1

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa

ඒ භාග්‍යවත් අර්හත් සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේට මාගේ නමස්කාරය වේවා!

---

Aṅguttaranikāyo

අංගුත්තර නිකාය

---

Chakkanipātapāḷi

ඡක්ක නිපාත පාළි

---

1. Paṭhamapaṇṇāsakaṃ

1. ප්‍රථම පණ්ණාසකය

---

1. Āhuneyyavaggo

1. ආහුනෙය්‍ය වර්ගය

---

1. Paṭhamaāhuneyyasuttaṃ

1. ප්‍රථම ආහුනෙය්‍ය සූත්‍රය

---

1. Evaṃ [Pg.247] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර ජේතවන නම් වූ අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ආරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ "මහණෙනි" යි භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇමතූ සේක. "ස්වාමීනි" යි ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක.

---

‘‘Chahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katamehi chahi ? Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno. Sotena saddaṃ sutvā neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno. Ghānena gandhaṃ ghāyitvā neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno. Jivhāya rasaṃ sāyitvā neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno. Kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno. Manasā dhammaṃ viññā neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno. Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti.

"මහණෙනි, කරුණු හයකින් සමන්නාගත වූ භික්ෂුව ආහුනෙය්‍ය වෙයි, පාහුනෙය්‍ය වෙයි, දක්ඛිණෙය්‍ය වෙයි, අඤ්ජලිකරණීය වෙයි, ලෝකයාගේ අනුත්තර පින්කෙත වෙයි. කවර හයකින්ද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව ඇසින් රූපයක් දැක සතුටු වන්නේ හෝ මැලවෙන්නේ නැත; සිහි නුවණින් යුක්තව උපේක්ෂාවෙන් වාසය කරයි. කනින් ශබ්දයක් අසා... නාසයෙන් ගන්ධයක් විඳ... දිවෙන් රසයක් විඳ... කයෙන් ස්පර්ශයක් ලබා... මනසින් ධර්මයක් (අරමුණක්) දැන සතුටු වන්නේ හෝ මැලවෙන්නේ නැත; සිහි නුවණින් යුක්තව උපේක්ෂාවෙන් වාසය කරයි. මහණෙනි, මෙම කරුණු හයකින් සමන්නාගත වූ භික්ෂුව ආහුනෙය්‍ය වෙයි, පාහුනෙය්‍ය වෙයි, දක්ඛිණෙය්‍ය වෙයි, අඤ්ජලිකරණීය වෙයි, ලෝකයාගේ අනුත්තර පින්කෙත වෙයි."

---

Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti. Paṭhamaṃ.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක. සතුටු වූ ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේශනාව මහත් සේ අනුමෝදන් වූහ. ප්‍රථම සූත්‍රයයි.

---

2. Dutiyaāhuneyyasuttaṃ

2. දෙවන ආහුනෙය්‍ය සූත්‍රය

---

2. ‘‘Chahi[Pg.248], bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katamehi chahi ? Idha, bhikkhave, bhikkhu anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti – ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti; āvibhāvaṃ tirobhāvaṃ; tirokuṭṭaṃ tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamāno gacchati, seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṃ karoti, seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāne gacchati, seyyathāpi pathaviyaṃ; ākāsepi pallaṅkena kamati, seyyathāpi pakkhī sakuṇo; imepi candimasūriye evaṃmahiddhike evaṃmahānubhāve pāṇinā parimasati parimajjati; yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteti.

2. "මහණෙනි, කරුණු හයකින් සමන්නාගත වූ භික්ෂුව ආහුනෙය්‍ය වෙයි... ලෝකයාගේ අනුත්තර පින්කෙත වෙයි. කවර හයකින්ද? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව අනේකවිධ වූ සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්යයන් අත්විඳියි - එක් අයෙකු වී බොහෝ දෙනෙකු වෙයි, බොහෝ දෙනෙකු වී එක් අයෙකු වෙයි; පෙනී සිටියි, නොපෙනී යයි; අහසේ මෙන් බිත්ති හරහා, පවුරු හරහා, පර්වත හරහා නොගැටී යයි; දියේ මෙන් පොළොවේ කිමිදීම් හා මතුවීම් කරයි; පොළොවේ මෙන් දියෙහි නොබිඳී ගමන් කරයි; පියාපත් ඇති පක්ෂියෙකු මෙන් අහසෙහි පළක් බැඳ ගමන් කරයි; මෙසේ මහා සෘද්ධි ඇති, මෙසේ මහා ආනුභාව ඇති හිරු සඳු දෙදෙනා පවා අතින් ස්පර්ශ කරයි, පිරිමදියි; බඹලොව දක්වා වූ ප්‍රදේශයන්හි කයෙන් තම වසඟය පවත්වයි."

---

‘‘Dibbāya, sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇāti – dibbe ca mānuse ca, ye dūre santike ca.

"පිරිසිදු වූ, මිනිස් ශ්‍රවණය ඉක්මවා ගිය දිව්‍ය වූ ශ්‍රවණ ධාතුවෙන් (දිව්‍ය සෝතයෙන්) දිව්‍ය වූත් මානුෂීය වූත්, දුරෙහි වූත් සමීපයෙහි වූත් දෙවර්ගයේම ශබ්දයන් අසයි."

---

‘‘Parasattānaṃ parapuggalānaṃ cetasā ceto paricca pajānāti. Sarāgaṃ vā cittaṃ sarāgaṃ cittanti pajānāti, vītarāgaṃ vā cittaṃ…pe… sadosaṃ vā cittaṃ… vītadosaṃ vā cittaṃ… samohaṃ vā cittaṃ… vītamohaṃ vā cittaṃ… saṃkhittaṃ vā cittaṃ… vikkhittaṃ vā cittaṃ… mahaggataṃ vā cittaṃ… amahaggataṃ vā cittaṃ… sauttaraṃ vā cittaṃ… anuttaraṃ vā cittaṃ… samāhitaṃ vā cittaṃ… asamāhitaṃ vā cittaṃ… vimuttaṃ vā cittaṃ… avimuttaṃ vā cittaṃ avimuttaṃ cittanti pajānāti.

"අන්‍ය සත්වයන්ගේ හා අන්‍ය පුද්ගලයන්ගේ සිත තමාගේ සිතින් පිරිසිඳ දැනගනියි. රාග සහිත සිත 'රාග සහිත සිතක්' ලෙස දැනගනියි, රාග රහිත සිත... ද්වේෂ සහිත සිත... ද්වේෂ රහිත සිත... මෝහ සහිත සිත... මෝහ රහිත සිත... සංඛිත්ත (හැකුළුණු) සිත... වික්ඛිත්ත (විසිරුණු) සිත... මහග්ගත සිත... අමහග්ගත සිත... සඋත්තර (ඊට වඩා උසස් සිතක් ඇති) සිත... අනුත්තර සිත... සමාහිත සිත... අසමාහිත සිත... විමුක්ත සිත... අවිමුක්ත සිත 'අවිමුක්ත සිතක්' ලෙස දැනගනියි."

---

‘‘Anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe…. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati.

"අනේකවිධ වූ පෙර විසූ භවයන් සිහි කරයි, එනම් - එක් ජාතියක්, ජාති දෙකක්... වශයෙන්. මෙසේ ආකාර සහිතව, උද්දේශ (විස්තර) සහිතව අනේකවිධ වූ පෙර විසූ භවයන් සිහි කරයි."

---

‘‘Dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti – ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ [Pg.249] vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti.

"පිරිසිදු වූ, මිනිස් ඇස ඉක්මවා ගිය දිව්‍ය චක්ෂුසින් සත්වයන් චුත වන්නා වූද, උපදින්නා වූද, හීන වූද, ප්‍රණීත වූද, ලස්සන වූද, අවලස්සන වූද, සුගතිගාමී වූද, දුගතිගාමී වූද ආකාරය දකියි; කර්මානුරූපව යන සත්වයන් මෙසේ දැනගනියි - 'භවත්නි, මේ සත්වයෝ කාය දුශ්චරිතයෙන් යුක්ත වූහ, වචී දුශ්චරිතයෙන් යුක්ත වූහ, මනෝ දුශ්චරිතයෙන් යුක්ත වූහ, ආර්යයන්ට උපවාද කළහ, මිථ්‍යා දෘෂ්ටික වූහ, මිථ්‍යා දෘෂ්ටි කර්ම සමාදානයෙන් යුක්ත වූහ. ඔවුහු කය බිඳී මරණින් මතු අපාය, දුගතිය, විනිපාතය වූ නිරයෙහි උපන්නාහ. භවත්නි, මේ සත්වයෝ වනාහි කාය සුචරිතයෙන්... වචී සුචරිතයෙන්... මනෝ සුචරිතයෙන් යුක්ත වූහ, ආර්යයන්ට උපවාද නොකළහ, සම්මා දෘෂ්ටික වූහ, සම්මා දෘෂ්ටි කර්ම සමාදානයෙන් යුක්ත වූහ. ඔවුහු කය බිඳී මරණින් මතු සුගතිය වූ ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපන්නාහ' යි. මෙසේ පිරිසිදු වූ මිනිස් ඇස ඉක්මවා ගිය දිව්‍ය චක්ෂුසින් චුත වන්නා වූ, උපදින්නා වූ... කර්මානුරූපව යන සත්වයන් දැනගනියි."

---

‘‘Āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.

“ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වීමෙන්, ආශ්‍රව රහිත වූ කෙලෙසුන්ගෙන් මිදුණු චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කොට, එයට පැමිණ වාසය කරයි.”

---

‘‘Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Dutiyaṃ.

“මහණෙනි, මේ ධර්ම හයකින් සමන්නාගත වූ භික්ෂුව ආහුනෙය්‍ය වෙයි ...පෙ... ලෝකයාට අනුත්තර වූ පින්කෙත වෙයි.” දෙවැනි සූත්‍රයයි.

---

3. Indriyasuttaṃ

3. ඉන්ද්‍රිය සූත්‍රය

---

3. ‘‘Chahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katamehi chahi? Saddhindriyena, vīriyindriyena, satindriyena, samādhindriyena, paññindriyena, āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Tatiyaṃ.

3. “මහණෙනි, ධර්ම හයකින් සමන්නාගත වූ භික්ෂුව ආහුනෙය්‍ය වෙයි ...පෙ... ලෝකයාට අනුත්තර වූ පින්කෙත වෙයි. කවර හයකින්ද යත්? ශ්‍රද්ධින්ද්‍රියෙන් ද, වීර්යින්ද්‍රියෙන් ද, සතින්ද්‍රියෙන් ද, සමාධින්ද්‍රියෙන් ද, ප්‍රඥින්ද්‍රියෙන් ද (යුක්ත වීමෙන් හා); ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වීමෙන් ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කොට, එයට පැමිණ වාසය කිරීමෙන්ද යන හයයි. මහණෙනි, මේ ධර්ම හයකින් සමන්නාගත වූ භික්ෂුව ආහුනෙය්‍ය වෙයි, පාහුනෙය්‍ය වෙයි, දක්ඛිණෙය්‍ය වෙයි, අඤ්ජලිකරණීය වෙයි, ලෝකයාට අනුත්තර වූ පින්කෙත වෙයි.” තුන්වැනි සූත්‍රයයි.

---

4. Balasuttaṃ

4. බල සූත්‍රය

---

4. ‘‘Chahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katamehi chahi? Saddhābalena, vīriyabalena, satibalena, samādhibalena, paññābalena, āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Catutthaṃ.

4. “මහණෙනි, ධර්ම හයකින් සමන්නාගත වූ භික්ෂුව ආහුනෙය්‍ය වෙයි ...පෙ... ලෝකයාට අනුත්තර වූ පින්කෙත වෙයි. කවර හයකින්ද යත්? ශ්‍රද්ධා බලයෙන්, වීර්ය බලයෙන්, සති බලයෙන්, සමාධි බලයෙන්, ප්‍රඥා බලයෙන් (යුක්ත වීමෙන් හා); ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වීමෙන් ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමාම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කොට, එයට පැමිණ වාසය කිරීමෙන්ද යන හයයි. මහණෙනි, මේ ධර්ම හයකින් සමන්නාගත වූ භික්ෂුව ආහුනෙය්‍ය වෙයි ...පෙ... ලෝකයාට අනුත්තර වූ පින්කෙත වෙයි.” හතරවැනි සූත්‍රයයි.

---

5. Paṭhamaājānīyasuttaṃ

5. පළමුවැනි ආජානීය සූත්‍රය

---

5. ‘‘Chahi[Pg.250], bhikkhave, aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅgantveva saṅkhaṃ gacchati.

5. “මහණෙනි, අංග හයකින් සමන්නාගත වූ රජුගේ මංගල ආජානීය අශ්වයා රජුට සුදුසු වෙයි, රජුගේ පරිභෝජනයට සුදුසු වෙයි, රජුගේම අංගයක් ලෙසින් ගණනය කරනු ලබයි.”

---

‘‘Katamehi chahi? Idha, bhikkhave, rañño bhadro assājānīyo khamo hoti rūpānaṃ, khamo saddānaṃ, khamo gandhānaṃ, khamo rasānaṃ, khamo phoṭṭhabbānaṃ, vaṇṇasampanno ca hoti. Imehi kho, bhikkhave, chahi aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅgantveva saṅkhaṃ gacchati.

“කවර හයකින්ද යත්? මහණෙනි, මෙහි රජුගේ මංගල ආජානීය අශ්වයා රූපයන් ඉවසන සුලු වෙයි, ශබ්දයන් ඉවසන සුලු වෙයි, ගන්ධයන් ඉවසන සුලු වෙයි, රසයන් ඉවසන සුලු වෙයි, ස්පර්ශයන් ඉවසන සුලු වෙයි, මනා වර්ණ සම්පත්තියකින් යුක්ත ද වෙයි. මහණෙනි, මේ අංග හයකින් සමන්නාගත වූ රජුගේ මංගල ආජානීය අශ්වයා රජුට සුදුසු වෙයි, රජුගේ පරිභෝජනයට සුදුසු වෙයි, රජුගේම අංගයක් ලෙසින් ගණනය කරනු ලබයි.”

---

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katamehi chahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti rūpānaṃ, khamo saddānaṃ, khamo gandhānaṃ, khamo rasānaṃ, khamo phoṭṭhabbānaṃ, khamo dhammānaṃ. Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Pañcamaṃ.

“මහණෙනි, එලෙසම ධර්ම හයකින් සමන්නාගත වූ භික්ෂුව ආහුනෙය්‍ය වෙයි ...පෙ... ලෝකයාට අනුත්තර වූ පින්කෙත වෙයි. කවර හයකින්ද යත්? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව රූපයන් ඉවසන සුලු වෙයි, ශබ්දයන් ඉවසන සුලු වෙයි, ගන්ධයන් ඉවසන සුලු වෙයි, රසයන් ඉවසන සුලු වෙයි, ස්පර්ශයන් ඉවසන සුලු වෙයි, ධර්මාරම්මණයන් ඉවසන සුලු වෙයි. මහණෙනි, මේ ධර්ම හයකින් සමන්නාගත වූ භික්ෂුව ආහුනෙය්‍ය වෙයි ...පෙ... ලෝකයාට අනුත්තර වූ පින්කෙත වෙයි.” පස්වැනි සූත්‍රයයි.

---

6. Dutiyaājānīyasuttaṃ

6. දෙවැනි ආජානීය සූත්‍රය

---

6. ‘‘Chahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅgantveva saṅkhaṃ gacchati. Katamehi chahi? Idha, bhikkhave, rañño bhadro assājānīyo khamo hoti rūpānaṃ, khamo saddānaṃ, khamo gandhānaṃ, khamo rasānaṃ, khamo phoṭṭhabbānaṃ, balasampanno ca hoti. Imehi kho, bhikkhave, chahi aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅgantveva saṅkhaṃ gacchati.

6. “මහණෙනි, අංග හයකින් සමන්නාගත වූ රජුගේ මංගල ආජානීය අශ්වයා රජුට සුදුසු වෙයි, රජුගේ පරිභෝජනයට සුදුසු වෙයි, රජුගේම අංගයක් ලෙසින් ගණනය කරනු ලබයි. කවර හයකින්ද යත්? මහණෙනි, මෙහි රජුගේ මංගල ආජානීය අශ්වයා රූපයන් ඉවසන සුලු වෙයි, ශබ්දයන් ඉවසන සුලු වෙයි, ගන්ධයන් ඉවසන සුලු වෙයි, රසයන් ඉවසන සුලු වෙයි, ස්පර්ශයන් ඉවසන සුලු වෙයි, කාය බල සම්පත්තියෙන් යුක්ත ද වෙයි. මහණෙනි, මේ අංග හයකින් සමන්නාගත වූ රජුගේ මංගල ආජානීය අශ්වයා රජුට සුදුසු වෙයි, රජුගේ පරිභෝජනයට සුදුසු වෙයි, රජුගේම අංගයක් ලෙසින් ගණනය කරනු ලබයි.”

---

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katamehi chahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti rūpānaṃ …pe… khamo dhammānaṃ. Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Chaṭṭhaṃ.

“මහණෙනි, එලෙසම ධර්ම හයකින් සමන්නාගත වූ භික්ෂුව ආහුනෙය්‍ය වෙයි ...පෙ... ලෝකයාට අනුත්තර වූ පින්කෙත වෙයි. කවර හයකින්ද යත්? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව රූපයන් ඉවසන සුලු වෙයි ...පෙ... ධර්මාරම්මණයන් ඉවසන සුලු වෙයි. මහණෙනි, මේ ධර්ම හයකින් සමන්නාගත වූ භික්ෂුව ආහුනෙය්‍ය වෙයි ...පෙ... ලෝකයාට අනුත්තර වූ පින්කෙත වෙයි.” හයවැනි සූත්‍රයයි.

---

7. Tatiyaājānīyasuttaṃ

7. තුන්වැනි ආජානීය සූත්‍රය

---

7. ‘‘Chahi[Pg.251], bhikkhave, aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅgantveva saṅkhaṃ gacchati. Katamehi chahi? Idha, bhikkhave, rañño bhadro assājānīyo khamo hoti rūpānaṃ, khamo saddānaṃ, khamo gandhānaṃ, khamo rasānaṃ, khamo phoṭṭhabbānaṃ, javasampanno ca hoti. Imehi kho, bhikkhave, chahi aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅgantveva saṅkhaṃ gacchati.

7. “මහණෙනි, අංග හයකින් සමන්නාගත වූ රජුගේ මංගල ආජානීය අශ්වයා රජුට සුදුසු වෙයි, රජුගේ පරිභෝජනයට සුදුසු වෙයි, රජුගේම අංගයක් ලෙසින් ගණනය කරනු ලබයි. කවර හයකින්ද යත්? මහණෙනි, මෙහි රජුගේ මංගල ආජානීය අශ්වයා රූපයන් ඉවසන සුලු වෙයි, ශබ්දයන් ඉවසන සුලු වෙයි, ගන්ධයන් ඉවසන සුලු වෙයි, රසයන් ඉවසන සුලු වෙයි, ස්පර්ශයන් ඉවසන සුලු වෙයි, වේගවත් ජව සම්පත්තියෙන් යුක්ත ද වෙයි. මහණෙනි, මේ අංග හයකින් සමන්නාගත වූ රජුගේ මංගල ආජානීය අශ්වයා රජුට සුදුසු වෙයි, රජුගේ පරිභෝජනයට සුදුසු වෙයි, රජුගේම අංගයක් ලෙසින් ගණනය කරනු ලබයි.”

---

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katamehi chahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti rūpānaṃ…pe… khamo dhammānaṃ. Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Sattamaṃ.

“මහණෙනි, එලෙසම ධර්ම හයකින් සමන්නාගත වූ භික්ෂුව ආහුනෙය්‍ය වෙයි ...පෙ... ලෝකයාට අනුත්තර වූ පින්කෙත වෙයි. කවර හයකින්ද යත්? මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුව රූපයන් ඉවසන සුලු වෙයි ...පෙ... ධර්මාරම්මණයන් ඉවසන සුලු වෙයි. මහණෙනි, මේ ධර්ම හයකින් සමන්නාගත වූ භික්ෂුව ආහුනෙය්‍ය වෙයි ...පෙ... ලෝකයාට අනුත්තර වූ පින්කෙත වෙයි.” හත්වැනි සූත්‍රයයි.

---

8. Anuttariyasuttaṃ

8. අනුත්තරිය සූත්‍රය

---

8. ‘‘Chayimāni, bhikkhave, anuttariyāni. Katamāni cha? Dassanānuttariyaṃ, savanānuttariyaṃ, lābhānuttariyaṃ, sikkhānuttariyaṃ, pāricariyānuttariyaṃ, anussatānuttariyaṃ – imāni kho, bhikkhave, cha anuttariyānī’’ti. Aṭṭhamaṃ.

8. “මහණෙනි, මේ අනුත්තරිය (උත්තරීතර කරුණු) සයකි. ඒ සය කවරේද? දර්ශනානුත්තරිය (දැකීමෙහි උත්තරීතර බව), ශ්‍රවණානුත්තරිය (ඇසීමෙහි උත්තරීතර බව), ලාභානුත්තරිය (ලැබීමෙහි උත්තරීතර බව), ශික්‍ෂානුත්තරිය (හික්මීමෙහි උත්තරීතර බව), පාරිචරියානුත්තරිය (උපස්ථානයෙහි උත්තරීතර බව) සහ අනුස්සතානුත්තරිය (සිහිපත් කිරීමෙහි උත්තරීතර බව) යනුයි. මහණෙනි, මේ වනාහි අනුත්තරිය සයයි.” අටවැනි සූත්‍රයයි.

---

9. Anussatiṭṭhānasuttaṃ

9. අනුස්සතිට්ඨාන සූත්‍රය

---

9. ‘‘Chayimāni, bhikkhave, anussatiṭṭhānāni. Katamāni cha? Buddhānussati, dhammānussati, saṅghānussati, sīlānussati, cāgānussati, devatānussati – imāni kho, bhikkhave, cha anussatiṭṭhānānī’’ti. Navamaṃ.

9. “මහණෙනි, මේ අනුස්සතිට්ඨාන (සිහිපත් කටයුතු කරුණු) සයකි. ඒ සය කවරේද? බුද්ධානුස්සතිය, ධම්මානුස්සතිය, සංඝානුස්සතිය, සීලානුස්සතිය, චාගානුස්සතිය සහ දේවතානුස්සතියයි. මහණෙනි, මේ වනාහි අනුස්සතිට්ඨාන සයයි.” නවවැනි සූත්‍රයයි.

---

10. Mahānāmasuttaṃ

10. මහානාම සූත්‍රය

---

10. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme. Atha kho mahānāmo sakko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno, kho mahānāmo sakko bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘yo so, bhante, ariyasāvako āgataphalo viññātasāsano, so katamena vihārena bahulaṃ viharatī’’ti?

10. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශාක්‍ය ජනපදයෙහි කපිලවස්තු පුර නිග්‍රෝධාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල්හි මහානාම ශාක්‍ය රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත එළඹ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මැනවින් වැඳ එකත්පසක හිඳගත්තේය. එකත්පසක හුන් මහානාම ශාක්‍ය රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් මෙසේ විමසීය: “ස්වාමීනි, යම් ඒ ආර්ය ශ්‍රාවකයෙක් (මඟපල) ප්‍රතිඵල ලැබුවේද, ශාසනය (හික්මීම) අවබෝධ කළේද, ඔහු කවර විහරණයකින් බහුලව වාසය කරන්නේද?”

---

‘‘Yo [Pg.252] so, mahānāma, ariyasāvako āgataphalo viññātasāsano, so iminā vihārena bahulaṃ viharati. Idha, mahānāma, ariyasāvako tathāgataṃ anussarati – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Yasmiṃ, mahānāma, samaye ariyasāvako tathāgataṃ anussarati nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti tathāgataṃ ārabbha. Ujugatacitto kho pana, mahānāma, ariyasāvako labhati atthavedaṃ, labhati dhammavedaṃ, labhati dhammūpasaṃhitaṃ pāmojjaṃ. Pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vediyati, sukhino cittaṃ samādhiyati. Ayaṃ vuccati, mahānāma – ‘ariyasāvako visamagatāya pajāya samappatto viharati, sabyāpajjāya pajāya abyāpajjo viharati, dhammasotaṃ samāpanno buddhānussatiṃ bhāveti’’’.

“මහානාම, යම් ඒ ආර්ය ශ්‍රාවකයෙක් ප්‍රතිඵල ලැබුවේද, ශාසනය අවබෝධ කළේද, ඔහු මේ විහරණයෙන් බහුලව වාසය කරයි. මහානාම, මෙහිලා ආර්ය ශ්‍රාවකයා තථාගතයන් වහන්සේ මෙසේ අනුස්මරණය කරයි: ‘ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කාරණයෙන්ද අරහං වන සේක, සම්මාසම්බුද්ධ වන සේක, විජ්ජාචරණසම්පන්න වන සේක, සුගත වන සේක, ලෝකවිදූ වන සේක, අනුත්තරෝ පුරිසදම්මසාරථි වන සේක, සත්ථා දේවමනුස්සානං වන සේක, බුද්ධ වන සේක, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වන සේක’ යනුවෙනි. මහානාම, යම් කලෙක ආර්ය ශ්‍රාවකයා තථාගතයන් වහන්සේ අනුස්මරණය කරයිද, ඒ අවස්ථාවෙහි ඔහුගේ සිත රාගයෙන් මැඩපැවැත්වුණේ හෝ ද්වේෂයෙන් මැඩපැවැත්වුණේ හෝ මෝහයෙන් මැඩපැවැත්වුණේ හෝ නොවේ. ඒ වෙලාවෙහි තථාගතයන් වහන්සේ අරමුණු කොට ඔහුගේ සිත ඍජු බවට පත්වෙයි. මහානාම, ඍජු සිතක් ඇති ආර්ය ශ්‍රාවකයා අර්ථය පිළිබඳ ප්‍රමෝදය ලබයි, ධර්මය පිළිබඳ ප්‍රමෝදය ලබයි, ධර්මය හා සබැඳි සොම්නස ලබයි. සොම්නස් වූවහුට ප්‍රීතිය උපදියි. ප්‍රීතිමත් සිතක් ඇත්තහුගේ කය සන්සිඳෙයි. සන්සිඳුණු කයක් ඇත්තා සැප විඳියි. සැපවත් වූවහුගේ සිත සමාධිමත් වෙයි. මහානාම, මේ ආර්ය ශ්‍රාවකයා ‘විෂම වූ සත්ව ප්‍රජාව අතර සන්සුන්ව වාසය කරයි, පීඩාකාරී සත්ව ප්‍රජාව අතර පීඩා රහිතව වාසය කරයි, ධර්ම ප්‍රවාහයට පැමිණ බුද්ධානුස්සතිය වඩයි’ යයි කියනු ලැබේ.”

---

‘‘Puna caparaṃ, mahānāma, ariyasāvako dhammaṃ anussarati – ‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’ti. Yasmiṃ, mahānāma, samaye ariyasāvako dhammaṃ anussarati nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti dhammaṃ ārabbha. Ujugatacitto kho pana, mahānāma, ariyasāvako labhati atthavedaṃ, labhati dhammavedaṃ, labhati dhammūpasaṃhita pāmojjaṃ. Pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vediyati, sukhino cittaṃ samādhiyati. Ayaṃ vuccati, mahānāma – ‘ariyasāvako visamagatāya pajāya samappatto viharati, sabyāpajjāya pajāya abyāpajjo viharati, dhammasotaṃ samāpanno dhammānussatiṃ bhāveti’’’.

“නැවතත් මහානාම, ආර්ය ශ්‍රාවකයා ධර්මය මෙසේ අනුස්මරණය කරයි: ‘භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ධර්මය මැනවින් දේශනා කරන ලද්දේය, එය තමන් විසින්ම දැකිය හැකිය, කල් නොයවා ප්‍රතිඵල දෙන්නේය, ‘එන්න බලන්න’ යයි කීමට සුදුසුය, තමා තුළට පමුණුවා ගැනීමට සුදුසුය, නුවණැත්තන් විසින් තම තමන් කෙරෙහිම වෙන් වෙන්ව දත යුතුය’ යනුවෙනි. මහානාම, යම් කලෙක ආර්ය ශ්‍රාවකයා ධර්මය අනුස්මරණය කරයිද, ඒ අවස්ථාවෙහි ඔහුගේ සිත රාගයෙන් මැඩපැවැත්වුණේ හෝ ද්වේෂයෙන් මැඩපැවැත්වුණේ හෝ මෝහයෙන් මැඩපැවැත්වුණේ හෝ නොවේ. ඒ වෙලාවෙහි ධර්මය අරමුණු කොට ඔහුගේ සිත ඍජු බවට පත්වෙයි. මහානාම, ඍජු සිතක් ඇති ආර්ය ශ්‍රාවකයා අර්ථය පිළිබඳ ප්‍රමෝදය ලබයි, ධර්මය පිළිබඳ ප්‍රමෝදය ලබයි, ධර්මය හා සබැඳි සොම්නස ලබයි. සොම්නස් වූවහුට ප්‍රීතිය උපදියි. ප්‍රීතිමත් සිතක් ඇත්තහුගේ කය සන්සිඳෙයි. සන්සිඳුණු කයක් ඇත්තා සැප විඳියි. සැපවත් වූවහුගේ සිත සමාධිමත් වෙයි. මහානාම, මේ ආර්ය ශ්‍රාවකයා ‘විෂම වූ සත්ව ප්‍රජාව අතර සන්සුන්ව වාසය කරයි, පීඩාකාරී සත්ව ප්‍රජාව අතර පීඩා රහිතව වාසය කරයි, ධර්ම ප්‍රවාහයට පැමිණ ධම්මානුස්සතිය වඩයි’ යයි කියනු ලැබේ.”

---

‘‘Puna caparaṃ, mahānāma, ariyasāvako saṅghaṃ anussarati – ‘suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā esa bhagavato [Pg.253] sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’ti. Yasmiṃ, mahānāma, samaye ariyasāvako saṅghaṃ anussarati nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti saṅghaṃ ārabbha. Ujugatacitto kho pana, mahānāma, ariyasāvako labhati atthavedaṃ, labhati dhammavedaṃ, labhati dhammūpasaṃhitaṃ pāmojjaṃ. Pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vediyati, sukhino cittaṃ samādhiyati. Ayaṃ vuccati, mahānāma – ‘ariyasāvako visamagatāya pajāya samappatto viharati, sabyāpajjāya pajāya abyāpajjo viharati, dhammasotaṃ samāpanno saṅghānussatiṃ bhāveti’’’.

“මහානාමයෙනි, නැවතත් ආර්ය ශ්‍රාවකයා සංඝයාගේ ගුණ මෙලෙස සිහි කරයි: ‘භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක සංඝයා වහන්සේ මැනවින් පිළිපන් සේක, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක සංඝයා වහන්සේ ඍජුව පිළිපන් සේක, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක සංඝයා වහන්සේ නිවන පිණිස වූ න්‍යාය මාර්ගයේ පිළිපන් සේක, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක සංඝයා වහන්සේ ගෞරවයට සුදුසු පරිදි සාමීචි පිළිපන් සේක. යම් මේ පුරුෂ යුගල සතරක් හා පුරුෂ පුද්ගලයන් අට දෙනෙක් වෙත්ද, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ මේ ශ්‍රාවක සංඝයා වහන්සේ දුර සිට ගෙනෙන ලද පූජාවන් පිළිගැනීමට සුදුසු වන සේක, ආගන්තුක සත්කාරයට සුදුසු වන සේක, පරලොව අදහා දෙන දක්ෂිණාවන්ට සුදුසු වන සේක, දොහොත් මුදුන් දී වැඳීමට සුදුසු වන සේක, ලෝකයාගේ උතුම්ම පින් කෙත වන සේක’ යනුවෙනි. මහානාමයෙනි, යම් අවස්ථාවක ආර්ය ශ්‍රාවකයා සංඝයාගේ ගුණ සිහි කරයිද, ඒ අවස්ථාවේදී ඔහුගේ සිත රාගයෙන් යටපත් නොවේ, ද්වේෂයෙන් යටපත් නොවේ, මෝහයෙන් යටපත් නොවේ. සංඝ රත්නය අරමුණු කරගෙන ඒ අවස්ථාවේදී ඔහුගේ සිත ඍජු බවටම පත්වෙයි. මහානාමයෙනි, ඍජු සිතක් ඇති ආර්ය ශ්‍රාවකයා අර්ථය පිළිබඳ ප්‍රමෝදය ලබයි, ධර්මය පිළිබඳ ප්‍රමෝදය ලබයි, ධර්මය හා සම්බන්ධ වූ පීතිය ලබයි. ප්‍රමුදිත වූ තැනැත්තාට ප්‍රීතිය උපදියි. ප්‍රීතිමත් සිතක් ඇති තැනැත්තාගේ කය සංසිඳෙයි. සංසිඳුණු කය ඇති තැනැත්තා සැපයක් විඳියි. සැපවත් තැනැත්තාගේ සිත සමාධිගත වෙයි. මහානාමයෙනි, මේ ආර්ය ශ්‍රාවකයා නොසන්සුන් වූ සත්ව ප්‍රජාව අතර සන්සුන්ව වෙසෙයි, පීඩා සහිත සත්ව ප්‍රජාව අතර පීඩාවකින් තොරව වෙසෙයි, ධර්ම ප්‍රවාහයට පැමිණි ඔහු ‘සංඝානුස්සතිය’ වඩන්නේ යැයි කියනු ලැබේ.”

---

‘‘Puna caparaṃ, mahānāma, ariyasāvako attano sīlāni anussarati akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṃvattanikāni. Yasmiṃ, mahānāma, samaye ariyasāvako sīlaṃ anussarati nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti sīlaṃ ārabbha. Ujugatacitto kho pana, mahānāma, ariyasāvako labhati atthavedaṃ, labhati dhammavedaṃ, labhati dhammūpasaṃhitaṃ pāmojjaṃ. Pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vediyati, sukhino cittaṃ samādhiyati. Ayaṃ vuccati, mahānāma – ‘ariyasāvako visamagatāya pajāya samappatto viharati, sabyāpajjāya pajāya abyāpajjo viharati, dhammasotaṃ samāpanno sīlānussatiṃ bhāveti’’’.

“මහානාමයෙනි, නැවතත් ආර්ය ශ්‍රාවකයා තමාගේ ශීල ගුණ මෙලෙස සිහි කරයි: තම ශීලය කඩ නොවූ, සිදුරු නොවූ, කබර නොවූ, කිලිටි නොවූ, තෘෂ්ණාවට වහල් නොවූ, නුවණැත්තන් විසින් පසසන ලද, තෘෂ්ණා දෘෂ්ටිවලින් පරාමර්ශනය නොකරන ලද, සමාධිය පිණිස පවත්නා වූවකි. මහානාමයෙනි, යම් අවස්ථාවක ආර්ය ශ්‍රාවකයා ශීලය සිහි කරයිද, ඒ අවස්ථාවේදී ඔහුගේ සිත රාගයෙන් යටපත් නොවේ, ද්වේෂයෙන් යටපත් නොවේ, මෝහයෙන් යටපත් නොවේ. ශීලය අරමුණු කරගෙන ඒ අවස්ථාවේදී ඔහුගේ සිත ඍජු බවටම පත්වෙයි. මහානාමයෙනි, ඍජු සිතක් ඇති ආර්ය ශ්‍රාවකයා අර්ථය පිළිබඳ ප්‍රමෝදය ලබයි, ධර්මය පිළිබඳ ප්‍රමෝදය ලබයි, ධර්මය හා සම්බන්ධ වූ පීතිය ලබයි. ප්‍රමුදිත වූ තැනැත්තාට ප්‍රීතිය උපදියි. ප්‍රීතිමත් සිතක් ඇති තැනැත්තාගේ කය සංසිඳෙයි. සංසිඳුණු කය ඇති තැනැත්තා සැපයක් විඳියි. සැපවත් තැනැත්තාගේ සිත සමාධිගත වෙයි. මහානාමයෙනි, මේ ආර්ය ශ්‍රාවකයා නොසන්සුන් වූ සත්ව ප්‍රජාව අතර සන්සුන්ව වෙසෙයි, පීඩා සහිත සත්ව ප්‍රජාව අතර පීඩාවකින් තොරව වෙසෙයි, ධර්ම ප්‍රවාහයට පැමිණි ඔහු ‘සීලානුස්සතිය’ වඩන්නේ යැයි කියනු ලැබේ.”

---

‘‘Puna caparaṃ, mahānāma, ariyasāvako attano cāgaṃ anussarati – ‘lābhā vata me, suladdhaṃ vata me! Yohaṃ maccheramalapariyuṭṭhitāya pajāya vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvasāmi muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṃvibhāgarato’ti. Yasmiṃ, mahānāma, samaye ariyasāvako cāgaṃ anussarati nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti[Pg.254], na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti cāgaṃ ārabbha. Ujugatacitto kho pana, mahānāma, ariyasāvako labhati atthavedaṃ, labhati dhammavedaṃ, labhati dhammūpasaṃhitaṃ pāmojjaṃ. Pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vediyati, sukhino cittaṃ samādhiyati. Ayaṃ vuccati, mahānāma – ‘ariyasāvako visamagatāya pajāya samappatto viharati, sabyāpajjāya pajāya abyāpajjo viharati, dhammasotaṃ samāpanno cāgānussatiṃ bhāveti’’’.

“මහානාමයෙනි, නැවතත් ආර්ය ශ්‍රාවකයා තමාගේ පරිත්‍යාගශීලී බව මෙලෙස සිහි කරයි: ‘මට ඒකාන්තයෙන්ම ලාභයකි, මම ඒකාන්තයෙන්ම උතුම් ලාභයක් ලද්දෙමි. මක්නිසාද යත්, මසුරුකම නමැති මලකඩින් වෙළුණු සත්ව ප්‍රජාව අතර මම මසුරු මලින් තොර වූ සිතින් ගිහි ගෙයි වෙසෙමි. මම නිදහස් පරිත්‍යාග ඇත්තෙක්මි, පිරිසිදු දෑත් ඇත්තෙක්මි, අත්හැරීමෙහි ඇලුනු තැනැත්තෙක්මි, කවරෙකුට වුවද ඉල්ලීමට සුදුසු තැනැත්තෙක්මි, දානයෙහි හා බෙදා දීමෙහි ඇලුනු තැනැත්තෙක්මි’ යනුවෙනි. මහානාමයෙනි, යම් අවස්ථාවක ආර්ය ශ්‍රාවකයා ත්‍යාගය සිහි කරයිද, ඒ අවස්ථාවේදී ඔහුගේ සිත රාගයෙන් යටපත් නොවේ, ද්වේෂයෙන් යටපත් නොවේ, මෝහයෙන් යටපත් නොවේ. ත්‍යාගය අරමුණු කරගෙන ඒ අවස්ථාවේදී ඔහුගේ සිත ඍජු බවටම පත්වෙයි. මහානාමයෙනි, ඍජු සිතක් ඇති ආර්ය ශ්‍රාවකයා අර්ථය පිළිබඳ ප්‍රමෝදය ලබයි, ධර්මය පිළිබඳ ප්‍රමෝදය ලබයි, ධර්මය හා සම්බන්ධ වූ පීතිය ලබයි. ප්‍රමුදිත වූ තැනැත්තාට ප්‍රීතිය උපදියි. ප්‍රීතිමත් සිතක් ඇති තැනැත්තාගේ කය සංසිඳෙයි. සංසිඳුණු කය ඇති තැනැත්තා සැපයක් විඳියි. සැපවත් තැනැත්තාගේ සිත සමාධිගත වෙයි. මහානාමයෙනි, මේ ආර්ය ශ්‍රාවකයා නොසන්සුන් වූ සත්ව ප්‍රජාව අතර සන්සුන්ව වෙසෙයි, පීඩා සහිත සත්ව ප්‍රජාව අතර පීඩාවකින් තොරව වෙසෙයි, ධර්ම ප්‍රවාහයට පැමිණි ඔහු ‘චාගානුස්සතිය’ වඩන්නේ යැයි කියනු ලැබේ.”

---

‘‘Puna caparaṃ, mahānāma, ariyasāvako devatānussatiṃ bhāveti – ‘santi devā cātumahārājikā, santi devā tāvatiṃsā, santi devā yāmā, santi devā tusitā, santi devā nimmānaratino, santi devā paranimmitavasavattino, santi devā brahmakāyikā, santi devā tatuttari. Yathārūpāya saddhāya samannāgatā tā devatā ito cutā tattha upapannā, mayhampi tathārūpā saddhā saṃvijjati. Yathārūpena sīlena samannāgatā tā devatā ito cutā tattha upapannā, mayhampi tathārūpaṃ sīlaṃ saṃvijjati. Yathārūpena sutena samannāgatā tā devatā ito cutā tattha upapannā, mayhampi tathārūpaṃ sutaṃ saṃvijjati. Yathārūpena cāgena samannāgatā tā devatā ito cutā tattha upapannā, mayhampi tathārūpo cāgo saṃvijjati. Yathārūpāya paññāya samannāgatā tā devatā ito cutā tattha upapannā, mayhampi tathārūpā paññā saṃvijjatī’ti. Yasmiṃ, mahānāma, samaye ariyasāvako attano ca tāsañca devatānaṃ saddhañca sīlañca sutañca cāgañca paññañca anussarati nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti tā devatā ārabbha. Ujugatacitto kho pana, mahānāma, ariyasāvako labhati atthavedaṃ, labhati dhammavedaṃ, labhati dhammūpasaṃhitaṃ pāmojjaṃ. Pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vediyati, sukhino cittaṃ samādhiyati. Ayaṃ vuccati, mahānāma – ‘ariyasāvako visamagatāya pajāya samappatto viharati[Pg.255], sabyāpajjāya pajāya abyāpajjo viharati, dhammasotaṃ samāpanno devatānussatiṃ bhāveti’’’.

“මහානාම, නැවතත් ආර්ය ශ්‍රාවකයා දේවතානුස්සතිය මෙසේ වඩයි: ‘සතර වරම් දෙවිවරු ඇත්තාහ, තව්තිසා වැසි දෙවිවරු ඇත්තාහ, යාම දෙවිවරු ඇත්තාහ, තුසිත වැසි දෙවිවරු ඇත්තාහ, නිම්මාණරති දෙවිවරු ඇත්තාහ, පරනිම්මිත වසවත්ති දෙවිවරු ඇත්තාහ, බ්‍රහ්මකායික දෙවිවරු ඇත්තාහ, ඉන් මතු දේවතාවෝ ද ඇත්තාහ. ඒ දේවතාවෝ යම්බඳු ශ්‍රද්ධාවකින් යුක්තව මෙලොවින් චුතව එහි උපන්නාහු ද, එබඳු වූ ශ්‍රද්ධාවක් මා කෙරෙහි ද විද්‍යමාන වෙයි. ඒ දේවතාවෝ යම්බඳු සීලයකින් යුක්තව... යම්බඳු ශ්‍රැතයකින් යුක්තව... යම්බඳු ත්‍යාගයකින් යුක්තව... යම්බඳු ප්‍රඥාවකින් යුක්තව මෙලොවින් චුතව එහි උපන්නාහු ද, එබඳු වූ ප්‍රඥාවක් මා කෙරෙහි ද විද්‍යමාන වෙයි’ යනුවෙනි. මහානාම, යම් කලෙක ආර්ය ශ්‍රාවකයා තමාගේ ද, ඒ දේවතාවන්ගේ ද ශ්‍රද්ධාව ද, සීලය ද, ශ්‍රැතය ද, ත්‍යාගය ද, ප්‍රඥාව ද සිහි කරයි ද, ඒ අවස්ථාවේදී ඔහුගේ සිත රාගයෙන් මැඩ නොපවතියි, ද්වේෂයෙන් මැඩ නොපවතියි, මෝහයෙන් මැඩ නොපවතියි. ඒ අවස්ථාවේදී ඒ දේවතාවන් අරමුණු කොට ඔහුගේ සිත සෘජු බවටම පත්වෙයි. මහානාම, සෘජු වූ සිත් ඇති ආර්ය ශ්‍රාවකයා ධර්මයේ අර්ථය පිළිබඳ වැටහීම ලබයි, ධර්මය පිළිබඳ වැටහීම ලබයි, ධර්මය හා සබැඳි ප්‍රමෝදය ලබයි. ප්‍රමුදිත වූ තැනැත්තාට ප්‍රීතිය උපදියි, ප්‍රීතිමත් සිත් ඇත්තාගේ කය සංසිඳෙයි, සංසිඳුණු කය ඇත්තා සැප විඳියි, සැපවත් වූ තැනැත්තාගේ සිත සමාධිගත වෙයි. මහානාම, මොහු ‘විෂම වූ සත්ව ප්‍රජාව අතරෙහි සමප්‍රාප්තව (සන්සුන්ව) වෙසෙන්නෙකි, ව්‍යාපාද සහිත සත්ව ප්‍රජාව අතරෙහි ව්‍යාපාද රහිතව වෙසෙන්නෙකි, ධර්ම ප්‍රවාහයට පැමිණ දේවතානුස්සතිය වඩන්නෙකි’ යි කියනු ලැබේ.”

---

‘‘Yo so, mahānāma, ariyasāvako āgataphalo viññātasāsano, so iminā vihārena bahulaṃ viharatī’’ti. Dasamaṃ.

“මහානාම, යම් ඒ ආර්ය ශ්‍රාවකයෙක් මාර්ග ඵලයට පැමිණියේ ද, බුදු සසුන (තුන් ශික්ෂාව) අවබෝධ කළේ ද, හෙතෙමේ මෙම විහරණයෙන් යුක්තව බහුලව වාසය කරයි.” දසවැනි සූත්‍රයයි.

---

Āhuneyyavaggo paṭhamo.

පළමුවන ආහුනෙය්‍ය වර්ගය නිමවිය.

---

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය මෙසේය:

---

Dve āhuneyyā indriya, balāni tayo ājānīyā;

Anuttariya anussatī, mahānāmena te dasāti.

ආහුනෙය්‍ය සූත්‍ර දෙක ද, ඉන්ද්‍රිය සූත්‍රය ද, බල සූත්‍රය ද, ආජානීය සූත්‍ර තුන ද, අනුත්තරිය සූත්‍රය ද, අනුස්සති සූත්‍රය ද, මහානාම සූත්‍රය ද වශයෙන් සූත්‍ර දසයකි.

---

2. Sāraṇīyavaggo

2. සාරණීය වර්ගය

---

1. Paṭhamasāraṇīyasuttaṃ

1. පළමුවන සාරණීය සූත්‍රය

---

11. ‘‘Chayime, bhikkhave, dhammā sāraṇīyā. Katame cha? Idha, bhikkhave, bhikkhuno mettaṃ kāyakammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo.

11. “මහණෙනි, සිහි කටයුතු වූ (සාරණීය) මේ ධර්ම සයකි. ඒ සය කවරේ ද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුවකගේ මෛත්‍රී සහගත කාය කර්මය සබ්‍රහ්මචාරීන් කෙරෙහි හමුයෙහි ද, රහසෙහි ද එළඹ සිටියි. මෙය ද සිහි කටයුතු වූ ධර්මයකි.”

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno mettaṃ vacīkammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo.

“නැවතත් මහණෙනි, භික්ෂුවකගේ මෛත්‍රී සහගත වාක් කර්මය සබ්‍රහ්මචාරීන් කෙරෙහි හමුයෙහි ද, රහසෙහි ද එළඹ සිටියි. මෙය ද සිහි කටයුතු වූ ධර්මයකි.”

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno mettaṃ manokammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo.

“නැවතත් මහණෙනි, භික්ෂුවකගේ මෛත්‍රී සහගත මනෝ කර්මය සබ්‍රහ්මචාරීන් කෙරෙහි හමුයෙහි ද, රහසෙහි ද එළඹ සිටියි. මෙය ද සිහි කටයුතු වූ ධර්මයකි.”

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu ye te lābhā dhammikā dhammaladdhā antamaso pattapariyāpannamattampi tathārūpehi lābhehi appaṭivibhattabhogī hoti sīlavantehi sabrahmacārīhi sādhāraṇabhogī, ayampi dhammo sāraṇīyo.

“නැවතත් මහණෙනි, භික්ෂුව යම් ඒ ධාර්මික වූ, ධර්මානුකූලව ලද, අවම වශයෙන් පාත්‍රයට ලැබුණු ආහාරය පමණ වූ ද ලාභයන් වේ ද, එවැනි ලාභයන් තමා පමණක් වෙන් කොට අනුභව නොකොට සිල්වත් සබ්‍රහ්මචාරීන් සමඟ පොදුවේ පරිභෝජනය කරයි. මෙය ද සිහි කටයුතු වූ ධර්මයකි.”

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu yāni tāni sīlāni akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṃvattanikāni [Pg.256] tathārūpehi sīlehi sīlasāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo.

“නැවතත් මහණෙනි, භික්ෂුව යම් ඒ නොකැඩුණු, සිදුරු නොවූ, කලු පුල්ලි රහිත, ලප රහිත, නිදහස් වූ, නුවණැත්තන් විසින් පසසන ලද, (තෘෂ්ණා දෘෂ්ටිවලින්) පරාමර්ශනය නොකරන ලද, සමාධිය පිණිස පවතින සීලයන් ඇද්ද, එවැනි සීලයන්ගෙන් සබ්‍රහ්මචාරීන් සමඟ හමුයෙහි ද රහසෙහි ද සමාන සීල ඇත්තෙකුව වෙසෙයි. මෙය ද සිහි කටයුතු වූ ධර්මයකි.”

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu yāyaṃ diṭṭhi ariyā niyyānikā niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāya tathārūpāya diṭṭhiyā diṭṭhisāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo. Ime kho, bhikkhave, cha dhammā sāraṇīyā’’ti. Paṭhamaṃ.

“නැවතත් මහණෙනි, භික්ෂුව යම් ඒ ආර්ය වූ, සසරින් එතෙර කරවන, එලෙස පිළිපදින්නා දුක් ක්ෂය කිරීම පිණිස මනාකොට පමුණුවන දෘෂ්ටියක් ඇද්ද, එවැනි දෘෂ්ටියකින් සබ්‍රහ්මචාරීන් සමඟ හමුයෙහි ද රහසෙහි ද සමාන දෘෂ්ටි ඇත්තෙකුව වෙසෙයි. මහණෙනි, මේ වනාහි සිහි කටයුතු වූ ධර්ම සයයි.” පළමුවන සූත්‍රයයි.

---

2. Dutiyasāraṇīyasuttaṃ

2. දෙවන සාරණීය සූත්‍රය

---

12. ‘‘Chayime, bhikkhave, dhammā sāraṇīyā piyakaraṇā garukaraṇā saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattanti. Katame cha? Idha, bhikkhave, bhikkhuno mettaṃ kāyakammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.

12. “මහණෙනි, සිහි කටයුතු වූ, ප්‍රිය බව ඇති කරන්නා වූ, ගරු බව ඇති කරන්නා වූ මේ ධර්ම සයක් සංග්‍රහය පිණිස, විවාද නොවීම පිණිස, සමගිය පිණිස, එක්සත් බව පිණිස පවතිති. ඒ සය කවරේ ද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුවකගේ මෛත්‍රී සහගත කාය කර්මය සබ්‍රහ්මචාරීන් කෙරෙහි හමුයෙහි ද, රහසෙහි ද එළඹ සිටියි. මෙය ද සිහි කටයුතු වූ, ප්‍රිය බව ඇති කරන, ගරු බව ඇති කරන, සංග්‍රහය පිණිස, විවාද නොවීම පිණිස, සමගිය පිණිස, එක්සත් බව පිණිස පවතින ධර්මයකි.”

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno mettaṃ vacīkammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti…pe… mettaṃ manokammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.

“මහණෙනි, නැවත ද කරුණක් කියමි. මහණෙකුගේ මෛත්‍රී සහගත වාග් කර්මය සබ්‍රහ්මචාරීන් කෙරෙහි හමුවෙහි මෙන්ම නොපෙනෙන තැන දී ද එළඹ සිටියේ වෙයි... (එසේම) මෛත්‍රී සහගත මනෝ කර්මය සබ්‍රහ්මචාරීන් කෙරෙහි හමුවෙහි මෙන්ම නොපෙනෙන තැන දී ද එළඹ සිටියේ වෙයි. සිහි කටයුතු වූ, ප්‍රිය බව ඇති කරන්නා වූ, ගරු බව ඇති කරන්නා වූ මේ ධර්මය ද අන්‍යෝන්‍ය සංග්‍රහය පිණිස, විවාද නොකිරීම පිණිස, සමගිය පිණිස, එක්සිත් වීම පිණිස පවතියි.”

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu ye te lābhā dhammikā dhammaladdhā antamaso pattapariyāpannamattampi tathārūpehi lābhehi appaṭivibhattabhogī hoti sīlavantehi sabrahmacārīhi sādhāraṇabhogī, ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.

“මහණෙනි, නැවත ද කරුණක් කියමි. මහණෙක් යම් ඒ ධාර්මික වූ, ධර්මානුකූලව ලබන ලද, අවසානයේ තමාගේ පාත්‍රයට වැටුණු මාත්‍රයක් වූ ද ලාභයන් ඇද්ද, එවැනි ලාභයන් (පුද්ගලයන් හෝ වස්තූන් වශයෙන්) වෙන් කර නොගෙන පරිභෝජනය කරන්නෙකු වෙයි; සිල්වත් සබ්‍රහ්මචාරීන් සමඟ සාධාරණව (පොදුවේ) පරිභෝජනය කරන්නෙකු වෙයි. සිහි කටයුතු වූ, ප්‍රිය බව ඇති කරන්නා වූ, ගරු බව ඇති කරන්නා වූ මේ ධර්මය ද අන්‍යෝන්‍ය සංග්‍රහය පිණිස, විවාද නොකිරීම පිණිස, සමගිය පිණිස, එක්සිත් වීම පිණිස පවතියි.”

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu yāni tāni sīlāni akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṃvattanikāni tathārūpehi sīlehi sīlasāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.

“මහණෙනි, නැවත ද කරුණක් කියමි. මහණෙක් කඩ නොවුණු, සිදුරු නොවුණු, කල්කැළැල් රහිත, මලකඩ රහිත, (තෘෂ්ණා දාසත්වයෙන්) නිදහස් වූ, නුවණැත්තන් විසින් පසසන ලද, (වැරදි ලෙස) පරාමර්ශනය නොකරන ලද, සමාධිය පිණිස පවත්නා වූ යම් ශීලයන් ඇද්ද, එවැනි ශීලයන්ගෙන් සබ්‍රහ්මචාරීන් සමඟ හමුවෙහි මෙන්ම නොපෙනෙන තැන දී ද සමාන ශීල ඇතිව වෙසෙයි. සිහි කටයුතු වූ, ප්‍රිය බව ඇති කරන්නා වූ, ගරු බව ඇති කරන්නා වූ මේ ධර්මය ද අන්‍යෝන්‍ය සංග්‍රහය පිණිස, විවාද නොකිරීම පිණිස, සමගිය පිණිස, එක්සිත් වීම පිණිස පවතියි.”

---

‘‘Puna [Pg.257] caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu yāyaṃ diṭṭhi ariyā niyyānikā niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāya tathārūpāya diṭṭhiyā diṭṭhisāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati. Ime kho, bhikkhave, cha dhammā sāraṇīyā piyakaraṇā garukaraṇā saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattantī’’ti. Dutiyaṃ.

“මහණෙනි, නැවත ද කරුණක් කියමි. මහණෙක් ආර්ය වූ, (සංසාරයෙන්) නික්ම යන්නා වූ, ඒ අනුව පිළිපදින්නා දුක් ක්ෂය කිරීම පිණිස මනා කොට පමුණුවන්නා වූ යම් සම්මා දෘෂ්ටියක් ඇද්ද, එවැනි දෘෂ්ටියකින් සබ්‍රහ්මචාරීන් සමඟ හමුවෙහි මෙන්ම නොපෙනෙන තැන දී ද සමාන දෘෂ්ටි ඇතිව වෙසෙයි. සිහි කටයුතු වූ, ප්‍රිය බව ඇති කරන්නා වූ, ගරු බව ඇති කරන්නා වූ මේ ධර්මය ද අන්‍යෝන්‍ය සංග්‍රහය පිණිස, විවාද නොකිරීම පිණිස, සමගිය පිණිස, එක්සිත් වීම පිණිස පවතියි. මහණෙනි, සිහි කටයුතු වූ, ප්‍රිය බව ඇති කරන්නා වූ, ගරු බව ඇති කරන්නා වූ, අන්‍යෝන්‍ය සංග්‍රහය පිණිස, විවාද නොකිරීම පිණිස, සමගිය පිණිස, එක්සිත් වීම පිණිස පවත්නා වූ මේ ධර්ම සයකි.” (දෙවන සූත්‍රයයි).

---

3. Nissāraṇīyasuttaṃ

3. නිස්සාරණීය සූත්‍රය

---

13. ‘‘Chayimā, bhikkhave, nissāraṇīyā dhātuyo. Katamā cha? Idha, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘mettā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā; atha ca pana me byāpādo cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. So ‘mā heva’ntissa vacanīyo – ‘māyasmā, evaṃ avaca; mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ, āvuso, anavakāso yaṃ mettāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya; atha ca panassa byāpādo cittaṃ pariyādāya ṭhassati, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇañhetaṃ, āvuso, byāpādassa yadidaṃ mettācetovimuttī’’’ti.

13. “මහණෙනි, මේ නිස්සාරණීය ධාතු (කෙලෙසුන්ගෙන් මිදීමේ මාර්ග) සයකි. ඒ සය කවරේ ද? මහණෙනි, මෙහි මහණෙක් මෙසේ පවසන්නට ඉඩ ඇත: ‘මම මෛත්‍රී චේතෝ විමුක්තිය වැඩුවෙමි, බහුලව පුරුදු කළෙමි, එය යානයක් මෙන් කළෙමි, පදනමක් කර ගත්තෙමි, මැනවින් පුහුණු කළෙමි, වටිනා ලෙස රැස් කළෙමි, හොඳින් ආරම්භ කළෙමි; එසේ වුවත් මගේ සිත ව්‍යාපාදය (ද්වේෂය) විසින් යටපත් කරගෙන පවතියි’ කියා ය. ඔහුට මෙසේ පැවසිය යුතුය: ‘ආයුෂ්මතුනි, එසේ නොකියන්න. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභූතයෙන් චෝදනා නොකරන්න. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභූතයෙන් චෝදනා කිරීම යහපත් නොවේ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කිසිසේත් මෙසේ වදාරන්නේ නැත. ආයුෂ්මතුනි, යමෙකු විසින් මෛත්‍රී චේතෝ විමුක්තිය වඩන ලද්දේ, බහුලව පුරුදු කරන ලද්දේ, යානයක් මෙන් කරන ලද්දේ, පදනමක් කර ගන්නා ලද්දේ, මැනවින් පුහුණු කරන ලද්දේ, වටිනා ලෙස රැස් කරන ලද්දේ, හොඳින් ආරම්භ කරන ලද්දේ නම්; එසේ තිබියදීත් ඔහුගේ සිත ව්‍යාපාදය විසින් යටපත් කරගෙන පවතී යන මෙය විය නොහැක්කකි, එයට අවකාශයක් නැත. එවැනි කරුණක් විද්‍යමාන නොවේ. ආයුෂ්මතුනි, ව්‍යාපාදයෙන් නික්මීමට (මිදීමට) ඇති මග නම් මේ මෛත්‍රී චේතෝ විමුක්තියයි.’”

---

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘karuṇā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā; atha ca pana me vihesā cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. So ‘mā heva’ntissa vacanīyo – ‘māyasmā, evaṃ avaca; mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ, āvuso, anavakāso yaṃ karuṇāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya; atha ca panassa vihesā cittaṃ pariyādāya ṭhassati, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇañhetaṃ, āvuso, vihesāya yadidaṃ karuṇācetovimuttī’’’ti.

“මහණෙනි, මෙහි මහණෙක් මෙසේ පවසන්නට ඉඩ ඇත: ‘මම කරුණා චේතෝ විමුක්තිය වැඩුවෙමි, බහුලව පුරුදු කළෙමි, එය යානයක් මෙන් කළෙමි, පදනමක් කර ගත්තෙමි, මැනවින් පුහුණු කළෙමි, වටිනා ලෙස රැස් කළෙමි, හොඳින් ආරම්භ කළෙමි; එසේ වුවත් මගේ සිත විහිංසාව (හිංසා කිරීමේ අදහස) විසින් යටපත් කරගෙන පවතියි’ කියා ය. ඔහුට මෙසේ පැවසිය යුතුය: ‘ආයුෂ්මතුනි, එසේ නොකියන්න. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභූතයෙන් චෝදනා නොකරන්න. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභූතයෙන් චෝදනා කිරීම යහපත් නොවේ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කිසිසේත් මෙසේ වදාරන්නේ නැත. ආයුෂ්මතුනි, යමෙකු විසින් කරුණා චේතෝ විමුක්තිය වඩන ලද්දේ, බහුලව පුරුදු කරන ලද්දේ, යානයක් මෙන් කරන ලද්දේ, පදනමක් කර ගන්නා ලද්දේ, මැනවින් පුහුණු කරන ලද්දේ, වටිනා ලෙස රැස් කරන ලද්දේ, හොඳින් ආරම්භ කරන ලද්දේ නම්; එසේ තිබියදීත් ඔහුගේ සිත විහිංසාව විසින් යටපත් කරගෙන පවතී යන මෙය විය නොහැක්කකි, එයට අවකාශයක් නැත. එවැනි කරුණක් විද්‍යමාන නොවේ. ආයුෂ්මතුනි, විහිංසාවෙන් නික්මීමට (මිදීමට) ඇති මග නම් මේ කරුණා චේතෝ විමුක්තියයි.’”

---

‘‘Idha [Pg.258] pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘muditā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā; atha ca pana me arati cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. So ‘mā heva’ntissa vacanīyo – ‘māyasmā, evaṃ avaca; mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ, āvuso, anavakāso yaṃ muditāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya; atha ca panassa arati cittaṃ pariyādāya ṭhassati, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇañhetaṃ, āvuso, aratiyā yadidaṃ muditācetovimuttī’’’ti.

