Tipiṭaka Translation

නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

Verehrung dem Erhabenen, dem Heiligen, dem vollkommen Erwachten.

ඛුද්දකනිකායෙ

Im Khuddaka-Nikāya

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථා

Der Suttanipāta-Kommentar

(දුතියො භාගො)

(Zweiter Teil)

2. චූළවග්ගො

2. Die kleine Gruppe (Cūḷavagga)

4. මඞ්ගලසුත්තවණ්ණනා

4. Die Erklärung des Maṅgala-Sutta

එවං [Pg.1] මෙ සුතන්ති මඞ්ගලසුත්තං. කා උප්පත්ති? ජම්බුදීපෙ කිර තත්ථ තත්ථ නගරද්වාරසන්ථාගාරසභාදීසු මහාජනා සන්නිපතිත්වා හිරඤ්ඤසුවණ්ණං දත්වා නානප්පකාරං සීතාහරණාදිබාහිරකකථං කථාපෙන්ති, එකෙකා කථා චතුමාසච්චයෙන නිට්ඨාති. තත්ථ එකදිවසං මඞ්ගලකථා සමුට්ඨාසි – ‘‘කිං නු ඛො මඞ්ගලං, කිං දිට්ඨං මඞ්ගලං, සුතං මඞ්ගලං, මුතං මඞ්ගලං, කො මඞ්ගලං ජානාතී’’ති?

Dies ist das Maṅgala-Sutta, beginnend mit „So habe ich gehört“ (Evaṃ me sutaṃ). Was ist der Anlass seiner Entstehung? Man erzählt sich, dass sich im Jambudīpa an verschiedenen Stadttoren, in Versammlungshallen, Ratshäusern und dergleichen große Menschenmengen versammelten, Geld und Gold gaben und verschiedene weltliche Erzählungen vortragen ließen, wie etwa die Entführung der Sītā. Jede dieser Erzählungen war nach vier Monaten abgeschlossen. Dort erhob sich eines Tages eine Diskussion über Segenszeichen: „Was ist wohl ein Segenszeichen? Ist das Gesehene ein Segenszeichen? Ist das Gehörte ein Segenszeichen? Ist das Empfundene ein Segenszeichen? Wer weiß, was ein Segenszeichen ist?“

අථ දිට්ඨමඞ්ගලිකො නාමෙකො පුරිසො ආහ – ‘‘අහං මඞ්ගලං ජානාමි, දිට්ඨං ලොකෙ මඞ්ගලං, දිට්ඨං නාම අභිමඞ්ගලසම්මතං රූපං. සෙය්‍යථිදං – ඉධෙකච්චො කාලස්සෙව වුට්ඨාය චාතකසකුණං වා පස්සති, බෙලුවලට්ඨිං වා ගබ්භිනිං වා කුමාරකෙ වා අලඞ්කතපටියත්තෙ පුණ්ණඝටං වා අල්ලරොහිතමච්ඡං වා ආජඤ්ඤං වා ආජඤ්ඤරථං වා උසභං වා ගාවිං වා කපිලං වා, යං වා පනඤ්ඤම්පි කිඤ්චි එවරූපං අභිමඞ්ගලසම්මතං රූපං පස්සති, ඉදං වුච්චති දිට්ඨමඞ්ගල’’න්ති. තස්ස වචනං එකච්චෙ අග්ගහෙසුං, එකච්චෙ නාග්ගහෙසුං. යෙ නාග්ගහෙසුං, තෙ තෙන සහ විවදිංසු.

Da sagte ein Mann namens ‚Der das Gesehene als Segenszeichen Anschaute‘ (diṭṭhamaṅgaliko): „Ich weiß, was ein Segenszeichen ist. In der Welt ist das Gesehene das Segenszeichen. Als das ‚Gesehene‘ gilt eine Form, die als höchst glückverheißend angesehen wird. Wie etwa: Jemand steht hier frühmorgens auf und sieht einen Cātaka-Vogel oder einen Beḷuva-Stab, eine schwangere Frau, festlich geschmückte Knaben, einen gefüllten Krug, einen frischen Rohita-Fisch, ein edles Ross, einen Prachtwagen, einen Stier, eine Kuh, eine rötlich-braune Kuh oder irgendeine andere derartige Form, die als höchst glückverheißend angesehen wird. Dies alles wird als ‚das Gesehene als Segenszeichen‘ bezeichnet.“ Einige nahmen seine Worte an, andere nicht. Diejenigen, die sie nicht annahmen, stritten sich mit ihm.

අථ [Pg.2] සුතමඞ්ගලිකො නාමෙකො පුරිසො ආහ – ‘‘චක්ඛු නාමෙතං, භො, සුචිම්පි අසුචිම්පි පස්සති, තථා සුන්දරම්පි අසුන්දරම්පි, මනාපම්පි අමනාපම්පි. යදි තෙන දිට්ඨං මඞ්ගලං සියා, සබ්බම්පි මඞ්ගලං සියා, තස්මා න දිට්ඨං මඞ්ගලං, අපිච ඛො පන සුතං මඞ්ගලං, සුතං නාම අභිමඞ්ගලසම්මතො සද්දො. සෙය්‍යථිදං – ඉධෙකච්චො කාලස්සෙව වුට්ඨාය වඩ්ඪාති වා වඩ්ඪමානාති වා පුණ්ණාති වා ඵුස්සාති වා සුමනාති වා සිරීති වා සිරිවඩ්ඪාති වා අජ්ජ සුනක්ඛත්තං සුමුහුත්තං සුදිවසං සුමඞ්ගලන්ති එවරූපං වා යංකිඤ්චි අභිමඞ්ගලසම්මතං සද්දං සුණාති, ඉදං වුච්චති සුතමඞ්ගල’’න්ති. තස්සපි වචනං එකච්චෙ අග්ගහෙසුං, එකච්චෙ නාග්ගහෙසුං. යෙ නාග්ගහෙසුං, තෙ තෙන සහ විවදිංසු.

Da sagte ein Mann namens ‚Der das Gehörte als Segenszeichen Anschaute‘ (sutamaṅgaliko): „Das Auge, mein Lieber, sieht doch Reines wie Unreines, Schönes wie Hässliches, Angenehmes wie Unangenehmes. Wenn das dadurch Gesehene ein Segenszeichen wäre, dann wäre alles ein Segenszeichen. Darum ist das Gesehene kein Segenszeichen. Vielmehr ist das Gehörte das Segenszeichen. Als das ‚Gehörte‘ gilt ein Ton, der als höchst glückverheißend angesehen wird. Wie etwa: Jemand steht hier frühmorgens auf und hört Worte wie ‚Gedeih!‘, ‚Gedeihend!‘, ‚Gefüllt!‘, ‚Beglückt!‘, ‚Wohlgesinnt!‘, ‚Segen!‘, ‚Wachsender Segen!‘, oder: ‚Heute ist eine gute Konstellation, eine gute Stunde, ein guter Tag, ein gutes Segenszeichen!‘, oder er hört irgendeinen anderen solchen Ton, der als höchst glückverheißend angesehen wird. Dies wird als ‚das Gehörte als Segenszeichen‘ bezeichnet.“ Einige nahmen seine Worte an, andere nicht. Diejenigen, die sie nicht annahmen, stritten sich mit ihm.

අථ මුතමඞ්ගලිකො නාමෙකො පුරිසො ආහ – ‘‘සොතම්පි හි නාමෙතං භො සාධුම්පි අසාධුම්පි මනාපම්පි අමනාපම්පි සුණාති. යදි තෙන සුතං මඞ්ගලං සියා, සබ්බම්පි මඞ්ගලං සියා, තස්මා න සුතං මඞ්ගලං, අපිච ඛො පන මුතං මඞ්ගලං, මුතං නාම අභිමඞ්ගලසම්මතං ගන්ධරසඵොට්ඨබ්බං. සෙය්‍යථිදං – ඉධෙකච්චො කාලස්සෙව වුට්ඨාය පදුමගන්ධාදිපුප්ඵගන්ධං වා ඝායති, ඵුස්සදන්තකට්ඨං වා ඛාදති, පථවිං වා ආමසති, හරිතසස්සං වා අල්ලගොමයං වා කච්ඡපං වා තිලවාහං වා පුප්ඵං වා ඵලං වා ආමසති, ඵුස්සමත්තිකාය වා සම්මා ලිම්පති, ඵුස්සසාටකං වා නිවාසෙති, ඵුස්සවෙඨනං වා ධාරෙති, යං වා පනඤ්ඤම්පි කිඤ්චි එවරූපං අභිමඞ්ගලසම්මතං ගන්ධං වා ඝායති, රසං වා සායති, ඵොට්ඨබ්බං වා ඵුසති, ඉදං වුච්චති මුතමඞ්ගල’’න්ති. තස්සපි වචනං එකච්චෙ අග්ගහෙසුං, එකච්චෙ නාග්ගහෙසුං.

Da sagte ein Mann namens ‚Der das Empfundene als Segenszeichen Anschaute‘ (mutamaṅgaliko): „Auch das Ohr, mein Lieber, hört doch Gutes wie Schlechtes, Angenehmes wie Unangenehmes. Wenn das dadurch Gehörte ein Segenszeichen wäre, dann wäre alles ein Segenszeichen. Darum ist das Gehörte kein Segenszeichen. Vielmehr ist das Empfundene das Segenszeichen. Als das ‚Empfundene‘ gilt ein Geruch, Geschmack oder eine Berührung, die als höchst glückverheißend angesehen werden. Wie etwa: Jemand steht hier frühmorgens auf und riecht den Duft von Lotus oder anderen Blumen, oder kaut ein glückbringendes Zahnputzholz, oder berührt die Erde, oder berührt grünes Getreide, frischen Kuhdung, eine Schildkröte, eine Ladung Sesam, eine Blume oder eine Frucht, oder salbt sich sorgfältig mit glückbringender Heilerde, oder zieht ein glückbringendes Gewand an, oder trägt einen glückbringenden Turban, oder er riecht einen Geruch, schmeckt einen Geschmack oder berührt einen Berührungsreiz, der als höchst glückverheißend angesehen wird. Dies wird als ‚das Empfundene als Segenszeichen‘ bezeichnet.“ Einige nahmen seine Worte an, andere nicht.

තත්ථ න දිට්ඨමඞ්ගලිකො සුතමුතමඞ්ගලිකෙ අසක්ඛි සඤ්ඤාපෙතුං. න තෙසං අඤ්ඤතරො ඉතරෙ ද්වෙ. තෙසු ච මනුස්සෙසු යෙ දිට්ඨමඞ්ගලිකස්ස වචනං ගණ්හිංසු, තෙ ‘‘දිට්ඨංයෙව මඞ්ගල’’න්ති ගතා. යෙ සුතමුතමඞ්ගලිකානං වචනං ගණ්හිංසු, තෙ ‘‘සුතංයෙව මුතංයෙව මඞ්ගල’’න්ති ගතා. එවමයං මඞ්ගලකථා සකලජම්බුදීපෙ පාකටා ජාතා.

Unter ihnen konnte derjenige, der das Gesehene als Segenszeichen ansah, diejenigen nicht überzeugen, die das Gehörte oder Empfundene als Segenszeichen ansahen. Keiner von jenen dreien konnte die anderen beiden überzeugen. Und unter jenen Menschen gingen diejenigen, die die Worte des Verfechters des Gesehenen annahmen, davon aus, dass ‚nur das Gesehene das Segenszeichen‘ sei. Diejenigen, die die Worte der Verfechter des Gehörten und des Empfundenen annahmen, gingen davon aus, dass ‚nur das Gehörte oder nur das Empfundene das Segenszeichen‘ sei. So wurde diese Diskussion über Segenszeichen im gesamten Jambudīpa weithin bekannt.

අථ සකලජම්බුදීපෙ මනුස්සා ගුම්බගුම්බා හුත්වා ‘‘කිං නු ඛො මඞ්ගල’’න්ති මඞ්ගලානි චින්තයිංසු. තෙසං මනුස්සානං ආරක්ඛදෙවතා තං කථං සුත්වා තථෙව මඞ්ගලානි චින්තයිංසු. තාසං දෙවතානං භුම්මදෙවතා මිත්තා හොන්ති, අථ තතො සුත්වා භුම්මදෙවතාපි තථෙව මඞ්ගලානි චින්තයිංසු. තාසම්පි දෙවතානං ආකාසට්ඨදෙවතා මිත්තා හොන්ති, ආකාසට්ඨදෙවතානං චාතුමහාරාජිකදෙවතා. එතෙනෙව උපායෙන යාව සුදස්සීදෙවතානං [Pg.3] අකනිට්ඨදෙවතා මිත්තා හොන්ති, අථ තතො සුත්වා අකනිට්ඨදෙවතාපි තථෙව ගුම්බගුම්බා හුත්වා මඞ්ගලානි චින්තයිංසු. එවං දසසහස්සචක්කවාළෙසු සබ්බත්ථ මඞ්ගලචින්තා උදපාදි. උප්පන්නා ච සා ‘‘ඉදං මඞ්ගලං ඉදං මඞ්ගල’’න්ති විනිච්ඡියමානාපි අප්පත්තා එව විනිච්ඡයං ද්වාදස වස්සානි අට්ඨාසි. සබ්බෙ මනුස්සා ච දෙවා ච බ්‍රහ්මානො ච ඨපෙත්වා අරියසාවකෙ දිට්ඨසුතමුතවසෙන තිධා භින්නා. එකොපි ‘‘ඉදමෙව මඞ්ගල’’න්ති යථාභුච්චතො නිට්ඨඞ්ගතො නාහොසි, මඞ්ගලකොලාහලං ලොකෙ උප්පජ්ජි.

Daraufhin kamen die Menschen auf dem gesamten Jambudīpa in Gruppen zusammen und dachten über die Segen nach: ‚Was ist wohl ein Segen?‘ Die Schutzgötter jener Menschen hörten dieses Gespräch und dachten ebenso über Segen nach. Mit jenen Gottheiten waren die Erdgötter befreundet; daraufhin, nachdem sie von jenen davon gehört hatten, dachten auch die Erdgötter ebenso über Segen nach. Mit jenen Gottheiten waren wiederum die Himmelsgötter befreundet, und mit den Himmelsgöttern die Gottheiten der Vier Könige. Auf diese Weise setzte sich dies fort, bis hin zu den Sudassī-Gottheiten, mit denen die Akaniṭṭha-Gottheiten befreundet waren. Nachdem sie von jenen davon gehört hatten, kamen auch die Akaniṭṭha-Gottheiten in Gruppen zusammen und dachten ebenso über Segen nach. Auf diese Weise entstand in zehntausend Weltsystemen überall das Nachdenken über Segen. Und nachdem dieses Nachdenken aufgekommen war, währte es zwölf Jahre lang; obwohl sie abzuwägen suchten: ‚Dies ist ein Segen, jenes ist ein Segen‘, gelangten sie zu keiner endgültigen Entscheidung. Alle Menschen, Devas und Brahmās – mit Ausnahme der edlen Schüler – spalteten sich gemäß dem Gesehenen, Gehörten und Empfundenen in drei Lager. Nicht ein Einziger gelangte zu einer endgültigen, den Tatsachen entsprechenden Gewissheit: ‚Genau dies ist der Segen‘, und so entstand in der Welt ein Aufruhr über Segen.

කොලාහලං නාම පඤ්චවිධං – කප්පකොලාහලං, චක්කවත්තිකොලාහලං, බුද්ධකොලාහලං, මඞ්ගලකොලාහලං, මොනෙය්‍යකොලාහලන්ති. තත්ථ කාමාවචරදෙවා මුත්තසිරා විකිණ්ණකෙසා රුදම්මුඛා අස්සූනි හත්ථෙහි පුඤ්ඡමානා රත්තවත්ථනිවත්ථා අතිවිය විරූපවෙසධාරිනො හුත්වා, ‘‘වස්සසතසහස්සස්ස අච්චයෙන කප්පුට්ඨානං භවිස්සති. අයං ලොකො විනස්සිස්සති, මහාසමුද්දො සුස්සිස්සති, අයඤ්ච මහාපථවී සිනෙරු ච පබ්බතරාජා උඩ්ඪය්හිස්සති විනස්සිස්සති, යාව බ්‍රහ්මලොකා ලොකවිනාසො භවිස්සති. මෙත්තං, මාරිසා, භාවෙථ, කරුණං මුදිතං උපෙක්ඛං, මාරිසා, භාවෙථ, මාතරං උපට්ඨහථ, පිතරං උපට්ඨහථ, කුලෙ ජෙට්ඨාපචායිනො හොථ, ජාගරථ මා පමාදත්ථා’’ති මනුස්සපථෙ විචරිත්වා ආරොචෙන්ති. ඉදං කප්පකොලාහලං නාම.

Ein Aufruhr ist fünffacher Art: der Aufruhr über das Weltzeitalter, der Aufruhr über einen Raddrehenden Herrscher, der Aufruhr über einen Buddha, der Aufruhr über Segen und der Aufruhr über die Praxis des Weisen. Hierbei wandern die Devas der Sinneswelt mit gelöstem Kopfschmuck, zerzaustem Haar, verweinten Gesichtern, sich mit den Händen die Tränen abwischend, in rote Gewänder gekleidet und in einer überaus entstellten Gestalt auf den Pfaden der Menschen umher und verkünden: ‚Nach dem Ablauf von einhunderttausend Jahren wird das Ende des Weltzeitalters eintreffen. Diese Welt wird vergehen, der große Ozean wird austrocknen, und diese große Erde sowie Sineru, der König der Berge, werden verbrennen und vergehen; bis zur Brahma-Welt wird die Weltzerstörung stattfinden. Entfaltet liebende Güte, werte Herren! Entfaltet Mitgefühl, Mitfreude und Gleichmut, werte Herren! Pflegt eure Mutter und euren Vater, erweist den Ältesten in der Familie Ehrerbietung! Seid wachsam, seid nicht nachlässig!‘ Dies nennt man den Aufruhr über das Weltzeitalter.

කාමාවචරදෙවායෙව ‘‘වස්සසතස්සච්චයෙන චක්කවත්තිරාජා ලොකෙ උප්පජ්ජිස්සතී’’ති මනුස්සපථෙ විචරිත්වා ආරොචෙන්ති. ඉදං චක්කවත්තිකොලාහලං නාම.

Eben diese Devas der Sinneswelt wandern auf den Pfaden der Menschen umher und verkünden: ‚Nach dem Ablauf von einhundert Jahren wird ein Raddrehender Herrscher in der Welt erscheinen.‘ Dies nennt man den Aufruhr über einen Raddrehenden Herrscher.

සුද්ධාවාසා පන දෙවා බ්‍රහ්මාභරණෙන අලඞ්කරිත්වා බ්‍රහ්මවෙඨනං සීසෙ කත්වා පීතිසොමනස්සජාතා බුද්ධගුණවාදිනො ‘‘වස්සසහස්සස්ස අච්චයෙන බුද්ධො ලොකෙ උප්පජ්ජිස්සතී’’ති මනුස්සපථෙ විචරිත්වා ආරොචෙන්ති. ඉදං බුද්ධකොලාහලං නාම.

Die Devas der Reinen Bereiche jedoch schmücken sich mit dem Schmuck der Brahmās, setzen sich einen Turban der Brahmās auf ihre Häupter, und – erfüllt von Verzückung und Freude, während sie die vorzüglichen Eigenschaften des Buddha preisen – wandern sie auf den Pfaden der Menschen umher und verkünden: ‚Nach dem Ablauf von eintausend Jahren wird ein Buddha in der Welt erscheinen.‘ Dies nennt man den Aufruhr über einen Buddha.

සුද්ධාවාසා එව දෙවා මනුස්සානං චිත්තං ඤත්වා ‘‘ද්වාදසන්නං වස්සානං අච්චයෙන සම්මාසම්බුද්ධො මඞ්ගලං කථෙස්සතී’’ති මනුස්සපථෙ විචරිත්වා ආරොචෙන්ති. ඉදං මඞ්ගලකොලාහලං නාම.

Eben diese Devas der Reinen Bereiche wandern, nachdem sie den Geist der Menschen erkannt haben, auf den Pfaden der Menschen umher und verkünden: ‚Nach dem Ablauf von zwölf Jahren wird der vollkommen Erleuchtete den Segen verkünden.‘ Dies nennt man den Aufruhr über Segen.

සුද්ධාවාසා [Pg.4] එව දෙවා ‘‘සත්තන්නං වස්සානං අච්චයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු භගවතා සද්ධිං සමාගම්ම මොනෙය්‍යපටිපදං පුච්ඡිස්සතී’’ති මනුස්සපථෙ විචරිත්වා ආරොචෙන්ති. ඉදං මොනෙය්‍යකොලාහලං නාම. ඉමෙසු පඤ්චසු කොලාහලෙසු දිට්ඨමඞ්ගලාදිවසෙන තිධා භින්නෙසු දෙවමනුස්සෙසු ඉදං මඞ්ගලකොලාහලං ලොකෙ උප්පජ්ජි.

Eben diese Devas der Reinen Bereiche wandern auf den Pfaden der Menschen umher und verkünden: ‚Nach dem Ablauf von sieben Jahren wird ein gewisser Mönch mit dem Erhabenen zusammentreffen und ihn nach der Praxis des Weisen fragen.‘ Dies nennt man den Aufruhr über die Praxis des Weisen. Unter diesen fünf Arten von Aufruhr entstand, während die Devas und Menschen sich hinsichtlich des gesehenen Segens und so weiter in drei Lager gespalten hatten, dieser Aufruhr über Segen in der Welt.

අථ දෙවෙසු ච මනුස්සෙසු ච විචිනිත්වා විචිනිත්වා මඞ්ගලානි අලභමානෙසු ද්වාදසන්නං වස්සානං අච්චයෙන තාවතිංසකායිකා දෙවතා සඞ්ගම්ම සමාගම්ම එවං සමචින්තෙසුං – ‘‘සෙය්‍යථාපි නාම, මාරිසා, ඝරසාමිකො අන්තොඝරජනානං, ගාමසාමිකො ගාමවාසීනං, රාජා සබ්බමනුස්සානං, එවමෙවං අයං සක්කො දෙවානමින්දො අම්හාකං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච යදිදං පුඤ්ඤෙන තෙජෙන ඉස්සරියෙන පඤ්ඤාය ද්වින්නං දෙවලොකානං අධිපති. යංනූන මයං සක්කං දෙවානමින්දං එතමත්ථං පුච්ඡෙය්‍යාමා’’ති. තා සක්කස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා සක්කං දෙවානමින්දං තඞ්ඛණානුරූපනිවාසනාභරණසස්සිරිකසරීරං අඩ්ඪතෙය්‍යකොටිඅච්ඡරාගණපරිවුතං පාරිච්ඡත්තකමූලෙ පණ්ඩුකම්බලවරාසනෙ නිසින්නං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං ඨත්වා එතදවොචුං – ‘‘යග්ඝෙ, මාරිස, ජානෙය්‍යාසි, එතරහි මඞ්ගලපඤ්හා සමුට්ඨිතා, එකෙ දිට්ඨං මඞ්ගලන්ති වදන්ති, එකෙ සුතං මඞ්ගලන්ති වදන්ති, එකෙ මුතං මඞ්ගලන්ති වදන්ති. තත්ථ මයඤ්ච අඤ්ඤෙ ච අනිට්ඨඞ්ගතා, සාධු වත නො ත්වං යාථාවතො බ්‍යාකරොහී’’ති. දෙවරාජා පකතියාපි පඤ්ඤවා ‘‘අයං මඞ්ගලකථා කත්ථ පඨමං සමුට්ඨිතා’’ති ආහ. ‘‘මයං දෙව චාතුමහාරාජිකානං අස්සුම්හා’’ති ආහංසු. තතො චාතුමහාරාජිකා ආකාසට්ඨදෙවතානං, ආකාසට්ඨදෙවතා භුම්මදෙවතානං, භුම්මදෙවතා මනුස්සාරක්ඛදෙවතානං, මනුස්සාරක්ඛදෙවතා ‘‘මනුස්සලොකෙ සමුට්ඨිතා’’ති ආහංසු.

Als nun die Devas und Menschen wieder und wieder nachforschten, ohne eine Antwort über den Segen zu erhalten, kamen nach Ablauf von zwölf Jahren die Gottheiten der Tāvatiṃsa-Ebene zusammen und überlegten gemeinsam wie folgt: ‚Genauso wie, werte Herren, der Hausherr der Höchste und Vorzüglichste unter den Hausbewohnern ist, der Dorfvorsteher unter den Dorfbewohnern, der König unter allen Menschen, ebenso ist dieser Sakka, der Herrscher der Devas, unser Oberhaupt und der Vorzüglichste, nämlich an Verdienst, Macht, Herrschaft und Weisheit, und er ist der Gebieter über zwei Deva-Welten. Wie wäre es, wenn wir Sakka, den Herrscher der Devas, nach dieser Angelegenheit befragten?‘ Sie begaben sich zu Sakka, und als sie Sakka, den Herrscher der Devas – dessen herrlicher Körper dem Anlass entsprechend gekleidet und geschmückt war und der von einem Gefolge von fünfundzwanzig Millionen Nymphen umgeben war –, am Fuße des Pāricchattaka-Baumes auf dem edlen Thron aus gelbem Marmor sitzend vorfanden, grüßten sie ihn ehrerbietig, stellten sich an eine Seite und sprachen zu ihm: ‚Bitte, werter Herr, wisse, dass gegenwärtig die Frage nach dem Segen aufgekommen ist. Einige sagen, das Gesehene sei ein Segen, einige sagen, das Gehörte sei ein Segen, einige sagen, das Empfundene sei ein Segen. Darin sind weder wir noch die anderen zu einer endgültigen Gewissheit gelangt. Es wäre wahrlich gut, wenn du uns dies der Wirklichkeit entsprechend erklären würdest.‘ Der Deva-König, der von Natur aus weise war, fragte: ‚Wo ist diese Diskussion über Segen zuerst aufgekommen?‘ Sie antworteten: ‚Wir, o Deva, haben es von den Gottheiten der Vier Könige gehört.‘ Daraufhin erklärten die Gottheiten der Vier Könige, sie hätten es von den Himmelsgöttern gehört; die Himmelsgötter von den Erdgöttern; die Erdgötter von den Schutzgöttern der Menschen; und die Schutzgötter der Menschen sagten: ‚Es ist in der Menschenwelt aufgekommen.‘

අථ දෙවානමින්දො ‘‘සම්මාසම්බුද්ධො කත්ථ වසතී’’ති පුච්ඡි. ‘‘මනුස්සලොකෙ, දෙවා’’ති ආහංසු. ‘‘තං භගවන්තං කොචි පුච්ඡී’’ති ආහ. ‘‘න කොචි දෙවා’’ති. ‘‘කිං නු ඛො නාම තුම්හෙ මාරිසා අග්ගිං ඡඩ්ඩෙත්වා ඛජ්ජොපනකං උජ්ජාලෙථ, යෙ අනවසෙසමඞ්ගලදෙසකං තං භගවන්තං අතික්කමිත්වා මං පුච්ඡිතබ්බං මඤ්ඤථ? ආගච්ඡථ, මාරිසා, තං භගවන්තං පුච්ඡාම, අද්ධා සස්සිරිකං පඤ්හබ්‍යාකරණං ලභිස්සාමා’’ති එකං දෙවපුත්තං ආණාපෙසි – ‘‘ත්වං භගවන්තං පුච්ඡා’’ති. සො දෙවපුත්තො තඞ්ඛණානුරූපෙන [Pg.5] අලඞ්කාරෙන අත්තානං අලඞ්කරිත්වා විජ්ජුරිව විජ්ජොතමානො දෙවගණපරිවුතො ජෙතවනමහාවිහාරං ආගන්ත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං ඨත්වා මඞ්ගලපඤ්හං පුච්ඡන්තො ගාථාය අජ්ඣභාසි. භගවා තස්ස තං පඤ්හං විස්සජ්ජෙන්තො ඉමං සුත්තමභාසි.

Daraufhin fragte der Herrscher der Devas: ‚Wo weilt der vollkommen Erleuchtete?‘ Sie antworteten: ‚In der Menschenwelt, o Deva.‘ Er fragte: ‚Hat irgendjemand den Erhabenen danach gefragt?‘ – ‚Niemand, o Deva.‘ – ‚Wie kommt ihr nur darauf, werte Herren, das Feuer beiseitezuschieben und stattdessen zu versuchen, ein Glühwürmchen anzufachen, dass ihr den Erhabenen, den Verkünder aller Segen ohne Ausnahme, übergeht und meint, mich befragen zu müssen? Kommt, werte Herren, lasst uns den Erhabenen befragen! Sicherlich werden wir eine herrliche Beantwortung dieser Frage erhalten.‘ Daraufhin wies er einen Göttersohn an: ‚Befrage du den Erhabenen.‘ Jener Göttersohn schmückte sich mit dem dem Anlass angemessenen Schmuck, erstrahlte wie ein Blitz und begab sich, umgeben von einer Schar von Gottheiten, zum großen Kloster Jetavana. Er verneigte sich ehrerbietig vor dem Erhabenen, stellte sich an eine Seite und sprach ihn, um die Frage nach dem Segen zu stellen, in einer Strophe an. Um ihm diese Frage zu beantworten, verkündete der Erhabene diese Lehrrede.

තත්ථ එවං මෙ සුතන්තිආදීනමත්ථො සඞ්ඛෙපතො කසිභාරද්වාජසුත්තවණ්ණනායං වුත්තො, විත්ථාරං පන ඉච්ඡන්තෙහි පපඤ්චසූදනියා මජ්ඣිමට්ඨකථායං වුත්තනයෙන ගහෙතබ්බො. කසිභාරද්වාජසුත්තෙ ච ‘‘මගධෙසු විහරති දක්ඛිණාගිරිස්මිං එකනාළායං බ්‍රාහ්මණගාමෙ’’ති වුත්තං, ඉධ ‘‘සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ’’ති. තස්මා ‘‘සාවත්ථිය’’න්ති ඉමං පදං ආදිං කත්වා ඉධ අපුබ්බපදවණ්ණනං කරිස්සාම.

Darin wurde die Bedeutung von „Evaṃ me sutaṃ“ („So habe ich gehört“) und den folgenden Worten bereits kurz in der Erklärung zum Kasibhāradvāja-Sutta dargelegt; wer jedoch eine ausführliche Erklärung wünscht, sollte diese so auffassen, wie es in der Papañcasūdanī, dem Kommentar zur Majjhima-Nikāya, dargelegt ist. Und während im Kasibhāradvāja-Sutta gesagt wurde: „Er weilte bei den Magadhern in Dakkhiṇāgiri nahe dem Brahmanendorf Ekanāḷā“, so heißt es hier: „Er weilte in Sāvatthī im Jeta-Hain, im Park des Anāthapiṇḍika“. Daher werden wir, beginnend mit dem Wort „Sāvatthī“, hier die Erklärung der zuvor noch nicht vorgekommenen Wörter vornehmen.

සෙය්‍යථිදං, සාවත්ථියන්ති එවංනාමකෙ නගරෙ. තං කිර සවත්ථස්ස නාම ඉසිනො නිවාසට්ඨානං අහොසි. තස්මා යථා කුසම්බස්ස නිවාසො කොසම්බී, කාකණ්ඩස්ස නිවාසො කාකණ්ඩීති, එවං ඉත්ථිලිඞ්ගවසෙන ‘‘සාවත්ථී’’ති වුච්චති. පොරාණා පන වණ්ණයන්ති – යස්මා තස්මිං ඨානෙ සත්ථසමායොගෙ ‘‘කිංභණ්ඩමත්ථී’’ති පුච්ඡිතෙ ‘‘සබ්බමත්ථී’’ති ආහංසු, තස්මා තං වචනමුපාදාය ‘‘සාවත්ථී’’ති වුච්චති. තස්සං සාවත්ථියං. එතෙනස්ස ගොචරගාමො දීපිතො හොති. ජෙතො නාම රාජකුමාරො, තෙන රොපිතසංවඩ්ඪිතත්තා තස්ස ජෙතස්ස වනන්ති ජෙතවනං, තස්මිං ජෙතවනෙ. අනාථානං පිණ්ඩො එතස්මිං අත්ථීති අනාථපිණ්ඩිකො, තස්ස අනාථපිණ්ඩිකස්ස. අනාථපිණ්ඩිකෙන ගහපතිනා චතුපණ්ණාසකොටිපරිච්චාගෙන නිට්ඨාපිතාරාමෙති අත්ථො. එතෙනස්ස පබ්බජිතානුරූපනිවාසොකාසො දීපිතො හොති.

Und zwar so: „In Sāvatthī“ bedeutet in der Stadt dieses Namens. Jener Ort war, so heißt es, die Wohnstätte eines Weisen namens Savattha. Daher wird dieser Ort, ebenso wie die Wohnstätte des Kusamba „Kosambī“ und die Wohnstätte des Kākanda „Kākandī“ genannt wird, unter Verwendung des weiblichen Geschlechts als „Sāvatthī“ bezeichnet. Die Lehrer der alten Zeiten (porāṇā) erklären es jedoch so: Da an jenem Ort beim Zusammentreffen von Handelskarawanen auf die Frage „Welche Waren gibt es hier?“ geantwortet wurde „Es gibt alles“ (sabbam atthi), wurde der Ort unter Bezugnahme auf diesen Ausspruch „Sāvatthī“ genannt. In diesem Sāvatthī. Damit wird Sein Almosendorf (gocaragāmo) angezeigt. Jeta war der Name eines Prinzen; weil der Hain von diesem Jeta gepflanzt und gepflegt worden war, wird er „Hain des Jeta“ (Jetavana) genannt; in jenem Jeta-Hain. „Einer, der Almosen (piṇḍa) für die Hilflosen (anātha) hat“ ist ein Anāthapiṇḍika; des Anāthapiṇḍika. Der Sinn ist: im Park, der vom Hausvater Anāthapiṇḍika unter Aufwendung von vierundfünfzig Koṭis (Goldstücken) errichtet wurde. Damit wird Seine für Ordinierte angemessene Wohnstätte angezeigt.

අථාති අවිච්ඡෙදත්ථෙ, ඛොති අධිකාරන්තරනිදස්සනත්ථෙ නිපාතො. තෙන අවිච්ඡින්නෙයෙව තත්ථ භගවතො විහාරෙ ‘‘ඉදමධිකාරන්තරං උදපාදී’’ති දස්සෙති. කිං තන්ති? අඤ්ඤතරා දෙවතාතිආදි. තත්ථ අඤ්ඤතරාති අනියමිතනිද්දෙසො. සා හි නාමගොත්තතො අපාකටා, තස්මා ‘‘අඤ්ඤතරා’’ති වුත්තා. දෙවො එව දෙවතා, ඉත්ථිපුරිසසාධාරණමෙතං. ඉධ පන පුරිසො එව සො දෙවපුත්තො, කින්තු සාධාරණනාමවසෙන ‘‘දෙවතා’’ති වුත්තො.

„Atha“ („da“ oder „dann“) ist eine Partikel im Sinne von Ununterbrochenheit (in der Zeit), „kho“ (eine Partikel) zur Anzeige eines Themenwechsels oder einer Besonderheit. Damit wird gezeigt, dass genau während des ununterbrochenen Aufenthalts des Erhabenen dort dieses besondere Ereignis eintrat. Was für eines? „Eine gewisse Gottheit“ (aññatarā devatā) und so weiter. Darin ist „aññatarā“ („eine gewisse“) eine unbestimmte Bezeichnung. Da jene Gottheit nämlich nach Name und Clan (gottato) nicht bekannt war, wurde sie als „eine gewisse“ bezeichnet. Eine Gottheit (devatā) ist schlicht ein Deva; dies ist ein Wort, das sowohl für weibliche als auch für männliche Wesen gilt. Hier jedoch war dieser Göttersohn (devaputto) ein männliches Wesen, wird aber aufgrund des allgemeinen Begriffs als „Gottheit“ (devatā) bezeichnet.

අභික්කන්තාය [Pg.6] රත්තියාති එත්ථ අභික්කන්තසද්දො ඛයසුන්දරාභිරූපඅබ්භනුමොදනාදීසු දිස්සති. තත්ථ ‘‘අභික්කන්තා, භන්තෙ, රත්ති, නික්ඛන්තො පඨමො යාමො, චිරනිසින්නො භික්ඛුසඞ්ඝො. උද්දිසතු, භගවා භික්ඛූනං පාතිමොක්ඛ’’න්ති එවමාදීසු (චූළව. 383; අ. නි. 8.20; උදා. 45) ඛයෙ දිස්සති. ‘‘අයං ඉමෙසං චතුන්නං පුග්ගලානං අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති එවමාදීසු (අ. නි. 4.100) සුන්දරෙ.

In der Passage „abhikkantāya rattiyā“ („als die Nacht fortgeschritten war“) findet sich das Wort „abhikkanta“ in den Bedeutungen von Schwinden (Vergehen der Zeit), vortrefflich, wunderschön, freudige Zustimmung und so weiter. Darunter findet es sich im Sinne von Schwinden in Stellen wie: „Die Nacht ist fortgeschritten (abhikkantā), Ehrwürdiger Herr, die erste Nachtwache ist vorüber, die Bhikkhu-Gemeinschaft sitzt schon lange. Möge der Erhabene den Bhikkhus das Pātimokkha rezitieren.“ Im Sinne von vortrefflich findet es sich in Stellen wie: „Dieser von diesen vier Personen ist noch vortrefflicher (abhikkantataro) und erhabener.“

‘‘කො මෙ වන්දති පාදානි, ඉද්ධියා යසසා ජලං;

අභික්කන්තෙන වණ්ණෙන, සබ්බා ඔභාසයං දිසා’’ති. (වි. ව. 857) –

„Wer verehrt meine Füße, leuchtend an Tatkraft und Ruhm, und erhellt mit wunderschöner (abhikkantena) Ausstrahlung (vaṇṇena) alle Himmelsrichtungen?“ –

එවමාදීසු අභිරූපෙ. ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම, අභික්කන්තං, භො ගොතමා’’ති එවමාදීසු (අ. නි. 2.16; පාරා. 15) අබ්භනුමොදනෙ. ඉධ පන ඛයෙ. තෙන අභික්කන්තාය රත්තියා, පරික්ඛීණාය රත්තියාති වුත්තං හොති.

In solchen Stellen steht es im Sinne von wunderschön. In Stellen wie „Vortrefflich (abhikkantaṃ), Herr Gotama, vortrefflich, Herr Gotama!“ steht es im Sinne von freudiger Zustimmung. Hier jedoch steht es im Sinne von Schwinden (Vergehen). Daher bedeutet „abhikkantāya rattiyā“ so viel wie: „als die Nacht vergangen war“ (parikkhīṇāya rattiyā).

අභික්කන්තවණ්ණාති එත්ථ අභික්කන්තසද්දො අභිරූපෙ, වණ්ණසද්දො පන ඡවිථුතිකුලවග්ගකාරණසණ්ඨානප්පමාණරූපායතනාදීසු දිස්සති. තත්ථ ‘‘සුවණ්ණවණ්ණොසි භගවා’’ති එවමාදීසු (ම. නි. 2.399; සු. නි. 553) ඡවියං. ‘‘කදා සඤ්ඤූළ්හා පන තෙ, ගහපති, ඉමෙ සමණස්ස ගොතමස්ස වණ්ණා’’ති එවමාදීසු (ම. නි. 2.77) ථුතියං. ‘‘චත්තාරොමෙ, භො ගොතම, වණ්ණා’’ති එවමාදීසු (දී. නි. 3.115) කුලවග්ගෙ. ‘‘අථ කෙන නු වණ්ණෙන, ගන්ධත්ථෙනොති වුච්චතී’’ති එවමාදීසු (සං. නි. 1.234) කාරණෙ. ‘‘මහන්තං හත්ථිරාජවණ්ණං අභිනිම්මිනිත්වා’’ති එවමාදීසු (සං. නි. 1.138) සණ්ඨානෙ. ‘‘තයො පත්තස්ස වණ්ණා’’ති එවමාදීසු පමාණෙ. ‘‘වණ්ණො ගන්ධො රසො ඔජා’’ති එවමාදීසු රූපායතනෙ. සො ඉධ ඡවියං දට්ඨබ්බො. තෙන අභික්කන්තවණ්ණා අභිරූපච්ඡවීති වුත්තං හොති.

In „abhikkantavaṇṇā“ („von wunderschöner Ausstrahlung“) steht das Wort „abhikkanta“ im Sinne von wunderschön, während das Wort „vaṇṇa“ in den Bedeutungen von Hautfarbe (chavi), Lob (thuti), Kaste (kulavagga), Ursache (kāraṇa), Gestalt (saṇṭhāna), Maß (pamāṇa), Sehobjekt (rūpāyatane) und so weiter vorkommt. Darunter bezieht es sich auf die Hautfarbe in Stellen wie: „Von goldener Hautfarbe (suvaṇṇavaṇṇo) bist du, o Erhabener.“ Auf Lob bezieht es sich in Stellen wie: „Wann aber hast du, Hausvater, dieses Lob (vaṇṇā) für den Asketen Gotama verinnerlicht?“ Auf die Kaste bezieht es sich in Stellen wie: „Es gibt diese vier Kasten (vaṇṇā), o Herr Gotama.“ Auf die Ursache bezieht es sich in Stellen wie: „Aus welchem Grund (vaṇṇena) aber wird er als Duftdieb bezeichnet?“ Auf die Gestalt bezieht es sich in Stellen wie: „Nachdem er die riesige Gestalt (vaṇṇaṃ) eines Elefantenkönigs erschaffen hatte.“ Auf das Maß bezieht es sich in Stellen wie: „Es gibt drei Maße (vaṇṇā) für eine Almosenschale.“ Auf das Sehobjekt bezieht es sich in Stellen wie: „Farbe (vaṇṇo), Geruch, Geschmack, Nährsaft.“ Hier ist es im Sinne von Hautfarbe (chavi) zu verstehen. Daher bedeutet „abhikkantavaṇṇā“ „von wunderschöner Hautfarbe“ (abhirūpacchavī).

කෙවලකප්පන්ති එත්ථ කෙවලසද්දො අනවසෙසයෙභුය්‍යඅබ්‍යාමිස්සඅනතිරෙකදළ්හත්ථවිසංයොගාදිඅනෙකත්ථො. තථා හිස්ස ‘‘කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරිය’’න්ති එවමාදීසු (දී. නි. 1.255; පාරා. 1) අනවසෙසතා අත්ථො. ‘‘කෙවලකප්පා ච අඞ්ගමාගධා පහූතං ඛාදනීයං භොජනීයං ආදාය උපසඞ්කමිස්සන්තී’’ති [Pg.7] එවමාදීසු (මහාව. 43) යෙභුය්‍යතා. ‘‘කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොතී’’ති එවමාදීසු (විභ. 225) අබ්‍යාමිස්සතා. ‘‘කෙවලං සද්ධාමත්තකං නූන අයමායස්මා’’ති එවමාදීසු (මහාව. 244) අනතිරෙකතා. ‘‘ආයස්මතො භන්තෙ අනුරුද්ධස්ස බාහිකො නාම සද්ධිවිහාරිකො කෙවලකප්පං සඞ්ඝභෙදාය ඨිතො’’ති එවමාදීසු (අ. නි. 4.243) දළ්හත්ථතා. ‘‘කෙවලී වුසිතවා උත්තමපුරිසොති වුච්චතී’’ති එවමාදීසු (සං. නි. 3.57) විසංයොගො. ඉධ පනස්ස අනවසෙසතො අත්ථො අධිප්පෙතො.

In „kevalakappaṃ“ („gänzlich“) hat das Wort „kevala“ viele Bedeutungen wie: ohne Ausnahme (restlos), größtenteils, unvermischt, bloß (nicht darüber hinausgehend), fest (beständig) und Unverbundenheit (Befreiung). Denn seine Bedeutung ist „ohne Ausnahme“ (restlos) in Stellen wie: „Das vollkommen vollendete, ganz reine heilige Leben (brahmacariya).“ Es bedeutet „größtenteils“ in Stellen wie: „Und die Leute von Anga und Magadha werden fast gänzlich (kevalakappā) kommen und reichlich feste und weiche Speisen mitbringen.“ Es bedeutet „unvermischt“ in Stellen wie: „So kommt es zur Entstehung dieser ganzen (reinen) Masse des Leidens.“ Es bedeutet „bloß“ (nicht darüber hinausgehend) in Stellen wie: „Dieser Ehrwürdige besitzt wohl bloß ein Mindestmaß an Vertrauen.“ Es bedeutet „fest“ (beständig) in Stellen wie: „Der Mitschüler des Ehrwürdigen Anuruddha namens Bāhika verharrt fest (kevalakappaṃ) in der Spaltung des Ordens.“ Es bedeutet „Unverbundenheit“ in Stellen wie: „Der Unverbundene (kevalī), der das heilige Leben vollendet hat, wird als der höchste Mensch bezeichnet. Hier jedoch ist seine Bedeutung im Sinne von „ohne Ausnahme“ (restlos) gemeint.“

කප්පසද්දො පනායං අභිසද්දහනවොහාරකාලපඤ්ඤත්තිඡෙදනවිකප්පලෙසසමන්තභාවාදිඅනෙකත්ථො. තථා හිස්ස ‘‘ඔකප්පනියමෙතං භොතො ගොතමස්ස, යතා තං අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්සා’’ති එවමාදීසු (ම. නි. 1.387) අභිසද්දහනමත්ථො. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි සමණකප්පෙහි ඵලං පරිභුඤ්ජිතු’’න්ති එවමාදීසු (චූළව. 250) වොහාරො. ‘‘යෙන සුදං නිච්චකප්පං විහරාමී’’ති එවමාදීසු (ම. නි. 1.387) කාලො. ‘‘ඉච්චායස්මා කප්පො’’ති එවමාදීසු (සු. නි. 1098; චූළනි. කප්පමාණවපුච්ඡා 117) පඤ්ඤත්ති. ‘‘අලඞ්කතො කප්පිතකෙසමස්සූ’’ති එවමාදීසු (ජා. 2.22.1368) ඡෙදනං. ‘‘කප්පති ද්වඞ්ගුලකප්පො’’ති එවමාදීසු (චූළව. 446) විකප්පො. ‘‘අත්ථි කප්පො නිපජ්ජිතු’’න්ති එවමාදීසු (අ. නි. 8.80) ලෙසො. ‘‘කෙවලකප්පං වෙළුවනං ඔභාසෙත්වා’’ති එවමාදීසු (සං. නි. 1.94) සමන්තභාවො. ඉධ පනස්ස සමන්තභාවො අත්ථොති අධිප්පෙතො. යතො කෙවලකප්පං ජෙතවනන්ති එත්ථ අනවසෙසං සමන්තතො ජෙතවනන්ති එවමත්ථො දට්ඨබ්බො.

Das Wort kappa hat viele verschiedene Bedeutungen, wie Vertrauen, Bezeichnung, Zeit, Benennung, Schneiden, Erwägung, Vorwand und Ganzheit. So ist zum Beispiel in Passagen wie „Dies ist vertrauenswürdig seitens des ehrwürdigen Gotama, wie es sich für einen Heiligen, einen vollkommen Erwachten geziemt“ die Bedeutung Vertrauen. In Passagen wie „Ich erlaube, ihr Mönche, Früchte mit den fünf für Asketen zulässigen Bezeichnungen zu genießen“ ist es Bezeichnung. In Passagen wie „Wodurch ich wahrlich beständig verweile“ ist es Zeit. In Passagen wie „So sprach der ehrwürdige Kappa“ ist es Benennung. In Passagen wie „geschmückt, mit geschnittenem Haar und Bart“ ist es Schneiden. In Passagen wie „Die Zwei-Fingerbreit-Regel ist zulässig“ ist es Erwägung. In Passagen wie „Es gibt einen Vorwand, sich hinzulegen“ ist es Vorwand. In Passagen wie „nachdem er den gesamten Bambushain erleuchtet hatte“ ist es Ganzheit. Hier jedoch ist die Bedeutung von Ganzheit beabsichtigt. Daher ist in dem Ausdruck „das gesamte Jetavana“ die Bedeutung so zu verstehen: „das Jetavana ohne Ausnahme, in seiner Gesamtheit“.

ඔභාසෙත්වාති ආභාය ඵරිත්වා, චන්දිමා විය සූරියො විය ච එකොභාසං එකපජ්ජොතං කරිත්වාති අත්ථො.

„Erleuchtet habend“ bedeutet: mit Glanz durchdrungen habend, indem er es – wie der Mond und die Sonne – in ein einziges Strahlen, in ein einziges Flammenmeer verwandelte.

යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමීති භුම්මත්ථෙ කරණවචනං, යතො යත්ථ භගවා, තත්ථ උපසඞ්කමීති එවමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. යෙන වා කාරණෙන භගවා දෙවමනුස්සෙහි උපසඞ්කමිතබ්බො, තෙනෙව කාරණෙන උපසඞ්කමීති එවම්පෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. කෙන ච කාරණෙන භගවා උපසඞ්කමිතබ්බො? නානප්පකාරගුණවිසෙසාධිගමාධිප්පායෙන සාදුඵලූපභොගාධිප්පායෙන දිජගණෙහි නිච්චඵලිතමහාරුක්ඛො විය. උපසඞ්කමීති ච ගතාති [Pg.8] වුත්තං හොති. උපසඞ්කමිත්වාති උපසඞ්කමනපරියොසානදීපනං. අථ වා එවං ගතා තතො ආසන්නතරං ඨානං භගවතො සමීපසඞ්ඛාතං ගන්ත්වාතිපි වුත්තං හොති. භගවන්තං අභිවාදෙත්වාති භගවන්තං වන්දිත්වා පණමිත්වා නමස්සිත්වා.

„Wo der Erhabene war, dorthin begab er sich“: Hier steht der Instrumental in der Bedeutung des Lokativs. Da, wo der Erhabene war, dorthin begab er sich – so ist die Bedeutung hierbei zu verstehen. Oder aber: Aus welchem Grund auch immer der Erhabene von Göttern und Menschen aufgesucht werden sollte, aus eben diesem Grund suchte er ihn auf – so ist die Bedeutung hierbei ebenfalls zu verstehen. Und aus welchem Grund sollte der Erhabene aufgesucht werden? Mit der Absicht, verschiedene Arten von herausragenden heilsamen Eigenschaften zu erlangen, so wie ein stets Früchte tragender großer Baum von Vogelscharen aufgesucht wird, die seine süßen Früchte genießen wollen. Mit „er begab sich dorthin“ ist gemeint, dass er hinging. „Sich dorthin begeben habend“ verdeutlicht den Abschluss des Hingehens (die Ankunft). Oder aber: So hingegangen, begab er sich noch näher an die Stelle herbei, die als die unmittelbare Nähe des Erhabenen bezeichnet wird – auch dies ist damit gesagt. „Den Erhabenen ehrfurchtsvoll gegrüßt habend“ bedeutet: den Erhabenen verehrt, sich vor ihm verneigt und ihm gehuldigt habend.

එකමන්තන්ති භාවනපුංසකනිද්දෙසො, එකොකාසං එකපස්සන්ති වුත්තං හොති. භුම්මත්ථෙ වා උපයොගවචනං. අට්ඨාසීති නිසජ්ජාදිපටික්ඛෙපො, ඨානං කප්පෙසි, ඨිතා අහොසීති අත්ථො.

„Beiseite“ ist eine adverbiale Neutrum-Form, was bedeutet: „an einen Ort, auf eine Seite“. Oder es ist der Akkusativ im Sinne des Lokativs. „Er stellte sich hin“ schließt das Sitzen und andere Körperhaltungen aus; er nahm eine stehende Haltung ein, er stand da – dies ist die Bedeutung.

කථං ඨිතා පන සා එකමන්තං ඨිතා අහූති?

Wie stand sie aber da, sodass es heißt: „Sie stellte sich beiseite“?

‘‘න පච්ඡතො න පුරතො, නාපි ආසන්නදූරතො;

න කච්ඡෙ නොපි පටිවාතෙ, න චාපි ඔණතුණ්ණතෙ;

ඉමෙ දොසෙ විවජ්ජෙත්වා, එකමන්තං ඨිතා අහූ’’ති.

„Nicht von hinten, nicht von vorn, und nicht zu nah oder zu fern; nicht direkt an der Seite, nicht im Gegenwind, und auch nicht auf zu niedrigem oder zu hohem Grund; indem sie diese Fehler vermied, stellte sie sich beiseite.“

කස්මා පනායං අට්ඨාසි එව, න නිසීදීති? ලහුං නිවත්තිතුකාමතාය. දෙවතා හි කඤ්චිදෙව අත්ථවසං පටිච්ච සුචිපුරිසො විය වච්චට්ඨානං මනුස්සලොකං ආගච්ඡන්ති. පකතියා පනෙතාසං යොජනසතතො පභුති මනුස්සලොකො දුග්ගන්ධතාය පටිකූලො හොති, න තත්ථ අභිරමන්ති. තෙන සා ආගතකිච්චං කත්වා ලහුං නිවත්තිතුකාමතාය න නිසීදි. යස්ස ච ගමනාදිඉරියාපථපරිස්සමස්ස විනොදනත්ථං නිසීදන්ති, සො දෙවානං පරිස්සමො නත්ථි, තස්මාපි න නිසීදි. යෙ ච මහාසාවකා භගවන්තං පරිවාරෙත්වා ඨිතා, තෙ පතිමානෙසි, තස්මාපි න නිසීදි. අපිච භගවති ගාරවෙනෙව න නිසීදි. දෙවානඤ්හි නිසීදිතුකාමානං ආසනං නිබ්බත්තති, තං අනිච්ඡමානා නිසජ්ජාය චිත්තම්පි අකත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි.

Warum aber stand sie nur da und setzte sich nicht nieder? Wegen des Wunsches, schnell wieder zurückzukehren. Denn Gottheiten kommen, geleitet von irgendeinem Zweck, in die Menschenwelt wie ein reinlicher Mensch zu einer Latrine. Von Natur aus ist ihnen die Menschenwelt schon ab einer Entfernung von hundert Yojanas wegen ihres üblen Geruchs zuwider, und sie finden dort kein Gefallen. Deshalb setzte sie sich nicht nieder, da sie nach Erledigung ihrer Aufgabe schnell zurückkehren wollte. Zudem gibt es für die Götter keine Erschöpfung durch das Gehen und andere Körperhaltungen, zu deren Linderung man sich niedersetzt; auch deshalb setzte sie sich nicht nieder. Und auch, weil sie die großen Jünger, die den Erhabenen umringten, ehrte; auch deshalb setzte sie sich nicht nieder. Überdies setzte sie sich aus reinem Respekt vor dem Erhabenen nicht nieder. Denn wenn Götter sich niedersetzen wollen, erscheint ihnen sogleich ein Sitz; da sie dies jedoch nicht wünschte und keinen Gedanken an das Sitzen verschwendete, blieb sie beiseite stehen.

එකමන්තං ඨිතා ඛො සා දෙවතාති එවං ඉමෙහි කාරණෙහි එකමන්තං ඨිතා ඛො සා දෙවතා. භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසීති භගවන්තං ගාථාය අක්ඛරපදනියමිතගන්ථිතෙන වචනෙන අභාසීති අත්ථො.

„Beiseite stehend sprach jene Gottheit“: So stand jene Gottheit aus diesen Gründen beiseite. „Sie sprach den Erhabenen in einer Strophe an“ bedeutet: Sie sprach zum Erhabenen in einer Strophe mit einer Rede, die durch Silben und Wörter wohlgeordnet gefügt war.

261. තත්ථ බහූති අනියමිතසඞ්ඛ්‍යානිද්දෙසො. තෙන අනෙකසතා අනෙකසහස්සා අනෙකසතසහස්සාති වුත්තං හොති. දිබ්බන්තීති දෙවා, පඤ්චහි කාමගුණෙහි කීළන්ති, අත්තනො වා සිරියා ජොතන්තීති අත්ථො. අපිච තිවිධා දෙවා සම්මුතිඋපපත්තිවිසුද්ධිවසෙන. යථාහ –

261. Darin ist das Wort „viele“ die Angabe einer unbestimmten Zahl. Damit sind viele Hunderte, viele Tausende, viele Hunderttausende gemeint. Sie strahlen, daher heißen sie Götter; sie vergnügen sich mit den fünf Arten von Sinnenfreuden, oder sie leuchten durch ihren eigenen Glanz – dies ist die Bedeutung. Zudem gibt es drei Arten von Göttern: Götter durch Konvention, Götter durch Geburt und Götter durch Reinheit. Wie es heißt:

‘‘දෙවාති [Pg.9] තයො දෙවා සම්මුතිදෙවා, උපපත්තිදෙවා, විසුද්ධිදෙවා. තත්ථ සම්මුතිදෙවා නාම රාජානො, දෙවියො, රාජකුමාරා. උපපත්තිදෙවා නාම චාතුමහාරාජිකෙ දෙවෙ උපාදාය තදුත්තරිදෙවා. විසුද්ධිදෙවා නාම අරහන්තො වුච්චන්තී’’ති (චූළනි. ධොතකමාණවපුච්ඡානිද්දෙස 32, පාරායනානුගීතිගාථානිද්දෙස 119).

„Was Götter betrifft, so gibt es drei Arten von Göttern: Götter durch Konvention, Götter durch Geburt und Götter durch Reinheit. Darunter sind ‚Götter durch Konvention‘ Könige, Königinnen und Prinzen. ‚Götter durch Geburt‘ sind jene Götter, angefangen bei den Göttern des Reichs der Vier Großkönige und darüber hinaus. ‚Götter durch Reinheit‘ nennt man die Arahants.“

තෙසු ඉධ උපපත්තිදෙවා අධිප්පෙතා. මනුනො අපච්චාති මනුස්සා. පොරාණා පන භණන්ති – මනස්ස උස්සන්නතාය මනුස්සා. තෙ ජම්බුදීපකා, අපරගොයානකා, උත්තරකුරුකා, පුබ්බවිදෙහකාති චතුබ්බිධා. ඉධ ජම්බුදීපකා අධිප්පෙතා. මඞ්ගලන්ති ඉමෙහි සත්තාති මඞ්ගලානි, ඉද්ධිං වුද්ධිඤ්ච පාපුණන්තීති අත්ථො. අචින්තයුන්ති චින්තෙසුං. ආකඞ්ඛමානාති ඉච්ඡමානා පත්ථයමානා පිහයමානා. සොත්ථානන්ති සොත්ථිභාවං, සබ්බෙසං දිට්ඨධම්මිකසම්පරායිකානං සොභනානං සුන්දරානං කල්‍යාණානං ධම්මානමත්ථිතන්ති වුත්තං හොති. බ්‍රූහීති දෙසෙහි පකාසෙහි ආචික්ඛ විවර විභජ උත්තානීකරොහි. මඞ්ගලන්ති ඉද්ධිකාරණං වුද්ධිකාරණං සබ්බසම්පත්තිකාරණං. උත්තමන්ති විසිට්ඨං පවරං සබ්බලොකහිතසුඛාවහන්ති අයං ගාථාය අනුපුබ්බපදවණ්ණනා.

Unter diesen sind hier die Götter durch Geburt gemeint. Als Nachkommen Manus heißen sie Menschen (manussā). Die Lehrer der alten Zeit sagen jedoch: Wegen der hochentwickelten Natur des Geistes heißen sie Menschen. Sie sind von viererlei Art: die Bewohner von Jambudīpa, Aparagoyāna, Uttarakuru und Pubbavideha. Hier sind die Bewohner von Jambudīpa gemeint. „Segen“ (maṅgala): Da die Wesen durch diese gedeihen, heißen sie Segen; das bedeutet, sie erlangen dadurch Wohlstand und Wachstum. „Sie dachten nach“ bedeutet: sie überlegten. „Sehnend nach“ bedeutet: wünschend, ersehnend, begehrend. „Sicherheit“ (sotthāna) bedeutet den Zustand des Wohlergehens; damit ist das Vorhandenseist aller schönen, trefflichen und heilsamen Gegebenheiten gemeint, die sich auf das gegenwärtige und das zukünftige Leben beziehen. „Verkünde!“ bedeutet: Lehre, enthülle, weise hin, öffne, analysiere, mache es ganz klar. „Segen“ ist die Ursache für Erfolg, die Ursache für Wachstum, die Ursache für alles Gelingen. „Das Höchste“ bedeutet: das Ausgezeichnete, das Vortreffliche, das zum Nutzen und Glück für die ganze Welt gereicht. Dies ist die fortlaufende Worterklärung der Strophe.

අයං පන පිණ්ඩත්ථො – සො දෙවපුත්තො දසසහස්සචක්කවාළෙසු දෙවතා මඞ්ගලපඤ්හං සොතුකාමතාය ඉමස්මිං එකචක්කවාළෙ සන්නිපතිත්වා එකවාලග්ගකොටිඔකාසමත්තෙ දසපි වීසම්පි තිංසම්පි චත්තාලීසම්පි පඤ්ඤාසම්පි සට්ඨිපි සත්තතිපි අසීතිපි සුඛුමත්තභාවෙ නිම්මිනිත්වා සබ්බදෙවමාරබ්‍රහ්මානො සිරියා ච තෙජසා ච අධිගය්හ විරොචමානං පඤ්ඤත්තවරබුද්ධාසනෙ නිසින්නං භගවන්තං පරිවාරෙත්වා ඨිතා දිස්වා තස්මිං ච සමයෙ අනාගතානම්පි සකලජම්බුදීපකානං මනුස්සානං චෙතසා චෙතොපරිවිතක්කමඤ්ඤාය සබ්බදෙවමනුස්සානං විචිකිච්ඡාසල්ලසමුද්ධරණත්ථං ආහ – ‘‘බහූ දෙවා මනුස්සා ච, මඞ්ගලානි අචින්තයුං, ආකඞ්ඛමානා සොත්ථානං අත්තනො සොත්ථිභාවං ඉච්ඡන්තා, බ්‍රූහි මඞ්ගලමුත්තමං, තෙසං දෙවානං අනුමතියා මනුස්සානඤ්ච අනුග්ගහෙන මයා පුට්ඨො සමානො යං සබ්බෙසමෙව අම්හාකං එකන්තහිතසුඛාවහනතො උත්තමං මඞ්ගලං, තං නො අනුකම්පං උපාදාය බ්‍රූහි භගවා’’ති.

Dies ist die zusammenfassende Bedeutung: Jener Devasohn sah, dass die Gottheiten aus zehntausend Weltsystemen in diesem einen Weltsystem zusammengekommen waren, beseelt von dem Wunsch, die Frage über die Segnungen zu hören, wobei sie so feinstoffliche Körper erschufen, dass zehn, zwanzig, dreißig, vierzig, fünfzig, sechzig, siebzig oder selbst achtzig von ihnen auf dem Raum einer bloßen Haarspitze Platz fanden. Als er sie dort stehen sah, wie sie den Erhabenen umringten, der auf dem für ihn bereiteten, edlen Buddhasitz saß und alle Devas, Māras und Brahmās an Herrlichkeit und Strahlkraft übertraf und leuchtete, erfasste er zu jener Zeit mit seinem eigenen Geist die Gedanken der Menschen im gesamten Jambudīpa – auch jener der Zukunft. Um nun den Pfeil des Zweifels aus allen Devas und Menschen herauszuziehen, sprach er: ‚Viele Devas und Menschen haben über Segnungen nachgedacht, im Verlangen nach Heil und auf der Suche nach ihrem eigenen Wohlbefinden. Verkünde die höchste Segnung! Von mir befragt, mit Einverständnis jener Devas und um den Menschen Beistand zu leisten, verkünde uns aus Mitgefühl, o Erhabener, jene Segnung, die für uns alle, da sie ausschließlich Segen und Glück bringt, die höchste ist.‘

262. එවමෙතං [Pg.10] දෙවපුත්තස්ස වචනං සුත්වා භගවා ‘‘අසෙවනා ච බාලාන’’න්ති ගාථමාහ. තත්ථ අසෙවනාති අභජනා අපයිරුපාසනා. බාලානන්ති බලන්ති අස්සසන්තීති බාලා, අස්සසිතපස්සසිතමත්තෙන ජීවන්ති, න පඤ්ඤාජීවිතෙනාති අධිප්පායො. තෙසං බාලානං පණ්ඩිතානන්ති පණ්ඩන්තීති පණ්ඩිතා, සන්දිට්ඨිකසම්පරායිකෙසු අත්ථෙසු ඤාණගතියා ගච්ඡන්තීති අධිප්පායො. තෙසං පණ්ඩිතානං. සෙවනාති භජනා පයිරුපාසනා තංසහායතා තංසම්පවඞ්කතා. පූජාති සක්කාරගරුකාරමානනවන්දනා. පූජනෙය්‍යානන්ති පූජාරහානං. එතං මඞ්ගලමුත්තමන්ති යා ච බාලානං අසෙවනා, යා ච පණ්ඩිතානං සෙවනා, යා ච පූජනෙය්‍යානං පූජා, තං සබ්බං සම්පිණ්ඩෙත්වා ආහ එතං මඞ්ගලමුත්තමන්ති. යං තයා පුට්ඨං ‘‘බ්‍රූහි මඞ්ගලමුත්තම’’න්ති, එත්ථ තාව එතං මඞ්ගලමුත්තමන්ති ගණ්හාහීති වුත්තං හොති. අයමෙතිස්සා ගාථාය පදවණ්ණනා.

262. Als der Erhabene so diese Worte des Devasohnes gehört hatte, sprach er die Strophe, die mit ‚Das Nicht-Verkehren mit Toren‘ beginnt. Darin bedeutet ‚Nicht-Verkehren‘ (asevanā): kein sich Anschließen, kein Aufwarten. ‚Mit Toren‘ (bālānaṃ): Sie atmen, sie leben bloß, daher sind sie Toren (bālā); der Sinn ist, dass sie allein durch das Ein- und Ausatmen leben, nicht aber durch ein von Weisheit getragenes Leben. Dies gilt für jene Toren. ‚Mit Weisen‘ (paṇḍitānaṃ): Sie sind weise (paṇḍanti), darum heißen sie Weise (paṇḍitā); der Sinn ist, dass sie mittels des Ganges der Erkenntnis zu den Zielen gelangen, die das gegenwärtige und das zukünftige Leben betreffen. Dies gilt für jene Weisen. ‚Verkehren‘ (sevanā) bedeutet: sich Anschließen, Aufwarten, Gefährtenschaft und Neigung zu ihnen. ‚Verehrung‘ (pūjā) bedeutet: Ehrerbietung, Hochachtung, Wertschätzung und Grußbezeigung. ‚Derer, die Verehrung verdienen‘ (pūjaneyyānaṃ) bedeutet: der Verehrungswürdigen. ‚Dies ist die höchste Segnung‘ (etaṃ maṅgalamuttamaṃ): Indem der Erhabene dies alles zusammenfasste – das Nicht-Verkehren mit Toren, das Verkehren mit Weisen und das Verehren derer, die Verehrung verdienen –, sprach er: ‚Dies ist die höchste Segnung‘. Es bedeutet: ‚Auf deine Frage hin „Verkünde die höchste Segnung“ nimm erst einmal dies als die höchste Segnung an.‘ Dies ist die Worterklärung zu dieser Strophe.

අත්ථවණ්ණනා පනස්සා එවං වෙදිතබ්බා – එවමෙතං දෙවපුත්තස්ස වචනං සුත්වා භගවා ඉමං ගාථමාහ. තත්ථ යස්මා චතුබ්බිධා කථා පුච්ඡිතකථා, අපුච්ඡිතකථා, සානුසන්ධිකථා, අනනුසන්ධිකථාති. තත්ථ ‘‘පුච්ඡාමි තං, ගොතම, භූරිපඤ්ඤං, කථංකරො සාවකො සාධු හොතී’’ති (සු. නි. 378) ච, ‘‘කථං නු ත්වං, මාරිස, ඔඝමතරී’’ති (සං. නි. 1.1) ච එවමාදීසු පුච්ඡිතෙන කථිකා පුච්ඡිතකථා. ‘‘යං පරෙ සුඛතො ආහු, තදරියා ආහු දුක්ඛතො’’ති එවමාදීසු (සු. නි. 767) අපුච්ඡිතෙන අත්තජ්ඣාසයවසෙනෙව කථිතා අපුච්ඡිතකථා. සබ්බාපි බුද්ධානං කථා ‘‘සනිදානාහං, භික්ඛවෙ, ධම්මං දෙසෙමී’’ති (අ. නි. 3.126; කථා. 806) වචනතො සානුසන්ධිකථා. අනනුසන්ධිකථා ඉමස්මිං සාසනෙ නත්ථි. එවමෙතාසු කථාසු අයං දෙවපුත්තෙන පුච්ඡිතෙන භගවතා කථිතත්තා පුච්ඡිතකථා. පුච්ඡිතකථායඤ්ච යථා ඡෙකො පුරිසො කුසලො මග්ගස්ස, කුසලො අමග්ගස්ස, මග්ගං පුට්ඨො පඨමං විජහිතබ්බං ආචික්ඛිත්වා පච්ඡා ගහෙතබ්බං ආචික්ඛති – ‘‘අසුකස්මිං නාම ඨානෙ ද්වෙධාපථො හොති, තත්ථ වාමං මුඤ්චිත්වා දක්ඛිණං ගණ්හථා’’ති, එවං සෙවිතබ්බාසෙවිතබ්බෙසු අසෙවිතබ්බං ආචික්ඛිත්වා සෙවිතබ්බං ආචික්ඛති. භගවා ච මග්ගකුසලපුරිසසදිසො. යථාහ –

Die Erklärung der Bedeutung davon ist jedoch wie folgt zu verstehen: Nachdem der Erhabene diese Worte des Devasohnes gehört hatte, sprach er diese Strophe. Darin gibt es vier Arten von Reden: die erfragte Rede, die unerfragte Rede, die zusammenhängende Rede und die unzusammenhängende Rede. Unter diesen ist die erfragte Rede eine solche, die auf Befragung hin gesprochen wird, wie etwa: ‚Ich frage dich, Gotama von weitreichender Weisheit: Wie handelnd wird ein Jünger gut?‘ oder ‚Wie hast du, werter Herr, die Flut überquert?‘. Die unerfragte Rede ist eine solche, die ohne Befragung, allein aus eigenem Antrieb gesprochen wird, wie etwa: ‚Was andere als Glück bezeichnen, das nennen die Edlen Leiden‘. Alle Reden der Buddhas sind zusammenhängende Reden, gemäß dem Wort: ‚Mit einer Begründung, ihr Mönche, lehre ich die Lehre‘. Eine unzusammenhängende Rede gibt es in dieser Lehre nicht. Unter diesen Reden ist diese hier eine erfragte Rede, da sie vom Erhabenen gesprochen wurde, als er vom Devasohn befragt wurde. Und wie ein kluger Mann, der den rechten Weg und den Irrweg kennt, wenn er nach dem Weg gefragt wird, zuerst den zu meidenden Weg aufzeigt und danach den einzuschlagenden Weg nennt: ‚An jenem Ort gibt es eine Weggabelung; dort lasst den linken Pfad beiseite und schlagt den rechten ein‘, ebenso zeigt der Erhabene unter den Dingen, die man pflegen und nicht pflegen sollte, zuerst das auf, was nicht gepflegt werden soll, und zeigt danach das auf, was gepflegt werden soll. Und der Erhabene gleicht einem wegkundigen Mann. Wie es heißt:

‘‘පුරිසො මග්ගකුසලොති ඛො, තිස්ස, තථාගතස්සෙතං අධිවචනං අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්සා’’ති (සං. නි. 3.84).

‚Ein wegkundiger Mann‘, o Tissa, das ist eine Bezeichnung für den Tathāgata, den Ehrwürdigen, den vollkommen Erleuchteten.

සො [Pg.11] හි කුසලො ඉමස්ස ලොකස්ස, කුසලො පරස්ස ලොකස්ස, කුසලො මච්චුධෙය්‍යස්ස, කුසලො අමච්චුධෙය්‍යස්ස, කුසලො මාරධෙය්‍යස්ස, කුසලො අමාරධෙය්‍යස්සාති. තස්මා පඨමං අසෙවිතබ්බං ආචික්ඛිත්වා සෙවිතබ්බං ආචික්ඛන්තො ආහ – ‘‘අසෙවනා ච බාලානං, පණ්ඩිතානඤ්ච සෙවනා’’ති. විජහිතබ්බමග්ගො විය හි පඨමං බාලා න සෙවිතබ්බා න පයිරුපාසිතබ්බා, තතො ගහෙතබ්බමග්ගො විය පණ්ඩිතා සෙවිතබ්බා පයිරුපාසිතබ්බාති.

Denn er ist kundig dieser Welt, kundig der jenseitigen Welt, kundig im Bereich des Todes, kundig in dem, was jenseits des Bereiches des Todes liegt, kundig im Bereich Māras und kundig in dem, was jenseits des Bereiches Māras liegt. Darum sprach er, indem er zuerst das aufzeigte, was nicht gepflegt werden soll, und danach das, was gepflegt werden soll: ‚Das Nicht-Verkehren mit Toren und das Verkehren mit Weisen‘. Denn gleich einem zu meidenden Weg soll man zuerst mit den Toren weder verkehren noch ihnen aufwarten, und danach soll man, gleich einem einzuschlagenden Weg, mit den Weisen verkehren und ihnen aufwarten.

කස්මා පන භගවතා මඞ්ගලං කථෙන්තෙන පඨමං බාලානං අසෙවනා පණ්ඩිතානඤ්ච සෙවනා කථිතාති? වුච්චතෙ – යස්මා ඉමං දිට්ඨාදීසු මඞ්ගලදිට්ඨිං බාලසෙවනාය දෙවමනුස්සා ගණ්හිංසු, සා ච අමඞ්ගලං, තස්මා නෙසං තං ඉධලොකත්ථපරලොකත්ථභඤ්ජකං අකල්‍යාණමිත්තසංසග්ගං ගරහන්තෙන උභයලොකත්ථසාධකඤ්ච කල්‍යාණමිත්තසංසග්ගං පසංසන්තෙන භගවතා පඨමං බාලානං අසෙවනා පණ්ඩිතානඤ්ච සෙවනා කථිතාති.

Warum aber hat der Erhabene, als er über die Segnungen sprach, zuerst das Nicht-Verkehren mit Toren und das Verkehren mit Weisen dargelegt? Dazu wird geantwortet: Weil Devas und Menschen durch den Umgang mit Toren die Ansicht über Segnungen annahmen, die sich auf das Gesehene usw. bezieht – was in Wahrheit keine Segnung ist –, darum hat der Erhabene zuerst das Nicht-Verkehren mit Toren und das Verkehren mit Weisen verkündet, um so den Umgang mit schlechten Freunden zu tadeln, der das Wohl in diesem und im jenseitigen Leben zerstört, und den Umgang mit guten Freunden zu preisen, der das Wohl in beiden Welten herbeiführt.

තත්ථ බාලා නාම යෙ කෙචි පාණාතිපාතාදිඅකුසලකම්මපථසමන්නාගතා සත්තා. තෙ තීහාකාරෙහි ජානිතබ්බා. යථාහ – ‘‘තීණිමානි, භික්ඛවෙ, බාලස්ස බාලලක්ඛණානී’’ති (අ. නි. 3.3; ම. නි. 3.246) සුත්තං. අපිච පූරණකස්සපාදයො ඡ සත්ථාරො දෙවදත්තකොකාලිකකටමොදකතිස්සඛණ්ඩදෙවියාපුත්තසමුද්දදත්තචිඤ්චමාණවිකාදයො අතීතකාලෙ ච දීඝවිදස්ස භාතාති ඉමෙ අඤ්ඤෙ ච එවරූපා සත්තා බාලාති වෙදිතබ්බා.

Unter ihnen sind jene Wesen als ‚Toren‘ zu verstehen, die mit unheilsamen Wegen des Handelns wie dem Töten von Lebewesen und so weiter behaftet sind. Sie sind an drei Merkmalen zu erkennen, wie es im Sutta heißt: ‚Es gibt, ihr Mönche, diese drei Merkmale eines Toren‘. Zudem sind die sechs Lehrer wie Pūraṇa Kassapa und andere, Personen wie Devadatta, Kokālika, Kaṭamorakatissa, der Sohn der Khaṇḍadevī, Samuddadatta, die junge Frau Ciñcā und andere, sowie in vergangener Zeit der Bruder des Dīghavida – diese sowie andere Wesen solcher Art – als Toren zu verstehen.

තෙ අග්ගිපදිත්තමිව අඞ්ගාරං අත්තනා දුග්ගහිතෙන අත්තානඤ්ච අත්තනො වචනකාරකෙ ච විනාසෙන්ති, යථා දීඝවිදස්ස භාතා චතුබුද්ධන්තරං සට්ඨියොජනමත්තෙන අත්තභාවෙන උත්තානො පතිතො මහානිරයෙ පච්චති, යථා ච තස්ස දිට්ඨිං අභිරුචිකානි පඤ්ච කුලසතානි තස්සෙව සහබ්‍යතං උපපන්නානි නිරයෙ පච්චන්ති. වුත්තං හෙතං –

Wie beim Ergreifen einer glühenden Kohle zerstören sie durch ihre eigene falsche Ansicht sich selbst sowie jene, die auf ihr Wort hören – so wie der Bruder des Dīghavida, der für die Dauer von vier Buddhas mit einer sechzig Yojanas großen Gestalt rücklings darniederliegend in der großen Hölle gepeinigt wurde, und wie die pfünfhundert Familien, die an seiner Ansicht Gefallen fanden und im Zustand der Gemeinschaft mit ihm in der Hölle gepeinigt werden. Denn es ist gesagt worden:

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, නළාගාරා වා තිණාගාරා වා අග්ගි මුත්තො කූටාගාරානිපි ඩහති උල්ලිත්තාවලිත්තානි නිවාතානි ඵුසිතග්ගළානි පිහිතවාතපානානි, එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යානි කානිචි [Pg.12] භයානි උප්පජ්ජන්ති, සබ්බානි තානි බාලතො උප්පජ්ජන්ති, නො පණ්ඩිතතො. යෙ කෙචි උපද්දවා උප්පජ්ජන්ති…පෙ… යෙ කෙචි උපසග්ගා…පෙ… නො පණ්ඩිතතො. ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, සප්පටිභයො බාලො, අප්පටිභයො පණ්ඩිතො. සඋපද්දවො බාලො, අනුපද්දවො පණ්ඩිතො, සඋපසග්ගො බාලො, අනුපසග්ගො පණ්ඩිතො’’ති (අ. නි. 3.1).

„Gleichwie, ihr Mönche, ein in einem Schilf- oder Grashaus ausgebrochenes Feuer selbst Häuser mit spitzem Dach verbrennt, die innen und außen verputzt, winddicht, mit verriegelten Bolzen und geschlossenen Fensterläden versehen sind; ebenso, ihr Mönche, welche Gefahren auch immer entstehen, sie alle entstehen wegen des Toren, nicht wegen des Weisen. Welche Unheile auch immer entstehen ... welche Heimsuchungen auch immer entstehen ... nicht wegen des Weisen. So ist, ihr Mönche, der Tore voller Gefahren, der Weise gefahrenfrei; der Tore voller Unheil, der Weise unheilsfrei; der Tore voller Heimsuchungen, der Weise frei von Heimsuchung.“

අපිච පූතිමච්ඡසදිසො බාලො, පූතිමච්ඡබන්ධපත්තපුටසදිසො හොති තදුපසෙවී, ඡඩ්ඩනීයතං ජිගුච්ඡනීයතඤ්ච ආපජ්ජති විඤ්ඤූනං. වුත්තඤ්චෙතං –

„Zudem ist der Tore wie ein verfaulter Fisch, und wer sich ihm gesellt, ist wie das Blatt, in das der verfaulte Fisch eingewickelt ist; er verfällt bei den Verständigen der Verwerfung und Abscheu. Und dies wurde gesagt:“

‘‘පූතිමච්ඡං කුසග්ගෙන, යො නරො උපනය්හති;

කුසාපි පූතී වායන්ති, එවං බාලූපසෙවනා’’ති. (ඉතිවු. 76;

ජා. 1.15.183;

2.22.1257);

„‚Wenn ein Mensch verfaulten Fisch mit der Spitze von Kusa-Gras einwickelt, riecht auch das Kusa-Gras faulig; ebenso ist es mit dem Umgang mit Toren.‘“

අකිත්තිපණ්ඩිතො චාපි සක්කෙන දෙවානමින්දෙන වරෙ දිය්‍යමානෙ එවමාහ –

„Auch der weise Akitti sagte, als ihm von Sakka, dem Herrscher der Götter, ein Wunsch gewährt wurde, Folgendes:“

‘‘බාලං න පස්සෙ න සුණෙ, න ච බාලෙන සංවසෙ;

බාලෙනල්ලාපසල්ලාපං, න කරෙ න ච රොචයෙ.

„‚Einen Toren möchte ich weder sehen noch hören, noch mit einem Toren zusammenleben; ein Gespräch mit einem Toren möchte ich weder führen noch daran Gefallen finden.‘“

‘‘කින්නු තෙ අකරං බාලො, වද කස්සප කාරණං;

කෙන කස්සප බාලස්ස, දස්සනං නාභිකඞ්ඛසි.

„‚Was hat der Tore dir angetan? Nenne mir den Grund, o Kassapa! Warum, Kassapa, wünschst du den Toren nicht zu sehen?‘“

‘‘අනයං නයති දුම්මෙධො, අධුරායං නියුඤ්ජති;

දුන්නයො සෙය්‍යසො හොති, සම්මා වුත්තො පකුප්පති;

විනයං සො න ජානාති, සාධු තස්ස අදස්සන’’න්ති. (ජා. 1.13.90-92);

„‚Der Unverständige führt einen ins Verderben, er spannt einen in das ein, was ungebührlich ist; er ist schlecht zu leiten und meint doch, er handle am besten; spricht man richtig zu ihm, gerät er in Zorn; die Disziplin versteht er nicht; gut ist es, einen solchen nicht zu sehen.‘“

එවං භගවා සබ්බාකාරෙන බාලූපසෙවනං ගරහන්තො බාලානං අසෙවනං ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වත්වා ඉදානි පණ්ඩිතසෙවනං පසංසන්තො ‘‘පණ්ඩිතානඤ්ච සෙවනා මඞ්ගල’’න්ති ආහ. තත්ථ පණ්ඩිතා නාම යෙ කෙචි පාණාතිපාතාවෙරමණිආදිදසකුසලකම්මපථසමන්නාගතා සත්තා, තෙ තීහාකාරෙහි ජානිතබ්බා. යථාහ – ‘‘තීණිමානි, භික්ඛවෙ, පණ්ඩිතස්ස පණ්ඩිතලක්ඛණානී’’ති (අ. නි. 3.3; ම. නි. 3.253) වුත්තං. අපිච බුද්ධපච්චෙකබුද්ධඅසීතිමහාසාවකා අඤ්ඤෙ ච තථාගතස්ස සාවකා සුනෙත්තමහාගොවින්දවිධුරසරභඞ්ගමහොසධසුතසොමනිමිරාජ- අයොඝරකුමාරඅකිත්තිපණ්ඩිතාදයො ච පණ්ඩිතාති වෙදිතබ්බා.

„So tadelte der Erhabene den Umgang mit Toren in jeder Hinsicht. Nachdem er gesagt hatte: ‚Nicht mit Toren umzugehen ist ein Segen‘, lobte er nun den Umgang mit den Weisen und sprach: ‚Und der Umgang mit Weisen ist ein Segen‘. Darunter versteht man unter den ‚Weisen‘ jene Wesen, die mit den zehn heilsamen Wirkungsbahnen wie der Enthaltung vom Töten lebender Wesen und so weiter ausgestattet sind; sie sind an drei Merkmalen zu erkennen. Wie gesagt wurde: ‚Diese drei, ihr Mönche, sind die Merkmale eines Weisen.‘ Zudem sind die Buddhas, Paccekabuddhas, die achtzig großen Jünger und andere Jünger des Tathāgata sowie Sunetta, Mahāgovinda, Vidhura, Sarabhaṅga, Mahosadha, Sutasoma, der König Nimi, der Jüngling Ayoghara, der weise Akitti und andere als Weise zu verstehen.“

තෙ [Pg.13] භයෙ විය රක්ඛා, අන්ධකාරෙ විය පදීපො, ඛුප්පිපාසාදිදුක්ඛාභිභවෙ විය අන්නපානාදිපටිලාභො, අත්තනො වචනකරානං සබ්බභයඋපද්දවූපසග්ගවිද්ධංසනසමත්ථා හොන්ති. තථා හි තථාගතං ආගම්ම අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යා අපරිමාණා දෙවමනුස්සා ආසවක්ඛයං පත්තා, බ්‍රහ්මලොකෙ පතිට්ඨිතා, දෙවලොකෙ පතිට්ඨිතා, සුගතිලොකෙ උප්පන්නා. සාරිපුත්තත්ථෙරෙ චිත්තං පසාදෙත්වා චතූහි පච්චයෙහි ථෙරං උපට්ඨහිත්වා අසීති කුලසහස්සානි සග්ගෙ නිබ්බත්තානි. තථා මහාමොග්ගල්ලානමහාකස්සපප්පභුතීසු සබ්බමහාසාවකෙසු, සුනෙත්තස්ස සත්ථුනො සාවකා අප්පෙකච්චෙ බ්‍රහ්මලොකෙ උප්පජ්ජිංසු, අප්පෙකච්චෙ පරනිම්මිතවසවත්තීනං දෙවානං සහබ්‍යතං…පෙ… අප්පෙකච්චෙ ගහපතිමහාසාලකුලානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජිංසු. වුත්තඤ්චෙතං –

„Diese sind wie ein Schutz in Zeiten der Gefahr, wie eine Lampe in der Dunkelheit, wie der Erhalt von Speise und Trank, wenn man vom Leiden des Hungers und Durstes überwältigt ist; sie vermögen es, alle Gefahren, Unheile und Heimsuchungen derer zu vernichten, die ihren Rat befolgen. Denn indem sie sich auf den Tathāgata stützten, erlangten unzählige, unermessliche Götter und Menschen die Versiegung der Triebe, wurden in der Brahma-Welt gefestigt, in der Götterwelt gefestigt oder in einer glücklichen Daseinswelt wiedergeboren. Indem sie Vertrauen in den ehrwürdigen Sāriputta fassten und dem Thera mit den vier Lebensbedürfnissen dienten, wurden achtzigtausend Familien im Himmel geboren. Ebenso verhält es sich mit all den großen Jüngern, beginnend mit Mahāmoggallāna und Mahākassapa; unter den Jüngern des Lehrers Sunetta wurden einige in der Brahma-Welt geboren, einige in der Gemeinschaft der Götter, die über die Schöpfungen anderer gebieten ... und einige wurden in den wohlhabenden Familien von Hausvätern wiedergeboren. Und dies wurde gesagt:“

‘‘නත්ථි, භික්ඛවෙ, පණ්ඩිතතො භයං, නත්ථි පණ්ඩිතතො උපද්දවො, නත්ථි පණ්ඩිතතො උපසග්ගො’’ති (අ. නි. 3.1).

„‚Es gibt, ihr Mönche, keine Gefahr vonseiten eines Weisen, kein Unheil vonseiten eines Weisen, keine Heimsuchung vonseiten eines Weisen.‘“

අපිච තගරමාලාදිගන්ධභණ්ඩසදිසො පණ්ඩිතො, තගරමාලාදිගන්ධභණ්ඩපලිවෙඨනපත්තසදිසො හොති තදුපසෙවී, භාවනීයතං මනුඤ්ඤතඤ්ච ආපජ්ජති විඤ්ඤූනං. වුත්තඤ්චෙතං –

„Zudem ist der Weise wie ein Duftstoff, wie Tagara-Blüten oder eine Blumengirlande, und wer sich dem Weisen gesellt, ist wie das Blatt, in das solche Duftstoffe eingewickelt sind; er erlangt bei den Verständigen Wertschätzung und Liebenswürdigkeit. Und dies wurde gesagt:“

‘‘තගරඤ්ච පලාසෙන, යො නරො උපනය්හති;

පත්තාපි සුරභී වායන්ති, එවං ධීරූපසෙවනා’’ති. (ඉතිවු. 76;

ජා. 1.15.184;

2.22.1258);

„‚Wenn ein Mensch Tagara-Duftblüten mit einem Palāsa-Blatt einwickelt, so duften auch die Blätter lieblich; ebenso ist es mit dem Dienst an den Weisen.‘“

අකිත්තිපණ්ඩිතො චාපි සක්කෙන දෙවානමින්දෙන වරෙ දිය්‍යමානෙ එවමාහ –

„Auch der weise Akitti sagte, als ihm von Sakka, dem Herrscher der Götter, ein Wunsch gewährt wurde, Folgendes:“

‘‘ධීරං පස්සෙ සුණෙ ධීරං, ධීරෙන සහ සංවසෙ;

ධීරෙනල්ලාපසල්ලාපං, තං කරෙ තඤ්ච රොචයෙ.

„‚Einen Weisen möchte ich sehen, einen Weisen hören, mit einem Weisen möchte ich zusammenleben; ein Gespräch mit einem Weisen möchte ich führen und daran Gefallen finden.‘“

‘‘කින්නු තෙ අකරං ධීරො, වද කස්සප කාරණං;

කෙන කස්සප ධීරස්ස, දස්සනං අභිකඞ්ඛසි.

„‚Was hat der Weise dir getan? Nenne mir den Grund, o Kassapa! Warum, Kassapa, wünschst du den Weisen zu sehen?‘“

‘‘නයං නයති මෙධාවී, අධුරායං න යුඤ්ජති;

සුනයො සෙය්‍යසො හොති, සම්මා වුත්තො න කුප්පති;

විනයං සො පජානාති, සාධු තෙන සමාගමො’’ති. (ජා. 1.13.94-96);

„‚Der Kluge führt einen auf den rechten Weg, er spannt einen nicht in das ein, was keine Pflicht ist; er ist gut zu leiten und handelt vortrefflich; spricht man richtig zu ihm, gerät er nicht in Zorn; die Disziplin versteht er; gut ist die Begegnung mit ihm.‘“

එවං භගවා සබ්බාකාරෙන පණ්ඩිතසෙවනං පසංසන්තො, පණ්ඩිතානං සෙවනං ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වත්වා ඉදානි තාය බාලානං අසෙවනාය පණ්ඩිතානං [Pg.14] සෙවනාය ච අනුපුබ්බෙන පූජනෙය්‍යභාවං උපගතානං පූජං පසංසන්තො ‘‘පූජා ච පූජනෙය්‍යානං එතං මඞ්ගලමුත්තම’’න්ති ආහ. තත්ථ පූජනෙය්‍යා නාම සබ්බදොසවිරහිතත්තා සබ්බගුණසමන්නාගතත්තා ච බුද්ධා භගවන්තො, තතො පච්ඡා පච්චෙකබුද්ධා අරියසාවකා ච. තෙසඤ්හි පූජා අප්පකාපි දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය හොති, සුමනමාලාකාරමල්ලිකාදයො චෙත්ථ නිදස්සනං.

„So lobte der Erhabene den Umgang mit den Weisen in jeder Weise. Nachdem er gesagt hatte: ‚Der Umgang mit Weisen ist ein Segen‘, pries er nun die Ehrerbietung jener, die durch das Meiden von Toren und den Umgang mit Weisen allmählich die Stufe derer erreicht haben, die der Ehrerbietung würdig sind, und sprach: ‚Ehrerbietung gegenüber den Verehrungswürdigen, dies ist der höchste Segen‘. Darunter versteht man unter den ‚Verehrungswürdigen‘ die erhabenen Buddhas, weil sie frei von allen Fehlern und mit allen vortrefflichen Eigenschaften ausgestattet sind, und danach die Paccekabuddhas sowie die edlen Jünger. Denn eine ihnen erwiesene Ehrerbietung, selbst wenn sie gering ist, führt lange Zeit zum Wohl und Glück; Sumana der Kranzmacher, Mallikā und andere sind hierfür die Beispiele.“

තත්ථෙකං නිදස්සනමත්තං භණාම. භගවා කිර එකදිවසං පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය රාජගහං පිණ්ඩාය පාවිසි. අථ ඛො සුමනමාලාකාරො රඤ්ඤො මාගධස්ස සෙනියස්ස බිම්බිසාරස්ස පුප්ඵානි ගහෙත්වා ගච්ඡන්තො අද්දස භගවන්තං නගරද්වාරං අනුප්පත්තං පාසාදිකං පසාදනීයං ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණාසීතානුබ්‍යඤ්ජනපටිමණ්ඩිතං බුද්ධසිරියා ජලන්තං. දිස්වානස්ස එතදහොසි – ‘‘රාජා පුප්ඵානි ගහෙත්වා සතං වා සහස්සං වා දදෙය්‍ය, තඤ්ච ඉධලොකමත්තමෙව සුඛං භවෙය්‍ය, භගවතො පන පූජා අප්පමෙය්‍යඅසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යඵලා දීඝරත්තං හිතසුඛාවහා හොති. හන්දාහං ඉමෙහි පුප්ඵෙහි භගවන්තං පූජෙමී’’ති පසන්නචිත්තො එකං පුප්ඵමුට්ඨිං ගහෙත්වා භගවතො පටිමුඛං ඛිපි, පුප්ඵානි ආකාසෙන ගන්ත්වා භගවතො උපරි මාලාවිතානං හුත්වා අට්ඨංසු. මාලාකාරො තං ආනුභාවං දිස්වා පසන්නතරචිත්තො පුන එකං පුප්ඵමුට්ඨිං ඛිපි, තානි ගන්ත්වා මාලාකඤ්චුකො හුත්වා අට්ඨංසු. එවං අට්ඨ පුප්ඵමුට්ඨියො ඛිපි, තානි ගන්ත්වා පුප්ඵකූටාගාරං හුත්වා අට්ඨංසු. භගවා අන්තොකූටාගාරෙ විය අහොසි, මහාජනකායො සන්නිපති. භගවා මාලාකාරං පස්සන්තො සිතං පාත්වාකාසි. ආනන්දත්ථෙරො ‘‘න බුද්ධා අහෙතු අප්පච්චයා සිතං පාතුකරොන්තී’’ති සිතකාරණං පුච්ඡි. භගවා ආහ – ‘‘එසො, ආනන්ද, මාලාකාරො ඉමිස්සා පූජාය ආනුභාවෙන සතසහස්සකප්පෙ දෙවෙසු ච මනුස්සෙසු ච සංසරිත්වා පරියොසානෙ සුමනිස්සරො නාම පච්චෙකබුද්ධො භවිස්සතී’’ති. වචනපරියොසානෙ ච ධම්මදෙසනත්ථං ඉමං ගාථං අභාසි –

Es wird erzählt, dass der Erhabene eines Tages am Morgen sein Obergewand anzog, Almosenschale und Gewand nahm und in Rājagaha um Almosen bettelnd umherging. Da sah der Blumenhändler Sumana, der gerade Blumen für den König von Magadha, Seniya Bimbisāra, mit sich führte, den Erhabenen, wie er am Stadttor angekommen war, anmutig, Vertrauen erweckend, geschmückt mit den zweiunddreißig Merkmalen eines Großen Mannes und den achtzig Nebenmerkmalen, strahlend im Glanz eines Buddha. Als er ihn sah, dachte er: "Der König mag mir für die Blumen hundert oder tausend Münzen geben, doch das würde mir nur Glück in dieser Welt bringen. Die Verehrung des Erhabenen jedoch bringt unermessliche, unzählbare Früchte und führt für lange Zeit zu Heil und Wohlbefinden. Wohlan, ich werde den Erhabenen mit diesen Blumen verehren!" Mit gläubigem Herzen nahm er eine Handvoll Blumen und warf sie dem Erhabenen entgegen. Die Blumen flogen durch die Luft und blieben über dem Erhabenen als Blumendach hängen. Als der Blumenhändler diese Wunderkraft sah, wurde sein Herz noch gläubiger, und er warf erneut eine Handvoll Blumen; diese flogen hin und blieben als Blumenhemd hängen. So warf er acht Handvoll Blumen, die flogen hin und blieben als Blumenpavillon hängen. Der Erhabene befand sich gleichsam im Inneren dieses Blumenpavillons. Eine große Menschenmenge versammelte sich. Als der Erhabene den Blumenhändler sah, lächelte er. Der ehrwürdige Ānanda dachte: "Die Buddhas lächeln nicht ohne Grund und Ursache", und fragte nach dem Grund für das Lächeln. Der Erhabene sprach: "Ānanda, dieser Blumenhändler wird durch die Kraft dieser Verehrung einhunderttausend Äonen lang unter Göttern und Menschen wandern und schließlich ein Paccekabuddha namens Sumanissara werden." Und am Ende dieser Worte sprach er, um die Lehre zu verkünden, diese Strophe:

‘‘තඤ්ච කම්මං කතං සාධු, යං කත්වා නානුතප්පති;

යස්ස පතීතො සුමනො, විපාකං පටිසෙවතී’’ති. (ධ. ප. 68);

„Gut ist jene Tat getan, die man nach dem Tun nicht bereut, deren reife Frucht man voller Freude und mit glücklichem Geist erfährt.“

ගාථාපරියොසානෙ චතුරාසීතියා පාණසහස්සානං ධම්මාභිසමයො අහොසි, එවං අප්පකාපි තෙසං පූජා දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය [Pg.15] හොතීති වෙදිතබ්බා. සා ච ආමිසපූජාව කො පන වාදො පටිපත්තිපූජාය. යතො යෙ කුලපුත්තා සරණගමනෙන සික්ඛාපදපටිග්ගහණෙන උපොසථඞ්ගසමාදානෙන චතුපාරිසුද්ධිසීලාදීහි ච අත්තනො ගුණෙහි භගවන්තං පූජෙන්ති, කො තෙසං පූජාය ඵලං වණ්ණයිස්සති. තෙ හි තථාගතං පරමාය පූජාය පූජෙන්තීති වුත්තා. යථාහ –

Am Ende der Strophe erlangten vierundachtzigtausend Lebewesen das Verständnis der Lehre (Dhammābhisamaya). So ist zu verstehen, dass selbst eine geringe Verehrung ihnen gegenüber für lange Zeit zu Heil und Wohlbefinden führt. Dies gilt für die materielle Verehrung (āmisapūjā); was erst recht für die Verehrung durch die Praxis (paṭipattipūjā)! Wenn edle Söhne den Erhabenen durch ihre eigenen Tugenden wie das Zufluchtnehmen, das Aufnehmen der Übungsregeln, das Einhalten der Uposatha-Glieder und die vierfache Reinheit der Sittlichkeit verehren, wer vermag dann die Frucht ihrer Verehrung angemessen zu preisen? Denn es heißt, dass sie den Tathāgata mit der höchsten Verehrung verehren. Wie er sprach:

‘‘යො ඛො, ආනන්ද, භික්ඛු වා භික්ඛුනී වා උපාසකො වා උපාසිකා වා ධම්මානුධම්මපටිපන්නො විහරති සාමීචිප්පටිපන්නො අනුධම්මචාරී, සො තථාගතං සක්කරොති ගරුං කරොති මානෙති පූජෙති අපචියති පරමාය පූජායා’’ති.

„Wer auch immer, Ānanda, sei es ein Mönch oder eine Nonne, ein Laienanhänger oder eine Laienanhängerin, gemäß der Lehre in Übereinstimmung mit der Lehre lebt, den rechten Pfad geht und der Lehre gemäß wandelt, der ehrt, achtet, verehrt, preist und würdigt den Tathāgata mit der höchsten Verehrung.“

එතෙනානුසාරෙන පච්චෙකබුද්ධඅරියසාවකානම්පි පූජාය හිතසුඛාවහතා වෙදිතබ්බා.

In gleicher Weise ist zu verstehen, dass auch die Verehrung von Paccekabuddhas und edlen Jüngern zu Heil und Wohlbefinden führt.

අපිච ගහට්ඨානං කනිට්ඨස්ස ජෙට්ඨො භාතාපි භගිනීපි පූජනෙය්‍යා, පුත්තස්ස මාතාපිතරො, කුලවධූනං සාමිකසස්සුසසුරාති එවම්පෙත්ථ පූජනෙය්‍යා වෙදිතබ්බා. එතෙසම්පි හි පූජා කුසලධම්මසඞ්ඛාතත්තා ආයුආදිවඩ්ඪිහෙතුත්තා ච මඞ්ගලමෙව. වුත්තඤ්හෙතං –

Zudem sollten unter Hausbewohnern der ältere Bruder und die ältere Schwester von dem jüngeren verehrt werden; Vater und Mutter von ihren Kindern; der Ehemann sowie Schwiegervater und Schwiegermutter von den Schwiegertöchtern. In dieser Weise sind auch hier jene zu verstehen, die der Verehrung würdig sind. Denn auch die Verehrung dieser Personen ist ein Segen (maṅgala), da sie zu den heilsamen Dingen zählt und die Ursache für das Wachstum an Lebensalter und anderem ist. Denn dies wurde gesagt:

‘‘තෙ මත්තෙය්‍යා භවිස්සන්ති පෙත්තෙය්‍යා සාමඤ්ඤා බ්‍රහ්මඤ්ඤා කුලෙ ජෙට්ඨාපචායිනො, ඉදං කුසලං ධම්මං සමාදාය වත්තිස්සන්ති. තෙ තෙසං කුසලානං ධම්මානං සමාදානහෙතු ආයුනාපි වඩ්ඪිස්සන්ති, වණ්ණෙනපි වඩ්ඪිස්සන්තී’’තිආදි.

„Sie werden ihre Mütter ehren, ihre Väter ehren, die Asketen ehren, die Brahmanen ehren, die Älteren in der Familie achten, diese heilsame Lehre aufnehmen und danach handeln. Durch das Aufnehmen dieser heilsamen Lehren werden sie an Lebensalter zunehmen, an Schönheit zunehmen“, und so weiter.

එවමෙතිස්සා ගාථාය බාලානං අසෙවනා පණ්ඩිතානං සෙවනා පූජනෙය්‍යානං පූජාති තීණි මඞ්ගලානි වුත්තානි. තත්ථ බාලානං අසෙවනා බාලසෙවනපච්චයභයාදිපරිත්තාණෙන උභයලොකහිතහෙතුත්තා පණ්ඩිතානං සෙවනා පූජනෙය්‍යානං පූජා ච තාසං ඵලවිභූතිවණ්ණනායං වුත්තනයෙනෙව නිබ්බානසුගතිහෙතුත්තා ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වෙදිතබ්බා. ඉතො පරං තු මාතිකං අදස්සෙත්වා එව යං යත්ථ මඞ්ගලං, තං වවත්ථපෙස්සාම, තස්ස ච මඞ්ගලත්තං විභාවයිස්සාමාති.

So wurden in dieser Strophe drei Segnungen dargelegt: das Meiden von Toren, das Aufsuchen von Weisen und die Verehrung derer, die der Verehrung würdig sind. Dabei ist das Meiden von Toren ein Segen, weil es Schutz vor den Gefahren bietet, die durch den Umgang mit Toren entstehen, und eine Ursache für das Wohl in beiden Welten ist; das Aufsuchen von Weisen und die Verehrung derer, die der Verehrung würdig sind, ist ein Segen, weil es – wie bereits bei der Erläuterung der Entfaltung ihrer Früchte dargelegt – die Ursache für eine glückliche Wiedergeburt und für das Nibbāna ist. Von hier an werden wir, ohne die Gliederung (mātika) eigens aufzuführen, den jeweiligen Segen genau bestimmen, wo er erwähnt wird, und seine Natur als Segen verdeutlichen.

නිට්ඨිතා අසෙවනා ච බාලානන්ති ඉමිස්සා ගාථාය අත්ථවණ්ණනා.

Beendet ist die Erklärung der Bedeutung dieser Strophe: „Das Meiden von Toren“.

263. එවං [Pg.16] භගවා ‘‘බ්‍රූහි මඞ්ගලමුත්තම’’න්ති එකං අජ්ඣෙසිතොපි අප්පං යාචිතො බහුදායකො උළාරපුරිසො විය එකාය ගාථාය තීණි මඞ්ගලානි වත්වා තතො උත්තරිපි දෙවතානං සොතුකාමතාය මඞ්ගලානඤ්ච අත්ථිතාය යෙසං යෙසං යං යං අනුකූලං, තෙ තෙ සත්තෙ තත්ථ තත්ථ මඞ්ගලෙ නියොජෙතුකාමතාය ච ‘‘පතිරූපදෙසවාසො චා’’තිආදීහි ගාථාහි පුනපි අනෙකානි මඞ්ගලානි වත්තුමාරද්ධො.

263. Obwohl der Erhabene mit den Worten „Verkünde den höchsten Segen“ nur um die Nennung eines einzigen Segens gebeten worden war, sprach er, gleich einem edlen, freigebigen Mann, der auf die Bitte nach wenigem reichlich gibt, in einer einzigen Strophe von drei Segnungen. Da aber die Gottheiten noch mehr zu hören wünschten, da diese Segnungen tatsächlich existieren, und weil der Erhabene die verschiedenen Wesen jeweils zu den für sie passenden Segnungen hinführen wollte, begann er von neuem, mit den Strophen, die mit „Das Wohnen an einem angemessenen Ort“ beginnen, zahlreiche weitere Segnungen zu verkünden.

තත්ථ පඨමගාථාය තාව පතිරූපොති අනුච්ඡවිකො. දෙසොති ගාමොපි නිගමොපි නගරම්පි ජනපදොපි යො කොචි සත්තානං නිවාසොකාසො. වාසොති තත්ථ නිවාසො. පුබ්බෙති පුරා අතීතාසු ජාතීසු. කතපුඤ්ඤතාති උපචිතකුසලතා. අත්තාති චිත්තං වුච්චති, සකලො වා අත්තභාවො. සම්මාපණිධීති තස්ස අත්තනො සම්මා පණිධානං නියුඤ්ජනං, ඨපනන්ති වුත්තං හොති. සෙසං වුත්තනයමෙවාති අයමෙත්ථ පදවණ්ණනා.

Dabei bedeutet in der ersten Strophe zunächst „angemessen“ (patirūpo): entsprechend, geeignet. „Ort“ (deso): ein Dorf, ein Marktflecken, eine Stadt, ein Land oder irgendein Wohnort von Lebewesen. „Wohnen“ (vāso): das Verweilen dort. „In der Vergangenheit“ (pubbe): in früheren, vergangenen Geburten. „Verdienstvolles getan“ (katapuññatā): angesammeltes Heilsames. „Sich selbst“ (attā): damit ist der Geist (citta) gemeint, oder die gesamte Persönlichkeit (attabhāvo). „Rechtes Ausrichten“ (sammāpaṇidhi): das rechte Ausrichten, das stete Bemühen und das Festigen des eigenen Geistes. Das Übrige versteht sich in der bereits dargelegten Weise. Dies ist hier die Erklärung der Wörter (padavaṇṇanā).

අත්ථවණ්ණනා පන එවං වෙදිතබ්බා පතිරූපදෙසො නාම යත්ථ චතස්සො පරිසා විහරන්ති, දානාදීනි පුඤ්ඤකිරියාවත්ථූනි වත්තන්ති, නවඞ්ගං සත්ථු සාසනං දිප්පති. තත්ථ නිවාසො සත්තානං පුඤ්ඤකිරියාය පච්චයත්තා ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වුච්චති. සීහළදීපපවිට්ඨකෙවට්ටාදයො චෙත්ථ නිදස්සනං.

Die Erklärung der Bedeutung (atthavaṇṇanā) ist wie folgt zu verstehen: Als „angemessener Ort“ (patirūpadeso) gilt eine Stätte, an der die vier Versammlungen (Mönche, Nonnen, Laienanhänger, Laienanhängerinnen) weilen, wo verdienstvolle Handlungen wie das Geben (dāna) und andere praktiziert werden und wo die neunfache Lehre des Meisters erstrahlt. Das Wohnen an einem solchen Ort wird als „Segen“ bezeichnet, weil es für die Lebewesen die Bedingung darstellt, verdienstvolle Taten zu vollbringen. Ein Beispiel hierfür sind die Fischer und andere, die nach Sīhaḷadīpa (Sri Lanka) übersiedelten.

අපරො නයො – පතිරූපදෙසො නාම භගවතො බොධිමණ්ඩප්පදෙසො, ධම්මචක්කප්පවත්තිතප්පදෙසො, ද්වාදසයොජනාය පරිසාය මජ්ඣෙ සබ්බතිත්ථියමතං භින්දිත්වා යමකපාටිහාරියදස්සිතකණ්ඩම්බරුක්ඛමූලප්පදෙසො, දෙවොරොහනප්පදෙසො, යො වා පනඤ්ඤොපි සාවත්ථිරාජගහාදිබුද්ධාදිවාසප්පදෙසො. තත්ථ නිවාසො සත්තානං ඡඅනුත්තරියපටිලාභපච්චයතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වුච්චති.

Eine andere Erklärungsweise: Ein „angemessener Ort“ bezeichnet die Stätte der Erleuchtung (bodhimaṇḍa) des Erhabenen; den Ort, an dem das Rad der Lehre in Bewegung gesetzt wurde; den Ort am Fuße des Gaṇḍa-Mangobaums, wo er inmitten einer Versammlung von zwölf Yojanas Ausdehnung die Lehren aller Sektierer widerlegte und das Doppelwunder vollbrachte; den Ort des Abstiegs aus der Götterwelt; oder jeden anderen Aufenthaltsort des Buddha und der edlen Jünger wie Sāvatthī, Rājagaha und so weiter. Das Wohnen an diesen Orten wird als „Segen“ bezeichnet, da es für die Lebewesen die Bedingung zum Erlangen der sechs Unvergleichlichkeiten (cha anuttariya) darstellt.

අපරො නයො – පුරත්ථිමාය දිසාය කජඞ්ගලං නාම නිගමො, තස්ස අපරෙන මහාසාලා, තතො පරං පච්චන්තිමා ජනපදා, ඔරතො මජ්ඣෙ. දක්ඛිණපුරත්ථිමාය දිසාය සල්ලවතී නාම නදී, තතො පරං පච්චන්තිමා ජනපදා, ඔරතො මජ්ඣෙ. දක්ඛිණාය දිසාය සෙතකණ්ණිකං නාම නිගමො, තතො පරං පච්චන්තිමා ජනපදා, ඔරතො මජ්ඣෙ. පච්ඡිමාය දිසාය ථූණං නාම බ්‍රාහ්මණගාමො, තතො පරං පච්චන්තිමා ජනපදා, ඔරතො මජ්ඣෙ. උත්තරාය දිසාය උසිරද්ධජො නාම පබ්බතො, තතො පරං පච්චන්තිමා ජනපදා[Pg.17], ඔරතො මජ්ඣෙ (මහාව. 259). අයං මජ්ඣිමප්පදෙසො ආයාමෙන තීණි යොජනසතානි, විත්ථාරෙන අඩ්ඪතෙය්‍යානි, පරික්ඛෙපෙන නවයොජනසතානි හොන්ති, එසො පතිරූපදෙසො නාම.

Eine andere Methode: Im Osten gibt es eine Marktstadt namens Kajaṅgala, und westlich davon liegt Mahāsālā; jenseits davon liegen die Grenzgebiete, diesseits das mittlere Gebiet. Im Südosten fließt ein Fluss namens Sallavatī; jenseits davon liegen die Grenzgebiete, diesseits das mittlere Gebiet. Im Süden liegt eine Marktstadt namens Setakaṇṇika; jenseits davon liegen die Grenzgebiete, diesseits das mittlere Gebiet. Im Westen liegt ein Brahmanendorf namens Thūna; jenseits davon liegen die Grenzgebiete, diesseits das mittlere Gebiet. Im Norden ragt ein Berg namens Usīraddhaja empor; jenseits davon liegen die Grenzgebiete, diesseits das mittlere Gebiet. Dieses mittlere Gebiet ist dreihundert Yojanas lang, zweihundertfünfzig Yojanas breit und hat einen Umfang von neunhundert Yojanas; dies wird ein geeigneter Ort genannt.

එත්ථ චතුන්නං මහාදීපානං ද්විසහස්සානං පරිත්තදීපානඤ්ච ඉස්සරියාධිපච්චකාරකා චක්කවත්තී උප්පජ්ජන්ති, එකං අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යං කප්පසතසහස්සඤ්ච පාරමියො පූරෙත්වා සාරිපුත්තමහාමොග්ගල්ලානාදයො මහාසාවකා උප්පජ්ජන්ති, ද්වෙ අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි කප්පසතසහස්සඤ්ච පාරමියො පූරෙත්වා පච්චෙකබුද්ධා, චත්තාරි අට්ඨ සොළස වා අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි කප්පසතසහස්සඤ්ච පාරමියො පූරෙත්වා සම්මාසම්බුද්ධා ච උප්පජ්ජන්ති. තත්ථ සත්තා චක්කවත්තිරඤ්ඤො ඔවාදං ගහෙත්වා පඤ්චසු සීලෙසු පතිට්ඨාය සග්ගපරායණා හොන්ති, තථා පච්චෙකබුද්ධානං ඔවාදෙ පතිට්ඨාය. සම්මාසම්බුද්ධසාවකානං පන ඔවාදෙ පතිට්ඨාය සග්ගපරායණා නිබ්බානපරායණා ච හොන්ති. තස්මා තත්ථ වාසො ඉමාසං සම්පත්තීනං පච්චයතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වුච්චති.

Hier entstehen die universellen Radkönige, die die Herrschaft und Vorherrschaft über die vier großen Kontinente und die zweitausend kleinen Inseln ausüben; hier entstehen die großen Jünger wie Sāriputta und Mahāmoggallāna, nachdem sie über eine unzählbare Zeitspanne und hunderttausend Äonen die Vollkommenheiten erfüllt haben; hier entstehen die Paccekabuddhas, nachdem sie über zwei unzählbare Zeitspannen und hunderttausend Äonen die Vollkommenheiten erfüllt haben; und hier entstehen die vollkommen Erleuchteten Buddhas, nachdem sie über vier, acht oder sechzehn unzählbare Zeitspannen und hunderttausend Äonen die Vollkommenheiten erfüllt haben. Dort nehmen die Wesen die Unterweisung eines Radkönigs an, festigen sich in den fünf Tugendregeln und sind auf den Himmel ausgerichtet; ebenso ist es, wenn sie sich in der Unterweisung der Paccekabuddhas festigen. Wenn sie sich jedoch in der Unterweisung des vollkommen Erleuchteten und seiner Jünger festigen, sind sie sowohl auf den Himmel als auch auf das Nibbāna ausgerichtet. Daher wird das Wohnen dort, da es die Ursache für diese Errungenschaften ist, als Segen bezeichnet.

පුබ්බෙ කතපුඤ්ඤතා නාම අතීතජාතියං බුද්ධපච්චෙකබුද්ධඛීණාසවෙ ආරබ්භ උපචිතකුසලතා, සාපි මඞ්ගලං. කස්මා? බුද්ධපච්චෙකබුද්ධෙ සම්මුඛතො දස්සෙත්වා බුද්ධානං වා බුද්ධසාවකානං වා සම්මුඛා සුතාය චතුප්පදිකායපි ගාථාය පරියොසානෙ අරහත්තං පාපෙතීති කත්වා. යො ච මනුස්සො පුබ්බෙ කතාධිකාරො උස්සන්නකුසලමූලො හොති, සො තෙනෙව කුසලමූලෙන විපස්සනං උප්පාදෙත්වා ආසවක්ඛයං පාපුණාති යථා රාජා මහාකප්පිනො අග්ගමහෙසී ච. තෙන වුත්තං ‘‘පුබ්බෙ ච කතපුඤ්ඤතා මඞ්ගල’’න්ති.

Verdienst, das in der Vergangenheit getan wurde, bezeichnet das heilsame Wirken, das in einem früheren Leben in Bezug auf Buddhas, Paccekabuddhas und Triebversiegte angesammelt wurde; auch das ist ein Segen. Warum? Weil man, wenn man Buddhas und Paccekabuddhas von Angesicht zu Angesicht geschaut oder aus dem Mund der Buddhas oder ihrer Jünger einen auch nur vierzeiligen Vers gehört hat, am Ende des Verses die Arahantschaft erlangt. Und ein Mensch, der in der Vergangenheit ein solches Fundament gelegt hat und über reichlich heilsame Wurzeln verfügt, bringt eben durch diese heilsame Wurzel Einsicht hervor und erlangt die Vernichtung der Triebe, so wie der König Mahākappina und seine Hauptkönigin. Daher wurde gesagt: 'Und Verdienst, das in der Vergangenheit getan wurde, ist ein Segen.'

අත්තසම්මාපණිධි නාම ඉධෙකච්චො අත්තානං දුස්සීලං සීලෙ පතිට්ඨාපෙති, අස්සද්ධං සද්ධාසම්පදාය පතිට්ඨාපෙති, මච්ඡරිං චාගසම්පදාය පතිට්ඨාපෙති. අයං වුච්චති ‘‘අත්තසම්මාපණිධී’’ති. එසො ච මඞ්ගලං. කස්මා? දිට්ඨධම්මිකසම්පරායිකවෙරප්පහානවිවිධානිසංසාධිගමහෙතුතොති.

Sich selbst richtig ausrichten bedeutet: Hier festigt jemand, der zuvor sittenlos war, sich selbst in der Tugend; einen Ungläubigen festigt er in der Fülle des Vertrauens; einen Geizigen festigt er in der Fülle der Freigebigkeit. Dies wird 'sich selbst richtig ausrichten' genannt. Und auch dies ist ein Segen. Warum? Weil es die Ursache für die Überwindung von Feindseligkeiten in diesem Leben und in zukünftigen Leben sowie für das Erlangen mannigfaltiger heilsamer Wirkungen ist.

එවං [Pg.18] ඉමිස්සාපි ගාථාය පතිරූපදෙසවාසො, පුබ්බෙ ච කතපුඤ්ඤතා, අත්තසම්මාපණිධීති තීණියෙව මඞ්ගලානි වුත්තානි, මඞ්ගලත්තඤ්ච නෙසං තත්ථ තත්ථ විභාවිතමෙවාති.

So wurden auch in dieser Strophe nur diese drei Segen verkündet: das Wohnen an einem geeigneten Ort, das in der Vergangenheit getane Verdienst und das richtige Ausrichten des eigenen Geistes. Und dass diese Segen sind, wurde an den jeweiligen Stellen bereits verdeutlicht.

නිට්ඨිතා පතිරූපදෙසවාසො චාති ඉමිස්සා ගාථාය අත්ථවණ්ණනා.

Abgeschlossen ist die Erläuterung der Bedeutung dieser Strophe, die mit 'Das Wohnen an einem geeigneten Ort' beginnt.

264. ඉදානි බාහුසච්චඤ්චාති එත්ථ බාහුසච්චන්ති බහුස්සුතභාවො. සිප්පන්ති යංකිඤ්චි හත්ථකොසල්ලං. විනයොති කායවාචාචිත්තවිනයනං. සුසික්ඛිතොති සුට්ඨු සික්ඛිතො. සුභාසිතාති සුට්ඨු භාසිතා. යාති අනියමනිද්දෙසො. වාචාති ගිරා බ්‍යප්පථො. සෙසං වුත්තනයමෙවාති. අයමෙත්ථ පදවණ්ණනා.

264. Nun zu 'Viel Wissen' und so weiter: Hier bedeutet 'Viel Wissen' der Zustand des Gelehrtseins. 'Handwerk' ist jede Art von handwerklicher Geschicklichkeit. 'Disziplin' ist die Bändigung von Körper, Sprache und Geist. 'Wohlgeschult' bedeutet gut geschult. 'Wohlgesprochen' bedeutet gut gesprochen. 'Welche' ist ein unbestimmtes Pronomen. 'Rede' ist der stimmliche Ausdruck. Der Rest ist in der bereits beschriebenen Weise zu verstehen. Dies ist hier die Worterklärung.

අත්ථවණ්ණනා පන එවං වෙදිතබ්බා – බාහුසච්චං නාම යං තං ‘‘සුතධරො හොති සුතසන්නිචයො’’ති (ම. නි. 1.339; අ. නි. 4.22) ච ‘‘ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චස්ස පුග්ගලස්ස බහුකං සුතං හොති සුත්තං ගෙය්‍යං වෙය්‍යාකරණ’’න්ති (අ. නි. 4.6) ච එවමාදිනා නයෙන සත්ථුසාසනධරත්තං වණ්ණිතං, තං අකුසලප්පහානකුසලාධිගමහෙතුතො අනුපුබ්බෙන පරමත්ථසච්චසච්ඡිකිරියහෙතුතො ච ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වුච්චති. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා –

Die Erklärung der Bedeutung ist nun wie folgt zu verstehen: 'Viel Wissen' wird als das Bewahren der Lehre des Meisters beschrieben, gemäß den Worten: 'Er bewahrt das Gehörte, häuft das Gehörte an' und 'Hier, ihr Mönche, hat ein Mensch viel gehört – Lehrreden, gemischte Prosa und Verse, Darlegungen' und so weiter. Dies wird als Segen bezeichnet, weil es die Ursache für das Überwinden des Unheilsamen und das Erlangen des Heilsamen ist, und weil es die Ursache dafür ist, schrittweise die höchste Wahrheit zu verwirklichen. Denn dies wurde vom Erhabenen gesagt:

‘‘සුතවා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො අකුසලං පජහති, කුසලං භාවෙති, සාවජ්ජං පජහති, අනවජ්ජං භාවෙති, සුද්ධමත්තානං පරිහරතී’’ති (අ. නි. 7.67).

'Mönche, ein gelehrter edler Jünger gibt das Unheilsame auf, entfaltet das Heilsame, gibt das Fehlerhafte auf, entfaltet das Fehlerfreie und bewahrt sich selbst in Reinheit.'

අපරම්පි වුත්තං –

Und es wurde ferner gesagt:

‘‘ධතානං ධම්මානං අත්ථමුපපරික්ඛති, අත්ථං උපපරික්ඛතො ධම්මා නිජ්ඣානං ඛමන්ති, ධම්මනිජ්ඣානක්ඛන්තියා සති ඡන්දො ජායති, ඡන්දජාතො උස්සහති, උස්සහන්තො තුලයති, තුලයන්තො පදහති, පදහන්තො කායෙන චෙව පරමත්ථසච්චං සච්ඡිකරොති, පඤ්ඤාය ච අතිවිජ්ඣ පස්සතී’’ති (ම. නි. 2.432).

'Er untersucht die Bedeutung der Lehren, die er behalten hat; wenn er ihre Bedeutung untersucht, findet er Gefallen an der Betrachtung dieser Lehren; wenn er Gefallen an der Betrachtung dieser Lehren gefunden hat, entsteht Streben; wer Streben entwickelt hat, strengt sich an; wer sich anstrengt, wägt ab; wer abwägt, bemüht sich; wer sich bemüht, verwirklicht mit dem Körper die höchste Wahrheit und sieht sie, indem er sie mit Weisheit durchdringt.'

අපිච අගාරිකබාහුසච්චම්පි යං අනවජ්ජං, තං උභයලොකහිතසුඛාවහනතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වෙදිතබ්බං.

Zudem ist auch das weltliche vielseitige Wissen, sofern es fehlerfrei ist, als Segen zu verstehen, da es zum Wohl und Glück in beiden Welten führt.

සිප්පං [Pg.19] නාම අගාරිකසිප්පඤ්ච අනගාරිකසිප්පඤ්ච. තත්ථ අගාරිකසිප්පං නාම යං පරූපරොධවිරහිතං අකුසලවිවජ්ජිතං මණිකාරසුවණ්ණකාරකම්මාදි, තං ඉධලොකත්ථාවහනතො මඞ්ගලං. අනගාරිකසිප්පං නාම චීවරවිචාරණසිබ්බනාදි සමණපරික්ඛාරාභිසඞ්ඛරණං, යං තං ‘‘ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යානි තානි සබ්‍රහ්මචාරීනං උච්චාවචානි කිංකරණීයානි, තත්ථ දක්ඛො හොතී’’තිආදිනා නයෙන තත්ථ තත්ථ සංවණ්ණිතං, යං ‘‘නාථකරණො ධම්මො’’ති (දී. නි. 3.345; අ. නි. 10.17) ච වුත්තං, තං අත්තනො ච පරෙසඤ්ච උභයලොකහිතසුඛාවහනතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වෙදිතබ්බං.

Ein Handwerk kann das Handwerk eines Laien oder das Handwerk eines Heimatlosen sein. Darunter ist das Handwerk eines Laien jenes, das frei von der Schädigung anderer und frei von Unheilsamem ist, wie die Arbeit eines Edelsteinschleifers, eines Goldschmieds und so weiter; dies ist ein Segen, weil es zum Nutzen in dieser Welt führt. Das Handwerk eines Heimatlosen ist das Zuschneiden und Nähen von Gewändern sowie die Instandhaltung der Requisiten eines Asketen, was hier und da gelobt wurde, wie in der Passage: 'Hier, ihr Mönche, ist ein Mönch geschickt in den verschiedenen Pflichten für seine Gefährten im heiligen Leben', was auch als 'eine Schutz gewährende Eigenschaft' bezeichnet wurde. Dies sollte als Segen verstanden werden, da es zum Wohl und Glück in beiden Welten für einen selbst und für andere führt.

විනයො නාම අගාරිකවිනයො ච අනගාරිකවිනයො ච. තත්ථ අගාරිකවිනයො නාම දසඅකුසලකම්මපථවිරමණං, සො තත්ථ අසංකිලෙසාපජ්ජනෙන ආචාරගුණවවත්ථානෙන ච සුසික්ඛිතො උභයලොකහිතසුඛාවහනතො මඞ්ගලං. අනගාරිකවිනයො නාම සත්තාපත්තික්ඛන්ධෙ අනාපජ්ජනං, සොපි වුත්තනයෙනෙව සුසික්ඛිතො. චතුපාරිසුද්ධිසීලං වා අනගාරිකවිනයො. සො යථා තත්ථ පතිට්ඨාය අරහත්තං පාපුණාති, එවං සික්ඛනෙන සුසික්ඛිතො ලොකියලොකුත්තරසුඛාධිගමහෙතුතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වෙදිතබ්බො.

Disziplin (vinaya) ist zweifach: die Disziplin eines Hausvaters und die Disziplin eines Heimatlosen. Hierbei ist die Disziplin eines Hausvaters das Abstehen von den zehn unheilsamen Handlungswegen. Darin gut geschult zu sein, ist ein Segen, weil es, indem man nicht in Verunreinigung verfällt und die hervorragenden Eigenschaften guten Verhaltens bestimmt, zu Wohl und Glück in beiden Welten führt. Die Disziplin eines Heimatlosen ist das Nicht-Begehen der sieben Klassen von Vergehen; darin ist man in der bereits erwähnten Weise gut geschult. Oder die Disziplin eines Heimatlosen ist die vierfache Reinheit der Tugendregeln. Da man auf dieser Grundlage die Arhatschaft erlangt, ist das Gutgeschultsein durch eine solche Schulung als Segen zu verstehen, weil es die Ursache für das Erreichen von weltlichem und überweltlichem Glück ist.

සුභාසිතා වාචා නාම මුසාවාදාදිදොසවිරහිතා වාචා. යථාහ – ‘‘චතූහි, භික්ඛවෙ, අඞ්ගෙහි සමන්නාගතා වාචා සුභාසිතා හොතී’’ති. අසම්ඵප්පලාපා වාචා එව වා සුභාසිතා. යථාහ –

Wohlgesprochene Rede ist eine Rede, die frei von Fehlern wie Lüge und Ähnlichem ist. Wie Er sagte: „Mönche, wenn die Rede vier Faktoren besitzt, ist sie wohlgesprochen.“ Oder: Allein jene Rede, die frei von unnützem Geschwätz ist, ist wohlgesprochen. Wie Er sagte:

‘‘සුභාසිතං උත්තමමාහු සන්තො,ධම්මං භණෙ නාධම්මං තං දුතියං;

පියං භණෙ නාප්පියං තං තතියං,සච්චං භණෙ නාලිකං තං චතුත්ථ’’න්ති. (සං. නි. 1.213;

සු. නි. 452);

„Das Wohlgesprochene nennen die Edlen das Beste; man spreche Dhamma, nicht Nicht-Dhamma – das ist das Zweite. Man spreche, was angenehm ist, nicht Unangenehmes – das ist das Dritte; man spreche die Wahrheit, keine Lüge – das ist das Vierte.“

අයම්පි උභයලොකහිතසුඛාවහනතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වෙදිතබ්බා. යස්මා ච අයං විනයපරියාපන්නා එව, තස්මා විනයග්ගහණෙන එතං අසඞ්ගණ්හිත්වා විනයො සඞ්ගහෙතබ්බො. අථවා කිං ඉමිනා පරිස්සමෙන පරෙසං ධම්මදෙසනාවාචා ඉධ ‘‘සුභාසිතා වාචා’’ති වෙදිතබ්බා. සා [Pg.20] හි යථා පතිරූපදෙසවාසො, එවං සත්තානං උභයලොකහිතසුඛනිබ්බානාධිගමපච්චයතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වුච්චති. ආහ ච –

Auch dies sollte als Segen verstanden werden, da es zu Wohl und Glück in beiden Welten führt. Da dies jedoch bereits in der Disziplin inbegriffen ist, sollte man dies nicht separat erfassen, sondern es ist in der Disziplin enthalten. Oder wozu diese Mühe? Unter „wohlgesprochener Rede“ ist hier das Lehren des Dhamma für andere zu verstehen. Denn wie das Wohnen an einem geeigneten Ort ist dies ein Segen, weil es für die Wesen eine Bedingung ist, Wohl und Glück in beiden Welten sowie Nibbāna zu erlangen. Und Er sagte:

‘‘යං බුද්ධො භාසති වාචං, ඛෙමං නිබ්බානපත්තියා;

දුක්ඛස්සන්තකිරියාය, සා වෙ වාචානමුත්තමා’’ති. (සං. නි. 1.213;

සු. නි. 456);

„Die Rede, die der Buddha spricht, zur Erlangung von Nibbāna, der Sicherheit, um dem Leiden ein Ende zu setzen – das ist wahrlich die höchste aller Reden.“

එවං ඉමිස්සා ගාථාය බාහුසච්චං, සිප්පං, විනයො සුසික්ඛිතො, සුභාසිතා වාචාති චත්තාරි මඞ්ගලානි වුත්තානි, මඞ්ගලත්තඤ්ච නෙසං තත්ථ තත්ථ විභාවිතමෙවාති.

So wurden in dieser Strophe vier Segen verkündet: großes Wissen, handwerkliches Geschick, eine gut geschulte Disziplin und wohlgesprochene Rede. Dass diese Segen sind, wurde für jeden einzelnen Fall bereits verdeutlicht.

නිට්ඨිතා බාහුසච්චඤ්චාති ඉමිස්සා ගාථාය අත්ථවණ්ණනා.

Beendet ist die Erklärung der Bedeutung dieser Strophe, die mit „Großes Wissen“ beginnt.

265. ඉදානි මාතාපිතුඋපට්ඨානන්ති එත්ථ මාතු ච පිතු චාති මාතාපිතු. උපට්ඨානන්ති උපට්ඨහනං. පුත්තානඤ්ච දාරානඤ්චාති පුත්තදාරස්ස. සඞ්ගණ්හනං සඞ්ගහො. න ආකුලා අනාකුලා. කම්මානි එව කම්මන්තා. සෙසං වුත්තනයමෙවාති අයං පදවණ්ණනා.

265. Nun zu „mātāpitu-upaṭṭhānaṃ“ (die Fürsorge für Mutter und Vater): Hier bedeutet „mātāpitu“ Mutter und Vater. „Upaṭṭhānaṃ“ bedeutet Dienen oder Pflegen. „Puttadārassa“ bezieht sich auf Kinder und Ehefrau. „Saṅgaho“ bedeutet Unterstützung. „Anākulā“ bedeutet nicht verworren. „Kammantā“ sind die Arbeiten selbst. Der Rest versteht sich in der bereits dargelegten Weise. Dies ist die Worterklärung.

අත්ථවණ්ණනා පන එවං වෙදිතබ්බා – මාතා නාම ජනිකා වුච්චති, තථා පිතා. උපට්ඨානං නාම පාදධොවනසම්බාහනඋච්ඡාදනන්හාපනෙහි චතුපච්චයසම්පදානෙන ච උපකාරකරණං. තත්ථ යස්මා මාතාපිතරො බහූපකාරා පුත්තානං අත්ථකාමා අනුකම්පකා, යං පුත්තකෙ බහි කීළිත්වා පංසුමක්ඛිතසරීරකෙ ආගතෙ දිස්වා පංසුකං පුඤ්ඡිත්වා මත්ථකං උපසිඞ්ඝායන්තා පරිචුම්බන්තා ච සිනෙහං උප්පාදෙන්ති, වස්සසතම්පි මාතාපිතරො සීසෙන පරිහරන්තා පුත්තා තෙසං පටිකාරං කාතුං අසමත්ථා. යස්මා ච තෙ ආපාදකා පොසකා ඉමස්ස ලොකස්ස දස්සෙතාරො බ්‍රහ්මසම්මතා පුබ්බාචරියසම්මතා, තස්මා තෙසං උපට්ඨානං ඉධ පසංසං පෙච්ච සග්ගසුඛඤ්ච ආවහති, තෙන ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වුච්චති. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා –

Die Erklärung der Bedeutung ist wie folgt zu verstehen: Als „Mutter“ wird die Gebärerin bezeichnet, und ebenso der „Vater“. „Fürsorge“ bedeutet, ihnen Beistand zu leisten durch das Waschen ihrer Füße, Massieren, Einreiben, Baden und durch das Darreichen der vier Lebensbedürfnisse. Da nun Mutter und Vater ihren Kindern sehr hilfreich sind, ihr Wohl wünschen und voller Mitgefühl sind – so sehr, dass sie, wenn sie die kleinen Kinder vom Spielen draußen mit schmutzbedecktem Körper zurückkehren sehen, den Schmutz abwischen, ihr Haupt riechen, sie küssen und Liebe in sich entstehen lassen –, können Kinder, selbst wenn sie ihre Eltern ein ganzes Jahrhundert lang auf dem Kopf tragen würden, deren Güte nicht vergelten. Und da sie diejenigen sind, die sie großziehen, ernähren und ihnen diese Welt zeigen, und als „Brahmā“ und „erste Lehrer“ gelten, bringt ihre Pflege Lob in diesem Leben und nach dem Tod himmlisches Glück; darum wird es ein „Segen“ genannt. Denn dies wurde vom Erhabenen gesagt:

‘‘බ්‍රහ්මාති මාතාපිතරො, පුබ්බාචරියාති වුච්චරෙ;

ආහුනෙය්‍යා ච පුත්තානං, පජාය අනුකම්පකා.

„Als Brahmā werden Mutter und Vater bezeichnet, als die ersten Lehrer werden sie genannt. Sie sind der Gaben ihrer Kinder würdig, denn sie haben Mitgefühl mit ihren Nachkommen.

‘‘තස්මා හි නෙ නමස්සෙය්‍ය, සක්කරෙය්‍ය ච පණ්ඩිතො;

අන්නෙන අථ පානෙන, වත්ථෙන සයනෙන ච.

Darum sollte ein Weiser sie verehren und ihnen gebührende Ehre erweisen, sie mit Speise und Trank versorgen, mit Kleidung und einer Schlafstätte,

‘‘උච්ඡාදනෙන [Pg.21] න්හාපනෙන, පාදානං ධොවනෙන ච;

තාය නං පාරිචරියාය, මාතාපිතූසු පණ්ඩිතා;

ඉධෙව නං පසංසන්ති, පෙච්ච සග්ගෙ පමොදතී’’ති. (අ. නි. 3.31;

ඉතිවු. 106;

ජා. 2.20.181-183);

durch Einreiben und Baden sowie durch das Waschen der Füße. Wegen dieses Dienstes an Mutter und Vater loben die Weisen einen hier in dieser Welt, und nach dem Tod frohlockt man im Himmel.“

අපරො නයො – උපට්ඨානං නාම භරණකිච්චකරණකුලවංසට්ඨපනාදිපඤ්චවිධං, තං පාපනිවාරණාදිපඤ්චවිධදිට්ඨධම්මිකහිතහෙතුතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වෙදිතබ්බං. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා –

Ein anderer Ansatz: Fürsorge ist fünffach, nämlich sie zu ernähren, ihre Pflichten zu erfüllen, die Familientradition zu bewahren und so weiter. Dies sollte als Segen verstanden werden, weil es die Ursache für das gegenwärtige Wohl ist, das aus der fünffachen Weise erwächst, wie das Abhalten von Schlechtem und so weiter. Denn dies wurde vom Erhabenen gesagt:

‘‘පඤ්චහි ඛො, ගහපතිපුත්ත, ඨානෙහි පුත්තෙන පුරත්ථිමා දිසා මාතාපිතරො පච්චුපට්ඨාතබ්බා ‘භතො නෙ භරිස්සාමි, කිච්චං නෙසං කරිස්සාමි, කුලවංසං ඨපෙස්සාමි, දායජ්ජං පටිපජ්ජිස්සාමි, අථ වා පන පෙතානං කාලකතානං දක්ඛිණං අනුප්පදස්සාමී’ති. ඉමෙහි ඛො, ගහපතිපුත්ත, පඤ්චහි ඨානෙහි පුත්තෙන පුරත්ථිමා දිසා මාතාපිතරො පච්චුපට්ඨිතා පඤ්චහි ඨානෙහි පුත්තං අනුකම්පන්ති, පාපා නිවාරෙන්ති, කල්‍යාණෙ නිවෙසෙන්ති, සිප්පං සික්ඛාපෙන්ති, පතිරූපෙන දාරෙන සංයොජෙන්ති, සමයෙ දායජ්ජං නිය්‍යාදෙන්තී’’ති (දී. නි. 3.267).

„In fünffacher Weise, Hausvatersohn, sollte ein Sohn seine Mutter und seinen Vater als die östliche Himmelsrichtung verehren und versorgen: ‚Von ihnen ernährt, werde ich sie ernähren. Ich werde ihre Pflichten für sie erfüllen. Ich werde die Familientradition bewahren. Ich werde mich des Erbes würdig erweisen. Und nach ihrem Tod werde ich Gaben für sie darbringen.‘ Und in fünffacher Weise zeigen die Eltern, die so von ihrem Sohn als der östlichen Himmelsrichtung versorgt werden, Mitgefühl mit ihrem Sohn: Sie halten ihn vom Bösen ab, weisen ihn zum Guten an, lassen ihn eine Kunst erlernen, vermitteln ihm eine passende Ehefrau und übergeben ihm zu gegebener Zeit sein Erbe.“

අපිච යො මාතාපිතරො තීසු වත්ථූසු පසාදුප්පාදනෙන සීලසමාදාපනෙන පබ්බජ්ජාය වා උපට්ඨහති, අයං මාතාපිතුඋපට්ඨාකානං අග්ගො, තස්ස තං මාතාපිතුඋපට්ඨානං මාතාපිතූහි කතස්ස උපකාරස්ස පච්චුපකාරභූතං අනෙකෙසං දිට්ඨධම්මිකානං සම්පරායිකානඤ්ච අත්ථානං පදට්ඨානතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වුච්චති.

Und ferner: Wer seine Mutter und seinen Vater in dreifacher Weise pflegt – indem er ihr Vertrauen erweckt, sie in Tugend festigt oder indem er in die Hauslosigkeit hinauszieht –, ist der Höchste unter denen, die Mutter und Vater pflegen. Diese Fürsorge für Mutter und Vater, die eine Vergeltung für die von den Eltern erwiesene Hilfe darstellt, wird für den so Handelnden als „Segen“ bezeichnet, weil sie die Grundlage für viele heilsame Dinge sowohl im gegenwärtigen als auch im zukünftigen Leben ist.

පුත්තදාරස්සාති එත්ථ අත්තනා ජනිතා පුත්තාපි ධීතරොපි ‘‘පුත්තා’’ ත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡන්ති. දාරාති වීසතියා භරියානං යා කාචි භරියා. පුත්තා ච දාරා ච පුත්තදාරං, තස්ස පුත්තදාරස්ස. සඞ්ගහොති සම්මානනාදීහි උපකාරකරණං. තං සුසංවිහිතකම්මන්තතාදිදිට්ඨධම්මිකහිතහෙතුතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වෙදිතබ්බං. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා – ‘‘පච්ඡිමා දිසා පුත්තදාරා වෙදිතබ්බා’’ති (දී. නි. 3.266) එත්ථ උද්දිට්ඨං පුත්තදාරං භරියාසද්දෙන සඞ්ගණ්හිත්වා –

Unter „puttadāra“ (Kinder und Ehefrau) zählen sowohl die selbst gezeugten Söhne als auch die Töchter als „Kinder“. „Dārā“ bezieht sich auf irgendeine Ehefrau unter den zwanzig Arten von Ehefrauen. Kinder und Ehefrau bilden „puttadāra“; deren Unterstützung (puttadārassa saṅgaho) bedeutet, ihnen durch Ehrerbietung und Ähnliches Beistand zu leisten. Dies sollte als Segen verstanden werden, weil es die Ursache für gegenwärtiges Wohl ist, wie etwa für gut organisierte Arbeit und so weiter. Und dies wurde vom Erhabenen gesagt: „Die westliche Himmelsrichtung soll als Ehefrau und Kinder verstanden werden“, wobei Er die hier genannten Kinder und Ehefrau unter dem Begriff der Ehefrau zusammenfasst und –

‘‘පඤ්චහි [Pg.22] ඛො, ගහපතිපුත්ත, ඨානෙහි සාමිකෙන පච්ඡිමා දිසා භරියා පච්චුපට්ඨාතබ්බා, සම්මානනාය අනවමානනාය අනතිචරියාය ඉස්සරියවොස්සග්ගෙන අලඞ්කාරානුප්පදානෙන. ඉමෙහි ඛො, ගහපතිපුත්ත, පඤ්චහි ඨානෙහි සාමිකෙන පච්ඡිමා දිසා භරියා පච්චුපට්ඨිතා පඤ්චහි ඨානෙහි සාමිකං අනුකම්පති, සුසංවිහිතකම්මන්තා ච හොති, සඞ්ගහිතපරිජනා ච, අනතිචාරිනී ච, සම්භතඤ්ච අනුරක්ඛති, දක්ඛා ච හොති අනලසා සබ්බකිච්චෙසූ’’ති (දී. නි. 3.269).

In fünffacher Weise, o Sohn des Hausvaters, sollte eine Ehefrau als die westliche Himmelsrichtung von ihrem Ehemann umsorgt werden: durch Wertschätzung, durch Nicht-Herabwürdigung, durch Treue, durch das Übertragen der Hausgewalt und durch das Überlassen von Schmuck. In dieser fünffachen Weise, o Sohn des Hausvaters, vom Ehemann als westliche Himmelsrichtung umsorgt, steht die Ehefrau ihm in fünffacher Weise liebevoll zur Seite: Sie verrichtet ihre Arbeit gut, sie sorgt gut für das Gesinde, sie ist treu, sie hütet den erworbenen Besitz und sie ist geschickt und fleißig bei all ihren Aufgaben.

අයං වා අපරො නයො – සඞ්ගහොති ධම්මිකාහි දානපියවාචඅත්ථචරියාහි සඞ්ගණ්හනං. සෙය්‍යථිදං – උපොසථදිවසෙසු පරිබ්බයදානං, නක්ඛත්තදිවසෙසු නක්ඛත්තදස්සාපනං, මඞ්ගලදිවසෙසු මඞ්ගලකරණං, දිට්ඨධම්මිකසම්පරායිකෙසු අත්ථෙසු ඔවාදානුසාසනන්ති. තං වුත්තනයෙනෙව දිට්ඨධම්මිකහිතහෙතුතො සම්පරායිකහිතහෙතුතො දෙවතාහිපි නමස්සනීයභාවහෙතුතො ච ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වෙදිතබ්බං. යථාහ සක්කො දෙවානමින්දො –

Oder dies ist eine andere Auslegung: „Unterstützung“ (saṅgaha) bedeutet das Beistehen durch rechtschaffenes Geben, liebevolle Rede und gemeinnütziges Wirken. Das ist wie folgt: das Gewähren von Unterhalt an Uposatha-Tagen, das Ermöglichen von Festbesuchen an Festtagen, das Durchführen von Segensfeiern an Glückstagen sowie das Ermahnen und Unterweisen in Belangen, die sich auf das gegenwärtige und das zukünftige Leben beziehen. Dies sollte in der bereits dargelegten Weise als ein „Segen“ (maṅgala) verstanden werden, da es eine Ursache für das Wohl im gegenwärtigen Leben und in zukünftigen Leben ist und weil es eine Ursache dafür ist, selbst von den Gottheiten verehrt zu werden. Wie Sakka, der Herrscher der Götter, sagte:

‘‘යෙ ගහට්ඨා පුඤ්ඤකරා, සීලවන්තො උපාසකා;

ධම්මෙන දාරං පොසෙන්ති, තෙ නමස්සාමි මාතලී’’ති. (සං. නි. 1.264);

„Diejenigen Hausbewohner, die Gutes tun, tugendhafte Laienanhänger sind und ihre Ehefrau auf rechtmäßige Weise ernähren, diese, o Mātali, verehre ich.“

අනාකුලා කම්මන්තා නාම කාලඤ්ඤුතාය පතිරූපකාරිතාය අනලසතාය උට්ඨානවීරියසම්පදාය අබ්‍යසනීයතාය ච කාලාතික්කමනඅප්පතිරූපකරණාකරණසිථිලකරණාදිආකුලභාවවිරහිතා කසිගොරක්ඛවණිජ්ජාදයො කම්මන්තා. එතෙ අත්තනො වා පුත්තදාරස්ස වා දාසකම්මකරානං වා බ්‍යත්තතාය එවං පයොජිතා දිට්ඨෙව ධම්මෙ ධනධඤ්ඤවුඩ්ඪිපටිලාභහෙතුතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වුත්තා. වුත්තඤ්චෙතං භගවතා –

Als „unverworrene Beschäftigungen“ (anākulā kammantā) werden Tätigkeiten wie Ackerbau, Viehzucht, Handel und dergleichen bezeichnet, die frei von Verwirrungen wie Verspätung, unpassender Ausführung, Untätigkeit, Nachlässigkeit und ähnlichen Fehlern sind, weil sie mit zeitlicher Klugheit, angemessenem Handeln, Fleiß, Tatkraft und Sorgenfreiheit verrichtet werden. Wenn diese Arbeiten durch die eigene Geschicklichkeit oder die der Ehefrau und Kinder oder der Diener und Arbeiter auf diese Weise ausgeführt werden, nennt man dies einen „Segen“, da sie im gegenwärtigen Leben zur Erlangung und Vermehrung von Wohlstand und Getreide führen. Und dies wurde vom Erhabenen wie folgt gesagt:

‘‘පතිරූපකාරී ධුරවා, උට්ඨාතා වින්දතෙ ධන’’න්ති. (සු. නි. 189;

සං. නි. 1.246) ච;

‘‘න දිවා සොප්පසීලෙන, රත්තිමුට්ඨානදෙස්සිනා;

නිච්චං මත්තෙන සොණ්ඩෙන, සක්කා ආවසිතුං ඝරං.

„Wer angemessen handelt, pflichtbewusst ist und tatkräftig aufstrebt, erlangt Wohlstand.“ Und: „Wer die Gewohnheit hat, tagsüber zu schlafen, wer nachts die Tatkraft meidet und wer ständig betrunken und trunkfällig ist, kann kein geordnetes Haus führen.“

‘‘අතිසීතං අතිඋණ්හං, අතිසායමිදං අහු;

ඉති විස්සට්ඨකම්මන්තෙ, අත්ථා අච්චෙන්ති මාණවෙ.

„Es ist zu kalt, es ist zu heiß, es ist bereits zu spät! – Wer so seine Arbeit vernachlässigt, an dem gehen die Gelegenheiten zum Wohlstand vorüber.“

‘‘යොධ [Pg.23] සීතඤ්ච උණ්හඤ්ච, තිණා භිය්‍යො න මඤ්ඤති;

කරං පුරිසකිච්චානි, සො සුඛා න විහායතී’’ති. ච (දී. නි. 3.253);

„Wer aber Kälte und Hitze nicht mehr achtet als einen Grashalm und die Pflichten eines Mannes erfüllt, der büßt sein Glück nicht ein.“

‘‘භොගෙ සංහරමානස්ස, භමරස්සෙව ඉරීයතො;

භොගා සන්නිචයං යන්ති, වම්මිකොවූපචීයතී’’ති. (දී. නි. 3.265) –

„Für jemanden, der Reichtümer ansammelt wie eine fleißig umherziehende Biene, häufen sich die Besitztümer an, so wie ein Ameisenhaufen anwächst.“

ච එවමාදි.

Und so weiter.

එවං ඉමිස්සාපි ගාථාය මාතුපට්ඨානං, පිතුපට්ඨානං, පුත්තදාරස්ස සඞ්ගහො, අනාකුලා ච කම්මන්තාති චත්තාරි මඞ්ගලානි වුත්තානි, පුත්තදාරස්ස සඞ්ගහං වා ද්විධා කත්වා පඤ්ච, මාතාපිතුඋපට්ඨානං වා එකමෙව කත්වා තීණි. මඞ්ගලත්තඤ්ච නෙසං තත්ථ තත්ථ විභාවිතමෙවාති.

So wurden auch in dieser Strophe vier Segen dargelegt: die Fürsorge für die Mutter, die Fürsorge für den Vater, die Unterstützung von Frau und Kindern sowie unverworrene Beschäftigungen. Oder aber man teilt „die Unterstützung von Frau und Kindern“ in zwei Teile auf und erhält fünf Segen, oder man fasst „die Fürsorge für Mutter und Vater“ zu einem einzigen zusammen und erhält drei. Und dass diese Segen sind, wurde an den jeweiligen Stellen bereits deutlich aufgezeigt.

නිට්ඨිතා මාතාපිතුඋපට්ඨානන්ති ඉමිස්සා ගාථාය අත්ථවණ්ණනා.

Beendet ist die Erklärung der Bedeutung dieser Strophe: „Die Fürsorge für Mutter und Vater“.

266. ඉදානි දානඤ්චාති එත්ථ දීයතෙ ඉමිනාති දානං, අත්තනො සන්තකං පරස්ස පටිපාදීයතීති වුත්තං හොති. ධම්මස්ස චරියා, ධම්මා වා අනපෙතා චරියා ධම්මචරියා. ඤායන්තෙ ‘‘අම්හාකං ඉමෙ’’ති ඤාතකා. න අවජ්ජානි අනවජ්ජානි, අනින්දිතානි අගරහිතානීති වුත්තං හොති. සෙසං වුත්තනයමෙවාති අයං පදවණ්ණනා.

266. Nun zu „Geben und...“ (dānañcāti): Hierbei bedeutet „Geben“ (dāna) „das, wodurch gegeben wird“; gemeint ist, dass man seinen eigenen Besitz einem anderen überlässt. „Rechtschaffenes Verhalten“ (dhammacariyā) ist das Ausüben des Dhamma oder ein Verhalten, das nicht vom Dhamma abweicht. „Verwandte“ (ñātaka) sind jene, von denen man weiß: „Diese gehören zu uns.“ „Tadellos“ (anavajjāni) bedeutet „nicht fehlerhaft“, also ungetadelt und unbescholten. Der Rest versteht sich gemäß der bereits dargelegten Methode. Dies ist die Worterklärung (padavaṇṇanā).

අත්ථවණ්ණනා පන එවං වෙදිතබ්බා – දානං නාම පරං උද්දිස්ස සුබුද්ධිපුබ්බිකා අන්නාදිදසදානවත්ථුපරිච්චාගචෙතනා තංසම්පයුත්තො වා අලොභො. අලොභෙන හි තං වත්ථුං පරස්ස පටිපාදෙති. තෙන වුත්තං ‘‘දීයතෙ ඉමිනාති දාන’’න්ති. තං බහුජනපියමනාපතාදීනං දිට්ඨධම්මිකසම්පරායිකානං ඵලවිසෙසානං අධිගමහෙතුතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වුත්තං. ‘‘දායකො සීහ දානපති බහුනො ජනස්ස පියො හොති මනාපො’’ති එවමාදීනි චෙත්ථ සුත්තානි (අ. නි. 5.34) අනුස්සරිතබ්බානි.

Die Erklärung der Bedeutung (atthavaṇṇanā) jedoch sollte wie folgt verstanden werden: „Geben“ (dāna) ist die von klarer Erkenntnis begleitete Absicht (cetanā), einem anderen zuliebe die zehn Arten von Gabe-Objekten wie Nahrung und dergleichen zu spenden, oder die mit dieser Absicht verbundene Gierlosigkeit (alobha). Denn durch Gierlosigkeit übergibt man dieses Objekt einem anderen. Daher wurde gesagt: „Geben ist das, wodurch gegeben wird.“ Dies wird als ein „Segen“ bezeichnet, da es die Ursache für die Erlangung besonderer Früchte im gegenwärtigen und im zukünftigen Leben ist, wie etwa bei vielen Menschen beliebt und angenehm zu sein. Und in diesem Zusammenhang sollten Lehrreden wie die folgende bedacht werden: „Ein Spender, Sīha, ein großzügiger Geber, ist vielen Menschen lieb und angenehm.“

අපරො නයො – දානං නාම දුවිධං ආමිසදානඤ්ච, ධම්මදානඤ්ච. තත්ථ ආමිසදානං වුත්තප්පකාරමෙව. ඉධලොකපරලොකදුක්ඛක්ඛයසුඛාවහස්ස පන සම්මාසම්බුද්ධප්පවෙදිතස්ස ධම්මස්ස පරෙසං හිතකාමතාය දෙසනා ධම්මදානං. ඉමෙසඤ්ච ද්වින්නං දානානං එතදෙව අග්ගං. යථාහ –

Eine andere Auslegung: Das Geben ist zweifach, nämlich das materielle Geben (āmisadāna) und das Geben des Dhamma (dhammadāna). Dabei ist das materielle Geben von der bereits beschriebenen Art. Das Geben des Dhamma hingegen ist das Verkünden der vom vollkommen Erleuchteten dargelegten Lehre aus dem Wunsch nach dem Wohl anderer – eine Lehre, die Glück bringt und das Leiden in dieser Welt und in der nächsten Welt beendet. Von diesen beiden Arten des Gebens ist diese [letztere] die höchste. Wie gesagt wurde:

‘‘සබ්බදානං [Pg.24] ධම්මදානං ජිනාති,සබ්බරසං ධම්මරසො ජිනාති;

සබ්බරතිං ධම්මරතී ජිනාති,තණ්හක්ඛයො සබ්බදුක්ඛං ජිනාතී’’ති. (ධ. ප. 354);

„Das Geben des Dhamma übertrifft alle Gaben; der Geschmack des Dhamma übertrifft jeden Geschmack; die Freude am Dhamma übertrifft jede Freude; das Versiegen des Begehrens überwindet alles Leiden.“

තත්ථ ආමිසදානස්ස මඞ්ගලත්තං වුත්තමෙව. ධම්මදානං පන යස්මා අත්ථපටිසංවෙදිතාදීනං ගුණානං පදට්ඨානං, තස්මා ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වුච්චති. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා –

Dabei wurde die Eigenschaft des materiellen Gebens als Segen bereits dargelegt. Das Geben des Dhamma aber wird als „Segen“ bezeichnet, weil es die unmittelbare Grundlage für vorzügliche Eigenschaften wie das tiefere Verständnis der Bedeutung und dergleichen ist. Denn dies wurde vom Erhabenen wie folgt gesagt:

‘‘යථා යථා, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං විත්ථාරෙන පරෙසං දෙසෙති, තථා තථා සො තස්මිං ධම්මෙ අත්ථපටිසංවෙදී ච හොති ධම්මපටිසංවෙදී චා’’ති එවමාදි (දී. නි. 3.355; අ. නි. 5.26).

„In welcher Weise auch immer, ihr Mönche, ein Mönch anderen die Lehre ausführlich verkündet, so wie er sie gehört und gelernt hat, in genau dieser Weise erfährt er in Bezug auf diese Lehre ein tieferes Verständnis der Bedeutung und ein tieferes Verständnis der Lehre, und so weiter.“

ධම්මචරියා නාම දසකුසලකම්මපථචරියා. යථාහ – ‘‘තිවිධං ඛො, ගහපතයො, කායෙන ධම්මචරියාසමචරියා හොතී’’ති එවමාදි. සා පනෙසා ධම්මචරියා සග්ගලොකූපපත්තිහෙතුතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වෙදිතබ්බා. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා – ‘‘ධම්මචරියාසමචරියාහෙතු ඛො, ගහපතයො, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්තී’’ති (ම. නි. 1.441).

„Rechtschaffenes Verhalten“ (dhammacariyā) bedeutet das Ausüben der zehn heilsamen Handlungswege. Wie gesagt wurde: „Dreifach, ihr Hausväter, ist das rechtschaffene und ausgewogene Verhalten mit dem Körper“, und so weiter. Dieses rechtschaffene Verhalten sollte als ein „Segen“ verstanden werden, da es die Ursache für eine Wiedergeburt in den himmlischen Welten ist. Denn dies wurde vom Erhabenen wie folgt gesagt: „Aufgrund von rechtschaffenem und ausgewogenem Verhalten, ihr Hausväter, werden manche Wesen hier nach dem Zerfall des Körpers, nach dem Tod, in einer glücklichen Existenzebene, in einer himmlischen Welt wiedergeboren.“

ඤාතකා නාම මාතිතො වා පිතිතො වා යාව සත්තමා පිතාමහයුගා සම්බන්ධා. තෙසං භොගපාරිජුඤ්ඤෙන වා බ්‍යාධිපාරිජුඤ්ඤෙන වා අභිහතානං අත්තනො සමීපං ආගතානං යථාබලං ඝාසච්ඡාදනධනධඤ්ඤාදීහි සඞ්ගහො පසංසාදීනං දිට්ඨධම්මිකානං සුගතිගමනාදීනඤ්ච සම්පරායිකානං විසෙසාධිගමානං හෙතුතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වුච්චති.

Als „Verwandte“ (ñātaka) gelten jene Personen, die mütterlicherseits oder väterlicherseits bis zur siebten Generation der Großeltern verwandt sind. Wenn diese durch Verlust des Besitzes oder durch Krankheit geplagt sind und Beistand suchend zu einem kommen, so nennt man ihre Unterstützung nach besten Kräften mit Nahrung, Kleidung, Geld, Getreide und dergleichen einen „Segen“, da sie die Ursache für die Erlangung besonderer Vorzüge im gegenwärtigen Leben – wie etwa Lob – und im zukünftigen Leben – wie etwa das Gelangen in eine glückliche Daseinsform – ist.

අනවජ්ජානි කම්මානි නාම උපොසථඞ්ගසමාදානවෙය්‍යාවච්චකරණආරාමවනරොපනසෙතුකරණාදීනි කායවචීමනොසුචරිතකම්මානි. තානි හි නානප්පකාරහිතසුඛාධිගමහෙතුතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වුච්චති. ‘‘ඨානං ඛො පනෙතං, විසාඛෙ, විජ්ජති යං ඉධෙකච්චො ඉත්ථී වා පුරිසො වා අට්ඨඞ්ගසමන්නාගතං උපොසථං උපවසිත්වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා චාතුමහාරාජිකානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍යා’’ති එවමාදීනි චෙත්ථ සුත්තානි (අ. නි. 8.43) අනුස්සරිතබ්බානි.

Als „tadellose Taten“ (anavajjāni kammāni) bezeichnet man heilsame Taten durch Körper, Rede und Geist, wie das Aufnehmen der Glieder des Uposatha, die Verrichtung von Hilfsdiensten, das Anlegen von Gärten und Wäldern, den Bau von Brücken und Ähnliches. Denn diese werden „Segen“ (maṅgala) genannt, da sie die Ursache für das Erreichen vielfältigen Nutzens und Glücks sind. Und hierbei sollte man sich an solche Diskurse wie diesen erinnern: „Es ist durchaus möglich, Visākhā, dass eine Frau oder ein Mann, die den mit acht Gliedern versehenen Uposatha einhalten, nach dem Zerfall des Körpers, nach dem Tod, in der Gemeinschaft der Devas der Vier Großkönige wiedergeboren werden.“

එවං [Pg.25] ඉමිස්සා ගාථාය දානං, ධම්මචරියා, ඤාතකානං සඞ්ගහො, අනවජ්ජානි කම්මානීති චත්තාරි මඞ්ගලානි වුත්තානි, මඞ්ගලත්තඤ්ච නෙසං තත්ථ තත්ථ විභාවිතමෙවාති.

Auf diese Weise wurden durch diesen Vers vier segensreiche Dinge dargelegt: Geben, ein Leben nach dem Dhamma, die Unterstützung von Verwandten und tadellose Taten. Und dass diese heilsam sind, wurde an den jeweiligen Stellen bereits verdeutlicht.

නිට්ඨිතා දානඤ්චාති ඉමිස්සා ගාථාය අත්ථවණ්ණනා.

Beendet ist die Erklärung der Bedeutung dieses Verses, beginnend mit „Geben und...“ (dānañca).

267. ඉදානි ආරතී විරතීති එත්ථ ආරතීති ආරමණං. විරතීති විරමණං, විරමන්ති වා එතාය සත්තාති විරති. පාපාති අකුසලා. මදනීයට්ඨෙන මජ්ජං, මජ්ජස්ස පානං මජ්ජපානං, තතො මජ්ජපානා. සංයමනං සංයමො. අප්පමජ්ජනං අප්පමාදො. ධම්මෙසූති කුසලෙසු. සෙසං වුත්තනයමෙවාති අයං පදවණ්ණනා.

267. Nun zu dem Versteil „āratī viratī“ (Meiden und Enthaltsamkeit): Hierbei bedeutet „āratī“ das Meiden (Abstehen). „Viratī“ bedeutet Enthaltsamkeit; oder aber: Dadurch enthalten sich die Wesen, folglich ist es Enthaltsamkeit (virati). „pāpā“ (vom Bösen) bedeutet von unheilsamen Dingen. Wegen seiner berauschenden Eigenschaft wird es Rauschtrank (majja) genannt; das Trinken von Rauschtrank ist Rauschmittelkonsum (majjapāna) – „tato majjapānā“ bedeutet demnach: von jenem Rauschmittelkonsum. Die Zügelung (saṃyamana) ist Selbstbeherrschung (saṃyamo). Die Nicht-Lässigkeit (appamajjana) ist Emsigkeit (appamādo). „dhammesu“ (in den Dingen) bedeutet in den heilsamen Dingen. Das Übrige versteht sich nach der bereits dargelegten Methode. Dies ist die Worterklärung (padavaṇṇanā).

අත්ථවණ්ණනා පන එවං වෙදිතබ්බා – ආරති නාම පාපෙ ආදීනවදස්සාවිනො මනසා එව අනභිරති. විරති නාම කම්මද්වාරවසෙන කායවාචාහි විරමණං. සා චෙසා විරති නාම සම්පත්තවිරති සමාදානවිරති සමුච්ඡෙදවිරතීති තිවිධා හොති. තත්ථ යා කුලපුත්තස්ස අත්තනො ජාතිං වා කුලං වා ගොත්තං වා පටිච්ච ‘‘න මෙ එතං පතිරූපං, ය්වාහං ඉමං පාණං හනෙය්‍යං, අදින්නං ආදියෙය්‍ය’’න්තිආදිනා නයෙන සම්පත්තවත්ථුතො විරති, අයං සම්පත්තවිරති නාම. සික්ඛාපදසමාදානවසෙන පන පවත්තා සමාදානවිරති නාම, යස්සා පවත්තිතො පභුති කුලපුත්තො පාණාතිපාතාදීනි න සමාචරති. අරියමග්ගසම්පයුත්තා සමුච්ඡෙදවිරති නාම, යස්සා පවත්තිතො පභුති අරියසාවකස්ස පඤ්ච භයානි වෙරානි වූපසන්තානි හොන්ති. පාපං නාම යං තං ‘‘පාණාතිපාතො ඛො, ගහපතිපුත්ත, කම්මකිලෙසො අදින්නාදානං…පෙ… කාමෙසුමිච්ඡාචාරො…පෙ… මුසාවාදො’’ති එවං විත්ථාරෙත්වා –

Die Erklärung der Bedeutung (atthavaṇṇanā) ist jedoch wie folgt zu verstehen: „Meiden“ (ārati) ist das rein geistige Nicht-Gefallen-Finden am Bösen bei jemandem, der dessen Gefahr sieht. „Enthaltsamkeit“ (virati) ist das Zurückhalten mittels Körper und Sprache durch die Tore des Handelns. Diese Enthaltsamkeit ist dreifach: die Enthaltsamkeit bei eingetretener Gelegenheit (sampatta-virati), die Enthaltsamkeit durch Aufnehmen von Gelübden (samādāna-virati) und die Enthaltsamkeit durch Vernichtung (samucchedavirati). Dabei ist diejenige Enthaltsamkeit, die bei einer eingetroffenen Situation stattfindet, wenn ein Sohn aus gutem Hause im Hinblick auf seine Geburt, seine Familie oder seine Sippe denkt: „Es schickt sich nicht für mich, dass ich dieses Lebewesen töte oder Ungegebenes nehme“, die sogenannte Enthaltsamkeit bei eingetretener Gelegenheit. Jene hingegen, die durch das Aufnehmen der Übungsregeln wirksam wird und von deren Beginn an der Sohn aus gutem Hause das Töten von Lebewesen usw. nicht mehr praktiziert, ist die sogenannte Enthaltsamkeit durch Aufnehmen von Gelübden. Die mit dem edlen Pfad verbundene Enthaltsamkeit ist die sogenannte Enthaltsamkeit durch Vernichtung, von deren Entstehen an für den edlen Jünger die fünf Ängste und Feindschaften völlig gestillt sind. Unter „Bösem“ (pāpa) versteht man das vierfache Unheilsame, das als Befleckung des Handelns (kammakilesa) bezeichnet wird, wie es ausführlich dargelegt ist mit: „Das Töten von Lebewesen, o Hausvatersohn, ist eine Befleckung des Handelns, das Nehmen von Ungegebenem... und so weiter... sexuelles Fehlverhalten... und so weiter... Lügen...“

‘‘පාණාතිපාතො අදින්නාදානං, මුසාවාදො ච වුච්චති;

පරදාරගමනඤ්චෙව, නප්පසංසන්ති පණ්ඩිතා’’ති. (දී. නි. 3.245) –

„Das Töten von Lebewesen, das Nehmen von Ungegebenes, das Sprechen von Unwahrheit, sowie das Gehen zu den Ehefrauen anderer: Solches loben die Weisen nicht.“

එවං ගාථාය සඞ්ගහිතං කම්මකිලෙසසඞ්ඛාතං චතුබ්බිධං අකුසලං, තතො පාපා. සබ්බාපෙසා ආරති ච විරති ච දිට්ඨධම්මිකසම්පරායිකභයවෙරප්පහානාදිනානප්පකාරවිසෙසාධිගමහෙතුතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වුච්චති. ‘‘පාණාතිපාතා පටිවිරතො ඛො, ගහපතිපුත්ත, අරියසාවකො’’තිආදීනි චෙත්ථ සුත්තානි අනුස්සරිතබ්බානි.

Dieses so im Vers zusammengefasste vierfache unheilsame Handeln, das als Befleckung des Handelns gilt, ist das, wovon man sich abwendet. All dieses Meiden und diese Enthaltsamkeit davon werden „Segen“ genannt, da sie die Ursache für das Erreichen verschiedenster Besonderheiten sind, wie etwa das Überwinden von Ängsten und Feindschaften im gegenwärtigen Leben und in zukünftigen Leben. Und hierbei sollte man sich an solche Diskurse erinnern wie: „Ein edler Jünger, o Hausvatersohn, enthält sich des Tötens von Lebewesen...“

මජ්ජපානා [Pg.26] ච සංයමො නාම පුබ්බෙ වුත්තසුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා වෙරමණියාවෙතං අධිවචනං. යස්මා පන මජ්ජපායී අත්ථං න ජානාති, ධම්මං න ජානාති, මාතුපි අන්තරායං කරොති, පිතු බුද්ධපච්චෙකබුද්ධතථාගතසාවකානම්පි අන්තරායං කරොති, දිට්ඨෙව ධම්මෙ ගරහං, සම්පරායෙ දුග්ගතිං, අපරාපරියායෙ උම්මාදඤ්ච පාපුණාති. මජ්ජපානා පන සංයතො තෙසං දොසානං වූපසමං තබ්බිපරීතගුණසම්පදඤ්ච පාපුණාති. තස්මා අයං මජ්ජපානා සංයමො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වෙදිතබ්බො.

Als „Zügelung im Hinblick auf Rauschgetränke“ (majjapānā ca saṃyamo) bezeichnet man die Enthaltsamkeit von berauschenden Getränken wie Bier, Wein und anderen Rauschmitteln, die die Grundlage für Nachlässigkeit bilden, wie bereits zuvor dargelegt wurde. Denn wer Rauschgetränke trinkt, erkennt weder den Nutzen noch den Dhamma; er schädigt sogar seine Mutter, seinen Vater, Buddhas, Paccekabuddhas und die Jünger eines Tathāgata; er erntet Tadel im gegenwärtigen Leben, gelangt in ein unglückliches Dasein im zukünftigen Leben und verfällt in späteren Leben dem Wahnsinn. Wer sich jedoch des Rauschmittelkonsums enthält, erlangt die Beruhigung dieser Fehler und die Fülle der ihnen entgegengesetzten guten Eigenschaften. Daher sollte diese Zügelung im Hinblick auf Rauschgetränke als ein Segen verstanden werden.

කුසලෙසු ධම්මෙසු අප්පමාදො නාම ‘‘කුසලානං වා ධම්මානං භාවනාය අසක්කච්චකිරියතා අසාතච්චකිරියතා අනට්ඨිතකිරියතා ඔලීනවුත්තිතා නික්ඛිත්තඡන්දතා නික්ඛිත්තධුරතා අනාසෙවනා අභාවනා අබහුලීකම්මං අනධිට්ඨානං අනනුයොගො පමාදො. යො එවරූපො පමාදො පමජ්ජනා පමජ්ජිතත්තං, අයං වුච්චති පමාදො’’ති (විභ. 846) එත්ථ වුත්තස්ස පමාදස්ස පටිපක්ඛනයෙන අත්ථතො කුසලෙසු ධම්මෙසු සතියා අවිප්පවාසො වෙදිතබ්බො. සො නානප්පකාරකුසලාධිගමහෙතුතො අමතාධිගමහෙතුතො ච ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වුච්චති. තත්ථ ‘‘අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො’’ති (ම. නි. 2.18-19; අ. නි. 5.26) ච ‘‘අප්පමාදො අමතපද’’න්ති (ධ. ප. 21) ච එවමාදි සත්ථුසාසනං අනුස්සරිතබ්බං.

Unter „Emsigkeit in heilsamen Dingen“ (kusalesu dhammesu appamādo) ist dem Sinn nach das ununterbrochene Verweilen in Achtsamkeit bezüglich der heilsamen Dinge zu verstehen, und zwar als das Gegenteil jener Nachlässigkeit (pamāda), die wie folgt beschrieben wird: „Nachlässigkeit bei der Entfaltung heilsamer Geisteszustände ist das unachtsame Ausführen, das unbeständige Ausführen, das unvollständige Ausführen, träges Verhalten, das Aufgeben des Wollens, das Ablegen der Verantwortung, das Nicht-Ausüben, Nicht-Entfalten, Nicht-Häufig-Machen, Nicht-Entschlossensein, Nicht-Eifrigsein – eine solche Nachlässigkeit, das Nachlässigsein, der Zustand der Nachlässigkeit wird Nachlässigkeit genannt.“ Diese Emsigkeit wird „Segen“ genannt, da sie sowohl eine Ursache für das Erlangen verschiedenster heilsamer Qualitäten als auch eine Ursache für das Erlangen des Todlosen ist. Hierbei sollte man sich an solche Lehren des Meisters erinnern wie: „Für einen Emsigen, Strebsamen“ und „Emsigkeit ist der Pfad zum Todlosen“.

එවං ඉමිස්සා ගාථාය පාපා විරති, මජ්ජපානා සංයමො, කුසලෙසු ධම්මෙසු අප්පමාදොති තීණි මඞ්ගලානි වුත්තානි, මඞ්ගලත්තඤ්ච නෙසං තත්ථ තත්ථ විභාවිතමෙවාති.

Auf diese Weise wurden in diesem Vers drei Segen dargelegt: die Enthaltsamkeit vom Bösen, die Zügelung im Hinblick auf Rauschgetränke und die Emsigkeit in heilsamen Dingen. Dass diese heilsam sind, wurde an den jeweiligen Stellen bereits verdeutlicht.

නිට්ඨිතා ආරතී විරතීති ඉමිස්සා ගාථාය අත්ථවණ්ණනා.

Beendet ist die Erklärung der Bedeutung dieses Verses, beginnend mit „Abkehr und Enthaltsamkeit...“ (āratī viratī).

268. ඉදානි ගාරවො චාති එත්ථ ගාරවොති ගරුභාවො. නිවාතොති නීචවුත්තිතා. සන්තුට්ඨීති සන්තොසො. කතස්ස ජානනතා කතඤ්ඤුතා. කාලෙනාති ඛණෙන සමයෙන. ධම්මස්ස සවනං ධම්මස්සවනං. සෙසං වුත්තනයමෙවාති අයං පදවණ්ණනා.

268. Nun zu dem Versteil „gāravo ca“ (Ehrfurcht und...): Hierbei bedeutet „gāravo“ Ehrerbietung (Respekt). „Nivāto“ bedeutet Demut (Bescheidenheit). „Santuṭṭhī“ bedeutet Zufriedenheit. Das Erkennen des für einen Getanen ist Dankbarkeit (kataññutā). „kālena“ (zur rechten Zeit) bedeutet im passenden Moment, zu gegebener Gelegenheit. Das Anhören der Lehre ist das Dhamma-Hören (dhammassavana). Das Übrige versteht sich nach der bereits dargelegten Methode. Dies ist die Worterklärung (padavaṇṇanā).

අත්ථවණ්ණනා පන එවං වෙදිතබ්බා – ගාරවො නාම ගරුකාරපයොගාරහෙසු බුද්ධපච්චෙකබුද්ධතථාගතසාවකආචරියුපජ්ඣායමාතාපිතුජෙට්ඨභාතිකභගිනිආදීසු යථානුරූපං ගරුකාරො ගරුකරණං සගාරවතා. ස්වායං ගාරවො යස්මා සුගතිගමනාදීනං හෙතු. යථාහ –

Die Erklärung der Bedeutung (atthavaṇṇanā) ist jedoch wie folgt zu verstehen: Als „Ehrfurcht“ (gāravo) bezeichnet man die angemessene ehrerbietige Behandlung, die Ehrerweisung und das Respektvollsein gegenüber jenen, die ehrerbietige Behandlung verdienen, wie den Buddhas, Paccekabuddhas, Jüngern des Tathāgata, Lehrern, Präzeptoren, Müttern, Vätern, älteren Brüdern, älteren Schwestern und Ähnlichen. Diese Ehrfurcht ist die Ursache für das Gelangen in eine glückliche Existenz und Ähnliches. Wie es heißt:

‘‘ගරුකාතබ්බං [Pg.27] ගරුං කරොති, මානෙතබ්බං මානෙති, පූජෙතබ්බං පූජෙති. සො තෙන කම්මෙන එවං සමත්තෙන එවං සමාදින්නෙන කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. නො චෙ කායස්ස භෙදා…පෙ… උපපජ්ජති, සචෙ මනුස්සත්තං ආගච්ඡති, යත්ථ යත්ථ පච්චාජායති, උච්චාකුලීනො හොතී’’ති (ම. නි. 3.295).

„Wer zu ehren ist, den ehrt er; wer zu achten ist, den achtet er; wer zu verehren ist, den verehrt er. Durch diese so vollbrachte, so übernommene Handlung wird er nach dem Zerfall des Körpers, nach dem Tod, in einer glücklichen Existenz, in einer himmlischen Welt wiedergeboren. Wenn er aber nach dem Zerfall des Körpers... und so weiter... dort nicht wiedergeboren wird, sondern in den Zustand als Mensch zurückkehrt, wird er, wo auch immer er wiedergeboren wird, von hoher Geburt sein.“

යථා චාහ – ‘‘සත්තිමෙ, භික්ඛවෙ, අපරිහානියා ධම්මා. කතමෙ සත්ත? සත්ථුගාරවතා’’තිආදි (අ. නි. 7.32-33). තස්මා ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වුච්චති.

Und wie es weiterhin heißt: „Es gibt, ihr Mönche, diese sieben Dinge, die vor dem Verfall schützen. Welche sieben? Die Ehrfurcht vor dem Meister...“ und so weiter. Daher wird sie „Segen“ genannt.

නිවාතො නාම නීචමනතා නිවාතවුත්තිතා, යාය සමන්නාගතො පුග්ගලො නිහතමානො නිහතදප්පො පාදපුඤ්ඡනචොළකසමො ඡින්නවිසාණුසභසමො උද්ධටදාඨසප්පසමො ච හුත්වා සණ්හො සඛිලො සුඛසම්භාසො හොති, අයං නිවාතො. ස්වායං යසාදිගුණපටිලාභහෙතුතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වුච්චති. ආහ ච – ‘‘නිවාතවුත්ති අත්ථද්ධො, තාදිසො ලභතෙ යස’’න්ති එවමාදි (දී. නි. 3.273).

Demut (nivāto) bedeutet Sanftmut des Geistes (nīcamanatā) und demütiges Verhalten (nivātavuttitā). Ein Mensch, der damit ausgestattet ist, ist frei von Stolz (nihatamāno) und frei von Hochmut (nihatadappo); er ist wie ein Fußabstreiftuch (pādapuñchanacoḷakasamo), wie ein Stier mit abgebrochenen Hörnern (chinnavisāṇusabhasamo) und wie eine Schlange, der die Giftzähne gezogen wurden (uddhaṭadāṭhasappasamo). Er ist sanft (saṇho), freundlich (sakhilo) und leicht anzusprechen (sukhasambhāso) – dies ist Demut. Sie wird als 'Segen' (maṅgala) bezeichnet, weil sie die Ursache für den Erwerb von Vorzügen wie Ruhm und Ansehen (yasādiguṇapaṭilābhahetuto) ist. Und es wurde gesagt: 'Wer von demütigem Verhalten und nicht stolzstarr ist, ein solcher erlangt Ruhm' und so weiter.

සන්තුට්ඨි නාම ඉතරීතරපච්චයසන්තොසො, සො ද්වාදසවිධො හොති. සෙය්‍යථිදං – චීවරෙ යථාලාභසන්තොසො, යථාබලසන්තොසො, යථාසාරුප්පසන්තොසොති තිවිධො. එවං පිණ්ඩපාතාදීසු.

Zufriedenheit (santuṭṭhi) bedeutet Zufriedenheit mit jeglicher Art von Requisiten (itarītarapaccayasantoso). Sie ist zwölffach (dvādasavidho). Das heißt: In Bezug auf die Robe (cīvare) gibt es drei Arten: Zufriedenheit gemäß dem Erhaltenen (yathālābhasantoso), Zufriedenheit gemäß der eigenen Kraft beziehungsweise Fähigkeit (yathābalasantoso) und Zufriedenheit gemäß der Angemessenheit (yathāsāruppasantoso). Ebenso verhält es sich bei der Almosenspeise und den anderen Requisiten.

තස්සායං පභෙදවණ්ණනා – ඉධ භික්ඛු චීවරං ලභති සුන්දරං වා අසුන්දරං වා, සො තෙනෙව යාපෙති, අඤ්ඤං න පත්ථෙති, ලභන්තොපි න ගණ්හාති, අයමස්ස චීවරෙ යථාලාභසන්තොසො. අථ පන ආබාධිකො හොති, ගරුං චීවරං පාරුපන්තො ඔණමති වා කිලමති වා. සො සභාගෙන භික්ඛුනා සද්ධිං තං පරිවත්තෙත්වා ලහුකෙන යාපෙන්තොපි සන්තුට්ඨොව හොති, අයමස්ස චීවරෙ යථාබලසන්තොසො. අපරො භික්ඛු පණීතපච්චයලාභී හොති, සො පට්ටචීවරාදීනං අඤ්ඤතරං මහග්ඝං චීවරං ලභිත්වා ‘‘ඉදං ථෙරානං චිරපබ්බජිතානං බහුස්සුතානඤ්ච අනුරූප’’න්ති තෙසං දත්වා අත්තනා සඞ්කාරකූටා වා අඤ්ඤතො වා කුතොචි නන්තකානි උච්චිනිත්වා සඞ්ඝාටිං කත්වා ධාරෙන්තොපි සන්තුට්ඨොව හොති, අයමස්ස චීවරෙ යථාසාරුප්පසන්තොසො.

Dies ist die detaillierte Erklärung dazu: Hier erhält ein Bhikkhu eine Robe, die entweder gut oder schlecht sein mag. Er gibt sich mit genau dieser zufrieden, wünscht sich keine andere und nimmt, selbst wenn er eine weitere erhält, diese nicht an. Dies ist seine Zufriedenheit gemäß dem Erhaltenen in Bezug auf die Robe. Wenn er jedoch krank ist und sich unter einer schweren Robe beugen muss oder ermüdet, tauscht er diese mit einem ihm vertrauten Bhikkhu aus und gibt sich mit einer leichten Robe zufrieden; auch so bleibt er zufrieden. Dies ist seine Zufriedenheit gemäß der eigenen Kraft in Bezug auf die Robe. Ein anderer Bhikkhu erhält vorzügliche Requisiten. Wenn er eine kostbare Robe aus wertvollem Stoff erhält, denkt er: 'Dies ist angemessen für Ältere, die schon lange ordiniert sind und über großes Wissen verfügen.' Er gibt sie ihnen, sammelt selbst Stofffetzen von einem Müllhaufen oder von anderswo, macht daraus eine äußere Robe und trägt sie; auch so ist er vollkommen zufrieden. Dies ist seine Zufriedenheit gemäß der Angemessenheit in Bezug auf die Robe.

ඉධ [Pg.28] පන භික්ඛු පිණ්ඩපාතං ලභති ලූඛං වා පණීතං වා, සො තෙනෙව යාපෙති, අඤ්ඤං න පත්ථෙති, ලභන්තොපි න ගණ්හාති, අයමස්ස පිණ්ඩපාතෙ යථාලාභසන්තොසො. අථ පන ආබාධිකො හොති, ලූඛං පිණ්ඩපාතං භුඤ්ජිත්වා බාළ්හං රොගාතඞ්කං පාපුණාති, සො සභාගස්ස භික්ඛුනො තං දත්වා තස්ස හත්ථතො සප්පිමධුඛීරාදීනි භුඤ්ජිත්වා සමණධම්මං කරොන්තොපි සන්තුට්ඨොව හොති, අයමස්ස පිණ්ඩපාතෙ යථාබලසන්තොසො. අපරො භික්ඛු පණීතං පිණ්ඩපාතං ලභති, සො ‘‘අයං පිණ්ඩපාතො ථෙරානං චිරපබ්බජිතානං අඤ්ඤෙසඤ්ච පණීතපිණ්ඩපාතං විනා අයාපෙන්තානං සබ්‍රහ්මචාරීනං අනුරූපො’’ති තෙසං දත්වා අත්තනා පිණ්ඩාය චරිත්වා මිස්සකාහාරං භුඤ්ජන්තොපි සන්තුට්ඨොව හොති, අයමස්ස පිණ්ඩපාතෙ යථාසාරුප්පසන්තොසො.

Hier wiederum erhält ein Bhikkhu Almosenspeise, sei sie grob oder vorzüglich. Er gibt sich mit genau dieser zufrieden, wünscht sich keine andere und nimmt, selbst wenn er eine weitere erhält, diese nicht an. Dies ist seine Zufriedenheit gemäß dem Erhaltenen in Bezug auf die Almosenspeise. Wenn er jedoch krank ist und durch den Verzehr grober Speise schwer erkrankt, gibt er diese einem ihm vertrauten Bhikkhu, nimmt aus dessen Hand Ghee, Honig, Milch und Ähnliches an und übt die Pflichten eines Asketen aus; auch so bleibt er zufrieden. Dies ist seine Zufriedenheit gemäß der eigenen Kraft in Bezug auf die Almosenspeise. Ein anderer Bhikkhu erhält vorzügliche Almosenspeise. Er denkt: 'Diese Almosenspeise ist angemessen für Ältere, die schon lange ordiniert sind, und für andere Mitbrüder im heiligen Leben, die ohne vorzügliche Speise nicht auskommen.' Er gibt sie ihnen, geht selbst auf Almosengang, isst gemischte Speise und bleibt zufrieden. Dies ist seine Zufriedenheit gemäß der Angemessenheit in Bezug auf die Almosenspeise.

ඉධ පන භික්ඛුනො සෙනාසනං පාපුණාති, සො තෙනෙව සන්තුස්සති, පුන අඤ්ඤං සුන්දරතරම්පි පාපුණන්තං න ගණ්හාති, අයමස්ස සෙනාසනෙ යථාලාභසන්තොසො. අථ පන ආබාධිකො හොති, නිවාතසෙනාසනෙ වසන්තො අතිවිය පිත්තරොගාදීහි ආතුරීයති, සො සභාගස්ස භික්ඛුනො තං දත්වා තස්ස පාපුණනකෙ සවාතසීතලසෙනාසනෙ වසිත්වා සමණධම්මං කරොන්තොපි සන්තුට්ඨොව හොති, අයමස්ස සෙනාසනෙ යථාබලසන්තොසො. අපරො භික්ඛු සුන්දරං සෙනාසනං පත්තම්පි න සම්පටිච්ඡති ‘‘සුන්දරසෙනාසනං පමාදට්ඨානං, තත්‍ර නිසින්නස්ස ථිනමිද්ධං ඔක්කමති, නිද්දාභිභූතස්ස ච පුන පටිබුජ්ඣතො කාමවිතක්කා සමුදාචරන්තී’’ති, සො තං පටික්ඛිපිත්වා අබ්භොකාසරුක්ඛමූලපණ්ණකුටීසු යත්ථ කත්ථචි නිවසන්තොපි සන්තුට්ඨොව හොති, අයමස්ස සෙනාසනෙ යථාසාරුප්පසන්තොසො.

Hier wiederum fällt einem Bhikkhu eine Unterkunft zu. Er ist mit genau dieser zufrieden, und selbst wenn ihm eine noch bessere zukommt, nimmt er sie nicht an. Dies ist seine Zufriedenheit gemäß dem Erhaltenen in Bezug auf die Unterkunft. Wenn er jedoch krank ist und beim Wohnen in einer windstillen Unterkunft übermäßig unter Gallenleiden oder ähnlichen Krankheiten leidet, gibt er sie einem ihm vertrauten Bhikkhu, wohnt in einer luftigen, kühlen Unterkunft, die ihm zufällt, und übt die Pflichten eines Asketen aus; auch so bleibt er zufrieden. Dies ist seine Zufriedenheit gemäß der eigenen Kraft in Bezug auf die Unterkunft. Ein anderer Bhikkhu nimmt eine vorzügliche Unterkunft nicht an, selbst wenn sie ihm zufällt, da er bedenkt: 'Eine vorzügliche Unterkunft ist eine Grundlage für Nachlässigkeit. Wenn man darin sitzt, wird man von Trägheit und Starrheit überwältigt, und wenn man vom Schlaf überwältigt wieder erwacht, steigen sinnliche Gedanken in einem auf.' Daher weist er sie zurück und ist zufrieden, wo auch immer er wohnt – unter freiem Himmel, am Fuße eines Baumes oder in einer Blätterhütte. Dies ist seine Zufriedenheit gemäß der Angemessenheit in Bezug auf die Unterkunft.

ඉධ පන භික්ඛු භෙසජ්ජං ලභති හරීතකං වා ආමලකං වා, සො තෙනෙව යාපෙති, අඤ්ඤෙහි ලද්ධං සප්පිමධුඵාණිතාදිම්පි න පත්ථෙති, ලභන්තොපි න ගණ්හාති, අයමස්ස ගිලානපච්චයෙ යථාලාභසන්තොසො. අථ පන ආබාධිකො තෙලෙන අත්ථිකො ඵාණිතං ලභති, සො තං සභාගස්ස භික්ඛුනො දත්වා තස්ස හත්ථතො තෙලෙන භෙසජ්ජං කත්වා සමණධම්මං කරොන්තොපි සන්තුට්ඨොව හොති, අයමස්ස ගිලානපච්චයෙ යථාබලසන්තොසො. අපරො භික්ඛු එකස්මිං භාජනෙ පූතිමුත්තහරීතකං [Pg.29] ඨපෙත්වා එකස්මිං චතුමධුරං ‘‘ගණ්හථ, භන්තෙ, යදිච්ඡසී’’ති වුච්චමානො සචස්ස තෙසං ද්වින්නං අඤ්ඤතරෙනපි බ්‍යාධි වූපසම්මති, අථ ‘‘පූතිමුත්තහරීතකං නාම බුද්ධාදීහි වණ්ණිතං, අයඤ්ච පූතිමුත්තභෙසජ්ජං නිස්සාය පබ්බජ්ජා, තත්ථ තෙ යාවජීවං උස්සාහො කරණීයො’’ති (මහාව. 128) වුත්තන්ති චින්තෙන්තො චතුමධුරභෙසජ්ජං පටික්ඛිපිත්වා මුත්තහරීතකෙන භෙසජ්ජං කරොන්තොපි පරමසන්තුට්ඨොව හොති, අයමස්ස ගිලානපච්චයෙ යථාසාරුප්පසන්තොසො.

Hier wiederum erhält ein Bhikkhu als Medizin entweder eine Myrobalane-Frucht (harītaka) oder eine Emblic-Myrobalane (āmalaka). Er gibt sich mit genau dieser zufrieden, verlangt nicht nach Ghee, Honig, Melasse und Ähnlichem, das er von anderen erhalten könnte, und nimmt es selbst dann nicht an, wenn er es bekommt. Dies ist seine Zufriedenheit gemäß dem Erhaltenen in Bezug auf Heilmittel für Kranke. Wenn er jedoch krank ist, Öl benötigt und Melasse erhält, gibt er diese einem ihm vertrauten Bhikkhu, stellt mit dem aus dessen Hand erhaltenen Öl Medizin her und übt die Pflichten eines Asketen aus; auch so bleibt er zufrieden. Dies ist seine Zufriedenheit gemäß der eigenen Kraft in Bezug auf Heilmittel für Kranke. Ein anderer Bhikkhu hat in einem Gefäß in gärendem Kuhurin eingelegte Myrobalanen-Früchte (pūtimuttaharītaka) vor sich und in einem anderen Gefäß die vier Süßigkeiten (catumadhura). Ihm wird gesagt: 'Ehrwürdiger Herr, nehmen Sie, was Sie wünschen.' Selbst wenn seine Krankheit durch jedes dieser beiden Mittel geheilt werden könnte, denkt er: 'Die in gärendem Kuhurin eingelegte Myrobalanen-Frucht wurde von den Buddhas und anderen gepriesen, und es heißt: „Das Hinausgehen in die Hauslosigkeit stützt sich auf die Medizin aus gärendem Kuhurin; darin sollst du dich dein Leben lang bemühen.“' Indem er dies bedenkt, weist er die Medizin aus den vier Süßigkeiten zurück und stellt seine Medizin mit den in Kuhurin eingelegten Myrobalanen her; dabei ist er zutiefst zufrieden. Dies ist seine Zufriedenheit gemäß der Angemessenheit in Bezug auf Heilmittel für Kranke.

එවං පභෙදො සබ්බොපෙසො සන්තොසො සන්තුට්ඨීති වුච්චති. සා අත්‍රිච්ඡතාපාපිච්ඡතාමහිච්ඡතාදීනං පාපධම්මානං පහානාධිගමහෙතුතො සුගතිහෙතුතො අරියමග්ගසම්භාරභාවතො චාතුද්දිසාදිභාවහෙතුතො ච ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වෙදිතබ්බා. ආහ ච –

Diese so dargelegte, vielfältige und umfassende Zufriedenheit wird als 'Santuṭṭhī' (Zufriedenheit) bezeichnet. Sie ist als ein 'Segen' (maṅgala) zu verstehen, weil sie die Ursache für das Aufgeben schlechter Eigenschaften wie maßloser Gier (atricchatā), böser Begehren (pāpicchatā), großer Wünsche (mahicchatā) und Ähnlichem ist; weil sie zu einer glücklichen Wiedergeburt (sugati) führt; weil sie eine Rüstung für den edlen Pfad darstellt und weil sie dazu führt, in allen vier Himmelsrichtungen heimisch und frei von Feindseligkeit zu sein. Und er sagte:

‘‘චාතුද්දිසො අප්පටිඝො ච හොති,සන්තුස්සමානො ඉතරීතරෙනා’’ති. (සු. නි. 42;

චූළනි. ඛග්ගවිසාණසුත්තනිද්දෙස 128) එවමාදි;

„In allen vier Richtungen heimisch und ohne Widerwillen ist er, zufrieden mit dem, was auch immer er erhält“ und so weiter.

කතඤ්ඤුතා නාම අප්පස්ස වා බහුස්ස වා යෙන කෙනචි කතස්ස උපකාරස්ස පුනප්පුනං අනුස්සරණභාවෙන ජානනතා. අපිච නෙරයිකාදිදුක්ඛපරිත්තාණතො පුඤ්ඤානි එව පාණීනං බහූපකාරානි, තතො තෙසම්පි උපකාරානුස්සරණතා ‘‘කතඤ්ඤුතා’’ති වෙදිතබ්බා. සා සප්පුරිසෙහි පසංසනීයතාදිනානප්පකාරවිසෙසාධිගමහෙතුතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වුත්තා. ආහ ච – ‘‘ද්වෙමෙ, භික්ඛවෙ, පුග්ගලා දුල්ලභා ලොකස්මිං. කතමෙ ද්වෙ? යො ච පුබ්බකාරී, යො ච කතඤ්ඤූ කතවෙදී’’ති (අ. නි. 2.120).

Dankbarkeit (kataññutā) bedeutet das Erkennen und das wiederholte Eingedenksein einer Hilfeleistung, sei sie klein oder groß, die von irgendjemandem erwiesen wurde. Darüber hinaus sind es die heilsamen Verdienste (puññāni) selbst, die den Lebewesen am meisten nützen, da sie diese vor den Leiden der Hölle und Ähnlichem schützen; daher ist auch das Eingedenksein dieser wohlwollenden Verdienste als Dankbarkeit zu verstehen. Sie wird als 'Segen' (maṅgala) bezeichnet, weil sie dazu führt, von edlen Menschen (sappurisehi) gepriesen zu werden und verschiedene andere herausragende Errungenschaften zu erlangen. Und er sagte: 'Diese zwei Personen, o Bhikkhus, sind in der Welt schwer zu finden. Welche zwei? Derjenige, der zuerst Gutes tut (pubbakārī), und derjenige, der dankbar und erkenntlich ist (kataññū katavedī).'

කාලෙන ධම්මස්සවනං නාම යස්මිං කාලෙ උද්ධච්චසහගතං චිත්තං හොති, කාමවිතක්කාදීනං වා අඤ්ඤතරෙන අභිභූතං, තස්මිං කාලෙ තෙසං විනොදනත්ථං ධම්මස්සවනං. අපරෙ ආහු – පඤ්චමෙ පඤ්චමෙ දිවසෙ ධම්මස්සවනං කාලෙන ධම්මස්සවනං නාම. යථාහ ආයස්මා අනුරුද්ධො ‘‘පඤ්චාහිකං ඛො පන මයං, භන්තෙ, සබ්බරත්තිං ධම්මියා කථාය සන්නිසීදාමා’’ති (ම. නි. 1.327; මහාව. 466).

„Das zeitrechte Hören der Lehre“ (kālena dhammassavanaṃ) bedeutet: Zu welcher Zeit der Geist von Aufgeregtheit (uddhacca) begleitet ist oder von einem der Gedanken an Sinnenlust und so weiter überwältigt ist, zu jener Zeit ist das Hören der Lehre zum Zwecke von deren Vertreibung [zeitrechtes Hören]. Andere sagen: Das Hören der Lehre an jedem fünften Tag wird „zeitrechtes Hören der Lehre“ genannt. Wie der ehrwürdige Anuruddha sagte: „Am fünften Tag aber, o Herr, sitzen wir die ganze Nacht über zu einem Lehrgespräch beisammen.“

අපිච යස්මිං කාලෙ කල්‍යාණමිත්තෙ උපසඞ්කමිත්වා සක්කා හොති අත්තනො කඞ්ඛාපටිවිනොදකං ධම්මං සොතුං, තස්මිං කාලෙපි ධම්මස්සවනං ‘‘කාලෙන ධම්මස්සවන’’න්ති වෙදිතබ්බං. යථාහ – ‘‘තෙ කාලෙන කාලං උපසඞ්කමිත්වා [Pg.30] පරිපුච්ඡති පරිපඤ්හතී’’තිආදි (දී. නි. 3.358). තදෙතං කාලෙන ධම්මස්සවනං නීවරණප්පහානචතුරානිසංසආසවක්ඛයාදිනානප්පකාරවිසෙසාධිගමහෙතුතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වෙදිතබ්බං. වුත්තඤ්හෙතං –

Zudem ist das Hören der Lehre auch zu jener Zeit, wenn es möglich ist, zu einem guten Freund (kalyāṇamitta) hinzutreten, um die Lehre zu hören, die die eigenen Zweifel vertreibt, als „zeitrechtes Hören der Lehre“ zu verstehen. Wie es heißt: „Sie treten von Zeit zu Zeit an sie heran, fragen nach und erkundigen sich“ und so weiter. Dieses zeitrechte Hören der Lehre ist als ein „Heilszeichen“ (maṅgala) zu verstehen, weil es die Ursache für das Erlangen verschiedener Arten von Vorzüglichkeiten ist, wie das Aufgeben der Hemmnisse (nīvaraṇa), die viererlei Segnungen und die Versiegung der Triebe (āsavakkhaya). Denn dies wurde gesagt:

‘‘යස්මිං, භික්ඛවෙ, සමයෙ අරියසාවකො අට්ඨිං කත්වා මනසි කත්වා සබ්බං චෙතසො සමන්නාහරිත්වා ඔහිතසොතො ධම්මං සුණාති, පඤ්චස්ස නීවරණානි තස්මිං සමයෙ න හොන්තී’’ති (සං. නි. 5.219) ච.

„Zu welcher Zeit, ihr Mönche, ein edler Schüler der Lehre zuhört, indem er ihr Achtung schenkt, sie beherzigt, seine ganze Aufmerksamkeit darauf richtet und mit geneigten Ohren lauscht, zu jener Zeit sind die fünf Hemmnisse in ihm nicht gegenwärtig.“

‘‘සොතානුගතානං, භික්ඛවෙ, ධම්මානං…පෙ… සුප්පටිවිද්ධානං චත්තාරො ආනිසංසා පාටිකඞ්ඛා’’ති (අ. නි. 4.191) ච.

„Wenn, ihr Mönche, die Lehren mit dem Gehör aufgenommen wurden … und durch Einsicht wohl durchdrungen sind, sind viererlei Segnungen zu erwarten.“

‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා කාලෙන කාලං සම්මා භාවියමානා සම්මා අනුපරිවත්තියමානා අනුපුබ්බෙන ආසවානං ඛයං පාපෙන්ති. කතමෙ චත්තාරො? කාලෙන ධම්මස්සවන’’න්ති ච එවමාදීනි (අ. නි. 4.147).

„Diese vier Dinge, ihr Mönche, führen, wenn sie von Zeit zu Zeit richtig entfaltet und richtig gepflegt werden, allmählich zur Versiegung der Triebe. Welche vier? Das zeitrechte Hören der Lehre“, und so weiter.

එවං ඉමිස්සා ගාථාය ගාරවො, නිවාතො, සන්තුට්ඨි, කතඤ්ඤුතා, කාලෙන ධම්මස්සවනන්ති පඤ්ච මඞ්ගලානි වුත්තානි, මඞ්ගලත්තඤ්ච නෙසං තත්ථ තත්ථ විභාවිතමෙවාති.

So wurden durch diese Strophe fünf Heilszeichen dargelegt: Ehrfurcht, Demut, Zufriedenheit, Dankbarkeit und das zeitrechte Hören der Lehre; und dass diese Heilszeichen sind, wurde an den jeweiligen Stellen bereits verdeutlicht.

නිට්ඨිතා ගාරවො ච නිවාතො චාති ඉමිස්සා ගාථාය අත්ථවණ්ණනා.

Beendet ist die Erklärung der Bedeutung dieser Strophe: „Ehrfurcht und Demut“.

269. ඉදානි ඛන්තී චාති එත්ථ ඛමනං ඛන්ති. පදක්ඛිණග්ගාහිතාය සුඛං වචො අස්මින්ති සුවචො, සුවචස්ස කම්මං සොවචස්සං, සොවචස්සස්ස භාවො සොවචස්සතා. කිලෙසානං සමිතත්තා සමණා. දස්සනන්ති පෙක්ඛනං. ධම්මස්ස සාකච්ඡා ධම්මසාකච්ඡා. සෙසං වුත්තනයමෙවාති අයං පදවණ්ණනා.

269. Nun zu „Geduld“ (khantī ca) und so weiter: Hierbei ist Geduld (khanti) das Ertragen (khamana). Einer, zu dem man aufgrund seines aufrechten Aufnehmens [von Rat] leicht sprechen kann, ist folgsam (suvaco). Das Verhalten eines Folgsamen ist Folgsamkeit (sovacassaṃ), der Zustand des Folgsamseins ist die Folgsamkeit (sovacassatā). Weil ihre Befleckungen (kilesa) zur Ruhe gekommen sind, heißen sie Asketen (samaṇā). „Sehen“ (dassana) bedeutet Anschauen (pekkhana). Das Gespräch über die Lehre ist das Lehrgespräch (dhammasākacchā). Der Rest ist genau in der bereits erklärten Weise zu verstehen. Dies ist die Worterklärung (padavaṇṇanā).

අත්ථවණ්ණනා පන එවං වෙදිතබ්බා ඛන්ති නාම අධිවාසනක්ඛන්ති, යාය සමන්නාගතො භික්ඛු දසහි අක්කොසවත්ථූහි අක්කොසන්තෙ, වධබන්ධාදීහි වා විහිංසන්තෙ පුග්ගලෙ අසුණන්තො විය ච අපස්සන්තො විය ච නිබ්බිකාරො හොති ඛන්තිවාදී විය. යථාහ –

Die Erklärung der Bedeutung (atthavaṇṇanā) ist jedoch wie folgt zu verstehen: Geduld (khanti) ist die ertragende Geduld (adhivāsanakkhanti). Ein Mönch, der mit dieser ausgestattet ist, bleibt unverändert, gleichsam als hörte er nicht und sähe er nicht, wenn ihn Personen mit den zehn Grundlagen der Beschimpfung beschimpfen oder durch Schläge, Fesseln und so weiter verletzen, so wie der Verkünder der Geduld (Khantivādī). Wie es heißt:

‘‘අහූ අතීතමද්ධානං, සමණො ඛන්තිදීපනො;

තං ඛන්තියායෙව ඨිතං, කාසිරාජා අඡෙදයී’’ති. (ජා. 1.4.51);

„Es gab in vergangener Zeit einen Asketen, der die Geduld verkündete. Obwohl jener fest in eben dieser Geduld verankerte, ließ ihn der König von Kāsi zerstückeln.“

භද්දකතො [Pg.31] වා මනසි කරොති තතො උත්තරි අපරාධාභාවෙන ආයස්මා පුණ්ණත්ථෙරො විය. යථාහ –

Oder er nimmt sie als gütig wahr, weil sie darüber hinaus kein schwereres Unrecht begehen, so wie der ehrwürdige Ältere Puṇṇa. Wie er sagte:

‘‘සචෙ මං, භන්තෙ, සුනාපරන්තකා මනුස්සා අක්කොසිස්සන්ති පරිභාසිස්සන්ති, තත්ථ මෙ එවං භවිස්සති ‘භද්දකා වතිමෙ සුනාපරන්තකා මනුස්සා, සුභද්දකා වතිමෙ සුනාපරන්තකා මනුස්සා, යං මෙ නයිමෙ පාණිනා පහාරං දෙන්තී’’’තිආදි (ම. නි. 3.396; සං. නි. 4.88).

„Wenn mich, o Herr, die Menschen von Sunāparanta beschimpfen und schmähen, dann werde ich so denken: ‚Gütig sind wahrlich diese Menschen von Sunāparanta, überaus gütig sind diese Menschen von Sunāparanta, dass sie mir keine Schläge mit der Hand versetzen‘“, und so weiter.

යාය ච සමන්නාගතො ඉසීනම්පි පසංසනීයො හොති. යථාහ සරභඞ්ගො ඉසි –

Und ausgestattet mit dieser [Geduld] ist er auch für die Seher (isi) lobenswert. Wie der Seher Sarabhaṅga sagte:

‘‘කොධං වධිත්වා න කදාචි සොචති,මක්ඛප්පහානං ඉසයො වණ්ණයන්ති;

සබ්බෙසං වුත්තං ඵරුසං ඛමෙථ,එතං ඛන්තිං උත්තමමාහු සන්තො’’ති. (ජා. 2.17.64);

„Wer den Zorn erschlägt, trauert niemals; das Aufgeben von Geringschätzung loben die Seher. Man ertrage von allen gesprochene harte Worte; diese Geduld nennen die Edlen das Höchste.“

දෙවතානම්පි පසංසනීයො හොති. යථාහ සක්කො දෙවානමින්දො –

Er ist auch für die Gottheiten lobenswert. Wie Sakka, der Herr der Götter, sagte:

‘‘යො හවෙ බලවා සන්තො, දුබ්බලස්ස තිතික්ඛති;

තමාහු පරමං ඛන්තිං, නිච්චං ඛමති දුබ්බලො’’ති. (සං. නි. 1.250-251);

„Wer, obwohl er stark ist, einen Schwachen geduldig erträgt, dessen Geduld nennen sie die höchste Geduld; der Schwache muss ohnehin allzeit dulden.“

බුද්ධානම්පි පසංසනීයො හොති. යථාහ භගවා –

Er ist auch für die Buddhas lobenswert. Wie der Erhabene sagte:

‘‘අක්කොසං වධබන්ධඤ්ච, අදුට්ඨො යො තිතික්ඛති;

ඛන්තීබලං බලානීකං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණ’’න්ති. (ධ. ප. 399);

„Wer Beschimpfung, Schläge und Fesselung ohne Zorn erträgt, wer die Geduld als seine Stärke und sein Heer besitzt, den nenne ich einen Brahmanen.“

සා පනෙසා ඛන්ති එතෙසඤ්ච ඉධ වණ්ණිතානං අඤ්ඤෙසඤ්ච ගුණානං අධිගමහෙතුතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වෙදිතබ්බා.

Diese Geduld ist als ein „Heilszeichen“ (maṅgala) zu verstehen, weil sie die Ursache für das Erlangen dieser hier gepriesenen sowie auch anderer vortrefflicher Eigenschaften ist.

සොවචස්සතා නාම සහධම්මිකං වුච්චමානෙ වික්ඛෙපං වා තුණ්හීභාවං වා ගුණදොසචින්තනං වා අනාපජ්ජිත්වා අතිවිය ආදරඤ්ච ගාරවඤ්ච නීචමනතඤ්ච පුරක්ඛත්වා ‘‘සාධූ’’ති වචනකරණතා. සා සබ්‍රහ්මචාරීනං සන්තිකා ඔවාදානුසාසනීපටිලාභහෙතුතො දොසප්පහානගුණාධිගමහෙතුතො ච ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වුච්චති.

Folgsamkeit (sovacassatā) bedeutet, dass man, wenn man von einem Gefährten im geistlichen Leben (sahadhammika) angesprochen wird, weder in Ausflüchte verfällt, noch verstummt, noch über die eigenen Vorzüge und die Fehler des anderen nachdenkt, sondern – von tiefer Achtung, Ehrfurcht und Demut geleitet – mit den Worten „Es ist gut“ dessen Anweisung befolgt. Sie wird als ein „Heilszeichen“ (maṅgala) bezeichnet, weil sie dazu führt, Ermahnung und Unterweisung von den Gefährten im heiligen Leben zu erhalten, und weil sie eine Ursache für das Aufgeben von Fehlern und das Erlangen von vortrefflichen Eigenschaften ist.

සමණානං [Pg.32] දස්සනං නාම උපසමිතකිලෙසානං භාවිතකායවචීචිත්තපඤ්ඤානං උත්තමදමථසමථසමන්නාගතානං පබ්බජිතානං උපසඞ්කමනුපට්ඨානඅනුස්සරණසවනදස්සනං, සබ්බම්පි ඔමකදෙසනාය ‘‘දස්සන’’න්ති වුත්තං. තං ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වෙදිතබ්බං. කස්මා? බහූපකාරත්තා. ආහ ච – ‘‘දස්සනම්පහං, භික්ඛවෙ, තෙසං භික්ඛූනං බහූපකාරං වදාමී’’තිආදි (ඉතිවු. 104). යතො හිතකාමෙන කුලපුත්තෙන සීලවන්තෙ භික්ඛූ ඝරද්වාරං සම්පත්තෙ දිස්වා යදි දෙය්‍යධම්මො අත්ථි, යථාබලං දෙය්‍යධම්මෙන පතිමානෙතබ්බා. යදි නත්ථි, පඤ්චපතිට්ඨිතං කත්වා වන්දිතබ්බා. තස්මිං අසම්පජ්ජමානෙ අඤ්ජලිං පග්ගහෙත්වා නමස්සිතබ්බා, තස්මිම්පි අසම්පජ්ජමානෙ පසන්නචිත්තෙන පියචක්ඛූහි සම්පස්සිතබ්බා. එවං දස්සනමූලකෙනාපි හි පුඤ්ඤෙන අනෙකානි ජාතිසහස්සානි චක්ඛුම්හි රොගො වා දාහො වා උස්සදා වා පිළකා වා න හොන්ති, විප්පසන්නපඤ්චවණ්ණසස්සිරිකානි හොන්ති චක්ඛූනි රතනවිමානෙ උග්ඝාටිතමණිකවාටසදිසානි, සතසහස්සකප්පමත්තං දෙවෙසු ච මනුස්සෙසු ච සබ්බසම්පත්තීනං ලාභී හොති. අනච්ඡරියඤ්චෙතං, යං මනුස්සභූතො සප්පඤ්ඤජාතිකො සම්මා පවත්තිතෙන සමණදස්සනමයෙන පුඤ්ඤෙන එවරූපං විපාකසම්පත්තිං අනුභවෙය්‍ය, යත්ථ තිරච්ඡානගතානම්පි කෙවලං සද්ධාමත්තකජනිතස්ස සමණදස්සනස්ස එවං විපාකසම්පත්තිං වණ්ණයන්ති –

Die Begegnung mit Asketen (das Sehen von Asketen) besteht im Aufsuchen, Bedienen, Gedenken, Anhören und Erblicken von Hinausgegangenen, deren Befleckungen gestillt sind, die Körper, Rede, Geist und Weisheit entfaltet haben und die mit höchster Zähmung und Geistesruhe ausgestattet sind; all das wird im Rahmen einer veranschaulichenden Unterweisung als ‚Sehen‘ bezeichnet. Dies ist als ein Segen zu verstehen. Warum? Weil es von großem Nutzen ist. Und der Erhabene sagte: ‚Ihr Mönche, selbst das Sehen jener Mönche, sage ich, ist von großem Nutzen‘ und so weiter. Wenn daher ein edler Sohn, der sein Wohl wünscht, tugendhafte Mönche an seiner Haustür ankommen sieht, soll er sie, falls eine Gabe vorhanden ist, nach Kräften mit dieser Gabe ehren. Falls keine vorhanden ist, soll er sie verehren, indem er die fünfgliedrige Niederwerfung vollzieht. Wenn dies nicht möglich ist, soll er sie mit zusammengelegten Händen grüßen; und wenn auch dies nicht möglich ist, soll er sie mit vertrauensvollem Geist und liebevollen Augen betrachten. Denn durch das Verdienst, das auf solchem Sehen beruht, entsteht über viele tausend Geburten hinweg im Auge weder Krankheit, Brennen, Wucherung noch Geschwür; die Augen werden klar, fünffarbig und wunderschön sein, wie die geöffneten Juwelentüren eines Edelsteinpalastes, und man erlangt für etwa einhunderttausend Weltzeitalter alle Herrlichkeiten unter Göttern und Menschen. Und es ist nicht erstaunlich, dass ein weiser Mensch durch das rechtmäßig vollbrachte Verdienst, das im Sehen von Asketen besteht, solch eine herrliche Wirkung erfährt, wo sie doch selbst bei Tieren die herrliche Wirkung des Sehens von Asketen preisen, das allein durch bloßes Vertrauen entstanden ist:

‘‘උලූකො මණ්ඩලක්ඛිකො,වෙදියකෙ චිරදීඝවාසිකො;

සුඛිතො වත කොසියො අයං,කාලුට්ඨිතං පස්සති බුද්ධවරං.

„Die Eule mit den runden Augen, die lange Zeit am Berge Vediyaka wohnte; glücklich fürwahr ist diese Eule, die den vortrefflichen Buddha erblickt, der zur rechten Zeit erschienen ist.“

‘‘මයි චිත්තං පසාදෙත්වා, භික්ඛුසඞ්ඝෙ අනුත්තරෙ;

කප්පානං සතසහස්සානි, දුග්ගතිං සො න ගච්ඡති.

„Nachdem er seinen Geist voller Vertrauen auf mich und auf den unübertrefflichen Orden der Mönche gerichtet hat, geht er für einhunderttausend Weltzeitalter nicht in eine leidvolle Existenz.“

‘‘දෙවලොකා චවිත්වාන, කුසලකම්මෙන චොදිතො;

භවිස්සති අනන්තඤාණො, සොමනස්සොති විස්සුතො’’ති. (ම. නි. අට්ඨ. 1.144;

ඛු. පා. අට්ඨ. 5.10);

„Nachdem er aus der Götterwelt geschieden ist, angetrieben von heilsamem Kamma, wird er von unendlichem Wissen sein, bekannt unter dem Namen Somanassa.“

කාලෙන ධම්මසාකච්ඡා නාම පදොසෙ වා පච්චූසෙ වා ද්වෙ සුත්තන්තිකා භික්ඛූ අඤ්ඤමඤ්ඤං සුත්තන්තං සාකච්ඡන්ති, විනයධරා විනයං, ආභිධම්මිකා අභිධම්මං[Pg.33], ජාතකභාණකා ජාතකං, අට්ඨකථිකා අට්ඨකථං, ලීනුද්ධතවිචිකිච්ඡාපරෙතචිත්තවිසොධනත්ථං වා තම්හි තම්හි කාලෙ සාකච්ඡන්ති, අයං කාලෙන ධම්මසාකච්ඡා. සා ආගමබ්‍යත්තිආදීනං ගුණානං හෙතුතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වුච්චතීති.

Die zeitrechte Erörterung der Lehre (kālena dhammasākacchā) bedeutet, dass am Abend oder in der Morgendämmerung zwei in den Lehrreden (suttas) bewanderte Mönche miteinander über eine Lehrrede diskutieren, zwei Kenner der Ordensdisziplin (vinaya) über die Disziplin, zwei Kenner der Abhöheren Lehre (abhidhamma) über den Abhidhamma, die Rezitatoren der Wiedergeburtsgeschichten (jātakas) über ein Jātaka, und die Kenner der Kommentare (aṭṭhakathā) über einen Kommentar. Oder sie führen zu der jeweiligen Zeit ein Gespräch, um den Geist zu reinigen, wenn er von Trägheit, Unruhe oder Zweifel geplagt ist. Dies ist die zeitrechte Erörterung der Lehre. Sie wird als ‚Segen‘ bezeichnet, weil sie die Ursache für Tugenden wie die Meisterschaft in der Weitergabe der Lehre und anderes ist.

එවං ඉමිස්සා ගාථාය ඛන්ති, සොවචස්සතා, සමණදස්සනං, කාලෙන ධම්මසාකච්ඡාති චත්තාරි මඞ්ගලානි වුත්තානි, මඞ්ගලත්තඤ්ච නෙසං තත්ථ තත්ථ විභාවිතමෙවාති.

So wurden durch diese Strophe vier Segen verkündet: Geduld, Belehrbarkeit, die Begegnung mit Asketen und die zeitrechte Erörterung der Lehre; und dass diese ein Segen sind, wurde an den jeweiligen Stellen bereits verdeutlicht.

නිට්ඨිතා ඛන්තී චාති ඉමිස්සා ගාථාය අත්ථවණ්ණනා.

Zu Ende ist die Erklärung der Bedeutung dieser Strophe, die mit ‚Geduld‘ beginnt.

270. ඉදානි තපො චාති එත්ථ පාපකෙ අකුසලෙ ධම්මෙ තපතීති තපො. බ්‍රහ්මං චරියං, බ්‍රහ්මානං වා චරියං බ්‍රහ්මචරියං, සෙට්ඨචරියන්ති වුත්තං හොති. අරියසච්චානං දස්සනං අරියසච්චාන දස්සනං. අරියසච්චානි දස්සනන්තිපි එකෙ, තං න සුන්දරං. නික්ඛන්තං වානතොති නිබ්බානං, සච්ඡිකරණං සච්ඡිකිරියා, නිබ්බානස්ස සච්ඡිකිරියා නිබ්බානසච්ඡිකිරියා. සෙසං වුත්තනයමෙවාති අයං පදවණ්ණනා.

270. Nun zu ‚Kasteiung‘ (tapo) und so weiter: Hier bezeichnet ‚Kasteiung‘ das, was böse, unheilsame Geisteszustände verbrennt (tapati). Das heilige Leben oder der Lebenswandel der Edlen ist das ‚Wandeln im Reinen‘ (brahmacariya); damit ist der erhabenste Lebenswandel (seṭṭhacariya) gemeint. Das Schauen der edlen Wahrheiten ist ‚das Schauen der edlen Wahrheiten‘ (ariyasaccānaṃ dassanaṃ). Einige lesen ‚ariyasaccāni dassanaṃ‘, doch das ist nicht gut. Weil es aus dem Begehren (vāna) herausgetreten ist, heißt es Erlöschen (nibbāna); das Verwirklicher-Machen ist Verwirklichung (sacchikiriyā); die Verwirklichung des Erlöschens ist ‚die Verwirklichung des Erlöschens‘ (nibbānasacchikiriyā). Der Rest ist genau wie bereits erklärt. Dies ist die Worterklärung (padavaṇṇanā).

අත්ථවණ්ණනා පන එවං වෙදිතබ්බා – තපො නාම අභිජ්ඣාදොමනස්සාදීනං තපනතො ඉන්ද්‍රියසංවරො, කොසජ්ජස්ස වා තපනතො වීරියං. තෙන හි සමන්නාගතො පුග්ගලො ආතාපීති වුච්චති. ස්වායං අභිජ්ඣාදිප්පහානඣානාදිපටිලාභහෙතුතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වෙදිතබ්බො.

Die Erklärung der Bedeutung ist jedoch wie folgt zu verstehen: Kasteiung (tapo) ist die Zügelung der Sinne (indriyasaṃvara), da sie Begehren, Missmut und andere Übel verbrennt (tapanato); oder Tatkraft (vīriya), da sie die Trägheit verbrennt. Denn ein damit ausgestatteter Mensch wird als ‚feurig bemüht‘ (ātāpī) bezeichnet. Diese Kasteiung selbst ist als ein Segen zu verstehen, da sie die Ursache für das Überwinden von Begehren und anderen Hindernissen sowie für das Erlangen der Vertiefungen (jhānas) und so weiter ist.

බ්‍රහ්මචරියං නාම මෙථුනවිරතිසමණධම්මසාසනමග්ගානං අධිවචනං. තථා හි ‘‘අබ්‍රහ්මචරියං පහාය බ්‍රහ්මචාරී හොතී’’ති (දී. නි. 1.194; ම. නි. 1.292) එවමාදීසු මෙථුනවිරති බ්‍රහ්මචරියන්ති වුච්චති. ‘‘භගවති නො, ආවුසො, බ්‍රහ්මචරියං වුස්සතී’’ති එවමාදීසු (ම. නි. 1.257) සමණධම්මො. ‘‘න තාවාහං, පාපිම, පරිනිබ්බායිස්සාමි, යාව මෙ ඉදං බ්‍රහ්මචරියං න ඉද්ධඤ්චෙව භවිස්සති ඵීතඤ්ච විත්ථාරිකං බාහුජඤ්ඤ’’න්ති එවමාදීසු (දී. නි. 2.168; සං. නි. 5.822; උදා. 51) සාසනං. ‘‘අයමෙව ඛො, භික්ඛු, අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො බ්‍රහ්මචරියං. සෙය්‍යථිදං, සම්මාදිට්ඨී’’ති එවමාදීසු (සං. නි. 5.6) මග්ගො. ඉධ පන අරියසච්චදස්සනෙන පරතො මග්ගස්ස ගහිතත්තා අවසෙසං සබ්බම්පි වට්ටති. තඤ්චෙතං උපරූපරි නානප්පකාරවිසෙසාධිගමහෙතුතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වෙදිතබ්බං.

Das heilige Leben (brahmacariya) ist eine designation für die Enthaltsamkeit vom Geschlechtsverkehr, die Pflichten eines Asketen, die Lehre (sāsana) und den Pfad. So wird in Stellen wie ‚Nachdem er das unheilige Leben aufgegeben hat, führt er ein heiliges Leben‘ die Enthaltsamkeit vom Geschlechtsverkehr als heiliges Leben bezeichnet. In Stellen wie ‚Wird, o Freund, unter dem Erhabenen das heilige Leben geführt?‘ bezeichnet es die Pflichten eines Asketen (samaṇadhamma). In Stellen wie ‚Ich werde nicht eher ins völlige Erlöschen eingehen, o Böser, bis dieses mein heiliges Leben erfolgreich, gedeihlich, weit verbreitet und den Menschen wohlbekannt ist‘ bezeichnet es die Lehre (sāsana). In Stellen wie ‚Eben dieser edle achtfache Pfad, o Mönch, ist das heilige Leben, nämlich: rechte Ansicht‘ bezeichnet es den Pfad. Da jedoch hier der Pfad im Folgenden durch das Schauen der edlen Wahrheiten miterfasst wird, ist all das Übrige hier gleichermaßen gültig. Und dies ist als ein Segen zu verstehen, weil es die Ursache für das schrittweise Erlangen verschiedenster höherer Vorzüge ist.

අරියසච්චාන [Pg.34] දස්සනං නාම කුමාරපඤ්හෙ වුත්තත්ථානං චතුන්නං අරියසච්චානං අභිසමයවසෙන මග්ගදස්සනං. තං සංසාරදුක්ඛවීතික්කමහෙතුතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වුච්චති.

Das Schauen der edlen Wahrheiten (ariyasaccānaṃ dassanaṃ) bedeutet das Schauen des Pfades durch das Durchdringen der vier edlen Wahrheiten, deren Bedeutungen in den ‚Fragen des Knaben‘ (Kumārapañha) dargelegt sind. Dies wird als ein Segen bezeichnet, da es die Ursache für das Überwinden des Leidens im Kreislauf der Wiedergeburten (saṃsāra) ist.

නිබ්බානසච්ඡිකිරියා නාම ඉධ අරහත්තඵලං ‘‘නිබ්බාන’’න්ති අධිප්පෙතං. තම්පි හි පඤ්චගතිවානනෙන වානසඤ්ඤිතාය තණ්හාය නික්ඛන්තත්තා ‘‘නිබ්බාන’’න්ති වුච්චති. තස්ස පත්ති වා පච්චවෙක්ඛණා වා ‘‘සච්ඡිකිරියා’’ති වුච්චති. ඉතරස්ස පන නිබ්බානස්ස අරියසච්චානං දස්සනෙනෙව සච්ඡිකිරියා සිද්ධා, තෙනෙතං ඉධ න අධිප්පෙතං. එවමෙසා නිබ්බානසච්ඡිකිරියා දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරාදිහෙතුතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වෙදිතබ්බා.

Die Verwirklichung des Erlöschens (nibbānasacchikiriyā) meint an dieser Stelle die Frucht der Erhabenschaft (arahattaphala) als ‚Erlöschen‘ (nibbāna). Denn auch diese wird als ‚Erlöschen‘ bezeichnet, weil sie aus dem Begehren (taṇhā) – das als Verstrickung (vāna) in die fünf Daseinsbereiche gilt – herausgetreten ist. Das Erlangen oder das rückblickende Betrachten davon wird ‚Verwirklichung‘ genannt. Für das andere Erlöschen hingegen ist die Verwirklichung bereits durch das Schauen der edlen Wahrheiten selbst vollbracht; daher ist jenes hier nicht gemeint. So ist diese Verwirklichung des Erlöschens als ein Segen zu verstehen, da sie die Ursache für das glückliche Verweilen im gegenwärtigen Leben und anderes ist.

එවං ඉමිස්සාපි ගාථාය තපො, බ්‍රහ්මචරියං, අරියසච්චාන දස්සනං, නිබ්බානසච්ඡිකිරියාති චත්තාරි මඞ්ගලානි වුත්තානි, මඞ්ගලත්තඤ්ච නෙසං තත්ථ තත්ථ විභාවිතමෙවාති.

So wurden auch durch diese Strophe vier Segen verkündet: Kasteiung, das heilige Leben, das Schauen der edlen Wahrheiten und die Verwirklichung des Erlöschens; und dass diese ein Segen sind, wurde an den jeweiligen Stellen bereits verdeutlicht.

නිට්ඨිතා තපො චාති ඉමිස්සා ගාථාය අත්ථවණ්ණනා.

Zu Ende ist die Erklärung der Bedeutung dieser Strophe, die mit ‚Kasteiung‘ beginnt.

271. ඉදානි ඵුට්ඨස්ස ලොකධම්මෙහීති එත්ථ ඵුට්ඨස්සාති ඵුසිතස්ස ඡුපිතස්ස සම්පත්තස්ස. ලොකෙ ධම්මා ලොකධම්මා, යාව ලොකප්පවත්ති, තාව අනිවත්තකා ධම්මාති වුත්තං හොති. චිත්තන්ති මනො මානසං. යස්සාති නවස්ස වා මජ්ඣිමස්ස වා ථෙරස්ස වා. න කම්පතීති න චලති, න වෙධති. අසොකන්ති නිස්සොකං අබ්බූළ්හසොකසල්ලං. විරජන්ති විගතරජං විද්ධංසිතරජං. ඛෙමන්ති අභයං නිරුපද්දවං. සෙසං වුත්තනයමෙවාති අයං තාව පදවණ්ණනා.

271. Nun [zur Erklärung von]: „phuṭṭhassa lokadhammehi“ (vom Lauf der Welt berührt). Hierbei bedeutet „phuṭṭhassa“ (dessen, der berührt ist): berührt, kontaktiert, getroffen. „Lokadhammā“ (Weltbedingungen) sind die in der Welt auftretenden Gegebenheiten; solange der Fortgang der Welt existiert, sind dies unabwendbare Gegebenheiten – so ist es gemeint. „Cittaṃ“ bedeutet der Geist, das Gemüt. „Yassa“ (dessen) bezieht sich auf einen jungen, mittleren oder älteren [Mönch]. „Na kampati“ (bebt nicht) bedeutet: bewegt sich nicht, erzittert nicht. „Asokaṃ“ (sorgenlos) bedeutet: frei von Kummer, einer, dessen Kummerpfeil herausgerissen ist. „Virajaṃ“ (staubfrei) bedeutet: frei von Staub [der Leidenschaften], dessen Staub vernichtet ist. „Khemaṃ“ (sicher) bedeutet: furchtlos, frei von Bedrängnis. Der Rest ist genau wie bereits erklärt. Dies ist zunächst die Worterklärung (padavaṇṇanā).

අත්ථවණ්ණනා පන එවං වෙදිතබ්බා – ඵුට්ඨස්ස ලොකධම්මෙහි යස්ස චිත්තං න කම්පති, යස්ස ලාභාලාභාදීහි අට්ඨහි ලොකධම්මෙහි ඵුට්ඨස්ස අජ්ඣොත්ථටස්ස චිත්තං න කම්පති, න චලති, න වෙධති, තස්ස තං චිත්තං කෙනචි අකම්පනීයලොකුත්තරභාවාවහනතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වෙදිතබ්බං.

Die Erklärung der Bedeutung (atthavaṇṇanā) jedoch ist wie folgt zu verstehen: Dessen Geist, wenn er von den Weltbedingungen berührt wird, nicht bebt – das heißt, dessen Geist, wenn er von den acht Weltbedingungen wie Gewinn und Verlust usw. berührt und überwältigt wird, nicht bebt, sich nicht bewegt und nicht erzittert –, dessen Geist sollte, da er den unerschütterlichen supramundanen Zustand herbeiführt, der durch nichts ins Wanken gebracht werden kann, als ein „Heilszeichen“ (maṅgala) verstanden werden.

කස්ස පන එතෙහි ඵුට්ඨස්ස චිත්තං න කම්පති? අරහතො ඛීණාසවස්ස, න අඤ්ඤස්ස කස්සචි. වුත්තඤ්හෙතං –

Wessen Geist aber bebt nicht, wenn er von diesen [Weltbedingungen] berührt wird? Nur der des Arahants, dessen Triebe versiegt sind (khīṇāsava), und von keinem anderen sonst. Denn dies wurde gesagt:

‘‘සෙලො යථා එකග්ඝනො, වාතෙන න සමීරති;

එවං රූපා රසා සද්දා, ගන්ධා ඵස්සා ච කෙවලා.

„Wie ein fester Felsblock aus einem Guss vom Winde nicht erschüttert wird, ebenso bringen sichtbare Formen, Geschmäcke, Töne, Düfte und Tastobjekte insgesamt“

‘‘ඉට්ඨා [Pg.35] ධම්මා අනිට්ඨා ච, න පවෙධෙන්ති තාදිනො;

ඨිතං චිත්තං විප්පමුත්තං, වයඤ්චස්සානුපස්සතී’’ති. (අ. නි. 6.55;

මහාව. 244);

„sowie erwünschte und unerwünschte Gegebenheiten den Geist eines Solchen (tādin) nicht zum Erbeben. Fest steht sein befreiter Geist, und er schaut dessen Schwinden.“

අසොකං නාම ඛීණාසවස්සෙව චිත්තං. තඤ්හි යො ‘‘සොකො සොචනා සොචිතත්තං අන්තොසොකො අන්තොපරිසොකො චෙතසො පරිනිජ්ඣායිතත්ත’’න්තිආදිනා (විභ. 237) නයෙන වුච්චති සොකො, තස්ස අභාවතො අසොකං. කෙචි නිබ්බානං වදන්ති, තං පුරිමපදෙන නානුසන්ධියති. යථා ච අසොකං, එවං විරජං ඛෙමන්තිපි ඛීණාසවස්සෙව චිත්තං. තඤ්හි රාගදොසමොහරජානං විගතත්තා විරජං, චතූහි ච යොගෙහි ඛෙමත්තා ඛෙමං. යතො එතං තෙන තෙනාකාරෙන තම්හි තම්හි පවත්තික්ඛණෙ ගහෙත්වා නිද්දිට්ඨවසෙන තිවිධම්පි අප්පවත්තක්ඛන්ධතාදිලොකුත්තමභාවාවහනතො ආහුනෙය්‍යාදිභාවාවහනතො ච ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වෙදිතබ්බං.

„Sorgenlos“ (asoka) ist fürwahr nur der Geist des Arahants. Denn da es jenen Kummer nicht gibt, der in der Weise von „Kummer, Grämen, Betrübnis, innerer Kummer, inneres Verbrennen, Verzehren des Geistes“ usw. bezeichnet wird, ist er sorgenlos. Einige sagen, dies beziehe sich auf das Nibbāna, doch das fügt sich nicht an das vorhergehende Wort [„dessen Geist“] an. Und wie er sorgenlos ist, so ist auch „staubfrei“ (viraja) und „sicher“ (khema) nur der Geist des Arahants. Er ist nämlich staubfrei aufgrund des Schwindens des Staubes von Gier, Hass und Verblendung (rāga, dosa, moha) und sicher aufgrund der Sicherheit vor den vier Jochen (yoga). Da diese dreifache Eigenschaft – in jener jeweiligen Weise im jeweiligen Moment des Auftretens erfasst und dargelegt – sowohl den supramundanen Zustand der Nicht-Existenz von Daseinsgruppen (appavattakkhandhatā) usw. als auch den Zustand der Gabe-Würdigkeit (āhuneyyabhāva) usw. herbeiführt, sollte sie als „Heilszeichen“ (maṅgala) verstanden werden.

එවං ඉමිස්සා ගාථාය අට්ඨලොකධම්මෙහි අකම්පිතචිත්තං, අසොකචිත්තං, විරජචිත්තං, ඛෙමචිත්තන්ති චත්තාරි මඞ්ගලානි වුත්තානි, මඞ්ගලත්තඤ්ච නෙසං තත්ථ තත්ථ විභාවිතමෙවාති.

So wurden durch diese Strophe vier Heilszeichen verkündet: der von den acht Weltbedingungen unerschütterte Geist, der sorgenlose Geist, der staubfreie Geist und der sichere Geist. Dass diese Heilszeichen sind, wurde an den jeweiligen Stellen bereits verdeutlicht.

නිට්ඨිතා ඵුට්ඨස්ස ලොකධම්මෙහීති ඉමිස්සා ගාථාය අත්ථවණ්ණනා.

Beendet ist die Erklärung der Bedeutung dieser Strophe: „phuṭṭhassa lokadhammehi“ (Vom Lauf der Welt berührt).

272. එවං භගවා ‘‘අසෙවනා ච බාලාන’’න්තිආදීහි දසහි ගාථාහි අට්ඨතිංස මඞ්ගලානි කථෙත්වා ඉදානි එතානෙව අත්තනා වුත්තමඞ්ගලානි ථුනන්තො ‘‘එතාදිසානි කත්වානා’’ති ඉමං අවසානගාථමභාසි.

272. Nachdem der Erhabene so in den zehn Strophen, beginnend mit „Nicht-Gesellen mit den Toren“ (asevanā ca bālānaṃ), die achtunddreißig Heilszeichen verkündet hatte, sprach er nun, um eben diese von ihm selbst verkündeten Heilszeichen zu preisen, die abschließende Strophe: „etādisāni katvāna“ (Wer solche Dinge getan hat).

තස්සායං අත්ථවණ්ණනා – එතාදිසානීති එතානි ඊදිසානි මයා වුත්තප්පකාරානි බාලානං අසෙවනාදීනි. කත්වානාති කත්වා. කත්වාන කත්වා කරිත්වාති හි අත්ථතො අනඤ්ඤං. සබ්බත්ථමපරාජිතාති සබ්බත්ථ ඛන්ධකිලෙසාභිසඞ්ඛාරදෙවපුත්තමාරප්පභෙදෙසු චතූසු පච්චත්ථිකෙසු එකෙනපි අපරාජිතා හුත්වා, සයමෙව තෙ චත්තාරො මාරෙ පරාජෙත්වාති වුත්තං හොති. මකාරො චෙත්ථ පදසන්ධිකරණමත්තොති විඤ්ඤාතබ්බො.

Dies ist die Erklärung der Bedeutung dazu: „Etādisāni“ bedeutet diese in der von mir dargelegten Weise gearteten [Heilszeichen], angefangen mit dem Nicht-Gesellen mit den Toren. „Katvāna“ bedeutet „getan habend“ (katvā). Denn „katvāna“, „katvā“ und „karitvā“ sind von der Bedeutung her identisch. „Sabbattha-m-aparājitā“ (überall unbesiegt) bedeutet: überall von keinem einzigen der vier Widersacher – nämlich den Māras der Daseinsgruppen (khandha), der Verunreinigungen (kilesa), der Gestaltungen (abhisaṅkhāra) und dem Devasohn-Māra (devaputta) – besiegt worden zu sein, sondern selbst diese vier Māras bezwungen zu haben – so ist es gemeint. Das „m“ ist hierbei als bloßer Sandhi-Laut zur Wortverbindung (padasandhikaraṇa) zu verstehen.

සබ්බත්ථ සොත්ථිං ගච්ඡන්තීති එතාදිසානි මඞ්ගලානි කත්වා චතූහි මාරෙහි අපරාජිතා හුත්වා සබ්බත්ථ ඉධලොකපරලොකෙසු ඨානචඞ්කමනාදීසු ච සොත්ථිං ගච්ඡන්ති, බාලසෙවනාදීහි යෙ උප්පජ්ජෙය්‍යුං ආසවා විඝාතපරිළාහා[Pg.36], තෙසං අභාවා සොත්ථිං ගච්ඡන්ති, අනුපද්දුතා අනුපසට්ඨා ඛෙමිනො අප්පටිභයා ගච්ඡන්තීති වුත්තං හොති. අනුනාසිකො චෙත්ථ ගාථාබන්ධසුඛත්ථං වුත්තොති වෙදිතබ්බො.

„Sabbattha sotthiṃ gacchanti“ (überall gelangen sie zum Wohlergehen) bedeutet: Wenn sie solche Heilszeichen verwirklicht haben und von den vier Māras unbesiegt geblieben sind, gelangen sie überall – in dieser Welt und in der jenseitigen Welt, beim Stehen, Gehen usw. – zum Wohlergehen. Sie gelangen zum Wohlergehen, weil jene Triebe, Bedrängnisse und Fiebergluten, die durch das Gesellen mit Toren usw. entstehen könnten, nicht vorhanden sind; sie gehen unbehelligt, unbedrängt, sicher und furchtlos – so ist es gemeint. Das Anunāsika-Zeichen [die Nasalierung] ist hierbei, wie man wissen sollte, lediglich um des flüssigen Versmaßes (gāthābandha) willen eingefügt worden.

තං තෙසං මඞ්ගලමුත්තමන්ති ඉමිනා ගාථාපාදෙන භගවා දෙසනං නිට්ඨාපෙසි. කථං? එවං දෙවපුත්ත යෙ එතාදිසානි කරොන්ති, තෙ යස්මා සබ්බත්ථ සොත්ථිං ගච්ඡන්ති, තස්මා තං බාලානං අසෙවනාදි අට්ඨතිංසවිධම්පි තෙසං එතාදිසකාරකානං මඞ්ගලං උත්තමං සෙට්ඨං පවරන්ති ගණ්හාහීති.

Mit dem Versglied „taṃ tesaṃ maṅgalamuttamaṃ“ (das ist ihr höchstes Heilszeichen) schloss der Erhabene die Lehrverkündigung ab. Wie? „In dieser Weise, o Devasohn: Da diejenigen, die solche Dinge tun, überall zum Wohlergehen gelangen, darum nimm dies an: Jene achtunddreißigfältige Praxis, angefangen mit dem Nicht-Gesellen mit den Toren, ist für solche, die sie ausführen, das höchste, edelste und vortrefflichste Heilszeichen.“

එවඤ්ච භගවතා නිට්ඨාපිතාය දෙසනාය පරියොසානෙ කොටිසතසහස්සදෙවතා අරහත්තං පාපුණිංසු, සොතාපත්තිසකදාගාමිඅනාගාමිඵලප්පත්තානං ගණනා අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යා අහොසි. අථ භගවා දුතියදිවසෙ ආනන්දත්ථෙරං ආමන්තෙසි – ‘‘ඉමං, ආනන්ද, රත්තිං අඤ්ඤතරා දෙවතා මං උපසඞ්කමිත්වා මඞ්ගලපඤ්හං පුච්ඡි. අථස්සාහං අට්ඨතිංස මඞ්ගලානි අභාසිං, උග්ගණ්හ, ආනන්ද, ඉමං මඞ්ගලපරියායං, උග්ගහෙත්වා භික්ඛූ වාචෙහී’’ති. ථෙරො උග්ගහෙත්වා භික්ඛූ වාචෙසි. තයිදං ආචරියපරම්පරාභතං යාවජ්ජතනා පවත්තති, එවමිදං බ්‍රහ්මචරියං ඉද්ධඤ්චෙව ඵීතඤ්ච විත්ථාරිකං බාහුජඤ්ඤං පුථුභූතං යාව දෙවමනුස්සෙහි සුප්පකාසිතන්ති වෙදිතබ්බං.

Und am Ende der auf diese Weise vom Erhabenen abgeschlossen Lehrverkündigung erlangten hunderttausend Koṭis von Gottheiten die Arahantschaft; die Anzahl jener, welche die Früchte des Stromeintritts, der Einmalwiederkehr und der Nichtwiederkehr erlangten, war unermesslich. Daraufhin sprach der Erhabene am folgenden Tag den Ehrwürdigen Ānanda an: „In dieser Nacht, Ānanda, trat eine gewisse Gottheit an mich heran und stellte eine Frage über die Heilszeichen. Da verkündete ich ihr die achtunddreißig Heilszeichen. Lerne, Ānanda, diese Darlegung der Heilszeichen (maṅgalapariyāya), und wenn du sie gelernt hast, lehre sie die Mönche.“ Der Thera lernte sie und lehrte sie die Mönche. Diese [Darlegung] ist durch die Nachfolge der Lehrer bis zum heutigen Tag überliefert worden. So ist dieses heilige Leben (brahmacariya) erfolgreich geworden, gedeihlich, weit verbreitet, volksnah, ausgedehnt und bis hin zu den Göttern und Menschen wohlverkündet – so sollte man es verstehen.

ඉදානි එතෙස්වෙව මඞ්ගලෙසු ඤාණපරිචයපාටවත්ථං අයං ආදිතො පභුති යොජනා – එවමිමෙ ඉධලොකපරලොකලොකුත්තරසුඛකාමා සත්තා බාලජනසෙවනං පහාය, පණ්ඩිතෙ නිස්සාය, පූජනෙය්‍යෙ පූජෙන්තා, පතිරූපදෙසවාසෙන පුබ්බෙ කතපුඤ්ඤතාය ච කුසලප්පවත්තියං චොදියමානා, අත්තානං සම්මා පණිධාය, බාහුසච්චසිප්පවිනයෙහි අලඞ්කතත්තභාවා, විනයානුරූපං සුභාසිතං භාසමානා, යාව ගිහිභාවං න විජහන්ති, තාව මාතාපිතුඋපට්ඨානෙන පොරාණං ඉණමූලං විසොධයමානා, පුත්තදාරසඞ්ගහෙන නවං ඉණමූලං පයොජයමානා, අනාකුලකම්මන්තතාය ධනධඤ්ඤාදිසමිද්ධිං පාපුණන්තා, දානෙන භොගසාරං ධම්මචරියාය ජීවිතසාරඤ්ච ගහෙත්වා, ඤාතිසඞ්ගහෙන සකජනහිතං අනවජ්ජකම්මන්තතාය පරජනහිතඤ්ච කරොන්තා, පාපවිරතියා පරූපඝාතං මජ්ජපානසංයමෙන අත්තූපඝාතඤ්ච විවජ්ජෙත්වා, ධම්මෙසු අප්පමාදෙන කුසලපක්ඛං වඩ්ඪෙත්වා, වඩ්ඪිතකුසලතාය ගිහිබ්‍යඤ්ජනං ඔහාය පබ්බජිතභාවෙ ඨිතාපි බුද්ධබුද්ධසාවකුපජ්ඣාචරියාදීසු ගාරවෙන නිවාතෙන ච වත්තසම්පදං ආරාධෙත්වා, සන්තුට්ඨියා පච්චයගෙධං [Pg.37] පහාය, කතඤ්ඤුතාය සප්පුරිසභූමියං ඨත්වා, ධම්මස්සවනෙන චිත්තලීනතං පහාය, ඛන්තියා සබ්බපරිස්සයෙ අභිභවිත්වා, සොවචස්සතාය සනාථමත්තානං කත්වා, සමණදස්සනෙන පටිපත්තිපයොගං පස්සන්තා, ධම්මසාකච්ඡාය කඞ්ඛාට්ඨානියෙසු ධම්මෙසු කඞ්ඛං පටිවිනොදෙත්වා, ඉන්ද්‍රියසංවරතපෙන සීලවිසුද්ධිං සමණධම්මබ්‍රහ්මචරියෙන චිත්තවිසුද්ධිං තතො පරා ච චතස්සො විසුද්ධියො සම්පාදෙන්තා, ඉමාය පටිපදාය අරියසච්චදස්සනපරියායං ඤාණදස්සනවිසුද්ධිං පත්වා අරහත්තඵලසඞ්ඛාතං නිබ්බානං සච්ඡිකරොන්ති. යං සච්ඡිකත්වා සිනෙරුපබ්බතො විය වාතවුට්ඨීහි අට්ඨහි ලොකධම්මෙහි අවිකම්පමානචිත්තා අසොකා විරජා ඛෙමිනො හොන්ති. යෙ ච ඛෙමිනො, තෙ සබ්බත්ථ එකෙනාපි අපරාජිතා හොන්ති, සබ්බත්ථ ච සොත්ථිං ගච්ඡන්ති. තෙනාහ භගවා –

Nun, um die Vertrautheit mit genau diesen Segnungen zu erleichtern, ist dies die Verknüpfung von Anfang an: Diese Wesen, die nach dem Glück in dieser Welt, der zukünftigen Welt und dem überweltlichen Glück streben, geben den Umgang mit törichten Menschen auf, stützen sich auf die Weisen und verehren die Verehrungswürdigen. Indem sie an einem geeigneten Ort wohnen und in der Vergangenheit Verdienste erworben haben, wodurch sie zur Ausübung des Heilsamen angetrieben werden, richten sie sich selbst richtig aus. Sie schmücken sich mit viel Gelehrsamkeit, Kunstfertigkeit und Disziplin und sprechen wohlgesprochene Worte, die ihrer Disziplin entsprechen. Solange sie das Laienleben nicht aufgeben, tilgen sie ihre alten Schulden, indem sie Vater und Mutter versorgen, gehen neue Schulden ein, indem sie Frau und Kinder unterstützen, und erlangen Wohlstand durch eine ungetrübte Beschäftigung. Durch Geben erlangen sie die Essenz des Besitzes und durch rechtschaffenen Wandel die Essenz des Lebens. Indem sie ihren Verwandten beistehen, fördern sie das Wohl ihrer eigenen Leute, und durch tadelloses Handeln fördern sie das Wohl anderer Menschen. Durch die Enthaltung vom Bösen meiden sie die Schädigung anderer, und durch die Zügelung bezüglich berauschender Getränke meiden sie die Selbstschädigung. Durch Achtsamkeit in den heilsamen Dingen mehren sie den Bereich des Heilsamen. Wegen dieses angewachsenen Heilsamen legen sie die Kennzeichen des Laien ab und nehmen das mönchische Leben an. Selbst wenn sie im Zustand des Mönchtums gefestigt sind, erfreuen sie durch Ehrfurcht und Demut den Buddha, die Jünger des Buddha, den Upajjhāya, den Lehrer und andere, indem sie die Pflichten vollkommen erfüllen. Durch Genügsamkeit geben sie die Gier nach den Lebensbedürfnissen auf; durch Dankbarkeit stehen sie auf dem Boden der guten Menschen; durch das Hören des Dhamma legen sie die Trägheit des Geistes ab; durch Geduld überwinden sie alle Gefahren; durch Folgsamkeit machen sie sich selbst zu einem Zufluchtsort; durch das Sehen von Asketen blicken sie auf die Anwendung der Praxis; und durch das Gespräch über den Dhamma vertreiben sie den Zweifel in Dingen, die Anlass zu Zweifel geben. Durch die Askese der Sinneszügelung erlangen sie die Reinheit der Tugend, durch das mönchische Leben und den heiligen Wandel die Reinheit des Geistes und vollenden danach die weiteren vier Reinigungen. Auf diesem Übungsweg erlangen sie durch das wiederholte Erkennen der edlen Wahrheiten die Reinheit der Erkenntnis und des Sehens und verwirklichen das Nibbāna, das als die Frucht der Arahantschaft bezeichnet wird. Wenn sie dieses verwirklicht haben, sind sie, wie der Berg Sineru durch Stürme unerschütterlich ist, durch die acht weltlichen Gegebenheiten von unerschütterlichem Geist, kummerlos, staubfrei und sicher. Und jene, die sicher sind, sind überall von keinem einzigen Gegner besiegt und gehen überall in Frieden. Darum sprach der Erhabene:

‘‘එතාදිසානි කත්වාන, සබ්බත්ථමපරාජිතා;

සබ්බත්ථ සොත්ථිං ගච්ඡන්ති, තං තෙසං මඞ්ගලමුත්තම’’න්ති.

„Haben sie solche Dinge vollbracht, sind sie überall unbesiegt; überall gehen sie in Sicherheit – das ist ihr höchster Segen.“

ඉති පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය

Hier endet in der Paramatthajotikā, dem Kommentar zum Khuddaka-Nikāya,

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය මඞ්ගලසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

die Erklärung des Maṅgala-Sutta im Kommentar zum Sutta-Nipāta.

5. සූචිලොමසුත්තවණ්ණනා

5. Die Erklärung des Sūciloma-Sutta

එවං මෙ සුතන්ති සූචිලොමසුත්තං. කා උප්පත්ති? අත්ථවණ්ණනානයෙනෙවස්ස උප්පත්ති ආවි භවිස්සති. අත්ථවණ්ණනායඤ්ච ‘‘එවං මෙ සුත’’න්තිආදි වුත්තත්ථමෙව. ගයායං විහරති ටඞ්කිතමඤ්චෙ සූචිලොමස්ස යක්ඛස්ස භවනෙති එත්ථ පන කා ගයා, කො ටඞ්කිතමඤ්චො, කස්මා ච භගවා තස්ස යක්ඛස්ස භවනෙ විහරතීති? වුච්චතෙ – ගයාති ගාමොපි තිත්ථම්පි වුච්චති, තදුභයම්පි ඉධ වට්ටති. ගයාගාමස්ස හි අවිදූරෙ දෙසෙ විහරන්තොපි ‘‘ගයායං විහරතී’’ති වුච්චති, තස්ස ච ගාමස්ස සමීපෙ අවිදූරෙ ද්වාරසන්තිකෙ සො ටඞ්කිතමඤ්චො. ගයාතිත්ථෙ විහරන්තොපි ‘‘ගයායං විහරතී’’ති වුච්චති, ගයාතිත්ථෙ ච සො ටඞ්කිතමඤ්චො. ටඞ්කිතමඤ්චොති චතුන්නං පාසාණානං උපරි විත්ථතං පාසාණං ආරොපෙත්වා කතො පාසාණමඤ්චො[Pg.38]. තං නිස්සාය යක්ඛස්ස භවනං ආළවකස්ස භවනං විය. යස්මා වා පන භගවා තං දිවසං පච්චූසසමයෙ මහාකරුණාසමාපත්තිතො වුට්ඨාය බුද්ධචක්ඛුනා ලොකං වොලොකෙන්තො සූචිලොමස්ස ච ඛරලොමස්ස චාති ද්වින්නම්පි යක්ඛානං සොතාපත්තිඵලූපනිස්සයං අද්දස, තස්මා පත්තචීවරං ආදාය අන්තොඅරුණෙයෙව නානාදිසාහි සන්නිපතිතස්ස ජනස්ස ඛෙළසිඞ්ඝාණිකාදිනානප්පකාරාසුචිනිස්සන්දකිලින්නභූමිභාගම්පි තං තිත්ථප්පදෙසං ආගන්ත්වා තස්මිං ටඞ්කිතමඤ්චෙ නිසීදි සූචිලොමස්ස යක්ඛස්ස භවනෙ. තෙන වුත්තං ‘‘එකං සමයං භගවා ගයායං විහරති ටඞ්කිතමඤ්චෙ සූචිලොමස්ස යක්ඛස්ස භවනෙ’’ති.

„So habe ich gehört“ bezeichnet das Sūciloma-Sutta. Was ist der Anlass seiner Entstehung? Durch die Methode der Sinnerklärung wird sein Anlass deutlich werden. Und in der Sinnerklärung ist die Bedeutung von „So habe ich gehört“ und so weiter bereits wie zuvor erklärt worden. Zu der Passage „weilte zu Gayā auf dem Meißelbett (Ṭaṅkitamañca), der Wohnstätte des Yakkha Sūciloma“ stellt sich jedoch die Frage: Was ist Gayā? Was ist das Meißelbett? Und warum weilte der Erhabene in der Wohnstätte dieses Yakkha? Dazu wird gesagt: Mit „Gayā“ wird sowohl ein Dorf als auch eine Furt bezeichnet; beides ist hier zutreffend. Denn auch wenn er in einem Gebiet nicht weit vom Dorf Gayā verweilt, sagt man, er „weilt zu Gayā“, und in der Nähe dieses Dorfes, unweit des Eingangstors, befand sich dieses Meißelbett. Auch wenn er an der Furt von Gayā verweilt, sagt man, er „weilt zu Gayā“, und an der Furt von Gayā befand sich dieses Meißelbett. Mit „Meißelbett“ (ṭaṅkitamañca) ist ein steinernes Bett gemeint, das hergestellt wurde, indem eine breite Steinplatte auf vier Steine gelegt wurde. Darauf stützte sich die Wohnstätte des Yakkha, ähnlich der Wohnstätte des Āḷavaka. Da nun der Erhabene an jenem Tag in der Morgendämmerung aus dem Zustand der Großen Barmherzigkeit aufstand und mit dem Buddha-Auge die Welt betrachtete, sah er, dass die beiden Yakkhas Sūciloma und Khara die unterstützenden Bedingungen für die Frucht des Stromeintritts besaßen. Deshalb nahm er Almosenschale und Gewand und ging noch vor der Morgendämmerung zu jenem Furtbereich – obwohl der Boden dort durch Speichel, Rotz und verschiedene andere unreinliche Ausscheidungen der Menschen, die aus verschiedenen Himmelsrichtungen zusammengekommen waren, feucht und schmutzig war – und setzte sich auf jenem Meißelbett in der Wohnstätte des Yakkha Sūciloma nieder. Daher wurde gesagt: „Zu einer Zeit weilte der Erhabene zu Gayā auf dem Meißelbett, der Wohnstätte des Yakkha Sūciloma.“

තෙන ඛො පන සමයෙනාති යං සමයං භගවා තත්ථ විහරති, තෙන සමයෙන. ඛරො ච යක්ඛො සූචිලොමො ච යක්ඛො භගවතො අවිදූරෙ අතික්කමන්තීති. කෙ තෙ යක්ඛා, කස්මා ච අතික්කමන්තීති? වුච්චතෙ – තෙසු තාව එකො අතීතෙ සඞ්ඝස්ස තෙලං අනාපුච්ඡා ගහෙත්වා අත්තනො සරීරං මක්ඛෙසි. සො තෙන කම්මෙන නිරයෙ පච්චිත්වා ගයාපොක්ඛරණිතීරෙ යක්ඛයොනියං නිබ්බත්තො. තස්සෙව චස්ස කම්මස්ස විපාකාවසෙසෙන විරූපානි අඞ්ගපච්චඞ්ගානි අහෙසුං, ඉට්ඨකච්ඡදනසදිසඤ්ච ඛරසම්ඵස්සං චම්මං. සො කිර යදා පරං භිංසාපෙතුකාමො හොති, තදා ඡදනිට්ඨකසදිසානි චම්මකපාලානි උක්ඛිපිත්වා භිංසාපෙති. එවං සො ඛරසම්ඵස්සත්තා ඛරො යක්ඛොත්වෙව නාමං ලභි.

„Zu jener Zeit nun“ bedeutet: zu der Zeit, als der Erhabene dort weilte. „Der Yakkha Khara und der Yakkha Sūciloma gingen unweit des Erhabenen vorüber“: Wer waren diese Yakkhas und warum gingen sie vorüber? Dazu wird gesagt: Einer von ihnen nahm in der Vergangenheit, ohne zu fragen, Öl, das dem Sangha gehörte, und salbte damit seinen eigenen Körper. Durch diese Tat wurde er in der Hölle gepeinigt und wurde danach im Schoß der Yakkhas am Ufer des Lotusteichs von Gayā wiedergeboren. Als verbleibende Auswirkung eben dieser Tat waren seine Glieder und Körperteile missgebildet, und er hatte eine sich rau anfühlende Haut, die wie ein Ziegeldach war. Wenn er, so heißt es, andere erschrecken wollte, hob er seine Hautschuppen, die wie Dachziegel waren, empor und erschreckte sie so. Auf diese Weise erhielt er wegen seiner rauen Hautbeschaffenheit den Namen „der Yakkha Khara“ (der Raue).

ඉතරො කස්සපස්ස භගවතො කාලෙ උපාසකො හුත්වා මාසස්ස අට්ඨ දිවසෙ විහාරං ගන්ත්වා ධම්මං සුණාති. සො එකදිවසං ධම්මස්සවනෙ ඝොසිතෙ සඞ්ඝාරාමද්වාරෙ අත්තනො ඛෙත්තං කෙලායන්තො උග්ඝොසනං සුත්වා ‘‘සචෙ න්හායාමි, චිරං භවිස්සතී’’ති කිලිට්ඨගත්තොව උපොසථාගාරං පවිසිත්වා මහග්ඝෙ භුම්මත්ථරණෙ අනාදරෙන නිපජ්ජිත්වා සුපි. භික්ඛු එවායං, න උපාසකොති සංයුත්තභාණකා. සො තෙන ච අඤ්ඤෙන කම්මෙන ච නිරයෙ පච්චිත්වා ගයාපොක්ඛරණියා තීරෙ යක්ඛයොනියං නිබ්බත්තො. සො තස්ස කම්මස්ස විපාකාවසෙසෙන දුද්දසිකො අහොසි, සරීරෙ චස්ස සූචිසදිසානි ලොමානි අහෙසුං. සො හි භිංසාපෙතබ්බකෙ සත්තෙ සූචීහි විජ්ඣන්තො විය භිංසාපෙති. එවං සො සූචිසදිසලොමත්තා සූචිලොමො යක්ඛොත්වෙව නාමං ලභි. තෙ අත්තනො ගොචරත්ථාය භවනතො [Pg.39] නික්ඛමිත්වා මුහුත්තං ගන්ත්වා ගතමග්ගෙනෙව නිවත්තිත්වා ඉතරං දිසාභාගං ගච්ඡන්තා භගවතො අවිදූරෙ අතික්කමන්ති.

Der andere war zur Zeit des erhabenen Kassapa ein Laienanhänger gewesen, der an acht Tagen im Monat zum Kloster ging und die Lehre hörte. Eines Tages, als die Verkündigung der Lehrlesung ausgerufen wurde, hörte er den Ruf, während er auf seinem eigenen Feld nahe dem Eingang des Klosterbereichs (Saṅghārāma) arbeitete. Denkend: „Wenn ich mich bade, wird es zu lange dauern“, betrat er mit schmutzigem Körper die Uposatha-Halle, legte sich respektlos auf einen kostbaren Bodenteppich und schlief ein. Die Saṃyutta-Rezitoren sagen jedoch: „Dieser war ein Bhikkhu, kein Laienanhänger.“ Aufgrund dieses und anderen Wirkens (Kamma) wurde er in der Hölle gepeinigt und wurde danach am Ufer des Lotusteichs von Gayā im Schoß der Yakkhas wiedergeboren. Durch die verbleibende Auswirkung jenes Wirkens war er hässlich anzusehen, und an seinem Körper befanden sich Haare wie Nadeln. Um Wesen in Schrecken zu versetzen, schreckte er sie auf, als ob er sie mit Nadeln stechen würde. So erhielt er wegen seiner nadelartigen Behaarung den Namen „der Yakkha Sūciloma“ (Nadelhaar). Jene verließen ihre Behausung, um auf Nahrungssuche zu gehen, gingen eine Weile, kehrten auf demselben Weg, den sie gekommen waren, wieder um, und als sie in eine andere Richtung gingen, kamen sie nicht weit vom Erhabenen vorbei.

අථ ඛො ඛරොති කස්මා තෙ එවමාහංසු? ඛරො සමණකප්පං දිස්වා ආහ. සූචිලොමො පන ‘‘යො භායති න සො සමණො, සමණපටිරූපකත්තා පන සමණකො හොතී’’ති එවංලද්ධිකො. තස්මා තාදිසං භගවන්තං මඤ්ඤමානො ‘‘නෙසො සමණො, සමණකො එසො’’ති සහසාව වත්වාපි පුන වීමංසිතුකාමො ආහ – ‘‘යාවාහං ජානාමී’’ති. ‘‘අථ ඛො’’ති එවං වත්වා තතො. සූචිලොමො යක්ඛොති ඉතො පභුති යාව අපිච ඛො තෙ සම්ඵස්සො පාපකොති, තාව උත්තානත්ථමෙව කෙවලඤ්චෙත්ථ භගවතො කායන්ති අත්තනො කායං භගවතො උපනාමෙසීති එවං සම්බන්ධො වෙදිතබ්බො.

„Darauf [sagte der Yakkha] Khara“ – warum sprachen sie so? Khara sprach so, als er die äußere Gestalt eines Asketen sah. Sūciloma hingegen vertrat die Ansicht: „Wer sich fürchtet, ist kein Asket; aufgrund des bloßen Nachahmens eines Asketen ist er nur ein Scheinaszet (samaṇaka).“ Da er den Erhabenen für einen solchen hielt, sagte er voreilig: „Dieser ist kein Asket, dieser ist ein Scheinaszet“, wollte ihn jedoch nochmals prüfen und sagte: „Bis ich es weiß.“ Nachdem er dies so gesagt hatte, ist von der Stelle „Darauf der Yakkha Sūciloma“ an bis hin zu „Dennoch ist deine Berührung übel“ die Bedeutung ganz offensichtlich. Nur ist hierbei die Verknüpfung so zu verstehen: „den Körper des Erhabenen“ bedeutet, dass er seinen eigenen Körper an den Körper des Erhabenen annäherte.

තතො අභායන්තං භගවන්තං දිස්වා ‘‘පඤ්හං තං සමණා’’තිආදිමාහ. කිං කාරණා? සො හි චින්තෙසි – ‘‘ඉමිනාපි නාම මෙ එවං ඛරෙන අමනුස්සසම්ඵස්සෙන මනුස්සො සමානො අයං න භායති, හන්දාහං එතං බුද්ධවිසයෙ පඤ්හං පුච්ඡාමි, අද්ධා අයං තත්ථ න සම්පායිස්සති, තතො නං එවං විහෙඨෙස්සාමී’’ති. භගවා තං සුත්වා ‘‘න ඛ්වාහං තං ආවුසො’’තිආදිමාහ. තං සබ්බං ආළවකසුත්තෙ වුත්තනයෙනෙව සබ්බාකාරෙහි වෙදිතබ්බං.

Als er daraufhin sah, dass der Erhabene sich nicht fürchtete, sagte er: „Ich werde dir eine Frage stellen, Asket“ und so weiter. Aus welchem Grund? Er dachte sich nämlich: „Selbst bei einer solch rauen Berührung durch mich als Nicht-Menschen fürchtet sich dieser Mensch nicht. Wohlan, ich werde ihm eine Frage stellen, die in den Bereich eines Buddha fällt. Gewiss wird er hierbei keine erschöpfende Antwort geben können, und daraufhin werde ich ihn auf diese Weise quälen.“ Als der Erhabene dies hörte, sagte er: „Ich sehe niemanden, Freund“ und so weiter. All dies ist in jeder Hinsicht auf genau dieselbe Weise zu verstehen, wie es in der Āḷavaka-Sutta dargelegt wurde.

273. අථ ඛො සූචිලොමො යක්ඛො භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි ‘‘රාගො ච දොසො චා’’ති. තත්ථ රාගදොසා වුත්තනයා එව. කුතොනිදානාති කිංනිදානා කිංහෙතුකා. කුතොති පච්චත්තවචනස්ස තො-ආදෙසො වෙදිතබ්බො, සමාසෙ චස්ස ලොපාභාවො. අථ වා නිදානාති ජාතා උප්පන්නාති අත්ථො, තස්මා කුතොනිදානා, කුතොජාතා, කුතොඋප්පන්නාති වුත්තං හොති. අරතී රතී ලොමහංසො කුතොජාති යායං ‘‘පන්තෙසු වා සෙනාසනෙසු අඤ්ඤතරඤ්ඤතරෙසු වා අධිකුසලෙසු ධම්මෙසු අරති අරතිතා අනභිරති අනභිරමණා උක්කණ්ඨිතා පරිතස්සිතා’’ති (විභ. 856) එවං විභත්තා අරති, යා ච පඤ්චසු කාමගුණෙසු රති, යො ච ලොමහංසසමුට්ඨාපනතො ‘‘ලොමහංසො’’ත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගතො චිත්තුත්‍රාසො. ඉමෙ තයො ධම්මා කුතොජා කුතොජාතාති පුච්ඡති[Pg.40]. කුතො සමුට්ඨායාති කුතො උප්පජ්ජිත්වා. මනොති කුසලචිත්තං, විතක්කාති උරගසුත්තෙ වුත්තා නව කාමවිතක්කාදයො. කුමාරකා ධඞ්කමිවොස්සජන්තීති යථා ගාමදාරකා කීළන්තා කාකං සුත්තෙන පාදෙ බන්ධිත්වා ඔස්සජන්ති ඛිපන්ති, එවං කුසලමනං අකුසලවිතක්කා කුතො සමුට්ඨාය ඔස්සජන්තීති පුච්ඡති.

273. Daraufhin wandte sich der Yakkha Sūciloma mit einer Strophe an den Erhabenen: „Begehren und Hass...“ Hierbei sind Begehren und Hass in der bereits erklärten Weise zu verstehen. „Wovon verursacht?“ (kutonidānā) bedeutet: Was ist ihre Ursache, was ist ihr Grund? Bei „kuto“ ist die Endung -to als Stellvertreter des Nominativs zu verstehen, und im Kompositum fällt sie nicht weg. Oder aber „nidāna“ hat die Bedeutung von „geboren, entstanden“, weshalb mit „kutonidānā“ gesagt ist: „Woraus geboren? Woraus entstanden?“ „Woher stammen Unzufriedenheit, Lust und Haarsträuben?“ Dies bezieht sich auf jene Unzufriedenheit, die so analysiert wird: „Unzufriedenheit, Unzufriedenheit-Sein, Nicht-Gefallen, Unbehagen, Verdruss, Unruhe in einsamen Lagern oder in anderen, höheren heilsamen Zuständen“, und auf jene Lust, die in den fünf Arten von Sinnengenüssen besteht, sowie auf jenen Schrecken des Geistes, der als „Haarsträuben“ bezeichnet wird, weil er das Aufrichten der Körperhaare bewirkt. Er fragt: „Woher sind diese drei Zustände geboren, woher stammen sie?“ „Woraus entspringend?“ bedeutet: Woraus entstanden? „Geist“ (mano) bezeichnet das heilsame Bewusstsein. „Gedanken“ (vitakkā) sind die in der Uraga-Sutta erklärten Gedanken wie Sinnengedanken und so weiter. „Wie Knaben eine Krähe flattern lassen“ bedeutet: Wie Dorfknaben beim Spielen eine Krähe mit einem Faden am Fuß festbinden und sie dann wegwerfen oder wegschleudern, so fragt er: Woraus entspringen unheilsame Gedanken, um den heilsamen Geist hin und her zu werfen?

274. අථස්ස භගවා තෙ පඤ්හෙ විස්සජ්ජෙන්තො ‘‘රාගො චා’’ති දුතියගාථමභාසි. තත්ථ ඉතොති අත්තභාවං සන්ධායාහ. අත්තභාවනිදානා හි රාගදොසා. අරතිරතිලොමහංසා ච අත්තභාවතො ජාතා, කාමවිතක්කාදිඅකුසලවිතක්කා ච අත්තභාවතොයෙව සමුට්ඨාය කුසලමනො ඔස්සජන්ති, තෙන තදඤ්ඤං පකතිආදිකාරණං පටික්ඛිපන්තො ආහ – ‘‘ඉතොනිදානා ඉතොජා ඉතො සමුට්ඨායා’’ති. සද්දසිද්ධි චෙත්ථ පුරිමගාථාය වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බා.

274. Daraufhin sprach der Erhabene, um ihm diese Fragen zu beantworten, die zweite Strophe: „Begehren und Hass...“ Darin sprach er mit „von hier“ (ito) im Hinblick auf die eigene Person (attabhāva). Denn Begehren und Hass haben ihre Ursache in der eigenen Person. Unzufriedenheit, Lust und Haarsträuben sind aus der eigenen Person geboren, und unheilsame Gedanken wie Sinnengedanken entspringen genau aus der eigenen Person und werfen den heilsamen Geist hin und her. Indem er daher jede andere Ursache wie eine Urnatur (pakati) und so weiter zurückweist, sagt er: „haben von hier ihre Ursache, sind von hier geboren, entspringen von hier.“ Und die grammatikalische Bildung der Wörter ist hierbei in derselben Weise zu verstehen, wie sie bei der vorherigen Strophe erklärt wurde.

275-6. එවං තෙ පඤ්හෙ විස්සජ්ජෙත්වා ඉදානි ය්වායං ‘‘ඉතොනිදානා’’තිආදීසු ‘‘අත්තභාවනිදානා අත්තභාවතො ජාතා අත්තභාවතො සමුට්ඨායා’’ති අත්ථො වුත්තො, තං සාධෙන්තො ආහ – ‘‘ස්නෙහජා අත්තසම්භූතා’’ති. එතෙ හි සබ්බෙපි රාගාදයො විතක්කපරියොසානා තණ්හාස්නෙහෙන ජාතා, තථා ජායන්තා ච පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධභෙදෙ අත්තභාවපරියායෙ අත්තනි සම්භූතා. තෙනාහ – ‘‘ස්නෙහජා අත්තසම්භූතා’’ති. ඉදානි තදත්ථජොතිකං උපමං කරොති ‘‘නිග්‍රොධස්සෙව ඛන්ධජා’’ති. තත්ථ ඛන්ධෙසු ජාතා ඛන්ධජා, පාරොහානමෙතං අධිවචනං. කිං වුත්තං හොති? යථා නිග්‍රොධස්ස ඛන්ධජා නාම පාරොහා ආපොරසසිනෙහෙ සති ජායන්ති, ජායන්තා ච තස්මිංයෙව නිග්‍රොධෙ තෙසු තෙසු සාඛප්පභෙදෙසු සම්භවන්ති, එවමෙතෙපි රාගාදයො අජ්ඣත්තතණ්හාස්නෙහෙ සති ජායන්ති, ජායන්තා ච තස්මිංයෙව අත්තභාවෙ තෙසු තෙසු චක්ඛාදිභෙදෙසු ද්වාරාරම්මණවත්ථූසු සම්භවන්ති. තස්මා වෙදිතබ්බමෙතං ‘‘අත්තභාවනිදානා අත්තභාවජා අත්තභාවසමුට්ඨානා ච එතෙ’’ති.

275-6. Nachdem er die Fragen so beantwortet hatte, sprach er nun, um die Bedeutung zu beweisen, die mit den Worten „von hier ihre Ursache habend“ und so weiter als „die eigene Person zur Ursache habend, aus der eigenen Person geboren, aus der eigenen Person entsprungen“ dargelegt wurde: „Aus Zuneigung geboren, aus sich selbst entstanden.“ Denn all diese Zustände, angefangen bei Begehren und so weiter bis hin zu den Gedanken, sind durch das Fluidum des Durstes (taṇhā) geboren. Und indem sie so entstehen, treten sie in der eigenen Person (attani) in Erscheinung, was eine Umschreibung für den Körper-Geist-Organismus ist, der sich in die fünf Gruppen des Erfassens (upādānakkhandha) unterteilt. Daher sagte er: „Aus Zuneigung geboren, aus sich selbst entstanden.“ Nun bringt er ein Gleichnis vor, um diese Bedeutung zu veranschaulichen: „Wie die stammgeborenen Triebe des Banyanbaums.“ Darin bedeutet „stammgeboren“ (khandhajā): auf den Stämmen gewachsen; dies ist eine Bezeichnung für die Luftwurzeln. Was ist damit gesagt? Ebenso wie die Luftwurzeln des Banyanbaums, die man „stammgeboren“ nennt, entstehen, wenn Feuchtigkeit in Form von Wassersaft vorhanden ist, und sie, während sie entstehen, an eben diesem Banyanbaum an dessen verschiedenen Ästen und Zweigen hervortreten, ebenso entstehen auch diese Zustände wie Begehren und so weiter, wenn die innere Feuchtigkeit des Durstes vorhanden ist. Und während sie entstehen, treten sie in eben dieser eigenen Person an den verschiedenen Toren, Sinnenobjekten und körperlichen Grundlagen auf, die sich in Sehorgan (Auge) und so weiter unterteilen. Daher ist zu verstehen: „Diese haben ihre Ursache in der eigenen Person, sind aus der eigenen Person geboren und entspringen der eigenen Person.“

අවසෙසදියඩ්ඪගාථාය පන අයං සබ්බසඞ්ගාහිකා අත්ථවණ්ණනා – එවං අත්තසම්භූතා ච එතෙ පුථූ විසත්තා කාමෙසු. රාගොපි හි පඤ්චකාමගුණිකාදිවසෙන, දොසොපි ආඝාතවත්ථාදිවසෙන, අරතිආදයොපි තස්ස තස්සෙව භෙදස්ස වසෙනාති සබ්බථා සබ්බෙපිමෙ කිලෙසා පුථූ අනෙකප්පකාරා [Pg.41] හුත්වා වත්ථුද්වාරාරම්මණාදිවසෙන තෙසු තෙසු වත්ථුකාමෙසු තථා තථා විසත්තා ලග්ගා ලග්ගිතා සංසිබ්බිත්වා ඨිතා. කිමිව? මාලුවාව විතතා වනෙ, යථා වනෙ විතතා මාලුවා තෙසු තෙසු රුක්ඛස්ස සාඛපසාඛාදිභෙදෙසු විසත්තා හොති ලග්ගා ලග්ගිතා සංසිබ්බිත්වා ඨිතා, එවං පුථුප්පභෙදෙසු වත්ථුකාමෙසු විසත්තං කිලෙසගණං යෙ නං පජානන්ති යතොනිදානං, තෙ නං විනොදෙන්ති සුණොහි යක්ඛ.

Bezüglich der verbleibenden eineinhalb Strophen aber ist dies die allumfassende Erklärung der Bedeutung: Auf diese Weise sind diese aus sich selbst entstandenen Befleckungen vielfältig und an die Sinnenlüste gefesselt. Denn sowohl die Gier aufgrund der fünf Stränge der Sinnenlust und so weiter, als auch der Hass aufgrund der Gründe für Groll und so weiter, sowie das Missvergnügen und so weiter aufgrund der jeweiligen Aufteilungen – auf all diese Weisen sind all diese Befleckungen vielfältig und von mancherlei Art geworden; sie sind durch die Grundlagen, Tore, Objekte und so weiter an den jeweiligen Objekten der Sinnenlust auf die eine oder andere Weise hängengeblieben, haften daran, sind daran gebunden und verstrickt. Wie was? Wie eine Māluvā-Kriechpflanze, die sich im Wald ausbreitet. So wie eine im Wald ausgebreitete Māluvā-Kriechpflanze an den verschiedenen Ästen, Zweigen und anderen Teilen eines Baumes haftet, daran hängengeblieben, gebunden und darin verstrickt ist, ebenso ist es mit der Menge der Befleckungen, die an den vielfältigen Objekten der Sinnenlust haftet. Diejenigen, die den Ursprung davon erkennen, vertreiben es – höre zu, o Yakkha!

තත්ථ යතොනිදානන්ති භාවනපුංසකනිද්දෙසො, තෙන කිං දීපෙති? යෙ සත්තා නං කිලෙසගණං ‘‘යතොනිදානං උප්පජ්ජතී’’ති එවං ජානන්ති, තෙ නං ‘‘තණ්හාස්නෙහස්නෙහිතෙ අත්තභාවෙ උප්පජ්ජතී’’ති ඤත්වා තං තණ්හාස්නෙහං ආදීනවානුපස්සනාදිභාවනාඤාණග්ගිනා විසොසෙන්තා විනොදෙන්ති පජහන්ති බ්‍යන්තීකරොන්ති ච, එතං අම්හාකං සුභාසිතං සුණොහි යක්ඛාති. එවමෙත්ථ අත්තභාවජානනෙන දුක්ඛපරිඤ්ඤං තණ්හාස්නෙහරාගාදිකිලෙසගණවිනොදනෙන සමුදයප්පහානඤ්ච දීපෙති.

Dabei ist der Ausdruck ‚yatonidānaṃ‘ (woraus als Ursprung) eine sächliche Bestimmung des Vorgangs. Was verdeutlicht er damit? Jene Wesen, die diese Menge der Befleckungen mit den Worten ‚woraus als Ursprung sie entsteht‘ so erkennen, wissen: ‚Sie entsteht in der durch die Feuchtigkeit des Begehrens befeuchteten eigenen Persönlichkeit.‘ Indem sie diese Feuchtigkeit des Begehrens durch das Feuer des Wissens aus der Entfaltung der Betrachtung des Elends und so weiter austrocknen, vertreiben, überwinden und vernichten sie sie. Höre, o Yakkha, dieses unser wohlgesprochenes Wort! Auf diese Weise zeigt er hier durch das Erkennen der eigenen Persönlichkeit das volle Verständnis des Leidens und durch das Vertreiben der Menge der Befleckungen wie der Feuchtigkeit des Begehrens, der Gier und so weiter das Aufgeben des Ursprungs.

යෙ ච නං විනොදෙන්ති, තෙ දුත්තරං ඔඝමිමං තරන්ති අතිණ්ණපුබ්බං අපුනබ්භවාය. එතෙන මග්ගභාවනං නිරොධසච්ඡිකිරියඤ්ච දීපෙති. යෙ හි නං කිලෙසගණං විනොදෙන්ති, තෙ අවස්සං මග්ගං භාවෙන්ති. න හි මග්ගභාවනං විනා කිලෙසවිනොදනං අත්ථි. යෙ ච මග්ගං භාවෙන්ති, තෙ දුත්තරං පකතිඤාණෙන කාමොඝාදිං චතුබ්බිධම්පි ඔඝමිමං තරන්ති. මග්ගභාවනා හි ඔඝතරණං. අතිණ්ණපුබ්බන්ති ඉමිනා දීඝෙන අද්ධුනා සුපිනන්තෙනපි අවීතික්කන්තපුබ්බං. අපුනබ්භවායාති නිබ්බානාය. එවමිමං චතුසච්චදීපිකං ගාථං සුණන්තා ‘‘සුත්වා ධම්මං ධාරෙන්ති, ධතානං ධම්මානං අත්ථමුපපරික්ඛන්තී’’තිආදිකං කථං සුභාවිනියා පඤ්ඤාය අනුක්කමමානා තෙ ද්වෙපි සහායකා යක්ඛා ගාථාපරියොසානෙයෙව සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨහිංසු, පාසාදිකා ච අහෙසුං සුවණ්ණවණ්ණා දිබ්බාලඞ්කාරවිභූසිතාති.

Und diejenigen, die sie vertreiben, überqueren diese schwer zu überquerende Flut, die zuvor unüberquert war, zur Nicht-Wiederkehr. Damit zeigt er die Entfaltung des Pfades und die Verwirklichung des Erlöschens. Denn diejenigen, die die Menge der Befleckungen vertreiben, entfalten unweigerlich den Pfad; denn ohne die Entfaltung des Pfades gibt es kein Vertreiben der Befleckungen. Und diejenigen, die den Pfad entfalten, überqueren mit ihrem natürlichen Wissen diese schwer zu überquerende, vierfache Flut, die mit der Flut der Sinnlichkeit beginnt. Denn die Entfaltung des Pfades ist das Überqueren der Flut. Mit ‚zuvor unüberquert‘ ist gemeint: auf der langen Reise selbst im Traum zuvor nicht überschritten. ‚Zur Nicht-Wiederkehr‘ bedeutet: zum Nibbāna. Während sie diese Strophe hörten, welche die vier Wahrheiten offenbart, und den stufenweisen Weg durch die wohlausgebildete Weisheit beschritten – gemäß den Worten: ‚Nachdem sie die Lehre gehört haben, behalten sie sie im Gedächtnis; sie prüfen die Bedeutung der im Gedächtnis behaltenen Lehren‘ und so weiter –, wurden die beiden befreundeten Yakkhas genau am Ende der Strophe in der Frucht des Stromeintritts gefestigt, wurden anmutig anzusehen, von goldener Farbe und mit himmlischem Schmuck verziert.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය

In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zum Khuddaka-Nikāya,

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය සූචිලොමසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

ist die Erklärung des Sūciloma-Sutta im Kommentar zum Sutta-Nipāta abgeschlossen.

6. කපිලසුත්ත-(ධම්මචරියසුත්ත)-වණ්ණනා

6. Die Erklärung des Kapila-Sutta (Dhammacariya-Sutta)

ධම්මචරියන්ති [Pg.42] කපිලසුත්තං. කා උප්පත්ති? හෙමවතසුත්තෙ වුත්තනයෙනෙව පරිනිබ්බුතෙ කස්සපෙ භගවති ද්වෙ කුලපුත්තා භාතරො නික්ඛමිත්වා සාවකානං සන්තිකෙ පබ්බජිංසු. ජෙට්ඨො සොධනො නාම, කනිට්ඨො කපිලො නාම. තෙසං මාතා සාධනී නාම, කනිට්ඨභගිනී තාපනා නාම. තාපි භික්ඛුනීසු පබ්බජිංසු. තතො තෙ ද්වෙපි හෙමවතසුත්තෙ වුත්තනයෙනෙව ‘‘සාසනෙ කති ධුරානී’’ති පුච්ඡිත්වා සුත්වා ච ජෙට්ඨො ‘‘වාසධුරං පූරෙස්සාමී’’ති පඤ්ච වස්සානි ආචරියුපජ්ඣායානං සන්තිකෙ වසිත්වා පඤ්චවස්සො හුත්වා යාව අරහත්තං, තාව කම්මට්ඨානං සුත්වා අරඤ්ඤං පවිසිත්වා වායමන්තො අරහත්තං පාපුණි. කපිලො ‘‘අහං තාව තරුණො, වුඩ්ඪකාලෙ වාසධුරං පරිපූරෙස්සාමී’’ති ගන්ථධුරං ආරභිත්වා තෙපිටකො අහොසි. තස්ස පරියත්තිං නිස්සාය පරිවාරො, පරිවාරං නිස්සාය ලාභො ච උදපාදි.

‚Dhammacariya‘ ist das Kapila-Sutta. Was ist der Anlass seiner Entstehung? Genau in der Weise, wie es im Hemavata-Sutta dargelegt wurde: Nach dem vollkommenen Erlöschen des Erhabenen Kassapa zogen zwei Söhne guter Herkunft, die Brüder waren, aus dem Hausleben fort und wurden in der Gegenwart der Jünger ordiniert. Der ältere hieß Sodhana, der jüngere Kapila. Ihre Mutter hieß Sādhanī und ihre jüngere Schwester Tāpanā. Auch sie wurden unter den Nonnen ordiniert. Danach fragten die beiden Brüder genau in der im Hemavata-Sutta beschriebenen Weise: ‚Wie viele Pflichten gibt es in der Lehre?‘ Nachdem sie die Antwort gehört hatten, entschied der Ältere: ‚Ich werde die Pflicht der Praxis erfüllen.‘ Er lebte fünf Jahre lang in der Gegenwart seiner Lehrer und Präzeptoren. Nachdem er fünf Jahre als Ordiniert verbracht hatte, erlernte er das Meditationsobjekt bis hin zur Erlangung der Arahatschaft, zog in den Wald und erlangte, indem er sich eifrig bemühte, die Arahatschaft. Kapila dachte: ‚Ich bin noch jung; im Alter werde ich die Pflicht der Praxis erfüllen‘, und begann mit der Pflicht des Studiums. So wurde er ein Kenner des Tipiṭaka. Aufgrund seiner Beherrschung der heiligen Schriften erlangte er eine große Gefolgschaft, und aufgrund dieser Gefolgschaft entstanden ihm reiche Gaben.

සො බාහුසච්චමදෙන මත්තො පණ්ඩිතමානී අනඤ්ඤාතෙපි අඤ්ඤාතමානී හුත්වා පරෙහි වුත්තං කප්පියම්පි අකප්පියං, අකප්පියම්පි කප්පියං, සාවජ්ජම්පි අනවජ්ජං, අනවජ්ජම්පි සාවජ්ජන්ති භණති. සො පෙසලෙහි භික්ඛූහි, ‘‘මා, ආවුසො කපිල, එවං අවචා’’තිආදිනා නයෙන ඔවදියමානො ‘‘තුම්හෙ කිං ජානාථ රිත්තමුට්ඨිසදිසා’’තිආදීහි වචනෙහි ඛුංසෙන්තො වම්භෙන්තොයෙව චරති. භික්ඛූ තස්ස භාතුනො සොධනත්ථෙරස්සාපි එතමත්ථං ආරොචෙසුං. සොපි නං උපසඞ්කමිත්වා ආහ – ‘‘ආවුසො කපිල, සාසනස්ස ආයු නාම තුම්හාදිසානං සම්මාපටිපත්ති. මා, ආවුසො කපිල, කප්පියම්පි අකප්පියං, අකප්පියම්පි කප්පියං, සාවජ්ජම්පි අනවජ්ජං, අනවජ්ජම්පි සාවජ්ජන්ති වදෙහී’’ති. සො තස්සපි වචනං නාදියි. තතො නං සොධනත්ථෙරො ද්වත්තික්ඛත්තුං වත්වා –

Berauscht vom Stolz auf seine große Gelehrsamkeit hielt er sich selbst für weise. Obwohl er Dinge nicht verstand, tat er so, als verstünde er sie. Wenn andere etwas als erlaubt bezeichneten, nannte er es unerlaubt; und was unerlaubt war, nannte er erlaubt. Was tadelnswert war, nannte er tadellos; und was tadellos war, nannte er tadelnswert. Wenn er von den tugendhaften Mönchen auf diese Weise ermahnt wurde: ‚Sprich nicht so, Freund Kapila!‘, ging er umher, verhöhnte und verspottete sie mit Worten wie: ‚Was versteht ihr schon? Ihr seid wie eine leere, geschlossene Faust!‘ Die Mönche berichteten diese Angelegenheit auch seinem Bruder, dem älteren Mönch Sodhana. Auch dieser suchte ihn auf und sprach: ‚Freund Kapila, das Leben der Lehre besteht für Menschen wie uns in der rechten Praxis. Freund Kapila, nenne nicht das Erlaubte unerlaubt und das Unerlaubte erlaubt; nenne nicht das Tadelnswerte tadellos und das Tadellose tadelnswert!‘ Er jedoch schenkte auch dessen Worten kein Gehör. Daraufhin sprach der Thera Sodhana zwei- oder dreimal zu ihm:

‘‘එකවාචම්පි ද්විවාචං, භණෙය්‍ය අනුකම්පකො;

තතුත්තරිං න භාසෙය්‍ය, දාසොවය්‍යස්ස සන්තිකෙ’’ති. (ජා. 2.19.34) –

„Ein Wort oder auch zwei Worte sollte ein Mitfühlender sprechen; darüber hinaus sollte er nicht reden, wie ein Sklave vor seinem Herrn.“

පරිවජ්ජෙත්වා ‘‘ත්වමෙව, ආවුසො, සකෙන කම්මෙන පඤ්ඤායිස්සසී’’ති පක්කාමි. තතො පභුති නං පෙසලා භික්ඛූ ඡඩ්ඩෙසුං.

Nachdem er ihn gemieden hatte, sagte er: ‚Du selbst, Freund, wirst durch deine eigene Tat bekannt sein!‘, und ging fort. Von da an mieden ihn die tugendhaften Mönche.

සො [Pg.43] දුරාචාරො හුත්වා දුරාචාරපරිවුතො විහරන්තො එකදිවසං ‘‘උපොසථං ඔසාරෙස්සාමී’’ති සීහාසනං අභිරුය්හ චිත්‍රබීජනිං ගහෙත්වා නිසින්නො ‘‘වත්තති, ආවුසො, එත්ථ භික්ඛූනං පාතිමොක්ඛො’’ති තික්ඛත්තුං ආහ. අථෙකො භික්ඛුපි ‘‘මය්හං වත්තතී’’ති න අවොච. න ච තස්ස තෙසං වා පාතිමොක්ඛො වත්තති. තතො සො ‘‘පාතිමොක්ඛෙ සුතෙපි අසුතෙපි විනයො නාම නත්ථී’’ති ආසනා වුට්ඨාසි. එවං කස්සපස්ස භගවතො සාසනං ඔසක්කාපෙසි විනාසෙසි. අථ සොධනත්ථෙරො තදහෙව පරිනිබ්බායි. සොපි කපිලො එවං තං සාසනං ඔසක්කාපෙත්වා කාලකතො අවීචිමහානිරයෙ නිබ්බත්ති, සාපිස්ස මාතා ච භගිනී ච තස්සෙව දිට්ඨානුගතිං ආපජ්ජිත්වා පෙසලෙ භික්ඛූ අක්කොසමානා පරිභාසමානා කාලං කත්වා නිරයෙ නිබ්බත්තිංසු.

Da er selbst von schlechtem Verhalten war, lebte er umgeben von einer Gefolgschaft von Mönchen mit schlechtem Verhalten. Eines Tages bestieg er den Löventhron mit den Gedanken: ‚Ich werde den Uposatha abhalten‘, nahm den verzierten Fächer, setzte sich hin und fragte dreimal: ‚Ist hier, o Freunde, das Pātimokkha für die Mönche fällig?‘ Doch kein einziger Mönch antwortete: ‚Für mich ist es fällig.‘ Weder für ihn noch für sie war das Pātimokkha fällig. Daraufhin erhob er sich von seinem Sitz mit den Worten: ‚Ob das Pātimokkha gehört wird oder nicht, eine Disziplin gibt es ohnehin nicht!‘ Auf diese Weise leitete er den Verfall der Lehre des Erhabenen Kassapa ein und zerstörte sie. Der Thera Sodhana erlosch noch am selben Tag vollkommen. Auch jener Kapila starb, nachdem er den Niedergang der Lehre herbeigeführt hatte, und wurde in der großen Hölle Avīci wiedergeboren. Seine Mutter und seine Schwester folgten seinem schlechten Beispiel, beschimpften und verhöhnten die tugendhaften Mönche, starben ebenfalls und wurden in der Hölle wiedergeboren.

තස්මිංයෙව ච කාලෙ පඤ්චසතා පුරිසා ගාමඝාතාදීනි කත්වා චොරිකාය ජීවන්තා ජනපදමනුස්සෙහි අනුබද්ධා පලායමානා අරඤ්ඤං පවිසිත්වා තත්ථ කිඤ්චි ගහනං වා පටිසරණං වා අපස්සන්තා අවිදූරෙ පාසාණෙ වසන්තං අඤ්ඤතරං ආරඤ්ඤිකං භික්ඛුං දිස්වා වන්දිත්වා ‘‘අම්හාකං, භන්තෙ, පටිසරණං හොථා’’ති භණිංසු. ථෙරො ‘‘තුම්හාකං සීලසදිසං පටිසරණං නත්ථි, සබ්බෙ පඤ්ච සීලානි සමාදියථා’’ති ආහ. තෙ ‘‘සාධූ’’ති සම්පටිච්ඡිත්වා සීලානි සමාදියිංසු. ථෙරො ‘‘තුම්හෙ සීලවන්තො, ඉදානි අත්තනො ජීවිතං විනාසෙන්තෙසුපි මා මනො පදූසයිත්ථා’’ති ආහ. තෙ ‘‘සාධූ’’ති සම්පටිච්ඡිංසු. අථ තෙ ජානපදා සම්පත්තා ඉතො චිතො ච මග්ගමානා තෙ චොරෙ දිස්වා සබ්බෙව ජීවිතා වොරොපෙසුං. තෙ කාලං කත්වා කාමාවචරදෙවලොකෙ නිබ්බත්තිංසු. තෙසු ජෙට්ඨකචොරො ජෙට්ඨකදෙවපුත්තො අහොසි, ඉතරෙ තස්සෙව පරිවාරා.

Zu eben jener Zeit gab es fünfhundert Männer, die von Raub lebten, indem sie Dörfer plünderten und Ähnliches taten. Als sie, von den Bewohnern der Gegend verfolgt, flohen, betraten sie den Wald. Da sie dort kein Dickicht oder einen anderen Zufluchtsort sahen, erblickten sie unweit auf einer Felsplatte einen im Wald lebenden Mönch, ehrten ihn und sagten: ‚Herr, sei du unsere Zuflucht!‘ Der Ältere sprach: ‚Es gibt für euch keine Zuflucht, die der sittlichen Reinheit gleicht; nehmt alle die fünf Tugendregeln auf euch.‘ Sie willigten mit den Worten ‚Sehr wohl‘ ein und nahmen die Tugendregeln auf sich. Der Ältere sprach: ‚Ihr seid nun tugendhaft; hegt nun, selbst wenn man euer Leben vernichtet, keinen Groll in euren Herzen.‘ Sie stimmten mit ‚Sehr wohl‘ zu. Daraufhin trafen die Bewohner der Gegend ein, suchten hier und dort, erblickten die Räuber und beraubten sie alle des Lebens. Nach ihrem Tod wurden sie in den Himmelswelten des Sinnesbereichs wiedergeboren. Unter ihnen wurde der Anführer der Räuber zum führenden Göttersohn, und die anderen wurden sein Gefolge.

තෙ අනුලොමපටිලොමං සංසරන්තා එකං බුද්ධන්තරං දෙවලොකෙ ඛෙපෙත්වා අම්හාකං භගවතො කාලෙ දෙවලොකතො චවිත්වා ජෙට්ඨකදෙවපුත්තො සාවත්ථිද්වාරෙ කෙවට්ටගාමො අත්ථි, තත්ථ පඤ්චසතකුලජෙට්ඨස්ස කෙවට්ටස්ස පජාපතියා කුච්ඡිම්හි පටිසන්ධිං අග්ගහෙසි, ඉතරෙ අවසෙසකෙවට්ටපජාපතීනං. එවං තෙසං එකදිවසංයෙව පටිසන්ධිග්ගහණඤ්ච ගබ්භවුට්ඨානඤ්ච අහොසි. අථ කෙවට්ටජෙට්ඨො ‘‘අත්ථි නු ඛො ඉමස්මිං ගාමෙ අඤ්ඤෙපි දාරකා අජ්ජ ජාතා’’ති විචිනන්තො තෙ දාරකෙ දිස්වා ‘‘ඉමෙ මෙ පුත්තස්ස සහායකා භවිස්සන්තී’’ති සබ්බෙසං පොසාවනිකං අදාසි. තෙ සබ්බෙ සහායකා [Pg.44] සහපංසුං කීළන්තා අනුපුබ්බෙන වයප්පත්තා අහෙසුං. යසොජො තෙසං අග්ගො අහොසි.

Sie wanderten auf- und absteigend im Kreislauf der Wiedergeburten umher, verbrachten die Zwischenzeit zwischen zwei Buddhas in der Götterwelt und schieden zur Zeit unseres Erhabenen aus der Götterwelt. Der führende Göttersohn nahm Wiedergeburt im Schoß der Ehefrau des ältesten Fischers einer Sippe von fünfhundert Fischern in einem Fischerdorf vor den Toren von Sāvatthī; die anderen im Schoß der Ehefrauen der übrigen Fischer. So geschah ihre Empfängnis im Mutterleib und ihre Geburt aus dem Mutterleib an genau demselben Tag. Daraufhin forschte der älteste Fischer nach: ‚Gibt es in diesem Dorf heute noch andere geborene Knaben?‘ Als er diese Knaben erblickte, sagte er: ‚Diese werden die Gefährten meines Sohnes sein‘, und er gab allen einen Beitrag für ihren Unterhalt. Alle diese Gefährten spielten im Staub zusammen und erreichten im Laufe der Zeit das reife Alter. Yasojo war der Vorzüglichste unter ihnen.

කපිලොපි තදා නිරයෙ පක්කාවසෙසෙන අචිරවතියා සුවණ්ණවණ්ණො දුග්ගන්ධමුඛො මච්ඡො හුත්වා නිබ්බත්ති. අථෙකදිවසං සබ්බෙපි කෙවට්ටදාරකා ජාලානි ගහෙත්වා ‘‘මච්ඡෙ බන්ධිස්සාමා’’ති නදිං ගන්ත්වා ජාලානි පක්ඛිපිංසු. තෙසං ජාලං සො මච්ඡො පාවිසි. තං දිස්වා සබ්බො කෙවට්ටගාමො උච්චාසද්දමහාසද්දො අහොසි – ‘‘අම්හාකං පුත්තා පඨමං මච්ඡෙ බන්ධන්තා සුවණ්ණමච්ඡං බන්ධිංසු, වුඩ්ඪි නෙසං දාරකානං, ඉදානි ච නො රාජා පහූතං ධනං දස්සතී’’ති. අථ තෙ පඤ්චසතාපි දාරකසහායකා මච්ඡං නාවාය පක්ඛිපිත්වා නාවං උක්ඛිපිත්වා රඤ්ඤො සන්තිකං අගමංසු. රාජා දිස්වා ‘‘කිං එතං භණෙ’’ති ආහ. ‘‘මච්ඡො දෙවා’’ති. රාජා සුවණ්ණවණ්ණං මච්ඡං දිස්වා ‘‘භගවා එතස්ස වණ්ණකාරණං ජානිස්සතී’’ති මච්ඡං ගාහාපෙත්වා භගවතො සන්තිකං අගමාසි. මච්ඡස්ස මුඛවිවරණකාලෙ ජෙතවනං අතිවිය දුග්ගන්ධං හොති.

Auch Kapila wurde damals aufgrund des verbleibenden Rests seiner Leiden in der Hölle im Fluss Aciravatī als ein goldfarbener Fisch mit einem übelriechenden Maul wiedergeboren. Eines Tages nahmen alle Fischerjungen Netze und gingen zum Fluss mit dem Gedanken: ‚Wir wollen Fische fangen‘, und warfen die Netze aus. Jener Fisch ging in ihr Netz. Als sie dies sahen, entstand im ganzen Fischerdorf ein lautes Geschrei und großer Lärm: ‚Unsere Söhne haben beim ersten Fischfang einen goldenen Fisch gefangen; das wird diesen Knaben Gedeihen bringen! Und nun wird uns der König reichlich Reichtum schenken.‘ Daraufhin legten die fünfhundert jungen Gefährten den Fisch in ein Boot, hoben das Boot an und begaben sich in die Gegenwart des Königs. Als der König es sah, fragte er: ‚Was ist das, ihr Leute?‘ – ‚Ein Fisch, o König!‘ Als der König den goldfarbenen Fisch sah, dachte er: ‚Der Erhabene wird den Grund für seine Farbe kennen‘, ließ den Fisch nehmen und begab sich zum Erhabenen. Als sich das Maul des Fisches öffnete, wurde das Jeta-Wäldchen überaus übelriechend.

රාජා භගවන්තං පුච්ඡි – ‘‘කස්මා, භන්තෙ, මච්ඡො සුවණ්ණවණ්ණො ජාතො, කස්මා චස්ස මුඛතො දුග්ගන්ධො වායතී’’ති? අයං, මහාරාජ, කස්සපස්ස භගවතො පාවචනෙ කපිලො නාම භික්ඛු අහොසි, බහුස්සුතො ආගතාගමො. අත්තනො වචනං අගණ්හන්තානං භික්ඛූනං අක්කොසකපරිභාසකො. තස්ස ච භගවතො සාසනවිනාසකො. යං සො තස්ස භගවතො සාසනං විනාසෙසි, තෙන කම්මෙන අවීචිමහානිරයෙ නිබ්බත්ති, විපාකාවසෙසෙන ච ඉදානි මච්ඡො ජාතො. යං දීඝරත්තං බුද්ධවචනං වාචෙසි, බුද්ධස්ස වණ්ණං කථෙසි, තස්ස නිස්සන්දෙන ඊදිසං වණ්ණං පටිලභි. යං භික්ඛූනං අක්කොසකපරිභාසකො අහොසි, තෙනස්ස මුඛතො දුග්ගන්ධො වායති. ‘‘උල්ලපාපෙමි නං මහාරාජා’’ති? ‘‘ආම භගවා’’ති. අථ භගවා මච්ඡං ආලපි – ‘‘ත්වංසි කපිලො’’ති? ‘‘ආම භගවා, අහං කපිලො’’ති. ‘‘කුතො ආගතොසී’’ති? ‘‘අවීචිමහානිරයතො භගවා’’ති. ‘‘සොධනො කුහිං ගතො’’ති? ‘‘පරිනිබ්බුතො භගවා’’ති. ‘‘සාධනී කුහිං ගතා’’ති? ‘‘මහානිරයෙ නිබ්බත්තා භගවා’’ති. ‘‘තාපනා කුහිං ගතා’’ති? ‘‘මහානිරයෙ නිබ්බත්තා භගවා’’ති. ‘‘ඉදානි ත්වං කුහිං ගමිස්සසී’’ති? ‘‘මහානිරයං භගවා’’ති. තාවදෙව විප්පටිසාරාභිභූතො නාවං සීසෙන පහරිත්වා කාලකතො මහානිරයෙ නිබ්බත්ති. මහාජනො සංවිග්ගො අහොසි ලොමහට්ඨජාතො. අථ [Pg.45] භගවා තත්ථ සම්පත්තගහට්ඨපබ්බජිතපරිසාය තඞ්ඛණානුරූපං ධම්මං දෙසෙන්තො ඉමං සුත්තමභාසි.

Der König fragte den Erhabenen: ‚Herr, weshalb ist der Fisch goldfarben geworden, und weshalb strömt aus seinem Maul ein so übler Geruch?‘ – ‚Großer König, dieser war in der Lehre des erhabenen Kassapa ein Mönch namens Kapila, sehr gelehrt und vertraut mit den überlieferten Texten. Er beschimpfte und schmähte die Mönche, die sein Wort nicht annahmen, und trug zur Zerstörung der Lehre jenes Erhabenen bei. Weil er die Lehre jenes Erhabenen zerstörte, wurde er durch dieses Kamma in der großen Hölle Avīci wiedergeboren, und durch den verbleibenden Rest der Reifung ist er jetzt als Fisch geboren. Weil er über lange Zeit das Buddha-Wort lehrte und das Lob des Buddha verkündete, erlangte er infolge dieser Wirkung eine solche Farbe. Weil er aber die Mönche beschimpfte und schmähte, strömt aus seinem Maul ein übler Geruch. Soll ich ihn zum Sprechen bringen, großer König?‘ – ‚Ja, Erhabener.‘ Daraufhin redete der Erhabene den Fisch an: ‚Bist du Kapila?‘ – ‚Ja, Erhabener, ich bin Kapila.‘ – ‚Woher bist du gekommen?‘ – ‚Aus der großen Hölle Avīci, Erhabener.‘ – ‚Wohin ist Sodhana gegangen?‘ – ‚Er ist völlig erloschen, Erhabener.‘ – ‚Wohin ist Sādhanī gegangen?‘ – ‚In der großen Hölle wiedergeboren, Erhabener.‘ – ‚Wohin ist Tāpanā gegangen?‘ – ‚In der großen Hölle wiedergeboren, Erhabener.‘ – ‚Wohin wirst du jetzt gehen?‘ – ‚In die große Hölle, Erhabener.‘ Im selben Augenblick, von Reue überwältigt, stieß er mit dem Kopf gegen das Boot, starb und wurde in der großen Hölle wiedergeboren. Die Volksmenge war erschüttert, und ihnen standen die Haare zu Berge. Daraufhin verkündete der Erhabene der dort versammelten Gemeinde aus Laien und Mönchen die für diesen Anlass angemessene Lehrrede.

277-8. තත්ථ ධම්මචරියන්ති කායසුචරිතාදි ධම්මචරියං. බ්‍රහ්මචරියන්ති මග්ගබ්‍රහ්මචරියං. එතදාහු වසුත්තමන්ති එතං උභයම්පි ලොකියලොකුත්තරං සුචරිතං සග්ගමොක්ඛසුඛසම්පාපකත්තා වසුත්තමන්ති ආහු අරියා. වසුත්තමං නාම උත්තමරතනං, අනුගාමිකං අත්තාධීනං රාජාදීනං අසාධාරණන්ති අධිප්පායො.

277-8. Darin bedeutet ‚gerechter Lebenswandel‘ (dhammacariya): ein Wandel in Übereinstimmung mit dem Gesetz durch gutes Verhalten mit dem Körper und so weiter. ‚Heiliges Leben‘ (brahmacariya) bedeutet das heilige Leben des Pfades. ‚Dies nennen sie den höchsten Schatz‘ (etadāhu vasuttamaṃ): Weil beides, sowohl der weltliche als auch der überweltliche gute Wandel, zum Glück des Himmels und der Befreiung führt, nennen die Edlen es den höchsten Schatz. Unter ‚höchstem Schatz‘ versteht man das höchste Juwel; es ist ein treuer Begleiter, hängt von einem selbst ab und ist für Könige und andere unzugänglich – so ist der Sinn.

