති ථං දානිහතො ධඉච්චෙතෙසු.

整个`ima`词干，于`thaṃ`、`dāni`、`ha`、`to`、`dha`等后缀前，变为`i`。

---

ඉත්ථං, ඉදානි, ඉහ, ඉතො, ඉධ.

Itthaṃ（如是），idāni（现在），iha（于此处），ito（从此处），idha（于此处）。

---

235, 281. අධුනාම්හි [Pg.126] ච.

235, 281. 以及于`adhunā`、`amhi`后缀前。

---

ඉමසද්දස්ස සබ්බස්සෙව අකාරො හොති ධුනාම්හි පච්චයෙ පරෙ.

整个`ima`词干，于`dhunā`、`amhi`后缀前，变为`a`。

---

අධුනා.

Adhunā（现在）。

---

චග්ගහණමවධාරණත්ථං.

采用`ca`是为了起限定作用。

---

236, 280. එත රහිම්හි.

236, 280. (`ima`)于`rahimhi`后缀前，变为`eta`。

---

සබ්බස්සෙව ඉමසද්දස්ස එතාදෙසො හොති රහිම්හි පච්චයෙ පරෙ.

整个`ima`词干，于`rahimhi`后缀前，被替换为`eta`。

---

එතරහි.

Etarahi（现在）。

---

237, 176. ඉත්ථියමතො ආපච්චයො.

237, 176. 阴性中，于以`a`结尾的词干后加`ā`后缀。

---

ඉත්ථියං වත්තමානාය අකාරතො ආපච්චයො හොති.

表示阴性时，于以`a`结尾的词干后加`ā`后缀。

---

සබ්බා, යා, සා, කා. කතරා.

Sabbā（一切，阴性），yā（任一，阴性），sā（她），kā（谁，阴性），katarā（哪一个，阴性）。

---

238, 187. නදාදිතො වා ඊ.

238, 187. 于`nadī`等词类，或加`ī`。

---

නදාදිතො වාඅනදාදිතොවා ඉත්ථියං වත්තමානාය ඊපච්චයො හොති.

表示阴性时，于`nadī`等词类及非`nadī`等词类，可加`ī`后缀。

---

නදී, මහී, කුමාරී, තරුණී, සඛී, ඉත්ථී.

Nadī（河），mahī（大地），kumārī（少女），taruṇī（年轻女子），sakhī（女性朋友），itthī（女人）。

---

239, 190. ණව [Pg.127] ණික ණෙය්‍ය ණ න්තුහි.

239, 190. 于以`-ṇava`、`-ṇika`、`-ṇeyya`、`-ṇa`、`-ntu`结尾者。

---

ණව ණික ණෙය්‍ය ණ න්තුඉච්චෙතෙහි ඉත්ථියං වත්තමානෙහි ඊපච්චයො හොති.

于以`-ṇava`、`-ṇika`、`-ṇeyya`、`-ṇa`、`-ntu`结尾且表示阴性的词干，加`ī`后缀。

---

මාණවී, පණ්ඩවී, නාවිකී, වෙනතෙය්‍යී, කුන්තෙය්‍යී, ගොතමී, ගුණවතී, සාමාවතී.

Māṇavī（少女），paṇḍavī（畔达瓦族女），nāvikī（女船员），venateyyī（毗娜达裔女），kunteyyī（贡蒂裔女），gotamī（乔达弥），guṇavatī（具德女），sāmāvatī（萨玛瓦蒂）。

---

240, 193. පති භික්ඛුරාජීකාරන්තෙහි ඉනී.

240, 193. 于`pati`、`bhikkhu`、`rāja`及以`-in`结尾的词干，加`inī`。

---

පති භික්ඛු රාජීකාරන්තෙහි ඉත්ථියං වත්තමානෙහි ඉනීපච්චයො හොති.

于`pati`、`bhikkhu`、`rāja`及以`-in`结尾且表示阴性的词干，加`inī`后缀。

---

ගහපතානී, භික්ඛුනී, රාජිනී, හත්ථිනී, දණ්ඩිනී, මෙධාවිනී, තපස්සිනී.

Gahapatānī（女家主），bhikkhunī（比丘尼），rājinī（王后），hatthinī（母象），daṇḍinī（持杖女），medhāvinī（有慧女），tapassinī（女苦行者）。

---

241, 191. න්තුස්ස තමීකාරෙ.

241, 191. `-ntu`于`ī`前，变为`t`。

---

සබ්බස්සෙව න්තුපච්චයස්ස තකාරො හොති වා ඊකාරෙ පරෙ.

整个`-ntu`后缀，于`ī`前，可选择性地变为`t`。

---

ගුණවතී, ගුණවන්තී, කුලවතී, කුලවන්තී, සතිමතී. සතිමන්තී, මහතී, මහන්තී, ගොත්තමතී, ගොත්තමන්තී.

Guṇavatī, guṇavantī（具德女）；kulavatī, kulavantī（具家世女）；satimatī, satimantī（具念女）；mahatī, mahantī（大女）；gottamatī, gottamantī（具宗姓女）。

---

242, 192. භවතො භොතො.

242, 192. `bhavant`变为`bho`。

---

සබ්බස්සෙව භවන්තසද්දස්ස භොතාදෙසො හොති ඊකාරෙ ඉත්ථිගතෙ පරෙ.

整个`bhavant`一词，当表示阴性的`ī`后缀在后时，被替换为`bho`。

---

භොති අය්‍යෙ, භොති කඤ්ඤෙ, භොති ඛරාදියෙ.

Bhoti ayye（尊贵的女士），bhoti kaññe（尊贵的少女），bhoti kharādiye（尊贵的Kharādiyā）。

---

243, 110. භොගෙ [Pg.128] තු.

243, 110. 但于呼格中，（`bhavant`）作`bho`。

---

සබ්බස්සෙව භවන්තසද්දස්ස භොආදෙසො හොති ගෙ පරෙ.

当呼格后缀`ge`在后时，整个`bhavant`词被替换为`bho`。

---

භො පුරිස, භො අග්ගි, භො රාජ, භො සත්ථ, භො දණ්ඩි, භො සයම්භු.

啊，男人！啊，火！啊，国王！啊，导师！啊，持杖者！啊，自在者！

---

ගෙති කිමත්ථං? භවතා, භවං.

为何说`ge`？（是为了排除其他格，）例如：`bhavatā`、`bhavaṃ`。

---

තුග්ගහණෙන අඤ්ඤස්මිම්පි වචනෙ සබ්බස්ස භවන්තසද්දස්ස භොන්ත භන්තෙ භොන්තො භද්දෙ භොතා භො තොඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති.

由于使用了`tu`，在呼格复数中，整个`bhavant`词也发生`bhonta`、`bhante`、`bhonto`、`bhadde`、`bhotā`、`bho`、`to`这些替换。

---

භොන්ත, භන්තෙ, භොන්තො, භද්දෙ, භොතා, භොතො.

`bhonta`、`bhante`、`bhonto`、`bhadde`、`bhotā`、`bhoto`。

---

244, 72. අකාරපිතාද්‍යන්තානමා.

244, 72. 以`a`结尾及`pitar`等词，其尾音（在呼格中）变为`ā`。

---

අකාරො ච පිතාදීනමන්තො ච අත්තමාපජ්ජතෙ ගෙ පරෙ.

当呼格后缀`ge`在后时，`a`及`pitar`等词的尾音变为`ā`。

---

භො පුරිසා, භො රාජා, භො පිතා, භො මාතා, භො සත්ථා.

啊，诸位男人！啊，国王！啊，父亲！啊，母亲！啊，导师！

---

245, 152. ඣලපා රස්සං.

245, 152. （呼格中）长元音变短。

---

ඣලපඉච්චෙතෙ රස්සමාපජ්ජන්තෙ ගෙ පරෙ.

当呼格后缀`ge`在后时，（词干末的）长元音变短。

---

භො දණ්ඩි, භො සයම්භු, භොති ඉත්ථි, භොතිවධු,

啊，持杖者！啊，自在者！啊，女士！啊，新妇！

---

246, 73. ආකාරො [Pg.129] වා.

246, 73. `ā`可选择性地（变短）。

---

ආකාරො රස්සමාපජ්ජතෙ වා ගෙ පරෙ.

当呼格后缀`ge`在后时，长元音`ā`可选择性地变短。

---

භො රාජ, භො රාජා, භො අත්ත, භො අත්තා, භො සඛ, භො සඛා, භො සත්ථ, භො සත්ථා.

啊，国王（`rāja`、`rājā`）！啊，自我（`atta`、`attā`）！啊，朋友（`sakha`、`sakhā`）！啊，导师（`sattha`、`satthā`）！

---

ඉති නාමකප්පෙ චතුත්ථො කණ්ඩො.

如是，名词篇第四章终。

---

පඤ්චමකණ්ඩ

第五章

---

247, 261. ත්වාදයො විභත්තිසඤ්ඤායො.

247, 261. `tvā`等（后缀）名为`vibhatti`（词尾）。

---

තොආදි යෙසං පච්චයානං, තෙ හොන්ති ත්වාදයො. තෙ පච්චයා ත්වාදයො විභත්තිසඤ්ඤාව දට්ඨබ්බා.

以`to`等为首的后缀，即是`tvā`等（后缀）。这些`tvā`等后缀，当知其名为`vibhatti`（词尾）。

---

සබ්බතො, යතො, තතො, කුතො, අතො, ඉතො, සබ්බදා, යදා, තදා, කදා, ඉධ, ඉදානි.

从一切处、从何处、从彼处、从哪里？、从此、从这里、在一切时、当……时、那时、何时？、此处、现在。

---

248, 260. ක්වචි තො පඤ්චම්‍යත්ථෙ.

248, 260. 有时，`to`后缀用于第五格（从格）义。

---

ක්වචි තොපච්චයො හොති පඤ්චම්‍යත්ථෙ.

有时，`to`后缀用于第五格（从格）义。

---

සබ්බතො, යතො, තතො, කුතො, අතො, ඉතො.

从一切处、从何处、从彼处、从哪里？、从此、从这里。

---

ක්වචීති කිමත්ථං? සබ්බස්මා, ඉමස්මා.

为何说“有时”？（因为也使用常规从格，）如：`sabbasmā`（从一切）、`imasmā`（从这）。

---

249, 266. ත්‍ර [Pg.130] ථ සත්තමියා සබ්බනාමෙහි.

249, 266. 从诸代词后可加`tra`、`tha`后缀，以表第七格（处格）义。

---

ත්‍රථඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති සත්තම්‍යත්ථෙ සබ්බ නාමෙහි.

从诸代词后，可加`tra`、`tha`这些后缀，以表第七格（处格）义。

---

සබ්බත්‍ර, සබ්බත්ථ, යත්‍ර, යත්ථ, තත්‍ර, තත්ථ.

在一切处（`sabbatra`、`sabbattha`），在何处（`yatra`、`yattha`），在彼处（`tatra`、`tattha`）。

---

250, 268. සබ්බතො ධි.

250, 268. 于`sabba`后加`dhi`后缀。

---

සබ්බඉච්චෙතස්මා ධිපච්චයො හොති ක්වචි සත්තම්‍යත්ථෙ. සබ්බධි, සබ්බස්මිං.

从`sabba`词，有时可加`dhi`后缀以表第七格（处格）义。如：`sabbadhi`（在一切处），（常规形式为）`sabbasmiṃ`（在一切中）。

---

251, 269. කිං ස්මා වො.

251, 269. 于`kiṃ`后加`va`后缀。

---

කිමිච්චෙතස්මා වපච්චයො හොති සත්තම්‍යත්ථෙ.

从`kiṃ`词后，加`va`后缀以表第七格（处格）义。

---

ක්ව ගතොසි ත්ව දෙවානංපියතිස්ස.

天爱帝须(Devānaṃpiyatissa)，你去了哪里？

---

252, 271. හිං හං හිඤ්චනං.

252, 271. Hiṃ haṃ hiñcanaṃ。

---

කිමිච්චෙතස්මා හිංහංහිඤ්චනංඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති සත්තම්‍යත්ථෙ.

由“kiṃ”（何）一词，附加“hiṃ”、“haṃ”、“hiñcanaṃ”为后缀，表示第七格（处格）的意义。

---

කුහිං, කුලං, කුහිඤ්චනං.

kuhiṃ（在何处），kuhaṃ（在何处），kuhiñcanaṃ（在任何地方）。

---

253, 273. තම්හා ච.

253, 273. 亦由“ta”。

---

තම්හා ච හි හංඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති සත්තම්‍යත්ථෙ. තහිං, තහං.

亦由“ta”（彼）一词，附加“hi”、“haṃ”为后缀，表示第七格（处格）的意义。例如：tahiṃ（在那里），tahaṃ（在那里）。

---

චග්ගහණං [Pg.131] හිඤ්චනග්ගහණනිවත්තනත්ථං.

采用“ca”是为了排除对“hiñcanaṃ”的沿用。

---

254, 274. ඉමස්මා හ ධා ච.

254, 274. 由“ima”亦（附加）“ha”、“dhā”。

---

ඉමස්මා හධඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති සත්තම්‍යත්ථෙ. ඉහ, ඉධ.

由“ima”（此）一词，附加“ha”、“dha”为后缀，表示第七格（处格）的意义。例如：iha（在此），idha（在此）。

---

චග්ගහණමවධාරණත්ථං.

采用“ca”是为了起限定作用。

---

255, 275. යතො හිං.

255, 275. 由“ya”（附加）“hiṃ”。

---

තස්මා යතො හිංපච්චයො හොති සත්තම්‍යත්ථෙ. යහිං.

由“ya”（所）一词，附加“hiṃ”为后缀，表示第七格（处格）的意义。例如：yahiṃ（在……之处）。

---

256, 0. කාලෙ.

256, 0. （论）时间。

---

‘‘කාලෙ’’ඉච්චෙතං අධිකාරත්ථං වෙදිතබ්බං.

应知“kāle”（时间）一词是标题，统摄下文。

---

257, 279. කිංසබ්බඤ්ඤෙකයකුහිදාදාචනං.

257, 279. 由“kiṃ”、“sabba”、“añña”、“eka”、“ya”、“ku”（附加）“dā”、“dācanaṃ”。

---

කිං සබ්බඅඤ්ඤ එක ය කුඉච්චෙතෙහි දා දාචනංඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති කාලෙ සත්තම්‍යත්ථෙ.

由“kiṃ”（何）、“sabba”（一切）、“añña”（其他）、“eka”（一）、“ya”（所）、“ku”（何）这些词，附加“dā”、“dācanaṃ”为后缀，表示时间义的第七格（处格）。

---

කදා, සබ්බදා, අඤ්ඤදා, එකදා, යදා, කුදාචනං.

kadā（何时），sabbadā（总是），aññadā（在其他时候），ekadā（有一次），yadā（当……时），kudācanaṃ（在任何时候）。

---

258, 278. තම්හා දානි ච.

258, 278. 由“ta”亦（附加）“dāni”。

---

තඉච්චෙතස්මා දානි දාඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති, කාලෙ සත්තම්‍යත්ථෙ.

由“ta”（彼）一词，附加“dāni”、“dā”为后缀，表示时间义的第七格（处格）。

---

තදානි[Pg.132], තදා.

tadāni（那时），tadā（那时）。

---

චග්ගහණමනුකඩ්ඪනත්ථං.

采用“ca”是为了沿用（前一经文的“dā”）。

---

259, 279. ඉමස්මා රහි ධුනා දානි ච.

259, 279. 由“ima”亦（附加）“rahi”、“dhunā”、“dāni”。

---

ඉමස්මා රහි ධුනා දානිඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති කාලෙ සත්තම්‍යත්ථෙ.

由“ima”（此）一词，附加“rahi”、“dhunā”、“dāni”为后缀，表示时间义的第七格（处格）。

---

තෙරහි, අධුනා, ඉදානි.

terahi（那时），adhunā（如今），idāni（现在）。

---

චග්ගහණමනුකඩ්ඪනත්ථං.

采用“ca”是为了沿用。

---

260, 277. සබ්බස්ස සො දාම්හි වා.

260, 277. “sabba”于“dā”后，（首音节）亦可为“sa”。

---

සබ්බඉච්චෙතස්ස සකාරාදෙසො හොති වා දාම්හි පච්චයෙ පරෙ.

当后缀“dā”在后时，“sabba”一词可选择地被替换为“sa”。

---

සදා, සබ්බදා.

sadā（总是），sabbadā（总是）。

---

261, 369. අවණ්ණො යෙ ලොපඤ්ච.

261, 369. “a”元音于“ya”后，亦省略。

---

අවණ්ණො යෙ පච්චයෙ පරෙ ලොපමාපජ්ජතෙ.

当后缀“ya”在后时，“a”元音被省略。

---

බාහුස්සච්චං, පණ්ඩිච්චං, වෙපුල්ලං, කාරුඤ්ඤං, කොසල්ලං, සාමඤ්ඤං, සොහජ්ජං.

博学、智慧、广大、悲悯、善巧、沙门性、友情。

---

262, 391. වුඩ්ඪස්ස ජො ඉයිට්ඨෙසු.

262, 391. “vuḍḍha”作“j”，于“iya”、“iṭṭha”[后缀]后。

---

සබ්බස්සෙව වුඩ්ඪසද්දස්ස ජොආදෙසො හොති ඉය ඉට්ඨඉච්චෙතෙසු පච්චයෙසු.

当后接“iya”、“iṭṭha”后缀时，整个“vuḍḍha”一词被替换为“j”。

---

ජෙය්‍යො[Pg.133], ජෙට්ඨො.

jeyyo（更年长的），jeṭṭho（最年长的）。

---

263, 392. පසත්ථස්ස සො ච.

263, 392. “pasattha”作“s”与“j”。

---

සබ්බස්සෙව පසත්ථසද්දස්ස සොආදෙසො හොති, ජාදෙසො ච ඉයඉට්ඨඉච්චෙතෙසු පච්චයෙසු.

当后接“iya”、“iṭṭha”后缀时，整个“pasattha”一词被替换为“s”，亦被替换为“j”。

---

සෙය්‍යො, සෙට්ඨො, ජෙය්‍යො, ජෙට්ඨො.

seyyo（更佳的），seṭṭho（最佳的），jeyyo（更佳的），jeṭṭho（最佳的）。

---

264, 393. අන්තිකස්ස නෙදො.

264, 393. “antika”作“neda”。

---

සබ්බස්ස අන්තිකසද්දස්ස නෙදාදෙසො හොති ඉය ඉට්ඨඉච්චෙතෙසු පච්චයෙසු.

当后接“iya”、“iṭṭha”后缀时，整个“antika”一词被替换为“neda”。

---

නෙදියො, නෙදිට්ඨො.

nediyo（更近的），nediṭṭho（最近的）。

---

265, 394. බාළ්හස්ස සාධො.

265, 394. “bāḷha”作“sādha”。

---

සබ්බස්ස බාළ්හසද්දස්ස සාධාදෙසො හොති ඉය ඉට්ඨඉච්චෙතෙසු පච්චයෙසු.

当后接“iya”、“iṭṭha”后缀时，整个“bāḷha”一词被替换为“sādha”。

---

සාධියො, සාධිට්ඨො.

sādhiyo（更强的），sādhiṭṭho（最强的）。

---

266, 395. අප්පස්ස කණ.

266, 395. “appa”作“kaṇa”。

---

සබ්බස්ස අප්පසද්දස්ස කණ ආදෙසො හොති ඉය ඉට්ඨඉච්චෙතෙසු පච්චයෙසු.

当后接“iya”、“iṭṭha”后缀时，整个“appa”一词被替换为“kaṇa”。

---

කණියො, කණිට්ඨො.

kaṇiyo（更年幼的），kaṇiṭṭho（最年幼的）。

---

267, 396. යුවානඤ්ච[Pg.134].

267, 396. “yuvan”亦作“kaṇa”。

---

සබ්බස්ස යුවසද්දස්ස කණ ආදෙසො හොති ඉය ඉට්ඨඉච්චෙතෙසු පච්චයෙසු.

当后接“iya”、“iṭṭha”后缀时，整个“yuvan”一词被替换为“kaṇa”。

---

කනියො, කනිට්ඨො.

kaniyo（更年幼的），kaniṭṭho（最年幼的）。

---

චග්ගහණමනුකඩ්ඪනත්ථං.

“ca”字用于承接前文。

---

268, 397. වන්තුමන්තු වීනඤ්ච ලොපො.

268, 397. “vantu”、“mantu”及“vī”脱落。

---

වන්තුමන්තුවීඉච්චෙතෙසං පච්චයානං ලොපො හොති ඉයඉට්ඨඉච්චෙතෙසු පච්චයෙසු.

当后接“iya”、“iṭṭha”后缀时，“vantu”、“mantu”与“vī”等后缀脱落。

---

ගුණියො, ගුණිට්ඨො, සතියො, සතිට්ඨො, මෙධියො, මෙධිට්ඨො.

guṇiyo（更有德者），guṇiṭṭho（最有德者）；satiyo（更有念者），satiṭṭho（最有念者）；medhiyo（更有慧者），medhiṭṭho（最有慧者）。

---

269, 401. යවතං ත ල ණ දකාරානං බ්‍යඤ්ජනානි ච ල ඤ ජකාරත්තං.

269, 401. 与“y”相连的辅音“t”、“l”、“ṇ”、“d”，其状态分别转为“c”、“l”、“ñ”、“j”。

---

යකාරවන්තානං ත ල ණ දකාරානං බ්‍යඤ්ජනානි ච ල ඤ ජකාරත්තමාපජ්ජන්තෙ යථාසඞ්ඛ්‍යං.

后接“y”的辅音“t”、“l”、“ṇ”、“d”，依序转成“c”、“l”、“ñ”、“j”的状态。

---

බාහුස්සච්චං, පණ්ඩිච්චං, වෙපුල්ලං, කාරුඤ්ඤං, කොසල්ලං, නෙපුඤ්ඤං, සාමඤ්ඤං, සොහජ්ජං.

博学、智慧、广大、悲悯、善巧、精明、沙门性、友情。

---

ය ව තමිති කිමත්ථං? තිණදලං.

为何说“后接y”？（例如）“tiṇadalaṃ”（草叶）。

---

ත ල ණ දකාරානමිති කිමත්ථං? ආලස්‍යං, ආරොග්‍යං.

为何说“t、l、ṇ、d”等辅音？（例如）“ālasyaṃ”（懒惰），“ārogyaṃ”（健康）。

---

බ්‍යඤ්ජනානමිති [Pg.135] කිමත්ථං? මච්චුනා.

为何说“诸辅音”？（例如）“maccunā”（以死亡）。

---

කාරග්ගහණං කිමත්ථං? යකාරස්ස මකාරාදෙසඤාපනත්ථං. ඔපම්මං.

为何使用“kāra”？是为了说明“y”音可被替换为“m”音。（例如）“opammaṃ”（譬喻）。

---

270, 120. අම්හ තුම්හන්තුරාජ බ්‍රහ්මත්ත සඛසත්ථු පිතාදීහිස්මා නාව.

270, 120. 于`amha`、`tumha`、`-ntu`、`rājan`、`brahman`、`attan`、`sakhi`、`satthar`、`pitar`等之后，`smā`作`nā`。

---

අම්හ තුම්හන්තුරාජ බ්‍රහ්ම අත්ත සඛ සත්ථු පිතුඉච්චෙවමාදීහි ස්මාවචනං නාව දට්ඨබ්බං.

于`amha`、`tumha`、`-ntu`、`rājan`、`brahman`、`attan`、`sakhi`、`satthar`、`pitar`等词之后，应知第五格词尾`smā`作`nā`。

---

මයා, තයා, ගුණවතා, රඤ්ඤා, බ්‍රහ්මුනා, අත්තනා, සඛිනා, සත්ථාරා, පිතරා, මාතරා, භාතරා, ධීතරා, කත්තාරා, වත්තාරා.

由我，由你，由有德者，由国王，由梵天，由自己，由朋友，由导师，由父亲，由母亲，由兄弟，由女儿，由作者，由说者。

---

එතෙහීති කිමත්ථං? පුරිසා.

为何说“于此等之后”？（是为了排除）`purisā`（从人）。

---

ඉති නාමකප්පෙ පඤ්චමො කණ්ඩො

如是，名章第五篇终。

---

නාමකප්පො නිට්ඨිතො.

名章终。

---

3. කාරකකප්ප

3. 格章

---

ඡට්ඨකණ්ඩ

第六篇

---

271, 88, 308. යස්මා [Pg.136] දපෙති භයමාදත්තෙ වා තදපාදානං.

271, 88, 308. 从之离去、恐惧或拿取者，是为离格。

---

යස්මා වා අපෙති, යස්මා වා භයං ජායතෙ, යස්මා වා ආදත්තෙ, තං කාරකං අපාදානසඤ්ඤං හොති.

从之离去者，或从之生起恐惧者，或从之拿取者，此作用格名为离格。

---

තං යථා? ගාමා අපෙන්ති මුනයො, නගරා නිග්ගතො රාජා, චොරා භයං ජායතෙ, ආචරියුපජ්ඣායෙහි සික්ඛං ගණ්හාති සිස්සො.

此即如何？诸牟尼从村庄离去；国王从城市出走；从盗贼生起恐惧；弟子从阿阇梨(ācariya)与戒师处学习教诲。

---

අපාදානමිච්චනෙන ක්වත්ථො? අපාදානෙ පඤ්චමී.

称“离格”有何作用？于离格用第五格。

---

272, 309. ධාතුනා මානමුපසග්ගයොගාද්වීස්වපි ච.

272, 309. 于语根、名、前缀等结合中亦然。

---

ධාතුනාමානං පයොගෙ ච උපසග්ගයොගාදීස්වපි ච තං කාරකං අපාදානසඤ්ඤං හොති.

在动词词根与名词的使用中，以及在与前缀等的结合中，该作用格亦被称为离格。

---

ධාතූනං පයොගෙ තාව ජිඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස පරාපුබ්බස්ස පයොගෙ යො අසහො, සො අපාදානසඤ්ඤො හොති.

首先，在动词词根的用法中，当动词词根`ji`与前缀`parā`连用时，其所不能胜者，被称为离格。

---

තං යථා? බුද්ධස්මා පරාජෙන්ති අඤ්ඤතිත්ථියා.

此即如何？诸外道为佛陀所败。

---

භූඉච්චෙතස්ස [Pg.137] ධාතුස්ස පපුබ්බස්ස පයොගෙ යතො අච්ඡින්නප්පභවො, සො අපාදානසඤ්ඤො හොති.

当动词词根`bhū`与前缀`pa`连用时，其源头处，被称为离格。

---

තං යථා? හිමවතා පභවන්ති පඤ්ච මහානදියො, අනවතත්තම්හා පභවන්ති මහාසරා, අචිරවතියා පභවන්ති කුන්නදියො.

此即如何？五大河发源于雪山(Himavā)；诸大湖发源于无热恼池(Anavatatta)；诸小河发源于阿致罗筏底河。

---

නාමප්පයොගෙපි තං කාරකං අපාදානසඤ්ඤං හොති.

在名词的使用中，该作用格亦被称为离格。

---

තං යථා? උරස්මා ජාතො පුත්තො, භූමිතො නිග්ගතො රසො, උභතො සුජාතො පුත්තො මාතිතො ච පිතිතො ච.

此即如何？从胸膛所生之子；从地里涌出之汁；从母亲与父亲双方善生之子。

---

උපසග්ගයොගෙ තං කාරකං අපාදානසඤ්ඤං හොති.

与前缀(upasagga)连用时，该作用格被称为离格。

---

තං යථා? අපසාලාය ආයන්ති වාණිජා, ආබ්‍රහ්මලොකා සද්දො අබ්භුග්ගච්ඡති උපරි පබ්බතා දෙවො වස්සති, බුද්ධස්මා පති සාරිපුත්තො ධම්මදෙසනාය භික්ඛූ ආලපති තෙමාසං, ඝතමස්ස තෙලස්මා පති දදාති, උප්පලමස්ස පදුමස්මා පති දදාති, කනකමස්ස හිරඤ්ඤස්මා පති දදාති.

此即如何？商人们从市场(apasālā)来；声音上达梵天界(brahmaloka)；天神从山顶降雨；舍利弗代替佛陀，在三个月里为比丘说法；他给他酥油以代替油；他给他青莲花以代替红莲花；他给他黄金以代替未铸造的金子。

---

ආදිග්ගහණෙන කාරකමජ්ඣෙපි පඤ්චමීවිභත්ති හොති. ඉතො පක්ඛස්මා විජ්ඣති මිගං ලුද්දකො, කොසා විජ්ඣති කුඤ්ජරං, මාසස්මා භුඤ්ජති භොජනං.

由“等”字可知，在作用格之间亦用第五格。例如：猎人从此侧射鹿；（他）从鞘中（拔出武器）刺穿大象；（他）在一个月里享用食物。

---

අපිග්ගහණෙන නිපාතපයොගෙපි පඤ්චමීවිභත්ති හොති දුතියා ච තතියා ච. රහිතා මාතුජා පුඤ්ඤං කත්වා [Pg.138] දානං දෙති, රහිතා මාතුජං, රහිතා මාතුජෙන වා. රිතෙ සද්ධම්මා කුතො සුඛං ලභති, රිතෙ සද්ධම්මං, රිතෙ සද්ධම්මෙන වා. තෙ භික්ඛූ නානා කුලා පබ්බජිතා, විනා සද්ධම්මා නත්ථඤ්ඤො කොචි නාථො ලොකෙ විජ්ජති, විනා සද්ධම්මං, විනා සද්ධම්මෙන වා. විනා බුද්ධස්මා, විනා බුද්ධං, විනා බුද්ධෙන වා.

由“亦”字可知，与不变词(nipāta)连用时，亦用离格，以及业格与具格。例如：离于母亲（离格），行福布施；或离于母亲（业格）；或离于母亲（具格）。无有正法（离格），何处得乐？或无有正法（业格）；或无有正法（具格）。彼等比丘从种种家而出家。无有正法（离格），世间无有他怙主；或无有正法（业格）；或无有正法（具格）。无有佛陀（离格）；或无有佛陀（业格）；或无有佛陀（具格）。

---

චග්ගහණෙන අඤ්ඤත්ථාපි පඤ්චමීවිභත්ති හොති. යතොහං භගිනි අරියාය ජාතියා ජාතො. යතො සරාමි අත්තානං, යතො පත්තොස්මි විඤ්ඤුතං, යත්වාධිකරණමෙනං චක්ඛුන්ද්‍රියං අසංවුතං විහරන්තං අභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාසවෙය්‍යුං.

由“及”字可知，于他处亦用第五格。例如：姐妹啊，自从我生为圣裔。自从我忆起自己。自从我获得智慧。由于此因，当他住于眼根不防护时，贪与忧等邪恶不善法即会流入。

---

273, 310. රක්ඛණත්ථානමිච්ඡිතං.

273, 310. 于有“保护”义的动词，其所欲（使之远离）的对象为离格。

---

රක්ඛණත්ථානං ධාතූනං පයොගෙ යං ඉච්ඡිතං, තං කාරකං අපාදානසඤ්ඤං හොති.

使用有“保护”义的动词词根时，其所欲（使之远离）的对象，该作用格被称为离格。

---

කාකෙ රක්ඛන්ති තණ්ඩුලා, යවා පටිසෙධෙන්ති ගාවො.

（人们）保护稻米免受乌鸦之害；（人们）阻止牛群接近大麦。

---

274, 311. යෙන වා’ දස්සනං.

274, 311. 或不欲为所见者。

---

යෙන වා අදස්සනමිච්ඡිතං, තං කාරකං අපාදානසඤ්ඤං හොති.

或欲不为所见之对象，该作用格被称为离格。

---

උපජ්ඣායා අන්තරධායති සිස්සො, මාතරා ච පිතරා ච අන්තරධායති පුත්තො.

弟子从戒师处隐没；儿子从父母处隐没。

---

වාති [Pg.139] කිමත්ථං? සත්තමීවිභත්‍යත්තං. ජෙතවනෙ අන්තරධායති භගවා.

为何说“或”？为了表示处格的意义。例如：世尊于祇陀林中隐没。

---

275, 312. දූරන්ති කද්ධ කාල නිම්මාන ත්වාලොප දිසායොගවිභත්තාරප්පයොග සුද්ධප්පමොචන හෙතු විවිත්තප්පමාණ පුබ්බයොගබන්ධන ගුණවචන පඤ්හ කථන ථොකාකත්තූසු ච.

275, 312. 以及在距离、附近、确定路程、确定时间、省略-tvā、方向关联、分别、禁绝、清净、解脱、原因、远离、衡量、先前关联、束缚、德说、提问、叙述、少量和非作者等（意义）时。

---

දූරත්ථෙ, අන්තිකත්ථෙ, අද්ධනිම්මානෙ, කාලනිම්මානෙ, ත්වාලොපෙ, දිසායොගෙ, විභත්තෙ, ආරප්පයොගෙ, සුද්ධෙ, පමොචනෙ, හෙත්වත්ථෙ, විවිත්තත්ථෙ, පමාණෙ, පුබ්බයොගෙ, බන්ධනත්ථෙ, ගුණවචනෙ, පඤ්හෙ, කථනෙ, ථොකෙ, අකත්තරි ච ඉච්චෙතෙස්වත්ථෙසු, පයොගෙසු ච, තං කාරකං අපාදානසඤ්ඤං හොති.

在距离、附近、确定路程、确定时间、省略-tvā、方向关联、分别、禁绝、清净、解脱、原因、远离、衡量、先前关联、束缚、德说、提问、叙述、少量和非作者等意义及用法中，该作用者被称为离格。

---

දූරත්ථෙතාව – කීව දූරො ඉතො නළකාරගාමො, දූරතො වා ගම්ම, ආරකා තෙ මොඝපුරිසා ඉමස්මා ධම්මවිනයා. දුතියා ච තතියා ච, දූරං ගාමං ආවතො, දූරෙන ගාමෙන වා ආගතො. ආරකා ඉමං ධම්මවිනයං, අනෙන ධම්මවිනයෙන වා ඉච්චෙවමාදි.

首先是距离义：芦苇匠村离这里多远？或从远处来。那些愚人远离此法与律。也可用业格和具格：（他）来到遥远的村庄（业格），或从遥远的村庄来（具格）；远离此法与律（业格），或（远离）此法与律（具格），等等。

---

අන්තිකත්ථෙ – අන්තිකං ගාමා, ආසන්නං ගාමා, සමීපං ගාමා, සමීපං සද්ධම්මා. දුතියා ච තතියා ච, අන්තිකං ගාමං, අන්තිකං ගාමෙන වා. ආසන්නං ගාමං, ආසන්නං ගාමෙන වා. සමීපං ගාමං. සමීපං ගාමෙන වා. සමීපං සද්ධම්මං, සමීපං සද්ධම්මෙන වා ඉච්චෙවමාදි.

附近义：村庄的附近（离格），村庄的邻近（离格），村庄的旁边（离格），正法的旁边（离格）。也可用业格和具格：村庄的附近（业格），或村庄的附近（具格）；村庄的邻近（业格），或村庄的邻近（具格）；村庄的旁边（业格），或村庄的旁边（具格）；正法的旁边（业格），或正法的旁边（具格），等等。

---

අද්ධනිම්මානෙ [Pg.140] – ඉතො මථුරාය චතූසු යොජනෙසු සඞ්කස්සං නාම නගරං අත්ථි, තත්ථ බහූ ජනා වසන්ති ඉච්චෙවමාදි.

确定路程义：从此地往马图拉(Mathurā)，于四由旬处，有一座名为桑咖萨的城市，那里有许多人居住，等等。

---

කාලනිම්මානෙ – ඉතො භික්ඛවෙ එකනවුතිකප්පෙ විපස්සී නාම භගවා ලොකෙ උදපාදි, ඉතො තිණ්ණං මාසානං අච්චයෙන පරිනිබ්බායිස්සති ඉච්චෙවමාදි.

确定时间义：诸比丘，从此（算起）第九十一劫，名为毗婆尸的世尊出现于世；从现在起三个月后，（他）将般涅槃，等等。

---

ත්වාලොපෙ කම්මාධිකරණෙසු – පාසාදා සඞ්කමෙය්‍ය, පාසාදං අභිරුහිත්වා වා. පබ්බතා සඞ්කමෙය්‍ය, පබ්බතං අභිරුහිත්වා වා. හත්ථික්ඛන්ධා සඞ්කමෙය්‍ය, හත්ථික්ඛන්ධං අභිරුහිත්වා වා. ආසනා වුට්ඨහෙය්‍ය. ආසනෙ නිසීදිත්වා වා ඉච්චෙවමාදි.

省略-tvā时（用于业格与处格）：从宫殿下来，（即）登上宫殿后（下来）；从山下来，（即）登上山后（下来）；从象肩下来，（即）登上象肩后（下来）；从座位站起，（即）在座位上坐下后（站起），等等。

---

දිසායොගෙ – අවිචිතො යාව උපරිභවග්ගමන්තරෙ බහූ සත්තනිකායා වසන්ති, යතො ඛෙමං තතො භයං, පුරත්ථිමතො, දක්ඛිණතො, පච්ඡිමතො, උත්තරතො අග්ගී පජ්ජලන්ති, යතො අස්සොසුං භගවන්තං, උද්ධං පාදතලා අධො කෙසමත්ථකා ඉච්චෙවමාදි.

方向关联义：从无间地狱(Avīci)乃至有顶天之间，有许多种类的众生居住；安稳之处即是怖畏之源；火从东方、南方、西方、北方燃起；他们从何处听闻世尊；从脚底向上，从头顶向下，等等。

---

විභත්තෙ – යතො පණීතතරො වා විසිට්ඨතරො වා නත්ථි. ඡට්ඨී ච, ඡන්නවුතීනං පාසණ්ඩානං, ධම්මානං පවරං යදිදං සුගතවිනයො ඉච්චෙවමාදි.

分别义：没有比此更高超或更殊胜的了。也可用所有格：于九十六种外道中，善逝之律乃诸法中最胜者，等等。

---

ආරප්පයොගෙ – [Pg.141] ගාමධම්මා වසලධම්මා අසද්ධම්මා ආරති විරති පටිවිරති, පාණාතිපාතා වෙරමණී ඉච්චෙවමාදි.

禁绝义：远离、禁绝、戒除村俗法、贱民法、非正法；戒除杀生，等等。

---

සුද්ධෙ – ලොභනියෙහි ධම්මෙහි සුද්ධො අසංසට්ඨො, මාතිතො ච පිතිතො ච සුද්ධො අසංසට්ඨො අනුපකුද්ධො අගරහිතො ඉච්චෙවමාදි.

清净义：于可贪法，（他）清净、不混杂；于母亲方面与父亲方面，（他）清净、不混杂、不被非难、不被指责，等等。

---

පමොචනෙ – පරිමුත්තො දුක්ඛස්මාති වදාමි, මුත්තොස්මි මාරබන්ධනා, න තෙ මුච්චන්ති මච්චුනා ඉච්චෙවමාදි.

解脱义：我说“（他）已从苦中彻底解脱”；我已从魔罗的束缚中解脱；他们不能从死亡中解脱，等等。

---

හෙත්වත්ථෙ – කස්මා හෙතුනා, කෙන හෙතුනා, කිස්ස හෙතුනා, කස්මා නු තුම්හං දහරා න මීයරෙ, කස්මා ඉධෙව මරණං භවිස්සති ඉච්චෙවමාදි.

原因义：以何原由？以何原因？因何缘故？为何你们这些年轻人不死？为何死亡偏偏会在这里发生？等等。

---

විවිත්තත්ථෙ – විවිත්තො පාපකා ධම්මා, විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි ඉච්චෙවමාදි.

远离义：远离诸恶法；远离诸欲，远离诸不善法，等等。

---

පමාණෙ – දීඝසො නවවිදත්ථියො සුගතවිදත්ථියා පමාණිකා කාරෙතබ්බා, මජ්ඣිමස්ස පුරිසස්ස අඩ්ඪ තෙළසහත්ථා ඉච්චෙවමාදි.

衡量义：长度上，应以善逝张手为标准制作九张手（的物品）；中等身材的人（身高）为十二肘半，等等。

---

පුබ්බයොගෙ – පුබ්බෙව සම්මොධා ඉච්චෙවමාදි.

先前关联义：在互相问候之前，等等。

---

බන්ධනත්ථෙ – සතස්මා බන්ධො නරො. තතියා ච, සතෙන බන්ධො නරො රඤ්ඤා ඉණත්ථෙන ඉච්චෙවමාදි.

束缚义：人因一百（金）而被束缚。也可用具格：人因一百（金）而被国王以债务束缚，等等。

---

ගුණවචනෙ [Pg.142] – පුඤ්ඤාය සුගතිං යන්ති, චාගාය විපුලං ධනං, පඤ්ඤාය විමුත්තිමනො, ඉස්සරියාය ජනං රක්ඛති රාජා ඉච්චෙවමාදි.

德说义：因福德而往生善趣；因布施而得广大财富；因智慧而心解脱；国王因权威而守护人民，等等。

---

පඤ්හෙ ත්වාලොපෙ කම්මාධිකරණෙසු – අභිධම්මා පුච්ඡන්ති, අභිධම්මං සුත්වා, අභිධම්මෙ ඨත්වා වා. විනයා පුච්ඡන්ති, විනයං සුත්වා, විනයෙ ඨත්වා වා. දුතියා ච තතියා ච, අභිධම්මං, අභිධම්මෙන වා. විනයං, විනයෙන වා. එව සුත්තා, ගෙය්‍යා, ගාථාය, වෙය්‍යාකරණා, උදානා, ඉතිවුත්තකා, ජාතකා, අබ්භුතධම්මා, වෙදල්ලා ඉච්චෙවමාදි.

提问义（省略-tvā，用于业格与处格）：（他们）从阿毗达摩提问，即“听闻阿毗达摩后”或“安住于阿毗达摩后”（提问）；（他们）从律提问，即“听闻律后”或“安住于律后”（提问）。也可用业格和具格：阿毗达摩（业格），或以阿毗达摩（具格）；律（业格），或以律（具格）。同样地，（可用于）经、应颂、伽陀、记说、自说、如是语、本生、未曾有法、广解，等等。

---

කථනෙ ත්වාලොපෙ කම්මාධිකරණෙසු – අභිධම්මා කථයන්ති, අභිධම්මං සුත්වා, අභිධම්මෙ ඨත්වා වා. විනයා කථයන්ති, විනයං සුත්වා, විනයෙ ඨත්වා වා. දුතියා ච තතියා ච, අභිධම්මං, අභිධම්මෙන වා. විනයං විනයෙන වා. එවං සුත්තා, ගෙය්‍යා, ගාථාය, වෙය්‍යාකරණා, උදානා, ඉතිවුත්තකා, ජාතකා, අබ්භුතධම්මා, වෙදල්ලා ඉච්චෙවමාදි.

叙述义（省略-tvā，用于业格与处格）：（他们）从阿毗达摩叙述，即“听闻阿毗达摩后”或“安住于阿毗达摩后”（叙述）；（他们）从律叙述，即“听闻律后”或“安住于律后”（叙述）。也可用业格和具格：阿毗达摩（业格），或以阿毗达摩（具格）；律（业格），或以律（具格）。同样地，（可用于）经、应颂、伽陀、记说、自说、如是语、本生、未曾有法、广解，等等。

---

ථොකෙ – ථොකා මුච්චන්ති. අප්පමත්තකා මුච්චන්ති, කිච්ඡා මුච්චන්ති. තතියා ච. ථොකෙන, අප්පමත්තකෙන, කිච්ඡෙන වා ඉච්චෙවමාදි.

少量义：（他们）险些解脱；（他们）勉强解脱；（他们）艰难地解脱。也可用具格：以少量、以微量或以艰难（而解脱），等等。

---

අකත්තරිච – කම්මස්ස කතත්තා උපචිතත්තා උස්සන්නත්තා විපුලත්තා චක්ඛුවිඤ්ඤාණං උප්පන්නං හොති ඉච්චෙවමාදි.

非作者（表原因）义：由于业已造、已积、已盛、已广，眼识生起，等等。

---

චග්ගහණෙන [Pg.143] සෙසෙසුපි යෙ මයා නොපදිට්ඨා අපාදානපයොගිකා, තෙ පයොගවිචක්ඛණෙහි යථායොගං යොජෙතබ්බා.

通过使用“ca”（和）一词，其余我未曾指出的离格用法，应由精通用法者酌情运用。

---

276, 302. යස්ස දාතුකාමො රොචතෙ ධාරයතෙ වා තං සම්පදානං.

276, 302. 凡乐欲施予、或其所喜、或其所负者，是为与格。

---

යස්ස වා දාතුකාමො යස්ස වාරොචතෙ, යස්ස වා ධාරයතෙ, තං කාරකං සම්පදානසඤ්ඤං හොති.

凡乐欲施予者，或其所喜者，或其所负者，该作用者被称为与格。

---

සමණස්ස චීවරං දදාති, සමණස්ස රොචතෙ සච්චං, දෙවදත්තස්ස සුවණ්ණච්ඡත්තං ධාරයතෙ යඤ්ඤදත්තො.

他布施衣给沙门；真理为沙门所喜；雅那达多欠提婆达多一把金伞。

---

සම්පදානමිච්චනෙන ක්වත්ථො? සම්පදානෙ චතුත්ථී.

说“与格”有何用？（答：）与格用第四格（变化）。

---

වාති විකප්පනත්ථං, ධාතුනාමානං පයොගෙ වා උපසග්ගප්පයොගෙ වා නිපාතප්පයොගෙ වා සති අත්ථවිකප්පනත්ථං වාති පදං පයුජ්ජති.

“vā”一词用于表示选项。当使用动词词根、名词、前置词或不变词时，为了表示意义上的选项，就使用“vā”一词。

---

277, 303. සිලාඝ හනු ඨා සප ධාර පිහ කුධ දුහිස්සොසූය රාධික්ඛ පච්චාසුණ අනුපතිගිණ පුබ්බකත්තාරොචනත්ථ තදත්ථ තුමත්ථාලමත්ථ මඤ්ඤානාදරප්පාණිනි, ගත්‍යත්ථකම්මනි, ආසීසත්ථ සම්මුති භිය්‍ය සත්තම්‍යත්ථෙසු ච.

277, 303. （与格用于）赞美、隐藏、侍立、诅咒、负债、渴望、愤怒、伤害、嫉妒、羡慕、取悦、看待、应答、随喜；先前作者、告知义、彼义、为了义、足够义；在“认为”表示不尊重且对象为无生命物时；移动义动词的业格；祝福义、同意义、更义，以及第七格义。

---

සිලාඝ හනු ඨා සප ධාර පිහ කුධ දුහ ඉස්සඉච්චෙතෙසං ධාතූනං පයොගෙ, උසූයත්ථානඤ්ච පයොගෙ, රාධික්ඛප්පයොගෙ, පච්චාසුණඅනුපතිගිණානං පුබ්බකත්තරි, ආරොචනත්ථෙ[Pg.144], තදත්ථෙ, තුමත්ථෙ, අලමත්ථෙ, මඤ්ඤතිප්පයොගෙ අනාදරෙ අප්පාණිනි, ගත්‍යත්ථානං ධාතූනං කම්මනි, ආසීසත්ථෙ ච සම්මුති භිය්‍ය සත්තම්‍යත්ථෙසු ච, තං කාරකං සම්පදානසඤ්ඤං හොති.

在使用silāgh（赞美）、hanu（隐藏）、ṭhā（侍立）、sapa（诅咒）、dhāra（负债）、piha（渴望）、kudha（愤怒）、duha（伤害）、issa（嫉妒）这些动词词根时，以及在使用具有usūya（羡慕）义的词时，在使用rādh（取悦）和ikkh（看待）时，对于paccāsuṇa（应答）和anupatigiṇa（随喜）的先前作者，在告知义、彼义、为了义、足够义中，在maññati（认为）用于表示不尊重且对象为无生命物时，对于移动义动词的业格，以及在祝福义、同意义、更义和第七格义中，该作用格被称为“与格”(sampadāna)。

---

සිලාඝප්පයොගෙ තාව – බුද්ධස්ස සිලාඝතෙ, ධම්මස්ස සිලාඝතෙ, සඞ්ඝස්ස සිලාඝතෙ, සකංඋපජ්ඣායස්ස සිලාඝතෙ, තව සිලාඝතෙ මම සිලාඝතෙ ඉච්චෙවමාදි.

首先，在赞美的用法中——他赞美佛陀，他赞美法，他赞美僧团，他赞美自己的戒师，他赞美你，他赞美我，等等。

---

හනුප්පයොගෙ – හනුතෙ තුය්හමෙව, හනුතෙ මය්හමෙව ඉච්චෙවමාදි.

在隐藏的用法中——他只对你隐藏，他只对我隐藏，等等。

---

ඨාපයොගෙ – උපතිට්ඨෙය්‍ය සක්‍යපුත්තානං වඩ්ඪකී, භික්ඛුස්ස භුඤ්ජන්තස්ස පානීයෙන වා විධූපනෙන වා උපතිට්ඨෙය්‍ය භික්ඛුනී ඉච්චෙවමාදි.

在侍立的用法中——木匠应侍奉释迦子弟；比丘用餐时，比丘尼应用水或扇子侍奉，等等。

---

සපප්පයොගෙ – තුය්හං සපතෙ, මය්හං සපතෙ ඉච්චෙවමාදි.

在诅咒的用法中——他诅咒你，他诅咒我，等等。

---

ධාරප්පයොගෙ – සුවණ්ණං තෙ ධාරයතෙ ඉච්චෙවමාදි.

在负债的用法中——他欠你黄金，等等。

---

පිහප්පයොගෙ – බුද්ධස්ස අඤ්ඤතිත්ථියා පිහයන්ති, දෙවා දස්සනකාමා තෙ, යතො ඉච්ඡාමි භද්දන්තස්ස, සමිද්ධානං පිහයන්ති දලිද්දා ඉච්චෙවමාදි.

在渴望的用法中——外道们羡慕佛陀；“诸天神渴望见到您”；“因为我渴望从尊者处获得”；穷人羡慕富人，等等。

---

කුධදුහඉස්සඋසූයප්පයොගෙ – කොධයති දෙව දත්තස්ස, තස්ස කුජ්ඣ මහාවීර, මා රට්ඨං විනස්ස ඉදං. දුහයති [Pg.145] දිසානං මෙඝො, තිත්ථියා සමණානං ඉස්සයන්ති ගුණගිද්ධෙන, තිත්ථියා සමණානං ඉස්සයන්ති ලාභගිද්ධෙන, දුජ්ජනා ගුණවන්තානං උසූයන්ති ගුණගිද්ධෙන, කා උසූයා විජානතං ඉච්චෙවමාදි.

在愤怒、伤害、嫉妒、羡慕的用法中——他对提婆达多发怒；“大雄啊，对他发怒吧！愿这个国家不致毁灭。”；云对四方造成伤害；外道因贪求德行而嫉妒沙门；外道因贪求利养而嫉妒沙门；恶人因贪求德行而羡慕有德者；“对于了知者，哪有羡慕可言？”，等等。

---

රාධ ඉක්ඛ ඉච්චෙතෙසං ධාතූනං පයොගෙ යස්ස අකථිතස්ස පුච්ඡනං කම්මවික්ඛ්‍යාපනත්ථඤ්ච, තං කාරකං සම්පදානසඤ්ඤං හොති, දුතියා ච.

在使用rādh（取悦）和ikkh（看待）这些动词词根时，当为了阐明（间接）宾语而询问未言及者时，该作用格被称为“与格”，也可用第二格（业格）。

---

ආරාධොහං රඤ්ඤො, ආරාධොහං රාජානං, ක්‍යාහං අය්‍යානං අපරජ්ඣාමි, ක්‍යාහං අය්‍යෙ අපරජ්ඣාමි, චක්ඛුං ජනස්ස දස්සනාය තං විය මඤ්ඤෙ, ආයස්මතො උපාලිත්ථෙරස්ස උපසම්පදාපෙක්ඛො උපතිස්සො, ආයස්මන්තං වා ඉච්චෙවමාදි.

我取悦国王，我取悦国王；我怎会冒犯诸位尊长？我怎会冒犯诸位尊长？“我视他如世人之眼，为使人得见”；伍巴谛萨是希求从具寿优波离长老受具足戒的人；或者从具寿处，等等。

---

පච්චාසුණ අනුපතිගිණානං පුබ්බකත්තරි සුණොතිස්ස පච්චායොගෙ යස්ස කම්මුනො පුබ්බස්ස යො කත්තා, සො සම්පදානසඤ්ඤො හොති.

对于“应答”和“随喜”的先前作者：在使用带前缀paccā-的suṇoti时，先前行为的作者，被称为“与格”。

---

තං යථා? භගවා භික්ඛූ එතදවොච.

此例如何？世尊对诸比丘说了这番话。

---

භික්ඛූති අකථීත කම්මං, එතන්ති කථිතකම්මං. යස්ස කම්මුනො පුබ්බස්ස යො කත්තා, සො‘භගවා’ති ‘‘යො කරොති ස කත්තා’’ති සුත්තවචනෙන කත්තුසඤ්ඤො. එවං යස්ස [Pg.146] කම්මුනො පුබ්බස්ස යො කත්තා, සො සම්පදානසඤ්ඤො හොති.

在此，“比丘”是间接业格，“此”是直接业格。先前行为的作者是“世尊”，根据“作者即行为者”的规则，他被称为“作者格”。同样地，（在后续行为中）先前行为的作者，被称为“与格”。

---

තං යථා? තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං, ආසුණන්ති බුද්ධස්ස භික්ඛූ.

此例如何？那些比丘回应了世尊。诸比丘听从佛陀。

---

ගිණස්ස අනුපතියොගෙ යස්ස කම්මුනො පුබ්බස්ස යො කත්තා, සො සම්පදානසඤ්ඤො හොති.

在使用带前缀anu-或pati-的giṇā时，先前行为的作者，被称为“与格”。

---

තං යථා? භික්ඛු ජනං ධම්මං සාවෙති, තස්ස භික්ඛුනො ජනො අනුගිණාති, තස්ස භික්ඛුනො ජනො පතිගිණාති.

此例如何？比丘令人们听闻法。人们随喜那位比丘。人们信受那位比丘。

---

යො වදෙති ස‘කත්තා’ති,වුත්තං ‘කම්ම’න්ති වුච්චති;

යො පටිග්ගාහකො තස්ස,‘සම්පදානං’ විජානියා.

说者是“作者”，所说是“业”；彼之领受者，当知是“与格”。

---

ඉච්චෙවමාදි.

等等。

---

ආරොචනත්ථෙ – ආරොචයාමි වො භික්ඛවෙ, ආමන්තයාමි වො භික්ඛවෙ, පටිවෙදයාමි වො භික්ඛවෙ, ආරොචයාමි තෙ මහාරාජ, ආමන්තයාමි තෙ මහාරාජ, පටිවෙදයාමි තෙ මහාරාජ ඉච්චෙවමාදි.

在告知义中——诸比丘，我向你们宣告；诸比丘，我呼唤你们；诸比丘，我向你们通告。大王，我向您宣告；大王，我呼唤您；大王，我向您通告，等等。

---

තදත්ථෙ – ඌනස්ස පාරිපූරියා තං චීවරං නික්ඛිපිතබ්බං. බුද්ධස්ස අත්ථාය, ධම්මස්ස අත්ථාය, සඞ්ඝස්ස අත්ථාය, ජීවිතං පරිච්චජාමි ඉච්චෙවමාදි.

在彼义中——为了补足欠缺，应将那件衣存放起来。为了佛陀，为了法，为了僧团，我舍弃生命，等等。

---

තුමත්ථෙ [Pg.147] -ලොකානුකම්පාය අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සානං බුද්ධො ලොකෙ උප්පජ්ජති. භික්ඛූනං ඵාසුවිහාරාය විනයො පඤ්ඤත්තො ඉච්චෙවමාදි.

在为了义中——为了怜悯世间，为了天人的利益、福祉与安乐，佛陀出现于世。为了比丘们的安住，制定了律，等等。

---

අලමත්ථප්පයොගෙ-අලමිති අරහති පටික්ඛිත්තෙසු. අලං මෙ බුද්ධො, අලං මෙ රජ්ජං, අලං භික්ඛු පත්තස්ස, අලං මල්ලො මල්ලස්ස, අරහති මල්ලො මල්ලස්ස. පටික්ඛිත්තෙ අලං තෙ රූපං කරණීයං, අලං මෙ හිරඤ්ඤසුවණ්ණෙන ඉච්චෙවමාදි.

在足够义的用法中——“足够”用于“堪能”和“禁止”义。佛陀于我已足够；王国于我已足够；比丘与钵相称；力士与力士堪能匹敌；力士能对抗力士。在禁止义中：够了，别再造作色相了！我不需要金银，等等。

---

මඤ්ඤතිප්පයොගෙ අනාදරෙ අප්පාණිනි-කට්ඨස්ස තුවං මඤ්ඤෙ, කලිඞ්ගරස්ස තුවං මඤ්ඤෙ.

在“认为”用于表示不尊重且对象为无生命物时——我认为你连一块木头都不如；我认为你连一根木屑都不如。

---

අනාදරෙති කිමත්ථං? සුවණ්ණං විය තං මඤ්ඤෙ.

为何说“不尊重”？我视他如黄金。

---

අප්පාණිනීති කිමත්ථං? ගද්‍රභං තුවං මඤ්ඤෙ ඉච්චෙවමාදි.

为何说“无生命物”？我认为你是一头驴，等等。

---

ගත්‍යත්ථකම්මනි-ගාමස්ස පාදෙන ගතො, නගරස්ස පාදෙන ගතො, අප්පො සග්ගාය ගච්ඡති, සග්ගස්ස ගමනෙන වා, මූලාය පටිකස්සෙය්‍ය සඞ්ඝො. දුතියා ච, ගාමං පාදෙන ගතො, නගරං පාදෙන ගතො, අප්පො සග්ගං ගච්ඡති, සග්ගං ගමනෙන වා, මූලං පටිකස්සෙය්‍ය සඞ්ඝො ඉච්චෙවමාදි.

在表示移动的动词中——他步行到村庄；他步行到城市；少数人去往天界；或通过去往天界；僧团应回到根本。也可用第二格：他步行到村庄；他步行到城市；少数人去往天界；或通过去往天界；僧团应回到根本，等等。

---

ආසීසත්ථෙ-ආයස්මතො දීඝායුකො හොතු, භද්දං භවතො හොතු, කුසලං භවතො හොතු, අනාමයං [Pg.148] භවතො හොතු, සුඛං භවතො හොතු, ස්වාගතං භවතො හොතු, අත්ථො භවතො හොතු, හිතං භවතො හොතු ඉච්චෙවමාදි.

在祝福义中——愿具寿长寿！愿您吉祥！愿您安好！愿您无恙！愿您安乐！欢迎您！愿您达成所愿！愿您获得利益！等等。

---

සම්මුතිප්පයොගෙ– අඤ්ඤත්‍ර සඞ්ඝසම්මුතියා භික්ඛුස්ස විප්පවත්ථුං න වට්ටති, සාධු සම්මුති මෙ තස්ස භගවතො දස්සනාය ඉච්චෙවමාදි.

在表同意的用法中——未经僧团同意，比丘不应离住。善哉，我同意去见那位世尊，等等。

---

භිය්‍යප්පයොගෙ – භිය්‍යොසො මත්තායං ඉච්චෙවමාදි.

在更胜的用法中——其程度更甚，等等。

---

සත්තම්‍යත්ථෙ – තුය්හඤ්චස්ස ආවි කරොමි, තස්ස මෙ සක්කො පාතුරහොසි ඉච්චෙවමාදි.

在第七格义中——我向你显明此事；帝释向我显现，等等。

---

අත්ථග්ගහණෙන බහූසු අක්ඛරප්පයොගෙසු දිස්සති.

通过理解意义，（与格）亦见于许多词语的用法中。

---

තං යථා? උපමං මත කරිස්සාමි, ධම්මං වො දෙසෙස්සාමි.

此例如何？我将为你作一譬喻；我将为你们说法。

---

සාරත්ථෙ ච – දෙසෙතු භන්තෙ භගවා ධම්මං භික්ඛූනං. තස්ස ඵාසු විහාරාය හොති, එතස්ස පහිණෙය්‍ය, යථා නො භගවා බ්‍යාකරෙය්‍ය, තථාපි තෙසං බ්‍යාකරිස්සාම[Pg.149], කප්පති සමණානං ආයොගො, අම්හාකං මණිනා අත්ථො, කිමත්ථො මෙ බුද්ධෙන, සෙය්‍යො මෙ අත්ථො, බහූපකාරා භන්තෙ මහාපජා පතිගොතමී භගවතො, බහූපකාරා භික්ඛවෙ මාතාපිතරො පුත්තානං ඉච්චෙවමාදි.

以及在所为义中——尊者，愿世尊为诸比丘说法。这是为了他的安住。应派遣给他。世尊会如何为我们解说，我们也将那样为他们解说。努力适合于沙门。我们需要宝石。我需要佛陀何用？我的目标更殊胜。尊者，摩诃波阇波提·乔达弥对世尊多有助益。诸比丘，父母对子女多有助益，等等。

---

සෙසෙසු අක්ඛරප්පයොගෙසුපි අඤ්ඤෙපි පයොගා පයොගවිචක්ඛණෙහි යොජෙතබ්බා.

在其余的词语用法中，其他用法也应由精通于用法者加以应用。

---

චග්ගහණං විකප්පනත්ථවාග්ගහණානුකඩ්ඪනත්ථං. යෙ කෙචි සද්දා සම්පදානප්පයොගිකා මයා නොපදිට්ඨා, තෙසං ගහණත්ථං ඉධ විකප්පීයති වාසද්දො.