“මහණෙනි, මෙහි මහණෙක් මෙසේ පවසන්නට ඉඩ ඇත: ‘මම මුදිතා චේතෝ විමුක්තිය වැඩුවෙමි, බහුලව පුරුදු කළෙමි, එය යානයක් මෙන් කළෙමි, පදනමක් කර ගත්තෙමි, මැනවින් පුහුණු කළෙමි, වටිනා ලෙස රැස් කළෙමි, හොඳින් ආරම්භ කළෙමි; එසේ වුවත් මගේ සිත අරතිය (නොඇල්ම) විසින් යටපත් කරගෙන පවතියි’ කියා ය. ඔහුට මෙසේ පැවසිය යුතුය: ‘ආයුෂ්මතුනි, එසේ නොකියන්න. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභූතයෙන් චෝදනා නොකරන්න. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභූතයෙන් චෝදනා කිරීම යහපත් නොවේ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කිසිසේත් මෙසේ වදාරන්නේ නැත. ආයුෂ්මතුනි, යමෙකු විසින් මුදිතා චේතෝ විමුක්තිය වඩන ලද්දේ, බහුලව පුරුදු කරන ලද්දේ, යානයක් මෙන් කරන ලද්දේ, පදනමක් කර ගන්නා ලද්දේ, මැනවින් පුහුණු කරන ලද්දේ, වටිනා ලෙස රැස් කරන ලද්දේ, හොඳින් ආරම්භ කරන ලද්දේ නම්; එසේ තිබියදීත් ඔහුගේ සිත අරතිය විසින් යටපත් කරගෙන පවතී යන මෙය විය නොහැක්කකි, එයට අවකාශයක් නැත. එවැනි කරුණක් විද්‍යමාන නොවේ. ආයුෂ්මතුනි, අරතියෙන් නික්මීමට (මිදීමට) ඇති මග නම් මේ මුදිතා චේතෝ විමුක්තියයි.’”

---

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘upekkhā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā; atha ca pana me rāgo cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. So ‘mā heva’ntissa vacanīyo – ‘māyasmā, evaṃ avaca; mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ, āvuso, anavakāso yaṃ upekkhāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya; atha ca panassa rāgo cittaṃ pariyādāya ṭhassati, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇañhetaṃ, āvuso, rāgassa yadidaṃ upekkhācetovimuttī’’’ti.

මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණෙක් මෙසේ පවසන්නට ඉඩ ඇත – ‘මා විසින් උපේක්ෂා චේතෝවිමුත්තිය වඩන ලදී, බහුලව පුහුණු කරන ලදී, වාහනයක් මෙන් කරන ලදී, පදනමක් මෙන් කරන ලදී, මැනවින් පිහිටුවන ලදී, පුරුදු කරන ලදී, මැනවින් ආරම්භ කරන ලදී; එසේ වුවත් රාගය මාගේ සිත වෙළාගෙන පවතී’ කියායි. ඔහුට ‘මෙසේ නොකිය යුතුය’ යි පැවසිය යුතුය – ‘ආයුෂ්මතුනි, එසේ පවසන්න එපා; භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අසත්‍ය චෝදනා කරන්න එපා, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අසත්‍යයෙන් චෝදනා කිරීම යහපත් නොවේ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කිසිලෙසකත් මෙසේ වදාරන්නේ නැත. ඇවැත්නි, යමෙක් උපේක්ෂා චේතෝවිමුත්තිය වඩන ලද, බහුලව පුහුණු කරන ලද, වාහනයක් මෙන් කරන ලද, පදනමක් මෙන් කරන ලද, මැනවින් පිහිටුවන ලද, පුරුදු කරන ලද, මැනවින් ආරම්භ කරන ලද කල්හිත්, ඔහුගේ සිත රාගය විසින් වෙළාගෙන පවතින්නේය යන්න අස්ථානයකි, එයට ඉඩක් නැත. ඇවැත්නි, රාගයෙන් නික්මීම නම් මේ උපේක්ෂා චේතෝවිමුත්තියයි.’

---

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘animittā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā; atha ca pana me nimittānusāri viññāṇaṃ hotī’ti. So ‘mā heva’ntissa vacanīyo – ‘māyasmā, evaṃ avaca; mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ, āvuso, anavakāso yaṃ animittāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya; atha ca panassa nimittānusāri viññāṇaṃ bhavissati, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇañhetaṃ, āvuso, sabbanimittānaṃ yadidaṃ animittācetovimuttī’’’ti.

මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණෙක් මෙසේ පවසන්නට ඉඩ ඇත – ‘මා විසින් අනිමිත්ත චේතෝවිමුත්තිය වඩන ලදී, බහුලව පුහුණු කරන ලදී, වාහනයක් මෙන් කරන ලදී, පදනමක් මෙන් කරන ලදී, මැනවින් පිහිටුවන ලදී, පුරුදු කරන ලදී, මැනවින් ආරම්භ කරන ලදී; එසේ වුවත් මාගේ විඤ්ඤාණය නිමිති අනුව යයි’ කියායි. ඔහුට ‘මෙසේ නොකිය යුතුය’ යි පැවසිය යුතුය – ‘ආයුෂ්මතුනි, එසේ පවසන්න එපා; භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අසත්‍ය චෝදනා කරන්න එපා, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අසත්‍යයෙන් චෝදනා කිරීම යහපත් නොවේ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කිසිලෙසකත් මෙසේ වදාරන්නේ නැත. ඇවැත්නි, යමෙක් අනිමිත්ත චේතෝවිමුත්තිය වඩන ලද, බහුලව පුහුණු කරන ලද, වාහනයක් මෙන් කරන ලද, පදනමක් මෙන් කරන ලද, මැනවින් පිහිටුවන ලද, පුරුදු කරන ලද, මැනවින් ආරම්භ කරන ලද කල්හිත්, ඔහුගේ විඤ්ඤාණය නිමිති අනුව පවතින්නේය යන්න අස්ථානයකි, එයට ඉඩක් නැත. ඇවැත්නි, සියලු නිමිතිවලින් නික්මීම නම් මේ අනිමිත්ත චේතෝවිමුත්තියයි.’

---

‘‘Idha [Pg.259] pana bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘asmīti kho me vigataṃ, ayamahamasmīti ca na samanupassāmi; atha ca pana me vicikicchākathaṃkathāsallaṃ cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. So ‘mā heva’ntissa vacanīyo – ‘māyasmā, evaṃ avaca; mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ, āvuso, anavakāso yaṃ asmīti vigate ayamahamasmīti ca na samanupassato; atha ca panassa vicikicchākathaṃkathāsallaṃ cittaṃ pariyādāya ṭhassati, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇañhetaṃ, āvuso, vicikicchākathaṃkathāsallassa yadidaṃ asmīti mānasamugghāto’ti. Imā kho, bhikkhave, cha nissāraṇīyā dhātuyo’’ti. Tatiyaṃ.

මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණෙක් මෙසේ පවසන්නට ඉඩ ඇත – ‘මා තුළ "මම වෙමි" යන හැඟීම පහව ගොස් ඇත, "මම මේ වෙමි" කියා මම කිසිවක් නොදකිමි; එසේ වුවත් විචිකිච්ඡාව හා සැක සංකා නමැති හුල මාගේ සිත වෙළාගෙන පවතී’ කියායි. ඔහුට ‘මෙසේ නොකිය යුතුය’ යි පැවසිය යුතුය – ‘ආයුෂ්මතුනි, එසේ පවසන්න එපා; භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අසත්‍ය චෝදනා කරන්න එපා, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අසත්‍යයෙන් චෝදනා කිරීම යහපත් නොවේ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කිසිලෙසකත් මෙසේ වදාරන්නේ නැත. ඇවැත්නි, "මම වෙමි" යන්න පහව ගිය කල්හි, "මම මේ වෙමි" කියා නොදක්නා තැනැත්තාගේ සිත විචිකිච්ඡාව හා සැක සංකා නමැති හුල විසින් වෙළාගෙන පවතින්නේය යන්න අස්ථානයකි, එයට ඉඩක් නැත. ඇවැත්නි, විචිකිච්ඡාව හා සැක සංකා නමැති හුලෙන් නික්මීම නම් "මම වෙමි" යන මානය මුලිනුපුටා දැමීමයි. මහණෙනි, නික්මීමට අදාළ මේ ධාතු සයයි. තෙවැනි සූත්‍රයයි.

---

4. Bhaddakasuttaṃ

4. භද්දක සූත්‍රය

---

14. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso, bhikkhavo’’ti. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca –

14. එහිදී ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ ‘ඇවැත්නි, මහණෙනි’ යි භික්ෂූන් ඇමතූහ. ‘ඇවැත්නි’ යි ඒ භික්ෂූන් ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේට පිළිවදන් දුන්හ. ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ මෙසේ වදාළහ –

---

‘‘Tathā tathā, āvuso, bhikkhu vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato na bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, na bhaddikā kālakiriyā. Kathañcāvuso, bhikkhu tathā tathā vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato na bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, na bhaddikā kālakiriyā?

ඇවැත්නි, මහණෙක් යම් යම් අයුරකින් වාසය කරයිද, එසේ වාසය කරන්නා වූ ඔහුට යහපත් මරණයක් සිදු නොවේ, යහපත් කළුරිය කිරීමක් සිදු නොවේ. ඇවැත්නි, මහණෙක් යහපත් මරණයක් සිදු නොවන පරිදි, යහපත් කළුරිය කිරීමක් සිදු නොවන පරිදි යම් යම් අයුරකින් වාසය කරන්නේ කෙසේද?

---

‘‘Idhāvuso, bhikkhu kammārāmo hoti kammarato kammārāmataṃ anuyutto, bhassārāmo hoti bhassarato bhassārāmataṃ anuyutto, niddārāmo hoti niddārato niddārāmataṃ anuyutto, saṅgaṇikārāmo hoti saṅgaṇikarato saṅgaṇikārāmataṃ anuyutto, saṃsaggārāmo hoti saṃsaggarato saṃsaggārāmataṃ anuyutto, papañcārāmo hoti papañcarato papañcārāmataṃ anuyutto. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu tathā tathā vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato na bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, na bhaddikā kālakiriyā. Ayaṃ vuccatāvuso – ‘bhikkhu sakkāyābhirato nappajahāsi sakkāyaṃ sammā dukkhassa antakiriyāya’’’.

ඇවැත්නි, මේ ශාසනයෙහි මහණෙක් වැඩ කටයුතුවල ඇලුණේ වෙයි, වැඩ කටයුතුවල රමණය කරයි, වැඩ කටයුතුවල ඇලී සිටීමට නිරන්තරයෙන් යෙදෙයි. කතාබහෙහි ඇලුණේ වෙයි, කතාබහෙහි රමණය කරයි, කතාබහෙහි ඇලී සිටීමට නිරන්තරයෙන් යෙදෙයි. නින්දෙහි ඇලුණේ වෙයි, නින්දෙහි රමණය කරයි, නින්දෙහි ඇලී සිටීමට නිරන්තරයෙන් යෙදෙයි. සමූහයා සමඟ එක්ව විසීමෙහි ඇලුණේ වෙයි, සමූහයා සමඟ එක්ව විසීමෙහි රමණය කරයි, සමූහයා සමඟ එක්ව විසීමෙහි ඇලී සිටීමට නිරන්තරයෙන් යෙදෙයි. ඇසුරෙහි ඇලුණේ වෙයි, ඇසුරෙහි රමණය කරයි, ඇසුරෙහි ඇලී සිටීමට නිරන්තරයෙන් යෙදෙයි. ප්‍රපංචයන්හි ඇලුණේ වෙයි, ප්‍රපංචයන්හි රමණය කරයි, ප්‍රපංචයන්හි ඇලී සිටීමට නිරන්තරයෙන් යෙදෙයි. ඇවැත්නි, මහණෙක් මෙසේ යම් යම් අයුරකින් වාසය කරයිද, එසේ වාසය කරන්නා වූ ඔහුට යහපත් මරණයක් සිදු නොවේ, යහපත් කළුරිය කිරීමක් සිදු නොවේ. ඇවැත්නි, මේ මහණා සක්කායෙහි (පංචස්කන්ධයෙහි) ඇලුණේය, දුක සම්පූර්ණයෙන් කෙළවර කිරීම පිණිස සක්කාය අත් නොහැරියේය යි කියනු ලැබේ.

---

‘‘Tathā [Pg.260] tathāvuso, bhikkhu vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, bhaddikā kālakiriyā. Kathañcāvuso, bhikkhu tathā tathā vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, bhaddikā kālakiriyā?

ඇවැත්නි, මහණෙක් යම් යම් අයුරකින් වාසය කරයිද, එසේ වාසය කරන්නා වූ ඔහුට යහපත් මරණයක් සිදු වෙයි, යහපත් කළුරිය කිරීමක් සිදු වෙයි. ඇවැත්නි, මහණෙක් යහපත් මරණයක් සිදු වන පරිදි, යහපත් කළුරිය කිරීමක් සිදු වන පරිදි යම් යම් අයුරකින් වාසය කරන්නේ කෙසේද?

---

‘‘Idhāvuso, bhikkhu na kammārāmo hoti na kammarato na kammārāmataṃ anuyutto, na bhassārāmo hoti na bhassarato na bhassārāmataṃ anuyutto, na niddārāmo hoti na niddārato niddārāmataṃ anuyutto, na saṅgaṇikārāmo hoti na saṅgaṇikarato na saṅgaṇikārāmataṃ anuyutto, na saṃsaggārāmo hoti na saṃsaggarato na saṃsaggārāmataṃ anuyutto, na papañcārāmo hoti na papañcarato na papañcārāmataṃ anuyutto. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu tathā tathā vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, bhaddikā kālakiriyā. Ayaṃ vuccatāvuso – ‘bhikkhu nibbānābhirato pajahāsi sakkāyaṃ sammā dukkhassa antakiriyāyā’’’ti.

“ඇවැත්නි, මෙහි මහණ තෙමේ කර්මාන්තයෙහි (වැඩ කටයුතු කෙරෙහි) ඇළුණේ නොවෙයි, කර්මාන්තයෙහි නොරැඳෙයි, කර්මාන්තයෙහි ඇලී සිටීමෙහි නැවත නැවත නොයෙදෙයි. කථාවෙහි ඇළුණේ නොවෙයි, කථාවෙහි නොරැඳෙයි, කථාවෙහි ඇලී සිටීමෙහි නැවත නැවත නොයෙදෙයි. නින්දෙහි ඇළුණේ නොවෙයි, නින්දෙහි නොරැඳෙයි, නින්දෙහි ඇලී සිටීමෙහි නැවත නැවත නොයෙදෙයි. පිරිස් සමඟ ගැවසීමෙහි (සමූහයා කෙරෙහි) ඇළුණේ නොවෙයි, එහි නොරැඳෙයි, එහි ඇලී සිටීමෙහි නැවත නැවත නොයෙදෙයි. සංසර්ගයෙහි (මිශ්‍ර වී විසීමෙහි) ඇළුණේ නොවෙයි, එහි නොරැඳෙයි, සංසර්ගයෙහි ඇලී සිටීමෙහි නැවත නැවත නොයෙදෙයි. ප්‍රපංචයෙහි (තෘෂ්ණා, මාන, දිට්ඨි කෙරෙහි) ඇළුණේ නොවෙයි, ප්‍රපංචයෙහි නොරැඳෙයි, ප්‍රපංචයෙහි ඇලී සිටීමෙහි නැවත නැවත නොයෙදෙයි. ඇවැත්නි, භික්ෂුවක් යම් අයුරකින් වාසය කරන විට ඔහුට යහපත් මරණයක් හා යහපත් කාලක්‍රියාවක් සිදුවන්නේ ද, හෙතෙමේ එබඳු අයුරින් වාසය කරයි. ඇවැත්නි, මේ මහණ තෙමේ ‘නිවනෙහි ඇළුණු, දුක කෙළවර කිරීම පිණිස මනාකොට සක්කාය (පංච උපාදානස්කන්ධය) ප්‍රහීණ කළ කෙනෙකැ’යි කියනු ලැබේ.”

---

‘‘Yo papañcamanuyutto, papañcābhirato mago;

Virādhayī so nibbānaṃ, yogakkhemaṃ anuttaraṃ.

“යමෙක් ප්‍රපංචයෙහි යෙදුණේ ද, ප්‍රපංචයෙහි ම ඇළුණේ ද, මෘගයකු බඳු වූ ඒ පුද්ගලයා අනුත්තර වූ යෝගක්ඛේම සංඛ්‍යාත නිර්වාණයෙන් පිරිහෙයි.”

---

‘‘Yo ca papañcaṃ hitvāna, nippapañcapade rato;

Ārādhayī so nibbānaṃ, yogakkhemaṃ anuttara’’nti. catutthaṃ;

“යමෙක් ප්‍රපංචය ප්‍රහීණ කොට, නිශ්ප්‍රපංච වූ නිර්වාණයෙහි ඇළුණේ ද, හෙතෙමේ අනුත්තර වූ යෝගක්ඛේම සංඛ්‍යාත නිර්වාණය සාක්ෂාත් කරයි.” සතරවන සූත්‍රයයි.

---

5. Anutappiyasuttaṃ

5. අනුතප්පිය සූත්‍රය

---

15. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘tathā tathāvuso, bhikkhu vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato kālakiriyā anutappā hoti. Kathañcāvuso, bhikkhu tathā tathā vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato kālakiriyā anutappā hoti?

15. එහිදී ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇමතූ සේක: “ඇවැත්නි, භික්ෂුවක් යම් යම් අයුරකින් වාසය කරයි ද, එසේ වාසය කරන ඔහුට මරණය පසුතැවිලි සහිත එකක් වෙයි. ඇවැත්නි, භික්ෂුවක් පසුතැවිලි සහිත මරණයකට පත්වන අයුරින් වාසය කරන්නේ කෙසේද?”

---

‘‘Idhāvuso, bhikkhu kammārāmo hoti kammarato kammārāmataṃ anuyutto, bhassārāmo hoti…pe… niddārāmo hoti… saṅgaṇikārāmo hoti… saṃsaggārāmo hoti… papañcārāmo hoti papañcarato papañcārāmataṃ anuyutto. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu tathā tathā vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato kālakiriyā anutappā hoti[Pg.261]. Ayaṃ vuccatāvuso – ‘bhikkhu sakkāyābhirato nappajahāsi sakkāyaṃ sammā dukkhassa antakiriyāya’’’.

“ඇවැත්නි, මෙහි මහණ තෙමේ කර්මාන්තයෙහි ඇළුණේ වෙයි, එහි රැඳෙයි, කර්මාන්තයෙහි ඇලී සිටීමෙහි යෙදුණේ වෙයි. කථාවෙහි ඇළුණේ වෙයි... (පෙ)... නින්දෙහි ඇළුණේ වෙයි... සමූහයා සමඟ ගැවසීමෙහි ඇළුණේ වෙයි... සංසර්ගයෙහි ඇළුණේ වෙයි... ප්‍රපංචයෙහි ඇළුණේ වෙයි, එහි රැඳෙයි, ප්‍රපංචයෙහි ඇලී සිටීමෙහි යෙදුණේ වෙයි. ඇවැත්නි, මෙසේ මහණ තෙමේ යම් අයුරකින් වාසය කරයි ද, එසේ වාසය කරන්නා වූ ඔහුගේ මරණය පසුතැවිලි සහිත වෙයි. ඇවැත්නි, මේ මහණ තෙමේ ‘සක්කායෙහි ඇළුණු, දුක කෙළවර කිරීම සඳහා සක්කාය ප්‍රහීණ නොකළ කෙනෙකැ’යි කියනු ලැබේ.”

---

‘‘Tathā tathāvuso, bhikkhu vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato kālakiriyā ananutappā hoti. Kathañcāvuso, bhikkhu tathā tathā vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato kālakiriyā ananutappā hoti?

“ඇවැත්නි, භික්ෂුවක් යම් යම් අයුරකින් වාසය කරයි ද, එසේ වාසය කරන ඔහුට මරණය පසුතැවිලි රහිත එකක් වෙයි. ඇවැත්නි, භික්ෂුවක් පසුතැවිලි රහිත මරණයකට පත්වන අයුරින් වාසය කරන්නේ කෙසේද?”

---

‘‘Idhāvuso, bhikkhu na kammārāmo hoti na kammarato na kammārāmataṃ anuyutto, na bhassārāmo hoti…pe… na niddārāmo hoti… na saṅgaṇikārāmo hoti… na saṃsaggārāmo hoti… na papañcārāmo hoti na papañcarato na papañcārāmataṃ anuyutto. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu tathā tathā vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato kālakiriyā ananutappā hoti. Ayaṃ vuccatāvuso – ‘bhikkhu nibbānābhirato pajahāsi sakkāyaṃ sammā dukkhassa antakiriyāyā’’’ti.

“ඇවැත්නි, මෙහි මහණ තෙමේ කර්මාන්තයෙහි ඇළුණේ නොවෙයි, එහි නොරැඳෙයි, කර්මාන්තයෙහි ඇලී සිටීමෙහි යෙදුණේ නොවෙයි. කථාවෙහි ඇළුණේ නොවෙයි... (පෙ)... නින්දෙහි ඇළුණේ නොවෙයි... සමූහයා සමඟ ගැවසීමෙහි ඇළුණේ නොවෙයි... සංසර්ගයෙහි ඇළුණේ නොවෙයි... ප්‍රපංචයෙහි ඇළුණේ නොවෙයි, එහි නොරැඳෙයි, ප්‍රපංචයෙහි ඇලී සිටීමෙහි යෙදුණේ නොවෙයි. ඇවැත්නි, මෙසේ මහණ තෙමේ යම් අයුරකින් වාසය කරයි ද, එසේ වාසය කරන්නා වූ ඔහුගේ මරණය පසුතැවිලි රහිත වෙයි. ඇවැත්නි, මේ මහණ තෙමේ ‘නිවනෙහි ඇළුණු, දුක කෙළවර කිරීම සඳහා සක්කාය ප්‍රහීණ කළ කෙනෙකැ’යි කියනු ලැබේ.”

---

‘‘Yo papañcamanuyutto, papañcābhirato mago;

Virādhayī so nibbānaṃ, yogakkhemaṃ anuttaraṃ.

“යමෙක් ප්‍රපංචයෙහි යෙදුණේ ද, ප්‍රපංචයෙහි ම ඇළුණේ ද, මෘගයකු බඳු වූ ඒ පුද්ගලයා අනුත්තර වූ යෝගක්ඛේම සංඛ්‍යාත නිර්වාණයෙන් පිරිහෙයි.”

---

‘‘Yo ca papañcaṃ hitvāna, nippapañcapade rato;

Ārādhayī so nibbānaṃ, yogakkhemaṃ anuttara’’nti. pañcamaṃ;

“යමෙක් ප්‍රපංචය ප්‍රහීණ කොට, නිශ්ප්‍රපංච වූ නිර්වාණයෙහි ඇළුණේ ද, හෙතෙමේ අනුත්තර වූ යෝගක්ඛේම සංඛ්‍යාත නිර්වාණය සාක්ෂාත් කරයි.” පස්වන සූත්‍රයයි.

---

6. Nakulapitusuttaṃ

6. නකුලපිතු සූත්‍රය

---

16. Ekaṃ samayaṃ bhagavā bhaggesu viharati susumāragire bhesakaḷāvane migadāye. Tena kho pana samayena nakulapitā gahapati ābādhiko hoti dukkhito bāḷhagilāno. Atha kho nakulamātā gahapatānī nakulapitaraṃ gahapatiṃ etadavoca –

16. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භග්ග ජනපදයෙහි සුංසුමාරගිරි නුවර භේසකළාවන නම් වූ මෘගදායෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි නකුලපිතු ගෘහපතියා දැඩි සේ රෝගාතුරව, දුකට පත්ව, ගිලන්ව සිටියේය. එවිට නකුලමාතා ගෘහපතිනිය නකුලපිතු ගෘහපතියා වෙත පැමිණ මෙසේ කීවාය:

---

‘‘Mā kho tvaṃ, gahapati, sāpekkho kālamakāsi. Dukkhā, gahapati, sāpekkhassa kālakiriyā; garahitā ca bhagavatā sāpekkhassa kālakiriyā. Siyā kho pana te, gahapati, evamassa – ‘na nakulamātā gahapatānī mamaccayena sakkhissati dārake posetuṃ, gharāvāsaṃ sandharitu’nti. Na kho panetaṃ, gahapati, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Kusalāhaṃ, gahapati, kappāsaṃ [Pg.262] kantituṃ veṇiṃ olikhituṃ. Sakkomahaṃ, gahapati, tavaccayena dārake posetuṃ, gharāvāsaṃ sandharituṃ. Tasmātiha tvaṃ, gahapati, mā sāpekkho kālamakāsi. Dukkhā, gahapati, sāpekkhassa kālakiriyā; garahitā ca bhagavatā sāpekkhassa kālakiriyā.

“ගෘහපතිය, ඔබ බලාපොරොත්තු (ඇල්ම) සහිතව කළුරිය නොකරන්න. ගෘහපතිය, ඇල්ම සහිතව මියයාම දුක් සහිතය; ඇල්ම සහිතව මියයාම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ගර්හාවට ලක් කරන ලද්දකි. ගෘහපතිය, ‘මා ඇවෑමෙන් නකුලමාතා ගෘහපතිනියට දරුවන් පෝෂණය කරන්නටත්, ගෘහ ජීවිතය පවත්වා ගන්නටත් නොහැකි වනු ඇතැයි’ ඔබට සිතෙන්නට පුළුවන. ගෘහපතිය, එය එසේ නොසිතිය යුතුය. ගෘහපතිය, මම කපු කැටීමටත්, ලොම් පීරිමටත් (වියමනටත්) දක්ෂයෙමි. ගෘහපතිය, ඔබ ඇවෑමෙන් දරුවන් පෝෂණය කිරීමටත්, ගෘහ ජීවිතය පවත්වා ගැනීමටත් මට හැකියාව ඇත. එබැවින් ගෘහපතිය, ඔබ ඇල්ම සහිතව කළුරිය නොකරන්න. ගෘහපතිය, ඇල්ම සහිතව මියයාම දුක් සහිතය; ඇල්ම සහිතව මියයාම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ගර්හාවට ලක් කරන ලද්දකි.”

---

‘‘Siyā kho pana te, gahapati, evamassa – ‘nakulamātā gahapatānī mamaccayena aññaṃ gharaṃ gamissatī’ti. Na kho panetaṃ, gahapati, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Tvañceva kho, gahapati, jānāsi ahañca, yaṃ no soḷasavassāni gahaṭṭhakaṃ brahmacariyaṃ samāciṇṇaṃ. Tasmātiha tvaṃ, gahapati, mā sāpekkho kālamakāsi. Dukkhā, gahapati, sāpekkhassa kālakiriyā; garahitā ca bhagavatā sāpekkhassa kālakiriyā.

“ගෘහපතිය, ‘මාගේ ඇවෑමෙන් නකුලමාතා ගෘහපතිනිය වෙනත් විවාහයක් කරගනු ඇතැ’යි ඔබට සිතෙන්නට පුළුවන. ගෘහපතිය, එය එසේ නොසැලකිය යුතුය. ගෘහපතිය, අප වසර දහසයක් මුළුල්ලෙහි ගිහිව සිටිමින්ම උතුම් බ්‍රහ්මචරියාවෙහි හැසුරුණු බව ඔබත් මමත් දනිමු. එබැවින් ගෘහපතිය, ඔබ (මා කෙරෙහි) අපේක්ෂා සහිතව කළුරිය නොකරන්න. ගෘහපතිය, අපේක්ෂා සහිතව කළුරිය කිරීම දුක් සහිතය; අපේක්ෂා සහිතව කළුරිය කිරීම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ගරහන ලද්දකි.”

---

‘‘Siyā kho pana te, gahapati, evamassa – ‘nakulamātā gahapatānī mamaccayena na dassanakāmā bhavissati bhagavato na dassanakāmā bhikkhusaṅghassā’ti. Na kho panetaṃ, gahapati, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Ahañhi, gahapati, tavaccayena dassanakāmatarā ceva bhavissāmi bhagavato, dassanakāmatarā ca bhikkhusaṅghassa. Tasmātiha tvaṃ, gahapati, mā sāpekkho kālamakāsi. Dukkhā, gahapati, sāpekkhassa kālakiriyā; garahitā ca bhagavatā sāpekkhassa kālakiriyā.

“ගෘහපතිය, ‘මාගේ ඇවෑමෙන් නකුලමාතා ගෘහපතිනිය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකීමට හෝ භික්ෂු සංඝයා දැකීමට හෝ රුචි නොවනු ඇතැ’යි ඔබට සිතෙන්නට පුළුවන. ගෘහපතිය, එය එසේ නොසැලකිය යුතුය. ගෘහපතිය, මම ඔබගේ ඇවෑමෙන් පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකීමටත් භික්ෂු සංඝයා දැකීමටත් වඩාත් රුචි වන්නෙමි. එබැවින් ගෘහපතිය, ඔබ අපේක්ෂා සහිතව කළුරිය නොකරන්න. ගෘහපතිය, අපේක්ෂා සහිතව කළුරිය කිරීම දුක් සහිතය; අපේක්ෂා සහිතව කළුරිය කිරීම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ගරහන ලද්දකි.”

---

‘‘Siyā kho pana te, gahapati, evamassa – ‘na nakulamātā gahapatānī mamaccayena sīlesu paripūrakārinī’ti. Na kho panetaṃ, gahapati, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Yāvatā kho, gahapati, tassa bhagavato sāvikā gihī odātavasanā sīlesu paripūrakāriniyo, ahaṃ tāsaṃ aññatarā. Yassa kho panassa kaṅkhā vā vimati vā – ayaṃ so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho bhaggesu viharati susumāragire bhesakaḷāvane migadāye – taṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā pucchatu. Tasmātiha tvaṃ, gahapati, mā sāpekkho kālamakāsi. Dukkhā, gahapati, sāpekkhassa kālakiriyā; garahitā ca bhagavatā sāpekkhassa kālakiriyā.

“ගෘහපතිය, ‘මාගේ ඇවෑමෙන් නකුලමාතා ගෘහපතිනිය සීලයන් පරිපූර්ණ කරන්නියක නොවනු ඇතැ’යි ඔබට සිතෙන්නට පුළුවන. ගෘහපතිය, එය එසේ නොසැලකිය යුතුය. ගෘහපතිය, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ යම් තාක් සුදු වස්ත්‍ර හැඳි ගිහි උපාසිකාවෝ සීලයන් පරිපූර්ණ කෙරෙත්ද, මම ඔවුන්ගෙන් එක් තැනැත්තියක් වෙමි. මේ පිළිබඳව යමෙකුට යම් සැකයක් හෝ විමතියක් වේ නම්, භග්ග ජනපදයෙහි සුංසුමාරගිරි පර්වතයෙහි භේසකලා වනයෙහි මුව වනයෙහි වැඩවසන ඒ අරහත් සම්මා සම්බුද්ධ වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත ගොස් විමසත්වා. එබැවින් ගෘහපතිය, ඔබ අපේක්ෂා සහිතව කළුරිය නොකරන්න. ගෘහපතිය, අපේක්ෂා සහිතව කළුරිය කිරීම දුක් සහිතය; අපේක්ෂා සහිතව කළුරිය කිරීම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ගරහන ලද්දකි.”

---

‘‘Siyā [Pg.263] kho pana te, gahapati, evamassa – ‘na nakulamātā gahapatānī lābhinī ajjhattaṃ cetosamathassā’ti. Na kho panetaṃ, gahapati, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Yāvatā kho, gahapati, tassa bhagavato sāvikā gihī odātavasanā lābhiniyo ajjhattaṃ cetosamathassa, ahaṃ tāsaṃ aññatarā. Yassa kho panassa kaṅkhā vā vimati vā – ayaṃ so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho bhaggesu viharati susumāragire bhesakaḷāvane migadāye – taṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā pucchatu. Tasmātiha tvaṃ, gahapati, mā sāpekkho kālamakāsi. Dukkhā, gahapati, sāpekkhassa kālakiriyā; garahitā ca bhagavatā sāpekkhassa kālakiriyā.

“ගෘහපතිය, ‘නකුලමාතා ගෘහපතිනිය අධ්‍යාත්මික චිත්ත සමථය (සමාධිය) ලබන්නියක නොවනු ඇතැ’යි ඔබට සිතෙන්නට පුළුවන. ගෘහපතිය, එය එසේ නොසැලකිය යුතුය. ගෘහපතිය, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ යම් තාක් සුදු වස්ත්‍ර හැඳි ගිහි උපාසිකාවෝ අධ්‍යාත්මික චිත්ත සමථය ලබත්ද, මම ඔවුන්ගෙන් එක් තැනැත්තියක් වෙමි. මේ පිළිබඳව යමෙකුට යම් සැකයක් හෝ විමතියක් වේ නම්, භග්ග ජනපදයෙහි සුංසුමාරගිරි පර්වතයෙහි භේසකලා වනයෙහි මුව වනයෙහි වැඩවසන ඒ අරහත් සම්මා සම්බුද්ධ වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත ගොස් විමසත්වා. එබැවින් ගෘහපතිය, ඔබ අපේක්ෂා සහිතව කළුරිය නොකරන්න. ගෘහපතිය, අපේක්ෂා සහිතව කළුරිය කිරීම දුක් සහිතය; අපේක්ෂා සහිතව කළුරිය කිරීම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ගරහන ලද්දකි.”

---

‘‘Siyā kho pana te, gahapati, evamassa – ‘na nakulamātā gahapatānī imasmiṃ dhammavinaye ogādhappattā patigādhappattā assāsappattā tiṇṇavicikicchā vigatakathaṃkathā vesārajjappattā aparappaccayā satthusāsane viharatī’ti. Na kho panetaṃ, gahapati, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Yāvatā kho, gahapati, tassa bhagavato sāvikā gihī odātavasanā imasmiṃ dhammavinaye ogādhappattā patigādhappattā assāsappattā tiṇṇavicikicchā vigatakathaṃkathā vesārajjappattā aparappaccayā satthusāsane viharanti, ahaṃ tāsaṃ aññatarā. Yassa kho panassa kaṅkhā vā vimati vā – ayaṃ so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho bhaggesu viharati susumāragire bhesakaḷāvane migadāye – taṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā pucchatu. Tasmātiha tvaṃ, gahapati, mā sāpekkho kālamakāsi. Dukkhā gahapati sāpekkhassa kālakiriyā; garahitā ca bhagavatā sāpekkhassa kālakiriyā’’ti.

“ගෘහපතිය, ‘නකුලමාතා ගෘහපතිනිය මේ ධර්ම විනයෙහි ගැඹුරට බැසගත්, පදනමක් ඇති කරගත්, අස්වැසිල්ල ලබාගත්, සැක දුරු කළ, විමති රහිත වූ, විශාරද බවට පත් වූ, ශාස්තෘ ශාසනයෙහි අන්‍යයන් මත යැපීමක් නැතිව වෙසෙන්නියක නොවනු ඇතැ’යි ඔබට සිතෙන්නට පුළුවන. ගෘහපතිය, එය එසේ නොසැලකිය යුතුය. ගෘහපතිය, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ යම් තාක් සුදු වස්ත්‍ර හැඳි ගිහි උපාසිකාවෝ මේ ධර්ම විනයෙහි ගැඹුරට බැසගත්, පදනමක් ඇති කරගත්, අස්වැසිල්ල ලබාගත්, සැක දුරු කළ, විමති රහිත වූ, විශාරද බවට පත් වූ, ශාස්තෘ ශාසනයෙහි අන්‍යයන් මත යැපීමක් නැතිව වෙසෙත්ද, මම ඔවුන්ගෙන් එක් තැනැත්තියක් වෙමි. මේ පිළිබඳව යමෙකුට සැකයක් හෝ විමතියක් වේ නම්, භග්ග ජනපදයෙහි සුංසුමාරගිරි පර්වතයෙහි භේසකලා වනයෙහි මුව වනයෙහි වැඩවසන ඒ අරහත් සම්මා සම්බුද්ධ වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත ගොස් විමසත්වා. එබැවින් ගෘහපතිය, ඔබ අපේක්ෂා සහිතව කළුරිය නොකරන්න. ගෘහපතිය, අපේක්ෂා සහිතව කළුරිය කිරීම දුක් සහිතය; අපේක්ෂා සහිතව කළුරිය කිරීම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ගරහන ලද්දකි.”

---

Atha kho nakulapituno gahapatissa nakulamātarā gahapatāniyā iminā ovādena ovadiyamānassa so ābādho ṭhānaso paṭippassambhi. Vuṭṭhahi ca nakulapitā gahapati tamhā ābādhā; tathā pahīno ca pana nakulapituno gahapatissa so ābādho ahosi. Atha kho nakulapitā gahapati gilānā vuṭṭhito aciravuṭṭhito gelaññā daṇḍamolubbha [Pg.264] yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho nakulapitaraṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca –

ඉන්පසු නකුලමාතා ගෘහපතිනිය විසින් මේ අවවාදයෙන් අවවාද කරනු ලබන නකුලපිතෘ ගෘහපතියාගේ එම රෝගාබාධය එසැණින්ම සංසිඳී ගියේය. නකුලපිතෘ ගෘහපතියා එම රෝගාබාධයෙන් සුවය ලැබීය. නකුලපිතෘ ගෘහපතියාගේ රෝගය එසේ දුරු විය. ඉක්බිති නකුලපිතෘ ගෘහපතියා රෝගයෙන් සුවය ලබා, සුවය ලබා නොබෝ වේලාවකින්ම සැරයටියක් වාරු කරගනිමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පස්ව වාඩි විය. එකත්පස්ව හුන් නකුලපිතෘ ගෘහපතියාට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක.”

---

‘‘Lābhā te, gahapati, suladdhaṃ te, gahapati! Yassa te nakulamātā gahapatānī anukampikā atthakāmā ovādikā anusāsikā. Yāvatā kho, gahapati, mama sāvikā gihī odātavasanā sīlesu paripūrakāriniyo, nakulamātā gahapatānī tāsaṃ aññatarā. Yāvatā kho, gahapati, mama sāvikā gihī odātavasanā lābhiniyo ajjhattaṃ cetosamathassa, nakulamātā gahapatānī tāsaṃ aññatarā. Yāvatā kho, gahapati, mama sāvikā gihī odātavasanā imasmiṃ dhammavinaye ogādhappattā patigādhappattā assāsappattā tiṇṇavicikicchā vigatakathaṃkathā vesārajjappattā aparappaccayā satthusāsane viharanti, nakulamātā gahapatānī tāsaṃ aññatarā. Lābhā te, gahapati, suladdhaṃ te, gahapati! Yassa te nakulamātā gahapatānī anukampikā atthakāmā ovādikā anusāsikā’’ti. Chaṭṭhaṃ.

“ගෘහපතිය, ඔබට ලාභයකි; ගෘහපතිය, ඔබ (මනුෂ්‍යත්වය) මනාව ලැබුවේය! යම් හෙයකින් නකුලමාතා ගෘහපතිනිය ඔබට අනුකම්පා කරන්නීද, යහපත කැමැත්තීද, අවවාද කරන්නීද, අනුශාසනා කරන්නීද (එය භාග්‍යයකි). ගෘහපතිය, මාගේ සුදු වස්ත්‍ර හැඳි, සීලයන් පරිපූර්ණ කරන යම්තාක් ගිහි උපාසිකාවෝ වෙත්ද, නකුලමාතා ගෘහපතිනිය ඔවුන්ගෙන් එක් අයෙකි. ගෘහපතිය, මාගේ සුදු වස්ත්‍ර හැඳි, තම සිතෙහි සමාධිය (සමථය) ලබාගත් යම්තාක් ගිහි උපාසිකාවෝ වෙත්ද, නකුලමාතා ගෘහපතිනිය ඔවුන්ගෙන් එක් අයෙකි. ගෘහපතිය, මාගේ සුදු වස්ත්‍ර හැඳි, මේ ධර්ම විනයෙහි අවබෝධයට පැමිණි, පිළිසරණ ලැබූ, අස්වැසිල්ලට පත් වූ, සැක දුරු කළ, විචිකිච්ඡා නැති කළ, විශාරද බවට පත් වූ, ශාස්තෘන් වහන්සේගේ ශාසනයෙහි අන්‍යයන් මත යැපීමෙන් තොරව වාසය කරන යම්තාක් ගිහි උපාසිකාවෝ වෙත්ද, නකුලමාතා ගෘහපතිනිය ඔවුන්ගෙන් එක් අයෙකි. ගෘහපතිය, ඔබට ලාභයකි; ගෘහපතිය, ඔබ මනාව ලැබුවේය! යම් හෙයකින් නකුලමාතා ගෘහපතිනිය ඔබට අනුකම්පා කරන්නීද, යහපත කැමැත්තීද, අවවාද කරන්නීද, අනුශාසනා කරන්නීද (එය මහා වාසනාවකි).” සයවැනි සූත්‍රයයි.

---

7. Soppasuttaṃ

7. සොප්ප සූත්‍රය

---

17. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenupaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Āyasmāpi kho sāriputto sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenupaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Āyasmāpi kho mahāmoggallāno…pe… āyasmāpi kho mahākassapo… āyasmāpi kho mahākaccāyano… āyasmāpi kho mahākoṭṭhiko … āyasmāpi kho mahācundo… āyasmāpi kho mahākappino… āyasmāpi kho anuruddho… āyasmāpi kho revato… āyasmāpi kho ānando sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenupaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Atha kho bhagavā bahudeva rattiṃ nisajjāya vītināmetvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ pāvisi. Tepi kho āyasmanto [Pg.265] acirapakkantassa bhagavato uṭṭhāyāsanā yathāvihāraṃ agamaṃsu. Ye pana tattha bhikkhū navā acirapabbajitā adhunāgatā imaṃ dhammavinayaṃ te yāva sūriyuggamanā kākacchamānā supiṃsu. Addasā kho bhagavā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena te bhikkhū yāva sūriyuggamanā kākacchamāne supante. Disvā yenupaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi –

17. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සවස් කාලයෙහි විවේකයෙන් (ඵලසමාපත්තියෙන්) නැගී සිට, උපස්ථාන ශාලාව වෙත වැඩි සේක; වැඩම කොට පනවන ලද අස්නෙහි වැඩ සිටි සේක. ආයුෂ්මත් සාරිපුත්තයන් වහන්සේ ද සවස් කාලයෙහි විවේකයෙන් නැගී සිට උපස්ථාන ශාලාව වෙත වැඩි සේක; වැඩම කොට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසක වැඩ සිටියහ. ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලානයන් වහන්සේ ද... පෙ... ආයුෂ්මත් මහා කස්සපයන් වහන්සේ ද, ආයුෂ්මත් මහා කච්චායනයන් වහන්සේ ද, ආයුෂ්මත් මහා කොට්ඨිතයන් වහන්සේ ද, ආයුෂ්මත් මහා චුන්දයන් වහන්සේ ද, ආයුෂ්මත් මහා කප්පිනයන් වහන්සේ ද, ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධයන් වහන්සේ ද, ආයුෂ්මත් රේවතයන් වහන්සේ ද, ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේ ද සවස් කාලයෙහි විවේකයෙන් නැගී සිට උපස්ථාන ශාලාව වෙත වැඩි සේක; වැඩම කොට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එකත්පසක වැඩ සිටියහ. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රාත්‍රියේ බොහෝ වේලාවක් වැඩ හිඳීමෙන් කල් ගෙවා, අස්නෙන් නැගිට විහාරයට (ගන්ධකුටියට) වැඩි සේක. ඒ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේලා ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩම කළ නොබෝ වේලාවකින් අස්නෙන් නැගිට තම තමන්ගේ වාසස්ථාන වෙත වැඩි සේක. එහෙත් එහි සිටි අලුත මහණ වූ, පැවිදි වී වැඩි කලක් ගත නොවූ, මේ ධර්ම විනයට අලුතින් පැමිණි යම් භික්ෂූහු වෙත්ද, ඔවුහු හිරු උදාවන තෙක් ගොරවමින් නිදාගත්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මිනිස් ඇස ඉක්මවා ගිය, පිරිසිදු දිව්‍යමය ඇසින් හිරු උදාවන තෙක් ගොරවමින් නිදා සිටින ඒ භික්ෂූන්ව දුටු සේක. දැක, උපස්ථාන ශාලාව වෙත වැඩම කොට පනවන ලද අස්නෙහි වැඩ සිටි සේක. වැඩ හිඳ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් ඇමතූ සේක –

---

‘‘Kahaṃ nu kho, bhikkhave, sāriputto? Kahaṃ mahāmoggallāno? Kahaṃ mahākassapo? Kahaṃ mahākaccāyano? Kahaṃ mahākoṭṭhiko? Kahaṃ mahācundo? Kahaṃ mahākappino? Kahaṃ anuruddho? Kahaṃ revato? Kahaṃ ānando? Kahaṃ nu kho te, bhikkhave, therā sāvakā gatā’’ti? ‘‘Tepi kho, bhante, āyasmanto acirapakkantassa bhagavato uṭṭhāyāsanā yathāvihāraṃ agamaṃsū’’ti. ‘‘Kena no tumhe, bhikkhave, therā bhikkhū nāgatāti yāva sūriyuggamanā kākacchamānā supatha? Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu tumhehi diṭṭhaṃ vā sutaṃ vā – ‘rājā khattiyo muddhābhisitto yāvadatthaṃ seyyasukhaṃ passasukhaṃ middhasukhaṃ anuyutto viharanto yāvajīvaṃ rajjaṃ kārento janapadassa vā piyo manāpo’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Sādhu, bhikkhave! Mayāpi kho etaṃ, bhikkhave, neva diṭṭhaṃ na sutaṃ – ‘rājā khattiyo muddhābhisitto yāvadatthaṃ seyyasukhaṃ passasukhaṃ middhasukhaṃ anuyutto viharanto yāvajīvaṃ rajjaṃ kārento janapadassa vā piyo manāpo’’’ti.

“මහණෙනි, සාරිපුත්ත කොහිද? මහා මොග්ගල්ලාන කොහිද? මහා කස්සප කොහිද? මහා කච්චායන කොහිද? මහා කොට්ඨිත කොහිද? මහා චුන්ද කොහිද? මහා කප්පින කොහිද? අනුරුද්ධ කොහිද? රේවත කොහිද? ආනන්ද කොහිද? මහණෙනි, ඒ ස්ථවිර ශ්‍රාවකයෝ කොහි ගියෝද?” “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩම කළ නොබෝ වේලාවකින් ඒ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේලා ද අස්නෙන් නැගිට තම තමන්ගේ වාසස්ථාන කරා වැඩි සේක.” “මහණෙනි, ස්ථවිර භික්ෂූන් ගිය කල්හි ඔබලා කුමක් නිසා හිරු උදාවන තෙක් ගොරවමින් නිදන්නහුද? මහණෙනි, මේ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නහුද? මුදුන් අභිෂේක ලත් ක්ෂත්‍රිය රජෙක් තමාට රිසි සේ නිදි සැපෙහි, ඇලවීම් සැපෙහි, නිද්‍රා සැපෙහි යෙදෙමින්, ජීවිතාන්තය දක්වා රාජ්‍යය කරද්දී රටවැසියාට ප්‍රියමනාප අයෙකු වූ බව ඔබ දැක හෝ අසා තිබේද?” “නැත, ස්වාමීනි.” “මහණෙනි, මැනවි! මහණෙනි, මුදුන් අභිෂේක ලත් ක්ෂත්‍රිය රජෙක් තමාට රිසි සේ නිදි සැපෙහි, ඇලවීම් සැපෙහි, නිද්‍රා සැපෙහි යෙදෙමින්, ජීවිතාන්තය දක්වා රාජ්‍යය කරද්දී රටවැසියාට ප්‍රියමනාප අයෙකු වූ බව මා විසින් ද කිසි කලක දැක හෝ අසා නැත.”

---

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu tumhehi diṭṭhaṃ vā sutaṃ vā – ‘raṭṭhiko…pe… pettaṇiko… senāpatiko… gāmagāmaṇiko … pūgagāmaṇiko yāvadatthaṃ seyyasukhaṃ passasukhaṃ middhasukhaṃ anuyutto viharanto yāvajīvaṃ pūgagāmaṇikattaṃ kārento pūgassa vā piyo manāpo’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Sādhu, bhikkhave! Mayāpi kho etaṃ, bhikkhave, neva diṭṭhaṃ na sutaṃ – ‘pūgagāmaṇiko yāvadatthaṃ seyyasukhaṃ passasukhaṃ middhasukhaṃ anuyutto viharanto yāvajīvaṃ pūgagāmaṇikattaṃ vā kārento pūgassa vā piyo manāpo’’’ti.

“මහණෙනි, මේ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නහුද? ප්‍රාදේශීය පාලකයෙකු... පෙ... පිය උරුමයෙන් ලැබුණු පදවියක් දරන්නෙකු... සේනාපතියෙකු... ගම් ප්‍රධානියෙකු... සංගම් ප්‍රධානියෙකු (පූගගාමණී) තමාට රිසි සේ නිදි සැපෙහි, ඇලවීම් සැපෙහි, නිද්‍රා සැපෙහි යෙදෙමින්, ජීවිතාන්තය දක්වා සංගම් පාලනය කරද්දී එම පිරිසට ප්‍රියමනාප අයෙකු වූ බව ඔබ දැක හෝ අසා තිබේද?” “නැත, ස්වාමීනි.” “මහණෙනි, මැනවි! මහණෙනි, සංගම් ප්‍රධානියෙකු තමාට රිසි සේ නිදි සැපෙහි, ඇලවීම් සැපෙහි, නිද්‍රා සැපෙහි යෙදෙමින්, ජීවිතාන්තය දක්වා සංගම් පාලනය කරද්දී එම පිරිසට ප්‍රියමනාප අයෙකු වූ බව මා විසින් ද කිසි කලක දැක හෝ අසා නැත.”

---

‘‘Taṃ [Pg.266] kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu tumhehi diṭṭhaṃ vā sutaṃ vā – ‘samaṇo vā brāhmaṇo vā yāvadatthaṃ seyyasukhaṃ passasukhaṃ middhasukhaṃ anuyutto indriyesu aguttadvāro bhojane amattaññū jāgariyaṃ ananuyutto avipassako kusalānaṃ dhammānaṃ pubbarattāpararattaṃ bodhipakkhiyānaṃ dhammānaṃ bhāvanānuyogaṃ ananuyutto āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanto’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Sādhu, bhikkhave! Mayāpi kho etaṃ, bhikkhave, neva diṭṭhaṃ na sutaṃ – ‘samaṇo vā brāhmaṇo vā yāvadatthaṃ seyyasukhaṃ passasukhaṃ middhasukhaṃ anuyutto indriyesu aguttadvāro bhojane amattaññū jāgariyaṃ ananuyutto avipassako kusalānaṃ dhammānaṃ pubbarattāpararattaṃ bodhipakkhiyānaṃ dhammānaṃ bhāvanānuyogaṃ ananuyutto āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanto’’’ti.

“මහණෙනි, ඔබ මේ පිළිබඳව කුමක් සිතන්නහුද? රිසි සේ සැතපීමේ සැපයෙහි ද, ඇලවී නිදාගැනීමේ සැපයෙහි ද, නිදිකිරා වැටීමේ සැපයෙහි ද නිරත වූ, ඉන්ද්‍රියයන්හි අසංවර වූ, භෝජනයෙහි පමණ නොදන්නා වූ, නිදි වැරීමෙහි නොයෙදුණු, කුසල ධර්මයන් පිළිබඳ විදර්ශනා රහිත වූ, පෙරයම් හා අපරයම්හි බෝධිපාක්ෂික ධර්මයන් වැඩීමෙහි නිරත නොවුණු කිසියම් මහණෙක් හෝ බ්‍රාහ්මණයෙක් ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වීමෙන් ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමා විසින්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කොට එයට පැමිණ වාසය කරන බව ඔබ විසින් දකින ලද්දේ හෝ අසන ලද්දේ ද?” “ස්වාමීනි, එය එසේ නොවේමය.” “මහණෙනි, සාධු! මහණෙනි, රිසි සේ සැතපීමේ සැපයෙහි ද, ඇලවී නිදාගැනීමේ සැපයෙහි ද, නිදිකිරා වැටීමේ සැපයෙහි ද නිරත වූ, ඉන්ද්‍රියයන්හි අසංවර වූ, භෝජනයෙහි පමණ නොදන්නා වූ, නිදි වැරීමෙහි නොයෙදුණු, කුසල ධර්මයන් පිළිබඳ විදර්ශනා රහිත වූ, පෙරයම් හා අපරයම්හි බෝධිපාක්ෂික ධර්මයන් වැඩීමෙහි නිරත නොවුණු මහණෙකු හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකු ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වීමෙන් ආශ්‍රව රහිත වූ චේතෝවිමුක්තිය හා ප්‍රඥාවිමුක්තිය මෙලොවදීම තමා විසින්ම විශිෂ්ට ඥානයෙන් සාක්ෂාත් කොට එයට පැමිණ වාසය කරන බව මා විසින් ද කිසි කලෙක දකින ලද්දේ හෝ අසන ලද්දේ නැත.”

---

‘‘Tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘indriyesu guttadvārā bhavissāma, bhojane mattaññuno, jāgariyaṃ anuyuttā, vipassakā kusalānaṃ dhammānaṃ, pubbarattāpararattaṃ bodhipakkhiyānaṃ dhammānaṃ, bhāvanānuyogamanuyuttā viharissāmā’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabba’’nti. Sattamaṃ.

“මහණෙනි, එබැවින් මෙහිලා ඔබ මෙසේ හික්මිය යුතුයි: ‘අපි ඉන්ද්‍රියයන්හි සංවර වූ දොරටු ඇත්තෝ වන්නෙමු, භෝජනයෙහි පමණ දන්නෝ වන්නෙමු, නිදි වැරීමෙහි යෙදුණෝ වන්නෙමු, කුසල ධර්මයන් පිළිබඳ විදර්ශනා කරන්නෝ වන්නෙමු, පෙරයම් හා අපරයම්හි බෝධිපාක්ෂික ධර්මයන් වැඩීමෙහි නිරතව වාසය කරන්නෙමු’ යනුවෙනි. මහණෙනි, ඔබ විසින් මෙසේම හික්මිය යුතුයි.” හත්වැනි සූත්‍රයයි.

---

8. Macchabandhasuttaṃ

8. මච්ඡබන්ධ සූත්‍රය

---

18. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ carati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ. Addasā kho bhagavā addhānamaggappaṭipanno aññatarasmiṃ padese macchikaṃ macchabandhaṃ macche vadhitvā vadhitvā vikkiṇamānaṃ. Disvā maggā okkamma aññatarasmiṃ rukkhamūle paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘passatha no tumhe, bhikkhave, amuṃ macchikaṃ macchabandhaṃ macche vadhitvā vadhitvā vikkiṇamāna’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante’’.

18. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහත් වූ භික්ෂු සංඝයා සමඟ කොසොල් ජනපදයෙහි චාරිකාවෙහි හැසිරෙන සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දීර්ඝ මාර්ගයෙහි වඩිනා අතරතුර එක්තරා ප්‍රදේශයක මසුන් මරා මරා විකුණන මසුන් මරන්නෙකු දුටු සේක. දැක මාර්ගයෙන් ඉවත්ව එක්තරා රුක් මුලක පනවන ලද අසුනෙහි වැඩ සිටි සේක. වැඩ සිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් ඇමතූ සේක: “මහණෙනි, මසුන් මරා මරා විකුණන අර මසුන් මරන්නා ඔබ දකින්නහුද?” “එසේය ස්වාමීනි, දකින්නෙමු.”

---

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu tumhehi diṭṭhaṃ vā sutaṃ vā – ‘macchiko macchabandho macche vadhitvā vadhitvā vikkiṇamāno tena kammena tena ājīvena hatthiyāyī vā assayāyī vā rathayāyī vā yānayāyī vā bhogabhogī vā mahantaṃ vā bhogakkhandhaṃ ajjhāvasanto’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’[Pg.267]. ‘‘Sādhu, bhikkhave! Mayāpi kho etaṃ, bhikkhave, neva diṭṭhaṃ na sutaṃ – ‘macchiko macchabandho macche vadhitvā vadhitvā vikkiṇamāno tena kammena tena ājīvena hatthiyāyī vā assayāyī vā rathayāyī vā yānayāyī vā bhogabhogī vā mahantaṃ vā bhogakkhandhaṃ ajjhāvasanto’ti. Taṃ kissa hetu? Te hi so, bhikkhave, macche vajjhe vadhāyupanīte pāpakena manasānupekkhati, tasmā so neva hatthiyāyī hoti na assayāyī na rathayāyī na yānayāyī na bhogabhogī, na mahantaṃ bhogakkhandhaṃ ajjhāvasati.

“මහණෙනි, ඔබ මේ පිළිබඳව කුමක් සිතන්නහුද? මසුන් මරා මරා විකුණන මසුන් මරන්නෙකු, ඒ කර්මයෙන්, ඒ ජීවිකාවෙන් ඇතුන් පිට යන්නෙකු හෝ අසුන් පිට යන්නෙකු හෝ රියකින් යන්නෙකු හෝ කිසියම් යානයකින් යන්නෙකු හෝ සැප සම්පත් අනුභව කරන්නෙකු හෝ මහත් වූ භෝගස්කන්ධයකට හිමිකම් කියන්නෙකු හෝ වනු ඔබ විසින් දකින ලද්දේ හෝ අසන ලද්දේ ද?” “ස්වාමීනි, එය එසේ නොවේමය.” “මහණෙනි, සාධු! මහණෙනි, මසුන් මරා මරා විකුණන මසුන් මරන්නෙකු, ඒ කර්මයෙන්, ඒ ජීවිකාවෙන් ඇතුන් පිට යන්නෙකු හෝ අසුන් පිට යන්නෙකු හෝ රියකින් යන්නෙකු හෝ යානයකින් යන්නෙකු හෝ සැප සම්පත් අනුභව කරන්නෙකු හෝ මහත් වූ භෝගස්කන්ධයකට හිමිකම් කියන්නෙකු හෝ වන බව මා විසින් ද කිසි කලෙක දකින ලද්දේ හෝ අසන ලද්දේ නැත. එයට හේතුව කුමක්ද? මහණෙනි, ඔහු මැරීම පිණිස ගෙන එන ලද, මරා දැමිය යුතු ඒ මසුන් දෙස පාපිෂ්ඨ සිතින් බලයි. එබැවින් ඔහු ඇතුන් පිට යන්නෙකු නොවේ, අසුන් පිට යන්නෙකු නොවේ, රියකින් යන්නෙකු නොවේ, යානයකින් යන්නෙකු නොවේ, සැප සම්පත් අනුභව කරන්නෙකු නොවේ, මහත් වූ භෝගස්කන්ධයකට හිමිකම් නොකියයි.”

---

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu tumhehi diṭṭhaṃ vā sutaṃ vā – ‘goghātako gāvo vadhitvā vadhitvā vikkiṇamāno tena kammena tena ājīvena hatthiyāyī vā assayāyī vā rathayāyī vā yānayāyī vā bhogabhogī vā mahantaṃ vā bhogakkhandhaṃ ajjhāvasanto’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Sādhu, bhikkhave! Mayāpi kho etaṃ, bhikkhave, neva diṭṭhaṃ na sutaṃ – ‘goghātako gāvo vadhitvā vadhitvā vikkiṇamāno tena kammena tena ājīvena hatthiyāyī vā assayāyī vā rathayāyī vā yānayāyī vā bhogabhogī vā mahantaṃ vā bhogakkhandhaṃ ajjhāvasanto’ti. Taṃ kissa hetu? Te hi so, bhikkhave, gāvo vajjhe vadhāyupanīte pāpakena manasānupekkhati, tasmā so neva hatthiyāyī hoti na assayāyī na rathayāyī na yānayāyī na bhogabhogī, na mahantaṃ bhogakkhandhaṃ ajjhāvasati’’.

“මහණෙනි, ඔබ මේ පිළිබඳව කුමක් සිතන්නහුද? ගවයන් මරා මරා විකුණන ගව ඝාතකයෙකු, ඒ කර්මයෙන්, ඒ ජීවිකාවෙන් ඇතුන් පිට යන්නෙකු හෝ අසුන් පිට යන්නෙකු හෝ රියකින් යන්නෙකු හෝ යානයකින් යන්නෙකු හෝ සැප සම්පත් අනුභව කරන්නෙකු හෝ මහත් වූ භෝගස්කන්ධයකට හිමිකම් කියන්නෙකු හෝ වනු ඔබ විසින් දකින ලද්දේ හෝ අසන ලද්දේ ද?” “ස්වාමීනි, එය එසේ නොවේමය.” “මහණෙනි, සාධු! මහණෙනි, ගව ඝාතකයෙකු, ඒ කර්මයෙන්, ඒ ජීවිකාවෙන් ඇතුන් පිට යන්නෙකු හෝ අසුන් පිට යන්නෙකු හෝ රියකින් යන්නෙකු හෝ යානයකින් යන්නෙකු හෝ සැප සම්පත් අනුභව කරන්නෙකු හෝ මහත් වූ භෝගස්කන්ධයකට හිමිකම් කියන්නෙකු හෝ වන බව මා විසින් ද කිසි කලෙක දකින ලද්දේ හෝ අසන ලද්දේ නැත. එයට හේතුව කුමක්ද? මහණෙනි, ඔහු මැරීම පිණිස ගෙන එන ලද, මරා දැමිය යුතු ඒ ගවයන් දෙස පාපිෂ්ඨ සිතින් බලයි. එබැවින් ඔහු ඇතුන් පිට යන්නෙකු නොවේ, අසුන් පිට යන්නෙකු නොවේ, රියකින් යන්නෙකු නොවේ, යානයකින් යන්නෙකු නොවේ, සැප සම්පත් අනුභව කරන්නෙකු නොවේ, මහත් වූ භෝගස්කන්ධයකට හිමිකම් නොකියයි.”

---

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu tumhehi diṭṭhaṃ vā sutaṃ vā – ‘orabbhiko…pe… sūkariko …pe… sākuṇiko…pe… māgaviko mage vadhitvā vadhitvā vikkiṇamāno tena kammena tena ājīvena hatthiyāyī vā assayāyī vā rathayāyī vā yānayāyī vā bhogabhogī vā mahantaṃ vā bhogakkhandhaṃ ajjhāvasanto’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Sādhu, bhikkhave! Mayāpi kho etaṃ, bhikkhave, neva diṭṭhaṃ na sutaṃ – ‘māgaviko mage vadhitvā vadhitvā vikkiṇamāno tena kammena tena ājīvena hatthiyāyī vā assayāyī vā rathayāyī vā yānayāyī vā bhogabhogī vā mahantaṃ vā bhogakkhandhaṃ ajjhāvasanto’ti. Taṃ kissa hetu? Te hi so, bhikkhave, mage vajjhe vadhāyupanīte pāpakena manasānupekkhati, tasmā so neva hatthiyāyī hoti na assayāyī na rathayāyī na yānayāyī [Pg.268] na bhogabhogī, na mahantaṃ bhogakkhandhaṃ ajjhāvasati. Te hi (nāma) so, bhikkhave, tiracchānagate pāṇe vajjhe vadhāyupanīte pāpakena manasānupekkhamāno neva hatthiyāyī bhavissati na assayāyī na rathayāyī na yānayāyī na bhogabhogī, na mahantaṃ bhogakkhandhaṃ ajjhāvasissati. Ko pana vādo yaṃ manussabhūtaṃ vajjhaṃ vadhāyupanītaṃ pāpakena manasānupekkhati! Tañhi tassa, bhikkhave, hoti dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya. Kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjatī’’ti. Aṭṭhamaṃ.