එත්තාවතා ‘‘ගහට්ඨස්ස වා පබ්බජිතස්ස වා සම්මාපටිපත්තියෙව පටිසරණ’’න්ති දස්සෙත්වා ඉදානි පටිපත්තිවිරහිතාය පබ්බජ්ජාය අසාරකත්තදස්සනෙන කපිලං අඤ්ඤෙ ච තථාරූපෙ ගරහන්තො ‘‘පබ්බජිතොපි චෙ හොතී’’ති එවමාදිමාහ.

Nachdem er bis hierher gezeigt hatte: ‚Sowohl für einen Laien als auch für einen Hauslosen ist allein die rechte Praxis die Zuflucht‘, tadelte er nun Kapila und andere von gleicher Art, indem er die Wertlosigkeit des Hauslosenlebens aufzeigte, das der Praxis entbehrt, und sprach die Worte: ‚Selbst wenn einer in die Hauslosigkeit gezogen ist...‘ und so weiter.

තත්‍රායං අත්ථවණ්ණනා – යො හි කොචි ගිහිබ්‍යඤ්ජනානි අපනෙත්වා භණ්ඩුකාසාවාදිගහණමත්තං උපසඞ්කමනෙන පබ්බජිතොපි චෙ හොති පුබ්බෙ වුත්තත්ථං අගාරස්මා අනගාරියං, සො චෙ මුඛරජාතිකො හොති ඵරුසවචනො, නානප්පකාරාය විහෙසාය අභිරතත්තා විහෙසාභිරතො, හිරොත්තප්පාභාවෙන මගසදිසත්තා මගො, ජීවිතං තස්ස පාපියො, තස්ස එවරූපස්ස ජීවිතං අතිපාපං අතිහීනං. කස්මා? යස්මා ඉමාය මිච්ඡාපටිපත්තියා රාගාදිමනෙකප්පකාරං රජං වඩ්ඪෙති අත්තනො.

Hier ist die Erklärung der Bedeutung: Wer auch immer die Merkmale eines Hausvaters abgelegt hat und – bloß durch die Annahme von geschorenem Haupt, gelben Gewändern und so weiter – aus dem Haus in die Hauslosigkeit gezogen ist, um das zuvor genannte Ziel zu erreichen: Wenn dieser von unverschämter Natur ist, raue Worte gebraucht, an mancherlei Plagerei Gefallen findet und somit an Plagerei Gefallen hat, und aufgrund des Fehlens von Scham und Scheu vor Sünde einem wilden Tier gleicht und somit ein wildes Tier ist, so ist sein Leben umso schlimmer; das Leben eines solchen Menschen ist überaus schlecht, überaus niedrig. Warum? Weil er durch diese falsche Praxis den vielerlei Staub wie Gier und andere Befleckungen in sich selbst vermehrt.

279. න කෙවලඤ්ච ඉමිනාව කාරණෙනස්ස ජීවිතං පාපියො, අපිච ඛො පන අයං එවරූපො මුඛරජාතිකත්තා කලහාභිරතො භික්ඛු සුභාසිතස්ස අත්ථවිජානනසම්මොහනෙන මොහධම්මෙන ආවුතො, ‘‘මා, ආවුසො කපිල, එවං අවච, ඉමිනාපි පරියායෙන තං ගණ්හාහී’’ති එවමාදිනා නයෙන පෙසලෙහි භික්ඛූහි අක්ඛාතම්පි න ජානාති ධම්මං බුද්ධෙන දෙසිතං. යො ධම්මො බුද්ධෙන දෙසිතො, තං නානප්පකාරෙන අත්තනො වුච්චමානම්පි න ජානාති. එවම්පිස්ස ජීවිතං පාපියො.

279. Nicht nur aus diesem Grund ist sein Leben schlechter, sondern dieser Mönch von solcher Art, der wegen seines unverschämten Wesens den Streit liebt, ist durch die Verblendung, die das Verständnis der wohlgesprochenen Bedeutung blockiert, so eingehüllt, dass er die vom Buddha dargelegte Lehre nicht erkennt, selbst wenn sie ihm von tugendhaften Mönchen auf folgende Weise dargelegt wird: ‚Freund Kapila, sprich nicht so; nimm es doch auf diese Weise an!‘ Er versteht die vom Buddha dargelegte Lehre auch dann nicht, wenn sie ihm auf vielfältige Weise dargetan wird. Auch auf diese Weise ist sein Leben schlechter.

280. තථා සො එවරූපො විහෙසාභිරතත්තා විහෙසං භාවිතත්තානං භාවිතත්තෙ ඛීණාසවභික්ඛූ සොධනත්ථෙරපභුතිකෙ ‘‘න තුම්හෙ විනයං ජානාථ, න සුත්තං න අභිධම්මං, වුඩ්ඪපබ්බජිතා’’තිආදිනා නයෙන විහෙසන්තො[Pg.46]. උපයොගප්පවත්තියඤ්හි ඉදං සාමිවචනං. අථ වා යථාවුත්තෙනෙව නයෙන ‘‘විහෙසං භාවිතත්තානං කරොන්තො’’ති පාඨසෙසො වෙදිතබ්බො. එවං නිප්පරියායමෙව සාමිවචනං සිජ්ඣති. අවිජ්ජාය පුරක්ඛතොති භාවිතත්තවිහෙසනෙ ආදීනවදස්සනපටිච්ඡාදිකාය අවිජ්ජාය පුරක්ඛතො පෙසිතො පයොජිතො සෙසපබ්බජිතානං භාවිතත්තානං විහෙසභාවෙන පවත්තං දිට්ඨෙව ධම්මෙ චිත්තවිබාධනෙන සඞ්කිලෙසං, ආයතිඤ්ච නිරයසම්පාපනෙන මග්ගං නිරයගාමිනං න ජානාති.

280. Ebenso quält ein solcher Mönch, weil er Gefallen an der Schikane findet, jene, die sich selbst entfaltet haben — die triebfreien Mönche (Arahants) wie den Älteren Sodhana und andere —, indem er sich folgendermaßen äußert: ‚Ihr im Alter Ordinierten versteht weder den Vinaya, noch die Suttas, noch den Abhidhamma!‘ Hier steht nämlich dieser Genitiv (sāmivacanaṃ) im Sinne eines Akkusativs (upayogappavattiyaṃ). Oder aber, nach der bereits erwähnten Methode, ist das ausgelassene Wort ‚indem er zufügt‘ zu ergänzen: ‚denen, die sich selbst entfaltet haben, Bedrängnis zufügend‘. So ist die Verwendung des Genitivs im eigentlichen Sinne (nippariyāyena) schlüssig. ‚Von Unwissenheit angeführt‘ (avijjāya purakkhato) bedeutet: von jener Unwissenheit angeführt, angetrieben und geleitet, welche die Einsicht in das Elend der Bedrängung jener, die sich selbst entfaltet haben, verschleiert. Er erkennt die Befleckung nicht, die durch die Bedrängung der übrigen, sich selbst entfaltenden Ordinierten entsteht und sich schon im gegenwärtigen Leben in Form von geistiger Pein manifestiert, und er erkennt auch nicht den in die Hölle führenden Weg, der ihn in der Zukunft in die Hölle stürzen wird.

281. අජානන්තො ච තෙන මග්ගෙන චතුබ්බිධාපායභෙදං විනිපාතං සමාපන්නො. තත්ථ ච විනිපාතෙ ගබ්භා ගබ්භං තමා තමං එකෙකනිකායෙ සතක්ඛත්තුං සහස්සක්ඛත්තුම්පි මාතුකුච්ඡිතො මාතුකුච්ඡිං චන්දිමසූරියෙහිපි අවිද්ධංසනීයා අසුරකායතමා තමඤ්ච සමාපන්නො. ස වෙ තාදිසකො භික්ඛු පෙච්ච ඉතො පරලොකං ගන්ත්වා අයං කපිලමච්ඡො විය නානප්පකාරං දුක්ඛං නිගච්ඡති.

281. Und da er dies nicht weiß, gerät er auf diesem Weg in den Sturz des vierfachen Abgrunds (apāya). Und dort, im Zustand des Verderbens, gelangt er von Schoß zu Schoß, von Dunkelheit zu Dunkelheit, in jeder einzelnen Daseinsgruppe hundertmal, ja tausendmal von Mutterleib zu Mutterleib, und gerät von Dunkelheit in jene tiefste Dunkelheit der Asura-Gemeinschaft, die selbst von Sonne und Mond nicht erhellt werden kann. Ein solcher Mönch erfährt wahrlich nach dem Scheiden aus diesem Leben, wenn er in die jenseitige Welt gelangt ist, wie der Kapila-Fisch vielfältiges Leid.

282. කිං කාරණා? ගූථකූපො යථා අස්ස, සම්පුණ්ණො ගණවස්සිකො,යථා වච්චකුටිගූථකූපො ගණවස්සිකො අනෙකවස්සිකො බහූනි වස්සානි මුඛතො ගූථෙන පූරියමානො සම්පුණ්ණො අස්ස, සො උදකකුම්භසතෙහි උදකකුම්භසහස්සෙහි ධොවියමානොපි දුග්ගන්ධදුබ්බණ්ණියානපගමා දුබ්බිසොධො හොති, එවමෙව යො එවරූපො අස්ස දීඝරත්තං සංකිලිට්ඨකම්මන්තො ගූථකූපො විය ගූථෙන පාපෙන සම්පුණ්ණත්තා සම්පුණ්ණො පුග්ගලො, සො දුබ්බිසොධො හි සාඞ්ගණො, චිරකාලං තස්ස අඞ්ගණස්ස විපාකං පච්චනුභොන්තොපි න සුජ්ඣති. තස්මා වස්සගණනාය අපරිමාණම්පි කාලං ස වෙ තාදිසකො භික්ඛු පෙච්ච දුක්ඛං නිගච්ඡතීති. අථ වා අයං ඉමිස්සා ගාථාය සම්බන්ධො – යං වුත්තං ‘‘ස වෙ තාදිසකො භික්ඛු, පෙච්ච දුක්ඛං නිගච්ඡතී’’ති, තත්‍ර සියා තුම්හාකං ‘‘සක්කා පනායං තථා කාතුං, යථා පෙච්ච දුක්ඛං න නිගච්ඡෙය්‍යා’’ති. න සක්කා. කස්මා? යස්මා ගූථකූපො…පෙ… සාඞ්ගණොති.

282. Aus welchem Grund? ‚Wie eine Latrinengrube wäre, randvoll, viele Jahre alt‘: Wie die Fäkaliengrube eines Abtritts, die viele Jahre alt ist, über zahlreiche Jahre hinweg bis oben hin mit Kot gefüllt wurde und voll wäre, und die, selbst wenn sie mit hunderten oder tausenden Wasserkrügen ausgewaschen würde, wegen des unweigerlich fortbestehenden üblen Geruchs und der hässlichen Farbe schwer zu reinigen ist; ebenso verhält es sich mit jemandem, der von solcher Art ist, dessen Wirken über lange Zeit befleckt war und der wie eine Latrinengrube, die mit Kot gefüllt ist, mit dem Kot des Bösen angefüllt ist. Ein solcher Befleckter (sāṅgaṇo) ist schwer zu reinigen; selbst wenn er über lange Zeit hinweg die Auswirkung dieser Befleckung erfährt, wird sie nicht rein. Daher erfährt ein solcher Mönch nach dem Tod über eine nach Jahren unermessliche Zeitspanne hinweg Leid. Oder aber die Verknüpfung dieser Strophe ist wie folgt: Auf die Aussage: ‚Ein solcher Mönch erfährt wahrlich nach dem Tod Leid‘, könnte bei euch die Frage aufkommen: ‚Kann man denn nicht so verfahren, dass er nach dem Tod kein Leid erfährt?‘ Das ist unmöglich. Warum? Weil ‚wie eine Latrinengrube… [und so weiter] … der Befleckte schwer zu reinigen ist‘.

283-4. යතො [Pg.47] පටිකච්චෙව යං එවරූපං ජානාථ, භික්ඛවො ගෙහනිස්සිතං, යං එවරූපං පඤ්චකාමගුණනිස්සිතං ජානෙය්‍යාථ අභූතගුණපත්ථනාකාරප්පවත්තාය පාපිකාය ඉච්ඡාය සමන්නාගතත්තා පාපිච්ඡං, කාමවිතක්කාදීහි සමන්නාගතත්තා පාපසඞ්කප්පං, කායිකවීතික්කමාදිනා වෙළුදානාදිභෙදෙන ච පාපාචාරෙන සමන්නාගතත්තා පාපාචාරං, වෙසියාදිපාපගොචරතො පාපගොචරං, සබ්බෙ සමග්ගා හුත්වාන අභිනිබ්බජ්ජියාථ නං. තත්ථ අභිනිබ්බජ්ජියාථාති විවජ්ජෙය්‍යාථ මා භජෙය්‍යාථ, මා චස්ස අභිනිබ්බජ්ජනමත්තෙනෙව අප්පොස්සුක්කතං ආපජ්ජෙය්‍යාථ, අපිච ඛො පන කාරණ්ඩවං නිද්ධමථ, කසම්බුං අපකස්සථ, තං කචවරභූතං පුග්ගලං කචවරමිව අනපෙක්ඛා නිද්ධමථ, කසටභූතඤ්ච නං ඛත්තියාදීනං මජ්ඣෙ පවිට්ඨං පභින්නපග්ඝරිතකුට්ඨං චණ්ඩාලං විය අපකස්සථ, හත්ථෙ වා සීසෙ වා ගහෙත්වා නික්කඩ්ඪථ. සෙය්‍යථාපි ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො තං පුග්ගලං පාපධම්මං බාහාය ගහෙත්වා බහිද්වාරකොට්ඨකා නික්ඛාමෙත්වා සූචිඝටිකං අදාසි, එවං අපකස්සථාති දස්සෙති. කිං කාරණා? සඞ්ඝාරාමො නාම සීලවන්තානං කතො, න දුස්සීලානං.

283-4. Darum solltet ihr, Mönche, im Voraus einen solchen erkennen, der dem häuslichen Leben anhaftet; solch einen solltet ihr als an den fünf Strängen der Sinnlichkeit hängend erkennen — als einen von schlechten Begierden (pāpicchaṃ), weil er von bösem Begehren nach nicht vorhandenen Vorzügen erfüllt ist; von böser Gesinnung (pāpasaṅkappaṃ), weil er von sinnlichen Gedanken und anderem erfüllt ist; von schlechtem Lebenswandel (pāpācāraṃ), weil er durch körperliche Vergehen sowie Handlungen wie das Verschenken von Bambus und dergleichen schlechtes Verhalten zeigt; von schlechtem Umgang (pāpagocaraṃ), weil er bei Prostituierten und an ähnlichen schlechten Orten verkehrt. ‚Kommt alle in Eintracht zusammen und meidet ihn!‘ Dabei bedeutet ‚meidet ihn‘ (abhinibbajjiyātha): Weicht ihm aus, gesellt euch nicht zu ihm! Und begnügt euch nicht mit dem bloßen Meiden, sondern vielmehr: ‚Treibt den Schmutz aus! Entfernt den verkommenen Gesellen!‘ Treibt diesen Menschen, der wie Kehricht ist, ohne Bedauern wie Kehricht aus. Und zieht ihn weg, der wie Abschaum ist, so wie man einen Kastenlosen (caṇḍāla) mit eiternden, triefenden Wunden, der sich unter Adlige und andere gemischt hat, wegzieht. Packt ihn bei der Hand oder am Kopf und werft ihn hinaus. So wie der ehrwürdige Mahāmoggallāna jene Person von schlechtem Charakter am Arm packte, ihn vor das äußere Torhaus hinausbeförderte und den Riegel vorschob — ebenso sollt ihr ihn wegziehen. Aus welchem Grund? Denn das Sangha-Kloster ist für die Tugendhaften errichtet worden, nicht für die Sittenlosen.

285-6. යතො එතදෙව තතො පලාපෙ වාහෙථ, අස්සමණෙ සමණමානිනෙ, යථා හි පලාපා අන්තො තණ්ඩුලරහිතාපි බහි ථුසෙහි වීහී විය දිස්සන්ති, එවං පාපභික්ඛූ අන්තො සීලාදිවිරහිතාපි බහි කාසාවාදිපරික්ඛාරෙන භික්ඛූ විය දිස්සන්ති. තස්මා ‘‘පලාපා’’ති වුච්චන්ති. තෙ පලාපෙ වාහෙථ, ඔපුනාථ, විධමථ පරමත්ථතො අස්සමණෙ වෙසමත්තෙන සමණමානිනෙ. එවං නිද්ධමිත්වාන…පෙ… පතිස්සතා. තත්ථ කප්පයව්හොති කප්පෙථ, කරොථාති වුත්තං හොති. පතිස්සතාති අඤ්ඤමඤ්ඤං සගාරවා සප්පතිස්සා. තතො සමග්ගා නිපකා, දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සථාති අථෙවං තුම්හෙ සුද්ධා සුද්ධෙහි සංවාසං කප්පෙන්තා, දිට්ඨිසීලසාමඤ්ඤතාය සමග්ගා, අනුපුබ්බෙන පරිපාකගතාය පඤ්ඤාය නිපකා, සබ්බස්සෙවිමස්ස වට්ටදුක්ඛාදිනො දුක්ඛස්ස අන්තං කරිස්සථාති අරහත්තනිකූටෙනෙව දෙසනං නිට්ඨපෙසි.

285-6. Deshalb schwemmt jene leeren Hülsen (palāpe) hinweg, diese Nicht-Mönche, die sich nur für Mönche halten. Denn so wie leere Hülsen im Inneren keinen Reis enthalten, aber äußerlich wegen der Spreu wie echter Reis aussehen, so erscheinen schlechte Mönche, obwohl sie im Inneren frei von Tugend und dergleichen sind, äußerlich durch ihre ockerfarbenen Gewänder und Ausrüstungsgegenstände wie echte Mönche. Deshalb werden sie ‚leere Hülsen‘ genannt. Schwemmt diese leeren Hülsen hinweg, worfelt sie, treibt sie auseinander — jene, die im eigentlichen Sinne keine Mönche sind, sich aber bloß aufgrund der Tracht für Mönche halten. Wenn ihr sie so ausgetrieben habt… [und so weiter] … stets achtsam (patissatā). Dabei bedeutet ‚kappayavho‘: Richtet es ein, führt es aus. ‚Patissatā‘ bedeutet: einander respektvoll und ehrerbietig zugetan. ‚Daraufhin werdet ihr, einträchtig und klug, dem Leiden ein Ende bereiten‘ bedeutet: Wenn ihr als Reine euer Zusammenleben mit den Reinen pflegt und durch die Übereinstimmung in Ansichten und Tugend einträchtig seid, werdet ihr mit einer allmählich herangereiften, klugen Weisheit dem Ende all dieses Leidens des Daseinskreislaufs (Samsara) entgegensehen. So schloss er die Lehrrede ab, indem er die Arhatschaft als höchsten Gipfel aufzeigte.

දෙසනාපරියොසානෙ තෙ පඤ්චසතා කෙවට්ටපුත්තා සංවෙගමාපජ්ජිත්වා දුක්ඛස්සන්තකිරියං පත්ථයමානා භගවතො සන්තිකෙ පබ්බජිත්වා නචිරස්සෙව දුක්ඛස්සන්තං [Pg.48] කත්වා භගවතා සද්ධිං ආනෙඤ්ජවිහාරසමාපත්තිධම්මපරිභොගෙන එකපරිභොගා අහෙසුං. සා ච නෙසං එවං භගවතා සද්ධිං එකපරිභොගතා උදානෙ වුත්තයසොජසුත්තවසෙනෙව වෙදිතබ්බාති.

Am Ende der Lehrverkündigung wurden jene fünfhundert Fischersöhne von tiefer Erschütterung (saṃvega) ergriffen, und im Wunsch, dem Leiden ein Ende zu setzen, traten sie in der Gegenwart des Erhabenen in den Orden ein. Schon nach kurzer Zeit machten sie dem Leiden ein Ende und teilten fortan mit dem Erhabenen das Erleben der unerschütterlichen Verweilungs-Sammlung (āneñjavihāra-samāpatti). Dieses gemeinsame Erleben mit dem Erhabenen ist so zu verstehen, wie es im Udāna im Yasoja-Sutta dargelegt wird.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය

In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zum Khuddaka-Nikāya,

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය කපිලසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

ist die Erklärung des Kapila-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen.

7. බ්‍රාහ්මණධම්මිකසුත්තවණ්ණනා

7. Die Erklärung des Brāhmaṇadhammika-Sutta

එවං මෙ සුතන්ති බ්‍රාහ්මණධම්මිකසුත්තං. කා උප්පත්ති? අයමෙව යාස්ස නිදානෙ ‘‘අථ ඛො සම්බහුලා’’තිආදිනා නයෙන වුත්තා. තත්ථ සම්බහුලාති බහූ අනෙකෙ. කොසලකාති කොසලරට්ඨවාසිනො. බ්‍රාහ්මණමහාසාලාති ජාතියා බ්‍රාහ්මණා මහාසාරතාය මහාසාලා. යෙසං කිර නිදහිත්වා ඨපිතංයෙව අසීතිකොටිසඞ්ඛ්‍යං ධනමත්ථි, තෙ ‘‘බ්‍රාහ්මණමහාසාලා’’ති වුච්චන්ති. ඉමෙ ච තාදිසා, තෙන වුත්තං ‘‘බ්‍රාහ්මණමහාසාලා’’ති. ජිණ්ණාති ජජ්ජරීභූතා ජරාය ඛණ්ඩිච්චාදිභාවමාපාදිතා. වුඩ්ඪාති අඞ්ගපච්චඞ්ගානං වුඩ්ඪිමරියාදං පත්තා. මහල්ලකාති ජාතිමහල්ලකතාය සමන්නාගතා, චිරකාලප්පසුතාති වුත්තං හොති. අද්ධගතාති අද්ධානං ගතා, ද්වෙ තයො රාජපරිවට්ටෙ අතීතාති අධිප්පායො. වයො අනුප්පත්තාති පච්ඡිමවයං සම්පත්තා. අපිච ජිණ්ණාති පොරාණා, චිරකාලප්පවත්තකුලන්වයාති වුත්තං හොති. වුඩ්ඪාති සීලාචාරාදිගුණවුඩ්ඪියුත්තා. මහල්ලකාති විභවමහන්තතාය සමන්නාගතා මහද්ධනා මහාභොගා. අද්ධගතාති මග්ගපටිපන්නා බ්‍රාහ්මණානං වතචරියාදිමරියාදං අවීතික්කම්ම චරමානා. වයො අනුප්පත්තාති ජාතිවුඩ්ඪභාවම්පි අන්තිමවයං අනුප්පත්තාති එවම්පෙත්ථ යොජනා වෙදිතබ්බා. සෙසමෙත්ථ පාකටමෙව.

„Evaṃ me sutaṃ“ bezieht sich auf das Brāhmaṇadhammika-Sutta. Was ist der Anlass des Entstehens (uppatti)? Es ist eben jener, der in dessen Einleitung (nidāna) mit den Worten „atha kho sambahulā“ („da nun viele“) usw. dargelegt wird. Darin bedeutet „sambahulā“ viele, zahlreiche (bahū aneke). „Kosalakā“ bedeutet die Bewohner des Kosala-Reiches. „Brāhmaṇamahāsālā“ sind Brahmanen von Geburt, die aufgrund ihres großen Reichtums (mahāsāratāya) als „Großbesitzer“ (mahāsālā) bezeichnet werden. Diejenigen nämlich, die angeblich achtzig Kotis (Kroren) an vergrabenem und deponiertem Vermögen besitzen, werden „brāhmaṇamahāsālā“ genannt. Und diese waren von solcher Art; daher heißt es „brāhmaṇamahāsālā“. „Jiṇṇā“ (gealtert) bedeutet hinfällig geworden (jajjarībhūtā), durch das Alter in den Zustand von Zahnlosigkeit usw. versetzt. „Vuḍḍhā“ (alt/erwachsen) bedeutet, dass sie die Grenze des Wachstums der Glieder und Organe erreicht haben. „Mahallakā“ (bejahrt) bedeutet, dass sie mit dem Alter ihrer Herkunft ausgestattet sind; das heißt, sie haben eine lange Zeitspanne durchlebt (cirakālappasutā). „Addhagatā“ (lebenssatt) bedeutet, dass sie einen langen Weg der Zeit zurückgelegt haben, mit der Bedeutung, dass sie zwei oder drei Generationen von Königen überlebt haben (dve tayo rājaparivaṭṭe atītā). „Vayo anuppattā“ (an Lebensjahren vorangeschritten) bedeutet, dass sie das letzte Lebensalter (pacchimavayaṃ) erreicht haben. Zudem bedeutet „jiṇṇā“ altvorderge (porāṇā), was besagt, dass sie einer über lange Zeit bestehenden Familienlinie entstammen. „Vuḍḍhā“ bedeutet, dass sie mit der Entfaltung von Eigenschaften wie Tugend und gutem Betragen ausgestattet sind. „Mahallakā“ bedeutet, dass sie mit großem Wohlstand ausgestattet sind, von großem Vermögen und reichem Besitz. „Addhagatā“ bedeutet, dass sie den Pfad beschritten haben (maggapaṭipannā) und wandeln, ohne die Grenzen der Pflichten und des Verhaltens der Brahmanen zu überschreiten. „Vayo anuppattā“ bedeutet, dass sie sowohl den Zustand des Alters als auch die letzte Lebensstufe erreicht haben. So ist die Verbindung (yojanā) hierbei zu verstehen. Der Rest ist an dieser Stelle offensichtlich.

භගවතා සද්ධිං සම්මොදිංසූති ඛමනීයාදීනි පුච්ඡන්තා අඤ්ඤමඤ්ඤං සමප්පවත්තමොදා අහෙසුං. යාය ච ‘‘කච්චි භොතො ගොතමස්ස ඛමනීයං, කච්චි යාපනීයං, අප්පාබාධං, අප්පාතඞ්කං, බලං, ලහුට්ඨානං, ඵාසුවිහාරො’’තිආදිකාය කථාය සම්මොදිංසු, තං පීතිපාමොජ්ජසඞ්ඛාතසම්මොදජනනතො සම්මොදිතුං අරහතො ච සම්මොදනීයං, අත්ථබ්‍යඤ්ජනමධුරතාය සුචිරම්පි [Pg.49] කාලං සාරෙතුං නිරන්තරං පවත්තෙතුං අරහතො සරිතබ්බභාවතො ච සාරණීයං. සුය්‍යමානසුඛතො ච සම්මොදනීයං, අනුස්සරියමානසුඛතො සාරණීයං, තථා බ්‍යඤ්ජනපරිසුද්ධතාය සම්මොදනීයං, අත්ථපරිසුද්ධතාය සාරණීයන්ති එවං අනෙකෙහි පරියායෙහි සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා පරියොසාපෙත්වා නිට්ඨාපෙත්වා යෙනත්ථෙන ආගතා, තං පුච්ඡිතුකාමා එකමන්තං නිසීදිංසු. තං –

„Sie tauschten freundliche Grüße mit dem Erhabenen aus“ (bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu) bedeutet, dass sie gegenseitig Wohlwollen ausdrückten, während sie sich nach der Erträglichkeit (khamanīya) usw. erkundigten. Und mit jenem Gespräch, das mit den Worten „Ist es dem ehrwürdigen Gotama erträglich, ist es ihm erträglich das Leben zu fristen, ist er frei von Krankheit, frei von Beschwerden, bei Kräften, rührig und in Wohlbefinden lebend?“ usw. begann, hielten sie ein freundliches Gespräch. Dies wird als „begrüßenswert/erfreulich“ (sammodanīya) bezeichnet, weil es eine freundliche Stimmung erzeugt, die als Freude und Fröhlichkeit (pītipāmojjasaṅkhātasammodajananato) verstanden wird, und es ist „erinnernswert“ (sāraṇīya), weil es wegen der Lieblichkeit von Sinn und Wortlaut würdig ist, im Gedächtnis behalten (saritabbabhāvato) und für lange Zeit ununterbrochen fortgeführt zu werden. Es ist auch „erfreulich“ wegen des Glücks beim Hören (suyyamānasukhato) und „erinnernswert“ wegen des Glücks beim Erinnern (anussariyamānasukhato); ebenso „erfreulich“ wegen der Reinheit des Wortlauts (byañjanaparisuddhatāya) und „erinnernswert“ wegen der Reinheit des Sinns (atthaparisuddhatāya). Nachdem sie dieses in vielerlei Weise erfreuliche und erinnernswerte Gespräch ausgetauscht, beendet und abgeschlossen hatten, setzten sie sich, von dem Wunsch beseelt, nach dem Zweck zu fragen, weshalb sie gekommen waren, an eine Seite nieder. Dies –

‘‘න පච්ඡතො න පුරතො, නාපි ආසන්නදූරතො;

න පස්සෙ නාපි පටිවාතෙ, න චාපි ඔණතුණ්ණතෙ’’ති. –

„Weder von hinten noch von vorn, noch auch zu nah oder zu fern; weder zur Seite noch im Gegenwind, und auch nicht auf einer zu niedrigen oder zu hohen Stelle.“ –

ආදිනා නයෙන මඞ්ගලසුත්තවණ්ණනායං වුත්තමෙව.

Dies wurde bereits in dieser Weise in der Erklärung zum Maṅgala-Sutta dargelegt.

එවං එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ බ්‍රාහ්මණමහාසාලා භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘කිං ත’’න්ති? ‘‘සන්දිස්සන්ති නු ඛො’’තිආදි. තං සබ්බං උත්තානත්ථමෙව. කෙවලඤ්හෙත්ථ බ්‍රාහ්මණානං බ්‍රාහ්මණධම්මෙති දෙසකාලාදිධම්මෙ ඡඩ්ඩෙත්වා යො බ්‍රාහ්මණධම්මො, තස්මිංයෙව. තෙන හි බ්‍රාහ්මණාති යස්මා මං තුම්හෙ යාචිත්ථ, තස්මා බ්‍රාහ්මණා සුණාථ, සොතං ඔදහථ, සාධුකං මනසි කරොථ, යොනිසො මනසි කරොථ. තථා පයොගසුද්ධියා සුණාථ, ආසයසුද්ධියා සාධුකං මනසි කරොථ. අවික්ඛෙපෙන සුණාථ, පග්ගහෙන සාධුකං මනසි කරොථාතිආදිනා නයෙන එතෙසං පදානං පුබ්බෙ අවුත්තොපි අධිප්පායො වෙදිතබ්බො. අථ භගවතා වුත්තං තං වචනං සම්පටිච්ඡන්තා ‘‘එවං භො’’ති ඛො තෙ බ්‍රාහ්මණමහාසාලා භගවතො පච්චස්සොසුං, භගවතො වචනං අභිමුඛා හුත්වා අස්සොසුං. අථ වා පටිස්සුණිංසු. ‘‘සුණාථ සාධුකං මනසි කරොථා’’ති වුත්තමත්ථං කත්තුකාමතාය පටිජානිංසූති වුත්තං හොති. අථ තෙසං එවං පටිස්සුතවතං භගවා එතදවොච – ‘‘කිං ත’’න්ති? ‘‘ඉසයො පුබ්බකා’’තිආදි.

Als jene wohlhabenden Brahmanen sich so an einer Seite niedergesetzt hatten, sprachen sie zum Erhabenen: „Was ist das?“, nämlich „Zeigen sich wohl...“ (sandissanti nu kho) usw. All das hat eine ganz offensichtliche Bedeutung. Nur bezieht sich hier „das Brahmanentum der Brahmanen“ (brāhmaṇānaṃ brāhmaṇadhamme) ausschließlich auf das eigentliche Brahmanentum, unter Ausschluss von Vorschriften, die von Ort, Zeit usw. abhängen. „Wohlan denn, Brahmanen“ (tena hi brāhmaṇā) bedeutet: „Da ihr mich gebeten habt, so hört zu, o Brahmanen, leiht mir euer Ohr, nehmt es gut zu Herzen, nehmt es weise zu Herzen.“ Ebenso: Hört mit der Reinheit des Bemühens (payogasuddhiyā) zu, nehmt es mit der Reinheit der Gesinnung (āsayasuddhiyā) gut zu Herzen. Hört ohne Ablenkung (avikkhepena) zu, nehmt es mit Tatkraft (paggahena) gut zu Herzen. In dieser Weise ist der Sinn dieser Worte, auch wenn er zuvor nicht erklärt wurde, zu verstehen. Als sie dann das vom Erhabenen gesprochene Wort annahmen, antworteten jene wohlhabenden Brahmanen dem Erhabenen: „Gewiss, Herr!“ (evaṃ bho). Sie hörten dem Wort des Erhabenen zugewandt zu. Oder aber sie stimmten zu (paṭissuṇiṃsu). Das bedeutet, sie versprachen es aus dem Wunsch heraus, das Ausgeführte zu tun (kattukāmatāya), als es hieß: „Hört zu und nehmt es gut zu Herzen.“ Als sie nun so zugestimmt hatten, sprach der Erhabene zu ihnen: „Was ist das?“, nämlich „Die Seher der Urzeit“ (isayo pubbakā) usw.

287. තත්ථ පඨමගාථාය තාව සඤ්ඤතත්තාති සීලසංයමෙන සංයතචිත්තා. තපස්සිනොති ඉන්ද්‍රියසංවරතපයුත්තා. අත්තදත්ථමචාරිසුන්ති මන්තජ්ඣෙනබ්‍රහ්මවිහාරභාවනාදිං අත්තනො අත්ථං අකංසු. සෙසං පාකටමෙව.

287. Darin bedeutet in der ersten Strophe zunächst „zügelten sich selbst“ (saññatattā): solche, deren Geist durch die Zügelung der Tugend (sīlasaṃyamena) gezügelt war. „Asketisch“ (tapassino) bedeutet: dem Askese-Streben der Zügelung der Sinnesfähigkeiten (indriyasaṃvarata) hingebunden. „Sie wirkten für ihr eigenes Wohl“ (attadatthamacārisuṃ) bedeutet: Sie wirkten für ihr eigenes Wohl durch das Studium der heiligen Hymnen, die Entfaltung der göttlichen Verweilungszustände (brahmavihārabhāvanā) usw. Der Rest ist offensichtlich.

288. දුතියගාථාදීසුපි අයං සඞ්ඛෙපවණ්ණනා – න පසූ බ්‍රාහ්මණානාසුන්ති පොරාණානං බ්‍රාහ්මණානං පසූ න ආසුං, න තෙ පසුපරිග්ගහමකංසු. න හිරඤ්ඤං න ධානියන්ති හිරඤ්ඤඤ්ච බ්‍රාහ්මණානං අන්තමසො ජතුමාසකොපි නාහොසි[Pg.50], තථා වීහිසාලියවගොධූමාදි පුබ්බණ්ණාපරණ්ණභෙදං ධානියම්පි තෙසං නාහොසි. තෙ හි නික්ඛිත්තජාතරූපරජතා අසන්නිධිකාරකාව හුත්වා කෙවලං සජ්ඣායධනධඤ්ඤා අත්තනො මන්තජ්ඣෙනසඞ්ඛාතෙනෙව ධනෙන ධඤ්ඤෙන ච සමන්නාගතා අහෙසුං. යො චායං මෙත්තාදිවිහාරො සෙට්ඨත්තා අනුගාමිකත්තා ච බ්‍රහ්මනිධීති වුච්චති, තඤ්ච බ්‍රහ්මං නිධිමපාලයුං සදා තස්ස භාවනානුයොගෙන.

288. Auch in der zweiten Strophe usw. ist dies die kurze Erklärung: „Die Brahmanen besaßen kein Vieh“ (na pasū brāhmaṇānāsuṃ) bedeutet, dass die Brahmanen der Urzeit kein Vieh besaßen; sie machten sich keinen Viehbesitz zu eigen. „Weder Gold noch Getreide“ (na hiraññaṃ na dhāniyaṃ) bedeutet, dass die Brahmanen nicht einmal eine Lackmünze (jatumāsaka) besaßen; ebenso hatten sie kein Getreide wie Reis, Paddy, Gerste, Weizen usw., aufgeteilt in verschiedene Arten von Feldfrüchten und Hülsenfrüchten. Denn sie hatten Gold und Silber abgelegt und legten keine Vorräte an. Sie besaßen allein das Studium als Reichtum und Getreide (sajjhāyadhanadhaññā), das heißt, sie waren mit Reichtum und Getreide ausgestattet, das allein aus dem Studium der heiligen Hymnen bestand. Und was man wegen seiner Vorzüglichkeit und seines Nachfolgens als „göttlichen Schatz“ (brahmanidhi) bezeichnet – nämlich das Verweilen in liebender Güte (mettādivihāro) usw. –, diesen göttlichen Schatz hüteten sie (brahmaṃ nidhimapālayuṃ), indem sie sich stets seiner Entfaltung widmeten.

289. එවං විහාරීනං යං නෙසං පකතං ආසි, යං එතෙසං පකතං එතෙ බ්‍රාහ්මණෙ උද්දිස්ස කතං අහොසි. ද්වාරභත්තං උපට්ඨිතන්ති ‘‘බ්‍රාහ්මණානං දස්සාමා’’ති සජ්ජෙත්වා තෙහි තෙහි දායකෙහි අත්තනො අත්තනො ඝරද්වාරෙ ඨපිතභත්තං. සද්ධාපකතන්ති සද්ධාය පකතං, සද්ධාදෙය්‍යන්ති වුත්තං හොති. එසානන්ති එසන්තීති එසා, තෙසං එසානං, එසමානානං පරියෙසමානානන්ති වුත්තං හොති. දාතවෙති දාතබ්බං. තදමඤ්ඤිසුන්ති තං අමඤ්ඤිංසු, තං ද්වාරෙ සජ්ජෙත්වා ඨපිතං භත්තං සද්ධාදෙය්‍යං පරියෙසමානානං එතෙසං බ්‍රාහ්මණානං දාතබ්බං අමඤ්ඤිංසු දායකා ජනා, න තතො පරං. අනත්ථිකා හි තෙ අඤ්ඤෙන අහෙසුං, කෙවලං ඝාසච්ඡාදනපරමතාය සන්තුට්ඨාති අධිප්පායො.

289. Für jene, die so verweilten, war „was für sie bereitet war“ (yaṃ nesaṃ pakataṃ āsi) dasjenige, was für sie bereitet und mit Bezug auf diese Brahmanen dargebracht worden war. „Speise stand an der Tür bereit“ (dvārabhattaṃ upaṭṭhitaṃ) bedeutet Speise, die von den verschiedenen Spendern mit dem Gedanken „wir wollen sie den Brahmanen geben“ hergerichtet und vor den Türen ihrer jeweiligen Häuser aufgestellt worden war. „Im Glauben bereitet“ (saddhāpakataṃ) bedeutet im Glauben dargebracht, das heißt eine Gabe des Glaubens (saddhādeyya). „Den Suchenden“ (esānaṃ) leitet sich von „suchen“ (esanti) ab; es bezieht sich auf jene Suchenden, die umherwandern und danach suchen. „Zu geben“ (dātave) bedeutet zu geben (dātabbaṃ). „Das dachten sie“ (tadamaññisuṃ) bedeutet, sie hielten dies dafür; die Spender dachten, dass jene vor der Tür hergerichtete und im Glauben dargebrachte Speise diesen Brahmanen, die danach suchten, gegeben werden sollte, aber nicht mehr als das. Denn sie hatten kein Bedürfnis nach etwas anderem; sie waren zufrieden damit, dass Nahrung und Kleidung ihr höchstes Bedürfnis erfüllten. Das ist der Sinn.

290. නානාරත්තෙහීති නානාවිධරාගරත්තෙහි වත්ථෙහි විචිත්‍රත්ථරණත්ථතෙහි, සයනෙහි එකභූමිකද්විභූමිකාදිපාසාදවරෙහි. ආවසථෙහීති එවරූපෙහි උපකරණෙහි. ඵීතා ජනපදා රට්ඨා එකෙකප්පදෙසභූතා ජනපදා ච කෙචි කෙචි සකලරට්ඨා ච ‘‘නමො බ්‍රාහ්මණාන’’න්ති සායං පාතං බ්‍රාහ්මණෙ දෙවෙ විය නමස්සිංසු.

290. „Mit verschieden gefärbten“ (nānārattehi) bezieht sich auf Gewänder, die mit verschiedenen Farben gefärbt waren, auf Lagerstätten, die mit bunten Decken ausgelegt waren, und auf prächtige ein- oder zweigeschossige Palastgebäude. „Mit Unterkünften“ (āvasathehi) bezieht sich auf solche Einrichtungen. „Blühende Provinzen und Reiche“ (phītā janapadā raṭṭhā) bedeutet, dass einzelne Provinzen und einige ganze Reiche, indem sie florierten, morgens und abends den Brahmanen wie Göttern (deve viya) huldigten, indem sie sprachen: „Verehrung den Brahmanen!“

291. තෙ එවං නමස්සියමානා ලොකෙන අවජ්ඣා බ්‍රාහ්මණා ආසුං, න කෙවලඤ්ච අවජ්ඣා, අජෙය්‍යා විහිංසිතුම්පි අනභිභවනීයත්තා අජෙය්‍යා ච අහෙසුං. කිං කාරණා? ධම්මරක්ඛිතා, යස්මා ධම්මෙන රක්ඛිතා. තෙ හි පඤ්ච වරසීලධම්මෙ රක්ඛිංසු, ‘‘ධම්මො හවෙ රක්ඛති ධම්මචාරි’’න්ති (ජා. 1.10.102; 1.15.385) ධම්මරක්ඛිතා හුත්වා අවජ්ඣා අජෙය්‍යා ච අහෙසුන්ති අධිප්පායො. න නෙ කොචි නිවාරෙසීති තෙ බ්‍රාහ්මණෙ කුලානං ද්වාරෙසු සබ්බසො බාහිරෙසු ච අබ්භන්තරෙසු ච සබ්බද්වාරෙසු යස්මා තෙසු පියසම්මතෙසු වරසීලසමන්නාගතෙසු [Pg.51] මාතාපිතූසු විය අතිවිස්සත්ථා මනුස්සා අහෙසුං, තස්මා ‘‘ඉදං නාම ඨානං තයා න පවිසිතබ්බ’’න්ති න කොචි නිවාරෙසි.

291. Da sie auf diese Weise von den Menschen der Welt verehrt wurden, waren jene Brahmanen unverletzlich. Sie waren nicht nur unverletzlich, sondern auch unbesiegbar, da man sie nicht überwältigen konnte, um sie zu verletzen. Aus welchem Grund? Weil sie durch den Dhamma geschützt waren, da sie vom Dhamma behütet wurden. Sie hüteten nämlich die fünf edlen Tugendregeln; die Bedeutung ist, dass sie, da „der Dhamma wahrlich den schützt, der den Dhamma praktiziert“, durch den Dhamma geschützt unverletzlich und unbesiegbar waren. „Niemand hielt sie auf“ bedeutet: Da die Menschen jenen Brahmanen an den Türen der Familienhäuser in jeder Hinsicht, sowohl im Äußeren als auch im Inneren, an allen Türen, wie ihren eigenen Eltern vollkommen vertrauten, weil jene als liebenswert angesehen wurden und mit edler Tugend ausgestattet waren, hielt sie niemand mit den Worten auf: „Dieser Ort darf von dir nicht betreten werden.“

292. එවං ධම්මරක්ඛිතා කුලද්වාරෙසු අනිවාරිතා චරන්තා අට්ඨ ච චත්තාලීසඤ්චාති අට්ඨචත්තාලීසං වස්සානි කුමාරභාවතො පභුති චරණෙන කොමාරං බ්‍රහ්මචරියං චරිංසු තෙ. යෙපි බ්‍රාහ්මණචණ්ඩාලා අහෙසුං, කො පන වාදො බ්‍රහ්මසමාදීසූති එවමෙත්ථ අධිප්පායො වෙදිතබ්බො. එවං බ්‍රහ්මචරියං චරන්තා එව හි විජ්ජාචරණපරියෙට්ඨිං අචරුං බ්‍රාහ්මණා පුරෙ, න අබ්‍රහ්මචාරිනො හුත්වා. තත්ථ විජ්ජාපරියෙට්ඨීති මන්තජ්ඣෙනං. වුත්තඤ්චෙතං ‘‘සො අට්ඨචත්තාලීස වස්සානි කොමාරං බ්‍රහ්මචරියං චරති මන්තෙ අධීයමානො’’ති (අ. නි. 5.192). චරණපරියෙට්ඨීති සීලරක්ඛණං. ‘‘විජ්ජාචරණපරියෙට්ඨු’’න්තිපි පාඨො, විජ්ජාචරණං පරියෙසිතුං අචරුන්ති අත්ථො.

292. So vom Dhamma geschützt, ungehindert an den Türen der Familien wandelnd, führten sie achtundvierzig Jahre lang von ihrer Jugend an durch rechtschaffenes Verhalten das heilige Leben jungfräulicher Keuschheit. Selbst jene Brahmanen, die roh und ungestüm waren, führten dieses Leben; wie viel mehr erst jene, die wie Brahmā waren! So ist die Bedeutung in diesem Fall zu verstehen. Denn indem sie so das heilige Leben führten, gingen die Brahmanen in alter Zeit der Suche nach Wissen und rechtem Wandel nach, und nicht als solche, die das unkeusche Leben führten. Dabei bedeutet „die Suche nach Wissen“ das Studium der heiligen Hymnen. Und dies wurde gesagt: „Er lebt achtundvierzig Jahre lang das heilige Leben jungfräulicher Keuschheit und studiert die heiligen Hymnen.“ „Die Suche nach rechtem Wandel“ bedeutet das Hüten der Tugendregeln. Es gibt auch die Lesart „vijjācaraṇapariyeṭṭhuṃ“, was bedeutet: Sie wandelten, um nach Wissen und rechtem Wandel zu suchen.

293. යථාවුත්තඤ්ච කාලං බ්‍රහ්මචරියං චරිත්වා තතො පරං ඝරාවාසං කප්පෙන්තාපි න බ්‍රාහ්මණා අඤ්ඤමගමුං ඛත්තියං වා වෙස්සාදීසු අඤ්ඤතරං වා, යෙ අහෙසුං දෙවසමා වා මරියාදා වාති අධිප්පායො. තථා සතං වා සහස්සං වා දත්වා නපි භරියං කිණිංසු තෙ, සෙය්‍යථාපි එතරහි එකච්චෙ කිණන්ති. තෙ හි ධම්මෙන දාරං පරියෙසන්ති. කථං? අට්ඨචත්තාලීසං වස්සානි බ්‍රහ්මචරියං චරිත්වා බ්‍රාහ්මණා කඤ්ඤාභික්ඛං ආහිණ්ඩන්ති – ‘‘අහං අට්ඨචත්තාලීස වස්සානි චිණ්ණබ්‍රහ්මචරියො, යදි වයප්පත්තා දාරිකා අත්ථි, දෙථ මෙ’’ති. තතො යස්ස වයප්පත්තා දාරිකා හොති, සො තං අලඞ්කරිත්වා නීහරිත්වා ද්වාරෙ ඨිතස්සෙව බ්‍රාහ්මණස්ස හත්ථෙ උදකං ආසිඤ්චන්තො ‘‘ඉමං තෙ, බ්‍රාහ්මණ, භරියං පොසාවනත්ථාය දම්මී’’ති වත්වා දෙති.

293. Nachdem sie das heilige Leben für die genannte Zeitspanne geführt hatten, gingen die Brahmanen danach, selbst wenn sie ein Hausstandsleben begründeten, nicht zu einer anderen Klasse über – weder zu einer Khattiya-Frau noch zu einer Frau aus den anderen Klassen wie den Vessas; dies bezieht sich auf jene, die „wie Devas“ waren und jene, die „innerhalb der Schranken“ blieben. Ebenso kauften sie sich keine Ehefrau, indem sie hundert oder tausend Münzen zahlten, so wie es heutzutage einige tun. Denn sie suchten eine Ehefrau auf rechtmäßige Weise. Wie? Nachdem sie achtundvierzig Jahre lang das heilige Leben geführt hatten, wanderten die Brahmanen umher und erbaten ein Mädchen als Gabe: „Ich habe achtundvierzig Jahre lang das heilige Leben geführt. Wenn es ein Mädchen gibt, das das heiratsfähige Alter erreicht hat, so gebt es mir.“ Wenn dann jemand ein Mädchen hatte, das das heiratsfähige Alter erreicht hatte, schmückte er sie, führte sie hinaus, goss Wasser über die Hand des an der Tür stehenden Brahmanen und gab sie ihm mit den Worten: „Ich gebe dir diese zur Ehefrau, Brahmane, damit du für sie sorgst.“

කස්මා පන තෙ එවං චිරං බ්‍රහ්මචරියං චරිත්වාපි දාරං පරියෙසන්ති, න යාවජීවං බ්‍රහ්මචාරිනො හොන්තීති? මිච්ඡාදිට්ඨිවසෙන. තෙසඤ්හි එවංදිට්ඨි හොති – ‘‘යො පුත්තං න උප්පාදෙති, සො කුලවංසච්ඡෙදකරො හොති, තතො නිරයෙ පච්චතී’’ති. චත්තාරො කිර අභායිතබ්බං භායන්ති ගණ්ඩුප්පාදො කිකී කුන්තනී බ්‍රාහ්මණාති. ගණ්ඩුප්පාදා කිර මහාපථවියා ඛයභයෙන [Pg.52] මත්තභොජිනො හොන්ති, න බහුං මත්තිකං ඛාදන්ති. කිකී සකුණිකා ආකාසපතනභයෙන අණ්ඩස්ස උපරි උත්තානා සෙති. කුන්තනී සකුණිකා පථවිකම්පනභයෙන පාදෙහි භූමිං න සුට්ඨු අක්කමති. බ්‍රාහ්මණා කුලවංසූපච්ඡෙදභයෙන දාරං පරියෙසන්ති. ආහ චෙත්ථ –

Warum aber suchten sie, obwohl sie so lange das heilige Leben geführt hatten, eine Ehefrau und blieben nicht ihr Leben lang zölibatär? Aufgrund von falscher Ansicht. Denn sie hatten folgende Ansicht: „Wer keinen Sohn zeugt, bricht die Familienlinie ab und schmort deshalb in der Hölle.“ Vier Wesen, so heißt es, fürchten sich vor dem, was man nicht fürchten muss: der Regenwurm, der Kikī-Vogel, der Kuntanī-Vogel und die Brahmanen. Die Regenwürmer, so heißt es, fressen nur in Maßen aus Angst, die große Erde aufzubrauchen; sie fressen nicht viel Erde. Der weibliche Kikī-Vogel liegt rücklings auf seinen Eiern aus Angst, der Himmel könnte herabstürzen. Der Kuntanī-Vogel tritt aus Angst vor einem Erdbeben mit seinen Füßen nicht fest auf den Boden. Die Brahmanen suchen eine Ehefrau aus Angst vor dem Erlöschen der Familienlinie. Und dazu wurde gesagt:

‘‘ගණ්ඩුප්පාදො කිකී චෙව, කුන්තී බ්‍රාහ්මණධම්මිකො;

එතෙ අභයං භායන්ති, සම්මූළ්හා චතුරො ජනා’’ති.

„Der Regenwurm, der Kikī-Vogel, der Kuntanī-Vogel und der tugendhafte Brahmane – diese vier verblendeten Wesen fürchten sich vor dem, was keine Furcht verdient.“

එවං ධම්මෙන දාරං පරියෙසිත්වාපි ච සම්පියෙනෙව සංවාසං සඞ්ගන්ත්වා සමරොචයුං, සම්පියෙනෙව අඤ්ඤමඤ්ඤං පෙමෙනෙව කායෙන ච චිත්තෙන ච මිස්සීභූතා සඞ්ඝටිතා සංසට්ඨා හුත්වා සංවාසං සමරොචයුං, න අප්පියෙන න නිග්ගහෙන චාති වුත්තං හොති.

Obgleich sie auf diese Weise eine Ehefrau auf rechtmäßige Weise gesucht hatten, willigten sie nur aus gegenseitiger Zuneigung in das Zusammenleben ein. Allein aus Zuneigung, aus gegenseitiger Liebe, an Körper und Geist vereint, eng verbunden und miteinander verschmolzen, willigten sie in das Zusammenleben ein; nicht ohne Zuneigung und nicht unter Zwang – das ist damit gesagt.

294. එවං සම්පියෙනෙව සංවාසං කරොන්තාපි ච අඤ්ඤත්‍ර තම්හාති, යො සො උතුසමයො, යම්හි සමයෙ බ්‍රාහ්මණී බ්‍රාහ්මණෙන උපගන්තබ්බා, අඤ්ඤත්‍ර තම්හා සමයා ඨපෙත්වා තං සමයං උතුතො විරතං උතුවෙරමණිං පති භරියං, යාව පුන සො සමයො ආගච්ඡති, තාව අට්ඨත්වා අන්තරායෙව. මෙථුනං ධම්මන්ති මෙථුනාය ධම්මාය. සම්පදානවචනපත්තියා කිරෙතං උපයොගවචනං. නාස්සු ගච්ඡන්තීති නෙව ගච්ඡන්ති. බ්‍රාහ්මණාති යෙ හොන්ති දෙවසමා ච මරියාදා චාති අධිප්පායො.

294. Selbst wenn sie auf diese Weise aus Zuneigung zusammenlebten, taten sie dies „außer zu jener Zeit“ – jene Zeit der Fruchtbarkeit, zu welcher eine Brahmanen-Frau von einem Brahmanen aufgesucht werden sollte. Abgesehen von jener fruchtbaren Zeit suchten sie ihre Ehefrauen in der Zwischenzeit, bis jene Zeit wiederkehrte, niemals zum geschlechtlichen Umgang auf, sondern enthielten sich. „Zum geschlechtlichen Umgang“ steht hier im Sinne von „für den geschlechtlichen Umgang“; der Akkusativ wird hier nämlich in der Bedeutung des Dativs verwendet. „Sie gingen wahrlich nicht hin“ bedeutet, sie gingen keineswegs hin. Mit den Brahmanen sind jene gemeint, die wie Devas waren und die innerhalb der Schranken blieben; das ist die Bedeutung.

295. අවිසෙසෙන පන සබ්බෙපි බ්‍රහ්මචරියඤ්ච…පෙ… අවණ්ණයුං. තත්ථ බ්‍රහ්මචරියන්ති මෙථුනවිරති. සීලන්ති සෙසානි චත්තාරි සික්ඛාපදානි. අජ්ජවන්ති උජුභාවො, අත්ථතො අසඨතා අමායාවිතා ච. මද්දවන්ති මුදුභාවො, අත්ථතො අත්ථද්ධතා අනතිමානිතා ච. තපොති ඉන්ද්‍රියසංවරො. සොරච්චන්ති සුරතභාවො සුඛසීලතා අප්පටිකූලසමාචාරතා. අවිහිංසාති පාණිආදීහි අවිහෙසිකජාතිකතා සකරුණභාවො. ඛන්තීති අධිවාසනක්ඛන්ති. ඉච්චෙතෙ ගුණෙ අවණ්ණයුං. යෙපි නාසක්ඛිංසු සබ්බසො පටිපත්තියා ආරාධෙතුං, තෙපි තත්ථ සාරදස්සිනො හුත්වා වාචාය වණ්ණයිංසු පසංසිංසු.

295. Ohne Ausnahme aber lobten sie alle das heilige Leben ... [und Geduld]. Darin bedeutet „heiliges Leben“ (brahmacariya) die Enthaltung vom Geschlechtsverkehr. „Tugend“ (sīla) sind die übrigen vier Tugendregeln. „Aufrichtigkeit“ (ajjava) ist Geradheit, der Bedeutung nach das Freisein von Falschheit und Täuschung. „Sanftmut“ (maddava) ist Milde, der Bedeutung nach das Freisein von Starrheit und Arroganz. „Selbstzucht“ (tapa) ist die Zügelung der Sinneskräfte. „Milde“ (soracca) ist ein sanftes Wesen, eine angenehme Art und ein nicht-anstößiges Verhalten. „Gewaltlosigkeit“ (avihiṃsā) ist das Freisein von der Neigung, mit den Händen usw. zu verletzen, ein mitfühlendes Wesen. „Geduld“ (khanti) ist ertragende Geduld. Diese Eigenschaften lobten sie. Selbst jene, die sie durch ihre Praxis nicht in jeder Hinsicht vollkommen erfüllen konnten, sahen darin dennoch einen hohen Wert und lobten und priesen sie mit Worten.

296. එවං වණ්ණෙන්තානඤ්ච යො නෙසං…පෙ… නාගමා, යො එතෙසං බ්‍රාහ්මණානං පරමො බ්‍රහ්මා අහොසි, බ්‍රහ්මසමො නාම උත්තමො බ්‍රාහ්මණො [Pg.53] අහොසි, දළ්හෙන පරක්කමෙන සමන්නාගතත්තා දළ්හපරක්කමො. ස වාති විභාවනෙ වා-සද්දො, තෙන සො එවරූපො බ්‍රාහ්මණොති තමෙව විභාවෙති. මෙථුනං ධම්මන්ති මෙථුනසමාපත්තිං. සුපිනන්තෙපි නාගමාති සුපිනෙපි න අගමාසි.

296. Und unter jenen, die solches Lob aussprachen, gab es einen, der sich [dem geschlechtlichen Umgang] nicht hingab ... Er war der Höchste unter diesen Brahmanen, wie ein Brahmā, ein hervorragender Brahmane namens „Brahmā-Gleich“, und da er mit fester Willenskraft ausgestattet war, besaß er feste Entschlossenheit. Das Wort „vā“ in „sa vā“ dient der Hervorhebung; damit wird verdeutlicht: „Er ist ein solcher Brahmane“. „Zum geschlechtlichen Umgang“ bedeutet zum geschlechtlichen Verkehr. „Nicht einmal im Traum gab er sich ihm hin“ bedeutet, dass er sich ihm selbst im Traum nicht hingab.

297. තතො තස්ස වත්තං…පෙ… අවණ්ණයුං. ඉමාය ගාථාය නවමගාථාය වුත්තගුණෙයෙව ආදිඅන්තවසෙන නිද්දිසන්තො දෙවසමෙ බ්‍රාහ්මණෙ පකාසෙති. තෙ හි විඤ්ඤුජාතිකා පණ්ඩිතා තස්ස බ්‍රහ්මසමස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස වත්තං අනුසික්ඛන්ති පබ්බජ්ජාය ඣානභාවනාය ච, තෙ ච ඉමෙ බ්‍රහ්මචරියාදිගුණෙ පටිපත්තියා එව වණ්ණයන්තීති. තෙ සබ්බෙපි බ්‍රාහ්මණා පඤ්චකනිපාතෙ දොණසුත්තෙ (අ. නි. 5.192) වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බා.

297. Danach lobten sie seine Praxis ... Indem er mit dieser Strophe und der neunten Strophe die genannten Tugenden von Anfang bis Ende aufzeigt, offenbart er jene Brahmanen, die wie Devas waren. Denn jene von verständiger Natur, die weise waren, übten sich gemäß der Praxis jenes wie Brahmā gesinnten Brahmanen, indem sie in die Hauslosigkeit zogen und die Vertiefungen (Jhānas) entfalteten, und sie priesen diese Eigenschaften wie das heilige Leben usw. gerade durch ihre eigene Praxis. All diese Brahmanen sind in der Weise zu verstehen, wie sie im Doṇa-Sutta im Fünfer-Buch (AN 5.192) erklärt wird.

298. ඉදානි මරියාදෙ බ්‍රාහ්මණෙ දස්සෙන්තො ආහ – ‘‘තණ්ඩුලං සයන’’න්ති. තස්සත්ථො – තෙසු යෙ හොන්ති මරියාදා, තෙ බ්‍රාහ්මණා සචෙ යඤ්ඤං කප්පෙතුකාමා හොන්ති, අථ ආමකධඤ්ඤපටිග්ගහණා පටිවිරතත්තා නානප්පකාරකං තණ්ඩුලඤ්ච, මඤ්චපීඨාදිභෙදං සයනඤ්ච, ඛොමාදිභෙදං වත්ථඤ්ච, ගොසප්පිතිලතෙලාදිභෙදං සප්පිතෙලඤ්ච යාචිය ධම්මෙන, ‘‘උද්දිස්ස අරියා තිට්ඨන්ති, එසා අරියාන යාචනා’’ති එවං වුත්තෙන උද්දිස්සඨානසඞ්ඛාතෙන ධම්මෙන යාචිත්වා, අථ යො යං ඉච්ඡති දාතුං, තෙන තං දින්නතණ්ඩුලාදිං සමොධානෙත්වා සංකඩ්ඪිත්වා. ‘‘සමුදානෙත්වා’’තිපි පාඨො, එකොයෙවත්ථො. තතො යඤ්ඤමකප්පයුන්ති තතො ගහෙත්වා දානමකංසු.

298. Um nun die Brahmanen darzustellen, die innerhalb der Schranken blieben, sprach er: „Reis, Lagerstätte ...“. Die Bedeutung davon ist: Wenn jene Brahmanen, die innerhalb der Schranken blieben, ein Opfer darbringen wollten, dann baten sie, da sie auf die Annahme von rohem Getreide verzichteten, auf rechtmäßige Weise (dhammena) um verschiedenen Reis, um Lagerstätten wie Betten, Stühle und so weiter, um Kleidung wie Leinen und so weiter, sowie um Butter und Öl, nämlich Kuhbutter, Sesamöl und so weiter. Sie baten darum auf rechtmäßige Weise, was bedeutet, dass sie schweigend dastanden und andeuteten, was sie benötigten, wie es heißt: „Die Edlen deuten an, indem sie stehen; dies ist die Art und Weise, wie die Edlen bitten.“ Nachdem sie so auf rechtmäßige Weise – verstanden als das schweigende Dastehen und Andeuten – darum gebeten hatten, sammelten und trugen sie die dargebotene Gabe wie Reis und anderes zusammen. Es gibt auch die Lesart „samudānetvā“ (zusammengebracht habend), die Bedeutung ist dieselbe. „Daraus bereiteten sie das Opfer vor“ bedeutet: Nachdem sie es von dort genommen hatten, spendeten sie die Gabe.

299. කරොන්තා ච එවමෙතස්මිං උපට්ඨිතස්මිං දානසඞ්ඛාතෙ යඤ්ඤස්මිං නාස්සු ගාවො හනිංසු තෙ, න තෙ ගාවියො හනිංසු. ගාවීමුඛෙන චෙත්ථ සබ්බපාණා වුත්තාති වෙදිතබ්බා. කිංකාරණා න හනිංසූති? බ්‍රහ්මචරියාදිගුණයුත්තත්තා. අපිච විසෙසතො යථා මාතා…පෙ… නාස්සු ගාවො හනිංසු තෙ. තත්ථ යාසු ජායන්ති ඔසධාති යාසු පිත්තාදීනං භෙසජ්ජභූතා පඤ්ච ගොරසා ජායන්ති.

299. Und während sie dies bei diesem hergerichteten Opfer vollzogen, das als Gabe bezeichnet wird, töteten sie keine Rinder; sie töteten diese Kühe nicht. Es ist zu verstehen, dass hier unter dem Begriff der „Kuh“ alle Lebewesen gemeint sind. Aus welchem Grund töteten sie sie nicht? Weil sie mit Vorzügen wie dem heiligen Leben (brahmacariya) und so weiter ausgestattet waren. Zudem töteten sie sie insbesondere deshalb nicht, weil sie „wie eine Mutter ...“ waren. Darin bedeutet „in denen Heilkräuter entstehen“: In ihnen entstehen die fünf Kuhprodukte (gorasa), die als Heilmittel für Galle und andere Leiden dienen.

300. අන්නදාතිආදීසු යස්මා පඤ්ච ගොරසෙ පරිභුඤ්ජන්තානං ඛුදා වූපසම්මති, බලං වඩ්ඪති, ඡවිවණ්ණො විප්පසීදති, කායිකමානසිකං සුඛං උප්පජ්ජති[Pg.54], තස්මා අන්නදා බලදා වණ්ණදා සුඛදා චෙතාති වෙදිතබ්බා. සෙසමෙත්ථ උත්තානත්ථමෙව.

300. In den Passagen wie „Spenderinnen von Nahrung“ ist zu verstehen: Weil bei denjenigen, welche die fünf Kuhprodukte genießen, der Hunger gestillt wird, die Kraft zunimmt, der Teint rein wird und körperliches sowie geistiges Glück entsteht, darum sind sie als „Spenderinnen von Nahrung, Spenderinnen von Kraft, Spenderinnen von Schönheit und Spenderinnen von Glück“ zu verstehen. Der Rest ist hier von offensichtlicher Bedeutung.

301. එවං තෙ යඤ්ඤෙසු ගාවො අහනන්තා පුඤ්ඤප්පභාවානුග්ගහිතසරීරා සුඛුමාලා…පෙ… සුඛමෙධිත්ථ යං පජා. තත්ථ සුඛුමාලා මුදුතලුණහත්ථපාදාදිතාය, මහාකායා ආරොහපරිණාහසම්පත්තියා, වණ්ණවන්තො සුවණ්ණවණ්ණතාය සණ්ඨානයුත්තතාය ච, යසස්සිනො ලාභපරිවාරසම්පදාය. සෙහි ධම්මෙහීති සකෙහි චාරිත්තෙහි. කිච්චාකිච්චෙසු උස්සුකාති කිච්චෙසු ‘‘ඉදං කාතබ්බං’’, අකිච්චෙසු ‘‘ඉදං න කාතබ්බ’’න්ති උස්සුක්කමාපන්නා හුත්වාති අත්ථො. එවං තෙ පොරාණා බ්‍රාහ්මණා එවරූපා හුත්වා දස්සනීයා පසාදනීයා ලොකස්ස පරමදක්ඛිණෙය්‍යා ඉමාය පටිපත්තියා යාව ලොකෙ අවත්තිංසු, තාව විගතඊතිභයුපද්දවා හුත්වා නානප්පකාරකං සුඛං එධිත්ථ පාපුණි, සුඛං වා එධිත්ථ සුඛං වුඩ්ඪිං අගමාසි. අයං පජාති සත්තලොකං නිදස්සෙති.

301. Da sie so bei den Opfern keine Rinder töteten, waren ihre Körper durch die Kraft des Verdienstes gestützt und zart, „... diese Bevölkerung gedieh glücklich“. Darin bedeutet „zart“ (sukhumālā), dass ihre Hände, Füße und so weiter weich und zart waren; „von großem Körper“ (mahākāyā) aufgrund der Vollkommenheit ihrer Statur und ihres Wuchses; „schön von Farbe“ (vaṇṇavanto) wegen ihres goldfarbenen Teints und ihres wohlgeformten Körpers; „ruhmreich“ (yasassino) wegen des Reichtums an Gewinn und Gefolge. „Nach ihren eigenen Bräuchen“ (sehi dhammehi) bedeutet: nach ihren eigenen Verhaltensweisen. „Eifrig in dem, was zu tun und nicht zu tun ist“ (kiccākiccesu ussukā) bedeutet, dass sie sich eifrig bemühten, indem sie dachten: „Dies ist zu tun“ in Bezug auf Pflichten, und „Dies ist nicht zu tun“ in Bezug auf Nicht-Pflichten. Solange jene alten Brahmanen, die von solcher Natur waren – ansehnlich, vertrauenerweckend und für die Welt im höchsten Maße der Gabe würdig –, in dieser Praxis in der Welt fortbestanden, gedieh diese Bevölkerung – frei von Plagen, Gefahren und Heimsuchungen – und erlangte vielfältiges Glück; oder „sie gedieh glücklich“ bedeutet, sie schritt zu einer Zunahme des Glücks voran. Mit dem Begriff „diese Bevölkerung“ (ayaṃ pajā) wird die Welt der Lebewesen bezeichnet.

302-3. කාලච්චයෙන පන සම්භින්නමරියාදභාවං ආපජ්ජිතුකාමානං තෙසං ආසි විපල්ලාසො…පෙ… භාගසො මිතෙ. තත්ථ විපල්ලාසොති විපරීතසඤ්ඤා. අණුතො අණුන්ති ලාමකට්ඨෙන පරිත්තට්ඨෙන අප්පස්සාදට්ඨෙන අණුභූතතො කාමගුණතො උප්පන්නං ඣානසාමඤ්ඤනිබ්බානසුඛානි උපනිධාය සඞ්ඛ්‍යම්පි අනුපගමනෙන අණුං කාමසුඛං, ලොකුත්තරසුඛං වා උපනිධාය අණුභූතතො අත්තනා පටිලද්ධලොකියසමාපත්තිසුඛතො අණුං අප්පකතොපි අප්පකං කාමසුඛං දිස්වාති අධිප්පායො. රාජිනො චාති රඤ්ඤො ච. වියාකාරන්ති සම්පත්තිං. ආජඤ්ඤසංයුත්තෙති අස්සාජානීයසංයුත්තෙ. සුකතෙති දාරුකම්මලොහකම්මෙන සුනිට්ඨිතෙ. චිත්තසිබ්බනෙති සීහචම්මාදීහි අලඞ්කරණවසෙන චිත්‍රසිබ්බනෙ. නිවෙසනෙති ඝරවත්ථූනි. නිවෙසෙති තත්ථ පතිට්ඨාපිතඝරානි. විභත්තෙති ආයාමවිත්ථාරවසෙන විභත්තානි. භාගසො මිතෙති අඞ්ගණද්වාරපාසාදකූටාගාරාදිවසෙන කොට්ඨාසං කොට්ඨාසං කත්වා මිතානි. කිං වුත්තං හොති? තෙසං බ්‍රාහ්මණානං අණුතො අණුසඤ්ඤිතං කාමසුඛඤ්ච රඤ්ඤො බ්‍යාකාරඤ්ච අලඞ්කතනාරියො ච වුත්තප්පකාරෙ රථෙ ච නිවෙසනෙ නිවෙසෙ ච දිස්වා දුක්ඛෙසුයෙව එතෙසු වත්ථූසු ‘‘සුඛ’’න්ති පවත්තත්තා පුබ්බෙ පවත්තනෙක්ඛම්මසඤ්ඤාවිපල්ලාසසඞ්ඛාතා විපරීතසඤ්ඤා ආසි.

302-3. Mit dem Lauf der Zeit jedoch entstand bei jenen, die den Zustand derer, die die Schranken überschreiten, herbeiführen wollten, eine Verkehrung (vipallāso) ... „nach Teilen abgemessen“. Darin bedeutet „Verkehrung“ eine verkehrte Wahrnehmung (viparītasaññā). „Das Geringe als gering“ (aṇuto aṇuṃ) bedeutet: Nachdem sie das erfahrene sinnliche Glück im Sinne von minderwertig, unbedeutend und unbefriedigend im Vergleich zu dem aus den Vertiefungen (jhāna), den unermesslichen Zuständen und dem Nibbāna entstandenen Glück angesehen hatten, welches im Vergleich dazu nicht einmal einen Bruchteil ausmacht; oder aber das sinnliche Glück als gering ansahen im Vergleich zu dem überweltlichen Glück; oder aber das geringfügige sinnliche Glück im Vergleich zu dem von ihnen selbst erlangten weltlichen Samādhi-Glück sahen. Was ist damit gemeint? Jene Brahmanen hatten zuvor das Geringe als gering angesehen – das sinnliche Glück, den Wohlstand des Königs, die geschmückten Frauen, die Wagen der erwähnten Art sowie die Wohnstätten und Behausungen. Doch nun entstand in ihnen eine verkehrte Wahrnehmung, die als Verkehrung der zuvor bestehenden Wahrnehmung der Entsagung (nekkhamma) zu verstehen ist, wodurch sie eben diese leidvollen Dinge als „Glück“ auffassten. „Des Königs“: des Herrschers. „Ihre Pracht“ (viyākāraṃ): ihren Wohlstand. „Mit edlen Rossen bespannt“: mit edlen Pferden bespannt. „Gut gearbeitet“: durch Holzarbeit und Metallarbeit wohlvollendet. „Mit bunten Decken“: verziert durch Löwenfelle und so weiter, kunstvoll bestickt. „Wohnstätten“: die Hausgrundstücke. „Behausungen“: die darauf errichteten Häuser. „Aufgeteilt“: nach Länge und Breite aufgeteilt. „Nach Teilen abgemessen“: in Abschnitte eingeteilt wie Hof, Tor, Palast, Dachreiter und so weiter und so abgemessen. Was wird damit gesagt? Da diese Brahmanen das als gering bezeichnete sinnliche Glück, den Wohlstand des Königs, die geschmückten Frauen, die Wagen der erwähnten Art, die Wohnstätten und die Behausungen sahen und diese an sich leidvollen Dinge als „Glück“ auffassten, entstand in ihnen eine verkehrte Wahrnehmung, die eine Verkehrung der zuvor bestehenden Wahrnehmung der Entsagung darstellt.

304. තෙ [Pg.55] එවං විපරීතසඤ්ඤා හුත්වා ගොමණ්ඩලපරිබ්‍යූළ්හං…පෙ… බ්‍රාහ්මණා. තත්ථ ගොමණ්ඩලපරිබ්‍යූළ්හන්ති ගොයූථෙහි පරිකිණ්ණං. නාරීවරගණායුතන්ති වරනාරීගණසංයුත්තං. උළාරන්ති විපුලං. මානුසං භොගන්ති මනුස්සානං නිවෙසනාදිභොගවත්ථුං. අභිජ්ඣායිංසූති ‘‘අහො වතිදං අම්හාකං අස්සා’’ති තණ්හං වඩ්ඪෙත්වා අභිපත්ථයමානා ඣායිංසු.

304. Nachdem sie eine solche verkehrte Wahrnehmung erlangt hatten, begehrten die Brahmanen das von Rinderherden Umgebene ... Darin bedeutet „von Rinderherden umgeben“: von Kuhherden umringt. „Mit Scharen erlesener Frauen versehen“: mit Gruppen vortrefflicher Frauen reich ausgestattet. „Großartig“: reichhaltig. „Menschlichen Genuss“: den Genussbesitz der Menschen wie Wohnhäuser und so weiter. „Sie begehrten“ (abhijjhāyiṃsu): Sie ließen ihr Begehren anwachsen und dachten sehnsüchtig nach: „O dass dies doch uns gehören möge!“, während sie es herbeiwünschten.

305. එවං අභිජ්ඣායන්තා ච ‘‘එතෙ මනුස්සා සුන්හාතා සුවිලිත්තා කප්පිතකෙසමස්සූ ආමුත්තමණිආභරණා පඤ්චහි කාමගුණෙහි පරිචාරෙන්ති, මයං පන එවං තෙහි නමස්සියමානාපි සෙදමලකිලිට්ඨගත්තා පරූළ්හකච්ඡනඛලොමා භොගරහිතා පරමකාරුඤ්ඤතං පත්තා විහරාම. එතෙ ච හත්ථික්ඛන්ධඅස්සපිට්ඨිසිවිකාසුවණ්ණරථාදීහි විචරන්ති, මයං පාදෙහි. එතෙ ද්විභූමිකාදිපාසාදතලෙසු වසන්ති, මයං අරඤ්ඤරුක්ඛමූලාදීසු. එතෙ ච ගොනකාදීහි අත්ථරණෙහි අත්ථතාසු වරසෙය්‍යාසු සයන්ති, මයං තට්ටිකාචම්මඛණ්ඩාදීනි අත්ථරිත්වා භූමියං. එතෙ නානාරසානි භොජනානි භුඤ්ජන්ති, මයං උඤ්ඡාචරියාය යාපෙම. කථං නු ඛො මයම්පි එතෙහි සදිසා භවෙය්‍යාමා’’ති චින්තෙත්වා ‘‘ධනං ඉච්ඡිතබ්බං, න සක්කා ධනරහිතෙහි අයං සම්පත්ති පාපුණිතු’’න්ති ච අවධාරෙත්වා වෙදෙ භින්දිත්වා ධම්මයුත්තෙ පුරාණමන්තෙ නාසෙත්වා අධම්මයුත්තෙ කූටමන්තෙ ගන්ථෙත්වා ධනත්ථිකා ඔක්කාකරාජානමුපසඞ්කම්ම සොත්ථිවචනාදීනි පයුඤ්ජිත්වා ‘‘අම්හාකං, මහාරාජ, බ්‍රාහ්මණවංසෙ පවෙණියා ආගතං පොරාණමන්තපදං අත්ථි, තං මයං ආචරියමුට්ඨිතාය න කස්සචි භණිම්හා, තං මහාරාජා සොතුමරහතී’’ති ච වත්වා අස්සමෙධාදියඤ්ඤං වණ්ණයිංසු. වණ්ණයිත්වා ච රාජානං උස්සාහෙන්තා ‘‘යජ, මහාරාජ, එවං පහූතධනධඤ්ඤො ත්වං, නත්ථි තෙ යඤ්ඤසම්භාරවෙකල්ලං, එවඤ්හි තෙ යජතො සත්තකුලපරිවට්ටා සග්ගෙ උප්පජ්ජිස්සන්තී’’ති අවොචුං. තෙන නෙසං තං පවත්තිං දස්සෙන්තො ආහ භගවා ‘‘තෙ තත්ථ මන්තෙ…පෙ… බහු තෙ ධන’’න්ති.

305. Während sie auf diese Weise gierig begehrten, dachten sie: „Diese Menschen sind gut gebadet und wohlriechend gesalbt, mit gestutztem Haar und Bart, geschmückt mit Edelsteinen und Zierrat, und sie genießen die fünf Stränge der Sinnlichkeit. Wir hingegen leben, obwohl wir selbst von jenen verehrt werden, mit von Schweiß und Schmutz befleckten Körpern, mit lang gewachsenem Achsel- und Körperhaar und langen Nägeln, besitzlos und in einen Zustand tiefsten Elends geraten. Und jene reisen auf den Rücken von Elefanten, auf Pferderücken, in Sänften und goldenen Wagen umher, wir aber zu Fuß. Jene wohnen in zweistöckigen Palästen, wir im Wald, unter Bäumen und dergleichen. Jene schlafen in vortrefflichen Betten, die mit Decken wie Goṇaka-Wollteppichen ausgelegt sind, wir aber breiten Strohmatten, Lederhäute und dergleichen auf der Erde aus und schlafen darauf. Jene essen Speisen von vielerlei Geschmack, wir aber fristen unser Dasein mit dem Auflesen von Gaben. Wie könnten wohl auch wir ihnen gleich werden?“ Nachdem sie so nachgedacht hatten, gelangten sie zu der Gewissheit: „Besitz ist erstrebenswert; wer ohne Besitz ist, kann diesen Wohlstand nicht erreichen.“ Sie verfälschten die Veden, vernichteten die dem Dhamma entsprechenden alten Hymnen, verfassten dem Nicht-Dhamma entsprechende, trügerische Hymnen und näherten sich, von Begehren nach Reichtum getrieben, dem König Okkāka. Nachdem sie Segenswünsche und dergleichen dargebracht hatten, sagten sie: „Großer König, in unserer brahmanischen Ahnenlinie gibt es überlieferte alte Hymnenverse. Aus Gründen der Geheimhaltung der Lehrer (Lehrerfaust) haben wir sie niemandem verkündet; doch du, großer König, verdienst es, sie zu hören.“ So sprachen sie und priesen das Pferdeopfer und andere Opfer. Nachdem sie diese gepriesen hatten, ermutigten sie den König mit den Worten: „Opfere, o großer König, da du so reich an Besitz und Getreide bist. Es mangelt dir nicht an den Voraussetzungen für ein Opfer. Denn wenn du so opferst, werden deine Familienangehörigen bis in die siebte Generation im Himmel wiedergeboren werden.“ Um dieses ihr Verhalten aufzuzeigen, sprach der Erhabene: „Sie verfassten zu jenem Zweck Hymnen … du hast viel Reichtum.“

තත්ථ තත්ථාති තස්මිං, යං භොගමභිජ්ඣායිංසු, තන්නිමිත්තන්ති වුත්තං හොති. නිමිත්තත්ථෙ හි එතං භුම්මවචනං. තදුපාගමුන්ති තදා උපාගමුං. පහූතධනධඤ්ඤොසීති පහූතධනධඤ්ඤො භවිස්සසි, අභිසම්පරායන්ති අධිප්පායො. ආසංසායඤ්හි අනාගතෙපි වත්තමානවචනං ඉච්ඡන්ති සද්දකොවිදා. යජස්සූති [Pg.56] යජාහි. විත්තං ධනන්ති ජාතරූපාදිරතනමෙව විත්තිකාරණතො විත්තං, සමිද්ධිකාරණතො ධනන්ති වුත්තං. අථ වා විත්තන්ති විත්තිකාරණභූතමෙව ආභරණාදි උපකරණං, යං ‘‘පහූතවිත්තූපකරණො’’තිආදීසු (දී. නි. 1.331) ආගච්ඡති. ධනන්ති හිරඤ්ඤසුවණ්ණාදි. කිං වුත්තං හොති? තෙ බ්‍රාහ්මණා මන්තෙ ගන්ථෙත්වා තදා ඔක්කාකං උපාගමුං. කින්ති? ‘‘මහාරාජ, බහූ තෙ විත්තඤ්ච ධනඤ්ච, යජස්සු, ආයතිම්පි පහූතධනධඤ්ඤො භවිස්සසී’’ති.

Hier bedeutet „zu jenem Zweck“ (tattha): in Bezug auf jenen Besitz, den sie begehrten, also „aus diesem Grund“ (tannimittaṃ). Denn dieser Lokativ steht im Sinne einer Ursache. „Tadupāgamuṃ“ bedeutet „sie näherten sich damals“. „Du bist reich an Besitz und Getreide“ (pahūtadhanadhaññosi) meint: „Du wirst in einer zukünftigen Existenz reich an Besitz und Getreide sein“; dies ist die Bedeutung. Denn die Grammatikexperten akzeptieren die Verwendung des Präsens auch für die Zukunft im Sinne einer Erwartung. „Yajassu“ bedeutet „opfere“. Bei „Kostbarkeit und Besitz“ (vittaṃ dhanaṃ) gilt: Kostbarkeiten wie Gold und andere Edelsteine werden „vitta“ genannt, weil sie eine Ursache der Freude (vittikāraṇa) sind, und „dhana“, weil sie eine Ursache für Wohlstand (samiddhikāraṇa) sind. Oder aber „vitta“ bezeichnet Zier- und Gebrauchsgegenstände, die eine Ursache der Freude darstellen, wie es in Passagen wie „reich an Kostbarkeiten und Gebrauchsgegenständen“ vorkommt. „Dhana“ bezieht sich auf ungemünztes Silber, Gold und so weiter. Was ist damit gemeint? Jene Brahmanen verfassten Hymnen und näherten sich damals Okkāka. Wie? Sie sagten: „Großer König, reich ist deine Kostbarkeit und dein Besitz, opfere! Auch in der Zukunft wirst du reich an Besitz und Getreide sein.“

306. එවං කාරණං වත්වා සඤ්ඤාපෙන්තෙහි තතො ච රාජා…පෙ… අදා ධනං. තත්ථ සඤ්ඤත්තොති ඤාපිතො. රථෙසභොති මහාරථෙසු ඛත්තියෙසු අකම්පියට්ඨෙන උසභසදිසො. ‘‘අස්සමෙධ’’න්තිආදීසු අස්සමෙත්ථ මෙධන්තීති අස්සමෙධො, ද්වීහි පරියඤ්ඤෙහි යජිතබ්බස්ස එකවීසතියූපස්ස ඨපෙත්වා භූමිඤ්ච පුරිසෙ ච අවසෙසසබ්බවිභවදක්ඛිණස්ස යඤ්ඤස්සෙතං අධිවචනං. පුරිසමෙත්ථ මෙධන්තීති පුරිසමෙධො, චතූහි පරියඤ්ඤෙහි යජිතබ්බස්ස සද්ධිං භූමියා අස්සමෙධෙ වුත්තවිභවදක්ඛිණස්ස යඤ්ඤස්සෙතං අධිවචනං. සම්මමෙත්ථ පාසන්තීති සම්මාපාසො, දිවසෙ දිවසෙ සම්මං ඛිපිත්වා තස්ස පතිතොකාසෙ වෙදිං කත්වා සංහාරිමෙහි යූපාදීහි සරස්සතිනදියා නිමුග්ගොකාසතො පභුති පටිලොමං ගච්ඡන්තෙන යජිතබ්බස්ස සත්‍රයාගස්සෙතං අධිවචනං. වාජමෙත්ථ පිවන්තීති වාජපෙය්‍යො. එකෙන පරියඤ්ඤෙන සත්තරසහි පසූහි යජිතබ්බස්ස බෙලුවයූපස්ස සත්තරසකදක්ඛිණස්ස යඤ්ඤස්සෙතං අධිවචනං. නත්ථි එත්ථ අග්ගළාති නිරග්ගළො, නවහි පරියඤ්ඤෙහි යජිතබ්බස්ස සද්ධිං භූමියා ච පුරිසෙහි ච අස්සමෙධෙ වුත්තවිභවදක්ඛිණස්ස සබ්බමෙධපරියායනාමස්ස අස්සමෙධවිකප්පස්සෙතං අධිවචනං. සෙසමෙත්ථ පාකටමෙව.

306. Nachdem sie so den Grund genannt und den König überzeugt hatten, gab der König daraufhin … Besitz. Darin bedeutet „überzeugt“ (saññatto): belehrt. „Der Herrscher der Streitwagenlenker“ (rathesabho) bezeichnet einen, der unter den Khattiyas, den großen Streitwagenkämpfern, aufgrund seiner Unerschütterlichkeit einem Stier gleicht. Bei „Assamedha“ und den anderen Opferzeremonien gilt: Das Pferdeopfer (assamedha) heißt so, weil man hierbei ein Pferd opfert. Dies ist die Bezeichnung für ein Opfer, das mit einundzwanzig Opferpfählen durchgeführt wird, bei dem – unter Ausschluss von Land und Menschen – der gesamte übrige Besitz als Gabe dargebracht wird; es ist zusammen mit zwei Nebenopfern zu vollziehen. Das Menschenopfer (purisamedha) heißt so, weil man hierbei einen Menschen opfert. Dies ist die Bezeichnung für ein Opfer, bei dem der beim Pferdeopfer erwähnte Besitz zusammen mit dem Land dargebracht wird; es ist zusammen mit vier Nebenopfern zu vollziehen. Das „Sammāpāsa“-Opfer heißt so, weil man hierbei ein Wurfholz wirft. Dies ist die Bezeichnung für ein Satra-Opfer, das von jemandem vollzogen wird, der jeden Tag ein Wurfholz wirft, an dessen Aufprallort einen Altar errichtet, und mit transportablen Opferpfählen und dergleichen stromaufwärts entlang des Sarasvatī-Flusses wandert, ausgehend von der Stelle, an der er untergetaucht war. Das „Vājapeyya“-Opfer heißt so, weil man hierbei einen Krafttrunk trinkt. Dies ist die Bezeichnung für ein Opfer mit einem Opferpfahl aus Beluva-Holz, das mit siebzehn Tieren dargebracht und mit siebzehnfachen Gaben sowie einem Nebenopfer vollzogen wird. Das „Niraggaḷa“-Opfer (riegelloses Opfer) heißt so, weil es hierbei keinen Riegel gibt. Dies ist die Bezeichnung für eine Variante des Pferdeopfers, die auch unter dem Namen „Sabbamedha“ (All-Opfer) bekannt ist, bei der – zusammen mit Land und Menschen – der gesamte beim Pferdeopfer erwähnte Besitz dargebracht wird; es ist zusammen mit neun Nebenopfern zu vollziehen. Der Rest ist hierbei offensichtlich.

307-8. ඉදානි යං වුත්තං ‘‘බ්‍රාහ්මණානමදා ධන’’න්ති, තං දස්සෙන්තො ‘‘ගාවො සයනඤ්චා’’ති ගාථාද්වයමාහ. සො හි රාජා ‘‘දීඝරත්තං ලූඛාහාරෙන කිලන්තා පඤ්ච ගොරසෙ පරිභුඤ්ජන්තූ’’ති නෙසං සපුඞ්ගවානි ගොයූථානෙව අදාසි, තථා ‘‘දීඝරත්තං ථණ්ඩිලසායිතාය ථූලසාටකනිවාසනෙන [Pg.57] එකසෙය්‍යාය පාදචාරෙන රුක්ඛමූලාදිවාසෙන ච කිලන්තා ගොනකාදිඅත්ථතවරසයනාදීසු සුඛං අනුභොන්තූ’’ති නෙසං මහග්ඝානි සයනාදීනි ච අදාසි. එවමෙතං නානප්පකාරකං අඤ්ඤඤ්ච හිරඤ්ඤසුවණ්ණාදිධනං අදාසි. තෙනාහ භගවා – ‘‘ගාවො සයනඤ්ච වත්ථඤ්ච…පෙ… බ්‍රාහ්මණානමදා ධන’’න්ති.

307-8. Um nun das aufzuzeigen, was mit „er gab den Brahmanen Besitz“ gemeint ist, sprach er die beiden folgenden Verse, beginnend mit „Rinder, Lagerstätten …“. Denn jener König dachte: „Mögen sie, die lange Zeit durch karge Nahrung erschöpft waren, die fünf Kuhprodukte genießen“, und so gab er ihnen Rinderherden samt Leitbullen. Ebenso dachte er: „Mögen sie, die lange Zeit durch das Schlafen auf dem nackten Boden, das Tragen grober Gewänder, das Alleinschlafen, das Zufußgehen und das Wohnen unter Bäumen und dergleichen erschöpft waren, Wohlbehagen beim Benutzen von vortrefflichen Lagern erfahren, die mit Goṇaka-Wolldecken und dergleichen ausgelegt sind“, und so gab er ihnen kostbare Lagerstätten und andere Dinge. Auf diese Weise gab er ihnen diesen vielfältigen und auch anderen Besitz wie ungemünztes Silber, Gold und so weiter. Deshalb sprach der Erhabene: „Rinder, Lagerstätten, Kleidung … er gab den Brahmanen diesen Besitz“.

309-10. එවං තස්ස රඤ්ඤො සන්තිකා තෙ ච තත්ථ…පෙ… පුන මුපාගමුං. කිං වුත්තං හොති? තස්ස රඤ්ඤො සන්තිකා තෙ බ්‍රාහ්මණා තෙසු යාගෙසු ධනං ලභිත්වා දීඝරත්තං දිවසෙ දිවසෙ එවමෙව ඝාසච්ඡාදනං පරියෙසිත්වා නානප්පකාරකං වත්ථුකාම සන්නිධිං සමරොචයුං. තතො තෙසං ඉච්ඡාවතිණ්ණානං ඛීරාදිපඤ්චගොරසස්සාදවසෙන රසතණ්හාය ඔතිණ්ණචිත්තානං ‘‘ඛීරාදීනිපි තාව ගුන්නං සාදූනි, අද්ධා ඉමාසං මංසං සාදුතරං භවිස්සතී’’ති එවං මංසං පටිච්ච භිය්‍යො තණ්හා පවඩ්ඪථ. තතො චින්තෙසුං – ‘‘සචෙ මයං මාරෙත්වා ඛාදිස්සාම, ගාරය්හා භවිස්සාම, යංනූන මන්තෙ ගන්ථෙය්‍යාමා’’ති. අථ පුනපි වෙදං භින්දිත්වා තදනුරූපෙ තෙ තත්ථ මන්තෙ ගන්ථෙත්වා තෙ බ්‍රාහ්මණා තන්නිමිත්තං කූටමන්තෙ ගන්ථෙත්වා ඔක්කාකරාජානං පුන උපාගමිංසු. ඉමමත්ථං භාසමානා ‘‘යථා ආපො ච…පෙ… බහු තෙ ධන’’න්ති.

309-10. Nachdem sie so von jenem König Besitz erhalten hatten, näherten sie sich wiederum … Was ist damit gemeint? Jene Brahmanen, die von jenem König durch diese Opfer Besitz erhalten hatten, gaben sich, nachdem sie lange Zeit Tag für Tag nur nach Nahrung und Kleidung gesucht hatten, der Anhäufung verschiedenster sinnlicher Besitztümer hin. Daraufhin verfielen sie der Gier. Da ihre Herzen durch das Genießen der fünf Kuhprodukte wie Milch und so weiter von der Begierde nach Geschmack beherrscht wurden, dachten sie: „Schon die Milch und andere Erzeugnisse der Rinder sind wohlschmeckend; gewiss muss ihr Fleisch noch viel schmackhafter sein.“ Auf diese Weise wuchs ihr Verlangen nach Fleisch immer weiter an. Dann überlegten sie: „Wenn wir sie schlachten lassen und essen, werden wir getadelt werden. Wie wäre es, wenn wir neue Hymnen verfassen?“ Daraufhin fälschten sie abermals die Veden, verfassten zu diesem Zweck ihrem Vorhaben entsprechende Hymnen, und diese Brahmanen näherten sich mit diesen trügerischen Hymnen erneut dem König Okkāka. Diesen Sachverhalt darlegend, sprachen sie: „Wie Wasser … du hast viel Reichtum.“

කිං වුත්තං හොති? අම්හාකං, මහාරාජ, මන්තෙසු එතදාගතං යථා ආපො හත්ථධොවනාදිසබ්බකිච්චෙසු පාණීනං උපයොගං ගච්ඡති, නත්ථි තෙසං තතොනිදානං පාපං. කස්මා? යස්මා පරික්ඛාරො සො හි පාණිනං, උපකරණත්ථාය උප්පන්නොති අධිප්පායො. යථා චායං මහාපථවී ගමනට්ඨානාදිසබ්බකිච්චෙසු කහාපණසඞ්ඛාතං හිරඤ්ඤං සුවණ්ණරජතාදිභෙදං ධනං, යවගොධූමාදිභෙදං ධානියඤ්ච, සංවොහාරාදිසබ්බකිච්චෙසු උපයොගං ගච්ඡති, එවං ගාවො මනුස්සානං සබ්බකිච්චෙසු උපයොගගමනත්ථාය උප්පන්නා. තස්මා එතා හනිත්වා නානප්පකාරකෙ යාගෙ යජස්සු බහු තෙ විත්තං, යජස්සු බහු තෙ ධනන්ති.

Was ist damit gemeint? „O großer König, in unseren Hymnen ist Folgendes überliefert: Wie das Wasser bei allen Verrichtungen wie dem Händewaschen und so weiter von den Lebewesen gebraucht wird und für sie daraus kein Übel entsteht. Warum? Weil es ein Gebrauchsgegenstand der Lebewesen ist, entstanden, um ihnen dienlich zu sein – das ist der Sinn. Und wie diese große Erde bei allen Verrichtungen wie dem Gehen, Stehen und so weiter gebraucht wird, und Reichtum, bestehend aus Münzen, aufgeteilt in Gold, Silber und so weiter, sowie Getreide, aufgeteilt in Gerste, Weizen und so weiter, bei allen geschäftlichen Verrichtungen gebraucht wird; ebenso sind die Rinder für die Menschen entstanden, um bei all ihren Verrichtungen Nutzen zu bringen. Darum erschlage sie und bringe vielfältige Opfer dar; reich ist dein Besitz, opfere, reich ist dein Vermögen!“

311-12. එවං පුරිමනයෙනෙව තතො ච රාජා…පෙ… අඝාතයි, යං තතො පුබ්බෙ කඤ්චි සත්තං න පාදා…පෙ… ඝාතයි. තදා කිර බ්‍රාහ්මණා යඤ්ඤාවාටං ගාවීනං පූරෙත්වා මඞ්ගලඋසභං බන්ධිත්වා රඤ්ඤො මූලං නෙත්වා ‘‘මහාරාජ, ගොමෙධයඤ්ඤං යජස්සු, එවං තෙ බ්‍රහ්මලොකස්ස මග්ගො විසුද්ධො භවිස්සතී’’ති [Pg.58] ආහංසු. රාජා කතමඞ්ගලකිච්චො ඛග්ගං ගහෙත්වා පුඞ්ගවෙන සහ අනෙකසතසහස්සා ගාවො මාරෙසි. බ්‍රාහ්මණා යඤ්ඤාවාටෙ මංසානි ඡින්දිත්වා ඛාදිංසු, පීතකොදාතරත්තකම්බලෙ ච පාරුපිත්වා මාරෙසුං. තදුපාදාය කිර ගාවො පාරුතෙ දිස්වා උබ්බිජ්ජන්ති. තෙනාහ භගවා – ‘‘න පාදා…පෙ… ඝාතයී’’ති.

311-12. Ebenso wie zuvor dargelegt, schlachtete der König daraufhin... Kühe, die zuvor in keiner Weise irgendjemandem ein Leid angetan hatten, nicht einmal mit den Füßen... Er erschlug sie mit einem Messer. Damals, so heißt es, füllten die Brahmanen den Opferplatz mit Kühen, banden einen glückverheißenden Stier fest, führten ihn vor den König und sprachen: „O großer König, bringe das Rinderopfer dar. Auf diese Weise wird dein Weg zur Brahma-Welt rein sein.“ Nachdem der König die Segnungszeremonie vollzogen hatte, ergriff er ein Schwert und tötete zusammen mit dem Leitstier viele Hunderttausende Kühe. Die Brahmanen schnitten das Fleisch auf dem Opferplatz in Stücke und aßen es; sie hüllten sich in gelbe, weiße und rote Decken und töteten sie. Davon ausgehend erschrecken die Kühe, so heißt es, wenn sie jemanden erblicken, der so verhüllt ist. Deshalb sprach der Erhabene: „Weder mit den Füßen... erschlug er sie.“

313. තතො දෙවාති එවං තස්මිං රාජිනි ගාවියො ඝාතෙතුමාරද්ධෙ අථ තදනන්තරමෙව තං ගොඝාතකං දිස්වා එතෙ චාතුමහාරාජිකාදයො දෙවා ච, පිතරොති බ්‍රාහ්මණෙසු ලද්ධවොහාරා බ්‍රහ්මානො ච, සක්කො දෙවානමින්දො ච, පබ්බතපාදනිවාසිනො දානවයක්ඛසඤ්ඤිතා අසුරරක්ඛසා ච ‘‘අධම්මො අධම්මො’’ති එවං වාචං නිච්ඡාරෙන්තා ‘‘ධි මනුස්සා, ධි මනුස්සා’’ති ච වදන්තා පක්කන්දුං. එවං භූමිතො පභුති සො සද්දො මුහුත්තෙන යාව බ්‍රහ්මලොකා අගමාසි, එකධික්කාරපරිපුණ්ණො ලොකො අහොසි. කිං කාරණං? යං සත්ථං නිපතී ගවෙ, යස්මා ගාවිම්හි සත්ථං නිපතීති වුත්තං හොති.

313. „Daraufhin die Götter“ bedeutet: Als jener König begann, die Kühe schlachten zu lassen, stießen die Götter, beginnend mit den Göttern der Vier Großkönige und so weiter, sogleich, als sie diese Rinderschlachtung sahen, und die „Väter“ – so werden die Brahmas unter den Brahmanen genannt –, sowie Sakka, der Herrscher der Götter, und die am Fuße der Berge lebenden Dānavas, Yakkhas, Asuras und Rakkhasas, den Ruf aus: „Unrecht! Unrecht!“, und weinten und riefen: „Schande über die Menschen! Schande über die Menschen!“ So drang dieser Ruf von der Erde aus im Nu bis zur Brahma-Welt empor, sodass die Welt von dem einen Schrei erfüllt war: „Pfui!“ Was war der Grund? Weil das Messer die Kuh traf; das bedeutet, weil das Messer die Kuh verletzte.

314. න කෙවලඤ්ච දෙවාදයො පක්කන්දුං, අයමඤ්ඤොපි ලොකෙ අනත්ථො උදපාදි – යෙ හි තෙ තයො රොගා පුරෙ ආසුං, ඉච්ඡා අනසනං ජරා, කිඤ්චි කිඤ්චිදෙව පත්ථනතණ්හා ච ඛුදා ච පරිපාකජරා චාති වුත්තං හොති. තෙ පසූනඤ්ච සමාරම්භා, අට්ඨානවුතිමාගමුං, චක්ඛුරොගාදිනා භෙදෙන අට්ඨනවුතිභාවං පාපුණිංසූති අත්ථො.

314. Und nicht nur die Götter und andere Wesen weinten, sondern es entstand noch ein weiteres Unheil in der Welt: Jene drei Krankheiten, die es früher gab – Begehren, Hunger und Alter; das bedeutet das Verlangen nach Kleinigkeiten, Hunger und das natürliche Altern. Durch das Schlachten der Tiere vervielfachten sich diese auf achtundneunzig; das heißt, sie wuchsen durch die verschiedenen Arten wie Augenkrankheiten und so weiter auf die Zahl von achtundneunzig an.

315. ඉදානි භගවා තං පසුසමාරම්භං නින්දන්තො ආහ ‘‘එසො අධම්මො’’ති. තස්සත්ථො එසො පසුසමාරම්භසඞ්ඛාතො කායදණ්ඩාදීනං තිණ්ණං දණ්ඩානං අඤ්ඤතරදණ්ඩභූතො ධම්මතො අපෙතත්තා අධම්මො ඔක්කන්තො අහු, පවත්තො ආසි, සො ච ඛො තතො පභුති පවත්තත්තා පුරාණො, යස්ස ඔක්කමනතො පභුති කෙනචි පාදාදිනා අහිංසනතො අදූසිකායො ගාවො හඤ්ඤන්ති. යා ඝාතෙන්තා ධම්මා ධංසන්ති චවන්ති පරිහායන්ති යාජකා යඤ්ඤයාජිනො ජනාති.

315. Nun sprach der Erhabene, um dieses Schlachten der Tiere zu tadeln: „Dies ist Unrecht.“ Dies ist die Bedeutung: „Dies“ ist eine Bezeichnung für das Schlachten von Tieren, das eine der drei Arten von Gewaltakten (Körpergewalt etc.) darstellt; da es von der Rechtschaffenheit abweicht, ist dieses Unrecht herabgekommen, hat sich ereignet; und da es seit jener Zeit andauert, ist es ein alter Brauch. Seit seinem Herabkommen werden die unschuldigen Rinder getötet, die zuvor niemanden in irgendeiner Weise mit ihren Füßen und so weiter verletzt hatten. Indem sie diese schlachten lassen, fallen die Opfernden – die Menschen, die das Opfer darbringen – vom Dhamma ab, weichen davon ab und degenerieren.

316. එවමෙසො අණුධම්මොති එවං එසො ලාමකධම්මො හීනධම්මො, අධම්මොති වුත්තං හොති. යස්මා වා එත්ථ දානධම්මොපි අප්පකො අත්ථි[Pg.59], තස්මා තං සන්ධායාහ ‘‘අණුධම්මො’’ති. පොරාණොති තාව චිරකාලතො පභුති පවත්තත්තා පොරාණො. විඤ්ඤූහි පන ගරහිතත්තා විඤ්ඤූගරහිතොති වෙදිතබ්බො. යස්මා ච විඤ්ඤුගරහිතො, තස්මා යත්ථ එදිසකං පස්සති, යාජකං ගරහතී ජනො. කථං? ‘‘අබ්බුදං බ්‍රාහ්මණෙහි උප්පාදිතං, ගාවො වධිත්වා මංසං ඛාදන්තී’’ති එවමාදීනි වත්වාති අයමෙත්ථ අනුස්සවො.

316. „So ist dies ein minderwertiger Brauch“ bedeutet: Dies ist eine erbärmliche Sitte, eine niedrige Praxis, ein Unrecht. Oder aber, weil hierbei auch die Gabe nur geringfügig vorhanden ist, sprach er im Hinblick darauf von einem „minderwertigen Brauch“. „Alt“ bedeutet: alt, weil es seit so langer Zeit praktiziert wird. Es ist als „von den Weisen getadelt“ zu verstehen, da es von den Weisen verurteilt wird. Und weil es von den Weisen getadelt wird, verurteilen die Menschen den Opfernden, wo immer sie so etwas sehen. Wie? Indem sie Worte sprechen wie: „Ein Unheil wurde von den Brahmanen herbeigeführt, sie töten Rinder und essen ihr Fleisch.“ Dies ist die Überlieferung hierzu.

317. එවං ධම්මෙ වියාපන්නෙති එවං පොරාණෙ බ්‍රාහ්මණධම්මෙ නට්ඨෙ. ‘‘වියාවත්තෙ’’තිපි පාඨො, විපරිවත්තිත්වා අඤ්ඤථා භූතෙති අත්ථො. විභින්නා සුද්දවෙස්සිකාති පුබ්බෙ සමග්ගා විහරන්තා සුද්දා ච වෙස්සා ච තෙ විභින්නා. පුථූ විභින්නා ඛත්තියාති ඛත්තියාපි බහූ අඤ්ඤමඤ්ඤං භින්නා. පතිං භරියාවමඤ්ඤථාති භරියා ච ඝරාවාසත්ථං ඉස්සරියබලෙ ඨපිතා පුත්තබලාදීහි උපෙතා හුත්වා පතිං අවමඤ්ඤථ, පරිභවි අවමඤ්ඤි න සක්කච්චං උපට්ඨාසි.

317. „Als der Dhamma so verloren war“ bedeutet: Als der alte Dhamma der Brahmanen so vernichtet war. Es gibt auch die Lesart „viyāvatte“, was bedeutet: verkehrt und anders geworden. „Die Suddas und Vessas wurden entzweit“: Die Suddas und Vessas, die zuvor in Eintracht lebten, wurden entzweit. „Zahlreiche Khattiyas wurden entzweit“: Auch viele Khattiyas waren untereinander entzweit. „Die Ehefrau verachtete ihren Ehemann“: Und die Ehefrau, die die Autorität über den Haushalt innehatte und durch die Macht ihrer Söhne und andere Kräfte gestärkt war, verachtete ihren Ehemann, beschimpfte ihn, blickte auf ihn herab und diente ihm nicht respektvoll.

318. එවං අඤ්ඤමඤ්ඤං විභින්නා සමානා ඛත්තියා බ්‍රහ්මබන්ධූ ච…පෙ… කාමානං වසමන්වගුන්ති. ඛත්තියා ච බ්‍රාහ්මණා ච යෙ චඤ්ඤෙ වෙස්සසුද්දා යථා සඞ්කරං නාපජ්ජන්ති, එවං අත්තනො අත්තනො ගොත්තෙන රක්ඛිතත්තා ගොත්තරක්ඛිතා. තෙ සබ්බෙපි තං ජාතිවාදං නිරංකත්වා, ‘‘අහං ඛත්තියො, අහං බ්‍රාහ්මණො’’ති එතං සබ්බම්පි නාසෙත්වා පඤ්චකාමගුණසඞ්ඛාතානං කාමානං වසං අන්වගුං ආසත්තං පාපුණිංසු, කාමහෙතු න කිඤ්චි අකත්තබ්බං නාකංසූති වුත්තං හොති.

318. „Als sie so untereinander entzweit waren, gerieten die Khattiyas und die Verwandten Brahmas... unter die Herrschaft der sinnlichen Begierden.“ Khattiyas, Brahmanen und die anderen, die Vessas und Suddas, waren durch ihre jeweiligen Clans geschützt, sodass sie sich nicht vermischten. Sie alle jedoch verwarfen die Ansicht über die Geburt, gaben Behauptungen wie „Ich bin ein Khattiya, ich bin ein Brahmane“ völlig auf und gerieten unter die Herrschaft der sinnlichen Begierden – eine Bezeichnung für die fünf Stränge der Sinnlichkeit – und verfielen der Anhaftung. Aufgrund von sinnlichem Verlangen gab es nichts Ungebührliches, das sie nicht taten.

එවමෙත්ථ භගවා ‘‘ඉසයො පුබ්බකා’’තිආදීහි නවහි ගාථාහි පොරාණානං බ්‍රාහ්මණානං වණ්ණං භාසිත්වා ‘‘යො නෙසං පරමො’’ති ගාථාය බ්‍රහ්මසමං, ‘‘තස්ස වත්තමනුසික්ඛන්තා’’ති ගාථාය දෙවසමං, ‘‘තණ්ඩුලං සයන’’න්තිආදිකාහි චතූහි ගාථාහි මරියාදං, ‘‘තෙසං ආසි විපල්ලාසො’’තිආදීහි සත්තරසහි ගාථාහි සම්භින්නමරියාදං, තස්ස විප්පටිපත්තියා දෙවාදීනං පක්කන්දනාදිදීපනත්ථඤ්ච දස්සෙත්වා දෙසනං නිට්ඨාපෙසි. බ්‍රාහ්මණචණ්ඩාලො පන ඉධ අවුත්තොයෙව. කස්මා? යස්මා විපත්තියා අකාරණං. බ්‍රාහ්මණධම්මසම්පත්තියා හි බ්‍රහ්මසමදෙවසමමරියාදා කාරණං [Pg.60] හොන්ති, විපත්තියා සම්භින්නමරියාදො. අයං පන දොණසුත්තෙ (අ. නි. 5.192) වුත්තප්පකාරො බ්‍රාහ්මණචණ්ඩාලො බ්‍රාහ්මණධම්මවිපත්තියාපි අකාරණං. කස්මා? විපන්නෙ ධම්මෙ උප්පන්නත්තා. තස්මා තං අදස්සෙත්වාව දෙසනං නිට්ඨාපෙසි. එතරහි පන සොපි බ්‍රාහ්මණචණ්ඩාලො දුල්ලභො. එවමයං බ්‍රාහ්මණානං ධම්මො විනට්ඨො. තෙනෙවාහ දොණො බ්‍රාහ්මණො – ‘‘එවං සන්තෙ මයං, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණචණ්ඩාලම්පි න පූරෙමා’’ති. සෙසමෙත්ථ වුත්තනයමෙව.

So beendete der Erhabene an dieser Stelle die Lehrrede, nachdem er die alten Brahmanen mit den neun Strophen beginnend mit „Die Seher der Vergangenheit“ (Snp 284–292) gepriesen hatte; nachdem er denjenigen, der Brahma gleicht, mit der Strophe beginnend mit „Der Höchste unter ihnen“ (Snp 293) aufgezeigt hatte; denjenigen, der den Devas gleicht, mit der Strophe beginnend mit „Ihre Praxis nachahmend“ (Snp 294); die Einhaltung der Grenzen mit den vier Strophen beginnend mit „Nachdem sie Reis, Lagerstätten forderten“ (Snp 295–298); und nachdem er mit den siebzehn Strophen beginnend mit „Doch dann geschah in ihnen eine Umkehrung“ (Snp 299–315) das Wehklagen der Devas und anderer Wesen aufgrund des Fehlverhaltens derer, welche die Grenzen überschritten hatten, dargelegt hatte. Ein Brahmanen-Outcast (caṇḍāla) hingegen wurde hier gar nicht erwähnt. Warum nicht? Weil er keine Ursache für den Verfall darstellt. Denn durch die Vollkommenheit der Brahmanen-Lehre (brahmaṇadhamma) sind das Brahma-Gleiche, das Deva-Gleiche und das Einhalten der Grenzen die Ursache, während durch den Verfall die Überschreitung der Grenzen die Ursache ist. Dieser im Doṇa-Sutta (AN 5.192) beschriebene Brahmanen-Outcast jedoch ist nicht einmal die Ursache für den Verfall der Brahmanen-Lehre. Warum nicht? Weil er erst entstand, nachdem die Lehre bereits verfallen war. Daher beendete der Erhabene die Lehrrede, ohne diesen Typus aufzuzeigen. Heutzutage ist jedoch selbst ein solcher Brahmanen-Outcast selten zu finden. In diesem Maße ist die Tradition der Brahmanen verloren gegangen. Deswegen sagte der Brahmane Doṇa: „Wenn es sich so verhält, Herr Gotama, erreichen wir nicht einmal das Niveau eines Brahmanen-Outcasts.“ Das Übrige ist hier genau wie bereits erklärt zu verstehen.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය

Aus der Paramatthajotikā, dem Kommentar zu den kurzen Texten (Khuddaka-Kommentar),

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය බ්‍රාහ්මණධම්මිකසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

ist die Erklärung des Brāhmaṇadhammika-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen.

8. ධම්මසුත්ත-(නාවාසුත්ත)-වණ්ණනා

8. Erklärung des Dhamma-Sutta (Nāvā-Sutta)

319. යස්මා හි ධම්මන්ති ධම්මසුත්තං, ‘‘නාවාසුත්ත’’න්තිපි වුච්චති. කා උප්පත්ති? ඉදං සුත්තං ආයස්මන්තං සාරිපුත්තත්ථෙරං ආරබ්භ වුත්තං. අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො, විත්ථාරො පන ද්වින්නං අග්ගසාවකානං උප්පත්තිතො පභුති වෙදිතබ්බො. සෙය්‍යථිදං – අනුප්පන්නෙ කිර භගවති ද්වෙ අග්ගසාවකා එකං අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යං කප්පසතසහස්සඤ්ච පාරමියො පූරෙත්වා දෙවලොකෙ නිබ්බත්තා. තෙසං පඨමො චවිත්වා රාජගහස්ස අවිදූරෙ උපතිස්සගාමො නාම බ්‍රාහ්මණානං භොගගාමො අත්ථි, තත්ථ සට්ඨිඅධිකපඤ්චකොටිසතධනවිභවස්ස ගාමසාමිනො බ්‍රාහ්මණස්ස රූපසාරී නාම බ්‍රාහ්මණී, තස්සා කුච්ඡියං පටිසන්ධිං අග්ගහෙසි. දුතියො තස්සෙවාවිදූරෙ කොලිතගාමො නාම බ්‍රාහ්මණානං භොගගාමො අත්ථි. තත්ථ තථාරූපවිභවස්සෙව ගාමසාමිනො බ්‍රාහ්මණස්ස මොග්ගල්ලානී නාම බ්‍රාහ්මණී, තස්සා කුච්ඡියං තං දිවසමෙව පටිසන්ධිං අග්ගහෙසි. එවං තෙසං එකදිවසමෙව පටිසන්ධිග්ගහණඤ්ච ගබ්භවුට්ඨානඤ්ච අහොසි. එකදිවසෙයෙව ච නෙසං එකස්ස උපතිස්සගාමෙ ජාතත්තා උපතිස්සො, එකස්ස කොලිතගාමෙ ජාතත්තා කොලිතොති නාමමකංසු.

319. Dieses Sutta, das mit den Worten „Yasmā hi dhammaṃ“ beginnt, wird „Dhamma-Sutta“ und auch „Nāvā-Sutta“ (Das Boot-Sutta) genannt. Was ist der Anlass seiner Entstehung? Dieses Sutta wurde in Bezug auf den ehrwürdigen Älteren Sāriputta gesprochen. Dies ist die Zusammenfassung des Sachverhalts; die ausführliche Darstellung jedoch sollte von der Entstehung der beiden Hauptschüler an verstanden werden. Und zwar so: Es heißt, dass die beiden Hauptschüler noch vor dem Erscheinen des Erhabenen, nachdem sie die Vollkommenheiten (pāramīs) über einen unzählbaren Zeitraum (Asaṅkheyya) und einhunderttausend Äonen (Kappasatasahassa) hinweg erfüllt hatten, in der Deva-Welt wiedergeboren wurden. Der erste von ihnen schied von dort und wurde unweit von Rājagaha wiedergeboren, wo es ein den Brahmanen gehörendes Lehnsdorf namens Upatissagāma gibt. Dort lebte die Brahmanin namens Rūpasārī, die Frau des Dorfvorstehers, eines Brahmanen mit einem Vermögen von 560 Millionen (fünfhundertsechzig Koṭis). Sie empfing ihn in ihrem Schoß. Der zweite wurde unweit davon, in einem den Brahmanen gehörenden Lehnsdorf namens Kolitagāma, empfangen. Dort lebte die Brahmanin namens Moggallānī, die Frau eines Dorfvorstehers mit ähnlichem Vermögen; sie empfing ihn am exakt selben Tag in ihrem Schoß. So geschah sowohl ihre Empfängnis als auch ihre Geburt am exakt selben Tag. Und am selben Tag gaben sie dem einen den Namen Upatissa, weil er im Dorf Upatissagāma geboren wurde, und dem anderen den Namen Kolita, weil er im Dorf Kolitagāma geboren wurde.

තෙ [Pg.61] සහපංසුං කීළන්තා සහායකා අනුපුබ්බෙන වුඩ්ඪිං පාපුණිංසු, එකමෙකස්ස ච පඤ්චපඤ්චමාණවකසතානි පරිවාරා අහෙසුං. තෙ උය්‍යානං වා නදීතිත්ථං වා ගච්ඡන්තා සපරිවාරායෙව ගච්ඡන්ති. එකො පඤ්චහි සුවණ්ණසිවිකාසතෙහි, දුතියො පඤ්චහි ආජඤ්ඤරථසතෙහි. තදා ච රාජගහෙ කාලානුකාලං ගිරග්ගසමජ්ජො නාම හොති. සායන්හසමයෙ නගරවෙමජ්ඣෙ යත්ථ සකලඅඞ්ගමගධවාසිනො අභිඤ්ඤාතා ඛත්තියකුමාරාදයො සන්නිපතිත්වා සුපඤ්ඤත්තෙසු මඤ්චපීඨාදීසු නිසින්නා සමජ්ජවිභූතිං පස්සන්ති. අථ තෙ සහායකා තෙන පරිවාරෙන සද්ධිං තත්ථ ගන්ත්වා පඤ්ඤත්තාසනෙසු නිසීදිංසු. තතො උපතිස්සො සමජ්ජවිභූතිං පස්සන්තො මහාජනකායං සන්නිපතිතං දිස්වා ‘‘එත්තකො ජනකායො වස්සසතං අප්පත්වාව මරිස්සතී’’ති චින්තෙසි. තස්ස මරණං ආගන්ත්වා නලාටන්තෙ පතිට්ඨිතං විය අහොසි, තථා කොලිතස්ස. තෙසං අනෙකප්පකාරෙසු නටෙසු නච්චන්තෙසු දස්සනමත්තෙපි චිත්තං න නමි, අඤ්ඤදත්ථු සංවෙගොයෙව උදපාදි.

Die beiden, die von klein auf als Freunde im Sande miteinander spielten, erreichten allmählich das reife Alter. Jeder von ihnen hatte ein Gefolge von jeweils fünfhundert Jünglingen. Wenn sie in den Park oder an das Flussufer gingen, taten sie dies stets in Begleitung ihres Gefolges. Der eine reiste in fünfhundert goldenen Sänften, der andere in fünfhundert von edlen Rassepferden gezogenen Wagen. Zu jener Zeit fand in Rājagaha von Zeit zu Zeit ein Bergkuppen-Fest (Giraggasamajja) statt. Am Abend versammelten sich die namhaften Kshatriya-Prinzen und andere Bewohner aus ganz Aṅga und Magadha mitten in der Stadt. Auf gut hergerichteten Liegen und Stühlen sitzend, schauten sie dem prächtigen Festtreiben zu. Da gingen die beiden Freunde mit ihrem Gefolge dorthin und setzten sich auf die für sie vorbereiteten Sitze. Als Upatissa nun das Festtreiben betrachtete und die versammelte Menschenmenge sah, dachte er: „Diese ganze Menschenmenge wird sterben, noch ehe hundert Jahre vergangen sind.“ Es war ihm, als sei der Tod herangenaht und stünde ihm direkt auf der Stirn geschrieben; ebenso erging es Kolita. Obwohl verschiedenartige Tänzer tanzten, fand ihr Geist keinerlei Gefallen am bloßen Zuschauen; vielmehr stieg in ihnen ein tiefes Gefühl der Dringlichkeit (saṃvega) auf.

අථ වුට්ඨිතෙ සමජ්ජෙ පක්කන්තාය පරිසාය සකපරිවාරෙන පක්කන්තෙසු තෙසු සහායෙසු කොලිතො උපතිස්සං පුච්ඡි – ‘‘කිං, සම්ම, නාටකාදිදස්සනෙන තව පමොදනමත්තම්පි නාහොසී’’ති? සො තස්ස තං පවත්තිං ආරොචෙත්වා තම්පි තථෙව පටිපුච්ඡි. සොපි තස්ස අත්තනො පවත්තිං ආරොචෙත්වා ‘‘එහි, සම්ම, පබ්බජිත්වා අමතං ගවෙසාමා’’ති ආහ. ‘‘සාධු සම්මා’’ති උපතිස්සො තං සම්පටිච්ඡි. තතො ද්වෙපි ජනා තං සම්පත්තිං ඡඩ්ඩෙත්වා පුනදෙව රාජගහමනුප්පත්තා. තෙන ච සමයෙන රාජගහෙ සඤ්චයො නාම පරිබ්බාජකො පටිවසති. තෙ තස්ස සන්තිකෙ පඤ්චහි මාණවකසතෙහි සද්ධිං පබ්බජිත්වා කතිපාහෙනෙව තයො වෙදෙ සබ්බඤ්ච පරිබ්බාජකසමයං උග්ගහෙසුං. තෙ තෙසං සත්ථානං ආදිමජ්ඣපරියොසානං උපපරික්ඛන්තා පරියොසානං අදිස්වා ආචරියං පුච්ඡිංසු – ‘‘ඉමෙසං සත්ථානං ආදිමජ්ඣං දිස්සති, පරියොසානං පන න දිස්සති ‘ඉදං නාම ඉමෙහි සත්ථෙහි පාපුණෙය්‍යාති, යතො උත්තරි පාපුණිතබ්බං නත්ථී’’’ති. සොපි ආහ – ‘‘අහම්පි තෙසං තථාවිධං පරියොසානං න පස්සාමී’’ති. තෙ ආහංසු – ‘‘තෙන හි මයං ඉමෙසං පරියොසානං ගවෙසාමා’’ති. තෙ ආචරියො ‘‘යථාසුඛං ගවෙසථා’’ති ආහ. එවං තෙ තෙන අනුඤ්ඤාතා අමතං ගවෙසමානා ආහිණ්ඩන්තා ජම්බුදීපෙ පාකටා අහෙසුං. තෙහි ඛත්තියපණ්ඩිතාදයො පඤ්හං පුට්ඨා උත්තරුත්තරිං න සම්පායන්ති. ‘‘උපතිස්සො [Pg.62] කොලිතො’’ති වුත්තෙ පන ‘‘කෙ එතෙ, න ඛො මයං ජානාමා’’ති භණන්තා නත්ථි, එවං විස්සුතා අහෙසුං.

Als das Fest vorüber war und die Menge sich zerstreut hatte, fragte Kolita seinen Freund Upatissa, während die beiden Freunde mit ihrem Gefolge aufbrachen: „Warum, mein Freund, hat dir das Betrachten der Tänzer und dergleichen nicht die geringste Freude bereitet?“ Dieser offenbarte ihm seine Gedanken und fragte ihn auf dieselbe Weise. Auch jener offenbarte ihm seine eigenen Gedanken und sagte: „Komm, mein Freund. Lass uns in die Hauslosigkeit hinausgehen und das Todlose (amata) suchen!“ „Gut, mein Freund!“, stimmte Upatissa ihm zu. Daraufhin ließen beide ihren Reichtum zurück und kehrten nach Rājagaha zurück. Zu jener Zeit lebte in Rājagaha ein Wanderasket (paribbājaka) namens Sañjaya. Zusammen mit ihren fünfhundert Jünglingen traten sie unter ihm in den Orden ein und erlernten innerhalb weniger Tage die drei Veden sowie die gesamte Lehre der Wanderasketen. Als sie den Anfang, die Mitte und das Ende dieser Schriften prüften, sahen sie kein endgültiges Ziel und fragten ihren Lehrer: „Der Anfang und die Mitte dieser Schriften sind ersichtlich, doch ihr Ende ist nicht ersichtlich – das, wovon man sagen könnte: ‚Dies ist es, was man durch diese Schriften erlangen kann, und darüber hinaus gibt es nichts Höheres zu erlangen.‘“ Auch er sprach: „Auch ich sehe kein solches Ende in ihnen.“ Sie sprachen: „In diesem Fall wollen wir uns auf die Suche nach diesem Ende machen.“ Der Lehrer sagte zu ihnen: „Sucht nach eurem Belieben.“ So machten sie sich mit seiner Erlaubnis auf die Suche nach dem Todlosen, wanderten umher und wurden in ganz Jambudīpa berühmt. Wenn sie von weisen Kshatriyas und anderen befragt wurden, gerieten sie bei der Beantwortung nie in Verlegenheit. Und wenn die Namen „Upatissa“ und „Kolita“ fielen, gab es niemanden, der sagte: „Wer sind diese? Wir kennen sie nicht.“ So berühmt waren sie geworden.

එවං තෙසු අමතපරියෙසනං චරමානෙසු අම්හාකං භගවා ලොකෙ උප්පජ්ජිත්වා පවත්තිතවරධම්මචක්කො අනුපුබ්බෙන රාජගහමනුප්පත්තො. තෙ ච පරිබ්බාජකා සකලජම්බුදීපං චරිත්වා තිට්ඨතු අමතං, අන්තමසො පරියොසානපඤ්හවිස්සජ්ජනමත්තම්පි අලභන්තා පුනදෙව රාජගහං අගමංසු. අථ ඛො ආයස්මා අස්සජි පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වාති යාව තෙසං පබ්බජ්ජා, තාව සබ්බං පබ්බජ්ජාක්ඛන්ධකෙ (මහාව. 60) ආගතනයෙනෙව විත්ථාරතො දට්ඨබ්බං.

Während jene so auf der Suche nach dem Todlosen umherwanderten, erschien unser Erhabener in der Welt, setzte das vortreffliche Rad des Dhamma in Bewegung und gelangte allmählich nach Rājagaha. Jene Wanderbettler aber, nachdem sie ganz Jambudīpa durchwandert hatten, fanden – vom Todlosen ganz zu schweigen – nicht einmal jemanden, der auch nur ihre abschließende Frage beantworten konnte, und kehrten so wiederum nach Rājagaha zurück. Was danach geschah – angefangen von: „Da kleidete sich der ehrwürdige Assaji am Morgen an“ bis hin zu ihrer Ausfahrt (Pabbajjā) –, all das ist im Detail so zu verstehen, wie es im Pabbajjākkhandhaka überliefert ist.

එවං පබ්බජිතෙසු තෙසු ද්වීසු සහායකෙසු ආයස්මා සාරිපුත්තො අඩ්ඪමාසෙන සාවකපාරමීඤාණං සච්ඡාකාසි. සො යදා අස්සජිත්ථෙරෙන සද්ධිං එකවිහාරෙ වසති, තදා භගවතො උපට්ඨානං ගන්ත්වා අනන්තරං ථෙරස්ස උපට්ඨානං ගච්ඡති ‘‘පුබ්බාචරියො මෙ අයමායස්මා, එතමහං නිස්සාය භගවතො සාසනං අඤ්ඤාසි’’න්ති ගාරවෙන. යදා පන අස්සජිත්ථෙරෙන සද්ධිං එකවිහාරෙ න වසති, තදා යස්සං දිසායං ථෙරො වසති, තං දිසං ඔලොකෙත්වා පඤ්චපතිට්ඨිතෙන වන්දිත්වා අඤ්ජලිං පග්ගය්හ නමස්සති. තං දිස්වා කෙචි භික්ඛූ කථං සමුට්ඨාපෙසුං – ‘‘සාරිපුත්තො අග්ගසාවකො හුත්වා දිසං නමස්සති, අජ්ජාපි මඤ්ඤෙ බ්‍රාහ්මණදිට්ඨි අප්පහීනා’’ති. අථ භගවා දිබ්බාය සොතධාතුයා තං කථාසල්ලාපං සුත්වා පඤ්ඤත්තවරබුද්ධාසනෙ නිසින්නංයෙව අත්තානං දස්සෙන්තො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘කාය නුත්ථ, භික්ඛවෙ, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා’’ති? තෙ තං පවත්තිං ආචික්ඛිංසු. තතො භගවා ‘‘න, භික්ඛවෙ, සාරිපුත්තො දිසං නමස්සති, යං නිස්සාය සාසනං අඤ්ඤාසි, තං අත්තනො ආචරියං වන්දති නමස්සති සම්මානෙති, ආචරියපූජකො, භික්ඛවෙ, සාරිපුත්තො’’ති වත්වා තත්ථ සන්නිපතිතානං ධම්මදෙසනත්ථං ඉමං සුත්තමභාසි.

Als die beiden Freunde auf diese Weise fortgezogen waren, verwirklichte der ehrwürdige Sāriputta nach einem halben Monat das Wissen um die Vollkommenheit eines Jüngers (sāvakapāramīñāṇa). Wann immer er im selben Kloster wie der ältere Assaji wohnte, ging er, nachdem er dem Erhabenen aufgewartet hatte, unmittelbar danach hin, um dem Älteren Assaji aufzuwarten, wobei er voller Ehrfurcht dachte: „Dieser Ehrwürdige ist mein erster Lehrer; durch seine Unterstützung habe ich die Lehre des Erhabenen verstanden.“ Wenn er jedoch nicht im selben Kloster wie der ältere Assaji wohnte, blickte er in die Himmelsrichtung, in der der Ältere lebte, verneigte sich mit der fünffachen Niederwerfung (pañcapatiṭṭhita), erhob die zusammengelegten Hände (añjali) und erwies ihm Reverenz. Als einige Mönche dies sahen, warfen sie die Frage auf: „Sāriputta ist der Hauptjünger geworden und verehrt dennoch die Himmelsrichtungen; selbst heute noch, so scheint es, hat er seine brahmanische Ansicht nicht abgelegt.“ Da hörte der Erhabene mit dem göttlichen Gehör diese Unterhaltung. Während er auf dem für ihn bereiteten, vortrefflichen Buddhasitz saß, zeigte er sich und sprach zu den Mönchen: „Mönche, zu welchem Gespräch habt ihr euch hier nun zusammengefunden?“ Sie berichteten ihm diesen Vorfall. Daraufhin sagte der Erhabene: „Mönche, Sāriputta verehrt nicht die Himmelsrichtungen. Sondern er verneigt sich vor seinem eigenen Lehrer, durch dessen Unterstützung er die Lehre verstanden hat, erweist ihm Reverenz und ehrt ihn. Mönche, Sāriputta ist jemand, der seinen Lehrer verehrt.“ Nachdem er dies gesagt hatte, sprach er diese Lehrrede, um den dort Versammelten das Dhamma zu verkünden.

තත්ථ යස්මා හි ධම්මං පුරිසො විජඤ්ඤාති යතො පුග්ගලා පිටකත්තයප්පභෙදං පරියත්තිධම්මං වා, පරියත්තිං සුත්වා අධිගන්තබ්බං නවලොකුත්තරප්පභෙදං පටිවෙධධම්මං වා පුරිසො විජඤ්ඤා ජානෙය්‍ය වෙදෙය්‍ය. ‘‘යස්සා’’තිපි පාඨො, සො එවත්ථො. ඉන්දංව නං දෙවතා පූජයෙය්‍යාති යථා සක්කං දෙවානමින්දං ද්වීසු දෙවලොකෙසු දෙවතා පූජෙන්ති, එවං සො පුග්ගලො තං පුග්ගලං කාලස්සෙව වුට්ඨාය උපාහනඔමුඤ්චනාදිං සබ්බං වත්තපටිවත්තං කරොන්තො [Pg.63] පූජෙය්‍ය සක්කරෙය්‍ය ගරුකරෙය්‍ය. කිං කාරණං? සො පූජිතො…පෙ… පාතුකරොති ධම්මං, සො ආචරියො එවං පූජිතො තස්මිං අන්තෙවාසිම්හි පසන්නචිත්තො පරියත්තිපටිවෙධවසෙන බහුස්සුතො දෙසනාවසෙනෙව පරියත්තිධම්මඤ්ච, දෙසනං සුත්වා යථානුසිට්ඨං පටිපත්තියා අධිගන්තබ්බං පටිවෙධධම්මඤ්ච පාතුකරොති දෙසෙති, දෙසනාය වා පරියත්තිධම්මං, උපමාවසෙන අත්තනා අධිගතපටිවෙධධම්මං පාතුකරොති.

Darunter bedeutet „yasmā hi dhammaṃ puriso vijaññāti“ (von wem auch immer ein Mensch die Lehre lernt): Von welcher Person auch immer ein zur Befreiung fähiger Mensch entweder das theoretische Dhamma (pariyattidhamma) mit den Einteilungen der drei Piṭakas oder das Dhamma der Durchdringung (paṭivedhadhamma) mit den neun überweltlichen Stufen, das nach dem Hören der Schriften zu erlangen ist, erlernen, erkennen oder erfahren mag. Es gibt auch die Lesart „yassā“, welche dieselbe Bedeutung hat. „Indaṃva naṃ devatā pūjayeyyā“ (wie die Götter Indra, so sollte er ihn verehren) bedeutet: So wie die Gottheiten in den zwei Götterwelten Sakka, den Herrscher der Götter (devānaminda), verehren, ebenso sollte jener Schüler jene Person (den Lehrer) verehren, achten und respektieren, indem er früh aufsteht und alle großen und kleinen Pflichten (vattapaṭivatta) wie das Ausziehen und Säubern der Sandalen und so weiter verrichtet. Aus welchem Grund? „So pūjito ... [pe] ... pātukaroti dhammaṃ“ (Er, verehrt ... offenbart die Lehre): Jener so verehrte Lehrer, dessen Geist dem Schüler gegenüber wohlgesonnen ist und der sowohl im Hinblick auf das Studium als auch auf die Durchdringung hochgelehrt (bahussuto) ist, offenbart und lehrt am Ende seiner Darlegung sowohl das theoretische Dhamma als auch das Dhamma der Durchdringung, das durch die Praxis gemäß der Unterweisung zu erlangen ist; oder er offenbart durch seine Lehrdarlegung das theoretische Dhamma und veranschaulicht mithilfe von Gleichnissen das Dhamma der Durchdringung, das er selbst verwirklicht hat.

320. තදට්ඨිකත්වාන නිසම්ම ධීරොති එවං පසන්නෙන ආචරියෙන පාතුකතං ධම්මං අට්ඨිකත්වාන සුණිත්වා උපධාරණසමත්ථතාය ධීරො පුරිසො. ධම්මානුධම්මං පටිපජ්ජමානොති ලොකුත්තරධම්මස්ස අනුලොමත්තා අනුධම්මභූතං විපස්සනං භාවයමානො. විඤ්ඤූ විභාවී නිපුණො ච හොතීති විඤ්ඤුතාසඞ්ඛාතාය පඤ්ඤාය අධිගමෙන විඤ්ඤූ, විභාවෙත්වා පරෙසම්පි පාකටං කත්වා ඤාපනසමත්ථතාය විභාවී, පරමසුඛුමත්ථපටිවෙධතාය නිපුණො ච හොති. යො තාදිසං භජති අප්පමත්තොති යො තාදිසං පුබ්බෙ වුත්තප්පකාරං බහුස්සුතං අප්පමත්තො තප්පසාදනපරො හුත්වා භජති.

320. „Tadaṭṭhikatvāna nisamma dhīro“ (Indem er dies beherzigt, aufmerksam zuhört, der Weise) bedeutet: Ein weiser Mensch, der aufgrund seiner Fähigkeit des Behaltens und Erfassens (upadhāraṇasamatthatāya) weise ist, nachdem er das vom so wohlgesonnenen Lehrer offenbarte Dhamma beherzigt und angehört hat. „Dhammānudhammaṃ paṭipajjamāno“ (gemäß dem Dhamma praktizierend) bedeutet: Einsicht (vipassanā) entfaltend, die dem überweltlichen Dhamma (lokuttaradhamma) entspricht und daher als dessen folgerichtige Begleitung (anudhammabhūta) gilt. „Viññū vibhāvī nipuṇo ca hotīti“ (Er wird verständig, klarblickend und scharfsinnig) bedeutet: Er wird verständig (viññū) durch die Erlangung der Weisheit, die als Verständigkeit bezeichnet wird; klarblickend (vibhāvī) aufgrund seiner Fähigkeit, die Lehre zu erklären, sie auch anderen gegenüber offenkundig zu machen und sie ihnen verständlich zu machen; und scharfsinnig (nipuṇo) aufgrund der Durchdringung des überaus feinsinnigen Sinnes (paramasukhumatthapaṭivedhatāya). „Yo tādisaṃ bhajati appamatto“ (Wer sich einem solchen achtsam anschließt) bedeutet: Wer sich einem solchen zuvor beschriebenen hochgelehrten Lehrer achtsam (appamatto) anschließt, wobei er von vollem Vertrauen zu ihm erfüllt ist.

321. එවං පණ්ඩිතාචරියසෙවනං පසංසිත්වා ඉදානි බාලාචරියසෙවනං නින්දන්තො ‘‘ඛුද්දඤ්ච බාල’’න්ති ඉමං ගාථමාහ. තත්ථ ඛුද්දන්ති ඛුද්දෙන කායකම්මාදිනා සමන්නාගතං, පඤ්ඤාභාවතො බාලං. අනාගතත්ථන්ති අනධිගතපරියත්තිපටිවෙධත්ථං. උසූයකන්ති ඉස්සාමනකතාය අන්තෙවාසිකස්ස වුඩ්ඪිං අසහමානං. සෙසමෙත්ථ පාකටමෙව පදතො. අධිප්පායතො පන යො බහුචීවරාදිලාභී ආචරියො අන්තෙවාසිකානං චීවරාදීනි න සක්කොති දාතුං, ධම්මදානෙ පන අනිච්චදුක්ඛානත්තවචනමත්තම්පි න සක්කොති. එතෙහි ඛුද්දතාදිධම්මෙහි සමන්නාගතත්තා තං ඛුද්දං බාලං අනාගතත්ථං උසූයකං ආචරියං උපසෙවමානො ‘‘පූතිමච්ඡං කුසග්ගෙනා’’ති (ඉතිවු. 76; ජා. 1.15.183) වුත්තනයෙන සයම්පි බාලො හොති. තස්මා ඉධ සාසනෙ කිඤ්චි අප්පමත්තකම්පි පරියත්තිධම්මං පටිවෙධධම්මං වා අවිභාවයිත්වා ච අවිජානිත්වා ච යස්ස ධම්මෙසු කඞ්ඛා, තං අතරිත්වා මරණං උපෙතීති එවමස්ස අත්ථො වෙදිතබ්බො.

321. Nachdem er so das Aufsuchen eines weisen Lehrers gepriesen hat, sprach er nun, um das Aufsuchen eines törichten Lehrers zu tadeln, diesen Vers: „khuddañca bālaṃ“ (Einen gemeinen Toren aber). Darunter bedeutet „khuddaṃ“ (gemein/gering): behaftet mit gemeinen körperlichen Handlungen und so weiter; „bālaṃ“ (einen Toren): wegen des Mangels an Weisheit. „Anāgatatthaṃ“ bedeutet: jemand, der das Ziel des Schriftstudiums und der Durchdringung nicht erreicht hat. „Usūyakaṃ“ (neidisch) bedeutet: jemand, der aufgrund seiner neidischen Gesinnung den Fortschritt seines Schülers nicht ertragen kann. Der Rest ist hier bezüglich der einzelnen Wörter offenkundig. Dem Sinne nach jedoch: Ein Lehrer, der, obwohl er viele Gewänder und andere Bedarfsgegenstände erhält, unfähig ist, seinen Schülern Gewänder und Ähnliches zu geben, und der bei der Gabe des Dhamma nicht einmal in der Lage ist, auch nur die Worte „Unbeständigkeit, Leidhaftigkeit, Nicht-Selbst“ (anicca-dukkha-anattā) auszusprechen. Wer sich einem solchen gemeinen, törichten, zielfernen und neidischen Lehrer anschließt, wird – gemäß der Analogie „wer verrotteten Fisch in Kusa-Gras einwickelt“ – auch selbst zu einem Toren. Daher sollte man die Bedeutung dieses Verses so verstehen: Wenn jemand in dieser Lehre, ohne das theoretische Dhamma oder das Dhamma der Durchdringung auch nur im Geringsten verdeutlicht oder verstanden zu haben, Zweifel an den Lehren hegt, erleidet er den Tod, ohne diese Zweifel überwunden zu haben.

322-3. ඉදානි තස්සෙවත්ථස්ස පාකටකරණත්ථං ‘‘යථා නරො’’ති ගාථාද්වයමාහ. තත්ථ ආපගන්ති නදිං. මහොදකන්ති බහුඋදකං. සලිලන්ති ඉතො [Pg.64] චිතො ච ගතං, විත්ථිණ්ණන්ති වුත්තං හොති. ‘‘සරිත’’න්තිපි පාඨො, සො එවත්ථො. සීඝසොතන්ති හාරහාරිකං, වෙගවතින්ති වුත්තං හොති. කිං සොති එත්ථ ‘‘සො වුය්හමානො’’ති ඉමිනා ච සොකාරෙන තස්ස නරස්ස නිද්දිට්ඨත්තා නිපාතමත්තො සොකාරො. කිං සූති වුත්තං හොති යථා ‘‘න භවිස්සාමි නාම සො, විනස්සිස්සාමි නාම සො’’ති. ධම්මන්ති පුබ්බෙ වුත්තං දුවිධමෙව. අනිසාමයත්ථන්ති අනිසාමෙත්වා අත්ථං. සෙසමෙත්ථ පාකටමෙව පදතො.

322-3. Nun sprach er, um genau diese Bedeutung zu verdeutlichen, das Verspaar beginnend mit „yathā naro“ (Wie ein Mensch). Darunter bedeutet „āpagaṃ“: einen Fluss. „Mahodakaṃ“: wasserreich. „Salilaṃ“ bedeutet: hierhin und dorthin fließend, also breit und ausgedehnt. Es gibt auch die Lesart „saritaṃ“, die dieselbe Bedeutung hat. „Sīghasotaṃ“ bedeutet: schnell fließend (hārahārikaṃ), reißend. In der Formulierung „kiṃ so“ ist das Wort „so“ ein bloßes Füllwort (nipātamatta), da jener Mann bereits durch die Worte „so vuyhamāno“ (er, der fortgerissen wird) bezeichnet ist. Gemeint ist „kiṃ sū“, wie in: „na bhavissāmi nāma so, vinassissāmi nāma so“ (ich werde wahrlich nicht sein, ich werde wahrlich untergehen). „Dhammaṃ“ bezieht sich auf das zuvor erwähnte zweifache Dhamma (Studium und Praxis). „Anisāmayatthaṃ“ bedeutet: ohne den Sinn erfasst zu haben. Der Rest ist hier bezüglich der einzelnen Wörter offenkundig.

අධිප්පායතො පන යථා යො කොචිදෙව නරො වුත්තප්පකාරං නදිං ඔතරිත්වා තාය නදියා වුය්හමානො අනුසොතගාමී සොතමෙව අනුගච්ඡන්තො පරෙ පාරත්ථිකෙ කිං සක්ඛති පාරං නෙතුං. ‘‘සක්කතී’’තිපි පාඨො. තථෙව දුවිධම්පි ධම්මං අත්තනො පඤ්ඤාය අවිභාවයිත්වා බහුස්සුතානඤ්ච සන්තිකෙ අත්ථං අනිසාමෙත්වා සයං අවිභාවිතත්තා අජානන්තො අනිසාමිතත්තා ච අවිතිණ්ණකඞ්ඛො පරෙ කිං සක්ඛති නිජ්ඣාපෙතුං පෙක්ඛාපෙතුන්ති එවමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. ‘‘සො වත, චුන්ද, අත්තනා පලිපපලිපන්නො’’තිආදිකඤ්චෙත්ථ (ම. නි. 1.87) සුත්තපදං අනුස්සරිතබ්බං.

Was den Sinn betrifft: Wie sollte ein Mensch, der in einen Fluss der beschriebenen Art hinabgestiegen ist, von diesem Fluss fortgerissen wird, mit der Strömung treibt und nur dem Strom selbst folgt, andere, die das jenseitige Ufer erreichen wollen, hinüberbringen können? Es gibt auch die Lesart ‚sakkati‘. Ebenso: Wie sollte jemand, der den zweifachen Dhamma (der Schriften und der Verwirklichung) nicht durch eigene Weisheit ergründet hat, dessen Bedeutung im Beisein von Gelehrten (Vielgehörten) nicht aufmerksam erfasst hat, der es selbst mangels Ergründung nicht versteht und mangels aufmerksamem Erfassen seine Zweifel nicht überwunden hat, andere dazu bringen können, dies einzusehen und zu erkennen? In dieser Weise ist die Bedeutung hier zu verstehen. Und hierbei sollte man sich an die Sutta-Stelle erinnern, die beginnt mit: ‚Es ist unmöglich, Cunda, dass jemand, der selbst im Schlamm versunken ist...‘ (MN 1.87).

324-5. එවං බාලසෙවනාය බාලස්ස පරං නිජ්ඣාපෙතුං අසමත්ථතාය පාකටකරණත්ථං උපමං වත්වා ඉදානි ‘‘යො තාදිසං භජති අප්පමත්තො’’ති එත්ථ වුත්තස්ස පණ්ඩිතස්ස පරෙ නිජ්ඣාපෙතුං සමත්ථතාය පාකටකරණත්ථං ‘‘යථාපි නාව’’න්ති ගාථාද්වයමාහ. තත්ථ ඵියෙනාති දබ්බිපදරෙන. රිත්තෙනාති වෙළුදණ්ඩෙන. තත්ථාති තස්සං නාවායං. තත්‍රූපයඤ්ඤූති තස්සා නාවාය ආහරණපටිහරණාදිඋපායජානනෙන මග්ගපටිපාදනෙන උපායඤ්ඤූ. සික්ඛිතසික්ඛතාය සුකුසලහත්ථතාය ච කුසලො. උප්පන්නුපද්දවපටිකාරසමත්ථතාය මුතීමා. වෙදගූති වෙදසඞ්ඛාතෙහි චතූහි මග්ගඤාණෙහි ගතො. භාවිතත්තොති තායෙව මග්ගභාවනාය භාවිතචිත්තො. බහුස්සුතොති පුබ්බෙ වුත්තනයෙනෙව. අවෙධධම්මොති අට්ඨහි ලොකධම්මෙහි අකම්පනියසභාවො. සොතාවධානූපනිසූපපන්නෙති සොතඔදහනෙන ච මග්ගඵලානං උපනිස්සයෙන ච උපපන්නෙ. සෙසං උත්තානපදත්ථමෙව. අධිප්පායයොජනාපි සක්කා පුරිමනයෙනෙව ජානිතුන්ති න විත්ථාරිතා.

324-5. Nachdem er so ein Gleichnis angeführt hat, um zu verdeutlichen, dass ein Tor, weil er sich an einen Toren hält, unfähig ist, einen anderen zur Einsicht zu führen, sprach er nun die zwei Verse, beginnend mit ‚Wie wenn man auf ein stabiles Boot...‘, um zu verdeutlichen, dass ein Weiser – der hier als ‚wer achtsam einem solchen folgt‘ beschrieben wird – fähig ist, andere zur Einsicht zu führen. Darin bedeutet: ‚mit dem Ruder‘ (phiyena): mit einem löffelartigen Brett; ‚mit der Steuerstange‘ (rittena): mit einer Bambusstange; ‚darin‘ (tattha): in diesem Boot; ‚der die dortigen Mittel kennt‘ (tatrūpāyaññū): einer, der die Mittel kennt, dieses Boot auf seinem Kurs zu lenken, indem er weiß, wie man es vorwärtsbewegt und zurückzieht; ‚erfahren‘ (kusalo): erfahren aufgrund von Ausbildung und seiner geschickten Hand; ‚umsichtig‘ (mutimā): verständig wegen seiner Fähigkeit, aufgetretene Gefahren abzuwehren; ‚ein Wissensmeister‘ (vedagū): einer, der mittels der vier Pfad-Erkenntnisse (maggañāṇa), die als ‚Wissen‘ bezeichnet werden, ans Ziel gelangt ist; ‚selbstentfaltet‘ (bhāvitatto): einer, dessen Geist durch eben diese Pfad-Entfaltung entwickelt ist; ‚vielgehört‘ (bahussuto): in genau derselben Weise wie zuvor erklärt; ‚von unerschütterlicher Natur‘ (avedhadhammo): einer, dessen Wesen durch die acht weltlichen Bedingungen unerschütterlich ist; ‚mit aufmerksamem Gehör und den unterstützenden Bedingungen ausgestattet‘ (sotāvadhānūpanisūpapanneti): ausgestattet mit dem Neigen des Ohrs und der unterstützenden Bedingung für die Pfade und Früchte. Der Rest hat eine ganz offensichtliche Wortbedeutung. Auch die Anwendung der Absicht kann in gleicher Weise wie zuvor verstanden werden, weshalb sie nicht weiter ausgeführt wurde.

326. එවං [Pg.65] පණ්ඩිතස්ස පරෙ නිජ්ඣාපෙතුං සමත්ථභාවපාකටකරණත්ථං උපමං වත්වා තස්සා පණ්ඩිතසෙවනාය නියොජෙන්තො ‘‘තස්මා හවෙ’’ති ඉමං අවසානගාථමාහ. තත්‍රායං සඞ්ඛෙපත්ථො – යස්මා උපනිස්සයසම්පන්නා පණ්ඩිතසෙවනෙන විසෙසං පාපුණන්ති, තස්මා හවෙ සප්පුරිසං භජෙථ. කීදිසං සප්පුරිසං භජෙථ? මෙධාවිනඤ්චෙව බහුස්සුතඤ්ච, පඤ්ඤාසම්පත්තියා ච මෙධාවිනං වුත්තප්පකාරසුතද්වයෙන ච බහුස්සුතං. තාදිසඤ්හි භජමානො තෙන භාසිතස්ස ධම්මස්ස අඤ්ඤාය අත්ථං එවං ඤත්වා ච යථානුසිට්ඨං පටිපජ්ජමානො තාය පටිපත්තියා පටිවෙධවසෙන විඤ්ඤාතධම්මො සො මග්ගඵලනිබ්බානප්පභෙදං ලොකුත්තරසුඛං ලභෙථ අධිගච්ඡෙය්‍ය පාපුණෙය්‍යාති අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං සමාපෙසීති.

326. Nachdem er so ein Gleichnis angeführt hat, um die Fähigkeit des Weisen zu verdeutlichen, andere zur Einsicht zu führen, sprach er diesen abschließenden Vers, beginnend mit ‚Darum wahrlich...‘, um dazu anzuhalten, sich an einen Weisen zu halten. Darin ist dies die zusammenfassende Bedeutung: Weil jene, die mit den unterstützenden Bedingungen ausgestattet sind, durch den Umgang mit einem Weisen eine hervorragende Stufe erreichen, darum sollte man sich wahrlich an einen edlen Menschen (sappurisa) halten. An was für einen edlen Menschen sollte man sich halten? An einen Klugen und Vielgehörten; an einen Klugen aufgrund seiner Vollkommenheit an Weisheit und an einen Vielgehörten aufgrund der beiden zuvor beschriebenen Arten des Gehörten. Wer sich nämlich an einen solchen hält, die Bedeutung des von ihm verkündeten Dhamma versteht, dies so erkennt und der Unterweisung gemäß praktiziert, der erlangt durch diese Praxis mittels Durchdringung das Verständnis des Dhamma und kann das überweltliche Glück erlangen, erreichen und verwirklichen, welches in Pfade, Früchte und Nibbāna unterteilt ist. So schloss er die Lehrrede mit dem Arhatschaft-Gipfel ab.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය

In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zu den kürzeren Texten (Khuddaka-Aṭṭhakathā),

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය ධම්මසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

im Suttanipāta-Kommentar, ist die Erklärung des Dhamma-Suttas abgeschlossen.

9. කිංසීලසුත්තවණ්ණනා

9. Die Erklärung des Kiṃsīla-Suttas

327. කිංසීලොති කිංසීලසුත්තං. කා උප්පත්ති? ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස ගිහිසහායකො එකො ථෙරස්සෙව පිතුනො වඞ්ගන්තබ්‍රාහ්මණස්ස සහායස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස පුත්තො සට්ඨිකොටිඅධිකං පඤ්චසතකොටිධනං පරිච්චජිත්වා ආයස්මතො සාරිපුත්තත්ථෙරස්ස සන්තිකෙ පබ්බජිත්වා සබ්බං බුද්ධවචනං පරියාපුණි. තස්ස ථෙරො බහුසො ඔවදිත්වා කම්මට්ඨානමදාසි, සො තෙන විසෙසං නාධිගච්ඡති. තතො ථෙරො ‘‘බුද්ධවෙනෙය්‍යො එසො’’ති ඤත්වා තං ආදාය භගවතො සන්තිකං ගන්ත්වා තං භික්ඛුං ආරබ්භ පුග්ගලං අනියමෙත්වා ‘‘කිංසීලො’’ති පුච්ඡි. අථස්ස භගවා තතො පරං අභාසි. තත්ථ කිංසීලොති කීදිසෙන වාරිත්තසීලෙන සමන්නාගතො, කීදිසපකතිකො වා. කිංසමාචාරොති කීදිසෙන චාරිත්තෙන යුත්තො. කානි කම්මානි බ්‍රූහයන්ති කානි කායකම්මාදීනි වඩ්ඪෙන්තො. නරො සම්මා නිවිට්ඨස්සාති අභිරතො නරො සාසනෙ සම්මා පතිට්ඨිතො භවෙය්‍ය. උත්තමත්ථඤ්ච පාපුණෙති සබ්බත්ථානං උත්තමං අරහත්තඤ්ච පාපුණෙය්‍යාති වුත්තං හොති.

327. ‚Mit welcher Tugend‘ (kiṃsīlo) bezieht sich auf das Kiṃsīla-Sutta. Was ist der Anlass der Entstehung? Ein Freund des ehrwürdigen Sāriputta aus dessen Laienzeit, der Sohn eines Brahmanen, welcher ein Freund des Vaters des Theras, des Brahmanen Vaṅganta, war, gab einen Reichtum von fünfhundertsechzig Millionen (560 Koṭis) auf, trat unter dem ehrwürdigen Thera Sāriputta in den Orden ein und erlernte das gesamte Buddha-Wort. Der Thera ermahnte ihn vielfach und gab ihm ein Meditationsobjekt (kammaṭṭhāna), doch er erlangte dadurch keine besondere Stufe. Daraufhin erkannte der Thera: ‚Dieser ist einer, der vom Buddha geführt werden muss‘, nahm ihn mit und ging zum Erhabenen. Auf diesen Mönch Bezug nehmend, fragte er, ohne die Person namentlich zu nennen: ‚Mit welcher Tugend?‘ Daraufhin verkündete der Erhabene ihm im Folgenden dieses Sutta. Darin bedeutet: ‚Mit welcher Tugend‘ (kiṃsīlo): Mit welcher Art von Sittenregel der Vermeidung (vārittasīla) ausgestattet, oder von welchem Charakter? ‚Mit welchem Verhalten‘ (kiṃsamācāro): Mit welcher Art von positivem Verhalten (cāritta) verbunden? ‚Welche Taten pflegend‘ (kāni kammāni brūhayanti): Welche Taten des Körpers usw. entfaltend? ‚Wie ein wohlbegründeter Mensch‘ (naro sammā niviṭṭhassa): Wie kann ein Mensch voller Freude in der Lehre wohlbegründet sein? ‚Und das höchste Ziel erreichen‘ (uttamatthañca pāpuṇeti): Er würde das Höchste aller Ziele, die Arhatschaft, erreichen. Dies ist damit gesagt.

328. තතො [Pg.66] භගවා ‘‘සාරිපුත්තො අඩ්ඪමාසූපසම්පන්නො සාවකපාරමිප්පත්තො, කස්මා ආදිකම්මිකපුථුජ්ජනපඤ්හං පුච්ඡතී’’ති ආවජ්ජෙන්තො ‘‘සද්ධිවිහාරිකං ආරබ්භා’’ති ඤත්වා පුච්ඡාය වුත්තං චාරිත්තසීලං අවිභජිත්වාව තස්ස සප්පායවසෙන ධම්මං දෙසෙන්තො ‘‘වුඩ්ඪාපචායී’’තිආදිමාහ.

328. Daraufhin überlegte der Erhabene: ‚Sāriputta hat ein halbes Monat nach seiner Ordination die Vollkommenheit eines Jüngers (sāvakapāramī) erreicht; warum stellt er eine Frage, die für einen weltlichen Anfänger geeignet ist?‘ Da erkannte er: ‚Er fragt um seines Schülers (saddhivihārika) willen.‘ Ohne die in der Frage erwähnte positive Tugend (cārittasīla) im Einzelnen aufzuteilen, lehrte er den Dhamma in einer für jenen zuträglichen Weise und sprach die Worte: ‚Ehrfürchtig gegenüber den Älteren...‘ usw.

තත්ථ පඤ්ඤාවුඩ්ඪො, ගුණවුඩ්ඪො, ජාතිවුඩ්ඪො, වයොවුඩ්ඪොති චත්තාරො වුඩ්ඪා. ජාතියා හි දහරොපි බහුස්සුතො භික්ඛු අප්පස්සුතමහල්ලකභික්ඛූනමන්තරෙ බාහුසච්චපඤ්ඤාය වුඩ්ඪත්තා පඤ්ඤාවුඩ්ඪො. තස්ස හි සන්තිකෙ මහල්ලකභික්ඛූපි බුද්ධවචනං පරියාපුණන්ති, ඔවාදවිනිච්ඡයපඤ්හවිස්සජ්ජනානි ච පච්චාසීසන්ති. තථා දහරොපි භික්ඛු අධිගමසම්පන්නො ගුණවුඩ්ඪො නාම. තස්ස හි ඔවාදෙ පතිට්ඨාය මහල්ලකාපි විපස්සනාගබ්භං ගහෙත්වා අරහත්තඵලං පාපුණන්ති. තථා දහරොපි රාජා ඛත්තියො මුද්ධාවසිත්තො බ්‍රාහ්මණො වා සෙසජනස්ස වන්දනාරහතො ජාතිවුඩ්ඪො නාම. සබ්බො පන පඨමජාතො වයොවුඩ්ඪො නාම. තත්ථ යස්මා පඤ්ඤාය සාරිපුත්තත්ථෙරස්ස සදිසො නත්ථි ඨපෙත්වා භගවන්තං, තථා ගුණෙනපි අඩ්ඪමාසෙන සබ්බසාවකපාරමීඤාණස්ස පටිවිද්ධත්තා. ජාතියාපි සො බ්‍රාහ්මණමහාසාලකුලෙ උප්පන්නො, තස්මා තස්ස භික්ඛුනො වයෙන සමානොපි සො ඉමෙහි තීහි කාරණෙහි වුඩ්ඪො. ඉමස්මිං පනත්ථෙ පඤ්ඤාගුණෙහි එව වුඩ්ඪභාවං සන්ධාය භගවා ආහ – ‘‘වුඩ්ඪාපචායී’’ති. තස්මා තාදිසානං වුඩ්ඪානං අපචිතිකරණෙන වුඩ්ඪාපචායී, තෙසමෙව වුඩ්ඪානං ලාභාදීසු උසූයවිගමෙන අනුසූයකො ච සියාති අයමාදිපාදස්ස අත්ථො.

Hierbei gibt es vier Arten von Älteren (vuḍḍha): den Älteren an Weisheit (paññāvuḍḍho), den Älteren an Tugend (guṇavuḍḍho), den Älteren nach Herkunft (jātivuḍḍho) und den Älteren an Lebensalter (vayovuḍḍho). Denn selbst wenn ein gelehrter (vielgehörter) Mönch dem Alter nach jung ist, ist er unter den wenig gelehrten, älteren Mönchen aufgrund der Reife seiner Gelehrsamkeit und Weisheit ein Älterer an Weisheit. Denn in seiner Gegenwart lernen selbst ältere Mönche das Buddha-Wort und erwarten von ihm Unterweisung, Entscheidungen und die Beantwortung von Fragen. Ebenso wird ein Mönch, der, obwohl jung, die Verwirklichung erreicht hat, als Älterer an Tugend bezeichnet. Denn indem sie sich auf seine Unterweisung stützen, ergreifen selbst ältere Mönche die Praxis der Einsichtsmeditation und erlangen die Frucht der Arhatschaft. Ebenso wird ein gesalbter Kṣatriya-König oder ein Brahmane, selbst wenn er jung ist, als Älterer nach Herkunft bezeichnet, weil er die Verehrung der übrigen Menschen verdient. Jeder jedoch, der früher geboren wurde, wird als Älterer an Lebensalter bezeichnet. Unter diesen gab es, abgesehen vom Erhabenen, niemanden, der dem Thera Sāriputta an Weisheit gleichkam, und da er auch an Tugend innerhalb eines halben Monats das gesamte Wissen der Jünger-Vollkommenheit (sāvakapāramī) durchdrungen hatte, und da er auch der Herkunft nach in einer wohlhabenden Brahmanenfamilie geboren worden war, war dieser Thera Sāriputta, obwohl er im gleichen Alter wie jener Mönch (sein Schüler) war, aus diesen drei Gründen sein Älterer. In diesem Zusammenhang bezog sich der Erhabene jedoch auf das Ältersein an Weisheit und Tugend, als er sagte: ‚Ehrfürchtig gegenüber den Älteren‘. Daher ist man ‚ehrfürchtig gegenüber den Älteren‘, indem man solchen Älteren Respekt erweist; und man sollte ‚ohne Neid‘ sein, indem man jeglichen Neid bezüglich des Gewinns und anderer Vorteile eben dieser Älteren ablegt. Dies ist die Bedeutung der ersten Zeile.

කාලඤ්ඤූ චස්සාති එත්ථ පන රාගෙ උප්පන්නෙ තස්ස විනොදනත්ථාය ගරූනං දස්සනං ගච්ඡන්තොපි කාලඤ්ඤූ, දොසෙ… මොහෙ… කොසජ්ජෙ උප්පන්නෙ තස්ස විනොදනත්ථාය ගරූනං දස්සනං ගච්ඡන්තොපි කාලඤ්ඤූ, යතො එවං කාලඤ්ඤූ ච අස්ස ගරූනං දස්සනාය. ධම්මිං කථන්ති සමථවිපස්සනායුත්තං. එරයිතන්ති වුත්තං. ඛණඤ්ඤූති තස්සා කථාය ඛණවෙදී, දුල්ලභො වා අයං ඊදිසාය කථාය සවනක්ඛණොති ජානන්තො. සුණෙය්‍ය සක්කච්චාති තං කථං සක්කච්චං සුණෙය්‍ය. න කෙවලඤ්ච තමෙව, අඤ්ඤානිපි බුද්ධගුණාදිපටිසංයුත්තානි සුභාසිතානි සක්කච්චමෙව සුණෙය්‍යාති අත්ථො.

„Er sollte die rechte Zeit kennen“ (kālaññū cassa): Hierbei gilt: Wenn Begierde (rāga) entstanden ist, ist selbst derjenige, der sich zu den Lehrern (garūnaṃ) begibt, um diese zu vertreiben (vinodanatthāya), einer, der die rechte Zeit kennt. Wenn Hass (dosa), Verblendung (moha) oder Trägheit (kosajja) entstanden ist, ist ebenso derjenige, der sich zu den Lehrern begibt, um dies zu vertreiben, einer, der die rechte Zeit kennt; folglich sollte er auf diese Weise die rechte Zeit kennen, um seine Lehrer aufzusuchen. „Eine Lehrrede“ (dhammiṃ kathaṃ): eine mit Geistesruhe und Hellblick (samatha-vipassanā) verbundene Rede. „Geäußert“ (erayitaṃ) wird gesagt. „Der die Gelegenheit kennt“ (khaṇaññū): einer, der die rechte Gelegenheit für diese Rede kennt, oder einer, der weiß: „Schwer zu erlangen ist diese Gelegenheit, um einer solchen Rede zu lauschen.“ „Sollte aufmerksam zuhören“ (suṇeyya sakkaccaṃ): Er sollte jener Rede ehrerbietig aufmerksam zuhören. Und nicht nur dieser allein, sondern er sollte auch anderen gut gesprochenen Worten (subhāsitāni), wie solchen, die mit den Vorzügen des Buddha (buddhaguṇa) und Ähnlichem verbunden sind, mit tiefer Achtung zuhören; dies ist die Bedeutung.

329. ‘‘කාලඤ්ඤූ චස්ස ගරූනං දස්සනායා’’ති එත්ථ වුත්තනයඤ්ච අත්තනො උප්පන්නරාගාදිවිනොදනකාලං ඤත්වාපි ගරූනං සන්තිකං ගච්ඡන්තො කාලෙන ගච්ඡෙ ගරූනං [Pg.67] සකාසං, ‘‘අහං කම්මට්ඨානිකො ධුතඞ්ගධරො චා’’ති කත්වා න චෙතියවන්දනබොධියඞ්ගණභික්ඛාචාරමග්ගඅතිමජ්ඣන්හිකවෙලාදීසු යත්ථ කත්ථචි ඨිතමාචරියං දිස්වා පරිපුච්ඡනත්ථාය උපසඞ්කමෙය්‍ය, සකසෙනාසනෙ පන අත්තනො ආසනෙ නිසින්නං වූපසන්තදරථං සල්ලක්ඛෙත්වා කම්මට්ඨානාදිවිධිපුච්ඡනත්ථං උපසඞ්කමෙය්‍යාති අත්ථො. එවං උපසඞ්කමන්තොපි ච ථම්භං නිරංකත්වා නිවාතවුත්ති ථද්ධභාවකරං මානං විනාසෙත්වා නීචවුත්ති පාදපුඤ්ඡනචොළකඡින්නවිසාණුසභඋද්ධතදාඨසප්පසදිසො හුත්වා උපසඞ්කමෙය්‍ය. අථ තෙන ගරුනා වුත්තං අත්ථං ධම්මං…පෙ… සමාචරෙ ච. අත්ථන්ති භාසිතත්ථං. ධම්මන්ති පාළිධම්මං. සංයමන්ති සීලං. බ්‍රහ්මචරියන්ති අවසෙසසාසනබ්‍රහ්මචරියං. අනුස්සරෙ චෙව සමාචරෙ චාති අත්ථං කථිතොකාසෙ අනුස්සරෙය්‍ය, ධම්මං සංයමං බ්‍රහ්මචරියං කථිතොකාසෙ අනුස්සරෙය්‍ය, අනුස්සරණමත්තෙනෙව ච අතුස්සන්තො තං සබ්බම්පි සමාචරෙ සමාචරෙය්‍ය සමාදාය වත්තෙය්‍ය. තාසං කථානං අත්තනි පවත්තනෙ උස්සුක්කං කරෙය්‍යාති අත්ථො. එවං කරොන්තො හි කිච්චකරො හොති.

329. „Er sollte die rechte Zeit kennen, um seine Lehrer aufzusuchen“: Gemäß dieser Methode soll er, selbst wenn er die Zeit zur Vertreibung der in ihm entstandenen Begierde usw. kennt, zu den Lehrern nur zur rechten Zeit (kālena) gehen. Er sollte nicht in dem Gedanken: „Ich bin ein Meditierender, ein Einhalter der asketischen Übungen (dhutaṅgadhara)“, seinen Lehrer, wo immer er ihn auch sieht – sei es beim Verehren einer Pagode (cetiya), auf dem Hof des Bodhi-Baumes, auf dem Almosengang oder mitten am Tag –, aufsuchen, um ihn zu befragen. Vielmehr sollte er, wenn der Lehrer in seiner eigenen Unterkunft auf seinem Sitz Platz genommen hat und er bemerkt, dass dessen Erschöpfung abgeklungen ist (vūpasantadaratha), ihn aufsuchen, um nach den Anweisungen zur Meditation (kammaṭṭhāna) und Ähnlichem zu fragen; dies ist die Bedeutung. Und wenn er ihn auf diese Weise aufsucht, sollte er Starrsinn ablegen, bescheiden auftreten (nivātavutti), den Hochmut (māna), der Starre bewirkt, vernichten und sich demütig verhalten (nīcavutti) – gleich einem Fußabstreifer, einem Stier mit abgeschnittenen Hörnern oder einer Schlange, deren Giftzähne gezogen wurden. Sodann sollte er die vom Lehrer dargelegte Bedeutung (attha), die Lehre (dhamma) ... [und so weiter] ... verinnerlichen und praktizieren. „Die Bedeutung“ (atthaṃ): die Bedeutung des Gesprochenen. „Die Lehre“ (dhammaṃ): der Text der Pāḷi-Lehre. „Zügelung“ (saṃyamaṃ): die Tugendregeln (sīla). „Das heilige Leben“ (brahmacariyaṃ): das übrige heilige Leben innerhalb der Lehre. „Sollte verinnerlichen und praktizieren“ (anussare ceva samācare ca): Er sollte die Bedeutung bei der Gelegenheit, da sie erklärt wird, verinnerlichen; er sollte die Lehre, die Zügelung und das heilige Leben bei der Gelegenheit, da sie erklärt werden, verinnerlichen. Und sich nicht mit dem bloßen Verinnerlichen begnügend, sollte er all dies auch praktizieren, auf sich nehmen und danach leben. Er sollte sich bemühen, diese Lehren in sich selbst zu verwirklichen; dies ist die Bedeutung. Wer nämlich so handelt, erfüllt seine Pflicht (kiccakaro).

330. තතො පරඤ්ච ධම්මාරාමො ධම්මරතො ධම්මෙ ඨිතො ධම්මවිනිච්ඡයඤ්ඤූ භවෙය්‍ය. සබ්බපදෙසු චෙත්ථ ධම්මොති සමථවිපස්සනා, ආරාමො රතීති එකොව අත්ථො, ධම්මෙ ආරාමො අස්සාති ධම්මාරාමො. ධම්මෙ රතො, න අඤ්ඤං පිහෙතීති ධම්මරතො. ධම්මෙ ඨිතො ධම්මං වත්තනතො. ධම්මවිනිච්ඡයං ජානාති ‘‘ඉදං උදයඤාණං ඉදං වයඤාණ’’න්ති ධම්මවිනිච්ඡයඤ්ඤූ, එවරූපො අස්ස. අථ යායං රාජකථාදිතිරච්ඡානකථා තරුණවිපස්සකස්ස බහිද්ධාරූපාදීසු අභිනන්දනුප්පාදනෙන තං සමථවිපස්සනාධම්මං සන්දූසෙති, තස්මා ‘‘ධම්මසන්දොසවාදො’’ති වුච්චති, තං නෙවාචරෙ ධම්මසන්දොසවාදං, අඤ්ඤදත්ථු ආවාසගොචරාදිසප්පායානි සෙවන්තො තච්ඡෙහි නීයෙථ සුභාසිතෙහි. සමථවිපස්සනාපටිසංයුත්තානෙවෙත්ථ තච්ඡානි, තථාරූපෙහි සුභාසිතෙහි නීයෙථ නීයෙය්‍ය, කාලං ඛෙපෙය්‍යාති අත්ථො.

330. Danach: „Erfreut an der Lehre, die Lehre liebend, fest in der Lehre verankert, die Lehre zu beurteilen wissend.“ Bei all diesen Ausdrücken bedeutet „Lehre“ (dhamma) Geistesruhe und Hellblick (samatha-vipassanā). „Erfreuen“ (ārāma) und „Lieben“ (rati) haben ein und dieselbe Bedeutung. Einer, dessen Freude in der Lehre liegt, ist „an der Lehre erfreut“ (dhammārāmo). „Die Lehre liebend“ (dhammarato): Wer an der Lehre Gefallen findet und sich nach nichts anderem sehnt. „Fest in der Lehre verankert“ (dhamme ṭhito): weil er gemäß der Lehre lebt. „Die Lehre zu beurteilen wissend“ (dhammavinicchayaññū): Er kennt die Unterscheidungen der Lehre, wie etwa: „Dies ist das Wissen um das Entstehen (udayañāṇa), jenes ist das Wissen um das Vergehen (vayañāṇa).“ Ein solcher sollte er sein. Was nun das unheilsame Gespräch (tiracchānakathā) über Könige und Ähnliches betrifft: Weil dieses bei einem Meditierenden mit noch zartem Hellblick (taruṇavipassaka) das Gefallen an äußeren Formen usw. erweckt, verdirbt es jene Lehre der Geistesruhe und des Hellblicks. Daher wird es als „die Lehre verderbende Rede“ (dhammasandosavādo) bezeichnet. Man sollte sich nicht auf solche die Lehre verderbenden Reden einlassen, sondern stattdessen heilsame Unterkünfte, Almosendörfer und andere zuträgliche Bedingungen nutzen und sich von wahrhaften, wohlgesprochenen Worten leiten lassen. Als „wahrhaft“ (taccha) gelten hierbei jene Worte, die mit Geistesruhe und Hellblick verbunden sind. Mit derartigen wohlgesprochenen Worten sollte man seine Zeit verbringen; dies ist die Bedeutung.

331. ඉදානි ‘‘ධම්මසන්දොසවාද’’න්ති එත්ථ අතිසඞ්ඛෙපෙන වුත්තං සමථවිපස්සනායුත්තස්ස භික්ඛුනො උපක්කිලෙසං පාකටං කරොන්තො තදඤ්ඤෙනපි උපක්කිලෙසෙන සද්ධිං ‘‘හස්සං ජප්ප’’න්ති ඉමං ගාථමාහ. හාසන්තිපි පාඨො. විපස්සකෙන [Pg.68] හි භික්ඛුනා හසනීයස්මිං වත්ථුස්මිං සිතමත්තමෙව කාතබ්බං, නිරත්ථකකථාජප්පො න භාසිතබ්බො, ඤාතිබ්‍යසනාදීසු පරිදෙවො න කාතබ්බො, ඛාණුකණ්ටකාදිම්හි මනොපදොසො න උප්පාදෙතබ්බො. මායාකතන්ති වුත්තා මායා, තිවිධං කුහනං, පච්චයෙසු ගිද්ධි, ජාතිආදීහි මානො, පච්චනීකසාතතාසඞ්ඛාතො සාරම්භො, ඵරුසවචනලක්ඛණං කක්කසං, රාගාදයො කසාවා, අධිමත්තතණ්හාලක්ඛණා මුච්ඡාති ඉමෙ ච දොසා සුඛකාමෙන අඞ්ගාරකාසු විය, සුචිකාමෙන ගූථඨානං විය, ජීවිතුකාමෙන ආසිවිසාදයො විය ච පහාතබ්බා. හිත්වා ච ආරොග්‍යමදාදිවිගමා වීතමදෙන චිත්තවික්ඛෙපාභාවා ඨිතත්තෙන චරිතබ්බං. එවං පටිපන්නො හි සබ්බුපක්කිලෙසපරිසුද්ධාය භාවනාය න චිරස්සෙව අරහත්තං පාපුණාති. තෙනාහ භගවා – ‘‘හස්සං ජප්පං…පෙ… ඨිතත්තො’’ති.

331. Nun hat der Erhabene, um die Trübungen (upakkilesa) eines Mönchs, der sich der Geistesruhe und dem Hellblick widmet, deutlich vor Augen zu führen, da der Ausdruck „die Lehre verderbende Rede“ hier nur sehr kurz gefasst war, zusammen mit anderen Trübungen diesen Vers gesprochen: „Lachen, Geschwätz“ (hassaṃ jappaṃ). (Es gibt auch die Lesart hāsaṃ). Ein Hellblick übender Mönch sollte nämlich bei einem belustigenden Anlass nur ein leichtes Lächeln (sitamatta) zeigen; er sollte kein nutzloses Geschwätz von sich geben; er sollte nicht über den Verlust von Verwandten und andere Missgeschicke jammern; und er sollte keinen Unmut (manopadoso) über Baumstümpfe, Dornen und Ähnliches aufkommen lassen. „Heuchelei“ (māyākataṃ): die erwähnte Täuschung (māyā), dreifaches Betrügen (kuhana), Gier nach den Lebensbedürfnissen (paccayesu giddhi), Dünkel aufgrund von Geburt/Herkunft usw. (jātiādīhi māno), das als Widerspenstigkeit bezeichnete aggressive Drängen (sārambho), Grobheit, die durch raue Worte gekennzeichnet ist (kakkasa), Befleckungen (kasāvā) wie Begierde usw., sowie die durch übermäßige Gier gekennzeichnete Betörung (mucchā). Diese Fehler sollte jemand, der nach Glück strebt, wie eine glühende Kohlengrube meiden; jemand, der nach Reinheit strebt, wie eine Jauchegrube; und jemand, der am Leben bleiben will, wie giftige Schlangen. Wenn man diese abgelegt hat, sollte man frei von Eitelkeit (vītamada) – durch das Schwinden der Eitelkeit bezüglich Gesundheit usw. – und mit innerer Festigkeit (ṭhitatta) – mangels geistiger Zerstreuung – wandeln. Wer nämlich so praktiziert, erlangt durch die von allen Trübungen gereinigte Entfaltung (bhāvanā) in Kürze die Arhatschaft. Darum sprach der Erhabene: „Lachen, Geschwätz … innerlich gefestigt.“

332. ඉදානි ය්වායං ‘‘හස්සං ජප්ප’’න්තිආදිනා නයෙන උපක්කිලෙසො වුත්තො, තෙන සමන්නාගතො භික්ඛු යස්මා සාහසො හොති අවීමංසකාරී, රත්තො රාගවසෙන දුට්ඨො දොසවසෙන ගච්ඡති, පමත්තො ච හොති කුසලානං ධම්මානං භාවනාය අසාතච්චකාරී, තථාරූපස්ස ච ‘‘සුණෙය්‍ය සක්කච්ච සුභාසිතානී’’තිආදිනා නයෙන වුත්තො ඔවාදො නිරත්ථකො, තස්මා ඉමස්ස සංකිලෙසස්ස පුග්ගලාධිට්ඨානාය දෙසනාය සුතාදිවුද්ධිපටිපක්ඛභාවං දස්සෙන්තො ‘‘විඤ්ඤාතසාරානී’’ති ඉමං ගාථමාහ.

332. Nun ist ein Mönch, der mit jenen Trübungen behaftet ist, die unter der Rubrik „Lachen, Geschwätz“ usw. beschrieben wurden, unbesonnen (sāhaso) und handelt ohne vorherige Prüfung (avīmaṃsakārī); er gerät unter dem Einfluss von Begierde in Leidenschaft und unter dem Einfluss von Hass in Bosheit, und er ist nachlässig (pamatto) und unbeständig (asātaccakārī) in der Entfaltung heilsamer Geisteszustände. Für einen solchen Menschen ist die Ermahnung: „Er sollte aufmerksam den gut gesprochenen Worten lauschen“ usw., völlig nutzlos. Um daher zu zeigen, wie diese Befleckung dem Wachstum des gelernten Wissens und anderer Tugenden entgegenwirkt, sprach der Erhabene – mittels einer auf die Person bezogenen Lehrdarlegung (puggalādhiṭṭhāna desanā) – diesen Vers: „Was verstanden wird, ist der Kern...“ (viññātasārāni).

තස්සත්ථො – යානි හෙතානි සමථවිපස්සනාපටිසංයුත්තානි සුභාසිතානි, තෙසං විජානනං සාරො. යදි විඤ්ඤාතානි සාධු, අථ සද්දමත්තමෙව ගහිතං, න කිඤ්චි කතං හොති, යෙන එතානි සුතමයෙන ඤාණෙන විඤ්ඤායන්ති, තං සුතං, එතඤ්ච සුතමයඤාණං විඤ්ඤාතසමාධිසාරං, තෙසු විඤ්ඤාතෙසු ධම්මෙසු යො සමාධි චිත්තස්සාවික්ඛෙපො තථත්තාය පටිපත්ති, අයමස්ස සාරො. න හි විජානනමත්තෙනෙව කොචි අත්ථො සිජ්ඣති. යො පනායං නරො රාගාදිවසෙන වත්තනතො සාහසො, කුසලානං ධම්මානං භාවනාය අසාතච්චකාරිතාය පමත්තො, සො සද්දමත්තග්ගාහීයෙව හොති. තෙන තස්ස අත්ථවිජානනාභාවතො සා සුභාසිතවිජානනපඤ්ඤා ච, තථත්තාය පටිපත්තියා අභාවතො සුතඤ්ච න වඩ්ඪතීති.

Dessen Bedeutung ist wie folgt: Der Kern (sāra) jener gut gesprochenen Worte, die mit Geistesruhe und Hellblick verbunden sind, ist das Verstehen (vijānana). Wenn sie verstanden werden, ist es gut; wird jedoch nur der bloße Klang (saddamatta) erfasst, so ist nichts bewirkt worden. Dasjenige, wodurch diese Worte mittels des aus dem Hören stammenden Wissens (sutamaya ñāṇa) verstanden werden, nennt man das „Gelernte“ (suta). Und für dieses aus dem Hören stammende Wissen ist die Sammlung (samādhi) bezüglich des Verstandenen der Kern. Jene Sammlung, welche die Unabgelenktheit des Geistes (cittassa avikkhepa) hinsichtlich der verstandenen Dinge darstellt, sowie die entsprechende Praxis (tathattāya paṭipatti), ist dessen Kern. Denn durch das bloße Verstehen allein wird noch kein Nutzen verwirklicht. Wer jedoch ein Mensch ist, der unter dem Einfluss von Begierde usw. unbesonnen handelt, nachlässig ist und die heilsamen Geisteszustände nicht beständig entfaltet, der erfasst nur den bloßen Klang. Weil es ihm daher am Verständnis der Bedeutung fehlt, nimmt seine Weisheit im Verstehen der gut gesprochenen Worte nicht zu, und mangels einer entsprechenden Praxis für diesen Zweck wächst auch sein gelerntes Wissen (suta) nicht.

333. එවං [Pg.69] පමත්තානං සත්තානං පඤ්ඤාපරිහානිං සුතපරිහානිඤ්ච දස්සෙත්වා ඉදානි අප්පමත්තානං තදුභයසාරාධිගමං දස්සෙන්තො ආහ – ‘‘ධම්මෙ ච යෙ…පෙ… සාරමජ්ඣගූ’’ති. තත්ථ අරියප්පවෙදිතො ධම්මො නාම සමථවිපස්සනාධම්මො. එකොපි හි බුද්ධො සමථවිපස්සනාධම්මං අදෙසෙත්වා පරිනිබ්බුතො නාම නත්ථි. තස්මා එතස්මිං ධම්මෙ ච යෙ අරියප්පවෙදිතෙ රතා නිරතා අප්පමත්තා සාතච්චානුයොගිනො, අනුත්තරා තෙ වචසා මනසා කම්මුනා ච, තෙ චතුබ්බිධෙන වචීසුචරිතෙන තිවිධෙන මනොසුචරිතෙන තිවිධෙන කායසුචරිතෙන ච සමන්නාගතත්තා වචසා මනසා කම්මුනා ච අනුත්තරා, අවසෙසසත්තෙහි අසමා අග්ගාවිසිට්ඨා. එත්තාවතා සද්ධිං පුබ්බභාගසීලෙන අරියමග්ගසම්පයුත්තං සීලං දස්සෙති. එවං පරිසුද්ධසීලා තෙ සන්තිසොරච්චසමාධිසණ්ඨිතා, සුතස්ස පඤ්ඤාය ච සාරමජ්ඣගූ, යෙ අරියප්පවෙදිතෙ ධම්මෙ රතා, තෙ න කෙවලං වාචාදීහි අනුත්තරා හොන්ති, අපිච ඛො පන සන්තිසොරච්චෙ සමාධිම්හි ච සණ්ඨිතා හුත්වා සුතස්ස පඤ්ඤාය ච සාරමජ්ඣගූ අධිගතා ඉච්චෙව වෙදිතබ්බා. ආසංසායං භූතවචනං. තත්ථ සන්තීති නිබ්බානං, සොරච්චන්ති සුන්දරෙ රතභාවෙන යථාභූතපටිවෙධිකා පඤ්ඤා, සන්තියා සොරච්චන්ති සන්තිසොරච්චං, නිබ්බානාරම්මණාය මග්ගපඤ්ඤායෙතං අධිවචනං. සමාධීති තංසම්පයුත්තොව මග්ගසමාධි. සණ්ඨිතාති තදුභයෙ පතිට්ඨිතා. සුතපඤ්ඤානං සාරං නාම අරහත්තඵලවිමුත්ති. විමුත්තිසාරඤ්හි ඉදං බ්‍රහ්මචරියං.

333. Nachdem er so den Verlust an Weisheit und Gelehrsamkeit bei den nachlässigen Wesen aufgezeigt hat, spricht der Erhabene nun, um das Erlangen des Kerns von beidem bei den Achtsamen zu zeigen: „Die am Dhamma Gefallen finden... [bis] ...haben den Kern erreicht.“ Hierbei ist der von den Edlen verkündete Dhamma der Dhamma von Geistesruhe und Einsicht (Samatha und Vipassanā). Denn es gibt keinen einzigen Buddha, der das Parinibbāna erlangt hätte, ohne den Dhamma von Geistesruhe und Einsicht gelehrt zu haben. Deshalb sind jene, die an diesem von den Edlen verkündeten Dhamma Gefallen finden, darin freudig verweilen, achtsam sind und sich unermüdlich bemühen, unübertrefflich in Rede, Geist und Tat. Weil sie mit dem vierfachen heilsamen sprachlichen Verhalten, dem dreifachen heilsamen gedanklichen Verhalten und dem dreifachen heilsamen körperlichen Verhalten ausgestattet sind, sind sie in Rede, Geist und Tat unübertrefflich, ungleich den übrigen Wesen, die Höchsten und Vortrefflichsten. Hiermit zeigt er die mit dem edlen Pfad verbundene Tugend zusammen mit der vorbereitenden Tugend. Die so an Tugend Reinen, „die in Frieden, Sanftmut und Konzentration gefestigt sind, haben den Kern von Lernen und Weisheit erreicht“. Jene, die am von den Edlen verkündeten Dhamma Gefallen finden, sind nicht nur unübertrefflich in Rede usw., sondern sie haben, gefestigt in der Sanftmut des Friedens und in Konzentration, den Kern von Gelehrsamkeit und Weisheit erreicht. Dies ist eine Vergangenheitsform, die im Sinne der Erwartung (Vorausnahme) verwendet wird. Hierbei ist „Frieden“ (santi) das Nibbāna. „Sanftmut“ (soracca) ist aufgrund des Gefallens am Schönen die Weisheit, die die Dinge so durchdringt, wie sie wirklich sind. „Sanftmut des Friedens“ (santisoracca) ist eine Bezeichnung für die Pfad-Weisheit, die Nibbāna zum Objekt hat. „Konzentration“ (samādhi) ist die damit verbundene Pfad-Konzentration. „Gefestigt“ (saṇṭhitā) bedeutet: in beiden fest verankert. Der „Kern von Gelehrsamkeit und Weisheit“ ist die Befreiung der Frucht der Arahantschaft; denn dieses heilige Leben hat die Befreiung als Kern.

එවමෙත්ථ භගවා ධම්මෙන පුබ්බභාගපටිපදං, ‘‘අනුත්තරා වචසා’’තිආදීහි සීලක්ඛන්ධං, සන්තිසොරච්චසමාධීහි පඤ්ඤාක්ඛන්ධසමාධික්ඛන්ධෙති තීහිපි ඉමෙහි ඛන්ධෙහි අපරභාගපටිපදඤ්ච දස්සෙත්වා සුතපඤ්ඤාසාරෙන අකුප්පවිමුත්තිං දස්සෙන්තො අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං සමාපෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ ච සො භික්ඛු සොතාපත්තිඵලං පත්වා පුන න චිරස්සෙව අග්ගඵලෙ අරහත්තෙ පතිට්ඨාසීති.

So zeigt der Erhabene hierbei mit „Dhamma“ die Praxis der Vorstufe, mit „unübertrefflich in Rede“ usw. die Tugend-Gruppe, und mit „Frieden, Sanftmut und Konzentration“ die Weisheits-Gruppe und die Konzentrations-Gruppe. Nachdem er mit diesen drei Gruppen auch die Praxis der nachfolgenden Stufe gezeigt hat, schloss er die Lehrverkündigung ab, indem er mit dem Kern von Gelehrsamkeit und Weisheit die unerschütterliche Befreiung zeigte und so die Arahantschaft als Höhepunkt setzte. Am Ende der Lehrverkündigung erlangte jener Mönch die Frucht des Stromeintritts und gründete sich bald darauf in der höchsten Frucht, der Arahantschaft.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය

In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zum Khuddaka-Nikāya,

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය කිංසීලසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

ist die Erklärung des Kiṃsīla-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen.

10. උට්ඨානසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erklärung des Uṭṭhāna-Sutta

334. උට්ඨහථාති [Pg.70] උට්ඨානසුත්තං. කා උප්පත්ති? එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරන්තො රත්තිං ජෙතවනවිහාරෙ වසිත්වා පුබ්බණ්හසමයං භික්ඛුසඞ්ඝපරිවුතො සාවත්ථියං පිණ්ඩාය චරිත්වා පාචීනද්වාරෙන නගරා නික්ඛමිත්වා මිගාරමාතුපාසාදං අගමාසි දිවාවිහාරත්ථාය. ආචිණ්ණං කිරෙතං භගවතො රත්තිං ජෙතවනවිහාරෙ වසිත්වා මිගාරමාතුපාසාදෙ දිවාවිහාරූපගමනං, රත්තිඤ්ච මිගාරමාතුපාසාදෙ වසිත්වා ජෙතවනෙ දිවාවිහාරූපගමනං. කස්මා? ද්වින්නං කුලානං අනුග්ගහත්ථාය මහාපරිච්චාගගුණපරිදීපනත්ථාය ච. මිගාරමාතුපාසාදස්ස ච හෙට්ඨා පඤ්ච කූටාගාරගබ්භසතානි හොන්ති, යෙසු පඤ්චසතා භික්ඛූ වසන්ති. තත්ථ යදා භගවා හෙට්ඨාපාසාදෙ වසති, තදා භික්ඛූ භගවතො ගාරවෙන උපරිපාසාදං නාරුහන්ති. තං දිවසං පන භගවා උපරිපාසාදෙ කූටාගාරගබ්භං පාවිසි, තෙන හෙට්ඨාපාසාදෙ පඤ්චපි ගබ්භසතානි පඤ්චසතා භික්ඛූ පවිසිංසු. තෙ ච සබ්බෙව නවා හොන්ති අධුනාගතා ඉමං ධම්මවිනයං උද්ධතා උන්නළා පාකතින්ද්‍රියා. තෙ පවිසිත්වා දිවාසෙය්‍යං සුපිත්වා සායං උට්ඨාය මහාතලෙ සන්නිපතිත්වා ‘‘අජ්ජ භත්තග්ගෙ තුය්හං කිං අහොසි, ත්වං කත්ථ අගමාසි, අහං ආවුසො කොසලරඤ්ඤො ඝරං, අහං අනාථපිණ්ඩිකස්ස, තත්ථ එවරූපො ච එවරූපො ච භොජනවිධි අහොසී’’ති නානප්පකාරං ආමිසකථං කථෙන්තා උච්චාසද්දමහාසද්දා අහෙසුං.

334. Das Sutta, das mit „Rafft euch auf!“ beginnt, ist das Uṭṭhāna-Sutta. Was ist der Anlass seiner Entstehung? Zu einer Zeit, als der Erhabene in Sāvatthī verweilte, verbrachte er die Nacht im Jetavana-Kloster. Am Vormittag zog er, von der Bhikkhu-Gemeinschaft umgeben, in Sāvatthī um Almosen umher, verließ die Stadt durch das Osttor und begab sich zum Palast der Mutter Migāras, um dort den Tag zu verbringen. Es war nämlich der Brauch des Erhabenen, wenn er die Nacht im Jetavana-Kloster verbracht hatte, den Tag im Palast der Mutter Migāras zu verbringen; und wenn er die Nacht im Palast der Mutter Migāras verbracht hatte, den Tag im Jetavana-Kloster zu verbringen. Warum? Um jene beiden Familien zu begünstigen und um die Tugend des großen Verzichts zu veranschaulichen. Im Erdgeschoss des Palastes der Mutter Migāras befanden sich fünfhundert Gemächer mit spitzen Dächern, in denen fünfhundert Bhikkhus wohnten. Wenn der Erhabene sich im Erdgeschoss des Palastes aufhielt, stiegen die Bhikkhus aus Respekt vor dem Erhabenen nicht in das Obergeschoss hinauf. An jenem Tag jedoch betrat der Erhabene ein Gemach im Obergeschoss, weshalb die fünfhundert Bhikkhus die fünfhundert Gemächer im Erdgeschoss bezogen. Sie alle waren neu geweihte Mönche, die erst kürzlich zu dieser Lehre und Disziplin gekommen waren, unruhig, stolz und mit ungezügelten Sinnen. Nachdem sie eingetreten waren und den Tagesschlaf gehalten hatten, standen sie am Abend auf, versammelten sich auf der großen Terrasse und machten einen großen Lärm und Tumult, indem sie allerlei weltliche Gespräche führten wie: „Was gab es heute für dich im Speisesaal? Wo bist du hingegangen?“ – „Ich, Freund, ging zum Palast des Königs von Kosala.“ – „Ich zu Anāthapiṇḍikas Haus. Dort gab es diese und jene Speisenfolge.“

භගවා තං සද්දං සුත්වා ‘‘ඉමෙ මයා සද්ධිං වසන්තාපි එවං පමත්තා, අහො අයුත්තකාරිනො’’ති මහාමොග්ගල්ලානත්ථෙරස්ස ආගමනං චින්තෙසි. තාවදෙව ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො භගවතො චිත්තං ඤත්වා ඉද්ධියා ආගම්ම පාදමූලෙ වන්දමානොයෙව අහොසි. තතො නං භගවා ආමන්තෙසි – ‘‘එතෙ තෙ, මොග්ගල්ලාන, සබ්‍රහ්මචාරිනො පමත්තා, සාධු නෙ සංවෙජෙහී’’ති. ‘‘එවං භන්තෙ’’ති ඛො සො ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො භගවතො පටිස්සුණිත්වා තාවදෙව ආපොකසිණං සමාපජ්ජිත්වා කරීසභූමියං ඨිතං මහාපාසාදං නාවං විය මහාවාතො පාදඞ්ගුට්ඨකෙන කම්පෙසි සද්ධිං පතිට්ඨිතපථවිප්පදෙසෙන. අථ තෙ භික්ඛූ භීතා විස්සරං කරොන්තා සකසකචීවරානි ඡඩ්ඩෙත්වා චතූහි ද්වාරෙහි නික්ඛමිංසු. භගවා තෙසං අත්තානං දස්සෙන්තො අඤ්ඤෙන ද්වාරෙන ගන්ධකුටිං පවිසන්තො විය අහොසි, තෙ භගවන්තං දිස්වා වන්දිත්වා අට්ඨංසු[Pg.71]. භගවා ‘‘කිං, භික්ඛවෙ, භීතත්ථා’’ති පුච්ඡි, තෙ ‘‘අයං, භන්තෙ, මිගාරමාතුපාසාදො කම්පිතො’’ති ආහංසු. ‘‘ජානාථ, භික්ඛවෙ, කෙනා’’ති? ‘‘න ජානාම, භන්තෙ’’ති. අථ භගවා ‘‘තුම්හාදිසානං, භික්ඛවෙ, මුට්ඨස්සතීනං අසම්පජානානං පමාදවිහාරීනං සංවෙගජනනත්ථං මොග්ගල්ලානෙන කම්පිතො’’ති වත්වා තෙසං භික්ඛූනං ධම්මදෙසනත්ථං ඉමං සුත්තමභාසි.

Als der Erhabene diesen Lärm hörte, dachte er: „Obwohl sie mit mir zusammenleben, sind sie so nachlässig. Ach, wie ungebührlich sie handeln!“ und er dachte an das Kommen des ehrwürdigen Mahāmoggallāna. Im selben Augenblick erkannte der ehrwürdige Mahāmoggallāna die Gedanken des Erhabenen, kam durch seine Geisteskräfte herbei und verneigte sich ehrfurchtsvoll vor den Füßen des Erhabenen. Daraufhin sprach der Erhabene zu ihm: „Diese deine Gefährten im heiligen Leben, Moggallāna, sind nachlässig. Bitte rüttele sie auf und erzeuge in ihnen ein Gefühl der Dringlichkeit.“ – „Ja, ehrwürdiger Herr“, antwortete der ehrwürdige Mahāmoggallāna dem Erhabenen, trat sogleich in die Meditation über das Wasserelement (āpokasiṇa) ein und erschütterte mit seinem großen Zeh den auf festem Boden stehenden großen Palast samt der Erde, auf der er stand, so wie ein starker Sturm ein Schiff hin und her wirft. Da flohen die Mönche verängstigt und laut schreiend, ließen ihre jeweiligen Gewänder zurück und rannten durch die vier Türeingänge hinaus. Der Erhabene zeigte sich ihnen, indem er vorgab, durch eine andere Tür die Duftkammer (gandhakuṭi) zu betreten. Als sie den Erhabenen sahen, verneigten sie sich vor ihm und blieben stehen. Der Erhabene fragte: „Warum seid ihr erschrocken, ihr Mönche?“ Sie sagten: „Ehrwürdiger Herr, dieser Palast der Mutter Migāras wurde erschüttert.“ – „Wisst ihr, ihr Mönche, durch wen?“ – „Wir wissen es nicht, ehrwürdiger Herr.“ Da sprach der Erhabene: „Mönche, um in euresgleichen, die ihr unachtsam, ohne klare Wissensklarheit und in Nachlässigkeit lebend seid, ein Gefühl der Dringlichkeit (saṃvega) zu erzeugen, wurde der Palast von Moggallāna erschüttert.“ Nachdem er dies gesagt hatte, verkündete er diese Lehrrede, um jenen Mönchen den Dhamma zu lehren.

තත්ථ උට්ඨහථාති ආසනා උට්ඨහථ ඝටථ වායමථ, මා කුසීතා හොථ. නිසීදථාති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා කම්මට්ඨානානුයොගත්ථාය නිසීදථ. කො අත්ථො සුපිතෙන වොති කො තුම්හාකං අනුපාදාපරිනිබ්බානත්ථාය පබ්බජිතානං සුපිතෙන අත්ථො. න හි සක්කා සුපන්තෙන කොචි අත්ථො පාපුණිතුං. ආතුරානඤ්හි කා නිද්දා, සල්ලවිද්ධාන රුප්පතන්ති යත්‍ර ච නාම අප්පකෙපි සරීරප්පදෙසෙ උට්ඨිතෙන චක්ඛුරොගාදිනා රොගෙන ආතුරානං එකද්වඞ්ගුලමත්තම්පි පවිට්ඨෙන අයසල්ලඅට්ඨිසල්ලදන්තසල්ලවිසාණසල්ලකට්ඨසල්ලානං අඤ්ඤතරෙන සල්ලෙන රුප්පමානානං මනුස්සානං නිද්දා නත්ථි, තත්ථ තුම්හාකං සකලචිත්තසරීරසන්තානං භඤ්ජිත්වා උප්පන්නෙහි නානප්පකාරකිලෙසරොගෙහි ආතුරානඤ්හි කා නිද්දා රාගසල්ලාදීහි ච පඤ්චහි සල්ලෙහි අන්තොහදයං පවිසිය විද්ධත්තා සල්ලවිද්ධානං රුප්පතං.

Hierbei bedeutet „Erhebt euch!“ (uṭṭhahatha): Erhebt euch von euren Sitzen, strengt euch an, bemüht euch, seid nicht träge. „Setzt euch auf!“ (nisīdatha) bedeutet: Nachdem ihr die Beine gekreuzt habt, setzt euch hin, um euch dem Meditationsobjekt zu widmen. „Welchen Nutzen hat das Schlafen für euch?“ (ko attho supitena vo) bedeutet: Welchen Nutzen hat das Schlafen für euch, die ihr in die Hauslosigkeit gezogen seid, um das parinibbāna ohne Anhaften zu erlangen? Denn durch Schlafen kann kein Ziel erreicht werden. „Welchen Schlaf kann es für die Bedrängten geben, die von einem Pfeil Durchbohrten, die leiden?“ (āturānañhi kā niddā, sallaviddhāna ruppataṃ) bedeutet: Wenn Menschen, die von einer an irgendeinem noch so kleinen Körperteil aufgetretenen Krankheit wie einer Augenkrankheit gequält werden, oder die von einem auch nur ein oder zwei Zoll tief eingedrungenen Pfeil – sei es aus Eisen, Knochen, Zahn, Horn oder Holz – verletzt werden und leiden, keinen Schlaf finden, welchen Schlaf kann es dann für euch geben, deren ganzer Strom von Geist und Körper durch die verschiedenen entstandenen Krankheiten der Befleckungen bedrängt ist, und die ihr von den fünf Pfeilen wie Gier usw., die tief ins Herz gedrungen sind, durchbohrt seid und leidet?

335. එවං වත්වා පුන භගවා භිය්‍යොසොමත්තාය තෙ භික්ඛූ උස්සාහෙන්තො සංවෙජෙන්තො ච ආහ – ‘‘උට්ඨහථ…පෙ… වසානුගෙ’’ති. තත්‍රායං සාධිප්පායයොජනා අත්ථවණ්ණනා – එවං කිලෙසසල්ලවිද්ධානඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, කාලො පබුජ්ඣිතුං. කිං කාරණං? මණ්ඩපෙය්‍යමිදං, භික්ඛවෙ, බ්‍රහ්මචරියං, සත්ථා සම්මුඛීභූතො, ඉතො පුබ්බෙ පන වො දීඝරත්තං සුත්තං, ගිරීසු සුත්තං, නදීසු සුත්තං, සමෙසු සුත්තං, විසමෙසු සුත්තං, රුක්ඛග්ගෙසුපි සුත්තං අදස්සනා අරියසච්චානං, තස්මා තස්සා නිද්දාය අන්තකිරියත්ථං උට්ඨහථ නිසීදථ දළ්හං සික්ඛථ සන්තියා.

335. Nachdem der Erhabene dies gesagt hatte, sprach er, um jene Mönche noch mehr anzuspornen und aufzurütteln: „Erhebt euch… [wie oben]… die unter seine Gewalt geraten sind“. Hier ist die beabsichtigte Erklärung der Bedeutung: „Mönche, da ihr so vom Pfeil der Befleckungen durchbohrt seid, ist es für euch an der Zeit aufzuwachen. Aus welchem Grund? Dieses heilige Leben, Mönche, ist wie der reinste Rahm von geklärter Butter, und der Lehrer steht euch von Angesicht zu Angesicht gegenüber. Vor dieser Zeit aber habt ihr lange Zeit geschlafen – geschlafen auf Bergen, geschlafen an Flüssen, im ebenen Gelände, im unebenen Gelände, selbst auf den Wipfeln von Bäumen –, weil ihr die edlen Wahrheiten nicht gesehen habt. Darum erhebt euch, setzt euch auf, um diesem Schlaf ein Ende zu machen, und übt euch standhaft für den Frieden.“

තත්ථ පුරිමපාදස්සත්ථො වුත්තනයො එව. දුතියපාදෙ පන සන්තීති තිස්සො සන්තියො – අච්චන්තසන්ති, තදඞ්ගසන්ති, සම්මුතිසන්තීති, නිබ්බානවිපස්සනාදිට්ඨිගතානමෙතං අධිවචනං. ඉධ පන අච්චන්තසන්ති නිබ්බානමධිප්පෙතං, තස්මා නිබ්බානත්ථං දළ්හං සික්ඛථ, අසිථිලපරක්කමා හුත්වා සික්ඛථාති වුත්තං හොති. කිං කාරණං? මා වො පමත්තෙ විඤ්ඤාය, මච්චුරාජා අමොහයිත්ථ වසානුගෙ[Pg.72], මා තුම්හෙ ‘‘පමත්තා එතෙ’’ති එවං ඤත්වා මච්චුරාජපරියායනාමො මාරො වසානුගෙ අමොහයිත්ථ, යථා තස්ස වසං ගච්ඡථ, එවං වසානුගෙ කරොන්තො මා අමොහයිත්ථාති වුත්තං හොති.

Darin ist die Bedeutung des ersten Versfußes bereits in der zuvor beschriebenen Weise erklärt. Im zweiten Versfuß aber bezieht sich „Friede“ (santi) auf drei Arten von Frieden: den letztendlichen Frieden, den teilweisen Frieden und den konventionellen Frieden. Dies sind Bezeichnungen für Nibbāna, Vipassanā (Einsicht) und Ansichten. Hier jedoch ist der letztendliche Friede, das Nibbāna, gemeint. Darum bedeutet „übt euch standhaft für den Frieden“: Übt euch für das Nibbāna, übt euch mit unerschlaffender Tatkraft. Aus welchem Grund? „Dass euch der König des Todes nicht als nachlässig erkennt und euch täuscht, die ihr unter seine Gewalt geraten seid.“ Das bedeutet: Möge Māra, der auch den Namen „König des Todes“ trägt, nicht erkennen: „Diese sind nachlässig“, und euch, die ihr unter seine Gewalt geraten seid, täuschen. Es bedeutet: Er soll euch nicht täuschen und euch so behandeln, dass ihr unter seine Gewalt geratet.

336. යතො තස්ස වසං අනුපගච්ඡන්තා යාය දෙවා මනුස්සා ච…පෙ… සමප්පිතා, යාය දෙවා ච මනුස්සා ච අත්ථිකා රූපසද්දගන්ධරසඵොට්ඨබ්බත්ථිකා, තං රූපාදිං සිතා නිස්සිතා අල්ලීනා හුත්වා තිට්ඨන්ති, තරථ සමතික්කමථ එතං නානප්පකාරෙසු විසයෙසු විසටවිත්ථිණ්ණවිසාලත්තා විසත්තිකං භවභොගතණ්හං. ඛණො වො මා උපච්චගා, අයං තුම්හාකං සමණධම්මකරණක්ඛණො මා අතික්කමි. යෙසඤ්හි අයමෙවරූපො ඛණො අතික්කමති, යෙ ච ඉමං ඛණං අතික්කමන්ති, තෙ ඛණාතීතා හි සොචන්ති නිරයම්හි සමප්පිතා, නිරස්සාදට්ඨෙන නිරයසඤ්ඤිතෙ චතුබ්බිධෙපි අපායෙ පතිට්ඨිතා ‘‘අකතං වත නො කල්‍යාණ’’න්තිආදිනා නයෙන සොචන්ති.

336. Damit ihr nicht unter seine Gewalt geratet, überwindet, überschreitet dieses Anhaften, dieses Begehren nach Dasein und Genuss, das sich wegen seiner Ausbreitung, Ausdehnung und Weite in den verschiedenen Sinnesbereichen ausgebreitet hat; jenes Begehren, durch das Götter und Menschen, voller Begehren nach Formen, Tönen, Düften, Geschmack und Berührungen, an diesen Formen usw. hängen, sich auf sie stützen und an ihnen haften bleiben. Lasst den günstigen Zeitpunkt nicht an euch vorübergehen. Dieser gegenwärtige Moment ist für euch die Gelegenheit, die Pflichten eines Asketen auszuüben; lasst ihn nicht verstreichen. Denn diejenigen, an denen eine solche Gelegenheit vorübergeht, und diejenigen, die diese Gelegenheit verpassen, die trauern, wenn sie in der Hölle gelandet sind. Sie sind in den vier niederen Welten etabliert, die wegen des Fehlens jeglicher Freude als Hölle bezeichnet werden, und trauern auf diese Weise: „Ach, wir haben kein heilsames Wirken getan!“ und so weiter.

337. එවං භගවා තෙ භික්ඛූ උස්සාහෙත්වා සංවෙජෙත්වා ච ඉදානි තෙසං තං පමාදවිහාරං විගරහිත්වා සබ්බෙව තෙ අප්පමාදෙ නියොජෙන්තො ‘‘පමාදො රජො’’ති ඉමං ගාථමාහ. තත්ථ පමාදොති සඞ්ඛෙපතො සතිවිප්පවාසො, සො චිත්තමලිනට්ඨෙන රජො. තං පමාදමනුපතිතො පමාදානුපතිතො, පමාදානුපතිතත්තා අපරාපරුප්පන්නො පමාදො එව, සොපි රජො. න හි කදාචි පමාදො නාම අරජො අත්ථි. තෙන කිං දීපෙති? මා තුම්හෙ ‘‘දහරා තාව මයං පච්ඡා ජානිස්සාමා’’ති විස්සාසමාපජ්ජිත්ථ. දහරකාලෙපි හි පමාදො රජො, මජ්ඣිමකාලෙපි ථෙරකාලෙපි පමාදානුපතිතත්තා මහාරජො සඞ්කාරකූටො එව හොති, යථා ඝරෙ එකද්වෙදිවසිකො රජො රජො එව, වඩ්ඪමානො පන ගණවස්සිකො සඞ්කාරකූටො එව හොති. එවං සන්තෙපි පන පඨමවයෙ බුද්ධවචනං පරියාපුණිත්වා ඉතරවයෙසු සමණධම්මං කරොන්තො, පඨමවයෙ වා පරියාපුණිත්වා මජ්ඣිමවයෙ සුණිත්වා පච්ඡිමවයෙ සමණධම්මං කරොන්තොපි භික්ඛු පමාදවිහාරී න හොති අප්පමාදානුලොමපටිපදං පටිපන්නත්තා. යො පන සබ්බවයෙසු පමාදවිහාරී දිවාසෙය්‍යං ආමිසකථඤ්ච අනුයුත්තො, සෙය්‍යථාපි තුම්හෙ, තස්සෙව සො පඨමවයෙ පමාදො රජො, ඉතරවයෙසු පමාදානුපතිතො මහාපමාදො ච මහාරජො එවාති.

337. Nachdem der Erhabene jene Mönche so angespornt und aufgerüttelt hatte, tadelte er nun ihr Verweilen in Nachlässigkeit und spornte sie alle zur Emsigkeit an, indem er diesen Vers sprach: „Nachlässigkeit ist Staub“. Hierbei ist „Nachlässigkeit“ (pamāda) kurz gesagt das Fehlen von Achtsamkeit; sie ist „Staub“ (rajo), weil sie den Geist trübt. Dem folgend, was nachlässig ist, bedeutet „nachlässig folgend“. Wegen dieses fortlaufenden Folgens ist die nacheinander entstandene Nachlässigkeit selbst Staub. Denn niemals gibt es eine Nachlässigkeit, die staubfrei wäre. Was zeigt er damit? „Werdet nicht leichtsinnig, indem ihr denkt: Wir sind noch jung, wir werden es später verstehen.“ Denn auch in der Jugend ist Nachlässigkeit Staub, und im mittleren Alter sowie im Alter als älterer Mönch wird sie durch das fortlaufende Versinken in Nachlässigkeit zu einem großen Staub, ja zu einem Müllhaufen. Dies ist wie in einem Haus, wo der Schmutz von ein oder zwei Tagen bloßer Staub ist, aber wenn er jahrelang anwächst, wird er zu einem großen Müllhaufen. Dennoch: Wenn ein Mönch im ersten Lebensabschnitt das Wort des Buddha erlernt und in den anderen Lebensabschnitten das Asketenleben führt, oder wenn er im ersten Lebensabschnitt lernt, im mittleren Alter zuhört und im letzten Lebensabschnitt das Asketenleben führt, verweilt er nicht in Nachlässigkeit, da er den Weg beschritten hat, der mit Emsigkeit übereinstimmt. Wer jedoch in allen Lebensabschnitten in Nachlässigkeit verweilt, sich dem Tagschlaf und weltlichen Gesprächen widmet – so wie ihr –, für den ist diese Nachlässigkeit im ersten Lebensabschnitt Staub, und in den anderen Lebensabschnitten wird sie durch das fortlaufende Versinken in Nachlässigkeit zu einer großen Nachlässigkeit und zu einem großen Staub.

එවං [Pg.73] තෙසං පමාදවිහාරං විගරහිත්වා අප්පමාදෙ නියොජෙන්තො ආහ – ‘‘අප්පමාදෙන විජ්ජාය, අබ්බහෙ සල්ලමත්තනො’’ති, තස්සත්ථො – යස්මා එවමෙසො සබ්බදාපි පමාදො රජො, තස්මා සතිඅවිප්පවාසසඞ්ඛාතෙන අප්පමාදෙන ආසවානං ඛයඤාණසඞ්ඛාතාය ච විජ්ජාය පණ්ඩිතො කුලපුත්තො උද්ධරෙ අත්තනො හදයනිස්සිතං රාගාදිපඤ්චවිධං සල්ලන්ති අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං සමාපෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ සංවෙගමාපජ්ජිත්වා තමෙව ධම්මදෙසනං මනසි කරිත්වා පච්චවෙක්ඛමානා විපස්සනං ආරභිත්වා පඤ්චසතාපි තෙ භික්ඛූ අරහත්තෙ පතිට්ඨහිංසූති.

Nachdem er so ihr Verweilen in Nachlässigkeit getadelt und sie zur Emsigkeit angespornt hatte, sprach er: „Durch Emsigkeit, durch klares Wissen, ziehe man den Pfeil aus sich selbst heraus.“ Die Bedeutung ist: Da diese Nachlässigkeit auf diese Weise immer Staub ist, soll der weise edle Sohn durch Emsigkeit, was das Nicht-Abweichen von der Achtsamkeit bedeutet, und durch klares Wissen, was das Wissen um die Vernichtung der Triebe bedeutet, den in seinem Herzen sitzenden fünffachen Pfeil wie Gier usw. aus sich selbst herausziehen. So schloss er die Lehrrede mit dem Höhepunkt der Arhatschaft ab. Am Ende der Lehrrede wurden diese fünfhundert Mönche von tiefer Erschütterung ergriffen, nahmen sich ebendiese Lehrrede zu Herzen, übten bei der Reflexion Vipassanā und wurden in der Arhatschaft gefestigt.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය

In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zur Khuddaka-Sammlung,

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය උට්ඨානසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

ist die Erklärung des Uṭṭhāna-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen.

11. රාහුලසුත්තවණ්ණනා

11. Die Erklärung des Rāhula-Sutta

338. කච්චි අභිණ්හසංවාසාති රාහුලසුත්තං. කා උප්පත්ති? භගවා සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුජ්ඣිත්වා බොධිමණ්ඩතො අනුපුබ්බෙන කපිලවත්ථුං ගන්ත්වා තත්ථ රාහුලකුමාරෙන ‘‘දායජ්ජං මෙ සමණ දෙහී’’ති දායජ්ජං යාචිතො සාරිපුත්තත්ථෙරං ආණාපෙසි – ‘‘රාහුලකුමාරං පබ්බාජෙහී’’ති. තං සබ්බං ඛන්ධකට්ඨකථායං (මහාව. අට්ඨ. 105) වුත්තනයෙනෙව ගහෙතබ්බං. එවං පබ්බජිතං පන රාහුලකුමාරං වුඩ්ඪිප්පත්තං සාරිපුත්තත්ථෙරොව උපසම්පාදෙසි, මහාමොග්ගල්ලානත්ථෙරො අස්ස කම්මවාචාචරියො අහොසි. තං භගවා ‘‘අයං කුමාරො ජාතිආදිසම්පන්නො, සො ජාතිගොත්තකුලවණ්ණපොක්ඛරතාදීනි නිස්සාය මානං වා මදං වා මා අකාසී’’ති දහරකාලතො පභුති යාව න අරියභූමිං පාපුණි, තාව ඔවදන්තො අභිණ්හං ඉමං සුත්තමභාසි. තස්මා චෙතං සුත්තපරියොසානෙපි වුත්තං ‘‘ඉත්ථං සුදං භගවා ආයස්මන්තං රාහුලං ඉමාහි ගාථාහි අභිණ්හං ඔවදතී’’ති. තත්ථ පඨමගාථායං අයං සඞ්ඛෙපත්ථො ‘‘කච්චි ත්වං, රාහුල, අභිණ්හං සංවාසහෙතු ජාතිආදීනං අඤ්ඤතරෙන වත්ථුනා න පරිභවසි පණ්ඩිතං, ඤාණපදීපස්ස ධම්මදෙසනාපදීපස්ස ච ධාරණතො උක්කාධාරො මනුස්සානං [Pg.74] කච්චි අපචිතො තයා, කච්චි නිච්චං පූජිතො තයා’’ති ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං සන්ධාය භණති.

338. „Hoffentlich [nicht wegen des] beständigen Zusammenlebens“ (kacci abhiṇhasaṃvāsā) ist die Rāhula-Lehrrede. Was ist die Entstehungsgeschichte? Als der Erhabene die vollkommene Selbst-Erleuchtung erlangt hatte, begab er sich vom Ort der Erleuchtung nacheinander nach Kapilavatthu. Als er dort vom Prinzen Rāhula um sein Erbe gebeten wurde mit den Worten: „Gib mir mein Erbe, o Asket!“, wies er den ehrwürdigen Sāriputta an: „Lass den Knaben Rāhula in die Hauslosigkeit hinausgehen.“ All dies ist in der Weise zu verstehen, wie es im Kommentar zu den Khandhakas dargelegt ist. Nachdem der Knabe Rāhula so in die Hauslosigkeit hinausgegangen war und das entsprechende Alter erreicht hatte, erteilte ihm der ehrwürdige Sāriputta die volle Ordination, und der ehrwürdige Mahāmoggallāna war sein Lehrer für das Ordinationsverfahren. Der Erhabene dachte: „Dieser Knabe besitzt eine hohe Geburt und andere Vorzüge. Er soll nicht wegen seiner Geburt, seiner Sippe, seiner Familie, seiner Hautfarbe, seiner Schönheit oder anderer Vorzüge in Dünkel oder Stolz verfallen.“ Daher belehrte er ihn von seiner Kindheit an, bis er die Stufe der Edlen erreichte, fortwährend mit dieser Lehrrede. Darum heißt es auch am Ende dieser Lehrrede: „In dieser Weise belehrte der Erhabene den ehrwürdigen Rāhula fortlaufend mit diesen Versen.“ Hier ist die kurze Bedeutung des ersten Verses: „Hoffentlich, Rāhula, verachtest du den Weisen nicht aufgrund des beständigen Zusammenlebens wegen deiner Geburt oder eines anderen Umstands? Wird der Fackelträger der Menschen — so genannt, weil er das Licht der Erkenntnis und das Licht der Dhamma-Lehre trägt — von dir stets geachtet? Wird er von dir stets verehrt?“ Dies sprach der Erhabene mit Bezug auf den ehrwürdigen Sāriputta.

339. එවං වුත්තෙ ආයස්මා රාහුලො ‘‘නාහං භගවා නීචපුරිසො විය සංවාසහෙතු මානං වා මදං වා කරොමී’’ති දීපෙන්තො ඉමං පටිගාථමාහ ‘‘නාහං අභිණ්හසංවාසා’’ති. සා උත්තානත්ථා එව.

339. Als dies gesagt war, sprach der ehrwürdige Rāhula als Antwort diesen Gegenvers: „Ich tue dies nicht wegen des beständigen Zusammenlebens...“, um damit anzuzeigen: „Erhabener, ich erzeuge nicht wie ein gemeiner Mensch Dünkel oder Stolz aufgrund des Zusammenlebens.“ Dieser Vers hat eine offensichtliche Bedeutung.

340. තතො නං භගවා උත්තරිං ඔවදන්තො පඤ්ච කාමගුණෙතිආදිකා අවසෙසගාථායො ආහ. තත්ථ යස්මා පඤ්ච කාමගුණා සත්තානං පියරූපා පියජාතිකා අතිවිය සත්තෙහි ඉච්ඡිතා පත්ථිතා, මනො ච නෙසං රමයන්ති, තෙ චායස්මා රාහුලො හිත්වා සද්ධාය ඝරා නික්ඛන්තො, න රාජාභිනීතො, න චොරාභිනීතො, න ඉණට්ටො, න භයට්ටො, න ජීවිකාපකතො, තස්මා නං භගවා ‘‘පඤ්ච කාමගුණෙ හිත්වා, පියරූපෙ මනොරමෙ, සද්ධාය ඝරා නික්ඛම්මා’’ති සමුත්තෙජෙත්වා ඉමස්ස නෙක්ඛම්මස්ස පතිරූපාය පටිපත්තියා නියොජෙන්තො ආහ – ‘‘දුක්ඛස්සන්තකරො භවා’’ති.

340. Daraufhin sprach der Erhabene, um ihn weiter zu belehren, die übrigen Verse, beginnend mit: „Nachdem man die fünf Stränge der Sinnlichkeit aufgegeben hat...“ Da die fünf Stränge der Sinnlichkeit für die Wesen von angenehmer Natur und von liebenswerter Art sind, von den Wesen überaus begehrt und ersehnt werden und ihren Geist erfreuen, und der ehrwürdige Rāhula diese aufgegeben hatte, indem er aus Glauben das Hausleben verließ — und nicht, weil er von Königen oder Räubern dazu gezwungen wurde, oder wegen Schulden, wegen Furcht oder um seinen Lebensunterhalt zu sichern —, spornte ihn der Erhabene an, indem er sprach: „Nachdem man die fünf Stränge der Sinnlichkeit aufgegeben hat, die von angenehmer Natur und geistbeglückend sind, und aus Glauben das Haus verlassen hat...“ Und um ihn zu der Praxis anzuhalten, die dieser Entsagung entspricht, sagte er: „Werde einer, der dem Leiden ein Ende bereitet.“

තත්ථ සියා ‘‘නනු චායස්මා දායජ්ජං පත්ථෙන්තො බලක්කාරෙන පබ්බාජිතො, අථ කස්මා භගවා ආහ – ‘සද්ධාය ඝරා නික්ඛම්මා’’’ති වුච්චතෙ – නෙක්ඛම්මාධිමුත්තත්තා. අයඤ්හි ආයස්මා දීඝරත්තං නෙක්ඛම්මාධිමුත්තො පදුමුත්තරසම්මාසම්බුද්ධස්ස පුත්තං උපරෙවතං නාම සාමණෙරං දිස්වා සඞ්ඛො නාම නාගරාජා හුත්වා සත්ත දිවසෙ දානං දත්වා තථාභාවං පත්ථෙත්වා තතො පභුති පත්ථනාසම්පන්නො අභිනීහාරසම්පන්නො සතසහස්සකප්පෙ පාරමියො පූරෙත්වා අන්තිමභවං උපපන්නො. එවං නෙක්ඛම්මාධිමුත්තතඤ්චස්ස භගවා ජානාති. තථාගතබලඤ්ඤතරඤ්හි එතං ඤාණං. තස්මා ආහ – ‘‘සද්ධාය ඝරා නික්ඛම්මා’’ති. අථ වා දීඝරත්තං සද්ධායෙව ඝරා නික්ඛම්ම ඉදානි දුක්ඛස්සන්තකරො භවාති අයමෙත්ථ අධිප්පායො.

Hierzu könnte eingewandt werden: „Wurde der Ehrwürdige nicht gewaltsam in die Hauslosigkeit geführt, während er doch nur sein Erbe verlangte? Warum also sagte der Erhabene: ‚aus Glauben das Haus verlassen zu haben‘?“ Darauf wird geantwortet: Weil er zur Entsagung geneigt war. Denn dieser Ehrwürdige war seit langer Zeit zur Entsagung hin geneigt; nachdem er den Novizen namens Uparevata, den Sohn des vollkommen Erleuchteten Padumuttara, gesehen hatte, wurde er zu einem Schlangenkönig namens Saṅkha, gab sieben Tage lang Gaben und strebte nach einem solchen Zustand. Von da an, ausgestattet mit diesem Streben und dieser Entschlossenheit, erfüllte er über einhunderttausend Äonen hinweg die Vollkommenheiten, bis er in seiner letzten Existenz wiedergeboren wurde. So wusste der Erhabene um seine Neigung zur Entsagung; denn dieses Wissen ist eine der Kräfte des Tathāgata. Darum sagte er: „aus Glauben das Haus verlassen zu haben“. Oder aber die Absicht hierbei ist: „Nachdem du seit langer Zeit aus Glauben das Haus verlassen hast, werde nun einer, der dem Leiden ein Ende bereitet.“

341. ඉදානිස්ස ආදිතො පභුති වට්ටදුක්ඛස්ස අන්තකිරියාය පටිපත්තිං දස්සෙතුං ‘‘මිත්තෙ භජස්සු කල්‍යාණෙ’’තිආදිමාහ. තත්ථ සීලාදීහි අධිකා කල්‍යාණමිත්තා නාම, තෙ භජන්තො හිමවන්තං නිස්සාය මහාසාලා මූලාදීහි විය සීලාදීහි වඩ්ඪති. තෙනාහ – ‘‘මිත්තෙ භජස්සු කල්‍යාණෙ’’ති. පන්තඤ්ච සයනාසනං, විවිත්තං අප්පනිග්ඝොසන්ති යඤ්ච සයනාසනං පන්තං දූරං විවිත්තං අප්පාකිණ්ණං අප්පනිග්ඝොසං, යත්ථ මිගසූකරාදිසද්දෙන අරඤ්ඤසඤ්ඤා [Pg.75] උප්පජ්ජති, තථාරූපං සයනාසනඤ්ච භජස්සු. මත්තඤ්ඤූ හොහි භොජනෙති පමාණඤ්ඤූ හොහි, පටිග්ගහණමත්තං පරිභොගමත්තඤ්ච ජානාහීති අත්ථො. තත්ථ පටිග්ගහණමත්තඤ්ඤුනා දෙය්‍යධම්මෙපි අප්පෙ දායකෙපි අප්පං දාතුකාමෙ අප්පමෙව ගහෙතබ්බං, දෙය්‍යධම්මෙ අප්පෙ දායකෙ පන බහුං දාතුකාමෙපි අප්පමෙව ගහෙතබ්බං, දෙය්‍යධම්මෙ පන බහුතරෙ දායකෙපි අප්පං දාතුකාමෙ අප්පමෙව ගහෙතබ්බං, දෙය්‍යධම්මෙපි බහුතරෙ දායකෙපි බහුං දාතුකාමෙ අත්තනො බලං ජානිත්වා ගහෙතබ්බං. අපිච මත්තායෙව වණ්ණිතා භගවතාති පරිභොගමත්තඤ්ඤුනා පුත්තමංසං විය අක්ඛබ්භඤ්ජනමිව ච යොනිසො මනසි කරිත්වා භොජනං පරිභුඤ්ජිතබ්බන්ති.

341. Um ihm nun von Anfang an die Praxis zur Beendigung des Leidens im Daseinskreislauf zu zeigen, sprach der Erhabene: „Geselle dich zu edlen Freunden...“ Hierbei sind „edle Freunde“ jene, die in Tugend und anderen Vorzügen überragend sind. Wer sich zu ihnen gesellt, wächst in Tugend und anderen Tugenden, so wie große Sāl-Bäume, gestützt auf den Himalaya, an ihren Wurzeln und anderen Teilen wachsen. Darum sagte er: „Geselle dich zu edlen Freunden.“ „Und eine entlegene Lagerstätte, einsam und geräuscharm“: Eine Lagerstätte, die entlegen, weit weg, einsam, ungestört und geräuscharm ist, wo durch die Laute von Wild, Wildschweinen und anderen Tieren die Vorstellung des Waldes aufkommt — eine solche Lagerstätte suche auf. „Sei mäßig im Essen“: Sei einer, der das rechte Maß kennt; das bedeutet: kenne das Maß beim Empfangen und das Maß beim Verzehren. Dabei gilt für den, der das Maß beim Empfangen kennt: Wenn die Gabe gering ist und auch der Geber nur wenig geben möchte, sollte man nur wenig nehmen. Wenn die Gabe gering ist, der Geber aber viel geben möchte, sollte man ebenfalls nur wenig nehmen. Wenn die Gabe reichlicher ist, der Geber aber nur wenig geben möchte, sollte man nur wenig nehmen. Wenn die Gabe reichlicher ist und der Geber viel geben möchte, sollte man unter Berücksichtigung der eigenen Bedürfnisse und Kapazitäten nehmen. Zudem wird vom Erhabenen stets die Mäßigung gelobt. Wer das Maß beim Verzehr kennt, sollte die Nahrung mit weiser Erwägung verzehren, so wie man das Fleisch des eigenen Sohnes oder das Schmierfett für eine Wagenachse betrachten würde.

342. එවමිමාය ගාථාය බ්‍රහ්මචරියස්ස උපකාරභූතාය කල්‍යාණමිත්තසෙවනාය නියොජෙත්වා සෙනාසනභොජනමුඛෙන ච පච්චයපරිභොගපාරිසුද්ධිසීලෙ සමාදපෙත්වා ඉදානි යස්මා චීවරාදීසු තණ්හාය මිච්ඡාආජීවො හොති, තස්මා තං පටිසෙධෙත්වා ආජීවපාරිසුද්ධිසීලෙ සමාදපෙන්තො ‘‘චීවරෙ පිණ්ඩපාතෙ චා’’ති ඉමං ගාථමාහ. තත්ථ පච්චයෙති ගිලානප්පච්චයෙ. එතෙසූති එතෙසු චතූසු චීවරාදීසු භික්ඛූනං තණ්හුප්පාදවත්ථූසු. තණ්හං මාකාසීති ‘‘හිරිකොපීනපටිච්ඡාදනාදිඅත්ථමෙව තෙ චත්තාරො පච්චයා නිච්චාතුරානං පුරිසානං පටිකාරභූතා ජජ්ජරඝරස්සෙවිමස්ස අතිදුබ්බලස්ස කායස්ස උපත්ථම්භභූතා’’තිආදිනා නයෙන ආදීනවං පස්සන්තො තණ්හං මා ජනෙසි, අජනෙන්තො අනුප්පාදෙන්තො විහරාහීති වුත්තං හොති. කිං කාරණං? මා ලොකං පුනරාගමි. එතෙසු හි තණ්හං කරොන්තො තණ්හාය ආකඩ්ඪියමානො පුනපි ඉමං ලොකං ආගච්ඡති. සො ත්වං එතෙසු තණ්හං මාකාසි, එවං සන්තෙ න පුන ඉමං ලොකං ආගමිස්සසීති.

342. Nachdem er ihn so durch diesen Vers zu dem für das geistliche Leben förderlichen Umgang mit edlen Freunden angehalten hatte und ihn in Bezug auf Lagerstatt und Nahrung zur sittlichen Reinheit beim Gebrauch der Lebensbedürfnisse ermutigt hatte, sprach er nun diesen Vers: „Für Gewand und Almosenspeise...“, um ihn zur sittlichen Reinheit des Lebensunterhalts anzuhalten, da durch das Begehren nach Gewändern und anderen Dingen ein falscher Lebensunterhalt entsteht. Dabei bedeutet „bei den Lebensbedürfnissen“: bei den Lebensbedürfnissen für Kranke. „Für diese“: für diese vier Grundlagen für das Entstehen von Begehren bei Mönchen, nämlich Gewänder und so weiter. „Bringe kein Begehren auf“: Dies bedeutet: „Diese vier Lebensbedürfnisse dienen lediglich dazu, die Schamteile zu bedecken und so weiter. Sie sind wie Heilmittel für Menschen, die beständig krank sind, und wie Stützen für diesen hinfälligen Körper, der einem baufälligen Haus gleicht.“ Wer so die Gefahr sieht, soll kein Begehren erzeugen; verweile, ohne es zu erzeugen oder entstehen zu lassen. Aus welchem Grund? „Kehre nicht wieder in die Welt zurück.“ Denn wer Begehren nach diesen Dingen aufbringt, wird vom Begehren fortgezogen und kehrt wieder in diese Welt zurück. Du also, bringe kein Begehren nach ihnen auf. Wenn dem so ist, wirst du nicht wieder in diese Welt zurückkehren.

එවං වුත්තෙ ආයස්මා රාහුලො ‘‘චීවරෙ තණ්හං මාකාසීති මං භගවා ආහා’’ති චීවරපටිසංයුත්තානි ද්වෙ ධුතඞ්ගානි සමාදියි පංසුකූලිකඞ්ගඤ්ච, තෙචීවරිකඞ්ගඤ්ච. ‘‘පිණ්ඩපාතෙ තණ්හං මාකාසීති මං භගවා ආහා’’ති පිණ්ඩපාතපටිසංයුත්තානි පඤ්ච ධුතඞ්ගානි සමාදියි – පිණ්ඩපාතිකඞ්ගං, සපදානචාරිකඞ්ගං, එකාසනිකඞ්ගං, පත්තපිණ්ඩිකඞ්ගං, ඛලුපච්ඡාභත්තිකඞ්ගන්ති. ‘‘සෙනාසනෙ තණ්හං මාකාසීති මං භගවා ආහා’’ති සෙනාසනපටිසංයුත්තානි [Pg.76] ඡ ධුතඞ්ගානි සමාදියි – ආරඤ්ඤිකඞ්ගං, අබ්භොකාසිකඞ්ගං, රුක්ඛමූලිකඞ්ගං, යථාසන්ථතිකඞ්ගං, සොසානිකඞ්ගං, නෙසජ්ජිකඞ්ගන්ති. ‘‘ගිලානප්පච්චයෙ තණ්හං මාකාසීති මං භගවා ආහා’’ති සබ්බප්පච්චයෙසු යථාලාභං යථාබලං යථාසාරුප්පන්ති තීහි සන්තොසෙහි සන්තුට්ඨො අහොසි, යථා තං සුබ්බචො කුලපුත්තො පදක්ඛිණග්ගාහී අනුසාසනින්ති.

Als dies gesagt wurde, dachte der ehrwürdige Rāhula: „Der Erhabene hat zu mir gesagt: ‚Erzeuge kein Begehren nach einer Robe‘“, und er übernahm zwei mit der Robe verbundene strenge Übungen (dhutaṅgas), nämlich das Tragen von Lumpenkleidung (paṃsukūlikaṅga) und das Tragen von nur drei Roben (tecīvarikaṅga). Er dachte: „Der Erhabene hat zu mir gesagt: ‚Erzeuge kein Begehren nach Almosenspeise‘“, und er übernahm fünf mit der Almosenspeise verbundene strenge Übungen, nämlich das Gehen auf Almosengang (piṇḍapātikaṅga), das ununterbrochene Sammeln von Haus zu Haus (sapadānacārikaṅga), das Essen an einer einzigen Sitzung (ekāsanikaṅga), das Essen nur aus der Almosenschale (pattapiṇḍikaṅga) und das Verweigern von nachträglich angebotener Speise (khalupacchābhattikaṅga). Er dachte: „Der Erhabene hat zu mir gesagt: ‚Erzeuge kein Begehren nach einer Unterkunft‘“, und er übernahm sechs mit der Unterkunft verbundene strenge Übungen, nämlich das Wohnen im Wald (āraññikaṅga), das Wohnen unter freiem Himmel (abbhokāsikaṅga), das Wohnen am Fuße eines Baumes (rukkhamūlikaṅga), das Sichzufriedengeben mit jeder angebotenen Liegestatt (yathāsanthatikaṅga), das Wohnen auf einem Leichenfeld (sosānikaṅga) und die Übung des dauernden Sitzens (nesajjikaṅga). Er dachte: „Der Erhabene hat zu mir gesagt: ‚Erzeuge kein Begehren nach Arznei für Kranke‘“, und er war hinsichtlich aller Erfordernisse mit den drei Arten der Zufriedenheit zufrieden, nämlich der Zufriedenheit mit dem, was man erhält, der Zufriedenheit nach den eigenen Kräften und der Zufriedenheit mit dem, was angemessen ist, so wie ein folgsamer Sohn aus gutem Hause eine Unterweisung ehrerbietig annimmt.

343. එවං භගවා ආයස්මන්තං රාහුලං ආජීවපාරිසුද්ධිසීලෙ සමාදපෙත්වා ඉදානි අවසෙසසීලෙ සමථවිපස්සනාසු ච සමාදපෙතුං ‘‘සංවුතො පාතිමොක්ඛස්මි’’න්තිආදිමාහ. තත්ථ සංවුතො පාතිමොක්ඛස්මින්ති එත්ථ භවස්සූති පාඨසෙසො. භවාති අන්තිමපදෙන වා සම්බන්ධො වෙදිතබ්බො, තථා දුතියපදෙ. එවමෙතෙහි ද්වීහි වචනෙහි පාතිමොක්ඛසංවරසීලෙ, ඉන්ද්‍රියසංවරසීලෙ ච සමාදපෙසි. පාකටවසෙන චෙත්ථ පඤ්චින්ද්‍රියානි වුත්තානි. ලක්ඛණතො පන ඡට්ඨම්පි වුත්තංයෙව හොතීති වෙදිතබ්බං. සති කායගතා ත්‍යත්ථූති එවං චතුපාරිසුද්ධිසීලෙ පතිට්ඨිතස්ස තුය්හං චතුධාතුවවත්ථානචතුබ්බිධසම්පජඤ්ඤානාපානස්සතිආහාරෙපටිකූලසඤ්ඤාභාවනාදිභෙදා කායගතා සති අත්ථු භවතු, භාවෙහි නන්ති අත්ථො. නිබ්බිදාබහුලො භවාති සංසාරවට්ටෙ උක්කණ්ඨනබහුලො සබ්බලොකෙ අනභිරතසඤ්ඤී හොහීති අත්ථො.

343. Nachdem der Erhabene den ehrwürdigen Rāhula so zur Sittlichkeit der Reinigung des Lebensunterhalts (ājīvapārisuddhisīla) angehalten hatte, sprach er nun, um ihn zur übrigen Sittlichkeit sowie zu Ruhe und Einsicht (samatha-vipassanā) anzuhalten, die Strophe, die mit „Zügel dich im Pātimokkha“ (saṃvuto pātimokkhasmiṃ) beginnt. Darin ist bei „saṃvuto pātimokkhasmiṃ“ das Wort „bhavassu“ („sei!“) als Textergänzung hinzuzufügen. Oder es ist eine Verbindung mit dem letzten Wort „bhava“ („sei!“) anzunehmen, und ebenso im zweiten Versfuß. So hielt er ihn durch diese beiden Aussagen zur Sittlichkeit der Pātimokkha-Zügelung und zur Sittlichkeit der Zügelung der Sinnesfähigkeiten an. Hierbei werden die fünf Sinnesorgane genannt, da sie offenkundig sind. Es ist jedoch zu verstehen, dass dem Wesen nach (lakkhaṇato) auch das sechste (das Geistesorgan) mitgenannt ist. „Körperachtsamkeit soll dir eigen sein“ (sati kāyagatā tyatthu) bedeutet: „Für dich, der du in der vierfachen reinen Sittlichkeit gefestigt bist, soll es Körperachtsamkeit geben, unterteilt in das Bestimmen der vier Elemente, das vierfache klare Wissen, die Vergegenwärtigung des Ein- und Ausatmens sowie die Betrachtung der Widerwärtigkeit der Nahrung usw. Entfalte sie!“ – das ist die Bedeutung. „Sei voller Überdruss“ (nibbidābahulo bhava) bedeutet: „Sei voller Überdruss gegenüber dem Kreislauf des Saṃsāra und nimm keine Freude an der ganzen Welt wahr“ – das ist die Bedeutung.

344. එත්තාවතා නිබ්බෙධභාගියං උපචාරභූමිං දස්සෙත්වා ඉදානි අප්පනාභූමිං දස්සෙන්තො ‘‘නිමිත්තං පරිවජ්ජෙහී’’තිආදිමාහ. තත්ථ නිමිත්තන්ති රාගට්ඨානියං සුභනිමිත්තං. තෙනෙව නං පරතො විසෙසෙන්තො ආහ – ‘‘සුභං රාගූපසඤ්හිත’’න්ති. පරිවජ්ජෙහීති අමනසිකාරෙන පරිච්චජාහි. අසුභාය චිත්තං භාවෙහීති යථා සවිඤ්ඤාණකෙ අවිඤ්ඤාණකෙ වා කායෙ අසුභභාවනා සම්පජ්ජති, එවං චිත්තං භාවෙහි. එකග්ගං සුසමාහිතන්ති උපචාරසමාධිනා එකග්ගං, අප්පනාසමාධිනා සුසමාහිතං. යථා තෙ ඊදිසං චිත්තං හොති, තථා නං භාවෙහීති අත්ථො.

344. Nachdem er bis hierher die Stufe der Annäherungskonzentration (upacārabhūmi), die zur Durchdringung führt, gezeigt hat, sprach er nun, um die Stufe der Vollsammlung (appanābhūmi) aufzuzeigen, die Worte, die mit „Meide das Zeichen“ (nimittaṃ parivajjehi) beginnen. Dabei bedeutet „Zeichen“ (nimitta) das schöne Zeichen (subhanimitta), welches die Grundlage für Begierde ist. Genau deshalb bestimmte er es im Folgenden näher und sagte: „das Schöne, das mit Begierde verbunden ist“ (subhaṃ rāgūpasañhitaṃ). „Meide“ (parivajjehi) bedeutet: Gib es auf, indem du ihm keine Aufmerksamkeit schenkst. „Entfalte den Geist bezüglich des Unreinen“ (asubhāya cittaṃ bhāvehi) bedeutet: Entfalte den Geist so, dass die Betrachtung des Unreinen (asubhabhāvanā) an einem beseelten oder unbeseelten Körper gelingt. „Einspitzig, wohlgesammelt“ (ekaggaṃ susamāhitanti) bedeutet: Einspitzig durch Annäherungskonzentration (upacārasamādhi), wohlgesammelt durch Vollsammlung (appanāsamādhi). „Entfalte ihn so, dass dein Geist auf diese Weise beschaffen ist“ – das ist die Bedeutung.

345. එවමස්ස අප්පනාභූමිං දස්සෙත්වා විපස්සනං දස්සෙන්තො ‘‘අනිමිත්ත’’න්තිආදිමාහ. තත්ථ අනිමිත්තඤ්ච භාවෙහීති එවං නිබ්බෙධභාගියෙන සමාධිනා සමාහිතචිත්තො විපස්සනං භාවෙහීති වුත්තං හොති. විපස්සනා හි ‘‘අනිච්චානුපස්සනාඤාණං නිච්චනිමිත්තතො විමුච්චතීති අනිමිත්තො විමොක්ඛො’’තිආදිනා [Pg.77] නයෙන රාගනිමිත්තාදීනං වා අග්ගහණෙන අනිමිත්තවොහාරං ලභති. යථාහ –

345. Nachdem er ihm so die Stufe der Vollsammlung gezeigt hatte, sprach er nun, um die Einsicht (vipassanā) aufzuzeigen, die Worte, die mit „das Zeichenlose“ (animittaṃ) beginnen. Darin bedeutet „und entfalte das Zeichenlose“ (animittañca bhāvehi): „Entfalte mit einem durch die zur Durchdringung führende Konzentration wohlgesammelten Geist die Einsicht.“ Denn die Einsicht erhält die Bezeichnung „zeichenlos“ (animittavohāra) nach der Methode, die beginnt mit: „Das Wissen der Betrachtung der Vergänglichkeit befreit sich vom Zeichen der Beständigkeit, daher ist es die zeichenlose Befreiung (animitto vimokkho)“, oder weil sie das Zeichen von Begierde usw. nicht ergreift. Wie es heißt:

‘‘සො ඛ්වාහං, ආවුසො, සබ්බනිමිත්තානං අමනසිකාරා අනිමිත්තං චෙතොසමාධිං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. තස්ස මය්හං, ආවුසො, ඉමිනා විහාරෙන විහරතො නිමිත්තානුසාරි විඤ්ඤාණං හොතී’’ති (සං. නි. 4.340).

„Ich nun, ihr Brüder, verweilte, indem ich alle Zeichen nicht beachtete, nach dem Eintritt in die zeichenlose Geistessammlung. Während ich in diesem Zustand verweilte, ihr Brüder, folgte mein Bewusstsein den Zeichen.“ (SN 40.9)

මානානුසයමුජ්ජහාති ඉමාය අනිමිත්තභාවනාය අනිච්චසඤ්ඤං පටිලභිත්වා ‘‘අනිච්චසඤ්ඤිනො, මෙඝිය, අනත්තසඤ්ඤා සණ්ඨාති, අනත්තසඤ්ඤී අස්මිමානසමුග්ඝාතං පාපුණාතී’’ති එවමාදිනා (අ. නි. 9.3; උදා. 31) අනුක්කමෙන මානානුසයං උජ්ජහ පජහ පරිච්චජාහීති අත්ථො. තතො මානාභිසමයා, උපසන්තො චරිස්සසීති අථෙවං අරියමග්ගෙන මානස්ස අභිසමයා ඛයා වයා පහානා පටිනිස්සග්ගා උපසන්තො නිබ්බුතො සීතිභූතො සබ්බදරථපරිළාහවිරහිතො යාව අනුපාදිසෙසාය නිබ්බානධාතුයා පරිනිබ්බාසි, තාව සුඤ්ඤතානිමිත්තාප්පණිහිතානං අඤ්ඤතරඤ්ඤතරෙන ඵලසමාපත්තිවිහාරෙන චරිස්සසි විහරිස්සසීති අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨාපෙසි.

„Gib die Neigung zum Dünkel auf“ (mānānusayamujjahā) bedeutet: Nachdem man durch diese Entfaltung des Zeichenlosen die Wahrnehmung der Vergänglichkeit (aniccasaññā) erlangt hat, soll man Schritt für Schritt – gemäß Worten wie: „Bei einem, der die Vergänglichkeit wahrnimmt, Meghiya, festigt sich die Wahrnehmung des Nicht-Selbst; wer das Nicht-Selbst wahrnimmt, gelangt zur Vernichtung des Ich-Dünkels (asmimāna)“ – die latente Neigung zum Dünkel aufgeben, abwerfen und loslassen. Das ist die Bedeutung. „Danach wirst du nach der Überwindung des Dünkels beruhigt einhergehen“ (tato mānābhisamayā, upasanto carissasi) bedeutet: Danach wirst du durch die Überwindung des Dünkels mittels des edlen Pfades, durch dessen Versiegen, Vergehen, Aufgeben und Loslassen, beruhigt, erloschen, abgekühlt und frei von aller Pein und Fieberhitze sein. Bis du im rückstandslosen Erlöschenselement (anupādisesa-nibbānadhātu) völlig erlischt, wirst du mittels des Verweilens in dieser oder jener Fruchtbetrachtung (phalasamāpatti) – sei es der Leerheit, der Zeichenlosigkeit oder der Wunschlosigkeit – einhergehen, das heißt verweilen. So schloss er die Lehrrede mit dem Arhattum als Höhepunkt ab.

තතො පරං ‘‘ඉත්ථං සුදං භගවා’’තිආදි සඞ්ගීතිකාරකානං වචනං. තත්ථ ඉත්ථං සුදන්ති ඉත්ථං සු ඉදං, එවමෙවාති වුත්තං හොති. සෙසමෙත්ථ උත්තානත්ථමෙව. එවං ඔවදියමානො චායස්මා රාහුලො පරිපාකගතෙසු විමුත්තිපරිපාචනියෙසු ධම්මෙසු චූළරාහුලොවාදසුත්තපරියොසානෙ අනෙකෙහි දෙවතාසහස්සෙහි සද්ධිං අරහත්තෙ පතිට්ඨාසීති.

Danach sind die Worte, die mit „So [sprach] der Erhabene“ (itthaṃ sudaṃ bhagavā) beginnen, die Worte der Konzilsteilnehmer (saṅgītikārakas). Darin bedeutet „itthaṃ sudaṃ“: „genauso“, „ebenso“. Der Rest ist hier von ganz offensichtlicher Bedeutung. Als der ehrwürdige Rāhula so ermahnt wurde und die zur Befreiung reifenden Eigenschaften (vimuttiparipācanīya dhammā) zur Reife gelangt waren, wurde er am Ende des Cūḷarāhulovāda-Suttas zusammen mit vielen Tausenden von Gottheiten im Arhattum gefestigt.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය

In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zur Kurzen Sammlung (Khuddaka-Anmerkung),

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය රාහුලසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

ist die Erklärung des Rāhula-Suttas im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen.

12. නිග්‍රොධකප්පසුත්ත-(වඞ්ගීසසුත්ත)-වණ්ණනා

12. Erklärung des Nigrodhakappa-Suttas (Vaṅgīsa-Suttas)

එවං මෙ සුතන්ති නිග්‍රොධකප්පසුත්තං, ‘‘වඞ්ගීසසුත්ත’’න්තිපි වුච්චති. කා උප්පත්ති? අයමෙව යාස්ස නිදානෙ වුත්තා. තත්ථ එවං මෙතිආදීනි වුත්තත්ථානෙව, යතො [Pg.78] තානි අඤ්ඤානි ච තථාවිධානි ඡඩ්ඩෙත්වා අවුත්තනයමෙව වණ්ණයිස්සාම. අග්ගාළවෙ චෙතියෙති ආළවියං අග්ගචෙතියෙ. අනුප්පන්නෙ හි භගවති අග්ගාළවගොතමකාදීනි අනෙකානි චෙතියානි අහෙසුං යක්ඛනාගාදීනං භවනානි. තානි උප්පන්නෙ භගවති මනුස්සා විනාසෙත්වා විහාරෙ අකංසු, තෙනෙව ච නාමෙන වොහරිංසු. තතො අග්ගාළවචෙතියසඞ්ඛාතෙ විහාරෙ විහරතීති වුත්තං හොති. ආයස්මතො වඞ්ගීසස්සාති එත්ථ ආයස්මාති පියවචනං, වඞ්ගීසොති තස්ස ථෙරස්ස නාමං. සො ජාතිතො පභුති එවං වෙදිතබ්බො – සො කිර පරිබ්බාජකස්ස පුත්තො පරිබ්බාජිකාය කුච්ඡිම්හි ජාතො අඤ්ඤතරං විජ්ජං ජානාති, යස්සානුභාවෙන ඡවසීසං ආකොටෙත්වා සත්තානං ගතිං ජානාති. මනුස්සාපි සුදං අත්තනො ඤාතීනං කාලකතානං සුසානතො සීසානි ආනෙත්වා තං තෙසං ගතිං පුච්ඡන්ති. සො ‘‘අසුකනිරයෙ නිබ්බත්තො, අසුකමනුස්සලොකෙ’’ති වදති. තෙ තෙන විම්හිතා තස්ස බහුං ධනං දෙන්ති. එවං සො සකලජම්බුදීපෙ පාකටො අහොසි.

„So habe ich gehört“ (Evaṃ me sutaṃ) bezieht sich auf das Nigrodhakappa-Sutta, welches auch als „Vaṅgīsa-Sutta“ bezeichnet wird. Was ist der Anlass seines Entstehens? Genau dieser wird in der Einleitung (Nidāna) dieses Suttas dargelegt. Darin sind die Ausdrücke wie „So habe ich gehört“ und andere bereits in ihrer Bedeutung erklärt worden; da dies so ist, werden wir diese und andere ähnliche Ausdrücke auslassen und nur die noch nicht dargelegte Methode (avuttanaya) erläutern. „Im Aggāḷava-Heiligtum“ (Aggāḷave cetiye) bedeutet im Hauptheiligtum in Āḷavī. Denn bevor der Erhabene in der Welt erschienen war, gab es zahlreiche Heiligtümer (cetiyā) wie das Aggāḷava-, das Gotamaka-Heiligtum und andere, welche die Wohnstätten von Yakkhas, Nāgas und anderen Wesen waren. Als der Erhabene erschienen war, zerstörten die Menschen diese und errichteten Klöster (vihārā) an ihrer Stelle, benannten sie jedoch weiterhin mit denselben Namen. Daher heißt es, dass er im Kloster wohnte, das als das Aggāḷava-Heiligtum bekannt war. „Des Ehrwürdigen Vaṅgīsa“ (āyasmato vaṅgīsassa): Hierbei ist „Ehrwürdiger“ (āyasmā) ein liebevolles Wort der Ansprache, und „Vaṅgīsa“ ist der Name dieses Theras (Älteren). Seine Lebensgeschichte von der Geburt an ist wie folgt zu verstehen: Er war der Sohn eines wandernden Asketen (paribbājaka), geboren aus dem Schoß einer wandernden Asketin (paribbājikā), und er beherrschte eine bestimmte geheime Kunst (vijjā). Durch deren Macht konnte er, indem er an den Schädel eines Toten klopfte, den Wiedergeburtsort (gati) der Wesen erkennen. Auch die Menschen brachten die Schädel ihrer verstorbenen Verwandten vom Friedhof herbei und fragten ihn nach deren Bestimmung. Er sagte dann: „Er ist in dieser oder jener Hölle wiedergeboren, oder in dieser oder jener Menschenwelt.“ Darüber staunend gaben sie ihm viel Geld. So wurde er in ganz Jambudīpa berühmt.

සො සතසහස්සකප්පං පූරිතපාරමී අභිනීහාරසම්පන්නො පඤ්චහි පුරිසසහස්සෙහි පරිවුතො ගාමනිගමජනපදරාජධානීසු විචරන්තො සාවත්ථිං අනුප්පත්තො. තෙන ච සමයෙන භගවා සාවත්ථියං විහරති, සාවත්ථිවාසිනො පුරෙභත්තං දානං දත්වා පච්ඡාභත්තං සුනිවත්ථා සුපාරුතා පුප්ඵගන්ධාදීනි ගහෙත්වා ධම්මස්සවනත්ථාය ජෙතවනං ගච්ඡන්ති. සො තෙ දිස්වා ‘‘මහාජනකායො කුහිං ගච්ඡතී’’ති පුච්ඡි. අථස්ස තෙ ආචික්ඛිංසු – ‘‘බුද්ධො ලොකෙ උප්පන්නො, සො බහුජනහිතාය ධම්මං දෙසෙති, තත්ථ ගච්ඡාමා’’ති. සොපි තෙහි සද්ධිං සපරිවාරො ගන්ත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදිත්වා එකමන්තං නිසීදි. අථ නං භගවා ආමන්තෙසි – ‘‘කිං, වඞ්ගීස, ජානාසි කිර තාදිසං විජ්ජං, යාය සත්තානං ඡවසීසානි ආකොටෙත්වා ගතිං පවෙදෙසී’’ති? ‘‘එවං, භො ගොතම, ජානාමී’’ති. භගවා නිරයෙ නිබ්බත්තස්ස සීසං ආහරාපෙත්වා දස්සෙසි, සො නඛෙන ආකොටෙත්වා ‘‘නිරයෙ නිබ්බත්තස්ස සීසං භො ගොතමා’’ති ආහ. එවං සබ්බගතිනිබ්බත්තානං සීසානි දස්සෙසි, සොපි තථෙව ඤත්වා ආරොචෙසි. අථස්ස භගවා ඛීණාසවසීසං දස්සෙසි, සො පුනප්පුනං ආකොටෙත්වා න අඤ්ඤාසි. තතො භගවා ‘‘අවිසයො [Pg.79] තෙ එත්ථ වඞ්ගීස, මමෙවෙසො විසයො, ඛීණාසවසීස’’න්ති වත්වා ඉමං ගාථමභාසි –

Er hatte seine Vollkommenheiten (pāramī) über hunderttausend Weltalter (kappa) hinweg erfüllt, besaß die reife Entschlossenheit (abhinīhāra) und reiste, umgeben von fünftausend Männern, durch Dörfer, Städte, Provinzen und Hauptstädte, bis er schließlich in Sāvatthī eintraf. Zu jener Zeit verweilte der Erhabene in Sāvatthī. Die Einwohner von Sāvatthī gaben am Vormittag Almosen, kleideten und hüllten sich am Nachmittag ordentlich ein, nahmen Blumen, Wohlgerüche und anderes mit sich und gingen zum Jetavana-Hain, um das Dhamma zu hören. Er sah sie und fragte: „Wohin geht diese große Menschenmenge?“ Da erklärten sie ihm: „Ein Buddha ist in der Welt erschienen. Er lehrt das Dhamma zum Wohl der vielen Menschen; dorthin gehen wir.“ Auch er ging zusammen mit ihnen und seinem Gefolge dorthin, tauschte freundliche Grüße mit dem Erhabenen aus und setzte sich an eine Seite nieder. Da sprach der Erhabene ihn an: „Stimmt es, Vaṅgīsa, dass du eine solche Kunst beherrschst, mit der du, nachdem du an die Totenschädel von Wesen geklopft hast, deren Wiedergeburtsort verkündest?“ – „Ja, Herr Gotama, das tue ich.“ Der Erhabene ließ den Schädel eines in der Hölle Wiedergeborenen herbeibringen und zeigte ihn ihm. Er klopfte mit dem Fingernagel daran und sagte: „Dies ist der Schädel eines in der Hölle Wiedergeborenen, Herr Gotama.“ Auf diese Weise zeigte er ihm die Schädel von Wesen, die in allen Daseinsbereichen wiedergeboren worden waren, und er erkannte es auf dieselbe Weise und verkündete es. Schließlich zeigte ihm der Erhabene den Schädel eines Triebversiegten (khīṇāsava, d. h. eines Arahants). Er klopfte wieder und wieder daran, konnte es jedoch nicht erkennen. Daraufhin sprach der Erhabene: „Dies liegt außerhalb deines Bereichs, Vaṅgīsa; dies ist allein mein Bereich. Dies ist der Schädel eines Triebversiegten“, und er sprach diese Strophe:

‘‘ගතී මිගානං පවනං, ආකාසො පක්ඛිනං ගති;

විභවො ගති ධම්මානං, නිබ්බානං අරහතො ගතී’’ති. (පරි. 339);

„Der Wald ist das Ziel der Wildtiere, der Luftraum der Weg der Vögel; das Vergehen (vibhava) ist das Ziel aller Phänomene (dhamma), das Nibbāna ist das Ziel des Arahants.“

වඞ්ගීසො ගාථං සුත්වා ‘‘ඉමං මෙ, භො ගොතම, විජ්ජං දෙහී’’ති ආහ. භගවා ‘‘නායං විජ්ජා අපබ්බජිතානං සම්පජ්ජතී’’ති ආහ. සො ‘‘පබ්බාජෙත්වා වා මං, භො ගොතම, යං වා ඉච්ඡසි, තං කත්වා ඉමං විජ්ජං දෙහී’’ති ආහ. තදා ච භගවතො නිග්‍රොධකප්පත්ථෙරො සමීපෙ හොති, තං භගවා ආණාපෙසි – ‘‘තෙන හි, නිග්‍රොධකප්ප, ඉමං පබ්බාජෙහී’’ති. සො තං පබ්බාජෙත්වා තචපඤ්චකකම්මට්ඨානං ආචික්ඛි. වඞ්ගීසො අනුපුබ්බෙන පටිසම්භිදාප්පත්තො අරහා අහොසි. එතදග්ගෙ ච භගවතා නිද්දිට්ඨො ‘‘එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, මම සාවකානං භික්ඛූනං පටිභානවන්තානං යදිදං වඞ්ගීසො’’ති (අ. නි. 1.212).

Als Vaṅgīsa diese Strophe gehört hatte, sagte er: „Lehre mich diese Kunst, Herr Gotama!“ Der Erhabene sprach: „Diese Kunst gelingt nicht denen, die nicht in die Hauslosigkeit hinausgezogen sind (apabbajitānaṃ).“ Er entgegnete: „Dann, Herr Gotama, lasst mich die Hauslosigkeit antreten, oder tut, was immer Ihr wünscht, und lehrt mich diese Kunst!“ Zu jener Zeit befand sich der ältere Mönch Nigrodhakappa in der Nähe des Erhabenen. Der Erhabene wies ihn an: „Wohlan denn, Nigrodhakappa, lass ihn die Hauslosigkeit antreten!“ Dieser ließ ihn die Hauslosigkeit antreten und wies ihn in das Meditationsobjekt der fünf Körperteile mit der Haut als fünftem (tacapañcakakammaṭṭhāna) ein. Vaṅgīsa erlangte schrittweise die analytischen Wissenskräfte (paṭisambhidā) und wurde ein Arahant. Und er wurde vom Erhabenen als der Herausragendste in folgendem Bereich ausgewiesen: „Dies ist der Herausragendste, ihr Mönche, unter meinen Mönchsjüngern, die die Gabe der Geistesgegenwart (paṭibhānavantānaṃ) besitzen, nämlich Vaṅgīsa.“

එවං සමුදාගතස්ස ආයස්මතො වඞ්ගීසස්ස උපජ්ඣායො වජ්ජාවජ්ජාදිඋපනිජ්ඣායනෙන එවං ලද්ධවොහාරො නිග්‍රොධකප්පො නාම ථෙරො. කප්පොති තස්ස ථෙරස්ස නාමං, නිග්‍රොධමූලෙ පන අරහත්තං අධිගතත්තා ‘‘නිග්‍රොධකප්පො’’ති භගවතා වුත්තො. තතො නං භික්ඛූපි එවං වොහරන්ති. සාසනෙ ථිරභාවං පත්තොති ථෙරො. අග්ගාළවෙ චෙතියෙ අචිරපරිනිබ්බුතො හොතීති තස්මිං චෙතියෙ අචිරපරිනිබ්බුතො හොති. රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්සාති ගණම්හා වූපකට්ඨත්තා රහොගතස්ස කායෙන, පටිසල්ලීනස්ස චිත්තෙන තෙහි තෙහි විසයෙහි පටිනිවත්තිත්වා සල්ලීනස්ස. එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදීති ඉමිනා ආකාරෙන විතක්කො උප්පජ්ජි. කස්මා පන උදපාදීති. අසම්මුඛත්තා දිට්ඨාසෙවනත්තා ච. අයඤ්හි තස්ස පරිනිබ්බානකාලෙ න සම්මුඛා අහොසි, දිට්ඨපුබ්බඤ්චානෙන අස්ස හත්ථකුක්කුච්චාදිපුබ්බාසෙවනං, තාදිසඤ්ච අඛීණාසවානම්පි හොති ඛීණාසවානම්පි පුබ්බපරිචයෙන.

Der Präzeptor (upajjhāya) des auf diese Weise vollendeten ehrwürdigen Vaṅgīsa war der Ältere namens Nigrodhakappa, der diesen Namen (wörtlich: diese Bezeichnung) erhielt, weil er Fehlerhaftes und Fehlerloses und Ähnliches genau prüfte (upanijjhāyana). „Kappa“ war der eigentliche Name dieses Theras, da er jedoch am Fuße eines Banyanbaums (nigrodha) das Arahanttum erlangte, wurde er vom Erhabenen „Nigrodhakappa“ genannt. Danach bezeichneten ihn auch die Mönche so. Ein „Thera“ (Älterer) ist einer, der Festigkeit (thirabhāva) in der Lehre erlangt hat. „Er ist vor kurzem im Aggāḷava-Heiligtum völlig erloschen“ (aggāḷave cetiye aciraparinibbuto hoti) bedeutet, dass er in diesem Heiligtum vor kurzem das Parinibbāna erlangte. „Dem in die Einsamkeit Entwichenen, dem Zurückgezogenen“ (rahogatassa paṭisallīnassā): „in die Einsamkeit entwichen“ bedeutet physisch (kāyena) von der Gemeinschaft abgesondert; „zurückgezogen“ bedeutet geistig (cittena), indem er sich von den verschiedenen Sinnesobjekten abgewandt und in Stille verweilt hat. „Da stieg in seinem Geist folgender Gedanke auf“ (evaṃ cetaso parivitakko udapādi) bedeutet, dass auf diese Weise ein Gedanke entstand. Warum aber entstand dieser Gedanke? Weil er nicht persönlich anwesend war (asammukhattā) und wegen dem, was er zuvor gesehen und wahrgenommen hatte (diṭṭhāsevanattā). Denn er war zur Zeit des Parinibbāna seines Präzeptors nicht persönlich zugegen, und er hatte früher dessen frühere Angewohnheiten, wie unruhige Handbewegungen und Ähnliches, beobachtet. Ein solches Verhalten kommt sowohl bei Nicht-Triebversiegten (akhīṇāsava) als auch bei Triebversiegten (khīṇāsava) aufgrund früherer Gewöhnung (pubbaparicaya) vor.

තථා හි පිණ්ඩොලභාරද්වාජො පච්ඡාභත්තං දිවාවිහාරත්ථාය උදෙනස්ස උය්‍යානමෙව ගච්ඡති පුබ්බෙ රාජා හුත්වා තත්ථ පරිචාරෙසීති ඉමිනා පුබ්බපරිචයෙන, ගවම්පතිත්ථෙරො තාවතිංසභවනෙ සුඤ්ඤං දෙවවිමානං ගච්ඡති දෙවපුත්තො හුත්වා තත්ථ පරිචාරෙසීති ඉමිනා පුබ්බපරිචයෙන. පිලින්දවච්ඡො භික්ඛූ වසලවාදෙන සමුදාචරති අබ්බොකිණ්ණානි පඤ්ච ජාතිසතානි [Pg.80] බ්‍රාහ්මණො හුත්වා තථා අභාසීති ඉමිනා පුබ්බපරිචයෙන. තස්මා අසම්මුඛත්තා දිට්ඨාසෙවනත්තා චස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි ‘‘පරිනිබ්බුතො නු ඛො මෙ උපජ්ඣායො, උදාහු නො පරිනිබ්බුතො’’ති. තතො පරං උත්තානත්ථමෙව. එකංසං චීවරං කත්වාති එත්ථ පන පුන සණ්ඨාපනෙන එවං වුත්තං. එකංසන්ති ච වාමංසං පාරුපිත්වා ඨිතස්සෙතං අධිවචනං. යතො යථා වාමංසං පාරුපිත්වා ඨිතං හොති, තථා චීවරං කත්වාති එවමස්සත්ථො වෙදිතබ්බො. සෙසං පාකටමෙව.

So ging beispielsweise Piṇḍolabhāradvāja am Nachmittag zur Tagesrast stets in den Park des Königs Udena, weil er in einer früheren Existenz dort als König verweilt hatte – dies geschah aufgrund früherer Gewöhnung. Der ältere Mönch Gavampati pflegte zu einem leeren Götterpalast im Tāvatiṃsa-Himmel zu gehen, weil er in einer früheren Existenz dort als Göttersohn verweilt hatte – dies geschah aufgrund früherer Gewöhnung. Pilindavaccho pflegte die Mönche mit dem herablassenden Wort „Ausgestoßener“ (vasala) anzureden, weil er in fündeinhalbhundert (fünfhundert) aufeinanderfolgenden Leben als Brāhmane geboren worden war und stets so gesprochen hatte – dies geschah aufgrund früherer Gewöhnung. Da er also nicht anwesend war und aufgrund dessen, was er früher beobachtet hatte, stieg in seinem Geist jener Gedanke auf: „Ist mein Präzeptor wohl völlig erloschen (parinibbuta) oder ist er nicht völlig erloschen?“ Der darauffolgende Text ist von leicht verständlicher Bedeutung (uttānattha). „Indem er sein Gewand über eine Schulter legte“ (ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā): Dies wird hier im Hinblick auf das erneute Zurechtrücken des Gewandes gesagt. Das Wort „über eine Schulter“ (ekaṃsa) bezieht sich auf jemanden, der seine linke Schulter bedeckt hat. Daher ist die Bedeutung wie folgt zu verstehen: Er legte sein Gewand so an, dass die linke Schulter bedeckt war. Der Rest ist ohne Weiteres verständlich.

346. අනොමපඤ්ඤන්ති ඔමං වුච්චති පරිත්තං ලාමකං, න ඔමපඤ්ඤං, අනොමපඤ්ඤං, මහාපඤ්ඤන්ති අත්ථො. දිට්ඨෙව ධම්මෙති පච්චක්ඛමෙව, ඉමස්මිංයෙව අත්තභාවෙති වා අත්ථො. විචිකිච්ඡානන්ති එවරූපානං පරිවිතක්කානං. ඤාතොති පාකටො. යසස්සීති ලාභපරිවාරසම්පන්නො අභිනිබ්බුතත්තොති ගුත්තචිත්තො අපරිඩය්හමානචිත්තො වා.

346. „Von vollkommener Weisheit“ (anomapaññā): „oma“ bedeutet begrenzt, mangelhaft; nicht von mangelhafter Weisheit, sondern von nicht-mangelhafter Weisheit, das heißt von großer Weisheit – dies ist die Bedeutung. „In diesem gegenwärtigen Leben“ (diṭṭheva dhamme) bedeutet direkt erfahrbar (paccakkha) oder in genau diesem Dasein (attabhāve) – dies ist die Bedeutung. „Der Zweifel“ (vicikicchānaṃ) bezieht sich auf solche Gedankengänge. „Bekannt“ (ñāto) bedeutet offenkundig. „Ruhmvoll“ (yasassī) bedeutet mit Gewinn und Gefolge ausgestattet. „Innerlich erloschen“ (abhinibbutatto) bedeutet mit behütetem Geist oder mit einem Geist, der nicht fieberhaft brennt.

347. තයා කතන්ති නිග්‍රොධමූලෙ නිසින්නත්තා ‘‘නිග්‍රොධකප්පො’’ති වදතා තයා කතන්ති යථා අත්තනා උපලක්ඛෙති, තථා භණති. භගවා පන න නිසින්නත්තා එව තං තථා ආලපි, අපිච ඛො තත්ථ අරහත්තං පත්තත්තා. බ්‍රාහ්මණස්සාති ජාතිං සන්ධාය භණති. සො කිර බ්‍රාහ්මණමහාසාලකුලා පබ්බජිතො. නමස්සං අචරීති නමස්සමානො විහාසි. මුත්‍යපෙක්ඛොති නිබ්බානසඞ්ඛාතං විමුත්තිං අපෙක්ඛමානො, නිබ්බානං පත්ථෙන්තොති වුත්තං හොති. දළ්හධම්මදස්සීති භගවන්තං ආලපති. දළ්හධම්මො හි නිබ්බානං අභිජ්ජනට්ඨෙන, තඤ්ච භගවා දස්සෙති. තස්මා තං ‘‘දළ්හධම්මදස්සී’’ති ආහ.

347. „Von dir gegeben“ (tayā kataṃ): „Weil er am Fuße eines Banyanbaums (nigrodha) saß, nanntest du ihn Nigrodhakappa.“ Er spricht so, wie er es selbst auffasste. Der Erhabene sprach ihn jedoch nicht allein deshalb so an, weil er am Fuße eines Banyanbaums saß, sondern weil er dort die Arhatschaft erlangte. „Dem Brahmanen“ (brāhmaṇassa): Dies sagt er mit Bezug auf seine Herkunft; denn er soll aus einer wohlhabenden Brahmanenfamilie (brāhmaṇamahāsāla) in die Hauslosigkeit gezogen sein. „Er wandelte verehrend“ (namassaṃ acarī) bedeutet, er lebte in Verehrung. „Auf Befreiung bedacht“ (mutypekkho) bedeutet, nach der Befreiung namens Nibbāna Ausschau haltend; gemeint ist „Nibbāna anstrebend“. Mit „Der das Beständige sieht“ (daḷhadhammadassī) spricht er den Erhabenen an. Das „Beständige“ (daḷhadhammo) ist nämlich das Nibbāna aufgrund seiner unzerstörbaren Natur, und der Erhabene zeigt dieses auf. Daher nennt er ihn „den, der das Beständige sieht“.

348. සක්‍යාතිපි භගවන්තමෙව කුලනාමෙන ආලපති. මයම්පි සබ්බෙති නිරවසෙසපරිසං සඞ්ගණ්හිත්වා අත්තානං දස්සෙන්තො භණති. සමන්තචක්ඛූතිපි භගවන්තමෙව සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණෙන ආලපති. සමවට්ඨිතාති සම්මා අවට්ඨිතා ආභොගං කත්වා ඨිතා. නොති අම්හාකං. සවනායාති ඉමස්ස පඤ්හස්ස වෙය්‍යාකරණස්සවනත්ථාය. සොතාති සොතින්ද්‍රියානි. තුවං නො සත්ථා ත්වමනුත්තරොසීති ථුතිවචනමත්තමෙවෙතං.

348. Mit „O Sakya“ (sakyā) spricht er den Erhabenen bei seinem Familiennamen an. „Auch wir alle“ (mayampi sabbe): Er sagt dies, um sich selbst zusammen mit der gesamten übrigen Versammlung einzuschließen. Auch mit „O Allsehender“ (samantacakkhu) spricht er den Erhabenen im Hinblick auf sein Allwissenheitswissen (sabbaññutaññāṇa) an. „Ausgerichtet“ (samavaṭṭhitā) bedeutet gut ausgerichtet, aufmerksam verweilend, nachdem man den Geist darauf gerichtet hat. „Uns“ (no) bedeutet für uns. „Zu hören“ (savanāya) bedeutet, um die Beantwortung dieser Frage zu hören. „Ohren“ (sotā) sind die Gehörsinne (sotindriya). „Du bist unser Lehrer, du bist unübertrefflich“ (tuvaṃ no satthā tvamanuttarosi): Dies ist reiner Lobpreis.

349. ඡින්දෙව [Pg.81] නො විචිකිච්ඡන්ති අකුසලවිචිකිච්ඡාය නිබ්බිචිකිච්ඡො සො, විචිකිච්ඡාපතිරූපකං පන තං පරිවිතක්කං සන්ධායෙවමාහ. බ්‍රූහි මෙතන්ති බ්‍රූහි මෙ එතං, යං මයා යාචිතොසි ‘‘තං සාවකං සක්‍ය, මයම්පි සබ්බෙ අඤ්ඤාතුමිච්ඡාමා’’ති, බ්‍රූවන්තො ච තං බ්‍රාහ්මණං පරිනිබ්බුතං වෙදය භූරිපඤ්ඤ මජ්ඣෙව නො භාස, පරිනිබ්බුතං ඤත්වා මහාපඤ්ඤං භගවා මජ්ඣෙව අම්හාකං සබ්බෙසං භාස, යථා සබ්බෙව මයං ජානෙය්‍යාම. සක්කොව දෙවාන සහස්සනෙත්තොති ඉදං පන ථුතිවචනමෙව. අපිචස්ස අයං අධිප්පායො – යථා සක්කො සහස්සනෙත්තො දෙවානං මජ්ඣෙ තෙහි සක්කච්චං සම්පටිච්ඡිතවචනො භාසති, එවං අම්හාකං මජ්ඣෙ අම්හෙහි සම්පටිච්ඡිතවචනො භාසාති.

349. „Schneide unseren Zweifel ab!“ (chindeva no vicikicchaṃ): Er selbst ist frei von unheilsamem Zweifel, spricht dies jedoch in Bezug auf jenes Nachsinnen, das dem Zweifel ähnelt. „Verkünde mir dies“ (brūhi me taṃ) bedeutet: Sag mir das, worum ich dich gebeten habe, [nämlich]: „O Sakya, auch wir alle wünschen, über jenen Jünger Bescheid zu wissen.“ Und während du sprichst, verkünde uns, dass der Brahmane das Nibbāna erreicht hat, o weitblickender Weiser, sprich in unserer Mitte. Da du erkannt hast, dass er das Nibbāna erreicht hat, o Erhabener von großer Weisheit, sprich inmitten von uns allen, so dass wir alle es wissen mögen. „Wie der tausendäugige Sakka unter den Göttern“ (sakkova devānaṃ sahassanetto): Dies ist wiederum nur ein Lobpreis. Zudem ist dies seine Absicht: „Ebenso wie der tausendäugige Sakka in der Mitte der Götter spricht und seine Worte von ihnen ehrerbietig angenommen werden, so sprich in unserer Mitte, auf dass deine Worte von uns ehrerbietig angenommen werden.“

350. යෙ කෙචීති ඉමම්පි ගාථං භගවන්තං ථුනන්තොයෙව වත්තුකාමතං ජනෙතුං භණති. තස්සත්ථො යෙ කෙචි අභිජ්ඣාදයො ගන්ථා තෙසං අප්පහානෙ මොහවිචිකිච්ඡානං පහානාභාවතො ‘‘මොහමග්ගා’’ති ච ‘‘අඤ්ඤාණපක්ඛා’’ති ච ‘‘විචිකිච්ඡට්ඨානා’’ති ච වුච්චන්ති. සබ්බෙ තෙ තථාගතං පත්වා තථාගතස්ස දෙසනාබලෙන විද්ධංසිතා න භවන්ති නස්සන්ති. කිං කාරණං? චක්ඛුඤ්හි එතං පරමං නරානං, යස්මා තථාගතො සබ්බගන්ථවිධමනපඤ්ඤාචක්ඛුජනනතො නරානං පරමං චක්ඛුන්ති වුත්තං හොති.

350. Auch diesen Vers „Welche [Fesseln] auch immer...“ (ye keci) spricht er, indem er den Erhabenen lobt, um in ihm den Wunsch zu sprechen zu wecken. Dessen Bedeutung ist wie folgt zu verstehen: Welche Fesseln (ganthā) wie Habsucht (abhijjhā) und so weiter auch immer bestehen – da bei deren Nicht-Aufgabe auch Verblendung und Zweifel nicht aufgegeben werden, werden sie als „Pfade der Verblendung“ (mohamaggā), „Seiten der Unwissenheit“ (aññāṇapakkhā) und „Stätten des Zweifels“ (vicikicchaṭṭhānā) bezeichnet. Sie alle vergehen und existieren nicht mehr, sobald sie auf den Tathāgata treffen, durch die Kraft der Lehre des Tathāgata vernichtet. Was ist der Grund dafür? „Denn er ist das höchste Auge der Menschen“ (cakkhuñhi etaṃ paramaṃ narānaṃ): Weil der Tathāgata das Auge der Weisheit erzeugt, welches alle Fesseln zerschlägt, wird er als das höchste Auge der Menschen bezeichnet.

351. නො චෙ හි ජාතූති ඉමම්පි ගාථං ථුනන්තොයෙව වත්තුකාමතං ජනෙන්තොව භණති. තත්ථ ජාතූති එකංසවචනං. පුරිසොති භගවන්තං සන්ධායාහ. ජොතිමන්තොති පඤ්ඤාජොතිසමන්නාගතා සාරිපුත්තාදයො. ඉදං වුත්තං හොති – යදි භගවා යථා පුරත්ථිමාදිභෙදො වාතො අබ්භඝනං විහනති, එවං දෙසනාවෙගෙන කිලෙසෙ න විහනෙය්‍ය. තථා යථා අබ්භඝනෙන නිවුතො ලොකො තමොව හොති එකන්ධකාරො, එවං අඤ්ඤාණනිවුතොපි තමොවස්ස. යෙපි ඉමෙ දානි ජොතිමන්තො ඛායන්ති සාරිපුත්තාදයො, තෙපි නරා න තපෙය්‍යුන්ති.

351. Auch diesen Vers „Wenn gewiss kein Mensch...“ (no ce hi jātu) spricht er, um ihn zu loben und in ihm den Wunsch zu sprechen zu wecken. Darin ist „jātu“ ein Wort der Gewissheit. „Mensch“ (puriso) bezieht sich auf den Erhabenen. „Lichtvolle“ (jotimanto) sind jene wie Sāriputta und andere, die mit dem Licht der Weisheit ausgestattet sind. Dies soll damit gesagt sein: Wenn der Erhabene nicht die Befleckungen (kilese) durch die Wucht seiner Lehrverkündigung vertreiben würde, so wie ein Wind aus östlicher oder anderer Richtung eine dichte Wolkendecke (abbhaghanaṃ) zerstreut; und ebenso wie die von einer dichten Wolkendecke eingehüllte Welt eine einzige dichte Finsternis wäre, so wäre auch die von Unwissenheit eingehüllte Welt reine Finsternis. Und selbst jene Menschen, die jetzt als lichtvoll erscheinen, wie Sāriputta und andere, würden nicht leuchten.

352. ධීරා චාති ඉමම්පි ගාථං පුරිමනයෙනෙව භණති. තස්සත්ථො ධීරා ච පණ්ඩිතා පුරිසා පජ්ජොතකරා භවන්ති, පඤ්ඤාපජ්ජොතං උප්පාදෙන්ති. තස්මා අහං තං වීර පධානවීරියසමන්නාගතො භගවා තථෙව මඤ්ඤෙ ධීරොති ච [Pg.82] පජ්ජොතකරොත්වෙව ච මඤ්ඤාමි. මයඤ්හි විපස්සිනං සබ්බධම්මෙ යථාභූතං පස්සන්තං භගවන්තං ජානන්තා එව උපාගමුම්හා, තස්මා පරිසාසු නො ආවිකරොහි කප්පං, නිග්‍රොධකප්පං ආචික්ඛ පකාසෙහීති.

352. Auch diesen Vers „Und die Weisen...“ (dhīrā ca) spricht er auf dieselbe Weise wie zuvor. Dessen Bedeutung ist wie folgt: Die Weisen (dhīrā) und klugen Menschen sind Lichtbringer; sie erzeugen das Licht der Weisheit (paññāpajjota). „Darum, o Held (vīra) – o Erhabener, der du mit der Tatkraft des Strebens (padhānavīriya) ausgestattet bist –, sehe ich dich genau so an: Ich betrachte dich als einen Weisen und als einen Lichtbringer.“ „Denn im Wissen um den einsichtsvollen Erhabenen, der alle Phänomene so sieht, wie sie wirklich sind, sind wir zu ihm gekommen; darum offenbare uns in den Versammlungen Kappa, erzähle uns von Nigrodhakappa, mache ihn bekannt!“

353. ඛිප්පන්ති ඉමම්පි ගාථං පුරිමනයෙනෙව භණති. තස්සත්ථො ඛිප්පං ගිරං එරය ලහුං අචිරායමානො වචනං භාස, වග්ගුං මනොරමං භගවා. යථා සුවණ්ණහංසො ගොචරපටික්කන්තො ජාතස්සරවනසණ්ඩං දිස්වා ගීවං පග්ගය්හ උච්චාරෙත්වා රත්තතුණ්ඩෙන සණිකං අතරමානො වග්ගුං ගිරං නිකූජති නිච්ඡාරෙති, එවමෙව ත්වම්පි සණිකං නිකූජ, ඉමිනා මහාපුරිසලක්ඛණඤ්ඤතරෙන බින්දුස්සරෙන සුවිකප්පිතෙන සුට්ඨුවිකප්පිතෙන අභිසඞ්ඛතෙන. එතෙ මයං සබ්බෙව උජුගතා අවික්ඛිත්තමානසා හුත්වා තව නිකූජිතං සුණොමාති.

353. Auch diesen Vers „Schnell...“ (khippaṃ) spricht er auf dieselbe Weise wie zuvor. Dessen Bedeutung ist wie folgt: Lass schnell deine Stimme erschallen, sprich dein Wort geschwind und ohne Zögern, o Erhabener, lieblich und herzerfreuend (vagguṃ manoramaṃ). Genauso wie eine goldene Gans, die von ihrem Weideplatz zurückkehrt, beim Anblick eines Waldes mit einem natürlichen See den Hals emporreckt und streckt und mit ihrem roten Schnabel, langsam und ohne Eile, eine liebliche Melodie anstimmt und eine süße Stimme vernehmen lässt; genau so lass auch du langsam deine Stimme ertönen, mit dieser vollen, klangvollen Stimme (bindussara), die eines der Merkmale eines großen Mannes ist, wohlmoduliert, hervorragend moduliert und verfeinert. Wir alle hier, aufrecht und mit unzerstreutem Geist, wollen deiner lieblichen Stimme lauschen.

354. පහීනජාතිමරණන්ති ඉමම්පි ගාථං පුරිමනයෙනෙව භණති. තත්ථ න සෙසෙතීති අසෙසො, තං අසෙසං. සොතාපන්නාදයො විය කිඤ්චි අසෙසෙත්වා පහීනජාතිමරණන්ති වුත්තං හොති. නිග්ගය්හාති සුට්ඨු යාචිත්වා නිබන්ධිත්වා. ධොනන්ති ධුතසබ්බපාපං. වදෙස්සාමීති කථාපෙස්සාමි ධම්මං. න කාමකාරො හි පුථුජ්ජනානන්ති පුථුජ්ජනානමෙව හි කාමකාරො නත්ථි, යං පත්ථෙන්ති ඤාතුං වා වත්තුං වා, තං න සක්කොන්ති. සඞ්ඛෙය්‍යකාරො ච තථාගතානන්ති තථාගතානං පන වීමංසකාරො පඤ්ඤාපුබ්බඞ්ගමා කිරියා. තෙ යං පත්ථෙන්ති ඤාතුං වා වත්තුං වා, තං සක්කොන්තීති අධිප්පායො.

354. Auch diesen Vers „Der Geburt und Tod überwunden hat“ (pahīnajātimaraṇaṃ) spricht er auf dieselbe Weise wie zuvor. Darin bedeutet „restlos“ (asesa) „nichts übriglassend“. Anders als Stromeingetretene und andere hat er Geburt und Tod restlos überwunden, ohne einen Rest zu hinterlassen – dies ist damit gesagt. „Bedrängend“ (niggayha) bedeutet „eindringlich bittend und drängend“. „Den Reinen“ (dhona) bedeutet „den, der alles Übel abgeschüttelt hat“. „Ich werde ihn sprechen lassen“ (vadessāmi) bedeutet „ich werde ihn die Lehre darlegen lassen“. „Denn die Weltlinge können nicht nach ihrem Willen handeln“ (na kāmakāro hi puthujjanānaṃ): In der Tat haben Weltlinge keine Macht, nach ihrem eigenen Willen zu handeln; was sie zu wissen oder zu sagen wünschen, dazu sind sie nicht imstande. „Doch bei den Tathāgatas ist das Handeln von Einsicht geleitet“ (saṅkheyyakāro ca tathāgatānaṃ): Bei den Tathāgatas hingegen geht dem Handeln eine weise Prüfung und Erkenntnis voraus. Was sie zu wissen oder zu sagen wünschen, dazu sind sie imstande – dies ist die Bedeutung.

355. ඉදානි තං සඞ්ඛෙය්‍යකාරං පකාසෙන්තො ‘‘සම්පන්නවෙය්‍යාකරණ’’න්ති ගාථමාහ. තස්සත්ථො – තථා හි තව භගවා ඉදං සමුජ්ජුපඤ්ඤස්ස තත්ථ තත්ථ සමුග්ගහීතං වුත්තං පවත්තිතං සම්පන්නවෙය්‍යාකරණං, ‘‘සන්තතිමහාමත්තො සත්තතාලමත්තං අබ්භුග්ගන්ත්වා පරිනිබ්බායිස්සති, සුප්පබුද්ධො සක්කො සත්තමෙ දිවසෙ පථවිං පවිසිස්සතී’’ති එවමාදීසු අවිපරීතං දිට්ඨං. තතො පන සුට්ඨුතරං අඤ්ජලිං පණාමෙත්වා ආහ – අයමඤ්ජලී පච්ඡිමො සුප්පණාමිතො, අයමපරොපි අඤ්ජලී සුට්ඨුතරං පණාමිතො. මා මොහයීති මා නො අකථනෙන මොහයි ජානං ජානන්තො කප්පස්ස ගතිං. අනොමපඤ්ඤාති භගවන්තං ආලපති.

355. Nun sprach er, um diese Art der Untersuchung kundzutun, die Strophe, die mit „sampannaveyyākaraṇaṃ“ („vollkommene Erklärung“) beginnt. Deren Sinn ist wie folgt: Gewiss, Erhabener, diese von dir, dem von aufrechter Weisheit, hier und da dargelegte, verkündete und dargebotene vollkommene Erklärung wurde in Fällen wie: „Der Großminister Santati wird in die Höhe von sieben Palmen emporsteigen und das völlige Nibbāna erlangen; der Sakyer Suppabuddha wird am siebten Tag in die Erde einsinken“ als wahrhaftig und nicht verkehrt gesehen. Daraufhin neigte er noch ehrerbietiger seine zusammengelegten Hände und sprach: „Diese letzte ehrerbietige Begrüßung ist dargebracht“, was bedeutet: Auch diese weitere ehrerbietige Begrüßung ist noch vorzüglicher dargebracht. „Täusche uns nicht“ (mā mohayi) bedeutet: Täusche uns nicht, indem du schweigst, da du das Schicksal von Kappa kennst, ja wahrlich kennst. Mit „O du von vollkommener Weisheit“ (anomapañña) spricht er den Erhabenen an.

356. පරොවරන්ති [Pg.83] ඉමං පන ගාථං අපරෙනපි පරියායෙන අමොහනමෙව යාචන්තො ආහ. තත්ථ පරොවරන්ති ලොකියලොකුත්තරවසෙන සුන්දරාසුන්දරං දූරෙසන්තිකං වා. අරියධම්මන්ති චතුසච්චධම්මං. විදිත්වාති පටිවිජ්ඣිත්වා. ජානන්ති සබ්බං ඤෙය්‍යධම්මං ජානන්තො. වාචාභිකඞ්ඛාමීති යථා ඝම්මනි ඝම්මතත්තො පුරිසො කිලන්තො තසිතො වාරිං, එවං තෙ වාචං අභිකඞ්ඛාමි. සුතං පවස්සාති සුතසඞ්ඛාතං සද්දායතනං පවස්ස පග්ඝර මුඤ්ච පවත්තෙහි. ‘‘සුතස්ස වස්සා’’තිපි පාඨො, වුත්තප්පකාරස්ස සද්දායතනස්ස වුට්ඨිං වස්සාති අත්ථො.

356. Die Strophe beginnend mit „parovaraṃ“ sprach er, um den Erhabenen auf eine andere Weise inständig zu bitten, sie nicht im Unklaren zu lassen. Darin bedeutet „parovaraṃ“ (das Höhere und Niedrigere): im Sinne von weltlich und überweltlich, heilsam und unheilsam, oder fern und nah. „Ariyadhamma“ bezeichnet die Lehre der vier Wahrheiten. „Viditvā“ bedeutet: durchdrungen habend. „Jānaṃ“ bedeutet: alles Wissenswerte wissend. „Vācābhikaṅkhāmi“ (ich ersehne deine Worte) bedeutet: Wie im Sommer ein von der Hitze gepeinigter, erschöpfter und durstiger Mensch nach Wasser verlangt, ebenso ersehne ich deine Worte. „Sutaṃ pavassa“ (lass das Gehörte herabregnen) bedeutet: Lass den als „Gehörtes“ bezeichneten Tonbereich herabregnen, fließen, freiwerden und sich verbreiten. Es gibt auch die Lesart „sutassa vassā“, was bedeutet: Lass einen Regen des Tonbereichs der beschriebenen Art herabregnen.

357. ඉදානි යාදිසං වාචං අභිකඞ්ඛති, තං පකාසෙන්තො –

357. Um nun aufzuzeigen, welche Art von Worten er ersehnt, sprach er:

‘‘යදත්ථිකං බ්‍රහ්මචරියං අචරී,කප්පායනො කච්චිස්ස තං අමොඝං;

නිබ්බායි සො ආදු සඋපාදිසෙසො,යථා විමුත්තො අහු තං සුණොමා’’ති. –

„Das heilige Leben, das Kappāyana zu einem heilsamen Zweck führte – war es hoffentlich nicht vergeblich? Ist er völlig erloschen (ohne Daseinsrest) oder mit einem Daseinsrest? Wie er befreit wurde, das wollen wir hören.“

ගාථමාහ. තත්ථ කප්පායනොති කප්පමෙව පූජාවසෙන භණති. යථා විමුත්තොති ‘‘කිං අනුපාදිසෙසාය නිබ්බානධාතුයා යථා අසෙක්ඛා, උදාහු උපාදිසෙසාය යථා සෙක්ඛා’’ති පුච්ඡති. සෙසමෙත්ථ පාකටමෙව.

Dies ist die Strophe. Darin wird „Kappāyana“ aus Verehrung für Kappa selbst gesagt. Mit „yathā vimutto“ (wie er befreit wurde) fragt er: „Befreite er sich durch das Nibbāna-Element ohne Daseinsrest (anupādisesa-nibbānadhātu) wie die Unübertrefflichen (asekha), oder mit einem Daseinsrest (sa-upādisesa) wie die Lernenden (sekha)?“ Der Rest ist an dieser Stelle offensichtlich.

358. එවං ද්වාදසහි ගාථාහි යාචිතො භගවා තං වියාකරොන්තො –

358. Vom Ehrwürdigen Vaṅgīsa auf diese Weise mit zwölf Strophen gebeten, sprach der Erhabene, um dies zu erklären, die folgende Strophe:

‘‘අච්ඡෙච්ඡි තණ්හං ඉධ නාමරූපෙ, (ඉති භගවා)කණ්හස්ස සොතං දීඝරත්තානුසයිතං;

අතාරි ජාතිං මරණං අසෙසං,ඉච්චබ්‍රවී භගවා පඤ්චසෙට්ඨො’’ති. –

„„Er schnitt das Begehren hier nach Name-und-Form ab“, (so sprach der Erhabene) „den Strom des Dunklen (Māra), der lange Zeit schlummerte; er überwand Geburt und Tod gänzlich.“ So sprach der Erhabene, der Vorzüglichste unter den Fünfen.“

ගාථමාහ. තත්ථ පුරිමපදස්ස තාව අත්ථො – යාපි ඉමස්මිං නාමරූපෙ කාමතණ්හාදිභෙදා තණ්හාදීඝරත්තං අප්පහීනට්ඨෙන අනුසයිතා කණ්හනාමකස්ස මාරස්ස ‘‘සොත’’න්තිපි වුච්චති, තං කණ්හස්ස සොතභූතං දීඝරත්තානුසයිතං ඉධ නාමරූපෙ තණ්හං කප්පායනො ඡින්දීති. ඉති භගවාති ඉදං පනෙත්ථ සඞ්ගීතිකාරානං වචනං. අතාරි ජාතිං මරණං අසෙසන්ති සො [Pg.84] තං තණ්හං ඡෙත්වා අසෙසං ජාතිමරණං අතාරි, අනුපාදිසෙසාය නිබ්බානධාතුයා පරිනිබ්බායීති දස්සෙති. ඉච්චබ්‍රවී භගවා පඤ්චසෙට්ඨොති වඞ්ගීසෙන පුට්ඨො භගවා එතදවොච පඤ්චන්නං පඨමසිස්සානං පඤ්චවග්ගියානං සෙට්ඨො, පඤ්චහි වා සද්ධාදීහි ඉන්ද්‍රියෙහි, සීලාදීහි වා ධම්මක්ඛන්ධෙහි අතිවිසිට්ඨෙහි චක්ඛූහි ච සෙට්ඨොති සඞ්ගීතිකාරානමෙවිදං වචනං.

Dies ist die Strophe. Darin ist die Bedeutung des ersten Satzes zunächst wie folgt: Jenes Begehren bezüglich dieser Geist-und-Körperlichkeit (nāmarūpa), eingeteilt in Sinnesbegehren und so weiter, welches über lange Zeit hinweg im Sinne des Nicht-Aufgegeben-Seins schlummerte, wird auch als der „Strom des Māra“ namens „der Dunkle“ (kaṇha) bezeichnet. Kappāyana schnitt dieses Begehren hier bezüglich Geist-und-Körperlichkeit ab, welches der Strom des Dunklen war und lange Zeit schlummerte. „So sprach der Erhabene“ (iti bhagavā) sind hierbei die Worte der Konzilsschöpfer (saṅgītikārā). „Er überwand Geburt und Tod gänzlich“ (atāri jātiṃ maraṇaṃ asesaṃ) zeigt auf: Indem er jenes Begehren abschnitt, überwand er Geburt und Tod vollständig und erlosch im Nibbāna-Element ohne Daseinsrest (anupādisesa-nibbānadhātu). „So sprach der Erhabene, der Vorzüglichste unter den Fünfen“ (iccabravī bhagavā pañcaseṭṭho) bedeutet: Vom Ehrwürdigen Vaṅgīsa gefragt, sprach der Erhabene dies. Er ist der Vorzüglichste unter den ersten fünf Schülern, der Gruppe der fünf Mönche (pañcavaggiya), oder er ist der Vorzüglichste aufgrund der fünf Fähigkeiten beginnend mit Vertrauen (saddhā) oder aufgrund der Daseinsgruppen der Lehre (dhammakkhandha) beginnend mit Tugend (sīla) sowie aufgrund seiner hochentwickelten fünf Augen (cakkhu). Auch dies sind die Worte der Konzilsschöpfer.

359. එවං වුත්තෙ භගවතො භාසිතමභිනන්දමානසො වඞ්ගීසො ‘‘එස සුත්වා’’තිආදිගාථායො ආහ. තත්ථ පඨමගාථාය ඉසිසත්තමාති භගවා ඉසි ච සත්තමො ච උත්තමට්ඨෙන විපස්සීසිඛීවෙස්සභූකකුසන්ධකොණාගමනකස්සපනාමකෙ ඡ ඉසයො අත්තනා සහ සත්ත කරොන්තො පාතුභූතොතිපි ඉසිසත්තමො, තං ආලපන්තො ආහ. න මං වඤ්චෙසීති යස්මා පරිනිබ්බුතො, තස්මා තස්ස පරිනිබ්බුතභාවං ඉච්ඡන්තං මං න වඤ්චෙසි, න විසංවාදෙසීති අත්ථො. සෙසමෙත්ථ පාකටමෙව.

359. Als dies gesagt wurde, erfreute sich Vaṅgīsa über die Worte des Erhabenen und sprach die Strophen, die mit „esa sutvā“ („Dies hörend“) beginnen. Darin, in der ersten Strophe, spricht er ihn mit „isisattama“ (der siebte Seher) an: Der Erhabene ist sowohl ein Seher (isi) als auch der siebte im Sinne des Höchsten, oder er ist der siebte Seher, da er als der siebte zusammen mit den sechs Sehern namens Vipassī, Sikhī, Vessabhū, Kakusandha, Koṇāgamana und Kassapa erschien und sich selbst zum siebten machte. „Du hast mich nicht getäuscht“ (na maṃ vañcesi) bedeutet: Da er völlig erloschen ist, hast du mich, der ich um sein Erlöschen wissen wollte, nicht getäuscht, du hast mich nicht im Unklaren gelassen. Der Rest ist hierbei offensichtlich.

360. දුතියගාථාය යස්මා මුත්‍යපෙක්ඛො විහාසි, තස්මා තං සන්ධායාහ ‘‘යථාවාදී තථාකාරී, අහු බුද්ධස්ස සාවකො’’ති. මච්චුනො ජාලං තතන්ති තෙභූමකවට්ටෙ විත්ථතං මාරස්ස තණ්හාජාලං. මායාවිනොති බහුමායස්ස. ‘‘තථා මායාවිනො’’තිපි කෙචි පඨන්ති, තෙසං යො අනෙකාහි මායාහි අනෙකක්ඛත්තුම්පි භගවන්තං උපසඞ්කමි, තස්ස තථා මායාවිනොති අධිප්පායො.

360. In der zweiten Strophe heißt es, weil er „nach Befreiung strebend“ (mutyapekkha) lebte, in Bezug auf ihn: „Wie er sprach, so handelte er; er war ein wahrer Schüler des Buddha.“ „Das ausgebreitete Netz des Todes“ (maccuno jālaṃ tataṃ) bezeichnet das Netz des Begehrens von Māra, das über den dreifachen Daseinskreislauf (tebhūmakavaṭṭa) gespannt ist. „Des Täuschenden“ (māyāvino) bedeutet „desjenigen mit vielerlei Täuschungen“. Einige lesen auch „tathā māyāvino“ („ebenso des Täuschenden“); nach ihrer Ansicht bedeutet dies: Da Māra dem Erhabenen oft mit mancherlei Täuschungen entgegentrat, ist er „ein solcher Täuscher“.

361. තතියගාථාය ආදීති කාරණං. උපාදානස්සාති වට්ටස්ස. වට්ටඤ්හි උපාදාතබ්බට්ඨෙන ඉධ ‘‘උපාදාන’’න්ති වුත්තං, තස්සෙව උපාදානස්ස ආදිං අවිජ්ජාතණ්හාදිභෙදං කාරණං අද්දස කප්පොති එවං වත්තුං වට්ටති භගවාති අධිප්පායෙන වදති. අච්චගා වතාති අතික්කන්තො වත. මච්චුධෙය්‍යන්ති මච්චු එත්ථ ධියතීති මච්චුධෙය්‍යං, තෙභූමකවට්ටස්සෙතං අධිවචනං. තං සුදුත්තරං මච්චුධෙය්‍යං අච්චගා වතාති වෙදජාතො භණති. සෙසමෙත්ථ පාකටමෙවාති.

361. In der dritten Strophe bedeutet „ādi“ (Anfang) die Ursache. „Upādānassa“ (des Ergreifens) bedeutet des Daseinskreislaufs (vaṭṭa); denn der Kreislauf wird hier im Sinne des zu Ergreifenden als „upādāna“ (Ergreifen) bezeichnet. Er spricht dies mit der Absicht aus: Es ist angemessen zu sagen, o Erhabener, dass Kappa den Anfang jenes Ergreifens sah, nämlich die Ursache, die in Unwissenheit (avijjā), Begehren (taṇhā) und so weiter besteht. „Er überwand fürwahr“ (accagā vata) bedeutet „er ist fürwahr hinübergegangen“. „Bereich des Todes“ (maccudheyyaṃ): Weil der Tod hier herrscht, wird es „maccudheyya“ genannt, was eine Bezeichnung für den dreifachen Daseinskreislauf ist. Von freudiger Begeisterung erfüllt (vedajāto) spricht er: „Er hat fürwahr den schwer zu überwindenden Bereich des Todes überwunden.“ Der Rest ist an dieser Stelle offensichtlich.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය

In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zur Khuddaka-Sammlung,

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය නිග්‍රොධකප්පසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

dem Suttanipāta-Kommentar, ist die Erläuterung des Nigrodhakappa-Suttas abgeschlossen.

13. සම්මාපරිබ්බාජනීයසුත්ත-(මහාසමයසුත්ත)-වණ්ණනා

13. Erläuterung des Sammāparibbājanīya-Suttas (auch Mahāsamaya-Sutta genannt)

362. පුච්ඡාමි [Pg.85] මුනිං පහූතපඤ්ඤන්ති සම්මාපරිබ්බාජනීයසුත්තං, ‘‘මහාසමයසුත්ත’’න්තිපි වුච්චති මහාසමයදිවසෙ කථිතත්තා. කා උප්පත්ති? පුච්ඡාවසිකා උප්පත්ති. නිම්මිතබුද්ධෙන හි පුට්ඨො භගවා ඉමං සුත්තමභාසි, තං සද්ධිං පුච්ඡාය ‘‘සම්මාපරිබ්බාජනීයසුත්ත’’න්ති වුච්චති. අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො, විත්ථාරතො පන සාකියකොලියානං උප්පත්තිතො පභුති පොරාණෙහි වණ්ණීයති.

362. Das Lehrgespräch beginnend mit „pucchāmi muniṃ pahūtapaññaṃ“ („Ich frage den Weisen von weitreichender Weisheit“) ist das Sammāparibbājanīya-Sutta. Es wird auch „Mahāsamaya-Sutta“ genannt, weil es am Tag der Großen Versammlung verkündet wurde. Was ist der Anlass seiner Entstehung? Der Anlass liegt in der Beantwortung einer Frage. Denn der Erhabene verkündete dieses Sutta, als er von einem erschaffenen Buddha (nimmitabuddha) gefragt wurde. Zusammen mit den Fragen wird es als „Sammāparibbājanīya-Sutta“ bezeichnet. Dies ist die kurze Zusammenfassung hierzu; die ausführliche Darstellung jedoch, beginnend mit dem Ursprung der Sakyer und Koliyer, wird von den Lehrern der alten Zeiten dargelegt.

තත්‍රායං උද්දෙසමග්ගවණ්ණනා – පඨමකප්පිකානං කිර රඤ්ඤො මහාසම්මතස්ස රොජො නාම පුත්තො අහොසි. රොජස්ස වරරොජො, වරරොජස්ස කල්‍යාණො, කල්‍යාණස්ස වරකල්‍යාණො, වරකල්‍යාණස්ස මන්ධාතා, මන්ධාතුස්ස වරමන්ධාතා, වරමන්ධාතුස්ස උපොසථො, උපොසථස්ස වරො, වරස්ස උපවරො, උපවරස්ස මඝදෙවො, මඝදෙවස්ස පරම්පරා චතුරාසීති ඛත්තියසහස්සානි අහෙසුං. තෙසං පරතො තයො ඔක්කාකවංසා අහෙසුං. තෙසු තතියඔක්කාකස්ස පඤ්ච මහෙසියො අහෙසුං – හත්ථා, චිත්තා, ජන්තු, ජාලිනී, විසාඛාති. එකෙකිස්සා පඤ්ච පඤ්ච ඉත්ථිසතානි පරිවාරා. සබ්බජෙට්ඨාය චත්තාරො පුත්තා – ඔක්කාමුඛො, කරකණ්ඩු, හත්ථිනිකො, සිනිපුරොති; පඤ්ච ධීතරො – පියා, සුප්පියා, ආනන්දා, විජිතා, විජිතසෙනාති. එවං සා නව පුත්තෙ ලභිත්වා කාලමකාසි.

Hierzu ist dies die Erklärung der Gliederung: Es heißt, dass König Mahāsammata, der erste Herrscher des Weltzeitalters, einen Sohn namens Roja hatte. Rojas Sohn war Vararoja, dessen Sohn Kalyāṇa, dessen Varakalyāṇa, dessen Mandhātā, dessen Varamandhātā, dessen Uposatha, dessen Vara, dessen Upavara, dessen Maghadevo, und in der Nachfolge Maghadevas gab es vierundachtzigtausend Khattiyas. Nach ihnen folgten drei Okkāka-Dynastien. Unter diesen hatte der dritte Okkāka fünf Hauptköniginnen: Hatthā, Cittā, Jantu, Jālinī und Visākhā. Jede von ihnen hatte ein Gefolge von fünfhundert Frauen. Die älteste hatte vier Söhne: Okkāmukha, Karakaṇḍu, Hatthinika und Sinipura; und fünf Töchter: Piyā, Suppiyā, Ānandā, Vijitā und Vijitasenā. Nachdem sie so neun Kinder geboren hatte, verstarb sie.