“ca”（与）的采用是为了引出有抉择义的“vā”（或）。任何我未曾指出的与格用法词，为了包含它们，在此用“vā”字来作抉择。

---

තං යථා? භික්ඛුසඞ්ඝස්ස පභූ අයං භගවා, දෙසස්ස පභූ අයං රාජා. ඛෙත්තස්ස පභූ අයං ගහපති, අරඤ්ඤස්ස පභූ අයං ලුද්දකො ඉච්චෙවමාදි. ක්වචි දුතියා තතියා පඤ්චමී ඡට්ඨී සත්තම්‍යත්ථෙසු ච.

此例如何？这位世尊是比丘僧团之主；这位国王是国土之主；这位家主是田地之主；这位猎人是森林之主，等等。有时（与格）也用于第二格、第三格、第五格、第六格和第七格义。

---

178, 320. යොධාරො තමොකාසං.

178, 320. 凡为所依，即是处所。

---

යො ආධාරො, තං ඔකාසසඤ්ඤං හොති. ස්වාධාරො චතුබ්බිධො බ්‍යාපිකො, ඔපසිලෙසිකො, වෙසයිකො සාමීපිකො චාති.

凡为所依，即被称为“处所”（okāsa）。此所依有四种：遍满的、依附的、领域的、邻近的。

---

තත්ථ [Pg.150] බ්‍යාපිකො තාව–ජලෙසු ඛීරං තිට්ඨති, තිලෙසු තෙලං, උච්ඡූසු රසො.

其中，遍满者如：水中有乳，芝麻中有油，甘蔗中有汁。

---

ඔපසිලෙසිකො–පරියඞ්කෙ රාජා සෙති, ආසනෙ උපවිට්ඨො සඞ්ඝො.

依附者如：国王卧于榻上，僧团坐于座上。

---

වෙසයිකො–භූමීසු මනුස්සා චරන්ති, අන්තලික්ඛෙ වායූ වායන්ති. ආකාසෙ සකුණා පක්ඛන්දන්ති.

领域者如：人们在地上行走，风在空中吹动，鸟在天空中飞翔。

---

සාමීපිකො–වනෙ හත්ථිනො චරන්ති, ගඞ්ගායං ඝොසො තිට්ඨති, වජෙ ගාවො දුහන්ති, සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ.

邻近者如：大象在林中漫步，恒河边有牧人村落，在牛栏中挤牛奶，住在舍卫城（Sāvatthī）的祇陀林。

---

ඔකාසමිච්චනෙන ක්වත්ථො? ඔකාසෙ සත්තමී.

“处所”（okāsa）一词何用？在“处所”义中，使用第七格。

---

279, 292. යෙන වා කයිරතෙ තං කරණං.

279, 292. 造作所凭借者，即是工具。

---

යෙන වා කයිරතෙ, යෙන වා පස්සති, යෙන වා සුණාති, තං කාරකං කරණසඤ්ඤං හොති.

凭借它而造作，或凭借它而看，或凭借它而听，该要素即名为“工具”（karaṇa）。

---

දත්තෙන විහිං ලුනාති, වාසියා කට්ඨං තච්ඡති, ඵරසුනා රුක්ඛං ඡින්දති, කුදාලෙන පථවිං ඛණති, සත්ථෙන කම්මං කරොති. චක්ඛුනා රූපං පස්සති.

以镰刀割稻，以锛斧削木，以斧头砍树，以锄头掘地，以刀具劳作。以眼见色。

---

කරණමිච්චනෙන ක්වත්ථො? කරණෙ තතියා.

“工具”（karaṇa）一词何用？在“工具”义中，使用第三格。

---

280, 285. යං [Pg.151] කරොති තං කම්මං.

280, 285. 所作为者，即是业。

---

යං වා කරොති, යං වා පස්සති, යං වා සුණාති, තං කාරකං කම්මසඤ්ඤං හොති.

所做的、所看的或所听的，该要素即名为“业”（kamma）。

---

ඡත්තං කරොති, රථං කරොති, රූපං පස්සති, සද්දං සුණාති, කණ්ටකං මද්දති, විසං ගිලති.

造伞，造车，见色，闻声，踩踏荆棘，吞食毒药。

---

කම්මමිච්චනෙන ක්වත්ථො? කම්මත්ථෙ දුතියා.

“业”（kamma）一词何用？在“业”义中，使用第二格。

---

281, 294. යො කරොති ස කත්තා.

281, 294. 造作者，即是作者。

---

යො කරොති, සො කත්තුසඤ්ඤො හොති.

造作者，即名为“作者”（kattā）。

---

අහිනා දට්ඨො නරො, ගරුළෙන හතො නාගො. බුද්ධෙන ජිතො මාරො, උපගුත්තෙන මාරො බන්ධො.

人被蛇所咬，龙为金翅鸟所杀。魔罗为佛陀所降伏，魔罗为优波毱多（Upagutta）所束缚。

---

කත්තුඉච්චනෙන ක්වත්ථො? කත්තරි ච.

“作者”（kattā）一词何用？在“作者”义中亦然。

---

282, 295. යො කාරෙති ස හෙතු.

282, 295. 使他人造作者，是为因。

---

යො කත්තාරං කාරෙති, සො හෙතුසඤ්ඤො හොති, කත්තා ච.

令作者行动者，彼名为“因”；而（被使者）则为“作者”。

---

සො පුරිසො තං පුරිසං කම්මං කාරෙති සො පුරිසො තෙන පුරිසෙන කම්මං කාරෙති, සො පුරිසො තස්ස පුරිසස්ස කම්මං කාරෙති. එවං හාරෙති පාඨෙති පාචෙති, ධාරෙති.

那人使那人做事，那人通过那人使做事，那人为那人使做事。像这样，有使带走、使读、使煮、使持有等用法。

---

හෙතුඉච්චනෙන ක්වත්ථො? ධාතූහි ණෙ ණය ණාපෙ ණාපයා කාරිතානි හෙත්වත්ථෙ.

“因”一词有何用？在“因”的意义上，从动词词根后接ṇe、ṇaya、ṇāpe、ṇāpayā等后缀构成使役动词。

---

283, 316. යස්ස [Pg.152] වා පරිග්ගහො තං සාමී.

283, 316. 有其物者，是为主人。

---

යස්ස වා පරිග්ගහො, තං සාමීසඤ්ඤං හොති.

有其物者，名为“主人”。

---

තස්ස භික්ඛුනො පටිවීසො, තස්ස භික්ඛුනො පත්තො, තස්ස භික්ඛුනො චීවරං, අත්තනො මුඛං.

那位比丘的份额，那位比丘的钵，那位比丘的僧衣，自己的脸。

---

සාමීඉච්චනෙන ක්වත්ථො? සාමිස්මිං ඡට්ඨී.

“主人”一词有何用？在“主人”的意义上，使用第六格。

---

284, 283. ලිඞ්ගත්ථෙ පඨමා.

284, 283. 在表示名词词干意义时，使用第一格。

---

ලිඞ්ගත්ථාභිධානමත්තෙ පඨමාවිභත්ති හොති.

第一格仅用于表达名词词干的意义。

---

පුරිසො, පුරිසා, එකො, ද්වෙ, ච, වා, හෙ, අහෙ, රෙ, අරෙ.

男人、诸男人、一、二、以及、或者、嘿、哎、喂、啊喂。

---

285, 70. ආලපනෙ ච.

285, 70. 在呼格中亦然。

---

ආලපනත්ථා ධිකෙ ලිඞ්ගත්ථාභිධානමත්තෙ ච පඨමාවිභත්ති හොති.

在仅表示名词词干意义时，以及在附加呼格意义时，皆使用第一格。

---

භො පුරිස, භවන්තො පුරිසා, භො රාජ, භවන්තො රාජානො, හෙ සඛෙ, හෙ සඛිනො.

喂，先生；诸位先生；喂，国王；诸位国王；嘿，朋友；嘿，朋友们。

---

286, 291. කරණෙ තතියා.

286, 291. 在工具的意义上，使用第三格。

---

කරණකාරකෙ තතියාවිභත්ති හොති.

在工具格中，使用第三格。

---

අග්ගිනා කුටිං ඣාපෙති, මනසා චෙ පදුට්ඨෙන, මනසා චෙ පසන්නෙන, කායෙන කම්මං කරොති.

以火焚烧孤邸；以污染之心；以清净之心；以身造业。

---

287, 299. සහාදියොගෙ [Pg.153] ච.

287, 299. 在与“saha”等词连用时亦然。

---

සහාදියොගත්ථෙ ච තතියාවිභත්ති හොති.

在与“saha”等词连用的意义上，亦使用第三格。

---

සහාපි ගග්ගෙන සඞ්ඝො උපොසථං කරෙය්‍ය, විනාපි ගග්ගෙන, මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං, සහස්සෙන සමං මිතා.

僧团可与伽伽(Gagga)一起举行布萨，亦可无伽伽而举行；与庞大的比丘僧团一起；朋友们与一千人一起。

---

288, 293. කත්තරි ච.

288, 293. 在施事者的意义上亦然。

---

කත්තරි ච තතියාවිභත්ති හොති.

在施事者的意义上，亦使用第三格。

---

රඤ්ඤා හතො පොසො, යක්ඛෙන දින්නො වරො, අහිනා දට්ඨො නරො.

为国王所杀之人，为夜叉所赐之福，为蛇所咬之人。

---

289, 297. හෙත්වත්ථෙ ච.

289, 297. 在因由的意义上亦然。

---

හෙත්වත්ථෙ ච තතියාවිභත්ති හොති.

第三格也用于表原因义。

---

අන්නෙන වසති, ධම්මෙන වසති, විජ්ජාය වසති, සක්කාරෙන වසති.

以食而住，以法而住，以明而住，以恭敬而住。

---

290, 298. සත්තම්‍යත්ථෙ ච.

290, 298. 也用于第七格义。

---

සත්තම්‍යත්ථෙ ච තතියාවිභත්ති හොති.

第三格也用于表第七格义。

---

තෙන [Pg.154] කාලෙන, තෙන සමයෙන. (යෙන කාලෙන, යෙන සමයෙන,) තෙන ඛො පන සමයෙන.

在那个时候，在那个时节。（在何时，在何时节，）就在那个时候。

---

291, 299. යෙනඞ්ගවිකාරො.

291, 299. 表肢体残缺。

---

යෙන බ්‍යාධිමතා අඞ්ගෙන අඞ්ගිනො විකාරො ලක්ඛීයතෙ. තත්ථ තතියාවිභත්ති හොති.

由何患病之肢体而标示出身体的残缺，于此用第三格。

---

අක්ඛිනා කාණො, හත්ථෙන කුණී, කාණං පස්සති නෙත්තෙන, පාදෙන ඛඤ්ජො, පිට්ඨියා ඛුජ්ජො.

眼盲，手残，以眼见盲者，足跛，背驼。

---

292, 300. විසෙසනෙ ච.

292, 300. 也用于表特征。

---

විසෙසනත්ථෙ ච තතියාවිභත්ති හොති.

第三格也用于表特征义。

---

ගොත්තෙන ගොතමො නාථො, සුවණ්ණෙන අභිරූපො, තපසා උත්තමො.

保护主以乔达摩为姓，以金色而貌美，以苦行为至上。

---

293, 301. සම්පදානෙ චතුත්ථී.

293, 301. 于与格，用第四格。

---

සම්පදානකාරකෙ චතුත්ථීවිභත්ති හොති.

在与格中，用第四格。

---

බුද්ධස්ස වා ධම්මස්ස වා සඞ්ඝස්ස වා දානං දෙති, දාතා හොති සමණස්ස වා බ්‍රාහ්මණස්ස වා.

他布施予佛、或法、或僧伽；他成为沙门或婆罗门的布施者。

---

294, 305. නමොයොගාදීස්වපි ච.

294, 305. 也用于与“礼敬”等词连用。

---

නමොයොගාදීස්වපි ච චතුත්ථීවිභත්ති හොති.

与“礼敬”等词连用时，也用第四格。

---

නමො [Pg.155] තෙ බුද්ධ වීරත්ථු, සොත්ථි පජානං, නමො කරොහි නාගස්ස, ස්වාගතං තෙ මහාරාජ.

愿礼敬于您，勇者佛陀；愿众生安好；请礼敬龙；欢迎您，大王。

---

295, 307. අපාදානෙ පඤ්චමී.

295, 307. 于离格，用第五格。

---

අපාදානකාරකෙ පඤ්චමීවිභත්ති හොති.

在离格中，用第五格。

---

පාපා චිත්තං නිවාරයෙ, අබ්භා මුත්තොව චන්දිමා, භයා මුච්චති සො නරො.

应使心远离恶，犹如月亮脱离云层，彼人得以解脱怖畏。

---

296, 314. කාරණත්ථෙ ඪ.

296, 314. 于原因义，ḍha。

---

කාරණත්ථෙ ච පඤ්චමීවිභත්ති හොති.

第五格也用于表原因义。

---

අනනුබොධා අප්පටිවෙධා චතුන්නං අරියසච්චානං යථාභූතං අදස්සනා.

由于未能觉悟、未能通达、未能如实知见四圣谛。

---

297, 284. කම්මත්ථෙ දුතියා.

297, 284. 于宾格，用第二格。

---

කම්මත්ථෙ දුතියාවිභත්ති හොති.

在宾格中，用第二格。

---

ගාවං හනති, වීහයො ලුනාති, සත්ථං කරොති, ඝටං කරොති, රථං කරොති, ධම්මං සුණාති, බුද්ධං පූජෙති, වාචං භාසතී, තණ්ඩුලං වචති, චොරං ඝාතෙති.

杀牛，割稻，造器，制罐，造车，闻法，礼敬佛陀，说话，煮饭，杀贼。

---

298, 287. කාලද්ධානමච්චන්තසංයොගෙ.

298, 287. 于时间与路程的持续贯穿。

---

කාලද්ධානං අච්චන්තසංයොගෙ දුතියාවිභත්ති හොති.

在表示时间与路程的持续贯穿时，用第二格。

---

මාසං [Pg.156] මංසොදනං භුඤ්ජති, සරදං රමණීයා නදී, මාසං සජ්ඣායති, යොජනං වනරාජි, යොජනං දීඝො පබ්බතො, කොසං සජ්ඣායති.

吃一月肉饭，秋季河流赏心悦目，背诵一月，一由旬的林带，一由旬长的山，背诵一拘卢舍。

---

අච්චන්තසංයොගෙති කිමත්ථං? සංවච්ඡරෙ භොජනං භුඤ්ජති.

为何说“持续贯穿”？（反例：）一年中吃一顿饭。

---

299, 288. කම්මප්පවධනීයයුත්තෙ.

299, 288. 与业声词连用。

---

කම්මප්පවචනීයයුත්තෙ දුතියාවිභත්ති හොති.

与业声词连用时，用第二格。

---

තං ඛො පන භවන්තං ගොතමං එවං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො, පබ්බජිතමනුපබ්බජිංසු.

关于那位乔达摩尊者，有这样美好的声誉传扬开来。他们跟随已出家者而出家。

---

300, 286. ගති බුද්ධි භුජ පඨ හර කර සයාදීනං කාරිතෙ වා.

300, 286. 于“去”、“知”、“食”等义的使役式，或（用第二格）。

---

ගති බුද්ධි භුජ පඨ හර කර සයාදීනං පයොගෙ කාරිතෙ දුතියාවිභත්ති හොති වා.

在使用“去”、“知”、“食”、“读”、“运”、“作”、“卧”等词根的使役式时，（原主事者）或用第二格。

---

පුරිසො පුරිසං (ගාමං) ගාමයති, පුරිසො පුරිසෙන වා, පුරිසො පුරිසස්ස වා. එවං බොධයති, භොජයති, පාඨයති, හාරයති, කාරයති, සයාපයති. එවං සබ්බත්ථ කාරිතෙ.

一人使另一人去（村庄），或由另一人（使之去），或对另一人（使之去）。同样地，使知、使食、使读、使运、使作、使卧。于所有使役式中，皆是如此。

---

301, 215. සාමිස්මිං ඡට්ඨී.

301, 215. 于所有主，用第六格。

---

සාමිස්මිං ඡට්ඨීවිභත්ති හොති.

于属主之义，为第六格。

---

තස්ස [Pg.157] භික්ඛුනො පටිවීසො, තස්ස භික්ඛුනො පත්තො, තස්ස භික්ඛුනො චීවරං, අත්තනො මුඛං.

那位比丘的份，那位比丘的钵，那位比丘的衣，自己的脸。

---

302, 319. ඔකාසෙ සත්තමී.

302, 319. 于处所，为第七格。

---

ඔකාසකාරකෙ සත්තමීවිභත්ති හොති.

于处所格，为第七格。

---

ගම්භීරෙ ඔදකන්තිකෙ, පාපස්මිං රමති මනො, භගවති බ්‍රහ්මචරියං වුස්සති කුලපුත්තො.

在深水的岸边，心乐于恶，良家子于世尊处修梵行。

---

303, 321. සාමිස්සරාධිපති දායාද සක්ඛීපතිභූ පසුතකුසලෙහි ච.

303, 321. 以及与主人、主宰、支配者、继承人、见证人、保证人、专精者、善巧者连用。

---

සාමී ඉස්සර අධිපති දායාද සක්ඛීපතිභූ පසුතකුසල ඉච්චෙතෙහි පයොගෙ ඡට්ඨීවිභත්ති හොති, සත්තමී ච.

与“主人”、“主宰”、“支配者”、“继承人”、“见证人”、“保证人”、“专精者”、“善巧者”等词连用时，使用第六格，亦使用第七格。

---

ගොණානං සාමී, ගොණෙසු සාමී, ගොණානං ඉස්සරො, ගොණෙසු ඉස්සරො. ගොණානං අධිපති, ගොණෙසු අධිපති. ගොණානං දායාදො, ගොණෙසු දායාදො. ගොණානං සක්ඛී, ගොණෙසු සක්ඛී, ගොණානං පතිභූ, ගොණෙසු පතිභූ. ගොණානං පසුතො, ගොණෙසු පසුතො. ගොණානං කුසලො, ගොණෙසු කුසලො.

牛之主人，牛中之主人；牛之主宰，牛中之主宰；牛之支配者，牛中之支配者；牛之继承人，牛中之继承人；牛之见证人，牛中之见证人；牛之保证人，牛中之保证人；牛之专精者，牛中之专精者；牛之善巧者，牛中之善巧者。

---

304, 322. නිද්ධාරණෙ ච.

304, 322. 以及于简别。

---

නිද්ධාරණත්ථෙ ච ඡට්ඨීවිභත්ති හොති, සත්තමී ච.

于简别之义，使用第六格，亦使用第七格。

---

කණ්හා [Pg.158] ගාවීනං සම්පන්නඛීරතමා, කණ්හා ගාවීසු සම්පන්නඛීරතමා. සාමා නාරීනං දස්සනීයතමා, සාමා නාරීසු දස්සනීයතමා. මනුස්සානං ඛත්තියො සූරතමො, මනුස්සෙසු ඛත්තියො සූරතමො. පථිකානං ධාවන්තො සීඝතමො, පථිකෙසු ධාවන්තො සීඝතමො.

黑牛是牛群中最富乳的，黑牛在牛群中最富乳的。棕肤女子是女子中最美丽的，棕肤女子在女子中最美丽的。刹帝利是人中最勇猛的，刹帝利在人中最勇猛的。奔跑者是行旅者中最迅速的，奔跑者在行旅者中最迅速的。

---

305, 323. අනාදරෙ ච.

305, 323. 以及于无视。

---

අනාදරෙ ඡට්ඨීවිභත්ති හොති, සත්තමී ච.

于无视之义，使用第六格，亦使用第七格。

---

රුදතො දාරකස්ස පබ්බජි, රුදන්තස්මිං දාරකෙ පබ්බජි.

不顾哭泣的孩子，他出家了；当孩子哭泣时，他出家了。

---

306, 289. ක්වචි දුතියා ඡට්ඨීනමත්ථෙ.

306, 289. 有时第二格用于第六格之义。

---

ඡට්ඨීනමත්ථෙ ක්වචි දුතියාවිභත්ති හොති.

于第六格之义，有时使用第二格。

---

අපිස්සු මං අග්ගිවෙස්සන තිස්සො උපමා පටිභංසු.

阿耆毗舍那(Aggivessana)，又有三则譬喻向我显现。

---

307, 290. තතියාසත්තමීනඤ්ච.

307, 290. 以及用于第三格与第七格之义。

---

තතියාසත්තමීනං අත්ථෙ ච ක්වචි දුතියාවිභත්ති හොති.

于第三格与第七格之义，有时亦使用第二格。

---

සචෙ මං සමණො ගොතමො ආලපිස්සති, ත්වඤ්ච මං නාභිභාසසි. එවං තතියත්ථෙ.

“如果沙门乔达摩对我说话，而你却不对我说话。”如此是为第三格之义。

---

පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා, එකං සමයං භගවා. එවං සත්තම්‍යත්ථෙ.

“Pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā”（于上午时分着衣后），“ekaṃ samayaṃ bhagavā”（一时，世尊）。如此是为第七格之义。

---

308, 317. ඡට්ඨී [Pg.159] ච.

308, 317. 以及第六格。

---

තතියාසත්තමීනං අත්ථෙ ච ක්වචි ඡට්ඨීවිභත්ති හොති.

于第三格与第七格之义，有时亦使用第六格。

---

කතො මෙ කල්‍යාණො, කතං මෙ පාපං. එවං තතියත්ථෙ.

“我已作善，我已作恶。”如此是为第三格之义。

---

කුසලා නච්චගීතස්ස සික්ඛිතා චාතුරිත්ථියො, කුසලො ත්වං රථස්ස අඞ්ගපච්චඞ්ගානං. එවං සත්තම්‍යත්ථෙ.

“诸巧女善于歌舞且训练有素”，“你善于战车之各部分”。如此是为第七格之义。

---

ක්වචීති කිමත්ථං? යො වො ආනන්ද මයා ධම්මො ච විනයො ච දෙසිතො පඤ්ඤත්තො, ආනන්දො අත්ථෙසු විචක්ඛණො.

为何说“有时”？如：“阿难，我为你们所教导、制定的法与律”；“阿难于诸义理中善巧”。

---

309, 318. දුතියාපඤ්චමීනඤ්ච.

309, 318. 以及用于第二格与第五格之义。

---

දුතියාපඤ්චමීනඤ්ච අත්ථෙ ක්වචි ඡට්ඨීවිභත්ති හොති.

于第二格与第五格之义，有时亦使用第六格。

---

තස්ස භවන්ති වත්තාරො, සහසා කම්මස්ස කත්තාරො, එවං දුතියත්ථෙ.

“（人们）成为议论他者，成为造作鲁莽业者。”如此是为第二格之义。

---

අස්සවනතා ධම්මස්ස පරිහායන්ති, කින්නු ඛො අහං තස්ස සුඛස්ස භායාමි, සබ්බෙ තසන්ති දණ්ඩස්ස, සබ්බෙ භායන්ති මච්චුනො, භීතො චතුන්නං ආසීවිසානං ඝොරවිසානං, භායාමි ඝොරවිසස්ස නාගස්ස. එවං පඤ්චම්‍යත්ථෙ.

“因不听闻法而退失”；“我为何要害怕那快乐呢？”；“一切众生都害怕刑罚”；“一切众生都畏惧死亡”；“（他）害怕四条剧毒的毒蛇”；“我害怕剧毒的龙”。如此是为第五格之义。

---

310, 324. කම්ම [Pg.160] කරණ නිමිත්තත්ථෙසු සත්තමී.

310, 324. 第七格用于业格、具格、因格之义。

---

කම්මකරණනිමිත්තත්ථෙසු සත්තමීවිභත්ති හොති.

于业格、具格、因格之义，用第七格。

---

සුන්දරාවුසො ඉමෙ ආජීවකා භික්ඛූසු අභිවාදෙන්ති. එවං කම්මත්ථෙ.

“贤友孙陀罗，此等裸行顺命外道礼敬诸比丘。”此为业格之义。

---

හත්ථෙසු පිණ්ඩාය චරන්ති, පත්තෙසු පිණ්ඩාය චරන්ති, පථෙසු ගච්ඡන්ති. එවං කරණත්ථෙ.

“以手行乞，以钵行乞，于路而行。”此为具格之义。

---

දීපි චම්මෙසු හඤ්ඤතෙ, කුඤ්ජරො දන්තෙසු හඤ්ඤතෙ, එවං නිමිත්තත්ථෙ.

“豹因皮被杀，象因牙被杀。”此为因格之义。

---

311, 325. සම්පදානෙ ච.

311, 325. 及于为格。

---

සම්පදානෙ ච සත්තමීවිභත්ති හොති.

于为格之义，亦用第七格。

---

සඞ්ඝෙ දින්නං මහප්ඵල, සඞ්ඝෙ ගොතමී දෙහි, සඞ්ඝෙ තෙ දින්නෙ අහඤ්චෙව පූජිතො භවිස්සාමි.

“于僧团施，有大果报”；“乔达弥，当施于僧团”；“汝施于僧团时，我亦将受供养”。

---

312, 326. පඤ්චම්‍යත්ථෙ ච.

312, 326. 及于第五格之义。

---

පඤ්චම්‍යත්ථෙ ච සත්තමීවිභත්ති හොති.

于第五格之义，亦用第七格。

---

කදලීසු ගජෙ රක්ඛන්ති.

从芭蕉林中守护诸象。

---

313, 327. කාලභාවෙසු ච.

313, 327. 及于时间与状态。

---

කාලභාවෙසු ච කත්තරි පයුජ්ජමානෙ සත්තමීවිභත්ති හොති.

于时间与状态，当述及作者时，用第七格。

---

පුබ්බණ්හසමයෙ [Pg.161] ගතො, සායන්හසමයෙ ආගතො. භික්ඛූසු භොජීයමානෙසු ගතො, භුත්තෙසු ආගතො. ගොසුදුය්හමානෙසු ගතො, දුද්ධාසු ආගතො.

上午时去，傍晚时来。诸比丘正食时去，食已而来。诸牛正被挤乳时去，挤讫而来。

---

314, 328. උප’ඣාධිකිස්සරවචනෙ.

314, 328. 于upa、adhi，表优越、主宰义。

---

උපඅධිඉච්චෙතෙසං පයොගෙ අධිකඉස්සරවචනෙ සත්තමීවිභත්ති හොති.

当使用upa与adhi表优越、主宰之义时，用第七格。

---

උප ඛාරියං දොණො, උප නික්ඛෙ කහාපණං. අධි බ්‍රහ්මදත්තෙ පඤ්චාලා, අධි නච්චෙසු ගොතමී, අධි දෙවෙසු බුද්ධො.

一多那(doṇa)少于一卡利(khāri)，一伽哈巴那(kahāpaṇa)少于一尼卡(nikkha)。梵授王(Brahmadatta)为般遮罗(Pañcāla)之主，乔达弥(Gotamī)于舞蹈中为优，佛陀于诸天中为尊。

---

315, 329. මණ්ඩිතු’ස්සුක්කෙසු තතියා.

315, 329. 于庄严、热忱，用第三格。

---

මණ්ඩිතඋස්සුක්කඉච්චෙතෙස්වත්ථෙසු තතියාවිභත්ති හොති, සත්තමී ච.

于庄严、热忱等义，用第三格，亦用第七格。

---

ඤාණෙන පසීදිතො, ඤාණස්මිං වා පසීදිතො, ඤාණෙන උස්සුක්කො, ඤාණස්මිං වා උස්සුක්කො තථාගතො වා තථාගතගොත්තො වා.

以智慧而庄严，或于智慧中庄严；以智慧而热忱，或于智慧中热忱——如来或如来种姓者。

---

ඉති නාමකප්පෙ කාරකකප්පො ඡට්ඨො කණ්ඩො.

如是，名篇中格篇为第六章。

---

කාරකකප්පො නිට්ඨිතො.

格篇终。

---

4. සමාසකප්ප

4. 复合词篇

---

සත්තමකණ්ඩ

第七章

---

316, 331. නාමානං [Pg.162] සමාසො යුත්තත්ථො.

316, 331. 意义相应之诸名，成复合词。

---

තෙසං නාමානං පයුජ්ජමානපදත්ථානං යො යුත්තත්ථො, සො සමාසසඤ්ඤො හොති.

此等正用之名，其义相应者，名为复合词。

---

කථිනදුස්සං, ආගන්තුකභත්තං, ජීවිතින්ද්‍රියං, සමණබ්‍රාහ්මණා, සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානා, බ්‍රාහ්මණ ගහපතිකා.

迦絺那衣，客食，命根，沙门与婆罗门，舍利弗与目犍连，婆罗门与居家者。

---

නාමානමිති කිමත්ථං? දෙවදත්තො පචති, යඤ්ඤදත්තො පචති.

为何言“诸名”？（如：）提婆达多烹煮，雅那达多烹煮。

---

යුත්තත්ථොති කිමත්ථං? භතො රඤ්ඤො පුත්තො දෙවදත්තස්ස.

为何言“义相应”？（如：）国王之仆，提婆达多之子。

---

සමාසඉච්චනෙන ක්වත්ථො? ක්වචි සමාසන්තගතානමකාරන්තො.

言“复合词”，有何义？答曰：于某些复合词之末，转为阿(a)声。

---

317, 332. තෙසං විභත්තියො ලොපා ච.

317, 332. 彼等之格结尾亦省略。

---

තෙසං යුත්තත්ථානං සමාසානං විභත්තියො ලොපා ච හොන්ති.

于意义相连之复合词，其格结尾亦省略。

---

කථිනදුස්සං[Pg.163], ආගන්තුකභත්තං.

迦絺那衣，客食。

---

තෙසංගහණෙන සමාසතද්ධිතාඛ්‍යාතකිතකානං විභත්තිපච්චයපදක්ඛරාගමා ච ලොපා හොන්ති. වාසිට්ඨො, වෙනතෙය්‍යො.

通过“彼等”(Tesaṃ)一词的涵盖，复合词、派生词、动词和初级派生词的格结尾、后缀、词、字母和增音亦被省略。例如：婆悉吒(Vāsiṭṭho)，毗那达耶(Venateyyo)。

---

චග්ගහණ මවධාරණත්ථං, පභඞ්කරො, අමතද්දදො, මෙධඞ්කරො, දීපඞ්කරො.

“ca”字用于限定。例如：破暗者，施甘露者，增慧者，燃灯者。

---

318, 333. පකති චස්ස සරන්තස්ස.

318, 333. 元音尾词亦呈自然形态。

---

ලුත්තාසු විභත්තීසු අස්ස සරන්තස්ස ලිඞ්ගස්ස පකතිරූපානි හොන්ති.

当格结尾被省略时，此元音尾词呈其自然形态。

---

චක්ඛුසොතං, මුඛනාසිකං, රාජපුත්තො, රාජපුරිසො.

眼耳，口鼻，王子，王臣。

---

319, 330. උපසග්ගනිපාතපුබ්බකො අබ්‍යයීභාවො.

319, 330. 不变位复合词以接头词或小品词为首。

---

උපසග්ගනිපාතපුබ්බකො සමාසො අබ්‍යයීභාවසඤ්ඤො හොති.

以接头词或小品词为首的复合词，称为不变位复合词。

---

නගරස්ස [Pg.164] සමීපෙ පවත්තති කථා ඉති උපනගරං, දරථානං අභාවො නිද්දරථං, මකසානං අභාවො නිම්මකසං, වුඩ්ඪානං පටිපාටි යථාවුඩ්ඪං, යෙ යෙ වුඩ්ඪා වා යථාවුඩ්ඪං, ජීවස්ස යත්තකො පරිච්ඡෙදො යාවජීවං, චිත්තමධිකිච්ච පවත්තන්ති තෙ ධම්මාති අධිචිත්තං, පබ්බතස්ස තිරො තිරොපබ්බතං, සොතස්ස පති පවත්තති නාවා ඉති පතිසොතං, පාසාදස්ස අන්තො අන්තොපාසාදං.

谈论在城市附近发生，是为“近城”(upanagaraṃ)；苦恼的不存在，是为“无苦”(niddarathaṃ)；蚊子的不存在，是为“无蚊”(nimmakasaṃ)；依年长者的次序，是为“如其年长”(yathāvuḍḍhaṃ)；或凡是年长者，是为“如其年长”(yathāvuḍḍhaṃ)；生命的所有范围，是为“尽寿”(yāvajīvaṃ)；那些以心为增上而转起的法，是为“增上心”(adhicittaṃ)；在山的那边，是为“越山”(tiropabbataṃ)；船逆流而行，是为“逆流”(patisotaṃ)；在宫殿之内，是为“内殿”(antopāsādaṃ)。

---

අබ්‍යයීභාවමිච්චනෙන ක්වත්ථො? අංවිභත්තීන මකාරන්තා අබ්‍යයීභාවා.

为何要（定义）“不变位复合词”(abyayībhāva)？（答：）因为以“a”结尾的不变位复合词，其格结尾为“aṃ”。

---

320, 335. සො නපුංසකලිඞ්ගො.

320, 335. 彼为中性。

---

සො අබ්‍යයීභාවසමාසො නපුංසකලිඞ්ගොව දට්ඨබ්බො.

该不变位复合词应被视为中性。

---

කුමාරීසු අධිකිච්ච පවත්තති කථා ඉති අධිකුමාරි, වධුයා සමීපෙ පවත්තති කථා ඉති උපවධු, ගඞ්ගාය සමීපෙ පවත්තති කථා ඉති උපගඞ්ගං, මණිකාය සමීපෙ පවත්තති කථා ඉති උපමණිකං.

谈论关于少女，是为“关于少女”(adhikumāri)；谈论在新妇附近，是为“近新妇”(upavadhu)；谈论在恒河(Gaṅgā)附近，是为“近恒河”(upagaṅgaṃ)；谈论在水壶附近，是为“近水壶”(upamaṇikaṃ)。

---

321, 349. දිගුස්සෙකත්තං.

321, 349. 数词复合词的单数性。

---

දිගුස්ස සමාසස්ස එකත්තං හොති, නපුංසකලිඞ්ගත්තඤ්ච.

数词复合词是单数，并且是中性。

---

තයො [Pg.165] ලොකා තිලොකං, තයො දණ්ඩා තිදණ්ඩං, තීණි නයනානි තිනයනං, තයො සිඞ්ගා තිසිඞ්ගං. චතස්සො දිසා චතුද්දිසං, පඤ්ච ඉන්ද්‍රියානි පඤ්චින්ද්‍රියං.

三界(tayo lokā)为“三界”(tilokaṃ)；三杖(tayo daṇḍā)为“三杖”(tidaṇḍaṃ)；三眼(tīṇi nayanāni)为“三眼”(tinayanaṃ)；三峰(tayo siṅgā)为“三峰”(tisiṅgaṃ)；四方(catasso disā)为“四方”(catuddisaṃ)；五根(pañca indriyāni)为“五根”(pañcindriyaṃ)。

---

322, 359. තථා ද්වන්දෙ පාණි තූරිය යොග්ගසෙනඞ්ගඛුද්දජන්තුක විවිධවිරුද්ධ විසභාගත්ථාදීනඤ්ච.

322, 359. 同样地，在并列复合词中，由表示肢体、乐器、轭具、军队部分、小生物、各种对立或不同性质事物等的词构成时（亦为单数中性）。

---

තථා ද්වන්දෙ සමාසෙ පාණි තූරිය යොග්ග සෙනඞ්ගඛුද්දජන්තුක විවිධවිරුද්ධ විසභාගත්ථඉච්චෙවමාදීනං එකත්තං හොති, නපුංසකලිඞ්ගත්තඤ්ච.

同样地，在并列复合词中，由表示肢体、乐器、轭具、军队部分、小生物、各种对立或不同性质事物等词构成时，其复合词为单数，并且是中性。

---

තං යථා? චක්ඛු ච සොතඤ්ච චක්ඛුසොතං, මුඛඤ්ච නාසිකා ච මුඛනාසිකං, ඡවි ච මංසඤ්ච ලොහිතඤ්ච ඡවිමංසලොහිතං. එවං පාණ්‍යඞ්ගත්ථෙ.

此云何？眼与耳为“眼耳”(cakkhusotaṃ)；口与鼻为“口鼻”(mukhanāsikaṃ)；皮、肉与血为“皮肉血”(chavimaṃsalohitaṃ)。此为身体部分之例。

---

සඞ්ඛො ච පණවො ච සඞ්ඛපණවං, ගීතඤ්ච වාදිතඤ්ච ගීතවාදිතං, දද්දරි ච ඩිණ්ඩිමො ච දද්දරිඩිණ්ඩිමං. එවං තූරියඞ්ගත්ථෙ.

螺与铙为“螺铙”(saṅkhapaṇavaṃ)；歌与乐为“歌乐”(gītavāditaṃ)；达达利鼓(daddari)与丁迪玛鼓(ḍiṇḍima)为“达达利丁迪玛鼓”(daddariḍiṇḍimaṃ)。此为乐器之例。

---

ඵාලො ච පාචනඤ්ච ඵාලපාචනං, යුගඤ්ච නඞ්ගලඤ්ච යුගනඞ්ගලං. එවං යොග්ගඞ්ගත්ථෙ.

犁头与赶牛棒为“犁头赶牛棒”(phālapācanaṃ)；轭与犁为“轭犁”(yuganaṅgalaṃ)。此为轭具之例。

---

අසි ච චම්මඤ්ච අසිචම්මං, ධනු ච කලාපො ච ධනුකලාපං, හත්ථී ච අස්සො ච හත්ථිඅස්සං, රථො ච පත්තිකො ච රථපත්තිකං. එවං සෙනඞ්ගත්ථෙ.

剑与盾为“剑盾”(asicammaṃ)；弓与箭囊为“弓箭囊”(dhanukalāpaṃ)；象与马为“象马”(hatthiassaṃ)；车与步兵为“车步兵”(rathapattikaṃ)。此为军队部分之例。

---

ඩංසා [Pg.166] ච මකසා ච ඩංසමකසං, කුන්ථො ච කිපිල්ලිකො ච කුන්ථකිපිල්ලිකං, කීටො ච සරීසපො ච කීටසරීසපං. එවං ඛුද්දජන්තුකත්ථෙ.

虻与蚊为“虻蚊”(ḍaṃsamakasaṃ)；小虫(kuntha)与蚂蚁(kipillika)为“小虫蚂蚁”(kunthakipillikaṃ)；昆虫与爬虫为“昆虫爬虫”(kīṭasarīsapaṃ)。此为微小生物之例。

---

අහි ච නකුලො ච අහිනකුලං, බිළාරො ච මූසිකො ච බිළාරමූසිකං, කාකො ච උලූකො ච කාකොලූකං. එවං විවිධවිරුද්ධත්ථෙ.

蛇与那拘罗为“蛇那拘罗”(ahinakulaṃ)；猫与鼠为“猫鼠”(biḷāramūsikaṃ)；乌鸦与猫头鹰为“乌鸦猫头鹰”(kākolūkaṃ)。此为种种敌对者之例。

---

සීලඤ්ච පඤ්ඤාණඤ්ච සීලපඤ්ඤාණං, සමථො ච විපස්සනා ච සමථවිපස්සනං, විජ්ජා ච චරණඤ්ච විජ්ජාචරණං. එවං විසභාගත්ථෙ.

戒与慧为“戒慧”(sīlapaññāṇaṃ)；止与观为“止观”(samathavipassanaṃ)；明与行为“明行”(vijjācaraṇaṃ)。此为不同性质者之例。

---

ආදිග්ගහණං කිමත්ථං? දාසී ච දාසො ච දාසිදාසං, ඉත්ථී ච පුමා ච ඉත්ථිපුමං, පත්තො ච චීවරඤ්ච පත්තචීවරං, ඡත්තඤ්ච උපාහනා ච ඡත්තුපාහනං, තිකඤ්ච චතුක්කඤ්ච තිකචතුක්කං, වෙනො ච රථකාරො ච වෙනරථකාරං, සාකුණිකො ච මාගවිකො ච සවකුණිකමාගවිකං, දීඝො ච මජ්ඣිමො ච දීඝමජ්ඣිමං ඉච්චෙවමාදි.

“等”的涵义是什么？女奴与男奴为“女奴男奴”(dāsidāsaṃ)；女人与男人为“男女”(itthipumaṃ)；钵与衣为“衣钵”(pattacīvaraṃ)；伞与鞋为“伞鞋”(chattupāhanaṃ)；三与四为“三四”(tikacatukkaṃ)；竹匠(vena)与车匠(rathakāra)为“竹车匠”(venarathakāraṃ)；捕鸟人(sākuṇika)与猎人(māgavika)为“捕鸟猎人”(sākuṇikamāgavikaṃ)；长与中为“长中”(dīghamajjhimaṃ)，如此等等。

---

323, 360. විභාසා රුක්ඛ තිණ පසුඛ න ධඤ්ඤ ජනපදාදීනඤ්ච.

323, 360. 对于树、草、牲畜、财富、谷物、国土等，（复合是）有选择性的。

---

රුක්ඛතිණ පසු ධන ධඤ්ඤ ජනපදඉච්චෙවමාදීනං විභාසා එකත්තං හොති, නපුංසකලිඞ්ගත්තඤ්ච ද්වන්දෙ සමාසෙ. අස්සත්ථො [Pg.167] ච කපීතනො ච අස්සත්ථකපීතනං, අස්සත්ථකපීතනා වා. උසීරඤ්ච බීරණඤ්ච උසීරබීරණං, උසීරබීරණා වා. අජො ච එළකො ච අජෙළකං, අජෙළකා වා. හිරඤ්ඤඤ්ච සුවණ්ණඤ්ච හිරඤ්ඤසුවණ්ණං, හිරඤ්ඤසුවණ්ණා වා. සාලි ච යවො ච සාලියවං, සාලියවා වා. කාසී ච කොසලා ච කාසිකොසලං, කාසිකොසලා වා.

对于树、草、牲畜、财富、谷物、国土等，在并列复合词中，有选择性地成为单数、中性。阿说他树(Assattha)与迦毗陀那树(Kapītana)为“阿说他迦毗陀那”(assatthakapītanaṃ，中性单数)，或“阿说他迦毗陀那”(assatthakapītanā，阳性复数)。香根草(Usīra)与毗罗那草(Bīraṇa)为“香根毗罗那草”(usīrabīraṇaṃ，中性单数)，或“香根毗罗那草”(usīrabīraṇā，阳性复数)。山羊(Aja)与绵羊(Eḷaka)为“山羊绵羊”(ajeḷakaṃ，中性单数)，或“山羊绵羊”(ajeḷakā，阳性复数)。金(Hirañña)与黄金(Suvaṇṇa)为“金黄金”(hiraññasuvaṇṇaṃ，中性单数)，或“金黄金”(hiraññasuvaṇṇā，阳性复数)。稻米(Sāli)与大麦(Yava)为“稻米大麦”(sāliyavaṃ，中性单数)，或“稻米大麦”(sāliyavā，阳性复数)。迦尸(Kāsī)与憍萨罗(Kosalā)为“迦尸憍萨罗”(kāsikosalaṃ，中性单数)，或“迦尸憍萨罗”(kāsikosalā，阳性复数)。

---

ආදිග්ගහණං කිමත්ථං? සාවජ්ජඤ්ච අනවජ්ජඤ්ච සාවජ්ජානවජ්ජං, සාවජ්ජා නවජ්ජා වා. හීනඤ්ච පණීතඤ්ච හීනපණීතං. හීනපණීතා වා. කණ්හො ච සුක්කො ච කණ්හසුක්කං, කණ්හසුක්කා වා.

“等”字作何义？有过的与无过的为“有过无过”（中性单数），或“有过无过”（复数）。低劣的与优胜的为“低劣优胜”（中性单数），或“低劣优胜”（复数）。黑的与白的为“黑白”（中性单数），或“黑白”（复数）。

---

324, 339. ද්විපදෙ තුල්‍යාධිකරණෙ කම්මධාරයො.

324, 339. 二词同格，为持业释。

---

ද්වෙ පදානි තුල්‍යාධිකරණානි යදා සමස්‍යන්තෙ, තදා සො සමාසො කම්මධාරයසඤ්ඤො හොති.

当两个同格的词复合时，该复合词名为持业释。

---

මහන්තො [Pg.168] ච සො පුරිසො චාති මහාපුරිසො, කණ්හො ච සො සප්පො චාති කණ්හසප්පො, නීලඤ්ච තං උප්පලඤ්චාති නීලුප්පලං, ලොහිතඤ්ච තං චන්දනඤ්චාති ලොහිතචන්දනං, බ්‍රාහ්මණී ච සා දාරිකා චාති බ්‍රාහ්මණදාරිකා, ඛත්තියා ච සා කඤ්ඤා චාති ඛත්තියකඤ්ඤා.

彼是伟大的，亦是人，故为“大士”；彼是黑的，亦是蛇，故为“黑蛇”；彼是青的，亦是莲，故为“青莲”；彼是赤的，亦是檀，故为“赤檀”；彼是婆罗门女，亦是少女，故为“婆罗门少女”；彼是刹帝利女，亦是少女，故为“刹帝利少女”。

---

කම්මධාරයඉච්චනෙන ක්වත්ථො? කම්මධාරයසඤ්ඤෙ ච.

“持业释”此语有何作用？为立“持业释”之名。

---

325, 348. සඞ්ඛ්‍යාපුබ්බො දිගු.

325, 348. 数词在前，为带数释。

---

සඞ්ඛ්‍යාපුබ්බො කම්මධාරයසමාසො දිගුසඤ්ඤො හොති.

数词在前的持业复合词，名为带数释。

---

තීණි මලානි තිමලං, තීණි ඵලානි තිඵලං, තයො ලොකා තිලොකං, තයො දණ්ඩා තිදණ්ඩං, චතස්සො දිසා චතුද්දිසං, පඤ්ච ඉන්ද්‍රියානි පඤ්චින්ද්‍රියං, සත්ත ගොදාවරියො සත්තගොදාවරං.

三垢为“三垢”，三果为“三果”，三界为“三界”，三杖为“三杖”，四方为“四方”，五根为“五根”，七哥达瓦里河为“七哥达瓦里河”。

---

දිගුඉච්චනෙන ක්වත්ථො? දිගුස්සෙ කත්තං.

“带数释”此语有何作用？为明带数释之单数性。

---

326, 341. උභෙ තප්පුරිසා.

326, 341. 二者皆为依主释。

---

උභෙ දිගුකම්මධාරයසමාසා තප්පුරිසසඤ්ඤා හොන්ති.

带数释与持业释这两种复合词，皆名为依主释。

---

න බ්‍රාහ්මණො අබ්‍රාහ්මණො, න වසලො අවසලො, න භික්ඛු අභික්ඛු, න පඤ්චවස්සං අපඤ්චවස්සං, න [Pg.169] පඤ්චපූලී අපඤ්චපූලී, න සත්තගොදාවරංඅසත්තගොදාවරං, න දසගවං අදසගවං, න පඤ්චගවං අපඤ්චගවං.

非婆罗门为“非婆罗门”，非贱民为“非贱民”，非比丘为“非比丘”，非五年为“非五年”，非五束为“非五束”，非七哥达瓦里河为“非七哥达瓦里河”，非十牛为“非十牛”，非五牛为“非五牛”。

---

තප්පුරිසඉච්චනෙන ක්වත්ථො? අත්තං නස්ස තප්පුරිසෙ.

“依主释”此语有何作用？在依主释中，否定词“na”于元音前变为“an”。

---

327, 351. අමාදයො පරපදෙභි.

327, 351. 业格等与后词复合。

---

තා අමාදයො නාමෙහි පරපදෙභි යදා සමස්‍යන්තෙ, තදා සො සමාසො තප්පුරිසසඤ්ඤො හොති.

当业格等与后面的名词复合时，该复合词名为依主释。

---

භූමිං ගතො භූමිගතො, සබ්බරත්තිං සොභණො සබ්බරත්තිසොභණො. අපායං ගතො අපායගතො, ඉස්සරෙන කතං ඉස්සරකතං, සල්ලෙන විද්ධො සල්ලවිද්ධො, කථිනස්ස දුස්සං කථිනදුස්සං, ආගන්තුකස්ස භත්තං ආගන්තුකභත්තං, මෙථුනා අපෙතො මෙථුනාපෙතො, චොරා භයං චොරභයං, රඤ්ඤො පුත්තො රාජපුත්තො, ධඤ්ඤානං රාසි ධඤ්ඤරාසි, රූපෙ සඤ්ඤා රූපසඤ්ඤා, සංසාරෙ දුක්ඛං සංසාරදුක්ඛං.

“去到地”为“至地”；“彻夜美”为“彻夜美”；“去到恶趣”为“至恶趣”；“自在天所作”为“自在天作”；“为箭所射”为“箭射”；“迦絺那之布”为“迦絺那布”；“客人之食”为“客食”；“离淫欲”为“离淫欲”；“从贼之惧”为“贼惧”；“王之子”为“王子”；“谷物之堆”为“谷堆”；“于色之想”为“色想”；“轮回中之苦”为“轮回苦”。

---

328, 352. අඤ්ඤපදත්ථෙසු බහුබ්බීහි.

328, 352. 表他词义，为多主释。

---

අඤ්ඤෙසං පදානං අත්ථෙසු ද්වෙ නාමානි බහූනි නාමානි යදා සමස්‍යන්තෙ, තදා සො සමාසො බහුබ්බීහි සඤ්ඤො හොති.

当二或多名词复合，而表他词之义时，该复合词名为多主释。

---

ආගතා [Pg.170] සමණා ඉමං සඞ්ඝාරාමං සොයං ආගතසමණො, සඞ්ඝාරාමො. ජිතානි ඉන්ද්‍රියානි අනෙන සමණෙන සොයං ජිතින්ද්‍රියො, සමණො. දින්නො සුඞ්කො යස්ස රඤ්ඤො සොයං දින්නසුඞ්කො, රාජා. නිග්ගතා ජනා අස්මා ගාමා සොයං නිග්ගතජනො, ගාමො. ඡින්නො හත්තො යස්ස පුරිසස්ස සොයං ඡින්නහත්ථො, පුරිසො. සම්පන්නානි සස්සානි යස්මිං ජනපදෙ සොයං සම්පන්නසස්සො, ජනපදො.

沙门已来此僧伽蓝，故此僧伽蓝为“已来沙门”。此沙门已制伏诸根，故此沙门为“已制伏根”。税已献予此王，故此王为“已献税”。人民已离此村，故此村为“已离人”。此人之手已断，故此人为“断手”。此国土谷物丰饶，故此国土为“谷物丰饶”。

---

නිග්‍රොධස්ස පරිමණ්ඩලො නිග්‍රොධපරිමණ්ඩලො, නිග්‍රොධපරිමණ්ඩලො ඉව පරිමණ්ඩලො යො රාජකුමාරො සොයං නිග්‍රොධපරිමණ්ඩලො. අථ වා නිග්‍රොධපරිමණ්ඩලො ඉව පරිමණ්ඩලො යස්ස රාජකුමාරස්ස සොයං නිග්‍රොධපරිමණ්ඩලො, රාජකුමාරො.

榕树的匀称为“榕树匀称”（依主释）。如榕树之匀称般匀称的王子，彼为“榕树匀称”（譬喻持业释）。或者，其匀称如榕树之匀称的王子，彼为“榕树匀称”（多主释）。

---

චක්ඛුනො භූතො චක්ඛුභූතො, චක්ඛුභූතො ඉව භූතො යො භගවා සොයං චක්ඛුභූතො, භගවා.

眼之所成为“眼成”（依主释）。如眼之成般已成的世尊，彼为“眼成”世尊。

---

සුවණ්ණස්ස වණ්ණො සුවණ්ණවණ්ණො, සුවණ්ණවණ්ණො විය වණ්ණො යස්ස භගවතො සොයං සුවණ්ණවණ්ණො, භගවා.

黄金的色泽为“黄金色”（依主释）。其色泽如黄金之色的世尊，彼为“黄金色”世尊。

---

බ්‍රහ්මුනො සරො බ්‍රහ්මස්සරො, බ්‍රහ්මස්සරො විය සරො යස්ස භගවතො සොයං බ්‍රහ්මස්සරො, භගවා.

梵天之声为“梵声”（依主释）。其声音如梵天之声的世尊，彼为“梵声”世尊。

---

සයං [Pg.171] පතිත පණ්ණ පුප්ඵඵලවායුතොයාහාරාති පණ්ණඤ්ච පුප්ඵඤ්ච ඵලඤ්ච පණ්ණපුප්ඵඵලානි, සයමෙව පතිතානි සයංපතිතානි, සයංපතිතානි ච තානි පණ්ණපුප්ඵඵලානි චෙති සයංපතිතපණ්ණපුප්ඵඵලානි වායු ච තොයඤ්ච වායුතොයානි, සයංපතිතපණ්ණපුප්ඵඵලානි ච වායුතොයානි ච සයංපතිතපණ්ණපුප්ඵඵලවායුතොයානි. සයංපතිතපණ්ණපුප්ඵඵලවායුතොයානි ආහාරා යෙසං තෙ සයංපතිතපණ්ණපුප්ඵඵලවායුතොයාහාරා, ඉසයො. යමෙත්ථ වත්තබ්බං, තං හෙට්ඨා වුත්තමෙව. අයං පන ද්වන්දකම්මධාරයගබ්භො තුල්‍යාධිකරණපහුබ්බීහි.

关于“以自落叶花果风水为食者”：叶、花、果即“叶花果”（等立释）；自落即“自落”（依主释）；自落且为叶花果，故为“自落叶花果”（持业释）；风、水即“风水”（等立释）；自落叶花果与风水，即“自落叶花果风水”（等立释）。以自落叶花果风水为食者，彼等即是“以自落叶花果风水为食者”，即仙人（isayo）。此处所应说者，已于下方说明。此乃含等立释与持业释的同格多主释。

---

අථ වා – සයංපතිතපණ්ණපුප්ඵඵලවායුතොයෙහි ආහාරා යෙසං තෙ සයංපතිතපණ්ණපුප්ඵඵලවායුතොයාහාරා. අයං පන භින්නාධිකරණබහුබ්බීහි.

或者：以自落叶花果风水为食者，彼等即是“以自落叶花果风水为食者”。此乃异格多主释。

---

නානා දුමපතිත පුප්ඵවාසිත සානූති නානාපකාරා දුමා නානාදුමා, නානාදුමෙහි පතිතානි නානාදුමපති තානි, නානාදුමපතිතානි ච තානි පුප්ඵානි චෙති නානාදුමපතිතපුප්ඵානි, නානාදුමපතිතපුප්ඵෙහි වාසිතා නානාදුමපතිතපුප්ඵවාසිතා, නානාදුමපතිතපුප්ඵවාසිතා සානූ යස්ස පබ්බතරාජස්ස සොයං නානාදුමපතිතපුප්ඵවාසිතසානු, පබ්බතරාජා. අයං පන කම්මධාරයතප්පුරිසගබ්භො තුල්‍යාධිකරණබහුබ්බීහි.

关于“种种树落花所熏之山坡者”：种种树即“种种树”（持业释）；从种种树落下即“种种树落”（依主释）；种种树落且为花，故为“种种树落花”（持业释）；为种种树落花所熏，即“种种树落花所熏”（依主释）；其山坡为种种树落花所熏的山王，彼即是“种种树落花所熏之山坡者”山王。此乃含持业释与依主释的同格多主释。

---

අථ [Pg.172] වා – වාසිතා සානූ වාසිතසානු, සාපෙක්ඛත්තෙ සතිපි ගමකත්තා සමාසො. නානාදුමපතිතපුප්ඵෙහි වාසිතසානූ යස්ස පබ්බතරාජස්ස සොයං නානාදුමපතිතපුප්ඵවාසිතසානු, පබ්බතරාජා. අයං පන භින්නාධිකරණබහුබ්බීහි.

或者：“所熏之山坡”即“所熏山坡”，虽有待他性，然因能表义，故成复合词（samāso）。其山坡为种种树落花所熏的山王，彼即是“种种树落花所熏之山坡者”山王。此乃异格多主释。

---

බ්‍යාලම්බම්බුධරබින්දුචුම්බිතකූටොති අම්බුං ධාරෙතීති අම්බුධරො, කො සො? පජ්ජුන්නො. විවිධා ආලම්බො බ්‍යාලම්බො, බ්‍යාලම්බො ච සො අම්බුධරො චාති බ්‍යාලම්බම්බුධරො, බ්‍යාලම්බම්බුධරස්ස බින්දූ බ්‍යාලම්බම්බුධරබින්දූ, බ්‍යාලම්බම්බුධරබින්දූහි චුම්බිතො බ්‍යාලම්බම්බුධරබින්දුචුම්බිතො, බ්‍යාලම්බම්බුරෙබින්දුචුම්බිතො කූටො යස්ස පබ්බතරාජස්ස සොයං බ්‍යාලම්බම්බුධරබින්දුචුම්බිතකූටො. අයං පන කම්මධාරයතප්පුරිසගබ්භො තුල්‍යාධිකරණබහුබ්බීහි.

关于“垂云滴吻峰者”(Byālambambudharabinducumbitakūṭo)：持水(ambuṃ dhāreti)者，是为“持水者”(ambudharo)，是谁？是雨云(Pajjunna)。种种悬垂，是为“悬垂”(byālambo)；既是悬垂又是持水者，是为“垂云”(byālambambudharo)；垂云之滴，是为“垂云滴”(byālambambudharabindū)；被垂云滴所吻，是为“垂云滴吻”(byālambambudharabinducumbito)。其峰被垂云滴所吻的山王，彼即是“垂云滴吻峰者”。此乃含持业复合词(kammadhāraya)与依主复合词(tappurisa)的同格多主复合词(tulyādhikaraṇabahubbīhi)。

---

අථ වා – චුම්බිතො කූටො චුම්බිතකූටො, සාපෙක්ඛත්තෙ සතිපි ගමකත්තා සමාසො. බ්‍යාලම්බම්බුධරබින්දූහි චුම්බිතකූටො යස්ස පබ්බතරාජස්ස සොයං බ්‍යාලම්බම්බුධරබින්දුචුම්බිතකූටො. අයං පන භින්නාධිකරණබහුබ්බීහි.

或者：“所吻之峰”(cumbito kūṭo)即“吻峰”(cumbitakūṭo)，虽有待他性(sāpekkhatte sati)，然因能表义(gamakattā)而成复合词(samāso)。其山峰为垂云滴所吻的山王，彼即是“垂云滴吻峰者”。此乃异格多主复合词(bhinnādhikaraṇabahubbīhi)。

---

අමිත බල පරක්කමජුතීති න මිතා අමිතා, බලඤ්ච පරක්කමො ච ජුති ච බලපරක්කමජුතියො, අමිතා බලපරක්කමජුතියො යස්ස සොයං අමිතබලපරක්කමජුති, අයං පන කම්මධාරයද්වන්දගබ්භො තුල්‍යාධිකරණබහුබ්බීහි.

关于“无量力精进光辉者”(Amitabalaparakkamajuti)：不被测量(na mitā)，是为“无量”(amitā)。力、精进与光辉，是为“力精进光辉”(balaparakkamajutiyo)。其力、精进与光辉无量者，彼即是“无量力精进光辉者”。此乃含持业复合词(kammadhāraya)与并列复合词(dvanda)的同格多主复合词(tulyādhikaraṇabahubbīhi)。

---

පීණොරක්ඛංස [Pg.173] බාහූති උරො ච අක්ඛඤ්ච අංසො ච බාහු ච උරක්ඛංසබාහවො, පීණා උරක්ඛංසබාහවො යස්ස භගවතො සොයං පීණොරක්ඛංසබාහු. අයං පන ද්වන්දවබ්භො තුල්‍යාධිකරණබහුබ්බීහි.

关于“胸锁骨肩臂丰满者”(Pīṇorakkhaṃsabāhu)：胸、锁骨、肩与臂，是为“胸锁骨肩臂”(urakkhaṃsabāhavo)。其胸、锁骨、肩与臂丰满的世尊(bhagavato)，彼即是“胸锁骨肩臂丰满者”。此乃含并列复合词(dvanda)的同格多主复合词(tulyādhikaraṇabahubbīhi)。

---

පීණ ගණ්ඩ වදන ථනූරුජඝනාති ගණ්ඩො ච වදනඤ්ච ථනො ච ඌරු ච ජඝනඤ්ච ගණ්ඩවදනථනූරුජඝනා, පීණා ගණ්ඩවදනථනූරුජඝනා යස්සා සායං පීණගණ්ඩවදනථනූරුජඝනා. අයම්පි ද්වන්දගබ්භො තුල්‍යාධිකරණබහුබ්බීහි.

