නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස
礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者
චාණක්යනීතිපාළි
查纳克亚尼提
1.
1.
නානාසත්ථො [Pg.1] ද්ධතං වක්ඛෙ,රාජ නීති සමුච්චයං;
සබ්බ බීජ මිදං සත්ථං,චාණක්යං සාරසඞ්ගහං.
我将宣说从诸论典中萃取的政道集要；此论是万法之种，是查纳克亚的精华集。
2.
2.
මූලසුත්තං පවක්ඛාමි,චාණක්යෙන යථොදිතං;
යස්ස විඤ්ඤාන මත්තෙන,මූළ්හො භවති පණ්ඩිතො.
我将宣说查纳克亚所说的根本教义；仅凭了知于此，愚者亦能成智者。
3.
3.
විදුත්තං [Pg.2] නරපච්චඤ්ච,නෙවතුල්යං කුදාචනං;
සදෙසෙ පුජ්ජතෙ රාජා,විදූ සබ්බත්ථ පුජ්ජතෙ.
智者与国王，永不相等；国王唯在己国受敬，智者则处处受敬。
4.
4.
පණ්ඩිතෙ [Pg.3] ච ගුණා සබ්බෙ,මූළ්හෙ දොසා හි කෙවලං;
තස්මා මූළ්හසහස්සෙසු,පඤ්ඤො එකො විසිස්යතෙ.
智者具足诸功德，愚人唯有众过失；是故千愚之中，一智者尤为殊胜。
5.
5.
මාතරිව [Pg.4] පරදාරෙසු,පරදබ්බෙසු ලෙට්ටුව;
අත්තනිව සබ්බභූතෙසු,යො පස්සති සපණ්ඩිතො.
视他人之妻如母，视他人之财如土，视一切众生如己——如是见者，彼即智者。
6.
6.
කිංකුලෙන විසාලෙන,ගුණහීනො තු යොනරො;
අකුලිනොපි සත්ථඤ්ඤො,දෙවතාහිපි පුජ්ජතෙ.
若人无有功德，显赫家世何用？纵然出身不高，若通晓论典，亦为天神所敬。
7.
7.
රූපයොබ්බනසම්පන්නා[Pg.5],විසාලකුලසම්භවා;
විජ්ජාහීනා නසොභන්තෙ,නිග්ගන්ධා ඉව කිංසුකා.
容貌青春悉具足，出身高贵大家族；若无学识不庄严，犹如无香之运动花。
8.
8.
තාරානං [Pg.6] භූසණං චන්දො,නාරීනං භූසණං පති;
පුථබ්යා භූසණං රාජා,විජ්ජා සබ්බස්ස භූසණං.
月亮是星辰的庄严，丈夫是女人的庄严，国王是大地的庄严，学识是一切的庄严。
9.
9.
මාතා සත්තු පිතා වෙරී,යෙන බාලො නපාට්ඨිතො;
න සොභතෙ සභාමජ්ඣෙ,හංසමජ්ඣෙ බකොයථා.
若孩子未受教导，则母亲是敌，父亲是仇；彼于集会中不庄严，犹如天鹅群中之苍鹭。
10.
10.
වරමෙකො [Pg.7] ගුණී පුත්තො,න ච මූළ්හසතෙහිපි;
එකො චන්දො තමො හන්ති,න ච තාරගණෙහිපි.
一贤子为胜，胜过百愚子；一月能破暗，非由诸星群。
11.
11.
ලාලයෙ [Pg.8] පඤ්චවස්සානි,දසවස්සානි තාලයෙ;
පත්තෙ තු සොළසෙ වස්සෙ,පුත්තං මිත්තංව ආචරෙ.
五年应娇养，十年应训诫；待至十六岁，待子如待友。
12.
12.
ලාලනෙ [Pg.9] බහවො දොසා,තාලනෙ බහවො ගුණා;
තස්මා පුත්තඤ්ච සිස්සඤ්ච,තාලයෙ න තු ලාලයෙ.
娇养有众过，训诫有众德；是故于子徒，应训不应养。
13.
13.
එකෙනාපි [Pg.10] සුවක්ඛෙන,පුප්ඵිතෙන සුගන්ධිනා;
වාසිතස්ස වනං සබ්බං,සුපුත්තෙන කුලංයථා.
犹如仅以一株花开芬芳之善树，能令整片森林芳香；亦如以一善子，能令整个家族增光。
14.
14.
එකස්සාපි [Pg.11] කුවක්ඛස්ස,කොටරට්ඨෙන අග්ගිනා;
දය්හතෙ හි වනං සබ්බං,කුපුත්තෙන කුලං යථා.