අථ රාජා අඤ්ඤං දහරං අභිරූපං රාජධීතරං ආනෙත්වා අග්ගමහෙසිට්ඨානෙ ඨපෙසි. සාපි ජන්තුං නාම එකං පුත්තං විජායි. තං ජන්තුකුමාරං පඤ්චමදිවසෙ අලඞ්කරිත්වා රඤ්ඤො දස්සෙසි. රාජා තුට්ඨො මහෙසියා වරං අදාසි. සා ඤාතකෙහි සද්ධිං මන්තෙත්වා පුත්තස්ස රජ්ජං යාචි. රාජා ‘‘නස්ස වසලි, මම පුත්තානං අන්තරායමිච්ඡසී’’ති නාදාසි. සා පුනප්පුනං රහො රාජානං පරිතොසෙත්වා ‘‘න, මහාරාජ, මුසාවාදො වට්ටතී’’තිආදීනි වත්වා යාචති එව. අථ රාජා පුත්තෙ ආමන්තෙසි – ‘‘අහං, තාතා, තුම්හාකං කනිට්ඨං ජන්තුකුමාරං දිස්වා තස්ස මාතුයා සහසා වරං අදාසිං. සා [Pg.86] පුත්තස්ස රජ්ජං පරිණාමෙතුං ඉච්ඡති. තුම්හෙ මමච්චයෙන ආගන්ත්වා රජ්ජං කාරෙය්‍යාථා’’ති අට්ඨහි අමච්චෙහි සද්ධිං උය්‍යොජෙසි. තෙ භගිනියො ආදාය චතුරඞ්ගිනියා සෙනාය නගරා නික්ඛමිංසු. ‘‘කුමාරා පිතුඅච්චයෙන ආගන්ත්වා රජ්ජං කාරෙස්සන්ති, ගච්ඡාම නෙ උපට්ඨහාමා’’ති චින්තෙත්වා බහූ මනුස්සා අනුබන්ධිංසු. පඨමදිවසෙ යොජනමත්තා සෙනා අහොසි, දුතියදිවසෙ ද්වියොජනමත්තා, තතියදිවසෙ තියොජනමත්තා. කුමාරා චින්තෙසුං – ‘‘මහා අයං බලකායො, සචෙ මයං කඤ්චි සාමන්තරාජානං අක්කමිත්වා ජනපදං ගණ්හිස්සාම, සොපි නො න පහොස්සති, කිං පරෙසං පීළං කත්වා ලද්ධරජ්ජෙන, මහා ජම්බුදීපො, අරඤ්ඤෙ නගරං මාපෙස්සාමා’’ති හිමවන්තාභිමුඛා අගමිංසු.

Daraufhin holte der König eine andere, junge und wunderschöne Königstochter und setzte sie in den Stand der Hauptkönigin ein. Auch sie gebar einen einzigen Sohn namens Jantu. Am fünften Tag schmückten sie den Knaben Jantu und zeigten ihn dem König. Der erfreute König gewährte der Königin einen Wunsch. Nachdem sie sich mit ihren Verwandten beraten hatte, bat sie um das Königreich für ihren Sohn. Der König verweigerte es ihr und sprach: „Weiche, du Elende! Du willst meinen Söhnen Schaden zufügen!“ Doch sie stimmte den König im Geheimen immer wieder um und bat ihn beharrlich mit den Worten: „O großer König, es schickt sich nicht, eine Unwahrheit zu sprechen.“ Da rief der König seine Söhne und sprach: „Meine Lieben, als ich euren jüngeren Bruder, den Prinzen Jantu, erblickte, habe ich seiner Mutter voreilig einen Wunsch gewährt. Sie wünscht nun, das Königreich auf ihren Sohn zu übertragen. Ihr sollt nach meinem Ableben wiederkehren und das Reich regieren.“ So sandte er sie zusammen mit acht Ministern fort. Sie nahmen ihre Schwestern mit und verließen die Stadt mit einem viergliedrigen Heer. Viele Menschen folgten ihnen, da sie dachten: „Die Prinzen werden nach dem Ableben ihres Vaters zurückkehren und herrschen; lasst uns gehen und ihnen dienen.“ Am ersten Tag erstreckte sich das Heer über eine Yojana, am zweiten Tag über zwei Yojanas, am dritten Tag über drei Yojanas. Die Prinzen dachten: „Diese Menschenmenge ist groß. Wenn wir einen benachbarten König unterwerfen und sein Land einnehmen, wird es dennoch nicht für uns alle ausreichen. Was nützt uns eine Herrschaft, die wir durch die Bedrückung anderer erlangt haben? Groß ist Jambudīpa. Wir wollen eine Stadt im Urwald gründen.“ So zogen sie dem Himalaja entgegen.

තත්ථ නගරමාපනොකාසං පරියෙසමානා හිමවති කපිලො නාම ඝොරතපො තාපසො පටිවසති පොක්ඛරණිතීරෙ මහාසාකසණ්ඩෙ, තස්ස වසනොකාසං ගතා. සො තෙ දිස්වා පුච්ඡිත්වා සබ්බං පවත්තිං සුත්වා තෙසු අනුකම්පං අකාසි. සො කිර භුම්මජාලං නාම විජ්ජං ජානාති, යාය උද්ධං අසීතිහත්ථෙ ආකාසෙ ච හෙට්ඨා භූමියඤ්ච ගුණදොසෙ පස්සති. අථෙකස්මිං පදෙසෙ සූකරමිගා සීහබ්‍යග්ඝාදයො තාසෙත්වා පරිපාතෙන්ති, මණ්ඩූකමූසිකා සප්පෙ භිංසාපෙන්ති. සො තෙ දිස්වා ‘‘අයං භූමිප්පදෙසො පථවීඅග්ග’’න්ති තස්මිං පදෙසෙ අස්සමං මාපෙසි. තතො සො රාජකුමාරෙ ආහ – ‘‘සචෙ මම නාමෙන නගරං කරොථ, දෙමි වො ඉමං ඔකාස’’න්ති. තෙ තථා පටිජානිංසු. තාපසො ‘‘ඉමස්මිං ඔකාසෙ ඨත්වා චණ්ඩාලපුත්තොපි චක්කවත්තිං බලෙන අතිසෙතී’’ති වත්වා ‘‘අස්සමෙ රඤ්ඤො ඝරං මාපෙත්වා නගරං මාපෙථා’’ති තං ඔකාසං දත්වා සයං අවිදූරෙ පබ්බතපාදෙ අස්සමං කත්වා වසි. තතො කුමාරා තත්ථ නගරං මාපෙත්වා කපිලස්ස වුත්ථොකාසෙ කතත්තා ‘‘කපිලවත්ථූ’’ති නාමං ආරොපෙත්වා තත්ථ නිවාසං කප්පෙසුං.

Als sie dort nach einem Ort suchten, um eine Stadt zu gründen, gelangten sie zum Wohnort eines Asketen namens Kapila im Himalaja, der dort am Ufer eines Lotosteichs in einem großen Teakbaumhain lebte und strenge Kasteiungen übte. Als er sie sah, sie befragte und ihre ganze Geschichte vernahm, empfand er Mitgefühl für sie. Es heißt, er besaß das geheime Wissen namens „Erdnetz“ (Bhummajāla), durch das er Vorzüge und Mängel achtzig Ellen hoch im Luftraum sowie tief in der Erde sehen konnte. An einer bestimmten Stelle erschreckten und vertrieben sogar Wildschweine und Hirsche die Löwen, Tiger und andere Raubtiere, und Frösche und Mäuse jagten den Schlangen Angst ein. Als er dies sah, erkannte er: „Dieses Stück Land ist das Beste auf Erden“, und er errichtete an jener Stelle eine Einsiedelei. Daraufhin sprach er zu den Königssöhnen: „Wenn ihr die Stadt nach meinem Namen benennt, gebe ich euch diesen Ort.“ Sie stimmten dem zu. Der Asket sagte: „Wer an diesem Ort steht, übertrifft an Macht selbst als Sohn eines Caṇḍālas einen Radbemeisternden Herrscher“, und nachdem er sprach: „Baut den königlichen Palast genau auf dem Grund der Einsiedelei und errichtet darum die Stadt“, überließ er ihnen jenen Platz. Er selbst baute sich unweit davon am Fuße eines Berges eine neue Einsiedelei und lebte dort. Danach gründeten die Prinzen dort die Stadt, und weil sie an dem Ort erbaut worden war, an dem Kapila gewohnt hatte, gaben sie ihr den Namen „Kapilavatthu“ und ließen sich dort nieder.

අථ අමච්චා ‘‘ඉමෙ කුමාරා වයප්පත්තා, යදි නෙසං පිතා සන්තිකෙ භවෙය්‍ය, සො ආවාහවිවාහං කාරෙය්‍ය. ඉදානි පන අම්හාකං භාරො’’ති චින්තෙත්වා කුමාරෙහි සද්ධිං මන්තෙසුං. කුමාරා ‘‘අම්හාකං සදිසා ඛත්තියධීතරො න පස්සාම, තාසම්පි භගිනීනං සදිසෙ ඛත්තියකුමාරෙ, ජාතිසම්භෙදඤ්ච [Pg.87] න කරොමා’’ති. තෙ ජාතිසම්භෙදභයෙන ජෙට්ඨභගිනිං මාතුට්ඨානෙ ඨපෙත්වා අවසෙසාහි සංවාසං කප්පෙසුං. තෙසං පිතා තං පවත්තිං සුත්වා ‘‘සක්‍යා වත, භො කුමාරා, පරමසක්‍යා වත, භො කුමාරා’’ති උදානං උදානෙසි. අයං තාව සක්‍යානං උප්පත්ති. වුත්තම්පි චෙතං භගවතා –

Daraufhin dachten die Minister: „Diese Prinzen sind nun herangewachsen. Wenn ihr Vater in der Nähe wäre, würde er ihre Vermählung veranlassen. Nun aber liegt diese Last auf uns.“ So berieten sie sich mit den Prinzen. Die Prinzen sprachen: „Wir sehen keine Khattiya-Töchter, die uns ebenbürtig sind, und auch für unsere Schwestern keine ebenbürtigen Khattiya-Söhne. Wir wollen unsere Abstammung nicht vermischen.“ Aus Furcht vor einer Vermischung der Abstammungslinie setzten sie die älteste Schwester in die Rolle der Mutter ein und vermählten sich mit den übrigen Schwestern. Als ihr Vater von diesen Vorgängen hörte, stieß er diesen feierlichen Ausruf aus: „Fähig (Sakyā) sind wahrlich die Prinzen, ihr Herren! Äußerst fähig (paramasakyā) sind wahrlich die Prinzen, ihr Herren!“ Dies ist die Entstehung der Sakyas. Und dies wurde auch vom Erhabenen so gesprochen:

‘‘අථ ඛො, අම්බට්ඨ, රාජා ඔක්කාකො අමච්චෙ පාරිසජ්ජෙ ආමන්තෙසි – ‘කහං නු ඛො, භො, එතරහි කුමාරා සම්මන්තී’ති. අත්ථි, දෙව, හිමවන්තපස්සෙ පොක්ඛරණියා තීරෙ මහාසාකසණ්ඩො, තත්ථෙතරහි කුමාරා සම්මන්ති. තෙ ජාතිසම්භෙදභයා සකාහි භගිනීහි සද්ධිං සංවාසං කප්පෙන්තීති. අථ ඛො, අම්බට්ඨ, රාජා ඔක්කාකො උදානං උදානෙසි – ‘සක්‍යා වත, භො කුමාරා, පරමසක්‍යා වත, භො කුමාරා’ති, තදග්ගෙ ඛො පන, අම්බට්ඨ, සක්‍යා පඤ්ඤායන්ති, සො ච සක්‍යානං පුබ්බපුරිසො’’ති (දී. නි. 1.267).

„Daraufhin, Ambaṭṭha, wandte sich König Okkāka an seine Minister und Berater: ‚Wo halten sich, ihr Herren, die Prinzen wohl jetzt auf?‘ – ‚Es gibt, o König, an den Hängen des Himalaja, am Ufer eines Lotosteichs, einen großen Teakbaumhain. Dort halten sich die Prinzen nun auf. Aus Furcht vor einer Vermischung der Abstammungslinie leben sie mit ihren eigenen Schwestern zusammen.‘ Da stieß, Ambaṭṭha, König Okkāka diesen feierlichen Ausruf aus: ‚Fähig (Sakyā) sind wahrlich die Prinzen, ihr Herren! Äußerst fähig (paramasakyā) sind wahrlich die Prinzen, ihr Herren!‘ Seit jener Zeit, Ambaṭṭha, sind sie als die Sakyas bekannt, und er ist der Urvater der Sakyas.“ (Dī. Ni. I 92)

තතො නෙසං ජෙට්ඨභගිනියා කුට්ඨරොගො උදපාදි, කොවිළාරපුප්ඵසදිසානි ගත්තානි අහෙසුං. රාජකුමාරා ‘‘ඉමාය සද්ධිං එකතො නිසජ්ජට්ඨානභොජනාදීනි කරොන්තානම්පි උපරි එස රොගො සඞ්කමතී’’ති චින්තෙත්වා උය්‍යානකීළං ගච්ඡන්තා විය තං යානෙ ආරොපෙත්වා අරඤ්ඤං පවිසිත්වා පොක්ඛරණිං ඛණාපෙත්වා තං තත්ථ ඛාදනීයභොජනීයෙහි සද්ධිං පක්ඛිපිත්වා උපරි පදරං පටිච්ඡාදාපෙත්වා පංසුං දත්වා පක්කමිංසු. තෙන ච සමයෙන රාමො නාම රාජා කුට්ඨරොගී ඔරොධෙහි ච නාටකෙහි ච ජිගුච්ඡියමානො තෙන සංවෙගෙන ජෙට්ඨපුත්තස්ස රජ්ජං දත්වා අරඤ්ඤං පවිසිත්වා තත්ථ පණ්ණමූලඵලානි පරිභුඤ්ජන්තො නචිරස්සෙව අරොගො සුවණ්ණවණ්ණො හුත්වා, ඉතො චිතො ච විචරන්තො මහන්තං සුසිරරුක්ඛං දිස්වා තස්සබ්භන්තරෙ සොළසහත්ථප්පමාණං තං කොලාපං සොධෙත්වා, ද්වාරඤ්ච වාතපානඤ්ච කත්වා නිස්සෙණිං බන්ධිත්වා තත්ථ වාසං කප්පෙසි. සො අඞ්ගාරකටාහෙ අග්ගිං කත්වා රත්තිං විස්සරඤ්ච සුස්සරඤ්ච සුණන්තො සයති. සො ‘‘අසුකස්මිං පදෙසෙ සීහො සද්දමකාසි, අසුකස්මිං බ්‍යග්ඝො’’ති සල්ලක්ඛෙත්වා පභාතෙ තත්ථ ගන්ත්වා විඝාසමංසං ආදාය පචිත්වා ඛාදති.

Danach entstand bei deren ältester Schwester Aussatz; ihre Glieder wurden den Blüten des Koviḷāra-Baumes ähnlich. Die Prinzen dachten: "Auch auf diejenigen, die mit dieser Prinzessin zusammen sitzen, stehen, essen und andere Dinge tun, wird diese schlimme Krankheit übergehen." Unter dem Vorwand, zu einem Ausflug in den Park aufzubrechen, ließen sie sie in einen Wagen steigen, fuhren in den Wald, ließen dort eine Grube ausheben, setzten sie zusammen mit harten und weichen Speisen hinein, ließen sie oben mit Brettern abdecken, mit Erde bedecken und gingen fort. Zu jener Zeit regierte ein König namens Rāma, der an Aussatz erkrankt war und von seinem Gefolge und den Tänzerinnen verabscheut wurde. Von tiefer Erschütterung ergriffen, übergab er das Reich seinem ältesten Sohn, ging in den Wald und ernährte sich dort von Blättern, Wurzeln und Früchten. Schon bald genas er von der Krankheit und erlangte eine goldene Hautfarbe. Als er hierhin und dorthin wanderte, erblickte er einen großen hohlen Baum, säuberte in dessen Innerem einen Hohlraum von sechzehn Ellen Größe, versah ihn mit einer Tür und einem Fenster, befestigte eine Leiter und richtete sich dort seine Wohnung ein. Er machte Feuer in einer Kohlenpfanne und schlief nachts, während er die wilden und klagenden Laute der Tiere vernahm. Er merkte sich: "An diesem Ort hat ein Löwe gebrüllt, an jenem ein Tiger", ging am Morgen dorthin, nahm die Fleischreste des Raubzuges an sich, kochte sie und aß sie.

අථෙකදිවසං සො පච්චූසසමයෙ අග්ගිං ජාලෙත්වා නිසීදි. තෙන ච සමයෙන තස්සා රාජධීතාය ගන්ධං ඝායිත්වා බ්‍යග්ඝො තං පදෙසං ඛණිත්වා [Pg.88] පදරත්ථරෙ විවරමකාසි. තෙන විවරෙන සා බ්‍යග්ඝං දිස්වා භීතා විස්සරමකාසි. සො තං සද්දං සුත්වා ‘‘ඉත්ථිසද්දො එසො’’ති ච සල්ලක්ඛෙත්වා පාතොව තත්ථ ගන්ත්වා ‘‘කො එත්ථා’’ති ආහ. ‘‘මාතුගාමො සාමී’’ති. ‘‘නික්ඛමා’’ති. ‘‘න නික්ඛමාමී’’ති. ‘‘කිං කාරණා’’ති? ‘‘ඛත්තියකඤ්ඤා අහ’’න්ති. එවං සොබ්භෙ නිඛාතාපි මානමෙව කරොති. සො සබ්බං පුච්ඡිත්වා ‘‘අහම්පි ඛත්තියො’’ති ජාතිං ආචික්ඛිත්වා ‘‘එහි දානි ඛීරෙ පක්ඛිත්තසප්පි විය ජාත’’න්ති ආහ. සා ‘‘කුට්ඨරොගිනීම්හි සාමි, න සක්කා නික්ඛමිතු’’න්ති ආහ. සො ‘‘කතකම්මො දානි අහං සක්කා තිකිච්ඡිතු’’න්ති නිස්සෙණිං දත්වා තං උද්ධරිත්වා අත්තනො වසනොකාසං නෙත්වා සයං පරිභුත්තභෙසජ්ජානි එව දත්වා නචිරස්සෙව අරොගං සුවණ්ණවණ්ණමකාසි. සො තාය සද්ධිං සංවාසං කප්පෙසි. සා පඨමසංවාසෙනෙව ගබ්භං ගණ්හිත්වා ද්වෙ පුත්තෙ විජායි, පුනපි ද්වෙති එවං සොළසක්ඛත්තුං විජායි. එවං තෙ ද්වත්තිංස භාතරො අහෙසුං. තෙ අනුපුබ්බෙන වුඩ්ඪිප්පත්තෙ පිතා සබ්බසිප්පානි සික්ඛාපෙසි.

Eines Tages entzündete er zur Morgendämmerung das Feuer und saß da. Zu eben jener Zeit witterte ein Tiger den Geruch der Königstochter, scharrte an jener Stelle und legte eine Öffnung in der Bretterabdeckung frei. Durch diese Öffnung erblickte sie den Tiger, geriet in Schrecken und stieß einen gellenden Schrei aus. Er vernahm diesen Laut, erkannte: "Das ist die Stimme einer Frau", begab sich frühmorgens dorthin und fragte: "Wer ist hier?" Sie antwortete: "Eine Frau, Herr." – "Komm heraus!", sagte er. – "Ich komme nicht heraus", erwiderte sie. – "Aus welchem Grund?" – "Ich bin eine Khattiya-Prinzessin." So bewahrte sie, obwohl sie in einer Grube vergraben war, ihren Stolz. Er erfragte alle Umstände, gab seine eigene Herkunft preis mit den Worten: "Auch ich bin ein Khattiya", und sagte: "Komm nun, unsere Verbindung ist wie in Milch gegossenes Butterschmalz." Sie entgegnete: "Herr, ich leide an Aussatz, ich kann nicht herauskommen." Er dachte: "Ich habe Erfahrung im Heilen und kann sie kurieren", reichte ihr die Leiter, zog sie heraus, brachte sie zu seiner Behausung, gab ihr genau jene Heilmittel, die er selbst angewendet hatte, und machte sie binnen kurzem gesund und von goldener Hautfarbe. Er vereinigte sich mit ihr, und bereits bei diesem ersten Beisammensein empfing sie und gebar Zwillingssöhne. Auch beim nächsten Mal gebar sie Zwillinge, und so gebar sie insgesamt sechzehnmal; so kam es, dass es zweiunddreißig Brüder wurden. Als diese nach und nach das reife Alter erreichten, ließ der Vater sie in allen Künsten unterweisen.

අථෙකදිවසං එකො රාමරඤ්ඤො නගරවාසී පබ්බතෙ රතනානි ගවෙසන්තො තං පදෙසං ආගතො රාජානං දිස්වා අඤ්ඤාසි. ‘‘ජානාමහං, දෙව, තුම්හෙ’’ති ආහ. ‘‘කුතො ත්වං ආගතොසී’’ති ච තෙන පුට්ඨො ‘‘නගරතො දෙවා’’ති ආහ. තතො නං රාජා සබ්බං පවත්තිං පුච්ඡි. එවං තෙසු සමුල්ලපමානෙසු තෙ දාරකා ආගමිංසු. සො තෙ දිස්වා ‘‘ඉමෙ කෙ දෙවා’’ති පුච්ඡි. ‘‘පුත්තා මෙ භණෙ’’ති. ‘‘ඉමෙහි දානි, දෙව, ද්වත්තිංසකුමාරෙහි පරිවුතො වනෙ කිං කරිස්සසි, එහි රජ්ජමනුසාසා’’ති? ‘‘අලං, භණෙ, ඉධෙව සුඛ’’න්ති. සො ‘‘ලද්ධං දානි මෙ කථාපාභත’’න්ති නගරං ගන්ත්වා රඤ්ඤො පුත්තස්සාරොචෙසි. රඤ්ඤො පුත්තො ‘‘පිතරං ආනෙස්සාමී’’ති චතුරඞ්ගිනියා සෙනාය තත්ථ ගන්ත්වා නානප්පකාරෙහි පිතරං යාචි. සොපි ‘‘අලං, තාත කුමාර, ඉධෙව සුඛ’’න්ති නෙව ඉච්ඡි. තතො රාජපුත්තො ‘‘න දානි රාජා ආගන්තුං ඉච්ඡති, හන්දස්ස ඉධෙව නගරං මාපෙමී’’ති චින්තෙත්වා තං කොලරුක්ඛං උද්ධරිත්වා ඝරං කත්වා නගරං මාපෙත්වා කොලරුක්ඛං අපනෙත්වා කතත්තා ‘‘කොලනගර’’න්ති ච බ්‍යග්ඝපථෙ කතත්තා ‘‘බ්‍යග්ඝපජ්ජ’’න්ති චාති ද්වෙ නාමානි ආරොපෙත්වා අගමාසි.

Eines Tages kam ein Bürger aus der Stadt des Königs Rāma, der im Gebirge nach Edelsteinen suchte, in jene Gegend, erblickte den König und erkannte ihn. Er sagte: "O König, ich erkenne Euch." Auf die Frage des Königs: "Woher kommst du?", antwortete er: "Aus der Stadt, o König." Daraufhin befragte ihn der König nach allen Neuigkeiten. Während sie sich so unterhielten, kamen die Knaben herbei. Als jener Mann sie erblickte, fragte er: "Wer sind diese, o König?" – "Es sind meine Söhne, mein Guter", erwiderte der König. – "O König, was wollt Ihr nun, umgeben von diesen zweiunddreißig Prinzen, im Wald tun? Kommt und regiert Euer Reich!" – "Es ist genug, mein Guter, genau hier bin ich glücklich." Der Mann dachte: "Nun habe ich eine willkommene Nachricht zu überbringen", ging in die Stadt und berichtete es dem Sohn des Königs. Der Königssohn dachte: "Ich werde meinen Vater zurückholen", zog mit einem viergliedrigen Heer dorthin und bat seinen Vater auf vielfältige Weise. Doch dieser lehnte ab: "Es ist genug, mein lieber Prinz, genau hier bin ich glücklich", und willigte keineswegs ein. Da dachte der Königssohn: "Der König wünscht nun nicht zurückzukehren. Wohlan, ich werde ihm genau hier eine Stadt erbauen." Er ließ die Kola-Bäume roden, Häuser errichten und eine Stadt anlegen. Weil sie erbaut wurde, nachdem man die Kola-Bäume entfernt hatte, gab er ihr den Namen "Kolanagara", und weil sie auf einem Tigerpfad angelegt wurde, nannte er sie "Byagghapajja". Nachdem er ihr diese beiden Namen verliehen hatte, zog er fort.

තතො [Pg.89] වයප්පත්තෙ කුමාරෙ මාතා ආණාපෙසි – ‘‘තාතා, තුම්හාකං කපිලවත්ථුවාසිනො සක්‍යා මාතුලා හොන්ති, ධීතරො නෙසං ගණ්හථා’’ති. තෙ යං දිවසං ඛත්තියකඤ්ඤායො නදීකීළනං ගච්ඡන්ති, තං දිවසං ගන්ත්වා නදීතිත්ථං උපරුන්ධිත්වා නාමානි සාවෙත්වා පත්ථිතා පත්ථිතා රාජධීතරො ගහෙත්වා අගමංසු. සක්‍යරාජානො සුත්වා ‘‘හොතු භණෙ, අම්හාකං ඤාතකා එවා’’ති තුණ්හී අහෙසුං. අයං කොලියානං උප්පත්ති.

Als die Prinzen das reife Alter erreicht hatten, wies die Mutter sie an: "Liebe Söhne, die in Kapilavatthu lebenden Sakyer sind eure Onkel mütterlicherseits. Holt euch deren Töchter." An dem Tag, an dem die Khattiya-Prinzessinnen zum Wasserspiel im Fluss aufbrachen, begab sich die Prinzenschar dorthin, besetzte die Flussfurt, gab ihre Namen kund, entführte die jeweils von ihnen begehrten Königstöchter und zog fort. Als die Sakyer-Könige davon hörten, sagten sie: "Es sei drum, ihr Lieben, sie sind ja doch unsere Verwandten", und schwiegen still. Dies ist der Ursprung der Koliyer.

එවං තෙසං සාකියකොලියානං අඤ්ඤමඤ්ඤං ආවාහවිවාහං කරොන්තානං ආගතො වංසො යාව සීහහනුරාජා, තාව විත්ථාරතො වෙදිතබ්බො – සීහහනුරඤ්ඤො කිර පඤ්ච පුත්තා අහෙසුං – සුද්ධොදනො, අමිතොදනො, ධොතොදනො, සක්කොදනො, සුක්කොදනොති. තෙසු සුද්ධොදනෙ රජ්ජං කාරයමානෙ තස්ස පජාපතියා අඤ්ජනරඤ්ඤො ධීතාය මහාමායාදෙවියා කුච්ඡිම්හි පූරිතපාරමී මහාපුරිසො ජාතකනිදානෙ වුත්තනයෙන තුසිතපුරා චවිත්වා පටිසන්ධිං ගහෙත්වා අනුපුබ්බෙන කතමහාභිනික්ඛමනො සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුජ්ඣිත්වා පවත්තිතවරධම්මචක්කො අනුක්කමෙන කපිලවත්ථුං ගන්ත්වා සුද්ධොදනමහාරාජාදයො අරියඵලෙ පතිට්ඨාපෙත්වා ජනපදචාරිකං පක්කමිත්වා පුනපි අපරෙන සමයෙන පච්චාගන්ත්වා පන්නරසහි භික්ඛුසතෙහි සද්ධිං කපිලවත්ථුස්මිං විහරති නිග්‍රොධාරාමෙ.

So ist die Ahnenreihe der Sakyer und Koliyer, die untereinander Heiratsbündnisse schlossen, bis hin zu König Sīhahanu herabgekommen, was im Einzelnen so zu verstehen ist: König Sīhahanu hatte bekanntlich fünf Söhne: Suddhodana, Amitodana, Dhotodana, Sakkodana und Sukkodana. Als von diesen Suddhodana die Herrschaft ausübte, trat der Große Mann, der die Vollkommenheiten erfüllt hatte, nachdem er den Tusita-Himmel verlassen hatte, auf die im Jātaka-Nidāna beschriebene Weise in den Schoß von dessen Gemahlin, der Königin Mahāmāyā, einer Tochter des Königs Añjana, ein und nahm dort Wiederverkörperung an. Nachdem er zur rechten Zeit den Großen Auszug vollzogen, die vollkommene Selbst-Erleuchtung erlangt und das vortreffliche Rad der Lehre in Bewegung gesetzt hatte, begab er sich nacheinander nach Kapilavatthu, gründete den Großkönig Suddhodana und die anderen in den edlen Früchten des Pfades, brach zu einer Wanderung durch das Land auf, kehrte zu einer späteren Zeit wieder zurück und verwelkte mit fünfzehnhundert Bhikkhus in Kapilavatthu im Nigrodha-Park.

තත්ථ විහරන්තෙ ච භගවති සාකියකොලියානං උදකං පටිච්ච කලහො අහොසි. කථං? නෙසං කිර උභින්නම්පි කපිලපුරකොලියපුරානං අන්තරෙ රොහිණී නාම නදී පවත්තති. සා කදාචි අප්පොදකා හොති, කදාචි මහොදකා. අප්පොදකකාලෙ සෙතුං කත්වා සාකියාපි කොලියාපි අත්තනො අත්තනො සස්සපායනත්ථං උදකං ආනෙන්ති. තෙසං මනුස්සා එකදිවසං සෙතුං කරොන්තා අඤ්ඤමඤ්ඤං භණ්ඩන්තා ‘‘අරෙ තුම්හාකං රාජකුලං භගිනීහි සද්ධිං සංවාසං කප්පෙසි කුක්කුටසොණසිඞ්ගාලාදිතිරච්ඡානා විය, තුම්හාකං රාජකුලං සුසිරරුක්ඛෙ වාසං කප්පෙසි පිසාචිල්ලිකා වියා’’ති එවං ජාතිවාදෙන ඛුංසෙත්වා අත්තනො අත්තනො රාජූනං ආරොචෙසුං. තෙ කුද්ධා යුද්ධසජ්ජා හුත්වා රොහිණීනදීතීරං සම්පත්තා. එවං සාගරසදිසං බලං අට්ඨාසි.

Als der Erhabene dort verweilte, entstand wegen des Wassers ein Streit zwischen den Sakyern und den Koliyern. Wie geschah dies? Es heißt, dass zwischen den beiden Städten Kapilavatthu und Koliya ein Fluss namens Rohiṇī fließt. Dieser führte manchmal wenig Wasser, manchmal viel Wasser. In Zeiten von wenig Wasser bauten sowohl die Sakyer als auch die Koliyer einen Damm und leiteten das Wasser um, um ihre jeweiligen Feldfrüchte zu bewässern. Eines Tages, als ihre Arbeiter den Damm errichteten, gerieten sie in Streit miteinander und beschimpften einander: „He, eure königliche Familie pflegte den Beischlaf mit ihren eigenen Schwestern, wie Tiere wie Hühner, Hunde und Schakale!“ – „Und eure königliche Familie wohnte in hohlen Bäumen wie Kobolde!“ Indem sie sie auf diese Weise aufgrund ihrer Abstammung schmähten, berichteten sie dies ihren jeweiligen Königen. Diese wurden zornig, machten sich kampfbereit und erreichten das Ufer des Rohiṇī-Flusses. So stand ein Heer bereit, gewaltig wie das Meer.

අථ [Pg.90] භගවා ‘‘ඤාතකා කලහං කරොන්ති, හන්ද, නෙ වාරෙස්සාමී’’ති ආකාසෙනාගන්ත්වා ද්වින්නං සෙනානං මජ්ඣෙ අට්ඨාසි. තම්පි ආවජ්ජෙත්වා සාවත්ථිතො ආගතොති එකෙ. එවං ඨත්වා ච පන අත්තදණ්ඩසුත්තං (සු. නි. 941 ආදයො) අභාසි. තං සුත්වා සබ්බෙ සංවෙගප්පත්තා ආවුධානි ඡඩ්ඩෙත්වා භගවන්තං නමස්සමානා අට්ඨංසු, මහග්ඝඤ්ච ආසනං පඤ්ඤාපෙසුං. භගවා ඔරුය්හ පඤ්ඤත්තාසනෙ නිසීදිත්වා ‘‘කුඨාරීහත්ථො පුරිසො’’තිආදිකං ඵන්දනජාතකං (ජා. 1.13.14), ‘‘වන්දාමි තං කුඤ්ජරා’’තිආදිකං ලටුකිකජාතකං (ජා. 1.5.39).

Da dachte der Erhabene: „Meine Verwandten streiten sich. Wohlan, ich werde sie aufhalten!“ Er reiste durch die Luft herbei und stellte sich inmitten der beiden Heere auf. Einige Lehrer sagen, er habe dies erwogen und sei von Sāvatthī gekommen. Und dort stehend verkündete er das Attadaṇḍa-Sutta. Als sie dies hörten, wurden sie alle von tiefer Ergriffenheit erfasst, warfen ihre Waffen weg und standen da, während sie den Erhabenen verehrten, und sie bereiteten ihm einen kostbaren Sitz. Der Erhabene stieg herab, setzte sich auf den hergerichteten Sitz und erzählte das Phandana-Jātaka, beginnend mit „Ein Mann mit einer Axt in der Hand“, und das Laṭukika-Jātaka, beginnend mit „Ich verehre dich, o Elefant“,

‘‘සම්මොදමානා ගච්ඡන්ති, ජාලමාදාය පක්ඛිනො;

යදා තෙ විවදිස්සන්ති, තදා එහින්ති මෙ වස’’න්ති. (ජා. 1.1.33) –

„Einträchtig fliegen sie davon, das Netz tragend, die Vögel; doch wenn sie miteinander streiten werden, dann fallen sie in meine Gewalt.“

ඉමං වට්ටකජාතකඤ්ච කථෙත්වා පුන තෙසං චිරකාලප්පවත්තං ඤාතිභාවං දස්සෙන්තො ඉමං මහාවංසං කථෙසි. තෙ ‘‘පුබ්බෙ කිර මයං ඤාතකා එවා’’ති අතිවිය පසීදිංසු. තතො සක්‍යා අඩ්ඪතෙය්‍යකුමාරසතෙ, කොලියා අඩ්ඪතෙය්‍යකුමාරසතෙති පඤ්ච කුමාරසතෙ භගවතො පරිවාරත්ථාය අදංසු. භගවා තෙසං පුබ්බහෙතුං දිස්වා ‘‘එථ භික්ඛවො’’ති ආහ. තෙ සබ්බෙ ඉද්ධියා නිබ්බත්තඅට්ඨපරික්ඛාරයුත්තා ආකාසෙ අබ්භුග්ගන්ත්වා ආගම්ම භගවන්තං වන්දිත්වා අට්ඨංසු. භගවා තෙ ආදාය මහාවනං අගමාසි. තෙසං පජාපතියො දූතෙ පාහෙසුං, තෙ තාහි නානප්පකාරෙහි පලොභියමානා උක්කණ්ඨිංසු. භගවා තෙසං උක්කණ්ඨිතභාවං ඤත්වා හිමවන්තං දස්සෙත්වා තත්ථ කුණාලජාතකකථාය (ජා. 2.21.289 කුණාලජාතකං) තෙසං අනභිරතිං විනොදෙතුකාමො ආහ – ‘‘දිට්ඨපුබ්බො වො, භික්ඛවෙ, හිමවා’’ති? ‘‘න භගවා’’ති. ‘‘එථ, භික්ඛවෙ, පෙක්ඛථා’’ති අත්තනො ඉද්ධියා තෙ ආකාසෙන නෙන්තො ‘‘අයං සුවණ්ණපබ්බතො, අයං රජතපබ්බතො, අයං මණිපබ්බතො’’ති නානප්පකාරෙ පබ්බතෙ දස්සෙත්වා කුණාලදහෙ මනොසිලාතලෙ පච්චුට්ඨාසි. තතො ‘‘හිමවන්තෙ සබ්බෙ චතුප්පදබහුප්පදාදිභෙදා තිරච්ඡානගතා පාණා ආගච්ඡන්තු, සබ්බෙසඤ්ච පච්ඡතො කුණාලසකුණො’’ති අධිට්ඨාසි. ආගච්ඡන්තෙ ච තෙ ජාතිනාමනිරුත්තිවසෙන වණ්ණෙන්තො ‘‘එතෙ, භික්ඛවෙ, හංසා, එතෙ කොඤ්චා, එතෙ චක්කවාකා, කරවීකා, හත්ථිසොණ්ඩකා, පොක්ඛරසාතකා’’ති තෙසං දස්සෙසි.

Nachdem er dieses Vaṭṭaka-Jātaka erzählt hatte, legte er ihnen erneut ihre langandauernde verwandtschaftliche Beziehung dar und erzählte diese Abstammungsgeschichte. Sie gewannen tiefes Vertrauen und dachten: „Es heißt, wir waren in der Vergangenheit tatsächlich Verwandte!“ Daraufhin gaben die Sakyer zweihundertfünfzig Prinzen und die Koliyer zweihundertfünfzig Prinzen, insgesamt also fünfhundert Prinzen, dem Erhabenen als Gefolgschaft. Als der Erhabene ihre heilsamen Bedingungen aus der Vergangenheit sah, sprach er: „Kommt, o Mönche!“ Sie alle waren mit den durch Geisteskraft entstandenen acht Requisiten ausgestattet, erhoben sich in die Luft, kamen herbei, erwiesen dem Erhabenen Ehrerbietung und blieben stehen. Der Erhabene nahm sie mit sich und begab sich zum Großen Wald. Ihre Ehefrauen sandten Boten aus, und als sie von diesen auf vielfältige Weise verlockt wurden, wurden die Mönche unzufrieden. Als der Erhabene ihre Unzufriedenheit erkannte, zeigte er ihnen den Himalaya. Da er ihre Unlust durch die Erzählung des Kuṇāla-Jātaka vertreiben wollte, fragte er sie dort: „Habt ihr, o Mönche, den Himalaya jemals zuvor gesehen?“ – „Nein, o Erhabener.“ – „Kommt, o Mönche, und seht ihn euch an!“ Er führte sie mit seiner Geisteskraft durch die Luft und zeigte ihnen verschiedene Berge: „Dies ist der Goldene Berg, dies der Silberne Berg, dies der Juwelenberg“, und stand am Ufer des Kuṇāla-Sees auf einer Platte aus rotem Arsenstein. Dann bestimmte er kraft seines Willens: „Mögen alle tierischen Lebewesen im Himalaya – ob Vierbeiner, Vielbeiner und andere – herbeikommen, und als Letzter von allen der Kuṇāla-Vogel.“ Und als sie herbeikamen, beschrieb er sie nach ihren Gattungen, Namen und Sprachen und zeigte sie ihnen: „Dies, o Mönche, sind Gänse, dies Kraniche, dies Cakkavāka-Vögel, Karavīka-Vögel, Hatthisoṇḍaka-Vögel und Pokkharasātaka-Vögel.“

තෙ [Pg.91] විම්හිතහදයා පස්සන්තා සබ්බපච්ඡතො ආගච්ඡන්තං ද්වීහි දිජකඤ්ඤාහි මුඛතුණ්ඩකෙන ඩංසිත්වා ගහිතකට්ඨවෙමජ්ඣෙ නිසින්නං සහස්සදිජකඤ්ඤාපරිවාරං කුණාලසකුණං දිස්වා අච්ඡරියබ්භුතචිත්තජාතා භගවන්තං ආහංසු – ‘‘කච්චි, භන්තෙ, භගවාපි ඉධ කුණාලරාජා භූතපුබ්බො’’ති? ‘‘ආම, භික්ඛවෙ, මයාවෙස කුණාලවංසො කතො. අතීතෙ හි මයං චත්තාරො ජනා ඉධ වසිම්හා – නාරදො දෙවිලො ඉසි, ආනන්දො ගිජ්ඣරාජා, පුණ්ණමුඛො ඵුස්සකොකිලො, අහං කුණාලො සකුණො’’ති සබ්බං මහාකුණාලජාතකං කථෙසි. තං සුත්වා තෙසං භික්ඛූනං පුරාණදුතියිකායො ආරබ්භ උප්පන්නා අනභිරති වූපසන්තා. තතො තෙසං භගවා සච්චකථං කථෙසි, කථාපරියොසානෙ සබ්බපච්ඡිමකො සොතාපන්නො, සබ්බඋපරිමො අනාගාමී අහොසි, එකොපි පුථුජ්ජනො වා අරහා වා නත්ථි. තතො භගවා තෙ ආදාය පුනදෙව මහාවනෙ ඔරුහි. ආගච්ඡමානා ච තෙ භික්ඛූ අත්තනොව ඉද්ධියා ආගච්ඡිංසු.

Mit staunenden Herzen schauten sie hin und sahen den Kuṇāla-Vogel, der als allerletzter ankam, sitzend in der Mitte eines Holzstücks, das zwei Vogelweibchen mit ihren Schnäbeln trugen, und umgeben von einem Gefolge von tausend Vogelweibchen. Von Staunen und Verwunderung ergriffen, fragten sie den Erhabenen: „Herr, war der Erhabene vielleicht in einer früheren Existenz selbst dieser Kuṇāla-König hier?“ – „Ja, o Mönche, von mir wurde diese Kuṇāla-Abstammungslinie begründet. Denn in der Vergangenheit lebten wir vier Wesen hier: der Seher Nārada Devala, der Geierkönig Ānanda, der gefleckte Kuckuck Puṇṇamukha und ich, der Kuṇāla-Vogel.“ Und er erzählte das gesamte Große Kuṇāla-Jātaka. Als sie dies gehört hatten, legte sich bei diesen Mönchen die Unlust, die in Bezug auf ihre früheren Ehefrauen entstanden war. Daraufhin verkündete der Erhabene ihnen die Lehrrede über die Wahrheiten. Am Ende der Lehrrede wurde der am wenigsten fortgeschrittene von ihnen ein Stromeingetretener und der am weitesten fortgeschrittene ein Nie-Wiederkehrender. Es gab unter ihnen keinen einzigen Weltling mehr, aber auch noch keinen Arahat. Danach nahm der Erhabene sie mit sich und stieg wieder im Großen Wald herab. Und auf dem Rückweg reisten diese Mönche durch ihre eigene Geisteskraft.

අථ නෙසං භගවා උපරිමග්ගත්ථාය පුන ධම්මං දෙසෙසි. තෙ පඤ්චසතාපි විපස්සනං ආරභිත්වා අරහත්තෙ පතිට්ඨහිංසු. පඨමං පත්තො පඨමමෙව අගමාසි ‘‘භගවතො ආරොචෙස්සාමී’’ති. ආගන්ත්වා ච ‘‘අභිරමාමහං භගවා, න උක්කණ්ඨාමී’’ති වත්වා භගවන්තං වන්දිත්වා එකමන්තං නිසීදි. එවං තෙ සබ්බෙපි අනුක්කමෙන ආගන්ත්වා භගවන්තං පරිවාරෙත්වා නිසීදිංසු ජෙට්ඨමාසඋපොසථදිවසෙ සායන්හසමයෙ. තතො පඤ්චසතඛීණාසවපරිවුතං වරබුද්ධාසනෙ නිසින්නං භගවන්තං ඨපෙත්වා අසඤ්ඤසත්තෙ ච අරූපබ්‍රහ්මානො ච සකලදසසහස්සචක්කවාළෙ අවසෙසදෙවතාදයො මඞ්ගලසුත්තවණ්ණනායං වුත්තනයෙන සුඛුමත්තභාවෙ නිම්මිනිත්වා සම්පරිවාරෙසුං ‘‘විචිත්‍රපටිභානං ධම්මදෙසනං සොස්සාමා’’ති. තත්ථ චත්තාරො ඛීණාසවබ්‍රහ්මානො සමාපත්තිතො වුට්ඨාය බ්‍රහ්මගණං අපස්සන්තා ‘‘කුහිං ගතා’’ති ආවජ්ජෙත්වා තමත්ථං ඤත්වා පච්ඡා ආගන්ත්වා ඔකාසං අලභමානා චක්කවාළමුද්ධනි ඨත්වා පච්චෙකගාථායො අභාසිංසු. යථාහ –

Daraufhin lehrte der Erhabene sie erneut das Dhamma, um ihnen zu den höheren Pfaden zu verhelfen. Diese fünfhundert Mönche entfalteten alle die Einsicht und festigten sich in der Arahatschaft. Wer sie zuerst erlangte, ging sogleich als Erster hin und dachte: „Ich will es dem Erhabenen berichten.“ Und als er ankam, sagte er: „Ich erfreue mich am heiligen Leben, o Erhabener, ich bin nicht mehr unzufrieden“, verneigte sich vor dem Erhabenen und setzte sich seitlich nieder. Auf diese Weise kamen sie alle nacheinander herbei und setzten sich am Abend des Uposatha-Tages im Monat Jeṭṭha um den Erhabenen herum nieder. Da schufen die übrigen Gottheiten aus den gesamten zehntausend Weltensystemen – mit Ausnahme der wahrnehmungslosen Wesen und der formlosen Brahmās – auf die in der Erklärung zum Maṅgala-Sutta dargelegte Weise feinstoffliche Körper und umgaben den Erhabenen, der auf seinem vortrefflichen Buddhasitz saß, umringt von den fünfhundert Triebversiegten, indem sie dachten: „Wir wollen eine vielfältige und inspirierte Darlegung des Dhamma hören.“ Unter ihnen erhoben sich vier triebversiegte Brahmās aus ihrer meditativen Vertiefung, sahen ihre Brahma-Schar nicht und fragten sich: „Wohin sind sie gegangen?“ Nachdem sie die Angelegenheit erkannt hatten, kamen sie verspätet herbei. Da sie keinen Platz fanden, stellten sie sich auf den Gipfel des Weltringgebirges und sprachen jeweils eine eigene Strophe. Wie es heißt:

‘‘අථ ඛො චතුන්නං සුද්ධාවාසකායිකානං දෙවතානං එතදහොසි – ‘අයං, ඛො, භගවා සක්කෙසු විහරති කපිලවත්ථුස්මිං මහාවනෙ මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහි සබ්බෙහෙව අරහන්තෙහි. දසහි ච ලොකධාතූහි දෙවතා යෙභුය්‍යෙන සන්නිපතිතා හොන්ති භගවන්තං දස්සනාය භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච[Pg.92]. යංනූන මයම්පි යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමෙය්‍යාම, උපසඞ්කමිත්වා භගවතො සන්තිකෙ පච්චෙකං ගාථං භාසෙය්‍යාමා’’’ති (දී. නි. 2.331; සං. නි. 1.37).

Da kam den vier Gottheiten aus der Schar der Reinen Bereiche (Suddhāvāsa) folgender Gedanke: „Dieser Erhabene weilt im Lande der Sakyer bei Kapilavatthu im Großen Wald zusammen mit einer großen Bhikkhu-Gemeinschaft, mit etwa fünfhundert Bhikkhus, die allesamt Arahants sind. Und die Gottheiten aus zehn Weltsystemen haben sich größtenteils versammelt, um den Erhabenen und die Bhikkhu-Gemeinschaft zu sehen. Wie wäre es, wenn auch wir uns dorthin begeben würden, wo sich der Erhabene befindet, und nach unserer Ankunft in der Gegenwart des Erhabenen jeweils eine eigene Strophe sprechen würden?“

සබ්බං සගාථාවග්ගෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං. එවං ගන්ත්වා ච තත්ථ එකො බ්‍රහ්මා පුරත්ථිමචක්කවාළමුද්ධනි ඔකාසං ලභිත්වා තත්ථ ඨිතො ඉමං ගාථං අභාසි –

Alles hierbei ist genau in der Weise zu verstehen, wie es im Sagāthā-Vagga dargelegt wurde. Nachdem sie so dorthin gegangen waren, fand ein Brahmā auf dem Gipfel des östlichen Weltkreises Raum, stellte sich dorthin und sprach diese Strophe:

‘‘මහාසමයො පවනස්මිං…පෙ…දක්ඛිතායෙ අපරාජිතසඞ්ඝ’’න්ති. (දී. නි. 2.332;

සං. නි. 1.37);

„Eine große Versammlung findet statt im Walde … [und so weiter] … um die unbesiegte Gemeinschaft zu sehen.“

ඉමඤ්චස්ස ගාථං භාසමානස්ස පච්ඡිමචක්කවාළපබ්බතෙ ඨිතො සද්දං අස්සොසි.

Während er diese Strophe sprach, hörte ein anderer, der auf dem Gebirge des westlichen Weltkreises stand, seine Stimme.

දුතියො පච්ඡිමචක්කවාළමුද්ධනි ඔකාසං ලභිත්වා තත්ථ ඨිතො තං ගාථං සුත්වා ඉමං ගාථං අභාසි –

Der zweite Brahmā fand auf dem Gipfel des westlichen Weltkreises Raum, stellte sich dorthin und sprach, nachdem er jene Strophe gehört hatte, diese Strophe:

‘‘තත්‍ර භික්ඛවො සමාදහංසු…පෙ…ඉන්ද්‍රියානි රක්ඛන්ති පණ්ඩිතා’’ති. (දී. නි. 2.332;

සං. නි. 1.37);

„Die Bhikkhus dort sammeln ihren Geist … [und so weiter] … die Weisen hüten ihre Sinne.“

තතියො දක්ඛිණචක්කවාළමුද්ධනි ඔකාසං ලභිත්වා තත්ථ ඨිතො තං ගාථං සුත්වා ඉමං ගාථං අභාසි –

Der dritte fand auf dem Gipfel des südlichen Weltkreises Raum, stellte sich dorthin und sprach, nachdem er jene Strophe gehört hatte, diese Strophe:

‘‘ඡෙත්වා ඛීලං ඡෙත්වා පලිඝං…පෙ… සුසුනාගා’’ති. (දී. නි. 2.332;

සං. නි. 1.37);

„Nachdem sie den Pfahl durchhauen, den Riegel zerbrochen haben … [und so weiter] … wie junge Drachen.“

චතුත්ථො උත්තරචක්කවාළමුද්ධනි ඔකාසං ලභිත්වා තත්ථ ඨිතො තං ගාථං සුත්වා ඉමං ගාථමභාසි –

Der vierte fand auf dem Gipfel des nördlichen Weltkreises Raum, stellte sich dorthin und sprach, nachdem er jene Strophe gehört hatte, diese Strophe:

‘‘යෙ කෙචි බුද්ධං සරණං ගතාසෙ…පෙ…දෙවකායං පරිපූරෙස්සන්තී’’ති. (දී. නි. 2.332;

සං. නි. 1.37);

„Wer auch immer zum Buddha Zuflucht genommen hat … [und so weiter] … sie werden die Scharen der Devas füllen.“

තස්සපි තං සද්දං දක්ඛිණචක්කවාළමුද්ධනි ඨිතො අස්සොසි. එවං තදා ඉමෙ චත්තාරො බ්‍රහ්මානො පරිසං ථොමෙත්වා ඨිතා අහෙසුං, මහාබ්‍රහ්මානො එකචක්කවාළං ඡාදෙත්වා අට්ඨංසු.

Auch dessen Stimme hörte derjenige, der auf dem Gipfel des südlichen Weltkreises stand. Auf diese Weise standen damals diese vier Brahmās da und priesen die Versammlung, während der Große Brahmā dastand und einen ganzen Weltkreis ausfüllte.

අථ භගවා දෙවපරිසං ඔලොකෙත්වා භික්ඛූනං ආරොචෙසි – ‘‘යෙපි තෙ, භික්ඛවෙ, අහෙසුං අතීතමද්ධානං අරහන්තො සම්මාසම්බුද්ධා, තෙසම්පි භගවන්තානං එතප්පරමායෙව දෙවතා සන්නිපතිතා අහෙසුං. සෙය්‍යථාපි මය්හං [Pg.93] එතරහි, යෙපි තෙ, භික්ඛවෙ, භවිස්සන්ති අනාගතමද්ධානං අරහන්තො සම්මාසම්බුද්ධා, තෙසම්පි භගවන්තානං එතප්පරමායෙව දෙවතා සන්නිපතිතා භවිස්සන්ති සෙය්‍යථාපි මය්හං එතරහී’’ති. තතො තං දෙවපරිසං භබ්බාභබ්බවසෙන ද්විධා විභජි ‘‘එත්තකා භබ්බා, එත්තකා අභබ්බා’’ති. තත්ථ ‘‘අභබ්බපරිසා බුද්ධසතෙපි ධම්මං දෙසෙන්තෙ න බුජ්ඣති, භබ්බපරිසා සක්කා බොධෙතු’’න්ති ඤත්වා පුන භබ්බපුග්ගලෙ චරියවසෙන ඡධා විභජි ‘‘එත්තකා රාගචරිතා, එත්තකා දොස-මොහ-විතක්ක-සද්ධා-බුද්ධිචරිතා’’ති. එවං චරියවසෙන පරිග්ගහෙත්වා ‘‘අස්සා පරිසාය කීදිසා ධම්මදෙසනා සප්පායා’’ති ධම්මකථං විචිනිත්වා පුන තං පරිසං මනසාකාසි – ‘‘අත්තජ්ඣාසයෙන නු ඛො ජානෙය්‍ය, පරජ්ඣාසයෙන, අට්ඨුප්පත්තිවසෙන, පුච්ඡාවසෙනා’’ති. තතො ‘‘පුච්ඡාවසෙන ජානෙය්‍යා’’ති ඤත්වා ‘‘පඤ්හං පුච්ඡිතුං සමත්ථො අත්ථි, නත්ථී’’ති පුන සකලපරිසං ආවජ්ජෙත්වා ‘‘නත්ථි කොචී’’ති ඤත්වා ‘‘සචෙ අහමෙව පුච්ඡිත්වා අහමෙව විස්සජ්ජෙය්‍යං, එවමස්සා පරිසාය සප්පායං න හොති. යංනූනාහං නිම්මිතබුද්ධං මාපෙය්‍යන්ති පාදකජ්ඣානං සමාපජ්ජිත්වා වුට්ඨාය මනොමයිද්ධියා අභිසඞ්ඛරිත්වා නිම්මිතබුද්ධං මාපෙසි. සබ්බඞ්ගපච්චඞ්ගී ලක්ඛණසම්පන්නො පත්තචීවරධරො ආලොකිතවිලොකිතාදිසම්පන්නො හොතූ’’ති අධිට්ඨානචිත්තෙන සහ පාතුරහොසි. සො පාචීනලොකධාතුතො ආගන්ත්වා භගවතො සමසමෙ ආසනෙ නිසින්නො එවං ආගන්ත්වා යානි භගවතා ඉමම්හි සමාගමෙ චරියවසෙන ඡ සුත්තානි (සු. නි. 854 ආදයො, 868 ආදයො, 884 ආදයො, 901 ආදයො, 921 ආදයො) කථිතානි. සෙය්‍යථිදං – පුරාභෙදසුත්තං කලහවිවාදසුත්තං චූළබ්‍යූහං මහාබ්‍යූහං තුවටකං ඉදමෙව සම්මාපරිබ්බාජනීයන්ති. තෙසු රාගචරිතදෙවතානං සප්පායවසෙන කථෙතබ්බස්ස ඉමස්ස සුත්තස්ස පවත්තනත්ථං පඤ්හං පුච්ඡන්තො ‘‘පුච්ඡාමි මුනිං පහූතපඤ්ඤ’’න්ති ඉමං ගාථමාහ.

Daraufhin blickte der Erhabene auf die Schar der Gottheiten und verkündete den Bhikkhus: „Bhikkhus, auch bei jenen Erhabenen, die in vergangenen Zeiten Arahants und vollkommen Erleuchtete Buddhas waren, versammelten sich höchstens so viele Gottheiten, wie sich gegenwärtig um mich versammelt haben. Auch bei jenen Erhabenen, die in zukünftigen Zeiten Arahants und vollkommen Erleuchtete Buddhas sein werden, werden sich höchstens so viele Gottheiten versammeln, wie sich gegenwärtig um mich versammelt haben.“ Danach teilte er diese Schar der Gottheiten nach ihrer Befähigung in zwei Gruppen ein: „So viele sind fähig, so viele sind unfähig.“ Dabei erkannte er: „Die Schar der Unfähigen würde die Lehre selbst dann nicht verstehen, wenn hundert Buddhas sie verkündeten; die Schar der Fähigen hingegen kann zur Erkenntnis geführt werden.“ Daraufhin teilte er die fähigen Personen nach ihrem Temperament (cariyā) in sechs Gruppen ein: „So viele sind von gierigem Temperament (rāgacarita), so viele sind von einem durch Hass, Verblendung, diskursives Denken, Glauben und Intelligenz geprägten Temperament.“ Nachdem er sie so nach ihrem Temperament erfasst hatte, überlegte er, welche Art der Lehrverkündigung für sie geeignet sei: „Welche Art von Lehrrede ist für diese Versammlung angemessen?“ Und weiter erwog er bezüglich dieser Versammlung: „Würden sie eine Lehrrede verstehen, die aus eigenem Antrieb (attajjhāsaya) gehalten wird, oder eine, die auf den Antrieb anderer (parajjhāsaya) abgestimmt ist, oder aufgrund eines besonderen Anlasses (atthuppatti), oder auf eine Frage hin (pucchāvasa)?“ Da erkannte er: „Sie würden eine Lehrrede verstehen, die auf eine Frage hin gegeben wird.“ Als Nächstes richtete er seine Aufmerksamkeit auf die gesamte Versammlung und überlegte: „Gibt es jemanden, der in der Lage ist, eine Frage zu stellen, oder gibt es niemanden?“ Als er erkannte, dass niemand dazu fähig war, überlegte er: „Wenn ich selbst die Frage stellen und sie auch selbst beantworten würde, wäre das für diese Versammlung nicht angemessen. Wie wäre es, wenn ich einen erschaffenen Buddha (nimmitabuddha) erschüfe?“ Er trat in das Basis-Jhāna (pādakajjhāna) ein, ging daraus hervor und erschuf, indem er die geistgewirkte übernatürliche Kraft (manomayiddhi) anwandte, einen erschaffenen Buddha. Dieser erschien zugleich mit seinem Entschlussgeist: „Er soll vollkommen an Gliedern und Merkmalen sein, Almosenschale und Gewand tragen und die Fähigkeit besitzen, aufzublicken, umherzublicken und so weiter.“ Dieser kam aus dem östlichen Weltsystem und setzte sich auf einen Sitz, der auf genau derselben Höhe wie der des Erhabenen war. Bei dieser Versammlung wurden vom Erhabenen entsprechend den Temperamenten sechs Lehrreden verkündet. Und zwar diese: das Purābheda-Sutta, das Kalahavivāda-Sutta, das Cūḷabyūha-Sutta, das Mahābyūha-Sutta, das Tuvaṭaka-Sutta und eben dieses Sammāparibbājanīya-Sutta. Unter diesen sprach der erschaffene Buddha, um dieses Sutta, das als das für die Gottheiten mit gierigem Temperament geeignete zu verkünden war, in Gang zu bringen, eine Frage stellend diese Strophe: „Ich frage den Weisen von reichem Verständnis.“

තත්ථ පහූතපඤ්ඤන්ති මහාපඤ්ඤං. තිණ්ණන්ති චතුරොඝතිණ්ණං. පාරඞ්ගතන්ති නිබ්බානප්පත්තං. පරිනිබ්බුතන්ති සඋපාදිසෙසනිබ්බානවසෙන පරිනිබ්බුතං. ඨිතත්තන්ති ලොකධම්මෙහි අකම්පනීයචිත්තං. නික්ඛම්ම ඝරා පනුජ්ජ කාමෙති වත්ථුකාමෙ පනුදිත්වා ඝරාවාසා නික්ඛම්ම. කථං භික්ඛු සම්මා සො ලොකෙ පරිබ්බජෙය්‍යාති සො භික්ඛු කථං ලොකෙ සම්මා පරිබ්බජෙය්‍ය විහරෙය්‍ය අනුපලිත්තො ලොකෙන හුත්වා, ලොකං අතික්කමෙය්‍යාති වුත්තං හොති. සෙසමෙත්ථ වුත්තනයමෙව.

Dabei bedeutet „von reichem Verständnis“ (pahūtapañña): von großer Weisheit. „Der Hinübergegangene“ (tiṇṇa): der über die vier Fluten Hinübergeschrittene. „Der das jenseitige Ufer Erreichte“ (pāraṅgata): der das Nibbāna Erreichte. „Der Erloschene“ (parinibbuta): erloschen im Sinne des Nibbāna mit verbleibender Lebensgrundlage (saupādisesa-nibbāna). „Der in sich Feststehende“ (ṭhitatta): einer, dessen Geist durch die Weltströmungen (lokadhamma) unerschütterlich ist. „Aus dem Hause gezogen, die Begierden vertrieben“ (nikkhamma gharā panujja kāme): nachdem er die Objekte des Begehrens (vatthukāma) vertrieben hat und aus dem häuslichen Leben fortgezogen ist. „Wie soll jener Bhikkhu recht durch die Welt wandern?“ (kathaṃ bhikkhu sammā so loke paribbajeyya): Dies bedeutet: Wie soll jener Bhikkhu recht in der Welt wandern, verweilen, ohne von der Welt befleckt zu sein, und die Welt überwinden? Das Übrige ist hier genau in der bereits dargelegten Weise zu verstehen.

363. අථ [Pg.94] භගවා යස්මා ආසවක්ඛයං අප්පත්වා ලොකෙ සම්මා පරිබ්බජන්තො නාම නත්ථි, තස්මා තස්මිං රාගචරිතාදිවසෙන පරිග්ගහිතෙ සබ්බපුග්ගලසමූහෙ තං තං තෙසං තෙසං සමානදොසානං දෙවතාගණානං ආචිණ්ණදොසප්පහානත්ථං ‘‘යස්ස මඞ්ගලා’’ති ආරභිත්වා අරහත්තනිකූටෙනෙව ඛීණාසවපටිපදං පකාසෙන්තො පන්නරස ගාථායො අභාසි.

363. Da es nun niemanden gibt, der recht in der Welt wandert, ohne die Vernichtung der Triebe (āsavakkhaya) erlangt zu haben, sprach der Erhabene – nachdem er die gesamte Schar der Personen nach ihrem gierigen Temperament und so weiter erfasst hatte – fünfzehn Strophen, beginnend mit „Für wen die Vorzeichen…“ (yassa maṅgalā), damit die verschiedenen Gruppen von Gottheiten, welche dieselben Mängel teilten, ihre gewohnten Mängel ablegen konnten. Er verkündete diese Strophen, um die Praxis eines Triebversiegten (khīṇāsava) aufzuzeigen, die ihren Höhepunkt in der Arahant-Schaft (arahatta) findet.

තත්ථ පඨමගාථාය තාව මඞ්ගලාති මඞ්ගලසුත්තෙ වුත්තානං දිට්ඨමඞ්ගලාදීනමෙතං අධිවචනං. සමූහතාති සුට්ඨු ඌහතා පඤ්ඤාසත්ථෙන සමුච්ඡින්නා. උප්පාතාති ‘‘උක්කාපාතදිසාඩාහාදයො එවං විපාකා හොන්තී’’ති එවං පවත්තා උප්පාතාභිනිවෙසා. සුපිනාති ‘‘පුබ්බණ්හසමයෙ සුපිනං දිස්වා ඉදං නාම හොති, මජ්ඣන්හිකාදීසු ඉදං, වාමපස්සෙන සයතා දිට්ඨෙ ඉදං නාම හොති, දක්ඛිණපස්සාදීහි ඉදං, සුපිනන්තෙ චන්දං දිස්වා ඉදං නාම හොති, සූරියාදයො දිස්වා ඉද’’න්ති එවං පවත්තා සුපිනාභිනිවෙසා. ලක්ඛණාති දණ්ඩලක්ඛණවත්ථලක්ඛණාදිපාඨං පඨිත්වා ‘‘ඉමිනා ඉදං නාම හොතී’’ති එවං පවත්තා ලක්ඛණාභිනිවෙසා. තෙ සබ්බෙපි බ්‍රහ්මජාලෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බා. සො මඞ්ගලදොසවිප්පහීනොති අට්ඨතිංස මහාමඞ්ගලානි ඨපෙත්වා අවසෙසා මඞ්ගලදොසා නාම. යස්ස පනෙතෙ මඞ්ගලාදයො සමූහතා, සො මඞ්ගලදොසවිප්පහීනො හොති. අථ වා මඞ්ගලානඤ්ච උප්පාතාදිදොසානඤ්ච පහීනත්තා මඞ්ගලදොසවිප්පහීනො හොති, න මඞ්ගලාදීහි සුද්ධිං පච්චෙති අරියමග්ගස්ස අධිගතත්තා. තස්මා සම්මා සො ලොකෙ පරිබ්බජෙය්‍ය, සො ඛීණාසවො සම්මා ලොකෙ පරිබ්බජෙය්‍ය අනුපලිත්තො ලොකෙනාති.

Hierbei ist in der ersten Strophe zunächst 'maṅgalā' eine Bezeichnung für die im Maṅgala-Sutta erwähnten 'gesehenen Glückszeichen' und so weiter. 'Samūhatā' bedeutet: gut entwurzelt, mit dem Schwert der Weisheit völlig abgeschnitten. 'Uppātā' meint das Beharren auf Vorzeichen, das sich so vollzieht: 'Sternschnuppen, Himmelsbrände und so weiter werden dieses oder jenes Ergebnis haben'. 'Supinā' meint das Beharren auf Träumen, das sich so vollzieht: 'Wenn man am Vormittag einen Traum sieht, geschieht dies; am Mittag und so weiter jenes; wenn man auf der linken Seite liegend träumt, geschieht dies; auf der rechten Seite und so weiter jenes; wenn man im Traum den Mond sieht, geschieht dies; wenn man die Sonne und so weiter sieht, jenes'. 'Lakkhaṇā' meint das Beharren auf Merkmalen, das sich so vollzieht, dass man Texte über die Merkmale von Stäben, Kleidern und so weiter liest und denkt: 'Durch dieses Merkmal geschieht jenes'. All diese sind genau in der Weise zu verstehen, wie sie im Brahmajāla-Sutta dargelegt sind. 'So maṅgaladosavippahīno' bedeutet: Mit Ausnahme der achtunddreißig großen Glückszeichen werden die übrigen als 'Fehler der Glückszeichen' bezeichnet. Bei wem aber diese Glückszeichen und so weiter ausgemerzt sind, der hat die Fehler der Glückszeichen überwunden. Oder aber: Weil er die Glückszeichen sowie Fehler wie Vorzeichen und so weiter aufgegeben hat, hat er die Fehler der Glückszeichen überwunden; er vertraut nicht auf eine Reinigung durch Glückszeichen und dergleichen, weil er den edlen Pfad erlangt hat. Deshalb 'sollte er rechtwandern in der Welt': Dieser Triebversiegte sollte recht in der Welt wandern, unbefleckt von der Welt.

364. දුතියගාථාය රාගං විනයෙථ මානුසෙසු, දිබ්බෙසු කාමෙසු චාපි භික්ඛූති මානුසෙසු ච දිබ්බෙසු ච කාමගුණෙසු අනාගාමිමග්ගෙන අනුප්පත්තිධම්මතං නෙන්තො රාගං විනයෙථ. අතික්කම්ම භවං සමෙච්ච ධම්මන්ති එවං රාගං විනෙත්වා තතො පරං අරහත්තමග්ගෙන සබ්බප්පකාරතො පරිඤ්ඤාභිසමයාදයො සාධෙන්තො චතුසච්චභෙදම්පි සමෙච්ච ධම්මං ඉමාය පටිපදාය තිවිධම්පි අතික්කම්ම භවං. සම්මා සොති සොපි භික්ඛු සම්මා ලොකෙ පරිබ්බජෙය්‍ය.

364. In der zweiten Strophe bedeutet 'Ein Mönch sollte die Begierde nach menschlichen und auch nach himmlischen Sinnesfreuden ablegen': Indem er durch den Pfad des Nie-Wiederkehrers die Begierde nach den menschlichen und himmlischen Sinnengenussobjekten zu etwas macht, das nicht wieder entstehen kann, sollte er die Begierde ablegen. 'Nachdem er das Dasein überschritten und die Wahrheit durchdrungen hat' bedeutet: Nachdem er die Begierde auf diese Weise abgelegt hat und danach durch den Pfad der Arhatschaft in jeder Hinsicht die vollkommene Durchdringung, das Verständnis und so weiter verwirklicht hat, dringt er in die Wahrheit ein, die in die vier Wahrheiten unterteilt ist, und überschreitet durch diese Praxis das dreifache Dasein. 'Recht er' bedeutet: Auch jener Mönch wandert recht in der Welt.

365. තතියගාථාය ‘‘අනුරොධවිරොධවිප්පහීනො’’ති සබ්බවත්ථූසු පහීනරාගදොසො. සෙසං වුත්තනයමෙව සබ්බගාථාසු ච ‘‘සොපි භික්ඛු සම්මා [Pg.95] ලොකෙ පරිබ්බජෙය්‍යා’’ති යොජෙතබ්බං. ඉතො පරඤ්හි යොජනම්පි අවත්වා අවුත්තනයමෙව වණ්ණයිස්සාම.

365. In der dritten Strophe bedeutet 'frei von Zuneigung und Abneigung': einer, der Begierde und Hass gegenüber allen Objekten abgelegt hat. Der Rest ist genau in der bereits erklärten Weise zu verstehen, und in allen Strophen ist der Satz 'auch jener Mönch wandert recht in der Welt' hinzuzufügen. Denn von hier an werden wir, ohne die syntaktische Verknüpfung zu wiederholen, nur noch das erklären, was noch nicht nach dieser Methode erläutert wurde.

366. චතුත්ථගාථාය සත්තසඞ්ඛාරවසෙන දුවිධං පියඤ්ච අප්පියඤ්ච වෙදිතබ්බං, තත්ථ ඡන්දරාගපටිඝප්පහානෙන හිත්වා. අනුපාදායාති චතූහි උපාදානෙහි කඤ්චි ධම්මං අග්ගහෙත්වා. අනිස්සිතො කුහිඤ්චීති අට්ඨසතභෙදෙන තණ්හානිස්සයෙන ද්වාසට්ඨිභෙදෙන දිට්ඨිනිස්සයෙන ච කුහිඤ්චි රූපාදිධම්මෙ භවෙ වා අනිස්සිතො. සංයොජනියෙහි විප්පමුත්තොති සබ්බෙපි තෙභූමකධම්මා දසවිධසංයොජනස්ස විසයත්තා සංයොජනියා, තෙහි සබ්බප්පකාරතො මග්ගභාවනාය පරිඤ්ඤාතත්තා ච විප්පමුත්තොති අත්ථො. පඨමපාදෙන චෙත්ථ රාගදොසප්පහානං වුත්තං, දුතියෙන උපාදානනිස්සයාභාවො, තතියෙන සෙසාකුසලෙහි අකුසලවත්ථූහි ච විප්පමොක්ඛො. පඨමෙන වා රාගදොසප්පහානං, දුතියෙන තදුපායො, තතියෙන තෙසං පහීනත්තා සංයොජනියෙහි විප්පමොක්ඛොති වෙදිතබ්බො.

366. In der vierten Strophe ist das Angenehme und Unangenehme als zweifach zu verstehen: in Bezug auf Lebewesen und gestaltete Dinge; dort gibt er dieses auf, indem er das Begehren und den Widerwillen überwindet. 'Ohne Anklammerung' bedeutet: ohne irgendein Phänomen mit den vier Arten des Ergreifens zu erfassen. 'Nirgends abhängig' bedeutet: weder von körperlichen Formen und anderen Phänomenen noch vom Dasein abhängig zu sein, sei es durch die hundertachtfältige Abhängigkeit von Begehren oder die zweiundsechzigfältige Abhängigkeit von Ansichten. 'Von den fesselnden Dingen völlig befreit' bedeutet: Alle Phänomene der drei Daseinsebenen sind fesselnd, da sie das Objekt der zehn Fesseln sind; von diesen ist er in jeder Hinsicht befreit, weil er sie durch die Entfaltung des Pfades vollkommen durchschaut hat. Dies ist die Bedeutung. Hierbei wird durch den ersten Versfuß das Aufgeben von Gier und Hass ausgedrückt; durch den zweiten das Fehlen einer Stütze des Ergreifens; durch den dritten die Befreiung von den übrigen unheilsamen Geisteszuständen und unheilsamen Objekten. Oder aber: Durch den ersten wird das Aufgeben von Gier und Hass ausgedrückt, durch den zweiten das Mittel dazu, und durch den dritten die Befreiung von den fesselnden Dingen aufgrund von deren Überwindung. So ist es zu verstehen.

367. පඤ්චමගාථාය උපධීසූති ඛන්ධුපධීසු. ආදානන්ති ආදාතබ්බට්ඨෙන තෙයෙව වුච්චන්ති. අනඤ්ඤනෙය්‍යොති අනිච්චාදීනං සුදිට්ඨත්තා ‘‘ඉදං සෙය්‍යො’’ති කෙනචි අනෙතබ්බො. සෙසං උත්තානපදත්ථමෙව. ඉදං වුත්තං හොති – ආදානෙසු චතුත්ථමග්ගෙන සබ්බසො ඡන්දරාගං විනෙත්වා සො විනීතඡන්දරාගො, තෙසු උපධීසු න සාරමෙති, සබ්බෙ උපධී අසාරකත්තෙනෙව පස්සති. තතො තෙසු දුවිධෙනපි නිස්සයෙන අනිස්සිතො අඤ්ඤෙන වා කෙනචි ‘‘ඉදං සෙය්‍යො’’ති අනෙතබ්බො ඛීණාසවො භික්ඛු සම්මා සො ලොකෙ පරිබ්බජෙය්‍ය.

367. In der fünften Strophe bedeutet 'in den Errungenschaften': in den Errungenschaften der Daseinsgruppen. 'Ādāna' werden eben diese in dem Sinne genannt, dass sie ergriffen werden können. 'Nicht von anderen zu führen' bedeutet: Weil er die Unbeständigkeit und so weiter gut durchschaut hat, kann er von niemandem verleitet werden, zu denken: 'Dies ist besser'. Der Rest hat einen leicht verständlichen Wortsinn. Dies ist damit gemeint: Nachdem er das Begehren und die Gier bezüglich der Ergreifungen durch den vierten Pfad völlig abgelegt hat, ist er einer, der das Begehren und die Gier abgelegt hat; er findet keinen Kern in jenen Errungenschaften, sondern sieht alle Errungenschaften als kernlos an. Infolgedessen ist er von beiden Arten der Abhängigkeit bezüglich jener frei, kann von keinem anderen verleitet werden, zu denken: 'Dies ist besser', und als ein solcher triebversiegter Mönch sollte er recht in der Welt wandern.

368. ඡට්ඨගාථාය අවිරුද්ධොති එතෙසං තිණ්ණං දුච්චරිතානං පහීනත්තා සුචරිතෙහි සද්ධිං අවිරුද්ධො. විදිත්වා ධම්මන්ති මග්ගෙන චතුසච්චධම්මං ඤත්වා. නිබ්බානපදාභිපත්ථයානොති අනුපාදිසෙසං ඛන්ධපරිනිබ්බානපදං පත්ථයමානො. සෙසං උත්තානත්ථමෙව.

368. In der sechsten Strophe bedeutet 'nicht feindselig': Weil er diese drei Arten des Fehlverhaltens abgelegt hat, ist er nicht im Widerspruch zu heilsamen Verhaltensweisen. 'Nachdem er die Wahrheit verstanden hat' bedeutet: Nachdem er die Wahrheit der vier Wahrheiten durch den Pfad erkannt hat. 'Nach der Stätte des Nibbāna strebend' bedeutet: nach dem Zustand des Erlöschens der Daseinsgruppen ohne Überrest strebend. Der Rest ist leicht verständlich.

369. සත්තමගාථාය අක්කුට්ඨොති දසහි අක්කොසවත්ථූහි අභිසත්තො. න සන්ධියෙථාති න උපනය්හෙථ න කුප්පෙය්‍ය. ලද්ධා පරභොජනං [Pg.96] න මජ්ජෙති පරෙහි දින්නං සද්ධාදෙය්‍යං ලභිත්වා ‘‘අහං ඤාතො යසස්සී ලාභී’’ති න මජ්ජෙය්‍ය. සෙසං උත්තානත්ථමෙව.

369. In der siebten Strophe bedeutet 'beschimpft': mit den zehn Gründen der Beschimpfung geschmäht. 'Er sollte keinen Groll hegen' bedeutet: er sollte keinen Groll hegen, sollte sich nicht ärgern. 'Wenn er Speise von anderen erhalten hat, berauscht er sich nicht' bedeutet: Wenn er die von anderen aus Glauben dargebrachte Gabe erhält, sollte er sich nicht berauschen, indem er denkt: 'Ich bin bekannt, berühmt und empfange viele Gaben'. Der Rest ist leicht verständlich.

370. අට්ඨමගාථාය ලොභන්ති විසමලොභං. භවන්ති කාමභවාදිභවං. එවං ද්වීහි පදෙහි භවභොගතණ්හා වුත්තා. පුරිමෙන වා සබ්බාපි තණ්හා, පච්ඡිමෙන කම්මභවො. විරතො ඡෙදනබන්ධනා චාති එවමෙතෙසං කම්මකිලෙසානං පහීනත්තා පරසත්තඡෙදනබන්ධනා ච විරතොති. සෙසං වුත්තනයමෙව.

370. In der achten Strophe bedeutet 'Gier': unrechte Gier. 'Dasein' bedeutet das Dasein im Sinnesbereich und so weiter. So wird durch diese zwei Begriffe das Begehren nach Dasein und Wohlstand ausgedrückt. Oder aber: Durch den ersten Begriff wird jegliches Begehren ausgedrückt, durch den zweiten das karmisch wirksame Dasein. 'Er hält sich vom Verletzen und Fesseln fern' bedeutet: Weil er diese unheilsamen Taten und Befleckungen aufgegeben hat, hält er sich vom Töten und Fesseln anderer Lebewesen fern. Der Rest ist genau in der bereits erklärten Weise zu verstehen.

371. නවමගාථාය සාරුප්පං අත්තනො විදිත්වාති අත්තනො භික්ඛුභාවස්ස පතිරූපං අනෙසනාදිං පහාය සම්මාඑසනාදිආජීවසුද්ධිං අඤ්ඤඤ්ච සම්මාපටිපත්තිං තත්ථ පතිට්ඨහනෙන විදිත්වා. න හි ඤාතමත්තෙනෙව කිඤ්චි හොති. යථාතථියන්ති යථාතථං යථාභූතං. ධම්මන්ති ඛන්ධායතනාදිභෙදං යථාභූතඤාණෙන, චතුසච්චධම්මං වා මග්ගෙන විදිත්වා. සෙසං උත්තානත්ථමෙව.

371. In der neunten Strophe bedeutet 'nachdem er erkannt hat, was für ihn selbst angemessen ist': Nachdem er das abgelegt hat, was für seinen Stand als Mönch ungebührlich ist, wie etwa unrechte Lebensweise und so weiter, und die Reinheit des Lebensunterhalts durch rechtes Suchen usw. sowie die übrige rechte Praxis erkannt hat, indem er sich darin fest etabliert. Denn durch bloßes Wissen allein wird nichts erreicht. 'Yathātathiya' bedeutet: so, wie es tatsächlich ist, der Wirklichkeit entsprechend. 'Die Wahrheit' bedeutet: nachdem er das in Daseinsgruppen, Sinnesgrundlagen usw. unterteilte Phänomen mit dem Wissen um die Dinge, wie sie wirklich sind, oder die Wahrheit der vier Wahrheiten durch den Pfad erkannt hat. Der Rest ist leicht verständlich.

372. දසමගාථාය සො නිරාසො අනාසිසානොති යස්ස අරියමග්ගෙන විනාසිතත්තා අනුසයා ච න සන්ති, අකුසලමූලා ච සමූහතා, සො නිරාසො නිත්තණ්හො හොති. තතො ආසාය අභාවෙන කඤ්චි රූපාදිධම්මං නාසීසති. තෙනාහ ‘‘නිරාසො අනාසිසානො’’ති. සෙසං වුත්තනයමෙව.

372. In der zehnten Strophe bedeutet 'er ist wunschlos, ohne Erwartungen': Bei wem, weil sie durch den edlen Pfad vernichtet wurden, keine unterschwelligen Neigungen mehr existieren und die unheilsamen Wurzeln entwurzelt sind, der ist wunschlos, frei von Begehren. Infolgedessen erwartet er wegen des Fehlens von Verlangen kein einziges Phänomen wie körperliche Formen und so weiter. Deshalb sagte er: 'wunschlos, ohne Erwartungen'. Der Rest ist genau in der bereits erklärten Weise zu verstehen.

373. එකාදසමගාථාය ආසවඛීණොති ඛීණචතුරාසවො. පහීනමානොති පහීනනවවිධමානො. රාගපථන්ති රාගවිසයභූතං තෙභූමකධම්මජාතං. උපාතිවත්තොති පරිඤ්ඤාපහානෙහි අතික්කන්තො. දන්තොති සබ්බද්වාරවිසෙවනං හිත්වා අරියෙන දමථෙන දන්තභූමිං පත්තො. පරිනිබ්බුතොති කිලෙසග්ගිවූපසමෙන සීතිභූතො. සෙසං වුත්තනයමෙව.

373. In der elften Strophe bedeutet 'einer, dessen Triebe versiegt sind': einer, bei dem die vier Triebe versiegt sind. 'Einer, der den Dünkel aufgegeben hat' bedeutet: einer, der die neunfache Art des Dünkels aufgegeben hat. 'Den Pfad der Begierde' bedeutet: die Gesamtheit der Phänomene der drei Daseinsebenen, die den Bereich der Begierde darstellen. 'Überschritten' bedeutet: durch das volle Durchschauen und das Überwinden hinausgegangen. 'Gezähmt' bedeutet: nachdem er das Verlangen nach allen Sinnes-Toren abgelegt hat, hat er durch die edle Zähmung die Stufe des Gezähmten erreicht. 'Erloschen' bedeutet: kühl geworden durch das Erlöschen des Feuers der Befleckungen. Der Rest ist genau in der bereits erklärten Weise zu verstehen.

374. ද්වාදසමගාථාය සද්ධොති බුද්ධාදිගුණෙසු පරප්පච්චයවිරහිතත්තා සබ්බාකාරසම්පන්නෙන අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගතො, න පරස්ස සද්ධාය පටිපත්තියං ගමනභාවෙන. යථාහ – ‘‘න ඛ්වාහං එත්ථ භන්තෙ භගවතො සද්ධාය [Pg.97] ගච්ඡාමී’’ති (අ. නි. 5.34). සුතවාති වොසිතසුතකිච්චත්තා පරමත්ථිකසුතසමන්නාගතො. නියාමදස්සීති සංසාරකන්තාරමූළ්හෙ ලොකෙ අමතපුරගාමිනො සම්මත්තනියාමභූතස්ස මග්ගස්ස දස්සාවී, දිට්ඨමග්ගොති වුත්තං හොති. වග්ගගතෙසු න වග්ගසාරීති වග්ගගතා නාම ද්වාසට්ඨිදිට්ඨිගතිකා අඤ්ඤමඤ්ඤං පටිලොමත්තා, එවං වග්ගාහි දිට්ඨීහි ගතෙසු සත්තෙසු න වග්ගසාරී – ‘‘ඉදං උච්ඡිජ්ජිස්සති, ඉදං තථෙව භවිස්සතී’’ති එවං දිට්ඨිවසෙන අගමනතො. පටිඝන්ති පටිඝාතකං, චිත්තවිඝාතකන්ති වුත්තං හොති. දොසවිසෙසනමෙවෙතං. විනෙය්‍යාති විනෙත්වා. සෙසං වුත්තනයමෙව.

374. In der zwölften Strophe bedeutet „voll Vertrauen“ (saddho): Da er bezüglich der hervorragenden Eigenschaften des Buddha und so weiter nicht von anderen abhängig ist, ist er mit einem in jeder Hinsicht vollkommenen, unerschütterlichen Vertrauen ausgestattet und gelangt nicht durch den Glauben eines anderen zur Ausübung der Praxis. Wie es heißt: „Ich gehe hierbei, o Herr, wahrlich nicht aus bloßem Glauben an den Erhabenen.“ „Gelehrt“ (sutavā) bedeutet: Da er die Aufgabe des Erlernens vollendet hat, ist er mit dem Erlernen der höchsten Wahrheit ausgestattet. „Ein Seher der Gewissheit“ (niyāmadassī) bedeutet: In der in der Wildnis des Saṃsāra in die Irre gegangenen Welt ist er ein Seher des Pfades, welcher die feste Ordnung der Richtigkeit ist, die zur Stadt des Todlosen führt; damit ist „einer, der den Pfad gesehen hat“ gemeint. „Unter den Parteigängern nicht Partei ergreifend“ (vaggagatesu na vaggasārī): Als „Parteigänger“ werden die Anhänger der zweiundsechzig Ansichten bezeichnet, da sie einander entgegengesetzt sind; unter solchen Wesen, die sich in Parteien gespalten haben, ist er kein Parteigänger, da er sich nicht aufgrund von falschen Ansichten wie „Dies wird vernichtet werden, dies wird genau so fortbestehen“ darauf einlässt. „Widerstand“ (paṭighaṃ) bedeutet: verletzend, den Geist bedrängend. Dies ist nur eine nähere Bestimmung des Hasses. „Beseitigt habend“ (vineyya) bedeutet: nach dem Vertreiben. Der Rest ist genau wie bereits erklärt.

375. තෙරසමගාථාය සංසුද්ධජිනොති සංසුද්ධෙන අරහත්තමග්ගෙන විජිතකිලෙසො. විවට්ටච්ඡදොති විවටරාගදොසමොහඡදනො. ධම්මෙසු වසීති චතුසච්චධම්මෙසු වසිප්පත්තො. න හිස්ස සක්කා තෙ ධම්මා යථා ඤාතා කෙනචි අඤ්ඤථා කාතුං, තෙන ඛීණාසවො ‘‘ධම්මෙසු වසී’’ති වුච්චති. පාරගූති පාරං වුච්චති නිබ්බානං, තං ගතො, සඋපාදිසෙසවසෙන අධිගතොති වුත්තං හොති. අනෙජොති අපගතතණ්හාචලනො. සඞ්ඛාරනිරොධඤාණකුසලොති සඞ්ඛාරනිරොධො වුච්චති නිබ්බානං, තම්හි ඤාණං අරියමග්ගපඤ්ඤා, තත්ථ කුසලො, චතුක්ඛත්තුං භාවිතත්තා ඡෙකොති වුත්තං හොති.

375. In der dreizehnten Strophe bedeutet „ein vollkommen reiner Sieger“ (saṃsuddhajino): einer, der die Befleckungen durch den vollkommen reinen Pfad der Arhatschaft besiegt hat. „Dessen Schleier gelüftet sind“ (vivaṭacchado) bedeutet: einer, dessen Schleier von Gier, Hass und Verblendung weggenommen worden ist. „Ein Meister der Dinge“ (dhammesu vasī) bedeutet: einer, der Meisterschaft über die Lehren der vier Wahrheiten erlangt hat. Denn es ist für niemanden möglich, jene Wahrheiten anders zu machen, als sie erkannt worden sind; deshalb wird ein Triebversiegter als „ein Meister der Dinge“ bezeichnet. „Einer, der ans andere Ufer gelangt ist“ (pāragū): Das andere Ufer wird Nibbāna genannt; dorthin gegangen zu sein bedeutet, es mit einem verbleibenden Rest an Lebenssubstrat erlangt zu haben. „Regungslos“ (anejo) bedeutet: frei von dem Schwanken des Begehrens. „Erfahren in der Erkenntnis des Erlöschens der Gestaltungen“ (saṅkhāranirodhañāṇakusalo): Das Erlöschen der Gestaltungen wird Nibbāna genannt; das Wissen darüber ist die Weisheit des edlen Pfades; darin ist er erfahren, und da er dies viermal entfaltet hat, wird er als geschickt bezeichnet.

376. චුද්දසමගාථාය අතීතෙසූති පවත්තිං පත්වා අතික්කන්තෙසු පඤ්චක්ඛන්ධෙසු. අනාගතෙසූති පවත්තිං අප්පත්තෙසු පඤ්චක්ඛන්ධෙසු එව. කප්පාතීතොති ‘‘අහං මම’’න්ති කප්පනං සබ්බම්පි වා තණ්හාදිට්ඨිකප්පං අතීතො. අතිච්ච සුද්ධිපඤ්ඤොති අතීව සුද්ධිපඤ්ඤො, අතික්කමිත්වා වා සුද්ධිපඤ්ඤො. කිං අතික්කමිත්වා? අද්ධත්තයං. අරහා හි ය්වායං අවිජ්ජාසඞ්ඛාරසඞ්ඛාතො අතීතො අද්ධා, ජාතිජරාමරණසඞ්ඛාතො අනාගතො අද්ධා, විඤ්ඤාණාදිභවපරියන්තො පච්චුප්පන්නො ච අද්ධා, තං සබ්බම්පි අතික්කම්ම කඞ්ඛං විතරිත්වා පරමසුද්ධිප්පත්තපඤ්ඤො හුත්වා ඨිතො. තෙන වුච්චති ‘‘අතිච්ච සුද්ධිපඤ්ඤො’’ති. සබ්බායතනෙහීති ද්වාදසහායතනෙහි. අරහා හි එවං කප්පාතීතො. කප්පාතීතත්තා අතිච්ච සුද්ධිපඤ්ඤත්තා ච ආයතිං න කිඤ්චි ආයතනං උපෙති. තෙනාහ – ‘‘සබ්බායතනෙහි විප්පමුත්තො’’ති.

376. In der vierzehnten Strophe bezieht sich „in Bezug auf Vergangenes“ (atītesu) auf die fielen Aggregate, die bereits aufgetreten und vergangen sind. „In Bezug auf Zukünftiges“ (anāgatusu) bezieht sich genau auf die fünf Aggregate, die noch nicht aufgetreten sind. „Der begriffliche Vorstellungen überwunden hat“ (kappātīto) bedeutet: einer, der die begriffliche Vorstellung von „Ich“ und „Mein“ oder jegliche begriffliche Vorstellung aufgrund von Begehren und Ansichten überwunden hat. „Der durch das Überwinden weise bezüglich der Reinheit ist“ (aticca suddhipañño) bedeutet: einer mit äußerst reiner Weisheit, oder einer, der nach dem Überwinden weise bezüglich der Reinheit ist. Was hat er überwunden? Die drei Zeiträume. Denn der Arhat hat jene Vergangenheit, die aus Unwissenheit und Gestaltungen besteht, die Zukunft, die aus Geburt, Alter und Tod besteht, und die Gegenwart, die vom Bewusstsein bis zum Dasein reicht, vollständig überwunden, Zweifel abgelegt und verweilt als einer, dessen Weisheit die höchste Reinheit erlangt hat. Deshalb wird er „der durch das Überwinden weise bezüglich der Reinheit ist“ genannt. „Von allen Sinnesgrundlagen“ (sabbāyatanehi) bezieht sich auf die zwölf Sinnesgrundlagen. Denn der Arhat hat die begrifflichen Vorstellungen auf diese Weise überwunden. Weil er die begrifflichen Vorstellungen überwunden hat und durch seine reine Weisheit des Überwindens, gelangt er künftig zu keinerlei Sinnesgrundlage. Deshalb sagte er: „von allen Sinnesgrundlagen befreit“.

377. පන්නරසමගාථාය [Pg.98] අඤ්ඤාය පදන්ති යෙ තෙ ‘‘සච්චානං චතුරො පදා’’ති වුත්තා, තෙසු එකෙකපදං පුබ්බභාගසච්චවවත්ථාපනපඤ්ඤාය ඤත්වා. සමෙච්ච ධම්මන්ති තතො පරං චතූහි අරියමග්ගෙහි චතුසච්චධම්මං සමෙච්ච. විවටං දිස්වාන පහානමාසවානන්ති අථ පච්චවෙක්ඛණඤාණෙන ආසවක්ඛයසඤ්ඤිතං නිබ්බානං විවටං පාකටමනාවටං දිස්වා. සබ්බුපධීනං පරික්ඛයාති සබ්බෙසං ඛන්ධකාමගුණකිලෙසාභිසඞ්ඛාරභෙදානං උපධීනං පරික්ඛීණත්තා කත්ථචි අසජ්ජමානො භික්ඛු සම්මා සො ලොකෙ පරිබ්බජෙය්‍ය විහරෙය්‍ය, අනල්ලීයන්තො ලොකං ගච්ඡෙය්‍යාති දෙසනං නිට්ඨාපෙසි.

377. In der fünfzehnten Strophe bedeutet „nachdem er den Zustand erkannt hat“ (aññāya padaṃ): Von jenen, die als „die vier Zustände der Wahrheiten“ bezeichnet werden, hat er jeden einzelnen Zustand mit der Weisheit erkannt, welche die Wahrheiten im vorbereitenden Teil des Pfades bestimmt. „Nachdem er die Lehre durchdrungen hat“ (samecca dhammaṃ) bedeutet: danach hat er die Lehre der vier Wahrheiten durch die vier edlen Pfade durchdrungen. „Nachdem er das Aufgeben der Triebe klar gesehen hat“ (vivaṭaṃ disvāna pahānamāsavānaṃ) bedeutet: danach hat er durch das rückblickende Wissen das Nibbāna – welches als „die Zerstörung der Triebe“ bezeichnet wird – als enthüllt, offenkundig und unverhüllt gesehen. „Mit der völligen Vernichtung aller Bindungen“ (sabbupadhīnaṃ parikkhayā): Weil alle Bindungen – eingeteilt in Aggregate, Stränge der Sinnenlust, Befleckungen und gestaltende Willenshandlungen – gänzlich vernichtet sind, haftet der Mönch nirgends an und wandert so rechtmäßig in der Welt, verweilt darin und bewegt sich in der Welt ohne Anhaften. Damit schloss er die Lehrverkündigung ab.

378. තතො සො නිම්මිතො ධම්මදෙසනං ථොමෙන්තො ‘‘අද්ධා හි භගවා’’ති ඉමං ගාථමාහ. තත්ථ යො සො එවං විහාරීති යො සො මඞ්ගලාදීනි සමූහනිත්වා සබ්බමඞ්ගලදොසප්පහානවිහාරී, යොපි සො දිබ්බමානුසකෙසු කාමෙසු රාගං විනෙය්‍ය භවාතික්කම්ම ධම්මාභිසමයවිහාරීති එවං තාය තාය ගාථාය නිද්දිට්ඨභික්ඛුං දස්සෙන්තො ආහ. සෙසං උත්තානමෙව. අයං පන යොජනා – අද්ධා හි භගවා තථෙව එතං යං ත්වං ‘‘යස්ස මඞ්ගලා සමූහතා’’තිආදීනි වත්වා තස්සා තස්සා ගාථාය පරියොසානෙ ‘‘සම්මා සො ලොකෙ පරිබ්බජෙය්‍යා’’ති අවච. කිං කාරණං? යො සො එවංවිහාරී භික්ඛු, සො උත්තමෙන දමථෙන දන්තො, සබ්බානි ච දසපි සංයොජනානි චතුරො ච යොගෙ වීතිවත්තො හොති. තස්මා සම්මා සො ලොකෙ පරිබ්බජෙය්‍ය, නත්ථි මෙ එත්ථ විචිකිච්ඡාති ඉති දෙසනාථොමනගාථම්පි වත්වා අරහත්තනිකූටෙනෙව දෙසනං නිට්ඨාපෙසි. සුත්තපරියොසානෙ කොටිසතසහස්සදෙවතානං අග්ගඵලප්පත්ති අහොසි, සොතාපත්තිසකදාගාමිඅනාගාමිඵලප්පත්තා පන ගණනතො අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යාති.

378. Daraufhin sprach jener erschaffene Buddha, um die Lehrverkündigung zu preisen, diese Strophe: „Wahrlich, Erhabener“. Darin zeigt er mit den Worten „wer so verweilt“ (yo so evaṃ vihārī) den in den jeweiligen Strophen beschriebenen Mönch: nämlich jenen, der Glücksverheißungen und dergleichen entwurzelt hat und frei von den Fehlern der Glücksverheißungen verweilt; und auch jenen, der die Gier nach himmlischen und menschlichen Sinnesfreuden beseitigt, das Dasein überwunden hat und in der Durchdringung des Dhamma verweilt. Der Rest ist leicht verständlich. Dies ist jedoch die grammatische Verknüpfung: „Wahrlich, Erhabener, es verhält sich genau so, wie Du es dargelegt hast, beginnend mit den Worten ‚dessen Glücksverheißungen entwurzelt sind‘ und am Ende einer jeden Strophe sagtest: ‚der wandert rechtmäßig in der Welt‘.“ Aus welchem Grund? Der Mönch, der so verweilt, ist durch die höchste Bezähmung gezähmt und hat alle zehn Fesseln und die vier Joche überschritten. Deshalb soll er rechtmäßig in der Welt wandern; darüber habe ich keinen Zweifel. Nachdem er so diese Strophe zum Lobpreis der Lehre gesprochen hatte, schloss er die Lehrverkündigung mit der Arhatschaft als Höhepunkt ab. Am Ende der Lehrrede erlangten einhunderttausend Koṭis von Gottheiten die höchste Frucht, während jene, welche die Früchte des Stromeintritts, der Einmalwiederkehr und der Nichtwiederkehr erlangten, unzählbar waren.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය

In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zur Khuddaka-Sammlung,

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය සම්මාපරිබ්බාජනීයසුත්තවණ්ණනා

dem Kommentar zum Suttanipāta, ist die Erklärung des Sammāparibbājanīya-Sutta

නිට්ඨිතා.

abgeschlossen.

14. ධම්මිකසුත්තවණ්ණනා

14. Die Erklärung des Dhammika-Sutta

එවං [Pg.99] මෙ සුතන්ති ධම්මිකසුත්තං. කා උප්පත්ති? තිට්ඨමානෙ කිර භගවති ලොකනාථෙ ධම්මිකො නාම උපාසකො අහොසි නාමෙන ච පටිපත්තියා ච. සො කිර සරණසම්පන්නො සීලසම්පන්නො බහුස්සුතො පිටකත්තයධරො අනාගාමී අභිඤ්ඤාලාභී ආකාසචාරී අහොසි. තස්ස පරිවාරා පඤ්චසතා උපාසකා, තෙපි තාදිසා එව අහෙසුං. තස්සෙකදිවසං උපොසථිකස්ස රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස මජ්ඣිමයාමාවසානසමයෙ එවං පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘‘යංනූනාහං අගාරියඅනගාරියානං පටිපදං පුච්ඡෙය්‍ය’’න්ති. සො පඤ්චහි උපාසකසතෙහි පරිවුතො භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා තමත්ථං පුච්ඡි, භගවා චස්ස බ්‍යාකාසි. තත්ථ පුබ්බෙ වණ්ණිතසදිසං වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං, අපුබ්බං වණ්ණයිස්සාම.

„So habe ich gehört“ leitet das Dhammika-Sutta ein. Was ist der Anlass für seine Entstehung? Es heißt, dass zu Lebzeiten des Erhabenen, des Schützers der Welt, ein Laienanhänger namens Dhammika existierte, sowohl dem Namen als auch seinem Lebenswandel nach. Er hatte Zuflucht genommen, war im Besitz der Tugendregeln, belesen, ein Bewahrer der drei Piṭakas, ein Nichtwiederkehrer, ein Erlangener der höheren Geisteskräfte und konnte durch die Luft fliegen. Er hatte ein Gefolge von fünfhundert Laienanhängern, die ebenso beschaffen waren wie er selbst. Eines Tages, als er den Uposatha-Tag einhielt, sich in der Einsamkeit zurückgezogen hatte und meditierte, stieg am Ende der mittleren Nachtwache folgender Gedanke in ihm auf: „Wie wäre es, wenn ich nach dem Pfad der Praxis von Hauseltern und Heimatlosen fragen würde?“ Begleitet von seinen fielen Laienanhängern begab er sich zum Erhabenen, stellte ihm diese Frage, und der Erhabene beantwortete sie ihm. Was darin dem ähnelt, was bereits früher erklärt wurde, ist nach der bereits dargelegten Methode zu verstehen; wir werden das erklären, was noch nicht zuvor erklärt worden ist.

379. තත්ථ පඨමගාථාය තාව කථංකරොති කථං කරොන්තො කථං පටිපජ්ජන්තො. සාධු හොතීති සුන්දරො අනවජ්ජො අත්ථසාධනො හොති. උපාසකාසෙති උපාසකාඉච්චෙව වුත්තං හොති. සෙසමත්ථතො පාකටමෙව. අයං පන යොජනා – යො වා අගාරා අනගාරමෙති පබ්බජති, යෙ වා අගාරිනො උපාසකා, එතෙසු දුවිධෙසු සාවකෙසු කථංකරො සාවකො සාධු හොතීති.

379. Hierin, in der ersten Strophe, zuerst: „wie er handelt“ (kathaṃ karoti) bedeutet: wie er handelnd, wie er praktizierend [gut ist]. „Ein guter [Schüler] ist“ (sādhu hotī) bedeutet: er ist vortrefflich, tadellos, das Wohl verwirklichend. „Unter den Laienanhängern“ (upāsakāse) bedeutet, dass eben Laienanhänger gemeint sind. Das Übrige ist von der Bedeutung her offensichtlich. Dies aber ist die Satzverknüpfung (yojanā): Wer entweder aus dem Hause in die Hauslosigkeit zieht, d. h. in die Hauslosigkeit eintritt (pabbajati), oder jene Laienanhänger, die als Hausbewohner leben: Unter diesen zwei Arten von Schülern, wie handelnd ist ein Schüler ein guter?

380-1. ඉදානි එවං පුට්ඨස්ස භගවතො බ්‍යාකරණසමත්ථතං දීපෙන්තො ‘‘තුවඤ්හී’’ති ගාථාද්වයමාහ. තත්ථ ගතින්ති අජ්ඣාසයගතිං. පරායණන්ති නිප්ඵත්තිං. අථ වා ගතින්ති නිරයාදිපඤ්චප්පභෙදං. පරායණන්ති ගතිතො පරං අයනං ගතිවිප්පමොක්ඛං පරිනිබ්බානං, න චත්ථි තුල්‍යොති තයා සදිසො නත්ථි. සබ්බං තුවං ඤාණමවෙච්ච ධම්මං, පකාසෙසි සත්තෙ අනුකම්පමානොති ත්වං භගවා යදත්ථි ඤෙය්‍යං නාම, තං අනවසෙසං අවෙච්ච පටිවිජ්ඣිත්වා සත්තෙ අනුකම්පමානො සබ්බං ඤාණඤ්ච ධම්මඤ්ච පකාසෙසි. යං යං යස්ස හිතං හොති, තං තං තස්ස ආවිකාසියෙව දෙසෙසියෙව, න තෙ අත්ථි ආචරියමුට්ඨීති වුත්තං හොති. විරොචසි විමලොති ධූමරජාදිවිරහිතො විය චන්දො, රාගාදිමලාභාවෙන විමලො විරොචසි. සෙසමෙත්ථ උත්තානත්ථමෙව.

380-1. Nun sprach er die zwei Strophen beginnend mit „Denn du [weißt]“ (tuvaṃ hi), um die Fähigkeit des Erhabenen zu zeigen, eine so gestellte Frage zu beantworten. Darin bedeutet „den Lauf“ (gatiṃ): den Lauf ihrer Neigung (ajjhāsayagati). „Die Zuflucht“ (parāyanaṃ) bedeutet: das Ergebnis. Oder aber bedeutet „den Lauf“ (gatiṃ): die fünffache Einteilung der Daseinsbereiche beginnend mit den Höllen usw. „Die Zuflucht“ (parāyanaṃ) bedeutet: den Gang über die Daseinsbereiche hinaus, die Befreiung von den Daseinsbereichen, das Parinibbāna. „Und es gibt keinen dir Gleichen“ (na ca atthi tulyo) bedeutet: es gibt keinen, der dir gleicht. „Du hast alles Wissen und die Lehre vollkommen durchdrungen und hast sie, voller Mitgefühl für die Wesen, offenbart“ (sabbaṃ tuvaṃ ñāṇamavecca dhammaṃ pakāsesi satte anukampamāno) bedeutet: Du, o Erhabener, hast all das, was als das Erkennbare (ñeyya) existiert, ohne Rest durchdrungen und verstanden, und hast aus Mitgefühl mit den Wesen all das Wissen und die Lehre offenbart. Was auch immer für den Einzelnen heilsam ist, genau das hast du ihm enthüllt und dargelegt; es gibt bei dir keine „geschlossene Lehrerfaust“ (ācariyamuṭṭhi) – so ist es gemeint. „Fleckenlos leuchtest du“ (virocasi vimalo) bedeutet: Wie der von Rauch, Staub usw. freie Mond, so leuchtest du fleckenlos wegen der Abwesenheit der Flecken von Gier usw. Das Übrige ist hier von ganz offensichtlicher Bedeutung.

382. ඉදානි යෙසං තදා භගවා ධම්මං දෙසෙසි, තෙ දෙවපුත්තෙ කිත්තෙත්වා භගවන්තං පසංසන්තො ‘‘ආගඤ්ඡී තෙ සන්තිකෙ’’ති ගාථාද්වයමාහ. තත්ථ [Pg.100] නාගරාජා එරාවණො නාමාති අයං කිර එරාවණො නාම දෙවපුත්තො කාමරූපී දිබ්බෙ විමානෙ වසති. සො යදා සක්කො උය්‍යානකීළං ගච්ඡති, තදා දියඩ්ඪසතයොජනං කායං අභිනිම්මිනිත්වා තෙත්තිංස කුම්භෙ මාපෙත්වා එරාවණො නාම හත්ථී හොති. තස්ස එකෙකස්මිං කුම්භෙ ද්වෙ ද්වෙ දන්තා හොන්ති, එකෙකස්මිං දන්තෙ සත්ත සත්ත පොක්ඛරණියො, එකෙකිස්සා පොක්ඛරණියා සත්ත සත්ත පදුමිනියො, එකෙකිස්සා පදුමිනියා සත්ත සත්ත පුප්ඵානි, එකෙකස්මිං පුප්ඵෙ සත්ත සත්ත පත්තානි, එකෙකස්මිං පත්තෙ සත්ත සත්ත අච්ඡරායො නච්චන්ති පදුමච්ඡරායොත්වෙව විස්සුතා සක්කස්ස නාටකිත්ථියො, යා ච විමානවත්ථුස්මිම්පි ‘‘භමන්ති කඤ්ඤා පදුමෙසු සික්ඛිතා’’ති (වි. ව. 1034) ආගතා. තෙසං පන තෙත්තිසංකුම්භානං මජ්ඣෙ සුදස්සනකුම්භො නාම තිංසයොජනමත්තො හොති, තත්ථ යොජනප්පමාණො මණිපල්ලඞ්කො තියොජනුබ්බෙධෙ පුප්ඵමණ්ඩපෙ අත්ථරීයති. තත්ථ සක්කො දෙවානමින්දො අච්ඡරාසඞ්ඝපරිවුතො දිබ්බසම්පත්තිං පච්චනුභොති. සක්කෙ පන දෙවානමින්දෙ උය්‍යානකීළාතො පටිනිවත්තෙ පුන තං රූපං සංහරිත්වාන දෙවපුත්තොව හොති. තං සන්ධායාහ – ‘‘ආගඤ්ඡි තෙ සන්තිකෙ නාගරාජා එරාවණො නාමා’’ති. ජිනොති සුත්වාති ‘‘විජිතපාපධම්මො එස භගවා’’ති එවං සුත්වා. සොපි තයා මන්තයිත්වාති තයා සද්ධිං මන්තයිත්වා, පඤ්හං පුච්ඡිත්වාති අධිප්පායො. අජ්ඣගමාති අධිඅගමා, ගතොති වුත්තං හොති. සාධූති සුත්වාන පතීතරූපොති තං පඤ්හං සුත්වා ‘‘සාධු භන්තෙ’’ති අභිනන්දිත්වා තුට්ඨරූපො ගතොති අත්ථො.

382. Nun sprach er die zwei Strophen beginnend mit „Er kam in deine Nähe“ (āgañchī te santike), um jene Göttersöhne zu preisen, denen der Erhabene damals die Lehre verkündete, und dadurch den Erhabenen zu loben. Darin bedeutet „der Nāga-König namens Erāvaṇa“ (nāgarājā erāvaṇo nāma): Dieser Göttersohn namens Erāvaṇa kann, wie man sagt, jede beliebige Gestalt annehmen (kāmarūpī) und wohnt in einem himmlischen Palast. Wenn Sakka sich in den Park begibt, um zu spielen, erschafft jener einen einhundertfünfzig Meilen (yojana) langen Körper mit dreiunddreißig Stirnhöckern und wird zu dem Elefanten namens Erāvaṇa. An jedem einzelnen seiner Stirnhöcker befinden sich je zwei Stoßzähne, an jedem einzelnen Stoßzahn je sieben Lotusteiche, in jedem einzelnen Lotusteich je sieben Lotusgärten, in jedem einzelnen Lotusgarten je sieben Lotusblüten, auf jeder einzelnen Lotusblüte je sieben Blütenblätter, und auf jedem einzelnen Blütenblatt tanzen je sieben Nymphen (Apsaras), die als die „Lotus-Nymphen“ bekannten Tänzerinnen des Sakka, welche auch im Vimānavatthu erwähnt werden mit den Worten: „Die Jungfrauen bewegen sich im Kreis, geschult auf den Lotusblüten.“ In der Mitte dieser dreiunddreißig Stirnhöcker befindet sich der Stirnhöcker namens Sudassana, der eine Größe von dreißig Yojanas hat; darin ist ein ein Yojana großer Edelstein-Thronsessel in einer drei Yojanas hohen Blumenhalle aufgestellt. Dort genießt Sakka, der Herrscher der Götter, umgeben von einer Schar von Nymphen, die himmlische Herrlichkeit. Sobald Sakka, der Herrscher der Götter, jedoch vom Spiel im Park zurückgekehrt ist, zieht jener diese Gestalt wieder ein und wird wieder zum Göttersohn. Darauf bezog er sich, als er sagte: „Der Nāga-König namens Erāvaṇa kam in deine Nähe.“ „Als er hörte, dass du der Sieger (jina) bist“ bedeutet: als er hörte: „Dieser Erhabene hat die unheilsamen Dinge besiegt.“ „Auch er hat mit dir beratschlagt“ (sopi tayā mantayitvā) bedeutet: nachdem er sich mit dir beraten hatte; der Sinn ist: nachdem er eine Frage gestellt hatte. „Er erlangte“ (ajjhagama) bedeutet: er erreichte, er ging fort – so ist es ausgedrückt. „Erfreut, als er das Gute hörte“ (sādhūti sutvāna patītarūpo) bedeutet: Nachdem er die Antwort auf jene Frage gehört hatte, freute er sich mit den Worten „Heilsam, Ehrwürdiger!“ und ging mit freudigem Herzen fort – das ist die Bedeutung.

383. රාජාපි තං වෙස්සවණො කුවෙරොති එත්ථ සො යක්ඛො රඤ්ජනට්ඨෙන රාජා, විසාණාය රාජධානියා රජ්ජං කාරෙතීති වෙස්සවණො, පුරිමනාමෙන කුවෙරොති වෙදිතබ්බො. සො කිර කුවෙරො නාම බ්‍රාහ්මණමහාසාලො හුත්වා දානාදීනි පුඤ්ඤානි කත්වා විසාණාය රාජධානියා අධිපති හුත්වා නිබ්බත්තො. තස්මා ‘‘කුවෙරො වෙස්සවණො’’ති වුච්චති. වුත්තඤ්චෙතං ආටානාටියසුත්තෙ –

383. „Auch König Vessavaṇa Kuvera“: Hier ist jener Yakkha ein König (rājā) im Sinne von Vergnügen Bereitend (rañjana). Er herrscht im königlichen Regierungssitz namens Visāṇā, weshalb er als Vessavaṇa bekannt ist. Mit seinem früheren Namen ist er als Kuvera zu verstehen. Er war nämlich, wie man hört, einst ein wohlhabender Brahmane namens Kuvera, tat verdienstvolle Taten wie das Spenden von Almosen usw. und wurde als Herrscher des königlichen Regierungssitzes Visāṇā wiedergeboren. Daher wird er „Kuvera Vessavaṇa“ genannt. Und dies wurde im Āṭānāṭiya-Sutta gesagt:

‘‘කුවෙරස්ස ඛො පන, මාරිස, මහාරාජස්ස විසාණා නාම රාජධානී, තස්මා කුවෙරො මහාරාජා ‘වෙස්සවණො’ති පවුච්චතී’’ති (දී. නි. 3.291) –

„Der große König Kuvera, mein Lieber, hat einen königlichen Regierungssitz namens Visāṇā; daher wird der große König Kuvera ‚Vessavaṇa‘ genannt.“

සෙසමෙත්ථ පාකටමෙව.

Das Übrige ist hier offensichtlich.

තත්ථ [Pg.101] සියා – කස්මා පන දූරතරෙ තාවතිංසභවනෙ වසන්තො එරාවණො පඨමං ආගතො, වෙස්සවණො පච්ඡා, එකනගරෙව වසන්තො අයං උපාසකො සබ්බපච්ඡා, කථඤ්ච සො තෙසං ආගමනං අඤ්ඤාසි, යෙන එවමාහාති? වුච්චතෙ – වෙස්සවණො කිර තදා අනෙකසහස්සපවාළපල්ලඞ්කං ද්වාදසයොජනං නාරිවාහනං අභිරුය්හ පවාළකුන්තං උච්චාරෙත්වා දසසහස්සකොටියක්ඛෙහි පරිවුතො ‘‘භගවන්තං පඤ්හං පුච්ඡිස්සාමී’’ති ආකාසට්ඨකවිමානානි පරිහරිත්වා මග්ගෙන මග්ගං ආගච්ඡන්තො වෙළුකණ්ඩකනගරෙ නන්දමාතාය උපාසිකාය නිවෙසනස්ස උපරිභාගං සම්පත්තො. උපාසිකාය අයමානුභාවො – පරිසුද්ධසීලා හොති, නිච්චං විකාලභොජනා පටිවිරතා, පිටකත්තයධාරිනී, අනාගාමිඵලෙ පතිට්ඨිතා. සා තම්හි සමයෙ සීහපඤ්ජරං උග්ඝාටෙත්වා උතුග්ගහණත්ථාය මාලුතෙරිතොකාසෙ ඨත්වා අට්ඨකපාරායනවග්ගෙ පරිමණ්ඩලෙහි පදබ්‍යඤ්ජනෙහි මධුරෙන සරෙන භාසති. වෙස්සවණො තත්ථෙව යානානි ඨපෙත්වා යාව උපාසිකා ‘‘ඉදමවොච භගවා මගධෙසු විහරන්තො පාසාණකෙ චෙතියෙ පරිචාරකසොළසන්නං බ්‍රාහ්මණාන’’න්ති නිගමනං අභාසි, තාව සබ්බං සුත්වා වග්ගපරියොසානෙ සුවණ්ණමුරජසදිසං මහන්තං ගීවං පග්ගහෙත්වා ‘‘සාධු සාධු භගිනී’’ති සාධුකාරමදාසි. සා ‘‘කො එත්ථා’’ති ආහ. ‘‘අහං භගිනි වෙස්සවණො’’ති. උපාසිකා කිර පඨමං සොතාපන්නා අහොසි, පච්ඡා වෙස්සවණො. තං සො ධම්මතො සහොදරභාවං සන්ධාය උපාසිකං භගිනිවාදෙන සමුදාචරති. උපාසිකාය ච ‘‘විකාලො, භාතික භද්‍රමුඛ, යස්ස දානි කාලං මඤ්ඤසී’’ති වුත්තො ‘‘අහං භගිනි තයි පසන්නො පසන්නාකාරං කරොමී’’ති ආහ. තෙන හි භද්‍රමුඛ, මම ඛෙත්තෙ නිප්ඵන්නං සාලිං කම්මකරා ආහරිතුං න සක්කොන්ති, තං තව පරිසාය ආණාපෙහීති. සො ‘‘සාධු භගිනී’’ති යක්ඛෙ ආණාපෙසි. තෙ අඩ්ඪතෙරස කොට්ඨාගාරසතානි පූරෙසුං. තතො පභුති කොට්ඨාගාරං ඌනං නාම නාහොසි, ‘‘නන්දමාතු කොට්ඨාගාරං වියා’’ති ලොකෙ නිදස්සනං අහොසි. වෙස්සවණො කොට්ඨාගාරානි පූරෙත්වා භගවන්තං උපසඞ්කමි. භගවා ‘‘විකාලෙ ආගතොසී’’ති ආහ. අථ භගවතො සබ්බං ආරොචෙසි. ඉමිනා කාරණෙන ආසන්නතරෙපි චාතුමහාරාජිකභවනෙ වසන්තො වෙස්සවණො පච්ඡා ආගතො. එරාවණස්ස පන න කිඤ්චි අන්තරා කරණීයං අහොසි, තෙන සො පඨමතරං ආගතො.

Hierzu könnte die Frage gestellt werden: Warum kam Erāvaṇa, der im viel weiter entfernten Tāvatiṃsa-Himmel lebt, zuerst, Vessavaṇa danach, und dieser Laienanhänger, der in derselben Stadt lebt, als allerletzter? Und wie wusste er von deren Ankunft, weshalb er so sprach? Dazu wird geantwortet: Vessavaṇa war damals auf sein Fahrzeug namens Nārivāhana gestiegen, das zwölf Yojanas lang war und einen Sitz aus vielen tausend Korallenstücken besaß. Nachdem er die Korallenlanze emporgehoben hatte, reiste er, umgeben von zehn Milliarden Yakkhas, mit dem Entschluss: „Ich will dem Erhabenen eine Frage stellen.“ Er wich den in der Luft schwebenden Himmelspalästen aus, legte Weg um Weg zurück und erreichte schließlich die Stelle oberhalb des Hauses der Laienanhängerin Nandamātā in der Stadt Veḷukaṇḍa. Diese Laienanhängerin besaß folgende Geistesmacht: Sie war von vollkommen reinem sittlichen Verhalten, enthielt sich stets der Nahrung außerhalb der rechten Zeit, war eine Kennerin der drei Piṭakas und in der Frucht der Nichtwiederkehr gefestigt. Zu jener Zeit hatte sie das Löwenfenster geöffnet, stellte sich an einen windigen Ort, um frische Luft zu schöpfen, und rezitierte das Achter-Kapitel und das Kapitel über den Weg zum jenseitigen Ufer mit wohlgeformten Worten und Silben in einer wohlklingenden Stimme. Vessavaṇa hielt seine Fahrzeuge genau dort an und lauschte der gesamten Rezitation, bis die Laienanhängerin die Schlussworte sprach: „Dies sprach der Erhabene, als er im Lande Magadha am Pāsāṇaka-Schrein weilte, gebeten von den sechzehn begleitenden Brahmanen...“ Am Ende des Kapitels streckte er seinen großen Hals empor, der einer goldenen Trommel glich, und rief hernach Beifall zu: „Sehr gut, sehr gut, Schwester!“ Sie fragte: „Wer ist da?“ – „Ich bin es, Schwester, Vessavaṇa.“ Es heißt nämlich, dass die Laienanhängerin zuerst eine Stromeingetretene geworden war und Vessavaṇa erst danach. Im Hinblick auf diese geschwisterliche Beziehung im Dhamma sprach er die Laienanhängerin mit „Schwester“ an. Und als die Laienanhängerin zu ihm sagte: „Es ist spät, edler Bruder, gehe nun, wann es dir passend erscheint“, erwiderte er: „Schwester, ich bin erfreut über dich, und ich möchte dir ein Geschenk machen, um meine Freude auszudrücken.“ – „Wenn dem so ist, edler Freund, meine Arbeiter sind nicht imstande, den reifen Reis von meinem Feld einzubringen; befiehl deinem Gefolge, ihn herbeizuschaffen.“ Er antwortete: „Sehr wohl, Schwester“, und befahl den Yakkhas, dies zu tun. Sie füllten eintausendzweihundertfünfzig Kornspeicher. Von da an wurde ihr Speicher niemals leer, und in der Welt entstand die Redensart „wie der Kornspeicher von Nandas Mutter“. Nachdem Vessavaṇa die Kornspeicher hatte füllen lassen, begab er sich zum Erhabenen. Der Erhabene sagte zu ihm: „Du bist spät gekommen.“ Daraufhin berichtete er dem Erhabenen alles. Aus diesem Grund kam Vessavaṇa, obwohl er im viel näher gelegenen Reich der Vier Großen Könige lebt, später an, während Erāvaṇa unterwegs nichts zu erledigen hatte und deshalb als Erster eintraf.

අයං [Pg.102] පන උපාසකො කිඤ්චාපි අනාගාමී පකතියාව එකභත්තිකො, තථාපි තදා උපොසථදිවසොති කත්වා උපොසථඞ්ගානි අධිට්ඨාය සායන්හසමයං සුනිවත්ථො සුපාරුතො පඤ්චසතඋපාසකපරිවුතො ජෙතවනං ගන්ත්වා ධම්මදෙසනං සුත්වා අත්තනො ඝරං ආගම්ම තෙසං උපාසකානං සරණසීලඋපොසථානිසංසාදිභෙදං උපාසකධම්මං කථෙත්වා තෙ උපාසකෙ උය්‍යොජෙසි. තෙසඤ්ච තස්සෙව ඝරෙ මුට්ඨිහත්ථප්පමාණපාදකානි පඤ්ච කප්පියමඤ්චසතානි පාටෙක්කොවරකෙසු පඤ්ඤත්තානි හොන්ති. තෙ අත්තනො අත්තනො ඔවරකං පවිසිත්වා සමාපත්තිං අප්පෙත්වා නිසීදිංසු, උපාසකොපි තථෙවාකාසි. තෙන ච සමයෙන සාවත්ථිනගරෙ සත්තපඤ්ඤාස කුලසතසහස්සානි වසන්ති, මනුස්සගණනාය අට්ඨාරසකොටිමනුස්සා. තෙන පඨමයාමෙ හත්ථිඅස්සමනුස්සභෙරිසද්දාදීහි සාවත්ථිනගරං මහාසමුද්දො විය එකසද්දං හොති. මජ්ඣිමයාමසමනන්තරෙ සො සද්දො පටිප්පස්සම්භති. තම්හි කාලෙ උපාසකො සමාපත්තිතො වුට්ඨාය අත්තනො ගුණෙ ආවජ්ජෙත්වා ‘‘යෙනාහං මග්ගසුඛෙන ඵලසුඛෙන සුඛිතො විහරාමි, ඉදං සුඛං කං නිස්සාය ලද්ධ’’න්ති චින්තෙත්වා ‘‘භගවන්තං නිස්සායා’’ති භගවති චිත්තං පසාදෙත්වා ‘‘භගවා එතරහි කතමෙන විහාරෙන විහරතී’’ති ආවජ්ජෙන්තො දිබ්බෙන චක්ඛුනා එරාවණවෙස්සවණෙ දිස්වා දිබ්බාය සොතධාතුයා ධම්මදෙසනං සුත්වා චෙතොපරියඤාණෙන තෙසං පසන්නචිත්තතං ඤත්වා ‘‘යංනූනාහම්පි භගවන්තං උභයහිතං පටිපදං පුච්ඡෙය්‍ය’’න්ති චින්තෙසි. තස්මා සො එකනගරෙ වසන්තොපි සබ්බපච්ඡා ආගතො, එවඤ්ච නෙසං ආගමනං අඤ්ඤාසි. තෙනාහ – ‘‘ආගඤ්ඡි තෙ සන්තිකෙ නාගරාජා…පෙ… සො චාපි සුත්වාන පතීතරූපො’’ති.

Dieser Laienanhänger jedoch war, obwohl er ein Nichtwiederkehrer war und gewohnheitsmäßig nur eine Mahlzeit am Tag zu sich nahm, an jenem Tag, da es ein Uposatha-Tag war, die Uposatha-Glieder eingegangen. Am Abend begab er sich, ordentlich gekleidet und angetan, in Begleitung von fünfhundert Laienanhängern zum Jeta-Hain. Nachdem er die Dhamma-Unterweisung gehört hatte, kehrte er in sein eigenes Haus zurück, erklärte jenen Laienanhängern die Pflichten eines Laienanhängers – wie die Zufluchtnahme, die Tugendregeln und die Vorzüge des Uposatha – und verabschiedete sie dann. Für sie waren in seinem eigenen Haus fünfhundert zulässige Betten, deren Beine eine Faust-Elle maßen, in separaten Gemächern aufgestellt worden. Sie betraten jeweils ihre eigenen Gemächer, traten in eine meditative Errungenschaft ein und setzten sich nieder; und der Laienanhänger tat ebenso. Zu jener Zeit wohnten in der Stadt Sāvatthī fünf Millionen siebenhunderttausend Familien, und an Menschen gezählt waren es achtzehn Koṭis. Daher war die Stadt Sāvatthī während der ersten Nachtwache aufgrund der Geräusche von Elefanten, Pferden, Menschen, Trommeln und so weiter wie ein einziger großer Lärm, ähnlich dem großen Ozean. Nach dem Ende der mittleren Nachtwache legte sich dieser Lärm. Zu jener Zeit erhob sich der Laienanhänger aus seiner meditativen Errungenschaft, besann sich auf seine eigenen guten Eigenschaften und dachte: „Dieses Glück des Pfades und Glück der Frucht, in dem ich glücklich verweile – auf wen gestützt habe ich dieses Glück erlangt?“ Da erkannte er: „Gestützt auf den Erhabenen.“ Er erweckte Vertrauen zum Erhabenen im Geist und fragte sich: „In welchem Verweilen verweilt der Erhabene wohl jetzt?“ Als er dies erwog, erblickte er mit dem himmlischen Auge Erāvaṇa und Vessavaṇa, hörte mit dem himmlischen Gehör die Dhamma-Unterweisung und erkannte mit dem Geisteseindringungswissen deren vertrauensvollen Geist. Er dachte: „Wie wäre es, wenn auch ich den Erhabenen nach der Praxis fragen würde, die zu beiderlei Wohl führt?“ Daher kam er, obwohl er in derselben Stadt lebte, als Allerletzter an, und auf diese Weise wusste er von deren Ankunft. Deswegen sprach er: „Es kam in deine Gegenwart der Schlangenkönig... und auch er war erfreut, nachdem er deine Worte gehört hatte.“

384. ඉදානි ඉතො බහිද්ධා ලොකසම්මතෙහි සමණබ්‍රාහ්මණෙහි උක්කට්ඨභාවෙන භගවන්තං පසංසන්තො ‘‘යෙ කෙචිමෙ’’ති ගාථාද්වයමාහ. තත්ථ තිත්ථියාති නන්දවච්ඡසංකිච්චෙහි ආදිපුග්ගලෙහි තීහි තිත්ථකරෙහි කතෙ දිට්ඨිතිත්ථෙ ජාතා, තෙසං සාසනෙ පබ්බජිතා පූරණාදයො ඡ සත්ථාරො. තත්ථ නාටපුත්තො නිගණ්ඨො, අවසෙසා ආජීවකාති තෙ සබ්බෙ දස්සෙන්තො ආහ ‘‘යෙ කෙචිමෙ තිත්ථියා වාදසීලා’’ති, ‘‘මයං සම්මා පටිපන්නා, අඤ්ඤෙ මිච්ඡා පටිපන්නා’’ති එවං වාදකරණසීලා ලොකං මුඛසත්තීහි විතුදන්තා විචරන්ති. ආජීවකා වාති තෙ එකජ්ඣමුද්දිට්ඨෙ භින්දිත්වා දස්සෙති. නාතිතරන්තීති නාතික්කමන්ති. සබ්බෙති අඤ්ඤෙපි යෙ [Pg.103] කෙචි තිත්ථියසාවකාදයො, තෙපි පරිග්ගණ්හන්තො ආහ. ‘‘ඨිතො වජන්තං වියා’’ති යථා කොචි ඨිතො ගතිවිකලො සීඝගාමිනං පුරිසං ගච්ඡන්තං නාතිතරෙය්‍ය, එවං තෙ පඤ්ඤාගතියා අභාවෙන තෙ තෙ අත්ථප්පභෙදෙ බුජ්ඣිතුං අසක්කොන්තා ඨිතා, අතිජවනපඤ්ඤං භගවන්තං නාතිතරන්තීති අත්ථො.

384. Nun sprach er die beiden Verse, beginnend mit „ye keci me“, um den Erhabenen zu preisen, indem er dessen Überlegenheit gegenüber den in der Welt hochangesehenen Asketen und Brahmanen außerhalb dieser Lehre hervorhob. Darin bedeutet „Sektenanhänger“: jene, die in den von den drei Ordensgründern, den Begründern Nanda, Vaccha und Saṅkicca, geschaffenen Ansichten-Sekten geboren wurden, sowie die sechs Lehrer, Pūraṇa Kassapa und die anderen, die in deren Lehren ordiniert worden waren. Darunter war Nāṭaputta ein Nigaṇṭha, und die übrigen waren Ājīvikas. Um sie alle zusammen darzustellen, sprach er: „Welche Sektenanhänger auch immer, die der Debatte zugetan sind...“ „Wir praktizieren recht, die anderen praktizieren falsch“ – mit solchen Worten pflegen sie Debatten anzuzetteln und wandern in der Welt umher, während sie die Menschen mit den Dolchen ihrer Worte verletzen. Mit den Worten „oder Ājīvikas“ zeigt er sie einzeln auf, indem er die zuvor zusammengefasste Gruppe aufteilt. „Sie überholen nicht“ bedeutet: sie übertreffen ihn nicht. Mit dem Wort „alle“ schließt er auch alle anderen, wie die Schüler der Sektenanhänger usw., mit ein. „Wie ein Stehender einen Gehenden“: Genauso wie jemand, der steht und unfähig ist zu gehen, einen rasch gehenden Mann nicht überholen kann, ebenso können jene, weil ihnen der Gang der Weisheit fehlt, die verschiedenen Bedeutungen nicht verstehen und bleiben stehen; sie können den Erhabenen, dessen Weisheit von äußerster Schnelligkeit ist, nicht überholen – das ist die Bedeutung.

385. බ්‍රාහ්මණා වාදසීලා වුද්ධා චාති එත්තාවතා චඞ්කීතාරුක්ඛපොක්ඛරසාතිජාණුස්සොණිආදයො දස්සෙති, අපි බ්‍රාහ්මණා සන්ති කෙචීති ඉමිනා මජ්ඣිමාපි දහරාපි කෙවලං බ්‍රාහ්මණා සන්ති අත්ථි උපලබ්භන්ති කෙචීති එවං අස්සලායනවාසෙට්ඨඅම්බට්ඨඋත්තරමාණවකාදයො දස්සෙති. අත්ථබද්ධාති ‘‘අපි නු ඛො ඉමං පඤ්හං බ්‍යාකරෙය්‍ය, ඉමං කඞ්ඛං ඡින්දෙය්‍යා’’ති එවං අත්ථබද්ධා භවන්ති. යෙ චාපි අඤ්ඤෙති අඤ්ඤෙපි යෙ ‘‘මයං වාදිනො’’ති එවං මඤ්ඤමානා විචරන්ති ඛත්තියපණ්ඩිතබ්‍රාහ්මණබ්‍රහ්මදෙවයක්ඛාදයො අපරිමාණා. තෙපි සබ්බෙ තයි අත්ථබද්ධා භවන්තීති දස්සෙති.

385. „Brāhmaṇā vādasīlā vuddhā ca“ (die debattierfreudigen Brahmanen, die Ältesten) – hiermit zeigt er solche wie Caṅkī, Tārukkha, Pokkharasāti und Jāṇussoṇi. Mit „api brāhmaṇā santi keci“ (und es gibt auch einige Brahmanen) zeigt er, dass es auch Brahmanen mittleren Alters und junge, einfach irgendwelche Brahmanen gibt, wie Assalāyana, Vāseṭṭha, Ambaṭṭha, Uttaramāṇavaka und andere. „Atthabaddhā“ (an den Sinn gebunden / vom Sinn abhängig) bedeutet: Sie sind so an den Sinn gebunden, dachten: „Vielleicht wird er diese Frage beantworten, diesen Zweifel beseitigen.“ „Ye cāpi aññe“ (und wer auch immer sonst noch) zeigt: Auch andere, unzählige weise Kṣatriyas, Brahmanen, Brahmās, Devas, Yakkhas usw., die umherwandern und denken: „Wir sind Debattierer“, sie alle sind in Bezug auf den Sinn von dir abhängig (an dich gebunden).

386-7. එවං නානප්පකාරෙහි භගවන්තං පසංසිත්වා ඉදානි ධම්මෙනෙව තං පසංසිත්වා ධම්මකථං යාචන්තො ‘‘අයඤ්හි ධම්මො’’ති ගාථාද්වයමාහ. තත්ථ අයඤ්හි ධම්මොති සත්තතිංස බොධිපක්ඛියධම්මෙ සන්ධායාහ. නිපුණොති සණ්හො දුප්පටිවිජ්ඣො. සුඛොති පටිවිද්ධො සමානො ලොකුත්තරසුඛමාවහති, තස්මා සුඛාවහත්තා ‘‘සුඛො’’ති වුච්චති. සුප්පවුත්තොති සුදෙසිතො. සුස්සූසමානාති සොතුකාමම්හාති අත්ථො. තං නො වදාති තං ධම්මං අම්හාකං වද. ‘‘ත්වං නො’’තිපි පාඨො, ත්වං අම්හාකං වදාති අත්ථො. සබ්බෙපිමෙ භික්ඛවොති තඞ්ඛණං නිසින්නානි කිර පඤ්ච භික්ඛුසතානි හොන්ති, තානි දස්සෙන්තො යාචති. උපාසකා චාපීති අත්තනො පරිවාරෙ අඤ්ඤෙ ච දස්සෙති. සෙසමෙත්ථ පාකටමෙව.

386-7. Nachdem er den Erhabenen auf vielfältige Weise gepriesen hatte, sprach er nun, indem er ihn durch den Dhamma selbst pries und um einen Dhamma-Vortrag bat, die zwei Verse, die mit „ayañhi dhammo“ („Denn dieser Dhamma...“) beginnen. Darin bezieht sich „ayañhi dhammo“ auf die siebenunddreißig Voraussetzungen der Erleuchtung (bodhipakkhiyadhamma). „Nipuṇo“ (subtil) bedeutet fein, schwer zu durchdringen. „Sukho“ (glückbringend) bedeutet: Wenn er durchdrungen wird, bringt er überweltliches Glück (lokuttarasukha); weil er also Glück bringt, wird er „sukho“ genannt. „Suppavutto“ bedeutet wohlverkündet (gut gelehrt). „Sussūsamānā“ bedeutet „wir wollen hören“. „Taṃ no vadā“ bedeutet „verkünde uns diesen Dhamma“. Es gibt auch die Lesart „tvaṃ no“, was bedeutet: „Verkünde du uns [diesen Dhamma]“. „Sabbepime bhikkhavo“ (all diese Mönche): Es heißt, dass in jenem Moment fünfhundert Mönche dasaßen; auf sie weisend bittet er. „Upāsakā cāpi“ (und auch die Laienanhänger) zeigt sein eigenes Gefolge und andere. Der Rest ist hierbei offensichtlich.

388. අථ භගවා අනගාරියපටිපදං තාව දස්සෙතුං භික්ඛූ ආමන්තෙත්වා ‘‘සුණාථ මෙ භික්ඛවො’’තිආදිමාහ. තත්ථ ධම්මං ධුතං තඤ්ච චරාථ සබ්බෙති කිලෙසෙ ධුනාතීති ධුතො, එවරූපං කිලෙසධුනනකං පටිපදාධම්මං සාවයාමි වො, තඤ්ච මයා සාවිතං සබ්බෙ චරථ පටිපජ්ජථ, මා පමාදිත්ථාති වුත්තං හොති. ඉරියාපථන්ති ගමනාදිචතුබ්බිධං. පබ්බජිතානුලොමිකන්ති සමණසාරුප්පං සතිසම්පජඤ්ඤයුත්තං. අරඤ්ඤෙ කම්මට්ඨානානුයොගවසෙන පවත්තමෙවාති අපරෙ. සෙවෙථ නන්ති තං ඉරියාපථං භජෙය්‍ය[Pg.104]. අත්ථදසොති හිතානුපස්සී. මුතීමාති බුද්ධිමා. සෙසමෙත්ථ ගාථාය පාකටමෙව.

388. Daraufhin wandte sich der Erhabene, um zunächst die Praxis der Hauslosigkeit aufzuzeigen, an die Mönche und sprach die Worte, die mit „suṇātha me bhikkhavo“ („Hört mir zu, ihr Mönche“) beginnen. Darin bedeutet „dhammaṃ dhutaṃ tañca carātha sabbe“: „dhuta“ (reinigend), weil er die Befleckungen abschüttelt (dhunāti). „Einen solchen die Befleckungen abschüttelnden Pfad-Dhamma verkündige ich euch; und diesen von mir verkündeten Dhamma sollt ihr alle praktizieren und befolgen, seid nicht nachlässig“ – dies ist damit gemeint. „Iriyāpatha“ (Körperhaltung/Verhalten) bezieht sich auf die vierfache Art des Gehens, Stehens usw. „Pabbajitānulomika“ (einem Mönch angemessen) bedeutet mönchsgebührend, verbunden mit Achtsamkeit und klarer Wissensklarheit. Andere Lehrer sagen, dies beziehe sich auf das Verweilen im Wald mittels der Hingabe an das Meditationsobjekt (kammaṭṭhāna). „Sevetha naṃ“ bedeutet, man sollte diese Körperhaltung pflegen. „Atthadaso“ bedeutet einer, der das Heilsame (den Nutzen) betrachtet. „Mutīmā“ (oder matimā) bedeutet weise (intelligent). Der Rest dieses Verses ist offensichtlich.

389. නො වෙ විකාලෙති එවං පබ්බජිතානුලොමිකං ඉරියාපථං සෙවමානො ච දිවාමජ්ඣන්හිකවීතික්කමං උපාදාය විකාලෙ න චරෙය්‍ය භික්ඛු, යුත්තකාලෙ එව පන ගාමං පිණ්ඩාය චරෙය්‍ය. කිං කාරණං? අකාලචාරිඤ්හි සජන්ති සඞ්ගා, අකාලචාරිං පුග්ගලං රාගසඞ්ගාදයො අනෙකෙ සඞ්ගා සජන්ති පරිස්සජන්ති උපගුහන්ති අල්ලීයන්ති. තස්මා විකාලෙ න චරන්ති බුද්ධා, තස්මා යෙ චතුසච්චබුද්ධා අරියපුග්ගලා, න තෙ විකාලෙ පිණ්ඩාය චරන්තීති. තෙන කිර සමයෙන විකාලභොජනසික්ඛාපදං අප්පඤ්ඤත්තං හොති, තස්මා ධම්මදෙසනාවසෙනෙවෙත්ථ පුථුජ්ජනානං ආදීනවං දස්සෙන්තො ඉමං ගාථමාහ. අරියා පන සහ මග්ගපටිලාභා එව තතො පටිවිරතා හොන්ති, එසා ධම්මතා.

389. „No ve vikāle“ (Wahrlich nicht zur Unzeit): Ein Mönch, der eine solche dem mönchischen Leben angemessene Körperhaltung pflegt, sollte ab dem Überschreiten des Mittags zur Unzeit (vikāle) nicht umherwandern, sondern das Dorf nur zur angemessenen Zeit (yuttakāle) zwecks Almosengang betreten. Aus welchem Grund? „Denn an den zur Unzeit Umherwandernden heften sich Fesseln“: An eine Person, die zur Unzeit umherwandert, heften sich zahlreiche Fesseln wie Gierfesseln usw., sie umgarnen sie, umhüllen sie und haften an ihr. Deshalb wandern die Buddhas (die Erwachten) nicht zur Unzeit: Die edlen Personen, welche die vier Wahrheiten erkannt haben (catusaccabuddhā), gehen nicht zur Unzeit auf Almosengang. Zu jener Zeit war die Trainingsregel über das Essen zur Unzeit (vikālabhojana) wohl noch nicht erlassen; daher sprach er diesen Vers, um durch die Dhamma-Lehre den gewöhnlichen Menschen (Weltlingen) die Gefahr aufzuzeigen. Die Edlen jedoch meiden dies sogleich mit dem Erlangen des Pfades; dies ist ihre Gesetzmäßigkeit (dhammatā).

390. එවං විකාලචරියං පටිසෙධෙත්වා ‘‘කාලෙ චරන්තෙනපි එවං චරිතබ්බ’’න්ති දස්සෙන්තො ආහ ‘‘රූපා ච සද්දා චා’’ති. තස්සත්ථො – යෙ තෙ රූපාදයො නානප්පකාරකං මදං ජනෙන්තා සත්තෙ සම්මදයන්ති, තෙසු පිණ්ඩපාතපාරිසුද්ධිසුත්තාදීසු (ම. නි. 3.438 ආදයො) වුත්තනයෙන ඡන්දං විනොදෙත්වා යුත්තකාලෙනෙව පාතරාසං පවිසෙය්‍යාති. එත්ථ ච පාතො අසිතබ්බොති පාතරාසො, පිණ්ඩපාතස්සෙතං නාමං. යො යත්ථ ලබ්භති, සො පදෙසොපි තං යොගෙන ‘‘පාතරාසො’’ති ඉධ වුත්තො. යතො පිණ්ඩපාතං ලභති, තං ඔකාසං ගච්ඡෙය්‍යාති එවමෙත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො.

390. Nachdem er so das Umherwandern zur Unzeit untersagt hatte, sagte er, um zu zeigen: „Selbst wenn man zur rechten Zeit umherwandert, sollte man sich so verhalten“: „rūpā ca saddā ca“ (Formen und Töne...). Dessen Bedeutung ist: Nachdem man das Begehren nach Formen und anderen Objekten, die vielfältigen Rausch erzeugen und die Wesen betören, in der im Piṇḍapātapārisuddhi-Sutta usw. dargelegten Weise vertrieben hat, sollte man nur zur angemessenen Zeit für das Frühstück (pātarāsa) aufbrechen. Und hierbei bedeutet „pātarāsa“ „das am Morgen zu Essende“; dies ist eine Bezeichnung für die Almosenpeise. Der Ort, an dem man diese erhält, wird hier aufgrund dieser Verbindung ebenfalls als „pātarāsa“ bezeichnet. Man sollte an den Ort gehen, von dem man die Almosenpeise erhält – so ist der Sinn hierbei zu verstehen.

391. එවං පවිට්ඨො –

391. Nachdem er so eingetreten ist –

‘‘පිණ්ඩඤ්ච භික්ඛු සමයෙන ලද්ධා,එකො පටික්කම්ම රහො නිසීදෙ;

අජ්ඣත්තචින්තී න මනො බහිද්ධා,නිච්ඡාරයෙ සඞ්ගහිතත්තභාවො’’.

„Nachdem der Mönch zur rechten Zeit die Almosen erhalten hat, soll er allein zurückkehren und sich in der Einsamkeit niedersetzen. Innerlich nachsinnend soll er seinen Geist nicht nach außen schweifen lassen, die eigene Person gut gezügelt haltend.“

තත්ථ පිණ්ඩන්ති මිස්සකභික්ඛං, සා හි තතො තතො සමොධානෙත්වා සම්පිණ්ඩිතට්ඨෙන ‘‘පිණ්ඩො’’ති වුච්චති. සමයෙනාති අන්තොමජ්ඣන්හිකකාලෙ. එකො පටික්කම්මාති කායවිවෙකං සම්පාදෙන්තො අදුතියො නිවත්තිත්වා. අජ්ඣත්තචින්තීති තිලක්ඛණං ආරොපෙත්වා ඛන්ධසන්තානං චින්තෙන්තො. න මනො බහිද්ධා [Pg.105] නිච්ඡාරයෙති බහිද්ධා රූපාදීසු රාගවසෙන චිත්තං න නීහරෙ. සඞ්ගහිතත්තභාවොති සුට්ඨු ගහිතචිත්තො.

Darin bedeutet „piṇḍa“ (Almosen) die gemischte Speise; denn sie wird „piṇḍa“ genannt im Sinne des Zusammenbringens durch das Einsammeln von hier und da. „Samayena“ (zur rechten Zeit) bedeutet innerhalb der Zeitspanne vor dem Mittag. „Eko paṭikkamma“ (allein zurückgekehrt) bedeutet, dass er ohne Gefährten zurückkehrt und so körperliche Abgeschiedenheit (kāyaviveka) herstellt. „Ajjhattacintī“ (innerlich nachsinnend) bedeutet, dass er über den Strom der Daseinsfaktoren (khandhasantāna) nachsinnt, nachdem er die drei Merkmale (tilakkhaṇa) auf sie angewandt hat. „Na mano bahiddhā nicchāraye“ (er soll den Geist nicht nach außen schweifen lassen) bedeutet, dass er den Geist nicht aus Gier nach außen auf Formen und dergleichen ausrichtet. „Saṅgahitattabhāvo“ (die eigene Person gut gezügelt haltend) bedeutet mit einem vollkommen gezügelten Geist.

392. එවං විහරන්තො ච –

392. Und während er so verweilt –

‘‘සචෙපි සො සල්ලපෙ සාවකෙන,අඤ්ඤෙන වා කෙනචි භික්ඛුනා වා;

ධම්මං පණීතං තමුදාහරෙය්‍ය,න පෙසුණං නොපි පරූපවාදං’’.

„Selbst wenn er mit einem Schüler spricht, oder mit jemand anderem, oder mit irgendeinem Mönch, so soll er den erhabenen Dhamma vortragen, weder Verleumdung noch die Herabsetzung anderer.“

කිං වුත්තං හොති? සො යොගාවචරො කිඤ්චිදෙව සොතුකාමතාය උපගතෙන සාවකෙන වා කෙනචි අඤ්ඤතිත්ථියගහට්ඨාදිනා වා ඉධෙව පබ්බජිතෙන භික්ඛුනා වා සද්ධිං සචෙපි සල්ලපෙ, අථ ය්වායං මග්ගඵලාදිපටිසංයුත්තො දසකථාවත්ථුභෙදො වා අතප්පකට්ඨෙන පණීතො ධම්මො. තං ධම්මං පණීතං උදාහරෙය්‍ය, අඤ්ඤං පන පිසුණවචනං වා පරූපවාදං වා අප්පමත්තකම්පි න උදාහරෙය්‍යාති.

Was ist damit gemeint? Wenn dieser Übende (yogāvacara) mit einem Schüler, der aus dem Wunsch heraus, etwas zu hören, herangetreten ist, oder mit sonst jemandem, wie einem Andersgläubigen, einem Hausvater oder einem in dieser Lehre ordinierten Mönch, spricht, dann soll er jenen Dhamma vortragen, der mit den Pfaden, Früchten usw. verknüpft ist oder die zehn Themen des Gesprächs (dasakathāvatthu) umfasst und im Sinne der Leidfreiheit erhaben (paṇīta) ist. Diesen erhabenen Dhamma soll er darlegen; anderes jedoch, wie verleumderische Worte oder die Herabsetzung anderer, soll er nicht im geringsten äußern.

393. ඉදානි තස්මිං පරූපවාදෙ දොසං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘වාදඤ්හි එකෙ’’ති. තස්සත්ථො – ඉධෙකච්චෙ මොඝපුරිසා පරූපවාදසඤ්හිතං නානප්පකාරං විග්ගාහිකකථාභෙදං වාදං පටිසෙනියන්ති විරුජ්ඣන්ති, යුජ්ඣිතුකාමා හුත්වා සෙනාය පටිමුඛං ගච්ඡන්තා විය හොන්ති, තෙ මයං ලාමකපඤ්ඤෙ න පසංසාම. කිං කාරණං? තතො තතො නෙ පසජන්ති සඞ්ගා, යස්මා තෙ තාදිසකෙ පුග්ගලෙ තතො තතො වචනපථතො සමුට්ඨාය විවාදසඞ්ගා සජන්ති අල්ලීයන්ති. කිං කාරණා සජන්තීති? චිත්තඤ්හි තෙ තත්ථ ගමෙන්ති දූරෙ, යස්මා තෙ පටිසෙනියන්තා චිත්තං තත්ථ ගමෙන්ති, යත්ථ ගතං සමථවිපස්සනානං දූරෙ හොතීති.

393. Um nun den Fehler bei der Herabsetzung anderer aufzuzeigen, sagte er: „vādañhi eke“ („Denn einige streiten in Debatten“). Dessen Bedeutung ist: Manche törichte Menschen (moghapurisa) hierzulande verstricken sich in Debatten, die mit der Herabsetzung anderer verbunden sind und verschiedene Arten von streitsüchtigen Reden umfassen, das heißt, sie geraten in Feindseligkeit. Kampflustig verhalten sie sich wie Truppen, die gegen ein feindliches Heer vorrücken. Wir preisen diese Menschen von geringer Weisheit (lāmakapañña) nicht. Aus welchem Grund? „Weil sich von hier und da Fesseln an sie heften“; denn an solche Personen heften und klammern sich die Fesseln des Streits, die aus verschiedenen Redeweisen entstehen. Aus welchem Grund heften sie sich an sie? „Denn sie lassen ihren Geist dorthin in die Ferne schweifen“; weil sie beim Debattieren ihren Geist dorthin lenken, wo er – einmal dorthin gelangt – weit entfernt von Geistesruhe und Hellblick (samatha-vipassanā) ist.

394-5. එවං පරිත්තපඤ්ඤානං පවත්තිං දස්සෙත්වා ඉදානි මහාපඤ්ඤානං පවත්තිං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘පිණ්ඩං විහාරං…පෙ… සාවකො’’ති. තත්ථ විහාරෙන පතිස්සයො, සයනාසනෙන මඤ්චපීඨන්ති තීහිපි පදෙහි සෙනාසනමෙව වුත්තං. ආපන්ති උදකං. සඞ්ඝාටිරජූපවාහනන්ති පංසුමලාදිනො සඞ්ඝාටිරජස්ස ධොවනං. සුත්වාන ධම්මං සුගතෙන දෙසිතන්ති සබ්බාසවසංවරාදීසු ‘‘පටිසඞ්ඛා යොනිසො චීවරං පටිසෙවති සීතස්ස පටිඝාතායා’’තිආදිනා (ම. නි. 1.23; අ. නි. 6.58) නයෙන භගවතා දෙසිතං ධම්මං සුත්වා. සඞ්ඛාය සෙවෙ [Pg.106] වරපඤ්ඤසාවකොති එතං ඉධ පිණ්ඩන්ති වුත්තං පිණ්ඩපාතං, විහාරාදීහි වුත්තං සෙනාසනං, ආපමුඛෙන දස්සිතං ගිලානපච්චයං, සඞ්ඝාටියා චීවරන්ති චතුබ්බිධම්පි පච්චයං සඞ්ඛාය ‘‘යාවදෙව ඉමස්ස කායස්ස ඨිතියා’’තිආදිනා (ම. නි. 1.23; අ. නි. 6.58) නයෙන පච්චවෙක්ඛිත්වා සෙවෙ වරපඤ්ඤසාවකො, සෙවිතුං සක්කුණෙය්‍ය වරපඤ්ඤස්ස තථාගතස්ස සාවකො සෙක්ඛො වා පුථුජ්ජනො වා, නිප්පරියායෙන ච අරහා. සො හි චතුරාපස්සෙනො ‘‘සඞ්ඛායෙකං පටිසෙවති, සඞ්ඛායෙකං අධිවාසෙති, සඞ්ඛායෙකං පරිවජ්ජෙති, සඞ්ඛායෙකං විනොදෙතී’’ති (දී. නි. 3.308; ම. නි. 2.168; අ. නි. 10.20) වුත්තො. යස්සා ච සඞ්ඛාය සෙවෙ වරපඤ්ඤසාවකො, තස්මා හි පිණ්ඩෙ…පෙ… යථා පොක්ඛරෙ වාරිබින්දු, තථා හොතීති වෙදිතබ්බො.

394-5. Nachdem er so das Verhalten derer von geringer Weisheit dargelegt hat, spricht er nun, um das Verhalten derer von großer Weisheit zu zeigen: »Almosen, eine Wohnung … [usw.] … der Jünger«. Darin bezeichnet »vihāra« die Unterkunft, und mit »sayanāsana« ist Bett und Stuhl gemeint; somit wird mit diesen drei Begriffen das Lager und die Herberge (senāsana) bezeichnet. »Āpaṃ« bedeutet Wasser. »Saṅghāṭirajūpavāhanaṃ« bedeutet das Abwaschen des Schmutzes und Staubs von der Doppelrobe (saṅghāṭi). »Sutvāna dhammaṃ sugatena desitaṃ« [nachdem er die vom Sugata dargelegte Lehre gehört hat]: nachdem er die Lehre gehört hat, die vom Erhabenen in Bezug auf die Zügelung aller Triebe (sabbāsavasaṃvara) und anderes in der Weise dargelegt wurde: »Nach weiser Erwägung nutzt er die Robe, um der Kälte entgegenzuwirken« usw. »Saṅkhāya seve varapaññasāvako« [mit weiser Erwägung sollte der Jünger von trefflicher Weisheit sie nutzen]: Hier wird mit »piṇḍa« das Almosenessen (piṇḍapāta) bezeichnet; mit »vihāra« usw. das Lager und die Herberge; unter dem Begriff des Wassers (»āpa«) werden die Arzneien für Kranke (gilānapaccaya) gezeigt; und mit »saṅghāṭi« wird die Robe (cīvara) dargestellt. Ein Jünger von trefflicher Weisheit sollte diese vier Arten von Erfordernissen nutzen, nachdem er sie in der Weise erwogen hat: »nur für den Erhalt dieses Körpers« usw. Ein Jünger des Tathāgata, desjenigen von trefflicher Weisheit, kann ein Übender (sekkha) oder ein Weltling (puthujjana) sein, im eigentlichen Sinne (nippariyāyena) jedoch ein Arahant. Denn von diesem heißt es, er habe vier Stützen: »Nach weiser Erwägung nutzt er das eine, erträgt das andere, meidet ein weiteres, vertreibt ein weiteres.« Und da ein Jünger von trefflicher Weisheit diese Dinge nach reiflicher Erwägung nutzt, ist in Bezug auf das Almosen usw. zu verstehen: »wie ein Wassertropfen auf dem Lotusblatt, so ist er [unbefleckt]«.

396. එවං ඛීණාසවපටිපත්තිං දස්සෙන්තො අරහත්තනිකූටෙන අනගාරියපටිපදං නිට්ඨාපෙත්වා ඉදානි අගාරියපටිපදං දස්සෙතුං ‘‘ගහට්ඨවත්තං පන වො’’තිආදිමාහ. තත්ථ පඨමගාථාය තාව සාවකොති අගාරියසාවකො. සෙසං උත්තානත්ථමෙව. අයං පන යොජනා – යො මයා ඉතො පුබ්බෙ කෙවලො අබ්‍යාමිස්සො සකලො පරිපුණ්ණො භික්ඛුධම්මො කථිතො. එස ඛෙත්තවත්ථුආදිපරිග්ගහෙහි සපරිග්ගහෙන න ලබ්භා ඵස්සෙතුං න සක්කා අධිගන්තුන්ති.

396. Indem er so das Verhalten desjenigen zeigt, dessen Triebe versiegt sind (khīṇāsava), schließt er die Praxis der Hauslosigkeit mit dem Höhepunkt der Arahant-Schaft ab. Um nun die Praxis der Hausleute darzulegen, spricht er: »Nun will ich euch die Pflichten eines Hausvaters verkünden« usw. Darin bedeutet in der ersten Strophe »sāvako« [Jünger] ein Hausvater-Jünger (agāriyasāvako). Der Rest versteht sich von selbst. Die Verknüpfung (yojanā) ist jedoch wie folgt: »Die gesamte – unvermischte, ungeteilte, vollkommene – Pflicht eines Bhikkhus (bhikkhudhamma), die von mir zuvor verkündet wurde, kann von einem, der Besitztümer hat (wie Felder, Grundstücke usw.), nicht erfahren und nicht verwirklicht werden.«

397. එවං තස්ස භික්ඛුධම්මං පටිසෙධෙත්වා ගහට්ඨධම්මමෙව දස්සෙන්තො ආහ ‘‘පාණං න හනෙ’’ති. තත්ථ පුරිමඩ්ඪෙන තිකොටිපරිසුද්ධා පාණාතිපාතාවෙරමණි වුත්තා, පච්ඡිමඩ්ඪෙන සත්තෙසු හිතපටිපත්ති. තතියපාදො චෙත්ථ ඛග්ගවිසාණසුත්තෙ (සු. නි. 35 ආදයො) චතුත්ථපාදෙ ථාවරතසභෙදො මෙත්තසුත්තවණ්ණනායං (සු. නි. 143 ආදයො) සබ්බප්පකාරතො වණ්ණිතො. සෙසං උත්තානත්ථමෙව. උප්පටිපාටියා පන යොජනා කාතබ්බා – තසථාවරෙසු සබ්බෙසු භූතෙසු නිධාය දණ්ඩං න හනෙ න ඝාතයෙය්‍ය නානුජඤ්ඤාති. ‘‘නිධාය දණ්ඩ’’න්ති ඉතො වා පරං ‘‘වත්තෙය්‍යා’’ති පාඨසෙසො ආහරිතබ්බො. ඉතරථා හි න පුබ්බෙනාපරං සන්ධියති.

397. Nachdem er so die Pflichten eines Bhikkhus für ihn ausgeschlossen hat, zeigt er nun die Pflichten eines Hausvaters und spricht: »Man soll kein Lebewesen töten.« Darin drückt die erste Hälfte des Verses die Enthaltung vom Töten von Lebewesen aus, gereinigt in dreifacher Hinsicht (tikoṭiparisuddhā); die zweite Hälfte zeigt das heilsame Verhalten gegenüber den Wesen. Die dritte Zeile (pāda) wurde im Khaggavisāṇa-Sutta erklärt; in der vierten Zeile wurde der Unterschied zwischen den furchtsamen (tasa) und den festen (thāvara) Wesen in der Erklärung des Metta-Suttas in jeder Hinsicht erläutert. Der Rest versteht sich von selbst. Die Satzkonstruktion ist jedoch durch Umstellung wie folgt vorzunehmen: »Gegenüber allen Wesen, den furchtsamen und den festen, soll man die Gewalt (daṇḍa) ablegen und weder töten, noch töten lassen, noch das Töten gutheißen.« Oder man sollte nach den Worten »die Gewalt ablegen« (nidhāya daṇḍaṃ) das Wort »man soll verfahren« (vatteyya) als Textergänzung hinzufügen. Andernfalls lässt sich der vorherige Teil nicht mit dem nachfolgenden verbinden.

398. එවං පඨමසික්ඛාපදං දස්සෙත්වා ඉදානි දුතියසික්ඛාපදං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘තතො අදින්න’’න්ති. තත්ථ කිඤ්චීති අප්පං වා බහුං වා. ක්වචීති [Pg.107] ගාමෙ වා අරඤ්ඤෙ වා. සාවකොති අගාරියසාවකො. බුජ්ඣමානොති ‘‘පරසන්තකමිද’’න්ති ජානමානො. සබ්බං අදින්නං පරිවජ්ජයෙය්‍යාති එවඤ්හි පටිපජ්ජමානො සබ්බං අදින්නං පරිවජ්ජෙය්‍ය, නො අඤ්ඤථාති දීපෙති. සෙසමෙත්ථ වුත්තනයඤ්ච පාකටඤ්චාති.

398. Nachdem er so das erste Trainingsreglement dargelegt hat, zeigt er nun das zweite Trainingsreglement und spricht: »Danach soll er das Nicht-Gegebene …« Darin bedeutet »kiñci« [etwas] wenig oder viel. »Kvaci« [irgendwo] bedeutet im Dorf oder im Wald. »Sāvako« bezeichnet den Hausvater-Jünger. »Bujjhamāno« [erfassend] bedeutet wissend: »Dies gehört einem anderen.« »Sabbaṃ adinnaṃ parivajjayeyya« [er soll alles Nicht-Gegebene meiden]: Er zeigt damit: »Wer so praktiziert, soll alles Nicht-Gegebene meiden, und nicht anders.« Der Rest ist hierbei bereits nach der erklärten Methode zu verstehen und offensichtlich.

399. එවං දුතියසික්ඛාපදම්පි තිකොටිපරිසුද්ධං දස්සෙත්වා උක්කට්ඨපරිච්ඡෙදතො පභුති තතියං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘අබ්‍රහ්මචරිය’’න්ති. තත්ථ අසම්භුණන්තොති අසක්කොන්තො.

399. Nachdem er so auch das zweite Trainingsreglement als in dreifacher Hinsicht gereinigt dargelegt hat, zeigt er nun das dritte, beginnend mit der höchsten Grenze, und spricht: »Unkeuschheit …« Darin bedeutet »asambhuṇanto« derjenige, der dazu nicht in der Lage ist (asakkonto).

400. ඉදානි චතුත්ථසික්ඛාපදං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘සභග්ගතො වා’’ති. තත්ථ සභග්ගතොති සන්ථාගාරාදිගතො. පරිසග්ගතොති පූගමජ්ජගතො. සෙසමෙත්ථ වුත්තනයඤ්ච පාකටඤ්චාති.

400. Nun zeigt er das vierte Trainingsreglement und spricht: »Ob er in eine Versammlung geht …« Darin bedeutet »sabhaggato« in eine Gemeindehalle oder Ähnliches gegangen; »parisaggato« bedeutet mitten in eine Gruppe oder Gemeinschaft gegangen. Der Rest ist hierbei nach der bereits erklärten Methode zu verstehen und offensichtlich.

401. එවං චතුත්ථසික්ඛාපදම්පි තිකොටිපරිසුද්ධං දස්සෙත්වා පඤ්චමං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘මජ්ජඤ්ච පාන’’න්ති. තත්ථ මජ්ජඤ්ච පානන්ති ගාථාබන්ධසුඛත්ථං එවං වුත්තං. අයං පනත්ථො ‘‘මජ්ජපානඤ්ච න සමාචරෙය්‍යා’’ති. ධම්මං ඉමන්ති ඉමං මජ්ජපානවෙරමණීධම්මං. උම්මාදනන්තන්ති උම්මාදනපරියොසානං. යො හි සබ්බලහුකො මජ්ජපානස්ස විපාකො, සො මනුස්සභූතස්ස උම්මත්තකසංවත්තනිකො හොති. ඉති නං විදිත්වාති ඉති නං මජ්ජපානං ඤත්වා. සෙසමෙත්ථ වුත්තනයඤ්ච පාකටඤ්චාති.

401. Nachdem er so auch das vierte Trainingsreglement als in dreifacher Hinsicht gereinigt dargelegt hat, zeigt er nun das fünfte und spricht: »Und berauschende Getränke …« Darin ist »majjañca pānaṃ« aus Gründen des Metrums so formuliert. Dies ist jedoch die Bedeutung: »Und er sollte sich nicht dem Trinken von Berauschendem widmen.« »Dhammaṃ imaṃ« [diese Lehre] meint diese Praxis der Enthaltung vom Trinken von Berauschendem. »Ummādanantaṃ« bedeutet im Wahnsinn endend. Denn die allergeringste Auswirkung des Trinken von Berauschendem ist, dass sie für jemanden, der als Mensch wiedergeboren wird, zum Wahnsinn führt. »Iti naṃ viditvā« bedeutet: indem er dieses Trinken von Berauschendem als solches erkennt. Der Rest ist hierbei nach der bereits erklärten Methode zu verstehen und offensichtlich.

402. එවං පඤ්චමසික්ඛාපදම්පි තිකොටිපරිසුද්ධං දස්සෙත්වා ඉදානි පුරිමසික්ඛාපදානම්පි මජ්ජපානමෙව සංකිලෙසකරඤ්ච භෙදකරඤ්ච දස්සෙත්වා දළ්හතරං තතො වෙරමණියං නියොජෙන්තො ආහ ‘‘මදා හි පාපානි කරොන්තී’’ති. තත්ථ මදාති මදහෙතු. හිකාරො පදපූරණමත්තෙ නිපාතො. පාපානි කරොන්තීති පාණාතිපාතාදීනි සබ්බාකුසලානි කරොන්ති. උම්මාදනං මොහනන්ති පරලොකෙ උම්මාදනං ඉහලොකෙ මොහනං. සෙසං උත්තානත්ථමෙව.

402. Nachdem er so auch das fünfte Trainingsreglement als in dreifacher Hinsicht gereinigt dargelegt hat, zeigt er nun, dass das Trinken von Berauschendem auch für die vorherigen Trainingsreglemente eine Ursache der Befleckung und des Zerwürfnisses ist. Um sie noch nachdrücklicher zur Enthaltung davon anzuhalten, spricht er: »Denn aus Berauschung tun sie böse Taten.« Darin bedeutet »madā« aufgrund von Berauschung. Das Wort »hi« ist eine bloße metrische Füllpartikel (padapūraṇamatta). »Pāpāni karonti« bedeutet, sie begehen alle unheilsamen Taten wie das Töten von Lebewesen usw. »Ummādanaṃ mohanaṃ« bedeutet: es bewirkt Wahnsinn in der jenseitigen Welt und Verblendung in dieser Welt. Der Rest versteht sich von selbst.

403-4. එත්තාවතා අගාරියසාවකස්ස නිච්චසීලං දස්සෙත්වා ඉදානි උපොසථඞ්ගානි දස්සෙන්තො ‘‘පාණං න හනෙ’’ති ගාථාද්වයමාහ. තත්ථ අබ්‍රහ්මචරියාති අසෙට්ඨචරියභූතා. මෙථුනාති මෙථුනධම්මසමාපත්තිතො. රත්තිං න භුඤ්ජෙය්‍ය විකාලභොජනන්ති රත්තිම්පි න භුඤ්ජෙය්‍ය, දිවාපි කාලාතික්කන්තභොජනං [Pg.108] න භුඤ්ජෙය්‍ය. න ච ගන්ධන්ති එත්ථ ගන්ධග්ගහණෙන විලෙපනචුණ්ණාදීනිපි ගහිතානෙවාති වෙදිතබ්බානි. මඤ්චෙති කප්පියමඤ්චෙ. සන්ථතෙති තට්ටිකාදීහි කප්පියත්ථරණෙහි අත්ථතෙ. ඡමායං පන ගොනකාදිසන්ථතායපි වට්ටති. අට්ඨඞ්ගිකන්ති පඤ්චඞ්ගිකං විය තූරියං, න අඞ්ගවිනිමුත්තං. දුක්ඛන්තගුනාති වට්ටදුක්ඛස්ස අන්තගතෙන. සෙසමෙත්ථ පාකටමෙව. පච්ඡිමඩ්ඪුං පන සඞ්ගීතිකාරකෙහි වුත්තන්තිපි ආහු.

403-4. Nachdem er bis hierher das beständige sittliche Verhalten (niccasīla) des Hausvater-Jüngers dargelegt hat, zeigt er nun die Glieder des Uposatha-Feiertags und spricht die beiden Strophen: »Er soll kein Lebewesen töten …« Darin bedeutet »abrahmacariyā« ein unedles Verhalten; »methunā« meint den geschlechtlichen Umgang. »Rattiṃ na bhuñjeyya vikālabhojanan« [er soll nachts nicht essen und keine Nahrung zur Unzeit zu sich nehmen] bedeutet: Er soll weder in der Nacht essen, noch am Tage Nahrung zu sich nehmen, wenn die rechte Zeit überschritten ist. »Na ca gandhaṃ« [und keine Düfte]: Hierbei ist zu wissen, dass durch die Erwähnung von Düften auch Salben, Puder usw. mit eingeschlossen sind. »Mañce« bedeutet auf einem erlaubten (kappiya) Bett. »Santhate« bedeutet auf einer Decke, die mit erlaubten Unterlagen ausgebreitet ist. Auf dem Boden (»chamāyaṃ«) jedoch ist eine Ausbreitung von Ziegenhaarteppichen (goṇaka) usw. zulässig. »Aṭṭhaṅgikā« [achtgliedrig] bedeutet: wie eine fünfgliedrige Musik, nicht frei von ihren Gliedern. »Dukkhantagunā« [die das Ende des Leidens herbeiführen] bedeutet: durch denjenigen, der das Ende des Leidens im Kreislauf der Wiedergeburten (vaṭṭadukkha) erreicht hat. Der Rest ist hierbei offensichtlich. Es wird auch gesagt, dass die letzte Hälfte des Verses von den Verfassern des Konzils (saṅgītikāra) hinzugefügt wurde.

405. එවං උපොසථඞ්ගානි දස්සෙත්වා ඉදානි උපොසථකාලං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘තතො ච පක්ඛස්සා’’ති. තත්ථ තතොති පදපූරණමත්තෙ නිපාතො. පක්ඛස්සුපවස්සුපොසථන්ති එවං පරපදෙන යොජෙතබ්බං ‘‘පක්ඛස්ස චාතුද්දසිං පඤ්චදසිං අට්ඨමින්ති එතෙ තයො දිවසෙ උපවස්ස උපොසථං, එතං අට්ඨඞ්ගිකඋපොසථං උපගම්ම වසිත්වා’’ති. පාටිහාරියපක්ඛඤ්චාති එත්ථ පන වස්සූපනායිකාය පුරිමභාගෙ ආසාළ්හමාසො, අන්තොවස්සං තයො මාසා, කත්තිකමාසොති ඉමෙ පඤ්ච මාසා ‘‘පාටිහාරියපක්ඛො’’ති වුච්චන්ති. ආසාළ්හකත්තිකඵග්ගුණමාසා තයො එවාති අපරෙ. පක්ඛුපොසථදිවසානං පුරිමපච්ඡිමදිවසවසෙන පක්ඛෙ පක්ඛෙ තෙරසීපාටිපදසත්තමීනවමීසඞ්ඛාතා චත්තාරො චත්තාරො දිවසාති අපරෙ. යං රුච්චති, තං ගහෙතබ්බං. සබ්බං වා පන පුඤ්ඤකාමීනං භාසිතබ්බං. එවමෙතං පාටිහාරියපක්ඛඤ්ච පසන්නමානසො සුසමත්තරූපං සුපරිපුණ්ණරූපං එකම්පි දිවසං අපරිච්චජන්තො අට්ඨඞ්ගුපෙතං උපොසථං උපවස්සාති සම්බන්ධිතබ්බං.

405. Nachdem er so die Glieder des Uposatha (uposathaṅgāni) gezeigt hat, sagt er nun, um die Zeit des Uposatha aufzuzeigen: „tato ca pakkhassa“ („und des Halbmonats“). Darin ist „tato“ eine bloße Partikel zur Versfüllung (padapūraṇamatte nipāto). „Pakkhassupavassuposathaṃ“ ist so mit dem folgenden Wort zu verbinden: „Am vierzehnten, fünfzehnten und achten Tag des Halbmonats (pakkhassa cātuddasiṃ pañcadasiṃ aṭṭhamiṃ) soll man an diesen drei Tagen den Uposatha einhalten (upavassa uposathaṃ), indem man sich diesem achtgliedrigen Uposatha nähert und darin verweilt.“ Zu „pāṭihāriyapakkhañca“ („und die außerordentliche Periode“): Hierbei werden im ersten Teil vor dem Eintritt in die Regenzeit der Monat Āsāḷha, während der Regenzeit drei Monate und der Monat Kattika – diese fünf Monate – als „außerordentliche Periode“ (pāṭihāriyapakkho) bezeichnet. Andere sagen, es seien nur diese drei Monate: Āsāḷha, Kattika und Phagguna. Wieder andere sagen, es seien vier Tage in jedem Halbmonat aufgrund der Tage vor und nach den eigentlichen Uposatha-Tagen des Halbmonats, nämlich der dreizehnte, der erste Tag [des neuen Halbmonats], der siebte und der neunte Tag. Welche Interpretation einem zusagt, die soll man annehmen. Oder aber es soll all dies für diejenigen dargelegt werden, die nach Verdienst streben (puññakāmīnaṃ). So ist dies zu verbinden: „Und an dieser außerordentlichen Periode soll man mit vertrauensvollem Geist (pasannamānaso), in vollkommen vollendeter Weise, in ganz vollständiger Form, ohne auch nur einen einzigen Tag auszulassen, den mit den acht Gliedern ausgestatteten Uposatha einhalten (aṭṭhaṅgupetaṃ uposathaṃ upavassa).“

406. එවං උපොසථකාලං දස්සෙත්වා ඉදානි තෙසු කාලෙසු එතං උපොසථං උපවස්ස යං කාතබ්බං, තං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘තතො ච පාතො’’ති. එත්ථාපි තතොති පදපූරණමත්තෙ නිපාතො, අනන්තරත්ථෙ වා, අථාති වුත්තං හොති. පාතොති අපරජ්ජුදිවසපුබ්බභාගෙ. උපවුත්ථුපොසථොති උපවසිතඋපොසථො. අන්නෙනාති යාගුභත්තාදිනා. පානෙනාති අට්ඨවිධපානෙන. අනුමොදමානොති අනුපමොදමානො, නිරන්තරං මොදමානොති අත්ථො. යථාරහන්ති අත්තනො අනුරූපෙන, යථාසත්ති යථාබලන්ති වුත්තං හොති. සංවිභජෙථාති භාජෙය්‍ය පතිමානෙය්‍ය. සෙසං පාකටමෙව.

406. Nachdem er so die Uposatha-Zeit gezeigt hat, sagt er nun, um zu zeigen, was von demjenigen zu tun ist, der zu diesen Zeiten den Uposatha eingehalten hat: „tato ca pāto“ („und dann am Morgen“). Auch hier ist „tato“ eine Partikel zur Versfüllung oder im Sinne von „daraufhin“, das heißt „danach“ (atha). „Pāto“ bedeutet in der ersten Hälfte des folgenden Tages (aparajjudivasapubbabhāge). „Upavutthuposatho“ bedeutet derjenige, der den Uposatha eingehalten hat. „Annena“ bedeutet mit Reisschleim, Speise und so weiter (yāgubhattādinā). „Pānena“ bedeutet mit den acht Arten von Getränken (aṭṭhavidhapānena). „Anumodamāno“ bedeutet „sich ununterbrochen freuend“ (anupamodamāno, nirantaraṃ modamāno), das ist die Bedeutung. „Yathārahaṃ“ bedeutet entsprechend dem, was für einen selbst angemessen ist (attano anurūpena), im Rahmen der eigenen Fähigkeiten und Kräfte (yathāsatti yathābalaṃ), so ist es gesagt. „Saṃvibhajetha“ bedeutet er soll verteilen, er soll spenden (bhājeyya patimāneyya). Der Rest ist offensichtlich.

407. එවං [Pg.109] උපවුත්ථුපොසථස්ස කිච්චං වත්වා ඉදානි යාවජීවිකං ගරුවත්තං ආජීවපාරිසුද්ධිඤ්ච කථෙත්වා තාය පටිපදාය අධිගන්තබ්බට්ඨානං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘ධම්මෙන මාතාපිතරො’’ති. තත්ථ ධම්මෙනාති ධම්මලද්ධෙන භොගෙන. භරෙය්‍යාති පොසෙය්‍ය. ධම්මිකං සො වණිජ්ජන්ති සත්තවණිජ්ජා, සත්ථවණිජ්ජා, විසවණිජ්ජා, මංසවණිජ්ජා, සුරාවණිජ්ජාති ඉමා පඤ්ච අධම්මවණිජ්ජා වජ්ජෙත්වා අවසෙසා ධම්මිකවණිජ්ජා. වණිජ්ජාමුඛෙන චෙත්ථ කසිගොරක්ඛාදි අපරොපි ධම්මිකො වොහාරො සඞ්ගහිතො. සෙසමුත්තානත්ථමෙව. අයං පන යොජනා – සො නිච්චසීලඋපොසථසීලදානධම්මසමන්නාගතො අරියසාවකො පයොජයෙ ධම්මිකං වණිජ්ජං, තතො ලද්ධෙන ච ධම්මතො අනපෙතත්තා ධම්මෙන භොගෙන මාතාපිතරො භරෙය්‍ය. අථ සො ගිහී එවං අප්පමත්තො ආදිතො පභුති වුත්තං ඉමං වත්තං වත්තයන්තො කායස්ස භෙදා යෙ තෙ අත්තනො ආභාය අන්ධකාරං විධමෙත්වා ආලොකකරණෙන සයම්පභාති ලද්ධනාමා ඡ කාමාවචරදෙවා, තෙ සයම්පභෙ නාම දෙවෙ උපෙති භජති අල්ලීයති, තෙසං නිබ්බත්තට්ඨානෙ නිබ්බත්තතීති.

407. Nachdem er so die Pflicht dessen dargelegt hat, der den Uposatha eingehalten hat, verkündet er nun die lebenslange wichtige Pflicht (yāvajīvikaṃ garuvattaṃ) und die Reinheit des Lebensunterhalts (ājīvapārisuddhiṃ) und sagt, um den Ort aufzuzeigen, der durch diesen Pfad zu erreichen ist: „dhammena mātāpitaro“ („rechtmäßig Vater und Mutter“). Darin bedeutet „dhammena“: mit rechtmäßig erworbenem Besitz (dhammaladdhena bhogena). „Bhareyya“ bedeutet: er soll sie ernähren [unterstützen] (poseyya). „Dhammikaṃ so vaṇijjaṃ“ („er soll einen rechtmäßigen Handel treiben“): Wenn man diese fünf unrechtmäßigen Handelsarten meidet – den Handel mit Waffen (satthavaṇijjā), den Handel mit Lebewesen (sattavaṇijjā), den Handel mit Gift (visavaṇijjā), den Handel mit Fleisch (maṃsavaṇijjā) und den Handel mit berauschenden Getränken (surāvaṇijjā) –, sind die verbleibenden Handelsarten rechtmäßig. Unter dem Begriff des Handels (vaṇijjāmukhena) sind hierbei auch der Ackerbau, die Viehzucht und andere rechtmäßige Berufe (kasigorakkhādi aparopi dhammiko vohāro) mit eingeschlossen. Der Rest hat eine ganz klare Bedeutung. Die Satzverbindung (yojanā) ist folgende: „Dieser edle Schüler (ariyasāvako), der mit dauerhafter Tugend, der Einhaltung der Uposatha-Sittenregeln und dem Geben (niccasīlauposathasīladānadhamma) ausgestattet ist, soll einen rechtmäßigen Handel betreiben. Mit dem daraus gewonnenen, da es nicht von der Rechtmäßigkeit abweicht (dhammato anapetattā), rechtmäßigen Besitz (dhammena bhogena) soll er seine Mutter und seinen Vater unterstützen. Wenn dieser Hausvater (gihī) so achtsam (appamatto) diese von Anfang an dargelegte Pflicht (imaṃ vattaṃ) erfüllt, gelangt er nach dem Zerfall des Körpers (kāyassa bhedā) zu den Göttern namens ‚Selbstleuchtende‘ (sayampabhā deve) – das sind die Götter der sechs Sinnensphären-Himmel (cha kāmāvacaradevā), die diesen Namen erhalten haben, weil sie mit ihrem eigenen Glanz die Dunkelheit vertreiben und Licht spenden –, gesellt sich zu ihnen, sucht ihre Nähe und wird an ihrem Entstehungsort wiedergeboren.“

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය

In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zu den kürzeren Texten (Khuddaka-Aṭṭhakathā),

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය ධම්මිකසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

ist die Erklärung des Dhammika-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen.

නිට්ඨිතො ච දුතියො වග්ගො අත්ථවණ්ණනානයතො, නාමෙන

Und das zweite Kapitel ist gemäß der Methode der Bedeutungserklärung abgeschlossen, namentlich das

චූළවග්ගොති.

Cūḷavagga (Kleine Kapitel).

3. මහාවග්ගො

3. Das Große Kapitel (Mahāvagga)

1. පබ්බජ්ජාසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Pabbajjā-Sutta (Lehrrede vom Hinausgehen in die Hauslosigkeit)

408. පබ්බජ්ජං [Pg.110] කිත්තයිස්සාමීති පබ්බජ්ජාසුත්තං. කා උප්පත්ති? භගවති කිර සාවත්ථියං විහරන්තෙ ආයස්මතො ආනන්දස්ස පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘‘සාරිපුත්තාදීනං මහාසාවකානං පබ්බජ්ජා කිත්තිතා, තං භික්ඛූ ච උපාසකා ච ජානන්ති. භගවතො පන අකිත්තිතා, යංනූනාහං කිත්තෙය්‍ය’’න්ති. සො ජෙතවනවිහාරෙ ආසනෙ නිසීදිත්වා චිත්තබීජනිං ගහෙත්වා භික්ඛූනං භගවතො පබ්බජ්ජං කිත්තෙන්තො ඉමං සුත්තමභාසි.

408. „Ich werde das Hinausgehen in die Hauslosigkeit rühmen“ ist das Pabbajjā-Sutta. Was ist der Anlass seiner Entstehung (kā uppatti)? Als der Erhabene in Sāvatthī weilte, stieg im ehrwürdigen Ānanda folgender Gedanke auf: „Das Hinausgehen in die Hauslosigkeit der großen Jünger wie Sāriputta und anderen wurde gerühmt, und die Mönche und Laienanhänger wissen davon. Das des Erhabenen aber wurde nicht gerühmt. Wie wäre es, wenn ich es rühmen würde?“ Er setzte sich auf seinen Platz im Jetavana-Kloster, nahm einen kunstvollen Fächer und sprach diese Lehrrede, in der er den Mönchen das Hinausgehen des Erhabenen in die Hauslosigkeit rühmte.

තත්ථ යස්මා පබ්බජ්ජං කිත්තෙන්තෙන යථා පබ්බජි, තං කිත්තෙතබ්බං. යථා ච පබ්බජි, තං කිත්තෙන්තෙන යථා වීමංසමානො පබ්බජ්ජං රොචෙසි, තං කිත්තෙතබ්බං. තස්මා ‘‘පබ්බජ්ජං කිත්තයිස්සාමී’’ති වත්වා ‘‘යථා පබ්බජී’’තිආදිමාහ. චක්ඛුමාති පඤ්චහි චක්ඛූහි චක්ඛුමා චක්ඛුසම්පන්නොති අත්ථො. සෙසමාදිගාථාය උත්තානමෙව.

Darin gilt: Da derjenige, der das Hinausgehen in die Hauslosigkeit rühmt, darlegen muss, wie er hinausging, und derjenige, der darlegt, wie er hinausging, auch beschreiben muss, wie er nach reiflicher Überlegung Gefallen am Hinausgehen fand, sprach er, nachdem er gesagt hatte: „Ich werde das Hinausgehen in die Hauslosigkeit rühmen“, die Worte: „Wie er hinausging“ und so weiter. „Der Sehende“ (cakkhumā) bedeutet einer, der mit den fünf Augen ausgestattet ist, der den Besitz des Auges hat. Der Rest der ersten Strophe ist ganz klar.

409. ඉදානි ‘‘යථා වීමංසමානො’’ති තමත්ථං පකාසෙන්තො ආහ ‘‘සම්බාධොය’’න්ති. තත්ථ සම්බාධොති පුත්තදාරාදිසම්පීළනෙන කිලෙසසම්පීළනෙන ච කුසලකිරියාය ඔකාසරහිතො. රජස්සායතනන්ති කම්බොජාදයො විය අස්සාදීනං, රාගාදිරජස්ස උප්පත්තිදෙසො. අබ්භොකාසොති වුත්තසම්බාධපටිපක්ඛභාවෙන ආකාසො විය විවටා. ඉති දිස්වාන පබ්බජීති ඉති ඝරාවාසපබ්බජ්ජාසු බ්‍යාධිජරාමරණෙහි සුට්ඨුතරං චොදියමානහදයො ආදීනවමානිසංසඤ්ච වීමංසිත්වා, මහාභිනික්ඛමනං නික්ඛමිත්වා, අනොමානදීතීරෙ ඛග්ගෙන කෙසෙ ඡින්දිත්වා, තාවදෙව ච ද්වඞ්ගුලමත්තසණ්ඨිතසමණසාරුප්පකෙසමස්සු හුත්වා ඝටිකාරෙන බ්‍රහ්මුනා උපනීතෙ අට්ඨ පරික්ඛාරෙ ගහෙත්වා ‘‘එවං නිවාසෙතබ්බං පාරුපිතබ්බ’’න්ති කෙනචි අනනුසිට්ඨො අනෙකජාතිසහස්සපවත්තිතෙන අත්තනො පබ්බජ්ජාචිණ්ණෙනෙව සික්ඛාපියමානො පබ්බජි. එකං කාසාවං නිවාසෙත්වා එකං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා එකං චීවරං ඛන්ධෙ කරිත්වා මත්තිකාපත්තං අංසෙ ආලග්ගෙත්වා පබ්බජිතවෙසං අධිට්ඨාසීති වුත්තං හොති. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව.

409. Um nun die Bedeutung von „wie er nach reiflicher Überlegung [Gefallen daran fand]“ zu erklären, sagte er: „Bedrängnis ist dies“ (sambādhoyaṃ). Darin bedeutet „Bedrängnis“ (sambādho): weil man durch Frau, Kinder und so weiter sowie durch die Befleckungen (kilesa) so bedrängt ist, dass man keinen Raum für heilsame Taten findet. „Eine Stätte des Staubes“ (rajassāyatanaṃ) bedeutet: Wie Kamboja und andere Orte die Herkunftsorte von Pferden und so weiter sind, so ist dies der Ort des Entstehens des Staubes von Gier und so weiter. „Die freie Luft“ (abbhokāso) bedeutet: wie der offene Raum, als Gegensatz zu der genannten Bedrängnis. „Dies sehend ging er in die Hauslosigkeit“ (iti disvāna pabbajī): Indem sein Herz angesichts des häuslichen Lebens und des Hinausgehens in die Hauslosigkeit durch Krankheit, Alter und Tod heftig aufgerüttelt wurde, wog er die Nachteile und Vorteile ab, vollzog die Große Entsagung (mahābhinikkhamanaṃ), schnitt sich am Ufer des Flusses Anomā mit dem Schwert das Haar ab, woraufhin sein Haar und Bart sofort das für einen Samana angemessene Maß von zwei Fingern Breite annahmen, nahm die vom Brahma Ghaṭīkāra dargebrachten acht Utensilien (aṭṭha parikkhāre) entgegen und ging – ohne dass er von irgendjemandem darin unterwiesen werden musste, wie man das Unter- und Obergewand anlegt, da er allein durch die in vielen tausend früheren Leben geübte Praxis des Hinausgehens geschult war – in die Hauslosigkeit. Er legte ein rötlich-gelbes Untergewand an, machte ein Obergewand daraus, legte ein Gewand über die Schulter, hängte sich eine Tonschale über die Schulter und bestimmte dies als seine mönchische Kleidung. Der Rest ist hierbei ganz klar.

410. එවං භගවතො පබ්බජ්ජං කිත්තෙත්වා තතො පරං පබ්බජිතපටිපත්තිං අනොමානදීතීරං හිත්වා පධානාය ගමනඤ්ච පකාසෙතුං ‘‘පබ්බජිත්වාන කායෙනා’’තිආදිං [Pg.111] සබ්බමභාසි. තත්ථ කායෙන පාපකම්මං විවජ්ජයීති තිවිධං කායදුච්චරිතං වජ්ජෙසි. වචීදුච්චරිතන්ති චතුබ්බිධං වචීදුච්චරිතං. ආජීවං පරිසොධයීති මිච්ඡාජීවං හිත්වා සම්මාජීවමෙව පවත්තයි.

410. Nachdem er so das Hinausgehen des Erhabenen in die Hauslosigkeit gerühmt hatte, sprach er alles Folgende, beginnend mit „Als er in die Hauslosigkeit gegangen war, mit dem Körper...“ (pabbajitvāna kāyena), um dessen mönchische Praxis nach dem Verlassen des Ufers des Flusses Anomā und sein Aufbrechen zum Streben (padhāna) zu zeigen. Darin bedeutet „er vermied böses Tun mit dem Körper“: Er mied die dreifache körperliche Fehlhaltung (kāyaduccaritaṃ). „Fehlverhalten der Rede“ (vacīduccaritaṃ): Er gab das vierfache sprachliche Fehlverhalten auf. „Er reinigte seinen Lebensunterhalt“ (ājīvaṃ parisodhayi) bedeutet: Er gab den falschen Lebensunterhalt auf und pflegte nur den rechten Lebensunterhalt (sammājīvameva pavattayi).

411. එවං ආජීවට්ඨමකසීලං සොධෙත්වා අනොමානදීතීරතො තිංසයොජනප්පමාණං සත්තාහෙන අගමා රාජගහං බුද්ධො. තත්ථ කිඤ්චාපි යදා රාජගහං අගමාසි, තදා බුද්ධො න හොති, තථාපි බුද්ධස්ස පුබ්බචරියාති කත්වා එවං වත්තුං ලබ්භති – ‘‘ඉධ රාජා ජාතො, ඉධ රජ්ජං අග්ගහෙසී’’තිආදි ලොකියවොහාරවචනං විය. මගධානන්ති මගධානං ජනපදස්ස නගරන්ති වුත්තං හොති. ගිරිබ්බජන්ති ඉදම්පි තස්ස නාමං. තඤ්හි පණ්ඩවගිජ්ඣකූටවෙභාරඉසිගිලිවෙපුල්ලනාමකානං පඤ්චන්නං ගිරීනං මජ්ඣෙ වජො විය ඨිතං, තස්මා ‘‘ගිරිබ්බජ’’න්ති වුච්චති. පිණ්ඩාය අභිහාරෙසීති භික්ඛත්ථාය තස්මිං නගරෙ චරි. සො කිර නගරද්වාරෙ ඨත්වා චින්තෙසි – ‘‘සචාහං රඤ්ඤො බිම්බිසාරස්ස අත්තනො ආගමනං නිවෙදෙය්‍යං, ‘සුද්ධොදනස්ස පුත්තො සිද්ධත්ථො නාම කුමාරො ආගතො’ති බහුම්පි මෙ පච්චයං අභිහරෙය්‍ය. න ඛො පන මෙ තං පතිරූපං පබ්බජිතස්ස ආරොචෙත්වා පච්චයගහණං, හන්දාහං පිණ්ඩාය චරාමී’’ති දෙවදත්තියං පංසුකූලචීවරං පාරුපිත්වා මත්තිකාපත්තං ගහෙත්වා පාචීනද්වාරෙන නගරං පවිසිත්වා අනුඝරං පිණ්ඩාය අචරි. තෙනාහ ආයස්මා ආනන්දො – ‘‘පිණ්ඩාය අභිහාරෙසී’’ති. ආකිණ්ණවරලක්ඛණොති සරීරෙ ආකිරිත්වා විය ඨපිතවරලක්ඛණො විපුලවරලක්ඛණො වා. විපුලම්පි හි ‘‘ආකිණ්ණ’’න්ති වුච්චති. යථාහ – ‘‘ආකිණ්ණලුද්දො පුරිසො, ධාතිචෙලංව මක්ඛිතො’’ති (ජා. 1.6.118; 1.9.106). විපුලලුද්දොති අත්ථො.

411. Nachdem er so seine Sittlichkeit mit dem Lebensunterhalt als achtem Glied (ājīvaṭṭhamakasīla) gereinigt hatte, ging der Buddha in einer Woche vom Ufer des Flusses Anomā eine Strecke von dreißig Yojanās weit nach Rājagaha. Obwohl er, als er nach Rājagaha ging, damals noch kein Buddha war, ist es dennoch zulässig, so über ihn zu sprechen, da er das frühere Verhalten eines Buddhas praktiziert hatte – ähnlich wie der weltliche Sprachgebrauch sagt: „Hier wurde der König geboren, hier ergriff er die Herrschaft“ und so weiter. Mit „von den Magadhern“ (Magadhānaṃ) ist die Stadt im Land der Magadher gemeint. Auch „Giribbaja“ ist sein Name. Weil sie nämlich inmitten der fünf Berge namens Paṇḍava, Gijjhakūṭa, Vebhāra, Isigili und Vepulla wie ein Gehege (vaja) liegt, wird sie „Giribbaja“ („Berggehege“) genannt. „Er ging auf Almosengang“ (piṇḍāya abhihāresi): Er wanderte in dieser Stadt, um Almosen zu erbitten. Es heißt nämlich, dass er am Stadttor stand und dachte: „Wenn ich dem König Bimbisāra meine Ankunft mitteilen würde – ‚Der Prinz namens Siddhattho, der Sohn des Suddhodana, ist gekommen‘ –, würde er mir viele Erfordernisse darbringen. Aber es geziemt sich für mich als einen Hinausgegangenen nicht, mich anzukündigen und Erfordernisse anzunehmen. Wohlan, ich werde auf Almosengang gehen.“ So legte er das von einer Gottheit dargebotene Lumpengewand (paṃsukūlacīvara) an, nahm seine Tonschale, betrat die Stadt durch das Osttor und ging von Haus zu Haus auf Almosengang. Deshalb sagte der ehrwürdige Ānanda: „Er ging auf Almosengang“. „Mit den erlesenen Merkmalen übersät“ (ākiṇṇavaralakkhaṇo): Er besaß die erlesenen Merkmale auf seinem Körper gleichsam wie ausgestreut, oder er besaß weitreichende (vipula) erlesene Merkmale. Denn auch das Weitreichende (vipula) wird als „übersät“ (ākiṇṇa) bezeichnet. Wie es heißt: „Ein überaus grausamer Mann (ākiṇṇaluddo puriso), beschmutzt wie ein Ammentuch“. „Überaus grausam“ (vipulaluddo) ist die Bedeutung.

412. තමද්දසාති තතො කිර පුරිමානි සත්ත දිවසානි නගරෙ නක්ඛත්තං ඝොසිතං අහොසි. තං දිවසං පන ‘‘නක්ඛත්තං වීතිවත්තං, කම්මන්තා පයොජෙතබ්බා’’ති භෙරි චරි. අථ මහාජනො රාජඞ්ගණෙ සන්නිපති. රාජාපි ‘‘කම්මන්තං සංවිදහිස්සාමී’’ති සීහපඤ්ජරං විවරිත්වා බලකායං පස්සන්තො තං පිණ්ඩාය අභිහාරෙන්තං මහාසත්තං අද්දස. තෙනාහ ආයස්මා ආනන්දො – ‘‘තමද්දසා බිම්බිසාරො, පාසාදස්මිං පතිට්ඨිතො’’ති. ඉමමත්ථං අභාසථාති ඉමං අත්ථං අමච්චානං අභාසි.

412. „Er erblickte ihn“ (tamaddasā): Es heißt nämlich, dass in den sieben Tagen davor in der Stadt ein Fest ausgerufen worden war. An jenem Tag aber wurde die Trommel geschlagen mit der Ankündigung: „Das Fest ist vorbei, die Arbeiten müssen wieder aufgenommen werden.“ Da versammelte sich eine große Menschenmenge im königlichen Hof. Auch der König dachte: „Ich werde die Arbeit organisieren“, öffnete das Löwenfenster (sīhapañjara), blickte auf das Heer und erblickte das Große Wesen (Mahāsatta), wie es auf Almosengang ging. Deshalb sagte der ehrwürdige Ānanda: „Ihn erblickte Bimbisāra, als er in seinem Palast stand.“ „Er sprach diese Worte aus“ (imamatthaṃ abhāsatha): Er sprach diese Worte zu den Ministern.

413. ඉදානි [Pg.112] තං තෙසං අමච්චානං භාසිතමත්ථං දස්සෙන්තො ආහ – ‘‘ඉමං භොන්තො’’ති. තත්ථ ඉමන්ති සො රාජා බොධිසත්තං දස්සෙති, භොන්තොති අමච්චෙ ආලපති. නිසාමෙථාති පස්සථ. අභිරූපොති දස්සනීයඞ්ගපච්චඞ්ගො. බ්‍රහ්මාති ආරොහපරිණාහසම්පන්නො. සුචීති පරිසුද්ධඡවිවණ්ණො. චරණෙනාති ගමනෙන.

413. Nun zeigt er die Bedeutung dessen, was er zu jenen Ministern sprach, und sagte: „Diesen, ihr Herren!“ (imaṃ bhonto). Darin zeigt der König auf den Bodhisatta mit „diesen“ (imaṃ) und spricht die Minister mit „ihr Herren“ (bhonto) an. „Betrachtet ihn!“ (nisāmetha) bedeutet: Schaut hin. „Schön“ (abhirūpo) bedeutet: mit lieblichen Gliedern und Körperteilen. „Erhaben“ (brahmā) bedeutet: mit vortrefflichem Wuchs und Umfang. „Rein“ (sucī) bedeutet: von ganz reinem Teint. „Mit gutem Wandel“ (caraṇena): mit edlem Gang.

414-5. නීචකුලාමිවාති නීචකුලා ඉව පබ්බජිතො න හොතීති අත්ථො. මකාරො පදසන්ධිකරො. කුහිං භික්ඛු ගමිස්සතීති අයං භික්ඛු කුහිං ගමිස්සති, අජ්ජ කත්ථ වසිස්සතීති ජානිතුං රාජදූතා සීඝං ගච්ඡන්තු. දස්සනකාමා හි මයං අස්සාති ඉමිනා අධිප්පායෙන ආහ. ගුත්තද්වාරො ඔක්ඛිත්තචක්ඛුතාය, සුසංවුතො සතියා. ගුත්තද්වාරො වා සතියා, සුසංවුතො පාසාදිකෙන සඞ්ඝාටිචීවරධාරණෙන.

414-5. „Wie nicht aus niederer Familie“ (nīcakulāmiva): Die Bedeutung ist, dass er nicht wie einer aus einer niederen Familie in die Hauslosigkeit hinausgegangen ist. Der Buchstabe „m“ dient der Wortverbindung (padasandhikara). „Wohin wird der Bhikkhu gehen?“ (kuhiṃ bhikkhu gamissatī): „Mögen die königlichen Boten schnell gehen, um zu erfahren, wohin dieser Bhikkhu gehen wird, wo er heute wohnen wird. Denn wir wünschen ihn zu sehen“ – mit dieser Absicht sagte er dies. „Mit gezügelten Sinnen“ (guttadvāro) wegen seiner niedergeschlagenen Augen; „wohlgezügelt“ (susaṃvuto) durch Achtsamkeit. Oder: „mit gezügelten Sinnen“ durch Achtsamkeit und „wohlgezügelt“ durch das anmutige Tragen des äußeren Gewands (saṅghāṭicīvaradhāraṇa).

416. ඛිප්පං පත්තං අපූරෙසීති සම්පජානත්තා පතිස්සතත්තා ච අධිකං අගණ්හන්තො ‘‘අලං එත්තාවතා’’ති අජ්ඣාසයපූරණෙන ඛිප්පං පත්තං අපූරෙසි. මුනීති මොනත්ථාය පටිපන්නත්තා අප්පත්තමුනිභාවොපි මුනිඉච්චෙව වුත්තො, ලොකවොහාරෙන වා. ලොකියා හි අමොනසම්පත්තම්පි පබ්බජිතං ‘‘මුනී’’ති භණන්ති. පණ්ඩවං අභිහාරෙසීති තං පබ්බතං අභිරුහි. සො කිර මනුස්සෙ පුච්ඡි ‘‘ඉමස්මිං නගරෙ පබ්බජිතා කත්ථ වසන්තී’’ති. අථස්ස තෙ ‘‘පණ්ඩවස්ස උපරි පුරත්ථාභිමුඛපබ්භාරෙ’’ති ආරොචෙසුං. තස්මා තමෙව පණ්ඩවං අභිහාරෙසි ‘‘එත්ථ වාසො භවිස්සතී’’ති එවං චින්තෙත්වා.

416. „Schnell füllte er seine Schale“ (khippaṃ pattaṃ apūresi): Weil er klar bewusst (sampajānattā) und achtsam (patissatattā) war, nahm er nicht mehr als nötig an, sondern füllte seine Schale schnell mit der Absicht: „Dies ist genug“. „Der Weise“ (munī): Obwohl er den Zustand eines Weisen (munibhāva) noch nicht erreicht hatte, wird er dennoch „Muni“ genannt, weil er für den Zustand des Weisen praktizierte (monatthāya paṭipannattā), oder gemäß dem weltlichen Sprachgebrauch; denn die Menschen in der Welt nennen auch einen Ordinierten, der die Vollkommenheit eines Weisen noch nicht erreicht hat, einen „Muni“. „Er bestieg den Paṇḍava“ (paṇḍavaṃ abhihāresi): Er stieg auf jenen Berg. Es heißt nämlich, dass er die Menschen fragte: „Wo wohnen die Ordinierten in dieser Stadt?“ Da teilten sie ihm mit: „Auf der östlichen Seite oben am Hang des Paṇḍava.“ Deshalb bestieg er eben jenen Paṇḍava, indem er dachte: „Dort wird meine Wohnung sein.“

419-23. බ්‍යග්ඝුසභොව සීහොව ගිරිගබ්භරෙති ගිරිගුහායං බ්‍යග්ඝො විය උසභො විය සීහො විය ච නිසින්නොති අත්ථො. එතෙ හි තයො සෙට්ඨා විගතභයභෙරවා ගිරිගබ්භරෙ නිසීදන්ති, තස්මා එවං උපමං අකාසි. භද්දයානෙනාති හත්ථිඅස්සරථසිවිකාදිනා උත්තමයානෙන. සයානභූමිං යායිත්වාති යාවතිකා භූමි හත්ථිඅස්සාදිනා යානෙන සක්කා ගන්තුං, තං ගන්ත්වා. ආසජ්ජාති පත්වා, සමීපමස්ස ගන්ත්වාති අත්ථො. උපාවිසීති නිසීදි. යුවාති යොබ්බනසම්පන්නො. දහරොති ජාතියා තරුණො. පඨමුප්පත්තිකො සුසූති තදුභයවිසෙසනමෙව. යුවා සුසූති අතියොබ්බනො. පඨමුප්පත්තිකොති පඨමෙනෙව යොබ්බනවෙසෙන උට්ඨිතො. දහරො චාසීති සති ච දහරත්තෙ සුසු බාලකො විය ඛායසීති.

419-23. „Wie ein Tiger, ein Stier oder ein Löwe in einer Bergkluft“ (byagghusabhova sīhova girigabbhare): Die Bedeutung ist, dass er wie ein Tiger, wie ein Stier und wie ein Löwe in einer Berghöhle saß. Diese drei edlen Tiere sitzen nämlich frei von Furcht und Schrecken in einer Bergkluft; deshalb wählte er diesen Vergleich. „Mit einem edlen Gefährt“ (bhaddayānena): mit einem hervorragenden Gefährt wie einem Elefantenwagen, Pferdewagen, einer Sänfte oder Ähnlichem. „Nachdem er so weit gefahren war, wie der Boden für Fahrzeuge geeignet war“ (sayānabhūmiṃ yāyitvā): nachdem er so weit gefahren war, wie der Boden für ein Gefährt mit Elefanten, Pferden usw. befahrbar war. „Nachdem er herangetreten war“ (āsajja): nachdem er angekommen war, das heißt, in seine Nähe getreten war. „Setzte er sich nieder“ (upāvisī): er setzte sich hin. „Jung“ (yuvā): mit Jugendlichkeit ausgestattet. „Jung an Jahren“ (daharo): jung von Geburt an. „Ein Knabe, der gerade erst herangewachsen ist“ (paṭhamuppattiko susū): dies sind beides nähere Bestimmungen für jene Begriffe. „Ein junger Knabe“ (yuvā susū) bedeutet: in der Blüte der Jugend stehend. „Gerade erst herangewachsen“ (paṭhamuppattiko) bedeutet: im ersten Aufblühen der Jugend stehend. „Und da du jung bist“ (daharo cāsī): und weil du jung bist, erscheinst du wie ein zarter Knabe (susu bālako).

424-5. අනීකග්ගන්ති [Pg.113] බලකායං සෙනාමුඛං. දදාමි භොගෙ භුඤ්ජස්සූති එත්ථ ‘‘අහං තෙ අඞ්ගමගධෙසු යාවිච්ඡසි, තාව දදාමි භොගෙ. තං ත්වං සොභයන්තො අනීකග්ගං නාගසඞ්ඝපුරක්ඛතො භුඤ්ජස්සූ’’ති එවං සම්බන්ධො වෙදිතබ්බො. උජුං ජනපදො රාජාති ‘‘දදාමි භොගෙ භුඤ්ජස්සු, ජාතිං අක්ඛාහි පුච්ඡිතො’’ති එවං කිර වුත්තො මහාපුරිසො චින්තෙසි – ‘‘සචෙ අහං රජ්ජෙන අත්ථිකො අස්සං, චාතුමහාරාජිකාදයොපි මං අත්තනො අත්තනො රජ්ජෙන නිමන්තෙය්‍යුං, ගෙහෙ ඨිතො එව වා චක්කවත්තිරජ්ජං කාරෙය්‍යං. අයං පන රාජා අජානන්තො එවමාහ – ‘හන්දාහං, තං ජානාපෙමී’’’ති බාහං උච්චාරෙත්වා අත්තනො ආගතදිසාභාගං නිද්දිසන්තො ‘‘උජුං ජනපදො රාජා’’තිආදිමාහ. තත්ථ හිමවන්තස්ස පස්සතොති භණන්තො සස්සසම්පත්තිවෙකල්ලාභාවං දස්සෙති. හිමවන්තඤ්හි නිස්සාය පාසාණවිවරසම්භවා මහාසාලාපි පඤ්චහි වුද්ධීහි වඩ්ඪන්ති, කිමඞ්ගං පන ඛෙත්තෙ වුත්තානි සස්සානි. ධනවීරියෙන සම්පන්නොති භණන්තො සත්තහි රතනෙහි අවෙකල්ලත්තං, පරරාජූහි අතක්කනීයං වීරපුරිසාධිට්ඨිතභාවඤ්චස්ස දස්සෙති. කොසලෙසු නිකෙතිනොති භණන්තො නවකරාජභාවං පටික්ඛිපති. නවකරාජා හි නිකෙතීති න වුච්චති. යස්ස පන ආදිකාලතො පභුති අන්වයවසෙන සො එව ජනපදො නිවාසො, සො නිකෙතීති වුච්චති. තථාරූපො ච රාජා සුද්ධොදනො, යං සන්ධායාහ ‘‘කොසලෙසු නිකෙතිනො’’ති. තෙන අන්වයාගතම්පි භොගසම්පත්තිං දීපෙති.

424-5. „Anīkaggaṃ“ bedeutet Truppenmacht, die Spitze eines Heeres. Zu „Ich gebe dir Besitztümer, genieße sie“ ist der Zusammenhang wie folgt zu verstehen: „Ich gebe dir so viel Besitztum in Aṅga und Magadha, wie du wünschst. Genieße dieses, während du an der Spitze des Heeres glänzt, angeführt von einer Schar von Elefantenbullen.“ „Geradeaus, o König, liegt ein Land“ (ujuṃ janapado rājā): Als ihm gesagt wurde: „Ich gebe dir Besitztümer, genieße sie; gefragt, verkünde deine Herkunft“, dachte der Große Mann: „Wenn ich an Herrschaft interessiert wäre, würden mich selbst die Vier Großen Könige und andere einladen, über ihre jeweiligen Reiche zu herrschen. Oder ich könnte zu Hause bleibend die Herrschaft eines Raddrehenden Königs ausüben. Dieser König aber spricht so, weil er es nicht weiß. Wohlan, ich werde es ihn wissen lassen.“ Er hob den Arm, wies in die Richtung, aus der er gekommen war, und sagte: „Geradeaus, o König, liegt ein Land“ und so weiter. Indem er darin sagt: „am Abhang des Himalaya“ (himavantassa passato), zeigt er, dass es dort keinen Mangel an reicher Ernte gibt. Denn gestützt auf den Himalaya wachsen selbst große Sāl-Bäume, die aus Felsenspalten hervorgehen, durch fünffaches Wachstum – wie viel mehr erst die auf Feldern gesäten Nutzpflanzen. Indem er sagt: „reich an Reichtum und Tatkraft“ (dhanavīriyena sampanno), zeigt er die Vollständigkeit der sieben Schätze auf sowie die Tatsache, dass das Land von heldenhaften Männen verwaltet wird, in einer Weise, die für andere Könige unvorstellbar ist. Indem er sagt: „ein Beheimateter unter den Kosalern“ (kosalesu niketino), weist er eine Herrschaft durch einen Unterkönig zurück. Denn ein Unterkönig wird nicht als „Beheimateter“ (niketī) bezeichnet. Derjenige jedoch, für den seit Urzeiten in ununterbrochener Thronfolge eben dieses Land die Wohnstätte ist, wird als „Beheimateter“ bezeichnet. Und ein solcher König war Suddhodana, worauf er sich mit „kosalesu niketino“ bezieht. Damit verdeutlicht er auch die Fülle des ererbten Reichtums.

426. එත්තාවතා අත්තනො භොගසම්පත්තිං දීපෙත්වා ‘‘ආදිච්චා නාම ගොත්තෙන, සාකියා නාම ජාතියා’’ති ඉමිනා ජාතිසම්පත්තිඤ්ච ආචික්ඛිත්වා යං වුත්තං රඤ්ඤා ‘‘දදාමි භොගෙ භුඤ්ජස්සූ’’ති, තං පටික්ඛිපන්තො ආහ – ‘‘තම්හා කුලා පබ්බජිතොම්හි, න කාමෙ අභිපත්ථය’’න්ති. යදි හි අහං කාමෙ අභිපත්ථයෙය්‍යං, න ඊදිසං ධනවීරියසම්පන්නං ද්වාසීතිසහස්සවීරපුරිසසමාකුලං කුලං ඡඩ්ඩෙත්වා පබ්බජෙය්‍යන්ති අයං කිරෙත්ථ අධිප්පායො.

426. Nachdem er bis hierher die Fülle seines eigenen Reichtums dargelegt hat, verkündet er mit den Worten „Von der Sippe her Ādicca genannt, von Geburt her Sākiya“ die Vortrefflichkeit seiner Herkunft. Dann weist er das Angebot des Königs „Ich gebe dir Besitztümer, genieße sie“ zurück und sagt: „Aus dieser Familie bin ich in die Hauslosigkeit gezogen, o König, nicht nach Sinnesfreuden verlangend.“ Die Absicht dahinter ist wohl folgende: „Wenn ich nach Sinnesfreuden verlangen würde, wäre ich nicht in die Hauslosigkeit gezogen und hätte nicht eine solche Familie verlassen, die reich an Reichtum und Tatkraft ist und von 82.000 heldenhaften Männern bevölkert wird.“

427. එවං රඤ්ඤො වචනං පටික්ඛිපිත්වා තතො පරං අත්තනො පබ්බජ්ජාහෙතුං දස්සෙන්තො ආහ – ‘‘කාමෙස්වාදීනවං දිස්වා, නෙක්ඛම්මං දට්ඨු ඛෙමතො’’ති. එතං ‘‘පබ්බජිතොම්හී’’ති ඉමිනා සම්බන්ධිතබ්බං. තත්ථ දට්ඨූති දිස්වා[Pg.114]. සෙසමෙත්ථ ඉතො පුරිමගාථාසු ච යං යං න විචාරිතං, තං තං සබ්බං උත්තානත්ථත්තා එව න විචාරිතන්ති වෙදිතබ්බං. එවං අත්තනො පබ්බජ්ජාහෙතුං වත්වා පධානත්ථාය ගන්තුකාමො රාජානං ආමන්තෙන්තො ආහ – ‘‘පධානාය ගමිස්සාමි, එත්ථ මෙ රඤ්ජතී මනො’’ති. තස්සත්ථො – යස්මාහං, මහාරාජ, නෙක්ඛම්මං දට්ඨු ඛෙමතො පබ්බජිතො, තස්මා තං පරමත්ථනෙක්ඛම්මං නිබ්බානාමතං සබ්බධම්මානං අග්ගට්ඨෙන පධානං පත්ථෙන්තො පධානත්ථාය ගමිස්සාමි, එත්ථ මෙ පධානෙ රඤ්ජති මනො, න කාමෙසූති. එවං වුත්තෙ කිර රාජා බොධිසත්තං ආහ – ‘‘පුබ්බෙව මෙතං, භන්තෙ, සුතං ‘සුද්ධොදනරඤ්ඤො කිර පුත්තො සිද්ධත්ථකුමාරො චත්තාරි පුබ්බනිමිත්තානි දිස්වා පබ්බජිත්වා බුද්ධො භවිස්සතී’ති, සොහං, භන්තෙ, තුම්හාකං අධිමුත්තිං දිස්වා එවංපසන්නො ‘අද්ධා බුද්ධත්තං පාපුණිස්සථා’ති. සාධු, භන්තෙ, බුද්ධත්තං පත්වා පඨමං මම විජිතං ඔක්කමෙය්‍යාථා’’ති.

427. Nachdem er so das Angebot des Königs zurückgewiesen hat, zeigt er als Nächstes den Grund für sein Hinausgehen in die Hauslosigkeit und sagt: „Da ich das Elend in den Sinnesfreuden sah und die Entsagung als Sicherheit erkannte.“ Dies ist mit dem Wort „pabbajitomhi“ (ich bin in die Hauslosigkeit gezogen) zu verbinden. Das Wort „daṭṭhu“ bedeutet hier „gesehen habend“ (disvā). Was das Übrige betrifft, so wurde all das, was hier und in den vorhergehenden Strophen nicht analysiert wurde, schlicht deshalb nicht analysiert, weil die Bedeutung offenkundig ist. Nachdem er so den Grund für sein Hinausgehen in die Hauslosigkeit dargelegt hat, wendet er sich, mit dem Wunsch aufzubrechen, um zu streben, an den König und sagt: „Ich werde aufbrechen, um zu streben; daran findet mein Geist Gefallen.“ Die Bedeutung davon ist: „Da ich, o Großkönig, in die Hauslosigkeit gezogen bin, weil ich die Entsagung als Sicherheit erkannt habe, werde ich aufbrechen, um zu streben, indem ich nach jener höchsten Entsagung strebe, dem todeslosen Nibbāna, welches im Sinne des Höchsten aller Dinge das Vorzüglichste (padhāna) ist. Daran, am Streben, findet mein Geist Gefallen, nicht an den Sinnesfreuden.“ Als dies gesagt worden war, sprach der König zum Bodhisatta: „Schon früher, o Herr, habe ich gehört: ‚Der Königssohn Siddhattha, der Sohn des Königs Suddhodana, hat die vier Vorzeichen gesehen, ist in die Hauslosigkeit gezogen und wird ein Buddha werden.‘ Nun, da ich, o Herr, Eure Entschlossenheit sehe, bin ich so voller Vertrauen und gewiss: ‚Wahrlich, Ihr werdet die Buddhaschaft erlangen.‘ Möget Ihr, o Herr, wenn Ihr die Buddhaschaft erlangt habt, zuerst mein Reich betreten!“

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය

In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zum Khuddaka-Nikāya,

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය පබ්බජ්ජාසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

ist die Erklärung des Pabbajjā-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen.

2. පධානසුත්තවණ්ණනා

2. Erklärung des Padhāna-Sutta

428. තං මං පධානපහිතත්තන්ති පධානසුත්තං. කා උප්පත්ති? ‘‘පධානාය ගමිස්සාමි, එත්ථ මෙ රඤ්ජතී මනො’’ති ආයස්මා ආනන්දො පබ්බජ්ජාසුත්තං නිට්ඨාපෙසි. භගවා ගන්ධකුටියං නිසින්නො චින්තෙසි – ‘‘මයා ඡබ්බස්සානි පධානං පත්ථයමානෙන දුක්කරකාරිකා කතා, තං අජ්ජ භික්ඛූනං කථෙස්සාමී’’ති. අථ ගන්ධකුටිතො නික්ඛමිත්වා බුද්ධාසනෙ නිසින්නො ‘‘තං මං පධානපහිතත්ත’’න්ති ආරභිත්වා ඉමං සුත්තමභාසි.

428. „Als ich mich ganz dem Streben hingab“ (taṃ maṃ padhānapahitattaṃ): Dies ist das Padhāna-Sutta. Was ist der Anlass? Der Ehrwürdige Ānanda schloss das Pabbajjā-Sutta mit den Worten: „Ich werde aufbrechen, um zu streben; daran findet mein Geist Gefallen.“ Als der Erhabene in der Duftkammer (gandhakuṭi) saß, dachte er: „Sechs Jahre lang habe ich, während ich nach dem Streben verlangte, die extremen Kasteiungen praktiziert. Heute werde ich dies den Bhikkhus erzählen.“ Daraufhin verließ er die Duftkammer, setzte sich auf den Buddha-Sitz und sprach dieses Sutta, beginnend mit den Worten: „Als ich mich ganz dem Streben hingab.“

තත්ථ තං මන්ති ද්වීහිපි වචනෙහි අත්තානමෙව නිද්දිසති. පධානපහිතත්තන්ති නිබ්බානත්ථාය පෙසිතචිත්තං පරිච්චත්තඅත්තභාවං වා. නදිං නෙරඤ්ජරං පතීති ලක්ඛණං නිද්දිසති. ලක්ඛණඤ්හි පධානපහිතත්තාය නෙරඤ්ජරා නදී. තෙනෙව චෙත්ථ උපයොගවචනං. අයං පනත්ථො ‘‘නදියා නෙරඤ්ජරායා’’ති, නෙරඤ්ජරාය තීරෙති වුත්තං හොති. විපරක්කම්මාති අතීව පරක්කමිත්වා. ඣායන්තන්ති අප්පාණකජ්ඣානමනුයුඤ්ජන්තං[Pg.115]. යොගක්ඛෙමස්ස පත්තියාති චතූහි යොගෙහි ඛෙමස්ස නිබ්බානස්ස අධිගමත්ථං.

Darin bezeichnet er mit beiden Wörtern „taṃ maṃ“ sich selbst. „Padhānapahitattaṃ“ bedeutet: dessen Geist auf das Nibbāna gerichtet ist oder der sein eigenes Selbst hingegeben hat. „An dem Fluss Nerañjarā“ (nadiṃ nerañjaraṃ pati) zeigt den Bezugspunkt an. Denn der Fluss Nerañjarā war der Bezugspunkt für sein entschlossenes Streben. Aus diesem Grund steht hier auch der Akkusativ. Die Bedeutung ist jedoch: „am Fluss Nerañjarā“, das heißt am Ufer der Nerañjarā. „Viparakkamma“ bedeutet: mit äußerster Anstrengung strebend. „Jhāyantaṃ“ bedeutet: die Meditationspraxis des Nicht-Atmens ausübend. „Yogakkhemassa pattiyā“ bedeutet: um das Nibbāna zu erlangen, welches die Sicherheit vor den vier Jochen darstellt.

429. නමුචීති මාරො. සො හි අත්තනො විසයා නික්ඛමිතුකාමෙ දෙවමනුස්සෙ න මුඤ්චති, අන්තරායං නෙසං කරොති, තස්මා ‘‘නමුචී’’ති වුච්චති. කරුණං වාචන්ති අනුද්දයායුත්තං වාචං. භාසමානො උපාගමීති ඉදං උත්තානමෙව. කස්මා පන උපාගතො? මහාපුරිසො කිර එකදිවසං චින්තෙසි – ‘‘සබ්බදා ආහාරං පරියෙසමානො ජීවිතෙ සාපෙක්ඛො හොති, න ච සක්කා ජීවිතෙ සාපෙක්ඛෙන අමතං අධිගන්තු’’න්ති. තතො ආහාරුපච්ඡෙදාය පටිපජ්ජි, තෙන කිසො දුබ්බණ්ණො ච අහොසි. අථ මාරො ‘‘අයං සම්බොධාය මග්ගො හොති, න හොතීති අජානන්තො අතිඝොරං තපං කරොති, කදාචි මම විසයං අතික්කමෙය්‍යා’’ති භීතො ‘‘ඉදඤ්චිදඤ්ච වත්වා වාරෙස්සාමී’’ති ආගතො. තෙනෙවාහ – ‘‘කිසො ත්වමසි දුබ්බණ්ණො, සන්තිකෙ මරණං තවා’’ති.

429. „Namucī“ ist Māra. Er lässt nämlich Götter und Menschen, die seinen Herrschaftsbereich verlassen wollen, nicht frei (na muñcati), sondern bereitet ihnen Hindernisse; darum wird er „Namucī“ genannt. „Mitleidige Worte“ (karuṇaṃ vācaṃ) bedeutet: Worte, die von Mitgefühl getragen sind. „Sprechend trat er an mich heran“ (bhāsamāno upāgamī) ist in seiner Bedeutung bereits klar. Warum aber kam er herbei? Es heißt, dass der Große Mann eines Tages dachte: „Wer ständig nach Nahrung sucht, hängt am Leben; doch es ist unmöglich, mit einem am Leben hängenden Geist das Todeslose zu erlangen.“ Daraufhin begann er das Fasten; dadurch wurde er mager und von schlechter Gesichtsfarbe. Da dachte Māra: „Ohne zu wissen, ob dies der Weg zur Erleuchtung ist oder nicht, übt er extrem strenge Kasteiung. Er könnte irgendwann meinen Bereich überschreiten.“ Voller Furcht kam er mit dem Gedanken: „Ich werde dies und jenes sagen und ihn davon abhalten.“ Deshalb sagte er: „Mager bist du, von schlechter Farbe, nahe ist dir der Tod.“

430. එවඤ්ච පන වත්වා අථස්ස මරණසන්තිකභාවං සාවෙන්තො ආහ – ‘‘සහස්සභාගො මරණස්ස, එකංසො තව ජීවිත’’න්ති. තස්සත්ථො – සහස්සං භාගානං අස්සාති සහස්සභාගො. කො සො? මරණස්ස පච්චයොති පාඨසෙසො. එකො අංසොති එකංසො. ඉදං වුත්තං හොති – අයං අප්පාණකජ්ඣානාදිසහස්සභාගො තව මරණස්ස පච්චයො, තතො පන තෙ එකො එව භාගො ජීවිතං, එවං සන්තිකෙ මරණං තවාති. එවං මරණස්ස සන්තිකභාවං සාවෙත්වා අථ නං ජීවිතෙ සමුස්සාහෙන්තො ආහ ‘‘ජීව භො ජීවිතං සෙය්‍යො’’ති. කථං සෙය්‍යොති චෙ. ජීවං පුඤ්ඤානි කාහසීති.

430. Nachdem er dies gesagt hatte, wies er ihn darauf hin, dass er dem Tod nahe sei, und sagte: „Ein Tausendstel gehört dem Tode, ein einziger Teil deines Lebens bleibt.“ Dies ist die Bedeutung: „Tausend Teile“ (sahassabhāgo) bedeutet, dass er tausend Teile hat. Was ist das? „Eine Bedingung für den Tod“ ist die Ergänzung des Textes. „Ein einziger Teil“ ist ekaṃso. Damit ist gemeint: Diese atemlose Meditation und so weiter ist eine tausendfache Bedingung für deinen Tod, aber von deinem Leben bleibt dir nur ein einziger Teil übrig; so steht dir der Tod nahe. Nachdem er so aufgezeigt hatte, dass dieser dem Tode nahe war, spornte er ihn an zu leben und sagte: „Lebe, Herr, das Leben ist besser!“ Wenn man fragt: „Wie ist es besser?“, [lautet die Antwort]: „Lebend wirst du Verdienste wirken!“

431. අථ අත්තනා සම්මතානි පුඤ්ඤානි දස්සෙන්තො ආහ – ‘‘චරතො ච තෙ බ්‍රහ්මචරිය’’න්ති. තත්ථ බ්‍රහ්මචරියන්ති කාලෙන කාලං මෙථුනවිරතිං සන්ධායාහ, යං තාපසා කරොන්ති. ජූහතොති ජුහන්තස්ස. සෙසමෙත්ථ පාකටමෙව.

431. Daraufhin zeigte er, was er selbst als Verdienste ansieht, und sagte: „Und während du das heilige Leben führst.“ Hierbei bezieht sich „heiliges Leben“ (brahmacariya) auf die zeitweise Enthaltung vom Geschlechtsverkehr, wie sie die Asketen praktizieren. „Jūhato“ bedeutet „des Opfernden“. Das Übrige ist hierbei offensichtlich.

432. දුග්ගො මග්ගොති ඉමං පන අඩ්ඪගාථං පධානවිච්ඡන්දං ජනෙන්තො ආහ. තත්ථ අප්පාණකජ්ඣානාදිගහනත්තා දුක්ඛෙන ගන්තබ්බොති දුග්ගො, දුක්ඛිතකායචිත්තෙන [Pg.116] කත්තබ්බත්තා දුක්කරො, සන්තිකමරණෙන තාදිසෙනාපි පාපුණිතුං අසක්කුණෙය්‍යතො දුරභිසම්භවොති එවමත්ථො වෙදිතබ්බො. ඉතො පරං ඉමා ගාථා භණං මාරො, අට්ඨා බුද්ධස්ස සන්තිකෙති අයමුපඩ්ඪගාථා සඞ්ගීතිකාරෙහි වුත්තා. සකලගාථාපීති එකෙ. භගවතා එව පන පරං විය අත්තානං නිද්දිසන්තෙන සබ්බමෙත්ථ එවංජාතිකං වුත්තන්ති අයමම්හාකං ඛන්ති. තත්ථ අට්ඨාති අට්ඨාසි. සෙසං උත්තානමෙව.

432. „Schwer zu begehen ist der Pfad“: Er sprach diese halbe Strophe, um ihn vom Streben abzubringen. Hierbei ist die Bedeutung wie folgt zu verstehen: „schwer zu begehen“ (duggo), weil man mühsam voranschreiten muss, indem man die atemlose Meditation und ähnliche Praktiken auf sich nimmt; „schwer zu praktizieren“ (dukkaro), weil es mit geplagtem Körper und Geist getan werden muss; und „schwer zu erreichen“ (durabhisambhavo), weil es selbst für jemanden wie dich, der dem Tode nahe ist, unmöglich zu erreichen ist. Die darauffolgende halbe Strophe, „Diese Strophen sprechend, stand Māra in der Gegenwart des Buddha“, wurde von den Textredaktoren (saṅgītikārehi) gesprochen. Einige sagen, dass dies sogar für die gesamte Strophe gilt. Unsere Ansicht jedoch ist, dass alles von solcher Art hier vom Erhabenen selbst gesprochen wurde, indem er sich selbst so darstellte, als spräche er von einem anderen. Darin bedeutet „aṭṭhā“: stand (aṭṭhāsi). Das Übrige ist ganz klar.

433. ඡට්ඨගාථාය යෙනත්ථෙනාති එත්ථ පරෙසං අන්තරායකරණෙන අත්තනො අත්ථෙන ත්වං, පාපිම, ආගතොසීති අයමධිප්පායො. සෙසං උත්තානමෙව.

433. In der sechsten Strophe bedeutet „mit welchem Zweck“ (yenatthena) Folgendes: „Du bist, o Böser, für deinen eigenen Zweck gekommen, nämlich um anderen Hindernisse in den Weg zu legen.“ Dies ist der Sinn. Das Übrige ist ganz klar.

434. ‘‘ජීවං පුඤ්ඤානි කාහසී’’ති ඉදං පන වචනං පටික්ඛිපන්තො ‘‘අණුමත්තොපී’’ති ඉමං ගාථමාහ. තත්ථ පුඤ්ඤෙනාති වට්ටගාමිං මාරෙන වුත්තං පුඤ්ඤං සන්ධාය භණති. සෙසං උත්තානමෙව.

434. Indem er diese Aussage „Lebend wirst du Verdienste wirken“ zurückwies, sprach er diese Strophe: „Selbst nicht das geringste [Verdienst]“. Darin spricht er mit „Verdienst“ (puññena) in Bezug auf das von Māra erwähnte Verdienst, das zurück in den Kreislauf der Wiedergeburten führt. Das Übrige ist ganz klar.

435. ඉදානි ‘‘එකංසො තව ජීවිත’’න්ති ඉදං වචනං ආරබ්භ මාරං සන්තජ්ජෙන්තො ‘‘අත්ථි සද්ධා’’ති ඉමං ගාථමාහ. තත්‍රායමධිප්පායො – අරෙ, මාර, යො අනුත්තරෙ සන්තිවරපදෙ අස්සද්ධො භවෙය්‍ය, සද්ධොපි වා කුසීතො, සද්ධො ආරද්ධවීරියො සමානොපි වා දුප්පඤ්ඤො, තං ත්වං ජීවිතමනුපුච්ඡමානො සොභෙය්‍යාසි, මය්හං පන අනුත්තරෙ සන්තිවරපදෙ ඔකප්පනසද්ධා අත්ථි, තථා කායිකචෙතසිකමසිථිලපරක්කමතාසඞ්ඛාතං වීරියං, වජිරූපමා පඤ්ඤා ච මම විජ්ජති, සො ත්වං එවං මං පහිතත්තං උත්තමජ්ඣාසයං කිං ජීවමනුපුච්ඡසි, කස්මා ජීවිතං පුච්ඡසි. පඤ්ඤා ච මමාති එත්ථ ච සද්දෙන සති සමාධි ච. එවං සන්තෙ යෙහි පඤ්චහි ඉන්ද්‍රියෙහි සමන්නාගතා නිබ්බානං පාපුණන්ති, තෙසු එකෙනාපි අවිරහිතං එවං මං පහිතත්තං කිං ජීවමනුපුච්ඡසි? නනු – එකාහං ජීවිතං සෙය්‍යො, වීරියමාරභතො දළ්හං (ධ. ප. 112). පඤ්ඤවන්තස්ස ඣායිනො, පස්සතො උදයබ්බයන්ති (ධ. ප. 111, 113).

435. Nun sprach er, indem er Māra bezüglich der Aussage „Ein einziger Teil deines Lebens bleibt“ tadelte, diese Strophe: „Es gibt Vertrauen“. Darin ist dies der Sinn: „Māra, wenn jemand kein Vertrauen in den unübertrefflichen Zustand des erhabenen Friedens hätte, oder wenn er zwar Vertrauen hätte, aber träge wäre, oder wenn er zwar Vertrauen und Tatkraft besäße, aber von schwacher Weisheit wäre, dann könntest du wohl recht daran tun, ihn nach dem Leben zu fragen. Ich aber besitze gefestigtes Vertrauen (okappanasaddhā) in den unübertrefflichen Zustand des erhabenen Friedens. Ebenso besitze ich Tatkraft (vīriya), die sich in unermüdlicher körperlicher und geistiger Anstrengung äußert, und eine diamantgleiche Weisheit wohnt in mir. Wenn ich nun so entschlossen bin, mit erhabener Absicht, warum fragst du mich dann nach dem Leben? Warum erkundigst du dich nach dem Leben?“ Und im Ausdruck „und Weisheit besitze ich“ sind durch das Wort „und“ (ca) auch Achtsamkeit (sati) und Konzentration (samādhi) eingeschlossen. „Da dies so ist, warum fragst du mich, der ich so entschlossen bin und dem kein einziges der fünf Fähigkeiten (indriya) fehlt, mit denen man das Nibbāna erlangt, nach dem Leben? Ist es nicht so: ‚Besser ist ein einziger Tag des Lebens für denjenigen, der tatkräftig und fest entschlossen ist, der weise und meditativ ist und das Entstehen und Vergehen sieht‘?“

436-8. එවං මාරං සන්තජ්ජෙත්වා අත්තනො දෙහචිත්තප්පවත්තිං දස්සෙන්තො ‘‘නදීනමපී’’පි ගාථාත්තයමාහ. තමත්ථතො පාකටමෙව. අයං පන අධිප්පායවණ්ණනා [Pg.117] – ය්වායං මම සරීරෙ අප්පාණකජ්ඣානවීරියවෙගසමුට්ඨිතො වාතො වත්තති, ලොකෙ ගඞ්ගායමුනාදීනං නදීනම්පි සොතානි අයං විසොසයෙ, කිඤ්ච මෙ එවං පහිතත්තස්ස චතුනාළිමත්තං ලොහිතං න උපසොසෙය්‍ය. න කෙවලඤ්ච මෙ ලොහිතමෙව සුස්සති, අපිච ඛො පන තම්හි ලොහිතෙ සුස්සමානම්හි බද්ධාබද්ධභෙදං සරීරානුගතං පිත්තං, අසිතපීතාදිපටිච්ඡාදකං චතුනාළිමත්තමෙව සෙම්හඤ්ච, කිඤ්චාපරං තත්තකමෙව මුත්තඤ්ච ඔජඤ්ච සුස්සති, තෙසු ච සුස්සමානෙසු මංසානිපි ඛීයන්ති, තස්ස මෙ එවං අනුපුබ්බෙන මංසෙසු ඛීයමානෙසු භිය්‍යො චිත්තං පසීදති, න ත්වෙව තප්පච්චයා සංසීදති. සො ත්වං ඊදිසං චිත්තමජානන්තො සරීරමත්තමෙව දිස්වා භණසි ‘‘කිසො ත්වමසි දුබ්බණ්ණො, සන්තිකෙ මරණං තවා’’ති. න කෙවලඤ්ච මෙ චිත්තමෙව පසීදති, අපිච ඛො පන භිය්‍යො සති ච පඤ්ඤා ච සමාධි මම තිට්ඨති, අණුමත්තොපි පමාදො වා සම්මොහො වා චිත්තවික්ඛෙපො වා නත්ථි, තස්ස මය්හං එවං විහරතො යෙ කෙචි සමණබ්‍රාහ්මණා අතීතං වා අද්ධානං අනාගතං වා එතරහි වා ඔපක්කමිකා වෙදනා වෙදයන්ති, තාසං නිදස්සනභූතං පත්තස්ස උත්තමවෙදනං. යථා අඤ්ඤෙසං දුක්ඛෙන ඵුට්ඨානං සුඛං, සීතෙන උණ්හං, උණ්හෙන සීතං, ඛුදාය භොජනං, පිපාසාය ඵුට්ඨානං උදකං අපෙක්ඛතෙ චිත්තං, එවං පඤ්චසු කාමගුණෙසු එකකාමම්පි නාපෙක්ඛකෙ චිත්තං. ‘‘අහො වතාහං සුභොජනං භුඤ්ජිත්වා සුඛසෙය්‍යං සයෙය්‍ය’’න්ති ඊදිසෙනාකාරෙන මම චිත්තං න උප්පන්නං, පස්ස, ත්වං මාර, සත්තස්ස සුද්ධතන්ති.

436-8. Nachdem er Māra so getadelt hatte, sprach er die folgenden drei Strophen, beginnend mit „Selbst der Flüsse...“, um den Zustand seines eigenen Körpers und Geistes zu zeigen. Der Sinn ist von den Begriffen her offensichtlich. Dies ist jedoch die Erklärung des Zwecks: „Dieser Wind, der sich in meinem Körper bewegt, hervorgerufen durch die Kraft der Tatkraft bei der atemlosen Meditation, könnte selbst die Ströme der Flüsse in der Welt wie Ganges und Yamuna austrocknen lassen. Warum also sollte er nicht auch mein Blut – nur etwa vier Nāḷis – in mir, dem Entschlossenen, austrocknen lassen? Und nicht nur mein Blut trocknet aus, sondern während das Blut austrocknet, trocknet auch die im Körper verteilte Galle – sowohl die gebundene als auch die ungebundene Art –, der Schleim von etwa vier Nāḷis, der das Essen und Trinken bedeckt, und in gleicher Weise der Urin und der Nährsaft aus. Und während diese austrocknen, schwindet auch mein Fleisch. Und während mein Fleisch so nach und nach schwindet, wird mein Geist noch heiterer und friedvoller; er sinkt keineswegs aus diesem Grund herab. Du, der du einen solchen Geisteszustand nicht verstehst, siehst nur den bloßen Körper und sagst: ‚Du bist mager, blass, der Tod steht dir nahe.‘ Und nicht nur mein Geist wird heiter, sondern auch meine Achtsamkeit, Weisheit und Konzentration festigen sich noch mehr. Es gibt nicht einmal das geringste Maß an Unachtsamkeit, Verwirrung oder geistiger Zerstreuung. Während ich so verweile, habe ich extreme Schmerzen erfahren – den Gipfel jener Empfindungen, die durch das Streben entstehen und die Asketen und Brahmanen in der Vergangenheit, der Zukunft oder in der Gegenwart erfahren –, doch mein Geist verlangt nicht nach Sinnengenüssen, nicht einmal nach einem einzigen der fünf Stränge der Sinnlichkeit, im Gegensatz zu jenen, deren Geist nach Vergnügen sucht, wenn sie von Schmerz geplagt sind; die nach Kühlung suchen, wenn sie von Hitze geplagt sind; die nach Nahrung suchen, wenn sie von Hunger geplagt sind; und die nach Wasser suchen, wenn sie von Durst geplagt sind. Nicht ein einziger Gedanke dieser Art ist in mir aufgestiegen: ‚O Möge ich doch köstliche Nahrung essen und auf einem bequemen Lager liegen!‘ Sieh, o Māra, die Reinheit des Wesens!“

439-41. එවං අත්තනො සුද්ධතං දස්සෙත්වා ‘‘නිවාරෙස්සාමි ත’’න්ති ආගතස්ස මාරස්ස මනොරථභඤ්ජනත්ථං මාරසෙනං කිත්තෙත්වා තාය අපරාජිතභාවං දස්සෙන්තො ‘‘කාමා තෙ පඨමා සෙනා’’තිආදිකා ඡ ගාථායො ආහ.

439-41. Nachdem er so seine eigene Reinheit gezeigt hatte, sprach er die folgenden sechs Strophen, beginnend mit „Die Sinnengenüsse sind deine erste Armee“, um Māras Wunsch, ihn zu behindern (weshalb er dorthin gekommen war), zunichtezumachen, indem er Māras Armee beschrieb und seine eigene Unbesiegbarkeit durch diese Armee aufzeigte.

තත්ථ යස්මා ආදිතොව අගාරියභූතෙ සත්තෙ වත්ථුකාමෙසු කිලෙසකාමා මොහයන්ති, තෙ අභිභුය්‍ය අනගාරියභාවං උපගතානං පන්තෙසු වා සෙනාසනෙසු අඤ්ඤතරඤ්ඤතරෙසු වා අධිකුසලෙසු ධම්මෙසු අරති උප්පජ්ජති. වුත්තඤ්චෙතං ‘‘පබ්බජිතෙන ඛො, ආවුසො, අභිරති දුක්කරා’’ති (සං. නි. 4.331). තතො තෙ පරපටිබද්ධජීවිකත්තා ඛුප්පිපාසා බාධෙති, තාය බාධිතානං [Pg.118] පරියෙසනතණ්හා චිත්තං කිලමයති, අථ නෙසං කිලන්තචිත්තානං ථිනමිද්ධං ඔක්කමති. තතො විසෙසමනධිගච්ඡන්තානං දුරභිසම්භවෙසු අරඤ්ඤවනපත්ථෙසු සෙනාසනෙසු විහරතං උත්‍රාසසඤ්ඤිතා භීරු ජායති, තෙසං උස්සඞ්කිතපරිසඞ්කිතානං දීඝරත්තං විවෙකරසමනස්සාදයමානානං විහරතං ‘‘න සියා නු ඛො එස මග්ගො’’ති පටිපත්තියං විචිකිච්ඡා උප්පජ්ජති, තං විනොදෙත්වා විහරතං අප්පමත්තකෙන විසෙසාධිගමෙන මානමක්ඛථම්භා ජායන්ති, තෙපි විනොදෙත්වා විහරතං තතො අධිකතරං විසෙසාධිගමං නිස්සාය ලාභසක්කාරසිලොකා උප්පජ්ජන්ති, ලාභාදිමුච්ඡිතා ධම්මපතිරූපකානි පකාසෙන්තා මිච්ඡායසං අධිගන්ත්වා තත්ථ ඨිතා ජාතිආදීහි අත්තානං උක්කංසෙන්ති, පරං වම්භෙන්ති, තස්මා කාමාදීනං පඨමසෙනාදිභාවො වෙදිතබ්බො.

Hierbei ist zu verstehen, dass die Sinnlichkeit dein erstes Heer ist, weil anfangs die Sinnlichkeitsbefleckungen in Bezug auf die Objekte der Sinnlichkeit die im Hausleben stehenden Wesen verblenden. Haben sie diese überwunden und sind in die Hauslosigkeit eingetreten, entsteht Unzufriedenheit in Bezug auf entlegene Lagerstätten oder andere überaus heilsame Eigenschaften. Und dies wurde gesagt: „Für einen Ausgetretenen, Freund, ist Zufriedenheit schwer zu erreichen“ (SN IV 260,22). Danach bedrängen sie Hunger und Durst, weil ihr Leben von anderen abhängt. Da sie von Hunger und Durst bedrängt werden, ermüdet das Begehren des Suchens ihren Geist. Wenn dann ihr Geist ermüdet ist, überkommt sie Starrheit und Trägheit. Weil sie dadurch keinen besonderen Fortschritt erzielen, entsteht Furcht – eine Bezeichnung für Schrecken –, während sie in schwer zu ertragenden Waldeinsamkeiten verweilen. Da sie voller Besorgnis und Argwohn sind und lange Zeit verbringen, ohne den Geschmack der Abgeschiedenheit zu genießen, entsteht in Bezug auf die Praxis der Zweifel: „Könnte es sein, dass dies nicht der Weg ist?“ Haben sie diesen Zweifel vertrieben, entstehen bei einem geringfügigen Fortschritt Stolz, Verunglimpfung und Starrsinn. Haben sie auch diese vertrieben, entstehen aufgrund eines höheren Fortschritts Gewinn, Ehre und Ruhm. Betört von Gewinn und so weiter, verkünden sie ein Schein-Dhamma, erlangen falschen Ruhm und, sich darauf stützend, erhöhen sie sich selbst aufgrund von Geburt und so weiter und verachten andere. Daher ist zu verstehen, dass die Sinnlichkeit und das Folgende das erste Heer bilden.

442-3. එවමෙතං දසවිධං සෙනං උද්දිසිත්වා යස්මා සා කණ්හධම්මසමන්නාගතත්තා කණ්හස්ස නමුචිනො උපකාරාය සංවත්තති, තස්මා නං තව සෙනාති නිද්දිසන්තො ආහ – ‘‘එසා නමුචි තෙ සෙනා, කණ්හස්සාභිප්පහාරිනී’’ති. තත්ථ අභිප්පහාරිනීති සමණබ්‍රාහ්මණානං ඝාතනී නිප්පොථනී, අන්තරායකරීති අත්ථො. න නං අසූරො ජිනාති, ජෙත්වා ච ලභතෙ සුඛන්ති එවං තව සෙනං අසූරො කායෙ ච ජීවිතෙ ච සාපෙක්ඛො පුරිසො න ජිනාති, සූරො පන ජිනාති, ජෙත්වා ච මග්ගසුඛං ඵලසුඛඤ්ච අධිගච්ඡති. යස්මා ච ලභතෙ සුඛං, තස්මා සුඛං පත්ථයමානො අහම්පි එස මුඤ්ජං පරිහරෙති. සඞ්ගාමාවචරා අනිවත්තිනො පුරිසා අත්තනො අනිවත්තනකභාවවිඤ්ඤාපනත්ථං සීසෙ වා ධජෙ වා ආවුධෙ වා මුඤ්ජතිණං බන්ධන්ති, තං අයම්පි පරිහරතිච්චෙව මං ධාරෙහි. තව සෙනාය පරාජිතස්ස ධිරත්ථු මම ජීවිතං, තස්මා එවං ධාරෙහි – සඞ්ගාමෙ මෙ මතං සෙය්‍යො, යඤ්චෙ ජීවෙ පරාජිතො, යෙන ජීවිතෙන පරාජිතො ජීවෙ, තස්මා ජීවිතා තයා සම්මාපටිපන්නානං අන්තරායකරෙන සද්ධිං සඞ්ගාමෙ මතං මම සෙය්‍යොති අත්ථො.

442-3. Nachdem er dieses zehnfache Heer so zusammengefasst und als „dein Heer“ bezeichnet hatte, sagte er: „Dies ist dein Heer, Namucī, das zuschlagende Geschwader des Dunklen.“ Es ist Māras Heer, weil es Namucī beisteht, der wegen seiner dunklen Eigenschaften „der Dunkle“ genannt wird. Hierbei bedeutet „zuschlagend“, dass es Asketen und Brahmanen schlägt und zerschmettert, was bedeutet, dass es ihnen Hindernisse bereitet. Ein Unbeherzter besiegt es nicht, aber wer es besiegt, erlangt Glück: „Ein schwacher Mensch, der um seinen Körper und sein Leben besorgt ist, besiegt dieses dein Heer nicht, aber ein Held besiegt es und erlangt nach dem Sieg das Glück des Pfades und das Glück der Frucht.“ Und da man Glück erlangt, trage ich, dieses Glück begehrend, das Muñja-Gras. Krieger im Kampf, die entschlossen sind, nicht zurückzuweichen, binden Muñja-Gras an ihren Kopf, ihre Flagge oder ihre Waffe, um ihre Entschlossenheit zum Nicht-Rückzug kundzutun; so sagt auch er: „Betrachte mich als einen, der es trägt. Wehe meinem Leben, wenn ich von deinem Heer besiegt würde! Betrachte mich daher so: Besser ist mir der Tod im Kampf, als dass ich besiegt weiterlebe.“ Das bedeutet: „Es ist mir besser, im Kampf gegen dich, den Urheber von Hindernissen für die richtig Praktizierenden, zu sterben, als besiegt weiterzuleben.“

444. කස්මා මතං සෙය්‍යොති චෙ? යස්මා පගාළ්හෙත්ථ…පෙ… සුබ්බතා, එත්ථ කාමාදිකාය අත්තුක්කංසනපරවම්භනපරියොසානාය තව සෙනාය පගාළ්හා නිමුග්ගා අනුපවිට්ඨා එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා න දිස්සන්ති, සීලාදීහි ගුණෙහි නප්පකාසන්ති, අන්ධකාරං පවිට්ඨා විය හොන්ති. එතෙ එවං පගාළ්හා සමානා [Pg.119] සචෙපි කදාචි උම්මුජ්ජිත්වා නිමුජ්ජනපුරිසො විය ‘‘සාහු සද්ධා’’තිආදිනා නයෙන උම්මුජ්ජන්ති, තථාපි තාය සෙනාය අජ්ඣොත්ථටත්තා තඤ්ච මග්ගං න ජානන්ති ඛෙමං නිබ්බානගාමීනං, සබ්බෙපි බුද්ධපච්චෙකබුද්ධාදයො යෙන ගච්ඡන්ති සුබ්බතාති. ඉමං පන ගාථං සුත්වා මාරො පුන කිඤ්චි අවත්වා එව පක්කාමි.

444. Wenn man fragt: „Warum ist der Tod besser?“, so lautet die Antwort: „Weil hier versunken ... [und so weiter] ... die Gutgelobten reisen.“ Einige Asketen und Brahmanen, die in diesem deinem Heer versunken, untergetaucht und darin eingetreten sind – einem Heer, das mit den Sinneslüsten beginnt und mit der Selbsterhöhung und der Verachtung anderer endet –, sind nicht mehr zu sehen; sie glänzen nicht durch Tugenden wie gutes Verhalten und so weiter; es ist, als ob sie in die Dunkelheit eingetreten wären. Obwohl sie, so versunken, manchmal auftauchen wie ein Ertrinkender, der an die Oberfläche kommt, und sagen „gut ist der Glaube“ und so weiter, so kennen sie doch, weil sie von diesem Heer überwältigt sind, nicht jenen sicheren, zum Nibbāna führenden Weg, auf dem die Gutgelobten, alle Buddhas, Paccekabuddhas und so weiter reisen. Als Māra diesen Vers hörte, ging er fort, ohne noch etwas zu sagen.

445-6. පක්කන්තෙ පන තස්මිං මහාසත්තො තාය දුක්කරකාරිකාය කිඤ්චිපි විසෙසං අනධිගච්ඡන්තො අනුක්කමෙන ‘‘සියා නු ඛො අඤ්ඤො මග්ගො බොධායා’’තිආදීනි චින්තෙත්වා ඔළාරිකාහාරං ආහාරෙත්වා, බලං ගහෙත්වා, විසාඛපුණ්ණමදිවසෙ පගෙව සුජාතාය පායාසං පරිභුඤ්ජිත්වා, භද්‍රවනසණ්ඩෙ දිවාවිහාරං නිසීදිත්වා, තත්ථ අට්ඨ සමාපත්තියො නිබ්බත්තෙන්තො දිවසං වීතිනාමෙත්වා සායන්හසමයෙ මහාබොධිමණ්ඩාභිමුඛො ගන්ත්වා සොත්ථියෙන දින්නා අට්ඨ තිණමුට්ඨියො බොධිමූලෙ විකිරිත්වා දසසහස්සලොකධාතුදෙවතාහි කතසක්කාරබහුමානො –

445-6. Nachdem jener fortgegangen war, überlegte das Große Wesen, da es durch diese schwierige Praxis der Selbstkasteiung keinerlei besonderen Fortschritt erzielt hatte, allmählich: „Könnte es wohl einen anderen Weg zur Erleuchtung geben?“ und so weiter. Danach nahm er feste Nahrung zu sich, erlangte seine Kraft wieder, verzehrte am frühen Morgen des Visākha-Vollmondtages den von Sujātā dargebrachten Milchreis, setzte sich im herrlichen Waldhain zum Aufenthalt am Tage nieder, verbrachte dort den Tag mit dem Erreichen der acht geistigen Errungenschaften und begab sich am Abend zum Bereich des großen Bodhi-Baumes. Er verstreute die von Sotthiya erhaltenen acht Handvoll Gras am Fuße des Bodhi-Baumes, und während er von den Gottheiten der zehntausendfachen Weltordnung geehrt und verehrt wurde, fasste er den vierfachen Entschluss der Willenskraft wie folgt:

‘‘කාමං තචො ච න්හාරු ච, අට්ඨි ච අවසිස්සතු;

උපසුස්සතු නිස්සෙසං, සරීරෙ මංසලොහිත’’න්ති. –

„Gern mögen nur Haut, Sehnen und Knochen übrig bleiben; das Fleisch und Blut in meinem Körper mag völlig vertrocknen.“

චතුරඞ්ගවීරියං අධිට්ඨහිත්වා ‘‘න දානි බුද්ධත්තං අපාපුණිත්වා පල්ලඞ්කං භින්දිස්සාමී’’ති පටිඤ්ඤං කත්වා අපරාජිතපල්ලඞ්කෙ නිසීදි. තං ඤත්වා මාරො පාපිමා ‘‘අජ්ජ සිද්ධත්ථො පටිඤ්ඤං කත්වා නිසින්නො, අජ්ජෙව දානිස්ස සා පටිඤ්ඤා පටිබාහිතබ්බා’’ති බොධිමණ්ඩතො යාව චක්කවාළමායතං ද්වාදසයොජනවිත්ථාරං උද්ධං නවයොජනමුග්ගතං මාරසෙනං සමුට්ඨාපෙත්වා දියඩ්ඪයොජනසතප්පමාණං ගිරිමෙඛලං හත්ථිරාජානං ආරුය්හ බාහුසහස්සං මාපෙත්වා නානාවුධානි ගහෙත්වා ‘‘ගණ්හථ, හනථ, පහරථා’’ති භණන්තො ආළවකසුත්තෙ වුත්තප්පකාරා වුට්ඨියො මාපෙසි, තා මහාපුරිසං පත්වා තත්ථ වුත්තප්පකාරා එව සම්පජ්ජිංසු. තතො වජිරඞ්කුසෙන හත්ථිං කුම්භෙ පහරිත්වා මහාපුරිසස්ස සමීපං නෙත්වා ‘‘උට්ඨෙහි, භො සිද්ධත්ථ, පල්ලඞ්කා’’ති ආහ. මහාපුරිසො ‘‘න උට්ඨහාමි මාරා’’ති වත්වා තං ධජිනිං සමන්තා විලොකෙන්තො ඉමා ගාථායො අභාසි ‘‘සමන්තා ධජිනි’’න්ති.

Nachdem er diese vierfache Willenskraft entschlossen gefasst und das Versprechen abgelegt hatte: „Ich werde diesen unbesiegbaren Kreuzsitz nicht eher auflösen, bis ich die Buddhaschaft erlangt habe“, setzte er sich auf den unbesiegbaren Thron. Als der böse Māra dies erfuhr, dachte er: „Heute hat sich Siddhattha nach einem Versprechen niedergesetzt. Genau heute muss dieses sein Versprechen vereitelt werden.“ Da stellte er sein Māra-Heer auf, das sich vom Bodhi-Sitz bis zum Rand der Welt erstreckte, zwölf Meilen in der Breite und neun Meilen in der Höhe, bestieg den Königselefanten Girimekhala von einhundertfünfzig Meilen Größe, erschuf tausend Arme, ergriff verschiedene Waffen und rief: „Ergreift ihn, tötet ihn, schlagt ihn!“ Dabei erschuf er Regengüsse der Art, wie sie im Kommentar zur Āḷavaka-Lehrrede beschrieben sind. Als diese Regengüsse den Großen Mann erreichten, verwandelten sie sich genau in der dort beschriebenen Weise. Daraufhin schlug er den Elefanten mit seinem diamantenen Haken auf die Stirnhöcker, führte ihn an den Großen Mann heran und sagte: „Steh auf von deinem Sitz, Siddhattha!“ Der Große Mann antwortete: „Ich werde nicht aufstehen, Māra.“ Dann blickte er auf jenes Heer ringsumher und sprach diese Verse: „Das Heer mit Bannern ringsumher.“

තත්ථ [Pg.120] ධජිනින්ති සෙනං. යුත්තන්ති උය්‍යුත්තං. සවාහනන්ති ගිරිමෙඛලනාගරාජසහිතං. පච්චුග්ගච්ඡාමීති අභිමුඛො උපරි ගමිස්සාමි, සො ච ඛො තෙජෙනෙව, න කායෙන. කස්මා? මා මං ඨානා අචාවයි, මං එතස්මා ඨානා අපරාජිතපල්ලඞ්කා මාරො මා චාලෙසීති වුත්තං හොති. නප්පසහතීති සහිතුං න සක්කොති, නාභිභවති වා. ආමං පත්තන්ති කාචජාතං මත්තිකාභාජනං. අස්මනාති පාසාණෙන. සෙසමෙත්ථ පාකටමෙව.

Dabei bedeutet „das Heer mit Bannern“ das Heer. „Gerüstet“ bedeutet kampfbereit gemacht. „Mit seinem Reittier“ bedeutet zusammen mit dem Königselefanten Girimekhala. „Ich gehe ihm entgegen“ bedeutet: Ich werde ihm entgegentreten, und zwar allein durch geistige Kraft, nicht mit dem Körper. Warum? „Damit er mich nicht von meiner Stätte vertreibe“: Gemeint ist: „Damit Māra mich nicht von dieser Stätte, von diesem unbesiegbaren Kreuzsitz vertreibe!“ „Überwindet nicht“ bedeutet: Es kann nicht standhalten, oder es bezwingt nicht. „Eine ungebrannte Tonschale“ ist ein Gefäß aus ungebranntem Ton. „Mit einem Stein“ bedeutet mit einem Steinblock. Der Rest ist hierbei offensichtlich.

447-8. ඉදානි ‘‘එතං තෙ මාරසෙනං භින්දිත්වා තතො පරං විජිතසඞ්ගාමො සම්පත්තධම්මරාජාභිසෙකො ඉදං කරිස්සාමී’’ති දස්සෙන්තො ආහ ‘‘වසීකරිත්වා’’ති. තත්ථ වසීකරිත්වා සඞ්කප්පන්ති මග්ගභාවනාය සබ්බං මිච්ඡාසඞ්කප්පං පහාය සම්මාසඞ්කප්පස්සෙව පවත්තනෙන වසීකරිත්වා සඞ්කප්පං. සතිඤ්ච සූපතිට්ඨිතන්ති කායාදීසු චතූසු ඨානෙසු අත්තනො සතිඤ්ච සුට්ඨු උපට්ඨිතං කරිත්වා එවං වසීකතසඞ්කප්පො සුප්පතිට්ඨිතස්සති රට්ඨා රට්ඨං විචරිස්සාමි දෙවමනුස්සභෙදෙ පුථූ සාවකෙ විනයන්තො. අථ මයා විනීයමානා තෙ අප්පමත්තා…පෙ… න සොචරෙ, තං නිබ්බානාමතමෙවාති අධිප්පායො.

447-8. Indem er nun zeigt: „Nachdem ich dieses dein Heer, o Māra, zerschlagen habe, werde ich danach, siegreich im Kampf und mit der Weihe des Königs des Dhamma versehen, dies tun“, sagt er: „Nachdem ich die Kontrolle erlangt habe“ (vasīkaritvā). Darin bedeutet „nachdem ich die Absicht kontrolliert habe“ (vasīkaritvā saṅkappaṃ): nachdem man durch die Entfaltung des Pfades jede falsche Absicht überwunden hat und die Absicht allein durch das Entstehen rechter Absicht gemeistert hat. Und „Achtsamkeit gut gefestigt“ (satiñca sūpatiṭṭhitaṃ): nachdem man seine eigene Achtsamkeit auf die vier Grundlagen wie den Körper usw. gut begründet hat. So werde ich, mit beherrschter Absicht und gut gefestigter Achtsamkeit, von Land zu Land wandern und viele Schüler unter Göttern und Menschen anleiten. „Dann werden jene, von mir angeleitet, achtsam … [usw.] … nicht trauern“: Das meint das todlose Nibbāna.

449-51. අථ මාරො ඉමා ගාථායො සුත්වා ආහ – ‘‘එවරූපං පක්ඛං දිස්වා න භායසි භික්ඛූ’’ති? ‘‘ආම, මාර, න භායාමී’’ති. ‘‘කස්මා න භායසී’’ති? ‘‘දානාදීනං පාරමිපුඤ්ඤානං කතත්තා’’ති. ‘‘කො එතං ජානාති දානාදීනි ත්වමකාසී’’ති? ‘‘කිං එත්ථ පාපිම සක්ඛිකිච්චෙන, අපිච එකස්මිංයෙව භවෙ වෙස්සන්තරො හුත්වා යං දානමදාසිං, තස්සානුභාවෙන සත්තක්ඛත්තුං ඡහි පකාරෙහි සඤ්ජාතකම්පා අයං මහාපථවීයෙව සක්ඛී’’ති. එවං වුත්තෙ උදකපරියන්තං කත්වා මහාපථවී කම්පි භෙරවසද්දං මුඤ්චමානා, යං සුත්වා මාරො අසනිහතො විය භීතො ධජං පණාමෙත්වා පලායි සද්ධිං පරිසාය. අථ මහාපුරිසො තීහි යාමෙහි තිස්සො විජ්ජා සච්ඡිකත්වා අරුණුග්ගමනෙ ‘‘අනෙකජාතිසංසාරං…පෙ… තණ්හානං ඛයමජ්ඣගා’’ති ඉමං උදානං උදානෙසි. මාරො උදානසද්දෙන ආගන්ත්වා ‘‘අයං‘බුද්ධො අහ’න්ති පටිජානාති, හන්ද නං අනුබන්ධාමි ආභිසමාචාරිකං පස්සිතුං. සචස්ස කිඤ්චි කායෙන වා වාචාය වා ඛලිතං භවිස්සති, විහෙඨෙස්සාමි න’’න්ති පුබ්බෙ බොධිසත්තභූමියං [Pg.121] ඡබ්බස්සානි අනුබන්ධිත්වා බුද්ධත්තං පත්තං එකං වස්සං අනුබන්ධි. තතො භගවතො කිඤ්චි ඛලිතං අපස්සන්තො ‘‘සත්ත වස්සානී’’ති ඉමා නිබ්බෙජනීයගාථායො අභාසි.

449-51. Als Māra diese Verse gehört hatte, sprach er: „Hast du keine Angst, Bhikkhu, wenn du eine solche Macht siehst?“ – „Nein, Māra, ich habe keine Angst.“ – „Warum hast du keine Angst?“ – „Weil ich die Verdienste der Vollkommenheiten (Pāramīs) wie das Geben und so weiter vollbracht habe.“ – „Wer weiß schon, ob du Taten wie das Geben und so weiter getan hast?“ – „Welchen Zeugen bedarf es hier, du Böser? Sogar in nur einer einzigen Existenz, als ich Vessantara war, legte diese große Erde selbst Zeugnis ab, indem sie aufgrund der spirituellen Kraft der von mir dargebrachten Gaben siebenmal auf sechsfache Weise bebte.“ Als dies gesagt wurde, bebte die große Erde bis an ihre Wassergrenzen und stieß ein schreckliches Dröhnen aus. Als Māra dies hörte, war er so erschrocken, als wäre er vom Blitz getroffen worden, senkte sein Banner und floh mitsamt seinem Gefolge. Daraufhin verwirklichte der Große Mann in den drei Nachtwachen die drei klaren Wissen und stieß beim Aufgang der Morgenröte diesen freudigen Ausruf (Udāna) aus: „Durch unzählige Geburten im Saṃsāra ... [usw.] ... habe ich das Versiegen aller Begierden erreicht.“ Als Māra den Klang dieses Ausrufs hörte, kam er zurück und dachte: „Dieser behauptet: ‚Ich bin ein Buddha.‘ Wohlan, ich werde ihm folgen, um sein alltägliches Verhalten zu beobachten. Wenn es bei ihm irgendein Fehlverhalten mit dem Körper oder der Sprache gibt, werde ich ihn quälen.“ Nachdem er ihm bereits sechs Jahre lang gefolgt war, als dieser sich auf der Stufe eines Bodhisattas befand, folgte er ihm nach dem Erreichen der Buddhaschaft noch ein weiteres Jahr. Da er kein Fehlverhalten des Erhabenen sah, sprach er diese Verse der Enttäuschung: „Sieben Jahre lang.“

තත්ථ ඔතාරන්ති රන්ධං විවරං. නාධිගච්ඡිස්සන්ති නාධිගමිං. මෙදවණ්ණන්ති මෙදපිණ්ඩසදිසං. අනුපරියගාති පරිතො පරිතො අගමාසි. මුදුන්ති මුදුකං. වින්දෙමාති අධිගච්ඡෙය්‍යාම. අස්සාදනාති සාදුභාවො. වායසෙත්තොති වායසො එත්තො. සෙසමෙත්ථ පාකටමෙව.

Darin bedeutet „otāra“ eine Schwachstelle, eine Öffnung. „Nādhigacchissaṃ“ bedeutet „ich fand nicht“. „Medavaṇṇa“ bedeutet „wie ein Klumpen Fett aussehend“. „Anupariyagā“ bedeutet „ging ringsherum“. „Mudu“ bedeutet „weich, zart“. „Vindema“ bedeutet „wir könnten erlangen“. „Assāda“ bedeutet „Wohlschmackhaftigkeit“. „Vāyasetto“ bedeutet „die Krähe von hier weg“. Der Rest ist hier offensichtlich.

අයං පන යොජනා – සත්ත වස්සානි භගවන්තං ඔතාරාපෙක්ඛො අනුබන්ධිං කත්ථචි අවිජහන්තො පදාපදං, එවං අනුබන්ධිත්වාපි ච ඔතාරං නාධිගමිං. සොහං යථා නාම මෙදවණ්ණං පාසාණං මෙදසඤ්ඤී වායසො එකස්මිං පස්සෙ මුඛතුණ්ඩකෙන විජ්ඣිත්වා අස්සාදං අවින්දමානො ‘‘අප්පෙව නාම එත්ථ මුදු වින්දෙම, අපි ඉතො අස්සාදනා සියා’’ති සමන්තා තථෙව විජ්ඣන්තො අනුපරියායිත්වා කත්ථචි අස්සාදං අලද්ධා ‘‘පාසාණොවාය’’න්ති නිබ්බිජ්ජ පක්කමෙය්‍ය, එවමෙවාහං භගවන්තං කායකම්මාදීසු අත්තනො පරිත්තපඤ්ඤාමුඛතුණ්ඩකෙන විජ්ඣන්තො සමන්තා අනුපරියගා ‘‘අප්පෙව නාම කත්ථචි අපරිසුද්ධකායසමාචාරාදිමුදුභාවං වින්දෙම, කුතොචි අස්සාදනා සියා’’ති, තෙ දානි මයං අස්සාදං අලභමානා කාකොව සෙලමාසජ්ජ නිබ්බිජ්ජාපෙම ගොතමං ආසජ්ජ තතො ගොතමා නිබ්බිජ්ජ අපෙමාති. එවං වදතො කිර මාරස්ස සත්ත වස්සානි නිප්ඵලපරිස්සමං නිස්සාය බලවසොකො උදපාදි. තෙනස්ස විසීදමානඞ්ගපච්චඞ්ගස්ස බෙලුවපණ්ඩු නාම වීණා කච්ඡතො පතිතා. යා සකිං කුසලෙහි වාදිතා චත්තාරො මාසෙ මධුරස්සරං මුඤ්චති, යං ගහෙත්වා සක්කො පඤ්චසිඛස්ස අදාසි. තං සො පතමානම්පි න බුජ්ඣි. තෙනාහ භගවා –

Dies ist die Satzverbindung: „Sieben Jahre lang folgte ich dem Erhabenen auf Schritt und Tritt, nach einer Schwachstelle suchend und ihn nirgends verlassend; doch obwohl ich ihm so folgte, fand ich keine Schwachstelle. Wie eine Krähe, die einen fettfarbenen Stein für Fett hielt, ihn an einer Seite mit ihrem Schnabel pickte und keinen Geschmack fand, dachte: ‚Vielleicht finden wir hier etwas Weiches, vielleicht gibt es hieraus einen Geschmack‘, ihn ringsherum ebenso pickend umkreiste, und als sie nirgends einen Geschmack fand, enttäuscht davonging mit dem Gedanken: ‚Das ist bloß ein Stein‘; ebenso umkreiste ich den Erhabenen allseitig, indem ich seine körperlichen Handlungen usw. mit dem Schnabel meiner geringen Weisheit anpickte, in der Hoffnung: ‚Vielleicht finden wir irgendwo eine Schwachstelle – wie ein unreinliches körperliches Verhalten usw. –, woraus sich ein Geschmack ergeben könnte.‘ Da wir nun aber keinen Geschmack finden, weichen wir, enttäuscht wie die Krähe, die den Stein angriff, von Gotama ab, enttäuscht von Gotama ziehen wir fort.“ Während Māra so sprach, erhob sich in ihm – so heißt es – aufgrund der siebenjährigen vergeblichen Mühe ein tiefer Kummer. Während seine Glieder vor Kummer herabsanken, entglitt seiner Achselhöhle die Laute namens „Beluvapaṇḍu“ (gelbliche Bael-Frucht-Laute). Diese Laute, wenn sie einmal von Kundigen gespielt wird, lässt vier Monate lang einen süßen Klang ertönen; Sakka nahm sie und gab sie Pañcasikha. Er merkte nicht einmal, dass sie herunterfiel. Daher sagte der Erhabene:

452.

452.

‘‘තස්ස සොකපරෙතස්ස, වීණා කච්ඡා අභස්සථ;

තතො සො දුම්මනො යක්ඛො, තත්ථෙවන්තරධායථා’’ති.

„Ihm, der von Kummer überwältigt war, entglitt die Laute seiner Achselhöhle; daraufhin verschwand jener betrübte Yakkha auf der Stelle.“

සඞ්ගීතිකාරකා ආහංසූති එකෙ, අම්හාකං පනෙතං නක්ඛමතීති.

Einige sagen, die Konzilsteilnehmer hätten dies gesprochen, aber uns gefällt diese Meinung nicht.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය

In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zur Khuddaka-Sammlung,

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය පධානසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

ist die Erklärung des Padhāna-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen.

3. සුභාසිතසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erklärung des Subhāsita-Sutta

එවං [Pg.122] මෙ සුතන්ති සුභාසිතසුත්තං. අත්තජ්ඣාසයතො චස්ස උප්පත්ති. භගවා හි සුභාසිතප්පියො, සො අත්තනො සුභාසිතසමුදාචාරප්පකාසනෙන සත්තානං දුබ්භාසිතසමුදාචාරං පටිසෙධෙන්තො ඉමං සුත්තමභාසි. තත්ථ එවං මෙ සුතන්තිආදි සඞ්ගීතිකාරවචනං. තත්ථ තත්‍ර ඛො භගවා…පෙ… භදන්තෙති තෙ භික්ඛූති එතං අපුබ්බං, සෙසං වුත්තනයමෙව. තස්මා අපුබ්බපදවණ්ණනත්ථමිදං වුච්චති – තත්‍රාති දෙසකාලපරිදීපනං. තඤ්හි යං සමයං විහරති, තත්‍ර සමයෙ, යස්මිඤ්ච ආරාමෙ විහරති, තත්‍ර ආරාමෙති දීපෙති. භාසිතබ්බයුත්තෙ වා දෙසකාලෙ දීපෙති. න හි භගවා අයුත්තෙ දෙසෙ කාලෙ වා ධම්මං භාසති. ‘‘අකාලො ඛො, තාව, බාහියා’’තිආදි (උදා. 10) චෙත්ථ සාධකං. ඛොති පදපූරණමත්තෙ අවධාරණාදිකාලත්ථෙ වා නිපාතො. භගවාති ලොකගරුපරිදීපනං. භික්ඛූති කථාසවනයුත්තපුග්ගලපරිදීපනං. ආමන්තෙසීති ආලපි අභාසි සම්බොධෙසි.

Das Subhāsita-Sutta beginnt mit „So habe ich gehört“. Seine Entstehung beruht auf der eigenen Neigung (des Erhabenen). Denn der Erhabene liebt das wohlgesprochene Wort; indem er seine eigene wohlgesprochene Ausdrucksweise darlegte, um die schlechtgesprochene Ausdrucksweise der Wesen zu untersagen, sprach er diese Lehrrede. Darin sind die Worte „So habe ich gehört“ usw. die Worte der Konzilsteilnehmer. Darin ist „Dort wandte sich der Erhabene … [usw.] … ‚Ehrwürdiger Herr!‘ antworteten jene Bhikkhus“ etwas Neues; der Rest ist in der bereits erklärten Weise zu verstehen. Daher wird dies gesagt, um nur die neuen Wörter zu erklären: „Dort“ (tatra) verdeutlicht Ort und Zeit. Es zeigt nämlich: zu jener Zeit, als er dort verweilte, und in jenem Kloster, in dem er verweilte. Oder es zeigt den Ort und die Zeit an, die für das zu Sprechende geeignet sind. Denn der Erhabene lehrt den Dhamma nicht an einem ungeeigneten Ort oder zu einer ungeeigneten Zeit. Und der Beleg dafür ist die Aussage: „Es ist jetzt nicht die Zeit, Bāhiya“ usw. (Ud. 1.10). „Kho“ ist eine bloße Partikel zur Satzverkürzung oder dient der Hervorhebung oder bezeichnet die Zeit. „Der Erhabene“ (bhagavā) bezeichnet den von der Welt Verehrten. „Die Bhikkhus“ (bhikkhū) bezeichnet die Personen, die geeignet sind, der Rede zuzuhören. „Wandte sich an“ (āmantesi) bedeutet: rief an, sprach zu, redete an.

භික්ඛවොති ආමන්තනාකාරපරිදීපනං. තඤ්ච භික්ඛනසීලතාදිගුණයොගසිද්ධත්තා වුත්තං. තෙන නෙසං හීනාධිකජනසෙවිතං වුත්තිං පකාසෙන්තො උද්ධතදීනභාවනිග්ගහං කරොති. ‘‘භික්ඛවො’’ති ඉමිනා ච කරුණාවිප්ඵාරසොම්මහදයනයනනිපාතපුබ්බඞ්ගමෙන වචනෙන තෙ අත්තනො මුඛාභිමුඛෙ කරිත්වා තෙනෙව කථෙතුකම්‍යතාදීපකෙන වචනෙන තෙසං සොතුකම්‍යතං ජනෙති, තෙනෙව ච සම්බොධනත්ථෙන වචනෙන සාධුකසවනමනසිකාරෙපි තෙ නියොජෙති. සාධුකසවනමනසිකාරායත්තා හි සාසනසම්පත්ති. අපරෙසුපි දෙවමනුස්සෙසු විජ්ජමානෙසු කස්මා භික්ඛූ එව ආමන්තෙසීති චෙ? ජෙට්ඨසෙට්ඨාසන්නසදාසන්නිහිතභාවතො. සබ්බපරිසසාධාරණා හි අයං ධම්මදෙසනා, න පාටිපුග්ගලිකා. පරිසාය ච ජෙට්ඨා භික්ඛූ පඨමුප්පන්නත්තා, සෙට්ඨා අනගාරියභාවං ආදිං කත්වා සත්ථු චරියානුවිධායකත්තා සකලසාසනපටිග්ගාහකත්තා ච. ආසන්නා තත්ථ නිසින්නෙසු සත්ථු සන්තිකත්තා, සදා සන්නිහිතා සත්ථු සන්තිකාවචරත්තා. තෙන භගවා සබ්බපරිසසාධාරණං ධම්මං දෙසෙන්තො භික්ඛූ එව ආමන්තෙසි. අපිච භාජනං තෙ ඉමාය කථාය යථානුසිට්ඨං පටිපත්තිසබ්භාවතොතිපි තෙ එව [Pg.123] ආමන්තෙසි. භදන්තෙති ගාරවාධිවචනමෙතං. තෙ භික්ඛූති යෙ භගවා ආමන්තෙසි, තෙ එවං භගවන්තං ආලපන්තා භගවතො පච්චස්සොසුන්ති.

„Bhikkhus“ (Mönche) ist die Aufzeigung der Art und Weise der Ansprache. Und dies wird gesagt, da sie mit Qualitäten wie der Eigenschaft des Almosensammelns und Ähnlichem ausgestattet sind. Indem er damit ihre Lebenspraxis, die sowohl von niedrigen als auch von hohen Menschen gepflegt wird, aufzeigt, zügelt er Aufbegehren und Niedergeschlagenheit. Und durch diese Ansprache „Bhikkhus“, der ein Blick der Augen und ein von Mitgefühl erweichtes Herz vorausgehen, lässt er sie ihre Gesichter ihm zuwenden; und durch eben diese Worte, die den Wunsch zu sprechen anzeigen, erzeugt er in ihnen den Wunsch zuzuhören; und durch eben diese Worte, die dem Zweck der Belehrung dienen, spornt er sie an, gut zuzuhören und aufmerksam zu sein. Denn das Gelingen der Lehre hängt vom guten Zuhören und Aufmerksamsein ab. Wenn gefragt wird: „Warum sprach er, obwohl auch andere, Devas und Menschen, anwesend waren, nur die Bhikkhus an?“, so lautet die Antwort: Weil sie die Ältesten, die Besten, die Nahen und die allzeit Anwesenden sind. Denn diese Lehrverkündung ist allen Versammlungen gemeinsam und nicht auf einzelne Personen bezogen. Die Bhikkhus aber sind die Ältesten in der Versammlung, weil sie zuerst entstanden sind; sie sind die Besten, weil sie, indem sie das heimatlose Leben an die Spitze stellen, dem Verhalten des Meisters nacheifern und Empfänger der gesamten Lehre sind. Sie sind nah, weil sie dort in der Nähe des Meisters sitzen, und allzeit anwesend, weil sie sich im Umkreis des Meisters aufhalten. Daher sprach der Erhabene, als er die allen Versammlungen gemeinsame Lehre verkündete, nur die Bhikkhus an. Zudem sprach er nur sie an, weil sie das Gefäß für diese Rede sind und weil bei ihnen die Praxis gemäß der Unterweisung vorhanden ist. „Ehrwürdiger Herr“ (bhadante) ist eine respektvolle Anrede. „Jene Bhikkhus“: Jene Bhikkhus, die der Erhabene ansprach, antworteten dem Erhabenen, indem sie ihn so anredeten.

චතූහි අඞ්ගෙහීති චතූහි කාරණෙහි අවයවෙහි වා. මුසාවාදාවෙරමණිආදීනි හි චත්තාරි සුභාසිතවාචාය කාරණානි. සච්චවචනාදයො චත්තාරො අවයවා, කාරණත්ථෙ ච අඞ්ගසද්දො. චතූහීති නිස්සක්කවචනං හොති, අවයවත්ථෙ කරණවචනං. සමන්නාගතාති සමනුආගතා පවත්තා යුත්තා ච. වාචාති සමුල්ලපනවාචා. යා සා ‘‘වාචා ගිරා බ්‍යප්පථො’’ති (ධ. ස. 636) ච, ‘‘නෙලා කණ්ණසුඛා’’ති (දී. නි. 1.9; ම. නි. 3.14) ච එවමාදීසු ආගච්ඡති. යා පන ‘‘වාචාය චෙ කතං කම්ම’’න්ති (ධ. ස. අට්ඨ. 1 කායකම්මද්වාර) එවං විඤ්ඤත්ති ච, ‘‘යා චතූහි වචීදුච්චරිතෙහි ආරති විරති…පෙ… අයං වුච්චති සම්මාවාචා’’ති (ධ. ස. 299; විභ. 206) එවං විරති ච, ‘‘ඵරුසවාචා, භික්ඛවෙ, ආසෙවිතා භාවිතා බහුලීකතා නිරයසංවත්තනිකා හොතී’’ති (අ. නි. 8.40) එවං චෙතනා ච වාචාති ආගච්ඡති, සා ඉධ න අධිප්පෙතා. කස්මා? අභාසිතබ්බතො. සුභාසිතා හොතීති සුට්ඨු භාසිතා හොති. තෙනස්සා අත්ථාවහනතං දීපෙති. න දුබ්භාසිතාති න දුට්ඨු භාසිතා. තෙනස්සා අනත්ථානාවහනතං දීපෙති. අනවජ්ජාති වජ්ජසඞ්ඛාතරාගාදිදොසවිරහිතා. තෙනස්සා කාරණසුද්ධිං වුත්තදොසාභාවඤ්ච දීපෙති. අනනුවජ්ජා චාති අනුවාදවිමුත්තා. තෙනස්සා සබ්බාකාරසම්පත්තිං දීපෙති. විඤ්ඤූනන්ති පණ්ඩිතානං. තෙන නින්දාපසංසාසු බාලා අප්පමාණාති දීපෙති.

„Mit vier Gliedern“ (catūhi aṅgehi) bedeutet: durch vier Ursachen oder mit vier Bestandteilen. Denn die vier Ursachen wohlgesprochener Rede sind das Meiden von Lüge und so weiter. Die vier Bestandteile sind wahre Rede und so weiter. Wenn das Wort „Glied“ (aṅga) im Sinne von Ursache steht, ist „catūhi“ ein Ablativ („durch vier“); wenn es im Sinne von Bestandteil steht, ist es ein Instrumental („mit vier“). „Ausgestattet“ (samannāgatā) bedeutet: damit verbunden, darin begründet und damit versehen. „Rede“ (vācā) ist die geäußerte Sprache, wie sie in Passagen wie „Rede, Äußerung, Kundgebung“ und „fehlerfrei, angenehm für das Ohr“ und so weiter vorkommt. Jene Rede jedoch, die als Ankündigung (viññatti) vorkommt, wie in der Passage „Wenn eine Tat durch Rede begangen wird“; und als Enthaltung (virati), wie in der Passage „Das Abstandnehmen und Enthalten von den vier Arten des sprachlichen Fehlverhaltens … das wird rechte Rede genannt“; und als Absicht (cetanā), wie in der Passage „Harte Rede, ihr Mönche, gepflegt, entfaltet und häufig geübt, führt zur Hölle“ – diese ist hier nicht gemeint. Warum nicht? Weil sie keine Äußerungen sind. „Ist wohlgesprochen“ (subhāsitā hoti) bedeutet: sie ist gut gesprochen. Damit zeigt er, dass sie zum Nutzen führt. „Nicht schlecht gesprochen“ (na dubbhāsitā) bedeutet: nicht schlecht gesprochen. Damit zeigt er, dass sie nicht zum Schaden führt. „Tadellos“ (anavajjā) bedeutet: frei von Fehlern wie Gier und so weiter, die als tadelnswert gelten. Damit zeigt er die Reinheit des Beweggrundes und das Fehlen von Fehlern beim Sprecher. „Unantastbar“ (ananuvajjā) bedeutet: frei von Vorwürfen; damit zeigt er ihre Vollkommenheit in jeder Hinsicht. „Von den Weisen“ (viññūnaṃ) bedeutet: von den Klugen. Damit zeigt er, dass Toren bei Tadel und Lob kein Maßstab sind.

කතමෙහි චතූහීති කථෙතුකම්‍යතාපුච්ඡා. ඉධාති ඉමස්මිං සාසනෙ. භික්ඛවෙති යෙසං කථෙතුකාමො, තදාලපනං. භික්ඛූති වුත්තප්පකාරවාචාභාසනකපුග්ගලනිදස්සනං. සුභාසිතංයෙව භාසතීති පුග්ගලාධිට්ඨානාය දෙසනාය චතූසු වාචඞ්ගෙසු අඤ්ඤතරඞ්ගනිද්දෙසවචනං. නො දුබ්භාසිතන්ති තස්සෙව වාචඞ්ගස්ස පටිපක්ඛභාසනනිවාරණං. තෙන ‘‘මුසාවාදාදයොපි කදාචි වත්තබ්බා’’ති දිට්ඨිං නිසෙධෙති. ‘‘නො දුබ්භාසිත’’න්ති ඉමිනා වා මිච්ඡාවාචප්පහානං දීපෙති, ‘‘සුභාසිත’’න්ති ඉමිනා පහීනමිච්ඡාවාචෙන සතා භාසිතබ්බවචනලක්ඛණං. තථා පාපස්ස අකරණං, කුසලස්ස උපසම්පදං[Pg.124]. අඞ්ගපරිදීපනත්ථං පන අභාසිතබ්බං පුබ්බෙ අවත්වා භාසිතබ්බමෙවාහ. එස නයො ධම්මංයෙවාතිආදීසුපි.

„Welche vier?“ ist eine Frage aus dem Wunsch heraus zu sprechen. „Hier“ bedeutet: in dieser Lehre. „Bhikkhus“ ist die Ansprache an diejenigen, zu denen er sprechen möchte. „Ein Bhikkhu“ ist das Beispiel für eine Person, die eine Rede der beschriebenen Art äußert. „Spricht nur, was wohlgesprochen ist“: In einer auf die Person bezogenen Lehrverkündung ist dies die Bezeichnung für eines der vier Glieder der Rede. „Nicht, was schlecht gesprochen ist“ ist das Verhindern des Sprechens, das dem gegenteiligen Glied der Rede entspricht. Damit weist er die Ansicht zurück: „Selbst Lüge und Ähnliches dürfen manchmal gesprochen werden.“ Mit „nicht, was schlecht gesprochen ist“ zeigt er das Aufgeben falscher Rede auf; mit „wohlgesprochen“ zeigt er das Merkmal der Rede auf, die von einem guten Menschen, der falsche Rede aufgegeben hat, gesprochen werden soll. Dies entspricht dem Nicht-Tun des Bösen und dem Erlangen des Heilsamen. Um jedoch die Glieder aufzuzeigen, nennt er das, was gesprochen werden soll, ohne zuvor das zu nennen, was nicht gesprochen werden soll. Diese Methode gilt auch für Sätze wie „spricht nur die Lehre“ und so weiter.

එත්ථ ච ‘‘සුභාසිතංයෙව භාසති නො දුබ්භාසිත’’න්ති ඉමිනා පිසුණදොසරහිතං සමග්ගකරණවචනං වුත්තං, ‘‘ධම්මංයෙව භාසති නො අධම්ම’’න්ති ඉමිනා සම්ඵදොසරහිතං ධම්මතො අනපෙතං මන්තාවචනං වුත්තං, ඉතරෙහි ද්වීහි ඵරුසාලිකරහිතානි පියසච්චවචනානි වුත්තානි. ඉමෙහි ඛොතිආදිනා පන තානි අඞ්ගානි පච්චක්ඛතො දස්සෙන්තො තං වාචං නිගමෙති. විසෙසතො චෙත්ථ ‘‘ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, චතූහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතා වාචා සුභාසිතා හොතී’’ති භණන්තො යදඤ්ඤෙ පටිඤ්ඤාදීහි අවයවෙහි නාමාදීහි පදෙහි ලිඞ්ගවචනවිභත්තිකාලකාරකාදීහි සම්පත්තීහි ච සමන්නාගතං වාචං ‘‘සුභාසිත’’න්ති මඤ්ඤන්ති, තං ධම්මතො පටිසෙධෙති. අවයවාදිසම්පන්නාපි හි පෙසුඤ්ඤාදිසමන්නාගතා වාචා දුබ්භාසිතාව හොති අත්තනො පරෙසඤ්ච අනත්ථාවහත්තා. ඉමෙහි පන චතූහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතා සචෙපි මිලක්ඛුභාසාපරියාපන්නා ඝටචෙටිකාගීතිකපරියාපන්නා වා හොති, තථාපි සුභාසිතා එව ලොකියලොකුත්තරහිතසුඛාවහත්තා. සීහළදීපෙ මග්ගපස්සෙ සස්සං රක්ඛන්තියා සීහළචෙටිකාය සීහළකෙනෙව ජාතිජරාමරණපටිසංයුත්තං ගීතං ගායන්තියා සුත්වා මග්ගං ගච්ඡන්තා සට්ඨිමත්තා විපස්සකභික්ඛූ චෙත්ථ අරහත්තං පත්තා නිදස්සනං. තථා තිස්සො නාම ආරද්ධවිපස්සකො භික්ඛු පදුමසරසමීපෙන ගච්ඡන්තො පදුමසරෙ පදුමානි භඤ්ජිත්වා භඤ්ජිත්වා –

Und hierbei ist mit „spricht nur, was wohlgesprochen ist, nicht, was schlecht gesprochen ist“ eine Rede gemeint, die frei vom Fehler der Zwietracht ist und Eintracht stiftet. Mit „spricht nur die Lehre (Dhamma), nicht das Nicht-Lehrmäßige (Adhamma)“ ist eine weise Rede gemeint, die nicht von der Lehre abweicht und frei vom Fehler des leeren Geschwätzes ist. Mit den anderen beiden sind liebevolle und wahre Worte gemeint, frei von Härte und Lüge. Mit den Worten „Mit diesen [vier Gliedern]“ zieht er den Schluss und zeigt diese Glieder deutlich auf. Und insbesondere weist er hier, indem er sagt: „Wenn eine Rede, ihr Mönche, mit diesen vier Gliedern ausgestattet ist, ist sie wohlgesprochen“, vom Standpunkt des Dhamma aus jene zurück, die eine Rede nur dann als „wohlgesprochen“ betrachten, wenn sie mit Bestandteilen wie einer These und so weiter, mit Wörtern wie Nomen und so weiter ausgestattet ist und in Bezug auf Geschlecht, Numerus, Kasus, Tempus und Satzglieder vollkommen ist. Denn eine Rede, die zwar in Bezug auf ihre Bestandteile und so weiter vollkommen sein mag, jedoch mit Zwietracht und Ähnlichem verbunden ist, ist dennoch schlecht gesprochen, weil sie einem selbst und anderen Schaden bringt. Eine Rede jedoch, die mit diesen vier Gliedern ausgestattet ist, ist, selbst wenn sie zur Sprache der Fremden gehört oder in einem Lied vorkommt, das von einer Dienstmagd gesungen wird, dennoch wohlgesprochen, da sie weltliches und überweltliches Wohl und Glück bringt. Ein Beispiel ist eine singhalische Dienstmagd in Sīhaḷadīpa (Sri Lanka), die, während sie die Ernte am Straßenrand bewachte, ein Lied in singhalischer Sprache über Geburt, Alter und Tod sang. Sechzig Bhikkhus, die Einsichtsmeditation praktizierten und des Weges kamen, hörten sie singen und erlangten genau dort die Arahatschaft. Ebenso reiste ein Bhikkhu namens Tissa, der die Einsichtsmeditation aufgenommen hatte, in der Nähe eines Lotussees vorbei, während eine Dienstmagd Lotusblumen im See pflückte und dieses Lied sang:

‘‘පාතො ඵුල්ලං කොකනදං, සූරියාලොකෙන භජ්ජියතෙ;

එවං මනුස්සත්තගතා සත්තා, ජරාභිවෙගෙන මද්දීයන්තී’’ති. –

„Am Morgen blüht die rote Lotusblüte auf, durch das Sonnenlicht wird sie versengt. Ebenso werden die Wesen, die das Menschsein erlangt haben, durch die Gewalt des Alters zermalmt.“

ඉමං ගීතං ගායන්තියා චෙටිකාය සුත්වා අරහත්තං පත්තො, බුද්ධන්තරෙ ච අඤ්ඤතරො පුරිසො සත්තහි පුත්තෙහි සද්ධිං වනා ආගම්ම අඤ්ඤතරාය ඉත්ථියා මුසලෙන තණ්ඩුලෙ කොට්ටෙන්තියා –

Als er diese Magd dieses Lied singen hörte, erlangte er die Arahatschaft. Und in der Zeit zwischen zwei Buddhas kam ein gewisser Mann zusammen mit seinen sieben Söhnen aus dem Wald, während eine Frau mit einem Mörser Reis stampfte und dieses Lied sang:

‘‘ජරාය [Pg.125] පරිමද්දිතං එතං, මිලාතඡවිචම්මනිස්සිතං;

මරණෙන භිජ්ජති එතං, මච්චුස්ස ඝසමාමිසං.

„Dies ist vom Alter völlig zermalmt; von welker Haut und Leder umhüllt. Dies wird durch den Tod zertrümmert, eine Speise, die vom Tod verschlungen wird.“

‘‘කිමීනං ආලයං එතං, නානාකුණපෙන පූරිතං;

අසුචිස්ස භාජනං එතං, කදලික්ඛන්ධසමං ඉද’’න්ති. –

„Dies ist eine Wohnstätte für Würmer, angefüllt mit verschiedenem Kadaver; dies ist ein Gefäß des Unreinen, dies gleicht dem Stamm einer Bananenstaude.“

ඉමං ගීතිකං සුත්වා සහ පුත්තෙහි පච්චෙකබොධිං පත්තො, අඤ්ඤෙ ච ඊදිසෙහි උපායෙහි අරියභූමිං පත්තා නිදස්සනං. අනච්ඡරියං පනෙතං, යං භගවතා ආසයානුසයකුසලෙන ‘‘සබ්බෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චා’’තිආදිනා නයෙන වුත්තා ගාථායො සුත්වා පඤ්චසතා භික්ඛූ අරහත්තං පාපුණිංසු, අඤ්ඤෙ ච ඛන්ධායතනාදිපටිසංයුත්තා කථා සුත්වා අනෙකෙ දෙවමනුස්සාති. එවං ඉමෙහි චතූහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතා වාචා සචෙපි මිලක්ඛුභාසාපරියාපන්නා, ඝටචෙටිකාගීතිකපරියාපන්නා වා හොති, තථාපි ‘‘සුභාසිතා’’ති වෙදිතබ්බා. සුභාසිතත්තා එව ච අනවජ්ජා ච අනනුවජ්ජා ච විඤ්ඤූනං අත්ථත්ථිකානං කුලපුත්තානං අත්ථපටිසරණානං, නො බ්‍යඤ්ජනපටිසරණානන්ති.

Nachdem er dieses Lied gehört hatte, erlangte er zusammen mit seinen Söhnen die Erleuchtung als Paccekabuddhas. Es werden auch Beispiele von anderen genannt, die auf ähnliche Weise die Ebene der Edlen erreichten. Es ist nun nicht verwunderlich, dass jedes Mal, wenn der Erhabene, der darin geschult ist, die Neigungen und schlummernden Tendenzen der Wesen zu erkennen, solche Verse wie „alle gestalteten Dinge sind unbeständig“ sprach, fünfhundert Bhikkhus, die diese Verse hörten, die Arahantschaft erlangten, oder dass viele andere Devas und Menschen dies taten, als sie seine Lehrreden über die Aggregate, Sinnesbereiche und andere Themen hörten. So ist eine Rede, die diese vier Faktoren besitzt, selbst wenn sie zur Sprache der Barbaren gehört oder zu einem Lied, das von einer Dienstmagd gesungen wird, dennoch als wohlgesprochen zu verstehen. Gerade weil sie wohlgesprochen ist, ist sie tadellos und tadelfrei für die Weisen, das heißt für jene Söhne aus gutem Hause, die das Heilsame suchen und sich auf den Sinn stützen, nicht auf den Wortlaut.

ඉදමවොච භගවාති ඉදං සුභාසිතලක්ඛණං භගවා අවොච. ඉදං වත්වාන සුගතො, අථාපරං එතදවොච සත්ථාති ඉදඤ්ච ලක්ඛණං වත්වා අථ අඤ්ඤම්පි එතං අවොච සත්ථා. ඉදානි වත්තබ්බගාථං දස්සෙත්වා සබ්බමෙතං සඞ්ගීතිකාරකා ආහංසු. තත්ථ අපරන්ති ගාථාබන්ධවචනං සන්ධාය වුච්චති. තං දුවිධං හොති – පච්ඡා ආගතපරිසං අස්සවනසුස්සවනආධාරණදළ්හීකරණාදීනි වා සන්ධාය තදත්ථදීපකමෙව ච. පුබ්බෙ කෙනචි කාරණෙන පරිහාපිතස්ස අත්ථස්ස දීපනෙන අත්ථවිසෙසදීපකඤ්ච ‘‘පුරිසස්ස හි ජාතස්ස, කුඨාරී ජායතෙ මුඛෙ’’තිආදීසු (සු. නි. 662) විය. ඉධ පන තදත්ථදීපකමෙව.

„Dies sprach der Erhabene“: Diesen Charakterzug des Wohlgesprochenen sprach der Erhabene. „Dies sprach der Beglückte, und danach sprach der Meister noch Folgendes“: Und nachdem er dieses Merkmal dargelegt hatte, sprach der Meister danach noch Weiteres. Um nun die zu sprechende Strophe aufzuzeigen, sagten die Textredakteure dies alles. Dabei wird das Wort „danach“ (aparaṃ) im Hinblick auf die Strophenkomposition gebraucht. Diese ist zweifach: (1) als Veranschaulichung desselben Sinnes für eine später hinzugekommene Versammlung, oder zur Bekräftigung und Festigung usw. einer guten Information, die noch nicht gehört wurde; und (2) als Veranschaulichung eines besonderen Sinnes, indem ein Sinn verdeutlicht wird, der zuvor aus irgendeinem Grund ausgelassen wurde, wie in der Strophe „Wenn ein Mensch geboren wird, wächst ihm eine Axt im Mund“ und so weiter. Hier jedoch dient es der Veranschaulichung ebendesselben Sinnes.

453. තත්ථ සන්තොති බුද්ධාදයො. තෙ හි සුභාසිතං ‘‘උත්තමං සෙට්ඨ’’න්ති වණ්ණයන්ති. දුතියං තතියං චතුත්ථන්ති ඉදං පන පුබ්බෙ නිද්දිට්ඨක්කමං උපාදාය වුත්තං. ගාථාපරියොසානෙ පන වඞ්ගීසත්ථෙරො භගවතො සුභාසිතෙ පසීදි.

453. Darin bedeutet „die Guten“: die Buddhas und so weiter. Sie preisen nämlich das Wohlgesprochene als das Höchste, das Beste. „Zweitens, drittens, viertens“ aber wird unter Bezugnahme auf die zuvor dargelegte Reihenfolge gesagt. Am Ende der Strophe war der Ehrwürdige Vaṅgīsa erfreut über die wohlgesprochenen Worte des Erhabenen.

සො යං පසන්නාකාරං අකාසි, යඤ්ච වචනං භගවා අභාසි, තං දස්සෙන්තා සඞ්ගීතිකාරකා ‘‘අථ ඛො ආයස්මා’’තිආදිමාහංසු. තත්ථ [Pg.126] පටිභාති මන්ති මම භාගො පකාසති. පටිභාතු තන්ති තව භාගො පකාසතු. සාරුප්පාහීති අනුච්ඡවිකාහි. අභිත්ථවීති පසංසි.

Um die Art seiner Freude über die Worte, die der Erhabene gesprochen hatte, aufzuzeigen, sprachen die Textredakteure die Worte: „Da nun der Ehrwürdige...“ und so weiter. Darin bedeutet „Es kommt mir eine Eingebung“: Mein eigener Anteil leuchtet auf. „Möge dir eine Eingebung kommen“: Möge dein Anteil aufleuchten. „Mit passenden“: mit angemessenen. „Er lobpreiste“: er pries.

454. න තාපයෙති විප්පටිසාරෙන න තාපෙය්‍ය. න විහිංසෙය්‍යාති අඤ්ඤමඤ්ඤං භින්දන්තො න බාධෙය්‍ය. සා වෙ වාචාති සා වාචා එකංසෙනෙව සුභාසිතා. එත්තාවතා අපිසුණවාචාය භගවන්තං ථොමෙති.

454. „Quält nicht“: quält nicht durch Gewissensbisse. „Fügt keinen Schaden zu“: verletzt nicht, indem man Zwietracht sät. „Diese Rede wahrlich“: Diese Rede ist gewiss wohlgesprochen. Damit preist er den Erhabenen mittels der Rede, die frei von Verleumdung ist.

455. පටිනන්දිතාති හට්ඨෙන හදයෙන පටිමුඛං ගන්ත්වා නන්දිතා සම්පියායිතා. යං අනාදාය පාපානි, පරෙසං භාසතෙ පියන්ති යං වාචං භාසන්තො පරෙසං පාපානි අප්පියානි පටික්කූලානි ඵරුසවචනානි අනාදාය අත්ථබ්‍යඤ්ජනමධුරං පියමෙව වචනං භාසති, තං පියවාචමෙව භාසෙය්‍යාති වුත්තං හොති. ඉමාය ගාථාය පියවචනෙන භගවන්තං අභිත්ථවි.

455. „Freudig begrüßt“: mit erfreutem Herzen entgegenkommend begrüßt, liebgewonnen. „Ohne Schlechtes anzunehmen, spricht man Liebes zu anderen“: Wenn man eine Rede spricht, nimmt man nichts Schlechtes, Unangenehmes, Abstoßendes oder grobe Worte anderen gegenüber an, sondern spricht nur liebevolle Worte, die süß an Sinn und Ausdruck sind; das bedeutet, man sollte nur liebenswürdige Rede sprechen. Mit dieser Strophe lobpreiste er den Erhabenen durch liebenswürdige Rede.

456. අමතාති අමතසදිසා සාදුභාවෙන. වුත්තම්පි චෙතං ‘‘සච්චං හවෙ සාදුතරං රසාන’’න්ති (සං. නි. 1.73; සු. නි. 184). නිබ්බානාමතපච්චයත්තා වා අමතා. එස ධම්මො සනන්තනොති යායං සච්චවාචා නාම, එස පොරාණො ධම්මො චරියා පවෙණී, ඉදමෙව හි පොරාණානං ආචිණ්ණං, න තෙ අලිකං භාසිංසු. තෙනෙවාහ – ‘‘සච්චෙ අත්ථෙ ච ධම්මෙ ච, අහු සන්තො පතිට්ඨිතා’’ති. තත්ථ සච්චෙ පතිට්ඨිතත්තා එව අත්තනො ච පරෙසඤ්ච අත්ථෙ පතිට්ඨිතා. අත්ථෙ පතිට්ඨිතත්තා එව ච ධම්මෙ පතිට්ඨිතා හොන්තීති වෙදිතබ්බා. පරං වා ද්වයං සච්චවිසෙසනමිච්චෙව වෙදිතබ්බං. සච්චෙ පතිට්ඨිතා. කීදිසෙ? අත්ථෙ ච ධම්මෙ ච, යං පරෙසං අත්ථතො අනපෙතත්තා අත්ථං අනුපරොධං කරොතීති වුත්තං හොති. සතිපි ච අනුපරොධකරත්තෙ ධම්මතො අනපෙතත්තා ධම්මං, යං ධම්මිකමෙව අත්ථං සාධෙතීති වුත්තං හොති. ඉමාය ගාථාය සච්චවචනෙන භගවන්තං අභිත්ථවි.

456. „Das Todlose“: wegen ihrer Süße dem Todlosen ähnlich. Und so ist gesagt worden: „Die Wahrheit fürwahr ist der süßeste aller Säfte“; oder es ist todlos, weil es die Bedingung für das todlose Nibbāna ist. „Dies ist ein ewiges Gesetz“: Diese wahrheitsgemäße Rede ist ein uraltes Gesetz, eine Tradition des Verhaltens. Denn genau dies wurde von den Alten praktiziert; sie sprachen keine Lügen. Deshalb sagt er: „In Wahrheit, Wohl und Recht stehen die Guten fest gegründet.“ Hierbei ist Folgendes zu verstehen: Weil sie in der Wahrheit gegründet waren, waren sie im Wohl ihrer selbst und der anderen gegründet; und weil sie im Wohl gegründet waren, waren sie im Recht (Dhamma) gegründet. Oder die beiden anderen (Wohl und Recht) sind einfach als Qualifizierungen der Wahrheit zu verstehen. Sie standen fest in der Wahrheit gegründet. Welcher Art? Im Wohl und im Recht: Da sie nicht vom Wohl anderer abweicht, schafft sie kein Hindernis. Und da sie kein Hindernis schafft, ist sie Recht, weil sie nicht vom Recht abweicht; sie bewirkt nur ein dem Recht entsprechendes Wohl. Mit dieser Strophe lobpreiste er den Erhabenen durch wahrheitsgemäße Worte.

457. ඛෙමන්ති අභයං නිරුපද්දවං. කෙන කාරණෙනාති චෙ? නිබ්බානප්පත්තියා දුක්ඛස්සන්තකිරියාය, යස්මා කිලෙසනිබ්බානං පාපෙති, වට්ටදුක්ඛස්ස ච අන්තකිරියාය සංවත්තතීති අත්ථො. අථ වා යං බුද්ධො නිබ්බානප්පත්තියා දුක්ඛස්සන්තකිරියායාති ද්වින්නං නිබ්බානධාතූනමත්ථාය ඛෙමමග්ගප්පකාසනතො ඛෙමං වාචං භාසති, සා වෙ වාචානමුත්තමාති සා වාචා සබ්බවාචානං සෙට්ඨාති [Pg.127] එවමෙත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො. ඉමාය ගාථාය මන්තාවචනෙන භගවන්තං අභිත්ථවන්තො අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨාපෙසීති අයමෙත්ථ අපුබ්බපදවණ්ණනා. සෙසං වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බන්ති.

457. „Sicher“: furchtlos, frei von Drangsal. Wenn man fragt: „Aus welchem Grund?“, so wird gesagt: „Zum Erlangen des Nibbānas, zur Beendigung des Leidens“, weil es zum Erlöschen der Befleckungen führt und zur Beendigung des Leidens im Kreislauf der Wiedergeburten beiträgt. Oder aber man versteht den Sinn hier so: Da die Rede, die der Buddha zum Erlangen des Nibbānas und zur Beendigung des Leidens – also für die beiden Nibbāna-Elemente – spricht, sicher ist, weil sie den sicheren Pfad aufzeigt, „ist diese wahrlich die höchste aller Reden“, das heißt, diese Rede ist die beste aller Reden. Indem er mit dieser Strophe den Erhabenen wegen seiner weisen Rede lobpreiste, schloss er die Lehrrede mit dem Höhepunkt der Arahantschaft ab. Dies ist die Erklärung der zuvor nicht behandelten Begriffe. Der Rest ist in der bereits erklärten Weise zu verstehen.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය

In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zu den kurzen Texten (Khuddaka-Aṭṭhakathā),

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය සුභාසිතසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

ist die Erklärung des Subhāsita Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen.

4. පූරළාසසුත්ත-(සුන්දරිකභාරද්වාජසුත්ත)-වණ්ණනා

4. Die Erklärung des Pūraḷāsa Sutta (Sundarikabhāradvāja Sutta)

එවං මෙ සුතන්ති පූරළාසසුත්තං. කා උප්පත්ති? භගවා පච්ඡාභත්තකිච්චාවසානෙ බුද්ධචක්ඛුනා ලොකං වොලොකෙන්තො සුන්දරිකභාරද්වාජබ්‍රාහ්මණං අරහත්තස්ස උපනිස්සයසම්පන්නං දිස්වා ‘‘තත්ථ මයි ගතෙ කථා පවත්තිස්සති, තතො කථාවසානෙ ධම්මදෙසනං සුත්වා එස බ්‍රාහ්මණො පබ්බජිත්වා අරහත්තං පාපුණිස්සතී’’ති ච ඤත්වා තත්ථ ගන්ත්වා කථං සමුට්ඨාපෙත්වා ඉමං සුත්තමභාසි.