关于“颊面乳房腿臀丰满者”(Pīṇagaṇḍavadanathanūrujaghanā)：颊、面、乳房、腿与臀，是为“颊面乳房腿臀”(gaṇḍavadanathanūrujaghanā)。其颊、面、乳房、腿与臀丰满的她，彼即是“颊面乳房腿臀丰满者”。此亦为含并列复合词(dvanda)的同格多主复合词(tulyādhikaraṇabahubbīhi)。

---

වවර සුරාසුර ගරුඩ මනුජ භුජග ගන්ධබ්බ මකුට කූට චුම්බිත සෙලසඞ්ඝට්ටිත චරණොති සුරා ච අසුරා ච ගරුඩා ච මනුජා ච භුජගා ච ගන්ධබ්බා ච සුරාසුරගරුඩමනුජභුජගගන්ධබ්බා, පවරා ච තෙ සුරාසුරගරුඩමනුජභුජග ගන්ධබ්බා චෙති පවරසුරාසුරගරුඩමනුජභුජගගන්ධබ්බා, පවරසුරාසුරගරුඩමනුජභුජගගන්ධබ්බානං මකුටානි පවරසුරාසුරගරුඩමනුජභුජගගන්ධබ්බමකුටානි, පවරසුරාසුරගරුඩමනුජභුජගගන්ධබ්බමකුටානං කූටානි පවරසුරාසුරගරුඩමනුජභුජගගන්ධබ්බමකුටකූටානි, පවරසුරාසුරගරුඩමනුජභුජගගන්ධබ්බමකුටකූටෙසු චුම්බිතා පවරසුරාසුරගරුඩමනුජභුජගගන්ධබ්බමකුටකූටචුම්බිතා, පවරසුරාසුරගරුඩමනුජභුජගගන්ධබ්බමකුටකූටචුම්බිතා ච තෙ සෙලා චාති පවරසුරාසුරගරුඩමනුජභුජගගන්ධබ්බමකුටකූටචුම්බිතසෙලා, පවරසුරාසුර ගරුඩමනුජභුජගගන්ධබ්බමකුටකූටචුම්බිතසෙලෙහි සඞ්ඝට්ටිතා පවරසුරාසුර ගරුඩමනුජභුජගගන්ධබ්බමකුටකූටචුම්බිතසෙලසඞ්ඝට්ටිතා, පවරසුරාසුරගරුඩමනුජභුජගගන්ධබ්බමකුටකූටචුම්බිතසෙලසඞ්ඝට්ටිතා චරණා යස්ස තථාගතස්ස සොයං [Pg.174] පවරසුරාසුරගරුඩමනුජභුජගගන්ධබ්බමකුටකූටචුම්බිතසෙලසඞ්ඝට්ටිතචරණො, තථාගතො, අයං පන ද්වන්දකම්මධාරයතප්පුරිසගබ්භො තුල්‍යාධිකරණබහුබ්බීහි.

关于“足为胜天修罗金翅人龙乾闼婆冠顶所吻之岩所触者”(Vavarasurāsuragaruḍamanujabhujagagandhabbamakuṭakūṭacumbitaselasaṅghaṭṭitacaraṇo)：天、阿修罗、金翅鸟、人、龙与乾闼婆，是为“天阿修罗金翅鸟人龙乾闼婆”(surāsuragaruḍamanujabhujagagandhabbā)。彼等卓越的天、阿修罗、金翅鸟、人、龙与乾闼婆，是为“胜天阿修罗金翅鸟人龙乾闼婆”(pavarasurāsuragaruḍamanujabhujagagandhabbā)。胜天阿修罗金翅鸟人龙乾闼婆之宝冠，是为“胜天阿修罗金翅鸟人龙乾闼婆宝冠”(pavarasurāsuragaruḍamanujabhujagagandhabbamakuṭāni)。胜天阿修罗金翅鸟人龙乾闼婆宝冠之顶尖，是为“胜天阿修罗金翅鸟人龙乾闼婆宝冠顶尖”(pavarasurāsuragaruḍamanujabhujagagandhabbamakuṭakūṭāni)。被胜天阿修罗金翅鸟人龙乾闼婆宝冠顶尖所吻，是为“胜天阿修罗金翅鸟人龙乾闼婆宝冠顶尖所吻”(pavarasurāsuragaruḍamanujabhujagagandhabbamakuṭakūṭacumbitā)。彼等被胜天阿修罗金翅鸟人龙乾闼婆宝冠顶尖所吻之岩，是为“胜天阿修罗金翅鸟人龙乾闼婆宝冠顶尖所吻之岩”(pavarasurāsuragaruḍamanujabhujagagandhabbamakuṭakūṭacumbitaselā)。被胜天阿修罗金翅鸟人龙乾闼婆宝冠顶尖所吻之岩所触，是为“胜天阿修罗金翅鸟人龙乾闼婆宝冠顶尖所吻之岩所触”(pavarasurāsuragaruḍamanujabhujagagandhabbamakuṭakūṭacumbitaselasaṅghaṭṭitā)。如来之足为胜天阿修罗金翅鸟人龙乾闼婆宝冠顶尖所吻之岩所触，彼如来即是“足为胜天修罗金翅人龙乾闼婆冠顶所吻之岩所触者”。此乃含并列复合词(dvanda)、持业复合词(kammadhāraya)与依主复合词(tappurisa)的同格多主复合词(tulyādhikaraṇabahubbīhi)。

---

අථ වා–සඞ්ඝට්ටිතා චරණා සඞ්ඝට්ටිතචරණා, සාපෙක්ඛත්තෙ සතිපි ගමකත්තා සමාසො. පවරසුරාසුර ගරුඩමනුජභුජග ගන්ධබ්බමකුටකූටචුම්බිතසෙලෙහි සඞ්ඝට්ටිතචරණා යස්ස තථාගතස්ස සොයං පවරසුරාසුරගරුඩ මනුජභුජග ගන්ධබ්බමකුටකූටචුම්බිතසෙලසඞ්ඝට්ටිත චරණො. අයං පන භින්නාධිකරණබහුබ්බීහි.

或者：“所触之足”(saṅghaṭṭitā caraṇā)即“触足”(saṅghaṭṭitacaraṇā)，虽有待他性(sāpekkhatte sati)，然因能表义(gamakattā)而成复合词(samāso)。如来之足为胜天阿修罗金翅鸟人龙乾闼婆宝冠顶尖所吻之岩所触及，彼即是“足为胜天修罗金翅人龙乾闼婆冠顶所吻之岩所触者”。此乃异格多主复合词(bhinnādhikaraṇabahubbīhi)。

---

චතුද්දිසොති චතස්සො දිසා යස්ස සොයං චතුද්දිසො, භගවා.

关于“四方者”(Catuddiso)：其有四方，彼即是“四方者”，世尊。

---

පඤ්චචක්ඛූති පඤ්ච චක්ඛූනි යස්ස තථාගතස්ස සොයං පඤ්චචක්ඛු, තථාගතො.

关于“五眼者”(Pañcacakkhu)：如来有五眼，彼如来即是“五眼者”。

---

දසබලොති දස බලානි යස්ස සොයං දසබලො, භගවා.

关于“十力者”(Dasabalo)：其有十力，彼即是“十力者”，世尊。

---

අනන්තඤාණොති නස්ස අන්තො අනන්තං, අනන්තං ඤාණං යස්ස තථාගතස්ස සොයං අනන්තඤාණො, තථාගතො.

关于“无边智者”(Anantañāṇo)：无有其尽头(na assa anto)，是为“无边”(anantaṃ)。其智无边的如来，彼如来即是“无边智者”。

---

අමිත ඝන සරීරොති න මිතං අමිතං, ඝනං එව සරීරං ඝනසරීරං, අමිතං ඝනසරීරං යස්ස තථාගතස්ස සොයං අමිතඝනසරීරො, තථාගතො.

关于“无量坚实身者”(Amitaghanasarīro)：不被测量(na mitaṃ)，是为“无量”(amitaṃ)。坚实之身(ghanaṃ sarīraṃ)，即“坚实身”(ghanasarīraṃ)。其坚实身无量的如来，彼如来即是“无量坚实身者”。

---

අමිත බල පරක්කම පත්තොති න මිතා අමිතා, බලඤ්ච පරක්කමො ච බලපරක්කමා, අමිතා එව බලපරක්කමා අමිතබලපරක්කමා[Pg.175], අමිතබලපරක්කමා පත්තා යෙන සොයං අමිතබලපරක්කමපත්තො, භගවා. අයං පන කම්මධාරයද්වන්දගබ්භො තුල්‍යාධිකරණබහුබ්බීහි.

关于“已达无量力精进者”(Amitabalaparakkamapatto)：不被测量(na mitā)，是为“无量”(amitā)。力与精进，是为“力精进”(balaparakkamā)。无量之力精进，是为“无量力精进”(amitabalaparakkamā)。已达到无量力精进者，彼即是“已达无量力精进者”，世尊。此乃含持业复合词(kammadhāraya)与并列复合词(dvanda)的同格多主复合词(tulyādhikaraṇabahubbīhi)。

---

මත්ත භමර ගණ චුම්බිත විකසිතපුප්ඵවල්ලිනාගරුක්ඛො පසොභිත කන්දරොති මත්තා එව භමරා මත්තභමරා, මත්තභමරානං ගණා මත්තභමරගණා, මත්තභමරගණෙහි චුම්බිතානි මත්තභමරණචුම්බිතානි, විකසිතානි එව පුප්ඵානි විකසිතපුප්ඵානි, මත්තභමරගණචුම්බිතානි විකසිතපුප්ඵානි යෙසං තෙහි මත්තභමරගණචුම්බිතවිකසිතපුප්ඵා, වල්ලි ච නාගරුක්ඛො ච මල්ලිනාගරුක්ඛා, මත්තභමරගණචුම්බිතවිකසිතපුප්ඵා ච තෙ වල්ලිනාගරුක්ඛා චෙති මත්තභමරගණචුම්බිතවිකසිතපුප්ඵවල්ලිනාගරුක්ඛා, මත්තභමරගණචුම්බිතවිකසිතපුප්ඵවල්ලිනාගරුක්ඛෙහි උපසොභිතානි මත්තභමරගණචුම්බිතවිකසිතපුප්ඵවල්ලිනාගරුක්ඛො පසොභිතානි, මත්තභමරගණචුම්බිතවිකසිතපුප්ඵවල්ලිනාගරුක්ඛො පසොභිතානි කන්දරානි යස්ස පබ්බතරාජස්ස සොයං මත්තභමරගණචුම්බිතවිකසිතපුප්ඵ වල්ලිනාගරුක්ඛො පසො භිතකන්දරො, පබ්බතරාජා. අයං පන ද්වන්දකම්මධාරයතප්පුරිසගබ්භො තුල්‍යාධිකරණබහුබ්බීහි.

关于“其山洞为醉蜂群所吻之盛开花朵的蔓藤与龙树所庄严者”：醉了的蜜蜂，即“醉蜂”。醉蜂之群，即“醉蜂群”。为醉蜂群所吻，即“为醉蜂群所吻”。盛开的花，即“盛开花”。其盛开之花为醉蜂群所吻者，即“其花为醉蜂群所吻”。蔓藤与龙树，即“蔓藤龙树”。其花为醉蜂群所吻的蔓藤与龙树，即“其花为醉蜂群所吻之蔓藤龙树”。为其花为醉蜂群所吻之蔓藤龙树所庄严，即“为其花为醉蜂群所吻之蔓藤龙树所庄严”。此山王的山洞为其花为醉蜂群所吻之蔓藤龙树所庄严，因此这位山王是“其山洞为其花为醉蜂群所吻之蔓藤龙树所庄严者”。此为含摄并列复合词、持业复合词与依主复合词的同格多主复合词。

---

අථ වා–උපසොභිතානි කන්දරානි උපසොභිතකන්දරානි, සාපෙක්ඛත්තෙ සතිපි ගමකත්තා සමාසො. මත්තභමරගණචුම්බිතවිකසිතපුප්ඵවල්ලිනාගරුක්ඛෙහි උපසොභිතකන්දරානි යස්ස පබ්බතරාජස්ස සොයං මත්තභමරගණචුම්බිතවිකසිතපුප්ඵවල්ලිනාගරුක්ඛො පසොභිතකන්දරො, පබ්බතරාජා. අයං පන භින්නාධිකරණබහුබ්බීහි.

或者，“被庄严的山洞”即“庄严山洞”，即使有待决成分，但因其能表达完整意义而构成复合词。山王的山洞为醉蜂群所吻之盛开花蔓藤龙树所庄严，因此这位山王是“其山洞为醉蜂群所吻之盛开花蔓藤龙树所庄严者”。此为异格多主复合词。

---

නානා [Pg.176] රුක්ඛ තිණ පතිත පුප්ඵොපසොභිත කන්දරොති රුක්ඛො ච තිණඤ්ච රුක්ඛතිණානි, නානා පකාරානි එව රුක්ඛතිණානි නානාරුක්ඛතිණානි, නානාරුක්ඛතිණෙහි පතිතානි නානාරුක්ඛතිණපතිතානි, නානාරුක්ඛතිණපතිතානි ච තානි පුප්ඵානි චෙති නානාරුක්ඛතිණපතිතපුප්ඵානි, නානාරුක්ඛතිණපතිතපුප්ඵෙහි උපසොභිතානි නානාරුක්ඛතිණපතිත පුප්ඵොපසොභිතානි, නානාරුක්ඛතිණපතිතපුප්ඵොපසොභිතානි කන්දරානි යස්ස පබ්බතරාජස්ස සොයං නානාරුක්ඛතිණපතිතපුප්ඵොපසොභිතකන්දරො, පබ්බතරාජා. අයං පන ද්වන්දකම්මධාරයතප්පුරිසගබ්භො තුල්‍යාධිකරණබහුබ්බීහි.

关于“其山洞为种种树草之落花所庄严者”：树与草，即“树草”。种种树草，即“种种树草”。从种种树草落下，即“从种种树草所落”。从种种树草所落之花，即“种种树草落花”。为种种树草落花所庄严，即“为种种树草落花所庄严”。山王的山洞为种种树草落花所庄严，因此这位山王是“其山洞为种种树草落花所庄严者”。此为含摄并列复合词、持业复合词与依主复合词的同格多主复合词。

---

අථ වා–උපසොභිතානි එව කන්දරානි උපසොභිතකන්දරානි, (සාපෙක්ඛත්තෙ සතිපි ගමකත්තා සමාසො.) නානාරුක්ඛතිණපතිතපුප්ඵෙහි උපසොභිතකන්දරානි යස්ස පබ්බතරාජස්ස සොයං නානාරුක්ඛතිණපතිතපුප්ඵොපසොභිතකන්දරො, පබ්බතරාජා. අයං පන භින්නාධිකරණබහුබ්බීහි.

或者，“被庄严的山洞”即“庄严山洞”。（即使有待决成分，但因其能表达完整意义而构成复合词。）山王的山洞为种种树草落花所庄严，因此这位山王是“其山洞为种种树草落花所庄严者”。此为异格多主复合词。

---

නානා මුසල ඵාල පබ්බත තරු කලිඞ්ගර සර ධනුගදාසි තොමරහත්ථාති මුසලො ච ඵාලො ච පබ්බතො ච තරු ච කලිඞ්ගරො ච සරො ච ධනු ච ගදා චඅසි ච තොමරො, ච මුසලඵාලපබ්බතතරුකලිඞ්ගරසරධනුගදාසිතොමරා, නානා පකාරා එව මුසලඵාලපබ්බතතරුකලිඞ්ගරසරධනුගදාසිතොමරා නානාමුසලඵාලපබ්බතතරුකලිඞ්ගරසරධනුගදාසිතොමරා, නානාමුසලඵාලපබ්බතතරුකලිඞ්ගරසරධනුගදාසිතොමරා හත්ථෙසු [Pg.177] යෙසං තෙ නානාමුසලඵාලපබ්බතතරුකලිඞ්ගර සරධනුගදාසිතොමරහත්ථා. අයං පන ද්වන්දකම්මධාරයගබ්භො භින්නාධිකරණබහුබ්බීහි.

关于“手持种种棍棒、犁头、山岩、树木、木块、箭、弓、槌、剑、矛者”：棍棒、犁头、山岩、树木、木块、箭、弓、槌、剑与矛，即“棍棒犁头山岩树木木块箭弓槌剑矛”。种种棍棒、犁头、山岩、树木、木块、箭、弓、槌、剑与矛，即“种种棍棒犁头山岩树木木块箭弓槌剑矛”。手中持有种种棍棒、犁头、山岩、树木、木块、箭、弓、槌、剑与矛者，即“手持种种棍棒犁头山岩树木木块箭弓槌剑矛者”。此为含摄并列复合词与持业复合词的异格多主复合词。

---

බහුබ්බීහි ඉච්චනෙන ක්වත්ථො? බහුබ්බීහිම්හි ච.

“多主复合词”此言何义？亦用于多主复合词中。

---

329, 357. නාමානං සමුච්චයො ද්වන්දො.

329, 357. 名词的集合是并列复合词。

---

නාමානං එකවිභත්තිකානං යො සමුච්චයො, සො ද්වන්දසඤ්ඤො හොති.

具有相同格位的名词之集合，被称为并列复合词。

---

චන්දිමා ච සූරියො ච චන්දිමසූරියා, සමණො ච බ්‍රාහ්මණො ච සමණබ්‍රාහ්මණා, සාරිපුත්තො ච මොග්ගල්ලානො ච සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානා, බ්‍රාහ්මණො ච ගහපතිකො ච බ්‍රාහ්මණගහපතිකා, යමො ච වරුණො ච යමවරුණා, කුවෙරො ච වාසවො ච කුවෙරවාසවා.

月与日，即“日月”。沙门与婆罗门，即“沙门婆罗门”。舍利弗与目犍连，即“舍利弗目犍连”。婆罗门与家长，即“婆罗门家长”。阎摩与瓦儒那，即“阎摩瓦儒那”。俱毗罗与帝释，即“俱毗罗帝释”。

---

ද්වන්දඉච්චනෙන ක්වත්ථො? ද්වන්දට්ඨා වා.

“并列复合词”此言何义？或为并列复合词之义。

---

330, 340. මහතං මහා තුල්‍යාධිකරණෙ පදෙ.

330, 340. 当后接同格词时，“mahant”变为“mahā”。

---

තෙසං මහන්තසද්දානං මහාආදෙසො හොති තුල්‍යාධිකරණෙ පදෙ.

当后接同格词时，词“mahant”被替换为“mahā”。

---

මහන්තො [Pg.178] ච සො පුරිසො චාති මහාපුරිසො, මහන්තී ච සා දෙවී චාති මහාදෙවී, මහන්තඤ්ච තං බලඤ්චාති මහාබලං, මහන්තො ච සො නාගො චාති මහානාගො, මහන්තො ච සො යසො චාති මහායසො, මහන්තඤ්ච තං පදුමවනඤ්චාති මහාපදුමවනං, මහන්තී ච සා නදී චාති මහානදී, මහන්තො ච සො මණි චාති මහාමණි, මහන්තො ච සො ගහපතිකො චාති මහාගහපතිකො, මහන්තඤ්ච තං ධනඤ්චාති මහාධනං, මහන්තො ච සො පුඤ්ඤො චාති මහාපුඤ්ඤො.

伟大的男子，故为大士(mahāpuriso)；伟大的天女，故为大天(mahādevī)；伟大的力量，故为大力(mahābalaṃ)；伟大的那伽(nāga)，故为大那伽(mahānāgo)；伟大的名声，故为大名声(mahāyaso)；伟大的莲林，故为大莲林(mahāpadumavanaṃ)；伟大的河，故为大河(mahānadī)；伟大的宝珠，故为大宝珠(mahāmaṇi)；伟大的家长，故为大家长(mahāgahapatiko)；伟大的财富，故为大财富(mahādhanaṃ)；伟大的福德，故为大福德(mahāpuñño)。

---

බහුවචනග්ගහණෙන ක්වචි මහන්ත සද්දස්ස මහාදෙසො හොති. මහන්තඤ්ච තං ඵලඤ්චාති මහප්ඵලං, මහබ්බලං, එවං මහද්ධනං, මහබ්භයං.

根据（规则的）广义解释，“mahanta”一词有时会发生音变。例如：伟大的果，故为大果(mahapphalaṃ)；大力(mahabbalaṃ)；同样地，大财(mahaddhanaṃ)、大畏(mahabbhayaṃ)。

---

331, 353. ඉත්ථියං භාසිතපුමිත්ථී පුමාව චෙ.

331, 353. 在阴性词中，若其亦有阳性语形，则视同阳性。

---

ඉත්ථියං තුල්‍යාධිකරණෙ පදෙ චෙ භාසිතපුමිත්ථී පුමාව දට්ඨබ්බා.

在阴性词中，若于同格（即持业释）的词语中，（前一形容词）亦有阳性语形，则应视同阳性。

---

දීඝා ජඞ්ඝා යස්ස සොයං දීඝජඞ්ඝො, කල්‍යාණභරියො, පහූතපඤ්ඤො.

其腿长者，此为长腿者(dīghajaṅgho)；有贤妻者(kalyāṇabhariyo)；具广慧者(pahūtapañño)。

---

භාසිතපුපෙති [Pg.179] කිමත්ථං? බ්‍රාහ්මණබන්ධු ච සා භරියා චාතිබ්‍රාහ්මණබන්ධුභරියා.

为何说“亦有阳性语形”？答：“她是婆罗门亲属，也是妻子”，故为“婆罗门亲属之妻”(brāhmaṇabandhubhariyā)。

---

332, 343. කම්මධාරයසඤ්ඤෙ ච.

332, 343. 于持业释(kammadhāraya)中亦然。

---

කම්මධාරයසඤ්ඤෙ ච සමාසෙ ඉත්ථියං තුල්‍යාධිකරණෙ පදෙ පුබ්බෙ භාසිතපුමිත්ථී චෙ, පුමාව දට්ඨබ්බා. බ්‍රාහ්මණදාරිකා, ඛත්තියකඤ්ඤා, ඛත්තියකුමාරිකා.

于持业释复合词中，若在阴性同格词前，有具阳性词形之词，则应视为阳性。例如：婆罗门少女(brāhmaṇadārikā)、刹帝利少女(khattiyakaññā)、刹帝利公主(khattiyakumārikā)。

---

භාසිතපුමෙති කිමත්ථං? ඛත්තියබන්ධුදාරිකා, බ්‍රාහ්මණබන්ධුදාරිකා.

为何说“具阳性词形”？（答：）刹帝利亲族之女(khattiyabandhudārikā)、婆罗门亲族之女(brāhmaṇabandhudārikā)。

---

333, 344. අත්තං නස්ස තප්පුරිසෙ.

333, 344. 于依主释(tappurisa)中，na作a。

---

නස්ස පදස්ස තප්පුරිසෙ උත්තරපදෙ අත්තං හොති.

于依主释中，于后分之后，na词作a。

---

නබ්‍රාහ්මණො අබ්‍රාහ්මණො, අවසලො, අභික්ඛු, අපඤ්චවස්සං, අපඤ්චගවං.

非婆罗门(na brāhmaṇo)为abrāhmaṇo，非首陀罗(avasalo)，非比丘(abhikkhu)，非五年(apañcavassaṃ)，非五牛(apañcagavaṃ)。

---

334, 345. සරෙ අන.

334, 345. 于元音后，（na）作an。

---

නස්ස පදස්ස තප්පුරිසෙ අන ආදෙසො හොති සරෙ පරෙ.

于依主释中，当后接元音时，na词替换为an。

---

න අස්සො අනස්සො, අනිස්සරො, අනරියො.

非马(na asso)为anasso，非自在者(anissaro)，非圣者(anariyo)。

---

335, 346. කද [Pg.180] කුස්ස.

335, 346. ku作kada。

---

කුඉච්චෙතස්ස කද හොති සරෙ පරෙ.

于元音后，此ku作kada。

---

කුච්ඡිතං අන්නං කදන්නං, කුච්ඡිතං අසනං කදස්සනං.

劣食(kucchitaṃ annaṃ)为kadannaṃ；劣食(kucchitaṃ asanaṃ)为kadassanaṃ。

---

සරෙති කිමත්ථං? කුච්ඡිතා දාරා යෙසං (අපුඤ්ඤකාරානං) තෙ හොන්තීති කුදාරා, කුජනා. එවං කුපුත්තා, කුගෙහා, කුවත්ථා, කුදාසා.

为何说“于元音后”？（答：）彼等（无福者）有劣妻，故为恶妻(kudārā)、恶人(kujanā)。如是，恶子(kuputtā)、恶屋(kugehā)、恶衣(kuvatthā)、恶奴(kudāsā)。

---

336, 347. කා’ප්පත්ථෙසු ච.

336, 347. 于微劣义中，（ku）亦作kā。

---

කුඉච්චෙතස්ස කා හොති අප්පත්ථෙසු ච.

于微劣义中，此ku亦作kā。

---

කාලවණං, කාපුප්ඵං.

微咸(kālavaṇaṃ)、劣花(kāpupphaṃ)。

---

බහුවචනග්ගහණං කිමත්ථං? කුඉච්චෙතස්ස අනප්පතත්ථෙසුපි ක්වචි කා හොති, කාපුරිසා.

为何用复数？（答：）此ku有时亦于非微劣义中作kā，例如：卑劣之人(kāpurisā)。

---

337, 350. ක්වචි සමාසන්තගතානමකාරන්තො.

337, 350. 有时，复合词尾作a-词尾。

---

සමාසන්තගතානං නාමානමන්තො සරො ක්වචි අකාරො හොති.

有时，位于复合词尾之名词的末尾元音作a。

---

දෙවානං රාජා දෙවරාජො, දෙවරාජා, දෙවානං සඛා දෙවසඛො, දෙවසඛා, පඤ්ච අහානි පඤ්චාහං, සත්තාහං, පඤ්චගවං, ඡත්තුපාහනං, උපසරදං, විසාලක්ඛො, විමුඛො.

诸天之王(devānaṃ rājā)为devarājo、devarājā；诸天之友(devānaṃ sakhā)为devasakho、devasakhā；五日(pañca ahāni)为pañcāhaṃ；七日(sattāhaṃ)；五牛(pañcagavaṃ)；伞与履(chattupāhanaṃ)；近秋(upasaradaṃ)；广眼者(visālakkho)；转面者(vimukho)。

---

කාරග්ගහණං [Pg.181] කිමත්ථං? ආකාරන්ත ඉකාරන්තා ච හොන්ති, පච්චක්ඛා ධම්මා යස්ස සොයන්ති පච්චක්ඛධම්මා, සුරභිනො ගන්ධො සුරභිගන්ධි, සුන්දරො ගන්ධො සුගන්ධි, පූතිනො ගන්ධො පූතිගන්ධි, කුච්ඡිතො ගන්ධො කුගන්ධි, දුට්ඨු ගන්ධො යස්ස සොයන්ති දුගන්ධි, පූති එව ගන්ධො පූතිගන්ධි.

为何取a音？（答：）因亦有作ā-词尾与i-词尾者。其法可亲证者，为亲证法者(paccakkhadhammā)；具芬芳香者，为芳香者(surabhigandhi)；具妙香者，为妙香者(sugandhi)；具腐臭者，为腐臭者(pūtigandhi)；具恶臭者，为恶臭者(kugandhi)；其气味恶者，为恶臭者(dugandhi)；气味即腐臭，为腐臭者(pūtigandhi)。

---

නදීඅන්තා ච කත්තුඅන්තා ච කපච්චයො හොති සමාසන්තෙ.

于复合词尾，nadī-词组与kattu-词组之后，加ka后缀。

---

බහූ නදියො යස්මිං සොයං බහුනදිකො, ජනපදො. බහවො කත්තාරො යස්ස සොයං බහුකත්තුකො, පුරිසො.

有众多河流之国，为多河国(bahunadiko janapado)。有众多作者之人，为多作者之人(bahukattuko puriso)。

---

338, 356. නදිම්හා ච.

338, 356. 于nadī-词组后亦然。

---

නදිම්හා ච කපච්චයො හොති සමාසන්තෙ.

于复合词尾，nadī-词组之后亦加ka后缀。

---

බහූ නදියො යස්මිං සොයන්ති බහුනදිකො. බහූ කන්තියො යස්ස සොයන්ති බහුකන්තිකො. බහුනාරිකො.

有众多河流之处，为多河处(bahunadiko)。有众多美女之人，为多美女者(bahukantiko)。多女人者(bahunāriko)。

---

339, 358. ජායාය තුදං ජානි පතිම්හි.

339, 358. 于pati（夫）前，jāyā（妻）作tudaṃ或jāni。

---

ජායාඉච්චෙතාය තුදං ජානිඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති පතිම්හි පරෙ.

当pati（夫）在后时，此jāyā（妻）替换为tudaṃ或jāni。

---

තුදංපතී, ජානිපතී.

夫妇(tudaṃpatī)、夫妻(jānipatī)。

---

340, 355. ධනුම්හා ච.

340, 355. 于dhanu（弓）后亦然。

---

ධනුම්හා ච ආපච්චයො හොති සමාසන්තෙ.

于复合词尾，dhanu（弓）之后亦加ā后缀。

---

ගාණ්ඩීවො [Pg.182] ධනු යස්ස සොයං ගාණ්ඩීවධන්වා.

其弓为甘狄拔(Gāṇḍīva)者，此为“gāṇḍīvadhanvā”(持甘狄拔弓者)。

---

341, 336. අං විභත්තීනමකාරන්තා අබ්‍යයීභාවා.

341, 336. 以“a”为尾的不变语复合词，其格结尾作“aṃ”。

---

තස්මා අකාරන්තා අබ්‍යයීභාවසමාසා පරාසං විභත්තීනං ක්වචි අං හොති.

因此，于以“a”为尾的不变语复合词之后，其格结尾有时作“aṃ”。

---

අධිචිත්තං, යථාවුඩ්ඪං, උපකුම්භං, යාවජීවං, තිරොපබ්බතං, තිරොපාකාරං, තිරොකුට්ටං, අන්තොපාසාදං.

增上心，依年长，近罐，尽形寿，越山，越墙，越壁，在殿堂内。

---

ක්වචීති කිමත්ථං? අධිචිත්තස්ස භික්ඛුනො.

“有时”是何义？(例如：)“adhicittassa bhikkhuno”(有增上心的比丘)。

---

342, 337. සරො රස්සො නපුංසකෙ.

342, 337. 在中性词中，元音变短。

---

නපුංසකෙ වත්තමානස්ස අබ්‍යයීභාවසමාසස්ස ලිඞ්ගස්ස සරො රස්සො හොති.

当不变语复合词为中性词时，其词干的元音变短。

---

කුමාරීසු අධිකිච්ච පවත්තති කථා ඉති අධිකුමාරි. උපවධු, උපගඞ්ගං, උපමණිකං.

“关于少女们的谈论”，即是‘adhikumāri’(关于少女)。(例如：)upavadhu(近新妇)，upagaṅgaṃ(近恒河)，upamaṇikaṃ(近宝珠)。

---

343, 338. අඤ්ඤස්මා ලොපො ච.

343, 338. 从其他[词干]，且有省略。

---

අඤ්ඤස්මා අබ්‍යයීභාවසමාසා අනකාරන්තා පරාසං විභත්තීනං ලොපො ච හොති.

从其他不以“a”为尾的不变语复合词，其后的格结尾也被省略。

---

අධිත්ථි, අධිකුමාරි, උපවධු.

adhitthi(关于女人)，adhikumāri(关于少女)，upavadhu(近新妇)。

---

ඉති නාමකප්පෙ සමාසකප්පො සත්තමො කණ්ඩො.

如是，名词篇中，复合词章，第七品。

---

සමාසකප්පො නිට්ඨිතො.

复合词章终。

---

5. තද්ධිතකප්ප

5. 派生词章

---

අට්ඨමකණ්ඩ

第八品

---

344, 361. වාණ’පච්චෙ[Pg.183].

344, 361. 在“后裔”义上，或[加]ṇa[-后缀]。

---

ණපච්චයො හොති වා ‘‘තස්සාපච්ච’’ මිච්චෙතස්මිං අත්ථෙ.

在“此为其后裔”之义上，或加ṇa后缀。

---

වසිට්ඨස්ස අපච්චං වාසිට්ඨො, වසිට්ඨස්ස අපච්චං වා, වසිට්ඨස්ස අපච්චං වාසිට්ඨී, වසිට්ඨස්ස අපච්චං වාසිට්ඨං. එවං භාරද්වාජො, භාරද්වාජී, භාරද්වාජං. ගොතමො, ගොතමී, ගොතමං. වාසුදෙවො, වාසුදෙවී, වාසුදෙවං. බාලදෙවො, බාලදෙවී, බාලදෙවං. වෙසාමිත්තො, වෙසාමිත්තී වෙසාමිත්තං.

婆私吒(Vasiṭṭha)的后裔是Vāsiṭṭho、Vāsiṭṭhī、Vāsiṭṭhaṃ。同样地，有巴罗多迦(Bhāradvājo)、Bhāradvājī、Bhāradvājaṃ；乔达摩(Gotamo)、乔达弥(Gotamī)、Gotamaṃ；瓦素迭瓦(Vāsudevo)、Vāsudevī、Vāsudevaṃ；巴拉提婆(Bāladevo)、Bāladevī、Bāladevaṃ；毗舍蜜多(Vesāmitto)、Vesāmittī、Vesāmittaṃ。

---

345, 366. ණායන ණාන වච්ඡාදිතො.

345, 366. 从vaccha等词，[加]ṇāyana、ṇāna[-后缀]。

---

තස්මා වච්ඡාදිතො ගොත්තගණතො ණායනණානපච්චයා හොන්ති වා ‘‘තස්සාපච්ච’’මිච්චෙතස්මිං අත්ථෙ.

因此，从以Vaccha等为首的氏族名，在“此为其后裔”之义上，或加ṇāyana、ṇāna后缀。

---

වච්ඡස්ස අපච්චංවච්ඡායනො, වච්ඡානො, වච්ඡස්ස අපච්චං වා, වච්ඡස්ස අපච්චං වච්ඡායනී, වච්ඡානී, වච්ඡස්ස අපච්චං වච්ඡායනං, වච්ඡානං. සකටස්ස අපච්චං සාකටායනො, සාකටානො[Pg.184], සකටස්ස අපච්චං වා, සාකටායනී, සා කටානී, සාකටායනං, සාකටානං. එවං කණ්හායනො, කණ්හානො, කණ්හස්ස අපච්චං වා. කණ්හායනී, කණ්හානී, කණ්හායනං, කණ්හානං. අග්ගිවෙස්සායනො, අග්ගිවෙස්සානො, අග්ගිවෙස්සායනී, අග්ගිවෙස්සානී, අග්ගිවෙස්සායනං, අග්ගිවෙස්සානං. ගච්ඡායනො, ගච්ඡානො, ගච්ඡායනී, ගච්ඡානී, ගච්ඡායනං, ගච්ඡානං. කප්පායනො, කප්පානො, කප්පායනී, කප්පානී, කප්පායනං, කප්පානං. මොග්ගල්ලායනො, මොග්ගල්ලානො, මොග්ගල්ලායනී, මොග්ගල්ලානී, මොග්ගල්ලායනං, මොග්ගල්ලානං. මුඤ්චායනො, මුඤ්චානො, මුඤ්චායනී, මුඤ්චානී, මුඤ්චායනං, මුඤ්චානං. සඞ්ඝායනො, සඞ්ඝානො, සඞ්ඝායනී, සඞ්ඝානී, සඞ්ඝායනං, සඞ්ඝානං. ලොමායනො, ලොමානො, ලොමායනී, ලොමානී, ලොමායනං, ලොමානං, සාකමායනො, සාකමානො, සාකමායනී, සාකමානී, සාකමායනං, සාකමානං. නාරායනො, නාරානො, නාරායනී, නාරානී, නාරායනං, නාරානං. චොරායනොචොරානො, චොරායනී, චොරානී, චොරායනං, චොරානං, ආවසාලායනො, ආවසාලානො, ආවසාලායනී, ආවසාලානී, ආවසාලායනං, ආවසාලානං. ද්වෙපායනො, ද්වෙපානො, ද්වෙපායනී, ද්වෙපානී, ද්වෙපායනං, ද්වෙපානං. කුඤ්චායනො, කුඤ්චානො, කුඤ්චායනී, කුඤ්චානී, කුඤ්චායනං, කුඤ්චානං. කච්චායනො, කච්චානො, කච්චායනී, කච්චානී, කච්චායනං, කච්චානං.

Vaccha的后裔是vacchāyano或vacchāno(阳性)，vacchāyanī或vacchānī(阴性)，vacchāyanaṃ或vacchānaṃ(中性)。Sakaṭa的后裔是sākaṭāyano或sākaṭāno等。同样地，有kaṇhāyano、kaṇhāno；aggivessāyano、aggivessāno；gacchāyano、gacchāno；kappāyano、kappāno；moggallāyano、moggallāno(目犍连之后裔)；muñcāyano、muñcāno；saṅghāyano、saṅghāno；lomāyano、lomāno；sākamāyano、sākamāno；nārāyano、nārāno(那罗延之后裔)；corāyano、corāno；āvasālāyano、āvasālāno；dvepāyano、dvepāno；kuñcāyano、kuñcāno；kaccāyano、kaccāno(迦旃延之后裔)。

---

346, 367. ණෙය්‍යො [Pg.185] කත්තිකාදීහි.

346, 367. 从kattikā等词，[加]ṇeyya[-后缀]。

---

තෙහි ගොත්තගණෙහි කත්තිකාදීහි ණෙය්‍යපච්චයො හොති වා ‘‘තස්සාපච්ච’’මිච්චෙතස්මිං අත්ථෙ.

从以Kattikā等为首的那些氏族名，在“此为其后裔”之义上，或加ṇeyya后缀。

---

කත්තිකාය අපච්චං කත්තිකෙය්‍යො, කත්තිකාය අපච්චං වා. එවං වෙනතෙය්‍යො, රොහිණෙය්‍යො, ගඞ්ගෙය්‍යො, කද්දමෙය්‍යො, නාදෙය්‍යො, ආලෙය්‍යො, ආහෙයො, කාමෙය්‍යො, සුචියා අපච්චං සොචෙය්‍යො, සාලෙය්‍යො, බාලෙය්‍යො, මාලෙය්‍යො, කාලෙය්‍යො.

Kattikā的后裔是kattikeyyo。同样地，有venateyyo、rohiṇeyyo(罗希尼之后裔)、gaṅgeyyo、kaddameyyo、nādeyyo、āleyyo、āheyo、kāmeyyo。Suci的后裔是soceyyo。还有sāleyyo、bāleyyo、māleyyo、kāleyyo。

---

347, 368. අතො ණි වා.

347, 368. 从-a[词干]，或[加]ṇi[-后缀]。

---

තස්මා අකාරතො ණිපච්චයො හොති වා ‘‘තස්සාපච්ච’’මිච්චෙතස්මිං අත්ථෙ.

因此，从以“a”为尾的词干，在‘此为其后裔’之义上，或加ṇi后缀。

---

දක්ඛස්ස අපච්චං දක්ඛි, දක්ඛස්ස අපච්චං වා. දුණස්ස අපච්චං දොණි, දුණස්ස අපච්චං වා, එවං වාසවි, සක්‍යපුත්ති, නාටපුත්ති, දාසපුත්ති, දාසවි, වාරුණි, ගණ්ඩි, බාලදෙවි, පාවකි, ජෙනදත්ති, බුද්ධි, ධම්මි, සඞ්ඝි, කප්පි, අනුරුද්ධි.

Dakkha的后裔是dakkhi。Duṇa的后裔是doṇi。同样地，有vāsavi、sakyaputti、nāṭaputti、dāsaputti、dāsavi、vāruṇi、gaṇḍi、bāladevi、pāvaki、jenadatti、buddhi、dhammi、saṅghi、kappi、anuruddhi(阿那律之后裔)。

---

වාති විකප්පනත්ථෙන ණිකපච්චයො හොති ‘‘තස්සාපච්ච’’මිච්චෙතස්මිං අත්ථෙ. සක්‍යපුත්තස්ස අපච්චං සක්‍යපුත්තිකො. එවං නාටපුත්තිකො, ජෙනදත්තිකො.

“或”字表示选择，在‘此为其后裔’之义上，亦可加ṇika后缀。Sakyaputta的后裔是sakyaputtiko。同样地，有nāṭaputtiko、jenadattiko。

---

148, 371. ණවො’ [Pg.186] පක්වාදීහි.

348, 371. 从upaku等词，[加]ṇava[-后缀]。

---

උපකුඉච්චෙවමාදීහි ණවපච්චයො හොති වා ‘‘තස්සාපච්ච’’මිච්චෙතස්මිං අත්ථෙ.

从Upaku等词，在“此为其后裔”之义上，或加ṇava后缀。

---

උපකුස්ස අපච්චං ඔපකවො, උපකුස්ස අපච්චං වා. මනුනො අපච්චං මානවො, මනුනො අපච්චං වා. භග්ගුස්ස අපච්චං භග්ගවො, භග්ගුස්ස අපච්චං වා, පණ්ඩුස්ස අපච්චං පණ්ඩවො, පණ්ඩුස්ස අපච්චං වා, බහුස්ස අපච්චං බාහවො, බහුස්ස අපච්චං වා.

优波古(Upaku)的后裔是优波伽沃(opakavo)，或说优波古的后裔。摩奴(Manu)的后裔是摩纳沃(mānavo)，或说摩奴的后裔。巴古(Bhaggu)的后裔是巴伽瓦，或说巴古的后裔。班度(Paṇḍu)的后裔是畔达瓦，或说班度的后裔。巴护(Bahu)的后裔是巴哈沃(bāhavo)，或说巴护的后裔。

---

349, 372. ණෙර විධවාදිතො.

349, 372. 从寡妇(vidhavā)等词，加ṇera后缀。

---

තස්මා විධවාදිතො ණෙරපච්චයො හොති වා ‘‘තස්සාපච්ච’’මිච්චෙතස්මිං අත්ථෙ.

因此，从寡妇(vidhavā)等词，在“其后裔”此义上，或加ṇera后缀。

---

විධවාය අපච්චං වෙධවෙරො, විධවාය අපච්චං වා. බන්ධුකියා අපච්චං බන්ධුකෙරො, බන්ධුකියා අපච්චං වා. සමණස්ස අපච්චං සාමණෙරො, සමණස්ස අපච්චං වා. එවං සාමණෙරී, සාමණෙරං, නාළිකෙරො, නාළිකෙරී, නාළිකෙරං.

寡妇(vidhavā)的后裔是vedhavero，或说寡妇的后裔。亲族女(bandhukī)的后裔是bandhukero，或说亲族女的后裔。沙门(samaṇa)的后裔是沙弥，或说沙门的后裔。同样地，有沙弥尼、沙弥(中性，sāmaṇeraṃ)，以及椰子(nāḷikero)、椰子(阴性，nāḷikerī)、椰子(中性，nāḷikeraṃ)。

---

350, 373. යෙන වා සංසට්ඨං තරති චරති වහති ණිකො.

350, 373. 在“与之混合”、“藉此而渡”、“藉此而行”、“藉此而运载”的意义上，或加ṇika后缀。

---

යෙන වා සංසට්ඨං, යෙන වා තරති, යෙන වා චරති, යෙන වා වහති ඉච්චෙතෙස්වත්ථෙසු ණිකපච්චයො හොති වා.

在“与之混合”、“藉此而渡”、“藉此而行”、“藉此而运载”这些意义上，或加ṇika后缀。

---

තිලෙන [Pg.187] සංසට්ඨං භොජනං තෙලිකං, තිලෙන සංසට්ඨං වා. එවං ගොළිකං, ඝාතිකං.

与芝麻(tila)混合的食物是telikaṃ，或说与芝麻混合的。同样地，有goḷikaṃ（与糖蜜混合的）、ghātikaṃ（与酥油混合的）。

---

නාවාය තරතීති නාවිකො, නාවාය තරති වා. එවං ඔළුම්පිකො.

“以船(nāvā)而渡”者是船夫(nāviko)，或说以船而渡。同样地，有筏夫(oḷumpiko)。

---

සකටෙන චරතීති සාකටිකො, සකටෙන චරති වා. එවං පත්තිකො, දණ්ඩිකො, ධම්මිකො, පාදිකො.

“以车(sakaṭa)而行”者是车夫(sākaṭiko)，或说以车而行。同样地，有徒步者(pattiko)、持杖者(daṇḍiko)、如法者(dhammiko)、步行者(pādiko)。

---

සීසෙන වහතීති සීසිකො, සීසෙන වහති වා. අංසෙන වහතීති අංසිකො, අංසෙන වහති වා. එවං ඛන්ධිකො, අඞ්ගුලිකො.

“以头(sīsa)运载”者是头担者(sīsiko)，或说以头运载。“以肩(aṃsa)运载”者是肩担者(aṃsiko)，或说以肩运载。同样地，有身担者(khandhiko)、指担者(aṅguliko)。

---

වාති විකප්පනත්ථෙන අඤ්ඤෙසුපි ණිකපච්චයො හොති. රාජගහෙ වසතීති රාජගහිකො, රාජගහෙ වසති වා. රාජගහෙ ජාතො රාජගහිකො, රාජගහෙ ජාතො වා. එවං මාගධිකො, සාවත්ථිකො, කාපිල වත්ථිකො, පාටලිපුත්තිකො, වෙසාලිකො.

“或”字表示选择，ṇika后缀也用于其他意义。“住在王舍城”者是王舍城人(rājagahiko)，或说住在王舍城。“生于王舍城”者是王舍城人，或说生于王舍城。同样地，有摩揭陀(Magadha)人(māgadhiko)、舍卫城(Sāvatthī)人(sāvatthiko)、迦毗罗卫(Kāpilavatthu)人(kāpilavatthiko)、华氏城人(pāṭaliputtiko)、毗舍离人(vesāliko)。

---

351, 374. තමධීතෙ තෙනකතාදි සන්නිධාන නියොග සිප්ප භණ්ඩ ජීවිකත්ථෙසු ච.

351, 374. 且在“学习它”、“由他所作等”、“储藏于此”、“受任于此”、“是其技能”、“是其商品”、“是其生计”诸义上，亦加ṇika后缀。

---

තමධීතෙ, තෙනකතාදිඅත්ථෙ, තම්හි සන්නිධානා, තත්ථ නියුත්තො, තමස්ස සිප්පං, තමස්ස භණ්ඩං, තමස්ස ජීවිකං ඉච්චෙතෙස්වත්ථෙසු ච ණිකපච්චයො හොති වා.

在“学习它”、“由他所作等”、“储藏于此”、“受任于此”、“是其技能”、“是其商品”、“是其生计”这些意义上，也或加ṇika后缀。

---

විනයමධීතෙ [Pg.188] වෙනයිකො, විනයමධීතෙ වා. එවං සුත්තන්තිකො, ආභිධම්මිකො, වෙය්‍යාකරණිකො.

“研习律(Vinaya)”者是持律者(venayiko)，或说研习律。同样地，有持经者(suttantiko)、持论者(ābhidhammiko)、语法家(veyyākaraṇiko)。

---

කායෙන කතං කම්මං කායිකං, කායෙන කතං කම්මං වා. එවං වාචසිකං, මානසිකං.

由身所造作的业是身业(kāyikaṃ)，或说由身所造作的业。同样地，有语业(vācasikaṃ)、意业(mānasikaṃ)。

---

සරීරෙ සන්නිධානා වෙදනා සාරීරිකා, සරීරෙ සන්නිධානා වා, එවං මානසිකා.

于身中存在的感受是身受(sārīrikā)，或说于身中存在的感受。同样地，有意受(mānasikā)。

---

ද්වාරෙ නියුත්තො දොවාරිකො, ද්වාරෙ නියුත්තො වා. එවං භණ්ඩාගාරිකො, නාගරිකො, නාවකම්මිකො.

于门(dvāra)受职者是守门人(dovāriko)，或说于门受职。同样地，有库管员(bhaṇḍāgāriko)、市民(nāgariko)、造船工(nāvakammiko)。

---

වීණා අස්ස සිප්පං වෙණිකො, වීණා අස්ස සිප්පං වා. එවං පාණවිකො, මොදිඞ්ගිකො, වංසිකො.

其技艺为鲁特琴(vīṇā)者是鲁特琴师(veṇiko)，或说其技艺为鲁特琴。同样地，有手鼓师(pāṇaviko)、小鼓师(modiṅgiko)、笛师(vaṃsiko)。

---

ගන්ධො අස්ස භණ්ඩං ගන්ධිකො, ගන්ධො අස්ස භණ්ඩං වා. එවං තෙලිකො, ගොළිකො.

其商品为香料(gandha)者是香贩(gandhiko)，或说其商品为香料。同样地，有油贩(teliko)、糖贩(goḷiko)。

---

උරබ්භං හන්ත්වා ජීවතීති ඔරබ්භිකො, උරබ්භං හන්ත්වා ජීවති වා. මගං හන්ත්වා ජීවතීති මාගවිකො, මගං හන්ත්වා ජීවති වා. එවං සොකරිකො, සාකුණිකො.

“以屠羊(urabbha)为生”者是屠羊夫(orabbhiko)，或说以屠羊为生。“以猎鹿(maga)为生”者是猎鹿人(māgaviko)，或说以猎鹿为生。同样地，有屠猪夫(sokariko)、捕鸟人(sākuṇiko)。

---

ආදිග්ගහණෙන අඤ්ඤත්ථාපි ණික පච්චයො යොජෙතබ්බො. ජාලෙන හතො ජාලිකො, ජාලෙන හතො වා.

由“等”字可知，ṇika后缀也应适用于其他情况。“以网(jāla)捕杀”者是网捕者(jāliko)，或说以网捕杀。

---

සුත්තෙන බන්ධො සුත්තිකො, සුත්තෙන බන්ධො වා.

“以线(sutta)捆绑”者是线工(suttiko)，或说以线捆绑。

---

චාපො [Pg.189] අස්ස ආවුධො චාපිකො, චාපො අස්ස ආවුධො වා. එවං තොමරිකො, මුග්ගරිකො, මොසලිකො.

其武器为弓(cāpa)者是弓箭手(cāpiko)，或说其武器为弓。同样地，有持矛者(tomariko)、持槌者(muggariko)、持杵者(mosaliko)。

---

වාතො අස්ස ආබාධො වාතිකො, වාතො අස්ස ආබාධො වා. එවං සෙම්හිකො, පිත්තිකො.

其病为风病(vāta)者是风病患者(vātiko)，或说其病为风病。同样地，有痰病患者(semhiko)、胆病患者(pittiko)。

---

බුද්ධෙ පසන්නො බුද්ධිකො, බුද්ධෙ පසන්නො වා. එවං ධම්මිකො, සඞ්ඝිකො.

于佛有净信者是佛弟子(buddhiko)，或说于佛有净信。同样地，有法弟子(dhammiko)、僧弟子(saṅghiko)。

---

බුද්ධස්ස සන්තකං බුද්ධිකං, බුද්ධස්ස සන්තකං වා. එවං ධම්මිකං, සඞ්ඝිකං.

属于佛陀之物是佛物(buddhikaṃ)，或说属于佛陀之物。同样地，有法物(dhammikaṃ)、僧物(saṅghikaṃ)。

---

වත්ථෙන කීතං භණ්ඩං වත්ථිකං, වත්ථෙන කීතං භණ්ඩං වා. එවං කුම්භිකං, ඵාලිකං, කිං කණිකං, සොවණ්ණිකං.

以衣布(vattha)所购之货是衣布货(vatthikaṃ)，或说以衣布所购之货。同样地，有瓶罐货(kumbhikaṃ)、犁头货(phālikaṃ)、谷糠货(kiṃkaṇikaṃ)、黄金货(sovaṇṇikaṃ)。

---

කුම්භො අස්ස පරිමාණං කුම්භිකං, කුම්භො අස්ස පරිමාණං වා.

其量为一罐(kumbha)者是一罐之量(kumbhikaṃ)，或说其量为一罐。

---

කුම්භස්ස රාසි කුම්භිකං, කුම්භස්ස රාසි වා.

一堆罐子(kumbhassa rāsi)是一罐堆(kumbhikaṃ)，或说一堆罐子。

---

කුම්භං අරහතීති කුම්භිකො, කුම්භං අරහති වා.

“堪受一罐(kumbha)”者是受罐者(kumbhiko)，或说堪受一罐。

---

අක්ඛෙන දිබ්බතීති අක්ඛිකො, අක්ඛෙන දිබ්බති වා. එවං සාලාකිකො, තින්දුකිකො, අම්බඵලිකො. කපිට්ඨඵලිකො, නාළිකෙරිකො ඉච්චෙවමාදි.

以骰子博戏，故称博戏者；或以骰子博戏。同样地，亦有以签、黑柿、芒果、木苹果、椰子等博戏者。

---

352, 376. ණ රාගා තස්සෙ දමඤ්ඤත්ථෙසු ච.

352, 376. 从`rāga`（染）等词，于“此乃彼之”及其他义，亦用`ṇa`后缀。

---

ණපච්චයො හොති වා රාගම්හා ‘‘තෙන රත්තං’’ ඉච්චෙතස්මිං අත්ථෙ, ‘‘තස්සෙදං’’ අඤ්ඤත්ථෙසු ච.

`ṇa`后缀，或从`rāga`（染）一词，用于“为彼所染”之义；亦用于“此乃彼之”及其他义。

---

කසාවෙන [Pg.190] රත්තං වත්ථං කාසාවං, කසාවෙන රත්තං වත්ථං වා. එවං කොසුම්භං, හාලිද්දං, පාටඞ්ගං, රත්තඞ්ග, මඤ්ජිට්ඨං, කුඞ්කුමං.

以染汁所染之衣，是为袈裟；或以染汁所染之衣。同样地，有红花染、姜黄染、苏木染、红木染、茜草染、藏红花染等。

---

සූකරස්ස ඉදං මංසං සොකරං, සූකරස්ස ඉදං මංසං වා. එවං මාහිසං.

此乃猪之肉，是为猪肉；或此乃猪之肉。同样地，有水牛肉。

---

උදුම්බරස්ස අවිදූරෙ පවත්තං විමානං ඔදුම්බරං, උදුම්බරස්ස අවිදූරෙ පවත්තං විමානං වා.

近于优昙婆罗(Udumbara)树之天宫，是为优昙婆罗天宫；或近于优昙婆罗树之天宫。

---

විදිසාය අවිදූරෙ නිවාසො වෙදිසො, විදිසාය අවිදූරෙ නිවාසො වා.

近于毗提舍(Vidisā)城之住所，是为毗提舍住所；或近于毗提舍城之住所。

---

මථුරාය ජාතො මාථුරො, මථුරාය ජාතො වා.

生于摩偷罗(Mathurā)者，是为摩偷罗人；或生于摩偷罗者。

---

මථුරාය ආගතො මාථුරො, මථුරාය ආගතො වා.

来自摩偷罗(Mathurā)者，是为摩偷罗人；或来自摩偷罗者。

---

කත්තිකාය නියුත්තො මාසො කත්තිකො, කත්තිකාය නියුත්තො මාසො වා. එවං මාගසිරො, ඵුස්සො, මාඝො, ඵග්ගුනො, චිත්තො, වෙසාඛො, ජෙට්ඨො, ආසළ්හො, සාවණො, භද්දො, අස්සයුජො.

与迦提迦(Kattikā)星相应的月份，是为迦提迦月；或与迦提迦星相应的月份。同样地，有摩伽尸罗月、普沙月、摩伽月、颇古那月、质多月、卫塞月、逝瑟吒月、阿沙荼月、室罗伐拏月、婆陀罗钵陀月、阿湿缚庾阇月。

---

න වුද්ධි නීලපීතාදො, පච්චයෙ සණකාරකෙ.

于含`ṇa`之后缀，`nīla`（青）、`pīta`（黄）等词不增音。

---

ඵකාරො ඵුස්සසද්දස්ස, ‘‘සිරො’’ති සිරසං වදෙ.

于月份名中，`phussa`作`phusso`；`sirasaṃ`则言`siro`。

---

සික්ඛානං [Pg.191] සමූහො සික්ඛො, භික්ඛානං සමූහො භික්ඛො. එවං කාපොතො, මායූරො, කොකිලො.

学人之众，是为学众；比丘之众，是为比丘众。同样地，有鸽群、孔雀群、杜鹃群。

---

බුද්ධෙ, අස්ස දෙවතා බුද්ධො. එවං භද්දො, මාරො, මාහින්දො, වෙස්සවණො, යාමො, සොමො, නාරායණො.

以佛陀为天神者，是为佛陀信徒。同样地，有跋陀罗信徒、魔罗信徒、摩哂陀信徒、毗沙门信徒、夜摩信徒、苏摩信徒、那罗延信徒。

---

සංවච්ඡරමධීතෙ සංවච්ඡරො. එවං මොහුත්තො, නෙමිත්තො, අඞ්ගවිජ්ජො, වෙය්‍යාකරණො, ඡන්දො, භාස්සො, චන්දො.

研习年历者，是为历法家。同样地，有时刻家、占相师、肢体相师、语法家、韵律家、语言家、月相家。

---

වසාදානං විසයො දෙසො වාසාදො. එවං කුම්භො, සාකුන්තො, ආතිසාරො.

住所聚集之区域，是为住宅区。同样地，有制陶处、群鸟处、痢疾处。

---

උදුම්බරා අස්මිං පදෙසෙ සන්තීති ඔදුම්බරො. සාගරෙහි නිබ්බත්තො සාගරො. සාගලමස්ස නිවාසො සාගලො. මථුරා අස්ස නිවාසො මාථුරො. මථුරාය ඉස්සරො මාථුරො. ඉච්චෙවමාදයො යොජෙතබ්බා.

此地有优昙婆罗(Udumbara)树，是为优昙婆罗林。由海洋所生，是为海洋之物。其住所为萨竭罗(Sāgala)，是为萨竭罗人。其住所为摩偷罗(Mathurā)，是为摩偷罗人。为摩偷罗之主，是为摩偷罗主。应如是等类推。

---

353, 378. ජාතාදීනමිමියා ච.

353, 378. 于“出生”等义，亦用`-ima`、`-iya`后缀。

---

ජාතඉච්චෙවමාදීනමත්ථෙ ඉමඉයපච්චයා හොන්ති.

于“出生”等义，用`-ima`、`-iya`后缀。

---

පච්ඡා ජාතො පච්ඡිමො. එවං අන්තිමො, මජ්ඣිමො, පුරිමො, උපරිමො, හෙට්ඨිමො, ගොප්ඵිමො. බොධිසත්තජාතියා ජාතො බොධිසත්තජාතියො, එවං [Pg.192] අස්සජාතියො, හත්ථිජාතියො, මනුස්සජාතියො.

后生者，是为最后者。同样地，有最终者、中间者、最先者、上方者、下方者、踝部者。生于菩萨种姓者，是为菩萨种姓者；同样地，有马种姓者、象种姓者、人种姓者。

---

ආදිග්ගහණෙන නියුත්තත්ථාදිතොපි තදස්සත්ථාදිතොපි ඉම ඉය ඉක ඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති. අන්තො නියුත්තො අන්තිමො. එවං අන්තියො, අන්තිකො.

由“等”字可知，于“受任于”等义、“彼有此”等义，亦用`-ima`、`-iya`、`-ika`等后缀。受任于内部者，是为`antimo`（最终者）。同样地，有`antiyo`、`antiko`。

---

පුත්තො අස්ස අත්ථි, තස්මිං වා විජ්ජතීති පුත්තිමො. එවං පුත්තියෙව, පුත්තිකො, කප්පිමො, කප්පියො, කප්පිකො.

“彼有子”，或“于彼有子”，是为`puttimo`（有子者）。同样地，有`puttiyo`、`puttiko`。又如`kappimo`、`kappiyo`、`kappiko`。

---

චග්ගහණෙන කියපච්චයො හොති නියුත්තත්ථෙ. ජාතියං නියුත්තො ජාතිකියො, අන්ධෙ නියුත්තො අන්ධකියො, ජාතියා අන්ධො ජච්චන්ධො, ජච්චන්ධෙ නියුත්තො ජච්චන්ධකියො.

由`ca`字可知，于“关涉于”义，亦用`-kiya`后缀。关涉于种姓者，是为`jātikiyo`（种姓相关者）；关涉于盲人者，是为`andhakiyo`（盲人相关者）；生而为盲者，是为`jaccandho`（天生盲者）；关涉于天生盲者，是为`jaccandhakiyo`（天生盲者相关者）。

---

354, 379. සමූහත්ථෙ කණ ණා.

354, 379. 于集合义，用`-kaṇa`、`-ṇa`后缀。

---

සමූහත්ථෙ කණ ණඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති.

于集合义，用`-kaṇa`、`-ṇa`等后缀。

---

රාජපුත්තානං සමූහො රාජපුත්තකො. එවං රාජපුත්තො, මානුස්සකො, මානුස්සො, මායූරකො, මායූරො, මාහිංසකො, මාහිංසො.

王子之众，是为`rājaputtako`（王子群）。同样地，有`rājaputto`；`mānussako`（人群）、`mānusso`（人群）；`māyūrako`（孔雀群）、`māyūro`（孔雀群）；`māhiṃsako`（水牛群）、`māhiṃso`（水牛群）。

---

355, 380. ගාම ජන බන්ධු සහායාදීහිතා.

355, 380. 从`gāma`（村庄）、`jana`（人）、`bandhu`（亲戚）、`sahāya`（朋友）等词，用`-tā`后缀。

---

ගාම ජන බන්ධු සහායඉච්චෙවමාදීහි තාපච්චයො හොති සමූහත්ථෙ.

从`gāma`（村庄）、`jana`（人）、`bandhu`（亲戚）、`sahāya`（朋友）等词，于集合义，用`-tā`后缀。

---

ගාමානං [Pg.193] සමූහො ගාමතා. එවං ජනතා, බන්ධුතා, සහායතා, නගරතා.

村庄之众，是为`gāmatā`（村民群体）。同样地，有`janatā`（人群）、`bandhutā`（亲族）、`sahāyatā`（朋友群）、`nagaratā`（城镇群）。

---

356, 381. තදස්ස ඨානමියො ච.

356, 381. 于“此乃其处”义，亦用`-iya`后缀。

---

‘‘තදස්ස ඨාන’’ මිච්චෙතස්මිං අත්ථෙ ඉයපච්චයො හොති.

于“此为其处”(tadassa ṭhāna)之义，有iya后缀。

---

මදනස්ස ඨානං මදනියං, බන්ධනස්ස ඨානං බන්ධනියං, මුච්ඡනස්ස ඨානං මුච්ඡනියං, එවං රජනියං, කමනියං, ගමනියං, දුස්සනියං, දස්සනියං.

“沉醉之处”为madaniyaṃ（令人沉醉的）；“束缚之处”为bandhaniyaṃ（令人束缚的）；“昏迷之处”为mucchaniyaṃ（令人昏迷的）。如是，rajaniyaṃ（令人染爱的）、kamaniyaṃ（令人喜爱的）、gamaniyaṃ（可去的）、dussaniyaṃ（令人败坏的）、dassaniyaṃ（可看的）。

---

357, 382. උපමත්ථායිතත්තං.