犹如仅以一株树洞中燃火之恶树，能令整片森林焚毁；亦如以一恶子，能令整个家族败坏。
15.
15.
දූරතො සොභතෙ මූළ්හො,ලම්බමාන පටාවුතො;
තාවඤ්ච සොභතෙ මූළ්හො,යාව කිඤ්චි නභාසතෙ.
愚人身着垂摆衣，远观亦显庄严相；然此庄严仅维持，乃至彼未开口言。
16.
16.
විසතො [Pg.12] අමතං ගාය්හං,අමෙජ්ඣාඅපි කඤ්චනං;
නීචතො උත්තමා විජ්ජා,ථීරත්නං දුක්කුලාඅපි.
应从毒中取甘露，应从不净取黄金；应从卑下者处取胜学，应从恶族中取宝女。
17.
17.
උස්සවෙ [Pg.13] බ්යසනෙචෙව,දුබ්භික්ඛෙ සත්තුවිග්ගහෙ;
රාජද්වාරෙ සුසානෙච,යො තිට්ඨති සබන්ධවො.
于节庆、于灾难、于饥馑、于敌争、于王门、于墓地，能站立陪伴者，彼是真亲友。
18.
18.
පරොක්ඛෙ කිච්චහන්තාරං,පච්චක්ඛෙ පියවාදිනං;
වජ්ජයෙ තාදිසං මිත්තං,විසකුම්භං පයොමුඛං.
背后毁坏事务，面前言说爱语，应远离如是友，彼如口蜜之毒瓶。
19.
19.
සකිං [Pg.14] දුට්ඨඤ්ච මිත්තං යො,පුන සන්ධාතු මිච්ඡති;
සමච්චු මුපගණ්හාති,ගබ්භ මස්සතරී යථා.
若人欲与曾一度变恶之友重修旧好，彼实自取其死，犹如母骡之怀孕。
20.
20.
න [Pg.15] විස්සසෙ අවිස්සත්ථං,මිත්තඤ්චාපි න විස්සසෙ;
කදාචි කුපිතං මිත්තං,සබ්බදොසං පකාසයෙ.
不应信任不可信者，亦不应过信朋友；朋友一旦被激怒，或会揭露所有过失。
21.
21.
ජානියා [Pg.16] පෙසනෙ භච්චෙ,බන්ධවෙ බ්යසනාගමෙ;
මිත්තඤ්චා පදිකාලෙච,භරියඤ්ච විභවක්ඛයෙ.
可于派遣任务时了知仆人，于灾难来临时了知亲友，于危难之时了知朋友，于财富耗尽时了知妻子。
22.
22.
උපකාරග්ගහිතෙන,සත්තුනාසත්තුමුද්ධරෙ;
පාදලග්ගං කරට්ඨෙන,කණ්ටකෙනෙව කණ්ටකං.
应借助受惠之敌，以除另一敌；犹如以手中之刺，拔除足底之刺。
23.
23.
න [Pg.17] මිත්තං කොචි කස්සචි,න කොචි රිපු කස්සචි;
කාරණෙන හි ඤායති,මිත්තානි ච රිපූ තථා.
无人是谁之友，无人是谁之敌；实由因缘而知，朋友与敌亦然。
24.
24.
දුජ්ජනො [Pg.18] පියවාදී ච,නෙතං විස්සාසකාරණං;
මධු තිට්ඨති ජිව්හග්ගෙ,හදයෙ තු හලාහලං.
恶人而言语悦耳，此非信任之理由；蜜在舌尖，心实为剧毒。
25.
25.
දුජ්ජනො පරිහන්තබ්බො,විජ්ජායා ලඞ්කතොපි සං;
මණිනා භූසිතො සප්පො,කිමෙ සො නභයං කරො.
恶人应当被远离，纵彼有学识庄严；饰以摩尼之毒蛇，岂不令人怖畏耶？
26.
26.
සප්පො [Pg.19] කූරො ඛලො කූරො,සප්පා කූරතරො ඛලො;
මන්තො සධිවසො සප්පො,ඛලො කෙන නිවාය්යතෙ.
蛇凶，恶人亦凶；恶人比蛇更凶。蛇可以咒语、药物制服，恶人以何能制？
27.
27.
නඛීනඤ්ච [Pg.20] නදීනඤ්ච,සිඞ්ගීනං සත්ථපාණිනං;
විස්සාසො නෙවකාතබ්බො,ථීසු රාජකුලෙසු ච.
于有爪者、河流、有角者、手持兵器者，于女人及王族，皆不应置信。
28.
28.
හත්ථී [Pg.21] හත්ථසහස්සෙන,සතහත්ථෙන වාජිනො;
සිඞ්ගිනො දසහත්ථෙන,ඨානචාගෙන දුජ්ජනො.