„So habe ich gehört“ ist das Pūraḷāsa Sutta. Was ist der Anlass der Entstehung? Am Ende des Mittagsmahls blickte der Erhabene mit dem Buddha-Auge auf die Welt und sah, dass der Brahmane Sundarikabhāradvāja die unterstützenden Bedingungen für die Arahantschaft besaß. Er wusste: „Wenn ich dorthin gehe, wird ein Gespräch entstehen, und am Ende des Gesprächs wird dieser Brahmane, nachdem er eine Lehrrede über den Dhamma gehört hat, die Hauslosigkeit antreten und die Arahantschaft erlangen.“ So ging er dorthin, regte ein Gespräch an und sprach dieses Sutta.

තත්ථ එවං මෙ සුතන්තිආදි සඞ්ගීතිකාරකානං වචනං. කිංජච්චො භවන්තිආදි තස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස, න බ්‍රාහ්මණො නොම්හීතිආදි භගවතො. තං සබ්බම්පි සමොධානෙත්වා ‘‘පූරළාසසුත්ත’’න්ති වුච්චති. තත්ථ වුත්තසදිසං වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං, අවුත්තං වණ්ණයිස්සාම, තඤ්ච ඛො උත්තානත්ථානි පදානි අනාමසන්තා. කොසලෙසූති කොසලා නාම ජානපදිනො රාජකුමාරා. තෙසං නිවාසො එකොපි ජනපදො රුළ්හිසද්දෙන ‘‘කොසලා’’ති වුච්චති. තස්මිං කොසලෙසු ජනපදෙ. කෙචි පන ‘‘යස්මා පුබ්බෙ මහාපනාදං රාජකුමාරං නානානාටකාදීනි දිස්වා සිතමත්තම්පි අකරොන්තං සුත්වා රාජා ආණාපෙසි ‘යො මම පුත්තං හසාපෙති, සබ්බාභරණෙහි නං අලඞ්කරොමී’ති. තතො නඞ්ගලානි ඡඩ්ඩෙත්වා මහාජනකායො සන්නිපති. තෙ ච මනුස්සා අතිරෙකසත්තවස්සානි නානාකීළිකාදයො දස්සෙන්තාපි තං නාසක්ඛිංසු හසාපෙතුං. තතො සක්කො දෙවනටං පෙසෙසි, සො දිබ්බනාටකං දස්සෙත්වා හසාපෙසි. අථ තෙ මනුස්සා අත්තනො අත්තනො වසනොකාසාභිමුඛා පක්කමිංසු. තෙ පටිපථෙ මිත්තසුහජ්ජාදයො දිස්වා පටිසන්ථාරමකංසු ‘කච්චි භො කුසලං, කච්චි භො කුසල’න්ති[Pg.128]. තස්මා තං ‘කුසල’න්ති සද්දං උපාදාය සො පදෙසො ‘කොසලො’ති වුච්චතී’’ති වණ්ණයන්ති. සුන්දරිකාය නදියා තීරෙති සුන්දරිකාති එවංනාමිකාය නදියා තීරෙ.

Hierbei sind die Worte, die mit „So habe ich gehört“ beginnen, die Worte der Konzilsredaktoren. Die Worte, die mit „Welcher Kaste gehört der Ehrwürdige an?“ beginnen, sind die Worte jenes Brahmanen, und die Worte, die mit „Ich bin kein Brahmane“ beginnen, sind die des Erhabenen. All dies zusammengefasst wird als das „Pūraḷāsa-Sutta“ (die Lehrrede über den Opferkuchen) bezeichnet. Hierbei ist dasjenige, was dem bereits Erklärten gleicht, in genau derselben Weise zu verstehen; das noch Unerklärte werden wir erläutern, ohne jedoch auf Ausdrücke einzugehen, deren Bedeutung bereits offensichtlich ist. „Unter den Kosalern“ (Kosalesu): Die Kosaler waren königliche Prinzen, die in jenem Land lebten. Ihr Wohngebiet, auch als einzelnes Land, wird im herkömmlichen Sprachgebrauch als „Kosala“ bezeichnet. In jenem Land unter den Kosalern. Einige jedoch erklären es so: Da der König in der Vergangenheit hörte, dass der königliche Prinz Mahāpanāda beim Ansehen verschiedener Schauspiele und anderer Darbietungen nicht einmal ein leichtes Lächeln zeigte, erließ der König einen Befehl: „Wer meinen Sohn zum Lachen bringt, den werde ich mit allem Schmuck schmücken.“ Daraufhin ließen die Menschen ihre Pflüge stehen und eine riesige Menschenmenge versammelte sich. Obwohl diese Menschen über sieben Jahre lang verschiedene Spiele und Belustigungen vorführten, konnten sie ihn nicht zum Lachen bringen. Daraufhin sandte Sakka einen himmlischen Schauspieler; dieser zeigte ein himmlisches Schauspiel und brachte ihn zum Lachen. Danach machten sich die Menschen auf den Weg zu ihren jeweiligen Wohnorten. Als sie unterwegs ihre Freunde, Gefährten und Verwandten trafen, begrüßten sie sie freundlich und fragten: „Hoffentlich geht es wohl, Herr? Hoffentlich geht es wohl, Herr?“ (kacci bho kusalaṃ, kacci bho kusalaṃ). Daher wurde diese Gegend in Anlehnung an das Wort „kusala“ (Wohl) als „Kosala“ bezeichnet. „Am Ufer des Flusses Sundarikā“ (Sundarikāya nadiyā tīre) bedeutet am Ufer des Flusses dieses Namens.

තෙන ඛො පනාති යෙන සමයෙන භගවා තං බ්‍රාහ්මණං විනෙතුකාමො ගන්ත්වා තස්සා නදියා තීරෙ සසීසං පාරුපිත්වා රුක්ඛමූලෙ නිසජ්ජාසඞ්ඛාතෙන ඉරියාපථවිහාරෙන විහරති. සුන්දරිකභාරද්වාජොති සො බ්‍රාහ්මණො තස්සා නදියා තීරෙ වසති අග්ගිඤ්ච ජුහති, භාරද්වාජොති චස්ස ගොත්තං, තස්මා එවං වුච්චති. අග්ගිං ජුහතීති ආහුතිපක්ඛිපනෙන ජාලෙති. අග්ගිහුත්තං පරිචරතීති අග්‍යායතනං සම්මජ්ජනූපලෙපනබලිකම්මාදිනා පයිරුපාසති. කො නු ඛො ඉමං හබ්‍යසෙසං භුඤ්ජෙය්‍යාති සො කිර බ්‍රාහ්මණො අග්ගිම්හි ජුහිත්වා අවසෙසං පායාසං දිස්වා චින්තෙසි – ‘‘අග්ගිම්හි තාව පක්ඛිත්තපායාසො මහාබ්‍රහ්මුනා භුත්තො, අයං පන අවසෙසො අත්ථි. තං යදි බ්‍රහ්මුනො මුඛතො ජාතස්ස බ්‍රාහ්මණස්සෙව දදෙය්‍යං, එවං මෙ පිතරා සහ පුත්තොපි සන්තප්පිතො භවෙය්‍ය, සුවිසොධිතො ච බ්‍රහ්මලොකගාමිමග්ගො අස්ස, හන්දාහං බ්‍රාහ්මණං ගවෙසාමී’’ති. තතො බ්‍රාහ්මණදස්සනත්ථං උට්ඨායාසනා චතුද්දිසා අනුවිලොකෙසි – ‘‘කො නු ඛො ඉමං හබ්‍යසෙසං භුඤ්ජෙය්‍යා’’ති.

„Zu jener Zeit nun“ (Tena kho pana): zu jener Zeit, als der Erhabene in der Absicht, jenen Brahmanen zu führen, dorthin gegangen war und am Ufer jenes Flusses, mit verhülltem Haupt, am Fuße eines Baumes verweilte, indem er seine Zeit in sitzender Körperhaltung verbrachte. „Sundarikabhāradvāja“: jener Brahmane wohnte am Ufer jenes Flusses und brachte dem Feuer Opfer dar; und Bhāradvāja war sein Clan-Name, darum wird er so genannt. „Er brachte dem Feuer Opfer dar“ (aggiṃ juhati) bedeutet, er entfachte das Feuer, indem er die Opfergabe hineinwarf. „Er pflegte das Feueropfer“ (aggihuttaṃ paricarati) bedeutet, er verehrte die Feuerstätte durch Ausfegen, Bestreichen mit Kuhdung, Darbringen von Opfergaben und so weiter. „Wer wohl mag diesen Rest des Opfers essen?“ (Ko nu kho imaṃ habyasesaṃ bhuñjeyyā): Es wird gesagt, dass jener Brahmane, als er den nach dem Opfern im Feuer übriggebliebenen Milchreis sah, dachte: „Der ins Feuer geworfene Milchreis wurde zwar von Mahābrahmā verzehrt, aber dieser Rest ist noch da. Wenn ich ihn einem Brahmanen gäbe, der aus dem Mund Brahmās geboren ist, so würden mein Vater und mein Sohn zufrieden sein und der Weg, der zur Brahma-Welt führt, würde gut gesäubert werden. Auf, ich will nach einem Brahmanen suchen!“ Daraufhin erhob er sich von seinem Sitz, um nach einem Brahmanen Ausschau zu halten, blickte in die vier Himmelsrichtungen und dachte: „Wer wohl mag diesen Rest des Opfers essen?“

අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙති තස්මිං වනසණ්ඩෙ සෙට්ඨරුක්ඛමූලෙ. සසීසං පාරුතන්ති සහ සීසෙන පාරුතකායං. කස්මා පන භගවා එවමකාසි, කිං නාරායනසඞ්ඛාතබලොපි හුත්වා නාසක්ඛි හිමපාතං සීතවාතඤ්ච පටිබාහිතුන්ති? අත්ථෙතං කාරණං. න හි බුද්ධා සබ්බසො කායපටිජග්ගනං කරොන්ති එව, අපිච භගවා ‘‘ආගතෙ බ්‍රාහ්මණෙ සීසං විවරිස්සාමි, මං දිස්වා බ්‍රාහ්මණො කථං පවත්තෙස්සති, අථස්ස කථානුසාරෙන ධම්මං දෙසෙස්සාමී’’ති කථාපවත්තනත්ථං එවමකාසි. දිස්වාන වාමෙන…පෙ… තෙනුපසඞ්කමීති සො කිර භගවන්තං දිස්වා බ්‍රාහ්මණො ‘‘අයං සසීසං පාරුපිත්වා සබ්බරත්තිං පධානමනුයුත්තො, ඉමස්ස දක්ඛිණොදකං දත්වා ඉමං හබ්‍යසෙසං දස්සාමී’’ති බ්‍රාහ්මණසඤ්ඤී හුත්වා එව උපසඞ්කමි. මුණ්ඩො අයං භවං, මුණ්ඩකො අයං භවන්ති සීසෙ විවරිතමත්තෙව කෙසන්තං දිස්වා ‘‘මුණ්ඩො’’ති ආහ. තතො සුට්ඨුතරං ඔලොකෙන්තො පරිත්තම්පි සිඛං අදිස්වා [Pg.129] හීළෙන්තො ‘‘මුණ්ඩකො’’ති ආහ. එවරූපා හි නෙසං බ්‍රාහ්මණානං දිට්ඨි. තතො වාති යත්ථ ඨිතො අද්දස, තම්හා පදෙසා මුණ්ඩාපීති කෙනචි කාරණෙන මුණ්ඩිතසීසාපි හොන්ති.

„Am Fuße eines bestimmten Baumes“ (Aññatarasmiṃ rukkhamūle): am Fuße des besten Baumes in jener Waldgruppe. „Mit verhülltem Haupt“ (sasīsaṃ pārutaṃ): mit verhülltem Körper einschließlich des Kopfes. Warum aber tat der Erhabene dies? Konnte er, der über die Kraft verfügt, die der von Nārāyaṇa gleicht, Schneefall und kalten Wind nicht abwehren? Doch, es gibt dafür einen Grund. Denn die Buddhas vernachlässigen keineswegs die Pflege des Körpers; vielmehr tat der Erhabene dies, um ein Gespräch einzuleiten, da er wusste: „Wenn der Brahmane kommt, werde ich mein Haupt enthüllen. Sobald er mich sieht, wird der Brahmane ein Gespräch beginnen, und dem Verlauf seines Gesprächs folgend werde ich ihm die Lehre verkünden.“ „Nachdem er ihn sah ... [mit der linken Hand] ... ging er dorthin“ (Disvāna vāmena…pe… tenupasaṅkamī): Es wird gesagt, dass jener Brahmane den Erhabenen sah und in der Vorstellung, er sei ein Brahmane, zu ihm ging, indem er dachte: „Dieser hier hat sich die ganze Nacht mit verhülltem Haupt dem Streben gewidmet. Nachdem ich ihm zuerst das Wasser der Darbringung gegeben habe, werde ich ihm diesen Opferrest schenken.“ „Kahlköpfig ist der Herr, ein Kahlkopf ist dieser“ (Muṇḍo ayaṃ bhavaṃ, muṇḍako ayaṃ bhavaṃ): Sobald das Haupt enthüllt war, sah er den Haaransatz und sagte: „Kahlköpfig“. Als er dann genauer hinsah und nicht einmal ein kleines Haarbüschel erblickte, sagte er geringschätzig: „Ein Kahlkopf“. Denn eine solche Ansicht hatten jene Brahmanen. „Von dort“ (tato vā) bedeutet von der Stelle aus, an der er stand, als er ihn sah. „Auch Kahlköpfige“ (muṇḍāpi): aus irgendeinem Grund haben sie ein kahlschorenes Haupt.

458. න බ්‍රාහ්මණො නොම්හීති එත්ථ නකාරො පටිසෙධෙ, නොකාරො අවධාරණෙ ‘‘න නො සම’’න්තිආදීසු (ඛු. පා. 6.3; සු. නි. 226) විය. තෙන නෙවම්හි බ්‍රාහ්මණොති දස්සෙති. න රාජපුත්තොති ඛත්තියො නම්හි. න වෙස්සායනොති වෙස්සොපි නම්හි. උදකොචි නොම්හීති අඤ්ඤොපි සුද්දො වා චණ්ඩාලො වා කොචි න හොමීති එවං එකංසෙනෙව ජාතිවාදසමුදාචාරං පටික්ඛිපති. කස්මා? මහාසමුද්දං පත්තා විය හි නදියො පබ්බජ්ජූපගතා කුලපුත්තා ජහන්ති පුරිමානි නාමගොත්තානි. පහාරාදසුත්තඤ්චෙත්ථ (අ. නි. 8.19) සාධකං. එවං ජාතිවාදං පටික්ඛිපිත්වා යථාභූතමත්තානං ආවිකරොන්තො ආහ – ‘‘ගොත්තං පරිඤ්ඤාය පුථුජ්ජනානං, අකිඤ්චනො මන්ත චරාමි ලොකෙ’’ති. කථං ගොත්තං පරිඤ්ඤාසීති චෙ? භගවා හි තීහි පරිඤ්ඤාහි පඤ්චක්ඛන්ධෙ පරිඤ්ඤාසි, තෙසු ච පරිඤ්ඤාතෙසු ගොත්තං පරිඤ්ඤාතමෙව හොති. රාගාදිකිඤ්චනානං පන අභාවෙන සො අකිඤ්චනො මන්තා ජානිත්වා ඤාණානුපරිවත්තීහි කායකම්මාදීහි චරති. තෙනාහ – ‘‘ගොත්තං…පෙ… ලොකෙ’’ති. මන්තා වුච්චති පඤ්ඤා, තාය චෙස චරති. තෙනෙවාහ – ‘‘මන්තං චරාමි ලොකෙ’’ති ඡන්දවසෙන රස්සං කත්වා.

458. „Ich bin kein Brahmane“ (Na brāhmaṇo nomhi): Hier steht die Silbe „na“ für die Verneinung und „no“ für die Hervorhebung, wie in „na no samaṃ“ usw. Damit zeigt er: „Ich bin keineswegs ein Brahmane“. „Kein Königssohn“ (Na rājaputto) bedeutet: Ich bin kein Khattiya. „Kein Vessa-Nachkomme“ (Na vessāyano) bedeutet: Auch ein Vessa bin ich nicht. „Oder irgendjemand sonst bin ich nicht“ (Udakoci nomhi) bedeutet: Auch irgendein anderer, wie ein Sudda oder ein Caṇḍāla, bin ich nicht; so weist er die Anrede nach Kastenkategorien ganz entschieden zurück. Warum? Denn wie Flüsse, die den großen Ozean erreichen, so legen Söhne aus gutem Hause, die in die Hauslosigkeit hinausgezogen sind, ihre früheren Namen und Sippen ab. Und das Pahārāda-Sutta (AN 8.19) dient hierbei als Beleg. Nachdem er so die Rede über die Kaste zurückgewiesen hatte, offenbarte er sich so, wie er wirklich ist, und sagte: „Da ich die Sippe der Weltlinge vollkommen erkannt habe, besitzlos, wandere ich weise in der Welt.“ Wenn man fragt: „Wie hat er die Sippe vollkommen erkannt?“, so lautet die Antwort: Der Erhabene hat durch die drei Arten des vollen Erkennens die fünst Aggregate vollkommen erkannt, und wenn diese vollkommen erkannt sind, ist auch die Sippe vollkommen erkannt. Aufgrund der Abwesenheit von Hindernissen wie Gier und so weiter ist er „besitzlos“ (akiñcano). „Weise“ (mantā) bedeutet erkennend; er wandert mit körperlichen Handlungen und so weiter, die von Erkenntnis begleitet sind. Deshalb sagte er: „Da ich die Sippe... in der Welt [wandere]“. Mit „mantā“ wird die Weisheit bezeichnet, und mit dieser wandert er. Daher sagte er unter Verkürzung des Vokals aus metrischen Gründen: „weise wandere ich in der Welt“ (mantaṃ carāmi loke).

459-60. එවං අත්තානං ආවිකත්වා ඉදානි ‘‘එවං ඔළාරිකං ලිඞ්ගම්පි දිස්වා පුච්ඡිතබ්බාපුච්ඡිතබ්බං න ජානාසී’’ති බ්‍රාහ්මණස්ස උපාරම්භං ආරොපෙන්තො ආහ – ‘‘සඞ්ඝාටිවාසී…පෙ… ගොත්තපඤ්හ’’න්ති. එත්ථ ච ඡින්නසඞ්ඝටිතට්ඨෙන තීණිපි චීවරානි ‘‘සඞ්ඝාටී’’ති අධිප්පෙතානි, තානි නිවාසෙති පරිදහතීති සඞ්ඝාටිවාසී. අගහොති අගෙහො, නිත්තණ්හොති අධිප්පායො. නිවාසාගාරං පන භගවතො ජෙතවනෙ මහාගන්ධකුටිකරෙරිමණ්ඩලමාළකොසම්බකුටිචන්දනමාලාදිඅනෙකප්පකාරං, තං සන්ධාය න යුජ්ජති. නිවුත්තකෙසොති අපනීතකෙසො, ඔහාරිතකෙසමස්සූති වුත්තං හොති. අභිනිබ්බුතත්තොති අතීව වූපසන්තපරිළාහචිත්තො, ගුත්තචිත්තො වා. අලිප්පමානො ඉධ මාණවෙහීති උපකරණසිනෙහස්ස පහීනත්තා මනුස්සෙහි අලිත්තො අසංසට්ඨො එකන්තවිවිත්තො. අකල්ලං මං බ්‍රාහ්මණාති ය්වාහං [Pg.130] එවං සඞ්ඝාටිවාසී…පෙ… අලිප්පමානො ඉධ මාණවෙහි, තං මං ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, පාකතිකානි නාමගොත්තානි අතීතං පබ්බජිතං සමානං අප්පතිරූපං ගොත්තපඤ්හං පුච්ඡසීති.

459-60. Nachdem er sich so offenbart und den Brahmanen kritisiert hatte, indem er sagte: „Selbst wenn du jetzt ein so deutliches Zeichen siehst, weißt du nicht, was man fragen sollte und was nicht“, sprach er: „In mein Obergewand gekleidet … nach meiner Sippe zu fragen.“ Hierbei sind mit dem Wort „Obergewand“ (saṅghāṭī), im Sinne des Zusammengenähten aus Stoffstücken, alle drei Gewänder gemeint; er trägt diese, hat sie angelegt, daher „in mein Obergewand gekleidet“. „Heimatlos“ (agaho) bedeutet ohne Heim; die Absicht ist „ohne Begehren“. Der Erhabene besaß jedoch verschiedene Arten von Wohnstätten, wie die Große Duftkammer im Jeta-Hain, die Kareri-Rundhalle, die Hütte in Kosambī, die Sandelholz-Halle und so weiter; daher ist es unzutreffend, dies darauf zu beziehen. „Mit geschorenem Haupt“ (nivuttakeso) bedeutet mit entfernten Haaren, gemeint ist, dass Haar und Bart geschoren sind. „Im Inneren völlig erloschen“ (abhinibbutatto) bedeutet mit einem Geist, in dem das Fieber der Verunreinigungen gänzlich gestillt ist, oder mit einem behüteten Geist. „Da ich hier nicht an den Menschen hafte“ (alippamāno idha māṇavehi): Weil die Zuneigung zu Gebrauchsgegenständen aufgegeben wurde, ist er ungebunden an Menschen, mischt sich nicht unter sie und lebt in äußerster Abgeschiedenheit. „Es ist unpassend für mich, Brahmane…“ (akallaṃ maṃ brāhmaṇa…): Wenn ich so im Obergewand gekleidet bin … und hier ungebunden an Menschen lebe, ist es für dich ungebührlich, Brahmane, mich, der ich bereits in die Hauslosigkeit gezogen bin, nach meinen weltlichen Namen und meiner Sippe zu fragen.

එවං වුත්තෙ උපාරම්භං මොචෙන්තො බ්‍රාහ්මණො ආහ – පුච්ඡන්ති වෙ, භො බ්‍රාහ්මණා, බ්‍රාහ්මණෙභි සහ ‘‘බ්‍රාහ්මණො නො භව’’න්ති. තත්ථ බ්‍රාහ්මණො නොති බ්‍රාහ්මණො නූති අත්ථො. ඉදං වුත්තං හොති – නාහං භො අකල්ලං පුච්ඡාමි. අම්හාකඤ්හි බ්‍රාහ්මණසමයෙ බ්‍රාහ්මණා බ්‍රාහ්මණෙහි සහ සමාගන්ත්වා ‘‘බ්‍රාහ්මණො නු භවං, භාරද්වාජො නු භව’’න්ති එවං ජාතිම්පි ගොත්තම්පි පුච්ඡන්ති එවාති.

Als dies gesagt wurde, befreite sich der Brahmane von der Kritik und sprach: „Brahmanen, Herr, fragen andere Brahmanen: ‚Ist der Ehrwürdige ein Brahmane?‘“ Dabei ist „brāhmaṇo no“ im Sinne von „brāhmaṇo nu“ (ist er ein Brahmane?) zu verstehen. Das bedeutet: „Ich habe, o Herr, nichts Ungebührliches gefragt. Denn in unserer brahmanischen Tradition fragen Brahmanen, wenn sie mit anderen Brahmanen zusammentreffen, auf diese Weise nach Geburt und Sippe: ‚Ist der Herr ein Brahmane? Ist der Herr ein Bhāradvāja?‘“

461-2. එවං වුත්තෙ භගවා බ්‍රාහ්මණස්ස චිත්තමුදුභාවකරණත්ථං මන්තෙසු අත්තනො පකතඤ්ඤුතං පකාසෙන්තො ආහ – ‘‘බ්‍රාහ්මණො හි චෙ ත්වං බ්‍රූසි…පෙ… චතුවීසතක්ඛර’’න්ති. තස්සත්ථො – සචෙ ත්වං ‘‘බ්‍රාහ්මණො අහං’’ති බ්‍රූසි, මඤ්ච අබ්‍රාහ්මණං බ්‍රූසි, තස්මා භවන්තං සාවිත්තිං පුච්ඡාමි තිපදං චතුවීසතක්ඛරං, තං මෙ බ්‍රූහීති. එත්ථ ච භගවා පරමත්ථවෙදානං තිණ්ණං පිටකානං ආදිභූතං පරමත්ථබ්‍රාහ්මණෙහි සබ්බබුද්ධෙහි පකාසිතං අත්ථසම්පන්නං බ්‍යඤ්ජනසම්පන්නඤ්ච ‘‘බුද්ධං සරණං ගච්ඡාමි, ධම්මං සරණං ගච්ඡාමි, සඞ්ඝං සරණං ගච්ඡාමී’’ති ඉමං අරියසාවිත්තිං සන්ධාය පුච්ඡති. යදිපි හි බ්‍රාහ්මණො අඤ්ඤං වදෙය්‍ය, අද්ධා නං භගවා ‘‘නායං, බ්‍රාහ්මණ, අරියස්ස විනයෙ සාවිත්තීති වුච්චතී’’ති තස්ස අසාරකත්තං දස්සෙත්වා ඉධෙව පතිට්ඨාපෙය්‍ය. බ්‍රාහ්මණො පන ‘‘සාවිත්තිං පුච්ඡාමි තිපදං චතුවීසතක්ඛර’’න්ති ඉදං අත්තනො සමයසිද්ධං සාවිත්තිලක්ඛණබ්‍යඤ්ජනකං බ්‍රහ්මස්සරෙන නිච්ඡාරිතවචනං සුත්වාව ‘‘අද්ධායං සමණො බ්‍රාහ්මණසමයෙ නිට්ඨං ගතො, අහං පන අඤ්ඤාණෙන ‘අබ්‍රාහ්මණො අය’න්ති පරිභවිං, සාධුරූපො මන්තපාරගූ බ්‍රාහ්මණොව එසො’’ති නිට්ඨං ගන්ත්වා ‘‘හන්ද නං යඤ්ඤවිධිං දක්ඛිණෙය්‍යවිධිඤ්ච පුච්ඡාමී’’ති තමත්ථං පුච්ඡන්තො ‘‘කිංනිස්සිතා…පෙ… ලොකෙ’’ති ඉමං විසමගාථාපදත්තයමාහ. තස්සත්ථො – කිංනිස්සිතා කිමධිප්පායා කිං පත්ථෙන්තා ඉසයො ච ඛත්තියා ච බ්‍රාහ්මණා ච අඤ්ඤෙ ච මනුජා දෙවතානං අත්ථාය යඤ්ඤං අකප්පයිංසු. යඤ්ඤමකප්පයිංසූති මකාරො පදසන්ධිකරො. අකප්පයිංසූති සංවිදහිංසු අකංසු. පුථූති බහූ අන්නපානදානාදිනා භෙදෙන අනෙකප්පකාරෙ පුථූ වා ඉසයො මනුජා ඛත්තියා බ්‍රාහ්මණා ච කිංනිස්සිතා [Pg.131] යඤ්ඤමකප්පයිංසු. කථං නෙසං තං කම්මං සමිජ්ඣතීති ඉමිනාධිප්පායෙන පුච්ඡති.

461-2. Als dies gesagt wurde, sprach der Erhabene, um den Geist des Brahmanen milde zu stimmen und seine eigene Vertrautheit mit den vedischen Mantras darzulegen: „Wenn du sagst, du seist ein Brahmane … vierundzwanzig Silben.“ Das bedeutet: „Wenn du sagst: ‚Ich bin ein Brahmane‘, und mich einen Nicht-Brahmanen nennst, dann lass mich dich nach der Sāvittī fragen, die aus drei Zeilen und vierundzwanzig Silben besteht. Sage sie mir.“ Und hierbei fragt der Erhabene im Hinblick auf diese edle Sāvittī – nämlich: „Ich nehme Zuflucht zum Buddha, ich nehme Zuflucht zum Dhamma, ich nehme Zuflucht zum Sangha“ –, die den Anfang der drei Piṭakas darstellt, welche die Veden im letztendlichen Sinne sind. Sie ist hervorragend in ihrer Bedeutung und hervorragend in ihrem Ausdruck, offenbart von allen Buddhas, die Brahmanen im letztendlichen Sinne sind. Denn selbst wenn der Brahmane etwas anderes geantwortet hätte, hätte der Erhabene sicherlich zu ihm gesagt: „Dies, Brahmane, wird in der Disziplin des Edlen nicht Sāvittī genannt“, und nachdem er ihm deren Wertlosigkeit aufgezeigt hätte, hätte er ihn genau hier in seiner eigenen Lehre gefestigt. Als der Brahmane jedoch hörte: „Ich frage dich nach der Sāvittī mit drei Zeilen und vierundzwanzig Silben“ – was in seinem eigenen System anerkannt ist, mit einer Brahma-gleichen Stimme gesprochen wurde und sich auf die Merkmale und den Ausdruck der Sāvittī bezog –, kam er zu dem Schluss: „Wahrlich, dieser Asket hat im System der Brahmanen die Vollendung erreicht, doch in meiner Unwissenheit habe ich ihn verachtet, indem ich dachte, er sei kein Brahmane. Er ist in der Tat ein rechtschaffener Brahmane, der die vedischen Hymnen meisterhaft beherrscht.“ Dann dachte er: „Wohlan, lass mich ihn nach den Regeln des Opfers und den Regeln über die der Gaben Würdigen fragen.“ Um ihn über diese Angelegenheit zu befragen, sprach er dann diese drei unregelmäßigen Verszeilen: „Worauf gestützt haben Seher, Menschen, Khattiyas und Brahmanen hier in der Welt den Gottheiten viele Opfer dargebracht?“ Das bedeutet: Worauf gestützt: zu welchem Zweck, was begehrend. Haben Seher und Khattiyas und Brahmanen und andere Menschen Opfer für die Gottheiten dargebracht – vorbereitet, vollzogen. „Viele“ (puthū) bedeutet: von vielerlei Art, in zahlreichen Formen wie Gaben von Speise, Trank und so weiter. Oder die Frage lautet: „Worauf gestützt haben viele Seher, Menschen, Khattiyas und Brahmanen Opfer dargebracht?“ Er fragt mit der Absicht: „Wie ist dieses ihr Werk erfolgreich?“

463. අථස්ස භගවා තමත්ථං බ්‍යාකරොන්තො ‘‘යදන්තගූ වෙදගූ යඤ්ඤකාලෙ. යස්සාහුතිං ලභෙ තස්සිජ්ඣෙති බ්‍රූමී’’ති ඉදං සෙසපදද්වයමාහ. තත්ථ යදන්තගූති යො අන්තගූ, ඔකාරස්ස අකාරො, දකාරො ච පදසන්ධිකරො ‘‘අසාධාරණමඤ්ඤෙස’’න්තිආදීසු (ඛු. පා. 8.9) මකාරො විය. අයං පන අත්ථො – යො වට්ටදුක්ඛස්ස තීහි පරිඤ්ඤාහි අන්තගතත්තා අන්තගූ, චතූහි ච මග්ගඤාණවෙදෙහි කිලෙසෙ විජ්ඣිත්වා ගතත්තා වෙදගූ, සො යස්ස ඉසිමනුජඛත්තියබ්‍රාහ්මණානං අඤ්ඤතරස්ස යඤ්ඤකාලෙ යස්මිං කිස්මිඤ්චි ආහාරෙ පච්චුපට්ඨිතෙ අන්තමසො වනපණ්ණමූලඵලාදිම්හිපි ආහුතිං ලභෙ, තතො කිඤ්චි දෙය්‍යධම්මං ලභෙය්‍ය, තස්ස තං යඤ්ඤකම්මං ඉජ්ඣෙ සමිජ්ඣෙය්‍ය, මහප්ඵලං භවෙය්‍යාති බ්‍රූමීති.

463. Daraufhin erklärte der Erhabene ihm die Bedeutung und sprach diese beiden verbleibenden Verszeilen: „Wer das Ende erreicht hat (antagū), ein Veda-Meister (vedagū) zur Zeit des Opfers … von wem er ein Opfer erhält, für den ist es erfolgreich, so sage ich.“ Hierbei ist „yadantagū“ so zu verstehen: „yo antagū“ (wer das Ende erreicht hat); das „o“ wird zu „a“, und das „d“ ist ein Sandhi-Konsonant, wie das „m“ in „asādhāraṇamaññesaṃ“ (KhP 8.9) und ähnlichen Stellen. Die Bedeutung ist wie folgt: Wer durch die drei Arten des vollen Verständnisses das Ende des Leidens im Kreislauf der Wiedergeburten erreicht hat, ist ein „zur Vollendung Gelangter“ (antagū); und wer gegangen ist, indem er die Verunreinigungen mit den Veden der vier Pfad-Erkenntnisse durchdrungen hat, ist ein „Veda-Meister“ (vedagū). Wenn ein solcher von irgendjemandem – sei es von einem Seher, einem Menschen, einem Khattiya oder einem Brahmanen – zur Zeit des Opfers, wenn irgendeine Nahrung bereitsteht, selbst wenn es nur Waldblätter, Wurzeln, Früchte und so weiter sind, ein Opfer (āhutiṃ) erhält, also irgendeine zu spendende Gabe von ihm empfängt, so wird dieses Opferwerk des Spenders erfolgreich sein, es wird gedeihen, es wird von großer Frucht sein, so sage ich.

464. අථ බ්‍රාහ්මණො තං භගවතො පරමත්ථයොගගම්භීරං අතිමධුරගිරනිබ්බිකාරසරසම්පන්නං දෙසනං සුත්වා සරීරසම්පත්තිසූචිතඤ්චස්ස සබ්බගුණසම්පත්තිං සම්භාවයමානො පීතිසොමනස්සජාතො ‘‘අද්ධා හි තස්සා’’ති ගාථමාහ. තත්ථ ඉති බ්‍රාහ්මණොති සඞ්ගීතිකාරානං වචනං, සෙසං බ්‍රාහ්මණස්ස. තස්සත්ථො – අද්ධා හි තස්ස මය්හං හුතමිජ්ඣෙ, අයං අජ්ජ දෙය්‍යධම්මො ඉජ්ඣිස්සති සමිජ්ඣිස්සති මහප්ඵලො භවිස්සති යං තාදිසං වෙදගුමද්දසාම, යස්මා තාදිසං භවන්තරූපං වෙදගුං අද්දසාම. ත්වඤ්ඤෙව හි සො වෙදගූ, න අඤ්ඤො. ඉතො පුබ්බෙ පන තුම්හාදිසානං වෙදගූනං අන්තගූනඤ්ච අදස්සනෙන අම්හාදිසානං යඤ්ඤෙ පටියත්තං අඤ්ඤො ජනො භුඤ්ජති පූරළාසං චරුකඤ්ච පූවඤ්චාති.

464. Daraufhin vernahm der Brahmane diese im Hinblick auf die höchste Praxis tiefgründige, überaus süße und von gleichmäßigem Wohlklang getragene Lehrverkündigung des Erhabenen. Voller Entzücken und Freude würdigte er seine durch die körperliche Vollkommenheit angezeigte Vollkommenheit aller guten Eigenschaften und sprach den Vers: „Wahrlich, fürwahr.“ Hierbei sind die Worte „so sprach der Brahmane“ ein Zusatz der Verfasser der Sammlungen; der Rest stammt vom Brahmanen. Die Bedeutung ist: „Wahrlich, dieses mein Opfer wird erfolgreich sein: Diese meine heute dargebrachte Gabe wird erfolgreich sein, sie wird gedeihen, sie wird von großer Frucht sein, da wir einen solchen Veda-Meister gesehen haben. Da wir einen wie den ehrwürdigen Herrn gesehen haben, der ein Meister der Veden ist. Du allein bist ein solcher Veda-Meister, kein anderer. Weil wir vor diesem Anlass keine wie euch gesehen haben – solche, die Meister der Veden und zur Vollendung gelangt sind –, aßen andere Leute den Opferkuchen, die dargebrachte Speise und das Opfergebäck, die von uns beim Opfer zubereitet wurden.“

465. තතො භගවා අත්තනි පසන්නං වචනපටිග්ගහණසජ්ජං බ්‍රාහ්මණං විදිත්වා යථාස්ස සුට්ඨු පාකටා හොන්ති, එවං නානප්පකාරෙහි දක්ඛිණෙය්‍යෙ පකාසෙතුකාමො ‘‘තස්මාතිහ ත්ව’’න්ති ගාථමාහ. තස්සත්ථො – යස්මා මයි පසන්නොසි, තස්මා පන ඉහ ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, උපසඞ්කම්ම පුච්ඡාති අත්තානං දස්සෙන්තො ආහ. ඉදානි ඉතො පුබ්බං අත්ථෙනඅත්ථිකපදං පරපදෙන සම්බන්ධිතබ්බං – අත්ථෙන අත්ථිකො තස්ස අත්ථත්ථිකභාවස්ස අනුරූපං කිලෙසග්ගිවූපසමෙන සන්තං, කොධධූමවිගමෙන විධූමං, දුක්ඛාභාවෙන [Pg.132] අනීඝං, අනෙකවිධආසාභාවෙන නිරාසං අප්පෙවිධ එකංසෙන ඉධ ඨිතොව ඉධ වා සාසනෙ අභිවින්දෙ ලච්ඡසි අධිගච්ඡිස්සසි සුමෙධං වරපඤ්ඤං ඛීණාසවදක්ඛිණෙය්‍යන්ති. අථ වා යස්මා මයි පසන්නොසි, තස්මාතිහ, ත්වං බ්‍රාහ්මණ, අත්ථෙන අත්ථිකො සමානො උපසඞ්කම්ම පුච්ඡ සන්තං විධූමං අනීඝං නිරාසන්ති අත්තානං දස්සෙන්තො ආහ. එවං පුච්ඡන්තො අප්පෙවිධ අභිවින්දෙ සුමෙධං ඛීණාසවදක්ඛිණෙය්‍යන්ති එවම්පෙත්ථ යොජනා වෙදිතබ්බා.

465. Daraufhin sprach der Erhabene, als er erkannte, dass der Brahmane Vertrauen zu ihm gefasst hatte und bereit war, seine Worte anzunehmen, um ihm auf verschiedene Weise die Opferwürdigen so zu offenbaren, dass es für ihn völlig klar würde, die Strophe „Darum, o Brahmane“. Dies ist ihre Bedeutung: „Da du Vertrauen zu mir hast, deshalb, Brahmane, komm hierher und frage“ – dies sagte er, indem er auf sich selbst hinwies. Nun sollte das zuvor erschienene Wort „der das Wohl sucht“ mit dem folgenden Teil verbunden werden: Entsprechend dem Suchen des Wohls, während du das Wohl sucht... wirst du vielleicht hier – indem du genau hier stehst oder hier in der Lehre – gewiss erlangen, erwerben: einen opferwürdigen Arahant, der durch das Erlöschen des Feuers der Befleckungen friedvoll ist; rauchlos durch das Entweichen des Rauches des Zorns; leidfrei durch das Fehlen von Leiden; begierdelos durch das Fehlen vielfältiger Begierden; und hochweise durch die beste Weisheit. Oder aber die Verknüpfung ist hier so zu verstehen: „Da du Vertrauen zu mir hast, darum, o Brahmane, komm als einer, der das Wohl sucht, herbei und frage den Friedvollen, Rauchlosen, Leidfreien, Begierdelosen“ – dies sagte er, indem er auf sich selbst hinwies – „und wenn du so fragst, wirst du vielleicht hier einen Hochweisen finden, einen opferwürdigen Arahant.“ So ist hier die Verknüpfung zu verstehen.

466. අථ බ්‍රාහ්මණො යථානුසිට්ඨං පටිපජ්ජමානො භගවන්තං ආහ – ‘‘යඤ්ඤෙ රතොහං…පෙ… බ්‍රූහි මෙත’’න්ති. තත්ථ යඤ්ඤො යාගො දානන්ති අත්ථතො එකං. තස්මා දානරතො අහං, තාය එව දානාරාමතාය දානං දාතුකාමො, න පන ජානාමි, එවං අජානන්තං අනුසාසතු මං භවං. අනුසාසන්තො ච උත්තානෙනෙව නයෙන යත්ථ හුතං ඉජ්ඣතෙ බ්‍රූහි මෙතන්ති එවමෙත්ථ අත්ථයොජනා වෙදිතබ්බා. ‘‘යථාහුත’’න්තිපි පාඨො.

466. Daraufhin sagte der Brahmane, der den Anweisungen folgte, zum Erhabenen: „Da ich Freude am Opfer habe... so verkündet mir dies.“ Hierbei sind Opfer, Gabe und Schenkung der Bedeutung nach eins. Daher sollte die Bedeutung wie folgt verknüpft werden: „Ich habe Freude am Geben, und wegen dieser Freude am Geben möchte ich eine Gabe geben. Ich weiß jedoch nicht, wie. Da ich es nicht weiß, möge der Herr mich unterweisen. Und indem er mich auf ganz klare Weise unterweist, möge er mir verkünden, wo ein Opfer gelingt.“ Es gibt auch die Lesart „wie ein Opfer [gelingt]“.

467. අථස්ස භගවා වත්තුකාමො ආහ – ‘‘තෙන හි…පෙ… දෙසෙස්සාමී’’ති. ඔහිතසොතස්ස චස්ස අනුසාසනත්ථං තාව ‘‘මා ජාතිං පුච්ඡී’’ති ගාථමාහ. තත්ථ මා ජාතිං පුච්ඡීති යදි හුතසමිද්ධිං දානමහප්ඵලතං පච්චාසීසසි, ජාතිං මා පුච්ඡ. අකාරණඤ්හි දක්ඛිණෙය්‍යවිචාරණාය ජාති. චරණඤ්ච පුච්ඡාති අපිච ඛො සීලාදිගුණභෙදං චරණං පුච්ඡ. එතඤ්හි දක්ඛිණෙය්‍යවිචාරණාය කාරණං.

467. Daraufhin sagte der Erhabene, der sprechen wollte: „Nun denn... werde ich die Lehre verkünden.“ Und um ihn, der ihm Gehör schenkte, zu unterweisen, sprach er die Strophe: „Frage nicht nach der Geburt“. Darin bedeutet „Frage nicht nach der Geburt“: Wenn du das Gelingen des Opfers und die große Fruchtbarkeit deiner Gabe ersehnst, frage nicht nach der Geburt; denn die Geburt ist kein Kriterium bei der Prüfung des Opferwürdigen. „Sondern frage nach dem Wandel“: Frage vielmehr nach dem Wandel, nach jenen vortrefflichen Eigenschaften wie gutem Verhalten und so weiter; denn dies ist das Kriterium bei der Bestimmung des Opferwürdigen.

ඉදානිස්ස තමත්ථං විභාවෙන්තො නිදස්සනමාහ – ‘‘කට්ඨා හවෙ ජායති ජාතවෙදො’’තිආදි. තත්‍රායමධිප්පායො – ඉධ කට්ඨා අග්ගි ජායති, න ච සො සාලාදිකට්ඨා ජාතො එව අග්ගිකිච්චං කරොති, සාපානදොණිආදිකට්ඨා ජාතො න කරොති, අපිච ඛො අත්තනො අච්චිආදිගුණසම්පන්නත්තා එව කරොති. එවං න බ්‍රාහ්මණකුලාදීසු ජාතො එව දක්ඛිණෙය්‍යො හොති, චණ්ඩාලකුලාදීසු ජාතො න හොති, අපිච ඛො නීචාකුලීනොපි උච්චාකුලීනොපි ඛීණාසවමුනි ධිතිමා හිරීනිසෙධො ආජානියො හොති, ඉමාය ධිතිහිරිපමුඛාය ගුණසම්පත්තියා ජාතිමා උත්තමදක්ඛිණෙය්‍යො හොති. සො හි ධිතියා ගුණෙ ධාරයති, හිරියා දොසෙ නිසෙධෙති. වුත්තඤ්චෙතං ‘‘හිරියා හි සන්තො න කරොන්ති පාප’’න්ති. තෙන තෙ බ්‍රූමි –

Um nun diese Bedeutung zu verdeutlichen, gab er folgendes Beispiel: „Aus Holz wahrlich entsteht das Feuer“ und so weiter. Dies ist der Sinn dahinter: Hier entsteht Feuer aus Holz; doch es erfüllt seine Funktion als Feuer nicht nur dann, wenn es aus feinem Holz wie Sāl-Holz entsteht, während es sie nicht erfüllt, wenn es aus minderwertigem Holz wie einem Hundetrog entsteht; vielmehr erfüllt es diese Funktion, weil es Eigenschaften wie eine Flamme besitzt. Ebenso verhält es sich nicht so, dass nur einer, der in einer Brahmanenfamilie oder einer anderen hohen Familie geboren ist, opferwürdig ist, während einer, der in einer Candala-Familie oder einer anderen niedrigen Familie geboren ist, dies nicht ist; vielmehr ist selbst ein niedrig Geborener wie auch ein hoch Geborener, der ein versiegter Weiser (khīṇāsavamuni) ist, standhaft und durch Gewissensscheu gezügelt, ein Edler. Ein solcher von edler Art ist durch den Besitz exzellenter Qualitäten, angeführt von Standhaftigkeit und Gewissensscheu, im höchsten Maße opferwürdig. Denn er bewahrt durch Standhaftigkeit die guten Qualitäten und zügelt durch Gewissensscheu die Fehler. Und dies wurde gesagt: „Aus Gewissensscheu tun die Guten kein Böses.“ Daher sage ich dir:

‘‘මා [Pg.133] ජාතිං පුච්ඡී චරණඤ්ච පුච්ඡ,කට්ඨා හවෙ ජායති ජාතවෙදො;

නීචාකුලීනොපි මුනී ධිතීමා,ආජානියො හොති හිරීනිසෙධො’’ති. –

„Frage nicht nach der Geburt, sondern frage nach dem Wandel; aus Holz wahrlich entsteht das Feuer. Selbst ein niedrig Geborener, der ein standhafter Weiser ist, ist ein Edler, der durch Gewissensscheu gezügelt ist.“

එස සඞ්ඛෙපො, විත්ථාරො පන අස්සලායනසුත්තානුසාරෙන (ම. නි. 2.401 ආදයො) වෙදිතබ්බො.

Dies ist die kurze Darstellung; die ausführliche Erklärung ist in Übereinstimmung mit dem Assalāyana Sutta zu verstehen.

468. එවමෙතං භගවා චාතුවණ්ණිසුද්ධියා අනුසාසිත්වා ඉදානි යත්ථ හුතං ඉජ්ඣතෙ, යථා ච හුතං ඉජ්ඣතෙ, තමත්ථං දස්සෙතුං ‘‘සච්චෙන දන්තො’’තිආදිගාථමාහ. තත්ථ සච්චෙනාති පරමත්ථසච්චෙන. තඤ්හි පත්තො දන්තො හොති. තෙනාහ – ‘‘සච්චෙන දන්තො’’ති. දමසා උපෙතොති ඉන්ද්‍රියදමෙන සමන්නාගතො. වෙදන්තගූති වෙදෙහි වා කිලෙසානං අන්තං ගතො, වෙදානං වා අන්තං චතුත්ථමග්ගඤාණං ගතො. වූසිතබ්‍රහ්මචරියොති පුන වසිතබ්බාභාවතො වුත්ථමග්ගබ්‍රහ්මචරියො. කාලෙන තම්හි හබ්‍යං පවෙච්ඡෙති අත්තනො දෙය්‍යධම්මට්ඨිතකාලං තස්ස සම්මුඛීභාවකාලඤ්ච උපලක්ඛෙත්වා තෙන කාලෙන තාදිසෙ දක්ඛිණෙය්‍යෙ දෙය්‍යධම්මං පවෙච්ඡෙය්‍ය, පවෙසෙය්‍ය පටිපාදෙය්‍ය.

468. Nachdem der Erhabene ihn so über die Reinheit der vier Kasten unterwiesen hatte, sprach er als Nächstes die Strophe, die mit „Durch Wahrheit gezähmt“ beginnt, um zu zeigen, wo ein Opfer gelingt und wie ein Opfer gelingt. Darin bedeutet „durch Wahrheit“: durch die höchste Wahrheit, denn wer diese erreicht hat, ist gezähmt. Daher sagt er: „Durch Wahrheit gezähmt“. „Mit Zähmung ausgestattet“: versehen mit der Zähmung der Sinnesorgane. „Der das Ende der Veden erreicht hat“: der das Ende der Befleckungen durch die Veden erreicht hat, oder der das Ende der Veden erreicht hat, welches das Wissen des vierten Pfades ist. „Der den heiligen Wandel vollendet hat“: einer, der den heiligen Wandel des Pfades gelebt hat, der (da das Ziel erreicht ist) nicht noch einmal gelebt werden muss. „Dem soll man zur rechten Zeit ein Opfer darbringen“: Indem man beachtet, wann ein eigenes zu gebendes Objekt vorhanden ist und ein Empfänger anwesend ist, soll man zu jener Zeit einem solchen Opferwürdigen die Gabe darbringen, übergeben oder zukommen lassen.

469-71. කාමෙති වත්ථුකාමෙ ච කිලෙසකාමෙ ච. සුසමාහිතින්ද්‍රියාති සුට්ඨු සමාහිතඉන්ද්‍රියා, අවික්ඛිත්තඉන්ද්‍රියාති වුත්තං හොති. චන්දොව රාහුග්ගහණා පමුත්තාති යථා චන්දො රාහුග්ගහණා, එවං කිලෙසග්ගහණා පමුත්තා යෙ අතීව භාසන්ති චෙව තපන්ති ච. සතාති සතිසම්පන්නා. මමායිතානීති තණ්හාදිට්ඨිමමායිතානි.

469-71. „Sinnliche Begierden“: die Objekte der Sinneslust und die Befleckungen der Sinneslust. „Mit wohlkonzentrierten Sinnen“: mit gut konzentrierten Sinnen, das heißt mit unzerstreuten Sinnen. „Befreit wie der Mond aus dem Griff von Rahu“: Wie der Mond aus dem Griff von Rahu befreit ist, so leuchten und strahlen sie hell, befreit aus dem Griff der Befleckungen. „Achtsam“: mit Achtsamkeit ausgestattet. „Als 'mein' Angesehenes“: die durch Begehren und Ansichten als „mein“ erfassten Dinge.

472. යො කාමෙ හිත්වාති ඉතො පභුති අත්තානං සන්ධාය වදති. තත්ථ කාමෙ හිත්වාති කිලෙසකාමෙ පහාය. අභිභුය්‍යචාරීති තෙසං පහීනත්තා වත්ථුකාමෙ අභිභුය්‍යචාරී. ජාතිමරණස්ස අන්තං නාම නිබ්බානං වුච්චති, තඤ්ච යො වෙදි අත්තනො පඤ්ඤාබලෙන අඤ්ඤාසි. උදකරහදො වාති යෙ ඉමෙ අනොතත්තදහො කණ්ණමුණ්ඩදහො රථකාරදහො ඡද්දන්තදහො කුණාලදහො මන්දාකිනිදහො සීහප්පපාතදහොති හිමවති සත්ත මහාරහදා අග්ගිසූරියසන්තාපෙහි අසම්ඵුට්ඨත්තා [Pg.134] නිච්චං සීතලා, තෙසං අඤ්ඤතරො උදකරහදොව සීතො පරිනිබ්බුතකිලෙසපරිළාහත්තා.

472. Mit den Worten „Wer die sinnlichen Begierden aufgegeben hat“ spricht er von diesem Punkt an in Bezug auf sich selbst. Darin bedeutet „die sinnlichen Begierden aufgegeben“: die Befleckungen der Sinneslust überwunden zu haben. „Als Überwinder wandelnd“: weil er diese überwunden hat, wandelt er als Überwinder über die Objekte der Sinneslust. Das Ende von Geburt und Tod wird Nibbāna genannt, und wer dies erkannt hat, hat es durch die eigene Kraft der Weisheit erkannt. „Wie ein See“: Diese sieben großen Seen im Himalaya – Anotatta, Kaṇṇamuṇḍa, Rathakāra, Chaddanta, Kuṇāla, Mandākinī und Sīhappapātaka – sind immer kühl, da sie weder von Feuer noch von der Hitze der Sonne berührt werden; aufgrund der Erlöschung des Fiebers der Befleckungen ist er kühl wie einer dieser Seen.

473. සමොති තුල්‍යො. සමෙහීති විපස්සිආදීහි බුද්ධෙහි. තෙ හි පටිවෙධසමත්තා ‘‘සමා’’ති වුච්චන්ති. නත්ථි තෙසං පටිවෙධෙනාධිගන්තබ්බෙසු ගුණෙසු, පහාතබ්බෙසු වා දොසෙසු වෙමත්තතා, අද්ධානආයුකුලප්පමාණාභිනික්ඛමනපධානබොධිරස්මීහි පන නෙසං වෙමත්තතා හොති. තථා හි තෙ හෙට්ඨිමපරිච්ඡෙදෙන චතූහි අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙහි කප්පසතසහස්සෙන ච පාරමියො පූරෙන්ති, උපරිමපරිච්ඡෙදෙන සොළසහි අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙහි කප්පසතසහස්සෙන ච. අයං නෙසං අද්ධානවෙමත්තතා. හෙට්ඨිමපරිච්ඡෙදෙන ච වස්සසතායුකකාලෙ උප්පජ්ජන්ති, උපරිමපරිච්ඡෙදෙන වස්සසතසහස්සායුකකාලෙ. අයං නෙසං ආයුවෙමත්තතා. ඛත්තියකුලෙ වා බ්‍රාහ්මණකුලෙ වා උප්පජ්ජන්ති. අයං කුලවෙමත්තතා. උච්චා වා හොන්ති අට්ඨාසීතිහත්ථප්පමාණා, නීචා වා පන්නරසඅට්ඨාරසහත්ථප්පමාණා. අයං පමාණවෙමත්තතා. හත්ථිඅස්සරථසිවිකාදීහි නික්ඛමන්ති වෙහාසෙන වා. තථා හි විපස්සිකකුසන්ධා අස්සරථෙන නික්ඛමිංසු, සිඛීකොණාගමනා හත්ථික්ඛන්ධෙන, වෙස්සභූ සිවිකාය, කස්සපො වෙහාසෙන, සක්‍යමුනි අස්සපිට්ඨියා. අයං නෙක්ඛම්මවෙමත්තතා. සත්තාහං වා පධානමනුයුඤ්ජන්ති, අඩ්ඪමාසං, මාසං, ද්වෙමාසං, තෙමාසං, චතුමාසං, පඤ්චමාසං, ඡමාසං, එකවස්සං ද්විතිචතුපඤ්චඡවස්සානි වා. අයං පධානවෙමත්තතා. අස්සත්ථො වා බොධිරුක්ඛො හොති නිග්‍රොධාදීනං වා අඤ්ඤතරො. අයං බොධිවෙමත්තතා. බ්‍යාමාසීතිඅනන්තපභායුත්තා හොන්ති. තත්ථ බ්‍යාමප්පභා වා අසීතිප්පභා වා සබ්බෙසං සමානා, අනන්තප්පභා පන දූරම්පි ගච්ඡති ආසන්නම්පි, එකගාවුතං ද්විගාවුතං යොජනං අනෙකයොජනං චක්කවාළපරියන්තම්පි, මඞ්ගලස්ස බුද්ධස්ස සරීරප්පභා දසසහස්සචක්කවාළං අගමාසි. එවං සන්තෙපි මනසා චින්තායත්තාව සබ්බබුද්ධානං, යො යත්තකමිච්ඡති, තස්ස තත්තකං ගච්ඡති. අයං රස්මිවෙමත්තතා. ඉමා අට්ඨ වෙමත්තතා ඨපෙත්වා අවසෙසෙසු පටිවෙධෙනාධිගන්තබ්බෙසු ගුණෙසු, පහාතබ්බෙසු වා දොසෙසු නත්ථි නෙසං විසෙසො, තස්මා ‘‘සමා’’ති වුච්චන්ති. එවමෙතෙහි සමො සමෙහි.

473. „Gleich“ (samo) bedeutet ebenbürtig. „Mit den Gleichen“ (samehi) bezieht sich auf die Buddhas wie Vipassī und so weiter. Denn sie werden als „Gleich“ bezeichnet, weil sie in ihrer Durchdringung gleich sind. Es gibt keinen Unterschied zwischen ihnen hinsichtlich der Tugenden, die durch die Durchdringung erlangt werden müssen, oder hinsichtlich der Fehler, die aufzugeben sind. Es gibt jedoch Unterschiede unter ihnen hinsichtlich der Vorbereitungszeit, der Lebensspanne, der Familie, der Körpergröße, des Entsagungsweges, des Strebens, des Bodhi-Baumes und der Aura. Was dies betrifft, so erfüllen sie im Mindestmaß die Vollkommenheiten (pāramī) über vier unzählbare Zeitalter und einhunderttausend Äonen, und im Höchstmaß über sechzehn unzählbare Zeitalter und einhunderttausend Äonen. Dies ist ihr Unterschied in der Vorbereitungszeit. Und im Mindestmaß erscheinen sie zu einer Zeit, in der die Lebensspanne hundert Jahre beträgt, und im Höchstmaß zu einer Zeit, in der die Lebensspanne hunderttausend Jahre beträgt. Dies ist ihr Unterschied in der Lebensspanne. Sie werden entweder in einer Khattiya-Familie oder einer Brahmanen-Familie geboren. Dies ist ihr Unterschied in der Familie. Sie sind entweder groß mit einer Höhe von achtundachtzig Ellen, oder klein mit einer Höhe von fünfzehn oder achtzehn Ellen. Dies ist ihr Unterschied in der Körpergröße. Sie ziehen aus zur Entsagung mittels Elefanten, Pferdewagen, Sänften und so weiter, oder durch die Luft. So zogen Vipassī und Kakusandha mit einem Pferdewagen aus; Sikhī und Koṇāgamana auf dem Rücken eines Elefanten; Vessabhū in einer Sänfte; Kassapa durch die Luft; und der Sakyamuni auf dem Rücken eines Pferdes. Dies ist ihr Unterschied im Auszug zur Entsagung. Sie widmen sich dem Streben entweder für eine Woche, einen halben Monat, einen Monat, zwei Monate, drei Monate, vier Monate, fünf Monate, sechs Monate, ein Jahr oder für zwei, drei, vier, fünf oder sechs Jahre. Dies ist ihr Unterschied im Streben. Ihr Bodhi-Baum ist entweder ein Assattha-Baum oder ein anderer Baum wie ein Nigrodha und so weiter. Dies ist ihr Unterschied hinsichtlich des Bodhi-Baumes. Sie besitzen eine Aura, die sich über eine Klafter, über achtzig Ellen oder grenzenlos erstreckt. Hierbei ist die Aura von einer Klafter oder von achtzig Ellen für alle gleich; die unendliche Aura jedoch reicht weit oder nah, eine Gāvuta, zwei Gāvutas, eine Yojana, viele Yojanas oder sogar bis an die Grenzen des Weltensystems. Die Körperstrahlung des Buddha Maṅgala erstreckte sich über zehntausend Weltensysteme. Trotzdem hängt dies bei allen Buddhas ganz von ihrem geistigen Entschluss ab: Wie weit auch immer jemand sie scheinen lassen möchte, so weit reicht sie. Dies ist ihr Unterschied in der Aura. Abgesehen von diesen acht Unterschieden gibt es bei den übrigen, durch Durchdringung zu erlangenden Tugenden oder den aufzugebenden Fehlern keinen Unterschied zwischen ihnen, weshalb sie „Gleich“ genannt werden. Auf diese Weise ist er gleich den Gleichen.

විසමෙහි [Pg.135] දූරෙති න සමා විසමා, පච්චෙකබුද්ධාදයො අවසෙසසබ්බසත්තා. තෙහි විසමෙහි අසදිසතාය දූරෙ. සකලජම්බුදීපං පූරෙත්වා පල්ලඞ්කෙන පල්ලඞ්කං සඞ්ඝට්ටෙත්වා නිසින්නා පච්චෙකබුද්ධාපි හි ගුණෙහි එකස්ස සම්මාසම්බුද්ධස්ස කලං නාග්ඝන්ති සොළසිං, කො පන වාදො සාවකාදීසු. තෙනාහ – ‘‘විසමෙහි දූරෙ’’ති. තථාගතො හොතීති උභයපදෙහි දූරෙති යොජෙතබ්බං. අනන්තපඤ්ඤොති අපරිමිතපඤ්ඤො. ලොකියමනුස්සානඤ්හි පඤ්ඤං උපනිධාය අට්ඨමකස්ස පඤ්ඤා අධිකා, තස්ස පඤ්ඤං උපනිධාය සොතාපන්නස්ස. එවං යාව අරහතො පඤ්ඤං උපනිධාය පච්චෙකබුද්ධස්ස පඤ්ඤා අධිකා, පච්චෙකබුද්ධස්ස පඤ්ඤං පන උපනිධාය තථාගතස්ස පඤ්ඤා අධිකාති න වත්තබ්බා, අනන්තා ඉච්චෙව පන වත්තබ්බා. තෙනාහ – ‘‘අනන්තපඤ්ඤො’’ති. අනූපලිත්තොති තණ්හාදිට්ඨිලෙපෙහි අලිත්තො. ඉධ වා හුරං වාති ඉධලොකෙ වා පරලොකෙ වා. යොජනා පනෙත්ථ – සමො සමෙහි විසමෙහි දූරෙ තථාගතො හොති. කස්මා? යස්මා අනන්තපඤ්ඤො අනුපලිත්තො ඉධ වා හුරං වා, තෙන තථාගතො අරහති පූරළාසන්ති.

„Weit von den Ungleichen“ (visamehi dūre): Diejenigen, die nicht gleich sind, sind die Ungleichen; dies bezeichnet alle übrigen Wesen, wie Paccekabuddhas und so weiter. Von diesen Ungleichen ist er aufgrund seiner Unähnlichkeit weit entfernt. Denn selbst wenn Paccekabuddhas ganz Jambudīpa füllen und Knie an Knie sitzen würden, reichten ihre Tugenden nicht einmal an den sechzehnten Teil der Tugenden eines einzigen vollkommen Erleuchteten heran; was erst recht von Jüngern und anderen zu sagen wäre! Daher heißt es: „weit von den Ungleichen“. Das Wort „ist der Tathāgata“ sollte mit beiden Ausdrücken zu „weit entfernt“ verknüpft werden. „Von unendlicher Weisheit“ (anantapañño) bedeutet von unbegrenzter Weisheit. Denn im Vergleich zur Weisheit weltlicher Menschen ist die Weisheit des Achtgliedrigen überlegen. Im Vergleich zu dessen Weisheit ist die des Stromeingetretenen überlegen. Und so weiter, bis hin zur Weisheit des Paccekabuddha, die der Weisheit eines Arahant überlegen ist. Im Vergleich zur Weisheit eines Paccekabuddha sollte die Weisheit des Tathāgata jedoch nicht als „überlegen“ bezeichnet werden, sondern als „unendlich“. Daher heißt es: „von unendlicher Weisheit“. „Unbefleckt“ (anūpalitto) bedeutet unbefleckt von den Befleckungen des Begehrens und der Ansichten. „Hier oder drüben“ (idha vā huraṃ vā) bedeutet in dieser Welt oder in der jenseitigen Welt. Die Verknüpfung hierbei ist wie folgt: Der Tathāgata ist gleich den Gleichen und weit von den Ungleichen entfernt. Warum? Weil er von unendlicher Weisheit und unbefleckt ist, sei es hier oder drüben; daher ist der Tathāgata der Opfergabe würdig.

474. යම්හි න මායාති අයං පන ගාථා අඤ්ඤා ච ඊදිසා මායාදිදොසයුත්තෙසු බ්‍රාහ්මණෙසු දක්ඛිණෙය්‍යසඤ්ඤාපහානත්ථං වුත්තාති වෙදිතබ්බා. තත්ථ අමමොති සත්තසඞ්ඛාරෙසු ‘‘ඉදං මමා’’ති පහීනමමායිතභාවො.

474. „In dem keine Heuchelei ist“ (yamhi na māyā): Diese Strophe und andere ähnliche wurden, so ist zu wissen, mit dem Zweck verkündet, die Vorstellung zu beseitigen, dass Brahmanen, die mit Fehlern wie Heuchelei und so weiter behaftet sind, der Opfergaben würdig seien. Darin bedeutet „ohne Mein-Gefühl“ (amamo), dass die Vorstellung „Dies ist mein“ in Bezug auf Wesen und gestaltete Dinge aufgegeben worden ist.

475. නිවෙසනන්ති තණ්හාදිට්ඨිනිවෙසනං. තෙන හි මනො තීසු භවෙසු නිවිසති, තෙන තං ‘‘නිවෙසනං මනසො’’ති වුච්චති. තත්ථෙව වා නිවිසති තං හිත්වා ගන්තුං අසමත්ථතාය. තෙනපි ‘‘නිවෙසන’’න්ති වුච්චති. පරිග්ගහාති තණ්හාදිට්ඨියො එව, තාහි පරිග්ගහිතධම්මා වා. කෙචීති අප්පමත්තකාපි. අනුපාදියානොති තෙසං නිවෙසනපරිග්ගහානං අභාවා කඤ්චි ධම්මං අනුපාදියමානො.

475. „Behausung“ (nivesanaṃ) bezeichnet die Behausung von Begehren und Ansichten. Denn durch dieses verweilt der Geist in den drei Daseinswelten, weshalb es als „die Behausung des Geistes“ bezeichnet wird. Oder aber er verweilt genau dort, weil er unfähig ist, dieses aufzugeben und wegzugehen. Auch aus diesem Grund wird es als „Behausung“ bezeichnet. „Besitzungen“ (pariggahā) sind eben jenes Begehren und jene Ansichten, oder die Dinge, die durch sie angeeignet wurden. „Irgendwelche“ (kecī) bedeutet selbst die geringsten. „An nichts haftend“ (anupādiyāno) bedeutet, dass man aufgrund des Fehlens dieser Behausungen und Besitzungen an keinem Phänomen anhaftet.

476. සමාහිතො මග්ගසමාධිනා. උදතාරීති උත්තිණ්ණො. ධම්මං චඤ්ඤාසීති සබ්බඤ්ච ඤෙය්‍යධම්මං අඤ්ඤාසි. පරමාය දිට්ඨියාති සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණෙන.

476. „Gesammelt“ (samāhito) bedeutet gesammelt durch die Konzentration des Pfades. „Hinübergeschritten“ (udatārī) bedeutet hinübergegangen. „Und hat das Dhamma erkannt“ (dhammaṃ caññāsi) bedeutet, er hat alle erkennbaren Dinge erkannt. „Mit der höchsten Ansicht“ (paramāya diṭṭhiyā) bedeutet mit dem allwissenden Wissen.

477. භවාසවාති [Pg.136] භවතණ්හාඣානනිකන්තිසස්සතදිට්ඨිසහගතා රාගා. වචීති වාචා. ඛරාති කක්ඛළා ඵරුසා. විධූපිතාති දඩ්ඪා. අත්ථගතාති අත්ථඞ්ගතා. න සන්තීති විධූපිතත්තා අත්ථඞ්ගතත්තා ච. උභයෙහි පන උභයං යොජෙතබ්බං සබ්බධීති සබ්බෙසු ඛන්ධායතනාදීසු.

477. „Daseins-Einflüsse“ (bhavāsavā) bezeichnet Gier, die mit Daseinsbegehren, dem Verlangen nach Vertiefung und der Ewigkeitheitsansicht einhergeht. „Rede“ (vacī) bedeutet Sprache. „Rau“ (kharā) bedeutet grob und barsch. „Vernichtet“ (vidhūpitā) bedeutet verbrannt. „Erloschen“ (atthagatā) bedeutet vergangen. „Existieren nicht mehr“ (na santi) ergibt sich daraus, dass sie verbrannt und vergangen sind. Es sollten jedoch beide Begriffe mit beiden Zuständen verknüpft werden. „In jeder Hinsicht“ (sabbadhī) bedeutet bezüglich aller Aggregate, Sinnesgrundlagen und so weiter.

478. මානසත්තෙසූති මානෙන ලග්ගෙසු. දුක්ඛං පරිඤ්ඤායාති වට්ටදුක්ඛං තීහි පරිඤ්ඤාහි පරිජානිත්වා. සඛෙත්තවත්ථුන්ති සහෙතුපච්චයං, සද්ධිං කම්මකිලෙසෙහීති වුත්තං හොති.

478. „Unter den vom Dünkel Gefesselten“ (mānasattesu) bedeutet unter jenen, die aufgrund von Dünkel festsitzen. „Nachdem er das Leiden vollkommen verstanden hat“ (dukkhaṃ pariññāya) bedeutet, nachdem er das Leiden des Kreislaufs durch die drei Arten des vollen Verständnisses durchschaut hat. „Zusammen mit seinem Feld und Grund“ (sakhettavatthu) bedeutet zusammen mit seinen Ursachen und Bedingungen; das heißt „zusammen mit Kamma und Befleckungen“.

479. ආසං අනිස්සායාති තණ්හං අනල්ලීයිත්වා. විවෙකදස්සීති නිබ්බානදස්සී. පරවෙදියන්ති පරෙහි ඤාපෙතබ්බං. දිට්ඨිමුපාතිවත්තොති ද්වාසට්ඨිභෙදම්පි මිච්ඡාදිට්ඨිං අතික්කන්තො. ආරම්මණාති පච්චයා, පුනබ්භවකාරණානීති වුත්තං හොති.

479. „Unabhängig von Verlangen“ (āsaṃ anissāya) bedeutet, ohne sich an Begehren anzulehnen. „Ein Seher der Abgeschiedenheit“ (vivekadassī) bedeutet ein Seher des Nibbāna. „Was durch andere mitgeteilt wird“ (paravediyaṃ) bedeutet das, was von anderen kundgetan werden muss. „Der die Ansicht überwunden hat“ (diṭṭhimupātivatto) bedeutet, dass er die falsche Ansicht in all ihren zweiundsechzig Spielarten überwunden hat. „Grundlagen“ (ārammaṇā) bedeutet Bedingungen; das meint die Ursachen für eine erneuerte Existenz.

480. පරොපරාති වරාවරා සුන්දරාසුන්දරා. පරා වා බාහිරා, අපරා අජ්ඣත්තිකා. සමෙච්චාති ඤාණෙන පටිවිජ්ඣිත්වා. ධම්මාති ඛන්ධායතනාදයො ධම්මා. උපාදානඛයෙ විමුත්තොති නිබ්බානෙ නිබ්බානාරම්මණතො විමුත්තො, නිබ්බානාරම්මණවිමුත්තිලාභීති අත්ථො.

480. „Fern und nah“ (paroparā) bedeutet hoch und tief, gut und schlecht. Oder „fern“ bedeutet äußerlich, „nah“ innerlich. „Nachdem er durchdrungen hat“ (samecca) bedeutet, nachdem er mit Wissen durchdrungen hat. „Phänomene“ (dhammā) sind Phänomene wie die Aggregate, Sinnesgrundlagen und so weiter. „Befreit im Erlöschen des Anhaftens“ (upādānakhaye vimutto) bedeutet befreit im Nibbāna, indem er Nibbāna als Objekt nimmt; das meint, er hat die Befreiung mit Nibbāna als Objekt erlangt.

481. සංයොජනංජාතිඛයන්තදස්සීති සංයොජනක්ඛයන්තදස්සී ජාතික්ඛයන්තදස්සී ච. සංයොජනක්ඛයන්තෙන චෙත්ථ සඋපාදිසෙසා නිබ්බානධාතු, ජාතික්ඛයන්තෙන අනුපාදිසෙසා වුත්තා. ඛයන්තොති හි අච්චන්තඛයස්ස සමුච්ඡෙදප්පහානස්සෙතං අධිවචනං. අනුනාසිකලොපො චෙත්ථ ‘‘විවෙකජං පීතිසුඛ’’න්තිආදීසු විය න කතො. යොපානුදීති යො අපනුදි. රාගපථන්ති රාගාරම්මණං, රාගමෙව වා. රාගොපි හි දුග්ගතීනං පථත්තා ‘‘රාගපථො’’ති වුච්චති කම්මපථො විය. සුද්ධො නිදොසො විමලො අකාචොති පරිසුද්ධකායසමාචාරාදිතාය සුද්ධො. යෙහි ‘‘රාගදොසා අයං පජා, දොසදොසා, මොහදොසා’’ති වුච්චති. තෙසං අභාවා නිදොසො. අට්ඨපුරිසමලවිගමා විමලො, උපක්කිලෙසාභාවතො අකාචො. උපක්කිලිට්ඨො හි උපක්කිලෙසෙන ‘‘සකාචො’’ති වුච්චති. සුද්ධො වා යස්මා නිද්දොසො, නිද්දොසතාය විමලො, බාහිරමලාභාවෙන විමලත්තා අකාචො. සමලො හි [Pg.137] ‘‘සකාචො’’ති වුච්චති. විමලත්තා වා ආගුං න කරොති, තෙන අකාචො. ආගුකිරියා හි උපඝාතකරණතො ‘‘කාචො’’ති වුච්චති.

481. „Der das Ende und die Zerstörung der Fesseln und der Geburt gesehen hat“ (saṃyojanaṃjātikhayantadassī) bedeutet: einer, der das Ende der Fesseln gesehen hat und das Ende der Geburt gesehen hat. Und hierbei ist mit „dem Ende der Fesseln“ das Nibbāna-Element mit verbleibendem Rest (saupādisesā nibbānadhātu) gemeint, und mit „dem Ende der Geburt“ das Nibbāna-Element ohne verbleibenden Rest (anupādisesā) gemeint. Denn „Ende“ (khayanta) ist eine Bezeichnung für das endgültige Erlöschen, das Aufgeben durch Entwurzelung. Der Ausfall des Nasalvokals (anunāsikalopo) wurde hier nicht vorgenommen, ähnlich wie in „vivekajaṃ pītisukhaṃ“ und so weiter. „Yopānudi“ bedeutet: wer vertrieben hat. „Pfad der Lust“ (rāgapatha) bedeutet das Objekt der Lust oder die Lust selbst; denn auch die Lust wird, weil sie ein Pfad zu den schlechten Daseinsbereichen ist, als „Pfad der Lust“ bezeichnet, so wie der „Pfad des Kamma“. „Rein, fehlerlos, makellos, fehlerfrei“ (suddho nidoso vimalo akāco) bedeutet: Er ist rein wegen seines gereinigten körperlichen Verhaltens und so weiter; fehlerlos wegen der Abwesenheit jener Fehler, von denen es heißt: „Diese Bevölkerung hat den Fehler der Lust, den Fehler des Hasses, den Fehler der Verblendung“; makellos wegen des Verschwindens der acht Befleckungen der Personen; fehlerfrei wegen der Abwesenheit von Verunreinigungen, denn wer verunreinigt ist, wird wegen der Verunreinigung als „fehlerhaft“ bezeichnet. Oder weil er rein ist, ist er fehlerlos; weil er fehlerlos ist, ist er makellos; wegen der Abwesenheit äußerer Flecken ist er makellos und daher fehlerfrei, denn wer befleckt ist, wird als „fehlerhaft“ bezeichnet. Oder weil er makellos ist, begeht er kein Vergehen, und daher ist er fehlerfrei; denn das Begehen eines Vergehens durch Zufügung von Schaden wird als „Fehler“ bezeichnet.

482. අත්තනො අත්තානං නානුපස්සතීති ඤාණසම්පයුත්තෙන චිත්තෙන විපස්සන්තො අත්තනො ඛන්ධෙසු අඤ්ඤං අත්තානං නාම න පස්සති, ඛන්ධමත්තමෙව පස්සති. යා චායං ‘‘අත්තනාව අත්තානං සඤ්ජානාමී’’ති තස්ස සච්චතො ථෙතතො දිට්ඨි උප්පජ්ජති, තස්සා අභාවා අත්තනො අත්තානං නානුපස්සති, අඤ්ඤදත්ථු පඤ්ඤාය ඛන්ධෙ පස්සති. මග්ගසමාධිනා සමාහිතො, කායවඞ්කාදීනං අභාවා උජ්ජුගතො, ලොකධම්මෙහි අකම්පනීයතො ඨිතත්තො, තණ්හාසඞ්ඛාතාය එජාය පඤ්චන්නං චෙතොඛිලානඤ්ච අට්ඨට්ඨානාය කඞ්ඛාය ච අභාවා අනෙජො අඛිලො අකඞ්ඛො.

482. „Er nimmt durch sich selbst kein Selbst wahr“ (attano attānaṃ nānupassatī) bedeutet: Indem er mit einem mit Erkenntnis verbundenen Geist Einsicht übt (vipassanto), sieht er in seinen eigenen Daseinsgruppen kein anderes sogenanntes Selbst; er sieht bloß reine Daseinsgruppen. Wegen des Fehlens der Ansicht, die als wahr und gewiss entsteht – nämlich: „Mit dem Selbst nehme ich das Selbst wahr“ –, nimmt er durch sich selbst kein Selbst wahr, sondern sieht stattdessen die Daseinsgruppen mit Weisheit. „Gesammelt“ (samāhito): mit der Konzentration des Pfades; „aufrecht“ (ujjugato): wegen des Fehlens von körperlicher Gekrümmtheit und so weiter; „innerlich fest“ (ṭhitatto): weil er durch die Weltläufe nicht erschüttert werden kann. Da Regung (ejā) – eine Bezeichnung für Begehren (taṇhā) – und die fieberhaften fünf Arten der geistigen Ödnisse (cetokhila) sowie die acht Fälle des Zweifels (kaṅkhā) gänzlich fehlen, ist er ohne Regung, nicht öd, frei von Zweifel.

483. මොහන්තරාති මොහකාරණා මොහපච්චයා, සබ්බකිලෙසානමෙතං අධිවචනං. සබ්බෙසු ධම්මෙසු ච ඤාණදස්සීති සච්ඡිකතසබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණො. තඤ්හි සබ්බෙසු ධම්මෙසු ඤාණං, තඤ්ච භගවා පස්සි, ‘‘අධිගතං මෙ’’ති සච්ඡිකත්වා විහාසි. තෙන වුච්චති ‘‘සබ්බෙසු ධම්මෙසු ච ඤාණදස්සී’’ති. සම්බොධින්ති අරහත්තං. අනුත්තරන්ති පච්චෙකබුද්ධසාවකෙහි අසාධාරණං. සිවන්ති ඛෙමං නිරුපද්දවං සස්සිරිකං වා. යක්ඛස්සාති පුරිසස්ස. සුද්ධීති වොදානතා. එත්ථ හි මොහන්තරාභාවෙන සබ්බදොසාභාවො, තෙන සංසාරකාරණසමුච්ඡෙදො අන්තිමසරීරධාරිතා, ඤාණදස්සිතාය සබ්බගුණසම්භවො. තෙන අනුත්තරා සම්බොධිපත්ති, ඉතො පරඤ්ච පහාතබ්බමධිගන්තබ්බං වා නත්ථි. තෙනාහ – ‘‘එත්තාවතා යක්ඛස්ස සුද්ධී’’ති.

483. „Innere Verblendungen“ (mohantarā) bedeutet: mit Verblendung als Ursache, mit Verblendung als Bedingung; dies ist eine Bezeichnung für alle Befleckungen. „Und dessen Erkenntnis alle Phänomene durchschaut“ (sabbesu dhammesu ca ñāṇadassī) bedeutet: einer, der das Wissen der Allwissenheit verwirklicht hat. Denn dieses Wissen erstreckt sich auf alle Phänomene, und der Erhabene sieht dies; er verweilt, nachdem er verwirklicht hat: „Es ist von mir erlangt worden.“ Daher heißt es: „Und dessen Erkenntnis alle Phänomene durchschaut.“ „Erleuchtung“ (sambodhi) bedeutet die Arahatschaft. „Unübertrefflich“ (anuttara) bedeutet: nicht geteilt mit Paccekabuddhas und Jüngern. „Heilsam“ (siva) bedeutet: sicher, unheilfrei oder herrlich. „Des Geistes“ (yakkhassa) bedeutet: einer Person. „Reinheit“ (suddhi) bedeutet: Säuberung. Denn hier wird durch das Fehlen innerer Verblendungen die Abwesenheit aller Fehler angezeigt; dadurch hat er die Ursachen des Saṃsāra entwurzelt und trägt seinen letzten Körper; durch Wissen und Schauung sind all seine vortrefflichen Qualitäten entstanden. Damit ist das Erlangen der unübertrefflichen Erleuchtung verbunden, und darüber hinaus gibt es nichts mehr aufzugeben oder zu erreichen. Daher sagte er: „In diesem Maße gibt es Reinheit des Geistes.“

484. එවං වුත්තෙ බ්‍රාහ්මණො භිය්‍යොසොමත්තාය භගවති පසන්නො පසන්නාකාරං කරොන්තො ආහ ‘‘හුතඤ්ච මය්හ’’න්ති. තස්සත්ථො – යමහං ඉතො පුබ්බෙ බ්‍රහ්මානං ආරබ්භ අග්ගිම්හි අජුහං, තං මෙ හුතං සච්චං වා හොති, අලිකං වාති න ජානාමි. අජ්ජ පන ඉදං හුතඤ්ච මය්හං හුතමත්ථු සච්චං, සච්චහුතමෙව අත්ථූති යාචන්තො භණති. යං තාදිසං වෙදගුනං අලත්ථං, යස්මා ඉධෙව ඨිතො භවන්තරූපං වෙදගුං අලත්ථං. බ්‍රහ්මා හි සක්ඛි, පච්චක්ඛමෙව හි ත්වං බ්‍රහ්මා, යතො පටිග්ගණ්හාතු මෙ භගවා, පටිග්ගහෙත්වා [Pg.138] ච භුඤ්ජතු මෙ භගවා පූරළාසන්ති තං හබ්‍යසෙසං උපනාමෙන්තො ආහ.

484. Als dies gesagt wurde, war der Brahmane noch weitaus erfreuter über den Erhabenen, und indem er seiner Freude Ausdruck verlieh, sagte er: „Mein Opfer“. Dies ist die Bedeutung: „Wenn ich zuvor dem Feuer zu Ehren Brahmās opferte, wusste ich nicht, ob mein Opfer wahrhaftig oder eine Lüge war. Aber heute soll mein Opfer ein wahrhaftiges Opfer sein.“ Er bittet flehend: „Es soll einfach ein wahrhaftiges Opfer sein.“ „Da ich einen solchen Veda-Meister gefunden habe“ (yaṃ tādisaṃ vedagunaṃ alattha): da ich, genau hier stehend, in Ihnen einen Veda-Meister gefunden habe. „Brahmā selbst ist offenbar geworden“: Du bist Brahmā selbst, direkt geschaut. „Möge der Erhabene es von mir annehmen; möge der Erhabene meinen Opferkuchen genießen“: Dies sagte er, während er den Rest des Opfers darbrachte.

487. අථ භගවා කසිභාරද්වාජසුත්තෙ වුත්තනයෙන ගාථාද්වයමභාසි. තතො බ්‍රාහ්මණො ‘‘අයං අත්තනා න ඉච්ඡති, කම්පි චඤ්ඤං සන්ධාය ‘කෙවලිනං මහෙසිං ඛීණාසවං කුක්කුච්චවූපසන්තං අන්නෙන පානෙන උපට්ඨහස්සූ’ති භණතී’’ති එවං ගාථාය අත්ථං අසල්ලක්ඛෙත්වා තං ඤාතුකාමො ආහ ‘‘සාධාහං භගවා’’ති. තත්ථ සාධූති ආයාචනත්ථෙ නිපාතො. තථාති යෙන ත්වමාහ, තෙන පකාරෙන. විජඤ්ඤන්ති ජානෙය්‍යං. යන්ති යං දක්ඛිණෙය්‍යං යඤ්ඤකාලෙ පරියෙසමානො උපට්ඨහෙය්‍යන්ති පාඨසෙසො. පප්පුය්‍යාති පත්වා. තව සාසනන්ති තව ඔවාදං. ඉදං වුත්තං හොති. සාධාහං භගවා තව ඔවාදං ආගම්ම තථා විජඤ්ඤං ආරොචෙහි මෙ තං කෙවලිනන්ති අධිප්පායො. යො දක්ඛිණං භුඤ්ජෙය්‍ය මාදිසස්ස, යං චාහං යඤ්ඤකාලෙ පරියෙසමානො උපට්ඨහෙය්‍යං, තථාරූපං මෙ දක්ඛිණෙය්‍යං දස්සෙහි, සචෙ ත්වං න භුඤ්ජසීති.

487. Daraufhin sprach der Erhabene zwei Verse auf die im Kasibhāradvāja-Sutta dargelegte Weise. Daraufhin dachte der Brahmane: „Er selbst will es nicht. Auf wen sonst bezog er sich, als er sagte: ‚Bedient mit anderen Speisen und Getränken den Vollendeten, den großen Seher, dessen Triebe versiegt sind, dessen Reue gestillt ist‘?“ Da er die Bedeutung des Verses nicht verstand und sie zu erfahren wünschte, sagte er: „Bitte, Erhabener“ (sādhāhaṃ bhagavā). Hierbei ist „sādhu“ eine Partikel der Bitte. „Tathā“ bedeutet: in der Weise, wie du es gesagt hast. „Vijaññaṃ“ bedeutet: ich möchte wissen. „Yaṃ“ bedeutet: denjenigen, der der Gaben würdig ist, den ich zur Zeit des Opfers suchen und bedienen sollte (dies vervollständigt den Satz). „Pappuyya“ bedeutet: erlangt habend. „Deine Lehre“ (tava sāsanaṃ): deine Ermahnung. Dies ist gemeint: „Bitte, Erhabener, da ich zu deiner Ermahnung gelangt bin, lass mich auf diese Weise wissen; verkünde mir jenen Vollendeten“ – so lautet der Sinn. „Wer ein Opfer von einem wie mir essen soll, den ich zur Zeit des Opfers suchen und bedienen sollte, zeige mir einen solchen Empfänger der Gaben, wenn du selbst es nicht isst.“

488-90. අථස්ස භගවා පාකටෙන නයෙන තථාරූපං දක්ඛිණෙය්‍යං දස්සෙන්තො ‘‘සාරම්භා යස්සා’’ති ගාථාත්තයමාහ. තත්ථ සීමන්තානං විනෙතාරන්ති සීමාති මරියාදා සාධුජනවුත්ති, තස්සා අන්තා පරියොසානා අපරභාගාති කත්වා සීමන්තා වුච්චන්ති කිලෙසා, තෙසං විනෙතාරන්ති අත්ථො. සීමන්තාති බුද්ධවෙනෙය්‍යා සෙක්ඛා ච පුථුජ්ජනා ච, තෙසං විනෙතාරන්තිපි එකෙ. ජාතිමරණකොවිදන්ති ‘‘එවං ජාති එවං මරණ’’න්ති එත්ථ කුසලං. මොනෙය්‍යසම්පන්නන්ති පඤ්ඤාසම්පන්නං, කායමොනෙය්‍යාදිසම්පන්නං වා. භකුටිං විනයිත්වානාති යං එකච්චෙ දුබ්බුද්ධිනො යාචකං දිස්වා භකුටිං කරොන්ති, තං විනයිත්වා, පසන්නමුඛා හුත්වාති අත්ථො. පඤ්ජලිකාති පග්ගහිතඅඤ්ජලිනො හුත්වා.

488-90. Daraufhin sprach der Erhabene die drei Verse „In dem die Aggression erloschen ist“ und zeigte auf klare Weise, wer der Gaben würdig ist. Hierbei bedeutet „der die [Enden der] Grenzen beseitigt hat“ (sīmantānaṃ vinetāraṃ): Eine Grenze (sīmā) ist eine Schranke, das Verhalten guter Menschen. Wenn man ihr Ende, ihren Abschluss, als den Bereich jenseits der Grenze nimmt, so sind es die Befleckungen (kilesā), die als „die Enden der Grenzen“ bezeichnet werden; er ist derjenige, der sie beseitigt. Einige sagen auch: „Die ‚Enden der Grenzen‘ sind die Übenden (sekkhā) und Weltlinge (puthujjanā), die von einem Buddha zu führen sind; er ist ihr Führer.“ „Der in Geburt und Tod erfahren ist“ (jātimaraṇakovida): der darin erfahren ist, zu wissen: „So ist die Geburt, so ist der Tod.“ „Mit Seherschaft ausgestattet“ (moneyyasampanna): mit Weisheit ausgestattet, oder mit körperlicher Seherschaft und so weiter ausgestattet. „Nachdem er das Stirnrunzeln abgelegt hat“ (bhakuṭiṃ vinayitvānā): Einige unvernünftige Menschen machen ein finsteres Gesicht, wenn sie einen Bettler sehen; die Bedeutung ist: dies abzulegen und mit einem heiteren Gesichtsausdruck dazustehen. „Mit ehrerbietigem Gruß“ (pañjalikā): mit zum Gruß erhobenen, zusammengelegten Händen.

491. අථ බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං ථොමයමානො ‘‘බුද්ධො භව’’න්ති ගාථමාහ. තත්ථ ආයාගොති ආයජිතබ්බො, තතො තතො ආගම්ම වා යජිතබ්බමෙත්ථාතිපි ආයාගො, දෙය්‍යධම්මානං අධිට්ඨානභූතොති වුත්තං හොති[Pg.139]. සෙසමෙත්ථ ඉතො පුරිමගාථාසු ච යං න වණ්ණිතං, තං සක්කා අවණ්ණිතම්පි ජානිතුන්ති උත්තානත්ථත්තායෙව න වණ්ණිතං. ඉතො පරං පන කසිභාරද්වාජසුත්තෙ වුත්තනයමෙවාති.

491. Daraufhin sprach der Brahmane einen Vers, in dem er den Erhabenen pries: „Ein Buddha bist du“. Hierbei bedeutet „Empfänger des Opfers“ (āyāgo): das, dem ein Opfer dargebracht werden sollte, oder „nachdem man von hier und dort herbeigekommen ist, sollte hier geopfert werden“; gemeint ist einer, der die Grundlage für Gaben ist. Was das Übrige hier und in den vorhergehenden Versen betrifft, das nicht erklärt wurde: Es wurde übergangen, weil die Bedeutung klar ist und auch ohne Erklärung verstanden werden kann. Was folgt, ist in der Weise zu verstehen, wie es im Kommentar zum Kasibhāradvāja-Sutta dargelegt wurde.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය

In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zur Khuddaka-Sammlung,

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය පූරළාසසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

ist die Erklärung des Pūraḷāsa-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen.

5. මාඝසුත්තවණ්ණනා

5. Die Erklärung des Māgha-Sutta

එවං මෙ සුතන්ති මාඝසුත්තං. කා උප්පත්ති? අයමෙව යාස්ස නිදානෙ වුත්තා. අයඤ්හි මාඝො මාණවො දායකො අහොසි දානපති. තස්සෙතදහොසි – ‘‘සම්පත්තකපණද්ධිකාදීනං දානං දින්නං මහප්ඵලං හොති, උදාහු නොති සමණං ගොතමං එතමත්ථං පුච්ඡිස්සාමි, සමණො කිර ගොතමො අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං ජානාතී’’ති. සො භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා පුච්ඡි. භගවා චස්ස පුච්ඡානුරූපං බ්‍යාකාසි. තයිදං සඞ්ගීතිකාරානං බ්‍රාහ්මණස්ස භගවතොති තිණ්ණම්පි වචනං සමොධානෙත්වා ‘‘මාඝසුත්ත’’න්ති වුච්චති.

„So habe ich gehört“ bezieht sich auf die Lehrrede an Māgha (Māgha-Sutta). Was ist der Ursprung? Genau dieser, der in der Einleitung dazu dargelegt wird. Denn dieser Brahmanenschüler Māgha war ein Geber, ein Herr des Gebens. Ihm kam folgender Gedanke: „Ist eine Gabe, die an eingetroffene Bedürftige, Wanderer und andere gegeben wird, von großer Frucht oder nicht? Ich werde den Asketen Gotama über diese Angelegenheit befragen; man sagt ja, dass der Asket Gotama Vergangenheit, Zukunft und Gegenwart kennt.“ Er begab sich zum Erhabenen und fragte ihn. Und der Erhabene antwortete ihm entsprechend seinen Fragen. Indem man die Worte der Konzilsteilnehmer, des Brahmanen und des Erhabenen – also von allen dreien – zusammenfasste, wird dies als „Māgha-Sutta“ bezeichnet.

තත්ථ රාජගහෙති එවංනාමකෙ නගරෙ. තඤ්හි මන්ධාතුමහාගොවින්දාදීහි පරිග්ගහිතත්තා ‘‘රාජගහ’’න්ති වුච්චති. අඤ්ඤෙපෙත්ථ පකාරෙ වණ්ණයන්ති. කිං තෙහි, නාමමෙතං තස්ස නගරස්ස? තං පනෙතං බුද්ධකාලෙ ච චක්කවත්තිකාලෙ ච නගරං හොති, සෙසකාලෙ සුඤ්ඤං හොති යක්ඛපරිග්ගහිතං, තෙසං වසන්තවනං හුත්වා තිට්ඨති. එවං ගොචරගාමං දස්සෙත්වා නිවාසට්ඨානමාහ – ‘‘ගිජ්ඣකූටෙ පබ්බතෙ’’ති. සො ච ගිජ්ඣා තස්ස කූටෙසු වසිංසු, ගිජ්ඣසදිසානි වාස්ස කූටානි, තස්මා ‘‘ගිජ්ඣකූටො’’ති වුච්චතීති වෙදිතබ්බො.

Dabei bezieht sich „in Rājagaha“ auf die Stadt dieses Namens. Weil sie nämlich von [Königen wie] Mandhātu, Mahāgovinda und anderen beherrscht wurde, wird sie „Rājagaha“ genannt. Andere erklären den Namen hier auch auf andere Weise. Doch was tut das zur Sache? Dies ist einfach der Name dieser Stadt. Diese Stadt existiert als solche zur Zeit eines Buddha und zur Zeit eines Raddrehenden Königs; in der übrigen Zeit ist sie leer, von Yakkhas besetzt und dient ihnen als Frühlingswald. Nachdem so das Dorf für den Almosengang gezeigt wurde, wird nun der Wohnort gezeigt mit den Worten: „auf dem Berge Gijjhakūṭa“ (Geierberg). Man sollte wissen, dass dieser „Geierberg“ genannt wird, weil Geier auf seinen Gipfeln lebten oder weil seine Gipfel Geiern ähnelten.

අථ ඛො…පෙ… අවොචාති එත්ථ මාඝොති තස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස නාමං. මාණවොති අන්තෙවාසිවාසං අනතීතභාවෙන වුච්චති, ජාතියා පන මහල්ලකො. ‘‘පුබ්බාචිණ්ණවසෙනා’’ති එකෙ පිඞ්ගියො මාණවො විය. සො හි වීසවස්සසතිකොපි පුබ්බාචිණ්ණවසෙන ‘‘පිඞ්ගියො මාණවො’’ ත්වෙව සඞ්ඛං අගමාසි. සෙසං වුත්තනයමෙව.

„Da nun … [u.s.w.] … sprach“: Hierbei ist „Māgha“ der Name jenes Brahmanen. Er wird „Brahmanenschüler“ (māṇava) genannt, weil er das Stadium des Schülertums noch nicht überschritten hatte, obwohl er dem Alter nach bereits ein Erwachsener war. Einige sagen: „aufgrund früherer Gewohnheit“, wie beim Brahmanenschüler Piṅgiya; denn obwohl dieser einhundertzwanzig Jahre alt war, wurde er aufgrund früherer Gewohnheit als „der Brahmanenschüler Piṅgiya“ bezeichnet. Der Rest ist in der bereits dargelegten Weise zu verstehen.

අහඤ්හි[Pg.140], භො ගොතම…පෙ… පසවාමීති එත්ථ දායකො දානපතීති දායකො චෙව දානපති ච. යො හි අඤ්ඤස්ස සන්තකං තෙනාණත්තො දෙති, සොපි දායකො හොති, තස්මිං පන දානෙ ඉස්සරියාභාවතො න දානපති. අයං පන අත්තනො සන්තකංයෙව දෙති. තෙනාහ – ‘‘අහඤ්හි, භො ගොතම, දායකො දානපතී’’ති. අයමෙව හි එත්ථ අත්ථො, අඤ්ඤත්‍ර පන අන්තරන්තරා මච්ඡෙරෙන අභිභුය්‍යමානො දායකො අනභිභූතො දානපතීතිආදිනාපි නයෙන වත්තුං වට්ටති. වදඤ්ඤූති යාචකානං වචනං ජානාමි වුත්තමත්තෙයෙව ‘‘අයමිදමරහති අයමිද’’න්ති පුරිසවිසෙසාවධාරණෙන බහූපකාරභාවගහණෙන වා. යාචයොගොති යාචිතුං යුත්තො. යො හි යාචකෙ දිස්වාව භකුටිං කත්වා ඵරුසවචනාදීනි භණති, සො න යාචයොගො හොති. අහං පන න තාදිසොති දීපෙති. ධම්මෙනාති අදින්නාදානනිකතිවඤ්චනාදීනි වජ්ජෙත්වා භික්ඛාචරියාය, යාචනායාති අත්ථො. යාචනා හි බ්‍රාහ්මණානං භොගපරියෙසනෙ ධම්මො, යාචමානානඤ්ච නෙසං පරෙහි අනුග්ගහකාමෙහි දින්නා භොගා ධම්මලද්ධා නාම ධම්මාධිගතා ච හොන්ති, සො ච තථා පරියෙසිත්වා ලභි. තෙනාහ – ‘‘ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසාමි…පෙ… ධම්මාධිගතෙහී’’ති. භිය්‍යොපි දදාමීති තතො උත්තරිපි දදාමි, පමාණං නත්ථි, එත්ථ ලද්ධභොගප්පමාණෙන දදාමීති දස්සෙති.

„Ich nämlich, Herr Gotama … [u.s.w.] … bringe viel Verdienst hervor“: Hierbei bedeutet „Geber, ein Herr des Gebens“ (dāyako dānapatī), dass er sowohl ein Geber als auch ein Herr des Gebens ist. Denn wer das Eigentum eines anderen auf dessen Geheiß hin gibt, ist zwar auch ein Geber, aber da ihm bei dieser Gabe die Herrschaft darüber fehlt, ist er kein Herr des Gebens. Dieser [Māgha] jedoch gibt nur sein eigenes Eigentum. Darum sagt er: „Ich nämlich, Herr Gotama, bin ein Geber, ein Herr des Gebens.“ Denn dies ist hier die Bedeutung; andernorts könnte man diese Begriffe jedoch auch so erklären: „Wer zwischendurch von Geiz überwunden wird, ist ein Geber; wer nicht davon überwunden wird, ist ein Herr des Gebens.“ „Freigebig“ (vadaññū): Ich kenne das Wort der Bittsteller. Sobald es gesprochen wird, [erkenne ich] „dieser verdient dies, jener verdient das“, indem ich den Unterschied zwischen den Personen bestimme oder den Nutzen in Betracht ziehe. „Bereitwillig zu geben“ (yācayogo): geeignet, um etwas gebeten zu werden. Denn wer beim Anblick von Bittstellern die Stirn runzelt und harte Worte spricht, ist nicht bereitwillig zu geben. Er zeigt: „Ich aber bin nicht so.“ „Auf gerechte Weise“ (dhammena): indem er Diebstahl, Betrug, Täuschung und Ähnliches vermeidet, durch das Sammeln von Almosen, das heißt durch Betteln. Denn das Betteln ist für Brahmanen die gerechte Weise (dhamma), Reichtum zu erlangen. Und was ihnen, während sie betteln, von anderen, die ihnen helfen wollen, gegeben wird, nennt man gerecht erlangten und gerecht erworbenen Reichtum. Er ist jemand, der seinen Reichtum auf diese Weise erlangt hat. Darum sagt er: „Ich suche Reichtum auf gerechte Weise … [u.s.w.] … mit gerecht erworbenem [Reichtum].“ „Ich gebe noch mehr Menschen“ (bhiyyopi dadāmi): Ich gebe an noch mehr Menschen als das; es gibt keine Grenze. Er zeigt damit: „Ich gebe von dem hier erlangten Reichtum ohne jegliche Begrenzung.“

තග්ඝාති එකංසවචනෙ නිපාතො. එකංසෙනෙව හි සබ්බබුද්ධපච්චෙකබුද්ධසාවකෙහි පසත්ථං දානං අන්තමසො තිරච්ඡානගතානම්පි දීයමානං. වුත්තඤ්චෙතං ‘‘සබ්බත්ථ වණ්ණිතං දානං, න දානං ගරහිතං ක්වචී’’ති. තස්මා භගවාපි එකංසෙනෙව තං පසංසන්තො ආහ – ‘‘තග්ඝ ත්වං මාණව…පෙ… පසවසී’’ති. සෙසං උත්තානත්ථමෙව. එවං භගවතා ‘‘බහුං සො පුඤ්ඤං පසවතී’’ති වුත්තෙපි දක්ඛිණෙය්‍යතො දක්ඛිණාවිසුද්ධිං සොතුකාමො බ්‍රාහ්මණො උත්තරි භගවන්තං පුච්ඡි. තෙනාහු සඞ්ගීතිකාරා – ‘‘අථ ඛො මාඝො මාණවො භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසී’’ති. තං අත්ථතො වුත්තනයමෙව.

„Gewiss“ (taggha) ist eine Partikel im Sinne von „zweifellos“. Denn das Geben – selbst eine Gabe, die an Tiere gegeben wird – wird von allen Buddhas, Paccekabuddhas und Jüngern zweifellos gepriesen. Und es heißt: „Überall wird das Geben gepriesen, nirgends wird das Geben getadelt.“ Daher sagte auch der Erhabene, indem er das Geben pries: „Gewiss, Schüler, … [u.s.w.] … bringst du viel Verdienst hervor.“ Der Rest versteht sich von selbst. Als der Erhabene so sprach: „Er bringt viel Verdienst hervor“, fragte der Brahme den Erhabenen weiter, da er die Reinheit der Gabe durch einen des Opfers Würdigen (dakkhiṇeyya) kennenlernen wollte. Daher sagten die Konzilsteilnehmer: „Daraufhin wandte sich der Brahmanenschüler Māgha mit einer Strophe an den Erhabenen.“ Die Erklärung der Bedeutung wurde bereits dargelegt.

492. පුච්ඡාමහන්තිආදිගාථාසු පන වදඤ්ඤුන්ති වචනවිදුං, සබ්බාකාරෙන සත්තානං වුත්තවචනාධිප්පායඤ්ඤුන්ති වුත්තං හොති. සුජ්ඣෙති දක්ඛිණෙය්‍යවසෙන සුද්ධං මහප්ඵලං භවෙය්‍ය. යොජනා පනෙත්ථ – යො යාචයොගො දානපති [Pg.141] ගහට්ඨො පුඤ්ඤත්ථිකො හුත්වා පරෙසං අන්නපානං දදං යජති, න අග්ගිම්හි ආහුතිමත්තං පක්ඛිපන්තො, තඤ්ච ඛො පුඤ්ඤපෙක්ඛොව න පච්චුපකාරකල්‍යාණකිත්තිසද්දාදිඅපෙක්ඛො, තස්ස එවරූපස්ස යජමානස්ස හුතං කථං සුජ්ඣෙය්‍යාති?

492. In den Strophen, die mit „Ich frage“ beginnen, bedeutet „freigebig“ (vadaññū) jemanden, der Worte versteht; gemeint ist: „jemand, der in jeder Hinsicht die Absicht der von den Wesen gesprochenen Worte kennt“. „Wird gereinigt“ (sujjhe) bedeutet: durch jene, die des Opfers würdig sind, rein und von großer Frucht werden. Die Satzkonstruktion ist hierbei folgende: „Wenn ein zum Geben bereitwilliger Hausvater, ein Herr des Gebens, der nach Verdienst strebt, opfert, indem er anderen Speise und Trank gibt – nicht bloß indem er Opfergaben ins Feuer wirft –, und zwar auf Verdienst bedacht, nicht auf Gegenleistungen, einen guten Ruf und so weiter, wie wird dann das Opfer eines solchen Opfernden gereinigt?“

493. ආරාධයෙ දක්ඛිණෙය්‍යෙභි තාදීති තාදිසො යාචයොගො දක්ඛිණෙය්‍යෙහි ආරාධයෙ සම්පාදයෙ සොධයෙ, මහප්ඵලං තං හුතං කරෙය්‍ය, න අඤ්ඤථාති අත්ථො. ඉමිනාස්ස ‘‘කථං හුතං යජමානස්ස සුජ්ඣෙ’’ ඉච්චෙතං බ්‍යාකතං හොති.

493. „Ein Solcher erlangt Erfolg durch jene, die des Opfers würdig sind“ (ārādhaye dakkhiṇeyyebhi tādī): Ein solcher zum Geben Bereitwilliger kann durch jene, die des Opfers würdig sind, Erfolg erlangen, das Ziel erreichen, die Gabe reinigen und das Opfer sehr fruchtbringend machen, nicht anders – so lautet die Bedeutung. Hiermit wird seine Frage „Wie wird das Opfer des Opfernden gereinigt?“ beantwortet.

494. අක්ඛාහි මෙ භගවා දක්ඛිණෙය්‍යෙති එත්ථ යො යාචයොගො දදං පරෙසං යජති, තස්ස මෙ භගවා දක්ඛිණෙය්‍යෙ අක්ඛාහීති එවං යොජනා වෙදිතබ්බා.

494. „Verkünde mir, Erhabener, jene, die des Opfers würdig sind“: Hierbei ist die Konstruktion wie folgt zu verstehen: „Für mich, der ich zum Geben bereitwillig bin und opfere, indem ich anderen gebe, verkünde, o Erhabener, jene, die des Opfers würdig sind.“

495. අථස්ස භගවා නානප්පකාරෙහි නයෙහි දක්ඛිණෙය්‍යෙ පකාසෙන්තො ‘‘යෙ වෙ අසත්තා’’තිආදිකා ගාථායො අභාසි. තත්ථ අසත්තාති රාගාදිසඞ්ගවසෙන අලග්ගා. කෙවලිනොති පරිනිට්ඨිතකිච්චා. යතත්තාති ගුත්තචිත්තා.

495. Daraufhin sprach der Erhabene, indem er ihm auf vielfältige Weise jene aufzeigte, die des Opfers würdig sind, die Strophen, die mit „Die wahrlich Ungebundenen“ beginnen. Dabei bedeutet „ungebunden“ (asattā): nicht verhaftet durch die Fesseln von Gier und so weiter. „Vollkommen“ (kevalino): die ihre Aufgabe vollendet haben. „Selbstbeherrscht“ (yatattā): mit behütetem Geist.

496-7. දන්තා අනුත්තරෙන දමථෙන, විමුත්තා පඤ්ඤාචෙතොවිමුත්තීහි, අනීඝා ආයතිං වට්ටදුක්ඛාභාවෙන, නිරාසා සම්පති කිලෙසාභාවෙන. ඉමිස්සා පන ගාථාය දුතියගාථා භාවනානුභාවප්පකාසනනයෙන වුත්තාති වෙදිතබ්බා. ‘‘භාවනානුයොගමනුයුත්තස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො විහරතො කිඤ්චාපි න එවං ඉච්ඡා උප්පජ්ජෙය්‍ය ‘අහො වත මෙ අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුච්චෙය්‍යා’ති (අ. නි. 7.71), අථ ඛ්වාස්ස අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුච්චතී’’ති ඉදං චෙත්ථ සුත්තං සාධකං.

496-7. „Gezähmt“ (dantā): mit der unübertrefflichen Zähmung. „Befreit“ (vimuttā): durch die Befreiung durch Weisheit und des Geistes (paññā- und cetovimutti). „Kummerlos“ (anīghā): wegen der Abwesenheit künftigen Leidens im Daseinskreislauf. „Wunschlos“ (nirāsā): wegen der Abwesenheit gegenwärtiger Befleckungen. Es ist zu verstehen, dass die auf diese Strophe folgende zweite Strophe dargelegt wurde, um die Kraft der [geistigen] Entfaltung aufzuzeigen. Und diese Lehrrede dient hierbei als Beleg: „Wenn, ihr Mönche, ein Mönch in der Hingabe an die Entfaltung verweilt, mag in ihm auch nicht der Wunsch aufsteigen: ‚O dass doch mein Geist ohne Anhaften von den Trieben befreit würde!‘, so wird sein Geist dennoch ohne Anhaften von den Trieben befreit.“

498-502. රාගඤ්ච…පෙ… යෙසු න මායා…පෙ… න තණ්හාසු උපාතිපන්නාති කාමතණ්හාදීසු නාධිමුත්තා. විතරෙය්‍යාති විතරිත්වා. තණ්හාති රූපතණ්හාදිඡබ්බිධා. භවාභවායාති සස්සතාය වා උච්ඡෙදාය වා. අථ වා භවස්ස අභවාය භවාභවාය, පුනබ්භවාභිනිබ්බත්තියාති වුත්තං හොති. ඉධ වා හුරං වාති ඉදං පන ‘‘කුහිඤ්චි ලොකෙ’’ති ඉමස්ස විත්ථාරවචනං.

498-502. „Die Gier (haben sie aufgegeben)… [usw.] … in denen kein Trug ist… [usw.] … sind nicht den Begehrlichkeiten verfallen“ bedeutet, dass sie dem Sinnensbegehren und so weiter nicht hingegeben sind. „Sie mögen überschreiten“ (vitareyya) bedeutet: überschritten habend. „Begehren“ (taṇhā) ist das sechsfache Begehren, beginnend mit dem Begehren nach Formen usw. „Für Werden oder Nicht-Werden“ (bhavābhava) bedeutet: für ein ewiges Dasein oder für die Vernichtung. Oder alternativ bedeutet „bhavābhava“: für das Nicht-Werden des Werdens; damit ist das Nicht-Entstehen einer erneuten Existenz gemeint. „Hier oder jenseits“ (idha vā huraṃ vā) ist eine ausführliche Erläuterung für: „irgendwo in der Welt“ (kuhiñci loke).

504. යෙ [Pg.142] වීතරාගා…පෙ… සමිතාවිනොති සමිතවන්තො, කිලෙසවූපසමකාරිනොති අත්ථො. සමිතාවිතත්තා ච වීතරාගා අකොපා. ඉධ විප්පහායාති ඉධලොකෙ වත්තමානෙ ඛන්ධෙ විහාය, තතො පරං යෙසං ගමනං නත්ථීති වුත්තං හොති. ඉතො පරං ‘‘යෙ කාමෙ හිත්වා අගහා චරන්ති, සුසඤ්ඤතත්තා තසරංව උජ්ජු’’න්ති ඉමම්පි ගාථං කෙචි පඨන්ති.

504. „Die frei von Gier sind… [usw.] … die zur Ruhe Gekommenen“ (samitāvino) bedeutet: diejenigen, die gestillt haben; gemeint ist: diejenigen, die eine Beruhigung der Befleckungen bewirkt haben. Und weil sie zur Ruhe gekommen sind, sind sie frei von Gier und ohne Zorn. „Hier aufgegeben habend“ (idha vippahāya) bedeutet: die in dieser Welt bestehenden Daseinsgruppen (khandha) zurückgelassen habend, woraufhin es für sie kein Gehen mehr anderswohin gibt. Danach rezitieren einige auch diesen Vers: „Die die Sinnengenüsse aufgegeben haben und heimatlos umherziehen, vollkommen selbstbezähmt, gerade wie ein Webschiffchen.“

506-8. ජහිත්වාති හිත්වා. ‘‘ජහිත්වානා’’තිපි පාඨො, අයමෙවත්ථො. අත්තදීපාති අත්තනො ගුණෙ එව අත්තනො දීපං කත්වා විචරන්තා ඛීණාසවා වුච්චන්ති. යෙ හෙත්ථාති හකාරො නිපාතො පදපූරණමත්තෙ. අයං පනත්ථො – යෙ එත්ථ ඛන්ධායතනාදිසන්තානෙ යථා ඉදං ඛන්ධායතනාදි තථා ජානන්ති, යංසභාවං තංසභාවංයෙව සඤ්ජානන්ති අනිච්චාදිවසෙන ජානන්තා. අයමන්තිමා නත්ථි පුනබ්භවොති අයං නො අන්තිමා ජාති, ඉදානි නත්ථි පුනබ්භවොති එවඤ්ච යෙ ජානන්තීති.

506-8. „Aufgegeben habend“ (jahitvā) bedeutet: verlassen habend. Auch die Lesart „jahitvāna“ hat dieselbe Bedeutung. „Sich selbst eine Insel“ (attadīpā): Es wird von jenen Triebversiegten (khīṇāsava) gesprochen, die umherwandern, indem sie ihre eigenen edlen Eigenschaften zu ihrer eigenen Insel machen. „Die hier“ (ye hetha): Der Buchstabe „ha“ ist ein bloßes Füllwort (padapūraṇa). Dies ist jedoch die Bedeutung: Diejenigen, die hier im Kontinuum von Daseinsgruppen, Sinnesbereichen usw. diese Daseinsgruppen, Sinnesbereiche usw. genau so erkennen, wie sie sind; indem sie sie als unbeständig usw. erkennen, erkennen sie sie gemäß ihrer tatsächlichen Beschaffenheit. „Dies ist die letzte, es gibt kein erneutes Werden“ bedeutet: „Dies ist unsere letzte Geburt, jetzt gibt es kein erneutes Werden mehr“; und diejenigen, die dies so wissen.

509. යො වෙදගූති ඉදානි අත්තානං සන්ධාය භගවා ඉමං ගාථමාහ. තත්ථ සතිමාති ඡසතතවිහාරසතියා සමන්නාගතො. සම්බොධිපත්තොති සබ්බඤ්ඤුතං පත්තො. සරණං බහූනන්ති බහූනං දෙවමනුස්සානං භයවිහිංසනෙන සරණභූතො.

509. „Wer ein Veda-Meister ist“ (yo vedagū): Nun sprach der Erhabene diesen Vers in Bezug auf sich selbst. Darin bedeutet „achtsam“ (satimā): ausgestattet mit der Achtsamkeit der sechs beständigen Verweilzustände (cha satatavihāra). „Der zur Erleuchtung Gelangte“ (sambodhipatto) bedeutet: der zur Allwissenheit Gelangte. „Die Zuflucht vieler“ (saraṇaṃ bahūnaṃ) bedeutet: einer, der für viele Götter und Menschen eine Zuflucht ist, indem er ihre Furcht und Bedrängnis beseitigt.

510. එවං දක්ඛිණෙය්‍යෙ සුත්වා අත්තමනො බ්‍රාහ්මණො ආහ – ‘‘අද්ධා අමොඝා’’ති. තත්ථ ත්වඤ්හෙත්ථ ජානාසි යථා තථා ඉදන්ති ත්වඤ්හි එත්ථ ලොකෙ ඉදං සබ්බම්පි ඤෙය්‍යං යථා තථා ජානාසි යාථාවතො ජානාසි, යාදිසං තං තාදිසමෙව ජානාසීති වුත්තං හොති. තථා හි තෙ විදිතො එස ධම්මොති තථා හි තෙ එසා ධම්මධාතු සුප්පටිවිද්ධා, යස්සා සුප්පටිවිද්ධතා යං යං ඉච්ඡසි, තං තං ජානාසීති අධිප්පායො.

510. Als der Brahmane so von den der Gabe Würdigen hörte, war er erfreut und sagte: „Wahrlich, nicht vergeblich (waren meine Fragen).“ Darin bedeutet „Denn du weißt das hier, wie es in Wahrheit ist“: Denn du in dieser Welt weißt all dieses Erkennbare genau so, wie es ist; du weißt es gemäß seiner tatsächlichen Beschaffenheit; gemeint ist: du weißt es genau so, wie es beschaffen ist. „Denn so ist diese Lehre von dir verstanden worden“ bedeutet: Denn dieses Element der Lehre (dhammadhātu) ist von dir so wohl durchdrungen worden, dass du durch diese gute Durchdringung alles weißt, was auch immer du zu wissen wünschst. Das ist die Absicht.

511. එවං සො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං පසංසිත්වා දක්ඛිණෙය්‍යසම්පදාය යඤ්ඤසම්පදං ඤත්වා දායකසම්පදායපි තං ඡළඞ්ගපරිපූරං යඤ්ඤසම්පදං සොතුකාමො ‘‘යො යාචයොගො’’ති උත්තරිපඤ්හං පුච්ඡි. තත්‍රායං යොජනා – යො යාචයොගො දදං පරෙසං යජති, තස්ස අක්ඛාහි මෙ භගවා යඤ්ඤසම්පදන්ති.

511. Nachdem der Brahmane so den Erhabenen gepriesen und die Vortrefflichkeit des Opfers durch die Vortrefflichkeit der der Gabe Würdigen verstanden hatte, wünschte er auch die in sechs Faktoren vollkommene Vortrefflichkeit des Opfers durch die Vortrefflichkeit des Spenders zu hören, und so stellte er die weitere Frage: „Wer bereitwillig spendet...“ Hierbei ist die Verknüpfung wie folgt: „Verkünde mir, Erhabener, die Vortrefflichkeit des Opfers für jenen, der bereitwillig spendet, gibt und anderen opfert.“

512. අථස්ස [Pg.143] භගවා ද්වීහි ගාථාහි අක්ඛාසි. තත්ථායං අත්ථයොජනා – යජස්සු මාඝ, යජමානො ච සබ්බත්ථ විප්පසාදෙහි චිත්තං, තීසුපි කාලෙසු චිත්තං පසාදෙහි. එවං තෙ යායං –

512. Da erklärte es ihm der Erhabene mit zwei Versen. Darin ist die Bedeutungskonstruktion wie folgt: „Opfere, Māgha, und mache beim Opfern deinen Geist in jeder Hinsicht rein (vippasādehi),“ mache den Geist zu allen drei Zeiten heiter und rein. Auf diese Weise ist für dich jene...

‘‘පුබ්බෙව දානා සුමනො, දදං චිත්තං පසාදයෙ;

දත්වා අත්තමනො හොති, එසා යඤ්ඤස්ස සම්පදා’’ති. (අ. නි. 6.37;

පෙ. ව. 305) –

„Schon vor dem Geben ist man frohgesinnt, beim Geben klärt man den Geist; nach dem Geben ist man hocherfreut – dies ist die Vortrefflichkeit des Opfers.“

යඤ්ඤසම්පදා වුත්තා, තාය සම්පන්නො යඤ්ඤො භවිස්සති. තත්ථ සියා ‘‘කථං චිත්තං පසාදෙතබ්බ’’න්ති? දොසප්පහානෙන. කථං දොසප්පහානං හොති? යඤ්ඤාරම්මණතාය. අයඤ්හි ආරම්මණං යජමානස්ස යඤ්ඤො එත්ථ පතිට්ඨාය ජහාති දොසං, අයඤ්හි සත්තෙසු මෙත්තාපුබ්බඞ්ගමෙන සම්මාදිට්ඨිපදීපවිහතමොහන්ධකාරෙන චිත්තෙන යජමානස්ස දෙය්‍යධම්මසඞ්ඛාතො යඤ්ඤො ආරම්මණං හොති, සො එත්ථ යඤ්ඤෙ ආරම්මණවසෙන පවත්තියා පතිට්ඨාය දෙය්‍යධම්මපච්චයං ලොභං, පටිග්ගාහකපච්චයං කොධං, තදුභයනිදානං මොහන්ති එවං තිවිධම්පි ජහාති දොසං. සො එවං භොගෙසු වීතරාගො, සත්තෙසු ච පවිනෙය්‍ය දොසං තප්පහානෙනෙව පහීනපඤ්චනීවරණො අනුක්කමෙන උපචාරප්පනාභෙදං අපරිමාණසත්තඵරණෙන එකසත්තෙ වා අනවසෙසඵරණෙන අප්පමාණං මෙත්තං චිත්තං භාවෙන්තො පුන භාවනාවෙපුල්ලත්ථං, රත්තින්දිවං සතතං සබ්බඉරියාපථෙසු අප්පමත්තො හුත්වා තමෙව මෙත්තජ්ඣානසඞ්ඛාතං සබ්බා දිසා ඵරතෙ අප්පමඤ්ඤන්ති.

So wird die Vortrefflichkeit des Opfers dargelegt; das mit ihr ausgestattete Opfer wird vollkommen sein. Hierbei könnte man fragen: „Wie soll der Geist rein und heiter gemacht werden?“ Durch das Aufgeben von Fehlern (dosa). Wie geschieht das Aufgeben von Fehlern? Indem das Opfer als Objekt (ārammaṇa) dient. Für den Opfernden ist nämlich das Opfer – bestehend aus den Gabe-Objekten (deyyadhamma) – das Objekt, dargebracht mit einem Geist, dem liebevolle Güte (mettā) gegenüber den Wesen vorangeht und in dem das Dunkel der Verblendung durch das Licht der rechten Anschauung vertrieben ist. Indem er sich hier auf das Opfer stützt, das ihm als Objekt dient, gibt er so die dreifachen Fehler auf: die Gier in Bezug auf das Gabe-Objekt, den Ärger in Bezug auf den Empfänger der Gabe und die auf beiden beruhende Verblendung. Wer so frei von Gier nach Besitztümern ist und den Hass gegenüber den Wesen vertrieben hat, hat durch dieses Aufgeben auch die fünf Hindernisse abgelegt. Indem er stufenweise die Annäherungs- und die Vollsammlung (upacāra-appanā) entwickelt, indem er unermesslich viele Wesen durchdringt, oder ein einzelnes Wesen restlos durchdringt, entfaltet er einen unermesslichen Geist der liebevollen Güte. Um diese Entfaltung weiter zu mehren, verweilt er Tag und Nacht, beständig in allen Körperhaltungen achtsam, und durchdringt alle Himmelsrichtungen unermesslich mit eben jenem als Mettā-Jhāna bekannten Zustand der Unermesslichkeit (appamaññā).

514. අථ බ්‍රාහ්මණො තං මෙත්තං ‘‘බ්‍රහ්මලොකමග්ගො අය’’න්ති අජානන්තො කෙවලං අත්තනො විසයාතීතං මෙත්තාභාවනං සුත්වා සුට්ඨුතරං සඤ්ජාතසබ්බඤ්ඤුසම්භාවනො භගවති අත්තනා බ්‍රහ්මලොකාධිමුත්තත්තා බ්‍රහ්මලොකූපපත්තිමෙව ච සුද්ධිං මුත්තිඤ්ච මඤ්ඤමානො බ්‍රහ්මලොකමග්ගං පුච්ඡන්තො ‘‘කො සුජ්ඣතී’’ති ගාථමාහ. තත්‍ර ච බ්‍රහ්මලොකගාමිං පුඤ්ඤං කරොන්තං සන්ධායාහ – ‘‘කො සුජ්ඣති මුච්චතී’’ති, අකරොන්තං සන්ධාය ‘‘බජ්ඣතී චා’’ති. කෙනත්තනාති කෙන කාරණෙන. සක්ඛි බ්‍රහ්මජ්ජදිට්ඨොති බ්‍රහ්මා අජ්ජ සක්ඛි දිට්ඨො. සච්චන්ති භගවතො බ්‍රහ්මසමත්තං ආරබ්භ අච්චාදරෙන සපථං කරොති. කථං උපපජ්ජතීති අච්චාදරෙනෙව පුනපි පුච්ඡති. ජුතිමාති භගවන්තං ආලපති.

514. Da der Brahmane nicht wusste, dass diese liebevolle Güte der Weg zur Brahma-Welt ist, und er von der Entfaltung der liebevollen Güte hörte, die ganz außerhalb seines eigenen Bereichs lag, empfand er noch größere Hochachtung vor dem Erhabenen als einem Allwissenden. Da er selbst auf die Brahma-Welt ausgerichtet war und die Wiedergeburt in der Brahma-Welt für Reinheit und Befreiung hielt, stellte er, nach dem Weg zur Brahma-Welt fragend, den Vers: „Wer wird gereinigt?“ auf. Darin fragt er in Bezug auf jemanden, der Verdienst bewirkt, das zur Brahma-Welt führt: „Wer wird gereinigt und befreit?“, und in Bezug auf jemanden, der dies nicht tut: „Und wer ist gebunden?“ „Durch was für ein Selbst“ (kenattanā) bedeutet: durch welche Ursache. „Brahma ist mir heute leibhaftig erschienen (sakkhi diṭṭho)“ bedeutet: Brahma wurde heute leibhaftig gesehen. „In Wahrheit“ (saccaṃ): In Bezug auf die Ähnlichkeit des Erhabenen mit Brahma legt er mit größter Ehrfurcht einen Schwur ab. „Wie wird man wiedergeboren?“ (kathaṃ upapajjati): Mit ebensolcher Ehrfurcht fragt er noch einmal. „O Strahlender“ (jutimā): Er spricht den Erhabenen an.

තත්ථ [Pg.144] යස්මා යො භික්ඛු මෙත්තාය තිකචතුක්කජ්ඣානං උප්පාදෙත්වා තමෙව පාදකං කත්වා විපස්සන්තො අරහත්තං පාපුණාති, සො සුජ්ඣති මුච්චති ච, තථාරූපො ච බ්‍රහ්මලොකං න ගච්ඡති. යො පන මෙත්තාය තිකචතුක්කජ්ඣානං උප්පාදෙත්වා ‘‘සන්තා එසා සමාපත්තී’’තිආදිනා නයෙන තං අස්සාදෙති, සො බජ්ඣති. අපරිහීනජ්ඣානො ච තෙනෙව ඣානෙන බ්‍රහ්මලොකං ගච්ඡති, තස්මා භගවා යො සුජ්ඣති මුච්චති ච, තස්ස බ්‍රහ්මලොකගමනං අනනුජානන්තො අනාමසිත්වාව තං පුග්ගලං යො බජ්ඣති. තස්ස තෙන ඣානෙන බ්‍රහ්මලොකගමනං දස්සෙන්තො බ්‍රාහ්මණස්ස සප්පායෙන නයෙන ‘‘යො යජතී’’ති ඉමං ගාථමාහ.

Darin ist es so: Wenn ein Bhikkhu durch liebevolle Güte das dritte oder vierte Jhāna erzeugt, dies als Grundlage nimmt, Einsicht (vipassanā) entfaltet und die Arahatschaft erlangt, wird er gereinigt und befreit; ein solcher geht nicht in die Brahma-Welt. Wer aber durch liebevolle Güte das dritte oder vierte Jhāna erzeugt und dieses auf diese Weise genießt: „Friedvoll ist diese Erreichung“, der ist gebunden. Und wer das Jhāna nicht verloren hat, geht durch ebendieses Jhāna in die Brahma-Welt. Da der Erhabene also für jemanden, der gereinigt und befreit ist, das Gehen in die Brahma-Welt nicht gutheißt, erwähnte er diese Person nicht, sondern jene, die gebunden ist. Um für diesen das Gehen in die Brahma-Welt durch jenes Jhāna auf eine für den Brahmanen angemessene Weise aufzuzeigen, sprach er diesen Vers: „Wer opfert...“

515. තත්ථ තිවිධන්ති තිකාලප්පසාදං සන්ධායාහ. තෙන දායකතො අඞ්ගත්තයං දස්සෙති. ආරාධයෙ දක්ඛිණෙය්‍යෙභි තාදීති තඤ්ච සො තාදිසො තිවිධසම්පත්තිසාධකො පුග්ගලො තිවිධං යඤ්ඤසම්පදං දක්ඛිණෙය්‍යෙහි ඛීණාසවෙහි සාධෙය්‍ය සම්පාදෙය්‍ය. ඉමිනා පටිග්ගාහකතො අඞ්ගත්තයං දස්සෙති. එවං යජිත්වා සම්මා යාචයොගොති එවං මෙත්තජ්ඣානපදට්ඨානභාවෙන ඡළඞ්ගසමන්නාගතං යඤ්ඤං සම්මා යජිත්වා සො යාචයොගො තෙන ඡළඞ්ගයඤ්ඤූපනිස්සයෙන මෙත්තජ්ඣානෙන උපපජ්ජති බ්‍රහ්මලොකන්ති බ්‍රූමීති බ්‍රාහ්මණං සමුස්සාහෙන්තො දෙසනං සමාපෙසි. සෙසං සබ්බගාථාසු උත්තානත්ථමෙව. ඉතො පරඤ්ච පුබ්බෙ වුත්තනයමෙවාති.

515. Hier wird 'dreifach' in Bezug auf die Heiterkeit des Geistes während der drei Zeiträume gesagt. Damit zeigt er die drei Faktoren vonseiten des Spenders. 'Er sollte es mit den der Gaben Würdigen vollbringen, ein solcher': Eine solche Person, die diese dreifache Vollkommenheit bewirkt, sollte diese dreifach vollkommene Opfergabe durch die der Gaben Würdigen, die Triebversiegten, vollbringen und vollenden. Damit zeigt er die drei Faktoren vonseiten der Empfänger. 'Wer so geopfert hat, recht dem Geben geweiht': Wer so, auf der Grundlage der Vertiefung der liebenden Güte (Mettā-Jhāna), das mit sechs Faktoren ausgestattete Opfer recht dargebracht hat, dieser dem Geben Geweihte wird – so sage ich – durch jenes auf der Grundlage des sechsfachen Opfers beruhende Mettā-Jhāna in der Brahma-Welt wiedergeboren. Indem er den Brahmanen so ermutigte, schloss er die Lehrverkündigung ab. Der Rest ist in allen Versen von offensichtlicher Bedeutung. Und was danach folgt, ist in genau derselben Weise zu verstehen, wie zuvor dargelegt.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය

In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zur kurzen Sammlung (Khuddaka-Aṭṭhakathā),

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය මාඝසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

ist die Erklärung des Māgha-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen.

6. සභියසුත්තවණ්ණනා

6. Die Erklärung des Sabhiya-Sutta

එවං මෙ සුතන්ති සභියසුත්තං. කා උප්පත්ති? අයමෙව යාස්ස නිදානෙ වුත්තා. අත්ථවණ්ණනාක්කමෙපි චස්ස පුබ්බසදිසං පුබ්බෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං. යං පන අපුබ්බං, තං උත්තානත්ථානි පදානි පරිහරන්තා වණ්ණයිස්සාම. වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙති වෙළුවනන්ති තස්ස උය්‍යානස්ස නාමං. තං කිර වෙළූහි ච පරික්ඛිත්තං අහොසි අට්ඨාරසහත්ථෙන ච පාකාරෙන, ගොපුරද්වාරට්ටාලකයුත්තං [Pg.145] නීලොභාසං මනොරමං, තෙන ‘‘වෙළුවන’’න්ති වුච්චති. කලන්දකානඤ්චෙත්ථ නිවාපං අදංසු, තෙන ‘‘කලන්දකනිවාපො’’ති වුච්චති. කලන්දකා නාම කාළකා වුච්චන්ති. පුබ්බෙ කිර අඤ්ඤතරො රාජා තත්ථ උය්‍යානකීළනත්ථං ආගතො සුරාමදෙන මත්තො දිවාසෙය්‍යං සුපි. පරිජනොපිස්ස ‘‘සුත්තො රාජා’’ති පුප්ඵඵලාදීහි පලොභියමානො ඉතො චිතො ච පක්කාමි. අථ සුරාගන්ධෙන අඤ්ඤතරස්මා සුසිරරුක්ඛා කණ්හසප්පො නික්ඛමිත්වා රඤ්ඤො අභිමුඛො ආගච්ඡති. තං දිස්වා රුක්ඛදෙවතා ‘‘රඤ්ඤො ජීවිතං දස්සාමී’’ති කාළකවෙසෙන ආගන්ත්වා කණ්ණමූලෙ සද්දමකාසි. රාජා පටිබුජ්ඣි, කණ්හසප්පො නිවත්තො. සො තං දිස්වා ‘‘ඉමාය මම කාළකාය ජීවිතං දින්න’’න්ති කාළකානං තත්ථ නිවාපං පට්ඨපෙසි, අභයඝොසනඤ්ච ඝොසාපෙසි. තස්මා තං තතො පභුති ‘‘කලන්දකනිවාපො’’ති සඞ්ඛං ගතං.

'So habe ich gehört' ist das Sabhiya-Sutta. Was ist sein Ursprung? Eben jener, der in dessen Einleitung geschildert wird. Auch in der fortlaufenden Erklärung der Bedeutung ist alles, was dem zuvor Erklärten gleicht, in genau derselben Weise zu verstehen, wie es zuvor dargelegt wurde. Was jedoch neu ist, das wollen wir erklären, indem wir jene Wörter auslassen, deren Bedeutung ohnehin klar ist. 'Im Bambushain, an der Fütterungsstelle der Eichhörnchen': 'Bambushain' ist der Name jener Parkanlage. Es heißt, dieser war von Bambus sowie von einer achtzehn Ellen hohen Mauer umgeben, besaß ein Torhaus mit Wachtürmen, schimmerte in lieblichem Grün und war wunderschön; daher wird er 'Bambushain' genannt. Und man gab dort den Eichhörnchen Futter, weshalb er 'Fütterungsstelle der Eichhörnchen' genannt wird. Unter 'kalandakā' versteht man Eichhörnchen. In der Vergangenheit kam, so wird berichtet, ein gewisser König dorthin, um sich im Park zu vergnügen, betrank sich mit Wein und hielt einen Mittagsschlaf. Sein Gefolge dachte: 'Der König schläft', und zerstreute sich, angelockt von Blumen, Früchten und Ähnlichem, in alle Richtungen. Da kroch eine schwarze Kobra, angelockt vom Geruch des Alkohols, aus einer Baumhöhle hervor und bewegte sich direkt auf den König zu. Als eine Baumgottheit dies sah, dachte sie: 'Ich will dem König das Leben retten', kam in Gestalt eines Eichhörnchens herbei und machte direkt an seinem Ohr ein Geräusch. Der König erwachte, und die schwarze Kobra zog sich zurück. Als er dies sah, dachte er: 'Dieses Eichhörnchen hat mir das Leben geschenkt', und er richtete dort eine Fütterungsstelle für die Eichhörnchen ein und ließ die Gewährung von Schutz verkünden. Deshalb ist dieser Ort seit jener Zeit als 'Fütterungsstelle der Eichhörnchen' bekannt.

සභියස්ස පරිබ්බාජකස්සාති සභියොති තස්ස නාමං, පරිබ්බාජකොති බාහිර පබ්බජ්ජං උපාදාය වුච්චති. පුරාණසාලොහිතාය දෙවතායාති න මාතා න පිතා, අපිච ඛො පනස්ස මාතා විය පිතා විය ච හිතජ්ඣාසයත්තා සො දෙවපුත්තො ‘‘පුරාණසාලොහිතා දෙවතා’’ති වුත්තො. පරිනිබ්බුතෙ කිර කස්සපෙ භගවති පතිට්ඨිතෙ සුවණ්ණචෙතියෙ තයො කුලපුත්තා සම්මුඛසාවකානං සන්තිකෙ පබ්බජිත්වා චරියානුරූපානි කම්මට්ඨානානි ගහෙත්වා පච්චන්තජනපදං ගන්ත්වා අරඤ්ඤායතනෙ සමණධම්මං කරොන්ති, අන්තරන්තරා ච චෙතියවන්දනත්ථාය ධම්මස්සවනත්ථාය ච නගරං ගච්ඡන්ති. අපරෙන ච සමයෙන තාවතකම්පි අරඤ්ඤෙ විප්පවාසං අරොචයමානා තත්ථෙව අප්පමත්තා විහරිංසු, එවං විහරන්තාපි න ච කිඤ්චි විසෙසං අධිගමිංසු. තතො නෙසං අහොසි – ‘‘මයං පිණ්ඩාය ගච්ඡන්තා ජීවිතෙ සාපෙක්ඛා හොම, ජීවිතෙ සාපෙක්ඛෙන ච න සක්කා ලොකුත්තරධම්මො අධිගන්තුං, පුථුජ්ජනකාලකිරියාපි දුක්ඛා, හන්ද මයං නිස්සෙණිං බන්ධිත්වා පබ්බතං අභිරුය්හ කායෙ ච ජීවිතෙ ච අනපෙක්ඛා සමණධම්මං කරොමා’’ති. තෙ තථා අකංසු.

'Dem Wanderer Sabhiya': 'Sabhiya' war sein Name; 'Wanderer' wird er in Bezug auf seine Hauslosigkeit außerhalb der Lehre des Buddha genannt. 'Von einer Gottheit, die ehemals eine Blutsverwandte war': Dies was weder seine Mutter noch sein Vater, sondern jener Göttersohn wird als 'Gottheit, die ehemals eine Blutsverwandte war' bezeichnet, weil er ihm, wie eine Mutter und ein Vater, wohlgesinnt war. Es heißt, dass nach dem endgültigen Verlöschen des Erhabenen Kassapa und nach der Errichtung des goldenen Cetiya drei Söhne edler Herkunft im Beisein von dessen direkten Jüngern das Hauslosenleben antraten. Sie nahmen ihrem Charakter entsprechende Meditationsobjekte an, begaben sich in eine Grenzregion und übten die Pflichten eines Asketen in einer Waldeinsiedelei aus. Von Zeit zu Zeit gingen sie in die Stadt, um das Cetiya zu verehren und das Dhamma zu hören. Zu einer späteren Zeit wollten sie sich selbst für kurze Zeit nicht mehr aus dem Wald entfernen und verweilten ebendort achtsam; doch obwohl sie so lebten, erlangten sie keinerlei überweltliche Errungenschaft. Da dachten sie: 'Wenn wir auf Almosengang gehen, hängen wir an unserem Leben, und für jemanden, der an seinem Leben hängt, ist es unmöglich, den überweltlichen Zustand zu verwirklichen. Auch das Sterben als gewöhnlicher Weltling ist schmerzvoll. Wohlan, lasst uns eine Leiter bauen, auf einen Berg steigen und, ohne Rücksicht auf Körper und Leben, die Pflichten eines Asketen ausüben.' Dies taten sie.

අථ නෙසං මහාථෙරො උපනිස්සයසම්පන්නත්තා තදහෙව ඡළභිඤ්ඤාපරිවාරං අරහත්තං සච්ඡාකාසි. සො ඉද්ධියා හිමවන්තං ගන්ත්වා අනොතත්තෙ මුඛං ධොවිත්වා උත්තරකුරූසු පිණ්ඩාය චරිත්වා කතභත්තකිච්චො පුන අඤ්ඤම්පි පදෙසං ගන්ත්වා පත්තං පූරෙත්වා අනොතත්තඋදකඤ්ච නාගලතාදන්තපොණඤ්ච ගහෙත්වා [Pg.146] තෙසං සන්තිකං ආගන්ත්වා ආහ – ‘‘පස්සථාවුසො මමානුභාවං, අයං උත්තරකුරුතො පිණ්ඩපාතො, ඉදං හිමවන්තතො උදකදන්තපොණං ආභතං, ඉමං භුඤ්ජිත්වා සමණධම්මං කරොථ, එවාහං තුම්හෙ සදා උපට්ඨහිස්සාමී’’ති. තෙ තං සුත්වා ආහංසු – ‘‘තුම්හෙ, භන්තෙ, කතකිච්චා, තුම්හෙහි සහ සල්ලාපමත්තම්පි අම්හාකං පපඤ්චො, මා දානි තුම්හෙ පුන අම්හාකං සන්තිකං ආගමිත්ථා’’ති. සො කෙනචි පරියායෙන තෙ සම්පටිච්ඡාපෙතුං අසක්කොන්තො පක්කාමි.

Da verwirklichte der Älteste unter ihnen, da er über die entsprechenden unterstützenden Bedingungen verfügte, noch am selben Tag die Arahantschaft samt den sechs höheren Geisteskräften. Er begab sich mittels seiner übernatürlichen Kräfte in den Himalaja, wusch sein Gesicht im Anotatta-See, sammelte Almosen im Lande Uttarakuru und begab sich nach Beendigung seines Mahls in eine andere Gegend, füllte seine Almosenschale, nahm Wasser aus dem Anotatta-See sowie ein Zahnputzholz aus einer Nāga-Schlingpflanze mit, kehrte zu seinen Gefährten zurück und sprach: 'Seht, ihr Freunde, meine Geistesmacht! Dies ist Almosenspeise aus Uttarakuru, dies ist Wasser und ein Zahnputzholz, das aus dem Himalaja mitgebracht wurde. Esst diese Speise und übt eure asketischen Pflichten aus. Auf diese Weise werde ich euch stets dienen.' Als sie dies hörten, sprachen sie: 'Ihr, Ehrwürdiger, habt euer Werk getan. Selbst das bloße Gespräch mit euch ist für uns ein Hindernis. Kommt nun nicht wieder zu uns zurück.' Da er sie auf keine Weise dazu bewegen konnte, sein Angebot anzunehmen, ging er davon.

තතො තෙසං එකො ද්වීහතීහච්චයෙන පඤ්චාභිඤ්ඤො අනාගාමී අහොසි. සොපි තථෙව අකාසි, ඉතරෙන ච පටික්ඛිත්තො තථෙව අගමාසි. සො තං පටික්ඛිපිත්වා වායමන්තො පබ්බතං ආරුහනදිවසතො සත්තමෙ දිවසෙ කිඤ්චි විසෙසං අනධිගන්ත්වාව කාලකතො දෙවලොකෙ නිබ්බත්ති. ඛීණාසවත්ථෙරොපි තං දිවසමෙව පරිනිබ්බායි, අනාගාමී සුද්ධාවාසෙසු උප්පජ්ජි. දෙවපුත්තො ඡසු කාමාවචරදෙවලොකෙසු අනුලොමපටිලොමෙන දිබ්බසම්පත්තිං අනුභවිත්වා අම්හාකං භගවතො කාලෙ දෙවලොකා චවිත්වා අඤ්ඤතරිස්සා පරිබ්බාජිකාය කුච්ඡිම්හි පටිසන්ධිං අග්ගහෙසි. සා කිර අඤ්ඤතරස්ස ඛත්තියස්ස ධීතා, තං මාතාපිතරො ‘‘අම්හාකං ධීතා සමයන්තරං ජානාතූ’’ති එකස්ස පරිබ්බාජකස්ස නිය්‍යාතෙසුං. තස්සෙකො අන්තෙවාසිකො පරිබ්බාජකො තාය සද්ධිං විප්පටිපජ්ජි. සා තෙන ගබ්භං ගණ්හි. තං ගබ්භිනිං දිස්වා පරිබ්බාජිකා නික්කඩ්ඪිංසු. සා අඤ්ඤත්ථ ගච්ඡන්තී අන්තරාමග්ගෙ සභායං විජායි, තෙනස්ස ‘‘සභියො’’ත්වෙව නාමං අකාසි. සොපි සභියො වඩ්ඪිත්වා පරිබ්බාජකපබ්බජ්ජං පබ්බජිත්වා නානාසත්ථානි උග්ගහෙත්වා මහාවාදී හුත්වා වාදක්ඛිත්තතාය සකලජම්බුදීපෙ විචරන්තො අත්තනො සදිසං වාදිං අදිස්වා නගරද්වාරෙ අස්සමං කාරාපෙත්වා ඛත්තියකුමාරාදයො සිප්පං සික්ඛාපෙන්තො තත්ථ වසති.

Danach, nach Ablauf von zwei oder drei Tagen, wurde ein anderer aus der Gruppe ein Nichtwiederkehrer, der die fünf höheren Geisteskräfte besaß. Auch er tat dasselbe, und als er vom anderen abgewiesen wurde, ging er ebenso fort. Jener, der das Angebot zurückgewiesen hatte, bemühte sich weiter, verstarb jedoch am siebten Tag, nachdem sie den Berg bestiegen hatten, ohne irgendeine besondere Errungenschaft erlangt zu haben, und wurde in der Götterwelt wiedergeboren. Auch der ältere Mönch, der die Versiegung der Triebe erlangt hatte, ging an ebendiesem Tag völlig ins Nibbāna ein, und der Nichtwiederkehrer wurde in den Reinen Gefilden wiedergeboren. Der Göttersohn genoss die himmlische Herrlichkeit in den sechs Götterwelten des Sinnbereichs, indem er in ihnen auf- und abstieg, und zur Zeit unseres Erhabenen schied er aus der Götterwelt und nahm Wiedergeburt im Schoß einer bestimmten Wanderphilosophin. Diese war, wie man sagt, die Tochter eines Kṣatriya; ihre Eltern hatten sie einem Wanderphilosophen übergeben mit der Absicht: 'Unsere Tochter soll die verschiedenen philosophischen Systeme kennenlernen.' Ein Schüler dieses Wanderphilosophen verging sich an ihr, und sie wurde von ihm schwanger. Als die Wanderphilosophinnen sahen, dass sie schwanger war, stießen sie sie aus. Während sie an einen anderen Ort zog, gebar sie unterwegs in einer Versammlungshalle; darum gab sie ihm den Namen 'Sabhiya'. Als auch Sabhiya herangewachsen war, trat er in den Stand der Wanderphilosophen ein, erlernte verschiedene Lehrwerke, wurde ein bedeutender Debattierer und reiste durch ganz Jambudīpa, um andere Lehren zu widerlegen. Da er keinen ihm ebenbürtigen Debattierer fand, ließ er am Stadttor eine Einsiedelei errichten und wohnte dort, wobei er Kṣatriya-Söhne und andere in seiner Kunst unterrichtete.

අථ භගවා පවත්තිතවරධම්මචක්කො අනුපුබ්බෙන රාජගහං ආගන්ත්වා වෙළුවනෙ විහරති කලන්දකනිවාපෙ. සභියො පන බුද්ධුප්පාදං න ජානාති. අථ සො සුද්ධාවාසබ්‍රහ්මා සමාපත්තිතො වුට්ඨාය ‘‘ඉමාහං විසෙසං කස්සානුභාවෙන පත්තො’’ති ආවජ්ජෙන්තො කස්සපස්ස භගවතො සාසනෙ සමණධම්මකිරියං තෙ ච සහායෙ අනුස්සරිත්වා ‘‘තෙසු එකො [Pg.147] පරිනිබ්බුතො, එකො ඉදානි කත්ථා’’ති ආවජ්ජෙන්තො ‘‘දෙවලොකා චවිත්වා ජම්බුදීපෙ උප්පන්නො බුද්ධුප්පාදම්පි න ජානාතී’’ති ඤත්වා ‘‘හන්ද නං බුද්ධුපසෙවනාය නියොජෙමී’’ති වීසති පඤ්හෙ අභිසඞ්ඛරිත්වා රත්තිභාගෙ තස්ස අස්සමමාගම්ම ආකාසෙ ඨත්වා ‘‘සභිය, සභියා’’ති පක්කොසි. සො නිද්දායමානො තික්ඛත්තුං තං සද්දං සුත්වා නික්ඛම්ම ඔභාසං දිස්වා පඤ්ජලිකො අට්ඨාසි. තතො තං බ්‍රහ්මා ආහ – ‘‘අහං සභිය තවත්ථාය වීසති පඤ්හෙ ආහරිං, තෙ ත්වං උග්ගණ්හ. යො ච තෙ සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා ඉමෙ පඤ්හෙ පුට්ඨො බ්‍යාකරොති, තස්ස සන්තිකෙ බ්‍රහ්මචරියං චරෙය්‍යාසී’’ති. ඉමං දෙවපුත්තං සන්ධායෙතං වුත්තං ‘‘පුරාණසාලොහිතාය දෙවතාය පඤ්හා උද්දිට්ඨා හොන්තී’’ති. උද්දිට්ඨාති උද්දෙසමත්තෙනෙව වුත්තා, න විභඞ්ගෙන.

Inzwischen hatte der Erhabene das vortreffliche Rad der Lehre in Bewegung gesetzt und kam allmählich nach Rājagaha, wo er im Bambuswald, dem Fütterungsort der Eichhörnchen, verwelte. Sabhiya jedoch wusste nichts vom Erscheinen eines Buddhas. Da erhob sich jener Brahmā aus den Reinen Gefilden aus einer geistigen Errungenschaft und dachte nach: 'Durch wessen Kraft habe ich diese besondere Errungenschaft erlangt?' Er erinnerte sich an die Ausübung der mönchischen Pflichten unter der Lehre des Erhabenen Kassapa und dachte an seine damaligen Gefährten. Er überlegte: 'Einer von ihnen ist völlig erloschen; wo ist der andere jetzt?' Er erkannte: 'Er ist aus der Götterwelt geschieden und in Jambudīpa wiedergeboren worden, doch er weiß nicht einmal vom Erscheinen eines Buddhas. Wohlan, ich will ihn dazu anregen, dem Buddha zu dienen.' So verfasste er zwanzig Fragen, kam zur Nachtzeit zu Sabhiyas Einsiedelei, stellte sich in die Luft und rief: 'Sabhiya, Sabhiya!' Sabhiya, der schlief, hörte diese Stimme dreimal, trat heraus, sah den Lichtglanz und stand mit ehrfürchtig gefalteten Händen da. Da sprach der Brahmā zu ihm: 'Sabhiya, ich habe für dich zwanzig Fragen mitgebracht; lerne sie. Welcher Asket oder Brahmane auch immer, den du fragst, dir diese Fragen beantwortet, bei dem solltest du das heilige Leben führen.' Auf diesen Göttersohn bezieht sich das Wort: 'Eine Gottheit, die ehemals eine Blutsverwandte von ihm war, trug ihm Fragen vor.' 'Trug vor' (uddiṭṭhā) bedeutet: bloß als Entwurf dargelegt, nicht als detaillierte Erklärung.

එවං වුත්තෙ ච නෙ සභියො එකවචනෙනෙව පදපටිපාටියා උග්ගහෙසි. අථ සො බ්‍රහ්මා ජානන්තොපි තස්ස බුද්ධුප්පාදං නාචික්ඛි. ‘‘අත්ථං ගවෙසමානො පරිබ්බාජකො සයමෙව සත්ථාරං ඤස්සති. ඉතො බහිද්ධා ච සමණබ්‍රාහ්මණානං තුච්ඡභාව’’න්ති ඉමිනා පනාධිප්පායෙන එවමාහ – ‘‘යො තෙ සභිය…පෙ… චරෙය්‍යාසී’’ති. ථෙරගාථාසු පන චතුක්කනිපාතෙ සභියත්ථෙරාපදානං වණ්ණෙන්තා භණන්ති ‘‘සා චස්ස මාතා අත්තනො විප්පටිපත්තිං චින්තෙත්වා තං ජිගුච්ඡමානා ඣානං උප්පාදෙත්වා බ්‍රහ්මලොකෙ උප්පන්නා, තාය බ්‍රහ්මදෙවතාය තෙ පඤ්හා උද්දිට්ඨා’’ති.

Als dies gesagt war, prägte sich Sabhiya die Fragen durch bloßes einmaliges Hören in der genauen Wortfolge ein. Der Brahmā jedoch verriet ihm das Erscheinen des Buddhas absichtlich nicht, obwohl er es wusste. In der Absicht: 'Der Wanderphilosoph wird auf der Suche nach dem Sinn den Meister selbst erkennen und die Wertlosigkeit der Asketen und Brahmanen außerhalb dieser Lehre einsehen', sprach er so: 'Wer auch immer dir, Sabhiya... [und so weiter] ...bei dem solltest du das heilige Leben führen.' In der Erklärung zum Apadāna des ehrwürdigen Sabhiya im Vierer-Buch der Theragāthā heißt es jedoch: 'Seine Mutter dachte über ihr eigenes Fehlverhalten nach, empfand Abscheu davor, entwickelte die meditative Vertiefung (Jhāna) und wurde in der Brahmā-Welt wiedergeboren; von dieser Brahmā-Gottheit wurden diese Fragen vorgetragen.'

යෙ තෙති ඉදානි වත්තබ්බානං උද්දෙසපච්චුද්දෙසො. සමණබ්‍රාහ්මණාති පබ්බජ්ජූපගමනෙන ලොකසම්මුතියා ච සමණා චෙව බ්‍රාහ්මණා ච. සඞ්ඝිනොති ගණවන්තො. ගණිනොති සත්ථාරො, ‘‘සබ්බඤ්ඤුනො මය’’න්ති එවං පටිඤ්ඤාතාරො. ගණාචරියාති උද්දෙසපරිපුච්ඡාදිවසෙන පබ්බජිතගහට්ඨගණස්ස ආචරියා. ඤාතාති අභිඤ්ඤාතා, විස්සුතා පාකටාති වුත්තං හොති. යසස්සිනොති ලාභපරිවාරසම්පන්නා. තිත්ථකරාති තෙසං දිට්ඨානුගතිං ආපජ්ජන්තෙහි ඔතරිතබ්බානං ඔගාහිතබ්බානං දිට්ඨිතිත්ථානං කත්තාරො. සාධුසම්මතා බහුජනස්සාති ‘‘සාධවො එතෙ සන්තො සප්පුරිසා’’ති එවං බහුජනස්ස සම්මතා.

'Diejenigen': Dies ist nun die Übersicht und Definition der zu erklärenden Begriffe. 'Asketen und Brahmanen' sind Asketen und Brahmanen durch den Eintritt in die Hauslosigkeit und nach weltlicher Übereinkunft. 'Ordensoberhäupter' (saṅghino) bedeutet jene, die eine Schar (gaṇa) haben. 'Gruppenführer' (gaṇino) sind Lehrer, die behaupten: 'Wir sind allwissend.' 'Gruppenlehrer' (gaṇācariyā) sind Lehrer einer Gruppe von Mönchen und Hausvätern im Hinblick auf Rezitation, Befragung und so weiter. 'Berühmt' (ñātā) bedeutet bekannt, weitberühmt, offenkundig. 'Angesehen' (yasassino) bedeutet reich an Gewinn und Gefolgschaft. 'Furtbereiter' (titthakarā) sind die Erschaffer von Ansichtsfurten, in die jene eintreten und eintauchen, die ihrem Beispiel folgen. 'Von vielen Menschen als gut angesehen' (sādhusammatā bahujanassa) bedeutet, dass sie von vielen Menschen so angesehen werden: 'Diese Guten sind Heilige, edle Menschen.'

සෙය්‍යථිදන්ති [Pg.148] කතමෙ තෙති චෙ-ඉච්චෙතස්මිං අත්ථෙ නිපාතො. පූරණොති නාමං, කස්සපොති ගොත්තං. සො කිර ජාතියා දාසො, දාසසතං පූරෙන්තො ජාතො. තෙනස්ස ‘‘පූරණො’’ති නාමමකංසු. පලායිත්වා පන නග්ගෙසු පබ්බජිත්වා ‘‘කස්සපො අහ’’න්ති ගොත්තං උද්දිසි, සබ්බඤ්ඤුතඤ්ච පච්චඤ්ඤාසි. මක්ඛලීති නාමං, ගොසාලාය ජාතත්තා ගොසාලොතිපි වුච්චති. සොපි කිර ජාතියා දාසො එව, පලායිත්වා පබ්බජි, සබ්බඤ්ඤුතඤ්ච පච්චඤ්ඤාසි. අජිතොති නාමං, අප්පිච්ඡතාය කෙසකම්බලං ධාරෙති, තෙන කෙසකම්බලොතිපි වුච්චති, සොපි සබ්බඤ්ඤුතං පච්චඤ්ඤාසි. පකුධොති නාමං, කච්චායනොති ගොත්තං. අප්පිච්ඡවසෙන උදකෙ ජීවසඤ්ඤාය ච න්හානමුඛධොවනාදි පටික්ඛිත්තො, සොපි සබ්බඤ්ඤුතං පච්චඤ්ඤාසි. සඤ්චයොති නාමං, බෙලට්ඨො පනස්ස පිතා, තස්මා බෙලට්ඨපුත්තොති වුච්චති, සොපි සබ්බඤ්ඤුතං පච්චඤ්ඤාසි. නිගණ්ඨොති පබ්බජ්ජානාමෙන, නාටපුත්තොති පිතුනාමෙන වුච්චති. නාටොති කිර නාමස්ස පිතා, තස්ස පුත්තොති නාටපුත්තො, සොපි සබ්බඤ්ඤුතං පච්චඤ්ඤාසි. සබ්බෙපි පඤ්චසතපඤ්චසතසිස්සපරිවාරා අහෙසුං. තෙති තෙ ඡ සත්ථාරො. තෙ පඤ්හෙති තෙ වීසති පඤ්හෙ. තෙති තෙ ඡ සත්ථාරො. න සම්පායන්තීති න සම්පාදෙන්ති. කොපන්ති චිත්තචෙතසිකානං ආවිලභාවං. දොසන්ති පදුට්ඨචිත්තතං, තදුභයම්පෙතං මන්දතික්ඛභෙදස්ස කොධස්සෙවාධිවචනං. අප්පච්චයන්ති අප්පතීතතා, දොමනස්සන්ති වුත්තං හොති. පාතුකරොන්තීති කායවචීවිකාරෙන පකාසෙන්ති, පාකටං කරොන්ති.

'Wie etwa' (seyyathidaṃ) ist eine Partikel in der Bedeutung von 'welche sind das?'. 'Pūraṇa' war sein Name, 'Kassapa' seine Sippe. Er war, wie man sagt, von Geburt ein Sklave; er wurde geboren, um eine Hundertschaft von Sklaven vollzumachen, weshalb sie ihm den Namen 'Pūraṇa' (der Füllende) gaben. Nachdem er geflohen war, zog er unter den nackten Asketen in die Hauslosigkeit, gab seine Sippe an mit den Worten: 'Ich bin ein Kassapa', und beanspruchte Allwissenheit. 'Makkhali' war sein Name; weil er in einem Kuhstall (gosālā) geboren wurde, wurde er auch 'Gosāla' genannt. Auch er war, wie man sagt, von Geburt ein Sklave, floh, zog in die Hauslosigkeit und beanspruchte Allwissenheit. 'Ajita' war sein Name; wegen seiner Bedürfnislosigkeit trug er eine Decke aus Haaren, weshalb er auch 'Kesakambalī' (Haardeckenträger) genannt wurde; auch er beanspruchte Allwissenheit. 'Pakudha' war sein Name, 'Kaccāyana' seine Sippe. Aufgrund seiner Bedürfnislosigkeit und weil er glaubte, dass im Wasser Leben sei, lehnte er das Baden, das Ausspülen des Mundes und so weiter ab; auch er beanspruchte Allwissenheit. 'Sañjaya' war sein Name, aber sein Vater hieß Belaṭṭha, weshalb er 'Belaṭṭhaputta' genannt wurde; auch er beanspruchte Allwissenheit. 'Nigaṇṭha' wurde er nach seinem Stand als Ordensoberhaupt genannt, und 'Nātaputta' nach dem Namen seines Vaters. Der Name seines Vaters war nämlich 'Nāta', und als dessen Sohn wurde er 'Nātaputta' genannt; auch er beanspruchte Allwissenheit. Alle hatten ein Gefolge von jeweils fünfhundert Schülern. 'Sie' bezieht sich auf jene sechs Lehrer. 'Jene Fragen' bezieht sich auf jene zwanzig Fragen. 'Sie' bezieht sich auf jene sechs Lehrer. 'Beantworteten sie nicht' (na sampāyanti) bedeutet: sie konnten sie nicht beantworten. 'Ärger' (kopa) ist die Trübung von Geist und Geistesfaktoren. 'Zorn' (dosa) ist ein feindseliger Geisteszustand; beides sind lediglich Bezeichnungen für Wut (kodha), unterschieden als mild und heftig. 'Unmut' (appaccaya) bedeutet Unzufriedenheit, Missmut ist gemeint. 'Sie zeigten' (pātukaronti) bedeutet: sie machten es durch körperlichen und sprachlichen Ausdruck deutlich, sie legten es offen.

හීනායාති ගහට්ඨභාවාය. ගහට්ඨභාවො හි පබ්බජ්ජං උපනිධාය සීලාදිගුණහීනතො හීනකාමසුඛපටිසෙවනතො වා ‘‘හීනො’’ති වුච්චති. උච්චා පබ්බජ්ජා. ආවත්තිත්වාති ඔසක්කිත්වා. කාමෙ පරිභුඤ්ජෙය්‍යන්ති කාමෙ පටිසෙවෙය්‍යං. ඉති කිරස්ස සබ්බඤ්ඤුපටිඤ්ඤානම්පි පබ්බජිතානං තුච්ඡකත්තං දිස්වා අහොසි. උප්පන්නපරිවිතක්කවසෙනෙව ච ආගන්ත්වා පුනප්පුනං වීමංසමානස්ස අථ ඛො සභියස්ස පරිබ්බාජකස්ස එතදහොසි – ‘‘අයම්පි ඛො සමණො’’ති ච ‘‘යෙපි ඛො තෙ භොන්තො’’ති ච ‘‘සමණො ඛො දහරොති න උඤ්ඤාතබ්බො’’ති චාති එවමාදි. තත්ථ ජිණ්ණාතිආදීනි පදානි වුත්තනයානෙව. ථෙරාති අත්තනො සමණධම්මෙ ථිරභාවප්පත්තා. රත්තඤ්ඤූති රතනඤ්ඤූ, ‘‘නිබ්බානරතනං ජානාම මය’’න්ති එවං සකාය පටිඤ්ඤාය ලොකෙනාපි සම්මතා, බහුරත්තිවිදූ වා. චිරං පබ්බජිතානං එතෙසන්ති චිරපබ්බජිතා. න උඤ්ඤාතබ්බොති න අවජානිතබ්බො, න නීචං කත්වා ජානිතබ්බොති වුත්තං [Pg.149] හොති. න පරිභොතබ්බොති න පරිභවිතබ්බො, ‘‘කිමෙස ඤස්සතී’’ති එවං න ගහෙතබ්බොති වුත්තං හොති.

"Zum niederen Leben" (hīnāya) bedeutet: zum Zustand des Hausvaters. Denn der Zustand des Hausvaters wird im Vergleich zum Ordensleben (pabbajjā) wegen des Mangels an guten Eigenschaften wie Tugend usw. oder wegen des Frönens an minderwertigem Sinnenmitleid "nieder" genannt. Das Ordensleben ist höher. "Zurückgekehrt" (āvattitvā) bedeutet: zurückgewichen. "Sollte Sinnenfreuden genießen" (kāme paribhuñjeyyaṃ) bedeutet: sich den Sinnenfreuden hingeben. So geschah es wohl, dass er die Wertlosigkeit jener Ordinierten sah, die von sich behaupteten, alleswissend zu sein. Und aufgrund dieser entstandenen Erwägung kam er herbei, forschte immer wieder nach, und da dachte der Wanderer Sabhiya: "Auch dieser Asket [Gotama]..." und "Welche ehrwürdigen..." und "Ein Asket sollte nicht missachtet werden, nur weil er jung ist" und so weiter. Darin sind die Wörter wie "gealtert" (jiṇṇā) so zu verstehen, wie bereits erklärt. "Älteste" (therā) sind jene, die in ihrem eigenen Asketentum Festigkeit (thirabhāva) erlangt haben. "Lange Eingeweihte" (rattaññū, wörtlich: Juwelen-Kenner oder Nächte-Kenner) bedeutet Juwelen-Kenner, weil sie nach ihrer eigenen Behauptung "Wir kennen das Juwel des Nibbāna" auch von der Welt so angesehen werden; oder Kenner vieler Nächte. "Denen, die seit langem ordiniert sind" (ciraṃ pabbajitānaṃ) bedeutet: die vor langer Zeit das Ordensleben aufnahmen. "Sollte nicht verachtet werden" (na uññātabbo) bedeutet: nicht herabgesetzt, nicht als geringfügig betrachtet werden. "Sollte nicht geringgeschätzt werden" (na paribhotabbo) bedeutet: nicht verachtet werden, so dass man denkt: "Was wird er schon wissen?" – so sollte er nicht aufgefasst werden.

516. කඞ්ඛී වෙචිකිච්ඡීති සභියො භගවතා සද්ධිං සම්මොදමානො එවං භගවතො රූපසම්පත්තිදමූපසමසූචිතං සබ්බඤ්ඤුතං සම්භාවයමානො විගතුද්ධච්චො හුත්වා ආහ – ‘‘කඞ්ඛී වෙචිකිච්ඡී’’ති. තත්ථ ‘‘ලභෙය්‍යං නු ඛො ඉමෙසං බ්‍යාකරණ’’න්ති එවං පඤ්හානං බ්‍යාකරණකඞ්ඛාය කඞ්ඛී. ‘‘කො නු ඛො ඉමස්සිමස්ස ච පඤ්හස්ස අත්ථො’’ති එවං විචිකිච්ඡාය වෙචිකිච්ඡී. දුබ්බලවිචිකිච්ඡාය වා තෙසං පඤ්හානං අත්ථෙ කඞ්ඛනතො කඞ්ඛී, බලවතියා විචිනන්තො කිච්ඡතියෙව, න සක්කොති සන්නිට්ඨාතුන්ති වෙචිකිච්ඡී. අභිකඞ්ඛමානොති අතිවිය පත්ථයමානො. තෙසන්තකරොති තෙසං පඤ්හානං අන්තකරො. භවන්තොව එවං භවාහීති දස්සෙන්තො ආහ ‘‘පඤ්හෙ මෙ පුට්ඨො…පෙ… බ්‍යාකරොහි මෙ’’ති. තත්ථ පඤ්හෙ මෙති පඤ්හෙ මයා. පුට්ඨොති පුච්ඡිතො. අනුපුබ්බන්ති පඤ්හපටිපාටියා අනුධම්මන්ති අත්ථානුරූපං පාළිං ආරොපෙන්තො. බ්‍යාකරොහි මෙති මය්හං බ්‍යාකරොහි.

516. "Zweifelnd und unsicher" (kaṅkhī vecikicchī): Während Sabhiya mit dem Erhabenen Begrüßungsworte austauschte und so die Allwissenheit des Erhabenen würdigte, die sich in seiner vollkommenen Gestalt, seiner Bändigung und seinem Frieden zeigte, schwand seine Unruhe und er sagte: "Zweifelnd und unsicher". Darin ist er "zweifelnd" (kaṅkhī) durch den Zweifel bezüglich der Beantwortung der Fragen, indem er dachte: "Werde ich wohl eine Erklärung dieser erhalten?" Er ist "unsicher" (vecikicchī) durch die Unsicherheit: "Was wohl ist der Sinn dieser und jener Frage?" Oder er ist "zweifelnd" aufgrund eines schwachen Zweifels, da er bezüglich des Sinns jener Fragen zweifelte; und "unsicher" aufgrund eines starken Zweifels, da er beim Untersuchen Mühe hatte und nicht in der Lage war, zu einer Entscheidung zu gelangen. "Ersehnend" (abhikaṅkhamāno) bedeutet: inständig begehrend. "Der ein Ende bereitet" (tesantakaro) bedeutet: derjenige, der diesen Fragen ein Ende bereitet. Um zu zeigen: "Mögest Du, Herr, so sein", sagte er: "Von mir nach Fragen gefragt ... erkläre sie mir." Darin bedeutet "pañhe me": Fragen von mir. "Puṭṭho" bedeutet: gefragt. "Der Reihe nach" (anupubbaṃ) bedeutet: in der Abfolge der Fragen. "Dem Dhamma gemäß" (anudhammaṃ) bedeutet: indem der Text (Pāḷi) in Übereinstimmung mit dem Sinn dargelegt wird. "Byākarohi me" bedeutet: erkläre sie mir.

517. දූරතොති සො කිර ඉතො චිතො චාහිණ්ඩන්තො සත්තයොජනසතමග්ගතො ආගතො. තෙනාහ – භගවා ‘‘දූරතො ආගතොසී’’ති, කස්සපස්ස භගවතො වා සාසනතො ආගතත්තා ‘‘දූරතො ආගතොසී’’ති නං ආහ.

517. "Von weither" (dūrato): Er war wohl auf seiner Wanderung hierhin und dorthin über einen Weg von siebenhundert Yojanas gekommen. Deshalb sagte der Erhabene: "Du bist von weither gekommen." Oder er sagte dies zu ihm mit dem Gedanken: "Du bist von weither gekommen, weil du aus der Lehre des erhabenen Kassapa gekommen bist."

518. පුච්ඡ මන්ති ඉමාය පනස්ස ගාථාය සබ්බඤ්ඤුපවාරණං පවාරෙති. තත්ථ මනසිච්ඡසීති මනසා ඉච්ඡසි.

518. "Frage mich" (puccha maṃ): Mit dieser Strophe spricht er die Einladung eines Allwissenden aus. Darin bedeutet "was du im Geist begehrst" (manasicchasi): was du mit dem Geist wünschst.

යං වතාහන්ති යං වත අහං. අත්තමනොති පීතිපාමොජ්ජසොමනස්සෙහි ඵුටචිත්තො. උදග්ගොති කායෙන චිත්තෙන ච අබ්භුන්නතො. ඉදං පන පදං න සබ්බපාඨෙසු අත්ථි. ඉදානි යෙහි ධම්මෙහි අත්තමනො, තෙ දස්සෙන්තො ආහ – ‘‘පමුදිතො පීතිසොමනස්සජාතො’’ති.

"Was wahrlich ich" (yaṃ vatāhaṃ) bedeutet: was wahrlich ich. "Erfreut" (attamano) bedeutet: ein Geist, der von Verzückung, Freude und Heiterkeit erfüllt ist. "Erhoben" (udaggo) bedeutet: an Körper und Geist aufgerichtet. Dieses Wort ist jedoch nicht in allen Textausgaben vorhanden. Um nun jene Qualitäten zu zeigen, durch die er erfreut ist, heißt es: "jubelnd, von Verzückung und Heiterkeit erfüllt" (pamudito pītisomanassajātoti).

519. කිං පත්තිනන්ති කිං පත්තං කිමධිගතං. සොරතන්ති සුවූපසන්තං. ‘‘සුරත’’න්තිපි පාඨො, සුට්ඨු උපරතන්ති අත්ථො. දන්තන්ති දමිතං. බුද්ධොති විබුද්ධො, බුද්ධබොද්ධබ්බො වා. එවං සභියො එකෙකාය ගාථාය චත්තාරො චත්තාරො කත්වා පඤ්චහි ගාථාහි වීසති පඤ්හෙ පුච්ඡි. භගවා පනස්ස එකමෙකං [Pg.150] පඤ්හං එකමෙකාය ගාථාය කත්වා අරහත්තනිකූටෙනෙව වීසතියා ගාථාහි බ්‍යාකාසි.

519. "Was erlangt habend" (kiṃ pattinaṃ) bedeutet: was erlangt, was erreicht habend. "Milde" (sorataṃ) bedeutet: völlig beruhigt. Es gibt auch die Lesart "surataṃ", was "vollkommen abgekehrt" bedeutet. "Gezähmt" (dantaṃ) bedeutet: gebändigt. "Erwacht" (buddho) bedeutet: vollkommen wach, oder einer, der durch den Buddha zu erleuchten ist. So stellte Sabhiya mit fünf Strophen jeweils vier Fragen, insgesamt zwanzig Fragen. Der Erhabene aber beantwortete jede einzelne seiner Fragen mit jeweils einer Strophe und erklärte sie so in zwanzig Strophen, die alle in der Arahatschaft gipfelten.

520. තත්ථ යස්මා භින්නකිලෙසො පරමත්ථභික්ඛු, සො ච නිබ්බානප්පත්තො හොති, තස්මා අස්ස ‘‘කිං පත්තිනමාහු භික්ඛුන’’න්ති ඉමං පඤ්හං බ්‍යාකරොන්තො ‘‘පජ්ජෙනා’’තිආදිමාහ. තස්සත්ථො – යො අත්තනා භාවිතෙන මග්ගෙන පරිනිබ්බානගතො කිලෙසපරිනිබ්බානං පත්තො, පරිනිබ්බානගතත්තා එව ච විතිණ්ණකඞ්ඛො විපත්තිසම්පත්තිහානිබුද්ධිඋච්ඡෙදසස්සතඅපුඤ්ඤපුඤ්ඤභෙදං විභවඤ්ච භවඤ්ච විප්පහාය, මග්ගවාසං වුසිතවා ඛීණපුනබ්භවොති ච එතෙසං ථුතිවචනානං අරහො, සො භික්ඛූති.

520. "Daher" (tattha): Da ein Bhikkhu im höchsten Sinne (paramatthabhikkhu) jemand ist, der die Befleckungen zerstört hat und das Nibbāna erlangt hat, sagte der Erhabene, um diese Frage "Was erlangt habend nennt man einen Bhikkhu?" zu beantworten: "Durch den Pfad..." und so weiter. Dies ist die Bedeutung: Wer durch den von sich selbst entfalteten Pfad ins vollkommene Erlöschen (parinibbāna) eingegangen ist, das Erlöschen der Befleckungen erlangt hat und eben weil er das vollkommene Erlöschen erlangt hat, den Zweifel überstanden hat; wer Nichtsein (vibhava) und Sein (bhava) – unterschieden nach Misserfolg und Erfolg, Verfall und Gedeihen, Vernichtungs- und Ewigkeitsglaube, Unheilsamem und Heilsamem – gänzlich aufgegeben hat, das Leben des Pfades gelebt hat und für den das Wiederwerden versiegt ist, der ist solcher Lobpreisungen würdig, und er ist ein Bhikkhu.

521. යස්මා පන විප්පටිපත්තිතො සුට්ඨු උපරතභාවෙන නානප්පකාරකිලෙසවූපසමෙන ච සොරතො හොති, තස්මා තමත්ථං දස්සෙන්තො ‘‘සබ්බත්ථ උපෙක්ඛකො’’තිආදිනා නයෙන දුතියපඤ්හබ්‍යාකරණමාහ. තස්සත්ථො – යො සබ්බත්ථ රූපාදීසු ආරම්මණෙසු ‘‘චක්ඛුනා රූපං දිස්වා නෙව සුමනො හොති, න දුම්මනො’’ති එවං පවත්තාය ඡළඞ්ගුපෙක්ඛාය උපෙක්ඛකො, වෙපුල්ලප්පත්තාය සතියා සතිමා, න සො හිංසති නෙව හිංසති කඤ්චි තසථාවරාදිභෙදං සත්තං සබ්බලොකෙ සබ්බස්මිම්පි ලොකෙ, තිණ්ණොඝත්තා තිණ්ණො, සමිතපාපත්තා සමණො, ආවිලසඞ්කප්පප්පහානා අනාවිලො. යස්ස චිමෙ රාගදොසමොහමානදිට්ඨිකිලෙසදුච්චරිතසඞ්ඛාතා සත්තුස්සදා කෙචි ඔළාරිකා වා සුඛුමා වා න සන්ති, සො ඉමාය උපෙක්ඛාවිහාරිතාය සතිවෙපුල්ලතාය අහිංසකතාය ච විප්පටිපත්තිතො සුට්ඨු උපරතභාවෙන ඉමිනා ඔඝාදිනානප්පකාරකිලෙසවූපසමෙන ච සොරතොති.

521. Da man aber durch das vollkommene Abkehren von falschem Verhalten und das Zur-Ruhe-Bringen der vielfältigen Befleckungen "milde" (sorata) ist, sprach der Erhabene, um diese Bedeutung aufzuzeigen, die Erklärung der zweiten Frage in der Weise aus, die mit "Überall gleichmütig" beginnt. Dies ist die Bedeutung: Wer überall, gegenüber den Objekten wie Formen und so weiter, durch jenen sechsfachen Gleichmut gleichmütig ist, der sich so vollzieht: "Hat er mit dem Auge eine Form gesehen, ist er weder erfreut noch betrübt", und wer durch die Fülle an Achtsamkeit achtsam ist; wer niemanden verletzt, kein einziges Wesen in der ganzen Welt, im gesamten Kosmos verletzt, sei es beweglich oder unbeweglich und so weiter; wer hinübergeschritten ist, weil er die Flut überquert hat; ein Asket (samaṇa), weil er das Böse beruhigt hat; ungetrübt durch das Aufgeben von getrübten Absichten; und für wen diese sieben Anschwellungen (ussada) – nämlich Gier, Hass, Verblendung, Dünkel, Ansichten, Befleckungen und Fehlverhalten –, ob grob oder fein, nicht existieren: der ist durch dieses Verweilen in Gleichmut, die Fülle der Achtsamkeit und das Nichtverletzen, sowie durch das vollkommene Abkehren von falschem Verhalten und durch dieses Zur-Ruhe-Bringen der verschiedenen Befleckungen wie der Fluten und so weiter "milde" (sorata).

522. යස්මා ච භාවිතින්ද්‍රියො නිබ්භයො නිබ්බිකාරො දන්තො හොති, තස්මා තමත්ථං දස්සෙන්තො ‘‘යස්සින්ද්‍රියානී’’ති ගාථාය තතියපඤ්හං බ්‍යාකාසි. තස්සත්ථො – යස්ස චක්ඛාදීනි ඡළින්ද්‍රියානි ගොචරභාවනාය අනිච්චාදිතිලක්ඛණං ආරොපෙත්වා වාසනාභාවනාය සතිසම්පජඤ්ඤගන්ධං ගාහාපෙත්වා ච භාවිතානි, තානි ච ඛො යථා අජ්ඣත්තං ගොචරභාවනාය, එවං පන බහිද්ධා ච සබ්බලොකෙති යත්ථ යත්ථ ඉන්ද්‍රියානං වෙකල්ලතා වෙකල්ලතාය වා සම්භවො, තත්ථ තත්ථ නාභිජ්ඣාදිවසෙන භාවිතානීති [Pg.151] එවං නිබ්බිජ්ඣ ඤත්වා පටිවිජ්ඣිත්වා ඉමං පරඤ්ච ලොකං සකසන්තතික්ඛන්ධලොකං පරසන්තතික්ඛන්ධලොකඤ්ච අදන්ධමරණං මරිතුකාමො කාලං කඞ්ඛති, ජීවිතක්ඛයකාලං ආගමෙති පතිමානෙති, න භායති මරණස්ස. යථාහ ථෙරො –

522. Und weil einer, dessen Fähigkeiten (Sinnesorgane) entfaltet sind, der furchtlos und unveränderlich ist, "gezähmt" (danta) ist, beantwortete der Erhabene, um diese Bedeutung aufzuzeigen, die dritte Frage mit der Strophe "Wessen Fähigkeiten". Dies ist die Bedeutung: Wessen sechs Fähigkeiten – das Auge und so weiter – durch die Entfaltung ihrer Objekte (gocara-bhāvanā) entfaltet wurden, indem man ihnen die drei Merkmale, die Vergänglichkeit und so weiter, zugeschrieben hat, und durch die Entfaltung durch Gewöhnung (vāsanā-bhāvanā), indem man sie den Duft von Achtsamkeit und klarer Wissensklarheit annehmen ließ; und zwar so, wie im Inneren durch die Entfaltung der Objekte, so auch im Äußeren in der ganzen Welt. Wo immer es einen Mangel an Fähigkeiten oder die Möglichkeit eines Mangels gibt, da wurden sie nicht unter dem Einfluss von Habsucht und so weiter entfaltet. Wer so diese Welt und die nächste – die Welt der eigenen Daseinsgruppen (khandha) und die Welt der Daseinsgruppen anderer – durchdrungen, erkannt und durchschaut hat, erwartet die Zeit, als einer, der einen unerschrockenen Tod sterben will; er wartet auf die Zeit des Endes des Lebens, sieht ihr entgegen und fürchtet den Tod nicht. Wie der Älteste sagte:

‘‘මරණෙ මෙ භයං නත්ථි, නිකන්ති නත්ථි ජීවිතෙ’’;

(ථෙරගා. 20);

‘‘නාභිකඞ්ඛාමි මරණං, නාභිකඞ්ඛාමි ජීවිතං;

කාලඤ්ච පටිකඞ්ඛාමි, නිබ්බිසං භතකො යථා’’ති. (ථෙරගා. 606);

Für mich gibt es keine Furcht vor dem Tod, und es gibt keine Anhaftung an das Leben. Ich ersehne weder den Tod, noch ersehne ich das Leben. Ich warte nur auf die Zeit, so wie ein Tagelöhner auf seinen Lohn wartet.

භාවිතො ස දන්තොති එවං භාවිතින්ද්‍රියො සො දන්තොති.

„Der Entfaltete ist gezähmt“: Wer seine Sinneskräfte auf diese Weise entfaltet hat, der ist gezähmt.

523. යස්මා පන බුද්ධො නාම බුද්ධිසම්පන්නො කිලෙසනිද්දා විබුද්ධො ච, තස්මා තමත්ථං දස්සෙන්තො ‘‘කප්පානී’’ති ගාථාය චතුත්ථපඤ්හං බ්‍යාකාසි. තත්ථ කප්පානීති තණ්හාදිට්ඨියො. තා හි තථා තථා විකප්පනතො ‘‘කප්පානී’’ති වුච්චන්ති. විචෙය්‍යාති අනිච්චාදිභාවෙන සම්මසිත්වා. කෙවලානීති සකලානි. සංසාරන්ති යො චායං –

523. Weil man nun einen Erwachten (buddha) nennt, der mit Weisheit ausgestattet und aus dem Schlaf der Befleckungen erwacht ist, beantwortete er, um diese Bedeutung zu zeigen, die vierte Frage mit der Strophe „Nachdem er alle Konstruktionen untersucht hat“ (kappāni viceyya kevalāni). Dabei sind „Konstruktionen“ (kappāni) Begehren und Ansichten. Diese werden nämlich so genannt, weil sie die Dinge auf diese oder jene Weise begrifflich konstruieren. „Nachdem er untersucht hat“ (viceyya) bedeutet: nachdem er sie im Hinblick auf Unbeständigkeit und so weiter erforscht hat. „Alle“ (kevalāni) bedeutet: die Gesamtheit. „Den Kreislauf“ (saṃsāraṃ) bezeichnet das, was dieser ist –

‘‘ඛන්ධානඤ්ච පටිපාටි, ධාතුආයතනාන ච;

අබ්බොච්ඡින්නං වත්තමානා, සංසාරොති පවුච්චතී’’ති. –

„Die Abfolge der Daseinsgruppen, der Elemente und der Sinnesbereiche, die sich ununterbrochen fortsetzt: Dies wird als der Kreislauf (saṃsāra) bezeichnet.“

එවං ඛන්ධාදිපටිපාටිසඞ්ඛාතො සංසාරො, තං සංසාරඤ්ච කෙවලං විචෙය්‍ය. එත්තාවතා ඛන්ධානං මූලභූතෙසු කම්මකිලෙසෙසු ඛන්ධෙසු චාති එවං තීසුපි වට්ටෙසු විපස්සනං ආහ. දුභයං චුතූපපාතන්ති සත්තානං චුතිං උපපාතන්ති ඉමඤ්ච උභයං විචෙය්‍ය ඤත්වාති අත්ථො. එතෙන චුතූපපාතඤාණං ආහ. විගතරජමනඞ්ගණං විසුද්ධන්ති රාගාදිරජානං විගමා අඞ්ගණානං අභාවා මලානඤ්ච විගමා විගතරජමනඞ්ගණං විසුද්ධං. පත්තං ජාතිඛයන්ති නිබ්බානං පත්තං. තමාහු බුද්ධන්ති තං ඉමාය ලොකුත්තරවිපස්සනාය චුතූපපාතඤාණභෙදාය බුද්ධියා සම්පන්නත්තා ඉමාය ච විගතරජාදිතාය කිලෙසනිද්දා විබුද්ධත්තා තාය පටිපදාය ජාතික්ඛයං පත්තං බුද්ධමාහු.

Der Kreislauf ist somit definiert als die Abfolge der Daseinsgruppen usw., und indem man diesen Kreislauf in seiner Gesamtheit untersucht. Hiermit meint er die Einsicht (vipassanā) in die drei Kreisläufe, das heißt in die Daseinsgruppen sowie in das Kamma und die Befleckungen, die die Wurzeln der Daseinsgruppen sind. „Sowohl das Sterben als auch das Wiederaufstehen“ (dubhayaṃ cutūpapātaṃ): das Sterben und das Wiederaufstehen der Wesen; die Bedeutung ist: nachdem er beides untersucht und erkannt hat. Damit drückt er das Wissen um das Sterben und Wiederaufstehen aus. „Frei von Staub, makellos, rein“ (vigatarajamanaṅgaṇaṃ visuddhaṃ): frei von Staub durch das Schwinden des Staubes von Gier und so weiter, makellos durch das Nichtvorhandensein von Makeln und rein durch das Schwinden von Flecken. „Der das Ende der Geburt erreicht hat“ (pattaṃ jātikhayaṃ): der Nibbāna erreicht hat. „Ihn nennen sie einen Erwachten“ (tamāhu buddhaṃ): Sie nennen denjenigen einen Erwachten, der, weil er mit dieser Erkenntnis ausgestattet ist, die sich in die überweltliche Einsicht und das Wissen um das Sterben und Wiederaufstehen aufteilt, und weil er aus dem Schlaf der Befleckungen durch diese Staubfreiheit usw. erwacht ist, durch diese Praxis das Ende der Geburt erreicht hat.

අථ වා කප්පානි විචෙය්‍ය කෙවලානීති ‘‘අනෙකෙපි සංවට්ටවිවට්ටකප්පෙ අමුත්‍රාසි’’න්තිආදිනා (ඉතිවු. 99; පාරා. 12) නයෙන විචිනිත්වාති අත්ථො. එතෙන පඨමවිජ්ජමාහ. සංසාරං දුභයං චුතූපපාතන්ති සත්තානං චුතිං උපපාතන්ති ඉමඤ්ච උභයං සංසාරං [Pg.152] ‘‘ඉමෙ වත භොන්තො සත්තා’’තිආදිනා නයෙන විචිනිත්වාති අත්ථො. එතෙන දුතියවිජ්ජමාහ. අවසෙසෙන තතියවිජ්ජමාහ. ආසවක්ඛයඤාණෙන හි විගතරජාදිතා ච නිබ්බානප්පත්ති ච හොතීති. තමාහු බුද්ධන්ති එවං විජ්ජත්තයභෙදබුද්ධිසම්පන්නං තං බුද්ධමාහූති.

Alternativ bedeutet „nachdem er alle Äonen untersucht hat“ (kappāni viceyya kevalāni): nachdem er viele Äonen des Weltuntergangs und der Weltentstehung gemäß der Methode „Dort war ich ...“ und so weiter untersucht hat. Damit meint er das erste klare Wissen. „Den Kreislauf, sowohl das Sterben als auch das Wiederaufstehen“ (saṃsāraṃ dubhayaṃ cutūpapātaṃ) bedeutet: nachdem er diesen Kreislauf und sowohl das Sterben als auch das Wiederaufstehen der Wesen gemäß der Methode „Diese ehrenwerten Wesen ...“ und so weiter untersucht hat. Damit meint er das zweite klare Wissen. Mit dem Rest meint er das dritte klare Wissen. Denn durch das Wissen von der Zerstörung der Triebe (āsavakkhayañāṇa) erfolgt das Freisein von Staub und so weiter sowie das Erreichen von Nibbāna. „Ihn nennen sie einen Erwachten“: So nennen sie denjenigen einen Erwachten, der mit der Erkenntnis ausgestattet ist, die sich gemäß dem dreifachen klaren Wissen aufteilt.

525. එවං පඨමගාථාය වුත්තපඤ්හෙ විස්සජ්ජෙත්වා දුතියගාථාය වුත්තපඤ්හෙසුපි යස්මා බ්‍රහ්මභාවං සෙට්ඨභාවං පත්තො පරමත්ථබ්‍රාහ්මණො බාහිතසබ්බපාපො හොති, තස්මා තමත්ථං දස්සෙන්තො ‘‘බාහිත්වා’’ති ගාථාය පඨමං පඤ්හං බ්‍යාකාසි. තස්සත්ථො – යො චතුත්ථමග්ගෙන බාහිත්වා සබ්බපාපකානි ඨිතත්තො, ඨිතො ඉච්චෙව වුත්තං හොති. බාහිතපාපත්තා එව ච විමලො, විමලභාවං බ්‍රහ්මභාවං සෙට්ඨභාවං පත්තො, පටිප්පස්සද්ධසමාධිවික්ඛෙපකරකිලෙසමලෙන අග්ගඵලසමාධිනා සාධුසමාහිතො, සංසාරහෙතුසමතික්කමෙන සංසාරමතිච්ච පරිනිට්ඨිතකිච්චතාය කෙවලී, සො තණ්හාදිට්ඨීහි අනිස්සිතත්තා අසිතො, ලොකධම්මෙහි නිබ්බිකාරත්තා ‘‘තාදී’’ති ච පවුච්චති. එවං ථුතිරහො ස බ්‍රහ්මා සො බ්‍රාහ්මණොති.

525. Nachdem er so die in der ersten Strophe gestellten Fragen beantwortet hatte, beantwortete er auch die Fragen der zweiten Strophe. Da ein Brahmane im höchsten Sinne, einer, der den Zustand des Brahma, den höchsten Zustand, erreicht hat, jemand ist, der alles Übel vertrieben hat, beantwortete er, um diese Bedeutung zu zeigen, die erste Frage mit der Strophe, die mit „Nachdem er vertrieben hat“ beginnt. Dies ist ihre Bedeutung: Wer durch den vierten Pfad alle Arten von Übel vertrieben hat und in sich gefestigt (ṭhitatto) ist – was schlicht „gefestigt“ bedeutet – ein solcher ist eben durch das Vertreiben aller Arten von Übel fleckenlos, einer, der die Fleckenlosigkeit, den Zustand des Brahma, den höchsten Zustand, erreicht hat. Durch die Konzentration der höchsten Frucht, in der der Makel der Befleckungen, die Ablenkungen der Konzentration sind, zur Ruhe gekommen ist, ist er wohlkonzentriert. Weil er den Kreislauf durch das Überwinden der Ursache des Kreislaufs überschritten hat, ist er vollkommen (kevalī), da sein Werk vollendet ist. Unabhängig (asito), weil er nicht von Begehren und Ansichten abhängt. Und er wird als „ein Solcher“ (tādī) bezeichnet, weil er durch weltliche Gegebenheiten unveränderlich ist. Ein solcher, der dieses Lobes würdig ist, ist ein Brahma, er ist ein Brahmane.

526. යස්මා පන සමිතපාපතාය සමණො, න්හාතපාපතාය න්හාතකො, ආගූනං අකරණෙන ච නාගොති පවුච්චති, තස්මා තමත්ථං දස්සෙන්තො තතො අපරාහි තීහි ගාථාහි තයො පඤ්හෙ බ්‍යාකාසි. තත්ථ සමිතාවීති අරියමග්ගෙන කිලෙසෙ සමෙත්වා ඨිතො. සමණො පවුච්චතෙ තථත්තාති තථාරූපො සමණො පවුච්චතීති. එත්තාවතා පඤ්හො බ්‍යාකතො හොති, සෙසං තස්මිං සමණෙ සභියස්ස බහුමානජනනත්ථං ථුතිවචනං. යො හි සමිතාවී, සො පුඤ්ඤපාපානං අපටිසන්ධිකරණෙන පහාය පුඤ්ඤපාපං රජානං විගමෙන විරජො, අනිච්චාදිවසෙන ඤත්වා ඉමං පරඤ්ච ලොකං ජාතිමරණං උපාතිවත්තො තාදි ච හොති.

526. Da man jedoch einen Einsiedler (samaṇa) nennt, weil er das Übel beruhigt hat, einen rituell Gewaschenen (nhātaka), weil er das Übel abgewaschen hat, und einen Naga (nāga), weil er keine Vergehen begeht, beantwortete er, um diese Bedeutung zu zeigen, mit den folgenden drei Strophen die drei Fragen. Dabei bedeutet „einer, der zur Ruhe gekommen ist“ (samitāvī): einer, der verweilt, nachdem er die Befleckungen mittels des edlen Pfades zur Ruhe gebracht hat. „Ein Einsiedler wird er genannt wegen dieser Beschaffenheit“: Einer von solcher Natur wird ein Einsiedler genannt. An dieser Stelle ist die Frage beantwortet, doch die übrigen Worte des Lobes dienen dem Zweck, in Sabhiya tiefe Achtung vor diesem Einsiedler zu wecken. Da ein zur Ruhe Gekommener nämlich keine neue Wiedergeburt aufgrund von Verdienst oder Übel eingeht, wird er als einer bezeichnet, der Verdienst und Übel aufgegeben hat. Durch das Schwinden des Staubes ist er staubfrei. Nachdem er diese und die jenseitige Welt im Hinblick auf Unbeständigkeit und so weiter verstanden hat, hat ein solcher Geburt und Tod überschritten.

527. නින්හාය…පෙ… න්හාතකොති එත්ථ පන යො අජ්ඣත්තබහිද්ධාසඞ්ඛාතෙ සබ්බස්මිම්පි ආයතනලොකෙ අජ්ඣත්තබහිද්ධාරම්මණවසෙන උප්පත්තිරහානි සබ්බපාපකානි මග්ගඤාණෙන නින්හාය ධොවිත්වා තාය නින්හාතපාපකතාය තණ්හාදිට්ඨිකප්පෙහි කප්පියෙසු දෙවමනුස්සෙසු කප්පං න එති, තං න්හාතකමාහූති එවමත්ථො දට්ඨබ්බො.

527. „Nachdem er abgewaschen hat … ein rituell Gewaschener“: Hierbei ist die Bedeutung wie folgt zu verstehen: Wer mit dem Pfadwissen alle Arten von Übel abgewaschen, weggespült hat, die aufgrund von inneren und äußeren Objekten in der gesamten Welt der Sinnesbereiche – einer Bezeichnung für die inneren und äußeren Sinnesbereiche – entstehen können, der geht aufgrund dieser Abwaschung des Übels unter den Göttern und Menschen, die begrifflichen Konstruktionen anhängen, keine begrifflichen Konstruktionen ein, das heißt Konstruktionen aufgrund von Begehren und Ansichten. Ihn nennen sie einen rituell Gewaschenen.

528. චතුත්ථගාථායපි ආගුං න කරොති කිඤ්චි ලොකෙති යො ලොකෙ අප්පමත්තකම්පි පාපසඞ්ඛාතං ආගුං න කරොති, නාගො පවුච්චතෙ තථත්තාති[Pg.153]. එත්තාවතා පඤ්හො බ්‍යාකතො හොති, සෙසං පුබ්බනයෙනෙව ථුතිවචනං. යො හි මග්ගෙන පහීනආගුත්තා ආගුං න කරොති, සො කාමයොගාදිකෙ සබ්බයොගෙ දසසඤ්ඤොජනභෙදානි ච සබ්බබන්ධනානි විසජ්ජ ජහිත්වා සබ්බත්ථ ඛන්ධාදීසු කෙනචි සඞ්ගෙන න සජ්ජති, ද්වීහි ච විමුත්තීහි විමුත්තො, තාදි ච හොතීති.

528. Auch in der vierten Strophe bedeutet „er begeht kein Vergehen in der Welt“ (āguṃ na karoti kiñci loke): Wer in der Welt auch nicht das geringste Vergehen – eine Bezeichnung für das Böse – begeht, „wird wegen dieser Beschaffenheit ein Naga genannt“. An dieser Stelle ist die Frage beantwortet, und das Übrige ist, wie oben erklärt, ein Lobpreis. Denn wer kein Vergehen begeht, weil er das Begehen von Vergehen durch den Pfad aufgegeben hat, der hat alle Joche, wie das Joch des Sinnenbegehrens und so weiter, und alle Fesseln, nämlich die zehn Fesseln, abgelegt und aufgegeben, haftet nirgends an den Daseinsgruppen und so weiter durch irgendeine Anhaftung an, ist durch die beiden Arten der Befreiung befreit und ist ein Solcher.

530. එවං දුතියගාථාය වුත්තපඤ්හෙ විස්සජ්ජෙත්වා තතියගාථාය වුත්තපඤ්හෙසුපි යස්මා ‘‘ඛෙත්තානී’’ති ආයතනානි වුච්චන්ති. යථාහ – ‘‘චක්ඛුපෙතං චක්ඛායතනංපෙතං…පෙ… ඛෙත්තම්පෙතං වත්ථුපෙත’’න්ති (ධ. ස. 596-598). තානි විජෙය්‍ය විජෙත්වා අභිභවිත්වා, විචෙය්‍ය වා අනිච්චාදිභාවෙන විචිනිත්වා උපපරික්ඛිත්වා කෙවලානි අනවසෙසානි, විසෙසතො පන සඞ්ගහෙතුභූතං දිබ්බං මානුසකඤ්ච බ්‍රහ්මඛෙත්තං, යං දිබ්බං ද්වාදසායතනභෙදං තථා මානුසකඤ්ච, යඤ්ච බ්‍රහ්මඛෙත්තං ඡළායතනෙ චක්ඛායතනාදිද්වාදසායතනභෙදං, තං සබ්බම්පි විජෙය්‍ය විචෙය්‍ය වා. යතො යදෙතං සබ්බෙසං ඛෙත්තානං මූලබන්ධනං අවිජ්ජාභවතණ්හාදි, තස්මා සබ්බඛෙත්තමූලබන්ධනා පමුත්තො. එවමෙතෙසං ඛෙත්තානං විජිතත්තා විචිනිතත්තා වා ඛෙත්තජිනො නාම හොති, තස්මා ‘‘ඛෙත්තානී’’ති ඉමාය ගාථාය පඨමපඤ්හං බ්‍යාකාසි. තත්ථ කෙචි ‘‘කම්මං ඛෙත්තං, විඤ්ඤාණං බීජං, තණ්හා ස්නෙහො’’ති (අ. නි. 3.77) වචනතො කම්මානි ඛෙත්තානීති වදන්ති. දිබ්බං මානුසකඤ්ච බ්‍රහ්මඛෙත්තන්ති එත්ථ ච දෙවූපගං කම්මං දිබ්බං, මනුස්සූපගං කම්මං මානුසකං, බ්‍රහ්මූපගං කම්මං බ්‍රහ්මඛෙත්තන්ති වණ්ණයන්ති. සෙසං වුත්තනයමෙව.

530. Nachdem er so die in der zweiten Strophe gestellten Fragen beantwortet hat, [beantwortet er] auch die in der dritten Strophe gestellten Fragen. Da nämlich die Sinnesgrundlagen (āyatanāni) als "Felder" (khettāni) bezeichnet werden — wie es heißt: "Dieses Auge, diese Augengrundlage ... dieses Feld, diese Basis" (Dhs. 596-598) — hat er, nachdem er diese besiegt, bezwungen und überwunden hat, oder nachdem er sie im Sinne von Unbeständigkeit usw. untersucht und geprüft hat, und zwar alle ohne Ausnahme, insbesondere das himmlische, das menschliche und das Brahma-Feld, welche die Ursache für die Fesseln sind (wobei das himmlische in die zwölf Sinnesgrundlagen unterteilt ist, ebenso das menschliche, das Brahma-Feld aber in sechs Sinnesgrundlagen, beginnend mit der Augengrundlage, unter den zwölf Grundlagen unterteilt ist) — nachdem er all diese besiegt oder untersucht hat, ist er von der Bindung befreit, die die Wurzel aller Felder ist, nämlich von jener Unwissenheit, dem Daseinsbegehren usw. Weil er nun diese Felder besiegt oder untersucht hat, wird er "Felderbezwinger" (khettajino) genannt. Deshalb hat er mit der Strophe "Felder..." die erste Frage beantwortet. Hierbei sagen einige, gestützt auf die Aussage "Kamma ist das Feld, das Bewusstsein der Samen, das Begehren die Feuchtigkeit" (AN 3.77), dass die Felder das Kamma sind. Sie erklären das himmlische, menschliche und Brahma-Feld hier so: "Das himmlische ist das zu den Göttern führende Kamma; das menschliche ist das zum Menschsein führende Kamma; und das Brahma-Feld ist das zu den Brahmās führende Kamma." Der Rest entspricht der bereits erklärten Weise.

531. යස්මා පන සකට්ඨෙන කොසසදිසත්තා ‘‘කොසානී’’ති කම්මානි වුච්චන්ති, තෙසඤ්ච ලුනනා සමුච්ඡෙදනා කුසලො හොති, තස්මා තමත්ථං දස්සෙන්තො ‘‘කොසානී’’ති ගාථාය දුතියපඤ්හං බ්‍යාකාසි. තස්සත්ථො – ලොකියලොකුත්තරවිපස්සනාය විසයතො කිච්චතො ච අනිච්චාදිභාවෙන කුසලාකුසලකම්මසඞ්ඛාතානි කොසානි විචෙය්‍ය කෙවලානි, විසෙසතො පන සඞ්ගහෙතුභූතං අට්ඨකාමාවචරකුසලචෙතනාභෙදං දිබ්බං මානුසකඤ්ච නවමහග්ගතකුසලචෙතනාභෙදඤ්ච බ්‍රහ්මකොසං විචෙය්‍ය. තතො ඉමාය මග්ගභාවනාය අවිජ්ජාභවතණ්හාදිභෙදා සබ්බකොසානං මූලබන්ධනා පමුත්තො, එවමෙතෙසං කොසානං ලුනනා ‘‘කුසලො’’ති පවුච්චති, තථත්තා තාදී ච හොතීති. අථ වා සත්තානං [Pg.154] ධම්මානඤ්ච නිවාසට්ඨෙන අසිකොසසදිසත්තා ‘‘කොසානී’’ති තයො භවා ද්වාදසායතනානි ච වෙදිතබ්බානි. එවමෙත්ථ යොජනා කාතබ්බා.

531. Da nun die Kammas "Schatzkammern" (kosāni) genannt werden, weil sie Schatzkammern darin ähneln, dass sie das Eigene (sakaṭṭhena) sind, und man durch deren Abschneiden, deren Ausrottung heilsam bzw. geschickt (kusalo) ist, hat er, um diese Bedeutung zu zeigen, mit der Strophe "Schatzkammern..." die zweite Frage beantwortet. Dies ist die Bedeutung: Nachdem er alle Schatzkammern, welches eine Bezeichnung für die heilsamen und unheilsamen Kammas ist, mittels weltlicher und überweltlicher Hellsicht (vipassanā) hinsichtlich ihres Objekts und ihrer Funktion im Sinne von Unbeständigkeit usw. untersucht hat; insbesondere jene, die die Ursache für die Fesseln sind, nämlich das himmlische und das menschliche, unterteilt in die acht heilsamen Willenshandlungen der Sinnensphäre, und die Brahma-Schatzkammer, unterteilt in die neun erhabenen heilsamen Willenshandlungen. Danach ist man durch diese Pfadentfaltung von der Bindung befreit, die die Wurzel aller Schatzkammern ist, bestehend aus Unwissenheit, Daseinsbegehren usw. Durch das Abschneiden dieser Schatzkammern wird ein solcher wahrhaftig "geschickt" (kusalo) genannt, da er so beschaffen und gefestigt (tādī) ist. Oder alternativ sollten die drei Daseinsformen und die zwölf Sinnesgrundlagen als "Hüllen" (kosāni) verstanden werden, ähnlich den Scheiden eines Schwertes (oder Häuten einer Schlange), in dem Sinne, dass sie Wohnstätten für Wesen und Phänomene sind. Demgemäß ist die Verknüpfung auch hierbei vorzunehmen.

532. යස්මා ච න කෙවලං පණ්ඩතීති ඉමිනාව ‘‘පණ්ඩිතො’’ති වුච්චති, අපිච ඛො පන පණ්ඩරානි ඉතො උපගතො පවිචයපඤ්ඤාය අල්ලීනොතිපි ‘‘පණ්ඩිතො’’ති වුච්චති, තස්මා තමත්ථං දස්සෙන්තො ‘‘දුභයානී’’ති ගාථාය තතියපඤ්හං බ්‍යාකාසි. තස්සත්ථො – අජ්ඣත්තං බහිද්ධා චාති එවං උභයානි අනිච්චාදිභාවෙන විචෙය්‍ය. පණ්ඩරානීති ආයතනානි. තානි හි පකතිපරිසුද්ධත්තා රුළ්හියා ච එවං වුච්චන්ති, තානි විචෙය්‍ය ඉමාය පටිපත්තියා නිද්ධන්තමලත්තා සුද්ධිපඤ්ඤො පණ්ඩිතොති පවුච්චති තථත්තා, යස්මා තානි පණ්ඩරානි පඤ්ඤාය ඉතො හොති, සෙසමස්ස ථුතිවචනං. සො හි පාපපුඤ්ඤසඞ්ඛාතං කණ්හසුක්කං උපාතිවත්තො තාදී ච හොති, තස්මා එවං ථුතො.

532. Und da man nicht nur deshalb ein "Gelehrter" (paṇḍito) genannt wird, weil man nachsinnt (paṇḍati), sondern man auch ein "Gelehrter" genannt wird, weil man sich den Reinheiten (paṇṇarāni) genähert hat und ihnen mit untersuchender Weisheit anhaftet, hat er, um diese Bedeutung zu zeigen, mit der Strophe "beide..." die dritte Frage beantwortet. Dies ist die Bedeutung: Nachdem er beide, im Inneren wie im Äußeren, im Sinne von Unbeständigkeit usw. untersucht hat. Die "Reinheiten" (paṇṇarāni) sind die Sinnesgrundlagen. Diese werden nämlich wegen ihrer natürlichen Reinheit und nach dem allgemeinen Sprachgebrauch so genannt. Nachdem er diese untersucht hat und durch diese Praxis die Befleckungen weggeblasen sind, wird er wegen dieser Reinheit der Weisheit ein Gelehrter genannt; denn diese Reinheiten sind durch Weisheit verstanden worden. Das Übrige ist ein Lobpreis auf ihn. Er hat nämlich das Dunkle und das Helle (das Böse und das Verdienst) überwunden und ist so beschaffen; deshalb wird er so gelobt.

533. යස්මා පන ‘‘මොනං වුච්චති ඤාණං, යා පඤ්ඤා පජානනා…පෙ… සම්මාදිට්ඨි, තෙන ඤාණෙන සමන්නාගතො මුනී’’ති වුත්තං, තස්මා තමත්ථං දස්සෙන්තො ‘‘අසතඤ්චා’’ති ගාථාය චතුත්ථපඤ්හං බ්‍යාකාසි. තස්සත්ථො – ය්වායං අකුසලකුසලප්පභෙදො අසතඤ්ච සතඤ්ච ධම්මො, තං අජ්ඣත්තං බහිද්ධාති ඉමස්මිං සබ්බලොකෙ පවිචයඤාණෙන අසතඤ්ච සතඤ්ච ඤත්වා ධම්මං තස්ස ඤාතත්තා එව රාගාදිභෙදතො සත්තවිධං සඞ්ගං තණ්හාදිට්ඨිභෙදතො දුවිධං ජාලඤ්ච අතිච්ච අතික්කමිත්වා ඨිතො. සො තෙන මොනසඞ්ඛාතෙන පවිචයඤාණෙන සමන්නාගතත්තා මුනි. දෙවමනුස්සෙහි පූජනීයොති ඉදං පනස්ස ථුතිවචනං. සො හි ඛීණාසවමුනිත්තා දෙවමනුස්සානං පූජාරහො හොති, තස්මා එවං ථුතො.

533. Da nun gesagt wurde: "Erkenntnis wird Schweigen (mona) genannt, welche Weisheit, Verstehen ... rechte Anschauung ist; wer mit dieser Erkenntnis ausgestattet ist, ist ein Weiser (muni)", hat er, um diese Bedeutung zu zeigen, mit der Strophe "des Unheilsamen und..." die vierte Frage beantwortet. Dies ist die Bedeutung: Was diese Lehre des Unheilsamen und Heilsamen betrifft, die Einteilung in unheilsame und heilsame Phänomene, nachdem er diese in dieser ganzen Welt, innen und außen, mit untersuchender Erkenntnis als unheilsam und heilsam erkannt hat, verweilt er, nachdem er die Fessel (die siebenfältige Fessel, bestehend aus Gier usw.) und das Netz (das zweifache Netz aus Begehren und Ansichten) überschritten und überwunden hat. Er ist ein Weiser (muni), weil er mit jener untersuchenden Erkenntnis ausgestattet ist, die als Schweigen (mona) bezeichnet wird. "Von Göttern und Menschen zu verehren" ist jedoch ein Lobpreis auf ihn. Da er nämlich ein Weiser ist, dessen Triebe versiegt sind (khīṇāsava), ist er der Verehrung durch Götter und Menschen würdig; deshalb wird er so gelobt.

535. එවං තතියගාථාය වුත්තපඤ්හෙ විස්සජ්ජෙත්වා චතුත්ථගාථාය වුත්තපඤ්හෙසුපි යස්මා යො චතූහි මග්ගඤාණවෙදෙහි කිලෙසක්ඛයං කරොන්තො ගතො, සො පරමත්ථතො වෙදගූ නාම හොති. යො ච සබ්බසමණබ්‍රාහ්මණානං සත්ථසඤ්ඤිතානි වෙදානි, තායෙව මග්ගභාවනාය කිච්චතො අනිච්චාදිවසෙන විචෙය්‍ය. තත්ථ ඡන්දරාගප්පහානෙන තමෙව [Pg.155] සබ්බං වෙදමතිච්ච යා වෙදපච්චයා වා අඤ්ඤථා වා උප්පජ්ජන්ති වෙදනා, තාසු සබ්බවෙදනාසු වීතරාගො හොති, තස්මා තමත්ථං දස්සෙන්තො ‘‘ඉදං පත්තින’’න්ති අවත්වා ‘‘වෙදානී’’ති ගාථාය පඨමපඤ්හං බ්‍යාකාසි. යස්මා වා යො පවිචයපඤ්ඤාය වෙදානි විචෙය්‍ය, තත්ථ ඡන්දරාගප්පහානෙන සබ්බං වෙදමතිච්ච වත්තති, සො සත්ථසඤ්ඤිතානි වෙදානි ගතො ඤාතො අතික්කන්තො ච හොති. යො වෙදනාසු වීතරාගො, සොපි වෙදනාසඤ්ඤිතානි වෙදානි ගතො අතික්කන්තො ච හොති. වෙදානි ගතොතිපි වෙදගූ, තස්මා තම්පි අත්ථං දස්සෙන්තො ‘‘ඉදං පත්තින’’න්ති අවත්වා ඉමාය ගාථාය පඨමපඤ්හං බ්‍යාකාසි.

535. Nachdem er so die in der dritten Strophe gestellten Fragen beantwortet hat, [beantwortet er] auch die in der vierten Strophe gestellten Fragen. Denn wer durch die vier Pfaderkenntnis-Vedas (maggañāṇavedehi) die Vernichtung der Befleckungen bewirkt hat und gelangt ist, der wird im höchsten Sinne ein "Veda-Kundiger" (vedagū) genannt. Und wer alle Vedas, die Schriften aller Asketen und Brahmanen, mit eben dieser Pfadentfaltung ihrer Funktion nach im Sinne von Unbeständigkeit usw. untersucht hat und durch das Aufgeben von Begehren und Gier nach ihnen all diese Vedas überschritten hat; und welche Gefühle auch immer entstehen, sei es durch die Vedas bedingt oder anderswie, wer in all diesen Gefühlen frei von Gier ist, der hat — um diese Bedeutung zu zeigen, ohne zu sagen "wer dies erreicht hat" — mit der Strophe "die Vedas..." die erste Frage beantwortet. Oder: Wer durch untersuchende Weisheit die Vedas untersucht hat und dort durch das Aufgeben von Begehren und Gier alle Vedas überschritten hat und wandelt, der ist zu den als Schriften bezeichneten Vedas gelangt, hat sie erkannt und überschritten. Wer frei von Gier bezüglich der Gefühle ist, auch der ist zu den als Gefühle bezeichneten Vedas gelangt und hat sie überschritten. Da er zu den Vedas gelangt ist, ist er ein "Veda-Kundiger" (vedagū). Um also auch diese Bedeutung zu zeigen, hat er, ohne zu sagen "wer dies erreicht hat", mit dieser Strophe die erste Frage beantwortet.

536. යස්මා පන දුතියපඤ්හෙ ‘‘අනුවිදිතො’’ති අනුබුද්ධො වුච්චති, සො ච අනුවිච්ච පපඤ්චනාමරූපං අජ්ඣත්තං අත්තනො සන්තානෙ තණ්හාමානදිට්ඨිභෙදං පපඤ්චං තප්පච්චයා නාමරූපඤ්ච අනිච්චානුපස්සනාදීහි අනුවිච්ච අනුවිදිත්වා, න කෙවලඤ්ච අජ්ඣත්තං, බහිද්ධා ච රොගමූලං, පරසන්තානෙ ච ඉමස්ස නාමරූපරොගස්ස මූලං අවිජ්ජාභවතණ්හාදිං, තමෙව වා පපඤ්චං අනුවිච්ච තාය භාවනාය සබ්බෙසං රොගානං මූලබන්ධනා, සබ්බස්මා වා රොගානං මූලබන්ධනා, අවිජ්ජාභවතණ්හාදිභෙදා, තස්මා එව වා පපඤ්චා පමුත්තො හොති, තස්මා තං දස්සෙන්තො ‘‘අනුවිච්චා’’ති ගාථාය දුතියපඤ්හං බ්‍යාකාසි.

536. Da nun bei der zweiten Frage mit "erkannt" (anuvidito) einer gemeint ist, der verstanden hat (anubuddho); und nachdem er die begriffliche Vielfalt und Name-und-Form (papañcanāmarūpaṃ) durchdrungen hat — indem er die Vielfalt, bestehend aus Begehren, Dünkel und Ansichten, in seinem eigenen Kontinuum (ajjhatta) und das davon bedingte Name-und-Form durch die Betrachtung der Unbeständigkeit usw. durchdrungen und erkannt hat, und zwar nicht nur im Inneren, sondern auch im Äußeren die Wurzel der Krankheit, nämlich in dem Kontinuum anderer die Wurzel dieser Krankheit von Name-und-Form, bestehend aus Unwissenheit, Daseinsbegehren usw., oder eben diese Vielfalt durchdrungen hat — ist er durch jene Entfaltung von der Bindung, die die Wurzel aller Krankheiten ist, oder von jeglicher Bindung, die die Wurzel aller Krankheiten ist, bestehend aus Unwissenheit, Daseinsbegehren usw., oder von eben dieser Vielfalt befreit. Um dies zu zeigen, hat er mit der Strophe "nachdem er durchdrungen hat..." die zweite Frage beantwortet.

537. ‘‘කථඤ්ච වීරියවා’’ති එත්ථ පන යස්මා යො අරියමග්ගෙන සබ්බපාපකෙහි විරතො, තථා විරතත්තා ච ආයතිං අපටිසන්ධිතාය නිරයදුක්ඛං අතිච්ච ඨිතො වීරියවාසො වීරියනිකෙතො, සො ඛීණාසවො ‘‘වීරියවා’’ති වත්තබ්බතං අරහති, තස්මා තමත්ථං දස්සෙන්තො ‘‘විරතො’’ති ගාථාය තතියපඤ්හං බ්‍යාකාසි. පධානවා ධීරො තාදීති ඉමානි පනස්ස ථුතිවචනානි. සො හි පධානවා මග්ගඣානපධානෙන, ධීරො කිලෙසාරිවිද්ධංසනසමත්ථතාය, තාදී නිබ්බිකාරතාය, තස්මා එවං ථුතො. සෙසං යොජෙත්වා වත්තබ්බං.

537. Hierbei nun: Da derjenige, der sich durch den edlen Pfad von allem Bösen ferngehalten hat, und weil er sich so ferngehalten hat, wegen des Nicht-Wiederanküpfens in der Zukunft das Leiden der Hölle überwunden hat und dasteht als eine Wohnstätte der Tatkraft, ein Heim der Tatkraft, ist jener Triebversiegte es wert, 'tatkräftig' genannt zu werden. Deshalb hat er, um diese Bedeutung aufzuzeigen, die dritte Frage mit der Strophe 'Enthaltsam' beantwortet. 'Emsig im Streben, ein Held, ein Solcher' – dies sind seine Lobpreisungen. Denn er ist 'emsig im Streben' durch das Streben nach den Pfad-Jhanas, 'ein Held' wegen seiner Fähigkeit, die Befleckungsfeinde zu zerschmettern, und 'ein Solcher' wegen seiner Unveränderlichkeit; darum wird er so gepriesen. Das Übrige ist entsprechend zu verknüpfen und zu erklären.

538. ‘‘ආජානියො කින්ති නාම හොතී’’ති එත්ථ පන යස්මා පහීනසබ්බවඞ්කදොසො කාරණාකාරණඤ්ඤූ අස්සො වා හත්ථී වා ‘‘ආජානියො හොතී’’ති [Pg.156] ලොකෙ වුච්චති, න ච තස්ස සබ්බසො තෙ දොසා පහීනා එව, ඛීණාසවස්ස පන තෙ පහීනා, තස්මා සො ‘‘ආජානියො’’ති පරමත්ථතො වත්තබ්බතං අරහතීති දස්සෙන්තො ‘‘යස්සා’’ති ගාථාය චතුත්ථපඤ්හං බ්‍යාකාසි. තස්සත්ථො – අජ්ඣත්තං බහිද්ධා චාති එවං අජ්ඣත්තබහිද්ධාසඤ්ඤොජනසඞ්ඛාතානි යස්ස අස්සු ලුනානි බන්ධනානි පඤ්ඤාසත්ථෙන ඡින්නානි පදාලිතානි. සඞ්ගමූලන්ති යානි තෙසු තෙසු වත්ථූසු සඞ්ගස්ස සජ්ජනාය අනතික්කමනාය මූලං හොන්ති, අථ වා යස්ස අස්සු ලුනානි රාගාදීනි බන්ධනානි යානි අජ්ඣත්තං බහිද්ධා ච සඞ්ගමූලානි හොන්ති, සො සබ්බස්මා සඞ්ගානං මූලභූතා සබ්බසඞ්ගානං වා මූලභූතා බන්ධනා පමුත්තො ‘‘ආජානියො’’ති වුච්චති, තථත්තා තාදි ච හොතීති.

538. Hierbei nun: Da in der Welt ein Pferd oder ein Elefant, der alle Falschheit und Fehler abgelegt hat und weiß, was angemessen und unangemessen ist, in der Welt als 'Edelrasse' bezeichnet wird, und doch sind bei ihm diese Fehler nicht gänzlich abgelegt, während sie beim Triebversiegten abgelegt sind, deshalb ist er im höchsten Sinne würdig, 'Edelrasse' genannt zu werden. Um dies zu zeigen, beantwortete er die vierte Frage mit der Strophe 'Dessen'. Die Bedeutung ist: 'Sowohl innerlich als auch äußerlich' – so sind dessen Fesseln, die als innere und äußere Fesseln bezeichnet werden, abgeschnitten und mit dem Schwert der Weisheit zerschlagen worden. 'Die Wurzel der Anhaftung': jene, die die Wurzel für das Anhaften an den verschiedenen Objekten sind, da deren Klebrigkeit nicht überwunden wurde; oder aber: Dessen Fesseln wie Gier und so weiter, die innerlich und äußerlich die Wurzel der Anhaftung sind, abgeschnitten sind; er ist befreit von allen Fesseln, die die Wurzel aller Anhaftungen sind (oder die Wurzel aller Bindungen), und wird daher 'Edelrasse' genannt. Weil er so beschaffen ist, ist er 'ein Solcher'.

540. එවං චතුත්ථගාථාය වුත්තපඤ්හෙ විස්සජ්ජෙත්වා පඤ්චමගාථාය වුත්තපඤ්හෙසුපි යස්මා යං ඡන්දජ්ඣෙනමත්තෙන අක්ඛරචින්තකා සොත්තියං වණ්ණයන්ති, වොහාරමත්තසොත්තියො සො. අරියො පන බාහුසච්චෙන නිස්සුතපාපතාය ච පරමත්ථසොත්තියො හොති, තස්මා තමත්ථං දස්සෙන්තො ‘‘ඉදං පත්තින’’න්ති අවත්වා ‘‘සුත්වා’’ති ගාථාය පඨමපඤ්හං බ්‍යාකාසි. තස්සත්ථො – යො ඉමස්මිං ලොකෙ සුතමයපඤ්ඤාකිච්චවසෙන සුත්වා කාතබ්බකිච්චවසෙන වා සුත්වා විපස්සනූපගං සබ්බධම්මං අනිච්චාදිවසෙන අභිඤ්ඤාය සාවජ්ජානවජ්ජං යදත්ථි කිඤ්චි, ඉමාය පටිපදාය කිලෙසෙ කිලෙසට්ඨානියෙ ච ධම්මෙ අභිභවිත්වා අභිභූති සඞ්ඛං ගතො, තං සුත්වා සබ්බධම්මං අභිඤ්ඤාය ලොකෙ සාවජ්ජානවජ්ජං යදත්ථි කිඤ්චි, අභිභුං සුතවත්තා සොත්තියොති ආහු. යස්මා ච යො අකථංකථී කිලෙසබන්ධනෙහි විමුත්තො, රාගාදීහි ඊඝෙහි අනීඝො ච හොති සබ්බධි සබ්බෙසු ධම්මෙසු ඛන්ධායතනාදීසු, තස්මා තං අකථංකථිං විමුත්තං අනීඝං සබ්බධි නිස්සුතපාපකත්තාපි ‘‘සොත්තියො’’ති ආහූති.

540. Nachdem er so die in der vierten Strophe gestellten Fragen beantwortet hatte, beantwortete er auch die in der fünften Strophe gestellten Fragen. Denn denjenigen, den die Grammatiker bloß wegen seiner Fähigkeit, Verse zu rezitieren, als Gelehrten rühmen, ist nur ein Gelehrter im konventionellen Sinne. Ein Edler jedoch ist durch weite Gelehrsamkeit und das Abgewaschenhaben des Bösen ein Gelehrter im höchsten Sinne. Deshalb hat er, um diese Bedeutung zu zeigen, ohne zu sagen 'Dies erreicht habend', die erste Frage mit der Strophe 'Gehört habend' beantwortet. Die Bedeutung davon ist: Wer in dieser Welt durch die Funktion der aus dem Gehörten geborenen Weisheit oder durch die zu vollbringende Pflicht gehört hat, alle der Einsicht zugänglichen Phänomene gemäß ihrer Unbeständigkeit usw. direkt erkennt, was auch immer es an Tadelnswertem oder Untadeligem geben mag, und durch diese Praxis die Befleckungen und die auf Befleckungen beruhenden Phänomene besiegt hat und somit als 'Besieger' bezeichnet wird; ihn nennen sie einen Gelehrten, weil er gehört und alle Phänomene in der Welt, ob tadelnswert oder untadelig, direkt erkannt hat und wegen seines Hörens ein Besieger ist. Und da er frei von Zweifel ist, aus den Fesseln der Befleckungen befreit und überall in allen Phänomenen wie Aggregaten und Sinnesgrundlagen frei von Drangsal durch Gier und so weiter ist, darum nennen sie ihn, der zweifelsfrei, befreit und überall unbedrängt ist, weil er das Böse abgewaschen hat, ebenfalls einen 'Gelehrten'.

541. යස්මා පන හිතකාමෙන ජනෙන අරණීයතො අරියො හොති, අභිගමනීයතොති අත්ථො. තස්මා යෙහි ගුණෙහි සො අරණීයො හොති, තෙ දස්සෙන්තා ‘‘ඡෙත්වා’’ති ගාථාය දුතියපඤ්හං බ්‍යාකාසි. තස්සත්ථො – චත්තාරි ආසවානි ද්වෙ ච ආලයානි පඤ්ඤාසත්ථෙන ඡෙත්වා විද්වා විඤ්ඤූ විභාවී චතුමග්ගඤාණී සො පුනබ්භවවසෙන න උපෙති [Pg.157] ගබ්භසෙය්‍යං, කඤ්චි යොනිං න උපගච්ඡති, කාමාදිභෙදඤ්ච සඤ්ඤං තිවිධං. කාමගුණසඞ්ඛාතඤ්ච පඞ්කං පනුජ්ජ පනුදිත්වා තණ්හාදිට්ඨිකප්පානං අඤ්ඤතරම්පි කප්පං න එති, එවං ආසවච්ඡෙදාදිගුණසමන්නාගතං තමාහු අරියොති. යස්මා වා පාපකෙහි ආරකත්තා අරියො හොති අනයෙ ච අනිරීයනා, තස්මා තම්පි අත්ථං දස්සෙන්තො ඉමාය ගාථාය දුතියපඤ්හං බ්‍යාකාසි. ආසවාදයො හි පාපකා ධම්මා අනයසම්මතා, තෙ චානෙන ඡින්නා පනුන්නා, න ච තෙහි කම්පති, ඉච්චස්ස තෙ ආරකා හොන්ති, න ච තෙසු ඉරීයති තස්මා ආරකාස්ස හොන්ති පාපකා ධම්මාති ඉමිනාපත්ථෙන. අනයෙ න ඉරීයතීති ඉමිනාපත්ථෙන තමාහු අරියොති ච එවම්පෙත්ථ යොජනා වෙදිතබ්බා. ‘‘විද්වා සො න උපෙති ගබ්භසෙය්‍ය’’න්ති ඉදං පන ඉමස්මිං අත්ථවිකප්පෙ ථුතිවචනමෙව හොති.

541. Da nun ein Edler von Menschen, die ihr Wohl wünschen, aufzusuchen ist – was bedeutet: er ist einer, dem man sich nahen soll –, deshalb beantwortete er, um jene Vorzüge aufzuzeigen, derentwegen er aufzusuchen ist, die zweite Frage mit der Strophe 'Abgeschnitten habend'. Die Bedeutung ist: Nachdem er die vier Triebe und die zwei Anheftungen mit dem Messer der Weisheit abgeschnitten hat, kehrt jener Weise – eine intelligente, hellsichtige Person, die das Wissen der vier Pfade erlangt hat – durch das neue Werden nicht mehr in das Mutterschoßbett zurück, er geht in keinen Mutterschoß ein; und nachdem er die dreifache Wahrnehmung wie die Sinneswahrnehmung usw. und den Schlamm, eine Bezeichnung für die Stränge des Sinnesgenusses, vertrieben hat, geht er in keinerlei gedankliche Konstruktion ein, die auf Begehren und Ansichten beruht. Einen solchen, der mit Eigenschaften wie dem Abschneiden der Triebe usw. ausgestattet ist, nennen sie einen 'Edlen'. Oder aber, weil er weit entfernt von schlechten Eigenschaften ist und nicht auf Wegen wandelt, die zum Verderben führen, ist er ein Edler; darum beantwortete er, um auch diese Bedeutung zu zeigen, die zweite Frage mit dieser Strophe. Denn die schlechten Zustände wie die Triebe gelten als Verderben; diese sind von ihm abgeschnitten und vertrieben worden, und er wird von ihnen nicht bewegt, daher sind sie ihm fern, und er wandelt nicht in ihnen. Somit sind ihm schlechte Eigenschaften fern: dies ist die Bedeutung. 'Er wandelt nicht im Verderben' – aus dieser Bedeutung heraus nennen sie ihn einen 'Edlen', und so ist die Verknüpfung hier zu verstehen. 'Jener Weise kehrt nicht in das Mutterschoßbett zurück' – dies ist bei dieser alternativen Auslegung bloß ein Lobpreis.

542. ‘‘කථං චරණවා’’ති එත්ථ පන යස්මා චරණෙහි පත්තබ්බං පත්තො ‘‘චරණවා’’ති වත්තබ්බතං අරහති, තස්මා තං දස්සෙන්තො ‘‘යො ඉධා’’ති ගාථාය තතියපඤ්හං බ්‍යාකාසි. තත්ථ යො ඉධාති යො ඉමස්මිං සාසනෙ. චරණෙසූති සීලාදීසු හෙමවතසුත්තෙ (සු. නි. 153 ආදයො) වුත්තපන්නරසධම්මෙසු. නිමිත්තත්ථෙ භුම්මවචනං. පත්තිපත්තොති පත්තබ්බං පත්තො. යො චරණනිමිත්තං චරණහෙතු චරණපච්චයා පත්තබ්බං අරහත්තං පත්තොති වුත්තං හොති. චරණවා සොති සො ඉමාය චරණෙහි පත්තබ්බපත්තියා චරණවා හොතීති. එත්තාවතා පඤ්හො බ්‍යාකතො හොති, සෙසමස්ස ථුතිවචනං. යො හි චරණෙහි පත්තිපත්තො, සො කුසලො ච හොති ඡෙකො, සබ්බදා ච ආජානාති නිබ්බානධම්මං, නිච්චං නිබ්බානනින්නචිත්තතාය සබ්බත්ථ ච ඛන්ධාදීසු න සජ්ජති. ද්වීහි ච විමුත්තීහි විමුත්තචිත්තො හොති, පටිඝා යස්ස න සන්තීති.

542. Und wie ist einer 'wohlgewandelt'? Hierbei nun: Weil derjenige, der das durch guten Wandel zu Erreichende erreicht hat, es verdient, 'wohlgewandelt' genannt zu werden, beantwortete er, um dies zu zeigen, die dritte Frage mit der Strophe 'Wer hier'. Darin bedeutet 'wer hier': wer in dieser Lehre. 'Im Wandel': in den fünfzehn Eigenschaften, Tugend und so weiter, wie sie in der Hemavata-Lehrrede dargelegt sind. Der Lokativ steht im Sinne einer Ursache. 'Der das zu Erreichende Erreichte': der das erreicht hat, was zu erreichen ist. Dies besagt: Wer aufgrund des guten Wandels, wegen des guten Wandels, mit dem guten Wandel als Bedingung, die zu erreichende Arahantschaft erreicht hat. 'Er ist wohlgewandelt': Er ist durch dieses Erreichen des durch Wandel zu Erreichenden 'wohlgewandelt'. Damit ist die Frage beantwortet; das Übrige ist sein Lobpreis. Denn wer das durch guten Wandel zu Erreichende erreicht hat, ist geschickt und klug und versteht allzeit das Nibbāna-Dhamma, weil sein Geist ständig zum Nibbāna geneigt ist und er nirgends an den Aggregaten usw. anhaftet. Er ist im Geist durch die zwei Befreiungen befreit, und für ihn gibt es keine Abneigungen.

543. යස්මා පන කම්මාදීනං පරිබ්බාජනෙන පරිබ්බාජකො නාම හොති, තස්මා තමත්ථං දස්සෙන්තො ‘‘දුක්ඛවෙපක්ක’’න්ති ගාථාය චතුත්ථපඤ්හං බ්‍යාකාසි. තත්ථ විපාකො එව වෙපක්කං, දුක්ඛං වෙපක්කමස්සාති දුක්ඛවෙපක්කං. පවත්තිදුක්ඛජනනතො සබ්බම්පි තෙධාතුකකම්මං වුච්චති. උද්ධන්ති අතීතං. අධොති අනාගතං. තිරියං වාපි මජ්ඣෙති පච්චුප්පන්නං. තඤ්හි න උද්ධං න අධො, තිරියං උභින්නඤ්ච අන්තරා, තෙන ‘‘මජ්ඣෙ’’ති වුත්තං. පරිබ්බාජයිත්වාති නික්ඛාමෙත්වා නිද්ධමෙත්වා[Pg.158]. පරිඤ්ඤචාරීති පඤ්ඤාය පරිච්ඡින්දිත්වා චරන්තො. අයං තාව අපුබ්බපදවණ්ණනා. අයං පන අධිප්පායයොජනා – යො තියද්ධපරියාපන්නම්පි දුක්ඛජනකං යදත්ථි කිඤ්චි කම්මං, තං සබ්බම්පි අරියමග්ගෙන තණ්හාවිජ්ජාසිනෙහෙ සොසෙන්තො අපටිසන්ධිජනකභාවකරණෙන පරිබ්බාජයිත්වා තථා පරිබ්බාජිතත්තා එව ච තං කම්මං පරිඤ්ඤාය චරණතො පරිඤ්ඤචාරී. න කෙවලඤ්ච කම්මමෙව, මායං මානමථොපි ලොභකොධං ඉමෙපි ධම්මෙ පහානපරිඤ්ඤාය පරිඤ්ඤචාරී, පරියන්තමකාසි නාමරූපං, නාමරූපස්ස ච පරියන්තමකාසි පරිබ්බාජෙසි ඉච්චෙවත්ථො. ඉමෙසං කම්මාදීනං පරිබ්බාජනෙන තං පරිබ්බාජකමාහු. පත්තිපත්තන්ති ඉදං පනස්ස ථුතිවචනං.

543. Weil man aber durch das Vertreiben von Kamma und so weiter ein Wanderer (paribbājaka) genannt wird, beantwortete er, um diese Bedeutung zu zeigen, die vierte Frage mit dem Vers „Was auch immer für ein Kamma in Leiden reift“ (dukkhavepakkaṃ). Hierbei ist „vepakka“ dasselbe wie „vipāka“ (Reifung); dessen Reifung Leiden ist, das ist „dukkhavepakka“ (in Leiden reifend). Wegen des Erzeugens von Leiden im Daseinsverlauf wird alles Kamma der drei Daseinsbereiche (tedhātuka) so bezeichnet. „Oben“ (uddhaṃ) bedeutet in der Vergangenheit. „Unten“ (adho) bedeutet in der Zukunft. „Querüber oder in der Mitte“ (tiriyaṃ vāpi majjhe) bedeutet in der Gegenwart. Denn was querüber ist, ist weder oben noch unten, sondern querüber dazwischen, daher wird es „in der Mitte“ genannt. „Nachdem er vertrieben hat“ (paribbājayitvā) bedeutet nach dem Hinauswerfen, Wegblasen. „Ein Praktizierender des vollen Verständnisses“ (pariññacārī) ist einer, der wandelt, indem er mit Weisheit abgrenzt. Dies ist zunächst die Erklärung der neuen Begriffe. Dies aber ist die Verknüpfung des Sinnes: Welches Kamma auch immer, das zu den drei Zeiten gehört und Leiden erzeugt, existiert – all dieses hat er vertrieben, indem er die Feuchtigkeit von Begehren und Unwissenheit durch den edlen Pfad austrocknete und es so unfähig machte, eine Wiedergeburt zu erzeugen. Weil er es auf diese Weise vertrieben hat, ist er, indem er dieses Kamma mit vollem Verständnis durchschreitet, „ein Praktizierender des vollen Verständnisses“. Und nicht nur in Bezug auf Kamma allein, sondern auch in Bezug auf diese Eigenschaften – Heuchelei, Dünkel, Gier und Zorn – ist er ein Praktizierender des vollen Verständnisses durch das volle Verständnis des Aufgebens. Er setzte dem Name-und-Form ein Ende, das heißt, er setzte Name-und-Form ein Ende, er vertrieb sie, so ist die Bedeutung. Durch das Vertreiben dieser Dinge wie Kamma und so weiter nennen sie ihn einen Wanderer. Der Ausdruck „der Erlangte“ (pattipatta) ist jedoch ein Lobpreiswort für ihn.

544. එවං පඤ්හබ්‍යාකරණෙන තුට්ඨස්ස පන සභියස්ස ‘‘යානි ච තීණී’’තිආදීසු අභිත්ථවනගාථාසු ඔසරණානීති ඔගහණානි තිත්ථානි, දිට්ඨියොති අත්ථො. තානි යස්මා සක්කායදිට්ඨියා සහ බ්‍රහ්මජාලෙ වුත්තද්වාසට්ඨිදිට්ඨිගතානි ගහෙත්වා තෙසට්ඨි හොන්ති, යස්මා ච තානි අඤ්ඤතිත්ථියසමණානං පවාදභූතානි සත්ථානි සිතානි උපදිසිතබ්බවසෙන, න උප්පත්තිවසෙන. උප්පත්තිවසෙන පන යදෙතං ‘‘ඉත්ථී පුරිසො’’ති සඤ්ඤක්ඛරං වොහාරනාමං, යා චායං මිච්ඡාපරිවිතක්කානුස්සවාදිවසෙන ‘‘එවරූපෙන අත්තනා භවිතබ්බ’’න්ති බාලානං විපරීතසඤ්ඤා උප්පජ්ජති, තදුභයනිස්සිතානි තෙසං වසෙන උප්පජ්ජන්ති, න අත්තපච්චක්ඛානි. තානි ච භගවා විනෙය්‍ය විනයිත්වා ඔඝතමගා ඔඝතමං ඔඝන්ධකාරං අගා අතික්කන්තො. ‘‘ඔඝන්තමගා’’තිපි පාඨො, ඔඝානං අන්තං අගා, තස්මා ආහ ‘‘යානි ච තීණි…පෙ… තමගා’’ති.

544. Über die Lobpreisverse Sabhiyas, der über die Beantwortung der Fragen erfreut war, beginnend mit „Und welche drei...“, [wird erklärt]: „Zugänge“ (osaraṇāni) bedeutet Badeplätze, Furtstellen; Ansichten ist die Bedeutung. Weil diese, wenn man die im Brahmajāla-Sutta erwähnten zweiundsechzig spekulativen Ansichten zusammen mit der Persönlichkeitsansicht (sakkāyadiṭṭhi) nimmt, dreiundsechzig ausmachen; und weil diese auf den Lehrschriften (satthāni) basieren, die als Behauptungen von Asketen anderer Sekten verkündet werden – dies nach der Methode der Darlegung, nicht nach der Methode der Entstehung. Nach der Methode der Entstehung jedoch entstehen jene basierend auf beidem: dem konventionellen Namen, dem begrifflichen Ausdruck wie „Frau, Mann“, und der verkehrten Wahrnehmung von Toren, die aufgrund von falschem Nachdenken, mündlicher Überlieferung usw. schlussfolgern: „Ein solches Selbst muss existieren“; sie entstehen durch den Einfluss dieser beiden, nicht durch eigene direkte Erkenntnis. Und nachdem der Erhabene diese beseitigt hatte, ging er über die dunkle Flut (oghatamagā) – er überwand die Dunkelheit der Flut. Es gibt auch die Lesart „oghantamagā“, was bedeutet: „er ging zum Ende der Flut“. Daher sagte er: „Und welche drei... (usw.) ... ging über die Dunkelheit.“

545. තතො පරං වට්ටදුක්ඛස්ස අන්තං පාරඤ්ච නිබ්බානං තප්පත්තියා දුක්ඛාභාවතො තප්පටිපක්ඛතො ච තං සන්ධායාහ, ‘‘අන්තගූසි පාරගූ දුක්ඛස්සා’’ති. අථ වා පාරගූ භගවා නිබ්බානං ගතත්තා, තං ආලපන්තො ආහ, ‘‘පාරගූ අන්තගූසි දුක්ඛස්සා’’ති අයමෙත්ථ සම්බන්ධො. සම්මා ච බුද්ධො සාමඤ්ච බුද්ධොති සම්මාසම්බුද්ධො. තං මඤ්ඤෙති තමෙව මඤ්ඤාමි, න අඤ්ඤන්ති අච්චාදරෙන භණති. ජුතිමාති පරෙසම්පි අන්ධකාරවිධමනෙන ජුතිසම්පන්නො. මුතිමාති අපරප්පච්චයඤෙය්‍යඤාණසමත්ථාය මුතියා පඤ්ඤාය [Pg.159] සම්පන්නො. පහූතපඤ්ඤොති අනන්තපඤ්ඤො. ඉධ සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණමධිප්පෙතං. දුක්ඛස්සන්තකරාති ආමන්තෙන්තො ආහ. අතාරෙසි මන්ති කඞ්ඛාතො මං තාරෙසි.

545. Danach sagte er mit Bezug auf das Nibbāna, welches das Ende und das jenseitige Ufer des Leidens im Kreislauf (vaṭṭadukkha) ist – da mit dessen Erreichung die Abwesenheit von Leiden eintritt und es das Gegenteil [des Leidens] ist –: „Du bist zum Ende gelangt, bist hinübergegangen über das Leiden.“ Oder aber der Erhabene ist ein Hinübergegangener (pāragū), weil er zum Nibbāna gelangt ist; ihn so anredend sagte er: „Hinübergegangener, du bist zum Ende des Leidens gelangt.“ Das ist hier der Zusammenhang. „Vollkommen Erleuchteter“ (sammāsambuddho) bedeutet: vollkommen erwacht und selbst erwacht. „Ich halte dich für“ (taṃ maññe) sagt er aus tiefer Ehrfurcht: „Dich selbst halte ich dafür, keinen anderen.“ „Lichtvoll“ (jutimā) bedeutet mit Leuchtkraft ausgestattet, da er auch die Dunkelheit für andere vertreibt. „Weise“ (mutimā) bedeutet ausgestattet mit Verstand (muti), mit einer Weisheit, die fähig ist, das zu Erkennende unabhängig von anderen zu wissen. „Von reicher Weisheit“ (pahūtapañño) bedeutet von unendlicher Weisheit; hier ist das allwissende Wissen gemeint. Ihn als „Beender des Leidens“ anredend sagte er: „Du hast mich hinübergeführt“ (atāresi maṃ), das heißt: du hast mich aus meinem Zweifel hinübergeführt.

546-9. යං මෙතිආදිගාථාය නමක්කාරකරණං භණති. තත්ථ කඞ්ඛිත්තන්ති වීසතිපඤ්හනිස්සිතං අත්ථං සන්ධායාහ. සො හි තෙන කඞ්ඛිතො අහොසි. මොනපථෙසූති ඤාණපථෙසු. විනළීකතාති විගතනළා කතා, උච්ඡින්නාති වුත්තං හොති. නාග නාගස්සාති එකං ආමන්තනවචනං, එකස්ස ‘‘භාසතො අනුමොදන්තී’’ති ඉමිනා සම්බන්ධො. ‘‘ධම්මදෙසන’’න්ති පාඨසෙසො. සබ්බෙ දෙවාති ආකාසට්ඨා ච භූමට්ඨා ච. නාරදපබ්බතාති තෙපි කිර ද්වෙ දෙවගණා පඤ්ඤවන්තො, තෙපි අනුමොදන්තීති සබ්බං පසාදෙන ච නමක්කාරකරණං භණති.

546-9. Mit dem Vers beginnend mit „Was mir...“ spricht er eine Ehrerbietung aus. Darin sagt er „meine Verwirrung“ (kaṅkhittaṃ) mit Bezug auf den Sinn der zwanzig Fragen; denn darüber war er verwirrt gewesen. „Auf den Pfaden der Weisen“ (monapathesu) bedeutet auf den Pfaden des Wissens. „Frei von Schilf gemacht“ (vinaḷīkatā) bedeutet ohne Schilfrohr gemacht, das heißt „abgeschnitten“. „O Naga, des Nagas“ (nāga nāgassa): Das eine ist ein Vokativ (Anrede), das andere ist mit „während er spricht ... stimmen sie freudig zu“ verbunden. „Deine Dhamma-Lehre“ (dhammadesanaṃ) ist zur Vervollständigung des Textes hinzuzufügen. „Alle Götter“ (sabbe devā) bedeutet sowohl die im Himmel weilenden als auch die auf der Erde weilenden. „Nārada und Pabbata“: Es heißt, dass dies zwei Gruppen von weisen Devas waren; auch sie stimmten freudig zu. Dies alles sagt er aus Vertrauen und als Ehrerbietung.

550-53. අනුමොදනාරහං බ්‍යාකරණසම්පදං සුත්වා ‘‘නමො තෙ’’ති අඤ්ජලිං පග්ගහෙත්වා ආහ. පුරිසාජඤ්ඤාති පුරිසෙසු ජාතිසම්පන්නං. පටිපුග්ගලොති පටිභාගො පුග්ගලො තුවං බුද්ධො චතුසච්චපටිවෙධෙන, සත්ථා අනුසාසනියා සත්ථවාහතාය ච, මාරාභිභූ චතුමාරාභිභවෙන, මුනි බුද්ධමුනි. උපධීති ඛන්ධකිලෙසකාමගුණාභිසඞ්ඛාරභෙදා චත්තාරො. වග්ගූති අභිරූපං. පුඤ්ඤෙ චාති ලොකියෙ න ලිම්පසි තෙසං අකරණෙන, පුබ්බෙ කතානම්පි වා ආයතිං ඵලූපභොගාභාවෙන. තංනිමිත්තෙන වා තණ්හාදිට්ඨිලෙපෙන. වන්දති සත්ථුනොති එවං භණන්තො ගොප්ඵකෙසු පරිග්ගහෙත්වා පඤ්චපතිට්ඨිතං වන්දි.

550-53. Nachdem er die treffliche Beantwortung der Fragen gehört hatte, die es wert war, sich darüber zu freuen, erhob er die zusammengelegten Hände und sagte: „Verehrung sei dir!“ „Edelster der Menschen“ (purisājañña) bedeutet der von edler Geburt unter den Menschen. „Ohnegleichen“ (paṭipuggala) bedeutet ein ebenbürtiger Mensch. Du bist der „Buddha“ durch das Durchdringen der vier Wahrheiten; der „Lehrer“ (satthā) wegen deiner Unterweisung und wegen deines Führens der Karawane; der „Bezwinger Māras“, indem du die vier Māras bezwungen hast; der „Muni“ (Weise), der Buddha-Muni. „Bindungen“ (upadhī) sind die vier Arten, bestehend aus den Daseinsgruppen (khandha), den Befleckungen (kilesa), den Strängen der Sinneslust (kāmaguṇa) und den Gestaltungen (abhisaṅkhāra). „Lieblich“ (vaggū) bedeutet von schöner Gestalt. „Und durch Verdienst“ (puññe ca), das heißt im Weltlichen: du bist nicht befleckt durch deren Nichtbegehen, oder auch durch das Ausbleiben des zukünftigen Genusses der Früchte von in der Vergangenheit begangenen Taten. Oder durch die darauf zurückzuführende Befleckung von Begehren und Ansichten. „Er erweist dem Lehrer Ehrung“ (vandati satthuno): Indem er dies sagte, umfasste er die Knöchel des Erhabenen und verneigte sich mit den fünf Berührungspunkten (pañcapatiṭṭhita).

අඤ්ඤතිත්ථියපුබ්බොති අඤ්ඤතිත්ථියො එව. ආකඞ්ඛතීති ඉච්ඡති. ආරද්ධචිත්තාති අභිරාධිතචිත්තා. අපිච මෙත්ථ පුග්ගලවෙමත්තතා විදිතාති අපිච මයා එත්ථ අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිවාසෙ පුග්ගලනානත්තං විදිතං, න සබ්බෙනෙව පරිවසිතබ්බන්ති. කෙන පන න පරිවසිතබ්බං? අග්ගියෙහි ජටිලෙහි, සාකියෙන ජාතියා, ලිඞ්ගං විජහිත්වා ආගතෙන. අවිජහිත්වා ආගතොපි ච යො මග්ගඵලපටිලාභාය හෙතුසම්පන්නො හොති, තාදිසොව සභියො පරිබ්බාජකො. තස්මා භගවා ‘‘තව පන, සභිය, තිත්ථියවත්තපූරණත්ථාය පරිවාසකාරණං නත්ථි, අත්ථත්ථිකො ත්වං ‘මග්ගඵලපටිලාභාය හෙතුසම්පන්නො’ති විදිතමෙතං මයා’’ති තස්ස පබ්බජ්ජං අනුජානන්තො [Pg.160] ආහ – ‘‘අපිච මෙත්ථ පුග්ගලවෙමත්තතා විදිතා’’ති. සභියො පන අත්තනො ආදරං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘සචෙ භන්තෙ’’ති. තං සබ්බං අඤ්ඤඤ්ච තථාරූපං උත්තානත්ථත්තා පුබ්බෙ වුත්තනයත්තා ච ඉධ න වණ්ණිතං, යතො පුබ්බෙ වණ්ණිතානුසාරෙන වෙදිතබ්බන්ති.

„Zuvor einer anderen Sekte Angehörender“ (aññatitthiyapubbo) bedeutet eben einer, der früher einer anderen Sekte angehörte. „Er wünscht“ (ākaṅkhati) bedeutet er begehrt. „Deren Geist erfreut ist“ (āraddhacittā) bedeutet mit zufriedengestelltem Geist. „Jedoch sind mir hierbei die individuellen Unterschiede der Personen bekannt“ (apica mettha puggalavemattatā viditā) bedeutet: Jedoch ist mir hierbei bezüglich der Bewährungszeit (parivāsa) für Angehörige anderer Sekten die Verschiedenheit der Personen bekannt; nicht alle müssen die Bewährungszeit ableisten. Wer aber muss die Bewährungszeit nicht ableisten? Die feuerverehrenden Haarflechtenträger (jaṭilā), einer, der ein Sakiya von Geburt ist, und einer, der bei seiner Ankunft die äußeren Merkmale abgelegt hat. Und auch einer, der sie bei seiner Ankunft zwar nicht abgelegt hat, aber über die Voraussetzungen zur Erlangung der Pfade und Früchte verfügt; genau ein solcher war der Wanderer Sabhiya. Daher sagte der Erhabene, indem er ihm das Hinausgehen (pabbajjā) gestattete: „Jedoch sind mir hierbei die individuellen Unterschiede der Personen bekannt“, was bedeutet: „Für dich, Sabhiya, gibt es keinen Grund für eine Bewährungszeit zur Erfüllung der Pflichten eines Sektenmitglieds. Du strebst nach dem Guten und ich habe erkannt: ‚Er verfügt über die Voraussetzungen zur Erlangung der Pfade und Früchte‘.“ Sabhiya aber sagte, um seine eigene Ehrerbietung zu zeigen: „Wenn, o Herr...“ All dies und alles andere von ähnlicher Art wurde hier nicht im Einzelnen kommentiert, da die Bedeutung offensichtlich ist und die Methode des Verständnisses bereits zuvor dargelegt wurde, weshalb es gemäß den früheren Erklärungen zu verstehen ist.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය

In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zu den kurzen Texten (Khuddaka-Aṭṭhakathā),

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය සභියසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

ist die Erklärung des Sabhiya-Sutta im Sutta-Nipāta-Kommentar abgeschlossen.

7. සෙලසුත්තවණ්ණනා

7. Erklärung des Sela-Sutta

එවං මෙ සුතන්ති සෙලසුත්තං. කා උප්පත්ති? අයමෙව යාස්ස නිදානෙ වුත්තා. අත්ථවණ්ණනාක්කමෙපි චස්ස පුබ්බසදිසං පුබ්බෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං. යං පන අපුබ්බං, තං උත්තානත්ථානි පදානි පරිහරන්තා වණ්ණයිස්සාම. අඞ්ගුත්තරාපෙසූති අඞ්ගා එව සො ජනපදො, ගඞ්ගාය පන යා උත්තරෙන ආපො, තාසං අවිදූරත්තා ‘‘උත්තරාපො’’තිපි වුච්චති. කතරගඞ්ගාය උත්තරෙන යා ආපොති? මහාමහීගඞ්ගාය.

„Evaṃ me sutaṃ“ [So habe ich gehört] bezieht sich auf das Selasutta. Was ist der Anlass (die Entstehung)? Es ist genau derselbe, der in dessen Einleitung genannt wurde. Auch in der Abfolge der Erklärung der Bedeutungen ist das, was dem Früheren gleicht, genau in der zuvor erklärten Weise zu verstehen. Was jedoch neu ist, das wollen wir erklären, indem wir jene Wörter auslassen, deren Bedeutung bereits offenkundig ist. „Unter den Aṅguttarāpannern“: Aṅga selbst war dieses Land. Weil es nicht weit von den Gewässern nördlich des Ganges lag, wird es auch „Uttarāpa“ („Nördliches Gewässer“) genannt. Nördlich welches Ganges lagen diese Gewässer? Des Mahāmahī-Ganges.

තත්‍රායං තස්සා නදියා ආවිභාවත්ථං ආදිතො පභුති වණ්ණනා – අයං කිර ජම්බුදීපො දසසහස්සයොජනපරිමාණො. තත්ථ චතුසහස්සයොජනපරිමාණො පදෙසො උදකෙන අජ්ඣොත්ථටො ‘‘සමුද්දො’’ති සඞ්ඛං ගතො. තිසහස්සයොජනපමාණෙ මනුස්සා වසන්ති. තිසහස්සයොජනපමාණෙ හිමවා පතිට්ඨිතො උබ්බෙධෙන පඤ්චයොජනසතිකො චතුරාසීතිසහස්සකූටෙහි පටිමණ්ඩිතො සමන්තතො සන්දමානපඤ්චසතනදීවිචිත්තො. යත්ථ ආයාමවිත්ථාරෙන ගම්භීරතාය ච පඤ්ඤාසපඤ්ඤාසයොජනා දියඩ්ඪයොජනසතපරිමණ්ඩලා පූරළාසසුත්තවණ්ණනායං වුත්තා අනොතත්තාදයො සත්ත මහාසරා පතිට්ඨිතා.

Um diesen Fluss zu verdeutlichen, folgt hier die Erklärung von Anfang an: Dieses Jambudīpa soll ein Ausmaß von zehntausend Yojanas haben. Davon ist ein Bereich im Ausmaß von viertausend Yojanas von Wasser überflutet und als „Ozean“ bekannt. In einem Bereich von dreitausend Yojanas leben Menschen. In einem Bereich von dreitausend Yojanas erstreckt sich der Himavā (Himalaya), der eine Höhe von fünfhundert Yojanas hat, mit vierundachtzigtausend Gipfeln geschmückt ist und ringsherum von fünfhundert fließenden Flüssen belebt wird. Dort befinden sich die sieben großen Seen – Anotatta und die anderen, die in der Erklärung zum Pūraḷāsa-Sutta erwähnt werden –, die jeweils fünfzig Yojanas in Länge, Breite und Tiefe messen und einen Umfang von einhundertfünfzig Yojanas haben.

තෙසු අනොතත්තො සුදස්සනකූටං, චිත්‍රකූටං, කාළකූටං, ගන්ධමාදනකූටං, කෙලාසකූටන්ති ඉමෙහි පඤ්චහි පබ්බතෙහි පරික්ඛිත්තො. තත්ථ සුදස්සනකූටං සුවණ්ණමයං ද්වියොජනසතුබ්බෙධං අන්තොවඞ්කං කාකමුඛසණ්ඨානං තමෙව [Pg.161] සරං පටිච්ඡාදෙත්වා ඨිතං, චිත්‍රකූටං සබ්බරතනමයං, කාළකූටං අඤ්ජනමයං, ගන්ධමාදනකූටං සානුමයං අබ්භන්තරෙ මුග්ගවණ්ණං නානප්පකාරඔසධසඤ්ඡන්නං කාළපක්ඛුපොසථදිවසෙ ආදිත්තමිව අඞ්ගාරං ජලන්තං තිට්ඨති, කෙලාසකූටං රජතමයං. සබ්බානි සුදස්සනෙන සමානුබ්බෙධසණ්ඨානානි තමෙව සරං පටිච්ඡාදෙත්වා ඨිතානි. සබ්බානි දෙවානුභාවෙන නාගානුභාවෙන ච වස්සන්ති, නදියො ච තෙසු සන්දන්ති. තං සබ්බම්පි උදකං අනොතත්තමෙව පවිසති. චන්දිමසූරියා දක්ඛිණෙන වා උත්තරෙන වා ගච්ඡන්තා පබ්බතන්තරෙන තං ඔභාසෙන්ති, උජුං ගච්ඡන්තා න ඔභාසෙන්ති. තෙනෙවස්ස ‘‘අනොතත්ත’’න්ති සඞ්ඛා උදපාදි.

Unter diesen ist der Anotatta-See von diesen fünf Bergen umgeben: dem Sudassana-Gipfel, dem Citra-Gipfel, dem Kāḷa-Gipfel, dem Gandhamādana-Gipfel und dem Kelāsa-Gipfel. Dabei ist der Sudassana-Gipfel aus Gold, hat eine Höhe von zweihundert Yojanas und ist nach innen gekrümmt wie ein Krähenschnabel, sodass er den See verdeckt. Der Citra-Gipfel besteht aus allerlei Edelsteinen. Der Kāḷa-Gipfel besteht aus Antimon (Añjana). Der Gandhamādana-Gipfel besteht aus Plateaus (sānumaya), ist im Inneren von der Farbe von Mungbohnen, mit verschiedenen Arten von Heilkräutern bedeckt und leuchtet am Uposatha-Tag der dunklen Mondhälfte wie eine glühende Kohle. Der Kelāsa-Gipfel besteht aus Silber. Alle haben die gleiche Höhe und Form wie der Sudassana und stehen so, dass sie diesen See verdecken. Auf alle regnet es durch die Macht der Devas und Nāgas, und Flüsse fließen von ihnen herab. All dieses Wasser fließt genau in den Anotatta-See. Wenn Mond und Sonne nach Süden oder Norden ziehen, beleuchten sie den Raum zwischen den Bergen, doch wenn sie direkt darüber hinwegziehen, beleuchten sie ihn nicht. Daher entstand für ihn der Name „Anotatta“ („der Unbeheizte“).

තත්ථ මනොහරසිලාතලානි නිම්මච්ඡකච්ඡපානි ඵලිකසදිසනිම්මලූදකානි නහානතිත්ථානි සුප්පටියත්තානි හොන්ති, යෙසු බුද්ධපච්චෙකබුද්ධඛීණාසවා ඉසිගණා ච න්හායන්ති, දෙවයක්ඛාදයො ච උය්‍යානකීළිකං කීළන්ති.

Dort gibt es wohlbereitete Badeplätze mit lieblichen Steinplatten, frei von Fischen und Schildkröten, mit reinem Wasser wie Kristall, in denen Buddhas, Paccekabuddhas, Triebeversiegte (Arahants) und Scharen von Sehern baden, und Devas, Yakkhas und andere ihr Spiel im Park treiben.

චතූසු චස්ස පස්සෙසු සීහමුඛං, හත්ථිමුඛං, අස්සමුඛං, උසභමුඛන්ති චත්තාරි මුඛානි හොන්ති, යෙහි චතස්සො නදියො සන්දන්ති. සීහමුඛෙන නික්ඛන්තනදීතීරෙ සීහා බහුතරා හොන්ති, හත්ථිමුඛාදීහි හත්ථිඅස්සඋසභා. පුරත්ථිමදිසතො නික්ඛන්තනදී අනොතත්තං තික්ඛත්තුං පදක්ඛිණං කත්වා ඉතරා තිස්සො නදියො අනුපගම්ම පාචීනහිමවන්තෙනෙව අමනුස්සපථං ගන්ත්වා මහාසමුද්දං පවිසති. පච්ඡිමදිසතො ච උත්තරදිසතො ච නික්ඛන්තනදියොපි තථෙව පදක්ඛිණං කත්වා පච්ඡිමහිමවන්තෙනෙව උත්තරහිමවන්තෙනෙව ච අමනුස්සපථං ගන්ත්වා මහාසමුද්දං පවිසන්ති. දක්ඛිණදිසතො නික්ඛන්තනදී පන තං තික්ඛත්තුං පදක්ඛිණං කත්වා දක්ඛිණෙන උජුකං පාසාණපිට්ඨෙනෙව සට්ඨියොජනානි ගන්ත්වා පබ්බතං පහරිත්වා වුට්ඨාය පරිණාහෙන තිගාවුතපමාණා උදකධාරා හුත්වා ආකාසෙන සට්ඨි යොජනානි ගන්ත්වා තියග්ගළෙ නාම පාසාණෙ පතිතා, පාසාණො උදකධාරාවෙගෙන භින්නො. තත්‍ර පඤ්ඤාසයොජනපමාණා තියග්ගළා නාම පොක්ඛරණී ජාතා. පොක්ඛරණියා කූලං භින්දිත්වා පාසාණං පවිසිය සට්ඨි යොජනානි ගතා. තතො ඝනපථවිං භින්දිත්වා උමඞ්ගෙන සට්ඨි යොජනානි ගන්ත්වා විඤ්ඣං නාම තිරච්ඡානපබ්බතං පහරිත්වා හත්ථතලෙ පඤ්චඞ්ගුලිසදිසා පඤ්චධාරා හුත්වා පවත්තති. සා තික්ඛත්තුං අනොතත්තං පදක්ඛිණං කත්වා ගතට්ඨානෙ ‘‘ආවට්ටගඞ්ගා’’ති වුච්චති[Pg.162]. උජුකං පාසාණපිට්ඨෙන සට්ඨි යොජනානි ගතට්ඨානෙ ‘‘කණ්හගඞ්ගා’’ති වුච්චති. ආකාසෙන සට්ඨි යොජනානි ගතට්ඨානෙ ‘‘ආකාසගඞ්ගා’’ති වුච්චති. තියග්ගළපාසාණෙ පඤ්ඤාසයොජනොකාසෙ ‘‘තියග්ගළපොක්ඛරණී’’ති වුච්චති. කූලං භින්දිත්වා පාසාණං පවිසිය සට්ඨි යොජනානි ගතට්ඨානෙ ‘‘බහලගඞ්ගා’’ති වුච්චති. පථවිං භින්දිත්වා උමඞ්ගෙන සට්ඨි යොජනානි ගතට්ඨානෙ ‘‘උමඞ්ගගඞ්ගා’’ති වුච්චති. විඤ්ඣං නාම තිරච්ඡානපබ්බතං පහරිත්වා පඤ්චධාරා හුත්වා පවත්තට්ඨානෙ ‘‘ගඞ්ගා, යමුනා, අචිරවතී, සරභූ, මහී’’ති පඤ්චධා වුච්චති. එවමෙතා පඤ්ච මහාගඞ්ගා හිමවතා සම්භවන්ති. තාසු යා අයං පඤ්චමී මහී නාම, සා ඉධ ‘‘මහාමහීගඞ්ගා’’ති අධිප්පෙතා. තස්සා ගඞ්ගාය උත්තරෙන යා ආපො, තාසං අවිදූරත්තා සො ජනපදො ‘‘අඞ්ගුත්තරාපො’’ති වෙදිතබ්බො. තස්මිං ජනපදෙ අඞ්ගුත්තරාපෙසු.

An seinen vier Seiten befinden sich vier Öffnungen, nämlich das Löwenmaul, das Elefantenmaul, das Pferdemaul und das Stiermaul, aus denen vier Flüsse fließen. Am Ufer des Flusses, der aus dem Löwenmaul austritt, gibt es besonders viele Löwen, und ebenso gibt es viele Elefanten, Pferde und Stiere an den Flüssen, die aus dem Elefantenmaul und den anderen austreten. Der Fluss, der im Osten austritt, umkreist den Anotatta-See dreimal im Uhrzeigersinn und fließt, ohne sich den anderen drei Flüssen zu nähern, durch den östlichen Himalaya auf einem von Menschen unbewohnten Pfad hinab, bis er in den großen Ozean mündet. Auch die Flüsse, die im Westen und im Norden austreten, umkreisen ihn ebenso im Uhrzeigersinn und fließen durch den westlichen bzw. nördlichen Himalaya auf menschenleeren Pfaden hinab, bis sie in den großen Ozean münden. Der im Süden austretende Fluss jedoch umkreist ihn dreimal im Uhrzeigersinn, fließt dann sechzig Yojanas lang geradeaus nach Süden über felsigen Boden, prallt gegen den Berg, steigt empor und wird zu einem drei Gāvutas breiten Wasserstrom, der sechzig Yojanas weit durch die Luft fließt und auf einem Felsen namens Tiyaggaḷa („Dreifach-Riegel“) landet, welcher durch die Wucht des Wasserstroms gespalten wurde. Dort entstand ein fünfzig Yojanas großer Lotusteich namens Tiyaggaḷa. Nachdem der Fluss das Ufer des Teiches durchbrochen hatte, drang er in den Fels ein und floss sechzig Yojanas weit. Danach spaltete er die feste Erde, floss sechzig Yojanas durch einen Tunnel, prallt gegen das quer liegende Gebirge namens Viñjha und fließt weiter, nachdem er sich in pfünf Ströme geteilt hat, ähnlich den fünf Fingern einer Hand. An der Stelle, wo er den Anotatta-See dreimal im Uhrzeigersinn umkreist, wird er „Āvaṭṭagaṅgā“ („Wirbelnder Ganges“) genannt. An der Stelle, wo er sechzig Yojanas lang geradeaus über den Felsen fließt, wird er „Kaṇhagaṅgā“ („Schwarzer Ganges“) genannt. An der Stelle, wo er sechzig Yojanas weit durch die Luft fließt, wird er „Ākāsagaṅgā“ („Himmels-Ganges“) genannt. Im Bereich von fünfzig Yojanas auf dem Tiyaggaḷa-Felsen wird er „Tiyaggaḷa-Lotusteich“ genannt. An der Stelle, wo er das Ufer durchbricht, in den Fels eindringt und sechzig Yojanas weit fließt, wird er „Bahalagaṅgā“ („Dicker Ganges“) genannt. An der Stelle, wo er die Erde spaltet und sechzig Yojanas durch einen Tunnel fließt, wird er „Umaṅgagaṅgā“ („Tunnel-Ganges“) genannt. Und an den Stellen, wo er gegen das quer liegende Gebirge namens Viñjha prallt und in fünf Strömen weiterfließt, wird er auf fünffache Weise benannt: als „Ganges, Yamunā, Aciravatī, Sarabhū und Mahī“. So entspringen diese fünf großen Flüsse im Himalaya. Der fünfte von ihnen namens Mahī ist das, was hier unter dem „Mahāmahī-Ganges“ verstanden wird. Das Land unweit der Gewässer nördlich dieses Ganges ist als „Aṅguttarāpa“ zu verstehen. „Unter den Aṅguttarāpannern“ bedeutet in diesem Land.

චාරිකං චරමානොති අද්ධානගමනං කුරුමානො. තත්ථ භගවතො දුවිධා චාරිකා තුරිතචාරිකා, අතුරිතචාරිකා ච. තත්ථ දූරෙපි භබ්බපුග්ගලෙ දිස්වා සහසා ගමනං තුරිතචාරිකා. සා මහාකස්සපපච්චුග්ගමනාදීසු දට්ඨබ්බා. තං පච්චුග්ගච්ඡන්තො හි භගවා මුහුත්තෙනෙව තිගාවුතං අගමාසි, ආළවකදමනත්ථං තිංසයොජනං, තථා අඞ්ගුලිමාලස්සත්ථාය. පුක්කුසාතිස්ස පන පඤ්චත්තාලීසයොජනං, මහාකප්පිනස්ස වීසයොජනසතං, ධනියස්සත්ථාය සත්තයොජනසතං අද්ධානං අගමාසි. අයං තුරිතචාරිකා නාම. ගාමනිගමනගරපටිපාටියා පන පිණ්ඩපාතචරියාදීහි ලොකං අනුග්ගණ්හන්තස්ස ගමනං අතුරිතචාරිකා නාම. අයං ඉධ අධිප්පෙතා. එවං චාරිකං චරමානො. මහතාති සඞ්ඛ්‍යාමහතා ගුණමහතා ච. භික්ඛුසඞ්ඝෙනාති සමණගණෙන. අඩ්ඪතෙළසෙහීති අඩ්ඪෙන තෙළසහි, ද්වාදසහි සතෙහි පඤ්ඤාසාය ච භික්ඛූහි සද්ධින්ති වුත්තං හොති. යෙන…පෙ… තදවසරීති ආපණබහුලතාය සො නිගමො ‘‘ආපණො’’ ත්වෙව නාමං ලභි. තස්මිං කිර වීසතිආපණමුඛසහස්සානි විභත්තානි අහෙසුං. යෙන දිසාභාගෙන මග්ගෙන වා සො අඞ්ගුත්තරාපානං රට්ඨස්ස නිගමො ඔසරිතබ්බො, තෙන අවසරි තදවසරි අගමාසි, තං නිගමං අනුපාපුණීති වුත්තං හොති.

„Auf Wanderschaft gehen“ (cārikaṃ caramāno) bedeutet eine weite Reise machen. Hierbei gibt es zwei Arten der Wanderschaft des Erhabenen: die eilige Wanderschaft (turitacārikā) und die gemächliche Wanderschaft (aturitacārikā). Die eilige Wanderschaft ist das plötzliche Aufbrechen, wenn er selbst in der Ferne eine fähige Person sieht. Diese ist unter anderem bei dem Zusammentreffen mit Mahākassapa zu sehen. Denn um ihm entgegenzugehen, legte der Erhabene in einem Augenblick drei Gāvutas zurück; zur Zähmung von Āḷavaka dreißig Yojanas, ebenso wegen Aṅgulimāla. Für Pukkusāti legte er eine Strecke von fünfundvierzig Yojanas zurück, für Mahākappina einhundertzwanzig Yojanas, und wegen Dhaniya sieben Yojanas. Dies wird eilige Wanderschaft genannt. Das Gehen der Reihe nach durch Dörfer, Marktflecken und Städte, um der Welt durch den Almosengang und andere Aktivitäten Beistand zu leisten, wird gemächliche Wanderschaft genannt. Diese ist hier gemeint. „So ging er auf Wanderschaft“. „Mit einer großen“ bedeutet groß an Zahl und groß an hervorragenden Eigenschaften. „Schar von Bhikkhus“ (bhikkhusaṅghena) meint mit einer Gemeinschaft von Asketen. „Mit dreizehnhundert“ (aḍḍhateḷasehi) bedeutet zusammen mit zwölfeinhalb Hunderten, also tausendzweihundertfünfzig Bhikkhus. „Wo... und dorthin begab er sich“ (yena... tadavasari): Wegen der Fülle an Märkten (āpaṇa) erhielt dieser Marktflecken den Namen „Āpaṇa“. Es heißt, dass es dort zwanzigtausend einzelne Ladeneingänge gab. In die Richtung oder auf dem Weg, auf dem man sich zu jenem Marktflecken im Land der Aṅguttarāpner begeben musste, dorthin begab er sich, ging er, erreichte er jenen Marktflecken.

කෙණියො ජටිලොති කෙණියොති නාමෙන, ජටිලොති තාපසො. සො කිර බ්‍රාහ්මණමහාසාලො, ධනරක්ඛණත්ථාය පන තාපසපබ්බජ්ජං සමාදාය රඤ්ඤො පණ්ණාකාරං දත්වා භූමිභාගං ගහෙත්වා තත්ථ අස්සමං කාරෙත්වා වසති කුලසහස්සස්ස නිස්සයො හුත්වා. අස්සමෙපි චස්ස එකො [Pg.163] තාලරුක්ඛො දිවසෙ දිවසෙ එකං සුවණ්ණඵලං මුඤ්චතීති වදන්ති. සො දිවා කාසායානි ධාරෙති ජටා ච බන්ධති, රත්තිං යථාසුඛං පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතො සමඞ්ගීභූතො පරිචාරෙති. සක්‍යපුත්තොති උච්චාකුලපරිදීපනං. සක්‍යකුලා පබ්බජිතොති සද්ධාය පබ්බජිතභාවපරිදීපනං, කෙනචි පාරිජුඤ්ඤෙන අනභිභූතො අපරික්ඛීණංයෙව තං කුලං පහාය සද්ධාය පබ්බජිතොති වුත්තං හොති. තං ඛො පනාති ඉත්ථම්භූතාඛ්‍යානත්ථෙ උපයොගවචනං, තස්ස ඛො පන භොතො ගොතමස්සාති අත්ථො. කල්‍යාණොති කල්‍යාණගුණසමන්නාගතො, සෙට්ඨොති වුත්තං හොති. කිත්තිසද්දොති කිත්තියෙව ථුතිඝොසො වා.

„Der Haarfechter Keṇiya“ (keṇiyo jaṭilo): Keṇiya mit Namen, ein Haarfechter ist ein Asket (tāpaso). Er war, wie man sagt, ein reicher Brahmane (brāhmaṇamahāsālo), der jedoch, um seinen Reichtum zu sichern, das asketische Leben aufnahm, dem König ein Geschenk überreichte, ein Stück Land erhielt, dort eine Einsiedelei errichtete und als Zuflucht für tausend Familien lebte. Man sagt, dass in seiner Einsiedelei auch eine Palme stand, die Tag für Tag eine goldene Frucht hervorbrachte. Tagsüber trug er ockergelbe Gewänder und band sein Haar auf, nachts aber gab er sich ganz nach Wunsch den fünf Arten des Sinnenbegehrens hin und genoss sie. „Der Sakyer-Sohn“ (sakyaputto) verdeutlicht seine hohe Abstammung. „Aus dem Sakyer-Geschlecht fortgezogen“ (sakyakulā pabbajito) verdeutlicht, dass er aus Glauben in die Hauslosigkeit gezogen ist; das bedeutet, dass er nicht von irgendeinem Unglück bezwungen wurde, sondern das noch in voller Blüte stehende Geschlecht verließ und aus Glauben in die Hauslosigkeit zog. „Ihn nun“ (taṃ kho pana) ist ein Akkusativ im Sinne einer Zustandsbeschreibung; es bedeutet „über jenen ehrwürdigen Gotama“. „Guter“ (kalyāṇo) bedeutet mit guten Eigenschaften ausgestattet, hervorragend. „Ruf“ (kittisaddo) ist der Ruhm oder der Schall des Lobes.

ඉතිපි සො භගවාති ආදිම්හි පන අයං තාව යොජනා – සො භගවා ඉතිපි අරහං, ඉතිපි සම්මාසම්බුද්ධො…පෙ… ඉතිපි භගවාති, ඉමිනා ච ඉමිනා ච කාරණෙනාති වුත්තං හොති. තත්ථ ආරකත්තා, අරීනං අරානඤ්ච හතත්තා පච්චයාදීනං අරහත්තා, පාපකරණෙ රහාභාවාති ඉමෙහි තාව කාරණෙහි සො භගවා අරහන්ති වෙදිතබ්බො. ආරකා හි සො සබ්බකිලෙසෙහි මග්ගෙන සවාසනානං කිලෙසානං විද්ධංසිතත්තාති ආරකත්තා අරහං. තෙ චානෙන කිලෙසාරයො මග්ගෙන හතාති අරීනං හතත්තාපි අරහං. යඤ්චෙතං අවිජ්ජාභවතණ්හාමයනාභි, පුඤ්ඤාදිඅභිසඞ්ඛාරානං ජරාමරණනෙමි, ආසවසමුදයමයෙන අක්ඛෙන විජ්ඣිත්වා තිභවරථෙ සමායොජිතං අනාදිකාලපවත්තං සංසාරචක්කං. තස්සානෙන බොධිමණ්ඩෙ වීරියපාදෙහි සීලපථවියං පතිට්ඨාය සද්ධාහත්ථෙන කම්මක්ඛයකරඤාණඵරසුං ගහෙත්වා සබ්බෙ අරා හතාති අරානං හතත්තාතිපි අරහං. අග්ගදක්ඛිණෙය්‍යත්තා ච චීවරාදිපච්චයෙ සක්කාරගරුකාරාදීනි ච අරහතීති පච්චයාදීනං අරහත්තාපි අරහං. යථා ච ලොකෙ කෙචි පණ්ඩිතමානිනො බාලා අසිලොකභයෙන රහො පාපං කරොන්ති, එවං නායං කදාචි කරොතීති පාපකරණෙ රහාභාවතොපි අරහං. හොති චෙත්ථ –

„Aus diesem Grunde ist jener Erhabene“ (itipi so bhagavā): Zu Beginn lautet die Auslegung so: „Jener Erhabene ist aus diesem Grunde ein Arahant, aus diesem Grunde vollkommen Erleuchteter... aus diesem Grunde der Erhabene“; dies bedeutet „aus diesem und jenem Grund“. Hierbei ist der Erhabene als ein Arahant aus folgenden Gründen zu verstehen: (1) weil er weit entfernt ist (ārakattā), (2) weil die Feinde (arīnaṃ hatattā) und (3) die Speichen (arānaṃ hatattā) vernichtet sind, (4) weil er der Gaben und Requisiten würdig ist (paccayādīnaṃ arahattā) und (5) weil er kein geheimes Übel tut (pāpakaraṇe rahābhāvā). Denn er ist weit entfernt von allen Befleckungen, da er die Befleckungen samt ihren Tendenzen durch den Pfad vernichtet hat; daher ist er wegen des Weit-entfernt-Seins ein Arahant. Diese Feinde der Befleckung wurden von ihm durch den Pfad vernichtet, daher ist er auch wegen der Vernichtung der Feinde ein Arahant. Und das Rad des Samsara, das sich seit anfangsloser Zeit dreht – dessen Nabe aus Unwissenheit und Daseinsgier besteht, dessen Speichen aus verdienstvollen, unverdienstvollen und unerschütterlichen Gestaltungen bestehen, dessen Felge aus Altern und Tod besteht, das mit der Achse des Entstehens der Triebe durchbohrt und an den Wagen des dreifachen Daseins gespannt ist – dessen Speichen wurden alle von ihm an der Stätte der Erleuchtung vernichtet, indem er mit den Füßen der Tatkraft fest auf dem Boden der Tugend stand und mit der Hand des Glaubens die Axt des Wissens ergriff, das das Karma vernichtet; daher ist er auch wegen der Vernichtung der Speichen ein Arahant. Und da er das höchste Feld des Verdienstes ist, verdient (arahati) er die Requisiten wie Gewänder sowie Ehrerbietung und Respekt; daher ist er auch wegen der Würdigkeit der Requisiten ein Arahant. Und wie in der Welt manche Toren, die sich für weise halten, aus Angst vor Ehrverlust im Geheimen Übles tun, so tut er dies niemals; daher ist er auch wegen des Fehlens von geheimem Übeltun ein Arahant. Dazu heißt es:

‘‘ආරකත්තා හතත්තා ච, කිලෙසාරීන සො මුනි;

හතසංසාරචක්කාරො, පච්චයාදීන චාරහො;

න රහො කරොති පාපානි, අරහං තෙන පවුච්චතී’’ති.

„Weil er weit entfernt ist und weil er die Feinde – die Befleckungen – vernichtet hat, / weil die Speichen des Samsara-Rades vernichtet sind und er der Requisiten würdig ist, / und weil er im Geheimen keine bösen Taten begeht, / wird der Weise (muni) darum ein Arahant genannt.“

සම්මා සාමඤ්ච සච්චානං බුද්ධත්තා සම්මාසම්බුද්ධො. අතිසයවිසුද්ධාහි විජ්ජාහි අබ්භුත්තමෙන චරණෙන ච සමන්නාගතත්තා විජ්ජාචරණසම්පන්නො. සොභනගමනත්තා [Pg.164] සුන්දරං ඨානං ගතත්තා සුට්ඨු ගතත්තා සම්මා ගදත්තා ච සුගතො. සබ්බථාපි විදිතලොකත්තා ලොකවිදූ. සො හි භගවා සභාවතො සමුදයතො නිරොධතො නිරොධූපායතොති සබ්බථා ඛන්ධායතනාදිභෙදං සඞ්ඛාරලොකං අවෙදි, ‘‘එකො ලොකො සබ්බෙ සත්තා ආහාරට්ඨිතිකා. ද්වෙ ලොකා නාමඤ්ච රූපඤ්ච. තයො ලොකා තිස්සො වෙදනා. චත්තාරො ලොකා චත්තාරො ආහාරා. පඤ්ච ලොකා පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා. ඡ ලොකා ඡ අජ්ඣත්තිකානි ආයතනානි. සත්ත ලොකා සත්ත විඤ්ඤාණට්ඨිතියො. අට්ඨ ලොකා අට්ඨ ලොකධම්මා. නව ලොකා නව සත්තාවාසා. දස ලොකා දසායතනානි. ද්වාදස ලොකා ද්වාදසායතනානි. අට්ඨාරස ලොකා අට්ඨාරස ධාතුයො’’ති (පටි. ම. 1.112) එවං සබ්බථා සඞ්ඛාරලොකං අවෙදි. සත්තානං ආසයං ජානාති, අනුසයං ජානාති, චරිතං ජානාති, අධිමුත්තිං ජානාති, අප්පරජක්ඛෙ මහාරජක්ඛෙ තික්ඛින්ද්‍රියෙ මුදින්ද්‍රියෙ ස්වාකාරෙ ද්වාකාරෙ සුවිඤ්ඤාපයෙ දුවිඤ්ඤාපයෙ භබ්බෙ අභබ්බෙ සත්තෙ ජානාතීති සබ්බථා සත්තලොකං අවෙදි. තථා එකං චක්කවාළං ආයාමතො විත්ථාරතො ච යොජනානං ද්වාදස සතසහස්සානි තීණි සහස්සානි අඩ්ඪපඤ්චමානි ච සතානි, පරික්ඛෙපතො ඡත්තිංස සතසහස්සානි දස සහස්සානි අඩ්ඪුඩ්ඪානි ච සතානි.

„Weil er die Wahrheiten vollkommen (sammā) und selbst (sāmaṃ) erkannt hat, ist er ein vollkommen Erleuchteter (sammāsambuddho). Weil er mit vollkommen reinen Erkenntnissen (vijjā) und einem erhabenen Wandel (caraṇa) ausgestattet ist, ist er der im Wissen und Wandel Vollendete (vijjācaraṇasampanno). Weil sein Gang edel ist, weil er an einen herrlichen Ort gelangt ist, weil er gut gegangen ist und weil er treffend spricht, ist er der Wohlgegangene (sugato). Weil er die Welt in jeder Hinsicht kennt, ist er der Weltenkenner (lokavidū). Denn der Erhabene hat die Welt der Gestaltungen (saṅkhāraloka), aufgeteilt in Aggregate, Sinnesgrundlagen usw., in jeder Hinsicht nach ihrem Wesen, ihrer Entstehung, ihrem Erlöschen und dem Weg zu ihrem Erlöschen erkannt: ‚Eine Welt: alle Wesen bestehen durch Nahrung. Zwei Welten: Name und Form. Drei Welten: die drei Gefühle. Vier Welten: die vier Arten von Nahrung. Fünf Welten: die pfünf Aggregate des Ergreifens. Sechs Welten: die sechs inneren Sinnesgrundlagen. Sieben Welten: die sieben Stationen des Bewusstseins. Acht Welten: die acht weltlichen Bedingungen. Neun Welten: die neun Wohnstätten der Wesen. Zehn Welten: die zehn Grundlagen. Zwölf Welten: die zwölf Sinnesgrundlagen. Achtzehn Welten: die achtzehn Elemente.‘ Auf diese Weise hat er die Welt der Gestaltungen in jeder Hinsicht erkannt. Er kennt die Neigungen der Wesen, er kennt ihre latenten Tendenzen, er kennt ihren Charakter, er kennt ihre Geisteshaltung; er kennt die Wesen mit wenig Staub in den Augen und mit viel Staub in den Augen, mit scharfen Sinnen und mit stumpfen Sinnen, mit guten Eigenschaften und mit schlechten Eigenschaften, die leicht zu belehren und schwer zu belehren sind, die fähigen und die unfähigen Wesen – so hat er die Welt der Lebewesen (sattaloka) in jeder Hinsicht erkannt. Ebenso ist ein einzelnes Weltsystem (cakkavāḷa) in Länge und Breite eine Million zweihundertdreitausend und vierhundertfünfzig (1.203.450) Yojanas groß, und im Umfang drei Millionen sechshundertzehntausend und dreihundertfünfzig (3.610.350) Yojanas.“

තත්ථ –

„Dabei gilt:“

දුවෙ සතසහස්සානි, චත්තාරි නහුතානි ච;

එත්තකං බහලත්තෙන, සඞ්ඛාතායං වසුන්ධරා.

„Zweihunderttausend [Yojanas] / und dazu viermal zehntausend (240.000): / so hoch in ihrer Dicke / wird diese schatzreiche Erde bezeichnet.“

චත්තාරි සතසහස්සානි, අට්ඨෙව නහුතානි ච;

එත්තකං බහලත්තෙන, ජලං වාතෙ පතිට්ඨිතං.

„Vierhunderttausend [Yojanas] / und dazu achtmal zehntausend (480.000): / so hoch in seiner Dicke ist / das auf dem Wind ruhende Wasser.“

නව සතසහස්සානි, මාලුතො නභමුග්ගතො;

සට්ඨි චෙව සහස්සානි, එසා ලොකස්ස සණ්ඨිති’’.

„Neunhunderttausend [Yojanas] / steigt der Wind in den Himmel empor, / und dazu noch sechzigtausend (960.000): / dies ist das Gefüge der Welt.“

එවං සණ්ඨිතෙ චෙත්ථ යොජනානං –

So verhält es sich mit seiner Ausdehnung. Und hier bezüglich der Yojanas:

චතුරාසීති සහස්සානි, අජ්ඣොගාළ්හො මහණ්ණවෙ;

අච්චුග්ගතො තාවදෙව, සිනෙරු පබ්බතුත්තමො.

Vierundachtzigtausend [Yojanas] tief in den großen Ozean eingetaucht, ragt ebenso hoch empor der Sineru, der höchste aller Berge.

තතො [Pg.165] උපඩ්ඪුපඩ්ඪෙන, පමාණෙන යථාක්කමං;

අජ්ඣොගාළ්හුග්ගතා දිබ්බා, නානාරතනචිත්තිතා.

Danach, der Reihe nach um jeweils die Hälfte an Maß abnehmend, eingetaucht und emporragend, himmlisch, mit verschiedenen Juwelen verziert,

යුගන්ධරො ඊසධරො, කරවීකො සුදස්සනො;

නෙමින්ධරො විනතකො, අස්සකණ්ණො ගිරි බ්‍රහා.

sind Yugandhara, Īsadhara, Karavīka, Sudassana, Nemindhara, Vinataka und Assakaṇṇa, die mächtigen Berge.

එතෙ සත්ත මහාසෙලා, සිනෙරුස්ස සමන්තතො;

මහාරාජානමාවාසා, දෙවයක්ඛනිසෙවිතා.

Diese sieben großen Berge, die den Sineru ringsum umgeben, sind die Wohnstätten der Großen Könige, besucht von Devas und Yakkhas.

යොජනානං සතානුච්චො, හිමවා පඤ්ච පබ්බතො;

යොජනානං සහස්සානි, තීණි ආයතවිත්ථතො.

Fünfhundert Yojanas hoch ragt der Himalaya-Berg empor, dreitausend Yojanas ist er in Länge und Breite ausgedehnt.

චතුරාසීතිසහස්සෙහි, කූටෙහි පටිමණ්ඩිතො;

තිපඤ්චයොජනක්ඛන්ධ-පරික්ඛෙපා නගව්හයා.

Geschmückt mit vierundachtzigtausend Gipfeln; von fünfzehn Yojanas Umfang des Stammes ist der Jambu-Baum, auch Naga genannt,

පඤ්ඤාසයොජනක්ඛන්ධ-සාඛායාමා සමන්තතො;

සත්තයොජනවිත්ථිණ්ණා, තාවදෙව ච උග්ගතා.

fünfzig Yojanas hoch ist sein Stamm, die Ausdehnung der Äste beträgt ringsum ebenso viel; so ist er hundert Yojanas breit und ebenso hoch emporgeragt.

ජම්බූ යස්සානුභාවෙන, ජම්බුදීපො පකාසිතො;

ද්වෙ අසීතිසහස්සානි, අජ්ඣොගාළ්හො මහණ්ණවෙ.

Der Jambu-Baum, durch dessen Pracht Jambudīpa seinen Namen hat. Zweiundachtzigtausend Yojanas tief in den großen Ozean eingetaucht,

අච්චුග්ගතො තාවදෙව, චක්කවාළසිලුච්චයො;

පරික්ඛිපිත්වා තං සබ්බං, චක්කවාළමයං ඨිතො’’.

ebenso hoch ragt er empor, der Cakkavāḷa-Felsberg, der dies alles umschließt und als Weltkreisberg dasteht.

තත්ථ චන්දමණ්ඩලං එකූනපඤ්ඤාසයොජනං, සූරියමණ්ඩලං පඤ්ඤාසයොජනං, තාවතිංසභවනං දසසහස්සයොජනං, තථා අසුරභවනං අවීචිමහානිරයො ජම්බුදීපො ච. අපරගොයානං සත්තසහස්සයොජනං, තථා පුබ්බවිදෙහො, උත්තරකුරු අට්ඨසහස්සයොජනො. එකමෙකො චෙත්ථ මහාදීපො පඤ්චසතපඤ්චසතපරිත්තදීපපරිවාරො. තං සබ්බම්පි එකං චක්කවාළං එකා ලොකධාතු. චක්කවාළන්තරෙසු ලොකන්තරිකනිරයා. එවං අනන්තානි චක්කවාළානි අනන්තා ලොකධාතුයො, අනන්තෙන බුද්ධඤාණෙන අඤ්ඤාසීති සබ්බථා ඔකාසලොකං අවෙදි. එවං සො භගවා සබ්බථා. විදිතලොකත්තා ලොකවිදූති වෙදිතබ්බො.

Darin hat die Mondscheibe eine Größe von neunundvierzig Yojanas, die Sonnenscheibe fünfzig Yojanas, das Tāvatiṃsa-Reich zehntausend Yojanas, ebenso das Asura-Reich, die große Avīci-Hölle und Jambudīpa. Aparagoyāna ist siebentausend Yojanas groß, ebenso Pubbavideha; Uttarakuru ist achttausend Yojanas groß. Und hier ist jeder einzelne Großkontinent von jeweils fünfhundert kleinen Inseln umgeben. All dies zusammen bildet einen einzigen Weltkreis (Cakkavāḷa), ein einziges Weltsystem (Lokadhātu). Zwischen den Weltkreisen befinden sich die interstellarischen Höllen. Auf diese Weise hat er unendliche Weltkreise, unendliche Weltsysteme mit dem unendlichen Buddha-Wissen erkannt und so den Raum der Welt (Okāsaloka) in jeder Hinsicht verstanden. Da er also die Welt in jeder Hinsicht erkannt hat, ist jener Erhabene als „Weltenkenner“ (Lokavidū) zu verstehen.

අත්තනො පන ගුණෙහි විසිට්ඨතරස්ස කස්සචි අභාවා අනුත්තරො. විචිත්තෙහි විනයනූපායෙහි පුරිසදම්මෙ සාරෙතීති පුරිසදම්මසාරථි. දිට්ඨධම්මිකසම්පරායිකපරමත්ථෙහි [Pg.166] යථාරහං අනුසාසති නිත්ථාරෙති චාති සත්ථා. දෙවමනුස්සග්ගහණං උක්කට්ඨපරිච්ඡෙදවසෙන භබ්බපුග්ගලපරිග්ගහවසෙන ච කතං, නාගාදිකෙපි පන එස ලොකියත්ථෙන අනුසාසති. යදත්ථි නෙය්‍යං නාම, සබ්බස්ස බුද්ධත්තා විමොක්ඛන්තිකඤාණවසෙන බුද්ධො. යතො පන සො –

Weil es aber niemanden gibt, der ihm an hervorragenden Eigenschaften überlegen wäre, ist er der Unübertreffliche (Anuttaro). Er ist der Lenker zu zähmender Menschen (Purisadammasārathi), weil er zu zähmende Menschen mit vielfältigen Methoden der Disziplinierung anleitet. Er ist der Lehrer (Satthā), weil er in angemessener Weise durch Unterweisungen lehrt und befreit, die dem Wohl in diesem gegenwärtigen Leben, dem Wohl in zukünftigen Leben und dem höchsten Wohl dienlich sind. Die ausdrückliche Erwähnung von Devas und Menschen geschieht, um sie als die Höherstehenden abzugrenzen und jene Personen einzuschließen, die zur Verwirklichung fähig sind; er unterweist jedoch auch Nāgas und andere im weltlichen Wohl. Weil er alles, was erkennbar ist (neyya), durch das zum Ende der Befreiung führende Wissen erkannt hat, ist er der Erwachte (Buddho). Da er aber...

‘‘භග්‍යවා භග්ගවා යුත්තො, භගෙහි ච විභත්තවා;

භත්තවා වන්තගමනො, භවෙසු භගවා තතො’’ති.

„Da er am Glück teilhat, die Zerstörung besitzt, mit Vorzügen ausgestattet ist und ein Analysierender ist, ein Teilhabender ist und das Wandern in den Daseinsbereichen ausgespuckt hat, ist er der Erhabene.“

අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො, විත්ථාරතො පනෙතානි පදානි විසුද්ධිමග්ගෙ (විසුද්ධි. 1.124-125) වුත්තානි.

Dies ist hier die kurze Zusammenfassung; ausführlich jedoch sind diese Begriffe im Visuddhimagga dargelegt.

සො ඉමං ලොකන්ති සො භගවා ඉමං ලොකං. ඉදානි වත්තබ්බං නිදස්සෙති. සදෙවකන්තිආදීනි කසිභාරද්වාජආළවකසුත්තෙසු වුත්තනයානෙව. සයන්ති සාමං අපරනෙය්‍යො හුත්වා. අභිඤ්ඤාති අභිඤ්ඤාය. සච්ඡිකත්වාති පච්චක්ඛං කත්වා. පවෙදෙතීති බොධෙති ඤාපෙති පකාසෙති. සො ධම්මං දෙසෙති…පෙ… පරියොසානකල්‍යාණන්ති සො භගවා සත්තෙසු කාරුඤ්ඤතං පටිච්ච අනුත්තරං විවෙකසුඛං හිත්වාපි ධම්මං දෙසෙති. තඤ්ච ඛො අප්පං වා බහුං වා දෙසෙන්තො ආදිකල්‍යාණාදිප්පකාරමෙව දෙසෙති. කථං? එකගාථාපි හි සමන්තභද්දකත්තා ධම්මස්ස පඨමපාදෙන ආදිකල්‍යාණා, දුතියතතියපාදෙහි මජ්ඣෙකල්‍යාණා, පච්ඡිමපාදෙන පරියොසානකල්‍යාණා. එකානුසන්ධිකං සුත්තං නිදානෙන ආදිකල්‍යාණං, නිගමනෙන පරියොසානකල්‍යාණං, සෙසෙන මජ්ඣෙකල්‍යාණං. නානානුසන්ධිකං පඨමානුසන්ධිනා ආදිකල්‍යාණං, පච්ඡිමෙන පරියොසානකල්‍යාණං, සෙසෙහි මජ්ඣෙකල්‍යාණං. සකලොපි සාසනධම්මො අත්තනො අත්ථභූතෙන සීලෙන ආදිකල්‍යාණො, සමථවිපස්සනාමග්ගඵලෙහි මජ්ඣෙකල්‍යාණො, නිබ්බානෙන පරියොසානකල්‍යාණො. සීලසමාධීහි වා ආදිකල්‍යාණො, විපස්සනාමග්ගෙහි මජ්ඣෙකල්‍යාණො, ඵලනිබ්බානෙහි පරියොසානකල්‍යාණො. බුද්ධසුබොධිතාය වා ආදිකල්‍යාණො, ධම්මසුධම්මතාය මජ්ඣෙකල්‍යාණො, සඞ්ඝසුප්පටිපත්තියා පරියොසානකල්‍යාණො. තං සුත්වා තථත්තාය පටිපන්නෙන අධිගන්තබ්බාය අභිසම්බොධියා වා ආදිකල්‍යාණො, පච්චෙකබොධියා මජ්ඣෙකල්‍යාණො, සාවකබොධියා පරියොසානකල්‍යාණො[Pg.167]. සුය්‍යමානො චෙස නීවරණාදිවික්ඛම්භනතො සවනෙනපි කල්‍යාණමෙව ආවහතීති ආදිකල්‍යාණො, පටිපජ්ජමානො සමථවිපස්සනාසුඛාවහනතො පටිපත්තියාපි කල්‍යාණමෙව ආවහතීති මජ්ඣෙකල්‍යාණො, තථා පටිපන්නො ච පටිපත්තිඵලෙ නිට්ඨිතෙ තාදිභාවාවහනතො පටිපත්තිඵලෙනපි කල්‍යාණමෙව ආවහතීති පරියොසානකල්‍යාණො. නාථප්පභවත්තා ච පභවසුද්ධියා ආදිකල්‍යාණො, අත්ථසුද්ධියා මජ්ඣෙකල්‍යාණො, කිච්චසුද්ධියා පරියොසානකල්‍යාණො. යතො අප්පං වා බහුං වා දෙසෙන්තො ආදිකල්‍යාණාදිප්පකාරමෙව දෙසෙතීති වෙදිතබ්බො.

„Er diese Welt“: Er, der Erhabene, diese Welt. Nun zeigt er auf, was zu sagen ist. „Mit ihren Devas“ usw. ist genau so zu verstehen, wie es in den Lehrreden von Kasi Bhāradvāja und Āḷavaka erklärt wurde. „Selbst“ bedeutet eigenständig, ohne von anderen angeleitet zu werden. „Durch direktes Wissen“ bedeutet durch höhere Geisteskraft. „Realisierend“ bedeutet durch unmittelbare Erfahrung. „Verkündet er“ bedeutet, er lässt erkennen, tut kund, offenbart. „Er lehrt das Dhamma... [und so weiter]... am Ende heilsam“: Der Erhabene lehrt das Dhamma aus Mitgefühl mit den Wesen, selbst nachdem er das unübertreffliche Glück der Abgeschiedenheit aufgegeben hat. Und ob er nun wenig oder viel davon lehrt, lehrt er es so, dass es im Anfang vortrefflich und so weiter ist. Wie das? Denn selbst eine einzige Strophe ist wegen der vollkommenen Vortrefflichkeit des Dhamma durch ihre erste Zeile im Anfang heilsam, durch ihre zweite und dritte Zeile in der Mitte heilsam, und durch ihre letzte Zeile am Ende heilsam. Eine Lehrrede mit nur einem Zusammenhang ist durch die Einleitung im Anfang heilsam, durch den Schluss am Ende heilsam, und durch das Übrige in der Mitte heilsam. Eine Lehrrede mit mehreren Zusammenhängen ist durch den ersten Zusammenhang im Anfang heilsam, durch den letzten am Ende heilsam, und durch die übrigen in der Mitte heilsam. Auch das Dhamma der gesamten Lehre ist durch die Tugend (Sīla), die ihr wesentlicher Gehalt ist und einem selbst nützt, im Anfang heilsam; durch Ruhe, Einsicht, Pfad und Frucht in der Mitte heilsam; und durch Nibbāna am Ende heilsam. Oder es ist durch Tugend und Konzentration im Anfang heilsam; durch Einsicht und Pfad in der Mitte heilsam; und durch Frucht und Nibbāna am Ende heilsam. Oder es ist im Anfang heilsam wegen der vollkommenen Erleuchtung des Buddha; in der Mitte heilsam wegen der Vortrefflichkeit des Dhamma; und am Ende heilsam wegen der rechten Praxis des Sangha. Oder es ist im Anfang heilsam durch die vollkommene Erleuchtung, die von jemandem zu erlangen ist, der sie hört und entsprechend praktiziert; in der Mitte heilsam durch die Erleuchtung eines Paccekabuddhas; und am Ende heilsam durch die Erleuchtung eines Jüngers. Beim Hören führt es zum Guten, weil es schon durch das bloße Zuhören möglich ist, die Hemmnisse und so weiter zu unterdrücken; daher ist es im Anfang heilsam. Beim Praktizieren führt es zum Guten, weil es durch die Praxis zum Glück der Ruhe und der Einsicht führt; daher ist es in der Mitte heilsam. Und wenn es auf diese Weise praktiziert worden ist, führt es zum Guten, weil es nach der Vollendung der Frucht der Praxis zum Zustand der Unerschütterlichkeit (Tādibhāva) führt; daher ist es am Ende heilsam. Und es ist im Anfang heilsam aufgrund der Reinheit seines Ursprungs, da es vom Beschützer (dem Buddha) ausgeht; in der Mitte heilsam durch die Reinheit des Sinnes; und am Ende heilsam durch die Reinheit der Funktion. Daher ist zu verstehen, dass er, ob er nun wenig oder viel lehrt, es stets so lehrt, dass es im Anfang heilsam und so weiter ist.

සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනන්ති එවමාදීසු පන යස්මා ඉමං ධම්මං දෙසෙන්තො සාසනබ්‍රහ්මචරියං මග්ගබ්‍රහ්මචරියඤ්ච පකාසෙති, නානානයෙහි දීපෙති, තඤ්ච යථාසම්භවං අත්ථසම්පත්තියා සාත්ථං, බ්‍යඤ්ජනසම්පත්තියා සබ්‍යඤ්ජනං. සඞ්කාසනපකාසනවිවරණවිභජනඋත්තානීකරණපඤ්ඤත්තිඅත්ථපදසමායොගතො සාත්ථං, අක්ඛරපදබ්‍යඤ්ජනාකාරනිරුත්තිනිද්දෙසසම්පත්තියා සබ්‍යඤ්ජනං. අත්ථගම්භීරතාපටිවෙධගම්භීරතාහි සාත්ථං, ධම්මගම්භීරතාදෙසනාගම්භීරතාහි සබ්‍යඤ්ජනං. අත්ථපටිභානපටිසම්භිදාවිසයතො සාත්ථං, ධම්මනිරුත්තිපටිසම්භිදාවිසයතො සබ්‍යඤ්ජනං. පණ්ඩිතවෙදනීයතො සරික්ඛකජනප්පසාදකන්ති සාත්ථං, සද්ධෙය්‍යතො ලොකියජනප්පසාදකන්ති සබ්‍යඤ්ජනං. ගම්භීරාධිප්පායතො සාත්ථං, උත්තානපදතො සබ්‍යඤ්ජනං. උපනෙතබ්බස්සාභාවතො සකලපරිපුණ්ණභාවෙන කෙවලපරිපුණ්ණං, අපනෙතබ්බස්ස අභාවතො නිද්දොසභාවෙන පරිසුද්ධං. සික්ඛත්තයපරිග්ගහිතත්තා බ්‍රහ්මභූතෙහි සෙට්ඨෙහි චරිතබ්බතො තෙසඤ්ච චරියභාවතො බ්‍රහ්මචරියං. තස්මා ‘‘සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං…පෙ… බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙතී’’ති වුච්චති.

„Mit Sinn und mit Wortlaut“ (sātthaṃ sabyañjanaṃ) in solchen Passagen: Da er, wenn er diese Lehre verkündet, das heilige Leben der Lehre (sāsana-brahmacariya) und das heilige Leben des Pfades (magga-brahmacariya) offenbart und auf vielfältige Weise erhellt, ist sie entsprechend den Gegebenheiten durch die Vortrefflichkeit ihres Sinnes „mit Sinn“ und durch die Vortrefflichkeit ihres Wortlauts „mit Wortlaut“. Sie ist „mit Sinn“ aufgrund der Verbindung von Sinn und Begriff beim Aufzeigen, Offenbaren, Enthüllen, Analysieren, Verdeutlichen und Darlegen; sie ist „mit Wortlaut“ aufgrund der Vortrefflichkeit von Silben, Begriffen, Phrasen, Sprache und Beschreibungen. Sie ist „mit Sinn“ durch die Tiefe des Sinnes und die Tiefe der Durchdringung; sie ist „mit Wortlaut“ durch die Tiefe der Lehre und die Tiefe der Verkündigung. Sie ist „mit Sinn“, weil sie den Bereich der analytischen Erkenntnisse des Sinnes und der Geistesgegenwart betrifft; sie ist „mit Wortlaut“, weil sie den Bereich der analytischen Erkenntnisse der Lehre und der Sprache betrifft. Sie ist „mit Sinn“, weil sie für forschende Menschen erfreulich ist, da sie von den Weisen zu erfahren ist; sie ist „mit Wortlaut“, weil sie für weltliche Menschen erfreulich ist, da sie vertrauenswürdig ist. Sie ist „mit Sinn“ wegen ihrer tiefen Absicht; sie ist „mit Wortlaut“ wegen ihrer klaren Worte. Weil nichts hinzuzufügen ist, ist sie durch ihre vollkommene Vollständigkeit „vollkommen vollständig“; weil nichts wegzulassen ist, ist sie durch ihre Fehlerlosigkeit „rein“. Weil es die drei Schulungen umfasst und von jenen gelebt werden soll, die zu Brahmā geworden sind – den Besten –, und weil es deren Lebensweise ist, wird es „heiliges Leben“ (brahmacariya) genannt. Deshalb heißt es: „Er verkündet eine Lehre … offenbart ein vollkommen vollständiges und reines heiliges Leben.“

අපිච යස්මා සනිදානං සඋප්පත්තිකඤ්ච දෙසෙන්තො ආදිකල්‍යාණං දෙසෙති, විනෙය්‍යානං අනුරූපතො අත්ථස්ස අවිපරීතතාය හෙතුදාහරණයොගතො ච මජ්ඣෙකල්‍යාණං, සොතූනං සද්ධාපටිලාභෙන නිගමනෙන ච පරියොසානකල්‍යාණං. එවං දෙසෙන්තො ච බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. තඤ්ච පටිපත්තියා අධිගමබ්‍යත්තිතො සාත්ථං, පරියත්තියා ආගමබ්‍යත්තිතො සබ්‍යඤ්ජනං, සීලාදිපඤ්චධම්මක්ඛන්ධයුත්තතො කෙවලපරිපුණ්ණං, නිරුපක්කිලෙසතො නිත්ථරණත්ථාය පවත්තිතො ලොකාමිසනිරපෙක්ඛතො ච [Pg.168] පරිසුද්ධං, සෙට්ඨට්ඨෙන බ්‍රහ්මභූතානං බුද්ධපච්චෙකබුද්ධසාවකානං චරියතො බ්‍රහ්මචරියන්ති වුච්චති, තස්මාපි ‘‘සො ධම්මං දෙසෙති…පෙ… බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙතී’’ති වුච්චති.