357, 382. 于譬喻义，为āyitatta后缀。

---

උපමත්ථෙ ආයිතත්තපච්චයො හොති.

于譬喻义，有āyitatta后缀。

---

ධූමො විය දිස්සති අදුං වනං තදිදං ධූමායිතත්තං, තිමිරං විය දිස්සති අදුං වනං තදිදං තිමිරායිතත්තං.

“彼林看似如烟”，此即dhūmāyitattaṃ（烟状）；“彼林看似如暗”，此即timirāyitattaṃ（暗状）。

---

358, 383. තන්නිස්සිතත්ථෙ ලො.

358, 383. 于“依附于彼”义，为la后缀。

---

‘‘තන්නිස්සිතත්ථෙ, තදස්ස ඨාන’’මිච්චෙතස්මිං අත්ථෙ ච ලපච්චයො හොති.

于“依附于彼”(tannissita)及“此为其处”(tadassa ṭhāna)之义，亦有la后缀。

---

දුට්ඨු [Pg.194] නිස්සිතං දුට්ඨුල්ලං, වෙදං නිස්සිතං වෙදල්ලං, දුට්ඨු ඨානං දුට්ඨුල්ලං, වෙදස්ස ඨානං වෙදල්ලං.

“依附于恶”为duṭṭhullaṃ（粗恶）；“依附于知”为vedallaṃ（智解）；“恶之处”为duṭṭhullaṃ（粗恶）；“知之处”为vedallaṃ（智解）。

---

359, 384. ආලු තබ්බහුලෙ.

359, 384. 于“彼为多”(tabbahula)义，为ālu后缀。

---

ආලුපච්චයො හොති තබ්බහුලත්ථෙ.

于“彼为多”(tabbahula)之义，有ālu后缀。

---

අභිජ්ඣා අස්ස පකති අභිජ්ඣාලු, අභිජ්ඣා අස්ස බහුලා වා අභිජ්ඣාලු. එවං සීතාලු, ධජාලු, දයාලු.

“贪欲为其本性”为abhijjhālu（贪欲者），或“其多有贪欲”亦为abhijjhālu。如是，sītālu（畏寒者）、dhajālu（多旗者）、dayālu（慈悲者）。

---

360, 387. ණ්‍ය ත්ත තා භාවෙ තු.

360, 387. 于状态(bhāva)义，则为ṇya、tta、tā后缀。

---

ණ්‍යත්තතාඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති භාවත්ථෙ.

于状态义，有ṇya、tta、tā此等后缀。

---

අලසස්ස භාවො ආලස්‍යං, අරොගස්ස භාවො ආරොග්‍යං. පංසුකූලිකස්ස භාවො පංසුකූලිකත්තං, අනොදරිකස්ස භාවො අනොදරිකත්තං. සඞ්ගණිකාරාමස්ස භාවො සඞ්ගණිකාරාමතා, නිද්දාරාමස්ස භාවො නිද්දාරාමතා.

懒惰者之状态为ālasyaṃ（懒惰），无病者之状态为ārogyaṃ（健康）。粪扫衣者之状态为paṃsukūlikattaṃ（粪扫衣行），不过量食者之状态为anodarikattaṃ（不过量食行）。乐于交往者之状态为saṅgaṇikārāmatā（乐于交往），乐于睡眠者之状态为niddārāmatā（乐于睡眠）。

---

තුග්ගහණෙන ත්තනපච්චයො හොති. පුථුජ්ජනත්තනං, වෙදනත්තනං.

由取“tu”（则）字，有ttana后缀。如：puthujjanattanaṃ（凡夫性），vedanattanaṃ（感受性）。

---

361, 388. ණ [Pg.195] විසමාදීහි.

361, 388. 从visama（不平）等，为ṇa后缀。

---

ණපච්චයො හොති විසමාදීහි ‘‘තස්ස භාවො’’ඉච්චෙතස්මිං අත්ථෙ.

从visama（不平）等词，于“彼之状态”(tassa bhāvo)之义，有ṇa后缀。

---

විසමස්ස භාවො වෙසමං, සුචිස්ස භාවො සොචං.

不平者之状态为vesamaṃ（不平）；清净者之状态为socaṃ（清净）。

---

362, 389. රමණීයාදිතො කණ.

362, 389. 从ramaṇīya（可喜）等，为ka、ṇa后缀。

---

රමණීයඉච්චෙවමාදිතො කණ පච්චයො හොති ‘‘තස්ස භාවො’’ඉච්චෙතස්මිං අත්ථෙ.

从ramaṇīya（可喜）等词，于“彼之状态”(tassa bhāvo)之义，有ka、ṇa后缀。

---

රමණීයස්ස භාවො රාමණීයකං, මනුඤ්ඤස්ස භාවො මානුඤ්ඤකං.

可喜者之状态为rāmaṇīyakaṃ（可喜性）；合意者之状态为mānuññakaṃ（合意性）。

---

363, 390. විසෙසෙ තරතමිසිකියිට්ඨා.

363, 390. 于差别(visesa)义，为tara、tama、isika、iya、iṭṭha后缀。

---

විසෙසත්ථෙ තර තම ඉසික ඉය ඉට්ඨඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති.

于差别义，有tara、tama、isika、iya、iṭṭha此等后缀。

---

සබ්බෙ ඉමෙ පාපා, අයමිමෙසං විසෙසෙන පාපොති පාපතරො. එවං පාපතමො, පාපිසිකො, පාපියො, පාපිට්ඨො.

“此等皆恶，此人于彼等中特别为恶”，故为pāpataro（更恶的）。如是，pāpatamo（最恶的）、pāpisiko（颇恶的）、pāpiyo（更恶的）、pāpiṭṭho（最恶的）。

---

364, 398. තදස්සත්ථීති වී ච.

364, 398. 于“彼有此”(tadassa atthi)义，亦为vī后缀。

---

‘‘තදස්සත්ථි’’ඉච්චෙතස්මිං අත්ථෙ වීපච්චයො හොති.

于“彼有此”(tadassa atthi)之义，有vī后缀。

---

මෙධා [Pg.196] යස්ස අත්ථි, තස්මිං වා විජ්ජතීතිමෙධාවී. එවං මායාවී.

“彼有智慧”(medhā yassa atthi)，或“智慧存于彼”(tasmiṃ vā vijjati)，故为medhāvī（有慧者）。如是，māyāvī（有幻术者）。

---

චග්ගහණෙන සොපච්චයො හොති. සුමෙධා යස්ස අත්ථි, තස්මිං වා විජ්ජතීති සුමෙධසො.

由取“ca”（亦）字，有sa后缀。“彼有善慧”(sumedhā yassa atthi)，或“善慧存于彼”(tasmiṃ vā vijjati)，故为sumedhaso（有善慧者）。

---

365, 399. තපාදිතො සී.

365, 399. 从tapas（苦行）等，为sī后缀。

---

තපාදිතො සීපච්චයො හොති ‘‘තදස්සත්ථි’’ඉච්චෙතස්මිං අත්ථෙ.

从tapas（苦行）等词，于“彼有此”(tadassa atthi)之义，有sī后缀。

---

තපො යස්ස අත්ථි තස්මිං වා විජ්ජතීති තපස්සී. එවං යසස්සී, තෙජස්සී.

“彼有苦行”(tapo yassa atthi)，或“苦行存在于彼”(tasmiṃ vā vijjati)，是为tapassī(苦行者)。同样，yasassī(有名望者)、tejassī(有威力者)。

---

266, 400. දණ්ඩාදිතො ඉකඊ.

266, 400. 从daṇḍa(杖)等词，加ika和ī后缀。

---

දණ්ඩාදිතො ඉක ඊඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති ‘‘තදස්සත්ථි’’ඉච්චෙතස්මිං අත්ථෙ.

从daṇḍa(杖)等词，在“彼有此”(tadassa atthi)的意义上，有ika和ī后缀。

---

දණ්ඩො යස්ස අත්ථි, තස්මිං වා විජ්ජතීති දණ්ඩිකො, දණ්ඩී. එවං මාලිකො, මාලී.

“彼有杖”(daṇḍo yassa atthi)，或“杖存在于彼”(tasmiṃ vā vijjati)，是为daṇḍiko、daṇḍī(持杖者)。同样，māliko、mālī(持花环者)。

---

367, 401. මධ්වාදිතො රො.

367, 401. 从madhu(蜜)等词，加ra后缀。

---

මධුඉච්චෙවමාදිතො රපච්චයො හොති ‘‘තදස්සත්ථි’’ඉච්චෙතස්මිං අත්ථෙ.

从madhu(蜜)等词，在“彼有此”(tadassa atthi)的意义上，有ra后缀。

---

මධු [Pg.197] යස්ස අත්ථි, තස්මිං වා විජ්ජතීති මධුරො. එවං කුඤ්ජරො, මුග්ගරො, මුඛරො, සුසිරො, (සීසරො, සුකරො, සුඞ්කරො), සුභරො, සුචිරො, රුචිරො.

“彼有蜜”(madhu yassa atthi)，或“蜜存在于彼”(tasmiṃ vā vijjati)，是为madhuro(甜美的)。同样，kuñjaro(象)、muggaro(木槌)、mukharo(多言的)、susiro(中空的)、(sīsaro、sukaro、suṅkaro)、subharo(易养育的)、suciro(长久的)、ruciro(悦目的)。

---

368, 402. ගුණාදිතො වන්තු.

368, 402. 从guṇa(德)等词，加vantu后缀。

---

ගුණඉච්චෙවමාදිතො වන්තුපච්චයො හොති ‘‘තදස්සත්ථි’’ඉච්චෙතස්මිං අත්ථෙ.

从guṇa(德)等词，在“彼有此”(tadassa atthi)的意义上，有vantu后缀。

---

ගුණො යස්ස අත්ථි, තස්මිං වා විජ්ජතීති ගුණවා. එවං යසවා, ධනවා, පඤ්ඤවා, බලවා, භගවා.

“彼有德”(guṇo yassa atthi)，或“德存在于彼”(tasmiṃ vā vijjati)，是为guṇavā(具德者)。同样，yasavā(具名誉者)、dhanavā(具财富者)、paññavā(具智慧者)、balavā(具力量者)、bhagavā(世尊)。

---

369, 403. සත්‍යාදීහි මන්තු.

369, 403. 从sati(念)等词，加mantu后缀。

---

සතිඉච්චෙවමාදීහි මන්තුපච්චයොහොති ‘‘තදස්සත්ථි’’ ඉච්චෙතස්මිං අත්ථෙ.

从sati(念)等词，在“彼有此”(tadassa atthi)的意义上，有mantu后缀。

---

සති යස්ස අත්ථි, තස්මිං වා විජ්ජතීති සතිමා, එවං ජුතිමා, රුචිමා, ථුතිමා, ධිතිමා, මතිමා, භාණුමා.

“彼有念”(sati yassa atthi)，或“念存在于彼”(tasmiṃ vā vijjati)，是为satimā(具念者)。同样，jutimā(具光辉者)、rucimā(具光彩者)、thutimā(具赞誉者)、dhitimā(具毅力者)、matimā(具智慧者)、bhāṇumā(具光明者)。

---

370, 405. සද්ධාදිතොණ.

370, 405. 从saddhā(信)等词，加ṇa后缀。

---

සද්ධාඉච්චෙවමාදිතො ණ පච්චයො හොති ‘‘තදස්සත්ථි’’ඉච්චෙතස්මිං අත්ථෙ.

从saddhā(信)等词，在“彼有此”(tadassa atthi)的意义上，有ṇa后缀。

---

සද්ධා [Pg.198] යස්ස අත්ථි, තස්මිං වා විජ්ජතීභි සද්ධො, එවං පඤ්ඤො, අමච්ඡරො.

“彼有信”(saddhā yassa atthi)，或“信存在于彼”(tasmiṃ vā vijjati)，是为saddho(具信者)。同样，pañño(具慧者)、amaccharo(无悭吝者)。

---

371, 404. ආයුස්සුකාරාස මන්තුම්හි.

371, 404. 于āyus(寿)，当后接mantu时，其s变为u。

---

ආයුස්ස අන්තො උකාරො අසාදෙසො හොතිමන්තුම්හි පච්චයෙ පරෙ.

当mantu后缀在后时，āyus(寿)的尾音s被替换为u。

---

ආයු අස්ස අත්ථි, තස්මිං වා විජ්ජතීති ආයස්මා.

“彼有寿”(āyu assa atthi)，或“寿存在于彼”(tasmiṃ vā vijjati)，是为āyasmā(具寿)。

---

372, 385. තප්පකතිවචනෙ මයො.

372, 385. 在“由彼所造”的意义上，加maya后缀。

---

තප්පකතිවචනත්ථෙ මයපච්චයො හොති.

在“由彼所造”的意义上，有maya后缀。

---

සුවණ්ණෙන පකතං කම්මං සොවණ්ණමයං. එවං රූපියමයං ජතුමයං, රජතමයං, ඉට්ඨකමයං, අයොමයං, මත්තිකා මයං, දාරුමයං, ගොමයං.

由黄金所造(suvaṇṇena pakataṃ)，是为sovaṇṇamayaṃ(金所成)。同样，rūpiyamayaṃ(银所成)、jatumayaṃ(漆所成)、rajatamayaṃ(银所成)、iṭṭhakamayaṃ(砖所成)、ayomayaṃ(铁所成)、mattikāmayaṃ(土所成)、dārumayaṃ(木所成)、gomayaṃ(牛粪所成)。

---

373, 406. සඞ්ඛ්‍යාපූරණෙ මො.

373, 406. 为构成序数，加ma后缀。

---

සඞ්ඛ්‍යාපූරණත්ථෙ මපච්චයො හොති.

于序数义，有ma后缀。

---

පඤ්චන්නං පූරණො පඤ්චමො, එවං සත්තමො, අට්ඨමො, නවමො, දසමො.

五的补足数是pañcamo(第五)。同样，sattamo(第七)、aṭṭhamo(第八)、navamo(第九)、dasamo(第十)。

---

374, 408. ස [Pg.199] ඡස්සවා.

374, 408. cha(六)或作sa。

---

ඡස්ස සකාරාදෙසො හොති වා සඞ්ඛ්‍යාපූරණත්ථෙ.

于序数义，cha(六)或被替换为sa。

---

ඡන්නං පූරණො සට්ඨො, ඡට්ඨො වා.

六的补足数是saṭṭho或chaṭṭho(第六)。

---

375, 412. එකාදිතො දසස්සී.

375, 412. 从ekādasa(十一)等词，于dasa(十)后加ī后缀。

---

එකාදිතො දසස්ස අන්තෙ ඊපච්චයො හොති වා සඞ්ඛ්‍යාපූරණත්ථෙ.

于序数义，从ekādasa(十一)等词，在dasa(十)的末尾或加ī后缀。

---

එකො ච දස ච එකාදස, එකාදසන්නං පූරණී එකාදසී. පඤ්චච දස ච පඤ්චදස, පඤ්චදසන්නං පූරණී පඤ්චදසී. චත්තාරො ච දස ච චතුද්දස, චතුද්දසන්නං පූරණී චාතුද්දසී.

一与十为十一，十一的补足数是第十一。五与十为十五，十五的补足数是第十五。四与十为十四，十四的补足数是第十四。

---

පූරණෙති කිමත්ථං? එකාදස, පඤ්චදස.

为何说“构成序数时”(pūraṇe)？为排除十一(ekādasa)、十五(pañcadasa)。

---

376, 257. දසෙ සො නිච්චඤ්ච.

376, 257. 当“dasa”在后时，(“cha”)恒作“sa”。

---

දසසද්දෙ පරෙ නිච්චං ඡස්ස සො හොති.

当“dasa”(十)一词在后时，“cha”(六)恒被替换为“sa”。

---

සොළස.

十六(soḷasa)。

---

377, 0. අන්තෙ නිග්ගහිතඤ්ච.

377, 0. 且于词尾加鼻音符。

---

තාසං සඞ්ඛ්‍යානං අන්තෙ නිග්ගහිතාගමො හොති.

于该些数词的词尾，增添鼻音符(niggahita)。

---

පඤ්චදසි, චාතුද්දසි.

第十五(pañcadasi)、第十四(cātuddasi)。

---

378, 414. ති [Pg.200] ච.

378, 414. 且加“ti”。

---

තාසං සඞ්ඛ්‍යානං අන්තෙ තිකාරාගමො හොති. වීසති, තිංසති.

于该些数词的词尾，增添“ti”。二十(vīsati)、三十(tiṃsati)。

---

379, 258. ල දරානං.

379, 258. “d”与“r”作“l”。

---

දකාර රකාරානං සඞ්ඛ්‍යානං ලකාරාදෙසො හොති. සොළස, චත්තාලීසං.

于数词中，字母“d”与“r”被替换为“l”。十六(soḷasa)、四十(cattālīsaṃ)。

---

380, 255. වීසති දසෙසු බා ද්විස්ස තු.

380, 255. 于“vīsati”、“dasa”等词前，“dvi”则作“bā”。

---

වීසති දසඉච්චෙතෙසු ද්විස්ස බා හොති.

当“vīsati”(二十)、“dasa”(十)这些词在后时，“dvi”(二)变成“bā”。

---

බාවීසතින්ද්‍රියානි, බාරස මනුස්සා.

二十二根(bāvīsatindriyāni)，十二人(bārasa manussā)。

---

තුග්ගහණෙන ද්විස්ස දු දි දො ආදෙසා ච හොන්ති. දුරත්තං, දිරත්තං, දිගුණං, දොහළිනී.

通过“tu”一词，“dvi”亦有“du”、“di”、“do”等替代形式。两夜(durattaṃ)、两夜(dirattaṃ)、双倍的(diguṇaṃ)、有孕者(dohaḷinī)。

---

381, 254. එකාදිතො දස්ස ර සඞ්ඛ්‍යානෙ.

381, 254. 于“一”等数词之后，“dasa”的“da”在计数时作“ra”。

---

එකාදිතො දසස්ස දකාරස්ස රකාරො හොති වා සඞ්ඛ්‍යානෙ.

在计数时，于“一”等数词之后，“dasa”(十)的“da”音可选择性地变成“ra”音。

---

එකාරස, එකාදස, බාරස, ද්වාදස.

十一(ekārasa)、十一(ekādasa)，十二(bārasa)、十二(dvādasa)。

---

සඞ්ඛ්‍යානෙති කිමත්ථං? ද්වාදසායතනානි.

为何说“在计数时”(saṅkhyāne)？为排除十二处(dvādasāyatanāni)。

---

382, 259. අට්ඨාදිතො [Pg.201] ච.

382, 259. 于“八”等数词之后也同前。

---

අට්ඨඉච්චෙවමාදිතො ච දසසද්දස්ස දකාරස්ස රකාරාදෙසො හොති වා සඞ්ඛ්‍යානෙ.

于“八”等数词之后，在计数时，“dasa”(十)的“da”音也选择性地替代为“ra”音。

---

අට්ඨාරස, අට්ඨදස.

十八(aṭṭhārasa)、十八(aṭṭhadasa)。

---

අට්ඨාදිතොති කිමත්ථං? පඤ්චදස, සොළස.

为何说“于八等之后”(aṭṭhādito)？为排除十五(pañcadasa)、十六(soḷasa)。

---

සඞ්ඛ්‍යානෙති කිමත්ථං? අට්ඨදසිකො.

为何说“在计数时”(saṅkhyāne)？为排除与十八相关的(aṭṭhadasiko)。

---

383, 253. ද්වෙකට්ඨානමාකාරො වා.

383, 253. “dvi”、“eka”、“aṭṭha”的尾音可作长音“ā”。

---

ද්වි එක අට්ඨඉච්චෙතෙසමන්තො ආකාරො හොති වා සඞ්ඛ්‍යානෙ.

在计数时，“dvi”(二)、“eka”(一)、“aṭṭha”(八)这些词的尾音可选择性地变成长音“ā”。

---

ද්වාදස, එකාදස, අට්ඨාරස.

十二(dvādasa)、十一(ekādasa)、十八(aṭṭhārasa)。

---

සඞ්ඛ්‍යානෙති කිමත්ථං? ද්විදන්තො, එකදන්තො, එකච්ඡන්නො, අට්ඨත්ථම්භො.

为何说“在计数时”(saṅkhyāne)？为排除二牙者(dvidanto)、一牙者(ekadanto)、单顶盖(ekacchanno)、八柱殿(aṭṭhatthambho)。

---

384, 407. චතුච්ඡෙහී ථ ඨා.

384, 407. 于“catu”与“cha”后，加“tha”与“ṭha”。

---

චතු ඡඉච්චෙතෙහි ථ ඨඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති සඞ්ඛ්‍යාපූරණත්ථෙ.

于数词“catu”(四)与“cha”(六)后，附加“tha”与“ṭha”后缀，以构成序数。

---

චතුත්ථො, ඡට්ඨො.

Catuttho(第四)，chaṭṭho(第六)。

---

385, 409. ද්විතීහි [Pg.202] තියො.

385, 409. 于“dvi”(二)与“ti”(三)后，〔加〕“tiya”。

---

ද්වි තිඉච්චෙතෙහි තියපච්චයො හොති සඞ්ඛ්‍යාපූරණත්ථෙ.

于数词“dvi”(二)与“ti”(三)后，附加“tiya”后缀，以构成序数。

---

දුතියො, තතියො.

Dutiyo(第二)，tatiyo(第三)。

---

386, 410. තියෙ දුතාපි ච.

386, 410. 当“tiya”为后缀时，“dvi”与“ti”亦变为“du”与“ta”。

---

ද්වි තිඉච්චෙතෙසං දු තඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති තියපච්චයෙ පරෙ.

当“tiya”后缀在后时，数词“dvi”与“ti”分别被替换为“du”与“ta”。

---

දුතියො, තතියො.

Dutiyo(第二)，tatiyo(第三)。

---

අපිග්ගහණෙන අඤ්ඤෙසුපි ද්විඉච්චෙතස්ස දුආදෙසො හොති. දුරත්තං.

由“api”一词可知，在其他情况下，“dvi”亦替换为“du”。例如：durattaṃ(两夜)。

---

චග්ගහණෙන ද්විඉච්චෙතස්ස දිකාරො හොති. දිරත්තං, දිගුණං සඞ්ඝාටිං පාරුපෙත්වා.

由“ca”一词可知，“dvi”变为“di”。例如：dirattaṃ(两夜)，diguṇaṃ saṅghāṭiṃ pārupetvā(披上双叠的僧伽梨)。

---

387, 411. තෙසමඩ්ඪූපපදෙන අඩ්ඪුඩ්ඪ දිවඩ්ඪ දියඩ්ඪඩ්ඪතියා.

387, 411. 当以“aḍḍha”(半)为前缀时，彼等序数词变为 aḍḍhuḍḍha(三又二分之一)、divaḍḍha(一又二分之一)、diyaḍḍha(一又二分之一)、aḍḍhatiyā(二又二分之一)。

---

තෙසං [Pg.203] චතුත්ථ දුතිය තතියානං අඩ්ඪූපපදානං අඩ්ඪඩ්ඪුදිවඩ්ඪ දියඩ්ඪ අඩ්ඪතියාදෙසා හොන්ති, අඩ්ඪූපපදෙන සහනිප්පජ්ජන්තෙ.

当以“aḍḍha”(半)为前缀时，“catuttha”(第四)、“dutiya”(第二)、“tatiya”(第三)与该前缀共同构成时，其替代形式分别为 aḍḍhuḍḍha、divaḍḍha、diyaḍḍha 与 aḍḍhatiyā。

---

අඩ්ඪෙන චතුත්ථො අඩ්ඪුඩ්ඪො, අඩ්ඪෙන දුතියො දිවඩ්ඪො, අඩ්ඪෙන දුතියො දියඩ්ඪො, අඩ්ඪෙන තතියො අඩ්ඪතියො.

半加第四是 aḍḍhuḍḍha(三又二分之一)；半加第二是 divaḍḍha(一又二分之一)；半加第二是 diyaḍḍha(一又二分之一)；半加第三是 aḍḍhatiyo(二又二分之一)。

---

388, 68. සරූපානමෙකසෙස්වසකිං.

388, 68. 形式相同的多个词，只保留其一。

---

සරූපානං පදබ්‍යඤ්ජනානං එකසෙසො හොති අසකිං. පුරිසො ච පුරිසො ච පුරිසා.

当多个形式相同的词出现时，只保留其一。例如：puriso ca puriso ca (一个男人和一个男人) 变为 purisā (男人们)。

---

සරූපානමිති කිමත්ථං? හත්ථී ච අස්සො ච රථො ච පත්තිකො ච හත්ථිඅස්සරථපත්තිකා,

为何说“形式相同”？因为当形式不同时，如“hatthī ca asso ca ratho ca pattiko ca”(象、马、车、步兵)，则合并为 hatthiassarathapattikā。

---

අසකින්ති කිමත්ථං? පුරිසො.

为何说“不止一次”？是为了排除只有一个的情况，例如：puriso(一个男人)。

---

389, 413. ගණනෙ දසස්ස ද්විතිචතුපඤ්චඡසත්තඅට්ඨනවකානං වී ති චත්තාර පඤ්ඤා ඡ සත්තාසනවා යොසු, යොනඤ්චීසමාසං ඨි රි තී තුති.

389, 413. 计数时，对于二、三、四、五、六、七、八、九个“十”，其词根分别变为 vī、ti、cattāra、paññā、cha、satta、asa、nava，并发生 yosu、yonañca、īsaṃ、āsaṃ、ṭhi、ri、ti、īti、uti 等变化。

---

ගණනෙ දසස්ස ද්වික තික චතුක්ක පඤ්චක ඡක්ක සත්තකඅට්ඨක නවකානං සරූපානං කතෙකසෙසානං යථාසඞ්ඛ්‍යං වී ති චත්තාර පඤ්ඤා ඡ සත්ත අස නවඉච්චාදෙසා හොන්ති අසකිං යොසු, යොනඤ්ච ඊසං ආසං ඨි රි ති ඊති උතිඉච්චාදෙසා හොන්ති. පච්ඡා පුන නිප්පජ්ජන්තෙ.

计数时，对于由“二”(dvika)至“九”(navaka)与“十”(dasa)构成的数组合，在经过“保留其一”(ekasesa)处理后，其词根按顺序替换为 vī、ti、cattāra、paññā、cha、satta、asa、nava，并发生 yosu、yonañca、īsaṃ、āsaṃ、ṭhi、ri、ti、īti、uti 等变化，由此构成最终词形。

---

වීසං[Pg.204], තිංසං, චත්තාලීසං, පඤ්ඤාසං, සට්ඨි, සත්තරි, සත්තති, අසීති, නවුති.

Vīsaṃ(二十)，tiṃsaṃ(三十)，cattālīsaṃ(四十)，paññāsaṃ(五十)，saṭṭhi(六十)，sattari(七十)，sattati(七十)，asīti(八十)，navuti(九十)。

---

අසකින්ති කිමත්ථං? දස.

为何说“不止一次”？是为了排除“dasa”(十)本身。

---

ගණනෙති කිමත්ථං? දසදසකා පුරිසා.

为何说“计数时”？是为了排除非计数的情况，例如：dasadasakā purisā(十人一组的男人们)。

---

390, 256. චතූපපදස්ස ලොපො තුත්තරපදාදිචස්ස චුචොපි නවා.

390, 256. 当“catu”为前缀时，其“tu”被省略，其首音“ca”亦可选择性地变为“cu”或“co”。

---

චතූපපදස්ස ගණනෙ පරියාපන්නස්ස තුකාරස්ස ලොපො හොති, උත්තරපදාදිචකාරස්ස චුචොපි ආදෙසා හොන්ති නවා.

在以“catu”为前缀的计数词中，其“tu”音节被省略，且其首音节“ca”可选择性地替换为“cu”或“co”，此为不定法。

---

චුද්දස, චොද්දස, චතුද්දස.

Cuddasa(十四)，coddasa(十四)，catuddasa(十四)。

---

අපිග්ගහණෙන අනුපපදස්සාපි පදාදිචකාරස්ස. ලොපොහොති නවා, චස්ස චුචොපි හොන්ති. තාලීසං, චත්තාලීසං, චුත්තාලීසං, චොත්තාලීසං.

由“api”一词可知，即使不是前缀词，词首的“ca”音节亦可选择性地被省略，或变为“cu”、“co”。例如：tālīsaṃ、cattālīsaṃ、cuttālīsaṃ、cottālīsaṃ (皆为“四十”)。

---

391, 423. යදනුපපන්නා නිපාතනා සිජ්ඣන්ති.

391, 423. 凡不符合常规规则者，皆由例外规定(nipātana)而成。

---

යෙ සද්දා අනිද්දිට්ඨලක්ඛණා, අක්ඛරපදබ්‍යඤ්ජනතො, ඉත්ථිපුමනපුංසකලිඞ්ගතො[Pg.205], නාමුපසග්ගනිපාතතො, අබ්‍යයීභාවසමාසතද්ධිතාඛ්‍යාතතො, ගණනසඞ්ඛ්‍යාකාලකාරකප්පයොගසඤ්ඤාතො, සන්ධිපකතිවුද්ධිලොපාගමවිකාරවිපරිතතො, විභත්තිවිභජනතො ච, තෙ නිපාතනා සිජ්ඣන්ති.

凡其特征未被指明的词——无论关乎字母、词、辅音；阴性、阳性、中性；名词、前缀、小品词；不变复合词、复合词、派生词、动词；数、数目、时、格、用法、术语；连音、词基、元音增级、省略、增音、变化、音位变换；还是关乎屈折变化与分类——皆由例外规定(nipātana)而成。

---

392, 418. ද්වාදිතො කො’නෙකත්ථෙච.

392, 418. 于“dvi”等数词后，可加后缀“ka”，表集合等义。

---

ද්විඉච්චෙවමාදිතො කපච්චයො හොති අනෙකත්ථෙ ච, නිපාතනා සිජ්ඣන්ති.

于“dvi”等数词后，可加“ka”后缀，表集合等义，此等形式由例外规定(nipātana)而成。

---

සතස්ස ද්විකං ද්විසතං, සතස්ස තිකං තිසතං, සතස්ස චතුක්කං චතුසතං, සතස්ස පඤ්චකං පඤ්චසතං, සතස්ස ඡක්කං ඡසතං, සතස්ස සත්තකං සත්තසතං, සතස්ස අට්ඨකං අට්ඨසතං, සතස්ස නවකං නවසතං, සතස්ස දසකං දසසතං, සහස්සං හොති.

一百的二倍为二百，一百的三倍为三百，一百的四倍为四百，一百的五倍为五百，一百的六倍为六百，一百的七倍为七百，一百的八倍为八百，一百的九倍为九百，一百的十倍为十百，即一千。

---

393, 415. දසදසකං සතං දසකානං සතං සහස්සඤ්ච යොම්හි.

393, 415. 十个十为一百，一百个十为一千，于yo在后时。

---

ගණනෙ පරියාපන්නස්ස දසදසකස්ස සතං හොති, සතදසකස්ස සහස්සං හොති යොම්හි පරෙ.

于计数中，十个十为一百，一百个十为一千，当yo在后时。

---

සතං, සහස්සං.

一百，一千。

---

ද්විකාදීනං තදුත්තරපදානඤ්ච නිප්පජ්ජන්තෙ යථාසඞ්ඛ්‍යං. සතස්ස ද්විකං (තදිදං හොති) ද්විසතං, එවං තිසතං, චතුසතං[Pg.206], පඤ්චසතං, ඡසතං, සත්තසතං, අට්ඨසතං, නවසතං, දසසතං, සහස්සං හොති.

由dvika等及其后续词依次构成。一百的二倍（即是）二百，同样地，有三百、四百、五百、六百、七百、八百、九百、十百，即一千。

---

394, 416. යාව තදුත්තරි දසගුණිතඤ්ච.

394, 416. 乃至以上，亦乘以十。

---

යාව තාසං සඞ්ඛ්‍යානං උත්තරි දසගුණිතඤ්ච කාතබ්බං.

乃至超过那些数目，都应乘以十。

---

තං යථා? දසස්ස ගණනස්ස දසගුණිතං කත්වා සතං හොති, සතස්ස දසගුණිතං කත්වා සහස්සං හොති, සහස්සස්ස දසගුණිතං කත්වා දසසහස්සං හොති, දසසහස්සස්ස දසගුණිතං කත්වාසතසහස්සං හොති, සතසහස්සස්ස දසගුණිතං කත්වාදසසතසහස්සං හොති, දසසතසහස්සස්සදසගුණිතං කත්වා කොටි හොති, කොටිසතසහස්සස්ස සතගුණිතං කත්වා පකොටි හොති. එවං සෙසාපි යොජෙතබ්බා.

此即如何？十乘以十为一百，一百乘以十为一千，一千乘以十为一万，一万乘以十为十万，十万乘以十为一百万，一百万乘以十为一俱胝(koṭi)，十万俱胝乘以一百为一钵俱胝(pakoṭi)。其余亦应如是组合。

---

චග්ගහණං විසෙසනත්ථං.

ca的加入是为了区别。

---

395, 417. සකනාමෙහි.

395, 417. 以其各自的名称。

---

යාසං පන සඞ්ඛ්‍යානං අනිද්දිට්ඨනාමධෙය්‍යානං සකෙහි සකෙහි නාමෙහි නිප්පජ්ජන්තෙ.

然而，那些名称未被（规则）指明的数目，则由其各自的名称构成。

---

සතසහස්සානං සතං කොටි, කොටිසතසහස්සානං සතං පකොටි, පකොටිසතසහස්සානං සතං කොටිපකොටි[Pg.207], කොටිපකොටිසතසහස්සානං සතං නහුතං, නහුතසතසහස්සානං සතං නින්නහුතං, නින්නහුතසතසහස්සානං සතං අක්ඛොභිණී. තථා බින්දු, අබ්බුදං, නිරබ්බුදං, අහහං, අබබං, අටටං, සොගන්ධිකං, උප්පලං, කුමුදං, පදුමං, පුණ්ඩරිකං, කථානං, මහාකථානං, අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යං.

一百个十万为一俱胝(koṭi)，一百个十万俱胝为一钵俱胝(pakoṭi)，一百个十万钵俱胝为一俱胝钵俱胝(koṭipakoṭi)，一百个十万俱胝钵俱胝为一那由他(nahuta)，一百个十万那由他为一频那由他(ninnahuta)，一百个十万频那由他为一阿閦婆(akkhobhiṇī)。同样地，还有频头(bindu)、阿浮陀(abbudaṃ)、尼罗浮陀(nirabbudaṃ)、呵呵(ahahaṃ)、阿婆婆(ababaṃ)、阿吒吒(aṭaṭaṃ)、索犍提(sogandhikaṃ)、优钵罗(uppalaṃ)、拘牟陀(kumudaṃ)、钵头摩(padumaṃ)、芬陀利(puṇḍarikaṃ)、迦他那(kathānaṃ)、摩诃迦他那(mahākathānaṃ)、阿僧祇耶(asaṅkhyeyyaṃ)。

---

396, 363. තෙසං ණො ලොපං.

396, 363. 它们的ṇ被省略。

---

තෙසං පච්චයානං ණො ලොපමාපජ්ජතෙ.

那些后缀的ṇ被省略。

---

ගොතමස්ස අපච්චං ගොතමො. එවං වාසිට්ඨො. වෙනතෙය්‍යො, ආලස්‍යං, ආරොග්‍යං.

乔达摩(Gotama)的后裔是乔达摩(Gotamo)。同样地，有婆私吒(Vāsiṭṭho)。还有毗那达耶(Venateyyo)、懒惰(ālasyaṃ)、健康(ārogyaṃ)。

---

397, 420. විභාගෙ ධා ච.

397, 420. 于分别义，亦加dhā后缀。

---

විභාගත්ථෙ ච ධාපච්චයො හොති.

于分别义，亦有dhā后缀。

---

එකෙන විභාගෙන එකධා. එවං ද්විධා, තිධා, චතුධා, පඤ්චධා, ඡධා.

以一个部分为一份(ekadhā)。同样地，有二份(dvidhā)、三份(tidhā)、四份(catudhā)、五份(pañcadhā)、六份(chadhā)。

---

චෙති කිමත්ථං? සොපච්චයො හොති. සුත්තසො, බ්‍යඤ්ජනසො, පදසො.

ca是为何义？是为了引出so后缀。例如：逐经(suttaso)、逐字(byañjanaso)、逐词(padaso)。

---

398, 421. සබ්බනාමෙහි [Pg.208] පකාරවචනෙ තු ථා.

398, 421. 从一切代词，于方式义，则加thā后缀。

---

සබ්බනාමෙහි පකාරවචනත්ථෙ ථාපච්චයො හොති.

从一切代词，于表方式义，有thā后缀。

---

සො පකාරො තථා, තං පකාරං තථා, තෙන පකාරෙන තථා, තස්ස පකාරස්ස තථා, තස්මා පකාරා තථා, තස්ස පකාරස්ස තථා, තස්මිං පකාරෙ තථා. එවං යථා, සබ්බථා, අඤ්ඤථා, ඉතරථා.

tathā可表示“那种方式”(so pakāro)的各种格，如主格、宾格(taṃ pakāraṃ)、工具格(tena pakārena)、与格(tassa pakārassa)、离格(tasmā pakārā)、属格(tassa pakārassa)、处格(tasmiṃ pakāre)。同样地，还有yathā(如是)、sabbathā(以一切方式)、aññathā(以他法)、itarathā(以别法)。

---

තුග්ගහණං කිමත්ථං? තත්ථාපච්චයො හොති. සො පකාරො තථත්ථා. එවං යථත්ථා. සබ්බථත්ථා, අඤ්ඤථත්ථා, ඉතරථත්ථා.

tu是为何义？是为了引出tthā后缀。“那种方式”即tathatthā。同样地，有yathatthā、sabbathatthā、aññathatthā、itarathatthā。

---

399, 422. කිමිමෙහි ථං.

399, 422. 从kiṃ和ima（代词），加thaṃ后缀。

---

කිං ඉමඉච්චෙතෙහි ථංපච්චයො හොති පකාරවචනත්ථෙ.

从kiṃ和ima这些（代词），于表方式义，有thaṃ后缀。

---

කො පකාරො කථං, කං පකාරං කථං, කෙන පකාරෙන කථං, කස්ස පකාරස්ස කථං, කස්මා පකාරා කථං. කස්ස පකාරස්ස කථං, කස්මිං පකාරෙ කථං, අයං පකාරො ඉත්ථං, ඉමං පකාරං ඉත්ථං, ඉමිනා පකාරෙන ඉත්ථං, ඉමස්ස පකාරස්ස ඉත්ථං, ඉමස්මා පකාරා ඉත්ථං, ඉමස්ස පකාරස්ස ඉත්ථං, ඉමස්මිං පකාරෙ ඉත්ථං.

kathaṃ(如何)可表示“何种方式”(ko pakāro)的各种格，如主格、宾格(kaṃ pakāraṃ)、工具格(kena pakārena)等。itthaṃ(如是)可表示“此种方式”(ayaṃ pakāro)的各种格，如主格、宾格(imaṃ pakāraṃ)、工具格(iminā pakārena)等。

---

400, 364. වුද්ධාදිසරස්ස [Pg.209] වා’සංයොගන්තස්ස සණෙ ච.

400, 364. 当saṇa等后缀在后时，不以辅音连结结尾的词，其首元音可选择性增级。

---

ආදිසරස්ස වා අසංයොගන්තස්ස ආදිබ්‍යඤ්ජනස්ස වා සරස්ස වුද්ධි හොති සණකාරකෙ පච්චයෙ පරෙ.

当具有saṇa作用的后缀在后时，不以辅音连结结尾的词，其首元音或首辅音的元音，可有元音增级。

---

ආභිධම්මිකො, වෙනතෙය්‍යො, වාසිට්ඨො, ආලස්‍යං, ආරොග්‍යං.

阿毗达摩师(Ābhidhammiko)、毗那达耶(Venateyyo)、婆私吒(Vāsiṭṭho)、懒惰(ālasyaṃ)、健康(ārogyaṃ)。

---

අසංයොගන්තස්සෙති කිමත්ථං? භග්ගවො, මන්තෙය්‍යො, කුන්තෙය්‍යො.

“不以辅音连结结尾”是为何义？例如：巴伽瓦(Bhaggavo)、曼提亚(Manteyyo)、昆提亚(Kunteyyo)。

---

401, 375. මායූනමාගමො ඨානෙ.

401, 375. 于i与u，于其处无增音。

---

ඉඋඉච්චෙතෙසං ආදිභූතානං මා වුද්ධි හොති. තෙසු ච එ ඔ වුද්ධාගමො හොති ඨානෙ.

于词首之i与u，不发生增级。然于其处，则有e与o之增级增音。

---

බ්‍යාකරණමධීතෙ වෙය්‍යාකරණිකො, න්‍යායමධීතෙ නෙය්‍යායිකො, බ්‍යාවච්ඡස්ස අපච්චං වෙය්‍යාවච්ඡො, ද්වාරෙ නියුත්තො දොවාරිකො.

学习声明(byākaraṇa)者是声明师(veyyākaraṇiko)；学习正理(nyāya)者是正理师(neyyāyiko)；管理者(byāvaccha)的后裔是veyyāvaccho；被任命于门口(dvāra)者是守门人(dovāriko)。

---

402, 377. ආත්තඤ්ච[Pg.210].

402, 377. 以及ātta。

---

ඉඋඉච්චෙතෙසං ආත්තඤ්ච හොති, රිකාරාගමො ච ඨානෙ.

于i、u等，有ātta之增添，并于其处有ri音之增添。

---

ඉසිස්ස භාවො ආරිස්‍යං, ඉණස්ස භාවො ආණ්‍යං, උසභස්ස භාවො ආසභං, උජුනො භාවො අජ්ජවං, ඉච්චෙවමාදී යොජෙතබ්බා.

仙人(isi)的状态为圣洁(ārisyaṃ)，负债(iṇa)的状态为负债性(āṇyaṃ)，公牛(usabha)的状态为雄壮(āsabhaṃ)，正直(uju)的状态为正直性(ajjavaṃ)。诸如此类，应配合理解。

---

යූනමිති කිමත්ථං? අපායෙසු ජාතො ආපායි කො.

“yūnaṃ”是为何？生于恶趣(apāya)者，为恶趣者(āpāyiko)。

---

ඨානෙති කිමත්ථං? වෙමතිකො, ඔපනයිකො, ඔපමායිකො, ඔපායිකො.

“ṭhāne”是为何？疑者(vematiko)、引导的(opanayiko)、譬喻的(opamāyiko)、方便的(opāyiko)。

---

403, 354. ක්වචාදිමජ්ඣුත්තරානං දීඝරස්සා පච්චයෙසු ච.

403, 354. 于某些情形，词首、词中、词尾之音，于有后缀时，亦变为长音或短音。

---

ක්වචි ආදිමජ්ඣඋත්තරඉච්චෙතෙසං දීඝරස්සා හොන්ති පච්චයෙසු ච අපච්චයෙසු ච.

在某些情况下，首、中、尾这些音节有长化和短化，无论有无后缀都是如此。

---

ආදිදීඝො තාව – පාකාරො, නීවාරො, පාසාදො, පාකටො, පාතිමොක්ඛො, පාටිකඞ්ඛො ඉච්චෙවමාදි.

首音长化：如围墙(pākāro)、屏障(nīvāro)、殿堂(pāsādo)、显明(pākaṭo)、波罗提木叉(pātimokkho)、所期待者(pāṭikaṅkho)，诸如此类。

---

මජ්ඣෙදීඝො [Pg.211] තාව – අඞ්ගමාගධිකො, ඔරබ්භමාගවීකො ඉච්චෙවමාදි.

中音长化：如鸯伽与摩揭陀的(aṅgamāgadhiko)、orabbhamāgavīko，诸如此类。

---

උත්තරදීඝො තාව – ඛන්තී පරමං තපො තිතික්ඛා, අඤ්ජනා ගිරි, කොටරා වනං, අඞ්ගුලී ඉච්චෙවමාදි.

末音长化：如khantī（在“khantī paramaṃ tapo titikkhā”〔忍耐是最高苦行〕一句中）、Añjanā山(añjanā giri)、Koṭarā林(koṭarā vanaṃ)、手指(aṅgulī)，诸如此类。

---

ආදිරස්සො තාව – පගෙව ඉච්චෙවමාදි.

首音短化：如先前(pageva)，诸如此类。

---

මජ්ඣෙරස්සො තාව – සුමෙධසො සුවණ්ණධරෙහි ඉච්චෙවමාදි.

中音短化：如善慧者(sumedhaso)、由持金者(suvaṇṇadharehi)，诸如此类。

---

උත්තරරස්සො තාව – භොවාදි නාම සො හොති, යථාභාවි ගුණෙන සො ඉච්චෙවමාදි. අඤ්ඤෙපි යථාජිනවචනානුපරොධෙන යොජෙතබ්බා.

末音短化：如bhovādi（在“bhovādi nāma so hoti”〔他被称为“bho”等〕一句中）、yathābhāvi（在“yathābhāvi guṇena so”〔他依其德行而存在〕一句中），诸如此类。其他例子也应不违背佛陀之言教而配合理解。

---

චග්ගහණෙන අපච්චයෙසු චාති අත්ථං සමුච්චෙති,

通过使用ca字，总集了“亦于无后缀时”的义理。

---

404, 370. තෙසු වුද්ධිලොපාගමවිකාරවිපරීතාදෙසා ච.

404, 370. 于彼等，亦有增级、省略、增音、变异、倒置与替换。

---

තෙසු ආදිමජ්ඣුත්තරෙසු යථාජිනවචනානුපරොධෙන ක්වචි වුද්ධි හොති, ක්වචි ලොපො හොති, ක්වචි ආගමො හොති, ක්වචි විකාරො හොති, ක්වචි විපරීතො හොති, ක්වචි ආදෙසො හොති.

于彼等首、中、尾音，不违佛语，于某些情形有增级，于某些情形有省略，于某些情形有增音，于某些情形有变异，于某些情形有倒置，于某些情形有替换。

---

ආදිවුද්ධි තාව – ආභිධම්මිකො, වෙනතෙය්‍යො ඉච්චෙවමාදි.

首音增级：如阿毗达摩论师(ābhidhammiko)、毗那达之子(venateyyo)，诸如此类。

---

මජ්ඣෙවුද්ධි [Pg.212] තාව – සුඛසෙය්‍යං, සුඛකාරි දානං, සුඛකාරි සීලං ඉච්චෙවමාදි.

中音增级：如舒适的卧具(sukhaseyyaṃ)、带来安乐的布施(sukhakāri dānaṃ)、带来安乐的戒行(sukhakāri sīlaṃ)，诸如此类。

---

උත්තරවුද්ධි තාව – කාලිඞ්ගො, මාගධිකො, පච්චක්ඛධම්මා ඉච්චෙවමාදි.

末音增级：如迦陵伽人(kāliṅgo)、摩揭陀人(māgadhiko)、亲见法者(paccakkhadhammā)，诸如此类。

---

ආදිලොපො තාව – තාලීසං ඉච්චෙවමාදි.

首音省略：如四十(tālīsaṃ)，诸如此类。

---

මජ්ඣෙලොපො තාව – කත්තුකාමො, කුම්භකාරපුත්තො, වෙදල්ලං ඉච්චෙවමාදි.

中音省略：如想做者(kattukāmo)、陶工之子(kumbhakāraputto)、毗陀罗(vedallaṃ)，诸如此类。

---

උත්තරලොපො තාව – භික්ඛු, භික්ඛුනී ඉච්චෙවමාදි.

末音省略：如比丘、比丘尼，诸如此类。

---

ආදිආගමො තාව – වුත්තො භගවතා ඉච්චෙවමාදි.

首音增音：如世尊所说(vutto bhagavatā)，诸如此类。

---

මජ්ඣෙආගමො තාව – සසීලවා, සපඤ්ඤවාඉච්චෙවමාදි.

中音增音：如有戒者(sasīlavā)、有慧者(sapaññavā)，诸如此类。

---

උත්තරආගමො තාව – වෙදල්ලං ඉච්චෙවමාදි.

末音增音：如毗陀罗(vedallaṃ)，诸如此类。

---

ආදිවිකාරො තාව – ආරිස්‍යං, ආණ්‍යං, ආසභං, අජ්ජවං ඉච්චෙවමාදි.

首音变异：如圣洁(ārisyaṃ)、负债性(āṇyaṃ)、雄壮(āsabhaṃ)、正直性(ajjavaṃ)，诸如此类。

---

මජ්ඣෙවිකාරො තාව – වරාරිස්‍යං, පරාරිස්‍යං ඉච්චෙවමාදි.

中音变异：如殊胜的圣洁(varārisyaṃ)、他人的圣洁(parārisyaṃ)，诸如此类。

---

උත්තරවිකාරො තාව – යානි, තානි, සුඛානි ඉච්චෙවමාදි.

末音变异：如 yāni（凡是那些）、tāni（那些）、sukhāni（诸乐），诸如此类。

---

ආදිවිපරීතො [Pg.213] තාව – උග්ගතෙ සූරියෙ උග්ගච්ඡති ඉච්චෙවමාදි.

首音倒置：如 uggate sūriye（日已升时）、uggacchati（升起），诸如此类。

---

මජ්ඣෙවිපරීතො තාව – සමුග්ගච්ඡති, සමුග්ගතෙ සූරියෙ ඉච්චෙවමාදි.

中间音倒置：如 samuggacchati（升起）、samuggate sūriye（日已升时），诸如此类。

---

උත්තරවිපරීතො තාව – දිගු, දිගුණං ඉච්චෙවමාදි.

末音倒置：如 digu（二合词）、diguṇaṃ（二倍），诸如此类。

---

ආදිආදෙසො තාව – යූනං ඉච්චෙවමාදි.

首音替换：如 yūnaṃ（青年），诸如此类。

---

මජ්ඣෙආදෙසො තාව – න්‍යායොගා ඉච්චෙවමාදි.

中间音替换：如 nyāyogā（由正理），诸如此类。

---

උත්තරආදෙසො තාව – සබ්බසෙය්‍යො, සබ්බසෙට්ඨො, චිත්තං ඉච්චෙවමාදි. එවං යථාජිනවචනානුපරොධෙන සබ්බත්ථ යොජෙතබ්බා.

末音替换：如 sabbaseyyo（一切中最好的）、sabbaseṭṭho（一切中最殊胜的）、cittaṃ（心），诸如此类。应如是，不违背佛陀之言教而于一切处配合运用。

---

405, 365. අයුවණ්ණානඤ්චායො වුද්ධි.

405, 365. 四〇五、三六五。a、i、u元音的增强为ā、e、o。

---

අ ඉති අකාරො, ඉ ඊඉති ඉවණ්ණො, උ ඌඉති උවණ්ණො, තෙසං අකාරඉවණ්ණුවණ්ණානං ආ එ ඔවුද්ධියො හොන්ති යථාසඞ්ඛ්‍යං, ආ ඊ ඌවුද්ධි ච.

“a”指a音，“i, ī”指i音，“u, ū”指u音。对于a音、i音、u音，其元音增强分别为ā、e、o。并且也有ā、ī、ū的增强。

---

ආභිධම්මිකො, වෙනතෙය්‍යො, ඔළුම්පිකො.

Ābhidhammiko（阿毗达摩论师）、venateyyo（毗那达之子）、oḷumpiko（舟人）。

---

පුන වුද්ධිග්ගහණං කිමත්ථං? උත්තරපදවුද්ධිභාවත්ථං, අඞ්ගමගධෙහි ආගතාති අඞ්ගමාගධිකා. නිගමජනපදෙසු ජාතාති [Pg.214] නෙගමජානපදා. පුරිමජනපදෙසු ජාතාති පොරිමජානපදා. සත්තාහෙ නියුත්තොති සත්තාහිකා, චතුවිජ්ජෙ නියුත්තොති චාතුවිජ්ජිකා. ඉච්චෙවමාදී යොජෙතබ්බා.

再问，为何要提及“元音增强”？是为了复合词后分词的元音增强。从鸯伽(Aṅga)和摩揭陀(Magadha)而来，故为 aṅgamāgadhikā（鸯伽-摩揭陀人）。生于城镇和地方，故为 negamajānapadā（城镇地方人）。生于东方国土，故为 porimajānapadā（东方国土人）。受雇七日，故为 sattāhikā（七日受雇者）。通晓四明，故为 cātuvijjikā（四明通晓者）。诸如此类，应配合理解。

---

වුද්ධිඉච්චනෙන ක්වත්ථො? වුද්ධාදිසරස්ස වා’සංයොගන්තස්ස සණෙ ච.

“元音增强”一词有何作用？用于对已增强的元音，或对不以辅音丛结尾的音节，在加上 sa 等后缀时。

---

ඉති නාමකප්පෙ තද්ධිතකප්පො අට්ඨමො කණ්ඩො.

如是，于名词篇中，派生词品为第八章。

---

තද්ධිතකප්පො නිට්ඨිතො.

派生词品终。

---

6. ආඛ්‍යාතකප්ප

6. 动词品

---

පඨමකණ්ඩ

第一章

---

(ක)

（甲）

---

ආඛ්‍යාතසාගරමථජ්ජතනීතරඞ්ගං[Pg.215],ධාතුජ්ජලං විකරණාගමකාලමීනං;

ලොපානුබන්ධරියමත්ථවිභාගතීරං,ධීරා තරන්ති කවිනො පුථුබුද්ධිනාවා.

贤智的诗人们以广大的智慧为舟，渡过动词的海洋，此海洋以语根为水，以语干构成素、增音和时态为鱼，以省略、标示字母、所取之义和分别为岸，其波浪由不定过去时等所搅动。

---

(ඛ)

（乙）

---

විචිත්තසඞ්ඛාරපරික්ඛිතං ඉමං,ආඛ්‍යාතසද්දං විපුලං අසෙසතො;

පණම්‍ය සම්බුද්ධමනන්තගොචරං,සුගොචරං යං වදතො සුණාථ මෙ.

顶礼了境界无边的正自觉者后，我将宣说这广大、完整、且以种种造作庄严的动词之学，愿你们谛听我所说的这易解之法。

---

(ග)

（丙）

---

අධිකාරෙ මඞ්ගලෙ චෙව, නිප්ඵන්නෙ චාවධාරණෙ;

අනන්තරෙ ච පාදානෙ, අථසද්දො පවත්තති.

Atha一词用于表示标题、吉祥、完成、强调、紧接，以及开始新话题。

---

416, 429. අථ පුබ්බානි විභත්තීනං ඡ පරස්සපදානි.

416, 429. 四一六、四二九。现在，语尾的前六个是为他态(parassapada)。

---

අථ සබ්බාසං විභත්තීනං යානි යානි පුබ්බකානි ඡ පදානි, තානි තානි පරස්සපදසඤ්ඤානි හොන්ති.

现在，所有语尾中，前六个词形被称为“为他态”。

---

තං යථා? ති අන්ති, සි ථ, මි ම.

例如：ti, anti; si, tha; mi, ma。

---

පරස්සපදමිච්චනෙන ක්වත්ථො? කත්තරි පරස්සපදං.

“为他态”有何用？为他态用于主动者。

---

407, 439. පරාණ්‍යත්තනොපදානි[Pg.216].

407, 439. 四〇七、四三九。后面的（六个）是为己态(attanopada)。

---

සබ්බාසං විභත්තීනං යානි යානි පරානි ඡ පදානි. තානි තානි අත්තනොපදසඤ්ඤානි හොන්ති.

所有语尾中，后六个词形被称为“为己态”。

---

තං යථා? තෙ අන්තෙ, සෙ ව්හෙ, එ ම්හෙ.

例如：te, ante; se, vhe; e, mhe。

---

අත්තනොපදමිච්චනෙන ක්වත්ථො? අත්තනොපදානි භාවෙ ච කම්මනි.

“为己态”有何用？为己态用于状态（无人称）和作业（被动）。

---

408, 431. ද්වෙ ද්වෙ පඨම මජ්ඣිමුත්තමපුරිසා.

408, 431. 每两个（词尾）分别是第三、第二、第一人称。

---

තාසං සබ්බාසං විභත්තීනං පරස්සපදානං, අත්තනොපදානඤ්ච ද්වෙ ද්වෙ පදානි පඨමමජ්ඣිමුත්තමපුරිසසඤ්ඤානි හොන්ති.

在所有那些为他态和为己态的语尾中，每两个词形分别被称为第三人称、第二人称和第一人称。

---

තං යථා? ති අන්ති ඉති පඨමපුරිසා, සි ථ ඉති මජ්ඣිමපුරිසා, මි ම ඉති උත්තමපුරිසා. අත්තනොපදානම්පි තෙ අන්තෙ ඉති පඨමපුරිසා, සෙ ව්හෙ ඉති මජ්ඣිමපුරිසා, එ ම්හෙ ඉති උත්තමපුරිසා. එවං සබ්බත්ථ.

例如：（在为他态中，）ti, anti是第三人称；si, tha是第二人称；mi, ma是第一人称。同样，在为己态中，te, ante是第三人称；se, vhe是第二人称；e, mhe是第一人称。处处皆然。

---

පඨමමජ්ඣිමුත්තමපුරිසමිච්චනෙන ක්වත්ථො? නාමම්හි පයුජ්ජමානෙපි තුල්‍යාධිකරණෙ පඨමො, තුම්හෙ මජ්ඣිමො, අම්හෙ උත්තමො.

“第三、第二、第一人称”此说有何用？与名词同格时，用第三人称；与“你”(tumha)同格时，用第二人称；与“我”(amha)同格时，用第一人称。

---

409, 441. සබ්බෙසමෙකාභිධානෙ පරො පුරිසො.

409, 441. 当所有（人称）同时被指称时，用后者的人称。

---

සබ්බෙසං තිණ්ණං පඨමමජ්ඣිමුත්තම පුරිසානං එකාභිධානෙ පරො පුරිසො ගහෙතබ්බො.

当所有三者，即第三、第二、第一人称同时被指称时，应取后者的人称。

---

සො [Pg.217] ච පඨති, ත්වඤ්ච පඨසි, තුම්හෙ පඨථ. සො ච පචති, ත්වඤ්ච පචසි. තුම්හෙ පචථ. එවං සෙසාසු විභත්තීසු පරො පුරිසො යොජෙතබ්බො.

他读，你也读；你们读。他煮，你也煮；你们煮。同样，在其余的语尾中，也应适用后者的人称。

---

410, 432. නාමම්හි පයුජ්ජමානෙපි තුල්‍යාධිකරණෙ පඨමො.

410, 432. 当与名词同格时，（动词）用第三人称。

---

නාමම්හි පයුජ්ජමානෙපි අප්පයුජ්ජමානෙපි තුල්‍යාධිකරණෙ පඨමපුරිසො හොති.

当与名词同格时，无论该名词是否被使用，（动词）都用第三人称。

---

සො ගච්ඡති, තෙ ගච්ඡන්ති.

他去，他们去。

---

අප්පයුජ්ජමානෙපි – ගච්ඡති, ගච්ඡන්ති.

（名词）不使用时：（他）去，（他们）去。

---

තුල්‍යාධිකරණෙති කිමත්ථං? තෙන හඤ්ඤසෙ ත්වං දෙවදත්තෙන.

为何说“同格”？（反例如：）你被他提婆达多所杀。

---

411, 436. තුම්හෙ මජ්ඣිමො.

411, 436. 与“你”(tumha)连用时，（动词）用第二人称。

---

තුම්හෙ පයුජ්ජමානෙපි අප්පයුජ්ජමානෙපි තුල්‍යාධිකරණෙ මජ්ඣිමපුරිසො හොති.

当与“你”同格时，无论“你”是否被使用，（动词）都用第二人称。

---

ත්වං යාසි, තුම්හෙ යාථ.

你去，你们去。

---

අප්පයුජ්ජමානෙපි – යාසි, යාථ.

（“你”）不使用时：（你）去，（你们）去。

---

තුල්‍යාධිකරණෙති කිමත්ථං? තයා පච්චතෙ ඔදනො.

为何说“同格”？（反例如：）饭被你所煮。

---

412, 437. අම්හෙ [Pg.218] උත්තමො.

412, 437. 与“我”(amha)连用时，（动词）用第一人称。

---

අම්හෙ පයුජ්ජමානෙපි අප්පයුජ්ජමානෙපි තුල්‍යාධිකරණෙ උත්තමපුරිසො හොති.

当与“我”同格时，无论“我”是否被使用，（动词）都用第一人称。

---

අහං යජාමි, මයං යජාම.

我祭祀，我们祭祀。

---

අප්පයුජ්ජමානෙපි – යජාමි, යජාම.

（“我”）不使用时：（我）祭祀，（我们）祭祀。

---

තුල්‍යාධිකරණෙති කිමත්ථං? මයා ඉජ්ජතෙ බුද්ධො.

为何说“同格”？（反例如：）佛陀被我所崇敬。

---

413, 427. කාලෙ.

413, 427. 时。

---

‘‘කාලෙ’’ ඉච්චෙතං අධිකාරත්ථං වෙදිතබ්බං.

“时”应被理解为标题。

---

414, 428. වත්තමානා පච්චුප්පන්නෙ.

414, 428. 现在时用于现在。

---

පච්චුප්පන්නෙ කාලෙ වත්තමානාවිභත්ති හොති.

于现在时，使用现在时语尾。

---

පාටලිපුත්තං ගච්ඡති, සාවත්ථිං පවිසති.

他去华氏城(Pāṭaliputta)，进入舍卫城(Sāvatthī)。

---

415, 451. ආණත්‍යා සිට්ඨෙ’නුත්තකාලෙ පඤ්චමී.