应避象于千肘之外，避马于百肘之外，避有角者于十肘之外，避恶人则当舍地而去。
29.
29.
ආපදත්ථං [Pg.22] ධනං රක්ඛෙ,දාරං රක්ඛෙ ධනෙහිපි;
අත්තානං සතතං රක්ඛෙ,දාරෙහිපි ධනෙහිපි.
应为危难守护财富，应以财富守护妻子；应恒常守护自身，纵舍妻财亦当为。
30.
30.
පරදාරං පරදබ්බං,පරිවාදං පරස්ස ච;
පරිහාසං ගුරුට්ඨානෙ,චාපල්යඤ්ච විවජ්ජයෙ.
应当避免他人的妻子、他人的财产、对他人的诽谤、在师长面前开玩笑，以及轻浮的行为。
31.
31.
චජෙ [Pg.23] එකං කුලස්සත්ථෙ,ගාමස්සත්ථෙ කුලං චජෙ;
ගාම ජනපදස්සත්ථෙ,අත්තත්ථෙ පථවිං චජෙ.
为了家族，应舍弃一人；为了村庄，应舍弃一个家族；为了国家，应舍弃一个村庄；为了自己，应舍弃整个大地。
32.
32.
චලත්යෙකෙන [Pg.24] පාදෙන,තිට්ඨ ත්යෙකෙන බුද්ධිමා;
නාසමික්ඛ්ය පරං ඨානං,පුබ්බමායතනං චජෙ.
智者以一足行，以一足立；未审视好下一立足处，不应放弃先前之位置。
33.
33.
ලුද්ධ මත්ථෙන ගණ්හෙය්ය,ථද්ධ මඤ්ජලී කම්මුනා;
මූළ්හං ඡන්දො නුවත්තෙන,තථා තථෙන පණ්ඩිතං.
应以财富收服贪婪者，以恭敬之行收服傲慢者，以顺从其意收服愚者，以真理收服智者。
34.
34.
අත්ථනාසං [Pg.25] මනොතාපං,ගෙහෙ දුච්චරිතානි ච;
වඤ්චනඤ්ච පමාණඤ්ච,මතිමා න පකාසයෙ.
智者不应显露财富的损失、内心的忧伤、家中的恶行，以及自己所受的欺骗与侮辱。
35.
35.
ධනධඤ්ඤප්පයොගෙසු[Pg.26],තථා විජ්ජාගමෙසු ච;
ආහාරෙ බ්යවහාරෙ ච,චත්තලජ්ජො සදා භවෙ.
在钱财谷物的交易中、在知识的获取中、在饮食和日常事务中，人应常放下羞怯。
36.
36.
ධනිනො සොත්ථියො රාජා,නදී වෙජ්ජො තු පඤ්චමො;
පඤ්ච යත්ර නවිජ්ජන්තෙ,තත්ර වාසං නකාරයෙ.
富人、博学的婆罗门、国王、河流，以及第五位——医生：在没有这五者的地方，不应居住。
37.
37.
යස්මිංදෙසෙ [Pg.27] න සම්මානං,න පීති නච බන්ධවා;
න ච විජ්ජාගමො කොචි,තංදෙසං පරිවජ්ජයෙ.
在没有尊敬、没有情谊、没有亲人，也无法获取任何知识的国家，人应远离。
38.
38.
මනසා [Pg.28] චින්තිතං කම්මං,වචසා නපකාසයෙ;
අඤ්ඤලක්ඛිත කාරියස්ස,යතො සිද්ධි නජායතෙ.
心中所思之事，不应言说于口，因为一旦计画被他人察知，就无法成功。
39.
39.
කුදෙසඤ්ච [Pg.29] කුවුත්තිඤ්ච,කුභරියං කුනදිං තථා;
කුදබ්බඤ්ච කුභොජ්ජඤ්ච,වජ්ජයෙ තු විචක්ඛණො.
恶劣的地方、恶劣的生计、坏妻子、坏河流、坏财物、坏食物，智者应避开。
40.
40.
ඉණසෙසොග්ගි සෙසො ච,බ්යාධිසෙසො තථෙව ච;
පුන ච වඩ්ඪතෙ යස්මා,තස්මා සෙසං නකාරයෙ.
债务的残余、火的残余，以及疾病的残余，因为它们会再次增长，所以不应留下任何残余。
41.
41.
චින්තා [Pg.30] ජරො මනුස්සානං,වත්ථානං ආතපො ජරො;
අසොභග්යං ජරො ථීනං,අස්සානං මෙථුනං ජරො.
忧虑是人的衰败，日晒是衣物的衰败；不幸是女人的衰败，交配是马匹的衰败。
42.
42.