Zudem: Da er mit einer Ursache und mit einem Anlass lehrt, lehrt er, was am Anfang gut ist. Da er in einer Weise lehrt, die für die zu führenden Personen angemessen ist, ohne Verdrehung des Sinns und unter Angabe von Gründen, ist sie in der Mitte gut. Und weil sie mit einer Schlussfolgerung und dem Erlangen von Vertrauen durch die Zuhörer endet, ist sie am Ende gut. Indem er so lehrt, offenbart er das heilige Leben. Und dieses ist „mit Sinn“ durch das Offenbarwerden des Erreichens durch die Praxis; und es ist „mit Wortlaut“ durch das Offenbarwerden der Überlieferung durch das Studium. Es ist „vollkommen vollständig“, weil es mit den fünf Gruppen von Eigenschaften wie Tugend und so weiter ausgestattet ist; und es ist „rein“, weil es frei von Befleckungen ist, zum Zweck der Rettung dargelegt wird und frei von Verlangen nach weltlichem Gewinn gelehrt wird. Es wird „heiliges Leben“ genannt, weil es die Lebensweise der Buddhas, Paccekabuddhas und Jünger ist, die im Sinne des Bestseins zu Brahmā geworden sind. Daher heißt es auch: „Er lehrt eine Lehre … offenbart ein vollkommen vollständiges und reines heiliges Leben.“

සාධු ඛො පනාති සුන්දරං ඛො පන, අත්ථාවහං සුඛාවහන්ති වුත්තං හොති. ධම්මියා කථායාති පානකානිසංසපටිසංයුත්තාය. අයඤ්හි කෙණියො සායන්හසමයෙ භගවතො ආගමනං අස්සොසි. ‘‘තුච්ඡහත්ථො භගවන්තං දස්සනාය ගන්තුං ලජ්ජමානො විකාලභොජනා විරතානම්පි පානකං කප්පතී’’ති චින්තෙත්වා පඤ්චහි කාජසතෙහි සුසඞ්ඛතං බදරපානං ගාහාපෙත්වා අගමාසි. යථාහ භෙසජ්ජක්ඛන්ධකෙ ‘‘අථ ඛො කෙණියස්ස ජටිලස්ස එතදහොසි, කිං නු ඛො අහං සමණස්ස ගොතමස්ස හරාපෙය්‍ය’’න්ති (මහාව. 300) සබ්බං වෙදිතබ්බං. තතො නං භගවා යථා සෙක්ඛසුත්තෙ (ම. නි. 2.22 ආදයො) සාකියෙ ආවසථානිසංසපටිසංයුත්තාය කථාය, ගොසිඞ්ගසාලවනෙ (ම. නි. 1.325 ආදයො) තයො කුලපුත්තෙ සාමග්ගිරසානිසංසපටිසංයුත්තාය, රථවිනීතෙ (ම. නි. 1.252 ආදයො) ජාතිභූමකෙ භික්ඛූ දසකථාවත්ථුපටිසංයුත්තාය, එවං තඞ්ඛණානුරූපාය පානකානිසංසපටිසංයුත්තාය කථාය පානකදානානිසංසං සන්දස්සෙසි, තථාරූපානං පුඤ්ඤානං පුනපි කත්තබ්බතාය නියොජෙන්තො සමාදපෙසි, අබ්භුස්සාහං ජනෙන්තො සමුත්තෙජෙසි, සන්දිට්ඨිකසම්පරායිකෙන ඵලවිසෙසෙන පහංසෙන්තො සම්පහංසෙසි. තෙනාහ ‘‘ධම්මියා කථාය…පෙ… සම්පහංසෙසී’’ති. සො භිය්‍යොසොමත්තාය භගවති පසන්නො භගවන්තං නිමන්තෙසි, භගවා චස්ස තික්ඛත්තුං පටික්ඛිපිත්වා අධිවාසෙසි. තෙනාහ ‘‘අථ ඛො කෙණියො ජටිලො…පෙ… අධිවාසෙසි භගවා තුණ්හීභාවෙනා’’ති.

„Gut ist es wahrlich“: vortrefflich wahrlich; gemeint ist, dass es Segen und Glück bringt. „Mit einer Unterweisung über die Lehre“: mit einer Rede über die Vorzüge der Gabe von Getränken. Dieser Keṇiya hatte nämlich am Abend von der Ankunft des Erhabenen gehört. Er dachte sich: „Ich würde mich schämen, mit leeren Händen vor den Erhabenen zu treten. Obwohl sie auf Nahrung außerhalb der rechten Zeit verzichten, sind Getränke für sie erlaubt.“ So ging er dorthin und ließ auf fünfhundert Tragstangen wohlschmeckenden Jujubensaft tragen. Alles ist so zu verstehen, wie es im Kapitel über Arzneimittel beschrieben ist, das so beginnt: „Da ging dem Jaṭila Keṇiya dieser Gedanke durch den Kopf: ‚Was könnte ich wohl dem Asketen Gotama bringen lassen?‘“ Danach wies ihn der Erhabene mit einer für diesen Augenblick angemessenen Rede über die Vorzüge von Getränken hin, spornte ihn an, solche verdienstvollen Taten wieder zu tun, begeisterte ihn, indem er Eifer weckte, und erfreute ihn, indem er ihn mit den besonderen Früchten für das gegenwärtige und das zukünftige Leben pries, genau wie er im Sekkha-Sutta den Sakyern eine Rede über die Vorzüge eines Rasthauses hielt, im Gosiṅgasāla-Wald den drei edlen Söhnen eine Rede über die Vorzüge der Eintracht, und im Rathavinīta-Sutta den Mönchen aus seiner Heimat eine Rede über die zehn Themen der Unterweisung hielt. Daher heißt es: „Mit einer Unterweisung über die Lehre … erfreute er.“ Da er noch viel mehr Vertrauen zum Erhabenen gefasst hatte, lud er den Erhabenen ein; der Erhabene wies es dreimal ab, bevor er einwilligte. Daher heißt es: „Da lud der Jaṭila Keṇiya … der Erhabene willigte durch Schweigen ein.“

කිමත්ථං පන පටික්ඛිපි භගවාති? පුනප්පුනං යාචනාය චස්ස පුඤ්ඤවුඩ්ඪි භවිස්සති, බහුතරඤ්ච පටියාදෙස්සති, තතො අඩ්ඪතෙලසානං භික්ඛුසතානං පටියත්තං අඩ්ඪසොළසන්නං පාපුණිස්සතීති. කුතො අපරානි තීණි සතානීති චෙ? අප්පටියත්තෙයෙව හි භත්තෙ සෙලො බ්‍රාහ්මණො තීහි මාණවකසතෙහි සද්ධිං පබ්බජිස්සති, තං දිස්වා භගවා එවමාහාති. මිත්තාමච්චෙති මිත්තෙ ච කම්මකරෙ ච. ඤාතිසාලොහිතෙති සමානලොහිතෙ එකයොනිසම්බන්ධෙ පුත්තධීතාදයො අවසෙසබන්ධවෙ ච. යෙනාති [Pg.169] යස්මා. මෙති මය්හං. කායවෙය්‍යාවටිකන්ති කායෙන වෙය්‍යාවච්චං. මණ්ඩලමාළං පටියාදෙතීති සෙතවිතානමණ්ඩපං කරොති.

Warum aber lehnte der Erhabene ab? Weil durch sein wiederholtes Bitten sein Verdienst wachsen würde und er noch mehr vorbereiten würde, sodass das, was für 1250 Mönche vorbereitet war, für 1550 ausreichen würde. Wenn man fragt: „Woher kommen die anderen dreihundert?“, so heißt es: „Noch während das Essen zubereitet wird, wird der Brahmane Sela zusammen mit seinen dreihundert Schðlern die Hauslosigkeit antreten.“ Da der Erhabene dies voraussah, sprach er so. „Freunde und Gefährten“: Freunde und Arbeiter. „Verwandte und Blutsverwandte“: Blutsverwandte derselben Abstammung, wie Söhne, Töchter und die übrigen Verwandten. „Yena“ bedeutet: weil. „Me“ bedeutet: mein. „Körperliche Dienste verrichten“: Dienste mit dem Körper leisten. „Einen Rundpavillon herrichten“: einen mit einem Baldachin gedeckten Pavillon errichten.

තිණ්ණං වෙදානන්ති ඉරුබ්බෙදයජුබ්බෙදසාමවෙදානං. සහ නිඝණ්ඩුනා ච කෙටුභෙන ච සනිඝණ්ඩුකෙටුභානං. නිඝණ්ඩූති නාමනිඝණ්ඩුරුක්ඛාදීනං වෙවචනප්පකාසකං සත්ථං. කෙටුභන්ති කිරියාකප්පවිකප්පො කවීනං උපකාරාය සත්ථං. සහ අක්ඛරප්පභෙදෙන සාක්ඛරප්පභෙදානං. අක්ඛරප්පභෙදොති සික්ඛා ච නිරුත්ති ච. ඉතිහාසපඤ්චමානන්ති අථබ්බනවෙදං චතුත්ථං කත්වා ‘‘ඉතිහ ආස ඉතිහ ආසා’’ති ඊදිසවචනපටිසංයුත්තො පුරාණකථාසඞ්ඛාතො ඉතිහාසො පඤ්චමො එතෙසන්ති ඉතිහාසපඤ්චමා. තෙසං ඉතිහාසපඤ්චමානං. පදං තදවසෙසඤ්ච බ්‍යාකරණං අජ්ඣෙති වෙදෙති චාති පදකො වෙය්‍යාකරණො. ලොකායතෙ විතණ්ඩවාදසත්ථෙ මහාපුරිසලක්ඛණාධිකාරෙ ච ද්වාදසසහස්සෙ මහාපුරිසලක්ඛණසත්ථෙ අනූනො පරිපූරකාරීති ලොකායතමහාපුරිසලක්ඛණෙසු අනවයො, අවයො න හොතීති වුත්තං හොති. අවයො නාම යො තානි අත්ථතො ච ගන්ථතො ච සන්ධාරෙතුං න සක්කොති.

„Der drei Veden“: des Rigveda, Yajurveda und Samaveda. „Mit dem Wortverzeichnis und dem Rituallehrbuch“: „Wortverzeichnis“ (nighaṇdu) ist ein Namenslexikon, ein Lehrwerk, das die Synonyme für Dinge wie Bäume und so weiter erklärt. „Rituelle Regeln“ (keṭubha) bezeichnet die Einteilung der Handlungsabläufe, ein Lehrwerk zur Unterstützung von Dichtern. „Mit Lautlehre und Etymologie“: „Lautlehre und Etymologie“ sind Lautbildung und Worterklärung. „Mit der Geschichtsüberlieferung als fünftem“: Wenn man den Atharvaveda als vierten nimmt, ist die Geschichtsüberlieferung – die sich auf Berichte über alte Ereignisse bezieht, verbunden mit Aussagen wie „So war es, so war es“ – das fünfte unter ihnen; daher heißt es „mit der Geschichtsüberlieferung als fünftem“. „Wortkundig und Grammatiker“: Er rezitierte und verstand die Wörter und die übrige Grammatik. „In der Naturphilosophie und der Wissenschaft von den Merkmalen eines großen Mannes bewandert“: Er hatte die Naturphilosophie – die Kunst der Debatte – und den Bereich der Merkmale eines großen Mannes, das zwölftausend Verse umfassende Lehrwerk über die Merkmale eines großen Mannes, ohne Mangel erfüllt. „Anavayo“ bedeutet, dass er nicht unvollständig war; denn ein „Unvollständiger“ ist einer, der diese weder dem Sinn noch dem Text nach bewahren kann.

ජඞ්ඝාය හිතං විහාරං ජඞ්ඝාවිහාරං, චිරාසනාදිජනිතං පරිස්සමං විනොදෙතුං ජඞ්ඝාපසාරණත්ථං අදීඝචාරිකන්ති වුත්තං හොති. අනුචඞ්කමමානොති චඞ්කමමානො එව. අනුවිචරමානොති ඉතො චිතො ච චරමානො. කෙණියස්ස ජටිලස්ස අස්සමොති කෙණියස්ස අස්සමං නිවෙසනං. ආවාහොති කඤ්ඤාගහණං. විවාහොති කඤ්ඤාදානං. මහායඤ්ඤොති මහායජනං. මාගධොති මගධානං ඉස්සරො. මහතියා සෙනාය සමන්නාගතත්තා සෙනියො. බිම්බීති සුවණ්ණං, තස්මා සාරසුවණ්ණසදිසවණ්ණතාය බිම්බිසාරො. සො මෙ නිමන්තිතොති සො මයා නිමන්තිතො.

„Jaṅghāvihāra“ bedeutet ein dem Gehen dienlicher Aufenthalt (jaṅghāya hitaṃ vihāraṃ); es wird gesagt, dass es sich um eine kurze Wanderung (adīghacārika) handelt, um die Beine auszustrecken (jaṅghāpasāraṇatthaṃ) und die Müdigkeit zu vertreiben, die durch langes Sitzen und Ähnliches entstanden ist (cirāsanādijanitaṃ parissamaṃ vinodetuṃ). „Anucaṅkamamāno“ (auf und ab gehend) bedeutet eben auf und ab gehend (caṅkamamāno eva). „Anuvicaramāno“ (umherwandernd) bedeutet hierhin und dorthin wandernd (ito cito ca caramāno). „Keṇiyassa jaṭilassa assamo“ (die Einsiedelei des Haarzopfträgers Keṇiya) bedeutet die Einsiedelei, die Behausung des Keṇiya (keṇiyassa assamaṃ nivesanaṃ). „Āvāho“ (Heirat / Herbeiführung) bedeutet das Aufnehmen einer Jungfrau (kaññāgahaṇaṃ). „Vivāho“ (Verheiratung / Wegführung) bedeutet das Weggeben einer Jungfrau (kaññādānaṃ). „Mahāyañño“ (großes Opfer) bedeutet eine große Opfergabe (mahāyajanaṃ). „Māgadho“ (der Magadher) bedeutet der Herrscher über die Magadher (magadhānaṃ issaro). „Seniyo“ wird er genannt, weil er mit einer großen Armee (mahatiyā senāya) ausgestattet ist (samannāgatattā). „Bimbi“ bedeutet Gold (suvaṇṇaṃ); daher heißt er Bimbisāra, weil seine Körperfarbe der Farbe von bestem Gold gleicht (sārasuvaṇṇasadisavaṇṇatāya). „So me nimantito“ (er ist von mir eingeladen) bedeutet er ist von mir eingeladen worden (so mayā nimantito).

අථ බ්‍රාහ්මණො පුබ්බෙ කතාධිකාරත්තා බුද්ධසද්දං සුත්වාව අමතෙනෙවාභිසිත්තො විම්හයරූපත්තා ආහ – ‘‘බුද්ධොති, භො කෙණිය, වදෙසී’’ති. ඉතරො යථාභූතං ආචික්ඛන්තො ආහ – ‘‘බුද්ධොති, භො සෙල, වදාමී’’ති. තතො නං පුනපි දළ්හීකරණත්ථං පුච්ඡි, ඉතරොපි තථෙව ආරොචෙසි. අථ කප්පසතසහස්සෙහිපි බුද්ධසද්දස්ස දුල්ලභභාවං දස්සෙන්තො [Pg.170] ආහ – ‘‘ඝොසොපි ඛො එසො දුල්ලභො ලොකස්මිං යදිදං බුද්ධො’’ති. තත්ථ යදිදන්ති නිපාතො, යො එසොති වුත්තං හොති.

Da sprach der Brahmane, der in der Vergangenheit Heilsames begründet hatte (pubbe katādhikārattā), als er das Wort „Buddha“ hörte, wie mit Nektar gesalbt (amatenevābhisitto), voller Staunen (vimhayarūpattā): „Hast du ‚Buddha‘ gesagt, werter Keṇiya?“ (buddhoti, bho keṇiya, vadesīti). Der andere, der die Wahrheit verkündete (yathābhūtaṃ ācikkhanto), sagte: „Ich sagte ‚Buddha‘, werter Sela“ (buddhoti, bho sela, vadāmīti). Daraufhin fragte er ihn nochmals, um Gewissheit zu erlangen (daḷhīkaraṇatthaṃ), und der andere bestätigte es ebenso. Daraufhin zeigte er, wie schwer es selbst in hunderttausend Weltzeitaltern (kappasatasahassehipi) ist, das Wort „Buddha“ zu vernehmen, und sprach: „Selten ist in der Welt selbst der Schall dieses Namens, nämlich ‚Buddha‘“ (ghosopi kho eso dullabho lokasmiṃ yadidaṃ buddhoti). Darin ist „yadidaṃ“ eine Partikel; es bedeutet „dieser welcher“ (yo eso).

අථ බ්‍රාහ්මණො බුද්ධසද්දං සුත්වා ‘‘කිං නු ඛො සො සච්චමෙව බුද්ධො, උදාහු නාමමත්තමෙවස්ස බුද්ධො’’ති වීමංසිතුකාමො චින්තෙසි, අභාසි එව වා ‘‘ආගතානි ඛො පන…පෙ… විවට්ටච්ඡදො’’ති. තත්ථ ‘‘මන්තෙසූ’’ති වෙදෙසු. ‘‘තථාගතො කිර උප්පජ්ජිස්සතී’’ති පටිකච්චෙව සුද්ධාවාසදෙවා බ්‍රාහ්මණවෙසෙන ලක්ඛණානි පක්ඛිපිත්වා වෙදෙ වාචෙන්ති ‘‘තදනුසාරෙන මහෙසක්ඛා සත්තා තථාගතං ජානිස්සන්තී’’ති. තෙන පුබ්බෙ වෙදෙසු මහාපුරිසලක්ඛණානි ආගච්ඡන්ති. පරිනිබ්බුතෙ පන තථාගතෙ කමෙන අන්තරධායන්ති, තෙන එතරහි නත්ථි. මහාපුරිසස්සාති පණිධිසමාදානඤාණසමාදානකරුණාදිගුණමහතො පුරිසස්ස. ද්වෙව ගතියොති ද්වෙ එව නිට්ඨා. කාමඤ්චායං ගතිසද්දො ‘‘පඤ්ච ඛො ඉමා, සාරිපුත්ත, ගතියො’’තිආදීසු (ම. නි. 1.153) භවභෙදෙ, ‘‘ගතී මිගානං පවන’’න්තිආදීසු (පරි. 339) නිවාසට්ඨානෙ, ‘‘එවං අධිමත්තගතිමන්තො’’තිආදීසු (ම. නි. 1.161) පඤ්ඤායං, ‘‘ගතිගත’’න්තිආදීසු (චූළව. 204) විසටභාවෙ වත්තති, ඉධ පන නිට්ඨායං වෙදිතබ්බො. තත්ථ කිඤ්චාපි යෙහි ලක්ඛණෙහි සමන්නාගතො රාජා හොති චක්කවත්ති, න තෙහි එව බුද්ධො. ජාතිසාමඤ්ඤතො පන තානියෙව තානීති වුච්චන්ති. තස්මා වුත්තං ‘‘යෙහි සමන්නාගතස්සා’’ති.

Daraufhin dachte der Brahmane, nachdem er das Wort „Buddha“ gehört hatte, um zu prüfen (vīmaṃsitukāmo): „Ist er nun wirklich ein Buddha, oder ist er ein Buddha nur dem Namen nach?“, oder er sprach tatsächlich: „Überliefert sind ja nun ... usw. ... der den Schleier von der Welt weggezogen hat.“ (āgatāni kho pana... pe... vivaṭṭacchadoti). Darin bedeutet „in den Hymnen“ (mantesu): in den Veden (vedesu). In weiser Voraussicht (paṭikacceva), noch bevor verkündet wird: „Ein Tathāgata wird erscheinen“, lehren die Devas der Reinen Bereiche (suddhāvāsadevā), die Gestalt von Brahmanen annehmend, die Veden und fügen die Merkmale darin ein, in dem Gedanken: „Gemäß diesen werden hochstehende Wesen (mahesakkhā sattā) den Tathāgata erkennen.“ Deshalb kamen früher die Merkmale des Großen Mannes (mahāpurisalakkhaṇāni) in den Veden vor. Nach dem Parinibbāna des Tathāgata aber verschwinden sie allmählich, weshalb sie heute nicht mehr vorhanden sind. „Eines Großen Mannes“ (mahāpurisassa): eines Mannes, der groß ist durch Qualitäten wie Entschlusskraft, Ausführung, Erkenntnis und Mitgefühl (paṇidhisamādāna-ñāṇasamādāna-karuṇādiguṇamahato purisassa). „Nur zwei Wege“ (dveva gatiyo) bedeutet nur zwei mögliche Ausgänge (dve eva niṭṭhā). Zwar wird dieses Wort „gati“ (Weg/Ziel) in Passagen wie „Es gibt diese fünf Fährten (gatiyo), Sāriputta“ für die verschiedenen Daseinsbereiche (bhavabheda) verwendet; in „die Zuflucht der Rehe ist der Wald“ für einen Aufenthaltsort (nivāsaṭṭhāne); in „so von höchster Einsicht (gatimanto)“ für Weisheit (paññāyaṃ); in „gegangen und angelangt (gatigata)“ für die Vollendung; hier jedoch ist es als „Endpunkt“ (niṭṭhā) zu verstehen. Obwohl ferner jene Merkmale, mit denen ein Raddrehender König (cakkavatti) ausgestattet ist, nicht genau dieselben sind wie die eines Buddha, werden sie doch aufgrund ihrer Gattungsähnlichkeit (jātisāmaññato) als dieselben bezeichnet. Daher heißt es: „mit denen er ausgestattet ist“ (yehi samannāgatassa).

සචෙ අගාරං අජ්ඣාවසතීති යදි අගාරෙ වසති. රාජා හොති චක්කවත්තීති චතූහි අච්ඡරියධම්මෙහි සඞ්ගහවත්ථූහි ච ලොකං රඤ්ජනතො රාජා. චක්කරතනං වත්තෙති, චතූහි සම්පත්තිචක්කෙහි, වත්තති, තෙහි ච පරං වත්තෙති, පරහිතාය ච ඉරියාපථචක්කානං වත්තො එතස්මිං අත්ථීති චක්කවත්ති. එත්ථ ච රාජාති සාමඤ්ඤං, චක්කවත්තීති විසෙසනං. ධම්මෙන චරතීති ධම්මිකො, ඤායෙන සමෙන වත්තතීති අත්ථො. ධම්මෙන රජ්ජං ලභිත්වා රාජා ජාතොති ධම්මරාජා. පරහිතධම්මකරණෙන වා ධම්මිකො, අත්තහිතධම්මකරණෙන ධම්මරාජා. චතුරන්තාය ඉස්සරොති චාතුරන්තො, චතුසමුද්දන්තාය චත්තුබ්බිධදීපවිභූසිතාය ච පථවියා ඉස්සරොති අත්ථො. අජ්ඣත්තං කොධාදිපච්චත්ථිකෙ බහිද්ධා ච සබ්බරාජානො විජෙසීති විජිතාවී. ජනපදත්ථාවරියප්පත්තොති ජනපදෙ ධුවභාවං ථාවරභාවං පත්තො, න සක්කා කෙනචි [Pg.171] චාලෙතුං, ජනපදො වා තම්හි ථාවරියප්පත්තො අනුස්සුක්කො සකම්මනිරතො අචලො අසම්පවෙධීතිපි ජනපදත්ථාවරියප්පත්තො.

„Wenn er im Hause lebt“ (sace agāraṃ ajjhāvasati) bedeutet: wenn er im Haus wohnt. „Er wird ein König sein, ein Raddreher“ (rājā hoti cakkavattī): Er ist ein König (rājā), weil er die Welt durch die vier wunderbaren Eigenschaften (acchariyadhammehi) und die vier Mittel der Zuwendung (saṅgahavatthūhi) erfreut (rañjanato). Er setzt das Rad-Juwel in Bewegung (cakkaratanaṃ vatteti); er bewegt sich (vattati) durch die vier Räder des Gelingens (sampatticakkehi) und lenkt damit andere; und in ihm ist das Drehen der Räder der Körperhaltungen (iriyāpathacakkānaṃ vatto) zum Wohl anderer vorhanden – daher ist er ein „Raddreher“ (cakkavatti). Hierbei ist „König“ der allgemeine Begriff (sāmaññaṃ) und „Raddreher“ das Attribut (visesanaṃ). „Der nach dem Gesetz wandelt“ (dhammena carati) bedeutet gerecht (dhammiko); das heißt, er verhält sich in rechter, ausgeglichener Weise (ñāyena samena). Da er die Königsherrschaft rechtmäßig erlangt hat und König geworden ist, ist er ein gerechter König (dhammarājā). Oder er ist gerecht (dhammiko) durch das Ausüben von Handlungen zum Wohl anderer, und ein gerechter König (dhammarājā) durch das Ausüben von Handlungen zu seinem eigenen Wohl. „Herrscher über die vier Weltgegenden“ (cāturanto) bedeutet Herrscher über die Erde, die von den vier Ozeanen begrenzt und von den vier Kontinenten geschmückt ist. „Siegreich“ (vijitāvī) bedeutet, dass er im Inneren Feinde wie Zorn und Ähnliches und im Äußeren alle anderen Könige besiegt hat. „Der seinem Land Stabilität verliehen hat“ (janapadatthāvariyappatto) bedeutet, dass er im Land Beständigkeit und Festigkeit erlangt hat, sodass er von niemandem gestürzt werden kann; oder das Land hat unter ihm Stabilität erlangt, indem die Menschen friedvoll, ihren eigenen Tätigkeiten nachgehend, unerschütterlich und unbeweglich sind.

සෙය්‍යථිදන්ති නිපාතො, තස්ස එතානි කතමානීති අත්ථො. චක්කරතනං…පෙ… පරිණායකරතනමෙව සත්තමන්ති තානි සබ්බප්පකාරතො රතනසුත්තවණ්ණනායං වුත්තානි. තෙසු අයං චක්කවත්තිරාජා චක්කරතනෙන අජිතං ජිනාති, හත්ථිඅස්සරතනෙහි විජිතෙ යථාසුඛමනුවිචරති, පරිණායකරතනෙන විජිතමනුරක්ඛති, සෙසෙහි උපභොගසුඛමනුභවති. පඨමෙන චස්ස උස්සාහසත්තියොගො, හත්ථිඅස්සගහපතිරතනෙහි පභුසත්තියොගො, පරිණායකරතනෙන මන්තසත්තියොගො සුපරිපුණ්ණො හොති, ඉත්ථිමණිරතනෙහි ච තිවිධසත්තියොගඵලං. සො ඉත්ථිමණිරතනෙහි භොගසුඛමනුභොති, සෙසෙහි ඉස්සරියසුඛං. විසෙසතො චස්ස පුරිමානි තීණි අදොසකුසලමූලජනිතකම්මානුභාවෙන සම්පජ්ජන්ති, මජ්ඣිමානි අලොභකුසලමූලජනිතකම්මානුභාවෙන, පච්ඡිමමෙකං අමොහකුසලමූලජනිතකම්මානුභාවෙනාති වෙදිතබ්බං.

„Seyyathidaṃ“ ist eine Partikel; es bedeutet „welche sind diese für ihn?“. „Das Rad-Juwel ... usw. ... das Führer-Juwel als siebtes“ (cakkaratanaṃ... pe... pariṇāyakaratanameva sattamaṃ): Diese wurden in jeder Hinsicht in der Erklärung zum Ratana Sutta beschrieben. Unter diesen besiegt dieser Raddrehende König mit dem Rad-Juwel das Unbesiegte; mit dem Elefanten- und dem Pferde-Juwel bereist er das Besiegte nach Belieben; mit dem Führer-Juwel schützt er das Besiegte; mit den übrigen erfährt er das Glück des Genusses. Durch das erste (das Rad-Juwel) ist seine Tatkraft (ussāhasatti) vollkommen; durch das Elefanten-, Pferde- und Hausvater-Juwel seine Herrschaftskraft (pabhusatti); durch das Führer-Juwel seine Beratungskraft (mantasatti); und durch das Frauen- und das Edelstein-Juwel erfährt er die Frucht dieser dreifachen Kraft. Er genießt das Glück des Reichtums (bhogasukhaṃ) durch das Frauen- und das Edelstein-Juwel; durch die übrigen das Glück der Herrschaft (issariyasukhaṃ). Im Einzelnen ist zu wissen, dass ihm die ersten drei durch die Wirkkraft des Karmas zuteilwerden, das aus der heilsamen Wurzel der Hasslosigkeit (adosakusalamūla) entspringt; die mittleren drei durch die Wirkkraft des Karmas, das aus der heilsamen Wurzel der Gierlosigkeit (alobhakusalamūla) entspringt; und das letzte durch die Wirkkraft des Karmas, das aus der heilsamen Wurzel der Täuschungslosigkeit (amohakusalamūla) entspringt.

පරොසහස්සන්ති අතිරෙකසහස්සං. සූරාති අභීරුකජාතිකා. වීරඞ්ගරූපාති දෙවපුත්තසදිසකායා, එවං තාවෙකෙ. අයං පනෙත්ථ සභාවො වීරාති උත්තමසූරා වුච්චන්ති, වීරානං අඞ්ගං වීරඞ්ගං, වීරකාරණං වීරියන්ති වුත්තං හොති. වීරඞ්ගං රූපං එතෙසන්ති වීරඞ්ගරූපා, වීරියමයසරීරා වියාති වුත්තං හොති. පරසෙනප්පමද්දනාති සචෙ පටිමුඛං තිට්ඨෙය්‍ය පරසෙනා, තං පමද්දිතුං සමත්ථාති අධිප්පායො. ධම්මෙනාති ‘‘පාණො න හන්තබ්බො’’තිආදිනා (දී. නි. 2.244; ම. නි. 3.257) පඤ්චසීලධම්මෙන. අරහං හොති සම්මාසම්බුද්ධො ලොකෙ විවට්ටච්ඡදොති එත්ථ රාගදොසමොහමානදිට්ඨිඅවිජ්ජාදුච්චරිතඡදනෙහි සත්තහි පටිච්ඡන්නෙ කිලෙසන්ධකාරෙ ලොකෙ තං ඡදනං විවට්ටෙත්වා සමන්තතො සඤ්ජාතාලොකො හුත්වා ඨිතොති විවට්ටච්ඡදො. තත්ථ පඨමෙන පදෙන පූජාරහතා, දුතියෙන තස්සා හෙතු යස්මා සම්මාසම්බුද්ධොති. තතියෙන බුද්ධත්තහෙතු විවට්ටච්ඡදතා වුත්තාති වෙදිතබ්බා. අථ වා විවට්ටො ච විච්ඡදො චාති විවට්ටච්ඡදො, වට්ටරහිතො ඡදනරහිතො චාති වුත්තං හොති. තෙන අරහං වට්ටාභාවෙන සම්මාසම්බුද්ධො ඡදනාභාවෙනාති එවං පුරිමපදද්වයස්සෙව හෙතුද්වයං වුත්තං හොති. දුතියෙන වෙසාරජ්ජෙන චෙත්ථ පුරිමසිද්ධි, පඨමෙන දුතියසිද්ධි, තතියචතුත්ථෙහි [Pg.172] තතියසිද්ධි හොති. පුරිමඤ්ච ධම්මචක්ඛුං, දුතියං බුද්ධචක්ඛුං, තතියං සමන්තචක්ඛුං සාධෙතීති වෙදිතබ්බං.

„Mehr als tausend“ (parosahassaṃ) bedeutet mehr als tausend. „Heldenhaft“ (sūrā) bedeutet von unerschrockener Natur. „Von heldenhafter Gestalt“ (vīraṅgarūpā) bedeutet Körper zu haben wie die Göttersöhne (Devaputtas); so sagen einige. Dies ist hier die eigentliche Natur: „Helden“ (vīrā) nennt man die hervorragenden Tapferen; das Glied von Helden ist das „Heldenglied“ (vīraṅgaṃ), womit Energie (vīriya), die Ursache des Heldentums, gemeint ist. Diejenigen, deren Gestalt ein solches Heldenglied ist, sind „von heldenhafter Gestalt“, was bedeutet, dass ihre Körper gleichsam aus Energie bestehen. „Die Heere der Feinde zermalmend“ (parasenappamaddanā) bedeutet: Wenn sich ein feindliches Heer ihnen entgegenstellt, sind sie in der Lage, es zu zermalmen. „Durch das Dhamma“ (dhammena) meint durch das Dhamma der fünf Sittenregeln, beginnend mit „Ein lebendes Wesen darf nicht getötet werden“ und so weiter. „Er ist ein Arahant, ein vollkommen Erleuchteter (Sammāsambuddha), dessen Hülle in der Welt weggenommen ist“ (arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado): Hier bedeutet dies: In einer Welt, die durch das Dunkel der Befleckungen verhüllt ist – bedeckt von den sieben Hüllen wie Gier, Hass, Verblendung, Dünkel, Ansichten, Unwissenheit und Fehlverhalten –, hat er diese Hülle weggenommen und verweilt, nachdem er ringsum Licht erzeugt hat; daher wird er „einer, dessen Hülle weggenommen ist“ (vivaṭṭacchada) genannt. Dabei ist zu verstehen, dass durch das erste Wort seine Verehrungswürdigkeit (Arahant-Schaft) angezeigt wird, durch das zweite deren Ursache, da er ein vollkommen Erleuchteter ist, und durch das dritte die Beseitigung der Hülle aufgrund seiner Buddhaschaft. Alternativ bedeutet vivaṭṭacchada: frei vom Kreislauf der Existenz (vivaṭṭa) und frei von Hüllen (vicchada). Dadurch wird „Arahant“ durch das Freisein vom Kreislauf und „vollkommen Erleuchteter“ durch das Freisein von Hüllen begründet; so sind die zwei Ursachen für das vorherige Wortpaar dargelegt. Hierbei wird das erste durch die zweite Unerschrockenheit (Vesārajja) verwirklicht, das zweite durch die erste und das dritte durch die dritte und vierte. Und es ist zu verstehen, dass das erste das Dhamma-Auge (dhammacakkhu), das zweite das Buddha-Auge (buddhacakkhu) und das dritte das Allsehende Auge (samantacakkhu) hervorbringt.

ඉදානි භගවතො සන්තිකං ගන්තුකාමො ආහ – ‘‘කහං පන භො…පෙ… සම්මාසම්බුද්ධො’’ති. එවං වුත්තෙතිආදීසු යෙනෙසාති යෙන දිසාභාගෙන එසා. නීලවනරාජීති නීලවණ්ණරුක්ඛපන්ති. වනං කිර මෙඝපන්තිසදිසං. යත්ථ භගවා තදා විහාසි, තං නිද්දිසන්තො ආහ – ‘‘යෙනෙසා භො, සෙල, නීලවනරාජී’’ති. තත්ථ ‘‘සො විහරතී’’ති අයං පනෙත්ථ පාඨසෙසො, භුම්මත්ථෙ වා කරණවචනං. පදෙ පදන්ති පදසමීපෙ පදං. තෙන තුරිතගමනං පටිසෙධෙති. දුරාසදා හීති කාරණං ආහ, යස්මා තෙ දුරාසදා, තස්මා එවං භොන්තො ආගච්ඡන්තූති. කිං පන කාරණා දුරාසදාති චෙ? සීහාව එකචරා. යථා හි සීහා සහායකිච්චාභාවතො එකචරා, එවං තෙපි විවෙකකාමතාය. ‘‘යදා චාහ’’න්තිආදිනා පන තෙ මාණවකෙ උපචාරං සික්ඛාපෙති. තත්ථ මා ඔපාතෙථාති මා පවෙසෙථ, මා කථෙථාති වුත්තං හොති. ආගමෙන්තූති පටිමානෙන්තු, යාව කථා පරියොසානං ගච්ඡති, තාව තුණ්හී භවන්තූති අත්ථො.

Nun sprach er, in dem Wunsch, sich in die Nähe des Erhabenen zu begeben: „Wo aber, werter Herr... [lebt der vollkommen Erleuchtete]?“ Bei den Worten „Als dies gesagt wurde...“ und so weiter bedeutet „in welcher Richtung“ (yenesā): in jener Himmelsrichtung, in der diese ist. „Die grüne Waldlinie“ (nīlavanarājī) bedeutet die Reihe grüner Bäume. Es heißt, der Wald war wie eine Reihe von Wolken. Um den Ort zu beschreiben, an dem der Erhabene damals verwelte, sagte er: „Dort, wo jene grüne Waldlinie ist, werter Sela.“ Dabei ist „er verweilt“ der verbleibende Teil des Textes, oder das Instrumentalis steht im Sinne des Lokativs. „Schritt für Schritt“ (pade padaṃ) bedeutet einen Schritt nahe am anderen. Damit verbietet er das eilige Gehen. „Denn sie sind schwer zugänglich“ (durāsadā hī) nennt den Grund: Weil sie schwer zugänglich sind, sollt ihr, werte Herren, so herantreten. Wenn man fragt: „Aus welchem Grund aber sind sie schwer zugänglich?“, lautet die Antwort: „Wie Löwen, die einsam wandern.“ Denn wie Löwen mangels des Bedürfnisses nach Gefährten einsam wandern, so tun dies auch jene (Erhabenen) aufgrund ihrer Liebe zur Abgeschiedenheit. Mit den Worten „Und wenn ich [spreche]...“ und so weiter lehrt er die jungen Brahmanen das richtige Benehmen in der Nähe des Buddha. Dabei bedeutet „fallt mir nicht ins Wort“ (mā opātetha): mischt euch nicht ein, redet nicht dazwischen. „Sie sollen warten“ (āgamentu) bedeutet, sie sollen abwarten; die Bedeutung ist: Solange die Rede zu Ende geht, sollen sie schweigen.

සමන්නෙසීති ගවෙසි. යෙභුය්‍යෙනාති බහුකානි අද්දස, අප්පකානි නාද්දස. තතො යානි න අද්දස, තානි දීපෙන්තො ආහ ‘‘ඨපෙත්වා ද්වෙ’’ති. කඞ්ඛතීති කඞ්ඛං උප්පාදෙති පත්ථනං ‘‘අහො වත පස්සෙය්‍ය’’න්ති. විචිකිච්ඡතීති තතො තතො තානි විචිනන්තො කිච්ඡති න සක්කොති දට්ඨුං. නාධිමුච්චතීති තාය විචිකිච්ඡාය සන්නිට්ඨානං න ගච්ඡති. න සම්පසීදතීති තතො ‘‘පරිපුණ්ණලක්ඛණො අය’’න්ති භගවති පසාදං නාපජ්ජති. කඞ්ඛාය වා සුදුබ්බලවිමති වුත්තා, විචිකිච්ඡාය මජ්ඣිමා, අනධිමුච්චනතාය බලවතී, අසම්පසාදෙන තෙහි තීහි ධම්මෙහි චිත්තස්ස කාලුස්සියභාවො.

„Er suchte nach“ (samannesi) bedeutet, er forschte nach. „Großtenteils“ (yebhuyyena) bedeutet, er sah viele (der Merkmale) und nur wenige sah er nicht. Um jene aufzuzeigen, die er nicht sah, sagte er: „Ausgenommen zwei“. „Er zweifelt“ (kaṅkhati) bedeutet, er hegt Zweifel und den Wunsch: „O dass ich sie doch sehen könnte!“ „Er ist im Unklaren“ (vicikicchati) bedeutet, dass er, indem er sie hier und dort untersuchte, Mühe hatte und sie nicht sehen konnte. „Er kann sich nicht entscheiden“ (nādhimuccati) bedeutet, dass er aufgrund dieses Zweifels zu keinem Entschluss gelangt. „Er gewinnt kein Vertrauen“ (na sampasīdati) bedeutet, dass er daraufhin kein Vertrauen zum Erhabenen im Sinne von „Dieser besitzt die vollkommenen Merkmale“ gewinnt. Durch „Zweifel“ (kaṅkhā) wird eine sehr schwache Unsicherheit ausgedrückt, durch „Unklarheit“ (vicikicchā) ein mittlerer Grad, durch „Unentschlossenheit“ (anadhimuccanatā) eine starke Unsicherheit, und durch „Mangel an Vertrauen“ (asampasāda) die Trübung des Geistes durch diese drei Eigenschaften.

කොසොහිතෙති වත්ථිකොසෙන පටිච්ඡන්නෙ. වත්ථගුය්හෙති අඞ්ගජාතෙ. භගවතො හි වරවාරණස්සෙව කොසොහිතං වත්ථගුය්හං සුවණ්ණවණ්ණං පදුමගබ්භසමානං. තං සො වත්ථපටිච්ඡන්නත්තා අපස්සන්තො අන්තොමුඛගතාය ච ජිව්හාය පහූතභාවං අසල්ලක්ඛෙන්තො තෙසු ද්වීසු ලක්ඛණෙසු කඞ්ඛී අහොසි [Pg.173] විචිකිච්ඡී. තථාරූපන්ති කථං රූපං? කිමෙත්ථ අම්හෙහි වත්තබ්බං, වුත්තමෙතං නාගසෙනත්ථෙරෙනෙව මිලින්දරඤ්ඤා පුට්ඨෙන (මි. ප. 4.3.3) –

„In einer Scheide verborgen“ (kosohite) bedeutet von einer fleischernen Scheide verdeckt. „Das unter dem Gewand zu Verbergende“ (vatthaguyhe) bezieht sich auf das Geschlechtsorgan. Denn das Geschlechtsorgan des Erhabenen war wie das eines edlen Elefanten in einer Scheide verborgen, von goldener Farbe und ähnlich dem Inneren eines Lotus. Da er dieses, weil es durch das Gewand verdeckt war, nicht sehen konnte und auch die Fülle (Größe) der Zunge, die sich in seinem Mund befand, nicht wahrnehmen konnte, war er bezüglich dieser beiden Merkmale zweifelnd und im Unklaren. „Ein solches [feines Kunststück übernatürlicher Macht]“ (tathārūpaṃ): Welcher Art war es? Was müssen wir hierzu noch sagen? Dies wurde bereits vom ehrwürdigen Nāgasena erklärt, als er vom König Milinda gefragt wurde:

‘‘දුක්කරං, භන්තෙ නාගසෙන, භගවතා කතන්ති. කිං, මහාරාජාති? මහාජනෙන හිරිකරණොකාසං බ්‍රහ්මායුබ්‍රාහ්මණස්ස ච අන්තෙවාසිඋත්තරස්ස ච බාවරිස්ස අන්තෙවාසීනං සොළසන්නං බ්‍රාහ්මණානඤ්ච සෙලස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස අන්තෙවාසීනං තිසතමාණවානඤ්ච දස්සෙසි, භන්තෙති. න, මහාරාජ, භගවා ගුය්හං දස්සෙති, ඡායං භගවා දස්සෙති, ඉද්ධියා අභිසඞ්ඛරිත්වා නිවාසනනිවත්ථං කායබන්ධනබද්ධං චීවරපාරුතං ඡායාරූපකමත්තං දස්සෙති, මහාරාජාති. ඡායාරූපෙ දිට්ඨෙ සති දිට්ඨො එව නනු, භන්තෙති. තිට්ඨතෙතං, මහාරාජ, හදයරූපං දිස්වා බුජ්ඣනකසත්තො භවෙය්‍ය, හදයමංසං නීහරිත්වා දස්සෙය්‍ය සම්මාසම්බුද්ධොති. කල්ලොසි, භන්තෙ, නාගසෙනා’’ති (මි. ප. 4.3.3).

„Ehrwürdiger Nāgasena, der Erhabene hat etwas Ungehöriges getan.“ – „Was ist das, großer König?“ – „Vor der großen Menschenmenge, ehrwürdiger Herr, hat er dem Brahmanen Brahmāyu und dessen Schüler Uttara, den sechzehn Brahmanen-Schülern von Bāvarī und den dreihundert jungen Brahmanen, die Schüler des Brahmanen Sela waren, seine Schamteile gezeigt.“ – „Nicht so, großer König, der Erhabene hat nicht sein geheimes Organ gezeigt; er hat ein Abbild gezeigt. Indem er ein solches übernatürliches Kunststück vollbrachte, großer König, zeigte er bloß ein Schattenbild von dessen Form, während das eigentliche Organ unter seinem Untergewand, das mit dem Gürtel festgebunden war, und bedeckt von seinem Obergewand verblieb.“ – „Aber, ehrwürdiger Herr, wenn das Schattenbild gesehen wurde, war dann nicht das Organ selbst gesehen?“ – „Lass das gut sein, großer König. Wenn es ein Wesen gäbe, das durch das Sehen seines Herzens erwachen könnte, würde der vollkommen Erleuchtete sein Herzfleisch herausnehmen und es ihm zeigen.“ – „Ihr seid geschickt, ehrwürdiger Nāgasena.“

නින්නාමෙත්වාති නීහරිත්වා. කණ්ණසොතානුමසනෙන චෙත්ථ දීඝභාවො, නාසිකාසොතානුමසනෙන තනුභාවො, නලාටච්ඡාදනෙන පුථුලභාවො පකාසිතොති වෙදිතබ්බො. ආචරියපාචරියානන්ති ආචරියානඤ්චෙව ආචරියාචරියානඤ්ච. සකෙ වණ්ණෙති අත්තනො ගුණෙ.

„Nachdem er sie herausgestreckt hatte“ (ninnāmetvā) bedeutet, nachdem er sie herausgenommen hatte. Hierbei ist zu verstehen, dass ihre Länge durch das Berühren der Ohröffnungen gezeigt wurde, ihre Dünnheit durch das Berühren der Nasenöffnungen und ihre Breite durch das Bedecken der Stirn. „Von Lehrern und Lehrerslehrern“ (ācariyapācariyānaṃ) bedeutet von den eigenen Lehrern und den Lehrern der Lehrer. „In ihren eigenen Lobpreisungen“ (sake vaṇṇe) bedeutet in ihren eigenen Tugenden.

554. පරිපුණ්ණකායොති ලක්ඛණෙහි පරිපුණ්ණතාය අහීනඞ්ගපච්චඞ්ගතාය ච පරිපුණ්ණසරීරො. සුරුචීති සුන්දරසරීරප්පභො. සුජාතොති ආරොහපරිණාහසම්පත්තියා සණ්ඨානසම්පත්තියා ච සුනිබ්බත්තො. චාරුදස්සනොති සුචිරම්පි පස්සන්තානං අතිත්තිජනකං අප්පටිකූලං රමණීයං චාරු එව දස්සනං අස්සාති චාරුදස්සනො. කෙචි පන භණන්ති ‘‘චාරුදස්සනොති සුන්දරනෙත්තො’’ති. සුවණ්ණවණ්ණොති සුවණ්ණසදිසවණ්ණො. අසීති භවසි. එතං සබ්බපදෙහි යොජෙතබ්බං. සුසුක්කදාඨොති සුට්ඨු සුක්කදාඨො. භගවතො හි දාඨාහි චන්දකිරණා විය අතිවිය පණ්ඩරරංසියො නිච්ඡරන්ති. තෙනාහ – ‘‘සුසුක්කදාඨොසී’’ති.

554. „Vollkommen an Körper“ (paripuṇṇakāyo) bedeutet, dass sein Körper aufgrund der Vollständigkeit der Merkmale und des Fehlens jeglicher Mängel an Gliedern und Organen vollkommen ist. „Von wunderschönem Glanz“ (surucī) bedeutet von schöner Körperausstrahlung. „Wohlgeboren“ (sujāto) bedeutet wohlgeformt durch die Vollkommenheit von Höhe und Umfang sowie die Vollkommenheit der Gestalt. „Lieblich anzusehen“ (cārudassano) bedeutet, dass sein Ansehen lieblich, erfreulich und nicht abstoßend ist, was selbst bei langem Betrachten keine Sättigung hervorruft. Einige sagen jedoch: „Lieblich anzusehen bedeutet mit schönen Augen.“ „Goldfarben“ (suvaṇṇavaṇṇo) bedeutet von einer Farbe gleich dem Gold. „Du bist“ (asi) bedeutet du bist. Dies ist mit allen Begriffen zu verbinden. „Von strahlend weißen Zähnen“ (susukkadāṭho) bedeutet mit sehr weißen Eckzähnen. Denn aus den Eckzähnen des Erhabenen strahlen wie Mondstrahlen überaus weiße Lichtstrahlen hervor. Daher sagt er: „Du bist von strahlend weißen Zähnen.“

555. මහාපුරිසලක්ඛණාති පුබ්බෙ වුත්තබ්‍යඤ්ජනානෙව වචනන්තරෙන නිගමෙන්තො ආහ.

555. „Merkmale eines großen Mannes“ (mahāpurisalakkhaṇā): Dies sagt er, um die zuvor erwähnten Kennzeichen mit anderen Worten zusammenzufassen.

556. ඉදානි [Pg.174] තෙසු ලක්ඛණෙසු අත්තනො අභිරුචිතෙහි ලක්ඛණෙහි භගවන්තං ථුනන්තො ආහ – ‘‘පසන්නනෙත්තො’’තිආදි. භගවා හි පඤ්චවණ්ණපසාදසම්පත්තියා පසන්නනෙත්තො, පරිපුණ්ණචන්දමණ්ඩලසදිසමුඛත්තා සුමුඛො, ආරොහපරිණාහසම්පත්තියා බ්‍රහා, බහ්මුජුගත්තතාය උජු, ජුතිමන්තතාය පතාපවා. යම්පි චෙත්ථ පුබ්බෙ වුත්තං, තං ‘‘මජ්ඣෙ සමණසඞ්ඝස්සා’’ති ඉමිනා පරියායෙන ථුනතා පුන වුත්තං. ඊදිසො හි එවං විරොචති. එස නයො උත්තරගාථායපි.

556. Indem er nun den Erhabenen unter diesen Merkmalen mit den Merkmalen preist, die ihm selbst am meisten zusagen, sagte er: ‚mit klaren Augen‘ (pasannanetto) und so weiter. Denn der Erhabene hat klare Augen aufgrund der Vollkommenheit der fünf farbigen Gewebe der Augen, er ist wohlgesichtig (sumukho), weil sein Gesicht dem vollen Mond gleicht, erhaben (brahā) wegen der Vollkommenheit seiner Höhe und seines Umfangs, aufrecht (uju), weil seine Glieder gerade wie die des Brahma sind, und majestätisch (patāpavā), weil er voller Glanz ist. Was hierbei auch zuvor gesagt wurde, das wurde von dem Preisenden mit der Formulierung ‚inmitten der Schar der Asketen‘ noch einmal gesagt. Denn ein Solcher leuchtet auf diese Weise. Dies ist die Methode auch für die folgende Strophe.

557-8. උත්තමවණ්ණිනොති උත්තමවණ්ණසම්පන්නස්ස. ජම්බුසණ්ඩස්සාති ජම්බුදීපස්ස. පාකටෙන ඉස්සරියං වණ්ණයන්තො ආහ, අපිච චක්කවත්ති චතුන්නම්පි දීපානං ඉස්සරො හොති.

557-8. ‚Von herrlicher Farbe‘ (uttamavaṇṇino) bedeutet: mit herrlicher Hautfarbe ausgestattet. ‚Des Jambu-Hains‘ (jambusaṇḍassa) bedeutet: der Insel Jambu (Jambudīpa). Indem er seine Herrschaft durch das Offensichtliche preist, sagte er dies; zudem ist ein Raddreher (Cakkavatti) der Herrscher über alle vier Kontinente.

559. ඛත්තියාති ජාතිඛත්තියා. භොජාති භොගියා. රාජානොති යෙ කෙචි රජ්ජං කාරෙන්තා. අනුයන්තාති අනුගාමිනො සෙවකා. රාජාභිරාජාති රාජූනං පූජනියො රාජා හුත්වා, චක්කවත්තීති අධිප්පායො. මනුජින්දොති මනුස්සාධිපති පරමිස්සරො හුත්වා.

559. ‚Krieger‘ (khattiyā) bedeutet: Krieger (Kṣatriyas) von Geburt. ‚Bhojas‘ (bhojā) bedeutet: Wohlhabende (Lehensherren). ‚Könige‘ (rājāno) bedeutet: wer auch immer ein Königreich regiert. ‚Gefolgsleute‘ (anuyantā) bedeutet: Nachfolgende, Diener. ‚König über den Königen‘ (rājābhirājā) bedeutet: nachdem er ein von Königen verehrter König geworden ist, was einen Raddreher (Cakkavatti) meint. ‚Herrscher der Menschen‘ (manujindo) bedeutet: nachdem er der Herr der Menschen, der höchste Herrscher, geworden ist.

560. එවං වුත්තෙ භගවා ‘‘යෙ තෙ භවන්ති අරහන්තො සම්මාසම්බුද්ධා, තෙ සකෙ වණ්ණෙ භඤ්ඤමානෙ අත්තානං පාතුකරොන්තී’’ති ඉමං සෙලස්ස මනොරථං පූරෙන්තො ආහ ‘‘රාජාහමස්මී’’ති. තත්‍රායමධිප්පායො – යං ඛො මං ත්වං සෙල යාචසි ‘‘රාජා අරහසි භවිතුං චක්කවත්තී’’ති, එත්ථ අප්පොස්සුක්කො හොති, රාජාහමස්මි, සති ච රාජත්තෙ යථා අඤ්ඤො රාජා සමානොපි යොජනසතං වා අනුසාසති, ද්වෙ තීණි වා චත්තාරි වා පඤ්ච වා යොජනසතානි යොජනසහස්සං වා චක්කවත්ති හුත්වාපි චතුදීපපරියන්තමත්තං වා, නාහමෙවං පරිච්ඡින්නවිසයො. අහඤ්හි ධම්මරාජා අනුත්තරො භවග්ගතො අවීචිපරියන්තං කත්වා තිරියං අප්පමෙය්‍යා ලොකධාතුයො අනුසාසාමි. යාවතා හි අපදද්විපදාදිභෙදා සත්තා, අහං තෙසං අග්ගො. න හි මෙ කොචි සීලෙන වා…පෙ… විමුත්තිඤාණදස්සනෙන වා පටිභාගො අත්ථි. ස්වාහං එවං ධම්මරාජා අනුත්තරො අනුත්තරෙනෙව චතුසතිපට්ඨානාදිභෙදබොධිපක්ඛියසඞ්ඛාතෙන ධම්මෙන චක්කං වත්තෙමි ‘‘ඉදං පජහථ, ඉදං උපසම්පජ්ජ විහරථා’’තිආදිනා ආණාචක්කං, ‘‘ඉදං ඛො පන, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං අරියසච්ච’’න්තිආදිනා (සං. නි. 5.1081; මහාව. 14) පරියත්තිධම්මෙන ධම්මචක්කමෙව වා. චක්කං අප්පටිවත්තියන්ති [Pg.175] යං චක්කං අප්පටිවත්තියං හොති සමණෙන වා…පෙ… කෙනචි ලොකස්මින්ති.

560. Als dies gesagt wurde, sprach der Erhabene, um diesen Wunsch Selas zu erfüllen, indem er dachte: ‚Wenn jene, die Arahants und vollkommen Erleuchtete sind, ihr eigenes Lob gesprochen hören, offenbaren sie sich selbst‘: ‚Ein König bin ich.‘ Dies ist die Absicht dabei: ‚Was du mich, Sela, bittest mit den Worten: „Du bist würdig, ein König zu sein, ein Raddreher“, darum sei unbesorgt: Ich bin ein König. Und obwohl ich ein König bin, regiert ein anderer gewöhnlicher König vielleicht hundert Yojanas oder zwei, drei, vier oder fünfhundert Yojanas, oder tausend Yojanas, oder selbst als Raddreher herrscht er nur bis an die Grenzen der vier Kontinente – ich aber habe keinen solch begrenzten Bereich. Denn ich bin der unübertreffliche König des Dhamma, und herrsche über unermessliche Weltensysteme in der Breite, begrenzt durch die Spitze des Daseins oben und die Avīci-Hölle unten. Soweit es Wesen gibt, eingeteilt in fußlose, zweifüßige und so weiter, bin ich ihr Höchster. Denn es gibt für mich niemanden, der mir an Tugend (sīla) ...pe... oder dem Wissen und der Schauung der Befreiung (vimuttiñāṇadassana) gleichkäme. Als ein solcher unübertrefflicher König des Dhamma drehe ich das Rad mittels des unübertrefflichen Dhamma, der aus den Faktoren des Erwachens, wie den vier Pfeilern der Achtsamkeit und so weiter, besteht; sei es das Rad des Befehls mit den Worten: „Gebt dies auf, tretet in jenes ein und verweilt darin“ und so weiter, oder sei es das Rad des Dhamma selbst durch den Dhamma des Studiums mit den Worten: „Dies nun, ihr Mönche, ist die edle Wahrheit vom Leiden“ und so weiter. „Ein unaufhaltsames Rad“ bedeutet ein Rad, das von keinem Asketen ...pe... oder von sonst jemandem in der Welt zurückgedreht werden kann.‘

561-2. එවං අත්තානං ආවිකරොන්තං භගවන්තං දිස්වා පීතිසොමනස්සජාතො සෙලො දළ්හිකරණත්ථං ‘‘සම්බුද්ධො පටිජානාසී’’ති ගාථාද්වයමාහ. තත්ථ කො නු සෙනාපතීති ධම්මරඤ්ඤො භොතො, ධම්මෙන පවත්තිතස්ස ධම්මචක්කස්ස අනුප්පවත්තකො සෙනාපති කොති පුච්ඡි.

561-2. Als Sela den Erhabenen sah, wie er sich auf diese Weise offenbarte, sprach er voller Verzückung und Freude das Paar von Strophen: ‚Du behauptest, ein vollkommen Erleuchteter zu sein‘, um dies nochmals zu bekräftigen. Darin bedeutet ‚Wer ist nun dein Feldherr?‘: Er fragte: ‚Wer ist der Feldherr des ehrwürdigen Königs des Dhamma, der das von ihm im Einklang mit dem Dhamma in Gang gesetzte Rad des Dhamma weiterdreht?‘

563. තෙන ච සමයෙන භගවතො දක්ඛිණපස්සෙ ආයස්මා සාරිපුත්තො නිසින්නො හොති සුවණ්ණපුඤ්ජො විය සිරියා සොභමානො, තං දස්සෙන්තො භගවා ‘‘මයා පවත්තිත’’න්ති ගාථමාහ. තත්ථ අනුජාතො තථාගතන්ති තථාගතහෙතු අනුජාතො, තථාගතෙන හෙතුනා ජාතොති අත්ථො.

563. Zu jener Zeit saß der ehrwürdige Sāriputta an der rechten Seite des Erhabenen und erglänzte in Herrlichkeit wie ein Haufen Gold. Auf ihn weisend sprach der Erhabene die Strophe: ‚Das von mir in Gang gesetzte Rad.‘ Darin bedeutet ‚nachgeboren dem Tathāgata‘: aufgrund des Tathāgata nachgeboren, gezeugt mit dem Tathāgata als Ursache; das ist die Bedeutung.

564. එවං ‘‘කො නු සෙනාපතී’’ති පඤ්හං බ්‍යාකරිත්වා යං සෙලො ආහ – ‘‘සම්බුද්ධො පටිජානාසී’’ති, තත්‍ර නං නික්කඞ්ඛං කාතුකාමො ‘‘නාහං පටිඤ්ඤාමත්තෙනෙව පටිජානාමි, අපිචාහං ඉමිනා කාරණෙන බුද්ධො’’ති ඤාපෙතුං ‘‘අභිඤ්ඤෙය්‍ය’’න්ති ගාථමාහ. තත්ථ අභිඤ්ඤෙය්‍යන්ති විජ්ජා ච විමුත්ති ච. මග්ගසච්චසමුදයසච්චානි පන භාවෙතබ්බපහාතබ්බානි, හෙතුවචනෙන පන ඵලසිද්ධිතො තෙසං ඵලානි නිරොධසච්චදුක්ඛසච්චානිපි වුත්තානෙව භවන්ති. යතො සච්ඡිකාතබ්බං සච්ඡිකතං, පරිඤ්ඤෙය්‍යං පරිඤ්ඤාතන්ති එවම්පෙත්ථ වුත්තමෙව හොති. එවං චතුසච්චභාවනාඵලඤ්ච විජ්ජාවිමුත්තිං දස්සෙන්තො ‘‘බුජ්ඣිතබ්බං බුජ්ඣිත්වා බුද්ධො ජාතොස්මී’’ති යුත්තෙන හෙතුනා බුද්ධත්තං සාධෙති.

564. Nachdem er so die Frage ‚Wer ist nun dein Feldherr?‘ beantwortet hatte, sprach der Erhabene, um Selas Zweifel bezüglich dessen, was dieser gesagt hatte (‚Du behauptest, ein vollkommen Erleuchteter zu sein‘), zu beseitigen und ihm verständlich zu machen: ‚Ich behaupte das nicht bloß als leere Behauptung, vielmehr bin ich aus diesem Grund ein Buddha‘, die Strophe: ‚Was direkt zu wissen ist‘ (abhiññeyyaṃ). Darin bedeutet ‚was direkt zu wissen ist‘: klares Wissen (vijjā) und Befreiung (vimutti). Die Wahrheit des Pfades (maggasacca) und die Wahrheit des Ursprungs (samudayasacca) hingegen sind das, was zu entfalten bzw. aufzugeben ist. Durch die Erwähnung der Ursachen ist jedoch, da die Früchte dadurch feststehen, auch deren jeweilige Frucht – die Wahrheit des Aufhörens (nirodhasacca) und die Wahrheit des Leidens (dukkhasacca) – bereits mitgesagt. Daher wird hierdurch auch dies ausgesagt: ‚Was zu verwirklichen ist, wurde verwirklicht, und was vollkommen zu verstehen ist, wurde vollkommen verstanden.‘ Indem er so die Entfaltung der vier Wahrheiten zusammen mit klarem Wissen und Befreiung zeigt, welche die Früchte der Entfaltung der Wahrheiten sind, beweist er sein Buddha-Sein durch einen schlüssigen Grund wie folgt: ‚Da ich das erkannt habe, was zu erkennen ist, bin ich ein Buddha geworden.‘

565-7. එවං නිප්පරියායෙන අත්තානං පාතුකත්වා අත්තනි කඞ්ඛාවිතරණත්ථං බ්‍රාහ්මණං අභිත්ථරයමානො ‘‘විනයස්සූ’’ති ගාථාත්තයමාහ. තත්ථ සල්ලකත්තොති රාගසල්ලාදිසත්තසල්ලකත්තනො. බ්‍රහ්මභූතොති සෙට්ඨභූතො. අතිතුලොති තුලං අතීතො උපමං අතීතො, නිරූපමොති අත්ථො. මාරසෙනප්පමද්දනොති ‘‘කාමා තෙ පඨමා සෙනා’’තිආදිකාය ‘‘පරෙ ච අවජානාතී’’ති (සු. නි. 440; මහානි. 28; චූළනි. නන්දමාණවපුච්ඡානිද්දෙස 47) එවං වුත්තාය මාරපරිසසඞ්ඛාතාය මාරසෙනාය [Pg.176] පමද්දනො. සබ්බාමිත්තෙති ඛන්ධකිලෙසාභිසඞ්ඛාරමච්චුදෙවපුත්තමාරාදිකෙ සබ්බපච්චත්ථිකෙ. වසීකත්වාති අත්තනො වසෙ වත්තෙත්වා. අකුතොභයොති කුතොචි අභයො.

565-7. Nachdem er sich so direkt offenbart hatte, spornte der Erhabene den Brahmanen an, den Zweifel an ihm zu überwinden, und sprach die drei Strophen: ‚So vertreibe [deinen Zweifel]‘ (vinayassu). Darin bedeutet ‚Wundarzt‘ (sallakatto): wegen des Herausschneidens der sieben Pfeile, wie des Pfeils der Begierde und so weiter. ‚Zu Brahma geworden‘ (brahmabhūto): zum Besten geworden. ‚Unvergleichlich‘ (atitulo): über jedes Maß erhaben, über jeden Vergleich erhaben, das heißt beispiellos. ‚Der Bezwinger von Māras Heer‘ (mārasenappamaddano): Bezwinger von Māras Gefolgschaft, die als Māras Heer bezeichnet wird, gemäß den Worten: „Sinnliche Freuden sind dein erstes Heer“ und so weiter. ‚Alle Feinde‘ (sabbāmitte): alle Widersacher, bestehend aus dem fünffachen Māra der Daseinsgruppen, der Befleckungen, der Gestaltungen, des Todes und des Göttersohns Māra und so weiter. ‚Nachdem ich sie bezwungen habe‘ (vasīkatvā): nachdem ich sie unter meine eigene Kontrolle gebracht habe. ‚Von nirgendsher furchtsam‘ (akutobhayo): von nirgendwoher Furcht habend.

568-70. එවං වුත්තෙ සෙලො බ්‍රාහ්මණො තාවදෙව භගවති සඤ්ජාතප්පසාදො පබ්බජ්ජාපෙක්ඛො හුත්වා ‘‘ඉමං භවන්තො’’ති ගාථාත්තයමාහ යථා තං පරිපාකගතාය උපනිස්සයසම්පත්තියා සම්මා චොදියමානො. තත්ථ කණ්හාභිජාතිකොති චණ්ඩාලාදිනීචකුලෙ ජාතො.

568-70. Als dies gesagt wurde, fasste der Brahmane Sela augenblicklich Vertrauen zum Erhabenen, sehnte sich nach dem Auszug in die Hauslosigkeit (Pabbajjā) und sprach die drei Strophen: ‚Hört dies, ihr Herren‘ (imaṃ bhavanto), wie es eben geschieht, wenn die Vollkommenheit der unterstützenden Bedingungen zur Reife gelangt ist und man rechtmäßig angespornt wird. Darin bedeutet ‚von dunkler Geburt‘ (kaṇhābhijātiko): einer, der in einer niederen Familie geboren wurde, wie unter den Caṇḍālas und so weiter.

571. තතො තෙපි මාණවකා තථෙව පබ්බජ්ජාපෙක්ඛා හුත්වා ‘‘එතඤ්චෙ රුච්චති භොතො’’ති ගාථමාහංසු යථා තං තෙන සද්ධිං කතාධිකාරා කුලපුත්තා.

571. Daraufhin sprachen auch jene Schüler, die sich ebenso nach dem Auszug in die Hauslosigkeit sehnten, die Strophe: ‚Wenn dies dem Herrn gefällt‘, wie es sich für Söhne guter Familien gehört, die gemeinsam mit ihm ein Verdienstfundament gelegt hatten.

572. අථ සෙලො තෙසු මාණවකෙසු තුට්ඨචිත්තො තෙ දස්සෙන්තො පබ්බජ්ජං යාචමානො ‘‘බ්‍රාහ්මණා’’ති ගාථමාහ.

572. Daraufhin sprach Sela, hocherfreut über jene Schüler, auf sie weisend und um die Hauslosigkeit bittend, die Strophe: ‚Hier sind dreihundert Brahmanen‘.

573. තතො භගවා යස්මා සෙලො අතීතෙ පදුමුත්තරස්ස භගවතො සාසනෙ තෙසංයෙව තිණ්ණං පුරිසසතානං ගණසෙට්ඨො හුත්වා තෙහි සද්ධිං පරිවෙණං කාරාපෙත්වා දානාදීනි පුඤ්ඤානි ච කත්වා කමෙන දෙවමනුස්සසම්පත්තිං අනුභවමානො පච්ඡිමෙ භවෙ තෙසංයෙව ආචරියො හුත්වා නිබ්බත්තො, තඤ්ච නෙසං කම්මං විමුත්තිපරිපාකාය පරිපක්කං එහිභික්ඛුභාවස්ස ච උපනිස්සයභූතං, තස්මා තෙ සබ්බෙව එහිභික්ඛුපබ්බජ්ජාය පබ්බාජෙන්තො ‘‘ස්වාක්ඛාත’’න්ති ගාථමාහ. තත්ථ සන්දිට්ඨිකන්ති පච්චක්ඛං. අකාලිකන්ති මග්ගානන්තරඵලුප්පත්තිතො න කාලන්තරෙ පත්තබ්බඵලං. යත්ථාති යන්නිමිත්තා. මග්ගබ්‍රහ්මචරියනිමිත්තා හි පබ්බජ්ජා අප්පමත්තස්ස සතිවිප්පවාසවිරහිතස්ස තීසු සික්ඛාසු සික්ඛතො අමොඝා හොති. තෙනාහ – ‘‘ස්වාක්ඛාතං…පෙ… සික්ඛතො’’ති.

573. Da nun in der Vergangenheit, unter der Lehre des Erhabenen Padumuttara, Sela der Anführer einer Gruppe von dreihundert Männern gewesen war, mit ihnen zusammen eine Klosterzelle (pariveṇa) hatte errichten lassen und andere verdienstvolle Taten wie Almosengeben vollbracht hatte, erlebte er nacheinander die Herrlichkeit unter Göttern und Menschen und wurde in seiner letzten Existenz als der Lehrer ebendieser Männer wiedergeboren. Und da dieses ihr Kamma, das zur Befreiung herangereift war, zu einer unterstützenden Bedingung (upanissaya) für das Hinausgehen in die Hauslosigkeit durch die Methode des „Komm, Bhikkhu“ geworden war, sprach der Erhabene, indem er sie alle mit der „Komm, Bhikkhu“-Ordination ordinierte, die Strophe „Wohlverkündet ist das heilige Leben“. Darin bedeutet „sandiṭṭhika“: direkt wahrnehmbar. „Akālika“: die Frucht ist ohne zeitlichen Zwischenraum zu erlangen, da sie unmittelbar nach dem Pfad entsteht. „Yattha“: auf welcher Grundlage; denn das Hinausgehen in die Hauslosigkeit auf der Grundlage des Pfad-Heiligen-Lebens ist für einen Übenden, der achtsam und unermüdlich in den drei Schulungen übt, nicht vergeblich. Deshalb sagte er: „Wohlverkündet ... für den Übenden“.

එවඤ්ච වත්වා ‘‘එථ භික්ඛවො’’ති භගවා අවොච. තෙ සබ්බෙ පත්තචීවරධරා හුත්වා ආකාසෙනාගම්ම භගවන්තං අභිවාදෙසුං. එවමිමං තෙසං එහිභික්ඛුභාවං සන්ධාය සඞ්ගීතිකාරා ‘‘අලත්ථ ඛො සෙලො…පෙ… උපසම්පද’’න්ති ආහංසු.

Und nachdem er dies gesagt hatte, sprach der Erhabene: „Kommt, ihr Bhikkhus!“ Da erschienen sie alle mit Almosenschalen und Roben bekleidet, kamen durch die Luft herbei und erwiesen dem Erhabenen ihre Ehrerbietung. In Bezug auf dieses ihr „Komm, Bhikkhu“-Mönchtum sagten die Konzilsteilnehmer: „Da erhielt der Brahmane Sela … die volle Ordination“.

භුත්තාවින්ති [Pg.177] භුත්තවන්තං. ඔනීතපත්තපාණින්ති පත්තතො ඔනීතපාණිං, අපනීතහත්ථන්ති වුත්තං හොති. තත්ථ ‘‘උපගන්ත්වා’’ති පාඨසෙසො දට්ඨබ්බො. ඉතරථා හි භගවන්තං එකමන්තං නිසීදීති න යුජ්ජති.

„Bhuttāvin“ bedeutet „der gegessen hat“. „Onītapattapāṇi“ bedeutet „die Hand von der Schale weggenommen“; das heißt „mit abgezogener Hand von der Schale“. Darin ist zu sehen, dass „upagantvā“ (herangetreten) als Textauslassung zu ergänzen ist. Andernfalls würde es nicht passen, dass er sich „neben dem Erhabenen niedersetzte“.

574. අග්ගිහුත්තමුඛාති භගවා කෙණියස්ස චිත්තානුකූලවසෙන අනුමොදන්තො එවමාහ. තත්ථ අග්ගිපරිචරියං විනා බ්‍රාහ්මණානං යඤ්ඤාභාවතො ‘‘අග්ගිහුත්තමුඛා යඤ්ඤා’’ති වුත්තං. අග්ගිහුත්තසෙට්ඨා අග්ගිහුත්තපධානාති අත්ථො. වෙදෙ සජ්ඣායන්තෙහි පඨමං සජ්ඣායිතබ්බතො සාවිත්තී ‘‘ඡන්දසො මුඛ’’න්ති වුත්තා. මනුස්සානං සෙට්ඨතො රාජා ‘‘මුඛ’’න්ති වුත්තො. නදීනං ආධාරතො පටිසරණතො ච සාගරො ‘‘මුඛ’’න්ති වුත්තො. චන්දයොගවසෙන ‘‘අජ්ජ කත්තිකා අජ්ජ රොහිනී’’ති සඤ්ජානනතො ආලොකකරණතො සොම්මභාවතො ච ‘‘නක්ඛත්තානං මුඛං චන්දො’’ති වුත්තො. තපන්තානං අග්ගත්තා ආදිච්චො ‘‘තපතං මුඛ’’න්ති වුත්තො. දක්ඛිණෙය්‍යානං පන අග්ගත්තා විසෙසෙන තස්මිං සමයෙ බුද්ධප්පමුඛං සඞ්ඝං සන්ධාය ‘‘පුඤ්ඤං ආකඞ්ඛමානානං, සඞ්ඝො වෙ යජතං මුඛ’’න්ති වුත්තො. තෙන සඞ්ඝො පුඤ්ඤස්ස ආයමුඛන්ති දස්සෙති.

574. „Das Feueropfer ist das Haupt der Opfer“: Der Erhabene sprach dies, um Keṇiya in einer seinem Geist angenehmen Weise seine Anerkennung auszudrücken. Da es bei den Brahmanen kein Opfer ohne die Pflege des Feuers gibt, heißt es: „Das Feueropfer ist das Haupt der Opfer“; das bedeutet: das Feueropfer ist das vorzüglichste, das oberste Opfer. Die Sāvittī-Strophe wird als das „Haupt der Metren“ bezeichnet, weil sie von denjenigen, die die Veden rezitieren, zuerst rezitiert werden muss. Der König wird als das „Haupt der Menschen“ bezeichnet, weil er ihr Bestmögliches (Anführer) ist. Der Ozean wird als das „Haupt der Flüsse“ bezeichnet, weil er ihre Aufnahmequelle und Zuflucht ist. Der Mond wird als das „Haupt der Gestirne“ bezeichnet, weil man durch seine Verbindung die Tage bestimmt – wie etwa: „Heute ist Kattikā, heute ist Rohiṇī“ –, und weil er Licht spendet und sanft ist. Die Sonne wird als das „Haupt der Leuchtenden“ bezeichnet, weil sie das Vorzüglichste der glühenden Dinge ist. „Für jene, die nach Verdienst streben, ist der Sangha wahrlich das Haupt der Opfernden“: Dies wurde bei dieser Gelegenheit insbesondere in Bezug auf den Sangha mit dem Buddha an der Spitze gesagt, da er der vorzüglichste Empfänger von Gaben ist. Damit zeigt er: Der Sangha ist die Quelle des Verdienstes.

576. යං තං සරණන්ති අඤ්ඤබ්‍යාකරණගාථමාහ. තස්සත්ථො – පඤ්චහි චක්ඛූහි චක්ඛුමා භගවා, යස්මා මයං ඉතො අට්ඨමෙ දිවසෙ තං සරණං අගමම්හ, තස්මා සත්තරත්තෙන තව සාසනෙ අනුත්තරෙන දමථෙන දන්තම්හ. අහො තෙ සරණස්ස ආනුභාවොති.

576. Er sprach diese Strophe „Da wir bei dir Zuflucht nahmen“ als eine Erklärung des höchsten Wissens. Ihr Sinn ist: „Der Sehende“ ist der Erhabene mit den fünf Augen. Da wir vor heute acht Tagen bei dir Zuflucht nahmen, sind wir in diesen sieben Nächten in deiner Lehre mit der unübertrefflichen Zähmung gezähmt worden. Oh, wie groß ist die Macht deiner Zuflucht!

577-8. තතො පරං භගවන්තං ද්වීහි ගාථාහි ථුනිත්වා තතියාය වන්දනං යාචති –

577-8. Danach preist er den Erhabenen mit zwei Strophen und bittet mit der dritten darum, ihn zu verehren:

579.

579.

‘‘භික්ඛවො තිසතා ඉමෙ, තිට්ඨන්ති පඤ්ජලීකතා;

පාදෙ වීර පසාරෙහි, නාගා වන්දන්තු සත්ථුනො’’ති.

„Diese dreihundert Bhikkhus stehen hier mit ehrerbietig gefalteten Händen. Strecke deine Füße aus, o Held, lass diese Edlen den Lehrer verehren.“

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය

In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zur Khuddaka-Sammlung,

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය සෙලසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

ist die Erklärung des Sela-Suttas im Sutta-Nipāta-Kommentar abgeschlossen.

8. සල්ලසුත්තවණ්ණනා

8. Die Erklärung des Salla-Suttas

580. අනිමිත්තන්ති [Pg.178] සල්ලසුත්තං. කා උප්පත්ති? භගවතො කිර උපට්ඨාකො එකො උපාසකො, තස්ස පුත්තො කාලමකාසි. සො පුත්තසොකාභිභූතො සත්තාහං නිරාහාරො අහොසි. තං අනුකම්පන්තො භගවා තස්ස ඝරං ගන්ත්වා සොකවිනොදනත්ථං ඉමං සුත්තමභාසි.

580. „Ohne Zeichen“ ist das Salla-Sutta. Was ist der Anlass? Es heißt, ein gläubiger Laienanhänger des Erhabenen hatte seinen Sohn verloren. Überwältigt vom Schmerz um seinen Sohn nahm er sieben Tage lang keine Nahrung zu sich. Aus Mitgefühl mit ihm ging der Erhabene zu seinem Haus und sprach diese Lehrrede, um seinen Kummer zu vertreiben.

තත්ථ අනිමත්තන්ති කිරියාකාරනිමිත්තවිරහිතං. යථා හි ‘‘යදාහං අක්ඛිං වා නිඛණිස්සාමි, භමුකං වා උක්ඛිපිස්සාමි, තෙන නිමිත්තෙන තං භණ්ඩං අවහරා’’තිආදීසු කිරියාකාරනිමිත්තමත්ථි, න එවං ජීවිතෙ. න හි සක්කා ලද්ධුං ‘‘යාවාහං ඉදං වා ඉදං වා කරොමි, තාව ත්වං ජීව, මා මීයා’’ති. අනඤ්ඤාතන්ති අතො එව න සක්කා එකංසෙන අඤ්ඤාතුං ‘‘එත්තකං වා එත්තකං වා කාලං ඉමිනා ජීවිතබ්බ’’න්ති ගතියා ආයුපරියන්තවසෙන වා. යථා හි චාතුමහාරාජිකාදීනං පරිමිතං ආයු, න තථා මච්චානං, එවම්පි එකංසෙන අනඤ්ඤාතං.

Darin bedeutet „ohne Zeichen“: frei von einem Zeichen, das angibt, wie etwas getan werden soll. Denn so wie es in Aussagen wie: „Wenn ich mit dem Auge blinzle oder meine Augenbraue hochziehe, stiehl bei diesem Zeichen jene Ware“ ein Handlungszeichen gibt, so ist es beim Leben nicht. Es ist nämlich nicht möglich zu bestimmen: „Solange ich dies oder das tue, lebe du und stirb nicht.“ „Unbekannt“: Deshalb kann man nicht mit Gewissheit wissen: „So lange oder so lange wird man leben“, weder nach der Wiedergeburt noch nach der Begrenzung der Lebensspanne. Denn während die Lebensspanne der Wesen im Reich der Vier Großen Könige und anderen Götterwelten bemessen ist, ist dies bei den Sterblichen nicht der Fall; so ist es auch in dieser Hinsicht mit Gewissheit unbekannt.

කසිරන්ති අනෙකපච්චයපටිබද්ධවුත්තිභාවතො කිච්ඡං න සුඛයාපනීයං. තථා හි තං අස්සාසපටිබද්ධඤ්ච, පස්සාසපටිබද්ධඤ්ච, මහාභූතපටිබද්ධඤ්ච, කබළීකාරාහාරපටිබද්ධඤ්ච, උස්මාපටිබද්ධඤ්ච, විඤ්ඤාණපටිබද්ධඤ්ච. අනස්සසන්තොපි හි න ජීවති අපස්සසන්තොපි. චතූසු ච ධාතූසු කට්ඨමුඛාදිආසීවිසදට්ඨො විය කායො පථවීධාතුප්පකොපෙන තාව ථද්ධො හොති කලිඞ්ගරසදිසො. යථාහ –

„Mühsam“: Weil sein Fortbestehen von zahlreichen Bedingungen abhängt, ist das Leben schwierig und nicht leicht aufrechtzuerhalten. Es ist nämlich an das Einatmen und das Ausatmen gebunden, an die großen Elemente, an feste Nahrung, an die Körperwärme und an das Bewusstsein. Wer nicht einatmet, lebt nicht weiter, und ebenso wer nicht ausatmet. Und unter den vier Elementen wird der Körper bei einer Störung des Erdelements steif wie ein Holzklotz, so wie jemand, der von einer Giftschlange der Gattung „Holzmaul“ gebissen wurde. Wie gesagt wurde:

‘‘පත්ථද්ධො භවතී කායො, දට්ඨො කට්ඨමුඛෙන වා;

පථවීධාතුප්පකොපෙන, හොති කට්ඨමුඛෙව සො’’ති. (ධ. ස. අට්ඨ. 584);

„Der Körper wird starr, wenn er von einem Holzmaul gebissen wird; durch eine Störung des Erdelements wird er wie von einem Holzmaul erfasst.“

ආපොධාතුප්පකොපෙන පූතිභාවං ආපජ්ජිත්වා පග්ඝරිතපුබ්බමංසලොහිතො අට්ඨිචම්මාවසෙසො හොති. යථාහ –

Durch eine Störung des Wasserelements verfällt er der Fäulnis, wobei Eiter, Fleisch und Blut herausfließen, so dass nur Knochen und Haut übrig bleiben. Wie gesagt wurde:

‘‘පූතිකො භවතී කායො, දට්ඨො පූතිමුඛෙන වා;

ආපොධාතුප්පකොපෙන, හොති පූතිමුඛෙව සො’’ති. (ධ. ස. අට්ඨ. 584);

„Der Körper wird faulig, wenn er von einem Fäulnismaul gebissen wird; durch eine Störung des Wasserelements wird er wie von einem Fäulnismaul erfasst.“

තෙජොධාතුප්පකොපෙන අඞ්ගාරකාසුයං පක්ඛිත්තො විය සමන්තා පරිඩය්හති. යථාහ –

Durch eine Störung des Feuerelements verbrennt er ringsum wie in eine Grube voller glühender Kohlen geworfen. Wie gesagt wurde:

‘‘සන්තත්තො [Pg.179] භවතී කායො, දට්ඨො අග්ගිමුඛෙන වා;

තෙජොධාතුප්පකොපෙන, හොති අග්ගිමුඛෙව සො’’ති. (ධ. ස. අට්ඨ. 584);

„Der Körper brennt heiß, wenn er von einem Feuermaul gebissen wird; durch eine Störung des Feuerelements wird er wie von einem Feuermaul erfasst.“

වායොධාතුප්පකොපෙන සඤ්ඡිජ්ජමානසන්ධිබන්ධනො පාසාණෙහි කොට්ටෙත්වා සඤ්චුණ්ණියමානට්ඨිකො විය ච හොති. යථාහ –

Durch eine Störung des Windelements reißen die Verbindungen seiner Gelenke, und er ist wie ein Körper, dessen Knochen mit Steinen zerschlagen und pulverisiert werden. Wie gesagt wurde:

‘‘සඤ්ඡින්නො භවතී කායො, දට්ඨො සත්ථමුඛෙන වා;

වායොධාතුප්පකොපෙන, හොති සත්ථමුඛෙව සො’’ති. (ධ. ස. අට්ඨ. 584);

„Der Körper wird zerschnitten, wenn er von einem Dolchmaul gebissen wird; durch eine Störung des Windelements wird er wie von einem Dolchmaul erfasst.“

ධාතුප්පකොපබ්‍යාපන්නකායොපි ච න ජීවති. යදා පන තා ධාතුයො අඤ්ඤමඤ්ඤං පතිට්ඨානාදිකිච්චං සාධෙන්තාපි සමං වහන්ති, තදා ජීවිතං පවත්තති. එවං මහාභූතපටිබද්ධඤ්ච ජීවිතං. දුබ්භික්ඛාදීසු පන ආහාරුපච්ඡෙදෙන සත්තානං ජීවිතක්ඛයො පාකටො එව. එවං කබළීකාරාහාරපටිබද්ධඤ්ච ජීවිතං. තථා අසිතපීතාදිපරිපාකෙ කම්මජතෙජෙ ඛීණෙ සත්තා ජීවිතක්ඛයං පාපුණන්තාපි පාකටා එව. එවං උස්මාපටිබද්ධඤ්ච ජීවිතං. විඤ්ඤාණෙ පන නිරුද්ධෙ නිරුද්ධතො පභුති සත්තානං න හොති ජීවිතන්ති එවම්පි ලොකෙ පාකටමෙව. එවං විඤ්ඤාණපටිබද්ධඤ්ච ජීවිතං. එවං අනෙකපච්චයපටිබද්ධවුත්තිභාවතො කසිරං වෙදිතබ්බං.

Auf diese Weise lebt man auch nicht, wenn der Körper durch das Aufwühlen der Elemente beeinträchtigt ist. Wenn jedoch diese Elemente ihre jeweiligen Funktionen in Bezug aufeinander – wie das Dienen als Grundlage und so weiter – harmonisch ausführen, setzt sich das Leben fort. So ist das Leben von den Hauptelementen abhängig. Bei Hungersnöten usw., wenn die Nahrungszufuhr abgeschnitten ist, ist der Verfall des Lebens der Wesen offensichtlich. So ist das Leben von essbarer Nahrung abhängig. Ebenso ist es offensichtlich, dass Wesen ihr Lebensende erreichen, wenn die Verdauung von gegessener und getrunkener Nahrung gestört und die aus Kamma erzeugte Wärme erloschen ist. So ist das Leben von Wärme abhängig. Wenn aber das Bewusstsein erloschen ist, gibt es von dem Moment seines Erlöschens an kein Leben der Wesen mehr; auch dies ist in der Welt offensichtlich. So ist das Leben vom Bewusstsein abhängig. Auf diese Weise sollte verstanden werden, dass das Leben mühsam ist, weil sein Bestehen von zahlreichen Bedingungen abhängt.

පරිත්තඤ්චාති අප්පකං, දෙවානං ජීවිතං උපනිධාය තිණග්ගෙ උස්සාවබින්දුසදිසං, චිත්තක්ඛණතො උද්ධං අභාවෙන වා පරිත්තං. අතිදීඝායුකොපි හි සත්තො අතීතෙන චිත්තෙන ජීවිත්ථ න ජීවති න ජීවිස්සති, අනාගතෙන ජීවිස්සති න ජීවති න ජීවිත්ථ, පච්චුප්පන්නෙන ජීවති න ජීවිත්ථ න ජීවිස්සති. වුත්තඤ්චෙතං –

Und „kurz“ bedeutet geringfügig: Im Vergleich zum Leben der Götter ist es wie ein Tautropfen auf einer Grasspitze, oder es ist kurz, weil es über einen einzigen Geistmoment hinaus keinen Bestand hat. Denn selbst bei einem Wesen mit einer sehr langen Lebensspanne hat es im vergangenen Geistmoment gelebt, lebt jetzt aber nicht und wird nicht leben; im zukünftigen Geistmoment wird es leben, lebt jetzt aber nicht und hat nicht gelebt; im gegenwärtigen Geistmoment lebt es, hat aber nicht gelebt und wird nicht leben. Und dies wurde gesagt:

‘‘ජීවිතං අත්තභාවො ච, සුඛදුක්ඛා ච කෙවලා;

එකචිත්තසමායුත්තා, ලහුසො වත්තතෙ ඛණො.

„Das Leben und die Persönlichkeit, Glück und Schmerz in ihrer Gesamtheit, sind mit einem einzigen Geistmoment verbunden; der Moment vergeht gar schnell.“

‘‘චුල්ලාසීතිසහස්සානි, කප්පා තිට්ඨන්ති යෙ මරූ;

නත්වෙව තෙපි ජීවන්ති, ද්වීහි චිත්තෙහි සංයුතා’’ති. (මහානි. 10);

„Selbst jene Götter, die vierundachtzigtausend Weltzeitalter überdauern, leben dennoch nicht mit zwei Geistmomenten zugleich verbunden.“

තඤ්ච දුක්ඛෙන සංයුතන්ති තඤ්ච ජීවිතං එවං අනිමිත්තමනඤ්ඤාතං කසිරං පරිත්තඤ්ච සමානම්පි සීතුණ්හඩංසමකසාදිසම්ඵස්සඛුප්පිපාසාසඞ්ඛාරදුක්ඛවිපරිණාමදුක්ඛදුක්ඛදුක්ඛෙහි සංයුතං. කිං වුත්තං හොති? යස්මා ඊදිසං මච්චානං ජීවිතං, තස්මා [Pg.180] ත්වං යාව තං පරික්ඛයං න ගච්ඡති, තාව ධම්මචරියමෙව බ්‍රූහය, මා පුත්තමනුසොචාති.

Und „mit Leiden verbunden“: Und dieses Leben, obwohl es in dieser Weise ohne Zeichen, unbekannt, mühsam und kurz ist, ist zudem verbunden mit dem Leiden durch Kälte und Hitze, Berührung von Bremsen und Mücken, Hunger und Durst sowie dem Leiden der Gestaltungen, dem Leiden der Veränderung und dem Leiden des Schmerzes. Was ist damit gesagt? „Da das Leben der Sterblichen so beschaffen ist, solltest du, solange es nicht erloschen ist, das Leben nach der Lehre entfalten und nicht um deinen Sohn trauern.“

581. අථාපි මඤ්ඤෙය්‍යාසි ‘‘සබ්බූපකරණෙහි පුත්තං අනුරක්ඛන්තස්සාපි මෙ සො මතො, තෙන සොචාමී’’ති, එවම්පි මා සොචි. න හි සො උපක්කමො අත්ථි, යෙන ජාතා න මිය්‍යරෙ, න හි සක්කා කෙනචි උපක්කමෙන ජාතා සත්තා මා මරන්තූති රක්ඛිතුන්ති වුත්තං හොති. තතො යස්මා සො ‘‘ජරං පත්වා නාම, භන්තෙ, මරණං අනුරූපං, අතිදහරො මෙ පුත්තො මතො’’ති චින්තෙසි, තස්මා ආහ ‘‘ජරම්පි පත්වා මරණං, එවංධම්මා හි පාණිනො’’ති, ජරං පත්වාපි අප්පත්වාපි මරණං, නත්ථි එත්ථ නියමොති වුත්තං හොති.

581. 575. Du magst vielleicht auch denken: „Obwohl ich meinen Sohn mit allen Mitteln behütete, ist er dennoch gestorben, darum trauere ich.“ Doch auch so trauere nicht. „Denn es gibt kein Mittel, wodurch die Geborenen nicht sterben“: Es ist mit keinem Mittel möglich, geborene Wesen mit dem Gedanken zu schützen: „Mögen sie nicht sterben.“ Da der Vater dachte: „Ehrwürdiger Herr, das Sterben ist angemessen für diejenigen, die das hohe Alter erreicht haben, aber mein Sohn ist viel zu jung gestorben“, sprach der Erhabene: „Auch wenn man das Alter erreicht, ist der Tod gewiss, denn so ist die Natur der lebenden Wesen.“ Das bedeutet, dass der Tod eintritt, ob man nun das hohe Alter erreicht hat oder nicht; es gibt in dieser Angelegenheit keine feste Regel.

582. ඉදානි තමත්ථං නිදස්සනෙන සාධෙන්තො ‘‘ඵලානමිව පක්කාන’’න්තිආදිමාහ. තස්සත්ථො – යථා ඵලානං පක්කානං යස්මා සූරියුග්ගමනතො පභුති සූරියාතපෙන සන්තප්පමානෙ රුක්ඛෙ පථවිරසො ච ආපොරසො ච පත්තතො සාඛං සාඛතො ඛන්ධං ඛන්ධතො මූලන්ති එවං අනුක්කමෙන මූලතො පථවිමෙව පවිසති, ඔගමනතො පභුති පන පථවිතො මූලං මූලතො ඛන්ධන්ති එවං අනුක්කමෙන සාඛාපත්තපල්ලවාදීනි පුන ආරොහති, එවං ආරොහන්තො ච පරිපාකගතෙ ඵලෙ වණ්ටමූලං න පවිසති. අථ සූරියාතපෙන තප්පමානෙ වණ්ටමූලෙ පරිළාහො උප්පජ්ජති. තෙන තානි ඵලානි පාතො පාතො නිච්චකාලං පතන්ති, නෙසං පාතො පතනතො භයං හොති, පතනා භයං හොතීති අත්ථො. එවං ජාතානං මච්චානං නිච්චං මරණතො භයං. පක්කඵලසදිසා හි සත්තාති.

582. 576. Um diese Sache nun durch ein Gleichnis zu verdeutlichen, sprach er: „Wie bei reifen Früchten“ und so weiter. Dies ist die Bedeutung: Wenn Früchte reif geworden sind: Ab dem Sonnenaufgang, wenn der Baum von der Hitze der Sonne erwärmt wird, fließen die Nährstoffe der Erde und des Wassers von den Blättern zu den Ästen, von den Ästen zum Stamm, vom Stamm zu den Wurzeln und gelangen so der Reihe nach von den Wurzeln in die Erde. Ab dem Sonnenuntergang jedoch steigen sie von der Erde zu den Wurzeln, von den Wurzeln zum Stamm und so der Reihe nach wieder zu den Ästen, Blättern und Trieben auf. Während sie so aufsteigen und die Früchte die Reife erlangt haben, dringen sie nicht in den Stängelansatz ein. Wenn dann der Stängelansatz von der Sonnenhitze erwärmt wird, entsteht eine Erhitzung. Dadurch fallen diese Früchte unablässig am Morgen herab; es besteht die Furcht vor ihrem Herabfallen, das bedeutet, die Angst rührt von ihrem Herabfallen her. Ebenso haben die geborenen Sterblichen beständig Angst vor dem Tod. Denn die Wesen gleichen reifen Früchten.

583-6. කිඤ්ච භිය්‍යො ‘‘යථාපි කුම්භකාරස්ස…පෙ… ජීවිත’’න්ති. තස්මා ‘‘දහරා ච…පෙ… පරායණා’’ති එවං ගණ්හ, එවඤ්ච ගහෙත්වා ‘‘තෙසං මච්චු…පෙ… ඤාතී වා පන ඤාතකෙ’’ති එවම්පි ගණ්හ. යස්මා ච න පිතා තායතෙ පුත්තං, ඤාතී වා පන ඤාතකෙ, තස්මා පෙක්ඛතංයෙව…පෙ… නීයති.

583-6. 577. Und was noch mehr: „Wie die Gefäße des Töpfers … usw. … das Leben der Sterblichen.“ Verstehe es daher so: „Sowohl die Jungen … usw. … haben dies als Bestimmung.“ Und nachdem du dies so verstanden hast, verstehe auch dies: „Wenn jene vom Tod überwältigt werden … usw. … noch schützt ein Verwandter seine Verwandten.“ Und weil weder ein Vater seinen Sohn schützt, noch Verwandte ihre Verwandten, darum: „Während sie zusehen … usw. … wird er weggeführt.“

තත්ථ අයං යොජනා – පස්සමානානංයෙව ඤාතීනං ‘‘අම්ම, තාතා’’තිආදිනා නයෙන පුථු අනෙකප්පකාරකං ලාලපතංයෙව මච්චානං එකමෙකො [Pg.181] මච්චො යථා ගො වජ්ඣො එවං නීයති, එවං පස්ස, උපාසක, යාව අතාණො ලොකොති.

580. Hier ist die Satzverbindung wie folgt: Während die Verwandten zusehen und auf vielfache Weise wehklagen, indem sie „Mutter, Vater!“ rufen, wird jeder einzelne der Sterblichen weggeführt wie ein Ochse zur Schlachtung. Siehe, o Laienanhänger, wie schutzlos die Welt is!

587. තත්ථ යෙ බුද්ධපච්චෙකබුද්ධාදයො ධිතිසම්පන්නා, තෙ ‘‘එවමබ්භාහතො ලොකො මච්චුනා ච ජරාය ච, සො න සක්කා කෙනචි පරිත්තාණං කාතු’’න්ති යස්මා ජානන්ති, තස්මා ධීරා න සොචන්ති විදිත්වා ලොකපරියායං. ඉමං ලොකසභාවං ඤත්වා න සොචන්තීති වුත්තං හොති.

587. 581. Unter ihnen verstehen die Buddhas, Paccekabuddhas und andere, die mit Weisheit und Festigkeit ausgestattet sind: „So ist die Welt vom Tod und vom Alter geschlagen, und niemand kann ihr Schutz gewähren.“ Weil sie dies wissen, trauern die Weisen nicht, da sie den Lauf der Welt erkannt haben. Es bedeutet: Da sie diese Natur der Welt erkannt haben, trauern sie nicht.

588. ත්වං පන යස්ස මග්ගං…පෙ… පරිදෙවසි. කිං වුත්තං හොති? යස්ස මාතුකුච්ඡිං ආගතස්ස ආගතමග්ගං වා ඉතො චවිත්වා අඤ්ඤත්ථ ගතස්ස ගතමග්ගං වා න ජානාසි, තස්ස ඉමෙ උභො අන්තෙ අසම්පස්සං නිරත්ථං පරිදෙවසි. ධීරා පන තෙ පස්සන්තා විදිත්වා ලොකපරියායං න සොචන්තීති.

588. 582. Du aber: „Dessen Pfad du nicht kennst … usw. … weinst du ohne Zweck.“ Was ist damit gesagt? Du, der du weder den Weg kennst, auf dem er in den Mutterschoß gelangt ist, noch den Weg, auf dem er nach dem Verscheiden von hier anderswohin gegangen ist – ohne diese beiden Enden zu sehen, weinst du ohne Zweck. Die Weisen jedoch, die dies sehen und den Lauf der Welt erkannt haben, trauern nicht.

589. ඉදානි ‘‘නිරත්ථං පරිදෙවසී’’ති එත්ථ වුත්තපරිදෙවනාය නිරත්ථකභාවං සාධෙන්තො ‘‘පරිදෙවයමානො චෙ’’තිආදිමාහ. තත්ථ උදබ්බහෙති උබ්බහෙය්‍ය ධාරෙය්‍ය, අත්තනි සඤ්ජනෙය්‍යාති අත්ථො. සම්මූළ්හො හිංසමත්තානන්ති සම්මූළ්හො හුත්වා අත්තානං බාධෙන්තො. කයිරා චෙ නං විචක්ඛණොති යදි තාදිසො කඤ්චි අත්ථං උදබ්බහෙ, විචක්ඛණොපි නං පරිදෙවං කරෙය්‍ය.

589. 583. Um nun die Nutzlosigkeit des Wehklagens zu beweisen, die hier mit den Worten „du weinst ohne Zweck“ ausgedrückt wurde, sprach er: „Wenn während er wehklagt“ und so weiter. Dabei bedeutet „udabbahe“: erbrächte, brächte hervor, d.h. in sich selbst erzeugen würde. „Der Verwirrte, der sich selbst verletzt“: der verwirrt ist und sich selbst schädigt. „Würde dies ein Kluger tun“: Wenn eine solche Person irgendeinen Nutzen daraus ziehen könnte, würde auch ein Kluger dieses Wehklagen tun.

590. න හි රුණ්ණෙනාති එත්ථායං යොජනා – න පන කොචි රුණ්ණෙන වා සොකෙන වා චෙතසො සන්තිං පප්පොති, අපිච ඛො පන රොදතො සොචතො ච භිය්‍යො අස්ස උප්පජ්ජතෙ දුක්ඛං, සරීරඤ්ච දුබ්බණ්ණියාදීහි උපහඤ්ඤතීති.

590. 584. „Nicht durch Weinen“: Hier ist die Satzverbindung wie folgt: Keineswegs erlangt jemand durch Weinen oder Trauern Geistesfrieden. Vielmehr entsteht demjenigen, der weint und trauert, noch mehr Leiden, und sein Körper wird durch Blässe und so weiter geschädigt.

591. න තෙන පෙතාති තෙන පරිදෙවනෙන කාලකතා න පාලෙන්ති න යාපෙන්ති, න තං තෙසං උපකාරාය හොති. තස්මා නිරත්ථා පරිදෙවනාති.

591. 585. „Nicht dadurch die Dahingegangenen“: Durch dieses Wehklagen werden die Verstorbenen weder geschützt noch erhalten; es ist für sie von keinem Nutzen. Daher ist das Wehklagen nutzlos.

592. න කෙවලඤ්ච නිරත්ථා, අනත්ථම්පි ආවහති. කස්මා? යස්මා සොකමප්පජහං …පෙ… වසමන්වගූ. තත්ථ අනුත්ථුනන්තොති අනුසොචන්තො. වසමන්වගූති වසං ගතො.

592. 586. Und es ist nicht nur nutzlos, sondern bringt auch Schaden. Warum? Weil: „Ohne den Kummer aufzugeben … usw. … geriet er unter die Herrschaft des Kummers.“ Dabei bedeutet „anutthunanto“: beklagend, trauernd. „Vasamanvagū“: geriet unter die Herrschaft.

593. එවම්පි [Pg.182] නිරත්ථකත්තං අනත්ථාවහත්තඤ්ච සොකස්ස දස්සෙත්වා ඉදානි සොකවිනයත්ථං ඔවදන්තො ‘‘අඤ්ඤෙපි පස්සා’’තිආදිමාහ. තත්ථ ගමිනෙති ගමිකෙ, පරලොකගමනසජ්ජෙ ඨිතෙති වුත්තං හොති. ඵන්දන්තෙවිධ පාණිනොති මරණභයෙන ඵන්දමානෙයෙව ඉධ සත්තෙ.

593. Nachdem er so die Sinnlosigkeit und Schadhaftigkeit des Kummers aufgezeigt hat, sagt er nun, um ihn zur Überwindung des Kummers zu ermahnen: „Sieh auch die anderen“ und so weiter. Darin bedeutet 'die Scheidenden' (gamine): jene, die im Aufbruch begriffen sind, die bereitstehen, in die jenseitige Welt zu gehen. 'Hier zittern die Geschöpfe' (phandantevidha pāṇino): eben die Wesen hier, die aus Todesfurcht erzittern.

594. යෙන යෙනාති යෙනාකාරෙන මඤ්ඤන්ති ‘‘දීඝායුකො භවිස්සති, අරොගො භවිස්සතී’’ති. තතො තං අඤ්ඤථායෙව හොති, සො එවං මඤ්ඤිතො මරතිපි, රොගීපි හොති. එතාදිසො අයං විනාභාවො මඤ්ඤිතප්පච්චනීකෙන හොති, පස්ස, උපාසක, ලොකසභාවන්ති එවමෙත්ථ අධිප්පායයොජනා වෙදිතබ්බා.

594. „In welcher Weise auch immer“ (yena yena) bedeutet: in welcher Weise auch immer sie sich vorstellen: „Er wird ein langes Leben haben, er wird gesund sein“. Danach wird es ganz anders; das so Vorgestellte stirbt oder wird krank. Ein solcherartiges Getrenntwerden geschieht im Widerspruch zu dem, was man sich vorstellt. „Sieh, o Laienanhänger, die Natur der Welt“ – so ist der Sinn hierbei zu verstehen.

596. අරහතො සුත්වාති ඉමං එවරූපං අරහතො ධම්මදෙසනං සුත්වා. නෙසො ලබ්භා මයා ඉතීති සො පෙතො ‘‘ඉදානි මයා පුන ජීවතූ’’ති න ලබ්භා ඉති පරිජානන්තො, විනෙය්‍ය පරිදෙවිතන්ති වුත්තං හොති.

596. „Vom Arahant gehört habend“ (arahato sutvā): nachdem man eine solche Dhamma-Unterweisung von dem Arahant gehört hat. „'Dies ist mir nicht möglich' erkennend“ (neso labbhā mayā iti): klar erkennend, dass jener Verstorbene „nun durch mich nicht wieder zum Leben erweckt werden kann“, soll man das Klagen ablegen, so ist es gemeint.

597. කිඤ්ච භිය්‍යො – ‘‘යථා සරණමාදිත්තං…පෙ… ධංසයෙ’’ති. තත්ථ ධීරො ධිතිසම්පදාය, සපඤ්ඤො සාභාවිකපඤ්ඤාය, පණ්ඩිතො බාහුසච්චපඤ්ඤාය, කුසලො චින්තකජාතිකතාය වෙදිතබ්බො. චින්තාමයසුතමයභාවනාමයපඤ්ඤාහි වා යොජෙතබ්බං.

597. Und was noch mehr: „Wie ein brennendes Haus… usw… wegblasen.“ Darin ist der „Standhafte“ (dhīro) durch seine Charakterstärke zu verstehen, der „Weise“ (sapañño) durch seine natürliche Weisheit, der „Gelehrte“ (paṇḍito) durch die Weisheit großen Wissens, der „Geschickte“ (kusalo) durch seine nachdenkliche Natur. Oder man kann dies mit der auf Nachdenken, Lernen und geistiger Entfaltung beruhenden Weisheit verbinden.

598-9. න කෙවලඤ්ච සොකමෙව, පරිදෙවං…පෙ… සල්ලමත්තනො. තත්ථ පජප්පන්ති තණ්හං. දොමනස්සන්ති චෙතසිකදුක්ඛං. අබ්බහෙති උද්ධරෙ. සල්ලන්ති එතමෙව තිප්පකාරං දුන්නීහරණට්ඨෙන අන්තොවිජ්ඣනට්ඨෙන ච සල්ලං. පුබ්බෙ වුත්තං සත්තවිධං රාගාදිසල්ලං වා. එතස්මිඤ්හි අබ්බූළ්හෙ සල්ලෙ අබ්බූළ්හසල්ලො…පෙ… නිබ්බුතොති අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨාපෙසි. තත්ථ අසිතොති තණ්හාදිට්ඨීහි අනිස්සිතො. පප්පුය්‍යාති පාපුණිත්වා. සෙසං ඉධ ඉතො පුබ්බෙ වුත්තත්තා උත්තානත්ථමෙව, තස්මා න වණ්ණිතං.

598-9. Und nicht nur den Kummer allein, sondern „das Wehklagen… usw… den Pfeil aus sich selbst“. Darin bedeutet 'Gemurmel' (pajappa): das Begehren. 'Trübsinn' (domanassa): geistiges Leiden. 'Herausziehen' (abbahe): entfernen. 'Pfeil' (salla): eben diesen [Kummer], der ein schrecklicher Pfeil ist im Sinne von schwer zu entfernen und im Sinne von innerlich durchbohrend. Oder es ist der zuvor erwähnte siebenfache Pfeil von Gier usw. Wenn dieser Pfeil herausgezogen ist, 'mit herausgezogenem Pfeil… usw… erloschen', so schloss er die Lehrrede mit dem Höhepunkt der Arahant-Schaft ab. Darin bedeutet 'unabhängig' (asito): nicht gestützt auf Begehren und Ansichten. 'Erlangt habend' (pappuyya): erreicht habend. Der Rest ist hier, weil er zuvor bereits erklärt wurde, von offensichtlicher Bedeutung, daher wird er nicht weiter kommentiert.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය

In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zum Khuddaka-Nikāya,

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය සල්ලසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

ist die Erklärung des Salla Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen.

9. වාසෙට්ඨසුත්තවණ්ණනා

9. Die Erklärung des Vāseṭṭha Sutta

එවං [Pg.183] මෙ සුතන්ති වාසෙට්ඨසුත්තං. කා උප්පත්ති? අයමෙව යාස්ස නිදානෙ වුත්තා අත්ථවණ්ණනං පනස්ස වුත්තනයානි උත්තානත්ථානි ච පදානි පරිහරන්තා කරිස්සාම. ඉච්ඡානඞ්ගලොති ගාමස්ස නාමං. බ්‍රාහ්මණමහාසාලානං චඞ්කී තාරුක්ඛො තොදෙය්‍යොති වොහාරනාමමෙතං. පොක්ඛරසාති ජාණුස්සොණීති නෙමිත්තිකං. තෙසු කිර එකො හිමවන්තපස්සෙ පොක්ඛරණියා පදුමෙ නිබ්බත්තො, අඤ්ඤතරො තාපසො තං පදුමං ගහෙත්වා තත්ථ සයිතං දාරකං දිස්වා සංවඩ්ඪෙත්වා රඤ්ඤො දස්සෙසි. පොක්ඛරෙ සයිතත්තා ‘‘පොක්ඛරසාතී’’ති චස්ස නාමමකාසි. එකස්ස ඨානන්තරෙ නෙමිත්තිකං. තෙන කිර ජාණුස්සොණිනාමකං පුරොහිතට්ඨානං ලද්ධං, සො තෙනෙව පඤ්ඤායි.

„So habe ich gehört“ ist das Vāseṭṭha Sutta. Was ist der Anlass? Genau jener, der in dessen Einleitung genannt wird. Die Erklärung der Bedeutung werden wir nun vornehmen, wobei wir bereits erklärte Begriffe und solche von offensichtlicher Bedeutung aussparen. „Icchānaṅgala“ ist der Name eines Dorfes. „Caṅkī, Tārukkha, Todeyya“ der wohlhabenden Brahmanen sind deren herkömmliche Namen. „Pokkharasāti“ und „Jāṇussoṇi“ sind auf Eigenschaften basierende Namen. Von jenen wurde angeblich einer am Rande des Himalaya in einem Lotus in einem Lotusbecken geboren; ein gewisser Asket nahm diesen Lotus, sah das darin liegende Kind, zog es auf und zeigte es dem König. Weil es im Lotus lag (pokkhare sayitattā), gab er ihm den Namen „Pokkharasāti“. Bei dem anderen beruht er auf dessen Stellung; jener soll nämlich das Amt des königlichen Hofpriesters namens „Jāṇussoṇi“ erhalten haben, und so wurde er unter diesem Namen bekannt.

තෙ සබ්බෙපි අඤ්ඤෙ ච අභිඤ්ඤාතා අභිඤ්ඤාතා බ්‍රාහ්මණමහාසාලා කස්මා ඉච්ඡානඞ්ගලෙ පටිවසන්තීති? වෙදසජ්ඣායනපරිවීමංසනත්ථං. තෙන කිර සමයෙන කොසලජනපදෙ වෙදකා බ්‍රාහ්මණා වෙදානං සජ්ඣායකරණත්ථඤ්ච අත්ථූපපරික්ඛණත්ථඤ්ච තස්මිංයෙව ගාමෙ සන්නිපතන්ති. තෙන තෙපි අන්තරන්තරා අත්තනො භොගගාමතො ආගම්ම තත්ථ පටිවසන්ති.

Warum wohnten all diese und andere weithin bekannte wohlhabende Brahmanen in Icchānaṅgala? Um die Veden zu rezitieren und zu untersuchen. Zu jener Zeit kamen nämlich die Veden-kundigen Brahmanen im Lande Kosala in eben diesem Dorf zusammen, um die Veden zu rezitieren und deren Sinn zu prüfen. Daher kamen auch jene von Zeit zu Zeit aus ihren eigenen Lehnsdörfern dorthin und wohnten dort.

වාසෙට්ඨභාරද්වාජානන්ති වාසෙට්ඨස්ස ච භාරද්වාජස්ස ච. අයමන්තරාකථාති යං අත්තනො සහායකභාවානුරූපං කථං කථෙන්තා අනුවිචරිංසු, තස්සා කථාය අන්තරා වෙමජ්ඣෙයෙව අයං අඤ්ඤා කථා උදපාදීති වුත්තං හොති. සංසුද්ධගහණිකොති සංසුද්ධකුච්ඡිකො, සංසුද්ධාය බ්‍රාහ්මණියා එව කුච්ඡිස්මිං නිබ්බත්තොති අධිප්පායො. ‘‘සමවෙපාකිනියා ගහණියා’’තිආදීසු හි උදරග්ගි ‘‘ගහණී’’ති වුච්චති. ඉධ පන මාතුකුච්ඡි. යාව සත්තමාති මාතු මාතා, පිතු පිතාති එවං පටිලොමෙන යාව සත්ත ජාතියො. එත්ථ ච පිතාමහො ච පිතාමහී ච පිතාමහා, තථා මාතාමහො ච මාතාමහී ච මාතාමහා, පිතාමහා ච මාතාමහා ච පිතාමහායෙව. පිතාමහානං යුගං පිතාමහයුගං. යුගන්ති ආයුප්පමාණං. අභිලාපමත්තමෙව චෙතං, අත්ථතො පන පිතාමහායෙව පිතාමහයුගං. අක්ඛිත්තොති ජාතිං ආරබ්භ ‘‘කිං සො’’ති කෙනචි අනවඤ්ඤාතො[Pg.184]. අනුපක්කුට්ඨොති ජාතිසන්දොසවාදෙන අනුපක්කුට්ඨපුබ්බො. වතසම්පන්නොති ආචාරසම්පන්නො. සඤ්ඤාපෙතුන්ති ඤාපෙතුං බොධෙතුං, නිරන්තරං කාතුන්ති වුත්තං හොති. ආයාමාති ගච්ඡාම.

„Zwischen Vāseṭṭha und Bhāradvāja“: von Vāseṭṭha und Bhāradvāja. „Dieses beiläufige Gespräch entstand“ (ayamantarākathā): Während sie umhergingen und ein Gespräch führten, wie es ihrer Freundschaft entsprach, entstand mitten in diesem Gespräch dieses andere Thema, so ist es gemeint. „Von reinem Mutterschoß“ (saṃsuddhagahaṇiko) bedeutet: von reinem Leib, das heißt, im Schoß einer reinen Brahmanenfrau geboren. In Stellen wie „mit gleichmäßig verdauender Verdauungskraft“ (samavepākiniyā gahaṇiyā) wird nämlich das Verdauungsfeuer „gahaṇī“ genannt. Hier jedoch ist es der Mutterschoß. „Bis zurück zur siebten Generation“ (yāva sattamā): rückwärtsgehend durch die Mutter der Mutter und den Vater des Vaters bis zu sieben Generationen. Und hierbei sind der Großvater väterlicherseits und die Großmutter väterlicherseits die väterlichen Großeltern, und ebenso der Großvater mütterlicherseits und die Großmutter mütterlicherseits die mütterlichen Großeltern; und diese Linien von Großeltern werden einfach „Ahnen“ (pitāmahā) genannt. Eine Generation (yuga) bezieht sich auf die normale Lebensspanne, obwohl dies nur eine Redensart ist; der Bedeutung nach ist es eben die Linie der Großeltern väterlicherseits, die als Ahnen-Generation (pitāmahayuga) bezeichnet wird. „Unantastbar“ (akkhitto): von niemandem bezüglich der Geburt mit den Worten „Wer ist er schon?“ herabgewürdigt. „Makellos“ (anupakkuṭṭho): niemals wegen eines Makels bei der Geburt geschmäht. „Vollkommen in den Gelübden“ (vatasampanno): vollkommen im Verhalten. „Überzeugen“ (saññāpetuṃ): verständlich machen, einsichtig machen, unaufhörlich tun, so ist es gemeint. „Lasst uns gehen“ (āyāma) bedeutet: gehen wir.

600. අනුඤ්ඤාතපටිඤ්ඤාතාති ‘‘තෙවිජ්ජා තුම්හෙ’’ති එවං මයං ආචරියෙහි ච අනුඤ්ඤාතා අත්තනා ච පටිජානිම්හාති අත්ථො. අස්මාති භවාම. උභොති ද්වෙපි ජනා. අහං පොක්ඛරසාතිස්ස, තාරුක්ඛස්සායං මාණවොති අහං පොක්ඛරසාතිස්ස ජෙට්ඨන්තෙවාසී අග්ගසිස්සො, අයං තාරුක්ඛස්සාති අධිප්පායෙන භණති ආචරියසම්පත්තිං අත්තනො සම්පත්තිඤ්ච දීපෙන්තො.

600. „Anerkannt und von uns beansprucht“ (anuññātapaṭiññātā) bedeutet: „Ihr seid Kenner der drei Veden“, so sind wir von unseren Lehrern anerkannt worden und beanspruchen dies auch selbst, das ist der Sinn. „Wir sind“ (asma): wir sind. „Beide“ (ubho): beide Personen. „Ich bin der Schüler Pokkharasātis, dieser junge Mann ist der von Tārukkha“: „Ich bin der älteste Schüler Pokkharasātis, sein bester Schüler, und dieser ist der beste Schüler Tārukkhas“, so spricht er mit dieser Absicht, um die Vortrefflichkeit seines Lehrers und seine eigene Vortrefflichkeit zu zeigen.

601. තෙවිජ්ජානන්ති තිවෙදානං. කෙවලිනොති නිට්ඨඞ්ගතා. අස්මසෙති අම්හ භවාම. ඉදානි තං කෙවලිභාවං විත්ථාරෙන්තො ආහ – ‘‘පදකස්මා…පෙ… සාදිසා’’ති. තත්ථ ජප්පෙති වෙදෙ. කම්මුනාති දසවිධෙන කුසලකම්මපථකම්මුනා. අයඤ්හි පුබ්බෙ සත්තවිධං කායවචීකම්මං සන්ධාය ‘‘යතො ඛො භො සීලවා හොතී’’ති ආහ. තිවිධං මනොකම්මං සන්ධාය ‘‘වතසම්පන්නො’’ති ආහ. තෙන සමන්නාගතො හි ආචාරසම්පන්නො හොති.

601. „Kenner der drei Veden“ (tevijjānaṃ): der drei Veden. „Vollkommen“ (kevalino): zum Abschluss gelangt. „Wir sind“ (asmase): wir sind. Nun führt er diese Vollkommenheit im Detail aus und sagt: „erfahren in der Wortkunde… usw… wie unsere Lehrer“. Darin bedeutet 'Rezitation' (jappa): in den Veden. „Durch Handlung“ (kammunā): durch die zehnfache heilsame Handlungsweise. Denn er bezog sich zuvor auf die siebenfache körperliche und sprachliche Handlung, als er sagte: „Wenn man tugendhaft ist“, und er bezog sich auf die dreifache geistige Handlung, als er sagte: „vollkommen in den Gelübden“; wer nämlich damit ausgestattet ist, ist vollkommen im Verhalten.

602-5. ඉදානි තං වචනන්තරෙන දස්සෙන්තො ආහ – ‘‘අහඤ්ච කම්මුනා බ්‍රූමී’’ති. ඛයාතීතන්ති ඌනභාවං අතීතං, පරිපුණ්ණන්ති අත්ථො. පෙච්චාති උපගන්ත්වා. නමස්සන්තීති නමො කරොන්ති. චක්ඛුං ලොකෙ සමුප්පන්නන්ති අවිජ්ජන්ධකාරෙ ලොකෙ, තං අන්ධකාරං විධමිත්වා ලොකස්ස දිට්ඨධම්මිකාදිඅත්ථසන්දස්සනෙන චක්ඛු හුත්වා සමුප්පන්නං.

602-5. Nun zeigt er dies mit einem anderen Ausdruck und sagt: „Ich aber sage, man ist es durch Handlung.“ „Den Mangel überschritten“ (khayātītaṃ) bedeutet: den Zustand des Mangels überwunden, vollkommen, das ist der Sinn. „Nach dem Tode“ (pecca): gegangen seiend. „Sie verehren“ (namassanti): sie erweisen Ehrerbietung. „Das in der Welt entstandene Auge“ (cakkhuṃ loke samuppannaṃ): In der in die Dunkelheit der Unwissenheit eingetauchten Welt ist er entstanden, indem er diese Dunkelheit vertrieb und als Auge diente, das der Welt das Wohl in diesem gegenwärtigen Leben und so weiter aufzeigt.

606. එවං අභිත්ථවිත්වා වාසෙට්ඨෙන යාචිතො භගවා ද්වෙපි ජනෙ සඞ්ගණ්හන්තො ආහ – ‘‘තෙසං වො අහං බ්‍යක්ඛිස්ස’’න්තිආදි. තත්ථ බ්‍යක්ඛිස්සන්ති බ්‍යාකරිස්සාමි. අනුපුබ්බන්ති තිට්ඨතු තාව බ්‍රාහ්මණචින්තා, කීටපටඞ්ගතිණරුක්ඛතො පභුති වො අනුපුබ්බං බ්‍යක්ඛිස්සන්ති එවමෙත්ථ අධිප්පායො වෙදිතබ්බො, එවං විත්ථාරකථාය විනෙතබ්බා හි තෙ මාණවකා. ජාතිවිභඞ්ගන්ති ජාතිවිත්ථාරං. අඤ්ඤමඤ්ඤා හි ජාතියොති තෙසං තෙසඤ්හි පාණානං ජාතියො අඤ්ඤා අඤ්ඤා නානප්පකාරාති අත්ථො.

606. Nachdem er von Vāseṭṭha so gepriesen und gebeten worden war, sprach der Erhabene, um den beiden Männern zu helfen: „Ich werde es euch erklären“ usw. Darin bedeutet byakkhissaṃ: ich werde erklären (byākarissāmi). Anupubbaṃ („in der richtigen Reihenfolge“): Lasst eure Überlegungen über das Wesen eines Brahmanen vorerst beiseite; ich werde es euch in der richtigen Reihenfolge erklären, beginnend mit Gras, Bäumen, Insekten und Schmetterlingen – so ist hier die Absicht zu verstehen, denn diese jungen Brahmanen (māṇavakā) sollen durch eine ausführliche Erklärung angeleitet werden. Jātivibhaṅgaṃ bedeutet die ausführliche Darlegung der Arten. Aññamaññā hi jātiyo („Denn ihre Arten unterscheiden sich voneinander“): Das bedeutet, dass die Klassen jener Lebewesen sich voneinander unterscheiden, dass sie von verschiedener Art sind.

607. තතො [Pg.185] පාණානං ජාතිවිභඞ්ගෙ කථෙතබ්බෙ ‘‘තිණරුක්ඛෙපි ජානාථා’’ති අනුපාදින්නකානං තාව කථෙතුං ආරද්ධො. තං කිමත්ථමිති චෙ? උපාදින්නෙසු සුඛඤාපනත්ථං. අනුපාදින්නෙසු හි ජාතිභෙදෙ ගහිතෙ උපාදින්නෙසු සො පාකටතරො හොති. තත්ථ තිණානි නාම අන්තොඵෙග්ගූනි බහිසාරානි. තස්මා තාලනාළිකෙරාදයොපි තිණසඞ්ගහං ගච්ඡන්ති. රුක්ඛා නාම බහිඵෙග්ගූ අන්තොසාරා. තිණානි ච රුක්ඛා ච තිණරුක්ඛා. තෙ උපයොගබහුවචනෙන දස්සෙන්තො ආහ – ‘‘තිණරුක්ඛෙපි ජානාථා’’ති. න චාපි පටිජානරෙති ‘‘මයං තිණා, මයං රුක්ඛා’’ති එවම්පි න පටිජානන්ති. ලිඞ්ගං ජාතිමයන්ති අපටිජානන්තානම්පි ච තෙසං ජාතිමයමෙව සණ්ඨානං අත්තනො මූලභූතතිණාදිසදිසමෙව හොති. කිං කාරණං? අඤ්ඤමඤ්ඤා හි ජාතියො, යස්මා අඤ්ඤා තිණජාති, අඤ්ඤා රුක්ඛජාති; තිණෙසුපි අඤ්ඤා තාලජාති, අඤ්ඤා නාළිකෙරජාතීති එවං විත්ථාරෙතබ්බං.

607. Wenn nun die Einteilung der Arten von Lebewesen dargelegt werden soll, beginnt er mit den Worten „Erkennt auch Gras und Bäume“, um zuerst über die unbelebten (nicht-ergriffenen, anupādinnaka) Dinge zu sprechen. Zu welchem Zweck? Um die Unterscheidung bei den belebten (ergriffenen, upādinna) Wesen leichter verständlich zu machen. Denn wenn der Unterschied der Arten bei den unbelebten Dingen erfasst ist, wird er bei den belebten Wesen noch deutlicher. Dabei sind „Gräser“ (tiṇāni) jene, die innen weich und außen hart sind; daher fallen auch Palmyra-Palmen, Kokospalmen usw. unter die Gräser. „Bäume“ (rukkhā) sind jene, die außen weich und innen hart (kernholzartig) sind. „Gräser und Bäume“ sind tiṇarukkhā. Er zeigt dies im Akkusativ Plural und sagt: „Erkennt auch Gras und Bäume.“ „Und sie behaupten auch nichts“ (na cāpi paṭijānare): Sie behaupten nicht: „Wir sind Gräser, wir sind Bäume.“ „Ihr Merkmal ist durch die Geburt bedingt“ (liṅgaṃ jātimayaṃ): Auch wenn sie selbst nichts behaupten, ist ihre Gestalt, die dem anwurzelnden Gras usw. gleicht, allein durch ihre Entstehung (Geburt) bedingt. Aus welchem Grund? „Denn ihre Arten unterscheiden sich voneinander“ (aññamaññā hi jātiyo): Weil die Grasart eine andere ist als die Baumart; und selbst unter den Gräsern ist die Palmyra-Palmenart eine andere als die Kokospalmenart – so ist dies im Detail auszuführen.

තෙන කිං දීපෙති? යං ජාතිවසෙන නානා හොති, තං අත්තනො පටිඤ්ඤං පරෙසං වා උපදෙසං විනාපි අඤ්ඤජාතිතො විසෙසෙන ගය්හති. යදි ච ජාතියා බ්‍රාහ්මණො භවෙය්‍ය, සොපි අත්තනො පටිඤ්ඤං පරෙසං වා උපදෙසං විනා ඛත්තියතො වෙස්සසුද්දතො වා විසෙසෙන ගය්හෙය්‍ය, න ච ගය්හති, තස්මා න ජාතියා බ්‍රාහ්මණොති. පරතො පන ‘‘යථා එතාසු ජාතීසූ’’ති ඉමාය ගාථාය එතමත්ථං වචීභෙදෙනෙව ආවිකරිස්සති.

Was zeigt er damit? Dass das, was aufgrund der Geburt verschieden ist, auch ohne eigene Behauptung oder die Belehrung anderer als verschieden von einer anderen Art erkannt wird. Und wenn man durch Geburt ein Brahmane wäre, müsste man auch ohne eigene Behauptung oder die Belehrung anderer als verschieden von Khattiyas, Vessas oder Suddas erkannt werden; man wird jedoch nicht so erkannt, daher ist man nicht durch Geburt ein Brahmane. Später wird er diesen Sinn mit den Worten der Strophe „Wie unter diesen Arten“ (yathā etāsu jātīsu) ausdrücklich offenlegen.

608. එවං අනුපාදින්නෙසු ජාතිභෙදං දස්සෙත්වා උපාදින්නෙසු තං දස්සෙන්තො ‘‘තතො කීටෙ’’ති එවමාදිමාහ. තත්ථ කීටාති කිමයො. පටඞ්ගාති පටඞ්ගායෙව. යාව කුන්ථකිපිල්ලිකෙති කුන්ථකිපිල්ලිකං පරියන්තං කත්වාති අත්ථො.

608. Nachdem er so den Unterschied der Arten bei den unbelebten Dingen gezeigt hat, zeigt er ihn nun bei den belebten Wesen und sagt: „Danach die Insekten“ (tato kīṭe) usw. Dabei sind kīṭā Würmer (kimayo). Paṭaṅgā sind Schmetterlinge und Heuschrecken. „Bis hin zu den kleinen Ameisen“ (yāva kunthakipillike) bedeutet, dass kleine Ameisen die Grenze bilden.

609. ඛුද්දකෙති කාළකකණ්ඩකාදයො. මහල්ලකෙති සසබිළාරාදයො. සබ්බෙ හි තෙ අනෙකවණ්ණා.

609. „Die kleinen“ (khuddake) bezieht sich auf schwarze Ameisen und ähnliche. „Die großen“ (mahallake) bezieht sich auf Hasen, Katzen und ähnliche. Denn sie alle sind von vielfältiger Farbe.

610. පාදූදරෙති උදරපාදෙ, උදරංයෙව යෙසං පාදාති වුත්තං හොති. දීඝපිට්ඨිකෙති සප්පානඤ්හි සීසතො යාව නඞ්ගුට්ඨා පිට්ඨි එව හොති, තෙන තෙ ‘‘දීඝපිට්ඨිකා’’ති වුච්චන්ති. තෙපි අනෙකප්පකාරා ආසීවිසාදිභෙදෙන.

610. „Bauchfüßler“ (pādūdara) bedeutet jene, deren Bauch die Füße sind. „Langrückige“ (dīghapiṭṭhika): Denn bei Schlangen gibt es vom Kopf bis zum Schwanz nur den Rücken, weshalb sie „Langrückige“ genannt werden. Auch diese sind von vielfältiger Art, wie Giftschlangen und andere.

611. ඔදකෙති [Pg.186] උදකම්හි ජාතෙ. මච්ඡාපි අනෙකප්පකාරා රොහිතමච්ඡාදිභෙදෙන.

611. „Im Wasser lebend“ (odake) bedeutet im Wasser geboren. Auch Fische sind von vielfältiger Art, wie der Rohita-Fisch und andere.

612. පක්ඛීති සකුණෙ. තෙ හි පක්ඛානං අත්ථිතාය ‘‘පක්ඛී’’ති වුච්චන්ති. පත්තෙහි යන්තීති පත්තයානා. වෙහාසෙ ගච්ඡන්තීති විහඞ්ගමා. තෙපි අනෙකප්පකාරා කාකාදිභෙදෙන.

612. „Geflügelte“ (pakkhī) bezieht sich auf Vögel. Weil sie Flügel besitzen, werden sie „Geflügelte“ genannt. „Die mittels Flügeln reisen“ sind pattayānā. „Die durch die Luft fliegen“ sind vihaṅgamā. Auch sie sind von vielfältiger Art, wie Krähen und andere.

613. එවං ථලජලාකාසගොචරානං පාණානං ජාතිභෙදං දස්සෙත්වා ඉදානි යෙනාධිප්පායෙන තං දස්සෙසි, තං ආවිකරොන්තො ‘‘යථා එතාසූ’’ති ගාථමාහ. තස්සත්ථො සඞ්ඛෙපතො පුබ්බෙ වුත්තාධිප්පායවණ්ණනාවසෙනෙව වෙදිතබ්බො.

613. Nachdem er so den Unterschied der Arten bei den auf dem Land, im Wasser und in der Luft lebenden Wesen gezeigt hat, spricht er nun, um die Absicht zu offenbaren, mit der er dies gezeigt hat, die Strophe „Wie unter diesen“ (yathā etāsu). Deren Bedeutung ist in Kürze gemäß der oben dargelegten Erklärung der Absicht zu verstehen.

614-6. විත්ථාරතො පනෙත්ථ යං වත්තබ්බං, තං සයමෙව දස්සෙන්තො ‘‘න කෙසෙහී’’තිආදිමාහ. තත්‍රායං යොජනා – යං වුත්තං ‘‘නත්ථි මනුස්සෙසු ලිඞ්ගං ජාතිමයං පුථූ’’ති, තං එවං නත්ථීති වෙදිතබ්බං. සෙය්‍යථිදං, න කෙසෙහීති. න හි ‘‘බ්‍රාහ්මණානං ඊදිසා කෙසා හොන්ති, ඛත්තියානං ඊදිසා’’ති නියමො අත්ථි යථා හත්ථිඅස්සමිගාදීනන්ති ඉමිනා නයෙන සබ්බං යොජෙතබ්බං. ලිඞ්ගං ජාතිමයං නෙව, යථා අඤ්ඤාසු ජාතිසූති ඉදං පන වුත්තස්සෙවත්ථස්ස නිගමනන්ති වෙදිතබ්බං. තස්ස යොජනා – තදෙව යස්මා ඉමෙහි කෙසාදීහි නත්ථි මනුස්සෙසු ලිඞ්ගං ජාතිමයං පුථු, තස්මා වෙදිතබ්බමෙතං ‘‘බ්‍රාහ්මණාදිභෙදෙසු මනුස්සෙසු ලිඞ්ගං ජාතිමයං නෙව යථා අඤ්ඤාසු ජාතීසූ’’ති.

614-6. Was jedoch im Detail hierzu zu sagen ist, zeigt er selbst, indem er die Strophen beginnend mit „Nicht durch die Haare“ (na kesehi) spricht. Die Verknüpfung (yojanā) ist hierbei wie folgt: Was mit den Worten „unter den Menschen gibt es keine vielfältigen, durch die Geburt bedingten Merkmale“ gesagt wurde, ist so zu verstehen, dass es solche Merkmale nicht gibt. Das bedeutet: „Nicht durch die Haare“. Denn es gibt keine feste Regel wie bei Elefanten, Pferden, Wildtieren usw., wonach „die Haare von Brahmanen so beschaffen sind und die von Khattiyas so“. Auf diese Weise ist alles zu verknüpfen. „Ein durch die Geburt bedingtes Merkmal gibt es überhaupt nicht, so wie bei den anderen Arten von Wesen“: Dies ist als Schlussfolgerung aus dem zuvor Gesagten zu verstehen. Die Verknüpfung lautet: Da es also hinsichtlich der Haare usw. unter den Menschen keine vielfältigen, durch die Geburt bedingten Merkmale gibt, ist zu verstehen: „Unter den Menschen, aufgeteilt in Brahmanen usw., gibt es überhaupt kein durch die Geburt bedingtes Merkmal, wie es bei den anderen Arten von Wesen der Fall ist.“

617. ඉදානි එවං ජාතිභෙදෙ අසන්තෙපි බ්‍රාහ්මණො ඛත්තියොති ඉදං නානත්තං යථා ජාතං, තං දස්සෙතුං ‘‘පච්චත්ත’’න්ති ගාථමාහ. තස්සත්ථො – එතං තිරච්ඡානානං විය යොනිසිද්ධමෙව කෙසාදිසණ්ඨානානත්තං මනුස්සෙසු බ්‍රාහ්මණාදීනං අත්තනො අත්තනො සරීරෙසු න විජ්ජති. අවිජ්ජමානෙපි පන එතස්මිං යදෙතං බ්‍රාහ්මණො ඛත්තියොති නානත්තවිධානපරියායං වොකාරං, තං වොකාරඤ්ච මනුස්සෙසු සමඤ්ඤාය පවුච්චති, වොහාරමත්තෙන වුච්චතීති.

617. Da es nun keinen solchen Artunterschied gibt, sprach er, um zu zeigen, wie dieser Unterschied zwischen Brahmanen, Khattiyas und den anderen Klassen entstanden ist, die Strophe mit dem Wort „individuell“ (paccattaṃ). Deren Bedeutung ist: Anders als bei den Tieren, deren Unterschiede in der Form der Haare usw. durch ihre Entstehungsart bestimmt sind, existiert bei den Menschen ein solcher Unterschied in den jeweiligen Körpern von Brahmanen und anderen Klassen nicht. Obwohl dies jedoch nicht existiert, wird diese Unterscheidung, die Einteilung in Brahmanen und Khattiyas, bei den Menschen als bloße Bezeichnung (samaññā) bezeichnet, das heißt, sie wird allein durch Konvention (vohāra) ausgedrückt.

619-625. එත්තාවතා [Pg.187] භගවා භාරද්වාජස්ස වාදං නිග්ගහෙත්වා ඉදානි යදි ජාතියා බ්‍රාහ්මණො භවෙය්‍ය, ආජීවසීලාචාරවිපන්නොපි බ්‍රාහ්මණො භවෙය්‍ය. යස්මා පන පොරාණා බ්‍රාහ්මණා තස්ස බ්‍රාහ්මණභාවං න ඉච්ඡන්ති ලොකෙ ච අඤ්ඤෙපි පණ්ඩිතමනුස්සා, තස්මා වාසෙට්ඨස්ස වාදපග්ගහණත්ථං තං දස්සෙන්තො ‘‘යො හි කොචි මනුස්සෙසූ’’තිආදිකා අට්ඨ ගාථායො ආහ. තත්ථ ගොරක්ඛන්ති ඛෙත්තරක්ඛං, කසිකම්මන්ති වුත්තං හොති. පථවී හි ‘‘ගො’’ති වුච්චති, තප්පභෙදො ච ඛෙත්තං. පුථුසිප්පෙනාති තන්තවායකම්මාදිනානාසිප්පෙන. වොහාරන්ති වණිජ්ජං. පරපෙස්සෙනාති පරෙසං වෙය්‍යාවච්චෙන. ඉස්සත්ථන්ති ආවුධජීවිකං, උසුඤ්ච සත්තිඤ්චාති වුත්තං හොති. පොරොහිච්චෙනාති පුරොහිතකම්මෙන.

619-625. Bis hierher hat der Erhabene die Behauptung von Bhāradvāja widerlegt. Wenn man nun durch Geburt ein Brahmane wäre, dann wäre auch jemand ein Brahmane, der in Lebensunterhalt, Tugend und Wandel fehlgeht. Da jedoch weder die alten Brahmanen noch andere weise Menschen in der Welt einen solchen als Brahmanen anerkennen, sprach der Erhabene, um diesen Punkt zur Unterstützung der Behauptung von Vāseṭṭha aufzuzeigen, die acht Strophen beginnend mit „Wer immer unter den Menschen“ (yo hi koci manussesu). Darin bedeutet gorakkha das Schützen der Felder, also die Landwirtschaft; denn die Erde wird go genannt, und ein Teil davon ist das Feld. Puthusippena bedeutet durch verschiedene Handwerke wie das Weben usw. Vohāra bedeutet Handel. Parapessena bedeutet durch Dienste für andere (Dienstbotendienst). Issattha bedeutet das Leben von Waffen, also Pfeil und Speer. Porohiccena bedeutet durch das Amt des Hofpriesters (Purohita).

626. එවං බ්‍රාහ්මණසමයෙන ච ලොකවොහාරෙන ච ආජීවසීලාචාරවිපන්නස්ස අබ්‍රාහ්මණභාවං සාධෙත්වා එවං සන්තෙ න ජාතියා බ්‍රාහ්මණො, ගුණෙහි පන බ්‍රාහ්මණො හොති. තස්මා යත්ථ යත්ථ කුලෙ ජාතො යො ගුණවා, සො බ්‍රාහ්මණො, අයමෙත්ථ ඤායොති එවමෙතං ඤායං අත්ථතො ආපාදෙත්වා පුන තදෙව ඤායං වචීභෙදෙන පකාසෙන්තො ආහ ‘‘න චාහං බ්‍රාහ්මණං බ්‍රූමී’’ති.

626. Nachdem er so sowohl nach der Tradition der Brahmanen als auch nach der weltlichen Konvention bewiesen hat, dass jemand, der in Lebensunterhalt, Tugend und Wandel fehlgeht, kein Brahmane ist, folgt daraus: Man ist kein Brahmane durch Geburt, sondern durch gute Eigenschaften (Tugenden). Daher gilt als logisches Prinzip (ñāya): In welche Familie auch immer man geboren sein mag, wer tugendhaft ist, der ist ein Brahmane. Nachdem er dieses Prinzip dem Sinne nach dargelegt hatte, verkündete er dasselbe Prinzip nochmals ausdrücklich mit den Worten: „Ich nenne niemanden einen Brahmanen...“ (na cāhaṃ brāhmaṇaṃ brūmi).

තස්සත්ථො – අහං පන ය්වායං චතූසු යොනීසු යත්ථ කත්ථචි ජාතො, තත්‍රාපි වා විසෙසෙන යො බ්‍රාහ්මණසමඤ්ඤිතාය මාතරි සම්භූතො, තං යොනිජං මත්තිසම්භවං යා චායං ‘‘උභතො සුජාතො’’තිආදිනා (දී. නි. 1.303; ම. නි. 2.424) නයෙන බ්‍රාහ්මණෙහි බ්‍රාහ්මණස්ස පරිසුද්ධඋප්පත්තිමග්ගසඞ්ඛාතා යොනි කථීයති, ‘‘සංසුද්ධගහණිකො’’ති ඉමිනා ච මාතුසම්පත්ති, තතොපි ජාතසම්භූතත්තා ‘‘යොනිජො මත්තිසම්භවො’’ති ච වුච්චති, තම්පි යොනිජං මත්තිසම්භවං ඉමිනා ච යොනිජමත්තිසම්භවමත්තෙන බ්‍රාහ්මණං න බ්‍රූමි. කස්මා? යස්මා ‘‘භො භො’’ති වචනමත්තෙන අඤ්ඤෙහි සකිඤ්චනෙහි විසිට්ඨත්තා භොවාදී නාම සො හොති, සචෙ හොති සකිඤ්චනො. යො පනායං යත්ථ කත්ථචි කුලෙ ජාතොපි රාගාදිකිඤ්චනාභාවෙන අකිඤ්චනො, සබ්බගහණපටිනිස්සග්ගෙන ච අනාදානො, අකිඤ්චනං අනාදානං තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං. කස්මා? යස්මා බාහිතපාපොති.

Das ist die Bedeutung: Wer auch immer in einer der vier Geburtsweisen irgendwo geboren ist, oder wer insbesondere aus einer als Mutter eines Brahmanen bezeichneten Frau hervorgegangen ist – den nennt man 'aus dem Mutterschoß geboren, von der Mutter erzeugt'. Und jene Abstammung, die von den Brahmanen nach der Methode 'von beiden Seiten wohlgeboren' usw. als der Pfad der reinen Geburt eines Brahmanen verkündet wird, und mit 'von reinem Schoß' wird die Vortrefflichkeit der Mutter bezeichnet – weil er daraus geboren und entstanden ist, wird er auch 'aus dem Mutterschoß geboren, von der Mutter erzeugt' genannt. Allein wegen dieses 'Aus-dem-Mutterschoß-Geborenseins und Von-der-Mutter-Erzeugtseins' nenne ich ihn jedoch nicht einen Brahmanen. Warum? Weil er, wenn er behaftet ist, bloß wegen des Sprechens von 'Bho, bho' ('Werter Herr') als ein 'Bhovādī' (Arroganter) bezeichnet wird, da er sich von anderen Behafteten nur durch dieses Wort unterscheidet. Wer aber, selbst wenn er in irgendeiner Familie geboren ist, wegen des Fehlens von Behaftungen wie Gier usw. besitzlos ist und durch das Aufgeben allen Ergreifens ohne Aneignung ist, diesen Besitzlosen, der nichts aneignet, den nenne ich einen Brahmanen. Warum? Weil er das Böse vertrieben hat.

627. කිඤ්ච [Pg.188] භිය්‍යො – ‘‘සබ්බසංයොජනං ඡෙත්වා’’තිආදිකා සත්තවීසති ගාථා. තත්ථ සබ්බසංයොජනන්ති දසවිධං සංයොජනං. න පරිතස්සතීති තණ්හාය න තස්සති. තමහන්ති තං අහං රාගාදීනං සඞ්ගානං අතික්කන්තත්තා සඞ්ගාතිගං, චතුන්නම්පි යොගානං අභාවෙන විසංයුත්තං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො.

627. Und des Weiteren: Die siebenundzwanzig Verse, die mit 'Nachdem er alle Fesseln abgeschnitten hat' beginnen. Darin bedeutet 'alle Fesseln': die zehnfache Fessel. 'Er zittert nicht': er ängstigt sich nicht aufgrund von Begehren. 'Ihn nenne ich einen Brahmanen': Ihn nenne ich einen Brahmanen, da er die Bindungen wie Gier usw. überwunden hat und frei von Fesseln ist, weil auch die vier Joche nicht vorhanden sind – das ist die Bedeutung.

628. නද්ධින්ති නය්හනභාවෙන පවත්තං කොධං. වරත්තන්ති බන්ධනභාවෙන පවත්තං තණ්හං. සන්දානං සහනුක්කමන්ති අනුසයානුක්කමසහිතං ද්වාසට්ඨිදිට්ඨිසන්දානං, ඉදං සබ්බම්පි ඡින්දිත්වා ඨිතං අවිජ්ජාපලිඝස්ස උක්ඛිත්තත්තා උක්ඛිත්තපලිඝං චතුන්නං සච්චාන්නං බුද්ධත්තා බුද්ධං අහං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො.

628. 'Den Riemen': den Zorn, der als Befestigung wirkt. 'Den Treibriemen': das Begehren, das als Band wirkt. 'Den Zügel samt dem Halfter': den Zügel der zweiundsechzig Ansichten zusammen mit dem Halfter der latenten Neigungen. Da er dies alles abgeschnitten hat und der Riegel der Unwissenheit emporgehoben ist, ist er einer, 'dessen Riegel emporgehoben ist'. 'Erleuchtet', weil er die vier Wahrheiten erkannt hat. Ihn nenne ich einen Brahmanen – das ist die Bedeutung.

629. අදුට්ඨොති එවං දසහි අක්කොසවත්ථූහි අක්කොසඤ්ච පාණිආදීහි පොථනඤ්ච අන්දුබන්ධනාදීහි බන්ධනඤ්ච යො අකුද්ධමානසො හුත්වා අධිවාසෙසි, ඛන්තිබලෙන සමන්නාගතත්තා ඛන්තීබලං, පුනප්පුනං උප්පත්තියා අනීකභූතෙන තෙනෙව ඛන්තීබලානීකෙන සමන්නාගතත්තා බලානීකං තං එවරූපං අහං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො.

629. 'Ohne Groll': Wer so die Beschimpfung durch die zehn Gründe der Beschimpfung, das Schlagen mit Händen usw. und das Fesseln mit Fußketten usw. erträgt, ohne dass sein Geist zornig wird. 'Dessen Stärke die Geduld ist', weil er mit der Kraft der Geduld ausgestattet ist; 'mit einem starken Heer', weil er mit eben diesem Heer der Geduldkraft ausgestattet ist, das durch wiederholtes Entstehen zu einem Heer geworden ist. Einen solchen nenne ich einen Brahmanen – das ist die Bedeutung.

630. වතන්තන්ති ධුතවතෙන සමන්නාගතං, චතුපාරිසුද්ධිසීලෙන සීලවන්තං, තණ්හාඋස්සදාභාවෙන අනුස්සදං, ඡළින්ද්‍රියදමනෙන දන්තං, කොටියං ඨිතෙන අත්තභාවෙන අන්තිමසාරීරං තමහං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො.

630. 'Pflichttreu': ausgestattet mit den asketischen Übungen; tugendhaft durch die vierfache Reinheit der Tugend; 'ohne Schwellungen' wegen des Fehlens des Anschwellens von Begehren; 'gezähmt' durch die Zähmung der sechs Sinnesorgane; 'seinen letzten Körper tragend', weil seine körperliche Form ihr Ende erreicht hat. Ihn nenne ich einen Brahmanen – das ist die Bedeutung.

631. යො න ලිම්පතීති එවමෙව යො අබ්භන්තරෙ දුවිධෙපි කාමෙ න ලිම්පති, තස්මිං කාමෙ න සණ්ඨාති, තමහං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො.

631. 'Wer nicht anhaftet': Ebenso einer, der innerlich nicht an den zweifachen Sinnengenüssen haftet, der nicht in diesen Sinnengenüssen verweilt. Ihn nenne ich einen Brahmanen – das ist die Bedeutung.

632. දුක්ඛස්සාති ඛන්ධදුක්ඛස්ස. පන්නභාරන්ති ඔහිතක්ඛන්ධභාරං චතූහි යොගෙහි සබ්බකිලෙසෙහි වා විසංයුත්තං තමහං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො.

632. 'Des Leidens': des Leidens der Daseinsgruppen. 'Dessen Last abgelegt ist': der die Last der Daseinsgruppen abgeworfen hat; befreit von den vier Jochen oder von allen Befleckungen. Ihn nenne ich einen Brahmanen – das ist die Bedeutung.

633. ගම්භීරපඤ්ඤන්ති ගම්භීරෙසු ඛන්ධාදීසු පවත්තාය පඤ්ඤාය සමන්නාගතං, ධම්මොජපඤ්ඤාය මෙධාවිං, ‘‘අයං දුග්ගතියා, අයං සුගතියා, අයං නිබ්බානස්ස මග්ගො, අයං අමග්ගො’’ති එවං මග්ගෙ අමග්ගෙ ච ඡෙකතාය මග්ගාමග්ගස්ස [Pg.189] කොවිදං, අරහත්තසඞ්ඛාතං උත්තමත්ථමනුප්පත්තං තමහං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො.

633. 'Von tiefer Weisheit': ausgestattet mit der Weisheit, die sich auf die tiefgründigen Daseinsgruppen usw. bezieht; 'weise' durch die vom Dhamma genährte Weisheit; 'kundig des Pfades und des Nicht-Pfades' wegen seiner Geschicklichkeit zu wissen: 'Dies ist der Weg zu einem schlechten Schicksal, dies ist der Weg zu einem guten Schicksal; dies ist der Weg zum Nibbāna, dies ist nicht der Weg.' 'Der das höchste Ziel erreicht hat' – was eine Bezeichnung für die Arahantschaft ist. Ihn nenne ich einen Brahmanen – das ist die Bedeutung.

634. අසංසට්ඨන්ති දස්සනසවනසමුල්ලාපපරිභොගකායසංසග්ගානං අභාවෙන අසංසට්ඨං. උභයන්ති ගිහීහි ච අනගාරෙහි චාති උභයෙහිපි අසංසට්ඨං. අනොකසාරින්ති අනාලයචාරිං, තං එවරූපං අහං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො.

634. 'Unvermischt': unvermischt wegen des Fehlens von Sehen, Hören, Gespräch, gemeinsamem Genuss und körperlicher Berührung. 'Mit beiden': sowohl mit Hausvätern als auch mit Heimatlosen unvermischt. 'Heimatlos wandernd': ohne Anhaftung wandernd. Einen solchen nenne ich einen Brahmanen – das ist die Bedeutung.

635. නිධායාති නික්ඛිපිත්වා ඔරොපෙත්වා. තසෙසු ථාවරෙසු චාති තණ්හාතාසෙන තසෙසු තණ්හාභාවෙන ථිරතාය ථාවරෙසු. යො න හන්තීති යො එවං සබ්බසත්තෙසු විගතපටිඝතාය නික්ඛිත්තදණ්ඩො නෙව කඤ්චි සයං හනති, න අඤ්ඤෙන ඝාතෙති, තමහං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො.

635. 'Abgelegt habend': niedergelegt, weggeworfen habend. 'Gegenüber den Zitternden und den Festen': gegenüber jenen, die wegen des Zitterns des Begehrens zittern, und jenen, die aufgrund des Fehlens von Begehren fest sind. 'Wer nicht tötet': wer so, weil jede Feindseligkeit gegenüber allen Wesen geschwunden ist, die Gewalt abgelegt hat und weder selbst jemanden tötet noch durch andere töten lässt. Ihn nenne ich einen Brahmanen – das ist die Bedeutung.

636. අවිරුද්ධන්ති ආඝාතවසෙන විරුද්ධෙසුපි ලොකියමහාජනෙසු ආඝාතාභාවෙන අවිරුද්ධං, හත්ථගතෙ දණ්ඩෙ වා සත්ථෙ වා අවිජ්ජමානෙපි පරෙසං පහාරදානතො අවිරතත්තා අත්තදණ්ඩෙසු ජනෙසු නිබ්බුතං නික්ඛිත්තදණ්ඩං, පඤ්චන්නං ඛන්ධානං ‘‘අහං මම’’න්ති ගහිතත්තා සාදානෙසු, තස්ස ගහණස්ස අභාවෙන අනාදානං තං එවරූපං අහං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො.

636. 'Freundlich': einer, der wegen des Fehlens von Groll selbst unter den weltlichen Massen, die voller Groll feindselig sind, nicht feindselig ist. 'Friedvoll' unter jenen, die zur Gewalt greifen – also unter gewalttätigen Menschen, die anderen Schläge versetzen, selbst wenn sie einen Stock oder eine Waffe in der Hand halten –, weil er selbst die Gewalt abgelegt hat. 'Ohne Aneignung' unter jenen, die anhaften, weil sie die fünf Daseinsgruppen als 'Ich' und 'Mein' ergreifen, da bei ihm dieses Ergreifen fehlt. Einen solchen nenne ich einen Brahmanen – das ist die Bedeutung.

637. ආරග්ගාති යස්සෙතෙ රාගාදයො අයඤ්ච පරගුණමක්ඛණලක්ඛණො මක්ඛො ආරග්ගා සාසපො විය පපතිතො, යථා සාසපො ආරග්ගෙ න සන්තිට්ඨති, එවං චිත්තෙ න තිට්ඨති, තමහං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො.

637. 'Wie von der Spitze einer Ahle': Bei wem diese wie Gier usw. sowie die Herabsetzung – die durch das Herabsetzen der guten Eigenschaften anderer gekennzeichnet ist – wie ein Senfkorn von der Spitze einer Ahle herabgefallen sind. Wie ein Senfkorn nicht auf der Spitze einer Ahle verbleibt, so verbleiben sie nicht im Geist. Ihn nenne ich einen Brahmanen – das ist die Bedeutung.

638. අකක්කසන්ති අඵරුසං. විඤ්ඤාපනින්ති අත්ථවිඤ්ඤාපනිං. සච්චන්ති භූතං. නාභිසජෙති යාය ගිරාය අඤ්ඤං කුජ්ඣාපනවසෙන න ලග්ගාපෙය්‍ය. ඛීණාසවො නාම එවරූපමෙව ගිරං භාසෙය්‍ය. තස්මා තමහං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො.

638. 'Nicht rau': nicht grob. 'Verständlich': die den Sinn vermittelt. 'Wahr': den Tatsachen entsprechend. 'Niemanden verletzt': mit welcher Rede man keinen anderen verärgert und somit an sich bindet. Ein Triebversiegter würde nur eine solche Rede sprechen. Deshalb nenne ich ihn einen Brahmanen – das ist die Bedeutung.

639. සාටකාභරණාදීසු දීඝං වා රස්සං වා, මණිමුත්තාදීසු අණුං වා ථූලං වා මහග්ඝඅප්පග්ඝවසෙන සුභං වා අසුභං වා යො පුග්ගලො ඉමස්මිං [Pg.190] ලොකෙ පරපරිග්ගහිතං නාදියති, තමහං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො.

639. Wer in dieser Welt nichts nimmt, was im Besitz anderer ist: sei es lang oder kurz wie Gewänder, Schmuck usw.; sei es klein oder groß wie Edelsteine, Perlen usw.; sei es schön oder hässlich im Sinne von wertvoll oder wertlos. Ihn nenne ich einen Brahmanen – das ist die Bedeutung.

640. නිරාසාසන්ති නිත්තණ්හං. විසංයුත්තන්ති සබ්බකිලෙසෙහි වියුත්තං තමහං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො.

640. 'Wunschlos': frei von Begehren. 'Ungebunden': von allen Befleckungen befreit. Ihn nenne ich einen Brahmanen – das ist die Bedeutung.

641. ආලයාති තණ්හා. අඤ්ඤාය අකථංකථීති අට්ඨ වත්ථූනි යථාභූතං ජානිත්වා අට්ඨවත්ථුකාය විචිකිච්ඡාය නිබ්බිචිකිච්ඡො. අමතොගධමනුප්පත්තන්ති අමතං නිබ්බානං ඔගහෙත්වා අනුප්පත්තං තමහං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො.

641. 'Anhaftungen': Begehren. 'Wer durch Erkenntnis frei von Zweifeln ist': nachdem er die acht Grundlagen der Wirklichkeit entsprechend erkannt hat, ist er frei von Zweifel hinsichtlich dieser acht Grundlagen. 'Der das unsterbliche Nibbāna tief ergründet hat': der durch das Eintauchen in das unsterbliche Nibbāna angelangt ist. Ihn nenne ich einen Brahmanen – das ist die Bedeutung.

642. උභොති ද්වෙපි පුඤ්ඤානි පාපානි ච ඡඩ්ඩෙත්වාති අත්ථො. සඞ්ගන්ති රාගාදිභෙදං සඞ්ගං. උපච්චගාති අතික්කන්තො. තමහං වට්ටමූලසොකෙන අසොකං, අබ්භන්තරෙ රාගරජාදීනං අභාවෙන විරජං, නිරුපක්කිලෙසතාය සුද්ධං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො.

642. 'Beide': nachdem er sowohl das Verdienstvolle als auch das Böse abgelegt hat – das ist die Bedeutung. 'Die Fessel': die Fessel, die sich in Gier usw. unterteilt. 'Er hat überwunden': er ist darüber hinausgegangen. Ihn, der frei von der im Kreislauf wurzelnden Trauer ist, der innerlich wegen des Fehlens des Staubes von Gier usw. staubfrei ist und wegen der Fleckenlosigkeit rein ist, nenne ich einen Brahmanen – das ist die Bedeutung.

643. විමලන්ති අබ්භාදිමලවිරහිතං. සුද්ධන්ති නිරුපක්කිලෙසං. විප්පසන්නන්ති පසන්නචිත්තං. අනාවිලන්ති කිලෙසාවිලත්තවිරහිතං. නන්දීභවපරික්ඛීණන්ති තීසු භවෙසු පරික්ඛීණතණ්හං තමහං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො.

643. „Fleckenlos“ (vimala) bedeutet frei von Flecken wie Wolken und Ähnlichem. „Rein“ (suddha) bedeutet frei von Trübungen. „Klar“ (vippasanna) bedeutet von heiterem Geist. „Trübungsfrei“ (anāvila) bedeutet frei von der Trübung durch Verunreinigungen. „Der, für den das Entzücken am Dasein restlos vernichtet ist“ (nandībhavaparikkhīṇa) bedeutet, dass für ihn das Begehren nach den drei Arten des Daseins erloschen ist. Diesen nenne ich einen Brahmanen – das ist die Bedeutung.

644. යො භික්ඛු ඉමං රාගපලිපථඤ්චෙව කිලෙසදුග්ගඤ්ච සංසාරවට්ටඤ්ච චතුන්නං සච්චානං අප්පටිවිජ්ඣනකමොහඤ්ච අතීතො, චත්තාරො ඔඝෙ තිණ්ණො හුත්වා පාරං අනුප්පත්තො, දුවිධෙන ඣානෙන ඣායී, තණ්හාය අභාවෙන අනෙජො, කථංකථාය අභාවෙන අකථංකථී, උපාදානානං අභාවෙන අනුපාදියිත්වා කිලෙසනිබ්බානෙන නිබ්බුතො, තමහං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො.

644. Welcher Mönch diesen Sumpf der Gier, den Abgrund der Befleckungen, den Kreislauf des Saṃsāra und die Verblendung des Nicht-Durchdringens der vier edlen Wahrheiten überwunden hat, die vier Fluten überquert und das jenseitige Ufer erreicht hat, ein Meditierender durch die zweifache Vertiefung (Jhāna) ist, aufgrund der Abwesenheit von Begehren regungslos ist, aufgrund der Abwesenheit von Zweifel frei von Zweifeln ist, ohne Anhaften aufgrund der Abwesenheit von Ergreifen durch das Erlöschen der Befleckungen erloschen ist – diesen nenne ich einen Brahmanen, das ist die Bedeutung.

645. යො පුග්ගලො, ඉධ ලොකෙ, උභොපි කාමෙ හිත්වා අනාගාරො හුත්වා පරිබ්බජති, තං පරික්ඛීණකාමඤ්චෙව පරික්ඛීණභවඤ්ච අහං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො.

645. Welche Person hier in der Welt beide Arten von Sinneslüsten aufgegeben hat, heimatlos geworden ist und umherzieht, diesen, dessen Sinneslust versiegt und dessen Dasein erloschen ist, nenne ich einen Brahmanen – das ist die Bedeutung.

646. යො [Pg.191] ඉධ ලොකෙ ඡද්වාරිකං තණ්හං ජහිත්වා ඝරාවාසෙන අනත්ථිකො අනාගාරො හුත්වා පරිබ්බජති, තණ්හාය චෙව භවස්ස ච පරික්ඛීණත්තා තණ්හාභවපරික්ඛීණං තමහං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො.

646. Wer hier in der Welt das Begehren an den sechs Sinnespforten aufgegeben hat, kein Bedürfnis nach dem häuslichen Leben hat, heimatlos geworden ist und umherwandert, den nenne ich aufgrund der völligen Vernichtung sowohl des Begehrens als auch des Daseins „einen, bei dem Begehren und Dasein vernichtet sind“, einen Brahmanen – das ist die Bedeutung.

647. මානුසකං යොගන්ති මානුසකං ආයුඤ්චෙව පඤ්චවිධකාමගුණෙ ච. දිබ්බයොගෙපි එසෙව නයො. උපච්චගාති යො මානුසකං යොගං හිත්වා දිබ්බං අතික්කන්තො, තං සබ්බෙහි චතූහි යොගෙහි විසංයුත්තං අහං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො.

647. „Die menschliche Fessel“ (mānusakaṃ yogaṃ) bedeutet die menschliche Lebensspanne sowie die fünffache Sinneslust. Bei der himmlischen Fessel gilt dieselbe Methode. „Überwunden“ (upaccagā) bedeutet: Wer die menschliche Fessel aufgegeben und die himmlische überschritten hat, diesen, der von allen vier Fesseln gelöst ist, nenne ich einen Brahmanen – das ist die Bedeutung.

648. රතින්ති පඤ්චකාමගුණරතිං. අරතින්ති අරඤ්ඤවාසෙ උක්කණ්ඨිතත්තං. සීතිභූතන්ති නිබ්බුතං, නිරුපධින්ති නිරුපක්කිලෙසං, වීරන්ති තං එවරූපං සබ්බං ඛන්ධලොකං අභිභවිත්වා ඨිතං වීරියවන්තං අහං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො.

648. „Lust“ (ratiṃ) bedeutet die Lust an den fünf Arten von Sinnenobjekten. „Unlust“ (aratiṃ) bedeutet Unzufriedenheit mit dem Leben im Wald. „Kühl geworden“ (sītibhūtaṃ) bedeutet erloschen. „Ohne Grundlagen“ (nirupadhiṃ) bedeutet frei von Befleckungen. „Heldenhaft“ (vīraṃ) bedeutet einen solchen Tatkräftigen, der die gesamte Welt der Daseinsgruppen überwunden hat und feststeht. Diesen nenne ich einen Brahmanen – das ist die Bedeutung.

649. යො වෙදීති යො සත්තානං සබ්බාකාරෙන චුතිඤ්ච පටිසන්ධිඤ්ච පාකටං කත්වා ජානාති, තමහං අලග්ගතාය අසත්තං, පටිපත්තියා සුට්ඨු ගතත්තා සුගතං, චතුන්නං සච්චානං බුද්ධතාය බුද්ධං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො.

649. „Wer weiß“ (yo vedī) meint jemanden, der das Verscheiden und die Wiedergeburt der Wesen in jeglicher Weise klar erkennt und weiß. Ihn, der aufgrund von Nicht-Anhaften ungebunden ist, der aufgrund des guten Gehens des Pfades glückhaft (sugata) ist, der aufgrund des Erkennens der vier Wahrheiten erwacht (buddha) ist, nenne ich einen Brahmanen – das ist die Bedeutung.

650. යස්සාති යස්සෙතෙ දෙවාදයො ගතිං න ජානන්ති, තමහං ආසවානං ඛීණතාය ඛීණාසවං, කිලෙසෙහි ආරකත්තා අරහන්තං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො.

650. „Dessen“ (yassa) bedeutet: dessen Fährte diese Götter und andere nicht kennen; ihn nenne ich aufgrund der Vernichtung der Triebe triebfrei (khīṇāsava), aufgrund der Entfernung von den Befleckungen einen Arahat, einen Brahmanen – das ist die Bedeutung.

651. පුරෙති අතීතක්ඛන්ධෙසු. පච්ඡාති අනාගතෙසු. මජ්ඣෙති පච්චුප්පන්නෙසු. කිඤ්චනන්ති යස්සෙතෙසු ඨානෙසු තණ්හාගාහසඞ්ඛාතං කිඤ්චනං නත්ථි. තමහං රාගකිඤ්චනාදීහි අකිඤ්චනං. කස්සචි ගහණස්ස අභාවෙන අනාදානං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො.

651. „Zuvor“ (pure) bezieht sich auf die vergangenen Daseinsgruppen. „Danach“ (pacchā) auf die zukünftigen. „In der Mitte“ (majjhe) auf die gegenwärtigen. „Etwas“ (kiñcana) bedeutet: für wen an diesen Stellen keinerlei Hindernis, das als das Ergreifen durch Begehren bezeichnet wird, existiert. Ihn, der aufgrund der Abwesenheit des Hindernisses von Gier und Ähnlichem hindernislos (akiñcana) ist, und der mangels jeglichen Ergreifens anhaftungsfrei (anādāna) ist, nenne ich einen Brahmanen – das ist die Bedeutung.

652. අච්ඡම්භිතත්තෙන උසභසදිසතාය උසභං, උත්තමට්ඨෙන පවරං, වීරියසම්පත්තියා වීරං, මහන්තානං සීලක්ඛන්ධාදීනං එසිතත්තා මහෙසිං, තිණ්ණං මාරානං විජිතත්තා විජිතාවිනං, නින්හාතකිලෙසතාය න්හාතකං, චතුසච්චබුද්ධතාය බුද්ධං තං එවරූපං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො.

652. „Stier“ (usabha) wegen seiner Ähnlichkeit mit einem Leitstier aufgrund von Furchtlosigkeit; „Vortrefflicher“ (pavara) im Sinne des Höchsten; „Held“ (vīra) wegen der Vollkommenheit seiner Tatkraft; „Großer Weiser“ (mahesi) wegen des Suchens nach den großen Gruppen der Tugend und so weiter; „Sieger“ (vijitāvin) wegen des Sieges über die drei Māras; „Gereinigter“ (nhātaka) wegen des Abwaschens der Befleckungen; „Erwachter“ (buddha) wegen des Erkennens der vier Wahrheiten; einen solchen nenne ich einen Brahmanen – das ist die Bedeutung.

653. යො පුබ්බෙනිවාසං පාකටං කත්වා ජානාති, ඡබ්බීසතිදෙවලොකභෙදං සග්ගං, චතුබ්බිධං අපායඤ්ච දිබ්බචක්ඛුනා පස්සති, අථො ජාතික්ඛයසඞ්ඛාතං අරහත්තං පත්තො, තමහං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො.

653. Wer seine früheren Existenzen klarerweisend kennt, den Himmel, der in sechsundzwanzig Götterwelten unterteilt ist, sowie die vierfache Leidenswelt mit dem göttlichen Auge sieht, und zudem die Arahatschaft erlangt hat, die als die Vernichtung der Geburt bezeichnet wird – diesen nenne ich einen Brahmanen, das ist die Bedeutung.

654. එවං [Pg.192] භගවා ගුණතො බ්‍රාහ්මණං වත්වා ‘‘යෙ ‘ජාතිතො බ්‍රාහ්මණො’ති අභිනිවෙසං කරොන්ති, තෙ ඉදං වොහාරමත්තං අජානන්තා, සා ච නෙසං දිට්ඨි දුද්දිට්ඨී’’ති දස්සෙන්තො ‘‘සමඤ්ඤා හෙසා’’ති ගාථාද්වයමාහ. තස්සත්ථො – ‘‘යදිදං බ්‍රාහ්මණො ඛත්තියො භාරද්වාජො වාසෙට්ඨො’’ති නාමගොත්තං පකප්පිතං, සමඤ්ඤා හෙසා ලොකස්මිං, පඤ්ඤත්තිවොහාරමත්තන්ති වෙදිතබ්බං. කස්මා? යස්මා සම්මුච්චා සමුදාගතං සමනුඤ්ඤාය ආගතං. තඤ්හි තත්ථ තත්ථ ජාතකාලෙයෙවස්ස ඤාතිසාලොහිතෙහි පකප්පිතං කතං. නො චෙතං එවං පකප්පෙය්‍යුං, න කොචි කඤ්චි දිස්වා ‘‘අයං බ්‍රාහ්මණො’’ති වා ‘‘භාරද්වාජො’’ති වා ජානෙය්‍ය.

654. Nachdem der Erhabene den Brahmanen auf diese Weise anhand seiner hervorragenden Eigenschaften beschrieben hatte, sprach er die folgenden zwei Verse: „Denn Name und Sippe, die man zuschreibt...“, um Folgendes zu zeigen: „Diejenigen, die an dem Glauben festhalten, man sei ein Brahmane durch Geburt, verstehen nicht, dass dies bloß ein herkömmlicher Sprachgebrauch ist; diese ihre Ansicht ist eine falsche Ansicht.“ Die Bedeutung davon ist: Was als Name und Sippe – nämlich „Brahmane, Khattiya, Bhāradvāja, Vāseṭṭha“ – festgesetzt ist, ist als bloße Bezeichnung in der Welt, als bloßer begrifflicher Sprachgebrauch zu verstehen. Warum? Weil es durch Übereinkunft entstanden und durch Übereinkunft überliefert ist. Denn dies wurde ihm jeweils zur Zeit seiner Geburt von seinen Verwandten und Blutsverwandten zugeschrieben. Wenn sie dies nicht auf diese Weise festsetzen würden, würde niemand, wenn er einen anderen sieht, wissen: „Dies ist ein Brahmane“ oder „ein Bhāradvāja“.

655. එවං පකප්පිතඤ්චෙතං දීඝරත්තමනුසයිතං දිට්ඨිගතමජානතං, ‘‘පකප්පිතං නාමගොත්තං, නාමගොත්තමත්තමෙතං සංවොහාරත්ථං පකප්පිත’’න්ති අජානන්තානං සත්තානං හදයෙ දීඝරත්තං දිට්ඨිගතමනුසයිතං, තස්ස අනුසයිතත්තා තං නාමගොත්තං අජානන්තා තෙ පබ්‍රුවන්ති ‘‘ජාතියා හොති බ්‍රාහ්මණො’’ති, අජානන්තායෙව එවං වදන්තීති වුත්තං හොති.

655. „Und so ist dieses Festgesetzte für lange Zeit als Ansicht tief verwurzelt für die Unwissenden“ bedeutet: In den Herzen der Wesen, die nicht wissen: „Name und Sippe sind festgesetzt, dies ist bloß ein Name und eine Sippe, festgesetzt zum Zweck der Verständigung“, ist diese Ansicht seit langer Zeit als Neigung tief verwurzelt. Weil sie diese Neigung haben, verkünden sie, ohne jene Namensfestsetzung zu verstehen: „Durch Geburt ist man ein Brahmane“ – es heißt, dass sie dies eben aus Unwissenheit so sagen.

656-7. එවං ‘‘යෙ ‘ජාතිතො බ්‍රාහ්මණො’ති අභිනිවෙසං කරොන්ති, තෙ ඉදං වොහාරමත්තමජානන්තා, සා ච නෙසං දිට්ඨි දුද්දිට්ඨී’’ති දස්සෙත්වා ඉදානි නිප්පරියායමෙව ජාතිවාදං පටික්ඛිපන්තො කම්මවාදඤ්ච නිරොපෙන්තො ‘‘න ජච්චා’’තිආදිමාහ. තත්ථ ‘‘කම්මුනා බ්‍රාහ්මණො හොති, කම්මුනා හොති අබ්‍රාහ්මණො’’ති ඉමිස්සා උපඩ්ඪගාථාය අත්ථවිත්ථාරණත්ථං ‘‘කස්සකො කම්මුනා’’තිආදි වුත්තං. තත්ථ කම්මුනාති පච්චුප්පන්නෙන කසිකම්මාදිනිබ්බත්තකචෙතනාකම්මුනා.

656-7. Nachdem er so gezeigt hatte: „Diejenigen, die an dem Glauben festhalten, man sei ein Brahmane durch Geburt, verstehen nicht, dass dies bloß ein herkömmlicher Sprachgebrauch ist, und diese ihre Ansicht ist eine falsche Ansicht“, wies er nun die Geburtslehre direkt zurück, begründete die Handlungslehre (Kammavāda) und sprach den Vers, der mit „Nicht durch Geburt...“ beginnt. Darin wurde zur ausführlichen Erklärung der Bedeutung dieses halben Verses: „Durch Handlung wird man ein Brahmane, durch Handlung wird man ein Nicht-Brahmane“, der Vers „Durch Handlung wird man ein Bauer...“ und so weiter gesprochen. Dabei bedeutet „durch Handlung“: durch gegenwärtige Handlung, d. h. durch die Willenshandlung (Cetanā), die in der Ausübung des Ackerbaus und so weiter zum Ausdruck kommt.

659. පටිච්චසමුප්පාදදස්සාති ‘‘ඉමිනා පච්චයෙන එවං හොතී’’ති එවං පටිච්චසමුප්පාදදස්සාවිනො. කම්මවිපාකකොවිදාති සම්මානාවමානාරහෙ කුලෙ කම්මවසෙන උප්පත්ති හොති, අඤ්ඤාපි හීනපණීතතා හීනපණීතෙ කම්මෙ විපච්චමානෙ හොතීති එවං කම්මවිපාකකුසලා.

659. „Seher des Bedingten Entstehens“ (paṭiccasamuppādadassino) bedeutet solche, die das bedingte Entstehen so sehen: „Durch diese Bedingung entsteht dies.“ „Kundig im Reifen der Taten“ (kammavipākakovida) bedeutet solche, die im Reifen der Taten wie folgt geschult sind: „Die Geburt in einer ehrenwerten oder verachteten Familie erfolgt aufgrund von Kamma; auch andere Arten von Niedrigkeit und Erhabenheit entstehen, wenn minderwertiges oder hervorragendes Kamma seine Frucht hervorbringt.“

660. ‘‘කම්මුනාවත්තතී’’ති ගාථාය පන ‘‘ලොකො’’ති වා ‘‘පජා’’ති වා ‘‘සත්තා’’ති වා එකොයෙව අත්ථො, වචනමත්තමෙව නානං. පුරිමපදෙන චෙත්ථ [Pg.193] ‘‘අත්ථි බ්‍රහ්මා මහාබ්‍රහ්මා…පෙ… සෙට්ඨො සජිතා වසී පිතා භූතභබ්‍යාන’’න්ති (දී. නි. 1.42) ඉමිස්සා දිට්ඨියා නිසෙධො වෙදිතබ්බො. කම්මුනා හි වත්තති තාසු තාසු ගතීසු උප්පජ්ජති ලොකො, තස්ස කො සජිතාති? දුතියෙන ‘‘එවං කම්මුනා උප්පන්නොපි ච පවත්තියම්පි අතීතපච්චුප්පන්නභෙදෙන කම්මුනා එව පවත්තති, සුඛදුක්ඛානි පච්චනුභොන්තො හීනපණීතාදිභාවං ආපජ්ජන්තො පවත්තතී’’ති දස්සෙති. තතියෙන තමෙවත්ථං නිගමෙති ‘‘එවං සබ්බථාපි කම්මනිබන්ධනා සත්තා කම්මෙනෙව බද්ධා හුත්වා පවත්තන්ති, න අඤ්ඤථා’’ති. චතුත්ථෙන තමත්ථං උපමාය විභාවෙති රථස්සාණීව යායතොති. යථා රථස්ස යායතො ආණි නිබන්ධනං හොති, න තාය අනිබද්ධො යාති, එවං ලොකස්ස උප්පජ්ජතො ච පවත්තතො ච කම්මං නිබන්ධනං, න තෙන අනිබද්ධො උප්පජ්ජති නප්පවත්තති.

660. In der Strophe „Durch Kamma dreht sich die Welt“ haben die Wörter „Welt“ (loko), „Menschheit“ (pajā) und „Wesen“ (sattā) ein und dieselbe Bedeutung; der Unterschied ist bloß sprachlicher Natur. Hierbei ist durch die erste Zeile die Widerlegung jener Ansicht zu verstehen: „Es gibt einen Brahmā, Mahābrahmā, den Höchsten, den Schöpfer, den Herrscher, den Vater der Gewordenen und der künftig Werdenden.“ Denn durch Kamma dreht sich die Welt und entsteht in diesen und jenen Daseinsbereichen; wer also ist ihr Schöpfer? Mit der zweiten Zeile zeigt er: „Obwohl man so durch Kamma entstanden ist, setzt sich die Existenz auch im weiteren Verlauf durch das in der Vergangenheit und Gegenwart differenzierte Kamma fort, wobei man Glück und Leid erfährt und in einen niedrigen, edlen oder sonstigen Zustand gerät.“ Mit der dritten Zeile zieht er den Schluss: „So existieren die Wesen in jeder Hinsicht durch Kamma gebunden, indem sie durch das Kamma selbst gefesselt sind, und nicht anders.“ Mit der vierten Zeile verdeutlicht er diese Bedeutung durch ein Gleichnis: „Wie die Lünse eines fahrenden Wagens“ (rathassāṇīva yāyato). So wie für einen fahrenden Wagen die Lünse (der Achsnagel) die Befestigung ist, ohne die er nicht fahren kann, so ist für die entstehende und fortlaufende Welt das Kamma die Befestigung; ohne daran gebunden zu sein, entsteht sie nicht und läuft nicht weiter.

661. ඉදානි යස්මා එවං කම්මනිබන්ධනො ලොකො, තස්මා සෙට්ඨෙන කම්මුනා සෙට්ඨභාවං දස්සෙන්තො ‘‘තපෙනා’’ති ගාථාද්වයමාහ. තත්ථ තපෙනාති ඉන්ද්‍රියසංවරෙන. බ්‍රහ්මචරියෙනාති සික්ඛානිස්සිතෙන වුත්තාවසෙසසෙට්ඨචරියෙන. සංයමෙනාති සීලෙන. දමෙනාති පඤ්ඤාය. එතෙන සෙට්ඨට්ඨෙන බ්‍රහ්මභූතෙන කම්මුනා බ්‍රාහ්මණො හොති. කස්මා? යස්මා එතං බ්‍රාහ්මණමුත්තමං, යස්මා එතං කම්මං උත්තමො බ්‍රාහ්මණභාවොති වුත්තං හොති. ‘‘බ්‍රහ්මාන’’න්තිපි පාඨො, තස්සත්ථො – බ්‍රහ්මං ආනෙතීති බ්‍රහ්මානං, බ්‍රහ්මභාවං ආනෙති ආවහති දෙතීති වුත්තං හොති.

661. Da nun die Welt so an das Kamma gebunden ist, spricht er das Strophenpaar „Durch Selbstzucht“ (tapena), um den besten Zustand durch die beste Tat aufzuzeigen. Darin bedeutet „durch Selbstzucht“: durch Zügelung der Sinne. „Durch das heilige Leben“ (brahmacariyena): durch die verbleibende beste Lebensweise, die auf der Geistesschulung beruht. „Durch Selbstbeherrschung“ (saṃyamena): durch Tugendregeln (sīla). „Durch Bezähmung“ (damena): durch Weisheit. Durch diese – die im Sinne des Besten erhabene (brahmabhūta) – Tat wird man zum Brahmanen. Warum? Weil dies das höchste Brahmanentum ist, weil gesagt wird, dass diese Tat der höchste Brahmanenzustand ist. Es gibt auch die Lesart „brahmānaṃ“; deren Bedeutung ist: Was zu Brahmā führt, ist „brahmānaṃ“; das heißt, es führt den Brahmā-Zustand herbei, bringt ihn und gewährt ihn.

662. දුතියගාථාය සන්තොති සන්තකිලෙසො. බ්‍රහ්මා සක්කොති බ්‍රහ්මා ච සක්කො ච. යො එවරූපො, සො න කෙවලං බ්‍රාහ්මණො, අපිච ඛො බ්‍රහ්මා ච සක්කො ච සො විජානතං පණ්ඩිතානං, එවං වාසෙට්ඨ ජානාහීති වුත්තං හොති. සෙසං වුත්තනයමෙවාති.

662. In der zweiten Strophe bedeutet „friedvoll“ (santo): einer, dessen Befleckungen gestillt sind. „Brahmā und Sakka“ (brahmā sakko): sowohl Brahmā als auch Sakka. Wer von solcher Art ist, ist nicht nur ein Brahmane, sondern für die verstehenden Weisen ist er auch Brahmā und Sakka. Es soll heißen: „Wisse dies so, Vāseṭṭha.“ Der Rest ist genau wie bereits dargelegt zu verstehen.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය

In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zur Khuddaka-Sammlung,

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය වාසෙට්ඨසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

ist die Erklärung des Vāseṭṭha-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen.

10. කොකාලිකසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erklärung des Kokālika-Sutta

එවං [Pg.194] මෙ සුතන්ති කොකාලිකසුත්තං. කා උප්පත්ති? ඉමස්ස සුත්තස්ස උප්පත්ති අත්ථවණ්ණනායමෙව ආවි භවිස්සති. අත්ථවණ්ණනාය චස්ස එවං මෙ සුතන්තිආදි වුත්තනයමෙව. අථ ඛො කොකාලිකොති එත්ථ පන කො අයං කොකාලිකො, කස්මා ච උපසඞ්කමීති? වුච්චතෙ – අයං කිර කොකාලිකරට්ඨෙ කොකාලිකනගරෙ කොකාලිකසෙට්ඨිස්ස පුත්තො පබ්බජිත්වා පිතරා කාරාපිතෙ විහාරෙයෙව පටිවසති ‘‘චූළකොකාලිකො’’ති නාමෙන, න දෙවදත්තස්ස සිස්සො. සො හි බ්‍රාහ්මණපුත්තො ‘‘මහාකොකාලිකො’’ති පඤ්ඤායි.

„So habe ich gehört“ ist das Kokālika-Sutta. Was ist der Anlass der Entstehung? Der Anlass dieses Suttas wird sich in der Erklärung der Bedeutung selbst offenbaren. Und bei der Erklärung seiner Bedeutung ist „So habe ich gehört“ usw. auf die bereits dargelegte Weise zu verstehen. Bei „Da nun der Bhikkhu Kokālika“ stellt sich jedoch die Frage: Wer war dieser Kokālika, und warum suchte er den Erhabenen auf? Es wird geantwortet: Er war angeblich der Sohn des Großkaufmanns Kokāli in der Stadt Kokāli im Land Kokāli; nachdem er die Hauslosigkeit angetreten hatte, lebte er in eben jenem Kloster, das sein Vater hatte erbauen lassen, und war unter dem Namen „Cūḷa-Kokālika“ („der kleine Kokālika“) bekannt; er war nicht der Schüler Devadattas. Denn jener war der Sohn eines Brahmanen und als „Mahā-Kokālika“ („der große Kokālika“) bekannt.

භගවති කිර සාවත්ථියං විහරන්තෙ ද්වෙ අග්ගසාවකා පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහි සද්ධිං ජනපදචාරිකං චරමානා උපකට්ඨාය වස්සූපනායිකාය විවෙකවාසං වසිතුකාමා තෙ භික්ඛූ උය්‍යොජෙත්වා අත්තනො පත්තචීවරමාදාය තස්මිං ජනපදෙ තං නගරං පත්වා තං විහාරං අගමංසු. තත්ථ තෙ කොකාලිකෙන සද්ධිං සම්මොදිත්වා තං ආහංසු – ‘‘ආවුසො, මයං ඉධ තෙමාසං වසිස්සාම, මා කස්සචි ආරොචෙය්‍යාසී’’ති. සො ‘‘සාධූ’’ති පටිස්සුණිත්වා තෙමාසෙ අතීතෙ ඉතරදිවසං පගෙව නගරං පවිසිත්වා ආරොචෙසි – ‘‘තුම්හෙ අග්ගසාවකෙ ඉධාගන්ත්වා වසමානෙ න ජානිත්ථ, න තෙ කොචි පච්චයෙනාපි නිමන්තෙතී’’ති. නගරවාසිනො ‘‘කස්මා නො, භන්තෙ, නාරොචයිත්ථා’’ති. කිං ආරොචිතෙන, කිං නාද්දසථ ද්වෙ භික්ඛූ වසන්තෙ, නනු එතෙ අග්ගසාවකාති. තෙ ඛිප්පං සන්නිපතිත්වා සප්පිගුළවත්ථාදීනි ආනෙත්වා කොකාලිකස්ස පුරතො නික්ඛිපිංසු. සො චින්තෙසි – ‘‘පරමප්පිච්ඡා අග්ගසාවකා ‘පයුත්තවාචාය උප්පන්නො ලාභො’ති ඤත්වා න සාදියිස්සන්ති, අසාදියන්තා අද්ධා ‘ආවාසිකස්ස දෙථා’ති භණිස්සන්ති, හන්දාහං ඉමං ලාභං ගාහාපෙත්වා ගච්ඡාමී’’ති. සො තථා අකාසි, ථෙරා දිස්වාව පයුත්තවාචාය උප්පන්නභාවං ඤත්වා ‘‘ඉමෙ පච්චයා නෙව අම්හාකං න කොකාලිකස්ස වට්ටන්තී’’ති චින්තෙත්වා ‘‘ආවාසිකස්ස දෙථා’’ති අවත්වා පටික්ඛිපිත්වා පක්කමිංසු. තෙන කොකාලිකො ‘‘කථඤ්හි නාම අත්තනා අග්ගණ්හන්තා මය්හම්පි න දාපෙසු’’න්ති දොමනස්සං උප්පාදෙසි.

Als der Erhabene sich in Sāvatthī aufhielt, wanderten die beiden Hauptschüler zusammen mit etwa fünfhundert Bhikkhus durch das Land. Als die Zeit für den Eintritt in die Regenzeit herannahte und sie in Abgeschiedenheit verweilen wollten, entließen sie jene Bhikkhus, nahmen ihre eigenen Almosenschalen und Gewänder, erreichten jene Stadt in jenem Land und begaben sich zu jenem Kloster. Dort tauschten sie freundliche Grüße mit Kokālika aus und sagten zu ihm: „Freund, wir werden hier drei Monate lang wohnen. Berichte es niemandem.“ Er stimmte mit „Gut“ zu. Nach Ablauf der drei Monate ging er am nächsten Tag früh in die Stadt und verkündete: „Ihr wusstet nicht, dass die Hauptschüler hierhergekommen sind und hier wohnen, und niemand hat sie mit den Lebensbedürfnissen eingeladen.“ Die Stadtbewohner sagten: „Warum, Ehrwürdiger, habt Ihr es uns nicht berichtet?“ – „Was nützt ein Bericht? Habt ihr nicht zwei Bhikkhus hier wohnen sehen? Sind das etwa nicht die Hauptschüler?“ Sie kamen rasch zusammen, brachten geklärte Butter, Rohrzucker, Tücher und andere Dinge herbei und legten sie vor Kokālika nieder. Dieser dachte: „Die Hauptschüler sind äußerst bedürfnislos. Wenn sie erfahren, dass dieser Gewinn durch eine suggestive Rede (Andeutung) zustande gekommen ist, werden sie ihn nicht annehmen. Wenn sie ihn nicht annehmen, werden sie sicherlich sagen: ‚Gebt ihn dem ansässigen Mönch.‘ Wohlan, ich werde versuchen, sie dazu zu bringen, diese Gabe anzunehmen.“ Er tat dies. Als die Theras ihn sahen, erkannten sie sofort, dass die Gabe durch suggestive Rede erlangt worden war. Sie dachten: „Diese Requisiten sind weder für uns noch für Kokālika zulässig“, lehnten sie ab und gingen fort, ohne zu sagen: „Gebt sie dem ansässigen Mönch.“ Dadurch geriet Kokālika in Trübsinn und dachte: „Wie können sie es wagen, diese Dinge selbst nicht anzunehmen und sie auch mir nicht zukommen zu lassen?“

තෙ [Pg.195] භගවතො සන්තිකං අගමංසු. භගවා ච පවාරෙත්වා සචෙ අත්තනා ජනපදචාරිකං න ගච්ඡති, අග්ගසාවකෙ පෙසෙති – ‘‘චරථ, භික්ඛවෙ, චාරිකං බහුජනහිතායා’’තිආදීනි (මහාව. 32) වත්වා. ඉදමාචිණ්ණං තථාගතානං. තෙන ඛො පන සමයෙන අත්තනා අගන්තුකාමො හොති. අථ ඛො ඉමෙ පුනදෙව උය්‍යොජෙසි – ‘‘ගච්ඡථ, භික්ඛවෙ, චරථ චාරික’’න්ති. තෙ පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහි සද්ධිං චාරිකං චරමානා අනුපුබ්බෙන තස්මිං රට්ඨෙ තමෙව නගරං අගමංසු. නාගරා ථෙරෙ සඤ්ජානිත්වා සහ පරික්ඛාරෙහි දානං සජ්ජෙත්වා නගරමජ්ඣෙ මණ්ඩපං කත්වා දානං අදංසු, ථෙරානඤ්ච පරික්ඛාරෙ උපනාමෙසුං. ථෙරා ගහෙත්වා භික්ඛුසඞ්ඝස්ස අදංසු. තං දිස්වා කොකාලිකො චින්තෙසි – ‘‘ඉමෙ පුබ්බෙ අප්පිච්ඡා අහෙසුං, ඉදානි ලොභාභිභූතා පාපිච්ඡා ජාතා, පුබ්බෙපි අප්පිච්ඡසන්තුට්ඨපවිවිත්තසදිසා මඤ්ඤෙ, ඉමෙ පාපිච්ඡා අසන්තගුණපරිදීපකා පාපභික්ඛූ’’ති. සො ථෙරෙ උපසඞ්කමිත්වා ‘‘ආවුසො, තුම්හෙ පුබ්බෙ අප්පිච්ඡා සන්තුට්ඨා පවිවිත්තා විය අහුවත්ථ, ඉදානි පනත්ථ පාපභික්ඛූ ජාතා’’ති වත්වා පත්තචීවරමාදාය තාවදෙව තරමානරූපො නික්ඛමිත්වා ගන්ත්වා ‘‘භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙස්සාමී’’ති සාවත්ථාභිමුඛො ගන්ත්වා අනුපුබ්බෙන භගවන්තං උපසඞ්කමි. අයමෙත්ථ කොකාලිකො, ඉමිනා කාරණෙන උපසඞ්කමි. තෙන වුත්තං ‘‘අථ ඛො කොකාලිකො භික්ඛු යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමී’’තිආදි.

Sie begaben sich zum Erhabenen. Wenn der Erhabene nach der Pavāraṇā-Zeremonie nicht selbst auf eine Wanderung durch das Land geht, sendet er die Hauptschüler aus, nachdem er gesprochen hat: „Wandert, ihr Mönche, auf Wanderung zum Wohle vieler Menschen“ und so weiter. Dies ist der Brauch der Tathāgatas. Zu jener Zeit nun wollte er selbst nicht reisen. Da sandte er eben diese wieder aus: „Geht, ihr Mönche, wandert auf Wanderung.“ Zusammen mit etwa fünfhundert Mönchen wanderten sie umher und erreichten nach und nach eben jene Stadt in jenem Land. Als die Bürger die Theras erkannten, bereiteten sie Almosen mitsamt den Bedarfsgegenständen vor, errichteten in der Mitte der Stadt eine Halle und gaben ihnen die Almosengabe, und sie dachten den Theras die Bedarfsgegenstände zu. Die Theras nahmen sie an und gaben sie der Mönchsgemeinde. Als Kokālika dies sah, dachte er: „Zuvor waren sie von wenigen Wünschen, jetzt aber sind sie von Gier überwältigt und haben böse Wünsche bekommen. Auch zuvor, so meine ich, taten sie nur so, als seien sie wenig begehrend, zufrieden und zurückgezogen; diese sind böse Mönche mit bösen Wünschen, die nicht vorhandene Tugenden zur Schau stellen.“ Er trat an die Theras heran und sagte zu ihnen: „Freunde, zuvor schient ihr von wenigen Wünschen, zufrieden und zurückgezogen zu sein; jetzt aber seid ihr zu bösen Mönchen geworden.“ Nachdem er dies gesagt hatte, nahm er seine Almosenschale und seine Robe, ging sogleich in aller Eile fort und dachte: „Ich werde dem Erhabenen diese Angelegenheit berichten.“ Er machte sich auf den Weg in Richtung Sāvatthī und suchte nach und nach den Erhabenen auf. Dies war der Grund, warum Kokālika herantrat. Darum heißt es: „Da begab sich der Mönch Kokālika dorthin, wo der Erhabene war“ und so weiter.

භගවා තං තුරිතතුරිතං ආගච්ඡන්තං දිස්වාව ආවජ්ජෙත්වා අඤ්ඤාසි – ‘‘අග්ගසාවකෙ අක්කොසිතුකාමො ආගතො’’ති. ‘‘සක්කා නු ඛො පටිසෙධෙතු’’න්ති ච ආවජ්ජෙන්තො ‘‘න සක්කා, ථෙරෙසු අපරජ්ඣිත්වා ආගතො, එකංසෙන පදුමනිරයෙ උප්පජ්ජිස්සතී’’ති අද්දස. එවං දිස්වාපි පන ‘‘සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානෙපි නාම ගරහන්තං සුත්වා න නිසෙධෙතී’’ති පරූපවාදමොචනත්ථං අරියූපවාදස්ස මහාසාවජ්ජභාවදස්සනත්ථඤ්ච ‘‘මා හෙව’’න්තිආදිනා නයෙන තික්ඛත්තුං පටිසෙධෙසි. තත්ථ මා හෙවන්ති මා එවමාහ, මා එවං අභණීති අත්ථො. පෙසලාති පියසීලා. සද්ධායිකොති සද්ධාගමකරො, පසාදාවහොති වුත්තං හොති. පච්චයිකොති පච්චයකරො, ‘‘එවමෙත’’න්ති සන්නිට්ඨාවහොති වුත්තං හොති.

Als der Erhabene ihn in großer Eile herankommen sah, richtete er seine Aufmerksamkeit auf ihn und erkannte: „Er ist gekommen, um die Hauptschüler zu beschimpfen.“ Und während er erwog: „Kann man ihn wohl davon abhalten?“, sah er: „Es ist nicht möglich; er ist gekommen, nachdem er sich an den Theras vergangen hat, und wird zweifellos in der Paduma-Hölle wiedergeboren werden.“ Obwohl er dies sah, hielt er ihn dennoch auf dreifache Weise zurück, indem er sprach: „Sprich nicht so!“ und Ähnliches, um den Tadel anderer zu vermeiden, die sagen könnten: „Obwohl er hörte, wie Kokālika Sāriputta und Moggallāna schmähte, hielt er ihn nicht zurück“, und um die große Verwerflichkeit des Schmähens der Edlen aufzuzeigen. Darin bedeutet „mā hevaṃ“ (Sprich nicht so!): „Sage so etwas nicht, sprich nicht so“. „Pesalā“ bedeutet von tugendhaftem Charakter. „Saddhāyiko“ bedeutet vertrauenerweckend, was meint: Vertrauen erzeugend. „Paccayiko“ bedeutet zuverlässig, was meint: die Gewissheit „So verhält es sich“ herbeiführend.

අචිරපක්කන්තස්සාති පක්කන්තස්ස සතො න චිරෙනෙව සබ්බො කායො ඵුටො අහොසීති කෙසග්ගමත්තම්පි ඔකාසං අවජ්ජෙත්වා සකලසරීරං අට්ඨීනි [Pg.196] භින්දිත්වා උග්ගතාහි පීළකාහි අජ්ඣොත්ථටං අහොසි. තත්ථ යස්මා බුද්ධානුභාවෙන තථාරූපං කම්මං බුද්ධානං සම්මුඛීභාවෙ විපාකං න දෙති, දස්සනූපචාරෙ පන විජහිතමත්තෙ දෙති, තස්මා තස්ස අචිරපක්කන්තස්ස පීළකා උට්ඨහිංසු. තෙනෙව වුත්තං ‘‘අචිරපක්කන්තස්ස ච කොකාලිකස්සා’’ති. අථ කස්මා තත්ථෙව න අට්ඨාසීති චෙ? කම්මානුභාවෙන. ඔකාසකතඤ්හි කම්මං අවස්සං විපච්චති, තං තස්ස තත්ථ ඨාතුං න දෙති. සො කම්මානුභාවෙන චොදියමානො උට්ඨායාසනා පක්කාමි. කළායමත්තියොති චණකමත්තියො. බෙලුවසලාටුකමත්තියොති තරුණබෙලුවමත්තියො. පභිජ්ජිංසූති භිජ්ජිංසු. තාසු භින්නාසු සකලසරීරං පනසපක්කං විය අහොසි. සො පක්කෙන ගත්තෙන අනයබ්‍යසනං පත්වා දුක්ඛාභිභූතො ජෙතවනද්වාරකොට්ඨකෙ සයි. අථ ධම්මස්සවනත්ථං ආගතාගතා මනුස්සා තං දිස්වා ‘‘ධි කොකාලික, ධි කොකාලික, අයුත්තමකාසි, අත්තනොයෙව මුඛං නිස්සාය අනයබ්‍යසනං පත්තොසී’’ති ආහංසු. තෙසං සුත්වා ආරක්ඛදෙවතා ධික්කාරං අකංසු, ආරක්ඛදෙවතානං ආකාසට්ඨදෙවතාති ඉමිනා උපායෙන යාව අකනිට්ඨභවනා එකධික්කාරො උදපාදි.

„Nicht lange nachdem er fortgegangen war“ (acirapakkantassa): Nachdem er fortgegangen war, war in kürzester Zeit sein ganzer Körper übersät. Ohne auch nur eine Stelle von der Größe einer Haarspitze auszulassen, war sein gesamter Körper von Pusteln bedeckt, die aus den Knochen hervorbrachen und emporstiegen. Da nämlich ein solches Kamma durch die Macht der Buddhas in deren Gegenwart keine Frucht trägt, wohl aber, sobald man ihren Sichtbereich verlassen hat, stiegen die Pusteln kurz nach seinem Weggang auf. Darum heißt es: „Und nicht lange nachdem der Mönch Kokālika fortgegangen war“. Wenn man fragt: „Warum blieb er nicht einfach dort?“, so lautet die Antwort: Durch die Wirkkraft des Kammas; denn ein Kamma, das seine Gelegenheit erhalten hat, reift unweigerlich, und dies erlaubte ihm nicht, dort zu bleiben. Von der Wirkkraft des Kammas angetrieben, erhob er sich von seinem Sitz und ging fort. „Von der Größe von Kichererbsen“ (kaḷāyamattiyo): von der Größe von Kichererbsen. „Von der Größe unreifer Belu-Früchte“ (beluvasalāṭukamattiyo): von der Größe junger Belu-Früchte. „Sie brachen auf“ (pabhijjiṃsū): sie platzten auf. Als sie aufplatzten, wurde sein ganzer Körper wie eine reife Jackfrucht. Mit von Schmerzen geplagtem Körper geriet er in Elend und Verderben, von Schmerz überwältigt, und legte sich an das Torhaus des Jetavana-Klosters. Als die Menschen, die herbeikamen, um die Lehre zu hören, ihn sahen, sagten sie: „Pfui über Kokālika, pfui über Kokālika! Er tat, was ungebührlich war, und ist nun wegen seines eigenen Mundes in Elend und Verderben geraten.“ Als die Schutzgottheiten dies hörten, sprachen sie ihr Missfallen aus, und nach den Schutzgottheiten folgten die Himmelsgottheiten, und auf diese Weise erhob sich ein einziger Schrei des Missfallens bis hinauf zum Akaniṭṭha-Himmel.

තදා ච තුරූ නාම භික්ඛු කොකාලිකස්ස උපජ්ඣායො අනාගාමිඵලං පත්වා සුද්ධාවාසෙසු නිබ්බත්තො හොති. සොපි සමාපත්තියා වුට්ඨිතො තං ධික්කාරං සුත්වා ආගම්ම කොකාලිකං ඔවදි සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානෙසු චිත්තප්පසාදජනනත්ථං. සො තස්සාපි වචනං අග්ගහෙත්වා අඤ්ඤදත්ථු තමෙව අපරාධෙත්වා කාලං කත්වා පදුමනිරයෙ උප්පජ්ජි. තෙනාහ – ‘‘අථ ඛො කොකාලිකො භික්ඛු තෙනෙවාබාධෙන…පෙ… ආඝාතෙත්වා’’ති.

Zu jener Zeit war ein Mönch namens Tudu, der Kokālikas Lehrer gewesen war, nach dem Erreichen der Frucht der Nichtwiederkehr in den Reinen Welten wiedergeboren worden. Auch er erhob sich aus seiner meditativen Vertiefung, hörte jenen Schrei des Missfallens, kam herbei und ermahnte Kokālika, um in ihm Vertrauen zu Sāriputta und Moggallāna zu wecken. Jener aber nahm auch seine Worte nicht an, sondern verging sich im Gegenteil auch an ihm, starb und wurde in der Paduma-Hölle wiedergeboren. Darum heißt es: „Da starb der Mönch Kokālika an eben dieser Krankheit... und wurde, nachdem er Groll gehegt hatte, [in der Paduma-Hölle wiedergeboren]“.

අථ ඛො බ්‍රහ්මා සහම්පතීති කො අයං බ්‍රහ්මා, කස්මා ච භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා එතදවොචාති? අයං කස්සපස්ස භගවතො සාසනෙ සහකො නාම භික්ඛු අනාගාමී හුත්වා සුද්ධාවාසෙසු උප්පන්නො, තත්ථ නං ‘‘සහම්පති බ්‍රහ්මා’’ති සඤ්ජානන්ති. සො පන ‘‘අහං භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා පදුමනිරයං කිත්තෙස්සාමි, තතො භගවා භික්ඛූනං ආරොචෙස්සති. කථානුසන්ධිකුසලා භික්ඛූ තත්ථායුප්පමාණං පුච්ඡිස්සන්ති, භගවා ආචික්ඛන්තො අරියූපවාදෙ ආදීනවං පකාසෙස්සතී’’ති ඉමිනා කාරණෙන භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා [Pg.197] එතදවොච. භගවා තථෙව අකාසි, අඤ්ඤතරොපි භික්ඛු පුච්ඡි. තෙන ච පුට්ඨො ‘‘සෙය්‍යථාපි භික්ඛූ’’තිආදිමාහ.

„Da begab sich Brahmā Sahampati...“: Wer war dieser Brahmā, und warum trat er an den Erhabenen heran und sprach dies zu ihm? Dieser war zur Zeit der Lehre des Erhabenen Kassapa ein Mönch namens Sahaka gewesen, der als Nichtwiederkehrer in den Reinen Welten wiedergeboren wurde; dort kennt man ihn als „Brahmā Sahampati“. Er dachte: „Ich werde mich zum Erhabenen begeben und die Paduma-Hölle verkünden. Daraufhin wird der Erhabene es den Mönchen mitteilen. Die Mönche, die geschickt im Verknüpfen der Lehrdarlegung sind, werden nach der dortigen Lebensdauer fragen. Wenn der Erhabene dies erklärt, wird er das Elend des Schmähens der Edlen offenlegen.“ Aus diesem Grund begab er sich zum Erhabenen und sprach dies zu ihm. Der Erhabene tat genau so, und auch ein gewisser Mönch fragte ihn. Von diesem gefragt, sprach er: „Gleichwie, ihr Mönche...“ und so weiter.

තත්ථ වීසතිඛාරිකොති මාගධකෙන පත්ථෙන චත්තාරො පත්ථා කොසලරට්ඨෙ එකො පත්ථො හොති, තෙන පත්ථෙන චත්තාරො පත්ථා ආළ්හකං, චත්තාරි ආළ්හකානි දොණං, චතුදොණා මානිකා, චතුමානිකා ඛාරී, තාය ඛාරියා වීසතිඛාරිකො. තිලවාහොති තිලසකටං. අබ්බුදො නිරයොති අබ්බුදො නාම කොචි පච්චෙකනිරයො නත්ථි, අවීචිම්හියෙව අබ්බුදගණනාය පච්චනොකාසො පන ‘‘අබ්බුදො නිරයො’’ති වුත්තො. එස නයො නිරබ්බුදාදීසු.

Darin bedeutet „von zwanzig Khārīs“ (vīsatikhāriko): Nach dem Maß von Māgadha entsprechen vier Patthas einem Pattha im Lande Kosala. Nach diesem Pattha-Maß ergeben vier Patthas ein Āḷhaka, vier Āḷhakas ein Doṇa, vier Doṇas eine Mānikā, und vier Mānikās eine Khārī. Mit dieser Khārī gemessen sind es zwanzig Khārīs. „Eine Wagenladung Sesam“ (tilavāho): ein Sesamkarren. „Die Abbuda-Hölle“ (abbudo nirayo): Es gibt keine eigenständige Hölle namens „Abbuda“. Vielmehr wird ein Ort der Peinigung in der Avīci-Hölle, dessen Dauer nach der Abbuda-Zahl bemessen wird, als „Abbuda-Hölle“ bezeichnet. Dieselbe Methode gilt für die Nirabbuda-Hölle und so weiter.

තත්ථ වස්සගණනාපි එවං වෙදිතබ්බා – යථෙව හි සතං සතසහස්සානි කොටි හොති, එවං සතං සතසහස්සකොටියො පකොටි නාම හොති, සතං සතසහස්සපකොටියො කොටිප්පකොටි නාම, සතං සතසහස්සකොටිප්පකොටියො නහුතං, සතං සතසහස්සනහුතානි නින්නහුතං, සතං සතසහස්සනින්නහුතානි එකං අබ්බුදං, තතො වීසතිගුණං නිරබ්බුදං. එස නයො සබ්බත්ථ. කෙචි පන ‘‘තත්ථ තත්ථ පරිදෙවනානත්තෙනපි කම්මකරණනානත්තෙනපි ඉමානි නාමානි ලද්ධානී’’ති වදන්ති, අපරෙ ‘‘සීතනරකා එව එතෙ’’ති.

Hierbei ist auch die Berechnung der Jahre wie folgt zu verstehen: Ebenso wie einhundert mal Einhunderttausend (10 Millionen) eine Koṭi bilden, so bilden einhundert mal Einhunderttausend Koṭis eine Pakoṭi. Einhundert mal Einhunderttausend Pakoṭis bilden eine Koṭippakoṭi; einhundert mal Einhunderttausend Koṭippakoṭis bilden ein Nahuta; einhundert mal Einhunderttausend Nahutas bilden ein Ninnahuta; einhundert mal Einhunderttausend Ninnahutas bilden ein Abbuda; und das Zwanzigfache davon bildet ein Nirabbuda. Diese Methode gilt überall. Einige jedoch sagen: „Diese Namen haben sie durch die verschiedenen Arten des Wehklagens und die verschiedenen Arten der Bestrafung erhalten, die dort jeweils stattfinden“, während andere sagen: „Dies sind schlicht die kalten Höllen.“

අථාපරන්ති තදත්ථවිසෙසත්ථදීපකං ගාථාබන්ධං සන්ධාය වුත්තං. පාඨවසෙන වුත්තවීසතිගාථාසු හි එත්ථ ‘‘සතං සහස්සාන’’න්ති අයමෙකා එව ගාථා වුත්තත්ථදීපිකා, සෙසා විසෙසත්ථදීපිකා එව, අවසානෙ ගාථාද්වයමෙව පන මහාඅට්ඨකථායං විනිච්ඡිතපාඨෙ නත්ථි. තෙනාවොචුම්හ ‘‘වීසතිගාථාසූ’’ති.

„Ferner“ (athāparam) wurde in Bezug auf die Zusammenstellung von Versen gesagt, die spezifische, mit der Sache zusammenhängende Angelegenheiten veranschaulichen. Denn unter den zwanzig Versen, die hier im gelesenen Text aufgeführt sind, veranschaulicht nur dieser eine Vers (660), der mit „Einhunderttausend“ beginnt, den [im Prosateil] dargelegten Sachverhalt, während die übrigen andere Sachverhalte veranschaulichen. Das Verspaar am Ende (677–678) ist jedoch in der im Großen Kommentar (Mahāaṭṭhakathā) festgelegten Textfassung nicht enthalten. Daher sagten wir „zwanzig Verse“.

663. තත්ථ කුඨාරීති අත්තච්ඡෙදකට්ඨෙන කුඨාරිසදිසා ඵරුසවාචා. ඡින්දතීති කුසලමූලසඞ්ඛාතං අත්තනො මූලංයෙව නිකන්තති.

663. Hierbei ist „eine Axt“ (kuṭhārī): grobe Rede, die einer Axt in dem Sinne gleicht, dass sie sich selbst schneidet. „Schneidet“ (chindati): schneidet die eigene Wurzel ab, was eine Bezeichnung für die eigenen heilsamen Wurzeln (kusalamūla) ist.

664. නින්දියන්ති නින්දිතබ්බං. තං වා නින්දති යො පසංසියොති යො උත්තමට්ඨෙන පසංසාරහො පුග්ගලො, තං වා සො පාපිච්ඡතාදීනි ආරොපෙත්වා ගරහති. විචිනාතීති උපචිනාති. කලින්ති අපරාධං.

664. „Zu tadeln“ (nindiyam) bedeutet „was zu tadeln ist“. „Oder tadelt den, der Lob verdient“ (taṃ vā nindati yo pasaṃsiyo) bedeutet: Wer eine Person, die in Bezug auf das Höchste Lob verdient, kritisiert, indem er ihr schlechte Begierden und so weiter vorwirft. „Sammelt an“ (vicināti) bedeutet „häuft an“. „Unglück“ (kali) bedeutet „ein Vergehen“.

665. අයං කලීති අයං අපරාධො. අක්ඛෙසූති ජූතකීළනඅක්ඛෙසු. සබ්බස්සාපි සහාපි අත්තනාති සබ්බෙන අත්තනො ධනෙනපි අත්තනාපි සද්ධිං. සුගතෙසූපි [Pg.198] සුට්ඨු ගතත්තා, සුන්දරඤ්ච ඨානං ගතත්තා සුගතනාමකෙසු බුද්ධපච්චෙකබුද්ධසාවකෙසු. මනං පදොසයෙති යො මනං පදූසෙය්‍ය. තස්සායං මනොපදොසො එව මහත්තරො කලීති වුත්තං හොති.

665. „Dieses Unglück“ (ayaṃ kalī): dieses Vergehen. „Bei den Würfeln“ (akkhesu): beim Würfelspiel. „Samt allem und sich selbst“ (sabbassāpi sahāpi attanā): zusammen mit all seinem Besitz und auch mit sich selbst. „Gegen die Wohlgegangenen“ (sugatesu): gegen die Buddhas, Paccekabuddhas und Jünger eines Buddha, die „Wohlgegangene“ (sugata) genannt werden, weil sie „gut gegangen“ sind und weil sie an einen „guten Ort gelangt“ sind. „Wer seinen Geist böswillig stimmt“ (manaṃ padosaye): wer seinen Geist trüben (oder hasserfüllt machen) würde. Damit ist gemeint: Eben dieses böswillige Stimmen des Geistes ist ein weitaus größeres Unglück.

666. කස්මා? යස්මා සතං සහස්සානං…පෙ… පාපකං, යස්මා වස්සගණනාය එත්තකො සො කාලො, යං කාලං අරියගරහී වාචං මනඤ්ච පණිධාය පාපකං නිරයං උපෙති, තත්ථ පච්චතීති වුත්තං හොති. ඉදඤ්හි සඞ්ඛෙපෙන පදුමනිරයෙ ආයුප්පමාණං.

666. Warum? Weil für einhunderttausend [Nirabbudas] ... [sein Geist] böse [war]. Weil für eine so lange Anzahl von Jahren der Schmäher der Edlen in die Hölle gelangt, nachdem er seine Rede und seinen Geist böswillig gegen sie gerichtet hat; damit ist gemeint, dass er dort gepeinigt wird. Dies ist in Kürze die Lebensspanne in der Paduma-Hölle.

667. ඉදානි අපරෙනපි නයෙන ‘‘අයමෙව මහත්තරො කලි, යො සුගතෙසු මනං පදූසයෙ’’ති ඉමමත්ථං විභාවෙන්තො ‘‘අභූතවාදී’’ති ආදිමාහ. තත්ථ අභූතවාදීති අරියූපවාදවසෙන අලිකවාදී. නිරයන්ති පදුමාදිං. පෙච්ච සමා භවන්තීති ඉතො පටිගන්ත්වා නිරයූපපත්තියා සමා භවන්ති. පරත්ථාති පරලොකෙ.

667. Um nun auf andere Weise die Bedeutung der Worte „Eben dieses Unglück ist weitaus größer, wenn man seinen Geist gegen die Wohlgegangenen böswillig stimmt“ zu verdeutlichen, sagt er: „Wer Unwahres spricht“ (abhūtavādī) und so weiter. Hierbei ist „wer Unwahres spricht“: einer, der die Edlen fälschlich verleumdet. „In die Hölle“: in die Paduma-Hölle. „Nach dem Tod sind beide gleich“ (pecca samā bhavanti): Nachdem sie von hier geschieden sind, sind sie aufgrund ihrer Wiedergeburt in der Hölle einander gleich. „Im Jenseits“ (paratthā): in der jenseitigen Welt.

668. කිඤ්ච භිය්‍යො – යො අප්පදුට්ඨස්සාති. තත්ථ මනොපදොසාභාවෙන අප්පදුට්ඨො, අවිජ්ජාමලාභාවෙන සුද්ධො, පාපිච්ඡාභාවෙන අනඞ්ගණොති වෙදිතබ්බො. අප්පදුට්ඨත්තා වා සුද්ධස්ස, සුද්ධත්තා අනඞ්ගණස්සාති එවම්පෙත්ථ යොජෙතබ්බං.

668. Und was noch mehr: „Wer einem Arglosen [schadet]“ (yo appaduṭṭhassa). Hierbei ist zu verstehen: „arglos“ (appaduṭṭho) durch das Fehlen von bösem Willen im Geist, „rein“ (suddho) durch das Fehlen des Makels der Unwissenheit, „makellos“ (anaṅgaṇo) dadurch, dass er sich nicht in schlechten Begierden bewegt. Oder aber es ist hier so zu verknüpfen: Weil er arglos ist, ist er rein; weil er rein ist, ist er makellos.

669. එවං සුගතෙසු මනොපදොසස්ස මහත්තරකලිභාවං සාධෙත්වා ඉදානි වාරිතවත්ථුගාථා නාම චුද්දස ගාථා ආහ. ඉමා කිර කොකාලිකං මීයමානමෙව ඔවදන්තෙනායස්මතා මහාමොග්ගල්ලානෙන වුත්තා, ‘‘මහාබ්‍රහ්මුනා’’ති එකෙ. තාසං ඉමිනා සුත්තෙන සද්ධිං එකසඞ්ගහත්ථං අයමුද්දෙසො ‘‘යො ලොභගුණෙ අනුයුත්තො’’තිආදි. තත්ථ පඨමගාථාය තාව ‘‘ගුණො’’ති නිද්දිට්ඨත්තා අනෙකක්ඛත්තුං පවත්තත්තා වා ලොභොයෙව ලොභගුණො, තණ්හායෙතං අධිවචනං. අවදඤ්ඤූති අවචනඤ්ඤූ බුද්ධානම්පි ඔවාදං අග්ගහණෙන. මච්ඡරීති පඤ්චවිධමච්ඡරියෙන. පෙසුණියං අනුයුත්තොති අග්ගසාවකානං භෙදකාමතාය. සෙසං පාකටමෙව. ඉදං වුත්තං හොති – යො, ආවුසො කොකාලික, තුම්හාදිසො අනුයුත්තලොභතණ්හාය ලොභගුණෙ අනුයුත්තො අස්සද්ධො කදරියො අවදඤ්ඤූ මච්ඡරී පෙසුණියං අනුයුත්තො, සො වචසා පරිභාසති අඤ්ඤං අභාසනෙය්‍යම්පි පුග්ගලං. තෙන තං වදාමි ‘‘මුඛදුග්ගා’’ති ගාථාත්තයං.

669. Nachdem er so bewiesen hat, dass die Bosheit des Geistes gegenüber den Wohlgegangenen das größere Unglück ist, spricht er nun vierzehn Verse, die „Verse über eilige Fälle“ (vāritavatthugāthā) genannt werden. Es heißt, diese seien vom ehrwürdigen Mahāmoggallāna als Ermahnung für den sterbenden Kokālika gesprochen worden; einige jedoch schreiben sie Mahābrahmā zu. Um diese zusammen mit dieser Lehrrede in einer Sammlung zu vereinen, wird diese Einleitung gegeben: „Wer dem Hang zur Gier verfallen ist“ (yo lobhaguṇe anuyutto) und so weiter. Hierbei wird im ersten Vers die Gier selbst als „Hang zur Gier“ (lobhaguṇo) bezeichnet, weil sie als Eigenschaft (guṇa) dargestellt wird oder weil sie immer wieder auftritt; dies ist eine Bezeichnung für Begehren (taṇhā). „Widerspenstig“ (avadaññū) bedeutet, dass er Worte nicht versteht, weil er selbst die Ermahnung der Buddhas nicht annimmt. „Geizig“ (maccharī) bezieht sich auf die pfünffache Art von Geiz. „Der Verleumdung ergeben“ (pesuṇiyaṃ anuyutto) bedeutet, dass er mit dem Wunsch spricht, die Hauptschüler zu entzweien. Der Rest ist offensichtlich. Dies ist damit gemeint: „Freund Kokālika, wer wie du dem Hang zur Gier, dem Begehren, verfallen ist, wer ungläubig, erbärmlich, widerspenstig, geizig und der Verleumdung ergeben ist, der beschimpft mit Worten eine andere Person, die keineswegs beschimpft werden sollte. Daher spreche ich zu dir die drei Verse, die mit ‚Du Schandmaul‘ (mukhadugga) beginnen.“

670. තස්සායං [Pg.199] අනුත්තානපදත්ථො – මුඛදුග්ග මුඛවිසම, විභූත විගතභූත, අලිකවාදි, අනරිය අසප්පුරිස, භූනහු භූතිහනක, වුඩ්ඪිනාසක, පුරිසන්ත අන්තිමපුරිස, කලි අලක්ඛිපුරිස, අවජාත බුද්ධස්ස අවජාතපුත්ත.

670. Hier ist die Bedeutung der unklaren Begriffe: „Schandmaul“ (mukhadugga) bedeutet „ein raues Maul habend“; „Nichtswürdiger“ (vibhūta) bedeutet „ohne Wahrheit“, „Lügner“; „Unedler“ (anariya) bedeutet „schlechter Mensch“; „Zerstörer des Werdenden“ (bhūnahu) bedeutet „Töter des Lebens“, „Zerstörer des Wachstums“; „Letzter der Menschen“ (purisanta) bedeutet „der geringste aller Menschen“; „Unglückseliger“ (kali) bedeutet „ein vom Pech verfolgter Mensch“; „Missgeburt“ (avajāta) bedeutet „ein entarteter Sohn des Buddha“.

671. රජමාකිරසීති කිලෙසරජං අත්තනි පක්ඛිපසි. පපතන්ති සොබ්භං. ‘‘පපාත’’න්තිපි පාඨො, සො එවත්ථො. ‘‘පපද’’න්තිපි පාඨො, මහානිරයන්ති අත්ථො.

671. „Du streust Staub auf dich“ (rajamākirasī): Du wirfst den Staub der Verunreinigungen (kilesa) auf dich selbst. „Den Abgrund“ (papataṃ): eine tiefe Grube. Es gibt auch die Lesart „papātaṃ“ mit derselben Bedeutung sowie die Lesart „papadaṃ“, was „die große Hölle“ bedeutet.

672. එති හතන්ති එත්ථ හ-ඉති නිපාතො, තන්ති තං කුසලාකුසලකම්මං. අථ වා හතන්ති ගතං පටිපන්නං, උපචිතන්ති අත්ථො. සුවාමීති සාමි තස්ස කම්මස්ස කතත්තා. සො හි තං කම්මං ලභතෙව, නාස්ස තං නස්සතීති වුත්තං හොති. යස්මා ච ලභති, තස්මා දුක්ඛං මන්දො…පෙ… කිබ්බිසකාරී.

672. „Es kehrt zurück“ (eti ha taṃ): Hier ist „ha“ eine Partikel und „taṃ“ bezieht sich auf jene heilsame oder unheilsame Tat (kamma). Alternativ kann man [ha taṃ als] „hataṃ“ lesen, was „gegangen, begangen“ bedeutet, im Sinne von „angehäuft“. „Sein Eigentümer“ (suvāmī): Man ist der Eigentümer, weil man diese Tat begangen hat, denn er empfängt sie wahrlich. Damit ist gemeint: Seine [Tat] geht nicht verloren. Und weil er sie empfängt, erfährt der Tor, der Übeltäter, Leiden in sich selbst.

673. ඉදානි යං දුක්ඛං මන්දො පස්සති, තං පකාසෙන්තො ‘‘අයොසඞ්කුසමාහතට්ඨාන’’න්තිආදිමාහ. තත්ථ පුරිමඋපඩ්ඪගාථාය තාව අත්ථො – යං තං අයොසඞ්කුසමාහතට්ඨානං සන්ධාය භගවතා ‘‘තමෙනං, භික්ඛවෙ, නිරයපාලා පඤ්චවිධබන්ධනං නාම කාරණං කරොන්තී’’ති (ම. නි. 3.250; අ. නි. 3.36) වුත්තං, තං උපෙති, එවං උපෙන්තො ච තත්ථෙව ආදිත්තාය ලොහපථවියා නිපජ්ජාපෙත්වා නිරයපාලෙහි පඤ්චසු ඨානෙසු ආකොටියමානං තත්තං ඛිලසඞ්ඛාතං තිණ්හධාරමයසූලමුපෙති, යං සන්ධාය භගවතා වුත්තං ‘‘තත්තං අයොඛිලං හත්ථෙ ගමෙන්තී’’තිආදි. තතො පරා උපඩ්ඪගාථා අනෙකානි වස්සසහස්සානි තත්ථ පච්චිත්වා පක්කාවසෙසානුභවනත්ථං අනුපුබ්බෙන ඛාරොදකනදීතීරං ගතස්ස යං තං ‘‘තත්තං අයොගුළං මුඛෙ පක්ඛිපන්ති, තත්තං තම්බලොහං මුඛෙ ආසිඤ්චන්තී’’ති වුත්තං, තං සන්ධාය වුත්තං. තත්ථ අයොති ලොහං. ගුළසන්නිභන්ති බෙලුවසණ්ඨානං. අයොගහණෙන චෙත්ථ තම්බලොහං, ඉතරෙන අයොගුළං වෙදිතබ්බං. පතිරූපන්ති කතකම්මානුරූපං.

673. Um nun das Leiden aufzuzeigen, das der Tor erfährt, sagt er: „Er gelangt an den Ort der Pfählung, der eiserne Haken hat“ und so weiter. Hierbei ist die Bedeutung der ersten Vershälfte wie folgt: Es geschah in Bezug auf den Ort der Pfählung mit seinen eisernen Haken, dass der Erhabene sagte: „Die Höllenwärter, ihr Mönche, fügen ihm dann die Bestrafung namens ‚fünffache Fesselung‘ zu.“ Er gelangt dorthin, und wenn er dort angelangt ist, lassen sie ihn auf dem glühenden Kupferboden niederlegen, wo er von den Höllenwärtern an fünf Stellen durchbohrt wird; [so] gelangt er an jenen Ort, der scharfe Klingen und eiserne Pfähle aufweist, wobei Letzteres eine Bezeichnung für den glühenden eisernen Pflock ist. Diesbezüglich sagte der Erhabene: „Sie treiben einen glühenden eisernen Pflock durch seine Hand.“ Die folgende Vershälfte bezieht sich auf das, was danach geschieht. Nachdem er dort viele tausend Jahre gepeinigt wurde, um den verbleibenden Rest des Ergebnisses zu erfahren, erreicht er schrittweise das Ufer des Flusses aus ätzendem Wasser (Khārodakanadī). Wenn es heißt: „Sie stecken ihm eine glühende Eisenkugel in den Mund; sie gießen glühendes Kupfer in seinen Mund“, so bezieht sich das darauf. Hierbei bedeutet „Eisen“ (ayo) Kupfer; „kugelähnlich“ (guḷasannibhaṃ) bedeutet in der Form einer Beḷuva-Frucht. Und hier ist durch die Erwähnung von „Eisen“ Kupfer gemeint; denn eine Eisenkugel ist durch das andere [als Kupfer] zu verstehen. „Angemessen“ (patirūpaṃ) bedeutet: entsprechend der begangenen Tat.

674. තතො පරාසු ගාථාසු න හි වග්ගූති ‘‘ගණ්හථ, පහරථා’’තිආදීනි වදන්තා නිරයපාලා මධුරවාචං න වදන්ති. නාභිජවන්තීති න [Pg.200] සුමුඛභාවෙන අභිමුඛා ජවන්ති, න සුමුඛා උපසඞ්කමන්ති, අනයබ්‍යසනමාවහන්තා එව උපසඞ්කමන්තීති වුත්තං හොති. න තාණමුපෙන්තීති තාණං ලෙණං පටිසරණං හුත්වා න උපගච්ඡන්ති, ගණ්හන්තා හනන්තා එව උපෙන්තීති වුත්තං හොති. අඞ්ගාරෙ සන්ථතෙ සයන්තීති අඞ්ගාරපබ්බතං ආරොපිතා සමානා අනෙකානි වස්සසහස්සානි සන්ථතෙ අඞ්ගාරෙ සෙන්ති. ගිනිසම්පජ්ජලිතන්ති සමන්තතො ජලිතං සබ්බදිසාසු ච සම්පජ්ජලිතං අග්ගිං. පවිසන්තීති මහානිරයෙ පක්ඛිත්තා සමානා ඔගාහන්ති. මහානිරයො නාම යො සො ‘‘චතුක්කණ්ණො’’ති (අ. නි. 3.36) වුත්තො, නං යොජනසතෙ ඨත්වා පස්සතං අක්ඛීනි භිජ්ජන්ති.

674. In den folgenden Versen sprechen die Höllenwärter, wenn sie sagen: „Ergreift ihn, schlagt ihn!“, nicht lieblich, sie sprechen keine süßen Worte. Nābhijavanti („sie hasten nicht herbei“): Sie eilen ihm nicht mit einem freundlichen Gesicht entgegen, sie nähern sich nicht mit einer angenehmen Miene; vielmehr nähern sie sich, um Elend und Verderben zu bringen – so ist es gemeint. Na tāṇamupenti („sie bieten keine Zuflucht“): Sie kommen nicht, um Schutz, Zuflucht oder einen Hort zu bieten; vielmehr kommen sie heran, um ihn zu ergreifen und zu schlagen – so ist es gemeint. Aṅgāre santhate sayanti („sie liegen auf ausgebreiteten Kohlen“): Nachdem sie auf einen Kohlenberg getrieben wurden, liegen sie viele tausend Jahre lang auf ausgebreiteten Kohlen. Ginisampajjalitaṃ („ein lichterloh brennendes Feuer“): ein ringsum loderndes, in allen Richtungen loderndes Feuer. Pavisantī („sie treten ein“): In die große Hölle geworfen, versinken sie darin. Die große Hölle ist jene, die als „viereckig“ beschrieben wird; wer in einer Entfernung von hundert Yojanas steht und sie erblickt, dem bersten die Augen.

675. ජාලෙන ච ඔනහියානාති අයොජාලෙන පලිවෙඨෙත්වා මිගලුද්දකා මිගං විය හනන්ති. ඉදං දෙවදූතෙ අවුත්තකම්මකාරණං. අන්ධංව තිමිසමායන්තීති අන්ධකරණෙන අන්ධමෙව බහලන්ධකාරත්තා ‘‘තිමිස’’න්ති සඤ්ඤිතං ධූමරොරුවං නාම නරකං ගච්ඡන්ති. තත්‍ර කිර නෙසං ඛරධූමං ඝායිත්වා අක්ඛීනි භිජ්ජන්ති, තෙන ‘‘අන්ධංවා’’ති වුත්තං. තං විතතඤ්හි යථා මහිකායොති තඤ්ච අන්ධතිමිසං මහිකායො විය විතතං හොතීති අත්ථො. ‘‘විත්ථත’’න්තිපි පාඨො. ඉදම්පි දෙවදූතෙ අවුත්තකම්මකාරණමෙව.

675. Jālena ca onahiyānā („und sie in ein Netz hüllend“): Indem sie sie in ein eisernes Netz wickeln, erschlagen sie sie, so wie Jäger ein Wild erlegen. Dies ist eine Qual, die im Devadūta-Sutta nicht erwähnt wird. Andhaṃva timisamāyanti („sie geraten in eine blind machende Finsternis“): Wegen der dichten Dunkelheit geraten sie in die Hölle namens Dhūmaroruva (Rauch-Wimmern), die als finster und blind machend bezeichnet wird. Es heißt, dass dort ihre Augen bersten, wenn sie den scharfen Rauch einatmen, weshalb es heißt: „wie blind“. Taṃ vitatañhi yathā mahikāyo („das wie Nebel ausgebreitet ist“): Das bedeutet: „Und jene blind machende Finsternis ist wie Nebel ausgebreitet.“ Es gibt auch die Lesart vitthataṃ („ausgedehnt“). Auch diese Qual wird im Devadūta-Sutta nicht erwähnt.

676. අථ ලොහමයන්ති අයං පන ලොහකුම්භී පථවිපරියන්තිකා චතුනහුතාධිකානි ද්වෙයොජනසතසහස්සානි ගම්භීරා සමතිත්තිකා තත්‍රලොහපූරා හොති. පච්චන්ති හි තාසු චිරරත්තන්ති තාසු කුම්භීසු දීඝරත්තං පච්චන්ති. අග්ගිනිසමාසූති අග්ගිසමාසු. සමුප්පිලවාතෙති සමුප්පිලවන්තා, සකිම්පි උද්ධං සකිම්පි අධො ගච්ඡමානා ඵෙණුද්දෙහකං පච්චන්තීති වුත්තං හොති. දෙවදූතෙ වුත්තනයෙනෙව තං වෙදිතබ්බං.

676. Atha lohamayaṃ („Dann den kupfernen [Kessel]“): Dieser Kupferkessel (lohakumbhī) aber, der sich bis an die Grenzen der Erde erstreckt, ist zweihunderttausend und viertausend Yojanas tief, bis zum Rand mit geschmolzenem Kupfer gefüllt. Paccanti hi tāsu cirarattaṃ („Denn sie kochen darin für lange Zeit“): In diesen Kesseln werden sie für lange Zeit gekocht. Agginisamāsū („den Feuern gleich“): feuergleich. Samuppilavā („auf- und abtreibend“): Auf und ab treibend, bald nach oben, bald nach unten treibend, werden sie im schäumenden Sieden gekocht – so ist es gemeint. Dies ist genau so zu verstehen, wie es im Devadūta-Sutta dargelegt wird.

677. පුබ්බලොහිතමිස්සෙති පුබ්බලොහිතමිස්සාය ලොහකුම්භියා. තත්ථ කින්ති තත්ථ. යං යං දිසකන්ති දිසං විදිසං. අධිසෙතීති ගච්ඡති. ‘‘අභිසෙතී’’තිපි පාඨො, තත්ථ යං යං දිසං අල්ලීයති අපස්සයතීති අත්ථො. කිලිස්සතීති බාධීයති. ‘‘කිලිජ්ජතී’’තිපි පාඨො, පූති හොතීති අත්ථො. සම්ඵුසමානොති තෙන පුබ්බලොහිතෙන ඵුට්ඨො සමානො. ඉදම්පි දෙවදූතෙ අවුත්තකම්මකාරණං.

677. Pubbalohitamisse („in [Kupfer], das mit Eiter und Blut vermischt ist“): im Kupferkessel, der mit Eiter und Blut vermischt ist. Tattha („dort“): an jenem Ort. Yaṃ yaṃ disakaṃ („in welche Richtung auch immer“): in jede Haupt- oder Zwischenrichtung. Adhiseti („er liegt darauf“): er geht dorthin. Es gibt auch die Lesart abhiseti; das bedeutet: Er schmiegt sich an oder lehnt sich an jene Richtung an. Kilissatī („er wird geplagt“): er wird bedrängt. Es gibt auch die Lesart kilijjati, was „er verwest“ bedeutet. Samphusamāno („in Berührung kommend“): von jener Eiter- und Blutmasse berührt werdend. Auch diese Qual wird im Devadūta-Sutta nicht erwähnt.

678. පුළවාවසථෙති [Pg.201] පුළවානං ආවාසෙ. අයම්පි ලොහකුම්භීයෙව දෙවදූතෙ ‘‘ගූථනිරයො’’ති වුත්තා, තත්ථ පතිතස්ස සූචිමුඛපාණා ඡවිආදීනි ඡින්දිත්වා අට්ඨිමිඤ්ජං ඛාදන්ති. ගන්තුං න හි තීරමපත්ථීති අපගන්තුං න හි තීරං අත්ථි. ‘‘තීරවමත්ථී’’තිපි පාඨො, සොයෙවත්ථො. තීරමෙව එත්ථ ‘‘තීරව’’න්ති වුත්තං. සබ්බසමා හි සමන්තකපල්ලාති යස්මා තස්සා කුම්භියා උපරිභාගෙපි නිකුජ්ජිතත්තා සබ්බත්ථ සමා සමන්තතො කටාහා, තස්මා අපගන්තුං තීරං නත්ථීති වුත්තං හොති.

678. Puḷavāvasathe („in der Behausung der Würmer“): im Aufenthaltsort der Würmer. Dieser Kupferkessel selbst wird im Devadūta-Sutta als „Kothölle“ (gūthaniraya) bezeichnet; wer dort hineinfällt, dessen Oberhaut und andere Schichten werden von nadelmäuligen Tieren durchschnitten, die dann sein Knochenmark fressen. Gantuṃ na hi tīramapatthi („denn es gibt kein Ufer, zu dem man gelangen könnte“): Es gibt kein Ufer, zu dem man entkommen könnte. Es gibt auch die Lesart tīravamatthi, was dieselbe Bedeutung hat. „Ufer“ wird hier als tīrava bezeichnet. Sabbasamā hi samantakapallā („denn die Pfannen ringsum sind alle gleich“): Da der obere Teil dieses Kessels umgestülpt ist, sind die Gefäßwände überall ringsum völlig gleich; daher heißt es, dass es kein Ufer gibt, zu dem man entkommen kann.

679. අසිපත්තවනං දෙවදූතෙ වුත්තනයමෙව. තඤ්හි දූරතො රමණීයං අම්බවනං විය දිස්සති, අථෙත්ථ ලොභෙන නෙරයිකා පවිසන්ති, තතො නෙසං වාතෙරිතානි පත්තානි පතිත්වා අඞ්ගපච්චඞ්ගානි ඡින්දන්ති. තෙනාහ – ‘‘තං පවිසන්ති සමුච්ඡිදගත්තා’’ති. තං පවිසන්ති තතො සුට්ඨු ඡින්නගත්තා හොන්තීති. ජිව්හං බළිසෙන ගහෙත්වා ආරජයාරජයා විහනන්තීති තත්ථ අසිපත්තවනෙ වෙගෙන ධාවිත්වා පතිතානං මුසාවාදීනං නෙරයිකානං නිරයපාලා ජිව්හං බළිසෙන නික්කඩ්ඪිත්වා යථා මනුස්සා අල්ලචම්මං භූමියං පත්ථරිත්වා ඛිලෙහි ආකොටෙන්ති, එවං ආකොටෙත්වා ඵරසූහි ඵාලෙත්වා ඵාලෙත්වා එකමෙකං කොටිං ඡින්දෙත්වා විහනන්ති, ඡින්නඡින්නා කොටි පුනප්පුනං සමුට්ඨාති. ‘‘ආරචයාරචයා’’තිපි පාඨො, ආවිඤ්ඡිත්වා ආවිඤ්ඡිත්වාති අත්ථො. එතම්පි දෙවදූතෙ අවුත්තකම්මකාරණං.

679. Der Wald der Schwertblätter (asipattavana) ist genau so zu verstehen, wie er im Devadūta-Sutta beschrieben wird. Er erscheint nämlich von weitem wie ein lieblicher Hain von Mangobäumen; getrieben von Gier dringen die Höllenwesen dort ein, woraufhin die vom Wind bewegten Blätter herabfallen und ihre Glieder und Gelenke zerschneiden. Daher heißt es: „Sie betreten ihn mit völlig zerschnittenen Körpern.“ Wenn sie ihn betreten, werden ihre Körper völlig zerschnitten. Jivhaṃ baḷisena gahetvā ārajayārajayā vihananti („sie packen die Zunge mit einem Haken und schlagen sie, indem sie sie immer wieder zerfetzen“): Im Wald der Schwertblätter ziehen die Höllenwärter mit einem Angelhaken die Zungen jener Lügner heraus, die dorthin gestürzt sind und hastig herbeieilten. So wie Menschen feuchtes Leder auf dem Boden ausbreiten und mit Pflöcken festklopfen, so klopfen sie deren Zungen fest, spalten sie mit Äxten und schlagen sie, indem sie sie Stück für Stück abschneiden; jeder abgeschnittene Teil entsteht immer wieder neu. Es gibt auch die Lesart āracayāracayā mit der Bedeutung „herumwirbelnd“ (āviñchitvā āviñchitvā). Auch diese Qual wird im Devadūta-Sutta nicht erwähnt.

680. වෙතරණින්ති දෙවදූතෙ ‘‘මහතී ඛාරොදකා නදී’’ති (ම. නි. 3.269) වුත්තනදිං. සා කිර ගඞ්ගා විය උදකභරිතා දිස්සති. අථෙත්ථ න්හායිස්සාම පිවිස්සාමාති නෙරයිකා පතන්ති. තිණ්හධාරඛුරධාරන්ති තිණ්හධාරං ඛුරධාරං, තික්ඛධාරඛුරධාරවතින්ති වුත්තං හොති. තස්සා කිර නදියා උද්ධමධො උභයතීරෙසු ච තිණ්හධාරා ඛුරා පටිපාටියා ඨපිතා විය තිට්ඨන්ති, තෙන සා ‘‘තිණ්හධාරා ඛුරධාරා’’ති වුච්චති. තං තිණ්හධාරඛුරධාරං උදකාසාය උපෙන්ති අල්ලීයන්තීති අත්ථො. එවං උපෙන්තා ච පාපකම්මෙන චොදිතා තත්ථ මන්දා පපතන්ති බාලාති අත්ථො.

680. Vetaraṇiṃ: Damit ist der im Devadūta-Sutta als „großer Fluss mit ätzendem Wasser“ beschriebene Fluss gemeint. Er erscheint nämlich wasserreich wie der Ganges. Die Höllenwesen springen hinein in der Annahme: „Wir wollen baden, wir wollen trinken.“ Tiṇhadhārakhuradhāraṃ („mit scharfen Schneiden, mit Rasiermesserschneiden“): Damit ist gemeint, dass er scharfe Klingen und Rasiermesser besitzt. Es heißt nämlich, dass im oberen und unteren Bereich dieses Flusses sowie an beiden Ufern scharfe Rasiermesser wie in einer Reihe aufgestellt emporragen; daher wird er „mit scharfen Schneiden, mit Rasiermesserschneiden“ genannt. In der Hoffnung auf Wasser nähern sie sich diesem [Fluss] mit scharfen Schneiden und Rasiermesserschneiden. Und so herangetreten, von ihrem unheilsamen Kamma angetrieben, stürzen jene Toren und Unwissenden dort hinein – das ist die Bedeutung.

681. සාමා සබලාති එතං පරතො ‘‘සොණා’’ති ඉමිනා යොජෙතබ්බං. සාමවණ්ණා කම්මාසවණ්ණා ච සොණා ඛාදන්තීති වුත්තං හොති[Pg.202]. කාකොලගණාති කණ්හකාකගණා. පටිගිද්ධාති සුට්ඨු සඤ්ජාතගෙධා හුත්වා, ‘‘මහාගිජ්ඣා’’ති එකෙ. කුලලාති කුලලපක්ඛිනො, ‘‘සෙනානමෙතං නාම’’න්ති එකෙ. වායසාති අකණ්හකාකා. ඉදම්පි දෙවදූතෙ අවුත්තකම්මකාරණං. තත්ථ වුත්තානිපි පන කානිචි ඉධ න වුත්තානි, තානි එතෙසං පුරිමපච්ඡිමභාගත්තා වුත්තානෙව හොන්තීති වෙදිතබ්බානි.

681. Sāmā sabalā („schwarz und gefleckt“): Dies ist mit dem folgenden Wort soṇā („Hunde“) zu verbinden. Es bedeutet, dass schwarze und gefleckte Hunde sie fressen. Kākolagaṇā („Rabenhorden“): Scharen von schwarzen Krähen. Paṭigiddhā („sehr gierig“): von starker Gier erfüllt; manche sagen, damit seien „Riesengeier“ gemeint. Kulalā („Falken“): Greifvögel; manche sagen, dies sei ein Heeresname. Vāyasā („Krähen“): nicht-schwarze Krähen. Auch diese Qual wird im Devadūta-Sutta nicht erwähnt. Was jedoch dort erwähnt, hier aber nicht genannt wird, ist so zu verstehen, dass es sich um die vorausgehenden und nachfolgenden Abschnitte derselben Ereignisse handelt.

682. ඉදානි සබ්බමෙවෙතං නරකවුත්තිං දස්සෙත්වා ඔවදන්තො ‘‘කිච්ඡා වතාය’’න්ති ගාථමාහ. තස්සත්ථො – කිච්ඡා වත අයං ඉධ නරකෙ නානප්පකාරකම්මකරණභෙදා වුත්ති, යං ජනො ඵුසති කිබ්බිසකාරී. තස්මා ඉධ ජීවිතසෙසෙ ජීවිතසන්තතියා විජ්ජමානාය ඉධ ලොකෙ ඨිතොයෙව සමානො සරණගමනාදිකුසලධම්මානුට්ඨානෙන කිච්චකරො නරො සියා භවෙය්‍ය. කිච්චකරො භවන්තොපි ච සාතච්චකාරිතාවසෙනෙව භවෙය්‍ය, න පමජ්ජෙ මුහුත්තම්පි න පමාදමාපජ්ජෙය්‍යාති අයමෙත්ථ සමුච්චයවණ්ණනා. යස්මා පන වුත්තාවසෙසානි පදානි පුබ්බෙ වුත්තනයත්තා උත්තානත්ථත්තා ච සුවිඤ්ඤෙය්‍යානෙව, තස්මා අනුපදවණ්ණනා න කතාති.

682. Nachdem er nun all dieses höllische Dasein aufgezeigt hat, spricht er die nächste Strophe als Ermahnung: „Schwerlich fürwahr ist dies...“ (kicchā vatāyaṃ). Die Bedeutung davon ist: Schwerlich fürwahr ist dieses Dasein hier in der Hölle, das durch verschiedene Arten von Bestrafungen gekennzeichnet ist, welches der Übeltäter erfährt. Daher sollte ein Mensch, solange das restliche Leben andauert, solange die Kontinuität des Lebens hier in der Welt besteht, pflichtbewusst handeln, indem er heilsame Taten wie Zufluchtnahme und so weiter ausführt. Und selbst während er seine Pflicht erfüllt, sollte er mit beharrlicher Ausdauer handeln; er sollte keinen einzigen Augenblick nachlässig sein, er sollte nicht in Nachlässigkeit verfallen – dies ist hier die zusammenfassende Erklärung. Da jedoch die übrigen verbleibenden Worte entweder auf die zuvor erklärte Weise oder aufgrund ihrer Offensichtlichkeit leicht zu verstehen sind, wurde keine wortweise Erklärung gegeben.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය

In der Paramatthajotikā, dem Khuddaka-Kommentar,

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය කොකාලිකසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

ist die Erklärung des Kokālika-Suttas im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen.

11. නාලකසුත්තවණ්ණනා

11. Die Erklärung des Nālaka-Suttas

685. ආනන්දජාතෙති නාලකසුත්තං. කා උප්පත්ති? පදුමුත්තරස්ස කිර භගවතො සාවකං මොනෙය්‍යපටිපදං පටිපන්නං දිස්වා තථත්තං අභිකඞ්ඛමානො තතො පභුති කප්පසතසහස්සං පාරමියො පූරෙත්වා අසිතස්ස ඉසිනො භාගිනෙය්‍යො නාලකො නාම තාපසො භගවන්තං ධම්මචක්කප්පවත්තිතදිවසතො සත්තමෙ දිවසෙ ‘‘අඤ්ඤාතමෙත’’න්තිආදීහි ද්වීහි ගාථාහි මොනෙය්‍යපටිපදං පුච්ඡි. තස්ස භගවා ‘‘මොනෙය්‍යං තෙ උපඤ්ඤිස්ස’’න්තිආදිනා නයෙන තං බ්‍යාකාසි. පරිනිබ්බුතෙ පන භගවති සඞ්ගීතිං කරොන්තෙනායස්මතා මහාකස්සපෙන ආයස්මා ආනන්දො තමෙව මොනෙය්‍යපටිපදං පුට්ඨො යෙන යදා ච සමාදපිතො නාලකො භගවන්තං පුච්ඡි[Pg.203]. තං සබ්බං පාකටං කත්වා දස්සෙතුකාමො ‘‘ආනන්දජාතෙ’’තිආදිකා වීසති වත්ථුගාථායො වත්වා අභාසි. තං සබ්බම්පි ‘‘නාලකසුත්ත’’න්ති වුච්චති.

685. Das Nālaka-Sutta beginnt mit „Ānandajāte“. Was ist der Ursprung? Es heißt, dass [Nālaka in einem früheren Leben] einen Jünger des Erhabenen Padumuttara sah, der die Praxis des Weisen (moneyyapaṭipadā) praktizierte. Da er sich nach diesem Zustand sehnte, erfüllte er von da an einhunderttausend Äonen lang die Vollkommenheiten (pāramī) und wurde schließlich ein Asket namens Nālaka, der Neffe des Sehers Asita. Am siebten Tag, nachdem der Erhabene das Rad der Lehre (Dhammacakka) in Bewegung gesetzt hatte, befragte er den Erhabenen mit den zwei Strophen, die mit „Dies wurde erkannt“ (aññātametaṃ) beginnen, über die Praxis des Weisen. Der Erhabene antwortete ihm auf jene Weise, die mit den Worten „Ich werde dir die Praxis des Weisen erklären“ (moneyyaṃ te upaññissaṃ) beginnt. Nach dem Parinibbāna des Erhabenen befragte jedoch der Ehrwürdige Mahākassapa, der das Konzil abhielt, den Ehrwürdigen Ānanda eben über diese Praxis des Weisen – von wem und wann Nālaka dazu bewegt wurde, den Erhabenen zu fragen. Um all das zu verdeutlichen, sprach und verkündete Ānanda die zwanzig einleitenden Strophen (vatthugāthā), die mit „Ānandajāte“ beginnen. All dies wird das „Nālaka-Sutta“ genannt.

තත්ථ ආනන්දජාතෙති සමිද්ධිජාතෙ වුද්ධිප්පත්තෙ. පතීතෙති තුට්ඨෙ. අථ වා ආනන්දජාතෙති පමුදිතෙ. පතීතෙති සොමනස්සජාතෙ. සුචිවසනෙති අකිලිට්ඨවසනෙ. දෙවානඤ්හි කප්පරුක්ඛනිබ්බත්තානි වසනානි රජං වා මලං වා න ගණ්හන්ති. දුස්සං ගහෙත්වාති ඉධ දුස්සසදිසත්තා ‘‘දුස්ස’’න්ති ලද්ධවොහාරං දිබ්බවත්ථං උක්ඛිපිත්වා. අසිතො ඉසීති කණ්හසරීරවණ්ණත්තා එවංලද්ධනාමො ඉසි. දිවාවිහාරෙති දිවාවිහාරට්ඨානෙ. සෙසං පදතො උත්තානමෙව.

Darin bedeutet „ānandajāte“: im Überfluss entstanden, gewachsen. „Patīte“: erfreut. Oder aber „ānandajāte“ bedeutet: hocherfreut; „patīte“: von Glückseligkeit erfüllt. „Sucivasane“: in unbefleckten Gewändern; denn die Gewänder der Devas, die aus dem Wunschbaum (kapparukkha) hervorgehen, nehmen weder Staub noch Schmutz an. „Dussaṃ gahetvā“ (Tücher ergreifend): hier bedeutet es, dass sie himmlische Gewänder emporhoben, die, weil sie irdischen Tüchern ähneln, die Bezeichnung „dussa“ (Tuch) erhielten. „Asito isī“ (der Seher Asita): ein Seher, der diesen Namen erhielt, weil sein Körper von schwarzer Farbe war. „Divāvihāre“ (während des Aufenthalts am Tag): am Ort des Tagesaufenthalts. Der Rest ist von den Worten her ganz offensichtlich.

සම්බන්ධතො පන – අයං කිර සුද්ධොදනස්ස පිතු සීහහනුරඤ්ඤො පුරොහිතො සුද්ධොදනස්සපි අනභිසිත්තකාලෙ සිප්පාචරියො හුත්වා අභිසිත්තකාලෙ පුරොහිතොයෙව අහොසි. තස්ස සායං පාතං රාජුපට්ඨානං ආගතස්ස රාජා දහරකාලෙ විය නිපච්චකාරං අකත්වා අඤ්ජලිකම්මමත්තමෙව කරොති. ධම්මතා කිරෙසා පත්තාභිසෙකානං සක්‍යරාජූනං. පුරොහිතො තෙන නිබ්බිජ්ජිත්වා ‘‘පබ්බජ්ජාමහං මහාරාජා’’ති ආහ. රාජා තස්ස නිච්ඡයං ඤත්වා ‘‘තෙන හි, ආචරිය, මමෙව උය්‍යානෙ වසිතබ්බං, යථා තෙ අහං අභිණ්හං පස්සෙය්‍ය’’න්ති යාචි. සො ‘‘එවං හොතූ’’ති පටිස්සුණිත්වා තාපසපබ්බජ්ජං පබ්බජිත්වා රඤ්ඤා උපට්ඨහියමානො උය්‍යානෙයෙව වසන්තො කසිණපරිකම්මං කත්වා අට්ඨ සමාපත්තියො පඤ්චාභිඤ්ඤායො ච නිබ්බත්තෙසි. සො තතො පභුති රාජකුලෙ භත්තකිච්චං කත්වා හිමවන්තචාතුමහාරාජිකභවනාදීනං අඤ්ඤතරං ගන්ත්වා දිවාවිහාරං කරොති. අථෙකදිවසං තාවතිංසභවනං ගන්ත්වා රතනවිමානං පවිසිත්වා දිබ්බරතනපල්ලඞ්කෙ නිසින්නො සමාධිසුඛං අනුභවිත්වා සායන්හසමයං වුට්ඨාය විමානද්වාරෙ ඨත්වා ඉතො චිතො ච විලොකෙන්තො සට්ඨියොජනාය මහාවීථියා චෙලුක්ඛෙපං කත්වා බොධිසත්තගුණපසංසිතානි ථුතිවචනානි වත්වා කීළන්තෙ සක්කප්පමුඛෙ දෙවෙ අද්දස. තෙනාහ ආයස්මා ආනන්දො – ‘‘ආනන්දජාතෙ…පෙ… දිවාවිහාරෙ’’ති.

Was den Zusammenhang betrifft: Er war, so heißt es, der Hofpriester (purohita) von Suddhodanas Vater, dem König Sīhahanu. Bevor Suddhodana gesalbt wurde, war er dessen Lehrer der Künste (sippācariya), und als jener gesalbt wurde, wurde er eben sein Hofpriester. Wenn er abends und morgens kam, um dem König aufzuwarten, erwies ihm der König nicht mehr wie in seiner Jugend tiefe Ehrfurcht, sondern vollzog lediglich das ehrerbietige Zusammenlegen der Hände (añjalikamma). Dies ist, so sagt man, die Natur der gesalbten Sakya-Könige. Davon enttäuscht sagte der Hofpriester: „Ich möchte in die Hauslosigkeit hinausziehen, o großer König.“ Als der König seine Entschlossenheit erkannte, bat er ihn: „In diesem Fall, o Lehrer, solltet Ihr in meinem Park leben, damit ich Euch oft sehen kann.“ Er stimmte mit den Worten „So soll es sein“ zu, trat in die Hauslosigkeit eines Asketen (tāpasapabbajjā) ein und lebte, vom König unterstützt, eben im Park. Nachdem er die Vorbereitungen an den Kasiṇas durchgeführt hatte, erlangte er die acht geistigen Errungenschaften (samāpatti) und die fünf höheren Geisteskräfte (abhiññā). Von da an verbrachte er, nachdem er seine Mahlzeit am Königshof eingenommen hatte, den Rest des Tages damit, sich im Himalaya oder in einer der Wohnstätten wie der der Vier Großkönige aufzuhalten (divāvihāra). Eines Tages begab er sich in die Tāvatiṃsa-Himmelshöhe, betrat einen Juwelenpalast und erlebte, auf einem himmlischen Juwelenthron sitzend, das Glück der Konzentration (samādhisukha). Als er am Abend aus der Meditation aufstand, am Tor des Palastes stand und hierhin und dorthin blickte, sah er die Devas, angeführt von Sakka, die auf einer sechzig Meilen (yojana) langen Prachtstraße Tücher schwenkten, umhersprangen und Loblieder sangen, die die Tugenden des Bodhisatta rühmten. Deswegen sagte der Ehrwürdige Ānanda: „Ānandajāte... [und so weiter, bis] ...divāvihāre.“

686. තතො සො එවං දිස්වාන දෙවෙ…පෙ… කිං පටිච්ච. තත්ථ උදග්ගෙති අබ්භුන්නතකායෙ. චිත්තිං කරිත්වානාති ආදරං කත්වා. කල්‍යරූපොති තුට්ඨරූපො. සෙසං උත්තානත්ථමෙව.

686. Daraufhin fragte er, als er dies sah: „Aus welchem Grund... [und so weiter] ...wirbeln sie diese herum?“. Darin bedeutet „udagge“: mit erhobenen Körpern. „Cittiṃ karitvāna“: Respekt erweisend. „Kalyarūpo“: von erfreutem Aussehen. Der Rest hat eine ganz offensichtliche Bedeutung.

687. ඉදානි [Pg.204] ‘‘යදාපි ආසී’’තිආදිගාථා උත්තානසම්බන්ධා එව. පදත්ථො පන පඨමගාථාය තාව සඞ්ගමොති සඞ්ගාමො. ජයො සුරානන්ති දෙවානං ජයො.

687. Nun haben die Strophen, die mit „yadāpi āsī“ beginnen, einen ganz offensichtlichen Zusammenhang. Die Wortbedeutung in der ersten Strophe lautet jedenfalls: „saṅgamo“ bedeutet Kampf. „Jayo surānaṃ“ bedeutet der Sieg der Götter.

තස්සාවිභාවත්ථං අයමනුපුබ්බිකථා වෙදිතබ්බා – සක්කො කිර මගධරට්ඨෙ මචලගාමවාසී තෙත්තිංසමනුස්සසෙට්ඨො මඝො නාම මාණවො හුත්වා සත්ත වත්තපදානි පූරෙත්වා තාවතිංසභවනෙ නිබ්බත්ති සද්ධිං පරිසාය. තතො පුබ්බදෙවා ‘‘ආගන්තුකදෙවපුත්තා ආගතා, සක්කාරං නෙසං කරිස්සාමා’’ති වත්වා දිබ්බපදුමානි උපනාමෙසුං, උපඩ්ඪරජ්ජෙන ච නිමන්තෙසුං. සක්කො උපඩ්ඪරජ්ජෙන අසන්තුට්ඨො සකපරිසං සඤ්ඤාපෙත්වා එකදිවසං සුරාමදමත්තෙ තෙ පාදෙ ගහෙත්වා සිනෙරුපබ්බතපාදෙ ඛිපි. තෙසං සිනෙරුස්ස හෙට්ඨිමතලෙ දසසහස්සයොජනං අසුරභවනං නිබ්බත්ති පාරිච්ඡත්තකපටිච්ඡන්නභූතාය චිත්‍රපාටලියා උපසොභිතං. තතො තෙ සතිං පටිලභිත්වා තාවතිංසභවනං අපස්සන්තා ‘‘අහො රෙ නට්ඨා මයං පානමදදොසෙන, න දානි මයං සුරං පිවිම්හා, අසුරං පිවිම්හා, න දානිම්හා සුරා, අසුරා දානි ජාතම්හා’’ති. තතො පභුති ‘‘අසුරා’’ඉච්චෙව උප්පන්නසමඤ්ඤා හුත්වා ‘‘හන්ද දානි දෙවෙහි සද්ධිං සඞ්ගාමෙමා’’ති සිනෙරුං පරිතො ආරොහිංසු. තතො සක්කො අසුරෙ යුද්ධෙන අබ්භුග්ගන්ත්වා පුනපි සමුද්දෙ පක්ඛිපිත්වා චතූසු ද්වාරෙසු අත්තනා සදිසං ඉන්දපටිමං මාපෙත්වා ඨපෙසි. තතො අසුරා ‘‘අප්පමත්තො වතායං සක්කො නිච්චං රක්ඛන්තො තිට්ඨතී’’ති චින්තෙත්වා පුනදෙව නගරං අගමිංසු. තතො දෙවා අත්තනො ජයං ඝොසෙන්තා මහාවීථියං චෙලුක්ඛෙපං කරොන්තා නක්ඛත්තං කීළිංසු. අථ අසිතො අතීතානාගතෙ චත්තාලීසකප්පෙ අනුස්සරිතුං සමත්ථතාය ‘‘කිං නු ඛො ඉමෙහි පුබ්බෙපි එවං කීළිතපුබ්බ’’න්ති ආවජ්ජෙන්තො තං දෙවාසුරසඞ්ගාමෙ දෙවවිජයං දිස්වා ආහ –

Zur Verdeutlichung dieses Sachverhalts ist diese aufeinanderfolgende Erzählung zu verstehen: Es heißt, im Reich Magadha lebte einst ein junger Mann namens Magha, ein Bewohner des Dorfes Macala und der Anführer von dreiunddreißig Männern. Nachdem er sieben Pflichtgelübde erfüllt hatte, wurde er zusammen mit seinem Gefolge in der Tāvatiṃsa-Götterwelt wiedergeboren. Daraufhin sagten die früher dort lebenden Götter: „Neu angekommene Göttersöhne sind eingetroffen, wir wollen ihnen Ehrung erweisen“, reichten ihnen himmlische Lotusblüten und boten ihnen die Hälfte des Reiches an. Sakka jedoch, unzufrieden mit dem halben Reich, verständigte sein eigenes Gefolge. Eines Tages, als jene vom Alkohol berauscht waren, ergriff er sie an den Füßen und warf sie an den Fuß des Berges Sineru hinab. Am untersten Abhang des Sineru entstand für sie die Asura-Stätte von zehntausend Yojanas Ausdehnung, geschmückt mit dem prächtigen Trompetenblumenbaum, der dem himmlischen Pāricchattaka-Baum entsprach. Als sie daraufhin ihre Achtsamkeit wiedererlangten und die Tāvatiṃsa-Stätte nicht sahen, dachten sie: „O weh, wir sind durch den Fehler des Rausches zugrunde gegangen! Nun trinken wir keinen Alkohol (surā) mehr, wir trinken Nicht-Alkohol (asura). Jetzt sind wir keine Götter (surā) mehr, sondern wir sind nun Nicht-Götter (asurā) geworden.“ Von da an trugen sie die Bezeichnung „Asuras“. Mit den Worten: „Wohlan, lasst uns nun mit den Göttern kämpfen“, stiegen sie von allen Seiten auf den Sineru hinauf. Da zog Sakka im Kampf gegen die Asuras aus, warf sie erneut in den Ozean und ließ an den vier Toren Standbilder von sich errichten, die ihm selbst glichen. Die Asuras dachten: „Sakka ist wahrlich achtsam; er steht dort und hält ständig Wache.“ Da kehrten sie wieder in ihre Stadt zurück. Die Götter verkündeten daraufhin ihren eigenen Sieg, schwenkten auf den Hauptstraßen ihre Tücher und feierten ein Fest. Da Asita in der Lage war, sich an vierzig Äonen in Vergangenheit und Zukunft zu erinnern, überlegte er: „Haben diese Götter wohl auch in der Vergangenheit schon einmal so gefeiert?“, und als er jenen Sieg der Götter im Kampf zwischen Göttern und Asuras sah, sprach er:

‘‘යදාපි ආසී අසුරෙහි සඞ්ගමො,ජයො සුරානං අසුරා පරාජිතා;

තදාපි නෙතාදිසො ලොමහංසනො’’ති.

„Selbst als es die Schlacht mit den Asuras gab, als die Götter siegten und die Asuras besiegt wurden, selbst da gab es keine solche freudige Erregung.“

තස්මිම්පි කාලෙ එතාදිසො ලොමහංසනො පමොදො න ආසි. කිමබ්භුතං දට්ඨු මරූ පමොදිතාති අජ්ජ පන කිං අබ්භුතං දිස්වා එවං දෙවා පමුදිතාති.

Auch zu jener Zeit gab es keine solche freudige, mit Händesträuben verbundene Erregung. „Welches Wunder haben die Götter gesehen, dass sie sich freuen?“: Welches Wunder haben die Götter heute gesehen, dass sie sich in dieser Weise freuen?

688. දුතියගාථාය [Pg.205] සෙළෙන්තීති මුඛෙන උස්සෙළනසද්දං මුඤ්චන්ති. ගායන්ති නානාවිධානි ගීතානි, වාදයන්ති අට්ඨසට්ඨි තූරියසහස්සානි, ඵොටෙන්තීති අප්ඵොටෙන්ති. පුච්ඡාමි වොහන්ති අත්තනා ආවජ්ජෙත්වා ඤාතුං සමත්ථොපි තෙසං වචනං සොතුකාමතාය පුච්ඡති. මෙරුමුද්ධවාසිනෙති සිනෙරුමුද්ධනි වසන්තෙ. සිනෙරුස්ස හි හෙට්ඨිමතලෙ දසයොජනසහස්සං අසුරභවනං, මජ්ඣිමතලෙ ද්විසහස්සපරිත්තදීපපරිවාරා චත්තාරො මහාදීපා, උපරිමතලෙ දසයොජනසහස්සං තාවතිංසභවනං. තස්මා දෙවා ‘‘මෙරුමුද්ධවාසිනො’’ති වුච්චන්ති. මාරිසාති දෙවෙ ආමන්තෙති, නිදුක්ඛා නිරාබාධාති වුත්තං හොති.

688. In der zweiten Strophe bedeutet „sie pfeifen“ (seḷenti): sie stoßen mit dem Mund einen gellenden Pfeifton aus. Sie singen verschiedene Lieder, spielen auf achtundsechzigtausend Musikinstrumenten, und „sie schnippen“ (phoṭenti) bedeutet, sie klatschen in die Hände. „Ich frage euch“ (pucchāmi vo): Obwohl er selbst in der Lage war, dies durch Nachdenken zu wissen, fragt er aus dem Wunsch heraus, ihre Worte zu hören. „Bewohner des Meru-Gipfels“ (merumuddhavāsinoti) bedeutet: auf dem Gipfel des Sineru wohnend. Denn auf der untersten Ebene des Sineru befindet sich das zehntausend Yojanas große Asura-Reich, auf der mittleren Ebene liegen die vier großen Kontinente, umgeben von zweitausend kleineren Inseln, und auf der obersten Ebene befindet sich das zehntausend Yojanas große Tāvatiṃsa-Reich. Daher werden die Götter „Bewohner des Meru-Gipfels“ genannt. „Ihr Lieben“ (mārisā) ist seine Anrede an die Götter, was so viel bedeutet wie „Leidlose, Krankheitsfreie“.

689. අථස්ස තමත්ථං ආරොචෙන්තෙහි දෙවෙහි වුත්තාය තතියගාථාය බොධිසත්තොති බුජ්ඣනකසත්තො, සම්මාසම්බොධිං ගන්තුං අරහො සත්තො රතනවරොති වරරතනභූතො. තෙනම්හ තුට්ඨාති තෙන කාරණෙන මයං තුට්ඨා. සො හි බුද්ධත්තං පත්වා තථා ධම්මං දෙසෙස්සති, යථා මයඤ්ච අඤ්ඤෙ ච දෙවගණා සෙක්ඛාසෙක්ඛභූමිං පාපුණිස්සාම. මනුස්සාපිස්ස ධම්මං සුත්වා යෙ න සක්ඛිස්සන්ති පරිනිබ්බාතුං, තෙ දානාදීනි කත්වා දෙවලොකෙ පරිපූරෙස්සන්තීති අයං කිර නෙසං අධිප්පායො. තත්ථ ‘‘තුට්ඨා කල්‍යරූපා’’ති කිඤ්චාපි ඉදං පදද්වයං අත්ථතො අභින්නං, තථාපි ‘‘කිමබ්භුතං දට්ඨු මරූ පමොදිතා, කිං දෙවසඞ්ඝො අතිරිව කල්‍යරූපො’’ති ඉමස්ස පඤ්හද්වයස්ස විස්සජ්ජනත්ථං වුත්තන්ති වෙදිතබ්බං.

689. In der dritten Strophe, die von den Göttern gesprochen wurde, um ihm den Grund mitzuteilen, bedeutet „Bodhisatta“: ein erwachendes Wesen, ein Wesen, das würdig ist, zur vollkommenen Erleuchtung zu gelangen; „das edle Juwel“ (ratanavaroti) bedeutet: das vorzügliche Juwel. „Deshalb sind wir erfreut“ (tenamha tuṭṭhā) bedeutet: aus diesem Grunde sind wir erfreut. Er wird nämlich, nachdem er die Buddhaschaft erlangt hat, die Lehre so verkünden, dass wir und andere Götterscharen die Stufe der Schüler und der über die Schulung Hinausgegangenen erreichen werden. Auch Menschen, die seine Lehre hören und nicht in der Lage sein werden, das Parinibbāna zu erlangen, werden durch das Geben von Gaben und andere verdienstvolle Taten die Götterwelt füllen – dies ist ihre Absicht. Obwohl die beiden Begriffe „erfreut“ (tuṭṭhā) und „frohgemut“ (kalyarūpā) in ihrer Bedeutung identisch sind, ist zu verstehen, dass sie verwendet wurden, um das Paar von Fragen zu beantworten: „Welches Wunder haben die Götter gesehen, dass sie sich freuen?“ und „Warum ist die Götterschar so überaus frohgemut?“

690. ඉදානි යෙන අධිප්පායෙන බොධිසත්තෙ ජාතෙ තුට්ඨා අහෙසුං, තං ආවිකරොන්තෙහි වුත්තාය චතුත්ථගාථාය සත්තග්ගහණෙන දෙවමනුස්සග්ගහණං, පජාගහණෙන සෙසගතිග්ගහණං. එවං ද්වීහි පදෙහි පඤ්චසුපි ගතීසු සෙට්ඨභාවං දස්සෙති. තිරච්ඡානාපි හි සීහාදයො අසන්තාසාදිගුණයුත්තා, තෙපි අයමෙව අතිසෙති. තස්මා ‘‘පජානමුත්තමො’’ති වුත්තො. දෙවමනුස්සෙසු පන යෙ අත්තහිතාය පටිපන්නාදයො චත්තාරො පුග්ගලා, තෙසු උභයහිතපටිපන්නො අග්ගපුග්ගලො අයං, නරෙසු ච උසභසදිසත්තා නරාසභො. තෙනස්ස ථුතිං භණන්තා ඉදම්පි පදද්වයමාහංසු.

690. In der vierten Strophe, die gesprochen wurde, um die Absicht zu verdeutlichen, aus der sie über die Geburt des Bodhisatta erfreut waren, schließt die Erfassung des Begriffs „Wesen“ (satta) Götter und Menschen ein, und die Erfassung von „Geschöpfen“ (pajā) die übrigen Daseinsbereiche. So zeigt er mit diesen beiden Begriffen seine Vorzüglichkeit in allen fünf Daseinsbereichen. Denn selbst Tiere wie Löwen besitzen hervorragende Eigenschaften wie Furchtlosigkeit, doch er übertrifft auch sie. Daher wird er „der Höchste der Geschöpfe“ (pajānamuttamo) genannt. Unter den Göttern und Menschen aber, von den vier Arten von Personen wie jenen, die für ihr eigenes Wohl praktizieren usw., ist er die höchste Person, die für das Wohl beider praktiziert, und unter den Menschen ist er wegen seiner Ähnlichkeit mit einem Leitstier der „Stier unter den Menschen“ (narāsabho). Um sein Lob zu preisen, sprachen sie diese beiden Begriffe aus.

691. පඤ්චමගාථාය [Pg.206] තං සද්දන්ති තං දෙවෙහි වුත්තවචනසද්දං. අවසරීති ඔතරි. තද භවනන්ති තදා භවනං.

691. In der fünften Strophe bedeutet „ jenen Ton“ (taṃ saddaṃ): den Ton der von den Göttern gesprochenen Worte. „Er eilte herbei“ (avasarī) bedeutet: er stieg herab. „Damals jene Wohnstätte“ (tada bhavanaṃ) bedeutet: damals jene Wohnstätte.

692. ඡට්ඨගාථාය තතොති අසිතස්ස වචනතො අනන්තරං. උක්කාමුඛෙවාති උක්කාමුඛෙ එව, මූසාමුඛෙති වුත්තං හොති. සුකුසලසම්පහට්ඨන්ති සුකුසලෙන සුවණ්ණකාරෙන සඞ්ඝට්ටිතං, සඞ්ඝට්ටෙන්තෙන තාපිතන්ති අධිප්පායො. දද්දල්ලමානන්ති විජ්ජොතමානං. අසිතව්හයස්සාති අසිතනාමස්ස දුතියෙන නාමෙන කණ්හදෙවිලස්ස ඉසිනො.

692. In der sechsten Strophe bedeutet „daraufhin“ (tato): unmittelbar nach den Worten Asitas. „Wie in einer Schmelzöffnung“ (ukkāmukhe va) bedeutet: wie in der Öffnung eines Schmelztiegels. „Von einem sehr Kundigen geschmiedet“ (sukusalasampahaṭṭhaṃ) bedeutet: von einem sehr geschickten Goldschmied bearbeitet; die Absicht ist „durch Bearbeitung erhitzt und glänzend gemacht“. „Strahlend“ (daddallamānaṃ) bedeutet: weithin leuchtend. „Des Asita-Genannten“ (asitavhayassa) bezieht sich auf den Seher Kaṇhadevala, der mit seinem zweiten Namen Asita genannt wird.

693. සත්තමගාථාය තාරාසභං වාති තාරානං උසභසදිසං, චන්දන්ති අධිප්පායො. විසුද්ධන්ති අබ්භාදිඋපක්කිලෙසරහිතං. සරදරිවාති සරදෙ ඉව. ආනන්දජාතොති සවනමත්තෙනෙව උප්පන්නාය පීතියා පීතිජාතො. අලත්ථ පීතින්ති දිස්වා පුනපි පීතිං ලභි.

693. In der siebten Strophe bedeutet „wie der Stier der Gestirne“ (tārāsabhaṃ vā): der wie ein Leitstier unter den Sternen ist, gemeint ist der Mond. „Rein“ (visuddhaṃ) bedeutet: frei von Trübungen wie Wolken usw. „Wie im Herbst“ (saradari vā) bedeutet: wie in der Herbstzeit. „In Freude versetzt“ (ānandajāto) bedeutet: mit Freude erfüllt allein durch das Hören. „Er erlangte Freude“ (alattha pītiṃ) bedeutet: nachdem er ihn gesehen hatte, erlangte er erneut Freude.

694. තතො පරං බොධිසත්තස්ස දෙවෙහි සදා පයුජ්ජමානසක්කාරදීපනත්ථං වුත්තඅට්ඨමගාථාය අනෙකසාඛන්ති අනෙකසලාකං. සහස්සමණ්ඩලන්ති රත්තසුවණ්ණමයසහස්සමණ්ඩලයුත්තං. ඡත්තන්ති දිබ්බසෙතච්ඡත්තං. වීතිපතන්තීති සරීරං බීජමානා පතනුප්පතනං කරොන්ති.

694. Danach, in der achten Strophe, die gesprochen wurde, um die dem Bodhisatta von den Göttern stets erwiesene Ehrung darzustellen, bedeutet „vielspeichig“ (anekasākhaṃ): mit vielen Speichen versehen. „Mit tausend Kreisen“ (sahassamaṇḍalaṃ) bedeutet: versehen mit tausend Kreisen aus rotem Gold. „Ein Schirm“ (chattaṃ) bedeutet: ein himmlischer weißer Schirm. „Sie bewegen sich auf und ab“ (vītipatanti) bedeutet: sie fächeln seinen Körper, indem sie sich senken und heben.

695. නවමගාථාය ජටීති ජටිලො. කණ්හසිරිව්හයොති කණ්හසද්දෙන ච සිරිසද්දෙන ච අව්හයමානො. තං කිර ‘‘සිරිකණ්හො’’තිපි අව්හයන්ති ආමන්තෙන්ති, ආලපන්තීති වුත්තං හොති. පණ්ඩුකම්බලෙති රත්තකම්බලෙ. අධිකාරතො චෙත්ථ ‘‘කුමාර’’න්ති වත්තබ්බං, පාඨසෙසො වා කාතබ්බො. පුරිමගාථාය ච අහත්ථපාසගතං සන්ධාය ‘‘දිස්වා’’ති වුත්තං. ඉධ පන හත්ථපාසගතං පටිග්ගහණත්ථං උපනීතං, තස්මා පුන වචනං ‘‘දිස්වා’’ති. පුරිමං වා දස්සනපීතිලාභාපෙක්ඛං ගාථාවසානෙ ‘‘විපුලමලත්ථ පීති’’න්ති වචනතො, ඉදං පටිග්ගහාපෙක්ඛං අවසානෙ ‘‘සුමනො පටිග්ගහෙ’’ති වචනතො. පුරිමඤ්ච කුමාරසම්බන්ධමෙව, ඉදං සෙතච්ඡත්තසම්බන්ධම්පි. දිස්වාති සතසහස්සග්ඝනකෙ ගන්ධාරරත්තකම්බලෙ සුවණ්ණනික්ඛං විය කුමාරං ‘‘ඡත්තං මරූ’’ති එත්ථ වුත්තප්පකාරං සෙතච්ඡත්තං ධාරියන්තං මුද්ධනි දිස්වා. කෙචි පන ‘‘ඉදං මානුසකං ඡත්තං සන්ධාය වුත්ත’’න්ති භණන්ති. යථෙව හි දෙවා, එවං මනුස්සාපි ඡත්තචාමරමොරහත්ථතාලවණ්ටවාළබීජනිහත්ථා මහාපුරිසං උපගච්ඡන්තීති. එවං සන්තෙපි [Pg.207] න තස්ස වචනෙන කොචිපි අතිසයො අත්ථි, තස්මා යථාවුත්තමෙව සුන්දරං. පටිග්ගහෙති උභොහි හත්ථෙහි පටිග්ගහෙසි. ඉසිං කිර වන්දාපෙතුං කුමාරං උපනෙසුං. අථස්ස පාදා පරිවත්තිත්වා ඉසිස්ස මත්ථකෙ පතිට්ඨහිංසු. සො තම්පි අච්ඡරියං දිස්වා උදග්ගචිත්තො සුමනො පටිග්ගහෙසි.

695. In der neunten Strophe bezieht sich „der Asket mit Flechten“ (jaṭī) auf einen Flechtenhaarträger (jaṭilo). „Mit dem Namen Kaṇhasiri“ (kaṇhasirivhayo) bedeutet, dass er mit den Namen „Kaṇha“ (der Schwarze) und „Siri“ (die Pracht/Glück) gerufen wird. Man sagt, sie nannten ihn auch „Sirikaṇha“ (glorreicher Schwarzer), sprachen ihn so an und redeten ihn so an. „Auf einer rötlichen Decke“ (paṇḍukambale) bedeutet auf einer roten Decke. Dem Zusammenhang nach muss hier das Wort „Prinz“ (kumāra) ergänzt werden, oder die Lesart ist entsprechend zu vervollständigen. In der vorhergehenden Strophe wurde „erblickte“ (disvā) in Bezug darauf gesagt, dass er noch nicht in Reichweite der Hände gelangt war. Hier jedoch wurde er zur Entgegennahme in Reichweite der Hände gebracht; deshalb wird das Wort „erblickte“ erneut gebraucht. Oder das erste Mal bezieht sich auf die Freude beim bloßen Erblicken, entsprechend dem Satz am Ende der Strophe: „Er empfand überaus große Freude“; dieses Mal bezieht sich auf das Entgegennehmen, entsprechend dem Satz am Ende: „Frohgemut nahm er ihn entgegen“. Das erste bezieht sich nur auf den Prinzen, dieses hier auch auf den weißen Schirm. „Als er sah“ (disvā): als er den Prinzen – der wie ein Goldklumpen auf einer einhunderttausend wertvollen roten Decke aus Gandhāra lag – und den über seinem Haupt gehaltenen weißen Schirm sah, jene Art von Schirm, die zuvor mit den Worten „Die Götter hielten einen Schirm“ beschrieben wurde. Einige jedoch sagen: „Dies ist in Bezug auf einen menschlichen Schirm gesagt.“ Denn ebenso wie die Devas näherten sich auch Menschen dem Großen Mann mit Schirmen, Wedeln, Pfauenfederfächern und Palmblattfächern in den Händen. Auch wenn dem so ist, gibt es an dieser Aussage nichts Ungewöhnliches; daher ist es genau so gut, wie es gesagt wurde. „Er nahm entgegen“ (paṭiggahe): Er nahm ihn mit beiden Händen entgegen. Man sagt, sie brachten den Prinzen herbei, damit er den Weisen verehre. Doch die Füße des Prinzen drehten sich um und setzten sich auf das Haupt des Weisen. Als der Weise auch dieses Wunder sah, nahm er ihn mit erhobenem Geist und frohem Herzen entgegen.

696. දසමගාථායං ජිගීසකොති ජිගීසන්තො මග්ගන්තො පරියෙසන්තො, උපපරික්ඛන්තොති වුත්තං හොති. ලක්ඛණමන්තපාරගූති ලක්ඛණානං වෙදානඤ්ච පාරං ගතො. අනුත්තරායන්ති අනුත්තරො අයං. සො කිර අත්තනො අභිමුඛාගතෙසු මහාසත්තස්ස පාදතලෙසු චක්කානි දිස්වා තදනුසාරෙන සෙසලක්ඛණානි ජිගීසන්තො සබ්බං ලක්ඛණසම්පත්තිං දිස්වා ‘‘අද්ධායං බුද්ධො භවිස්සතී’’ති ඤත්වා එවමාහ.

696. In der zehnten Strophe bedeutet „suchend“ (jigīsako): suchend, nachspürend, erforschend, untersuchend. „Der Meister der Merkmale und Mantras“ (lakkhaṇamantapāragū) bedeutet einer, der das jenseitige Ufer (die Meisterschaft) der Merkmale und der Veden erreicht hat. „Dieser Unübertreffliche“ (anuttarāyaṃ) bedeutet: Dieser ist unübertrefflich. Man sagt nämlich, als die Fußsohlen des Großen Wesens auf ihn gerichtet waren, sah er die Räder darauf, suchte dementsprechend nach den übrigen Merkmalen, sah die Vollständigkeit aller Merkmale und sprach so, nachdem er erkannt hatte: „Wahrlich, dieser wird ein Buddha werden.“

697. එකාදසායං අථත්තනො ගමනන්ති පටිසන්ධිවසෙන අරූපගමනං. අකල්‍යරූපො ගළයති අස්සුකානීති තං අත්තනො අරූපූපපත්තිං අනුස්සරිත්වා ‘‘න දානාහං අස්ස ධම්මදෙසනං සොතුං ලච්ඡාමී’’ති අතුට්ඨරූපො බලවසොකාභිභවෙන දොමනස්සජාතො හුත්වා අස්සූනි පාතෙති ගළයති. ‘‘ගරයතී’’තිපි පාඨො. යදි පනෙස රූපභවෙ චිත්තං නමෙය්‍ය, කිං තත්ථ න උප්පජ්ජෙය්‍ය, යෙනෙවං රොදතීති? න න උප්පජ්ජෙය්‍ය, අකුසලතාය පනෙතං විධිං න ජානාති. එවං සන්තෙපි දොමනස්සුප්පත්තියෙවස්ස අයුත්තා සමාපත්තිලාභෙන වික්ඛම්භිතත්තාති චෙ? න, වික්ඛම්භිතත්තා එව. මග්ගභාවනාය සමුච්ඡින්නා හි කිලෙසා න උප්පජ්ජන්ති, සමාපත්තිලාභීනං පන බලවපච්චයෙන උප්පජ්ජන්ති. උප්පන්නෙ කිලෙසෙ පරිහීනජ්ඣානත්තා කුතස්ස අරූපගමනන්ති චෙ? අප්පකසිරෙන පුනාධිගමතො. සමාපත්තිලාභිනො හි උප්පන්නෙ කිලෙසෙ බලවවීතික්කමං අනාපජ්ජන්තා වූපසන්තමත්තෙයෙව කිලෙසවෙගෙ පුන තං විසෙසං අප්පකසිරෙනෙවාධිගච්ඡන්ති, ‘‘පරිහීනවිසෙසා ඉමෙ’’තිපි දුවිඤ්ඤෙය්‍යා හොන්ති, තාදිසො ච එසො. නො චෙ කුමාරෙ භවිස්සති අන්තරායොති න භවිස්සති නු ඛො ඉමස්මිං කුමාරෙ අන්තරායො.

697. In der elften Strophe bedeutet „sein eigenes Gehen“ (attano gamanaṃ) das Gehen in das formlose Reich durch die Wiedergeburt (paṭisandhi). „Mit betrübter Miene vergießt er Tränen“ (akalyarūpo gaḷayati assukāni) bedeutet, dass er, als er sich an seine eigene Wiedergeburt im formlosen Reich erinnerte, dachte: „Nun werde ich seine Lehrverkündigung nicht mehr hören können“, und unzufrieden, überwältigt von starkem Kummer, in Traurigkeit verfiel und Tränen vergoss bzw. fließen ließ. Es gibt auch die Lesart „garayati“ (er beklagt). Aber wenn er seinen Geist auf das feinstoffliche Reich (rūpabhava) gerichtet hätte, wäre er dann dort nicht erschienen, weshalb er so weint? Es ist nicht so, dass er dort nicht erschienen wäre, aber mangels Geschicklichkeit kannte er diese Methode nicht. Wenn dem so ist, war das Entstehen von Traurigkeit bei ihm unangebracht, da sie durch das Erlangen der geistigen Errungenschaften (samāpatti) unterdrückt war? Nein, gerade weil sie nur unterdrückt war. Denn die durch die Entfaltung des Pfades (maggabhāvanā) völlig vernichteten Trübungen (kilesā) entstehen nicht wieder, aber bei den Erlangern der Samāpattis entstehen sie durch eine starke Bedingung. Wenn Trübungen entstanden sind, wie kann er dann wegen des Verlustes der Vertiefung (jhāna) in das formlose Reich gehen? Weil er sie mühelos wiedererlangen kann. Denn die Erlanger der Samāpattis verfallen bei entstandenen Trübungen nicht in einen schweren Verstoß; sobald der Ansturm der Trübungen nachgelassen hat, erlangen sie diesen besonderen Zustand mühelos wieder. Es ist schwer über sie zu wissen: „Diese haben ihre Errungenschaft verloren“, und er war ein solcher. „Wird dem Knaben kein Hindernis erstehen?“ bedeutet: Wird diesem Knaben etwa kein Hindernis im Wege stehen?

698. ද්වාදසායං න ඔරකායන්ති අයං ඔරකො පරිත්තො න හොති. උත්තරගාථාය වත්තබ්බං බුද්ධභාවං සන්ධායාහ.

698. In der zwölften Strophe bedeutet „nicht gering“ (na orakāya): Dies ist nicht gering oder unbedeutend. Er sagt dies in Bezug auf das in der folgenden Strophe zu erwähnende Buddha-Sein (buddhabhāva).

699. තෙරසායං [Pg.208] සම්බොධියග්ගන්ති සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං. තඤ්හි අවිපරීතභාවෙන සම්මා බුජ්ඣනතො සම්බොධි, කත්ථචි ආවරණාභාවෙන සබ්බඤාණුත්තමතො ‘‘අග්ග’’න්ති වුච්චති. ඵුසිස්සතීති පාපුණිස්සති. පරමවිසුද්ධදස්සීති නිබ්බානදස්සී. තඤ්හි එකන්තවිසුද්ධත්තා පරමවිසුද්ධං. විත්ථාරිකස්සාති විත්ථාරිකං අස්ස. බ්‍රහ්මචරියන්ති සාසනං.

699. In der dreizehnten Strophe bedeutet „die höchste Erleuchtung“ (sambodhiyaggaṃ) das Allwissenheitswissen (sabbaññutaññāṇa). Denn dieses wird „Erleuchtung“ (sambodhi) genannt, weil es frei von verkehrter Wahrnehmung vollkommen erwacht, und „höchste“ (agga), weil es das beste aller Wissen ist, da es nirgends behindert wird. „Er wird erlangen“ (phusissati) bedeutet, er wird es erreichen. „Ein Seher der höchsten Reinheit“ (paramavisuddhadassī) bedeutet ein Seher des Nibbāna; denn dieses ist wegen seiner ausschließlichen Reinheit die höchste Reinheit. „Es wird weithin verbreitet sein“ (vitthārikassa) bedeutet, es wird für ihn weithin verbreitet sein. „Das heilige Leben“ (brahmacariyaṃ) bedeutet die Lehre (sāsana).

700. චුද්දසායං අථන්තරාති අන්තරායෙව අස්ස, සම්බොධිප්පත්තිතො ඔරතො එවාති වුත්තං හොති. න සොස්සන්ති න සුණිස්සං. අසමධුරස්සාති අසමවීරියස්ස. අට්ටොති ආතුරො. බ්‍යසනං ගතොති සුඛවිනාසං පත්තො. අඝාවීති දුක්ඛිතො, සබ්බං දොමනස්සුප්පාදමෙව සන්ධායාහ. දොමනස්සෙන හි සො ආතුරො. තඤ්චස්ස සුඛබ්‍යසනතො බ්‍යසනං, සුඛවිනාසනතොති වුත්තං හොති. තෙන ච සො චෙතසිකඅඝභූතෙන අඝාවී.

700. In der vierzehnten Strophe bedeutet „in der Zwischenzeit“ (athantarā): in der Zwischenzeit für ihn, das heißt noch vor dem Erreichen der Erleuchtung. „Ich werde nicht hören“ (na sossaṃ) bedeutet: ich werde es nicht hören. „Des im Ertragen Unvergleichlichen“ (asamadhurassa) bedeutet des im Tatendrang Unvergleichlichen (asamavīriyassa). „Gepeinigt“ (aṭṭo) bedeutet leidend. „Ins Verderben gestürzt“ (byasanaṃ gato) bedeutet, dass er den Verlust des Glücks erlitten hat. „Voller Schmerz“ (aghāvī) bedeutet leidend; dies bezieht sich gänzlich auf das Entstehen von Traurigkeit. Denn durch Traurigkeit ist er gepeinigt. Und dieses Verderben für ihn kommt vom Verlust des Glücks, also der Zerstörung des Glücks. Und durch diesen Schmerz, der geistiger Natur ist, ist er voller Schmerz.

701. පන්නරසායං විපුලං ජනෙත්වානාති විපුලං ජනෙත්වා. අයමෙව වා පාඨො. නිග්ගමාති නිග්ගතො. එවං නිග්ගතො ච සො භාගිනෙය්‍යං සයන්ති සකං භාගිනෙය්‍යං, අත්තනො භගිනියා පුත්තන්ති වුත්තං හොති. සමාදපෙසීති අත්තනො අප්පායුකභාවං ඤත්වා කනිට්ඨභගිනියා ච පුත්තස්ස නාලකස්ස මාණවකස්ස උපචිතපුඤ්ඤතං අත්තනො බලෙන ඤත්වා ‘‘වුඩ්ඪිප්පත්තො පමාදම්පි ආපජ්ජෙය්‍යා’’ති නං අනුකම්පමානො භගිනියා ඝරං ගන්ත්වා ‘‘කහං නාලකො’’ති. ‘‘බහි, භන්තෙ, කීළතී’’ති. ‘‘ආනෙථ න’’න්ති ආණාපෙත්වා තඞ්ඛණංයෙව තාපසපබ්බජ්ජං පබ්බාජෙත්වා සමාදපෙසි ඔවදි අනුසාසි. කථං? ‘‘බුද්ධොති ඝොසං…පෙ… බ්‍රහ්මචරිය’’න්ති සොළසමගාථමාහ.

701. In der fünfzehnten Strophe bedeutet „nachdem er große [Freude] erzeugt hatte“ (vipulaṃ janetvānā): große Freude erzeugend. Dies ist genau die Lesart. „Ging hinaus“ (niggamā) bedeutet, er ging hinaus. Und nachdem er so hinausgegangen war, wies er „seinen eigenen Neffen“ (bhāgineyyaṃ sayaṃ) – das heißt den Sohn seiner eigenen Schwester – an (samādapesi). Da er wusste, dass seine eigene Lebensspanne kurz war, und durch seine eigene Kraft erkannte, dass sein Neffe, der junge Nālaka, der Sohn seiner jüngeren Schwester, Verdienste angehäuft hatte, und aus Mitgefühl für seinen Neffen besorgt war, dass dieser bei Erreichen des Erwachsenenalters nachlässig werden könnte, ging er zum Haus seiner Schwester und fragte: „Wo ist Nālaka?“ Sie antwortete: „Ehrwürdiger Herr, er spielt draußen.“ Er befahl ihr: „Bringt ihn her!“, ließ ihn in genau diesem Augenblick als Einsiedler (tāpasa) ordinieren, wies ihn an, ermahnte ihn und wies ihn ein. Wie? Mit der sechzehnten Strophe: „Wenn du den Ruf 'Buddha' hörst... [bis] ... das heilige Leben.“

702. තත්ථ යද පරතොති යදා පරතො. ධම්මමග්ගන්ති පරමධම්මස්ස නිබ්බානස්ස මග්ගං, ධම්මං වා අග්ගං සහ පටිපදාය නිබ්බානං. තස්මින්ති තස්ස සන්තිකෙ. බ්‍රහ්මචරියන්ති සමණධම්මං.

702. Darin bedeutet „wenn von einem anderen“ (yadā parato): wenn von einem anderen. „Den Pfad der Lehre“ (dhammamaggaṃ) bedeutet den Pfad zur höchsten Wahrheit, dem Nibbāna, oder die höchste Lehre, nämlich Nibbāna zusammen mit der Praxis. „Unter ihm“ (tasmiṃ) bedeutet in seiner Gegenwart. „Das heilige Leben“ (brahmacariyaṃ) bedeutet die Pflichten eines Asketen (samaṇadhamma).

703. සත්තරසායං තාදිනාති තස්සණ්ඨිතෙන, තස්මිං සමයෙ කිලෙසවික්ඛම්භනෙ සමාධිලාභෙ ච සති වික්ඛම්භිතකිලෙසෙන සමාහිතචිත්තෙන චාති අධිප්පායො. අනාගතෙ පරමවිසුද්ධදස්සිනාති ‘‘අයං නාලකො අනාගතෙ කාලෙ භගවතො සන්තිකෙ පරමවිසුද්ධං නිබ්බානං පස්සිස්සතී’’ති [Pg.209] එවං දිට්ඨත්තා සො ඉසි ඉමිනා පරියායෙන ‘‘අනාගතෙ පරමවිසුද්ධදස්සී’’ති වුත්තො. තෙන අනාගතෙ පරමවිසුද්ධදස්සිනා. උපචිතපුඤ්ඤසඤ්චයොති පදුමුත්තරතො පභුති කතපුඤ්ඤසඤ්චයො. පතික්ඛන්ති ආගමයමානො. පරිවසීති පබ්බජිත්වා තාපසවෙසෙන වසි. රක්ඛිතින්ද්‍රියොති රක්ඛිතසොතින්ද්‍රියො හුත්වා. සො කිර තතො පභුති උදකෙ න නිමුජ්ජි ‘‘උදකං පවිසිත්වා සොතින්ද්‍රියං විනාසෙය්‍ය, තතො ධම්මස්සවනබාහිරො භවෙය්‍ය’’න්ති චින්තෙත්වා.

703. In der siebzehnten Strophe bedeutet „durch einen Solchen“: durch einen, der darin gefestigt ist. Der Sinn ist: „Durch einen, bei dem zu jener Zeit, als die Befleckungen unterdrückt waren und Konzentration erlangt war, die Befleckungen unterdrückt und der Geist konzentriert war.“ „Dessen Vision der Zukunft vollkommen gereinigt war“: Weil er gesehen hatte: „In zukünftiger Zeit wird dieser Nālaka in der Gegenwart des Erhabenen das vollkommen gereinigte Nibbāna sehen“, wird jener Seher auf diese Weise als „einer, dessen Vision der Zukunft vollkommen gereinigt war“ bezeichnet. Durch jenen, dessen Vision der Zukunft vollkommen gereinigt war. „Der eine Menge an angesammeltem Verdienst besaß“: einer, der seit der Zeit des Buddhas Padumuttara eine Menge an Verdiensten angesammelt hatte. „Erwartend“: abwartend. „Er verweilte“: nachdem er in die Hauslosigkeit hinausgegangen war, lebte er in der Weise eines Asketen. „Mit gezügelten Sinnen“: indem er sein Gehörorgan hütete. Man sagt, dass er von da an nicht mehr ins Wasser eintauchte, da er dachte: „Wenn ich ins Wasser gehe, könnte mein Gehörorgan Schaden nehmen, und dann wäre ich vom Hören des Dhamma ausgeschlossen.“

704. අට්ඨාරසායං සුත්වාන ඝොසන්ති සො නාලකො එවං පරිවසන්තො අනුපුබ්බෙන භගවතා සම්බොධිං පත්වා බාරාණසියං ධම්මචක්කෙ පවත්තිතෙ තං ‘‘භගවතා ධම්මචක්කං පවත්තිතං, සම්මාසම්බුද්ධො වත සො භගවා උප්පන්නො’’තිආදිනා නයෙන ජිනවරචක්කවත්තනෙ පවත්තඝොසං අත්තනො අත්ථකාමාහි දෙවතාහි ආගන්ත්වා ආරොචිතං සුත්වා. ගන්ත්වාන දිස්වා ඉසිනිසභන්ති සත්තාහං දෙවතාහි මොනෙය්‍යකොලාහලෙ කයිරමානෙ සත්තමෙ දිවසෙ ඉසිපතනං ගන්ත්වා ‘‘නාලකො ආගමිස්සති, තස්ස ධම්මං දෙසෙස්සාමී’’ති ඉමිනා ච අභිසන්ධිනා වරබුද්ධාසනෙ නිසින්නං දිස්වා නිසභසදිසං ඉසිනිසභං භගවන්තං. පසන්නොති සහ දස්සනෙනෙව පසන්නචිත්තො හුත්වා. මොනෙය්‍යසෙට්ඨන්ති ඤාණුත්තමං, මග්ගඤාණන්ති වුත්තං හොති. සමාගතෙ අසිතාව්හයස්ස සාසනෙති අසිතස්ස ඉසිනො ඔවාදකාලෙ අනුප්පත්තෙ. තෙන හි – ‘‘යදා විවරති ධම්මමග්ගං, තදා ගන්ත්වා සමයං පරිපුච්ඡමානො චරස්සු තස්මිං භගවති බ්‍රහ්මචරිය’’න්ති අනුසිට්ඨො, අයඤ්ච සො කාලො. තෙන වුත්තං – ‘‘සමාගතෙ අසිතාව්හයස්ස සාසනෙ’’ති. සෙසමෙත්ථ පාකටමෙව.

704. In der achtzehnten Strophe bedeutet „nachdem er das Wort gehört hatte“: Während jener Nālaka auf diese Weise verwelkte, erlangte der Erhabene allmählich die vollkommene Erleuchtung und setzte in Bārāṇasī das Rad des Dhamma in Bewegung. Er hörte die Kunde von dem vom edlen Sieger in Bewegung gesetzten Rad, die ihm von ihm wohlgesonnten Gottheiten, die zu ihm gekommen waren, auf diese Weise verkündet wurde: „Das Rad des Dhamma wurde vom Erhabenen in Bewegung gesetzt; wahrlich, der Erhabene, der vollkommen Erleuchtete, ist erschienen.“ „Nachdem er hingegangen war und den Stier unter den Sehern gesehen hatte“: Während die Gottheiten sieben Tage lang einen Lärm über die Weise des Weisen veranstalteten, ging er am siebten Tag nach Isipatana und sah den Erhabenen, den Stier unter den Sehern, der einem Stier glich, auf seinem edlen Buddha-Sitz mit der Absicht sitzen: „Nālaka wird kommen, und ich werde ihm den Dhamma lehren.“ „Er war erfreut“: Sobald er ihn sah, wurde sein Geist im Vertrauen gereinigt. „Das erhabene Weisentum“: das höchste Wissen; gemeint ist das Pfad-Wissen. „Als die Unterweisung dessen, der Asita genannt wird, herbeigekommen war“: Als die Zeit für den Rat des Sehers Asita eingetroffen war. Er war nämlich so angewiesen worden: „Wenn er den Pfad des Dhamma offenbart, dann geh hin, frage ihn zur rechten Zeit und führe das heilige Leben unter jenem Erhabenen.“ Und dies war jene Zeit. Daher heißt es: „Als die Unterweisung dessen, der Asita genannt wird, herbeigekommen war“. Der Rest ist hierbei offensichtlich.

අයං තාව වත්ථුගාථාවණ්ණනා.

Dies ist zunächst die Erklärung der Einleitungsverse.

705. පුච්ඡාගාථාද්වයෙ අඤ්ඤාතමෙතන්ති විදිතං මයා එතං. යථාතථන්ති අවිපරීතං. කො අධිප්පායො? යං අසිතො ‘‘සම්බොධියග්ගං ඵුසිස්සතායං කුමාරො’’ති ඤත්වා ‘‘බුද්ධොති ඝොසං යද පරතො සුණොසි, සම්බොධිප්පත්තො විවරති ධම්මමග්ග’’න්ති මං අවච, තදෙතං මයා අසිතස්ස වචනං අජ්ජ භගවන්තං සක්ඛිං දිස්වා ‘‘යථාතථමෙවා’’ති අඤ්ඤාතන්ති. තං තන්ති තස්මා තං. සබ්බධම්මාන පාරගුන්ති හෙමවතසුත්තෙ වුත්තනයෙන ඡහි ආකාරෙහි. සබ්බධම්මානං පාරගතං.

705. In den beiden Versen der Fragen bedeutet „Dies ist erkannt worden“: Dies ist von mir verstanden worden. „Tatsachengetreu“: ohne Verzerrung. Was ist der Sinn? Da Asita wusste: „Dieser Prinz wird die höchste Erleuchtung erlangen“ und mir sagte: „Wenn du von anderen den Ruf ‚Buddha‘ hörst, wisse, dass der zur Erleuchtung Gelangte den Pfad des Dhamma offenbart“, habe ich heute, nachdem ich den Erhabenen persönlich gesehen habe, diese Aussage von Asita als „tatsächlich tatsachengetreu“ erkannt. „Dieses das“: darum dieses. „Der das Ufer aller Phänomene erreicht hat“: in sechsfacher Weise nach der in der Hemavata-Lehrrede dargelegten Methode; einer, der an das jenseitige Ufer aller Phänomene gelangt ist.

706. අනගාරියුපෙතස්සාති [Pg.210] අනගාරියං උපෙතස්ස, පබ්බජිතස්සාති අත්ථො. භික්ඛාචරියං ජිගීසතොති අරියෙහි ආචිණ්ණං අනුපක්කිලිට්ඨං භික්ඛාචරියං පරියෙසමානස්ස. මොනෙය්‍යන්ති මුනීනං සන්තකං. උත්තමං පදන්ති උත්තමපටිපදං. සෙසමෙත්ථ පාකටමෙව.

706. „Für einen, der in die Hauslosigkeit eingetreten ist“: für einen, der die Hauslosigkeit angenommen hat, das heißt, für einen, der in die Hauslosigkeit hinausgegangen ist. „Der Nahrung auf dem Almosengang sucht“: der den von den Edlen praktizierten, unbefleckten Almosengang sucht. „Weisentum“: das, was den Weisen eigen ist. „Den höchsten Pfad“: die höchste Praxis. Der Rest ist hierbei offensichtlich.

707. අථස්ස එවං පුට්ඨො භගවා ‘‘මොනෙය්‍යං තෙ උපඤ්ඤිස්ස’’න්තිආදිනා නයෙන මොනෙය්‍යපටිපදං බ්‍යාකාසි. තත්ථ උපඤ්ඤිස්සන්ති උපඤ්ඤාපෙය්‍යං, විවරෙය්‍යං පඤ්ඤාපෙය්‍යන්ති අත්ථො. දුක්කරං දුරභිසම්භවන්ති කාතුඤ්ච දුක්ඛං කයිරමානඤ්ච සම්භවිතුං සහිතුං දුක්ඛන්ති වුත්තං හොති. අයං පනෙත්ථ අධිප්පායො – අහං තෙ මොනෙය්‍යං පඤ්ඤාපෙය්‍යං, යදි නං කාතුං වා අභිසම්භොතුං වා සුඛං භවෙය්‍ය, එවං පන දුක්කරං දුරභිසම්භවං පුථුජ්ජනකාලතො පභුති කිලිට්ඨචිත්තං අනුප්පාදෙත්වා පටිපජ්ජිතබ්බතො. තථා හි නං එකස්ස බුද්ධස්ස එකොව සාවකො කරොති ච සම්භොති චාති.

707. Als der Erhabene von ihm so gefragt wurde, erklärte er die Praxis des Weisentums auf die Weise, die mit „Ich will dir das Weisentum verkünden“ beginnt. Darin bedeutet „ich will verkünden“: ich will darlegen, ich will offenbaren, ich will erklären. „Schwer auszuüben und schwer zu meistern“: Es wird gesagt, dass es schwer zu tun ist und, wenn es getan wird, schwer zu meistern und zu ertragen ist. Dies ist hierbei der Sinn: Ich würde dir das Weisentum erklären, wenn es leicht auszuüben oder zu meistern wäre. Aber es ist schwer auszuüben und schwer zu meistern, da man es ab der Zeit, in der man ein Weltling ist, praktizieren muss, ohne dass ein befleckter Geist entsteht. Denn es verhält sich so, dass nur ein einziger Schüler eines einzigen Buddhas es ausübt und meistert.

එවං භගවා මොනෙය්‍යස්ස දුක්කරභාවං දුරභිසම්භවතඤ්ච දස්සෙන්තො නාලකස්ස උස්සාහං ජනෙත්වා තමස්ස වත්තුකාමො ආහ ‘‘හන්ද තෙ නං පවක්ඛාමි, සන්ථම්භස්සු දළ්හො භවා’’ති. තත්ථ හන්දාති බ්‍යවසායත්ථෙ නිපාතො. තෙ නං පවක්ඛාමීති තුය්හං තං මොනෙය්‍යං පවක්ඛාමි. සන්ථම්භස්සූති දුක්කරකරණසමත්ථෙන වීරියූපත්ථම්භෙන අත්තානං උපත්ථම්භය. දළ්හො භවාති දුරභිසම්භවසහනසමත්ථාය අසිථිලපරක්කමතාය ථිරො හොති. කිං වුත්තං හොති? යස්මා ත්වං උපචිතපුඤ්ඤසම්භාරො, තස්මාහං එකන්තබ්‍යවසිතොව හුත්වා එවං දුක්කරං දුරභිසම්භවම්පි සමානං තුය්හං තං මොනෙය්‍යං පවක්ඛාමි, සන්ථම්භස්සු දළ්හො භවාති.

Indem der Erhabene so die Schwierigkeit der Ausübung und des Meisterns des Weisentums aufzeigte und Nālakas Eifer weckte, sagte er, um ihm mehr darüber zu sagen: „Wohlan, ich werde es dir verkünden, stärke dich und sei fest.“ Darin ist „wohlan“ eine Partikel im Sinne von Entschlossenheit. „Ich werde es dir verkünden“: Ich werde dir dieses Weisentum verkünden. „Stärke dich“: Stütze dich selbst mit der Unterstützung von Tatkraft, die fähig ist, das schwer Auszuführende zu tun. „Sei fest“: Sei standhaft durch unermüdliche Anstrengung, die fähig ist, dem standzuhalten, was schwer zu meistern und zu ertragen ist. Was wird damit gesagt? Da du eine Ansammlung von Verdiensten aufgehäuft hast, bin ich fest entschlossen. Obwohl es so schwer auszuüben und schwer zu meistern ist, werde ich dir dieses Weisentum verkünden. Daher stärke dich und sei fest.

708. එවං පරමසල්ලෙඛං මොනෙය්‍යවත්තං වත්තුකාමො නාලකං සන්ථම්භනෙ දළ්හීභාවෙ ච නියොජෙත්වා පඨමං තාව ගාමූපනිබද්ධකිලෙසප්පහානං දස්සෙන්තො ‘‘සමානභාග’’න්ති උපඩ්ඪගාථමාහ. තත්ථ සමානභාගන්ති සමභාගං එකසදිසං නින්නානාකරණං. අක්කුට්ඨවන්දිතන්ති අක්කොසඤ්ච වන්දනඤ්ච.

708. Indem der Erhabene so die Praxis des Weisentums, die höchste Selbstauslöschung, erklären wollte, wies er Nālaka an, sich zu stärken und fest zu sein, und sprach zuerst eine halbe Strophe: „Gleichmütig“, um das Aufgeben von Befleckungen zu zeigen, die mit dem Dorfleben verbunden sind. Darin bedeutet „gleichmütig“: im gleichen Maße, völlig gleich, ohne Unterschied. „Gegenüber Schmähung und Verehrung“: in Bezug auf Beschimpfung und Verehrung.

ඉදානි යථා තං සමානභාගං කයිරති, තං උපායං දස්සෙන්තො ‘‘මනොපදොස’’න්ති උපඩ්ඪගාථමාහ. තස්සත්ථො – අක්කුට්ඨො මනොපදොසං රක්ඛෙය්‍ය, වන්දිතො සන්තො අනුණ්ණතො චරෙ, රඤ්ඤාපි වන්දිතො සමානො ‘‘මං වන්දතී’’ති උද්ධච්චං නාපජ්ජෙය්‍ය.