415, 451. 于命令与祝福，在非指定时间，用第五语尾。

---

ආණත්‍යත්ථෙ ච ආසීසත්ථෙ ච අනුත්තකාලෙ පඤ්චමී විභත්ති හොති.

在命令义和祈愿义中，当时间未指定时，使用第五语尾。

---

කරොතු කුසලං, සුඛං තෙ හොතු.

愿他行善，愿你快乐。

---

416, 454. අනුමතිපරිකප්පත්ථෙසු සත්තමී.

416, 454. 于允许与假定之义，当用祈愿式。

---

අනුමත්‍යත්ථෙ ච පරිකප්පත්ථෙ ච අනුත්තකාලෙ සත්තමී විභත්ති හොති.

于允许义和假定义中，当时间未指定时，使用祈愿式语尾。

---

ත්වං [Pg.219] ගච්ඡෙය්‍යාසි, කිමහං කරෙය්‍යාමි.

你可去。我该做什么呢？

---

417, 460. අපච්චක්ඛෙ පරොක්ඛාතීතෙ.

417, 460. 于非亲见之过去，当用完成时。

---

අපච්චක්ඛෙ අතීතෙ කාලෙ පරොක්ඛාවිභත්ති හොති.

于非亲见之过去时，使用完成时语尾。

---

සුපිනෙ කිලමාහ, එවං කිල පොරාණාහු.

据说他在梦中说；据说古人如此说。

---

418, 456. හිය්‍යොපභුති පච්චක්ඛෙ හිය්‍යත්තනී.

418, 456. 于始自昨日之亲见事，当用昨日时。

---

හිය්‍යොපභුති අතීතෙ කාලෙ පච්චක්ඛෙ වා අපච්චක්ඛෙ වා හිය්‍යත්තනී විභත්ති හොති.

于始自昨日之过去时，无论是亲见或非亲见，皆使用昨日时语尾。

---

සො අගමා මග්ගං, තෙ අගමූ මග්ගං.

他走上那条路，他们走上那条路。

---

419, 469. සමීපෙ’ජ්ජතනී.

419, 469. 于邻近之时，当用今日时。

---

අජ්ජප්පභුති අතීතෙ කාලෙ පච්චක්ඛෙ වා අපච්චක්ඛෙ වා සමීපෙ අජ්ජතනීවිභත්ති හොති.

于始自今日之邻近过去时，无论是亲见或非亲见，皆使用今日时语尾。

---

සො මග්ගං අගමී, තෙ මග්ගං අගමුං.

他走上那条路，他们走上那条路。

---

420, 471. මායොගෙ සබ්බකාලෙ ච.

420, 471. 与“mā”连用，亦通一切时。

---

හිය්‍යත්තනීඅජ්ජතනීඉච්චෙතා විභත්තියො යදා මායොගා, තදා සබ්බකාලෙ ච හොන්ති.

昨日时与今日时这些语尾，当与“mā”连用时，亦可用于一切时。

---

මා ගමා, මා වචා, මා ගමී, මා වචී.

莫去，莫说；莫去，莫说。

---

චග්ගහණෙන [Pg.220] පඤ්චමීවිභත්තිපි හොති. මා ගච්ඡාහි.

因（前一经中的）“ca”字，亦可使用命令式语尾。例如：莫去。

---

421, 473. අනාගතෙ භවිස්සන්තී.

421, 473. 于未来时，当用未来时。

---

අනාගතෙ කාලෙ භවිස්සන්තී විභත්ති හොති.

于未来时，使用未来时语尾。

---

සො ගච්ඡිස්සති, කරිස්සති. තෙ ගච්ඡිස්සන්ති, කරිස්සන්ති.

他将去，将做。他们将去，将做。

---

422, 475. ක්‍රියාතිපන්නෙ’තීතෙ කාලාතිපත්ති.

422, 475. 于已过未行之动，当用条件式。

---

ක්‍රියාතිපන්නමත්තෙ අතීතෙ කාලෙ කාලාතිපත්ති විභත්ති හොති.

于仅表示已过未行之动的过去时，使用条件式语尾。

---

සො චෙ තං යානං අලභිස්සා, අගච්ඡිස්සා. තෙ චෙ තං යානං අලභිස්සංසු, අගච්ඡිස්සංසු.

倘若他获得那辆车，他本已去了。倘若他们获得那辆车，他们本已去了。

---

423, 426. වත්තමානා ති අන්ති, සි ථ, මි ම, තෙ අන්තෙ, සෙ ව්හෙ, එ ම්හෙ.

423, 426. 现在时者：ti, anti, si, tha, mi, ma, te, ante, se, vhe, e, mhe。

---

වත්තමානා ඉච්චෙසා සඤ්ඤා හොති ති අන්ති, සි ථ, මි ම, තෙ අන්තෙ, සෙ ව්හෙ, එ ම්හෙ ඉච්චෙතෙසං ද්වාදසන්නං පදානං.

“现在时”是 ti, anti, si, tha, mi, ma, te, ante, se, vhe, e, mhe 这十二个语基的名称。

---

වත්තමානා ඉච්චනෙන ක්වත්ථො? වත්තමානා පච්චුප්පන්නෙ.

“现在时”此名何用？（答：）现在时用于现在。

---

424, 450. පඤ්චමී තු අන්තු, හිථ, මිම, තං අන්තං, ස්සු ව්හො, එ ආමසෙ.

424, 450. 命令式者：tu, antu, hi, tha, mi, ma, taṃ, antaṃ, ssu, vho, e, āmase。

---

පඤ්චමීඉච්චෙසා [Pg.221] සඤ්ඤා හොති තු අන්තු, හි ථ, මිම, තං අන්තං, ස්සු ව්හො, එ ආමසෙ ඉච්චෙතෙසං ද්වාදසන්නං පදානං.

“命令式”是 tu, antu, hi, tha, mi, ma, taṃ, antaṃ, ssu, vho, e, āmase 这十二个语基的名称。

---

පඤ්චමීඉච්චනෙන ක්වත්ථො? ආණත්‍යාසිට්ඨෙ, නුත්තකාලෙ පඤ්චමී.

“命令式”此名何用？（答：）于命令与祝福义，及非特定时间，当用命令式。

---

425, 453. සත්තමී එය්‍ය එය්‍යුං, එය්‍යා සි එය්‍යා ථ, එය්‍යාමි එය්‍යාම, එථ එරං, එථො එය්‍යාව්හො, එය්‍යං එය්‍යාම්හෙ.

425, 453. 第七时态（祈愿式）者：eyya, eyyuṃ, eyyāsi, eyyātha, eyyāmi, eyyāma, etha, eraṃ, etho, eyyāvho, eyyaṃ, eyyāmhe。

---

සත්තමී ඉච්චෙසා සඤ්ඤා හොති එය්‍ය එය්‍යුං, එය්‍යාසි එය්‍යාථ, එය්‍යාමි එය්‍යාම, එථ එරං, එථො, එය්‍යාව්හො, එය්‍යං එය්‍යාම්හෙ ඉච්චෙතෙසං ද්වාදසන්නං පදානං.

“第七时态（sattamī）”是 eyya, eyyuṃ, eyyāsi, eyyātha, eyyāmi, eyyāma, etha, eraṃ, etho, eyyāvho, eyyaṃ, eyyāmhe 这十二个语基的名称。

---

සත්තමී ඉච්චනෙන ක්වත්ථො? අනුමතිපරිකප්පත්ථෙසු සත්තමී.

“祈愿式”此称何义？用于允许及假定之义。

---

426, 459. පරොක්ඛා අඋ එත්ථ, අංම්හ, ත්ථරෙ, ත්ථො ව්හො, ඉං ම්හෙ.

426, 459. 远过去时（语尾）为：a, u；e, ttha；aṃ, mha；ttha, re；ttho, vho；iṃ, mhe。

---

පරොක්ඛා ඉච්චෙසා සඤ්ඤා හොති අ උ, එත්ථ, අං ම්හ, ත්ථ රෙ ත්ථො ව්හො, ඉං ම්හෙ ඉච්චෙතෙසං ද්වාදසන්නං පදානං.

“远过去时”是 a, u；e, ttha；aṃ, mha；ttha, re；ttho, vho；iṃ, mhe 此十二语尾的名称。

---

පරොක්ඛා ඉච්චනෙන ක්වත්ථො? අපච්චක්ඛෙ පරොක්ඛාතීතෙ.

“远过去时”此称何义？用于非亲见之过去。

---

427, 455. හිය්‍යත්තනී [Pg.222] ආඌ, ඔත්ථ, අංම්හා, ත්ථත්ථුං, සෙ ව්හං, ඉං ම්හසෙ.

427, 455. 近过去时（语尾）为：ā, ū；o, ttha；aṃ, mhā；ttha, tthuṃ；se, vhaṃ；iṃ, mhase。

---

හිය්‍යත්තනී ඉච්චෙසා සඤ්ඤා හොති ආ ඌ, ඔ ත්ථ, අං ම්හා, ත්ථ ත්ථුං, සෙ ව්හං, ඉං ම්හසෙ ඉච්චෙතෙසං ද්වාදසන්නං පදානං.

“近过去时”是 ā, ū；o, ttha；aṃ, mhā；ttha, tthuṃ；se, vhaṃ；iṃ, mhase 此十二语尾的名称。

---

හිය්‍යත්තනී ඉච්චනෙන ක්වත්ථො? හිය්‍යොපභුති පච්චක්ඛෙ හිය්‍යත්තනී.

“近过去时”此称何义？用于始于昨日且亲见的（事件）。

---

428, 468. අජ්ජතනී ඊ උං, ඔ ත්ථ, ඉං ම්හා, ආ ඌ, සෙ ව්හං, අං ම්හෙ.

428, 468. 今日过去时（语尾）为：ī, uṃ；o, ttha；iṃ, mhā；ā, ū；se, vhaṃ；aṃ, mhe。

---

අජ්ජතනී ඉච්චෙසා සඤ්ඤා හොති ඊ උං, ඔ ත්ථ, ඉංම්හා, ආ ඌ, සෙව්හං, අං ම්හෙ ඉච්චෙතෙසං ද්වාදසන්නං පදානං.

“今日过去时”是 ī, uṃ；o, ttha；iṃ, mhā；ā, ū；se, vhaṃ；aṃ, mhe 此十二语尾的名称。

---

අජ්ජතනී ඉච්චනෙන ක්වත්ථො? සමීපෙජ්ජතනී.

“今日过去时”此称何义？用于临近之（过去事件）。

---

429, 472. භවිස්සන්තී ස්සති ස්සන්ති, ස්සසි ස්සථ, ස්සාමි ස්සාම, ස්සතෙ ස්සන්තෙ, ස්සසෙ ස්සව්හෙ, ස්සං ස්සාම්හෙ.

429, 472. 未来时（语尾）为：ssati, ssanti；ssasi, ssatha；ssāmi, ssāma；ssate, ssante；ssase, ssavhe；ssaṃ, ssāmhe。

---

භවිස්සන්තී ඉච්චෙසා සඤ්ඤා හොති ස්සති ස්සන්ති, ස්සසි ස්සථ, ස්සාමි ස්සාම, ස්සතෙ ස්සන්තෙ, ස්සසෙ ස්සව්හෙ, ස්සං ස්සාම්හෙ ඉච්චෙතෙසං ද්වාදසන්නං පදානං.

“未来时”是 ssati, ssanti；ssasi, ssatha；ssāmi, ssāma；ssate, ssante；ssase, ssavhe；ssaṃ, ssāmhe 此十二语尾的名称。

---

භවිස්සන්තී ඉච්චනෙන ක්වත්ථො? අනාගතෙ භවිස්සන්තී.

“未来时”此称何义？用于未来之事。

---

430, 373. කාලාතිපත්ති [Pg.223] ස්සා ස්සංසු, ස්සෙ ස්සථ, ස්සං ස්සාම්හා, ස්සථ සිස්සු, ස්සසෙ ස්සව්හෙ, ස්සිං ස්සාම්හසෙ.

430, 373. 条件时（语尾）为：ssā, ssaṃsu；sse, ssatha；ssaṃ, ssāmhā；ssatha, ssisu；ssase, ssavhe；ssiṃ, ssāmhase。

---

කාලාතිපත්ති ඉච්චෙසා සඤ්ඤා හොති ස්සා ස්සංසු, ස්සෙ ස්සථ, ස්සං ස්සාම්හා, ස්සථ ස්සිසු, ස්සසෙ ස්සව්හෙ, ස්සිං ස්සාම්හසෙ ඉච්චෙතෙසං ද්වාදසන්නං පදානං.

“条件时”是 ssā, ssaṃsu；sse, ssatha；ssaṃ, ssāmhā；ssatha, ssisu；ssase, ssavhe；ssiṃ, ssāmhase 此十二语尾的名称。

---

කාලාතිපත්ති ඉච්චනෙන ක්වත්ථො? ක්‍රියාතිපන්නෙ’ තීතෙ කාලාතිපත්ති.

“条件时”此称何义？用于过去未发生之行动。

---

431, 458. හිය්‍යත්තනී සත්තමී පඤ්චමී වත්තමානා සබ්බධාතුකං.

431, 458. 近过去时、祈愿式、命令式、现在时，名为“遍根”（sabbadhātuka）。

---

හිය්‍යත්තනාදයො චතස්සො විභත්තියො සබ්බධාතුක සඤ්ඤා හොන්ති.

近过去时等四种时式，名为“遍根”。

---

අගමා, ගච්ඡෙය්‍ය, ගච්ඡතු, ගච්ඡති.

他去了，他应去，让他去，他去。

---

සබ්බධාතුක ඉච්චනෙන ක්වත්ථො? ඉකාරාගමො අසබ්බධාතුකම්හි.

“遍根”此称何义？于非遍根（asabbadhātuka）则有 i 元音之增益。

---

ඉති ආඛ්‍යාතකප්පෙ පඨමො කණ්ඩො.

如是，动词章第一节终。

---

දුතියකණ්ඩ

第二节

---

432, 362. ධාතුලිඞ්ගෙහි [Pg.224] පරා පච්චයා.

432, 362. 后缀接在词根和语基之后。

---

ධාතුලිඞ්ගඉච්චෙතෙහි පරා පච්චයා හොන්ති.

后缀接在词根和语基之后。

---

කරොති, ගච්ඡති. යො කොචි කරොති, තං අඤ්ඤො ‘‘කරොහි කරොහි’’ ඉච්චෙවං බ්‍රවීති, අථ වා කරොන්තං පයොජයති = කාරෙති. සඞ්ඝො පබ්බතමිව අත්තානමාචරති = පබ්බතායති. තළාකං සමුද්දමිව අත්තානමාචරති = සමුද්දායති, සද්දො චිච්චිටමිව අත්තානමාචරති = චිච්චිටායති, වසිට්ඨස්ස අපච්චං වාසිට්ඨො. එවමඤ්ඤෙපි යොජෙතබ්බා.

他做，他去。无论谁在做，另一个人对他说：“做！做！”，或者策励正在做的人，此即“使做”（kāreti）。僧团行为如山（Saṅgho pabbatamiva attānamācarati），即是 pabbatāyati；湖泊行为如海（taḷākaṃ samuddamiva attānamācarati），即是 samuddāyati；声音行为如吱喳声（saddo cicciṭamiva attānamācarati），即是 cicciṭāyati。婆私吒（Vasiṭṭha）的后代是婆私吒子（Vāsiṭṭho）。其他例子也应依此理类推。

---

433, 528. තිජ ගුප කිත මානෙ හි ඛ ඡ සා වා.

433, 528. 在语根 tij、gup、kit、mān 之后，可选择性地加 kha、cha、sa（后缀）。

---

තිජ ගුප කිත මානු ඉච්චෙතෙහි ධාතූහි ඛ ඡ ස ඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති වා.

在 tij、gup、kit、mān 这些语根之后，可选择性地加上 kha、cha、sa 这些后缀。

---

තිතික්ඛති, ජිගුච්ඡති, තිකිච්ඡති, වීමංසති.

他忍耐，他厌离，他治疗，他审察。

---

වාති කිමත්ථං? තෙජති, ගොපති, මානෙති.

为何说“可选择性地”？（因为也有这些形式：）tejati（他磨利），gopati（他守护），māneti（他尊敬）。

---

434, 534. භුජ ඝස හර සු පාදීහි තුමිච්ඡත්ථෙසු.

434, 534. 在语根 bhuj、ghas、har、su、pā 等之后，当表达“意欲做某事”之义时（可加后缀）。

---

භුජ [Pg.225] ඝස හර සු පාඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි තුමිච්ඡත්ථෙසු ඛ ඡ සඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති වා.

于语根 bhuj、ghas、har、su、pā 等之后，表“意欲”义时，可选择性地加 kha、cha、sa 等后缀。

---

භොත්තුමිච්ඡති=බුභුක්ඛති, ඝසිතුමිච්ඡති=ජිඝච්ඡති, හරිතුමිච්ඡති=ජිගීසති, සොතුමිච්ඡති=සුස්සුසති, පාතුමිච්ඡති=පිවාසති.

想吃(bhottumicchati) = bubhukkhati；想食(ghasitumicchati) = jighacchati；想取(haritumicchati) = jigīsati；想听(sotumicchati) = sussusati；想饮(pātumicchati) = pivāsati。

---

වාති කිමත්ථං? භොත්තුමිච්ඡති.

为何说“可选择性地”？（因为）亦可作 bhottumicchati。

---

තුමිච්ඡත්ථෙසූති කිමත්ථං? භුඤ්ජති.

为何说“表意欲义时”？（是为排除）bhuñjati。

---

435, 536. ආය නාමතො කත්තූපමානාදාචාරෙ.

435, 536. 表“行为如……”义时，于作主语之喻体的名词后，加 āya 后缀。

---

නාමතො කත්තූපමානා ආචාරත්ථෙ ආයපච්චයො හොති.

于作主语之喻体的名词后，表“行为”义时，加 āya 后缀。

---

සඞ්ඝො පබ්බතමිව අත්තානමාචරති = පබ්බතායති, තළාකං සමුද්දමිව අත්තානමාචරති = සමුද්දායති, සද්දො චිච්චිටමිව අත්තානමාචරති = චිච්චිටායති. එවමඤ්ඤෙපි යොජෙතබ්බා.

僧团如山般行事（Saṅgho pabbatamiva attānamācarati），即是 pabbatāyati；湖泊如海般行事（taḷākaṃ samuddamiva attānamācarati），即是 samuddāyati；声音如吱喳般作响（saddo cicciṭamiva attānamācarati），即是 cicciṭāyati。其他例子也应依此理类推。

---

436, 537. ඊයූපමානා ච.

436, 537. 于喻体名词后，（表行为义时）亦加 īya 后缀。

---

නාමතො උපමානා ආචාරත්ථෙ ච ඊයපච්චයො හොති.

于喻体名词后，表“行为”义时，亦加 īya 后缀。

---

අඡත්තං [Pg.226] ඡත්තමිව ආචරති =ඡත්තීයති, අපුත්තං පුත්තමිව ආචරති=පුත්තීයති.

他待无伞者如伞（achattaṃ chattamiva ācarati），即是 chattīyati；他待无子者如子（aputtaṃ puttamiva ācarati），即是 puttīyati。

---

උපමානාති කිමත්ථං? ධම්මං ආචරති.

为何说“于喻体”？（是为排除）Dhammaṃ ācarati。

---

ආචාරෙති කිමත්ථං? අඡත්තං ඡත්තමිව රක්ඛති. එවමඤ්ඤෙපි යොජෙතබ්බා.

为何说“表行为义时”？（是为排除）achattaṃ chattamiva rakkhati。其他亦应依此理类推。

---

437, 538. නාමම්හා’ත්තිච්ඡත්ථෙ.

437, 538. 于名词后，表“为自己欲求”义时（加 īya 后缀）。

---

නාමම්හා අත්තනො ඉච්ඡත්ථෙ ඊයපච්චයො හොති.

于名词后，表“为自己欲求”义时，加 īya 后缀。

---

අත්තනො පත්තමිච්ඡති = පත්තීයති. එවං වත්ථීයති, පරික්ඛාරීයති, චීවරීයති, ධනීයති, ඝටීයති.

为自己欲求钵，即是 pattīyati。同样地，vatthīyati（欲求布），parikkhārīyati（欲求资具），cīvarīyati（欲求袈裟），dhanīyati（欲求财富），ghaṭīyati（欲求罐）。

---

අත්තිච්ඡත්ථෙති කිමත්ථං? අඤ්ඤස්ස පත්තමිච්ඡති. එවමඤ්ඤෙපි යොජෙතබ්බා.

为何说“为自己欲求”？（是为排除）aññassa pattamicchati。其他亦应依此理类推。

---

438, 540. ධාතූහි ණෙ ණය ණාපෙ ණාපයා කාරිතානි හෙත්වත්ථෙ.

438, 540. 于诸语根后，表使役义时，加 ṇe、ṇaya、ṇāpe、ṇāpaya，此等名为“使役”(kārita)。

---

සබ්බෙහි ධාතූහි ණෙණය ණාපෙ ණාපයඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති කාරිතසඤ්ඤා ච හෙත්වත්ථෙ.

于所有语根后，表使役义时，加 ṇe、ṇaya、ṇāpe、ṇāpaya 等后缀，且其名为“使役”(kārita)。

---

යො කොචි කරොති, තං අඤ්ඤො ‘‘කරොහි කරොහි’’ ඉච්චෙවං බ්‍රවීති, අථ වා කරොන්තං පයොජයති [Pg.227] = කාරෙති, කාරයති, කාරාපෙති, කාරා පයති. යෙ කෙචි කරොන්ති, තෙ අඤ්ඤෙ ‘‘කරොථ කරොථ’’ ඉච්චෙවං බ්‍රුවන්ති = කාරෙන්ති, කාරයන්ති, කාරාපෙන්ති, කාරාපයන්ති. යො කොචි පචති, තං අඤ්ඤො ‘‘පචාහි පචාහි’’ඉච්චෙවං බ්‍රවීති, අථ වා පචන්තං පයොජයති = පාචෙති, පාචයති, පාචාපෙති, පාචාපයති. යෙ කෙචි පචන්ති, තෙ අඤ්ඤෙ ‘‘පචථ පචථ’’ ඉච්චෙවං බ්‍රුවන්ති = පාචෙන්ති, පාචයන්ති, පාචාපෙන්ති. පාචාපයන්ති. එවං භණෙති, භණයති, භණාපෙති, භණාපයති. භණෙන්ති, භණයන්ති, භණාපෙන්ති, භණාපයන්ති. තථරිව අඤ්ඤෙපි යොජෙතබ්බා.

若某人做，另一人对他说：“做！做！”，或策励正在做的人，即是 kāreti, kārayati, kārāpeti, kārāpayati（使……做）。若某些人做，另一些人对他们说：“你们做！你们做！”，即是 kārenti, kārayanti, kārāpenti, kārāpayanti（使……做）。若某人煮，另一人对他说：“煮！煮！”，或策励正在煮的人，即是 pāceti, pācayati, pācāpeti, pācāpayati（使……煮）。若某些人煮，另一些人对他们说：“你们煮！你们煮！”，即是 pācenti, pācayanti, pācāpenti, pācāpayanti（使……煮）。同样地，bhaṇeti, bhaṇayati, bhaṇāpeti, bhaṇāpayati（使……说）；bhaṇenti, bhaṇayanti, bhaṇāpenti, bhaṇāpayanti（使……说）。其他动词也应依此理类推。

---

හෙත්වත්ථෙති කිමත්ථං? කරොති, පචති.

为何说“表使役义时”？（是为排除）karoti、pacati。

---

අත්ථග්ගහණෙන අලපච්චයො හොති, ජොතලති.

由“义”(attha)字可知，亦有 ala 后缀，如 jotalati。

---

439, 539. ධාතුරූපෙ නාමස්මා ණයො ච.

439, 539. 于名词后，当其具语根形式时，亦加 ṇaya 后缀。

---

තස්මා නාමස්මා ණයපච්චයො හොති කාරිතසඤ්ඤො ච ධාතුරූපෙ සති.

于名词后，当其具语根形式时，加 ṇaya 后缀，且其名为“使役”(kārita)。

---

හත්ථිනා අතික්කමති මග්ගං = අතිහත්ථයති, වීණාය උපගායති ගීතං = උපවීණයති, දළ්හං කරොති වීරියං [Pg.228] = දළ්හයති, විසුද්ධා හොති රත්ති = විසුද්ධයති.

以象越路 = atihatthayati；以琴歌咏 = upavīṇayati；令精进坚固 = daḷhayati；夜变得清净 = visuddhayati。

---

චග්ගහණෙන ආර ආලඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති. සන්තං කරොති = සන්තාරති, උපක්කමං කරොති = උපක්කමාලති.

由“ca”字可知，亦有 āra、āla 等后缀。如：令其寂静 = santārati；作努力 = upakkamālati。

---

440, 445. භාවකම්මෙසු යො.

440, 445. 于状态义与被动义时，（于语根后）加 ya 后缀。

---

සබ්බෙහි ධාතූහි භාවකම්මෙසු යපච්චයො හොති.

于所有语根后，于状态义与被动义时，加 ya 后缀。

---

ඨීයතෙ, බුජ්ඣතෙ, පච්චතෙ, ලබ්භතෙ, කරීයතෙ, යුජ්ජතෙ, උච්චතෙ.

ṭhīyate（被站立），bujjhate（被觉知），paccate（被烹煮），labbhate（被获得），karīyate（被做），yujjate（被结合），uccate（被说）。

---

භාවකම්මෙසූති කිමත්ථං? කරොති, පචති, පඨති.

为何说“于状态义与被动义时”？（是为排除）karoti、pacati、paṭhati。

---

441, 447. තස්ස චවග්ගයකාරවකාරත්තං සධාත්වන්තස්ස.

441, 447. 彼(ya)与语根之尾音结合而发生同化。

---

තස්ස යපච්චයස්ස චවග්ගයකාරවකාරත්තං හොති ධාතූනං අන්තෙන සහ යථාසම්භවං.

该ya后缀，视情况与诸语根的尾音结合，而变为ca组字母、y字母或v字母。

---

වුච්චතෙ, වුච්චන්තෙ, උච්චතෙ, උච්චන්තෙ, පච්චතෙ, පච්චන්තෙ. මජ්ජතෙ, මජ්ජන්තෙ, යුජ්ජතෙ, යුජ්ජන්තෙ. බුජ්ඣතෙ, බුජ්ඣන්තෙ, කුජ්ඣතෙ, කුජ්ඣන්තෙ, උජ්ඣතෙ, උජ්ඣන්තෙ. හඤ්ඤතෙ, හඤ්ඤන්තෙ. කය්‍යතෙ, කය්‍යන්තෙ. දිබ්බතෙ, දිබ්බන්තෙ.

vuccate, vuccante（被说）；uccate, uccante（被说）；paccate, paccante（被烹煮）；majjate, majjante（被沉醉）；yujjate, yujjante（被结合）；bujjhate, bujjhante（被觉知）；kujjhate, kujjhante（被激怒）；ujjhate, ujjhante（被舍弃）；haññate, haññante（被杀害）；kayyate, kayyante（被做）；dibbate, dibbante（被嬉戏）。

---

442, 448. ඉවණ්ණාගමො [Pg.229] වා.

442, 448. 或有i音的增添。

---

සබ්බෙහි ධාතූහි යම්හි පච්චයෙ, පරෙ ඉවණ්ණාගමො හොති වා.

所有语根后接ya后缀时，或有i音的增添。

---

කරීයතෙ, කරීයති, ගච්ඡීයතෙ, ගච්ඡීයති.

karīyate, karīyati（被做）；gacchīyate, gacchīyati（被去）。

---

වාති කිමත්ථං? කය්‍යතෙ.

为何说“或”？是为了（涵盖）kayyate此形。

---

443, 449. පුබ්බරූපඤ්ච.

443, 449. （ya后缀）亦变为前行式。

---

සබ්බෙහි ධාතූහි යපච්චයො පුබ්බරූපමාපජ්ජතෙ වා.

所有语根后的ya后缀，或变为前行式。

---

වුඩ්ඪතෙ, ඵල්ලතෙ, දම්මතෙ, සක්කතෙ, ලබ්භතෙ, දිස්සතෙ.

vuḍḍhate（被增长），phallate（被破裂），dammate（被调伏），sakkate（是可能的），labbhate（被获得），dissate（被看见）。

---

444, 501. තථා කත්තරි ච.

444, 501. 在主动义中亦然。

---

යථා හෙට්ඨා භාවකම්මෙසු යපච්චයස්ස ආදෙසො හොති තථා කත්තරිපි යපච්චයස්ස ආදෙසො කාතබ්බො.

如前述在状态义与被动义中ya后缀有替代，同样地，在主动义中ya后缀亦应有此替代。

---

බුජ්ඣති, විජ්ඣති, මඤ්ඤති, සිබ්බති.

bujjhati（他觉知），vijjhati（他刺穿），maññati（他认为），sibbati（他缝纫）。

---

445, 433. භූවාදිතො අ.

445, 433. 于bhū等（语根）后，加a后缀。

---

භූඉච්චෙවමාදිතො ධාතුගණතො අපච්චයො හොති කත්තරි.

于以bhū等开头的语根组后，在主动义中加a后缀。

---

භවති[Pg.230], පඨති, පචති, ජයති.

bhavati（他成为），paṭhati（他阅读），pacati（他烹煮），jayati（他征服）。

---

446, 509. රුධාදිතො නිග්ගහිතපුබ්බඤ්ච.

446, 509. 于rudh等（语根）后，（加a后缀，）且前置鼻音。

---

රුධඉච්චෙවමාදිතො ධාතුගණතො අපච්චයො හොති කත්තරි, පුබ්බෙ නිග්ගහිතාගමො හොති.

于以rudh等开头的语根组后，在主动义中加a后缀，且在语根最后一辅音前有鼻音的增添。

---

රුන්ධති, ඡින්දති, භින්දති.

rundhati（他阻止），chindati（他切断），bhindati（他破坏）。

---

චග්ගහණෙන ඉ ඊ එ ඔඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති නිග්ගහිතපුබ්බඤ්ච.

通过（前一经中的）“ca”（一词），亦可加i、ī、e、o等后缀，且前置鼻音。

---

රුන්ධිති, රුන්ධීති, රුන්ධෙති, රුන්ධොති, සුම්භොති, පරිසුම්භොති.

rundhiti, rundhīti, rundheti, rundhoti（他阻止）；sumbhoti（他压迫）；parisumbhoti（他完全压迫）。

---

447, 510. දිවාදිතො යො.

447, 510. 于div等（语根）后，加ya后缀。

---

දිවුඉච්චෙවමාදිතො ධාතුගණතො යපච්චයො හොති කත්තරි.

于以div等开头的语根组后，在主动义中加ya后缀。

---

දිබ්බති, ථිබ්බති, යුජ්ඣති, විජ්ඣති, බුජ්ඣති.

dibbati（他嬉戏），thibbati（他坚定），yujjhati（他战斗），vijjhati（他刺穿），bujjhati（他觉知）。

---

448, 512. ස්වාදිතො ණු ණා උණා ච.

448, 512. 于su等（语根）后，加ṇu、ṇā及uṇā（后缀）。

---

සුඉච්චෙවමාදිතො ධාතුගණතො ණු ණා උ ණාඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති කත්තරි.

于以su等开头的语根组后，在主动义中加ṇu、ṇā、uṇā等后缀。

---

අභිසුණොති[Pg.231], අභිසුණාති, සංවුණොති, සංවුණාති, ආවුණොති, ආවුණාති, පාපුණොති, පාපුණාති.

abhisuṇoti, abhisuṇāti（他听闻）；saṃvuṇoti, saṃvuṇāti（他覆盖）；āvuṇoti, āvuṇāti（他穿上）；pāpuṇoti, pāpuṇāti（他到达）。

---

449, 513. කියාදිතො නා.

449, 513. 于kī等（语根）后，加nā（后缀）。

---

කීඉච්චෙවමාදිතො ධාතුගණතො නාපච්චයො හොති කත්තරි.

于以kī等开头的语根组后，在主动义中加nā后缀。

---

කිණාති, ජිනාති, ධුනාති, මුනාති, ලුනාති, පුනාති.

kiṇāti（他购买），jināti（他战胜），dhunāti（他摇动），munāti（他知道），lunāti（他收割），punāti（他净化）。

---

450, 517. ගහාදිතො ප්ප ණ්හා.

450, 517. 于gah等（语根）后，加ppa及ṇhā（后缀）。

---

ගහඉච්චෙවමාදිතො ධාතුගණතො ප්පණ්හාඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති කත්තරි.

从以gah等为首的语根组，在主动语态中，有ppa和ṇhā这些后缀。

---

ඝෙප්පති, ගණ්හාති.

gheppati（被拿取），gaṇhāti（他拿取）。

---

451, 520. තනාදිතො ඔයිරා.

451, 520. 从tan等（语根）后，（加）o及yirā（后缀）。

---

තනුඉච්චෙවමාදිතො ධාතුගණතො ඔ යිරඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති කත්තරි.

从以tanu等为首的语根组，在主动语态中，有o和yira这些后缀。

---

තනොති[Pg.232], තනොහි, කරොති, කරොහි, කයි රති, කයිරාහි.

tanoti（他伸展），tanohi（你当伸展）；karoti（他做），karohi（你当做）；kayirati（他愿做），kayirāhi（你当做）。

---

452, 525. චුරාදිතො, ණෙ ණයා.

452, 525. 从cur等（语根）后，（加）ṇe及ṇaya（后缀）。

---

චුරඉච්චෙවමාදිතො ධාතුගණතො ණෙ ණයඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති කත්තරි, කාරිතසඤ්ඤා ච.

从以cura等为首的语根组，在主动语态中，有ṇe和ṇaya这些后缀，且名为使役（kārita）。

---

චොරෙති, චොරයති, චින්තෙති, චින්තයති, මන්තෙති, මන්තයති.

coreti（他偷盗），corayati（他偷盗）；cinteti（他思考），cintayati（他思考）；manteti（他商议），mantayati（他商议）。

---

453, 444. අත්තනොපදානි භාවෙ ච කම්මනි.

453, 444. 为己语（attanopada）用于状态语态和被动语态。

---

භාවෙ ච කම්මනි ච අත්තනොපදානි හොන්ති.

在状态语态和被动语态中，使用为己语（attanopada）。

---

උච්චතෙ, උච්චන්තෙ, මජ්ජතෙ, මජ්ජන්තෙ, යුජ්ජතෙ, යුජ්ජන්තෙ, කුජ්ඣතෙ, කුජ්ඣන්තෙ, ලබ්භතෙ, ලබ්භන්තෙ, කය්‍යතෙ, කය්‍යන්තෙ.

uccate（它被说），uccante（它们被说）；majjate（它被擦亮），majjante（它们被擦亮）；yujjate（它被结合），yujjante（它们被结合）；kujjhate（他发怒），kujjhante（他们发怒）；labbhate（它被获得），labbhante（它们被获得）；kayyate（它被做），kayyante（它们被做）。

---

454, 440. කත්තරි ච.

454, 440. 也用于主动语态。

---

කත්තරි ච අත්තනොපදානි හොන්ති.

在主动语态中，也使用为己语（attanopada）。

---

මඤ්ඤතෙ, රොචතෙ, සොචතෙ, බුජ්ඣතෙ, ජායතෙ.

maññate（他认为），rocate（他喜欢），socate（他悲伤），bujjhate（他觉悟），jāyate（他出生）。

---

455, 530. ධාතුප්පච්චයෙහි විභත්තියො.

455, 530. 语根和后缀之后是语尾。

---

ධාතුනිද්දිට්ඨෙහි පච්චයෙහි ඛාදිකාරිතන්තෙහි විභත්තියො හොන්ති.

在语根所指定的、以欲求式（khādika）和使役式（kārita）等结尾的后缀之后，是语尾（vibhatti）。

---

තිතික්ඛති[Pg.233], ජිගුච්ඡති, වීමංසති, සමුද්දායති, පුත්තීයති, කාරෙති, පාචෙති.

titikkhati（他忍受），jigucchati（他厌恶），vīmaṃsati（他考察），samuddāyati（他行为如海），puttīyati（他待如亲子），kāreti（他使做），pāceti（他使煮）。

---

456, 430. කත්තරි පරස්සපදං.

456, 430. 在主动语态中用为他语（parassapada）。

---

කත්තරි පරස්සපදං හොති.

在主动语态中用为他语（parassapada）。

---

කරොති, පචති, පඨති, ගච්ඡති.

karoti（他做），pacati（他煮），paṭhati（他读），gacchati（他去）。

---

457, 424. භූවාදයො ධාතවො.

457, 424. bhū等是语根（dhātu）。

---

භූඉච්චෙවමාදයො යෙ සද්දගණා, තෙ ධාතුසඤ්ඤා හොන්ති.

以bhū等为首的语群，名为“语根”。

---

භවති, භවන්ති, චරති, චරන්ති, පචති, පචන්ති, චින්තයති, චින්තයන්ති, හොති, හොන්ති, ගච්ඡති, ගච්ඡන්ති.

他成为，他们成为；他行走，他们行走；他烹煮，他们烹煮；他思考，他们思考；他是，他们是；他去，他们去。

---

ඉති ආඛ්‍යාතකප්පෙ දුතියො කණ්ඩො.

如是，动词章第二节终。

---

තතියකණ්ඩ

第三节

---

458, 461. ක්වචාදිවණ්ණානමෙකස්සරානං ද්වෙභාවො.

458, 461. 有时，首个单音节的字母发生重叠。

---

ආදිභූතානං වණ්ණානං එකස්සරානං ක්වචි ද්වෙභාවො හොති.

首个单音节的字母，有时发生重叠。

---

තිතික්ඛති[Pg.234], ජිගුච්ඡති, තිකිච්ඡති, වීමංසති, බුභුක්ඛති, පිවාසති, දද්දල්ලති, දදාති, ජහාති, චඞ්කමති.

他忍受，他厌恶，他治疗，他考察，他想吃，他想喝，它闪耀，他给予，他舍弃，他经行。

---

ක්වචීති කිමත්ථං? කම්පති, චලති.

为何说“有时”？（例如在）kampati（他颤抖）、calati（他移动）中（就没有重叠）。

---

459, 462. පුබ්බො’බ්භාසො.

459, 462. 前者是重叠音节。

---

ද්වෙභූතස්ස ධාතුස්ස යො පුබ්බො, සො අබ්භාසසඤ්ඤො හොති.

对于已重叠的语基，其前一部分名为“重叠音节”。

---

දධාති, දදාති, බභූව.

例如：dadhāti（他放置），dadāti（他给予），babhūva（他曾是）。

---

460, 506. රස්සො.

460, 506. （重叠音节的元音）变短。

---

අබ්භාසෙ වත්තමානස්ස සරස්ස රස්සො හොති. දධාති, ජහාති.

重叠音节中的元音变短。例如：dadhāti, jahāti。

---

461, 464. දුතියචතුත්ථානං පඨමතතියා.

461, 464. 第二与第四（字母）变为第一与第三（字母）。

---

අබ්භාසගතානං දුතියචතුත්ථානං පඨමතතියා හොන්ති.

在重叠音节中，（每一类字母的）第二与第四（字母）变为第一与第三（字母）。

---

චිච්ඡෙද, බුභුක්ඛති, බභූව, දධාති.

例如：ciccheda（他曾切断），bubhukkhati（他想吃），babhūva（他曾是），dadhāti（他放置）。

---

462, 476. කවග්ගස්ස චවග්ගො.

462, 476. k组（字母）变为c组（字母）。

---

අබ්භාසෙ වත්තමානස්ස කවග්ගස්ස ච වග්ගො හොති.

在重叠音节中，k组（字母）变为c组（字母）。

---

චිකිච්ඡති[Pg.235], ජිගුච්ඡති, ජිඝච්ඡති, ජිගීසති, ජඞ්ගමති, චඞ්කමති.

例如：cikicchati（他治疗），jigucchati（他厌恶），jighacchati（他想吃），jigīsati（他想征服），jaṅgamati（他行走），caṅkamati（他经行）。

---

463, 532. මානකිතානං වතත්තං වා.

463, 532. （语基）mān与kit（的重叠音节）或作va与ta。

---

මානකිතඉච්චෙතෙසං ධාතූනං අබ්භාසගතානං වකාර තකාරත්තං හොති වා යථාසඞ්ඛ්‍යං.

对于语基mān与kit，其重叠音节中的辅音分别或变为v与t。

---

වීමංසති, තිකිච්ඡති.

例如：vīmaṃsati（他考察），tikicchati（他治疗）。

---

වාති කිමත්ථං? චිකිච්ඡති.

为何说“或”？（因为也有不变的情形，）例如：cikicchati。

---

464, 504. හස්ස ජො.

464, 504. h变为j。

---

අබ්භාසෙ වත්තමානස්ස හකාරස්ස ජො හොති.

在重叠音节中，字母h变为j。

---

ජහාති, ජුහ්වති, ජුහොති, ජහාර.

例如：jahāti（他舍弃），juhvati（他祭献），juhoti（他祭献），jahāra（他拿了）。

---

465, 463. අන්තස්සිවණ්ණාකාරො වා.

465, 463. （重叠音节）末尾的元音为i或a。

---

අබ්භාසස්ස අන්තස්ස ඉවණ්ණො හොති, අකාරො වා.

重叠音节的末尾元音为i或a。

---

ජිගුච්ඡති, පිවාසති, වීමංසති, ජිඝච්ඡති, බභූව, දධාති.

例如：jigucchati（他厌恶），pivāsati（他想喝），vīmaṃsati（他考察），jighacchati（他想吃），babhūva（他曾是），dadhāti（他放置）。

---

වාති කිමත්ථං? බුභුක්ඛති.

为何说“或”？（因为也有其他元音，）例如：bubhukkhati。

---

466, 489. නිග්ගහිතඤ්ච[Pg.236].

466, 489. 以及鼻音（ṃ）。

---

අබ්භාසස්ස අන්තෙ නිග්ගහිතාගමො හොති වා.

在重叠音节之末，或有鼻音（ṃ）的增益。

---

චඞ්කමති, චඤ්චලති, ජඞ්ගමති.

例如：caṅkamati（他经行），cañcalati（他摇动），jaṅgamati（他行走）。

---

වාති කිමත්ථං? පිවාසති, දද්දල්ලති.

为何说“或”？（因为也有不加的情形，）例如：pivāsati（他想喝），daddallati（他闪耀）。

---

467, 533. තතො පාමානානං වා මං සෙසු.

467, 533. 于重叠之后，pā与māna二根，于sa等后缀前，各别替换为vā与maṃ。

---

තතො අබ්භාසතො පාමානඉච්චෙතෙසං ධාතූනං වාමංඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති යථාසඞ්ඛ්‍යං සපච්චයෙ පරෙ.

于重叠之后，当sa后缀在后时，语根pā与māna各别替换为vā与maṃ。

---

පිවාසති, වීමංසති.

例如：pivāsati（他想喝），vīmaṃsati（他考察）。

---

468, 462. ඨා තිට්ඨො.

468, 462. 语根ṭhā变为tiṭṭha。

---

ඨාඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස තිට්ඨාදෙසො හොති වා.

语根ṭhā或替换为tiṭṭha。

---

තිට්ඨති, තිට්ඨතු, තිට්ඨෙය්‍ය, තිට්ඨෙය්‍යුං.

例如：tiṭṭhati（他站立），tiṭṭhatu（愿他站立），tiṭṭheyya（他应站立），tiṭṭheyyuṃ（他们应站立）。

---

වාති කිමත්ථං? ඨාති.

为何说“或”？（因为也有不变的情形，）例如：ṭhāti。

---

469, 494. පා පිවො.

469, 494. 语根pā变为piva。

---

පාඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස පිවාදෙසො හොති වා.

语根pā或替换为piva。

---

පිවති, පිවතු, පිවෙය්‍ය, පිවෙය්‍යුං.

例如：pivati（他喝），pivatu（愿他喝），piveyya（他应喝），piveyyuṃ（他们应喝）。

---

වාති කිමත්ථං? පාති.

为何说“或”？（因为也有不变的情形，）例如：pāti（他保护）。

---

470, 514. ඤාස්ස [Pg.237] ජා ජං නා.

470, 514. 语根ñā（替换为）jā、jaṃ、nā。

---

ඤාඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස ජා ජං නාආදෙසා හොන්ති වා.

语根ñā或替换为jā、jaṃ、nā。

---

ජානාති, ජානෙය්‍ය, ජානියා, ජඤ්ඤා, නායති.

例如：jānāti（他知道），jāneyya（他应知道），jāniyā（他应知道），jaññā（他应知道），nāyati（他知道）。

---

471, 483. දිසස්ස පස්ස දිස්ස දක්ඛා වා.

471, 483. 语根dis或（替换为）passa、dissa、dakkha。

---

දිසඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස පස්ස දිස්ස දක්ඛඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති වා.

语根dis或替换为passa、dissa、dakkha。

---

පස්සති, දිස්සති, දක්ඛති, අදක්ඛ.

例如：passati（他看见），dissati（被看见），dakkhati（他将看见），adakkha（他看见了）。

---

වාති කිමත්ථං? අද්දස.

为何说“或”？（因为也有不变的情形，）例如：addasa（他看见了）。

---

472, 531. බ්‍යඤ්ජනන්තස්ස චො ඡපච්චයෙසු ච.

472, 531. 以辅音结尾（之语根的末尾辅音），于cha等后缀前，亦变为c。

---

බ්‍යඤ්ජනන්තස්ස ධාතුස්ස චො හොති ඡපච්චයෙසු පරෙසු.

以辅音结尾的语根（之末尾辅音），当cha等后缀在后时，变为c。

---

ජිගුච්ඡති, තිකිච්ඡති, ජිඝච්ඡති.

例如：jigucchati（他厌恶），tikicchati（他治疗），jighacchati（他饥饿）。

---

473, 529. කො ඛෙ ච.

473, 529. （末尾辅音）于kha（后缀）前，亦（变为）k。

---

බ්‍යඤ්ජනන්තස්ස ධාතුස්ස කො හොති ඛපච්චයෙ පරෙ.

以辅音结尾的语根（之末尾辅音），当kha后缀在后时，变为k。

---

තිතික්ඛති[Pg.238], බුභුක්ඛති.

例如：titikkhati（他忍耐），bubhukkhati（他想吃）。

---

474, 535. හරස්ස ගීසෙ.

474, 535. har（语根）于sa（后缀）前，（替换为）gī。

---

හරඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස සබ්බස්සෙව ගීආදෙසො හොති සපච්චයෙ පරෙ.

当sa后缀在后时，语根har整个替换为gī。

---

ජිගීසති.

例如：jigīsati（他想要夺取）。

---

475, 565. බ්‍රූභූනමාහභූවා පරොක්ඛායං.

475, 565. （语根）brū和bhū，在远过去时中，（分别）变为āha和bhūva。

---

බ්‍රූභූඉච්චෙතෙසං ධාතූනං ආහභූවඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති යථාසඞ්ඛ්‍යං පරොක්ඛායං විභත්තියං.

对于brū和bhū这两个语根，在远过去时结尾中，依序发生āha和bhūva的替换。

---

ආහ, ආහු, බභූව, බභූවු.

例如：āha（他说），āhu（他们说），babhūva（他曾是），babhūvu（他们曾是）。

---

පරොක්ඛායමිති කිමත්ථං? අබ්‍රචුං.

为何说“在远过去时中”？（因为在其他时态中并非如此，）例如：abravuṃ（他们说了）。

---

476, 442. ගමිස්සන්තො ච්ඡො වා සබ්බාසු.

476, 442. （语根）gam的末尾，在所有（时态结尾）中，可选择地变为cch。

---

ගමුඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස අන්තො මකාරො ච්ඡො හොති වා සබ්බාසු පච්චයවිභත්තීසු.

此语根gam的末尾字母m，在所有的后缀和结尾中，可选择地变为cch。

---

ගච්ඡමානො, ගච්ඡන්තො. ගච්ඡති, ගමෙති. ගච්ඡතු, ගමෙතු. ගච්ඡෙය්‍ය. ගමෙය්‍ය. අගච්ඡා, අගමා. අගච්ඡී, අගමී. ගච්ඡිස්සති, ගමිස්සති. අගච්ඡිස්සා, අගමිස්සා.

例如：gacchamāno, gacchanto（走着）；gacchati, gameti（他去）；gacchatu, gametu（愿他去）；gaccheyya, gameyya（他应去）；agacchā, agamā（他去了）；agacchī, agamī（他去了）；gacchissati, gamissati（他将去）；agacchissā, agamissā（他本该去）。

---

ගමිස්සෙති [Pg.239] කිමත්ථං? ඉච්ඡති.

为何说“gam的”？（因为此规则不适用于其他语根，）例如：icchati（他欲求）。

---

477, 479. වචස්සජ්ජතනිම්හි මකාරො ඔ.

477, 479. 于不定过去时，语根`vac`之`a`变为`o`。

---

වචඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස අකාරො ඔත්තමාපජ්ජතෙ අජ්ජතනිම්හි විභත්තිම්හි.

此语根`vac`之`a`，于不定过去时语尾中，变为`o`。

---

අවොච. අවොචුං.

`avoca`（他说了），`avocuṃ`（他们说了）。

---

අජ්ජතනිම්හීති කිමත්ථං? අවච, අවචූ.

为何说“于不定过去时”？（例如）`avaca`、`avacū`。

---

478, 438. අකාරො දීඝං හි මි මෙසු.

478, 438. 于`hi`、`mi`、`ma`语尾前，`a`变长音。

---

අකාරො දීඝමාපජ්ජතෙ හිමිමඉච්චෙතෙසු විභත්තීසු.

于`hi`、`mi`、`ma`这些语尾中，`a`变为长音。

---

ගච්ඡාහි, ගච්ඡාමි, ගච්ඡාම, ගච්ඡාම්හෙ.

`gacchāhi`（你去！），`gacchāmi`（我去），`gacchāma`（我们去），`gacchāmhe`（我们去）。

---

මිකාරග්ගහණෙන හිවිභත්තිම්හි අකාරො ක්වචි න දීඝමාපජ්ජතෙ. ගච්ඡහි.

提及`mi`，是为表明于`hi`语尾前，`a`有时不变长音。例如：`gacchahi`。

---

479, 452. හ ලොපං වා.

479, 452. 语尾`hi`可选择地脱落。

---

හිවිභත්ති ලොපමාපජ්ජතෙ වා.

语尾`hi`可选择地脱落。

---

ගච්ඡ, ගච්ඡාහි, ගම, ගමාහි, ගමය, ගමයාහි.

`gaccha`、`gacchāhi`（你去！）；`gama`、`gamāhi`（你去！）；`gamaya`、`gamayāhi`（你使之去！）。

---

හීති කිමත්ථං? ගච්ඡති, ගමයති.

为何说“hi”？（例如）`gacchati`（他去），`gamayati`（他使之去）。

---

480, 490. හොතිස්සරෙහොහෙ භවිස්සන්තිම්හිස්සස්ස ච.

480, 490. 于将来时，语根`hū`变为`he`或`ho`，且其将来时标记`ssa`亦可脱落。

---

හූඉච්චෙතස්ස [Pg.240] ධාතුස්ස සරො එ හ ඔහ එත්තමාපජ්ජ තෙ භවිස්සන්තිම්හි, ස්සස්ස ච ලොපො හොති වා.

此语根`hū`，于将来时中，其元音变为`e`或`o`，且其将来时标记`ssa`可选择地脱落。

---

හෙහිති, හෙහින්ති, හොහිති, හොහින්ති, හෙති, හෙන්ති, හෙහිස්සති, හෙහිස්සන්ති, හොහිස්සති, හොහිස්සන්ති, හෙස්සති, හෙස්සන්ති.

（其形式如：）`hehiti`、`hehinti`、`hohiti`、`hohinti`、`heti`、`henti`、`hehissati`、`hehissanti`、`hohissati`、`hohissanti`、`hessati`、`hessanti`。

---

හූති කිමත්ථං? භවිස්සති, භවිස්සන්ති.

为何说“hū”？（例如）`bhavissati`（他将是），`bhavissanti`（他们将是）。

---

භවිස්සන්තිම්හීති කිමත්ථං? හොති.

为何说“于将来时”？（例如）`hoti`（他是）。

---

481, 524. කරස්ස සපච්චයස්ස කාහො.

481, 524. 带后缀之语根`kar`，变为`kāh`。

---

කරඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස සපච්චයස්ස කාහාදෙසො හොති වා භවිස්සන්තිම්හි විභත්තිම්හි, සස්ස ච නිච්චං ලොපො හොති.

此带后缀之语根`kar`，于将来时语尾中，可选择地替换为`kāh`，且`s`（将来时标记`ssa`之`s`）恒常脱落。

---

කාහති, කාහිති, කාහසි, කාහිසි, කාහාමි, කාහාම.

`kāhati`、`kāhiti`（他将做），`kāhasi`、`kāhisi`（你将做），`kāhāmi`（我将做），`kāhāma`（我们将做）。

---

වාති කිමත්ථං? කරිස්සති, කරිස්සන්ති.

为何说“可选择地”？（例如）`karissati`（他将做），`karissanti`（他们将做）。

---

සපච්චයග්ගහණෙන අඤ්ඤෙහිපි භවිස්සන්තියා විභත්තියා ඛාමි ඛාම ඡාමි ඡාමඉච්චාදයො ආදෙසා හොන්ති. වක්ඛාමි, වක්ඛාම, වච්ඡාමි, වච්ඡාම.

通过提及“带词缀的”，（可知）对于其他将来时语尾，亦可发生`khāmi`、`khāma`、`chāmi`、`chāma`等替换。例如：`vakkhāmi`（我将说）、`vakkhāma`（我们将说）；`vacchāmi`（我将说）、`vacchāma`（我们将说）。

---

ඉති ආඛ්‍යාතකප්පෙ තතියො කණ්ඩො.

如是，动词篇第三章终。

---

චතුත්ථකණ්ඩ

第四章

---

482, 508. දාදන්තස්සං [Pg.241] මි මෙසු.

482, 508. 于`mi`、`ma`语尾前，`dā`语根之尾音`ā`变为`a`。

---

දාඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස අන්තස්ස අං හොති මිමඉච්චෙතෙසු.

此`dā`语根之尾音，于`mi`、`ma`语尾前，变为`a`。

---

දම්මි, දම්ම.

`dammi`（我给），`damma`（我们给）。

---

483, 527. අසංයොගන්තස්ස වුද්ධි කාරිතෙ.

483, 527. 于使役态，非复合辅音结尾之（语根元音）发生音增。

---

අසංයොගන්තස්ස ධාතුස්ස කාරිතෙ වුද්ධි හොති.

于使役态，非复合辅音结尾之语根（元音）发生音增。

---

කාරෙති, කාරෙන්ති, කාරයති, කාරයන්ති, කාරාපෙති, කාරාපෙන්ති, කාරාපයති, කාරාපයන්ති.

`kāreti`、`kārenti`、`kārayati`、`kārayanti`、`kārāpeti`、`kārāpenti`、`kārāpayati`、`kārāpayanti`（使做，令做）。

---

අසංයොගන්තස්සෙති කිමත්ථං? චින්තයති, මන්තයති.

为何说“非复合辅音结尾的”？例如：cintayati（他思考），mantayati（他商议）。

---

484, 542. ඝටාදීනං වා.

484, 542. ghaṭ等（词根的音增）是任选的。

---

ඝටාදීනං ධාතූනං අසංයොගන්තානං වුද්ධි හොති වා කාරිතෙ.

对于ghaṭ等非复合辅音结尾的词根，在使役态中，音增是任选的。

---

ඝාටෙති, ඝටෙති, ඝාටයති, ඝටයති, ඝාටාපෙති, ඝටාපෙති, ඝාටාපයති, ඝටාපයති, ගාමෙති, ගමෙති, ගාමයති, ගමයති, ගාමාපෙති, ගමාපෙති. ගාමාපයති, ගමාපයති.

ghāṭeti、ghaṭeti（使努力）；ghāṭayati、ghaṭayati（使努力）；ghāṭāpeti、ghaṭāpeti（使努力）；ghāṭāpayati、ghaṭāpayati（使努力）。gāmeti、gameti（使去）；gāmayati、gamayati（使去）；gāmāpeti、gamāpeti（使去）；gāmāpayati、gamāpayati（使去）。

---

ඝටාදීනමිති කිමත්ථං? කාරෙති.

为何说“ghaṭ等”？例如：kāreti（使做）。

---

485, 434. අඤ්ඤෙසු [Pg.242] ච.

485, 434. 在其他词缀前亦然。

---

අඤ්ඤෙසු ච පච්චයෙසු සබ්බෙසං ධාතූනං අසංයොගන්තානං වුද්ධි හොති.

在其他词缀前，所有非复合辅音结尾的词根发生音增。

---

ජයති, හොති, භවති.

jayati（他征服），hoti（他是），bhavati（他变成）。

---

චග්ගහණෙන ණුපච්චයස්සාපි වුද්ධි හොති. අභිසුණොති.

由取“ca”（亦然）一词，（可知）在ṇu词缀前（词根元音）也发生音增。例如：abhisuṇoti（他听闻）。

---

486, 543. ගුහ දුසානං දීඝං.

486, 543. guh和dus（词根的元音）长音化。

---

ගුහ දුසඉච්චෙතෙසං ධාතූනං සරො දීඝමාපජ්ජතෙ කාරිතෙ.

在使役态中，guh和dus这两个词根的元音发生长音化。

---

ගූහයති, දූසයති.

gūhayati（他使隐藏），dūsayati（他败坏）。

---

487, 478. වච වස වහාදීනමුකාරො වස්ස යෙ.

487, 478. 在ya词缀前，vac、vas、vah等（词根）的v作u。

---

වච වස වහඉච්චෙවමාදීනං ධාතූනං වකාරස්ස උකාරො හොති යපච්චයෙ පරෙ.

当ya词缀在后时，vac、vas、vah等词根的辅音v作u。

---

උච්චතෙ, වුච්චති, ගුස්සති, වුය්හති.

uccate、vuccati（被称为），vussati（被居住），vuyhati（被运载）。

---

488, 481. හ විපරියයො ලො වා.

488, 481. h与y换位，y任选地省略。

---

හකාරස්ස විපරියයො හොති යපච්චයෙ පරෙ, යපච්චයස්ස ච ලො හොති වා.

当ya词缀在后时，辅音h发生换位，且ya词缀任选地被省略。

---

වුල්හති, වුය්හති.

vuḷhati、vuyhati（被运载）。

---

489, 519. ගහස්ස [Pg.243] ඝෙ ප්පෙ.

489, 519. 在ppa词缀前，gah（词根）作ghe。

---

ගහඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස සබ්බස්ස ඝෙකාරො හොති ප්පපච්චයෙ පරෙ.

当ppa词缀在后时，整个gah词根作ghe。

---

ඝෙප්පති.

gheppati（被拿取）。

---

490, 518. හලො පො ණ්හාම්හි.

490, 518. 在ṇhā前，h音被省略。

---

ගහඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස හකාරස්ස ලොපො හොති ණ්හාම්හි පච්චයෙ පරෙ.

当后缀ṇhā在后时，gah此词根的h音被省略。

---

ගණ්හාති.

gaṇhāti（他拿取）。

---

491, 523. කරස්ස කාසත්තමජ්ජතනිම්හි.

491, 523. 在不定过去时中，kar变为kāsa。

---

කරඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස සබ්බස්ස කාසත්තං හොති වා අජ්ජතනිම්හි විභත්තිම්හි.

在不定过去时中，整个词根kar任选地变为kāsa。

---

අකාසි, අකාසුං. අකරි, අකරුං.

akāsi（他做了），akāsuṃ（他们做了）。akari（他做了），akaruṃ（他们做了）。

---

කාසත්තමිතිභාවනිද්දෙසෙන අඤ්ඤත්ථාපි සාගමො හොති. අහොසි, අදාසි.

根据“变为kāsa”的解释，在其他地方也有s的增音。例如：ahosi（他曾是），adāsi（他曾给）。

---

492, 499. අසස්මා මිමානං ම්හිම්හා’ න්තලොපො ච.

492, 499. 在词根as后，mi和ma任选地变为mhi和mhā，且词根末音被省略。

---

අසඉච්චෙතාය ධාතුයා මිමඉච්චෙතෙසං විභත්තීනං ම්හිම්හාදෙසා හොන්ති වා, ධාත්වන්තස්ස ලොපො ච.

在词根as后，mi和ma这两个语尾任选地被替换为mhi和mhā，且词根的末音被省略。

---

අම්හි[Pg.244], අම්හ, අස්මි, අස්ම.

Amhi、asmi（我是）；amha、asma（我们是）。

---

493, 498. ථස්ස ත්ථත්තං.

493, 498. tha变为ttha。

---

අසඉච්චෙතාය ධාතුයා ථස්ස විභත්තිස්ස ත්ථත්තං හොති, ධාත්වන්තස්ස ලොපො ච.

于as此语根后，语尾tha变为ttha，且语根末音被省略。

---

අත්ථ.

Attha（你们是）。

---

494, 495. තිස්ස ත්ථිත්තං.

494, 495. ti变为tthi。

---

අසඉච්චෙතාය ධාතුයා තිස්ස විභත්තිස්ස ත්ථිත්තං හොති, ධාත්වන්තස්ස ලොපො ච.

于as此语根后，语尾ti变为tthi，且语根末音被省略。

---

අත්ථි.

Atthi（有）。

---

495, 500. තුස්ස ත්ථුත්තං.

495, 500. tu变为tthu。

---

අසඉච්චෙතාය ධාතුයා තුස්ස විභත්තිස්ස ත්ථුත්තං හොති, ධාත්වන්තස්ස ලොපො ච.

于as此语根后，语尾tu变为tthu，且语根末音被省略。

---

අත්ථු.