“මහණෙනි, bhikkhu ඒ bhikkhu පිළිබඳව bhikkhu ඔබ bhikkhu කුමක් bhikkhu සිතන්නෙහිද? බැටළුවන් bhikkhu මරන්නෙකු...පෙ... ඌරන් bhikkhu මරන්නෙකු...පෙ... පක්ෂීන් bhikkhu මරන්නෙකු...පෙ... මෘගයන් bhikkhu මරා bhikkhu මරා bhikkhu විකුණන bhikkhu වැද්දෙකු, ඒ bhikkhu කර්මයෙන් bhikkhu හා bhikkhu ඒ bhikkhu ජීවනෝපායෙන් bhikkhu ඇතුන් bhikkhu පිට bhikkhu යන්නෙකු bhikkhu හෝ bhikkhu අසුන් bhikkhu පිට bhikkhu යන්නෙකු bhikkhu හෝ bhikkhu රථයකින් bhikkhu යන්නෙකු bhikkhu හෝ bhikkhu යම් bhikkhu යානයකින් bhikkhu යන්නෙකු bhikkhu හෝ bhikkhu සම්පත් bhikkhu භුක්ති bhikkhu විඳින්නෙකු bhikkhu හෝ bhikkhu මහත් bhikkhu වූ bhikkhu භෝග bhikkhu සම්පතක් bhikkhu අනුභව bhikkhu කරන්නෙකු bhikkhu හෝ bhikkhu සිටිනු bhikkhu ඔබ bhikkhu දැක bhikkhu තිබේද? නැතහොත් bhikkhu අසා bhikkhu තිබේද?” “ස්වාමීනි, එය bhikkhu එසේ bhikkhu නොවේ.” “මහණෙනි, යහපතකි. මහණෙනි, මම bhikkhu ද bhikkhu මෘගයන් bhikkhu මරා bhikkhu මරා bhikkhu විකුණන bhikkhu වැද්දෙකු bhikkhu ඒ bhikkhu කර්මයෙන් bhikkhu හා bhikkhu ඒ bhikkhu ජීවනෝපායෙන් bhikkhu ඇතුන් bhikkhu පිට bhikkhu යන්නෙකු bhikkhu හෝ bhikkhu අසුන් bhikkhu පිට bhikkhu යන්නෙකු bhikkhu හෝ bhikkhu රථයකින් bhikkhu යන්නෙකු bhikkhu හෝ bhikkhu යම් bhikkhu යානයකින් bhikkhu යන්නෙකු bhikkhu හෝ bhikkhu සම්පත් bhikkhu භුක්ති bhikkhu විඳින්නෙකු bhikkhu හෝ bhikkhu මහත් bhikkhu වූ bhikkhu භෝග bhikkhu සම්පතක් bhikkhu අනුභව bhikkhu කරන්නෙකු bhikkhu හෝ bhikkhu සිටිනු bhikkhu දැක bhikkhu නැත්තෙමි, අසා bhikkhu ද bhikkhu නැත්තෙමි. ඊට bhikkhu හේතුව bhikkhu කුමක්ද? මහණෙනි, ඒ bhikkhu වැද්දා bhikkhu මරණය bhikkhu පිණිස bhikkhu පමුණුවන bhikkhu ලද, මැරිය bhikkhu යුතු bhikkhu ඒ bhikkhu මෘගයන් bhikkhu දෙස bhikkhu පවිටු bhikkhu සිතින් bhikkhu බලයි. එබැවින් bhikkhu ඔහු bhikkhu ඇතුන් bhikkhu පිට bhikkhu යන්නෙකු bhikkhu නොවේ, අසුන් bhikkhu පිට bhikkhu යන්නෙකු bhikkhu නොවේ, රථයකින් bhikkhu යන්නෙකු bhikkhu නොවේ, යානයකින් bhikkhu යන්නෙකු bhikkhu නොවේ, සම්පත් bhikkhu භුක්ති bhikkhu විඳින්නෙකු bhikkhu නොවේ, මහත් bhikkhu වූ bhikkhu භෝග bhikkhu සම්පතක් bhikkhu අනුභව bhikkhu කරන්නෙකු bhikkhu ද bhikkhu නොවේ. මහණෙනි, මරණය bhikkhu පිණිස bhikkhu පමුණුවන bhikkhu ලද bhikkhu මැරිය bhikkhu යුතු bhikkhu ඒ bhikkhu තිරිසන් bhikkhu සතුන් bhikkhu දෙස bhikkhu පවිටු bhikkhu සිතින් bhikkhu බලන්නා bhikkhu ම bhikkhu ඇතුන් bhikkhu පිට bhikkhu යන්නෙකු bhikkhu නොවන්නේ bhikkhu නම්, අසුන් bhikkhu පිට bhikkhu යන්නෙකු bhikkhu නොවන්නේ bhikkhu නම්, රථයකින් bhikkhu යන්නෙකු bhikkhu නොවන්නේ bhikkhu නම්, යානයකින් bhikkhu යන්නෙකු bhikkhu නොවන්නේ bhikkhu නම්, සම්පත් bhikkhu භුක්ති bhikkhu විඳින්නෙකු bhikkhu නොවන්නේ bhikkhu නම්, මහත් bhikkhu වූ bhikkhu භෝග bhikkhu සම්පතක් bhikkhu අනුභව bhikkhu කරන්නෙකු bhikkhu නොවන්නේ bhikkhu නම්, මරණය bhikkhu පිණිස bhikkhu පමුණුවන bhikkhu ලද bhikkhu මනුෂ්‍යයෙකු bhikkhu දෙස bhikkhu පවිටු bhikkhu සිතින් bhikkhu බලන්නා bhikkhu ගැන bhikkhu කවර bhikkhu කතාද! මහණෙනි, එය bhikkhu ඔහුට bhikkhu බොහෝ bhikkhu කලක් bhikkhu අහිත bhikkhu පිණිස, දුක් bhikkhu පිණිස bhikkhu පවතියි. ඔහු bhikkhu කායස්ස bhikkhu භේදයෙන් bhikkhu මරණින් bhikkhu මතු bhikkhu අපාය, දුග්ගති, විනිපාත bhikkhu නම් bhikkhu වූ bhikkhu නිරයෙහි bhikkhu උපදියි.” අටවැනි bhikkhu සූත්‍රයයි.

---

9. Paṭhamamaraṇassatisuttaṃ

9. පළමු bhikkhu මරණස්සති bhikkhu සූත්‍රය

---

19. Ekaṃ samayaṃ bhagavā nātike viharati giñjakāvasathe. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ‘‘maraṇassati, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā. Bhāvetha no tumhe, bhikkhave, maraṇassati’’nti?

19. එක් bhikkhu සමයක bhikkhu භාග්‍යවතුන් bhikkhu වහන්සේ bhikkhu නාතික bhikkhu ගමෙහි bhikkhu ගිජ්ජකාවසත bhikkhu නම් bhikkhu වූ bhikkhu ගඩොලින් bhikkhu කළ bhikkhu ශාලාවෙහි bhikkhu වැඩවසන bhikkhu සේක. එහිදී bhikkhu භාග්‍යවතුන් bhikkhu වහන්සේ bhikkhu “මහණෙනි” bhikkhu යි bhikkhu භික්ෂූන් bhikkhu ඇමතූ bhikkhu සේක. “ස්වාමීනි” bhikkhu යි bhikkhu ඒ bhikkhu භික්ෂූහු bhikkhu භාග්‍යවතුන් bhikkhu වහන්සේට bhikkhu පිළිවදන් bhikkhu දුන්හ. භාග්‍යවතුන් bhikkhu වහන්සේ bhikkhu මෙය bhikkhu වදාළ bhikkhu සේක: “මහණෙනි, මරණ bhikkhu සතිය bhikkhu වඩන bhikkhu ලද්දේ, බහුල bhikkhu වශයෙන් bhikkhu පුහුණු bhikkhu කරන bhikkhu ලද්දේ bhikkhu නම් bhikkhu එය bhikkhu මහත් bhikkhu ඵල bhikkhu මහානිසංස bhikkhu වන්නේය, අමෘතයට bhikkhu (නිවනට) bhikkhu පිවිසෙන්නේය, අමෘතය bhikkhu අවසාන bhikkhu කොට bhikkhu ඇත්තේය. මහණෙනි, ඔබ bhikkhu මරණ bhikkhu සතිය bhikkhu වඩන්නෙහිද?”

---

Evaṃ vutte aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahaṃ kho, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassati’’nti? ‘‘Idha mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ rattindivaṃ jīveyyaṃ, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Evaṃ kho ahaṃ, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti.

මෙසේ bhikkhu වදාළ bhikkhu කල්හි bhikkhu එක්තරා bhikkhu භික්ෂුවක් bhikkhu භාග්‍යවතුන් bhikkhu වහන්සේට bhikkhu මෙසේ bhikkhu කීය: “ස්වාමීනි, මම bhikkhu මරණ bhikkhu සතිය bhikkhu වඩමි.” “භික්ෂුව, ඔබ bhikkhu කෙසේ bhikkhu මරණ bhikkhu සතිය bhikkhu වඩන්නෙහිද?” “ස්වාමීනි, මට bhikkhu මෙවැනි bhikkhu සිතක් bhikkhu ඇති bhikkhu වෙයි: ‘අහෝ! මම bhikkhu එක් bhikkhu දහවලක් bhikkhu හා bhikkhu එක් bhikkhu රාත්‍රියක් bhikkhu ජීවත් bhikkhu වන්නේ bhikkhu නම් bhikkhu මැනවි. එවිට bhikkhu මම bhikkhu භාග්‍යවතුන් bhikkhu වහන්සේගේ bhikkhu ශාසනය bhikkhu මෙනෙහි bhikkhu කරන්නෙමි. එය bhikkhu මට bhikkhu සැබවින්ම bhikkhu මහත් bhikkhu වැඩක් bhikkhu වන්නේය.’ ස්වාමීනි, මම bhikkhu මෙලෙස bhikkhu මරණ bhikkhu සතිය bhikkhu වඩමි.”

---

Aññataropi kho bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahampi kho, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassati’’nti? ‘‘Idha mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ divasaṃ jīveyyaṃ, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Evaṃ kho ahaṃ, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti.

තවත් bhikkhu එක්තරා bhikkhu භික්ෂුවක් bhikkhu ද bhikkhu භාග්‍යවතුන් bhikkhu වහන්සේට bhikkhu මෙසේ bhikkhu කීය: “ස්වාමීනි, මම bhikkhu ද bhikkhu මරණ bhikkhu සතිය bhikkhu වඩමි.” “භික්ෂුව, ඔබ bhikkhu කෙසේ bhikkhu මරණ bhikkhu සතිය bhikkhu වඩන්නෙහිද?” “ස්වාමීනි, මට bhikkhu මෙවැනි bhikkhu සිතක් bhikkhu ඇති bhikkhu වෙයි: ‘අහෝ! මම bhikkhu එක් bhikkhu දවසක් bhikkhu ජීවත් bhikkhu වන්නේ bhikkhu නම් bhikkhu මැනවි. එවිට bhikkhu මම bhikkhu භාග්‍යවතුන් bhikkhu වහන්සේගේ bhikkhu ශාසනය bhikkhu මෙනෙහි bhikkhu කරන්නෙමි. එය bhikkhu මට bhikkhu සැබවින්ම bhikkhu මහත් bhikkhu වැඩක් bhikkhu වන්නේය.’ ස්වාමීනි, මම bhikkhu මෙලෙස bhikkhu මරණ bhikkhu සතිය bhikkhu වඩමි.”

---

Aññataropi kho bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahampi kho, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassati’’nti[Pg.269]? ‘‘Idha mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ tadantaraṃ jīveyyaṃ yadantaraṃ ekapiṇḍapātaṃ bhuñjāmi, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Evaṃ kho ahaṃ, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti.

තවත් bhikkhu එක්තරා bhikkhu භික්ෂුවක් bhikkhu ද bhikkhu භාග්‍යවතුන් bhikkhu වහන්සේට bhikkhu මෙසේ bhikkhu කීය: “ස්වාමීනි, මම bhikkhu ද bhikkhu මරණ bhikkhu සතිය bhikkhu වඩමි.” “භික්ෂුව, ඔබ bhikkhu කෙසේ bhikkhu මරණ bhikkhu සතිය bhikkhu වඩන්නෙහිද?” “ස්වාමීනි, මට bhikkhu මෙවැනි bhikkhu සිතක් bhikkhu ඇති bhikkhu වෙයි: ‘අහෝ! මම bhikkhu එක bhikkhu පිණ්ඩපාත bhikkhu දානයක් bhikkhu වළඳන bhikkhu තෙක් bhikkhu හෝ bhikkhu ජීවත් bhikkhu වන්නේ bhikkhu නම් bhikkhu මැනවි. එවිට bhikkhu මම bhikkhu භාග්‍යවතුන් bhikkhu වහන්සේගේ bhikkhu ශාසනය bhikkhu මෙනෙහි bhikkhu කරන්නෙමි. එය bhikkhu මට bhikkhu සැබවින්ම bhikkhu මහත් bhikkhu වැඩක් bhikkhu වන්නේය.’ ස්වාමීනි, මම bhikkhu මෙලෙස bhikkhu මරණ bhikkhu සතිය bhikkhu වඩමි.”

---

Aññataropi kho bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahampi kho, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassati’’nti? ‘‘Idha mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ tadantaraṃ jīveyyaṃ yadantaraṃ cattāro pañca ālope saṅkhāditvā ajjhoharāmi, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Evaṃ kho ahaṃ, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti.

තවත් bhikkhu එක්තරා bhikkhu භික්ෂුවක් bhikkhu ද bhikkhu භාග්‍යවතුන් bhikkhu වහන්සේට bhikkhu මෙසේ bhikkhu කීය: “ස්වාමීනි, මම bhikkhu ද bhikkhu මරණ bhikkhu සතිය bhikkhu වඩමි.” “භික්ෂුව, ඔබ bhikkhu කෙසේ bhikkhu මරණ bhikkhu සතිය bhikkhu වඩන්නෙහිද?” “ස්වාමීනි, මට bhikkhu මෙවැනි bhikkhu සිතක් bhikkhu ඇති bhikkhu වෙයි: ‘අහෝ! මම bhikkhu බත් bhikkhu පිඬු bhikkhu හතරක් bhikkhu පහක් bhikkhu සපා bhikkhu ගිලින bhikkhu තෙක් bhikkhu හෝ bhikkhu ජීවත් bhikkhu වන්නේ bhikkhu නම් bhikkhu මැනවි. එවිට bhikkhu මම bhikkhu භාග්‍යවතුන් bhikkhu වහන්සේගේ bhikkhu ශාසනය bhikkhu මෙනෙහි bhikkhu කරන්නෙමි. එය bhikkhu මට bhikkhu සැබවින්ම bhikkhu මහත් bhikkhu වැඩක් bhikkhu වන්නේය.’ ස්වාමීනි, මම bhikkhu මෙලෙස bhikkhu මරණ bhikkhu සතිය bhikkhu වඩමි.”

---

Aññataropi kho bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahampi kho, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassati’’nti? ‘‘Idha mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ tadantaraṃ jīveyyaṃ yadantaraṃ ekaṃ ālopaṃ saṅkhāditvā ajjhoharāmi, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Evaṃ kho ahaṃ, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti.

තවත් bhikkhu එක්තරා bhikkhu භික්ෂුවක් bhikkhu ද bhikkhu භාග්‍යවතුන් bhikkhu වහන්සේට bhikkhu මෙසේ bhikkhu කීය: “ස්වාමීනි, මම bhikkhu ද bhikkhu මරණ bhikkhu සතිය bhikkhu වඩමි.” “භික්ෂුව, ඔබ bhikkhu කෙසේ bhikkhu මරණ bhikkhu සතිය bhikkhu වඩන්නෙහිද?” “ස්වාමීනි, මට bhikkhu මෙවැනි bhikkhu සිතක් bhikkhu ඇති bhikkhu වෙයි: ‘අහෝ! මම bhikkhu එක bhikkhu බත් bhikkhu පිඬක් bhikkhu සපා bhikkhu ගිලින bhikkhu තෙක් bhikkhu හෝ bhikkhu ජීවත් bhikkhu වන්නේ bhikkhu නම් bhikkhu මැනවි. එවිට bhikkhu මම bhikkhu භාග්‍යවතුන් bhikkhu වහන්සේගේ bhikkhu ශාසනය bhikkhu මෙනෙහි bhikkhu කරන්නෙමි. එය bhikkhu මට bhikkhu සැබවින්ම bhikkhu මහත් bhikkhu වැඩක් bhikkhu වන්නේය.’ ස්වාමීනි, මම bhikkhu මෙලෙස bhikkhu මරණ bhikkhu සතිය bhikkhu වඩමි.”

---

Aññataropi kho bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahampi kho, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassati’’nti? ‘‘Idha mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ tadantaraṃ jīveyyaṃ yadantaraṃ assasitvā vā passasāmi passasitvā vā assasāmi, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Evaṃ kho ahaṃ, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti.

තවත් එක්තරා භික්ෂුවක්ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසුවේය: “ස්වාමීනී, මමද මරණසතිය වඩමි.” “මහණ, ඔබ මරණසතිය වඩන්නේ කෙසේද?” “ස්වාමීනී, මට මෙවැනි සිතුවිල්ලක් ඇති වේ – ‘ආශ්වාස කොට ප්‍රශ්වාස කරන තාක් හෝ ප්‍රශ්වාස කොට ආශ්වාස කරන තාක් හෝ මම ජීවත් වන්නේ නම් කෙතරම් යහපත්ද! එවිට මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශාසනය මෙනෙහි කරන්නෙමි. එය මට මහත් වූ අර්ථයක් හා යහපතක් වනු ඇත.’ ස්වාමීනී, මම මරණසතිය වඩන්නේ මෙලෙසයි.”

---

Evaṃ vutte bhagavā te bhikkhū etadavoca – ‘‘yo cāyaṃ, bhikkhave, bhikkhu evaṃ maraṇassatiṃ bhāveti – ‘aho vatāhaṃ rattindivaṃ jīveyyaṃ, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’’’ti.

මෙසේ පැවසූ කල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ භික්ෂූන්ට මෙසේ වදාළ සේක: “මහණෙනි, යම් භික්ෂුවක් මෙසේ මරණසතිය වඩයි නම් – ‘මම රෑ දවල් දෙකක් ජීවත් වන්නේ නම් කෙතරම් යහපත්ද! එවිට මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශාසනය මෙනෙහි කරන්නෙමි. එය මට මහත් වූ අර්ථයක් හා යහපතක් වනු ඇත.’

---

‘‘Yo cāyaṃ, bhikkhave, bhikkhu evaṃ maraṇassatiṃ bhāveti – ‘aho vatāhaṃ divasaṃ jīveyyaṃ, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’’’ti.

“මහණෙනි, යම් භික්ෂුවක් මෙසේ මරණසතිය වඩයි නම් – ‘මම එක දවසක් ජීවත් වන්නේ නම් කෙතරම් යහපත්ද! එවිට මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශාසනය මෙනෙහි කරන්නෙමි. එය මට මහත් වූ අර්ථයක් හා යහපතක් වනු ඇත.’

---

‘‘Yo [Pg.270] cāyaṃ, bhikkhave, bhikkhu evaṃ maraṇassatiṃ bhāveti – ‘aho vatāhaṃ tadantaraṃ jīveyyaṃ yadantaraṃ ekapiṇḍapātaṃ bhuñjāmi, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’’’ti.

“මහණෙනි, යම් භික්ෂුවක් මෙසේ මරණසතිය වඩයි නම් – ‘එක් පිණ්ඩපාත දානයක් වළඳන තාක් කාලයක් මම ජීවත් වන්නේ නම් කෙතරම් යහපත්ද! එවිට මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශාසනය මෙනෙහි කරන්නෙමි. එය මට මහත් වූ අර්ථයක් හා යහපතක් වනු ඇත.’

---

‘‘Yo cāyaṃ, bhikkhave, bhikkhu evaṃ maraṇassatiṃ bhāveti – ‘aho vatāhaṃ tadantaraṃ jīveyyaṃ yadantaraṃ cattāro pañca ālope saṅkhāditvā ajjhoharāmi, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Ime vuccanti, bhikkhave, bhikkhū pamattā viharanti dandhaṃ maraṇassatiṃ bhāventi āsavānaṃ khayāya.

“මහණෙනි, යම් භික්ෂුවක් මෙසේ මරණසතිය වඩයි නම් – ‘බත් පිඬු හතරක් හෝ පහක් සපා ගිලින තාක් කාලයක් මම ජීවත් වන්නේ නම් කෙතරම් යහපත්ද! එවිට මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශාසනය මෙනෙහි කරන්නෙමි. එය මට මහත් වූ අර්ථයක් හා යහපතක් වනු ඇත.’ මහණෙනි, මේ භික්ෂූන් ප්‍රමාදීව වසන්නෝ යැයි කියනු ලැබේ. ඔවුහු ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීම පිණිස මරණසතිය මන්දගාමීව වඩති.

---

‘‘Yo ca khvāyaṃ, bhikkhave, bhikkhu evaṃ maraṇassatiṃ bhāveti – ‘aho vatāhaṃ tadantaraṃ jīveyyaṃ yadantaraṃ ekaṃ ālopaṃ saṅkhāditvā ajjhoharāmi, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’’’ti.

“මහණෙනි, යම් භික්ෂුවක් මෙසේ මරණසතිය වඩයි නම් – ‘එක් බත් පිඬක් සපා ගිලින තාක් කාලයක් මම ජීවත් වන්නේ නම් කෙතරම් යහපත්ද! එවිට මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශාසනය මෙනෙහි කරන්නෙමි. එය මට මහත් වූ අර්ථයක් හා යහපතක් වනු ඇත.’

---

‘‘Yo cāyaṃ, bhikkhave, bhikkhu evaṃ maraṇassatiṃ bhāveti – ‘aho vatāhaṃ tadantaraṃ jīveyyaṃ yadantaraṃ assasitvā vā passasāmi passasitvā vā assasāmi, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Ime vuccanti, bhikkhave, bhikkhū appamattā viharanti tikkhaṃ maraṇassatiṃ bhāventi āsavānaṃ khayāya.

“මහණෙනි, යම් භික්ෂුවක් මෙසේ මරණසතිය වඩයි නම් – ‘ආශ්වාස කොට ප්‍රශ්වාස කරන තාක් හෝ ප්‍රශ්වාස කොට ආශ්වාස කරන තාක් හෝ මම ජීවත් වන්නේ නම් කෙතරම් යහපත්ද! එවිට මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශාසනය මෙනෙහි කරන්නෙමි. එය මට මහත් වූ අර්ථයක් හා යහපතක් වනු ඇත.’ මහණෙනි, මේ භික්ෂූන් අප්‍රමාදීව වසන්නෝ යැයි කියනු ලැබේ. ඔවුහු ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීම පිණිස තියුණු ලෙස මරණසතිය වඩති.

---

‘‘Tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘appamattā viharissāma, tikkhaṃ maraṇassatiṃ bhāvessāma āsavānaṃ khayāyā’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabba’’nti. Navamaṃ.

“මහණෙනි, එබැවින් මෙහිලා මෙසේ හික්මිය යුතුය – ‘අපි අප්‍රමාදීව වසන්නෙමු, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීම පිණිස තියුණු ලෙස මරණසතිය වඩන්නෙමු’ කියායි. මහණෙනි, ඔබ මෙසේ හික්මිය යුතුය.” (නවවන සූත්‍රයයි).

---

10. Dutiyamaraṇassatisuttaṃ

10. දෙවන මරණසති සූත්‍රය

---

20. Ekaṃ samayaṃ bhagavā nātike viharati giñjakāvasathe. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘maraṇassati, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā. Kathaṃ bhāvitā ca, bhikkhave, maraṇassati kathaṃ bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā?

20. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නාතික ගම්මානයෙහි ගිංජකාවසත නම් වූ ගඩොලින් කළ ශාලාවෙහි වැඩවසන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් ඇමතූ සේක – “මහණෙනි, වඩන ලද, බහුල වශයෙන් පුහුණු කරන ලද මරණසතිය මහත් ඵල මහානිසංස ඇත්තේය. එය අමෘතය (නිවන) පිහිට කොට ඇත්තේය, අමෘතය අවසානය කොට ඇත්තේය. මහණෙනි, මරණසතිය කෙසේ වඩන ලද්දේ, කෙසේ බහුල වශයෙන් පුහුණු කරන ලද්දේ මහත් ඵල මහානිසංස ඇතිව, අමෘතය පිහිට කොට, අමෘතය අවසානය කොට පවතීද?

---

‘‘Idha, bhikkhave, bhikkhu divase nikkhante rattiyā patihitāya iti paṭisañcikkhati – ‘bahukā kho me paccayā maraṇassa – ahi vā maṃ ḍaṃseyya, vicchiko vā maṃ ḍaṃseyya, satapadī vā maṃ ḍaṃseyya; tena me assa kālakiriyā[Pg.271], so mamassa antarāyo. Upakkhalitvā vā papateyyaṃ, bhattaṃ vā me bhuttaṃ byāpajjeyya, pittaṃ vā me kuppeyya, semhaṃ vā me kuppeyya, satthakā vā me vātā kuppeyyuṃ; tena me assa kālakiriyā, so mamassa antarāyo’ti. Tena, bhikkhave, bhikkhunā iti paṭisañcikkhitabbaṃ – ‘atthi nu kho me pāpakā akusalā dhammā appahīnā, ye me assu rattiṃ kālaṃ karontassa antarāyāyā’’’ti.

“මහණෙනි, මෙහි භික්ෂුවක් දහවල් ගෙවී රාත්‍රිය පැමිණි කල්හි මෙසේ නුවණින් මෙනෙහි කරයි – ‘මට මරණයට බොහෝ හේතූන් ඇත; සර්පයෙකු මා දෂ්ට කළ හැකිය, ගෝනුස්සෙකු මා දෂ්ට කළ හැකිය, පත්තෑයෙකු මා දෂ්ට කළ හැකිය. එමගින් මගේ මරණය සිදුවිය හැකිය. එය මට අන්තරායක් විය හැකිය. නැතහොත් මම ලිස්සා වැටිය හැකිය, මා අනුභව කළ ආහාර විපරීත වී ආපදාවක් විය හැකිය, පිත කිපිය හැකිය, සෙම කිපිය හැකිය, සැත් වැනි තියුණු වාතයන් කිපිය හැකිය. එමගින් මගේ මරණය සිදුවිය හැකිය. එය මට අන්තරායක් විය හැකිය.’ මහණෙනි, ඒ භික්ෂුව විසින් මෙසේ නුවණින් මෙනෙහි කළ යුතුය – ‘රාත්‍රී කාලයේ මරණයට පත්වන මට අන්තරායක් විය හැකි, ප්‍රහීණය නොකළ පවිටු අකුසල ධර්මයන් මා තුළ ඇද්ද?’ කියායි.”

---

‘‘Sace, bhikkhave, bhikkhu paccavekkhamāno evaṃ jānāti – ‘atthi me pāpakā akusalā dhammā appahīnā, ye me assu rattiṃ kālaṃ karontassa antarāyāyā’ti, tena, bhikkhave, bhikkhunā tesaṃyeva pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ. Seyyathāpi, bhikkhave, ādittacelo vā ādittasīso vā tasseva celassa vā sīsassa vā nibbāpanāya adhimattaṃ chandañca vāyāmañca ussāhañca ussoḷhiñca appaṭivāniñca satiñca sampajaññañca kareyya; evamevaṃ kho, bhikkhave, tena bhikkhunā tesaṃyeva pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ.

‘‘මහණෙනි, ඉදින් මහණෙක් ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කරන කල්හි (විමසා බලන කල්හි) මෙසේ දැනගන්නේ නම් - 'අද රාත්‍රියෙහි මා මරණයට පත් වුවහොත්, මට (සමණ ධර්මය සම්පූර්ණ කිරීමට) අන්තරාය පිණිස පවතින ප්‍රහීණ නොකළා වූ ලාමක අකුසල ධර්මයන් මා තුළ ඇත්තේය' කියායි. මහණෙනි, එවිට එම භික්ෂුව විසින් ඒ ලාමක අකුසල ධර්මයන් ප්‍රහීණ කිරීම පිණිසම බලවත් වූ කැමැත්ත (ඡන්දය), වෑයම, උත්සාහය, මහත් වීර්යය, නොපසුබට උත්සාහය, සිහිය සහ සම්පජන්‍යය ඇති කරගත යුතුය. මහණෙනි, යමෙකුගේ වස්ත්‍රයෙහි හෝ හිසෙහි ගින්නක් ඇවිලී ඇත්නම්, එම වස්ත්‍රයේ හෝ හිසේ ගින්න නිවා දැමීම සඳහා ඔහු යම් සේ බලවත් වූ කැමැත්තක්, වෑයමක්, උත්සාහයක්, වීර්යයක්, නොපසුබට බවක්, සිහියක් සහ සම්පජන්‍යයක් දක්වන්නේද, මහණෙනි, එලෙසම ඒ භික්ෂුව විසින් ද එම ලාමක අකුසල ධර්මයන් ප්‍රහීණ කිරීම පිණිසම අධික වූ කැමැත්ත, වෑයම, උත්සාහය, මහත් වීර්යය, නොපසුබට බව, සිහිය සහ සම්පජන්‍යය ඇති කරගත යුතුය.

---

‘‘Sace pana, bhikkhave, bhikkhu paccavekkhamāno evaṃ jānāti – ‘natthi me pāpakā akusalā dhammā appahīnā, ye me assu rattiṃ kālaṃ karontassa antarāyāyā’ti, tena, bhikkhave, bhikkhunā teneva pītipāmojjena vihātabbaṃ ahorattānusikkhinā kusalesu dhammesu.

‘‘මහණෙනි, ඉදින් මහණෙක් ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කරන කල්හි මෙසේ දැනගන්නේ නම් - 'අද රාත්‍රියෙහි මා මරණයට පත් වුවහොත්, මට අන්තරාය පිණිස පවතින ප්‍රහීණ නොකළා වූ ලාමක අකුසල ධර්මයන් මා තුළ නැත' කියායි. මහණෙනි, එවිට එම භික්ෂුව විසින් දිවා රාත්‍රී දෙක්හි කුසල ධර්මයන්හි හික්මෙමින්, එම ප්‍රීතියෙන් හා ප්‍රමෝදයෙන්ම වාසය කළ යුතුය.

---

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu rattiyā nikkhantāya divase patihite iti paṭisañcikkhati – ‘bahukā kho me paccayā maraṇassa – ahi vā maṃ ḍaṃseyya, vicchiko vā maṃ ḍaṃseyya, satapadī vā maṃ ḍaṃseyya; tena me assa kālakiriyā so mamassa antarāyo. Upakkhalitvā vā papateyyaṃ, bhattaṃ vā me bhuttaṃ byāpajjeyya, pittaṃ vā me kuppeyya, semhaṃ vā me kuppeyya, satthakā vā me vātā kuppeyyuṃ; tena me assa kālakiriyā so mamassa antarāyo’ti. Tena, bhikkhave, bhikkhunā iti paṭisañcikkhitabbaṃ – ‘atthi nu kho me pāpakā akusalā dhammā appahīnā, ye me assu divā kālaṃ karontassa antarāyāyā’’’ti.

‘‘මහණෙනි, මෙහිලා භික්ෂුවක් රාත්‍රිය ගෙවී ගොස් දිවා කාලය එළඹි කල්හි මෙසේ මෙනෙහි කරයි - 'මගේ මරණයට හේතු වන කරුණු බොහෝය; සර්පයෙකු මා දෂ්ට කළ හැකිය, ගෝනුස්සෙකු මා දෂ්ට කළ හැකිය, පත්තෑයෙකු මා දෂ්ට කළ හැකිය. එයින් මට මරණය සිදුවිය හැකිය; එය මට (ධර්ම මාර්ගයේ) අන්තරායකි. නැතහොත් මා ලිස්සා වැටිය හැකිය, මා අනුභව කළ ආහාරය විෂ විය හැකිය (නොදිරවිය හැකිය), මගේ පිත කිපිය හැකිය, මගේ සෙම කිපිය හැකිය, නැතහොත් කඩුවක් මෙන් තියුණු වාතයන් (ශරීරය තුළ) කිපිය හැකිය. එයින් මට මරණය සිදුවිය හැකිය; එය මට අන්තරායකි' කියායි. මහණෙනි, ඒ භික්ෂුව විසින් මෙසේ ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කළ යුතුය - 'අද දිවා කාලයෙහි මා මරණයට පත් වුවහොත් මට අන්තරාය පිණිස පවතින ප්‍රහීණ නොකළා වූ ලාමක අකුසල ධර්මයන් මා තුළ ඇද්ද?' කියායි.

---

‘‘Sace[Pg.272], bhikkhave, bhikkhu paccavekkhamāno evaṃ jānāti – ‘atthi me pāpakā akusalā dhammā appahīnā, ye me assu divā kālaṃ karontassa antarāyāyā’ti, tena, bhikkhave, bhikkhunā tesaṃyeva pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ. Seyyathāpi, bhikkhave, ādittacelo vā ādittasīso vā tasseva celassa vā sīsassa vā nibbāpanāya adhimattaṃ chandañca vāyāmañca ussāhañca ussoḷhiñca appaṭivāniñca satiñca sampajaññañca kareyya; evamevaṃ kho, bhikkhave, tena bhikkhunā tesaṃyeva pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ.

‘‘මහණෙනි, ඉදින් මහණෙක් ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කරන කල්හි මෙසේ දැනගන්නේ නම් - 'අද දිවා කාලයෙහි මා මරණයට පත් වුවහොත්, මට අන්තරාය පිණිස පවතින ප්‍රහීණ නොකළා වූ ලාමක අකුසල ධර්මයන් මා තුළ ඇත්තේය' කියායි. මහණෙනි, එවිට එම භික්ෂුව විසින් ඒ ලාමක අකුසල ධර්මයන් ප්‍රහීණ කිරීම පිණිසම අධික වූ කැමැත්ත (ඡන්දය), වෑයම, උත්සාහය, මහත් වීර්යය, නොපසුබට බව, සිහිය සහ සම්පජන්‍යය ඇති කරගත යුතුය. මහණෙනි, යමෙකුගේ වස්ත්‍රයේ හෝ හිසේ ගින්නක් ඇවිලී ඇත්නම්, එම වස්ත්‍රයේ හෝ හිසේ ගින්න නිවා දැමීම සඳහා ඔහු යම් සේ අධික වූ කැමැත්තක්, වෑයමක්, උත්සාහයක්, වීර්යයක්, නොපසුබට බවක්, සිහියක් සහ සම්පජන්‍යයක් දක්වන්නේද, මහණෙනි, එලෙසම ඒ භික්ෂුව විසින් ද එම ලාමක අකුසල ධර්මයන් ප්‍රහීණ කිරීම පිණිසම අධික වූ කැමැත්ත, වෑයම, උත්සාහය, මහත් වීර්යය, නොපසුබට බව, සිහිය සහ සම්පජන්‍යය ඇති කරගත යුතුය.

---

‘‘Sace pana, bhikkhave, bhikkhu paccavekkhamāno evaṃ jānāti – ‘natthi me pāpakā akusalā dhammā appahīnā, ye me assu divā kālaṃ karontassa antarāyāyā’ti, tena, bhikkhave, bhikkhunā teneva pītipāmojjena vihātabbaṃ ahorattānusikkhinā kusalesu dhammesu. Evaṃ bhāvitā kho, bhikkhave, maraṇassati evaṃ bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā’’ti. Dasamaṃ.

‘‘මහණෙනි, ඉදින් මහණෙක් ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කරන කල්හි මෙසේ දැනගන්නේ නම් - 'අද දිවා කාලයෙහි මා මරණයට පත් වුවහොත්, මට අන්තරාය පිණිස පවතින ප්‍රහීණ නොකළා වූ ලාමක අකුසල ධර්මයන් මා තුළ නැත' කියායි. මහණෙනි, එවිට එම භික්ෂුව විසින් දිවා රාත්‍රී දෙක්හි කුසල ධර්මයන්හි හික්මෙමින්, එම ප්‍රීතියෙන් හා ප්‍රමෝදයෙන්ම වාසය කළ යුතුය. මහණෙනි, මෙලෙස වඩන ලද, මෙලෙස බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද මරණානුස්සතිය මහත් ඵල මහානිසංස වේ; එය අමෘතය (නිවන) කෙළවර කොට ඇත්තේය, අමෘතය පර්යාවසාන කොට ඇත්තේය.’’ දසවන සූත්‍රයයි.

---

Sāraṇīyavaggo dutiyo.

දෙවන සාරණීය වර්ගය නිමාවිය.

---

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය (සාරාංශය) මෙසේය –

---

Dve sāraṇī nisāraṇīyaṃ, bhaddakaṃ anutappiyaṃ;

Nakulaṃ soppamacchā ca, dve honti maraṇassatīti.

සාරණීය සූත්‍ර දෙකක් ද, නිසාරණීය සූත්‍රයක් ද, භද්දක සූත්‍රය ද, අනුතප්පිය සූත්‍රය ද, නකුල සූත්‍රය ද, සොප්ප සහ මච්ඡ සූත්‍ර ද, මරණානුස්සති සූත්‍ර දෙකක් ද වශයෙන් (සූත්‍ර දසයකි).

---

3. Anuttariyavaggo

3. අනුත්තරිය වර්ගය

---

1. Sāmakasuttaṃ

1. සාමක සූත්‍රය

---

21. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati sāmagāmake pokkharaṇiyāyaṃ. Atha kho aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ pokkharaṇiyaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami[Pg.273]; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavantaṃ etadavoca –

21. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශාක්‍ය ජනපදයෙහි සාමගාමක නම් ගමෙහි පොක්ඛරණීය නම් ආරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි එක්තරා දේවතාවෙක් රැයෙහි පෙරයම ඉක්ම ගිය කල්හි (මධ්‍යම යාමයේදී), ඉතා මනහර රූප ශෝභවක් ඇතිව මුළු පොක්ඛරණීය ආරාමයම තමාගේ ශරීරාලෝකයෙන් බබළවමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මැනවින් වැඳ එකත්පස්ව සිටගත්තේය. එකත්පස්ව සිටි ඒ දේවතාවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසුවේය –

---

‘‘Tayome, bhante, dhammā bhikkhuno parihānāya saṃvattanti. Katame tayo? Kammārāmatā, bhassārāmatā, niddārāmatā – ime kho, bhante, tayo dhammā bhikkhuno parihānāya saṃvattantī’’ti. Idamavoca sā devatā. Samanuñño satthā ahosi. Atha kho sā devatā ‘‘samanuñño me satthā’’ti bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyi.

‘‘ස්වාමීනි, භික්ෂුවගේ පිරිහීමට හේතු වන්නා වූ මේ ධර්මතා තුනකි. ඒ තුන කවරේද? කර්මාන්තයන්හි (වැඩකටයුතුවල) ඇලුම් බව, කථා බස් කිරීමෙහි ඇලුම් බව සහ නිදා ගැනීමෙහි ඇලුම් බවයි. ස්වාමීනි, භික්ෂුවගේ පිරිහීම පිණිස පවතින ධර්මතා තුන මේවාය.’’ ඒ දේවතාවා මෙසේ පැවසුවේය. ශාස්තෘන් වහන්සේ එය අනුමත කළ සේක. එවිට 'ශාස්තෘන් වහන්සේ මාගේ ප්‍රකාශය අනුමත කළ සේකැ'යි දැනගත් ඒ දේවතාවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ ප්‍රදක්ෂිණා කොට එතැනම අතුරුදහන් විය.

---

Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi – ‘‘imaṃ, bhikkhave, rattiṃ aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ pokkharaṇiyaṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho, bhikkhave, sā devatā maṃ etadavoca – ‘tayome, bhante, dhammā bhikkhuno parihānāya saṃvattanti. Katame tayo? Kammārāmatā, bhassārāmatā, niddārāmatā – ime kho, bhante, tayo dhammā bhikkhuno parihānāya saṃvattantī’ti. Idamavoca, bhikkhave, sā devatā. Idaṃ vatvā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyi. Tesaṃ vo, bhikkhave, alābhā tesaṃ dulladdhaṃ, ye vo devatāpi jānanti kusalehi dhammehi parihāyamāne’’.

ඉන්පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එම රාත්‍රිය ගෙවී ගිය පසු භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇමතූ සේක: "මහණෙනි, මෙයින් පසුගිය රාත්‍රියෙහි, රාත්‍රිය මැදියම් ඉක්ම ගිය කල්හි අභිකාන්ත වර්ණ ඇති එක්තරා දේවතාවෙක් මුළු පොක්ඛරණිය විහාරයම ආලෝකවත් කරමින් මා වෙත පැමිණියේය. පැමිණ මට වැඳ එකත්පසෙක සිටියේය. එකත්පසෙක සිටි ඒ දේවතාවා මට මෙසේ කීවේය: 'ස්වාමීනි, භික්ෂුවකගේ පිරිහීම පිණිස පවතින ධර්ම තුනක් වෙයි. ඒ කවර තුනක්ද? වැඩෙහි ඇලීම, කථාවෙහි ඇලීම සහ නින්දෙහි ඇලීමයි. ස්වාමීනි, භික්ෂුවකගේ පිරිහීම පිණිස පවතින ධර්ම තුන මෙයයි.' මහණෙනි, ඒ දේවතාවා මෙය පැවසීය. මෙය පවසා මට වැඳ පැදකුණු කර එතැනම අතුරුදහන් විය. මහණෙනි, යම් භික්ෂූන් කුසල ධර්මයන්ගෙන් පිරිහෙමින් සිටින බව දෙවිවරුන් පවා දන්නේද, එවැනි භික්ෂූන්ට එය අලාභයකි, එය ඔවුන් ලැබූ අවාසනාවකි."

---

‘‘Aparepi, bhikkhave, tayo parihāniye dhamme desessāmi. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ‘‘katame ca, bhikkhave, tayo parihāniyā dhammā? Saṅgaṇikārāmatā, dovacassatā, pāpamittatā – ime kho, bhikkhave, tayo parihāniyā dhammā’’.

"මහණෙනි, මම තවත් පිරිහීමට කරුණු වන ධර්ම තුනක් දේශනා කරන්නෙමි. එයට සවන් දෙන්න, මැනවින් මනසිකාර කරන්න; මම දේශනා කරන්නෙමි" යි. "එසේය ස්වාමීනි" කියා ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක: "මහණෙනි, පිරිහීමට කරුණු වන ඒ අනෙක් ධර්ම තුන කවරේද? සමූහයා අතර ගැවසීමට ඇලුම් කිරීම, අකීකරු බව සහ පාපමිත්‍ර සේවනයයි. මහණෙනි, පිරිහීමට කරුණු වන ධර්ම තුන මෙයයි."

---

‘‘Ye hi keci, bhikkhave, atītamaddhānaṃ parihāyiṃsu kusalehi dhammehi, sabbete imeheva chahi dhammehi parihāyiṃsu kusalehi dhammehi. Yepi hi keci, bhikkhave, anāgatamaddhānaṃ parihāyissanti kusalehi dhammehi, sabbete imeheva chahi dhammehi parihāyissanti kusalehi [Pg.274] dhammehi. Yepi hi keci, bhikkhave, etarahi parihāyanti kusalehi dhammehi, sabbete imeheva chahi dhammehi parihāyanti kusalehi dhammehī’’ti. Paṭhamaṃ.

"මහණෙනි, අතීත කාලයෙහි යම් කිසිවෙක් කුසල ධර්මයන්ගෙන් පිරිහුණේ නම්, ඒ සියලු දෙනා පිරිහුණේ මෙකී ධර්ම හය නිසාමය. මහණෙනි, අනාගත කාලයෙහි යම් කිසිවෙක් කුසල ධර්මයන්ගෙන් පිරිහෙන්නේ නම්, ඒ සියලු දෙනා පිරිහෙන්නේ මෙකී ධර්ම හය නිසාමය. මහණෙනි, වර්තමානයෙහි යම් කිසිවෙක් කුසල ධර්මයන්ගෙන් පිරිහෙන්නේ නම්, ඒ සියලු දෙනා පිරිහෙන්නේ මෙකී ධර්ම හය නිසාමය." පළමු සූත්‍රයයි.

---

2. Aparihāniyasuttaṃ

2. අපරිහානීය සූත්‍රය

---

22. ‘‘Chayime, bhikkhave, aparihāniye dhamme desessāmi, taṃ suṇātha…pe… katame ca, bhikkhave, cha aparihāniyā dhammā? Na kammārāmatā, na bhassārāmatā, na niddārāmatā, na saṅgaṇikārāmatā, sovacassatā, kalyāṇamittatā – ime kho, bhikkhave, cha aparihāniyā dhammā.

22. "මහණෙනි, මම නොපිරිහීම පිණිස පවතින මේ ධර්ම හය දේශනා කරන්නෙමි, එයට සවන් දෙන්න... මහණෙනි, නොපිරිහීමට කරුණු වන ධර්ම හය කවරේද? වැඩෙහි නොඇලීම, කථාවෙහි නොඇලීම, නින්දෙහි නොඇලීම, සමූහයා අතර ගැවසීමට නොඇලීම, කීකරු බව සහ කල්‍යාණමිත්‍ර සේවනයයි. මහණෙනි, නොපිරිහීමට කරුණු වන ධර්ම හය මෙයයි."

---

‘‘Ye hi keci, bhikkhave, atītamaddhānaṃ na parihāyiṃsu kusalehi dhammehi, sabbete imeheva chahi dhammehi na parihāyiṃsu kusalehi dhammehi. Yepi hi keci, bhikkhave, anāgatamaddhānaṃ na parihāyissanti kusalehi dhammehi, sabbete imeheva chahi dhammehi na parihāyissanti kusalehi dhammehi. Yepi hi keci, bhikkhave, etarahi na parihāyanti kusalehi dhammehi, sabbete imeheva chahi dhammehi na parihāyanti kusalehi dhammehī’’ti. Dutiyaṃ.

"මහණෙනි, අතීත කාලයෙහි යම් කිසිවෙක් කුසල ධර්මයන්ගෙන් නොපිරිහුණේ නම්, ඒ සියලු දෙනා නොපිරිහුණේ මෙකී ධර්ම හය නිසාමය. මහණෙනි, අනාගත කාලයෙහි යම් කිසිවෙක් කුසල ධර්මයන්ගෙන් නොපිරිහෙන්නේ නම්, ඒ සියලු දෙනා නොපිරිහෙන්නේ මෙකී ධර්ම හය නිසාමය. මහණෙනි, වර්තමානයෙහි යම් කිසිවෙක් කුසල ධර්මයන්ගෙන් නොපිරිහෙන්නේ නම්, ඒ සියලු දෙනා නොපිරිහෙන්නේ මෙකී ධර්ම හය නිසාමය." දෙවන සූත්‍රයයි.

---

3. Bhayasuttaṃ

3. භය සූත්‍රය

---

23. ‘‘‘Bhaya’nti, bhikkhave, kāmānametaṃ adhivacanaṃ; ‘dukkha’nti, bhikkhave, kāmānametaṃ adhivacanaṃ; ‘rogo’ti, bhikkhave, kāmānametaṃ adhivacanaṃ; ‘gaṇḍo’ti, bhikkhave, kāmānametaṃ adhivacanaṃ; ‘saṅgo’ti, bhikkhave, kāmānametaṃ adhivacanaṃ; ‘paṅko’ti, bhikkhave, kāmānametaṃ adhivacanaṃ.

23. "මහණෙනි, 'භය' යනු කාමයන්ට නමකි. 'දුක්ඛ' යනු කාමයන්ට නමකි. 'රෝග' යනු කාමයන්ට නමකි. 'ගඩු' යනු කාමයන්ට නමකි. 'ඇලීම' යනු කාමයන්ට නමකි. 'මඩ' යනු කාමයන්ට නමකි."

---

‘‘Kasmā ca, bhikkhave, ‘bhaya’nti kāmānametaṃ adhivacanaṃ? Kāmarāgarattāyaṃ, bhikkhave, chandarāgavinibaddho diṭṭhadhammikāpi bhayā na parimuccati, samparāyikāpi bhayā na parimuccati, tasmā ‘bhaya’nti kāmānametaṃ adhivacanaṃ. Kasmā ca, bhikkhave, dukkhanti…pe… rogoti… gaṇḍoti… saṅgoti… paṅkoti kāmānametaṃ adhivacanaṃ? Kāmarāgarattāyaṃ, bhikkhave, chandarāgavinibaddho diṭṭhadhammikāpi paṅkā na parimuccati, samparāyikāpi paṅkā na parimuccati, tasmā ‘paṅko’ti kāmānametaṃ adhivacana’’nti.

"මහණෙනි, 'භය' යනු කාමයන්ට නමක් වන්නේ ඇයි? මහණෙනි, කාමරාගයෙන් ඇලුණු, කාමච්ඡන්දයෙන් බැඳුණු තැනැත්තා මෙලොව භයෙන්ද නොමිදෙයි, පරලොව භයෙන්ද නොමිදෙයි. එබැවින් 'භය' යනු කාමයන්ට නමකි. මහණෙනි, 'දුක්ඛ'... 'රෝග'... 'ගඩු'... 'ඇලීම'... 'මඩ' යනු කාමයන්ට නමක් වන්නේ ඇයි? මහණෙනි, කාමරාගයෙන් ඇලුණු, කාමච්ඡන්දයෙන් බැඳුණු තැනැත්තා මෙලොව කාම පංකයෙන් (මඩෙන්) ද නොමිදෙයි, පරලොව කාම පංකයෙන් ද නොමිදෙයි. එබැවින් 'මඩ' යනු කාමයන්ට නමකි."

---

‘‘Bhayaṃ dukkhaṃ rogo gaṇḍo, saṅgo paṅko ca ubhayaṃ;

Ete kāmā pavuccanti, yattha satto puthujjano.

"භය, දුක, රෝගය, ගඩුව, ඇලීම සහ මඩ යන මේ සියල්ල කාමයන් ලෙස හැඳින්වේ. පෘථග්ජනයා ඇලී සිටින්නේ මෙම කාමයන් කෙරෙහිය."

---

‘‘Upādāne [Pg.275] bhayaṃ disvā, jātimaraṇasambhave;

Anupādā vimuccanti, jātimaraṇasaṅkhaye.

"ඉපදීම හා මැරීම ඇති කරන උපාදානයන්හි භය දැක, කිසිවක් උපාදාන කර නොගෙන, ජාති මරණ ක්ෂය කරන නිර්වාණයෙන් ඔවුහු මිදෙති."

---

‘‘Te khemappattā sukhino, diṭṭhadhammābhinibbutā;

Sabbaverabhayātītā, sabbadukkhaṃ upaccagu’’nti. tatiyaṃ;

"නිර්භය වූ නිවනට පත් වූ, සුවපත් වූ, මෙලොවදීම කෙලෙසුන් නිවා දැමූ, සියලු වෛර හා භයන් ඉක්මවා ගිය ඒ රහතන් වහන්සේලා සියලු සසර දුක ඉක්මවා ගියහ. තෙවන සූත්‍රයයි."

---

4. Himavantasuttaṃ

4. හිමවන්ත සූත්‍රය

---

24. ‘‘Chahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu himavantaṃ pabbatarājaṃ padāleyya, ko pana vādo chavāya avijjāya! Katamehi chahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu samādhissa samāpattikusalo hoti, samādhissa ṭhitikusalo hoti, samādhissa vuṭṭhānakusalo hoti, samādhissa kallitakusalo hoti, samādhissa gocarakusalo hoti, samādhissa abhinīhārakusalo hoti. Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato bhikkhu himavantaṃ pabbatarājaṃ padāleyya, ko pana vādo chavāya avijjāyā’’ti! Catutthaṃ.

24. “මහණෙනි, කරුණු හයකින් යුක්ත වූ මහණෙක් පර්වත රාජයා වූ හිමවන්ත පර්වතය පවා පලන්නට (බිඳින්නට) සමත් වන්නේය. එසේ නම් ලාමක වූ අවිද්‍යාව බිඳීම ගැන කවර කතාද? ඒ කරුණු හය මොනවාද? මහණෙනි, මෙහි මහණෙක් (1) සමාධියට සමවැදීමෙහි දක්ෂයෙකි, (2) සමාධියෙහි පැවතීමෙහි දක්ෂයෙකි, (3) සමාධියෙන් නැගී සිටීමෙහි දක්ෂයෙකි, (4) සමාධියෙහි කර්මණ්‍ය බවෙහි (සූදානමෙහි) දක්ෂයෙකි, (5) සමාධියෙහි අරමුණෙහි දක්ෂයෙකි, (6) සමාධිය මෙහෙයවීමෙහි දක්ෂයෙකි. මහණෙනි, මේ කරුණු හයකින් යුක්ත වූ මහණෙක් පර්වත රාජයා වූ හිමවන්ත පර්වතය පවා පලන්නට සමත් වන්නේය. එසේ නම් ලාමක වූ අවිද්‍යාව බිඳීම ගැන කවර කතාද?”

---

5. Anussatiṭṭhānasuttaṃ

5. අනුස්මෘති ස්ථාන සූත්‍රය

---

25. ‘‘Chayimāni, bhikkhave, anussatiṭṭhānāni. Katamāni cha? Idha, bhikkhave, ariyasāvako tathāgataṃ anussarati – ‘itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Yasmiṃ, bhikkhave, samaye ariyasāvako tathāgataṃ anussarati, nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti, nikkhantaṃ muttaṃ vuṭṭhitaṃ gedhamhā. ‘Gedho’ti kho, bhikkhave, pañcannetaṃ kāmaguṇānaṃ adhivacanaṃ. Idampi kho, bhikkhave, ārammaṇaṃ karitvā evamidhekacce sattā visujjhanti.

25. “මහණෙනි, මේ අනුස්මෘති ස්ථාන (නිරතුරුව සිහිපත් කළ යුතු කරුණු) හයකි. ඒ හය මොනවාද? මහණෙනි, මෙහි ආර්ය ශ්‍රාවකයා තථාගතයන් වහන්සේව මෙසේ අනුස්මරණය කරයි: ‘ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේද අරහං වන සේක... දෙවි මිනිසුන්ට ශාස්තෘ වන සේක, බුද්ධ වන සේක, භාග්‍යවත් වන සේක’ යනුවෙනි. මහණෙනි, යම් කලෙක ආර්ය ශ්‍රාවකයා තථාගතයන් වහන්සේව අනුස්මරණය කරන්නේද, ඒ අවස්ථාවෙහි ඔහුගේ සිත රාගයෙන් මැඩපැවැත්වුණේ නොවේ, ද්වේෂයෙන් මැඩපැවැත්වුණේ නොවේ, මෝහයෙන් මැඩපැවැත්වුණේ නොවේ. ඒ අවස්ථාවෙහි ඔහුගේ සිත ඍජු වූවක්ම වෙයි; (කාමයන් කෙරෙහි වූ) ගිජු බවින් (ගේධයෙන්) බැහැර වූයේ, මිදුණේ, ඉන් නැගී සිටියේ වෙයි. මහණෙනි, ‘ගේධ’ යනු පංචකාම ගුණයන්ට නමකි. මහණෙනි, මෙයම අරමුණු කරගෙන මෙසේ මෙහි ඇතැම් සත්ත්වයෝ පිරිසිදු වෙති.”

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, ariyasāvako dhammaṃ anussarati – ‘svākkhāto bhagavatā dhammo…pe… paccattaṃ veditabbo viññūhī’ti. Yasmiṃ, bhikkhave, samaye ariyasāvako dhammaṃ anussarati, nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti[Pg.276]; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti, nikkhantaṃ muttaṃ vuṭṭhitaṃ gedhamhā. ‘Gedho’ti kho, bhikkhave, pañcannetaṃ kāmaguṇānaṃ adhivacanaṃ. Idampi kho, bhikkhave, ārammaṇaṃ karitvā evamidhekacce sattā visujjhanti.

“නැවතද මහණෙනි, ආර්ය ශ්‍රාවකයා ධර්මය අනුස්මරණය කරයි: ‘භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ධර්මය මැනවින් දේශනා කරන ලද්දේය... නුවණැත්තන් විසින් තමා තුළම දත යුත්තේය’ යනුවෙනි. මහණෙනි, යම් කලෙක ආර්ය ශ්‍රාවකයා ධර්මය අනුස්මරණය කරන්නේද, ඒ අවස්ථාවෙහි ඔහුගේ සිත රාගයෙන් මැඩපැවැත්වුණේ නොවේ, ද්වේෂයෙන් මැඩපැවැත්වුණේ නොවේ, මෝහයෙන් මැඩපැවැත්වුණේ නොවේ. ඒ අවස්ථාවෙහි ඔහුගේ සිත ඍජු වූවක්ම වෙයි; (කාමයන් කෙරෙහි වූ) ගිජු බවින් බැහැර වූයේ, මිදුණේ, ඉන් නැගී සිටියේ වෙයි. මහණෙනි, ‘ගේධ’ යනු පංචකාම ගුණයන්ට නමකි. මහණෙනි, මෙයම අරමුණු කරගෙන මෙසේ මෙහි ඇතැම් සත්ත්වයෝ පිරිසිදු වෙති.”

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, ariyasāvako saṅghaṃ anussarati – ‘suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’ti. Yasmiṃ, bhikkhave, samaye ariyasāvako saṅghaṃ anussarati, nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti, nikkhantaṃ muttaṃ vuṭṭhitaṃ gedhamhā. ‘Gedho’ti kho, bhikkhave, pañcannetaṃ kāmaguṇānaṃ adhivacanaṃ. Idampi kho, bhikkhave, ārammaṇaṃ karitvā evamidhekacce sattā visujjhanti.

“නැවතද මහණෙනි, ආර්ය ශ්‍රාවකයා සංඝයා වහන්සේ අනුස්මරණය කරයි: ‘භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක සංඝයා වහන්සේ සුපටිපන්න (යහපත් පිළිවෙත් පුරන) වන සේක... ලොවට අනුත්තර වූ පින් කෙත වන සේක’ යනුවෙනි. මහණෙනි, යම් කලෙක ආර්ය ශ්‍රාවකයා සංඝයා වහන්සේ අනුස්මරණය කරන්නේද, ඒ අවස්ථාවෙහි ඔහුගේ සිත රාගයෙන් මැඩපැවැත්වුණේ නොවේ, ද්වේෂයෙන් මැඩපැවැත්වුණේ නොවේ, මෝහයෙන් මැඩපැවැත්වුණේ නොවේ. ඒ අවස්ථාවෙහි ඔහුගේ සිත ඍජු වූවක්ම වෙයි; (කාමයන් කෙරෙහි වූ) ගිජු බවින් බැහැර වූයේ, මිදුණේ, ඉන් නැගී සිටියේ වෙයි. මහණෙනි, ‘ගේධ’ යනු පංචකාම ගුණයන්ට නමකි. මහණෙනි, මෙයම අරමුණු කරගෙන මෙසේ මෙහි ඇතැම් සත්ත්වයෝ පිරිසිදු වෙති.”

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, ariyasāvako attano sīlāni anussarati akhaṇḍāni…pe… samādhisaṃvattanikāni. Yasmiṃ, bhikkhave, samaye ariyasāvako sīlaṃ anussarati, nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti, nikkhantaṃ muttaṃ vuṭṭhitaṃ gedhamhā. ‘Gedho’ti kho, bhikkhave, pañcannetaṃ kāmaguṇānaṃ adhivacanaṃ. Idampi kho, bhikkhave, ārammaṇaṃ karitvā evamidhekacce sattā visujjhanti.

“නැවතද මහණෙනි, ආර්ය ශ්‍රාවකයා තමාගේ නොකැඩුණු... සමාධිය පිණිස පවත්නා වූ සීලයන් අනුස්මරණය කරයි. මහණෙනි, යම් කලෙක ආර්ය ශ්‍රාවකයා සීලය අනුස්මරණය කරන්නේද, ඒ අවස්ථාවෙහි ඔහුගේ සිත රාගයෙන් මැඩපැවැත්වුණේ නොවේ, ද්වේෂයෙන් මැඩපැවැත්වුණේ නොවේ, මෝහයෙන් මැඩපැවැත්වුණේ නොවේ. ඒ අවස්ථාවෙහි ඔහුගේ සිත ඍජු වූවක්ම වෙයි; (කාමයන් කෙරෙහි වූ) ගිජු බවින් බැහැර වූයේ, මිදුණේ, ඉන් නැගී සිටියේ වෙයි. මහණෙනි, ‘ගේධ’ යනු පංචකාම ගුණයන්ට නමකි. මහණෙනි, මෙයම අරමුණු කරගෙන මෙසේ මෙහි ඇතැම් සත්ත්වයෝ පිරිසිදු වෙති.”

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, ariyasāvako attano cāgaṃ anussarati – ‘lābhā vata me! Suladdhaṃ vata me…pe… yācayogo dānasaṃvibhāgarato’ti. Yasmiṃ…pe… evamidhekacce sattā visujjhanti.

“නැවතද මහණෙනි, ආර්ය ශ්‍රාවකයා තමාගේ ත්‍යාගය අනුස්මරණය කරයි: ‘මට ලාභයකි, මම මැනවින් ලබන ලද්දෙමි... ඉල්ලීමට සුදුසු වූ, දන් දීමෙහි හා බෙදා දීමෙහි ඇලුනෙක් වීමි’ යනුවෙනි. මහණෙනි, යම් කලෙක... මෙසේ මෙහි ඇතැම් සත්ත්වයෝ පිරිසිදු වෙති.”

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, ariyasāvako devatā anussarati – ‘santi devā cātumahārājikā, santi devā tāvatiṃsā, santi devā yāmā, santi devā tusitā, santi devā nimmānaratino, santi devā paranimmitavasavattino, santi devā brahmakāyikā, santi devā tatuttari. Yathārūpāya saddhāya samannāgatā tā devatā ito cutā tattha upapannā; mayhampi tathārūpā saddhā saṃvijjati. Yathārūpena sīlena… sutena… cāgena… paññāya samannāgatā tā devatā ito cutā tattha upapannā; mayhampi tathārūpā paññā saṃvijjatī’’’ ti.