අත්ථි [Pg.31] පුත්තො වසෙ යස්ස,භච්චො භරියා තථෙව ච;
අභාවෙ ප්යතිසන්තොසො,සග්ගට්ඨො සො මහීතලෙ.
若有顺从的儿子、仆人与妻子，即使贫乏也能极为知足，此人虽在地上，却身处天界。
43.
43.
දුට්ඨා භරියා සඨං මිත්තං,භච්චො චුත්තරදායකො;
ස සප්පෙච ගහෙ වාසො,මච්චුරෙව නසංසයො.
恶妻、狡诈的朋友、顶嘴的仆人，以及与毒蛇同住一室——这无疑就是死亡本身。
44.
44.
මාතා [Pg.32] යස්ස ගෙහෙ නත්ථි,භරියාචා පියවාදිනී;
අරඤ්ඤං තෙන ගන්තබ්බං,යථා රඤ්ඤං තථාගහං.
若家中无母亲，亦无爱语的妻子，他应前往森林，因为他的家就如同森林。
45.
45.
ඉණකත්තා [Pg.33] පිතා සත්තු,මාතා ච බ්යභිචාරිනී;
භරියා රූපවතී සත්තු,පුත්තො සත්තු අපණ්ඩිතො.
负债的父亲是敌人，不贞的母亲亦是；美貌的妻子是敌人，愚笨的儿子是敌人。
46.
46.
කොකිලානං [Pg.34] සරො රූපං,නාරී රූපං පතිබ්බතා;
විජ්ජා රූපං කුරූපානං,ඛමා රූපං තපස්සිනං.
声音是杜鹃的美，贞节是女人的美；知识是丑陋者的美，忍辱是苦行者的美。
47.
47.
අවිජ්ජං ජීවනං සුඤ්ඤං,දිසා සුඤ්ඤා අබන්ධවා;
පුත්තහීනං ගහං සුඤ්ඤං,සබ්බසුඤ්ඤා දලිද්දතා.
无知的人生是空虚的；没有亲人，四方也是空虚的；没有儿子的家是空虚的；而贫穷则是一切皆空。
48.
48.
අදාතා[Pg.35] වංසදොසෙන,කම්මදොසා දලිද්දතා;
උම්මාදා මාතුදොසෙන,පිතුදොසෙන මූළ්හතා.
悭吝源于家族的过失，贫穷源于业的过失；疯狂源于母亲的过失，愚痴源于父亲的过失。
49.
49.
ගුරු [Pg.36] අග්ගි ද්විජාදීනං,වණ්ණානං බ්රාහ්මණො ගුරු;
පති රෙකො ගුරුත්ථීනං,සබ්බස්සාභ්යාගතො ගුරු.
火是二生者的导师，婆罗门是种姓的导师；丈夫是女人的唯一导师，客人是所有人的导师。
50.
50.
අතිදබ්බෙ [Pg.37] හතා ලඞ්කා,අතිමානෙ ච කොරවා;
අතිදානෙ බලීබද්ධො,සබ්බමච්චන්ත ගහිතං.
楞伽(Laṅkā)因过度傲慢而毁灭，俱卢(Koravā)族因过度我慢而灭亡；跋利(Bali)因过度布施而被缚，一切过度皆是过患。
51.
51.
වත්ථහීනො [Pg.38] ත්වලඞ්කාරො,ඝතහීනඤ්ච භොජනං;
ථනහීනා ච යානාරී,විජ්ජාහීනඤ්ච ජීවනං.
无衣的装饰、无酥油的食物、无乳房的女人、无知识的生命皆为空虚。
52.
52.
භොජ්ජං භොජනසත්ති ච,රතිසත්ති වරා ථියො;
විභවො දානසත්ති ච,නාප්පස්ස තපසො ඵලං.
食物与食欲，欢愉与美妇；财富与布施力，这些都不是微小苦行的果报。
53.
53.
පුත්තප්පයොජනා [Pg.39] දාරා,පුත්තො පිණ්ඩප්පයොජනො;
හිතප්පයොජනං මිත්තං,ධනං සබ්බප්පයොජනං.
妻子是为了儿子，儿子是为了供养；朋友是为了利益，财富是为了所有目的。
54.
54.
දුල්ලභං [Pg.40] පාකතිකං වාක්යං,දුල්ලභො ඛෙමකරො සුතො;
දුල්ලභා සදිසී ජායා,දුල්ලභො සජනො පියො.
朴实的话语难得，带来安稳的儿子难得；相配的妻子难得，亲爱的善人难得。
55.
55.
සෙලෙසෙලෙ [Pg.41] නමාණික්කං,මුත්තිකං න ගජෙගජෙ;
සාධවො න හි සබ්බත්ර,චන්දනං න වනෙවනෙ.