Um nun die Methode zu zeigen, wie man diesen Gleichmut bewahrt, sprach er die nächste halbe Strophe: „Verärgerung des Geistes“. Deren Bedeutung ist: Wenn man beschimpft wird, sollte man seinen Geist vor Verärgerung schützen; wenn man verehrt wird, sollte man einhergehen, ohne stolz zu werden. Selbst wenn man vom König verehrt wird, sollte man nicht in Aufregung geraten und denken: „Er verehrt mich.“

709. ඉදානි [Pg.211] අරඤ්ඤූපනිබද්ධකිලෙසප්පහානං දස්සෙන්තො ‘‘උච්චාවචා’’ති ගාථමාහ. තස්සත්ථො – අරඤ්ඤසඤ්ඤිතෙ දායෙපි ඉට්ඨානිට්ඨවසෙන උච්චාවචා නානප්පකාරා ආරම්මණා නිච්ඡරන්ති, චක්ඛාදීනං ආපාථමාගච්ඡන්ති, තෙ ච ඛො අග්ගිසිඛූපමා පරිළාහජනකට්ඨෙන. යථා වා ඩය්හමානෙ වනෙ අග්ගිසිඛා නානප්පකාරතාය උච්චාවචා නිච්ඡරන්ති, සධූමාපි, විධූමාපි, නීලාපි, පීතාපි, රත්තාපි, ඛුද්දකාපි, මහන්තාපි, එවං සීහබ්‍යග්ඝමනුස්සාමනුස්සවිවිධවිහඞ්ගවිරුතපුප්ඵඵලපල්ලවාදිභෙදවසෙන නානප්පකාරතාය දායෙ උච්චාවචා ආරම්මණා නිච්ඡරන්ති භිංසනකාපි, රජනීයාපි, දොසනීයාපි, මොහනීයාපි. තෙනාහ – ‘‘උච්චාවචා නිච්ඡරන්ති, දායෙ අග්ගිසිඛූපමා’’ති. එවං නිච්ඡරන්තෙසු ච උච්චාවචෙසු ආරම්මණෙසු යා කාචි උය්‍යානවනචාරිකං ගතා සමානා පකතියා වා වනචාරිනියො කට්ඨහාරිකාදයො රහොගතං දිස්වා හසිතලපිතරුදිතදුන්නිවත්ථාදීහි නාරියො මුනිං පලොභෙන්ති, තා සු තං මා පලොභයුං, තා නාරියො තං මා පලොභයුං. යථා න පලොභෙන්ති, තථා කරොහීති වුත්තං හොති.

709. Nun spricht er, um das Überwinden der mit dem Wald verbundenen Befleckungen aufzuzeigen, die Strophe: „Verschiedene Eindrücke, hoch und niedrig“. Dies ist ihre Bedeutung: In dem als Wald bezeichneten Dickicht treten verschiedene Objekte hervor, hoch und niedrig, je nachdem, ob sie erwünscht oder unerwünscht sind, und gelangen in den Bereich von Auge und so weiter. Diese sind wie Flammen in dem Sinne, dass sie brennende Hitze erzeugen. Oder so wie, wenn ein Wald brennt, Flammen in ihrer Vielfalt „hoch und niedrig“ hervortreten – mit Rauch, ohne Rauch, blau, gelb, rot, klein, groß und mittelgroß –, so treten im Wald verschiedene Objekte in ihrer Vielfalt hervor – durch die Unterschiede von Löwen, Tigern, Menschen, Nichtmenschen, das Geschrei verschiedener Vögel, Blumen, Früchte, Triebe und so weiter –, manche erschreckend, manche anziehend, manche ärgerlich, manche verblendend. Daher sagt er: „Verschiedene Eindrücke, hoch und niedrig, treten wie Flammen in einem Wald hervor.“ Und unter diesen so hervortretenden hohen und niedrigen Objekten versuchen einige Frauen, die im Park oder Wald umherwandern, oder solche, die gewöhnlich im Wald umhergehen wie Holzsammlerinnen und so weiter, wenn sie ihn in der Abgeschiedenheit sehen, den Muni durch Lächeln, Reden, Weinen oder ungehörige Kleidung zu verführen. Mögen sie dich nicht verführen! Das bedeutet: Handle so, dass diese Frauen dich nicht verführen.

710-11. එවමස්ස භගවා ගාමෙ ච අරඤ්ඤෙ ච පටිපත්තිවිධිං දස්සෙත්වා ඉදානි සීලසංවරං දස්සෙන්තො ‘‘විරතො මෙථුනා ධම්මා’’ති ගාථාද්වයමාහ. තත්ථ හිත්වා කාමෙ පරොපරෙති මෙථුනධම්මතො අවසෙසෙපි සුන්දරෙ ච අසුන්දරෙ ච පඤ්ච කාමගුණෙ හිත්වා. තප්පහානෙන හි මෙථුනවිරති සුසම්පන්නා හොති. තෙනාහ – ‘‘හිත්වා කාමෙ පරොපරෙ’’ති. අයමෙත්ථ අධිප්පායො. ‘‘අවිරුද්ධො’’තිආදීනි පන පදානි ‘‘න හනෙය්‍ය, න ඝාතයෙ’’ති එත්ථ වුත්තාය පාණාතිපාතාවෙරමණියා සම්පත්තිදස්සනත්ථං වුත්තානි. තත්‍රායං සඞ්ඛෙපවණ්ණනා – පරපක්ඛියෙසු පාණෙසු අවිරුද්ධො, අත්තපක්ඛියෙසු අසාරත්තො, සබ්බෙපි සතණ්හනිත්තණ්හතාය තසථාවරෙ පාණෙ ජීවිතුකාමතාය අමරිතුකාමතාය සුඛකාමතාය දුක්ඛපටිකූලතාය ච ‘‘යථා අහං තථා එතෙ’’ති අත්තසමානතාය තෙසු විරොධං විනෙන්තො තෙනෙව පකාරෙන ‘‘යථා එතෙ තථා අහ’’න්ති පරෙසං සමානතාය ච අත්තනි අනුරොධං විනෙන්තො එවං උභයථාපි අනුරොධවිරොධවිප්පහීනො හුත්වා මරණපටිකූලතාය අත්තානං උපමං කත්වා පාණෙසු යෙ කෙචි තසෙ වා ථාවරෙ වා පාණෙ න හනෙය්‍ය සාහත්ථිකාදීහි පයොගෙහි, න ඝාතයෙ ආණත්තිකාදීහීති.

710-11. Nachdem der Erhabene ihm so die Art und Weise der Praxis im Dorf und im Wald aufgezeigt hat, spricht er nun, um die Zügelung der Tugend aufzuzeigen, zwei Strophen: „Enthaltung vom geschlechtlichen Verkehr“. Darin bedeutet „nachdem er die feinen und groben sinnlichen Freuden aufgegeben hat“: nachdem er zusätzlich zum geschlechtlichen Verkehr auch die übrigen guten und schlechten fünf Objekte der Sinnlichkeit aufgegeben hat; denn durch deren Überwindung ist die Enthaltung vom geschlechtlichen Verkehr vollkommen ausgestattet. Daher sagte er: „nachdem er die feinen und groben sinnlichen Freuden aufgegeben hat.“ Dies ist hierbei der Sinn. Die Begriffe „nicht feindselig“ (aviruddho) usw. werden jedoch genannt, um die Vortrefflichkeit der Enthaltung vom Töten lebender Wesen aufzuzeigen, die hier mit den Worten „man sollte nicht töten, noch töten lassen“ ausgedrückt wird. Hier ist die kurze Erklärung: Man sollte nicht feindselig gegenüber jenen Wesen sein, die auf der Seite der Gegner stehen, und nicht verhaftet an jene auf der eigenen Seite. Indem man gegenüber allen Lebewesen – seien sie schwach oder fest, d. h. mit Verlangen oder ohne Verlangen –, aufgrund ihres Wunsches zu leben und nicht zu sterben, ihres Verlangens nach Glück und ihrer Abneigung gegen Schmerz, den Widerstreit gegen sie überwindet mit der Erkenntnis der Gleichheit mit sich selbst: „Wie ich, so sind sie“, und auf dieselbe Weise auch die Zuneigung zu sich selbst überwindet durch die Erkenntnis der Gleichheit mit den anderen: „Wie sie, so bin ich“. Nachdem man so in beiderlei Hinsicht Zuneigung und Widerstreit aufgegeben hat, indem man sich selbst als Maßstab bezüglich des Abscheus vor dem Tod nimmt, sollte man keine Lebewesen töten, seien sie schwach oder fest, weder durch eigene Handlungen noch sollte man sie durch Befehle oder andere Mittel töten lassen.

712. එවමස්ස [Pg.212] මෙථුනවිරතිපාණාතිපාතවිරතිමුඛෙන සඞ්ඛෙපතො පාතිමොක්ඛසංවරසීලං වත්වා ‘‘හිත්වා කාමෙ’’තිආදීහි ඉන්ද්‍රියසංවරඤ්ච දස්සෙත්වා ඉදානි ආජීවපාරිසුද්ධිං දස්සෙන්තො ‘‘හිත්වා ඉච්ඡඤ්චා’’තිආදිමාහ. තස්සත්ථො – යායං තණ්හා එකං ලද්ධා දුතියං ඉච්ඡති, ද්වෙ ලද්ධා තතියං, සතසහස්සං ලද්ධා තදුත්තරිම්පි ඉච්ඡතීති එවං අප්පටිලද්ධවිසයං ඉච්ඡනතො ‘‘ඉච්ඡා’’ති වුච්චති, යො චායං පටිලද්ධවිසයලුබ්භනො ලොභො. තං හිත්වා ඉච්ඡඤ්ච ලොභඤ්ච යත්ථ සත්තො පුථුජ්ජනො, යස්මිං චීවරාදිපච්චයෙ තෙහි ඉච්ඡාලොභෙහි පුථුජ්ජනො සත්තො ලග්ගො පටිබද්ධො තිට්ඨති, තත්ථ තං උභයම්පි හිත්වා පච්චයත්ථං ආජීවපාරිසුද්ධිං අවිරොධෙන්තො ඤාණචක්ඛුනා චක්ඛුමා හුත්වා ඉමං මොනෙය්‍යපටිපදං පටිපජ්ජෙය්‍ය. එවඤ්හි පටිපන්නො තරෙය්‍ය නරකං ඉමං, දුප්පූරණට්ඨෙන නරකසඤ්ඤිතං මිච්ඡාජීවහෙතුභූතං ඉමං පච්චයතණ්හං තරෙය්‍ය, ඉමාය වා පටිපදාය තරෙය්‍යාති වුත්තං හොති.

712. Nachdem er ihm so kurz die Sittlichkeit der Zügelung der Ordensregeln (Pātimokkhasaṃvara) mittels der Enthaltung von geschlechtlichem Verkehr und der Enthaltung vom Töten lebender Wesen dargelegt hat, und nachdem er die Zügelung der Sinnesorgane mit den Worten „nachdem er die sinnlichen Freuden aufgegeben hat“ usw. aufgezeigt hat, spricht er nun die Worte „nachdem er das Begehren aufgegeben hat“ usw., um die Reinheit des Lebensunterhalts aufzuzeigen. Dies ist die Bedeutung: Es ist das Begehren, das als „Wunsch“ (icchā) bezeichnet wird, weil es nach noch nicht erlangten Objekten verlangt; denn „wenn man eines erlangt hat, wünscht man ein zweites; hat man zwei erlangt, ein drittes; hat man hunderttausend erlangt, wünscht man sich noch mehr darüber hinaus“. Und jenes Begehren ist auch Gier (lobha), weil es ein bereits erlangtes Objekt gierig verschlingt. Nachdem er Wunsch und Gier aufgegeben hat, woran der Weltling haftet: Der Weltling haftet, ist gefesselt und gebunden durch Wunsch und Gier an Roben und die übrigen Requisiten. Nachdem er beides bezüglich solcher Dinge aufgegeben hat und ohne die Reinheit des Lebensunterhalts um der Requisiten willen zu verletzen, sollte er mit dem Auge des Wissens sehend geworden diese Praxis des Muni-Tums ausüben. Denn so praktizierend, möge er diesen Abgrund überqueren. Damit ist dieses Verlangen nach den Requisiten gemeint, das die Ursache für falschen Lebensunterhalt ist und wegen seiner Schwerfüllbarkeit als „Abgrund“ bezeichnet wird; er möge dies überqueren, oder es bedeutet, er möge durch diese Praxis überqueren.

713. එවං පච්චයතණ්හාපහානමුඛෙන ආජීවපාරිසුද්ධිං දස්සෙත්වා ඉදානි භොජනෙ මත්තඤ්ඤුතාමුඛෙන පච්චයපරිභොගසීලං තදනුසාරෙන ච යාව අරහත්තප්පත්ති, තාව පටිපදං දස්සෙන්තො ‘‘ඌනූදරො’’ති ගාථමාහ. තස්සත්ථො – ධම්මෙන සමෙන ලද්ධෙසු ඉතරීතරචීවරාදීසු පච්චයෙසු ආහාරං තාව ආහාරෙන්තො –

713. Nachdem er so die Reinheit des Lebensunterhalts mittels des Aufgebens des Begehrens nach den Requisiten aufgezeigt hat, spricht er nun die Strophe „mit unvollständigem Magen“ (ūnūdaro), um das sittliche Verhalten beim Gebrauch der Requisiten mittels der Mäßigung beim Essen und in Übereinstimmung damit die Praxis bis zum Erlangen der Arahantschaft aufzuzeigen. Dies ist die Bedeutung: Unter den rechtmäßig und gerecht erlangten Requisiten wie den verschiedenen Roben usw., wenn man nun Nahrung zu sich nimmt:

‘‘චත්තාරො පඤ්ච ආලොපෙ, අභුත්වා උදකං පිවෙ;

අලං ඵාසුවිහාරාය, පහිතත්තස්ස භික්ඛුනො’’ති. (ථෙරගා. 983) –

„Wenn noch Platz für vier oder felsen Bissen ist, sollte man stattdessen Wasser trinken. Dies reicht für ein angenehmes Leben eines entschlossenen Bhikkhus völlig aus.“ (Th 983) –

වුත්තනයෙන ඌනඋදරො අස්ස, න වාතභරිතභස්තා විය උද්ධුමාතුදරො, භත්තසම්මදපච්චයා ථිනමිද්ධං පරිහරෙය්‍යාති වුත්තං හොති. ඌනූදරො හොන්තොපි ච මිතාහාරො අස්ස භොජනෙ මත්තඤ්ඤූ, ‘‘නෙව දවායා’’තිආදිනා පච්චවෙක්ඛණෙන ගුණතො දොසතො ච පරිච්ඡින්නාහාරො. එවං මිතාහාරො සමානොපි පච්චයධුතඞ්ගපරියත්තිඅධිගමවසෙන චතුබ්බිධාය අප්පිච්ඡතාය අප්පිච්ඡො අස්ස. එකංසෙන හි මොනෙය්‍යපටිපදං පටිපන්නෙන භික්ඛුනා එවං අප්පිච්ඡෙන භවිතබ්බං. තත්ථ එකෙකස්මිං පච්චයෙ තීහි සන්තොසෙහි සන්තුස්සනා පච්චයප්පිච්ඡතා. ධුතඞ්ගධරස්සෙව සතො ‘‘ධුතවාති මං පරෙ ජානන්තූ’’ති අනිච්ඡනතා ධුතඞ්ගප්පිච්ඡතා. බහුස්සුතස්සෙව සතො ‘‘බහුස්සුතොති [Pg.213] මං පරෙ ජානන්තූ’’ති අනිච්ඡනතා පරියත්තිඅප්පිච්ඡතා මජ්ඣන්තිකත්ථෙරස්ස විය. අධිගමසම්පන්නස්සෙව සතො ‘‘අධිගතො අයං කුසලං ධම්මන්ති මං පරෙ ජානන්තූ’’ති අනිච්ඡනතා අධිගමප්පිච්ඡතා. සා ච අරහත්තාධිගමතො ඔරං වෙදිතබ්බා. අරහත්තාධිගමත්ථඤ්හි අයං පටිපදාති. එවං අප්පිච්ඡොපි ච අරහත්තමග්ගෙන තණ්හාලොලුප්පං හිත්වා අලොලුපො අස්ස. එවං අලොලුපො හි සදා ඉච්ඡාය නිච්ඡාතො අනිච්ඡො හොති නිබ්බුතො, යාය ඉච්ඡාය ඡාතා හොන්ති සත්තා ඛුප්පිපාසාතුරා විය අතිත්තා, තාය ඉච්ඡාය අනිච්ඡො හොති අනිච්ඡත්තා ච නිච්ඡාතො හොති අනාතුරො පරමතිත්තිප්පත්තො. එවං නිච්ඡාතත්තා නිබ්බුතො හොති වූපසන්තසබ්බකිලෙසපරිළාහොති එවමෙත්ථ උප්පටිපාටියා යොජනා වෙදිතබ්බා.

In der besagten Weise sollte er mit unvollständigem Magen sein, nicht mit einem aufgeblähten Magen wie ein mit Luft gefüllter Blasebalg, damit er nicht aufgrund von Trägheit nach dem Essen mit Starrheit und Schläfrigkeit zu kämpfen hat; dies ist damit gemeint. Selbst wenn er mit unvollständigem Magen ist, sollte er mäßig im Essen sein, die rechte Menge beim Essen kennend, indem er seine Nahrung durch die Betrachtung von Nutzen und Mängeln einschränkt, wie mit den Worten: „weder zum Vergnügen“ und so weiter. Auf diese Weise mäßig im Essen, sollte er durch die vierfache Art von wenigen Wünschen von wenigen Wünschen sein: in Bezug auf die Requisiten, die asketischen Übungen (dhutaṅga), das Studium (pariyatti) und das Erlangen der Verwirklichung (adhigama). Denn ein Bhikkhu, der den Weg des Muni-Tums praktiziert, muss zweifellos von wenigen Wünschen sein. Darunter ist (1) die Begehrlosigkeit bezüglich der Requisiten die Zufriedenheit durch die dreifache Zufriedenheit mit jedem einzelnen Requisit. (2) Die Begehrlosigkeit bezüglich des Einhaltens asketischer Übungen bedeutet für einen, der asketische Übungen einhält, nicht zu wünschen: „Mögen die anderen mich als einen erkennen, der asketische Übungen einhält!“ (3) Die Begehrlosigkeit bezüglich des Studiums bedeutet für einen, der sehr gelehrt ist, nicht zu wünschen: „Mögen die anderen mich als gelehrt erkennen!“ (4) Die Begehrlosigkeit bezüglich des Erlangens der Verwirklichung bedeutet für einen, der die Verwirklichung erreicht hat, nicht zu wünschen: „Mögen die anderen mich als einen erkennen, der einen heilsamen Zustand verwirklicht hat“, so wie der Ehrwürdige Majjhantika. Und dies ist so zu verstehen, dass es für jene unterhalb der Erlangung der Arahantschaft gilt; denn diese Praxis dient dem Erlangen der Arahantschaft. Selbst wenn er so von wenigen Wünschen ist, sollte er durch den Pfad der Arahantschaft die Gier des Verlangens aufgegeben haben und frei von Gier sein. Wer so frei von Gier ist, ist stets durch das Freisein von Wünschen hungerlos, wunschlos und erloschen (nibbuto), während die Wesen durch Wünsche hungrig sind, ungesättigt wie die von Hunger und Durst Geplagten. Durch Wunschlosigkeit ist er ohne Begehren, und weil er wunschlos ist, ist er hungerlos, ungequält und hat die höchste Zufriedenheit erlangt. Weil er so hungerlos ist, ist er erloschen, einer, dessen Fieber der Befleckungen abgeklungen ist. So ist hier die Verknüpfung der Wörter in unregelmäßiger Reihenfolge zu verstehen.

714. එවං යාව අරහත්තප්පත්ති, තාවපටිපදං කථෙත්වා ඉදානි තං පටිපදං පටිපන්නස්ස භික්ඛුනො අරහත්තප්පත්තිනිට්ඨං ධුතඞ්ගසමාදානං සෙනාසනවත්තඤ්ච කථෙන්තො ‘‘ස පිණ්ඩචාර’’න්ති ගාථාද්වයමාහ. තත්ථ ස පිණ්ඩචාරං චරිත්වාති සො භික්ඛු භික්ඛං චරිත්වා භත්තකිච්චං වා කත්වා. වනන්තමභිහාරයෙති අපපඤ්චිතො ගිහිපපඤ්චෙන වනං එව ගච්ඡෙය්‍ය. උපට්ඨිතො රුක්ඛමූලස්මින්ති රුක්ඛමූලෙ ඨිතො වා හුත්වා. ආසනූපගතොති ආසනං උපගතො වා හුත්වා, නිසින්නොති වුත්තං හොති. මුනීති මොනෙය්‍යපටිපදං පටිපන්නො. එත්ථ ච ‘‘පිණ්ඩචාරං චරිත්වා’’ති ඉමිනා පිණ්ඩපාතිකඞ්ගං වුත්තං. යස්මා පන උක්කට්ඨපිණ්ඩපාතිකො සපදානචාරී එකාසනිකො පත්තපිණ්ඩිකො ඛලුපච්ඡාභත්තිකො ච හොතියෙව, තෙචීවරිකපංසුකූලම්පි ච සමාදියතෙව, තස්මා ඉමානිපි ඡ වුත්තානෙව හොන්ති. ‘‘වනන්තමභිහාරයෙ’’ති ඉමිනා පන ආරඤ්ඤිකඞ්ගං වුත්තං, ‘‘උපට්ඨිතො රුක්ඛමූලස්මි’’න්ති ඉමිනා රුක්ඛමූලිකඞ්ගං, ‘‘ආසනූපගතො’’ති ඉමිනා නෙසජ්ජිකඞ්ගං. යථාක්කමං පන එතෙසං අනුලොමත්තා අබ්භොකාසිකයථාසන්ථතිකසොසානිකඞ්ගානි වුත්තානියෙව හොන්තීති එවමෙතාය ගාථාය තෙරස ධුතඞ්ගානි නාලකත්ථෙරස්ස කථෙසි.

714. Nachdem er so die Praxis bis hin zum Erlangen der Arahatschaft dargelegt hat, spricht der Buddha nun, um die Askese-Übungen (dhutaṅgasamādāna) und die Pflicht bezüglich der Wohnstätte (senāsanavatta) eines Bhikkhus zu erörtern, der nach der Erlangung der Arahatschaft strebt, das Strophenpaar „Nachdem er auf Almosengang gegangen ist“ (sa piṇḍacāra). Darin bedeutet „nachdem er auf Almosengang gegangen ist“ (sa piṇḍacāraṃ caritvā): nachdem dieser Bhikkhu auf Almosengang gegangen ist oder sein Mahl eingenommen hat. „Er sollte sich in die Wälder begeben“ (vanantam abhihāraye) bedeutet: Er sollte, frei von weltlichen Verflechtungen (gihipapañca), sich geradewegs in den Wald begeben. „An den Fuß eines Baumes getreten“ (upaṭṭhito rukkhamūlasmiṃ) bedeutet: am Fuß eines Baumes stehend. „Zu seinem Sitzplatz gelangt“ (āsanūpagato) bedeutet: zu seinem Sitzplatz gelangt, das heißt, er hat sich niedergelassen. „Der Weise“ (muni) bezeichnet jemanden, der die Praxis der Weisheit (moneyyapaṭipadā) ausübt. Hierbei wird mit „nachdem er auf Almosengang gegangen ist“ das Glied des Almosensammlers (piṇḍapātikaṅga) bezeichnet. Da jedoch ein strenger Almosensammler auch die Übungen einhält, von Haus zu Haus zu gehen (sapadānacārī), nur eine Mahlzeit am Tag einzunehmen (ekāsanika), nur aus der Almosenschale zu essen (pattapiṇḍika) und später dargebotenes Essen abzulehnen (khalupacchābhattika), sowie das Tragen von Lumpenroben (paṃsukūlika) und den Besitz von nur drei Roben (tecīvarika) auf sich nimmt, sind damit tatsächlich bereits diese sechs Glieder genannt. Mit „er sollte sich in die Wälder begeben“ ist das Glied des Waldbewohners (āraññikaṅga) genannt, mit „an den Fuß eines Baumes getreten“ das Glied des Baumbewohners (rukkhamūlikaṅga) und mit „zu seinem Sitzplatz gelangt“ das Glied des stets Sitzenden (nesajjikaṅga). Da sie damit übereinstimmen, sind der Reihe nach auch die Glieder des Unter-freiem-Himmel-Wohners (abbhokāsika), des Nehmens-welches-Lager-auch-immer-angeboten-wird (yathāsanthatika) und des Leichenfeldbewohners (sosānikaṅga) ebenfalls mitgenannt. Auf diese Weise erklärte er dem Ehrwürdigen Nālaka mit dieser Strophe die dreizehn Askese-Übungen (dhutaṅga).

715. ස ඣානපසුතො ධීරොති සො අනුප්පන්නස්ස ඣානස්ස උප්පාදනෙන උප්පන්නස්ස ආවජ්ජනසමාපජ්ජනාධිට්ඨානවුට්ඨානපච්චවෙක්ඛණෙහි ච ඣානෙසු පසුතො අනුයුත්තො. ධීරොති ධිතිසම්පන්නො. වනන්තෙ රමිතො සියාති වනෙ [Pg.214] අභිරතො සියා, ගාමන්තසෙනාසනෙ නාභිරමෙය්‍යාති වුත්තං හොති. ඣායෙථ රුක්ඛමූලස්මිං, අත්තානමභිතොසයන්ති න කෙවලං ලොකියජ්ඣානපසුතොයෙව සියා, අපිච ඛො තස්මිංයෙව රුක්ඛමූලෙ සොතාපත්තිමග්ගාදිසම්පයුත්තෙන ලොකුත්තරජ්ඣානෙනාපි අත්තානං අතීව තොසෙන්තො ඣායෙථ. පරමස්සාසප්පත්තියා හි ලොකුත්තරජ්ඣානෙනෙව චිත්තං අතීව තුස්සති, න අඤ්ඤෙන. තෙනාහ – ‘‘අත්තානමභිතොසය’’න්ති. එවමිමාය ගාථාය ඣානපසුතතාය වනන්තසෙනාසනාභිරතිං අරහත්තඤ්ච කථෙසි.

715. „Er, der dem Jhāna hingegebene Standhafte“ (sa jhānapasuto dhīro) bedeutet: Er ist den Jhānas hingegeben und ihnen gewidmet, indem er das noch nicht entstandene Jhāna hervorbringt und das bereits entstandene Jhāna ausrichtet (āvajjana), in es eintritt (samāpajjana), darin verweilt (adhiṭṭhāna), daraus austritt (vuṭṭhāna) und es reflektiert (paccavekkhaṇa). „Der Standhafte“ (dhīro) bedeutet: im Besitz von Entschlossenheit (dhiti). „Er sollte im Wald Freude finden“ (vanante ramito siyā) bedeutet: Er soll am Wald Gefallen finden, er soll kein Wohlgefallen an einer Wohnstätte am Rande eines Dorfes finden. „Er sollte am Fuße eines Baumes meditieren und sich selbst zutiefst zufriedenstellen“ (jhāyetha rukkhamūlasmiṃ, attānam abhitosayaṃ) bedeutet: Er sollte nicht nur dem weltlichen Jhāna (lokiyajjhāna) hingegeben sein, sondern vielmehr genau dort am Fuße jenes Baumes meditieren, indem er sich selbst durch das Erreichen des überweltlichen Jhānas (lokuttarajjhāna), das mit dem Pfad des Stromeintritts und den höheren Stufen verbunden ist, zutiefst zufriedenstellt. Denn nur durch die Erlangung des höchsten Trostes, des überweltlichen Jhānas, findet der Geist vollkommene Zufriedenheit und nicht durch etwas anderes. Daher sagte er: „sich selbst zutiefst zufriedenstellend“. So erörterte er mit dieser Strophe das Gefallen an einer Wohnstätte im Wald und die Arahatschaft durch die Hingabe an das Jhāna.

716. ඉදානි යස්මා ඉමං ධම්මදෙසනං සුත්වා නාලකත්ථෙරො වනන්තමභිහාරෙත්වා නිරාහාරොපි පටිපදාපූරණෙ අතීව උස්සුක්කො අහොසි, නිරාහාරෙන ච සමණධම්මං කාතුං න සක්කා. තථා කරොන්තස්ස හි ජීවිතං නප්පවත්තති, කිලෙසෙ පන අනුප්පාදෙන්තෙන ආහාරො පරියෙසිතබ්බො, අයමෙත්ථ ඤායො. තස්මා තස්ස භගවා අපරාපරෙසුපි දිවසෙසු පිණ්ඩාය චරිතබ්බං, කිලෙසා පන න උප්පාදෙතබ්බාති දස්සනත්ථං අරහත්තප්පත්තිනිට්ඨංයෙව භික්ඛාචාරවත්තං කථෙන්තො ‘‘තතො රත්‍යා විවසානෙ’’තිආදිකා ඡ ගාථායො අභාසි. තත්ථ තතොති ‘‘ස පිණ්ඩචාරං චරිත්වා, වනන්තමභිහාරයෙ’’ති එත්ථ වුත්තපිණ්ඩචාරවනන්තාභිහාරතො උත්තරිපි. රත්‍යා විවසානෙති රත්තිසමතික්කමෙ, දුතියදිවසෙති වුත්තං හොති. ගාමන්තමභිහාරයෙති ආභිසමාචාරිකවත්තං කත්වා යාව භික්ඛාචාරවෙලා, තාව විවෙකමනුබ්‍රූහෙත්වා ගතපච්චාගතවත්තෙ වුත්තනයෙන කම්මට්ඨානං මනසි කරොන්තො ගාමං ගච්ඡෙය්‍ය. අව්හානං නාභිනන්දෙය්‍යාති ‘‘භන්තෙ, අම්හාකං ඝරෙ භුඤ්ජිතබ්බ’’න්ති නිමන්තනං, ‘‘දෙති නු ඛො න දෙති නු ඛො සුන්දරං නු ඛො දෙති අසුන්දරං නු ඛො දෙතී’’ති එවරූපං විතක්කං භොජනඤ්ච පටිපදාපූරකො භික්ඛු නාභිනන්දෙය්‍ය, නප්පටිග්ගණ්හෙය්‍යාති වුත්තං හොති. යදි පන බලක්කාරෙන පත්තං ගහෙත්වා පූරෙත්වා දෙන්ති, පරිභුඤ්ජිත්වා සමණධම්මො කාතබ්බො, ධුතඞ්ගං න කුප්පති, තදුපාදාය පන තං ගාමං න පවිසිතබ්බං. අභිහාරඤ්ච ගාමතොති සචෙ ගාමං පවිට්ඨස්ස පාතිසතෙහිපි භත්තං අභිහරන්ති, තම්පි නාභිනන්දෙය්‍ය, තතො එකසිත්ථම්පි නප්පටිග්ගණ්හෙය්‍ය, අඤ්ඤදත්ථු ඝරපටිපාටියා පිණ්ඩපාතමෙව චරෙය්‍යාති.

716. Nun war der Ehrwürdige Nālaka, nachdem er diese Dhamma-Lehre gehört hatte, äußerst bestrebt, die Praxis zu erfüllen, indem er in den Wald ging und sogar auf Nahrung verzichtete. Aber durch Nahrungslosigkeit ist es nicht möglich, die Pflichten eines Asketen (samaṇadhamma) auszuüben; denn bei einer solchen Lebensweise kann das Leben nicht fortbestehen. Die Nahrung muss jedoch gesucht werden, ohne dass dabei Befleckungen (kilesa) entstehen; dies ist hier die richtige Methode. Um ihm zu zeigen: „Man sollte auch an den darauffolgenden Tagen auf Almosengang gehen, ohne jedoch Befleckungen aufkommen zu lassen“, sprach der Erhabene die sechs Strophen beginnend mit „Darauf, wenn die Nacht vergangen ist“ (tato ratyā vivasāne) und so weiter, in denen er die Pflichten des Almosengangs darlegte, die mit dem Erlangen der Arahatschaft abschließen. Hierbei bedeutet „darauf“ (tato): über das hinaus, was zuvor mit „nachdem er auf Almosengang gegangen ist, sollte er sich in die Wälder begeben“ bezüglich des Almosengangs und des Aufsuchens des Waldes gesagt wurde. „Wenn die Nacht vergangen ist“ (ratyā vivasāne): nach dem Vergehen der Nacht, also am nächsten Tag. „Sollte er sich dem Dorf nähern“ (gāmantam abhihāraye): Nachdem er die Pflichten des guten Betragens (ābhisamācārikavatta) erfüllt hat, sollte er seine Praxis in der Abgeschiedenheit pflegen, bis es Zeit für den Almosengang ist; dann sollte er zum Dorf gehen, wobei er das Meditationsobjekt (kammaṭṭhāna) auf jene Weise im Geist behält, wie es in den Pflichten für den Hin- und Rückweg (gatapaccāgatavatta) erklärt wurde. „Er sollte keine Einladungen freudig annehmen“ (avhānaṃ nābhinandeyya): Ein Bhikkhu, der die Praxis erfüllt, sollte eine Einladung wie „Ehrwürdiger Herr, Ihr solltet Euer Mahl in unserem Hause einnehmen“ nicht freudig annehmen, noch sollte er solche Gedanken hegen wie: „Wird sie etwas geben oder nicht? Wird sie gutes oder schlechtes Essen geben?“ Er sollte sie nicht annehmen. Wenn sie jedoch von sich aus seine Schale nehmen, sie füllen und ihm zurückgeben, mag er diese Nahrung verzehren und die Pflichten des Asketen ausüben; die Askese-Übung (dhutaṅga) wird dadurch nicht beeinträchtigt, aber er sollte das Dorf nicht zu diesem Zweck betreten. „Und Gaben aus dem Dorf“ (abhihārañca gāmato): Wenn man das Dorf betreten hat und sie Essen selbst auf Hunderten von Platten herbeibringen, sollte man auch das nicht freudig annehmen. Er sollte nicht einmal einen einzigen Bissen davon annehmen, sondern ausschließlich in der Reihenfolge der Häuser (gharapaṭipāṭiyā) auf Almosengang gehen.

717. න [Pg.215] මුනී ගාමමාගම්ම, කුලෙසු සහසා චරෙති සො ච මොනත්ථාය පටිපන්නකො මුනි ගාමං ගතො සමානො කුලෙසු සහසා න චරෙ, සහසොකිතාදිඅනනුලොමිකං ගිහිසංසග්ගං න ආපජ්ජෙය්‍යාති වුත්තං හොති. ඝාසෙසනං ඡින්නකථො, න වාචං පයුතං භණෙති ඡින්නකථො විය හුත්වා ඔභාසපරිකථානිමිත්තවිඤ්ඤත්තිපයුත්තං ඝාසෙසනවාචං න භණෙය්‍ය. සචෙ ආකඞ්ඛෙය්‍ය, ගිලානො සමානො ගෙලඤ්ඤපටිබාහනත්ථාය භණෙය්‍ය. සෙනාසනත්ථාය වා විඤ්ඤත්තිං ඨපෙත්වා ඔභාසපරිකථානිමිත්තපයුත්තං, අවසෙසපච්චයත්ථාය පන අගිලානො නෙව කිඤ්චි භණෙය්‍යාති.

717. „Wenn der Weise ins Dorf gekommen ist, soll er sich unter den Familien nicht ungestüm verhalten“ (na munī gāmam āgamma, kulesu sahasā care): Wenn dieser Weise (muni), der für das Erlangen der Weisheit (mona) praktiziert, in das Dorf gekommen ist, soll er sich unter den Familien nicht ungestüm verhalten; das bedeutet, er soll sich nicht auf ungebührliche Weise mit Laien einlassen (gihisaṃsagga), wie etwa durch das Teilen ihrer Sorgen und so weiter. „Er soll das Gespräch über die Nahrungssuche abschneiden und keine anspielenden Worte sprechen“ (ghāsesanaṃ chinnakatho, na vācaṃ payutaṃ bhaṇe): Er soll sich verhalten, als ob er Schweigen beobachte, und keine auf die Nahrungssuche ausgerichteten Worte sprechen, die Andeutungen (obhāsa), Umschreibungen (parikathā), Zeichen (nimitta) oder Bitten (viññatti) enthalten. Wenn er krank ist und es wünscht, mag er sprechen, um seine Krankheit zu heilen. Ausgenommen für Bitten bezüglich einer Unterkunft sollte ein Gesunder für die übrigen Bedürfnisse keinerlei Worte äußern, die Andeutungen, Umschreibungen oder Zeichen enthalten.

718-9. අලත්ථං යදිදන්ති ඉමිස්සා පන ගාථාය අයමත්ථො – ගාමං පිණ්ඩාය පවිට්ඨො අප්පමත්තකෙපි කිස්මිඤ්චි ලද්ධෙ ‘‘අලත්ථං යං ඉදං සාධූ’’ති චින්තෙත්වා අලද්ධෙ ‘‘නාලත්ථං කුසල’’න්ති තම්පි ‘‘සුන්දර’’න්ති චින්තෙත්වා උභයෙනෙව ලාභාලාභෙන සො තාදී නිබ්බිකාරො හුත්වා රුක්ඛංවුපනිවත්තති, යථාපි පුරිසො ඵලගවෙසී රුක්ඛං උපගම්ම ඵලං ලද්ධාපි අලද්ධාපි අනනුනීතො අප්පටිහතො මජ්ඣත්තොයෙව හුත්වා ගච්ඡති, එවං කුලං උපගම්ම ලාභං ලද්ධාපි අලද්ධාපි මජ්ඣත්තොව හුත්වා ගච්ඡතීති. ස පත්තපාණී ති ගාථා උත්තානත්ථාව.

718-9. „Ich habe dieses erhalten“ (alatthaṃ yadidaṃ): Der Sinn dieser Strophe ist folgender: Wenn er zum Almosengang in das Dorf gegangen ist und auch nur ein ganz klein wenig erhalten hat, denkt er: „Ich habe etwas erhalten, das ist gut.“ Wenn er nichts erhält, denkt er: „Ich habe nichts erhalten, das ist heilsam (kusala)“, was er ebenfalls als „gut“ betrachtet. In beiden Situationen, Gewinn und Verlust (lābhālābha), bleibt er gleichmütig (tādī), ohne jede Regung, und kehrt zu eben dem Baum zurück. Wie ein Mann, der nach Früchten sucht, sich einem Baum nähert und, ob er nun Früchte erhält oder nicht, weder erfreut noch niedergeschlagen, sondern in einem völlig neutralen Geisteszustand wieder weggeht, ebenso nähert er sich den Familien und geht, ob er nun Gewinn erhält oder nicht, in einem völlig neutralen Geisteszustand wieder weg. Die Strophe „Er mit der Schale in der Hand“ (sa pattapāṇī) hat eine ganz offensichtliche Bedeutung.

720. උච්චාවචාති ඉමිස්සා ගාථාය සම්බන්ධො – එවං භික්ඛාචාරවත්තසම්පන්නො හුත්වාපි තාවතකෙනෙව තුට්ඨිං අනාපජ්ජිත්වා පටිපදං ආරොධෙය්‍ය. පටිපත්තිසාරඤ්හි සාසනං. සා චායං උච්චාවචා…පෙ… මුතන්ති. තස්සත්ථො – සා චායං මග්ගපටිපදා උත්තමනිහීනභෙදතො උච්චාවචා බුද්ධසමණෙන පකාසිතා. සුඛාපටිපදා හි ඛිප්පාභිඤ්ඤා උච්චා, දුක්ඛාපටිපදා දන්ධාභිඤ්ඤා අවචා. ඉතරා ද්වෙ එකෙනඞ්ගෙන උච්චා, එකෙන අවචා. පඨමා එව වා උච්චා, ඉතරා තිස්සොපි අවචා. තාය චෙතාය උච්චාය අවචාය වා පටිපදාය න පාරං දිගුණං යන්ති. ‘‘දුගුණ’’න්ති වා පාඨො, එකමග්ගෙන ද්වික්ඛත්තුං නිබ්බානං න යන්තීති අත්ථො. කස්මා? යෙන මග්ගෙන යෙ කිලෙසා පහීනා, තෙසං පුන අප්පහාතබ්බතො. එතෙන පරිහානධම්මාභාවං දීපෙති. නයිදං එකගුණං මුතන්ති තඤ්ච ඉදං පාරං එකක්ඛත්තුංයෙව ඵුසනාරහම්පි න හොති. කස්මා? එකෙන මග්ගෙන සබ්බකිලෙසප්පහානාභාවතො. එතෙන එකමග්ගෙනෙව අරහත්තාභාවං දීපෙති.

720. „Hoch und tief“: Dies ist die Verbindung dieser Strophe mit den anderen – selbst wenn man so mit den Pflichten des Almosengangs ausgestattet ist, sollte man sich nicht bloß damit zufriedengeben, sondern die Praxis erfüllen. Denn die Essenz der Lehre ist die Praxis. Und dies ist „hoch und tief … erfahren [muta]“. Dies ist die Bedeutung: Diese Pfadpraxis ist nach dem Unterschied von überlegen und unterlegen hoch und tief, verkündet vom Buddha-Asketen. Denn die angenehme Praxis mit schneller direkter Erkenntnis ist hoch, während die mühsame Praxis mit langsamer direkter Erkenntnis tief ist. Die anderen beiden sind in Hinsicht auf einen Faktor hoch, in Hinsicht auf einen tief. Oder die erste allein ist hoch, und die anderen drei sind tief. Und durch diese hohe oder tiefe Praxis gehen sie nicht zweifach zum jenseitigen Ufer. Es gibt auch die Lesart „duguṇaṃ“; die Bedeutung ist, dass sie nicht zweimal durch einen einzigen Pfad zum Nibbāna gelangen. Warum nicht? Weil jene Befleckungen, die durch einen bestimmten Pfad aufgegeben wurden, nicht noch einmal aufgegeben werden müssen. Damit zeigt er das Freisein vom Zurückfallen. „Dies wird nicht in einer einzigen Weise erfahren“: Und jenes jenseitige Ufer kann nicht bloß ein einziges Mal erfahren werden. Warum nicht? Weil es kein Aufgeben aller Befleckungen durch einen einzigen Pfad gibt. Damit zeigt er, dass es keine Erlangung der Arahatschaft durch nur einen einzigen Pfad gibt.

721. ඉදානි [Pg.216] පටිපදානිසංසං දස්සෙන්තො ‘‘යස්ස ච විසතා’’ති ගාථමාහ. තස්සත්ථො – යස්ස ච එවං පටිපන්නස්ස භික්ඛුනො තාය පටිපදාය පහීනත්තා අට්ඨසතතණ්හාවිචරිතභාවෙන විසතත්තා විසතා තණ්හා නත්ථි, තස්ස කිලෙසසොතච්ඡෙදෙන ඡින්නසොතස්ස කුසලාකුසලප්පහානෙන කිච්චාකිච්චප්පහීනස්ස රාගජො වා දොසජො වා අප්පමත්තකොපි පරිළාහො න විජ්ජතීති.

721. Um nun den Nutzen der Praxis zu zeigen, sprach er die Strophe „Für wen es keine Ausbreitung gibt“. Dies ist die Bedeutung: Für einen Mönch, der so praktiziert, gibt es durch das Aufgeben mittels jener Praxis keine ausgebreitete Begehrlichkeit, die sich in Form der 108 Strömungen des Begehrens ausbreitet; denn sie ist durch diese Praxis aufgegeben worden. Durch das Abschneiden des Stroms der Befleckungen hat er den Strom abgeschnitten. Durch das Aufgeben von Heilsamem und Unheilsamem hat er das zu Tuende und das nicht zu Tuende aufgegeben. Für ihn existiert nicht einmal das geringste Fieber der Befleckungen, das aus Gier oder Hass entstanden ist.

722. ඉදානි යස්මා ඉමා ගාථායො සුත්වා නාලකත්ථෙරස්ස චිත්තං උදපාදි – ‘‘යදි එත්තකං මොනෙය්‍යං සුකරං න දුක්කරං, සක්කා අප්පකසිරෙන පූරෙතු’’න්ති, තස්මාස්ස භගවා ‘‘දුක්කරමෙව මොනෙය්‍ය’’න්ති දස්සෙන්තො පුන ‘‘මොනෙය්‍යං තෙ උපඤ්ඤිස්ස’’න්තිආදිමාහ. තත්ථ උපඤ්ඤිස්සන්ති උපඤ්ඤාපෙය්‍යං, කථයිස්සන්ති වුත්තං හොති. ඛුරධාරා උපමා අස්සාති ඛුරධාරූපමො. භවෙති භවෙය්‍ය. කො අධිප්පායො? මොනෙය්‍යං පටිපන්නො භික්ඛු ඛුරධාරං උපමං කත්වා පච්චයෙසු වත්තෙය්‍ය. යථා මධුදිද්ධං ඛුරධාරං ලිහන්තො, ඡෙදතො, ජිව්හං රක්ඛති, එවං ධම්මෙන ලද්ධෙ පච්චයෙ පරිභුඤ්ජන්තො චිත්තං කිලෙසුප්පත්තිතො රක්ඛෙය්‍යාති වුත්තං හොති. පච්චයා හි පරිසුද්ධෙන ඤායෙන ලද්ධුඤ්ච අනවජ්ජපරිභොගෙන පරිභුඤ්ජිතුඤ්ච න සුඛෙන සක්කාති භගවා පච්චයනිස්සිතමෙව බහුසො භණති. ජිව්හාය තාලුමාහච්ච, උදරෙ සඤ්ඤතො සියාති ජිව්හාය තාලුං උප්පීළෙත්වාපි රසතණ්හං විනොදෙන්තො කිලිට්ඨෙන මග්ගෙන උප්පන්නපච්චයෙ අසෙවන්තො උදරෙ සංයතො සියා.

722. Da nun nach dem Hören dieser Strophen im Geist des Thera Nālaka der Gedanke entstand: „Wenn das Weisentum nur aus so viel besteht, ist es leicht zu tun, nicht schwer, und es ist möglich, es ohne große Mühe zu erfüllen“, sagte der Erhabene, um ihm zu zeigen, dass „Weisentum in der Tat schwer zu tun ist“, wiederum: „Ich werde dir das Weisentum beschreiben.“ Darin bedeutet „upaññissa“: ich werde es erklären, ich werde es darlegen. „Die Schneide eines Rasiermessers ist sein Gleichnis“ bedeutet: einem Rasiermesser gleichend. „Bhaveti“ bedeutet „sollte sein“. Was ist der dargetane Sinn? Ein Mönch, der das Weisentum praktiziert, sollte unter Verwendung des Gleichnisses einer Rasiermesserschneide mit den Lebensbedürfnissen verfahren. So wie jemand, der eine mit Honig bestrichene Rasiermesserschneide leckt, seine Zunge vor dem Einschneiden schützt, so sollte man beim Gebrauch von rechtmäßig erworbenen Lebensbedürfnissen seinen Geist vor dem Entstehen von Befleckungen schützen. Weil es nämlich nicht leicht ist, Lebensbedürfnisse auf reine Weise zu erlangen und sie tadellos zu gebrauchen, spricht der Erhabene so ausführlich über die Abhängigkeit von den Lebensbedürfnissen. „Nachdem er den Gaumen mit der Zunge gepresst hat, sei er im Bauch gezügelt“ bedeutet: Indem er seinen Gaumen mit der Zunge presst und so das Begehren nach Geschmack vertreibt und die erworbenen Lebensbedürfnisse nicht auf befleckte Weise nutzt, sollte er im Bauch gezügelt sein.

723. අලීනචිත්තො ච සියාති නිච්චං කුසලානං ධම්මානං භාවනාය අට්ඨිතකාරිතාය අකුසීතචිත්තො ච භවෙය්‍ය. න චාපි බහු චින්තයෙති ඤාතිජනපදාමරවිතක්කවසෙන ච බහුං න චින්තෙය්‍ය. නිරාමගන්ධො අසිතො, බ්‍රහ්මචරියපරායණොති නික්කිලෙසො ච හුත්වා තණ්හාදිට්ඨීහි කිස්මිඤ්චි භවෙ අනිස්සිතො සික්ඛාත්තයසකලසාසනබ්‍රහ්මචරියපරායණො එව භවෙය්‍ය.

723. „Er sollte einen unschlaffen Geist haben“ bedeutet, dass er niemals träge sein sollte, indem er bei der Entfaltung heilsamer Qualitäten verweilt. „Und er sollte auch nicht viel nachsinnen“ bedeutet, dass er nicht viel über Verwandte, das Land, die Götter und so weiter nachdenken sollte. „Unbefleckt, unangehaftet, mit dem heiligen Leben als höchstem Ziel“ bedeutet, dass er frei von Befleckungen sein sollte, unangehaftet an irgendeinen Daseinszustand aufgrund von Begehren oder Ansichten, und das heilige Leben – die gesamte Lehre, bestehend aus dem dreifachen Training – als seine Stütze und sein höchstes Ziel nehmen sollte.

724-5. එකාසනස්සාති විවිත්තාසනස්ස. ආසනමුඛෙන චෙත්ථ සබ්බඉරියාපථා වුත්තා. යතො සබ්බඉරියාපථෙසු එකීභාවස්ස සික්ඛෙය්‍යාති වුත්තං හොතීති වෙදිතබ්බං. එකාසනස්සාති ච සම්පදානවචනමෙතං. සමණූපාසනස්ස [Pg.217] චාති සමණෙහි උපාසිතබ්බස්ස අට්ඨතිංසාරම්මණභාවනානුයොගස්ස, සමණානං වා උපාසනභූතස්ස අට්ඨතිංසාරම්මණභෙදස්සෙව. ඉදම්පි සම්පදානවචනමෙව, උපාසනත්ථන්ති වුත්තං හොති. එත්ථ ච එකාසනෙන කායවිවෙකො, සමණූපාසනෙන චිත්තවිවෙකො වුත්තො හොතීති වෙදිතබ්බො. එකත්තං මොනමක්ඛාතන්ති එවමිදං කායචිත්තවිවෙකවසෙන ‘‘එකත්තං මොන’’න්ති අක්ඛාතං. එකො චෙ අභිරමිස්සසීති ඉදං පන උත්තරගාථාපෙක්ඛං පදං, ‘‘අථ භාහිසි දසදිසා’’ති ඉමිනා අස්ස සම්බන්ධො.

724-5. „Auf einem einsamen Sitz“: auf einem abgeschiedenen Sitz. Und hier sind unter dem Begriff des Sitzes alle Körperhaltungen gemeint. Es ist zu verstehen, dass damit gemeint ist: „Man sollte sich in allen Körperhaltungen in der Einsamkeit üben.“ „Auf einem einsamen Sitz“ steht hier im Dativ. „Und bei der Ausübung eines Asketen“: in der Ausübung der Entfaltung der achtunddreißig Meditationsobjekte, die von Asketen auszuüben sind, oder eben in einem Teilbereich der achtunddreißig Objekte, was die Ausübung der Asketen ist. Auch dies steht im Dativ; es bedeutet „zum Zwecke der Ausübung“. Und hier ist unter „einem einsamen Sitz“ die körperliche Abgeschiedenheit zu verstehen, und unter „der Ausübung eines Asketen“ die geistige Abgeschiedenheit. „Die Einsamkeit wird Weisentum genannt“: Diese Einsamkeit mittels körperlicher und geistiger Abgeschiedenheit wird als Weisentum bezeichnet. „Wenn du allein Gefallen findest“: Diese Zeile bezieht sich auf die folgende Strophe; die Verbindung besteht mit der Zeile „dann wirst du die zehn Himmelsrichtungen erleuchten“.

භාහිසීති භාසිස්සසි පකාසෙස්සසි. ඉමං පටිපදං භාවෙන්තො සබ්බදිසාසු කිත්තියා පාකටො භවිස්සසීති වුත්තං හොති. සුත්වා ධීරානන්තිආදීනං පන චතුන්නං පදානං අයමත්ථො – යෙන ච කිත්තිඝොසෙන භාහිසි දසදිසා තං ධීරානං ඣායීනං කාමචාගිනං නිඝොසං සුත්වා අථ ත්වං තෙන උද්ධච්චං අනාපජ්ජිත්වා භිය්‍යො හිරිඤ්ච සද්ධඤ්ච කරෙය්‍යාසි, තෙන ඝොසෙන හරායමානො ‘‘නිය්‍යානිකපටිපදා අය’’න්ති සද්ධං උප්පාදෙත්වා උත්තරි පටිපත්තිමෙව බ්‍රූහෙය්‍යාසි. මාමකොති එවඤ්හි සන්තෙ මම සාවකො හොතීති.

„Du wirst erleuchten“ bedeutet: du wirst erstrahlen, das heißt, indem du diese Praxis entfaltest, wirst du durch deinen Ruf in allen Himmelsrichtungen bekannt sein. Dies ist die Bedeutung der vier Zeilen, die mit „Nachdem man den Ruf der Weisen gehört hat“ beginnen: Nachdem man den Ruf der Weisen gehört hat – den Ruhm, durch den „du die zehn Himmelsrichtungen erleuchten wirst“ –, der Meditierenden, die die Sinnlichkeit aufgegeben haben, sollte man dadurch nicht stolz werden, sondern noch mehr moralische Scham und Vertrauen entwickeln. Indem man wegen dieses Rufs Scham empfindet, sollte man das Vertrauen wecken: „Dies ist der befreiende Weg“, und die Praxis weiter entfalten. „Mein Nachfolger“: In einem solchen Fall ist man mein Jünger.

726. තං නදීහීති යං තං මයා ‘‘හිරිඤ්ච සද්ධඤ්ච භිය්‍යො කුබ්බෙථා’’ති වදතා ‘‘උද්ධච්චං න කාතබ්බ’’න්ති වුත්තං, තං ඉමිනා නදීනිදස්සනෙනාපි ජානාථ, තබ්බිපරියායඤ්ච සොබ්භෙසු ච පදරෙසුච ජානාථ. සොබ්භෙසූති මාතිකාසු. පදරෙසූති දරීසු. කථං? සණන්තා යන්ති කුසොබ්භා, තුණ්හී යන්ති මහොදධීති. කුසොබ්භා හි සොබ්භපදරාදිභෙදා සබ්බාපි කුන්නදියො සණන්තා සද්දං කරොන්තා උද්ධතා හුත්වා යන්ති, ගඞ්ගාදිභෙදා පන මහානදියො තුණ්හී යන්ති, එවං ‘‘මොනෙය්‍යං පූරෙමී’’ති උද්ධතො හොති අමාමකො, මාමකො පන හිරිඤ්ච සද්ධඤ්ච උප්පාදෙත්වා නීචචිත්තොව හොති.

726. „Versteht dies durch die Flüsse“: Was ich damit meinte, als ich sagte: „Man sollte noch mehr moralische Scham und Vertrauen entwickeln“, nämlich dass man nicht stolz werden sollte, versteht dies auch durch dieses Beispiel der Flüsse, und versteht den gegenteiligen Fall durch die Bäche und Schluchten. „Sobbhesū“ bedeutet in kleinen Wasserläufen. „Padaresū“ bedeutet in Klüften. Wie? „Lärmend fließen die kleinen Bäche, schweigend fließen die großen Ozeane.“ Denn die kleinen Bäche – all die kleinen Flüsse, die durch Schluchten, Klüfte usw. fließen – fließen lärmend, indem sie ein Geräusch machen, als ob sie stolz wären. Aber die großen Flüsse – der Ganges und die anderen – fließen schweigend. Ebenso ist einer, der stolz wird und denkt: „Ich erfülle das Weisentum“, nicht mein Nachfolger. Mein Nachfolger hingegen, der moralische Scham und Vertrauen erweckt hat, ist stets demütig im Geist.

727-9. කිඤ්ච භිය්‍යො – යදූනකං…පෙ… පණ්ඩිතොති. තත්ථ සියා – සචෙ අඩ්ඪකුම්භූපමො බාලො සණන්තතාය, රහදො පූරොව පණ්ඩිතො සන්තතාය, අථ කස්මා බුද්ධසමණො එවං ධම්මදෙසනාබ්‍යාවටො හුත්වා බහුං භාසතීති ඉමිනා සම්බන්ධෙන ‘‘යං සමණො’’ති ගාථමාහ. තස්සත්ථො – යං බුද්ධසමණො බහුං භාසති උපෙතං අත්ථසඤ්හිතං, අත්ථුපෙතං [Pg.218] ධම්මුපෙතඤ්ච හිතෙන ච සංහිතං, තං න උද්ධච්චෙන, අපිච ඛො ජානං සො ධම්මං දෙසෙති දිවසම්පි දෙසෙන්තො නිප්පපඤ්චොව හුත්වා. තස්ස හි සබ්බං වචීකම්මං ඤාණානුපරිවත්ති. එවං දෙසෙන්තො ච ‘‘ඉදමස්ස හිතං ඉදමස්ස හිත’’න්ති නානප්පකාරතො ජානං සො බහු භාසති, න කෙවලං බහුභාණිතාය. අවසානගාථාය සම්බන්ධො – එවං තාව සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණෙන සමන්නාගතො බුද්ධසමණො ජානං සො ධම්මං දෙසෙති, ජානං සො බහු භාසති. තෙන දෙසිතං පන ධම්මං නිබ්බෙධභාගියෙනෙව ඤාණෙන යො ච ජානං සංයතත්තො, ජානං න බහු භාසති, ස මුනි මොනමරහති, ස මුනි මොනමජ්ඣගාති. තස්සත්ථො – තං ධම්මං ජානන්තො සංයතත්තො ගුත්තචිත්තො හුත්වා යං භාසිතං සත්තානං හිතසුඛාවහං න හොති, තං ජානං න බහු භාසති. සො එවංවිධො මොනත්ථං පටිපන්නකො මුනි මොනෙය්‍යපටිපදාසඞ්ඛාතං මොනං අරහති. න කෙවලඤ්ච අරහතියෙව, අපිච ඛො පන ස මුනි අරහත්තමග්ගඤාණසඞ්ඛාතං මොනං අජ්ඣගා ඉච්චෙව වෙදිතබ්බොති අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨාපෙසි.

727-9. Und was noch mehr: „Was unvollständig ist ... usw ... der Weise.“ Dazu könnte die Frage entstehen: „Wenn der Tor wegen seiner Geschwätzigkeit wie ein halbvoller Krug ist, und der Weise wegen seiner Ruhe wie ein voller See, warum ist dann der Buddha-Asket so sehr mit dem Lehren des Dhamma beschäftigt und spricht so viel?“ In diesem Zusammenhang sprach er die Strophe beginnend mit „Wenn der Asket“. Das bedeutet: Wenn der Buddha-Asket viel spricht, ist es mit Sinn und Nutzen verbunden, besitzt Sinn, besitzt das Dhamma und ist mit dem Wohlergehen verknüpft, nicht mit Aufgeregtheit. Vielmehr lehrt er das Dhamma wissend; selbst wenn er den ganzen Tag lehrt, tut er dies ganz ohne geistige Vielfalt, denn all sein sprachliches Wirken ist von Erkenntnis begleitet. So lehrt er, und wissend spricht er viel, indem er auf vielfältige Weise sagt: „Dies ist gut für dich, das ist gut für dich“; nicht bloß aus Vielrednerei. Die Verbindung mit der Schlussstrophe ist folgende: So lehrt der Buddha-Asket, ausgestattet mit dem Wissen der Allwissenheit, wissend das Dhamma, wissend spricht er viel. Wer aber das von ihm gelehrte Dhamma durch das zur Durchdringung gehörende Wissen erkennt, sich selbst zügelt und wissend nicht viel spricht, dieser Muni ist der Würde eines Muni würdig, dieser Muni hat den Zustand eines Muni erlangt. Das bedeutet: Wer dieses Dhamma kennt, gezügelt ist, mit behütetem Geist, und wissend nicht viel spricht – wer keine Äußerung macht, die nicht zum Wohl und Glück der Wesen führt – ein solcher Muni, der für den Zustand eines Muni praktiziert, ist des Muni-Zustands würdig, einer Bezeichnung für die Praxis des Muni-Zustands. Und er ist seiner nicht nur würdig, sondern darüber hinaus ist zu verstehen: Dieser Muni hat den Muni-Zustand erlangt, eine Bezeichnung für das Wissen des Pfades der Arahantschaft. So schloss er die Lehrdarlegung mit dem Höhepunkt der Arahantschaft ab.

තං සුත්වා නාලකත්ථෙරො තීසු ඨානෙසු අප්පිච්ඡො අහොසි දස්සනෙ සවනෙ පුච්ඡායාති. සො හි දෙසනාපරියොසානෙ පසන්නචිත්තො භගවන්තං වන්දිත්වා වනං පවිට්ඨො, පුන ‘‘අහො වතාහං භගවන්තං පස්සෙය්‍ය’’න්ති ලොලභාවං න ජනෙසි. අයමස්ස දස්සනෙ අප්පිච්ඡතා. තථා ‘‘අහො වතාහං පුන ධම්මදෙසනං සුණෙය්‍ය’’න්ති ලොලභාවං න ජනෙසි. අයමස්ස සවනෙ අප්පිච්ඡතා. තථා ‘‘අහො වතාහං පුන මොනෙය්‍යපටිපදං පුච්ඡෙය්‍ය’’න්ති ලොලභාවං න ජනෙසි. අයමස්ස පුච්ඡාය අප්පිච්ඡතා.

Als er dies hörte, wurde der Ehrwürdige Nālaka in Bezug auf drei Dinge wunschlos: in Bezug auf das Sehen, das Hören und das Fragen. Denn am Ende der Lehrdarlegung verbeugte er sich mit erfreutem Geist vor dem Erhabenen und ging in den Wald; er verspürte nie wieder das Verlangen: „O möge ich doch den Erhabenen sehen!“ Dies war seine Wunschlosigkeit in Bezug auf das Sehen. Ebenso verspürte er nie wieder das Verlangen: „O möge ich doch wieder eine Lehrdarlegung hören!“ Dies war seine Wunschlosigkeit in Bezug auf das Hören. Ebenso verspürte er nie wieder das Verlangen: „O möge ich doch wieder nach der Praxis des Muni-Zustands fragen!“ Dies war seine Wunschlosigkeit in Bezug auf das Fragen.

සො එවං අප්පිච්ඡො සමානො පබ්බතපාදං පවිසිත්වා එකවනසණ්ඩෙ ද්වෙ දිවසානි න වසි, එකරුක්ඛමූලෙ ද්වෙ දිවසානි න නිසීදි, එකගාමෙ ද්වෙ දිවසානි පිණ්ඩාය න පාවිසි. ඉති වනතො වනං, රුක්ඛතො රුක්ඛං, ගාමතො ගාමං ආහිණ්ඩන්තො අනුරූපපටිපදං පටිපජ්ජිත්වා අග්ගඵලෙ පතිට්ඨාසි. අථ යස්මා මොනෙය්‍යපටිපදං උක්කට්ඨං කත්වා පූරෙන්තො භික්ඛු සත්තෙව මාසානි ජීවති, මජ්ඣිමං කත්වා පූරෙන්තො සත්ත වස්සානි, මන්දං කත්වා පූරෙන්තො සොළස වස්සානි. අයඤ්ච උක්කට්ඨං කත්වා පූරෙසි, තස්මා සත්ත මාසෙ ඨත්වා අත්තනො ආයුසඞ්ඛාරපරික්ඛයං ඤත්වා න්හායිත්වා නිවාසෙත්වා කායබන්ධනං බන්ධිත්වා දිගුණං සඞ්ඝාටිං පාරුපිත්වා දසබලාභිමුඛො පඤ්චපතිට්ඨිතං වන්දිත්වා අඤ්ජලිං [Pg.219] පග්ගහෙත්වා හිඞ්ගුලකපබ්බතං නිස්සාය ඨිතකොව අනුපාදිසෙසාය නිබ්බානධාතුයා පරිනිබ්බායි. තස්ස පරිනිබ්බුතභාවං ඤත්වා භගවා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං තත්ථ ගන්ත්වා සරීරකිච්චං කත්වා ධාතුයො ගාහාපෙත්වා චෙතියං පතිට්ඨාපෙත්වා අගමාසීති.

So wunschlos geworden, betrat er die Ausläufer der Berge; er verweilte an keinem einzelnen Waldstück für zwei Tage, er saß unter keinem einzelnen Baum für zwei Tage, und er betrat kein einzelnes Dorf an zwei Tagen für Almosenspeise. So wanderte er von Wald zu Wald, von Baum zu Baum, von Dorf zu Dorf, übte die entsprechende Praxis aus und gründete sich in der höchsten Frucht. Da aber ein Bhikkhu, der die Praxis des Muni-Zustands auf höchste Weise vollendet, nur noch sieben Monate lebt; einer, der sie auf mittlere Weise vollendet, sieben Jahre; und einer, der sie auf geringe Weise vollendet, sechzehn Jahre. Und dieser vollendete sie auf höchste Weise; nachdem er daher sieben Monate gelebt hatte und das Schwinden seiner Lebensformationen erkannte, badete er, legte das Untergewand an, band den Gürtel um, legte das doppelte Obergewand an, verbeugte sich in Richtung des Zehnkräftigen mit der Fünf-Punkte-Verbeugung, erhob die gefalteten Hände ehrerbietig und erlangte, an den Hiṅgula-Berg gelehnt im Stehen, das vollkommene Nibbāna durch das Nibbāna-Element ohne verbleibende Existenzgrundlage. Als der Erhabene erkannte, dass er das vollkommene Nibbāna erlangt hatte, begab er sich zusammen mit der Bhikkhu-Gemeinschaft dorthin, vollzog die Bestattungszeremonie, ließ die Reliquien einsammeln, ließ eine Cetiya errichten und ging davon.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය

In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zur Khuddaka-Sammlung,

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය නාලකසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

ist die Erklärung des Nālaka-Sutta im Kommentar zum Suttanipāta beendet.

12. ද්වයතානුපස්සනාසුත්තවණ්ණනා

12. Die Erklärung des Dvayatānupassanā-Sutta (Betrachtung der Zweiheiten)

එවං මෙ සුතන්ති ද්වයතානුපස්සනාසුත්තං. කා උප්පත්ති? ඉමස්ස සුත්තස්ස අත්තජ්ඣාසයතො උප්පත්ති. අත්තජ්ඣාසයෙන හි භගවා ඉමං සුත්තං දෙසෙසි. අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො, විත්ථාරො පනස්ස අත්ථවණ්ණනායමෙව ආවි භවිස්සති. තත්ථ එවං මෙ සුතන්තිආදීනි වුත්තනයානෙව. පුබ්බාරාමෙති සාවත්ථිනගරස්ස පුරත්ථිමදිසායං ආරාමෙ. මිගාරමාතු පාසාදෙති එත්ථ විසාඛා උපාසිකා අත්තනො සසුරෙන මිගාරෙන සෙට්ඨිනා මාතුට්ඨානෙ ඨපිතත්තා ‘‘මිගාරමාතා’’ති වුච්චති. තාය මිගාරමාතුයා නවකොටිඅග්ඝනකං මහාලතාපිළන්ධනං විස්සජ්ජෙත්වා කාරාපිතො පාසාදො හෙට්ඨා ච උපරි ච පඤ්ච පඤ්ච ගබ්භසතානි කත්වා සහස්සකූටාගාරගබ්භො, සො ‘‘මිගාරමාතුපාසාදො’’ති වුච්චති. තස්මිං මිගාරමාතු පාසාදෙ.

„So habe ich gehört“ ist das Dvayatānupassanā-Sutta. Was ist der Anlass des Entstehens? Das Entstehen dieses Sutta geht auf seine eigene Neigung zurück. Denn der Erhabene lehrte dieses Sutta aus eigener Neigung. Dies ist hier die Kurzfassung; die ausführliche Darstellung wird sich jedoch in der Erklärung der Bedeutung selbst zeigen. Darin sind „So habe ich gehört“ usw. in der bereits erklärten Weise zu verstehen. „Im Ostpark“: im Park im Osten der Stadt Sāvatthī. „Im Palast von Migāras Mutter“: Hier wird die Laienanhängerin Visākhā „Migāras Mutter“ genannt, weil sie von ihrem eigenen Schwiegervater, dem Kaufmann Migāra, in die Stellung einer Mutter eingesetzt wurde. Migāras Mutter verkaufte den „Großen Rankenschmuck“, der neun Koṭis wert war, und ließ den Palast erbauen, der unten und oben jeweils fünfhundert Zimmer hatte und somit ein Gemach mit tausend Giebeln bildete; dieser wird „Palast von Migāras Mutter“ genannt. In jenem Palast von Migāras Mutter.

තෙන ඛො පන සමයෙන භගවාති යං සමයං භගවා සාවත්ථිං නිස්සාය පුබ්බාරාමෙ මිගාරමාතු පාසාදෙ විහරති, තෙන සමයෙන. තදහුපොසථෙති තස්මිං අහු උපොසථෙ, උපොසථදිවසෙති වුත්තං හොති. පන්නරසෙති ඉදං උපොසථග්ගහණෙන සම්පත්තාවසෙසුපොසථපටික්ඛෙපවචනං. පුණ්ණාය පුණ්ණමාය රත්තියාති පන්නරසදිවසත්තා දිවසගණනාය අබ්භාදිඋපක්කිලෙසවිරහත්තා රත්තිගුණසම්පත්තියා ච පුණ්ණත්තා පුණ්ණාය, පරිපුණ්ණචන්දත්තා පුණ්ණමාය ච රත්තියා. භික්ඛුසඞ්ඝපරිවුතොති භික්ඛුසඞ්ඝෙන පරිවුතො. අබ්භොකාසෙ නිසින්නො හොතීති මිගාරමාතු රතනපාසාදපරිවෙණෙ අබ්භොකාසෙ උපරි අප්පටිච්ඡන්නෙ ඔකාසෙ පඤ්ඤත්තවරබුද්ධාසනෙ නිසින්නො හොති. තුණ්හීභූතං තුණ්හීභූතන්ති අතීව තුණ්හීභූතං, යතො යතො වා අනුවිලොකෙති[Pg.220], තතො තතො තුණ්හීභූතං, තුණ්හීභූතං වාචාය, පුන තුණ්හීභූතං කායෙන. භික්ඛුසඞ්ඝං අනුවිලොකෙත්වාති තං පරිවාරෙත්වා නිසින්නං අනෙකසහස්සභික්ඛුපරිමාණං තුණ්හීභූතං තුණ්හීභූතං භික්ඛුසඞ්ඝං ‘‘එත්තකා එත්ථ සොතාපන්නා, එත්තකා සකදාගාමිනො, එත්තකා අනාගාමිනො එත්තකා ආරද්ධවිපස්සකා කල්‍යාණපුථුජ්ජනා, ඉමස්ස භික්ඛුසඞ්ඝස්ස කීදිසී ධම්මදෙසනා සප්පායා’’ති සප්පායධම්මදෙසනාපරිච්ඡෙදනත්ථං ඉතො චිතො ච විලොකෙත්වා.

„Zu jener Zeit nun der Erhabene“: zu der Zeit, als der Erhabene bei Sāvatthī im Ostpark, im Palast von Migāras Mutter verweilte – zu jener Zeit. „An jenem Uposatha-Tag“: an jenem Uposatha, das bedeutet am Uposatha-Tag. „Am fünfzehnten“: Dies ist durch die Erwähnung des Uposatha-Tages eine Aussage, die die verbleibenden Uposatha-Tage ausschließt. „In der Vollmondnacht“: Weil es nach der Zählung der Tage der fünfzehnte Tag war, und weil sie aufgrund der Abwesenheit von Trübungen wie Wolken usw. voll war und sich durch die Qualitäten der Nacht auszeichnete, war sie voll; und wegen der Fülle des Mondes war es die Vollmondnacht. „Von der Bhikkhu-Gemeinschaft umgeben“: von der Bhikkhu-Gemeinschaft umringt. „Saß im Freien“: Er saß im Freien, im unbedeckten Bereich des Vorhofs des Juwelenpalasts von Migāras Mutter, auf dem für ihn hergerichteten edlen Buddhasitz. „In tiefem Schweigen, tiefem Schweigen“: völlig schweigend; wohin auch immer er blickte, dort herrschte Schweigen; schweigend im Reden und wiederum schweigend im Körper. „Nachdem er die Bhikkhu-Gemeinschaft betrachtet hatte“: Nachdem er die ihn umringende, viele Tausende Bhikkhus umfassende, völlig schweigende Bhikkhu-Gemeinschaft hierhin und dorthin betrachtet hatte, um eine passende Lehrdarlegung festzulegen: „So viele Stromeingetretene gibt es hier, so viele Einmalwiederkehrer, so viele Nichtwiederkehrer, so viele edle Weltlinge, die mit der Vipassanā-Meditation begonnen haben; welche Art von Lehrdarlegung ist für diese Bhikkhu-Gemeinschaft geeignet?“

යෙ තෙ, භික්ඛවෙ, කුසලා ධම්මාති යෙ තෙ ආරොග්‍යට්ඨෙන අනවජ්ජට්ඨෙන ඉට්ඨඵලට්ඨෙන කොසල්ලසම්භූතට්ඨෙන ච කුසලා සත්තතිංසබොධිපක්ඛියධම්මා, තජ්ජොතකා වා පරියත්තිධම්මා. අරියා නිය්‍යානිකා සම්බොධගාමිනොති උපගන්තබ්බට්ඨෙන අරියා, ලොකතො නිය්‍යානට්ඨෙන නිය්‍යානිකා, සම්බොධසඞ්ඛාතං අරහත්තං ගමනට්ඨෙන සම්බොධගාමිනො. තෙසං වො භික්ඛවෙ…පෙ… සවනාය, තෙසං භික්ඛවෙ කුසලානං…පෙ… සම්බොධගාමීනං කා උපනිසා, කිං කාරණං, කිං පයොජනං තුම්හාකං සවනාය, කිමත්ථං තුම්හෙ තෙ ධම්මෙ සුණාථාති වුත්තං හොති. යාවදෙව ද්වයතානං ධම්මානං යථාභූතං ඤාණායාති එත්ථ යාවදෙවාති පරිච්ඡෙදාවධාරණවචනං. ද්වෙ අවයවා එතෙසන්ති ද්වයා, ද්වයා එව ද්වයතා, තෙසං ද්වයතානං. ‘‘ද්වයාන’’න්තිපි පාඨො. යථාභූතං ඤාණායාති අවිපරීතඤාණාය. කිං වුත්තං හොති? යදෙතං ලොකියලොකුත්තරාදිභෙදෙන ද්විධා වවත්ථිතානං ධම්මානං විපස්සනාසඞ්ඛාතං යථාභූතඤාණං, එතදත්ථාය න ඉතො භිය්‍යොති, සවනෙන හි එත්තකං හොති, තදුත්තරි විසෙසාධිගමො භාවනායාති. කිඤ්ච ද්වයතං වදෙථාති එත්ථ පන සචෙ, වො භික්ඛවෙ, සියා, කිඤ්ච තුම්හෙ, භන්තෙ, ද්වයතං වදෙථාති අයමධිප්පායො. පදත්ථො පන ‘‘කිඤ්ච ද්වයතාභාවං වදෙථා’’ති.

„Mönche, jene Lehren, die heilsam sind“: Jene siebenunddreißig dem Erwachen förderlichen Dinge oder die sie verdeutlichenden Lehren des Studiums (pariyattidhamma), die im Sinne von Gesundheit, Fehlerlosigkeit, erwünschten Früchten und dem Entstehen aus Weisheit (kosalla) heilsam sind. „Edel, befreiend, zum Erwachen führend“: edel im Sinne von erstrebenswert; befreiend im Sinne des Entkommens aus der Welt; zum Erwachen führend im Sinne des Gelangens zur Arahatschaft, die als Erwachen bezeichnet wird. „Was ist euer Zweck, Mönche, ... beim Hören jener...“: Was ist euer Anlass, euer Grund, euer Zweck beim Hören dieser heilsamen, zum Erwachen führenden Lehren? Gemeint ist: „Warum hört ihr diese Lehren?“ „Nur zur wahrheitsgemäßen Erkenntnis der in Zweiheiten angeordneten Dinge“: Hier ist „nur“ ein einschränkendes und bestimmendes Wort. Zwei Teile haben diese, das sind Zweiheiten (dvaya); Zweiheiten sind eben Zweiheiten (dvayatā), „dieser Zweiheiten“. Es gibt auch die Lesart „dvayānaṃ“. „Zur wahrheitsgemäßen Erkenntnis“ bedeutet zur unverzerrten Erkenntnis. Was ist damit gemeint? Diese wahrheitsgemäße Erkenntnis, die als Einsicht in die Dinge verstanden wird, die durch die Unterscheidung in weltlich, überweltlich usw. zweifach festgelegt sind – eben für diesen Zweck ist es, nicht mehr als das. Denn so viel wird durch das Hören erreicht; darüber hinaus liegt das Erreichen des Vorzüglichen durch die Entfaltung (bhāvanā). „Und was würdet ihr als eine Zweiheit bezeichnen?“: Hierbei ist der Sinn: „Wenn ihr, Mönche, denken solltet: ‚Und was, Ehrwürdiger, würdest du als Zweiheit bezeichnen?‘“ Die Wortbedeutung ist jedoch: „Und was würdet ihr als den Zustand der Zweiheit bezeichnen?“

(1) තතො භගවා ද්වයතං දස්සෙන්තො ‘‘ඉදං දුක්ඛ’’න්ති එවමාදිමාහ. තත්ථ ද්වයතානං චතුසච්චධම්මානං ‘‘ඉදං දුක්ඛං, අයං දුක්ඛසමුදයො’’ති එවං ලොකියස්ස එකස්ස අවයවස්ස සහෙතුකස්ස වා දුක්ඛස්ස දස්සනෙන අයං එකානුපස්සනා, ඉතරා ලොකුත්තරස්ස දුතියස්ස අවයවස්ස සඋපායස්ස වා නිරොධස්ස දස්සනෙන දුතියානුපස්සනා. පඨමා චෙත්ථ තතියචතුත්ථවිසුද්ධීහි හොති, දුතියා පඤ්චමවිසුද්ධියා. එවං සම්මා ද්වයතානුපස්සිනොති ඉමිනා වුත්තනයෙන සම්මා ද්වයධම්මෙ අනුපස්සන්තස්ස සතියා [Pg.221] අවිප්පවාසෙන අප්පමත්තස්ස, කායිකචෙතසිකවීරියාතාපෙන ආතාපිනො කායෙ ච ජීවිතෙ ච නිරපෙක්ඛත්තා, පහිතත්තස්ස. පාටිකඞ්ඛන්ති ඉච්ඡිතබ්බං. දිට්ඨෙව ධම්මෙ අඤ්ඤාති අස්මිංයෙව අත්තභාවෙ අරහත්තං. සති වා උපාදිසෙසෙ අනාගාමිතාති ‘‘උපාදිසෙස’’න්ති පුනබ්භවවසෙන උපාදාතබ්බක්ඛන්ධසෙසං වුච්චති, තස්මිං වා සති අනාගාමිභාවො පටිකඞ්ඛොති දස්සෙති. තත්ථ කිඤ්චාපි හෙට්ඨිමඵලානිපි එවං ද්වයතානුපස්සිනොව හොන්ති, උපරිමඵලෙසු පන උස්සාහං ජනෙන්තො එවමාහ.

(1) Daraufhin sagte der Erhabene, um eine Zweiheit zu zeigen: „Dies ist das Leiden“ und so weiter. Dabei ist bezüglich der Lehren der vier Wahrheiten, die als Zweiheit genommen werden, die eine Betrachtung das Sehen des einen, weltlichen Teils, nämlich des Leidens zusammen mit seiner Ursache, so: „Dies ist das Leiden, dies ist der Ursprung des Leidens“. Die andere, die zweite Betrachtung, ist das Sehen des zweiten, überweltlichen Teils, nämlich des Erlöschens zusammen mit den Mitteln zu dessen Erreichung. Und hierbei erfolgt die erste Betrachtung durch die dritte und vierte Reinigung, die zweite durch die fünfte Reinigung. „Wer so die Zweiheit richtig betrachtet“: Wer in der beschriebenen Weise die zweifachen Dinge richtig betrachtet, ist achtsam durch das Nicht-Abgewandtsein von der Achtsamkeit, eifrig durch das Feuer körperlicher und geistiger Energie und entschlossen durch Gleichgültigkeit gegenüber Körper und Leben. „Ist zu erwarten“ bedeutet, dass es zu wünschen ist. „Höchstes Wissen in diesem Leben“: Arahatschaft in eben diesem Dasein. „Oder, wenn ein Rest an Lebensgrundlagen verbleibt, die Nicht-Wiederkehr“: Mit „Rest an Lebensgrundlagen“ (upādisesa) ist der Rest der durch ein neues Dasein anzueignenden Daseinsgruppen (khandha) gemeint; er zeigt, dass, wenn dies vorhanden ist, die Nicht-Wiederkehr zu erwarten ist. Obwohl hier auch die niedrigeren Früchte von einem erlangt werden, der die Zweiheiten betrachtet, spricht der Buddha so, um Eifer für die höheren Früchte zu wecken.

ඉදමවොචාතිආදි සඞ්ගීතිකාරානං වචනං. තත්ථ ඉදන්ති ‘‘යෙ තෙ, භික්ඛවෙ’’තිආදිවුත්තනිදස්සනං. එතන්ති ඉදානි ‘‘යෙ දුක්ඛ’’න්ති එවමාදිවත්තබ්බගාථාබන්ධනිදස්සනං. ඉමා ච ගාථා චතුසච්චදීපකත්තා වුත්තත්ථදීපිකා එව, එවං සන්තෙපි ගාථාරුචිකානං පච්ඡා ආගතානං පුබ්බෙ වුත්තං අසමත්ථතාය අනුග්ගහෙත්වා ‘‘ඉදානි යදි වදෙය්‍ය සුන්දර’’න්ති ආකඞ්ඛන්තානං වික්ඛිත්තචිත්තානඤ්ච අත්ථාය වුත්තා. විසෙසත්ථදීපිකා වාති අවිපස්සකෙ විපස්සකෙ ච දස්සෙත්වා තෙසං වට්ටවිවට්ටදස්සනතො, තස්මා විසෙසත්ථදස්සනත්ථමෙව වුත්තා. එස නයො ඉතො පරම්පි ගාථාවචනෙසු.

„Dies sprach der Erhabene“ und so weiter ist eine Aussage der Verfasser des Konzils. Dabei weist „dies“ (idaṃ) auf das Gesagte hin, das mit „Mönche, jene Lehren...“ beginnt. „Dieses“ (etaṃ) weist auf die nun folgenden Verse hin, die mit „Wer das Leiden nicht versteht“ beginnen. Und diese Verse, da sie die vier Wahrheiten erhellen, verdeutlichen eben den bereits dargelegten Sinn. Obwohl dies so ist, wurden sie für jene später Hinzugekommenen gesprochen, die Verse bevorzugen, sowie für jene mit zerstreutem Geist, die das zuvor Gesagte nicht erfassen konnten und sich wünschten: „Es wäre gut, wenn er dies nun verkünden würde“. Oder aber sie verdeutlichen eine besondere Bedeutung: Indem sie jene zeigen, die keine Einsicht üben, und jene, die Einsicht üben, zeigen sie jeweils den Kreislauf (vaṭṭa) und das Beenden des Kreislaufs (vivaṭṭa); daher wurden sie zur Verdeutlichung dieser besonderen Bedeutung gesprochen. Diese Methode gilt auch für die nachfolgenden Verse.

730. තත්ථ යත්ථ චාති නිබ්බානං දස්සෙති. නිබ්බානෙ හි දුක්ඛං සබ්බසො උපරුජ්ඣති, සබ්බප්පකාරං උපරුජ්ඣති, සහෙතුකං උපරුජ්ඣති, අසෙසඤ්ච උපරුජ්ඣති. තඤ්ච මග්ගන්ති තඤ්ච අට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං.

730. Dabei zeigt „und wo“ das Nibbāna; denn im Nibbāna erlischt das Leiden gänzlich, erlischt auf jede Weise, erlischt samt seiner Ursache und erlischt ohne jeden Rest. „Und jenen Pfad“ bedeutet den edlen achtteiligen Pfad.

731-3. චෙතොවිමුත්තිහීනා තෙ, අථො පඤ්ඤාවිමුත්තියාති එත්ථ අරහත්තඵලසමාධි රාගවිරාගා චෙතොවිමුත්ති, අරහත්තඵලපඤ්ඤා අවිජ්ජාවිරාගා පඤ්ඤාවිමුත්තීති වෙදිතබ්බා. තණ්හාචරිතෙන වා අප්පනාඣානබලෙන කිලෙසෙ වික්ඛම්භෙත්වා අධිගතං අරහත්තඵලං රාගවිරාගා චෙතොවිමුත්ති, දිට්ඨිචරිතෙන උපචාරජ්ඣානමත්තං නිබ්බත්තෙත්වා විපස්සිත්වා අධිගතං අරහත්තඵලං අවිජ්ජාවිරාගා පඤ්ඤාවිමුත්ති. අනාගාමිඵලං වා කාමරාගං සන්ධාය රාගවිරාගා චෙතොවිමුත්ති, අරහත්තඵලං සබ්බප්පකාරතො අවිජ්ජාවිරාගා පඤ්ඤාවිමුත්තීති. අන්තකිරියායාති වට්ටදුක්ඛස්ස අන්තකරණත්ථාය. ජාතිජරූපගාති ජාතිජරං උපගතා, ජාතිජරාය වා උපගතා, න පරිමුච්චන්ති ජාතිජරායාති එවං වෙදිතබ්බා. සෙසමෙත්ථ ආදිතො පභුති පාකටමෙව. ගාථාපරියොසානෙ ච සට්ඨිමත්තා භික්ඛූ තං [Pg.222] දෙසනං උග්ගහෙත්වා විපස්සිත්වා තස්මිංයෙව ආසනෙ අරහත්තං පාපුණිංසු. යථා චෙත්ථ, එවං සබ්බවාරෙසු.

731-3. „Sie entbehren der Befreiung des Geistes und auch der Befreiung durch Weisheit“: Hierbei ist die Befreiung des Geistes (cetovimutti) als die durch das Vergehen der Gier erlangte Konzentration der Frucht der Arahatschaft zu verstehen; die Befreiung durch Weisheit (paññāvimutti) ist als die durch das Vergehen der Unwissenheit erlangte Weisheit der Frucht der Arahatschaft zu verstehen. Oder aber: Die Befreiung des Geistes durch das Vergehen der Gier ist die Frucht der Arahatschaft, die von jemandem mit giervollem Temperament erlangt wurde, der die Befleckungen durch die Kraft des Vertiefungs-Jhāna (appanājhāna) unterdrückt hat; die Befreiung durch Weisheit durch das Vergehen der Unwissenheit ist die Frucht der Arahatschaft, die von jemandem mit intellektuellem Temperament erlangt wurde, der nur die Grenznähe-Konzentration (upacārajjhāna) hervorbrachte, Einsicht übte und so die Frucht erlangte. Oder: Die Befreiung des Geistes bezieht sich auf die Frucht des Nicht-Wiederkehrers hinsichtlich des Vergehens der Sinnesgier; die Befreiung durch Weisheit bezieht sich auf die Frucht der Arahatschaft hinsichtlich des allseitigen Vergehens der Unwissenheit. „Um ein Ende zu machen“: um dem Leiden des Kreislaufs ein Ende zu machen. „Gehen zu Geburt und Alter“: Sie sind zu Geburt und Alter gelangt oder durch Geburt und Alter hindurchgegangen; es ist zu verstehen, dass sie nicht von Geburt und Alter befreit sind. Der Rest ist hier von Anfang an völlig klar. Und am Ende der Verse nahmen etwa sechzig Mönche diese Lehre auf, übten Einsicht und erlangten noch auf eben diesen Sitzen die Arahatschaft. Und wie hier, so verhält es sich in allen Abschnitten.

(2) අතො එව භගවා ‘‘සියා අඤ්ඤෙනපි පරියායෙනා’’තිආදිනා නයෙන නානප්පකාරතො ද්වයතානුපස්සනං ආහ. තත්ථ දුතියවාරෙ උපධිපච්චයාති සාසවකම්මපච්චයා. සාසවකම්මඤ්හි ඉධ ‘‘උපධී’’ති අධිප්පෙතං. අසෙසවිරාගනිරොධාති අසෙසං විරාගෙන නිරොධා, අසෙසවිරාගසඞ්ඛාතා වා නිරොධා.

(2) Eben darum sprach der Erhabene in der Weise „Könnte es auf andere Weise sein...“ über die Betrachtung der Zweiheit auf vielfältige Weise. Dabei bedeutet im zweiten Abschnitt „durch Lebensgrundlagen bedingt“ (upadhipaccayā): bedingt durch mit Trieben behaftetes Kamma (sāsavakamma); denn mit Trieben behaftetes Kamma ist hier mit „Lebensgrundlage“ (upadhi) gemeint. „Durch restloses Schwinden und Erlöschen“: durch das Erlöschen mittels restlosen Schwindens, oder durch das Erlöschen, welches im restlosen Schwinden besteht.

734. උපධිනිදානාති කම්මපච්චයා. දුක්ඛස්ස ජාතිප්පභවානුපස්සීති වට්ටදුක්ඛස්ස ජාතිකාරණං ‘‘උපධී’’ති අනුපස්සන්තො. සෙසමෙත්ථ පාකටමෙව. එවං අයම්පි වාරො චත්තාරි සච්චානි දීපෙත්වා අරහත්තනිකූටෙනෙව වුත්තො. යථා චායං, එවං සබ්බවාරා.

734. „Auf Lebensgrundlagen gegründet“: durch Kamma bedingt. „Der das Entstehen und den Ursprung des Leidens betrachtet“: indem er betrachtet, dass die Lebensgrundlage die Ursache für das Entstehen des Leidens im Kreislauf ist. Der Rest ist hier völlig klar. So wurde auch dieser Abschnitt nach der Erläuterung der vier Wahrheiten mit der Arahatschaft als Höhepunkt dargelegt. Und wie dieser, so verhält es sich in allen Abschnitten.

(3) තත්ථ තතියවාරෙ අවිජ්ජාපච්චයාති භවගාමිකම්මසම්භාරඅවිජ්ජාපච්චයා. දුක්ඛං පන සබ්බත්ථ වට්ටදුක්ඛමෙව.

(3) Dabei bedeutet im dritten Abschnitt „durch Unwissenheit bedingt“: bedingt durch jene Unwissenheit, die der Anhäufung von zum Dasein führendem Kamma zugrunde liegt. Das Leiden aber ist überall eben das Leiden des Kreislaufs.

735. ජාතිමරණසංසාරන්ති ඛන්ධනිබ්බත්තිං ජාතිං ඛන්ධභෙදං මරණං ඛන්ධපටිපාටිං සංසාරඤ්ච. වජන්තීති ගච්ඡන්ති උපෙන්ති. ඉත්ථභාවඤ්ඤථාභාවන්ති ඉමං මනුස්සභාවං ඉතො අවසෙසඅඤ්ඤනිකායභාවඤ්ච. ගතීති පච්චයභාවො.

735. „Den Kreislauf von Geburt und Tod“: Geburt als das Entstehen der Daseinsgruppen (khandha), Tod als den Zerfall der Daseinsgruppen, und den Kreislauf (saṃsāra) als die Abfolge der Daseinsgruppen. „Sie gehen“: sie gelangen dorthin, sie suchen es auf. „Dieses Dasein und das Anderssein“: dieses menschliche Dasein und das restliche Dasein in anderen Gruppen. „Gang“ (gati) bedeutet den Zustand als Bedingung.

736. අවිජ්ජා හායන්ති අවිජ්ජා හි අයං. විජ්ජාගතා ච යෙ සත්තාති යෙ ච අරහත්තමග්ගවිජ්ජාය කිලෙසෙ විජ්ඣිත්වා ගතා ඛීණාසවසත්තා. සෙසමුත්තානත්ථමෙව.

736. „Und jene Wesen, die zur klaren Erkenntnis gelangt sind“: jene Wesen mit versiegten Trieben, die fortgeschritten sind, indem sie die Befleckungen mit dem klaren Wissen des Pfades der Arhatschaft durchbohrt haben. Der Rest versteht sich von selbst.

(4) චතුත්ථවාරෙ සඞ්ඛාරපච්චයාති පුඤ්ඤාපුඤ්ඤානෙඤ්ජාභිසඞ්ඛාරපච්චයා.

(4) Im vierten Abschnitt: „durch Gestaltungen bedingt“ bedeutet bedingt durch verdienstvolle, verdienstlose und unerschütterliche Gestaltungen.

738-9. එතමාදීනවං ඤත්වාති යදිදං දුක්ඛං සඞ්ඛාරපච්චයා, එතං ආදීනවන්ති ඤත්වා. සබ්බසඞ්ඛාරසමථාති සබ්බෙසං වුත්තප්පකාරානං සඞ්ඛාරානං මග්ගඤාණෙන සමථා, උපහතතාය ඵලසමත්ථතායාති වුත්තං හොති. සඤ්ඤානන්ති කාමසඤ්ඤාදීනං මග්ගෙනෙව උපරොධනා. එතං ඤත්වා යථාතථන්ති එතං දුක්ඛක්ඛයං අවිපරීතං ඤත්වා. සම්මද්දසාති සම්මාදස්සනා. සම්මදඤ්ඤායාති සඞ්ඛතං අනිච්චාදිතො, අසඞ්ඛතඤ්ච නිච්චාදිතො ඤත්වා. මාරසංයොගන්ති තෙභූමකවට්ටං. සෙසමුත්තානත්ථමෙව.

738-9. „Nachdem man diese Gefahr erkannt hat“: Nachdem man diese Gefahr erkannt hat, nämlich dass das Leiden durch Gestaltungen bedingt ist. „Durch die Stillung aller Gestaltungen“: durch die Stillung aller zuvor erwähnten Arten von Gestaltungen durch das Pfad-Wissen, weil dieses, nachdem sie vernichtet sind, die Fähigkeit besitzt, die Frucht hervorzubringen – so ist es gemeint. „Der Wahrnehmungen“: das Aufheben von Sinneswahrnehmungen und so weiter allein durch den Pfad. „Dies der Wahrheit entsprechend erkennend“: diese Vernichtung des Leidens fehlerfrei erkennend. „Recht sehend“: durch rechte Einsicht. „Nachdem man dies richtig erkannt hat“: indem man das Gestaltete als unbeständig und so weiter, und das Ungestaltete als beständig und so weiter erkannt hat. „Die Fessel Māras“: der Kreislauf der drei Existenzebenen. Der Rest versteht sich von selbst.

(5) පඤ්චමවාරෙ [Pg.223] විඤ්ඤාණපච්චයාති කම්මසහජාතඅභිසඞ්ඛාරවිඤ්ඤාණපච්චයා.

(5) Im fünften Abschnitt: „durch Bewusstsein bedingt“ bedeutet bedingt durch das mit dem Kamma zusammen entstandene gestaltende Bewusstsein.

741. නිච්ඡාතොති නිත්තණ්හො. පරිනිබ්බුතොති කිලෙසපරිනිබ්බානෙන පරිනිබ්බුතො හොති. සෙසං පාකටමෙව.

741. „Hungerlos“: ohne Begehren. „Erloschen“: durch das Erlöschen der Befleckungen erloschen. Der Rest ist offensichtlich.

(6) ඡට්ඨවාරෙ ඵස්සපච්චයාති අභිසඞ්ඛාරවිඤ්ඤාණසම්පයුත්තඵස්සපච්චයාති අත්ථො. එවං එත්ථ පදපටිපාටියා වත්තබ්බානි නාමරූපසළායතනානි අවත්වා ඵස්සො වුත්තො. තානි හි රූපමිස්සකත්තා කම්මසම්පයුත්තානෙව න හොන්ති, ඉදඤ්ච වට්ටදුක්ඛං කම්මතො වා සම්භවෙය්‍ය කම්මසම්පයුත්තධම්මතො වාති.

(6) Im sechsten Abschnitt: „durch Kontakt bedingt“ bedeutet bedingt durch den mit dem gestaltenden Bewusstsein verbundenen Kontakt. So wird hier Kontakt genannt, ohne Name-und-Form und die sechs Sinnesbereiche zu erwähnen, die in der Abfolge der Begriffe als nächstes zu nennen wären. Weil jene nämlich mit Form vermischt sind, sind sie nicht rein mit Kamma assoziiert; und dieses Leiden des Kreislaufs kann entweder aus Kamma oder aus mit Kamma assoziierten Gegebenheiten entstehen.

742-3. භවසොතානුසාරිනන්ති තණ්හානුසාරිනං. පරිඤ්ඤායාති තීහි පරිඤ්ඤාහි පරිජානිත්වා. අඤ්ඤායාති අරහත්තමග්ගපඤ්ඤාය ඤත්වා. උපසමෙ රතාති ඵලසමාපත්තිවසෙන නිබ්බානෙ රතා. ඵස්සාභිසමයාති ඵස්සනිරොධා. සෙසං පාකටමෙව.

742-3. „Dem Strom des Daseins folgend“: dem Begehren folgend. „Vollkommen verstanden habend“: durch die drei Arten des vollen Verständnisses vollkommen erkannt habend. „Erkannt habend“: durch die Weisheit des Pfades der Arhatschaft erkannt habend. „In der Ruhe frohlockend“: frohlockend im Nibbāna durch das Erlangen der Frucht. „Durch das Durchbrechen des Kontakts“: durch das Erlöschen des Kontakts. Der Rest ist offensichtlich.

(7) සත්තමවාරෙ වෙදනාපච්චයාති කම්මසම්පයුත්තවෙදනාපච්චයා.

(7) Im siebten Abschnitt: „durch Gefühl bedingt“ bedeutet bedingt durch das mit Kamma verbundene Gefühl.

744-5. අදුක්ඛමසුඛං සහාති අදුක්ඛමසුඛෙන සහ. එතං දුක්ඛන්ති ඤත්වානාති එතං සබ්බං වෙදයිතං ‘‘දුක්ඛකාරණ’’න්ති ඤත්වා, විපරිණාමට්ඨිතිඅඤ්ඤාණදුක්ඛතාහි වා දුක්ඛං ඤත්වා. මොසධම්මන්ති නස්සනධම්මං. පලොකිනන්ති ජරාමරණෙහි පලුජ්ජනධම්මං. ඵුස්ස ඵුස්සාති උදයබ්බයඤාණෙන ඵුසිත්වා ඵුසිත්වා. වයං පස්සන්ති අන්තෙ භඞ්ගමෙව පස්සන්තො. එවං තත්ථ විජානතීති එවං තා වෙදනා විජානාති, තත්ථ වා දුක්ඛභාවං විජානාති. වෙදනානං ඛයාති තතො පරං මග්ගඤාණෙන කම්මසම්පයුත්තානං වෙදනානං ඛයා. සෙසමුත්තානමෙව.

744-5. „Zusammen mit dem Weder-Schmerzhaften-noch-Angenehmen“: zusammen mit dem weder schmerzhaften noch angenehmen Gefühl. „Nachdem man dies als Leiden erkannt hat“: nachdem man all dieses Empfinden als Ursache des Leidens erkannt hat, oder indem man es als Leiden aufgrund der Veränderlichkeit, des Bestehens und des Nichtwissens erkannt hat. „Von täuschender Natur“: von schwindender Natur. „Zerfallend“: der Zerstörung durch Alter und Tod unterworfen. „Berührend und berührend“: immer wieder berührend mit dem Wissen um Entstehen und Vergehen. „Ihr Vergehen sehend“: letztlich nur ihr Auflösen sehend. „So versteht er dort“: so versteht er jene Gefühle, oder er erkennt dort deren leidvollen Charakter. „Durch das Versiegen der Gefühle“: danach, durch das Pfad-Wissen, durch das Versiegen der mit Kamma verbundenen Gefühle. Der Rest versteht sich von selbst.

(8) අට්ඨමවාරෙ තණ්හාපච්චයාති කම්මසම්භාරතණ්හාපච්චයා.

(8) Im achten Abschnitt: „durch Begehren bedingt“ bedeutet bedingt durch das Begehren, das der Kamma-Anhäufung zugrunde liegt.

747. එතමාදීනවං ඤත්වා, තණ්හං දුක්ඛස්ස සම්භවන්ති එතං දුක්ඛස්ස සම්භවං තණ්හාය ආදීනවං ඤත්වා. සෙසමුත්තානමෙව.

747. „Nachdem man diese Gefahr erkannt hat, dass Begehren der Ursprung des Leidens ist“: nachdem man diese Gefahr im Begehren erkannt hat, nämlich dass es der Entstehungsort des Leidens ist. Der Rest versteht sich von selbst.

(9) නවමවාරෙ උපාදානපච්චයාති කම්මසම්භාරඋපාදානපච්චයා.

(9) Im neunten Abschnitt: „durch Anhaften bedingt“ bedeutet bedingt durch das Anhaften, das der Kamma-Anhäufung zugrunde liegt.

748-9. භවොති [Pg.224] විපාකභවො ඛන්ධපාතුභාවො. භූතො දුක්ඛන්ති භූතො සම්භූතො වට්ටදුක්ඛං නිගච්ඡති. ජාතස්ස මරණන්ති යත්‍රාපි ‘‘භූතො සුඛං නිගච්ඡතී’’ති බාලා මඤ්ඤන්ති, තත්‍රාපි දුක්ඛමෙව දස්සෙන්තො ආහ – ‘‘ජාතස්ස මරණං හොතී’’ති. දුතියගාථාය යොජනා – අනිච්චාදීහි සම්මදඤ්ඤාය පණ්ඩිතා උපාදානක්ඛයා ජාතික්ඛයං නිබ්බානං අභිඤ්ඤාය න ගච්ඡන්ති පුනබ්භවන්ති.

748-9. „Werden“: das reifende Werden, das Erscheinen der Daseinsgruppen. „Ein gewordenes Wesen erleidet Leid“: Ein gewordenes, entstandenes Wesen erfährt das Leiden des Kreislaufs. „Für den Geborenen gibt es den Tod“: Wo Toren denken: „Ein gewordenes Wesen erfährt Glück“, da sagt er, um zu zeigen, dass auch dort nur Leiden herrscht: „Für den Geborenen gibt es den Tod“. Die Verknüpfung der zweiten Strophe lautet: Nachdem sie dies durch Unbeständigkeit und so weiter richtig verstanden haben, und die Vernichtung der Geburt – das Nibbāna – durch das Versiegen des Anhaftens direkt erkannt haben, gehen die Weisen nicht mehr zu einem neuen Dasein ein.

(10) දසමවාරෙ ආරම්භපච්චයාති කම්මසම්පයුත්තවීරියපච්චයා.

(10) Im zehnten Abschnitt: „durch Tatkraft bedingt“ bedeutet bedingt durch die mit Kamma verbundene Energie.

751. අනාරම්භෙ විමුත්තිනොති අනාරම්භෙ නිබ්බානෙ විමුත්තස්ස. සෙසමුත්තානමෙව.

751. „Befreit im Nicht-Tätigen“: befreit im Nibbāna, welches die Nicht-Tatkraft ist. Der Rest versteht sich von selbst.

(11) එකාදසමවාරෙ ආහාරපච්චයාති කම්මසම්පයුත්තාහාරපච්චයා. අපරො නයො – චතුබ්බිධා සත්තා රූපූපගා, වෙදනූපගා, සඤ්ඤූපගා, සඞ්ඛාරූපගාති. තත්ථ එකාදසවිධාය කාමධාතුයා සත්තා රූපූපගා කබළීකාරාහාරසෙවනතො. රූපධාතුයා සත්තා අඤ්ඤත්‍ර අසඤ්ඤෙහි වෙදනූපගා ඵස්සාහාරසෙවනතො. හෙට්ඨා තිවිධාය අරූපධාතුයා සත්තා සඤ්ඤූපගා සඤ්ඤාභිනිබ්බත්තමනොසඤ්චෙතනාහාරසෙවනතො. භවග්ගෙ සත්තා සඞ්ඛාරූපගා සඞ්ඛාරාභිනිබ්බත්තවිඤ්ඤාණාහාරසෙවනතොති. එවම්පි යං කිඤ්චි දුක්ඛං සම්භොති, සබ්බං ආහාරපච්චයාති වෙදිතබ්බං.

(11) Im elften Abschnitt: „durch Nahrung bedingt“ bedeutet bedingt durch mit Kamma verbundene Nahrung. Eine andere Methode: Es gibt viererlei Wesen: solche, die zur Form eingehen; solche, die zum Gefühl eingehen; solche, die zur Wahrnehmung eingehen; und solche, die zu den Gestaltungen eingehen. Darunter sind die Wesen in den elf Ebenen des Sinnesbereiches solche, die zur Form eingehen, da sie feste Nahrung zu sich nehmen. Die Wesen im Feinkörperlichen Bereich, mit Ausnahme der wahrnehmungslosen Wesen, sind solche, die zum Gefühl eingehen, da sie Kontakt als Nahrung nutzen. Die Wesen in den unteren drei Ebenen des Formlosen Bereiches sind solche, die zur Wahrnehmung eingehen, da sie die Nahrung des geistigen Wollens nutzen, das aus der Wahrnehmung hervorgeht. Die Wesen an der Spitze des Daseins sind solche, die zu den Gestaltungen eingehen, da sie die Nahrung des Bewusstseins nutzen, das aus den Gestaltungen hervorgeht. Auf diese Weise sollte man verstehen: Welches Leiden auch immer entsteht, es ist alles durch Nahrung bedingt.

755. ආරොග්‍යන්ති නිබ්බානං. සඞ්ඛාය සෙවීති චත්තාරො පච්චයෙ පච්චවෙක්ඛිත්වා සෙවමානො, ‘‘පඤ්චක්ඛන්ධා ද්වාදසායතනානි අට්ඨාරසධාතුයො’’ති එවං වා ලොකං සඞ්ඛාය ‘‘අනිච්චං දුක්ඛං අනත්තා’’ති ඤාණෙන සෙවමානො. ධම්මට්ඨොති චතුසච්චධම්මෙ ඨිතො. සඞ්ඛ්‍යං නොපෙතීති ‘‘දෙවො’’ති වා ‘‘මනුස්සො’’ති වා ආදිකං සඞ්ඛ්‍යං න ගච්ඡති. සෙසමුත්තානමෙව.

755. „Gesundheit“: Nibbāna. „Mit Überlegung gebrauchend“: die vier Lebensbedürfnisse nach reiflicher Überlegung gebrauchend; oder aber die Welt als die fünf Daseinsgruppen, die zwölf Sinnesbereiche und die achtzehn Elemente begreifend und sie mit dem Wissen unbeständig, leidvoll, nicht-selbst gebrauchend. „Im Dhamma gefestigt“: im Dhamma der vier Wahrheiten gefestigt. „Geht in keine Klassifizierung ein“: geht nicht in eine Bezeichnung wie Gott oder Mensch und so weiter ein. Der Rest versteht sich von selbst.

(12) ද්වාදසමවාරෙ ඉඤ්ජිතපච්චයාති තණ්හාමානදිට්ඨිකම්මකිලෙසඉඤ්ජිතෙසු යතො කුතොචි කම්මසම්භාරිඤ්ජිතපච්චයා.

(12) Im zwölften Abschnitt: „durch Regung bedingt“ bedeutet bedingt durch irgendeine Regung, die der Kamma-Anhäufung zugrunde liegt, sei es durch Regungen des Begehrens, des Dünkels, der Ansichten, des Kammas oder der Befleckungen.

757. එජං වොස්සජ්ජාති තණ්හං චජිත්වා. සඞ්ඛාරෙ උපරුන්ධියාති කම්මං කම්මසම්පයුත්තෙ ච සඞ්ඛාරෙ නිරොධෙත්වා. සෙසමුත්තානමෙව.

757. „Die Regung aufgegeben habend“: das Begehren aufgegeben habend. „Die Gestaltungen zum Stillstand gebracht habend“: das Kamma und die mit Kamma verbundenen Gestaltungen zum Erlöschen gebracht habend. Der Rest versteht sich von selbst.

(13) තෙරසමවාරෙ [Pg.225] නිස්සිතස්ස චලිතන්ති තණ්හාය තණ්හාදිට්ඨිමානෙහි වා ඛන්ධෙ නිස්සිතස්ස සීහසුත්තෙ (සං. නි. 3.78) දෙවානං විය භයචලනං හොති. සෙසමුත්තානමෙව.

(13) Im dreizehnten Abschnitt: „Für den Abhängigen gibt es ein Schwanken“: Für einen, der durch Begehren oder durch Begehren, Ansichten und Dünkel von den Daseinsgruppen abhängig ist, gibt es das Zittern der Furcht, so wie es bei den Göttern in der Löwen-Sutta der Fall war. Der Rest versteht sich von selbst.

(14) චුද්දසමවාරෙ රූපෙහීති රූපභවෙහි රූපසමාපත්තීහි වා. අරූපාති අරූපභවා අරූපසමාපත්තියො වා. නිරොධොති නිබ්බානං.

(14) Im vierzehnten Abschnitt: „Aus den feinkörperlichen“ bedeutet aus den feinkörperlichen Daseinsformen oder den feinkörperlichen Sammlungsstufen. „Das Formlose“ bedeutet die formlosen Daseinsformen oder die formlosen Sammlungsstufen. „Erlöschen“ bedeutet Nibbāna.

761. මච්චුහායිනොති මරණමච්චු කිලෙසමච්චු දෙවපුත්තමච්චුහායිනො, තිවිධම්පි තං මච්චුං හිත්වා ගාමිනොති වුත්තං හොති. සෙසමුත්තානමෙව.

761. „Die den Tod hinter sich gelassen haben“: Sie haben den Tod durch Sterben, den Tod der Befleckungen und den Tod durch den Göttersohn Māra hinter sich gelassen; es bedeutet, dass sie fortschreiten, nachdem sie diese dreifache Art des Todes aufgegeben haben. Der Rest versteht sich von selbst.

(15) පන්නරසමවාරෙ යන්ති නාමරූපං සන්ධායාහ. තඤ්හි ලොකෙන ධුවසුභසුඛත්තවසෙන ‘‘ඉදං සච්ච’’න්ති උපනිජ්ඣායිතං දිට්ඨමාලොකිතං. තදමරියානන්ති ඉදං අරියානං, අනුනාසිකඉකාරලොපං කත්වා වුත්තං. එතං මුසාති එතං ධුවාදිවසෙන ගහිතම්පි මුසා, න තාදිසං හොතීති. පුන යන්ති නිබ්බානං සන්ධායාහ. තඤ්හි ලොකෙන රූපවෙදනාදීනමභාවතො ‘‘ඉදං මුසා නත්ථි කිඤ්චී’’ති උපනිජ්ඣායිතං. තදමරියානං එතං සච්චන්ති තං ඉදං අරියානං එතං නික්කිලෙසසඞ්ඛාතා සුභභාවා, පවත්තිදුක්ඛපටිපක්ඛසඞ්ඛාතා සුඛභාවා, අච්චන්තසන්තිසඞ්ඛාතා නිච්චභාවා ච අනපගමනෙන පරමත්ථතො ‘‘සච්ච’’න්ති යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය සුදිට්ඨං.

(15) Im fünfzehnten Durchgang bezieht sich das Wort „das, welches“ (yaṃ) auf Name-und-Form. Denn dies wird von der Welt als beständig, schön, glücklich und als ein Selbst betrachtet, angesehen und wahrgenommen: „Dies ist wahr.“ „Das für die Edlen“ (tadamariyānaṃ) bedeutet: dies für die Edlen, wobei das nasale „i“ weggelassen wurde. „Dies ist falsch“ (etaṃ musā) bedeutet: Obwohl es als beständig und so weiter ergriffen wird, ist es falsch, es ist nicht so beschaffen. Das zweite Mal bezieht sich „das, welches“ (yaṃ) auf das Nibbāna. Denn dies wird von der Welt wegen des Fehlens von Form, Gefühl usw. als „Dies ist falsch, es gibt hier nichts“ betrachtet. „Das für die Edlen ist wahr“ (tadamariyānaṃ etaṃ saccaṃ) bedeutet: Dies wurde von den Edlen mit vollkommener Weisheit der Wirklichkeit entsprechend gut als „wahr“ im höchsten Sinne (paramatthato) gesehen, da es nicht abweicht von seinem Zustand der Reinheit, der frei von Verunreinigungen ist, von seinem Zustand des Glücks, der das Gegenmittel zum Leiden des Daseinskreislaufs ist, und von seinem Zustand der Beständigkeit, der der absolute Frieden ist.

762-3. අනත්තනි අත්තමානින්ති අනත්තනි නාමරූපෙ අත්තමානිං. ඉදං සච්චන්ති මඤ්ඤතීති ඉදං නාමරූපං ධුවාදිවසෙන ‘‘සච්ච’’න්ති මඤ්ඤති. යෙන යෙන හීති යෙන යෙන රූපෙ වා වෙදනාය වා ‘‘මම රූපං, මම වෙදනා’’තිආදිනා නයෙන මඤ්ඤන්ති. තතො තන්ති තතො මඤ්ඤිතාකාරා තං නාමරූපං හොති අඤ්ඤථා. කිං කාරණං? තඤ්හි තස්ස මුසා හොති, යස්මා තං යථාමඤ්ඤිතාකාරා මුසා හොති, තස්මා අඤ්ඤථා හොතීති අත්ථො. කස්මා පන මුසා හොතීති? මොසධම්මඤ්හි ඉත්තරං, යස්මා යං ඉත්තරං පරිත්තපච්චුපට්ඨානං, තං මොසධම්මං නස්සනධම්මං හොති, තථාරූපඤ්ච නාමරූපන්ති. සච්චාභිසමයාති සච්චාවබොධා. සෙසමුත්තානමෙව.

762-3. „Sich ein Selbst vorstellen in dem, was Nicht-Selbst ist“ (anattani attamāniṃ) bedeutet: sich ein Selbst vorstellen in Name-und-Form, das Nicht-Selbst ist. „Sie stellen sich vor: ‚Dies ist wahr‘“ (idaṃ saccaṃ maññatī) bedeutet: Sie stellen sich dieses Name-und-Form als „wahr“ vor, indem sie es als beständig und so weiter auffassen. „In welcher Weise auch immer sie es sich vorstellen“ (yena yena hi): in welcher Weise auch immer von Form oder Gefühl sie sich vorstellen: „Meine Form, mein Gefühl“ und so weiter. „Daraus wird es“ (tato taṃ) bedeutet: Aus dieser Art der Vorstellung wird jenes Name-und-Form anders. Aus welchem Grund? „Denn das ist seine Falschheit“ (tañhi tassa musā): Weil es in Bezug auf die Art und Weise, wie es vorgestellt wird, falsch ist, darum ist es anders, so ist die Bedeutung. Warum aber ist es falsch? „Denn das Vergängliche ist von falscher Natur“ (mosadhammañhi ittaraṃ): Weil das, was vergänglich ist, von flüchtiger Gegenwart, von einer falschen Natur ist, einer vergänglichen Natur, und Name-und-Form ist genauso beschaffen. „Durch den Durchbruch zur Wahrheit“ (saccābhisamayā) bedeutet: durch das Begreifen der Wahrheit. Der Rest ist selbsterklärend.

(16) සොළසමවාරෙ යන්ති ඡබ්බිධමිට්ඨාරම්මණං සන්ධායාහ. තඤ්හි ලොකෙන සලභමච්ඡමක්කටාදීහි පදීපබළිසලෙපාදයො විය ‘‘ඉදං සුඛ’’න්ති [Pg.226] උපනිජ්ඣායිතං. තදමරියානං එතං දුක්ඛන්ති තං ඉදං අරියානං ‘‘කාමා හි චිත්‍රා මධුරා මනොරමා, විරූපරූපෙන මථෙන්ති චිත්ත’’න්තිආදිනා (සු. නි. 50; චූළනි. ඛග්ගවිසාණසුත්තනිද්දෙස 136) නයෙන ‘‘එතං දුක්ඛ’’න්ති යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය සුදිට්ඨං. පුන යන්ති නිබ්බානමෙව සන්ධායාහ. තඤ්හි ලොකෙන කාමගුණාභාවා ‘‘දුක්ඛ’’න්ති උපනිජ්ඣායිතං. තදමරියානන්ති තං ඉදං අරියානං පරමත්ථසුඛතො ‘‘එතං සුඛ’’න්ති යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය සුදිට්ඨං.

(16) Im sechzehnten Durchgang bezieht sich „das, welches“ (yaṃ) auf die sechs Arten begehrenswerter Objekte. Denn dies wird von der Welt als „Dies ist Glück“ betrachtet, so wie Motten eine Lampe, Fische den Köder, Affen Leim und so weiter betrachten. „Das für die Edlen ist Leiden“ (tadamariyānaṃ etaṃ dukkhaṃ) bedeutet: Dies wurde von den Edlen in der Weise, wie es heißt: „Die Sinnesfreuden sind bunt, süß, entzückend, doch in ihrer Vielfalt wühlen sie den Geist auf“ (Sn 50) und so weiter, mit vollkommener Weisheit der Wirklichkeit entsprechend gut als „Dies ist Leiden“ gesehen. Das zweite Mal bezieht sich „das, welches“ (yaṃ) auf das Nibbāna selbst. Denn dieses wird von der Welt wegen des Fehlens von Sinnesfreuden als „Leiden“ betrachtet. „Das für die Edlen“ (tadamariyānaṃ) bedeutet: Dies wurde von den Edlen im höchsten Sinne des Glücks mit vollkommener Weisheit der Wirklichkeit entsprechend gut als „Dies ist Glück“ gesehen.

765-6. කෙවලාති අනවසෙසා. ඉට්ඨාති ඉච්ඡිතා පත්ථිතා. කන්තාති පියා. මනාපාති මනවුඩ්ඪිකරා. යාවතත්ථීති වුච්චතීති යාවතා එතෙ ඡ ආරම්මණා අත්ථීති වුච්චන්ති. වචනබ්‍යත්තයො වෙදිතබ්බො. එතෙ වොති එත්ථ වොති නිපාතමත්තං.

765-6. „Gänzlich“ (kevalā) bedeutet: ohne Rest. „Begehrt“ (iṭṭhā) bedeutet: gewünscht, ersehnt. „Lieblich“ (kantā) bedeutet: geliebt. „Angenehm“ (manāpā) bedeutet: den Geist erfreuend. „Soweit es sie gibt, wird gesagt“ (yāvatatthīti vuccatī) bedeutet: Soweit gesagt wird, dass diese sechs Objekte existieren. Ein Wechsel der grammatikalischen Form ist hierbei zu verstehen. „Diese fürwahr“ (ete vo): Hierbei ist „vo“ bloß eine Partikel.

767-8. සුඛන්ති දිට්ඨමරියෙහි, සක්කායස්සුපරොධනන්ති ‘‘සුඛ’’මිති අරියෙහි පඤ්චක්ඛන්ධනිරොධො දිට්ඨො, නිබ්බානන්ති වුත්තං හොති. පච්චනීකමිදං හොතීති පටිලොමමිදං දස්සනං හොති. පස්සතන්ති පස්සන්තානං, පණ්ඩිතානන්ති වුත්තං හොති. යං පරෙති එත්ථ යන්ති වත්ථුකාමෙ සන්ධායාහ. පුන යං පරෙති එත්ථ නිබ්බානං.

767-8. „Von den Edlen als Glück gesehen wird das Aufhören der Persönlichkeit“ (sukhanti diṭṭhamariyehi, sakkāyassuparodhanaṃ): Von den Edlen wird das Aufhören der fünf Aggregate als „Glück“ gesehen, damit ist Nibbāna gemeint. „Dies läuft dem entgegen“ (paccanīkamidaṃ hoti) bedeutet: Diese Sichtweise geht gegen den Strich. „Der Sehenden“ (passataṃ) bedeutet: derjenigen, die sehen, das heißt der Weisen. „Was andere“ (yaṃ pare): Hier bezieht sich „das, welches“ (yaṃ) auf die Objekte der Sinneslust. Das zweite „was andere“ (yaṃ pare) bezieht sich auf Nibbāna.

769-71. පස්සාති සොතාරං ආලපති. ධම්මන්ති නිබ්බානධම්මං. සම්පමූළ්හෙත්ථවිද්දසූති සම්පමූළ්හා එත්ථ අවිද්දසූ බාලා. කිංකාරණං සම්පමූළ්හා? නිවුතානං තමො හොති , අන්ධකාරො අපස්සතං, බාලානං අවිජ්ජාය නිවුතානං ඔත්ථටානං අන්ධභාවකරණො තමො හොති, යෙන නිබ්බානධම්මං දට්ඨුං න සක්කොන්ති. සතඤ්ච විවටං හොති, ආලොකො පස්සතාමිවාති සතඤ්ච සප්පුරිසානං පඤ්ඤාදස්සනෙන පස්සතං ආලොකොව විවටං හොති නිබ්බානං. සන්තිකෙ න විජානන්ති, මගා ධම්මස්සකොවිදාති යං අත්තනො සරීරෙ තචපඤ්චකමත්තං පරිච්ඡින්දිත්වා අනන්තරමෙව අධිගන්තබ්බතො, අත්තනො ඛන්ධානං වා නිරොධමත්තතො සන්තිකෙ නිබ්බානං, තං එවං සන්තිකෙ සන්තම්පි න විජානන්ති මගභූතා ජනා මග්ගාමග්ගධම්මස්ස සච්චධම්මස්ස වා අකොවිදා, සබ්බථා භවරාග…පෙ… සුසම්බුධො. තත්ථ මාරධෙය්‍යානුපන්නෙහීති තෙභූමකවට්ටං අනුපන්නෙහි.

769-71. „Siehe“ (passa) spricht den Zuhörer an. „Dhamma“ (dhammaṃ) ist der Nibbāna-Dhamma. „Hier sind die Unwissenden verwirrt“ (sampamūḷhetthaviddasū) bedeutet: Die Unwissenden, die Toren, sind hierbei völlig verwirrt. Aus welchem Grund sind sie verwirrt? „Für die Verhüllten gibt es Düsterkeit“ (nivutānaṃ tamo hoti), „Dunkelheit für die Nicht-Sehenden“ (andhakāro apassataṃ): Für die Toren, die durch Unwissenheit verhüllt, bedeckt sind, gibt es eine Blindheit verursachende Düsterkeit, wegen derer sie nicht in der Lage sind, den Nibbāna-Dhamma zu sehen. „Doch für die Guten ist es offenbart, wie Licht für die Sehenden“ (satañca vivaṭaṃ hoti, āloko passatāmiva) bedeutet: Für die edlen Menschen (sappurisā) ist das Nibbāna durch die Weisheitserkenntnis offenbart, so wie Licht für jene ist, die sehen können. „Sie verstehen es nicht, obwohl es nahe ist, wie wilde Tiere, die des Dhammas unkundig sind“ (santike na vijānanti, magā dhammassakovidā) bedeutet: Da das Nibbāna ganz nahe ist, weil es unmittelbar nach der Abgrenzung der bloßen Fünfergruppe mit der Haut als Fünftem im eigenen Körper erlangt werden kann oder weil es schlicht das Aufhören der eigenen Aggregate ist – verstehen jene Menschen, die wie wilde Tiere geworden sind oder die des Dhammas von Pfad und Nicht-Pfad sowie des Dhammas der Wahrheiten unkundig sind, es nicht, obwohl es so nahe ist. In jeder Hinsicht [ist es durch Daseinsgier erschwert ...usw... ] wohlverstanden. Hierbei bedeutet „von jenen, die in Māras Bereich gefangen sind“ (māradheyyānupannehi): von jenen, die im Daseinskreislauf der drei Ebenen gefangen sind.

772. පච්ඡිමගාථාය [Pg.227] සම්බන්ධො ‘‘එවං අසුසම්බුධං කො නු අඤ්ඤත්‍ර මරියෙහී’’ති. තස්සත්ථො – ඨපෙත්වා අරියෙ කො නු අඤ්ඤො නිබ්බානපදං ජානිතුං අරහති, යං පදං චතුත්ථෙන අරියමග්ගෙන සම්මදඤ්ඤාය අනන්තරමෙව අනාසවා හුත්වා කිලෙසපරිනිබ්බානෙන පරිනිබ්බන්ති, සම්මදඤ්ඤාය වා අනාසවා හුත්වා අන්තෙ අනුපාදිසෙසාය නිබ්බානධාතුයා පරිනිබ්බන්තීති අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨාපෙසි.

772. Die Verbindung zur letzten Strophe lautet: „Wer außer den Edlen könnte das so schwer zu Verstehende verstehen?“ Der Sinn davon ist: Wer außer den Edlen ist würdig, diesen Zustand des Nibbāna zu erkennen? Einen Zustand, den sie durch den vierten edlen Pfad mit vollkommener Erkenntnis durchdringen, um unmittelbar darauf frei von den Trieben zu werden und durch das Verlöschen der Verunreinigungen (kilesaparinibbāna) völlig zu erlöschen; oder indem sie ihn mit vollkommener Erkenntnis durchdringen und frei von den Trieben werden, um am Ende im rückstandslosen Nibbāna-Element (anupādisesā nibbānadhātu) völlig zu erlöschen. So schloss er die Lehrrede mit der Arhatschaft als Höhepunkt ab.

අත්තමනාති තුට්ඨමනා. අභිනන්දුන්ති අභිනන්දිංසු. ඉමස්මිඤ්ච පන වෙය්‍යාකරණස්මින්ති ඉමස්මිං සොළසමෙ වෙය්‍යාකරණෙ. භඤ්ඤමානෙති භණියමානෙ. සෙසං පාකටමෙව.

„Frohen Sinnes“ (attamanā) bedeutet: erfreuten Geistes. „Sie freuten sich“ (abhinanduṃ) bedeutet: sie hießen es gut. „Und während diese Darlegung“ (imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṃ) bedeutet: während dieser sechzehnten Darlegung. „Vorgetragen wurde“ (bhaññamāne) bedeutet: gesprochen wurde. Der Rest ist offensichtlich.

එවං සබ්බෙසුපි සොළසසු වෙය්‍යාකරණෙසු සට්ඨිමත්තෙ සට්ඨිමත්තෙ කත්වා සට්ඨිඅධිකානං නවන්නං භික්ඛුසතානං අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තානි විමුච්චිංසු, සොළසක්ඛත්තුං චත්තාරි චත්තාරි කත්වා චතුසට්ඨි සච්චානෙත්ථ වෙනෙය්‍යවසෙන නානප්පකාරතො දෙසිතානීති.

So befreiten sich während all dieser sechzehn Darlegungen, jedes Mal bei jeweils sechzig Bhikkhus, die Geister von insgesamt neunhundertsechzig Bhikkhus durch Nicht-Anhaften von den Trieben. Indem man die sechzehn Male jeweils in vieren unterteilt, wurden hier vierundsechzig Wahrheiten auf verschiedene Weisen dargelegt, je nachdem, wie es für die zu führenden Menschen angemessen war.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය

In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zu den kürzeren Texten (Khuddaka-Aṭṭhakathā),

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය ද්වයතානුපස්සනාසුත්තවණ්ණනා

dem Kommentar zum Suttanipāta, ist die Erklärung des Dvayatānupassanā Sutta

නිට්ඨිත්තා.

abgeschlossen.

නිට්ඨිතො ච තතියො වග්ගො අත්ථවණ්ණනානයතො, නාමෙන

Und abgeschlossen ist das dritte Kapitel gemäß der Methode der Sinnerklärung, namens

මහාවග්ගොති.

„Großes Kapitel“ (Mahāvagga).

4. අට්ඨකවග්ගො

4. Das Kapitel der Oktaden (Aṭṭhakavagga)

1. කාමසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Kāma Sutta

773. කාමං [Pg.228] කාමයමානස්සාති කාමසුත්තං. කා උප්පත්ති? භගවති කිර සාවත්ථියං විහරන්තෙ අඤ්ඤතරො බ්‍රාහ්මණො සාවත්ථියා ජෙතවනස්ස ච අන්තරෙ අචිරවතීනදීතීරෙ ‘‘යවං වපිස්සාමී’’ති ඛෙත්තං කසති. භගවා භික්ඛුසඞ්ඝපරිවුතො පිණ්ඩාය පවිසන්තො තං දිස්වා ආවජ්ජෙන්තො අද්දස – ‘‘අස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස යවා විනස්සිස්සන්තී’’ති, පුන උපනිස්සයසම්පත්තිං ආවජ්ජෙන්තො චස්ස සොතාපත්තිඵලස්ස උපනිස්සයං අද්දස. ‘‘කදා පාපුණෙය්‍යා’’ති ආවජ්ජෙන්තො ‘‘සස්සෙ විනට්ඨෙ සොකාභිභූතො ධම්මදෙසනං සුත්වා’’ති අද්දස. තතො චින්තෙසි – ‘‘සචාහං තදා එව බ්‍රාහ්මණං උපසඞ්කමිස්සාමි, න මෙ ඔවාදං සොතබ්බං මඤ්ඤිස්සති. නානාරුචිකා හි බ්‍රාහ්මණා, හන්ද, නං ඉතො පභුතියෙව සඞ්ගණ්හාමි, එවං මයි මුදුචිත්තො හුත්වා තදා ඔවාදං සොස්සතී’’ති බ්‍රාහ්මණං උපසඞ්කමිත්වා ආහ – ‘‘කිං, බ්‍රාහ්මණ, කරොසී’’ති. බ්‍රාහ්මණො ‘‘එවං උච්චාකුලීනො සමණො ගොතමො මයා සද්ධිං පටිසන්ථාරං කරොතී’’ති තාවතකෙනෙව භගවති පසන්නචිත්තො හුත්වා ‘‘ඛෙත්තං, භො ගොතම, කසාමි යවං වපිස්සාමී’’ති ආහ. අථ සාරිපුත්තත්ථෙරො චින්තෙසි – ‘‘භගවා බ්‍රාහ්මණෙන සද්ධිං පටිසන්ථාරං අකාසි, න ච අහෙතු අප්පච්චයා තථාගතා එවං කරොන්ති, හන්දාහම්පි තෙන සද්ධිං පටිසන්ථාරං කරොමී’’ති බ්‍රාහ්මණං උපසඞ්කමිත්වා තථෙව පටිසන්ථාරමකාසි. එවං මහාමොග්ගල්ලානත්ථෙරො සෙසා ච අසීති මහාසාවකා. බ්‍රාහ්මණො අතීව අත්තමනො අහොසි.

773. „Kāmaṃ kāmayamānassa“ („Wenn einer, der Sinnenlust begehrt“) ist die Kāma-Sutta. Was ist der Anlass ihrer Entstehung? Es heißt, dass als der Erhabene in Sāvatthī verweilte, ein gewisser Brahmane ein Feld zwischen Sāvatthī und dem Jetavana am Ufer des Flusses Aciravatī pflügte, mit dem Gedanken: „Ich werde Gerste säen“. Als der Erhabene, umgeben von der Bhikkhu-Gemeinschaft, zum Almosengang eintrat, sah er ihn und richtete seine Aufmerksamkeit auf ihn. Er sah: „Die Gerste dieses Brahmanen wird zugrunde gehen.“ Als er wiederum seine Aufmerksamkeit auf dessen heilsame Voraussetzungen richtete, sah er, dass er die Voraussetzung für die Frucht des Stromeintritts besaß. Als er sich fragte: „Wann wird er sie erlangen?“, sah er: „Wenn seine Ernte vernichtet ist und er, von Kummer überwältigt, eine Lehrdarlegung hört.“ Daraufhin dachte er: „Wenn ich erst zu jener Zeit an den Brahmanen herantrete, wird er nicht daran denken, auf meine Ermahnung zu hören. Denn Brahmanen haben verschiedene Neigungen. Wohlan, ich will ihn von nun an unterstützen. So wird er mir gegenüber milden Herzens werden und dann auf meine Ermahnung hören.“ Er ging zu dem Brahmanen und fragte ihn: „Was tust du, Brahmane?“ Der Brahmane dachte: „Der Asket Gotama, der aus einer so vornehmen Familie stammt, führt ein freundliches Gespräch mit mir.“ Allein dadurch wurde sein Herz dem Erhabenen gegenüber wohlwollend gestimmt, und er antwortete: „Ich pflüge mein Feld, Herr Gotama, um Gerste zu säen.“ Daraufhin dachte der Ehrwürdige Sāriputta: „Der Erhabene hat mit dem Brahmanen ein freundliches Gespräch geführt. Nun tun die Tathāgatas so etwas nicht ohne Grund und Ursache. Wohlan, auch ich will mit ihm ein freundliches Gespräch führen.“ Er ging zu dem Brahmanen und führte auf dieselbe Weise ein freundliches Gespräch. Ebenso taten es der Ehrwürdige Mahāmoggallāna und die übrigen achtzig großen Jünger. Der Brahmane war überaus erfreut.

අථ භගවා සම්පජ්ජමානෙපි සස්සෙ එකදිවසං කතභත්තකිච්චො සාවත්ථිතො ජෙතවනං ගච්ඡන්තො මග්ගා ඔක්කම්ම බ්‍රාහ්මණස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා ආහ – ‘‘සුන්දරං තෙ, බ්‍රාහ්මණ, යවක්ඛෙත්ත’’න්ති. ‘‘එවං, භො ගොතම, සුන්දරං, සචෙ සම්පජ්ජිස්සති, තුම්හාකම්පි සංවිභාගං කරිස්සාමී’’ති. අථස්ස චතුමාසච්චයෙන යවා නිප්ඵජ්ජිංසු. තස්ස ‘‘අජ්ජ වා ස්වෙ වා ලායිස්සාමී’’ති උස්සුක්කං කුරුමානස්සෙව මහාමෙඝො උට්ඨහිත්වා සබ්බරත්තිං වස්සි. අචිරවතී නදී පූරා ආගන්ත්වා සබ්බං යවං වහි. බ්‍රාහ්මණො සබ්බරත්තිං අනත්තමනො හුත්වා පභාතෙ නදීතීරං ගතො සබ්බං සස්සවිපත්තිං දිස්වා ‘‘විනට්ඨොම්හි, කථං දානි ජීවිස්සාමී’’ති බලවසොකං උප්පාදෙසි. භගවාපි තමෙව [Pg.229] රත්තිං පච්චූසසමයෙ බුද්ධචක්ඛුනා ලොකං වොලොකෙන්තො ‘‘අජ්ජ බ්‍රාහ්මණස්ස ධම්මදෙසනාකාලො’’ති ඤත්වා භික්ඛාචාරවත්තෙන සාවත්ථිං පවිසිත්වා බ්‍රාහ්මණස්ස ඝරද්වාරෙ අට්ඨාසි. බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං දිස්වා ‘‘සොකාභිභූතං මං අස්සාසෙතුකාමො සමණො ගොතමො ආගතො’’ති චින්තෙත්වා ආසනං පඤ්ඤාපෙත්වා පත්තං ගහෙත්වා භගවන්තං නිසීදාපෙසි. භගවා ජානන්තොව බ්‍රාහ්මණං පුච්ඡි – ‘‘කිං බ්‍රාහ්මණ පදුට්ඨචිත්තො විහාසී’’ති? ආම, භො ගොතම, සබ්බං මෙ යවක්ඛෙත්තං උදකෙන වූළ්හන්ති. අථ භගවා ‘‘න, බ්‍රාහ්මණ, විපන්නෙ දොමනස්සං, සම්පන්නෙ ච සොමනස්සං කාතබ්බං. කාමා හි නාම සම්පජ්ජන්තිපි විපජ්ජන්තිපී’’ති වත්වා තස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස සප්පායං ඤත්වා ධම්මදෙසනාවසෙන ඉමං සුත්තමභාසි. තත්ථ සඞ්ඛෙපතො පදත්ථසම්බන්ධමත්තමෙව වණ්ණයිස්සාම, විත්ථාරො පන නිද්දෙසෙ (මහානි. 1) වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බො. යථා ච ඉමස්මිං සුත්තෙ, එවං ඉතො පරං සබ්බසුත්තෙසු.

Als nun die Ernte gedieh, verließ der Erhabene eines Tages, nachdem er sein Mahl eingenommen hatte, auf dem Weg von Sāvatthī zum Jetavana den Weg, ging zu dem Brahmanen und sagte zu ihm: „Dein Gerstenfeld sieht gut aus, Brahmane.“ – „Es ist in der Tat gut, Herr Gotama. Wenn es gedeiht, werde ich auch Ihnen einen Anteil geben.“ Nach Ablauf von vier Monaten reifte die Gerste. Während er sich voller Eifer dachte: „Heute oder morgen werde ich sie ernten“, zog eine große Regenwolke auf und es regnete die ganze Nacht hindurch. Der Fluss Aciravatī schwoll an und schwemmte die gesamte Gerste weg. Der Brahmane war die ganze Nacht hindurch bedrückt. Als er am Morgen zum Flussufer ging und das Misslingen seiner gesamten Ernte sah, geriet er in tiefen Kummer und dachte: „Ich bin ruiniert! Wie soll ich jetzt leben?“ Auch der Erhabene blickte in jener Nacht zur Morgendämmerung mit dem Buddha-Auge auf die Welt und erkannte: „Heute ist für den Brahmanen die Zeit für eine Lehrdarlegung gekommen.“ Er trat gemäß der Almosengangs-Regel nach Sāvatthī ein und stellte sich an die Tür des Hauses des Brahmanen. Als der Brahmane den Erhabenen sah, dachte er: „Der Asket Gotama ist gekommen, um mich in meinem Kummer zu trösten.“ Er bereitete einen Sitz, nahm die Almosenschale des Erhabenen und bat ihn, sich zu setzen. Obwohl er den Grund kannte, fragte der Erhabene den Brahmanen: „Brahmane, bist du betrübten Geistes?“ – „Ja, Herr Gotama. Mein gesamtes Gerstenfeld wurde vom Wasser weggeschwemmt.“ Da sagte der Erhabene: „Brahmane, man sollte bei Misserfolg kein Missvergnügen und bei Erfolg kein Vergnügen empfinden. Denn die Sinnenlüste gelingen manchmal und schlagen manchmal fehl.“ Nachdem er erkannt hatte, was für diesen Brahmanen heilsam war, sprach er dieses Sutta als eine Lehrdarlegung aus. Hierin wollen wir kurz nur die Verbindung von Begriffen und Bedeutungen erklären. Die ausführliche Darlegung ist jedoch in der Weise zu verstehen, wie sie im Niddesa dargelegt ist. Und wie in diesem Sutta, so ist es auch in allen folgenden Suttas zu verstehen.

තත්ථ කාමන්ති මනාපියරූපාදිතෙභූමකධම්මසඞ්ඛාතං වත්ථුකාමං, කාමයමානස්සාති ඉච්ඡමානස්ස. තස්ස චෙ තං සමිජ්ඣතීති තස්ස කාමයමානස්ස සත්තස්ස තං කාමසඞ්ඛාතං වත්ථු සමිජ්ඣති චෙ, සචෙ සො තං ලභතීති වුත්තං හොති. අද්ධා පීතිමනො හොතීති එකංසං තුට්ඨචිත්තො හොති. ලද්ධාති ලභිත්වා. මච්චොති සත්තො. යදිච්ඡතීති යං ඉච්ඡති.

Hierbei bezeichnet „Sinnenlust“ (kāma) die stoffliche Sinnenlust (vatthukāma), bestehend aus den angenehmen Formen usw., die zu den drei Daseinsebenen gehören. „Desjenigen, der begehrt“ (kāmayamānassa) bedeutet: desjenigen, der wünscht. „Wenn ihm dies gelingt“ (tassa ce taṃ samijjhati) bedeutet: Wenn jenem begehrenden Wesen dieses Ding, das als Sinnenlust bezeichnet wird, gelingt; das heißt, wenn er es erlangt. „Sicherlich ist er erfreuten Geistes“ (addhā pītimano hoti) bedeutet: Er ist gewiss zufriedenen Herzens. „Erlangt habend“ (laddhā) bedeutet: nach dem Erlangen. „Der Sterbliche“ (macco) bedeutet: das Wesen. „Was er wünscht“ (yadicchati) bedeutet: das, was er begehrt.

774. තස්ස චෙ කාමයානස්සාති තස්ස පුග්ගලස්ස කාමෙ ඉච්ඡමානස්ස, කාමෙන වා යායමානස්ස. ඡන්දජාතස්සාති ජාතතණ්හස්ස. ජන්තුනොති සත්තස්ස. තෙ කාමා පරිහායන්තීති තෙ කාමා පරිහායන්ති චෙ. සල්ලවිද්ධොව රුප්පතීති අථ අයොමයාදිනා සල්ලෙන විද්ධො විය පීළීයති.

774. „Demjenigen, der voll Sinnenbegehren ist“ (tassa ce kāmayānassa) bedeutet: jener Person, die Sinnenlüste wünscht oder die von Sinnenbegehren fortgerissen wird. „In dem das Verlangen entstanden ist“ (chandajātassa) bedeutet: in dem das Begehren entstanden ist. „Dem Wesen“ (jantuno) bedeutet: dem Lebewesen. „Wenn jene Sinnenlüste schwinden“ (te kāmā parihāyanti) bedeutet: wenn jene Sinnenlüste abnehmen oder schwinden. „Leidet er, als wäre er von einem Pfeil getroffen“ (sallaviddhova ruppati) bedeutet: dann wird er gepeinigt wie einer, der von einem eisernen oder sonstigen Pfeil getroffen ist.

775. තතියගාථාය සඞ්ඛෙපත්ථො – යො පන ඉමෙ කාමෙ තත්ථ ඡන්දරාගවික්ඛම්භනෙන වා සමුච්ඡෙදෙන වා අත්තනො පාදෙන සප්පස්ස සිරං ඉව පරිවජ්ජෙති. සො භික්ඛු සබ්බං ලොකං විසරිත්වා ඨිතත්තා ලොකෙ විසත්තිකාසඞ්ඛාතං තණ්හං සතො හුත්වා සමතිවත්තතීති.

775. Der kurze Sinn der dritten Strophe lautet: Wer aber diese Sinnenlüste dort meidet – da dieses [Begehren] sich ausgebreitet hat und in der Welt verweilt, überwindet er, achtsam geworden, das als „Anhaftung“ (visattikā) bezeichnete Begehren in der Welt.

776-8. තතො [Pg.230] පරාසං තිස්සන්නං ගාථානං අයං සඞ්ඛෙපත්ථො – යො එතං සාලික්ඛෙත්තාදිං ඛෙත්තං වා ඝරවත්ථාදිං වත්ථුං වා කහාපණසඞ්ඛාතං හිරඤ්ඤං වා ගොඅස්සභෙදං ගවාස්සං වා ඉත්ථිසඤ්ඤිකා ථියො වා ඤාතිබන්ධවාදී බන්ධූ වා අඤ්ඤෙ වා මනාපියරූපාදී පුථු කාමෙ අනුගිජ්ඣති, තං පුග්ගලං අබලසඞ්ඛාතා කිලෙසා බලීයන්ති සහන්ති මද්දන්ති, සද්ධාබලාදිවිරහෙන වා අබලං තං පුග්ගලං අබලා කිලෙසා බලීයන්ති, අබලත්තා බලීයන්තීති අත්ථො. අථ තං කාමගිද්ධං කාමෙ රක්ඛන්තං පරියෙසන්තඤ්ච සීහාදයො ච පාකටපරිස්සයා කායදුච්චරිතාදයො ච අපාකටපරිස්සයා මද්දන්ති, තතො අපාකටපරිස්සයෙහි අභිභූතං තං පුග්ගලං ජාතිආදිදුක්ඛං භින්නං නාවං උදකං විය අන්වෙති. තස්මා කායගතාසතිආදිභාවනාය ජන්තු සදා සතො හුත්වා වික්ඛම්භනසමුච්ඡෙදවසෙන රූපාදීසු වත්ථුකාමෙසු සබ්බප්පකාරම්පි කිලෙසකාමං පරිවජ්ජෙන්තො කාමානි පරිවජ්ජයෙ. එවං තෙ කාමෙ පහාය තප්පහානකරමග්ගෙනෙව චතුබ්බිධම්පි තරෙ ඔඝං තරෙය්‍ය තරිතුං සක්කුණෙය්‍ය. තතො යථා පුරිසො උදකගරුකං නාවං සිඤ්චිත්වා ලහුකාය නාවාය අප්පකසිරෙනෙව පාරගූ භවෙය්‍ය, පාරං ගච්ඡෙය්‍ය, එවමෙව අත්තභාවනාවං කිලෙසූදකගරුකං සිඤ්චිත්වා ලහුකෙන අත්තභාවෙන පාරගූ භවෙය්‍ය, සබ්බධම්මපාරං නිබ්බානං ගතො භවෙය්‍ය, අරහත්තප්පත්තියා ගච්ඡෙය්‍ය ච, අනුපාදිසෙසාය නිබ්බානධාතුයා පරිනිබ්බාතීති අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨාපෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ බ්‍රාහ්මණො ච බ්‍රාහ්මණී ච සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨහිංසූති.

776-8. Dies ist die zusammenfassende Bedeutung der folgenden drei Strophen: Wer auch immer diese verschiedenen Sinnesfreuden begehrt – sei es ein Feld wie ein Reisfeld, ein Grundstück wie ein Hausgrundstück, Gold in Form von Kahāpaṇas, Rinder und Pferde, Frauen, die als solche wahrgenommen werden, Verwandte und Angehörige oder andere angenehme Formen –, diese Person überwältigen die Befleckungen, die als schwach bezeichnet werden; sie bezwingen sie und zermalmen sie. Oder aber: Jene Person, die mangels der Kraft des Glaubens usw. schwach ist, überwältigen die schwachen Befleckungen; das heißt, aufgrund ihrer Schwäche überwältigen sie sie. Wenn nun dieser nach Sinneslust Gierige die Sinneslust sucht und schützt, zermalmen ihn offensichtliche Gefahren wie Löwen usw. und verborgene Gefahren wie körperliches Fehlverhalten usw. Daraufhin dringt in diese Person, die von den verborgenen Gefahren überwältigt ist, das Leiden von Geburt usw. ein, so wie Wasser in ein leckes Boot. Daher sollte der Mensch, stets achtsam durch die Entfaltung der Achtsamkeit auf den Körper usw., die Sinnesfreuden meiden, indem er durch Unterdrückung und Entwurzelung in jeder Hinsicht die Befleckung der Sinnenlust bezüglich der Sinnesobjekte wie Formen usw. meidet. Wenn er diese Sinnesfreuden aufgegeben hat, mag er eben durch den Pfad, der deren Aufgeben bewirkt, die vierfache Flut überqueren, sie überqueren können. Wie nun ein Mann, nachdem er ein mit Wasser beladenes Boot ausgeschöpft hat, mit dem leichten Boot mühelos das jenseitige Ufer erreichen, dorthin gelangen kann, ebenso kann er, nachdem er das schwere Wasser der Befleckungen aus dem Boot des eigenen Daseins ausgeschöpft hat, mit dem leichten eigenen Dasein das jenseitige Ufer erreichen, er gelangt zum Nibbāna, dem Jenseits aller Phänomene, und er mag durch das Erlangen der Arhatschaft dorthin gelangen und durch das Nibbāna-Element ohne verbleibende Daseinsgrundlagen völlig erlöschen – so schloss der Erhabene die Unterweisung mit der Arhatschaft als Höhepunkt ab. Am Ende der Unterweisung wurden sowohl der Brahmane als auch die Brahmanin in der Frucht des Stromeintritts gefestigt.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය

In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zum Khuddaka-Nikāya,

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය කාමසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

ist die Erklärung des Kāma-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen.

2. ගුහට්ඨකසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des Guhaṭṭhaka-Sutta

779. සත්තො [Pg.231] ගුහායන්ති ගුහට්ඨකසුත්තං. කා උප්පත්ති? භගවති කිර සාවත්ථියං විහරන්තෙ ආයස්මා පිණ්ඩොලභාරද්වාජො කොසම්බියං ගංඞ්ගාතීරෙ ආවට්ටකං නාම උතෙනස්ස උය්‍යානං, තත්ථ අගමාසි සීතලෙ පදෙසෙ දිවාවිහාරං නිසීදිතුකාමො. අඤ්ඤදාපි චායං ගච්ඡතෙව තත්ථ පුබ්බාසෙවනෙන යථා ගවම්පතිත්ථෙරො තාවතිංසභවනන්ති වුත්තනයමෙතං වඞ්ගීසසුත්තවණ්ණනායං. සො තත්ථ ගඞ්ගාතීරෙ සීතලෙ රුක්ඛමූලෙ සමාපත්තිං අප්පෙත්වා දිවාවිහාරං නිසීදි. රාජාපි ඛො උතෙනො තං දිවසංයෙව උය්‍යානකීළිකං ගන්ත්වා බහුදෙව දිවසභාගං නච්චගීතාදීහි උය්‍යානෙ කීළිත්වා පානමදමත්තො එකිස්සා ඉත්ථියා අඞ්කෙ සීසං කත්වා සයි. සෙසිත්ථියො ‘‘සුත්තො රාජා’’ති උට්ඨහිත්වා උය්‍යානෙ පුප්ඵඵලාදීනි ගණ්හන්තියො ථෙරං දිස්වා හිරොත්තප්පං උපට්ඨාපෙත්වා ‘‘මා සද්දං අකත්ථා’’ති අඤ්ඤමඤ්ඤං නිවාරෙත්වා අප්පසද්දා උපසඞ්කමිත්වා වන්දිත්වා ථෙරං සම්පරිවාරෙත්වා නිසීදිංසු. ථෙරො සමාපත්තිතො වුට්ඨාය තාසං ධම්මං දෙසෙසි, තා තුට්ඨා ‘‘සාධු සාධූ’’ති වත්වා සුණන්ති.

779. Das Guhaṭṭhaka-Sutta beginnt mit „satto guhāyaṃ“ (An die Höhle gefesselt). Was ist der Anlass für seine Entstehung? Als der Erhabene, wie man hört, in Sāvatthī verweilte, begab sich der ehrwürdige Piṇḍola Bhāradvāja nach Kosambī an das Ufer des Ganges in das Āvaṭṭaka-Gärtnerland des Königs Udena, da er sich an einem kühlen Ort für die Mittagsrast niedersetzen wollte. Auch an anderen Tagen ging er dorthin, aufgrund früherer Gewohnheit, so wie der ältere Gavampati in die Tāvatiṃsa-Götterwelt ging – wie es in der Erklärung des Vaṅgīsa-Sutta dargelegt wurde. Er vertiefte sich dort am Ufer des Ganges unter einem kühlen Baum in eine meditative Errungenschaft und saß zur Mittagsrast. Auch der König Udena ging an eben diesem Tag zur Belustigung in den Garten, und nachdem er sich den größten Teil des Tages mit Tanz, Gesang usw. im Garten vergnügt hatte und vom Trinken berauscht war, legte er seinen Kopf in den Schoß einer Frau und schlief ein. Die übrigen Frauen dachten: „Der König schläft“, standen auf, um im Garten Blumen, Fruits usw. zu sammeln, und als sie den Thera erblickten, regte sich in ihnen sittliche Scham und Scheu. Sie hielten einander an: „Macht kein Geräusch!“, näherten sich leise, erwiesen ihm Ehrerbietung und setzten sich rings um den Thera nieder. Der Thera erhob sich aus seiner Vertiefung und lehrte sie das Dhamma; sie waren erfreut, sagten: „Gut, gut!“ und hörten zu.

රඤ්ඤො සීසං අඞ්කෙනාදාය නිසින්නිත්ථී ‘‘ඉමා මං ඔහාය කීළන්තී’’ති තාසු ඉස්සාපකතා ඌරුං චාලෙත්වා රාජානං පබොධෙසි. රාජා පටිබුජ්ඣිත්වා ඉත්ථාගාරං අපස්සන්තො ‘‘කුහිං ඉමා වසලියො’’ති ආහ. සා ආහ – ‘‘තුම්හෙසු අබහුකතා ‘සමණං රමයිස්සාමා’ති ගතා’’ති. සො කුද්ධො ථෙරාභිමුඛො අගමාසි. තා ඉත්ථියො රාජානං දිස්වා එකච්චා උට්ඨහිංසු, එකච්චා ‘‘මහාරාජ, පබ්බජිතස්ස සන්තිකෙ ධම්මං සුණාමා’’ති න උට්ඨහිංසු. සො තෙන භිය්‍යොසොමත්තාය කුද්ධො ථෙරං අවන්දිත්වාව ‘‘කිමත්ථං ආගතොසී’’ති ආහ. ‘‘විවෙකත්ථං මහාරාජා’’ති. සො ‘‘විවෙකත්ථාය ආගතා එවං ඉත්ථාගාරපරිවුතා නිසීදන්තී’’ති වත්වා ‘‘තව විවෙකං කථෙහී’’ති ආහ. ථෙරො විසාරදොපි විවෙකකථාය ‘‘නායං අඤ්ඤාතුකාමො පුච්ඡතී’’ති තුණ්හී අහොසි. රාජා ‘‘සචෙ න කථෙසි, තම්බකිපිල්ලිකෙහි තං ඛාදාපෙස්සාමී’’ති අඤ්ඤතරස්මිං අසොකරුක්ඛෙ තම්බකිපිල්ලිකපුටං ගණ්හන්තො අත්තනොව උපරි විකිරි. සො සරීරං පුඤ්ඡිත්වා අඤ්ඤං පුටං ගහෙත්වා ථෙරාභිමුඛො අගමාසි. ථෙරො ‘‘සචායං රාජා මයි අපරජ්ඣෙය්‍ය[Pg.232], අපායාභිමුඛො භවෙය්‍යා’’ති තං අනුකම්පමානො ඉද්ධියා ආකාසං අබ්භුග්ගන්ත්වා ගතො.

Die Frau, die mit dem Kopf des Königs in ihrem Schoß dasaß, dachte: „Diese haben mich zurückgelassen und sind weggegangen, um sich zu vergnügen.“ Von Neid auf sie erfüllt, bewegte sie ihren Schenkel und weckte den König. Der König erwachte, sah die Frauen seines Gefolges nicht und fragte: „Wo sind diese Elenden?“ Sie sagte: „Sie haben dich geringgeschätzt und sind gegangen, um den Asketen zu belustigen.“ Da ging er voller Zorn auf den Thera zu. Als jene Frauen den König erblickten, standen einige auf; andere standen nicht auf und sagten: „Großkönig, wir hören das Dhamma in der Gegenwart eines Entsagten.“ Dadurch wurde er noch viel zorniger, erwies dem Thera keinerlei Achtung und fragte ihn: „Wozu bist du hierhergekommen?“ – „Wegen der Abgeschiedenheit, Großkönig.“ Er sagte: „Sitzen etwa jene, die wegen der Abgeschiedenheit gekommen sind, so von einem Harem umgeben da?“ und sagte: „Erkläre mir deine Abgeschiedenheit!“ Obwohl der Thera furchtlos war, schwieg er bezüglich einer Rede über die Abgeschiedenheit, da er erkannte: „Dieser fragt nicht, weil er es wissen will.“ Der König sagte: „Wenn du nicht sprichst, werde ich dich von roten Ameisen fressen lassen.“ Er holte ein Nest roter Ameisen von einem Asoka-Baum, wobei er sie über sich selbst verstreute. Nachdem er seinen Körper abgewischt hatte, nahm er ein anderes Nest und ging auf den Thera zu. Der Thera dachte: „Wenn sich dieser König an mir versündigt, wird er in die Leidenswelt hinabstürzen.“ Aus Mitgefühl mit ihm erhob sich jener durch Geisteskraft (Iddhi) in die Luft und entwich.

තතො ඉත්ථියො ආහංසු – ‘‘මහාරාජ, අඤ්ඤෙ රාජානො ඊදිසං පබ්බජිතං දිස්වා පුප්ඵගන්ධාදීහි පූජෙන්ති, ත්වං තම්බකිපිල්ලිකපුටෙන ආසාදෙතුං ආරද්ධො අහොසි, කුලවංසං නාසෙතුං උට්ඨිතො’’ති. සො අත්තනො දොසං ඤත්වා තුණ්හී හුත්වා උය්‍යානපාලං පුච්ඡි – ‘‘අඤ්ඤම්පි දිවසං ථෙරො ඉධාගච්ඡතී’’ති? ‘‘ආම, මහාරාජා’’ති. තෙන හි යදා ආගච්ඡති, තදා මෙ ආරොචෙය්‍යාසීති. සො එකදිවසං ථෙරෙ ආගතෙ ආරොචෙසි. රාජාපි ථෙරං උපසඞ්කමිත්වා පඤ්හං පුච්ඡිත්වා පාණෙහි සරණං ගතො අහොසි. තම්බකිපිල්ලිකපුටෙන ආසාදිතදිවසෙ පන ථෙරො ආකාසෙනාගන්ත්වා පුන පථවියං නිමුජ්ජිත්වා භගවතො ගන්ධකුටියං උම්මුජ්ජි. භගවාපි ඛො දක්ඛිණෙන පස්සෙන සතො සම්පජානො සීහසෙය්‍යං කප්පයමානො ථෙරං දිස්වා ‘‘කිං, භාරද්වාජ, අකාලෙ ආගතොසී’’ති ආහ. ථෙරො ‘‘ආම භගවා’’ති වත්වා සබ්බං තං පවත්තිං ආරොචෙසි. තං සුත්වා භගවා ‘‘කිං කරිස්සති තස්ස විවෙකකථා කාමගුණගිද්ධස්සා’’ති වත්වා දක්ඛිණෙන පස්සෙන නිපන්නො එව ථෙරස්ස ධම්මදෙසනත්ථං ඉමං සුත්තමභාසි.

Daraufhin sagten die Frauen: „Großkönig, andere Könige verehren einen solchen Entsagten mit Blumen, Wohlgerüchen usw., wenn sie ihn sehen. Du aber hast versucht, ihn mit einem Nest roter Ameisen anzufallen; du hast dich angeschickt, dein Familienerbe zu zerstören.“ Da er seine Schuld erkannte, schwieg der König und fragte den Gärtner: „Kommt der Thera auch an anderen Tagen hierher?“ – „Ja, Großkönig.“ – „Wenn er also wiederkommt, dann gib mir Bescheid.“ Eines Tages, als der Thera kam, gab er ihm Bescheid. Da suchte auch der König den Thera auf, stellte ihm eine Frage und nahm für das Leben Zuflucht. An dem Tag jedoch, als er mit dem Nest roter Ameisen bedroht worden war, reiste der Thera durch die Luft, tauchte wieder in die Erde ein und tauchte in der Duftkammer des Erhabenen auf. Der Erhabene, der auf der rechten Seite liegend, achtsam und klar bewusst, die Löwenlage einnahm, erblickte den Thera und fragte: „Bhāradvāja, warum bist du zu unzeitiger Stunde gekommen?“ Der Thera sagte: „Ja, Erhabener“, und berichtete ihm alles, was vorgefallen war. Als der Erhabene dies hörte, sagte er: „Was nützt eine Rede über Abgeschiedenheit für jemanden, der nach den Objekten der Sinneslust gierig ist?“ Und noch auf seiner rechten Seite liegend, sprach er dieses Sutta, um dem Thera das Dhamma zu erklären.

තත්ථ සත්තොති ලග්ගො. ගුහායන්ති කායෙ. කායො හි රාගාදීනං වාළානං වසනොකාසතො ‘‘ගුහා’’ති වුච්චති. බහුනාභිඡන්නොති බහුනා රාගාදිකිලෙසජාලෙන අභිච්ඡන්නො. එතෙන අජ්ඣත්තබන්ධනං වුත්තං. තිට්ඨන්ති රාගාදිවසෙන තිට්ඨන්තො. නරොති සත්තො. මොහනස්මිං පගාළ්හොති මොහනං වුච්චති කාමගුණා. එත්ථ හි දෙවමනුස්සා මුය්හන්ති, තෙසු අජ්ඣොගාළ්හො හුත්වා. එතෙන බහිද්ධාබන්ධනං වුත්තං. දූරෙ විවෙකා හි තථාවිධො සොති සො තථාරූපො නරො තිවිධාපි කායවිවෙකාදිකා විවෙකා දූරෙ අනාසන්නෙ. කිංකාරණා? කාමා හි ලොකෙ න හි සුප්පහායා, යස්මා ලොකෙ කාමා සුප්පහායා න හොන්තීති වුත්තං හොති.

Dabei bedeutet ‚hängengeblieben‘ (satto): feststeckend (laggo). ‚In der Höhle‘ (guhāyaṃ) bedeutet: im Körper. Denn der Körper wird als ‚Höhle‘ bezeichnet, weil er der Wohnort wilder Tiere wie Gier und anderer Befleckungen ist. ‚Von vielem bedeckt‘ (bahunābhichanno) bedeutet: bedeckt von dem dichten Netz aus Befleckungen wie Gier und so weiter. Damit wird die innere Fesselung ausgedrückt. ‚Verweilend‘ (tiṭṭhanti) bedeutet: unter dem Einfluss von Gier und so weiter verweilend. ‚Ein Mensch‘ (naro) bedeutet: ein Wesen. ‚In Verwirrung versunken‘ (mohanasmiṃ pagāḷho): Als ‚Verwirrung‘ (mohana) werden die Stränge der Sinnesfreuden bezeichnet. Denn darin sind Götter und Menschen verwirrt, tief in sie eingesunken. Damit wird die äußere Fesselung ausgedrückt. ‚Weit entfernt von der Abgeschiedenheit ist ein solcher‘ (dūre vivekā hi tathāvidho so) bedeutet: Ein Mensch von solcher Art ist weit entfernt, nicht in der Nähe der dreifachen Abgeschiedenheit wie der körperlichen Abgeschiedenheit und so weiter. Aus welchem Grund? ‚Denn die Sinnesfreuden in der Welt sind wahrlich nicht leicht aufzugeben‘ (kāmā hi loke na hi suppahāyā), was bedeutet: weil die Sinnesfreuden in der Welt nicht leicht aufzugeben sind.

780. එවං පඨමගාථාය ‘‘දූරෙ විවෙකා තථාවිධො’’ති සාධෙත්වා පුන තථාවිධානං සත්තානං ධම්මතං ආවිකරොන්තො ‘‘ඉච්ඡානිදානා’’ති ගාථමාහ. තත්ථ ඉච්ඡානිදානාති තණ්හාහෙතුකා. භවසාතබද්ධාති සුඛවෙදනාදිම්හි භවසාතෙ බද්ධා. තෙ දුප්පමුඤ්චාති තෙ භවසාතවත්ථුභූතා [Pg.233] ධම්මා, තෙ වා තත්ථ බද්ධා ඉච්ඡානිදානා සත්තා දුප්පමොචයා. න හි අඤ්ඤමොක්ඛාති අඤ්ඤෙන ච මොචෙතුං න සක්කොන්ති. කාරණවචනං වා එතං, තෙ සත්තා දුප්පමුඤ්චා. කස්මා? යස්මා අඤ්ඤෙන මොචෙතබ්බා න හොන්ති. යදි පන මුඤ්චෙය්‍යුං, සකෙන ථාමෙන මුඤ්චෙය්‍යුන්ති අයමස්ස අත්ථො. පච්ඡා පුරෙ වාපි අපෙක්ඛමානාති අනාගතෙ අතීතෙ වා කාමෙ අපෙක්ඛමානා. ඉමෙව කාමෙ පුරිමෙව ජප්පන්ති ඉමෙ වා පච්චුප්පන්නෙ කාමෙ පුරිමෙ වා දුවිධෙපි අතීතානාගතෙ බලවතණ්හාය පත්ථයමානා. ඉමෙසඤ්ච ද්වින්නං පදානං ‘‘තෙ දුප්පමුඤ්චා න හි අඤ්ඤමොක්ඛා’’ති ඉමිනා සහ සම්බන්ධො වෙදිතබ්බො, ඉතරථා ‘‘අපෙක්ඛමානා ජප්පං කිං කරොන්ති කිං වා කතා’’ති න පඤ්ඤායෙය්‍යුං.

780. Nachdem er so mit der ersten Strophe bewiesen hat, dass ‚ein solcher weit von der Abgeschiedenheit entfernt ist‘, zeigt er nun erneut die Natur solcher Wesen auf und spricht die Strophe ‚Auf Begehren begründet‘ (icchānidānā). Darin bedeutet ‚auf Begehren begründet‘: durch Begehren (taṇhā) verursacht. ‚An das Vergnügen am Dasein gebunden‘ (bhavasātabaddhā) bedeutet: an das Vergnügen am Dasein gebunden, welches aus angenehmen Gefühlen und so weiter besteht. ‚Sie sind schwer zu befreien‘ (te duppamuñcā) bedeutet: Jene Dinge, die das Objekt für das Vergnügen am Dasein darstellen, [sind schwer loszulassen], oder jene an sie gebundenen Wesen, die auf Begehren begründet sind, sind schwer zu befreien. ‚Denn es gibt keine Befreiung durch andere‘ (na hi aññamokkhā) bedeutet: Sie können nicht durch einen anderen befreit werden. Oder dies ist eine Begründung des Grundes: ‚Jene Wesen sind schwer zu befreien. Warum? Weil sie nicht durch einen anderen befreit werden müssen. Wenn sie sich jedoch befreien sollten, müssen sie sich aus eigener Kraft befreien‘ – dies ist der Sinn. ‚Auf Zukünftiges oder Vergangenes blickend‘ (pacchā pure vāpi apekkhamānā) bedeutet: nach zukünftigen oder vergangenen Sinnesfreuden verlangend. ‚Sie begehren diese Sinnesfreuden oder frühere‘ (imeva kāme purimeva jappanti) bedeutet: Sie sehnen sich mit starkem Begehren nach diesen gegenwärtigen Sinnesfreuden oder früheren, ja nach beiden Arten, den vergangenen und den zukünftigen. Es ist zu verstehen, dass diese beiden Phrasen mit ‚sie sind schwer zu befreien, denn es gibt keine Befreiung durch andere‘ verbunden sind; andernfalls würde man bei den Worten ‚blickend auf‘ und ‚sie begehren‘ nicht wissen, was sie tun oder was getan wurde.

781-2. එවං පඨමගාථාය ‘‘දූරෙ විවෙකා තථාවිධො’’ති සාධෙත්වා දුතියගාථාය ච තථාවිධානං සත්තානං ධම්මතං ආවිකත්වා ඉදානි නෙසං පාපකම්මකරණං ආවිකරොන්තො ‘‘කාමෙසු ගිද්ධා’’ති ගාථමාහ. තස්සත්ථො – තෙ සත්තා කාමෙසු පරිභොගතණ්හාය ගිද්ධා පරියෙසනාදිමනුයුත්තත්තා පසුතා සම්මොහමාපන්නත්තා පමූළ්හා අවගමනතාය මච්ඡරිතාය බුද්ධාදීනං වචනං අනාදියනතාය ච අවදානියා. කායවිසමාදිම්හි විසමෙ නිවිට්ඨා අන්තකාලෙ මරණදුක්ඛූපනීතා ‘‘කිංසූ භවිස්සාම ඉතො චුතාසෙ’’ති පරිදෙවයන්තීති. යස්මා එතදෙව, තස්මා හි සික්ඛෙථ…පෙ… මාහු ධීරාති. තත්ථ සික්ඛෙථාති තිස්සො සික්ඛා ආපජ්ජෙය්‍ය. ඉධෙවාති ඉමස්මිංයෙව සාසනෙ. සෙසමුත්තානමෙව.

781-2. Nachdem er so mit der ersten Strophe bewiesen hat, dass ‚ein solcher weit von der Abgeschiedenheit entfernt ist‘, und mit der zweiten Strophe die Natur solcher Wesen aufgezeigt hat, spricht er nun, um ihr Begehen schlechter Taten zu enthüllen, die Strophe ‚Die nach Sinnesfreuden Gierigen‘ (kāmesu giddhā). Der Sinn ist: Jene Wesen, die nach den Sinnesfreuden mit dem Begehren nach Genuss gierig sind, die sich dem Suchen danach und so weiter verschrieben haben, sind verwirrt, weil sie der Verblendung anheimgefallen sind; sie sind geizig (avadāniyā) wegen ihrer Knauserigkeit und weil sie die Worte der Buddhas und anderer Weisen (Munis) nicht annehmen; sie haben sich im Ungerechten (visame) niedergelassen, nämlich in der Ungerechtigkeit von Körper und so weiter. Wenn sie am Ende das Todesleiden ereilt, jammern sie: ‚Was werden wir sein, wenn wir von hier geschieden sind?‘ Weil dies so ist, ‚darum soll man wahrlich üben... [pe]... so sprechen die Weisen [dass dieses Leben kurz ist]‘. Dabei bedeutet ‚soll man üben‘ (sikkhetha): man soll die drei Schulungen aufnehmen. ‚Genau hier‘ (idheva) bedeutet: in genau dieser Lehre. Das Übrige ist leicht verständlich.

783. ඉදානි යෙ තථා න කරොන්ති, තෙසං බ්‍යසනප්පත්තිං දස්සෙන්තො ‘‘පස්සාමී’’ති ගාථමාහ. තත්ථ පස්සාමීති මංසචක්ඛුආදීහි පෙක්ඛාමි. ලොකෙති අපායාදිම්හි. පරිඵන්දමානන්ති ඉතො චිතො ච ඵන්දමානං. පජං ඉමන්ති ඉමං සත්තකායං. තණ්හගතන්ති තණ්හාය ගතං අභිභූතං, නිපාතිතන්ති අධිප්පායො. භවෙසූති කාමභවාදීසු. හීනා නරාති හීනකම්මන්තා නරා. මච්චුමුඛෙ ලපන්තීති අන්තකාලෙ සම්පත්තෙ මරණමුඛෙ පරිදෙවන්ති. අවීතතණ්හාසෙති අවිගතතණ්හා. භවාභවෙසූති කාමභවාදීසු. අථ වා භවාභවෙසූති භවභවෙසු, පුනප්පුනභවෙසූති වුත්තං හොති.

783. Nun zeigt er, wie jene, die nicht so handeln, ins Verderben geraten, und spricht die Strophe ‚Ich sehe‘ (passāmi). Darin bedeutet ‚ich sehe‘: ich betrachte mit dem fleischlichen Auge und so weiter. ‚In der Welt‘ (loke) bedeutet: in den daseinsabgründigen Welten und so weiter. ‚Zappelnd‘ (pariphandamānaṃ) bedeutet: hierhin und dorthin zappelnd. ‚Diese Menschenschar‘ (pajaṃ imaṃ) bedeutet: diese Masse von Wesen. ‚Dem Begehren verfallen‘ (taṇhagataṃ) bedeutet: vom Begehren eingeholt, überwältigt; das ist die Bedeutung. ‚In den Daseinsformen‘ (bhavesu) bedeutet: im Sinnesdasein und so weiter. ‚Niedrige Menschen‘ (hīnā narā) bedeutet: Menschen von niedrigem Handeln. ‚Sie jammern im Rachen des Todes‘ (maccumukhe lapanti) bedeutet: Wenn das Ende gekommen ist, wehklagen sie im Angesicht des Todes. ‚Deren Begehren nicht vergangen ist‘ (avītataṇhāse) bedeutet: von denen das Begehren nicht gewichen ist. ‚Für die verschiedenen Daseinsformen‘ (bhavābhavesu) bedeutet: für das Sinnesdasein und so weiter. Oder aber ‚bhavābhavesu‘ bedeutet: Dasein für Dasein; gemeint ist für ein immer wiederkehrendes Dasein.

784. ඉදානි යස්මා අවීතතණ්හා එවං ඵන්දන්ති ච ලපන්ති ච, තස්මා තණ්හාවිනයෙ සමාදපෙන්තො ‘‘මමායිතෙ’’ති ගාථමාහ. තත්ථ මමායිතෙති තණ්හාදිට්ඨිමමත්තෙහි ‘‘මම’’න්ති පරිග්ගහිතෙ වත්ථුස්මිං. පස්සථාති සොතාරෙ [Pg.234] ආලපන්තො ආහ. එතම්පීති එතම්පි ආදීනවං. සෙසං පාකටමෙව.

784. Da nun jene, deren Begehren nicht entwichen ist, so zappeln und wehklagen, spricht er, um sie zur Überwindung des Begehrens anzuleiten, die Strophe ‚Über das als mein Angesehene‘ (mamāyite). Darin bedeutet ‚über das als mein Angesehene‘: über ein Objekt, das durch die ‚Mein-Haftigkeit‘ von Begehren und Ansichten als ‚mein‘ ergriffen wurde. ‚Seht‘ (passatha) sagt er, indem er sich an die Zuhörer wendet. ‚Auch dies‘ (etampi) bedeutet: auch diese Gefahr. Das Übrige ist völlig klar.

785. එවමෙත්ථ පඨමගාථාය අස්සාදං, තතො පරාහි චතූහි ආදීනවඤ්ච දස්සෙත්වා ඉදානි සඋපායං නිස්සරණං නිස්සරණානිසංසඤ්ච දස්සෙතුං සබ්බාහි වා එතාහි කාමානං ආදීනවං ඔකාරං සංකිලෙසඤ්ච දස්සෙත්වා ඉදානි නෙක්ඛම්මෙ ආනිසංසං දස්සෙතුං ‘‘උභොසු අන්තෙසූ’’ති ගාථාද්වයමාහ. තත්ථ උභොසු අන්තෙසූති ඵස්සඵස්සසමුදයාදීසු ද්වීසු පරිච්ඡෙදෙසු. විනෙය්‍ය ඡන්දන්ති ඡන්දරාගං විනෙත්වා. ඵස්සං පරිඤ්ඤායාති චක්ඛුසම්ඵස්සාදිඵස්සං, ඵස්සානුසාරෙන වා තංසම්පයුත්තෙ සබ්බෙපි අරූපධම්මෙ, තෙසං වත්ථුද්වාරාරම්මණවසෙන රූපධම්මෙ චාති සකලම්පි නාමරූපං තීහි පරිඤ්ඤාහි පරිජානිත්වා. අනානුගිද්ධොති රූපාදීසු සබ්බධම්මෙසු අගිද්ධො. යදත්තගරහී තදකුබ්බමානොති යං අත්තනා ගරහති, තං අකුරුමානො. නලිප්පතී දිට්ඨසුතෙසු ධීරොති සො එවරූපො ධිතිසම්පන්නො ධීරො දිට්ඨෙසු ච සුතෙසු ච ධම්මෙසු ද්වින්නං ලෙපානං එකෙනපි ලෙපෙන න ලිප්පති. ආකාසමිව නිරුපලිත්තො අච්චන්තවොදානප්පත්තො හොති.

785. Nachdem er so in der ersten Strophe den Genuss (assāda) und in den folgenden vier Strophen die Gefahr (ādīnava) aufgezeigt hat, spricht er nun ein Strophenpaar, beginnend mit ‚An beiden Enden‘ (ubhosu antesu), um den Ausweg mitsamt dem Mittel und den Segen des Auswegs aufzuzeigen; oder, nachdem er mit all diesen Strophen die Gefahr, die Erbärmlichkeit und die Befleckung in den Sinnesfreuden aufgezeigt hat, spricht er nun dieses Strophenpaar, um den Segen der Entsagung aufzuzeigen. Darin bedeutet ‚an beiden Enden‘: an den zwei Grenzen, wie Kontakt und der Entstehung von Kontakt und so weiter. ‚Nachdem er das Begehren vertrieben hat‘ (vineyya chandaṃ) bedeutet: nachdem er das wollustige Begehren überwunden hat. ‚Nachdem er den Kontakt vollkommen verstanden hat‘ (phassaṃ pariññāya) bedeutet: nachdem er durch die drei Arten des vollkommenen Verstehens den Kontakt wie den Augenkontakt und so weiter vollkommen verstanden hat, oder, in Übereinstimmung mit dem Kontakt, alle damit verbundenen geistigen Phänomene sowie die materiellen Phänomene, die ihnen als Basis, Tor und Objekt dienen – das heißt, Name-und-Form in seiner Gesamtheit. ‚Nicht gierig danach‘ (anānugiddho) bedeutet: nicht gierig nach irgendetwas, das in Form und so weiter enthalten ist. ‚Nicht tuend, was man selbst tadeln würde‘ (yadattagarahī tadakubbamāno) bedeutet: das nicht tuend, was man an sich selbst tadeln würde. ‚Der Weise wird nicht befleckt durch Gesehenes oder Gehörtes‘ (nalippatī diṭṭhasutesu dhīro) bedeutet: Ein solcher mit Weisheit ausgestatteter Weiser wird durch die gesehenen und gehörten Dinge nicht befleckt, nicht einmal mit einer der beiden Arten von Befleckung. Wie der Raum unbefleckt, hat er die äußerste Reinheit erlangt.

786. සඤ්ඤං පරිඤ්ඤාති ගාථාය පන අයං සඞ්ඛෙපත්ථො – න කෙවලඤ්ච ඵස්සමෙව, අපිච ඛො පන කාමසඤ්ඤාදිභෙදං සඤ්ඤම්පි, සඤ්ඤානුසාරෙන වා පුබ්බෙ වුත්තනයෙනෙව නාමරූපං තීහි පරිඤ්ඤාහි පරිජානිත්වා ඉමාය පටිපදාය චතුබ්බිධම්පි විතරෙය්‍ය ඔඝං, තතො සො තිණ්ණොඝො තණ්හාදිට්ඨිපරිග්ගහෙසු තණ්හාදිට්ඨිලෙපප්පහානෙන නොපලිත්තො ඛීණාසවමුනි රාගාදිසල්ලානං අබ්බූළ්හත්තා අබ්බූළ්හසල්ලො සතිවෙපුල්ලප්පත්තියා අප්පමත්තො චරං, පුබ්බභාගෙ වා අප්පමත්තො චරං තෙන අප්පමාදචාරෙන අබ්බූළ්හසල්ලො හුත්වා සකපරත්තභාවාදිභෙදං නාසීසතී ලොකමිමං පරඤ්ච, අඤ්ඤදත්ථු චරිමචිත්තනිරොධා නිරුපාදානො ජාතවෙදොව පරිනිබ්බාතීති අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨාපෙසි ධම්මනෙත්තිට්ඨපනමෙව කරොන්තො, න උත්තරිං ඉමාය දෙසනාය මග්ගං වා ඵලං වා උප්පාදෙසි ඛීණාසවස්ස දෙසිතත්තාති.

786. In der Strophe ‚Nachdem er die Wahrnehmung vollkommen verstanden hat‘ (saññaṃ pariññā) ist dies jedoch der zusammenfassende Sinn: Nicht nur den Kontakt allein, sondern vielmehr auch die Wahrnehmung, eingeteilt in Sinneswahrnehmung und so weiter, oder, in Übereinstimmung mit der Wahrnehmung, in der zuvor erklärten Weise Name-und-Form durch die drei Arten des vollkommenen Verstehens vollkommen verstehend, soll er auf diesem Übungsweg die vierfache Flut überqueren. Daraufhin ist er einer, der die Flut überquert hat, ein von Besitzungen unbefleckter Muni (ein Arahant), indem er die Befleckungen von Begehren und Ansichten aufgegeben hat, unbefleckt von den Besitzungen des Begehrens und der Ansichten. Da die Pfeile von Gier und so weiter herausgezogen sind, ist er einer mit herausgezogenem Pfeil, der mit der Fülle der Achtsamkeit achtsam wandelt; oder nachdem er in der vorbereitenden Stufe achtsam gewandelt ist und durch dieses achtsame Wandeln den Pfeil herausgezogen hat, verlangt er weder nach dieser Welt noch nach einer anderen, die in das eigene Dasein und das Dasein anderer und so weiter unterteilt sind. Vielmehr erlischt er mit dem Aufhören des letzten Bewusstseinsmoments ohne den Brennstoff des Ergreifens völlig, wie ein Feuer [ohne Brennstoff erlischt]. So schloss der Erhabene die Lehrverkündigung mit dem Höhepunkt der Arahantschaft ab. Indem er so lediglich die Richtschnur des Dhamma aufstellte, brachte er durch diese Lehrverkündigung keinen weiteren Pfad oder eine Frucht hervor, da die belehrte Person bereits ein Arahant war.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය

Aus der Paramatthajotikā, dem Kommentar zu den kurzen Texten [Khuddaka-Aṭṭhakathā].

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය ගුහට්ඨකසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Guhaṭṭhaka-Suttas im Kommentar zum Suttanipāta ist abgeschlossen.

3. දුට්ඨට්ඨකසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erklärung des Duṭṭhaṭṭhaka-Suttas

787. වදන්ති [Pg.235] වෙ දුට්ඨමනාපීති දුට්ඨට්ඨකසුත්තං. කා උප්පත්ති? ආදිගාථාය තාව උප්පත්ති – මුනිසුත්තනයෙන භගවතො භික්ඛුසඞ්ඝස්ස ච උප්පන්නලාභසක්කාරං අසහමානා තිත්ථියා සුන්දරිං පරිබ්බාජිකං උය්‍යොජෙසුං. සා කිර ජනපදකල්‍යාණී සෙතවත්ථපරිබ්බාජිකාව අහොසි. සා සුන්හාතා සුනිවත්ථා මාලාගන්ධවිලෙපනවිභූසිතා භගවතො ධම්මං සුත්වා සාවත්ථිවාසීනං ජෙතවනතො නික්ඛමනවෙලාය සාවත්ථිතො නික්ඛමිත්වා ජෙතවනාභිමුඛී ගච්ඡති. මනුස්සෙහි ච ‘‘කුහිං ගච්ඡසී’’ති පුච්ඡිතා ‘‘සමණං ගොතමං සාවකෙ චස්ස රමයිතුං ගච්ඡාමී’’ති වත්වා ජෙතවනද්වාරකොට්ඨකෙ විචරිත්වා ජෙතවනද්වාරකොට්ඨකෙ පිදහිතෙ නගරං පවිසිත්වා පභාතෙ පුන ජෙතවනං ගන්ත්වා ගන්ධකුටිසමීපෙ පුප්ඵානි විචිනන්තී විය චරති. බුද්ධුපට්ඨානං ආගතෙහි ච මනුස්සෙහි ‘‘කිමත්ථං ආගතාසී’’ති පුච්ඡිතා යංකිඤ්චිදෙව භණති. එවං අඩ්ඪමාසමත්තෙ වීතික්කන්තෙ තිත්ථියා තං ජීවිතා වොරොපෙත්වා පරිඛාතටෙ නික්ඛිපිත්වා පභාතෙ ‘‘සුන්දරිං න පස්සාමා’’ති කොලාහලං කත්වා රඤ්ඤො ච ආරොචෙත්වා තෙන අනුඤ්ඤාතා ජෙතවනං පවිසිත්වා විචිනන්තා විය තං නික්ඛිත්තට්ඨානා උද්ධරිත්වා මඤ්චකං ආරොපෙත්වා නගරං අභිහරිත්වා උපක්කොසං අකංසු. සබ්බං පාළියං (උදා. 38) ආගතනයෙනෙව වෙදිතබ්බං.

787. Das Duṭṭhaṭṭhaka-Sutta beginnt mit „Wahrlich, sie sprechen mit feindseligem Geist“ (Vadanti ve duṭṭhamanāpi). Was ist der Anlass seiner Entstehung? Zunächst der Anlass für die erste Strophe: In gleicher Weise, wie es beim Muni-Sutta erklärt wurde, sandten die Sektierer (titthiyā), die den Gewinn und die Verehrung, die dem Erhabenen und der Bhikkhu-Gemeinschaft (bhikkhusaṅgha) zuflossen, nicht ertragen konnten, die Wanderin Sundarī aus. Sie soll eine äußerst schöne, weißgekleidete Wanderin gewesen sein. Nachdem sie sich gebadet, saubere Kleidung angelegt und sich mit Girlanden, Düften und Salben geschmückt hatte, verließ sie Sāvatthī, als die Einwohner von Sāvatthī nach dem Anhören der Lehre des Erhabenen das Jeta-Hain verließen, und ging in Richtung des Jeta-Hains. Wenn die Menschen sie fragten: „Wo gehst du hin?“, sagte sie: „Ich gehe hin, um den Asketen Gotama und seine Jünger zu erfreuen.“ Sie hielt sich dann am Torhaus des Jeta-Hains auf, und wenn das Torhaus geschlossen war, betrat sie die Stadt. Am Morgen ging sie wieder zum Jeta-Hain und ging umher, als würde sie Blumen nahe der Duftkammer (gandhakuṭi) sammeln. Wenn die Menschen, die kamen, um dem Buddha zu dienen, sie fragten: „Warum bist du gekommen?“, antwortete sie irgendetwas Beliebiges. Als so ein halber Monat vergangen war, brachten die Sektierer sie um, warfen sie in eine Grube und machten am Morgen einen großen Aufruhr, indem sie sagten: „Wir sehen Sundarī nicht.“ Sie meldeten diese Angelegenheit dem König, erhielten seine Erlaubnis, das Jeta-Hain zu betreten, und suchten dort umher; sie gruben ihre Leiche aus der Stelle, wo sie abgelegt war, legten sie auf eine Trage, brachten sie in die Stadt und erhoben Anschuldigungen. Alles ist genau so zu verstehen, wie es im kanonischen Text (Udāna) überliefert ist.

භගවා තං දිවසං පච්චූසසමයෙ බුද්ධචක්ඛුනා ලොකං වොලොකෙන්තො ‘‘තිත්ථියා අජ්ජ අයසං උප්පාදෙස්සන්තී’’ති ඤත්වා ‘‘තෙසං සද්දහිත්වා මාදිසෙ චිත්තං පකොපෙත්වා මහාජනො අපායාභිමුඛො මා අහොසී’’ති ගන්ධකුටිද්වාරං පිදහිත්වා අන්තොගන්ධකුටියංයෙව අච්ඡි, න නගරං පිණ්ඩාය පාවිසි. භික්ඛූ පන ද්වාරං පිදහිතං දිස්වා පුබ්බසදිසමෙව පවිසිංසු. මනුස්සා භික්ඛූ දිස්වා නානප්පකාරෙහි අක්කොසිංසු. අථ ආයස්මා ආනන්දො භගවතො තං පවත්තිං ආරොචෙත්වා ‘‘තිත්ථියෙහි, භන්තෙ, මහාඅයසො උප්පාදිතො, න සක්කා ඉධ වසිතුං, විපුලො ජම්බුදීපො, අඤ්ඤත්ථ ගච්ඡාමා’’ති ආහ. තත්ථපි අයසෙ උට්ඨිතෙ කුහිං ගමිස්සසි ආනන්දාති? ‘‘අඤ්ඤං නගරං භගවා’’ති. අථ භගවා ‘‘ආගමෙහි, ආනන්ද, සත්තාහමෙවායං සද්දො භවිස්සති, සත්තාහච්චයෙන යෙහි අයසො [Pg.236] කතො, තෙසංයෙව උපරි පතිස්සතී’’ති වත්වා ආනන්දත්ථෙරස්ස ධම්මදෙසනත්ථං ‘‘වදන්ති වෙ’’ති ඉමං ගාථමභාසි.

An jenem Tag zur Morgendämmerung blickte der Erhabene mit dem Buddha-Auge auf die Welt und erkannte: „Die Sektierer werden heute Verleumdung gegen uns verbreiten.“ Er dachte: „Möge die große Menge nicht, indem sie ihnen glaubt und ihren Geist gegen jemanden wie mich aufbringt, dem Weg in die Leidenswelt (apāya) entgegengehen“; er schloss die Tür der Duftkammer und blieb im Inneren der Duftkammer; er ging nicht zur Almosensammlung in die Stadt. Als die Bhikkhus jedoch sahen, dass die Tür geschlossen war, betraten sie die Stadt wie an den vorherigen Tagen. Die Menschen sahen die Bhikkhus und beschimpften sie auf vielfältige Weise. Da berichtete der ehrwürdige Ānanda dem Erhabenen von diesem Vorfall und sagte: „Ehrwürdiger Herr, durch die Sektierer ist große Verleumdung über uns gebracht worden. Es ist unmöglich, hier zu leben. Jambudīpa ist groß, lasst uns anderswohin gehen.“ – „Aber wenn dort auch Verleumdung aufkommt, Ānanda, wohin wirst du gehen?“ – „In eine andere Stadt, Erhabener.“ Da sprach der Erhabene: „Warte ab, Ānanda! Dieses Gerücht wird nur sieben Tage andauern. Nach Ablauf von sieben Tagen wird es auf genau jene zurückfallen, die die Verleumdung verursacht haben.“ Um dem Thera Ānanda die Lehre zu verkünden, sprach er diese Strophe: „Sie sprechen wahrlich...“

තත්ථ වදන්තීති භගවන්තං භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච උපවදන්ති. දුට්ඨමනාපි එකෙ අථොපි වෙ සච්චමනාති එකච්චෙ දුට්ඨචිත්තා, එකච්චෙ තථසඤ්ඤිනොපි හුත්වා, තිත්ථියා දුට්ඨචිත්තා, යෙ තෙසං වචනං සුත්වා සද්දහිංසු, තෙ සච්චමනාති අධිප්පායො. වාදඤ්ච ජාතන්ති එතං අක්කොසවාදං උප්පන්නං. මුනි නො උපෙතීති අකාරකතාය ච අකුප්පනතාය ච බුද්ධමුනි න උපෙති. තස්මා මුනී නත්ථි ඛිලො කුහිඤ්චීති තෙන කාරණෙන අයං මුනි රාගාදිඛිලෙහි නත්ථි ඛිලො කුහිඤ්චීති වෙදිතබ්බො.

Darin bedeutet „sie sprechen“ (vadanti): Sie tadeln den Erhabenen und die Bhikkhu-Gemeinschaft. „Einige mit feindseligem Geist, andere wiederum mit wahrhaftigem Geist“ (duṭṭhamanāpi eke athopi ve saccamanā): Einige haben einen bösen Geist (die Sektierer), während andere in dem Glauben sind, es sei wahr (diejenigen, die deren Worte hörten und ihnen glaubten) – dies ist die Bedeutung von „wahrhaftigen Geistes“. „Und ein Streit, der entstanden ist“ (vādañca jātaṃ): Dieser entstandene Streit der Beschimpfung. „Der Weise lässt sich nicht darauf ein“ (muni no upeti): Weil er weder der Täter ist noch aus der Fassung gebracht werden kann, lässt sich der Buddha-Muni nicht darauf ein. „Daher gibt es für den Weisen nirgends ein Brachland“ (tasmā munī natthi khilo kuhiñci): Aus diesem Grund ist dieser Weise nirgends durch das Brachland der Begierde usw. unfruchtbar (khila) – so ist dies zu verstehen.

788. ඉමඤ්ච ගාථං වත්වා භගවා ආනන්දත්ථෙරං පුච්ඡි, ‘‘එවං ඛුංසෙත්වා වම්භෙත්වා වුච්චමානා භික්ඛූ, ආනන්ද, කිං වදන්තී’’ති. න කිඤ්චි භගවාති. ‘‘න, ආනන්ද, ‘අහං සීලවා’ති සබ්බත්ථ තුණ්හී භවිතබ්බං, ලොකෙ හි නාභාසමානං ජානන්ති මිස්සං බාලෙහි පණ්ඩිත’’න්ති වත්වා, ‘‘භික්ඛූ, ආනන්ද, තෙ මනුස්සෙ එවං පටිචොදෙන්තූ’’ති ධම්මදෙසනත්ථාය ‘‘අභූතවාදී නිරයං උපෙතී’’ති ඉමං ගාථමභාසි. ථෙරො තං උග්ගහෙත්වා භික්ඛූ ආහ – ‘‘මනුස්සා තුම්හෙහි ඉමාය ගාථාය පටිචොදෙතබ්බා’’ති. භික්ඛූ තථා අකංසු. පණ්ඩිතමනුස්සා තුණ්හී අහෙසුං. රාජාපි රාජපුරිසෙ සබ්බතො පෙසෙත්වා යෙසං ධුත්තානං ලඤ්ජං දත්වා තිත්ථියා තං මාරාපෙසුං, තෙ ගහෙත්වා නිග්ගය්හ තං පවත්තිං ඤත්වා තිත්ථියෙ පරිභාසි. මනුස්සාපි තිත්ථියෙ දිස්වා ලෙඩ්ඩුනා පහරන්ති, පංසුනා ඔකිරන්ති ‘‘භගවතො අයසං උප්පාදෙසු’’න්ති. ආනන්දත්ථෙරො තං දිස්වා භගවතො ආරොචෙසි, භගවා ථෙරස්ස ඉමං ගාථමභාසි ‘‘සකඤ්හි දිට්ඨිං…පෙ… වදෙය්‍යා’’ති.

788. Nachdem der Erhabene diese Strophe gesprochen hatte, fragte er den Thera Ānanda: „Wenn die Bhikkhus, Ānanda, so beschimpft und herabgesetzt werden, was sagen sie dann?“ – „Nichts, Erhabener.“ – „Ānanda, man sollte nicht unter allen Umständen schweigen und bloß denken: ‚Ich bin tugendhaft‘. Denn in der Welt erkennt man den Weisen inmitten von Toren nicht, wenn er nicht spricht.“ Er fügte hinzu: „Die Bhikkhus, Ānanda, sollen jene Menschen wie folgt zurechtweisen“, und um die Lehre zu verkünden, sprach er diese Strophe: „Wer Unwahres spricht, fährt zur Hölle auf.“ Der Thera prägte sich diese Strophe ein und sagte zu den Bhikkhus: „Ihr sollt die Menschen mit dieser Strophe zurechtweisen.“ Die Bhikkhus taten dies. Die weisen Menschen schwiegen. Auch der König sandte überallhin königliche Boten aus, und als er erfuhr, dass die Sektierer Schurken bestochen hatten, um Sundarī zu ermorden, ließ er diese ergreifen und verhören, woraufhin er den Sachverhalt aufklärte und die Sektierer beschimpfte. Auch die Menschen warfen, wenn sie die Sektierer sahen, mit Erdschollen nach ihnen und schütteten Schmutz über sie, indem sie sagten: „Sie haben Verleumdung gegen den Erhabenen verbreitet.“ Als der Thera Ānanda dies sah, berichtete er es dem Erhabenen. Der Erhabene sprach daraufhin diese Strophe zu dem Thera: „Wie könnte man seine eigene Ansicht... usw. ...er würde sprechen, wie er es versteht.“

තස්සත්ථො – යායං දිට්ඨි තිත්ථියජනස්ස ‘‘සුන්දරිං මාරෙත්වා සමණානං සක්‍යපුත්තියානං අවණ්ණං පකාසෙත්වා එතෙනුපායෙන ලද්ධං සක්කාරං සාදියිස්සාමා’’ති, සො තං දිට්ඨිං කථං අතික්කමෙය්‍ය, අථ ඛො සො අයසො තමෙව තිත්ථියජනං පච්චාගතො තං දිට්ඨිං අච්චෙතුං අසක්කොන්තං. යො වා සස්සතාදිවාදී, සොපි සකං දිට්ඨිං කථං අච්චයෙය්‍ය තෙන දිට්ඨිච්ඡන්දෙන අනුනීතො තාය ච දිට්ඨිරුචියා නිවිට්ඨො, අපිච ඛො පන සයං සමත්තානි [Pg.237] පකුබ්බමානො අත්තනාව පරිපුණ්ණානි තානි දිට්ඨිගතානි කරොන්තො යථා ජානෙය්‍ය, තථෙව වදෙය්‍යාති.

Dies ist die Bedeutung: Wie sollte jene Ansicht der Sektierer – nämlich: „Nachdem wir Sundarī getötet und schlechten Ruf über die Asketen der Sakya-Söhne verbreitet haben, werden wir durch dieses Mittel die so gewonnene Verehrung genießen“ – wie sollte er diese Ansicht überwinden? Vielmehr fiel die Verleumdung auf eben jene Sektierer zurück, die unfähig waren, diese Ansicht zu überwinden. Oder auch wer ein Ewigkeitstheoretiker (sassatavādī) usw. ist: Wie sollte auch dieser seine eigene Ansicht überwinden, wenn er von dem Verlangen nach dieser Ansicht geleitet wird und in der Vorliebe für diese Ansicht festsitzt? Vielmehr würde er, indem er das Seine als vollkommen ansieht und jene von ihm selbst aufgestellten spekulativen Ansichten als makellos betrachtet, genau so sprechen, wie er es versteht.

789. අථ රාජා සත්තාහච්චයෙන තං කුණපං ඡඩ්ඩාපෙත්වා සායන්හසමයං විහාරං ගන්ත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා ආහ – ‘‘නනු, භන්තෙ, ඊදිසෙ අයසෙ උප්පන්නෙ මය්හම්පි ආරොචෙතබ්බං සියා’’ති. එවං වුත්තෙ භගවා, ‘‘න, මහාරාජ, ‘අහං සීලවා ගුණසම්පන්නො’ති පරෙසං ආරොචෙතුං අරියානං පතිරූප’’න්ති වත්වා තස්සා අට්ඨුප්පත්තියං ‘‘යො අත්තනො සීලවතානී’’ති අවසෙසගාථායො අභාසි.

789. Als nach Ablauf von sieben Tagen der König die Leiche wegschaffen ließ, ging er am Abend zum Kloster, erwies dem Erhabenen seine Ehrfurcht und sagte: „Hätte man mir nicht, ehrwürdiger Herr, als eine solche Verleumdung aufkam, ebenfalls davon berichten sollen?“ Als dies gesagt wurde, sprach der Erhabene: „Nein, großer König, es schickt sich für die Edlen (ariya) nicht, anderen zu verkünden: ‚Ich bin tugendhaft und mit guten Eigenschaften ausgestattet‘“, und bezüglich dieses Anlasses sprach er die verbleibenden Strophen: „Wer seine eigenen Tugendregeln und Gelübde...“.

තත්ථ සීලවතානීති පාතිමොක්ඛාදීනි සීලානි ආරඤ්ඤිකාදීනි ධුතඞ්ගවතානි ච. අනානුපුට්ඨොති අපුච්ඡිතො. පාවාති වදති. අනරියධම්මං කුසලා තමාහු, යො ආතුමානං සයමෙව පාවාති යො එවං අත්තානං සයමෙව වදති, තස්ස තං වාදං ‘‘අනරියධම්මො එසො’’ති කුසලා එවං කථෙන්ති.

Darin bezeichnet „Tugendregeln und Gelübde“ (sīlavatāni): die Tugendregeln wie das Pātimokkha usw. und die asketischen Gelübde (dhutaṅgavatāni) wie das Leben im Wald usw. „Ungefragt“ (anānupuṭṭho) bedeutet ungebeten. „Verkündet“ (pāvā) bedeutet spricht oder rühmt. „Einen unedlen Charakter nennen dies die Erfahrenen, wenn einer sich selbst von sich aus verkündet“ (anariyadhammaṃ kusalā tamāhu, yo ātumānaṃ sayameva pāvā): Wenn einer so von sich aus über sich selbst spricht, nennen die Kundigen (kusalā) diese Rede so: „Das ist unedles Verhalten“.

790. සන්තොති රාගාදිකිලෙසවූපසමෙන සන්තො, තථා අභිනිබ්බුතත්තො. ඉතිහන්ති සීලෙසු අකත්ථමානොති ‘‘අහමස්මි සීලසම්පන්නො’’තිආදිනා නයෙන ඉති සීලෙසු අකත්ථමානො, සීලනිමිත්තං අත්තූපනායිකං වාචං අභාසමානොති වුත්තං හොති. තමරියධම්මං කුසලා වදන්තීති තස්ස තං අකත්ථනං ‘‘අරියධම්මො එසො’’ති බුද්ධාදයො ඛන්ධාදිකුසලා වදන්ති. යස්සුස්සදා නත්ථි කුහිඤ්චි ලොකෙති යස්ස ඛීණාසවස්ස රාගාදයො සත්ත උස්සදා කුහිඤ්චි ලොකෙ නත්ථි, තස්ස තං අකත්ථනං ‘‘අරියධම්මො එසො’’ති එවං කුසලා වදන්තීති සම්බන්ධො.

790. "Friedvoll" (santo): friedvoll durch die Beruhigung der Befleckungen wie Begierde; ebenso innerlich erloschen (abhinibbutatto). "'So [bin ich]': wer mit Blick auf seine Tugenden nicht prahlt" (itihan ti sīlesu akatthamāno): das bedeutet, dass er in Bezug auf seine Tugenden nicht in einer Weise prahlt wie "Ich bin reich an Tugend" und so weiter, das heißt, dass er keine Worte über sich selbst spricht, die auf seinen Tugenden beruhen. "Die Kundigen nennen dies das edle Verhalten" (tam ariyadhammaṃ kusalā vadanti): Über sein Nicht-Prahlen sagen die Buddhas und andere, die in Bezug auf die Aggregate usw. kundig (kusalā) sind: "Das ist das edle Verhalten (ariyadhammo)." "Wer nirgendwo auf der Welt Aufblähungen hat" (yassussadā natthi kuhiñci loke): bei welchem Triebversiegten (khīṇāsava) die sieben Aufblähungen (ussadā) wie Begierde usw. nirgendwo auf der Welt existieren – die Verknüpfung lautet: "Die Kundigen sagen über dessen Nicht-Prahlen: 'Das ist das edle Verhalten.'"

791. එවං ඛීණාසවපටිපත්තිං දස්සෙත්වා ඉදානි දිට්ඨිගතිකානං තිත්ථියානං පටිපත්තිං රඤ්ඤො දස්සෙන්තො ආහ – ‘‘පකප්පිතා සඞ්ඛතා’’ති. තත්ථ පකප්පිතාති පරිකප්පිතා. සඞ්ඛතාති පච්චයාභිසඞ්ඛතා. යස්සාති යස්ස කස්සචි දිට්ඨිගතිකස්ස. ධම්මාති දිට්ඨියො. පුරක්ඛතාති පුරතො කතා. සන්තීති සංවිජ්ජන්ති. අවීවදාතාති අවොදාතා. යදත්තනි පස්සති ආනිසංසං, තං නිස්සිතො කුප්පපටිච්චසන්තින්ති යස්සෙතෙ දිට්ඨිධම්මා පුරක්ඛතා අවොදාතා සන්ති, සො එවංවිධො යස්මා අත්තනි තස්සා දිට්ඨියා දිට්ඨිධම්මිකඤ්ච [Pg.238] සක්කාරාදිං, සම්පරායිකඤ්ච ගතිවිසෙසාදිං ආනිසංසං පස්සති, තස්මා තඤ්ච ආනිසංසං, තඤ්ච කුප්පතාය ච පටිච්චසමුප්පන්නතාය ච සම්මුතිසන්තිතාය ච කුප්පපටිච්චසන්තිසඞ්ඛාතං දිට්ඨිං නිස්සිතොව හොති, සො තන්නිස්සිතත්තා අත්තානං වා උක්කංසෙය්‍ය පරෙ වා වම්භෙය්‍ය අභූතෙහිපි ගුණදොසෙහි.

791. Nachdem er so die Praxis des Triebversiegten (khīṇāsava) gezeigt hat, sagt er nun, um dem König die Praxis der sektiererischen Ansichtenanhänger zu zeigen: "Ausgedacht und konstruiert..." (pakappitā saṅkhatā). Darin bedeutet "ausgedacht" (pakappitā): herbeiphantasiert (parikappitā). "Konstruiert" (saṅkhatā): durch Bedingungen zusammengesetzt (paccayābhisaṅkhatā). "Dessen" (yassa): irgendeines Ansichtenanhängers. "Lehren" (dhammā): Ansichten (diṭṭhiyo). "Vorangestellt" (purakkhatā): an die Spitze gestellt. "Sind" (santī): sind vorhanden. "Unrein" (avīvadātā): unsauber (avodātā). "Er verlässt sich auf den Nutzen, den er für sich selbst sieht, auf jenen Frieden, der vom Unbeständigen abhängt" (yadattani passati ānisaṃsaṃ, taṃ nissito kuppapaṭiccasantinti): Da jener, dem diese Ansichtenlehren vorangestellt und unrein sind, einen solchen Nutzen für sich selbst in jener Ansicht sieht – wie etwa Ehrung im gegenwärtigen Leben und eine besondere Wiedergeburt im zukünftigen Leben –, verlässt er sich eben auf diesen Nutzen und auf jene Ansicht, die als "vom Unbeständigen abhängiger Frieden" bezeichnet wird, weil sie unbeständig, bedingt entstanden und nur konventionell ein Frieden ist. Weil er sich darauf verlässt, preist er sich selbst an oder schmäht andere mit nicht existierenden Vorzügen oder Fehlern.

792. එවං නිස්සිතෙන ච දිට්ඨීනිවෙසා…පෙ… ආදියතී ච ධම්මන්ති. තත්ථ දිට්ඨීනිවෙසාති ඉදංසච්චාභිනිවෙසසඞ්ඛාතානි දිට්ඨිනිවෙසනානි. න හි ස්වාතිවත්තාති සුඛෙන අතිවත්තිතබ්බා න හොන්ති. ධම්මෙසු නිච්ඡෙය්‍ය සමුග්ගහීතන්ති ද්වාසට්ඨිදිට්ඨිධම්මෙසු තං තං සමුග්ගහිතං අභිනිවිට්ඨං ධම්මං නිච්ඡිනිත්වා පවත්තත්තා දිට්ඨිනිවෙසා න හි ස්වාතිවත්තාති වුත්තං හොති. තස්මා නරො තෙසු නිවෙසනෙසු, නිරස්සතී ආදියතී ච ධම්මන්ති යස්මා න හි ස්වාතිවත්තා, තස්මා නරො තෙසුයෙව දිට්ඨිනිවෙසනෙසු අජසීලගොසීලකුක්කුරසීලපඤ්චාතපමරුප්පපාතඋක්කුටිකප්පධානකණ්ටකාපස්සයාදිභෙදං සත්ථාරධම්මක්ඛානගණාදිභෙදඤ්ච තං තං ධම්මං නිරස්සති ච ආදියති ච ජහති ච ගණ්හාති ච වනමක්කටො විය තං තං සාඛන්ති වුත්තං හොති. එවං නිරස්සන්තො ච ආදියන්තො ච අනවට්ඨිතචිත්තත්තා අසන්තෙහිපි ගුණදොසෙහි අත්තනො වා පරස්ස වා යසායසං උප්පාදෙය්‍ය.

792. Für einen, der so verhaftet ist: "Die Bindungen an Ansichten… [pe] …und nimmt eine Lehre an" (diṭṭhīnivesā…pe… ādiyatī ca dhammanti). Darin bedeutet "Bindungen an Ansichten" (diṭṭhīnivesā): die Festlegungen auf Ansichten, die als dogmatische Behauptung der Wahrheit (idaṃsaccābhinivesa) bezeichnet werden. "Nicht leicht zu überwinden" (na hi svātivattā): sie sind nicht leicht zu überschreiten. "Nachdem er sich unter den Lehren entschieden hat, hält er fest" (dhammesu niccheyya samuggahītaṃ): Da er sich unter den zweiundsechzig spekulativen Ansichten für diese oder jene festgehaltene, verinnerlichte Ansicht entschieden hat, wird gesagt, dass die Bindungen an Ansichten nicht leicht zu überwinden sind. "Darum verwirft und nimmt ein Mensch unter diesen Bindungen eine Lehre an" (tasmā naro tesu nivesanesu, nirassatī ādiyatī ca dhammaṃ): Da sie nicht leicht zu überwinden sind, verwirft und nimmt der Mensch eben innerhalb dieser Bindungen an Ansichten – die sich [nach der Praxis] in das Verhalten von Ziegen, Kühen, Hunden, die fünffache Glutpein, das Herabstürzen von Felsen, die Hocke-Anstrengung, das Liegen auf Dornen usw. und nach Lehrern, Lehren, Gruppen usw. aufteilen – diese oder jene Lehre an; er gibt sie auf und greift nach ihr, so wie ein Waldaffe nach diesem oder jedem Ast greift. Wer auf diese Weise verwirft und annimmt, könnte wegen seines unbeständigen Geistes durch nicht existierende Vorzüge und Fehler für sich selbst Ruhm oder für andere Schande herbeiführen.

793. යො පනායං සබ්බදිට්ඨිගතාදිදොසධුනනාය පඤ්ඤාය සමන්නාගතත්තා ධොනො, තස්ස ධොනස්ස හි…පෙ… අනූපයො සො. කිං වුත්තං හොති? ධොනධම්මසමන්නාගමා ධොනස්ස ධුතසබ්බපාපස්ස අරහතො කත්ථචි ලොකෙ තෙසු තෙසු භවෙසු පකප්පිතා දිට්ඨි නත්ථි, සො තස්සා දිට්ඨියා අභාවෙන, යාය ච අත්තනා කතං පාපකම්මං පටිච්ඡාදෙන්තා තිත්ථියා මායාය මානෙන වා එතං අගතිං ගච්ඡන්ති, තම්පි මායඤ්ච මානඤ්ච පහාය ධොනො රාගාදීනං දොසානං කෙන ගච්ඡෙය්‍ය, දිට්ඨධම්මෙ සම්පරායෙ වා නිරයාදීසු ගතිවිසෙසෙසු කෙන සඞ්ඛං ගච්ඡෙය්‍ය, අනූපයො සො, සො හි තණ්හාදිට්ඨිඋපයානං ද්වින්නං අභාවෙන අනූපයොති.

793. Wer aber jener Gereinigte (dhono) ist, der mit der Weisheit ausgestattet ist, welche alle Mängel wie die Ansichten abschüttelt (dhunana) – "Für diesen Gereinigten… [pe] …er ist unbeteiligt" (tassa dhonassa hi…pe… anūpayo so). Was ist damit gesagt? Durch die Ausstattung mit den Eigenschaften der Reinigung (dhonadhamma) besitzt der Gereinigte (dhona), der Arahant, der alles Böse abgeschüttelt hat, nirgendwo auf der Welt in diesen oder jenen Daseinsformen eine ausgedachte Ansicht. Da diese Ansicht nicht existiert, durch was sollte der Gereinigte – der auch jene Täuschung (māyā) und jenen Dünkel (māna) aufgegeben hat, durch welche die Sektierer, indem sie ihre begangenen schlechten Taten verbergen, diesen Irrweg gehen – zu den Fehlern von Begierde usw. gelangen? Wodurch sollte er im gegenwärtigen Leben oder in der Zukunft unter den verschiedenen Bestimmungen wie den Höllen usw. begrifflich erfasst werden? "Er ist unbeteiligt" (anūpayo so): Denn er ist unbeteiligt durch das Nichtvorhandensein der beiden Beteiligungen (upaya) von Begehren und Ansicht.

794. යො පන තෙසං ද්වින්නං භාවෙන උපයො හොති, සො උපයො හි…පෙ… දිට්ඨිමිධෙව සබ්බන්ති. තත්ථ උපයොති තණ්හාදිට්ඨිනිස්සිතො. ධම්මෙසු උපෙති වාදන්ති ‘‘රත්තො’’ති වා ‘‘දුට්ඨො’’ති වා එවං තෙසු [Pg.239] තෙසු ධම්මෙසු උපෙති වාදං. අනූපයං කෙන කථං වදෙය්‍යාති තණ්හාදිට්ඨිපහානෙන අනූපයං ඛීණාසවං කෙන රාගෙන වා දොසෙන වා කථං ‘‘රත්තො’’ති වා ‘‘දුට්ඨො’’ති වා වදෙය්‍ය, එවං අනුපවජ්ජො ච සො කිං තිත්ථියා විය කතපටිච්ඡාදකො භවිස්සතීති අධිප්පායො. අත්තා නිරත්තා න හි තස්ස අත්ථීති තස්ස හි අත්තදිට්ඨි වා උච්ඡෙදදිට්ඨි වා නත්ථි, ගහණං මුඤ්චනං වාපි අත්තනිරත්තසඤ්ඤිතං නත්ථි. කිංකාරණා නත්ථීති චෙ? අධොසි සො දිට්ඨිමිධෙව සබ්බං, යස්මා සො ඉධෙව අත්තභාවෙ ඤාණවාතෙන සබ්බං දිට්ඨිගතං අධොසි, පජහි, විනොදෙසීති අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨාපෙසි. තං සුත්වා රාජා අත්තමනො භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පක්කාමීති.

794. Wer aber durch das Vorhandensein jener beiden beteiligt (upayo) ist: "Der Beteiligte… [pe] …alle Ansichten genau hier" (upayo hi…pe… diṭṭhimidheva sabbaṃ). Darin bedeutet "beteiligt" (upayo): von Begehren und Ansicht abhängig. "Er gerät bei den Lehren in Streit" (dhammesu upeti vādanti): Er gerät über diese oder jene Qualitäten so in Streit wie "voller Begierde" oder "voller Hass". "Wie und womit könnte man über einen Unbeteiligten streiten?" (anūpayaṃ kena kathaṃ vadeyyāti): Mit welcher Begierde oder welchem Hass könnte man über den Triebversiegten (khīṇāsava), der durch das Aufgeben von Begehren und Ansicht unbeteiligt ist, sagen: "Er ist voller Begierde" oder "Er ist voller Hass"? Die Absicht ist: Er ist so tadellos, wie sollte er also jemand sein, der das Vergangene verbirgt wie die Sektierer? "Nichts wird von ihm angenommen oder verworfen" (attā nirattā na hi tassa atthīti): Denn für ihn gibt es weder eine Ansicht vom Selbst (attadiṭṭhi) noch eine Vernichtungsansicht (ucchedadiṭṭhi), noch gibt es ein Ergreifen und Loslassen, das als "angenommen und verworfen" bezeichnet wird. Wenn man fragt: "Aus welchem Grund gibt es das nicht?", so wird gesagt: "Er hat alle Ansichten genau hier abgeschüttelt" (adhosi so diṭṭhimidheva sabbaṃ). Weil er genau hier in dieser Existenz mit dem Wind des Wissens (ñāṇavātena) alle Ansichten abgeschüttelt, aufgegeben und vertrieben hat. Damit schloss er die Lehrverkündigung mit dem Höhepunkt der Arahantschaft ab. Als der König dies hörte, war er erfreut, erwies dem Erhabenen Ehrfurcht und ging fort.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය

In Paramatthajotikā, dem Kommentar zu den Khuddaka-Texten,

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය දුට්ඨට්ඨකසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

ist die Erklärung des Duṭṭhaṭṭhaka-Suttas im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen.

4. සුද්ධට්ඨකසුත්තවණ්ණනා

4. Die Erklärung des Suddhaṭṭhaka-Suttas

795. පස්සාමි සුද්ධන්ති සුද්ධට්ඨකසුත්තං. කා උප්පත්ති? අතීතෙ කිර කස්සපස්ස භගවතො කාලෙ බාරාණසිවාසී අඤ්ඤතරො කුටුම්බිකො පඤ්චහි සකටසතෙහි පච්චන්තජනපදං අගමාසි භණ්ඩග්ගහණත්ථං. තත්ථ වනචරකෙන සද්ධිං මිත්තං කත්වා තස්ස පණ්ණාකාරං දත්වා පුච්ඡි – ‘‘කච්චි, තෙ සම්ම, චන්දනසාරං දිට්ඨපුබ්බ’’න්ති? ‘‘ආම සාමී’’ති ච වුත්තෙ තෙනෙව සද්ධිං චන්දනවනං පවිසිත්වා සබ්බසකටානි චන්දනසාරස්ස පූරෙත්වා තම්පි වනචරකං ‘‘යදා, සම්ම, බාරාණසිං ආගච්ඡසි, තදා චන්දනසාරං ගහෙත්වා ආගච්ඡෙය්‍යාසී’’ති වත්වා බාරාණසිංයෙව අගමාසි. අථාපරෙන සමයෙන සොපි වනචරකො චන්දනසාරං ගහෙත්වා තස්ස ඝරං අගමාසි. සො තං දිස්වා සබ්බං පටිසන්ථාරං කත්වා සායන්හසමයෙ චන්දනසාරං පිසාපෙත්වා සමුග්ගං පූරෙත්වා ‘‘ගච්ඡ, සම්ම, න්හායිත්වා ආගච්ඡා’’ති අත්තනො පුරිසෙන සද්ධිං න්හානතිත්ථං පෙසෙසි. තෙන ච සමයෙන බාරාණසියං උස්සවො හොති. අථ බාරාණසිවාසිනො පාතොව දානං [Pg.240] දත්වා සායං සුද්ධවත්ථනිවත්ථා මාලාගන්ධාදීනි ගහෙත්වා කස්සපස්ස භගවතො මහාචෙතියං වන්දිතුං ගච්ඡන්ති. සො වනචරකො තෙ දිස්වා ‘‘මහාජනො කුහිං ගච්ඡතී’’ති පුච්ඡි. ‘‘විහාරං චෙතියවන්දනත්ථායා’’ති ච සුත්වා සයම්පි අගමාසි. තත්ථ මනුස්සෙ හරිතාලමනොසිලාදීහි නානප්පකාරෙහි චෙතියෙ පූජං කරොන්තෙ දිස්වා කිඤ්චි චිත්‍රං කාතුං අජානන්තො තං චන්දනං ගහෙත්වා මහාචෙතියෙ සුවණ්ණිට්ඨකානං. උපරි කංසපාතිමත්තං මණ්ඩලං අකාසි. අථ තත්ථ සූරියුග්ගමනවෙලායං සූරියරස්මියො උට්ඨහිංසු. සො තං දිස්වා පසීදි, පත්ථනඤ්ච අකාසි ‘‘යත්ථ යත්ථ නිබ්බත්තාමි, ඊදිසා මෙ රස්මියො උරෙ උට්ඨහන්තූ’’ති. සො කාලං කත්වා තාවතිංසෙසු නිබ්බත්ති. තස්ස උරෙ රස්මියො උට්ඨහිංසු, චන්දමණ්ඩලං වියස්ස උරමණ්ඩලං විරොචති, ‘‘චන්දාභො දෙවපුත්තො’’ත්වෙව ච නං සඤ්ජානිංසු.

795. „Ich sehe den Reinen“ – dies ist das Suddhaṭṭhaka-Sutta. Was ist der Anlass seiner Entstehung? In der Vergangenheit, so heißt es, zur Zeit des erhabenen Kassapa, reiste ein gewisser in Bārāṇasī ansässiger Hausvater mit fünfhundert Karren in das Grenzland, um Handelswaren zu erwerben. Dort freundete er sich mit einem Waldläufer an, überreichte ihm ein Geschenk und fragte ihn: „Freund, hast du jemals echtes Sandelholz gesehen?“ Als dieser antwortete: „Ja, Herr“, betrat er mit ihm zusammen einen Sandelholzwald, füllte alle seine Karren mit echtem Sandelholz, sagte zu dem Waldläufer: „Wenn du, mein Freund, nach Bārāṇasī kommst, dann bringe echtes Sandelholz mit“, und kehrte nach Bārāṇasī zurück. Zu einer späteren Zeit nahm auch jener Waldläufer echtes Sandelholz und ging zu dessen Haus. Als jener ihn sah, erwies er ihm alle Gastfreundschaft, ließ am Abend das Sandelholz zu Pulver mahlen, füllte ein Kästchen damit und sandte ihn zusammen mit seinem eigenen Mann zur Badestelle, indem er sagte: „Geh, Freund, nimm ein Bad und komm wieder.“ Zu jener Zeit fand in Bārāṇasī ein Fest statt. Da gaben die Einwohner von Bārāṇasī am Morgen Gaben, kleideten sich am Abend in reine Gewänder, nahmen Kränze, Duftstoffe und anderes mit und gingen hin, um das große Cetiya des erhabenen Kassapa zu verehren. Als der Waldläufer sie sah, fragte er: „Wohin geht die große Menschenmenge?“ Als er hörte: „Zum Kloster, um das Cetiya zu verehren“, ging er auch selbst dorthin. Als er dort sah, wie die Menschen das Cetiya auf vielfältige Weise mit Auripigment, Realgar und anderem verehrten, und er selbst kein Bild zu malen verstand, nahm er jenes Sandelholz und zeichnete auf den goldenen Ziegeln des großen Cetiyas eine Scheibe von der Größe einer Bronzeschale. Da erschienen dort zur Zeit des Sonnenaufgangs Sonnenstrahlen. Als er dies sah, war er voller Freude und fasste den Wunsch: „Wo auch immer ich wiedergeboren werde, mögen solche Strahlen auf meiner Brust erscheinen.“ Nach seinem Tod wurde er unter den Tāvatiṃsa-Göttern wiedergeboren. Auf seiner Brust erschienen Strahlen, sein Brustbereich leuchtete wie die Mondscheibe, und sie nannten ihn „den Göttersohn Candābha“.

සො තාය සම්පත්තියා ඡසු දෙවලොකෙසු අනුලොමපටිලොමතො එකං බුද්ධන්තරං ඛෙපෙත්වා අම්හාකං භගවති උප්පන්නෙ සාවත්ථියං බ්‍රාහ්මණමහාසාලකුලෙ නිබ්බත්ති, තථෙවස්ස උරෙ චන්දමණ්ඩලසදිසං රස්මිමණ්ඩලං අහොසි. නාමකරණදිවසෙ චස්ස මඞ්ගලං කත්වා බ්‍රාහ්මණා තං මණ්ඩලං දිස්වා ‘‘ධඤ්ඤපුඤ්ඤලක්ඛණො අයං කුමාරො’’ති විම්හිතා ‘‘චන්දාභො’’ ත්වෙව නාමං අකංසු. තං වයප්පත්තං බ්‍රාහ්මණා ගහෙත්වා අලඞ්කරිත්වා රත්තකඤ්චුකං පාරුපාපෙත්වා රථෙ ආරොපෙත්වා ‘‘මහාබ්‍රහ්මා අය’’න්ති පූජෙත්වා ‘‘යො චන්දාභං පස්සති, සො යසධනාදීනි ලභති, සම්පරායඤ්ච සග්ගං ගච්ඡතී’’ති උග්ඝොසෙන්තා ගාමනිගමරාජධානීසු ආහිණ්ඩන්ති. ගතගතට්ඨානෙ මනුස්සා ‘‘එස කිර භො චන්දාභො නාම, යො එතං පස්සති, සො යසධනසග්ගාදීනි ලභතී’’ති උපරූපරි ආගච්ඡන්ති, සකලජම්බුදීපො චලි. බ්‍රාහ්මණා තුච්ඡහත්ථකානං ආගතානං න දස්සෙන්ති, සතං වා සහස්සං වා ගහෙත්වා ආගතානමෙව දස්සෙන්ති. එවං චන්දාභං ගහෙත්වා අනුවිචරන්තා බ්‍රාහ්මණා කමෙන සාවත්ථිං අනුප්පත්තා.

Aufgrund dieses glücklichen Erfolges verbrachte er ein ganzes Zwischenzeitalter zwischen zwei Buddhas, indem er in den sechs Götterwelten auf- und abwärts wiedergeboren wurde. Als unser Erhabener erschienen war, wurde er in Sāvatthī in einer wohlhabenden Brahmanenfamilie geboren, und ebenso erschien auf seiner Brust eine Strahlenscheibe, die der Mondscheibe glich. Am Tag der Namensgebung vollzogen die Brahmanen für ihn ein Segnungsfest. Als sie die Scheibe sahen, waren sie erstaunt und dachten: „Dieser Knabe besitzt das glückverheißende Zeichen des Verdienstes“, und gaben ihm den Namen Candābha. Als er herangewachsen war, nahmen ihn die Brahmanen, schmückten ihn, legten ihm ein rotes Gewand an, setzten ihn auf einen Wagen und verehrten ihn wie den Großen Brahmā. Sie zogen durch die Dörfer, Kleinstädte und Königsstädte und verkündeten: „Wer Candābha sieht, erlangt Ruhm, Wohlstand und anderes, und geht im nächsten Leben in den Himmel.“ Wohin sie auch kamen, strömten die Menschen in immer größeren Scharen herbei und sagten: „Dies soll, o Ihr, jener namens Candābha sein; wer ihn sieht, erlangt Ruhm, Wohlstand, den Himmel und anderes.“ Ganz Jambudīpa geriet in Aufregung. Die Brahmanen zeigten ihn nicht jenen, die mit leeren Händen kamen, sondern nur jenen, die hundert oder tausend Münzen mitbrachten. Indem sie so mit Candābha umherzogen, erreichten die Brahmanen allmählich Sāvatthī.

තෙන ච සමයෙන භගවා පවත්තිතවරධම්මචක්කො අනුපුබ්බෙන සාවත්ථිං ආගන්ත්වා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ බහුජනහිතාය ධම්මං දෙසෙන්තො. අථ චන්දාභො සාවත්ථිං පත්වා සමුද්දපක්ඛන්තකුන්නදී විය අපාකටො අහොසි, චන්දාභොති භණන්තොපි නත්ථි. සො සායන්හසමයෙ මහාජනකායං [Pg.241] මාලාගන්ධාදීනි ආදාය ජෙතවනාභිමුඛං ගච්ඡන්තං දිස්වා ‘‘කුහිං ගච්ඡථා’’ති පුච්ඡි. ‘‘බුද්ධො ලොකෙ උප්පන්නො, සො බහුජනහිතාය ධම්මං දෙසෙති, තං සොතුං ජෙතවනං ගච්ඡාමා’’ති ච තෙසං වචනං සුත්වා සොපි බ්‍රාහ්මණගණපරිවුතො තත්ථෙව අගමාසි. භගවා ච තස්මිං සමයෙ ධම්මසභායං වරබුද්ධාසනෙ නිසින්නොව හොති. චන්දාභො භගවන්තං උපසඞ්කම්ම මධුරපටිසන්ථාරං කත්වා එකමන්තං නිසීදි, තාවදෙව චස්ස සො ආලොකො අන්තරහිතො. බුද්ධාලොකස්ස හි සමීපෙ අසීතිහත්ථබ්භන්තරෙ අඤ්ඤො ආලොකො නාභිභොති. සො ‘‘ආලොකො මෙ නට්ඨො’’ති නිසීදිත්වාව උට්ඨාසි, උට්ඨහිත්වා ච ගන්තුමාරද්ධො. අථ නං අඤ්ඤතරො පුරිසො ආහ – ‘‘කිං භො චන්දාභ, සමණස්ස ගොතමස්ස භීතො ගච්ඡසී’’ති. නාහං භීතො ගච්ඡාමි, අපිච මෙ ඉමස්ස තෙජෙන ආලොකො න සම්පජ්ජතීති පුනදෙව භගවතො පුරතො නිසීදිත්වා පාදතලා පට්ඨාය යාව කෙසග්ගා රූපරංසිලක්ඛණාදිසම්පත්තිං දිස්වා ‘‘මහෙසක්ඛො සමණො ගොතමො, මම උරෙ අප්පමත්තකො ආලොකො උට්ඨිතො, තාවතකෙනපි මං ගහෙත්වා බ්‍රාහ්මණා සකලජම්බුදීපං විචරන්ති. එවං වරලක්ඛණසම්පත්තිසමන්නාගතස්ස සමණස්ස ගොතමස්ස නෙව මානො උප්පන්නො, අද්ධා අයං අනොමගුණසමන්නාගතො භවිස්සති සත්ථා දෙවමනුස්සාන’’න්ති අතිවිය පසන්නචිත්තො භගවන්තං වන්දිත්වා පබ්බජ්ජං යාචි. භගවා අඤ්ඤතරං ථෙරං ආණාපෙසි – ‘‘පබ්බාජෙහි න’’න්ති. සො තං පබ්බාජෙත්වා තචපඤ්චකකම්මට්ඨානං ආචික්ඛි. සො විපස්සනං ආරභිත්වා න චිරෙනෙව අරහත්තං පත්වා ‘‘චන්දාභත්ථෙරො’’ති විස්සුතො අහොසි. තං ආරබ්භ භික්ඛූ කථං සමුට්ඨාපෙසුං ‘‘කිං නු ඛො, ආවුසො, යෙ චන්දාභං අද්දසංසු. තෙ යසං වා ධනං වා ලභිංසු, සග්ගං වා ගච්ඡිංසු, විසුද්ධිං වා පාපුණිංසු තෙන චක්ඛුද්වාරිකරූපදස්සනෙනා’’ති. භගවා තස්සං අට්ඨුප්පත්තියං ඉමං සුත්තමභාසි.

Zu jener Zeit hatte der Erhabene das vortreffliche Rad der Lehre in Bewegung gesetzt, war allmählich nach Sāvatthī gekommen und verweilte in Sāvatthī im Jeta-Hain, wo er zum Wohle vieler Menschen die Lehre verkündete. Als nun Candābha nach Sāvatthī kam, blieb er unbemerkt wie ein kleiner Fluss, der in den Ozean mündet; es gab niemanden, der seinen Namen auch nur erwähnte. Als er am Abend eine große Menschenmenge sah, die mit Kränzen, Duftstoffen und anderem in Richtung des Jeta-Hains ging, fragte er: „Wohin geht ihr?“ Als er ihre Antwort hörte: „Ein Buddha ist in der Welt erschienen, er verkündet die Lehre zum Wohle vieler Menschen; wir gehen in den Jeta-Hain, um sie zu hören“, ging auch er, von der Brahmanenschar begleitet, dorthin. Der Erhabene saß zu dieser Zeit auf seinem vortrefflichen Buddha-Sitz in der Dhamma-Halle. Candābha hypnotisiert trat an den Erhabenen heran, begrüßte ihn mit freundlichen Worten und setzte sich seitlich nieder. Im selben Augenblick verschwand sein Licht. Denn in der Nähe des Buddha-Lichts, innerhalb eines Umkreises von achtzig Ellen, kann kein anderes Licht leuchten. Denkend: „Mein Licht ist erloschen“, erhob er sich von seinem Sitz und schickte sich an zu gehen. Da sagte ein gewisser Mann zu ihm: „Was ist los, o Candābha, gehst du fort, weil du dich vor dem Asketen Gotama fürchtest?“ Er antwortete: „Ich gehe nicht aus Furcht fort, aber wegen seines Glanzes kommt mein Licht nicht zur Geltung.“ Er setzte sich erneut vor dem Erhabenen nieder, und als er die Vollkommenheit seiner Gestalt, seiner Lichtstrahlen, seiner Merkmale usw. von den Fußsohlen bis zu den Haarspitzen sah, dachte er: „Sehr mächtig ist der Asket Gotama! Das Licht, das auf meiner Brust erschienen ist, ist unbedeutend; und doch ziehen die Brahmanen mit mir allein deshalb durch ganz Jambudīpa. Aber obwohl der Asket Gotama mit so vortrefflichen Merkmalen ausgestattet ist, regt sich in ihm keinerlei Dünkel oder Stolz. Wahrlich, er muss mit vollkommenen Eigenschaften ausgestattet sein, der Lehrer von Göttern und Menschen.“ Mit zutiefst gläubigem Geist verneigte er sich vor dem Erhabenen und bat um die Hauslosigkeit. Der Erhabene wies einen gewissen älteren Mönch an: „Lass ihn die Ordination empfangen.“ Dieser ließ ihn die Ordination empfangen und lehrte ihn das Meditationsobjekt über die fünf Körperteile, die mit der Haut enden. Er entfaltete die Einsicht und erlangte in nicht langer Zeit die Arahatschaft und wurde als „der ehrwürdige Candābha“ berühmt. In Bezug auf ihn begannen die Mönche ein Gespräch: „Ist es wohl so, ihr Brüder, dass jene, die Candābha sahen, allein durch das Betrachten seiner sichtbaren Form im Augentor Ruhm oder Wohlstand erlangten, in den Himmel kamen oder Reinheit erreichten?“ Der Erhabene sprach aus diesem Anlass diese Lehrrede.

තත්ථ පඨමගාථාය තාවත්ථො – න, භික්ඛවෙ, එවරූපෙන දස්සනෙන සුද්ධි හොති. අපිච ඛො කිලෙසමලිනත්තා අසුද්ධං, කිලෙසරොගානං අවිගමා සරොගමෙව චන්දාභං බ්‍රාහ්මණං අඤ්ඤං වා එවරූපං දිස්වා දිට්ඨිගතිකො බාලො අභිජානාති ‘‘පස්සාමි සුද්ධං පරමං අරොගං, තෙන ච දිට්ඨිසඞ්ඛාතෙන දස්සනෙන සංසුද්ධි නරස්ස හොතී’’ති, සො එවං අභිජානන්තො තං දස්සනං ‘‘පරම’’න්ති ඤත්වා තස්මිං දස්සනෙ සුද්ධානුපස්සී සමානො [Pg.242] තං දස්සනං ‘‘මග්ගඤාණ’’න්ති පච්චෙති. තං පන මග්ගඤාණං න හොති. තෙනාහ – ‘‘දිට්ඨෙන චෙ සුද්ධී’’ති දුතියගාථං.

Hier ist zunächst die Bedeutung der ersten Strophe: „Mönche, durch eine solche Art des Sehens gibt es keine Reinheit. Vielmehr sieht der törichte Ansichten-Anhänger den Brahmanen Candābha oder einen anderen von solcher Art, der unrein ist, weil er durch Befleckungen beschmutzt ist, und der krank ist, weil er die Krankheit der Befleckungen nicht überwunden hat, und er behauptet, direkt zu wissen: ‚Ich sehe das Reine, die höchste Gesundheit, und durch dieses Sehen — welches eine Bezeichnung für eine Ansicht ist — erlangt ein Mensch vollkommene Reinheit.‘“ Wenn er dies so direkt weiß, indem er dieses Sehen als „das Höchste“ erkennt, und in diesem Sehen das Reine betrachtend, verlässt er sich auf dieses Sehen als „Pfadwissen“. Das aber ist kein Pfadwissen. Daher sprach er die zweite Strophe: „Wenn durch das Gesehene Reinheit...“

796. තස්සත්ථො – තෙන රූපදස්සනසඞ්ඛාතෙන දිට්ඨෙන යදි කිලෙසසුද්ධි නරස්ස හොති. තෙන වා ඤාණෙන සො යදි ජාතිආදිදුක්ඛං පජහාති. එවං සන්තෙ අරියමග්ගතො අඤ්ඤෙන අසුද්ධිමග්ගෙනෙව සො සුජ්ඣති, රාගාදීහි උපධීහි සඋපධිකො එව සමානො සුජ්ඣතීති ආපන්නං හොති, න ච එවංවිධො සුජ්ඣති. තස්මා දිට්ඨී හි නං පාව තථා වදානං, සා නං දිට්ඨියෙව ‘‘මිච්ඡාදිට්ඨිකො අය’’න්ති කථෙති දිට්ඨිඅනුරූපං ‘‘සස්සතො ලොකො’’තිආදිනා නයෙන තථා තථා වදන්ති.

796. Deren Bedeutung ist: Wenn durch dieses Gesehene, das als das Sehen von Formen bezeichnet wird, eine Reinheit von Befleckungen für einen Menschen eintritt, oder wenn er durch dieses Wissen das Leiden von Geburt und so weiter aufgibt, dann würde daraus folgen, dass er durch etwas anderes als den edlen Pfad gereinigt wird, nämlich durch einen Pfad, der nicht zur Reinheit führt, und dass einer, der noch mit den Grundlagen (upadhi) wie Begierde usw. behaftet ist, gereinigt wird. Ein solcher aber wird nicht gereinigt. Deshalb verkündet ihn die Ansicht als einen, der so spricht; ebendiese Ansicht erklärt über denjenigen, der entsprechend seiner Ansicht in der Weise „Die Welt ist ewig“ usw. spricht: „Dieser ist einer von falscher Ansicht.“

797. න බ්‍රාහ්මණොති තතියගාථා. තස්සත්ථො – යො පන බාහිතපාපත්තා බ්‍රාහ්මණො හොති, සො මග්ගෙන අධිගතාසවක්ඛයො ඛීණාසවබ්‍රාහ්මණො අරියමග්ගඤාණතො අඤ්ඤෙන අභිමඞ්ගලසම්මතරූපසඞ්ඛාතෙ දිට්ඨෙ තථාවිධසද්දසඞ්ඛාතෙ සුතෙ අවීතික්කමසඞ්ඛාතෙ සීලෙ හත්ථිවතාදිභෙදෙ වතෙ පථවිආදිභෙදෙ මුතෙ ච උප්පන්නෙන මිච්ඡාඤාණෙන සුද්ධිං න ආහ. සෙසමස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස වණ්ණභණනත්ථං වුත්තං. සො හි තෙධාතුකපුඤ්ඤෙ සබ්බස්මිඤ්ච පාපෙ අනූපලිත්තො, තස්ස පහීනත්තා අත්තදිට්ඨියා යස්ස කස්සචි වා ගහණස්ස පහීනත්තා අත්තඤ්ජහො, පුඤ්ඤාභිසඞ්ඛාරාදීනං අකරණතො නයිධ පකුබ්බමානොති වුච්චති. තස්මා නං එවං පසංසන්තො ආහ. සබ්බස්සෙව චස්ස පුරිමපාදෙන සම්බන්ධො වෙදිතබ්බො – පුඤ්ඤෙ ච පාපෙ ච අනූපලිත්තො, අත්තඤ්ජහො නයිධ පකුබ්බමානො, න බ්‍රාහ්මණො අඤ්ඤතො සුද්ධිමාහාති.

797. „Kein Brahmane“ ist die dritte Strophe. Deren Bedeutung ist: Wer aber ein Brahmane ist, weil er das Böse vertrieben hat – der Arahant-Brahmane, der die Vernichtung der Triebe durch den Pfad erlangt hat –, der spricht nicht von Reinheit durch ein anderes Mittel als das Wissen des edlen Pfades, nämlich durch ein falsches Wissen, das entstanden ist in Bezug auf das Gesehene (eine Bezeichnung für als glückbringend erachtete Formen), das Gehörte (eine Bezeichnung für entsprechende Töne), die Tugend (eine Bezeichnung für das Nicht-Überschreiten von Regeln), die Gelübde (wie das Elefanten-Gelübde und andere) und das Wahrgenommene (wie Erde und so weiter). Der Rest ist gesagt worden, um diesen Brahmanen zu preisen. Denn er ist unbefleckt von dem Verdienst, das sich auf die drei Daseinsbereiche bezieht, und von allem Bösen; weil er die Ansicht vom Selbst oder jegliches Ergreifen aufgegeben hat, hat er das Ergriffene abgelegt (attañjaho); weil er keine verdienstvollen Willensformationen und dergleichen gestaltet, wird er als „hier nichts bewirkend“ (nayidha pakubbamāno) bezeichnet. Daher sprach der Erhabene, ihn so preisend. Die Verbindung von all dem sollte mit dem vorherigen Versfuß verstanden werden: „Unbefleckt von Verdienst und Bösem, das Ergriffene ablegend, hier nichts bewirkend, spricht der Brahmane nicht von Reinheit durch ein anderes.“

798. එවං න බ්‍රාහ්මණො අඤ්ඤතො සුද්ධිමාහාති වත්වා ඉදානි යෙ දිට්ඨිගතිකා අඤ්ඤතො සුද්ධිං බ්‍රුවන්ති, තෙසං තස්සා දිට්ඨියා අනිබ්බාහකභාවං දස්සෙන්තො ‘‘පුරිමං පහායා’’ති ගාථමාහ. තස්සත්ථො – තෙ හි අඤ්ඤතො සුද්ධිවාදා සමානාපි යස්සා දිට්ඨියා අප්පහීනත්තා ගහණමුඤ්චනං හොති. තාය පුරිමං සත්ථාරාදිං පහාය අපරං නිස්සිතා එජාසඞ්ඛාතාය තණ්හාය අනුගතා අභිභූතා රාගාදිභෙදං න තරන්ති සඞ්ගං, තඤ්ච අතරන්තා තං තං ධම්මං උග්ගණ්හන්ති ච නිරස්සජන්ති ච මක්කටොව සාඛන්ති.

798. Nachdem er so gesagt hat: „Der Brahmane spricht nicht von Reinheit durch ein anderes“, zeigt er nun die Unwirksamkeit der Ansicht jener Ansichten-Anhänger, die behaupten, Reinheit werde durch ein anderes erlangt, und spricht die Strophe: „Nachdem man das Frühere aufgegeben hat...“ Deren Bedeutung ist: Obwohl sie behaupten, Reinheit komme von anderswo, gibt es bei ihnen – weil diese Ansicht nicht aufgegeben ist – ein Ergreifen und Loslassen. Indem sie den früheren Lehrer und so weiter aufgeben und sich auf einen anderen stützen, geleitet und überwältigt von der Regung, die als Begehren (taṇhā) bezeichnet wird, überqueren sie die Fessel, die aus Begierde usw. besteht, nicht. Und da sie diese Fessel nicht überqueren, ergreifen sie diese oder jene Lehre und lassen eine andere wieder los, wie ein Affe einen Ast.

799. පඤ්චමගාථාය [Pg.243] සම්බන්ධො – යො ච සො ‘‘දිට්ඨී හි නං පාව තථා වදාන’’න්ති වුත්තො, සො සයං සමාදායාති. තත්ථ සයන්ති සාමං. සමාදායාති ගහෙත්වා. වතානීති හත්ථිවතාදීනි. උච්චාවචන්ති අපරාපරං හීනපණීතං වා සත්ථාරතො සත්ථාරාදිං. සඤ්ඤසත්තොති කාමසඤ්ඤාදීසු ලග්ගො. විද්වා ච වෙදෙහි සමෙච්ච ධම්මන්ති පරමත්ථවිද්වා ච අරහා චතූහි මග්ගඤාණවෙදෙහි චතුසච්චධම්මං අභිසමෙච්චාති. සෙසං පාකටමෙව.

799. Die Verbindung mit der fünften Strophe ist folgende: Derjenige, von dem oben gesagt wurde „die Ansicht verkündet ihn als einen, der so spricht“, ist der, der „selbst Gelübde auf sich genommen hat“. Dabei bedeutet „selbst“ eigenhändig (sāmaṃ). „Gelübde auf sich genommen“ bedeutet ergriffen. „Gelübde“ meint das Elefanten-Gelübde und so weiter. „Hoch und niedrig“ (uccāvacaṃ) meint hin und her, niedrig und erhaben, oder von Lehrer zu Lehrer. „An Wahrnehmung gefesselt“ (saññasatto) meint hängengeblieben an Sinnenzusammenhängen und so weiter. „Der Weise aber, nachdem er die Lehre durch das Wissen erkannt hat“ (vidvā ca vedehi samecca dhammaṃ) bedeutet: Der Weise im höchsten Sinne, der Arahant, hat die Lehre der vier Wahrheiten durch das Wissen der vier Pfade vollständig durchdrungen. Der Rest ist offensichtlich.

800. ස සබ්බධම්මෙසු විසෙනිභූතො, යං කිඤ්චි දිට්ඨංව සුතං මුතං වාති සොභූරිපඤ්ඤො ඛීණාසවො යං කිඤ්චි දිට්ඨං වා සුතං වා මුතං වා තෙසු සබ්බධම්මෙසු මාරසෙනං විනාසෙත්වා ඨිතභාවෙන විසෙනිභූතො. තමෙවදස්සින්ති තං එවං විසුද්ධදස්සිං. විවටං චරන්තන්ති තණ්හච්ඡදනාදිවිගමෙන විවටං හුත්වා චරන්තං. කෙනීධ ලොකස්මිං විකප්පයෙය්‍යාති කෙන ඉධ ලොකෙ තණ්හාකප්පෙන වා දිට්ඨිකප්පෙන වා කොචි විකප්පෙය්‍ය, තෙසං වා පහීනත්තා රාගාදිනා පුබ්බෙ වුත්තෙනාති.

800. „Er ist in allen Dingen von Feindschaft befreit (visenibhūto), in allem, was gesehen, gehört oder wahrgenommen wird“: Der an Weisheit Reiche, dessen Triebe versiegt sind, ist in allen Dingen, sei es gesehen, gehört oder wahrgenommen, von Feindschaft befreit, weil er die Armee Māras vernichtet hat und so verweilt. „Diesen sehend“ (tamevadassiṃ): diesen, der so das Reine sieht. „Offen wandelnd“ (vivaṭaṃ carantaṃ): wandelnd, nachdem er durch das Schwinden der Hülle des Begehrens und anderer Befleckungen unverhüllt geworden ist. „Wodurch könnte ihn jemand hier in der Welt einordnen?“ (kenīdha lokasmiṃ vikappayeyyā): Wodurch könnte ihn jemand hier in der Welt einordnen, sei es durch das begriffliche Konstruieren von Begehren oder durch das begriffliche Konstruieren von Ansichten, da diese, wie auch die zuvor erwähnte Begierde usw., völlig aufgegeben sind?

801. න කප්පයන්තීති ගාථාය සම්බන්ධො අත්ථො ච – කිඤ්ච භිය්‍යො? තෙ හි තාදිසා සන්තො ද්වින්නං කප්පානං පුරෙක්ඛාරානඤ්ච කෙනචි න කප්පයන්ති න පුරෙක්ඛරොන්ති, පරමත්ථඅච්චන්තසුද්ධිඅධිගතත්තා අනච්චන්තසුද්ධිංයෙව අකිරියසස්සතදිට්ඨිං අච්චන්ත සුද්ධීති න තෙ වදන්ති. ආදානගන්ථං ගථිතං විසජ්ජාති චතුබ්බිධම්පි රූපාදීනං ආදායකත්තා ආදානගන්ථං අත්තනො චිත්තසන්තානෙ ගථිතං බද්ධං අරියමග්ගසත්ථෙන විසජ්ජ ඡින්දිත්වා. සෙසං පාකටමෙව.
801. Die Verbindung und Bedeutung der Strophe „Sie konstruieren nicht“ ist wie folgt: Was noch mehr? Solche Menschen konstruieren nicht und bevorzugen nichts durch eine der beiden Arten von Konstruktion und Bevorzugung. Weil sie die höchste, endgültige Reinheit erlangt haben, erklären sie nicht eine unvollständige Reinheit, wie etwa die Ansicht des Nicht-Handelns (akiriya) oder des Eternalismus (sassata), zur endgültigen Reinheit. „Nachdem sie den Knoten des Ergreifens gelöst haben, der geknüpft war“: Nachdem sie den vierfachen Knoten des Ergreifens, durch den man Form und so weiter ergreift, gelöst und den in ihrem eigenen Geist geknüpften Knoten mit dem Schwert des edlen Pfades durchschnitten haben. Der Rest ist offensichtlich.

802. සීමාතිගොති ගාථා එකපුග්ගලාධිට්ඨානාය දෙසනාය වුත්තා. පුබ්බසදිසො එව පනස්සා සම්බන්ධො, සො එවං අත්ථවණ්ණනාය සද්ධිං වෙදිතබ්බො – කිඤ්ච භිය්‍යො සො ඊදිසො භූරිපඤ්ඤො චතුන්නං කිලෙසසීමානං අතීතත්තා සීමාතිගො බාහිතපාපත්තා ච බ්‍රාහ්මණො, ඉත්ථම්භූතස්ස ච තස්ස නත්ථි පරචිත්තපුබ්බෙනිවාසඤාණෙහි ඤත්වා වා මංසචක්ඛුදිබ්බචක්ඛූහි දිස්වා වා කිඤ්චි සමුග්ගහීතං, අභිනිවිට්ඨන්ති වුත්තං හොති. සො ච කාමරාගාභාවතො න රාගරාගී, රූපාරූපරාගාභාවතො න විරාගරත්තො[Pg.244]. යතො එවංවිධස්ස ‘‘ඉදං පර’’න්ති කිඤ්චි ඉධ උග්ගහිතං නත්ථීති අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨාපෙසි.
802. Die Strophe „Der die Grenze Überschrittene“ ist als eine auf eine einzelne Person bezogene Darlegung gesprochen worden. Ihre Verknüpfung ist jedoch der vorherigen ähnlich und sollte zusammen mit der Erklärung der Bedeutung wie folgt verstanden werden: Was noch mehr? Für einen solchen an Weisheit Reichen, der die Grenze überschritten hat, weil er über die vier Grenzen der Befleckungen hinausgegangen ist, und der ein Brahmane ist, weil er das Böse vertrieben hat – für einen solchen gibt es nichts, was durch das Wissen um den Geist anderer und das Wissen um frühere Existenzen erkannt oder mit dem physischen Auge und dem himmlischen Auge gesehen und dann fest ergriffen worden wäre; das bedeutet, dass nichts von ihm angehaftet wird. Und weil er frei von Sinnengier ist, ist er nicht voller Begierde; weil er frei von Begierde nach der feinstofflichen und unkörperlichen Welt ist, ist er nicht an das Begehrenlose verhaftet. Da für einen solchen hier nichts ergriffen ist als „Dies ist das Höchste“, schloss er die Lehrverkündigung ab, indem er sie im Arhattum gipfeln ließ.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය
In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zum Khuddaka-Nikāya,

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය සුද්ධට්ඨකසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
ist die Erklärung des Suddhaṭṭhaka Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen.

5. පරමට්ඨකසුත්තවණ්ණනා
5. Erklärung des Paramaṭṭhaka Sutta

803. පරමන්ති දිට්ඨීසූති පරමට්ඨකසුත්තං. කා උප්පත්ති? භගවති කිර සාවත්ථියං විහරන්තෙ නානාතිත්ථියා සන්නිපතිත්වා අත්තනො අත්තනො දිට්ඨිං දීපෙන්තා ‘‘ඉදං පරමං, ඉදං පරම’’න්ති කලහං කත්වා රඤ්ඤො ආරොචෙසුං. රාජා සම්බහුලෙ ජච්චන්ධෙ සන්නිපාතාපෙත්වා ‘‘ඉමෙසං හත්ථිං දස්සෙථා’’ති ආණාපෙසි. රාජපුරිසා අන්ධෙ සන්නිපාතාපෙත්වා හත්ථිං පුරතො සයාපෙත්වා ‘‘පස්සථා’’ති ආහංසු. තෙ හත්ථිස්ස එකමෙකං අඞ්ගං පරාමසිංසු. තතො රඤ්ඤා ‘‘කීදිසො, භණෙ, හත්ථී’’ති පුට්ඨො යො සොණ්ඩං පරාමසි, සො ‘‘සෙය්‍යථාපි, මහාරාජ, නඞ්ගලීසා’’ති භණි. යෙ දන්තාදීනි පරාමසිංසු, තෙ ඉතරං ‘‘මා භො රඤ්ඤො පුරතො මුසා භණී’’ති පරිභාසිත්වා ‘‘සෙය්‍යථාපි, මහාරාජ, භිත්තිඛිලො’’තිආදීනි ආහංසු. රාජා තං සබ්බං සුත්වා ‘‘ඊදිසො තුම්හාකං සමයො’’ති තිත්ථියෙ උය්‍යොජෙසි. අඤ්ඤතරො පිණ්ඩචාරිකො තං පවත්තිං ඤත්වා භගවතො ආරොචෙසි. භගවා තස්සං අට්ඨුප්පත්තියං භික්ඛූ ආමන්තෙත්වා ‘‘යථා, භික්ඛවෙ, ජච්චන්ධා හත්ථිං අජානන්තා තං තං අඞ්ගං පරාමසිත්වා විවදිංසු, එවං තිත්ථියා විමොක්ඛන්තිකධම්මං අජානන්තා තං තං දිට්ඨිං පරාමසිත්වා විවදන්තී’’ති වත්වා ධම්මදෙසනත්ථං ඉමං සුත්තමභාසි.
803. Das Paramaṭṭhaka-Sutta beginnt mit den Worten „Paramanti diṭṭhīsu“ (Unter den Ansichten als die höchste). Was ist der Anlass der Entstehung? Als der Erhabene, so heißt es, in Sāvatthī verweilte, versammelten sich verschiedene Sektierer, legten jeweils ihre eigene Ansicht dar und stritten sich, indem sie sagten: „Dies ist das Höchste, das ist das Höchste“, und berichteten dies dem König. Der König ließ zahlreiche Geburtsblinde versammeln und befahl: „Zeigt diesen einen Elefanten!“ Die Diener des Königs versammelten die Blinden, ließen den Elefanten vor ihnen Aufstellung nehmen und sagten: „Fühlt ihn!“ Sie tasteten jeweils ein einzelnes Körperteil des Elefanten ab. Daraufhin fragte der König: „Ihr Männer, wie ist der Elefant beschaffen?“ Wer den Rüssel abgetastet hatte, sagte: „Eure Majestät, der Elefant ist wie die Deichsel eines Pfluges.“ Diejenigen, die die Stoßzähne und andere Teile abgetastet hatten, schalten den anderen mit den Worten: „O Herr, sprich nicht die Unwahrheit vor dem König!“, und sagten: „Der Elefant ist wie ein Wandpflock“ und so weiter. Nachdem der König all dies gehört hatte, entließ er die Sektierer mit den Worten: „So beschaffen ist eure Lehre.“ Ein bestimmter Mönch auf Almosengang erfuhr von diesem Vorfall und berichtete ihn dem Erhabenen. Der Erhabene nahm diesen Vorfall zum Anlass, wandte sich an die Bhikkhus und sprach: „Ebenso, ihr Mönche, wie die Geburtsblinden, die den Elefanten nicht kannten, sich über das jeweils abgetastete Glied stritten, so streiten sich auch die Sektierer, die das zur Befreiung führende Gesetz (Dhamma) nicht kennen, indem sie sich an diese oder jene Ansicht klammern.“ Nachdem er dies gesagt hatte, verkündete er dieses Sutta zur Lehre des Dhammas.

තත්ථ පරමන්ති දිට්ඨීසු පරිබ්බසානොති ‘‘ඉදං පරම’’න්ති ගහෙත්වා සකාය සකාය දිට්ඨියා වසමානො. යදුත්තරි කුරුතෙති යං අත්තනො සත්ථාරාදිං සෙට්ඨං කරොති. හීනාති අඤ්ඤෙ තතො සබ්බමාහාති තං අත්තනො සත්ථාරාදිං ඨපෙත්වා තතො අඤ්ඤෙ සබ්බෙ ‘‘හීනා ඉමෙ’’ති ආහ. තස්මා විවාදානි අවීතිවත්තොති තෙන කාරණෙන සො දිට්ඨිකලහෙ අවීතිවත්තොව හොති.
Darin bedeutet „unter den Ansichten als die höchste verweilend“ (paramanti diṭṭhīsu paribbasāno): indem er an seiner eigenen jeweiligen Ansicht festhält und in deren Macht verweilt, denkt er: „Dies ist die höchste.“ „Was immer man als überlegen erachtet“ (yaduttari kurute): was immer er als das Beste an seinem eigenen Lehrer und so weiter ansieht. „Als minderwertig bezeichnet er alle anderen“ (hīnāti aññe tato sabbamāha): Abgesehen von seinem eigenen Lehrer und so weiter sagt er von allen anderen: „Diese sind minderwertig.“ „Deshalb hat er die Streitigkeiten nicht überwunden“ (tasmā vivādāni avītivatto): Aus diesem Grund hat er den Streit über die Ansichten eben nicht überwunden.

804. දුතියගාථාය [Pg.245] අත්ථො – එවං අවීතිවත්තො ච යං දිට්ඨෙ සුතෙ සීලවතෙ මුතෙති එතෙසු වත්ථූසු උප්පන්නදිට්ඨිසඞ්ඛාතෙ අත්තනි පුබ්බෙ වුත්තප්පකාරං ආනිසංසං පස්සති. තදෙව සො තත්ථ සකාය දිට්ඨියා ආනිසංසං ‘‘ඉදං සෙට්ඨ’’න්ති අභිනිවිසිත්වා අඤ්ඤං සබ්බං පරසත්ථාරාදිකං නිහීනතො පස්සති.
804. Die Bedeutung der zweiten Strophe ist: Wer so den Streit nicht überwunden hat, sieht für sich selbst in dem, was als Ansicht in Bezug auf diese Grundlagen entstanden ist – im Gesehenen, Gehörten, in Sitten und Gelübden oder im Empfundenen (Gedachten) – einen Nutzen der zuvor erwähnten Art. Indem er sich an eben diesen Nutzen in seiner eigenen Ansicht klammert mit dem Gedanken „Dies ist das Beste“, sieht er alles andere – wie fremde Lehrer und so weiter – als minderwertig an.

805. තතියගාථාය අත්ථො – එවං පස්සතො චස්ස යං අත්තනො සත්ථාරාදිං නිස්සිතො අඤ්ඤං පරසත්ථාරාදිං හීනං පස්සති තං පන දස්සනං ගන්ථමෙව කුසලා වදන්ති, බන්ධනන්ති වුත්තං හොති. යස්මා එතදෙව, තස්මා හි දිට්ඨංව සුතං මුතං වා සීලබ්බතං භික්ඛු න නිස්සයෙය්‍ය, නාභිනිවෙසෙය්‍යාති වුත්තං හොති.
805. Die Bedeutung der dritten Strophe ist: Für einen, der so sieht, der sich auf seinen eigenen Lehrer und so weiter stützt und andere, wie fremde Lehrer und so weiter, als minderwertig ansieht – dieses Sehen (diese Ansicht) nennen die Weisen eine Fessel (einen Knoten), eine Bindung, so ist es gesagt. Weil dem so ist, sollte ein Bhikkhu sich weder auf Gesehenes, Gehörtes, Empfundenes noch auf Sitten und Gelübde stützen, das heißt: er sollte sich nicht daran klammern.

806. චතුත්ථගාථාය අත්ථො – න කෙවලං දිට්ඨසුතාදිං න නිස්සයෙය්‍ය, අපිච ඛො පන අසඤ්ජාතං උපරූපරි දිට්ඨිම්පි ලොකස්මිං න කප්පයෙය්‍ය, න ජනෙය්‍යාති වුත්තං හොති. කීදිසං? ඤාණෙන වා සීලවතෙන වාපි, සමාපත්තිඤාණාදිනා ඤාණෙන වා සීලවතෙන වා යා කප්පියති, එතං දිට්ඨිං න කප්පෙය්‍ය. න කෙවලඤ්ච දිට්ඨිං න කප්පයෙය්‍ය, අපිච ඛො පන මානෙනපි ජාතිආදීහි වත්ථූහි සමොති අත්තානමනූපනෙය්‍ය, හීනො න මඤ්ඤෙථ විසෙසි වාපීති.
806. Die Bedeutung der vierten Strophe ist: Nicht nur sollte er sich nicht auf Gesehenes, Gehörtes und so weiter stützen, sondern er sollte auch keine noch nicht entstandene, darüber hinausgehende Ansicht in der Welt konstruieren, das heißt, nicht hervorbringen. Welcher Art? „Oder durch Wissen, Sitten und Gelübde“ (ñāṇena vā sīlavatena vāpi): Man sollte keine Ansicht der Art konstruieren, wie sie durch Wissen – das Wissen der meditativen Erreichungen und so weiter – oder durch Sitten und Gelübde konstruiert wird. Und nicht nur sollte er keine Ansicht konstruieren, sondern darüber hinaus sollte er sich auch aufgrund von Dünkel (Māno) wegen Dingen wie Geburt und so weiter nicht als „gleichgestellt“ betrachten, noch sich als „minderwertig“ oder als „überlegen“ wähnen.

807. පඤ්චමගාථාය අත්ථො – එවඤ්හි දිට්ඨිං අකප්පෙන්තො අමඤ්ඤමානො ච අත්තං පහාය අනුපාදියානො ඉධ වා යං පුබ්බෙ ගහිතං, තං පහාය අපරං අග්ගණ්හන්තො තස්මිම්පි වුත්තප්පකාරෙ ඤාණෙ දුවිධං නිස්සයං නො කරොති. අකරොන්තො ච ස වෙ වියත්තෙසු නානාදිට්ඨිවසෙන භින්නෙසු සත්තෙසු න වග්ගසාරී ඡන්දාදිවසෙන අගච්ඡනධම්මො හුත්වා ද්වාසට්ඨියා දිට්ඨීසු කිඤ්චිපි දිට්ඨිං න පච්චෙති, න පච්චාගච්ඡතීති වුත්තං හොති.
807. Die Bedeutung der fünften Strophe ist: Wenn er so keine Ansicht konstruiert und sich selbst nicht durch Dünkel dünkt, das Aufgegebene loslässt und nicht anhaftet (idha vā yaṃ pubbe gahitaṃ, taṃ pahāya aparaṃ aggaṇhanto): indem er das hier zuvor Ergriffene aufgibt und kein anderes ergreift, schafft er selbst in Bezug auf das zuvor erwähnte Wissen keine zweifache Abhängigkeit (durch Begehren oder Ansichten). Und indem er dies nicht tut, nicht nach Begehren und so weiter handelt, unter den Gespaltenen – den Wesen, die durch verschiedene Ansichten gespalten sind – nicht Partei ergreift (na vaggasārī), sondern frei von Parteilichkeit durch Begehren, Hass, Verblendung oder Furcht verweilt, verlässt er sich auf keine der zweiundsechzig Ansichten, fällt auf keine zurück, so lautet die Erklärung.

808-10. ඉදානි යො සො ඉමාය ගාථාය වුත්තො ඛීණාසවො, තස්ස වණ්ණභණනත්ථං ‘‘යස්සූභයන්තෙ’’තිආදිකා තිස්සො ගාථායො ආහ. තත්ථ උභයන්තෙති පුබ්බෙ වුත්තඵස්සාදිභෙදෙ. පණිධීති තණ්හා. භවාභවායාති පුනප්පුනභවාය. ඉධ වා හුරං වාති සකත්තභාවාදිභෙදෙ ඉධ වා පරත්තභාවාදිභෙදෙ පරත්ථ වා. දිට්ඨෙ වාති දිට්ඨසුද්ධියා වා. එස නයො [Pg.246] සුතාදීසු. සඤ්ඤාති සඤ්ඤාසමුට්ඨාපිකා දිට්ඨි. ධම්මාපි තෙසං න පටිච්ඡිතාසෙති ද්වාසට්ඨිදිට්ඨිගතධම්මාපි තෙසං ‘‘ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති එවං න පටිච්ඡිතා. පාරඞ්ගතො න පච්චෙති තාදීති නිබ්බානපාරං ගතො තෙන තෙන මග්ගෙන පහීනෙ කිලෙසෙ පුන නාගච්ඡති, පඤ්චහි ච ආකාරෙහි තාදී හොතීති. සෙසං පාකටමෙවාති.
808-10. Nun spricht er, beginnend mit den Worten „Wer für beide Enden hier kein Begehren hat“ (yassūbhayante), drei Strophen, um den in der vorherigen Strophe erwähnten Triebversiegten (Khīṇāsavo) zu preisen. Darin bedeutet „an beiden Enden“ (ubhayante): in den zuvor erwähnten Einteilungen von Kontakt und so weiter. „Begehren“ (paṇidhī): Begehren (Taṇhā). „Für Dasein und Nicht-Dasein“ (bhavābhavāya): für immer wiederkehrendes Dasein. „Hier oder jenseits“ (idha vā huraṃ vā): hier, eingeteilt in das eigene persönliche Dasein und so weiter, oder jenseits, eingeteilt in das persönliche Dasein anderer und so weiter. „Über das Gesehene“ (diṭṭhe vā): über die Reinheit durch das Gesehene; diese Methode gilt auch für das Gehörte und so weiter. „Vorstellung“ (saññā): eine durch Wahrnehmung entstandene Ansicht. „Selbst die Lehren werden von ihnen nicht angenommen“ (dhammāpi tesaṃ na paṭicchitāse): Selbst die Lehren der zweiundsechzig Ansichten werden von ihnen nicht mit der Überzeugung angenommen: „Dies allein ist die Wahrheit, alles andere ist nichtig.“ „Der Gleichmütige (Tādī), der ans andere Ufer Gegangene, fällt nicht zurück“ (pāraṅgato na pacceti tādī): Er ist zum Ufer des Nibbāna gegangen; er kehrt nicht wieder zu den Befleckungen zurück, die durch diesen oder jenen Pfad aufgegeben wurden, und er ist in fünffacher Weise gleichmütig (tādī). Der Rest ist offensichtlich.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය
In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zu den kleineren Texten (Khuddaka-Aṭṭhakathā),

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය පරමට්ඨකසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
ist die Erklärung des Paramaṭṭhaka-Suttas im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen.

6. ජරාසුත්තවණ්ණනා
6. Die Erklärung des Jarā-Suttas (Sutta über das Altern)

811. අප්පං වත ජීවිතන්ති ජරාසුත්තං. කා උප්පත්ති? එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං වස්සං වසිත්වා යානි තානි බුද්ධානං සරීරාරොග්‍යසම්පාදනං අනුප්පන්නසික්ඛාපදපඤ්ඤාපනං වෙනෙය්‍යදමනං තථාරූපාය අට්ඨුප්පත්තියා ජාතකාදිකථනන්තිආදීනි ජනපදචාරිකානිමිත්තානි, තානි සමවෙක්ඛිත්වා ජනපදචාරිකං පක්කාමි. අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො සායං සාකෙතං අනුප්පත්තො අඤ්ජනවනං පාවිසි. සාකෙතවාසිනො සුත්වා ‘‘අකාලො ඉදානි භගවන්තං දස්සනායා’’ති විභාතාය රත්තියා මාලාගන්ධාදීනි ගහෙත්වා භගවතො සන්තිකං ගන්ත්වා පූජනවන්දනසම්මොදනාදීනි කත්වා පරිවාරෙත්වා අට්ඨංසු යාව භගවතො ගාමප්පවෙසනවෙලා, අථ භගවා භික්ඛුසඞ්ඝපරිවුතො පිණ්ඩාය පාවිසි. තං අඤ්ඤතරො සාකෙතකො බ්‍රාහ්මණමහාසාලො නගරා නික්ඛන්තො නගරද්වාරෙ අද්දස. දිස්වා පුත්තසිනෙහං උප්පාදෙත්වා ‘‘චිරදිට්ඨොසි, පුත්ත, මයා’’ති පරිදෙවයමානො අභිමුඛො අගමාසි. භගවා භික්ඛූ සඤ්ඤාපෙසි – ‘‘අයං, භික්ඛවෙ, බ්‍රාහ්මණො යං ඉච්ඡති, තං කරොතු, න වාරෙතබ්බො’’ති.
811. Das Sutta über das Altern (Jarā-Sutta) beginnt mit den Worten „Kurz wahrlich ist das Leben“ (appaṃ vata jīvitaṃ). Was ist der Anlass der Entstehung? Einmal verweilte der Erhabene während der Regenzeit in Sāvatthī. Er erwog die Gründe für eine Wanderung durch das Land, wie sie für die Buddhas üblich sind: die Förderung der körperlichen Gesundheit, das Festlegen noch nicht erlassener Trainingsregeln, das Bändigen derer, die zu führen sind, und das Erzählen einer Jātaka-Geschichte und so weiter bei einem entsprechenden Anlass. Nach diesen Erwägungen brach er zu einer Wanderung durch das Land auf. Während er etappenweise wanderte, kam er eines Abends in Sāketa an und betrat den Añjana-Hain. Als die Einwohner von Sāketa hörten, dass der Erhabene angekommen war, dachten sie: „Jetzt ist es nicht die richtige Zeit, den Erhabenen aufzusuchen.“ Als die Nacht gewichen war (am nächsten Morgen), nahmen sie Kränze, Räucherwerk und andere Gaben, gingen zum Erhabenen, brachten ihre Opfergaben dar, erwiesen ihm Ehrerbietung, begrüßten ihn freundlich und standen um ihn herum, bis die Zeit für den Erhabenen gekommen war, die Ortschaft zu betreten. Daraufhin betrat der Erhabene, begleitet von der Bhikkhu-Gemeinschaft, Sāketa für den Almosengang. Ein bestimmter wohlhabender Brahmane aus Sāketa, der die Stadt verließ, sah den Erhabenen am Stadttor. Als er ihn sah, stieg in ihm die Liebe eines Vaters zu seinem Sohn auf, und er ging klagend auf den Erhabenen zu: „Lange habe ich dich nicht gesehen, mein Sohn!“ Der Erhabene wies die Bhikkhu-Gemeinschaft an: „Ihr Mönche, lasst diesen Brahmanen tun, was er wünscht, hindert ihn nicht.“

බ්‍රාහ්මණොපි වච්ඡගිද්ධිනීව ගාවී ආගන්ත්වා භගවතො කායං පුරතො ච පච්ඡතො ච දක්ඛිණතො ච වාමතො චාති සමන්තා ආලිඞ්ගි ‘‘චිරදිට්ඨොසි, පුත්ත, චිරං විනා අහොසී’’ති භණන්තො. යදි පන සො තථා කාතුං න ලභෙය්‍ය, හදයං ඵාලෙත්වා මරෙය්‍ය. සො භගවන්තං අවොච – ‘‘භගවා තුම්හෙහි සද්ධිං ආගතභික්ඛූනං අහමෙව භික්ඛං දාතුං සමත්ථො, මමෙව [Pg.247] අනුග්ගහං කරොථා’’ති. අධිවාසෙසි භගවා තුණ්හීභාවෙන. බ්‍රාහ්මණො භගවතො පත්තං ගහෙත්වා පුරතො ගච්ඡන්තො බ්‍රාහ්මණියා පෙසෙසි – ‘‘පුත්තො මෙ ආගතො, ආසනං පඤ්ඤාපෙතබ්බ’’න්ති. සා තථා කත්වා ආගමනං පස්සන්තී ඨිතා භගවන්තං අන්තරවීථියංයෙව දිස්වා පුත්තසිනෙහං උප්පාදෙත්වා ‘‘චිරදිට්ඨොසි, පුත්ත, මයා’’ති පාදෙසු ගහෙත්වා රොදිත්වා ඝරං අතිනෙත්වා සක්කච්චං භොජෙසි. භුත්තාවිනො බ්‍රාහ්මණො පත්තං අපනාමෙසි. භගවා තෙසං සප්පායං විදිත්වා ධම්මං දෙසෙසි, දෙසනාපරියොසානෙ උභොපි සොතාපන්නා අහෙසුං. අථ භගවන්තං යාචිංසු – ‘‘යාව, භන්තෙ, භගවා ඉමං නගරං උපනිස්සාය විහරති, අම්හාකංයෙව ඝරෙ භික්ඛා ගහෙතබ්බා’’ති. භගවා ‘‘න බුද්ධා එවං එකං නිබද්ධට්ඨානංයෙව ගච්ඡන්තී’’ති පටික්ඛිපි. තෙ ආහංසු – ‘‘තෙන හි, භන්තෙ, භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං පිණ්ඩාය චරිත්වාපි තුම්හෙ ඉධෙව භත්තකිච්චං කත්වා ධම්මං දෙසෙත්වා විහාරං ගච්ඡථා’’ති. භගවා තෙසං අනුග්ගහත්ථාය තථා අකාසි. මනුස්සා බ්‍රාහ්මණඤ්ච බ්‍රාහ්මණිඤ්ච ‘‘බුද්ධපිතා බුද්ධමාතා’’ ත්වෙව වොහරිංසු. තම්පි කුලං ‘‘බුද්ධකුල’’න්ති නාමං ලභි.
Auch der Brahmane kam wie eine Kuh, die an ihr Kalb hängt, herbei und umarmte den Körper des Erhabenen von allen Seiten, von vorn und hinten, von rechts und von links, während er rief: „Es ist so lange her, dass ich dich gesehen habe, mein Sohn! Wir waren so lange getrennt.“ Wenn er dazu keine Gelegenheit erhalten hätte, wäre er an einem gebrochenen Herzen gestorben. Er sprach dann zum Erhabenen: „Erhabener, ich bin in der Lage, den mit dir gekommenen Bhikkhus Almosen zu geben. Bitte erweise mir diese Gunst.“ Der Erhabene stimmte durch Schweigen zu. Der Brahmane nahm die Schale des Erhabenen, ging voraus und schickte eine Nachricht an seine Frau: „Unser Sohn ist gekommen, bereite einen Sitz für ihn vor.“ Sie tat dies und stand da, um auf die Ankunft des Erhabenen zu warten. Als sie ihn mitten auf der Straße sah, erwachte in ihr die Liebe einer Mutter zu ihrem Sohn; sie fasste den Erhabenen an den Füßen, weinte und rief: „Es ist so lange her, dass ich dich gesehen habe, mein Sohn.“ Dann führte sie den Erhabenen ins Haus und bewirtete ihn mit gebührender Ehrung. Als er gegessen hatte, nahm der Brahmane die Schale weg. Da der Erhabene erkannte, was für sie heilsam war, verkündete er ihnen das Dhamma, und am Ende der Lehrrede wurden beide Stromeingetretene. Daraufhin baten sie den Erhabenen: „Ehrwürdiger Herr, solange der Erhabene in Abhängigkeit von dieser Stadt weilt, möge er seine Almosenspeise nur in unserem Haus einnehmen.“ Der Erhabene lehnte dies ab und sagte: „Die Buddhas gehen nicht ausschließlich an einen einzigen festen Ort.“ Sie sagten: „In diesem Fall, ehrwürdiger Herr, nachdem ihr mit dem Sangha der Bhikkhus auf Almosengang gegangen seid, nehmt eure Mahlzeit immer hier ein. Kehrt dann, nachdem ihr das Dhamma gelehrt habt, in euer Kloster zurück.“ Um ihnen eine Gunst zu erweisen, tat der Erhabene dies. Die Menschen begannen daraufhin, den Brahmanen und seine Frau als „Vater des Buddha“ und „Mutter des Buddha“ zu bezeichnen, und diese Familie erhielt den Namen „Familie des Buddha“.

ආනන්දත්ථෙරො භගවන්තං පුච්ඡි – ‘‘අහං භගවතො මාතාපිතරො ජානාමි, ඉමෙ පන කස්මා වදන්ති ‘අහං බුද්ධමාතා අහං බුද්ධපිතා’’’ති. භගවා ආහ – ‘‘නිරන්තරං මෙ, ආනන්ද, බ්‍රාහ්මණී ච බ්‍රාහ්මණො ච පඤ්ච ජාතිසතානි මාතාපිතරො අහෙසුං, පඤ්ච ජාතිසතානි මාතාපිතූනං ජෙට්ඨකා, පඤ්ච ජාතිසතානි කනිට්ඨකා. තෙ පුබ්බසිනෙහෙනෙව කථෙන්තී’’ති ඉමඤ්ච ගාථමභාසි –
Der Ehrwürdige Ānanda fragte den Erhabenen: „Ich kenne die Mutter und den Vater des Erhabenen. Warum aber sagen diese: ‚Ich bin die Mutter des Buddha, ich bin der Vater des Buddha‘?“ Der Erhabene antwortete: „Ānanda, in fünfhundert aufeinanderfolgenden früheren Geburten waren dieser Brahmane und diese Brahmanin meine Mutter und mein Vater, in fünfhundert früheren Geburten die älteren Geschwister meiner Eltern und in fünfhundert früheren Geburten die jüngeren Geschwister meiner Eltern. Sie sprechen so aufgrund ihrer früheren Liebe.“ Und er sprach diese Strophe:

‘‘පුබ්බෙව සන්නිවාසෙන, පච්චුප්පන්නහිතෙන වා;
එවං තං ජායතෙ පෙමං, උප්පලංව යථොදකෙ’’ති. (ජා. 1.2.174);
„Durch das frühere Zusammenleben oder durch gegenwärtiges Wohl entsteht Liebe zu jemandem, wie eine Seerose im Wasser geboren wird.“

තතො භගවා සාකෙතෙ යථාභිරන්තං විහරිත්වා පුන චාරිකං චරමානො සාවත්ථිමෙව අගමාසි. සොපි බ්‍රාහ්මණො ච බ්‍රාහ්මණී ච භික්ඛූ උපසඞ්කමිත්වා පතිරූපං ධම්මදෙසනං සුත්වා සෙසමග්ගෙ පාපුණිත්වා අනුපාදිසෙසාය නිබ්බානධාතුයා පරිනිබ්බායිංසු. නගරෙ බ්‍රාහ්මණා සන්නිපතිංසු ‘‘අම්හාකං [Pg.248] ඤාතකෙ සක්කරිස්සාමා’’ති. සොතාපන්නසකදාගාමිඅනාගාමිනො උපාසකාපි සන්නිපතිංසු උපාසිකායො ච ‘‘අම්හාකං සහධම්මිකෙ සක්කරිස්සාමා’’ති. තෙ සබ්බෙපි කම්බලකූටාගාරං ආරොපෙත්වා මාලාගන්ධාදීහි පූජෙන්තා නගරා නික්ඛාමෙසුං.
Nachdem der Erhabene so lange in Sāketa verweilt hatte, wie es ihm gefiel, wanderte er weiter und kehrte nach Sāvatthī zurück. Auch jener Brahmane und jene Brahmanin suchten weiterhin die Bhikkhus auf, hörten die ihnen angemessene Dhamma-Lehre, erlangten die übrigen Pfade und gingen schließlich durch das Nibbāna-Element ohne Rückstände ins endgültige Nibbāna ein. Die Brahmanen in der Stadt versammelten sich und sagten: „Lasst uns unsere Verwandten ehren.“ Auch die gläubigen Laienanhänger und Laienanhängerinnen, die Stromeingetretene, Einmalwiederkehrende und Nichtwiederkehrende waren, versammelten sich und sagten: „Lasst uns unsere Gefährten im Dhamma ehren.“ Sie legten die beiden auf eine mit wollenen Decken verhüllte Trage und trugen sie unter Darbringung von Blumenkränzen, Duftstoffen und anderem aus der Stadt hinaus.

භගවාපි තං දිවසං පච්චූසසමයෙ බුද්ධචක්ඛුනා ලොකං වොලොකෙන්තො තෙසං පරිනිබ්බානභාවං ඤත්වා ‘‘තත්ථ මයි ගතෙ ධම්මදෙසනං සුත්වා බහුජනස්ස ධම්මාභිසමයො භවිස්සතී’’ති ඤත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථිතො ආගන්ත්වා ආළාහනමෙව පාවිසි. මනුස්සා දිස්වා ‘‘මාතාපිතූනං සරීරකිච්චං කාතුකාමො භගවා ආගතො’’ති වන්දිත්වා අට්ඨංසු. නාගරාපි කූටාගාරං පූජෙන්තා ආළාහනං ආනෙත්වා භගවන්තං පුච්ඡිංසු – ‘‘ගහට්ඨඅරියසාවකා කථං පූජෙතබ්බා’’ති. භගවා ‘‘යථා අසෙක්ඛා පූජියන්ති, තථා පූජෙතබ්බා ඉමෙ’’ති අධිප්පායෙන තෙසං අසෙක්ඛමුනිභාවං දීපෙන්තො ඉමං ගාථමාහ –
Auch der Erhabene, der an jenem Tag in der Morgendämmerung mit dem Buddha-Auge die Welt betrachtete, erkannte ihr endgültiges Nibbāna. Er sah: „Wenn ich dorthin gehe, werden viele Menschen nach dem Hören meiner Dhamma-Lehre den Durchbruch zum Dhamma erlangen.“ Da nahm er Schale und Obergewand, kam von Sāvatthī her und betrat die Verbrennungsstätte. Als die Menschen ihn sahen, sagten sie: „Der Erhabene ist gekommen, weil er die Bestattungszeremonie für seine Mutter und seinen Vater vollziehen möchte.“ Sie verneigten sich vor ihm und blieben stehen. Auch die Stadtbewohner brachten die Trage zur Verbrennungsstätte, ehrten sie und fragten den Erhabenen: „Wie sollten edle Jünger im Hausstand geehrt werden?“ In der Absicht zu zeigen, dass diese den Zustand von Arahant-Weisen erlangt hatten, sagte der Erhabene: „Sie sollten so geehrt werden, wie jene geehrt werden, die keine Schulung mehr bedürfen,“ und sprach diese Strophe:

‘‘අහිංසකා යෙ මුනයො, නිච්චං කායෙන සංවුතා;
තෙ යන්ති අච්චුතං ඨානං, යත්ථ ගන්ත්වා න සොචරෙ’’ති. (ධ. ප. 225);
„Die Weisen, die niemanden verletzen, stets im Verhalten des Körpers gezügelt, gehen zu der unvergänglichen Stätte, wo sie, einmal angelangt, nicht mehr trauern.“

තඤ්ච පරිසං ඔලොකෙත්වා තඞ්ඛණානුරූපං ධම්මං දෙසෙන්තො ඉමං සුත්තමභාසි.
Und als er jene Versammlung betrachtete und das für jenen Moment angemessene Dhamma lehrte, sprach er diese Lehrrede.

තත්ථ අප්පං වත ජීවිතං ඉදන්ති ‘‘ඉදං වත මනුස්සානං ජීවිතං අප්පං පරිත්තං ඨිතිපරිත්තතාය සරසපරිත්තතායා’’ති සල්ලසුත්තෙපි වුත්තනයමෙතං. ඔරං වස්සසතාපි මිය්‍යතීති වස්සසතා ඔරං කලලාදිකාලෙපි මිය්‍යති. අතිච්චාති වස්සසතං අතික්කමිත්වා. ජරසාපි මිය්‍යතීති ජරායපි මිය්‍යති.
Darin bedeutet „Kurz ist wahrlich dieses Leben“ (appaṃ vata jīvitaṃ idaṃ): „Dieses Leben der Menschen ist wahrlich kurz und geringfügig, wegen der Kürze seiner Dauer und wegen seiner wesentlichen Kürze.“ Dies ist nach derselben Methode zu verstehen, wie sie auch im Sallasutta (Lehrrede vom Pfeil) dargelegt ist. „Man stirbt sogar unterhalb von hundert Jahren“ (oraṃ vassasatāpi miyyati) bedeutet: Man stirbt unterhalb von hundert Jahren selbst im ersten Keimstadium (Kalala-Stadium) und so weiter. „Darüber hinaus“ (aticca) bedeutet: Nachdem man hundert Jahre überschritten hat. „Man stirbt auch am Alter“ (jarasāpi miyyati) bedeutet: Man stirbt auch infolge des Alters.

812-6. මමායිතෙති මමායිතවත්ථුකාරණා. විනාභාවසන්තමෙවිදන්ති සන්තවිනාභාවං විජ්ජමානවිනාභාවමෙව ඉදං, න සක්කා අවිනාභාවෙන භවිතුන්ති වුත්තං හොති. මාමකොති මම උපාසකො භික්ඛු වාති සඞ්ඛං ගතො, බුද්ධාදීනි වා වත්ථූනි මමායමානො. සඞ්ගතන්ති සමාගතං දිට්ඨපුබ්බං වා. පියායිතන්ති පියං කතං. නාමංයෙවාවසිස්සති අක්ඛෙය්‍යන්ති සබ්බං රූපාදිධම්මජාතං පහීයති, නාමමත්තමෙව තු අවසිස්සති ‘‘බුද්ධරක්ඛිතො, ධම්මරක්ඛිතො’’ති එවං සඞ්ඛාතුං කථෙතුං. මුනයොති ඛීණාසවමුනයො. ඛෙමදස්සිනොති නිබ්බානදස්සිනො.
812-6. „Über Dinge, die als ‚mein‘ angesehen werden“ (mamāyite) bedeutet: aufgrund der angeeigneten Dinge. „Da es diese Trennung tatsächlich gibt“ (vinābhāvasantamevidaṃ) bedeutet: Dies ist eine tatsächliche Trennung, eine existierende Trennung; es wird damit gesagt, dass es unmöglich ist, eine Trennung zu vermeiden. „Mein Nachfolger“ (māmako) bedeutet: einer, der als „mein Laienanhänger oder Bhikkhu“ bezeichnet wird, oder jemand, der die Objekte der Verehrung wie den Buddha und so weiter als die seinen ansieht. „Begegnet“ (saṅgataṃ) bedeutet: zusammengekommen oder zuvor gesehen. „Geliebt“ (piyāyitaṃ) bedeutet: lieb gewonnen. „Nur der Name bleibt übrig, um genannt zu werden“ (nāmaṃyevāvasissati akkheyyaṃ) bedeutet: Alle Phänomene wie Form und so weiter werden aufgegeben, doch der bloße Name bleibt übrig, um auf diese Weise bezeichnet oder ausgesprochen zu werden: „Buddharakkhita, Dhammarakkhita“. „Die Weisen“ (munayo) bedeutet: die triebversiegten Weisen. „Die Seher der Sicherheit“ (khemadassino) bedeutet: die Seher des Nibbāna.

817. සත්තමගාථා [Pg.249] එවං මරණබ්භාහතෙ ලොකෙ අනුරූපපටිපත්තිදස්සනත්ථං වුත්තා. තත්ථ පතිලීනචරස්සාති තතො තතො පතිලීනං චිත්තං කත්වා චරන්තස්ස. භික්ඛුනොති කල්‍යාණපුථුජ්ජනස්ස සෙක්ඛස්ස වා. සාමග්ගියමාහු තස්ස තං, යො අත්තානං භවනෙ න දස්සයෙති තස්සෙතං පතිරූපමාහු, යො එවංපටිපන්නො නිරයාදිභෙදෙ භවනෙ අත්තානං න දස්සෙය්‍ය. එවඤ්හි සො ඉමම්හා මරණා මුච්චෙය්‍යාති අධිප්පායො.
817. Die siebte Strophe wird dargelegt, um die angemessene Übung in einer vom Tod geschlagenen Welt aufzuzeigen. Darin bedeutet „der zurückgezogen lebt“ (patilīnacarassa): derjenige, der wandelt, nachdem er seinen Geist von diesem und jenem zurückgezogen hat. „Ein Bhikkhu“ (bhikkhuno) bedeutet: ein edler Weltling oder ein Übender. „Man nennt es angemessen für ihn, dass er sich nicht in einem Daseinsbereich zeigt“ (sāmaggiyamāhu tassa taṃ, yo attānaṃ bhavene na dassaye) bedeutet: Sie sagen, es geziemt sich für einen so Übenden, dass er sich nicht in einem Daseinsbereich zeigt, der in Höllen und so weiter unterteilt ist. Der Sinn ist: Auf diese Weise kann er von diesem Tod befreit werden.

818-20. ඉදානි යො ‘‘අත්තානං භවනෙ න දස්සයෙ’’ති එවං ඛීණාසවො විභාවිතො, තස්ස වණ්ණභණනත්ථං ඉතො පරා තිස්සො ගාථායො ආහ. තත්ථ සබ්බත්ථාති ද්වාදසසු ආයතනෙසු. යදිදං දිට්ඨසුතං මුතෙසු වාති එත්ථ පන යදිදං දිට්ඨසුතං, එත්ථ වා මුතෙසු වා ධම්මෙසු එවං මුනි න උපලිම්පතීති එවං සම්බන්ධො වෙදිතබ්බො. ධොනො න හි තෙන මඤ්ඤති, යදිදං දිට්ඨසුතං මුතෙසු වාති අත්‍රාපි යදිදං දිට්ඨසුත්තං, තෙන වත්ථුනා න මඤ්ඤති, මුතෙසු වා ධම්මෙසු න මඤ්ඤතීති එවමෙව සම්බන්ධො වෙදිතබ්බො. න හි සො රජ්ජති නො විරජ්ජතීති. බාලපුථුජ්ජනා විය න රජ්ජති, කල්‍යාණපුථුජ්ජනසෙක්ඛා විය න විරජ්ජති, රාගස්ස පන ඛීණත්තා ‘‘විරාගො’’ත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති. සෙසං සබ්බත්ථ පාකටමෙවාති. දෙසනාපරියොසානෙ චතුරාසීතියා පාණසහස්සානං ධම්මාභිසමයො අහොසීති.
818-20. Nun hat er, um das Lob desjenigen zu verkünden, dessen Triebe versiegt sind (khīṇāsavo) und der durch den Satz „er soll sich nicht in einer Wohnstätte zeigen“ charakterisiert wurde, die folgenden drei Verse gesprochen. Darin bedeutet „auf allem“ (sabbattha): in den zwölf Sinnesbereichen (āyatanesu). Bezüglich „Was auch immer gesehen, gehört oder empfunden wurde“ (yadidaṃ diṭṭhasutaṃ mutesu vā): Hier ist die Verbindung wie folgt zu verstehen: „So haftet der Weise (muni) weder an dem, was gesehen und gehört wurde, noch hier an den empfundenen Dingen.“ Und bei „Der Reine (dhono) bildet sich darauf nichts ein, was auch immer gesehen, gehört oder empfunden wurde“: Auch hier ist die Verbindung entsprechend zu verstehen: „Er bildet sich auf jene Sache nichts ein, noch bildet er sich auf die empfundenen Dinge etwas ein.“ „Denn er begehrt weder noch ist er leidenschaftslos“ (na hi so rajjati no virajjatīti): Er begehrt nicht wie der törichte Weltling (bālaputhujjana), und er wird nicht leidenschaftslos wie der edle Weltling (kalyāṇaputhujjana) und der Übende (sekkhā) [weil er die Leidenschaft bereits vollständig überwunden hat]. Vielmehr wird er, weil seine Gier erloschen ist, als „leidenschaftslos“ (virāgo) bezeichnet. Alles andere ist überall ganz klar. Am Ende der Lehrverkündigung erlangten vierundachtzigtausend Lebewesen den Durchbruch zum Dhamma (dhammābhisamayo).

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය
Aus der Paramatthajotikā, dem Kommentar zum Khuddaka-Nikāya,

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය ජරාසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
ist die Erklärung des Jarā-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen.

7. තිස්සමෙත්තෙය්‍යසුත්තවණ්ණනා
7. Die Erklärung des Tissametteyya-Sutta

821. මෙථුනමනුයුත්තස්සාති තිස්සමෙත්තෙය්‍යසුත්තං. කා උප්පත්ති? භගවති කිර සාවත්ථියං විහරන්තෙ තිස්සමෙත්තෙය්‍යා නාම ද්වෙ සහායා සාවත්ථිං අගමංසු. තෙ සායන්හසමයං මහාජනං ජෙතවනාභිමුඛං ගච්ඡන්තං දිස්වා ‘‘කුහිං ගච්ඡථා’’ති පුච්ඡිංසු. තතො තෙහි ‘‘බුද්ධො ලොකෙ උප්පන්නො, බහුජනහිතාය ධම්මං දෙසෙති, තං සොතුං ජෙතවනං ගච්ඡාමා’’ති වුත්තෙ [Pg.250] ‘‘මයම්පි සොස්සාමා’’ති අගමංසු. තෙ අවඤ්ඣධම්මදෙසකස්ස භගවතො ධම්මදෙසනං සුත්වා පරිසන්තරෙ නිසින්නාව චින්තෙසුං – ‘‘න සක්කා අගාරමජ්ඣෙ ඨිතෙනායං ධම්මො පරිපූරෙතු’’න්ති. අථ පක්කන්තෙ මහාජනෙ භගවන්තං පබ්බජ්ජං යාචිංසු. භගවා ‘‘ඉමෙ පබ්බාජෙහී’’ති අඤ්ඤතරං භික්ඛුං ආණාපෙසි. සො තෙ පබ්බාජෙත්වා තචපඤ්චකකම්මට්ඨානං දත්වා අරඤ්ඤවාසං ගන්තුමාරද්ධො. මෙත්තෙය්‍යො තිස්සං ආහ – ‘‘ආවුසො, උපජ්ඣායො අරඤ්ඤං ගච්ඡති, මයම්පි ගච්ඡාමා’’ති. තිස්සො ‘‘අලං ආවුසො, භගවතො දස්සනං ධම්මස්සවනඤ්ච අහං පිහෙමි, ගච්ඡ ත්ව’’න්ති වත්වා න අගමාසි. මෙත්තෙය්‍යො උපජ්ඣායෙන සහ ගන්ත්වා අරඤ්ඤෙ සමණධම්මං කරොන්තො න චිරස්සෙව අරහත්තං පාපුණි සද්ධිං ආචරියුපජ්ඣායෙහි. තිස්සස්සාපි ජෙට්ඨභාතා බ්‍යාධිනා කාලමකාසි. සො තං සුත්වා අත්තනො ගාමං අගමාසි, තත්‍ර නං ඤාතකා පලොභෙත්වා උප්පබ්බාජෙසුං. මෙත්තෙය්‍යොපි ආචරියුපජ්ඣායෙහි සද්ධිං සාවත්ථිං ආගතො. අථ භගවා වුත්ථවස්සො ජනපදචාරිකං චරමානො අනුපුබ්බෙන තං ගාමං පාපුණි. තත්ථ මෙත්තෙය්‍යො භගවන්තං වන්දිත්වා ‘‘ඉමස්මිං, භන්තෙ, ගාමෙ මම ගිහිසහායො අත්ථි, මුහුත්තං තාව ආගමෙථ අනුකම්පං උපාදායා’’ති වත්වා ගාමං පවිසිත්වා තං භගවතො සන්තිකං ආනෙත්වා එකමන්තං ඨිතො තස්සත්ථාය ආදිගාථාය භගවන්තං පඤ්හං පුච්ඡි. තස්ස භගවා බ්‍යාකරොන්තො අවසෙසගාථායො අභාසි. අයමස්ස සුත්තස්ස උප්පත්ති.
821. „Für jemanden, der dem Geschlechtsverkehr nachgeht“ (methunamanuyuttassa) ist das Tissametteyya-Sutta. Was ist der Anlass für seine Entstehung? Es heißt, als der Erhabene in Sāvatthī verweilte, kamen zwei Freunde namens Tissa und Metteyya nach Sāvatthī. Am Abend sahen sie eine große Menschenmenge, die in Richtung des Jetavana-Hains ging, und fragten: „Wohin geht ihr?“ Als ihnen geantwortet wurde: „Ein Buddha ist in der Welt erschienen, er lehrt den Dhamma zum Wohle vieler Menschen, wir gehen zum Jetavana, um ihn zu hören“, dachten sie: „Auch wir wollen ihn hören“ und gingen mit. Als sie mitten in der Versammlung saßen und der Lehrrede des Erhabenen zuhörten, der niemals fruchtlos lehrt, dachten sie: „Es ist nicht möglich, diesen Dhamma zu erfüllen, wenn man im Hause lebt.“ Nachdem die Menschenmenge weggegangen war, baten sie den Erhabenen um die Hausloswerdung (pabbajjā). Der Erhabene befahl einem bestimmten Bhikkhu: „Gib diesen beiden die Hausloswerdung.“ Nachdem dieser ihnen die Hausloswerdung gegeben und ihnen das Meditationsobjekt der ersten fünf Körperteile, die mit der Haut enden (tacapañcakakammaṭṭhāna), gegeben hatte, schickte er sich an, in ein Walddomizil zu ziehen. Metteyya sagte zu Tissa: „Freund, unser Lehrer (upajjhāyo) geht in den Wald, lass uns auch gehen.“ Tissa sagte: „Es ist genug, Freund! Ich sehne mich danach, den Erhabenen zu sehen und den Dhamma zu hören. Geh du.“ Und er ging nicht mit. Metteyya ging zusammen mit seinem Lehrer und erlangte, während er im Wald die Pflichten eines Asketen (samaṇadhamma) übte, bald darauf die Arahantschaft zusammen mit seinen Lehrern. Der ältere Bruder von Tissa aber starb an einer Krankheit. Als er dies hörte, ging er in sein eigenes Dorf. Dort verleiteten ihn seine Verwandten dazu, das Gewand abzulegen (uppabbājesuṃ). Auch Metteyya kam mit seinen Lehrern nach Sāvatthī. Als der Erhabene die Regenzeitklausur beendet hatte und auf Wanderschaft durch das Land zog, erreichte er nach und nach jenes Dorf. Dort verneigte sich Metteyya vor dem Erhabenen und sagte: „Ehrwürdiger Herr, in diesem Dorf lebt mein Freund aus dem Laienleben. Bitte verweilt einen Augenblick aus Mitgefühl für ihn.“ Er betrat das Dorf, brachte seinen Freund vor den Erhabenen und stellte sich an eine Seite. Um seines Freundes willen stellte er dem Erhabenen mit dem ersten Vers eine Frage. Als Antwort darauf sprach der Erhabene die restlichen Verse. Dies ist der Anlass für die Entstehung dieses Suttas.

තත්ථ මෙථුනමනුයුත්තස්සාති මෙථුනධම්මසමායුත්තස්ස. ඉතීති එවමාහ. ආයස්මාති පියවචනමෙතං, තිස්සොති නාමං තස්ස ථෙරස්ස. සො හි තිස්සොති නාමෙන. මෙත්තෙය්‍යොති ගොත්තං, ගොත්තවසෙනෙව චෙස පාකටො අහොසි. තස්මා අට්ඨුප්පත්තියං වුත්තං ‘‘තිස්සමෙත්තෙය්‍යා නාම ද්වෙ සහායා’’ති. විඝාතන්ති උපඝාතං. බ්‍රූහීති ආචික්ඛ. මාරිසාති පියවචනමෙතං, නිදුක්ඛාති වුත්තං හොති. සුත්වාන තව සාසනන්ති තව වචනං සුත්වා. විවෙකෙ සික්ඛිස්සාමසෙති සහායං ආරබ්භ ධම්මදෙසනං යාචන්තො භණති. සො පන සික්ඛිතසික්ඛොයෙව.
Darin bedeutet „für jemanden, der dem Geschlechtsverkehr nachgeht“ (methunamanuyuttassa): für jemanden, der sich mit dem geschlechtlichen Akt verbindet. „So“ (iti): so sprach er. „Ehrwürdiger“ (āyasmā) ist ein Ausdruck der Zuneigung. „Tissa“ ist der Name dieses Thera; denn er war unter dem Namen Tissa bekannt. „Metteyya“ ist der Clan (gotta); durch seinen Clan war er weithin bekannt. Deshalb wurde im Bericht über den Entstehungsanlass gesagt: „zwei Freunde namens Tissa und Metteyya“. „Bedrängnis“ (vighāto) bedeutet Beeinträchtigung. „Verkünde“ (brūhi) bedeutet erkläre. „Lieber Herr“ (mārisa) ist eine vertrauliche Anrede; es bedeutet „ohne Leid“. „Nachdem wir deine Lehre gehört haben“ (sutvāna tava sāsanaṃ): nachdem wir deine Worte vernommen haben. „Wir wollen uns in der Einsamkeit üben“ (viveke sikkhissāmase): Er spricht dies, indem er im Hinblick auf seinen Freund um eine Lehrverkündigung bittet. Er selbst jedoch hatte die Schulung bereits vollendet.

822. මුස්සතෙ වාපි සාසනන්ති පරියත්තිපටිපත්තිතො දුවිධම්පි සාසනං නස්සති. වාපීති පදපූරණමත්තං. එතං තස්මිං අනාරියන්ති තස්මිං පුග්ගලෙ එතං අනරියං, යදිදං මිච්ඡාපටිපදා.
822. „Auch die Lehre selbst wird vergessen“ (mussate vāpi sāsanaṃ): Die Lehre geht in zweifacher Hinsicht verloren, nämlich in Bezug auf das Studium (pariyatti) und die Praxis (paṭipatti). „Vāpi“ dient nur als Versfüllsel (padapūraṇa). „Das ist unedel an ihm“ (etaṃ tasmiṃ anāriyanti): An jener Person ist dies unedel, nämlich diese falsche Praxis (micchāpaṭipadā).

823. එකො [Pg.251] පුබ්බෙ චරිත්වානාති පබ්බජ්ජාසඞ්ඛාතෙන වා ගණවොස්සග්ගට්ඨෙන වා පුබ්බෙ එකො විහරිත්වා. යානං භන්තංව තං ලොකෙ, හීනමාහු පුථුජ්ජනන්ති තං විබ්භන්තකං පුග්ගලං යථා හත්ථියානාදියානං අදන්තං විසමං ආරොහති, ආරොහකම්පි භඤ්ජති, පපාතෙපි පපතති. එවං කායදුච්චරිතාදිවිසමාරොහනෙන නරකාදීසු, අත්ථභඤ්ජනෙන ජාතිපපාතාදීසු පපතනෙන ච යානං භන්තංව ආහු හීනං පුථුජ්ජනඤ්ච ආහූති.
823. „Der zuvor allein wandelte“ (eko pubbe caritvāna): Der zuvor entweder im Sinne der Hausloswerdung (pabbajjā) oder im Sinne des Verlassens einer Gruppe allein lebte. „Er ist in der Welt wie ein Wagen, der vom Weg abgekommen ist; sie nennen ihn einen niederen Weltling“ (yānaṃ bhantaṃva taṃ loke, hīnamāhu puthujjanaṃ): Dieser vom Weg abgekommene Mensch ist wie ein ungezähmtes Elefanten- oder sonstiges Gefährt, das auf unwegsames Gelände gerät, den Reiter verletzt und in einen Abgrund stürzt. Ebenso verletzt sich jemand, der das heimatlose Leben aufgibt, indem er auf das unwegsame Gelände von körperlichem Fehlverhalten usw. gerät, in den Höllen usw., und stürzt durch die Vernichtung seines Heils in die Abgründe der Geburt usw. Deshalb nennt man ihn einen vom Weg abgekommenen Wagen und einen niederen Weltling.

824-5. යසො කිත්ති චාති ලාභසක්කාරො පසංසා ච. පුබ්බෙති පබ්බජිතභාවෙ. හායතෙ වාපි තස්ස සාති තස්ස විබ්භන්තකස්ස සතො සො ච යසො සා ච කිත්ති හායති. එතම්පි දිස්වාති එතම්පි පුබ්බෙ යසකිත්තීනං භාවං පච්ඡා ච හානිං දිස්වා. සික්ඛෙථ මෙථුනං විප්පහාතවෙති තිස්සො සික්ඛා සික්ඛෙථ. කිං කාරණං? මෙථුනං විප්පහාතවෙ, මෙථුනප්පහානත්ථායාති වුත්තං හොති. යො හි මෙථුනං න විප්පජහති, සඞ්කප්පෙහි…පෙ… තථාවිධො. තත්ථ පරෙතොති සමන්නාගතො. පරෙසං නිග්ඝොසන්ති උපජ්ඣායාදීනං නින්දාවචනං. මඞ්කු හොතීති දුම්මනො හොති.
824-5. „Ruhm und Ansehen“ (yaso kitti ca) bedeutet Gewinn, Ehrung und Lobpreis. „Zuvor“ (pubbe) bezieht sich auf die Zeit, als er Mönch war. „Schwinden auch bei ihm“ (hāyate vāpi tassa sā): Bei diesem vom Weg abgekommenen Menschen schwinden jener Ruhm und jenes Ansehen. „Auch wenn er dies sieht“ (etampi disvā): Da er sowohl das Vorhandensein von Ruhm und Ansehen in der Vergangenheit als auch deren späteren Verlust sieht. „Sollte er sich darin üben, den Geschlechtsverkehr aufzugeben“ (sikkhetha methunaṃ vippahātave): Er sollte sich in den drei Schulungen üben. Aus welchem Grund? Um den Geschlechtsverkehr aufzugeben, d. h. zum Zweck der Überwindung des Geschlechtsverkehrs. „Denn wer den Geschlechtsverkehr nicht aufgibt, ist von Gedanken [geplagt]… usw. … ein solcher“. Darin bedeutet „geplagt“ (pareto): ergriffen von etwas. „Den Tadel anderer“ (paresaṃ nigghosaṃ): die Worte des Vorwurfs von Lehrern (upajjhāya) und anderen. „Wird er niedergeschlagen“ (maṅku hoti): er wird bedrückt.

826. ඉතො පරා ගාථා පාකටසම්බන්ධා එව. තාසු සත්ථානීති කායදුච්චරිතාදීනි. තානි හි අත්තනො පරෙසඤ්ච ඡෙදනට්ඨෙන ‘‘සත්ථානී’’ති වුච්චන්ති. තෙසු චායං විසෙසතො චොදිතො මුසාවචනසත්ථානෙව කරොති – ‘‘ඉමිනා කාරණෙනාහං විබ්භන්තො’’ති භණන්තො. තෙනෙවාහ – ‘‘එස ඛ්වස්ස මහාගෙධො, මොසවජ්ජං පගාහතී’’ති. තත්ථ එස ඛ්වස්සාති එස ඛො අස්ස. මහාගෙධොති මහාබන්ධනං. කතමොති චෙ? යදිදං මොසවජ්ජං පගාහති, ස්වාස්ස මුසාවාදජ්ඣොගාහො මහාගෙධොති වෙදිතබ්බො.
826. Die Verbindung der folgenden Verse ist ganz klar. Darunter bedeuten „Waffen“ (satthāni): körperliches Fehlverhalten usw.; denn diese werden als „Waffen“ bezeichnet, weil sie einen selbst und andere verletzen. Insbesondere wenn er getadelt wird, greift er zu den Waffen der Lüge, indem er sagt: „Aus diesem Grund habe ich das mönchische Leben aufgegeben.“ Deshalb heißt es: „Dies ist fürwahr eine große Verstrickung für ihn, er versinkt in der Lüge“ (esa khvassa mahāgedho, mosavajjaṃ pagāhati). Darin bedeutet „esa khvassa“: dies ist fürwahr für ihn. „Eine große Verstrickung“ (mahāgedho) bedeutet eine große Fessel. Und welche ist das? Das Versinken in der Lüge; dieses sein Eingetauchtsein in die Lüge ist als die große Verstrickung zu verstehen.

827. මන්දොව පරිකිස්සතීති පාණවධාදීනි කරොන්තො තතොනිදානඤ්ච දුක්ඛමනුභොන්තො භොගපරියෙසනරක්ඛනානි ච කරොන්තො මොමූහො විය පරිකිලිස්සති.
827. „Wie ein Tor wird er geplagt“: Indem er das Töten von Lebewesen und so weiter begeht, das dadurch verursachte Leiden erfährt sowie nach Besitz sucht und diesen bewacht, wird er wie ein völlig Verblendeter geplagt.