“නැවතද මහණෙනි, ආර්ය ශ්‍රාවකයා දෙවිවරුන් අනුස්මරණය කරයි: ‘සතර වරම් දෙවිවරු ඇත්තාහ, තව්තිසා දෙවිවරු ඇත්තාහ, යාම දෙවිවරු ඇත්තාහ, තුසිත දෙවිවරු ඇත්තාහ, නිම්මාණරතී දෙවිවරු ඇත්තාහ, පරනිම්මිත වසවත්ති දෙවිවරු ඇත්තාහ, බ්‍රහ්මකායික දෙවිවරු ඇත්තාහ, එයින් ඉහළ දෙවිවරු ඇත්තාහ. ඒ දෙවිවරු යම් බඳු වූ ශ්‍රද්ධාවකින් යුක්තව මෙයින් චුතව එහි උපන්නාහුද, එවැනිම වූ ශ්‍රද්ධාවක් මා තුළද විද්‍යමාන වෙයි. යම් බඳු වූ සීලයකින්... ශ්‍රුතයකින්... ත්‍යාගයකින්... ප්‍රඥාවකින් යුක්තව ඒ දෙවිවරු මෙයින් චුතව එහි උපන්නාහුද, එවැනිම වූ ප්‍රඥාවක් මා තුළද විද්‍යමාන වෙයි’ යනුවෙනි.”

---

‘‘Yasmiṃ[Pg.277], bhikkhave, samaye ariyasāvako attano ca tāsañca devatānaṃ saddhañca sīlañca sutañca cāgañca paññañca anussarati nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti, nikkhantaṃ muttaṃ vuṭṭhitaṃ gedhamhā. ‘Gedho’ti kho, bhikkhave, pañcannetaṃ kāmaguṇānaṃ adhivacanaṃ. Idampi kho, bhikkhave, ārammaṇaṃ karitvā evamidhekacce sattā visujjhanti. Imāni kho, bhikkhave, cha anussatiṭṭhānānī’’ti. Pañcamaṃ.

“මහණෙනි, යම් අවස්ථාවක ආර්ය ශ්‍රාවකයා තමා තුළ ඇති මෙන්ම ඒ දේවතාවන් තුළ ද ඇති ශ්‍රද්ධාව, සීලය, ශ්‍රුතය, ත්‍යාගය සහ ප්‍රඥාව අනුස්මරණය කරයි ද, ඒ අවස්ථාවේදී ඔහුගේ සිත රාගයෙන් මැඩපැවැත්වූයේ නොවේ, ද්වේෂයෙන් මැඩපැවැත්වූයේ නොවේ, මෝහයෙන් මැඩපැවැත්වූයේ නොවේ. ඒ අවස්ථාවේදී ඔහුගේ සිත ඍජු වන්නේමය; ‘ගෙධ’ හෙවත් ඇලීමෙන් නික්මුණු, මිදුණු, වෙන් වූ සිතක් ඔහුට වෙයි. මහණෙනි, ‘ගෙධ’ යනු පංච කාම ගුණයන්ට නමකි. මහණෙනි, මෙය ද අරමුණු කොට ගෙන මෙලොව ඇතැම් සත්ත්වයන් පිරිසිදු බවට පත් වෙති. මහණෙනි, මේ වනාහි අනුස්සතිට්ඨාන සයයි.” පස්වැන්නයි.

---

6. Mahākaccānasuttaṃ

6. මහාකච්චාන සූත්‍රය

---

26. Tatra kho āyasmā mahākaccāno bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhave’’ti. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato mahākaccānassa paccassosuṃ. Āyasmā mahākaccāno etadavoca – ‘‘acchariyaṃ, āvuso; abbhutaṃ, āvuso! Yāvañcidaṃ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sambādhe okāsādhigamo anubuddho sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṃ cha anussatiṭṭhānāni.

26. එහිදී ආයුෂ්මත් මහාකච්චාන ස්ථවිරයන් වහන්සේ “ඇවැත්නි, මහණෙනි” කියා භික්ෂූන් ඇමතූහ. “ඇවැත්නි” කියා ඒ භික්ෂූහු ආයුෂ්මත් මහාකච්චාන ස්ථවිරයන් වහන්සේට පිළිවදන් දුන්හ. ආයුෂ්මත් මහාකච්චාන ස්ථවිරයන් වහන්සේ මෙසේ වදාළහ: “ඇවැත්නි, ආශ්චර්යයකි! ඇවැත්නි, අද්භූතයකි! දන්නා වූ, දක්නා වූ, අර්හත් වූ, සම්මා සම්බුදු වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සත්ත්වයන්ගේ පිරිසිදු වීම පිණිස ද, සෝක පරිදේවයන් දුරු කිරීම පිණිස ද, දුක් දොම්නස් නැති කිරීම පිණිස ද, ආර්ය මාර්ගය ලැබීම පිණිස ද, නිවන සාක්ෂාත් කිරීම පිණිස ද, සම්බාධයක් වූ පංච කාම ගුණ ලෝකයෙහි විමුක්තිය සඳහා අවස්ථාව ලබා දෙන මේ අනුස්සතිට්ඨාන සය මැනවින් අවබෝධ කර දෙන ලදී.”

---

‘‘Katamāni cha? Idhāvuso, ariyasāvako tathāgataṃ anussarati – ‘itipi so bhagavā …pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Yasmiṃ, āvuso, samaye ariyasāvako tathāgataṃ anussarati nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti, nikkhantaṃ muttaṃ vuṭṭhitaṃ gedhamhā. ‘Gedho’ti kho, āvuso, pañcannetaṃ kāmaguṇānaṃ adhivacanaṃ. Sa kho so, āvuso, ariyasāvako sabbaso ākāsasamena cetasā viharati vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena. Idampi kho, āvuso, ārammaṇaṃ karitvā evamidhekacce sattā visuddhidhammā bhavanti.

“ඒ සය මොනවාද? ඇවැත්නි, මෙහි ආර්ය ශ්‍රාවකයා තථාගතයන් වහන්සේව අනුස්මරණය කරයි: ‘ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ මේ කරුණින් අරහං වන සේක... දෙවි මිනිසුන්ට ශාස්තෘ වන සේක, බුද්ධ වන සේක, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වන සේක’ යනුවෙනි. ඇවැත්නි, යම් අවස්ථාවක ආර්ය ශ්‍රාවකයා තථාගතයන් වහන්සේව අනුස්මරණය කරයි ද, ඒ අවස්ථාවේදී ඔහුගේ සිත රාගයෙන් මැඩපැවැත්වූයේ නොවේ, ද්වේෂයෙන් මැඩපැවැත්වූයේ නොවේ, මෝහයෙන් මැඩපැවැත්වූයේ නොවේ. ඒ අවස්ථාවේදී ඔහුගේ සිත ඍජු වන්නේමය; ‘ගෙධ’ හෙවත් ඇලීමෙන් නික්මුණු, මිදුණු, වෙන් වූ සිතක් ඔහුට වෙයි. ඇවැත්නි, ‘ගෙධ’ යනු පංච කාම ගුණයන්ට නමකි. ඇවැත්නි, ඒ ආර්ය ශ්‍රාවකයා සෑම අයුරින්ම අහස වැනි වූ, පෘථුල වූ, මහත් වූ, අප්‍රමාණ වූ, වෛර රහිත වූ, ව්‍යාපාද රහිත වූ සිතින් යුක්තව වාසය කරයි. ඇවැත්නි, මෙය ද අරමුණු කොට ගෙන මෙලොව ඇතැම් සත්ත්වයන් පිරිසිදු ස්වභාවයට පත් වෙති.”

---

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, ariyasāvako dhammaṃ anussarati – ‘svākkhāto bhagavatā dhammo…pe… paccattaṃ veditabbo viññūhī’ti. Yasmiṃ, āvuso, samaye ariyasāvako dhammaṃ anussarati nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ [Pg.278] cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti, nikkhantaṃ muttaṃ vuṭṭhitaṃ gedhamhā. ‘Gedho’ti kho, āvuso, pañcannetaṃ kāmaguṇānaṃ adhivacanaṃ. Sa kho so, āvuso, ariyasāvako sabbaso ākāsasamena cetasā viharati vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena. Idampi kho, āvuso, ārammaṇaṃ karitvā evamidhekacce sattā visuddhidhammā bhavanti.

“නැවත ද ඇවැත්නි, ආර්ය ශ්‍රාවකයා ධර්මය අනුස්මරණය කරයි: ‘භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ධර්මය මැනවින් දේශනා කරන ලදී... නුවණැත්තන් විසින් තමා තුළම අවබෝධ කර ගත යුතුය’ යනුවෙනි. ඇවැත්නි, යම් අවස්ථාවක ආර්ය ශ්‍රාවකයා ධර්මය අනුස්මරණය කරයි ද, ඒ අවස්ථාවේදී ඔහුගේ සිත රාගයෙන් මැඩපැවැත්වූයේ නොවේ, ද්වේෂයෙන් මැඩපැවැත්වූයේ නොවේ, මෝහයෙන් මැඩපැවැත්වූයේ නොවේ. ඒ අවස්ථාවේදී ඔහුගේ සිත ඍජු වන්නේමය; ‘ගෙධ’ හෙවත් ඇලීමෙන් නික්මුණු, මිදුණු, වෙන් වූ සිතක් ඔහුට වෙයි. ඇවැත්නි, ‘ගෙධ’ යනු පංච කාම ගුණයන්ට නමකි. ඇවැත්නි, ඒ ආර්ය ශ්‍රාවකයා සෑම අයුරින්ම අහස වැනි වූ, පෘථුල වූ, මහත් වූ, අප්‍රමාණ වූ, වෛර රහිත වූ, ව්‍යාපාද රහිත වූ සිතින් යුක්තව වාසය කරයි. ඇවැත්නි, මෙය ද අරමුණු කොට ගෙන මෙලොව ඇතැම් සත්ත්වයන් පිරිසිදු ස්වභාවයට පත් වෙති.”

---

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, ariyasāvako saṅghaṃ anussarati – ‘suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’ti. Yasmiṃ, āvuso, samaye ariyasāvako saṅghaṃ anussarati nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti, nikkhantaṃ muttaṃ vuṭṭhitaṃ gedhamhā. ‘Gedho’ti kho, āvuso, pañcannetaṃ kāmaguṇānaṃ adhivacanaṃ. Sa kho so, āvuso, ariyasāvako sabbaso ākāsasamena cetasā viharati vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena. Idampi kho, āvuso, ārammaṇaṃ karitvā evamidhekacce sattā visuddhidhammā bhavanti.

“නැවත ද ඇවැත්නි, ආර්ය ශ්‍රාවකයා සංඝයා වහන්සේ අනුස්මරණය කරයි: ‘භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක සංඝයා වහන්සේ මැනවින් පිළිපන් සේක... ලෝකයාගේ අනුත්තර පින්කෙත වන සේක’ යනුවෙනි. ඇවැත්නි, යම් අවස්ථාවක ආර්ය ශ්‍රාවකයා සංඝයා වහන්සේ අනුස්මරණය කරයි ද, ඒ අවස්ථාවේදී ඔහුගේ සිත රාගයෙන් මැඩපැවැත්වූයේ නොවේ, ද්වේෂයෙන් මැඩපැවැත්වූයේ නොවේ, මෝහයෙන් මැඩපැවැත්වූයේ නොවේ. ඒ අවස්ථාවේදී ඔහුගේ සිත ඍජු වන්නේමය; ‘ගෙධ’ හෙවත් ඇලීමෙන් නික්මුණු, මිදුණු, වෙන් වූ සිතක් ඔහුට වෙයි. ඇවැත්නි, ‘ගෙධ’ යනු පංච කාම ගුණයන්ට නමකි. ඇවැත්නි, ඒ ආර්ය ශ්‍රාවකයා සෑම අයුරින්ම අහස වැනි වූ, පෘථුල වූ, මහත් වූ, අප්‍රමාණ වූ, වෛර රහිත වූ, ව්‍යාපාද රහිත වූ සිතින් යුක්තව වාසය කරයි. ඇවැත්නි, මෙය ද අරමුණු කොට ගෙන මෙලොව ඇතැම් සත්ත්වයන් පිරිසිදු ස්වභාවයට පත් වෙති.”

---

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, ariyasāvako attano sīlāni anussarati akhaṇḍāni…pe… samādhisaṃvattanikāni. Yasmiṃ, āvuso, samaye ariyasāvako attano sīlaṃ anussarati nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti, nikkhantaṃ muttaṃ vuṭṭhitaṃ gedhamhā. ‘Gedho’ti kho, āvuso, pañcannetaṃ kāmaguṇānaṃ adhivacanaṃ. Sa kho so, āvuso, ariyasāvako sabbaso ākāsasamena cetasā viharati vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena. Idampi kho, āvuso, ārammaṇaṃ karitvā evamidhekacce sattā visuddhidhammā bhavanti.

‘‘ඇවැත්නි, නැවත ද ආර්ය ශ්‍රාවකයා කඩ නොවූ, සිදුරු නොවූ, පැල්ලම් රහිත වූ, ලප රහිත වූ, (තණ්හාවෙන්) මිදුණු, නැණවතුන් විසින් පසසන ලද, පරාමර්ශනය නොකරන ලද, සමාධිය පිණිස පවත්නා වූ තමාගේම සීලයන් සිහි කරයි. ඇවැත්නි, යම් කලෙක ආර්ය ශ්‍රාවකයා තමාගේ සීලය සිහි කරයි ද, ඒ අවස්ථාවෙහි ඔහුගේ සිත රාගයෙන් මැඩපවත්වනු නොලැබේ, ද්වේෂයෙන් මැඩපවත්වනු නොලැබේ, මෝහයෙන් මැඩපවත්වනු නොලැබේ. ඒ අවස්ථාවෙහි ඔහුගේ සිත පස්කම් ගුණයන්ගෙන් බැහැර වූ, මිදුණු, එයින් ඉවත් වූ සෘජු බවටම පත් වූ සිතක් වෙයි. ඇවැත්නි, ‘ගෙධ’ යනු පස්කම් ගුණයන්ට නමකි. ඇවැත්නි, ඒ ආර්ය ශ්‍රාවකයා පෘථුල වූ, මහත් වූ, අප්‍රමාණ වූ, වෛර රහිත වූ, ව්‍යාපාද රහිත වූ, අහස වැනි සිතින් යුක්තව වාසය කරයි. ඇවැත්නි, මෙයම අරමුණු කොට ගෙන මෙලොව ඇතැම් සත්වයෝ පිරිසිදු ස්වභාවයට පත් වෙති.’’

---

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, ariyasāvako attano cāgaṃ anussarati – ‘lābhā vata me, suladdhaṃ vata me…pe… yācayogo dānasaṃvibhāgarato’ti. Yasmiṃ, āvuso, samaye ariyasāvako attano cāgaṃ anussarati nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na [Pg.279] dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti, nikkhantaṃ muttaṃ vuṭṭhitaṃ gedhamhā. ‘Gedho’ti kho, āvuso, pañcannetaṃ kāmaguṇānaṃ adhivacanaṃ. Sa kho so, āvuso, ariyasāvako sabbaso ākāsasamena cetasā viharati vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena. Idampi kho, āvuso, ārammaṇaṃ karitvā evamidhekacce sattā visuddhidhammā bhavanti.

‘‘ඇවැත්නි, නැවත ද ආර්ය ශ්‍රාවකයා තමාගේ ත්‍යාගය සිහි කරයි—‘මට ඒකාන්තයෙන් ලාභයකි, මට ඒකාන්තයෙන් මනා වූ ලැබීමකි. මසුරු මලින් මැඩුණු ප්‍රජාව අතර මම මසුරු මලින් තොර සිතින් යුක්තව වාසය කරමි. පරිත්‍යාගයෙහි යෙදුනෙක් වෙමි, දීමෙහි හා බෙදා දීමෙහි ඇලුනෙක් වෙමි’ යනුවෙනි. ඇවැත්නි, යම් කලෙක ආර්ය ශ්‍රාවකයා තමාගේ ත්‍යාගය සිහි කරයි ද, ඒ අවස්ථාවෙහි ඔහුගේ සිත රාගයෙන් මැඩපවත්වනු නොලැබේ, ද්වේෂයෙන් මැඩපවත්වනු නොලැබේ, මෝහයෙන් මැඩපවත්වනු නොලැබේ. ඒ අවස්ථාවෙහි ඔහුගේ සිත පස්කම් ගුණයන්ගෙන් බැහැර වූ, මිදුණු, එයින් ඉවත් වූ සෘජු බවටම පත් වූ සිතක් වෙයි. ඇවැත්නි, ‘ගෙධ’ යනු පස්කම් ගුණයන්ට නමකි. ඇවැත්නි, ඒ ආර්ය ශ්‍රාවකයා පෘථුල වූ, මහත් වූ, අප්‍රමාණ වූ, වෛර රහිත වූ, ව්‍යාපාද රහිත වූ, අහස වැනි සිතින් යුක්තව වාසය කරයි. ඇවැත්නි, මෙයම අරමුණු කොට ගෙන මෙලොව ඇතැම් සත්වයෝ පිරිසිදු ස්වභාවයට පත් වෙති.’’

---

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, ariyasāvako devatā anussarati – ‘santi devā cātumahārājikā, santi devā…pe… tatuttari. Yathārūpāya saddhāya samannāgatā tā devatā ito cutā tattha upapannā; mayhampi tathārūpā saddhā saṃvijjati. Yathārūpena sīlena…pe… sutena… cāgena… paññāya samannāgatā tā devatā ito cutā tattha upapannā; mayhampi tathārūpā paññā saṃvijjatī’ti. Yasmiṃ, āvuso, samaye ariyasāvako attano ca tāsañca devatānaṃ saddhañca sīlañca sutañca cāgañca paññañca anussarati nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti, nikkhantaṃ muttaṃ vuṭṭhitaṃ gedhamhā. ‘Gedho’ti kho, āvuso, pañcannetaṃ kāmaguṇānaṃ adhivacanaṃ. Sa kho so, āvuso, ariyasāvako sabbaso ākāsasamena cetasā viharati vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena. Idampi kho, āvuso, ārammaṇaṃ karitvā evamidhekacce sattā visuddhidhammā bhavanti.

‘‘ඇවැත්නි, නැවත ද ආර්ය ශ්‍රාවකයා දෙවියන්ව සිහි කරයි—‘සතර වරම් රජයට අයත් දෙවිවරු ඇත්තාහ, තාවතිංස භවනයෙහි දෙවිවරු ඇත්තාහ... එයින් ඉහළ දෙවිවරු ඇත්තාහ. ඒ දෙවිවරු යම් බඳු ශ්‍රද්ධාවකින් යුක්තව මෙලොවින් චුතව එහි උපන්නාහු ද, මට ද එබඳු ශ්‍රද්ධාවක් විද්‍යාමාන වෙයි. යම් බඳු සීලයකින්... ශ්‍රුතයකින්... ත්‍යාගයකින්... ප්‍රඥාවකින් යුක්තව ඒ දෙවිවරු මෙලොවින් චුතව එහි උපන්නාහු ද, මට ද එබඳු ප්‍රඥාවක් විද්‍යාමාන වෙයි’ යනුවෙනි. ඇවැත්නි, යම් කලෙක ආර්ය ශ්‍රාවකයා තමාගේත්, ඒ දෙවිවරුන්ගේත් ශ්‍රද්ධාව ද, සීලය ද, ශ්‍රුතය ද, ත්‍යාගය ද, ප්‍රඥාව ද සිහි කරයි ද, ඒ අවස්ථාවෙහි ඔහුගේ සිත රාගයෙන් මැඩපවත්වනු නොලැබේ, ද්වේෂයෙන් මැඩපවත්වනු නොලැබේ, මෝහයෙන් මැඩපවත්වනු නොලැබේ. ඒ අවස්ථාවෙහි ඔහුගේ සිත පස්කම් ගුණයන්ගෙන් බැහැර වූ, මිදුණු, එයින් ඉවත් වූ සෘජු බවටම පත් වූ සිතක් වෙයි. ඇවැත්නි, ‘ගෙධ’ යනු පස්කම් ගුණයන්ට නමකි. ඇවැත්නි, ඒ ආර්ය ශ්‍රාවකයා පෘථුල වූ, මහත් වූ, අප්‍රමාණ වූ, වෛර රහිත වූ, ව්‍යාපාද රහිත වූ, අහස වැනි සිතින් යුක්තව වාසය කරයි. ඇවැත්නි, මෙයම අරමුණු කොට ගෙන මෙලොව ඇතැම් සත්වයෝ පිරිසිදු ස්වභාවයට පත් වෙති.’’

---

‘‘Acchariyaṃ, āvuso; abbhutaṃ, āvuso! Yāvañcidaṃ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sambādhe okāsādhigamo anubuddho sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṃ cha anussatiṭṭhānānī’’ti. Chaṭṭhaṃ.

‘‘ඇවැත්නි, ආශ්චර්යයකි! ඇවැත්නි, අද්භූතයකි! දන්නා වූ, දක්නා වූ, අර්හත් වූ, සම්‍යක් සම්බුද්ධ වූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සත්වයන්ගේ පිරිසිදු වීම පිණිස, සෝක පරිදේවයන් ඉක්මවා යෑම පිණිස, දුක් දොම්නස් නැති වීම පිණිස, ආර්ය මාර්ගය ලැබීම පිණිස, නිර්වාණය සාක්ෂාත් කිරීම පිණිස, පස්කම් ගුණයන් නැමැති අවහිරය (සම්බාධය) මධ්‍යයෙහි (නිර්වාණයට) අවස්ථාව ලබා ගැනීම පිණිස වූ අනුස්සති ස්ථාන සයක් මෙතරම් මැනවින් අවබෝධ කර දෙන ලදී.’’ හයවන සූත්‍රයයි.

---

7. Paṭhamasamayasuttaṃ

7. ප්‍රථම සමය සූත්‍රය

---

27. Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho [Pg.280] so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kati nu kho, bhante, samayā manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamitu’’nti? ‘‘Chayime, bhikkhu, samayā manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamituṃ’’.

27. එකල්හි එක්තරා භික්ෂුවක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසක හිඳගත්තේය. එකත්පසක හුන් ඒ භික්ෂුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළේය—‘‘ස්වාමීනි, සිත දියුණු කළ (මනොභාවනීය) භික්ෂුවක් දැකීම සඳහා එළඹිය යුතු කාලයන් කීයක් තිබේද?’’ ‘‘මහණ, සිත දියුණු කළ භික්ෂුවක් දැකීම සඳහා එළඹිය යුතු කාලයන් මේ සයක් ඇත්තේය.’’

---

‘‘Katame cha? Idha, bhikkhu, yasmiṃ samaye bhikkhu kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā viharati kāmarāgaparetena, uppannassa ca kāmarāgassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti tasmiṃ samaye manobhāvanīyo bhikkhu upasaṅkamitvā evamassa vacanīyo – ‘ahaṃ kho, āvuso, kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā viharāmi kāmarāgaparetena, uppannassa ca kāmarāgassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāmi. Sādhu vata me, āyasmā, kāmarāgassa pahānāya dhammaṃ desetū’ti. Tassa manobhāvanīyo bhikkhu kāmarāgassa pahānāya dhammaṃ deseti. Ayaṃ, bhikkhu, paṭhamo samayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamituṃ.

‘‘ඒ සය කවරේ ද? මහණ, මෙහි භික්ෂුවක් කාමරාගයෙන් මැඩුණු, කාමරාගයෙන් පීඩිත වූ සිතින් යුක්තව වාසය කරයි ද, උපන් කාමරාගයෙන් නිදහස් වීමේ මාර්ගය තත්වූ පරිදි නොදනී ද, ඒ අවස්ථාවෙහි සිත දියුණු කළ භික්ෂුවක් වෙත එළඹ මෙසේ පැවසිය යුතුය—‘ඇවැත්නි, මම කාමරාගයෙන් මැඩුණු, කාමරාගයෙන් පීඩිත වූ සිතින් වාසය කරමි, උපන් කාමරාගයෙන් නිදහස් වීමේ මාර්ගය තත්වූ පරිදි නොදනිමි. ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ මට කාමරාගය ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස ධර්මය දේශනා කරන සේක්වා’ යි. එවිට ඒ සිත දියුණු කළ භික්ෂුව ඔහුට කාමරාගය ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස ධර්මය දේශනා කරයි. මහණ, සිත දියුණු කළ භික්ෂුවක් දැකීම සඳහා එළඹිය යුතු පළමු කාලය මෙයයි.’’

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhu, yasmiṃ samaye bhikkhu byāpādapariyuṭṭhitena cetasā viharati byāpādaparetena, uppannassa ca byāpādassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti tasmiṃ samaye manobhāvanīyo bhikkhu upasaṅkamitvā evamassa vacanīyo – ‘ahaṃ kho, āvuso, byāpādapariyuṭṭhitena cetasā viharāmi byāpādaparetena, uppannassa ca byāpādassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāmi. Sādhu vata me, āyasmā, byāpādassa pahānāya dhammaṃ desetū’ti. Tassa manobhāvanīyo bhikkhu byāpādassa pahānāya dhammaṃ deseti. Ayaṃ, bhikkhu, dutiyo samayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamituṃ.

‘‘නැවතත් මහණෙනි, යම් කාලයක මහණෙක් ව්‍යාපාදයෙන් වෙළාගත් සිතින්, ව්‍යාපාදයට යට වූ සිතින් යුක්තව වෙසෙයිද, හටගත් ව්‍යාපාදයෙන් මිදීමේ මඟ (නිස්සරණය) ඇති සැටියෙන් හරිහැටි නොදන්නේද, එකල ඔහු විසින් සිත වඩන ලද (ගරුකටයුතු) භික්ෂුවක් වෙත එළඹ මෙසේ පැවසිය යුතුය: ‘ඇවැත්නි, මම ව්‍යාපාදයෙන් වෙළාගත් සිතින්, ව්‍යාපාදයට යට වූ සිතින් යුක්තව වෙසෙමි. හටගත් ව්‍යාපාදයෙන් මිදීමේ මඟ ඇති සැටියෙන් හරිහැටි නොදනිමි. පින්වත, ව්‍යාපාදය ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස මට ධර්මය දේශනා කරත්වා!’ එවිට එම සිත වඩන ලද භික්ෂුව ව්‍යාපාදය ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස ඔහුට ධර්මය දේශනා කරයි. මහණෙනි, සිත වඩන ලද භික්ෂුවක් දැකීම සඳහා එළඹිය යුතු දෙවන අවස්ථාව මෙයයි.’’

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhu, yasmiṃ samaye bhikkhu thinamiddhapariyuṭṭhitena cetasā viharati thinamiddhaparetena, uppannassa ca thinamiddhassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti tasmiṃ samaye manobhāvanīyo bhikkhu upasaṅkamitvā evamassa vacanīyo – ‘ahaṃ kho, āvuso, thinamiddhapariyuṭṭhitena cetasā viharāmi thinamiddhaparetena, uppannassa ca thinamiddhassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāmi. Sādhu vata me, āyasmā, thinamiddhassa pahānāya dhammaṃ desetū’ti. Tassa manobhāvanīyo bhikkhu thinamiddhassa pahānāya dhammaṃ [Pg.281] deseti. Ayaṃ, bhikkhu, tatiyo samayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamituṃ.

‘‘නැවතත් මහණෙනි, යම් කාලයක මහණෙක් ථීනමිද්ධයෙන් (අලස බව හා නිදිබර බවින්) වෙළාගත් සිතින්, ථීනමිද්ධයට යට වූ සිතින් යුක්තව වෙසෙයිද, හටගත් ථීනමිද්ධයෙන් මිදීමේ මඟ ඇති සැටියෙන් හරිහැටි නොදන්නේද, එකල ඔහු විසින් සිත වඩන ලද භික්ෂුවක් වෙත එළඹ මෙසේ පැවසිය යුතුය: ‘ඇවැත්නි, මම ථීනමිද්ධයෙන් වෙළාගත් සිතින්, ථීනමිද්ධයට යට වූ සිතින් යුක්තව වෙසෙමි. හටගත් ථීනමිද්ධයෙන් මිදීමේ මඟ ඇති සැටියෙන් හරිහැටි නොදනිමි. පින්වත, ථීනමිද්ධය ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස මට ධර්මය දේශනා කරත්වා!’ එවිට එම සිත වඩන ලද භික්ෂුව ථීනමිද්ධය ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස ඔහුට ධර්මය දේශනා කරයි. මහණෙනි, සිත වඩන ලද භික්ෂුවක් දැකීම සඳහා එළඹිය යුතු තුන්වන අවස්ථාව මෙයයි.’’

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhu, yasmiṃ samaye bhikkhu uddhaccakukkuccapariyuṭṭhitena cetasā viharati uddhaccakukkuccaparetena, uppannassa ca uddhaccakukkuccassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti tasmiṃ samaye manobhāvanīyo bhikkhu upasaṅkamitvā evamassa vacanīyo – ‘ahaṃ kho, āvuso, uddhaccakukkuccapariyuṭṭhitena cetasā viharāmi uddhaccakukkuccaparetena, uppannassa ca uddhaccakukkuccassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāmi. Sādhu vata me, āyasmā, uddhaccakukkuccassa pahānāya dhammaṃ desetū’ti. Tassa manobhāvanīyo bhikkhu uddhaccakukkuccassa pahānāya dhammaṃ deseti. Ayaṃ, bhikkhu, catuttho samayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamituṃ.

‘‘නැවතත් මහණෙනි, යම් කාලයක මහණෙක් උද්ධච්චකුක්කුච්චයෙන් (නොසන්සුන් බව හා පසුතැවිල්ලෙන්) වෙළාගත් සිතින්, උද්ධච්චකුක්කුච්චයට යට වූ සිතින් යුක්තව වෙසෙයිද, හටගත් උද්ධච්චකුක්කුච්චයෙන් මිදීමේ මඟ ඇති සැටියෙන් හරිහැටි නොදන්නේද, එකල ඔහු විසින් සිත වඩන ලද භික්ෂුවක් වෙත එළඹ මෙසේ පැවසිය යුතුය: ‘ඇවැත්නි, මම උද්ධච්චකුක්කුච්චයෙන් වෙළාගත් සිතින්, උද්ධච්චකුක්කුච්චයට යට වූ සිතින් යුක්තව වෙසෙමි. හටගත් උද්ධච්චකුක්කුච්චයෙන් මිදීමේ මඟ ඇති සැටියෙන් හරිහැටි නොදනිමි. පින්වත, උද්ධච්චකුක්කුච්චය ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස මට ධර්මය දේශනා කරත්වා!’ එවිට එම සිත වඩන ලද භික්ෂුව උද්ධච්චකුක්කුච්චය ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස ඔහුට ධර්මය දේශනා කරයි. මහණෙනි, සිත වඩන ලද භික්ෂුවක් දැකීම සඳහා එළඹිය යුතු හතරවන අවස්ථාව මෙයයි.’’

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhu, yasmiṃ samaye bhikkhu vicikicchāpariyuṭṭhitena cetasā viharati vicikicchāparetena, uppannāya ca vicikicchāya nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti tasmiṃ samaye manobhāvanīyo bhikkhu upasaṅkamitvā evamassa vacanīyo – ‘ahaṃ, āvuso, vicikicchāpariyuṭṭhitena cetasā viharāmi vicikicchāparetena, uppannāya ca vicikicchāya nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāmi. Sādhu vata me, āyasmā, vicikicchāya pahānāya dhammaṃ desetū’ti. Tassa manobhāvanīyo bhikkhu vicikicchāya pahānāya dhammaṃ deseti. Ayaṃ, bhikkhu, pañcamo samayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamituṃ.

‘‘නැවතත් මහණෙනි, යම් කාලයක මහණෙක් විචිකිච්ඡාවෙන් (සැකයෙන්) වෙළාගත් සිතින්, විචිකිච්ඡාවට යට වූ සිතින් යුක්තව වෙසෙයිද, හටගත් විචිකිච්ඡාවෙන් මිදීමේ මඟ ඇති සැටියෙන් හරිහැටි නොදන්නේද, එකල ඔහු විසින් සිත වඩන ලද භික්ෂුවක් වෙත එළඹ මෙසේ පැවසිය යුතුය: ‘ඇවැත්නි, මම විචිකිච්ඡාවෙන් වෙළාගත් සිතින්, විචිකිච්ඡාවට යට වූ සිතින් යුක්තව වෙසෙමි. හටගත් විචිකිච්ඡාවෙන් මිදීමේ මඟ ඇති සැටියෙන් හරිහැටි නොදනිමි. පින්වත, විචිකිච්ඡාව ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස මට ධර්මය දේශනා කරත්වා!’ එවිට එම සිත වඩන ලද භික්ෂුව විචිකිච්ඡාව ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස ඔහුට ධර්මය දේශනා කරයි. මහණෙනි, සිත වඩන ලද භික්ෂුවක් දැකීම සඳහා එළඹිය යුතු පස්වන අවස්ථාව මෙයයි.’’

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhu, yasmiṃ samaye bhikkhu yaṃ nimittaṃ āgamma yaṃ nimittaṃ manasikaroto anantarā āsavānaṃ khayo hoti taṃ nimittaṃ nappajānāti tasmiṃ samaye manobhāvanīyo bhikkhu upasaṅkamitvā evamassa vacanīyo – ‘ahaṃ kho, āvuso, yaṃ nimittaṃ āgamma yaṃ nimittaṃ manasikaroto anantarā āsavānaṃ khayo hoti, taṃ nimittaṃ nappajānāmi. Sādhu vata me, āyasmā, āsavānaṃ khayāya dhammaṃ desetū’ti. Tassa manobhāvanīyo bhikkhu āsavānaṃ khayāya dhammaṃ deseti. Ayaṃ, bhikkhu, chaṭṭho samayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamituṃ. Ime kho, bhikkhu, cha samayā manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamitu’’nti. Sattamaṃ.

‘‘නැවතත් මහණෙනි, යම් කාලයක මහණෙක්, යම් නිමිත්තක් ඇසුරු කොට, යම් නිමිත්තක් මෙනෙහි කරන තැනැත්තා හට සැනෙකින් ආසවයන් ක්ෂය වේද, එම නිමිත්ත හරිහැටි නොදන්නේද, එකල ඔහු විසින් සිත වඩන ලද භික්ෂුවක් වෙත එළඹ මෙසේ පැවසිය යුතුය: ‘ඇවැත්නි, මම යම් නිමිත්තක් ඇසුරු කොට, යම් නිමිත්තක් මෙනෙහි කරන තැනැත්තා හට සැනෙකින් ආසවයන් ක්ෂය වේද, එම නිමිත්ත හරිහැටි නොදනිමි. පින්වත, ආසවයන් ක්ෂය කිරීම පිණිස මට ධර්මය දේශනා කරත්වා!’ එවිට එම සිත වඩන ලද භික්ෂුව ආසවයන් ක්ෂය කිරීම පිණිස ඔහුට ධර්මය දේශනා කරයි. මහණෙනි, සිත වඩන ලද භික්ෂුවක් දැකීම සඳහා එළඹිය යුතු හයවන අවස්ථාව මෙයයි. මහණෙනි, සිත වඩන ලද භික්ෂුවක් දැකීම සඳහා එළඹිය යුතු අවස්ථා හය මේවාය.’’ හත්වන සූත්‍රයයි.

---

8. Dutiyasamayasuttaṃ

8. දෙවන සමය සූත්‍රය

---

28. Ekaṃ [Pg.282] samayaṃ sambahulā therā bhikkhū bārāṇasiyaṃ viharanti isipatane migadāye. Atha kho tesaṃ therānaṃ bhikkhūnaṃ pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantānaṃ maṇḍalamāḷe sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarākathā udapādi – ‘‘ko nu kho, āvuso, samayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamitu’’nti?

28. එක් කලෙක බොහෝ ස්ථවිර භික්ෂූන් වහන්සේලා බරණැස ඉසිපතන මිගදායෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි දවල් දානය වැළඳීමෙන් පසු, පිණ්ඩපාතයෙන් පෙරළා වැඩම කොට මණ්ඩලමාලයේ (රැස්වීම් ශාලාවේ) එක්ව වාඩි වී සිටින්නා වූ ඒ ස්ථවිර භික්ෂූන් වහන්සේලා අතර මෙබඳු අතුරු කථාවක් ඇති විය: ‘‘ඇවැත්නි, සිත වඩන ලද (ගරුකටයුතු) භික්ෂුවක් දැකීම සඳහා එළඹිය යුතු සුදුසු කාලය කවරේ ද?’’

---

Evaṃ vutte aññataro bhikkhu there bhikkhū etadavoca – ‘‘yasmiṃ, āvuso, samaye manobhāvanīyo bhikkhu pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto pāde pakkhāletvā nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā, so samayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamitu’’nti.

මෙසේ කී කල, එක්තරා භික්ෂුවක් ස්ථවිර භික්ෂූන් වහන්සේලාට මෙසේ පැවසීය: "ඇවැත්නි, යම් කලෙක සිත දියුණු කළ මනෝභාවනීය භික්ෂුවක් දහවල් දානයෙන් පසු පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී, පා සෝදා, පළක් බැඳ, කය ඍජුව තබාගෙන, සිහිය ඉදිරිපත් කර වාඩි වී සිටින්නේ ද, එය මනෝභාවනීය භික්ෂුවක් දැකීම පිණිස එළඹීමට සුදුසු කාලයයි."

---

Evaṃ vutte aññataro bhikkhu taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘na kho, āvuso, so samayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamituṃ. Yasmiṃ, āvuso, samaye manobhāvanīyo bhikkhu pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto pāde pakkhāletvā nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā, cārittakilamathopissa tasmiṃ samaye appaṭippassaddho hoti, bhattakilamathopissa tasmiṃ samaye appaṭippassaddho hoti. Tasmā so asamayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamituṃ. Yasmiṃ, āvuso, samaye manobhāvanīyo bhikkhu sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito vihārapacchāyāyaṃ nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā, so samayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamitu’’nti.

මෙසේ කී කල, වෙනත් භික්ෂුවක් එම භික්ෂුවට මෙසේ පැවසීය: "ඇවැත්නි, එය මනෝභාවනීය භික්ෂුවක් දැකීම පිණිස එළඹීමට සුදුසු කාලය නොවේ. ඇවැත්නි, යම් කලෙක මනෝභාවනීය භික්ෂුවක් දහවල් දානයෙන් පසු පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී, පා සෝදා, පළක් බැඳ, කය ඍජුව තබාගෙන, සිහිය ඉදිරිපත් කර වාඩි වී සිටින්නේ ද, එකල්හි ඔහුගේ පිණ්ඩපාතයේ හැසිරීමෙන් හටගත් වෙහෙස මෙන්ම දානය වැළඳීමෙන් ඇති වූ වෙහෙස ද සංසිඳී නැත. එබැවින් එය මනෝභාවනීය භික්ෂුවක් දැකීම පිණිස එළඹීමට සුදුසු කාලය නොවේ. ඇවැත්නි, යම් කලෙක මනෝභාවනීය භික්ෂුවක් සවස් කාලයෙහි විවේකයෙන් (පළිසලනෙන්) නැගී සිට, විහාරයෙහි සෙවණැති තැනක පළක් බැඳ, කය ඍජුව තබාගෙන, සිහිය ඉදිරිපත් කර වාඩි වී සිටින්නේ ද, එය මනෝභාවනීය භික්ෂුවක් දැකීම පිණිස එළඹීමට සුදුසු කාලයයි."

---

Evaṃ vutte aññataro bhikkhu taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘na kho, āvuso, so samayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamituṃ. Yasmiṃ, āvuso, samaye manobhāvanīyo bhikkhu sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito vihārapacchāyāyaṃ nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā, yadevassa divā samādhinimittaṃ manasikataṃ hoti tadevassa tasmiṃ samaye samudācarati. Tasmā so asamayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya [Pg.283] upasaṅkamituṃ. Yasmiṃ, āvuso, samaye manobhāvanīyo bhikkhu rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā, so samayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamitu’’nti.

මෙසේ කී කල, තවත් භික්ෂුවක් එම භික්ෂුවට මෙසේ පැවසීය: "ඇවැත්නි, එය මනෝභාවනීය භික්ෂුවක් දැකීම පිණිස එළඹීමට සුදුසු කාලය නොවේ. ඇවැත්නි, යම් කලෙක මනෝභාවනීය භික්ෂුවක් සවස් කාලයෙහි විවේකයෙන් නැගී සිට, විහාරයෙහි සෙවණැති තැනක පළක් බැඳ, කය ඍජුව තබාගෙන, සිහිය ඉදිරිපත් කර වාඩි වී සිටින්නේ ද, එකල්හි ඔහු විසින් දහවල් කාලයෙහි යම් සමාධි නිමිත්තක් මෙනෙහි කරන ලද්දේ ද, එයම එම අවස්ථාවේදී ඔහුට නැවත නැවතත් සිතට නැඟෙයි. එබැවින් එය මනෝභාවනීය භික්ෂුවක් දැකීම පිණිස එළඹීමට සුදුසු කාලය නොවේ. ඇවැත්නි, යම් කලෙක මනෝභාවනීය භික්ෂුවක් රාත්‍රියේ අලුයම් කාලයෙහි පිබිදී, පළක් බැඳ, කය ඍජුව තබාගෙන, සිහිය ඉදිරිපත් කර වාඩි වී සිටින්නේ ද, එය මනෝභාවනීය භික්ෂුවක් දැකීම පිණිස එළඹීමට සුදුසු කාලයයි."

---

Evaṃ vutte aññataro bhikkhu taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘na kho, āvuso, so samayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamituṃ. Yasmiṃ, āvuso, samaye manobhāvanīyo bhikkhu rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā, ojaṭṭhāyissa tasmiṃ samaye kāyo hoti phāsussa hoti buddhānaṃ sāsanaṃ manasi kātuṃ. Tasmā so asamayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamitu’’nti.

මෙසේ කී කල, තවත් භික්ෂුවක් එම භික්ෂුවට මෙසේ පැවසීය: "ඇවැත්නි, එය මනෝභාවනීය භික්ෂුවක් දැකීම පිණිස එළඹීමට සුදුසු කාලය නොවේ. ඇවැත්නි, යම් කලෙක මනෝභාවනීය භික්ෂුවක් රාත්‍රියේ අලුයම් කාලයෙහි පිබිදී, පළක් බැඳ, කය ඍජුව තබාගෙන, සිහිය ඉදිරිපත් කර වාඩි වී සිටින්නේ ද, එකල්හි ඔහුගේ ශරීරය ප්‍රබෝධමත්ව (ඕජාව සහිතව) පවතී. එමෙන්ම බුදුරජාණන් වහන්සේලාගේ අනුශාසනාව මෙනෙහි කිරීමට එය පහසු අවස්ථාවකි. එබැවින් එය මනෝභාවනීය භික්ෂුවක් දැකීම පිණිස එළඹීමට සුදුසු කාලය නොවේ."

---

Evaṃ vutte āyasmā mahākaccāno there bhikkhū etadavoca – ‘‘sammukhā metaṃ, āvuso, bhagavato sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘chayime, bhikkhu, samayā manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamituṃ’’’.

මෙසේ කී කල, ආයුෂ්මත් මහා කච්චායන ස්ථවිරයන් වහන්සේ ස්ථවිර භික්ෂූන් වහන්සේලාට මෙසේ පැවසූහ: "ඇවැත්නි, මම මෙය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහිදීම ඇසුවෙමි, උන්වහන්සේගේ මුහුණතින්ම පිළිගත්තෙමි: 'මහණෙනි, මනෝභාවනීය භික්ෂුවක් දැකීම පිණිස එළඹීමට සුදුසු වූ මේ කාල සයක් ඇත.'"

---

‘‘Katame cha? Idha, bhikkhu, yasmiṃ samaye bhikkhu kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā viharati kāmarāgaparetena, uppannassa ca kāmarāgassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, tasmiṃ samaye manobhāvanīyo bhikkhu upasaṅkamitvā evamassa vacanīyo – ‘ahaṃ kho, āvuso, kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā viharāmi kāmarāgaparetena, uppannassa ca kāmarāgassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāmi. Sādhu vata me āyasmā kāmarāgassa pahānāya dhammaṃ desetū’ti. Tassa manobhāvanīyo bhikkhu kāmarāgassa pahānāya dhammaṃ deseti. Ayaṃ, bhikkhu, paṭhamo samayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamituṃ.

"ඒ සය කවරේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි යම් කලෙක භික්ෂුවක් කාමරාගයෙන් යට වූ, කාමරාගයෙන් පීඩිත වූ සිතින් යුක්තව වාසය කරයි ද, උපන් කාමරාගයෙන් නික්මීමේ මඟ (නිස්සරණය) නිවැරදි ලෙස නොදනියි ද, එකල්හි මනෝභාවනීය භික්ෂුවක් වෙත එළඹ මෙසේ පැවසිය යුතුය: 'ඇවැත්නි, මම කාමරාගයෙන් යට වූ, කාමරාගයෙන් පීඩිත වූ සිතින් යුක්තව වාසය කරමි. උපන් කාමරාගයෙන් නික්මීමේ මඟ ද මම නිවැරදි ලෙස නොදනිමි. ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ මා කෙරෙහි අනුකම්පාවෙන් කාමරාගය ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස මට ධර්මය දේශනා කරන සේක්වා!' එවිට එම මනෝභාවනීය භික්ෂුව ඔහුට කාමරාගය ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස ධර්මය දේශනා කරයි. මහණෙනි, මනෝභාවනීය භික්ෂුවක් දැකීම පිණිස එළඹීමට මෙය පළමුවන සුදුසු කාලයයි."

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhu, yasmiṃ samaye bhikkhu byāpādapariyuṭṭhitena cetasā viharati…pe… thinamiddhapariyuṭṭhitena cetasā viharati… uddhaccakukkuccapariyuṭṭhitena cetasā viharati… vicikicchāpariyuṭṭhitena cetasā viharati… yaṃ nimittaṃ āgamma [Pg.284] yaṃ nimittaṃ manasikaroto anantarā āsavānaṃ khayo hoti, taṃ nimittaṃ na jānāti na passati, tasmiṃ samaye manobhāvanīyo bhikkhu upasaṅkamitvā evamassa vacanīyo – ‘ahaṃ kho, āvuso, yaṃ nimittaṃ āgamma yaṃ nimittaṃ manasikaroto anantarā āsavānaṃ khayo hoti taṃ nimittaṃ na jānāmi na passāmi. Sādhu vata me āyasmā āsavānaṃ khayāya dhammaṃ desetū’ti. Tassa manobhāvanīyo bhikkhu āsavānaṃ khayāya dhammaṃ deseti. Ayaṃ, bhikkhu, chaṭṭho samayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamituṃ.

‘‘මහණෙනි, නැවතත්, යම් කලෙක මහණෙක් ව්‍යාපාදයෙන් (ක්‍රෝධයෙන්) මැඬුණු සිතින් වෙසෙයි ද...පෙ... ථීනමිද්ධයෙන් මැඬුණු සිතින් වෙසෙයි ද... උද්ධච්චකුක්කුච්චයෙන් මැඬුණු සිතින් වෙසෙයි ද... විචිකිච්ඡාවෙන් මැඬුණු සිතින් වෙසෙයි ද... යම් අරමුණක් නිසා, යම් අරමුණක් මෙනෙහි කරන්නා වූ පුද්ගලයාට නොපමාව ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වේ ද, ඔහු ඒ අරමුණ නොදනියි, නොදකියි. එකල්හි භාවිත සිතැති (සිත දියුණු කළ) භික්ෂුවක වෙත එළඹ මෙසේ කිව යුතුය: ‘ඇවැත්නි, යම් අරමුණක් නිසා, යම් අරමුණක් මෙනෙහි කිරීමෙන් නොපමාව ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වේ ද, මම ඒ අරමුණ නොදනිමි, නොදකිමි. ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ මා හට ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීම පිණිස ධර්මය දේශනා කරන සේක්වා!’ එවිට ඒ භාවිත සිතැති භික්ෂුව ඔහුට ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වීම පිණිස ධර්මය දේශනා කරයි. මහණෙනි, භාවිත සිතැති භික්ෂුවක් දැකීම සඳහා එළඹිය යුතු සවැනි අවස්ථාව මෙයයි.

---

‘‘Sammukhā metaṃ, āvuso, bhagavato sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘ime kho, bhikkhu, cha samayā manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamitu’’’nti. Aṭṭhamaṃ.

‘‘ඇවැත්නි, මා විසින් මෙය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි දී අසන ලදි, ඉදිරියෙහි දී පිළිගන්නා ලදි: ‘මහණෙනි, භාවිත සිතැති භික්ෂුවක් දැකීම පිණිස එළඹිය යුතු මේ අවස්ථා හයකි’ කියායි.’’ අටවැනි සූත්‍රයයි.

---

9. Udāyīsuttaṃ

9. උදායී සූත්‍රය

---

29. Atha kho bhagavā āyasmantaṃ udāyiṃ āmantesi – ‘‘kati nu kho, udāyi, anussatiṭṭhānānī’’ti? Evaṃ vutte āyasmā udāyī tuṇhī ahosi. Dutiyampi kho bhagavā āyasmantaṃ udāyiṃ āmantesi – ‘‘kati nu kho, udāyi, anussatiṭṭhānānī’’ti? Dutiyampi kho āyasmā udāyī tuṇhī ahosi. Tatiyampi kho bhagavā āyasmantaṃ udāyiṃ āmantesi – ‘‘kati nu kho, udāyi, anussatiṭṭhānānī’’ti? Tatiyampi kho āyasmā udāyī tuṇhī ahosi.

29. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් උදායී තෙරුන් ඇමතූ සේක: ‘‘උදායී, අනුස්මරණ කරුණු (අනුස්සතිට්ඨාන) කීයක් තිබේ ද?’’ මෙසේ වදාළ කල ආයුෂ්මත් උදායී තෙරණුවෝ නිශ්ශබ්ද වූහ. දෙවැනි වරටත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් උදායී තෙරුන් ඇමතූ සේක: ‘‘උදායී, අනුස්මරණ කරුණු කීයක් තිබේ ද?’’ දෙවැනි වරටත් ආයුෂ්මත් උදායී තෙරණුවෝ නිශ්ශබ්ද වූහ. තෙවැනි වරටත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් උදායී තෙරුන් ඇමතූ සේක: ‘‘උදායී, අනුස්මරණ කරුණු කීයක් තිබේ ද?’’ තෙවැනි වරටත් ආයුෂ්මත් උදායී තෙරණුවෝ නිශ්ශබ්ද වූහ.

---

Atha kho āyasmā ānando āyasmantaṃ udāyiṃ etadavoca – ‘‘satthā taṃ, āvuso udāyi, āmantesī’’ti. ‘‘Suṇomahaṃ, āvuso ānanda, bhagavato. Idha, bhante, bhikkhu anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati – seyyathidaṃ ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe…. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Idaṃ, bhante, anussatiṭṭhāna’’nti.

එවිට ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ ආයුෂ්මත් උදායී තෙරුන්ට මෙසේ පැවසූහ: ‘‘ඇවැත්නි උදායී, ශාස්තෘන් වහන්සේ ඔබට අමතති.’’ එවිට උදායී තෙරණුවෝ මෙසේ පැවසූහ: ‘‘ඇවැත්නි ආනන්දය, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනය මට ඇසේ. ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්ස, මෙසසනෙහි මහණෙක් විවිධ වූ පෙර විසූ කඳපිළිවෙළ (ජාතීන්) සිහි කරයි. එනම්, එක් ජාතියක්, ජාති දෙකක්...පෙ... මෙසේ ආකාර සහිතව, විස්තර සහිතව විවිධ වූ පෙර විසූ කඳපිළිවෙළ සිහි කරයි. ස්වාමීනී, මෙය අනුස්මරණ කරුණකි.’’

---

Atha kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘aññāsiṃ kho ahaṃ, ānanda – ‘nevāyaṃ udāyī moghapuriso adhicittaṃ anuyutto viharatī’ti. Kati nu kho, ānanda, anussatiṭṭhānānī’’ti?

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් ඇමතූ සේක: ‘‘ආනන්දය, මේ උදායී නම් වූ මෝඝ පුරුෂයා අධිචිත්තයෙහි (සමාධි විදර්ශනා සිතෙහි) නොයෙදී වෙසෙන බව මම දැන සිටියෙමි. ආනන්දය, අනුස්මරණ කරුණු කීයක් තිබේ ද?’’

---

‘‘Pañca, bhante, anussatiṭṭhānāni. Katamāni pañca? Idha, bhante, bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Idaṃ, bhante, anussatiṭṭhānaṃ evaṃ bhāvitaṃ evaṃ bahulīkataṃ diṭṭhadhammasukhavihārāya saṃvattati.

‘‘ස්වාමීනී, අනුස්මරණ කරුණු පහකි. ඒ පහ කවරේ ද? ස්වාමීනී, මෙසසනෙහි මහණෙක් කාමයන්ගෙන් වෙන්ව...පෙ... තුන්වන දැහැනට පැමිණ වාසය කරයි. ස්වාමීනී, මෙසේ වඩන ලද, මෙසේ බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද මේ අනුස්මරණ කරුණ මෙලොව සැප විහරණය පිණිස පවතියි.

---

‘‘Puna caparaṃ, bhante, bhikkhu ālokasaññaṃ manasi karoti, divā saññaṃ adhiṭṭhāti, yathā divā tathā rattiṃ, yathā rattiṃ tathā divā; iti vivaṭena cetasā [Pg.285] apariyonaddhena sappabhāsaṃ cittaṃ bhāveti. Idaṃ, bhante, anussatiṭṭhānaṃ evaṃ bhāvitaṃ evaṃ bahulīkataṃ ñāṇadassanappaṭilābhāya saṃvattati.

ස්වාමීනී, නැවතත්, මහණෙක් ආලෝක සඤ්ඤාව මෙනෙහි කරයි, දිවා සඤ්ඤාව අධිෂ්ඨාන කරයි. දහවල මෙන් රාත්‍රියෙහි ද, රාත්‍රිය මෙන් දහවලෙහි ද මෙනෙහි කරයි. මෙසේ විවෘත වූ, නීවරණයන්ගෙන් වැසී නොගිය සිතින් යුක්තව ආලෝක සහිත සිත වඩයි. ස්වාමීනී, මෙසේ වඩන ලද, මෙසේ බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද මේ අනුස්මරණ කරුණ ඥානදර්ශනය (දිවැස් ඥානය) ලබා ගැනීම පිණිස පවතියි.

---

‘‘Puna caparaṃ, bhante, bhikkhu imameva kāyaṃ uddhaṃ pādatalā adho kesamatthakā tacapariyantaṃ pūraṃ nānappakārassa asucino paccavekkhati – ‘atthi imasmiṃ kāye kesā lomā nakhā dantā taco maṃsaṃ nhāru aṭṭhi aṭṭhimiñjaṃ vakkaṃ hadayaṃ yakanaṃ kilomakaṃ pihakaṃ papphāsaṃ antaṃ antaguṇaṃ udariyaṃ karīsaṃ pittaṃ semhaṃ pubbo lohitaṃ sedo medo assu vasā kheḷo siṅghāṇikā lasikā mutta’nti. Idaṃ, bhante, anussatiṭṭhānaṃ evaṃ bhāvitaṃ evaṃ bahulīkataṃ kāmarāgappahānāya saṃvattati.

ස්වාමීනී, නැවතත්, මහණෙක් පතුලෙන් උඩ, කෙස් අගින් යට, සම කෙළවර කොට ඇති නානාප්‍රකාර අශුචියෙන් පිරුණු මේ කයම මෙසේ ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කරයි: ‘මේ කයෙහි කෙස්, ලොම්, නිය, දත්, සම්, මස්, නහර, ඇට, ඇටමිදුළු, වකුගඩු, හෘදය, අක්මාව, දළබුව, බඩදිව, පෙනහළු, අතුණු, අතුණුබහන්, නොපැසවූ ආහාර, පැසවූ ආහාර, පිත, සෙම, සැරව, ලේ, දහඩිය, මේදය, කඳුළු, වුරුණු තෙල්, කෙළ, සොටු, සන්ධිමිදුළු, මුත්‍රා ඇත’ කියායි. ස්වාමීනී, මෙසේ වඩන ලද, මෙසේ බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද මේ අනුස්මරණ කරුණ කාමරාගය ප්‍රහීණ කිරීම පිණිස පවතියි.

---

‘‘Puna caparaṃ, bhante, bhikkhu seyyathāpi passeyya sarīraṃ sīvathikāya chaḍḍitaṃ ekāhamataṃ vā dvīhamataṃ vā tīhamataṃ vā uddhumātakaṃ vinīlakaṃ vipubbakajātaṃ. So imameva kāyaṃ evaṃ upasaṃharati – ‘ayampi kho kāyo evaṃdhammo evaṃbhāvī evaṃanatīto’’’ti.

ස්වාමීනී, නැවතත්, මහණෙක් සොහොනෙහි දමන ලද, මළා වූ දිනක් හෝ දෙකක් හෝ තුනක් ගත වූ, ඉදිමුණු, නිල් වූ, සැරව වැගිරෙන මළ සිරුරක් දක්නේ ද, ඔහු තම කය ද එයට මෙසේ ගළපා බලයි: ‘මාගේ මේ කය ද මෙබඳු ස්වභාව ඇත්තේය, මෙබඳු බවට පත්වන්නේය, මේ ස්වභාවයෙන් නොඉක්මවන්නේය’ කියායි.

---

‘‘Seyyathāpi vā pana passeyya sarīraṃ sīvathikāya chaḍḍitaṃ kākehi vā khajjamānaṃ kulalehi vā khajjamānaṃ gijjhehi vā khajjamānaṃ sunakhehi vā khajjamānaṃ siṅgālehi vā khajjamānaṃ vividhehi vā pāṇakajātehi khajjamānaṃ. So imameva kāyaṃ evaṃ upasaṃharati – ‘ayampi kho kāyo evaṃdhammo evaṃbhāvī evaṃanatīto’’’ti.

එසේත් නැතිනම් සොහොනෙහි දමන ලද, කාවුන් විසින් කනු ලබන, ලිහිණියන් විසින් කනු ලබන, ගිජුලිහිණියන් විසින් කනු ලබන, බල්ලන් විසින් කනු ලබන, හිවලුන් විසින් කනු ලබන හෝ විවිධ පණුවන් විසින් කනු ලබන මළ සිරුරක් දක්නේ ද, ඔහු තම කය ද එයට මෙසේ ගළපා බලයි: ‘මාගේ මේ කය ද මෙබඳු ස්වභාව ඇත්තේය, මෙබඳු බවට පත්වන්නේය, මේ ස්වභාවයෙන් නොඉක්මවන්නේය’ කියායි.’’

---

‘‘Seyyathāpi vā pana passeyya sarīraṃ sīvathikāya chaḍḍitaṃ aṭṭhikasaṅkhalikaṃ samaṃsalohitaṃ nhārusambandhaṃ…pe… aṭṭhikasaṅkhalikaṃ nimmaṃsalohitamakkhitaṃ nhārusambandhaṃ… aṭṭhikasaṅkhalikaṃ apagatamaṃsalohitaṃ nhārusambandhaṃ. Aṭṭhikāni apagatasambandhāni disāvidisāvikkhittāni, aññena hatthaṭṭhikaṃ aññena pādaṭṭhikaṃ aññena jaṅghaṭṭhikaṃ aññena ūruṭṭhikaṃ aññena kaṭiṭṭhikaṃ aññena phāsukaṭṭhikaṃ [Pg.286] aññena piṭṭhikaṇṭakaṭṭhikaṃ aññena khandhaṭṭhikaṃ aññena gīvaṭṭhikaṃ aññena hanukaṭṭhikaṃ aññena dantakaṭṭhikaṃ aññena sīsakaṭāhaṃ, aṭṭhikāni setāni saṅkhavaṇṇappaṭibhāgāni aṭṭhikāni puñjakitāni terovassikāni aṭṭhikāni pūtīni cuṇṇakajātāni. So imameva kāyaṃ evaṃ upasaṃharati – ‘ayampi kho kāyo evaṃdhammo evaṃbhāvī evaṃanatīto’ti. Idaṃ, bhante, anussatiṭṭhānaṃ evaṃ bhāvitaṃ evaṃ bahulīkataṃ asmimānasamugghātāya saṃvattati.

“නැවත ද ස්වාමීනි, යම් සේ සොහොනෙහි දමන ලද, මස් හා ලේ සහිත වූ, නහරවලින් බැඳුණු ඇටසැකිල්ලක් හෝ... මස් රහිත වූ ලේ තැවරුණු නහරවලින් බැඳුණු ඇටසැකිල්ලක් හෝ... මස් හා ලේ පහ වූ නහරවලින් බැඳුණු ඇටසැකිල්ලක් හෝ දකින්නේ ද, නොයෙක් දිශාවල විසිරී ගිය, එක් තැනක අත් ඇට ද, තවත් තැනක පා ඇට ද, තවත් තැනක කෙණ්ඩා ඇට ද, තවත් තැනක කලවා ඇට ද, තවත් තැනක උකුළු ඇට ද, තවත් තැනක පර්ශු (නැල) ඇට ද, තවත් තැනක පිටකටු ඇට ද, තවත් තැනක උරහිස් ඇට ද, තවත් තැනක බෙල්ලේ ඇට ද, තවත් තැනක හකු ඇට ද, තවත් තැනක දත් ද, තවත් තැනක හිස්කබල ද යන මෙසේ විසිරී ගිය ඇට ද, හක් ගෙඩියක වර්ණය බඳු සුදු පැහැ වූ ඇට ද, වසර තුනකට වඩා පැරණි ගොඩගැසුණු ඇට ද, දිරාපත් වී කුඩු වී ගිය ඇට ද (දකින්නේ ද), හෙතෙම තමාගේ මේ ශරීරය ද එයට මෙසේ ගලපා බලයි: ‘මාගේ මේ ශරීරය ද මෙබඳු ස්වභාව ඇත්තේය, මෙබඳු බවට පත් වන්නේය, මෙබඳු තත්ත්වයෙන් ඔබ්බට නොයන්නේය’ යනුවෙනි. ස්වාමීනි, මෙසේ වඩන ලද, මෙසේ බහුලව පුරුදු කරන ලද මෙම අනුස්සති ස්ථානය ‘අස්මි මානය’ (මම වෙමි යන හැඟීම) මුලිනුපුටා දැමීම පිණිස පවතී.”

---

‘‘Puna caparaṃ, bhante, bhikkhu sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Idaṃ, bhante, anussatiṭṭhānaṃ evaṃ bhāvitaṃ evaṃ bahulīkataṃ anekadhātupaṭivedhāya saṃvattati. Imāni kho, bhante, pañca anussatiṭṭhānānī’’ti.

“නැවත ද ස්වාමීනි, භික්ෂුව සැපය ද ප්‍රහාණය කිරීමෙන්... සතරවන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. ස්වාමීනි, මෙසේ වඩන ලද, මෙසේ බහුලව පුරුදු කරන ලද මෙම අනුස්සති ස්ථානය නොයෙක් ධාතූන් අවබෝධ කරගැනීම පිණිස පවතී. ස්වාමීනි, මේ වනාහි අනුස්සති ස්ථාන පහයි.”