并非每块岩石都有宝石，并非每头大象都有珍珠；善人并非处处皆是，檀香木并非处处生长。
56.
56.
අසොචො [Pg.42] නිද්ධනො පඤ්ඤො,අසොචො පණ්ඩිතබන්ධවො;
අසොචා විධවා නාරී,පුත්තනත්ත පතිට්ඨිතා.
贫穷的智者无忧，有智者为亲友者无忧；有儿孙为依靠的寡妇无忧。
57.
57.
අවිජ්ජො පුරිසො සොචො,සොචං මෙථුන මප්පජං;
නිරාහාරා පජා සොචා,සොචං රජ්ජ මරාජකං.
无知的人是悲伤的，无子的性爱是悲伤的；无食的民众是悲伤的，无王的国家是悲伤的。
58.
58.
කුලෙහි [Pg.43] සහ සම්පක්කං,පණ්ඩිතෙහි ච මිත්තතං;
ඤාතීභි ච සමං මෙලං,කුබ්බානො නවිනස්සති.
与好家族交往，与智者为友，与亲戚和睦相处，这样做的人不会灭亡。
59.
59.
කට්ඨා [Pg.44] වුත්ති පරාධිනා,කට්ඨො වාසො නිරාසයො;
නිද්ධනො බ්යවසායො ච,සබ්බකට්ඨා දලිද්දතා.
依附他人的生计是艰难的，无所依靠的住所是艰难的；没有财富的事业是艰难的，贫穷是所有中最艰难的。
60.
60.
තක්කරස්ස කුතො ධම්මො,දුජ්ජනස්ස කුතො ඛමා;
වෙසියා ච කුතො ස්නෙහො,කුතො සච්චඤ්ච කාමිනං.
盗贼何来正法？恶人何来宽恕？妓女何来情爱？贪欲者何来真诚？
61.
61.
පෙසිතස්ස [Pg.45] කුතො මානං,කොපනස්ස කුතො සුඛං;
ථීනං කුතො සතිත්තඤ්ච,කුතො මෙත්තී ඛලස්ස ච.
使者何来尊严？嗔怒者何来快乐？女人何来满足？恶人何来慈爱？
62.
62.
දුබ්බලස්ස [Pg.46] බලං රාජා,බාලානං රොදනං බලං;
බලංමූළ්හස්ස මොනිත්තං,චොරානං අතථං බලං.
国王是弱者的力量，哭泣是愚者的力量；沉默是痴者的力量，谎言是盗贼的力量。
63.
63.
යො [Pg.47] ධුවානි පරිච්චජ්ජ,අධුවං පරිසෙවති;
ධුවානි තස්ස නස්සන්ති,අධුවං නට්ඨමෙව ච.
凡舍弃恒常而追求无常者，其恒常之物将失去，而无常之物亦已灭失。
64.
64.
සුක්කං මංසං ථියො වුද්ධා,බාලක්ක තරුණං දධි;
පභාතෙ මෙථුනං නිද්දා,සජ්ජු පාණහරානි ඡ;
干肉、老妇、朝阳、鲜凝乳、晨间淫欲、睡眠，此六者立即夺取生命。
65.
65.
සජ්ජු [Pg.48] මංසං නවන්නඤ්ච,බාලා ථී ඛීරභොජනං;
ඝතමුණ්හොදකඤ්චෙව,සජ්ජු පාණකරානි ඡ.
鲜肉、新谷、年轻女子、乳食、酥油以及温水，此六者立即带来生命。
66.
66.
සීහාදෙකං [Pg.49] බකාදෙකං,ඡ සුනා තීණි ගද්රභා;
වායසා චතු සික්ඛෙථ,චත්තාරි කුක්කුටාදපි.
从狮子学一，从鹤学一；从狗学六，从驴学三；从乌鸦学四，从公鸡亦学四。
67.
67.
පභූතමප්පකිච්චං [Pg.50] වා,යොනරො කත්තුමිච්ඡති;
සංයතනෙන කත්තබ්බං,සීහාදෙකං පකිත්තිතං.
无论大事或小事，凡人欲成办者，皆应全力以赴，此即所说从狮子学一。
68.
68.
සබ්බින්ද්රියානි සංයම,බකොව පතිතො ජනො;
කාලදෙසොපපන්නානි,සබ්බකිච්චානි සාධයෙ.
智者当制伏诸根，如鹤伺机，于适宜之时地，成办一切事务。
69.
69.
බහ්වාසී [Pg.51] සාප්පසන්තුට්ඨො,සුනිද්දො සීඝචෙතනො;
පභුභත්තො ච සූරො ච,ඤාතබ්බා ඡ සුනා ගුණා.