828-9. ‘‘එතමාදීනවං ඤත්වා, මුනි පුබ්බාපරෙ ඉධා’’ති එතං ‘‘යසො කිත්ති ච යා පුබ්බෙ, හායතෙවාපි තස්ස සා’’ති ඉතො පභුති වුත්තෙ පුබ්බාපරෙ ඉධ ඉමස්මිං සාසනෙ පුබ්බතො අපරෙ සමණභාවතො විබ්භන්තකභාවෙ [Pg.252] ආදීනවං මුනි ඤත්වා. එතදරියානමුත්තමන්ති යදිදං විවෙකචරියා, එතං බුද්ධාදීනං අරියානං උත්තමං, තස්මා විවෙකඤ්ඤෙව සික්ඛෙථාති අධිප්පායො. න තෙන සෙට්ඨො මඤ්ඤෙථාති තෙන ච විවෙකෙන න අත්තානං ‘‘සෙට්ඨො අහ’’න්ති මඤ්ඤෙය්‍ය, තෙන ථද්ධො න භවෙය්‍යාති වුත්තං හොති.
828-9. „Erkennt der Weise diese Gefahr hier im Vorher und Nachher“: Dies bezieht sich auf die Gefahr im „Vorher und Nachher“ hier in dieser Lehre – beginnend mit den Worten: „Welcher Ruhm und welches Ansehen ihm zuvor zuteilwurde, schwinden auch für ihn dahin“ –, nämlich die Gefahr im Zustand vor und nach dem Abfall vom Mönchsleben; wenn der Weise diese Gefahr erkannt hat. „Dies ist das Höchste unter den Edlen“: Das bedeutet, dieses Leben in der Abgeschiedenheit ist das Höchste unter den Edlen wie den Buddhas; daher sollte man sich gerade in der Abgeschiedenheit üben, das ist die Absicht. „Deswegen soll er sich nicht für den Besten halten“: Wegen dieser Abgeschiedenheit soll er sich nicht einbilden: „Ich bin der Beste“; das bedeutet, er soll dadurch nicht stolz werden.

830. රිත්තස්සාති විවිත්තස්ස කායදුච්චරිතාදීහි විරහිතස්ස. ඔඝතිණ්ණස්ස පිහයන්ති, කාමෙසු ගධිතා පජාති වත්ථුකාමෙසු ලග්ගා සත්තා තස්ස චතුරොඝතිණ්ණස්ස පිහයන්ති ඉණායිකා විය ආණණ්‍යස්සාති අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨාපෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ තිස්සො සොතාපත්තිඵලං පත්වා පච්ඡා පබ්බජිත්වා අරහත්තං සච්ඡාකාසීති.
830. „Dem Leeren“: Dem Abgeschiedenen, der frei von körperlichem Fehlverhalten und so weiter ist. „Die in den Sinnesfreuden Verstrickten beneiden den, der die Flut überquert hat“: Die an den Objekten der Sinneslust haftenden Wesen beneiden denjenigen, der die vier Fluten überquert hat, so wie Schuldner den Schuldenfreien beneiden. Damit schloss er die Lehrrede ab, die in der Arahatschaft gipfelte. Am Ende der Lehrrede erlangte Tissa die Frucht des Stromeintritts, trat später in den Orden ein und verwirklichte die Arahatschaft.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය
In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zur Khuddaka-Sammlung,

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය තිස්සමෙත්තෙය්‍යසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
ist die Erklärung des Tissa-Metteyya-Suttas im Suttanipāta-Kommentar beendet.

8. පසූරසුත්තවණ්ණනා
8. Die Erklärung des Pasūra-Suttas

831. ඉධෙව සුද්ධීති පසූරසුත්තං. කා උප්පත්ති? භගවති කිර සාවත්ථියං විහරන්තෙ පසූරො නාම පරිබ්බාජකො මහාවාදී, සො ‘‘අහමස්මි සකලජම්බුදීපෙ වාදෙන අග්ගො, තස්මා යථා ජම්බුදීපස්ස ජම්බුපඤ්ඤාණං, එවං මමාපි භවිතුං අරහතී’’ති ජම්බුසාඛං ධජං කත්වා සකලජම්බුදීපෙ පටිවාදං අනාසාදෙන්තො අනුපුබ්බෙන සාවත්ථිං ආගන්ත්වා නගරද්වාරෙ වාලිකත්ථලං කත්වා තත්ථ සාඛං උස්සාපෙත්වා ‘‘යො මයා සද්ධිං වාදං කාතුං සමත්ථො, සො ඉමං සාඛං භඤ්ජතූ’’ති වත්වා නගරං පාවිසි. තං ඨානං මහාජනො පරිවාරෙත්වා අට්ඨාසි. තෙන ච සමයෙන ආයස්මා සාරිපුත්තො භත්තකිච්චං කත්වා සාවත්ථිතො නික්ඛමති. සො තං දිස්වා සම්බහුලෙ ගාමදාරකෙ පුච්ඡි – ‘‘කිං එතං දාරකා’’ති, තෙ සබ්බං ආචික්ඛිංසු. ‘‘තෙන හි නං තුම්හෙ උද්ධරිත්වා පාදෙහි භඤ්ජථ, ‘වාදත්ථිකො විහාරං ආගච්ඡතූ’ති ච භණථා’’ති වත්වා පක්කාමි.
831. „Nur hier ist Reinheit“ ist das Pasūra-Sutta. Was ist der Anlass seiner Entstehung? Als der Erhabene in Sāvatthī weilte, gab es einen Wanderer namens Pasūra, einen großen Debattierer. Er dachte: „Ich bin in ganz Jambudīpa der Höchste im Debattieren; so wie der Rosenapfelbaum das Wahrzeichen von Jambudīpa ist, so sollte er auch das meine sein.“ Da er in ganz Jambudīpa keinen Gegner im Streitgespräch fand, kam er nach und nach nach Sāvatthī, errichtete am Stadttor einen Sandhügel, stellte dort den Ast auf und verkündete: „Wer in der Lage ist, mit mir zu debattieren, der möge diesen Ast zerbrechen“, und betrat dann die Stadt. Eine große Menschenmenge versammelte sich an jenem Ort. Zu dieser Zeit verließ der ehrwürdige Sāriputta nach dem Mahl Sāvatthī. Als er den Ast sah, fragte er einige Dorfkinder: „Was ist das, Kinder?“ Sie erzählten ihm alles. Da sagte er: „In diesem Fall zieht ihn heraus, zertrampelt ihn mit euren Füßen und sagt: ‚Wer debattieren will, soll zum Kloster kommen!‘“, und ging weiter.

පරිබ්බාජකො [Pg.253] පිණ්ඩාය චරිත්වා කතභත්තකිච්චො ආගන්ත්වා උද්ධරිත්වා භග්ගං සාඛං දිස්වා ‘‘කෙනිදං කාරිත’’න්ති පුච්ඡි. ‘‘බුද්ධසාවකෙන සාරිපුත්තෙනා’’ති ච වුත්තෙ පමුදිතො හුත්වා ‘‘අජ්ජ මම ජයං සමණස්ස ච පරාජයං පණ්ඩිතා පස්සන්තූ’’ති පඤ්හවීමංසකෙ කාරණිකෙ ආනෙතුං සාවත්ථිං පවිසිත්වා වීථිසිඞ්ඝාටකචච්චරෙසු විචරන්තො ‘‘සමණස්ස ගොතමස්ස අග්ගසාවකෙන සහ වාදෙ පඤ්ඤාපටිභානං සොතුකාමා භොන්තො නික්ඛමන්තූ’’ති උග්ඝොසෙසි. ‘‘පණ්ඩිතානං වචනං සොස්සාමා’’ති සාසනෙ පසන්නාපි අප්පසන්නාපි බහූ මනුස්සා නික්ඛමිංසු. තතො පසූරො මහාජනපරිවුතො ‘‘එවං වුත්තෙ එවං භණිස්සාමී’’තිආදීනි විතක්කෙන්තො විහාරං අගමාසි. ථෙරො ‘‘විහාරෙ උච්චාසද්දමහාසද්දො ජනබ්‍යාකුලඤ්ච මා අහොසී’’ති ජෙතවනද්වාරකොට්ඨකෙ ආසනං පඤ්ඤාපෙත්වා නිසීදි.
Nachdem der Wanderer auf Almosengang gegangen war und sein Mahl beendet hatte, kehrte er zurück, sah den herausgezogenen und zerbrochenen Ast und fragte: „Wer hat das getan?“ Als ihm geantwortet wurde: „Vom Buddhaschüler Sāriputta“, war er hocherfreut und dachte: „Heute sollen die Weisen meinen Sieg und die Niederlage des Asketen sehen!“ Er betrat Sāvatthī, um Schiedsrichter und Prüfer zu holen, zog durch die Straßen, Kreuzungen und Plätze und rief aus: „Ihr Herren, die ihr meine Weisheit und Geistesgegenwart im Streitgespräch mit dem obersten Schüler des Asketen Gotama hören wollt, kommt heraus!“ In dem Gedanken „Wir wollen die Worte der Weisen hören“, kamen viele Menschen heraus, sowohl Gläubige der Lehre als auch Ungläubige. Daraufhin ging Pasūra, von der großen Menge begleitet, zum Kloster und überlegte sich dabei: „Wenn er dies sagt, werde ich jenes erwidern.“ Der Älteste dachte: „Damit im Kloster kein lauter Lärm, kein Getöse und kein Menschengedränge entsteht“, und setzte sich auf einen für ihn vorbereiteten Sitz am Torgebäude des Jetavana.

පරිබ්බාජකො ථෙරං උපසඞ්කමිත්වා ‘‘ත්වං, භො, පබ්බජිත, මය්හං ජම්බුධජං භඤ්ජාපෙසී’’ති ආහ. ‘‘ආම පරිබ්බාජකා’’ති ච වුත්තෙ ‘‘හොතු නො, භො, කාචි කථාපවත්තී’’ති ආහ. ‘‘හොතු පරිබ්බාජකා’’ති ච ථෙරෙන සම්පටිච්ඡිතෙ ‘‘ත්වං, සමණ, පුච්ඡ, අහං විස්සජ්ජෙස්සාමී’’ති ආහ. තතො නං ථෙරො අවච ‘‘කිං, පරිබ්බාජක, දුක්කරං පුච්ඡා, උදාහු විස්සජ්ජන’’න්ති. විස්සජ්ජනං භො, පබ්බජිත, පුච්ඡාය කිං දුක්කරං. තං යො හි කොචි යංකිඤ්චි පුච්ඡතීති. ‘‘තෙන හි, පරිබ්බාජක, ත්වං පුච්ඡ, අහං විස්සජ්ජෙස්සාමී’’ති එවං වුත්තෙ පරිබ්බාජකො ‘‘සාධුරූපො භික්ඛු ඨානෙ සාඛං භඤ්ජාපෙසී’’ති විම්හිතචිත්තො හුත්වා ථෙරං පුච්ඡි – ‘‘කො පුරිසස්ස කාමො’’ති. ‘‘සඞ්කප්පරාගො පුරිසස්ස කාමො’’ති (අ. නි. 6.63) ථෙරො ආහ. සො තං සුත්වා ථෙරෙ විරුද්ධසඤ්ඤී හුත්වා පරාජයං ආරොපෙතුකාමො ආහ – ‘‘චිත්‍රවිචිත්‍රාරම්මණං පන භො, පබ්බජිත, පුරිසස්ස කාමං න වදෙසී’’ති? ‘‘ආම, පරිබ්බාජක, න වදෙමී’’ති. තතො නං පරිබ්බාජකො යාව තික්ඛත්තුං පටිඤ්ඤං කාරාපෙත්වා ‘‘සුණන්තු භොන්තො සමණස්ස වාදෙ දොස’’න්ති පඤ්හවීමංසකෙ ආලපිත්වා ආහ – ‘‘භො, පබ්බජිත, තුම්හාකං සබ්‍රහ්මචාරිනො අරඤ්ඤෙ විහරන්තී’’ති? ‘‘ආම, පරිබ්බාජක, විහරන්තී’’ති. ‘‘තෙ තත්ථ විහරන්තා කාමවිතක්කාදයො විතක්කෙ විතක්කෙන්තී’’ති? ‘‘ආම, පරිබ්බාජක, පුථුජ්ජනා සහසා විතක්කෙන්තී’’ති. ‘‘යදි එවං තෙසං සමණභාවො කුතො? නනු තෙ අගාරිකා කාමභොගිනො හොන්තී’’ති එවඤ්ච පන වත්වා අථාපරං එතදවොච –
Der Wanderer trat an den Ältesten heran und sagte: „Hast du, o Asket, mein Rosenapfel-Banner zerbrechen lassen?“ Als dieser antwortete: „Ja, Wanderer“, sagte er: „So lass uns ein Gespräch führen, o Asket.“ Der Älteste stimmte zu: „Es sei so, Wanderer.“ Da sagte der Wanderer: „Du, o Asket, frage, und ich werde antworten.“ Daraufhin sprach der Älteste zu ihm: „Was ist schwerer, Wanderer: das Fragen oder das Antworten?“ – „Das Antworten, o Asket; was sollte am Fragen schwer sein? Ein jeder kann doch irgendetwas fragen.“ – „In diesem Fall, Wanderer, frage du, und ich werde antworten.“ Als dies gesagt war, dachte der Wanderer voller Erstaunen: „Dies ist in der Tat ein trefflicher Mönch, der zu Recht meinen Ast abbrechen ließ!“, und fragte den Ältesten: „Was ist das Begehren des Menschen?“ Der Älteste antwortete: „Das von Absicht getragene Begehren ist das Begehren des Menschen.“ Als er das hörte, wollte er dem Ältesten widersprechen und ihm eine Niederlage anhängen, und sagte: „Aber, o Asket, sagst du etwa nicht, dass die bunten und vielfältigen Objekte das Begehren des Menschen sind?“ – „Ja, Wanderer, das sage ich nicht.“ Daraufhin ließ ihn der Wanderer dies bis zu dreimal bestätigen, wandte sich an die Prüfer und Schiedsrichter und sagte: „Hört, ihr Herren, den Fehler in der Behauptung des Asketen!“ Dann sprach er zum Ältesten: „O Asket, leben eure Ordensbrüder im Wald?“ – „Ja, Wanderer, sie leben dort.“ – „Und wenn sie dort leben, hegen sie da Gedanken des Begehrens und Ähnliches?“ – „Ja, Wanderer, die Weltlinge unter ihnen hegen solche Gedanken unwillkürlich.“ – „Wenn dem so ist, woher kommt dann ihr Asketentum? Sind sie dann nicht wie Hausväter, die Sinneslüste genießen?“ Nachdem er dies gesagt hatte, sprach er im Anschluss daran Folgendes:

‘‘න [Pg.254] තෙ වෙ කාමා යානි චිත්‍රානි ලොකෙ,සඞ්කප්පරාගඤ්ච වදෙසි කාමං;
සඞ්කප්පයං අකුසලෙ විතක්කෙ,භික්ඛුපි තෙ හෙස්සති කාමභොගී’’ති. (සං. නි. අට්ඨ. 1.1.34);
„Wahrlich, jene bunten Dinge in der Welt sind nicht die Sinneslüste, sondern du nennst das von Absicht getragene Begehren die Sinneslust. Wenn also ein Mönch unheilsame Gedanken hegt, dann wäre er für dich ebenso ein Genießer von Sinneslüsten.“

අථ ථෙරො පරිබ්බාජකස්ස වාදෙ දොසං දස්සෙන්තො ආහ – ‘‘කිං, පරිබ්බාජක, සඞ්කප්පරාගං පුරිසස්ස කාමං න වදෙසි, චිත්‍රවිචිත්‍රාරම්මණං වදෙසී’’ති? ‘‘ආම, භො, පබ්බජිතා’’ති. තතො නං ථෙරො යාව තික්ඛත්තුං පටිඤ්ඤං කාරාපෙත්වා ‘‘සුණාථ, ආවුසො, පරිබ්බාජකස්ස වාදෙ දොස’’න්ති පඤ්හවීමංසකෙ ආලපිත්වා ආහ – ‘‘ආවුසො පසූර, තව සත්ථා අත්ථී’’ති? ‘‘ආම, පබ්බජිත, අත්ථී’’ති. ‘‘සො චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපාරම්මණං පස්සති සද්දාරම්මණාදීනි වා සෙවතී’’ති? ‘‘ආම, පබ්බජිත, සෙවතී’’ති. ‘‘යදි එවං තස්ස සත්ථුභාවො කුතො, නනු සො අගාරිකො කාමභොගී හොතී’’ති එවඤ්ච පන වත්වා අථාපරං එතදවොච –
Daraufhin wies der Ältere auf den Fehler in der Behauptung des Wanderers hin und sprach: „Wie ist das, Wanderer? Sagst du etwa, dass die leidenschaftliche Absicht nicht das Sinnenbegehren des Menschen ist, sondern dass es die bunten und vielfältigen Objekte sind?“ – „Ja, o Mönch.“ Daraufhin ließ ihn der Ältere dies bis zu dreimal bestätigen, wandte sich an die Prüfer der Fragen und sagte: „Hört, ihr Ehrwürdigen, den Fehler in der Behauptung des Wanderers!“ Und er sprach: „Freund Pasūra, hast du einen Lehrer?“ – „Ja, o Mönch, ich habe einen.“ – „Sieht er durch das Auge erkennbare visuelle Objekte oder genießt er Töne und so weiter mit den anderen Sinnen?“ – „Ja, o Mönch, das tut er.“ – „Wenn dem so ist, wie kann er dann ein Lehrer sein? Wäre er dann nicht ein Laie, der Sinnenlüste genießt?“ Nachdem er dies so dargelegt hatte, sprach er im Folgenden dies:

‘‘තෙ වෙ කාමා යානි චිත්‍රානි ලොකෙ,සඞ්කප්පරාගං න වදෙසි කාමං;
පස්සන්තො රූපානි මනොරමානි,සුණන්තො සද්දානි මනොරමානි.
„Du sagst, jene bunten Dinge in der Welt seien die Sinnenlüste, und dass die leidenschaftliche Absicht nicht das Sinnenbegehren sei. Wenn er nun liebliche Gestalten sieht und liebliche Töne hört,

‘‘ඝායන්තො ගන්ධානි මනොරමානි,සායන්තො රසානි මනොරමානි;
ඵුසන්තො ඵස්සානි මනොරමානි,සත්ථාපි තෙ හෙස්සති කාමභොගී’’ති.
liebliche Düfte riecht, liebliche Säfte schmeckt und liebliche Berührungen empfindet, so wird auch dein Lehrer ein Genießer von Sinnenlüsten sein.“

එවං වුත්තෙ නිප්පටිභානො පරිබ්බාජකො ‘‘අයං පබ්බජිතො මහාවාදී, ඉමස්ස සන්තිකෙ පබ්බජිත්වා වාදසත්ථං සික්ඛිස්සාමී’’ති සාවත්ථිං පවිසිත්වා පත්තචීවරං පරියෙසිත්වා ජෙතවනං පවිට්ඨො තත්ථ ලාලුදායිං සුවණ්ණවණ්ණං කායූපපන්නං සරීරාකාරාකප්පෙසු සමන්තපාසාදිකං දිස්වා ‘‘අයං භික්ඛු මහාපඤ්ඤො මහාවාදී’’ති මන්ත්වා තස්ස සන්තිකෙ පබ්බජිත්වා තං වාදෙන නිග්ගහෙත්වා සලිඞ්ගෙන තංයෙව තිත්ථායතනං පක්කමිත්වා පුන ‘‘සමණෙන ගොතමෙන සද්ධිං වාදං කරිස්සාමී’’ති සාවත්ථියං පුරිමනයෙනෙව උග්ඝොසෙත්වා මහාජනපරිවුතො ‘‘එවං සමණං ගොතමං නිග්ගහෙස්සාමී’’තිආදීනි වදන්තො [Pg.255] ජෙතවනං අගමාසි. ජෙතවනද්වාරකොට්ඨකෙ අධිවත්ථා දෙවතා ‘‘අයං අභාජනභූතො’’ති මුඛබන්ධමස්ස අකාසි. සො භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා මූගො විය නිසීදි. මනුස්සා ‘‘ඉදානි පුච්ඡිස්සති, ඉදානි පුච්ඡිස්සතී’’ති තස්ස මුඛං උල්ලොකෙත්වා ‘‘වදෙහි, භො පසූර, වදෙහි, භො පසූරා’’ති උච්චාසද්දමහාසද්දා අහෙසුං. අථ භගවා ‘‘කිං පසූරො වදිස්සතී’’ති වත්වා තත්ථ සම්පත්තපරිසාය ධම්මදෙසනත්ථං ඉමං සුත්තං අභාසි.
Als dies gesagt wurde, war der Wanderer sprachlos und dachte: „Dieser Asket ist ein großer Debattenredner; in seiner Gegenwart will ich in die Hauslosigkeit hinausgehen und die Kunst der Debatte erlernen.“ Er betrat Sāvatthī, besorgte sich Almosenschale und Gewänder, ging zum Jeta-Wäldchen und sah dort Lāḷudāyī, der einen goldfarbenen Körper besaß und in all seinen körperlichen Bewegungen und Gebärden überaus anmutig war. Er dachte: „Dieser Bhikkhu ist von großer Weisheit, ein großer Debattenredner.“ Er ging unter ihm in die Hauslosigkeit hinaus, besiegte ihn in einer Debatte, behielt die Gewänder an und begab sich zur Stätte der Andersgläubigen. Dort verkündete er erneut, wie zuvor: „Ich werde mit dem Asketen Gotama debattieren“, und ging, von einer großen Menschenmenge umgeben, zum Jeta-Wäldchen, während er ausrief: „So werde ich den Asketen Gotama bezwingen.“ Die Gottheit, die im Torbau des Jeta-Wäldchens wohnte, dachte: „Er ist kein würdiges Gefäß“, und verschloss ihm den Mund. Als er vor den Erhabenen trat, saß er da wie stumm. Die Menschen blickten auf sein Gesicht und dachten: „Jetzt wird er fragen, jetzt wird er fragen“, und es entstand ein lautes Rufen und Getümmel: „Sprich, werter Pasūra! Sprich, werter Pasūra!“ Da sagte der Erhabene: „Was kann Pasūra schon sagen?“ und sprach dieses Sutta, um der anwesenden Versammlung die Lehre zu verkünden.

තත්ථ පඨමගාථාය තාව අයං සඞ්ඛෙපො – ඉමෙ දිට්ඨිගතිකා අත්තනො දිට්ඨිං සන්ධාය ඉධෙව සුද්ධී ඉති වාදයන්ති නාඤ්ඤෙසු ධම්මෙසු විසුද්ධිමාහු. එවං සන්තෙ අත්තනො සත්ථාරාදීනි නිස්සිතා තත්ථෙව ‘‘එස වාදො සුභො’’ති එවං සුභං වදානා හුත්වා පුථූ සමණබ්‍රාහ්මණා ‘‘සස්සතො ලොකො’’තිආදීසු පච්චෙකසච්චෙසු නිවිට්ඨා.
Dazu ist hier zunächst die kurze Zusammenfassung des ersten Verses: Diese Verfechter von Ansichten erklären im Hinblick auf ihre eigene Ansicht: „Nur hier ist Reinheit“, sagen aber, dass es in anderen Lehren keine Läuterung gibt. Da dies so ist, stützen sie sich auf ihren eigenen Lehrer und so weiter, erklären jene Stätte mit den Worten „Diese Lehre ist vortrefflich“ für vortrefflich und sind so, viele Asketen und Brahmanen, in ihren jeweiligen Einzelsicherheiten wie „Die Welt ist ewig“ und so weiter festgefahren.

832. එවං නිවිට්ඨා ච – තෙ වාදකාමාති ගාථා. තත්ථ බාලං දහන්තී මිථු අඤ්ඤමඤ්ඤන්ති ‘‘අයං බාලො අයං බාලො’’ති එවං ද්වෙපි ජනා අඤ්ඤමඤ්ඤං බාලං දහන්ති, බාලතො පස්සන්ති. වදන්ති තෙ අඤ්ඤසිතා කථොජ්ජන්ති තෙ අඤ්ඤමඤ්ඤං සත්ථාරාදිං නිස්සිතා කලහං වදන්ති. පසංසකාමා කුසලා වදානාති පසංසත්ථිකා උභොපි ‘‘මයං කුසලවාදා පණ්ඩිතවාදා’’ති එවංසඤ්ඤිනො හුත්වා.
832. Und so festgefahren – dazu dient der Vers: „Sie wünschen Debatte“ (te vādakāmā). Darin bedeutet „sie halten einander gegenseitig für Toren“ (bālaṃ dahantī mithu aññamaññaṃ): „Dieser ist ein Tor, jener ist ein Tor“ – so halten beide Personen einander für Toren und betrachten einander als Toren. „Sie führen, gestützt auf andere, ein Streitgespräch“ (vadanti te aññasitā kathojjaṃ): Sie führen einen Streit, indem sie sich auf ihren jeweiligen Lehrer und so weiter stützen. „Nach Lob strebend, sich als geschickt bezeichnend“ (pasaṃsakāmā kusalā vadānā): Beide streben nach Lob und haben dabei die Vorstellung: „Wir sind geschickte Redner, weise Redner“.

833. එවං වදානෙසු ච තෙසු එකො නියමතො එව – යුත්තො කථායන්ති ගාථා. තත්ථ යුත්තො කථායන්ති විවාදකථාය උස්සුක්කො. පසංසමිච්ඡං විනිඝාති හොතීති අත්තනො පසංසං ඉච්ඡන්තො ‘‘කථං නු ඛො නිග්ගහෙස්සාමී’’තිආදිනා නයෙන පුබ්බෙව සල්ලාපා කථංකථී විනිඝාතී හොති. අපාහතස්මින්ති පඤ්හවීමංසකෙහි ‘‘අත්ථාපගතං තෙ භණිතං, බ්‍යඤ්ජනාපගතං තෙ භණිත’’න්තිආදිනා නයෙන අපහාරිතෙ වාදෙ. නින්දාය සො කුප්පතීති එවං අපාහතස්මිඤ්ච වාදෙ උප්පන්නාය නින්දාය සො කුප්පති. රන්ධමෙසීති පරස්ස රන්ධමෙව ගවෙසන්තො.
833. Und wenn sie sich so äußern, ist einer von ihnen unweigerlich „bereit zur Rede“ (yutto kathāya) – so heißt es im Vers. Darin bedeutet „bereit zur Rede“: eifrig bemüht um die Debattenrede. „Nach Lob strebend, wird er niedergeschlagen“ (pasaṃsamicchaṃ vinighātī hoti): Er ersehnt Lob für sich selbst, wird aber schon vor dem Gespräch unsicher und niedergeschlagen, indem er denkt: „Wie kann ich ihn bloß besiegen?“ „Ist seine Behauptung widerlegt“ (apāhatasmiṃ): Wenn seine Behauptung von den Fragenprüfern auf eine Weise wie: „Deine Rede entbehrt des Sinnes, deine Rede entbehrt des richtigen Ausdrucks“ zurückgewiesen wird. „Ärgert er sich über den Tadel“ (nindāya so kuppati): Er ärgert sich über den Tadel, der entsteht, wenn seine Behauptung so entkräftet wurde. „Er sucht nach Fehlern“ (randhamesī): Er sucht nach einer Schwachstelle beim anderen.

834. න [Pg.256] කෙවලඤ්ච කුප්පති, අපිච ඛො පන යමස්ස වාදන්ති ගාථා. තත්ථ පරිහීනමාහු අපාහතන්ති අත්ථබ්‍යඤ්ජනාදිතො අපාහතං පරිහීනං වදන්ති. පරිදෙවතීති තතො නිමිත්තං සො ‘‘අඤ්ඤං මයා ආවජ්ජිත’’න්තිආදීහි විප්පලපති. සොචතීති ‘‘තස්ස ජයො’’තිආදීනි ආරබ්භ සොචති. උපච්චගා මන්ති අනුත්ථුනාතීති ‘‘සො මං වාදෙන වාදං අතික්කන්තො’’තිආදිනා නයෙන සුට්ඨුතරං විප්පලපති.
834. Und er ärgert sich nicht nur, sondern der Vers fährt fort mit: „Wenn sie seine Behauptung [als fehlerhaft bezeichnen]“ (yamassa vādaṃ). Darin bedeutet „sie nennen sie unzulänglich, zurückgewiesen“ (parihīnamāhu apāhataṃ): Sie nennen sie hinsichtlich Sinn und Wortlaut unzulänglich und widerlegt. „Er jammert“ (paridevati): Aufgrund dessen faselt er: „Ich hätte mir etwas anderes überlegen sollen“ und so weiter. „Er trauert“ (socati): Er trauert im Hinblick auf Gedanken wie „Sein ist der Sieg“. „Er beklagt sich: ‚Er hat mich übertroffen‘“ (upaccagā maṃ anutthunāti): Er jammert noch heftiger, indem er sagt: „Er hat mich in der Debatte besiegt.“

835. එතෙ විවාදා සමණෙසූති එත්ථ පන සමණා වුච්චන්ති බාහිරපරිබ්බාජකා. එතෙසු උග්ඝාති නිඝාති හොතීති එතෙසු වාදෙසු ජයපරාජයාදිවසෙන චිත්තස්ස උග්ඝාතං නිඝාතඤ්ච පාපුණන්තො උග්ඝාතී නිඝාතී ච හොති. විරමෙ කථොජ්ජන්ති පජහෙය්‍ය කලහං. න හඤ්ඤදත්ථත්ථි පසංසලාභාති න හි එත්ථ පසංසලාභතො අඤ්ඤො අත්ථො අත්ථි.
835. „Diese Streitigkeiten sind unter Asketen“ (ete vivādā samaṇesu): Hier werden die außenstehenden Wanderer als „Asketen“ bezeichnet. „In diesen erfährt man Erhebung und Niedergeschlagenheit“ (etesu ugghātī nighātī hoti): In diesen Debatten erfährt man je nach Sieg oder Niederlage Erhebung und Niedergeschlagenheit des Geistes und wird somit erhoben und niedergeschlagen. „Er sollte das Streitgespräch meiden“ (virame kathojjaṃ): Er sollte den Streit aufgeben. „Denn hierbei gibt es keinen anderen Nutzen als Lob und Gewinn“ (na haññadatthatthi pasaṃsalābhā): Denn außer dem Erlangen von Lob und Gewinn gibt es hierbei keinen anderen Nutzen.

836-7. ඡට්ඨගාථාය අත්ථො – යස්මා ච න හඤ්ඤදත්ථත්ථි පසංසලාභා, තස්මා පරමං ලාභං ලභන්තොපි ‘‘සුන්දරො අය’’න්ති තත්ථ දිට්ඨියා පසංසිතො වා පන හොති තං වාදං පරිසාය මජ්ඣෙ දීපෙත්වා, තතො සො තෙන ජයත්ථෙන තුට්ඨිං වා දන්තවිදංසකං වා ආපජ්ජන්තො හසති, මානෙන ච උණ්ණමති. කිං කාරණං? යස්මා තං ජයත්ථං පප්පුය්‍ය යථාමානො ජාතො, එවං උණ්ණමතො ච යා උණ්ණතීති ගාථා. තත්ථ මානාතිමානං වදතෙ පනෙසොති එසො පන තං උණ්ණතිං ‘‘විඝාතභූමී’’ති අබුජ්ඣමානො මානඤ්ච අතිමානඤ්ච වදතියෙව.
836-7. Der Sinn des sechsten Verses ist: Und weil es keinen anderen Nutzen als Lob und Gewinn gibt, lacht er, selbst wenn er den höchsten Gewinn erlangt oder wenn er wegen seiner Ansicht inmitten der Versammlung mit den Worten „Dieser ist vortrefflich“ gelobt wird, nachdem er jene Behauptung dargelegt hat, voller Freude über diesen Sieg oder zeigt dabei die Zähne und bläht sich vor Stolz auf. Aus welchem Grund? Weil er den Nutzen des Sieges erlangt hat, wie es seinem Dünkel entspricht. Zu diesem sich Aufblähen gehört der Vers: „What is the swelling...“. Darin bedeutet „er spricht voller Stolz und Überheblichkeit“ (mānātimānaṃ vadate paneso): Er erkennt nicht, dass dieses Aufblähen ein „Boden der Drangsal“ (vighātabhūmi) ist, und spricht dennoch voller Stolz und Überheblichkeit.

838. එවං වාදෙ දොසං දස්සෙත්වා ඉදානි තස්ස වාදං අසම්පටිච්ඡන්තො ‘‘සූරො’’ති ගාථමාහ. තත්ථ රාජඛාදායාති රාජඛාදනීයෙන, භත්තවෙතනෙනාති වුත්තං හොති. අභිගජ්ජමෙති පටිසූරමිච්ඡන්ති යථා සො පටිසූරං ඉච්ඡන්තො අභිගජ්ජන්තො එති, එවං දිට්ඨිගතිකො දිට්ඨිගතිකන්ති දස්සෙති. යෙනෙව සො, තෙන පලෙහීති යෙන සො තුය්හං පටිසූරො, තෙන ගච්ඡ. පුබ්බෙව නත්ථි යදිදං යුධායාති යං පන ඉදං කිලෙසජාතං යුද්ධාය සියා, තං එතං පුබ්බෙව නත්ථි, බොධිමූලෙයෙව පහීනන්ති දස්සෙති. සෙසගාථා පාකටසම්බන්ධායෙව.
838. Nachdem er so den Fehler in der Debatte aufgezeigt hat, spricht er nun die Strophe 'Wie ein Held', wobei er die Behauptung des Gegners zurückweist. Hier bedeutet 'von der Nahrung des Königs' (rājakhādāya): durch Lohn in Form von Mahlzeiten. 'Kommt herandonnernd, einen Gegner begehrend' (abhigajjame): Er beschreibt den Theoretiker als jemanden, der herandonnernd kommt und einen Gegner begehrt. 'Eile in seine Richtung davon' (yeneva so, tena palehi): Geh in die Richtung deines Gegners. 'Schon in der Vergangenheit gab es keinen Raum für einen Kampf' (pubbeva natthi yadidaṃ yudhāya): Er zeigt: 'Die Gruppe der Verunreinigungen, die zu einem Kampf hätte führen können, existierte schon in der Vergangenheit nicht; sie wurde bereits am Fuße des Bodhi-Baumes aufgegeben.' Die verbleibenden Strophen haben eine offensichtliche Verbindung.

839-40. තත්ථ විවාදයන්තීති විවදන්ති. පටිසෙනිකත්තාති පටිලොමකාරකො. විසෙනිකත්වාති කිලෙසසෙනං විනාසෙත්වා. කිං ලභෙථොති [Pg.257] පටිමල්ලං කිං ලභිස්සසි. පසූරාති තං පරිබ්බාජකං ආලපති. යෙසීධ නත්ථීති යෙසං ඉධ නත්ථි.
839-40. Hier bedeutet 'sie debattieren' (vivādayanti): sie streiten. 'Gegnerschaft' (paṭisenikattā) bedeutet: einer, der entgegenwirkt. 'Nachdem er das Heer besiegt hat' (visenikatvā) bedeutet: nachdem er das Heer der Verunreinigungen vernichtet hat. 'Was wirst du erlangen?' (kiṃ labhetho) bedeutet: Welchen Widersacher wirst du gewinnen? Mit 'Pasūra' spricht er diesen Wanderbettler an. 'Für die es hier nichts gibt' (yesīdha natthi) bedeutet: für die es hier nicht existiert.

841. පවිතක්කන්ති ‘‘ජයො නු ඛො මෙ භවිස්සතී’’ති ආදීනි විතක්කෙන්තො. ධොනෙන යුගං සමාගමාති ධුතකිලෙසෙන බුද්ධෙන සද්ධිං යුගග්ගාහං සමාපන්නො. න හි ත්වං සක්ඛසි සම්පයාතවෙති කොත්ථුකාදයො විය සීහාදීහි, ධොනෙන සහ යුගං ගහෙත්වා එකපදම්පි සම්පයාතුං යුගග්ගාහමෙව වා සම්පාදෙතුං න සක්ඛිස්සසීති. සෙසං සබ්බත්ථ පාකටමෙවාති.
841. 'Grübelnd' (pavitakkaṃ) bedeutet: nachdenkend: 'Werde ich den Sieg erringen?' und so weiter. 'Du bist mit einem Gereinigten zusammengetroffen' (dhonena yugaṃ samāgamā) bedeutet: Du hast dich auf einen Wettstreit mit dem Buddha eingelassen, der die Verunreinigungen abgeschüttelt hat. 'Denn du wirst nicht imstande sein, voranzukommen' (na hi tvaṃ sakkhasi sampayātave) bedeutet: Wie Schakale mit Löwen wirst du, nachdem du dich auf einen Wettstreit mit einem Gereinigten eingelassen hast, nicht einmal einen einzigen Schritt vorankommen oder in deinem Wettstreit erfolgreich sein können. Der Rest ist überall ganz offensichtlich.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය
In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zum Khuddaka-Nikāya,

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය පසූරසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
ist die Erklärung des Pasūra-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen.

9. මාගණ්ඩියසුත්තවණ්ණනා
9. Erklärung des Māgaṇḍiya-Sutta

842. දිස්වාන තණ්හන්ති මාගණ්ඩියසුත්තං. කා උප්පත්ති? එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරන්තො පච්චූසසමයෙ බුද්ධචක්ඛුනා ලොකං වොලොකෙන්තො කුරූසු කම්මාසධම්මනිගමවාසිනො මාගණ්ඩියස්ස නාම බ්‍රාහ්මණස්ස සපජාපතිකස්ස අරහත්තූපනිස්සයං දිස්වා තාවදෙව සාවත්ථිතො තත්ථ ගන්ත්වා කම්මාසධම්මස්ස අවිදූරෙ අඤ්ඤතරස්මිං වනසණ්ඩෙ නිසීදි සුවණ්ණොභාසං මුඤ්චමානො. මාගණ්ඩියොපි තඞ්ඛණං තත්ථ මුඛධොවනත්ථං ගතො සුවණ්ණොභාසං දිස්වා ‘‘කිං ඉද’’න්ති ඉතො චිතො ච පෙක්ඛමානො භගවන්තං දිස්වා අත්තමනො අහොසි. තස්ස කිර ධීතා සුවණ්ණවණ්ණා, තං බහූ ඛත්තියකුමාරාදයො වාරයන්තා න ලභන්ති. බ්‍රාහ්මණො එවංලද්ධිකො හොති ‘‘සමණස්සෙව නං සුවණ්ණවණ්ණස්ස දස්සාමී’’ති. සො භගවන්තං දිස්වා ‘‘අයං මෙ ධීතාය සමානවණ්ණො, ඉමස්ස නං දස්සාමී’’ති චිත්තං උප්පාදෙසි. තස්මා දිස්වාව අත්තමනො අහොසි. සො වෙගෙන ඝරං ගන්ත්වා බ්‍රාහ්මණිං ආහ – ‘‘භොති භොති මයා ධීතාය සමානවණ්ණො පුරිසො දිට්ඨො, අලඞ්කරොහි දාරිකං, තස්ස නං දස්සාමා’’ති. බ්‍රාහ්මණියා [Pg.258] දාරිකං ගන්ධොදකෙන න්හාපෙත්වා වත්ථපුප්ඵාලඞ්කාරාදීහි අලඞ්කරොන්තියා එව භගවතො භික්ඛාචාරවෙලා සම්පත්තා. අථ භගවා කම්මාසධම්මං පිණ්ඩාය පාවිසි.
842. 'Nachdem er Taṇhā gesehen hatte' ist das Māgaṇḍiya-Sutta. Was ist die Entstehung? Zu einer Zeit, als der Erhabene in Sāvatthī verwelte, blickte er in der Morgendämmerung mit seinem Buddha-Auge auf die Welt und sah, dass der Brahmane namens Māgaṇḍiya und seine Ehefrau, die in der Ortschaft Kammāsadamma im Land der Kurus lebten, die Voraussetzungen für die Arhatschaft besaßen. Er reiste sogleich von Sāvatthī dorthin, setzte sich in einem Waldstück unweit von Kammāsadamma nieder und strahlte einen goldenen Glanz aus. In eben diesem Moment war auch Māgaṇḍiya dorthin gegangen, um sein Gesicht zu waschen. Als er den goldenen Glanz sah und sich fragte: 'Was ist das?', blickte er sich hierhin und dorthin um, sah den Erhabenen und war erfreut. Seine Tochter hatte nämlich einen goldenen Teint; viele Kṣatriya-Prinzen und andere angesehene Männer hatten vergeblich um sie geworben. Der Brahmane vertrat die Ansicht: 'Ich werde sie nur einem Asketen mit goldenem Teint geben.' Als er den Erhabenen sah, dachte er: 'Er hat denselben Teint wie meine Tochter, ihm werde ich sie geben.' Daher war er erfreut, als er ihn sah. Er eilte schnell nach Hause und sagte zu seiner Frau: 'Liebe Frau, liebe Frau, ich habe einen Mann gesehen, der denselben Teint wie unsere Tochter hat. Schmücke das Mädchen, wir werden sie ihm geben.' Während die Ehefrau das Mädchen mit duftendem Wasser badete und sie mit Gewändern, Blumen und Schmuck verzierte, war die Zeit für den Almosengang des Erhabenen gekommen. Da betrat der Erhabene Kammāsadamma um Almosen.

තෙපි ඛො ධීතරං ගහෙත්වා භගවතො නිසින්නොකාසං අගමංසු. තත්ථ භගවන්තං අදිස්වා බ්‍රාහ්මණී ඉතො චිතො ච විලොකෙන්තී භගවතො නිසජ්ජට්ඨානං තිණසන්ථාරකං අද්දස. බුද්ධානඤ්ච අධිට්ඨානබලෙන නිසින්නොකාසො පදනික්ඛෙපො ච අබ්‍යාකුලා හොන්ති. සා බ්‍රාහ්මණං ආහ – ‘‘එස, බ්‍රාහ්මණ, තස්ස තිණසන්ථාරො’’ති? ‘‘ආම, භොතී’’ති. ‘‘තෙන හි, බ්‍රාහ්මණ, අම්හාකං ආගමනකම්මං න සම්පජ්ජිස්සතී’’ති. ‘‘කස්මා භොතී’’ති? ‘‘පස්ස, බ්‍රාහ්මණ, අබ්‍යාකුලො තිණසන්ථාරො, නෙසො කාමභොගිනො පරිභුත්තො’’ති. බ්‍රාහ්මණො ‘‘මා, භොති මඞ්ගලෙ පරියෙසියමානෙ අවමඞ්ගලං අභණී’’ති ආහ. පුනපි බ්‍රාහ්මණී ඉතො චිතො ච විචරන්තී භගවතො පදනික්ඛෙපං දිස්වා බ්‍රාහ්මණං ආහ ‘‘අයං තස්ස පදනික්ඛෙපො’’ති? ‘‘ආම, භොතී’’ති. ‘‘පස්ස, බ්‍රාහ්මණ, පදනික්ඛෙපං, නායං සත්තො කාමෙසු ගධිතො’’ති. ‘‘කථං ත්වං භොති ජානාසී’’ති ච වුත්තා අත්තනො ඤාණබලං දස්සෙන්තී ආහ –
Auch sie nahmen ihre Tochter und gingen dorthin, wo der Erhabene gesessen hatte. Da sie den Erhabenen dort nicht erblickte, schaute sich die Brahmanin hierhin und dorthin um und sah das Strohlager, das dem Erhabenen als Sitzplatz gedient hatte. Durch die Willenskraft der Buddhas bleiben der Ort, an dem sie saßen, und ihre Fußabdrücke unversehrt. Sie sagte zum Brahmanen: 'Ist dies, Brahmane, sein Strohlager?' – 'Ja, liebe Frau.' – 'In diesem Fall, Brahmane, wird unser Kommen keinen Erfolg haben.' – 'Warum, liebe Frau?' – 'Sieh, Brahmane, das unversehrte Strohlager; dies wurde nicht von einem Genießer der Sinnlichkeit benutzt.' Der Brahmane sagte: 'Liebe Frau, sprich nicht von Unheil, wenn wir nach etwas Heilsamem suchen.' Als die Brahmanin sich wieder hierhin und dorthin wandte, sah sie die Fußabdrücke des Erhabenen und sagte zum Brahmanen: 'Ist das sein Fußabdruck?' – 'Ja, liebe Frau.' – 'Sieh dir den Fußabdruck an, Brahmane. Dieses Wesen ist nicht an Sinnlichkeit gefesselt.' Auf die Frage: 'Woher weißt du das, liebe Frau?', zeigte sie ihre eigene Erkenntniskraft und sprach:

‘‘රත්තස්ස හි උක්කුටිකං පදං භවෙ,දුට්ඨස්ස හොති අනුකඩ්ඪිතං පදං;
මූළ්හස්ස හොති සහසානුපීළිතං,විවට්ටච්ඡදස්ස ඉදමීදිසං පද’’න්ති. (අ. නි. අට්ඨ. 1.1.260-261;
ධ. ප. අට්ඨ. 1.2 සාමාවතීවත්ථු;
විසුද්ධි. 1.45);
'Der Fußabdruck eines Begehrenden ist gekrümmt, der eines Hassenden ist nachgezogen, der eines Verblendeten ist gewaltsam aufgedrückt; doch dies hier ist der Fußabdruck eines jener, deren Schleier gelüftet ist.'

අයඤ්චරහි තෙසං කථා විප්පකතා, අථ භගවා කතභත්තකිච්චො තමෙව වනසණ්ඩං ආගතො. බ්‍රාහ්මණී භගවතො වරලක්ඛණඛචිතං බ්‍යාමප්පභාපරික්ඛිත්තං රූපං දිස්වා බ්‍රාහ්මණං ආහ – ‘‘එස තයා, බ්‍රාහ්මණ, දිට්ඨො’’ති? ‘‘ආම භොතී’’ති. ‘‘ආගතකම්මං න සම්පජ්ජිස්සතෙව, එවරූපො නාම කාමෙ පරිභුඤ්ජිස්සතීති නෙතං ඨානං විජ්ජතී’’ති. තෙසං එවං වදන්තානඤ්ඤෙව භගවා තිණසන්ථාරකෙ නිසීදි. අථ බ්‍රාහ්මණො ධීතරං වාමෙන හත්ථෙන ගහෙත්වා කමණ්ඩලුං දක්ඛිණෙන හත්ථෙන ගහෙත්වා භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා ‘‘භො, පබ්බජිත, ත්වඤ්ච සුවණ්ණවණ්ණො අයඤ්ච දාරිකා, අනුච්ඡවිකා එසා තව, ඉමාහං භොතො භරියං පොසාවනත්ථාය දම්මී’’ති [Pg.259] වත්වා භගවතො සන්තිකං ගන්ත්වා දාතුකාමො අට්ඨාසි. භගවා බ්‍රාහ්මණං අනාලපිත්වා අඤ්ඤෙන සද්ධිං සල්ලපමානො විය ‘‘දිස්වාන තණ්හ’’න්ති ඉමං ගාථං අභාසි.
Während dieses ihr Gespräch noch unvollendet war, kehrte der Erhabene, der sein Mahl beendet hatte, in eben dieses Waldstück zurück. Als die Brahmanin die Gestalt des Erhabenen erblickte, die mit den hervorragenden Merkmalen geschmückt und von einer klafterbreiten Aura umgeben war, sagte sie zum Brahmanen: 'Ist dies derjenige, den du gesehen hast, Brahmane?' – 'Ja, liebe Frau.' – 'Unser Kommen wird keinesfalls Erfolg haben. Es ist unmöglich, dass ein Solcher sich der Sinnlichkeit hingibt.' Während sie noch so sprachen, setzte sich der Erhabene auf das Strohlager. Da nahm der Brahmane seine Tochter mit der linken Hand und das Wassergefäß mit der rechten Hand, trat an den Erhabenen heran und sagte: 'O Asket, sowohl du hast einen goldenen Teint als auch dieses Mädchen; sie ist für dich geeignet. Ich gebe sie dir, damit du sie als Ehefrau versorgst.' Nachdem er dies gesagt hatte, ging er nahe an den Erhabenen heran und stand bereit, sie ihm zu übergeben. Ohne den Brahmanen direkt anzusprechen, sondern als ob er mit einem anderen spräche, trug der Erhabene diese Strophe vor: 'Als ich Taṇhā sah...'

තස්සත්ථො – අජපාලනිග්‍රොධමූලෙ නානාරූපානි නිම්මිනිත්වා අභිකාමමාගතං මාරධීතරං දිස්වාන තණ්හං අරතිං රගඤ්ච ඡන්දමත්තම්පි මෙ මෙථුනස්මිං නාහොසි, කිමෙවිදං ඉමිස්සා දාරිකාය මුත්තකරීසපුණ්ණං රූපං දිස්වා භවිස්සති සබ්බථා පාදාපි නං සම්ඵුසිතුං න ඉච්ඡෙ, කුතොනෙන සංවසිතුන්ති.
Dies ist die Bedeutung: 'Als ich Taṇhā, Aratī und Ragā sah – die Töchter Māras, die an den Fuß des Ajapāla-Banyanbaumes gekommen waren und verschiedene Gestalten angenommen hatten, um mich zu verführen –, hatte ich nicht das geringste Verlangen nach Geschlechtsverkehr. Wie viel weniger also, wenn ich den Körper dieses Mädchens sehe, der voll von Urin und Kot ist? Ich würde sie unter keinen Umständen auch nur mit dem Fuß berühren wollen; wie erst sollte ich mit ihr zusammenleben?'

843. තතො මාගණ්ඩියො ‘‘පබ්බජිතා නාම මානුසකෙ කාමෙ පහාය දිබ්බකාමත්ථාය පබ්බජන්ති, අයඤ්ච දිබ්බෙපි කාමෙ න ඉච්ඡති, ඉදම්පි ඉත්ථිරතනං, කා නු අස්ස දිට්ඨී’’ති පුච්ඡිතුං දුතියං ගාථමාහ. තත්ථ එතාදිසං චෙ රතනන්ති දිබ්බිත්ථිරතනං සන්ධාය භණති, නාරින්ති අත්තනො ධීතරං සන්ධාය. දිට්ඨිගතං සීලවතං නු ජීවිතන්ති දිට්ඨිඤ්ච සීලඤ්ච වතඤ්ච ජීවිතඤ්ච. භවූපපත්තිඤ්ච වදෙසි කීදිසන්ති අත්තනො භවූපපත්තිඤ්ච කීදිසං වදසීති.
843. Daraufhin dachte Māgandiya: „Man sagt, dass Hauslose, nachdem sie die menschlichen Sinnesfreuden aufgegeben haben, um der himmlischen Sinnesfreuden willen in die Hauslosigkeit ziehen. Doch dieser wünscht weder himmlische Sinnesfreuden noch dieses Juwel von einer Frau. Was mag wohl seine Ansicht sein?“ Um zu fragen, sprach er den zweiten Vers. Darin bedeutet „ein solches Juwel“: Er spricht im Hinblick auf das himmlische Juwel einer Frau; „eine Frau“: im Hinblick auf seine eigene Tochter. „Ansicht, Tugend, Gelübde und Lebensweise“: Ansicht, Tugend, Gelübde und Lebensweise. „Und welche Art von Wiedergeburt im Dasein verkündest du?“: Welche Art von Wiedergeburt im Dasein verkündest du für dich selbst?

844. ඉතො පරා ද්වෙ ගාථා විසජ්ජනපුච්ඡානයෙන පවත්තත්තා පාකටසම්බන්ධායෙව. තාසු පඨමගාථාය සඞ්ඛෙපත්ථො – තස්ස මය්හං, මාගණ්ඩිය, ද්වාසට්ඨිදිට්ඨිගතධම්මෙසු නිච්ඡිනිත්වා ‘‘ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤ’’න්ති එවං ඉදං වදාමීති සමුග්ගහිතං න හොති නත්ථි න විජ්ජති. කිංකාරණා? අහඤ්හි පස්සන්තො දිට්ඨීසු ආදීනවං කඤ්චි දිට්ඨිං අග්ගහෙත්වා සච්චානි පවිචිනන්තො අජ්ඣත්තං රාගාදීනං සන්තිභාවෙන අජ්ඣත්තසන්තිසඞ්ඛාතං නිබ්බානමෙව අද්දසන්ති.
844. Die Verbindung der folgenden zwei Verse, die sich als Antwort und Frage ergeben, ist bereits klar. Der kurze Sinn des ersten Verses ist dieser: „Nachdem ich unter den Lehren, unter den zweiundsechzig spekulativen Ansichten, eine Entscheidung getroffen habe, gibt es für mich, Māgandiya, kein fest ergriffenes Vorurteil dieser Art: ‚Dies allein ist die Wahrheit, alles andere ist töricht‘, das ich so verkünden würde; es existiert nicht, es ist nicht vorhanden. Aus welchem Grund? Denn da ich das Elend in den Ansichten sehe, ohne irgendeine Ansicht zu ergreifen, und die Wahrheiten untersuche, sah ich das Nibbāna, das als innerer Frieden bezeichnet wird, weil es das Stillen von innerer Gier und anderen Befleckungen ist.“

845. දුතියගාථාය සඞ්ඛෙපත්ථො – යානිමානි දිට්ඨිගතානි තෙහි තෙහි සත්තෙහි විනිච්ඡිනිත්වා ගහිතත්තා විනිච්ඡයාති ච අත්තනො පච්චයෙහි අභිසඞ්ඛතභාවාදිනා නයෙන පකප්පිතානි චාති වුච්චන්ති. තෙ ත්වං මුනි දිට්ඨිගතධම්මෙ අග්ගහෙත්වා අජ්ඣත්තසන්තීති යමෙතමත්ථං බ්‍රූසි, ආචික්ඛ මෙ, කථං නු ධීරෙහි පවෙදිතං කථං පකාසිතං ධීරෙහි තං පදන්ති.
845. Der kurze Sinn des zweiten Verses ist dieser: Diese spekulativen Ansichten werden „Entscheidungen“ genannt, weil sie von diesen und jenen Wesen nach einer Entscheidung ergriffen werden, und sie werden als „ersonnen“ bezeichnet, weil sie durch ihre eigenen Bedingungen und Gründe konstruiert sind. Da du, o Muni, diese spekulativen Ansichten nicht ergriffen hast und von dem sprichst, was als „innerer Frieden“ bezeichnet wird, so erkläre mir: Wie wird dieser Zustand von den Weisen verkündet, wie wird er von den Weisen offenbart?

846. අථස්ස [Pg.260] භගවා යථා යෙන උපායෙන තං පදං ධීරෙහි පකාසිතං, තං උපායං සපටිපක්ඛං දස්සෙන්තො ‘‘න දිට්ඨියා’’ති ගාථමාහ. තත්ථ ‘‘න දිට්ඨියා’’තිආදීහි දිට්ඨිසුතිඅට්ඨසමාපත්තිඤාණබාහිරසීලබ්බතානි පටික්ඛිපති. ‘‘සුද්ධිමාහා’’ති එත්ථ වුත්තං ආහ-සද්දං සබ්බත්ථ නකාරෙන සද්ධිං යොජෙත්වා පුරිසබ්‍යත්තයං කත්වා ‘‘දිට්ඨියා සුද්ධිං නාහං කථෙමී’’ති එවමත්ථො වෙදිතබ්බො. යථා චෙත්ථ, එවං උත්තරපදෙසුපි. තත්ථ ච අදිට්ඨියා නාහාති දසවත්ථුකං සම්මාදිට්ඨිං විනා න කථෙමි. තථා අස්සුතියාති නවඞ්ගං සවනං විනා. අඤාණාති කම්මස්ස කතසච්චානුලොමිකඤාණං විනා. අසීලතාති පාතිමොක්ඛසංවරං විනා. අබ්බතාති ධුතඞ්ගවතං විනා. නොපි තෙනාති තෙසු එකමෙකෙන දිට්ඨිආදිමත්තෙනාපි නො කථෙමීති එවමත්ථො වෙදිතබ්බො. එතෙ ච නිස්සජ්ජ අනුග්ගහායාති එතෙ ච පුරිමෙ දිට්ඨිආදිභෙදෙ කණ්හපක්ඛියෙ ධම්මෙ සමුග්ඝාතකරණෙන නිස්සජ්ජ, පච්ඡිමෙ අදිට්ඨිආදිභෙදෙ සුක්කපක්ඛියෙ අතම්මයතාපජ්ජනෙන අනුග්ගහාය. සන්තො අනිස්සාය භවං න ජප්පෙති ඉමාය පටිපත්තියා රාගාදිවූපසමෙන සන්තො චක්ඛාදීසු කඤ්චි ධම්මං අනිස්සාය එකම්පි භවං අපිහෙතුං අපත්ථෙතුං සමත්ථො සියා, අයමස්ස අජ්ඣත්තසන්තීති අධිප්පායො.
846. Daraufhin sprach der Erhabene, um die Weise zu zeigen, wie jener Zustand von den Weisen offenbart wird, indem er diese Weise zusammen mit ihrem Gegenteil darlegte, den Vers „Nicht durch Ansicht“. Darin weist er mit „nicht durch Ansicht“ usw. Ansichten, Gelehrsamkeit, das Wissen der acht Errungenschaften sowie die Tugend und die Gelübde der Außenstehenden zurück. Zum Ausdruck „er verkündet Reinheit“ (suddhimāha): Wenn man das hier vorkommende Wort „sagt“ (āha) überall mit dem Negationswort „nicht“ (na) verbindet und einen Personenwechsel vornimmt, ist die Bedeutung wie folgt zu verstehen: „Ich spreche nicht von Reinheit durch Ansicht.“ Und wie hier, so ist es auch bei den folgenden Begriffen zu verstehen. Darin bedeutet „noch ohne Ansicht, sage ich [nicht]“: Ohne die zehnfache rechte Ansicht spreche ich nicht davon. Ebenso „ohne Gelehrsamkeit“: ohne das neunfache Lernen. „Ohne Wissen“: ohne das Wissen um das eigene Kamma und das den Wahrheiten entsprechende Wissen. „Ohne Tugend“: ohne die Zügelung des Pātimokkha. „Ohne Gelübde“: ohne die Gelübde der asketischen Praktiken (dhutaṅga). „Auch nicht durch dies“: Auch durch keinen einzigen dieser Faktoren, wie bloße Ansicht usw., spreche ich davon – so ist die Bedeutung zu verstehen. „Und nachdem man diese aufgegeben hat, ohne zu ergreifen“: Nachdem man diese früheren Faktoren der dunklen Seite, wie Ansicht usw., durch deren vollständige Vernichtung aufgegeben hat; und ohne die letzteren Faktoren der lichten Seite, wie das Nichtvorhandensein von Ansichten usw., durch Nicht-Identifikation (atammayatā) zu ergreifen. „Friedvoll, unabhängig, soll er nicht nach Dasein verlangen“: Durch diese Praxis wird man friedvoll durch das Zurruhekommen von Gier und anderen Befleckungen; unabhängig von irgendwelchen Dingen wie dem Auge usw., sollte man fähig sein, nach keinem einzigen Dasein zu verlangen oder zu streben. Dies ist die Absicht bezüglich des „inneren Friedens“.

847. එවං වුත්තෙ වචනත්ථං අසල්ලක්ඛෙන්තො මාගණ්ඩියො ‘‘නො චෙ කිරා’’ති ගාථමාහ. තත්ථ දිට්ඨාදීනි වුත්තනයානෙව. කණ්හපක්ඛියානියෙව පන සන්ධාය උභයත්‍රාපි ආහ. ආහ-සද්දං පන නොචෙකිර-සද්දෙන යොජෙත්වා ‘‘නො චෙ කිරාහ නො චෙ කිර කථෙසී’’ති එවං අත්ථො දට්ඨබ්බො. මොමුහන්ති අතිමූළ්හං, මොහනං වා. පච්චෙන්තීති ජානන්ති.
847. Als dies gesagt wurde, sprach Māgandiya, da er den Sinn der Worte nicht erfasste, den Vers „Wenn es nun wirklich nicht durch Ansicht ist“. Darin sind „Ansicht“ usw. in der bereits erklärten Weise zu verstehen. Er spricht jedoch bei beiden Seiten nur im Hinblick auf die Faktoren der dunklen Seite. Wenn man das Wort „sagt“ (āha) mit „wenn nun wirklich nicht“ (no ce kira) verbindet, ist die Bedeutung so zu verstehen: „Wenn du es nun wirklich nicht sagst, wenn du es nun wirklich nicht verkündest“. „Völlig verwirrt“ (momuha) bedeutet: äußerst verwirrt oder verwirrend. „Sich stützen auf“ (paccenti) bedeutet: wissen.

848. අථස්ස භගවා තං දිට්ඨිං නිස්සාය පුච්ඡං පටික්ඛිපන්තො ‘‘දිට්ඨිඤ්ච නිස්සායා’’ති ගාථමාහ. තස්සත්ථො – ත්වං, මාගණ්ඩිය, දිට්ඨිං නිස්සාය පුනප්පුනං පුච්ඡමානො යානි තෙ දිට්ඨිගතානි සමුග්ගහිතානි, තෙස්වෙව සමුග්ගහීතෙසු එවං පමොහං ආගතො, ඉතො ච මයා වුත්තඅජ්ඣත්තසන්තිතො පටිපත්තිතො ධම්මදෙසනතො වා අණුම්පි යුත්තසඤ්ඤං න පස්සසි, තෙන කාරණෙන ත්වං ඉමං ධම්මං මොමුහතො පස්සසීති.
848. Daraufhin wies der Erhabene seine auf jener Ansicht beruhende Frage zurück und sprach den Vers „Auf eine Ansicht gestützt“. Dessen Bedeutung ist: „Māgandiya, indem du dich auf eine Ansicht stützt und immer wieder fragst, bist du über genau jene spekulativen Ansichten, die du fest ergriffen hast, so in Verwirrung geraten. Doch von diesem von mir verkündeten inneren Frieden, von der Praxis oder von der Dhamma-Lehre hast du nicht einmal einen Funken einer richtigen Wahrnehmung erlangt; aus diesem Grund siehst du diese Lehre als völlig verwirrend an.“

849. එවං සමුග්ගහිතෙසු පමොහෙන මාගණ්ඩියස්ස විවාදාපත්තිං දස්සෙත්වා ඉදානි තෙසු අඤ්ඤෙසු ච ධම්මෙසු විගතප්පමොහස්ස අත්තනො නිබ්බිවාදතං දස්සෙන්තො ‘‘සමො විසෙසී’’ති ගාථමාහ. තස්සත්ථො [Pg.261] – යො එවං තිවිධමානෙන වා දිට්ඨියා වා මඤ්ඤති, සො තෙන මානෙන තාය දිට්ඨියා තෙන වා පුග්ගලෙන විවදෙය්‍ය. යො පන අම්හාදිසො ඉමාසු තීසු විධාසු අවිකම්පමානො, සමො විසෙසීති න තස්ස හොති, න ච හීනොති පාඨසෙසො.
849. Nachdem er so gezeigt hatte, dass Māgandiyas Verwicklung in Streitigkeiten durch seine Verwirrung über fest ergriffene Ansichten verursacht wird, spricht er nun den Vers „Gleichgestellt, überlegen“, um zu zeigen, dass er selbst, der die Verwirrung über jene anderen Lehren überwunden hat, frei von Streitigkeiten ist. Dessen Bedeutung ist: „Wer sich in Begriffen dieses dreifachen Dünkels oder einer Ansicht dünkt, der mag wegen dieses Dünkels, jener Ansicht oder mit jener Person in Streit geraten. Wer aber, wie unsereiner, in diesen drei Unterscheidungen unerschüttert bleibt, bei dem gibt es kein Denken wie ‚gleichgestellt‘ oder ‚überlegen‘“ – „oder unterlegen“ ist als Ergänzung des Textes hinzuzufügen.

850. කිඤ්ච භිය්‍යො – සච්චන්ති සොති ගාථා. තස්සත්ථො – සො එවරූපො පහීනමානදිට්ඨිකො මාදිසො බාහිතපාපත්තාදිනා නයෙන බ්‍රාහ්මණො ‘‘ඉදමෙව සච්ච’’න්ති කිං වදෙය්‍ය කිං වත්ථුං භණෙය්‍ය, කෙන වා කාරණෙන භණෙය්‍ය, ‘‘මය්හං සච්චං, තුය්හං මුසා’’ති වා කෙන මානෙන දිට්ඨියා පුග්ගලෙන වා විවදෙය්‍ය? යස්මිං මාදිසෙ ඛීණාසවෙ ‘‘සදිසොහමස්මී’’ති පවත්තියා සමං වා, ඉතරද්වයභාවෙන පවත්තියා විසමං වා මඤ්ඤිතං නත්ථි, සො සමානාදීසු කෙන වාදං පටිසංයුජෙය්‍ය පටිප්ඵරෙය්‍යාති. නනු එකංසෙනෙව එවරූපො පුග්ගලො – ඔකං පහායාති ගාථා?
850. Und was noch mehr ist, gibt es den Vers: „Warum sollte jener Brāhmaṇa erklären: ‚Es ist wahr‘?“ Dessen Bedeutung ist: „Ein solcher Mensch wie ich, der Dünkel und Ansichten aufgegeben hat, ist ein Brāhmaṇa, weil er das Übel vertrieben hat usw. Warum sollte jener Brāhmaṇa erklären: ‚Es ist wahr‘? Welche Position sollte er verkünden, oder aus welchem Grund sollte er verkünden: ‚Meine Position ist wahr, deine ist falsch‘? Oder wegen welches Dünkels oder welcher Ansicht, oder mit welcher Person sollte er streiten? Wenn es für einen wie mich, einen Triebversiegten (Arahant), kein ‚Gleichgestellt-Sein‘ durch das Auftreten des Gedankens ‚Ich bin gleich‘ gibt, noch ein ‚Ungleich-Sein‘ durch das Auftreten eines Gedankens in den beiden anderen Aspekten (überlegen oder unterlegen), mit wem unter jenen, die ihm gleichgestellt sind usw., sollte er eine Debatte führen oder streiten?“ Ist ein solcher Mensch nicht ganz gewiss einer, der im Vers „Nachdem er das Haus verlassen hat“ beschrieben wird?

851. තත්ථ ඔකං පහායාති රූපවත්ථාදිවිඤ්ඤාණස්ස ඔකාසං තත්‍ර ඡන්දරාගප්පහානෙන ඡඩ්ඩෙත්වා. අනිකෙතසාරීති රූපනිමිත්තනිකෙතාදීනි තණ්හාවසෙන අසරන්තො. ගාමෙ අකුබ්බං මුනි සන්ථවානීති ගාමෙ ගිහිසන්ථවානි අකරොන්තො. කාමෙහි රිත්තොති කාමෙසු ඡන්දරාගාභාවෙන සබ්බකාමෙහි පුථුභූතො. අපුරෙක්ඛරානොති ආයතිං අත්තභාවං අනභිනිබ්බත්තෙන්තො. කථං න විග්ගය්හ ජනෙන කයිරාති ජනෙන සද්ධිං විග්ගාහිකකථං න කථෙය්‍ය. සො එවරූපො – යෙහි විවිත්තොති ගාථා.
851. Darin bedeutet „nachdem er die Behausung verlassen hat“: dass er den Raum für das auf Form usw. basierende Bewusstsein aufgegeben hat, indem er das Begehren und die Gier danach ablegte. „Heimatlos wandernd“: dass er nicht aufgrund von Begehren zu solchen Zufluchtsorten wie dem Zeichen der Formen usw. läuft. „Im Dorf geht der Weise keine Vertraulichkeiten ein“: dass er keine Vertraulichkeiten mit Laien im Dorf pflegt. „Frei von Sinnesfreuden“: getrennt von allen Sinnesfreuden wegen des Fehlens von Begehren und Gier nach Sinnesfreuden. „Ohne Vorlieben“: dass er in Zukunft kein persönliches Dasein mehr hervorbringt. „Wie sollte er mit den Menschen streitend reden?“: Er würde kein streitbares Gespräch mit den Menschen führen.

852. තත්ථ යෙහීති යෙහි දිට්ඨිගතෙහි. විවිත්තො විචරෙය්‍යාති රිත්තො චරෙය්‍ය. න තානි උග්ගය්හ වදෙය්‍ය නාගොති ‘‘ආගුං න කරොතී’’තිආදිනා (චූළනි. භද්‍රාවුධමාණවපුච්ඡානිද්දෙස 70; පාරායනානුගීතිගාථානිද්දෙස 102) නයෙන නාගො තානි දිට්ඨිගතානි උග්ගහෙත්වා න වදෙය්‍ය. ජලම්බුජන්ති ජලසඤ්ඤිතෙ අම්බුම්හි ජාතං කණ්ටකනාළං වාරිජං, පදුමන්ති වුත්තං හොති. යථා ජලෙන පඞ්කෙන ච නූපලිත්තන්ති තං පදුමං යථා ජලෙන ච පඞ්කෙන ච අනුපලිත්තං හොති, එවං මුනි සන්තිවාදො අගිද්ධොති එවං අජ්ඣත්තසන්තිවාදො මුනි ගෙධාභාවෙන අගිද්ධො. කාමෙ ච ලොකෙ ච [Pg.262] අනූපලිත්තොති දුවිධෙපි කාමෙ අපායාදිකෙ ච ලොකෙ ද්වීහිපි ලෙපෙහි අනුපලිත්තො හොති.
852. Hierbei bedeutet "von welchen" (yehī): von welchen spekulativen Ansichten. "Sollte er ungebunden wandern" (vivitto vicareyya) bedeutet: er sollte frei (leer) wandern. "Der Nāga würde sie nicht ergreifen und behaupten" (na tāni uggayha vadeyya nāgo): Ein Nāga – in dem Sinne, dass "er kein Verbrechen begeht" usw. – würde diese spekulativen Ansichten nicht ergreifen und behaupten. "Im Wasser geborene" (jalambujaṃ) meint die im Wasser genannte Flüssigkeit geborene, dornstängelige Wasserpflanze, womit ein Lotus gemeint ist. "Wie ein Lotus durch Wasser und Schlamm unbefleckt bleibt" (yathā jalena paṅkena ca nūpalittaṃ): wie jener Lotus von Wasser und Schlamm unbefleckt ist, "ebenso der Muni, ein Verkünder des Friedens, gierlos" (evaṃ muni santivādo agiddho): ebenso ist der Muni, der den inneren Frieden verkündet, durch das Fehlen von Gier frei von Gier. "Unbefleckt von Sinneslüsten und der Welt" (kāme ca loke ca anūpalitto) bedeutet: unbefleckt durch die beiden Arten von Sinneslüsten und durch die Welt (die aus den Leidenswelten usw. besteht) mit beiden Arten von Befleckung.

853. කිඤ්ච භිය්‍යො – න වෙදගූති ගාථා. තත්ථ න වෙදගූ දිට්ඨියායකොති චතුමග්ගවෙදගූ මාදිසො දිට්ඨියායකො න හොති, දිට්ඨියා ගච්ඡන්තො වා, තං සාරතො පච්චෙන්තො වා න හොති. තත්ථ වචනත්ථො – යායතීති යායකො, කරණවචනෙන දිට්ඨියා යාතීති දිට්ඨියායකො. උපයොගත්ථෙ සාමිවචනෙන දිට්ඨියා යාතීතිපි දිට්ඨියායකො. න මුතියා ස මානමෙතීති මුතරූපාදිභෙදාය මුතියාපි සො මානං න එති. න හි තම්මයො සොති තණ්හාදිට්ඨිවසෙන තම්මයො හොති තප්පරායණො, අයං පන න තාදිසො. න කම්මුනා නොපි සුතෙන නෙය්‍යොති පුඤ්ඤාභිසඞ්ඛාරාදිනා කම්මුනා වා සුතසුද්ධිආදිනා සුතෙන වා සො නෙතබ්බො න හොති. අනූපනීතො ස නිවෙසනෙසූති සො ද්වින්නම්පි උපයානං පහීනත්තා සබ්බෙසු තණ්හාදිට්ඨිනිවෙසනෙසු අනූපනීතො. තස්ස ච එවංවිධස්ස – සඤ්ඤාවිරත්තස්සාති ගාථා.
853. Und was noch mehr – die Strophe beginnt mit: "Nicht geht der Veda-Meister" (na vedagū). Darin bedeutet "Nicht geht der Veda-Meister [einen Weg] aufgrund einer Ansicht" (na vedagū diṭṭhiyāyako): Ein Meister des Wissens (Veda) der vier Pfade wie ich geht nicht mit einer Ansicht konform, er ist weder einer, der mittels einer Ansicht geht, noch einer, der diese als Essenz ansieht. Die Wortbedeutung hierbei ist: Wer geht (yāyati), ist ein Gehender (yāyako); "er geht mittels einer Ansicht" (diṭṭhiyā yāti), wobei "diṭṭhiyā" im Instrumental steht, daher "diṭṭhiyāyako". Im Akkusativsinne mit dem Genitiv verbunden bedeutet es ebenfalls: "er geht zu einer Ansicht". "Er gerät nicht in Dünkel wegen einer Meinung" (na mutiyā sa mānametī): Er verfällt nicht in Dünkel aufgrund einer Meinung, die sich auf Formen usw. bezieht. "Denn er identifiziert sich nicht damit" (na hi tammayo so): Er ist nicht durch Begehren und Ansichten damit identisch oder darauf ausgerichtet; dieser hier ist jedoch nicht so. "Weder durch Kamma noch durch Gehörtes ist er zu leiten" (na kammunā nopi sutena neyyoti): Er ist weder durch Kamma, das aus verdienstvollen Willensaktivitäten usw. besteht, noch durch Gehörtes, wie die Reinigung durch Gehörtes usw., zu leiten. "Er ist zu keinen Wohnstätten hingezogen" (anūpanīto sa nivesanesu): Da er die beiden Arten des Herantretens aufgegeben hat, ist er zu keinen Wohnstätten des Begehrens und der Ansichten hingezogen. Und für einen solchen Menschen gilt die Strophe: "Für einen von der Wahrnehmung Entrückten" (saññāvirattassa).

854. තත්ථ සඤ්ඤාවිරත්තස්සාති නෙක්ඛම්මසඤ්ඤාපුබ්බඞ්ගමාය භාවනාය පහීනකාමාදිසඤ්ඤස්ස. ඉමිනා පදෙන උභතොභාගවිමුත්තො සමථයානිකො අධිප්පෙතො. පඤ්ඤාවිමුත්තස්සාති විපස්සනාපුබ්බඞ්ගමාය භාවනාය සබ්බකිලෙසෙහි විමුත්තස්ස. ඉමිනා සුක්ඛවිපස්සකො අධිප්පෙතො. සඤ්ඤඤ්ච දිට්ඨිඤ්ච යෙ අග්ගහෙසුං, තෙ ඝට්ටයන්තා විචරන්ති ලොකෙති යෙ කාමසඤ්ඤාදිකං සඤ්ඤං අග්ගහෙසුං, තෙ විසෙසතො ගහට්ඨා කාමාධිකරණං, යෙ ච දිට්ඨිං අග්ගහෙසුං, තෙ විසෙසතො පබ්බජිතා ධම්මාධිකරණං අඤ්ඤමඤ්ඤං ඝට්ටෙන්තා විචරන්තීති. සෙසමෙත්ථ යං අවුත්තං, තං වුත්තානුසාරෙනෙව වෙදිතබ්බං. දෙසනාපරියොසානෙ බ්‍රාහ්මණො ච බ්‍රාහ්මණී ච පබ්බජිත්වා අරහත්තං පාපුණිංසූති.
854. Hierbei bedeutet "für einen von der Wahrnehmung Entrückten" (saññāvirattassa): für einen, der durch die von der Wahrnehmung der Entsagung angeführte Entfaltung die Wahrnehmung von Sinnlichkeit usw. aufgegeben hat. Mit diesem Begriff ist der in beiderlei Hinsicht Befreite (ubhatobhāgavimutto) gemeint, der die Geistesruhe als Fahrzeug nutzt (samathayāniko). "Für den durch Weisheit Befreiten" (paññāvimuttassa): für einen, der durch die von Einsicht angeführte Entfaltung von allen Befleckungen befreit ist. Damit ist der Trocken-Einsichts-Praktizierende (sukkhavipassako) gemeint. "Diejenigen aber, welche Wahrnehmung und Ansicht ergriffen haben, wandern in der Welt und stoßen aneinander" (saññañca diṭṭhiñca ye aggahesuṃ, te ghaṭṭayantā vicaranti loke): Diejenigen, die eine Wahrnehmung – wie die Sinneswahrnehmung usw. – ergriffen haben, sind hauptsächlich Hausväter, die wegen der Sinnesfreuden miteinander aneinandergeraten; diejenigen, die eine Ansicht ergriffen haben, sind vor allem Hauslose, die wegen der Lehren aneinandergeraten und so in der Welt umherwandern. Was hier sonst nicht erklärt wurde, ist gemäß dem zuvor Erklärten zu verstehen. Am Ende der Lehrverkündigung traten der Brahmane und seine Frau in den Orden ein und erlangten die Arahantschaft.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය
In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zu den kürzeren Texten (Khuddaka-Aṭṭhakathā),

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය මාගණ්ඩියසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
ist die Erklärung des Māgaṇḍiya-Suttas im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen.

10. පුරාභෙදසුත්තවණ්ණනා
10. Die Erklärung des Purābheda-Suttas

855. කථංදස්සීති [Pg.263] පුරාභෙදසුත්තං. කා උප්පත්ති? ඉමස්ස සුත්තස්ස ඉතො පරෙසඤ්ච පඤ්චන්නං කලහවිවාදචූළබ්‍යූහමහාබ්‍යූහතුවටකඅත්තදණ්ඩසුත්තානං සම්මාපරිබ්බාජනීයස්ස උප්පත්තියං වුත්තනයෙනෙව සාමඤ්ඤතො උප්පත්ති වුත්තා. විසෙසතො පන යථෙව තස්මිං මහාසමයෙ රාගචරිතදෙවතානං සප්පායවසෙන ධම්මං දෙසෙතුං නිම්මිතබුද්ධෙන අත්තානං පුච්ඡාපෙත්වා සම්මාපරිබ්බාජනීයසුත්තමභාසි, එවං තස්මිංයෙව මහාසමයෙ ‘‘කිං නු ඛො පුරා සරීරභෙදා කත්තබ්බ’’න්ති උප්පන්නචිත්තානං දෙවතානං චිත්තං ඤත්වා තාසං අනුග්ගහත්ථං අඩ්ඪතෙළසභික්ඛුසතපරිවාරං නිම්මිතබුද්ධං ආකාසෙන ආනෙත්වා තෙන අත්තානං පුච්ඡාපෙත්වා ඉමං සුත්තමභාසි.
855. "Wie sieht er?" (Kathaṃdassī): Dies ist das Purābheda-Sutta. Was ist sein Anlass? Der Anlass zu diesem Sutta und den folgenden fünf Suttas – Kalahavivāda-, Cūḷabyūha-, Mahābyūha-, Tuvaṭaka- und Attadaṇḍa-Sutta – ist im Allgemeinen derselbe wie der im Sammāparibbājanīya-Sutta dargelegte. Im Besonderen aber verhält es sich so: Ebenso wie der Erhabene bei jener Großen Versammlung (Mahāsamaya) das Sammāparibbājanīya-Sutta verkündete, indem er sich von einem erschaffenen Buddha Fragen stellen ließ, um die Lehre auf eine Weise darzulegen, die für die von Begierde geprägten Gottheiten geeignet war, so erkannte er auch bei eben dieser Großen Versammlung den Gedanken jener Gottheiten, in denen der Gedanke aufkam: "Was sollte man wohl vor dem Zerfall des Körpers tun?" Um ihnen beizustehen, ließ er einen von 1250 Bhikkhus begleiteten erschaffenen Buddha durch die Luft herbeikommen, ließ sich von diesem Fragen stellen und verkündete so dieses Sutta.

තත්ථ පුච්ඡාය තාව සො නිම්මිතො කථංදස්සීති අධිපඤ්ඤං කථංසීලොති අධිසීලං, උපසන්තොති අධිචිත්තං පුච්ඡති. සෙසං පාකටමෙව.
In der Frage fragt jener Erschaffene zuerst mit "Wie sieht er?" (kathaṃdassī) nach der höheren Weisheit (adhipaññā), mit "Wie verhält er sich?" (kathaṃsīlo) nach der höheren Tugend (adhisīla) und mit "Der Friedvolle" (upasanto) nach dem höheren Geist (adhicitta). Der Rest ist offensichtlich.

856. විස්සජ්ජනෙ පන භගවා සරූපෙන අධිපඤ්ඤාදීනි අවිස්සජ්ජෙත්වාව අධිපඤ්ඤාදිප්පභාවෙන යෙසං කිලෙසානං උපසමා ‘‘උපසන්තො’’ති වුච්චති, නානාදෙවතානං ආසයානුලොමෙන තෙසං උපසමමෙව දීපෙන්තො ‘‘වීතතණ්හො’’තිආදිකා ගාථායො අභාසි. තත්ථ ආදිතො අට්ඨන්නං ගාථානං ‘‘තං බ්‍රූමි උපසන්තො’’ති ඉමාය ගාථාය සම්බන්ධො වෙදිතබ්බො. තතො පරාසං ‘‘ස වෙ සන්තොති වුච්චතී’’ති ඉමිනා සබ්බපච්ඡිමෙන පදෙන.
856. Bei der Beantwortung antwortete der Erhabene jedoch nicht ausdrücklich über die höhere Weisheit usw. Vielmehr verkündete er, weil man durch die Beruhigung jener Befleckungen kraft der höheren Weisheit usw. als "friedvoll" (upasanto) bezeichnet wird, entsprechend den Neigungen der verschiedenen Gottheiten die Strophen, die mit "frei von Begehren" (vītataṇho) beginnen, um die Beruhigung dieser Befleckungen aufzuzeigen. Dabei ist der grammatikalische Zusammenhang der ersten acht Strophen mit dieser Strophe zu verstehen: "Den nenne ich friedvoll" (taṃ brūmi upasanto). Die darauffolgenden Strophen sind mit dem allerletzten Versglied verbunden: "Er wird wahrlich als friedvoll bezeichnet" (sa ve santoti vuccati).

අනුපදවණ්ණනානයෙන ච – වීතතණ්හො පුරා භෙදාති යො සරීරභෙදා පුබ්බමෙව පහීනතණ්හො. පුබ්බමන්තමනිස්සිතොති අතීතද්ධාදිභෙදං පුබ්බන්තමනිස්සිතො. වෙමජ්ඣෙනුපසඞ්ඛෙය්‍යොති පච්චුප්පන්නෙපි අද්ධනි ‘‘රත්තො’’තිආදිනා නයෙන න උපසඞ්ඛාතබ්බො. තස්ස නත්ථි පුරක්ඛතන්ති තස්ස අරහතො ද්වින්නං පුරෙක්ඛාරානං අභාවා අනාගතෙ අද්ධනි පුරක්ඛතම්පි නත්ථි, තං බ්‍රූමි උපසන්තොති එවමෙත්ථ යොජනා වෙදිතබ්බා. එස නයො සබ්බත්ථ. ඉතො පරං පන යොජනං අදස්සෙත්වා අනුත්තානපදවණ්ණනංයෙව කරිස්සාම.
Und nach der Methode der wortweisen Erklärung: "Frei von Begehren vor dem Zerfall" (vītataṇho purā bhedā) ist einer, der schon vor dem Zerfall des Körpers das Begehren aufgegeben hat. "Nicht gestützt auf die Vergangenheit" (pubbamantamanissito) bedeutet: nicht gestützt auf das Vergangene, die vergangene Zeitspanne usw. "Nicht in der Mitte einzuschätzen" (vemajjhenupasaṅkheyyoti): auch in der gegenwärtigen Zeitspanne ist er nicht in der Weise wie "gierig" usw. einzuschätzen. "Für ihn gibt es keine Bevorzugung" (tassa natthi purakkhatanti): Da dieser Arahant frei von den beiden Arten von Bevorzugung (durch Begehren und Ansichten) ist, gibt es für ihn auch in der zukünftigen Zeitspanne keine Bevorzugung; "den nenne ich friedvoll" – so ist hierbei die Verknüpfung zu verstehen. Diese Methode gilt überall. Von hier an werden wir jedoch, ohne die syntaktische Verknüpfung aufzuzeigen, nur noch die unklaren Begriffe erklären.

857. අසන්තාසීති තෙන තෙන අලාභකෙන අසන්තසන්තො. අවිකත්ථීති සීලාදීහි අවිකත්ථනසීලො. අකුක්කුචොති හත්ථකුක්කුචාදිවිරහිතො[Pg.264]. මන්තභාණීති මන්තාය පරිග්ගහෙත්වා වාචං භාසිතා. අනුද්ධතොති උද්ධච්චවිරහිතො. ස වෙ වාචායතොති සො වාචාය යතො සංයතො චතුදොසවිරහිතං වාචං භාසිතා හොති.
857. "Nicht erschreckend" (asantāsī) meint: einer, der durch dieses oder jenes Nicht-Erlangen nicht in Schrecken gerät. "Nicht prahlend" (avikatthī) meint: einer, der nicht die Gewohnheit hat, mit seiner Tugend usw. zu prahlen. "Ohne Gewissensbisse" (akukkuco) meint: frei von Handunruhe (Fingerspielen) usw. "Mit Überlegung sprechend" (mantabhāṇī) meint: einer, der nach gründlicher Erwägung mit Weisheit Worte spricht. "Nicht unruhig" (anuddhato) meint: frei von Unruhe (Ablenkung). "Er ist wahrlich im Reden gezügelt" (sa ve vācāyato) meint: er ist im Reden gezügelt und beherrscht, einer, der Worte spricht, die frei von den vier Fehlern des Sprechens sind.

858. නිරාසත්තීති නිත්තණ්හො. විවෙකදස්සී ඵස්සෙසූති පච්චුප්පන්නෙසු චක්ඛුසම්ඵස්සාදීසු අත්තාදිභාවවිවෙකං පස්සති. දිට්ඨීසු ච න නීයතීති ද්වාසට්ඨිදිට්ඨීසු කායචි දිට්ඨියා න නීයති.
858. "Ohne Anhaftung" (nirāsattī) meint: gierlos (begehrenslos). "Die Abgeschiedenheit bei den Berührungen sehend" (vivekadassī phassesū) meint: er sieht die Abgeschiedenheit vom Selbstsein (Ich-Haftigkeit) usw. bei den gegenwärtigen Berührungen des Auges usw. "Und er wird von Ansichten nicht fortgerissen" (diṭṭhīsu ca na nīyatī) meint: er wird unter den zweiundsechzig Ansichten von keinerlei Ansicht fortgerissen.

859. පතිලීනොති රාගාදීනං පහීනත්තා තතො අපගතො. අකුහකොති අවිම්හාපකො තීහි කුහනවත්ථූහි. අපිහාලූති අපිහනසීලො, පත්ථනාතණ්හාය රහිතොති වුත්තං හොති. අමච්ඡරීති පඤ්චමච්ඡෙරවිරහිතො. අප්පගබ්භොති කායපාගබ්භියාදිවිරහිතො. අජෙගුච්ඡොති සම්පන්නසීලාදිතාය අජෙගුච්ඡනීයො අසෙචනකො මනාපො. පෙසුණෙය්‍යෙ ච නො යුතොති ද්වීහි ආකාරෙහි උපසංහරිතබ්බෙ පිසුණකම්මෙ අයුත්තො.
859. "Zurückgezogen" (patilīno) meint: wegen des Aufgebens von Gier usw. davon weggegangen. "Kein Ränkeschmied" (akuhako) meint: keiner, der durch die drei Arten von Täuschung (Schemen) verblüfft. "Ohne Begehren" (apihālū) meint: frei von der Gewohnheit des Verlangens, also frei von der Gier des Wünschens. "Nicht geizig" (amaccharī) meint: frei von den fünf Arten von Geiz. "Nicht unverschämt" (appagabbho) meint: frei von Unverschämtheit des Körpers usw. "Nicht verabscheuungswürdig" (ajeguccho) meint: aufgrund seiner vollkommenen Tugend usw. ist er nicht abstoßend, sondern lieblich und angenehm. "Und nicht der Verleumdung hingegeben" (pesuṇeyye ca no yuto) meint: er ist nicht an Verleumdungen beteiligt, die auf zweierlei Weise herbeigeführt werden.

860. සාතියෙසු අනස්සාවීති සාතවත්ථූසු කාමගුණෙසු තණ්හාසන්ථවවිරහිතො. සණ්හොති සණ්හෙහි කායකම්මාදීහි සමන්නාගතො. පටිභානවාති පරියත්තිපරිපුච්ඡාධිගමපටිභානෙහි සමන්නාගතො. න සද්ධොති සාමං අධිගතධම්මං න කස්සචි සද්දහති. න විරජ්ජතීති ඛයා රාගස්ස විරත්තත්තා ඉදානි න විරජ්ජති.
860. „Nicht von Genüssen fortgerissen“ (sātiyesu anassāvī) bedeutet: frei von Vertrautheit mit dem Begehren nach erfreulichen Dingen, den Strängen der Sinnlichkeit. „Sanft“ (saṇho) bedeutet: ausgestattet mit sanften körperlichen Handlungen und so weiter. „Mit Scharfsinn begabt“ (paṭibhānavā) bedeutet: ausgestattet mit Scharfsinn beim Erlernen der Lehre, beim Fragen und beim Erlangen der Früchte. „Nicht leichtgläubig“ (na saddho) bedeutet: Er glaubt niemandem bezüglich des Dhamma, den er selbst verwirklicht hat. „Wird nicht leidenschaftslos“ (na virajjati) bedeutet: Weil er durch die Vernichtung der Gier bereits leidenschaftslos ist, wird er jetzt nicht erst leidenschaftslos.

861. ලාභකම්‍යා න සික්ඛතීති න ලාභපත්ථනාය සුත්තන්තාදීනි සික්ඛති. අවිරුද්ධො ච තණ්හාය, රසෙසු නානුගිජ්ඣතීති විරොධාභාවෙන ච අවිරුද්ධො හුත්වා තණ්හාය මූලරසාදීසු ගෙධං නාපජ්ජති.
861. „Er übt sich nicht aus Verlangen nach Gewinn“ (lābhakamyā na sikkhati) bedeutet: Er übt sich nicht im Studium der Lehrreden und so weiter aus Verlangen nach Gewinn. „Nicht feindselig gesinnt und infolge von Begehren giert er nicht nach Geschmäckern“ (aviruddho ca taṇhāya, rasesu nānugijjhati) bedeutet: Da er aufgrund der Abwesenheit von Feindseligkeit nicht feindselig ist, verfällt er aufgrund des Begehrens nicht in Gier nach dem Geschmack von Wurzeln und anderen Aromen.

862. උපෙක්ඛකොති ඡළඞ්ගුපෙක්ඛාය සමන්නාගතො. සතොති කායානුපස්සනාදිසතියුත්තො.
862. „Gleichmütig“ (upekkhako) bedeutet: ausgestattet mit dem sechsfältigen Gleichmut. „Achtsam“ (sato) bedeutet: verbunden mit der Achtsamkeit wie der Betrachtung des Körpers und so weiter.

863. නිස්සයනාති තණ්හාදිට්ඨිනිස්සයා. ඤත්වා ධම්මන්ති අනිච්චාදීහි ආකාරෙහි ධම්මං ජානිත්වා. අනිස්සිතොති එවං තෙහි නිස්සයෙහි අනිස්සිතො. තෙන අඤ්ඤත්‍ර ධම්මඤාණා නත්ථි නිස්සයානං අභාවොති දීපෙති භවාය විභවාය වාති සස්සතාය උච්ඡෙදාය වා.
863. „Abhängigkeiten“ (nissayanā) sind die Abhängigkeiten von Begehren und Ansichten. „Nachdem er den Dhamma erkannt hat“ (ñatvā dhammaṃ) bedeutet: nachdem er den Dhamma in den Aspekten der Vergänglichkeit und so weiter erkannt hat. „Unabhängig“ (anissito) bedeutet: unabhängig von jenen Abhängigkeiten. Damit zeigt er: „Ohne das Wissen um den Dhamma gibt es keine Abwesenheit von Abhängigkeiten.“ „Für das Dasein oder das Nichtdasein“ (bhavāya vibhavāya vā) bedeutet: für ewiges Bestehen oder für Vernichtung.

864. තං [Pg.265] බ්‍රූමි උපසන්තොති තං එවරූපං එකෙකගාථාය වුත්තං උපසන්තොති කථෙමි. අතරී සො විසත්තිකන්ති සො ඉමං විසතාදිභාවෙන විසත්තිකාසඞ්ඛාතං මහාතණ්හං අතරි.
864. „Ihn nenne ich friedvoll“ (taṃ brūmi upasanto) bedeutet: Ich bezeichne einen solchen, wie er in jeder einzelnen Strophe beschrieben wurde, als „friedvoll“. „Er hat die Anhaftung überwunden“ (atarī so visattikaṃ) bedeutet: Er hat dieses große Begehren, das wegen seiner Ausbreitung und so weiter als „Anhaftung“ bezeichnet wird, überwunden.

865. ඉදානි තමෙව උපසන්තං පසංසන්තො ආහ ‘‘න තස්ස පුත්තා’’ති එවමාදි. තත්ථ පුත්තා අත්‍රජාදයො චත්තාරො. එත්ථ ච පුත්තපරිග්ගහාදයො පුත්තාදිනාමෙන වුත්තාති වෙදිතබ්බා. තෙ හිස්ස න විජ්ජන්ති, තෙසං වා අභාවෙන පුත්තාදයො න විජ්ජන්තීති.
865. Nun sagt er, um eben jenen Friedvollen zu preisen: „Er hat keine Söhne“ und so weiter. Hierbei gibt es vier Arten von Söhnen, wie die leiblichen Söhne und so weiter. Und hierbei ist zu verstehen, dass Söhne und andere Besitztümer unter der Bezeichnung „Söhne“ genannt werden. Denn diese sind bei ihm nicht zu finden, oder aufgrund ihrer Abwesenheit existieren Söhne und so weiter für ihn nicht.

866. යෙන නං වජ්ජුං පුථුජ්ජනා, අථො සමණබ්‍රාහ්මණාති යෙන තං රාගාදිනා වජ්ජෙන පුථුජ්ජනා සබ්බෙපි දෙවමනුස්සා ඉතො බහිද්ධා සමණබ්‍රාහ්මණා ච රත්තො වා දුට්ඨො වාති, වදෙය්‍යුං. තං තස්ස අපුරක්ඛතන්ති තං රාගාදිවජ්ජං තස්ස අරහතො අපුරක්ඛතං තස්මා වාදෙසු නෙජතීති තං කාරණා නින්දාවචනෙසු න කම්පති.
866. „Womit man ihn beschuldigen könnte, die Weltlinge, ebenso wie die Asketen und Brahmanen“ (yena naṃ vajjuṃ puthujjanā, atho samaṇabrāhmaṇā) bedeutet: jener Fehler wie Gier und andere Befleckungen, aufgrund derer die Weltlinge, ja alle Götter und Menschen, und die außenstehenden Asketen und Brahmanen von ihm sagen könnten: „Er ist gierig“ oder „er ist voller Hass“. „Das ist von ihm nicht bevorzugt“ (taṃ tassa apurakkhataṃ) bedeutet: Dieser Fehler wie Gier wird von jenem Arahant nicht bevorzugt. „Darum zittert er nicht bei Worten“ (tasmā vādesu nejati) bedeutet: Aus diesem Grund wankt er bei Worten des Tadels nicht.

867. න උස්සෙසු වදතෙති විසිට්ඨෙසු අත්තානං අන්තොකත්වා ‘‘අහං විසිට්ඨො’’ති අතිමානවසෙන න වදති. එස නයො ඉතරෙසු ද්වීසු. කප්පං නෙති අකප්පියොති සො එවරූපො දුවිධම්පි කප්පං න එති. කස්මා? යස්මා අකප්පියො, පහීනකප්පොති වුත්තං හොති.
867. „Er spricht sich nicht unter den Überlegenen zu“ (na ussesu vadati) bedeutet: Er ordnet sich nicht unter den Hervorragenden ein und sagt aus Übermut: „Ich bin hervorragend.“ Dies gilt ebenso für die beiden anderen (Gleiche und Unterlegene). „Er geht auf keine gedanklichen Konstruktionen ein, da er frei von Konstruktionen ist“ (kappaṃ neti akappiyo) bedeutet: Ein solcher geht auf die beiden Arten von gedanklichen Konstruktionen nicht ein. Warum? Weil gesagt wird: „Weil er frei von Konstruktionen ist und gedankliche Konstruktionen aufgegeben hat.“

868. සකන්ති මය්හන්ති පරිග්ගහිතං. අසතා ච න සොචතීති අවිජ්ජමානාදිනා අසතා ච න සොචති. ධම්මෙසු ච න ගච්ඡතීති සබ්බෙසු ධම්මෙසු ඡන්දාදිවසෙන න ගච්ඡති. ස වෙ සන්තොති වුච්චතීති සො එවරූපො නරුත්තමො ‘‘සන්තො’’ති වුච්චතීති අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨාපෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ කොටිසතසහස්සදෙවතානං අරහත්තප්පත්ති අහොසි, සොතාපන්නාදීනං ගණනා නත්ථීති.
868. „Als sein Eigen“ (sakaṃ) bedeutet: als „mein“ angeeignet. „Und er grämt sich nicht über das Abwesende“ (asatā ca na socati) bedeutet: Er grämt sich nicht über das Nichtvorhandene und so weiter. „Und er geht nicht zu den Dingen hin“ (dhammesu ca na gacchati) bedeutet: Er geht in Bezug auf alle Phänomene nicht aufgrund von Begehren und so weiter hin. „Er wahrlich wird friedvoll genannt“ (sa ve santoti vuccati) bedeutet: Ein solcher edelster Mensch wird als „friedvoll“ bezeichnet. So schloss er die Lehrverkündung mit dem Höhepunkt des Arahanttums ab. Am Ende der Lehrverkündung erlangten hunderttausend Koṭis von Gottheiten das Arahanttum, und die Zahl derer, die den Stromeintritt und so weiter erlangten, ist unzählbar.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය
In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zu den Khuddaka-Texten,

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය පුරාභෙදසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
ist die Erklärung des Purābheda Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen.

11. කලහවිවාදසුත්තවණ්ණනා
11. Erklärung des Kalahavivāda Sutta

869. කුතො [Pg.266] පහූතා කලහා විවාදාති කලහවිවාදසුත්තං. කා උප්පත්ති? ඉදම්පි තස්මිංයෙව මහාසමයෙ ‘‘කුතො නු, ඛො, කලහාදයො අට්ඨ ධම්මා පවත්තන්තී’’ති උප්පන්නචිත්තානං එකච්චානං දෙවතානං තෙ ධම්මෙ ආවිකාතුං පුරිමනයෙනෙව නිම්මිතබුද්ධෙන අත්තානං පුච්ඡාපෙත්වා වුත්තං තත්ථ පුච්ඡාවිස්සජ්ජනක්කමෙන ඨිතත්තා සබ්බගාථා පාකටසම්බන්ධායෙව.
869. „Woher entspringen Streit und Zwist?“ ist das Kalahavivāda Sutta. Was ist der Anlass des Entstehens? Auch dieses Sutta wurde bei eben jener Großen Versammlung verkündet, als bei einigen Gottheiten der Gedanke aufkam: „Woher entstehen wohl die acht Dinge wie Streit und so weiter?“ Um ihnen diese Dinge zu verdeutlichen, ließ sich der Erhabene, nach der zuvor beschriebenen Methode, von einem geistgeschaffenen Buddha befragen und sprach diese Lehrrede als Antwort. Da sie dem Ablauf von Frage und Antwort folgt, ist der Zusammenhang zwischen allen Strophen ganz offensichtlich.

අනුත්තානපදවණ්ණනා පනෙතාසං එවං වෙදිතබ්බා – කුතොපහූතා කලහා විවාදාති කලහො ච තස්ස පුබ්බභාගො විවාදො චාති ඉමෙ කුතො ජාතා. පරිදෙවසොකා සහමච්ඡරා චාති පරිදෙවසොකා ච මච්ඡරා ච කුතොපහූතා. මානාතිමානා සහපෙසුණා චාති මානා ච අතිමානා ච පෙසුණා ච කුතොපහූතා. තෙති තෙ සබ්බෙපි අට්ඨ කිලෙසධම්මා. තදිඞ්ඝ බ්‍රූහීති තං මයා පුච්ඡිතමත්ථං බ්‍රූහි යාචාමි තං අහන්ති. යාචනත්ථො හි ඉඞ්ඝාති නිපාතො.
Die Erklärung der unklaren Begriffe darin ist jedoch wie folgt zu verstehen: „Woher entspringen Streit und Zwist?“ (kuto pahūtā kalahā vivādā) bedeutet: Woher entstehen der handgreifliche Streit und dessen Vorstufe, der verbale Zwist? „Klage, Kummer samt Geiz“ (paridevasokā sahamaccharā) bedeutet: Woher entspringen Klage, Kummer und Geiz? „Dünkel, Stolz samt Verleumdung“ (mānātimānā sahapesuṇā) bedeutet: Woher entspringen Dünkel, Stolz und Verleumdung? „Diese“ (te) bezieht sich auf all diese acht Befleckungen. „Bitte verkünde dies“ (tadiṅgha brūhi) bedeutet: Verkünde mir die Sache, nach der ich gefragt habe; ich bitte dich darum. Denn die Partikel „iṅgha“ drückt eine Bitte aus.

870. පියප්පහූතාති පියවත්ථුතො ජාතා. යුත්ති පනෙත්ථ නිද්දෙසෙ (මහානි. 98) වුත්තා එව. මච්ඡෙරයුත්තා කලහා විවාදාති ඉමිනා කලහවිවාදාදීනං න කෙවලං පියවත්ථුමෙව, මච්ඡරියම්පි පච්චයං දස්සෙති. කලහවිවාදසීසෙන චෙත්ථ සබ්බෙපි තෙ ධම්මා වුත්තාති වෙදිතබ්බා. යථා ච එතෙසං මච්ඡරියං, තථා පෙසුණානඤ්ච විවාදං. තෙනාහ – ‘‘විවාදජාතෙසු ච පෙසුණානී’’ති.
870. „Entspringen dem, was lieb ist“ (piyappahūtā) bedeutet: sie entstehen aus einem lieben Objekt; die entsprechende Anwendung wird im Niddesa erklärt. „Streit und Zwist sind mit Geiz verbunden“ (maccherayuttā kalahā vivādā) zeigt, dass nicht nur ein liebes Objekt, sondern auch Geiz eine Bedingung für Streit und Zwist ist. Und hierbei ist zu verstehen, dass alle diese Dinge unter der Überschrift von Streit und Zwist genannt werden. Und wie der Geiz eine Bedingung für sie ist, so ist auch der Zwist eine Bedingung für Verleumdung. Daher sagt er: „und Verleumdungen entstehen, wenn Zwistigkeiten aufkommen“.

871. පියාසු ලොකස්මිං කුතොනිදානා යෙ චාපි ලොභා විචරන්ති ලොකෙති ‘‘පියා පහූතා කලහා’’ති යෙ එත්ථ වුත්තා. තෙ පියා ලොකස්මිං කුතොනිදානා, න කෙවලඤ්ච පියා, යෙ චාපි ඛත්තියාදයො ලොභා විචරන්ති ලොභහෙතුකා ලොභෙනාභිභූතා විචරන්ති, තෙසං සො ලොභො ච කුතොනිදානොති ද්වෙ අත්ථෙ එකාය පුච්ඡාය පුච්ඡති. ආසා ච නිට්ඨා චාති ආසා ච තස්සා ආසාය සමිද්ධි ච. යෙ සම්පරායාය නරස්ස හොන්තීති යෙ නරස්ස සම්පරායාය හොන්ති, පරායනා හොන්තීති වුත්තං හොති. එකා එවායම්පි පුච්ඡා.
871. „Woher kommen die lieben Dinge in der Welt und die Gier, die in der Welt umgeht?“ (piyāsu lokasmiṃ kutonidānā ye cāpi lobhā vicaranti loke): Damit sind die hier erwähnten „lieben Dinge, aus denen Streit entspringt“ gemeint. Woher kommen diese lieben Dinge in der Welt, und nicht nur die lieben Dinge, sondern auch jene Gier derer – wie Herrscher und andere –, die von Gier getrieben und überwältigt in der Welt umhergehen: Woher kommt diese Gier? So fragt er nach zwei Dingen mit einer einzigen Frage. „Hoffnung und Erfüllung“ (āsā ca niṭṭhā ca) bedeutet: das Begehren (die Hoffnung) und das Gelingen dieses Begehrens. „Die für die Zukunft eines Menschen sind“ (ye samparāyāya narassa honti) bedeutet: die für die Zukunft des Menschen da sind, also Stützen sind. Auch dies ist nur eine einzige Frage.

872. ඡන්දානිදානානීති [Pg.267] කාමච්ඡන්දාදිඡන්දනිදානානි. යෙ චාපි ලොභා විචරන්තීති යෙ චාපි ඛත්තියාදයො ලොභා විචරන්ති තෙසං ලොභොපි ඡන්දනිදානොති ද්වෙපි අත්ථෙ එකතො විස්සජ්ජෙති. ඉතොනිදානාති ඡන්දනිදානා එවාති වුත්තං හොති. ‘‘කුතොනිදානා කුතොනිදානා’’ති (සු. නි. 273) එතෙසු ච සද්දසිද්ධි සූචිලොමසුත්තෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බා.
872. „Haben ihr Begehren als Ursprung“ (chandānidānāni) bedeutet: sie haben ihr Begehren wie das Sinnlichkeitsbegehren als Ursprung. „Und auch die Gier, die umgeht“ (ye cāpi lobhā vicaranti) bedeutet: Auch die Gier jener Herrscher und anderer, die umhergehen, hat das Begehren als Ursprung. So beantwortet er beide Fragen zusammen. „Haben dies als Ursprung“ (itonidānā) bedeutet: sie entspringen eben diesem Begehren. Die grammatikalische Herleitung von „kutonidānā kutonidānā“ ist in gleicher Weise zu verstehen, wie es im Sūciloma Sutta erklärt wurde.

873. විනිච්ඡයාති තණ්හාදිට්ඨිවිනිච්ඡයා. යෙ වාපි ධම්මා සමණෙන වුත්තාති යෙ ච අඤ්ඤෙපි කොධාදීහි සම්පයුත්තා, තථාරූපා වා අකුසලා ධම්මා බුද්ධසමණෙන වුත්තා, තෙ කුතොපහූතාති.
873. „Urteile“ (vinicchayā) sind die Urteile, die auf Begehren und Ansichten basieren. „Und welche Dinge auch immer vom Asketen genannt wurden“ (ye vāpi dhammā samaṇena vuttā) bedeutet: Welche anderen unheilsamen Zustände auch immer, die mit Zorn und so weiter verbunden sind, vom Buddha-Asketen genannt wurden – woher entspringen diese?

874. තමූපනිස්සාය පහොති ඡන්දොති තං සුඛදුක්ඛවෙදනං. තදුභයවත්ථුසඞ්ඛාතං සාතාසාතං උපනිස්සාය සංයොගවියොගපත්ථනාවසෙන ඡන්දො පහොති. එත්තාවතා ‘‘ඡන්දො නු ලොකස්මිං කුතොනිදානො’’ති අයං පඤ්හො විස්සජ්ජිතො හොති. රූපෙසු දිස්වා විභවං භවඤ්චාති රූපෙසු වයඤ්ච උප්පාදඤ්ච දිස්වා. විනිච්ඡයං කුබ්බති ජන්තු ලොකෙති අපායාදිකෙ ලොකෙ අයං ජන්තු භොගාධිගමනත්ථං තණ්හාවිනිච්ඡයං ‘‘අත්තා මෙ උප්පන්නො’’තිආදිනා නයෙන දිට්ඨිවිනිච්ඡයඤ්ච කුරුතෙ. යුත්ති පනෙත්ථ නිද්දෙසෙ (මහානි. 102) වුත්තා එව. එත්තාවතා ‘‘විනිච්ඡයා චාපි කුතොපහූතා’’ති අයං පඤ්හො විස්සජ්ජිතො හොති.
874. „‚Abhängig davon entsteht das Begehren‘ (chando): abhängig von jener angenehmen und unangenehmen Empfindung. Abhängig von dem als beides bezeichneten Angenehmen und Unangenehmen entsteht das Begehren durch das Verlangen nach Verbindung und Trennung. Damit ist die Frage: ‚Woher in der Welt hat das Begehren seinen Ursprung?‘ beantwortet. ‚Nachdem man das Vergehen und Werden an den Formen gesehen hat‘: nachdem man das Schwinden und Entstehen an den Formen gesehen hat. ‚Fällt der Mensch in der Welt ein Urteil‘: In der Welt – wie der Welt des Leidens und so weiter – fällt dieser Mensch ein Urteil aus Begehren, um Besitztümer zu erlangen, und ein Urteil aus Ansichten in der Weise wie: ‚Mein Selbst ist entstanden‘. Die Begründung hierzu ist bereits im Niddesa dargelegt. Damit ist die Frage: ‚Und woher entstehen auch die Urteile?‘ beantwortet.“

875. එතෙපි ධම්මා ද්වයමෙව සන්තෙති එතෙපි කොධාදයො ධම්මා සාතාසාතද්වයෙ සන්තෙ එව පහොන්ති උප්පජ්ජන්ති. උප්පත්ති ච නෙසං නිද්දෙසෙ (මහානි. 103) වුත්තායෙව. එත්තාවතා තතියපඤ්හොපි විස්සජ්ජිතො හොති. ඉදානි යො එවං විස්සජ්ජිතෙසු එතෙසු පඤ්හෙසු කථංකථී භවෙය්‍ය, තස්ස කථංකථාපහානූපායං දස්සෙන්තො ආහ – ‘‘කථංකථී ඤාණපථාය සික්ඛෙ’’ති, ඤාණදස්සනඤාණාධිගමනත්ථං තිස්සො සික්ඛා සික්ඛෙය්‍යාති වුත්තං හොති. කිං කාරණං? ඤත්වා පවුත්තා සමණෙන ධම්මා. බුද්ධසමණෙන හි ඤත්වාව ධම්මා වුත්තා, නත්ථි තස්ස ධම්මෙසු අඤ්ඤාණං. අත්තනො පන ඤාණාභාවෙන තෙ අජානන්තො න ජානෙය්‍ය, න දෙසනා දොසෙන, තස්මා කථංකථී ඤාණපථාය සික්ඛෙ, ඤත්වා පවුත්තා සමණෙන ධම්මාති.
875. „‚Auch diese Dinge, wenn dieses Paar existiert‘: Auch diese Dinge wie Zorn und so weiter entstehen, wenn das Paar von Angenehmen und Unangenehmen existiert. Und ihr Entstehen ist bereits im Niddesa dargelegt. Damit ist auch die dritte Frage beantwortet. Um nun demjenigen, der bezüglich dieser so beantworteten Fragen zweifelnd sein mag, den Weg zur Überwindung des Zweifels zu zeigen, sagte er: ‚Wer zweifelt, sollte auf dem Pfad des Wissens üben‘. Das bedeutet, er sollte die drei Schulungen üben, um Wissen und Schauung zu erlangen. Aus welchem Grund? ‚Nachdem er sie erkannt hat, hat der Asket diese Dinge verkündet‘. Denn der Buddha-Asket hat die Dinge erst verkündet, nachdem er sie selbst erkannt hatte; es gibt bei ihm kein Nichtwissen bezüglich der Dinge. Wenn aber jemand sie aufgrund seines eigenen Mangels an Wissen nicht erkennt, liegt dies nicht an einem Mangel der Lehre. Daher: ‚Wer zweifelt, sollte auf dem Pfad des Wissens üben; nachdem er sie erkannt hat, hat der Asket diese Dinge verkündet‘.“

876-7. සාතං [Pg.268] අසාතඤ්ච කුතොනිදානාති එත්ථ සාතං අසාතන්ති සුඛදුක්ඛවෙදනා එව අධිප්පෙතා. න භවන්ති හෙතෙති න භවන්ති එතෙ. විභවං භවඤ්චාපි යමෙතමත්ථං එතං මෙ පබ්‍රූහි යතොනිදානන්ති සාතාසාතානං විභවං භවඤ්ච එතම්පි යං අත්ථං. ලිඞ්ගබ්‍යත්තයො එත්ථ කතො. ඉදං පන වුත්තං හොති – සාතාසාතානං විභවො භවො චාති යො එස අත්ථො, එවං මෙ පබ්‍රූහි යතොනිදානන්ති. එත්ථ ච සාතාසාතානං විභවභවවත්ථුකා විභවභවදිට්ඨියො එව විභවභවාති අත්ථතො වෙදිතබ්බා. තථා හි ඉමස්ස පඤ්හස්ස විස්සජ්ජනපක්ඛෙ ‘‘භවදිට්ඨිපි ඵස්සනිදානා, විභවදිට්ඨිපි ඵස්සනිදානා’’ති නිද්දෙසෙ (මහානි. 105) වුත්තං. ඉතොනිදානන්ති ඵස්සනිදානං.
876-7. „‚Woher haben das Angenehme und Unangenehme ihren Ursprung?‘: Hier sind unter ‚Angenehmes und Unangenehmes‘ nur angenehme und unangenehme Empfindungen zu verstehen. ‚Sie existieren nicht, wenn...‘: sie existieren nicht. ‚Erkläre mir, woher dies kommt, das Vergehen und Werden‘: das Vergehen und Werden des Angenehmen und Unangenehmen, auch diese Sache. Hier liegt ein Genuswechsel vor. Dies aber ist damit gesagt: ‚Was diese Sache des Vergehens und Werdens von Angenehmem und Unangenehmem betrifft, so erkläre mir, woher sie rührt.‘ Und hierbei sind als ‚Vergehen und Werden‘ dem Sinne nach die Ansichten des Nichtseins und des Seins zu verstehen, die auf dem Vergehen und Werden des Angenehmen und Unangenehmen beruhen. So heißt es nämlich im Niddesa zur Beantwortung dieser Frage: ‚Sowohl die Daseinsansicht hat ihren Ursprung im Kontakt als auch die Nichtdaseinsansicht hat ihren Ursprung im Kontakt.‘ ‚Hat seinen Ursprung hierin‘ bedeutet: hat seinen Ursprung im Kontakt.“

878. කිස්මිං විභූතෙ න ඵුසන්ති ඵස්සාති කිස්මිං වීතිවත්තෙ චක්ඛුසම්ඵස්සාදයො පඤ්ච ඵස්සා න ඵුසන්ති.
878. „‚Wenn was geschwunden ist, berühren einen die Kontakte nicht?‘: Wenn was überwunden ist, berühren einen die fünf Arten von Kontakt – Augenkontakt und so weiter – nicht?“

879. නාමඤ්ච රූපඤ්ච පටිච්චාති සම්පයුත්තකනාමං වත්ථාරම්මණරූපඤ්ච පටිච්ච. රූපෙ විභූතෙ න ඵුසන්ති ඵස්සාති රූපෙ වීතිවත්තෙ පඤ්ච ඵස්සා න ඵුසන්ති.
879. „‚In Abhängigkeit von Name und Form‘: in Abhängigkeit von dem damit verbundenen Namen (Geistigen) und der Form (Körperlichen), die aus Sinnesgrundlage und Objekt besteht. ‚Wenn die Form geschwunden ist, berühren einen die Kontakte nicht‘: Wenn die Form überwunden ist, berühren einen die fünf Arten von Kontakt nicht.“

880. කථං සමෙතස්සාති කථං පටිපන්නස්ස. විභොති රූපන්ති රූප විභවති, න භවෙය්‍ය වා. සුඛං දුඛඤ්චාති ඉට්ඨානිට්ඨං රූපමෙව පුච්ඡති.
880. „„‚Wie muss einer beschaffen sein [wie muss er praktizieren]‘: wie muss er praktizieren. ‚Damit die Form schwindet‘: damit die Form vergeht oder nicht mehr auftritt. ‚Und auch Lust und Schmerz‘: Er fragt nach der erwünschten und unerwünschten Form.“

881. න සඤ්ඤසඤ්ඤීති යථා සමෙතස්ස විභොති රූපං, සො පකතිසඤ්ඤාය සඤ්ඤීපි න හොති. න විසඤ්ඤසඤ්ඤීති විසඤ්ඤායපි විරූපාය සඤ්ඤාය සඤ්ඤී න හොති උම්මත්තකො වා ඛිත්තචිත්තො වා. නොපි අසඤ්ඤීති සඤ්ඤාවිරහිතොපි න හොති නිරොධසමාපන්නො වා අසඤ්ඤසත්තො වා. න විභූතසඤ්ඤීති ‘‘සබ්බසො රූපසඤ්ඤාන’’න්තිආදිනා (ධ ස. 265; විභ. 602) නයෙන සමතික්කන්තසඤ්ඤීපි න හොති අරූපජ්ඣානලාභී. එවං සමෙතස්ස විභොති රූපන්ති එතස්මිං සඤ්ඤසඤ්ඤිතාදිභාවෙ අට්ඨත්වා යදෙතං වුත්තං ‘‘සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ…පෙ… ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්තිපටිලාභත්ථාය චිත්තං අභිනීහරතී’’ති. එවං සමෙතස්ස අරූපමග්ගසමඞ්ගිනො විභොති රූපං. සඤ්ඤානිදානා හි පපඤ්චසඞ්ඛාති එවං පටිපන්නස්සාපි යා සඤ්ඤා, තන්නිදානා තණ්හාදිට්ඨිපපඤ්චා අප්පහීනා එව හොන්තීති දස්සෙති.
881. „‚Nicht wahrnehmend mit normaler Wahrnehmung‘: Damit für einen so Praktizierenden die Form schwindet, ist er nicht wahrnehmend mit der normalen Wahrnehmung. ‚Nicht wahrnehmend mit gestörter Wahrnehmung‘: er nimmt nicht mit einer gestörten, entstellten Wahrnehmung wahr, wie im Fall eines Verrückten oder Geistigverwirrten. ‚Auch nicht wahrnehmungslos‘: er ist auch nicht völlig ohne Wahrnehmung, wie jemand, der in die Errungenschaft des Erlöschens (nirodhasamāpatti) eingetreten ist, oder ein wahrnehmungsloses Wesen. ‚Nicht wahrnehmend das, was geschwunden ist‘: Er ist auch nicht einer, der die Wahrnehmung in der Weise überwunden hat, wie es beschrieben wird mit ‚durch das völlige Überwinden der Formwahrnehmungen‘, das heißt, er ist kein Erlanger der formlosen Absorptionen. ‚Für einen so Beschaffenen schwindet die Form‘: Für jemanden, der sich nicht in diesen Zuständen wie ‚wahrnehmend mit normaler Wahrnehmung‘ und so weiter befindet, sondern der – wie es heißt: ‚Mit so konzentriertem Geist... lenkt er seinen Geist auf die Erlangung der Sphäre der unendlichen Weite‘ – für einen solchen, der mit dem formlosen Pfad verbunden ist, schwindet die Form. ‚Denn die durch begriffliche Vielfalt geprägten Vorstellungen haben ihren Ursprung in der Wahrnehmung‘: Er zeigt, dass selbst bei einem, der so praktiziert, jene Wahrnehmung und die daraus entstehenden Vervielfältigungen (papañca) durch Begehren und Ansichten noch nicht überwunden sind.“

882-3. එත්තාවතග්ගං [Pg.269] නු වදන්ති, හෙකෙ යක්ඛස්ස සුද්ධිං ඉධ පණ්ඩිතාසෙ. උදාහු අඤ්ඤම්පි වදන්ති එත්තොති එත්තාවතා නු ඉධ පණ්ඩිතා සමණබ්‍රාහ්මණා අග්ගං සුද්ධිං සත්තස්ස වදන්ති, උදාහු අඤ්ඤම්පි එත්තො අරූපසමාපත්තිතො අධිකං වදන්තීති පුච්ඡති. එත්තාවතග්ගම්පි වදන්ති හෙකෙති එකෙ සස්සතවාදා සමණබ්‍රාහ්මණා පණ්ඩිතමානිනො එත්තාවතාපි අග්ගං සුද්ධිං වදන්ති. තෙසං පනෙකෙ සමයං වදන්තීති තෙසංයෙව එකෙ උච්ඡෙදවාදා සමයං උච්ඡෙදං වදන්ති. අනුපාදිසෙසෙ කුසලා වදානාති අනුපාදිසෙසෙ කුසලවාදා සමානා.
882-3. „‚Erklären manche Weisen hier dies für die höchste Reinheit des Wesens (yakkhassa), oder sprechen sie von etwas anderem, das darüber hinausgeht?‘: Er fragt: Erklären manche weise Asketen und Brahmanen hier dies für die höchste Reinheit des Wesens, oder sprechen sie von etwas anderem, das über diese formlosen Errungenschaften hinausgeht? ‚Einige Weisen hier erklären dies für die höchste Reinheit‘: Einige Ewigkeitsanhänger unter den Asketen und Brahmanen, die sich selbst für weise halten, erklären die Reinheit bis zu diesem Punkt für die höchste. ‚Einige von ihnen sprechen jedoch von einer Errungenschaft‘: Einige Vernichtungsanhänger unter ihnen sprechen von der Vernichtung als Errungenschaft. ‚Behaupten, geschickt zu sein in dem, was ohne Rückstand bleibt‘: Sie behaupten, geschickt zu sein in dem, was rückstandslos ist, indem sie sagen: ‚Mit dem Zerfall des Körpers wird dieses Selbst vernichtet, zerstört und existiert nach dem Tod nicht mehr; an diesem Punkt bleibt kein Rückstand mehr übrig.‘“

884. එතෙ ච ඤත්වා උපනිස්සිතාති එතෙ ච දිට්ඨිගතිකෙ සස්සතුච්ඡෙදදිට්ඨියො නිස්සිතාති ඤත්වා. ඤත්වා මුනී නිස්සයෙ සො විමංසීති නිස්සයෙ ච ඤත්වා සො වීමංසී පණ්ඩිතො බුද්ධමුනි. ඤත්වා විමුත්තොති දුක්ඛානිච්චාදිතො ධම්මෙ ඤත්වා විමුත්තො. භවාභවාය න සමෙතීති පුනප්පුනං උපපත්තියා න සමාගච්ඡතීති අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨාපෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ පුරාභෙදසුත්තෙ වුත්තසදිසොයෙවාභිසමයො අහොසීති.
884. „‚Und da er erkannt hat, dass diese abhängig sind‘: da er erkannt hat, dass diese Anhänger von Ansichten von den Ansichten des Ewigkeit- und Vernichtungsglaubens abhängig sind. ‚Nachdem er die Abhängigkeiten erkannt hat, ist der Weise, der Ergründer‘: nachdem er ihre Abhängigkeiten erkannt hat, ist er der Ergründer, der Weise, der Buddha-Weise. ‚Nachdem er erkannt hat, ist er befreit‘: nachdem er die Phänomene als leidvoll, unbeständig und so weiter erkannt hat, ist er befreit. ‚Tritt er nicht in verschiedene Daseinszustände ein‘: Er kehrt nicht zu wiederholter Wiedergeburt zurück. So schloss er die Lehrverkündung mit dem Höhepunkt der Arhatschaft ab. Am Ende der Lehrverkündung fand ein Durchbruch statt, ähnlich dem, der im Zusammenhang mit dem Purābheda-Sutta beschrieben wurde.“

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය
„In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zu den kürzeren Texten (Khuddaka-Aṭṭhakathā),“

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය කලහවිවාදසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
„ist die Erklärung des Kalahavivāda-Suttas im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen.“

12. චූළබ්‍යූහසුත්තවණ්ණනා
12. „Die Erklärung des Cūḷabyūha-Suttas“

885-6. සකංසකංදිට්ඨිපරිබ්බසානාති චූළබ්‍යූහසුත්තං. කා උප්පත්ති? ඉදම්පි තස්මිංයෙව මහාසමයෙ ‘‘සබ්බෙපි ඉමෙ දිට්ඨිගතිකා ‘සාධුරූපම්හා’ති භණන්ති, කිං නු ඛො සාධුරූපාව ඉමෙ අත්තනොයෙව දිට්ඨියා පතිට්ඨහන්ති, උදාහු අඤ්ඤම්පි දිට්ඨිං ගණ්හන්තී’’ති උප්පන්නචිත්තානං එකච්චානං දෙවතානං තමත්ථං පකාසෙතුං පුරිමනයෙනෙව නිම්මිතබුද්ධෙන අත්තානං පුච්ඡාපෙත්වා වුත්තං.
885-6. „‚Die jeweils in ihren eigenen Ansichten verharren‘: das Cūḷabyūha-Sutta. Was ist sein Ursprung? Auch dieses entstand bei jener Großen Versammlung (Mahāsamaya). Einige Gottheiten dort hegten den Gedanken: ‚All diese Anhänger von Ansichten sagen: „Wir sind vortrefflich.“ Sind es nur jene, die in ihrer eigenen Ansicht feststehen, die vortrefflich sind, oder nehmen sie auch eine andere Ansicht an?‘ Um ihnen diese Angelegenheit zu verdeutlichen, ließ der Erhabene in der zuvor erklärten Weise einen von ihm geschaffenen Buddha (nimmitabuddha) Fragen an sich selbst stellen, und die Lehrrede wurde als Antwort darauf gesprochen.“

තත්ථ ආදිතො ද්වෙපි ගාථා පුච්ඡාගාථායෙව. තාසු සකංසකංදිට්ඨිපරිබ්බසානාති අත්තනො අත්තනො දිට්ඨියා වසමානා. විග්ගය්හ නානා කුසලා වදන්තීති දිට්ඨිබලග්ගාහං ගහෙත්වා, තත්ථ ‘‘කුසලාම්හා’’ති පටිජානමානා [Pg.270] පුථු පුථු වදන්ති එකං න වදන්ති. යො එවං ජානාති ස වෙදි ධම්මං ඉදං පටිකොසමකෙවලී සොති තඤ්ච දිට්ඨිං සන්ධාය යො එවං ජානාති, සො ධම්මං වෙදි. ඉදං පන පටික්කොසන්තො හීනො හොතීති වදන්ති. බාලොති හීනො. අක්කුසලොති අවිද්වා.
Hierbei sind die beiden ersten Strophen Fragesstrophen. Darin bedeutet „jeder in seiner eigenen Ansicht verharrend“ (sakaṃsakaṃdiṭṭhiparibbasānā): in der jeweils eigenen Ansicht verweilend. „Streitend machen die Kundigen verschiedene Aussagen“ (viggayha nānā kusalā vadantī): Nachdem sie ihre Ansicht fest ergriffen haben und dabei behaupten: „Wir sind kundig“, machen sie viele verschiedene Aussagen und sprechen nicht einmütig. „Wer dies so weiß, hat die Lehre verstanden; wer dies ablehnt, ist unvollkommen“ (yo evaṃ jānāti sa vedi dhammaṃ...): Dies ist in Bezug auf jene Ansicht gesagt; wer dies so weiß, der hat die Lehre verstanden. „Wer dies aber ablehnt, ist minderwertig“, sagen sie. „Tor“ (bālo) bedeutet minderwertig; „unkundig“ (akkusalo) bedeutet unwissend.

887-8. ඉදානි තිස්සො විස්සජ්ජනගාථා හොන්ති. තා පුරිමඩ්ඪෙන වුත්තමත්ථං පච්ඡිමඩ්ඪෙන පටිබ්‍යූහිත්වා ඨිතා. තෙන බ්‍යූහෙන උත්තරසුත්තතො ච අප්පකත්තා ඉදං සුත්තං ‘‘චූළබ්‍යූහ’’න්ති නාමං ලභති. තත්ථ පරස්ස චෙ ධම්මන්ති පරස්ස දිට්ඨිං. සබ්බෙව බාලාති එවං සන්තෙ සබ්බෙව ඉමෙ බාලා හොන්තීති අධිප්පායො. කිං කාරණං? සබ්බෙවිමෙ දිට්ඨිපරිබ්බසානාති සන්දිට්ඨියා චෙව න වීවදාතා. සංසුද්ධපඤ්ඤා කුසලා මුතීමාති සකාය දිට්ඨියා න විවදාතා න වොදාතා සංකිලිට්ඨාව සමානා සංසුද්ධපඤ්ඤා ච කුසලා ච මුතිමන්තො ච තෙ හොන්ති චෙ. අථ වා ‘‘සන්දිට්ඨියා චෙ පන වීවදාතා’’ තිපි පාඨො. තස්සත්ථො – සකාය පන දිට්ඨියා වොදාතා සංසුද්ධපඤ්ඤා කුසලා මුතිමන්තො හොන්ති චෙ. න තෙසං කොචීති එවං සන්තෙ තෙසං එකොපි හීනපඤ්ඤො න හොති. කිංකාරණා? දිට්ඨී හි තෙසම්පි තථා සමත්තා, යථා ඉතරෙසන්ති.
887-8. Nun folgen drei Antwortstrophen. Diese sind so aufgebaut, dass die in der ersten Hälfte dargelegte Bedeutung durch die zweite Hälfte entgegengestellt wird. Wegen dieser Gegenaufstellung (byūha) und weil sie einen geringeren Umfang hat als das folgende Sutta, erhält dieses Sutta den Namen „Cūḷabyūha“ (Die kleinere Aufstellung). Darin bedeutet „die Lehre des anderen“ (parassa ce dhammaṃ): die Ansicht des anderen. „Alle sind wahrlich Toren“ (sabbeva bālā): Dies bedeutet, dass unter diesen Umständen all diese Toren sind. Aus welchem Grund? Weil sie alle in ihren eigenen Ansichten verharren und somit durch ihre eigene Ansicht nicht gereinigt sind. „Rein an Weisheit, kundig, verständig“ (saṃsuddhapaññā kusalā mutīmā): Wenn sie, obwohl sie durch ihre eigene Ansicht nicht geklärt, nicht gereinigt und noch befleckt sind, dennoch als rein an Weisheit, kundig und verständig gelten sollten. Oder es gibt auch die Lesart: „sandiṭṭhiyā ce pana vīvadātā“ (Wenn sie aber durch ihre eigene Ansicht gereinigt sind). Deren Bedeutung ist: Wenn sie durch ihre eigene Ansicht gereinigt, rein an Weisheit, kundig und verständig sind. „Unter ihnen gibt es niemanden...“ (na tesaṃ kocī): Unter diesen Umständen ist auch nicht ein einziger von ihnen von schwacher Weisheit. Aus welchem Grund? Denn auch ihre Ansichten sind in gleicher Weise angenommen wie die der anderen.

889. න වාහමෙතන්ති ගාථාය සඞ්ඛෙපත්ථො – යං තෙ මිථු ද්වෙ ද්වෙ ජනා අඤ්ඤමඤ්ඤං ‘‘බාලො’’ති ආහු, අහං එතං තථියං තච්ඡන්ති නෙව බ්‍රූමි. කිංකාරණා? යස්මා සබ්බෙ තෙ සකං සකං දිට්ඨිං ‘‘ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති අකංසු. තෙන ච කාරණෙන පරං ‘‘බාලො’’ති දහන්ති. එත්ථ ච ‘‘තථිය’’න්ති ‘‘කථිව’’න්ති ද්වෙපි පාඨා.
889. Die kurze Bedeutung der Strophe „Ich sage dies nicht...“ (na vāham etaṃ) ist: Was jene paarweise streitenden Personen einander als „Tor“ bezeichnen, das nenne ich keineswegs wahrhaftig oder richtig. Aus welchem Grund? Weil sie alle ihre eigene Ansicht als „Nur dies ist die Wahrheit, alles andere ist töricht“ festgelegt haben. Und aus diesem Grund betrachten sie den anderen als „Tor“. Hierbei gibt es die beiden Lesarten „tathiyaṃ“ (wahrhaftig) und „kathivaṃ“.

890. යමාහූති පුච්ඡාගාථාය යං දිට්ඨිසච්චං තථියන්ති එකෙ ආහු.
890. In der Fragestrophe bezieht sich „was sie sagen“ (yam āhu) auf die Ansichts-Wahrheit, die einige als wahrhaftig bezeichnen.

891. එකඤ්හි සච්චන්ති විස්සජ්ජනගාථාය එකං සච්චං නිරොධො මග්ගො වා. යස්මිං පජා නො විවදෙ පජානන්ති යම්හි සච්චෙ පජානන්තො පජා නො විවදෙය්‍ය. සයං ථුනන්තීති අත්තනා වදන්ති.
891. In der Antwortstrophe bedeutet „Die Wahrheit ist wahrlich eine“ (ekaṃ hi saccaṃ): die eine Wahrheit ist das Erlöschen (nirodha) oder der Pfad (magga). „Worüber die Menschen, wenn sie es verstehen, nicht streiten“ (yasmiṃ pajā no vivade pajānaṃ): über welche Wahrheit die Menschen, wenn sie sie verstünden, nicht streiten würden. „Sie preisen selbst“ (sayaṃ thunanti) bedeutet: sie selbst verkünden ihre Ansichten.

892. කස්මා නූති පුච්ඡාගාථාය පවාදියාසෙති වාදිනො. උදාහු තෙ තක්කමනුස්සරන්තීති තෙ වාදිනො උදාහු අත්තනො තක්කමත්තං අනුගච්ඡන්ති.
892. In der Fragestrophe „Warum nun...“ (kasmā nu) bedeutet „die Debattierer“ (pavādiyāse): die Redner. „Oder folgen sie dem logischen Denken?“ (udāhu te takkam anussaranti): Folgen diese Redner etwa bloß ihrem eigenen logischen Denken?

893. න [Pg.271] හෙවාති විස්සජ්ජනගාථාය අඤ්ඤත්‍ර සඤ්ඤාය නිච්චානීති ඨපෙත්වා සඤ්ඤාමත්තෙන නිච්චන්ති ගහිතග්ගහණානි. තක්කඤ්ච දිට්ඨීසු පකප්පයිත්වාති අත්තනො මිච්ඡාසඞ්කප්පමත්තං දිට්ඨීසු ජනෙත්වා. යස්මා පන දිට්ඨීසු විතක්කං ජනෙන්තා දිට්ඨියොපි ජනෙන්ති, තස්මා නිද්දෙසෙ වුත්තං ‘‘දිට්ඨිගතානි ජනෙන්ති සඤ්ජනෙන්තී’’තිආදි (මහානි. 121).
893. In der Antwortstrophe „Keineswegs...“ (na heva): „außer durch die Wahrnehmung von Beständigem“ (aññatra saññāya niccāni): abgesehen davon, dass sie Dinge durch bloße Wahrnehmung als „beständig“ ergreifen. „Und nachdem sie logisches Denken über Ansichten entworfen haben“ (takkañca diṭṭhīsu pakappayitvā): indem sie bloß ihre eigene falsche Absicht in Bezug auf Ansichten erzeugen. Da sie aber, während sie Gedanken über Ansichten erzeugen, auch die Ansichten selbst erzeugen, heißt es im Niddesa: „Sie erzeugen und bringen hervor spekulative Ansichten“ usw.

894-5. ඉදානි එවං නානාසච්චෙසු අසන්තෙසු තක්කමත්තමනුස්සරන්තානං දිට්ඨිගතිකානං විප්පටිපත්තිං දස්සෙතුං ‘‘දිට්ඨෙ සුතෙ’’තිආදිකා ගාථායො අභාසි. තත්ථ දිට්ඨෙති දිට්ඨං, දිට්ඨසුද්ධින්ති අධිප්පායො. එස නයො සුතාදීසු. එතෙ ච නිස්සාය විමානදස්සීති එතෙ දිට්ඨිධම්මෙ නිස්සයිත්වා සුද්ධිභාවසඞ්ඛාතං විමානං අසම්මානං පස්සන්තොපි. විනිච්ඡයෙ ඨත්වා පහස්සමානො, බාලො පරො අක්කුසලොති චාහාති එවං විමානදස්සීපි තස්මිං දිට්ඨිවිනිච්ඡයෙ ඨත්වා තුට්ඨිජාතො හාසජාතො හුත්වා ‘‘පරො හීනො ච අවිද්වා චා’’ති එවං වදතියෙව. එවං සන්තෙ යෙනෙවාති ගාථා. තත්ථ සයමත්තනාති සයමෙව අත්තානං. විමානෙතීති ගරහති. තදෙව පාවාති තදෙව වචනං දිට්ඨිං වදති, තං වා පුග්ගලං.
894-5. Nun sprach er die Strophen, die mit „Das Gesehene, Gehörte...“ (diṭṭhe sute) beginnen, um das Fehlverhalten der Theoretiker aufzuzeigen, die bloßem logischen Denken folgen, obwohl es keine verschiedenen Wahrheiten gibt. Darin bedeutet „gesehen“ (diṭṭha) das Gesehene; gemeint ist „Reinheit durch das Gesehene“. Diese Methode gilt auch für das Gehörte usw. „Und gestützt auf diese zeigt er Missachtung“ (ete ca nissāya vimānadassī): Er stützt sich auf diese Ansichts-Dhammas und blickt herab bzw. zeigt mangelnde Wertschätzung, was ein Ausdruck für mangelnde Reinheit ist. „Auf einem Urteil beharrend, spöttisch lachend, sagt er: ‚Der andere ist ein Tor, ein Unkundiger‘“ (vinicchaye ṭhatvā pahassamāno...): So verharrend auf jenem Ansichts-Urteil, wird er erfreut und spöttisch und sagt tatsächlich: „Der andere ist minderwertig und unwissend.“ Unter diesen Umständen folgt die Strophe „Wodurch er...“ (yeneva). Darin bedeutet „er selbst“ (sayamattanā): er selbst in eigener Person. „Er verachtet“ (vimāneti): er tadelt. „Eben das spricht er aus“ (tadeva pāva): er äußert eben dieses Wort oder diese Ansicht, oder bezeichnet jene Person so.

896. අතිසාරදිට්ඨියාති ගාථායත්ථො – සො එවං තාය ලක්ඛණාතිසාරිනියා අතිසාරදිට්ඨියා සමත්තො පුණ්ණො උද්ධුමාතො, තෙන ච දිට්ඨිමානෙන මත්තො ‘‘පරිපුණ්ණො අහං කෙවලී’’ති එවං පරිපුණ්ණමානී සයමෙව අත්තානං මනසා ‘‘අහං පණ්ඩිතො’’ති අභිසිඤ්චති. කිංකාරණා? දිට්ඨී හි සා තස්ස තථා සමත්තාති.
896. Der Sinn der Strophe „Durch die überbordende Ansicht“ (atisāradiṭṭhiyā) ist: Er ist so durch jene über die wahren Merkmale hinausgehende, überbordende Ansicht erfüllt, voll und aufgebläht, und berauscht von diesem Ansichts-Dünkel salbt er sich selbst, im Glauben, vollkommen zu sein („Ich bin vollkommen, ungeteilt“), in seinem Geist selbst als: „Ich bin ein Weiser.“ Aus welchem Grund? Weil diese seine Ansicht in dieser Weise als vollkommen angenommen ist.

897. පරස්ස චෙති ගාථාය සම්බන්ධො අත්ථො ච – කිඤ්ච භිය්‍යො? යො සො විනිච්ඡයෙ ඨත්වා පහස්සමානො ‘‘බාලො පරො අක්කුසලො’’ති චාහ. තස්ස පරස්ස චෙ හි වචසා සො තෙන වුච්චමානො නිහීනො හොති. තුමො සහා හොති නිහීනපඤ්ඤො, සොපි තෙනෙව සහ නිහීනපඤ්ඤො හොති. සොපි හි නං ‘‘බාලො’’ති වදති. අථස්ස වචනං අප්පමාණං, සො පන සයමෙව වෙදගූ ච ධීරො ච හොති. එවං සන්තෙ න කොචි බාලො සමණෙසු අත්ථි. සබ්බෙපි හි තෙ අත්තනො ඉච්ඡාය පණ්ඩිතා.
897. Der Zusammenhang und Sinn der Strophe „Und wenn des anderen...“ (parassa ce) ist: Was noch dazu? Wer da auf seinem Urteil beharrte, spöttisch lachte und sagte: „Der andere ist ein Tor, ein Unkundiger.“ Wenn dieser durch das Wort des anderen, von ihm so bezeichnet, minderwertig wird, dann ist er selbst (tumo) zugleich von minderwertiger Weisheit; auch er wird zusammen mit jenem von minderwertiger Weisheit. Denn jener nennt ihn ebenfalls einen „Tor“. Wenn aber dessen Wort unmaßgeblich ist und er selbst in eigener Person ein Wissensmeister (vedagū) und Weiser (dhīra) ist, so gibt es unter diesen Umständen unter den Asketen überhaupt keinen Toren. Denn sie alle sind nach ihrem eigenen Wunsch weise.

898. අඤ්ඤං [Pg.272] ඉතොති ගාථාය සම්බන්ධො අත්ථො ච – ‘‘අථ චෙ සයං වෙදගූ හොති ධීරො, න කොචි බාලො සමණෙසු අත්ථී’’ති එවඤ්හි වුත්තෙපි සියා කස්සචි ‘‘කස්මා’’ති. තත්ථ වුච්චතෙ – යස්මා අඤ්ඤං ඉතො යාභිවදන්ති ධම්මං අපරද්ධා සුද්ධිමකෙවලී තෙ, එවම්පි තිත්ථියා පුථුසො වදන්ති, යෙ ඉතො අඤ්ඤං දිට්ඨිං අභිවදන්ති, යෙ අපරද්ධා විරද්ධා සුද්ධිමග්ගං, අකෙවලිනො ච තෙති එවං පුථුතිත්ථියා යස්මා වදන්තීති වුත්තං හොති. කස්මා පනෙවං වදන්තීති චෙ? සන්දිට්ඨිරාගෙන හි තෙ භිරත්තා, යස්මා සකෙන දිට්ඨිරාගෙන අභිරත්තාති වුත්තං හොති.
898. Der Zusammenhang und Sinn der Strophe „Ein anderes als dieses...“ (aññaṃ ito) ist: Auch wenn gesagt wird: „Wenn er selbst ein Wissensmeister und Weiser ist, gibt es unter den Asketen keinen Toren“, könnte jemand fragen: „Warum?“ Darauf wird geantwortet: Weil die verschiedenen Sektierer (titthiya) auf vielfältige Weise behaupten: „Diejenigen, die eine andere Lehre als diese verkünden, haben die Reinheit verfehlt und sind unvollkommen.“ Jene, die eine andere Ansicht als diese verkünden, die den Pfad der Reinheit verfehlt und verpasst haben und unvollkommen sind – dass die verschiedenen Sektierer dies so sagen, ist hiermit gemeint. Wenn man fragt: „Warum aber sprechen sie so?“, lautet die Antwort: Weil sie durch die Leidenschaft für ihre eigenen Ansichten völlig eingenommen sind (sandiṭṭhirāgena abhirattā) – was bedeutet, dass sie an ihrer eigenen Ansichts-Leidenschaft hängen.

899-900. එවං අභිරත්තා ච – ඉධෙව සුද්ධින්ති ගාථා. තත්ථ සකායනෙති සකමග්ගෙ දළ්හං වදානාති දළ්හවාදා. එවඤ්ච දළ්හවාදෙසු තෙසු යො කොචි තිත්ථියො සකායනෙ වාපි දළ්හං වදානො කමෙත්ථ බාලොති පරං දහෙය්‍ය, සඞ්ඛෙපතො තත්ථ සස්සතුච්ඡෙදසඞ්ඛාතෙ විත්ථාරතො වා නත්ථිකඉස්සරකාරණනියතාදිභෙදෙ සකෙ ආයතනෙ ‘‘ඉදමෙව සච්ච’’න්ති දළ්හං වදානො කං පරං එත්ථ දිට්ඨිගතෙ ‘‘බාලො’’ති සහ ධම්මෙන පස්සෙය්‍ය, නනු සබ්බොපි තස්ස මතෙන පණ්ඩිතො එව සුප්පටිපන්නො එව ච. එවං සන්තෙ ච සයමෙව සො මෙධගමාවහෙය්‍ය පරං වදං බාලමසුද්ධිධම්මං, සොපි පරං ‘‘බාලො ච අසුද්ධිධම්මො ච අය’’න්ති වදන්තො අත්තනාව කලහං ආවහෙය්‍ය. කස්මා? යස්මා සබ්බොපි තස්ස මතෙන පණ්ඩිතො එව සුප්පටිපන්නො එව ච.
899-900. „Und so angehaftet – ‚Nur hier ist Reinheit‘ lautet die Strophe. Darin bedeutet ‚auf dem eigenen Weg‘ (sakāyane): auf dem eigenen Pfad. ‚Die fest behaupten‘ (daḷhaṃ vadānā): diejenigen, die an ihren Behauptungen festhalten. Wenn nun unter diesen, die an ihren Behauptungen festhalten, irgendein Sektierer seinen eigenen Weg fest behauptet, wen hier könnte er als Toren betrachten? Zusammengefasst sind jene, die auf ihrem eigenen Gebiet (āyatana) – sei es bezüglich der Ewigkeit- oder Vernichtungsansicht, oder ausführlich bezüglich des Nihilismus, des Theismus, des Schicksalsglaubens und so weiter – fest behaupten: ‚Dies allein ist die Wahrheit‘, wen unter den Andersdenkenden hier in Bezug auf Ansichten könnte er zu Recht als einen ‚Toren‘ ansehen? Ist denn nicht jeder nach seiner eigenen Meinung weise und von gutem Wandel? Wenn es so wäre, würde er selbst nur Streit herbeiführen, indem er den anderen als Toren und unrein im Charakter bezeichnet; und wenn er den anderen so nennt: ‚Er ist ein Tor und von unreinem Charakter‘, würde er selbst einen Streit herbeiführen. Warum? Weil nach der eigenen Meinung eines jeden jeder weise und von gutem Wandel ist.“

901. එවං සබ්බථාපි විනිච්ඡයෙ ඨත්වා සයං පමාය උද්ධංස ලොකස්මිං විවාදමෙති, දිට්ඨියං ඨත්වා සයඤ්ච සත්ථාරාදීනි මිනිත්වා සො භිය්‍යො විවාදමෙතීති. එවං පන විනිච්ඡයෙසු ආදීනවං ඤත්වා අරියමග්ගෙන හිත්වාන සබ්බානි විනිච්ඡයානි න මෙධගං කුබ්බති ජන්තු ලොකෙති අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨාපෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ පුරාභෙදසුත්තෙ වුත්තසදිසො එවාභිසමයො අහොසීති.
901. „So geht er in jeder Hinsicht, indem er auf einem Urteil beharrt und sich selbst als Maßstab nimmt, weiter in der Welt in Streitigkeiten ein“: Indem er auf einer Ansicht beharrt und sich selbst sowie die Lehrer und so weiter abwägt, gerät er in noch mehr Streitigkeiten. „Indem ein Mensch aber so die Gefahr in den Urteilen erkennt, durch den edlen Pfad alle Urteile aufgibt, erzeugt er keinen Streit in der Welt“ – so schloss er die Lehrverkündigung mit ihrem Höhepunkt in der Arahantwerdung ab. Am Ende der Lehrverkündigung gab es einen Durchbruch zur Wahrheit (abhisamayo), der demjenigen glich, der im Purābheda-Sutta beschrieben wurde.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය
In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zu den kürzeren Texten (Khuddaka-Aṭṭhakathā),

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය චූළබ්‍යූහසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
ist die Erklärung des Cūḷabyūha-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen.

13. මහාබ්‍යූහසුත්තවණ්ණනා
13. Die Erklärung des Mahābyūha-Sutta

902. යෙ [Pg.273] කෙචිමෙති මහාබ්‍යූහසුත්තං. කා උප්පත්ති? ඉදම්පි තස්මිංයෙව මහාසමයෙ ‘‘කිං නු ඛො ඉමෙ දිට්ඨිපරිබ්බසානා විඤ්ඤූනං සන්තිකා නින්දමෙව ලභන්ති, උදාහු පසංසම්පී’’ති උප්පන්නචිත්තානං එකච්චානං දෙවතානං තමත්ථං ආවිකාතුං පුරිමනයෙන නිම්මිතබුද්ධෙන අත්තානං පුච්ඡාපෙත්වා වුත්තං. තත්ථ අන්වානයන්තීති අනු ආනයන්ති, පුනප්පුනං ආහරන්ති.
902. „‚Welche dieser auch immer‘ lautet das Mahābyūha-Sutta. Was ist der Anlass? Auch dieses entstand bei ebenderselben Großen Versammlung (Mahāsamaye). Um jenen Inhalt bestimmten Gottheiten zu verdeutlichen, bei denen der Gedanke aufkam: ‚Erhalten diese, die sich in Ansichten niedergelassen haben, in Gegenwart der Weisen nur Tadel oder erhalten sie auch Lob?‘, wurde es in der zuvor erklärten Weise verkündet, indem der Erhabene sich von einem geistgeschaffenen Buddha wiederholt befragen ließ. Darin bedeutet ‚sie bringen herbei‘ (anvānayanti): sie bringen hinterher, sie führen immer wieder heran.“

903. ඉදානි යස්මා තෙ ‘‘ඉදමෙව සච්ච’’න්ති වදන්තා දිට්ඨිගතිකා වාදිනො කදාචි කත්ථචි පසංසම්පි ලභන්ති, යං එතං පසංසාසඞ්ඛාතං වාදඵලං, තං අප්පං රාගාදීනං සමාය සමත්ථං න හොති, කො පන වාදො දුතියෙ නින්දාඵලෙ, තස්මා එතමත්ථං දස්සෙන්තො ඉමං තාව විස්සජ්ජනගාථමාහ. ‘‘අප්පඤ්හි එතං න අලං සමාය, දුවෙ විවාදස්ස ඵලානි බ්‍රූමී’’තිආදි. තත්ථ දුවෙ විවාදස්ස ඵලානීති නින්දා පසංසා ච, ජයපරාජයාදීනි වා තංසභාගානි. එතම්පි දිස්වාති ‘‘නින්දා අනිට්ඨා එව, පසංසා නාලං සමායා’’ති එතම්පි විවාදඵලෙ ආදීනවං දිස්වා. ඛෙමාභිපස්සං අවිවාදභූමින්ති අවිවාදභූමිං නිබ්බානං ‘‘ඛෙම’’න්ති පස්සමානො.
903. Da nun jene in Ansichten verstrickten Debattierer, die behaupten: ‚Dies allein ist die Wahrheit‘, manchmal und irgendwo auch Lob erlangen, ist dieses als Lob bekannte Ergebnis der Debatte gering und reicht nicht aus, um Begierde und andere Befleckungen zu stillen; wie viel weniger gilt dies erst für die zweite Frucht, den Tadel. Um diesen Punkt zu verdeutlichen, sprach er zuerst diese Antwortstrophe: ‚Gering ist dies in der Tat, nicht ausreichend für den Frieden; zwei Früchte des Streits nenne ich‘ und so weiter. Darin bedeutet ‚zwei Früchte des Streits‘: Tadel und Lob, oder Entsprechungen wie Sieg und Niederlage. ‚Auch dies sehend‘: auch die Gefahr in den Früchten des Streits sehend, nämlich ‚Tadel ist einfach unerwünscht, während Lob nicht ausreicht, um Frieden zu bringen‘. ‚Die Stufe des Nicht-Streitens als Sicherheit sehend‘: Nibbāna, die Stufe des Nicht-Streitens, als Sicherheit (khema) sehend.

904. එවඤ්හි අවිවදමානො – යා කාචිමාති ගාථා. තත්ථ සම්මුතියොති දිට්ඨියො. පුථුජ්ජාති පුථුජ්ජනසම්භවා. සො උපයං කිමෙය්‍යාති සො උපගන්තබ්බට්ඨෙන උපයං රූපාදීසු එකම්පි ධම්මං කිං උපෙය්‍ය, කෙන වා කාරණෙන උපෙය්‍ය. දිට්ඨෙ සුතෙ ඛන්තිමකුබ්බමානොති දිට්ඨසුතසුද්ධීසු පෙමං අකරොන්තො.
904. Wer so nicht streitet – ‚Was auch immer für allgemeine Meinungen existieren‘ lautet die Strophe. Darin bedeutet ‚Meinungen‘ (sammutiyo): Ansichten. ‚Allgemeine‘ (puthujjā): von Weltlingen hervorgebrachte. ‚Warum sollte er, der Unbeteiligte, sich einmischen‘ (so upayaṃ kimeyya): Mit welchem einzelnen Ding unter Form (rūpa) und den anderen Dingen, das im Sinne eines anzustrebenden Objekts ein Einlassen bedeutet, sollte er sich einlassen, oder aus welchem Grund sollte er sich darauf einlassen? ‚Wenn er kein Wohlgefallen an Gesehenem und Gehörtem findet‘ (diṭṭhe sute khantimakubbamāno): wenn er keine Zuneigung zu [den Doktrinen der] Reinheit durch Gesehenes und Gehörtes hegt.

905. ඉතො බාහිරා පන – සීලුත්තමාති ගාථා. තස්සත්ථො – සීලංයෙව ‘‘උත්තම’’න්ති මඤ්ඤමානා සීලුත්තමා එකෙ භොන්තො සංයමමත්තෙන සුද්ධිං වදන්ති, හත්ථිවතාදිඤ්ච වතං සමාදාය උපට්ඨිතා, ඉධෙව දිට්ඨියං අස්ස සත්ථුනො සුද්ධින්ති භවූපනීතා භවජ්ඣොසිතා සමානා වදන්ති, අපිච තෙ කුසලා වදානා ‘‘කුසලා මය’’න්ති එවං වාදා.
905. Diejenigen aber, die außerhalb von diesem [Dhamma] stehen – ‚Die Tugend als das Höchste ansehen‘ lautet die Strophe. Ihre Bedeutung ist: Diejenigen, die die Tugend selbst für ‚das Höchste‘ (uttama) halten, behaupten eine Reinheit allein durch Zügelung. Nachdem sie ein Gelübde auf sich genommen haben – wie das Elefanten-Gelübde und so weiter – verharren sie darin. Genau hier, in dieser Ansicht, behaupten sie die Reinheit ihres Meisters; sie sprechen, während sie an das Dasein gefesselt und darin verstrickt sind, und behaupten, geschickt zu sein: ‚Wir sind geschickt‘.

906. එවං [Pg.274] සීලුත්තමෙසු ච තෙසු තථා පටිපන්නො යො කොචි – සචෙ චුතොති ගාථා. තස්සත්ථො – සචෙ තතො සීලවතතො පරවිච්ඡන්දනෙන වා අනභිසම්භුණන්තො වා චුතො හොති, සො තං සීලබ්බතාදිකම්මං පුඤ්ඤාභිසඞ්ඛාරාදිකම්මං වා විරාධයිත්වා පවෙධතී. න කෙවලඤ්ච වෙධති, අපිච ඛො තං සීලබ්බතසුද්ධිං පජප්පතී ච විප්පලපති පත්ථයතී ච. කිමිව? සත්ථාව හීනො පවසං ඝරම්හා. ඝරම්හා පවසන්තො සත්ථතො හීනො යථා තං ඝරං වා සත්ථං වා පත්ථෙය්‍යාති.
906. Wenn nun unter diesen, die Tugend für das Höchste halten, irgendjemand, der so praktiziert, abfällt – ‚Wenn er abgefallen ist‘ lautet die Strophe. Ihre Bedeutung ist: Wenn er von jener Tugend und jenem Gelübde abfällt, sei es, weil er von anderen abgehalten wurde oder weil er unfähig dazu ist, dann zittert er, weil er diese Handlung von Tugend und Gelübde oder die verdienstvollen Willensformationen und so weiter verfehlt hat. Und nicht nur zittert er, sondern er ersehnt auch jene Reinheit durch Tugend und Gelübde, redet wirr darüber und verlangt danach. Wie was? Wie ein Wanderer, der fern von der Heimat seine Karawane verloren hat: Wie ein in der Fremde Lebender, der seine Karawane verloren hat, sich nach seiner Heimat oder seiner Karawane sehnt.

907. එවං පන සීලුත්තමානං වෙධකාරණං අරියසාවකො – සීලබ්බතං වාපි පහාය සබ්බන්ති ගාථා. තත්ථ සාවජ්ජනවජ්ජන්ති සබ්බාකුසලං ලොකියකුසලඤ්ච. එතං සුද්ධිං අසුද්ධින්ති අපත්ථයානොති පඤ්චකාමගුණාදිභෙදං එතං සුද්ධිං, අකුසලාදිභෙදං අසුද්ධිඤ්ච අපත්ථයමානො. විරතො චරෙති සුද්ධියා අසුද්ධියා ච විරතො චරෙය්‍ය. සන්තිමනුග්ගහායාති දිට්ඨිං අගහෙත්වා.
907. Indem er so den Grund für das Zittern derer zeigt, die Tugend für das Höchste halten, beschreibt er das Verhalten des edlen Jüngers, der alles aufgegeben hat: ‚Tugend und Gelübde völlig aufgebend‘ lautet die Strophe. Darin bedeutet ‚Tadelnswertes und Untadeliges‘ (sāvajjanavajjaṃ): alles Unheilsame und das weltliche Heilsame. ‚Weder nach dieser Reinheit noch nach Unreinheit verlangend‘: nicht nach dieser Reinheit verlangend, die aus den fünf Strängen der Sinneslust und so weiter besteht, und nicht nach der Unreinheit, die sich im Unheilsamen und so weiter unterscheidet. ‚Enthaltsam soll er wandeln‘ (virato care): Er soll frei von Reinheit und Unreinheit leben. ‚Ohne nach Frieden zu greifen‘ (santimanuggahāya): ohne eine Ansicht zu ergreifen.

908. එවං ඉතො බාහිරකෙ සීලුත්තමෙ සංයමෙන විසුද්ධිවාදෙ තෙසං විඝාතං සීලබ්බතප්පහායිනො අරහතො ච පටිපත්තිං දස්සෙත්වා ඉදානි අඤ්ඤථාපි සුද්ධිවාදෙ බාහිරකෙ දස්සෙන්තො ‘‘තමූපනිස්සායා’’ති ගාථමාහ. තස්සත්ථො – සන්තඤ්ඤෙපි සමණබ්‍රාහ්මණා, තෙ ජිගුච්ඡිතං අමරන්තපං වා දිට්ඨසුද්ධිආදීසු වා අඤ්ඤතරඤ්ඤතරං උපනිස්සාය අකිරියදිට්ඨියා වා උද්ධංසරා හුත්වා භවාභවෙසු අවීතතණ්හාසෙ සුද්ධිමනුත්ථුනන්ති වදන්ති කථෙන්තීති.
908. Nachdem er so die Bedrängnis der Außenstehenden gezeigt hat – derer, die an der Lehre von der Tugend als dem Höchsten und der Lehre von der Reinheit durch Selbstbeherrschung festhalten – und nachdem er das Verhalten des Arahants gezeigt hat, der Tugend und Gelübde aufgegeben hat, zeigt er nun auf andere Weise die Außenstehenden, die eine Lehre von der Reinigung vertreten, und spricht die Strophe: ‚Sich auf Kasteiung oder Abscheu stützend‘. Ihre Bedeutung ist: Es gibt auch andere Asketen und Brahmanen, die sich auf Kasteiung (jigucchita) oder auf das unsterbliche Streben stützen, oder auf eine bestimmte Ansicht wie die Reinheit durch Gesehenes und so weiter; oder die, getrieben von der Ansicht des Nicht-Handelns (akiriyadiṭṭhi), im Werden und Vergehen eilen und, ohne von der Begierde nach den verschiedenen Daseinsformen frei zu sein, eine Reinheit rühmen, behaupten und verkünden.

909. එවං තෙසං අවීතතණ්හානං සුද්ධිං අනුත්ථුනන්තානං යොපි සුද්ධිප්පත්තමෙව අත්තානං මඤ්ඤෙය්‍ය, තස්සපි අවීතතණ්හත්තා භවාභවෙසු තං තං වත්ථුං පත්ථයමානස්ස හි ජප්පිතානි පුනප්පුනං හොන්තියෙවාති අධිප්පායො. තණ්හා හි ආසෙවිතා තණ්හං වඩ්ඪයතෙව. න කෙවලඤ්ච ජප්පිතානි, පවෙධිතං වාපි පකප්පිතෙසු, තණ්හාදිට්ඨීහි චස්ස පකප්පිතෙසු වත්ථූසු පවෙධිතම්පි හොතීති වුත්තං හොති. භවාභවෙසු පන වීතතණ්හත්තා ආයතිං චුතූපපාතො ඉධ යස්ස නත්ථි, සකෙන වෙධෙය්‍ය කුහිංව ජප්පෙති අයමෙතිස්සා ගාථාය සම්බන්ධො. සෙසං නිද්දෙසෙ වුත්තනයමෙව.
909. Bei jenen, die nicht frei von Begierde sind und eine solche Reinheit rühmen, selbst wenn einer sich selbst als gereinigt betrachtet – weil er nicht frei von Begierde nach den verschiedenen Daseinsformen ist, gibt es für ihn, der dieses oder jenes Objekt begehrt, immer wieder Sehnsüchte (jappitāni); das ist die Bedeutung. Denn wenn man der Begierde nachgibt, vermehrt sie sich nur. Und nicht nur gibt es Sehnsüchte, sondern auch ‚Zittern inmitten des Konstruierten‘ (pavedhitaṃ vāpi pakappitesu); das bedeutet, es gibt auch ein Zittern bezüglich der Objekte, die von ihm durch Begierde und Ansichten konstruiert wurden. Für jemanden aber, der frei von Begierde nach den verschiedenen Daseinsformen ist und für den es künftig kein Vergehen und Wiederentstehen mehr gibt: Worüber sollte er zittern, wonach sollte er sich sehnen? Das ist der Zusammenhang dieser Strophe. Das Übrige ist genau so zu verstehen, wie es im Niddesa erklärt wurde.

910-11. යමාහූති [Pg.275] පුච්ඡාගාථා. ඉදානි යස්මා එකොපි එත්ථ වාදො සච්චො නත්ථි, කෙවලං දිට්ඨිමත්තකෙන හි තෙ වදන්ති, තස්මා තමත්ථං දස්සෙන්තො ‘‘සකඤ්හී’’ති ඉමං තාව විස්සජ්ජනගාථමාහ. තත්ථ සම්මුතින්ති දිට්ඨිං.
910-11. „Was sie sagen“ ist die Frage-Strophe. Da nun hierbei auch nicht eine einzige ihrer Behauptungen wahr ist, sondern sie bloß aufgrund einer bloßen Ansicht sprechen, sprach er, um diese Bedeutung aufzuzeigen, zunächst diese Antwort-Strophe: „Sie sagen das Eigene [ist vollkommen]“. Dabei bedeutet „Übereinkunft“ Ansicht.

912. එවමෙතෙසු සකං ධම්මං පරිපුණ්ණං බ්‍රුවන්තෙසු අඤ්ඤස්ස පන ධම්මං ‘‘හීන’’න්ති වදන්තෙසු යස්ස කස්සචි – පරස්ස චෙ වම්භයිතෙන හීනොති ගාථා. තස්සත්ථො – යදි පරස්ස නින්දිතකාරණා හීනො භවෙය්‍ය, න කොචි ධම්මෙසු විසෙසි අග්ගො භවෙය්‍ය. කිං කාරණං? පුථූ හි අඤ්ඤස්ස වදන්ති ධම්මං, නිහීනතො සබ්බෙව තෙ සම්හි දළ්හං වදානා සකධම්මෙ දළ්හවාදා එව.
912. Während sie nun so ihre eigene Lehre als vollkommen bezeichnen, die Lehre eines anderen aber als „minderwertig“ bezeichnen, gilt für jeden Einzelnen die Strophe: „Wenn man durch die Verachtung eines anderen minderwertig wäre“. Deren Bedeutung ist: Wenn man aufgrund des Getadeltwerdens durch einen anderen minderwertig wäre, gäbe es unter den Lehren keine, die besonders oder herausragend wäre. Aus welchem Grund? Denn viele bezeichnen die Lehre des anderen als minderwertig, während sie alle fest auf der eigenen beharren und somit Verfechter ihrer eigenen Lehre sind.

913. කිඤ්ච භිය්‍යො – සද්ධම්මපූජාති ගාථා. තස්සත්ථො – තෙ ච තිත්ථියා යථා පසංසන්ති සකායනානි, සද්ධම්මපූජාපි නෙසං තථෙව වත්තති. තෙ හි අතිවිය සත්ථාරාදීනි සක්කරොන්ති. තත්ථ යදි තෙ පමාණා සියුං, එවං සන්තෙ සබ්බෙව වාදා තථියා භවෙය්‍යුං. කිං කාරණං? සුද්ධී හි නෙසං පච්චත්තමෙව, න සා අඤ්ඤත්‍ර සිජ්ඣති, නාපි පරමත්ථතො. අත්තනි දිට්ඨිගාහමත්තමෙව හි තං තෙසං පරපච්චයනෙය්‍යබුද්ධීනං.
913. Und was noch mehr ist – die Strophe: „und die Verehrung der eigenen Lehre“. Deren Bedeutung ist: Und so wie jene Sektierer ihre eigenen Wege preisen, ebenso verhält es sich mit der Verehrung ihrer eigenen Lehre. Denn sie ehren ihre Lehrer und so weiter überaus stark. Wenn sie in dieser Hinsicht der Maßstab wären, dann wären alle ihre Behauptungen wahrheitsgemäß. Aus welchem Grund? Weil für sie die Reinheit ausschließlich bei ihnen selbst liegt; sie wird nirgendwo anders verwirklicht, und auch nicht im höchsten Sinne. Denn für sie, deren Geist von anderen abhängig geführt wird, ist dies nur das Ergreifen einer Ansicht über das Selbst.

914. යො වා පන විපරීතො බාහිතපාපත්තා බ්‍රාහ්මණො, තස්ස – න බ්‍රාහ්මණස්ස පරනෙය්‍යමත්ථීති ගාථා. තස්සත්ථො – බ්‍රාහ්මණස්ස හි ‘‘සබ්බෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චා’’තිආදිනා (ධ. ප. 277; නෙත්ති. 5) නයෙන සුදිට්ඨත්තා පරෙන නෙතබ්බං ඤාණං නත්ථි, දිට්ඨිධම්මෙසු ‘‘ඉදමෙව සච්ච’’න්ති නිච්ඡිනිත්වා සමුග්ගහීතම්පි නත්ථි. තංකාරණා සො දිට්ඨිකලහානි අතීතො, න ච සො සෙට්ඨතො පස්සති ධම්මමඤ්ඤං අඤ්ඤත්‍ර සතිපට්ඨානාදීහි.
914. Für denjenigen aber, der das Gegenteil ist – einen Brahmanen in dem Sinne, dass er das Böse vertrieben hat –, gilt die Strophe: „Für einen Brahmanen gibt es kein Geführtwerden durch andere“. Deren Bedeutung ist: Da der Brahmane gemäß dem Prinzip „Alle gestalteten Dinge sind unbeständig“ und so weiter klar sieht, gibt es kein Wissen, das ihm durch andere zugeführt werden müsste, und unter den Ansichten und Lehren gibt es nichts, was er mit der Feststellung „Dies allein ist die Wahrheit“ fest entschlossen ergriffen hätte. Aus diesem Grund hat er die Streitigkeiten über Ansichten überwunden, und er sieht keine andere Lehre als herausragend an, abgesehen von den Grundlagen der Achtsamkeit und so weiter.

915. ජානාමීති ගාථාය සම්බන්ධො අත්ථො ච – එවං තාව පරමත්ථබ්‍රාහ්මණො න හි සෙට්ඨතො පස්සති ධම්මමඤ්ඤං, අඤ්ඤෙ පන තිත්ථියා පරචිත්තඤාණාදීහි ජානන්තා පස්සන්තාපි ‘‘ජානාමි පස්සාමි තථෙව එත’’න්ති එවං වදන්තාපි ච දිට්ඨියා සුද්ධිං පච්චෙන්ති. කස්මා? යස්මා තෙසු එකොපි අද්දක්ඛි චෙ අද්දස චෙපි තෙන පරචිත්තඤාණාදිනා යථාභූතං අත්ථං, කිඤ්හි තුමස්ස තෙන තස්ස තෙන දස්සනෙන කිං කතං, කිං දුක්ඛපරිඤ්ඤා සාධිතා, උදාහු සමුදයපහානාදීනං [Pg.276] අඤ්ඤතරං, යතො සබ්බථාපි අතික්කමිත්වා අරියමග්ගං තෙ තිත්ථියා අඤ්ඤෙනෙව වදන්ති සුද්ධිං, අතික්කමිත්වා වා තෙ තිත්ථියෙ බුද්ධාදයො අඤ්ඤෙනෙව වදන්ති සුද්ධින්ති.
915. Der Zusammenhang und die Bedeutung der Strophe „Ich weiß“ ist wie folgt: Während der Brahmane im höchsten Sinne keine andere Lehre als herausragend ansieht, behaupten die anderen Sektierer, obwohl sie durch das Wissen um die Gedanken anderer und so weiter wissen und sehen und sagen: „Ich weiß, ich sehe, genau so ist es“, dennoch eine Reinheit durch eine Ansicht. Warum? Weil selbst wenn einer von ihnen mit jenem Wissen um die Gedanken anderer und so weiter eine Sache der Wirklichkeit entsprechend gesehen hat, was nützt ihm das? Was wurde durch dieses sein Sehen bewirkt? Wurde das volle Verständnis des Leidens erreicht oder das Überwinden seines Ursprungs oder irgendetwas anderes? Da sie in jeder Hinsicht den edlen Pfad umgangen haben, behaupten jene Sektierer die Reinheit durch etwas anderes. Oder jene Sektierer, indem sie den Buddha und so weiter umgangen haben, behaupten die Reinheit durch ein anderes.

916. පස්සං නරොති ගාථාය සම්බන්ධො අත්ථො ච. කිඤ්ච භිය්‍යො? ය්වායං පරචිත්තඤාණාදීහි අද්දක්ඛි, සො පස්සං නරො දක්ඛති නාමරූපං, න තතො පරං දිස්වාන වා ඤස්සති තානිමෙව නාමරූපානි නිච්චතො සුඛතො වා න අඤ්ඤථා. සො එවං පස්සන්තො කාමං බහුං පස්සතු අප්පකං වා නාමරූපං නිච්චතො සුඛතො ච, අථස්ස එවරූපෙන දස්සනෙන න හි තෙන සුද්ධිං කුසලා වදන්තීති.
916. Der Zusammenhang und die Bedeutung der Strophe „Ein sehender Mensch“ ist wie folgt: Und was noch mehr ist? Wer auch immer mit dem Wissen um die Gedanken anderer und so weiter gesehen hat, dieser sehende Mensch sieht Name-und-Form, aber nichts darüber hinaus. Und wenn er es gesehen hat, wird er eben dieses Name-und-Form als beständig oder als glückbringend erkennen, nicht anders. Wenn er so sieht, mag er viel oder wenig von Name-und-Form als beständig und glückbringend sehen; dennoch sagen die Weisen, dass durch ein solches Sehen keine Reinheit erlangt wird.

917. නිවිස්සවාදීති ගාථාය සම්බන්ධො අත්ථො ච – තෙන ච දස්සනෙන සුද්ධියා අසතියාපි යො ‘‘ජානාමි පස්සාමි තථෙව එත’’න්ති එවං නිවිස්සවාදී, එතං වා දස්සනං පටිච්ච දිට්ඨියා සුද්ධිං පච්චෙන්තො ‘‘ඉදමෙව සච්ච’’න්ති එවං නිවිස්සවාදී, සො සුබ්බිනයො න හොති තං තථා පකප්පිතං අභිසඞ්ඛතං දිට්ඨිං පුරෙක්ඛරානො. සො හි යං සත්ථාරාදිං නිස්සිතො, තත්ථෙව සුභං වදානො සුද්ධිං වදො, ‘‘පරිසුද්ධවාදො පරිසුද්ධදස්සනො වා අහ’’න්ති අත්තානං මඤ්ඤමානො තත්ථ තථද්දසා සො, තත්ථ සකාය දිට්ඨියා අවිපරීතමෙව සො අද්දස. යථා සා දිට්ඨි පවත්තති, තථෙව නං අද්දස, න අඤ්ඤථා පස්සිතුං ඉච්ඡතීති අධිප්පායො.
917. Der Zusammenhang und die Bedeutung der Strophe „Der an Ansichten Festhaltende“ ist wie folgt: Obwohl durch ein solches Sehen keine Reinheit gegeben ist, ist derjenige, der so beharrlich behauptet: „Ich weiß, ich sehe, genau so ist es“, oder derjenige, der sich auf dieses Sehen stützend auf die Reinheit durch eine Ansicht verlässt und so beharrlich behauptet: „Dies allein ist wahr“, schwer zu erziehen, da er eine so erdachte, konstruierte Ansicht in den Vordergrund stellt. Denn er verlässt sich auf einen bestimmten Lehrer und so weiter, rühmt eben das als das Schöne und behauptet Reinheit, indem er sich selbst so einschätzt: „Ich bin einer von reiner Lehre oder reiner Schau“, und dort sah er es eben so. Dort sah er es durch seine eigene Ansicht als unverzerrt an. So wie sich seine Ansicht entfaltet, genau so sah er es, und er möchte es nicht anders sehen – das ist die Absicht.

918. එවං පකප්පිතං දිට්ඨිං පුරෙක්ඛරානෙසු තිත්ථියෙසු – න බ්‍රාහ්මණො කප්පමුපෙති සඞ්ඛාති ගාථා. තත්ථ සඞ්ඛාති සඞ්ඛාය, ජානිත්වාති අත්ථො. නපි ඤාණබන්ධූති සමාපත්තිඤාණාදිනා අකතතණ්හාදිට්ඨිබන්ධු. තත්ථ විග්ගහො – නාපි අස්ස ඤාණෙන කතො බන්ධු අත්ථීති නපි ඤාණබන්ධු. සම්මුතියොති දිට්ඨිසම්මුතියො. පුථුජ්ජාති පුථුජ්ජනසම්භවා. උග්ගහණන්ති මඤ්ඤෙති උග්ගහණන්ති අඤ්ඤෙ, අඤ්ඤෙ තා සම්මුතියො උග්ගණ්හන්තීති වුත්තං හොති.
918. Während die Sektierer so eine erdachte Ansicht in den Vordergrund stellen, gilt die Strophe: „Ein Brahmane geht nach reiflicher Überlegung keine Konstruktion ein...“. Dabei bedeutet „überlegt“: nachdem er erwogen, d. h. erkannt hat. „Auch kein Verwandter des Wissens“ bedeutet: einer, der durch das Wissen um die Erreichungen keine Bindung an Begehren und Ansichten eingegangen ist. Die grammatikalische Analyse dazu lautet: Es gibt für ihn keine durch Wissen hergestellte Bindung, daher ist er kein Verwandter des Wissens. „Übereinkünfte“ sind die Ansichten-Übereinkünfte. „Gewöhnlich“ bedeutet: von Weltlingen hervorgebracht. „Ergreifen“: andere meinen „Ergreifen“, das heißt, andere ergreifen jene Übereinkünfte.

919. කිඤ්ච භිය්‍යො – විස්සජ්ජ ගන්ථානීති ගාථා. තත්ථ අනුග්ගහොති උග්ගහණවිරහිතො, සොපි නාස්ස උග්ගහොති අනුග්ගහො, න වා උග්ගණ්හාතීති අනුග්ගහො.
919. Und was noch mehr ist – die Strophe: „nachdem er die Knoten gelöst hat“. Dabei bedeutet „ohne Ergreifen“: frei von Ergreifen; auch gibt es für ihn kein Ergreifen, daher ist er „ohne Ergreifen“, oder er ergreift nicht, daher ist er „ohne Ergreifen“.

920. කිඤ්ච [Pg.277] භිය්‍යො – සො එවරූපො – පුබ්බාසවෙති ගාථා. තත්ථ පුබ්බාසවෙති අතීතරූපාදීනි ආරබ්භ උප්පජ්ජමානධම්මෙ කිලෙසෙ. නවෙති පච්චුප්පන්නරූපාදීනි ආරබ්භ උප්පජ්ජමානධම්මෙ. න ඡන්දගූති ඡන්දාදිවසෙන න ගච්ඡති. අනත්තගරහීති කතාකතවසෙන අත්තානං අගරහන්තො.
920. Und was noch mehr ist – ein solcher Mensch –, die Strophe: „die früheren Triebe“. Dabei bedeutet „frühere Triebe“: Befleckungen, die in Bezug auf vergangene Formen und so weiter entstehen. „Neue“ bedeutet: solche, die in Bezug auf gegenwärtige Formen und so weiter entstehen. „Geht nicht nach Verlangen“ bedeutet: er geht nicht unter dem Einfluss von Verlangen und so weiter. „Sich selbst nicht tadelnd“ bedeutet: er tadelt sich nicht selbst im Hinblick auf Getanes oder Ungetanes.

921. එවං අනත්තගරහී ච – ස සබ්බධම්මෙසූති ගාථා. තත්ථ සබ්බධම්මෙසූති ද්වාසට්ඨිදිට්ඨිධම්මෙසු ‘‘යං කිඤ්චි දිට්ඨං වා’’ති එවංපභෙදෙසු. පන්නභාරොති පතිතභාරො. න කප්පෙතීති න කප්පියො, දුවිධම්පි කප්පං න කරොතීති අත්ථො. නූපරතොති පුථුජ්ජනකල්‍යාණකසෙක්ඛා විය උපරතිසමඞ්ගීපි න හොති. න පත්ථියොති නිත්තණ්හො. තණ්හා හි පත්ථියතීති පත්ථියා, නාස්ස පත්ථියාති න පත්ථියොති. සෙසං තත්ථ තත්ථ පාකටමෙවාති න වුත්තං. එවං අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨාපෙසි, දෙසනාපරියොසානෙ පුරාභෙදසුත්තෙ වුත්තසදිසො එවාභිසමයො අහොසීති.
921. Und wenn er sich selbst so nicht tadelt – die Strophe: „Er unter allen Gegebenheiten...“. Dabei bedeutet „unter allen Gegebenheiten“: unter den zweiundsechzig Ansichtslehren, in Einteilungen wie „was auch immer gesehen wurde“ und so weiter. „Der die Last abgelegt hat“ bedeutet: einer, dessen Last herabgefallen ist. „Er konstruiert nicht“ bedeutet: er ist kein Konstrukteur, das heißt, er nimmt keine der beiden Arten von gedanklicher Konstruktion vor. „Er lässt nicht ab“ bedeutet: er ist nicht wie edle Weltlinge und Übende mit dem Ablassen ausgestattet. „Er verlangt nicht“ bedeutet: er ist frei von Begehren. Denn Begehren wird als „Verlangen“ bezeichnet; da er kein solches Verlangen hat, ist er „ohne Verlangen“. Das Übrige ist an den jeweiligen Stellen bereits offensichtlich, daher wird es nicht erklärt. So schloss er die Lehrverkündigung mit dem Höhepunkt der Arhatschaft ab. Am Ende der Lehrverkündigung fand ein Durchbruch [zum Verständnis der Wahrheit] statt, der dem im Purābheda-Sutta beschriebenen glich.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය
In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zur Khuddaka-Sammlung,

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය මහාබ්‍යූහසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
ist die Erklärung des Mahābyūha-Suttas im Kommentar zum Sutta-Nipāta abgeschlossen.

14. තුවටකසුත්තවණ්ණනා
14. Die Erklärung des Tuvaṭaka-Suttas

922. පුච්ඡාමි තන්ති තුවටකසුත්තං. කා උප්පත්ති? ඉදම්පි තස්මිංයෙව මහාසමයෙ ‘‘කා නු ඛො අරහත්තප්පත්තියා පටිපත්තී’’ති උප්පන්නචිත්තානං එකච්චානං දෙවතානං තමත්ථං පකාසෙතුං පුරිමනයෙනෙව නිම්මිතබුද්ධෙන අත්තානං පුච්ඡාපෙත්වා වුත්තං.
922. „Ich frage“ (pucchāmi) bezieht sich auf das Tuvaṭaka-Sutta. Was ist der Anlass? Auch dieses wurde bei eben jener Großen Versammlung gesprochen, um jenen Gottheiten, in deren Geist der Gedanke aufkam: „Was wohl ist die Praxis zur Erlangung der Arahantschaft?“, diese Angelegenheit zu erklären. Auf die bereits erklärte Weise ließ der Erhabene sich von einem erschaffenen Buddha befragen, und diese Lehrrede wurde als Antwort gesprochen.

තත්ථ ආදිගාථාය තාව පුච්ඡාමීති එත්ථ අදිට්ඨජොතනාදිවසෙන පුච්ඡා විභජිතා. ආදිච්චබන්ධුන්ති ආදිච්චස්ස ගොත්තබන්ධුං. විවෙකං සන්තිපදඤ්චාති විවෙකඤ්ච සන්තිපදඤ්ච. කථං දිස්වාති කෙන කාරණෙන දිස්වා, කථං පවත්තදස්සනො හුත්වාති වුත්තං හොති.
Hierbei wird zunächst in der ersten Strophe bezüglich „ich frage“ (pucchāmi) das Fragen nach der Weise der Erhellung des zuvor Ungesehenen usw. eingeteilt. „Verwandter der Sonne“ (ādiccabandhu) bedeutet den Verwandten des Sonnengeschlechts. „Die Abgeschiedenheit und die Stätte des Friedens“ (vivekaṃ santipadañca) meint Abgeschiedenheit und die Stätte des Friedens. „Wie sehend“ (kathaṃ disvā) bedeutet: Aus welchem Grund sehend, oder wie geartet seine Sichtweise seiend?

923. අථ භගවා යස්මා යථා පස්සන්තො කිලෙසෙ උපරුන්ධති, තථා පවත්තදස්සනො හුත්වා පරිනිබ්බාති, තස්මා තමත්ථං ආවිකරොන්තො නානප්පකාරෙන [Pg.278] තං දෙවපරිසං කිලෙසප්පහානෙ නියොජෙන්තො ‘‘මූලං පපඤ්චසඞ්ඛායා’’ති ආරභිත්වා පඤ්ච ගාථා අභාසි.
923. Da nun der Erhabene weiß: Wenn man in solcher Weise sieht, dass man die Befleckungen (kilesa) eindämmt, erlangt man mit einer solchen Sichtweise das vollkommene Nibbāna (parinibbāti); deshalb sprach er, um diese Bedeutung zu enthüllen, und leitete die Götterschar auf vielfältige Weise an, die Befleckungen aufzugeben, indem er mit den Worten „Die Wurzel der Begriffe der Vervielfältigung“ (mūlaṃ papañcasaṅkhāyā) begann und diese fünf Strophen sprach.

තත්ථ ආදිගාථාය තාව සඞ්ඛෙපත්ථො – පපඤ්චාති සඞ්ඛාතත්තා පපඤ්චා එව පපඤ්චසඞ්ඛා. තස්සා අවිජ්ජාදයො කිලෙසා මූලං, තං පපඤ්චසඞ්ඛාය මූලං අස්මීති පවත්තමානඤ්ච සබ්බං මන්තාය උපරුන්ධෙ. යා කාචි අජ්ඣත්තං තණ්හා උපජ්ජෙය්‍යුං, තාසං විනයා සදා සතො සික්ඛෙ උපට්ඨිතස්සති හුත්වා සික්ඛෙය්‍යාති.
Hierbei ist die kurze Bedeutung der ersten Strophe wie folgt: Weil sie als „Vervielfältigung“ (papañca) bezeichnet werden, sind Vervielfältigungen selbst „Begriffe der Vervielfältigung“ (papañcasaṅkhā). Deren Wurzel sind die Befleckungen wie Unwissenheit (avijjā) usw. Diese Wurzel der Begriffe der Vervielfältigung sowie den gesamten Dünkel, der in der Weise von „Ich bin“ (asmīti) auftritt, sollte er durch Weisheit (mantāya) eindämmen. Welche Begehren (taṇhā) auch immer im Inneren entstehen mögen, zu deren Beseitigung sollte er stets achtsam üben, das heißt, mit gefestigter Achtsamkeit üben.

924. එවං තාව පඨමගාථාය එව තිසික්ඛායුත්තං දෙසනං අරහත්තනිකූටෙන දෙසෙත්වා පුන මානප්පහානවසෙන දෙසෙතුං ‘‘යං කිඤ්චී’’ති ගාථමාහ. තත්ථ යං කිඤ්චි ධම්මමභිජඤ්ඤා අජ්ඣත්තන්ති යං කිඤ්චි උච්චාකුලීනතාදිකං අත්තනො ගුණං ජානෙය්‍ය අථ වාපි බහිද්ධාති අථ වා බහිද්ධාපි ආචරියුපජ්ඣායානං වා ගුණං ජානෙය්‍ය. න තෙන ථාමං කුබ්බෙථාති තෙන ගුණෙන ථාමං න කරෙය්‍ය.
924. Nachdem er so in der ersten Strophe die mit den drei Schulungen verbundene Lehre dargelegt hatte, die in der Arahantschaft gipfelt, sprach er die Strophe beginnend mit „Was auch immer er wissen mag“ (yaṃ kiñci), um sie erneut unter dem Aspekt des Aufgebens von Dünkel (māna) zu lehren. Darin bedeutet: „Was auch immer für eine Eigenschaft er im Inneren erkennen mag“ (yaṃ kiñci dhammamabhijaññā ajjhattaṃ), dass er irgendeine eigene hervorragende Eigenschaft wie die Herkunft aus einer vornehmen Familie usw. erkennen mag; „oder auch im Äußeren“ (atha vāpi bahiddhā) bedeutet, dass er auch im Äußeren die hervorragende Eigenschaft seines Lehrers oder Instruktors erkennen mag. „Sollte er sich daraufhin nicht versteifen“ (na tena thāmaṃ kubbethā) bedeutet, er sollte wegen dieser Eigenschaft nicht eigensinnig werden.

925. ඉදානිස්ස අකරණවිධිං දස්සෙන්තො ‘‘සෙය්‍යො න තෙනා’’ති ගාථමාහ. තස්සත්ථො – තෙන ච මානෙන ‘‘සෙය්‍යොහ’’න්ති වා ‘‘නීචොහ’’න්ති වා ‘‘සරික්ඛොහ’’න්ති වාපි න මඤ්ඤෙය්‍ය, තෙහි ච උච්චාකුලීනතාදීහි ගුණෙහි ඵුට්ඨො අනෙකරූපෙහි ‘‘අහං උච්චාකුලා පබ්බජිතො’’තිආදිනා නයෙන අත්තානං විකප්පෙන්තො න තිට්ඨෙය්‍ය.
925. Um nun die Art und Weise zu zeigen, wie man dies nicht tun sollte, sprach er die Strophe beginnend mit „Nicht deshalb [sollte er denken], er sei besser“ (seyyo na tenā). Dies ist die Bedeutung: Aufgrund dieses Dünkels sollte er weder denken „Ich bin besser“ (seyyo'ham) noch „Ich bin geringer“ (nīco'ham) noch „Ich bin gleichgestellt“ (sarikkho'ham). Berührt von diesen verschiedenen Eigenschaften wie der Herkunft aus einer vornehmen Familie usw., sollte er sich nicht in vielfältiger Weise vergleichen und dabei verharren, indem er denkt: „Ich bin aus einer vornehmen Familie ins Hauslosenleben gezogen“ und so weiter.

926. එවං මානප්පහානවසෙනපි දෙසෙත්වා ඉදානි සබ්බකිලෙසූපසමවසෙනපි දෙසෙතුං ‘‘අජ්ඣත්තමෙවා’’ති ගාථමාහ. තත්ථ අජ්ඣත්තමෙවුපසමෙති අත්තනි එව රාගාදිසබ්බකිලෙසෙ උපසමෙය්‍ය. න අඤ්ඤතො භික්ඛු සන්තිමෙසෙය්‍යාති ඨපෙත්වා ච සතිපට්ඨානාදීනි අඤ්ඤෙන උපායෙන සන්තිං න පරියෙසෙය්‍ය. කුතො නිරත්තා වාති නිරත්තා කුතො එව.
926. Nachdem er so auch unter dem Aspekt des Aufgebens von Dünkel gelehrt hatte, sprach er nun, um es unter dem Aspekt der Beruhigung aller Befleckungen zu lehren, die Strophe beginnend mit „Nur im Inneren“ (ajjhattamevā). Darin bedeutet: „Sollte er nur im Inneren Frieden finden“ (ajjhattamevupasameti), dass er in sich selbst alle Befleckungen wie Gier usw. beruhigen sollte. „Ein Mönch sollte den Frieden nicht durch einen anderen suchen“ (na aññato bhikkhu santimeseyyā) bedeutet, dass er, abgesehen von den Grundlagen der Achtsamkeit (satipaṭṭhāna) usw., nicht nach einer anderen Methode den Frieden suchen sollte. „Woher gäbe es ein angenommenes [Selbst]?“ (kuto nirattā vā) bedeutet, woher sollte überhaupt ein solches angenommenes [Selbst] kommen?

927. ඉදානි අජ්ඣත්තං උපසන්තස්ස ඛීණාසවස්ස තාදිභාවං දස්සෙන්තො ‘‘මජ්ඣෙ යථා’’ති ගාථමාහ. තස්සත්ථො – යථා මහාසමුද්දස්ස උපරිමහෙට්ඨිමභාගානං වෙමජ්ඣසඞ්ඛාතෙ චතුයොජනසහස්සප්පමාණෙ මජ්ඣෙ පබ්බතන්තරෙ ඨිතස්ස වා මජ්ඣෙ සමුද්දස්ස ඌමි න ජායති, ඨිතොව සො හොති [Pg.279] අවිකම්පමානො, එවං අනෙජො ඛීණාසවො ලාභාදීසු ඨිතො අස්ස අවිකම්පමානො, සො තාදිසො රාගාදිඋස්සදං භික්ඛු න කරෙය්‍ය කුහිඤ්චීති.
927. Um nun die Gleichmut (tādibhāva) des im Inneren befriedeten Triebversiegten (khīṇāsava) aufzuzeigen, sprach er die Strophe beginnend mit „Wie in der Mitte“ (majjhe yathā). Dies ist die Bedeutung: So wie in der Mitte des großen Ozeans – das heißt in der Mitte, die einen Bereich von viertausend Meilen (yojana) zwischen dem oberen und unteren Pegel umfasst, oder mitten im Ozean zwischen den Bergen – keine Welle entsteht, sondern er still und unbewegt bleibt, ebenso sollte der regungslose (aneja) Triebversiegte inmitten von Gewinn usw. unerschüttert bleiben. Ein solcher Mönch sollte nirgendwo ein Anschwellen (ussada) von Begierde usw. erzeugen.

928. ඉදානි එතං අරහත්තනිකූටෙන දෙසිතං ධම්මදෙසනං අබ්භනුමොදන්තො තස්ස ච අරහත්තස්ස ආදිපටිපදං පුච්ඡන්තො නිම්මිතබුද්ධො ‘‘අකිත්තයී’’ති ගාථමාහ. තත්ථ අකිත්තයීති ආචික්ඛි. විවටචක්ඛූති විවටෙහි අනාවරණෙහි පඤ්චහි චක්ඛූහි සමන්නාගතො. සක්ඛිධම්මන්ති සයං අභිඤ්ඤාතං අත්තපච්චක්ඛං ධම්මං. පරිස්සයවිනයන්ති පරිස්සයවිනයනං. පටිපදං වදෙහීති ඉදානි පටිපත්තිං වදෙහි. භද්දන්තෙති ‘‘භද්දං තව අත්ථූ’’ති භගවන්තං ආලපන්තො ආහ. අථ වා භද්දං සුන්දරං තව පටිපදං වදෙහීති වුත්තං හොති. පාතිමොක්ඛං අථ වාපි සමාධින්ති තමෙව පටිපදං භින්දිත්වා පුච්ඡති. පටිපදන්ති එතෙන වා මග්ගං පුච්ඡති. ඉතරෙහි සීලං සමාධිඤ්ච පුච්ඡති.
928. Indem er nun diese in der Arahantschaft gipfelnde Dhamma-Lehre guthieß und nach der anfänglichen Praxis für diese Arahantschaft fragte, sprach der erschaffene Buddha die Strophe beginnend mit „Er verkündete“ (akittayī). Darin bedeutet „er verkündete“: er erklärte. „Derjenige mit geöffneten Augen“ (vivaṭacakkhu) meint denjenigen, der mit den pfadöffnenden, ungehinderten fünf Augen ausgestattet ist. „Die selbstgesehene Lehre“ (sakkhidhamma) meint die Lehre, die er selbst direkt erkannt und persönlich erfahren hat. „Die Überwindung der Gefahren“ (parissayavinaya) meint das Beseitigen von Gefahren. „Verkünde die Praxis“ (paṭipadaṃ vadehi) meint: Sprich nun über die Lebensweise. „Ehrwürdiger Herr“ (bhaddante) ist eine Anrede an den Erhabenen und bedeutet: „Möge dir Segen zuteilwerden.“ Alternativ bedeutet es: „Verkünde deine edle Praxis.“ Mit den Worten „das Pātimokkha und auch die Konzentration“ (pātimokkhaṃ atha vāpi samādhiṃ) fragt er nach eben dieser Praxis, indem er sie unterteilt. Mit „Praxis“ fragt er nach dem Pfad; mit den anderen Begriffen fragt er nach Tugend (sīla) und Konzentration (samādhi).

929-30. අථස්ස භගවා යස්මා ඉන්ද්‍රියසංවරො සීලස්ස රක්ඛා, යස්මා වා ඉමිනා අනුක්කමෙන දෙසියමානා අයං දෙසනා තාසං දෙවතානං සප්පායා, තස්මා ඉන්ද්‍රියසංවරතො පභුති පටිපදං දස්සෙන්තො ‘‘චක්ඛූහී’’තිආදිමාරද්ධො. තත්ථ චක්ඛූහි නෙව ලොලස්සාති අදිට්ඨදක්ඛිතබ්බාදිවසෙන චක්ඛූහි ලොලො නෙවස්ස. ගාමකථාය ආවරයෙ සොතන්ති තිරච්ඡානකථාතො සොතං ආවරෙය්‍ය. ඵස්සෙනාති රොගඵස්සෙන. භවඤ්ච නාභිජප්පෙය්‍යාති තස්ස ඵස්සස්ස විනොදනත්ථාය කාමභවාදිභවඤ්ච න පත්ථෙය්‍ය. භෙරවෙසු ච න සම්පවෙධෙය්‍යාති තස්ස ඵස්සස්ස පච්චයභූතෙසු සීහබ්‍යග්ඝාදීසු භෙරවෙසු ච න සම්පවෙධෙය්‍ය, අවසෙසෙසු වා ඝානින්ද්‍රියමනින්ද්‍රියවිසයෙසු නප්පවෙධෙය්‍ය. එවං පරිපූරො ඉන්ද්‍රියසංවරො වුත්තො හොති. පුරිමෙහි වා ඉන්ද්‍රියසංවරං දස්සෙත්වා ඉමිනා ‘‘අරඤ්ඤෙ වසතා භෙරවං දිස්වා වා සුත්වා වා න වෙධිතබ්බ’’න්ති දස්සෙති.
929-30. Da nun die Zügelung der Sinnesorgane (indriyasaṃvara) der Schutz der Tugend (sīla) ist, oder weil diese in dieser Reihenfolge dargelegte Lehre für jene Gottheiten heilsam war, begann der Erhabene mit den Worten „Mit den Augen soll er keineswegs unruhig sein“ (cakkhūhi), um die Praxis ausgehend von der Zügelung der Sinnesorgane aufzuzeigen. Darin bedeutet „mit den Augen soll er keineswegs unruhig sein“ (cakkhūhi neva lolassa): er soll mit den Augen nicht gierig nach Dingen blicken, die er noch nicht gesehen hat, und so weiter. „Er soll das Ohr vor Dorfgesprächen verschließen“ (gāmakathāya āvaraye sotaṃ) meint, er soll das Ohr vor nutzloser Rede (tiracchānakathā) verschließen. „Durch Berührung“ (phassena) meint die Berührung durch Krankheit. „Und er soll sich nicht nach einer Existenz sehnen“ (bhavañca nābhijappeyya) meint, er soll zur Linderung jener Krankheitsberührung nicht nach einer Daseinsform wie dem Begehrensdasein (kāmabhava) verlangen. „Und er soll nicht angesichts schrecklicher Zustände erzittern“ (bheravesu ca na sampavedheyya) meint, er soll nicht erzittern angesichts von Löwen, Tigern usw., die die Ursache für jene Berührung sind, oder er soll nicht erzittern bezüglich der übrigen Sinnesobjekte des Riech- und Denkorgans. So wird die vollständige Zügelung der Sinnesorgane dargelegt. Oder aber, nachdem er mit den vorherigen Worten die Sinneszügelung gezeigt hat, macht er mit diesem Satz deutlich: „Wer im Wald lebt und etwas Schreckliches sieht oder hört, soll nicht erzittern.“

931. ලද්ධා න සන්නිධිං කයිරාති එතෙසං අන්නාදීනං යංකිඤ්චි ධම්මෙන ලභිත්වා ‘‘අරඤ්ඤෙ ච සෙනාසනෙ වසතා සදා දුල්ලභ’’න්ති චින්තෙත්වා සන්නිධිං න කරෙය්‍ය.
931. „Hat er etwas erhalten, soll er es nicht aufhäufen“ (laddhā na sannidhiṃ kayirā) bedeutet: Wenn er auf rechtmäßige Weise irgendetwas von diesen Dingen wie Nahrung erlangt hat, soll er es nicht aufhäufen, indem er denkt: „Für jemanden, der in einer Waldeinsiedelei lebt, ist so etwas stets schwer zu bekommen.“

932. ඣායී [Pg.280] න පාදලොලස්සාති ඣානාභිරතො ච න පාදලොලො අස්ස. විරමෙ කුක්කුච්චා නප්පමජ්ජෙය්‍යාති හත්ථකුක්කුච්චාදිකුක්කුච්චං විනොදෙය්‍ය. සක්කච්චකාරිතාය චෙත්ථ නප්පමජ්ජෙය්‍ය.
932. „Ein Meditierender, kein Herumtreiber mit unruhigen Füßen“ (jhāyī na pādalolassa) meint: er soll an der Vertiefung (jhāna) Gefallen finden und nicht unruhig mit den Füßen von Ort zu Ort wandern. „Er soll von Gewissensbissen ablassen und nicht nachlässig sein“ (virame kukkuccā nappamajjeyya) bedeutet, er soll die Unruhe mit den Händen usw. (hatthakukkucca) beseitigen. Und er sollte hierbei aufgrund einer sorgfältigen und beständigen Praxis nicht nachlässig sein.

933. තන්දිං මායං හස්සං ඛිඩ්ඩන්ති ආලසියඤ්ච මායඤ්ච හස්සඤ්ච කායිකචෙතසිකඛිඩ්ඩඤ්ච. සවිභූසන්ති සද්ධිං විභූසාය.
933. „Trägheit, Täuschung, Gelächter, Spiel“ (tandiṃ māyaṃ hassaṃ khiḍḍaṃ) meint Faulheit, Täuschung, lautes Gelächter sowie körperliche und geistige Spielereien. „Mit Schmuck“ (savibhūsaṃ) bedeutet zusammen mit Verzierung.

934-7. ආථබ්බණන්ති ආථබ්බණිකමන්තප්පයොගං. සුපිනන්ති සුපිනසත්ථං. ලක්ඛණන්ති මණිලක්ඛණාදිං. නො විදහෙති නප්පයොජෙය්‍ය. විරුතන්ති මිගාදීනං වස්සිතං. පෙසුණියන්ති පෙසුඤ්ඤං. කයවික්කයෙති පඤ්චහි සහධම්මිකෙහි සද්ධිං වඤ්චනාවසෙන වා උදයපත්ථනාවසෙන වා න තිට්ඨෙය්‍ය. උපවාදං භික්ඛු න කරෙය්‍යාති උපවාදකරෙ කිලෙසෙ අනිබ්බත්තෙන්තො අත්තනි පරෙහි සමණබ්‍රාහ්මණෙහි උපවාදං න ජනෙය්‍ය. ගාමෙ ච නාභිසජ්ජෙය්‍යාති ගාමෙ ච ගිහිසංසග්ගාදීහි නාභිසජ්ජෙය්‍ය. ලාභකම්‍යා ජනං න ලපයෙය්‍යාති ලාභකාමතාය ජනං නාලපයෙය්‍ය. පයුත්තන්ති චීවරාදීහි සම්පයුත්තං, තදත්ථං වා පයොජිතං.
934-7. „Atharva-Zauber“ (āthabbaṇaṃ) bedeutet die Anwendung von Atharva-Zaubersprüchen. „Träume“ (supinaṃ) bedeutet die Traumdeutungswissenschaft. „Zeichen“ (lakkhaṇaṃ) bedeutet das Lesen von Zeichen an Edelsteinen usw. „Er soll nicht praktizieren“ (no vidaheti) bedeutet, er soll sie nicht anwenden. „Tierstimmen“ (virutaṃ) bedeutet das Schreien von Wildtieren usw. „Verleumdung“ (pesuṇiyaṃ) bedeutet böswilliges Gerede. „Kauf und Verkauf“ (kayavikkaya): Er soll sich nicht mit den pflichtbewussten fünf Gefährten im Dhamma unter Täuschung oder aus Gewinnstreben darauf einlassen. „Ein Bhikkhu soll keinen Anlass zu Vorwürfen geben“ (upavādaṃ bhikkhu na kareyya) bedeutet: Indem er die Befleckungen, die Vorwürfe einbringen, nicht entstehen lässt, soll er bei anderen Asketen und Brahmanen keinen Tadel gegen sich selbst hervorrufen. „Und er soll sich im Dorf nicht vertraut machen“ (gāme ca nābhisajjeyya) bedeutet: Er soll im Dorf durch engen Umgang mit Laien usw. keine Vertrautheit suchen. „Er soll nicht aus Gewinnsucht mit den Menschen schmeichelnd sprechen“ (lābhakamyā janaṃ na lapayeyya) bedeutet: Aus Verlangen nach Gewinn soll er nicht schmeichelnd mit den Menschen reden. „Insinuierend“ (payuttaṃ) bedeutet: in Verbindung mit Gewändern usw., oder zu diesem Zweck eingesetzt.

938-9. මොසවජ්ජෙ න නීයෙථාති මුසාවාදෙ න නීයෙථ. ජීවිතෙනාති ජීවිකාය. සුත්වා රුසිතො බහුං වාචං, සමණානං වා පුථුජනානන්ති රුසිතො ඝට්ටිතො පරෙහි තෙස සමණානං වා ඛත්තියාදිභෙදානං වා අඤ්ඤෙසං පුථුජනානං බහුම්පි අනිට්ඨවාචං සුත්වා. න පටිවජ්ජාති න පටිවදෙය්‍ය. කිං කාරණං? න හි සන්තො පටිසෙනිකරොන්ති.
938-9. „Er soll sich nicht zur Lüge verleiten lassen“ (mosavajje na nīyetha) bedeutet: Er soll sich nicht zur Lüge verleiten lassen. „Durch das Leben“ (jīvitena) bedeutet: um des Lebensunterhalts willen. „Wenn er provoziert wird und viele Worte von Asketen oder gewöhnlichen Menschen hört“ (sutvā rusito bahuṃ vācaṃ, samaṇānaṃ vā puthujanānaṃ) bedeutet: Wenn er gereizt oder von anderen bedrängt wird, nachdem er viele unerwünschte Worte von jenen Asketen oder anderen gewöhnlichen Menschen, wie Kriegern (Khattiyas) usw., gehört hat. „Er soll nicht entgegnen“ (na paṭivajja) bedeutet: Er soll nicht zurückreden. Aus welchem Grund? Denn die Guten schlagen nicht zurück.

940. එතඤ්ච ධම්මමඤ්ඤායාති සබ්බමෙතං යථාවුත්තං ධම්මං ඤත්වා. විචිනන්ති විචිනන්තො. සන්තීති නිබ්බුතිං ඤත්වාති නිබ්බුතිං රාගාදීනං සන්තීති ඤත්වා.
940. „Wenn er diese Lehre verstanden hat“ (etañca dhammamaññāya) bedeutet: Nachdem er all diese zuvor dargelegte Lehre erkannt hat. „Erforschend“ (vicinaṃ) bedeutet: prüfend. „Erkennt das Erlöschen als Frieden“ (santīti nibbutiṃ ñatvā) bedeutet: Er hat erkannt, dass das Erlöschen (nibbuti) von Gier usw. der Frieden ist.

941. කිංකාරණා නප්පමජ්ජෙඉති චෙ – අභිභූ හි සොති ගාථා. තත්ථ අභිභූති රූපාදීනං අභිභවිතා. අනභිභූතොති තෙහි අනභිභූතො. සක්ඛිධම්මමනීතිහමදස්සීති පච්චක්ඛමෙව අනීතිහං ධම්මමද්දක්ඛි. සදා නමස්සමනුසික්ඛෙති සදා නමස්සන්තො තිස්සො සික්ඛායො සික්ඛෙය්‍ය. සෙසං සබ්බත්ථ පාකටමෙව.
941. Wenn man fragt: „Aus welchem Grund soll er nicht nachlässig sein?“, so folgt die Strophe: „Denn er ist ein Überwinder“ (abhibhū hi so). Darin bedeutet „Überwinder“ (abhibhū): der Bezwinger von Formen usw. „Unbezwungen“ (anabhibhūto) bedeutet: von diesen unbezwungen. „Er sah die Lehre selbst, nicht durch Hörensagen“ (sakkhidhammamanītihamadassī) bedeutet: Er sah die Lehre ganz unmittelbar aus eigener Anschauung, nicht durch bloße Überlieferung. „Stets verehrend soll er danach trainieren“ (sadā namassamanusikkhe) bedeutet: Stets Ehrerbietung erweisend, soll er sich in den drei Schulungen üben. Der Rest ist überall offensichtlich.

කෙවලං [Pg.281] පන එත්ථ ‘‘චක්ඛූහි නෙව ලොලො’’තිආදීහි ඉන්ද්‍රියසංවරො, ‘‘අන්නානමථො පානාන’’න්තිආදීහි සන්නිධිපටික්ඛෙපමුඛෙන පච්චයපටිසෙවනසීලං, මෙථුනමොසවජ්ජපෙසුණියාදීහි පාතිමොක්ඛසංවරසීලං, ‘‘ආථබ්බණං සුපිනං ලක්ඛණ’’න්තිආදීහි ආජීවපාරිසුද්ධිසීලං, ‘‘ඣායී අස්සා’’ති ඉමිනා සමාධි, ‘‘විචිනං භික්ඛූ’’ති ඉමිනා පඤ්ඤා, ‘‘සදා සතො සික්ඛෙ’’ති ඉමිනා පුන සඞ්ඛෙපතො තිස්සොපි සික්ඛා, ‘‘අථ ආසනෙසු සයනෙසු, අප්පසද්දෙසු භික්ඛු විහරෙය්‍ය, නිද්දං න බහුලීකරෙය්‍යා’’තිආදීහි සීලසමාධිපඤ්ඤානං උපකාරාපකාරසඞ්ගණ්හනවිනොදනානි වුත්තානීති. එවං භගවා නිම්මිතස්ස පරිපුණ්ණපටිපදං වත්වා අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨාපෙසි, දෙසනාපරියොසානෙ පුරාභෙදසුත්තෙ වුත්තසදිසොයෙවාභිසමයො අහොසීති.
Zusammenfassend ist hier jedoch durch Worte wie „mit den Augen keineswegs gierig schweifen“ (cakkhūhi neva lolo) die Zügelung der Sinneskräfte (indriyasaṃvaro) gemeint; durch „von Speisen und auch Getränken“ (annānamatho pānānaṃ) usw. wird, indem das Anhäufen zurückgewiesen wird, die Sittlichkeit in Bezug auf den Gebrauch der Lebensbedürfnisse (paccayapaṭisevanasīla) dargelegt; durch [Enthaltung von] Geschlechtsverkehr, Lüge, Verleumdung usw. (methunamosavajjapesuṇiyādīhi) wird die Sittlichkeit der Zügelung gemäß der Ordensregel (pātimokkhasaṃvarasīla) dargelegt; durch [Enthaltung von] „Atharva-Zauber, Träumen, Zeichen“ (āthabbaṇaṃ supinaṃ lakkhaṇaṃ) usw. wird die Sittlichkeit der Reinigung des Lebensunterhalts (ājīvapārisuddhisīla) dargelegt. Mit „er soll ein Meditierender sein“ (jhāyī assa) wird Konzentration (samādhi) aufgezeigt; mit „erforschend, der Bhikkhu“ (vicinaṃ bhikkhū) Weisheit (paññā); mit „stets achtsam soll er trainieren“ (sadā sato sikkhe) werden wiederum kurzgefasst alle drei Schulungen gezeigt. Mit „dann soll sich der Bhikkhu auf geräuscharmen Sitzen und Liegestätten aufhalten, er soll den Schlaf nicht übermäßig pflegen“ (atha āsanesu sayanesu...) usw. wird das Ergreifen förderlicher Faktoren und das Beseitigen schädlicher Faktoren für Sittlichkeit, Konzentration und Weisheit dargelegt. Auf diese Weise verkündete der Erhabene dem erschaffenen Buddha den vollständigen Pfad der Praxis und schloss die Lehrrede ab, indem er die Arahantschaft als ihren Höhepunkt darstellte. Am Ende der Lehrrede fand ein Durchbruch zur Wahrheit (abhisamayo) statt, der dem im Purābheda-Sutta beschriebenen glich.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය
In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zum Khuddaka-Nikāya,

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය තුවටකසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
ist die Erklärung des Tuvaṭaka-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen.

15. අත්තදණ්ඩසුත්තවණ්ණනා
15. Die Erklärung des Attadaṇḍa-Sutta

942. අත්තදණ්ඩා භයං ජාතන්ති අත්තදණ්ඩසුත්තං. කා උප්පත්ති? යො සො සම්මාපරිබ්බාජනීයසුත්තස්ස උප්පත්තියං වුච්චමානාය සාකියකොලියානං උදකං පටිච්ච කලහො වණ්ණිතො, තං ඤත්වා භගවා ‘‘ඤාතකා කලහං කරොන්ති, හන්ද නෙ වාරෙස්සාමී’’ති ද්වින්නං සෙනානං මජ්ඣෙ ඨත්වා ඉමං සුත්තමභාසි.
942. „Aus der Gewalt entsteht Furcht“ (attadaṇḍā bhayaṃ jātaṃ) ist das Attadaṇḍa-Sutta. Was ist der Anlass? Wie er bei der Erklärung des Anlasses für das Sammāparibbājanīya-Sutta beschrieben wurde, kam es wegen des Wassers zu einem Streit zwischen den Sakyern und Koliyern. Als der Erhabene dies erfuhr, dachte er: „Meine Verwandten streiten sich. Wohlan, ich werde sie davon abhalten.“ Er stellte sich zwischen die beiden Heere und sprach dieses Sutta.

තත්ථ පඨමගාථායත්ථො – යං ලොකස්ස දිට්ඨධම්මිකං වා සම්පරායිකං වා භයං ජාතං, තං සබ්බං අත්තදණ්ඩා භයං ජාතං අත්තනො දුච්චරිතකාරණා ජාතං, එවං සන්තෙපි ජනං පස්සථ මෙධගං, ඉමං සාකියාදිජනං පස්සථ අඤ්ඤමඤ්ඤං මෙධගං හිංසකං බාධකන්ති. එවං තං පටිවිරුද්ධං විප්පටිපන්නං ජනං පරිභාසිත්වා අත්තනො සම්මාපටිපත්තිදස්සනෙන තස්ස සංවෙගං ජනෙතුං ආහ [Pg.282] ‘‘සංවෙගං කිත්තයිස්සාමි, යථා සංවිජිතං මයා’’ති, පුබ්බෙ බොධිසත්තෙනෙව සතාති අධිප්පායො.
Hierbei ist die Bedeutung der ersten Strophe wie folgt: Jede Furcht, die in der Welt entstanden ist, sei sie auf dieses Leben bezogen (diṭṭhadhammika) oder auf das zukünftige Leben (samparāyika), all diese Furcht ist aus der eigenen Gewalt entstanden (attadaṇḍā bhayaṃ jātaṃ) – das heißt, sie ist aufgrund des eigenen Fehlverhaltens entstanden. „Obwohl dies so ist, seht die Menschen im Streit liegen“ (evaṃ santepi janaṃ passatha medhagaṃ) bedeutet: „Seht diese Menschen, die Sakyer und andere, wie sie miteinander im Streit liegen, sich gegenseitig schädigen und bedrängen.“ Nachdem er die sich feindlich gegenüberstehenden und falsch handelnden Menschen so getadelt hatte, sagte er, um in ihnen durch das Aufzeigen seiner eigenen rechten Praxis Erschütterung (saṃvega) zu wecken: „Ich will die Erschütterung verkünden, wie sie von mir erfahren wurde“ (saṃvegaṃ kittayissāmi, yathā saṃvijitaṃ mayā). Gemeint ist: „Früher, als ich noch ein Bodhisatta war.“

943. ඉදානි යථානෙන සංවිජිතං, තං පකාරං දස්සෙන්තො ‘‘ඵන්දමාන’’න්තිආදිමාහ. තත්ථ ඵන්දමානන්ති තණ්හාදීහි කම්පමානං. අප්පොදකෙති අප්පඋදකෙ. අඤ්ඤමඤ්ඤෙහි බ්‍යාරුද්ධෙ දිස්වාති නානාසත්තෙ ච අඤ්ඤමඤ්ඤෙහි සද්ධිං විරුද්ධෙ දිස්වා. මං භයමාවිසීති මං භයං පවිට්ඨං.
943. Nun zeigt er die Art und Weise auf, wie er erschüttert wurde, und sagt: „die zappelnden [Wesen]“ (phandamānaṃ) usw. Darin bedeutet „zappelnd“: zitternd vor Begehren usw. „In wenig Wasser“ (appodake) bedeutet: in wenig Wasser. „Als ich sie miteinander verfeindet sah“ (aññamaññehi byāruddhe disvā) bedeutet: als ich die verschiedenen Wesen im Widerstreit miteinander sah. „Furcht befiel mich“ (maṃ bhayamāvisī) bedeutet: Furcht drang in mich ein.

944. සමන්තමසාරො ලොකොති නිරයං ආදිං කත්වා සමන්තතො ලොකො අසාරො නිච්චසාරාදිරහිතො. දිසා සබ්බා සමෙරිතාති සබ්බා දිසා අනිච්චතාය කම්පිතා. ඉච්ඡං භවනමත්තනොති අත්තනො තාණං ඉච්ඡන්තො. නාද්දසාසිං අනොසිතන්ති කිඤ්චි ඨානං ජරාදීහි අනජ්ඣාවුත්ථං නාද්දක්ඛිං.
944. „Die Welt war ringsum ohne Substanz“ (samantamasāro loko) bedeutet: Angefangen bei den Höllen war die Welt ringsum substanzlos, frei von jeglicher dauerhaften Substanz. „Alle Himmelsrichtungen gerieten ins Wanken“ (disā sabbā sameritā) bedeutet: Alle Himmelsrichtungen wurden durch die Vergänglichkeit erschüttert. „Auf der Suche nach einer Zuflucht für mich selbst“ (icchaṃ bhavanamattanoti) bedeutet: eine Zuflucht für mich selbst begehrend. „Ich sah keinen unbesetzten Ort“ (nāddasāsiṃ anositaṃ) bedeutet: Ich erblickte keinen Ort, der nicht von Alter usw. beherrscht war.

945. ඔසානෙත්වෙව බ්‍යාරුද්ධෙ, දිස්වා මෙ අරතී අහූති යොබ්බඤ්ඤාදීනං ඔසානෙ එව අන්තගමකෙ එව විනාසකෙ එව ජරාදීහි බ්‍යාරුද්ධෙ ආහතචිත්තෙ සත්තෙ දිස්වා අරති මෙ අහොසි. අථෙත්ථ සල්ලන්ති අථ එතෙසු සත්තෙසු රාගාදිසල්ලං. හදයනිස්සිතන්ති චිත්තනිස්සිතං.
945. „Als ich sie am Ende doch verfeindet sah, ergriff mich Unbehagen“ (osānetveva byāruddhe, disvā me aratī ahū) bedeutet: Als ich die Wesen mit verletztem Geist sah, die selbst am Ende der Jugend usw., wenn das Alter usw. als Vollender und Zerstörer eingetroffen ist, noch verfeindet waren, entstand in mir Unbehagen. „Da erblickte ich hier den Pfeil“ (athettha sallaṃ) bedeutet: da sah ich in diesen Wesen den Pfeil von Gier usw. „Im Herzen sitzend“ (hadayanissitaṃ) bedeutet: im Geist verankert.

946. ‘‘කථංආනුභාවං සල්ල’’න්ති චෙ – යෙන සල්ලෙන ඔතිණ්ණොති ගාථා. තත්ථ දිසා සබ්බා විධාවතීති සබ්බා දුච්චරිතදිසාපි පුරත්ථිමාදිදිසාවිදිසාපි ධාවති. තමෙව සල්ලමබ්බුය්හ, න ධාවති න සීදතීති තමෙව සල්ලං උද්ධරිත්වා තා ච දිසා න ධාවති, චතුරොඝෙ ච න සීදතීති.
946. Wenn man fragt: „Welche Macht hat dieser Pfeil?“, so folgt die Strophe: „Von welchem Pfeil getroffen...“ (yena sallena otiṇṇo). Darin bedeutet „er rennt in alle Himmelsrichtungen“ (disā sabbā vidhāvati): Er rennt in alle Richtungen des Fehlverhaltens sowie in alle Haupthimmelsrichtungen (Osten usw.) und Zwischenrichtungen. „Wenn er ebendiesen Pfeil herausgezogen hat, rennt er nicht und versinkt nicht“ (tameva sallamabbuyha, na dhāvati na sīdati) bedeutet: Wenn er ebendiesen Pfeil herausgezogen hat, rennt er nicht mehr in jene Richtungen und versinkt nicht in den vier Fluten.

947. එවංමහානුභාවෙන සල්ලෙන ඔතිණ්ණෙස්වපි ච සත්තෙසු – තත්ථ සික්ඛානුගීයන්ති, යානි ලොකෙ ගධිතානීති ගාථා. තස්සත්ථො – යෙ ලොකෙ පඤ්ච කාමගුණා පටිලාභාය ගිජ්ඣන්තීති කත්වා ‘‘ගධිතානී’’ති වුච්චන්ති, චිරකාලාසෙවිතත්තා වා ‘‘ගධිතානී’’ති වුච්චන්ති, තත්ථ තං නිමිත්තං හත්ථිසික්ඛාදිකා අනෙකා සික්ඛා කථීයන්ති උග්ගය්හන්ති වා. පස්සථ යාව පමත්තො වායං ලොකො, යතො පණ්ඩිතො කුලපුත්තො තෙසු වා ගධිතෙසු තාසු වා සික්ඛාසු අධිමුත්තො න සියා, අඤ්ඤදත්ථු අනිච්චාදිදස්සනෙන නිබ්බිජ්ඣ සබ්බසො කාමෙ අත්තනො නිබ්බානමෙව සික්ඛෙති.
947. Und obwohl die Wesen von einem Pfeil von solch großer Macht getroffen sind – darüber handelt die Strophe: „Darin werden Schulungen gepriesen, die Dinge, an die man in der Welt gefesselt ist“ (tattha sikkhānugīyanti, yāni loke gadhitāni). Deren Bedeutung ist: Die fünf Stränge der Sinnlichkeit in der Welt werden „Fesseln“ (gadhitāni) genannt, weil die Menschen gierig nach ihrem Erwerb streben; oder sie werden „Fesseln“ genannt, weil sie über lange Zeit hinweg kultiviert wurden. Darin werden zu diesem Zweck zahlreiche Schulungen wie die Elefantenschulung usw. gelehrt oder erlernt. Seht, wie nachlässig diese Welt ist! Daher sollte ein weiser Sohn aus gutem Hause weder jenen Fesseln noch jenen Schulungen verfallen sein. Vielmehr sollte er, ernüchtert durch das Erkennen von Vergänglichkeit usw., den Sinnengenüssen in jeder Hinsicht entsagen und allein auf sein eigenes Nibbāna hin trainieren.

948. ඉදානි [Pg.283] යථා නිබ්බානාය සික්ඛිතබ්බං, තං දස්සෙන්තො ‘‘සච්චො සියා’’තිආදිමාහ. තත්ථ සච්චොති වාචාසච්චෙන ඤාණසච්චෙන මග්ගසච්චෙන ච සමන්නාගතො. රිත්තපෙසුණොති පහීනපෙසුණො. වෙවිච්ඡන්ති මච්ඡරියං.
948. Um nun zu zeigen, wie man für das Nibbāna üben soll, sprach er die Strophe beginnend mit: „Er soll wahrhaftig sein“. Darin bedeutet „wahrhaftig“ (sacco): ausgestattet mit der Wahrheit der Rede, der Wahrheit des Wissens und der Wahrheit des Pfades. „Frei von Verleumdung“ (rittapesuṇo) bedeutet: einer, der die Verleumdung aufgegeben hat. „Veviccha“ bezeichnet Geiz.

949. නිද්දං තන්දිං සහෙ ථීනන්ති පචලායිකඤ්ච කායාලසියඤ්ච චිත්තාලසියඤ්චාති ඉමෙ තයො ධම්මෙ අභිභවෙය්‍ය. නිබ්බානමනසොති නිබ්බානනින්නචිත්තො.
949. „Er sollte Schlaf, Trägheit und Starrheit überwinden“ bedeutet, dass er diese drei Zustände bezwingen sollte: das Einnicken, die körperliche Trägheit und die geistige Trägheit. „Mit auf das Nibbāna gerichtetem Geist“ (nibbānamanaso) bedeutet: ein Geist, der dem Nibbāna zugeneigt ist.

950-51. සාහසාති රත්තස්ස රාගචරියාදිභෙදා සාහසකරණා. පුරාණං නාභිනන්දෙය්‍යාති අතීතරූපාදිං නාභිනන්දෙය්‍ය. නවෙති පච්චුප්පන්නෙ. හිය්‍යමානෙති විනස්සමානෙ. ආකාසං න සිතො සියාති තණ්හානිස්සිතො න භවෙය්‍ය. තණ්හා හි රූපාදීනං ආකාසනතො ‘‘ආකාසො’’ති වුච්චති.
950-51. „Gewalttaten“ (sāhasā) sind gewaltsame Handlungen, die von einem Leidenschaftlichen aufgrund von leidenschaftlichem Verhalten usw. begangen werden. „Er sollte sich nicht am Alten erfreuen“ bedeutet: Er sollte sich nicht an vergangenen Formen usw. erfreuen. „Am Neuen“ (nave) bedeutet: am Gegenwärtigen. „Beim Schwinden“ (hiyyamāne) bedeutet: beim Vergehen. „Er sollte nicht an einer Anziehung hängen“ (ākāsaṃ na sito siyā) bedeutet: Er sollte nicht vom Begehren abhängig sein. Denn das Begehren wird wegen des Herbeiziehens von Formen usw. als „Anziehung“ (ākāsa) bezeichnet.

952. ‘‘කිංකාරණා ආකාසං න සිතො සියා’’ති චෙ – ‘‘ගෙධං බ්‍රූමී’’ති ගාථා. තස්සත්ථො – අහඤ්හි ඉමං ආකාසසඞ්ඛාතං තණ්හං රූපාදීසු ගිජ්ඣනතො ගෙධං බ්‍රූමි ‘‘ගෙධො’’ති වදාමි. කිඤ්ච භිය්‍යො – අවහනනට්ඨෙන ‘‘ඔඝො’’ති ච ආජවනට්ඨෙන ‘‘ආජව’’න්ති ච ‘‘ඉදං මය්හං, ඉදං මය්හ’’න්ති ජප්පකාරණතො ‘‘ජප්පන’’න්ති ච දුම්මුඤ්චනට්ඨෙන ‘‘ආරම්මණ’’න්ති ච කම්පකරණෙන ‘‘පකම්පන’’න්ති ච බ්‍රූමි, එසා ච ලොකස්ස පලිබොධට්ඨෙන දුරතික්කමනීයට්ඨෙන ච කාමපඞ්කො දුරච්චයොති. ‘‘ආකාසං න සිතො සියා’’ති එවං වුත්තෙ වා ‘‘කිමෙතං ආකාස’’න්ති චෙ? ගෙධං බ්‍රූමීති. එවම්පි තස්සා ගාථාය සම්බන්ධො වෙදිතබ්බො. තත්ථ පදයොජනා – ආකාසන්ති ගෙධං බ්‍රූමීති. තථා ය්වායං මහොඝොති වුච්චති. තං බ්‍රූමි, ආජවං බ්‍රූමි, ජප්පනං බ්‍රූමි, පකම්පනං බ්‍රූමි, ය්වායං සදෙවකෙ ලොකෙ කාමපඞ්කො දුරච්චයො, තං බ්‍රූමීති.
952. Wenn gefragt wird: „Aus welchem Grund sollte man nicht an einer Anziehung hängen?“, so lautet die Strophe: „Gier nenne ich [die große Flut]“. Ihr Sinn ist: Ich bezeichne dieses Begehren, das als „Anziehung“ bezeichnet wird, wegen des Gierens nach Formen usw. als Gier und nenne es „Gier“ (gedha). Und was noch mehr ist: Ich nenne es eine „Flut“ (ogha) im Sinne des Davonreißens, einen „Strudel“ (ājava) im Sinne des Voranstürmens, ein „Sehnen“ (jappana) wegen des Erzeugens von „Dies ist mein, das ist mein“, eine „Stütze“ (ārammaṇa) im Sinne des schweren Loslassens und eine „Erschütterung“ (pakampana) im Sinne des Erzitternlassens. Und dies ist für die Welt der schwer zu überwindende Sumpf der Sinnlichkeit (kāmapaṅko duraccayo), weil er ein Hindernis darstellt und schwer zu überqueren ist. Oder wenn gesagt wird: „Man sollte nicht an einer Anziehung hängen“, und man fragt: „Was ist diese Anziehung?“, so lautet die Antwort: „Ich nenne es Gier.“ Auch so ist der Zusammenhang dieser Strophe zu verstehen. Hier ist die Wortverknüpfung: Ich nenne die Anziehung Gier. Ebenso das, was als die große Flut bezeichnet wird; das nenne ich so. Ich nenne es den Strudel, ich nenne es das Sehnen, ich nenne es die Erschütterung. Ich nenne es den schwer zu überwindenden Sumpf der Sinnlichkeit in der Welt samt ihren Göttern.

953. එවමෙතං ගෙධාදිපරියායං ආකාසං අනිස්සිතො – සච්චා අවොක්කම්මාති ගාථා. තස්සත්ථො – පුබ්බෙ වුත්තා තිවිධාපි සච්චා අවොක්කම්ම මොනෙය්‍යප්පත්තියා මුනීති සඞ්ඛ්‍යං ගතො නිබ්බානත්ථලෙ තිට්ඨති බ්‍රාහ්මණො, ස වෙ එවරූපො සබ්බානි ආයතනානි නිස්සජ්ජිත්වා ‘‘සන්තො’’ති වුච්චතීති.
953. Wenn man so nicht an dieser Anziehung haftet, die durch Umschreibungen wie Gier bezeichnet wird, sagt die Strophe: „ohne von der Wahrheit abzuweichen“. Ihr Sinn ist: Ohne von den zuvor erwähnten drei Arten der Wahrheit abzuweichen, steht der Brahmane, der durch das Erreichen des Weisen-Zustandes (moneyya) als „Muni“ (Weiser) bezeichnet wird, auf dem hohen Boden des Nibbāna. Ein solcher Mensch, der alle Sinnesbereiche (āyatanāni) aufgegeben hat, wird wahrlich als „friedvoll“ (santo) bezeichnet.

954. කිඤ්ච [Pg.284] භිය්‍යො – ස වෙ විද්වාති ගාථා. තත්ථ ඤත්වා ධම්මන්ති අනිච්චාදිනයෙන සඞ්ඛතධම්මං ඤත්වා. සම්මා සො ලොකෙ ඉරියානොති අසම්මාඉරියනකරානං කිලෙසානං පහානා සම්මා සො ලොකෙ ඉරියමානො.
954. Und was noch mehr ist, sagt die Strophe: „Er ist wahrlich ein Wissender“. Darin bedeutet „nachdem er das Gesetz (dhamma) erkannt hat“: nachdem er die bedingten Phänomene (saṅkhatadhamma) in der Weise der Vergänglichkeit usw. erkannt hat. „Er wandelt recht in der Welt“: Er wandelt recht in der Welt durch das Aufgeben der Befleckungen (kilesa), die ein unrechtes Wandeln bewirken.

955. එවං අපිහෙන්තො ච – යොධ කාමෙති ගාථා. තත්ථ සඞ්ගන්ති සත්තවිධං සඞ්ගඤ්ච යො අච්චතරි නාජ්ඣෙතීති නාභිජ්ඣායති.
955. Und so, ohne zu begehren, sagt die Strophe: „Wer hier die Sinnlichkeit...“. Darin bedeutet „die Fessel“ (saṅga): und wer die siebenfache Fessel überwunden hat; „er begehrt nicht“: er sehnt sich nicht danach.

956. තස්මා තුම්හෙසුපි යො එවරූපො හොතුමිච්ඡති, තං වදාමි – යං පුබ්බෙති ගාථා. තත්ථ යං පුබ්බෙති අතීතෙ සඞ්ඛාරෙ ආරබ්භ උප්පජ්ජනධම්මං කිලෙසජාතං අතීතකම්මඤ්ච. පච්ඡා තෙ මාහු කිඤ්චනන්ති අනාගතෙපි සඞ්ඛාරෙ ආරබ්භ උප්පජ්ජනධම්මං රාගාදිකිඤ්චනං මාහු. මජ්ඣෙ චෙ නො ගහෙස්සසීති පච්චුප්පන්නෙ රූපාදිධම්මෙපි න ගහෙස්සසි චෙ.
956. Deshalb sage ich zu demjenigen unter euch, der so sein möchte, die Strophe: „Was früher war...“. Darin bedeutet „was früher war“: die Menge der Befleckungen, die in Bezug auf vergangene Gestaltungen entstehen, sowie das vergangene Kamma. „Danach soll es kein Hindernis für dich geben“ (pacchā te māhu kiñcanaṃ) bedeutet: Es soll auch in Bezug auf zukünftige Gestaltungen kein Hindernis wie Gier usw. entstehen. „Wenn du in der Mitte nicht ergreifst“ bedeutet: Wenn du auch die gegenwärtigen Phänomene wie Formen usw. nicht ergreifst.

957. එවං ‘‘උපසන්තො චරිස්සසී’’ති අරහත්තප්පත්තිං දස්සෙත්වා ඉදානි අරහතො ථුතිවසෙන ඉතො පරා ගාථායො අභාසි. තත්ථ සබ්බසොති ගාථාය මමායිතන්ති මමත්තකරණං, ‘‘මම ඉද’’න්ති ගහිතං වා වත්ථු. අසතා ච න සොචතීති අවිජ්ජමානකාරණා අසන්තකාරණා න සොචති. න ජීයතීති ජානිම්පි න ගච්ඡති.
957. Nachdem er so mit den Worten „du wirst in Frieden wandeln“ das Erlangen der Arahantschaft gezeigt hat, sprach er nun die folgenden Strophen zum Lobe des Arahants. Darin bedeutet in der Strophe „Völlig ohne...“ „das Als-mein-Betrachten“ (mamāyitaṃ): das Erzeugen von Eigentumsanspruch oder das ergriffene Objekt im Sinne von „Dies ist mein“. „Und er trauert nicht über das Nicht-Vorhandene“ bedeutet: Er trauert nicht wegen des Fehlens oder des Nicht-Existierens von etwas. „Er erleidet keinen Verlust“ (na jīyati) bedeutet: Er erfährt keinerlei Einbuße.

958-9. කිඤ්ච භිය්‍යො – යස්ස නත්ථීති ගාථා. තත්ථ කිඤ්චනන්ති කිඤ්චි රූපාදිධම්මජාතං. කිඤ්ච භිය්‍යො – අනිට්ඨුරීති ගාථා. තත්ථ අනිට්ඨුරීති අනිස්සුකී. ‘‘අනිද්ධුරී’’තිපි කෙචි පඨන්ති. සබ්බධී සමොති සබ්බත්ථ සමො, උපෙක්ඛකොති අධිප්පායො. කිං වුත්තං හොති? යො සො ‘‘නත්ථි මෙ’’ති න සොචති, තමහං අවිකම්පිනං පුග්ගලං පුට්ඨො සමානො අනිට්ඨුරී අනනුගිද්ධො අනෙජො සබ්බධි සමොති ඉමං තස්මිං පුග්ගලෙ චතුබ්බිධමානිසංසං බ්‍රූමීති.
958-9. Und was noch mehr ist, sagt die Strophe: „Für wen nichts existiert“. Darin bedeutet „nichts“ (kiñcanaṃ): keinerlei Entstehung von Phänomenen wie Formen usw. Und was noch mehr ist, sagt die Strophe: „Nicht bitter“ (aniṭṭhurī). Darin bedeutet „nicht bitter“: nicht neidisch; einige lesen auch „aniddhurī“. „Überall gleich“ (sabbadhī samo) bedeutet: überall gleich, das heißt gleichmütig. Was ist damit gesagt? Über jene unerschütterliche Person, die nicht trauert und denkt: „Es ist nicht mein“, sage ich, wenn ich gefragt werde, dass sie nicht bitter, nicht gierig, unbewegt und überall gleichmütig ist; dies bezeichne ich als den vierfachen Segen für diese Person.

960. කිඤ්ච භිය්‍යො – අනෙජස්සාති ගාථා. තත්ථ නිසඞ්ඛතීති පුඤ්ඤාභිසඞ්ඛාරාදීසු යො කොචි සඞ්ඛාරො. සො හි යස්මා නිසඞ්ඛරියති නිසඞ්ඛරොති වා, තස්මා ‘‘නිසඞ්ඛතී’’ති වුච්චති. වියාරම්භාති විවිධා පුඤ්ඤාභිසඞ්ඛාරාදිකා [Pg.285] ආරම්භා. ඛෙමං පස්සති සබ්බධීති සබ්බත්ථ අභයමෙව පස්සති.
960. Und was noch mehr ist, sagt die Strophe: „Für den Regungslosen“. Darin bedeutet „Aktivität“ (nisaṅkhati): irgendeine Willensformation unter den verdienstvollen Willensformationen usw. Denn weil sie gestaltet wird oder weil sie gestaltet, wird sie „Aktivität“ (nisaṅkhatī) genannt. „Bestrebungen“ (viyārambhā) sind vielfältige Bemühungen wie verdienstvolle Willensformationen usw. „Er sieht überall Sicherheit“ (khemaṃ passati sabbadhī) bedeutet: Er sieht überall nur Furchtlosigkeit.

961. එවං පස්සන්තො න සමෙසූති ගාථා. තත්ථ න වදතෙති ‘‘සදිසොහමස්මී’’තිආදිනා මානවසෙන සමෙසුපි අත්තානං න වදති ඔමෙසුපි උස්සෙසුපි. නාදෙති න නිරස්සතීති රූපාදීසු කඤ්චි ධම්මං න ගණ්හාති; න නිස්සජ්ජති. සෙසං සබ්බත්ථ පාකටමෙව. එවං අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨාපෙසි, දෙසනාපරියොසානෙ පඤ්චසතා සාකියකුමාරා ච කොලියකුමාරා ච එහිභික්ඛුපබ්බජ්ජාය පබ්බජිතා, තෙ ගහෙත්වා භගවා මහාවනං පාවිසීති.
961. Da er so sieht, sagt die Strophe: „Nicht unter Gleichen“. Darin bedeutet „er spricht nicht“ (na vadate): Er spricht aufgrund von Stolz (māna) im Sinne von „Ich bin gleichgestellt“ usw. nicht von sich selbst als unter Gleichen, Niedrigeren oder Höheren. „Er nimmt nicht an, er weist nicht zurück“ bedeutet: Er ergreift kein Phänomen wie Formen usw. und gibt es auch nicht auf. Der Rest ist überall bereits klar. So schloss er die Lehrverkündigung mit dem Höhepunkt der Arahantschaft ab. Am Ende der Lehrverkündigung traten fünfhundert Sakya-Jünglinge und Koliya-Jünglinge durch die „Komm, Mönch!“-Ordination in den Orden ein. Der Erhabene nahm sie mit sich und betrat den Großen Wald.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය
In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zu den Khuddaka-Texten,

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය අත්තදණ්ඩසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
ist die Erklärung des Attadaṇḍa Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen.

16. සාරිපුත්තසුත්තවණ්ණනා
16. Erklärung des Sāriputta Sutta

962. න මෙ දිට්ඨොති සාරිපුත්තසුත්තං, ‘‘ථෙරපඤ්හසුත්ත’’න්තිපි වුච්චති. කා උප්පත්ති? ඉමස්ස සුත්තස්ස උප්පත්ති – රාජගහකස්ස සෙට්ඨිස්ස චන්දනඝටිකාය පටිලාභං ආදිං කත්වා තාය චන්දනඝටිකාය කතස්ස පත්තස්ස ආකාසෙ උස්සාපනං ආයස්මතො පිණ්ඩොලභාරද්වාජස්ස ඉද්ධියා පත්තග්ගහණං, තස්මිං වත්ථුස්මිං සාවකානං ඉද්ධිපටික්ඛෙපො, තිත්ථියානං භගවතා සද්ධිං පාටිහාරියං කත්තුකාමතා, පාටිහාරියකරණං, භගවතො සාවත්ථිගමනං, තිත්ථියානුබන්ධනං, සාවත්ථියං පසෙනදිනො බුද්ධූපගමනං කණ්ඩම්බපාතුභාවො, චතුන්නං පරිසානං තිත්ථියජයත්ථං පාටිහාරියකරණුස්සුක්කනිවාරණං, යමකපාටිහාරියකරණං, කතපාටිහාරියස්ස භගවතො තාවතිංසභවනගමනං, තත්ථ තෙමාසං ධම්මදෙසනා, ආයස්මතා මහාමොග්ගල්ලානත්ථෙරෙන යාචිතස්ස දෙවලොකතො සඞ්කස්සනගරෙ ඔරොහණන්ති ඉමානි වත්ථූනි අන්තරන්තරෙ ච ජාතකානි විත්ථාරෙත්වා යාව දසසහස්සචක්කවාළදෙවතාහි පූජියමානො භගවා මජ්ඣෙ මණිමයෙන සොපානෙන සඞ්කස්සනගරෙ ඔරුය්හ සොපානකළෙවරෙ අට්ඨාසි –
962. Das Sāriputtasutta [beginnend mit] „Na me diṭṭho“ wird auch „Therapañhasutta“ (Das Sutra über die Fragen des Älteren) genannt. Was ist die Entstehungsgeschichte? Die Entstehung dieses Suttas [erstreckt sich über folgende Ereignisse]: Angefangen damit, dass der Großkaufmann von Rājagaha ein Stück Sandelholz erhielt, daraus eine Schale anfertigen ließ und diese in der Luft aufhing, woraufhin der ehrwürdige Piṇḍola Bhāradvāja die Schale durch seine Geisteskraft an sich nahm. Aus diesem Anlass verbot der Erhabene seinen Jüngern das Wirken von Geisteskräften. Daraufhin wünschten die Sektierer, einen Wettstreit der Wunder mit dem Erhabenen auszutragen. Der Erhabene begab sich nach Sāvatthī, gefolgt von den Sektierern. In Sāvatthī suchte König Pasenadi den Buddha auf, und es kam zum Erscheinen von Gaṇḍas Mangobaum. Der Erhabene hielt die vier Gemeinden davon ab, ein Wunder zu wirken, um die Sektierer zu besiegen, und vollbrachte selbst das Doppelwunder. Nach dem Wunder begab sich der Erhabene in das Tāvatiṃsa-Himmelreich, wo er drei Monate lang das Dhamma lehrte. Auf Bitten des ehrwürdigen Älteren Mahāmoggallāna stieg er schließlich aus der Götterwelt zur Stadt Saṅkassa herab. Nachdem diese Ereignisse und dazwischen verschiedene Jātakas ausführlich dargelegt wurden, stieg der Erhabene, verehrt von den Gottheiten aus zehntausend Weltensystemen, auf einer mittleren, aus Juwelen bestehenden Treppe in der Stadt Saṅkassa herab und blieb am Fuße der Treppe stehen –

‘‘යෙ [Pg.286] ඣානප්පසුතා ධීරා, නෙක්ඛම්මූපසමෙ රතා;
දෙවාපි තෙසං පිහයන්ති, සම්බුද්ධානං සතීමත’’න්ති. (ධ. ප. 181) –
„Selbst die Götter beneiden jene Weisen, die der Meditation hingezogen sind, die am Frieden der Entsagung Freude finden, die vollkommen Erwachten, Achtsamen.“

ඉමිස්සා ධම්මපදගාථාය වුච්චමානාය වුත්තා. සොපානකළෙවරෙ ඨිතං පන භගවන්තං සබ්බපඨමං ආයස්මා සාරිපුත්තො වන්දි, තතො උප්පලවණ්ණා භික්ඛුනී, අථාපරො ජනකායො. තත්‍ර භගවා චින්තෙසි – ‘‘ඉමිස්සං පරිසති මොග්ගල්ලානො ඉද්ධියා අග්ගොති පාකටො, අනුරුද්ධො දිබ්බචක්ඛුනා, පුණ්ණො ධම්මකථිකත්තෙන, සාරිපුත්තං පනායං පරිසා න කෙනචි ගුණෙන එවං අග්ගොති ජානාති, යංනූනාහං සාරිපුත්තං පඤ්ඤාගුණෙන පකාසෙය්‍ය’’න්ති. අථ ථෙරං පඤ්හං පුච්ඡි. ථෙරො භගවතා පුච්ඡිතං පුච්ඡිතං පුථුජ්ජනපඤ්හං, සෙක්ඛපඤ්හං, අසෙක්ඛපඤ්හඤ්ච, සබ්බං විස්සජ්ජෙසි. තදා නං ජනො ‘‘පඤ්ඤාය අග්ගො’’ති අඤ්ඤාසි. අථ භගවා ‘‘සාරිපුත්තො න ඉදානෙව පඤ්ඤාය අග්ගො, අතීතෙපි පඤ්ඤාය අග්ගො’’ති ජාතකං ආනෙසි.
Diese Dhammapada-Strophe wurde gesprochen, während er dort stand. Dem am Fuße der Treppe stehenden Erhabenen erwies als allererstes der ehrwürdige Sāriputta seine Ehrfurcht, danach die Nonne Uppalavaṇṇā und daraufhin die übrige Menschenmenge. Da dachte der Erhabene: „In dieser Versammlung ist Moggallāna als der Höchste an Geisteskraft bekannt, Anuruddha durch das göttliche Auge, Puṇṇa als Verkünder der Lehre. Diese Versammlung weiß jedoch nicht, dass Sāriputta in irgendeiner Eigenschaft so hervorragend ist. Wie wäre es, wenn ich Sāriputtas Eigenschaft der Weisheit offenbaren würde?“ Daraufhin stellte er dem Älteren eine Frage. Der Ältere beantwortete jede vom Erhabenen gestellte Frage – Fragen über Weltlinge, Fragen über Übende und Fragen über jene, die über der Übung stehen – er löste sie alle. Da erkannte das Volk ihn als „den Höchsten an Weisheit“. Daraufhin sagte der Erhabene: „Sāriputta ist nicht erst jetzt der Höchste an Weisheit, auch in der Vergangenheit war er der Höchste an Weisheit“, und er erzählte ein Jātaka:

අතීතෙ පරොසහස්සා ඉසයො වනමූලඵලාහාරා පබ්බතපාදෙ වසන්ති. තෙසං ආචරියස්ස ආබාධො උප්පජ්ජි, උපට්ඨානානි වත්තන්ති. ජෙට්ඨන්තෙවාසී ‘‘සප්පායභෙසජ්ජං ආහරිස්සාමි, ආචරියං අප්පමත්තා උපට්ඨහථා’’ති වත්වා මනුස්සපථං අගමාසි. තස්මිං අනාගතෙයෙව ආචරියො කාලමකාසි. තං ‘‘ඉදානි කාලං කරිස්සතී’’ති අන්තෙවාසිකා සමාපත්තිමාරබ්භ පුච්ඡිංසු. සො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්තිං සන්ධායාහ – ‘‘නත්ථි කිඤ්චී’’ති, අන්තෙවාසිනො ‘‘නත්ථි ආචරියස්ස අධිගමො’’ති අග්ගහෙසුං. අථ ජෙට්ඨන්තෙවාසී භෙසජ්ජං ආදාය ආගන්ත්වා තං කාලකතං දිස්වා ආචරියං ‘‘කිඤ්චි පුච්ඡිත්ථා’’ති ආහ. ආම පුච්ඡිම්හා, ‘‘නත්ථි කිඤ්චී’’ති ආහ, න කිඤ්චි ආචරියෙන අධිගතන්ති. නත්ථි කිඤ්චීති වදන්තො ආචරියො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං පවෙදෙසි, සක්කාතබ්බො ආචරියොති.
„In der Vergangenheit lebten mehr als tausend Rishis, die sich von Wurzeln und Früchten des Waldes ernährten, am Fuße eines Berges. Ihr Lehrer erkrankte, und sie pflegten ihn. Der älteste Schüler sagte: ‚Ich werde geeignete Medizin bringen; pflegt den Lehrer achtsam‘, und ging zu einer bewohnten Gegend. Noch vor seiner Rückkehr verstarb der Lehrer. Als die Schüler merkten: ‚Er wird nun sterben‘, fragten sie ihn nach seiner geistigen Errungenschaft. Er bezog sich auf die Errungenschaft der Sphäre des Nichts und sagte: ‚Es gibt nichts.‘ Die Schüler dachten: ‚Der Lehrer hat keine Errungenschaft erlangt.‘ Als der älteste Schüler mit der Medizin zurückkehrte und sah, dass der Lehrer verstorben war, fragte er sie: ‚Habt ihr den Lehrer etwas gefragt?‘ – ‚Ja, wir haben gefragt, und er sagte: „Es gibt nichts“; der Lehrer hat also nichts erlangt.‘ – ‚Wenn er sagt: „Es gibt nichts“, verkündete der Lehrer die Errungenschaft der Sphäre des Nichts. Der Lehrer ist zu ehren.‘“

‘‘පරොසහස්සම්පි සමාගතානං,කන්දෙය්‍යුං තෙ වස්සසතං අපඤ්ඤා;
එකොපි සෙය්‍යො පුරිසො සපඤ්ඤො,යො භාසිතස්ස විජානාති අත්ථ’’න්ති. (ජා. 1.1.99);
„Selbst wenn mehr als tausend Unweise zusammenkommen und ein ganzes Jahrhundert lang weinen würden; so ist doch ein einziger weiser Mensch besser, der den Sinn des Gesagten versteht.“

කථිතෙ [Pg.287] ච පන භගවතා ජාතකෙ ආයස්මා සාරිපුත්තො අත්තනො සද්ධිවිහාරිකානං පඤ්චන්නං භික්ඛුසතානමත්ථාය සප්පායසෙනාසනගොචරසීලවතාදීනි පුච්ඡිතුං ‘‘න මෙ දිට්ඨො ඉතො පුබ්බෙ’’ති ඉමං ථුතිගාථං ආදිං කත්වා අට්ඨ ගාථායො අභාසි. තමත්ථං විස්සජ්ජෙන්තො භගවා තතො පරා සෙසගාථාති.
Nachdem der Erhabene das Jātaka erzählt hatte, sprach der ehrwürdige Sāriputta im Interesse seiner fünfhundert klösterlichen Schüler acht Strophen, beginnend mit der Lobstrophe „Noch nie zuvor habe ich gesehen“, um nach geeigneten Unterkünften, Aufenthaltsorten, Tugendregeln, Pflichten und so weiter zu fragen. Um diesen Sinn zu erklären, sprach der Erhabene die darauffolgenden übrigen Strophen.

තත්ථ ඉතො පුබ්බෙති ඉතො සඞ්කස්සනගරෙ ඔතරණතො පුබ්බෙ. වග්ගුවදොති සුන්දරවදො. තුසිතා ගණිමාගතොති තුසිතකායා චවිත්වා මාතුකුච්ඡිං ආගතත්තා තුසිතා ආගතො, ගණාචරියත්තා ගණී. සන්තුට්ඨට්ඨෙන වා තුසිතසඞ්ඛාතා දෙවලොකා ගණිං ආගතො තුසිතානං වා අරහන්තානං ගණිං ආගතොති.
Hierbei bedeutet „ito pubbe“ (zuvor): vor dem Herabsteigen hier in der Stadt Saṅkassa. „Vagguvado“ bedeutet: von schöner Rede. „Tusitā gaṇimāgato“ (der als Scharführer aus dem Tusita-Himmel Gekommene) bedeutet: Weil er aus dem Tusita-Himmel schied und in den Mutterschoß eintrat, ist er „aus Tusita gekommen“; und weil er der Lehrer einer Schar ist, ist er „Scharführer“ (gaṇī). Oder: Er ist als Führer einer Schar aus der Götterwelt namens Tusita im Sinne von „Zufriedenheit“ gekommen, oder er ist als Führer der Schar der zufriedenen Arahants gekommen.

963. දුතියගාථාය සදෙවකස්ස ලොකස්ස යථා දිස්සතීති සදෙවකස්ස ලොකස්ස විය මනුස්සානම්පි දිස්සති. යථා වා දිස්සතීති තච්ඡතො අවිපරීතතො දිස්සති චක්ඛුමාති උත්තමචක්ඛු. එකොති පබ්බජ්ජාසඞ්ඛාතාදීහි එකො. රතින්ති නෙක්ඛම්මරතිආදිං.
963. In der zweiten Strophe bedeutet „sadevakassa lokassa yathā dissati“ (wie er der Welt mitsamt ihren Göttern erscheint): Er erscheint den Menschen ebenso wie der Welt mitsamt ihren Göttern. Oder „yathā dissati“ bedeutet: er wird wahrhaftig und unverfälscht gesehen. „Cakkhumā“ (der Sehende) bedeutet: einer mit höchster Sehkraft. „Eko“ (allein) bedeutet: allein im Sinne des Hinausziehens und so weiter. „Ratiṃ“ (Freude) bedeutet: die Freude an der Entsagung und so weiter.

964. තතියගාථාය බහූනමිධ බද්ධානන්ති ඉධ බහූනං ඛත්තියාදීනං සිස්සානං. සිස්සා හි ආචරියෙ පටිබද්ධවුත්තිත්තා ‘‘බද්ධා’’ති වුච්චන්ති අත්ථි පඤ්හෙන ආගමන්ති අත්ථිකො පඤ්හෙන ආගතොම්හි, අත්ථිකානං වා පඤ්හෙන ආගමනං, පඤ්හෙන අත්ථි ආගමනං වාති.
964. In der dritten Strophe bezieht sich „bahūnamidha baddhānaṃ“ (für die vielen hier Gebundenen) auf die vielen Schüler wie Kṣatriyas und so weiter hier; denn Schüler werden als „gebunden“ bezeichnet, da ihre Lebensweise vom Lehrer abhängt. „Atthi pañhena āgamanti“ (ich komme mit einer Frage als Suchender) bedeutet: „Ich bin als Suchender mit einer Frage gekommen“, oder „das Kommen geschieht mit einer Frage im Interesse der Suchenden“, oder „es gibt ein Kommen mit einer Frage“.

965. චතුත්ථගාථාය විජිගුච්ඡතොති ජාතිආදීහි අට්ටීයතො රිත්තමාසනන්ති විවිත්තං මඤ්චපීඨං. පබ්බතානං ගුහාසු වාති පබ්බතගුහාසු වා රිත්තමාසනං භජතොති සම්බන්ධිතබ්බං.
965. In der vierten Strophe bedeutet „vijigucchato“ (eines Abscheu Empfindenden): einer, der von Geburt usw. bedrängt ist. „Rittamāsanā“ (ein leerer Sitz) bedeutet: ein einsames Lager und ein Stuhl. „Pabbatānaṃ guhāsu vā“ (oder in Berghöhlen): Dies ist zu verbinden mit „einen leeren Sitz aufsuchend in den Berghöhlen oder...“

966. පඤ්චමගාථාය උච්චාවචෙසූති හීනපණීතෙසු. සයනෙසූති විහාරාදීසු සෙනාසනෙසු. කීවන්තො තත්ථ භෙරවාති කිත්තකා තත්ථ භයකාරණා. ‘‘කුවන්තො’’තිපි පාඨො, කූජන්තොති චස්ස අත්ථො. න පන පුබ්බෙනාපරං සන්ධියති.
966. In der fünften Strophe bedeutet „uccāvacesu“ (in verschiedenartigen): in niederen oder edlen. „Sayanesu“ (Lagern) bedeutet: in Unterkünften wie Klöstern und so weiter. „Kīvanto tattha bheravā“ (wie viele Schrecken gibt es dort) bedeutet: wie viele Ursachen zur Furcht gibt es dort. Es gibt auch die Lesart „kuvanto“, was „schreiend“ bedeutet. Dies lässt sich jedoch nicht schlüssig mit dem Vorhergehenden und Nachfolgenden verbinden.

967. ඡට්ඨගාථාය කතී පරිස්සයාති කිත්තකා උපද්දවා. අගතං දිසන්ති නිබ්බානං. තඤ්හි අගතපුබ්බත්තා අගතං තථා නිද්දිසිතබ්බතො දිසා චාති[Pg.288]. තෙන වුත්තං ‘‘අගතං දිස’’න්ති. අභිසම්භවෙති අභිභවෙය්‍ය. පන්තම්හීති පරියන්තෙ.
967. In der sechsten Strophe bedeutet „katī parissayā“ (wie viele Hindernisse): wie viele Heimsuchungen. „Agataṃ disaṃ“ (die unbetretene Himmelsgegend) bedeutet: das Nibbāna; denn da es zuvor unbetreten war, ist es „unbetreten“ (agata), und da es aufgezeigt werden kann, ist es eine „Himmelsgegend“ (disā). Daher wird es „die unbetretene Himmelsgegend“ genannt. „Abhisambhave“ bedeutet: er möge überwinden. „Pantamhi“ bedeutet: am äußersten Ende.

968-9. සත්තමගාථාය ක්‍යාස්ස බ්‍යප්පථයො අස්සූති කීදිසානි තස්ස වචනානි අස්සු. අට්ඨමගාථාය එකොදි නිපකොති එකග්ගචිත්තො පණ්ඩිතො.
968-9. In der siebten Strophe bedeutet „kyāssa byappathayo assu“ (wie beschaffen sollten seine Äußerungen sein): was für Worte sollte er sprechen. In der achten Strophe bedeutet „ekodi nipako“: mit gesammeltem Geist und weise.

970. එවං ආයස්මතා සාරිපුත්තෙන තීහි ගාථාහි භගවන්තං ථොමෙත්වා පඤ්චහි ගාථාහි – පඤ්චසතානං සිස්සානමත්ථාය සෙනාසනගොචරසීලවතාදීනි පුච්ඡිතො භගවා තමත්ථං පකාසෙතුං ‘‘විජිගුච්ඡමානස්සා’’තිආදිනා නයෙන විස්සජ්ජනමාරද්ධො. තත්ථ පඨමගාථාය තාවත්ථො – ජාතිආදීහි විජිගුච්ඡමානස්ස රිත්තාසනං සයනං සෙවතො චෙ සම්බොධිකාමස්ස සාරිපුත්ත, භික්ඛුනො යදිදං ඵාසු යො ඵාසුවිහාරො යථානුධම්මං යො ච අනුධම්මො, තං තෙ පවක්ඛාමි යථා පජානං යථා පජානන්තො වදෙය්‍ය, එවං වදාමීති.
970. Nachdem der ehrwürdige Sāriputta so den Erhabenen zuerst mit drei Strophen gepriesen und dann mit fünf Strophen – um seiner fünfhundert Schüler willen – nach Unterkunft, Aufenthaltsort, gutem Verhalten und Pflichten usw. gefragt hatte, begann der Erhabene, um diese Angelegenheit zu erklären, die Antwort auf die Weise mit den Worten „Für einen, der Abscheu empfindet“ (vijigucchamānassa) einzuleiten. Darin ist die Bedeutung der ersten Strophe wie folgt: „Was eine angenehme Wohnstätte (phāsuvihāra) ist, Sāriputta, für einen Bhikkhu, der Abscheu vor Geburt usw. empfindet, wenn er eine einsame Unterkunft (rittāsanaṃ sayanaṃ) aufsucht und nach Erleuchtung strebt, was dem Dhamma entspricht (yathānudhammaṃ) und was der Dhamma selbst ist (anudhammo) – das werde ich dir als ein Wissender (yathā pajānaṃ) verkünden; wie ein Wissender sprechen würde, so spreche ich.“

971. දුතියගාථාය පරියන්තචාරීති සීලාදීසු චතූසු පරියන්තෙසු චරමානො. ඩංසාධිපාතානන්ති පිඞ්ගලමක්ඛිකානඤ්ච සෙසමක්ඛිකානඤ්ච. සෙසමක්ඛිකා හි තතො තතො අධිපතිත්වා ඛාදන්ති, තස්මා ‘‘අධිපාතා’’ති වුච්චන්ති. මනුස්සඵස්සානන්ති චොරාදිඵස්සානං.
971. In der zweiten Strophe bedeutet „von begrenztem Wandel“ (pariyantacārī): sich innerhalb der vier Grenzen von Tugend usw. verhaltend. „Bremsen und Stechfliegen“ (ḍaṃsādhipātānaṃ): von rötlich-braunen Fliegen (piṅgalamakkhikā) und den übrigen Fliegen; denn die übrigen Fliegen stürzen sich von hier und da herab und beißen, darum werden sie „adhipātā“ genannt. „Berührungen mit Menschen“ (manussaphassānaṃ): Berührungen mit Räubern und so weiter.

972. තතියගාථාය පරධම්මිකා නාම සත්ත සහධම්මිකවජ්ජා සබ්බෙපි බාහිරකා. කුසලානුඑසීති කුසලධම්මෙ අන්වෙසමානො.
972. In der dritten Strophe sind „Anhänger anderer Lehren“ (paradhammikā) alle Außenstehenden mit Ausnahme der sieben Gefährten im Dhamma (sahadhammika). „Nach dem Heilsamen suchend“ (kusalānuesī): nach heilsamen Gegebenheiten (kusaladhamma) suchend.

973. චතුත්ථගාථාය ආතඞ්කඵස්සෙනාති රොගඵස්සෙන. සීතං අතුණ්හන්ති සීතඤ්ච උණ්හඤ්ච. සො තෙහි ඵුට්ඨො බහුධාති සො තෙහි ආතඞ්කාදීහි අනෙකෙහි ආකාරෙහි ඵුට්ඨො සමානොපි. අනොකොති අභිසඞ්ඛාරවිඤ්ඤාණාදීනං අනොකාසභූතො.
973. In der vierten Strophe bedeutet „durch Berührung mit Krankheit“ (ātaṅkaphassenā): durch Berührung mit Krankheit (rogaphassena). „Kälte und Hitze“ (sītaṃ atuṇhaṃ): Kälte und Hitze. „Obwohl er von ihnen auf vielfache Weise berührt wird“ (so tehi phuṭṭho bahudhā): obwohl er von jener Krankheit usw. auf vielfältige Weise berührt wird. „Heimatlos“ (anoko): derjenige, der keinen Aufenthaltsort für das gestaltende Bewusstsein (abhisaṅkhāraviññāṇa) usw. bietet.

974. එවං ‘‘භික්ඛුනො විජිගුච්ඡතො’’තිආදීහි තීහි ගාථාහි පුට්ඨමත්ථං විස්සජ්ජෙත්වා ඉදානි ‘‘ක්‍යාස්ස බ්‍යප්පථයො’’තිආදිනා නයෙන පුට්ඨං විස්සජ්ජෙන්තො ‘‘ථෙය්‍යං න කාරෙ’’තිආදිමාහ. තත්ථ ඵස්සෙති ඵරෙය්‍ය[Pg.289]. යදාවිලත්තං මනසො විජඤ්ඤාති යං චිත්තස්ස ආවිලත්තං විජානෙය්‍ය, තං සබ්බං ‘‘කණ්හස්ස පක්ඛො’’ති විනොදයෙය්‍ය.
974. Nachdem er so die in den drei Strophen, die mit „Wenn ein Bhikkhu Abscheu empfindet“ beginnen, erfragten Angelegenheiten beantwortet hatte, antwortet er nun auf das, was auf die Weise mit „Welche Redeweise soll er annehmen?“ gefragt wurde, indem er mit den Worten „Er soll keinen Diebstahl begehen“ usw. beginnt. Darin bedeutet „berühren“ (phasse): durchdringen (phareyya). „Wenn er eine Trübung des Geistes erkennt“ (yadāvilattaṃ manaso vijaññā): Wenn er irgendeine Trübung des Geistes erkennt, sollte er all dies als „eine Partei des Dunklen“ (kaṇhassa pakkha) vertreiben.

975. මූලම්පි තෙසං පලිඛඤ්ඤ තිට්ඨෙති තෙසං කොධාතිමානානං යං අවිජ්ජාදිකං මූලං, තම්පි පලිඛණිත්වා තිට්ඨෙය්‍ය. අද්ධා භවන්තො අභිසම්භවෙය්‍යාති එවං පියප්පියං අභිභවන්තො එකංසෙනෙව අභිභවෙය්‍ය, න තත්‍ර සිථිලං පරක්කමෙය්‍යාති අධිප්පායො.
975. „Und er sollte auch ihre Wurzel ausgraben“ (mūlampi tesaṃ palikhañña tiṭṭhe): Er sollte verweilen, nachdem er auch die auf Unwissenheit usw. beruhende Wurzel jenes Zorns und der Überheblichkeit ausgegraben hat. „Sicherlich sollte er sie überwinden“ (addhā bhavanto abhisambhaveyya): Indem er so das Angenehme und Unangenehme bezwingt, sollte er sie ganz gewiss überwinden; die Absicht ist, dass er dabei in seiner Anstrengung nicht nachlassen sollte.

976. පඤ්ඤං පුරක්ඛත්වාති පඤ්ඤං පුබ්බඞ්ගමං කත්වා. කල්‍යාණපීතීති කල්‍යාණාය පීතියා සමන්නාගතො. චතුරො සහෙථ පරිදෙවධම්මෙති අනන්තරගාථාය වුච්චමානෙ පරිදෙවනීයධම්මෙ සහෙය්‍ය.
976. „Die Weisheit voranstellen“ (paññaṃ purakkhatvā): die Weisheit zur Vorreiterin machen. „In heilsamer Verzückung“ (kalyāṇapītī): mit einer heilsamen Verzückung ausgestattet. „Er sollte die vier Faktoren des Wehklagens ertragen“ (caturo sahetha paridevadhamme): Er sollte die in der unmittelbar folgenden Strophe genannten beklagenswerten Zustände ertragen.

977. කිංසූ අසිස්සාමීති කිං භුඤ්ජිස්සාමි. කුවං වා අසිස්සන්ති කුහිං වා අසිස්සාමි. දුක්ඛං වත සෙත්ථ ක්වජ්ජ සෙස්සන්ති ඉමං රත්තිං දුක්ඛං සයිං, අජ්ජ ආගමනරත්තිං කත්ථ සයිස්සං. එතෙ විතක්කෙති එතෙ පිණ්ඩපාතනිස්සිතෙ ද්වෙ, සෙනාසනනිස්සිතෙ ද්වෙති චත්තාරො විතක්කෙ. අනිකෙතචාරීති අපලිබොධචාරී නිත්තණ්හචාරී.
977. „Was werde ich essen?“ (kiṃsū asissāmi): Was werde ich essen? „Oder wo werde ich essen?“ (kuvaṃ vā asissāmi): Oder wo werde ich essen? „Ach, ich lag schlecht; wo werde ich heute liegen?“ (dukkhaṃ vata settha kvajja sessaṃ): „Diese Nacht lag ich schlecht, wo werde ich in der heutigen kommenden Nacht liegen?“ „Diese Gedanken“ (ete vitakke): diese vier Gedanken – zwei, die sich auf den Almosengang beziehen, und zwei, die sich auf die Unterkunft beziehen. „Ohne feste Wohnstätte wandernd“ (aniketacārī): ohne Hindernisse wandernd, ohne Begehren wandernd.

978. කාලෙති පිණ්ඩපාතකාලෙ පිණ්ඩපාතසඞ්ඛාතං අන්නං වා චීවරකාලෙ චීවරසඞ්ඛාතං වසනං වා ලද්ධා ධම්මෙන සමෙනාති අධිප්පායො. මත්තං සො ජඤ්ඤාති පටිග්ගහණෙ ච පරිභොගෙ ච සො පමාණං ජානෙය්‍ය. ඉධාති සාසනෙ, නිපාතමත්තමෙව වා එතං. තොසනත්ථන්ති සන්තොසත්ථං, එතදත්ථං මත්තං ජානෙය්‍යාති වුත්තං හොති. සො තෙසු ගුත්තොති සො භික්ඛු තෙසු පච්චයෙසු ගුත්තො. යතචාරීති සංයතවිහාරො, රක්ඛිතිරියාපථො රක්ඛිතකායවචීමනොද්වාරො චාති වුත්තං හොති. ‘‘යතිචාරී’’තිපි පාඨො, සොයෙවත්ථො. රුසිතොති රොසිතො, ඝට්ටිතොති වුත්තං හොති.
978. „Zur rechten Zeit“ (kāle): zur Zeit des Almosengangs die als Almosenspeise bezeichnete Nahrung oder zur Zeit der Gewänder die als Gewand bezeichnete Kleidung rechtmäßig und gerecht erhalten habend – das ist die Absicht. „Er sollte das Maß kennen“ (mattaṃ so jaññā): Er sollte das richtige Maß bei der Annahme und beim Gebrauch kennen. „Hier“ (idha): in der Lehre, oder dies ist bloß eine Partikel. „Um der Zufriedenheit willen“ (tosanatthaṃ): um der Genügsamkeit willen; das bedeutet, er sollte zu diesem Zweck das Maß kennen. „Er, in diesen Dingen behütet“ (so tesu gutto): jener Bhikkhu, der im Hinblick auf diese Requisiten behütet ist. „Zügelnd wandernd“ (yatacārī): gezügelt lebend, was bedeutet, dass seine Körperhaltungen geschützt sind oder die Tore von Körper, Rede und Geist geschützt sind. Es gibt auch die Lesart „yaticārī“, was dieselbe Bedeutung hat. „Beschimpft“ (rusito): gereizt, angegriffen (ghaṭṭito).

979. ඣානානුයුත්තොති අනුපන්නුප්පාදනෙන උප්පන්නාසෙවනෙන ච ඣානෙ අනුයුත්තො. උපෙක්ඛමාරබ්භ සමාහිතත්තොති චතුත්ථජ්ඣානුපෙක්ඛං උප්පාදෙත්වා සමාහිතචිත්තො. තක්කාසයං කුක්කුච්චියූපඡින්දෙති කාමවිතක්කාදිං තක්කඤ්ච[Pg.290], කාමසඤ්ඤාදිං තස්ස තක්කස්ස ආසයඤ්ච, හත්ථකුක්කුච්චාදිං කුක්කුච්චියඤ්ච උපච්ඡින්දෙය්‍ය.
979. „Dem Jhāna hingegeben“ (jhānānuyutto): dem Jhāna hingegeben, indem er das noch nicht Entstandene hervorbringt und das bereits Entstandene wiederholt pflegt. „Gefasst im Geist, gestützt auf Gleichmut“ (upekkhamārabbha samāhitatto): mit gesammeltem Geist, nachdem er den Gleichmut des vierten Jhāna erzeugt hat. „Er sollte das Grübeln, dessen Grundlage und die Reue abschneiden“ (takkāsayaṃ kukkucciyūpachinde): Er sollte das Denken (takka) wie sinnliches Denken usw., die Grundlage (āsaya) dieses Denkens wie sinnliche Wahrnehmung usw., und die Unruhe (kukkucciya) wie das Nesteln mit den Händen usw. abschneiden.

980. චුදිතො වචීභි සතිමාභිනන්දෙති උපජ්ඣායාදීහි වාචාහි චොදිතො සමානො සතිමා හුත්වා තං චොදනං අභිනන්දෙය්‍ය. වාචං පමුඤ්චෙ කුසලන්ති ඤාණසමුට්ඨිතං වාචං පමුඤ්චෙය්‍ය. නාතිවෙලන්ති අතිවෙලං පන වාචං කාලවෙලඤ්ච සීලවෙලඤ්ච අතික්කන්තං නප්පමුඤ්චෙය්‍ය. ජනවාදධම්මායාති ජනවාදකථාය. න චෙතයෙය්‍යාති චෙතනං න උප්පාදෙය්‍ය.
980. „Wenn er mit Worten getadelt wird, sollte ein Achtsamer dies freudig annehmen“ (cudito vacībhi satimābhinande): Wenn er von seinem Lehrer (upajjhāya) oder anderen mit Worten getadelt wird, sollte er, achtsam seiend, diesen Tadel freudig annehmen. „Er sollte heilsame Rede äußern“ (vācaṃ pamuñce kusalaṃ): Er sollte eine aus Erkenntnis hervorgegangene Rede äußern. „Aber nicht im Übermaß“ (nātivelaṃ): Er sollte jedoch keine Rede äußern, die das rechte Maß überschreitet, d. h. die die zeitliche Grenze und die Grenze des guten Verhaltens überschreitet. „Im Hinblick auf ein Gerede der Leute“ (janavādadhammāya): für eine Rede, die von den Leuten getadelt werden könnte. „Sollte er keine Absicht hegen“ (na cetayeyya): Er sollte keine Absicht [solche Worte zu sprechen] entstehen lassen.

981. අථාපරන්ති අථ ඉදානි ඉතො පරම්පි. පඤ්ච රජානීති රූපරාගාදීනි පඤ්ච රජානි. යෙසං සතීමා විනයාය සික්ඛෙති යෙසං උපට්ඨිතස්සති හුත්වා විනයනත්ථං තිස්සො සික්ඛා සික්ඛෙය්‍ය. එවං සික්ඛන්තො හි රූපෙසු…පෙ… ඵස්සෙසු සහෙථ රාගං, න අඤ්ඤෙති.
981. „Und ferner“ (athāparaṃ): und nun auch darüber hinaus. „Fünf Arten von Staub“ (pañca rajāni): die fünf Arten von Staub wie die Gier nach Formen usw. „Zu deren Beseitigung ein Achtsamer sich üben sollte“ (yesaṃ satīmā vinayāya sikkhe): Er sollte, nachdem er Achtsamkeit etabliert hat, sich in den drei Schulungen üben, um sie zu beseitigen. Wer sich nämlich so übt – und kein anderer –, sollte die Gier nach Formen …pe… Berührungen überwinden.

982. තතො සො තෙසං විනයාය සික්ඛන්තො අනුක්කමෙන – එතෙසු ධම්මෙසූති ගාථා. තත්ථ එතෙසූති රූපාදීසු. කාලෙන සො සම්මා ධම්මං පරිවීමංසමානොති සො භික්ඛු ය්වායං ‘‘උද්ධතෙ චිත්තෙ සමාධිස්ස කාලො’’තිආදිනා නයෙන කාලො වුත්තො, තෙන කාලෙන සබ්බං සඞ්ඛතධම්මං අනිච්චාදිනයෙන පරිවීමංසමානො. එකොදිභූතො විහනෙ තමං සොති සො එකග්ගචිත්තො සබ්බං මොහාදිතමං විහනෙය්‍ය. නත්ථි එත්ථ සංසයො. සෙසං සබ්බත්ථ පාකටමෙව.
982. Indem er sich danach schrittweise zu ihrer Beseitigung übt, folgt die Strophe: „in diesen Dingen“ (etesu dhammesu). Hierbei bedeutet „in diesen“ (etesu): in Formen usw. „Zur rechten Zeit untersuche er den Dhamma gründlich“ (kālena so sammā dhammaṃ parivīmaṃsamāno): Jener Bhikkhu untersucht zu jener Zeit, die auf die Weise „wenn der Geist unruhig ist, ist es die Zeit für Konzentration“ beschrieben wurde, alle bedingten Phänomene (saṅkhatadhamma) im Sinne von Unbeständigkeit usw. „Einig geworden [im Geist], sollte er das Dunkel vertreiben“ (ekodibhūto vihane tamaṃ so): Mit einspitzigem Geist sollte er alle Dunkelheit der Verblendung (moha) usw. vertreiben. Darüber gibt es keinen Zweifel. Der Rest ist überall völlig klar.

එවං භගවා අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨාපෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ පඤ්චසතා භික්ඛූ අරහත්තං පත්තා, තිංසකොටිසඞ්ඛ්‍යානඤ්ච දෙවමනුස්සානං ධම්මාභිසමයො අහොසීති.
So schloss der Erhabene die Lehrrede mit dem Höhepunkt der Arahantschaft ab. Am Ende der Lehrrede erlangten die fūnfhundert Bhikkhus die Arahantschaft, und bei dreißig Koṭis von Göttern (Devas) und Menschen fand ein Durchbruch zum Dhamma statt.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය
In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zum Khuddaka-Nikāya,

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය සාරිපුත්තසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
ist die Erklärung des Sāriputtasutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen.

නිට්ඨිතො ච චතුත්ථො වග්ගො අත්ථවණ්ණනානයතො, නාමෙන
Und das vierte Kapitel ist bezüglich der Texterklärung abgeschlossen, mit Namen

අට්ඨකවග්ගොති.
das Aṭṭhakavagga.

5. පාරායනවග්ගො
5. Das Kapitel über den Weg zum jenseitigen Ufer (Pārāyanavagga)

වත්ථුගාථාවණ්ණනා
Die Erklärung der einleitenden Strophen (Vatthugāthā)

983. කොසලානං [Pg.291] පුරා රම්මාති පාරායනවග්ගස්ස වත්ථුගාථා. තාසං උප්පත්ති – අතීතෙ කිර බාරාණසිවාසී එකො රුක්ඛවඩ්ඪකී සකෙ ආචරියකෙ අදුතියො, තස්ස සොළස සිස්සා, එකමෙකස්ස සහස්සං අන්තෙවාසිකා. එවං තෙ සත්තරසාධිකසොළසසහස්සා ආචරියන්තෙවාසිනො සබ්බෙපි බාරාණසිං උපනිස්සාය ජීවිකං කප්පෙන්තා පබ්බතසමීපං ගන්ත්වා රුක්ඛෙ ගහෙත්වා තත්ථෙව නානාපාසාදවිකතියො නිට්ඨාපෙත්වා කුල්ලං බන්ධිත්වා ගඞ්ගාය බාරාණසිං ආනෙත්වා සචෙ රාජා අත්ථිකො හොති, රඤ්ඤො, එකභූමිකං වා…පෙ… සත්තභූමිකං වා පාසාදං යොජෙත්වා දෙන්ති. නො චෙ, අඤ්ඤෙසම්පි විකිණිත්වා පුත්තදාරං පොසෙන්ති. අථ නෙසං එකදිවසං ආචරියො ‘‘න සක්කා වඩ්ඪකිකම්මෙන නිච්චං ජීවිකං කප්පෙතුං, දුක්කරඤ්හි ජරාකාලෙ එතං කම්ම’’න්ති චින්තෙත්වා අන්තෙවාසිකෙ ආමන්තෙසි – ‘‘තාතා, උදුම්බරාදයො, අප්පසාරරුක්ඛෙ ආනෙථා’’ති. තෙ ‘‘සාධූ’’ති පටිස්සුණිත්වා ආනයිංසු. සො තෙහි කට්ඨසකුණං කත්වා තස්ස අබ්භන්තරං පවිසිත්වා යන්තං පූරෙසි. කට්ඨසකුණො සුපණ්ණරාජා විය ආකාසං ලඞ්ඝිත්වා වනස්ස උපරි චරිත්වා අන්තෙවාසීනං පුරතො ඔරුහි. අථ ආචරියො සිස්සෙ ආහ – ‘‘තාතා, ඊදිසානි කට්ඨවාහනානි කත්වා සක්කා සකලජම්බුදීපෙ රජ්ජං ගහෙතුං, තුම්හෙපි, තාතා, එතානි කරොථ, රජ්ජං ගහෙත්වා ජීවිස්සාම, දුක්ඛං වඩ්ඪකිසිප්පෙන ජීවිතු’’න්ති. තෙ තථා කත්වා ආචරියස්ස පටිවෙදෙසුං. තතො නෙ ආචරියො ආහ – ‘‘කතමං, තාතා, රජ්ජං ගණ්හාමා’’ති? ‘‘බාරාණසිරජ්ජං ආචරියා’’ති. ‘‘අලං, තාතා, මා එතං රුච්චි, මයඤ්හි තං ගහෙත්වාපි ‘වඩ්ඪකිරාජා වඩ්ඪකියුවරාජා’ති වඩ්ඪකිවාදා න මුච්චිස්සාම, මහන්තො ජම්බුදීපො, අඤ්ඤත්ථ ගච්ඡාමා’’ති.
983. „Kosalānaṃ purā rammā“ ist der Anfang der Einleitungsverse des Pārāyanavagga. Deren Entstehungsgeschichte ist wie folgt: In der Vergangenheit, so heißt es, gab es einen in Bārāṇasī ansässigen Zimmermann, der in der Linie seines eigenen Lehrers ohnegleichen war. Er hatte sechzehn Schüler, von denen jeder wiederum tausend Lehrlinge hatte. So gab es insgesamt 16.017 Lehrer und Schüler, die alle in Abhängigkeit von Bārāṇasī ihren Lebensunterhalt bestritten. Sie gingen in ein nahegelegenes Bergland, schlugen Bäume, fertigten direkt vor Ort verschiedene Arten von Palästen an, bauten ein Floß und brachten sie auf dem Ganges nach Bārāṇasī. Wenn der König Bedarf hatte, bauten sie sie für ihn zusammen und übergaben ihm einen einstöckigen … oder bis zu einem siebenstöckigen Palast. Wenn nicht, verkauften sie sie an andere und ernährten so Frau und Kinder. Da dachte ihr Lehrer eines Tages: „Es ist nicht möglich, dauerhaft durch das Zimmerhandwerk den Lebensunterhalt zu bestreiten. Diese Arbeit ist im Alter mühsam.“ Er wandte sich an seine Schüler: „Ihr Lieben, bringt Weichholzbäume wie Feigenbäume und ähnliche.“ Sie willigten ein mit den Worten „Sehr wohl“ und brachten sie. Er fertigte daraus einen hölzernen Vogel an, ging in sein Inneres hinein und setzte den Mechanismus in Gang. Der hölzerne Vogel stieg wie ein königlicher Garuda in den Himmel empor, flog über den Wald und landete vor den Schülern. Da sprach der Lehrer zu den Schülern: „Ihr Lieben, wenn man solche Holzfahrzeuge herstellt, kann man in ganz Jambudīpa die Herrschaft erlangen. Macht auch ihr solche, ihr Lieben! Wir wollen ein Königreich erringen und davon leben; es ist mühsam, durch das Zimmerhandwerk zu leben.“ Sie taten dies und berichteten es dem Lehrer. Darauf fragte sie der Lehrer: „Welches Königreich, ihr Lieben, sollen wir einnehmen?“ – „Das Königreich von Bārāṇasī, Lehrer!“ – „Genug, ihr Lieben! Das soll euch nicht gefallen. Denn selbst wenn wir dieses einnehmen, werden wir dem Gerede, bloße Zimmerleute zu sein, nicht entgehen – man wird uns ‚Zimmermannskönig‘ oder ‚Zimmermannskronprinz‘ nennen. Jambudīpa ist groß. Lasst uns anderswohin gehen!“

තතො සපුත්තදාරා කට්ඨවාහනානි, අභිරුහිත්වා සජ්ජාවුධා හුත්වා හිමවන්තාභිමුඛා ගන්ත්වා හිමවති අඤ්ඤතරං නගරං පවිසිත්වා රඤ්ඤො නිවෙසනෙයෙව පච්චුට්ඨහංසු. තෙ තත්ථ රජ්ජං ගහෙත්වා ආචරියං රජ්ජෙ අභිසිඤ්චිංසු. සො ‘‘කට්ඨවාහනො රාජා’’ති පාකටො අහොසි. තම්පි නගරං තෙන ගහිතත්තා ‘‘කට්ඨවාහනනගර’’න්ත්වෙව නාමං ලභි, තථා සකලරට්ඨම්පි[Pg.292]. කට්ඨවාහනො රාජා ධම්මිකො අහොසි, තථා යුවරාජා අමච්චට්ඨානෙසු ච ඨපිතා සොළස සිස්සා. තං රට්ඨං රඤ්ඤා චතූහි සඞ්ගහවත්ථූහි සඞ්ගය්හමානං අතිවිය ඉද්ධං ඵීතං නිරුපද්දවඤ්ච අහොසි. නාගරා ජානපදා රාජානඤ්ච රාජපරිසඤ්ච අතිවිය මමායිංසු ‘‘භද්දකො නො රාජා ලද්ධො, භද්දිකා රාජපරිසා’’ති.
Daraufhin bestiegen sie zusammen mit ihren Frauen und Kindern die Holzfahrzeuge, rüsteten sich mit Waffen aus, reisten in Richtung des Himalayas, betraten eine bestimmte Stadt im Himalaya und belagerten die Residenz des Königs. Sie ergriffen dort die Herrschaft und salbten ihren Lehrer zum König. Er wurde als „König Holzfahrzeug“ bekannt. Auch jene Stadt erhielt, weil sie von ihm eingenommen worden war, den Namen „Holzfahrzeug-Stadt“, und ebenso das gesamte Reich. König Holzfahrzeug war rechtschaffen, ebenso der Kronprinz und die sechzehn Schüler, die in die Ämter der Minister eingesetzt worden waren. Dieses Reich, das vom König durch die vier Mittel der wohlwollenden Zuwendung gefördert wurde, wurde überaus blühend, wohlhabend und sicher vor Gefahren. Die Stadt- und Landbewohner schätzten den König und das königliche Gefolge überaus und sagten: „Einen trefflichen König haben wir erhalten, ein treffliches königliches Gefolge!“

අථෙකදිවසං මජ්ඣිමදෙසතො වාණිජා භණ්ඩං ගහෙත්වා කට්ඨවාහනනගරං ආගමංසු පණ්ණාකාරඤ්ච ගහෙත්වා රාජානං පස්සිංසු. රාජා ‘‘කුතො ආගතත්ථා’’ති සබ්බං පුච්ඡි. ‘‘බාරාණසිතො දෙවා’’ති. සො තත්ථ සබ්බං පවත්තිං පුච්ඡිත්වා – ‘‘තුම්හාකං රඤ්ඤා සද්ධිං මම මිත්තභාවං කරොථා’’ති ආහ. තෙ ‘‘සාධූ’’ති සම්පටිච්ඡිංසු. සො තෙසං පරිබ්බයං දත්වා ගමනකාලෙ සම්පත්තෙ පුන ආදරෙන වත්වා විස්සජ්ජෙසි. තෙ බාරාණසිං ගන්ත්වා තස්ස රඤ්ඤො ආරොචෙසුං. රාජා ‘‘කට්ඨවාහනරට්ඨා ආගතානං වාණිජකානං අජ්ජතග්ගෙ සුඞ්කං මුඤ්චාමී’’ති භෙරිං චරාපෙත්වා ‘‘අත්ථු මෙ කට්ඨවාහනො මිත්තො’’ති ද්වෙපි අදිට්ඨමිත්තා අහෙසුං. කට්ඨවාහනොපි ච සකනගරෙ භෙරිං චරාපෙසි – ‘‘අජ්ජතග්ගෙ බාරාණසිතො ආගතානං වාණිජකානං සුඞ්කං මුඤ්චාමි, පරිබ්බයො ච නෙසං දාතබ්බො’’ති. තතො බාරාණසිරාජා කට්ඨවාහනස්ස ලෙඛං පෙසෙසි ‘‘සචෙ තස්මිං ජනපදෙ දට්ඨුං වා සොතුං වා අරහරූපං කිඤ්චි අච්ඡරියං උප්පජ්ජති, අම්හෙපි දක්ඛාපෙතු ච සාවෙතු චා’’ති. සොපිස්ස තථෙව පටිලෙඛං පෙසෙසි. එවං තෙසං කතිකං කත්වා වසන්තානං කදාචි කට්ඨවාහනස්ස අතිමහග්ඝා අච්චන්තසුඛුමා කම්බලා උප්පජ්ජිංසු බාලසූරියරස්මිසදිසා වණ්ණෙන. තෙ දිස්වා රාජා ‘‘මම සහායස්ස පෙසෙමී’’ති දන්තකාරෙහි අට්ඨ දන්තකරණ්ඩකෙ ලිඛාපෙත්වා තෙසු කරණ්ඩකෙසු තෙ කම්බලෙ පක්ඛිපිත්වා ලාඛාචරියෙහි බහි ලාඛාගොළකසදිසෙ කාරාපෙත්වා අට්ඨපි ලාඛාගොළකෙ සමුග්ගෙ පක්ඛිපිත්වා වත්ථෙන වෙඨෙත්වා රාජමුද්දිකාය ලඤ්ඡෙත්වා ‘‘බාරාණසිරඤ්ඤො දෙථා’’ති අමච්චෙ පෙසෙසි. ලෙඛඤ්ච අදාසි ‘‘අයං පණ්ණාකාරො නගරමජ්ඣෙ අමච්චපරිවුතෙන පෙක්ඛිතබ්බො’’ති.
Da kamen eines Tages Kaufleute aus dem Mittelland mit Handelswaren in die Holzfahrzeug-Stadt, nahmen ein Geschenk mit und suchten den König auf. Der König fragte sie nach allen Umständen aus: „Woher seid ihr gekommen?“ – „Aus Bārāṇasī, o Herr!“ Er erkundigte sich nach allen dortigen Neuigkeiten und sagte: „Stiftet eine Freundschaft zwischen eurem König und mir.“ Sie willigten ein mit den Worten: „Sehr wohl.“ Er gab ihnen Wegzehrung, sprach bei ihrer Abreise nochmals herzlich zu ihnen und verabschiedete sie. Sie reisten nach Bārāṇasī und berichteten es ihrem König. Der König ließ durch Trommelschlag verkünden: „Von heute an befreie ich die aus dem Reich Holzfahrzeugs kommenden Kaufleute von den Zöllen“, und fügte hinzu: „König Holzfahrzeug soll mein Freund sein!“ So wurden die beiden zu Freunden, ohne einander je gesehen zu haben. Auch König Holzfahrzeug ließ in seiner Stadt durch Trommelschlag verkünden: „Von heute an befreie ich die aus Bārāṇasī kommenden Kaufleute von den Zöllen, und man soll ihnen Wegzehrung geben.“ Daraufhin schickte der König von Bārāṇasī einen Brief an König Holzfahrzeug: „Wenn in jenem Land irgendein Wunder geschieht, das es wert ist, gesehen oder gehört zu werden, so lasst auch uns davon sehen und hören.“ Er schickte ihm eine ebensolche Antwort zurück. Während sie so lebten, nachdem sie diese Vereinbarung getroffen hatten, gelangten eines Tages überaus wertvolle, äußerst feine Decken in den Besitz König Holzfahrzeugs, die in ihrer Farbe den Strahlen der aufgehenden Sonne glichen. Als der König diese sah, dachte er: „Ich will sie meinem Gefährten schicken“, ließ von Elfenbeinschnitzern acht Elfenbeinkästchen anfertigen, legte die Decken in diese Kästchen, ließ sie von Lackmeistern so bearbeiten, dass sie von außen wie rote Lackbälle aussahen, legte alle acht Lackbälle in ein Behältnis, wickelte dieses in ein Tuch, versiegelte es mit dem königlichen Siegel und sandte seine Minister mit den Worten: „Gebt dies dem König von Bārāṇasī.“ Und er gab ihnen einen Brief mit: „Dieses Geschenk soll in der Mitte der Stadt, umgeben von den Ministern, begutachtet werden.“

තෙ ගන්ත්වා බාරාණසිරඤ්ඤො අදංසු. සො ලෙඛං වාචෙත්වා අමච්චෙ සන්නිපාතෙත්වා නගරමජ්ඣෙ රාජඞ්ගණෙ ලඤ්ඡනං භින්දිත්වා පලිවෙඨනං අපනෙත්වා සමුග්ගං විවරිත්වා අට්ඨ ලාඛාගොළකෙ දිස්වා ‘‘මම සහායො ලාඛාගොළකෙහි කීළනකබාලකානං විය මය්හං ලාඛාගොළකෙ පෙසෙසී’’ති මඞ්කු [Pg.293] හුත්වා එකං ලාඛාගොළකං අත්තනො නිසින්නාසනෙ පහරි. තාවදෙව ලාඛා පරිපති, දන්තකරණ්ඩකො විවරං දත්වා ද්වෙභාගො අහොසි. සො අබ්භන්තරෙ කම්බලං දිස්වා ඉතරෙපි විවරි සබ්බත්ථ තථෙව අහොසි. එකමෙකො කම්බලො දීඝතො සොළසහත්ථො විත්ථාරතො අට්ඨහත්ථො. පසාරිතෙ කම්බලෙ රාජඞ්ගණං සූරියප්පභාය ඔභාසිතමිව අහොසි. තං දිස්වා මහාජනො අඞ්ගුලියො විධුනි, චෙලුක්ඛෙපඤ්ච අකාසි, ‘‘අම්හාකං රඤ්ඤො අදිට්ඨසහායො කට්ඨවාහනරාජා එවරූපං පණ්ණාකාරං පෙසෙසි, යුත්තං එවරූපං මිත්තං කාතු’’න්ති අත්තමනො අහොසි. රාජා වොහාරිකෙ පක්කොසාපෙත්වා එකමෙකං කම්බලං අග්ඝාපෙසි, සබ්බෙපි අනග්ඝා අහෙසුං. තතො චින්තෙසි – ‘‘පච්ඡා පෙසෙන්තෙන පඨමං පෙසිතපණ්ණාකාරතො අතිරෙකං පෙසෙතුං වට්ටති, සහායෙන ච මෙ අනග්ඝො පණ්ණාකාරො පෙසිතො, කිං නු, ඛො, අහං සහායස්ස පෙසෙය්‍ය’’න්ති? තෙන ච සමයෙන කස්සපො භගවා උප්පජ්ජිත්වා බාරාණසියං විහරති. අථ රඤ්ඤො එතදහොසි – ‘‘වත්ථුත්තයරතනතො අඤ්ඤං උත්තමරතනං නත්ථි, හන්දාහං වත්ථුත්තයරතනස්ස උප්පන්නභාවං සහායස්ස පෙසෙමී’’ති. සො –
Sie gingen und übergaben das Geschenk dem König von Bārāṇasī. Nachdem dieser den Brief gelesen, seine Minister versammelt und im Königshof mitten in der Stadt das Siegel aufgebrochen, die Umhüllung entfernt und das Behältnis geöffnet hatte, sah er die acht Siegellackbälle. Er fühlte sich beschämt und dachte: „Mein Freund hat mir Siegellackbälle geschickt, so wie man sie kleinen Kindern schickt, die mit Siegellackbällen spielen.“ Dann schlug er einen Siegellackball gegen den Sitz, auf dem er saß. Sofort fiel der Lack ab, und das Elfenbeinkästchen, das eine Öffnung erhalten hatte, spaltete sich in zwei Teile. Als er darin die Decke sah, öffnete er auch die anderen, und überall war es genau ebenso. Jede Decke war sechzehn Ellen lang und acht Ellen breit. Als eine Decke ausgebreitet wurde, schien der Königshof wie vom Licht der Sonne erleuchtet zu sein. Als die Volksmenge dies sah, schnippten sie mit den Fingern, schwenkten ihre Gewänder und waren hocherfreut, indem sie dachten: „König Kaṭṭhavāhana, der ungesehene Freund unseres Königs, hat ihm ein solches Geschenk geschickt; es ist wahrlich recht, einen solchen Freund zu haben.“ Der König ließ Kaufleute rufen und jede Decke schätzen; alle waren unbezahlbar. Da dachte er: „Wenn man nachträglich ein Geschenk sendet, gehört es sich, ein Geschenk zu schicken, das das zuerst gesendete übertrifft. Mein Freund hat mir jedoch ein unbezahlbares Geschenk geschickt. Was kann ich wohl meinem Freund senden?“ Zu jener Zeit war der Erhabene Kassapa in der Welt erschienen und weilte in Bārāṇasī. Da dachte der König: „Es gibt kein höheres Juwel als das Juwel der Drei Juwelen. Wohlan, ich werde meinem Freund die Botschaft senden, dass die Drei Juwelen in der Welt erschienen sind.“ Er –

‘‘බුද්ධො ලොකෙ සමුප්පන්නො, හිතාය සබ්බපාණිනං;
ධම්මො ලොකෙ සමුප්පන්නො, සුඛාය සබ්බපාණිනං;
සඞ්ඝො ලොකෙ සමුප්පන්නො, පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං අනුත්තර’’න්ති. –
„Der Buddha ist in der Welt erschienen, zum Wohle aller Lebewesen; Der Dhamma ist in der Welt erschienen, zum Glück aller Lebewesen; Der Sangha ist in der Welt erschienen, das unübertreffliche Feld des Verdienstes.“

ඉමං ගාථං, යාව අරහත්තං, තාව එකභික්ඛුස්ස පටිපත්තිඤ්ච සුවණ්ණපට්ටෙ ජාතිහිඞ්ගුලකෙන ලිඛාපෙත්වා සත්තරතනමයෙ සමුග්ගෙ පක්ඛිපිත්වා තං සමුග්ගං මණිමයෙ සමුග්ගෙ, මණිමයං මසාරගල්ලමයෙ, මසාරගල්ලමයං ලොහිතඞ්ගමයෙ, ලොහිතඞ්ගමයං, සුවණ්ණමයෙ, සුවණ්ණමයං රජතමයෙ, රජතමයං දන්තමයෙ, දන්තමයං සාරමයෙ, සාරමයං සමුග්ගං පෙළාය පක්ඛිපිත්වා පෙළං දුස්සෙන වෙඨෙත්වා ලඤ්ඡෙත්වා මත්තවරවාරණං සොවණ්ණද්ධජං සොවණ්ණාලඞ්කාර හෙමජාලසඤ්ඡන්නං කාරෙත්වා තස්සුපරි පල්ලඞ්කං පඤ්ඤාපෙත්වා පල්ලඞ්කෙ පෙළං ආරොපෙත්වා සෙතච්ඡත්තෙන ධාරියමානෙන සබ්බගන්ධපුප්ඵාදීහි පූජාය කරියමානාය සබ්බතාළාවචරෙහි ථුතිසතානි ගායමානෙහි යාව අත්තනො රජ්ජසීමා, තාව මග්ගං අලඞ්කාරාපෙත්වා සයමෙව නෙසි. තත්‍ර ච ඨත්වා සාමන්තරාජූනං පණ්ණාකාරං පෙසෙසි – ‘‘එවං සක්කරොන්තෙහි අයං පණ්ණාකාරො පෙසෙතබ්බො’’ති[Pg.294]. තං සුත්වා තෙ තෙ රාජානො පටිමග්ගං ආගන්ත්වා යාව කට්ඨවාහනස්ස රජ්ජසීමා, තාව නයිංසු.
Er ließ diese Strophe sowie die Praxis eines einzelnen Mönchs bis hin zur Arahatschaft mit natürlichem Zinnober auf eine Goldplatte schreiben. Diese legte er in ein Kästchen aus den sieben kostbaren Edelsteinen, dieses Kästchen wiederum in eines aus Maṇi-Juwelen, das Maṇi-Kästchen in eines aus Katzenaugen-Edelsteinen, das Katzenaugen-Kästchen in eines aus Rubinen, das Rubin-Kästchen in eines aus Gold, das goldene Kästchen in eines aus Silber, das silberne Kästchen in eines aus Elfenbein, das Elfenbeinkästchen in eines aus Hartholz. Dieses Hartholzkästchen legte er in einen Korb, umwickelte den Korb mit einem Tuch und versiegelte ihn. Dann ließ er einen stattlichen, edlen Elefanten mit goldenen Flaggen, goldenem Schmuck und einem Netz aus Gold schmücken, stellte darauf eine Sänfte auf und stellte den Korb auf diese Sänfte. Während ein weißer Sonnenschirm darüber gehalten wurde, Verehrungen mit allerlei Duftstoffen, Blumen und anderem dargebracht wurden und alle Arten von Musikern Hunderte von Lobliedern sangen, ließ er die Straße bis zur Grenze seines eigenen Reiches schmücken und geleitete das Geschenk selbst dorthin. Dort verweilend sandte er das Geschenk an die benachbarten Könige mit der Weisung: „Mit einer solchen Ehrung sollt ihr dieses Geschenk weiterleiten.“ Als diese Könige davon hörten, kamen sie nacheinander der Prozession entgegen und geleiteten das Geschenk bis an die Grenze des Reiches von Kaṭṭhavāhana.

කට්ඨවාහනොපි සුත්වා පටිමග්ගං ආගන්ත්වා තථෙව පූජෙන්තො නගරං පවෙසෙත්වා අමච්චෙ ච නාගරෙ ච සන්නිපාතාපෙත්වා රාජඞ්ගණෙ පලිවෙඨනදුස්සං අපනෙත්වා පෙළං විවරිත්වා පෙළාය සමුග්ගං පස්සිත්වා අනුපුබ්බෙන සබ්බසමුග්ගෙ විවරිත්වා සුවණ්ණපට්ටෙ ලෙඛං පස්සිත්වා ‘‘කප්පසතසහස්සෙහි අතිදුල්ලභං මම සහායො පණ්ණාකාරරතනං පෙසෙසී’’ති අත්තමනො හුත්වා ‘‘අසුතපුබ්බං වත සුණිම්හා ‘බුද්ධො ලොකෙ උප්පන්නො’ති, යංනූනාහං ගන්ත්වා බුද්ධඤ්ච පස්සෙය්‍යං ධම්මඤ්ච සුණෙය්‍ය’’න්ති චින්තෙත්වා අමච්චෙ ආමන්තෙසි – ‘‘බුද්ධධම්මසඞ්ඝරතනානි කිර ලොකෙ උප්පන්නානි, කිං කාතබ්බං මඤ්ඤථා’’ති. තෙ ආහංසු – ‘‘ඉධෙව තුම්හෙ, මහාරාජ, හොථ, මයං ගන්ත්වා පවත්තිං ජානිස්සාමා’’ති.
Auch Kaṭṭhavāhana hörte davon, zog der Prozession entgegen und brachte das Geschenk, indem er es auf dieselbe Weise verehrte, in die Stadt. Er versammelte seine Minister und Bürger, entfernte im Königshof das Umhüllungstuch, öffnete den Korb und erblickte im Korb das Kästchen. Nacheinander öffnete er alle Kästchen, bis er die Schrift auf der Goldplatte sah. Er war hocherfreut und dachte: „Mein Freund hat mir ein Juwel von einem Geschenk gesandt, das selbst in hunderttausend Äonen äußerst schwer zu erlangen ist.“ Dann dachte er: „Wir haben fürwahr gehört, was wir noch nie zuvor gehört haben: ‚Der Buddha ist in der Welt erschienen.‘ Wie wäre es, wenn ich hinginge, den Buddha sähe und den Dhamma hörte?“ Da wandte er sich an seine Minister: „Es heißt, dass die Juwelen des Buddha, des Dhamma und des Sangha in der Welt erschienen sind. Was, meint ihr, sollte getan werden?“ Sie antworteten: „Bleibt Ihr hier, o Großkönig. Wir werden hingehen und erfahren, was geschehen ist.“

තතො සොළසසහස්සපරිවාරා සොළස අමච්චා රාජානං අභිවාදෙත්වා ‘‘යදි බුද්ධො ලොකෙ උප්පන්නො පුන දස්සනං නත්ථි, යදි න උප්පන්නො, ආගමිස්සාමා’’ති නිග්ගතා. රඤ්ඤො පන භාගිනෙය්‍යො පච්ඡා රාජානං වන්දිත්වා ‘‘අහම්පි ගච්ඡාමී’’ති ආහ. තාත, ත්වං තත්ථ බුද්ධුප්පාදං ඤත්වා පුන ආගන්ත්වා මම ආරොචෙහීති. සො ‘‘සාධූ’’ති සම්පටිච්ඡිත්වා අගමාසි. තෙ සබ්බෙපි සබ්බත්ථ එකරත්තිවාසෙන ගන්ත්වා බාරාණසිං පත්තා. අසම්පත්තෙස්වෙව ච තෙසු භගවා පරිනිබ්බායි. තෙ ‘‘කො බුද්ධො, කුහිං බුද්ධො’’ති සකලවිහාරං ආහිණ්ඩන්තා සම්මුඛසාවකෙ දිස්වා පුච්ඡිංසු. තෙ නෙසං ‘‘බුද්ධො පරිනිබ්බුතො’’ති ආචික්ඛිංසු. තෙ ‘‘අහො දූරද්ධානං ආගන්ත්වා දස්සනමත්තම්පි න ලභිම්හා’’ති පරිදෙවමානා ‘‘කිං, භන්තෙ, කොචි භගවතා දින්නඔවාදො අත්ථී’’ති පුච්ඡිංසු. ආම, උපාසකා අත්ථි, සරණත්තයෙ පතිට්ඨාතබ්බං, පඤ්චසීලානි සමාදාතබ්බානි, අට්ඨඞ්ගසමන්නාගතො උපොසථො උපවසිතබ්බො, දානං දාතබ්බං, පබ්බජිතබ්බන්ති. තෙ සුත්වා තං භාගිනෙය්‍යං අමච්චං ඨපෙත්වා සබ්බෙ පබ්බජිංසු. භාගිනෙය්‍යො පරිභොගධාතුං ගහෙත්වා කට්ඨවාහනරට්ඨාභිමුඛො පක්කාමි. පරිභොගධාතු නාම බොධිරුක්ඛපත්තචීවරාදීනි. අයං පන භගවතො ධම්මකරණං ධම්මධරං විනයධරමෙකං ථෙරඤ්ච ගහෙත්වා පක්කාමි, අනුපුබ්බෙන ච නගරං ගන්ත්වා ‘‘බුද්ධො ලොකෙ උප්පන්නො ච පරිනිබ්බුත්තො චා’’ති රඤ්ඤො ආරොචෙත්වා භගවතා දින්නොවාදං ආචික්ඛි. රාජා ථෙරං උපසඞ්කමිත්වා ධම්මං සුත්වා විහාරං කාරාපෙත්වා චෙතියං පතිට්ඨාපෙත්වා [Pg.295] බොධිරුක්ඛං රොපෙත්වා සරණත්තයෙ පඤ්චසු ච නිච්චසීලෙසු පතිට්ඨාය අට්ඨඞ්ගුපෙතං උපොසථං උපවසන්තො දානාදීනි දෙන්තො යාවතායුකං ඨත්වා කාමාවචරදෙවලොකෙ නිබ්බත්ති. තෙපි සොළසසහස්සා පබ්බජිත්වා පුථුජ්ජනකාලකිරියං කත්වා තස්සෙව රඤ්ඤො පරිවාරා සම්පජ්ජිංසු.
Daraufhin verabschiedeten sich die sechzehn Minister, begleitet von ihren sechzehntausend Gefolgsleuten, ehrerbietig vom König und brachen auf, indem sie sagten: „Wenn der Buddha in der Welt erschienen ist, gibt es kein Wiedersehen mehr; wenn er nicht erschienen ist, werden wir zurückkehren.“ Der Neffe des Königs jedoch verbeugte sich zuletzt vor dem König und sagte: „Auch ich werde gehen.“ Der König sagte: „Mein Lieber, wenn du dort erfährst, dass der Buddha erschienen ist, kehr zurück und berichte es mir.“ Er willigte ein und reiste ab. Sie alle reisten und übernachteten an jedem Zwischenstopp nur eine einzige Nacht, bis sie schließlich Bārāṇasī erreichten. Doch noch bevor sie ankamen, war der Erhabene ins vollkommene Nibbāna eingegangen. Sie wanderten durch das ganze Kloster, fragten: „Wer ist der Buddha? Wo ist der Buddha?“ und als sie die persönlichen Jünger des Erhabenen trafen, befragten sie diese. Diese erklärten ihnen: „Der Buddha ist ins Nibbāna eingegangen.“ Da klagten sie: „Ach, wir haben so einen weiten Weg zurückgelegt und durften ihn nicht einmal sehen!“, und fragten: „Ehrwürdige Herr, gab es denn eine Unterweisung, die der Erhabene hinterlassen hat?“ – „Ja, ihr Laienanhänger, die gibt es: Man soll sich in den drei Zufluchten festigen, die fünf Tugendregeln auf sich nehmen, den achtgliedrigen Uposatha-Tag einhalten, Gaben spenden und das Hausleben verlassen.“ Als sie dies hörten, traten alle bis auf den ministeriellen Neffen in den Orden ein. Der Neffe nahm eine Gebrauchsreliquie an sich und machte sich auf den Weg zurück zum Reich von Kaṭṭhavāhana. Unter einer „Gebrauchsreliquie“ versteht man den Bodhi-Baum, die Almosenschale, die Robe und ähnliches. Er nahm jedoch auch einen Wasserfilter des Erhabenen sowie einen älteren Mönch mit, der den Dhamma bewahrte und den Vinaya bewahrte, und reiste ab. Schritt für Schritt erreichte er die Stadt und berichtete dem König: „Der Buddha ist in der Welt erschienen, doch er ist bereits ins Nibbāna eingegangen.“ Dann teilte er ihm die Unterweisung des Erhabenen mit. Der König suchte den Thera auf, hörte den Dhamma, ließ ein Kloster errichten, ein Cetiya stiften, pflanzte einen Bodhi-Baum und festigte sich in den drei Zufluchten sowie den fünf ständigen Tugendregeln. Indem er den achtgliedrigen Uposatha-Tag einhielt und Gaben spendete, verweilte er dort für den Rest seiner Lebenszeit und wurde in einer Deva-Welt der Begierdensphäre wiedergeboren. Auch jene sechzehntausend, die in den Orden eingetreten waren und als Weltlinge starben, wurden zu Gefolgsleuten ebendieses Königs.