Atthu（愿有）。

---

496, 497. සිම්හි ච.

496, 497. 于si后亦然。

---

අසස්සෙව ධාතුස්ස සිම්හි විභත්තිම්හි අන්තස්ස ලොපො ච හොති.

于as此语根，当后接语尾si时，其末音亦被省略。

---

කො නු ත්වමසි මාරිස.

“朋友，你是谁？”

---

497, 477. ලභස්මා [Pg.245] ඊ ඉංනං ත්ථ ත්ථං.

497, 477. 于labh后，ī、iṃ变为ttha、tthaṃ。

---

ලභඉච්චෙතාය ධාතුයා ඊ ඉංනං විභත්තීනං ත්ථ ත්ථංආදෙසා හොන්ති, ධාත්වන්තස්ස ලොපො ච.

于labh（得）此语根后，语尾ī、iṃ被替换为ttha、tthaṃ，且语根末音被省略。

---

අලත්ථ, අලත්ථං.

Alattha（他得到），alatthaṃ（我得到）。

---

498, 480. කුසස්මා දී ච්ඡි.

498, 480. 于kus后，ī变为cchi。

---

කුසඉච්චෙතාය ධාතුයා ඊවිභත්තිස්ස ච්ඡිහොති, ධාත්වන්තස්ස ලොපො ච.

于kus（叱骂）此语根后，语尾ī变为cchi，且语根末音被省略。

---

අක්කොච්ඡි.

Akkocchi（他辱骂了）。

---

499, 507. දාධාතුස්ස දජ්ජං.

499, 507. dā语根变为dajja。

---

දාඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස සබ්බස්ස දජ්ජාදෙසො හොති වා.

语根dā（给）或可整体替换为dajja。

---

දජ්ජාමි, දජ්ජෙය්‍ය, දදාමි, දදෙය්‍ය.

Dajjāmi, dajjeyya, dadāmi, dadeyya.

---

500, 486. වදස්ස වජ්ජං.

500, 486. vad变为vajja。

---

වදඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස සබ්බස්ස වජ්ජාදෙසො හොති වා.

语根vad（说）或可整体替换为vajja。

---

වජ්ජාමි, වජ්ජෙය්‍ය, වදාමි, වදෙය්‍ය.

Vajjāmi, vajjeyya, vadāmi, vadeyya.

---

501, 443. ගමිස්ස [Pg.246] ඝම්මං.

501, 443. gam变为ghamma。

---

ගමුඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස සබ්බස්ස ඝම්මාදෙසො හොති වා.

语根gam（去）或可整体替换为ghamma。

---

ඝම්මතු. ඝම්මාහි, ඝම්මාමි.

Ghammatu. Ghammāhi, ghammāmi.

---

වාති කිමත්ථං? ගච්ඡතු, ගච්ඡාහි, ගච්ඡාමි.

“或”字何义？[意谓亦可作：]Gacchatu, gacchāhi, gacchāmi.

---

502, 493. යම්හි දා ධා මා ඨා හා පා මහමථාදීනමී.

502, 493. 于ya后，dā、dhā、mā、ṭhā、hā、pā、maha、matha等语根的末音变为ī。

---

යම්හි පච්චයෙ පරෙ දා ධා මා ඨා හා පා මහ මථ ඉච්චෙවමාදීනං ධාතූනං අන්තො ඊකාරමාපජ්ජතෙ.

当`ya`后缀在后时，`dā`（给）、`dhā`（置）、`mā`（量）、`ṭhā`（站）、`hā`（舍）、`pā`（饮）、`maha`（敬）、`matha`（搅）等语根的尾音变为`ī`。

---

දීයති, ධීයති, මීයති, ඨීයති, හීයති, පීයති, මහීයති, මථීයති.

被给予，被放置，被测量，被站立，被舍弃，被饮用，被崇敬，被搅动。

---

503, 485. යජස්සාදිස්සි.

503, 485. `yaj`之首音作`i`。

---

යජඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස ආදිස්ස ඉකාරාදෙසො හොති යපච්චයෙ පරෙ.

语根`yaj`（祭祀），当`ya`后缀在后时，其首音被替换为`i`。

---

ඉජ්ජතෙ මයා බුද්ධො.

佛陀为我所祭祀。

---

504, 470. සබ්බතො උං ඉංසු.

504, 470. 于一切（语根）后，`uṃ`作`iṃsu`。

---

සබ්බෙහි ධාතූහි උංවිභත්තිස්ස ඉංසුආදෙසො හොති.

于一切语根后，语尾`uṃ`被替换为`iṃsu`。

---

උපසඞ්කමිංසු[Pg.247], නිසීදිංසු.

彼等走近，彼等坐下。

---

505, 482. ජර මරානං ජීර ජිය්‍ය මිය්‍යා වා.

505, 482. `jar`、`mar`或作`jīra`、`jiyya`、`miyya`。

---

ජර මර ඉච්චෙතෙසං ධාතූනං ජීර ජිය්‍ය මිය්‍යාදෙසා හොන්ති වා.

语根`jar`（衰老）、`mar`（死），或被替换为`jīra`、`jiyya`、`miyya`。

---

ජීරති, ජීරන්ති, ජිය්‍යති, ජිය්‍යන්ති, මිය්‍යති, මිය්‍යන්ති, මරති, මරන්ති.

彼衰老，彼等衰老；彼衰败，彼等衰败；彼死去，彼等死去；彼死，彼等死。

---

506, 496. සබ්බත්ථා’ සස්සාදිලොපො ච.

506, 496. 于一切处，`as`之首音亦被省略。

---

සබ්බත්ථ විභත්තිපච්චයෙසු අසඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස ආදිස්ස ලොපො හොති වා.

于一切语尾及后缀，语根`as`（在）之首音或被省略。

---

සියා, සන්ති, සන්තෙ, සමානො.

应是，彼等是，于存在时，存在着。

---

වාති කිමත්ථං? අසි.

“或”字何义？[是为例外：]汝是。

---

507, 501. අසබ්බධාතුකෙ භූ.

507, 501. 在非sabbadhātuka[词缀]前，`as`[词根]作`bhū`。

---

අසස්සෙව ධාතුස්ස භූහොති වා අසබ්බධාතුකෙ.

在非sabbadhātuka[词缀]前，语根`as`或作`bhū`。

---

භවිස්සති. භවිස්සන්ති.

彼将是。彼等将是。

---

වාති කිමත්ථං? ආසුං.

“或”字何义？[是为例外：]彼等曾是。

---

508, 515. එය්‍යස්ස [Pg.248] ඤාතො ඉයා ඤා.

508, 515. 在`ñā`[词根]后，`eyya`[词缀]作`iyā`与`ñā`。

---

එය්‍යස්ස විභත්තිස්ස ඤාඉච්චෙතාය ධාතුයා පරස්ස ඉයා ඤාආදෙසා හොන්ති වා.

在语根`ñā`（知）后，语尾`eyya`或替换为`iyā`和`ñā`。

---

ජානියා, ජඤ්ඤා.

Jāniyā（他应知），jaññā（他应知）。

---

වාති කිමත්ථං? ජානෙය්‍ය.

“或”字何义？[是为例外：]jāneyya（他应知）。

---

509, 516. නාස්ස ලොපො යකාරත්තං.

509, 516. 后缀`nā`被省略，或变为`y`。

---

ඤාඉච්චෙතාය ධාතුයා පරස්ස නාපච්චයස්ස ලොපො හොති වා, යකාරත්තඤ්ච.

于语根`ñā`之后，后缀`nā`或被省略，或变为`y`。

---

ජඤ්ඤා, නායති.

Jaññā（他应知），nāyati（他知道）。

---

වාති කිමත්ථං? ජානාති.

“或”字何义？[是为例外：]jānāti（他知道）。

---

510, 487. ලොපඤ්චෙත්තමකාරො.

510, 487. `a`后缀被省略，且（根母音）变为`e`。

---

අකාරපච්චයො ලොපමාපජ්ජතෙ, එත්තඤ්ච හොති වා.

后缀`a`被省略，且（语根的）母音或变为`e`。

---

වජ්ජෙමි, වදෙමි, වජ්ජාමි, වදාමි.

Vajjemi（我说）、vademi（我说）、vajjāmi（我说）、vadāmi（我说）。

---

511, 521. උත්තමොකාරො.

511, 521. o转为u。

---

ඔකාරපච්චයො උත්තමාපජ්ජතෙ වා.

o音或转为u。

---

කුරුතෙ, කරොති.

Kurute（他做），karoti（他做）。

---

ඔකාරොති [Pg.249] කිමත්ථං? හොති.

说o是为何义？[例如：]hoti（他是）。

---

512, 522. කරස්සාකාරො ච.

512, 522. 语基kar之a亦然。

---

කරඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස අකාරො උත්තමාපජ්ජතෙ වා.

语基kar之元音a，或转为u。

---

කුරුතෙ, තරොති, තුබ්බන්ති, කයිරති.

Kurute（他做），taroti（他渡过），tubbanti（他们伤害），kayirati（被做）。

---

කරස්සෙති කිමත්ථං? සරති, මරති.

说kar是为何义？[例如：]sarati（他记得），marati（他死去）。

---

513, 435. ඔ අව සරෙ.

513, 435. 于元音前，o转为ava。

---

ඔකාරස්ස ධාත්වන්තස්ස සරෙ පරෙ අවාදෙසො හොති.

语基末之o，于后接元音时，替换为ava。

---

චවති. භවති.

Cavati（他去世），bhavati（他存在）。

---

ඔති කිමත්ථං? ජයති.

说o是为何义？[例如：]jayati（他征服）。

---

514, 491. එ අය.

514, 491. e转为aya。

---

එකාරස්ස ධාත්වන්තස්ස සරෙ පරෙ අයාදෙසො හොති.

语基末之e，于后接元音时，替换为aya。

---

නයති, ජයති.

Nayati（他引导），jayati（他征服）。

---

515, 541. තෙ [Pg.250] ආවායා කාරිතෙ.

515, 541. 于使役[后缀]前，彼二[元音]转为āva及āya。

---

තෙ ඔ එඉච්චෙතෙ ආව ආයාදෙසෙ පාපුණන්ති කාරිතෙ.

元音o与e，于使役后缀前，分别被替换为āva和āya。

---

ලාවෙති, නායෙති.

Lāveti（使收割），nāyeti（使引导）。

---

යොගවිභාගෙන අඤ්ඤස්මිම්පි එකාරස්ස ආයාදෙසො හොති. ගායති, ගායන්ති.

依规则拆分，于其他情况，元音e亦可替换为āya。例如：gāyati（他唱），gāyanti（他们唱）。

---

516, 466. ඉකාරාගමො අසබ්බධාතුකම්හි.

516, 466. 于非sabbadhātuka[后缀]前，增入元音i。

---

සබ්බස්මිං අසබ්බධාතුකම්හි ඉකාරාගමො හොති.

于所有非sabbadhātuka[后缀]前，增入元音i。

---

ගමිස්සති, කරිස්සති, ලභිස්සති, පචිස්සති.

Gamissati（他将去），karissati（他将做），labhissati（他将获得），pacissati（他将煮）。

---

අසබ්බධාතුකම්හීති කිමත්ථං? ගච්ඡති, කරොති, ලභති, පචති.

说“asabbadhātukamhi”是为何义？[例如：]gacchati（他去），karoti（他做），labhati（他获得），pacati（他煮）。

---

517, 488. ක්වචි ධාතුවිභත්තිපච්චයානං දීඝ විපරීතාදෙසලොපාගමා ච.

517, 488. 有时，于语基、词尾及后缀，亦有长音化、转置、替换、脱落及增音。

---

ඉධ ආඛ්‍යාතෙ අනිද්දිට්ඨෙසු සාධනෙසු ක්වචි ධාතුවිභත්තිපච්චයානං දීඝවිපරීතාදෙසලොපාගමඉච්චෙතානි කාරියානි ජිනවචනානුරූපානි කාතබ්බානි.

于此动词章中，对于未指明的构词，有时应依循佛语，对语基、词尾及后缀施行长音化、转置、替换、脱落及增音等作业。

---

ජායති[Pg.251], කරෙය්‍ය, ජානියා, සියා, කරෙ, ගච්ඡෙ, ජඤ්ඤා, වක්ඛෙථ, දක්ඛෙථ, දිච්ඡති, අගච්ඡි, අගච්ඡුං, අහොසි, අහෙසුං ඉච්චෙවමාදීනි අඤ්ඤානිපි සාධනානි යොජෙතබ්බානි.

Jāyati（他出生），kareyya（他应作），jāniyā（他应知），siyā（他应是），kare（他应作），gacche（他应去），jaññā（他应知），vakkhetha（你们当说），dakkhetha（你们当见），dicchati（他欲给），agacchi（他曾去），agacchuṃ（他们曾去），ahosi（他曾是），ahesuṃ（他们曾是）等，其他诸如此类的构词亦应随宜应用。

---

518, 446. අත්තනොපදානි පරස්සපදත්තං.

518, 446. 为己语态转为他语态。

---

අත්තනොපදානි ක්වචි පරස්සපදත්තමාපජ්ජන්තෙ.

有时，为己语态转为他语态。

---

වුච්චති, ලබ්භති, පච්චති.

Vuccati（被说），labbhati（被得），paccati（被煮）。

---

ක්වචීති කිමත්ථං? කරීයතෙ, ලබ්භතෙ, පච්චතෙ.

为何说“有时”？[例如：]karīyate（被作），labbhate（被得），paccate（被煮）。

---

519, 457. අකාරාගමො හිය්‍යත්තනීඅජ්ජතනීකාලාතිපත්තීසු.

519, 457. 于昨日时、今日时及远过去时，有a增音。

---

ක්වචි අකාරාගමො හොති හිය්‍යත්තනී අජ්ජතනීකාලාතිපත්තිඉච්චෙතාසු විභත්තීසු.

有时，于昨日时、今日时及远过去时这些词尾中，有a增音。

---

අගමා, අගමී, අගමිස්සා.

曾去(agamā)，曾去(agamī)，本应去。

---

ක්වචීති කිමත්ථං? ගමා, ගමී, ගමිස්සා.

为何说“有时”？Gamā, gamī, gamissā。

---

520, 502. බ්‍රූතො ඊ තිම්හි.

520, 502. 于brū后，于ti时，有ī。

---

බ්‍රූඉච්චෙතාය ධාතුයා ඊකාරාගමො හොති තිම්හි විභත්තිම්හි.

于语基brū后，当词尾为ti时，有ī增音。

---

බ්‍රවීති.

说。

---

521, 425. ධාතුස්සන්තො [Pg.252] ලොපො’නෙකසරස්ස.

521, 425. 多音节语基的末音脱落。

---

ධාතුස්ස අන්තො ක්වචි ලොපො හොති අනෙකසරස්ස.

有时，多音节语基的末音脱落。

---

ගච්ඡති, සරති, මරති.

去，忆念，死去。

---

අනෙකසරස්සෙති කිමත්ථං? පාති, යාති, වාති.

为何说“多音节的”？饮，行，吹。

---

ක්වචීති කිමත්ථං? මහීයති, මථීයති.

为何说“有时”？被尊敬，被扰乱。

---

522, 476. ඉසුයමූනමන්තො ච්ඡො වා.

522, 476. isu及yamu的末尾，或变为ccha。

---

ඉසු යමු ඉච්චෙතෙසං ධාතූනං අන්තො ච්ඡො හොති වා. ඉච්ඡති, නියච්ඡති.

这些语基isu和yamu的末尾，或变为ccha。欲求，抑制。

---

වාති කිමත්ථං? එසති, නියමති.

为何说“或”？欲求，抑制。

---

523, 526. කාරිතානං ණො ලොපං.

523, 526. 使役[后缀]的ṇ脱落。

---

කාරිතඉච්චෙතෙසං පච්චයානං ණො ලොපමාපජ්ජතෙ.

这些使役后缀的ṇ发生脱落。

---

කාරෙති, කාරයති, කාරාපෙති, කාරාපයති.

使作(kāreti)，使作(kārayati)，使作(kārāpeti)，使作(kārāpayati)。

---

සාසනත්ථං සමුද්දිට්ඨං, මයාඛ්‍යාතං සමාසතො;

සකං බුද්ධිවිසෙසෙන, චින්තයන්තු විචක්ඛණා.

我为教法故，已简要解说；愿诸睿智者，以己胜慧思量之。

---

ඉති ආඛ්‍යාතකප්පෙ චතුත්ථො කණ්ඩො.

如是，动词篇第四章终。

---

ආඛ්‍යාතකප්පො නිට්ඨිතො.

动词篇终。

---

7. කිබ්බිධානකප්ප

7. 派生词章

---

පඨමකණ්ඩ

第一篇

---

(ක)

（甲）

---

බුද්ධං [Pg.253] ඤාණසමුද්දං, සබ්බඤ්ඤුං ලොකහෙතු’ඛීණමතිං;

වන්දිත්වා පුබ්බමහං, වක්ඛාමි සසාධනං හි කිතකප්පං.

我先顶礼佛陀——智慧的海洋、一切知者、为世间利益而智慧无穷尽者，然后我将解说附有构词法的《派生词章》。

---

(ඛ)

（乙）

---

සාධනමූලං හි පයොගං,ආහු පයොගමූලමත්ථඤ්ච;

අත්ථෙසු විසාරදමතයො,සාසනස්සුධරා ජිනස්ස මතා.

诚然，人们说应用的根本是构词法，而意义的根本是应用。于诸义理娴熟的智者，被认为是胜者教法的传承者。

---

(ග)

（丙）

---

අන්ධො දෙසකවිකලො,ඝතමධුතෙලානි භාජනෙන විනා;

නට්ඨො නට්ඨානි යථා,පයොගවිකලො තථා අත්ථො.

犹如盲人迷失方向，犹如酥油、蜜、油没有容器，犹如迷路者找不到失物，同样地，意义也因缺乏应用而失坏。

---

(ඝ)

（丁）

---

තස්මා සංරක්ඛණත්ථං, මුනිවචනත්ථස්ස දුල්ලභස්සාහං;

වක්ඛාමි සිස්සකහිතං, කිතකප්පං සාධනෙන යුතං.

是故，为守护难得的牟尼之语的意义，我将为学生的利益，解说此部配有构词规则的《派生词章》。

---

524, 561. ධාතුයා කම්මාදිම්හි ණො.

524, 561. 于语根后，于业格等义，加后缀`ṇa`。

---

ධාතුයා කම්මාදිම්හි ණපච්චයො හොති.

于语根后，在业格等义上，有`ṇa`后缀。

---

කම්මං කරොතීති කම්මකාරො, එවං කුම්භකාරො, මාලාකාරො, කට්ඨකාරො, රථකාරො, රජතකාරො[Pg.254], සුවණ්ණකාරො, පත්තග්ගාහො, තන්තවායො, ධඤ්ඤමායො, ධම්මකාමො, ධම්මචාරො.

造作其业者，是为作业者。同样，有陶工、花匠、木匠、车匠、银匠、金匠、持钵者、织布工、量米者、爱法者、行法者。

---

525, 565. සඤ්ඤායම නු.

525, 565. 于名称义，（加后缀`a`），并增益`nu`。

---

සඤ්ඤායමභිධෙය්‍යායං ධාතුයා කම්මාදිම්හි අකාරපච්චයො හොති, නාමම්හි ච නුකාරාගමො හොති.

当表示名称之义时，于语根后，当其为业格等时，加`a`后缀，且于名词有`nu`之增益。

---

අරිං දමෙතීති අරින්දමො, රාජා. වෙස්සං තරතීති වෙස්සන්තරො, රාජා. තණ්හං කරොතීති තණ්හඞ්කරො, භගවා. මෙධං කරොතීති මෙධඞ්කරො, භගවා. සරණං කරොතීති සරණඞ්කරො, භගවා. දීපං කරොතීති දීපඞ්කරො, භගවා.

降伏敌人者，是为阿邻达摩(Arindama)，国王。超越商人者，是为韦桑达拉(Vessantara)，国王。造作渴爱者，是为坦杭迦罗(Taṇhaṅkaro)，世尊。造作智慧者，是为梅杭迦罗(Medhaṅkaro)，世尊。造作归依者，是为萨兰杭迦罗(Saraṇaṅkaro)，世尊。造作明灯者，是为提盘迦罗(Dīpaṅkaro)，世尊。

---

526, 567. පුරෙ දදා ච ඉං.

526, 567. 于`pura`之后，于`dā`语根，（`pura`的`a`）亦转为`i`。

---

පුරසද්දෙ ආදිම්හි දදඉච්චෙතාය ධාතුයා අකාරපච්චයො හොති, පුරසද්දස්ස අකාරස්ස ච ඉං හොති.

当`pura`一词在前时，于`dā`此语根后，加`a`后缀，且`pura`的`a`转为`i`。

---

පුරෙ දානං අදාසීති පුරින්දදො දෙවරාජා.

因往昔曾行布施，是为普林达达(Purindado)，天王。

---

527, 568. සබ්බතො ණ්වු ත්වාවී වා.

527, 568. 于一切（语根），或（加）`ṇvu`、`tu`、`āvī`。

---

සබ්බතො ධාතුතො කම්මාදිම්හි වා අකම්මාදිම්හි වා අකාර ණ්වු තු ආවීඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති.

于一切语根，无论有业格等或无业格等，皆可加`a`、`ṇvu`、`tu`、`āvī`这些后缀。

---

තං [Pg.255] කරොතීති තක්කරො, හිතං කරොතීති හිතකරො, විනෙති එත්ථ, එතෙනාති වා විනයො නිස්සාය නං වසතීති නිස්සයො.

造作彼者，是为彼作者；造作利益者，是为利益者。于此调伏，或由此调伏，是为调伏；依靠而住，是为依止。

---

ණ්වුම්හි – රථං කරොතීති රථකාරකො, අන්නං, දදාතීති අන්නදායකො, විනෙති සත්තෙති විනායකො, කරොතීති කාරකො, දදාතීති දායකො, නෙතීති නායකො.

于`ṇvu`后缀：造车者，是为造车者；施食者，是为施食者；调伏有情者，是为调伏者；作者，是为作者；施者，是为施者；引导者，是为引导者。

---

තුම්හි – තං කරොතීති තක්කත්තා, තස්ස කත්තාති වා තක්කත්තා. භොජනං දදාතීති භොජනදාතා, භොජනස්ස දාතාති වා භොජනදාතා. කරොතීති කත්තා. සරතීති සරිතා.

于`tu`后缀：造作彼者，是为彼作者；或，彼之作者，是为彼作者。布施食物者，是为施食者；或，食物之施者，是为施食者。作者，是为作者。忆念者，是为忆念者。

---

ආවීම්හි – භයං පස්සතීති භයදස්සාවී ඉච්චෙවමාදි.

于`āvī`后缀：见怖畏者，是为见怖畏者，等等。

---

528, 577. විස රුජ පදාදිතො ණ.

528, 577. 于`vis`、`ruj`、`pad`等（语根）后，（加）`ṇa`。

---

විස රුජ පදඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි ණ පච්චයො හොති.

于`vis`、`ruj`、`pad`等诸语根后，加`ṇa`后缀。

---

පවිසතීති පවෙසො, රුජතීති රොගො, උප්පජ්ජතීති උප්පාදො, ඵුසතීති ඵස්සො, උචතීති ඔකො, භවතීති භාවො, අයතීති ආයො, සම්මා බුජ්ඣතීති සම්බොධො, විහරතීති විහාරො.

进入，是为入；致病，是为病；生起，是为生；触，是为触；乐住，是为住所；存在，是为有；来，是为入；正觉，是为正觉；住，是为住处。

---

529, 580. භාවෙ [Pg.256] ච.

529, 580. 亦于状态义。

---

භාවත්ථාභිධෙය්‍යෙ සබ්බධාතූහි ණපච්චයො හොති.

当表示状态之义时，于一切语根后，皆可加`ṇa`后缀。

---

පච්චතෙ, පචනං වා පාතො, චජතෙ, චජනං වා චාගො, එවං යාගො, යොගො, භාගො, පරිදාහො.

被烹煮，或烹煮，是为烹煮；被舍弃，或舍弃，是为舍。同样地，有祭祀、结合、部分、遍烧。

---

530, 584. ක්වි ච.

530, 584. 亦加kvi。

---

සබ්බධාතූහි ක්විපච්චයො හොති.

于一切语根后，加kvi后缀。

---

සම්භවතීති සම්භූ, විසෙසෙන භවතීති විභූ, භුජෙන ගච්ඡතීති භුජගො, සං අත්තානං ඛනති, සං සට්ඨු ඛනතීති වා සඞ්ඛො.

生起，是为自生者；殊胜地存在，是为尊主；以曲而行，是为蛇；自己挖掘，或为造者所掘，是为螺。

---

531, 589. ධරාදීහි රම්මො.

531, 589. 于`dhara`等语根后，加`ramma`。

---

ධරඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි රම්මපච්චයො හොති.

于`dhara`等诸语根后，加`ramma`后缀。

---

ධරති තෙනාති ධම්මො, කරීයතෙ තන්ති කම්මං.

能持，是为法；被造作，是为业。

---

532, 590. තස්සීලාදීසු ණීත්වාවී ච.

532, 590. 于“彼之习性”等义，亦加`ṇī`、`tu`、`āvī`。

---

සබ්බෙහි ධාතූහි තස්සීලාදීස්වත්ථෙසු ණී තු ආවී ඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති.

于一切语根后，当表“彼之习性”等义时，加`ṇī`、`tu`、`āvī`这些后缀。

---

පියං පසංසිතුං සීලං යස්ස රඤ්ඤො, සො හොති රාජා පියපසංසී, බ්‍රහ්මං චරිතුං සීලං යස්ස පුග්ගලස්ස සො [Pg.257] හොති පුග්ගලො බ්‍රහ්මචාරී, පසය්හ පවත්තිතුං සීලං යස්ස රඤ්ඤො, සො හොති රාජා පසය්හපවත්ථා, භයං පස්සිතුං සීලං යස්ස සමණස්ස, සො හොති සමණො භයදස්සාවී ඉච්චෙවමාදි.

若国王有喜爱赞美之习性，彼王即是喜爱赞美者；若人有修习梵行之习性，彼人即是梵行者；若国王有强行施政之习性，彼王即是强行施政者；若沙门有见怖畏之习性，彼沙门即是见怖畏者，等等如此。

---

533, 591. සද්ද කු ධ චල මණ්ඩත්ථරුධාදීහියු.

533, 591. 于 sadd、kudh、cal、maṇḍ、atth、ruc 等词根后，加 yu。

---

සද්ද කුධ චල මණ්ඩත්ථෙහි ච රුචාදීහි ච ධාතූහි යුපච්චයො හොති තස්සීලාදීස්වත්ථෙසු.

于 sadd、kudh、cal、maṇḍ、atth 及 ruc 等词根后，当表“彼之习性”等义时，加 yu 后缀。

---

ඝොසනසීලො ඝොසනො, භාසනසීලො භාසනො. එවං විග්ගහො කාතබ්බො. කොධනො, දොසනො, චලනො, කම්පනො, ඵන්දනො, මණ්ඩනො, විභූසනො, රොචනො, ජොතනො, වඩ්ඪනො.

有呼喊习性者，是为呼喊者；有言说习性者，是为言说者。应如是分析。易怒者、易嗔者、动摇者、颤动者、跳动者、装饰者、修饰者、发光者、照亮者、增长者。

---

534, 562. පාරාදිගමිම්හා රූ.

534, 562. 于 pāra 等词后的 gam 词根，加 rū。

---

ගමුඉච්චෙතම්හා ධාතුම්හා පාරසද්දාදිම්හා රූපච්චයො හොති තස්සීලාදීස්වත්ථෙසු.

于 gam 此词根后，当其前有 pāra 等词时，于“彼之习性”等义，加 rū 后缀。

---

භවස්ස පාරං භවපාරං, භවපාරං ගන්තුං සීලං යස්ස පුරිසස්ස, සො හොති පුරිසො භවපාරගූ.

有之彼岸，即是“有彼岸”。若人有去到有之彼岸的习性，彼人即是“有彼岸行者”。

---

තස්සීලාදීස්වීති කිමත්ථං? පාරඞ්ගතො.

为何言“于‘彼之习性’等义”？为了（说明此规则不适用于）已到彼岸者（pāraṅgata）。

---

පාරාදිගමිම්හාති කිමත්ථං? අනුගාමී.

为何言“于 pāra 等词后的 gam 词根”？为了（说明此规则不适用于）随行者（anugāmī）。

---

535, 593. භික්ඛාදිතො [Pg.258] ච.

535, 593. 亦于 bhikkh 等词根后。

---

භික්ඛඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි රූපච්චයො හොති තස්සීලාදීස්වත්ථෙසු.

于 bhikkh 等诸词根后，当表“彼之习性”等义时，加 rū 后缀。

---

භික්ඛනසීලො යාචනසීලො භික්ඛු, විජානනසීලො විඤ්ඤූ.

有行乞习性、有乞求习性者，是为比丘；有辨知习性者，是为识者。

---

536, 594. තනත්‍යාදීනං ණුකො.

536, 594. 于 han 等词根后，加 ṇuka。

---

හනත්‍යාදීනං ධාතූනං අන්තෙ ණුකපච්චයො හොති තස්සීලාදීස්වත්ථෙසු.

于 han 等诸词根后，当表“彼之习性”等义时，加 ṇuka 后缀。

---

ආහනනසීලො ආඝාතුකො, කරණසීලො කාරුකො.

有打击习性者，是为攻击者；有造作习性者，是为作者。

---

537, 566. නු නිග්ගහිතං පදන්තෙ.

537, 566. 在词尾，nu 成 niggahita。

---

පදන්තෙ නුකාරාගමො නිග්ගහිතමාපජ්ජතෙ.

在词尾，增益的 nu 变成 niggahita。

---

අරිං දමෙතීති අරින්දමො, රාජා. වෙස්සං තරතීති වෙස්සන්තරො, රාජා. පභං කරොතීති පභඞ්කරො, භගවා.

降伏敌人，故为降敌者（arindamo），国王。渡越商人，故为韦桑达拉（Vessantara），国王。创造光明，故为创光者（pabhaṅkaro），世尊。

---

538, 595. සංහනාඤ්ඤාය වා රො ඝො.

538, 595. 于 saṃ-han 或其他词根后，加 ra，han 变为 gha。

---

සංපුබ්බාය හනඉච්චෙතාය ධාතුයා, අඤ්ඤාය වා ධාතුයා රපච්චයො, හනස්ස ච ඝො හොති.

对于前缀为 saṃ 的词根 han，或对于其他词根，加 ra 后缀；并且 han 变为 gha。

---

සමග්ගං [Pg.259] කම්මං සමුපගච්ඡතීති සඞ්ඝො, සමන්තතො නගරස්ස මාහිරෙ ඛඤ්ඤතීති පරිඛා, අන්තං කරොතීති අන්තකො.

和合行事，故为僧团（saṅgha）。于城外周遭被挖掘，故为护城河（parikhā）。作终结者，故为终结者（antako，死神）。

---

සංඉති කිමත්ථං? උපහනනං උපඝාතො.

为何言“saṃ”？（例如）upahananaṃ 即是 upaghāto（伤害）。

---

539, 558. රම්හි රන්තො රාදිනො.

539, 558. 当 ra 在后，（词根）末尾的 ra 等音省略。

---

රම්හි පච්චයෙ පරෙ සබ්බො ධාත්වන්තො රකාරාදි ලොපො හොති.

当后缀 ra 在后时，所有词根末尾的 ra 等音皆被省略。

---

අන්තකො, පාරගූ, සත්ථා, දිට්ඨො ඉච්චෙවමාදි.

例如：终结者（antako）、到彼岸者（pāragū）、导师（satthā）、已见者（diṭṭho）等等。

---

540, 545. භාවකම්මෙසු තබ්බානීයා.

540, 545. 于状态、所作义，（使用）tabba、anīya（后缀）。

---

භාවකම්මඉච්චෙතෙස්වත්ථෙසු තබ්බ අනීයඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති සබ්බධාතූහි.

为表示状态和所作之义，后缀 tabba 和 anīya 可用于所有词根。

---

භවිතබ්බං, භවනීයං, ආසිතබ්බං, ආසනීයං, පජ්ජිතබ්බං, පජ්ජනීයං, කත්තබ්බං, කරණීයං, ගන්තබ්බං, ගමනීයං.

应是，应是；应坐，应坐；应行，应行；应作，应作；应去，应去。

---

541, 552. ණ්‍යො ච.

541, 552. 以及 ṇya（后缀）。

---

භාවකම්මෙසු සබ්බධාතූහි ණ්‍යපච්චයො හොති.

于状态、所作义，所有词根皆可加后缀 ṇya。

---

කත්තබ්බං කාරියං, ජෙතබ්බං ජෙය්‍යං, නෙතබ්බං නෙය්‍යං, ඉච්චෙවමාදි.

应作的(kattabbaṃ)即“kāriyaṃ”；应胜的(jetabbaṃ)即“jeyyaṃ”；应引导的(netabbaṃ)即“neyyaṃ”，如是等。

---

චග්ගහණෙන [Pg.260] තෙය්‍යපච්චයො හොති. ඤාතබ්බං ඤාතෙය්‍යං, දට්ඨෙය්‍යං, පත්තෙය්‍යං ඉච්චෙවමාදි.

由“ca”字，亦有“teyya”后缀。例如：应知的(ñātabbaṃ)即“ñāteyyaṃ”；“daṭṭheyyaṃ”(应见的)；“patteyyaṃ”(应得的)，如是等。

---

542, 557. කරම්හා රිච්ච.

542, 557. 从(语根)“kar”，(加)“ricca”(后缀)。

---

කරඉච්චෙතම්හා ධාතුම්හා රිච්චපච්චයො හොති භාවකම්මෙසු.

从语根“kar”，于状态、所作义，加“ricca”后缀。

---

කත්තබ්බං කිච්චං.

应作的(kattabbaṃ)即“kiccaṃ”(义务，要事)。

---

543, 555. භූතො’බ්බ.

543, 555. 从(语根)“bhū”，(“ū”与后缀)成“abba”。

---

භූඉච්චෙතාය ධාතුයා ණ්‍යපච්චයස්ස ඌකාරෙන සහ අබ්බාදෙසො හොති භාවකම්මෙසු.

从语根“bhū”，于状态、所作义，后缀“ṇya”与语根的“ū”音一同被替换为“abba”。

---

භවිතබ්බො භබ්බො, භවිතබ්බං භබ්බං.

应成的(bhavitabbo)即“bhabbo”(可能的，适当的)；应成的(bhavitabbaṃ)即“bhabbaṃ”。

---

544, 556. වද මද ගමු යුජ ගරහාකාරාදීහි ජ්ජ ම්ම ග්ග ය්හෙය්‍යා ගාරො වා.

544, 556. 从“vad”、“mad”、“gam”、“yuj”、“garahā”及以“ā”结尾等(语根)，(“ṇya”后缀)成“jja”、“mma”、“gga”、“yha”、“eyya”；或“garahā”成“gāra”。

---

වද මද ගමු යුජ ගරහාකාරන්තඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි ණ්‍යපච්චයස්ස යථාසඞ්ඛ්‍යං ජ්ජ ම්ම ග්ග ය්හ එය්‍යාදෙසා හොන්ති වා ධාත්වන්තෙන සහ, ගරස්සං ච ගාරො හොති භාවකම්මෙසු.

从“vad”、“mad”、“gam”、“yuj”、“garahā”及以“ā”结尾等语根，于状态、所作义，后缀“ṇya”(与语根末尾)可分别被替换为“jja”、“mma”、“gga”、“yha”、“eyya”；并且“garahā”可成“gāra”。

---

වත්තබ්බං වජ්ජං, මදනීයං මජ්ජං, ගමනීයං ගම්මං, යොජනීයං යොග්ගං, ගරහිතබ්බං ගාරය්හං, දාතබ්බං දෙය්‍යං, පාතබ්බං පෙය්‍යං, හාතබ්බං [Pg.261] හෙය්‍යං, මාතබ්බං මෙය්‍යං, ඤාතබ්බං ඤෙය්‍යං, ඉච්චෙවමාදි.

应说的(vattabbaṃ)即“vajjaṃ”；应醉的(madanīyaṃ)即“majjaṃ”(酒)；应去的(gamanīyaṃ)即“gammaṃ”；应结合的(yojanīyaṃ)即“yoggaṃ”(合适的)；应受谴责的(garahitabbaṃ)即“gārayhaṃ”；应施的(dātabbaṃ)即“deyyaṃ”；应饮的(pātabbaṃ)即“peyyaṃ”；应舍的(hātabbaṃ)即“heyyaṃ”；应量的(mātabbaṃ)即“meyyaṃ”；应知的(ñātabbaṃ)即“ñeyyaṃ”，如是等。

---

545, 548. තෙ කිච්චා.

545, 548. 彼等(后缀)名为“kicca”。

---

යෙ පච්චයා තබ්බාදයො රිච්චන්තා, තෙ කිච්චසඤ්ඤාති වෙදිතබ්බා.

从“tabba”到“ricca”的这些后缀，当知其名为“kicca”。

---

කිච්චසඤ්ඤාය කිංපයොජනං? භාවකම්මෙසු කිච්චත්තඛත්ථා.

“kicca”之名有何用途？(是为了规定：)“kicca”、“tta”、“khattha”(等后缀)用于状态和所作的意义。

---

546, 562. අඤ්ඤෙ කිත.

546, 562. 其他(后缀)名为“kita”。

---

අඤ්ඤෙ පච්චයා කිත එව සඤ්ඤා හොන්ති.

其他后缀则名为“kita”。

---

කිත සඤ්ඤාය කිංපයොජනං? කත්තරි කිත.

“kita”之名有何用途？(是为了规定：)“kita”(后缀)用于能作者(之义)。

---

547, 596. නන්දාදීහි යු.

547, 596. 从“nand”等(语根)，(加)“yu”(后缀)。

---

නන්දාදීහි ධාතූහි යුපච්චයො හොති භාවකම්මෙසු.

从“nand”等语根，于状态、所作义，加“yu”后缀。

---

නන්දීයතෙ නන්දනං, නින්දිතබ්බං වා නන්දනං, ගහණීයං ගහණං, චරිතබ්බං චරණං, එවං සබ්බත්ථ යොජෙතබ්බා.

所喜悦(nandīyate)即“nandanaṃ”(喜悦)；或应呵责的(ninditabbaṃ)亦是“nandanaṃ”；所应取的(gahaṇīyaṃ)即“gahaṇaṃ”(执取)；所应行的(caritabbaṃ)即“caraṇaṃ”(行)。于一切处皆应如是配合。

---

548, 597. කත්තුකරණපදෙසෙසු ච.

548, 597. 以及在能作者、工具、处所等义上。

---

කත්තුකරණපදෙසඉච්චෙතෙස්වත්ථෙසු ච යුපච්චයො හොති.

于能作者、工具、处所等义中，亦有“yu”后缀。

---

කත්තරි [Pg.262] තාව – රජං හරතීති රජොහරණං තොයං.

先说能作者义：“去除尘垢”(rajaṃ harati)，故为“除垢者”(rajoharaṇaṃ)，指水。

---

කරණෙ තාව – කරොති තෙනාති කරණං.

先说工具义：“以它而作”(karoti tena)，故为“作具”(karaṇaṃ)。

---

පදෙසෙ තාව – තිට්ඨන්ති තස්මින්ති ඨානං. එවං සබ්බත්ථ යොජෙතබ්බා.

先说处所义：“于其中站立”(tiṭṭhanti tasmiṃ)，故为“处所”(ṭhānaṃ)。于一切处皆应如是配合。

---

549, 550. රහාදිතො ණ.

549, 550. 于“ra”、“ha”等之后，“n”作“ṇ”。

---

රකාරහකාරාද්‍යන්තෙහි ධාතූහි අනාදෙසස්ස නස්ස ණො හොති.

于以“r”或“h”为首或尾的语根之后，非替代的“n”作“ṇ”。

---

කරොති තෙනාති කරණං, පූරෙති තෙනාති පූරණං. ගහණීයං තෙනාති ගහණං. එවමඤ්ඤෙපි යොජෙතබ්බා.

“以它而作”(karoti tena)，故为“作具”(karaṇaṃ)；“以它而充满”(pūreti tena)，故为“充满”(pūraṇaṃ)；“以它而执取”，故为“执取”(gahaṇaṃ)。其他亦应如是配合。

---

ඉති කිබ්බිධානකප්පෙ පඨමො කණ්ඩො.

如是，词根派生法品第一章终。

---

දුතියකණ්ඩ

第二章

---

550, 546. ණාදයො තෙකාලිකා.

550, 546. Ṇa 等后缀通用于三时。

---

ණාදයො පච්චයා යුපච්චයන්තා තෙකාලිකාති වෙදිතබ්බා.

应知从 ṇa 起始至 yu 结尾的诸后缀，皆通用于三时。

---

කුම්භං කරොති අකාසි කරිස්සතීති කුම්භකාරො, කරොති අකාසි කරිස්සති තෙනාති කරණං. එවමඤ්ඤෙපි යොජෙතබ්බා.

“他制作、曾制作、将制作罐子”，故为‘陶工’；“以它制作、曾制作、将制作”，故为‘作具’。其他亦应如是配合。

---

551, 598. සඤ්ඤායං [Pg.263] දා ධාතො ඉ.

551, 598. 为表名称，于 dā、dhā 语根后，加 i 后缀。

---

සඤ්ඤායමභිධෙය්‍යායං දා ධාතො ඉපච්චයො හොති.

为表名称义，于 dā、dhā 语根后，有 i 后缀。

---

පඨමං ආදීයතීති ආදි, උදකං දධාතීති උදමි, මහොදකානි දධාතීති මහොදධි, වාලානි දධාති තස්මින්ති වාලධි, සම්මා ධීයතීති සන්ධි.

“最先被取”，故为‘始’；“容纳水”，故为‘海’；“容纳大水”，故为‘大海’；“毛发置于其中”，故为‘箭筒’；“被妥善放置”，故为‘接合’。

---

552, 609. ති කිත චාසිට්ඨෙ.

552, 609. 于祝愿义，ti 后缀为词根派生。

---

සඤ්ඤායමභිධෙය්‍යායං සබ්බධාතූහි තිපච්චයො හොති, කිත ච ආසිට්ඨෙ.

为表名称义，于一切语根后有 ti 后缀；于祝愿义时，其为词根派生后缀。

---

ජිනො ජනං බුජ්ඣතූති ජිනබුද්ධි, ධනං අස්ස භවතූති ධනභූති, භවතූති භූතො, භවතූති භාවො, ධම්මො ජනං දදාතූති ධම්මදින්නො, වඩ්ඪතූති වඩ්ඪමානො. එවමඤ්ඤෙපි යොජෙතබ්බා.

“愿胜者令众生觉悟”，故名‘胜觉’；“愿彼有财富”，故名‘富裕’；“愿其生成”，故为‘已成者’；“愿其生成”，故为‘存在’；“愿法施予人”，故名‘法施’；“愿其增长”，故名‘增长者’。其他亦应如是配合。

---

553, 599. ඉත්ථියමතියවො වා.

553, 599. 于女性义，可选用 a、ti、yu 后缀。

---

ඉත්ථියමභිධෙය්‍යායං සබ්බධාතූහි අකාර ති යු ඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති වා.

为表女性义，于一切语根后，可选用 a、ti、yu 此等后缀。

---

ජීරතීතී ජරා, මඤ්ඤතීති මති, චෙතයතීති චෙතනා, වෙදයතීති වෙදනා. එවමඤ්ඤෙපි යොජෙතබ්බා.

“其衰老”，故为‘老’；“其思考”，故为‘意’；“其意图”，故为‘思’；“其感受”，故为‘受’。其他亦应如是配合。

---

554, 601. කරතො [Pg.264] රිරිය.

554, 601. 于 kar 语根后，加 ririya 后缀。

---

කරතො ඉත්ථියමනිත්ථියං වා අභිඛෙය්‍යායං රිරීයපච්චයො හොති වා.

于 kar 语根后，为表女性或非女性义，可选用 ririya 后缀。

---

කත්තබ්බා කිරියා, කරණීයං කිරියං.

应作之事，即是“行”（阴性）；应作之事，即是“行”（中性）。

---

555, 612. අතීතෙ තතවන්තුතාවී.

555, 612. 于过去时，用 ta、tavantu、tāvī 后缀。

---

අතීතෙ කාලෙ සබ්බධාතූහි තතවන්තුතාවීඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති.

于过去时，于一切语根后，有 ta、tavantu、tāvī 此等后缀。

---

හුතො, හුතවා, හුතාවී. වුසිතො, වුසිතවා, වුසිතාවී. භුත්තො, භුත්තවා, භුත්තාවී.

已祭献者（三形式：huto, hutavā, hutāvī）。已居住者（三形式：vusito, vusitavā, vusitāvī）。已食者（三形式：bhutto, bhuttavā, bhuttāvī）。

---

556, 622. භාවකම්මෙසු ත.

556, 622. 于状态义与作业义，用 ta 后缀。

---

භාවකම්මෙසු අතීතෙ කාලෙ තපච්චයො හොති සබ්බධාතූහි.

于状态义与作业义，于过去时，于一切语根后，有 ta 后缀。

---

භාවෙ තාව – තස්ස ගීතං, නච්චං, නට්ටං, හසිතං.

先说状态义：彼之所歌、所舞、所演、所笑。

---

කම්මනි තාව – තෙන භාසිතං, දෙසිතං.

就作业而言：由彼所说、所教。

---

557, 606. බුධගමාදිත්ථෙ කත්තරි.

557, 606. 于budh、gam等（语根），在作格（主动）义中。

---

බුධගමුඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි තදත්ථෙ ගම්‍යමානෙ තපච්චයො හොති කත්තරි සබ්බකාලෙ.

从budh、gam等语根，当其义被理解时，于一切时，在作格（主动）义中，有ta后缀。

---

සබ්බෙ [Pg.265] සඞ්ඛතාසඞ්ඛතෙ ධම්මෙ බුජ්ඣති අබුජ්ඣි බුජ්ඣිස්සතීති බුද්ධො, සරණඞ්ගතො, සමථඞ්ගතො, අමථඞ්ගතො, ජානාති අජානි ජානිස්සතීති ඤාතො, ඉච්චෙවමාදි.

“彼觉悟、曾觉悟、将觉悟一切有为与无为法”，故为“佛陀”。已达归依者，已达寂止者，已达不死者。“彼知、曾知、将知”，故为“智者”。诸如此类。

---

558, 602. ජිතො ඉන සබ්බත්ථ.

558, 602. 从ji（语根），于一切处，有ina（后缀）。

---

ජිඉච්චෙතාය ධාතුයා ඉනපච්චයො හොති සබ්බකාලෙ කත්තරි.

从此ji语根，于一切时，在作格（主动）义中，有ina后缀。

---

පාපකෙ අකුසලෙ ධම්මෙ ජිනාති අජිනි ජිනිස්සතීති ජිනො.

“彼战胜、曾战胜、将战胜诸邪恶不善法”，故为“胜者”。

---

559, 603. සුපතො ච.

559, 603. 从sup（语根）亦然。

---

සුපඉච්චෙතාය ධාතුයා ඉනපච්චයො හොති කත්තරි, භාවෙ ච.

从此sup语根，在作格（主动）义与状态义中，有ina后缀。

---

සුපතීති සුපිනං, සුපීයතෙ සුපිනං.

因其睡，故为梦（主动义）；因被睡，故为梦（被动义）。

---

560, 604. ඊසංදුසූහි ඛ.

560, 604. 于īsaṃ、du、su之后，有kha（后缀）。

---

ඊසංදුසුසද්දාදීහි සබ්බධාතූහි ඛපච්චයො හොති.

于īsaṃ、du、su等词之后，从一切语根，有kha后缀。

---

ඊසස්සයො, දුස්සයො, සුස්සයො භවතා, ඊසක්කරං, දුක්කරං, සුකරං, භවතා.

由您，是微难卧、难卧、易卧；由您，是微难做、难做、易做。

---

561, 636. ඉච්ඡත්ථෙසු [Pg.266] සමානකත්තුකෙසු තවෙ තුං වා.

561, 636. 于愿望义中，当（动词）主语相同时，（可使用）tave或tuṃ（后缀）。

---

ඉච්ඡත්ථෙසු සමානකත්තුකෙසු සබ්බධාතූහිතවෙතුංඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති සබ්බකාලෙ කත්තරි.

于愿望义中，当（动词）主语相同时，从一切语根，于一切时，在作格（主动）义中，有tave和tuṃ这些后缀。

---

පුඤ්ඤානි කාතවෙ, සද්ධම්මං සොතු මිච්ඡති.

（他）想要行福德，（也）想要听闻正法。

---

562, 638. අරහසක්කාදීසු ච.

562, 638. 于“值得”、“能够”等义中亦然。

---

අරහසක්කාදීසු ච අත්ථෙසු සබ්බධාතූහි තුංපච්චයො හොති.

于“值得”、“能够”等义中，从一切语根，亦有tuṃ后缀。

---

කො තං නින්දිතුමරහති, සක්කා ජෙතුං ධනෙන වා. එවමඤ්ඤෙපි යොජෙතබ්බා.

谁能责备他呢？或能以财富战胜（他）吗？其他（例子）也应如是组合。

---

563, 639. පත්තවචනෙ අලමත්ථෙසු ච.

563, 639. 于“适时”及“足够”义中亦然。

---

පත්තවචනෙ අලමත්ථෙසු සබ්බධාතූහි තුංපච්චයො හොති.

于“适时”及“足够”义中，从一切语根，有tuṃ后缀。

---

අලමෙව දානානි දාතුං, අලමෙව පුඤ්ඤානි කාතුං.

实应行布施，实应作福德。

---

564, 640. පුබ්බකාලෙ’ කකත්තුකානං තුන ත්වාන ත්වාවා.

564, 640. 于先时，当（动词）主语相同时，（可选择使用）tuna、tvāna或tvā（后缀）。

---

පුබ්බකාලෙ එකකත්තුකානං ධාතූනං තුනත්වාන ත්වාඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති වා.

于先时，当诸语根的主语相同时，可选择使用tuna、tvāna和tvā这些后缀。

---

කාතුන [Pg.267] කම්මං ගච්ඡති, අකාතුන පුඤ්ඤං කිලිස්සති, සත්තා සුත්වාන ධම්මං මොදන්ති, රිපුං ජිත්වාන වසති, ධම්මං සුත්වාන’ස්ස එතදහොසි, ඉතො සුත්වාන අමුත්‍ර කථයන්ති, සුත්වා ජානිස්සාම. එවං සබ්බත්ථ යොජෙතබ්බා.

作业后而去；未作福而受染；众生闻法后而喜；战胜敌后而住；听闻法后，他心生此念；于此处听闻后，于彼处言说；听闻后，我等将知。应如是遍处组合。

---

565, 646. වත්තමානෙ මානන්තා.

565, 646. 于现在时，（使用）māna和anta（后缀）。

---

වත්තමානෙ කාලෙ සබ්බධාතූහි මානඅන්තඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති.

于现在时，从一切语根，有māna和anta这些后缀。

---

සරමානො රොදති. ගච්ඡන්තො ගණ්හාති.

忆念着而哭泣。行走时而抓取。

---

566, 574. සාසාදීහි රත්ථු.

566, 574. 从sās等（语根），有ratthu（后缀）。

---

සාසඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි රත්ථුපච්චයො හොති.

从sās等语根，有ratthu后缀。

---

සාසතීති සත්ථා, සාසති හිංසතීති වා සත්ථා.

他教导，故为“导师”；或，他训诫，故为“导师”。

---

567, 575. පාතිතොරිතු.

567, 575. 于pā（词根）后，（加）-ritu（后缀）。

---

පාඉච්චෙතාය ධාතුයා රිතුපච්චයො හොති.

从此 pā 语根，有 ritu 后缀。

---

පාති පුත්තන්ති පිතා.

他保护儿子，故为“父亲”。

---

568, 576. මානාදීහි [Pg.268] රාතු.

568, 576. 于mā等（词根）后，（加）-rātu（后缀）。

---

මානඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි රාතුපච්චයො හොති, රිතු පච්චයො ච.

从 mā 等语根，有 rātu 后缀，亦有 ritu 后缀。

---

ධම්මෙන පුත්තං මානෙතීති මාතා, පුබ්බෙ භාසතීති භාතා, මාතාපිතූහි ධාරීයතීති ධීතා.

她以法尊敬其子，故为“母亲”；他先说，故为“兄弟”；她为父母所扶持，故为“女儿”。

---

569, 610. ආගමා තුකො.

569, 610. 于（前缀ā-加）gam（词根）后，（加）-tuka（后缀）。

---

ආඉච්චාදිම්හා ගමිතො තුකපච්චයො හොති.

从以 ā 为前缀的 gam 语根，有 tuka 后缀。

---

ආගච්ඡතීති ආගන්තුකො, භික්ඛු.

前来，故名“来客”，如比丘。

---

570, 611. භබ්බෙ ඉක.

570, 611. 于“适合”义，加ika后缀。

---

ගමුඉච්චෙතම්හා ධාතුම්හා ඉකපච්චයො හොති භබ්බෙ. ගමිස්සති ගන්තුං භබ්බොති ගමිකො, භික්ඛු.

于此gam词根后，于“适合”义，加ika后缀。“将去”、“适合去”，故为“行者”，如比丘。

---

ඉති කිබ්බිධානකප්පෙ දුතියො කණ්ඩො.

如是，词根派生法品第二篇终。

---

තතියකණ්ඩ

第三篇

---

571, 624. පච්චයාදනිට්ඨා නිපාතනා සිජ්ඣන්ති,

571, 624. 由后缀等形成的不规则词，依特殊规则而成。

---

සඞ්ඛ්‍යානාමසමාසතද්ධිතාඛ්‍යාතකිතකප්පම්හි සප්පච්චයා යෙ සද්දා අනිට්ඨඞ්ගතා, තෙ සාධනෙන නිරක්ඛිත්වා සකෙහි සකෙහි නාමෙහි නිපාතනා සිජ්ඣන්ති.

在数词、名词、复合词、次生派生词、动词和原生派生词的章节中，那些带有后缀且形式不规则的词，不依循常规构成规则，而是以其各自的名称，依特殊规则而成立。

---

සඞ්ඛ්‍යායං [Pg.269] තාව – එකස්ස එතා හොති, දසස්ස ච දකාරස්ස රකාරාදෙසො හොති. එකො ච දස ච එකාරස.

首先于数词中：eka的a音增长，且dasa的d字母被替换为r字母。eka（一）与dasa（十）合成ekārasa（十一）。

---

ද්විස්ස බා හොති, දසස්ස ච දකාරස්ස රකාරාදෙසො හොති, ද්වෙ ච දස ච බාරස.

dvi（二）变为bā，且dasa（十）的d字母被替换为r字母。dve与dasa合成bārasa（十二）。

---

ද්විස්ස බා හොති, දසස්ස ච වීසං හොති. ද්වෙ ච වීසඤ්ච බාවීසං.

dvi（二）变为bā。dve与vīsaṃ（二十）合成bāvīsaṃ（二十二）。

---

ඡස්ස සො හොති, දසස්ස ච දකාරස්ස ළො හොති, ඡ ච දස ච සොළස.

cha（六）变为so，且dasa（十）的d字母变为ḷ。cha与dasa合成soḷasa（十六）。

---

ඡආයතනම්හි ඡස්ස සළො හොති, සළායතනං. එවං සෙසා සඞ්ඛ්‍යා කාතබ්බා.

在cha-āyatana（六处）一词中，cha（六）变为saḷa，得saḷāyatanaṃ。其余数词亦应如是构成。

---

නාමිකෙ තාව-ඉම සමාන අපරඉච්චෙතෙහි ජ්ජජ්ජු පච්චයා හොන්ති, ඉම සමානසද්දානඤ්ච අකාරසකාරාදෙසා හොන්ති. ඉමස්මිං කාලෙ අජ්ජ, අජ්ජු, සමානෙ කාලෙ සජ්ජ, සජ්ජු, අපරස්මිං කාලෙ අපරජ්ජ, අපරජ්ජු.

首先于名词中：于ima、samāna、apara这些词干后，加jja和jju后缀。并且ima和samāna二词分别被替换为a和sa。Imasmiṃ kāle（此时）作ajja、ajju；samāne kāle（同时）作sajja、sajju；aparasmiṃ kāle（他时）作aparajja、aparajju。

---

සමාසෙ තාව – භූමිගතො, අපායගතො, ඉස්සරකතං. සල්ලවිද්ධො, කථිනදුස්සං, චොරභයං, ධඤ්ඤරාසි, සංසාරදුක්ඛං, පුබ්බාපරං.

于复合词中：地居、堕恶趣、自在所作、为箭所射、迦絺那衣、盗贼之惧、谷堆、轮回之苦、前与后。

---

තද්ධිතෙ [Pg.270] තාව – වාසිට්ඨො, භාරද්වාජො, භග්ගවො, පණ්ඩවො, කාලෙය්‍යො.

于次生派生词中：婆私吒、巴罗多迦、巴伽瓦、畔达瓦、迦梨耶。

---

ආඛ්‍යාතෙ තාව – ‘‘අස භාවෙ’’ති ධාතුතො වත්තමානෙසු එකවචනබහුවචනෙසු එකවචනස්ස තිස්ස ස්සො හොති අන්තෙන සහ, බහුවචනස්ස අන්තිස්ස ස්සු හොති අන්තෙන සහ. එවමස්ස වචනීයො, එවමස්සු වචනීයා.

于动词中：从意为“存在”的as词根，于现在时单数与复数中，单数词尾ti连同词根尾音变为sso，复数词尾anti连同词根尾音变为ssu。如：evamassa vacanīyo，evamassu vacanīyā。

---

ආණත්තියං හිස්ස ස්සු හොති වා, ගච්ඡස්සු, ගච්ඡාහි.

于命令式中，hi可变为ssu。例如：gacchassu，gacchāhi（你去）。

---

කිතකෙ තාව – වද හනඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි කපච්චයො හොති, වදස්ස ච වාදො හොති, හනස්ස ච ඝාතො හොති. වාදකො, ඝාතකො.

于原生派生词中：从vad（说）、han（杀）等词根，加ka后缀；并且vad变为vāda，han变为ghāta。例如：vādako（说者），ghātako（杀者）。

---

නටධාතුතො තපඤ්චයස්ස ච්ච ට්ටාදෙසා හොන්ති අන්තෙන සහ. නච්චං, නට්ටං. ඉච්චෙවමාදයො නිපාතනා සිජ්ඣන්ති.

从naṭa（舞）词根，ta后缀连同词根尾音可变为cca和ṭṭa。例如：naccaṃ（舞蹈），naṭṭaṃ（戏剧）。诸如此类皆依特殊规则而成。

---

572, 625. සාස දිසතො තස්ස රිට්ඨො ච.

572, 625. 从sās和dis词根，ta后缀亦作riṭṭha。

---

සාස දිසඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි තපච්චයස්ස රිට්ඨාදෙසො හොති ඨානෙ.

从sās（教）、dis（见）等词根，ta后缀被替换为riṭṭha。

---

අනුසිට්ඨො සො මයා, දිට්ඨං මෙ රූපං.

他为我所教诫，我已见到色。

---

චග්ගහණෙන [Pg.271] කිච්චතකාරස්ස ච තුං පච්චයස්ස ච රට්ඨරට්ඨුංආදෙසා හොන්ති. දස්සනීයං දට්ඨබ්බං. දට්ඨුං විහාරං ගච්ඡන්ති සමණානං.

由ca字，于dis词根后，kicca后缀（如tabba）与tuṃ后缀亦变为ṭṭha与ṭṭhuṃ。例如：Dassanīyaṃ daṭṭhabbaṃ（应见，当见）。诸沙门为见寺院而去。

---

573, 626. සාදිසන්ත පුච්ඡ භන්ජ හන්සාදීහිට්ඨො.

573, 626. 从s尾词根，及pucch、bhañj、hans等词根，ta后缀变为ṭṭha。

---

සකාරන්ත පුච්ඡ භන්ජ හන්ස ඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි තපච්චයස්ස සහාදිබ්‍යඤ්ජනෙන ට්ඨාදෙසො හොති ඨානෙ.

从s尾词根，及pucch（问）、bhañj（破）、hans（喜）等词根，ta后缀连同词根的末尾辅音被替换为ṭṭha。

---

තුට්ඨො, අහිනා දට්ඨො නරො, මයා පුට්ඨො, භට්ඨො, පභට්ඨො, හට්ඨො, පහට්ඨො, යිට්ඨො. එවමඤ්ඤෙපි ධාතවො සබ්බත්ථ යොජෙතබ්බා.

Tuṭṭho（满足的），ahinā daṭṭho naro（被蛇所咬的人），mayā puṭṭho（为我所问的），bhaṭṭho（堕落的），pabhaṭṭho（败坏的），haṭṭho（欢喜的），pahaṭṭho（非常欢喜的），yiṭṭho（已祭祀的）。其他词根亦应在一切情况下如此运用。

---

574, 613. වසතො උට්ඨ.

574, 613. 从vas词根，ta后缀变为uṭṭha。

---

වසඉච්චෙතම්හා ධාතුම්හා තකාරපච්චයස්ස සහාදිබ්‍යඤ්ජනෙන උට්ඨාදෙසො හොති ඨානෙ.

从此vas词根，ta后缀连同词根的末尾辅音被替换为uṭṭha。

---

වස්සංවුට්ඨො.

Vassaṃvuṭṭho（已过雨安居者）。

---

575, 614. වස්ස වා වු.

575, 614. vas词根可变为vu。

---

වසස්සෙව ධාතුස්ස තපච්චයෙ පරෙ වකාරස්ස උකාරාදෙසො හොති වා.