食量大、易满足、睡得沉、警觉快、忠于主人、勇敢，此六种狗的品质应知晓。
70.
70.
අවිස්සාමං [Pg.52] වහෙ භාරං,සීතුණ්හඤ්ච නවින්දති;
ස සන්තොසො තථා නිච්චං,තීණි සික්ඛෙථ ගද්රභා.
不息地负重，不介意寒冷与炎热；以及总是知足，此三者应从驴子学习。
71.
71.
ගුළ්හමෙථුනධම්මඤ්ච,කාලෙකාලෙ ච සඞ්ගහං;
අප්පමාදමනාලස්යං,චතු සික්ඛෙථ වායසා.
隐秘行淫、适时收集、不放逸、不懈怠，此四者应从乌鸦学习。
72.
72.
යුද්ධඤ්ච [Pg.53] පාතරුට්ඨානං,භොජනං සහ බන්ධුහි;
ථියං ආපදග්ගතං රක්ඛෙ,චතු සික්ඛෙථ කුක්කුටා.
战斗、清晨早起、与亲友一同进食、保护处于困境的女人，此四者应从公鸡学习。
73.
73.
කොතිභාරො [Pg.54] සමත්ථානං,කිංදූරං බ්යවසායිනං;
කො විදෙසො සවිජ්ජානං,කො පරො පියවාදිනං.
对有能力者而言，何来重担？对勤奋者而言，何来遥远？对有学识者而言，何来异乡？对善言者而言，何来陌生人？
74.
74.
භයස්ස කථිතො පන්ථො,ඉන්ද්රියානමසංයමො;
තජ්ජයො සම්පදාමග්ගො,යෙනිට්ඨං තෙන ගම්යතෙ.
不调伏感官，此乃通往怖畏之道；战胜它，则是通往成就之道，由此可达所愿。
75.
75.
න [Pg.55] ච විජ්ජාසමො බන්ධු,න ච බ්යාධිසමො රිපු;
නචාපච්චසමො ස්නෙහො,න ච දෙවා පරං බලං.
没有亲友能比得上知识，没有敌人能比得上疾病；没有爱能比得上对子女的爱，没有力量能超越天命。
76.
76.
සමුද්දාවරණා [Pg.56] භූමි,පාකාරාවරණං ගහං;
නරින්දාවරණා දෙසා,චාරිත්තාවරණා ථියො.
大地以海洋为屏障，房屋以围墙为屏障；国家以国王为屏障，女人以品行为屏障。
77.
77.
ඝතකුම්භසමා නාරී,තත්තඞ්ගාර සමො පුමා;
තස්මා ඝතඤ්ච අග්ගිඤ්ච,නෙකත්ර ථපයෙ බුධො.
女人如同酥油罐，男人如同炽热的炭；因此，智者不应将酥油与火放在一起。
78.
78.
ආහාරො [Pg.57] ද්විගුණො ථීනං,බුද්ධි තාසං චතුග්ගුණො;
ඡගුණො බ්යවසායො ච,කාමොචට්ඨගුණො මතො.
女人的食量是两倍，智慧是四倍；勤奋是六倍，爱欲被认为是八倍。
79.
79.
ජිණ්ණමන්නං [Pg.58] පසංසෙය්ය,භරියං ගතයොබ්බනං;
රණා පච්චාගතං සූරං,සස්සඤ්ච ගෙහමාගතං.
应赞美陈年谷物，应赞美青春已逝的妻子；应赞美从战场归来的英雄，以及入仓的谷物。
80.
80.
අසන්තුට්ඨා [Pg.59] ද්විජා නට්ඨා,සන්තුට්ඨාඉව පාථිවා;
සලජ්ජා ගණිකා නට්ඨා,නිල්ලජ්ජා ච කුලිත්ථියො.
不知足的婆罗门会灭亡，知足的君王会灭亡；有羞耻的妓女会衰败，无羞耻的良家妇女会败坏。
81.
81.
අවංසපතිතො රාජා,මූළ්හපුත්තො ච පණ්ඩිතො;
අධනෙන ධනං පාප්ය,තිණංව මඤ්ඤතෙ ජනං.
出身卑微的国王，愚人之子而为智者，以及穷人乍富，都视人如草芥。
82.
82.
බ්රහ්මහාපි [Pg.60] නරො පුජ්ජො,යස්සත්ථි විපුලං ධනං;
සසිනො තුල්යවංසොපි,නිද්ධනො පරිභූයතෙ.
即使是杀婆罗门者，若有巨富亦受人尊敬；即使出身如月亮般高贵，若贫穷亦遭人轻视。
83.
83.