---

‘‘Sādhu, sādhu, ānanda! Tena hi tvaṃ, ānanda, idampi chaṭṭhaṃ anussatiṭṭhānaṃ dhārehi. Idhānanda, bhikkhu satova abhikkamati satova paṭikkamati satova tiṭṭhati satova nisīdati satova seyyaṃ kappeti satova kammaṃ adhiṭṭhāti. Idaṃ, ānanda, anussatiṭṭhānaṃ evaṃ bhāvitaṃ evaṃ bahulīkataṃ satisampajaññāya saṃvattatī’’ti. Navamaṃ.

“සාධු, සාධු ආනන්ද! එසේ නම් ආනන්ද, ඔබ මෙම සයවන අනුස්සති ස්ථානය ද දරාගන්න. ආනන්ද, මෙහි භික්ෂුව සිහියෙන්ම ඉදිරියට යයි, සිහියෙන්ම ආපසු එයි, සිහියෙන්ම සිටගෙන සිටියි, සිහියෙන්ම හිඳගනියි, සිහියෙන්ම සැතපෙයි, සිහියෙන්ම කටයුතු සම්පාදනය කරයි. ආනන්ද, මෙසේ වඩන ලද, මෙසේ බහුලව පුරුදු කරන ලද මෙම අනුස්සති ස්ථානය සිහිය හා නුවණ (සතිසම්පජඤ්ඤය) පිණිස පවතී.” නවවන සූත්‍රයයි.

---

10. Anuttariyasuttaṃ

10. අනුත්තරිය සූත්‍රය

---

30. ‘‘Chayimāni, bhikkhave, anuttariyāni. Katamāni cha? Dassanānuttariyaṃ, savanānuttariyaṃ, lābhānuttariyaṃ, sikkhānuttariyaṃ, pāricariyānuttariyaṃ, anussatānuttariyanti.

30. “මහණෙනි, මේ අනුත්තරීය (උතුම් වූ) කරුණු සයකි. ඒ සය මොනවාද? දර්ශනානුත්තරිය, ශ්‍රවණානුත්තරිය, ලාභානුත්තරිය, ශික්ෂානුත්තරිය, පාරිචර්යානුත්තරිය සහ අනුස්සතානුත්තරිය යන ඒවායි.”

---

‘‘Katamañca, bhikkhave, dassanānuttariyaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco hatthiratanampi dassanāya gacchati, assaratanampi dassanāya gacchati, maṇiratanampi dassanāya gacchati, uccāvacaṃ vā pana dassanāya gacchati, samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā micchādiṭṭhikaṃ micchāpaṭipannaṃ dassanāya gacchati. Atthetaṃ, bhikkhave, dassanaṃ; netaṃ natthīti vadāmi. Tañca kho etaṃ, bhikkhave, dassanaṃ hīnaṃ gammaṃ pothujjanikaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattati. Yo ca kho, bhikkhave, tathāgataṃ vā tathāgatasāvakaṃ vā dassanāya gacchati [Pg.287] niviṭṭhasaddho niviṭṭhapemo ekantagato abhippasanno, etadānuttariyaṃ, bhikkhave, dassanānaṃ sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṃ tathāgataṃ vā tathāgatasāvakaṃ vā dassanāya gacchati niviṭṭhasaddho niviṭṭhapemo ekantagato abhippasanno. Idaṃ vuccati, bhikkhave, dassanānuttariyaṃ. Iti dassanānuttariyaṃ.

“මහණෙනි, දර්ශනානුත්තරිය යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් අයෙක් ඇත් රුවන දැකීමට යයි, අස් රුවන දැකීමට යයි, මිණි රුවන දැකීමට යයි, නොයෙක් උසස් පහත් දෑ දැකීමට යයි, නැතහොත් මිථ්‍යා දෘෂ්ටික වූ වැරදි පිළිවෙත් ඇති ශ්‍රමණයන් හෝ බ්‍රාහ්මණයන් දැකීමට යයි. මහණෙනි, එවැනි දැකීම් ද ඇත; එය නැතැයි මම නොකියමි. එහෙත් මහණෙනි, ඒ දැකීම හීන වූ, ග්‍රාම්‍ය වූ, පෘථග්ජනයන්ට අයත් වූ, ආර්ය නොවූ, අනර්ථකාරී වූවකි. එය කලකිරීම පිණිස, නොඇලීම පිණිස, නිරෝධය පිණිස, සංසිඳීම පිණිස, විශිෂ්ට ඥානය පිණිස, අවබෝධය පිණිස හෝ නිවන් පිණිස නොපවතී. මහණෙනි, යම් අයෙක් තථාගතයන් වහන්සේ හෝ තථාගත ශ්‍රාවකයෙකු හෝ දැකීමට ස්ථිර ශ්‍රද්ධාවෙන් හා ප්‍රේමයෙන් යුක්තව, ඒකාන්තයෙන් පැහැදුණු සිතින් යයිද, මහණෙනි, සත්ත්වයන්ගේ පිරිසිදු වීම පිණිස, සෝක පරිදේවයන් දුරු කිරීම පිණිස, දුක් දොම්නස් නැති කිරීම පිණිස, නිවැරදි මාර්ගයට පැමිණීම පිණිස සහ නිවන සාක්ෂාත් කිරීම පිණිස පවතින උතුම්ම දර්ශනය මෙයයි. එනම් තථාගතයන් වහන්සේ හෝ තථාගත ශ්‍රාවකයෙකු හෝ දැකීමට ස්ථිර ශ්‍රද්ධාවෙන්, ප්‍රේමයෙන් හා ඒකාන්ත පැහැදීමෙන් යුතුව යෑමයි. මහණෙනි, මෙය ‘දර්ශනානුත්තරිය’ යැයි කියනු ලැබේ. මෙසේ දර්ශනානුත්තරිය වේ.”

---

‘‘Savanānuttariyañca kathaṃ hoti? Idha, bhikkhave, ekacco bherisaddampi savanāya gacchati, vīṇāsaddampi savanāya gacchati, gītasaddampi savanāya gacchati, uccāvacaṃ vā pana savanāya gacchati, samaṇassa vā brāhmaṇassa vā micchādiṭṭhikassa micchāpaṭipannassa dhammassavanāya gacchati. Atthetaṃ, bhikkhave, savanaṃ; netaṃ natthīti vadāmi. Tañca kho etaṃ, bhikkhave, savanaṃ hīnaṃ gammaṃ pothujjanikaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattati. Yo ca kho, bhikkhave, tathāgatassa vā tathāgatasāvakassa vā dhammassavanāya gacchati niviṭṭhasaddho niviṭṭhapemo ekantagato abhippasanno, etadānuttariyaṃ, bhikkhave, savanānaṃ sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṃ tathāgatassa vā tathāgatasāvakassa vā dhammassavanāya gacchati niviṭṭhasaddho niviṭṭhapemo ekantagato abhippasanno. Idaṃ vuccati, bhikkhave, savanānuttariyaṃ. Iti dassanānuttariyaṃ, savanānuttariyaṃ.

‘‘මහණෙනි, අනුත්තරිය ශ්‍රවණය (අසමසම ඇසීම) යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් බෙර හඬ ඇසීමට යයි, වීණා හඬ ඇසීමට යයි, ගීත හඬ ඇසීමට යයි, නැතහොත් විවිධ වූ උසස් පහත් ශබ්ද ඇසීමට යයි. එසේත් නැතිනම් මිථ්‍යා දෘෂ්ටික වූ, වැරදි පිළිවෙත් පුරන්නා වූ ශ්‍රමණයෙකුගේ හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකුගේ ධර්මය ඇසීමට යයි. මහණෙනි, එවැනි ඇසීමක් ලෝකයෙහි පවතී; එය නැතැයි මම නොකියමි. එහෙත් මහණෙනි, ඒ ඇසීම හීන වූ, ග්‍රාම්‍ය වූ, පෘථග්ජනයන්ට අයත් වූ, ආර්ය නොවූ, අවැඩ පිණිස පවත්නා දෙයකි. එය කලකිරීම පිණිස, විරාගය පිණිස, නිරෝධය පිණිස, සංසිඳීම පිණිස, විශිෂ්ට ඥානය පිණිස, අවබෝධය පිණිස, නිවන පිණිස හේතු නොවේ. මහණෙනි, යම් අයෙක් තථාගතයන් වහන්සේගේ හෝ තථාගත ශ්‍රාවකයෙකුගේ හෝ ධර්මය ඇසීමට, ස්ථිර වූ ශ්‍රද්ධාවෙන් හා ස්ථිර වූ ප්‍රේමයෙන් යුක්තව, ඒකාන්ත වූ පැහැදීමට පත්ව යයිද, මහණෙනි, සත්ත්වයන්ගේ පිරිසිදු වීම පිණිස, ශෝක පරිදේවයන් ඉක්මවා යෑම පිණිස, දුක් දොම්නස් නැති වීම පිණිස, ආර්ය මාර්ගය අවබෝධ කරගැනීම පිණිස හා නිවන සාක්ෂාත් කිරීම පිණිස පවත්නා වූ මේ ශ්‍රවණය, ශ්‍රවණයන් අතර අතිශ්‍රේෂ්ඨ වේ. මහණෙනි, මෙය ‘අනුත්තරිය ශ්‍රවණය’ යැයි කියනු ලැබේ. මෙසේ අනුත්තරිය දර්ශනය හා අනුත්තරිය ශ්‍රවණය විස්තර වේ.’’

---

‘‘Lābhānuttariyañca kathaṃ hoti? Idha, bhikkhave, ekacco puttalābhampi labhati, dāralābhampi labhati, dhanalābhampi labhati, uccāvacaṃ vā pana lābhaṃ labhati, samaṇe vā brāhmaṇe vā micchādiṭṭhike micchāpaṭipanne saddhaṃ paṭilabhati. Attheso, bhikkhave, lābho; neso natthīti vadāmi. So ca kho eso, bhikkhave, lābho hīno gammo pothujjaniko anariyo anatthasaṃhito, na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattati. Yo ca kho, bhikkhave, tathāgate vā tathāgatasāvake vā [Pg.288] saddhaṃ paṭilabhati niviṭṭhasaddho niviṭṭhapemo ekantagato abhippasanno, etadānuttariyaṃ, bhikkhave, lābhānaṃ sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṃ tathāgate vā tathāgatasāvake vā saddhaṃ paṭilabhati niviṭṭhasaddho niviṭṭhapemo ekantagato abhippasanno. Idaṃ vuccati, bhikkhave, lābhānuttariyaṃ. Iti dassanānuttariyaṃ, savanānuttariyaṃ, lābhānuttariyaṃ.

‘‘මහණෙනි, අනුත්තරිය ලාභය යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් දරු ලාභ ලබයි, අඹු ලාභ ලබයි, ධන ලාභ ලබයි, නැතහොත් විවිධ වූ උසස් පහත් ලාභයන් ලබයි. එසේත් නැතිනම් මිථ්‍යා දෘෂ්ටික වූ, වැරදි පිළිවෙත් පුරන්නා වූ ශ්‍රමණයෙකු හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකු කෙරෙහි ශ්‍රද්ධාව ලබයි. මහණෙනි, එවැනි ලාභයක් පවතී; එය නැතැයි මම නොකියමි. එහෙත් මහණෙනි, ඒ ලාභය හීන වූ, ග්‍රාම්‍ය වූ, පෘථග්ජනයන්ට අයත් වූ, ආර්ය නොවූ, අවැඩ පිණිස පවත්නා දෙයකි. එය කලකිරීම පිණිස, විරාගය පිණිස, නිරෝධය පිණිස, සංසිඳීම පිණිස, විශිෂ්ට ඥානය පිණිස, අවබෝධය පිණිස, නිවන පිණිස හේතු නොවේ. මහණෙනි, යම් අයෙක් තථාගතයන් වහන්සේ කෙරෙහි හෝ තථාගත ශ්‍රාවකයෙකු කෙරෙහි ස්ථිර වූ ශ්‍රද්ධාවෙන් හා ස්ථිර වූ ප්‍රේමයෙන් යුක්තව, ඒකාන්ත වූ පැහැදීමට පත්ව ශ්‍රද්ධාව ලබයිද, මහණෙනි, සත්ත්වයන්ගේ පිරිසිදු වීම පිණිස, ශෝක පරිදේවයන් ඉක්මවා යෑම පිණිස, දුක් දොම්නස් නැති වීම පිණිස, ආර්ය මාර්ගය අවබෝධ කරගැනීම පිණිස හා නිවන සාක්ෂාත් කිරීම පිණිස පවත්නා වූ මේ ලාභය, ලාභයන් අතර අතිශ්‍රේෂ්ඨ වේ. මහණෙනි, මෙය ‘අනුත්තරිය ලාභය’ යැයි කියනු ලැබේ. මෙසේ අනුත්තරිය දර්ශනය, අනුත්තරිය ශ්‍රවණය හා අනුත්තරිය ලාභය විස්තර වේ.’’

---

‘‘Sikkhānuttariyañca kathaṃ hoti? Idha, bhikkhave, ekacco hatthismimpi sikkhati, assasmimpi sikkhati, rathasmimpi sikkhati, dhanusmimpi sikkhati, tharusmimpi sikkhati, uccāvacaṃ vā pana sikkhati, samaṇassa vā brāhmaṇassa vā micchādiṭṭhikassa micchāpaṭipannassa sikkhati. Atthesā, bhikkhave, sikkhā; nesā natthīti vadāmi. Sā ca kho esā, bhikkhave, sikkhā hīnā gammā pothujjanikā anariyā anatthasaṃhitā, na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattati. Yo ca kho, bhikkhave, tathāgatappavedite dhammavinaye adhisīlampi sikkhati, adhicittampi sikkhati, adhipaññampi sikkhati niviṭṭhasaddho niviṭṭhapemo ekantagato abhippasanno, etadānuttariyaṃ, bhikkhave, sikkhānaṃ sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṃ tathāgatappavedite dhammavinaye adhisīlampi sikkhati, adhicittampi sikkhati, adhipaññampi sikkhati, niviṭṭhasaddho niviṭṭhapemo ekantagato abhippasanno. Idaṃ vuccati, bhikkhave, sikkhānuttariyaṃ. Iti dassanānuttariyaṃ, savanānuttariyaṃ, lābhānuttariyaṃ, sikkhānuttariyaṃ.

‘‘මහණෙනි, අනුත්තරිය ශික්ෂණය (අසමසම පුහුණුව) යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ඇත් ශිල්පය ඉගෙන ගනී, අශ්ව ශිල්පය ඉගෙන ගනී, රථ ශිල්පය ඉගෙන ගනී, දුනු ශිල්පය ඉගෙන ගනී, කඩු ශිල්පය ඉගෙන ගනී, නැතහොත් විවිධ වූ උසස් පහත් ශිල්පයන් ඉගෙන ගනී. එසේත් නැතිනම් මිථ්‍යා දෘෂ්ටික වූ, වැරදි පිළිවෙත් පුරන්නා වූ ශ්‍රමණයෙකුගේ හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකුගේ පිළිවෙත් ඉගෙන ගනී. මහණෙනි, එවැනි ශික්ෂණයක් පවතී; එය නැතැයි මම නොකියමි. එහෙත් මහණෙනි, ඒ ශික්ෂණය හීන වූ, ග්‍රාම්‍ය වූ, පෘථග්ජනයන්ට අයත් වූ, ආර්ය නොවූ, අවැඩ පිණිස පවත්නා දෙයකි. එය කලකිරීම පිණිස, විරාගය පිණිස, නිරෝධය පිණිස, සංසිඳීම පිණිස, විශිෂ්ට ඥානය පිණිස, අවබෝධය පිණිස, නිවන පිණිස හේතු නොවේ. මහණෙනි, යම් අයෙක් තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද ධර්ම විනයෙහි අධිසීල ශික්ෂාවද, අධිචිත්ත ශික්ෂාවද, අධිප්‍රඥා ශික්ෂාවද ස්ථිර වූ ශ්‍රද්ධාවෙන් හා ස්ථිර වූ ප්‍රේමයෙන් යුක්තව, ඒකාන්ත වූ පැහැදීමට පත්ව ඉගෙන ගනීද, මහණෙනි, සත්ත්වයන්ගේ පිරිසිදු වීම පිණිස, ශෝක පරිදේවයන් ඉක්මවා යෑම පිණිස, දුක් දොම්නස් නැති වීම පිණිස, ආර්ය මාර්ගය අවබෝධ කරගැනීම පිණිස හා නිවන සාක්ෂාත් කිරීම පිණිස පවත්නා වූ මේ ශික්ෂණය, ශික්ෂණයන් අතර අතිශ්‍රේෂ්ඨ වේ. මහණෙනි, මෙය ‘අනුත්තරිය ශික්ෂණය’ යැයි කියනු ලැබේ. මෙසේ අනුත්තරිය දර්ශනය, අනුත්තරිය ශ්‍රවණය, අනුත්තරිය ලාභය හා අනුත්තරිය ශික්ෂණය විස්තර වේ.’’

---

‘‘Pāricariyānuttariyañca kathaṃ hoti? Idha, bhikkhave, ekacco khattiyampi paricarati, brāhmaṇampi paricarati, gahapatimpi paricarati, uccāvacaṃ vā pana paricarati, samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā micchādiṭṭhikaṃ micchāpaṭipannaṃ paricarati. Atthesā, bhikkhave, pāricariyā; nesā natthīti vadāmi. Sā ca kho esā, bhikkhave, pāricariyā hīnā gammā pothujjanikā anariyā anatthasaṃhitā, na nibbidāya…pe… na nibbānāya saṃvattati. Yo ca kho, bhikkhave, tathāgataṃ vā tathāgatasāvakaṃ vā paricarati niviṭṭhasaddho niviṭṭhapemo ekantagato abhippasanno[Pg.289], etadānuttariyaṃ, bhikkhave, pāricariyānaṃ sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṃ tathāgataṃ vā tathāgatasāvakaṃ vā paricarati niviṭṭhasaddho niviṭṭhapemo ekantagato abhippasanno. Idaṃ vuccati, bhikkhave, pāricariyānuttariyaṃ. Iti dassanānuttariyaṃ, savanānuttariyaṃ, lābhānuttariyaṃ, sikkhānuttariyaṃ, pāricariyānuttariyaṃ.

‘‘අනුත්තරීය පාරිචර්යාව (උතුම්ම උපස්ථානය) යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් අයෙක් රජුන්ට උපස්ථාන කරයි, බ්‍රාහ්මණයන්ට උපස්ථාන කරයි, ගෘහපතියන්ට උපස්ථාන කරයි, නැතහොත් විවිධ උසස් පහත් අයට උපස්ථාන කරයි. මිථ්‍යා දෘෂ්ටික වූ, වැරදි පිළිවෙත් ඇති ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන්ට උපස්ථාන කරයි. මහණෙනි, මෙබඳු උපස්ථාන තිබේ. එය නැතැයි මම නොකියමි. එහෙත් මහණෙනි, ඒ උපස්ථානය හීන ය, ග්‍රාම්‍ය ය, පෘථග්ජනයන්ට අයත් ය, ආර්ය නොවූවකි, අනර්ථකාරී ය. එය කලකිරීම පිණිස... නිවන පිණිස හේතු නොවේ. මහණෙනි, යමෙක් තථාගතයන් වහන්සේට හෝ තථාගත ශ්‍රාවකයෙකුට හෝ පිහිටි ශ්‍රද්ධාවෙන්, පිහිටි ප්‍රේමයෙන්, ඒකාන්ත භක්තියෙන් හා අචල ප්‍රසාදයෙන් උපස්ථාන කරයි ද, මහණෙනි, සත්වයන්ගේ පිරිසිදු වීම පිණිස ද, සෝක පරිදේවයන් ඉක්මවා යෑම පිණිස ද, දුක් දොම්නස් දුරු වීම පිණිස ද, ආර්ය මාර්ගය (ඤාය) ලැබීම පිණිස ද, නිවන සාක්ෂාත් කිරීම පිණිස ද පවතින උතුම්ම උපස්ථානය මෙයයි. මහණෙනි, මෙය අනුත්තරීය පාරිචර්යාව (අනුත්තර පාරිචර්යාව) යයි කියනු ලැබේ. මෙසේ අනුත්තරීය දර්ශනය, අනුත්තරීය ශ්‍රවණය, අනුත්තරීය ලාභය, අනුත්තරීය ශික්ෂාව සහ අනුත්තරීය පාරිචර්යාව ගැන කියැවිණි.’’

---

‘‘Anussatānuttariyañca kathaṃ hoti? Idha, bhikkhave, ekacco puttalābhampi anussarati, dāralābhampi anussarati, dhanalābhampi anussarati, uccāvacaṃ vā pana lābhaṃ anussarati, samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā micchādiṭṭhikaṃ micchāpaṭipannaṃ anussarati. Atthesā, bhikkhave, anussati; nesā natthīti vadāmi. Sā ca kho esā, bhikkhave, anussati hīnā gammā pothujjanikā anariyā anatthasaṃhitā, na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattati. Yo ca kho, bhikkhave, tathāgataṃ vā tathāgatasāvakaṃ vā anussarati niviṭṭhasaddho niviṭṭhapemo ekantagato abhippasanno, etadānuttariyaṃ, bhikkhave, anussatīnaṃ sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṃ tathāgataṃ vā tathāgatasāvakaṃ vā anussarati niviṭṭhasaddho niviṭṭhapemo ekantagato abhippasanno. Idaṃ vuccati, bhikkhave, anussatānuttariyaṃ. Imāni kho, bhikkhave, cha anuttariyānī’’ti.

‘‘අනුත්තරීය අනුස්සතිය (උතුම්ම සිහිපත් කිරීම) යනු කුමක්ද? මහණෙනි, මෙලොව ඇතැම් අයෙක් පුත්‍රයන් ලැබීම ගැන සිහිපත් කරයි, බිරිඳ ලැබීම ගැන සිහිපත් කරයි, ධනය ලැබීම ගැන සිහිපත් කරයි, නැතහොත් විවිධ උසස් පහත් ලාභයන් ලැබීම ගැන සිහිපත් කරයි. මිථ්‍යා දෘෂ්ටික වූ, වැරදි පිළිවෙත් ඇති ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් ගැන සිහිපත් කරයි. මහණෙනි, මෙබඳු සිහිපත් කිරීම් තිබේ. එය නැතැයි මම නොකියමි. එහෙත් මහණෙනි, ඒ සිහිපත් කිරීම හීන ය, ග්‍රාම්‍ය ය, පෘථග්ජනයන්ට අයත් ය, ආර්ය නොවූවකි, අනර්ථකාරී ය. එය කලකිරීම පිණිස, විරාගය පිණිස, නිරෝධය පිණිස, උපශමය පිණිස, අභිඥාව පිණිස, සම්බෝධිය පිණිස, නිවන පිණිස හේතු නොවේ. මහණෙනි, යමෙක් තථාගතයන් වහන්සේ හෝ තථාගත ශ්‍රාවකයෙකු හෝ පිහිටි ශ්‍රද්ධාවෙන්, පිහිටි ප්‍රේමයෙන්, ඒකාන්ත භක්තියෙන් හා අචල ප්‍රසාදයෙන් සිහිපත් කරයි ද, මහණෙනි, සත්වයන්ගේ පිරිසිදු වීම පිණිස ද, සෝක පරිදේවයන් ඉක්මවා යෑම පිණිස ද, දුක් දොම්නස් දුරු වීම පිණිස ද, ආර්ය මාර්ගය ලැබීම පිණිස ද, නිවන සාක්ෂාත් කිරීම පිණිස ද පවතින උතුම්ම සිහිපත් කිරීම මෙයයි. මහණෙනි, මෙය අනුත්තරීය අනුස්සතිය යයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ වනාහි අනුත්තරීය ධර්ම සයයි.’’

---

‘‘Ye dassanānuttaraṃ laddhā, savanañca anuttaraṃ;

Lābhānuttariyaṃ laddhā, sikkhānuttariye ratā.

‘‘යම් කෙනෙක් උතුම් දර්ශනය ද උතුම් ශ්‍රවණය ද ලබා ගත්තෝ ද, උතුම් ලාභය ලබා උතුම් ශික්ෂාවෙහි ඇලුනාහු ද;’’

---

‘‘Upaṭṭhitā pāricariyā, bhāvayanti anussatiṃ;

Vivekappaṭisaṃyuttaṃ, khemaṃ amatagāminiṃ.

‘‘උතුම් උපස්ථානයෙහි යෙදී, නිවනට පමුණුවන, බිය රහිත වූ, විවේකය හා සබැඳි අනුස්සතිය වඩත් ද;’’

---

‘‘Appamāde pamuditā, nipakā sīlasaṃvutā;

Te ve kālena paccenti, yattha dukkhaṃ nirujjhatī’’ti. dasamaṃ;

‘‘අප්‍රමාදයෙහි සතුටු වන, තැන්පත් නුවණැති, සීලයෙන් සංවර වූ ඒ උතුමෝ වනාහි දුක නිරුද්ධ වන නිවන සුදුසු කල්හි අවබෝධ කරති.’’ දසවන සූත්‍රයයි.

---

Anuttariyavaggo tatiyo.

තුන්වන අනුත්තරීය වර්ගයයි.

---

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය මෙසේය –

---

Sāmako [Pg.290] aparihāniyo, bhayaṃ himavānussati;

Kaccāno dve ca samayā, udāyī anuttariyenāti.

සාමක, අපරිහානීය, භය, හිමවන්ත, අනුස්සති, කච්චාන, සමය සූත්‍ර දෙක, උදායී සහ අනුත්තරීය යනුවෙන් සූත්‍ර දසයකි.

---

4. Devatāvaggo

4. දේවතා වර්ගය

---

1. Sekhasuttaṃ

1. සේඛ සූත්‍රය

---

31. ‘‘Chayime, bhikkhave, dhammā sekhassa bhikkhuno parihānāya saṃvattanti. Katame cha? Kammārāmatā, bhassārāmatā, niddārāmatā, saṅgaṇikārāmatā, indriyesu aguttadvāratā, bhojane amattaññutā – ime kho, bhikkhave, cha dhammā sekhassa bhikkhuno parihānāya saṃvattanti.

31. ‘‘මහණෙනි, සේඛ (හික්මෙන) භික්ෂුවකගේ පිරිහීම පිණිස පවතින ධර්ම සයක් තිබේ. ඒ සය මොනවාද? කර්මාන්තයන්හි ඇලී සිටීම, කතාවෙහි ඇලී සිටීම, නිදිකිරීමෙහි ඇලී සිටීම, පිරිස් සමඟ එක්ව විසීමෙහි ඇලී සිටීම, ඉන්ද්‍රියයන් අසංවරව තබා ගැනීම සහ ආහාරයෙහි පමණ නොදැනීමයි. මහණෙනි, සේඛ භික්ෂුවකගේ පිරිහීම පිණිස පවතින ධර්ම සය මේවාය.’’

---

‘‘Chayime, bhikkhave, dhammā sekhassa bhikkhuno aparihānāya saṃvattanti. Katame cha? Na kammārāmatā, na bhassārāmatā, na niddārāmatā, na saṅgaṇikārāmatā, indriyesu guttadvāratā, bhojane mattaññutā – ime kho, bhikkhave, cha dhammā sekhassa bhikkhuno aparihānāya saṃvattantī’’ti. Paṭhamaṃ.

‘‘මහණෙනි, සේඛ භික්ෂුවකගේ නොපිරිහීම පිණිස පවතින ධර්ම සයක් තිබේ. ඒ සය මොනවාද? කර්මාන්තයන්හි නොඇලීම, කතාවෙහි නොඇලීම, නිදිකිරීමෙහි නොඇලීම, පිරිස් සමඟ එක්ව විසීමෙහි නොඇලීම, ඉන්ද්‍රිය සංවරය සහ ආහාරයෙහි පමණ දැනීමයි. මහණෙනි, සේඛ භික්ෂුවකගේ නොපිරිහීම පිණිස පවතින ධර්ම සය මේවාය.’’ පළමු සූත්‍රයයි.

---

2. Paṭhamaaparihānasuttaṃ

2. පළමු අපරිහාන සූත්‍රය

---

32. Atha kho aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavantaṃ etadavoca –

32. එක් කලෙක එක්තරා දේවතාවෙක් රාත්‍රියේ ප්‍රථම යාමය ඉක්ම ගිය පසු, අතිශයින් මනහර රූපශ්‍රීයෙන් මුළු ජේතවනයම ඒකාලෝක කරමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පස්ව සිටගත්තේය. එකත්පස්ව සිටි ඒ දේවතාවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය –

---

‘‘Chayime, bhante, dhammā bhikkhuno aparihānāya saṃvattanti. Katame cha? Satthugāravatā, dhammagāravatā, saṅghagāravatā, sikkhāgāravatā, appamādagāravatā, paṭisanthāragāravatā – ime kho, bhante, cha dhammā bhikkhuno aparihānāya saṃvattantī’’ti. Idamavoca sā devatā. Samanuñño satthā ahosi. Atha kho sā devatā ‘‘samanuñño me satthā’’ti bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyi.

“ස්වාමීනි, භික්ෂුවකගේ නොපිරිහීම පිණිස පවතින ධර්ම සයක් ඇත. ඒ සය මොනවාද? ශාස්තෘන් වහන්සේ කෙරෙහි ගෞරවය, ධර්මය කෙරෙහි ගෞරවය, සංඝයා කෙරෙහි ගෞරවය, ශික්ෂාව කෙරෙහි ගෞරවය, අප්‍රමාදය කෙරෙහි ගෞරවය සහ පිළිසඳර කෙරෙහි ගෞරවය යන මේවායි. ස්වාමීනි, භික්ෂුවකගේ නොපිරිහීම පිණිස පවතින ධර්ම සය මෙයයි.” එම දේවතාවා මෙසේ පැවසීය. ශාස්තෘන් වහන්සේ එය අනුමත කළ සේක. ඉක්බිති “ශාස්තෘන් වහන්සේ මාගේ ප්‍රකාශය අනුමත කළ සේකැ”යි සිතූ ඒ දේවතාවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට, පැදකුණු කර එහිම අතුරුදහන් විය.

---

Atha [Pg.291] kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi – ‘‘imaṃ, bhikkhave, rattiṃ aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho, bhikkhave, sā devatā maṃ etadavoca – ‘chayime, bhante, dhammā bhikkhuno aparihānāya saṃvattanti. Katame cha? Satthugāravatā, dhammagāravatā, saṅghagāravatā, sikkhāgāravatā, appamādagāravatā, paṭisanthāragāravatā – ime kho, bhante, cha dhammā bhikkhuno aparihānāya saṃvattantī’ti. Idamavoca, bhikkhave, sā devatā. Idaṃ vatvā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyī’’ti.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ රැය ඇවෑමෙන් භික්ෂූන් වහන්සේලා ඇමතූ සේක: “මහණෙනි, මේ රාත්‍රියෙහි එක්තරා දේවතාවෙක් රැය පෙරයම ඉක්ම ගිය කල්හි ඉතා මනහර පෙනුමෙන් යුක්තව මුළු ජේතවනයම ඒකාලෝක කරමින් මා වෙත පැමිණියේය. පැමිණ මට අභිවාදනය කොට එකත්පසක සිටියේය. එකත්පසක සිටි ඒ දේවතාවා මට මෙසේ පැවසීය: ‘ස්වාමීනි, භික්ෂුවකගේ නොපිරිහීම පිණිස පවතින ධර්ම සයක් ඇත. ඒ සය මොනවාද? ශාස්තෘන් වහන්සේ කෙරෙහි ගෞරවය, ධර්මය කෙරෙහි ගෞරවය, සංඝයා කෙරෙහි ගෞරවය, ශික්ෂාව කෙරෙහි ගෞරවය, අප්‍රමාදය කෙරෙහි ගෞරවය සහ පිළිසඳර කෙරෙහි ගෞරවය යන මේවායි. ස්වාමීනි, භික්ෂුවකගේ නොපිරිහීම පිණිස පවතින ධර්ම සය මෙයයි.’ මහණෙනි, ඒ දේවතාවා මෙය පැවසීය. මෙය පවසා මට අභිවාදනය කොට පැදකුණු කර එහිම අතුරුදහන් විය.”

---

‘‘Satthugaru dhammagaru, saṅghe ca tibbagāravo;

Appamādagaru bhikkhu, paṭisanthāragāravo;

Abhabbo parihānāya, nibbānasseva santike’’ti. dutiyaṃ;

“ශාස්තෘන් වහන්සේ කෙරෙහි ගෞරවය ඇත්තා වූ, ධර්මය කෙරෙහි ගෞරවය ඇත්තා වූ, සංඝයා කෙරෙහි දැඩි ගෞරවය ඇත්තා වූ ද, අප්‍රමාදයෙහි ගෞරවය ඇත්තා වූ ද, පිළිසඳරෙහි ගෞරවය ඇත්තා වූ ද භික්ෂුව පිරිහීමට පත් නොවේ. ඔහු නිවනටම සමීප වූවෙකි.”

---

3. Dutiyaaparihānasuttaṃ

3. දෙවන අපරිහාන සූත්‍රය.

---

33. ‘‘Imaṃ, bhikkhave, rattiṃ aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho, bhikkhave, sā devatā maṃ etadavoca – ‘chayime, bhante, dhammā bhikkhuno aparihānāya saṃvattanti. Katame cha? Satthugāravatā, dhammagāravatā, saṅghagāravatā, sikkhāgāravatā, hirigāravatā, ottappagāravatā – ime kho, bhante, cha dhammā bhikkhuno aparihānāya saṃvattantī’ti. Idamavoca, bhikkhave, sā devatā. Idaṃ vatvā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyī’’ti.

33. “මහණෙනි, මේ රාත්‍රියෙහි එක්තරා දේවතාවෙක් රැය පෙරයම ඉක්ම ගිය කල්හි ඉතා මනහර පෙනුමෙන් යුක්තව මුළු ජේතවනයම ඒකාලෝක කරමින් මා වෙත පැමිණියේය. පැමිණ මට අභිවාදනය කොට එකත්පසක සිටියේය. එකත්පසක සිටි ඒ දේවතාවා මට මෙසේ පැවසීය: ‘ස්වාමීනි, භික්ෂුවකගේ නොපිරිහීම පිණිස පවතින ධර්ම සයක් ඇත. ඒ සය මොනවාද? ශාස්තෘන් වහන්සේ කෙරෙහි ගෞරවය, ධර්මය කෙරෙහි ගෞරවය, සංඝයා කෙරෙහි ගෞරවය, ශික්ෂාව කෙරෙහි ගෞරවය, හිරි (පාපයට ලැජ්ජාව) කෙරෙහි ගෞරවය සහ ඔත්තප්ප (පාපයට බිය) කෙරෙහි ගෞරවය යන මේවායි. ස්වාමීනි, භික්ෂුවකගේ නොපිරිහීම පිණිස පවතින ධර්ම සය මෙයයි.’ මහණෙනි, ඒ දේවතාවා මෙය පැවසීය. මෙය පවසා මට අභිවාදනය කොට පැදකුණු කර එහිම අතුරුදහන් විය.”

---

‘‘Satthugaru dhammagaru, saṅghe ca tibbagāravo;

Hiriottappasampanno, sappatisso sagāravo;

Abhabbo parihānāya, nibbānasseva santike’’ti. tatiyaṃ;

“ශාස්තෘන් වහන්සේ කෙරෙහි ගෞරවය ඇත්තා වූ, ධර්මය කෙරෙහි ගෞරවය ඇත්තා වූ, සංඝයා කෙරෙහි දැඩි ගෞරවය ඇත්තා වූ ද, හිරි-ඔතප් දෙකින් යුක්ත වූ, යටහත් පැවැත්මෙන් හා ගෞරවයෙන් යුතු භික්ෂුව පිරිහීමට පත් නොවේ. ඔහු නිවනටම සමීප වූවෙකි.”

---

4. Mahāmoggallānasuttaṃ

4. මහා මොග්ගල්ලාන සූත්‍රය.

---

34. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho āyasmato mahāmoggallānassa rahogatassa [Pg.292] paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘katamesānaṃ devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’’ti? Tena kho pana samayena tisso nāma bhikkhu adhunākālaṅkato aññataraṃ brahmalokaṃ upapanno hoti. Tatrapi naṃ evaṃ jānanti – ‘‘tisso brahmā mahiddhiko mahānubhāvo’’ti.

34. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර ජේතවන නම් වූ අනාථපිණ්ඩික ආරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල හුදෙකලාව අරමුණක නිරතව සිටි ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන වහන්සේට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් පහළ විය: “කවර නම් දේවතාවෝ ‘අපි සෝවාන් වූවෝ වෙමු, අපායෙහි වැටෙන ස්වභාවයක් නැත්තෝ වෙමු, නියත වශයෙන්ම සම්බෝධිය පිණිස පරායනය වූවෝ වෙමු’යි මෙබඳු ඥානයක් දරන්නාහුද?” ඒ වන විට තිස්ස නම් වූ භික්ෂුවක් මෑතකදී කළුරිය කොට එක්තරා බ්‍රහ්ම ලෝකයක උපත ලබා සිටියේය. එහිදී ඔහු “මහා ඉර්ධි ඇති, මහා ආනුභාව ඇති තිස්ස බ්‍රහ්මයා” යැයි ප්‍රකටව සිටියේය.

---

Atha kho āyasmā mahāmoggallāno – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evamevaṃ – jetavane antarahito tasmiṃ brahmaloke pāturahosi. Addasā kho tisso brahmā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ etadavoca – ‘‘ehi kho, mārisa moggallāna; svāgataṃ, mārisa moggallāna; cirassaṃ kho, mārisa moggallāna; imaṃ pariyāyamakāsi, yadidaṃ idhāgamanāya. Nisīda, mārisa moggallāna, idamāsanaṃ paññatta’’nti. Nisīdi kho āyasmā mahāmoggallāno paññatte āsane. Tissopi kho brahmā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho tissaṃ brahmānaṃ āyasmā mahāmoggallāno etadavoca –

එකල ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන වහන්සේ - යම්සේ ශක්තිමත් පුරුෂයෙක් හකුළුවා ගත් අතක් දිගු කරන්නේද, දිගු කළ අතක් හකුළුවා ගන්නේද, එලෙසින්ම ජේතවනයෙන් අතුරුදහන් වී ඒ බ්‍රහ්ම ලෝකයෙහි පහළ වූ සේක. තිස්ස බ්‍රහ්මයා දුරදීම වඩින්නා වූ ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන වහන්සේව දුටුවේය. දැක ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: “නිදුක් මොග්ගල්ලානයන් වහන්ස, වඩිනු මැනවි; නිදුක් මොග්ගල්ලානයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේගේ වැඩමවීම යහපත් වැඩමවීමකි. නිදුක් මොග්ගල්ලානයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේ මෙහි වැඩමවීමට බොහෝ කලකට පසු අවස්ථාවක් කරගත් සේක. නිදුක් මොග්ගල්ලානයන් වහන්ස, අසුන් ගනු මැනවි, පනවන ලද මේ අසුන ඔබ වහන්සේ සඳහාය.” ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන වහන්සේ පනවන ලද අසුනෙහි වැඩ සිටි සේක. තිස්ස බ්‍රහ්මයා ද ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසක වාඩි විය. එකත්පසක වාඩි වූ තිස්ස බ්‍රහ්මයාගෙන් ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන වහන්සේ මෙසේ විමසූ සේක:

---

‘‘Katamesānaṃ kho, tissa, devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’’ti? ‘‘Cātumahārājikānaṃ kho, mārisa moggallāna, devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’’ti.

“තිස්සය, කවර නම් දේවතාවෝ ‘අපි සෝවාන් වූවෝ වෙමු, අපායෙහි වැටෙන ස්වභාවයක් නැත්තෝ වෙමු, නියත වශයෙන්ම සම්බෝධිය පිණිස පරායනය වූවෝ වෙමු’යි මෙබඳු ඥානයක් දරන්නාහුද?” “නිදුක් මොග්ගල්ලානයන් වහන්ස, චාතුම්මහාරාජික දේවතාවෝ ‘අපි සෝවාන් වූවෝ වෙමු, අපායෙහි වැටෙන ස්වභාවයක් නැත්තෝ වෙමු, නියත වශයෙන්ම සම්බෝධිය පිණිස පරායනය වූවෝ වෙමු’යි මෙබඳු ඥානයක් දරන්නාහ.”

---

‘‘Sabbesaññeva nu kho, tissa, cātumahārājikānaṃ devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’’ti? ‘‘Na kho, mārisa moggallāna, sabbesaṃ cātumahārājikānaṃ devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’ti. Ye kho te, mārisa moggallāna, cātumahārājikā devā buddhe aveccappasādena asamannāgatā dhamme aveccappasādena asamannāgatā saṅghe aveccappasādena asamannāgatā ariyakantehi sīlehi [Pg.293] asamannāgatā na tesaṃ devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’ti. Ye ca kho te, mārisa moggallāna, cātumahārājikā devā buddhe aveccappasādena samannāgatā, dhamme aveccappasādena samannāgatā, saṅghe aveccappasādena samannāgatā ariyakantehi sīlehi samannāgatā, tesaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’’ti.

“තිස්සය, සියලුම චාතුම්මහාරාජික දිව්‍ය පුත්‍රයන්ට, ‘සෝතාපන්න වූවෝ අපායෙහි නොවැටෙන ස්වභාවය ඇත්තෝය, නියත වූවෝය, උතුම් බෝධිය පරම පරායනය කොට ඇත්තෝය’ යන මෙවැනි අවබෝධයක් තිබේද?” “පින්වත් මොග්ගල්ලානයන් වහන්ස, සියලුම චාතුම්මහාරාජික දිව්‍ය පුත්‍රයන්ට, ‘සෝතාපන්න වූවෝ අපායෙහි නොවැටෙන ස්වභාවය ඇත්තෝය, නියත වූවෝය, උතුම් බෝධිය පරම පරායනය කොට ඇත්තෝය’ යන එවැනි අවබෝධයක් නැත. පින්වත් මොග්ගල්ලානයන් වහන්ස, යම් චාතුම්මහාරාජික දිව්‍ය පුත්‍රයෝ බුදුරජාණන් වහන්සේ කෙරෙහි නොසැලෙන පැහැදීමෙන් යුක්ත නොවෙත්ද, ධර්මය කෙරෙහි නොසැලෙන පැහැදීමෙන් යුක්ත නොවෙත්ද, සංඝයා කෙරෙහි නොසැලෙන පැහැදීමෙන් යුක්ත නොවෙත්ද, ආර්යකාන්ත සීලයෙන් යුක්ත නොවෙත්ද, ඒ දිව්‍ය පුත්‍රයන්ට මෙවැනි අවබෝධයක් නැත. එහෙත්, පින්වත් මොග්ගල්ලානයන් වහන්ස, යම් චාතුම්මහාරාජික දිව්‍ය පුත්‍රයෝ බුදුරජාණන් වහන්සේ කෙරෙහි නොසැලෙන පැහැදීමෙන් යුක්ත වෙත්ද, ධර්මය කෙරෙහි නොසැලෙන පැහැදීමෙන් යුක්ත වෙත්ද, සංඝයා කෙරෙහි නොසැලෙන පැහැදීමෙන් යුක්ත වෙත්ද, ආර්යකාන්ත සීලයෙන් යුක්ත වෙත්ද, ඒ දිව්‍ය පුත්‍රයන්ට ‘සෝතාපන්න වූවෝ අපායෙහි නොවැටෙන ස්වභාවය ඇත්තෝය, නියත වූවෝය, උතුම් බෝධිය පරම පරායනය කොට ඇත්තෝය’ යන මෙවැනි අවබෝධයක් තිබේ.”

---

‘‘Cātumahārājikānaññeva nu kho, tissa, devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’ti udāhu tāvatiṃsānampi devānaṃ…pe… yāmānampi devānaṃ… tusitānampi devānaṃ… nimmānaratīnampi devānaṃ… paranimmitavasavattīnampi devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’’ti? ‘‘Paranimmitavasavattīnampi kho, mārisa moggallāna, devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’’ti.

“තිස්සය, ‘සෝතාපන්න වූවෝ අපායෙහි නොවැටෙන ස්වභාවය ඇත්තෝය, නියත වූවෝය, උතුම් බෝධිය පරම පරායනය කොට ඇත්තෝය’ යන මෙවැනි අවබෝධයක් ඇත්තේ චාතුම්මහාරාජික දිව්‍ය පුත්‍රයන්ට පමණක්ද? නැතහොත් තාවතිංස දිව්‍ය පුත්‍රයන්ටද... යාම දිව්‍ය පුත්‍රයන්ටද... තුසිත දිව්‍ය පුත්‍රයන්ටද... නිම්මාණරතී දිව්‍ය පුත්‍රයන්ටද... පරනිම්මිතවසවත්ති දිව්‍ය පුත්‍රයන්ටද මෙවැනි අවබෝධයක් තිබේද?” “පින්වත් මොග්ගල්ලානයන් වහන්ස, පරනිම්මිතවසවත්ති දිව්‍ය පුත්‍රයන්ට පවා ‘සෝතාපන්න වූවෝ අපායෙහි නොවැටෙන ස්වභාවය ඇත්තෝය, නියත වූවෝය, උතුම් බෝධිය පරම පරායනය කොට ඇත්තෝය’ යන මෙවැනි අවබෝධයක් තිබේ.”

---

‘‘Sabbesaññeva nu kho, tissa, paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’’ti? ‘‘Na kho, mārisa moggallāna, sabbesaṃ paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’ti. Ye kho te, mārisa moggallāna, paranimmitavasavattī devā buddhe aveccappasādena asamannāgatā, dhamme aveccappasādena asamannāgatā, saṅghe aveccappasādena asamannāgatā, ariyakantehi sīlehi asamannāgatā, na tesaṃ devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’ti. Ye ca kho te, mārisa moggallāna, paranimmitavasavattī devā buddhe aveccappasādena samannāgatā, dhamme aveccappasādena samannāgatā, saṅghe aveccappasādena samannāgatā, ariyakantehi sīlehi samannāgatā tesaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’’ti.

“තිස්සය, සියලුම පරනිම්මිතවසවත්ති දිව්‍ය පුත්‍රයන්ට ‘සෝතාපන්න වූවෝ අපායෙහි නොවැටෙන ස්වභාවය ඇත්තෝය, නියත වූවෝය, උතුම් බෝධිය පරම පරායනය කොට ඇත්තෝය’ යන මෙවැනි අවබෝධයක් තිබේද?” “පින්වත් මොග්ගල්ලානයන් වහන්ස, සියලුම පරනිම්මිතවසවත්ති දිව්‍ය පුත්‍රයන්ට එවැනි අවබෝධයක් නැත. පින්වත් මොග්ගල්ලානයන් වහන්ස, යම් පරනිම්මිතවසවත්ති දිව්‍ය පුත්‍රයෝ බුදුරජාණන් වහන්සේ කෙරෙහි නොසැලෙන පැහැදීමෙන් යුක්ත නොවෙත්ද, ධර්මය කෙරෙහි නොසැලෙන පැහැදීමෙන් යුක්ත නොවෙත්ද, සංඝයා කෙරෙහි නොසැලෙන පැහැදීමෙන් යුක්ත නොවෙත්ද, ආර්යකාන්ත සීලයෙන් යුක්ත නොවෙත්ද, ඒ දිව්‍ය පුත්‍රයන්ට මෙවැනි අවබෝධයක් නැත. එහෙත්, පින්වත් මොග්ගල්ලානයන් වහන්ස, යම් පරනිම්මිතවසවත්ති දිව්‍ය පුත්‍රයෝ බුදුරජාණන් වහන්සේ කෙරෙහි නොසැලෙන පැහැදීමෙන් යුක්ත වෙත්ද, ධර්මය කෙරෙහි නොසැලෙන පැහැදීමෙන් යුක්ත වෙත්ද, සංඝයා කෙරෙහි නොසැලෙන පැහැදීමෙන් යුක්ත වෙත්ද, ආර්යකාන්ත සීලයෙන් යුක්ත වෙත්ද, ඔවුන්ට ‘සෝතාපන්න වූවෝ අපායෙහි නොවැටෙන ස්වභාවය ඇත්තෝය, නියත වූවෝය, උතුම් බෝධිය පරම පරායනය කොට ඇත්තෝය’ යන මෙවැනි අවබෝධයක් තිබේ.”

---

Atha kho āyasmā mahāmoggallāno tissassa brahmuno bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā – ‘‘seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evamevaṃ – ‘brahmaloke antarahito jetavane pāturahosī’’’ti. Catutthaṃ.

එවිට ආයුෂ්මත් මහා මොග්ගල්ලාන වහන්සේ තිස්ස බ්‍රහ්මයාගේ ඒ ප්‍රකාශය සතුටින් පිළිගෙන, එය අනුමෝදනා කොට, යම්සේ බලවත් පුරුෂයෙක් හකුළුවන ලද අතක් දිගු කරන්නේද, දිගු කළ අතක් හකුළුවන්නේද, එලෙසින්ම බ්‍රහ්ම ලෝකයෙන් අතුරුදන්ව ජේතවනාරාමයෙහි පහළ වූ සේක. සතරවන සූත්‍රයයි.

---

5. Vijjābhāgiyasuttaṃ

5. විජ්ජාභාගිය සූත්‍රය

---

35. ‘‘Chayime[Pg.294], bhikkhave, dhammā vijjābhāgiyā. Katame cha? Aniccasaññā, anicce dukkhasaññā, dukkhe anattasaññā, pahānasaññā, virāgasaññā, nirodhasaññā – ime kho, bhikkhave, cha dhammā vijjābhāgiyā’’ti. Pañcamaṃ.

35. “මහණෙනි, විද්‍යාවට අයත් වූ (විජ්ජාභාගිය) මේ ධර්ම සයකි. ඒ සය මොනවාද? අනිත්‍ය සංඥාව, අනිත්‍යයෙහි දුක් සංඥාව, දුක්ඛයෙහි අනාත්ම සංඥාව, ප්‍රහාණ සංඥාව, විරාග සංඥාව සහ නිරෝධ සංඥාවයි. මහණෙනි, විද්‍යාවට අයත් වූ ධර්ම සය මේවාය.” පස්වන සූත්‍රයයි.

---

6. Vivādamūlasuttaṃ

6. විවාදමූල සූත්‍රය

---

36. ‘‘Chayimāni, bhikkhave, vivādamūlāni. Katamāni cha? Idha, bhikkhave, bhikkhu kodhano hoti upanāhī. Yo so, bhikkhave, bhikkhu kodhano hoti upanāhī so sattharipi agāravo viharati appatisso, dhammepi agāravo viharati appatisso, saṅghepi agāravo viharati appatisso, sikkhāyapi na paripūrakārī hoti. Yo so, bhikkhave, bhikkhu satthari agāravo viharati appatisso, dhamme agāravo viharati appatisso, saṅghe agāravo viharati appatisso, sikkhāya na paripūrakārī so saṅghe vivādaṃ janeti, yo hoti vivādo bahujanāhitāya bahujanāsukhāya bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṃ. Evarūpaṃ ce tumhe, bhikkhave, vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā samanupasseyyātha. Tatra tumhe, bhikkhave, tasseva pāpakassa vivādamūlassa pahānāya vāyameyyātha. Evarūpaṃ ce tumhe, bhikkhave, vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā na samanupasseyyātha, tatra tumhe, bhikkhave, tasseva pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ anavassavāya paṭipajjeyyātha. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa pahānaṃ hoti. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ anavassavo hoti.

36. “මහණෙනි, විවාද මූලයන් (කලහයට මුල් වන කරුණු) සයකි. ඒ සය කවරේද? මහණෙනි, මෙහි මහණෙක් කෝපවන්නෙක් වෙයි, වෛර බඳින්නෙක් (උපනාහී) වෙයි. මහණෙනි, යම් මහණෙක් කෝපවන්නේ ද, වෛර බඳින්නේ ද, ඔහු ශාස්තෘන් වහන්සේ කෙරෙහි ද ගෞරව රහිතව, යටහත් බවක් නොමැතිව වාසය කරයි; ධර්මය කෙරෙහි ද ගෞරව රහිතව, යටහත් බවක් නොමැතිව වාසය කරයි; සංඝයා කෙරෙහි ද ගෞරව රහිතව, යටහත් බවක් නොමැතිව වාසය කරයි; ශික්ෂාවන්හි ද මනා කොට පිළිපදින්නෙක් නොවේ. මහණෙනි, යම් මහණෙක් ශාස්තෘන් වහන්සේ කෙරෙහි ගෞරව රහිතව, යටහත් බවක් නොමැතිව වාසය කරන්නේ ද, ධර්මය කෙරෙහි... සංඝයා කෙරෙහි ගෞරව රහිතව, යටහත් බවක් නොමැතිව වාසය කරන්නේ ද, ශික්ෂාවන්හි ද මනා කොට පිළිපදින්නෙක් නොවේ ද, ඔහු සංඝයා අතර විවාදයක් ඇති කරයි. ඒ විවාදය බොහෝ දෙනාට අහිත පිණිස ද, බොහෝ දෙනාට අසැප පිණිස ද, බොහෝ ජනයාට අනර්ථය පිණිස ද, දෙවිමිනිසුන්ට අහිත පිණිස හා දුක් පිණිස ද පවතියි. මහණෙනි, ඉදින් ඔබ මෙබඳු වූ විවාද මූලයක් තමන් තුළ හෝ පිටත හෝ දකින්නේ නම්, මහණෙනි, එහිදී ඔබ ඒ ලාමක වූ විවාද මූලය ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස වෑයම් කළ යුතුය. මහණෙනි, ඉදින් ඔබ මෙබඳු වූ විවාද මූලයක් තමන් තුළ හෝ පිටත හෝ නොදකින්නේ නම්, එහිදී ඔබ ඒ ලාමක වූ විවාද මූලය මතු නොවනු පිණිස පිළිපැදිය යුතුය. මෙසේ මේ ලාමක විවාද මූලයේ ප්‍රහාණය වෙයි. මෙසේ මේ ලාමක විවාද මූලය මතු නොපැමිණීම වෙයි.”

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu makkhī hoti paḷāsī…pe… issukī hoti maccharī… saṭho hoti māyāvī… pāpiccho hoti micchādiṭṭhi… sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānaggāhī duppaṭinissaggī. Yo so, bhikkhave, bhikkhu sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānaggāhī duppaṭinissaggī, so sattharipi agāravo viharati appatisso, dhammepi agāravo viharati appatisso, saṅghepi agāravo viharati appatisso, sikkhāyapi na paripūrakārī hoti. Yo so, bhikkhave, bhikkhu satthari agāravo viharati appatisso, dhamme…pe… saṅghe agāravo viharati appatisso, sikkhāya na paripūrakārī, so saṅghe vivādaṃ janeti, yo hoti vivādo bahujanāhitāya [Pg.295] bahujanāsukhāya bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṃ. Evarūpaṃ ce tumhe, bhikkhave, vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā samanupasseyyātha. Tatra tumhe, bhikkhave, tasseva pāpakassa vivādamūlassa pahānāya vāyameyyātha. Evarūpaṃ ce tumhe, bhikkhave, vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā na samanupasseyyātha. Tatra tumhe, bhikkhave, tasseva pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ anavassavāya paṭipajjeyyātha. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa pahānaṃ hoti. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ anavassavo hoti. Imāni kho, bhikkhave, cha vivādamūlānī’’ti. Chaṭṭhaṃ.

“මහණෙනි, නැවත ද මහණෙක් අනුන්ගේ ගුණ මකන්නෙක් වෙයි, අනුන් හා කරට කර සිටින්නෙක් (පළාසී) වෙයි... ඊර්ෂ්‍යා කරන්නෙක් වෙයි, මසුරු වෙයි... කපටි වෙයි, මායාවී වෙයි... ලාමක ආශා ඇත්තෙක් වෙයි, මිථ්‍යා දෘෂ්ටික වෙයි... තමන් ගත් මතයෙහිම එල්බ ගන්නෙක් වෙයි, එය දැඩි ලෙස ග්‍රහණය කරන්නෙක් වෙයි, එය පහසුවෙන් අත් නොහරින්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, යම් මහණෙක් තම මතයෙහිම එල්බ ගන්නේ ද, දැඩි ලෙස ග්‍රහණය කරන්නේ ද, එය අත් නොහරින්නේ ද, ඔහු ශාස්තෘන් වහන්සේ කෙරෙහි ද ගෞරව රහිතව... ධර්මය කෙරෙහි ද... සංඝයා කෙරෙහි ද ගෞරව රහිතව, යටහත් බවක් නොමැතිව වාසය කරයි; ශික්ෂාවන්හි ද මනා කොට පිළිපදින්නෙක් නොවේ. මහණෙනි, යම් මහණෙක් ශාස්තෘන් වහන්සේ කෙරෙහි... ධර්මය කෙරෙහි... සංඝයා කෙරෙහි ගෞරව රහිතව වාසය කරන්නේ ද, ශික්ෂාවන්හි මනා කොට පිළිපදින්නෙක් නොවේ ද, ඔහු සංඝයා අතර විවාදයක් ඇති කරයි. ඒ විවාදය බොහෝ දෙනාට අහිත පිණිස, බොහෝ දෙනාට අසැප පිණිස, බොහෝ ජනයාට අනර්ථය පිණිස, දෙවිමිනිසුන්ට අහිත පිණිස හා දුක් පිණිස පවතියි. මහණෙනි, ඉදින් ඔබ මෙබඳු වූ විවාද මූලයක් තමන් තුළ හෝ පිටත හෝ දකින්නේ නම්, එහිදී ඔබ ඒ ලාමක විවාද මූලය ප්‍රහාණය කිරීම පිණිස වෑයම් කළ යුතුය. මහණෙනි, ඉදින් ඔබ මෙබඳු වූ විවාද මූලයක් තමන් තුළ හෝ පිටත හෝ නොදකින්නේ නම්, එහිදී ඔබ ඒ ලාමක විවාද මූලය මතු නොවනු පිණිස පිළිපැදිය යුතුය. මෙසේ මේ ලාමක විවාද මූලයේ ප්‍රහාණය වෙයි. මෙසේ මේ ලාමක විවාද මූලය මතු නොපැමිණීම වෙයි. මහණෙනි, මේවා වනාහි ඒ විවාද මූලයන් හයයි.” හයවන සූත්‍රයයි.

---

7. Chaḷaṅgadānasuttaṃ

7. ඡළංගදාන සූත්‍රය (අංග හයකින් යුත් දානය පිළිබඳ සූත්‍රය)

---

37. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena veḷukaṇḍakī nandamātā upāsikā sāriputtamoggallānappamukhe bhikkhusaṅghe chaḷaṅgasamannāgataṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhāpeti. Addasā kho bhagavā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena veḷukaṇḍakiṃ nandamātaraṃ upāsikaṃ sāriputtamoggallānappamukhe bhikkhusaṅghe chaḷaṅgasamannāgataṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhāpentiṃ. Disvā bhikkhū āmantesi – ‘‘esā, bhikkhave, veḷukaṇḍakī nandamātā upāsikā sāriputtamoggallānappamukhe bhikkhusaṅghe chaḷaṅgasamannāgataṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhāpeti’’.

37. එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි වේළුකණ්ඩකී නම් නුවර වැසි නන්දමාතා උපාසිකාව සාරිපුත්ත මොග්ගල්ලාන යන දෙනම ප්‍රමුඛ මහා සංඝයා විෂයෙහි අංග හයකින් යුත් දානයක් පිරිනැමුවාය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මිනිස් ඇස ඉක්මවා ගිය පිරිසිදු දිවැසින්, වේළුකණ්ඩකී නන්දමාතා උපාසිකාව සාරිපුත්ත මොග්ගල්ලාන දෙනම ප්‍රමුඛ මහා සංඝයා උදෙසා අංග හයකින් යුත් දානයක් පිරිනමනු දුටු සේක. දැක භික්ෂූන් ඇමතූ සේක: “මහණෙනි, මේ වේළුකණ්ඩකී නන්දමාතා උපාසිකාව සාරිපුත්ත මොග්ගල්ලාන දෙනම ප්‍රමුඛ මහා සංඝයා උදෙසා අංග හයකින් යුත් දානයක් පිරිනමන්නීය.”

---

‘‘Kathañca, bhikkhave, chaḷaṅgasamannāgatā dakkhiṇā hoti? Idha, bhikkhave, dāyakassa tīṇaṅgāni honti, paṭiggāhakānaṃ tīṇaṅgāni. Katamāni dāyakassa tīṇaṅgāni? Idha, bhikkhave, dāyako pubbeva dānā sumano hoti, dadaṃ cittaṃ pasādeti, datvā attamano hoti. Imāni dāyakassa tīṇaṅgāni.

“මහණෙනි, අංග හයකින් යුත් දානයක් වන්නේ කෙසේද? මහණෙනි, මෙහි දායකයා සතු අංග තුනක් ද ප්‍රතිග්‍රාහකයන් (ලබන්නන්) සතු අංග තුනක් ද වෙයි. දායකයා සතු අංග තුන කවරේද? මහණෙනි, මෙහි දායකයා දානය දීමට පෙර සතුටු සිත් ඇත්තෙක් වෙයි; දානය දෙන අතරතුර සිත පහදවා ගනියි; දානය දී අවසන් වූ පසු පින පිළිබඳ සතුටු සිත් ඇත්තෙක් වෙයි. මේවා දායකයා සතු අංග තුනයි.”

---

‘‘Katamāni paṭiggāhakānaṃ tīṇaṅgāni? Idha, bhikkhave, paṭiggāhakā vītarāgā vā honti rāgavinayāya vā paṭipannā, vītadosā vā honti dosavinayāya vā paṭipannā, vītamohā vā honti mohavinayāya vā paṭipannā. Imāni paṭiggāhakānaṃ tīṇaṅgāni. Iti dāyakassa tīṇaṅgāni, paṭiggāhakānaṃ tīṇaṅgāni. Evaṃ kho, bhikkhave, chaḷaṅgasamannāgatā dakkhiṇā hoti.

“ප්‍රතිග්‍රාහකයන් සතු අංග තුන කවරේද? මහණෙනි, මෙහි ප්‍රතිග්‍රාහකයෝ වීතරාගී වෙති, නැතහොත් රාගය දුරු කිරීම පිණිස පිළිපන්නාහු වෙති; වීතදෝෂී වෙති, නැතහොත් ද්වේෂය දුරු කිරීම පිණිස පිළිපන්නාහු වෙති; වීතමෝහී වෙති, නැතහොත් මෝහය දුරු කිරීම පිණිස පිළිපන්නාහු වෙති. මේවා ප්‍රතිග්‍රාහකයන් සතු අංග තුනයි. මෙසේ දායකයාගේ අංග තුන ද ප්‍රතිග්‍රාහකයන්ගේ අංග තුන ද වෙයි. මහණෙනි, මෙසේ දානය අංග හයකින් යුක්ත වූවක් වෙයි.”