对于词根“vas”，当后缀“ta”在后时，其“va”可选择性地替换为“u”。

---

වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, උට්ඨො. වුඨො වා.

Vusitaṃ brahmacariyaṃ（梵行已住）。Uṭṭho（已住）。或作 vuṭho（已住）。

---

576, 607. ධ [Pg.272] ඪ භ යෙ හි ධ ඪා ච.

576, 607. 从以“dh”、“ḍh”、“bh”、“h”结尾的词根，（后缀“ta”）亦变为“dha”、“ḍha”。

---

ධ ඪ භ හඉච්චෙවමන්තෙහි ධාතූහි තකාරපච්චයස්ස යථාක්කමං ධ ඪාදෙසා හොන්ති.

从以“dh”、“ḍh”、“bh”、“h”结尾的词根，后缀“ta”依次替换为“dha”、“ḍha”。

---

යථා? බුද්ධො භගවා, වඩ්ඪො භික්ඛු, ලද්ධං මෙ පත්ථචීවරං, අග්ගිනා දඩ්ඪං වනං.

例如：Buddho bhagavā（觉者世尊），vaḍḍho bhikkhu（年长比丘），laddhaṃ me patthacīvaraṃ（我已得衣钵），agginā daḍḍhaṃ vanaṃ（林为火所烧）。

---

577, 628. භන්ජතො ග්වො ච.

577, 628. 从词根“bhañj”，（后缀“ta”）亦可变为“gga”。

---

භන්ජතො ධාතුම්හා තකාරපච්චයස්ස ග්ගො ආදෙසො හොති සහාදිබ්‍යඤ්ජනෙන.

从词根“bhañj”，后缀“ta”连同词根的末尾辅音一起被替换为“gga”。

---

භග්ගො.

Bhaggo（已破）。

---

578, 560. භුජාදීනමන්තො නො ද්වි ච.

578, 560. 对于“bhuj”等词根，其末尾（辅音）被省略，且（后缀“ta”）双写。

---

භුජඉච්චෙවමාදීනං ධාතූනං අන්තො නො හොති, තපච්චයස්ස ච ද්විතාවො හොති.

对于“bhuj”等词根，其末尾（辅音）被省略，且后缀“ta”被双写。

---

භුත්තො, භුත්තාවී, චත්තො, සත්තො, රත්තො, යුත්තො, විවිත්තො.

Bhutto（已食），bhuttāvī（已食者），catto（已舍），satto（已执着），ratto（已染），yutto（已结合），vivitto（已远离）。

---

579, 629. වච වාවු.

579, 629. 对于词根“vac”，可作“vu”变。

---

වචඉච්චෙතස්ස [Pg.273] ධාත්වස්ස වකාරස්ස උකාරාදෙසො හොති අන්තො චකාරො නො හොති, තපච්චයස්ස ච ද්වෙභාවො හොති වා.

对于词根“vac”，其“va”替换为“u”，末尾的“ca”被省略，且后缀“ta”可选择性地双写。

---

වුත්තං භගවතා, උත්තං වා.

Vuttaṃ bhagavatā（世尊所说）。或作 uttaṃ（已说）。

---

580, 630. ගුපාදීනඤ්ච.

580, 630. “gup”等（词根）亦然。

---

ගුපඉච්චෙවමාදීනං ධාතූනං අන්තො ච බ්‍යඤ්ජනො නො හොති, තපච්චයස්ස ච ද්වෙභාවො හොති.

对于“gup”（护）等词根，其末尾辅音被省略，且后缀“ta”被双写。

---

සුගුත්තො, චත්තො, ලිත්තො, සන්තත්තො, උත්තො, විවිත්තො, සිත්තො. එවමඤ්ඤෙපි යොජෙතබ්බා.

Sugutto（善护），catto（已舍），litto（已涂），santatto（已烧热），utto（已播），vivitto（已远离），sitto（已缝）。其他（词根）亦应如是组合。

---

581, 616. තරාදීහි ඉණ්ණො.

581, 616. 对于“tar”等词根，（后缀“ta”）变为“iṇṇa”。

---

තරඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි තපච්චයස්ස ඉණ්ණාදෙසො හොති, අන්තො ච බ්‍යඤ්ජනො නො හොති.

对于“tar”（渡）等词根，后缀“ta”被替换为“iṇṇa”，且词根的末尾辅音被省略。

---

තරතීති තිණ්ණො, උත්තරතීති උත්තිණ්ණො, සංපූරතීති සම්පුණ්ණො, තුරතීති තුණ්ණො, පරිජීරතීති පරිජිණ්ණො, ආකිරතීති ආකිණ්ණො.

Taratīti tiṇṇo（因其渡，故为“已渡”）；uttaratīti uttiṇṇo（因其超越，故为“已超越”）；saṃpūratīti sampuṇṇo（因其充满，故为“已充满”）；turatīti tuṇṇo（因其急速，故为“急速”）；parijīratīti parijiṇṇo（因其衰老，故为“已衰老”）；ākiratīti ākiṇṇo（因其遍撒，故为“遍满”）。

---

582, 631. භිදාදිතො [Pg.274] ඉන්න අන්න ඊණාවා.

582, 631. 对于“bhid”等词根，（后缀“ta”）可变为“inna”、“anna”、“īṇa”。

---

භිදිඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි තපච්චයස්ස ඉන්න අන්න ඊණාදෙසා හොන්ති වා, අන්තො ච බ්‍යඤ්ජනො නො හොති.

对于“bhid”等词根，后缀“ta”可选择性地被替换为“inna”、“anna”、“īṇa”，且词根的末尾辅音被省略。

---

භින්දිතබ්බොති භින්නො, ඡින්දීයතීති ඡින්නො, උච්ඡින්දීයිත්ථාති උච්ඡින්නො, දීයතීති දින්නො, නිසීදතීති නිසින්නො, සුට්ඨු ඡාදීයතීති සුඡන්නො, ඛිදතීති ඛින්නො, රොදතීති රුන්නො, ඛීණා ජාති.

Bhinditabboti bhinno（应破为已破）；chindīyatīti chinno（被切断为已断）；ucchindīyitthāti ucchinno（曾被断绝为已断绝）；dīyatīti dinno（被给予为已给）；nisīdatīti nisinno（坐下为已坐）；suṭṭhu chādīyatīti suchanno（被善覆为善覆）；khidatīti khinno（苦恼为已苦恼）；rodatīti runno（哭泣为已哭泣）。Khīṇā jāti（生已尽）。

---

වාති කිමත්ථං? භිජ්ජතීති භිත්ති.

为何说“或”（vā）？（因为有此形式：）Bhijjatīti bhitti（因为它被分开，所以是“墙壁”）。

---

583, 617. සුස පච සකතො ක්ඛ ක්කා ච.

583, 617. 对于词根“sus”、“pac”、“sak”，（后缀“ta”）亦变为“kkha”、“kkā”。

---

සුස පච සකඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි තපච්චයස්ස ක්ඛක්කාදෙසා හොන්ති, අන්තො ච බ්‍යඤ්ජනො නො හොති.

对于“sus”、“pac”、“sak”等词根，后缀“ta”被替换为“kkha”、“kkā”，且词根的末尾辅音被省略。

---

සුස්සතීති සුක්ඛං, කට්ඨං, පච්චතීති පක්කං, ඵලං. සකති සමත්ථෙති, පූජෙතීති වා සක්කො, සුජම්පති.

Sussatīti sukkhaṃ kaṭṭhaṃ（因为它干枯，所以是“干的”，如“木头”）。Paccatīti pakkaṃ phalaṃ（因为它成熟，所以是“熟的”，如“果实”）。Sakati samattheti, pūjetīti vā sakko, sujampati（“sakati”意为“能够”或“尊敬”，因此有“能者”Sakko，即“须阇之主”Sujampati）。

---

584, 618. පක්කමාදීහි න්තො ච.

584, 618. 对于“pakkam”等词根，（后缀“ta”）亦变为“nto”。

---

පක්කමඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි තපච්චයස්ස න්තොආදෙසො හොති, අන්තො ච නො හොති.

对于“pakkam”等词根，后缀“ta”被替换为“nto”，且词根的末尾（辅音）被省略。

---

පක්කමතීති [Pg.275] පක්කන්තො, විබ්භමතීති විබ්භන්තො, සඞ්කන්තො, ඛන්තො, සන්තො, දන්තො, වන්තො.

Pakkamatīti pakkanto（因其离去，故为“已离去”）；vibbhamatīti vibbhanto（因其迷乱，故为“已迷乱”）。以及：saṅkanto（已跨越），khanto（已忍耐），santo（已寂静），danto（已调伏），vanto（已呕吐）。

---

චග්ගහණං කිමත්ථං? තෙහෙව ධාතූහි තපච්චයස්සන්ති හොති. අන්තො ච නො හොති. කන්ති, ඛන්ති. එවං සබ්බත්ථ.

为何要使用“与”(ca)？是为了说明，对于同样的那些语根，其尾音在-ti前也被删除。例如：“意欲”(kanti)、“忍耐”(khanti)。一切情况皆应类推。

---

585, 619. ජනාදීනමා තිම්හි ච.

585, 619. 对于jan等语根，其尾音在-ta与-ti前变为ā。

---

ජනඉච්චෙවමාදීනං ධාතූනං අන්තස්ස බ්‍යඤ්ජනස්ස ආත්තං හොති තපච්චයෙ පරෙ, තිම්හි ච.

对于jan等语根，当后缀-ta或-ti在后时，其尾部辅音变为ā。

---

අජනීති ජාතො, ජනනං ජාති.

因为它已生(ajanī)，所以是“已生者”(jāto)；“生的行为”(jananaṃ)是“生”(jāti)。

---

තිම්හීති කිමත්ථං? අඤ්ඤස්මිම්පි පච්චයෙ පරෙ ආකාරනිවත්තනත්ථං. ජනිත්වා, ජනිතා, ජනිතුං, ජනිතබ්බං ඉච්චෙවමාදි.

为何要说“在-ti前”(timhi)？是为了在有其他后缀时，防止其尾音变为ā。例如：“生后”(janitvā)、“生者”(janitā)、“为生”(janituṃ)、“应被生”(janitabbaṃ)等。

---

586, 600. ගම ඛන හන රමාදීනමන්තො.

586, 600. 对于gam、khan、han、ram等语根，其尾音被删除。

---

ගම ඛන හන රමුඉච්චෙවමාදීනං ධාතූනං අන්තො බ්‍යඤ්ජනො නො හොති වා තපච්චයෙ පරෙ තිම්හි ච.

对于gam、khan、han、ramu等语根，当后缀-ta或-ti在后时，其尾部辅音有选择地被删除。

---

සුන්දරං නිබ්බානං ගච්ඡතීති සුගතො. සුන්දරං නිබ්බානං ගච්ඡතීති සුගති, ඛතං, ඛති. උපහතං, උපහති. රතො, රති, මතො, මති.

“去到美好的涅槃”(sundaraṃ nibbānaṃ gacchati)，故为“善逝”(sugato)。“去往美好的涅槃”(sundaraṃ nibbānaṃ gacchati)，故为“善趣”(sugati)。其他例子如：“已掘”(khataṃ)、“掘”(khati)；“已毁”(upahataṃ)、“毁”(upahati)；“已喜”(rato)、“喜”(rati)；“已思”(mato)、“思”(mati)。

---

වාති [Pg.276] කිමත්ථං? රමතො, රමති.

为何说“有选择地”(vā)？因为也有不省略的形式，如：ramato、ramati。

---

587, 632. රකාරො ච.

587, 632. 以及语根的尾音r。

---

රකාරො ච ධාතූනමන්තභූතො නො හොති තපච්චයෙ, පරෙ තිම්හි ච.

语根末尾的字母r，当后缀-ta或-ti在后时，也被删除。

---

පකාරෙන කරීයතීති පකතො, පඨමං කරීයතීති පකති, විසරීයතීති විසතො, විසති.

“以特殊方式被造作”(pakārena karīyati)，故为“所作”(pakato)；“首先被造作”(paṭhamaṃ karīyati)，故为“本性”(pakati)。“被散布”(visarīyati)，故为“已散布者”(visato)、“散布”(visati)。

---

588, 620. ඨාපානමි ඊ ච.

588, 620. 对于语根ṭhā与pā，其尾音ā分别变为i与ī。

---

ඨා පාඉච්චෙතෙසං ධාතූනං අන්තස්ස ආකාරස්ස ඉකාර ඊකාරාදෙසා හොන්ති යථාසඞ්ඛ්‍යං තපච්චයෙ පරෙ, තිම්හි ච.

对于ṭhā与pā这两个语根，当后缀-ta或-ti在后时，其尾音ā依序被替换为i与ī。

---

යත්‍ර ඨිතො, ඨිති, පීතො, පීති.

例如：“已站立”(ṭhito)、“站立”(ṭhiti)；“已饮”(pīto)、“饮”(pīti)。

---

589, 621. හන්තෙහි හො හස්ස ළො වා අදහනහානං.

589, 621. 对于除dah与nah外以h结尾的语根，后缀-ta变为h，且语根的h有选择地变为ḷ。

---

හකාරන්තෙහි ධාතූහි තපච්චයස්ස හකාරාදෙසො හොති, හකාරස්ස ධාත්වන්තස්ස ළො හොති වා අදහනහානං.

对于除dah与nah外以字母h结尾的语根，后缀-ta被替换为h，并且语根尾部的h有选择地被替换为ḷ。

---

ආරුහිත්ථාති ආරුළ්හො. ගාළ්හො, බාළ්හො. මූළො.

“已攀登”(āruhittha)，故为“已登上者”(āruḷho)。又如：“深”(gāḷho)、“强”(bāḷho)、“迷”(mūḷo)。

---

අදහනහානමිති [Pg.277] කිමත්ථං? දය්හතීති දඩ්ඪො, සංසුට්ඨු නය්හතීති සන්නද්ධො.

为何要说“dah与nah除外”(adahanahānaṃ)？因为它们有不同变化：“被燃烧”(dayhati)，故为“已燃”(daḍḍho)；“被善捆绑”(saṃsuṭṭhu nayhati)，故为“已束”(sannaddho)。

---

ඉති කිබ්බිධානකප්පෙ තතියො කණ්ඩො.

《造语篇》第三章竟。

---

චතුත්ථකණ්ඩ

第四章

---

590, 579. ණම්හිරන්ජස්ස ජො භාවකරණෙසු.

590, 579. 在状态义和工具义中，当后缀ṇa在后时，ranj的nj变为j。

---

ණම්හි පච්චයෙ පරෙ රන්ජඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස අන්තභූතස්ස න්ජකාරස්ස ජොආදෙසො හොති භාවකරණෙසු.

当后缀ṇa在后，且用于状态义或工具义时，语根ranj尾部的nj被替换为j。

---

රඤ්ජනං රාගො, රන්ජන්ති එතෙනාති රාගො.

染着的状态(rañjanaṃ)是“染”(rāgo)；“众生因此而染着”(ranjanti etena)，此工具是“染”(rāgo)。

---

භාවකරණෙසූති කිමත්ථං? රන්ජතීති රඞ්ගො.

为何要说“在状态义和工具义中”(bhāvakaraṇesu)？因为在其他意义上，如“他染着”(ranjati)，故为“染料”或“舞台”(raṅgo)。

---

591, 544. හනස්ස ඝාතො.

591, 544. han变为ghāta。

---

හනඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස සබ්බස්ස ඝාතාදෙසො හොති ණම්හි පච්චයෙ පරෙ.

当后缀ṇa在后时，整个语根han被替换为ghāta。

---

උපහනතීති උපඝාතො, ගාවො හනතීති ගොඝාතකො.

“他伤害”(upahanati)，故为“伤害”(upaghāto)；“他杀牛”(gāvo hanati)，故为“屠牛夫”(goghātako)。

---

592, 503. වධො [Pg.278] වා සබ්බත්ථ.

592, 503. 语根han在一切情况下有选择地变为vadha。

---

හනඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස වධාදෙසො හොති වා සබ්බත්ථ ඨානෙසු.

语根han在所有情况下都有选择地被替换为vadha。

---

හනතීති වධො, වධකො, අවධි, අහනි වා.

“他杀”，故为“杀”(vadho)、“杀者”(vadhako)、“他已杀”(avadhi)，或“ahani”。

---

593, 564. ආකාරන්තානමායො.

593, 564. 以ā结尾的词根，其尾音变为āya。

---

ආකාරන්තානං ධාතූනං අන්තස්ස ආකාරස්ස ආයාදෙසො හොති ණම්හි පච්චයෙ පරෙ.

对于以ā结尾的词根，当后缀ṇa在后时，其尾音ā被替换为āya。

---

දදාතීති දායකො, දානං දාතුං සීලං යස්සාති දානදායී, මජ්ජං දාතුං සීලං යස්සාති මජ්ජදායී, නගරං යාතුං සීලං යස්සාති නගරයායී.

“他给予”，故为“施者”(dāyako)；“以布施为习性者”，是为“常行布施者”(dānadāyī)；“以施酒为习性者”，是为“常施酒者”(majjadāyī)；“以进城为习性者”，是为“常进城者”(nagarayāyī)。

---

594, 582. පුර සමුප පරීහි කරොතිස්ස ඛ ඛරා වා තප්පච්චයෙසුච.

594, 582. 在前缀pura、saṃ、upa、pari之后，当ta等后缀在后时，词根kar有选择地变为kha或kharā。

---

පුර සං උප පරිඉච්චෙතෙහි කරොතිස්ස ධාතුස්ස ඛ ඛරාදෙසා හොන්ති වා තපච්චයෙ පරෙ, ණම්හි ච.

在前缀pura、saṃ、upa、pari之后，当ta后缀或ṇa后缀在后时，词根kar有选择地被替换为kha或kharā。

---

පුරෙ කරීයතීති පුරක්ඛතො, සම්මා කරීයතීති සඞ්ඛතො, උපගන්ත්වා කරීයතීති උපක්ඛතො, පරිසමන්තතො කරොතීති පරික්ඛාරො, සංකරීයතීති සඞ්ඛාරො.

“被置于前方所作”，故为“被崇敬者”(purakkhato)；“被妥善造作”，故为“有为法”(saṅkhato)；“走近后被作”，故为“已准备”(upakkhato)；“周遍地作者”，故为“资具”(parikkhāro)；“被共同造作”，故为“行”(saṅkhāro)。

---

වාති කිමත්ථං? උපගන්ත්වා කරොතීති උපකාරො.

为何说“有选择地”(vā)？（因为有：）“走近后所作”，即是“帮助”(upakāro)。

---

595, 637. තවෙ [Pg.279] තුනාදීසු කා.

595, 637. 在tave、tuna等后缀前，词根kar变为kā。

---

තවෙ තුනඉච්චෙවමාදීසු පච්චයෙසු කරොතිස්ස ධාතුස්ස කාආදෙසො හොති වා.

在tave、tuna等后缀前，词根kar有选择地被替换为kā。

---

කාතවෙ, කාතුං, කත්තුං වා, කාතුන, කත්තුන වා.

kātave；kātuṃ，或kattuṃ；kātuna，或kattuna。

---

596, 551. ගම ඛන හනාදීනං තුං තබ්බාදීසු න.

596, 551. gam、khan、han等词根的尾音，在tuṃ、tabba等后缀前，变为n。

---

ගම ඛන හනඉච්චෙවමාදීනං ධාතූනං අන්තස්ස නකාරො හොති වා තුං තබ්බාදීසු පච්චයෙසු.

gam、khan、han等词根的尾音，在tuṃ、tabba等后缀前，有选择地变为n。

---

ගන්තුං, ගමිතුං, ගන්තබ්බං, ගමිතබ්බං. ඛන්තුං. ඛනිතුං, ඛන්තබ්බං, ඛනිතබ්බං. හන්තුං, හනිතුං, හන්තබ්බං. හනිතබ්බං. මන්තුං, මනිතුං, මන්තබ්බං, මනිතබ්බං.

gantuṃ或gamituṃ；gantabbaṃ或gamitabbaṃ；khantuṃ或khanituṃ；khantabbaṃ或khanitabbaṃ；hantuṃ或hanituṃ；hantabbaṃ或hanitabbaṃ；mantuṃ或manituṃ；mantabbaṃ或manitabbaṃ。

---

ආදිග්ගහණං කිමත්ථං? තුනග්ගහණත්ථං. ගන්තුන, ඛන්තුන, හන්තුන, මන්තුන.

为何要包含“等”(ādi)？是为了包含tuna后缀。例如：gantuna、khantuna、hantuna、mantuna。

---

597, 641. සබ්බෙහි තුනාදීනං යො.

597, 641. 在所有词根之后，tuna等后缀可替换为ya。

---

සබ්බෙහි ධාතූහි තුනාදීනං පච්චයානං යකාරාදෙසො හොති වා.

在所有词根之后，tuna等后缀有选择地被替换为ya。

---

අභිවන්දිය, අභිවන්දිත්වා, ඔහාය, ඔහිත්වා, උපනීය, උපනෙත්වා, පස්සිය, පස්සිත්වා, උද්දිස්ස, උද්දිසිත්වා, ආදාය, ආදියිත්වා.

abhivandiya或abhivanditvā；ohāya或ohitvā；upanīya或upanetvā；passiya或passitvā；uddissa或uddisitvā；ādāya或ādiyitvā。

---

598, 643. චනන්තෙහි [Pg.280] රච්චං.

598, 643. 在以c和n结尾的词根之后，后缀变为racca。

---

චකාරනකාරන්තෙහි ධාතූහි තුනාදීනං පච්චයානං රච්චාදෙසො හොති වා.

在以字母c或字母n结尾的词根之后，tuna等后缀有选择地被替换为racca。

---

විවිච්ච, ආහච්ච, උහච්ච.

vivicca、āhacca、uhacca。

---

වාති කිමත්ථං? හන්ත්වා.

为何说“或”(vā)？（例如：）hantvā。

---

599, 644. දිසා ස්වාන ස්වාන්තලොපො ච.

599, 644. 于dis语根后，后缀成svāna、svā，且语根尾音被省略。

---

දිසඉච්චෙතාය ධාතුයා තුනාදීනං පච්චයානං ස්වානස්වාදෙසා හොන්ති, අන්තලොපො ච.

于dis此语根后，tuna等后缀被替换为svāna、svā，且语根尾音被省略。

---

දිස්වාන, දිස්වා.

disvāna、disvā。

---

600, 645. ම හ ද භෙහි ම්ම ය්හ ජ්ජ බ්භ ද්ධා ච.

600, 645. 于以m、h、d、bh结尾的语根后，后缀亦成mma、yha、jja、bbha、ddhā。

---

ම හ ද භ ඉච්චෙවමන්තෙහි ධාතූහි තුනාදීනං පච්චයානං ම්ම ය්හ ජ්ජ බ්භ ද්ධා ආදෙසා හොන්ති වා අන්තලොපො ච.

于以m、h、d、bh结尾的诸语根后，tuna等后缀或替换为mma、yha、jja、bbha、ddhā，且语根尾音被省略。

---

ආගම්ම, ආගමිත්වා, ඔක්කම්ම. ඔක්කමිත්වා, පග්ගය්හ, පග්ගණ්හිත්වා, උප්පජ්ජ, උප්පජ්ජිත්වා, ආරබ්භ, ආරභිත්වා, ආරද්ධ, ආරභිත්වා.

āgamma或āgamitvā；okkamma或okkamitvā；paggayha或paggaṇhitvā；uppajja或uppajjitvā；ārabbha或ārabhitvā；āraddha或ārabhitvā。

---

601, 334. තද්ධිතසමාසකිතකා [Pg.281] නාමං වා’ තවෙ තුනාදීසු ච.

601, 334. 派生词、复合词、造语词是名词，但以tave、tuna等后缀结尾者除外。

---

තද්ධිතසමාසකිතකඉච්චෙවමන්තා සද්දානාමංව දට්ඨබ්බා තවෙ තුන ත්වාන ත්වාදිපච්චයන්තෙ වජ්ජෙත්වා.

派生词、复合词、造语词，应视为名词，但以tave、tuna、tvāna、tvā等后缀结尾者除外。

---

වාසිට්ඨො, පත්තධම්මො, කුම්භකාරො ඉච්චෙවමාදි.

例如：Vāsiṭṭho（婆私吒）、pattadhammo（得法者）、kumbhakāro（陶工）等。

---

602, 6. දුම්හි ගරු.

602, 6. 于辅音结合前（的音节为）重（音节）。

---

දුම්හි අක්ඛරෙ යො පුබ්බො අක්ඛරො, සො ගරුකොව දට්ඨබ්බො.

于辅音结合的字母前，其前面的字母应视为重（音节）。

---

භිත්වා, ඡිත්වා, දත්වා, හුත්වා.

bhitvā（破坏已）、chitvā（切断已）、datvā（给予已）、hutvā（祭献已）。

---

603, 7. දීඝො ච.

603, 7. 长（音节）亦（重）。

---

දීඝො ච සරො ගරුකොව දට්ඨබ්බො.

长元音亦应视为重（音节）。

---

ආහාරො, නදී, වධූ, තෙ ධම්මා, ඔපනයිකො.

āhāro（食物）、nadī（河）、vadhū（新妇）、te dhammā（彼诸法）、opanayiko（引导的）。

---

604, 684. අක්ඛරෙහි කාර.

604, 684. 于诸字母后（加）kāra。

---

අක්ඛරත්ථෙහි අක්ඛරාභිධෙය්‍යෙහි කාරපච්චයො හොති පයොගෙ සති.

当在语用中为指称字母时，（其后）加 kāra 后缀。

---

අ එව අකාරො, ආ එව ආකාරො, ය එව යකාරො.

a 即是 akāro，ā 即是 ākāro，ya 即是 yakāro。

---

605, 647. යථාගමමිකාරො[Pg.282].

605, 647. 依传承（加入）i音。

---

යථාගමං සබ්බධාතූහි සබ්බපච්චයෙසු ඉකාරාගමො හොති.

依传承，于一切语根后、一切后缀前，有增益音 i。

---

කාරියං, භවිතබ්බං, ජනිතබ්බං, විදිතබ්බං, කරිත්වා, ඉච්ඡිතං.

kāriyaṃ（应作的）、bhavitabbaṃ（应有的）、janitabbaṃ（应生的）、viditabbaṃ（应知的）、karitvā（作已）、icchitaṃ（所欲求的）。

---

606, 642. දධන්තතො යො ක්වචි.

606, 642. 于 d、dh 结尾（之语根）后，有时（增入）y。

---

දකාරධකාරන්තාය ධාතුයා යථාගමං යකාරාගමො හොති ක්වචි තුනාදීසු පච්චයෙසු.

于以 d、dh 结尾的语根后，于 tuna 等后缀前，有时依传承有增益音 y。

---

බුද්ධො ලොකෙ උප්පජ්ජිත්වා, ධම්මං බුජ්ඣිත්වා.

佛陀出现于世间后，觉悟了法。

---

දධන්තතොති කිමත්ථං? ලභිත්වා.

为何说“于 d、dh 结尾（之语根）后”？（例如：）labhitvā。

---

ක්වචීති කිමත්ථං? උප්පාදෙත්වා.

为何说“有时”？（例如：）uppādetvā。

---

ඉති කිබ්බිධානකප්පෙ චතුත්ථො කණ්ඩො.

如是，造语词法品第四章。

---

පඤ්චමකණ්ඩ

第五章

---

607, 578. නිග්ගහිත සංයොගාදිනො.

607, 578. 连缀之首的 n（转为）鼻音（ṃ）。

---

සංයොගාදිභූතො නකාරො නිග්ගහිතමාපජ්ජතෙ.

位于辅音连缀之首的 n，转为鼻音（ṃ）。

---

රඞ්ගො, භඞ්ගො, සඞ්ගො.

raṅgo（色彩）、bhaṅgo（破坏）、saṅgo（执著）。

---

608, 623. සබ්බත්ථ [Pg.283] ගෙ ගී.

608, 623. 词根 ge 于一切处作 gī。

---

ගෙඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස ගීආදෙසො හොති සබ්බත්ථ ඨානෙ.

此词根 ge，于一切处被替换为 gī。

---

ගීතං ගායති.

gītaṃ（歌）、gāyati（他唱歌）。

---

609, 484. සදස්ස සීදත්තං.

609, 484. 词根 sad 转为 sīda。

---

සදඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස සීදාදෙසො හොති සබ්බත්ථ ඨානෙ.

此词根 sad，于一切处被替换为 sīda。

---

නිසින්නො, නිසීදති.

nisinno（已坐下）、nisīdati（他坐下）。

---

610, 627. යජස්ස සරස්සි ට්ඨෙ.

610, 627. 当 ṭṭha 在后，词根 yaj 之元音转为 i。

---

යජඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස සරස්ස ඉකාරාදෙසො හොති ට්ඨෙ පරෙ.

语根 yaj 之元音，于 ṭṭha 在后时，替换为 i。

---

යිට්ඨො, යිට්ඨා.

Yiṭṭho（已祭祀），yiṭṭhā（已祭祀[阴性]）。

---

ට්ඨෙති කිමත්ථං? යජනං.

为何说“于 ṭṭha 在后时”？（答曰：）Yajanaṃ（祭祀）。

---

611, 608. හචතුත්ථානමන්තානං දො ධෙ.

611, 608. 以浊送气音结尾之语根，于 dh 在后时，其尾音转为 d。

---

හචතුත්ථානං ධාත්වන්තානං දො ආදෙසො හොති ධෙ පරෙ.

以浊送气音结尾之语根，于 dh 在后时，其尾音替换为 d。

---

සන්නද්ධො, කුද්ධො, යුද්ධො, සිද්ධො, ලද්ධො, ආරද්ධො.

Sannaddho（已武装），kuddho（已愤怒），yuddho（已战斗），siddho（已成就），laddho（已获得），āraddho（已开始）。

---

612, 615. ඩො [Pg.284] ඪකාරෙ.

612, 615. 于 ḍh 在后时，（语根尾之浊送气音）转为 ḍ。

---

හචතුත්ථානං ධාත්වන්තානං ඩො ආදෙසො හොති ඪකාරෙ පරෙ.

以浊送气音结尾之语根，于 ḍh 在后时，其尾音替换为 ḍ。

---

දය්හතීති දඩ්ඪො, වඩ්ඪතීති වුඩ්ඪො.

由 dayhati（燃烧）得 daḍḍho（已烧尽）；由 vaḍḍhati（增长）得 vuḍḍho（已增长，年老的）。

---

ඪකාරෙති කිමත්ථං? දාහො.

为何说“于 ḍh 在后时”？（答曰：）Dāho（燃烧）。

---

613, 583. ගහස්ස ඝර ණෙ වා.

613, 583. 语根 gah，于 ṇa 在后时，有时转为 ghara。

---

ගහඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස සබ්බස්ස ඝරාදෙසො හොති වා ණපච්චයෙ පරෙ.

此语根 gah 之全部，于 ṇa 后缀在后时，有时替换为 ghara。

---

ඝරං, ඝරානි.

Gharaṃ（家），gharāni（诸家）。

---

වාති කිමත්ථං? ගාහො.

为何说“有时”？（答曰：）Gāho（执取）。

---

614, 581. දහස්ස දො ළං.

614, 581. 语根 dah 之 d 作 ḷ。

---

දහඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස දකාරො ළත්තමාපජ්ජතෙ වා ණපච්චයෙ පරෙ.

此语根 dah 之 d，于 ṇa 后缀在后时，有时转为 ḷ。

---

පරිදහනං පරිළාහො.

Paridahanaṃ（遍烧），pariḷāho（热恼）。

---

වාති කිමත්ථං? පරිදාහො.

为何说“有时”？（答曰：）Paridāho（遍烧）。

---

615, 586. ධාත්වන්තස්ස ලොපො ක්විම්හි.

615, 586. 于 kvi 在后时，语根之尾音脱落。

---

ධාත්වන්තස්ස බ්‍යඤ්ජනස්ස ලොපො හොති ක්විම්හි පච්චයෙ පරෙ.

于 kvi 后缀在后时，语根之尾辅音脱落。

---

භුජෙන [Pg.285] ගච්ඡතීති, භුජගො. උරෙන ගච්ඡතීති උරගො, තුරගො, සඞ්ඛො.

以弯曲行走，故为 bhujago（蛇）；以胸行走，故为 urago（爬行者）。Turago（马）、saṅkho（海螺）。

---

616, 587. විදන්තෙ ඌ.

616, 587. 于语根 vid 之末，增入 ū。

---

විදඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස අන්තෙ ඌකාරාගමො හොති ක්විම්හි පච්චයෙ පරෙ.

此语根 vid 之末，于 kvi 后缀在后时，增入 ū。

---

ලොකං විදති ජානාතීති ලොකවිදූ.

了知、洞悉世间，故为 lokavidū（世间解）。

---

617, 633. න ම ක රානමන්තානං නියුත්තතම්හි.

617, 633. 以 na、ma、ka、ra 结尾之语根，于 i 所连之 ta 后，其尾音不脱落。

---

නකාර මකාර කකාර රකාරානං ධාත්වන්තානං ලොපො න හොති ඉකාරයුත්තෙ තපච්චයෙ පරෙ.

以 na、ma、ka、ra 为尾音之语根，于其后接与 i 相连之 ta 后缀时，其尾音不脱落。

---

හනිභුං, ගමිතො, රමිතො, සකිතො, සරිතො, කරිත්වා.

Hanibhuṃ（已伤），gamito（已去），ramito（已乐），sakito（已疑），sarito（已忆），karitvā（作已）。

---

ඉයුත්තතම්හීති කිමත්ථං? ගතො, සතො.

为何说“于 i 所连之 ta”？（答曰：）Gato（已去），sato（已忆）。

---

618, 571. න ක ගත්තං ච ජාණ්වුම්හි.

618, 571. 于 ṇvu 后缀后，ca、ja 不转为 ka、ga。

---

චකාර ජකාරා කකාර ගකාරත්තං නාපජ්ජන්තෙ ණ්වුම්හි පච්චයෙ පරෙ.

于 ṇvu 后缀在后时，ca 字与 ja 字不转为 ka 字与 ga 字。

---

පචතීති පාචකො, යජතීති යාජකො.

烹煮，故为厨师；祭祀，故为祭司。

---

619, 573. කරස්ස [Pg.286] ච තත්තං තුස්මිං.

619, 573. 于`tu`（后缀）后，`kar`（语根）之尾音变为`t`。

---

කරඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස අන්තස්ස රකාරස්ස තකාරත්තං හොති තුපච්චයෙ පරෙ.

此`kar`语根的尾音`r`，当其后接`tu`后缀时，变为`t`。

---

කරොතීති කත්තා, කරොන්තීති කත්තාරො.

他做，故为作者；他们做，故为作者们。

---

620, 549. තුං තුන තබ්බෙසු වා.

620, 549. 于`tuṃ`、`tuna`、`tabba`（后缀），则任选。

---

කරඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස අන්තස්ස රකාරස්ස තකාරත්තං හොති වා තුං තුන තබ්බඉච්චෙතෙසු පච්චයෙසු.

此`kar`语根的尾音`r`，当其后接`tuṃ`、`tuna`、`tabba`这些后缀时，可任选变为`t`。

---

කත්තුං, කාතුං, කත්තුන. කාතුන, කත්තබ්බං, කාතබ්බං.

kattuṃ、kātuṃ（为了做）；kattuna、kātuna（作已）；kattabbaṃ、kātabbaṃ（应作）。

---

621, 553. කාරිතං විය ණානුබන්ධො.

621, 553. 带`ṇ`随标（的后缀），视同`kārita`（使役形）。

---

ණකාරානුබන්ධො පච්චයො කාරිතං විය දට්ඨබ්බො වා.

带`ṇ`随标的后缀，应任选地视为如同`kārita`（使役）形。

---

දාහො, දෙහො, වාහො, බාහො, චාගො, වාරො, චාරො, පරික්ඛාරො, දායකො, නායකො, ලාවකො, භාවකො, කාරී, ඝාතී, දායී.

dāho（燃烧），deho（身体），vāho（运载），bāho（手臂），cāgo（舍弃），vāro（轮次），cāro（行境），parikkhāro（资具），dāyako（施者），nāyako（领导者），lāvako（收割者），bhāvako（培育者），kārī（作者），ghātī（杀害者），dāyī（给予者）。

---

වාති කිමත්ථං? උපක්ඛරො.

为何说“任选”？如`upakkharo`（助益）。

---

622, 570. අනකා [Pg.287] යු ණ්වූනං.

622, 570. `yu`、`ṇvu`替换为`ana`、`aka`。

---

යුණ්වුඉච්චෙතෙසං පච්චයානං අන අකඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති.

`yu`与`ṇvu`这两个后缀，被替换为`ana`与`aka`。

---

නන්දනං, කාරකො.

nandanaṃ（欢喜），kārako（作者）。

---

623, 554. ක ගා ච ජානං.

623, 554. `ca`、`ja`替换为`ka`、`ga`。

---

ච ජඉච්චෙතෙසං ධාත්වන්තානං කකාරගකාරාදෙසා හොන්ති ණානුබන්ධෙ පච්චයෙ පරෙ.

当带`ṇ`随标的后缀在后时，语根尾音`ca`与`ja`被替换为`ka`与`ga`。

---

පාකො, යොගො.

pāko（成熟），yogo（相应）。

---

ඉති කිබ්බිධානකප්පෙ පඤ්චමො කණ්ඩො.

如是，词根派生法品第五篇终。

---

කිතකප්පො නිට්ඨිතො.

词根派生法品终。

---

8. උණාදිකප්ප

8. Uṇādi词缀品

---

ඡට්ඨකණ්ඩ

第六篇

---

624, 563. කත්තරි [Pg.288] කිත.

624, 563. `kita`（词缀）用于主动者义。

---

කත්තුඉච්චෙතස්මිං අත්ථෙ කිත පච්චයා හොන්ති.

在“主动者”此义上，使用`kita`词缀。

---

කාරු, කාරුකො, කාරකො, පාචකො, කත්තා, ජනිතා, පචිතා, නෙතා.

kāru（工匠），kāruko（工匠），kārako（作者），pācako（厨师），kattā（作者），janitā（生者），pacitā（煮者），netā（引导者）。

---

625, 605. භාවකම්මෙසු කිච්චත්ත ඛත්ථා.

625, 605. `kicca`、`tta`、`khattha`（等词缀）用于状态义与作业义。

---

භාවකම්මඉච්චෙතෙස්වත්ථෙසු කිච්ච ත්ත ඛත්ථඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති.

在“状态”与“作业”这些意义上，使用`kicca`、`tta`、`khattha`这些词缀。

---

උපසම්පාදෙතබ්බං උපසම්පාදනීයං භවතා, සයිතබ්බං භවතා, කත්තබ්බං භවතා, භොත්තබ්බො ඔදනො භවතා, අසිතබ්බං භොජනං භවතා, අසිතං භවතා, සයිතං භවතා, පචිතං භවතා, අසිතං අසනං භවතා, සයිතං සයනං භවතා, පචිතො ඔදනො භවතා, කිඤ්චිස්සයො, ඊසස්සයො, දුස්සයො, සුස්සයො භවතා.

应由您使之受具足戒（upasampādetabbaṃ）；应由您使之受具足戒（upasampādanīyaṃ）；应由您睡（sayitabbaṃ）；应由您做（kattabbaṃ）；饭应由您吃（bhottabbo odano）；食物应由您吃（asitabbaṃ bhojanaṃ）；由您吃了（asitaṃ）；由您睡了（sayitaṃ）；由您煮了（pacitaṃ）；吃这件事由您做了（asitaṃ asanaṃ）；睡这件事由您做了（sayitaṃ sayanaṃ）；饭由您煮了（pacito odano）；为您所难卧（kiñcissayo）；为您所易卧（īsassayo）；为您所恶卧（dussayo）；为您所善卧（sussayo）。

---

626, 634. කම්මනි [Pg.289] දුතියාය ත්තො.

626, 634. 当作业（受事）为第二格时，`ta`（词缀用于能作者义）。

---

කම්මනි ඉච්චෙතස්මිං අත්ථෙ දුතියායං විභත්තියං කත්තරි ත්තපච්චයො හොති.

于有作业之义，当受词为第二格（宾格）时，`ta`词缀用于能作者义。

---

දානං දින්නො දෙවදත්තො, සීලං රක්ඛිතො දෙවදත්තො, භත්තං භුත්තො දෙවදත්තො, ගරුං උපාසිතො දෙවදත්තො.

提婆达多已行布施，提婆达多已守护戒，提婆达多已食用饭，提婆达多已承事上师。

---

627, 652. ඛ්‍යාදීහි මාන ම ච තො වා.

627, 652. 从“khyā”等词根，加“māna”后缀，其“ma”可任选变为“ta”。

---

ඛි භී සු රු හු වා ධූ හි ලූ පී අදඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි මන පච්චයො හොති, මස්ස ච තො හොති වා.

从“khi”、“bhī”、“su”、“ru”、“hu”、“vā”、“dhū”、“hi”、“lū”、“pī”、“ad”等诸词根，加“mana”后缀，其“ma”可任选变为“ta”。

---

ඛීයන්ති උපද්දවා එත්ථාති ඛෙමො, භායිතබ්බොති භෙමො, භායන්ති එතස්මාති වා භෙමො, රංසියො අභිස්සවෙතීති සොමො, රවති ගච්ඡතීති රොමො, හුවති ජුහ්වති එතෙනාති හොමො, පටිලොමවසෙන වාති ගච්ඡතීති වාමො, ලාමකවසෙන වාති ගච්ඡති පවත්තතීති වා වාමො, ධුනාති කම්පතීති ධූමො, සෙට්ඨභාවෙන හිනොති පවත්තති චිත්තං එතස්මින්ති හෙමො, ලුනිතබ්බොති ලොමො, මංසචම්මානි ලුනාති ඡින්දතීති වා ලොමො, පියනං පෙමො, පියායිතබ්බොති වා පෙමො, සුඛදුක්ඛං අදති භක්ඛතීති අත්තා, ජාතිජරාමරණාදීහි අදීයතෙ භක්ඛීයතෙති වා අත්තා, ආතුමා.

灾祸于此止息，故为安稳（khemo）；应被怖畏，故为可怖（bhemo）；或，有情因此而怖畏，故为可怖（bhemo）。放射光芒，故为月（somo）。鸣叫、移动，故为身毛（romo）。以此献供、祭祀，故为祭品（homo）。逆向吹动、行进，故为左（vāmo）；或，以低劣方式吹动、行进、发生，故为左（vāmo）。摇动、颤动，故为烟（dhūmo）。以其殊胜，能驱动、策励心，故为金（hemo）。应被剪除，故为毛发（lomo）；或，剪除、切断皮肉，故为毛发（lomo）。喜爱，是为爱（pemo）；或，应被喜爱，故为爱（pemo）。吞食苦与乐，故为我（attā）；或，被生、老、死等所吞食，故为我（attā）；亦作ātumā。

---

628, 653. සමාදීහි [Pg.290] ථ මා.

628, 653. 由“sam”等词根，加“tha”和“ma”后缀。

---

සමු දමු දර රහ දු හි සි භී දා යා සා ඨාභසඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි ථ ම පච්චයා හොන්ති.

由“sam(u)”、“dam(u)”、“dar(a)”、“rah(a)”、“du”、“hi”、“si”、“bhī”、“dā”、“yā”、“sā”、“ṭhā”、“bhasa”等词根，加“tha”和“ma”后缀。

---

සමෙතීති සමථො, දමතීති දමථො, දමනං වා දමථො, දමිතබ්බොති වා දමථො, දරතීති දරථො, ජිණ්ණභාවං රහිස්සති ගණ්හිස්සතීති රථො, දබ්බසම්භාරෙ රහති ගණ්හාතීති වා රථො, දවති ගච්ඡතීති දුමො, දවති වුද්ධි විරුළ්හි ගච්ඡති පවත්තතීති උද්ධං වා දුමො, පථවීපබ්බතාදීසු ගච්ඡති පතතීති හිමො, කම්මවාචාය බන්ධති එත්ථාති සීමා. බන්ධිතබ්බාති වා සීමා. භායන්ති එතස්මාති භීමො, සත්තෙ අවඛණ්ඩෙන්ති නිවාරෙන්ති එතෙනාති දාමො, මූසිකාදීහි ඛාදීයති අවඛණ්ඩීයතීති වා දාමො, යාති ගච්ඡතීති යාමො, පරෙසං චිත්තං ගණ්හිතුං සමත්ථෙතීති සාමො, තිට්ඨන්ති එතෙනාති ථාමො, භසති භස්මීකරීයතීති භස්මා.

止息，故为寂止（samatho）；调伏，故为调御（damatho）；或调伏即是调御（damatho）；或应被调伏者即是调御（damatho）。忧恼，故为忧恼（daratho）。将舍弃衰老之态而执取，故为车（ratho）；或执取物资，故为车（ratho）。奔走，故为树（dumo）；或向上奔走、生长、发芽、进行，故为树（dumo）。于地、山等处行、落，故为霜（himo）。以羯磨语(kammavācā)在此处结缚，故为界（sīmā）；或应被结缚者，故为界（sīmā）。人们于此感到恐惧，故为可怖（bhīmo）。以此砍断、阻止有情，故为绳索（dāmo）；或被鼠等所食、所断，故为绳索（dāmo）。行进，故为夜分（yāmo）。能摄取他人之心，故为柔和（sāmo）。以此而站立，故为力量（thāmo）。吞噬或被烧成灰，故为灰（bhasmā）。

---

629, 569. ගහස්සු’පධස්සෙ වා.

629, 569. 对于“gah”的“upadhā”，或作“e”。

---

ගහඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස උපධස්ස අකාරස්ස එත්ත හොති වා.

此词根“gah”的“upadhā”（倒数第二音节元音）“a”，或可变为“e”。

---

දබ්බසම්භාර ගණ්හාතීති ගෙහං, ගහං.

执取物资，故为家宅（gehaṃ），或家宅（gahaṃ）。

---

630, 654. මසුස්ස [Pg.291] සුස්ස ච්ඡර ච්ඡෙරා.

630, 654. “masu”的“su”作“cchara”、“cchera”。

---

මසුඉච්චෙතස්ස පාටිපදිකස්ස සුස්ස ච්ඡරච්ඡෙරාදෙසා හොන්ති.

此词干“masu”的“su”，被替换为“cchara”和“cchera”。

---

මච්ඡරතීති මච්ඡරො, එවං මච්ඡෙරො.

吝啬，故为吝啬（maccharo）；同样地，吝啬（macchero）。

---

631, 655. ආපුබ්බචරස්ස ච.

631, 655. 以及前缀为“ā”的“car”。

---

ආපුබ්බස්ස චරඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස ච්ඡරියච්ඡරච්ඡෙරා දෙසා හොන්ති, ආපුබ්බස්ස ච රස්සො හොති.

前缀为“ā”的此词根“car”，被替换为“cchariya”、“cchara”、“cchera”，并且前缀“ā”变短。

---

ආභුසො චරිතබ්බන්ති අච්ඡරියං. එවං අච්ඡරං, අච්ඡෙරං.

重复行之，故为稀有（acchariyaṃ）。同样地，稀有（accharaṃ），稀有（accheraṃ）。

---

චග්ගහණෙන මසුස්ස සුස්සාපි ච්ඡරියාදෙසො හොති, මච්ඡරියං.

由于规则中的“ca”（以及），“masu”的“su”也被替换为“cchariya”，得悭吝（macchariyaṃ）。

---

632, 656. අල කල සලෙහි ලයා.

632, 656. 由“al(a)”、“kal(a)”、“sal(a)”，加“la”、“ya”。

---

අල කල සලඉච්චෙතෙහි ධාතූහි ල යපච්චයා හොන්ති.

由“al(a)”、“kal(a)”、“sal(a)”这些词根，加“la”和“ya”后缀。

---

අලති සමත්ථෙතීති අල්ලං, කලිතබ්බං සඞ්ඛ්‍යාතබ්බන්ති කල්ලං, සලති ගච්ඡති පවිසතීති සල්ලං. එවං අල්‍යං, කල්‍යං, සල්‍යං.

能胜任，故为湿润的（allaṃ）；应被计算、应被数，故为适当的（kallaṃ）；移动、行进、进入，故为箭（sallaṃ）。同样地，有湿润的（alyaṃ）、适当的（kalyaṃ）、箭（salyaṃ）。

---

633, 657. යාණ [Pg.292] ලාණා.

633, 657. “yāṇa”、“lāṇa”。

---

තෙහි කල සලඉච්චෙතෙහි ධාතූහි යාණ ලාණපච්චයා හොන්ති.

由彼等词根“kal”与“sal”，加“yāṇa”与“lāṇa”为后缀。

---

කලිතබ්බං සඞ්ඛ්‍යාතබ්බන්ති කල්‍යාණං, ගණතො පටික්කමිත්වා සලන්ති එත්ථාති පටිසල්‍යාණං. එවං සල්ලාණො, පටිසල්ලාණො.

应被计算、应被数，故为善（kalyāṇaṃ）；从团体中退出后于此行，故为退隐（paṭisalyāṇaṃ）。同样地，有“sallāṇo”、“paṭisallāṇo”。

---

634, 658. මථිස්ස ථස්ස ලො ච.

634, 658. “math”之“th”亦为“l”。

---

මථඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස ථස්ස ලාදෙසොහොති. අඤ්ඤමඤ්ඤං මථති විලොළතීති මල්ලො, මල්ලං.

此词根“math”之“th”被替换为“l”。互相搅动、扰乱，故为摔跤手（mallo），摔跤（mallaṃ）。

---

චග්ගහණෙන ලතො කො ච ආගමො හොති. මල්ලකො, මල්ලකං.

由“ca”字，“l”后亦有增音“ka”，得：mallako, mallakaṃ。

---

635, 559. පෙසාතිසග්ගපත්තකාලෙසුකිච්චා.

635, 559. 于命令、允许、适时义中，用应动分词。

---

පෙස අතිසග්ග පත්තකාලඉච්චෙතෙස්වත්ථෙසු කිච්චපච්චයා හොන්ති.

于命令、允许、适时此等义中，用应动分词后缀。

---

කත්තබ්බං කම්මං භවතා, කරණීයං කිච්චං භවතා, භොත්තබ්බං භොජනං භවතා, භොජනීයං භොජනං භවතා, අජ්ඣයිතබ්බං අජ්ඣෙය්‍යං භවතා, අජ්ඣයනීයං අජ්ඣෙය්‍යං භවතා.

工作应由您完成（kattabbaṃ），事务应由您完成（karaṇīyaṃ）。食物应由您食用（bhottabbaṃ），食物应由您啖食（bhojanīyaṃ）。所学应由您学习（ajjhayitabbaṃ），所学应由您学习（ajjhayanīyaṃ）。

---

636, 659. අවස්සකා’ධමිණෙසු [Pg.293] ණී ච.

636, 659. 于必须与负债人义中，用“ṇī”及应动分词。

---

අවස්සක අධමිණඉච්චෙතෙස්වත්ථෙසු ණීපච්චයො හොති, කිච්චා ච.

于必须与负债人此等义中，用“ṇī”后缀，亦用应动分词。

---

අවස්සතෙ තාව – කාරීසි මෙ කම්මං අවස්සං හාරීසි මෙ භාරං අවස්සං.

先说必须义：你必须为我工作，你必须为我运载重负。

---

අධමිණෙ – දායීසි මෙ සතං ඉණං, ධාරීසි මෙ සහස්සං ඉණං.

负债人义：你应付我一百的债务，你欠我一千的债务。

---

කිච්චා ච – දාතබ්බං මෙ භවතා සතං ඉණං. ධාරයිතබ්බං මෙ භවතා සහස්සං ඉණං, කත්තබ්බං මෙ භවතා ගෙහං, කරණීයං මෙ භවතා කිච්චං, කාරියං මෙ භවතා සයනං.

以及应动分词之例：一百的债务应由您付给我。一千的债务应由您为我承担。房屋应由您为我建造。事务应由您为我处理。床座应由您为我制作。

---

637, 0. අරහසක්කාදීහි තුං.

637, 0. 与`araha`、`sakka`等词连用时，用`tuṃ`。

---

අරහ සක්ක භබ්බඉච්චෙවමාදීහි පයොගෙ සති සබ්බධාතූහි තුංපච්චයො හොති.

当与`araha`（值得）、`sakka`（能够）、`bhabba`（适合）等词连用时，所有语基都可加`tuṃ`后缀。

---

අරහා භවං වත්තුං, අරහා භවං කත්තුං, සක්කා භවං හන්තුං, සක්කා භවං ජනෙතුං, ජනිතුං, භවිතුං, සක්කා භවං දාතුං, සක්කා භවං ගන්තුං, තබ්බො භවං ජනෙතුං ඉච්චෙවමාදි.

尊者值得说（vattuṃ），尊者值得做（kattuṃ）；尊者能够杀（hantuṃ），尊者能够生（janetuṃ, janituṃ, bhavituṃ）；尊者能够给（dātuṃ），尊者能够去（gantuṃ）；尊者适合生（janetuṃ），等等。

---

638, 660. වජාදීහිපබ්බජ්ජාදයො [Pg.294] නිප්පජ්ජන්තෙ.

638, 660. 由`vaj`等语基，派生出`pabbajjā`等词语。

---

වජඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි, උපසග්ගපච්චයාදීහි ච පබ්බජ්ජාදයො සද්දා නිප්පජ්ජන්තෙ.

由`vaj`等语基，以及前缀、后缀等，派生出`pabbajjā`（出家）等词语。

---

පඨමමෙව වජිතබ්බාති පබ්බජ්ජා, ඉඤ්ජනං එජ්ජා, සමජ්ජනං සමජ්ජා, නිසීදනං නිසජ්ජා, විජානනං විජ්ජා විසජ්ජනං විසජ්ජා, පදනං පජ්ජා, හනනං වජ්ඣා, එසනං ඉච්ඡා, අතිඑසනං අතිච්ඡා, සදනං සජ්ජා, සයන්ති එත්ථාති සෙය්‍යා, සම්මා චිත්තං නිධෙති එතායාති සද්ධා, චරිතබ්බා චරියා, කරණං කිරියා, රුජනං රුච්ඡා, පදනං පච්ඡා, රිඤ්චනං රිච්ඡා, තිකිච්ඡනං තිතිච්ඡා, සංකොචනං සංකුච්ඡා, මදනං මච්ඡා, ලභනං ලච්ඡා, රදිහබ්බාති රච්ඡා, රදනං විලෙඛනං වාරච්ඡා, අධො භාගෙන ගච්ඡතීති තිරච්ඡා, තිරච්ඡානො, අජනං අච්ඡා, තිතික්ඛතීති තිතික්ඛා, සහ ආගමනං සාගච්ඡා, දුට්ඨු භක්ඛනං දොභච්ඡා, දුට්ඨු රොසනං දුරුච්ඡා, පුච්ඡනං පුච්ඡා, මුහනං මුච්ඡා, වසනං වච්ඡා, කචනං කච්ඡා, සහ කථනං සාකච්ඡා, තුදනං තුච්ඡා, විසනං විච්ඡා, පිසනං පිච්ඡිල්ලා, සුඛදුක්ඛං මුදති භක්ඛතීති මච්ඡො[Pg.295], සත්තානං පාණං මුසෙති චජෙතීති මච්චු, සතනං සච්චං, උද්ධං ධුනාති කම්පතීති උද්ධච්චං, නටනං නච්චං, නිතනං නිච්චං, තථනං තච්ඡං ඉච්චෙවමාදි.

首先应前往，故为`pabbajjā`（出家）；动摇为`ejjā`（动）；集合为`samajjā`（集会）；坐为`nisajjā`（坐具）；了知为`vijjā`（明）；回答为`visajjā`（回答）；行为`pajjā`（道）；杀害为`vajjhā`（杀戮）；寻求为`icchā`（欲）；过度寻求为`aticchā`（贪欲）；沉陷为`sajjā`（准备）；于此躺卧，故为`seyyā`（卧具）；以此善安置心，故为`saddhā`（信）；应行为`cariyā`（行）；作为`kiriyā`（作用）；病痛为`rucchā`（病）；行为`pacchā`（后）；舍弃为`ricchā`（舍）；治疗为`titicchā`（忍耐）；收缩为`saṃkucchā`（收缩）；迷醉为`macchā`（沉醉）；获得为`lacchā`（得）；应被挖掘，故为`racchā`（街道）；挖掘或刮削为`racchā`；以低下部分行走，故为`tiracchā`、`tiracchāno`（傍生）；行为`acchā`（熊）；忍耐，故为`titikkhā`（忍辱）；一同前来为`sāgacchā`（交谈）；恶意地食为`dobhacchā`（饥荒）；恶意地怒为`durucchā`（恶怒）；询问为`pucchā`（问）；昏迷为`mucchā`（昏迷）；居住为`vacchā`（犊）；捆绑为`kacchā`（沼泽地）；一同谈论为`sākacchā`（会谈）；刺为`tucchā`（空）；进入为`vicchā`（进入）；研磨为`picchillā`（滑）；吞食苦乐，故为`maccho`（鱼）；偷走、使有情舍弃生命，故为`maccu`（死）；属于善人，故为`saccaṃ`（谛）；向上摇动、颤动，故为`uddhaccaṃ`（掉举）；舞蹈为`naccaṃ`（舞）；引导为`niccaṃ`（常）；如是为`tacchaṃ`（真实），等等。

---

639, 585. ක්විලොපො ච.

639, 585. 以及`kvi`之脱落。

---

ක්විලොපො හොති, පුන ච නිප්පජ්ජන්තෙ.

`kvi`后缀脱落，并再次派生词语。

---

විවිධෙහි සීලාදිගුණෙහි භවතීති විභූ, විසෙසෙන වා භවතීති විභූ, සයං අත්තනා භවතීති සයම්භූ, අභිවිත්වා භවතීති අභිභූ, සං සුට්ඨු ධුනාති කම්පතීති සන්ධූ, විසෙසෙන භාති දිබ්බතීති විභා, නිස්සෙසෙන භාති දිබ්බතීති නිභා, පකාරෙන භාති දිබ්බතීති පභා, සහ භාසන්ති එත්ථාති සභා, ආභුසො භාති දිබ්බතීති ආභා, භුජෙන කුටිලෙන ගච්ඡතීති භුජගො, තුරිතතුරිතො ගච්ඡතීති තුරගො, සං සුට්ඨු පථවිං ඛනතීති සඞ්ඛො, විසෙසෙන යමති උපරමතීති වියො, සුට්ඨු මනති ජානාතීති සුමො, පරි සමන්තතො තනොති විත්ථාරෙතීති පරිතො ඉච්චෙවමාදි.

以种种戒等功德而成，故为`vibhū`（主宰）；或以殊胜而成，故为`vibhū`。由自己而成，故为`sayambhū`（自生者）。征服之后而成，故为`abhibhū`（征服者）。善摇动、颤动，故为`sandhū`。以殊胜方式发光、闪耀，故为`vibhā`（光辉）。无余地发光、闪耀，故为`nibhā`（光彩）。以某种方式发光、闪耀，故为`pabhā`（光明）。他们于此一同言说，故为`sabhā`（集会）。极度发光、闪耀，故为`ābhā`（光芒）。以弯曲之身行走，故为`bhujago`（蛇）。非常迅速地行走，故为`turago`（马）。善于挖掘大地，故为`saṅkho`（螺）。特别地抑制、止息，故为`viyo`。善于思考、了知，故为`sumo`。在周围伸展、扩展，故为`parito`（周围），等等。

---

640, 0. සචජානං කගා ණානුබන්ධෙ.

640, 0. 当有指示音`ṇa`时，`ca`、`ja`分别变为`ka`、`ga`。

---

සච ජානං ධාතූනමන්තානං චජානං කගාදෙසා හොන්ති යථාසඞ්ඛ්‍යං ණානුබන්ධෙ පච්චයෙ පරෙ.

当带有指示字母`ṇ`的后缀跟随时，语基末尾的`c`与`j`分别被替换为`k`与`g`。

---

ඔකො[Pg.296], පාකො, සෙකො, සොකො, විවෙකො, චාගො, යොගො, භොගො, රොගො, රාගො, භාගො, භඞ්ගො, රඞ්ගො, සඞ්ගො.

住所（oko），烹煮（pāko），洒水（seko），忧愁（soko），远离（viveko），舍离（cāgo），瑜伽（yogo），受用（bhogo），疾病（rogo），贪欲（rāgo），部分（bhāgo），破坏（bhaṅgo），舞台（raṅgo），执著（saṅgo）。

---

641, 572. නුදාදීහි යුණ්වූනමනානනාකානනකා සකාරිතෙහි ච.

641, 572. 在以`nud`等为首的语基以及使役语基之后，后缀`yu`、`ṇ`、`vū`被替换为`ana`、`ānana`、`aka`、`ānanaka`。

---

නුද සූද ජන සු ලූ හු පු භූ ඤා අ ස සමුඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි, ඵන්ද චිති ආණ ඉච්චෙවමාදීහි සකාරිතෙහි ච යුණ්වූනං පච්චයානං අන ආනන අක ආනනකාදෙසා හොන්ති යථාසඞ්ඛ්‍යං කත්තරි, භාවකරණෙසු ච.

在`nud`、`sūd`、`jan`、`su`、`lū`、`hu`、`pū`、`bhū`、`ñā`、`as`、`sam`等语基之后，以及在由`phand`、`cit`、`āṇ`等形成的使役语基之后，后缀`yu`、`ṇ`、`vū`在主动者、状态与工具义中，根据情况被替换为`ana`、`ānana`、`aka`与`ānanaka`。

---

කත්තරි තාව – පනුදතීති පනූදනො. එවං සූදනො, ජනනො, සවණො, ලවනො, හවනො, පවනො, භවනො, ඤාණො, අසනො, සමණො.