පොත්ථකට්ඨා [Pg.61] තු යාවිජ්ජා,පරහත්ථගතං ධනං;
කිච්චකාලෙ සමුප්පන්නෙ,න සාවිජ්ජා න තද්ධනං.
书本上的知识，他人手中的财富；当急用之时，那知识不是知识，那财富不是财富。
84.
84.
පාදපානං භයං වාතා,පද්මානං සිසිරා භයං;
පබ්බතානං වජීරම්හා,සාධූනං දුජ්ජනා භයං.
树木畏惧风，莲花惧寒霜；山岳畏雷霆，贤者惧恶人。
85.
85.
පඤ්ඤෙ [Pg.62] නියුජ්ජමානෙ තු,සන්ති රඤ්ඤො තයොගුණා;
යසො සග්ගනිවාසො ච,විපුලො ච ධනාගමො.
若王任用智者，则有三德：声誉、生天，以及财富广聚。
86.
86.
මූළ්හෙ [Pg.63] නියුජ්ජමානෙතු,ඛත්තියස්සාගුණා තයො;
අයසො චත්ථනාසො ච,නරකෙ ගමනං තථා.
若王任用愚者，则刹帝利有三过：恶名、财富损失，以及堕入地狱。
87.
87.
බහූමූළ්හසඞ්ඝාතෙහි,අඤ්ඤොඤ්ඤපසුවුත්තිභි;
පච්ඡාද්යන්තෙ ගුණා සබ්බෙ,මෙඝෙහිව දිවාකරො.
愚者群聚，互相吹捧，所有善德皆被遮蔽，如同太阳被云层遮蔽。
88.
88.
යස්ස ඛෙත්තං නදීතීරෙ,භරියාපි පරප්පියා;
පුත්තස්ස විනයො නත්ථි,මච්චුරෙව නසංසයො.
田地在河岸，妻子爱他人；儿子无教养，死亡无疑临。
89.
89.
අසම්භාබ්යං [Pg.65] නවත්තබ්බං,පච්චක්ඛමපි දිස්සතෙ;
සිලා තරති පානීයං,ගීතං ගායති වානරො.
不应说不可能之事，即使亲眼所见；石头浮于水面，猿猴唱歌。
90.
90.
සුභික්ඛං [Pg.66] කසකෙ නිච්චං,නිච්චං සුඛ මරොගිකෙ;
භරියා භත්තු පියා යස්ස,තස්ස නිච්චොස්සවං ගහං.
农人常获丰收，无病之人恒安乐；若妻为夫君所爱，其家常如节庆。
91.
91.
හෙලස්ස කම්මනාසාය,බුද්ධිනාසාය නිද්ධනං;
යාචනා මානනාසාය,කුලනාසාය භොජනං.
轻蔑导致事业毁坏，贫穷导致智慧丧失；乞求导致尊严丧失，不当的饮食导致家族败落。
92.
92.
සෙවිතබ්බො [Pg.67] මහාවක්ඛො,ඵලච්ඡායා සමන්විතො;
යදි දෙවා ඵලං නත්ථි,ඡායා කෙන නිවාරයෙ.
应亲近有果实和荫凉的大树；即使因缘不具而无果，谁又能阻止其荫凉呢？
93.
93.
පඨමෙ [Pg.68] නජ්ජිතා විජ්ජා,දුතීයෙ නජ්ජිතං ධනං;
තතීයෙ නජ්ජිතං පුඤ්ඤං,චතුත්ථෙ කිංකරිස්සති.
若在人生第一阶段未习得知识，第二阶段未获得财富，第三阶段未积累功德，那么在第四阶段还能做什么呢？
94.
94.
නදීකූලෙච යෙ වක්ඛා,පරහත්ථගතං ධනං;
කිච්චං ථීගොචරං යස්ස,සබ්බං තං විඵලං භවෙ.
河岸边的树木，他人手中的财富，以及事业依赖于女人的，所有这些都将是徒劳的。
95.
95.
කුදෙසමාසජ්ජ [Pg.69] කුතොත්ථසඤ්චයො,කුපුත්තමාසජ්ජ කුතො ජලඤ්ජලී;
කුගෙහිනිං පාප්ය ගහෙ කුතො සුඛං,කුසිස්සමජ්ඣාපයතො කුතො යසො.
居于劣地，何来财富？得一恶子，何来奠水？娶一恶妻，家中何来安乐？教导劣徒，何来声誉？
96.
96.
කූපොදකං [Pg.70] වටච්ඡායා,සාමා ථීචිට්ඨකාලයං;
සීතකාලෙ භවෙ උණ්හං,ගිම්හකාලෙ ච සීතලං.
井水、榕树荫、黑肤女子、砖房，此等在寒季为暖，在夏季为凉。
97.