---

‘‘Evaṃ [Pg.296] chaḷaṅgasamannāgatāya, bhikkhave, dakkhiṇāya na sukaraṃ puññassa pamāṇaṃ gahetuṃ – ‘ettako puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṃvattaniko iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṃvattatī’ti. Atha kho asaṅkhyeyyo appameyyo mahāpuññakkhandhotveva saṅkhaṃ gacchati.

"මහණෙනි, මෙලෙස අංග හයකින් යුක්ත වූ දක්ෂිණාවෙහි පිනෙහි ප්‍රමාණය ‘මෙපමණක් වූ පින් පැතිරීමක්, කුසල් පැතිරීමක්, සැප එළවන්නක්, ස්වර්ගයට හිතකර වූ, සැප විපාක දෙන්නක්, ස්වර්ගයට පමුණුවන්නක් වූ මෙය, ඉෂ්ට වූ, කාන්ත වූ, මනාප වූ, හිත සුව පිණිස පවතින්නේ ය’ යනුවෙන් මෙපමණකැයි ගණනය කිරීමට පහසු නොවේ. ඒ වෙනුවට එය අසංඛෙය්‍ය වූ, අප්‍රමෙය්‍ය වූ, මහා පුණ්‍ය ස්කන්ධයක් ලෙසම ගණනය කරනු ලැබේ."

---

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, mahāsamudde na sukaraṃ udakassa pamāṇaṃ gahetuṃ – ‘ettakāni udakāḷhakānīti vā ettakāni udakāḷhakasatānīti vā ettakāni udakāḷhakasahassānīti vā ettakāni udakāḷhakasatasahassānī’ti vā. Atha kho asaṅkhyeyyo appameyyo mahāudakakkhandhotveva saṅkhaṃ gacchati. Evamevaṃ kho, bhikkhave, evaṃ chaḷaṅgasamannāgatāya dakkhiṇāya na sukaraṃ puññassa pamāṇaṃ gahetuṃ – ‘ettako puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṃvattaniko iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṃvattatī’ti. Atha kho asaṅkhyeyyo appameyyo mahāpuññakkhandhotveva saṅkhaṃ gacchatī’’ti.

"මහණෙනි, යම් සේ මහා සමුද්‍රයෙහි ජලයේ ප්‍රමාණය ‘මෙපමණ ජල නැළි ප්‍රමාණයක් ඇත’ හෝ ‘මෙපමණ ජල නැළි සිය ගණනක් ඇත’ හෝ ‘මෙපමණ ජල නැළි දහස් ගණනක් ඇත’ හෝ ‘මෙපමණ ජල නැළි ලක්ෂ ගණනක් ඇත’ යනුවෙන් මැනීම පහසු නොවේද, ඒ වෙනුවට එය අසංඛෙය්‍ය වූ, අප්‍රමෙය්‍ය වූ, මහා ජල කඳක් ලෙසම හඳුන්වනු ලබන්නේද; මහණෙනි, එලෙසම අංග හයකින් යුක්ත වූ දක්ෂිණාවෙහි පිනෙහි ප්‍රමාණය ‘මෙපමණක් වූ පින් පැතිරීමක්, කුසල් පැතිරීමක්, සැප එළවන්නක්, ස්වර්ගයට හිතකර වූ, සැප විපාක දෙන්නක්, ස්වර්ගයට පමුණුවන්නක් වූ මෙය, ඉෂ්ට වූ, කාන්ත වූ, මනාප වූ, හිත සුව පිණිස පවතින්නේ ය’ යනුවෙන් මැනීම පහසු නොවේ. ඒ වෙනුවට එය අසංඛෙය්‍ය වූ, අප්‍රමෙය්‍ය වූ, මහා පුණ්‍ය ස්කන්ධයක් ලෙසම ගණනය කරනු ලැබේ."

---

‘‘Pubbeva dānā sumano, dadaṃ cittaṃ pasādaye;

Datvā attamano hoti, esā yaññassa sampadā.

"දීමට පෙර සතුටු සිතින් සිටිය යුතුය; දෙන අවස්ථාවේදී සිත පහදවා ගත යුතුය; දී අවසන් වූ පසු ද සතුටු විය යුතුය; මෙය දානයෙහි පූර්ණත්වයයි."

---

‘‘Vītarāgā vītadosā, vītamohā anāsavā;

Khettaṃ yaññassa sampannaṃ, saññatā brahmacārayo.

"වීතරාගී වූ, වීතදෝෂී වූ, වීතමෝහී වූ, ආශ්‍රව රහිත වූ, සංයමයෙන් යුත්, බ්‍රහ්මචාරී උතුමෝ දානය නමැති පූජාවෙහි අස්වැන්න ලබා දෙන සරු කෙත බඳු වෙති."

---

‘‘Sayaṃ ācamayitvāna, datvā sakehi pāṇibhi;

Attano parato ceso, yañño hoti mahapphalo.

"තමාම පිරිසිදු වී (පූජාවට සුදුසු වී), තම දෑතින්ම පිළිගන්වා සිදු කරන මෙම දානය තමාටත් අනුන්ටත් මහත් ඵල ගෙන දෙන්නක් වේ."

---

‘‘Evaṃ yajitvā medhāvī, saddho muttena cetasā;

Abyāpajjaṃ sukhaṃ lokaṃ, paṇḍito upapajjatī’’ti. sattamaṃ;

"මෙසේ ශ්‍රද්ධාවන්ත, ප්‍රඥාවන්ත පණ්ඩිතයා මසුරුකමින් මිදුණු සිතින් යුතුව දන් දී, පීඩා රහිත වූ සැපවත් ලෝකයෙහි උපදියි."

---

8. Attakārīsuttaṃ

8. අත්තකාරී සූත්‍රය

---

38. Atha kho aññataro brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so brāhmaṇo bhagavantaṃ [Pg.297] etadavoca – ‘‘ahañhi, bho gotama, evaṃvādī evaṃdiṭṭhi – ‘natthi attakāro, natthi parakāro’’’ti. ‘‘Māhaṃ, brāhmaṇa, evaṃvādiṃ evaṃdiṭṭhiṃ addasaṃ vā assosiṃ vā. Kathañhi nāma sayaṃ abhikkamanto, sayaṃ paṭikkamanto evaṃ vakkhati – ‘natthi attakāro, natthi parakāro’’’ti!

38. එක්තරා බ්‍රාහ්මණයෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණ, උන්වහන්සේ සමඟ පිළිසඳරෙහි යෙදී එකත්පස්ව වාඩි විය. එකත්පස්ව වාඩි වූ ඒ බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: "භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, මම මෙබඳු වාදයක් සහ මෙබඳු දෘෂ්ටියක් දරන්නෙමි: ‘තමා විසින් කරනු ලබන ක්‍රියාවක් (අත්තකාර) නැත, අනුන් විසින් කරනු ලබන ක්‍රියාවක් (පරකාර) නැත’ යනුවෙනි." "බ්‍රාහ්මණය, මෙබඳු වාදයක් හෝ දෘෂ්ටියක් ඇති අයෙකු මම දැක හෝ අසා හෝ නැත. තමාම ඉදිරියට යමින්, තමාම ආපසු එමින් සිටියදී ‘තමා විසින් කරනු ලබන ක්‍රියාවක් නැත, අනුන් විසින් කරනු ලබන ක්‍රියාවක් නැත’ කියා පවසන්නේ කෙසේද?"

---

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, brāhmaṇa, atthi ārabbhadhātū’’ti? ‘‘Evaṃ, bho’’. ‘‘Ārabbhadhātuyā sati ārabbhavanto sattā paññāyantī’’ti? ‘‘Evaṃ, bho’’. ‘‘Yaṃ kho, brāhmaṇa, ārabbhadhātuyā sati ārabbhavanto sattā paññāyanti, ayaṃ sattānaṃ attakāro ayaṃ parakāro’’.

"බ්‍රාහ්මණය, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද? ආරම්භ ධාතුව (උත්සාහය පටන් ගැනීමේ ශක්තිය) කියා දෙයක් තිබේද?" "එසේය, භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, තිබේ." "ආරම්භ ධාතුව ඇති කල්හි, උත්සාහවන්ත සත්ත්වයන් දක්නට ලැබේද?" "එසේය, භවත් ගෝතමයන් වහන්ස." "බ්‍රාහ්මණය, ආරම්භ ධාතුව ඇති කල්හි උත්සාහවන්ත සත්ත්වයන් දක්නට ලැබේ නම්, මෙය සත්ත්වයන්ගේ තමා විසින් කරනු ලබන ක්‍රියාවයි, මෙය අනුන් විසින් කරනු ලබන ක්‍රියාවයි."

---

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, brāhmaṇa, atthi nikkamadhātu…pe… atthi parakkamadhātu… atthi thāmadhātu… atthi ṭhitidhātu… atthi upakkamadhātū’’ti? ‘‘Evaṃ, bho’’. ‘‘Upakkamadhātuyā sati upakkamavanto sattā paññāyantī’’ti? ‘‘Evaṃ, bho’’. ‘‘Yaṃ kho, brāhmaṇa, upakkamadhātuyā sati upakkamavanto sattā paññāyanti, ayaṃ sattānaṃ attakāro ayaṃ parakāro’’.

"බ්‍රාහ්මණය, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද? නික්කම ධාතුව (අලසකමින් මිදීමේ ශක්තිය)... පරක්කම ධාතුව (අධිෂ්ඨානශීලී වීර්යය)... තාම ධාතුව (කයෙහි හෝ සිතෙහි බලය)... ඨිති ධාතුව (ස්ථාවරව සිටීමේ ශක්තිය)... උපක්කම ධාතුව (වෙහෙස වී ක්‍රියා කිරීමේ ශක්තිය) කියා දෙයක් තිබේද?" "එසේය, භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, තිබේ." "බ්‍රාහ්මණය, උපක්කම ධාතුව ඇති කල්හි, ඒ අනුව උත්සාහ කරන සත්ත්වයන් දක්නට ලැබේද?" "එසේය, භවත් ගෝතමයන් වහන්ස." "බ්‍රාහ්මණය, උපක්කම ධාතුව ඇති කල්හි උත්සාහ කරන සත්ත්වයන් දක්නට ලැබේ නම්, මෙය සත්ත්වයන්ගේ තමා විසින් කරනු ලබන ක්‍රියාවයි, මෙය අනුන් විසින් කරනු ලබන ක්‍රියාවයි."

---

‘‘Māhaṃ, brāhmaṇa, evaṃvādiṃ evaṃdiṭṭhiṃ addasaṃ vā assosiṃ vā. Kathañhi nāma sayaṃ abhikkamanto sayaṃ paṭikkamanto evaṃ vakkhati – ‘natthi attakāro natthi parakāro’’’ti.

"බ්‍රාහ්මණය, මෙබඳු වාදයක් හෝ දෘෂ්ටියක් ඇති අයෙකු මම දැක හෝ අසා හෝ නැත. තමාම ඉදිරියට යමින්, තමාම ආපසු එමින් සිටියදී ‘තමා විසින් කරනු ලබන ක්‍රියාවක් නැත, අනුන් විසින් කරනු ලබන ක්‍රියාවක් නැත’ කියා පවසන්නේ කෙසේද?"

---

‘‘Abhikkantaṃ, bho gotama…pe… ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti! Aṭṭhamaṃ.

"භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ඉතා මැනවි! ... අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස මා පිළිගන්නා සේක්වා!"

---

9. Nidānasuttaṃ

9. නිදාන සූත්‍රය

---

39. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, nidānāni kammānaṃ samudayāya. Katamāni tīṇi? Lobho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya, doso nidānaṃ kammānaṃ samudayāya, moho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya. Na, bhikkhave, lobhā alobho samudeti; atha kho, bhikkhave, lobhā lobhova samudeti. Na, bhikkhave, dosā adoso samudeti; atha kho, bhikkhave, dosā dosova samudeti. Na, bhikkhave, mohā amoho samudeti; atha kho, bhikkhave, mohā mohova samudeti. Na, bhikkhave, lobhajena kammena dosajena kammena mohajena kammena devā paññāyanti, manussā paññāyanti, yā vā panaññāpi kāci sugatiyo. Atha kho, bhikkhave, lobhajena kammena dosajena kammena mohajena kammena [Pg.298] nirayo paññāyati tiracchānayoni paññāyati pettivisayo paññāyati, yā vā panaññāpi kāci duggatiyo. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi nidānāni kammānaṃ samudayāya.

39. "මහණෙනි, කර්මයන් හටගැනීම පිණිස මෙම හේතු (නිදාන) තුනක් වෙයි. ඒ කවර තුනක්ද? ලෝභය කර්මයන් හටගැනීමේ හේතුවකි, ද්වේෂය කර්මයන් හටගැනීමේ හේතුවකි, මෝහය කර්මයන් හටගැනීමේ හේතුවකි. මහණෙනි, ලෝභයෙන් අලෝභය හට නොගනියි; ලෝභයෙන් හටගන්නේ ලෝභයම වේ. ද්වේෂයෙන් අද්වේෂය හට නොගනියි; ද්වේෂයෙන් හටගන්නේ ද්වේෂයම වේ. මෝහයෙන් අමෝහය හට නොගනියි; මෝහයෙන් හටගන්නේ මෝහයම වේ. මහණෙනි, ලෝභයෙන්, ද්වේෂයෙන් හෝ මෝහයෙන් උපන් කර්මයන් නිසා දෙවියෝ හෝ මිනිස්සු හෝ වෙනත් කිසිදු සුගතියක් හෝ පහළ නොවෙති. මහණෙනි, ඒ වෙනුවට ලෝභයෙන්, ද්වේෂයෙන් හා මෝහයෙන් උපන් කර්මයන් නිසා නිරය, තිරිසන් යෝනිය, ප්‍රේත ලෝකය හෝ වෙනත් යම් දුගතියක් වේ නම් එයම පහළ වෙයි. මහණෙනි, කර්ම හටගැනීමේ හේතු තුන මේවාය."

---

‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, nidānāni kammānaṃ samudayāya. Katamāni tīṇi? Alobho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya, adoso nidānaṃ kammānaṃ samudayāya, amoho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya. Na, bhikkhave, alobhā lobho samudeti; atha kho, bhikkhave, alobhā alobhova samudeti. Na, bhikkhave, adosā doso samudeti; atha kho, bhikkhave, adosā adosova samudeti. Na, bhikkhave, amohā moho samudeti; atha kho, bhikkhave, amohā amohova samudeti. Na, bhikkhave, alobhajena kammena adosajena kammena amohajena kammena nirayo paññāyati tiracchānayoni paññāyati pettivisayo paññāyati, yā vā panaññāpi kāci duggatiyo. Atha kho, bhikkhave, alobhajena kammena adosajena kammena amohajena kammena devā paññāyanti, manussā paññāyanti, yā vā panaññāpi kāci sugatiyo. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi nidānāni kammānaṃ samudayāyā’’ti. Navamaṃ.

“මහණෙනි, කර්මයන් හටගැනීම සඳහා වූ මේ නිදාන (හේතු) තුනකි. ඒ තුන කවරේද? අලෝභය කර්මයන් හටගැනීමේ හේතුවකි, අදෝෂය කර්මයන් හටගැනීමේ හේතුවකි, අමෝහය කර්මයන් හටගැනීමේ හේතුවකි. මහණෙනි, අලෝභයෙන් ලෝභය හට නොගනී; එහෙත් මහණෙනි, අලෝභයෙන් අලෝභයම හටගනී. මහණෙනි, අදෝෂයෙන් දෝෂය හට නොගනී; එහෙත් මහණෙනි, අදෝෂයෙන් අදෝෂයම හටගනී. මහණෙනි, අමෝහයෙන් මෝහය හට නොගනී; එහෙත් මහණෙනි, අමෝහයෙන් අමෝහයම හටගනී. මහණෙනි, අලෝභයෙන් හටගත් කර්මය නිසා, අදෝෂයෙන් හටගත් කර්මය නිසා, අමෝහයෙන් හටගත් කර්මය නිසා නිරය නොපෙනෙයි (නිරයේ උත්පත්තිය සිදු නොවේ), තිරිසන් යෝනිය නොපෙනෙයි, ප්‍රේත ලෝකය නොපෙනෙයි, වෙනත් යම් දුගතියක් වේ නම් එයද නොපෙනෙයි. එහෙත් මහණෙනි, අලෝභයෙන් හටගත් කර්මය නිසා, අදෝෂයෙන් හටගත් කර්මය නිසා, අමෝහයෙන් හටගත් කර්මය නිසා දෙවියෝ පෙනෙති, මනුෂ්‍යයෝ පෙනෙති, වෙනත් යම් සුගතියක් වේ නම් එයද පෙනෙයි. මහණෙනි, කර්මයන් හටගැනීම සඳහා වූ නිදාන තුන මේවාය.” නවවැනි සූත්‍රයයි.

---

10. Kimilasuttaṃ

10. කිබිල සූත්‍රය

---

40. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kimilāyaṃ viharati niculavane. Atha kho āyasmā kimilo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā kimilo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo yena tathāgate parinibbute saddhammo na ciraṭṭhitiko hotī’’ti? ‘‘Idha, kimila, tathāgate parinibbute bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo satthari agāravā viharanti appatissā, dhamme agāravā viharanti appatissā, saṅghe agāravā viharanti appatissā, sikkhāya agāravā viharanti appatissā, appamāde agāravā viharanti appatissā, paṭisanthāre agāravā viharanti appatissā. Ayaṃ kho, kimila, hetu ayaṃ paccayo yena tathāgate parinibbute saddhammo na ciraṭṭhitiko hoti’’.

40. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කිබිල නුවර නිචුල වනයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් කිබිල තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කොට එකත්පසක වාඩි වූහ. එකත්පසක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් කිබිල තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ: “ස්වාමීනී, තථාගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ කල්හි, සද්ධර්මය බොහෝ කලක් නොපවතින්නට හේතුව කුමක්ද? ප්‍රත්‍යය කුමක්ද?” “කිබිල, මෙහි තථාගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ කල්හි භික්ෂූහු, භික්ෂුණීහු, උපාසකයෝ සහ උපාසිකාවෝ ශාස්තෘන් වහන්සේ කෙරෙහි අගෞරවයෙන් හා යටහත් පැවැත්මක් නැතිව වාසය කරති; ධර්මය කෙරෙහි අගෞරවයෙන් හා යටහත් පැවැත්මක් නැතිව වාසය කරති; සංඝයා කෙරෙහි අගෞරවයෙන් හා යටහත් පැවැත්මක් නැතිව වාසය කරති; ශික්ෂාව කෙරෙහි අගෞරවයෙන් හා යටහත් පැවැත්මක් නැතිව වාසය කරති; අප්‍රමාදය කෙරෙහි අගෞරවයෙන් හා යටහත් පැවැත්මක් නැතිව වාසය කරති; පිළිසඳර (පිළිගැනීම්/සත්කාර) කෙරෙහි අගෞරවයෙන් හා යටහත් පැවැත්මක් නැතිව වාසය කරති. කිබිල, තථාගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ කල්හි සද්ධර්මය බොහෝ කලක් නොපවතින්නට හේතුව සහ ප්‍රත්‍යය මෙයයි.”

---

‘‘Ko [Pg.299] pana, bhante, hetu ko paccayo yena tathāgate parinibbute saddhammo ciraṭṭhitiko hotī’’ti? ‘‘Idha, kimila, tathāgate parinibbute bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo satthari sagāravā viharanti sappatissā, dhamme sagāravā viharanti sappatissā, saṅghe sagāravā viharanti sappatissā, sikkhāya sagāravā viharanti sappatissā, appamāde sagāravā viharanti sappatissā, paṭisanthāre sagāravā viharanti sappatissā. Ayaṃ kho, kimila, hetu ayaṃ paccayo yena tathāgate parinibbute saddhammo ciraṭṭhitiko hotī’’ti. Dasamaṃ.

“ස්වාමීනී, තථාගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ කල්හි, සද්ධර්මය බොහෝ කලක් පවතින්නට හේතුව කුමක්ද? ප්‍රත්‍යය කුමක්ද?” “කිබිල, මෙහි තථාගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ කල්හි භික්ෂූහු, භික්ෂුණීහු, උපාසකයෝ සහ උපාසිකාවෝ ශාස්තෘන් වහන්සේ කෙරෙහි ගෞරවයෙන් හා යටහත් පැවැත්මෙන් යුතුව වාසය කරති; ධර්මය කෙරෙහි ගෞරවයෙන් හා යටහත් පැවැත්මෙන් යුතුව වාසය කරති; සංඝයා කෙරෙහි ගෞරවයෙන් හා යටහත් පැවැත්මෙන් යුතුව වාසය කරති; ශික්ෂාව කෙරෙහි ගෞරවයෙන් හා යටහත් පැවැත්මෙන් යුතුව වාසය කරති; අප්‍රමාදය කෙරෙහි ගෞරවයෙන් හා යටහත් පැවැත්මෙන් යුතුව වාසය කරති; පිළිසඳර කෙරෙහි ගෞරවයෙන් හා යටහත් පැවැත්මෙන් යුතුව වාසය කරති. කිබිල, තථාගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ කල්හි සද්ධර්මය බොහෝ කලක් පවතින්නට හේතුව සහ ප්‍රත්‍යය මෙයයි.” දසවැනි සූත්‍රයයි.

---

11. Dārukkhandhasuttaṃ

11. දාරුක්ඛන්ධ සූත්‍රය

---

41. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ āyasmā sāriputto rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Atha kho āyasmā sāriputto pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sambahulehi bhikkhūhi saddhiṃ gijjhakūṭā pabbatā orohanto addasa aññatarasmiṃ padese mahantaṃ dārukkhandhaṃ. Disvā bhikkhū āmantesi – ‘‘passatha no, āvuso, tumhe amuṃ mahantaṃ dārukkhandha’’nti? ‘‘Evamāvuso’’ti.

41. මා හට මෙසේ අසන්නට ලැබුණි. එක් කලෙක ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරණුවෝ රජගහ නුවර ගිජ්ජකුට පර්වතයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරණුවෝ පෙරවරු කාලයෙහි සිවුරු හැඳ, පාත්‍රය හා සිවුර ගෙන බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා සමඟ ගිජ්ජකුට පර්වතයෙන් බැස වඩින සේක්, එක්තරා ස්ථානයක තිබූ මහත් වූ ලී කඳක් දුටුවහ. දැක භික්ෂූන් ඇමතූහ: “ඇවැත්නි, ඔබලා අර මහත් වූ ලී කඳ දකින්නෙහිද?” “එසේය, ඇවැත්නි” යි එම භික්ෂූහු පැවසූහ.

---

‘‘Ākaṅkhamāno, āvuso, bhikkhu iddhimā cetovasippatto amuṃ dārukkhandhaṃ pathavītveva adhimucceyya. Taṃ kissa hetu? Atthi, āvuso, amumhi dārukkhandhe pathavīdhātu, yaṃ nissāya bhikkhu iddhimā cetovasippatto amuṃ dārukkhandhaṃ pathavītveva adhimucceyya. Ākaṅkhamāno, āvuso, bhikkhu iddhimā cetovasippatto amuṃ dārukkhandhaṃ āpotveva adhimucceyya …pe… tejotveva adhimucceyya… vāyotveva adhimucceyya… subhantveva adhimucceyya… asubhantveva adhimucceyya. Taṃ kissa hetu? Atthi, āvuso, amumhi dārukkhandhe asubhadhātu, yaṃ nissāya bhikkhu iddhimā cetovasippatto amuṃ dārukkhandhaṃ asubhantveva adhimucceyyā’’ti. Ekādasamaṃ.

“ඇවැත්නි, සෘද්ධිමත් වූ, සිත පිළිබඳ වශීභාවයට පත් වූ භික්ෂුවක් කැමති වන්නේ නම්, මේ ලී කඳ පඨවි (පොළොව) වශයෙන්ම අධිෂ්ඨාන කළ හැකිය. එයට හේතුව කුමක්ද? ඇවැත්නි, ඒ ලී කඳෙහි පඨවි ධාතුව පවතින බැවින්, සෘද්ධිමත් වූ, සිත පිළිබඳ වශීභාවයට පත් වූ භික්ෂුවට එය පඨවි වශයෙන් අධිෂ්ඨාන කළ හැකිය. ඇවැත්නි, සෘද්ධිමත් වූ, සිත පිළිබඳ වශීභාවයට පත් වූ භික්ෂුවක් කැමති වන්නේ නම්, මේ ලී කඳ ආපෝ (ජලය) වශයෙන් අධිෂ්ඨාන කළ හැකිය... තේජෝ (ගින්න) වශයෙන් අධිෂ්ඨාන කළ හැකිය... වායෝ (වායුව) වශයෙන් අධිෂ්ඨාන කළ හැකිය... සුබ වශයෙන් අධිෂ්ඨාන කළ හැකිය... අසුබ වශයෙන් අධිෂ්ඨාන කළ හැකිය. එයට හේතුව කුමක්ද? ඇවැත්නි, ඒ ලී කඳෙහි අසුබ ධාතුව පවතින බැවින්, සෘද්ධිමත් වූ, සිත පිළිබඳ වශීභාවයට පත් වූ භික්ෂුවට එය අසුබ වශයෙන් අධිෂ්ඨාන කළ හැකිය.” එකොළොස්වැනි සූත්‍රයයි.

---

12. Nāgitasuttaṃ

12. නාගිත සූත්‍රය

---

42. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ yena icchānaṅgalaṃ nāma kosalānaṃ brāhmaṇagāmo tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā icchānaṅgale viharati [Pg.300] icchānaṅgalavanasaṇḍe. Assosuṃ kho icchānaṅgalakā brāhmaṇagahapatikā – ‘‘samaṇo khalu, bho, gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito icchānaṅgalaṃ anuppatto icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno…pe… buddho bhagavā’ti. So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ…pe… arahataṃ dassanaṃ hotī’’ti. Atha kho icchānaṅgalakā brāhmaṇagahapatikā tassā rattiyā accayena pahūtaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ ādāya yena icchānaṅgalavanasaṇḍo tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bahidvārakoṭṭhake aṭṭhaṃsu uccāsaddā mahāsaddā.

42. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහා භික්ෂු සංඝයා වහන්සේලා සමඟ කොසොල් ජනපදයෙහි චාරිකාවෙහි වඩිනා සේක්, ඉච්ඡානංගල නම් වූ කොසොල් වැසියන්ගේ බ්‍රාහ්මණ ග්‍රාමයට පැමිණි සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එහි ඉච්ඡානංගල වන ලැහැබෙහි වැඩ විසූ සේක. එකල ඉච්ඡානංගල වාසී බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියන්ට මෙසේ ඇසුණි: "භවත්නි, ශාක්‍ය පුත්‍ර වූ ශාක්‍ය කුලයෙන් නික්ම පැවිදි වූ ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ ඉච්ඡානංගලට පැමිණ, එහි වන ලැහැබෙහි වැඩ වෙසෙති. ඒ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ පිළිබඳව මෙබඳු යහපත් කීර්ති රාවයක් පැතිර පවතී: 'ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ ද අරහං වන සේක, සම්මාසම්බුද්ධ වන සේක, විජ්ජාචරණසම්පන්න වන සේක...පෙ... බුද්ධ වන සේක, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වන සේක' යනුවෙනි. උන්වහන්සේ දෙවියන් සහිත වූ මේ ලෝකය...පෙ... මෙබඳු රහතන් වහන්සේලා දැකීම ඉතා යහපත් දෙයකි" යනුවෙනි. ඉන්පසු ඉච්ඡානංගල වාසී බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියෝ ඒ රාත්‍රිය ඇවෑමෙන් බොහෝ ඛාද්‍ය භෝජ්‍ය දෑ ගෙන, ඉච්ඡානංගල වන ලැහැබ වෙත ගොස්, ද්වාර කොට්ඨාසයෙන් පිටත මහත් හඬ නගමින් සිටියහ.

---

Tena kho pana samayena āyasmā nāgito bhagavato upaṭṭhāko hoti. Atha kho bhagavā āyasmantaṃ nāgitaṃ āmantesi – ‘‘ke pana te, nāgita, uccāsaddā mahāsaddā kevaṭṭā maññe macchavilope’’ti? ‘‘Ete, bhante, icchānaṅgalakā brāhmaṇagahapatikā pahūtaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ ādāya bahidvārakoṭṭhake ṭhitā bhagavantaṃyeva uddissa bhikkhusaṅghañcā’’ti. ‘‘Māhaṃ, nāgita, yasena samāgamaṃ, mā ca mayā yaso. Yo kho, nāgita, nayimassa nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhī assa akicchalābhī akasiralābhī, yassāhaṃ nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī, so taṃ mīḷhasukhaṃ middhasukhaṃ lābhasakkārasilokasukhaṃ sādiyeyyā’’ti.

ඒ අවස්ථාවෙහි ආයුෂ්මත් නාගිත තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ උපස්ථායකව සිටියහ. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් නාගිත තෙරුන් අමතා මෙසේ වදාළ සේක: "නාගිත, මසුන් පැහැර ගන්නා කෙවුළන් මෙන් ඔය නගන උස් හඬවල්, මහ හඬවල් කාගේද?" "ස්වාමීනි, ඒ ඉච්ඡානංගල වාසී බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියෝ බොහෝ ඛාද්‍ය භෝජ්‍ය දෑ ගෙන, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සහ භික්ෂු සංඝයා උදෙසා ද්වාර කොට්ඨාසයෙන් පිටත රැඳී සිටිති." "නාගිත, මම යසස සමඟ එක් නොවෙමි, යසස ද මා වෙත නොපැමිණේවා. නාගිත, යමෙකුට මේ නෙක්ඛම්ම සැපය, පවිවේක සැපය, උපසම සැපය, සම්බෝධ සැපය කැමති සේ, දුක් රහිතව, වෙහෙසක් නැතිව ලබාගත නොහැකි වේ නම්, (නමුත් මම ඒ නෙක්ඛම්ම සැපය, පවිවේක සැපය, උපසම සැපය, සම්බෝධ සැපය කැමති සේ, නිදුකව, වෙහෙසක් නැතිව ලබන්නෙක් වෙමි), එවැනි තැනැත්තා අසූචි හා සමාන වූ ඒ සැපය ද, නිදිබර සැපය ද, ලාභ සත්කාර කීර්ති ප්‍රශංසා නම් වූ සැපය ද අනුභව කරන්නේය (එහි ඇලෙන්නේය)."

---

‘‘Adhivāsetu dāni, bhante, bhagavā; adhivāsetu, sugato; adhivāsanakālo dāni, bhante, bhagavato. Yena yeneva dāni, bhante, bhagavā gamissati, tanninnāva bhavissanti brāhmaṇagahapatikā negamā ceva jānapadā ca. Seyyathāpi, bhante, thullaphusitake deve vassante yathāninnaṃ udakāni pavattanti; evamevaṃ kho, bhante, yena yeneva dāni bhagavā gamissati, tanninnāva bhavissanti brāhmaṇagahapatikā negamā ceva jānapadā ca. Taṃ kissa hetu? Tathā hi, bhante, bhagavato sīlapaññāṇa’’nti.

"ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැන් ඉවසන සේක්වා. සුගතයන් වහන්සේ ඉවසන සේක්වා. ස්වාමීනි, දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ඉවසීමට කාලයයි. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් යම් දිශාවකට වඩින්නේ ද, නියම්ගම් වැසි හා ජනපද වැසි බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියෝ ඒ ඒ දෙසටම නැඹුරු වන්නෝය. ස්වාමීනි, මහ වැසි වසිනා කල ජලය පහත් බිම් කරා ගලා යන්නාක් මෙන්ම, ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වඩිනා දෙසටම බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියෝ ඇදී එන්නෝය. ඒ කවර හේතුවක් නිසාද? ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සතු ඒ උතුම් සීල හා ප්‍රඥා ගුණය නිසාමය."

---

‘‘Māhaṃ, nāgita, yasena samāgamaṃ, mā ca mayā yaso. Yo kho, nāgita, nayimassa nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa [Pg.301] nikāmalābhī assa akicchalābhī akasiralābhī, yassāhaṃ nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī, so taṃ mīḷhasukhaṃ middhasukhaṃ lābhasakkārasilokasukhaṃ sādiyeyya.

"නාගිත, මම යසස සමඟ එක් නොවෙමි, යසස ද මා වෙත නොපැමිණේවා. නාගිත, යමෙකුට මේ නෙක්ඛම්ම සැපය, පවිවේක සැපය, උපසම සැපය, සම්බෝධ සැපය කැමති සේ, නිදුකව, වෙහෙසක් නැතිව ලබාගත නොහැකි වේ නම්, (නමුත් මම ඒ නෙක්ඛම්ම සැපය, පවිවේක සැපය, උපසම සැපය, සම්බෝධ සැපය කැමති සේ, නිදුකව, වෙහෙසක් නැතිව ලබන්නෙක් වෙමි), ඔහු අසූචි හා සමාන වූ ඒ සැපය ද, නිදිබර සැපය ද, ලාභ සත්කාර කීර්ති ප්‍රශංසා නම් වූ සැපය ද අනුභව කරන්නේය."

---

‘‘Idhāhaṃ, nāgita, bhikkhuṃ passāmi gāmantavihāriṃ samāhitaṃ nisinnaṃ. Tassa mayhaṃ, nāgita, evaṃ hoti – ‘idānimaṃ āyasmantaṃ ārāmiko vā upaṭṭhahissati samaṇuddeso vā taṃ tamhā samādhimhā cāvessatī’ti. Tenāhaṃ, nāgita, tassa bhikkhuno na attamano homi gāmantavihārena. Idha panāhaṃ, nāgita, bhikkhuṃ passāmi āraññikaṃ araññe pacalāyamānaṃ nisinnaṃ. Tassa mayhaṃ, nāgita, evaṃ hoti – ‘idāni ayamāyasmā imaṃ niddākilamathaṃ paṭivinodetvā araññasaññaṃyeva manasi karissati ekatta’nti. Tenāhaṃ, nāgita, tassa bhikkhuno attamano homi araññavihārena.

"නාගිත, මම මෙහි ගම ආසන්නයේ වසන, සමාහිතව හිඳිනා භික්ෂුවක දකිමි. නාගිත, එවිට මට මෙසේ සිතෙයි: 'දැන් මේ ආයුෂ්මතුන්ව ආරාමිකයෙකු හෝ සාමණේරයෙකු හෝ සහධර්මිකයෙකු හෝ පැමිණ ඒ සමාධියෙන් ඉවත් කරනු ඇත' යනුවෙනි. නාගිත, එබැවින් මම ඒ භික්ෂුවගේ ග්‍රාමවාසී වාසය ගැන සතුටු නොවෙමි. නාගිත, මම මෙහි වනයේ නිදි කිරමින් හිඳිනා ආරණ්‍යක භික්ෂුවක දකිමි. නාගිත, එවිට මට මෙසේ සිතෙයි: 'දැන් මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ මේ නිදිමත හා විඩාව දුරු කොට, ඒකත්වය නම් වූ ආරණ්‍ය සංඥාවම (වනය පිළිබඳ හැඟීමම) මෙනෙහි කරනු ඇත' යනුවෙනි. නාගිත, එබැවින් මම ඒ භික්ෂුවගේ ආරණ්‍ය වාසය ගැන සතුටු වෙමි."

---

‘‘Idha panāhaṃ, nāgita, bhikkhuṃ passāmi āraññikaṃ araññe asamāhitaṃ nisinnaṃ. Tassa mayhaṃ, nāgita, evaṃ hoti – ‘idāni ayamāyasmā asamāhitaṃ vā cittaṃ samādahissati, samāhitaṃ vā cittaṃ anurakkhissatī’ti. Tenāhaṃ, nāgita, tassa bhikkhuno attamano homi araññavihārena.

"තවද නාගිත, මම මෙහි වනයේ අසමාහිතව හිඳිනා ආරණ්‍යක භික්ෂුවක දකිමි. නාගිත, එවිට මට මෙසේ සිතෙයි: 'දැන් මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ අසමාහිත සිත සමාහිත කරගනු ඇත, නැතහොත් සමාහිත සිත ආරක්ෂා කරගනු ඇත' යනුවෙනි. නාගිත, එබැවින් මම ඒ භික්ෂුවගේ ආරණ්‍ය වාසය ගැන සතුටු වෙමි."

---

‘‘Idha panāhaṃ, nāgita, bhikkhuṃ passāmi āraññikaṃ araññe samāhitaṃ nisinnaṃ. Tassa mayhaṃ, nāgita, evaṃ hoti – ‘idāni ayamāyasmā avimuttaṃ vā cittaṃ vimocessati, vimuttaṃ vā cittaṃ anurakkhissatī’ti. Tenāhaṃ, nāgita, tassa bhikkhuno attamano homi araññavihārena.

"තවද නාගිත, මම මෙහි වනයේ සමාහිතව හිඳිනා ආරණ්‍යක භික්ෂුවක දකිමි. නාගිත, එවිට මට මෙසේ සිතෙයි: 'දැන් මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ නොමිදුණු සිත මුදවා ගනු ඇත, නැතහොත් මිදුණු සිත ආරක්ෂා කරගනු ඇත' යනුවෙනි. නාගිත, එබැවින් මම ඒ භික්ෂුවගේ ආරණ්‍ය වාසය ගැන සතුටු වෙමි."

---

‘‘Idha panāhaṃ, nāgita, bhikkhuṃ passāmi gāmantavihāriṃ lābhiṃ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. So taṃ lābhasakkārasilokaṃ nikāmayamāno riñcati paṭisallānaṃ riñcati araññavanapatthāni pantāni senāsanāni; gāmanigamarājadhāniṃ osaritvā vāsaṃ kappeti. Tenāhaṃ, nāgita, tassa bhikkhuno na attamano homi gāmantavihārena.

“නාගිත, සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන සහ ගිලානප්‍රත්‍ය බෙහෙත් පිරිකර ලබන්නා වූ, ගම් අසල වාසය කරන මහණෙකු මම මෙහි දකිමි. ඔහු එම ලාභ සත්කාර හා කීර්ති ප්‍රශංසා කෙරෙහි ඇලුම් කරමින් විවේකය අත්හරියි; ආරණ්‍ය වනප්‍රස්ථ හා දුරස්ථ සෙනසුන් අත්හරියි; ගම් නියම්ගම් හා රජදහන් කරා ගොස් එහි වාසය කරයි. නාගිත, එබඳු මහණාගේ ගම් වැසි වාසය පිළිබඳව මම සතුටු නොවෙමි.”

---

‘‘Idha [Pg.302] panāhaṃ, nāgita, bhikkhuṃ passāmi āraññikaṃ lābhiṃ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. So taṃ lābhasakkārasilokaṃ paṭipaṇāmetvā na riñcati paṭisallānaṃ na riñcati araññavanapatthāni pantāni senāsanāni. Tenāhaṃ, nāgita, tassa bhikkhuno attamano homi araññavihārena. Yasmāhaṃ, nāgita, samaye addhānamaggappaṭipanno na kañci passāmi purato vā pacchato vā, phāsu me, nāgita, tasmiṃ samaye hoti antamaso uccārapassāvakammāyā’’ti. Dvādasamaṃ.

“නාගිත, සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන සහ ගිලානප්‍රත්‍ය බෙහෙත් පිරිකර ලබන්නා වූ, ආරණ්‍යවාසී මහණෙකු මම මෙහි දකිමි. ඔහු ඒ ලාභ සත්කාර හා කීර්ති ප්‍රශංසා බැහැර කර, විවේකය අත් නොහරියි; ආරණ්‍ය වනප්‍රස්ථ හා දුරස්ථ සෙනසුන් අත් නොහරියි. නාගිත, එබඳු මහණාගේ ආරණ්‍ය වාසය පිළිබඳව මම සතුටු වෙමි. නාගිත, යම් කලෙක මම දීර්ඝ මාර්ගයක ගමන් කරන්නේ, මට ඉදිරියෙන් හෝ පිටුපසින් කිසිවෙකු නොදකිම් ද, නාගිත, එකල්හි මට අවම වශයෙන් මළමූත්‍ර බැහැර කිරීමේදී පවා මහත් පහසුවක් දැනේ.” දොළොස්වන සූත්‍රයයි.

---

Devatāvaggo catuttho.

හතරවන දේවතා වර්ගය නිමවිය.

---

Tassuddānaṃ –

එහි උද්දානය -

---

Sekhā dve aparihāni, moggallāna vijjābhāgiyā;

Vivādadānattakārī nidānaṃ, kimiladārukkhandhena nāgitoti.

සේඛ, අපරිහානි සූත්‍ර දෙක, මොග්ගල්ලාන, විජ්ජාභාගිය, විවාද, දාන, අත්තකාරී, නිදාන, කිමිල, දාරුක්ඛන්ධ සහ නාගිත සූත්‍රය ද වේ.

---

5. Dhammikavaggo

5. 5. ධම්මික වර්ගය

---

1. Nāgasuttaṃ

1. 1. නාග සූත්‍රය

---

43. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiyaṃ piṇḍāya pāvisi. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘āyāmānanda, yena pubbārāmo migāramātupāsādo tenupasaṅkamissāma divāvihārāyā’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā ānando bhagavato paccassosi.

43. එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙරවරු කාලයෙහි සිවුරු හැඳ පොරවා, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන සැවැත් නුවරට පිඬු සිඟා වැඩි සේක. සැවැත් නුවර පිඬු සිඟා වැඩම කර, පසුබත් කාලයෙහි පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් ඇමතූ සේක: “ආනන්ද, එව, අපි දහවල් කාලය ගත කිරීම සඳහා පූර්වාරාමයෙහි වූ මිගාරමාතු ප්‍රාසාදය වෙත යමු”යි වදාළ සේක. “එසේය, ස්වාමීනි”යි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ.

---

Atha kho bhagavā āyasmatā ānandena saddhiṃ yena pubbārāmo migāramātupāsādo tenupasaṅkami. Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘āyāmānanda, yena pubbakoṭṭhako tenupasaṅkamissāma gattāni parisiñcitu’’nti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti [Pg.303] kho āyasmā ānando bhagavato paccassosi. Atha kho bhagavā āyasmatā ānandena saddhiṃ yena pubbakoṭṭhako tenupasaṅkami gattāni parisiñcituṃ. Pubbakoṭṭhake gattāni parisiñcitvā paccuttaritvā ekacīvaro aṭṭhāsi gattāni pubbāpayamāno.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් සමඟ පූර්වාරාමයෙහි වූ මිගාරමාතු ප්‍රාසාදය වෙත වැඩි සේක. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සවස් කාලයෙහි විවේකීව සිටීමෙන් (ඵලසමාපත්තියෙන්) නැගී සිට ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් ඇමතූ සේක: “ආනන්ද, එව, අපි ශරීරය සේදීම සඳහා පූර්ව කොට්ඨකය (නැගෙනහිර තොටුපළ) වෙත යමු”යි වදාළ සේක. “එසේය, ස්වාමීනි”යි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් සමඟ ශරීරය සේදීම සඳහා පූර්ව කොට්ඨකය වෙත වැඩි සේක. පූර්ව කොට්ඨකයෙහි ශරීරය සෝදා, ජලයෙන් ගොඩට පැමිණ, එක් සිවුරක් පමණක් හැඳ ශරීරය වියළා ගනිමින් වැඩසිටි සේක.

---

Tena kho pana samayena rañño pasenadissa kosalassa seto nāma nāgo mahātūriya tāḷitavāditena pubbakoṭṭhakā paccuttarati. Apissu taṃ jano disvā evamāha – ‘‘abhirūpo vata, bho, rañño nāgo; dassanīyo vata, bho, rañño nāgo; pāsādiko vata, bho, rañño nāgo; kāyupapanno vata, bho, rañño nāgo’’ti! Evaṃ vutte āyasmā udāyī bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘hatthimeva nu kho, bhante, mahantaṃ brahantaṃ kāyupapannaṃ jano disvā evamāha – ‘nāgo vata, bho, nāgo’ti, udāhu aññampi kañci mahantaṃ brahantaṃ kāyupapannaṃ jano disvā evamāha – ‘nāgo vata, bho, nāgo’’’ti? ‘‘Hatthimpi kho, udāyi, mahantaṃ brahantaṃ kāyupapannaṃ jano disvā evamāha – ‘nāgo vata, bho, nāgo’ti! Assampi kho, udāyi, mahantaṃ brahantaṃ…pe… goṇampi kho, udāyi, mahantaṃ brahantaṃ…pe… uragampi kho, udāyi, mahantaṃ brahantaṃ…pe… rukkhampi kho, udāyi, mahantaṃ brahantaṃ…pe… manussampi kho, udāyi, mahantaṃ brahantaṃ kāyupapannaṃ jano disvā evamāha – ‘nāgo vata, bho, nāgo’ti! Api ca, udāyi, yo sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya āguṃ na karoti kāyena vācāya manasā, tamahaṃ ‘nāgo’ti brūmī’’ti.

එකල්හි පසේනදී කොසොල් රජතුමාගේ “සෙත” නම් ඇතා මහා තූර්ය වාදනයන් මධ්‍යයෙහි පූර්ව කොට්ඨකයෙන් ගොඩට එයි. මිනිස්සු ඒ ඇතා දැක මෙසේ කීහ: “පින්වත්නි, රජතුමාගේ ඇතා ඉතා රූමත් ය; පින්වත්නි, රජතුමාගේ ඇතා දැකුම්කලු ය; පින්වත්නි, රජතුමාගේ ඇතා ප්‍රසාදජනක ය; පින්වත්නි, රජතුමාගේ ඇතා මනා ශරීරයකින් යුක්ත ය; පින්වත්නි, ඒකාන්තයෙන්ම මේ ඇතා නාගයෙකි (හස්තිරාජයෙකි)”යි කීහ. මෙසේ කී කල්හි ආයුෂ්මත් උදායී තෙරණුවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළ කළහ: “ස්වාමීනි, මිනිසුන් ‘නාගයා’ යැයි පවසන්නේ මහත් වූ, විසල් වූ, මනා කය ඇති ඇතෙකු දැකීමෙන් පමණක් ද? නැතහොත් වෙනත් යම් මහත් වූ, විසල් වූ, මනා කය ඇති අයෙකු දැකීමෙන් ද?” උදායී, මිනිසුන් මහත් වූ, විසල් වූ, මනා කය ඇති ඇතෙකු දැක ‘නාගයා’ යැයි පවසති. උදායී, මහත් වූ, විසල් වූ අශ්වයෙකු දැක ද... ගොනෙකු දැක ද... සර්පයෙකු දැක ද... වෘක්ෂයක් දැක ද... මහත් වූ, විසල් වූ, මනා කය ඇති මිනිසෙකු දැක ද ‘නාගයා’ යැයි පවසති. එහෙත් උදායී, දෙවියන් සහිත, මරුන් සහිත, බඹුන් සහිත ලෝකයෙහි, මහණ බමුණන් සහ දෙවි මිනිසුන් සහිත ප්‍රජාව අතර යමෙක් කයෙන්, වචනයෙන් හෝ සිතින් කිසිදු පවක් නොකරන්නේ ද, ඔහුව මම ‘නාගයා’ යැයි පවසමි.”

---

‘‘Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yāva subhāsitaṃ cidaṃ, bhante, bhagavatā – api ca, udāyi, yo sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya āguṃ na karoti kāyena vācāya manasā, tamahaṃ ‘nāgo’ti brūmī’’ti. Idañca panāhaṃ, bhante, bhagavatā subhāsitaṃ imāhi gāthāhi anumodāmi –

“ස්වාමීනි, මහා අසිරියකි! ස්වාමීනි, මහා පුදුමයකි! භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙය කොතරම් මනාව වදාරන ලද්දක් ද? එනම්: ‘උදායී, දෙවියන් සහිත... සිතින් පවක් නොකරන්නා වූ තැනැත්තා මම නාගයා යැයි පවසමි’ යන මෙම වචනයයි. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ මෙම සුභාෂිතය මම මෙම ගාථාවන්ගෙන් අනුමෝදන් වෙමි (පසසමි):”

---

‘‘Manussabhūtaṃ sambuddhaṃ, attadantaṃ samāhitaṃ;

Iriyamānaṃ brahmapathe, cittassūpasame rataṃ.

“මනුෂ්‍යයෙකු වී ඉපිද සම්බුද්ධත්වයට පත් වූ, තමන්ම දමනය කරගත්, සමාහිත වූ, උතුම් ආර්ය මාර්ගයෙහි ගමන් කරන්නා වූ, සිතේ සංසිඳීමෙහි ඇලුම් කරන්නා වූ,”

---

‘‘Yaṃ [Pg.304] manussā namassanti, sabbadhammāna pāraguṃ;

Devāpi taṃ namassanti, iti me arahato sutaṃ.

“සියලු ධර්මයන්හි පරතෙරට පත් වූ යම් බුදුරජාණන් වහන්සේට මිනිස්සු නමස්කාර කරත් ද, දෙවියෝ ද උන්වහන්සේට නමස්කාර කරති; ඒ රහතන් වහන්සේගෙන් මම මෙසේ ඇසුවෙමි.”

---

‘‘Sabbasaṃyojanātītaṃ, vanā nibbana māgataṃ;

Kāmehi nekkhammarataṃ, muttaṃ selāva kañcanaṃ.

සියලු සංයෝජනයන් ඉක්මවා ගිය, කෙලෙස් වනයෙන් මිදී නිවනට පැමිණි, කාමයන්ගෙන් වෙන්වීමේ ඇලුනු, පාෂාණවල ඇති අපද්‍රව්‍යවලින් වෙන් වූ පිරිසිදු රත්තරන් වැනි වූ (ඒ බුදුරජාණන් වහන්සේව මම ප්‍රශංසා කරමි).

---

‘‘Sabbe accarucī nāgo, himavāññe siluccaye;

Sabbesaṃ nāganāmānaṃ, saccanāmo anuttaro.

හිමාලය පර්වත රාජයා සෙසු පර්වත අබිබවා බබලන්නාක් මෙන්, ඒ මහා නාගයාණන් වහන්සේ (බුදුරජාණන් වහන්සේ) සියලු සත්වයන් අබිබවා බබලන සේක. 'නාග' යන නාමය ඇති සියල්ලන් අතර උන්වහන්සේම උතුම් වූ සැබෑ නාගයාණෝ වෙති.

---

‘‘Nāgaṃ vo kittayissāmi, na hi āguṃ karoti so;

Soraccaṃ avihiṃsā ca, pādā nāgassa te duve.

මම ඔබට ඒ නාගයාණන් වහන්සේ ගැන පවසන්නෙමි; සැබවින්ම උන්වහන්සේ කිසිදු පවක් නොකරන සේක. මෘදු බව (සොරච්චය) සහ අවිහිංසාව ඒ නාගයාණන් වහන්සේගේ පෙර පාද දෙක වැන්න.

---

‘‘Tapo ca brahmacariyaṃ, caraṇā nāgassa tyāpare;

Saddhāhattho mahānāgo, upekkhāsetadantavā.

තපස සහ බ්‍රහ්මචර්යාව ඒ නාගයාණන් වහන්සේගේ අනෙක් (පසුපස) පාද දෙක වැන්න. ශ්‍රද්ධාව ඒ මහා නාගයාණන්ගේ හොඬවැලයි. උපේක්ෂාව උන්වහන්සේගේ සුදු දළ දෙකයි.

---

‘‘Sati gīvā siro paññā, vīmaṃsā dhammacintanā;

සතිය (සිහිය) උන්වහන්සේගේ ගෙලයි, ප්‍රඥාව හිසයි. විමංසාව සහ ධර්මයන් මෙනෙහි කිරීම (ධම්මචින්තනය) උන්වහන්සේගේ හොඬවැලේ අග කොටසයි.

---

---

Dhammakucchisamātapo, viveko tassa vāladhi.

(සතරවන ධ්‍යාන සමාධි) ධර්මය උන්වහන්සේගේ උදරයයි. විවේකය (හුදෙකලාව) උන්වහන්සේගේ වලිගයයි.

---

‘‘So jhāyī assāsarato, ajjhattaṃ susamāhito ;

Gacchaṃ samāhito nāgo, ṭhito nāgo samāhito.

ඒ නාගයාණන් වහන්සේ ධ්‍යාන වඩමින්, ආශ්වාස ප්‍රශ්වාසයන්හි (ඵල සමාපත්තියෙහි) ඇලී, තමා තුළම මැනවින් සමාහිත වූ සිත් ඇතිව වසන සේක. උන්වහන්සේ වඩින විටත් සමාහිතය, සිටගෙන සිටින විටත් සමාහිතය.

---

‘‘Seyyaṃ samāhito nāgo, nisinnopi samāhito;

Sabbattha saṃvuto nāgo, esā nāgassa sampadā.

ඒ නාගයාණන් වහන්සේ සැතපෙන විටත් සමාහිතය, හිඳගෙන සිටින විටත් සමාහිතය. ඒ නාගයාණන් වහන්සේ සෑම ඉන්ද්‍රියයකින්ම මැනවින් සංවර වූ සේක. මෙය ඒ නාගයාණන් වහන්සේගේ ගුණ සම්පත්තියයි.

---

‘‘Bhuñjati anavajjāni, sāvajjāni na bhuñjati;

Ghāsamacchādanaṃ laddhā, sannidhiṃ parivajjayaṃ.

උන්වහන්සේ නිවැරදි වූ (අනවද්‍ය) ප්‍රත්‍යයන් වළඳන සේක, වැරදි ක්‍රමවලින් ලැබුණු (සාවද්‍ය) දේ නොවළඳන සේක. ආහාර සහ සිවුරු ලැබුණත්, ඒවා රැස්කර තැබීමෙන් වැළකී සිටින සේක.

---

‘‘Saṃyojanaṃ aṇuṃ thūlaṃ, sabbaṃ chetvāna bandhanaṃ;

Yena yeneva gacchati, anapekkhova gacchati.

කුඩා වූ හෝ මහත් වූ හෝ සියලු සංයෝජන නමැති බැඳීම් සිඳ දමා, උන්වහන්සේ යම් දිශාවකට වඩින සේක් ද, ඒ දිශාවට කිසිදු ඇලීමකින් තොරව වඩින සේක.

---

‘‘Yathāpi udake jātaṃ, puṇḍarīkaṃ pavaḍḍhati;

Nupalippati toyena, sucigandhaṃ manoramaṃ.

ජලයෙහි හටගත්, ජලයෙහි වැඩුණු, ඉතා මිහිරි සුවඳ ඇති මනරම් වූ සුදු නෙළුම් මලක් යම් සේ ජලයෙන් නොතැවරෙන්නේ ද,

---

‘‘Tatheva loke sujāto, buddho loke viharati;

Nupalippati lokena, toyena padumaṃ yathā.

එසේම ලෝකයෙහි මැනවින් උපන් බුදුරජාණන් වහන්සේ ලෝකයෙහි වසන නමුත්, නෙළුම් මල ජලයෙන් නොතැවරෙන්නාක් මෙන්, උන්වහන්සේ ලෝකයෙහි කෙලෙස්වලින් නොතැවරී වසන සේක.

---

‘‘Mahāginīva [Pg.305] jalito, anāhārūpasammati;

Saṅkhāresūpasantesu, nibbutoti pavuccati.

මැනවින් ඇවිලෙන මහත් ගින්නක් දර නොමැති වූ විට නිවී යන්නාක් මෙන්, සංස්කාරයන් සංසිඳුණු කල්හි උන්වහන්සේ 'නිවුණු' කෙනෙකැයි (පිරිනිවුණු කෙනෙකැයි) කියනු ලැබේ.

---

‘‘Atthassāyaṃ viññāpanī, upamā viññūhi desitā;

Viññassanti mahānāgā, nāgaṃ nāgena desitaṃ.

අර්ථය වටහා දීම පිණිස ප්‍රඥාවන්තයන් විසින් මේ උපමාව දේශනා කරන ලදී. නාගයෙකු (කාලුදායී තෙරුන්) විසින් දේශනා කරන ලද මේ නාගයාණන් (බුදුරජාණන් වහන්සේ) ගැන මහා නාගයෝ (රහතන් වහන්සේලා) වටහා ගනු ඇත.

---

‘‘Vītarāgo vītadoso, vītamoho anāsavo;

Sarīraṃ vijahaṃ nāgo, parinibbissati anāsavo’’ti. paṭhamaṃ;

වීතරාගී වූ, වීතදෝෂී වූ, වීතමෝහී වූ, ආශ්‍රව රහිත වූ ඒ නාගයාණන් වහන්සේ (අවසන් වරට) ශරීරය අත්හැර, ආශ්‍රව රහිතව පිරිනිවන් පාන සේක.

---

2. Migasālāsuttaṃ

2. මිගසාලා සූත්‍රය

---

44. Atha kho āyasmā ānando pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena migasālāya upāsikāya nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Atha kho migasālā upāsikā yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnā kho migasālā upāsikā āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca –

44. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවන් වහන්සේ පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පෙරවාගෙන, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන මිගසාලා උපාසිකාවගේ නිවසට වැඩම කළ සේක. වැඩම කොට පනවන ලද අසුනෙහි වැඩ සිටි සේක. එවිට මිගසාලා උපාසිකාව ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, උන්වහන්සේට වැඳ එකත්පස්ව වාඩි වූවාය. එකත්පස්ව වාඩි වූ මිගසාලා උපාසිකාව ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවන් වහන්සේට මෙසේ කීවාය:

---

‘‘Kathaṃ kathaṃ nāmāyaṃ, bhante ānanda, bhagavatā dhammo desito aññeyyo, yatra hi nāma brahmacārī ca abrahmacārī ca ubho samasamagatikā bhavissanti abhisamparāyaṃ? Pitā me, bhante, purāṇo brahmacārī ahosi ārācārī virato methunā gāmadhammā. So kālaṅkato bhagavatā byākato sakadāgāmisatto tusitaṃ kāyaṃ upapannoti. Petteyyopi me, bhante, isidatto abrahmacārī ahosi sadārasantuṭṭho. Sopi kālaṅkato bhagavatā byākato sakadāgāmipatto tusitaṃ kāyaṃ upapannoti. Kathaṃ kathaṃ nāmāyaṃ, bhante ānanda, bhagavatā dhammo desito aññeyyo, yatra hi nāma brahmacārī ca abrahmacārī ca ubho samasamagatikā bhavissanti abhisamparāya’’nti? ‘‘Evaṃ kho panetaṃ, bhagini, bhagavatā byākata’’nti.

"ස්වාමීනි, ආනන්දයන් වහන්ස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දේශනා කළ මේ ධර්මය කෙසේ නම් වටහා ගත යුතුද? මක්නිසාද යත්, බ්‍රහ්මචාරී වූ තැනැත්තාත් බ්‍රහ්මචාරී නොවූ තැනැත්තාත් යන දෙදෙනාම පරලොවදී එක හා සමාන උපතක් ලබන බැවිනි. ස්වාමීනි, මාගේ පියා වූ පුරාණ බ්‍රහ්මචාරීව, හුදෙකලාව, ග්‍රාම ධර්මයක් වූ මෙถุน සේවනයෙන් වැළකී සිටියේය. ඔහු මියගිය පසු 'ඔහු සකෘදාගාමී වී තුසිත දෙව්ලොව උපන්නේය' කියා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ සේක. ස්වාමීනි, මාගේ පියාගේ සහෝදරයා (බාප්පා) වූ ඉසිදත්ත බ්‍රහ්මචාරී නොවූවෙකි, ඔහු තමාගේ බිරිඳගෙන් සතුටු වී (සදාරසන්තුට්ඨව) ජීවත් වූවෙකි. ඔහු මියගිය පසුත් 'ඔහු සකෘදාගාමී වී තුසිත දෙව්ලොව උපන්නේය' කියා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ සේක. ස්වාමීනි, ආනන්දයන් වහන්ස, බ්‍රහ්මචාරී වූ තැනැත්තා සහ බ්‍රහ්මචාරී නොවූ තැනැත්තා යන දෙදෙනාම පරලොවදී එක හා සමාන ගති ලබන්නේ නම්, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ මේ ධර්මය කෙසේ නම් වටහා ගත යුතුද?" "නැගණියනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එය එසේම වදාරන ලදී."

---

Atha [Pg.306] kho āyasmā ānando migasālāya upāsikāya nivesane piṇḍapātaṃ gahetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi. Atha kho āyasmā ānando pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca –

ඉක්බිති ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවන් වහන්සේ මිගසාලා උපාසිකාවගේ නිවසින් දානය වළඳා, අසුනෙන් නැගිට වැඩම කළ සේක. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවන් වහන්සේ දානයෙන් පසු පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකී (පසුබත් කාලයෙහි) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත වැඩම කළ සේක. වැඩම කොට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පස්ව වාඩි වූ සේක. එකත්පස්ව වාඩි වූ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මේ කරුණ සැල කළ සේක.

---

‘‘Idhāhaṃ, bhante, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena migasālāya upāsikāya nivesanaṃ tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdiṃ. Atha kho, bhante, migasālā upāsikā yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnā kho, bhante, migasālā upāsikā maṃ etadavoca – ‘kathaṃ kathaṃ nāmāyaṃ, bhante ānanda, bhagavatā dhammo desito aññeyyo, yatra hi nāma brahmacārī ca abrahmacārī ca ubho samasamagatikā bhavissanti abhisamparāyaṃ. Pitā me, bhante, purāṇo brahmacārī ahosi ārācārī virato methunā gāmadhammā. So kālaṅkato bhagavatā byākato sakadāgāmipatto tusitaṃ kāyaṃ upapannoti. Petteyyopi me, bhante, isidatto abrahmacārī ahosi sadārasantuṭṭho. Sopi kālaṅkato bhagavatā byākato sakadāgāmipatto tusitaṃ kāyaṃ upapannoti. Kathaṃ kathaṃ nāmāyaṃ, bhante ānanda, bhagavatā dhammo desito aññeyyo, yatra hi nāma brahmacārī ca abrahmacārī ca ubho samasamagatikā bhavissanti abhisamparāya’nti? Evaṃ vutte ahaṃ, bhante, migasālaṃ upāsikaṃ etadavocaṃ – ‘evaṃ kho panetaṃ, bhagini, bhagavatā byākata’’’nti.