先说主动者义：`panudati`（他驱除），因此是`panūdano`（驱除者）。同样地：`sūdano`（杀者），`janano`（生者），`savaṇo`（闻者），`lavano`（割者），`havano`（祭者），`pavano`（净化者），`bhavano`（有者），`ñāṇo`（知者），`asano`（食者），`samaṇo`（沙门）。

---

භාවෙ ච – පනුදතෙ පනූදනං. එවං සූදනං, ජනනං, සවණං, ලවනං, හවනං, පවනං, භවනං, ඤාණං, අසනං, සමණං, සඤ්ජානනං, කුයතෙ කානනං.

以及状态义：`panudate`（驱除），即是`panūdanaṃ`（驱除）。同样地：`sūdanaṃ`（杀害），`jananaṃ`（出生），`savaṇaṃ`（听闻），`lavanaṃ`（收割），`havanaṃ`（祭祀），`pavanaṃ`（净化），`bhavanaṃ`（存在），`ñāṇaṃ`（智），`asanaṃ`（食），`samaṇaṃ`（平静），`sañjānanaṃ`（识知），`kuyate kānanaṃ`（……林）。

---

කාරිතෙ ච – ඵන්දාපීයතෙ ඵන්දාපනං, චෙතාපීයතෙ චෙතාපනං, ආණාපීයතෙ ආණාපනං.

以及使役义：`phandāpīyate`（被使摇动），即是`phandāpanaṃ`（使摇动）；`cetāpīyate`（被使思考），即是`cetāpanaṃ`（使思考）；`āṇāpīyate`（被使命令），即是`āṇāpanaṃ`（使命令）。

---

කරණෙ – නුදන්ති අනෙනාති නූදනං, එවං සූදනං, ජනනං, සවණං, ලවණං, හවනං, පවනං, භගනං, ඤාණං, අසනං, සවණං.

在工具义中：`nudanti anena`（他们用此推动），因此是`nūdanaṃ`（推动的工具）。同样地：`sūdanaṃ`（杀的工具），`jananaṃ`（生的工具），`savaṇaṃ`（听的工具），`lavaṇaṃ`（割的工具），`havanaṃ`（祭的工具），`pavanaṃ`（净化的工具），`bhaganaṃ`（破坏的工具），`ñāṇaṃ`（知的工具），`asanaṃ`（食的工具），`savaṇaṃ`（流的工具）。

---

පුන [Pg.297] කත්තරි – නුදතීති නූදකො, සූදතීති සූදධකා, ජනෙතීති ජනකො, සුණොතීති සාවකො, ලුනාතීති ලාවකො, ජුහොතීති හාවකො, පුනාතීති පාවකො, භවතීති භාවකො, ජානාතීති ජානකො, අසතීති අසකො, උපාසතීති උපාසකො, සමෙතීති සමකො.

再于主动者义中：`nudatīti nūdako`（他推动，因此是推动者）；`sūdatīti sūdako`（他杀害，因此是杀害者）；`janetīti janako`（他生，因此是生者）；`suṇotīti sāvako`（他听，因此是声闻）；`lunātīti lāvako`（他割，因此是收割者）；`juhotīti hāvako`（他祭祀，因此是祭祀者）；`punātīti pāvako`（他净化，因此是净化者）；`bhavatīti bhāvako`（他存在，因此是存在者）；`jānātīti jānako`（他知，因此是知者）；`asatīti asako`（他食，因此是食者）；`upāsatīti upāsako`（他亲近，因此是优婆塞）；`sametīti samako`（他平静，因此是平静者）。

---

කාරිතෙ තු – ඵන්දාපයතීති ඵන්දාපයකො. එවං ආණාපයකො, චෙතාපයකො, සඤ්ජානනකො.

但在使役义中：`phandāpayatīti phandāpayako`（他使……摇动，因此是使摇动者）。同样地：`āṇāpayako`（使命令者），`cetāpayako`（使思考者），`sañjānanako`（使识知者）。

---

642, 588. ඉ ය ත ම කි එ සාන’මන්තස්සරො දීඝං ක්වචි දු ස ස්ස ගුණං දො රං සක්ඛී ච.

642, 588. i、ya、ta、ma、ki、esa等（代词）的尾元音变为长音；有时，dus（词根）发生guṇa音变，其d变为r，其s变为kkh与ī。

---

ඉය ත ම කි එ සඉච්චෙතෙසං සබ්බනාමානමන්තො සරො දීඝමාපජ්ජතෙ, ක්වචි දුසඉච්චෙතස්ස ධාතුස්ස උකාරො ගුණමාපජ්ජතෙ, දකාරො රකාරමාපජ්ජතෙ, ධාත්වන්තස්ස සස්ස ච ස ක්ඛ ඊඉච්චෙතෙ ආදෙසා හොන්ති යථාසම්භවං. එතෙ සද්දා සකෙන සකෙන නාමෙන යථානුපරොධෙන බුද්ධසාසනෙ පච්ඡා පුන නිප්පජ්ජන්තෙ.

i、ya、ta、ma、ki、esa这些代词的尾元音变为长音。有时，dus此词根的u元音发生guṇa音变，d字母变为r字母，而词根词尾的s则根据情况被替换为sa、kkha和ī。这些词语以其各自的名称，在不与（教法）冲突的情况下，之后在佛陀的教法中再次形成。

---

ඉමමිව නං පස්සතීති ඊදිසො, යමිව නං පස්සතීති යාදිසො, තමිව නං පස්සතීති තාදිසො, මමිව නං පස්සතීති මාදිසො, කිමිව නං පස්සතීති කීදිසො, එතමිව නං පස්සතීති එදිසො, සමානමිව නං පස්සතීති සාදිසො[Pg.298]. ඉමමිව නං පස්සතීති ඊරිසො, යමිව නං පස්සතීති යාරිසො, තමිව නං පස්සතීති තාරිසො, මමිව නං පස්සතීති මාරිසො, කිමිව නං පස්සතීති කීරිසො, එතමිව නං පස්සතීති එරිසො, සමානමිව නං පස්සතීති සාරිසො. ඉමමිව නං පස්සතීති ඊදික්ඛො, යමිව නං පස්සතීති යාදික්ඛො, තමිව නං පස්සතීති තාදික්ඛො, එවං මාදික්ඛො, කීදික්ඛො, එදික්ඛො, සාදික්ඛො. ඊදී, යාදී, තාදී, මාදී, කීදී, එදී, සාදී.

“见彼如斯”，故为`īdiso`；“见彼如何”，故为`yādiso`；“见彼如彼”，故为`tādiso`；“见彼如我”，故为`mādiso`；“见彼如是何物”，故为`kīdiso`；“见彼如是”，故为`ediso`；“见彼如等”，故为`sādiso`。“见彼如斯”，故为`īriso`；“见彼如何”，故为`yāriso`；“见彼如彼”，故为`tāriso`；“见彼如我”，故为`māriso`；“见彼如是何物”，故为`kīriso`；“见彼如是”，故为`eriso`；“见彼如等”，故为`sāriso`。“见彼如斯”，故为`īdikkho`；“见彼如何”，故为`yādikkho`；“见彼如彼”，故为`tādikkho`；如是亦有`mādikkho`、`kīdikkho`、`edikkho`、`sādikkho`。以及`īdī`、`yādī`、`tādī`、`mādī`、`kīdī`、`edī`、`sādī`。

---

චග්ගහණෙන තෙසමෙව සද්දානං ඉයඉච්චෙවමාදීනමන්තො ච සරො ක්වචි දීඝත්ථමාහු. ඊදික්ඛො, යාදික්ඛො, තාදික්ඛො, මාදික්ඛො, කීදික්ඛො, එදික්ඛො, සාදික්ඛො. ඉදිසො, සදිසො, සරිසො, සරික්ඛො.

通过采用`ca`，他们说，`i`等词的尾元音有时会变长。例如：`īdikkho`、`yādikkho`、`tādikkho`、`mādikkho`、`kīdikkho`、`edikkho`、`sādikkho`。以及`idiso`、`sadiso`、`sariso`、`sarikkho`。

---

643, 635. භ්‍යාදීහි මති බුධි පූජාදීහි ච ත්තො.

643, 635. 于`bhī`等词根后，以及于义为思考、觉知、尊敬等的词根后，加`ta`后缀。

---

භීඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි, මති. බුධි පූජාදිතො ච ත්ත පච්චයො හොති.

于`bhī`等词根后，以及于义为思考、觉知、尊敬等的词根后，有`ta`后缀。

---

භායිතබ්බොති භීතො, සුපිතබ්බොති සුත්තො, මිජ්ජිතබ්බො සිනෙහෙතබ්බොති මිත්තො, සම්මන්නිතබ්බොති සම්මතො, සං සුට්ඨු මානිතබ්බො පූජෙතබ්බොති සම්මතො, සම්මානීයිත්ථාති සම්මතො, සංකප්පීයතෙති සඞ්කප්පිතො[Pg.299], සංකප්පීයිත්ථාති සඞ්කප්පිතො, සම්පාදීයතෙති සම්පාදිතො, සම්පාදීයිත්ථාති සම්පාදිතො, අවධාරීයතෙති අවධාරිතො, අවධාරීයිත්ථාති අවධාරිතො, බුජ්ඣිතබ්බො ඤාතබ්බොති බුද්ධො, අජ්ඣයිතබ්බොති ඉතො, එතබ්බො ගන්තබ්බොති ඉතො, විදිතබ්බො ඤාතබ්බොති විදිතො, තක්කීයතෙති තක්කිතො, පූජීයතෙති පූජිතො, පූජීයිත්ථාති පූජිතො, අපචායිතබ්බොති අපචායිතො, මානිතබ්බො පූජෙතබ්බොති මානිතො, අපචීයතෙති අපචිතො, වන්දීයතෙති වන්දිතො, වන්දීයිත්ථාති වන්දිතො, සක්කරීයතෙති සක්කාරිතො, සක්කරීයිත්ථාති සක්කාරිතො.

“应被畏惧”，故为`bhīto`(被畏惧者)；“应睡眠”，故为`sutto`(已睡者)；“应被爱护，应被喜爱”，故为`mitto`(朋友)；“应被尊重”，故为`sammato`(被尊重者)；“应被善加尊敬，应被供养”，故为`sammato`(被尊重者)；“曾被尊敬”，故为`sammato`(被尊重者)；“被思量”，故为`saṅkappito`(被思量者)；“曾被思量”，故为`saṅkappito`(被思量者)；“被完成”，故为`sampādito`(被完成者)；“曾被完成”，故为`sampādito`(被完成者)；“被确定”，故为`avadhārito`(被确定者)；“曾被确定”，故为`avadhārito`(被确定者)；“应被觉悟，应被了知”，故为`buddho`(觉悟者)；“应被学习”，故为`ito`(已学者)；“应被前往”，故为`ito`(已去者)；“应被了知”，故为`vidito`(已知者)；“被推考”，故为`takkito`(被推考者)；“被供养”，故为`pūjito`(被供养者)；“曾被供养”，故为`pūjito`(被供养者)；“应被尊敬”，故为`apacāyito`(被尊敬者)；“应被尊敬，应被供养”，故为`mānito`(被尊敬者)；“被敬奉”，故为`apacito`(被敬奉者)；“被礼拜”，故为`vandito`(被礼拜者)；“曾被礼拜”，故为`vandito`(被礼拜者)；“被恭敬”，故为`sakkārito`(被恭敬者)；“曾被恭敬”，故为`sakkārito`(被恭敬者)。

---

644, 661. වෙපු සී දව වමු කු දා භූ හ්වාදීහි ථු ත්තිම ණිමා නිබ්බත්තෙ.

644, 661. 于`vep`、`sī`、`dav`、`vam`、`ku`、`dā`、`bhū`、`hu`等词根后，于“已产生”义，加`thu`、`ttima`、`ṇima`后缀。

---

වෙපු සී දව වමු කු දා භූ හුඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි යථාසම්භවං ථු ත්තිම ණිමපච්චයා හොන්ති නිබ්බත්තත්ථෙ.

于`vep`、`sī`、`dav`、`vam`、`ku`、`dā`、`bhū`、`hu`等词根后，于“已产生”义，视情况可加`thu`、`ttima`、`ṇima`后缀。

---

වෙපනං වෙපො, තෙන නිබ්බත්තො වෙපථු, සයනං සයො, තෙන නිබ්බත්තො සයථු, දවනං දවො, තෙන නිබ්බත්තො දවථු. වමනං වමො, තෙන නිබ්බත්තො වමථු. කුත්ති කරණං, තෙන නිබ්බත්තං කුත්තිමං. දාති දානං, තෙන නිබ්බත්තං දත්තිමං. භූති භවනං, තෙන නිබ්බත්තං භොත්තිමං. අවහුති අවහනං, තෙන නිබ්බත්තං ඔහාවිමං.

`vepanaṃ`(摇动)是为`vepo`，由此而生`vepathu`(颤抖)；`sayanaṃ`(躺卧)是为`sayo`，由此而生`sayathu`(肿胀)；`davanaṃ`(奔跑)是为`davo`，由此而生`davathu`(灼热)。`vamanaṃ`(呕吐)是为`vamo`，由此而生`vamathu`(呕吐)。`kutti`是为`karaṇaṃ`(造作)，由此而生`kuttimaṃ`(人造物)。`dāti`(给予)是为`dānaṃ`(布施)，由此而生`dattimaṃ`(给予物)。`bhūti`是为`bhavanaṃ`(存在)，由此而生`bhottimaṃ`(食物)。`avahuti`是为`avahanaṃ`(运走)，由此而生`ohāvimaṃ`(被运走者)。

---

645, 662. අක්කොසෙ [Pg.300] නම්හානි.

645, 662. 于辱骂义，于`na`后加`āni`。

---

අක්කොසඉච්චෙතස්මිං අත්ථෙ නම්හි පටිසෙධයුත්තෙ ආනිපච්චයො හොති ධාතූහි.

于“辱骂”此义，当与否定词`na`连用时，于诸词根后有`āni`后缀。

---

න ගමිතබ්බං අගමානි තෙ ජම්ම දෙසං, න කත්තබ්බං අකරාණි තෙ ජම්ම කම්මං.

“不应去”(`na gamitabbaṃ`)，（辱骂说：）你这贱人，去了不该去的地方(`agamāni te jamma desaṃ`)！“不应做”(`na kattabbaṃ`)，（辱骂说：）你这贱人，做了不该做的事(`akarāṇi te jamma kammaṃ`)！

---

නම්හීති කිමත්ථං? විපත්ති තෙ ජම්ම, විකති තෙ ජම්ම.

为何说“于`na`后”？（若无`na`，则说：）你这贱人，遭殃了(`vipatti te jamma`)！你这贱人，变样了(`vikati te jamma`)！

---

අක්කොසෙති කිමත්ථං? න ගන්තබ්බා අගති තෙ.

为何说“于辱骂义”？（若非辱骂，则说：）你不应走上邪途(`na gantabbā agati te`)。

---

646, 419. එකාදිතො සකිස්ස ක්ඛත්තුං.

646, 419. 于`eka`(一)等数词及`sakiṃ`(一次)后，加`kkhattuṃ`。

---

එකාදිතො සකිස්ස ක්ඛත්තුං හොති.

于`eka`(一)等数词与`sakiṃ`(一次)后，有`kkhattuṃ`。

---

එකස්ස පදත්ථස්ස සකිං වාරං එකක්ඛත්තුං, ද්වින්නං පදත්ථානං සකිං වාරං ද්වික්ඛත්තුං, තිණ්ණං පදත්ථානං සකිං වාරං තික්ඛත්තුං, එවං චතුක්ඛත්තුං, පඤ්චක්ඛත්තුං, ඡක්ඛත්තුං, සත්තක්ඛත්තුං, අට්ඨක්ඛත්තුං, නවක්ඛත්තුං, දසක්ඛත්තුං. ඉච්චෙවමාදයො සද්දා යොජෙතබ්බා.

一物一次，是为`ekakkhattuṃ`(一次)；二物一次，是为`dvikkhattuṃ`(两次)；三物一次，是为`tikkhattuṃ`(三次)。如是，`catukkhattuṃ`(四次)、`pañcakkhattuṃ`(五次)、`chakkhattuṃ`(六次)、`sattakkhattuṃ`(七次)、`aṭṭhakkhattuṃ`(八次)、`navakkhattuṃ`(九次)、`dasakkhattuṃ`(十次)。“等等”此类词语应如是组合。

---

647, 663. සුනස්සුනස්සොණ වානුවානූනුනඛුනානා.

647, 663. `suna`的`una`部分，可被替换为`oṇa`、`vāna`、`uvāna`、`ūna`、`unakha`、`una`、`ā`、`āna`。

---

සුනඉච්චෙතස්ස පාටිපදිකස්ස උනස්ස ඔණ වාන උවාන ඌන උනඛ උන ආ ආනාදෙසා හොන්ති.

`suna`此一语基，其`una`部分有`oṇa`、`vāna`、`uvāna`、`ūna`、`unakha`、`una`、`ā`、`āna`等替换式。

---

සාමිකස්ස [Pg.301] සද්දං සුණාතීති සොණො, සාමිකස්ස සද්දං සුණාතීති ස්වානො, එවං සුවානො, සූනො, සුනඛො, සුනො, සා, සානො.

“听主人声”，是为`soṇo`(狗)；“听主人声”，是为`svāno`(狗)。如是，`suvāno`、`sūno`、`sunakho`、`suno`、`sā`(母狗)、`sāno`。

---

648, 664. තරුණස්ස සුසු ච.

648, 664. `taruṇa`(年轻)亦作`susu`。

---

තරුණඉච්චෙතස්ස පාටිපදිකස්ස සුසු ආදෙසො හොති.

`taruṇa`此一语基有`susu`替换式。

---

සුසු කාළකෙසො.

`susu kāḷakeso`(黑发的年轻人)。

---

649, 665. යුවස්සුවස්සුවුවානුනූනා.

649, 665. `yuvan`的`uva`部分，可被替换为`uva`、`uvā`、`uvāna`、`una`、`ūna`。

---

යුවඉච්චෙතස්ස පාටිපදිකස්ස උවස්ස උවඋවාන උනඌනාදෙසා හොන්ති.

`yuvan`此一语基，其`uva`部分有`uva`、`uvā`、`uvāna`、`una`、`ūna`等替换式。

---

යුවා, යුවානො, යුනො, යූනො.

`yuvā`(青年)、`yuvāno`(青年们)、`yuno`(青年的)、`yūno`(青年的)。

---

650, 651. කාලෙ වත්තමානාතීතෙ ණ්වාදයො.

650, 651. 于现在与过去时义，加`ṇu`等后缀。

---

කාලෙ වත්තමානත්ථෙ ච අතීතත්ථෙ ච ණු යු තපච්චයා හොන්ති.

于现在时义与过去时义，有`ṇu`、`yu`、`ta`后缀。

---

අකාසි, කරොතීති කාරු, අගච්ඡි, ගච්ඡතීති, වායු, අභවි, භවතීති භූතං.

`akāsi`(他曾做)、`karoti`(他做)，是为`kāru`(作者)；`agacchi`(他曾去)、`gacchati`(他去)，是为`vāyu`(风)；`abhavi`(他曾是)、`bhavati`(他是)，是为`bhūtaṃ`(已存在者)。

---

651, 647. තවිස්සති [Pg.302] ගමාදීහි ණී ඝිණ.

651, 647. 于将来时，于`gam`等词根后，加`ṇī`与`ghiṇa`后缀。

---

භවිස්සතිකාලත්ථෙ ගමු භජ සු ඨාඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි ණී ඝිණ පච්චයා හොන්ති.

于将来时义，于`gam`(去)、`bhaj`(分享)、`su`(听)、`ṭhā`(站立)等词根后，有`ṇī`与`ghiṇa`后缀。

---

ආයතිං ගමිතුං සීලං යස්ස, සො හොතීති ගාමී, ආයතිං භජිතුං සීලං යස්ස, සො හොතීති භාජී, ආයතිං පස්සාපිතුං සීලං යස්ස, සො හොතීති පස්සාවි, ආයතිං පට්ඨායිතුං සීලං යස්ස, සො හොතීති පට්ඨායි.

将来要去是其习性，故为gāmī（去者）；将来要分享是其习性，故为bhājī（分享者）；将来要看是其习性，故为passāvī（见者）；将来要出发是其习性，故为paṭṭhāyī（出发者）。

---

652, 648. ක්‍රියායං ණ්වු තවො.

652, 648. 于行为义，（有）ṇvu与tu（后缀）。

---

ක්‍රියායමත්ථෙ ණ්වු තුඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති භවිස්සතිකාලෙ.

于未来时，于行为义，有ṇvu与tu此等后缀。

---

‘‘කරිස්ස’’න්ති කාරකො වජති, ‘‘භුඤ්ජිස්ස’’න්ති භොත්තා වජති.

“我将做”，故作者(kārako)去；“我将吃”，故食者(bhottā)去。

---

653, 306. භාවවාචිම්හි චතුත්ථී.

653, 306. 于表状态或行为之词，（用）第四格。

---

භාවවාචිම්හි චතුත්ථීවිභත්ති හොති භවිස්සතිකාලෙ,

于未来时，表状态或行为之词用第四格。

---

පචිස්සතෙ, පචනං වා පාකො, පාකාය වජති. භුඤ්ජිස්සතෙ, භොජනං වා භොගො, භොගාය වජති. නච්චිස්සතෙ, නච්චනං වා නච්චං, නච්චාය වජති.

（他）将要烹煮(pacissate)，其行为是烹煮(pacanaṃ)或烧煮(pāka)，（故说）为烹煮而去(pākāya vajati)。（他）将要食用(bhuñjissate)，其行为是食用(bhojanaṃ)或享用(bhoga)，（故说）为享用而去(bhogāya vajati)。（他）将要跳舞(naccissate)，其行为是跳舞(naccanaṃ)或舞蹈(naccaṃ)，（故说）为舞蹈而去(naccāya vajati)。

---

654, 649. කම්මනි [Pg.303] ණො.

654, 649. 于宾语（前置）时，（用）ṇa（后缀）。

---

කම්මනි උපපදෙ ණපච්චයො හොති භවිස්සතිකාලෙ.

于未来时，当宾语为前置词时，有ṇa后缀。

---

නගරං කරිස්සති නගරකාරො වජති, සාලිං ලාවිස්සති සාලිලාවො වජති, ධඤ්ඤං වපිස්සති ධඤ්ඤවාපො වජති, භොගං දදිස්සති භොගදායො වජති, සින්ධුං පිවිස්සති සින්ධුපායො වජති.

（他）将要建造城市，造城者(nagarakāro)（为此）而去；（他）将要收割稻谷，割稻者(sālilāvo)（为此）而去；（他）将要播撒谷物，播种者(dhaññavāpo)（为此）而去；（他）将要施予财富，施与者(bhogadāyo)（为此）而去；（他）将要饮用河水，饮河者(sindhupāyo)（为此）而去。

---

655, 650. සෙසෙ ස්සං න්තුමානානා.

655, 650. 于其余义，（用）ssaṃ、ntu、māna、āna（后缀）。

---

සෙසඉච්චෙතස්මිං අත්ථෙ ස්සං න්තු මාන ආන ඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති භවිස්සතිකාලෙ කම්මූපපදෙ.

于未来时，当宾语为前置词时，于“其余”义，有ssaṃ、ntu、māna、āna此等后缀。

---

කම්මං කරිස්සති කම්මං කරිස්සං, එවං කම්මං කරොන්තො, කම්මං කුරුමානො, කම්මං කරානො වජති. භොජනං භුඤ්ජිස්සති භොජනං භුඤ්ජිස්සං, එවං භොජනං භුඤ්ජන්තො, භොජනං භුඤ්ජමානො, භොජනං භුඤ්ජානො වජති. ඛාදනං ඛාදිස්සති ඛාදනං ඛාදිස්සං, එවං ඛාදනං ඛාදන්තො, ඛාදනං ඛාදමානො, ඛාදනං ඛාදානො වජති. මග්ගං චරිස්සති මග්ගං චරිස්සං, එවං මග්ගං චරන්තො, මග්ගං චරමානො, මග්ගං චරානො වජති. භික්ඛං භික්ඛිස්සති භික්ඛං භික්ඛිස්සං, එවං භික්ඛං භික්ඛන්තො, භික්ඛං භික්ඛමානො, භික්ඛං භික්ඛානො වජති.

为作业(kammaṃ karissati / kammaṃ karissaṃ)而去，如是，作业(kammaṃ karonto)、作业(kammaṃ kurumāno)、作业(kammaṃ karāno)而去。为进食(bhojanaṃ bhuñjissati / bhojanaṃ bhuñjissaṃ)而去，如是，进食(bhojanaṃ bhuñjanto)、进食(bhojanaṃ bhuñjamāno)、进食(bhojanaṃ bhuñjāno)而去。为吃硬食(khādanaṃ khādissati / khādanaṃ khādissaṃ)而去，如是，吃着硬食(khādanaṃ khādanto)、吃着硬食(khādanaṃ khādamāno)、吃着硬食(khādanaṃ khādāno)而去。为行道(maggaṃ carissati / maggaṃ carissaṃ)而去，如是，行于道(maggaṃ caranto)、行于道(maggaṃ caramāno)、行于道(maggaṃ carāno)而去。为乞食(bhikkhaṃ bhikkhissati / bhikkhaṃ bhikkhissaṃ)而去，如是，乞着食(bhikkhaṃ bhikkhanto)、乞着食(bhikkhaṃ bhikkhamāno)、乞着食(bhikkhaṃ bhikkhāno)而去。

---

656, 666. ඡවාදීති [Pg.304] තත්‍රණ.

656, 666. 于cha等（词根）后，（用）tra与ṇa（后缀）。

---

ඡ ද චි ති සු නී වි ද පද තනු යත අද මද යුජ වතුමිද මා පු ක ල වර වෙ පු ගුප දා ඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි තත්‍රණ ඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති යථාසම්භවං.

于cha、da、ci、ti、su、nī、vi、da、pada、tanu、yata、ada、mada、yuj、vatu、mid、mā、pu、ka、la、vara、ve、pu、gup、dā等词根后，视情况有tra与ṇa此等后缀。

---

ආතපං ඡාදෙතීති ඡත්තං, ඡත්‍රං. ආරම්මණං චින්තෙතීති චිත්තං, චිත්‍රං. චින්තෙන්ති සම්පයුත්තධම්මා එථෙනාති වා චිත්තං, චිත්‍රං. අත්ථෙ අභිස්සවෙතීති සුත්තං, සුත්‍රං. අත්ථෙ සූචෙතීති වා සුත්තං, සුත්‍රං. සත්තෙ නෙතීති නෙත්තං, නෙත්‍රං. සත්තෙ ඉච්ඡිතට්ඨානං නෙන්ති එතෙනාති වා නෙත්තං, නෙත්‍රං. පකාරෙන විදතීති පවිත්තං, පවිත්‍රං. විවිධෙන ආකාරෙන මඞ්ග පාපං පුනාති, සොධෙතීති පවිත්තං, පවිත්‍රං. සුචිභාවං වා පාපුණාතීති පවිත්තං, පවිත්‍රං. පදති පාපුණාතීති පත්තො, පත්‍රො. ආහාරා පතන්ති එත්ථ භාජනෙති පත්තං, පත්‍රං. පදති පවත්තතීති වා පත්තං, පත්‍රං. තනොති විත්ථාරෙතීති තන්තං, තන්ත්‍රං, තනිතබ්බං විත්ථාරෙතබ්බන්ති වා තන්තං, තන්ත්‍ර. යතතීති යත්තං, යත්‍රං. යතති වීරියං කරොති එතෙනාති වා යත්තං, යත්‍රං. යතනං වා යත්තං, යත්‍රං. සුඛදුක්ඛං අදති භක්ඛතීති අත්තා, අත්‍රා. මදතීති මත්තං, මත්‍රං. වත්ථුං යුජ්ජන්ති එතෙනාති යොත්තං, යොත්‍රං. වත්තතීති වත්තං, වත්‍රං. මිදති [Pg.305] සිනෙහං කරොතීති මිත්තං. මිත්‍රං. මිදති සිනෙහති එතායාති මෙත්තා, මෙත්‍රා. පරි සමන්ත තො සබ්බාකාරෙන මිනන්ති එතායාති මත්තා, මත්‍රා. මානනං වා මත්තං, මත්‍රං. අත්තනො කුලං පුනාති සොධෙතීති පුත්තො, පුත්‍රො. කලිතබ්බං සඞ්ඛ්‍යාතබ්බන්ති කලත්තං, කලත්‍රං. සංසුට්ඨු වාරෙති එතෙනාති වරත්තං, වරත්‍රං. වෙපති කම්පතීති වෙත්තං, වෙත්‍රං. ගොපිතබ්බං රක්ඛිතබ්බන්ති ගුත්තං. ගුත්‍රං, ගොත්තං, ගොත්‍රං. දාති අවඛණ්ඩති එතෙනාති දාත්තං, දාත්‍රං ඉච්චෙවමාදි.

其遮蔽阳光，故为chattaṃ（伞）。其思虑所缘，故为cittaṃ（心）。或，相应法藉此而思虑，故为cittaṃ。其阐明义理，故为suttaṃ（经）。或，其指示义理，故为suttaṃ。其引导有情，故为nettaṃ（眼）。或，藉此引导有情至所欲之处，故为nettaṃ。其以种种方式净化、洗涤罪恶，故为pavittaṃ（净）。或，其达到清净状态，故为pavittaṃ。其行走、到达，故为patto（钵）。食物落入此容器中，故为pattaṃ。或，其持续行进，故为pattaṃ。其伸展、扩展，故为tantaṃ（线，续）。或，应伸展者被扩展，故为tantaṃ。其努力，故为yattaṃ（努力）。或，藉此而努力、精进，故为yattaṃ。或，努力(yatanaṃ)即是yattaṃ。其吞食苦乐，故为attā（我）。其令人沉醉，故为mattaṃ（醉）。藉此连接事物，故为yottaṃ（轭绳）。其转动，故为vattaṃ（轮）。其滋润、产生慈爱，故为mittaṃ（朋友）。藉此而慈爱，故为mettā（慈）。藉此而周遍、全面地衡量，故为mattā（量）。或，衡量(mānanaṃ)即是mattaṃ。其净化自家族，故为putto（儿子）。应被计算者，故为kalattaṃ（妻）。藉此而极好地防护，故为varattaṃ（皮带）。其摇动、颤动，故为vettaṃ（杖）。应被守护、保护者，故为guttaṃ（守护）或gottaṃ（氏族）。藉此而切割，故为dāttaṃ（镰刀）。诸如此类。

---

657, 667. වදාදීහි ණිත්තො ගණෙ.

657, 667. 于vad等（词根）后，于集合义，（用）ṇitta（后缀）。

---

වද චර වරඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි ණිත්තපච්චයො හොති ගණත්ථෙ.

于说(vad)、行(car)、选择(var)等词根后，于集合义，有ṇitta后缀。

---

වාදිතානං ගණො වාදිත්තං. එවං චාරිත්තං, වාරිත්තං, ඉච්චෙවමාදි.

乐器(vāditānaṃ)的集合是vādittaṃ（音乐）。同样地，有cārittaṃ（行持的集合）、vārittaṃ（遮止的集合）等。

---

658, 668. මිදාදීහි ත්තිතියො.

658, 668. 于mid等（词根）后，（用）tti与ti（后缀）。

---

මිද පද රන්ජ තනු ධාඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි ත්ති ති ඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති.

于mid、pad、rañj、tan、dhā等词根后，有tti与ti此等后缀。

---

මිදති සිනෙහතීති මෙත්ති, පදති ගච්ඡතීති පත්ති, රන්ජති එත්ථාති රත්ති, තනොති විත්ථාරෙතීති තන්ති, අත්තනො [Pg.306] කුලං තනොති විත්ථාරෙතීති වා තන්ති, පරෙසං ඉත්ථීනං පුත්තං ධාරෙතීති ධාති, ඛීරං ධාරෙතීති වා ධාති, අත්තනො සභාවං ධාරෙතීති වා ධාති ඉච්චෙවමාදි.

因其慈爱，故为metti（慈）。因其行至，故为patti（得达）。于此中染着，故为ratti（夜）。因其扩展、伸展，故为tanti（线，传承）。或，因其扩展自家族，故为tanti。因其怀抱他人妇女之子，故为dhāti（乳母）。或，因其保持乳汁，故为dhāti。或，因其保持自性，故为dhāti（界）。诸如此类。

---

659, 669. උසු රන්ජ දංසානං දංසස්ස දඩ්ඪොඪ ඨා ච.

659, 669. 于us、rañj、daṃs（三词根），daṃs（变为）daḍḍha，且（有）ḍha、ṭha（二后缀）。

---

උසු රන්ජ දංසඉච්චෙතෙසං ධාතූනං දංසස්ස දඩ්ඪාදෙසො හොති, ඪ ඨපච්චයා ච හොන්ති.

于us（烧）、rañj（染）、daṃs（咬）此等词根，daṃs有daḍḍha之替换，且有ḍha与ṭha二后缀。

---

උසීයතෙ උඩ්ඪො, රන්ජන්ති එත්ථාති රට්ඨං, දංසීයතෙති දඩ්ඪො.

被烧，故为uḍḍho（已烧）；于此中染着，故为raṭṭhaṃ（国土）；被咬，故为daḍḍho（被咬/被烧）。

---

660, 670. සූවුසානමූවුසානමතොථොච.

660, 670. 于sū、vu、as（三词根），其（元音）ū、u、a（变为）a，且（有）tha（后缀）。

---

සූවු අසඉච්චෙතෙසං ධාතූනං ඌඋඅසානං අතාදෙසො හොති, ථපච්චයො ච.

于sū、vu、as此等词根，其ū、u、a有a之替换，且有tha后缀。

---

සවති හිංසති එතෙනාති සත්ථං, හිරොත්තප්පං සංවරති එතෙනාතිවත්ථං, සද්දානුරූපං අසතිභවතීති අත්ථො,

藉此而流动、伤害，故为satthaṃ（武器）。藉此而遮护惭与愧，故为vatthaṃ（衣）。其存在与词语相应，故为attho（义）。

---

661, 671. රන්ජුදාදීහි [Pg.307] ධ දිද්ද කිරා ක්වචි ජදලොපොච.

661, 671. 于rañj、ud等（词根）后，（有）dha、da、idda、ka、ira（等后缀），且有时ja与da脱落。

---

රන්ජ උද ඉදි චදි මදි ඛුද ඡිදි රුදි දල සුස සුච වච වජ ඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි ධ ද ඉද්ද ක ඉරඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති, ක්වචි ජ ද ලොපො ච, පුන නිප්පජ්ජන්තෙ.

从`rañj`、`ud`、`id`、`cad`、`mad`、`khud`、`chid`、`rud`、`dal`、`sus`、`suc`、`vac`、`vaj`等词根后，接`dha`、`da`、`idda`、`ka`、`ira`这些后缀，有时`ja`与`da`会脱落，词形由此生成。

---

රඤ්ජිතබ්බන්ති රන්ධං, රන්ජයිත්ථාති වා රන්ධං, අත්තනි සන්නිස්සිතානං මච්ඡමකරානං පීතිසොමනස්සං උන්දති පසවති ජනෙතීති සමුද්දො, ඉන්දති පරමිස්සරියං කරොතීති ඉන්දො, ඉන්දත්තං අධිපතිභාවං කරොතීති වා ඉන්දො, චන්දිතබ්බො ඉච්ඡිතබ්බොති චන්දො, මන්දති හාසෙතීති මන්දො, මදිතබ්බො හාසෙතබ්බොති වා මන්දො, ඛුදති පිපාසෙතීති ඛුද්දො, ඡින්දිතබ්බොති ඡිද්දො, රුදති හිංසතීති රුද්දො, දලති දුග්ගතභාවං ගච්ඡතීති දලිද්දො, සුස්සතීති සුක්කං, සුචතීතිසොකො, වචිතබ්බන්ති වක්කං, අප්පටිහතො හුත්වා වජති ගච්ඡතීති වජිරං ඉච්චෙවමාදි.

应被染着，故为`randhaṃ`（过失）；或能使之染着，故为`randhaṃ`。能滋润、产生、生起依附于自身的鱼、摩羯罗等的喜与乐，故为`samuddo`（海洋）。能行使最高主权，故为`indo`（因陀罗）；或能行使主权，故为`indo`。应被喜爱、应被期望，故为`cando`（月亮）。其迟钝、衰退，故为`mando`（愚者）；或应被轻慢、应被嘲笑，故为`mando`。其饥饿、干渴，故为`khuddo`（卑小者）。应被切断，故为`chiddo`（孔洞）。其哭泣、伤害，故为`ruddo`（楼陀罗）。其陷入、走向不幸的状态，故为`daliddo`（贫穷者）。其干枯，故为`sukkaṃ`（干）。其悲伤，故为`soko`（愁）。应被言说，故为`vakkaṃ`（肾）。无碍而行，故为`vajiraṃ`（金刚）。诸如此类。

---

662, 672. පටිතො හිස්ස හෙරණ හීරණ.

662, 672. `paṭi`之后的词根`hi`，变为`heraṇa`与`hīraṇa`。

---

පටිඉච්චෙතස්මා හිස්ස ධාතුස්ස හෙරණ හීරණ ආදෙසා හොන්ති.

在前缀`paṭi`之后，词根`hi`被替换为`heraṇa`与`hīraṇa`。

---

පටිපක්ඛෙමද්දිත්වාගච්ඡති පවත්තතීති පාටිහෙරං, පාටිහීරං.

能压伏敌对者而发生，故为`pāṭiheraṃ`或`pāṭihīraṃ`（神变）。

---

663, 673. කඩ්‍යාදීහි [Pg.308] කො.

663, 673. 从`kaḍi`等词根后，加`ka`后缀。

---

කඩි ඝඩි වඩි කරඩි මඩි සඩි කුඨි භඩි පඩි දඩි රඩි තඩි ඉසිඩි චඩි ගඩි අඩි ලඩි මෙඩි එරඩි ඛඩි ඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි කපච්චයො හොති සහ පච්චයෙන ච නිප්පජ්ජන්තෙ යථාසම්භවං.

从`kaḍi`、`ghaḍi`、`vaḍi`、`karaḍi`、`maḍi`、`saḍi`、`kuṭhi`、`bhaḍi`、`paḍi`、`daḍi`、`raḍi`、`taḍi`、`isiḍi`、`caḍi`、`gaḍi`、`aḍi`、`laḍi`、`meḍi`、`eraḍi`、`khaḍi`等词根后，接`ka`后缀，并依情况构成词形。

---

කණ්ඩිතබ්බො ඡින්දිතබ්බොති කණ්ඩො, ඝණ්ඩිතබ්බො ඝටෙතබ්බොති ඝණ්ඩො, වණ්ඩන්ති එත්ථාති වණ්ඩො, කරණ්ඩිතබ්බො භාජෙතබ්බොති කරණ්ඩො, මණ්ඩීයතෙ විභූසීයතෙ එතෙනාති මණ්ඩො, සණ්ඩන්ති ගුම්බන්ති එත්ථාති සණ්ඩො, අඞ්ගමඞ්ගානි කුණ්ඨති ඡින්දතීති කුට්ඨං, භණ්ඩිතබ්බන්ති භණ්ඩං, පණ්ඩති ලිඞ්ගවෙකල්ලභාවං ගච්ඡතීති පණ්ඩකො. දණ්ඩති ආණං කරොති එතෙනාති දණ්ඩො, රණ්ඩති හිංසතීති රණ්ඩො, විසෙසෙන තණ්ඩති චාලෙති පරෙසං විඤ්ඤූනං හදයං කම්පෙතීති විතණ්ඩො, ඉසිණ්ඩති පරෙසං මද්දතීති ඉසිණ්ඩො, චණ්ඩති චණ්ඩික්කභාවං කරොතීති චණ්ඩො, ගණ්ඩති සන්නිචයති සමූහං කරොති එත්ථාති ගණ්ඩො, අණ්ඩීයති නිබ්බත්තීයතීති අණ්ඩො, ලණ්ඩිතබ්බො ජිගුච්ඡිතබ්බොති ලණ්ඩො, මෙණ්ඩති [Pg.309] කුටිලභාවං ගච්ඡතීති මෙණ්ඩො, එරණ්ඩති රොගං හිංසතීති එරණ්ඩො, ඛණ්ඩිතබ්බො ඡින්දිතබ්බොති ඛණ්ඩො ඉච්චෙවමාදි.

应被砍、应被切，故为`kaṇḍo`（箭，节）。应被敲、应被组合，故为`ghaṇḍo`（铃）。于此中分割，故为`vaṇḍo`（群）。应被分割，故为`karaṇḍo`（篮）。藉此而装饰、庄严，故为`maṇḍo`（饰）。于此中丛聚，故为`saṇḍo`（丛林）。能切割肢体，故为`kuṭṭhaṃ`（麻风病）。应被言说，故为`bhaṇḍaṃ`（物品）。能陷入性别不全的状态，故为`paṇḍako`（黄门）。藉此行使命令，故为`daṇḍo`（杖，罚）。能伤害，故为`raṇḍo`（恶棍）。能特别地冲击、动摇、撼动他人及智者之心，故为`vitaṇḍo`（诡辩者）。能压迫他人，故为`isiṇḍo`（压迫者）。能行暴恶，故为`caṇḍo`（暴恶者）。于此中积聚、成群，故为`gaṇḍo`（肿块）。其被产生，故为`aṇḍo`（卵）。应被厌恶，故为`laṇḍo`（粪）。能陷入弯曲的状态，故为`meṇḍo`（公羊）。能伤害疾病，故为`eraṇḍo`（蓖麻）。应被破碎、应被切断，故为`khaṇḍo`（碎片）。诸如此类。

---

664, 674. ඛාදාමගමානං ඛ න්ධ’න්ධ ගන්ධා.

664, 674. 词根`khād`、`am`、`gam`分别变为`khandha`、`andha`、`gandha`。

---

ඛාද අම ගමුඉච්චෙතෙසං ධාතූනං ඛන්ධ අන්ධ ගන්ධාදෙසා හොන්ති, කපච්චයො ච හොති.

词根`khād`（食）、`am`（去）、`gam`（去）等，被替换为`khandha`、`andha`、`gandha`，并加`ka`后缀。

---

ජාතිජරාමරණාදීහි සංසාරදුක්ඛෙහි ඛාදිතබ්බොති ඛන්ධො, අමති අඞ්ගමඞ්ගස්ස රුජ්ජනභාවං ගච්ඡතීති අන්ධො, චක්ඛුනා අමති රුජ්ජතීති වා අන්ධො, තං තං ඨානං වාතෙන ගච්ඡතීති ගන්ධො. එවං ඛන්ධකො, අන්ධකො, ගන්ධකො.

因其应被生、老、死等轮回之苦所吞食，故为`khandho`（蕴）；因其走向肢体败坏的状态，故为`andho`（盲）；或因眼根走向败坏，故为`andho`（盲）；因其随风去至彼彼之处，故为`gandho`（香）。由此而有`khandhako`（蕴者）、`andhako`（盲者）、`gandhako`（香者）。

---

665, 675. පටාදීහ්‍යලං.

665, 675. 从`paṭa`等词后，加`ala`后缀。

---

පට කල කුස කද භගන්ද මෙඛ වක්ක තක්ක පල්ල සද්ද මූල බිල විද චඩං පඤ්ච වා වස පචි මච මුස ගොත්ථු පුථු බහු මඞ්ග බහ කම්බ සම්බ අග්ගඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි පාටි පදිකෙහි ච උත්තරපදෙසු අලපච්චයො හොති, පච්ඡා පුන නිප්පජ්ජන්තෙ.

从`paṭa`、`kala`、`kusa`、`kada`、`bhaganda`、`mekha`、`vakka`、`takka`、`palla`、`sadda`、`mūla`、`bila`、`vida`、`caḍaṃ`、`pañca`、`vā`、`vasa`、`paci`、`maca`、`musa`、`gotthu`、`puthu`、`bahu`、`maṅga`、`baha`、`kamba`、`samba`、`agga`等词根或体词后，接`ala`后缀，由此构成新词。

---

පටෙ අලන්ති පටලං, කලෙ අලන්ති කලලං, පාපකෙ අකුසලෙ ධම්මෙ කුසති ඡින්දතීති කුසලං, කුසභූතෙ යථාසභාවධම්මෙ අලන්ති වා කුසලං, කුසෙ උද්දිස්ස දානෙ අලන්ති වා කුසලං, කුසෙ සඤ්චයෙ ධම්මසමුදායෙ අලන්ති [Pg.310] වා කුසලං, කද්දෙ මද්දෙ අලන්ති කදලං, භගන්දෙ සෙචනෙ අලන්ති භගන්දලං, භගන්දෙ මුත්තකරීසහරණෙ අලන්ති වා භගන්දලං, මෙඛෙ කටිවිචිත්තෙ අලන්ති මෙඛලං, වක්කෙ රුක්ඛතචෙ අලන්ති වක්කලං, තක්කෙ රුක්ඛසිලෙසෙ අලන්ති තක්කලං, පල්ලෙ නින්නට්ඨානෙ අලන්ති පල්ලලං, සද්දෙ හරිතෙ අලන්ති සද්දලං, මූලෙ පතිට්ඨානෙ අලන්ති මුලාලං, බිළෙ නිස්සයෙ අලන්ති බිලාලං, විදෙ විජ්ජමානෙ අලන්ති විදලං, චණ්ඩෙ අලන්ති චණ්ඩාලො, පඤ්චන්නං රාජූනං අලන්ති පඤ්චාලො, වා ගතිගන්ධනෙසු අලන්ති වාලං, වා පදගමනෙ අලන්ති වා වාළො, වසෙ අච්ඡාදනෙ අලන්ති වසලො, පචෙ විත්ථාරෙ අලන්ති පචලො, මචෙ චොරකම්මෙ අලන්ති මචලො, මුසෙ ථෙය්‍යෙ, මුසෙ පාණචාගෙ වා අලන්ති මුසලො, ගොත්තෙ වංසෙ සිඞ්ගාලජාතියං අලන්ති ගොත්ථුලො, පුථුම්හි විත්ථාරෙ අලන්ති පුථුලො, බහුම්හි සඞ්ඛ්‍යානෙ අලන්ති බහුලො, බහුම්හි වුද්ධිම්හි අලන්ති වා බහුලො, මඞ්ගම්හි ගමනෙ අලන්ති මඞ්ගලං, බහුම්හි වුද්ධිම්හි අලන්ති බහලං, කම්බම්හි සඤ්චලනෙ අලන්ති [Pg.311] කම්බලං. සම්බම්හි මණ්ඩලෙ අලන්ති සම්බලං, අග්ගෙ ගතිකොටිල්ලෙ අලන්ති අග්ගළං. ඉච්චෙවමාදයො අඤ්ඤෙපි සද්දා භවන්ති.

适于布，故为`paṭalaṃ`（膜）；适于微粒，故为`kalalaṃ`（胚胎）；能斩断邪恶不善法，故为`kusalaṃ`（善）；或适于如实存在的诸法，故为`kusalaṃ`；或适于为吉祥草而布施，故为`kusalaṃ`；或适于吉祥草的积聚、法的积聚，故为`kusalaṃ`；适于泥，故为`kadalaṃ`（芭蕉）；适于漏病，故为`bhagandalaṃ`（漏）；或适于在漏病中运走大小便，故为`bhagandalaṃ`；适于作为腰部饰物，故为`mekhalaṃ`（腰带）；适于树皮，故为`vakkalaṃ`（树皮衣）；适于树胶，故为`takkalaṃ`（树胶）；适于低洼处，故为`pallalaṃ`（池塘）；适于青草，故为`saddalaṃ`（草地）；适于根基，故为`mulālaṃ`（莲藕）；适于洞穴为依止，故为`bilālaṃ`（猫）；适于存在，故为`vidalaṃ`（剖开的竹片）；适于暴恶，故为`caṇḍālo`（旃陀罗）；适于五王，故为`pañcālo`（般遮罗）；适于行与香，故为`vālaṃ`（毛发）；或适于疾行，故为`vāḷo`（猛兽）；适于遮蔽，故为`vasalo`（贱民）；适于扩展，故为`pacalo`（摇晃）；适于偷盗，故为`macalo`（Macala鱼）；适于偷盗，或适于夺取生命，故为`musalo`（杵）；适于宗族、豺狼之种，故为`gotthulo`（豺）；适于宽广，故为`puthulo`（宽阔）；适于数量多，故为`bahulo`（众多）；或适于增长多，故为`bahulo`；适于行进，故为`maṅgalaṃ`（吉祥）；适于增长多，故为`bahalaṃ`（厚）；适于摇动，故为`kambalaṃ`（毛毯）；适于圆，故为`sambalaṃ`（资粮）；适于顶端弯曲，故为`aggaḷaṃ`（门闩）。如此等等，亦有其他词语。

---

666, 676. පුථස්ස පුථු පථා මො වා.

666, 676. `putha`被替换为`puthu`或`patha`，或加`ma`后缀。

---

පුථඉච්චෙතස්ස පාටිපදිකස්ස පුථු පථාදෙසා හොන්ති, ක්වචි අමපච්චයො හොති.

对于体词`putha`，其被替换为`puthu`或`patha`，有时加`ama`后缀。

---

පුථ හුත්වා ජාතන්ති පුථවී පථමෙ ජාතො පථමො, පථවී, පඨමො වා, පුථු කිලෙසෙ ජනෙතීති පුථුජ්ජනො, පුථු හුත්වා ජාතන්ති පථවී, පථවී වා.

因其分离而生，故为`puthavī`（地）；生为第一，故为`pathamo`（第一）；或为`pathavī`，或为`paṭhamo`。因其产生种种烦恼，故为`puthujjano`（凡夫）；因其种种而生，故为`pathavī`，或为`pathavī`。

---

667, 677. සස්වාදීහි තු දවො.

667, 677. 从`sasu`等词根后，加`tu`、`du`后缀。

---

සසු දද අද මදඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි තු දුඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති.

从`sasu`、`dada`、`ada`、`mada`等词根后，接`tu`、`du`这些后缀。

---

අඤ්ඤෙ සත්තෙ සසති හිංසතීති සත්තු, දුක්ඛං දදාතීති දද්දු, දුක්ඛෙන අදති භක්ඛති එත්ථාති අද්දු, දුක්ඛං අදති අනුභවති ජනො එතෙනාති වා අද්දු, දුක්ඛං භාජනං [Pg.312] ආධාරං භාවතීති වා අද්දු, මදති උම්මත්තං කරොතීති මද්දු, මදති මද්දභාවං කරොතීති වා මද්දු.

因其伤害其他有情，故为敌人(sattu)；因其给予痛苦，故为癣(daddu)；于此以痛苦而食或被食，故为addu；或人因此而感受痛苦，故为addu；或痛苦成为其容器、基础，故为addu；因其使人沉醉、疯狂，故为醉物(maddu)；或因其造成沉醉状态，故为醉物(maddu)。

---

668, 678. ඣාදීහි ඊවරො.

668, 678. 由ci等（词根后加）īvara（后缀）。

---

චි පා ධාඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි ඊවරපච්චයොහොති.

对于语根ci、pā、dhā等，加上īvara后缀。

---

චීයතීති චීවරං, පිවතීති පීවරො, පාතබ්බං රක්ඛිතබ්බන්ති වා පීවරං. ධාරෙති ධාරෙත්වා ජීවිතං කප්පෙතීති ධීවරො, ධීවරං.

因其被积聚（或穿戴），故为衣(cīvara)；因其能饮，故为肥胖(pīvara)；或因其当被守护、饮用，故为肥胖。因其执持（鱼网）并以此维生，故为渔夫(dhīvara)。

---

669, 679. මුනාදීහි චි.

669, 679. 由mun等（词根后加）i（后缀）。

---

මුන යත අග්ග පත කව සුච රුච මහාල භද්දාල මනඉඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි, පාටිපදිකෙහි ච ඉපච්චයො හොති.

对于语根或体词如muna、yata、agga、pata、kava、suca、ruca、mahāla、bhaddāla、mana等，加上i后缀。

---

අත්ථානත්ථං මුනාති, ඤෙය්‍යධම්මං ලක්ඛණාදිවසෙන වා ජානාතීති මුනි, යතති වීරියං කරොතීති යති, අග්ගති කුටිලභාවං ගච්ඡතීති අග්ගි, පතති සෙට්ඨො හුත්වා පුරතො ගච්ඡතීති පති, කබ්‍යං බන්ධතීති කවි, කන්තං මනාපවචනං වදතීති වා කවි. සුචති පරිසුද්ධං භවතීති සුචි, රුචති දිබ්බතීති රුචි, මහන්තං විභාවං භොගක්ඛන්ධං ලාතීති මහාලි, භද්දං යසං ලාතීති භද්දාලි, මනං තත්ථ රතනෙ නයතීති මණි.

了知利益与非利益，或依特征等方式了知所应知法，故为牟尼(muni)；努力、精进，故为行者(yati)；以弯曲之势而去，故为火(aggi)；作为最胜者前行，故为主(pati)；创作诗歌，故为诗人(kavi)；或说可爱、悦意之言，故为诗人。清净、纯净，故为净(suci)；闪耀、发光，故为光(ruci)；获得大威力、大财富，故为摩诃离(mahāli)；获得吉祥名声，故为跋陀利(bhaddāli)；将心引向彼宝，故为宝珠(maṇi)。

---

670, 680. විදාදීහ්‍යූරො[Pg.313].

670, 680. 由vid等（词根后加）ūra（后缀）。

---

විද වල්ල මස සිද දුකුකපු මය උදි ඛජ්ජ කුරඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි, පාටිපදිකෙහි ච ඌරපච්චයොහොති.

对于语根或体词如vida、valla、masa、sida、duku、kapu、maya、udi、khajja、kura等，加上ūra后缀。

---

විදිතුං අලන්ති විදූරො, විදූරට්ඨානෙ ජාතො වෙදූරො, වල්ලති වල්ලභාවෙන භවතීති වල්ලූරො, වල්ලති අඤ්ඤමඤ්ඤං බන්ධතීති වා වල්ලූරො, ආමසිතබ්බොති මසූරො, සින්දති සිඞ්ගාරභාවං ගච්ඡතීති සින්දූරො, සින්දති විරොචතීති වා සින්දූරො, ගමිතුං අලං අනාසන්නත්තාති දූරො, කුති සද්දං කරොතීති කූරො, අත්තනො ගන්ධෙන අඤ්ඤං ගන්ධං කපති හනති හිංසතීති කප්පූරො, කප්පති රොගාපනයනෙ සමත්ථෙතීති වා කප්පූරො, මහියං රවතීති මයූරො, මහියං යාති ගච්ඡතීති මයූරො, පංසුං උන්දති පසවතීති උන්දූරො, ඛජ්ජිතබ්බො ඛාදිතබ්බොති ඛජ්ජූරො, කුරති අක්කොසතීති කුරූරො.

能知，故为智者(vidūra)；生于远处，故为吠琉璃(vedūra)；因其攀附、可爱，故为干肉(vallūra)；或因其互相缠绕，故为干肉；当被触碰，故为扁豆(masūra)；流动、趋于庄严，故为红丹(sindūra)；或流动、闪耀，故为红丹；能去，因其不近，故为远(dūra)；发出“咕”声，故为熟饭(kūra)；以自身气味压服、摧毁、伤害他香，故为樟脑(kappūra)；或适于、能于去除疾病，故为樟脑；于地上鸣叫，故为孔雀(mayūra)；于地上行走，故为孔雀；润湿、产生尘土，故为鼠(undūra)；当被嚼食，故为枣椰(khajjūra)；叫喊、辱骂，故为残酷(kurūra)。

---

671, 681. හනාදීහි නු ණුතවො.

671, 681. 由han等（词根后加）nu、ṇu、tu（后缀）。

---

හන ජන භාරි ඛනු අම වෙ වෙධා සිකි හි ඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි නු ණු කුඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති.

对于语根han、jan、bhā、ri、khan、am、ve、dhā、si、hi等，加上nu、ṇu、tu等后缀。

---

භොජනං [Pg.314] හනති හිංසති එතෙනාති හණු, හනු වා. ගමනං ජනෙතීතී ජාණු, භාණු දිබ්බතීති භාණු, නිවාතෙ රිති ගච්ඡතීතී රෙණු, ඛණිතබ්බො අවදාරිතබ්බොති ඛාණු. අඞ්ගමඞ්ගස්ස රුජ්ජනභාවං විජ්ඣනභාවං අමති ගච්ඡතීති අණු, වෙණු, වෙති තන්තසන්තානෙ භවතීතී වෙණු, බහිසාරෙඅලන්තිවාවෙණු වච්ඡං, පායෙතීතී ධෙනු, අත්ථං ධාරෙතීතී ධාතු, ගමනපචනාදිකං ක්‍රියං ධාරෙතීතී වා ධාතු, සීයතී බන්ධීයතීතී සෙතු, උද්ධං ගච්ඡති පවත්තතීතී කෙතු, අත්තනො ඵලං හිනොති පවත්තතීතී හෙතු.

人以此伤害食物，故为颚(haṇu或hanu)；产生行走，故为膝(jāṇu)；光芒闪耀，故为光(bhāṇu)；在无风处飘动，故为尘(reṇu)；当被挖掘、劈开，故为树桩(khāṇu)；趋向肢体败坏、穿刺的状态，故为微(aṇu)；因其被编织成连续不断，故为竹(veṇu)；或适于外在的精华，故为竹；使（犊）饮，故为乳牛(dhenu)；执持义理，故为界(dhātu)；或执持行、煮等作用，故为界；被捆绑，故为桥(setu)；向上行、生起，故为旗(ketu)；促使其自身的果，故为因(hetu)。

---

672, 682. කුටාදීහි ඨො.

672, 682. 由kuṭ等（词根后加）ṭha（后缀）。

---

කුට කුස කටඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි, පාටිපදිකෙහි ච ඨපච්චයො හොතී.

对于语根或体词如kuṭa、kusa、kaṭa等，加上ṭha后缀。

---

අඞ්ගමඞ්ගං කුටති ඡින්දතීතී කුට්ඨං, ධඤ්ඤෙන ඡාදෙතබ්බො පූරෙතබ්බොතී කොට්ඨො, කටිතබ්බං මද්දිතබ්බන්ති, කට්ඨං.

毁伤肢体，故为麻风病(kuṭṭha)；当以谷物覆盖、充满，故为谷仓(koṭṭha)；当被切割、粉碎，故为木材(kaṭṭha)。

---

673, 683. මනු පූර සුණාදීහි උස්ස නුසිසා.

673, 683. 由man、pūr、suṇ等（词根后加）usa、nusa、isa（后缀）。

---

මනු පූර සුණ කුසු ඉල අල මහ සි කි ඉච්චෙවමාදීහි ධාතූහි, පාටිපදිකෙහි ච උස නුස ඉසඉච්චෙතෙ පච්චයා හොන්ති, පුන නිප්පජ්ජන්තෙ.

对于语根或体词如manu、pūra、suṇa、kusu、ila、ala、maha、si、ki等，加上usa、nusa、isa等后缀，由此构成新词。

---

කුසලාකුසලෙ [Pg.315] ධම්මෙ මනති ජානාතීති මනුස්සො, මානුසො. කාරණා කාරණං මනති ජානාතීති වා මනුස්සො, මානුස්සො. අත්ථානත්ථං මනති ජානාතීති වා මනුස්සො, මානුස්සො. මාතාපිතූනං හදයං පූරෙතීති පුරිසො, අත්තනො මනොරථං පූරෙතීති වා පුරිසො, පූරෙතීති වා පොසො, සසුරෙහි සුණිතබ්බා හිංසිතබ්බාති සුණිසා, ද්වින්නං ජානානං කුලසන්තානං කරොතීති වා සුණිසා, කුච්ඡිතබ්බන්ති කරීසං, ගබ්භං විමොචෙතීති සුරිසො, තමන්ධකාරවිධමනෙන සත්තානං භයං සුරති හිංසතීති සූරියො, රොගං හිංසතීති සිරීසො, ඉලති කම්පතීති ඉල්ලිසො, තණ්හාය දුබ්බලො හුත්වා ඉලති කම්පතීති වා ඉල්ලිඝො, පාපකරණෙ අලති සමත්ථෙතීති අලසො, මහිතබ්බො පූජෙතබ්බොති මහිසො, සීයති බන්ධීයතීති සීසං, කිතබ්බං හිංසිතබ්බන්ති කිසං, ඉච්චෙවමාදි.

了知善与不善法，故为人(manussa)或人(mānusa)；或了知因与非因，故为人；或了知利益与非利益，故为人。充满父母之心，故为男子(purisa)；或充满自己心愿，故为男子；或充满（他人心愿），故为人(posa)。当为公婆所闻或所害，故为媳妇(suṇisā)；或延续两家之血脉，故为媳妇。因其可厌，故为粪(karīsa)；因其释放胎儿，故为苏利索(suriso)；以其驱散黑暗而消除有情之怖畏，故为太阳(sūriya)；伤害疾病，故为合欢树(sirīsa)；摇动、颤抖，故为伊利萨(illisa)；或因贪爱而衰弱、颤抖，故为伊利伽(illigha)；能于作恶，故为懒惰(alasa)；当被尊敬、供养，故为水牛(mahisa)；被捆绑，故为头(sīsa)；当被伤害，故为瘦(kisa)。如此等等。

---

ඉති කිබ්බිධානකප්පෙ උණාදිකප්පො ඡට්ඨො කණ්ඩො.

如是，在词根派生法品中，邬那迪品为第六篇。

---

උණාදිකප්පො නිට්ඨිතො.

邬那迪品终。

---

කච්චායනපකරණං නිට්ඨිතං.

迦旃延论终。