97.
විසං [Pg.71] චඞ්කමනං රත්තිං,විසං රඤ්ඤොනුකුලතා;
විසං ථීපි අඤ්ඤාසත්තා,විසං බ්යාධි අවෙක්ඛිතො.
夜间行走是毒，对君王的奉承是毒；心属他人的女人是毒，未受照料的疾病是毒。
98.
98.
දුරධීතා [Pg.72] විසං විජ්ජා,අජිණ්ණෙ භොජනං විසං;
විසං ගොට්ඨී දලිද්දස්ස,වුද්ධස්ස තරුණී විසං.
未善学的知识是毒，消化不良时的食物是毒；穷人的聚会是毒，老者的年轻妻子是毒。
99.
99.
පදොසෙ [Pg.73] නිහතො පන්ථො,පතිතා නිහතා ථියො;
අප්පබීජං හතං ඛෙත්තං,භච්චදොසා හතො පභූ.
黄昏时，道路被毁；堕落的女人被毁；种子稀少的田地被毁；主人因仆人的过失而被毁。
100.
100.
හතමසොත්තියං සද්ධං,හතො යඤ්ඤො ත්වදක්ඛිණො;
හතා රූපවතී වඤ්ඣා,හතං සෙනමනායකං.
对无闻者的信心被毁；无布施的祭祀被毁；美丽的石女被毁；无将领的军队被毁。
101.
101.
වෙදවෙදඞ්ග [Pg.74] තත්තඤ්ඤො,ජපහොමපරායනො;
ආසීවාදවචොයුත්තො,එස රාජපුරොහිතො.
通晓吠陀与吠陀支的精髓，致力于持咒与火供；善于说祝福语者，此乃国王的祭司。
102.
102.
කුලසීලගුණොපෙතො,සබ්බධම්මපරායනො;
පවීණො පෙසනාද්යක්ඛො,ධම්මාද්යක්ඛො විධීයතෙ.
具足良好家世、戒行与德性，致力于一切正法；精通指令与管理，此人应被任命为法务官。
103.
103.
අයුබ්බෙදකතාභ්යාසො,සබ්බෙසං පියදස්සනො;
අරියසීලගුණොපෙතො,එස වජ්ජො විධීයතෙ.
修习阿育吠陀(Āyubbeda)，为众人所喜见；具足圣者的戒行与德性，此人应被任命为医师。
104.
104.
සකිංදුත්ත [Pg.76] ගහිතත්ථො,ලහුහත්ථො ජිතක්ඛරො;
සබ්බසත්ථ සමාලොකී,පකට්ඨො නාම ලෙඛකො.
一说即解其意，下笔迅速，字迹工整；博览群书，堪称卓越的书记。
105.
105.
සමත්තනීතිසත්තඤ්ඤො,වාහනෙ පූජිතස්සමො;
සූරවීරගුණොපෙතො,සෙනාධ්යක්ඛො විධීයතෙ.
通晓全部政论，善于驾驭，受人尊敬；具足勇猛与英雄气概，此人应被任命为军队统帅。
106.
106.
සුචී [Pg.78] වාක්යපටුප්පඤ්ඤො,පරචිත්තොපලක්ඛකො;
ධීරො යථාත්ථ වාදී ච,එස දූතො විධීයතෙ.
品行纯洁，言辞敏捷，能洞察他人心意；坚定且言语真实，此人应被任命为使者。
107.
107.
පුත්තනත්ත ගුණොපෙතො,සත්ථඤ්ඤො පිට්ඨපාචකො;
සූරො ච කථිනොචෙව,සූපකාරො ස උච්චතෙ.
具足子孙之德，通晓学问且善于烘焙；勇敢而坚毅，他被称为厨师。
108.
108.
ඉඞ්ගිතා [Pg.79] කාරතත්තඤ්ඤො,බලවා පියදස්සනො;
අප්පමාදී සදා දක්ඛො,පතිහාරො ස උච්චතෙ.
通晓示意与情态，体魄强健，容貌喜见；常不放逸且干练，他被称为门卫。
109.
109.
යස්ස [Pg.80] නත්ථි සයං පඤ්ඤා,සත්ථං තස්ස කරොති කිං;
ලොචනෙහි විහීනස්ස,දප්පණො කිංකරිස්සති.
若无自身智慧，经典对他有何用？对于双目失明的人，镜子又能做什么呢？
110.
110.
කිංකරිස්සන්ති වත්තාරො,සොතං යත්ථ නවිජ්ජතෙ;
නග්ගකපණකෙ දෙසෙ,රජණො කිංකරිස්සති.
在无有听者之处，言说者能做什么？在人们赤身贫困的地方，染匠又能做什么？