“ස්වාමීනි, මම පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පෙරව පාත්‍ර සිවුරු ගෙන මිගසාලා උපාසිකාවගේ නිවස වෙත ගියෙමි. ගොස් පනවන ලද අසුනෙහි වැඩ සිටියෙමි. ස්වාමීනි, එවිට මිගසාලා උපාසිකාව මා වෙත පැමිණ, මට වැඳ එකත්පසක වාඩි වූවාය. ස්වාමීනි, එකත්පසක වාඩි වූ මිගසාලා උපාසිකාව මගෙන් මෙසේ ඇසුවාය: ‘ස්වාමීනි ආනන්දයන් වහන්ස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද මේ ධර්මය කෙසේ නම් තේරුම් ගත යුතුද? මන්ද යත්, බ්‍රහ්මචාරී තැනැත්තාත් අබ්‍රහ්මචාරී තැනැත්තාත් යන දෙදෙනාම පරලොවදී සමාන ගති ඇති (සමාන උපත් ඇති) අය වන බැවිනි. ස්වාමීනි, මගේ පියා වූ පුරාණ බ්‍රහ්මචාරීව, මෛථුනය හෙවත් ග්‍රාම ධර්මයෙන් වෙන්ව වාසය කළේය. ඔහු මිය ගිය පසු සකෘදාගාමී ඵලයට පත්ව තුසිත දිව්‍ය ලෝකයෙහි උපන් බව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ සේක. ස්වාමීනි, මගේ බාප්පා වූ ඉසිදත්ත අබ්‍රහ්මචාරීව, සිය බිරිඳගෙන් සතුටුව වාසය කළේය. ඔහුද මිය ගිය පසු සකෘදාගාමී ඵලයට පත්ව තුසිත දිව්‍ය ලෝකයෙහි උපන් බව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ සේක. ස්වාමීනි ආනන්දයන් වහන්ස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද මේ ධර්මය කෙසේ නම් තේරුම් ගත යුතුද? මන්ද යත්, බ්‍රහ්මචාරී තැනැත්තාත් අබ්‍රහ්මචාරී තැනැත්තාත් යන දෙදෙනාම පරලොවදී සමාන ගති ඇති අය වන බැවිනි.’ ස්වාමීනි, ඇය එසේ ඇසූ විට මම ඇයට ‘නංගී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ බව එලෙසම වදාළ සේක’ යි පැවසුවෙමි.”

---

‘‘Kā cānanda, migasālā upāsikā bālā abyattā ammakā ammakasaññā, ke ca purisapuggalaparopariyañāṇe? Chayime, ānanda, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ.

“ආනන්ද, මෝඩ, අඥාන, හුදෙක් ස්ත්‍රී බුද්ධියක් පමණක් ඇති මේ මිගසාලා උපාසිකාව කවුද? පුද්ගලයන්ගේ ඉන්ද්‍රියයන්ගේ මෝරන ලද හෝ නොවූ බව පිළිබඳ දැනුම (ඉන්ද්‍රිය පරෝපරිය ඥානය) ඇත්තේ කා හටද? (එය ඇත්තේ තථාගතයන් වහන්සේට පමණි). ආනන්ද, ලෝකයෙහි මේ පුද්ගලයන් හය දෙනෙක් විද්‍යමාන වෙති.”

---

‘‘Katame cha? Idhānanda, ekacco puggalo sorato hoti sukhasaṃvāso, abhinandanti sabrahmacārī ekattavāsena. Tassa savanenapi akataṃ hoti, bāhusaccenapi akataṃ hoti, diṭṭhiyāpi appaṭividdhaṃ hoti, sāmāyikampi vimuttiṃ na labhati. So kāyassa bhedā paraṃ [Pg.307] maraṇā hānāya pareti no visesāya, hānagāmīyeva hoti no visesagāmī.

“ඒ හය දෙනා කවුද? ආනන්ද, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සංවර වූයේ, සුවසේ වාසය කළ හැකි අයෙකු වෙයි. සබ්‍රහ්මචාරීහු ඔහු සමඟ එක්ව වාසය කිරීම ගැන සතුටු වෙති. එහෙත් ඔහු ධර්මය ශ්‍රවණය කර නැත, බහුශ්‍රුත බවක් නැත, දැක්මෙන් අවබෝධ කර නැත, කලින් කලට ලබන විමුක්තියක් (පීති ප්‍රාමෝද්‍යය) ලබන්නේද නැත. ඔහු කය බිඳී මරණයෙන් මතු පිරිහීමට මිස සුවිශේෂී උසස් බවකට පත් නොවේ. ඔහු පිරිහීමට යන්නෙක්ම වෙයි, උසස් බවට පත් වන්නෙක් නොවේ.”

---

‘‘Idha panānanda, ekacco puggalo sorato hoti sukhasaṃvāso, abhinandanti sabrahmacārī ekattavāsena. Tassa savanenapi kataṃ hoti, bāhusaccenapi kataṃ hoti, diṭṭhiyāpi paṭividdhaṃ hoti, sāmāyikampi vimuttiṃ labhati. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā visesāya pareti no hānāya, visesagāmīyeva hoti no hānagāmī.

“ආනන්ද, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සංවර වූයේ, සුවසේ වාසය කළ හැකි අයෙකු වෙයි. සබ්‍රහ්මචාරීහු ඔහු සමඟ එක්ව වාසය කිරීම ගැන සතුටු වෙති. ඔහු ධර්මය ශ්‍රවණය කර ඇත, බහුශ්‍රුත බවක් ඇත, දැක්මෙන් අවබෝධ කර ඇත, කලින් කලට ලබන විමුක්තියද ලබයි. ඔහු කය බිඳී මරණයෙන් මතු සුවිශේෂී උසස් බවකට පත් වේ මිස පිරිහීමට පත් නොවේ. ඔහු උසස් බවට පත් වන්නෙක්ම වෙයි, පිරිහීමට යන්නෙක් නොවේ.”

---

‘‘Tatrānanda, pamāṇikā pamiṇanti – ‘imassapi teva dhammā aparassapi teva dhammā, kasmā tesaṃ eko hīno eko paṇīto’ti! Tañhi tesaṃ, ānanda, hoti dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya.

“ආනන්ද, එහිදී මිනුම් දඬු යොදන්නෝ (පුද්ගලයන් මනින්නෝ) මෙසේ පවසති: ‘මොහුටත් ඇත්තේ එම ධර්මතාවන්මය, අනෙකාටත් ඇත්තේ එම ධර්මතාවන්මය. එසේ තිබියදී ඔවුන්ගෙන් එක් අයෙකු හීන වන්නේත්, අනෙකා උසස් වන්නේත් කුමන කරුණක් නිසාද?’ ආනන්ද, ඔවුන්ගේ ඒ මැනීම ඔවුන්ට බොහෝ කල් අහිත පිණිසත් දුක් පිණිසත් පවතී.”

---

‘‘Tatrānanda, yvāyaṃ puggalo sorato hoti sukhasaṃvāso, abhinandanti sabrahmacārī ekattavāsena, tassa savanenapi kataṃ hoti, bāhusaccenapi kataṃ hoti, diṭṭhiyāpi paṭividdhaṃ hoti, sāmāyikampi vimuttiṃ labhati. Ayaṃ, ānanda, puggalo amunā purimena puggalena abhikkantataro ca paṇītataro ca. Taṃ kissa hetu? Imaṃ hānanda, puggalaṃ dhammasoto nibbahati, tadantaraṃ ko jāneyya aññatra tathāgatena! Tasmātihānanda, mā puggalesu pamāṇikā ahuvattha; mā puggalesu pamāṇaṃ gaṇhittha. Khaññati hānanda, puggalesu pamāṇaṃ gaṇhanto. Ahaṃ vā, ānanda, puggalesu pamāṇaṃ gaṇheyyaṃ, yo vā panassa mādiso.

“ආනන්ද, ඒ පුද්ගලයන් දෙදෙනා අතරින් යම් පුද්ගලයෙක් සංවරව, සුවසේ වාසය කළ හැකිව, සබ්‍රහ්මචාරීන්ගේ සතුටට පත්ව, ධර්මය අසා තිබේද, බහුශ්‍රුතද, දැක්මෙන් අවබෝධ කර තිබේද, විමුක්තිය ලබන්නේද, ආනන්ද, ඒ පුද්ගලයා කලින් කී පුද්ගලයාට වඩා අතිශයින්ම උසස් වෙයි, ප්‍රණීත වෙයි. ඒ කවර හෙයින්ද? ආනන්ද, මේ පුද්ගලයා ධර්ම ප්‍රවාහය (විදර්ශනා ඥානය) විසින් ඉදිරියට රැගෙන යනු ලබයි. තථාගතයන් වහන්සේ හැර ඒ අභ්‍යන්තර වෙනස වෙන කවුරුන් දනිත්ද? එබැවින් ආනන්ද, පුද්ගලයන් මැනීමට ඉදිරිපත් නොවන්න. පුද්ගලයන් මැනීම නොකරන්න. ආනන්ද, පුද්ගලයන් මනින තැනැත්තා තමා විසින්ම තමා විනාශ කර ගනී. ආනන්ද, පුද්ගලයන් මැනිය හැක්කේ මට හෝ මා වැනි කෙනෙකුට පමණි.”

---

‘‘Idha panānanda, ekaccassa puggalassa kodhamāno adhigato hoti, samayena samayañcassa lobhadhammā uppajjanti. Tassa savanenapi akataṃ hoti, bāhusaccenapi akataṃ hoti, diṭṭhiyāpi appaṭividdhaṃ hoti, sāmāyikampi vimuttiṃ na labhati. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā hānāya pareti no visesāya, hānagāmīyeva hoti no visesagāmī.

“ආනන්ද, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකු තුළ ක්‍රෝධය හා මානය පවතී. කලින් කලට ඔහු තුළ ලෝභ සහගත ධර්මයන් උපදියි. ඔහු ධර්මය ශ්‍රවණය කර නැත, බහුශ්‍රුත නැත, දැක්මෙන් අවබෝධ කර නැත, විමුක්තියද නොලබයි. ඔහු කය බිඳී මරණයෙන් මතු පිරිහීමට යයි මිස උසස් බවට පත් නොවේ. ඔහු පිරිහීමට යන්නෙක්ම වෙයි, උසස් බවට පත් වන්නෙක් නොවේ.”

---

‘‘Idha panānanda, ekaccassa puggalassa kodhamāno adhigato hoti, samayena samayañcassa lobhadhammā uppajjanti. Tassa savanenapi kataṃ hoti…pe… no hānagāmī.

“ආනන්ද, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකු තුළ ක්‍රෝධය හා මානය පවතී. කලින් කලට ඔහු තුළ ලෝභ සහගත ධර්මයන් උපදියි. එහෙත් ඔහු ධර්මය ශ්‍රවණය කර ඇත... පෙ... පිරිහීමට පත් නොවේ.”

---

‘‘Tatrānanda[Pg.308], pamāṇikā pamiṇanti…pe… yo vā panassa mādiso.

“ආනන්ද, එහිදී මිනුම් දඬු යොදන්නෝ... පෙ... මා වැනි කෙනෙකුට පමණි.”

---

‘‘Idha, panānanda, ekaccassa puggalassa kodhamāno adhigato hoti, samayena samayañcassa vacīsaṅkhārā uppajjanti. Tassa savanenapi akataṃ hoti…pe… sāmāyikampi vimuttiṃ na labhati. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā hānāya pareti no visesāya, hānagāmīyeva hoti no visesagāmī.

“ආනන්ද, මෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකු තුළ ක්‍රෝධය හා මානය පවතී. කලින් කලට ඔහු තුළ වචී සංස්කාරයන් (අනවශ්‍ය කතාබස්) උපදියි. ඔහු ධර්මය ශ්‍රවණය කර නැත... පෙ... විමුක්තියද නොලබයි. ඔහු කය බිඳී මරණයෙන් මතු පිරිහීමට යයි මිස උසස් බවට පත් නොවේ. ඔහු පිරිහීමට යන්නෙක්ම වෙයි, උසස් බවට පත් වන්නෙක් නොවේ.”

---

‘‘Idha panānanda, ekaccassa puggalassa kodhamāno adhigato hoti, samayena samayañcassa vacīsaṅkhārā uppajjanti. Tassa savanenapi kataṃ hoti, bāhusaccenapi kataṃ hoti, diṭṭhiyāpi paṭividdhaṃ hoti, sāmāyikampi vimuttiṃ labhati. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā visesāya pareti no hānāya, visesagāmīyeva hoti no hānagāmī.

“ආනන්දයෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකු කෙරෙහි ක්‍රෝධය හා මානය අධිකව පවතී. කලින් කලට ඔහු කෙරෙහි වචී සංස්කාරයෝ (කතාබහ කිරීම්) උපදිති. එසේ වුවද ඔහු (දහම) ශ්‍රවණය කළ යුතු පරිදි ශ්‍රවණය කර ඇත, බහුශ්‍රැත බව දියුණු කර ඇත, ප්‍රඥාවෙන් අවබෝධ කළ යුතු දෑ අවබෝධ කර ඇත, තාවකාලික විමුක්තියක් (පීති ප්‍රාමෝද්‍යයක්) ද ලබයි. ඔහු කය බිඳී මරණින් මතු විශේෂත්වයකට (දියුණුවකට) පැමිණෙයි, පිරිහීමට පත් නොවේ; හෙතෙම විශිෂ්ටත්වයටම යන්නෙකු මිස පිරිහීමට යන්නෙකු නොවේ.”

---

‘‘Tatrānanda, pamāṇikā pamiṇanti – ‘imassapi teva dhammā, aparassapi teva dhammā. Kasmā tesaṃ eko hīno, eko paṇīto’ti? Tañhi tesaṃ, ānanda, hoti dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya.

“ආනන්දයෙනි, එහිදී මතුපිටින් මැන බලන්නෝ (පුද්ගලයන් විනිශ්චය කරන්නෝ) මෙසේ විනිශ්චය කරති: ‘මේ පුද්ගලයාටත් ඒ ගුණධර්මම ඇත, අනෙක් පුද්ගලයාටත් ඒ ගුණධර්මම ඇත. එසේ නම් ඔවුන්ගෙන් එක් අයෙකු හීන වන්නේත්, අනෙක් අය ප්‍රණීත වන්නේත් මන්ද?’ යනුවෙනි. ආනන්දයෙනි, ඔවුන්ගේ ඒ විනිශ්චය ඔවුන්ට බොහෝ කල් අහිත පිණිසත්, දුක් පිණිසත් පවතියි.”

---

‘‘Tatrānanda, yassa puggalassa kodhamāno adhigato hoti, samayena samayañcassa vacīsaṅkhārā uppajjanti, tassa savanenapi kataṃ hoti, bāhusaccenapi kataṃ hoti, diṭṭhiyāpi paṭividdhaṃ hoti, sāmāyikampi vimuttiṃ labhati. Ayaṃ, ānanda, puggalo amunā purimena puggalena abhikkantataro ca paṇītataro ca. Taṃ kissa hetu? Imaṃ hānanda, puggalaṃ dhammasoto nibbahati. Tadantaraṃ ko jāneyya aññatra tathāgatena! Tasmātihānanda, mā puggalesu pamāṇikā ahuvattha; mā puggalesu pamāṇaṃ gaṇhittha. Khaññati hānanda, puggalesu pamāṇaṃ gaṇhanto. Ahaṃ vā, ānanda, puggalesu pamāṇaṃ gaṇheyyaṃ, yo vā panassa mādiso.

“ආනන්දයෙනි, යම් පුද්ගලයෙකු කෙරෙහි ක්‍රෝධය හා මානය පවතින නමුත්, කලින් කලට ඔහු කෙරෙහි වචී සංස්කාරයන් උපදින නමුත්, ඔහු (දහම) ශ්‍රවණය කළ යුතු පරිදි ශ්‍රවණය කර ඇත්නම්, බහුශ්‍රැත බව දියුණු කර ඇත්නම්, ප්‍රඥාවෙන් අවබෝධ කළ යුතු දෑ අවබෝධ කර ඇත්නම්, තාවකාලික විමුක්තිය ද ලබන්නේ නම්, ආනන්දයෙනි, මේ පුද්ගලයා කලින් කී පුද්ගලයාට වඩා අතිශයින්ම උසස් වෙයි, ප්‍රණීත වෙයි. එයට හේතුව කුමක්ද? ආනන්දයෙනි, මේ පුද්ගලයා ධර්ම ප්‍රවාහය (විපස්සනා ඥානය) විසින් ආර්ය භූමිය කරා රැගෙන යනු ලබයි. තථාගතයන් වහන්සේ හැර ඒ වෙනස වෙන කවරෙක් දැන ගනීද? එබැවින් ආනන්දයෙනි, පුද්ගලයන් පිළිබඳව මැන බලන්නන් නොවන්න; පුද්ගලයන් පිළිබඳව පමණ (විනිශ්චය) නොගන්න. ආනන්දයෙනි, පුද්ගලයන් මැන බලන්නා තමාම විනාශ කරගනියි (ගුණ නැති කරගනියි). ආනන්දයෙනි, පුද්ගලයන් පිළිබඳව මැන බැලිය යුත්තේ මා හෝ මා වැනි වූවකු (බුදුරජාණන් වහන්සේ නමක) පමණි.”

---

‘‘Kā cānanda, migasālā upāsikā bālā abyattā ammakā ammakasaññā, ke ca purisapuggalaparopariyañāṇe! Ime kho, ānanda, cha puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ.

“ආනන්දයෙනි, මෝඩ වූ, අදක්ෂ වූ, හුදු ස්ත්‍රී සංඥාවෙන් (මානයෙන්) යුක්ත වූ මේ මිගසාලා උපාසිකාව කොහේද, පුද්ගලයන්ගේ ඉන්ද්‍රියයන්ගේ මෝරන හෝ නොමෝරන බව (පරෝපරිය ඥානය) පිළිබඳ වූ තථාගතයන් වහන්සේලාගේ ඥානය කොහේද! ආනන්දයෙනි, මේ පුද්ගලයන් හයදෙනා ලෝකයෙහි පවතින බව දක්නට ලැබේ.”

---

‘‘Yathārūpena, ānanda, sīlena purāṇo samannāgato ahosi, tathārūpena sīlena isidatto samannāgato abhavissa. Nayidha purāṇo isidattassa gatimpi aññassa. Yathārūpāya ca, ānanda, paññāya isidatto samannāgato ahosi, tathārūpāya paññāya purāṇo samannāgato [Pg.309] abhavissa. Nayidha isidatto purāṇassa gatimpi aññassa. Iti kho, ānanda, ime puggalā ubho ekaṅgahīnā’’ti. Dutiyaṃ.

“ආනන්දයෙනි, පුරාණ යම්බඳු සීලයකින් යුක්ත වූයේද, ඉසිදත්තද එබඳුම සීලයකින් යුක්ත වූයේ නම්, පුරාණට ඉසිදත්තගේ ඥාන මට්ටම කිසිසේත් දැනගත නොහැකි වනු ඇත. ආනන්දයෙනි, ඉසිදත්ත යම්බඳු ප්‍රඥාවකින් යුක්ත වූයේද, පුරාණද එබඳුම ප්‍රඥාවකින් යුක්ත වූයේ නම්, ඉසිදත්තට පුරාණගේ ඥාන මට්ටම කිසිසේත් දැනගත නොහැකි වනු ඇත. මෙසේ ආනන්දයෙනි, මේ පුද්ගලයන් දෙදෙනාම එක් එක් අංගයකින් අඩු වූවෝ වෙති.”

---

3. Iṇasuttaṃ

3. ඉණ සූත්‍රය (ණය පිළිබඳ සූත්‍රය)

---

45. ‘‘Dāliddiyaṃ, bhikkhave, dukkhaṃ lokasmiṃ kāmabhogino’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Yampi, bhikkhave, daliddo assako anāḷhiko iṇaṃ ādiyati, iṇādānampi, bhikkhave, dukkhaṃ lokasmiṃ kāmabhogino’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Yampi, bhikkhave, daliddo assako anāḷhiko iṇaṃ ādiyitvā vaḍḍhiṃ paṭissuṇāti, vaḍḍhipi, bhikkhave, dukkhā lokasmiṃ kāmabhogino’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Yampi, bhikkhave, daliddo assako anāḷhiko vaḍḍhiṃ paṭissuṇitvā kālābhataṃ vaḍḍhiṃ na deti, codentipi naṃ; codanāpi, bhikkhave, dukkhā lokasmiṃ kāmabhogino’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Yampi, bhikkhave, daliddo assako anāḷhiko codiyamāno na deti, anucarantipi naṃ; anucariyāpi, bhikkhave, dukkhā lokasmiṃ kāmabhogino’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Yampi, bhikkhave, daliddo assako anāḷhiko anucariyamāno na deti, bandhantipi naṃ; bandhanampi, bhikkhave, dukkhaṃ lokasmiṃ kāmabhogino’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’.

45. “මහණෙනි, කාමභෝගී පුද්ගලයෙකුට ලෝකයෙහි දිළිඳු බව (දුප්පත්කම) දුකක් නොවේද?” “එසේය ස්වාමීනි.” “මහණෙනි, යම් දිළිඳු, තමා සතු කිසිවක් නැති, ධනයක් නැති පුද්ගලයෙක් ණයක් ගනීද, මහණෙනි, කාමභෝගී පුද්ගලයෙකුට ලෝකයෙහි ඒ ණය ගැනීමත් දුකක් නොවේද?” “එසේය ස්වාමීනි.” “මහණෙනි, යම් දිළිඳු පුද්ගලයෙක් ණය ගෙන පොලිය ගෙවීමට පොරොන්දු වෙයිද, මහණෙනි, කාමභෝගී පුද්ගලයෙකුට ඒ පොලියත් දුකක් නොවේද?” “එසේය ස්වාමීනි.” “මහණෙනි, යම් දිළිඳු පුද්ගලයෙක් පොලිය ගෙවීමට පොරොන්දු වී, නියමිත කාලයට එය නොගෙවයිද, එවිට (ණය හිමියෝ) ඔහුට චෝදනා කරති; මහණෙනි, කාමභෝගී පුද්ගලයෙකුට ඒ චෝදනා ලැබීමත් දුකක් නොවේද?” “එසේය ස්වාමීනි.” “මහණෙනි, චෝදනා ලැබූ දිළිඳු පුද්ගලයා (ණය) නොගෙවයිද, එවිට ඔවුහු ඔහු ලුහුබඳිති; මහණෙනි, කාමභෝගී පුද්ගලයෙකුට ඒ ලුහුබැඳීමත් දුකක් නොවේද?” “එසේය ස්වාමීනි.” “මහණෙනි, ලුහුබඳිනු ලබන දිළිඳු පුද්ගලයා (ණය) නොගෙවයිද, එවිට ඔවුහු ඔහුව සිර කරති; මහණෙනි, කාමභෝගී පුද්ගලයෙකුට ඒ සිර කරනු ලැබීමත් දුකක් නොවේද?” “එසේය ස්වාමීනි.”

---

‘‘Iti kho, bhikkhave, dāliddiyampi dukkhaṃ lokasmiṃ kāmabhogino, iṇādānampi dukkhaṃ lokasmiṃ kāmabhogino, vaḍḍhipi dukkhā lokasmiṃ kāmabhogino, codanāpi dukkhā lokasmiṃ kāmabhogino, anucariyāpi dukkhā lokasmiṃ kāmabhogino, bandhanampi dukkhaṃ lokasmiṃ kāmabhogino; evamevaṃ kho, bhikkhave, yassa kassaci saddhā natthi kusalesu dhammesu, hirī natthi kusalesu dhammesu, ottappaṃ natthi kusalesu dhammesu, vīriyaṃ natthi kusalesu dhammesu, paññā natthi kusalesu dhammesu – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyassa vinaye daliddo assako anāḷhiko.

“මහණෙනි, මෙසේ ලෝකයෙහි කාමභෝගී පුද්ගලයාට දිළිඳු බව දුකකි, ණය ගැනීම දුකකි, පොලිය දුකකි, චෝදනා ලැබීම දුකකි, ලුහුබැඳීම දුකකි, සිරවීම දුකකි. මහණෙනි, එලෙසම යම් පුද්ගලයෙකුට කුසල් දහම් කෙරෙහි ශ්‍රද්ධාවක් නැද්ද, අකුසලයට ලැජ්ජාවක් (හිරි) නැද්ද, අකුසලයට බියක් (ඔතප්) නැද්ද, වීර්යයක් නැද්ද, ප්‍රඥාවක් නැද්ද - මහණෙනි, ආර්ය විනයෙහි ඔහු ‘දිළිඳු වූ, කිසිවක් නැති, ධනයක් නැති තැනැත්තා’ යැයි කියනු ලැබේ.”

---

‘‘Sa kho so, bhikkhave, daliddo assako anāḷhiko saddhāya asati kusalesu dhammesu, hiriyā asati kusalesu dhammesu, ottappe asati kusalesu dhammesu, vīriye asati kusalesu dhammesu, paññāya asati [Pg.310] kusalesu dhammesu, kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati. Idamassa iṇādānasmiṃ vadāmi.

“මහණෙනි, කුසල් දහම් කෙරෙහි ශ්‍රද්ධාව, හිරිය, ඔතප්පය, වීර්යය සහ ප්‍රඥාව නැති ඒ දිළිඳු පුද්ගලයා කයෙන් දුසිරිතෙහි යෙදෙයි, වචනයෙන් දුසිරිතෙහි යෙදෙයි, මනසින් දුසිරිතෙහි යෙදෙයි. මෙය ඔහුගේ ‘ණය ගැනීම’ යැයි මම කියමි.”

---

‘‘So tassa kāyaduccaritassa paṭicchādanahetu pāpikaṃ icchaṃ paṇidahati. ‘Mā maṃ jaññū’ti icchati, ‘mā maṃ jaññū’ti saṅkappati, ‘mā maṃ jaññū’ti vācaṃ bhāsati, ‘mā maṃ jaññū’ti kāyena parakkamati. So tassa vacīduccaritassa paṭicchādanahetu…pe… so tassa manoduccaritassa paṭicchādanahetu…pe… ‘mā maṃ jaññū’ti kāyena parakkamati. Idamassa vaḍḍhiyā vadāmi.

ඔහු ඒ කාය දුශ්චරිතය සැඟවීම පිණිස ලාමක වූ අදහසක් ඇති කරගනියි. ‘අන් අය මා හඳුනා නොගනිත්වා’ යි පතයි, ‘අන් අය මා හඳුනා නොගනිත්වා’ යි සංකල්පනා කරයි, ‘අන් අය මා හඳුනා නොගනිත්වා’ යි පවසයි, ‘අන් අය මා හඳුනා නොගනිත්වා’ යි කයින් වෙහෙසෙයි. ඔහු ඒ වචී දුශ්චරිතය සැඟවීම පිණිස ද... ඔහු ඒ මනෝ දුශ්චරිතය සැඟවීම පිණිස ද... ‘අන් අය මා හඳුනා නොගනිත්වා’ යි කයින් වෙහෙසෙයි. මෙය මොහුගේ (ණය) පොලිය වැඩීම යැයි මම කියමි.

---

‘‘Tamenaṃ pesalā sabrahmacārī evamāhaṃsu – ‘ayañca so āyasmā evaṃkārī evaṃsamācāro’ti. Idamassa codanāya vadāmi.

සිල්වත් වූ සබ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලා ඔහු පිළිබඳව මෙසේ පවසති: ‘මේ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේ මෙබඳු ක්‍රියා ඇත්තෙකි, මෙබඳු පැවැත්මක් ඇත්තෙකි’ යනුවෙනි. මෙය මොහුට (ණය හිමියන් විසින්) කරනු ලබන චෝදනාව යැයි මම කියමි.

---

‘‘Tamenaṃ araññagataṃ vā rukkhamūlagataṃ vā suññāgāragataṃ vā vippaṭisārasahagatā pāpakā akusalavitakkā samudācaranti. Idamassa anucariyāya vadāmi.

අරණකට හෝ රුක්මුලකට හෝ ශුන්‍යාගාරයකට ගිය ඔහු කරා විපිළිසර බව (පසුතැවීම) හා බැඳුණු ලාමක අකුසල් විතර්කයන් පැමිණෙයි. මෙය මොහුට (ණය හිමියන් විසින්) ලුහුබැඳීම යැයි මම කියමි.

---

‘‘Sa kho so, bhikkhave, daliddo assako anāḷhiko kāyena duccaritaṃ caritvā vācāya duccaritaṃ caritvā manasā duccaritaṃ caritvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā nirayabandhane vā bajjhati tiracchānayonibandhane vā. Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekabandhanampi samanupassāmi evaṃdāruṇaṃ evaṃkaṭukaṃ evaṃantarāyakaraṃ anuttarassa yogakkhemassa adhigamāya, yathayidaṃ, bhikkhave, nirayabandhanaṃ vā tiracchānayonibandhanaṃ vā’’ti.

මහණෙනි, සම්පත් නැති, තමා සතු කිසිවක් නැති, දිළිඳු වූ ඒ පුද්ගලයා කයින්, වචනයෙන් හා මනසින් දුශ්චරිතයෙහි යෙදී, ශරීරය බිඳී මරණින් මතු නිරය නමැති බන්ධනයෙහි හෝ තිරිසන් යෝනිය නමැති බන්ධනයෙහි හෝ බැඳෙයි. මහණෙනි, අනුත්තර වූ යෝගක්ඛේමයට (නිවනට) පැමිණීමට මෙතරම් දරුණු වූ, මෙතරම් කටුක වූ, මෙතරම් බාධා පමුණුවන නිරයෙහි බැඳීම හෝ තිරිසන් යෝනියෙහි බැඳීම වැනි වෙනත් එකදු බැඳීමක්වත් මම නොදකිමි.

---

‘‘Dāliddiyaṃ dukkhaṃ loke, iṇādānañca vuccati;

Daliddo iṇamādāya, bhuñjamāno vihaññati.

ලෝකයෙහි දිළිඳු බව දුකකි, ණය ගැනීම ද දුකක් යැයි කියනු ලැබේ; දිළිඳු මිනිසා ණය ගෙන එය අනුභව කරමින් පීඩාවට පත්වෙයි.

---

‘‘Tato anucaranti naṃ, bandhanampi nigacchati;

Etañhi bandhanaṃ dukkhaṃ, kāmalābhābhijappinaṃ.

ඉන්පසු (ණය හිමියෝ) ඔහු ලුහුබඳිති, ඔහු සිරගත වීමට ද පත්වෙයි; කාම සම්පත් ලැබීමට ආශා කරන්නන් හට මේ බැඳීම සැබවින්ම දුකකි.

---

‘‘Tatheva ariyavinaye, saddhā yassa na vijjati;

Ahirīko anottappī, pāpakammavinibbayo.

එසේම ආර්ය විනයෙහි ද යමෙකු තුළ ශ්‍රද්ධාව නැති ද, ලජ්ජා නැති, බිය නැති ඔහු පව්කම් වර්ධනය කරගනියි.

---

‘‘Kāyaduccaritaṃ katvā, vacīduccaritāni ca;

Manoduccaritaṃ katvā, ‘mā maṃ jaññū’ti icchati.

කාය දුශ්චරිතය ද වචී දුශ්චරිතයන් ද මනෝ දුශ්චරිතය ද සිදු කොට, ‘අන් අය මා හඳුනා නොගනිත්වා’ යි පතයි.

---

‘‘So [Pg.311] saṃsappati kāyena, vācāya uda cetasā;

Pāpakammaṃ pavaḍḍhento, tattha tattha punappunaṃ.

ඔහු කයින්, වචනයෙන් හෝ සිතින් වැරදි මඟ යමින්, ඒ ඒ තැන නැවත නැවතත් පව්කම් වර්ධනය කරයි.

---

‘‘So pāpakammo dummedho, jānaṃ dukkaṭamattano;

Daliddo iṇamādāya, bhuñjamāno vihaññati.

තමා කළ දුශ්චරිතය දැන දැනම පව් කරන ඒ අඥානයා, ණය ගෙන අනුභව කරන්නාක් මෙන් පීඩාවට පත්වෙයි.

---

‘‘Tato anucaranti naṃ, saṅkappā mānasā dukhā;

Gāme vā yadi vāraññe, yassa vippaṭisārajā.

ගමෙහි දී හෝ අරණෙහි දී හෝ විපිළිසර බවින් උපන් දුක්ඛිත මනෝ විතර්කයන් ඔහුව ලුහුබඳියි.

---

‘‘So pāpakammo dummedho, jānaṃ dukkaṭamattano;

Yonimaññataraṃ gantvā, niraye vāpi bajjhati.

තමා කළ දුශ්චරිතය දැන දැනම පව් කරන ඒ අඥානයා, යම්කිසි (තිරිසන්) යෝනියකට පැමිණෙයි, නැතහොත් නිරයෙහි බැඳෙයි.

---

‘‘Etañhi bandhanaṃ dukkhaṃ, yamhā dhīro pamuccati;

Dhammaladdhehi bhogehi, dadaṃ cittaṃ pasādayaṃ.

යම් බැඳීමකින් ප්‍රඥාවන්තයා මිදෙයි ද, ඒ බැඳීම සැබවින්ම දුකකි. දැහැමෙන් ලත් සම්පත්වලින් සිත පහදවා දන් දෙමින්,

---

‘‘Ubhayattha kaṭaggāho, saddhassa gharamesino;

Diṭṭhadhammahitatthāya, samparāyasukhāya ca;

Evametaṃ gahaṭṭhānaṃ, cāgo puññaṃ pavaḍḍhati.

මේ ජීවිතයේ යහපත පිණිසත් පරලොව සුවය පිණිසත් ශ්‍රද්ධාවන්ත ගෘහස්ථයා දෙලොවම ජය ලබයි; මෙසේ ගිහියන්ගේ ඒ ත්‍යාගය නම් වූ පින වර්ධනය වෙයි.

---

‘‘Tatheva ariyavinaye, saddhā yassa patiṭṭhitā;

Hirīmano ca ottappī, paññavā sīlasaṃvuto.

එසේම ආර්ය විනයෙහි යමෙකුගේ ශ්‍රද්ධාව පිහිටියේ ද, ලජ්ජා බිය සහිත වූ සිතක් ඇති, ප්‍රඥාවන්ත වූ, ශීලයෙන් සංවර වූ,

---

‘‘Eso kho ariyavinaye, ‘sukhajīvī’ti vuccati;

Nirāmisaṃ sukhaṃ laddhā, upekkhaṃ adhitiṭṭhati.

ඔහු ආර්ය විනයෙහි ‘සුවසේ ජීවත් වන්නෙකැයි’ කියනු ලැබේ; නිරාමිස සුවය ලබා හතරවන ධ්‍යානයෙහි උපේක්ෂාවට පැමිණෙයි.

---

‘‘Pañca nīvaraṇe hitvā, niccaṃ āraddhavīriyo;

Jhānāni upasampajja, ekodi nipako sato.

පංච නීවරණයන් ප්‍රහීණ කොට, නිරතුරුව වීරිය වඩමින්, ඒකාග්‍ර වූ සිතින්, නිපුණ වූ ප්‍රඥාවෙන් හා සිහියෙන් යුතුව ධ්‍යානයන්ට පැමිණෙයි.

---

‘‘Evaṃ ñatvā yathābhūtaṃ, sabbasaṃyojanakkhaye;

Sabbaso anupādāya, sammā cittaṃ vimuccati.

මෙසේ තතු පරිදි දැන, සියලු සංයෝජනයන් ක්ෂය වීමෙන්, කිසිවක් උපාදානය කර නොගෙන සිත මැනවින් (කෙලෙසුන්ගෙන්) මිදෙයි.

---

‘‘Tassa sammā vimuttassa, ñāṇaṃ ce hoti tādino;

‘Akuppā me vimuttī’ti, bhavasaṃyojanakkhaye.

යහපත් ලෙස මිදුණු, තාදී ගුණයෙන් යුතු ඒ රහතන් වහන්සේට, භව සංයෝජනයන් ක්ෂය වීමේ දී ‘මාගේ විමුක්තිය අකෝප්‍ය (නොසෙල්වෙන සුළු) වේ’ යැයි ඥානය පහළ වෙයි.

---

‘‘Etaṃ kho paramaṃ ñāṇaṃ, etaṃ sukhamanuttaraṃ;

Asokaṃ virajaṃ khemaṃ, etaṃ ānaṇyamuttama’’nti. tatiyaṃ;

මෙය උත්තම වූ ඥානයයි, මෙය අනුත්තර වූ සුවයයි. සෝක රහිත වූ, කෙලෙස් රහිත වූ, නිර්භය වූ මෙය උත්තම වූ අනාණ්‍ය (ණය නැති) බවයි.

---

4. Mahācundasuttaṃ

4. මහාචුන්ද සූත්‍රය

---

46. Evaṃ [Pg.312] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ āyasmā mahācundo cetīsu viharati sayaṃjātiyaṃ. Tatra kho āyasmā mahācundo bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhave’’ti. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato mahācundassa paccassosuṃ. Āyasmā mahācundo etadavoca –

46. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී: එක් කලෙක ආයුෂ්මත් මහාචුන්ද ස්වාමීන් වහන්සේ චේති ජනපදයේ සහජාති නම් නියම් ගමෙහි වැඩවසන සේක. එහි දී ආයුෂ්මත් මහාචුන්ද ස්වාමීන් වහන්සේ ‘ඇවැත්නි, මහණෙනි’ යි භික්ෂූන් ඇමතූහ. ඒ භික්ෂූහු ද ‘ඇවැත්නි’ යි ආයුෂ්මත් මහාචුන්ද ස්වාමීන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. ආයුෂ්මත් මහාචුන්ද ස්වාමීන් වහන්සේ මෙසේ වදාළහ:

---

‘‘Idhāvuso, dhammayogā bhikkhū jhāyī bhikkhū apasādenti – ‘ime pana jhāyinomhā, jhāyinomhāti jhāyanti pajjhāyanti nijjhāyanti avajjhāyanti. Kimime jhāyanti, kintime jhāyanti, kathaṃ ime jhāyantī’ti? Tattha dhammayogā ca bhikkhū nappasīdanti, jhāyī ca bhikkhū nappasīdanti, na ca bahujanahitāya paṭipannā honti bahujanasukhāya bahuno janassa atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.

“ඇවැත්නි, මේ ශාසනයෙහි ධර්මධර භික්ෂූහු භාවනානුයෝගී භික්ෂූන්ට ගර්හා කරති: ‘මේ අය “අපි ධ්‍යාන වඩන්නෝ වෙමු, අපි ධ්‍යාන වඩන්නෝ වෙමු” යි කියමින් ධ්‍යාන කරති, කල්පනා කරති, තැවෙති, ලුහුබඳිති. මොවුහු කුමක් ධ්‍යාන කරත් ද, කුමන අරමුණකින් ධ්‍යාන කරත් ද, කෙසේ ධ්‍යාන කරත් ද?’ යනුවෙනි. එහි දී ධර්මධර භික්ෂූහු ද නොපැහැදෙති, භාවනානුයෝගී භික්ෂූහු ද නොපැහැදෙති. ඔවුහු බොහෝ දෙනාගේ හිතසුව පිණිස හෝ දෙවිමිනිසුන් සහිත ලෝකයාගේ යහපත පිණිස පිළිපන්නෝ නොවෙති.”

---

‘‘Idha panāvuso, jhāyī bhikkhū dhammayoge bhikkhū apasādenti – ‘ime pana dhammayogamhā, dhammayogamhāti uddhatā unnaḷā capalā mukharā vikiṇṇavācā muṭṭhassatī asampajānā asamāhitā vibbhantacittā pākatindriyā. Kimime dhammayogā, kintime dhammayogā, kathaṃ ime dhammayogā’ti? Tattha jhāyī ca bhikkhū nappasīdanti, dhammayogā ca bhikkhū nappasīdanti, na ca bahujanahitāya paṭipannā honti bahujanasukhāya bahuno janassa atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.

"ඇවැත්නි, මේ ශාසනයෙහි ධ්‍යාන වඩන භික්ෂූහු ධර්මයෙහි නිරත භික්ෂූන්ට ගර්හා කරති. 'මොවුහු වනාහි අපි ධර්මධරයෝ වෙමු, අපි ධර්මධරයෝ වෙමුයි පවසමින්, විසිරුණු සිත් ඇතිව, මානයෙන් උදම්ව, චපලව, කටකාරව, නන්දෙඩවිලි සහිතව, මුළා වූ සිහි ඇතිව, සම්පජඤ්ඤයෙන් තොරව, එකඟ නොවූ සිත් ඇතිව, විභ්‍රාන්ත සිත් ඇතිව, සංවර නොවූ ඉන්ද්‍රියයන් ඇතිව වෙසෙති. මොවුහු කුමන ධර්මධරයෝද? මොවුන්ගේ ධර්මධර භාවය කුමක්ද? මොවුහු කෙසේ නම් ධර්මධරයෝ වෙද්ද?' යනුවෙනි. එහිදී ධ්‍යාන වඩන භික්ෂූහු ද නොපහදින්නාහුය, ධර්මයෙහි නිරත භික්ෂූහු ද නොපහදින්නාහුය. ඔවුහු බොහෝ දෙනාගේ හිතසුව පිණිස, බොහෝ දෙනාගේ සැපය පිණිස, ලෝකයාගේ යහපත පිණිස, දෙව්මිනිසුන්ගේ වැඩපිණිස සහ සුවය පිණිස පිළිපන්නෝ නොවෙති."

---

‘‘Idha panāvuso, dhammayogā bhikkhū dhammayogānaññeva bhikkhūnaṃ vaṇṇaṃ bhāsanti, no jhāyīnaṃ bhikkhūnaṃ vaṇṇaṃ bhāsanti. Tattha dhammayogā ca bhikkhū nappasīdanti, jhāyī ca bhikkhū nappasīdanti, na ca bahujanahitāya paṭipannā honti bahujanasukhāya bahuno janassa atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.

"තවද ඇවැත්නි, මේ ශාසනයෙහි ධර්මයෙහි නිරත භික්ෂූහු ධර්මයෙහි නිරත භික්ෂූන්ගේම ගුණ පවසති, ධ්‍යාන වඩන භික්ෂූන්ගේ ගුණ පවසන්නේ නැත. එහිදී ධර්මයෙහි නිරත භික්ෂූහු ද නොපහදින්නාහුය, ධ්‍යාන වඩන භික්ෂූහු ද නොපහදින්නාහුය. ඔවුහු බොහෝ දෙනාගේ හිතසුව පිණිස, බොහෝ දෙනාගේ සැපය පිණිස, ලෝකයාගේ යහපත පිණිස, දෙව්මිනිසුන්ගේ වැඩපිණිස සහ සුවය පිණිස පිළිපන්නෝ නොවෙති."

---

‘‘Idha panāvuso, jhāyī bhikkhū jhāyīnaññeva bhikkhūnaṃ vaṇṇaṃ bhāsanti, no dhammayogānaṃ bhikkhūnaṃ vaṇṇaṃ bhāsanti. Tattha jhāyī ca bhikkhū nappasīdanti, dhammayogā ca bhikkhū nappasīdanti, na ca bahujanahitāya paṭipannā honti bahujanasukhāya [Pg.313] bahuno janassa atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.

"තවද ඇවැත්නි, මේ ශාසනයෙහි ධ්‍යාන වඩන භික්ෂූහු ධ්‍යාන වඩන භික්ෂූන්ගේම ගුණ පවසති, ධර්මයෙහි නිරත භික්ෂූන්ගේ ගුණ පවසන්නේ නැත. එහිදී ධ්‍යාන වඩන භික්ෂූහු ද නොපහදින්නාහුය, ධර්මයෙහි නිරත භික්ෂූහු ද නොපහදින්නාහුය. ඔවුහු බොහෝ දෙනාගේ හිතසුව පිණිස, බොහෝ දෙනාගේ සැපය පිණිස, ලෝකයාගේ යහපත පිණිස, දෙව්මිනිසුන්ගේ වැඩපිණිස සහ සුවය පිණිස පිළිපන්නෝ නොවෙති."

---

‘‘Tasmātihāvuso, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘dhammayogā samānā jhāyīnaṃ bhikkhūnaṃ vaṇṇaṃ bhāsissāmā’ti. Evañhi vo, āvuso, sikkhitabbaṃ. Taṃ kissa hetu? Acchariyā hete, āvuso, puggalā dullabhā lokasmiṃ, ye amataṃ dhātuṃ kāyena phusitvā viharanti. Tasmātihāvuso, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘jhāyī samānā dhammayogānaṃ bhikkhūnaṃ vaṇṇaṃ bhāsissāmā’ti. Evañhi vo, āvuso, sikkhitabbaṃ. Taṃ kissa hetu? Acchariyā hete, āvuso, puggalā dullabhā lokasmiṃ ye gambhīraṃ atthapadaṃ paññāya ativijjha passantī’’ti. Catutthaṃ.

"ඇවැත්නි, එබැවින් මෙසේ හික්මිය යුතුය: 'ධර්මයෙහි නිරත වන්නන් වුවද, අපි ධ්‍යාන වඩන භික්ෂූන්ගේ ගුණ පවසන්නෙමු' යනුවෙනි. ඇවැත්නි, ඔබ මෙසේ හික්මිය යුතුය. එයට හේතුව කුමක්ද? ඇවැත්නි, යම් පුද්ගලයෝ අමා මහ නිවන තම නාම කයෙන් ස්පර්ශ කොට වෙසෙද්ද, එවැනි පුද්ගලයෝ ලෝකයෙහි අසිරිමත් වෙති, දුර්ලභ වෙති. ඇවැත්නි, එබැවින් මෙසේ හික්මිය යුතුය: 'ධ්‍යාන වඩන්නන් වුවද, අපි ධර්මයෙහි නිරත භික්ෂූන්ගේ ගුණ පවසන්නෙමු' යනුවෙනි. ඇවැත්නි, ඔබ මෙසේ හික්මිය යුතුය. එයට හේතුව කුමක්ද? ඇවැත්නි, යම් පුද්ගලයෝ ගැඹුරු වූ අර්ථ පදය ප්‍රඥාවෙන් විනිවිද දැක වෙසෙද්ද, එවැනි පුද්ගලයෝ ලෝකයෙහි අසිරිමත් වෙති, දුර්ලභ වෙති." හතරවන සූත්‍රයයි.

---

5. Paṭhamasandiṭṭhikasuttaṃ

5. පළමුවන සන්දිට්ඨික සූත්‍රය

---

47. Atha kho moḷiyasīvako paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho moḷiyasīvako paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘sandiṭṭhiko dhammo, sandiṭṭhiko dhammo’ti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, sandiṭṭhiko dhammo hoti akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’’ti?

47. එකල්හි මෝළියසීවක පරිබ්‍රාජකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු සාමීචියෙහි යෙදුණේය. සිහිපත් කළ යුතු සතුටුදායක කතාව නිමවා එක් පසෙක හිඳගත්තේය. එක් පසෙක හිඳගත් මෝළියසීවක පරිබ්‍රාජකයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය: "ස්වාමීනි, 'ධර්මය සන්දිට්ඨිකය, ධර්මය සන්දිට්ඨිකය' යි කියනු ලැබේ. ස්වාමීනි, ධර්මය කෙතරම් දුරට සන්දිට්ඨික වෙයිද? අකාලික, ඒහිපස්සික, ඕපනයික සහ විඤ්ඤූන් විසින් තම තමන් කෙරෙහිම දත යුතු වන්නේ කෙතරම් දුරටද?"

---

‘‘Tena hi, sīvaka, taññevettha paṭipucchāmi. Yathā te khameyya tathā naṃ byākareyyāsi. Taṃ kiṃ maññasi, sīvaka, santaṃ vā ajjhattaṃ lobhaṃ ‘atthi me ajjhattaṃ lobho’ti pajānāsi, asantaṃ vā ajjhattaṃ lobhaṃ ‘natthi me ajjhattaṃ lobho’ti pajānāsī’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ kho tvaṃ, sīvaka, santaṃ vā ajjhattaṃ lobhaṃ ‘atthi me ajjhattaṃ lobho’ti pajānāsi, asantaṃ vā ajjhattaṃ lobhaṃ ‘natthi me ajjhattaṃ lobho’ti pajānāsi – evampi kho, sīvaka, sandiṭṭhiko dhammo hoti…pe….

"එසේ නම් සීවක, මම ඔබගෙන් මෙහිදී පෙරළා විමසන්නෙමි. ඔබට වැටහෙන පරිදි එයට පිළිතුරු දෙන්න. සීවක, ඔබ මේ ගැන කුමක් සිතන්නෙහිද? ඔබ තුළ පවතින ලෝභය 'මා තුළ ලෝභය පවතී' කියා ඔබ දැනගන්නෙහිද? ඔබ තුළ ලෝභය නොපවතින විට 'මා තුළ ලෝභය නැත' කියා ඔබ දැනගන්නෙහිද?" "එසේය ස්වාමීනි." "සීවක, ඔබ තුළ පවතින ලෝභය 'මා තුළ ලෝභය පවතී' කියාත්, නොපවතින ලෝභය 'මා තුළ ලෝභය නැත' කියාත් ඔබ යම් සේ දැනගන්නෙහිද, සීවක, මෙසේද ධර්මය සන්දිට්ඨික වෙයි... පෙ..."

---

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, sīvaka, santaṃ vā ajjhattaṃ dosaṃ…pe… santaṃ vā ajjhattaṃ mohaṃ…pe… santaṃ vā ajjhattaṃ lobhadhammaṃ…pe… santaṃ vā ajjhattaṃ dosadhammaṃ…pe… santaṃ vā ajjhattaṃ mohadhammaṃ ‘atthi me ajjhattaṃ mohadhammo’ti pajānāsi, asantaṃ [Pg.314] vā ajjhattaṃ mohadhammaṃ ‘natthi me ajjhattaṃ mohadhammo’ti pajānāsī’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ kho tvaṃ, sīvaka, santaṃ vā ajjhattaṃ mohadhammaṃ ‘atthi me ajjhattaṃ mohadhammo’ti pajānāsi, asantaṃ vā ajjhattaṃ mohadhammaṃ ‘natthi me ajjhattaṃ mohadhammo’ti pajānāsi – evaṃ kho, sīvaka, sandiṭṭhiko dhammo hoti akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’’ti.

"සීවක, ඔබ මේ ගැන කුමක් සිතන්නෙහිද? ඔබ තුළ පවතින ද්වේෂය... පෙ... ඔබ තුළ පවතින මෝහය... පෙ... ලෝභ සහගත ධර්ම... පෙ... ද්වේෂ සහගත ධර්ම... පෙ... ඔබ තුළ පවතින මෝහ සහගත ධර්ම 'මා තුළ මෝහ සහගත ධර්ම පවතී' කියා ඔබ දැනගන්නෙහිද? නොපවතින මෝහ සහගත ධර්ම 'මා තුළ මෝහ සහගත ධර්ම නැත' කියා ඔබ දැනගන්නෙහිද?" "එසේය ස්වාමීනි." "සීවක, ඔබ තුළ පවතින මෝහ සහගත ධර්මය 'මා තුළ මෝහ සහගත ධර්මය පවතී' කියාත්, නොපවතින මෝහ සහගත ධර්මය 'මා තුළ මෝහ සහගත ධර්මය නැත' කියාත් ඔබ යම් සේ දැනගන්නෙහිද, සීවක, මෙසේද ධර්මය සන්දිට්ඨික වෙයි, අකාලික වෙයි, ඒහිපස්සික වෙයි, ඕපනයික වෙයි, විඤ්ඤූන් විසින් තම තමන් කෙරෙහිම දත යුතු වෙයි."

---

‘‘Abhikkantaṃ, bhante, abhikkantaṃ, bhante…pe… upāsakaṃ maṃ, bhante, bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Pañcamaṃ.

"ස්වාමීනි, ඉතා මැනවි! ස්වාමීනි, ඉතා මැනවි! ... පෙ ... භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස මා සලකන සේක්වා." පස්වන සූත්‍රයයි.

---

6. Dutiyasandiṭṭhikasuttaṃ

6. දෙවන සන්දිට්ඨික සූත්‍රය

---

48. Atha kho aññataro brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘sandiṭṭhiko dhammo, sandiṭṭhiko dhammo’ti, bho gotama, vuccati. Kittāvatā nu kho, bho gotama, sandiṭṭhiko dhammo hoti akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’’ti?

48. එක් කලෙක එක්තරා බ්‍රාහ්මණයෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත එළඹියේය. එසේ එළඹ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ පිළිසඳරෙහි යෙදුණේය. සතුටු විය යුතු, සිහි කටයුතු පිළිසඳර කතාව නිමවා ඔහු එක් පසෙක වාඩි විය. එක් පසෙක වාඩි වූ ඒ බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය: “භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ‘සන්දිට්ඨික ධර්මය, සන්දිට්ඨික ධර්මය’ යැයි කියනු ලැබේ. භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ධර්මය සන්දිට්ඨික වන්නේත් (මෙහිදීම දැකිය හැක්කක් වන්නේ), අකාලික වන්නේත් (කල් නොයවා විපාක දෙන්නක් වන්නේ), ඒහිපස්සික වන්නේත් (එන්න බලන්නැයි ඇරයුම් කළ හැක්කක් වන්නේ), ඕපනයික වන්නේත් (තමන් තුළට පමුණුවා ගත යුත්තක් වන්නේ), විඤ්ඤූන් විසින් තම තමන් කෙරෙහිම දත යුත්තක් වන්නේත් කිනම් කරුණකින්ද?”

---

‘‘Tena hi, brāhmaṇa, taññevettha paṭipucchissāmi. Yathā te khameyya tathā naṃ byākareyyāsi. Taṃ kiṃ maññasi, brāhmaṇa, santaṃ vā ajjhattaṃ rāgaṃ ‘atthi me ajjhattaṃ rāgo’ti pajānāsi, asantaṃ vā ajjhattaṃ rāgaṃ ‘natthi me ajjhattaṃ rāgo’ti pajānāsī’’ti? ‘‘Evaṃ, bho’’. ‘‘Yaṃ kho tvaṃ, brāhmaṇa, santaṃ vā ajjhattaṃ rāgaṃ ‘atthi me ajjhattaṃ rāgo’ti pajānāsi, asantaṃ vā ajjhattaṃ rāgaṃ ‘natthi me ajjhattaṃ rāgo’ti pajānāsi – evampi kho, brāhmaṇa, sandiṭṭhiko dhammo hoti…pe….

“බ්‍රාහ්මණය, එසේ නම් මම මෙහිදී ඔබෙන්ම මේ පිළිබඳව පෙරළා ප්‍රශ්න කරන්නෙමි. ඔබට රුචි පරිදි එයට පිළිතුරු දෙන්න. බ්‍රාහ්මණය, ඔබ මේ ගැන කුමක් සිතන්නෙහිද? ඔබ තුළ රාගය ඇති කල්හි, ‘මා තුළ රාගය ඇතැ’යි ඔබ දැනගන්නෙහිද? ඔබ තුළ රාගය නැති කල්හි, ‘මා තුළ රාගය නැතැ’යි ඔබ දැනගන්නෙහිද?” “එසේය, භවත්නි.” “බ්‍රාහ්මණය, ඔබ තුළ රාගය ඇති කල්හි ‘මා තුළ රාගය ඇතැ’යි ඔබ දැනගන්නෙහිද, ඔබ තුළ රාගය නැති කල්හි ‘මා තුළ රාගය නැතැ’යි ඔබ දැනගන්නෙහිද, බ්‍රාහ්මණය, මෙලෙසින්ම ධර්මය සන්දිට්ඨික වේ... (පෙ) ...”

---

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, brāhmaṇa, santaṃ vā ajjhattaṃ dosaṃ…pe… santaṃ vā ajjhattaṃ mohaṃ…pe… santaṃ vā ajjhattaṃ kāyasandosaṃ…pe… santaṃ vā ajjhattaṃ vacīsandosaṃ…pe… santaṃ vā ajjhattaṃ manosandosaṃ ‘atthi me ajjhattaṃ manosandoso’ti pajānāsi, asantaṃ vā ajjhattaṃ manosandosaṃ ‘natthi me ajjhattaṃ manosandoso’ti pajānāsī’’ti? ‘‘Evaṃ, bho’’. ‘‘Yaṃ kho tvaṃ, brāhmaṇa, santaṃ vā ajjhattaṃ manosandosaṃ ‘atthi me ajjhattaṃ manosandoso’ti pajānāsi, asantaṃ vā ajjhattaṃ manosandosaṃ ‘natthi me ajjhattaṃ manosandoso’ti [Pg.315] pajānāsi – evaṃ kho, brāhmaṇa, sandiṭṭhiko dhammo hoti akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’’ti.

“බ්‍රාහ්මණය, ඔබ මේ ගැන කුමක් සිතන්නෙහිද? ඔබ තුළ ද්වේෂය ඇති කල්හි... (පෙ) ... ඔබ තුළ මෝහය ඇති කල්හි... (පෙ) ... ඔබ තුළ කාය සන්දෝෂය (කය පිළිබඳ දෝෂ) ඇති කල්හි... (පෙ) ... ඔබ තුළ වචී සන්දෝෂය ඇති කල්හි... (පෙ) ... ඔබ තුළ මනෝ සන්දෝෂය ඇති කල්හි ‘මා තුළ මනෝ සන්දෝෂය ඇතැ’යි ඔබ දැනගන්නෙහිද? ඔබ තුළ මනෝ සන්දෝෂය නැති කල්හි ‘මා තුළ මනෝ සන්දෝෂය නැතැ’යි ඔබ දැනගන්නෙහිද?” “එසේය, භවත්නි.” “බ්‍රාහ්මණය, ඔබ තුළ මනෝ සන්දෝෂය ඇති කල්හි ‘මා තුළ මනෝ සන්දෝෂය ඇතැ’යි ඔබ දැනගන්නෙහිද, ඔබ තුළ මනෝ සන්දෝෂය නැති කල්හි ‘මා තුළ මනෝ සන්දෝෂය නැතැ’යි ඔබ දැනගන්නෙහිද, බ්‍රාහ්මණය, මෙසේ ධර්මය සන්දිට්ඨික වේ, අකාලික වේ, ඒහිපස්සික වේ, ඕපනයික වේ, නුවණැත්තන් විසින් තම තමන් තුළම දත යුත්තක් වේ.”

---

‘‘Abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Chaṭṭhaṃ.

“භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ඉතා අගනියි! භවත් ගෝතමයන් වහන්ස, ඉතා අගනියි! ... (පෙ) ... භවත් ගෝතමයන් වහන්සේ අද පටන් මා දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස සලකන සේක්වා.” සවැනි සූත්‍රයයි.

---

7. Khemasuttaṃ

7. ඛේම සූත්‍රය

---

49. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā ca khemo āyasmā ca sumano sāvatthiyaṃ viharanti andhavanasmiṃ. Atha kho āyasmā ca khemo āyasmā ca sumano yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā khemo bhagavantaṃ etadavoca –

49. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. ඒ සමයෙහි ආයුෂ්මත් ඛේම හිමියෝ සහ ආයුෂ්මත් සුමන හිමියෝ සැවැත් නුවර අන්ධවනයෙහි වැඩ වසති. එකල්හි ආයුෂ්මත් ඛේම හිමියෝ සහ ආයුෂ්මත් සුමන හිමියෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹියහ. එසේ එළඹ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර එක් පසෙක වාඩි වූහ. එක් පසෙක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් ඛේම හිමියෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීහ –

---

‘‘Yo so, bhante, bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññā vimutto tassa na evaṃ hoti – ‘atthi me seyyoti vā atthi me sadisoti vā atthi me hīnoti vā’’’ti. Idamavocāyasmā khemo. Samanuñño satthā ahosi. Atha kho āyasmā khemo ‘‘samanuñño me satthā’’ti uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi.

“ස්වාමීනි, රහත් වූ, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළ, බඹසර වැස නිම කළ, කළ යුතු දේ නිම කළ, බර බහා තැබූ, උතුම් අර්ථය (අරහත් ඵලය) අනුපිළිවෙලින් ලබාගත්, භව සංයෝජනයන් සහමුලින් ක්ෂය කළ, මැනවින් දැන මිදුණු යම් මහණෙක් වේද, ඔහුට ‘මට වඩා උසස් කෙනෙක් ඇතැ’යි කියා හෝ ‘මට සමාන කෙනෙක් ඇතැ’යි කියා හෝ ‘මට වඩා පහත් කෙනෙක් ඇතැ’යි කියා හෝ එවැනි සිතුවිල්ලක් ඇති නොවේ.” ආයුෂ්මත් ඛේම හිමියෝ මෙය පැවසූහ. ශාස්තෘන් වහන්සේ එය අනුමත කළ සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් ඛේම හිමියෝ “ශාස්තෘන් වහන්සේ මාගේ කතාව අනුමත කළ සේකැ”යි සිතා, අසුනින් නැගිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර, පැදකුණු කොට නික්ම ගියහ.

---

Atha kho āyasmā sumano acirapakkante āyasmante kheme bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘yo so, bhante, bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññā vimutto tassa na evaṃ hoti – ‘natthi me seyyoti vā natthi me sadisoti vā natthi me hīnoti vā’’’ti. Idamavocāyasmā sumano. Samanuñño satthā ahosi. Atha kho āyasmā sumano ‘‘samanuñño me satthā’’ti uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi.

එකල්හි ආයුෂ්මත් ඛේම හිමියන් නික්ම ගොස් වැඩි වේලාවක් යන්නට මත්තෙන් ආයුෂ්මත් සුමන හිමියෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීහ: “ස්වාමීනි, රහත් වූ, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළ, බඹසර වැස නිම කළ, කළ යුතු දේ නිම කළ, බර බහා තැබූ, උතුම් අර්ථය අනුපිළිවෙලින් ලබාගත්, භව සංයෝජනයන් සහමුලින් ක්ෂය කළ, මැනවින් දැන මිදුණු යම් මහණෙක් වේද, ඔහුට ‘මට වඩා උසස් කෙනෙක් නැතැ’යි කියා හෝ ‘මට සමාන කෙනෙක් නැතැ’යි කියා හෝ ‘මට වඩා පහත් කෙනෙක් නැතැ’යි කියා හෝ එවැනි සිතුවිල්ලක් ඇති නොවේ.” ආයුෂ්මත් සුමන හිමියෝ මෙය පැවසූහ. ශාස්තෘන් වහන්සේ එය අනුමත කළ සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් සුමන හිමියෝ “ශාස්තෘන් වහන්සේ මාගේ කතාව අනුමත කළ සේකැ”යි සිතා, අසුනින් නැගිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභිවාදනය කර, පැදකුණු කොට නික්ම ගියහ.

---

Atha kho bhagavā acirapakkantesu āyasmante ca kheme āyasmante ca sumane bhikkhū āmantesi – ‘‘evaṃ kho, bhikkhave, kulaputtā aññaṃ byākaronti[Pg.316]. Attho ca vutto attā ca anupanīto. Atha ca pana idhekacce moghapurisā hasamānakā maññe aññaṃ byākaronti. Te pacchā vighātaṃ āpajjantī’’ti.

ඉන්පසු ආයුෂ්මත් ඛේම හිමියන් සහ ආයුෂ්මත් සුමන හිමියන් නික්ම ගිය පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් අමතා මෙසේ වදාළ සේක: “මහණෙනි, කුලපුත්‍රයෝ අරහත් ඵලය ප්‍රකාශ කරන්නේ මෙලෙසය. (ප්‍රතිඵලය වූ) අර්ථය පවසන නමුත් ආත්මය (මමත්වය) ඉදිරිපත් නොකරති. එසේ වුවද මෙහි සිටින ඇතැම් මෝඝ පුරුෂයෝ සිනාසෙන්නාක් මෙන් (සැහැල්ලුවෙන්) අරහත් ඵලය ප්‍රකාශ කරති. ඔවුහු පසුව වෙහෙසට පත් වෙති.”

---

‘‘Na ussesu na omesu, samatte nopanīyare ;

Khīṇā jāti vusitaṃ brahmacariyaṃ, caranti saṃyojanavippamuttā’’ti. sattamaṃ;

“උසස් අය අතර හෝ පහත් අය අතර හෝ සමාන අය අතර හෝ තමන් පිහිටුවා (මැන) නොගනිති. ඔවුන්ගේ උප්පත්තිය අවසන් වී ඇත, බ්‍රහ්මචර්යාව වැස නිමවා ඇත; සංයෝජනයන්ගෙන් මිදුණු ඔවුහු (නිදහසේ) වඩිති.” සත්වැනි සූත්‍රයයි.

---

8. Indriyasaṃvarasuttaṃ

8. ඉන්ද්‍රියසංවර සූත්‍රය

---

50. ‘‘Indriyasaṃvare, bhikkhave, asati indriyasaṃvaravipannassa hatūpanisaṃ hoti sīlaṃ; sīle asati sīlavipannassa hatūpaniso hoti sammāsamādhi; sammāsamādhimhi asati sammāsamādhivipannassa hatūpanisaṃ hoti yathābhūtañāṇadassanaṃ; yathābhūtañāṇadassane asati yathābhūtañāṇadassanavipannassa hatūpaniso hoti nibbidāvirāgo; nibbidāvirāge asati nibbidāvirāgavipannassa hatūpanisaṃ hoti vimuttiñāṇadassanaṃ. Seyyathāpi, bhikkhave, rukkho sākhāpalāsavipanno. Tassa papaṭikāpi na pāripūriṃ gacchati, tacopi na pāripūriṃ gacchati, pheggupi na pāripūriṃ gacchati, sāropi na pāripūriṃ gacchati. Evamevaṃ kho, bhikkhave, indriyasaṃvare asati indriyasaṃvaravipannassa hatūpanisaṃ hoti sīlaṃ…pe… vimuttiñāṇadassanaṃ.

50. ‘‘මහණෙනි, ඉන්ද්‍රිය සංවරය නැති කල්හි, ඉන්ද්‍රිය සංවරය පිරිහුණු පුද්ගලයාට සීලයෙහි උපනිශ්‍රය (පදනම් හේතුව) විනාශ වේ. සීලය නැති කල්හි, සීලය පිරිහුණු පුද්ගලයාට සම්මා සමාධියෙහි උපනිශ්‍රය විනාශ වේ. සම්මා සමාධිය නැති කල්හි, සම්මා සමාධිය පිරිහුණු පුද්ගලයාට යථාභූත ඥානදර්ශනය (ඇති සැටියෙන් දකින ප්‍රඥාව) පිරිහෙයි. යථාභූත ඥානදර්ශනය නැති කල්හි, යථාභූත ඥානදර්ශනය පිරිහුණු පුද්ගලයාට නිබ්බිදා විරාගය (සසරෙහි කලකිරීම හා නොඇලීම) පිරිහෙයි. නිබ්බිදා විරාගය නැති කල්හි, නිබ්බිදා විරාගය පිරිහුණු පුද්ගලයාට විමුක්ති ඥානදර්ශනය පිරිහෙයි. මහණෙනි, එය යම්සේ අතුපතර හා පත්‍ර පිරිහුණු වෘක්ෂයක පිටපොත්ත ද පරිපූර්ණත්වයට පත් නොවේ ද, සිවිය ද පරිපූර්ණත්වයට පත් නොවේ ද, එළය ද පරිපූර්ණත්වයට පත් නොවේ ද, අරටුව ද පරිපූර්ණත්වයට පත් නොවේ ද; මහණෙනි, එලෙසම ඉන්ද්‍රිය සංවරය නැති කල්හි, ඉන්ද්‍රිය සංවරය පිරිහුණු පුද්ගලයාට සීලය... පෙ... විමුක්ති ඥානදර්ශනය පිරිහෙයි.’’

---

‘‘Indriyasaṃvare, bhikkhave, sati indriyasaṃvarasampannassa upanisasampannaṃ hoti sīlaṃ; sīle sati sīlasampannassa upanisasampanno hoti sammāsamādhi; sammāsamādhimhi sati sammāsamādhisampannassa upanisasampannaṃ hoti yathābhūtañāṇadassanaṃ; yathābhūtañāṇadassane sati yathābhūtañāṇadassanasampannassa upanisasampanno hoti nibbidāvirāgo; nibbidāvirāge sati nibbidāvirāgasampannassa upanisasampannaṃ hoti vimuttiñāṇadassanaṃ. Seyyathāpi, bhikkhave, rukkho sākhāpalāsasampanno. Tassa papaṭikāpi pāripūriṃ gacchati, tacopi pāripūriṃ gacchati, pheggupi pāripūriṃ gacchati, sāropi pāripūriṃ gacchati[Pg.317]. Evamevaṃ kho, bhikkhave, indriyasaṃvare sati indriyasaṃvarasampannassa upanisasampannaṃ hoti sīlaṃ…pe… vimuttiñāṇadassana’’nti. Aṭṭhamaṃ.

‘‘මහණෙනි, ඉන්ද්‍රිය සංවරය ඇති කල්හි, ඉන්ද්‍රිය සංවරයෙන් යුක්ත පුද්ගලයාට සීලයෙහි උපනිශ්‍රය සම්පූර්ණ වේ. සීලය ඇති කල්හි, සීලයෙන් යුක්ත පුද්ගලයාට සම්මා සමාධියෙහි උපනිශ්‍රය සම්පූර්ණ වේ. සම්මා සමාධිය ඇති කල්හි, සම්මා සමාධියෙන් යුක්ත පුද්ගලයාට යථාභූත ඥානදර්ශනයෙහි උපනිශ්‍රය සම්පූර්ණ වේ. යථාභූත ඥානදර්ශනය ඇති කල්හි, යථාභූත ඥානදර්ශනයෙන් යුක්ත පුද්ගලයාට නිබ්බිදා විරාගයෙහි උපනිශ්‍රය සම්පූර්ණ වේ. නිබ්බිදා විරාගය ඇති කල්හි, නිබ්බිදා විරාගයෙන් යුක්ත පුද්ගලයාට විමුක්ති ඥානදර්ශනයෙහි උපනිශ්‍රය සම්පූර්ණ වේ. මහණෙනි, එය යම්සේ අතුපතර හා පත්‍රවලින් සපිරි වෘක්ෂයක පිටපොත්ත ද පරිපූර්ණත්වයට පත් වේ ද, සිවිය ද පරිපූර්ණත්වයට පත් වේ ද, එළය ද පරිපූර්ණත්වයට පත් වේ ද, අරටුව ද පරිපූර්ණත්වයට පත් වේ ද; මහණෙනි, එලෙසම ඉන්ද්‍රිය සංවරය ඇති කල්හි, ඉන්ද්‍රිය සංවරයෙන් යුක්ත පුද්ගලයාට සීලය... පෙ... විමුක්ති ඥානදර්ශනයෙහි උපනිශ්‍රය සම්පූර්ණ වේ.’’ අටවැනි සූත්‍රයයි.

---

9. Ānandasuttaṃ

9. ආනන්ද සූත්‍රය

---

51. Atha kho āyasmā ānando yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca –

51. එක් කලෙක ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට එළඹි සේක. එළඹ ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු සාමීචියෙහි යෙදුණාහ. පිළිසඳර කතා නිමවා එකත්පසෙක වැඩසිටි ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසූහ:

---

‘‘Kittāvatā nu kho, āvuso sāriputta, bhikkhu assutañceva dhammaṃ suṇāti, sutā cassa dhammā na sammosaṃ gacchanti, ye cassa dhammā pubbe cetasā samphuṭṭhapubbā te ca samudācaranti, aviññātañca vijānātī’’ti? ‘‘Āyasmā kho ānando bahussuto. Paṭibhātu āyasmantaṃyeva ānanda’’nti. ‘‘Tenahāvuso sāriputta, suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho āyasmā sāriputto āyasmato ānandassa paccassosi. Āyasmā ānando etadavoca –

‘‘ඇවැත්නි සාරිපුත්තයන් වහන්ස, කොපමණ කරුණකින් මහණෙක් තමා පෙර නොඇසූ ධර්මය අසන්නේ ද, ඇසූ ධර්මය අමතක නොවී පවතින්නේ ද, පෙර සිතින් අවබෝධ කළ ධර්මයන් මනසෙහි නැවත නැවත ක්‍රියාත්මක වන්නේ ද, තවමත් අවබෝධ නොකළ ධර්මය අවබෝධ කරගන්නේ ද?’’ "ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ බොහෝ ඇසූ පිරූ තැන් ඇත්තාහ. මේ ප්‍රශ්නයට ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේම පිළිතුරු දෙනු මැනවි." "ඇවැත්නි සාරිපුත්තයන් වහන්ස, එසේ නම් හොඳින් සවන් දෙන්න, මැනවින් මෙනෙහි කරන්න; මම පවසන්නෙමි." "ඇවැත්නි, එසේය"යි ආයුෂ්මත් සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළහ:

---

‘‘Idhāvuso sāriputta, bhikkhu dhammaṃ pariyāpuṇāti – suttaṃ geyyaṃ veyyākaraṇaṃ gāthaṃ udānaṃ itivuttakaṃ jātakaṃ abbhutadhammaṃ vedallaṃ. So yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ deseti, yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ vāceti, yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena sajjhāyaṃ karoti, yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ cetasā anuvitakketi anuvicāreti manasānupekkhati. Yasmiṃ āvāse therā bhikkhū viharanti bahussutā āgatāgamā dhammadharā vinayadharā mātikādharā tasmiṃ āvāse vassaṃ upeti. Te kālena kālaṃ upasaṅkamitvā paripucchati paripañhati – ‘idaṃ, bhante, kathaṃ; imassa kvattho’ti? Te tassa āyasmato avivaṭañceva vivaranti, anuttānīkatañca uttānīkaronti, anekavihitesu ca kaṅkhāṭhāniyesu dhammesu kaṅkhaṃ paṭivinodenti. Ettāvatā kho, āvuso sāriputta, bhikkhu assutañceva dhammaṃ suṇāti, sutā cassa dhammā na sammosaṃ gacchanti, ye cassa dhammā pubbe cetasā samphuṭṭhapubbā te ca samudācaranti, aviññātañca vijānātī’’ti.

‘‘ඇවැත්නි සාරිපුත්තයන් වහන්ස, මෙහි මහණෙක් සූත්‍ර, ගෙය්‍ය, වෙය්‍යාකරණ, ගාථා, උදාන, ඉතිවුත්තක, ජාතක, අබ්භුතධම්ම, වේදල්ල යන ධර්මය හදාරයි. ඔහු තමා ඇසූ පරිදි, හැදෑරූ පරිදි ධර්මය විස්තරාත්මකව අන් අයට දේශනා කරයි; ඔහු තමා ඇසූ පරිදි, හැදෑරූ පරිදි ධර්මය විස්තරාත්මකව අන් අයට කියා දෙයි; ඔහු තමා ඇසූ පරිදි, හැදෑරූ පරිදි ධර්මය විස්තරාත්මකව සජ්ඣායනා කරයි; ඔහු තමා ඇසූ පරිදි, හැදෑරූ පරිදි ධර්මය සිතින් නැවත නැවත විතර්ක කරයි, විචාරය කරයි, මනසින් විමසා බලයි. බොහෝ ඇසූ පිරූ තැන් ඇති, සම්ප්‍රදාය දැන උගත්, ධර්මධර, විනයධර, මාතිකාධර වූ තෙරුන් වහන්සේලා වැඩවසන ආවාසයක ඔහු වස් සමාදන් වෙයි. ඔහු කලින් කලට ඒ තෙරුන් වහන්සේලා වෙත එළඹ මෙසේ විමසයි, ප්‍රශ්න කරයි: ‘ස්වාමීනි, මෙය කෙසේද? මෙහි අර්ථය කුමක්ද?’ එවිට ඒ ආයුෂ්මත් තෙරුන් වහන්සේලා ඔහුට විවෘත නොවූ කරුණු විවෘත කර දෙති, පැහැදිලි නොවූ කරුණු පැහැදිලි කර දෙති, විවිධ සැක සහිත කරුණුවලදී සැකය දුරු කරති. ඇවැත්නි සාරිපුත්තයන් වහන්ස, මෙපමණකින් මහණෙක් තමා පෙර නොඇසූ දහමක් අසයි, ඇසූ දහම අමතක නොවී පවතී, පෙර සිතින් ස්පර්ශ කළ දහම් මනසෙහි මැනවින් පවතී, තවමත් අවබෝධ නොවූ දහම අවබෝධ කරගනියි.’’

---

‘‘Acchariyaṃ[Pg.318], āvuso, abbhutaṃ, āvuso, yāva subhāsitaṃ cidaṃ āyasmatā ānandena. Imehi ca mayaṃ chahi dhammehi samannāgataṃ āyasmantaṃ ānandaṃ dhārema. Āyasmā hi ānando dhammaṃ pariyāpuṇāti – suttaṃ geyyaṃ veyyākaraṇaṃ gāthaṃ udānaṃ itivuttakaṃ jātakaṃ abbhutadhammaṃ vedallaṃ. Āyasmā ānando yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ deseti, āyasmā ānando yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ vāceti, āyasmā ānando yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena sajjhāyaṃ karoti, āyasmā ānando yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ cetasā anuvitakketi anuvicāreti manasānupekkhati. Āyasmā ānando yasmiṃ āvāse therā bhikkhū viharanti bahussutā āgatāgamā dhammadharā vinayadharā mātikādharā tasmiṃ āvāse vassaṃ upeti. Te āyasmā ānando kālena kālaṃ upasaṅkamitvā paripucchati paripañhati – ‘idaṃ, bhante, kathaṃ; imassa kvattho’ti? Te āyasmato ānandassa avivaṭañceva vivaranti, anuttānīkatañca uttānīkaronti, anekavihitesu ca kaṅkhāṭhāniyesu dhammesu kaṅkhaṃ paṭivinodentī’’ti. Navamaṃ.

“ඇවැත්නි, ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේ විසින් මෙය කෙතරම් මැනවින් පවසන ලද්දක්ද! ඇවැත්නි, මෙය ඉතා ආශ්චර්යය, ඉතා අද්භූතය. ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේ මෙම කරුණු හයකින් යුක්ත වන බව අපි පිළිගනිමු. එනම්: (1) ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේ ධර්මය හදාරති; එනම් සූත්‍ර, ගෙය්‍ය, වෙය්‍යාකරණ, ගාථා, උදාන, ඉතිවුත්තක, ජාතක, අබ්භුතධම්ම සහ වේදල්ල යන නවංග ශාස්තෘ ශාසනයයි. (2) ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේ තමන් ඇසූ පරිදි, ප්‍රගුණ කළ පරිදි ධර්මය විස්තර වශයෙන් අන් අයට දේශනා කරති. (3) ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේ තමන් ඇසූ පරිදි, ප්‍රගුණ කළ පරිදි ධර්මය විස්තර වශයෙන් අන් අයට කියා දෙති. (4) ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේ තමන් ඇසූ පරිදි, ප්‍රගුණ කළ පරිදි ධර්මය විස්තර වශයෙන් සජ්ඣායනා කරති. (5) ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේ තමන් ඇසූ පරිදි, ප්‍රගුණ කළ පරිදි ධර්මය සිතින් නැවත නැවත විමසති, පරීක්ෂා කරති, මැනවින් මෙනෙහි කරති. (6) ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේ බහුශ්‍රැත වූ, ආගම (පෙළ දහම) හදාළ, ධර්මය දරන, විනය දරන, මාතෘකා (ප්‍රාතිමෝක්ෂ) දරන මහා ස්ථවිරයන් වහන්සේලා වසන ආවාසයක වස් සමාදන් වෙති. උන්වහන්සේ කලින් කලට එම ස්ථවිරයන් වහන්සේලා වෙත පැමිණ, ‘ස්වාමීනි, මෙහි අදහස කුමක්ද? මෙහි අර්ථය කෙසේ වෙයිද?’ යනුවෙන් ප්‍රශ්න කරති, කරුණු විමසති. එවිට ඒ ස්ථවිරයන් වහන්සේලා ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් වහන්සේට අපැහැදිලි කරුණු පැහැදිලි කර දෙති, ගැඹුරු කරුණු විවරණය කර දෙති, විවිධ වූ සැක කටයුතු ධර්ම කරුණුවලදී උන්වහන්සේගේ සැක දුරු කරති.” නවවැනි සූත්‍රයයි.

---

10. Khattiyasuttaṃ

10. ක්ෂත්‍රිය සූත්‍රය

---

52. Atha kho jāṇussoṇi brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho jāṇussoṇi brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –

52. එකල්හි ජාණුස්සෝණි බමුණා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු සාමීචි පිළිසඳරෙහි යෙදුණේය. සතුටු විය යුතු, සිහි කළ යුතු පිළිසඳර කතා නිමවා ඔහු එකත්පසක හිඳගත්තේය. එකත්පසක හුන් ජාණුස්සෝණි බමුණා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය.

---

‘‘Khattiyā, bho gotama, kiṃadhippāyā, kiṃupavicārā, kiṃadhiṭṭhānā, kiṃabhinivesā, kiṃpariyosānā’’ti? ‘‘Khattiyā kho, brāhmaṇa, bhogādhippāyā paññūpavicārā balādhiṭṭhānā pathavībhinivesā issariyapariyosānā’’ti.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ක්ෂත්‍රියයන්ගේ අභිප්‍රාය කුමක්ද? ඔවුන්ගේ ගවේෂණය කුමක්ද? ඔවුන්ගේ පදනම කුමක්ද? ඔවුන්ගේ නැඹුරුව කුමක්ද? ඔවුන්ගේ අවසානය කුමක්ද?” “බමුණ, ක්ෂත්‍රියයෝ වස්තු සම්පත් අභිප්‍රාය කොට ඇත්තාහ. ප්‍රඥාව ගවේෂණය කරන්නාහ. බලය පදනම් කොට ඇත්තාහ. භූමිය (රාජ්‍යය) අත්පත් කර ගැනීමෙහි නැඹුරු වූවාහ. ආධිපත්‍යය ලැබීම අවසානය කොට ඇත්තාහ.”

---

‘‘Brāhmaṇā pana, bho gotama, kiṃadhippāyā, kiṃupavicārā, kiṃadhiṭṭhānā, kiṃabhinivesā, kiṃpariyosānā’’ti? ‘‘Brāhmaṇā kho, brāhmaṇa, bhogādhippāyā paññūpavicārā mantādhiṭṭhānā yaññābhinivesā brahmalokapariyosānā’’ti.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, බ්‍රාහ්මණයන්ගේ අභිප්‍රාය කුමක්ද? ඔවුන්ගේ ගවේෂණය කුමක්ද? ඔවුන්ගේ පදනම කුමක්ද? ඔවුන්ගේ නැඹුරුව කුමක්ද? ඔවුන්ගේ අවසානය කුමක්ද?” “බමුණ, බ්‍රාහ්මණයෝ වස්තු සම්පත් අභිප්‍රාය කොට ඇත්තාහ. ප්‍රඥාව ගවේෂණය කරන්නාහ. මන්ත්‍ර පදනම් කොට ඇත්තාහ. යාග පැවැත්වීමෙහි නැඹුරු වූවාහ. බ්‍රහ්ම ලෝකයට පැමිණීම අවසානය කොට ඇත්තාහ.”

---

‘‘Gahapatikā [Pg.319] pana, bho gotama, kiṃadhippāyā, kiṃupavicārā, kiṃadhiṭṭhānā, kiṃabhinivesā, kiṃpariyosānā’’ti? ‘‘Gahapatikā kho, brāhmaṇa, bhogādhippāyā paññūpavicārā sippādhiṭṭhānā kammantābhinivesā niṭṭhitakammantapariyosānā’’ti.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ගෘහපතියන්ගේ අභිප්‍රාය කුමක්ද? ඔවුන්ගේ ගවේෂණය කුමක්ද? ඔවුන්ගේ පදනම කුමක්ද? ඔවුන්ගේ නැඹුරුව කුමක්ද? ඔවුන්ගේ අවසානය කුමක්ද?” “බමුණ, ගෘහපතියෝ වස්තු සම්පත් අභිප්‍රාය කොට ඇත්තාහ. ප්‍රඥාව ගවේෂණය කරන්නාහ. ශිල්ප ශාස්ත්‍ර පදනම් කොට ඇත්තාහ. කර්මාන්ත කරගෙන යෑමෙහි නැඹුරු වූවාහ. තම කර්මාන්ත නිම කිරීම අවසානය කොට ඇත්තාහ.”

---

‘‘Itthī pana, bho gotama, kiṃadhippāyā, kiṃupavicārā, kiṃadhiṭṭhānā, kiṃabhinivesā, kiṃpariyosānā’’ti? ‘‘Itthī kho, brāhmaṇa, purisādhippāyā alaṅkārūpavicārā puttādhiṭṭhānā asapatībhinivesā issariyapariyosānā’’ti.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ස්ත්‍රීන්ගේ අභිප්‍රාය කුමක්ද? ඔවුන්ගේ ගවේෂණය කුමක්ද? ඔවුන්ගේ පදනම කුමක්ද? ඔවුන්ගේ නැඹුරුව කුමක්ද? ඔවුන්ගේ අවසානය කුමක්ද?” “බමුණ, ස්ත්‍රීහු පුරුෂයා අභිප්‍රාය කොට ඇත්තාහ. අබරණ (අලංකාරය) ගවේෂණය කරන්නාහ. පුතුන් පදනම් කොට ඇත්තාහ. තමන්ට පසමිතුරු වෙනත් බිරිඳක නැතිකම කෙරෙහි නැඹුරු වූවාහ. පවුලේ ආධිපත්‍යය ලැබීම අවසානය කොට ඇත්තාහ.”

---

‘‘Corā pana, bho gotama, kiṃadhippāyā, kiṃupavicārā, kiṃadhiṭṭhānā, kiṃabhinivesā, kiṃpariyosānā’’ti? ‘‘Corā kho, brāhmaṇa, ādānādhippāyā gahanūpavicārā satthādhiṭṭhānā andhakārābhinivesā adassanapariyosānā’’ti.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, සොරුන්ගේ අභිප්‍රාය කුමක්ද? ඔවුන්ගේ ගවේෂණය කුමක්ද? ඔවුන්ගේ පදනම කුමක්ද? ඔවුන්ගේ නැඹුරුව කුමක්ද? ඔවුන්ගේ අවසානය කුමක්ද?” “බමුණ, සොරු පැහැර ගැනීම අභිප්‍රාය කොට ඇත්තාහ. ගවේෂණය සඳහා ළඳු කැලෑ/නිහඬ තැන් සොයන්නාහ. ආයුධ පදනම් කොට ඇත්තාහ. අන්ධකාරයෙහි (සැඟව සිටීමෙහි) නැඹුරු වූවාහ. අන් අයට නොපෙනී සිටීම අවසානය කොට ඇත්තාහ.”

---

‘‘Samaṇā pana, bho gotama, kiṃadhippāyā, kiṃupavicārā, kiṃadhiṭṭhānā, kiṃabhinivesā, kiṃpariyosānā’’ti? ‘‘Samaṇā kho, brāhmaṇa, khantisoraccādhippāyā paññūpavicārā sīlādhiṭṭhānā ākiñcaññābhinivesā nibbānapariyosānā’’ti.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ශ්‍රමණයන්ගේ අභිප්‍රාය කුමක්ද? ඔවුන්ගේ ගවේෂණය කුමක්ද? ඔවුන්ගේ පදනම කුමක්ද? ඔවුන්ගේ නැඹුරුව කුමක්ද? ඔවුන්ගේ අවසානය කුමක්ද?” “බමුණ, ශ්‍රමණයෝ ක්‍ෂාන්තිය හා සෞරත්‍යය (ඉවසීම හා සන්සුන් බව) අභිප්‍රාය කොට ඇත්තාහ. ප්‍රඥාව ගවේෂණය කරන්නාහ. සීලය පදනම් කොට ඇත්තාහ. කිසිවක් අයිති කර නොගැනීම (පරිග්‍රහ රහිත බව) කෙරෙහි නැඹුරු වූවාහ. නිර්වාණය අවසානය කොට ඇත්තාහ.”

---

‘‘Acchariyaṃ, bho gotama, abbhutaṃ, bho gotama! Khattiyānampi bhavaṃ gotamo jānāti adhippāyañca upavicārañca adhiṭṭhānañca abhinivesañca pariyosānañca. Brāhmaṇānampi bhavaṃ gotamo jānāti…pe… gahapatīnampi bhavaṃ gotamo jānāti… itthīnampi bhavaṃ gotamo jānāti… corānampi bhavaṃ gotamo jānāti … samaṇānampi bhavaṃ gotamo jānāti adhippāyañca upavicārañca adhiṭṭhānañca abhinivesañca pariyosānañca. Abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Dasamaṃ.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා ආශ්චර්යය, ඉතා අද්භූතය! භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ ක්ෂත්‍රියයන්ගේ අභිප්‍රාය ද, ගවේෂණය ද, පදනම ද, නැඹුරුව ද, අවසානය ද දන්නා සේක. බ්‍රාහ්මණයන්ගේ ද... ගෘහපතියන්ගේ ද... ස්ත්‍රීන්ගේ ද... සොරුන්ගේ ද... ශ්‍රමණයන්ගේ ද අභිප්‍රාය, ගවේෂණය, පදනම, නැඹුරුව සහ අවසානය දන්නා සේක. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, දේශනාව ඉතා යහපත්ය... අද පටන් මා දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ පිළිගන්නා සේක්වා.” දසවැනි සූත්‍රයයි.

---

11. Appamādasuttaṃ

11. අප්පමාද සූත්‍රය

---

53. Atha kho aññataro brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ [Pg.320] vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –

53. එකල්හි එක්තරා බමුණෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු සාමීචි පිළිසඳරෙහි යෙදුණේය. සතුටු විය යුතු, සිහි කළ යුතු පිළිසඳර කතා නිමවා ඔහු එකත්පසක හිඳගත්තේය. එකත්පසක හුන් ඒ බමුණා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ පැවසීය.

---

‘‘Atthi nu kho, bho gotama, eko dhammo bhāvito bahulīkato yo ubho atthe samadhiggayha tiṭṭhati – diṭṭhadhammikañceva atthaṃ, yo ca attho samparāyiko’’ti? ‘‘Atthi kho, brāhmaṇa, eko dhammo bhāvito bahulīkato yo ubho atthe samadhiggayha tiṭṭhati – diṭṭhadhammikañceva atthaṃ, yo ca attho samparāyiko’’ti.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, වඩන ලද, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද, මෙලොව අභිවෘද්ධිය සහ පරලොව අභිවෘද්ධිය යන දෙවැදෑරුම් අර්ථයන්ම සාක්ෂාත් කර දෙන්නා වූ එක් ධර්මයක් තිබේද?” “බ්‍රාහ්මණය, වඩන ලද, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද, මෙලොව අභිවෘද්ධිය සහ පරලොව අභිවෘද්ධිය යන දෙවැදෑරුම් අර්ථයන්ම සාක්ෂාත් කර දෙන්නා වූ එක් ධර්මයක් ඇත්තේය.”

---

‘‘Katamo pana, bho gotama, eko dhammo bhāvito bahulīkato yo ubho atthe samadhiggayha tiṭṭhati – diṭṭhadhammikañceva atthaṃ, yo ca attho samparāyiko’’ti? ‘‘Appamādo kho, brāhmaṇa, eko dhammo bhāvito bahulīkato ubho atthe samadhiggayha tiṭṭhati – diṭṭhadhammikañceva atthaṃ, yo ca attho samparāyiko’’.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, මෙලොව හා පරලොව යන දෙඅංශයේම අභිවෘද්ධිය සාක්ෂාත් කර දෙන, වඩන ලද, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද ඒ එක් ධර්මය කුමක්ද?” “බ්‍රාහ්මණය, ඒ එක් ධර්මය නම් අප්‍රමාදයයි (නොපමාවයි). වඩන ලද, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද අප්‍රමාදය මෙලොව අභිවෘද්ධිය සහ පරලොව අභිවෘද්ධිය යන දෙවැදෑරුම් අර්ථයන්ම සාක්ෂාත් කර දෙයි.”

---

‘‘Seyyathāpi, brāhmaṇa, yāni kānici jaṅgalānaṃ pāṇānaṃ padajātāni, sabbāni tāni hatthipade samodhānaṃ gacchanti; hatthipadaṃ tesaṃ aggamakkhāyati, yadidaṃ mahantattena. Evamevaṃ kho, brāhmaṇa, appamādo eko dhammo bhāvito bahulīkato ubho atthe samadhiggayha tiṭṭhati – diṭṭhadhammikañceva atthaṃ, yo ca attho samparāyiko.

“බ්‍රාහ්මණය, යම් සේ ගොඩබිම වසන සියලු සත්ත්වයන්ගේ පා සටහන් ඇත් පියවරෙහි ඇතුළත් වේද, විශාලත්වය නිසා ඒ සියලු පා සටහන් අතරින් ඇත් පියවර අග්‍ර යැයි කියනු ලැබේ ද; බ්‍රාහ්මණය, එලෙසම අප්‍රමාදය නම් වූ එක් ධර්මය වඩන ලදුව, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලදුව මෙලොව අභිවෘද්ධිය සහ පරලොව අභිවෘද්ධිය යන දෙවැදෑරුම් අර්ථයන්ම සාක්ෂාත් කර දෙයි.”

---

‘‘Seyyathāpi, brāhmaṇa, kūṭāgārassa yā kāci gopānasiyo sabbā tā kūṭaṅgamā kūṭaninnā kūṭasamosaraṇā, kūṭaṃ tāsaṃ aggamakkhāyati; evamevaṃ kho, brāhmaṇa …pe….

“බ්‍රාහ්මණය, යම් සේ කූටාගාරයක සියලු පරාල වහලයේ මුදුන කරා යොමු වූයේ ද, මුදුනට නැමුණේ ද, මුදුනෙහි ම එක්වන්නේ ද, ඒ සියලු පරාලයන්ට වඩා වහලයේ මුදුන අග්‍ර යැයි කියනු ලැබේ ද; බ්‍රාහ්මණය, එලෙසම... (පෙ)...”

---

‘‘Seyyathāpi, brāhmaṇa, pabbajalāyako pabbajaṃ lāyitvā agge gahetvā odhunāti nidhunāti nicchādeti; evamevaṃ kho, brāhmaṇa…pe….

“බ්‍රාහ්මණය, යම් සේ පන් කපන්නෙකු පන් කපා, ඒවායේ අගින් අල්ලාගෙන පහළට ගසන්නේ ද, දෙපසට ගසන්නේ ද, පොළොවේ ගසා ගසා සුද්ධ කරන්නේ ද; බ්‍රාහ්මණය, එලෙසම... (පෙ)...”

---

‘‘Seyyathāpi, brāhmaṇa, ambapiṇḍiyā vaṇṭacchinnāya yāni kānici ambāni vaṇṭūpanibandhanāni sabbāni tāni tadanvayāni bhavanti; evamevaṃ kho, brāhmaṇa…pe….

“බ්‍රාහ්මණය, යම් සේ අඹ පොකුරක නැට්ට කැපූ විට, ඒ නැට්ටට සම්බන්ධ වී තිබූ යම්තාක් අඹ ගෙඩි ඇත්ද, ඒ සියල්ල ඒ නැට්ට සමඟම වැටෙන්නේ ද; බ්‍රාහ්මණය, එලෙසම... (පෙ)...”

---

‘‘Seyyathāpi, brāhmaṇa, ye keci khuddarājāno sabbete rañño cakkavattissa anuyantā bhavanti, rājā tesaṃ cakkavattī aggamakkhāyati; evamevaṃ kho, brāhmaṇa…pe….

“බමුණ, යම් සේ කුඩා රජවරු සියල්ලෝ සක්විති රජුට අනුගාමික වෙත්ද, ඒ රජුන් අතර සක්විති රජු අග්‍ර යැයි කියනු ලැබේ; එලෙසම බමුණ... (පේයාල).”

---

‘‘Seyyathāpi[Pg.321], brāhmaṇa, yā kāci tārakarūpānaṃ pabhā sabbā tā candassa pabhāya kalaṃ nāgghanti soḷasiṃ, candappabhā tāsaṃ aggamakkhāyati. Evamevaṃ kho, brāhmaṇa, appamādo eko dhammo bhāvito bahulīkato ubho atthe samadhiggayha tiṭṭhati – diṭṭhadhammikañceva atthaṃ yo ca attho samparāyiko.

"බ්‍රාහ්මණය, තාරකාවන්ගේ යම් තාක් ආලෝකයක් ඇද්ද, ඒ සියල්ලම චන්ද්‍රාලෝකයෙන් දහසයයෙන් පංගුවක් තරම් වත් නොවටින්නා සේ ද, චන්ද්‍රාලෝකය ඒ සියලු තාරකා ආලෝකයන්ට වඩා අග්‍ර යයි කියනු ලැබේ ද; බ්‍රාහ්මණය, එමෙන්ම වඩන ලද, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද අප්‍රමාදය නම් වූ මේ එක් ධර්මය මෙලොව අර්ථය හා පරලොව අර්ථය යන දෙවැදෑරුම් අර්ථයන්ම සාක්ෂාත් කර ගනිමින් පවතී."

---

‘‘Ayaṃ kho, brāhmaṇa, eko dhammo bhāvito bahulīkato ubho atthe samadhiggayha tiṭṭhati – diṭṭhadhammikañceva atthaṃ, yo ca attho samparāyiko’’ti.

“බ්‍රාහ්මණය, මෙලොව අභිවෘද්ධිය සහ පරලොව අභිවෘද්ධිය යන දෙවැදෑරුම් අර්ථයන්ම සාක්ෂාත් කර දෙන, වඩන ලද, බහුල වශයෙන් පුරුදු කරන ලද ඒ එක් ධර්මය මෙයයි” යනුවෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ සේක.

---

‘‘Abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Ekādasamaṃ.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා මැනවි! ඉතා මැනවි! ... භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණ ගිය උපාසකයෙකු ලෙස මා පිළිගන්නා සේක්වා.” එකොළොස්වන සූත්‍රයයි.

---

12. Dhammikasuttaṃ

ධම්මික සූත්‍රය

---

54. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Tena kho pana samayena āyasmā dhammiko jātibhūmiyaṃ āvāsiko hoti sabbaso jātibhūmiyaṃ sattasu āvāsesu. Tatra sudaṃ āyasmā dhammiko āgantuke bhikkhū akkosati paribhāsati vihiṃsati vitudati roseti vācāya. Te ca āgantukā bhikkhū āyasmatā dhammikena akkosiyamānā paribhāsiyamānā vihesiyamānā vitudiyamānā rosiyamānā vācāya pakkamanti, na saṇṭhanti, riñcanti āvāsaṃ.

එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර ගිජ්ඣකූට පර්වතයෙහි වැඩවසන සේක. එකල ආයුෂ්මත් ධම්මික තෙරණුවෝ තමන් උපන් ප්‍රදේශයෙහි වූ සියලුම ආරාම සතෙහිම නේවාසික භික්ෂුව (විහාරාධිපති) ලෙස කටයුතු කළහ. එහිදී ආයුෂ්මත් ධම්මික තෙරණුවෝ පැමිණෙන ආගන්තුක භික්ෂූන්ට ආක්‍රෝෂ කරති, පරිභව කරති, පීඩා කරති, පෙළති, වාග් ප්‍රහාරයෙන් රිදවති. ආයුෂ්මත් ධම්මික තෙරුන් විසින් මෙසේ ආක්‍රෝෂ, පරිභව කරනු ලබන ඒ ආගන්තුක භික්ෂූහු එහි රැඳී නොසිට, ආරාමය හැරදමා වෙනත් ප්‍රදේශ කරා යති.

---

Atha kho jātibhūmakānaṃ upāsakānaṃ etadahosi – ‘‘mayaṃ kho bhikkhusaṅghaṃ paccupaṭṭhitā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena. Atha ca pana āgantukā bhikkhū pakkamanti, na saṇṭhanti, riñcanti āvāsaṃ. Ko nu kho hetu ko paccayo yena āgantukā bhikkhū pakkamanti, na saṇṭhanti, riñcanti āvāsa’’nti? Atha kho jātibhūmakānaṃ upāsakānaṃ etadahosi – ‘‘ayaṃ kho āyasmā dhammiko āgantuke bhikkhū akkosati paribhāsati vihiṃsati vitudati roseti vācāya. Te ca āgantukā bhikkhū āyasmatā dhammikena akkosiyamānā paribhāsiyamānā vihesiyamānā vitudiyamānā rosiyamānā vācāya pakkamanti[Pg.322], na saṇṭhanti, riñcanti āvāsaṃ. Yaṃnūna mayaṃ āyasmantaṃ dhammikaṃ pabbājeyyāmā’’ti.

12. එවිට ඒ ප්‍රදේශයෙහි වසන උපාසකවරුන්ට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් ඇති විය: “අපි භික්ෂු සංඝයාට සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන සහ ගිලන්පස යන සිව්පසයෙන් උපස්ථාන කරමු. එසේ වුවත් ආගන්තුක භික්ෂූහු එහි රැඳී නොසිට ආරාමය හැරදමා යති. ආගන්තුක භික්ෂූන් මෙසේ බැහැර යාමට හේතුව කුමක්ද? කරුණ කුමක්ද?” ඉක්බිති ඒ උපාසකවරුන්ට මෙසේ සිතුණි: “මේ ආයුෂ්මත් ධම්මික තෙරණුවෝ පැමිණෙන ආගන්තුක භික්ෂූන්ට ආක්‍රෝෂ කරති, පරිභව කරති, පීඩා කරති, වාග් ප්‍රහාරයෙන් රිදවති. උන්වහන්සේගේ ඒ ක්‍රියාවන් නිසා ආගන්තුක භික්ෂූහු මෙහි රැඳී නොසිට ආරාමය හැරදමා යති. එහෙයින් අපි ආයුෂ්මත් ධම්මික තෙරුන්ව මේ ආරාමවලින් නෙරපා දැමුවහොත් මැනවි.”

---

Atha kho jātibhūmakā upāsakā yena āyasmā dhammiko tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ dhammikaṃ etadavocuṃ – ‘‘pakkamatu, bhante, āyasmā dhammiko imamhā āvāsā; alaṃ te idha vāsenā’’ti. Atha kho āyasmā dhammiko tamhā āvāsā aññaṃ āvāsaṃ agamāsi. Tatrapi sudaṃ āyasmā dhammiko āgantuke bhikkhū akkosati paribhāsati vihiṃsati vitudati roseti vācāya. Te ca āgantukā bhikkhū āyasmatā dhammikena akkosiyamānā paribhāsiyamānā vihesiyamānā vitudiyamānā rosiyamānā vācāya pakkamanti, na saṇṭhanti, riñcanti āvāsaṃ.

ඉක්බිති උපන් ගමෙහි උපාසකවරු ආයුෂ්මත් ධම්මික හිමියන් වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ ආයුෂ්මත් ධම්මික හිමියන්ට මෙසේ කීහ: "ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ධම්මිකයන් වහන්ස, මේ ආරාමයෙන් පිටත්ව වඩිනු මැනව. ඔබ වහන්සේ මෙහි වාසය කළා සෑහේ." එවිට ආයුෂ්මත් ධම්මික හිමියෝ ඒ ආරාමයෙන් නික්ම වෙනත් ආරාමයකට වැඩිහිටියහ. එහිදී ද ආයුෂ්මත් ධම්මික හිමියෝ පැමිණෙන ආගන්තුක භික්ෂූන්ට ආක්‍රෝෂ කරති, පරිභව කරති, වෙහෙසති, වචනයෙන් විදිති, කෝප ගන්වති. ඒ ආගන්තුක භික්ෂූහු ද ආයුෂ්මත් ධම්මික හිමියන්ගෙන් ආක්‍රෝෂ, පරිභව, පීඩා හා වචනයෙන් විදීම් ලබා, එහි නොරැඳී ආරාමය අතහැර යති.

---

Atha kho jātibhūmakānaṃ upāsakānaṃ etadahosi – ‘‘mayaṃ kho bhikkhusaṅghaṃ paccupaṭṭhitā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena. Atha ca pana āgantukā bhikkhū pakkamanti, na saṇṭhanti, riñcanti āvāsaṃ. Ko nu kho hetu ko paccayo yena āgantukā bhikkhū pakkamanti, na saṇṭhanti, riñcanti āvāsa’’nti? Atha kho jātibhūmakānaṃ upāsakānaṃ etadahosi – ‘‘ayaṃ kho āyasmā dhammiko āgantuke bhikkhū akkosati paribhāsati vihiṃsati vitudati roseti vācāya. Te ca āgantukā bhikkhū āyasmatā dhammikena akkosiyamānā paribhāsiyamānā vihesiyamānā vitudiyamānā rosiyamānā vācāya pakkamanti, na saṇṭhanti, riñcanti āvāsaṃ. Yaṃnūna mayaṃ āyasmantaṃ dhammikaṃ pabbājeyyāmā’’ti.

ඉක්බිති උපන් ගමෙහි උපාසකවරුන්ට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් ඇති විය: "අපි වනාහි සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන සහ ගිලන්පස ඖෂධ යන පිරිකරවලින් භික්ෂු සංඝයාට උපස්ථාන කරන්නෙමු. එසේ වුවද ආගන්තුක භික්ෂූහු නික්ම යති, එහි නොරැඳෙති, ආරාමය අතහැර දමති. ආගන්තුක භික්ෂූන් නික්ම යාමටත්, එහි නොරැඳී ආරාමය අතහැර දැමීමටත් හේතුව කුමක්ද? කරුණ කුමක්ද?" එවිට ඒ උපාසකවරුන්ට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් ඇති විය: "මේ ආයුෂ්මත් ධම්මික හිමියෝ ආගන්තුක භික්ෂූන්ට ආක්‍රෝෂ කරති, පරිභව කරති, වෙහෙසති, වචනයෙන් විදිති, කෝප ගන්වති. ඒ ආගන්තුක භික්ෂූහු ද ආයුෂ්මත් ධම්මික හිමියන්ගෙන් ආක්‍රෝෂ, පරිභව, පීඩා හා වචනයෙන් විදීම් ලබා, එහි නොරැඳී ආරාමය අතහැර යති. අපි ආයුෂ්මත් ධම්මික හිමියන් මෙයින් නෙරපා හරින්නෙමු නම් මැනවි" කියායි.

---

Atha kho jātibhūmakā upāsakā yenāyasmā dhammiko tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ dhammikaṃ etadavocuṃ – ‘‘pakkamatu, bhante, āyasmā dhammiko imamhāpi āvāsā; alaṃ te idha vāsenā’’ti. Atha kho āyasmā dhammiko tamhāpi āvāsā aññaṃ āvāsaṃ agamāsi. Tatrapi sudaṃ āyasmā dhammiko āgantuke bhikkhū akkosati paribhāsati vihiṃsati vitudati roseti vācāya. Te ca āgantukā bhikkhū āyasmatā dhammikena akkosiyamānā paribhāsiyamānā vihesiyamānā vitudiyamānā rosiyamānā vācāya pakkamanti, na saṇṭhanti, riñcanti āvāsaṃ.

ඉක්බිති උපන් ගමෙහි උපාසකවරු ආයුෂ්මත් ධම්මික හිමියන් වැඩසිටි තැනට පැමිණියහ. පැමිණ ආයුෂ්මත් ධම්මික හිමියන්ට මෙසේ කීහ: "ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ධම්මිකයන් වහන්ස, මේ ආරාමයෙන් ද පිටත්ව වඩිනු මැනව. ඔබ වහන්සේ මෙහි වාසය කළා සෑහේ." එවිට ආයුෂ්මත් ධම්මික හිමියෝ ඒ ආරාමයෙන් ද නික්ම වෙනත් ආරාමයකට වැඩිහිටියහ. එහිදී ද ආයුෂ්මත් ධම්මික හිමියෝ පැමිණෙන ආගන්තුක භික්ෂූන්ට ආක්‍රෝෂ කරති, පරිභව කරති, වෙහෙසති, වචනයෙන් විදිති, කෝප ගන්වති. ඒ ආගන්තුක භික්ෂූහු ද ආයුෂ්මත් ධම්මික හිමියන්ගෙන් ආක්‍රෝෂ, පරිභව, පීඩා හා වචනයෙන් විදීම් ලබා, එහි නොරැඳී ආරාමය අතහැර යති.

---

Atha [Pg.323] kho jātibhūmakānaṃ upāsakānaṃ etadahosi – ‘‘mayaṃ kho bhikkhusaṅghaṃ paccupaṭṭhitā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena. Atha ca pana āgantukā bhikkhū pakkamanti, na saṇṭhanti, riñcanti āvāsaṃ. Ko nu kho hetu ko paccayo yena āgantukā bhikkhū pakkamanti, na saṇṭhanti, riñcanti āvāsa’’nti? Atha kho jātibhūmakānaṃ upāsakānaṃ etadahosi – ‘‘ayaṃ kho āyasmā dhammiko āgantuke bhikkhū akkosati…pe…. Yaṃnūna mayaṃ āyasmantaṃ dhammikaṃ pabbājeyyāma sabbaso jātibhūmiyaṃ sattahi āvāsehī’’ti. Atha kho jātibhūmakā upāsakā yenāyasmā dhammiko tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ dhammikaṃ etadavocuṃ – ‘‘pakkamatu, bhante, āyasmā dhammiko sabbaso jātibhūmiyaṃ sattahi āvāsehī’’ti. Atha kho āyasmato dhammikassa etadahosi – ‘‘pabbājito khomhi jātibhūmakehi upāsakehi sabbaso jātibhūmiyaṃ sattahi āvāsehi. Kahaṃ nu kho dāni gacchāmī’’ti? Atha kho āyasmato dhammikassa etadahosi – ‘‘yaṃnūnāhaṃ yena bhagavā tenupasaṅkameyya’’nti.

ඉක්බිති උපන් ගමෙහි උපාසකවරුන්ට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් ඇති විය: "අපි වනාහි සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන සහ ගිලන්පස ඖෂධ යන පිරිකරවලින් භික්ෂු සංඝයාට උපස්ථාන කරන්නෙමු. එසේ වුවද ආගන්තුක භික්ෂූහු නික්ම යති, එහි නොරැඳෙති, ආරාමය අතහැර දමති. ආගන්තුක භික්ෂූන් නික්ම යාමටත්, එහි නොරැඳී ආරාමය අතහැර දැමීමටත් හේතුව කුමක්ද? කරුණ කුමක්ද?" එවිට ඒ උපාසකවරුන්ට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් ඇති විය: "මේ ආයුෂ්මත් ධම්මික හිමියෝ ආගන්තුක භික්ෂූන්ට ආක්‍රෝෂ කරති ...පෙ... අපි ආයුෂ්මත් ධම්මික හිමියන් මේ මුළු උපන් ප්‍රදේශයේම ඇති ආරාම හතෙන්ම නෙරපා හරින්නෙමු නම් මැනවි" කියායි. ඉක්බිති උපන් ගමෙහි උපාසකවරු ආයුෂ්මත් ධම්මික හිමියන් වෙත පැමිණ මෙසේ කීහ: "ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ධම්මිකයන් වහන්ස, මුළු උපන් ප්‍රදේශයේම ඇති මේ ආරාම හතෙන්ම පිටත්ව වඩිනු මැනව." එවිට ආයුෂ්මත් ධම්මික හිමියන්ට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් ඇති විය: "මම උපන් ප්‍රදේශයේ උපාසකවරුන් විසින් මේ ආරාම හතෙන්ම නෙරපා හරින ලද්දෙමි. දැන් මම කොහේ යම්ද?" එවිට ආයුෂ්මත් ධම්මික හිමියන්ට මෙබඳු සිතුවිල්ලක් ඇති විය: "මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටින තැනට යන්නෙම් නම් මැනවි" කියායි.

---

Atha kho āyasmā dhammiko pattacīvaramādāya yena rājagahaṃ tena pakkāmi. Anupubbena yena rājagahaṃ gijjhakūṭo pabbato yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ dhammikaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘handa kuto nu tvaṃ, brāhmaṇa dhammika, āgacchasī’’ti? ‘‘Pabbājito ahaṃ, bhante, jātibhūmakehi upāsakehi sabbaso jātibhūmiyaṃ sattahi āvāsehī’’ti. ‘‘Alaṃ, brāhmaṇa dhammika, kiṃ te iminā, yaṃ taṃ tato tato pabbājenti, so tvaṃ tato tato pabbājito mameva santike āgacchasi’’.

ඉක්බිති ආයුෂ්මත් ධම්මික හිමියෝ පා සිවුරු ගෙන රජගහ නුවර බලා පිටත් වූහ. පිළිවෙළින් රජගහ නුවර ගිජ්ඣකූට පර්වතයෙහි වැඩසිටින භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියහ. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත්පසක වාඩි වූහ. එකත්පසක වාඩි වූ ආයුෂ්මත් ධම්මික හිමියන්ට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක: "ධම්මික බ්‍රාහ්මණය, ඔබ දැන් කොහේ සිට පැමිණෙන්නේද?" "ස්වාමීනි, මම උපන් ප්‍රදේශයේ උපාසකවරුන් විසින් එහි ඇති ආරාම හතෙන්ම නෙරපා හරින ලදුව පැමිණියෙමි." "ධම්මික බ්‍රාහ්මණය, එය සෑහේ. ඔබව ඒ ඒ තැන්වලින් නෙරපා හරින කල, එම උපන් ප්‍රදේශයේ වාසය කිරීමෙන් ඔබට ඇති පලක් නැත. එලෙස ඒ ඒ තැනින් නෙරපා හරින ලද ඔබ මා වෙතටම පැමිණියෙහිය."

---

‘‘Bhūtapubbaṃ, brāhmaṇa dhammika, sāmuddikā vāṇijā tīradassiṃ sakuṇaṃ gahetvā nāvāya samuddaṃ ajjhogāhanti. Te atīradakkhiṇiyā nāvāya tīradassiṃ sakuṇaṃ muñcanti. So gacchateva puratthimaṃ disaṃ, gacchati pacchimaṃ disaṃ, gacchati uttaraṃ disaṃ, gacchati dakkhiṇaṃ disaṃ, gacchati uddhaṃ, gacchati anudisaṃ. Sace so samantā tīraṃ passati, tathāgatakova hoti. Sace pana so samantā [Pg.324] tīraṃ na passati tameva nāvaṃ paccāgacchati. Evamevaṃ kho, brāhmaṇa dhammika, yaṃ taṃ tato tato pabbājenti so tvaṃ tato tato pabbājito mameva santike āgacchasi.

“ධම්මික බ්‍රාහ්මණය, අතීතයෙහි මුහුදු ගමන් යන වෙළෙන්දෝ ගොඩබිම සොයන පක්ෂියෙකු රැගෙන නැවෙන් මුහුදට පිවිසුණහ. ඔවුහු ගොඩබිම නොපෙනෙන තැන්හිදී නැවෙන් ගොඩබිම සොයන ඒ පක්ෂියා මුදාහරිති. ඒ පක්ෂියා පෙරදිග දිශාවට පියාඹා යයි, අපරදිග දිශාවට පියාඹා යයි, උත්තර දිශාවට පියාඹා යයි, දක්ෂිණ දිශාවට පියාඹා යයි, උඩට පියාඹා යයි, අනුදිශාවන්ට පියාඹා යයි. ඉදින් ඔහු අවටින් ගොඩබිමක් දුටුවහොත්, එදෙසටම පියාඹා යයි. ඉදින් අවටින් ගොඩබිමක් නොදුටුවහොත්, නැවත ඒ නැවටම පැමිණෙයි. ධම්මික බ්‍රාහ්මණය, එලෙසම ඔබව ඒ ඒ ආරාමවලින් නෙරපා හරින විට, එසේ නෙරපා හරින ලද ඔබ මා සමීපයටම පැමිණෙන්නෙහිය.”

---

‘‘Bhūtapubbaṃ, brāhmaṇa dhammika, rañño korabyassa suppatiṭṭho nāma nigrodharājā ahosi pañcasākho sītacchāyo manoramo. Suppatiṭṭhassa kho pana, brāhmaṇa dhammika, nigrodharājassa dvādasayojanāni abhiniveso ahosi, pañca yojanāni mūlasantānakānaṃ. Suppatiṭṭhassa kho pana, brāhmaṇa dhammika, nigrodharājassa tāva mahantāni phalāni ahesuṃ; seyyathāpi nāma āḷhakathālikā. Evamassa sādūni phalāni ahesuṃ; seyyathāpi nāma khuddaṃ madhuṃ anelakaṃ. Suppatiṭṭhassa kho pana, brāhmaṇa dhammika, nigrodharājassa ekaṃ khandhaṃ rājā paribhuñjati saddhiṃ itthāgārena, ekaṃ khandhaṃ balakāyo paribhuñjati, ekaṃ khandhaṃ negamajānapadā paribhuñjanti, ekaṃ khandhaṃ samaṇabrāhmaṇā paribhuñjanti, ekaṃ khandhaṃ migā paribhuñjanti. Suppatiṭṭhassa kho pana, brāhmaṇa dhammika, nigrodharājassa na koci phalāni rakkhati, na ca sudaṃ aññamaññassa phalāni hiṃsanti.

“ධම්මික බ්‍රාහ්මණය, අතීතයෙහි කෝරව්‍ය රජුට සුප්පතිට්ඨ නම් වූ අතු පහකින් යුත්, සිසිල් සෙවනැති, මනරම් මහ නුග රජෙක් විය. ධම්මික බ්‍රාහ්මණය, ඒ සුප්පතිට්ඨ නුග රජුගේ අතු පතර යොදුන් දොළසක් පුරා විහිදී තිබුණි. මුල් පද්ධතිය යොදුන් පහක් පුරා විහිදී තිබුණි. ධම්මික බ්‍රාහ්මණය, ඒ සුප්පතිට්ඨ නුග රජුගේ ගෙඩි නැළියක බත් පිසින බඳුනක් තරම් විශාල විය. එහි ඵල පිරිසිදු මී පැණි මෙන් මිහිරි විය. ධම්මික බ්‍රාහ්මණය, ඒ සුප්පතිට්ඨ නුග රජුගේ එක් අත්තක ඵල රජතුමා අන්තඃපුර ස්ත්‍රීන් සමඟ අනුභව කළේය. එක් අත්තක ඵල සේනාව අනුභව කළහ. එක් අත්තක ඵල නගරවාසීහු සහ ජනපදවාසීහු අනුභව කළහ. එක් අත්තක ඵල මහණ බමුණෝ අනුභව කළහ. එක් අත්තක ඵල මෘගයෝ අනුභව කළහ. ධම්මික බ්‍රාහ්මණය, සුප්පතිට්ඨ නුග රජුගේ ඵල කිසිවෙකු රැකවල් නොකළ අතර, ඔවුනොවුන්ගේ කොටස්වලට හානි ද නොකළහ.”

---

‘‘Atha kho, brāhmaṇa dhammika, aññataro puriso suppatiṭṭhassa nigrodharājassa yāvadatthaṃ phalāni bhakkhitvā sākhaṃ bhañjitvā pakkāmi. Atha kho, brāhmaṇa dhammika, suppatiṭṭhe nigrodharāje adhivatthāya devatāya etadahosi – ‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho! Yāva pāpo manusso, yatra hi nāma suppatiṭṭhassa nigrodharājassa yāvadatthaṃ phalāni bhakkhitvā sākhaṃ bhañjitvā pakkamissati, yaṃnūna suppatiṭṭho nigrodharājā āyatiṃ phalaṃ na dadeyyā’ti. Atha kho, brāhmaṇa dhammika, suppatiṭṭho nigrodharājā āyatiṃ phalaṃ na adāsi.

“ධම්මික බ්‍රාහ්මණය, එකල එක්තරා පුරුෂයෙක් සුප්පතිට්ඨ නුග රජුගේ ඵල රිසි සේ අනුභව කොට, අත්තක් ද කඩාගෙන ගියේය. ධම්මික බ්‍රාහ්මණය, එවිට සුප්පතිට්ඨ නුග රජුට අධිගෘහිත දේවතාවාට මෙබඳු සිතක් ඇතිවිය: ‘භවත්නි, ආශ්චර්යයකි! භවත්නි, අද්භූතයකි! මේ මනුෂ්‍යයා කෙතරම් ලාමක ද යත්, සුප්පතිට්ඨ නුග රජුගේ ඵල රිසි සේ අනුභව කොට අත්තක් ද කඩාගෙන යයි. සුප්පතිට්ඨ නුග රජු මතු කාලයෙහි ඵල නොදරන්නේ නම් මැනවි’ කියායි. ධම්මික බ්‍රාහ්මණය, ඉන්පසු සුප්පතිට්ඨ නුග රජු මතු කාලයෙහි ඵල නොදැරුවේය.”

---

‘‘Atha kho, brāhmaṇa dhammika, rājā korabyo yena sakko devānamindo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā sakkaṃ devānamindaṃ etadavoca – ‘yagghe, mārisa, jāneyyāsi suppatiṭṭho nigrodharājā phalaṃ na detī’ti? Atha kho, brāhmaṇa dhammika, sakko devānamindo tathārūpaṃ iddhābhisaṅkhāraṃ abhisaṅkhāsi, yathā bhusā vātavuṭṭhi āgantvā suppatiṭṭhaṃ nigrodharājaṃ pavattesi [Pg.325] ummūlamakāsi. Atha kho, brāhmaṇa dhammika, suppatiṭṭhe nigrodharāje adhivatthā devatā dukkhī dummanā assumukhī rudamānā ekamantaṃ aṭṭhāsi.

“ධම්මික බ්‍රාහ්මණය, එකල කෝරව්‍ය රජතුමා ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා වෙත ගොස් මෙසේ කීවේය: ‘පින්වත, සුප්පතිට්ඨ නුග රජු දැන් ඵල නොදරන බව ඔබ දන්නෙහිද?’ ධම්මික බ්‍රාහ්මණය, එවිට ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා කෙබඳු සෘද්ධි බලයක් මැව්වේද යත්, දැඩි සුළඟක් හා වැස්සක් පැමිණ සුප්පතිට්ඨ නුග රජු පෙරළා දමා මුලින්ම උදුරා දැමුවේය. ධම්මික බ්‍රාහ්මණය, එවිට සුප්පතිට්ඨ නුග රජුට අධිගෘහිත දේවතාවා දුකට පත්ව, නොසතුටු සිතින්, කඳුළු පිරුණු මුහුණින් හඬමින් එකත්පස්ව සිටියාය.”

---

‘‘Atha kho, brāhmaṇa dhammika, sakko devānamindo yena suppatiṭṭhe nigrodharāje adhivatthā devatā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā suppatiṭṭhe nigrodharāje adhivatthaṃ devataṃ etadavoca – ‘kiṃ nu tvaṃ, devate, dukkhī dummanā assumukhī rudamānā ekamantaṃ ṭhitā’ti? ‘Tathā hi pana me, mārisa, bhusā vātavuṭṭhi āgantvā bhavanaṃ pavattesi ummūlamakāsī’ti. ‘Api nu tvaṃ, devate, rukkhadhamme ṭhitāya bhusā vātavuṭṭhi āgantvā bhavanaṃ pavattesi ummūlamakāsī’ti? ‘Kathaṃ pana, mārisa, rukkho rukkhadhamme ṭhito hotī’ti? ‘Idha, devate, rukkhassa mūlaṃ mūlatthikā haranti, tacaṃ tacatthikā haranti, pattaṃ pattatthikā haranti, pupphaṃ pupphatthikā haranti, phalaṃ phalatthikā haranti. Na ca tena devatāya anattamanatā vā anabhinandi vā karaṇīyā. Evaṃ kho, devate, rukkho rukkhadhamme ṭhito hotī’ti. ‘Aṭṭhitāyeva kho me, mārisa, rukkhadhamme bhusā vātavuṭṭhi āgantvā bhavanaṃ pavattesi ummūlamakāsī’ti. ‘Sace kho tvaṃ, devate, rukkhadhamme tiṭṭheyyāsi, siyā te bhavanaṃ yathāpure’ti? ‘Ṭhassāmahaṃ, mārisa, rukkhadhamme, hotu me bhavanaṃ yathāpure’’’ti.

“ධම්මික බ්‍රාහ්මණය, එවිට ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා සුප්පතිට්ඨ නුග රජුට අධිගෘහිත දේවතාවා වෙත ගොස් මෙසේ ඇසුවේය: ‘දේවතාවිය, ඔබ කුමක් හෙයින් දුකට පත්ව, නොසතුටු සිතින්, කඳුළු පිරුණු මුහුණින් හඬමින් එකත්පස්ව සිටින්නෙහිද?’ ‘පින්වත, දැඩි සුළඟක් හා වැස්සක් පැමිණ මගේ භවනය පෙරළා දමා මුලින්ම උදුරා දැමූ බැවිනි.’ ‘දේවතාවිය, ඔබ වෘක්ෂ ධර්මයෙහි පිහිටා සිටියදීත්, දැඩි සුළඟ හා වැස්ස පැමිණ ඔබේ භවනය පෙරළා මුලින්ම උදුරා දැමුවේද?’ ‘පින්වත, වෘක්ෂයක් වෘක්ෂ ධර්මයෙහි පිහිටා සිටින්නේ කෙසේද?’ ‘දේවතාවිය, මෙහිදී ගසක මුල් සොයන්නන් මුල් ගෙන යති, පොතු සොයන්නන් පොතු ගෙන යති, කොළ සොයන්නන් කොළ ගෙන යති, මල් සොයන්නන් මල් ගෙන යති, ගෙඩි සොයන්නන් ගෙඩි ගෙන යති. ඒ හේතුවෙන් දේවතාවා නොසතුටක් හෝ අකමැත්තක් ඇති කර නොගත යුතුය. දේවතාවිය, වෘක්ෂයක් වෘක්ෂ ධර්මයෙහි පිහිටා සිටින්නේ එලෙසය.’ ‘පින්වත, මම වෘක්ෂ ධර්මයෙහි පිහිටා නොසිටියදීම දැඩි සුළඟ හා වැස්ස පැමිණ මගේ භවනය පෙරළා මුලින් උදුරා දැමුවේය.’ ‘දේවතාවිය, ඉදින් ඔබ වෘක්ෂ ධර්මයෙහි පිහිටන්නේ නම්, ඔබේ භවනය පෙර පරිදිම වනු ඇත.’ ‘පින්වත, මම වෘක්ෂ ධර්මයෙහි පිහිටන්නෙමි. මාගේ භවනය පෙර පරිදිම වේවා!’”}]```OF THE SOFTWARE. /