තෙ එකං බුද්ධන්තරං දෙවලොකෙ ඛෙපෙත්වා අම්හාකං භගවති අනුප්පන්නෙයෙව දෙවලොකතො චවිත්වා ආචරියො පසෙනදිරඤ්ඤො පිතු පුරොහිතස්ස පුත්තො ජාතො නාමෙන ‘‘බාවරී’’ති, තීහි මහාපුරිසලක්ඛණෙහි සමන්නාගතො තිණ්ණං වෙදානං පාරගූ, පිතුනො ච අච්චයෙන පුරොහිතට්ඨානෙ අට්ඨාසි. අවසෙසාපි සොළසාධිකසොළසසහස්සා තත්ථෙව සාවත්ථියා බ්‍රාහ්මණකුලෙ නිබ්බත්තා. තෙසු සොළස ජෙට්ඨන්තෙවාසිනො බාවරිස්ස සන්තිකෙ සිප්පං උග්ගහෙසුං, ඉතරෙ සොළසසහස්සා තෙසංයෙව සන්තිකෙති එවං තෙ පුනපි සබ්බෙ සමාගච්ඡිංසු. මහාකොසලරාජාපි කාලමකාසි, තතො පසෙනදිං රජ්ජෙ අභිසිඤ්චිංසු. බාවරී තස්සාපි පුරොහිතො අහොසි. රාජා පිතරා දින්නඤ්ච අඤ්ඤඤ්ච භොගං බාවරිස්ස අදාසි. සො හි දහරකාලෙ තස්සෙව සන්තිකෙ සිප්පං උග්ගහෙසි. තතො බාවරී රඤ්ඤො ආරොචෙසි – ‘‘පබ්බජිස්සාමහං, මහාරාජා’’ති. ‘‘ආචරිය, තුම්හෙසු ඨිතෙසු මම පිතා ඨිතො විය හොති, මා පබ්බජිත්ථා’’ති. ‘‘අලං, මහාරාජ, පබ්බජිස්සාමී’’ති. රාජා වාරෙතුං අසක්කොන්තො ‘‘සායං පාතං මම දස්සනට්ඨානෙ රාජුය්‍යානෙ පබ්බජථා’’ති යාචි. ආචරියො සොළසසහස්සපරිවාරෙහි සොළසහි සිස්සෙහි සද්ධිං තාපසපබ්බජ්ජං පබ්බජිත්වා රාජුය්‍යානෙ වසි, රාජා චතූහි පච්චයෙහි උපට්ඨහති. සායං පාතඤ්චස්ස උපට්ඨානං ගච්ඡති.
Nachdem sie eine Zwischenzeit zwischen zwei Buddhas in der Götterwelt verbracht hatten, schied der Lehrer, noch bevor unser Erhabener erschienen war, aus der Götterwelt und wurde als Sohn des Hofpriesters des Vaters von König Pasenadi mit dem Namen Bāvari geboren. Er war mit drei Merkmalen eines Großen Mannes ausgestattet, war ein Meister der drei Veden und trat nach dem Verscheiden seines Vaters dessen Nachfolge im Amt des Hofpriesters an. Auch die übrigen 16.016 wurden ebendort in Sāvatthī in Brahmanenfamilien wiedergeboren. Unter diesen lernten die sechzehn ältesten Schüler die Künste bei Bāvari; die anderen 16.000 lernten bei eben jenen, und so kamen sie alle wiederum zusammen. Als König Mahākosala starb, salbten sie Pasenadi zum König. Bāvari wurde auch sein Hofpriester. Der König gab Bāvari den Besitz, den sein Vater ihm gegeben hatte, und noch weiteren Besitz. Denn in seiner Jugend hatte er bei ebendiesem die Künste gelernt. Daraufhin teilte Bāvari dem König mit: „O Großer König, ich werde in die Hauslosigkeit ziehen.“ – „Lehrer, solange du hier bist, ist es, als ob mein Vater noch lebte. Zieh nicht fort!“ – „Es ist genug, o Großer König, ich werde fortziehen.“ Da der König ihn nicht davon abhalten konnte, bat er ihn: „Dann zieht in meinem königlichen Garten in die Hauslosigkeit, an einem Ort, wo ich euch jeden Abend und Morgen sehen kann.“ Der Lehrer trat zusammen mit den sechzehn Schülern und deren Gefolge von 16.000 die Einsiedler-Hauslosigkeit an und lebte im königlichen Garten. Der König versorgte ihn mit den vier Erfordernissen und suchte ihn jeden Abend und Morgen auf, um ihm zu dienen.

අථෙකදිවසං අන්තෙවාසිනො ආචරියං ආහංසු – ‘‘නගරසමීපෙ වාසො නාම මහාපලිබොධො, විජනසම්පාතං ආචරිය ඔකාසං ගච්ඡාම, පන්තසෙනාසනවාසො නාම බහූපකාරො පබ්බජිතාන’’න්ති. ආචරියො ‘‘සාධූ’’ති සම්පටිච්ඡිත්වා රඤ්ඤො ආරොචෙසි. රාජා තික්ඛත්තුං වාරෙත්වා වාරෙතුං අසක්කොන්තො ද්වෙසතසහස්සානි කහාපණානි දත්වා ද්වෙ අමච්චෙ ආණාපෙසි ‘‘යත්ථ ඉසිගණො වාසං ඉච්ඡති, තත්ථ අස්සමං කත්වා දෙථා’’ති. තතො ආචරියො සොළසාධිකසොළසසහස්සජටිලපරිවුතො අමච්චෙහි අනුග්ගහමානො උත්තරජනපදා දක්ඛිණජනපදාභිමුඛො [Pg.296] අගමාසි. තමත්ථං ගහෙත්වා ආයස්මා ආනන්දො සඞ්ගීතිකාලෙ පාරායනවග්ගස්ස නිදානං ආරොපෙන්තො ඉමා ගාථායො අභාසි.
Da sprachen eines Tages die Schüler zum Lehrer: „Das Leben nahe einer Stadt ist ein großes Hindernis. Lass uns, o Lehrer, an einen menschenleeren Ort gehen; es heißt, dass das Leben in abgelegenen Einsiedeleien für jene, die in die Hauslosigkeit gezogen sind, von großem Nutzen ist.“ Der Lehrer stimmte zu mit den Worten: „Gut!“ und unterrichtete den König. Nachdem der König dreimal versucht hatte, ihn zurückzuhalten, es aber nicht vermochte, gab er ihm zweihunderttausend Kahāpaṇas und befahl zwei Ministern: „Wo immer die Schar der Seher zu leben wünscht, dort lasst eine Einsiedelei erbauen und übergebt sie ihnen.“ Daraufhin brach der Lehrer, umgeben von den 16.016 Haarflechtenträgern und unterstützt von den Ministern, vom nördlichen Land aus auf und zog in Richtung des südlichen Landes. Um auf diese Angelegenheit Bezug zu nehmen, trug der ehrwürdige Ānanda zur Zeit des Konzils, als er die Einleitung zum „Kapitel über den Weg zum Jenseits“ verfasste, diese Verse vor.

තත්ථ කොසලානං පුරාති කොසලරට්ඨස්ස නගරා, සාවත්ථිතොති වුත්තං හොති. ආකිඤ්චඤ්ඤන්ති අකිඤ්චනභාවං, පරිග්ගහූපකරණවිවෙකන්ති වුත්තං හොති.
Dabei bedeutet „die Stadt der Kosaler“ (kosalānaṃ purā): aus einer Stadt des Kosala-Landes, das heißt aus Sāvatthī. „Die Zustandslosigkeit“ (ākiñcaññaṃ) bedeutet den Zustand des Nichts-Besitzens, die Abgeschiedenheit von Eigentum und Gebrauchsgegenständen.

984. සො අස්සකස්ස විසයෙ, අළකස්ස සමාසනෙති සො බ්‍රාහ්මණො අස්සකස්ස ච අළකස්ස චාති ද්වින්නම්පි රාජූනං සමාසන්නෙ විසයෙ ආසන්නෙ රට්ඨෙ, ද්වින්නම්පි රට්ඨානං මජ්ඣෙති අධිප්පායො. ගොධාවරී කූලෙති ගොධාවරියා නදියා කූලෙ. යත්ථ ගොධාවරී ද්විධා භිජ්ජිත්වා තියොජනප්පමාණං අන්තරදීපමකාසි සබ්බං කපිට්ඨවනසඤ්ඡන්නං, යත්ථ පුබ්බෙසරභඞ්ගාදයො වසිංසු, තස්මිං දෙසෙති අධිප්පායො. සො කිර තං පදෙසං දිස්වා ‘‘අයං පුබ්බසමණාලයො පබ්බජිතසාරුප්ප’’න්ති අමච්චානං නිවෙදෙසි. අමච්චා භූමිග්ගහණත්ථං අස්සකරඤ්ඤො සතසහස්සං, අළකරඤ්ඤො සතසහස්සං අදංසු. තෙ තඤ්ච පදෙසං අඤ්ඤඤ්ච ද්වියොජනමත්තන්ති සබ්බම්පි පඤ්චයොජනමත්තං පදෙසං අදංසු. තෙසං කිර රජ්ජසීමන්තරෙ සො පදෙසො හොති. අමච්චා තත්ථ අස්සමං කාරෙත්වා සාවත්ථිතො ච අඤ්ඤම්පි ධනං ආහරාපෙත්වා ගොචරගාමං නිවෙසෙත්වා අගමංසු. උඤ්ඡෙ න ච ඵලෙන චාති උඤ්ඡාචරියාය ච වනමූලඵලෙන ච. තස්මා වුත්තං ‘‘තස්සෙව උපනිස්සාය, ගාමො ච විපුලො අහූ’’ති.
984. „Im Gebiet von Assaka, in der Nähe von Aḷaka“ (so assakassa visaye, aḷakassa samāsane): Jener Brahmane ließ sich im Grenzgebiet der beiden Könige von Assaka und Aḷaka nieder, nahe an beiden Ländern; gemeint ist „in der Mitte der beiden Reiche“. „Am Ufer der Godhāvarī“ (godhāvarī kūle): am Ufer des Flusses Godhāvarī. An dem Ort, wo sich die Godhāvarī in zwei Arme teilte und eine Insel von drei Yojanas Größe bildete, die ganz von einem Holzapfelwald bedeckt war, wo in der Vergangenheit Sarabhaṅga und andere lebten; das ist die Bedeutung. Es heißt, als er diese Gegend sah, teilte er den Ministern mit: „Dies war einst die Wohnstätte von Asketen; sie ist für jene geeignet, die in die Hauslosigkeit gezogen sind.“ Die Minister gaben daraufhin dem König von Assaka einhunderttausend und dem König von Aḷaka einhunderttausend Münzen, um das Land zu erwerben. Die Könige gaben ihnen dieses Gebiet und dazu ein weiteres von etwa zwei Yojanas, insgesamt also ein Gebiet von fünf Yojanas. Dieses Gebiet lag, so heißt es, im Grenzgebiet ihrer Reiche. Die Minister ließen dort eine Einsiedelei erbauen, ließen weiteres Geld aus Sāvatthī herbeibringen, siedelten Menschen in einem Dorf an, das als Almosenort dienen sollte, und reisten ab. „Durch Nachlese und Frucht“ (uñche na ca phalena ca): durch das Umherwandern zur Nachlese und durch Wurzeln und Früchte des Waldes. Deshalb heißt es: „In deren Nähe lebte er, und es gab dort ein großes Dorf.“

985. තත්ථ තස්සාති තස්ස ගොධාවරීකූලස්ස, තස්ස වා බ්‍රාහ්මණස්ස උපයොගත්ථෙ චෙතං සාමිවචනං, තං උපනිස්සායාති අත්ථො. තතො ජාතෙන ආයෙන, මහායඤ්ඤමකප්පයීති තස්මිං ගාමෙ කසිකම්මාදිනා සතසහස්සං ආයො උප්පජ්ජි, තං ගහෙත්වා කුටුම්බිකා රඤ්ඤො අස්සකස්ස සන්තිකං අගමංසු ‘‘සාදියතු දෙවො ආය’’න්ති. සො ‘‘නාහං සාදියාමි, ආචරියස්සෙව උපනෙථා’’ති ආහ. ආචරියොපි තං අත්තනො අග්ගහෙත්වා දානයඤ්ඤං අකප්පයි. එවං සො සංවච්ඡරෙ සංවච්ඡරෙ දානමදාසි.
985. Hierbei bezieht sich „dessen“ (tassa) auf das Ufer der Godhāvarī oder auf jenen Brahmanen – dies ist ein Genitiv im Sinne eines Akkusativs; „sich darauf stützend“ (taṃ upanissāya) ist die Bedeutung. „Mit dem daraus entstandenen Ertrag hielt er ein großes Opfer ab“ (tato jātena āyena, mahāyaññamakappayī): Der Ertrag, der in jenem Dorf durch Landwirtschaft und andere Tätigkeiten entstand, belief sich auf einhunderttausend Münzen. Die Hausväter nahmen diesen, gingen zu König Assaka und sprachen: „Möge der König diesen Ertrag annehmen.“ Er sagte: „Ich nehme ihn nicht an. Bringt ihn dem Lehrer.“ Auch der Lehrer nahm ihn nicht für sich selbst an, sondern veranstaltete ein großes Schenkungsopfer. Auf diese Weise gab er Jahr für Jahr Gaben.

986. මහායඤ්ඤන්ති [Pg.297] ගාථායත්ථො – සො එවං සංවච්ඡරෙ සංවච්ඡරෙ දානයඤ්ඤං යජන්තො එකස්මිං සංවච්ඡරෙ තං මහායඤ්ඤං යජිත්වා තතො ගාමා නික්ඛම්ම පුන පාවිසි අස්සමං. පවිට්ඨො ච පණ්ණසාලං පවිසිත්වා ‘‘සුට්ඨු දින්න’’න්ති දානං අනුමජ්ජන්තො නිසීදි. එවං තස්මිං පටිපවිට්ඨම්හි තරුණාය බ්‍රාහ්මණියා ඝරෙ කම්මං අකාතුකාමාය ‘‘එසො, බ්‍රාහ්මණ, බාවරී ගොධාවරීතීරෙ අනුසංවච්ඡරං සතසහස්සං විස්සජ්ජෙති, ගච්ඡ තතො පඤ්චසතානි යාචිත්වා දාසිං මෙ ආනෙහී’’ති පෙසිතො අඤ්ඤො ආගඤ්ඡි බ්‍රාහ්මණොති.
986. „Das große Opfer“ (mahāyaññaṃ) ist der Sinn der Strophe. Während er so Jahr für Jahr das Schenkungsopfer darbrachte, verließ er in einem Jahr nach der Durchführung dieses großen Opfers das Dorf und kehrte wieder in die Einsiedelei zurück. Und nachdem er eingetreten war, betrat er seine Blätterhütte, setzte sich nieder und dachte freudig über seine Gaben nach: „Es ist gut, dass ich gegeben habe.“ Als er so wieder eingetreten war, kam ein anderer Brahmane: Dieser war von seiner jungen Frau geschickt worden, die keine Hausarbeit verrichten wollte und zu ihm gesagt hatte: „Brahmane, dieser Bāvari verschenkt jedes Jahr am Ufer der Godhāvarī einhunderttausend Münzen. Geh hin, bitte ihn um fünfhundert Münzen und bring mir eine Sklavin.“ So kam jener andere Brahmane.

987-8. උග්ඝට්ටපාදොති මග්ගගමනෙන ඝට්ටපාදතලො, පණ්හිකාය වා පණ්හිකං, ගොප්ඵකෙන වා ගොප්ඵකං, ජණ්ණුකෙන වා ජණ්ණුකං ආහච්ච ඝට්ටපාදො. සුඛඤ්ච කුසලං පුච්ඡීති සුඛඤ්ච කුසලඤ්ච පුච්ඡි ‘‘කච්චි තෙ, බ්‍රාහ්මණ, සුඛං, කච්චි කුසල’’න්ති.
987-8. „Mit wundgeriebenen Füßen“ (ugghaṭṭapādo): Seine Fußsohlen waren vom Gehen auf dem Weg wundgerieben, oder [seine Beine] waren wundgerieben, weil Ferse an Ferse, Knöchel an Knöchel oder Knie an Knie stießen. „Er erkundigte sich nach seinem Wohlbefinden und seiner Gesundheit“ (sukhañca kusalaṃ pucchī): Er fragte nach seinem Wohlbefinden und seiner Gesundheit: „Geht es dir gut, Brahmane? Bist du gesund?“

989-91. අනුජානාහීති අනුමඤ්ඤාහි සද්දහාහි. සත්තධාති සත්තවිධෙන. අභිසඞ්ඛරිත්වාති ගොමයවනපුප්ඵකුසතිණාදීනි ආදාය සීඝං සීඝං බාවරිස්ස අස්සමද්වාරං ගන්ත්වා ගොමයෙන භූමිං උපලිම්පිත්වා පුප්ඵානි විකිරිත්වා තිණානි සන්ථරිත්වා වාමපාදං කමණ්ඩලූදකෙන ධොවිත්වා සත්තපාදමත්තං ගන්ත්වා අත්තනො පාදතලෙ පරාමසන්තො එවරූපං කුහනං කත්වාති වුත්තං හොති. භෙරවං සො අකිත්තයීති භයජනකං වචනං අකිත්තයි, ‘‘සචෙ මෙ යාචමානස්සා’’ති ඉමං ගාථමභාසීති අධිප්පායො. දුක්ඛිතොති දොමනස්සජාතො.
989-91. „Erlaube es“ (anujānāhi) bedeutet: Stimme zu, vertraue. „Siebenfach“ (sattadhā) bedeutet: in siebenfacher Weise. „Nachdem er eine Täuschung inszeniert hatte“ (abhisaṅkharitvā): Er nahm Kuhdung, wilde Blumen, Kusa-Gras und so weiter, eilte schnell zum Eingang der Einsiedelei Bāvaris, bestrich den Boden mit dem Kuhdung, verstreute die Blumen, breitete das Gras aus, wusch seinen linken Fuß mit dem Wasser aus seinem Wasserkrug, ging sieben Schritte weit, rieb seine eigenen Fußsohlen und vollführte so eine solche Täuschung. „Er sprach einen furchtbaren Fluch aus“ (bheravaṃ so akittayī): Er sprach Worte, die Schrecken hervorrufen; gemeint ist, dass er diesen Vers sprach: „Wenn ich dich nun bitte...“ „Betrübt“ (dukkhito) bedeutet: von Kummer erfüllt.

992-4. උස්සුස්සතීති තස්ස තං වචනං කදාචි සච්චං භවෙය්‍යාති මඤ්ඤමානො සුස්සති. දෙවතාති අස්සමෙ අධිවත්ථා දෙවතා එව. මුද්ධනි මුද්ධපාතෙ වාති මුද්ධෙ වා මුද්ධපාතෙ වා.
992-4. „‚Er hagerte ab‘ (ussussati): Er dörrte dahin, indem er dachte: ‚Jenes Wort könnte irgendwann wahr werden.‘ ‚Eine Gottheit‘ (devatā): Eine in der Einsiedelei wohnende Gottheit. ‚Auf dem Haupt oder das Bersten des Hauptes‘ (muddhani muddhapāte vā): Auf dem Haupt oder das Bersten des Hauptes.“

995-6. භොතී චරහි ජානාතීති භොතී චෙ ජානාති. මුද්ධාධිපාතඤ්චාති මුද්ධපාතඤ්ච. ඤාණමෙත්ථාති ඤාණං මෙ එත්ථ.
995-6. „‚Wenn die Edle es nun weiß‘ (bhotī carahi jānāti): Wenn die Edle es weiß. ‚Und das Bersten des Hauptes‘ (muddhādhipātañca): Und das Bersten des Hauptes. ‚Mein Wissen hierin‘ (ñāṇametthā): Mein Wissen hierin.“

998. පුරාති එකූනතිංසවස්සවයකාලෙ. බාවරිබ්‍රාහ්මණෙ පන ගොධාවරීතීරෙ වසමානෙ අට්ඨන්නං වස්සානං අච්චයෙන බුද්ධො ලොකෙ උදපාදි. අපච්චොති අනුවංසො.
998. „‚Früher‘ (purā): Zur Zeit seines Alters von neunundzwanzig Jahren. Aber als der Brahmane Bāvari am Ufer der Godhāvarī wohnte, entstand nach Ablauf von acht Jahren der Buddha in der Welt. ‚Nachkomme‘ (apacco): Die Nachkommenschaft (Geschlecht).“

999. සබ්බාභිඤ්ඤාබලප්පත්තොති [Pg.298] සබ්බාභිඤ්ඤාය බලප්පත්තො, සබ්බා වා අභිඤ්ඤායො ච බලානි ච පත්තො. විමුත්තොති ආරම්මණං කත්වා පවත්තියා විමුත්තචිත්තො.
999. „‚Der alle höheren Geisteskräfte und Kräfte erlangt hat‘ (sabbābhiññābalappatto): Er hat durch jede höhere Geisteskraft Kraft erlangt, oder er hat alle höheren Geisteskräfte und Kräfte erlangt. ‚Befreit‘ (vimutto): Ein im Geist Befreiter durch den Vorgang, der [Nibbāna] als Objekt nimmt.“

1001-3. සොකස්සාති සොකො අස්ස. පහූතපඤ්ඤොති මහාපඤ්ඤො. වරභූරිමෙධසොති උත්තමවිපුලපඤ්ඤො භූතෙ අභිරතවරපඤ්ඤො වා. විධුරොති විගතධුරො, අප්පටිමොති වුත්තං හොති.
1001-3. „‚Des Kummers‘ (sokassa): Kummer sei ihm. ‚Von reicher Weisheit‘ (pahūtapañño): Von großer Weisheit. ‚Von exzellenter, weiter Intelligenz‘ (varabhūrimedhaso): Von höchster, umfassender Weisheit, oder einer von vorzüglicher Weisheit, der am Wirklichen (Bhūta) Freude hat. ‚Frei von Lasten‘ (vidhuro): Einer, dessen Last geschwunden ist (vigatadhuro); das bedeutet unvergleichlich (appaṭimo).“

1004-9. මන්තපාරගෙති වෙදපාරගෙ. පස්සව්හොති පස්සථ අජානතන්ති අජානන්තානං. ලක්ඛණාති ලක්ඛණානි. බ්‍යාක්ඛාතාති කථිතානි, විත්ථාරිතානීති වුත්තං හොති. සමත්තාති සමත්තානි, පරිපුණ්ණානීති වුත්තං හොති. ධම්මෙන මනුසාසතීති ධම්මෙන අනුසාසති.
1004-9. „‚Die die Hymnen gemeistert haben‘ (mantapārage): Die die Veden gemeistert haben. ‚Seht‘ (passavho): Seht! ‚Der Unwissenden‘ (ajānatanti): Derer, die nicht wissen. ‚Merkmale‘ (lakkhaṇā): Die Merkmale. ‚Erklärt‘ (byākkhātā): Gesagt, das bedeutet ausführlich dargelegt. ‚Vollständig‘ (samattā): Vollständig, das bedeutet vollkommen. ‚Lehrt gemäß dem Gesetz‘ (dhammena manusāsati): Er unterweist gemäß dem Dhamma.“

1011. ජාතිං ගොත්තඤ්ච ලක්ඛණන්ති ‘‘කීව චිරං ජාතො’’ති මම ජාතිඤ්ච ගොත්තඤ්ච ලක්ඛණඤ්ච. මන්තෙ සිස්සෙති මයා පරිචිතවෙදෙ ච මම සිස්සෙ ච. මනසායෙව පුච්ඡථාති ඉමෙ සත්ත පඤ්හෙ චිත්තෙනෙව පුච්ඡථ.
1011. „‚Alter (Geburt), Sippe und Merkmale‘ (jātiṃ gottañca lakkhaṇan): ‚Wie lange ist es her, seit er geboren wurde?‘ – mein Alter (Geburt), meine Sippe und meine Merkmale. ‚Die Hymnen und die Schüler‘ (mante sisse): Die von mir verinnerlichten Veden und meine Schüler. ‚Fragt ihn nur im Geist‘ (manasāyeva pucchatha): Fragt diese sieben Fragen allein mit dem Geist.“

1013-8. තිස්සමෙත්තෙය්‍යොති එකොයෙව එස නාමගොත්තවසෙන වුත්තො. දුභයොති උභො. පච්චෙකගණිනොති විසුං විසුං ගණවන්තො. පුබ්බවාසනවාසිතාති පුබ්බෙ කස්සපස්ස භගවතො සාසනෙ පබ්බජිත්වා. ගතපච්චාගතවත්තපුඤ්ඤවාසනාය වාසිතචිත්තා. පුරමාහිස්සතින්ති මාහිස්සතිනාමිකං පුරං, නගරන්ති වුත්තං හොති. තඤ්ච නගරං පවිට්ඨාති අධිප්පායො, එවං සබ්බත්ථ. ගොනද්ධන්ති ගොධපුරස්ස නාමං. වනසව්හයන්ති පවනනගරං වුච්චති, ‘‘වනසාවත්ථි’’න්ති එකෙ. එවං වනසාවත්ථිතො කොසම්බිං, කොසම්බිතො ච සාකෙතං අනුප්පත්තානං කිර තෙසං සොළසන්නං ජටිලානං ඡයොජනමත්තා පරිසා අහොසි.
1013-8. „‚Tissa Metteyya‘ (tissametteyo): Dies ist ein und dieselbe Person, die nach Namen und Sippe so genannt wird. ‚Beide‘ (dubhayo): Beide. ‚Jeder mit einer eigenen Schar‘ (paccekagaṇino): Sie hatten jeweils eine eigene Schar. ‚Durch vergangene Eindrücke geprägt‘ (pubbavāsanavāsitā): Da sie früher in der Lehre des Erhabenen Kassapa die Hauslosigkeit angetreten hatten, waren ihre Geister mit den heilsamen Eindrücken (Vāsanā) der Praxis des Gehens und Wiederkehrens geprägt. ‚Zur Stadt Māhissatī‘ (puramāhissatiṃ): Die Stadt namens Māhissatī; das bedeutet die Stadt. Der Sinn ist: ‚sie betraron jene Stadt‘, und so überall. ‚Gonaddha‘ (gonaddhaṃ): Dies ist ein Name für Godhapura. ‚Die namens Vanasa‘ (vanasavhayaṃ): Damit ist die Stadt Pavana gemeint; einige lesen ‚Vanasāvatthī‘. Es heißt, dass für diese sechzehn Jaṭilas, als sie von Vanasāvatthī nach Kosambī und von Kosambī nach Sāketa gelangten, ihre Gefolgschaft etwa sechs Yojanas groß war.“

1019. අථ භගවා ‘‘බාවරිස්ස ජටිලා මහාජනං සංවඩ්ඪෙන්තා ආගච්ඡන්ති, න ච තාව නෙසං ඉන්ද්‍රියානි පරිපාකං ගච්ඡන්ති, නාපි අයං දෙසො සප්පායො, මගධඛෙත්තෙ පන තෙසං පාසාණකචෙතියං සප්පායං. තත්‍ර [Pg.299] හි මයි ධම්මං දෙසෙන්තෙ මහාජනස්ස ධම්මාභිසමයො භවිස්සති, සබ්බනගරානි ච පවිසිත්වා ආගච්ඡන්තා බහුතරෙන ජනෙන ආගමිස්සන්තී’’ති භික්ඛුසඞ්ඝපරිවුතො සාවත්ථිතො රාජගහාභිමුඛො අගමාසි. තෙපි ජටිලා සාවත්ථිං ආගන්ත්වා විහාරං පවිසිත්වා ‘‘කො බුද්ධො, කුහිං බුද්ධො’’ති විචිනන්තා ගන්ධකුටිමූලං ගන්ත්වා භගවතො පදනික්ඛෙපං දිස්වා ‘‘රත්තස්ස හි උක්කුටිකං පදං භවෙ…පෙ… විවට්ටච්ඡදස්ස ඉදමීදිසං පද’’න්ති (අ. නි. අට්ඨ. 1.1.260-261; ධ. ප. අට්ඨ. 1.20 සාමාවතීවත්ථු; විසුද්ධි. 1.45) ‘‘සබ්බඤ්ඤු බුද්ධො’’ති නිට්ඨං ගතා. භගවාපි අනුපුබ්බෙන සෙතබ්‍යකපිලවත්ථුආදීනි නගරානි පවිසිත්වා මහාජනං සංවඩ්ඪෙන්තො පාසාණකචෙතියං ගතො. ජටිලාපි තාවදෙව සාවත්ථිතො නික්ඛමිත්වා සබ්බානි තානි නගරානි පවිසිත්වා පාසාණකචෙතියමෙව අගමංසු. තෙන වුත්තං ‘‘කොසම්බිඤ්චාපි සාකෙතං, සාවත්ථිඤ්ච පුරුත්තමං. සෙතබ්‍යං කපිලවත්ථු’’න්තිආදි.
1019. „Da dachte der Erhabene: ‚Die Jaṭilas von Bāvari kommen und ziehen eine große Menschenmenge an. Aber ihre geistigen Fähigkeiten (Indriyas) sind noch nicht reif, und diese Gegend ist für sie nicht geeignet. Doch das Pāsāṇaka-Cetiya im Magadha-Land ist für sie geeignet. Denn wenn ich dort das Dhamma lehre, wird die Volksmenge den Durchbruch zum Dhamma (Dhammābhisamaya) erlangen. Und wenn sie nach dem Durchqueren aller Städte kommen, werden sie mit einer noch größeren Menge von Menschen eintreffen.‘ So reiste er, umgeben von der Bhikkhu-Gemeinde, von Sāvatthī in Richtung Rājagaha. Auch jene Jaṭilas kamen nach Sāvatthī, betraten das Kloster und fragten forschend: ‚Wer ist der Buddha? Wo ist der Buddha?‘ Sie gingen zur Duftkammer (Gandhakuṭī), sahen die Fußabdrücke des Erhabenen und schlussfolgerten gemäß dem Vers: ‚Die Fußspuren eines Leidenschaftlichen sind gewölbt … aber dies hier sind die Fußspuren eines Mannes, der den Schleier gelüftet hat‘: ‚Er ist ein allwissender Buddha.‘ Auch der Erhabene zog schrittweise durch die Städte wie Setavya, Kapilavatthu usw., zog eine große Menschenmenge an und begab sich zum Pāsāṇaka-Cetiya. Die Jaṭilas verließen Sāvatthī sogleich, durchquerten all diese Städte und begaben sich ebenfalls zum Pāsāṇaka-Cetiya. Daher heißt es: ‚nach Kosambī und Sāketa, und nach Sāvatthī, der besten der Städte, nach Setavya, Kapilavatthu‘ usw.“

1020. තත්ථ මාගධං පුරන්ති මගධපුරං රාජගහන්ති අධිප්පායො. පාසාණකං චෙතියන්ති මහතො පාසාණස්ස උපරි පුබ්බෙ දෙවට්ඨානං අහොසි. උප්පන්නෙ පන භගවති විහාරො ජාතො. සො තෙනෙව පුරිමවොහාරෙන ‘‘පාසාණකං චෙතිය’’න්ති වුච්චති.
1020. „Darin bedeutet ‚die magadhische Stadt‘ (māgadhaṃ puraṃ): die Stadt in Magadha, gemeint ist Rājagaha. ‚Pāsāṇaka-Cetiya‘ (pāsāṇakaṃ cetiyaṃ): Früher gab es eine Kultstätte für eine Gottheit (Deva) oben auf einem großen Felsblock. Als jedoch der Erhabene erschien, wurde dort ein Kloster (Vihāra) errichtet. Es wird aber weiterhin nach der früheren Bezeichnung ‚Pāsāṇaka-Cetiya‘ genannt.“

1021. තසිතොවුදකන්ති තෙ හි ජටිලා වෙගසා භගවන්තං අනුබන්ධමානා සායං ගතමග්ගං පාතො, පාතො ගතමග්ගඤ්ච සායං ගච්ඡන්තා ‘‘එත්ථ භගවා’’ති සුත්වා අතිවිය පීතිපාමොජ්ජජාතා තං චෙතියං අභිරුහිංසු. තෙන වුත්තං ‘‘තුරිතා පබ්බතමාරුහු’’න්ති.
1021. „‚Wie ein Durstiger nach kühlem Wasser‘ (tasito v'udakaṃ): Denn diese Jaṭilas folgten dem Erhabenen in großer Eile. Am Morgen gingen sie den Weg, den er am vorherigen Abend gegangen war, und am Abend den Weg, den er am Morgen gegangen war. Als sie hörten: ‚Der Erhabene ist hier‘, wurden sie von großer Freude und Verzückung erfüllt und bestiegen jenes Cetiya. Daher heißt es: ‚Eilig stiegen sie auf den Berg.‘“

1024. එකමන්තං ඨිතො හට්ඨොති තස්මිං පාසාණකෙ චෙතියෙ සක්කෙන මාපිතමහාමණ්ඩපෙ නිසින්නං භගවන්තං දිස්වා ‘‘කච්චි ඉසයො ඛමනීය’’න්තිආදිනා නයෙන භගවතා පටිසම්මොදනීයෙ කතෙ ‘‘ඛමනීයං භො ගොතමා’’තිආදීහි සයම්පි පටිසන්ථාරං කත්වා අජිතො ජෙට්ඨන්තෙවාසී එකමන්තං ඨිතො හට්ඨචිත්තො හුත්වා මනොපඤ්හෙ පුච්ඡි.
1024. „‚Er stand auf einer Seite, hocherfreut‘ (ekamantaṃ ṭhito haṭṭho): Nachdem sie den Erhabenen gesehen hatten, wie er in der großen, von Sakka errichteten Halle am Pāsāṇaka-Cetiya saß, und nachdem der Erhabene sie mit den Worten ‚Hoffentlich geht es den Sehern gut‘ usw. freundlich begrüßt hatte, erwiderten sie selbst den Willkommensgruß mit den Worten ‚Es geht uns gut, o ehrenwerter Gotama‘ usw. Danach stand der älteste Schüler, Ajita, mit erfreutem Geist auf einer Seite und stellte die Fragen im Geiste.“

1025. තත්ථ ආදිස්සාති ‘‘කතිවස්සො’’ති එවං උද්දිස්ස. ජම්මනන්ති ‘‘අම්හාකං ආචරියස්ස ජාතිං බ්‍රූහී’’ති පුච්ඡති. පාරමින්ති නිට්ඨාගමනං.
1025. „Darin bedeutet ‚indem er aufzeigte‘ (ādissa): indem er aufzeigte mit den Worten ‚Wie alt ist er?‘. ‚Das Alter (Geburt)‘ (jammanaṃ): Er fragt: ‚Verkünde uns das Alter (Geburt) unseres Lehrers.‘ ‚Die Vollendung‘ (pāramiṃ): Das Erreichen des Ziels.“

1026-7. වීසං වස්සසතන්ති වීසතිවස්සාධිකං වස්සසතං. ලක්ඛණෙති මහාපුරිසලක්ඛණෙ. එතස්මිං ඉතො පරෙසු ච ඉතිහාසාදීසු අනවයොති [Pg.300] අධිප්පායො පරපදං වා ආනෙත්වා තෙසු පාරමිං ගතොති යොජෙතබ්බං. පඤ්චසතානි වාචෙතීති පකතිඅලසදුම්මෙධමාණවකානං පඤ්චසතානි සයං මන්තෙ වාචෙති. සධම්මෙති එකෙ බ්‍රාහ්මණධම්මෙ, තෙවිජ්ජකෙ පාවචනෙති වුත්තං හොති.
1026-7. „„‚Einhundertundzwanzig Jahre‘ (vīsaṃ vassasataṃ): Einhundert Jahre plus zwanzig Jahre. ‚In den Merkmalen‘ (lakkhaṇe): In den Merkmalen eines großen Mannes. ‚Darin‘ bezieht sich auf dieses und die anderen Werke wie die Itihāsas usw., ‚fehlerlos‘ (anavayo) ist die Bedeutung; oder man sollte das nächste Wort heranziehen und es verbinden als ‚er hat darin die Vollendung (Pāramī) erreicht‘. ‚Er lehrt fünfhundert‘ (pañcasatāni vāceti): Er selbst lehrt fünfhundert von Natur aus träge und uneinsichtige Brahmanenschüler die Hymnen. ‚In seiner eigenen Lehre‘ (sadhamme): In der eigenen brahmanischen Lehre, das heißt im Schrifttum der dreifachen Veda-Weisheit.“

1028. ලක්ඛණානං පවිචයන්ති ලක්ඛණානං විත්ථාරං, ‘‘කතමානි තානිස්ස ගත්තෙ තීණි ලක්ඛණානී’’ති පුච්ඡති.
1028. „‚Die Untersuchung der Merkmale‘ (lakkhaṇānaṃ pavicayaṃ): Eine ausführliche Darstellung der Merkmale; er fragt: ‚Welches sind die drei Merkmale an seinem Körper?‘“

1030-31. පුච්ඡඤ්හීති පුච්ඡමානං කමෙතං පටිභාසතීති දෙවාදීසු කං පුග්ගලං එතං පඤ්හවචනං පටිභාසතීති.
1030-31. „‚Wem antwortete er auf die Frage?‘ (pucchañhi): Welcher Person unter den Devas usw. antwortete er mit dieser Antwort auf die Frage?“

1032-33. එවං බ්‍රාහ්මණො පඤ්චන්නං පඤ්හානං වෙය්‍යාකරණං සුත්වා අවසෙසෙ ද්වෙ පුච්ඡන්තො ‘‘මුද්ධං මුද්ධාධිපාතඤ්චා’’ති ආහ. අථස්ස භගවා තෙ බ්‍යාකරොන්තො ‘‘අවිජ්ජා මුද්ධා’’ති ගාථමාහ. තත්ථ යස්මා චතූසු සච්චෙසු අඤ්ඤාණභූතා අවිජ්ජා සංසාරස්ස සීසං, තස්මා ‘‘අවිජ්ජා මුද්ධා’’ති ආහ. යස්මා ච අරහත්තමග්ගවිජ්ජා අත්තනා සහජාතෙහි සද්ධාසතිසමාධිකත්තුකම්‍යතාඡන්දවීරියෙහි සමන්නාගතා ඉන්ද්‍රියානං එකරසට්ඨභාවමුපගතත්තා තං මුද්ධං අධිපාතෙති, තස්මා ‘‘ධිජ්ජා මුද්ධාධිපාතිනී’’තිආදිමාහ.
1032-33. Nachdem der Brahmane so die Beantwortung von fünf seiner Fragen gehört hatte, stellte er die verbleibenden zwei Fragen und sagte: „das Haupt und das Spalten des Hauptes“. Um sie ihm zu beantworten, sprach der Erhabene den Vers: „Wisse, das Nichtwissen ist das Haupt.“ Da hier das Nichtwissen, das Unwissen über die vier Wahrheiten, das Haupt des Saṃsāra ist, sagte er: „Wisse, das Nichtwissen ist das Haupt.“ Und da das Wissen um den Pfad der Arahantschaft – begleitet von dem gleichzeitig entstandenen Vertrauen, der Achtsamkeit, der Konzentration, dem Wunsch nach Vollbringung und der Willenskraft, die alle mit einem einzigen Geschmack auftreten – dieses Haupt spaltet, sagte er deshalb: „Das klare Wissen spaltet das Haupt“ und so weiter.

1034-8. තතො වෙදෙන මහතාති අථ ඉමං පඤ්හවෙය්‍යාකරණං සුත්වා උප්පන්නාය මහාපීතියා සන්ථම්භිත්වා අලීනභාවං, කායචිත්තානං උදග්ගං පත්වාති අත්ථො. පතිත්වා ච ‘‘බාවරී’’ති ඉමං ගාථමාහ. අථ නං අනුකම්පමානො භගවා ‘‘සුඛිතො’’ති ගාථමාහ. වත්වා ච ‘‘බාවරිස්ස චා’’ති සබ්බඤ්ඤුපවාරණං පවාරෙසි. තත්ථ සබ්බෙසන්ති අනවසෙසානං සොළසසහස්සානං. තත්ථ පුච්ඡි තථාගතන්ති තත්ථ පාසාණකෙ චෙතියෙ, තත්ථ වා පරිසාය, තෙසු වා පවාරිතෙසු අජිතො පඨමං පඤ්හං පුච්ඡීති. සෙසං සබ්බගාථාසු පාකටමෙවාති.
1034-8. „Daraufhin von großer Begeisterung ergriffen“ (tato vedena mahatā): Nachdem er diese Beantwortung seiner Fragen gehört hatte, war er von der entstandenen großen Verzückung gestärkt, frei von Trägheit, und hatte Erhebung von Körper und Geist erlangt – das ist die Bedeutung. Er verneigte sich und sprach diesen Vers: „Der Brahmane Bāvari“. Aus Mitgefühl sprach der Erhabene dann den Vers: „Möge Bāvari glücklich sein“. Nachdem er dies gesagt hatte, lud er sie mit der Einladung eines Allwissenden ein: „Welchen Zweifel auch immer Bāvari hat“. Hier bedeutet „aller anderen“: aller verbleibenden sechzehntausend. „Dort stellte er dem Tathāgata die allererste Frage“: Dort am Pāsāṇaka-Cetiya, oder dort in der Versammlung, oder unter denen, die eingeladen worden waren, stellte Ajita die erste Frage. Der Rest in allen Versen ist bereits offensichtlich.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය
In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zum Khuddaka-Nikāya,

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය වත්ථුගාථාවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
ist die Erklärung der Einleitungsverse des Suttanipāta-Kommentars abgeschlossen.

1. අජිතසුත්තවණ්ණනා
1. Die Erklärung des Ajita-Suttas

1039. තස්මිං [Pg.301] පන පඤ්හෙ නිවුතොති පටිච්ඡාදිතො. කිස්සාභිලෙපනං බ්‍රූසීති කිං අස්ස ලොකස්ස අභිලෙපනං වදෙසි.
1039. In dieser Frage bedeutet „verhüllt“ (nivuto): verdeckt. „Was, sagst du, ist seine Verklebung?“ (kissābhilepanaṃ brūsi): Was, sagst du, ist die Verklebung dieser Welt?

1040. වෙවිච්ඡා පමාදා නප්පකාසතීති මච්ඡරියහෙතු ච පමාදහෙතු ච නප්පකාසති. මච්ඡරියං හිස්ස දානාදිගුණෙහි පකාසිතුං න දෙති, පමාදො සීලාදීහි. ජප්පාභිලෙපනන්ති තණ්හා අස්ස ලොකස්ස මක්කටලෙපො විය මක්කටස්ස අභිලෙපනං. දුක්ඛන්ති ජාතිආදිකං දුක්ඛං.
1040. „Sie glänzt nicht wegen Geiz und Nachlässigkeit“ (vevicchā pamādā nappakāsati): Wegen Geiz und wegen Nachlässigkeit glänzt sie nicht. Denn Geiz lässt sie nicht durch tugendhafte Eigenschaften wie Geben und so weiter glänzen, Nachlässigkeit nicht durch sittliches Verhalten und so weiter. „Begehren ist ihre Verklebung“ (jappābhilepana): Das Begehren ist die Verklebung dieser Welt, so wie Affenleim für einen Affen eine Verklebung ist. „Leiden“ (dukkha): Das Leiden von Geburt und so weiter.

1041. සවන්ති සබ්බධි සොතාති සබ්බෙසු රූපාදිආයතනෙසු තණ්හාදිකා සොතා සන්දන්ති. කිං නිවාරණන්ති තෙසං කිං ආවරණං කා රක්ඛාති? සංවරං බ්‍රූහීති තං තෙසං නිවාරණසඞ්ඛාතං සංවරං බ්‍රූහි. එතෙන සාවසෙසප්පහානං පුච්ඡති. කෙන සොතා පිධිය්‍යරෙති කෙන ධම්මෙන එතෙ සොතා පිධිය්‍යන්ති පච්ඡිජ්ජන්ති. එතෙන අනවසෙසප්පහානං පුච්ඡති.
1041. „Überall fließen die Ströme“ (savanti sabbadhi sotā): In allen Sinnesbereichen wie Formen und so weiter fließen die Ströme von Begehren und so weiter. „Was ist die Abwehr?“ (kiṃ nivāraṇaṃ): Was ist ihr Hindernis, was ihr Schutz? „Nenne die Zügelung“ (saṃvaraṃ brūhi): Nenne die Zügelung, die als ihre Abwehr bekannt ist. Damit fragt er nach dem Aufgeben mit verbleibendem Rest. „Wodurch werden die Ströme verschlossen?“ (kena sotā pidhiyyare): Durch welche Eigenschaft werden diese Ströme verschlossen, abgeschnitten? Damit fragt er nach dem rückstandslosen Aufgeben.

1042. සති තෙසං නිවාරණන්ති විපස්සනායුත්තා. කුසලානං ධම්මානං ගතියො සමන්නෙසමානා සති තෙසං සොතානං නිවාරණං. සොතානං සංවරං බ්‍රූමීති තමෙවාහං සතිං සොතානං සංවරං බ්‍රූමීති අධිප්පායො. පඤ්ඤායෙතෙ පිධිය්‍යරෙති රූපාදීසු පන අනිච්චතාදිපටිවෙධසාධිකාය මග්ගපඤ්ඤාය එතෙ සොතා සබ්බසො පිධිය්‍යන්තීති.
1042. „Achtsamkeit ist ihre Abwehr“ (sati tesaṃ nivāraṇaṃ): Die mit Einsicht verbundene Achtsamkeit, welche die Bereiche der heilsamen Zustände erforscht, ist die Abwehr jener Ströme. „Ich nenne sie die Zügelung der Ströme“ (sotānaṃ saṃvaraṃ brūmi): Die Bedeutung ist: „Eben diese Achtsamkeit nenne ich die Zügelung der Ströme.“ „Durch Weisheit werden sie verschlossen“ (paññāyete pidhiyyare): Durch die Pfad-Weisheit, welche die Vergänglichkeit und so weiter in Bezug auf Formen und so weiter durchdringt, werden diese Ströme gänzlich verschlossen.

1043. පඤ්ඤා චෙවාති පඤ්හගාථාය, යා චායං තයා වුත්තා පඤ්ඤා යා ච සති, යඤ්ච තදවසෙසං නාමරූපං, එතං සබ්බම්පි කත්ථ නිරුජ්ඣති, එතං මෙ පඤ්හං පුට්ඨො බ්‍රූහීති එවං සඞ්ඛෙපත්ථො වෙදිතබ්බො.
1043. „Sowohl Weisheit als auch...“ (paññā cevāti): Im Fragevers ist der kurze Sinn wie folgt zu verstehen: „Wo erlischt all dies – diese von dir erwähnte Weisheit und die Achtsamkeit, sowie das verbleibende Name-und-Form? Beantworte mir diese Frage, wenn du gefragt wirst.“

1044. විස්සජ්ජනගාථාය පනස්ස යස්මා පඤ්ඤාසතියො නාමෙනෙව සඞ්ගහං ගච්ඡන්ති, තස්මා තා විසුං න වුත්තා. අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපත්ථො – යං මං ත්වං, අජිත, එතං පඤ්හං අපුච්ඡි ‘‘කත්ථෙතං උපරුජ්ඣතී’’ති, තං තෙ යත්ථ නාමඤ්ච රූපඤ්ච අසෙසං උපරුජ්ඣති, තං වදන්තො වදාමි, තස්ස, තස්ස හි විඤ්ඤාණස්ස නිරොධෙන සහෙව අපුබ්බං අචරිමං එත්ථෙතං උපරුජ්ඣති. එත්ථෙව විඤ්ඤාණනිරොධෙ නිරුජ්ඣති එතං, විඤ්ඤාණනිරොධා තස්ස නිරොධො හොති. තං නාතිවත්තතීති වුත්තං හොති.
1044. Im Antwortvers hingegen werden Weisheit und Achtsamkeit, da sie bereits im Begriff „Name“ (nāma) enthalten sind, nicht gesondert erwähnt. Dies ist hier der kurze Sinn: „Was diese Frage betrifft, die du mir gestellt hast, Ajita: ‚Wo kommt dies zum Erliegen?‘, so werde ich dir sagen, wo sowohl Name als auch Form restlos zum Erliegen kommen: Genau hier, gleichzeitig mit dem Erlöschen des Bewusstseins, weder früher noch später, kommt dies zum Erliegen. Genau hier, beim Erlöschen des Bewusstseins, erlischt dies; durch das Erlöschen des Bewusstseins erfolgt sein Erlöschen. Es bedeutet, dass sein Erlöschen nicht über das Erlöschen des Bewusstseins hinausgeht.“

1045. එත්තාවතා [Pg.302] ච ‘‘දුක්ඛමස්ස මහබ්භය’’න්ති ඉමිනා පකාසිතං දුක්ඛසච්චං, ‘‘යානි සොතානී’’ති ඉමිනා සමුදයසච්චං පඤ්ඤායෙතෙ පිධිය්‍යරෙති ඉමිනා මග්ගසච්චං, ‘‘අසෙසං උපරුජ්ඣතී’’ති ඉමිනා නිරොධසච්චන්ති එවං චත්තාරි සච්චානි සුත්වාපි අරියභූමිං අනධිගතො පුන සෙඛාසෙඛපටිපදං පුච්ඡන්තො ‘‘යෙ ච සඞ්ඛාතධම්මාසෙ’’ති ගාථමාහ. තත්ථ සඞ්ඛාතධම්මාති අනිච්චාදිවසෙන පරිවීමංසිතධම්මා, අරහතං එතං අධිවචනං. සෙඛාති සීලාදීනි සික්ඛමානා අවසෙසා අරියපුග්ගලා. පුථූති බහූ සත්තජනා. තෙසං මෙ නිපකො ඉරියං පුට්ඨො පබ්‍රූහීති තෙසං මෙ සෙඛාසෙඛානං නිපකො පණ්ඩිතො ත්වං පුට්ඨො පටිපත්තිං බ්‍රූහීති.
1045. Bis hierher wurde durch die Aussage „Leiden ist seine große Gefahr“ die Wahrheit vom Leiden offenbart; durch den Ausdruck „die Ströme“ die Wahrheit von der Entstehung; durch die Aussage „durch Weisheit werden sie verschlossen“ die Wahrheit vom Pfad; und durch die Formulierung „kommen restlos zum Erliegen“ die Wahrheit vom Erlöschen. Obwohl er auf diese Weise die vier Wahrheiten gehört hatte, erreichte Ajita noch nicht die Ebene der Edlen. Da er erneut nach der Praxis des Übenden (sekha) und des Nicht-mehr-Übenden (asekha) fragte, sprach er den Vers: „Diejenigen, die das Dhamma ergründet haben“ (ye ca saṅkhātadhammāse). Hierbei bedeutet „die das Dhamma ergründet haben“: diejenigen, welche die Dinge gründlich im Hinblick auf Vergänglichkeit und so weiter untersucht haben; dies ist eine Bezeichnung für die Arahants. „Übende“ (sekha): die verbleibenden edlen Personen, die sich in Sittlichkeit und so weiter üben. „Zahlreiche“ (puthū): viele, da es sieben Arten von Personen gibt. „Verkünde mir ihr Verhalten, o Weiser, wenn du gefragt wirst“: Du, der du weise – das heißt klug – bist, sprich auf meine Frage hin über die Praxis jener Übenden und Nicht-mehr-Übenden.

1046. අථස්ස භගවා යස්මා සෙඛෙන කාමච්ඡන්දනීවරණං ආදිං කත්වා සබ්බකිලෙසා පහාතබ්බා එව, තස්මා ‘‘කාමෙසූ’’ති උපඩ්ඪගාථාය සෙඛපටිපදං දස්සෙති. තස්සත්ථො – වත්ථු ‘‘කාමෙසු’’ කිලෙසකාමෙන නාභිගිජ්ඣෙය්‍ය කායදුච්චරිතාදයො ච මනසො ආවිලභාවකරෙ ධම්මෙ පජහන්තො මනසා නාවිලො සියාති. යස්මා පන අසෙඛො අනිච්චාදිවසෙන සබ්බසඞ්ඛාරාදීනං පරිතුලිතත්තා කුසලො සබ්බධම්මෙසු කායානුපස්සනාසතිආදීහි ච සතො සක්කායදිට්ඨිආදීනං භින්නත්තා භික්ඛුභාවං පත්තො ච හුත්වා සබ්බිරියාපථෙසු පරිබ්බජති, තස්මා ‘‘කුසලො’’ති උපඩ්ඪගාථාය අසෙඛපටිපදං දස්සෙති. සෙසං සබ්බත්ථ පාකටමෙව.
1046. Da nun der Übende alle Befleckungen, beginnend mit dem Hindernis des Sinnesbegehrens, völlig aufgeben muss, zeigt der Erhabene die Praxis des Übenden mit der ersten Vershälfte: „Nach den Sinnenlüsten...“ (kāmesu). Dies ist die Bedeutung: Man sollte nicht gierig sein nach Sinnesobjekten aufgrund der Befleckung durch Sinnenlust. Indem man jene Dinge wie körperliches Fehlverhalten aufgibt, die den Geist trüben, sollte man im Geist ungetrübt sein. Da jedoch der Nicht-mehr-Übende, weil er alle Gestaltungen im Hinblick auf Vergänglichkeit und so weiter vollkommen eingeschätzt hat, geschickt in allen Phänomenen ist, und durch die in der Betrachtung des Körpers und so weiter begründete Achtsamkeit achtsam ist, und den Zustand eines Bhikkhus erreicht hat, indem er die Persönlichkeitsansicht und andere Befleckungen zerschlagen hat, wandert er in allen Körperhaltungen umher; daher zeigt der Erhabene die Praxis des Nicht-mehr-Übenden mit der zweiten Vershälfte: „Geschickt...“ (kusalo). Der Rest ist überall ganz offensichtlich.

එවං භගවා අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨාපෙසි, දෙසනාපරියොසානෙ අජිතො අරහත්තෙ පතිට්ඨාසි සද්ධිං අන්තෙවාසිසහස්සෙන, අඤ්ඤෙසඤ්ච අනෙකසහස්සානං ධම්මචක්ඛුං උදපාදි. සහ අරහත්තප්පත්තියා ච ආයස්මතො අජිතස්ස අන්තෙවාසිසහස්සස්ස ච අජිනජටාවාකචීරාදීනි අන්තරධායිංසු. සබ්බෙව ඉද්ධිමයපත්තචීවරධරා, ද්වඞ්ගුලකෙසා එහිභික්ඛූ හුත්වා භගවන්තං නමස්සමානා පඤ්ජලිකා නිසීදිංසූති.
So beendete der Erhabene die Lehrrede mit der Arahantschaft als Höhepunkt. Am Ende der Lehrrede gründete sich Ajita zusammen mit seinen tausend Schülern in der Arahantschaft, und in vielen tausend anderen entstand das Auge des Dhamma. Mit dem Erreichen der Arahantschaft verschwanden beim Ehrwürdigen Ajita und seinen Schülern die Antilopenhäute, Flechtenhaare, Rindenkleider und so weiter. Sie alle wurden, indem sie mit den Worten „Kommt, Bhikkhus!“ angesprochen wurden, zu Bhikkhus mit zwei Zoll langem Haar, die durch übernatürliche Kräfte entstandene Roben trugen und Schalen trugen. Den Erhabenen ehrerbietig grüßend, setzten sie sich mit gefalteten Händen nieder.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය
In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zum Khuddaka-Nikāya,

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය අජිතසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
ist die Erklärung des Ajita-Suttas im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen.

2. තිස්සමෙත්තෙය්‍යසුත්තවණ්ණනා
2. Die Erklärung des Tissametteyya-Suttas

1047. කොධ [Pg.303] සන්තුස්සිතොති තිස්සමෙත්තෙය්‍යසුත්තං. කා උප්පත්ති? සබ්බසුත්තානං පුච්ඡාවසිකා එව උප්පත්ති. තෙ හි බ්‍රාහ්මණා ‘‘කතාවකාසා පුච්ඡව්හො’’ති භගවතා පවාරිතත්තා අත්තනො අත්තනො සංසයං පුච්ඡිංසු. පුට්ඨො පුට්ඨො ච තෙසං භගවා බ්‍යාකාසි. එවං පුච්ඡාවසිකානෙවෙතානි සුත්තානීති වෙදිතබ්බානි.
1047. „Wer ist hier zufrieden?“ – dies ist das Tissa-Metteyya-Sutta. Was ist der Anlass? Der Anlass für alle Lehrreden ist die Beantwortung von Fragen. Denn jene Brahmanen, vom Erhabenen mit den Worten „Euch ist Gelegenheit gegeben, fragt!“ eingeladen, befragten ihn jeweils nach ihren eigenen Zweifeln. Und vom jeweiligen befragt, erklärte es ihnen der Erhabene. So ist zu verstehen, dass diese Lehrreden auf Fragen hin gesprochen wurden.

නිට්ඨිතෙ පන අජිතපඤ්හෙ ‘‘කථං ලොකං අවෙක්ඛන්තං, මච්චුරාජා න පස්සතී’’ති (සු. නි. 1124; චූළනි. පිඞ්ගියමාණවපුච්ඡා 144) එවං මොඝරාජා පුච්ඡිතුං ආරභි. තං ‘‘න තාවස්ස ඉන්ද්‍රියානි පරිපාකං ගතානී’’ති ඤත්වා භගවා ‘‘තිට්ඨ ත්වං, මොඝරාජ, අඤ්ඤො පුච්ඡතූ’’ති පටික්ඛිපි. තතො තිස්සමෙත්තෙය්‍යො අත්තනො සංසයං පුච්ඡන්තො ‘‘කොධා’’ති ගාථමාහ. තත්ථ කොධ සන්තුස්සිතොති කො ඉධ තුට්ඨො. ඉඤ්ජිතාති තණ්හාදිට්ඨිවිප්ඵන්දිතානි. උභන්තමභිඤ්ඤායාති උභො අන්තෙ අභිජානිත්වා. මන්තා න ලිප්පතීති පඤ්ඤාය න ලිප්පති.
Nachdem jedoch die Fragen des Ajita abgeschlossen waren, begann Mogharājā zu fragen: „Wie muss man die Welt betrachten, damit der König des Todes einen nicht sieht?“, doch der Erhabene, im Wissen: „Seine geistigen Fähigkeiten sind noch nicht zur Reife gelangt“, wies ihn ab und sagte: „Warte, Mogharājā! Ein anderer soll fragen.“ Daraufhin sprach Tissa Metteyya, der nach seinen Zweifeln fragte, die Strophe, die mit „Wer hier“ beginnt. Darin bedeutet „Wer ist hier zufrieden?“: Wer ist hier erfreut? „Regungen“ (iñjitā) sind das Zappeln von Begehren und Ansichten. „Nachdem er beide Enden direkt erkannt hat“: nachdem er beide Enden durchschaut hat. „Wird durch Weisheit (mantā) nicht befleckt“: wird durch Weisheit nicht befleckt.

1048-9. තස්සෙතමත්ථං බ්‍යාකරොන්තො භගවා ‘‘කාමෙසූ’’ති ගාථාද්වයමාහ. තත්ථ කාමෙසු බ්‍රහ්මචරියවාති කාමනිමිත්තං බ්‍රහ්මචරියවා, කාමෙසු ආදීනවං දිස්වා මග්ගබ්‍රහ්මචරියෙන සමන්නාගතොති වුත්තං හොති. එත්තාවතා සන්තුසිතං දස්සෙති, ‘‘වීතතණ්හො’’තිආදීහි අනිඤ්ජිතං. තත්ථ සඞ්ඛාය නිබ්බුතොති අනිච්චාදිවසෙන ධම්මෙ වීමංසිත්වා රාගාදිනිබ්බානෙන නිබ්බුතො. සෙසං තත්ථ තත්ථ වුත්තනයත්තා පාකටමෙව.
1048-9. Um ihm diese Bedeutung zu erklären, sprach der Erhabene das Strophenpaar, das mit „Inmitten der Sinnengenüsse“ beginnt. Darin bedeutet „Inmitten der Sinnengenüsse das geistliche Leben führend“: wegen der Sinnengenüsse das geistliche Leben führend; das heißt, wer das Elend in den Sinnengenüssen gesehen hat und mit dem geistlichen Leben des Pfades ausgestattet ist. Damit zeigt er den „Zufriedenen“ auf; und durch Ausdrücke wie „frei von Begehren“ (vītataṇho) zeigt er den Regungslosen. Darin bedeutet „erloschen, nachdem er erkannt hat“ (saṅkhāya nibbuto): nachdem er die Phänomene im Sinne von Unbeständigkeit und so weiter untersucht hat, ist er durch das Erlöschen von Gier und so weiter erloschen. Der Rest ist aufgrund der an den jeweiligen Stellen bereits erklärten Methode offensichtlich.

එවං භගවා ඉමම්පි සුත්තං අරහත්තනිකූටෙනෙව දෙසෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ අයම්පි බ්‍රාහ්මණො අරහත්තෙ පතිට්ඨාසි සද්ධිං අන්තෙවාසිසහස්සෙන, අඤ්ඤෙසඤ්ච අනෙකසහස්සානං ධම්මචක්ඛුං උදපාදි. සෙසං පුබ්බසදිසමෙවාති.
So verkündete der Erhabene auch diese Lehrrede mit der Arhatschaft als Höhepunkt. Am Ende der Lehrdarlegung wurde auch dieser Brahmane zusammen mit seinen tausend Schülern in der Arhatschaft etabliert, und für viele Tausende andere entstand das Auge des Dhamma. Der Rest ist genau wie im vorherigen Fall.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය
In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zum Khuddaka-Nikāya,

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය තිස්සමෙත්තෙය්‍යසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
ist die Erklärung des Tissa-Metteyya-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen.

3. පුණ්ණකසුත්තවණ්ණනා
3. Die Erklärung des Puṇṇaka-Sutta

1050. අනෙජන්ති [Pg.304] පුණ්ණකසුත්තං. ඉමම්පි පුරිමනයෙනෙව මොඝරාජානං පටික්ඛිපිත්වා වුත්තං. තත්ථ මූලදස්සාවින්ති අකුසලමූලාදිදස්සාවිං. ඉසයොති ඉසිනාමකා ජටිලා. යඤ්ඤන්ති දෙය්‍යධම්මං. අකප්පයිංසූති පරියෙසන්ති.
1050. Das Puṇṇaka-Sutta beginnt mit „Den Regungslosen“ (anejaṃ). Auch dieses wurde, nachdem Mogharājā auf dieselbe Weise wie zuvor abgewiesen worden war, gesprochen. Darin bedeutet „der die Wurzel sieht“ (mūladassāviṃ): derjenige, der die unheilsamen Wurzeln und so weiter sieht. „Rishis“ (isayo): die Asketen mit Flechthaar (Jaṭilas), die „Rishis“ genannt werden. „Opfer“ (yaññaṃ): die zu gebenden Gaben. „Sie vollzogen“ (akappayiṃsu): sie erstrebten.

1051. ආසීසමානාති රූපාදීනි පත්ථයමානා. ඉත්ථත්තන්ති ඉත්ථභාවඤ්ච පත්ථයමානා, මනුස්සාදිභාවං ඉච්ඡන්තාති වුත්තං හොති. ජරං සිතාති ජරං නිස්සිතා. ජරාමුඛෙන චෙත්ථ සබ්බවට්ටදුක්ඛං වුත්තං. තෙන වට්ටදුක්ඛනිස්සිතා තතො අපරිමුච්චමානා එව කප්පයිංසූති දීපෙති.
1051. „Begehrend“ (āsīsamānā): nach Formen und so weiter verlangend. „Nach einem Daseinszustand“ (itthattaṃ): auch nach dem gegenwärtigen Daseinszustand verlangend; das heißt, sie wünschten sich das Menschsein und so weiter. „Vom Alter abhängig“ (jaraṃ sitā): auf das Alter gestützt. Unter der Überschrift des „Alters“ wird hier das gesamte Leiden des Daseinskreislaufs (vaṭṭadukkha) angesprochen. Damit wird gezeigt: Da sie vom Leiden des Kreislaufs abhängig waren, ohne sich daraus zu befreien, vollzogen sie eben jene Opfer.

1052. කච්චිස්සු තෙ භගවා යඤ්ඤපථෙ අප්පමත්තා, අතාරුං ජාතිඤ්ච ජරඤ්ච මාරිසාති එත්ථ යඤ්ඤොයෙව යඤ්ඤපථො. ඉදං වුත්තං හොති – කච්චි තෙ යඤ්ඤෙ අප්පමත්තා හුත්වා යඤ්ඤං කප්පයන්තා වට්ටදුක්ඛමතරිංසූති.
1052. „Sind sie wohl, o Erhabener, achtsam auf dem Pfad des Opfers, über Geburt und Alter hinausgegangen, Werter?“: Hier ist das Opfer selbst der „Pfad des Opfers“. Dies ist damit gesagt: „Sind sie wohl, indem sie im Opfer achtsam waren und Opfer darbrachten, über das Leiden des Kreislaufs hinausgegangen?“

1053. ආසීසන්තීති රූපපටිලාභාදයො පත්ථෙන්ති. ථොමයන්තීති ‘‘සුයිට්ඨං සුචි දින්න’’න්තිආදිනා නයෙන යඤ්ඤාදීනි පසංසන්ති. අභිජප්පන්තීති රූපාදිපටිලාභාය වාචං භින්දන්ති. ජුහන්තීති දෙන්ති. කාමාභිජප්පන්ති පටිච්ච ලාභන්ති රූපාදිපටිලාභං පටිච්ච පුනප්පුනං කාමෙ එව අභිජප්පන්ති, ‘‘අහො වත අම්හාකං සියු’’න්ති වදන්ති, තණ්හඤ්ච තත්ථ වඩ්ඪෙන්තීති වුත්තං හොති. යාජයොගාති යාගාධිමුත්තා. භවරාගරත්තාති එවමිමෙහි ආසීසනාදීහි භවරාගෙනෙව රත්තා, භවරාගරත්තා වා හුත්වා එතානි ආසීසනාදීනි කරොන්තා නාතරිංසු ජාතිආදිවට්ටදුක්ඛං න උත්තරිංසූති.
1053. „Sie begehren“ (āsīsanti): sie ersehnen den Erhalt von Formen und so weiter. „Sie lobpreisen“ (thomayanti): sie preisen die Opfer auf die Weise wie „wohlgeopfert, rein gegeben“ und so weiter. „Sie beschwören“ (abhijappanti): sie brechen in Worte aus, um Formen und so weiter zu erlangen. „Sie opfern“ (juhanti): sie geben. „Sie beschwören Sinnengenüsse im Hinblick auf Gewinn“ (kāmābhijappanti paṭicca lābhaṃ): im Hinblick auf das Erlangen von Formen und so weiter beschwören sie immer wieder nur Sinnengenüsse; das heißt, sie sagen „Oh, mögen diese Dinge unser sein!“ und vermehren dort ihr Begehren. „Dem Opfer geweiht“ (yājayogā): dem Opfer hingegeben. „Vom Begehren nach Werden gefärbt“ (bhavarāgarattā): so sind sie durch dieses Begehren eben vom Begehren nach Werden gefärbt; oder indem sie vom Begehren nach Werden gefärbt waren, führten sie diese Wünsche aus und überschritten nicht das Leiden des Kreislaufs wie Geburt und so weiter, sie gingen nicht darüber hinaus.

1054-5. අථකොචරහීති අථ ඉදානි කො අඤ්ඤො අතාරීති. සඞ්ඛායාති ඤාණෙන වීමංසිත්වා. පරොපරානීති පරානි ච ඔරානි ච, පරත්තභාවසකත්තභාවාදීනි පරානි ච ඔරානි චාති වුත්තං හොති. විධූමොති කායදුච්චරිතාදිධූමවිරහිතො. අනීඝොති රාගාදිඊඝවිරහිතො. අතාරි සොති සො එවරූපො අරහා ජාතිජරං අතාරි. සෙසමෙත්ථ පාකටමෙව.
1054-5. „Wer aber dann hier“ (atha ko carahī): wer also ist jetzt ein anderer, der hinübergegangen ist? „Nachdem er erkannt hat“ (saṅkhāya): nachdem er es mit Wissen untersucht hat. „Das Jenseitige und Diesseitige“ (paroparāni): das Jenseitige und das Diesseitige; das heißt, das Dasein anderer und das eigene Dasein. „Rauchlos“ (vidhūmo): frei vom Rauch des körperlichen Fehlverhaltens und so weiter. „Kummerlos“ (anīgho): frei vom Kummer wie Gier und so weiter. „Dieser ist hinübergegangen“ (atāri so): ein solcher Arhat ist über Geburt und Alter hinweggegangen. Der Rest ist hierin offensichtlich.

එවං [Pg.305] භගවා ඉමම්පි සුත්තං අරහත්තනිකූටෙනෙව දෙසෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ අයම්පි බ්‍රාහ්මණො අරහත්තෙ පතිට්ඨාසි සද්ධිං අන්තෙවාසිසහස්සෙන, අඤ්ඤෙසඤ්ච අනෙකසතානං ධම්මචක්ඛුං උදපාදි. සෙසං වුත්තසදිසමෙවාති.
So verkündete der Erhabene auch diese Lehrrede mit der Arhatschaft als Höhepunkt. Am Ende der Lehrdarlegung wurde auch dieser Brahmane zusammen mit seinen tausend Schülern in der Arhatschaft etabliert, und für viele Hunderte andere entstand das Auge des Dhamma. Der Rest ist genau wie bereits beschrieben.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය
In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zum Khuddaka-Nikāya,

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය පුණ්ණකසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
ist die Erklärung des Puṇṇaka-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen.

4. මෙත්තගූසුත්තවණ්ණනා
4. Die Erklärung des Mettagū-Sutta

1056. පුච්ඡාමි තන්ති මෙත්තගුසුත්තං. තත්ථ මඤ්ඤාමි තං වෙදගුං භාවිතත්තන්ති ‘‘අයං වෙදගූ’’ති ච ‘‘භාවිතත්තො’’ති ච එවං තං මඤ්ඤාමි.
1056. Das Mettagū-Sutta beginnt mit „Ich frage dich“ (pucchāmi taṃ). Darin bedeutet „Ich halte dich für einen Wissensmeister, einen innerlich Entfalteten“ (maññāmi taṃ vedaguṃ bhāvitattaṃ): „Dieser ist ein Wissensmeister (vedagū)“ und „Er ist einer, der sich selbst entfaltet hat (bhāvitatto)“, so halte ich dich dafür.

1057. අපුච්ඡසීති එත්ථ අ-ඉති පදපූරණමත්තෙ නිපාතො, පුච්ඡසිච්චෙව අත්ථො. පවක්ඛාමි යථා පජානන්ති යථා පජානන්තො ආචික්ඛති, එවං ආචික්ඛිස්සාමි. උපධිනිදානා පභවන්ති දුක්ඛාති තණ්හාදිඋපධිනිදානා ජාතිආදිදුක්ඛවිසෙසා පභවන්ති.
1057. In „Du hast gefragt“ (apucchasi) ist das „a-“ nur ein Partikel zur Versfüllung, die Bedeutung ist schlicht „du fragst“. „Ich werde es dir erklären, wie einer, der versteht“ (pavakkhāmi yathā pajānaṃ): wie ein Verstehender erklärt, so werde ich es erklären. „Die Leiden entstehen aufgrund von Aneignung“ (upadhinidānā pabhavanti dukkhā): die verschiedenen Leiden wie Geburt und so weiter entstehen aufgrund von Aneignungen (upadhi) wie Begehren und so weiter.

1058. එවං උපධිනිදානතො පභවන්තෙසු දුක්ඛෙසු – යො වෙ අවිද්වාති ගාථා. තත්ථ පජානන්ති සඞ්ඛාරෙ අනිච්චාදිවසෙන ජානන්තො. දුක්ඛස්ස ජාතිප්පභවානුපස්සීති වට්ටදුක්ඛස්ස ජාතිකාරණං ‘‘උපධී’’ති අනුපස්සන්තො.
1058. Angesichts der Leiden, die so aus den Aneignungen entstehen, folgt die Strophe „Wer wahrlich unwissend ist“ (yo ve avidvā). Darin bedeutet „verstehend“ (pajānaṃ): die Gestaltungen im Sinne von Unbeständigkeit und so weiter erkennend. „Der die Entstehung und den Ursprung des Leidens betrachtet“ (dukkhassa jātippabhavānupassī): betrachtend, dass die „Aneignung“ (upadhi) die Ursache für die Entstehung des Leidens im Kreislauf ist.

1059. සොකපරිද්දවඤ්චාති සොකඤ්ච පරිදෙවඤ්ච. තථා හි තෙ විදිතො එස ධම්මොති යථා යථා සත්තා ජානන්ති, තථා තථා පඤ්ඤාපනවසෙන විදිතො එස ධම්මොති.
1059. „Kummer und Wehklage“ (sokapariddavañca): Kummer und Wehklagen. „Denn so ist dir dieser Dhamma bekannt“ (tathā hi te vidito esa dhammo): Dieser Dhamma ist dir so bekannt, dass Wesen ihn verstehen, wie auch immer du ihn darlegst.

1060-61. කිත්තයිස්සාමි තෙ ධම්මන්ති නිබ්බානධම්මං නිබ්බානගාමිනිපටිපදාධම්මඤ්ච තෙ දෙසයිස්සාමි. දිට්ඨෙ ධම්මෙති දිට්ඨෙ දුක්ඛාදිධම්මෙ, ඉමස්මිංයෙව වා අත්තභාවෙ. අනීතිහන්ති අත්තපච්චක්ඛං. යං විදිත්වාති යං ධම්මං ‘‘සබ්බෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චා’’තිආදිනා නයෙන සම්මසන්තො විදිත්වා. තඤ්චාහං අභිනන්දාමීති තං වුත්තපකාරධම්මජොතකං තව වචනං අහං පත්ථයාමි. ධම්මමුත්තමන්ති තඤ්ච ධම්මමුත්තමං අභිනන්දාමීති.
1060-61. „Ich werde dir den Dhamma verkünden“ (kittayissāmi te dhammaṃ): Ich werde dich den Dhamma des Nibbāna und den Dhamma des Pfades, der zum Nibbāna führt, lehren. „In diesem Leben“ (diṭṭhe dhamme): im geschauten Dhamma von Leiden und so weiter, oder eben in dieser eigenen Existenz. „Frei von Hörensagen“ (anītiham): durch eigene Erfahrung unmittelbar zu erkennen. „Nachdem man ihn verstanden hat“ (yaṃ viditvā): nachdem man diesen Dhamma untersucht hat, indem man ihn auf die Weise wie „alle Gestaltungen sind unbeständig“ und so weiter erkannt hat. „Und darüber freue ich mich“ (tañcāhaṃ abhinandāmi): ich ersehne deine Worte, die jenen auf die genannte Weise dargelegten Dhamma erhellen. „Über diesen höchsten Dhamma“ (dhammaṃ uttamaṃ): und über diesen höchsten Dhamma freue ich mich.

1062. උද්ධං [Pg.306] අධො තිරියඤ්චාපි මජ්ඣෙති එත්ථ උද්ධන්ති අනාගතද්ධා වුච්චති, අධොති අතීතද්ධා, තිරියඤ්චාපි මජ්ඣෙති පච්චුප්පන්නද්ධා. එතෙසු නන්දිඤ්ච නිවෙසනඤ්ච, පනුජ්ජ විඤ්ඤාණන්ති එතෙසු උද්ධාදීසු තණ්හඤ්ච දිට්ඨිනිවෙසනඤ්ච අභිසඞ්ඛාරවිඤ්ඤාණඤ්ච පනුදෙහි, පනුදිත්වා ච භවෙ න තිට්ඨෙ, එවං සන්තෙ දුවිධෙපි භවෙ න තිට්ඨෙය්‍ය. එවං තාව පනුජ්ජසද්දස්ස පනුදෙහීති ඉමස්මිං අත්ථවිකප්පෙ සම්බන්ධො, පනුදිත්වාති එතස්මිං පන අත්ථවිකප්පෙ භවෙ න තිට්ඨෙති අයමෙව සම්බන්ධො. එතානි නන්දිනිවෙසනවිඤ්ඤාණානි පනුදිත්වා දුවිධෙපි භවෙ න තිට්ඨෙය්‍යාති වුත්තං හොති.
1062. „Oben, unten und auch quer in der Mitte“: Hierbei wird mit „oben“ die Zukunft bezeichnet, mit „unten“ die Vergangenheit und mit „quer in der Mitte“ die Gegenwart. „Nachdem man das Entzücken und das Anhaften daran vertrieben hat, das Bewusstsein“: In Bezug auf diese Dinge, die „oben“ usw. sind, vertreibe das Begehren, das Anhaften an Ansichten und das gestaltende Bewusstsein; und nachdem man sie vertrieben hat, „sollte man nicht im Dasein verbleiben“: Wenn dem so ist, würde man nicht einmal im zweifachen Dasein verbleiben. Dies ist zunächst die Verknüpfung, wenn das Wort panujja im Sinne von panudehi („vertreibe!“, Imperativ der 2. Person Singular) verstanden wird. Wenn es jedoch im Sinne von panuditvā („nachdem man vertrieben hat“, Absolutiv) verstanden wird, ist dies die Verknüpfung: „[er] würde nicht im Dasein verbleiben“. Es bedeutet: Nachdem man dieses Entzücken, das Anhaften und das gestaltende Bewusstsein vertrieben hat, würde man nicht im zweifachen Dasein verbleiben.

1063-4. එතානි විනොදෙත්වා භවෙ අතිට්ඨන්තො එසො – එවංවිහාරීති ගාථා. තත්ථ ඉධෙවාති ඉමස්මිංයෙව සාසනෙ, ඉමස්මිංයෙව වා අත්තභාවෙ. සුකිත්තිතං ගොතමනූපධීකන්ති එත්ථ අනුපධිකන්ති නිබ්බානං. තං සන්ධාය භගවන්තං ආලපන්තො ආහ – ‘‘සුකිත්තිතං ගොතමනූපධීක’’න්ති.
1063-4. Diese Strophe bezieht sich auf einen, der so weilt („so lebend“), indem er diese vertrieben hat und nicht im Dasein verbleibt. Darin bedeutet „genau hier“ (idheva): in eben dieser Lehre oder in eben diesem Dasein. „Gut verkündet ist, Gotama, der Zustand frei von Aneignungen (anupadhika)“: Hierbei ist „der Zustand frei von Aneignungen“ das Nibbāna. Darauf Bezug nehmend, sagte er, den Erhabenen ansprechend: „Gut verkündet ist, Gotama, der Zustand frei von Aneignungen“.

1065. න කෙවලං දුක්ඛමෙව පහාසි – තෙ චාපීති ගාථා. තත්ථ අට්ඨිතන්ති සක්කච්චං, සදා වා. තං තං නමස්සාමීති තස්මා තං නමස්සාමි. සමෙච්චාති උපගන්ත්වා. නාගාති භගවන්තං ආලපන්තො ආහ.
1065. Nicht nur [du] hast das Leiden überwunden – die Strophe lautet: „auch sie“. Darin bedeutet „beständig“ (aṭṭhita): sorgfältig oder immer. „Darum erweise ich dir Verehrung“ (taṃ taṃ namassāmi): deshalb verehre ich dich. „Zusammengekommen“ (samecca) bedeutet: herangetreten. „O Nāga“: Dies sagt er, um den Erhabenen anzusprechen.

1066. ඉදානි තං භගවා ‘‘අද්ධා හි භගවා පහාසි දුක්ඛ’’න්ති එවං තෙන බ්‍රාහ්මණෙන විදිතොපි අත්තානං අනුපනෙත්වාව පහීනදුක්ඛෙන පුග්ගලෙන ඔවදන්තො ‘‘යං බ්‍රාහ්මණ’’න්ති ගාථමාහ. තස්සත්ථො – යං ත්වං අභිජානන්තො ‘‘අයං බාහිතපාපත්තා බ්‍රාහ්මණො, වෙදෙහි ගතත්තා වෙදගූ, කිඤ්චනාභාවෙන අකිඤ්චනො, කාමෙසු ච භවෙසු ච අසත්තත්තා කාමභවෙ අසත්තො’’ති ජඤ්ඤා ජානෙය්‍යාසි. අද්ධා හි සො ඉමං ඔඝං අතාරි, තිණ්ණො ච පාරං අඛිලො අකඞ්ඛො.
1066. Obwohl nun der Erhabene von diesem Brahmanen so erkannt worden war: „Wahrlich, der Erhabene hat das Leiden überwunden“, sprach der Erhabene, ohne dies auf sich selbst zu beziehen, die Strophe „Welchen Brahmanen...“, um ihn zu ermahnen, indem er sich auf eine Person bezog, die das Leiden überwunden hat. Ihr Sinn ist: „Wen auch immer du so erkennst: ‚Dieser ist ein Brāhmaṇa, weil er das Böse vertrieben hat; ein Kenner der Veden (vedagū), weil er die Veden durchschritten hat; ohne Besitz (akiñcano), weil er nichts Eigenes besitzt; und ungebunden an Sinnesfreuden und Dasein, weil er kein Anhaften an Sinnesfreuden und Daseinszuständen hat‘, den solltest du erkennen. Wahrlich, dieser hat diese Flut überquert, ist hinübergegangen zum jenseitigen Ufer, ist frei von Unfruchtbarkeit und zweifelsfrei.“

1067. කිඤ්ච භිය්‍යො – විද්වා ච යොති ගාථා. තත්ථ ඉධාති ඉමස්මිං සාසනෙ, අත්තභාවෙ වා. විසජ්ජාති වොස්සජ්ජිත්වා. සෙසං සබ්බත්ථ පාකටමෙව.
1067. Und was noch mehr ist – die Strophe: „Und wer weise ist“ (vidvā ca yo). Darin bedeutet „hier“ (idha): in dieser Lehre oder in diesem Dasein. „Indem er gelockert hat“ (visajja): abgelegt habend. Der Rest ist überall klar.

එවං [Pg.307] භගවා ඉමම්පි සුත්තං අරහත්තනිකූටෙනෙව දෙසෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ ච වුත්තසදිසො එව ධම්මාභිසමයො අහොසීති.
So schloss der Erhabene auch diese Lehrrede mit dem Höhepunkt der Arhatschaft ab. Und am Ende der Lehrverkündigung fand auf die bereits erwähnte Weise das Durchdringen des Dhamma statt.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය
In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zur Khuddaka-Nikāya,

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය මෙත්තගූසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
ist im Suttanipāta-Kommentar die Erklärung des Mettagū-Suttas abgeschlossen.

5. ධොතකසුත්තවණ්ණනා
5. Erklärung des Dhotaka-Suttas

1068-9. පුච්ඡාමි තන්ති ධොතකසුත්තං. තත්ථ වාචාභිකඞ්ඛාමීති වාචං අභිකඞ්ඛාමි. සික්ඛෙ නිබ්බානමත්තනොති අත්තනො රාගාදීනං නිබ්බානත්ථාය අධිසීලාදීනි සික්ඛෙය්‍ය. ඉතොති මම මුඛතො.
1068-9. „Ich frage dich“ (pucchāmi taṃ) ist das Dhotaka-Sutta. Darin bedeutet „ich sehne mich nach deinen Worten“ (vācābhikaṅkhāmi): ich wünsche mir deine Rede. „Sollte üben für sein eigenes Nibbāna“ (sikkhe nibbānam attano): Er sollte sich im höheren tugendhaften Verhalten usw. üben zur Auslöschung seiner eigenen Begierde usw. „Von hier“ (ito) bedeutet: aus meinem Mund.

1070. එවං වුත්තෙ අත්තමනො ධොතකො භගවන්තං අභිත්ථවමානො කථංකථාපමොක්ඛං යාචන්තො ‘‘පස්සාමහ’’න්ති ගාථමාහ. තත්ථ පස්සාමහං දෙවමනුස්සලොකෙති පස්සාමි අහං දෙවමනුස්සලොකෙ. තං තං නමස්සාමීති තං එවරූපං නමස්සාමි. පමුඤ්චාති පමොචෙහි.
1070. Als dies gesagt wurde, sprach der erfreute Dhotaka die nächste Strophe, indem er den Erhabenen pries und darum bat, ihn von seinen Zweifeln zu befreien: „Ich sehe“ (passāmaham). Darin bedeutet „ich sehe in der Welt der Götter und Menschen“ (passāmahaṃ devamanussaloke): ich sehe in der Welt der Götter und Menschen. „Darum erweise ich dir Verehrung“ (taṃ taṃ namassāmi): einen solchen wie dich verehre ich. „Befreie mich“ (pamuñca): erlöse mich.

1071. අථස්ස භගවා අත්තාධීනමෙව කථංකථාපමොක්ඛං ඔඝතරණමුඛෙන දස්සෙන්තො ‘‘නාහ’’න්ති ගාථමාහ. තත්ථ නාහං සහිස්සාමීති අහං න සහිස්සාමි න සක්ඛිස්සාමි, න වායමිස්සාමීති වුත්තං හොති. පමොචනායාති පමාචෙතුං. කථංකථින්ති සකඞ්ඛං. තරෙසීති තරෙය්‍යාසි.
1071. Daraufhin sprach der Erhabene die nächste Strophe „Nicht werde ich...“ (nāhaṃ) und zeigte ihm unter der Überschrift „das Überqueren der Flut“, dass die Befreiung vom Zweifel völlig von einem selbst abhängt. Darin bedeutet „ich werde nicht fähig sein“ (nāhaṃ sahissāmi): ich kann nicht, ich werde mich nicht darum bemühen, dies ist damit gemeint. „Zur Befreiung“ (pamocanāya): um zu befreien. „Den Zweifelnden“ (kathaṃkathin): den mit Zweifeln Behafteten. „Du wirst überqueren“ (taresī): du solltest überqueren.

1072-5. එවං වුත්තෙ අත්තමනතරො ධොතකො භගවන්තං අභිත්ථවමානො අනුසාසනිං යාචන්තො ‘‘අනුසාස බ්‍රහ්මෙ’’ති ගාථමාහ. තත්ථ බ්‍රහ්මාති සෙට්ඨවචනමෙතං. තෙන භගවන්තං ආමන්තයමානො ආහ – ‘‘අනුසාස බ්‍රහ්මෙ’’ති. විවෙකධම්මන්ති සබ්බසඞ්ඛාරවිවෙකනිබ්බානධම්මං. අබ්‍යාපජ්ජමානොති නානප්පකාරතං අනාපජ්ජමානො. ඉධෙව සන්තොති ඉධෙව සමානො. අසිතොති අනිස්සිතො. ඉතො පරා ද්වෙ ගාථා මෙත්තගුසුත්තෙ වුත්තනයා එව. කෙවලඤ්හි තත්ථ ධම්මං, ඉධ සන්තින්ති අයං විසෙසො. තතියගාථායපි [Pg.308] පුබ්බඩ්ඪං තත්ථ වුතනයමෙව අපරඩ්ඪෙ සඞ්ගොති සජ්ජනට්ඨානං, ලග්ගනන්ති වුත්තං හොති. සෙසං සබ්බත්ථ පාකටමෙව.
1072-5. Als dies gesagt wurde, sprach Dhotaka, noch erfreuter, die nächste Strophe „Unterweise mich, o Brahmā“ (anusāsa brahme), um den Erhabenen zu preisen und um Unterweisung zu bitten. Darin ist „Brahmā“ eine Bezeichnung für das Beste. Damit sprach er den Erhabenen an und sagte: „Unterweise mich, o Brahmā“. „Den Zustand der Abgeschiedenheit“ (vivekadhamma): den Zustand des Nibbāna, welches die Abgeschiedenheit von allen gestalteten Dingen ist. „Völlig ungehindert“ (abyāpajjamāno): in keiner Weise gehindert werdend. „Genau hier friedvoll“ (idheva santo): genau hier weilend. „Ungebunden“ (asito): unabhängig. Die folgenden zwei Strophen sind genau in der Weise zu verstehen, wie sie im Mettagū-Sutta erklärt wurden. Der einzige Unterschied ist, dass dort auf „Dhamma“ Bezug genommen wurde, während er hier auf „Frieden“ (santi) verweist. Auch in der dritten Strophe ist die erste Hälfte in der dort erklärten Weise zu verstehen. In der zweiten Hälfte bedeutet „Fessel“ (saṅgo): ein Ort des Anhaftens, ein Festgebunden-Sein. Der Rest ist überall klar.

එවං භගවා ඉමම්පි සුත්තං අරහත්තනිකූටෙනෙව දෙසෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ ච වුත්තසදිසො එව ධම්මාභිසමයො අහොසීති.
So schloss der Erhabene auch diese Lehrrede mit dem Höhepunkt der Arhatschaft ab. Und am Ende der Lehrverkündigung fand auf die bereits erwähnte Weise das Durchdringen des Dhamma statt.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය
In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zur Khuddaka-Nikāya,

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය ධොතකසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
ist im Suttanipāta-Kommentar die Erklärung des Dhotaka-Suttas abgeschlossen.

6. උපසීවසුත්තවණ්ණනා
6. Erklärung des Upasīva-Suttas

1076. එකො අහන්ති උපසීවසුත්තං. තත්ථ මහන්තමොඝන්ති මහන්තං ඔඝං. අනිස්සිතොති පුග්ගලං වා ධම්මං වා අනිස්සිතො. නො විසහාමීති න සක්කොමි. ආරම්මණන්ති නිස්සයං. යං නිස්සිතොති යං පුග්ගලං වා ධම්මං වා නිස්සිතො.
1076. „Ich allein“ (eko ahaṃ) ist das Upasīva-Sutta. Darin bedeutet „die große Flut“ (mahantam oghaṃ): die große Flut. „Ungebunden“ (anissito): weder auf eine Person noch auf eine Lehre gestützt. „Ich bin nicht imstande“ (no visahāmi): ich kann nicht. „Einen Anhaltspunkt“ (ārammaṇaṃ): eine Stütze. „Gestützt auf welchen“ (yaṃ nissito): gestützt auf welche Person oder Lehre.

1077. ඉදානි යස්මා සො බ්‍රාහ්මණො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනලාභී තඤ්ච සන්තම්පි නිස්සයං න ජානාති, තෙනස්ස භගවා තඤ්ච නිස්සයං උත්තරි ච නිය්‍යානපථං දස්සෙන්තො ‘‘ආකිඤ්චඤ්ඤ’’න්ති ගාථමාහ. තත්ථ පෙක්ඛමානොති තං ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්තිං සතො සමාපජ්ජිත්වා වුට්ඨහිත්වා ච අනිච්චාදිවසෙන පස්සමානො. නත්ථීති නිස්සායාති තං ‘‘නත්ථි කිඤ්චී’’ති පවත්තසමාපත්තිං ආරම්මණං කත්වා. තරස්සු ඔඝන්ති තතො පභුති පවත්තාය විපස්සනාය යථානුරූපං චතුබ්බිධම්පි ඔඝං තරස්සු. කථාහීති කථංකථාහි. තණ්හක්ඛයං නත්තමහාභිපස්සාති රත්තින්දිවං නිබ්බානං විභූතං කත්වා පස්ස. එතෙනස්ස දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරං කථෙති.
1077. Da nun dieser Brahmane das Gebiet der Nichtsheit (ākiñcaññāyatana) erlangt hatte, aber nicht wusste, dass auch dies tatsächlich eine Stütze war, sprach der Erhabene die Strophe „Die Nichtsheit [betrachtend]...“ (ākiñcañña) zu ihm und zeigte ihm diese Stütze und einen höheren Pfad zur Befreiung. Darin bedeutet „betrachtend“ (pekkhamāno): achtsam in diese Errungenschaft des Gebiets der Nichtsheit eingetreten und daraus hervorgegangen, und sie im Lichte der Vergänglichkeit usw. betrachtend. „Gestützt auf ‚es gibt nichts‘“ (natthīti nissāya): die Errungenschaft, die mit dem Gedanken ‚es gibt nichts‘ auftritt, als Grundlage nehmend. „Überquere die Flut“ (tarassu oghaṃ): überquere mit der von diesem Punkt an auftretenden Einsicht auf angemessene Weise die gesamte vierfache Flut. „Durch die Zweifel“ (kathāhī): durch die Zweifel (kathaṃkathāhi). „Betrachte Tag und Nacht die Vernichtung des Begehrens“ (taṇhakkhayaṃ nattamahābhipassa): Mache das Nibbāna Tag und Nacht gegenwärtig und betrachte es. Damit erklärt er ihm das glückliche Verweilen in diesem Leben.

1078-9. ඉදානි ‘‘කාමෙ පහායා’’ති සුත්වා වික්ඛම්භනවසෙන අත්තනා පහීනෙ කාමෙ සම්පස්සමානො ‘‘සබ්බෙසූ’’ති ගාථමාහ. තත්ථ හිත්වා මඤ්ඤන්ති අඤ්ඤං තතො හෙට්ඨා ඡබ්බිධම්පි සමාපත්තිං හිත්වා. සඤ්ඤාවිමොක්ඛෙ පරමෙති සත්තසු සඤ්ඤාවිමොක්ඛෙසු උත්තමෙ ආකිඤ්චඤ්ඤායතනෙ. තිට්ඨෙ නු [Pg.309] සො තත්ථ අනානුයායීති සො පුග්ගලො තත්ථ ආකිඤ්චඤ්ඤායතනබ්‍රහ්මලොකෙ අවිගච්ඡමානො තිට්ඨෙය්‍ය නූති පුච්ඡති. අථස්ස භගවා සට්ඨිකප්පසහස්සමත්තංයෙව ඨානං අනුජානන්තො තතියගාථමාහ.
1078-9. Als er nun „nachdem er die Sinnesfreuden aufgegeben hat“ hörte und erkannte, dass er selbst die Sinnesfreuden durch Unterdrückung aufgegeben hatte, sprach er die nächste Strophe „Indem er alle [anderen verlässt]...“ (sabbesu). Darin bedeutet „nachdem er [andere] hinter sich gelassen hat“ (hitvā maññaṃ): nachdem er die anderen sechs darunter liegenden Errungenschaften aufgegeben hat. „In der höchsten Befreiung der Wahrnehmung“ (saññāvimokkhe parame): im Gebiet der Nichtsheit, welches das höchste unter den sieben Befreiungen der Wahrnehmung ist. „Würde er dort weilen, ohne wegzugehen?“ (tiṭṭhe nu so tattha anānuyāyī): Er fragt: „Würde diese Person dort in der Brahma-Welt des Gebiets der Nichtsheit verbleiben, ohne wegzugehen?“ Daraufhin sprach der Erhabene die dritte Strophe zu ihm, in der er einräumt, dass man dort für etwa 60.000 Äonen verweilen kann.

1080. එවං තස්ස තත්ථ ඨානං සුත්වා ඉදානිස්ස සස්සතුච්ඡෙදභාවං පුච්ඡන්තො ‘‘තිට්ඨෙ චෙ’’ති ගාථමාහ. තත්ථ පූගම්පි වස්සානන්ති අනෙකසඞ්ඛ්‍යම්පි වස්සානං, ගණරාසින්ති අත්ථො. ‘‘පූගම්පි වස්සානී’’තිපි පාඨො, තත්ථ විභත්තිබ්‍යත්තයෙන සාමිවචනස්ස පච්චත්තවචනං කත්තබ්බං, පූගන්ති වා එතස්ස බහූනීති අත්ථො වත්තබ්බො. ‘‘පූගානී’’ති වාපි පඨන්ති, පුරිමපාඨොයෙව සබ්බසුන්දරො. තත්ථෙව සො සීති සියා විමුත්තොති සො පුග්ගලො තත්ථෙවාකිඤ්චඤ්ඤායතනෙ නානාදුක්ඛෙහි විමුත්තො සීතිභාවප්පත්තො භවෙය්‍ය, නිබ්බානප්පත්තො සස්සතො හුත්වා තිට්ඨෙය්‍යාති අධිප්පායො. චවෙථ විඤ්ඤාණං තථාවිධස්සාති උදාහු තථාවිධස්ස විඤ්ඤාණං අනුපාදාය පරිනිබ්බායෙය්‍යාති උච්ඡෙදං පුච්ඡති, පටිසන්ධිග්ගහණත්ථං වාපි භවෙය්‍යාති පටිසන්ධිම්පි තස්ස පුච්ඡති.
1080. Nachdem er so von dessen Verweilen dort gehört hatte, sprach er die nächste Strophe, „Wenn er dort verweilen würde“ (tiṭṭhe ce), um nach ewigem Dasein oder Vernichtung zu fragen. Darin bedeutet „pūgampi vassānaṃ“: eine unzählige Anzahl von Jahren, also eine Anhäufung. Es gibt auch die Lesart „pūgampi vassāni“; dabei sollte im Wege des Kasuswechsels der Genitiv durch den Nominativ ersetzt werden, oder „pūga“ sollte im Sinne von „viele“ erklärt werden. Man liest auch „pūgāni“, aber die erste Lesart ist die allerschönste. „Tattheva so sī“ (siyā vimutto): Würde diese Person, ebendort im Gebiet der Nichtsheit von den verschiedenen Leiden befreit, die Kühle erlangen? Die Absicht ist: „Verbleibt einer, der das Nibbāna erlangt hat, indem er ewig geworden ist?“ „Cavetha viññāṇaṃ tathāvidhassa“: Er fragt nach der Vernichtung: „Oder würde das Bewusstsein eines Solchen ohne Anhaften völlig erlöschen (parinibbāyeyya)?“ Oder er fragt nach der Wiederverkörperung: „Würde es zum Zwecke der Wiederverkörperung vergehen?“

1081. අථස්ස භගවා උච්ඡෙදසස්සතං අනුපගම්ම තත්ථ උප්පන්නස්ස අරියසාවකස්ස අනුපාදාය පරිනිබ්බානං දස්සෙන්තො ‘‘අච්චී යථා’’ති ගාථමාහ. තත්ථ අත්ථං පලෙතීති අත්ථං ගච්ඡති. න උපෙති සඞ්ඛන්ති ‘‘අසුකං නාම දිසං ගතො’’ති වොහාරං න ගච්ඡති. එවං මුනී නාමකායා විමුත්තොති එවං තත්ථ උප්පන්නො සෙක්ඛමුනි පකතියා පුබ්බෙව රූපකායා විමුත්තො තත්ථ චතුත්ථමග්ගං නිබ්බත්තෙත්වා ධම්මකායස්ස පරිඤ්ඤාතත්තා පුන නාමකායාපි විමුත්තො උභතොභාගවිමුත්තො ඛීණාසවො හුත්වා අනුපාදාපරිනිබ්බානසඞ්ඛාතං අත්ථං පලෙති, න උපෙති සඞ්ඛං ‘‘ඛත්තියො වා බ්‍රාහ්මණො වා’’ති එවමාදිකං.
1081. Daraufhin sprach der Erhabene, ohne sich der Vernichtung oder dem ewigen Dasein zuzuwenden, die Strophe „Wie eine Flamme“ (accī yathā), um das völlige Erlöschen ohne Anhaften (anupādāparinibbāna) eines edlen Jüngers zu zeigen, der dort wiedergeboren wurde. Darin bedeutet „atthaṃ paleti“: geht zur Ruhe. „Na upeti saṅkhaṃ“: Er geht nicht in die Bezeichnung ein wie „er ist in diese oder jene Himmelsrichtung gegangen“. „Evaṃ munī nāmakāyā vimutto“: So bringt der dort entstandene Sekha-Muni, der von Natur aus schon zuvor vom Formkörper (rūpakāya) befreit war, dort den vierten Pfad hervor; weil er den Dhamma-Körper vollkommen verstanden hat, ist er auch vom Geistkörper (nāmakāya) befreit. So geht er, als ein in beiderlei Hinsicht Befreiter (ubhatobhāgavimutta), dessen Triebe versiegt sind (khīṇāsava), zur Ruhe – was eine Bezeichnung für das Erlöschen ohne Anhaften ist –, und geht in keine Bezeichnung wie „Krieger“ (khattiya) oder „Brahmane“ (brāhmaṇa) usw. mehr ein.

1082. ඉදානි ‘‘අත්ථං පලෙතී’’ති සුත්වා තස්ස යොනිසො අත්ථං අසල්ලක්ඛෙන්තො ‘‘අත්ථඞ්ගතො සො’’ති ගාථමාහ. තස්සත්ථො – සො අත්ථඞ්ගතො උදාහු නත්ථි, උදාහු වෙ සස්සතියා සස්සතභාවෙන අරොගො අවිපරිණාමධම්මො සොති එවං තං මෙ මුනී සාධු වියාකරොහි. කිං කාරණං? තථා හි තෙ විදිතො එස ධම්මොති.
1082. Als er nun „geht zur Ruhe“ (atthaṃ paleti) hörte, ohne dessen Sinn weise (yoniso) zu erfassen, sprach er die Strophe „Ist einer, der zur Ruhe gegangen ist“ (atthaṅgato so). Deren Bedeutung ist: „Existiert jener, der zur Ruhe gegangen ist, nicht mehr, oder ist er für alle Ewigkeit durch eine ewige Natur heil (arogo), unveränderlich? Erkläre mir dies wohl, o Weise.“ Aus welchem Grund? „Denn dieser Dhamma ist von dir verstanden worden.“

1083. අථස්ස [Pg.310] භගවා තථා අවත්තබ්බතං දස්සෙන්තො ‘‘අත්ථඞ්ගතස්සා’’ති ගාථමාහ. තත්ථ අත්ථඞ්ගතස්සාති අනුපාදාපරිනිබ්බුතස්ස. න පමාණමත්ථීති රූපාදිප්පමාණං නත්ථි. යෙන නං වජ්ජුන්ති යෙන රාගාදිනා නං වදෙය්‍යුං. සබ්බෙසු ධම්මෙසූති සබ්බෙසු ඛන්ධාදිධම්මෙසු. සෙසං සබ්බත්ථ පාකටමෙව.
1083. Daraufhin sprach der Erhabene die Strophe „Für einen, der zur Ruhe gegangen ist“ (atthaṅgatassa), um zu zeigen, dass er unbeschreibbar ist. Darin bedeutet „atthaṅgatassa“: für einen ohne Anhaften völlig Erloschenen. „Na pamāṇamatthi“: Es gibt kein Maß in Form von Körperlichkeit (rūpa) und den anderen Daseinsgruppen (khandha). „Yena naṃ vajjuṃ“: wodurch man von ihm im Sinne von Gier (rāga) usw. sprechen könnte. „Sabbesu dhammesu“: wenn alle Phänomene wie die Daseinsgruppen usw. aufgerückt (beseitigt) sind. Der Rest ist überall völlig klar.

එවං භගවා ඉමං සුත්තං අරහත්තනිකූටෙනෙව දෙසෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ ච වුත්තසදිසො එව ධම්මාභිසමයො අහොසීති.
So schloss der Erhabene auch diese Lehrrede mit dem Höhepunkt der Arahantschaft ab. Und am Ende der Verkündigung fand der bereits beschriebene Durchbruch zum Dhamma (dhammābhisamaya) statt.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය
In Paramatthajotikā, dem Kommentar zu den kürzeren Texten (Khuddaka-Aṭṭhakathā),

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය උපසීවසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
ist die Erklärung des Upasīva-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen.

7. නන්දසුත්තවණ්ණනා
7. Erklärung des Nanda-Sutta

1084-5. සන්ති ලොකෙති නන්දසුත්තං. තත්ථ පඨමගාථාය අත්ථො – ලොකෙ ඛත්තියාදයො ජනා ආජීවකනිගණ්ඨාදිකෙ සන්ධාය ‘‘සන්ති මුනයො’’ති වදන්ති, තයිදං කථංසූති කිං නු ඛො තෙ සමාපත්තිඤාණාදිනා ඤාණෙන උප්පන්නත්තා ඤාණූපපන්නං නො මුනිං වදන්ති, එවංවිධං නු වදන්ති, උදාහු වෙ නානප්පකාරකෙන ලූඛජීවිතසඞ්ඛාතෙන ජීවිතෙනූපපන්නන්ති අථස්ස භගවා තදුභයං පටික්ඛිපිත්වා මුනිං දස්සෙන්තො ‘‘න දිට්ඨියා’’ති ගාථමාහ.
1084-5. „Es gibt in der Welt“ (Santi loke) ist das Nanda-Sutta. Darin ist die Bedeutung der ersten Strophe: In der Welt sagen Menschen wie Krieger (khattiya) usw. in Bezug auf die Ājīvakas, Nigaṇṭhas und andere: „Es gibt Weise (munayo)“. Doch wie verhält sich das? Nennen sie etwa einen Weisen, weil er ein bestimmtes Wissen besitzt, das durch Wissen wie das Wissen der meditativen Erreichungen (samāpattiñāṇa) usw. entstanden ist? Sprechen sie von so einem, oder von einem, der mit einer bestimmten Lebensweise ausgestattet ist, die als eine der verschiedenen Formen eines strengen Lebens bezeichnet wird? Daraufhin wies der Erhabene beides zurück und sprach, um den wahren Weisen zu beschreiben, die Strophe „Nicht durch Ansicht“ (na diṭṭhiyā).

1086-7. ඉදානි ‘‘දිට්ඨාදීහි සුද්ධී’’ති වදන්තානං වාදෙ කඞ්ඛාපහානත්ථං ‘‘යෙ කෙචිමෙ’’ති පුච්ඡති. තත්ථ අනෙකරූපෙනාති කොතූහලමඞ්ගලාදිනා. තත්ථ යතා චරන්තාති තත්ථ සකාය දිට්ඨියා ගුත්තා විහරන්තා. අථස්ස තථා සුද්ධිඅභාවං දීපෙන්තො භගවා දුතියං ගාථමාහ.
1086-7. Nun fragt er: „Wer immer diese...“ (ye kecime), um seine Zweifel bezüglich der Behauptung derer zu beseitigen, die sagen, „Reinheit kommt durch Ansicht usw.“. Darin bedeutet „anekarūpena“: durch vielfältige Weisen, wie den Glauben an verheißungsvolle Zeichen. „Tattha yatā carantā“: diejenigen, die dort in ihrer eigenen Ansicht gezügelt (geschützt) leben. Daraufhin sprach der Erhabene die zweite Strophe, um das Fehlen einer solchen Reinheit auf diese Weise aufzuzeigen.

1088-90. එවං ‘‘නාතරිංසූ’’ති සුත්වා ඉදානි යො අතරි, තං සොතුකාමො ‘‘යෙ කෙචිමෙ’’ති පුච්ඡති. අථස්ස භගවා ඔඝතිණ්ණමුඛෙන ජාතිජරාතිණ්ණෙ දස්සෙන්තො තතියං ගාථමාහ. තත්ථ නිවුතාති ඔවුටා පරියොනද්ධා. යෙසීධාති යෙසු ඉධ. එත්ථ ච සු-ඉති නිපාතමත්තං. තණ්හං පරිඤ්ඤායාති තීහි පරිඤ්ඤාහි තණ්හං පරිජානිත්වා. සෙසං සබ්බත්ථ පුබ්බෙ වුත්තනයත්තා පාකටමෙව.
1088-90. Nachdem er so gehört hatte, dass „sie nicht hinübergegangen sind“, fragt er nun, begierig zu erfahren, wer hinübergegangen ist: „Wer immer diese...“ (ye kecime). Daraufhin sprach der Erhabene die dritte Strophe, um diejenigen, die Geburt und Alter überwunden haben, unter der Rubrik derer aufzuzeigen, die die Flut überquert haben. Darin bedeutet „nivutā“: verhüllt, umhüllt. „Yesīdha“ bedeutet: in welchen hier. Das Wort „su“ ist hier bloß eine Partikel. „Taṇhaṃ pariññāya“: nachdem man das Begehren durch die drei Arten des vollkommenen Verstehens (pariññā) vollkommen verstanden hat. Der Rest ist überall klar, da die Methode bereits zuvor erklärt wurde.

එවං [Pg.311] භගවා අරහත්තනිකූටෙනෙව දෙසනං නිට්ඨාපෙසි, දෙසනාපරියොසානෙ පන නන්දො භගවතො භාසිතං අභිනන්දමානො ‘‘එතාභිනන්දාමී’’ති ගාථමාහ. ඉධාපි ච පුබ්බෙ වුත්තසදිසො එව ධම්මාභිසමයො අහොසීති.
So schloss der Erhabene auch diese Verkündigung mit dem Höhepunkt der Arahantschaft ab. Am Ende der Verkündigung jedoch sprach Nanda, sich über das vom Erhabenen Gesagte freuend, die Strophe „Dies heiße ich gut“ (etābhinandāmi). Und auch hier fand der bereits beschriebene Durchbruch zum Dhamma statt.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය
In Paramatthajotikā, dem Kommentar zu den kürzeren Texten (Khuddaka-Aṭṭhakathā),

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය නන්දසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
ist die Erklärung des Nanda-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen.

8. හෙමකසුත්තවණ්ණනා
8. Erklärung des Hemaka-Sutta

1091-4. යෙ මෙ පුබ්බෙති හෙමකසුත්තං. තත්ථ යෙ මෙ පුබ්බෙ වියාකංසූති යෙ බාවරිආදයො පුබ්බෙ මය්හං සකං ලද්ධිං වියාකංසු. හුරං ගොතමසාසනාති ගොතමසාසනා පුබ්බතරං. සබ්බං තං තක්කවඩ්ඪනන්ති සබ්බං තං කාමවිතක්කාදිවඩ්ඪනං. තණ්හානිග්ඝාතනන්ති තණ්හාවිනාසනං. අථස්ස භගවා තං ධම්මං ආචික්ඛන්තො ‘‘ඉධා’’ති ගාථාද්වයමාහ. තත්ථ එතදඤ්ඤාය යෙ සතාති එතං නිබ්බානපදමච්චුතං ‘‘සබ්බෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චා’’තිආදිනා නයෙන විපස්සන්තා අනුපුබ්බෙන ජානිත්වා යෙ කායානුපස්සනාසතිආදීහි සතා. දිට්ඨධම්මාභිනිබ්බුතාති විදිතධම්මත්තා, දිට්ඨධම්මත්තා, රාගාදිනිබ්බානෙන ච අභිනිබ්බුතා. සෙසං සබ්බත්ථ පාකටමෙව.
1091-4. „Diejenigen, die mir in der Vergangenheit“ (Ye me pubbe) ist das Hemaka-Sutta. Darin bedeutet „ye me pubbe viyākaṃsu“: jene wie Bāvari und andere, die mir in der Vergangenheit ihre eigene Lehre (laddhi) erklärten. „Huraṃ gotamasāsanā“: zeitlich vor der Lehre Gotamas. „Sabbaṃ taṃ takkavaḍḍhanaṃ“: all das war eine Vermehrung des Denkens (wie der Sinnesgedanken). „Taṇhānigghātanaṃ“: die Vernichtung des Begehrens. Daraufhin sprach der Erhabene, ihm jenen Dhamma erklärend, die zwei Strophen, beginnend mit „Hier“ (idhā). Darin bedeutet „etadaññāya ye satā“: diejenigen, die diesen unvergänglichen Zustand des Nibbāna im Wege der Einsicht wie „alle gestalteten Dinge sind unbeständig“ usw. schrittweise erkannt haben und die durch die Achtsamkeit auf den Körper (kāyānupassanāsati) usw. achtsam sind. „Diṭṭhadhammābhinibbutā“: weil sie den Dhamma erkannt haben, den Dhamma gesehen haben und durch das Erlöschen von Gier usw. im gegenwärtigen Leben erloschen sind. Der Rest ist überall völlig klar.

එවං භගවා ඉමම්පි සුත්තං අරහත්තනිකූටෙනෙව දෙසෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ ච පුබ්බසදිසො එව ධම්මාභිසමයො අහොසීති.
So verkündete der Erhabene auch dieses Sutta mit dem Höhepunkt der Arahantschaft. Und am Ende der Verkündigung fand wie zuvor der Durchbruch zum Dhamma statt.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය
In Paramatthajotikā, dem Kommentar zu den kürzeren Texten (Khuddaka-Aṭṭhakathā),

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය හෙමකසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
ist die Erklärung des Hemaka-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen.

9. තොදෙය්‍යසුත්තවණ්ණනා
9. Erklärung des Todeyya-Sutta

1095. යස්මිං [Pg.312] කාමාති තොදෙය්‍යසුත්තං. තත්ථ විමොක්ඛො තස්ස කීදිසොති තස්ස කීදිසො විමොක්ඛො ඉච්ඡිතබ්බොති පුච්ඡති. ඉදානි තස්ස අඤ්ඤවිමොක්ඛාභාවං දස්සෙන්තො භගවා දුතියං ගාථමාහ. තත්ථ විමොක්ඛො තස්ස නාපරොති තස්ස අඤ්ඤො විමොක්ඛො නත්ථි.
1095. „In wem die Begierden“ (Yasmiṃ kāmā) ist das Todeyya-Sutta. Darin fragt er: „Welcher Art ist seine Befreiung?“ (vimokkho tassa kīdiso), d. h., wie ist seine Befreiung zu erkennen? Um ihm nun das Nichtvorhandensein einer anderen Befreiung zu zeigen, sprach der Erhabene die zweite Strophe. Darin bedeutet „vimokkho tassa nāparo“: für ihn existiert keine andere Befreiung mehr.

1097-8. එවං ‘‘තණ්හක්ඛයො එව විමොක්ඛො’’ති වුත්තෙපි තමත්ථං අසල්ලක්ඛෙන්තො ‘‘නිරාසසො සො උද ආසසානො’’ති පුන පුච්ඡති. තත්ථ උද පඤ්ඤකප්පීති උදාහු සමාපත්තිඤාණාදිනා ඤාණෙන තණ්හාකප්පං වා දිට්ඨිකප්පං වා කප්පයති. අථස්ස භගවා තං ආචික්ඛන්තො දුතියං ගාථමාහ. තත්ථ කාමභවෙති කාමෙ ච භවෙ ච. සෙසං සබ්බත්ථ පාකටමෙව.
1097-8. Obwohl es so gesagt wurde: „Die Vernichtung des Begehrens selbst ist die Befreiung“, erkannte er diese Bedeutung nicht und fragte erneut: „Ist er ohne Begehren oder hegt er Begehren?“ Darin bedeutet „Oder macht er gedankliche Konstruktionen durch Weisheit“ (uda paññakappī): Oder konstruiert er durch Wissen, wie etwa das Wissen um die Errungenschaften, gedankliche Konstruktionen aus Begehren (taṇhākappa) oder gedankliche Konstruktionen aus Ansichten (diṭṭhikappa)? Daraufhin sprach der Erhabene, um ihm diese Angelegenheit zu erklären, den zweiten Vers. Darin bedeutet „kāmabhave“: in Sinnlichkeit und Werden. Der Rest ist überall ganz offensichtlich.

එවං භගවා ඉමම්පි සුත්තං අරහත්තනිකූටෙනෙව දෙසෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ ච පුබ්බසදිසො එව ධම්මාභිසමයො අහොසීති.
So lehrte der Erhabene auch diese Lehrrede mit der Arhatschaft als Höhepunkt. Und am Ende der Lehrverkündigung fand wie zuvor ein Durchbruch zum Dhamma statt.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය
In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zur kurzen Sammlung (Khuddaka-Aṭṭhakathā),

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය තොදෙය්‍යසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
ist die Erklärung der Todeyya-Lehrrede im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen.

10. කප්පසුත්තවණ්ණනා
10. Die Erklärung der Kappa-Lehrrede (Kappa Sutta)

1099. මජ්ඣෙ සරස්මින්ති කප්පසුත්තං. තත්ථ මජ්ඣෙ සරස්මින්ති පුරිමපච්ඡිමකොටිපඤ්ඤාණාභාවතො මජ්ඣභූතෙ සංසාරෙති වුත්තං හොති. තිට්ඨතන්ති තිට්ඨමානානං. යථායිදං නාපරං සියාති යථා ඉදං දුක්ඛං පුන න භවෙය්‍ය.
1099. „Inmitten des Stromes“ (majjhe sarasmiṃ) betrifft die Kappa-Lehrrede. Darin bedeutet „inmitten des Stromes“: im Saṃsāra, der „inmitten“ liegt, weil sein Anfang oder Ende nicht erkannt werden kann. „Der Verweilenden“ (tiṭṭhataṃ) meint derer, die verweilen. „Damit dies nicht wieder sei“ (yathāyidaṃ nāparaṃ siyā) bedeutet: damit dieses Leiden nicht wieder auftritt.

1101-2. අථස්ස භගවා තමත්ථං බ්‍යාකරොන්තො තිස්සො ගාථායො අභාසි. තත්ථ අකිඤ්චනන්ති කිඤ්චනපටිපක්ඛං. අනාදානන්ති ආදානපටිපක්ඛං, කිඤ්චනාදානවූපසමන්ති වුත්තං හොති. අනාපරන්ති අපරපටිභාගදීපවිරහිතං, සෙට්ඨන්ති වුත්තං හොති. න තෙ මාරස්ස පද්ධගූති තෙ [Pg.313] මාරස්ස පද්ධචරා පරිචාරකා සිස්සා න හොන්ති. සෙසං සබ්බත්ථ පාකටමෙව.
1101-2. Daraufhin verkündete der Erhabene, um ihm diese Angelegenheit zu erklären, die folgenden drei Verse. Darin bedeutet „Besitzlosigkeit“ (akiñcana) das Gegenmittel zu Besitz; „Nicht-Ergreifen“ (anādāna) ist das Gegenmittel zum Ergreifen. Damit ist die Beruhigung von Besitz und Ergreifen gemeint. „Keine andere [Insel] habend“ (anāparaṃ) bedeutet ohne eine andere Insel als Gegenstück bzw. Gleichwertiges; das bedeutet, sie ist die Beste. „Sie sind nicht Māras Gefolgsleute“ (na te mārassa paddhagū) bedeutet: Sie sind nicht Māras Diener, Gehilfen oder Schüler. Der Rest ist überall ganz offensichtlich.

එවං භගවා ඉමම්පි සුත්තං අරහත්තනිකූටෙනෙව දෙසෙසි දෙසනාපරියොසානෙ ච පුබ්බසදිසො එව ධම්මාභිසමයො අහොසීති.
So lehrte der Erhabene auch diese Lehrrede mit der Arhatschaft als Höhepunkt, und am Ende der Lehrverkündigung fand wie zuvor ein Durchbruch zum Dhamma statt.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය
In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zur kurzen Sammlung,

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය කප්පසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
ist die Erklärung der Kappa-Lehrrede im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen.

11. ජතුකණ්ණිසුත්තවණ්ණනා
11. Die Erklärung der Jatukaṇṇi-Lehrrede (Jatukaṇṇi Sutta)

1103-4. සුත්වානහන්ති ජතුකණ්ණිසුත්තං. තත්ථ සුත්වානහං වීරමකාමකාමින්ති අහං ‘‘ඉතිපි සො භගවා’’තිආදිනා නයෙන වීරං කාමානං අකාමනතො අකාමකාමිං බුද්ධං සුත්වා. අකාමමාගමන්ති නික්කාමං භගවන්තං පුච්ඡිතුං ආගතොම්හි. සහජනෙත්තාති සහජාතසබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණචක්ඛු. යථාතච්ඡන්ති යථාතථං. බ්‍රූහි මෙති පුන යාචන්තො භණති. යාචන්තො හි සහස්සක්ඛත්තුම්පි භණෙය්‍ය, කො පන වාදො ද්වික්ඛත්තුං. තෙජී තෙජසාති තෙජෙන සමන්නාගතො තෙජසා අභිභුය්‍ය. යමහං විජඤ්ඤං ජාතිජරාය ඉධ විප්පහානන්ති යමහං ජාතිජරානං පහානභූතං ධම්මං ඉධෙව ජානෙය්‍යං.
1103-4. „Nachdem ich gehört habe“ (sutvānahaṃ) betrifft die Jatukaṇṇi-Lehrrede. Darin bedeutet „Nachdem ich vom Helden gehört habe, der kein Verlangen nach Sinnlichkeit hat“ (sutvānahaṃ vīramakāmakāmiṃ): nachdem ich von dem Buddha, dem Helden, gehört habe, der aufgrund des Fehlens von Begehren nach Sinnlichkeit wunschlos ist, in der Weise wie „So ist der Erhabene...“. „Ich bin zum Wunschlosen gekommen“ (akāmamāgamaṃ) bedeutet: Ich bin gekommen, um den Erhabenen zu fragen, der frei von Verlangen ist. „Du mit angeborenem Auge“ (sahajanettā) bedeutet: mit dem angeborenen Auge des Allwissensheitswissens. „Entsprechend der Wirklichkeit“ (yathātacchaṃ) bedeutet: wahrheitsgemäß. „Verkünde es mir“ (brūhi me) sagt er, indem er seine Bitte wiederholt. Denn wer bittet, mag sogar tausendmal sprechen, geschweige denn zweimal. „Der Strahlende durch seine Strahlkraft“ (tejī tejasā) meint: mit Glanz ausgestattet, indem er mit seiner Pracht [die Erde] überwältigt. „Auf dass ich hier das Aufgeben von Geburt und Alter erkenne“ (yamahaṃ vijaññaṃ jātijarāya idha vippahānaṃ) bedeutet: damit ich genau hier die Lehre erkenne, welche das Aufgeben von Geburt und Alter darstellt.

1105-7. අථස්ස භගවා තං ධම්මමාචික්ඛන්තො තිස්සො ගාථායො අභාසි. තත්ථ නෙක්ඛම්මං දට්ඨු ඛෙමතොති නිබ්බානඤ්ච නිබ්බානගාමිනිඤ්ච පටිපදං ‘‘ඛෙම’’න්ති දිස්වා. උග්ගහිතන්ති තණ්හාදිට්ඨිවසෙන ගහිතං. නිරත්තං වාති නිරස්සිතබ්බං වා, මුඤ්චිතබ්බන්ති වුත්තං හොති. මා තෙ විජ්ජිත්ථාති මා තෙ අහොසි. කිඤ්චනන්ති රාගාදිකිඤ්චනං වාපි තෙ මා විජ්ජිත්ථ. පුබ්බෙති අතීතෙ සඞ්ඛාරෙ ආරබ්භ උප්පන්නකිලෙසා. බ්‍රාහ්මණාති භගවා ජතුකණ්ණිං ආලපති. සෙසං සබ්බත්ථ පාකටමෙව.
1105-7. Daraufhin verkündete der Erhabene, um ihm diesen Dhamma zu erklären, die nächsten drei Verse. Darin bedeutet „nachdem man die Entsagung als Sicherheit erkannt hat“ (nekkhammaṃ daṭṭhu khemato): nachdem man das Nibbāna und den zum Nibbāna führenden Pfad als „Sicherheit“ erkannt hat. „Aufgenommen“ (uggahitaṃ) bedeutet durch Begehren oder Ansichten ergriffen. „Oder abgeworfen“ (nirattaṃ vā) bedeutet: was abzulehnen ist, loszulassen ist. „Es soll bei dir nicht vorhanden sein“ (mā te vijjittha) bedeutet: es soll für dich nicht existieren. „Irgendetwas“ (kiñcanaṃ) bedeutet: auch das Hindernis von Gier und so weiter soll bei dir nicht vorhanden sein. „In der Vergangenheit“ (pubbe) bedeutet die Befleckungen, die in Bezug auf vergangene gestaltete Dinge (saṅkhāre) entstanden sind. Mit „Brāhmaṇa“ spricht der Erhabene Jatukaṇṇi an. Der Rest ist überall ganz offensichtlich.

එවං [Pg.314] භගවා ඉමම්පි සුත්තං අරහත්තනිකූටෙනෙව දෙසෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ ච පුබ්බසදිසො එව ධම්මාභිසමයො අහොසීති.
So lehrte der Erhabene auch diese Lehrrede mit der Arhatschaft als Höhepunkt. Und am Ende der Lehrverkündigung fand wie zuvor ein Durchbruch zum Dhamma statt.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය
In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zur kurzen Sammlung,

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය ජතුකණ්ණිසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
ist die Erklärung der Jatukaṇṇi-Lehrrede im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen.

12. භද්‍රාවුධසුත්තවණ්ණනා
12. Die Erklärung der Bhadrāvudha-Lehrrede (Bhadrāvudha Sutta)

1108-9. ඔකඤ්ජහන්ති භද්‍රාවුධසුත්තං. තත්ථ ඔකඤ්ජහන්ති ආලයං ජහං. තණ්හච්ඡිදන්ති ඡතණ්හාකායච්ඡිදං. අනෙජන්ති ලොකධම්මෙසු නික්කම්පං. නන්දිඤ්ජහන්ති අනාගතරූපාදිපත්ථනාජහං. එකා එව හි තණ්හා ථුතිවසෙන ඉධ නානප්පකාරතො වුත්තා. කප්පඤ්ජහන්ති දුවිධකප්පජහං. අභියාචෙති අතිවිය යාචාමි. සුත්වාන නාගස්ස අපනමිස්සන්ති ඉතොති නාගස්ස තව භගවා වචනං සුත්වා ඉතො පාසාණකචෙතියතො බහූ ජනා පක්කමිස්සන්තීති අධිප්පායො. ජනපදෙහි සඞ්ගතාති අඞ්ගාදීහි ජනපදෙහි ඉධ සමාගතා. වියාකරොහීති ධම්මං දෙසෙහි.
1108-9. „Der das Heim verlässt“ (okañjahaṃ) betrifft die Bhadrāvudha-Lehrrede. Darin bedeutet „der das Heim verlässt“ (okañjahaṃ): der die Wohnstätte hinter sich lässt. „Der das Begehren abschneidet“ (taṇhacchidaṃ): der die sechs Klassen des Begehrens abgeschnitten hat. „Der Regungslose“ (anejaṃ): unerschüttert durch die Weltläufe (lokadhamma). „Der das Entzücken aufgibt“ (nandiñjahaṃ): der das Sehnen nach zukünftigen Formen und so weiter aufgegeben hat. Denn das eine Begehren wird hier zum Zweck des Lobpreises auf verschiedene Weise beschrieben. „Der gedankliche Konstruktionen aufgibt“ (kappajahaṃ): der die beiden Arten von gedanklichen Konstruktionen aufgegeben hat. „Ich flehe an“ (abhiyāce) bedeutet: Ich bitte inständig. „Nachdem sie die Worte des Nāga gehört haben, werden sie von hier fortgehen“ (sutvāna nāgassa apanamissanti ito) bedeutet: Nachdem sie deine Worte gehört haben, Erhabener – denn du bist der Nāga –, werden viele Menschen von diesem Pāsāṇaka-Schrein (pāsāṇakacetiya) weggehen. „Aus den Ländern zusammengekommen“ (janapadehi saṅgatā) bedeutet: aus Ländern wie Aṅga hier zusammengekommen. „Erkläre es“ (viyākarohi) bedeutet: Lehre den Dhamma.

1110. අථස්ස ආසයානුලොමෙන ධම්මං දෙසෙන්තො භගවා ද්වෙ ගාථායො අභාසි. තත්ථ ආදානතණ්හන්ති රූපාදීනං ආදායිකං ගහණතණ්හං, තණ්හුපාදානන්ති වුත්තං හොති. යං යඤ්හි ලොකස්මිමුපාදියන්තීති එතෙසු උද්ධාදිභෙදෙසු යං යං ගණ්හන්ති. තෙනෙව මාරො අන්වෙති ජන්තුන්ති තෙනෙව උපාදානපච්චයනිබ්බත්තකම්මාභිසඞ්ඛාරනිබ්බත්තවසෙන පටිසන්ධික්ඛන්ධමාරො තං සත්තං අනුගච්ඡති.
1110. Daraufhin sprach der Erhabene, indem er ihm die Lehre gemäß seiner Neigung darlegte, zwei Verse. Darin bedeutet „das ergreifende Begehren“ (ādānataṇhaṃ): das Begehren und Ergreifen, das Formen und so weiter aufnimmt; gemeint ist Begehren und Anhaften (taṇhupādān). „Was immer sie in der Welt ergreifen“ (yaṃ yañhi lokasmimupādiyanti): was immer sie in diesen Richtungen, oben und so weiter, erfassen. „Eben dadurch folgt Māra dem Menschen“ (teneva māro anveti jantuṃ): eben dadurch folgt Māra, in Form der bei der Empfängnis erlangten Daseinsgruppen (khandha), jenem Wesen, das durch die karmischen Gestaltungen hervorgebracht wurde, welche wiederum mit dem Ergreifen als Bedingung entstanden sind.

1111. තස්මා පජානන්ති තස්මා එතමාදීනවං අනිච්චාදිවසෙන වා සඞ්ඛාරෙ ජානන්තො. ආදානසත්තෙ ඉති පෙක්ඛමානො, පජං ඉමං මච්චුධෙය්‍යෙ විසත්තන්ති ආදාතබ්බට්ඨෙන ආදානෙසු රූපාදීසු සත්තෙ සබ්බලොකෙ ඉමං පජං මච්චුධෙය්‍යෙ ලග්ගං පෙක්ඛමානො. ආදානසත්තෙ වා ආදානාභිනිවිට්ඨෙ පුග්ගලෙ ආදානසඞ්ගහෙතුඤ්ච ඉමං පජං මච්චුධෙය්‍යෙ ලග්ගං තතො වීතික්කමිතුං අසමත්ථං [Pg.315] ඉති පෙක්ඛමානො කිඤ්චනං සබ්බලොකෙ න උප්පාදියෙථාති සෙසං සබ්බත්ථ පාකටමෙව.
1111. „Darum erkennend“ (tasmā pajānaṃ) bedeutet: darum, indem man diese Gefahr so erkennt, oder indem man die gestalteten Dinge (saṅkhāre) als unbeständig und so weiter erkennt. „Indem man beobachtet: Sie haften am Ergreifen“ (ādānasatte iti pekkhamāno), „diese an das Reich des Todes gefesselte Menschheit“ (pajaṃ imaṃ maccudheyye visattaṃ): indem man in der gesamten Welt diese Menschheit beobachtet, die an den Formen und so weiter haftet, welche im Sinne von „Dinge, die ergriffen werden können“ als Ergreifen bezeichnet werden, gefesselt an das Reich des Todes. Oder alternativ: indem man Personen beobachtet, die fest am Ergreifen hängen, auf das Ergreifen fixiert sind, und beobachtet, dass diese Menschheit aufgrund der Fessel des Ergreifens im Reich des Todes feststeckt und unfähig ist, dieses zu überschreiten – [erkennt man,] man sollte nichts in der ganzen Welt ergreifen (kiñcanaṃ sabbaloke na upādiyetha). Der Rest ist überall ganz offensichtlich.

එවං භගවා ඉමම්පි සුත්තං අරහත්තනිකූටෙනෙව දෙසෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ ච පුබ්බසදිසො එව ධම්මාභිසමයො අහොසීති.
So lehrte der Erhabene auch diese Lehrrede mit der Arhatschaft als Höhepunkt. Und am Ende der Lehrverkündigung fand wie zuvor ein Durchbruch zum Dhamma statt.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය
In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zur kurzen Sammlung,

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය භද්‍රාවුධසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
ist die Erklärung der Bhadrāvudha-Lehrrede im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen.

13. උදයසුත්තවණ්ණනා
13. Die Erklärung der Udaya-Lehrrede (Udaya Sutta)

1112-3. ඣායින්ති උදයසුත්තං. තත්ථ අඤ්ඤාවිමොක්ඛන්ති පඤ්ඤානුභාවනිජ්ඣාතං විමොක්ඛං පුච්ඡති. අථ භගවා යස්මා උදයො චතුත්ථජ්ඣානලාභී, තස්මාස්ස පටිලද්ධජ්ඣානවසෙන නානප්පකාරතො අඤ්ඤාවිමොක්ඛං දස්සෙන්තො ගාථාද්වයමාහ. තත්ථ පහානං කාමච්ඡන්දානන්ති යමිදං පඨමජ්ඣානං නිබ්බත්තෙන්තස්ස කාමච්ඡන්දප්පහානං, තම්පි අඤ්ඤාවිමොක්ඛං පබ්‍රූමි. එවං සබ්බපදානි යොජෙතබ්බානි.
1112-3. „Den Meditierenden“ (jhāyiṃ) betrifft die Udaya-Lehrrede. Darin fragt er nach der „Befreiung durch höheres Wissen“ (aññāvimokkhaṃ), der Befreiung, die durch die Macht der Weisheit erkannt wird. Da Udaya nun jemand war, der das vierte Jhāna erlangt hatte, sprach der Erhabene, um ihm auf verschiedene Weise die Befreiung durch höheres Wissen entsprechend dem von ihm erlangten Jhāna aufzuzeigen, zwei Verse. Darin bedeutet „das Aufgeben von Sinneslust“ (pahānaṃ kāmacchandānaṃ): jenes Aufgeben von Sinneslust für jemanden, der das erste Jhāna hervorbringt; auch dies erkläre ich als die Befreiung durch höheres Wissen. Auf diese Weise sind alle Begriffe zu verknüpfen.

1114. උපෙක්ඛාසතිසංසුද්ධන්ති චතුත්ථජ්ඣානඋපෙක්ඛාසතීහි සංසුද්ධං. ධම්මතක්කපුරෙජවන්ති ඉමිනා තස්මිං චතුත්ථජ්ඣානවිමොක්ඛෙ ඨත්වා ඣානඞ්ගානි විපස්සිත්වා අධිගතං අරහත්තවිමොක්ඛං වදති. අරහත්තවිමොක්ඛස්ස හි මග්ගසම්පයුත්තසම්මාසඞ්කප්පාදිභෙදො ධම්මතක්කො පුරෙජවො හොති. තෙනාහ – ‘‘ධම්මතක්කපුරෙජව’’න්ති. අවිජ්ජාය පභෙදනන්ති එතමෙව ච අඤ්ඤාවිමොක්ඛං අවිජ්ජාපභෙදනසඞ්ඛාතං නිබ්බානං නිස්සාය ජාතත්තා කාරණොපචාරෙන ‘‘අවිජ්ජාය පභෙදන’’න්ති පබ්‍රූමීති.
1114. „Gereinigt durch Gleichmut und Achtsamkeit“ bedeutet gereinigt durch den Gleichmut und die Achtsamkeit der vierten Vertiefung (jhāna). „Vorangegangen vom Denken über die Lehre (Dhamma)“: Hiermit meint er die Befreiung der Arahatschaft, die von jemandem erlangt wurde, der auf der Grundlage jener Befreiung der vierten Vertiefung verweilt und die Vertiefungsglieder mit Einsicht betrachtet. Denn das Denken über die Lehre, welches sich in den mit dem Pfad verbundenen rechten Entschluss usw. aufteilt, geht der Befreiung der Arahatschaft voran. Daher sagte er: „vorangegangen vom Denken über die Lehre“. „Die Zerstörung der Unwissenheit“: Und eben diese Befreiung durch höchste Erkenntnis nenne ich im übertragenen Sinne aufgrund ihrer Ursache „Zerstörung der Unwissenheit“, weil sie auf der Grundlage des Nibbāna entstanden ist, welches als Zerstörung der Unwissenheit bezeichnet wird.

1115-6. එවං අවිජ්ජාපභෙදනවචනෙන වුත්තං නිබ්බානං සුත්වා ‘‘තං කිස්ස විප්පහානෙන වුච්චතී’’ති පුච්ඡන්තො ‘‘කිංසු සංයොජනො’’ති ගාථමාහ. තත්ථ කිංසු සංයොජනොති කිං සංයොජනො. විචාරණන්ති විචරණකාරණං. කිස්සස්ස විප්පහානෙනාති කිං නාමකස්ස අස්ස ධම්මස්ස විප්පහානෙන. අථස්ස [Pg.316] භගවා තමත්ථං බ්‍යාකරොන්තො ‘‘නන්දිසංයොජනො’’ති ගාථමාහ. තත්ථ විතක්කස්සාති කාමවිතක්කාදිකො විතක්කො අස්ස.
1115-6. Nachdem er das Nibbāna gehört hatte, das durch den Ausdruck „Zerstörung der Unwissenheit“ bezeichnet wurde, fragte er: „Durch das Aufgeben wovon wird es genannt?“ und sprach den Vers: „Womit ist die Welt gefesselt?“. Darin bedeutet „womit gefesselt“ (kiṃsu saṃyojano): was ist die Fessel. „Untersuchung“ (vicāraṇa) bedeutet die Ursache des Untersuchens. „Durch das Aufgeben wovon“ (kissassa vippahānena): durch das Aufgeben welches namentlich genannten Dinges (dhamma). Daraufhin erklärte der Erhabene ihm diese Sache und sprach den Vers: „Gefesselt durch Vergnügen (nandisaṃyojano)“. Darin bedeutet „des Gedankens“ (vitakkassa): dessen sinnlicher Gedanke usw.

1117-8. ඉදානි තස්ස නිබ්බානස්ස මග්ගං පුච්ඡන්තො ‘‘කථං සතස්සා’’ති ගාථමාහ. තත්ථ විඤ්ඤාණන්ති අභිසඞ්ඛාරවිඤ්ඤාණං. අථස්ස මග්ගං කථෙන්තො භගවා ‘‘අජ්ඣත්තඤ්චා’’ති ගාථමාහ. තත්ථ එවං සතස්සාති එවං සතස්ස සම්පජානස්ස. සෙසං සබ්බත්ථ පාකටමෙව.
1117-8. Nun fragte er nach dem Pfad zu diesem Nibbāna und sprach den Vers: „Wie lebt man achtsam...?“ Darin bedeutet „Bewusstsein“ (viññāṇa) das gestaltende Bewusstsein (abhisaṅkhāra-viññāṇa). Daraufhin erklärte der Erhabene ihm den Pfad und sprach den Vers: „Sowohl innerlich...“ Darin bedeutet „des so Achtsamen“ (evaṃ satassa): des so Achtsamen und Wissensklaren (sampajān). Der Rest ist überall ganz offensichtlich.

එවං භගවා ඉමම්පි සුත්තං අරහත්තනිකූටෙනෙව දෙසෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ ච පුබ්බසදිසො එව ධම්මාභිසමයො අහොසීති.
So schloss der Erhabene auch diese Lehrrede mit der Arahatschaft als Höhepunkt ab. Und am Ende der Lehrrede fand wie zuvor ein Durchbruch zur Lehre (Dhamma) statt.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය
In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zu den kürzeren Texten (Khuddaka-Aṭṭhakathā),

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය උදයසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
ist die Erklärung des Udaya-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen.

14. පොසාලසුත්තවණ්ණනා
14. Die Erklärung des Posāla-Sutta

1119-20. යො අතීතන්ති පොසාලසුත්තං. තත්ථ යො අතීතං ආදිසතීති යො භගවා අත්තනො ච පරෙසඤ්ච ‘‘එකම්පි ජාති’’න්තිආදිභෙදං අතීතං ආදිසති. විභූතරූපසඤ්ඤිස්සාති සමතික්කන්තරූපසඤ්ඤිස්ස. සබ්බකායප්පහායිනොති තදඞ්ගවික්ඛම්භනවසෙන සබ්බරූපකායප්පහායිනො, පහීනරූපභවපටිසන්ධිකස්සාති අධිප්පායො. නත්ථි කිඤ්චීති පස්සතොති විඤ්ඤාණාභාවවිපස්සනෙන ‘‘නත්ථි කිඤ්චී’’ති පස්සතො, ආකිඤ්චඤ්ඤායතනලාභිනොති වුත්තං හොති. ඤාණං සක්කානුපුච්ඡාමීති සක්කාති භගවන්තං ආලපන්තො ආහ. තස්ස පුග්ගලස්ස ඤාණං පුච්ඡාමි, කීදිසං පුච්ඡිතබ්බන්ති. කථං නෙය්‍යොති කථං සො නෙතබ්බො, කථමස්ස උත්තරිඤාණං උප්පාදෙතබ්බන්ති.
1119-20. „Wer das Vergangene [offenbart]“ bezieht sich auf das Posāla-Sutta. Darin bedeutet „wer das Vergangene offenbart“: jener Erhabene, der seine eigene Vergangenheit und die von anderen auf die Weise offenbart, die mit „[Er erinnert sich an] eine Geburt“ usw. beginnt. „Für den die Wahrnehmung von Form geschwunden ist“: für denjenigen, der die Wahrnehmung von Form überwunden hat. „Der allen Körper aufgegeben hat“: der den Formkörper in bestimmter Hinsicht und durch Unterdrückung völlig aufgegeben hat; gemeint ist „der die Wiedergeburt im Form-Bereich überwunden hat“. „Der sieht: ‚Es gibt nichts‘“: der durch das Einsichtssehen des Nichtvorhandenseins von Bewusstsein sieht: „Es gibt nichts“; dies bezieht sich auf jemanden, der das Gebiet der Unbezüglichkeit (ākiñcaññāyatana) erlangt hat. „Ich frage, o Sakyer, nach dem Wissen“: mit „Sakya“ spricht er den Erhabenen an. Ich frage nach dem Wissen dieser Person; wie ist danach zu fragen? „Wie ist er zu führen?“: Wie ist er zu leiten, wie ist in ihm höheres Wissen zu erwecken?

1121. අථස්ස භගවා තාදිසෙ පුග්ගලෙ අත්තනො අප්පටිහතඤාණතං පකාසෙත්වා තං ඤාණං බ්‍යාකාතුං ගාථාද්වයමාහ. තත්ථ විඤ්ඤාණට්ඨිතියො සබ්බා, අභිජානං තථාගතොති අභිසඞ්ඛාරවසෙන චතස්සො පටිසන්ධිවසෙන සත්තාති එවං සබ්බා විඤ්ඤාණට්ඨිතියො අභිජානන්තො තථාගතො. තිට්ඨන්තමෙනං ජානාතීති කම්මාභිසඞ්ඛාරවසෙන තිට්ඨන්තං [Pg.317] එතං පුග්ගලං ජානාති ‘‘ආයතිං අයං එවංගතිකො භවිස්සතී’’ති. විමුත්තන්ති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනාදීසු අධිමුත්තං. තප්පරායණන්ති තම්මයං.
1121. Daraufhin offenbarte der Erhabene ihm sein eigenes ungehindertes Wissen bezüglich einer solchen Person und sprach die nächsten zwei Verse, um dieses Wissen zu erklären. Darin bedeutet „alle Stationen des Bewusstseins direkt erkennend, der Tathāgata“: der Tathāgata, der alle Stationen des Bewusstseins auf diese Weise direkt erkennt: „Vier durch gestaltende Aktivitäten und sieben durch die Wiedergeburt“. „Kennt diesen Verbleibenden“: Er kennt diese Person, die durch die gestaltenden Willenshandlungen verbleibt, auf diese Weise: „In der Zukunft wird dieser eine solche Bestimmung haben.“ „Befreit“ (vimuttaṃ): entschlossen auf das Gebiet der Unbezüglichkeit usw. „Dem hingegeben“ (tapparāyaṇaṃ): daraus bestehend.

1122. ආකිඤ්චඤ්ඤසම්භවං ඤත්වාති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනජනකං කම්මාභිසඞ්ඛාරං ඤත්වා ‘‘කින්ති පලිබොධො අය’’න්ති. නන්දී සංයොජනං ඉතීති යා ච තත්ථ අරූපරාගසඞ්ඛාතා නන්දී, තඤ්ච සංයොජනං ඉති ඤත්වා. තතො තත්ථ විපස්සතීති තතො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්තිතො වුට්ඨහිත්වා තං සමාපත්තිං අනිච්චාදිවසෙන විපස්සති. එතං ඤාණං තථං තස්සාති එතං තස්ස පුග්ගලස්ස එවං විපස්සතො අනුක්කමෙනෙව උප්පන්නං අරහත්තඤාණං අවිපරීතං. වුසීමතොති වුසිතවන්තස්ස. සෙසං සබ්බත්ථ පාකටමෙව.
1122. „Nachdem er die Entstehung der Unbezüglichkeit erkannt hat“: Nachdem er die gestaltende Willenshandlung erkannt hat, die das Gebiet der Unbezüglichkeit erzeugt, fragte er: „Inwiefern ist dies ein Hindernis?“. „Vergnügen ist die Fessel, so [erkennend]“: Nachdem er erkannt hat, dass das Vergnügen dort, welches in der Gier nach dem Formlosen besteht, die Fessel ist. „Daraufhin schaut er mit Einsicht hinein“: Nachdem er aus der Erreichung des Gebiets der Unbezüglichkeit aufgetaucht ist, betrachtet er jene Erreichung mit Einsicht im Hinblick auf Unbeständigkeit usw. „Dies ist das wahre Wissen für ihn“: Dies ist das unverzerrte Wissen der Arahatschaft, das in jener Person, die so mit Einsicht betrachtet, allmählich entstanden ist. „Für denjenigen, der das heilige Leben gelebt hat“ (vusīmato): für einen, der das Ziel erreicht hat. Der Rest ist überall ganz offensichtlich.

එවං භගවා ඉමම්පි සුත්තං අරහත්තනිකූටෙනෙව දෙසෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ ච පුබ්බසදිසො එව ධම්මාභිසමයො අහොසීති.
So schloss der Erhabene auch diese Lehrrede mit der Arahatschaft als Höhepunkt ab. Und am Ende der Lehrrede fand wie zuvor ein Durchbruch zur Lehre (Dhamma) statt.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය
In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zu den kürzeren Texten (Khuddaka-Aṭṭhakathā),

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය පොසාලසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
ist die Erklärung des Posāla-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen.

15. මොඝරාජසුත්තවණ්ණනා
15. Die Erklärung des Mogharāja-Sutta

1123. ද්වාහං සක්කන්ති මොඝරාජසුත්තං. තත්ථ ද්වාහන්ති ද්වෙ වාරෙ අහං. සො හි පුබ්බෙ අජිතසුත්තස්ස ච තිස්සමෙත්තෙය්‍යසුත්තස්ස ච අවසානෙ ද්වික්ඛත්තුං භගවන්තං පුච්ඡි. භගවා පනස්ස ඉන්ද්‍රියපරිපාකං ආගමයමානො න බ්‍යාකාසි. තෙනාහ – ‘‘ද්වාහං සක්කං අපුච්ඡිස්ස’’න්ති. යාවතතියඤ්ච දෙවීසි, බ්‍යාකරොතීති මෙ සුතන්ති යාවතතියඤ්ච සහධම්මිකං පුට්ඨො විසුද්ධිදෙවභූතො ඉසි භගවා සම්මාසම්බුද්ධො බ්‍යාකරොතීති එවං මෙ සුතං. ගොධාවරීතීරෙයෙව කිර සො එවමස්සොසි. තෙනාහ – ‘‘බ්‍යාකරොතීති මෙ සුත’’න්ති.
1123. „Zweimal habe ich, o Sakyer“ bezieht sich auf das Mogharāja-Sutta. Darin bedeutet „zweimal ich“ (dvāhaṃ): zwei Male ich. Denn er hatte zuvor am Ende des Ajita-Sutta und des Tissa-Metteyya-Sutta zweimal dem Erhabenen eine Frage gestellt; der Erhabene jedoch, der das Reifen seiner geistigen Fähigkeiten abwartete, antwortete ihm nicht. Daher sagte er: „Zweimal habe ich den Sakyer gefragt“. „Und bis zum dritten Mal, o göttlicher Seher, antwortet er, so habe ich gehört“: Und wenn er bis zum dritten Mal eine angemessene Frage gefragt wird, antwortet der Erhabene, der vollkommen Erleuchtete – der Seher, der durch Reinheit zu einem Gott geworden ist –, so habe ich gehört. Am Ufer des Flusses Godhāvarī soll er dies gehört haben. Daher sagte er: „antwortet er, so habe ich gehört“.

1124. අයං ලොකොති මනුස්සලොකො. පරො ලොකොති තං ඨපෙත්වා අවසෙසො. සදෙවකොති බ්‍රහ්මලොකං ඨපෙත්වා අවසෙසො [Pg.318] උපපත්තිදෙවසම්මුතිදෙවයුත්තො, ‘‘බ්‍රහ්මලොකො සදෙවකො’’ති එතං වා ‘‘සදෙවකෙ ලොකෙ’’තිආදිනයනිදස්සනමත්තං, තෙන සබ්බොපි තථාවුත්තප්පකාරො ලොකො වෙදිතබ්බො.
1124. „Diese Welt“ ist die Menschenwelt. „Die andere Welt“ ist die verbleibende Welt außerhalb davon. „Mit den Göttern“ (sadevako) bedeutet die verbleibende Welt mit Ausnahme der Brahma-Welt, einschließlich der Götter durch Geburt und der konventionellen Götter; oder aber „die Brahma-Welt samt den Göttern“ ist bloß ein Beispiel wie bei „in der Welt samt den Göttern“, womit die gesamte Welt in der beschriebenen Weise verstanden werden sollte.

1125. එවං අභික්කන්තදස්සාවින්ති එවං අග්ගදස්සාවිං, සදෙවකස්ස ලොකස්ස අජ්ඣාසයාධිමුත්තිගතිපරායණාදීනි පස්සිතුං සමත්ථන්ති දස්සෙති.
1125. „Den von hervorragender Einsicht“ (abhikkantadassāviṃ) bedeutet den von höchster Einsicht. Er zeigt: „denjenigen, der in der Lage ist, die Absichten, Neigungen, Wiedergeburtsziele, Bestimmungen usw. der Welt samt den Göttern zu sehen“.

1126. සුඤ්ඤතො ලොකං අවෙක්ඛස්සූති අවසියපවත්තසල්ලක්ඛණවසෙන වා තුච්ඡසඞ්ඛාරසමනුපස්සනාවසෙන වාති ද්වීහි කාරණෙහි සුඤ්ඤතො ලොකං පස්ස. අත්තානුදිට්ඨිං ඌහච්චාති සක්කායදිට්ඨිං උද්ධරිත්වා. සෙසං සබ්බත්ථ පාකටමෙව.
1126. „Betrachte die Welt als leer“: Sieh die Welt aus zwei Gründen als leer an: entweder durch das Erkennen ihres Verlaufs jenseits von Meisterschaft oder durch die Betrachtung von leeren gestalteten Dingen (saṅkhāra). „Nachdem du die Ansicht vom Selbst entwurzelt hast“ (attānudiṭṭhiṃ ūhacca): nachdem du die Persönlichkeitsansicht (sakkāyadiṭṭhi) herausgezogen hast. Der Rest ist überall ganz offensichtlich.

එවං භගවා ඉමම්පි සුත්තං අරහත්තනිකූටෙනෙව දෙසෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ ච වුත්තසදිසො එව ධම්මාභිසමයො අහොසීති.
So schloss der Erhabene auch diese Lehrrede mit der Arahatschaft als Höhepunkt ab. Und am Ende der Lehrrede fand wie bereits dargelegt ein Durchbruch zur Lehre (Dhamma) statt.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය
In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zu den kürzeren Texten (Khuddaka-Aṭṭhakathā),

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය මොඝරාජසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
ist die Erklärung des Mogharāja-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen.

16. පිඞ්ගියසුත්තවණ්ණනා
16. Die Erklärung des Piṅgiya-Sutta

1127. ජිණ්ණොහමස්මීති පිඞ්ගියසුත්තං. තත්ථ ජිණ්ණොහමස්මි අබලො වීතවණ්ණොති සො කිර බ්‍රාහ්මණො ජරාභිභූතො වීසවස්සසතිකො ජාතියා, දුබ්බලො ච ‘‘ඉධ පදං කරිස්සාමී’’ති අඤ්ඤත්ථෙව කරොති, විනට්ඨපුරිමච්ඡවිවණ්ණො ච. තෙනාහ – ‘‘ජිණ්ණොහමස්මි අබලො වීතවණ්ණො’’ති. මාහං නස්සං මොමුහො අන්තරාවාති මාහං තුය්හං ධම්මං අසච්ඡිකත්වා අන්තරායෙව අවිද්වා හුත්වා අනස්සිං. ජාතිජරාය ඉධ විප්පහානන්ති ඉධෙව තව පාදමූලෙ පාසාණකෙ වා චෙතිය ජාතිජරාය විප්පහානං නිබ්බානධම්මං යමහං විජඤ්ඤං, තං මෙ ආචික්ඛ.
1127. Das Piṅgiyasutta beginnt mit „Jiṇṇohamasmi“ („Ich bin alt“). Darin bedeutet „jiṇṇohamasmi abalo vītavaṇṇo“ („Ich bin alt, schwach, meine Farbe ist gewichen“): Es heißt, dieser Brahmane war vom Alter überwältigt, einhundertzwanzig Jahre alt, und er war so schwach, dass er, wenn er dachte: „Ich werde hier einen Schritt machen“, ihn woandershin machte, und seine frühere Hautfarbe war verblichen. Deshalb sagte er: „Ich bin alt, schwach, meine Farbe ist gewichen.“ „Māhaṃ nassaṃ momuho antarā“ („Lass mich nicht verwirrt auf dem Weg zugrunde gehen“) bedeutet: Lass mich nicht zugrunde gehen, ohne deinen Dhamma verwirklicht zu haben, indem ich auf dem Weg unwissend bleibe. „Jātijarāya idha vippahānaṃ“ („Die Überwindung von Geburt und Alter hier“) bedeutet: Verkünde mir genau hier, zu deinen Füßen oder beim Pāsāṇaka-Heiligtum (Cetiya), das Aufgeben von Geburt und Alter, den Dhamma des Nibbāna, den ich verstehen möge.

1128. ඉදානි යස්මා පිඞ්ගියො කායෙ සාපෙක්ඛතාය ‘‘ජිණ්ණොහමස්මී’’ති ගාථමාහ තෙනස්ස භගවා කායෙ සිනෙහප්පහානත්ථං ‘‘දිස්වාන [Pg.319] රූපෙසු විහඤ්ඤමානෙ’’ති ගාථමාහ. තත්ථ රූපෙසූති රූපහෙතු රූපපච්චයා. විහඤ්ඤමානෙති කම්මකාරණාදීහි උපහඤ්ඤමානෙ. රුප්පන්ති රූපෙසූති චක්ඛුරොගාදීහි ච රූපහෙතුයෙව ජනා රුප්පන්ති බාධීයන්ති.
1128. Da Piṅgiya nun die Strophe „Ich bin alt“ aus Besorgnis um seinen Körper sprach, sprach der Erhabene die Strophe „Nachdem er jene sah, die durch Formen bedrängt werden“ (disvāna rūpesu vihaññamāne), um seine Anhaftung an den Körper zu beseitigen. Darin bedeutet „rūpesu“ („durch Formen“): wegen der Formen, mit Formen als Bedingung. „Vihaññamāne“ („bedrängt“): gepeinigt aufgrund von Bestrafungen und so weiter. „Ruppanti rūpesu“ („Sie leiden durch Formen“) bedeutet: Die Menschen leiden und werden bedrängt durch Formen aufgrund von Augenkrankheiten und so weiter, eben wegen der Formen.

1129-30. එවං භගවතා යාව අරහත්තං තාව කථිතං පටිපත්තිං සුත්වාපි පිඞ්ගියො ජරාදුබ්බලතාය විසෙසං අනධිගන්ත්වාව පුන ‘‘දිසා චතස්සො’’ති ඉමාය ගාථාය භගවන්තං ථොමෙන්තො දෙසනං යාචති. අථස්ස භගවා පුනපි යාව අරහත්තං, තාව පටිපදං දස්සෙන්තො ‘‘තණ්හාධිපන්නෙ’’ති ගාථමාහ. සෙසං සබ්බත්ථ පාකටමෙව.
1129-30. Obwohl Piṅgiya die vom Erhabenen bis zur Arahantschaft erklärte Praxis gehört hatte, erlangte er aufgrund seiner Altersschwäche keine besondere Unterscheidung (Visesa). So pries er den Erhabenen erneut mit der Strophe „Die vier Himmelsrichtungen“ (disā catasso) und bat um eine Lehrverkündigung. Daraufhin sprach der Erhabene die Strophe „Die von Begehren Befallenen“ (taṇhādhipanne), wobei er erneut den Weg bis zur Arahantschaft aufzeigte. Der Rest ist überall offensichtlich.

ඉමම්පි සුත්තං භගවා අරහත්තනිකූටෙනෙව දෙසෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ ච පිඞ්ගියො අනාගාමිඵලෙ පතිට්ඨාසි. සො කිර අන්තරන්තරා චින්තෙසි – ‘‘එවං විචිත්‍රපටිභානං නාම දෙසනං න ලභි මය්හං මාතුලො බාවරී සවනායා’’ති. තෙන සිනෙහවික්ඛෙපෙන අරහත්තං පාපුණිතුං නාසක්ඛි. අන්තෙවාසිනො පනස්ස සහස්සජටිලා අරහත්තං පාපුණිංසු. සබ්බෙව ඉද්ධිමයපත්තචීවරධරා එහිභික්ඛවො අහෙසුන්ති.
Auch diese Lehrrede verkündete der Erhabene so, dass sie in der Arahantschaft gipfelte. Am Ende der Lehrverkündigung wurde Piṅgiya in der Frucht der Nichtwiederkehr (Anāgāmiphala) gefestigt. Es heißt nämlich, dass er zwischendurch dachte: „Es ist bedauerlich, dass mein Onkel Bāvari eine so vielfältige und inspirierte Lehrverkündigung nicht zu hören bekam.“ Durch diese Ablenkung aufgrund seiner Zuneigung konnte er die Arahantschaft nicht erlangen. Seine Schüler jedoch, tausend Jaṭilas (Asketen mit Flechthaar), erlangten die Arahantschaft. Sie alle wurden zu „Komm, Bhikkhu“-Mönchen, die durch übernatürliche Kraft Almosenschalen und Roben trugen.

පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය
In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zum Khuddaka-Nikāya,

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය පිඞ්ගියසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
ist die Erklärung des Piṅgiya-Suttas im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen.

පාරායනත්ථුතිගාථාවණ්ණනා
Die Erklärung der Lobstrophen des Pārāyana (des Weges zum jenseitigen Ufer)

ඉතො පරං සඞ්ගීතිකාරා දෙසනං ථොමෙන්තා ‘‘ඉදමවොච භගවා’’තිආදිමාහංසු. තත්ථ ඉදමවොචාති ඉදං පරායනං අවොච. පරිචාරකසොළසානන්ති බාවරිස්ස පරිචාරකෙන පිඞ්ගියෙන සහ සොළසන්නං බුද්ධස්ස වා භගවතො පරිචාරකානං සොළසන්නන්ති පරිචාරකසොළසන්නං. තෙ එව ච බ්‍රාහ්මණා. තත්ථ සොළසපරිසා පන පුරතො ච පච්ඡතො ච වාමපස්සතො ච දක්ඛිණපස්සතො ච ඡ ඡ යොජනානි නිසින්නා උජුකෙන ද්වාදසයොජනිකා අහොසි. අජ්ඣිට්ඨොති යාචිතො අත්ථමඤ්ඤායාති පාළිඅත්ථමඤ්ඤාය. ධම්මමඤ්ඤායාති පාළිමඤ්ඤාය. පාරායනන්ති එවං ඉමස්ස ධම්මපරියායස්ස අධිවචනං ආරොපෙත්වා තෙසං බ්‍රාහ්මණානං [Pg.320] නාමානි කිත්තයන්තා ‘‘අජිතො තිස්සමෙත්තෙය්‍යො…පෙ… බුද්ධසෙට්ඨං උපාගමු’’න්ති ආහංසු.
Danach sprachen die Konzilsteilnehmer (Saṅgītikāras), um die Lehre zu preisen: „Dies sprach der Erhabene“ (idamavoca bhagavā) und so weiter. Darin bedeutet „idamavoca“ („Dies sprach er“): Er sprach dieses Pārāyana (den Weg zum jenseitigen Ufer). „Paricārakasoḷasānaṃ“ („der sechzehn Gefährten/Schüler“): zusammen mit Piṅgiya, dem Gefährten Bāvaris, die sechzehn, oder die sechzehn Gefährten des Buddhas, des Erhabenen. Und sie waren Brahmanen. Die sechzehn Versammlungen saßen dort vorn, hinten, links und rechts, jeweils sechs Yojanas weit ausgebreitet, sodass es in gerader Linie einen Durchmesser von zwölf Yojanas ergab. „Ajjhiṭṭho“ bedeutet erbeten. „Atthamaññāya“ bedeutet: nachdem sie die Bedeutung des Textes (Pāḷi) verstanden hatten. „Dhammamaññāyā“ bedeutet: nachdem sie den Text (Pāḷi) verstanden hatten. „Pārāyanaṃ“: Indem sie dieser Darlegung des Dhamma (Dhammapariyāya) diese Bezeichnung gaben und die Namen jener Brahmanen aufzählten, sagten sie: „Ajita, Tissa Metteyya … und so weiter … kamen zum erhabensten Buddha.“

1131-7. තත්ථ සම්පන්නචරණන්ති නිබ්බානපදට්ඨානභූතෙන පාතිමොක්ඛසීලාදිනා සම්පන්නං. ඉසින්ති මහෙසිං. සෙසං පාකටමෙව. තතො පරං බ්‍රහ්මචරියමචරිංසූති මග්ගබ්‍රහ්මචරියං අචරිංසු. තස්මා පාරායනන්ති තස්ස පාරභූතස්ස නිබ්බානස්ස අයනන්ති වුත්තං හොති.
1131-7. Darin bedeutet „sampannacaraṇaṃ“ („vollkommen im Wandel“): ausgestattet mit der Tugend des Pātimokkha und so weiter, was die Grundlage für das Erlangen von Nibbāna ist. „Isiṃ“ („den Seher“) bedeutet den großen Seher (Mahesi). Der Rest ist offensichtlich. „Tato paraṃ brahmacariyamacariṃsu“ („Danach lebten sie das heilige Leben“) bedeutet: Sie lebten das dem Pfad zugehörige heilige Leben (maggabrahmacariya). „Tasmā pārāyanaṃ“ („Deshalb der Weg zum jenseitigen Ufer“) bedeutet: der Gang (ayana) zu jenem Nibbāna, das das jenseitige Ufer (pāra) ist.

පාරායනානුගීතිගාථාවණ්ණනා
Die Erklärung der im Anschluss an das Pārāyana gesungenen Strophen

1138. පාරායනමනුගායිස්සන්ති අස්ස අයං සම්බන්ධො – භගවතා හි පාරායනෙ දෙසිතෙ සොළසසහස්සා ජටිලා අරහත්තං පාපුණිංසු, අවසෙසානඤ්ච චුද්දසකොටිසඞ්ඛානං දෙවමනුස්සානං ධම්මාභිසමයො අහොසි. වුත්තඤ්හෙතං පොරාණෙහි –
1138. „Ich werde das Pārāyana nachsingen“ (pārāyanamanugāyissaṃ) – dies ist die Verbindung: Als der Erhabene nämlich das Pārāyana verkündet hatte, erlangten die sechzehntausend Jaṭilas die Arahantschaft, und bei den übrigen Devas und Menschen, die vierzehn Koṭis zählten, kam es zum Durchbruch zum Dhamma (Dhammābhisamaya). Denn dies wurde von den Alten gesagt:

‘‘තතො පාසාණකෙ රම්මෙ, පාරායනසමාගමෙ;
අමතං පාපයී බුද්ධො, චුද්දස පාණකොටියො’’ති.
„Daraufhin führte der Buddha auf dem lieblichen Pāsāṇaka bei der Versammlung zum Pārāyana vierzehn Koṭis von Lebewesen zum Todlosen.“

නිට්ඨිතාය පන ධම්මදෙසනාය තතො තතො ආගතා මනුස්සා භගවතො ආනුභාවෙන අත්තනො අත්තනො ගාමනිගමාදීස්වෙව පාතුරහෙසුං. භගවාපි සාවත්ථිමෙව අගමාසි පරිචාරකසොළසාදීහි අනෙකෙහි භික්ඛුසහස්සෙහි පරිවුතො. තත්ථ පිඞ්ගියො භගවන්තං වන්දිත්වා ආහ – ‘‘ගච්ඡාමහං, භන්තෙ, බාවරිස්ස බුද්ධුප්පාදං ආරොචෙතුං, පටිස්සුතඤ්හි තස්ස මයා’’ති. අථ භගවතා අනුඤ්ඤාතො ඤාණගමනෙනෙව ගොධාවරීතීරං ගන්ත්වා පාදගමනෙන අස්සමාභිමුඛො අගමාසි. තමෙනං බාවරී බ්‍රාහ්මණො මග්ගං ඔලොකෙන්තො නිසින්නො දූරතොව ඛාරිජටාදිවිරහිතං භික්ඛුවෙසෙන ආගච්ඡන්තං දිස්වා ‘‘බුද්ධො ලොකෙ උප්පන්නො’’ති නිට්ඨං අගමාසි. සම්පත්තඤ්චාපි නං පුච්ඡි – ‘‘කිං, පිඞ්ගිය, බුද්ධො ලොකෙ උප්පන්නො’’ති. ‘‘ආම, බ්‍රාහ්මණ, උප්පන්නො, පාසාණකෙ චෙතියෙ නිසින්නො අම්හාකං ධම්මං දෙසෙසි, තමහං තුය්හං දෙසෙස්සාමී’’ති. තතො බාවරී මහතා සක්කාරෙන සපරිසො තං පූජෙත්වා ආසනං පඤ්ඤාපෙසි. තත්ථ නිසීදිත්වා පිඞ්ගියො ‘‘පාරායනමනුගායිස්ස’’න්තිආදිමාහ.
Als die Lehrverkündigung beendet war, erschienen die von überall hergekommenen Menschen durch die Macht des Erhabenen in ihren jeweiligen Dörfern und Städten. Auch der Erhabene begab sich nach Sāvatthī, begleitet von vielen tausend Bhikkhus, darunter den sechzehn Gefährten. Dort verbeugte sich Piṅgiya vor dem Erhabenen und sagte: „Ich werde gehen, o Herr, um Bāvari das Erscheinen eines Buddhas zu verkünden; denn ich habe es ihm versprochen.“ Nachdem er vom Erhabenen die Erlaubnis erhalten hatte, begab er sich allein durch eine Reise der Erkenntnis (ñāṇagamana) zum Ufer des Godhāvarī-Flusses und ging zu Fuß zur Einsiedelei. Als der Brahmane Bāvari dasaß und den Weg beobachtete, sah er Piṅgiya schon von Weitem in der Gestalt eines Bhikkhus herankommen – ohne seine Tragetasche, das Flechthaar und andere Utensilien –, und gelangte zu der Gewissheit: „Ein Buddha ist in der Welt erschienen.“ Als er angekommen war, fragte er ihn: „Ist ein Buddha in der Welt erschienen, Piṅgiya?“ – „Ja, Brahmane, er ist erschienen. Er saß am Pāsāṇaka-Cetiya und hat uns den Dhamma verkündet. Ich werde ihn dir verkünden.“ Daraufhin verehrte Bāvari ihn zusammen mit seinem Gefolge mit großer Ehrfurcht und bereitete ihm einen Sitz. Dort setzte sich Piṅgiya nieder und sprach: „Ich werde das Pārāyana nachsingen“ und so weiter.

තත්ථ අනුගායිස්සන්ති භගවතා ගීතං අනුගායිස්සං. යථාද්දක්ඛීති යථා සාමං සච්චාභිසම්බොධෙන අසාධාරණඤාණෙන ච අද්දක්ඛි. නික්කාමොති පහීනකාමො[Pg.321]. ‘‘නික්කමො’’තිපි පාඨො, වීරියවාති අත්ථො නික්ඛන්තො වා අකුසලපක්ඛා. නිබ්බනොති කිලෙසවනවිරහිතො, තණ්හාවිරහිතො එව වා. කිස්ස හෙතු මුසා භණෙති යෙහි කිලෙසෙහි මුසා භණෙය්‍ය, එතෙ තස්ස පහීනාති දස්සෙති. එතෙන බ්‍රාහ්මණස්ස සවනෙ උස්සාහං ජනෙති.
Darin bedeutet „anugāyissaṃ“ („Ich werde nachsingen“): Ich werde das vom Erhabenen Gesungene nachsingen. „Yathāddakkhi“ („wie er es sah“): wie er selbst es durch das Erwachen zu den Wahrheiten und durch sein unvergleichliches, nicht geteiltes Wissen sah. „Nikkāmo“ („begehrensfrei“): einer, der das Begehren überwunden hat. Es gibt auch die Lesart „nikkamo“, was „tatkräftig“ bedeutet, oder „aus dem unheilsamen Bereich herausgetreten“. „Nibbano“ („entwirrt / ohne Wald“): frei vom Unterholz der Befleckungen (Kilesas), oder einfach frei von Begehren (Taṇhā). „Kissa hetu musā bhaṇe“ („Aus welchem Grund sollte er lügen?“): Er zeigt damit: „Jene Befleckungen, derentwegen man lügen würde, sind von ihm überwunden.“ Damit weckt er im Brahmanen den Eifer zuzuhören.

1139-41. වණ්ණූපසඤ්හිතන්ති ගුණූපසඤ්හිතං. සච්චව්හයොති ‘‘බුද්ධො’’ති සච්චෙනෙව අව්හානෙන නාමෙන යුත්තො. බ්‍රහ්මෙති තං බ්‍රාහ්මණං ආලපති. කුබ්බනකන්ති පරිත්තවනං. බහුප්ඵලං කානනමාවසෙය්‍යාති අනෙකඵලාදිවිකතිභරිතං කානනං ආගම්ම වසෙය්‍ය. අප්පදස්සෙති බාවරිපභුතිකෙ පරිත්තපඤ්ඤෙ. මහොදධින්ති අනොතත්තාදිං මහන්තං උදකරාසිං.
1139-41. „Vaṇṇūpasañhitā“ („mit Lob verbunden“) bedeutet: mit vortrefflichen Eigenschaften ausgestattet. „Saccavhayo“ („der wahrhaft Benannte“) bedeutet: der wahrheitsgemäß den Namen „Buddha“ trägt. „Brahme“ ist die Anrede an jenen Brahmanen. „Kubbanakaṃ“ bedeutet ein kleiner Wald. „Bahupphalaṃ kānanamāvaseyya“ („möge sich in einem fruchtreichen Wald niederlassen“) bedeutet: er möge in einen Wald kommen und dort verweilen, der mit vielerlei Früchten und so weiter gefüllt ist. „Appadasse“ („jene von geringer Sicht“) bezieht sich auf jene von geringer Weisheit wie Bāvari und andere. „Mahodadhiṃ“ („großer Ozean“) bedeutet eine große Wassermasse wie den Anotatta-See und so weiter.

1142-4. යෙමෙ පුබ්බෙති යෙ ඉමෙ පුබ්බෙ. තමනුදාසිනොති තමොනුදො ආසිනො. භූරිපඤ්ඤාණොති ඤාණධජො. භූරිමෙධසොති විපුලපඤ්ඤො. සන්දිට්ඨිකමකාලිකන්ති සාමං පස්සිතබ්බඵලං, න ච කාලන්තරෙ පත්තබ්බඵලං. අනීතිකන්ති කිලෙසඊතිවිරහිතං.
1142-4. „‚Diejenigen, die mir zuvor‘ [yeme pubbe] bedeutet: jene, die zuvor. ‚Der die Dunkelheit vertreibt, während er sitzt‘ [tamanudāsino] bedeutet: der die Dunkelheit Vertreibende, der sitzt. ‚Von weiser Erkenntnis‘ [bhūripaññāṇo] bedeutet: dessen Banner das Wissen ist. ‚Von weisem Verstand‘ [bhūrimedhaso] bedeutet: von umfassender Weisheit. ‚Direkt sichtbar und zeitlos‘ [sandiṭṭhikamakālikaṃ] bedeutet: dessen Frucht selbst zu schauen ist und nicht erst nach einem zeitlichen Abstand erlangt werden muss. ‚Ohne Bedrängnis‘ [anītikaṃ] bedeutet: frei von der Bedrängnis der Befleckungen (Kilesas).“

1145-50. අථ නං බාවරී ආහ ‘‘කිං නු තම්හා’’ති ද්වෙ ගාථා. තතො පිඞ්ගියො භගවතො සන්තිකා අවිප්පවාසමෙව දීපෙන්තො ‘‘නාහං තම්හා’’තිආදිමාහ. පස්සාමි නං මනසා චක්ඛුනාවාති තං බුද්ධං අහං චක්ඛුනා විය මනසා පස්සාමි. නමස්සමානො විවසෙමි රත්තින්ති නමස්සමානොව රත්තිං අතිනාමෙමි. තෙන තෙනෙව නතොති යෙන දිසාභාගෙන බුද්ධො, තෙන තෙනෙවාහම්පි නතො තන්නින්නො තප්පොණොති දස්සෙති.
1145-50. „Daraufhin sprach Bāvari zu ihm die zwei Verse: ‚Warum [weilst du] abseits von ihm?‘ [kiṃ nu tamhā]. Daraufhin sagte Piṅgiya, um zu zeigen, dass er nicht von dem Erhabenen getrennt weilt: ‚Ich [weile] nicht abseits von ihm‘ und so weiter. ‚Ich sehe ihn im Geiste wie mit dem Auge‘ [passāmi naṃ manasā cakkhunāva] bedeutet: Ich sehe jenen Buddha mit dem Geist ebenso, wie man mit dem Auge sieht. ‚Verehrend verbringe ich die Nacht‘ [namassamāno vivasemi rattiṃ] bedeutet: Ehrerbietig erweisend verbringe ich die Nacht. ‚Dorthin und dorthin geneigt‘ [tena teneva nato] zeigt: In welche Himmelsrichtung auch immer der Buddha ist, dorthin bin auch ich geneigt, dorthin gewandt, dorthin ausgerichtet.“

1151. දුබ්බලථාමකස්සාති අප්පථාමකස්ස, අථ වා දුබ්බලස්ස දුත්ථාමකස්ස ච බලවීරියහීනස්සාති වුත්තං හොති. තෙනෙව කායො න පලෙතීති තෙනෙව දුබ්බලථාමකත්තෙන කායො න ගච්ඡති, යෙන වා බුද්ධො, තෙන න ගච්ඡති. ‘‘න පරෙතී’’තිපි පාඨො, සො එවත්ථො. තත්ථාති බුද්ධස්ස සන්තිකෙ. සඞ්කප්පයන්තායාති සඞ්කප්පගමනෙන. තෙන යුත්තොති යෙන බුද්ධො, තෙන යුත්තො පයුත්තො අනුයුත්තොති දස්සෙති.
1151. „‚Für einen von schwacher Kraft‘ [dubbalathāmakassa] bedeutet: für einen von geringer Kraft; oder aber schwach und von hinfälliger Stärke, das heißt ohne Tatkraft und Energie. ‚Deshalb eilt der Körper nicht dorthin‘ [teneva kāyo na paleti] bedeutet: Eben wegen dieser Schwachheit geht der Körper nicht dorthin; oder aber, wohin der Buddha ist, dorthin geht er [der Körper] nicht. Es gibt auch die Lesart ‚na pareti‘, was dieselbe Bedeutung hat. ‚Dort‘ [tattha] bedeutet: in der Nähe des Buddha. ‚Durch die Reise der Gedanken‘ [saṅkappayantāya] bedeutet: durch das Wandern im Geiste. ‚Damit verbunden‘ [tena yutto] zeigt: Womit der Buddha verbunden ist, damit ist er verbunden, darauf ausgerichtet, dem hingegeben.“

1152. පඞ්කෙ [Pg.322] සයානොති කාමකද්දමෙ සයමානො. දීපා දීපං උපප්ලවින්ති සත්ථාරාදිතො සත්ථාරාදිං අභිගච්ඡිං. අථද්දසාසිං සම්බුද්ධන්ති සොහං එවං දුද්දිට්ඨිං ගහෙත්වා අන්වාහිණ්ඩන්තො අථ පාසාණකෙ චෙතියෙ බුද්ධමද්දක්ඛිං.
1152. „‚Im Schlamm liegend‘ [paṅke sayāno] bedeutet: im Schlamm der Sinnlichkeit liegend. ‚Ich trieb von Insel zu Insel‘ [dīpā dīpaṃ upaplavin] bedeutet: Ich ging von Lehrer zu Lehrer und so weiter. ‚Da erblickte ich den vollkommen Erwachten‘ [athaddasāsiṃ sambuddhaṃ] bedeutet: Ich, der ich so falsche Ansichten angenommen hatte und umherwanderte, erblickte sodann den Buddha beim Pāsāṇaka-Cetiya.“

1153. ඉමිස්සා ගාථාය අවසානෙ පිඞ්ගියස්ස ච බාවරිස්ස ච ඉන්ද්‍රියපරිපාකං විදිත්වා භගවා සාවත්ථියං ඨිතොයෙව සුවණ්ණොභාසං මුඤ්චි. පිඞ්ගියො බාවරිස්ස බුද්ධගුණෙ වණ්ණයන්තො නිසින්නො එව තං ඔභාසං දිස්වා ‘‘කිං ඉද’’න්ති විලොකෙන්තො භගවන්තං අත්තනො පුරතො ඨිතං විය දිස්වා බාවරිබ්‍රාහ්මණස්ස ‘‘බුද්ධො ආගතො’’ති ආරොචෙසි, බ්‍රාහ්මණො උට්ඨායාසනා අඤ්ජලිං පග්ගහෙත්වා අට්ඨාසි. භගවාපි ඔභාසං ඵරිත්වා බ්‍රාහ්මණස්ස අත්තානං දස්සෙන්තො උභින්නම්පි සප්පායං විදිත්වා පිඞ්ගියමෙව ආලපමානො ‘‘යථා අහූ වක්කලී’’ති ඉමං ගාථමභාසි.
1153. „Am Ende dieses Verses erkannte der Erhabene, noch in Sāvatthī verweilend, die Reife der Fähigkeiten (Indriyas) sowohl von Piṅgiya als auch von Bāvari und sandte ein goldenes Leuchten aus. Während Piṅgiya saß und Bāvari die hervorragenden Eigenschaften des Buddha rühmte, sah er dieses Leuchten, blickte auf mit dem Gedanken ‚Was ist das?‘ und sah den Erhabenen, als stünde er direkt vor ihm. Er verkündete dem Brahmanen Bāvari: ‚Der Buddha ist gekommen.‘ Der Brahmane erhob sich von seinem Sitz, faltete ehrerbietig die Hände und blieb so stehen. Auch der Erhabene breitete sein Leuchten aus, zeigte sich dem Brahmanen, und da er erkannte, was für beide heilsam war, sprach er, indem er sich an Piṅgiya allein wandte, diesen Vers: ‚Wie einst Vakkali‘.“

තස්සත්ථො – යථා වක්කලිත්ථෙරො සද්ධාධිමුත්තො අහොසි, සද්ධාධුරෙන ච අරහත්තං පාපුණි. යථා ච සොළසන්නං එකො භද්‍රාවුධො නාම යථා ච ආළවි ගොතමො, එවමෙව ත්වම්පි පමුඤ්චස්සු සද්ධං. තතො සද්ධාය අධිමුච්චන්තො ‘‘සබ්බෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චා’’තිආදිනා නයෙන විපස්සනං ආරභිත්වා මච්චුධෙය්‍යස්ස පාරං නිබ්බානං ගමිස්සසීති අරහත්තනිකූටෙනෙව දෙසනං නිට්ඨාපෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ පිඞ්ගියො අරහත්තෙ බාවරී අනාගාමිඵලෙ පතිට්ඨහි. බාවරිබ්‍රාහ්මණස්ස සිස්සා පන පඤ්චසතා සොතාපන්නා අහෙසුං.
„Sein Sinn ist: Wie der Ehrwürdige Vakkali ganz von Glauben und Vertrauen erfüllt war und durch die Führung des Glaubens die Arahatschaft erlangte; und wie Bhadrāvudha, einer der sechzehn [Brahmanenschüler], und wie Āḷavi-Gotama, ebenso solltest auch du deinen Glauben freisetzen. Indem du dich sodann im Glauben entschließt und die Einsicht (Vipassanā) auf die Weise beginnst: ‚Alle gestalteten Dinge (Sankharas) sind unbeständig‘ und so weiter, wirst du zum jenseitigen Ufer des Totenreiches, dem Nibbāna, gelangen. So schloss er die Lehrverkündigung mit dem Höhepunkt der Arahatschaft ab. Am Ende der Lehrverkündigung festigte sich Piṅgiya in der Arahatschaft und Bāvari in der Frucht der Nichtwiederkehr (Anāgāmitā). Die fünfhundert Schüler des Brahmanen Bāvari jedoch wurden zu Stromeingetretenen (Sotāpannas).“

1154-5. ඉදානි පිඞ්ගියො අත්තනො පසාදං පවෙදෙන්තො ‘‘එස භිය්‍යො’’තිආදිමාහ. තත්ථ පටිභානවාති පටිභානපටිසම්භිදාය උපෙතො. අධිදෙවෙ අභිඤ්ඤායාති අධිදෙවකරෙ ධම්මෙ ඤත්වා. පරොවරන්ති හීනපණීතං, අත්තනො ච පරස්ස ච අධිදෙවත්තකරං සබ්බං ධම්මජාතං වෙදීති වුත්තං හොති. කඞ්ඛීනං පටිජානතන්ති කඞ්ඛීනංයෙව සතං ‘‘නික්කඞ්ඛම්හා’’ති පටිජානන්තානං.
1154-5. „Nun sagte Piṅgiya, indem er sein eigenes Vertrauen verkündete: ‚Dies erfreut mich noch mehr‘ und so weiter. Darin bedeutet ‚begabt mit Geistesgegenwart‘ [paṭibhānavā]: ausgestattet mit der analytischen Erkenntnis der Geistesgegenwart (Paṭibhāna-Paṭisambhidā). ‚Nachdem er die Götter direkt erkannt hat‘ [adhideve abhiññāya] bedeutet: nachdem er jene Dinge (Dhammas) erkannt hat, die einen zu einem Gott machen. ‚Das Höhere und Niedrigere‘ [parovaraṃ] bedeutet: das Niedrige und das Vorzügliche; gemeint ist, dass er all die Naturdinge (Dhammas) erkannt hat, die für sich selbst und für andere den Zustand eines Gottes bewirken. ‚Von jenen Zweiflern, die dies behaupten‘ [kaṅkhīnaṃ paṭijānataṃ] bedeutet: von jenen, die, obwohl sie tatsächlich voller Zweifel sind, behaupten: ‚Wir sind frei von Zweifeln.‘“

1156. අසංහීරන්ති රාගාදීහි අසංහාරියං. අසංකුප්පන්ති අකුප්පං අවිපරිණාමධම්මං. ද්වීහිපි පදෙහි නිබ්බානං භණති. අද්ධා ගමිස්සාමීති එකංසෙනෙව තං අනුපාදිසෙසං නිබ්බානධාතුං ගමිස්සාමි. න මෙත්ථ කඞ්ඛාති නත්ථි මෙ [Pg.323] එත්ථ නිබ්බානෙ කඞ්ඛා. එවං මං ධාරෙහි අධිමුත්තචිත්තන්ති පිඞ්ගියො ‘‘එවමෙව ත්වම්පි පමුඤ්චස්සු සද්ධ’’න්ති. ඉමිනා භගවතො ඔවාදෙන අත්තනි සද්ධං උප්පාදෙත්වා සද්ධාධුරෙනෙව ච විමුඤ්චිත්වා තං සද්ධාධිමුත්තතං පකාසෙන්තො භගවන්තං ආහ – ‘‘එවං මං ධාරෙහි අධිමුත්තචිත්ත’’න්ති. අයමෙත්ථ අධිප්පායො ‘‘යථා මං ත්වං අවච, එවමෙව අධිමුත්තං ධාරෙහී’’ති.
1156. „„‚Unbezwingbar‘ [asaṃhīraṃ] bedeutet: durch Gier und so weiter nicht wegzuführen. ‚Unerschütterlich‘ [asaṃkuppaṃ] bedeutet: unbeweglich, von unveränderlicher Natur. Mit beiden Begriffen spricht er vom Nibbāna. ‚Sicherlich werde ich dorthin gehen‘ [addhā gamissāmi] bedeutet: Ganz gewiss werde ich in jenes Element des Nibbāna ohne verbleibende Existenzgrundlagen (Anupādisesa-Nibbānadhātu) eingehen. ‚Ich habe hierbei keinen Zweifel‘ [na mettha kaṅkhā] bedeutet: Ich habe hierin, bezüglich des Nibbāna, keinen Zweifel. ‚Halte mich so für einen, dessen Geist entschlossen ist‘ [evaṃ maṃ dhārehi adhimuttacittaṃ] – Piṅgiya bezog sich auf die Ermahnung des Erhabenen: ‚Ebenso solltest auch du deinen Glauben freisetzen.‘ Indem er durch diese Ermahnung des Erhabenen in sich selbst den Glauben erweckte und sich allein durch die Führung des Glaubens befreite, sprach er zum Erhabenen, um diese seine Entschlossenheit im Glauben kundzutun: ‚Halte mich so für einen, dessen Geist entschlossen ist.‘ Dies ist hierbei der Sinn: ‚So wie du zu mir gesprochen hast, genau so halte mich für entschlossen.‘“

ඉති පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය
„Somit endet in der Paramatthajotikā, dem Kommentar zu den kleineren Texten (Khuddaka-Aṭṭhakathā),“

සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය සොළසබ්‍රාහ්මණසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
„die Erläuterung des Soḷasabrāhmaṇa-Sutta im Sutta-Nipāta-Kommentar.“

නිට්ඨිතො ච පඤ්චමො වග්ගො අත්ථවණ්ණනානයතො, නාමෙන
„Und abgeschlossen ist das fünfte Kapitel gemäß der Methode der Zustandserläuterung, mit dem Namen“

පාරායනවග්ගොති.
„Pārāyanavagga.“

නිගමනකථා
„Schlusswort (Nigamanakathā)“

එත්තාවතා ච යං වුත්තං –
„Und was bis hierher gesagt wurde –“

‘‘උත්තමං වන්දනෙය්‍යානං, වන්දිත්වා රතනත්තයං;
යො ඛුද්දකනිකායම්හි, ඛුද්දාචාරප්පහායිනා.
„‚Nach der Verehrung des Dreifachen Juwels, des Höchsten unter den zu Verehrenden, welches im Khuddaka-Nikāya von jenem dargelegt wurde, der das niedere Verhalten abgelegt hat,“

‘‘දෙසිතො ලොකනාථෙන, ලොකනිත්ථරණෙසිනා;
තස්ස සුත්තනිපාතස්ස, කරිස්සාමත්ථවණ්ණන’’න්ති.
„vom Weltenbeschützer, dem nach der Rettung der Welt Verlangenden: von diesem Sutta-Nipāta werde ich die Sinnerläuterung verfassen‘ –“

එත්ථ උරගවග්ගාදිපඤ්චවග්ගසඞ්ගහිතස්ස උරගසුත්තාදිසත්තතිසුත්තප්පභෙදස්ස සුත්තනිපාතස්ස අත්ථවණ්ණනා කතා හොති. තෙනෙතං වුච්චති –
„hierin ist die Sinnerläuterung des Sutta-Nipāta verfasst worden, das in die fünf Kapitel wie das Uragavagga eingeteilt ist und aus siebzig Suttas wie dem Uragasutta besteht. Darum wird dies gesagt:“

‘‘ඉමං සුත්තනිපාතස්ස, කරොන්තෙනත්ථවණ්ණනං;
සද්ධම්මට්ඨිතිකාමෙන, යං පත්තං කුසලං මයා.
„‚Welches Heilsame auch immer durch mich erlangt wurde, der ich diese Sinnerläuterung des Sutta-Nipāta verfasst habe, getragen vom Wunsch nach dem Fortbestand der wahren Lehre,“

‘‘තස්සානුභාවතො ඛිප්පං, ධම්මෙ අරියප්පවෙදිතෙ;
වුඩ්ඪිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං, පාපුණාතු අයං ජනො’’ති.
„durch dessen Wirkkraft möge dieses Volk rasch Wachstum, Gedeihen und Fülle in der vom Edlen verkündeten Lehre erlangen.‘“

(පරියත්තිප්පමාණතො චතුචත්තාලීසමත්තා භාණවාරා.)
„(Hinsichtlich des Umfangs der Textüberlieferung sind es ungefähr vierundvierzig Rezitationsabschnitte [Bhāṇavāras].)“

පරමවිසුද්ධසද්ධාබුද්ධිවීරියප්පටිමණ්ඩිතෙන [Pg.324] සීලාචාරජ්ජවමද්දවාදිගුණසමුදයසමුදිතෙන සකසමයසමයන්තරගහනජ්ඣොගාහණසමත්ථෙන පඤ්ඤාවෙය්‍යත්තියසමන්නාගතෙන තිපිටකපරියත්තිප්පභෙදෙ සාට්ඨකථෙ සත්ථුසාසනෙ අප්පටිහතඤාණප්පභාවෙන මහාවෙය්‍යාකරණෙන කරණසම්පත්තිජනිතසුඛවිනිග්ගතමධුරොදාරවචනලාවණ්ණයුත්තෙන යුත්තමුත්තවාදිනා වාදීවරෙන මහාකවිනා ඡළභිඤ්ඤාපටිසම්භිදාදිප්පභෙදගුණපටිමණ්ඩිතෙ උත්තරිමනුස්සධම්මෙ සුප්පතිට්ඨිතබුද්ධීනං ථෙරවංසප්පදීපානං ථෙරානං මහාවිහාරවාසීනං වංසාලඞ්කාරභූතෙන විපුලවිසුද්ධබුද්ධිනා බුද්ධඝොසොති ගරූහි ගහිතනාමධෙය්‍යෙන ථෙරෙන කතා අයං පරමත්ථජොතිකා නාම සුත්තනිපාත-අට්ඨකථා –
„Diese Paramatthajotikā genannte Auslegung (Atthakathā) des Sutta-Nipāta wurde von dem Thera verfasst, der mit höchst reiner Zuversicht (Saddhā), Weisheit (Buddhi) und Tatkraft (Vīriya) geschmückt ist; der reich mit der Fülle an Tugenden wie Tugendhaftigkeit (Sīla), rechtem Verhalten (Ācāra), Aufrichtigkeit (Ujjava) und Sanftmut (Maddava) gesegnet ist; der fähig ist, in die Tiefen des eigenen und anderer Lehrsysteme einzudringen, und mit Scharfsinn und Gelehrsamkeit ausgestattet ist; der eine ungehinderte Erkenntnisstrahlung in der Lehre des Meisters besitzt, die sich in das Tipiṭaka mitsamt seinen Kommentaren erstreckt; der ein großer Grammatiker ist, ausgestattet mit der Schönheit süßer und erhabener Worte, die leicht verständlich fließen, da er über die Vollkommenheit des Ausdrucks verfügt; der zur rechten Zeit das Richtige spricht, ein hervorragender Debattenredner und ein großer Dichter ist; der ein Schmuckstück für den Stamm jener Theras des Mahāvihāra ist, welche die Leuchte der Thera-Linie bilden und deren Geist fest in den übermenschlichen Zuständen (Uttari-manussa-dhamma) verankert ist, welche durch Eigenschaften wie die sechs höheren Geisteskräfte (Abhiññā) und die analytischen Erkenntnisse (Paṭisambhidā) geschmückt sind; der von weiser und reiner Einsicht ist und den von den Lehrern ehrfurchtsvoll verliehenen Namen Buddhaghosa trägt.“

තාව තිට්ඨතු ලොකස්මිං, ලොකනිත්ථරණෙසිනං;
දස්සෙන්තී කුලපුත්තානං, නයං පඤ්ඤාවිසුද්ධියා.
Möge sie so lange in der Welt bestehen, den Söhnen aus gutem Hause, die das Entrinnen aus der Welt suchen, den Weg zur Reinigung der Weisheit zeigend,

යාව බුද්ධොති නාමම්පි, සුද්ධචිත්තස්ස තාදිනො;
ලොකම්හි ලොකජෙට්ඨස්ස, පවත්තති මහෙසිනොති.
solange selbst der Name „Buddha“ des reinen Geistes, des Solchen, des Welthöchsten in der Welt, des großen Weisen, fortbesteht.

සුත්තනිපාත-අත්ථවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
Die Erklärung der Bedeutung des Suttanipāta ist abgeschlossen.

বাংলা
পালি	অট্ঠকথা	টীকা	অন্ন
1101 পারাজিক পালি 1102 পাচিত্তিয় পালি 1103 মহাবগ্গ পালি (বিনয়) 1104 চূলবগ্গ পালি 1105 পরিবার পালি	1201 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-১ 1202 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-২ 1203 পাচিত্তিয় অট্ঠকথা 1204 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (বিনয়) 1205 চূলবগ্গ অট্ঠকথা 1206 পরিবার অট্ঠকথা	1301 সারত্থদীপনী টীকা-১ 1302 সারত্থদীপনী টীকা-২ 1303 সারত্থদীপনী টীকা-৩	1401 দ্বেমাতিকাপালি 1402 বিনয়সংগহ অট্ঠকথা 1403 বজিরবুদ্ধি টীকা 1404 বিমতিবিনোদনী টীকা-১ 1405 বিমতিবিনোদনী টীকা-২ 1406 বিনয়ালংকার টীকা-১ 1407 বিনয়ালংকার টীকা-২ 1408 কঙ্খাবিতরণীপুরাণ টীকা 1409 বিনয়বিনিচ্ছয়-উত্তরবিনিচ্ছয় 1410 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-১ 1411 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-২ 1412 পাচিত্যাদিযোজনাপালি 1413 খুদ্ধসিক্খা-মূলসিক্খা 8401 বিসুদ্ধিমগ্গ-১ 8402 বিসুদ্ধিমগ্গ-২ 8403 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-১ 8404 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-২ 8405 বিসুদ্ধিমগ্গ নিদানকথা 8406 দীঘনিকায় (পু-বি) 8407 মজ্ঝিমনিকায় (পু-বি) 8408 সংযুত্তনিকায় (পু-বি) 8409 অঙ্গুত্তরনিকায় (পু-বি) 8410 বিনয়পিটক (পু-বি) 8411 অভিধম্মপিটক (পু-বি) 8412 অট্ঠকথা (পু-বি) 8413 নিরুত্তিদীপনী 8414 পরমত্থদীপনী সংগহমহাটীকাপাঠ 8415 অনুদীপনীপাঠ 8416 পট্ঠানুদ্দেস দীপনীপাঠ 8417 নমক্কারটীকা 8418 মহাপণামপাঠ 8419 লক্খণাতো বুদ্ধথোমনাগাথা 8420 সুতবন্দনা 8421 কমলাঞ্জলি 8422 জিনালংকার 8423 পজ্জমধু 8424 বুদ্ধগুণগাথাবলী 8425 চূলগন্থবংস 8426 মহাবংস 8427 সাসনবংস 8428 কচ্চায়নব্যাকরণং 8429 মোগ্গল্লানব্যাকরণং 8430 সদ্দনীতিপ্পকরণং (পদমালা) 8431 সদ্দনীতিপ্পকরণং (ধাতুমালা) 8432 পদরূপসিদ্ধি 8433 মোগ্গল্লানপঞ্চিকা 8434 পযোগসিদ্ধিপাঠ 8435 বুত্তোদয়পাঠ 8436 অভিধানপ্পদীপিকাপাঠ 8437 অভিধানপ্পদীপিকাটীকা 8438 সুবোধালংকারপাঠ 8439 সুবোধালংকারটীকা 8440 বালাবতার গণ্ঠিপদত্থবিনিচ্ছয়সার 8441 লোকনীতি 8442 সুত্তন্তনীতি 8443 সূরস্সতীনীতি 8444 মহারহনীতি 8445 ধম্মনীতি 8446 কবিদপ্পণনীতি 8447 নীতিমঞ্জরী 8448 নরদক্খদীপনী 8449 চতুরারক্খদীপনী 8450 চাণক্যনীতি 8451 রসবাহিনী 8452 সীমাবিসোধনীপাঠ 8453 বেস্সন্তরগীতি 8454 মোগ্গল্লান বুত্তিবিবরণপঞ্চিকা 8455 থূপবংস 8456 দাঠাবংস 8457 ধাতুপাঠবিলাসিনিয়া 8458 ধাতুবংস 8459 হত্থবনগল্লবিহারবংস 8460 জিনচরিতয় 8461 জিনবংসদীপং 8462 তেলকটাহগাথা 8463 মিলিদটীকা 8464 পদমঞ্জরী 8465 পদসাধনং 8466 সদ্দবিন্দুপকরণং 8467 কচ্চায়নধাতুমঞ্জুসা 8468 সামন্তকূটবণ্ণনা
2101 সীলক্খন্ধবগ্গ পালি 2102 মহাবগ্গ পালি (দীঘ) 2103 পাথিকবগ্গ পালি	2201 সীলক্খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 2202 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (দীঘ) 2203 পাথিকবগ্গ অট্ঠকথা	2301 সীলক্খন্ধবগ্গ টীকা 2302 মহাবগ্গ টীকা (দীঘ) 2303 পাথিকবগ্গ টীকা 2304 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-১ 2305 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-২
3101 মূলপণ্ণাস পালি 3102 মজ্ঝিমপণ্ণাস পালি 3103 উপরিপণ্ণাস পালি	3201 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-১ 3202 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-২ 3203 মজ্ঝিমপণ্ণাস অট্ঠকথা 3204 উপরিপণ্ণাস অট্ঠকথা	3301 মূলপণ্ণাস টীকা 3302 মজ্ঝিমপণ্ণাস টীকা 3303 উপরিপণ্ণাস টীকা
4101 সগাথাবগ্গ পালি 4102 নিদানবগ্গ পালি 4103 খন্ধবগ্গ পালি 4104 সলায়তনবগ্গ পালি 4105 মহাবগ্গ পালি (সংযুত্ত)	4201 সগাথাবগ্গ অট্ঠকথা 4202 নিদানবগ্গ অট্ঠকথা 4203 খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 4204 সলায়তনবগ্গ অট্ঠকথা 4205 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (সংযুত্ত)	4301 সগাথাবগ্গ টীকা 4302 নিদানবগ্গ টীকা 4303 খন্ধবগ্গ টীকা 4304 সলায়তনবগ্গ টীকা 4305 মহাবগ্গ টীকা (সংযুত্ত)
5101 এককনিপাত পালি 5102 দুকনিপাত পালি 5103 তিকনিপাত পালি 5104 চতুক্কনিপাত পালি 5105 পঞ্চকনিপাত পালি 5106 ছক্কনিপাত পালি 5107 সত্তকনিপাত পালি 5108 অট্ঠকাদিনিপাত পালি 5109 নবকনিপাত পালি 5110 দশকনিপাত পালি 5111 একাদশকনিপাত পালি	5201 এককনিপাত অট্ঠকথা 5202 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত অট্ঠকথা 5203 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত অট্ঠকথা 5204 অট্ঠকাদিনিপাত অট্ঠকথা	5301 এককনিপাত টীকা 5302 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত টীকা 5303 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত টীকা 5304 অট্ঠকাদিনিপাত টীকা
6101 খুদ্ধকপাঠ পালি 6102 ধম্মপদ পালি 6103 উদান পালি 6104 ইতিবুত্তক পালি 6105 সুত্তনিপাত পালি 6106 বিমানবত্থু পালি 6107 পেতবত্থু পালি 6108 থেরগাথা পালি 6109 থেরীগাথা পালি 6110 অপদান পালি-১ 6111 অপদান পালি-২ 6112 বুদ্ধবংস পালি 6113 চরিয়াপিটক পালি 6114 জাতক পালি-১ 6115 জাতক পালি-২ 6116 মহানিদ্দেস পালি 6117 চূলনিদ্দেস পালি 6118 পটিসম্ভিদামগ্গ পালি 6119 নেত্তিপ্পকরণ পালি 6120 মিলিন্দপঞ্হ পালি 6121 পেটকোপদেস পালি	6201 খুদ্ধকপাঠ অট্ঠকথা 6202 ধম্মপদ অট্ঠকথা-১ 6203 ধম্মপদ অট্ঠকথা-২ 6204 উদান অট্ঠকথা 6205 ইতিবুত্তক অট্ঠকথা 6206 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-১ 6207 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-২ 6208 বিমানবত্থু অট্ঠকথা 6209 পেতবত্থু অট্ঠকথা 6210 থেরগাথা অট্ঠকথা-১ 6211 থেরগাথা অট্ঠকথা-২ 6212 থেরীগাথা অট্ঠকথা 6213 অপদান অট্ঠকথা-১ 6214 অপদান অট্ঠকথা-২ 6215 বুদ্ধবংস অট্ঠকথা 6216 চরিয়াপিটক অট্ঠকথা 6217 জাতক অট্ঠকথা-১ 6218 জাতক অট্ঠকথা-২ 6219 জাতক অট্ঠকথা-৩ 6220 জাতক অট্ঠকথা-৪ 6221 জাতক অট্ঠকথা-৫ 6222 জাতক অট্ঠকথা-৬ 6223 জাতক অট্ঠকথা-৭ 6224 মহানিদ্দেস অট্ঠকথা 6225 চূলনিদ্দেস অট্ঠকথা 6226 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-১ 6227 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-২ 6228 নেত্তিপ্পকরণ অট্ঠকথা	6301 নেত্তিপ্পকরণ টীকা 6302 নেত্তিবিভাবিনী
7101 ধম্মসংগণী পালি 7102 বিভঙ্গ পালি 7103 ধাতুকথা পালি 7104 পুগ্গলপঞ্ঞাত্তি পালি 7105 কথাবত্থু পালি 7106 যমক পালি-১ 7107 যমক পালি-২ 7108 যমক পালি-৩ 7109 পট্ঠান পালি-১ 7110 পট্ঠান পালি-২ 7111 পট্ঠান পালি-৩ 7112 পট্ঠান পালি-৪ 7113 পট্ঠান পালি-৫	7201 ধম্মসংগণি অট্ঠকথা 7202 সম্মোহবিনোদনী অট্ঠকথা 7203 পঞ্চপকরণ অট্ঠকথা	7301 ধম্মসংগণী-মূলটীকা 7302 বিভঙ্গ-মূলটীকা 7303 পঞ্চপকরণ-মূলটীকা 7304 ধম্মসংগণী-অনুটীকা 7305 পঞ্চপকরণ-অনুটীকা 7306 অভিধম্মাবতারো-নামরূপপরিচ্ছেদো 7307 অভিধম্মত্থসংগহো 7308 অভিধম্মাবতার-পুরাণটীকা 7309 অভিধম্মমাতিকাপালি

中文
巴利	義註	複註	藏外典籍
1101 巴拉基咖（波羅夷） 1102 巴吉帝亞（波逸提） 1103 大品（律藏） 1104 小品 1105 附隨	1201 巴拉基咖（波羅夷）義註-1 1202 巴拉基咖（波羅夷）義註-2 1203 巴吉帝亞（波逸提）義註 1204 大品義註（律藏） 1205 小品義註 1206 附隨義註	1301 心義燈-1 1302 心義燈-2 1303 心義燈-3	1401 疑惑度脫 1402 律攝註釋 1403 金剛智疏 1404 疑難解除疏-1 1405 疑難解除疏-2 1406 律莊嚴疏-1 1407 律莊嚴疏-2 1408 古老解惑疏 1409 律抉擇-上抉擇 1410 律抉擇疏-1 1411 律抉擇疏-2 1412 巴吉帝亞等啟請經 1413 小戒學-根本戒學 8401 清淨道論-1 8402 清淨道論-2 8403 清淨道大複註-1 8404 清淨道大複註-2 8405 清淨道論導論 8406 長部問答 8407 中部問答 8408 相應部問答 8409 增支部問答 8410 律藏問答 8411 論藏問答 8412 義注問答 8413 語言學詮釋手冊 8414 勝義顯揚 8415 隨燈論誦 8416 發趣論燈論 8417 禮敬文 8418 大禮敬文 8419 依相讚佛偈 8420 經讚 8421 蓮花供 8422 勝者莊嚴 8423 語蜜 8424 佛德偈集 8425 小史 8427 佛教史 8426 大史 8429 目犍連文法 8428 迦旃延文法 8430 文法寶鑑（詞幹篇） 8431 文法寶鑑（詞根篇） 8432 詞形成論 8433 目犍連五章 8434 應用成就讀本 8435 音韻論讀本 8436 阿毗曇燈讀本 8437 阿毗曇燈疏 8438 妙莊嚴論讀本 8439 妙莊嚴論疏 8440 初學入門義抉擇精要 8446 詩王智論 8447 智論花鬘 8445 法智論 8444 大羅漢智論 8441 世間智論 8442 經典智論 8443 勇士百智論 8450 考底利耶智論 8448 人眼燈 8449 四護衛燈 8451 妙味之流 8452 界清淨 8453 韋桑達拉頌 8454 目犍連語釋五章 8455 塔史 8456 佛牙史 8457 詞根讀本注釋 8458 舍利史 8459 象頭山寺史 8460 勝者行傳 8461 勝者宗燈 8462 油鍋偈 8463 彌蘭王問疏 8464 詞花鬘 8465 詞成就論 8466 正理滴論 8467 迦旃延詞根注 8468 邊境山注釋
2101 戒蘊品 2102 大品（長部） 2103 波梨品	2201 戒蘊品註義註 2202 大品義註（長部） 2203 波梨品義註	2301 戒蘊品疏 2302 大品複註（長部） 2303 波梨品複註 2304 戒蘊品新複註-1 2305 戒蘊品新複註-2
3101 根本五十經 3102 中五十經 3103 後五十經	3201 根本五十義註-1 3202 根本五十義註-2 3203 中五十義註 3204 後五十義註	3301 根本五十經複註 3302 中五十經複註 3303 後五十經複註
4101 有偈品 4102 因緣品 4103 蘊品 4104 六處品 4105 大品（相應部）	4201 有偈品義注 4202 因緣品義注 4203 蘊品義注 4204 六處品義注 4205 大品義注（相應部）	4301 有偈品複註 4302 因緣品註 4303 蘊品複註 4304 六處品複註 4305 大品複註（相應部）
5101 一集經 5102 二集經 5103 三集經 5104 四集經 5105 五集經 5106 六集經 5107 七集經 5108 八集等經 5109 九集經 5110 十集經 5111 十一集經	5201 一集義註 5202 二、三、四集義註 5203 五、六、七集義註 5204 八、九、十、十一集義註	5301 一集複註 5302 二、三、四集複註 5303 五、六、七集複註 5304 八集等複註
6101 小誦 6102 法句經 6103 自說 6104 如是語 6105 經集 6106 天宮事 6107 餓鬼事 6108 長老偈 6109 長老尼偈 6110 譬喻-1 6111 譬喻-2 6112 諸佛史 6113 所行藏 6114 本生-1 6115 本生-2 6116 大義釋 6117 小義釋 6118 無礙解道 6119 導論 6120 彌蘭王問 6121 藏釋	6201 小誦義注 6202 法句義注-1 6203 法句義注-2 6204 自說義注 6205 如是語義註 6206 經集義注-1 6207 經集義注-2 6208 天宮事義注 6209 餓鬼事義注 6210 長老偈義注-1 6211 長老偈義注-2 6212 長老尼義注 6213 譬喻義注-1 6214 譬喻義注-2 6215 諸佛史義注 6216 所行藏義注 6217 本生義注-1 6218 本生義注-2 6219 本生義注-3 6220 本生義注-4 6221 本生義注-5 6222 本生義注-6 6223 本生義注-7 6224 大義釋義注 6225 小義釋義注 6226 無礙解道義注-1 6227 無礙解道義注-2 6228 導論義注	6301 導論複註 6302 導論明解
7101 法集論 7102 分別論 7103 界論 7104 人施設論 7105 論事 7106 雙論-1 7107 雙論-2 7108 雙論-3 7109 發趣論-1 7110 發趣論-2 7111 發趣論-3 7112 發趣論-4 7113 發趣論-5	7201 法集論義註 7202 分別論義註（迷惑冰消） 7203 五部論義註	7301 法集論根本複註 7302 分別論根本複註 7303 五論根本複註 7304 法集論複註 7305 五論複註 7306 阿毘達摩入門 7307 攝阿毘達磨義論 7308 阿毘達摩入門古複註 7309 阿毘達摩論母

English
Pali Canon	Commentaries	Sub-commentaries	Other
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Français
Canon Pali	Commentaires	Sous-commentaires	Autres
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Deutsch
Pali-Kanon	Kommentare	Subkommentare	Sonstige
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi
1 නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස Verehrung dem Erhabenen, dem Heiligen, dem vollkommen Erwachten. ඛුද්දකනිකායෙ Im Khuddaka-Nikāya සුත්තනිපාත-අට්ඨකථා Der Suttanipāta-Kommentar (දුතියො භාගො) (Zweiter Teil) 2. චූළවග්ගො 2. Die kleine Gruppe (Cūḷavagga) 4. මඞ්ගලසුත්තවණ්ණනා 4. Die Erklärung des Maṅgala-Sutta එවං [Pg.1] මෙ සුතන්ති මඞ්ගලසුත්තං. කා උප්පත්ති? ජම්බුදීපෙ කිර තත්ථ තත්ථ නගරද්වාරසන්ථාගාරසභාදීසු මහාජනා සන්නිපතිත්වා හිරඤ්ඤසුවණ්ණං දත්වා නානප්පකාරං සීතාහරණාදිබාහිරකකථං කථාපෙන්ති, එකෙකා කථා චතුමාසච්චයෙන නිට්ඨාති. තත්ථ එකදිවසං මඞ්ගලකථා සමුට්ඨාසි – ‘‘කිං නු ඛො මඞ්ගලං, කිං දිට්ඨං මඞ්ගලං, සුතං මඞ්ගලං, මුතං මඞ්ගලං, කො මඞ්ගලං ජානාතී’’ති? Dies ist das Maṅgala-Sutta, beginnend mit „So habe ich gehört“ (Evaṃ me sutaṃ). Was ist der Anlass seiner Entstehung? Man erzählt sich, dass sich im Jambudīpa an verschiedenen Stadttoren, in Versammlungshallen, Ratshäusern und dergleichen große Menschenmengen versammelten, Geld und Gold gaben und verschiedene weltliche Erzählungen vortragen ließen, wie etwa die Entführung der Sītā. Jede dieser Erzählungen war nach vier Monaten abgeschlossen. Dort erhob sich eines Tages eine Diskussion über Segenszeichen: „Was ist wohl ein Segenszeichen? Ist das Gesehene ein Segenszeichen? Ist das Gehörte ein Segenszeichen? Ist das Empfundene ein Segenszeichen? Wer weiß, was ein Segenszeichen ist?“ අථ දිට්ඨමඞ්ගලිකො නාමෙකො පුරිසො ආහ – ‘‘අහං මඞ්ගලං ජානාමි, දිට්ඨං ලොකෙ මඞ්ගලං, දිට්ඨං නාම අභිමඞ්ගලසම්මතං රූපං. සෙය්‍යථිදං – ඉධෙකච්චො කාලස්සෙව වුට්ඨාය චාතකසකුණං වා පස්සති, බෙලුවලට්ඨිං වා ගබ්භිනිං වා කුමාරකෙ වා අලඞ්කතපටියත්තෙ පුණ්ණඝටං වා අල්ලරොහිතමච්ඡං වා ආජඤ්ඤං වා ආජඤ්ඤරථං වා උසභං වා ගාවිං වා කපිලං වා, යං වා පනඤ්ඤම්පි කිඤ්චි එවරූපං අභිමඞ්ගලසම්මතං රූපං පස්සති, ඉදං වුච්චති දිට්ඨමඞ්ගල’’න්ති. තස්ස වචනං එකච්චෙ අග්ගහෙසුං, එකච්චෙ නාග්ගහෙසුං. යෙ නාග්ගහෙසුං, තෙ තෙන සහ විවදිංසු. Da sagte ein Mann namens ‚Der das Gesehene als Segenszeichen Anschaute‘ (diṭṭhamaṅgaliko): „Ich weiß, was ein Segenszeichen ist. In der Welt ist das Gesehene das Segenszeichen. Als das ‚Gesehene‘ gilt eine Form, die als höchst glückverheißend angesehen wird. Wie etwa: Jemand steht hier frühmorgens auf und sieht einen Cātaka-Vogel oder einen Beḷuva-Stab, eine schwangere Frau, festlich geschmückte Knaben, einen gefüllten Krug, einen frischen Rohita-Fisch, ein edles Ross, einen Prachtwagen, einen Stier, eine Kuh, eine rötlich-braune Kuh oder irgendeine andere derartige Form, die als höchst glückverheißend angesehen wird. Dies alles wird als ‚das Gesehene als Segenszeichen‘ bezeichnet.“ Einige nahmen seine Worte an, andere nicht. Diejenigen, die sie nicht annahmen, stritten sich mit ihm. අථ [Pg.2] සුතමඞ්ගලිකො නාමෙකො පුරිසො ආහ – ‘‘චක්ඛු නාමෙතං, භො, සුචිම්පි අසුචිම්පි පස්සති, තථා සුන්දරම්පි අසුන්දරම්පි, මනාපම්පි අමනාපම්පි. යදි තෙන දිට්ඨං මඞ්ගලං සියා, සබ්බම්පි මඞ්ගලං සියා, තස්මා න දිට්ඨං මඞ්ගලං, අපිච ඛො පන සුතං මඞ්ගලං, සුතං නාම අභිමඞ්ගලසම්මතො සද්දො. සෙය්‍යථිදං – ඉධෙකච්චො කාලස්සෙව වුට්ඨාය වඩ්ඪාති වා වඩ්ඪමානාති වා පුණ්ණාති වා ඵුස්සාති වා සුමනාති වා සිරීති වා සිරිවඩ්ඪාති වා අජ්ජ සුනක්ඛත්තං සුමුහුත්තං සුදිවසං සුමඞ්ගලන්ති එවරූපං වා යංකිඤ්චි අභිමඞ්ගලසම්මතං සද්දං සුණාති, ඉදං වුච්චති සුතමඞ්ගල’’න්ති. තස්සපි වචනං එකච්චෙ අග්ගහෙසුං, එකච්චෙ නාග්ගහෙසුං. යෙ නාග්ගහෙසුං, තෙ තෙන සහ විවදිංසු. Da sagte ein Mann namens ‚Der das Gehörte als Segenszeichen Anschaute‘ (sutamaṅgaliko): „Das Auge, mein Lieber, sieht doch Reines wie Unreines, Schönes wie Hässliches, Angenehmes wie Unangenehmes. Wenn das dadurch Gesehene ein Segenszeichen wäre, dann wäre alles ein Segenszeichen. Darum ist das Gesehene kein Segenszeichen. Vielmehr ist das Gehörte das Segenszeichen. Als das ‚Gehörte‘ gilt ein Ton, der als höchst glückverheißend angesehen wird. Wie etwa: Jemand steht hier frühmorgens auf und hört Worte wie ‚Gedeih!‘, ‚Gedeihend!‘, ‚Gefüllt!‘, ‚Beglückt!‘, ‚Wohlgesinnt!‘, ‚Segen!‘, ‚Wachsender Segen!‘, oder: ‚Heute ist eine gute Konstellation, eine gute Stunde, ein guter Tag, ein gutes Segenszeichen!‘, oder er hört irgendeinen anderen solchen Ton, der als höchst glückverheißend angesehen wird. Dies wird als ‚das Gehörte als Segenszeichen‘ bezeichnet.“ Einige nahmen seine Worte an, andere nicht. Diejenigen, die sie nicht annahmen, stritten sich mit ihm. අථ මුතමඞ්ගලිකො නාමෙකො පුරිසො ආහ – ‘‘සොතම්පි හි නාමෙතං භො සාධුම්පි අසාධුම්පි මනාපම්පි අමනාපම්පි සුණාති. යදි තෙන සුතං මඞ්ගලං සියා, සබ්බම්පි මඞ්ගලං සියා, තස්මා න සුතං මඞ්ගලං, අපිච ඛො පන මුතං මඞ්ගලං, මුතං නාම අභිමඞ්ගලසම්මතං ගන්ධරසඵොට්ඨබ්බං. සෙය්‍යථිදං – ඉධෙකච්චො කාලස්සෙව වුට්ඨාය පදුමගන්ධාදිපුප්ඵගන්ධං වා ඝායති, ඵුස්සදන්තකට්ඨං වා ඛාදති, පථවිං වා ආමසති, හරිතසස්සං වා අල්ලගොමයං වා කච්ඡපං වා තිලවාහං වා පුප්ඵං වා ඵලං වා ආමසති, ඵුස්සමත්තිකාය වා සම්මා ලිම්පති, ඵුස්සසාටකං වා නිවාසෙති, ඵුස්සවෙඨනං වා ධාරෙති, යං වා පනඤ්ඤම්පි කිඤ්චි එවරූපං අභිමඞ්ගලසම්මතං ගන්ධං වා ඝායති, රසං වා සායති, ඵොට්ඨබ්බං වා ඵුසති, ඉදං වුච්චති මුතමඞ්ගල’’න්ති. තස්සපි වචනං එකච්චෙ අග්ගහෙසුං, එකච්චෙ නාග්ගහෙසුං. Da sagte ein Mann namens ‚Der das Empfundene als Segenszeichen Anschaute‘ (mutamaṅgaliko): „Auch das Ohr, mein Lieber, hört doch Gutes wie Schlechtes, Angenehmes wie Unangenehmes. Wenn das dadurch Gehörte ein Segenszeichen wäre, dann wäre alles ein Segenszeichen. Darum ist das Gehörte kein Segenszeichen. Vielmehr ist das Empfundene das Segenszeichen. Als das ‚Empfundene‘ gilt ein Geruch, Geschmack oder eine Berührung, die als höchst glückverheißend angesehen werden. Wie etwa: Jemand steht hier frühmorgens auf und riecht den Duft von Lotus oder anderen Blumen, oder kaut ein glückbringendes Zahnputzholz, oder berührt die Erde, oder berührt grünes Getreide, frischen Kuhdung, eine Schildkröte, eine Ladung Sesam, eine Blume oder eine Frucht, oder salbt sich sorgfältig mit glückbringender Heilerde, oder zieht ein glückbringendes Gewand an, oder trägt einen glückbringenden Turban, oder er riecht einen Geruch, schmeckt einen Geschmack oder berührt einen Berührungsreiz, der als höchst glückverheißend angesehen wird. Dies wird als ‚das Empfundene als Segenszeichen‘ bezeichnet.“ Einige nahmen seine Worte an, andere nicht. තත්ථ න දිට්ඨමඞ්ගලිකො සුතමුතමඞ්ගලිකෙ අසක්ඛි සඤ්ඤාපෙතුං. න තෙසං අඤ්ඤතරො ඉතරෙ ද්වෙ. තෙසු ච මනුස්සෙසු යෙ දිට්ඨමඞ්ගලිකස්ස වචනං ගණ්හිංසු, තෙ ‘‘දිට්ඨංයෙව මඞ්ගල’’න්ති ගතා. යෙ සුතමුතමඞ්ගලිකානං වචනං ගණ්හිංසු, තෙ ‘‘සුතංයෙව මුතංයෙව මඞ්ගල’’න්ති ගතා. එවමයං මඞ්ගලකථා සකලජම්බුදීපෙ පාකටා ජාතා. Unter ihnen konnte derjenige, der das Gesehene als Segenszeichen ansah, diejenigen nicht überzeugen, die das Gehörte oder Empfundene als Segenszeichen ansahen. Keiner von jenen dreien konnte die anderen beiden überzeugen. Und unter jenen Menschen gingen diejenigen, die die Worte des Verfechters des Gesehenen annahmen, davon aus, dass ‚nur das Gesehene das Segenszeichen‘ sei. Diejenigen, die die Worte der Verfechter des Gehörten und des Empfundenen annahmen, gingen davon aus, dass ‚nur das Gehörte oder nur das Empfundene das Segenszeichen‘ sei. So wurde diese Diskussion über Segenszeichen im gesamten Jambudīpa weithin bekannt. අථ සකලජම්බුදීපෙ මනුස්සා ගුම්බගුම්බා හුත්වා ‘‘කිං නු ඛො මඞ්ගල’’න්ති මඞ්ගලානි චින්තයිංසු. තෙසං මනුස්සානං ආරක්ඛදෙවතා තං කථං සුත්වා තථෙව මඞ්ගලානි චින්තයිංසු. තාසං දෙවතානං භුම්මදෙවතා මිත්තා හොන්ති, අථ තතො සුත්වා භුම්මදෙවතාපි තථෙව මඞ්ගලානි චින්තයිංසු. තාසම්පි දෙවතානං ආකාසට්ඨදෙවතා මිත්තා හොන්ති, ආකාසට්ඨදෙවතානං චාතුමහාරාජිකදෙවතා. එතෙනෙව උපායෙන යාව සුදස්සීදෙවතානං [Pg.3] අකනිට්ඨදෙවතා මිත්තා හොන්ති, අථ තතො සුත්වා අකනිට්ඨදෙවතාපි තථෙව ගුම්බගුම්බා හුත්වා මඞ්ගලානි චින්තයිංසු. එවං දසසහස්සචක්කවාළෙසු සබ්බත්ථ මඞ්ගලචින්තා උදපාදි. උප්පන්නා ච සා ‘‘ඉදං මඞ්ගලං ඉදං මඞ්ගල’’න්ති විනිච්ඡියමානාපි අප්පත්තා එව විනිච්ඡයං ද්වාදස වස්සානි අට්ඨාසි. සබ්බෙ මනුස්සා ච දෙවා ච බ්‍රහ්මානො ච ඨපෙත්වා අරියසාවකෙ දිට්ඨසුතමුතවසෙන තිධා භින්නා. එකොපි ‘‘ඉදමෙව මඞ්ගල’’න්ති යථාභුච්චතො නිට්ඨඞ්ගතො නාහොසි, මඞ්ගලකොලාහලං ලොකෙ උප්පජ්ජි. Daraufhin kamen die Menschen auf dem gesamten Jambudīpa in Gruppen zusammen und dachten über die Segen nach: ‚Was ist wohl ein Segen?‘ Die Schutzgötter jener Menschen hörten dieses Gespräch und dachten ebenso über Segen nach. Mit jenen Gottheiten waren die Erdgötter befreundet; daraufhin, nachdem sie von jenen davon gehört hatten, dachten auch die Erdgötter ebenso über Segen nach. Mit jenen Gottheiten waren wiederum die Himmelsgötter befreundet, und mit den Himmelsgöttern die Gottheiten der Vier Könige. Auf diese Weise setzte sich dies fort, bis hin zu den Sudassī-Gottheiten, mit denen die Akaniṭṭha-Gottheiten befreundet waren. Nachdem sie von jenen davon gehört hatten, kamen auch die Akaniṭṭha-Gottheiten in Gruppen zusammen und dachten ebenso über Segen nach. Auf diese Weise entstand in zehntausend Weltsystemen überall das Nachdenken über Segen. Und nachdem dieses Nachdenken aufgekommen war, währte es zwölf Jahre lang; obwohl sie abzuwägen suchten: ‚Dies ist ein Segen, jenes ist ein Segen‘, gelangten sie zu keiner endgültigen Entscheidung. Alle Menschen, Devas und Brahmās – mit Ausnahme der edlen Schüler – spalteten sich gemäß dem Gesehenen, Gehörten und Empfundenen in drei Lager. Nicht ein Einziger gelangte zu einer endgültigen, den Tatsachen entsprechenden Gewissheit: ‚Genau dies ist der Segen‘, und so entstand in der Welt ein Aufruhr über Segen. කොලාහලං නාම පඤ්චවිධං – කප්පකොලාහලං, චක්කවත්තිකොලාහලං, බුද්ධකොලාහලං, මඞ්ගලකොලාහලං, මොනෙය්‍යකොලාහලන්ති. තත්ථ කාමාවචරදෙවා මුත්තසිරා විකිණ්ණකෙසා රුදම්මුඛා අස්සූනි හත්ථෙහි පුඤ්ඡමානා රත්තවත්ථනිවත්ථා අතිවිය විරූපවෙසධාරිනො හුත්වා, ‘‘වස්සසතසහස්සස්ස අච්චයෙන කප්පුට්ඨානං භවිස්සති. අයං ලොකො විනස්සිස්සති, මහාසමුද්දො සුස්සිස්සති, අයඤ්ච මහාපථවී සිනෙරු ච පබ්බතරාජා උඩ්ඪය්හිස්සති විනස්සිස්සති, යාව බ්‍රහ්මලොකා ලොකවිනාසො භවිස්සති. මෙත්තං, මාරිසා, භාවෙථ, කරුණං මුදිතං උපෙක්ඛං, මාරිසා, භාවෙථ, මාතරං උපට්ඨහථ, පිතරං උපට්ඨහථ, කුලෙ ජෙට්ඨාපචායිනො හොථ, ජාගරථ මා පමාදත්ථා’’ති මනුස්සපථෙ විචරිත්වා ආරොචෙන්ති. ඉදං කප්පකොලාහලං නාම. Ein Aufruhr ist fünffacher Art: der Aufruhr über das Weltzeitalter, der Aufruhr über einen Raddrehenden Herrscher, der Aufruhr über einen Buddha, der Aufruhr über Segen und der Aufruhr über die Praxis des Weisen. Hierbei wandern die Devas der Sinneswelt mit gelöstem Kopfschmuck, zerzaustem Haar, verweinten Gesichtern, sich mit den Händen die Tränen abwischend, in rote Gewänder gekleidet und in einer überaus entstellten Gestalt auf den Pfaden der Menschen umher und verkünden: ‚Nach dem Ablauf von einhunderttausend Jahren wird das Ende des Weltzeitalters eintreffen. Diese Welt wird vergehen, der große Ozean wird austrocknen, und diese große Erde sowie Sineru, der König der Berge, werden verbrennen und vergehen; bis zur Brahma-Welt wird die Weltzerstörung stattfinden. Entfaltet liebende Güte, werte Herren! Entfaltet Mitgefühl, Mitfreude und Gleichmut, werte Herren! Pflegt eure Mutter und euren Vater, erweist den Ältesten in der Familie Ehrerbietung! Seid wachsam, seid nicht nachlässig!‘ Dies nennt man den Aufruhr über das Weltzeitalter. කාමාවචරදෙවායෙව ‘‘වස්සසතස්සච්චයෙන චක්කවත්තිරාජා ලොකෙ උප්පජ්ජිස්සතී’’ති මනුස්සපථෙ විචරිත්වා ආරොචෙන්ති. ඉදං චක්කවත්තිකොලාහලං නාම. Eben diese Devas der Sinneswelt wandern auf den Pfaden der Menschen umher und verkünden: ‚Nach dem Ablauf von einhundert Jahren wird ein Raddrehender Herrscher in der Welt erscheinen.‘ Dies nennt man den Aufruhr über einen Raddrehenden Herrscher. සුද්ධාවාසා පන දෙවා බ්‍රහ්මාභරණෙන අලඞ්කරිත්වා බ්‍රහ්මවෙඨනං සීසෙ කත්වා පීතිසොමනස්සජාතා බුද්ධගුණවාදිනො ‘‘වස්සසහස්සස්ස අච්චයෙන බුද්ධො ලොකෙ උප්පජ්ජිස්සතී’’ති මනුස්සපථෙ විචරිත්වා ආරොචෙන්ති. ඉදං බුද්ධකොලාහලං නාම. Die Devas der Reinen Bereiche jedoch schmücken sich mit dem Schmuck der Brahmās, setzen sich einen Turban der Brahmās auf ihre Häupter, und – erfüllt von Verzückung und Freude, während sie die vorzüglichen Eigenschaften des Buddha preisen – wandern sie auf den Pfaden der Menschen umher und verkünden: ‚Nach dem Ablauf von eintausend Jahren wird ein Buddha in der Welt erscheinen.‘ Dies nennt man den Aufruhr über einen Buddha. සුද්ධාවාසා එව දෙවා මනුස්සානං චිත්තං ඤත්වා ‘‘ද්වාදසන්නං වස්සානං අච්චයෙන සම්මාසම්බුද්ධො මඞ්ගලං කථෙස්සතී’’ති මනුස්සපථෙ විචරිත්වා ආරොචෙන්ති. ඉදං මඞ්ගලකොලාහලං නාම. Eben diese Devas der Reinen Bereiche wandern, nachdem sie den Geist der Menschen erkannt haben, auf den Pfaden der Menschen umher und verkünden: ‚Nach dem Ablauf von zwölf Jahren wird der vollkommen Erleuchtete den Segen verkünden.‘ Dies nennt man den Aufruhr über Segen. සුද්ධාවාසා [Pg.4] එව දෙවා ‘‘සත්තන්නං වස්සානං අච්චයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු භගවතා සද්ධිං සමාගම්ම මොනෙය්‍යපටිපදං පුච්ඡිස්සතී’’ති මනුස්සපථෙ විචරිත්වා ආරොචෙන්ති. ඉදං මොනෙය්‍යකොලාහලං නාම. ඉමෙසු පඤ්චසු කොලාහලෙසු දිට්ඨමඞ්ගලාදිවසෙන තිධා භින්නෙසු දෙවමනුස්සෙසු ඉදං මඞ්ගලකොලාහලං ලොකෙ උප්පජ්ජි. Eben diese Devas der Reinen Bereiche wandern auf den Pfaden der Menschen umher und verkünden: ‚Nach dem Ablauf von sieben Jahren wird ein gewisser Mönch mit dem Erhabenen zusammentreffen und ihn nach der Praxis des Weisen fragen.‘ Dies nennt man den Aufruhr über die Praxis des Weisen. Unter diesen fünf Arten von Aufruhr entstand, während die Devas und Menschen sich hinsichtlich des gesehenen Segens und so weiter in drei Lager gespalten hatten, dieser Aufruhr über Segen in der Welt. අථ දෙවෙසු ච මනුස්සෙසු ච විචිනිත්වා විචිනිත්වා මඞ්ගලානි අලභමානෙසු ද්වාදසන්නං වස්සානං අච්චයෙන තාවතිංසකායිකා දෙවතා සඞ්ගම්ම සමාගම්ම එවං සමචින්තෙසුං – ‘‘සෙය්‍යථාපි නාම, මාරිසා, ඝරසාමිකො අන්තොඝරජනානං, ගාමසාමිකො ගාමවාසීනං, රාජා සබ්බමනුස්සානං, එවමෙවං අයං සක්කො දෙවානමින්දො අම්හාකං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච යදිදං පුඤ්ඤෙන තෙජෙන ඉස්සරියෙන පඤ්ඤාය ද්වින්නං දෙවලොකානං අධිපති. යංනූන මයං සක්කං දෙවානමින්දං එතමත්ථං පුච්ඡෙය්‍යාමා’’ති. තා සක්කස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා සක්කං දෙවානමින්දං තඞ්ඛණානුරූපනිවාසනාභරණසස්සිරිකසරීරං අඩ්ඪතෙය්‍යකොටිඅච්ඡරාගණපරිවුතං පාරිච්ඡත්තකමූලෙ පණ්ඩුකම්බලවරාසනෙ නිසින්නං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං ඨත්වා එතදවොචුං – ‘‘යග්ඝෙ, මාරිස, ජානෙය්‍යාසි, එතරහි මඞ්ගලපඤ්හා සමුට්ඨිතා, එකෙ දිට්ඨං මඞ්ගලන්ති වදන්ති, එකෙ සුතං මඞ්ගලන්ති වදන්ති, එකෙ මුතං මඞ්ගලන්ති වදන්ති. තත්ථ මයඤ්ච අඤ්ඤෙ ච අනිට්ඨඞ්ගතා, සාධු වත නො ත්වං යාථාවතො බ්‍යාකරොහී’’ති. දෙවරාජා පකතියාපි පඤ්ඤවා ‘‘අයං මඞ්ගලකථා කත්ථ පඨමං සමුට්ඨිතා’’ති ආහ. ‘‘මයං දෙව චාතුමහාරාජිකානං අස්සුම්හා’’ති ආහංසු. තතො චාතුමහාරාජිකා ආකාසට්ඨදෙවතානං, ආකාසට්ඨදෙවතා භුම්මදෙවතානං, භුම්මදෙවතා මනුස්සාරක්ඛදෙවතානං, මනුස්සාරක්ඛදෙවතා ‘‘මනුස්සලොකෙ සමුට්ඨිතා’’ති ආහංසු. Als nun die Devas und Menschen wieder und wieder nachforschten, ohne eine Antwort über den Segen zu erhalten, kamen nach Ablauf von zwölf Jahren die Gottheiten der Tāvatiṃsa-Ebene zusammen und überlegten gemeinsam wie folgt: ‚Genauso wie, werte Herren, der Hausherr der Höchste und Vorzüglichste unter den Hausbewohnern ist, der Dorfvorsteher unter den Dorfbewohnern, der König unter allen Menschen, ebenso ist dieser Sakka, der Herrscher der Devas, unser Oberhaupt und der Vorzüglichste, nämlich an Verdienst, Macht, Herrschaft und Weisheit, und er ist der Gebieter über zwei Deva-Welten. Wie wäre es, wenn wir Sakka, den Herrscher der Devas, nach dieser Angelegenheit befragten?‘ Sie begaben sich zu Sakka, und als sie Sakka, den Herrscher der Devas – dessen herrlicher Körper dem Anlass entsprechend gekleidet und geschmückt war und der von einem Gefolge von fünfundzwanzig Millionen Nymphen umgeben war –, am Fuße des Pāricchattaka-Baumes auf dem edlen Thron aus gelbem Marmor sitzend vorfanden, grüßten sie ihn ehrerbietig, stellten sich an eine Seite und sprachen zu ihm: ‚Bitte, werter Herr, wisse, dass gegenwärtig die Frage nach dem Segen aufgekommen ist. Einige sagen, das Gesehene sei ein Segen, einige sagen, das Gehörte sei ein Segen, einige sagen, das Empfundene sei ein Segen. Darin sind weder wir noch die anderen zu einer endgültigen Gewissheit gelangt. Es wäre wahrlich gut, wenn du uns dies der Wirklichkeit entsprechend erklären würdest.‘ Der Deva-König, der von Natur aus weise war, fragte: ‚Wo ist diese Diskussion über Segen zuerst aufgekommen?‘ Sie antworteten: ‚Wir, o Deva, haben es von den Gottheiten der Vier Könige gehört.‘ Daraufhin erklärten die Gottheiten der Vier Könige, sie hätten es von den Himmelsgöttern gehört; die Himmelsgötter von den Erdgöttern; die Erdgötter von den Schutzgöttern der Menschen; und die Schutzgötter der Menschen sagten: ‚Es ist in der Menschenwelt aufgekommen.‘ අථ දෙවානමින්දො ‘‘සම්මාසම්බුද්ධො කත්ථ වසතී’’ති පුච්ඡි. ‘‘මනුස්සලොකෙ, දෙවා’’ති ආහංසු. ‘‘තං භගවන්තං කොචි පුච්ඡී’’ති ආහ. ‘‘න කොචි දෙවා’’ති. ‘‘කිං නු ඛො නාම තුම්හෙ මාරිසා අග්ගිං ඡඩ්ඩෙත්වා ඛජ්ජොපනකං උජ්ජාලෙථ, යෙ අනවසෙසමඞ්ගලදෙසකං තං භගවන්තං අතික්කමිත්වා මං පුච්ඡිතබ්බං මඤ්ඤථ? ආගච්ඡථ, මාරිසා, තං භගවන්තං පුච්ඡාම, අද්ධා සස්සිරිකං පඤ්හබ්‍යාකරණං ලභිස්සාමා’’ති එකං දෙවපුත්තං ආණාපෙසි – ‘‘ත්වං භගවන්තං පුච්ඡා’’ති. සො දෙවපුත්තො තඞ්ඛණානුරූපෙන [Pg.5] අලඞ්කාරෙන අත්තානං අලඞ්කරිත්වා විජ්ජුරිව විජ්ජොතමානො දෙවගණපරිවුතො ජෙතවනමහාවිහාරං ආගන්ත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං ඨත්වා මඞ්ගලපඤ්හං පුච්ඡන්තො ගාථාය අජ්ඣභාසි. භගවා තස්ස තං පඤ්හං විස්සජ්ජෙන්තො ඉමං සුත්තමභාසි. Daraufhin fragte der Herrscher der Devas: ‚Wo weilt der vollkommen Erleuchtete?‘ Sie antworteten: ‚In der Menschenwelt, o Deva.‘ Er fragte: ‚Hat irgendjemand den Erhabenen danach gefragt?‘ – ‚Niemand, o Deva.‘ – ‚Wie kommt ihr nur darauf, werte Herren, das Feuer beiseitezuschieben und stattdessen zu versuchen, ein Glühwürmchen anzufachen, dass ihr den Erhabenen, den Verkünder aller Segen ohne Ausnahme, übergeht und meint, mich befragen zu müssen? Kommt, werte Herren, lasst uns den Erhabenen befragen! Sicherlich werden wir eine herrliche Beantwortung dieser Frage erhalten.‘ Daraufhin wies er einen Göttersohn an: ‚Befrage du den Erhabenen.‘ Jener Göttersohn schmückte sich mit dem dem Anlass angemessenen Schmuck, erstrahlte wie ein Blitz und begab sich, umgeben von einer Schar von Gottheiten, zum großen Kloster Jetavana. Er verneigte sich ehrerbietig vor dem Erhabenen, stellte sich an eine Seite und sprach ihn, um die Frage nach dem Segen zu stellen, in einer Strophe an. Um ihm diese Frage zu beantworten, verkündete der Erhabene diese Lehrrede. තත්ථ එවං මෙ සුතන්තිආදීනමත්ථො සඞ්ඛෙපතො කසිභාරද්වාජසුත්තවණ්ණනායං වුත්තො, විත්ථාරං පන ඉච්ඡන්තෙහි පපඤ්චසූදනියා මජ්ඣිමට්ඨකථායං වුත්තනයෙන ගහෙතබ්බො. කසිභාරද්වාජසුත්තෙ ච ‘‘මගධෙසු විහරති දක්ඛිණාගිරිස්මිං එකනාළායං බ්‍රාහ්මණගාමෙ’’ති වුත්තං, ඉධ ‘‘සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ’’ති. තස්මා ‘‘සාවත්ථිය’’න්ති ඉමං පදං ආදිං කත්වා ඉධ අපුබ්බපදවණ්ණනං කරිස්සාම. Darin wurde die Bedeutung von „Evaṃ me sutaṃ“ („So habe ich gehört“) und den folgenden Worten bereits kurz in der Erklärung zum Kasibhāradvāja-Sutta dargelegt; wer jedoch eine ausführliche Erklärung wünscht, sollte diese so auffassen, wie es in der Papañcasūdanī, dem Kommentar zur Majjhima-Nikāya, dargelegt ist. Und während im Kasibhāradvāja-Sutta gesagt wurde: „Er weilte bei den Magadhern in Dakkhiṇāgiri nahe dem Brahmanendorf Ekanāḷā“, so heißt es hier: „Er weilte in Sāvatthī im Jeta-Hain, im Park des Anāthapiṇḍika“. Daher werden wir, beginnend mit dem Wort „Sāvatthī“, hier die Erklärung der zuvor noch nicht vorgekommenen Wörter vornehmen. සෙය්‍යථිදං, සාවත්ථියන්ති එවංනාමකෙ නගරෙ. තං කිර සවත්ථස්ස නාම ඉසිනො නිවාසට්ඨානං අහොසි. තස්මා යථා කුසම්බස්ස නිවාසො කොසම්බී, කාකණ්ඩස්ස නිවාසො කාකණ්ඩීති, එවං ඉත්ථිලිඞ්ගවසෙන ‘‘සාවත්ථී’’ති වුච්චති. පොරාණා පන වණ්ණයන්ති – යස්මා තස්මිං ඨානෙ සත්ථසමායොගෙ ‘‘කිංභණ්ඩමත්ථී’’ති පුච්ඡිතෙ ‘‘සබ්බමත්ථී’’ති ආහංසු, තස්මා තං වචනමුපාදාය ‘‘සාවත්ථී’’ති වුච්චති. තස්සං සාවත්ථියං. එතෙනස්ස ගොචරගාමො දීපිතො හොති. ජෙතො නාම රාජකුමාරො, තෙන රොපිතසංවඩ්ඪිතත්තා තස්ස ජෙතස්ස වනන්ති ජෙතවනං, තස්මිං ජෙතවනෙ. අනාථානං පිණ්ඩො එතස්මිං අත්ථීති අනාථපිණ්ඩිකො, තස්ස අනාථපිණ්ඩිකස්ස. අනාථපිණ්ඩිකෙන ගහපතිනා චතුපණ්ණාසකොටිපරිච්චාගෙන නිට්ඨාපිතාරාමෙති අත්ථො. එතෙනස්ස පබ්බජිතානුරූපනිවාසොකාසො දීපිතො හොති. Und zwar so: „In Sāvatthī“ bedeutet in der Stadt dieses Namens. Jener Ort war, so heißt es, die Wohnstätte eines Weisen namens Savattha. Daher wird dieser Ort, ebenso wie die Wohnstätte des Kusamba „Kosambī“ und die Wohnstätte des Kākanda „Kākandī“ genannt wird, unter Verwendung des weiblichen Geschlechts als „Sāvatthī“ bezeichnet. Die Lehrer der alten Zeiten (porāṇā) erklären es jedoch so: Da an jenem Ort beim Zusammentreffen von Handelskarawanen auf die Frage „Welche Waren gibt es hier?“ geantwortet wurde „Es gibt alles“ (sabbam atthi), wurde der Ort unter Bezugnahme auf diesen Ausspruch „Sāvatthī“ genannt. In diesem Sāvatthī. Damit wird Sein Almosendorf (gocaragāmo) angezeigt. Jeta war der Name eines Prinzen; weil der Hain von diesem Jeta gepflanzt und gepflegt worden war, wird er „Hain des Jeta“ (Jetavana) genannt; in jenem Jeta-Hain. „Einer, der Almosen (piṇḍa) für die Hilflosen (anātha) hat“ ist ein Anāthapiṇḍika; des Anāthapiṇḍika. Der Sinn ist: im Park, der vom Hausvater Anāthapiṇḍika unter Aufwendung von vierundfünfzig Koṭis (Goldstücken) errichtet wurde. Damit wird Seine für Ordinierte angemessene Wohnstätte angezeigt. අථාති අවිච්ඡෙදත්ථෙ, ඛොති අධිකාරන්තරනිදස්සනත්ථෙ නිපාතො. තෙන අවිච්ඡින්නෙයෙව තත්ථ භගවතො විහාරෙ ‘‘ඉදමධිකාරන්තරං උදපාදී’’ති දස්සෙති. කිං තන්ති? අඤ්ඤතරා දෙවතාතිආදි. තත්ථ අඤ්ඤතරාති අනියමිතනිද්දෙසො. සා හි නාමගොත්තතො අපාකටා, තස්මා ‘‘අඤ්ඤතරා’’ති වුත්තා. දෙවො එව දෙවතා, ඉත්ථිපුරිසසාධාරණමෙතං. ඉධ පන පුරිසො එව සො දෙවපුත්තො, කින්තු සාධාරණනාමවසෙන ‘‘දෙවතා’’ති වුත්තො. „Atha“ („da“ oder „dann“) ist eine Partikel im Sinne von Ununterbrochenheit (in der Zeit), „kho“ (eine Partikel) zur Anzeige eines Themenwechsels oder einer Besonderheit. Damit wird gezeigt, dass genau während des ununterbrochenen Aufenthalts des Erhabenen dort dieses besondere Ereignis eintrat. Was für eines? „Eine gewisse Gottheit“ (aññatarā devatā) und so weiter. Darin ist „aññatarā“ („eine gewisse“) eine unbestimmte Bezeichnung. Da jene Gottheit nämlich nach Name und Clan (gottato) nicht bekannt war, wurde sie als „eine gewisse“ bezeichnet. Eine Gottheit (devatā) ist schlicht ein Deva; dies ist ein Wort, das sowohl für weibliche als auch für männliche Wesen gilt. Hier jedoch war dieser Göttersohn (devaputto) ein männliches Wesen, wird aber aufgrund des allgemeinen Begriffs als „Gottheit“ (devatā) bezeichnet. අභික්කන්තාය [Pg.6] රත්තියාති එත්ථ අභික්කන්තසද්දො ඛයසුන්දරාභිරූපඅබ්භනුමොදනාදීසු දිස්සති. තත්ථ ‘‘අභික්කන්තා, භන්තෙ, රත්ති, නික්ඛන්තො පඨමො යාමො, චිරනිසින්නො භික්ඛුසඞ්ඝො. උද්දිසතු, භගවා භික්ඛූනං පාතිමොක්ඛ’’න්ති එවමාදීසු (චූළව. 383; අ. නි. 8.20; උදා. 45) ඛයෙ දිස්සති. ‘‘අයං ඉමෙසං චතුන්නං පුග්ගලානං අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති එවමාදීසු (අ. නි. 4.100) සුන්දරෙ. In der Passage „abhikkantāya rattiyā“ („als die Nacht fortgeschritten war“) findet sich das Wort „abhikkanta“ in den Bedeutungen von Schwinden (Vergehen der Zeit), vortrefflich, wunderschön, freudige Zustimmung und so weiter. Darunter findet es sich im Sinne von Schwinden in Stellen wie: „Die Nacht ist fortgeschritten (abhikkantā), Ehrwürdiger Herr, die erste Nachtwache ist vorüber, die Bhikkhu-Gemeinschaft sitzt schon lange. Möge der Erhabene den Bhikkhus das Pātimokkha rezitieren.“ Im Sinne von vortrefflich findet es sich in Stellen wie: „Dieser von diesen vier Personen ist noch vortrefflicher (abhikkantataro) und erhabener.“ ‘‘කො මෙ වන්දති පාදානි, ඉද්ධියා යසසා ජලං; අභික්කන්තෙන වණ්ණෙන, සබ්බා ඔභාසයං දිසා’’ති. (වි. ව. 857) – „Wer verehrt meine Füße, leuchtend an Tatkraft und Ruhm, und erhellt mit wunderschöner (abhikkantena) Ausstrahlung (vaṇṇena) alle Himmelsrichtungen?“ – එවමාදීසු අභිරූපෙ. ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම, අභික්කන්තං, භො ගොතමා’’ති එවමාදීසු (අ. නි. 2.16; පාරා. 15) අබ්භනුමොදනෙ. ඉධ පන ඛයෙ. තෙන අභික්කන්තාය රත්තියා, පරික්ඛීණාය රත්තියාති වුත්තං හොති. In solchen Stellen steht es im Sinne von wunderschön. In Stellen wie „Vortrefflich (abhikkantaṃ), Herr Gotama, vortrefflich, Herr Gotama!“ steht es im Sinne von freudiger Zustimmung. Hier jedoch steht es im Sinne von Schwinden (Vergehen). Daher bedeutet „abhikkantāya rattiyā“ so viel wie: „als die Nacht vergangen war“ (parikkhīṇāya rattiyā). අභික්කන්තවණ්ණාති එත්ථ අභික්කන්තසද්දො අභිරූපෙ, වණ්ණසද්දො පන ඡවිථුතිකුලවග්ගකාරණසණ්ඨානප්පමාණරූපායතනාදීසු දිස්සති. තත්ථ ‘‘සුවණ්ණවණ්ණොසි භගවා’’ති එවමාදීසු (ම. නි. 2.399; සු. නි. 553) ඡවියං. ‘‘කදා සඤ්ඤූළ්හා පන තෙ, ගහපති, ඉමෙ සමණස්ස ගොතමස්ස වණ්ණා’’ති එවමාදීසු (ම. නි. 2.77) ථුතියං. ‘‘චත්තාරොමෙ, භො ගොතම, වණ්ණා’’ති එවමාදීසු (දී. නි. 3.115) කුලවග්ගෙ. ‘‘අථ කෙන නු වණ්ණෙන, ගන්ධත්ථෙනොති වුච්චතී’’ති එවමාදීසු (සං. නි. 1.234) කාරණෙ. ‘‘මහන්තං හත්ථිරාජවණ්ණං අභිනිම්මිනිත්වා’’ති එවමාදීසු (සං. නි. 1.138) සණ්ඨානෙ. ‘‘තයො පත්තස්ස වණ්ණා’’ති එවමාදීසු පමාණෙ. ‘‘වණ්ණො ගන්ධො රසො ඔජා’’ති එවමාදීසු රූපායතනෙ. සො ඉධ ඡවියං දට්ඨබ්බො. තෙන අභික්කන්තවණ්ණා අභිරූපච්ඡවීති වුත්තං හොති. In „abhikkantavaṇṇā“ („von wunderschöner Ausstrahlung“) steht das Wort „abhikkanta“ im Sinne von wunderschön, während das Wort „vaṇṇa“ in den Bedeutungen von Hautfarbe (chavi), Lob (thuti), Kaste (kulavagga), Ursache (kāraṇa), Gestalt (saṇṭhāna), Maß (pamāṇa), Sehobjekt (rūpāyatane) und so weiter vorkommt. Darunter bezieht es sich auf die Hautfarbe in Stellen wie: „Von goldener Hautfarbe (suvaṇṇavaṇṇo) bist du, o Erhabener.“ Auf Lob bezieht es sich in Stellen wie: „Wann aber hast du, Hausvater, dieses Lob (vaṇṇā) für den Asketen Gotama verinnerlicht?“ Auf die Kaste bezieht es sich in Stellen wie: „Es gibt diese vier Kasten (vaṇṇā), o Herr Gotama.“ Auf die Ursache bezieht es sich in Stellen wie: „Aus welchem Grund (vaṇṇena) aber wird er als Duftdieb bezeichnet?“ Auf die Gestalt bezieht es sich in Stellen wie: „Nachdem er die riesige Gestalt (vaṇṇaṃ) eines Elefantenkönigs erschaffen hatte.“ Auf das Maß bezieht es sich in Stellen wie: „Es gibt drei Maße (vaṇṇā) für eine Almosenschale.“ Auf das Sehobjekt bezieht es sich in Stellen wie: „Farbe (vaṇṇo), Geruch, Geschmack, Nährsaft.“ Hier ist es im Sinne von Hautfarbe (chavi) zu verstehen. Daher bedeutet „abhikkantavaṇṇā“ „von wunderschöner Hautfarbe“ (abhirūpacchavī). කෙවලකප්පන්ති එත්ථ කෙවලසද්දො අනවසෙසයෙභුය්‍යඅබ්‍යාමිස්සඅනතිරෙකදළ්හත්ථවිසංයොගාදිඅනෙකත්ථො. තථා හිස්ස ‘‘කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරිය’’න්ති එවමාදීසු (දී. නි. 1.255; පාරා. 1) අනවසෙසතා අත්ථො. ‘‘කෙවලකප්පා ච අඞ්ගමාගධා පහූතං ඛාදනීයං භොජනීයං ආදාය උපසඞ්කමිස්සන්තී’’ති [Pg.7] එවමාදීසු (මහාව. 43) යෙභුය්‍යතා. ‘‘කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොතී’’ති එවමාදීසු (විභ. 225) අබ්‍යාමිස්සතා. ‘‘කෙවලං සද්ධාමත්තකං නූන අයමායස්මා’’ති එවමාදීසු (මහාව. 244) අනතිරෙකතා. ‘‘ආයස්මතො භන්තෙ අනුරුද්ධස්ස බාහිකො නාම සද්ධිවිහාරිකො කෙවලකප්පං සඞ්ඝභෙදාය ඨිතො’’ති එවමාදීසු (අ. නි. 4.243) දළ්හත්ථතා. ‘‘කෙවලී වුසිතවා උත්තමපුරිසොති වුච්චතී’’ති එවමාදීසු (සං. නි. 3.57) විසංයොගො. ඉධ පනස්ස අනවසෙසතො අත්ථො අධිප්පෙතො. In „kevalakappaṃ“ („gänzlich“) hat das Wort „kevala“ viele Bedeutungen wie: ohne Ausnahme (restlos), größtenteils, unvermischt, bloß (nicht darüber hinausgehend), fest (beständig) und Unverbundenheit (Befreiung). Denn seine Bedeutung ist „ohne Ausnahme“ (restlos) in Stellen wie: „Das vollkommen vollendete, ganz reine heilige Leben (brahmacariya).“ Es bedeutet „größtenteils“ in Stellen wie: „Und die Leute von Anga und Magadha werden fast gänzlich (kevalakappā) kommen und reichlich feste und weiche Speisen mitbringen.“ Es bedeutet „unvermischt“ in Stellen wie: „So kommt es zur Entstehung dieser ganzen (reinen) Masse des Leidens.“ Es bedeutet „bloß“ (nicht darüber hinausgehend) in Stellen wie: „Dieser Ehrwürdige besitzt wohl bloß ein Mindestmaß an Vertrauen.“ Es bedeutet „fest“ (beständig) in Stellen wie: „Der Mitschüler des Ehrwürdigen Anuruddha namens Bāhika verharrt fest (kevalakappaṃ) in der Spaltung des Ordens.“ Es bedeutet „Unverbundenheit“ in Stellen wie: „Der Unverbundene (kevalī), der das heilige Leben vollendet hat, wird als der höchste Mensch bezeichnet. Hier jedoch ist seine Bedeutung im Sinne von „ohne Ausnahme“ (restlos) gemeint.“ කප්පසද්දො පනායං අභිසද්දහනවොහාරකාලපඤ්ඤත්තිඡෙදනවිකප්පලෙසසමන්තභාවාදිඅනෙකත්ථො. තථා හිස්ස ‘‘ඔකප්පනියමෙතං භොතො ගොතමස්ස, යතා තං අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්සා’’ති එවමාදීසු (ම. නි. 1.387) අභිසද්දහනමත්ථො. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි සමණකප්පෙහි ඵලං පරිභුඤ්ජිතු’’න්ති එවමාදීසු (චූළව. 250) වොහාරො. ‘‘යෙන සුදං නිච්චකප්පං විහරාමී’’ති එවමාදීසු (ම. නි. 1.387) කාලො. ‘‘ඉච්චායස්මා කප්පො’’ති එවමාදීසු (සු. නි. 1098; චූළනි. කප්පමාණවපුච්ඡා 117) පඤ්ඤත්ති. ‘‘අලඞ්කතො කප්පිතකෙසමස්සූ’’ති එවමාදීසු (ජා. 2.22.1368) ඡෙදනං. ‘‘කප්පති ද්වඞ්ගුලකප්පො’’ති එවමාදීසු (චූළව. 446) විකප්පො. ‘‘අත්ථි කප්පො නිපජ්ජිතු’’න්ති එවමාදීසු (අ. නි. 8.80) ලෙසො. ‘‘කෙවලකප්පං වෙළුවනං ඔභාසෙත්වා’’ති එවමාදීසු (සං. නි. 1.94) සමන්තභාවො. ඉධ පනස්ස සමන්තභාවො අත්ථොති අධිප්පෙතො. යතො කෙවලකප්පං ජෙතවනන්ති එත්ථ අනවසෙසං සමන්තතො ජෙතවනන්ති එවමත්ථො දට්ඨබ්බො. Das Wort kappa hat viele verschiedene Bedeutungen, wie Vertrauen, Bezeichnung, Zeit, Benennung, Schneiden, Erwägung, Vorwand und Ganzheit. So ist zum Beispiel in Passagen wie „Dies ist vertrauenswürdig seitens des ehrwürdigen Gotama, wie es sich für einen Heiligen, einen vollkommen Erwachten geziemt“ die Bedeutung Vertrauen. In Passagen wie „Ich erlaube, ihr Mönche, Früchte mit den fünf für Asketen zulässigen Bezeichnungen zu genießen“ ist es Bezeichnung. In Passagen wie „Wodurch ich wahrlich beständig verweile“ ist es Zeit. In Passagen wie „So sprach der ehrwürdige Kappa“ ist es Benennung. In Passagen wie „geschmückt, mit geschnittenem Haar und Bart“ ist es Schneiden. In Passagen wie „Die Zwei-Fingerbreit-Regel ist zulässig“ ist es Erwägung. In Passagen wie „Es gibt einen Vorwand, sich hinzulegen“ ist es Vorwand. In Passagen wie „nachdem er den gesamten Bambushain erleuchtet hatte“ ist es Ganzheit. Hier jedoch ist die Bedeutung von Ganzheit beabsichtigt. Daher ist in dem Ausdruck „das gesamte Jetavana“ die Bedeutung so zu verstehen: „das Jetavana ohne Ausnahme, in seiner Gesamtheit“. ඔභාසෙත්වාති ආභාය ඵරිත්වා, චන්දිමා විය සූරියො විය ච එකොභාසං එකපජ්ජොතං කරිත්වාති අත්ථො. „Erleuchtet habend“ bedeutet: mit Glanz durchdrungen habend, indem er es – wie der Mond und die Sonne – in ein einziges Strahlen, in ein einziges Flammenmeer verwandelte. යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමීති භුම්මත්ථෙ කරණවචනං, යතො යත්ථ භගවා, තත්ථ උපසඞ්කමීති එවමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. යෙන වා කාරණෙන භගවා දෙවමනුස්සෙහි උපසඞ්කමිතබ්බො, තෙනෙව කාරණෙන උපසඞ්කමීති එවම්පෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. කෙන ච කාරණෙන භගවා උපසඞ්කමිතබ්බො? නානප්පකාරගුණවිසෙසාධිගමාධිප්පායෙන සාදුඵලූපභොගාධිප්පායෙන දිජගණෙහි නිච්චඵලිතමහාරුක්ඛො විය. උපසඞ්කමීති ච ගතාති [Pg.8] වුත්තං හොති. උපසඞ්කමිත්වාති උපසඞ්කමනපරියොසානදීපනං. අථ වා එවං ගතා තතො ආසන්නතරං ඨානං භගවතො සමීපසඞ්ඛාතං ගන්ත්වාතිපි වුත්තං හොති. භගවන්තං අභිවාදෙත්වාති භගවන්තං වන්දිත්වා පණමිත්වා නමස්සිත්වා. „Wo der Erhabene war, dorthin begab er sich“: Hier steht der Instrumental in der Bedeutung des Lokativs. Da, wo der Erhabene war, dorthin begab er sich – so ist die Bedeutung hierbei zu verstehen. Oder aber: Aus welchem Grund auch immer der Erhabene von Göttern und Menschen aufgesucht werden sollte, aus eben diesem Grund suchte er ihn auf – so ist die Bedeutung hierbei ebenfalls zu verstehen. Und aus welchem Grund sollte der Erhabene aufgesucht werden? Mit der Absicht, verschiedene Arten von herausragenden heilsamen Eigenschaften zu erlangen, so wie ein stets Früchte tragender großer Baum von Vogelscharen aufgesucht wird, die seine süßen Früchte genießen wollen. Mit „er begab sich dorthin“ ist gemeint, dass er hinging. „Sich dorthin begeben habend“ verdeutlicht den Abschluss des Hingehens (die Ankunft). Oder aber: So hingegangen, begab er sich noch näher an die Stelle herbei, die als die unmittelbare Nähe des Erhabenen bezeichnet wird – auch dies ist damit gesagt. „Den Erhabenen ehrfurchtsvoll gegrüßt habend“ bedeutet: den Erhabenen verehrt, sich vor ihm verneigt und ihm gehuldigt habend. එකමන්තන්ති භාවනපුංසකනිද්දෙසො, එකොකාසං එකපස්සන්ති වුත්තං හොති. භුම්මත්ථෙ වා උපයොගවචනං. අට්ඨාසීති නිසජ්ජාදිපටික්ඛෙපො, ඨානං කප්පෙසි, ඨිතා අහොසීති අත්ථො. „Beiseite“ ist eine adverbiale Neutrum-Form, was bedeutet: „an einen Ort, auf eine Seite“. Oder es ist der Akkusativ im Sinne des Lokativs. „Er stellte sich hin“ schließt das Sitzen und andere Körperhaltungen aus; er nahm eine stehende Haltung ein, er stand da – dies ist die Bedeutung. කථං ඨිතා පන සා එකමන්තං ඨිතා අහූති? Wie stand sie aber da, sodass es heißt: „Sie stellte sich beiseite“? ‘‘න පච්ඡතො න පුරතො, නාපි ආසන්නදූරතො; න කච්ඡෙ නොපි පටිවාතෙ, න චාපි ඔණතුණ්ණතෙ; ඉමෙ දොසෙ විවජ්ජෙත්වා, එකමන්තං ඨිතා අහූ’’ති. „Nicht von hinten, nicht von vorn, und nicht zu nah oder zu fern; nicht direkt an der Seite, nicht im Gegenwind, und auch nicht auf zu niedrigem oder zu hohem Grund; indem sie diese Fehler vermied, stellte sie sich beiseite.“ කස්මා පනායං අට්ඨාසි එව, න නිසීදීති? ලහුං නිවත්තිතුකාමතාය. දෙවතා හි කඤ්චිදෙව අත්ථවසං පටිච්ච සුචිපුරිසො විය වච්චට්ඨානං මනුස්සලොකං ආගච්ඡන්ති. පකතියා පනෙතාසං යොජනසතතො පභුති මනුස්සලොකො දුග්ගන්ධතාය පටිකූලො හොති, න තත්ථ අභිරමන්ති. තෙන සා ආගතකිච්චං කත්වා ලහුං නිවත්තිතුකාමතාය න නිසීදි. යස්ස ච ගමනාදිඉරියාපථපරිස්සමස්ස විනොදනත්ථං නිසීදන්ති, සො දෙවානං පරිස්සමො නත්ථි, තස්මාපි න නිසීදි. යෙ ච මහාසාවකා භගවන්තං පරිවාරෙත්වා ඨිතා, තෙ පතිමානෙසි, තස්මාපි න නිසීදි. අපිච භගවති ගාරවෙනෙව න නිසීදි. දෙවානඤ්හි නිසීදිතුකාමානං ආසනං නිබ්බත්තති, තං අනිච්ඡමානා නිසජ්ජාය චිත්තම්පි අකත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. Warum aber stand sie nur da und setzte sich nicht nieder? Wegen des Wunsches, schnell wieder zurückzukehren. Denn Gottheiten kommen, geleitet von irgendeinem Zweck, in die Menschenwelt wie ein reinlicher Mensch zu einer Latrine. Von Natur aus ist ihnen die Menschenwelt schon ab einer Entfernung von hundert Yojanas wegen ihres üblen Geruchs zuwider, und sie finden dort kein Gefallen. Deshalb setzte sie sich nicht nieder, da sie nach Erledigung ihrer Aufgabe schnell zurückkehren wollte. Zudem gibt es für die Götter keine Erschöpfung durch das Gehen und andere Körperhaltungen, zu deren Linderung man sich niedersetzt; auch deshalb setzte sie sich nicht nieder. Und auch, weil sie die großen Jünger, die den Erhabenen umringten, ehrte; auch deshalb setzte sie sich nicht nieder. Überdies setzte sie sich aus reinem Respekt vor dem Erhabenen nicht nieder. Denn wenn Götter sich niedersetzen wollen, erscheint ihnen sogleich ein Sitz; da sie dies jedoch nicht wünschte und keinen Gedanken an das Sitzen verschwendete, blieb sie beiseite stehen. එකමන්තං ඨිතා ඛො සා දෙවතාති එවං ඉමෙහි කාරණෙහි එකමන්තං ඨිතා ඛො සා දෙවතා. භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසීති භගවන්තං ගාථාය අක්ඛරපදනියමිතගන්ථිතෙන වචනෙන අභාසීති අත්ථො. „Beiseite stehend sprach jene Gottheit“: So stand jene Gottheit aus diesen Gründen beiseite. „Sie sprach den Erhabenen in einer Strophe an“ bedeutet: Sie sprach zum Erhabenen in einer Strophe mit einer Rede, die durch Silben und Wörter wohlgeordnet gefügt war. 261. තත්ථ බහූති අනියමිතසඞ්ඛ්‍යානිද්දෙසො. තෙන අනෙකසතා අනෙකසහස්සා අනෙකසතසහස්සාති වුත්තං හොති. දිබ්බන්තීති දෙවා, පඤ්චහි කාමගුණෙහි කීළන්ති, අත්තනො වා සිරියා ජොතන්තීති අත්ථො. අපිච තිවිධා දෙවා සම්මුතිඋපපත්තිවිසුද්ධිවසෙන. යථාහ – 261. Darin ist das Wort „viele“ die Angabe einer unbestimmten Zahl. Damit sind viele Hunderte, viele Tausende, viele Hunderttausende gemeint. Sie strahlen, daher heißen sie Götter; sie vergnügen sich mit den fünf Arten von Sinnenfreuden, oder sie leuchten durch ihren eigenen Glanz – dies ist die Bedeutung. Zudem gibt es drei Arten von Göttern: Götter durch Konvention, Götter durch Geburt und Götter durch Reinheit. Wie es heißt: ‘‘දෙවාති [Pg.9] තයො දෙවා සම්මුතිදෙවා, උපපත්තිදෙවා, විසුද්ධිදෙවා. තත්ථ සම්මුතිදෙවා නාම රාජානො, දෙවියො, රාජකුමාරා. උපපත්තිදෙවා නාම චාතුමහාරාජිකෙ දෙවෙ උපාදාය තදුත්තරිදෙවා. විසුද්ධිදෙවා නාම අරහන්තො වුච්චන්තී’’ති (චූළනි. ධොතකමාණවපුච්ඡානිද්දෙස 32, පාරායනානුගීතිගාථානිද්දෙස 119). „Was Götter betrifft, so gibt es drei Arten von Göttern: Götter durch Konvention, Götter durch Geburt und Götter durch Reinheit. Darunter sind ‚Götter durch Konvention‘ Könige, Königinnen und Prinzen. ‚Götter durch Geburt‘ sind jene Götter, angefangen bei den Göttern des Reichs der Vier Großkönige und darüber hinaus. ‚Götter durch Reinheit‘ nennt man die Arahants.“ තෙසු ඉධ උපපත්තිදෙවා අධිප්පෙතා. මනුනො අපච්චාති මනුස්සා. පොරාණා පන භණන්ති – මනස්ස උස්සන්නතාය මනුස්සා. තෙ ජම්බුදීපකා, අපරගොයානකා, උත්තරකුරුකා, පුබ්බවිදෙහකාති චතුබ්බිධා. ඉධ ජම්බුදීපකා අධිප්පෙතා. මඞ්ගලන්ති ඉමෙහි සත්තාති මඞ්ගලානි, ඉද්ධිං වුද්ධිඤ්ච පාපුණන්තීති අත්ථො. අචින්තයුන්ති චින්තෙසුං. ආකඞ්ඛමානාති ඉච්ඡමානා පත්ථයමානා පිහයමානා. සොත්ථානන්ති සොත්ථිභාවං, සබ්බෙසං දිට්ඨධම්මිකසම්පරායිකානං සොභනානං සුන්දරානං කල්‍යාණානං ධම්මානමත්ථිතන්ති වුත්තං හොති. බ්‍රූහීති දෙසෙහි පකාසෙහි ආචික්ඛ විවර විභජ උත්තානීකරොහි. මඞ්ගලන්ති ඉද්ධිකාරණං වුද්ධිකාරණං සබ්බසම්පත්තිකාරණං. උත්තමන්ති විසිට්ඨං පවරං සබ්බලොකහිතසුඛාවහන්ති අයං ගාථාය අනුපුබ්බපදවණ්ණනා. Unter diesen sind hier die Götter durch Geburt gemeint. Als Nachkommen Manus heißen sie Menschen (manussā). Die Lehrer der alten Zeit sagen jedoch: Wegen der hochentwickelten Natur des Geistes heißen sie Menschen. Sie sind von viererlei Art: die Bewohner von Jambudīpa, Aparagoyāna, Uttarakuru und Pubbavideha. Hier sind die Bewohner von Jambudīpa gemeint. „Segen“ (maṅgala): Da die Wesen durch diese gedeihen, heißen sie Segen; das bedeutet, sie erlangen dadurch Wohlstand und Wachstum. „Sie dachten nach“ bedeutet: sie überlegten. „Sehnend nach“ bedeutet: wünschend, ersehnend, begehrend. „Sicherheit“ (sotthāna) bedeutet den Zustand des Wohlergehens; damit ist das Vorhandenseist aller schönen, trefflichen und heilsamen Gegebenheiten gemeint, die sich auf das gegenwärtige und das zukünftige Leben beziehen. „Verkünde!“ bedeutet: Lehre, enthülle, weise hin, öffne, analysiere, mache es ganz klar. „Segen“ ist die Ursache für Erfolg, die Ursache für Wachstum, die Ursache für alles Gelingen. „Das Höchste“ bedeutet: das Ausgezeichnete, das Vortreffliche, das zum Nutzen und Glück für die ganze Welt gereicht. Dies ist die fortlaufende Worterklärung der Strophe. අයං පන පිණ්ඩත්ථො – සො දෙවපුත්තො දසසහස්සචක්කවාළෙසු දෙවතා මඞ්ගලපඤ්හං සොතුකාමතාය ඉමස්මිං එකචක්කවාළෙ සන්නිපතිත්වා එකවාලග්ගකොටිඔකාසමත්තෙ දසපි වීසම්පි තිංසම්පි චත්තාලීසම්පි පඤ්ඤාසම්පි සට්ඨිපි සත්තතිපි අසීතිපි සුඛුමත්තභාවෙ නිම්මිනිත්වා සබ්බදෙවමාරබ්‍රහ්මානො සිරියා ච තෙජසා ච අධිගය්හ විරොචමානං පඤ්ඤත්තවරබුද්ධාසනෙ නිසින්නං භගවන්තං පරිවාරෙත්වා ඨිතා දිස්වා තස්මිං ච සමයෙ අනාගතානම්පි සකලජම්බුදීපකානං මනුස්සානං චෙතසා චෙතොපරිවිතක්කමඤ්ඤාය සබ්බදෙවමනුස්සානං විචිකිච්ඡාසල්ලසමුද්ධරණත්ථං ආහ – ‘‘බහූ දෙවා මනුස්සා ච, මඞ්ගලානි අචින්තයුං, ආකඞ්ඛමානා සොත්ථානං අත්තනො සොත්ථිභාවං ඉච්ඡන්තා, බ්‍රූහි මඞ්ගලමුත්තමං, තෙසං දෙවානං අනුමතියා මනුස්සානඤ්ච අනුග්ගහෙන මයා පුට්ඨො සමානො යං සබ්බෙසමෙව අම්හාකං එකන්තහිතසුඛාවහනතො උත්තමං මඞ්ගලං, තං නො අනුකම්පං උපාදාය බ්‍රූහි භගවා’’ති. Dies ist die zusammenfassende Bedeutung: Jener Devasohn sah, dass die Gottheiten aus zehntausend Weltsystemen in diesem einen Weltsystem zusammengekommen waren, beseelt von dem Wunsch, die Frage über die Segnungen zu hören, wobei sie so feinstoffliche Körper erschufen, dass zehn, zwanzig, dreißig, vierzig, fünfzig, sechzig, siebzig oder selbst achtzig von ihnen auf dem Raum einer bloßen Haarspitze Platz fanden. Als er sie dort stehen sah, wie sie den Erhabenen umringten, der auf dem für ihn bereiteten, edlen Buddhasitz saß und alle Devas, Māras und Brahmās an Herrlichkeit und Strahlkraft übertraf und leuchtete, erfasste er zu jener Zeit mit seinem eigenen Geist die Gedanken der Menschen im gesamten Jambudīpa – auch jener der Zukunft. Um nun den Pfeil des Zweifels aus allen Devas und Menschen herauszuziehen, sprach er: ‚Viele Devas und Menschen haben über Segnungen nachgedacht, im Verlangen nach Heil und auf der Suche nach ihrem eigenen Wohlbefinden. Verkünde die höchste Segnung! Von mir befragt, mit Einverständnis jener Devas und um den Menschen Beistand zu leisten, verkünde uns aus Mitgefühl, o Erhabener, jene Segnung, die für uns alle, da sie ausschließlich Segen und Glück bringt, die höchste ist.‘ 262. එවමෙතං [Pg.10] දෙවපුත්තස්ස වචනං සුත්වා භගවා ‘‘අසෙවනා ච බාලාන’’න්ති ගාථමාහ. තත්ථ අසෙවනාති අභජනා අපයිරුපාසනා. බාලානන්ති බලන්ති අස්සසන්තීති බාලා, අස්සසිතපස්සසිතමත්තෙන ජීවන්ති, න පඤ්ඤාජීවිතෙනාති අධිප්පායො. තෙසං බාලානං පණ්ඩිතානන්ති පණ්ඩන්තීති පණ්ඩිතා, සන්දිට්ඨිකසම්පරායිකෙසු අත්ථෙසු ඤාණගතියා ගච්ඡන්තීති අධිප්පායො. තෙසං පණ්ඩිතානං. සෙවනාති භජනා පයිරුපාසනා තංසහායතා තංසම්පවඞ්කතා. පූජාති සක්කාරගරුකාරමානනවන්දනා. පූජනෙය්‍යානන්ති පූජාරහානං. එතං මඞ්ගලමුත්තමන්ති යා ච බාලානං අසෙවනා, යා ච පණ්ඩිතානං සෙවනා, යා ච පූජනෙය්‍යානං පූජා, තං සබ්බං සම්පිණ්ඩෙත්වා ආහ එතං මඞ්ගලමුත්තමන්ති. යං තයා පුට්ඨං ‘‘බ්‍රූහි මඞ්ගලමුත්තම’’න්ති, එත්ථ තාව එතං මඞ්ගලමුත්තමන්ති ගණ්හාහීති වුත්තං හොති. අයමෙතිස්සා ගාථාය පදවණ්ණනා. 262. Als der Erhabene so diese Worte des Devasohnes gehört hatte, sprach er die Strophe, die mit ‚Das Nicht-Verkehren mit Toren‘ beginnt. Darin bedeutet ‚Nicht-Verkehren‘ (asevanā): kein sich Anschließen, kein Aufwarten. ‚Mit Toren‘ (bālānaṃ): Sie atmen, sie leben bloß, daher sind sie Toren (bālā); der Sinn ist, dass sie allein durch das Ein- und Ausatmen leben, nicht aber durch ein von Weisheit getragenes Leben. Dies gilt für jene Toren. ‚Mit Weisen‘ (paṇḍitānaṃ): Sie sind weise (paṇḍanti), darum heißen sie Weise (paṇḍitā); der Sinn ist, dass sie mittels des Ganges der Erkenntnis zu den Zielen gelangen, die das gegenwärtige und das zukünftige Leben betreffen. Dies gilt für jene Weisen. ‚Verkehren‘ (sevanā) bedeutet: sich Anschließen, Aufwarten, Gefährtenschaft und Neigung zu ihnen. ‚Verehrung‘ (pūjā) bedeutet: Ehrerbietung, Hochachtung, Wertschätzung und Grußbezeigung. ‚Derer, die Verehrung verdienen‘ (pūjaneyyānaṃ) bedeutet: der Verehrungswürdigen. ‚Dies ist die höchste Segnung‘ (etaṃ maṅgalamuttamaṃ): Indem der Erhabene dies alles zusammenfasste – das Nicht-Verkehren mit Toren, das Verkehren mit Weisen und das Verehren derer, die Verehrung verdienen –, sprach er: ‚Dies ist die höchste Segnung‘. Es bedeutet: ‚Auf deine Frage hin „Verkünde die höchste Segnung“ nimm erst einmal dies als die höchste Segnung an.‘ Dies ist die Worterklärung zu dieser Strophe. අත්ථවණ්ණනා පනස්සා එවං වෙදිතබ්බා – එවමෙතං දෙවපුත්තස්ස වචනං සුත්වා භගවා ඉමං ගාථමාහ. තත්ථ යස්මා චතුබ්බිධා කථා පුච්ඡිතකථා, අපුච්ඡිතකථා, සානුසන්ධිකථා, අනනුසන්ධිකථාති. තත්ථ ‘‘පුච්ඡාමි තං, ගොතම, භූරිපඤ්ඤං, කථංකරො සාවකො සාධු හොතී’’ති (සු. නි. 378) ච, ‘‘කථං නු ත්වං, මාරිස, ඔඝමතරී’’ති (සං. නි. 1.1) ච එවමාදීසු පුච්ඡිතෙන කථිකා පුච්ඡිතකථා. ‘‘යං පරෙ සුඛතො ආහු, තදරියා ආහු දුක්ඛතො’’ති එවමාදීසු (සු. නි. 767) අපුච්ඡිතෙන අත්තජ්ඣාසයවසෙනෙව කථිතා අපුච්ඡිතකථා. සබ්බාපි බුද්ධානං කථා ‘‘සනිදානාහං, භික්ඛවෙ, ධම්මං දෙසෙමී’’ති (අ. නි. 3.126; කථා. 806) වචනතො සානුසන්ධිකථා. අනනුසන්ධිකථා ඉමස්මිං සාසනෙ නත්ථි. එවමෙතාසු කථාසු අයං දෙවපුත්තෙන පුච්ඡිතෙන භගවතා කථිතත්තා පුච්ඡිතකථා. පුච්ඡිතකථායඤ්ච යථා ඡෙකො පුරිසො කුසලො මග්ගස්ස, කුසලො අමග්ගස්ස, මග්ගං පුට්ඨො පඨමං විජහිතබ්බං ආචික්ඛිත්වා පච්ඡා ගහෙතබ්බං ආචික්ඛති – ‘‘අසුකස්මිං නාම ඨානෙ ද්වෙධාපථො හොති, තත්ථ වාමං මුඤ්චිත්වා දක්ඛිණං ගණ්හථා’’ති, එවං සෙවිතබ්බාසෙවිතබ්බෙසු අසෙවිතබ්බං ආචික්ඛිත්වා සෙවිතබ්බං ආචික්ඛති. භගවා ච මග්ගකුසලපුරිසසදිසො. යථාහ – Die Erklärung der Bedeutung davon ist jedoch wie folgt zu verstehen: Nachdem der Erhabene diese Worte des Devasohnes gehört hatte, sprach er diese Strophe. Darin gibt es vier Arten von Reden: die erfragte Rede, die unerfragte Rede, die zusammenhängende Rede und die unzusammenhängende Rede. Unter diesen ist die erfragte Rede eine solche, die auf Befragung hin gesprochen wird, wie etwa: ‚Ich frage dich, Gotama von weitreichender Weisheit: Wie handelnd wird ein Jünger gut?‘ oder ‚Wie hast du, werter Herr, die Flut überquert?‘. Die unerfragte Rede ist eine solche, die ohne Befragung, allein aus eigenem Antrieb gesprochen wird, wie etwa: ‚Was andere als Glück bezeichnen, das nennen die Edlen Leiden‘. Alle Reden der Buddhas sind zusammenhängende Reden, gemäß dem Wort: ‚Mit einer Begründung, ihr Mönche, lehre ich die Lehre‘. Eine unzusammenhängende Rede gibt es in dieser Lehre nicht. Unter diesen Reden ist diese hier eine erfragte Rede, da sie vom Erhabenen gesprochen wurde, als er vom Devasohn befragt wurde. Und wie ein kluger Mann, der den rechten Weg und den Irrweg kennt, wenn er nach dem Weg gefragt wird, zuerst den zu meidenden Weg aufzeigt und danach den einzuschlagenden Weg nennt: ‚An jenem Ort gibt es eine Weggabelung; dort lasst den linken Pfad beiseite und schlagt den rechten ein‘, ebenso zeigt der Erhabene unter den Dingen, die man pflegen und nicht pflegen sollte, zuerst das auf, was nicht gepflegt werden soll, und zeigt danach das auf, was gepflegt werden soll. Und der Erhabene gleicht einem wegkundigen Mann. Wie es heißt: ‘‘පුරිසො මග්ගකුසලොති ඛො, තිස්ස, තථාගතස්සෙතං අධිවචනං අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්සා’’ති (සං. නි. 3.84). ‚Ein wegkundiger Mann‘, o Tissa, das ist eine Bezeichnung für den Tathāgata, den Ehrwürdigen, den vollkommen Erleuchteten. සො [Pg.11] හි කුසලො ඉමස්ස ලොකස්ස, කුසලො පරස්ස ලොකස්ස, කුසලො මච්චුධෙය්‍යස්ස, කුසලො අමච්චුධෙය්‍යස්ස, කුසලො මාරධෙය්‍යස්ස, කුසලො අමාරධෙය්‍යස්සාති. තස්මා පඨමං අසෙවිතබ්බං ආචික්ඛිත්වා සෙවිතබ්බං ආචික්ඛන්තො ආහ – ‘‘අසෙවනා ච බාලානං, පණ්ඩිතානඤ්ච සෙවනා’’ති. විජහිතබ්බමග්ගො විය හි පඨමං බාලා න සෙවිතබ්බා න පයිරුපාසිතබ්බා, තතො ගහෙතබ්බමග්ගො විය පණ්ඩිතා සෙවිතබ්බා පයිරුපාසිතබ්බාති. Denn er ist kundig dieser Welt, kundig der jenseitigen Welt, kundig im Bereich des Todes, kundig in dem, was jenseits des Bereiches des Todes liegt, kundig im Bereich Māras und kundig in dem, was jenseits des Bereiches Māras liegt. Darum sprach er, indem er zuerst das aufzeigte, was nicht gepflegt werden soll, und danach das, was gepflegt werden soll: ‚Das Nicht-Verkehren mit Toren und das Verkehren mit Weisen‘. Denn gleich einem zu meidenden Weg soll man zuerst mit den Toren weder verkehren noch ihnen aufwarten, und danach soll man, gleich einem einzuschlagenden Weg, mit den Weisen verkehren und ihnen aufwarten. කස්මා පන භගවතා මඞ්ගලං කථෙන්තෙන පඨමං බාලානං අසෙවනා පණ්ඩිතානඤ්ච සෙවනා කථිතාති? වුච්චතෙ – යස්මා ඉමං දිට්ඨාදීසු මඞ්ගලදිට්ඨිං බාලසෙවනාය දෙවමනුස්සා ගණ්හිංසු, සා ච අමඞ්ගලං, තස්මා නෙසං තං ඉධලොකත්ථපරලොකත්ථභඤ්ජකං අකල්‍යාණමිත්තසංසග්ගං ගරහන්තෙන උභයලොකත්ථසාධකඤ්ච කල්‍යාණමිත්තසංසග්ගං පසංසන්තෙන භගවතා පඨමං බාලානං අසෙවනා පණ්ඩිතානඤ්ච සෙවනා කථිතාති. Warum aber hat der Erhabene, als er über die Segnungen sprach, zuerst das Nicht-Verkehren mit Toren und das Verkehren mit Weisen dargelegt? Dazu wird geantwortet: Weil Devas und Menschen durch den Umgang mit Toren die Ansicht über Segnungen annahmen, die sich auf das Gesehene usw. bezieht – was in Wahrheit keine Segnung ist –, darum hat der Erhabene zuerst das Nicht-Verkehren mit Toren und das Verkehren mit Weisen verkündet, um so den Umgang mit schlechten Freunden zu tadeln, der das Wohl in diesem und im jenseitigen Leben zerstört, und den Umgang mit guten Freunden zu preisen, der das Wohl in beiden Welten herbeiführt. තත්ථ බාලා නාම යෙ කෙචි පාණාතිපාතාදිඅකුසලකම්මපථසමන්නාගතා සත්තා. තෙ තීහාකාරෙහි ජානිතබ්බා. යථාහ – ‘‘තීණිමානි, භික්ඛවෙ, බාලස්ස බාලලක්ඛණානී’’ති (අ. නි. 3.3; ම. නි. 3.246) සුත්තං. අපිච පූරණකස්සපාදයො ඡ සත්ථාරො දෙවදත්තකොකාලිකකටමොදකතිස්සඛණ්ඩදෙවියාපුත්තසමුද්දදත්තචිඤ්චමාණවිකාදයො අතීතකාලෙ ච දීඝවිදස්ස භාතාති ඉමෙ අඤ්ඤෙ ච එවරූපා සත්තා බාලාති වෙදිතබ්බා. Unter ihnen sind jene Wesen als ‚Toren‘ zu verstehen, die mit unheilsamen Wegen des Handelns wie dem Töten von Lebewesen und so weiter behaftet sind. Sie sind an drei Merkmalen zu erkennen, wie es im Sutta heißt: ‚Es gibt, ihr Mönche, diese drei Merkmale eines Toren‘. Zudem sind die sechs Lehrer wie Pūraṇa Kassapa und andere, Personen wie Devadatta, Kokālika, Kaṭamorakatissa, der Sohn der Khaṇḍadevī, Samuddadatta, die junge Frau Ciñcā und andere, sowie in vergangener Zeit der Bruder des Dīghavida – diese sowie andere Wesen solcher Art – als Toren zu verstehen. තෙ අග්ගිපදිත්තමිව අඞ්ගාරං අත්තනා දුග්ගහිතෙන අත්තානඤ්ච අත්තනො වචනකාරකෙ ච විනාසෙන්ති, යථා දීඝවිදස්ස භාතා චතුබුද්ධන්තරං සට්ඨියොජනමත්තෙන අත්තභාවෙන උත්තානො පතිතො මහානිරයෙ පච්චති, යථා ච තස්ස දිට්ඨිං අභිරුචිකානි පඤ්ච කුලසතානි තස්සෙව සහබ්‍යතං උපපන්නානි නිරයෙ පච්චන්ති. වුත්තං හෙතං – Wie beim Ergreifen einer glühenden Kohle zerstören sie durch ihre eigene falsche Ansicht sich selbst sowie jene, die auf ihr Wort hören – so wie der Bruder des Dīghavida, der für die Dauer von vier Buddhas mit einer sechzig Yojanas großen Gestalt rücklings darniederliegend in der großen Hölle gepeinigt wurde, und wie die pfünfhundert Familien, die an seiner Ansicht Gefallen fanden und im Zustand der Gemeinschaft mit ihm in der Hölle gepeinigt werden. Denn es ist gesagt worden: ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, නළාගාරා වා තිණාගාරා වා අග්ගි මුත්තො කූටාගාරානිපි ඩහති උල්ලිත්තාවලිත්තානි නිවාතානි ඵුසිතග්ගළානි පිහිතවාතපානානි, එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යානි කානිචි [Pg.12] භයානි උප්පජ්ජන්ති, සබ්බානි තානි බාලතො උප්පජ්ජන්ති, නො පණ්ඩිතතො. යෙ කෙචි උපද්දවා උප්පජ්ජන්ති…පෙ… යෙ කෙචි උපසග්ගා…පෙ… නො පණ්ඩිතතො. ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, සප්පටිභයො බාලො, අප්පටිභයො පණ්ඩිතො. සඋපද්දවො බාලො, අනුපද්දවො පණ්ඩිතො, සඋපසග්ගො බාලො, අනුපසග්ගො පණ්ඩිතො’’ති (අ. නි. 3.1). „Gleichwie, ihr Mönche, ein in einem Schilf- oder Grashaus ausgebrochenes Feuer selbst Häuser mit spitzem Dach verbrennt, die innen und außen verputzt, winddicht, mit verriegelten Bolzen und geschlossenen Fensterläden versehen sind; ebenso, ihr Mönche, welche Gefahren auch immer entstehen, sie alle entstehen wegen des Toren, nicht wegen des Weisen. Welche Unheile auch immer entstehen ... welche Heimsuchungen auch immer entstehen ... nicht wegen des Weisen. So ist, ihr Mönche, der Tore voller Gefahren, der Weise gefahrenfrei; der Tore voller Unheil, der Weise unheilsfrei; der Tore voller Heimsuchungen, der Weise frei von Heimsuchung.“ අපිච පූතිමච්ඡසදිසො බාලො, පූතිමච්ඡබන්ධපත්තපුටසදිසො හොති තදුපසෙවී, ඡඩ්ඩනීයතං ජිගුච්ඡනීයතඤ්ච ආපජ්ජති විඤ්ඤූනං. වුත්තඤ්චෙතං – „Zudem ist der Tore wie ein verfaulter Fisch, und wer sich ihm gesellt, ist wie das Blatt, in das der verfaulte Fisch eingewickelt ist; er verfällt bei den Verständigen der Verwerfung und Abscheu. Und dies wurde gesagt:“ ‘‘පූතිමච්ඡං කුසග්ගෙන, යො නරො උපනය්හති; කුසාපි පූතී වායන්ති, එවං බාලූපසෙවනා’’ති. (ඉතිවු. 76; ජා. 1.15.183; 2.22.1257); „‚Wenn ein Mensch verfaulten Fisch mit der Spitze von Kusa-Gras einwickelt, riecht auch das Kusa-Gras faulig; ebenso ist es mit dem Umgang mit Toren.‘“ අකිත්තිපණ්ඩිතො චාපි සක්කෙන දෙවානමින්දෙන වරෙ දිය්‍යමානෙ එවමාහ – „Auch der weise Akitti sagte, als ihm von Sakka, dem Herrscher der Götter, ein Wunsch gewährt wurde, Folgendes:“ ‘‘බාලං න පස්සෙ න සුණෙ, න ච බාලෙන සංවසෙ; බාලෙනල්ලාපසල්ලාපං, න කරෙ න ච රොචයෙ. „‚Einen Toren möchte ich weder sehen noch hören, noch mit einem Toren zusammenleben; ein Gespräch mit einem Toren möchte ich weder führen noch daran Gefallen finden.‘“ ‘‘කින්නු තෙ අකරං බාලො, වද කස්සප කාරණං; කෙන කස්සප බාලස්ස, දස්සනං නාභිකඞ්ඛසි. „‚Was hat der Tore dir angetan? Nenne mir den Grund, o Kassapa! Warum, Kassapa, wünschst du den Toren nicht zu sehen?‘“ ‘‘අනයං නයති දුම්මෙධො, අධුරායං නියුඤ්ජති; දුන්නයො සෙය්‍යසො හොති, සම්මා වුත්තො පකුප්පති; විනයං සො න ජානාති, සාධු තස්ස අදස්සන’’න්ති. (ජා. 1.13.90-92); „‚Der Unverständige führt einen ins Verderben, er spannt einen in das ein, was ungebührlich ist; er ist schlecht zu leiten und meint doch, er handle am besten; spricht man richtig zu ihm, gerät er in Zorn; die Disziplin versteht er nicht; gut ist es, einen solchen nicht zu sehen.‘“ එවං භගවා සබ්බාකාරෙන බාලූපසෙවනං ගරහන්තො බාලානං අසෙවනං ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වත්වා ඉදානි පණ්ඩිතසෙවනං පසංසන්තො ‘‘පණ්ඩිතානඤ්ච සෙවනා මඞ්ගල’’න්ති ආහ. තත්ථ පණ්ඩිතා නාම යෙ කෙචි පාණාතිපාතාවෙරමණිආදිදසකුසලකම්මපථසමන්නාගතා සත්තා, තෙ තීහාකාරෙහි ජානිතබ්බා. යථාහ – ‘‘තීණිමානි, භික්ඛවෙ, පණ්ඩිතස්ස පණ්ඩිතලක්ඛණානී’’ති (අ. නි. 3.3; ම. නි. 3.253) වුත්තං. අපිච බුද්ධපච්චෙකබුද්ධඅසීතිමහාසාවකා අඤ්ඤෙ ච තථාගතස්ස සාවකා සුනෙත්තමහාගොවින්දවිධුරසරභඞ්ගමහොසධසුතසොමනිමිරාජ- අයොඝරකුමාරඅකිත්තිපණ්ඩිතාදයො ච පණ්ඩිතාති වෙදිතබ්බා. „So tadelte der Erhabene den Umgang mit Toren in jeder Hinsicht. Nachdem er gesagt hatte: ‚Nicht mit Toren umzugehen ist ein Segen‘, lobte er nun den Umgang mit den Weisen und sprach: ‚Und der Umgang mit Weisen ist ein Segen‘. Darunter versteht man unter den ‚Weisen‘ jene Wesen, die mit den zehn heilsamen Wirkungsbahnen wie der Enthaltung vom Töten lebender Wesen und so weiter ausgestattet sind; sie sind an drei Merkmalen zu erkennen. Wie gesagt wurde: ‚Diese drei, ihr Mönche, sind die Merkmale eines Weisen.‘ Zudem sind die Buddhas, Paccekabuddhas, die achtzig großen Jünger und andere Jünger des Tathāgata sowie Sunetta, Mahāgovinda, Vidhura, Sarabhaṅga, Mahosadha, Sutasoma, der König Nimi, der Jüngling Ayoghara, der weise Akitti und andere als Weise zu verstehen.“ තෙ [Pg.13] භයෙ විය රක්ඛා, අන්ධකාරෙ විය පදීපො, ඛුප්පිපාසාදිදුක්ඛාභිභවෙ විය අන්නපානාදිපටිලාභො, අත්තනො වචනකරානං සබ්බභයඋපද්දවූපසග්ගවිද්ධංසනසමත්ථා හොන්ති. තථා හි තථාගතං ආගම්ම අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යා අපරිමාණා දෙවමනුස්සා ආසවක්ඛයං පත්තා, බ්‍රහ්මලොකෙ පතිට්ඨිතා, දෙවලොකෙ පතිට්ඨිතා, සුගතිලොකෙ උප්පන්නා. සාරිපුත්තත්ථෙරෙ චිත්තං පසාදෙත්වා චතූහි පච්චයෙහි ථෙරං උපට්ඨහිත්වා අසීති කුලසහස්සානි සග්ගෙ නිබ්බත්තානි. තථා මහාමොග්ගල්ලානමහාකස්සපප්පභුතීසු සබ්බමහාසාවකෙසු, සුනෙත්තස්ස සත්ථුනො සාවකා අප්පෙකච්චෙ බ්‍රහ්මලොකෙ උප්පජ්ජිංසු, අප්පෙකච්චෙ පරනිම්මිතවසවත්තීනං දෙවානං සහබ්‍යතං…පෙ… අප්පෙකච්චෙ ගහපතිමහාසාලකුලානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජිංසු. වුත්තඤ්චෙතං – „Diese sind wie ein Schutz in Zeiten der Gefahr, wie eine Lampe in der Dunkelheit, wie der Erhalt von Speise und Trank, wenn man vom Leiden des Hungers und Durstes überwältigt ist; sie vermögen es, alle Gefahren, Unheile und Heimsuchungen derer zu vernichten, die ihren Rat befolgen. Denn indem sie sich auf den Tathāgata stützten, erlangten unzählige, unermessliche Götter und Menschen die Versiegung der Triebe, wurden in der Brahma-Welt gefestigt, in der Götterwelt gefestigt oder in einer glücklichen Daseinswelt wiedergeboren. Indem sie Vertrauen in den ehrwürdigen Sāriputta fassten und dem Thera mit den vier Lebensbedürfnissen dienten, wurden achtzigtausend Familien im Himmel geboren. Ebenso verhält es sich mit all den großen Jüngern, beginnend mit Mahāmoggallāna und Mahākassapa; unter den Jüngern des Lehrers Sunetta wurden einige in der Brahma-Welt geboren, einige in der Gemeinschaft der Götter, die über die Schöpfungen anderer gebieten ... und einige wurden in den wohlhabenden Familien von Hausvätern wiedergeboren. Und dies wurde gesagt:“ ‘‘නත්ථි, භික්ඛවෙ, පණ්ඩිතතො භයං, නත්ථි පණ්ඩිතතො උපද්දවො, නත්ථි පණ්ඩිතතො උපසග්ගො’’ති (අ. නි. 3.1). „‚Es gibt, ihr Mönche, keine Gefahr vonseiten eines Weisen, kein Unheil vonseiten eines Weisen, keine Heimsuchung vonseiten eines Weisen.‘“ අපිච තගරමාලාදිගන්ධභණ්ඩසදිසො පණ්ඩිතො, තගරමාලාදිගන්ධභණ්ඩපලිවෙඨනපත්තසදිසො හොති තදුපසෙවී, භාවනීයතං මනුඤ්ඤතඤ්ච ආපජ්ජති විඤ්ඤූනං. වුත්තඤ්චෙතං – „Zudem ist der Weise wie ein Duftstoff, wie Tagara-Blüten oder eine Blumengirlande, und wer sich dem Weisen gesellt, ist wie das Blatt, in das solche Duftstoffe eingewickelt sind; er erlangt bei den Verständigen Wertschätzung und Liebenswürdigkeit. Und dies wurde gesagt:“ ‘‘තගරඤ්ච පලාසෙන, යො නරො උපනය්හති; පත්තාපි සුරභී වායන්ති, එවං ධීරූපසෙවනා’’ති. (ඉතිවු. 76; ජා. 1.15.184; 2.22.1258); „‚Wenn ein Mensch Tagara-Duftblüten mit einem Palāsa-Blatt einwickelt, so duften auch die Blätter lieblich; ebenso ist es mit dem Dienst an den Weisen.‘“ අකිත්තිපණ්ඩිතො චාපි සක්කෙන දෙවානමින්දෙන වරෙ දිය්‍යමානෙ එවමාහ – „Auch der weise Akitti sagte, als ihm von Sakka, dem Herrscher der Götter, ein Wunsch gewährt wurde, Folgendes:“ ‘‘ධීරං පස්සෙ සුණෙ ධීරං, ධීරෙන සහ සංවසෙ; ධීරෙනල්ලාපසල්ලාපං, තං කරෙ තඤ්ච රොචයෙ. „‚Einen Weisen möchte ich sehen, einen Weisen hören, mit einem Weisen möchte ich zusammenleben; ein Gespräch mit einem Weisen möchte ich führen und daran Gefallen finden.‘“ ‘‘කින්නු තෙ අකරං ධීරො, වද කස්සප කාරණං; කෙන කස්සප ධීරස්ස, දස්සනං අභිකඞ්ඛසි. „‚Was hat der Weise dir getan? Nenne mir den Grund, o Kassapa! Warum, Kassapa, wünschst du den Weisen zu sehen?‘“ ‘‘නයං නයති මෙධාවී, අධුරායං න යුඤ්ජති; සුනයො සෙය්‍යසො හොති, සම්මා වුත්තො න කුප්පති; විනයං සො පජානාති, සාධු තෙන සමාගමො’’ති. (ජා. 1.13.94-96); „‚Der Kluge führt einen auf den rechten Weg, er spannt einen nicht in das ein, was keine Pflicht ist; er ist gut zu leiten und handelt vortrefflich; spricht man richtig zu ihm, gerät er nicht in Zorn; die Disziplin versteht er; gut ist die Begegnung mit ihm.‘“ එවං භගවා සබ්බාකාරෙන පණ්ඩිතසෙවනං පසංසන්තො, පණ්ඩිතානං සෙවනං ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වත්වා ඉදානි තාය බාලානං අසෙවනාය පණ්ඩිතානං [Pg.14] සෙවනාය ච අනුපුබ්බෙන පූජනෙය්‍යභාවං උපගතානං පූජං පසංසන්තො ‘‘පූජා ච පූජනෙය්‍යානං එතං මඞ්ගලමුත්තම’’න්ති ආහ. තත්ථ පූජනෙය්‍යා නාම සබ්බදොසවිරහිතත්තා සබ්බගුණසමන්නාගතත්තා ච බුද්ධා භගවන්තො, තතො පච්ඡා පච්චෙකබුද්ධා අරියසාවකා ච. තෙසඤ්හි පූජා අප්පකාපි දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය හොති, සුමනමාලාකාරමල්ලිකාදයො චෙත්ථ නිදස්සනං. „So lobte der Erhabene den Umgang mit den Weisen in jeder Weise. Nachdem er gesagt hatte: ‚Der Umgang mit Weisen ist ein Segen‘, pries er nun die Ehrerbietung jener, die durch das Meiden von Toren und den Umgang mit Weisen allmählich die Stufe derer erreicht haben, die der Ehrerbietung würdig sind, und sprach: ‚Ehrerbietung gegenüber den Verehrungswürdigen, dies ist der höchste Segen‘. Darunter versteht man unter den ‚Verehrungswürdigen‘ die erhabenen Buddhas, weil sie frei von allen Fehlern und mit allen vortrefflichen Eigenschaften ausgestattet sind, und danach die Paccekabuddhas sowie die edlen Jünger. Denn eine ihnen erwiesene Ehrerbietung, selbst wenn sie gering ist, führt lange Zeit zum Wohl und Glück; Sumana der Kranzmacher, Mallikā und andere sind hierfür die Beispiele.“ තත්ථෙකං නිදස්සනමත්තං භණාම. භගවා කිර එකදිවසං පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය රාජගහං පිණ්ඩාය පාවිසි. අථ ඛො සුමනමාලාකාරො රඤ්ඤො මාගධස්ස සෙනියස්ස බිම්බිසාරස්ස පුප්ඵානි ගහෙත්වා ගච්ඡන්තො අද්දස භගවන්තං නගරද්වාරං අනුප්පත්තං පාසාදිකං පසාදනීයං ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණාසීතානුබ්‍යඤ්ජනපටිමණ්ඩිතං බුද්ධසිරියා ජලන්තං. දිස්වානස්ස එතදහොසි – ‘‘රාජා පුප්ඵානි ගහෙත්වා සතං වා සහස්සං වා දදෙය්‍ය, තඤ්ච ඉධලොකමත්තමෙව සුඛං භවෙය්‍ය, භගවතො පන පූජා අප්පමෙය්‍යඅසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යඵලා දීඝරත්තං හිතසුඛාවහා හොති. හන්දාහං ඉමෙහි පුප්ඵෙහි භගවන්තං පූජෙමී’’ති පසන්නචිත්තො එකං පුප්ඵමුට්ඨිං ගහෙත්වා භගවතො පටිමුඛං ඛිපි, පුප්ඵානි ආකාසෙන ගන්ත්වා භගවතො උපරි මාලාවිතානං හුත්වා අට්ඨංසු. මාලාකාරො තං ආනුභාවං දිස්වා පසන්නතරචිත්තො පුන එකං පුප්ඵමුට්ඨිං ඛිපි, තානි ගන්ත්වා මාලාකඤ්චුකො හුත්වා අට්ඨංසු. එවං අට්ඨ පුප්ඵමුට්ඨියො ඛිපි, තානි ගන්ත්වා පුප්ඵකූටාගාරං හුත්වා අට්ඨංසු. භගවා අන්තොකූටාගාරෙ විය අහොසි, මහාජනකායො සන්නිපති. භගවා මාලාකාරං පස්සන්තො සිතං පාත්වාකාසි. ආනන්දත්ථෙරො ‘‘න බුද්ධා අහෙතු අප්පච්චයා සිතං පාතුකරොන්තී’’ති සිතකාරණං පුච්ඡි. භගවා ආහ – ‘‘එසො, ආනන්ද, මාලාකාරො ඉමිස්සා පූජාය ආනුභාවෙන සතසහස්සකප්පෙ දෙවෙසු ච මනුස්සෙසු ච සංසරිත්වා පරියොසානෙ සුමනිස්සරො නාම පච්චෙකබුද්ධො භවිස්සතී’’ති. වචනපරියොසානෙ ච ධම්මදෙසනත්ථං ඉමං ගාථං අභාසි – Es wird erzählt, dass der Erhabene eines Tages am Morgen sein Obergewand anzog, Almosenschale und Gewand nahm und in Rājagaha um Almosen bettelnd umherging. Da sah der Blumenhändler Sumana, der gerade Blumen für den König von Magadha, Seniya Bimbisāra, mit sich führte, den Erhabenen, wie er am Stadttor angekommen war, anmutig, Vertrauen erweckend, geschmückt mit den zweiunddreißig Merkmalen eines Großen Mannes und den achtzig Nebenmerkmalen, strahlend im Glanz eines Buddha. Als er ihn sah, dachte er: "Der König mag mir für die Blumen hundert oder tausend Münzen geben, doch das würde mir nur Glück in dieser Welt bringen. Die Verehrung des Erhabenen jedoch bringt unermessliche, unzählbare Früchte und führt für lange Zeit zu Heil und Wohlbefinden. Wohlan, ich werde den Erhabenen mit diesen Blumen verehren!" Mit gläubigem Herzen nahm er eine Handvoll Blumen und warf sie dem Erhabenen entgegen. Die Blumen flogen durch die Luft und blieben über dem Erhabenen als Blumendach hängen. Als der Blumenhändler diese Wunderkraft sah, wurde sein Herz noch gläubiger, und er warf erneut eine Handvoll Blumen; diese flogen hin und blieben als Blumenhemd hängen. So warf er acht Handvoll Blumen, die flogen hin und blieben als Blumenpavillon hängen. Der Erhabene befand sich gleichsam im Inneren dieses Blumenpavillons. Eine große Menschenmenge versammelte sich. Als der Erhabene den Blumenhändler sah, lächelte er. Der ehrwürdige Ānanda dachte: "Die Buddhas lächeln nicht ohne Grund und Ursache", und fragte nach dem Grund für das Lächeln. Der Erhabene sprach: "Ānanda, dieser Blumenhändler wird durch die Kraft dieser Verehrung einhunderttausend Äonen lang unter Göttern und Menschen wandern und schließlich ein Paccekabuddha namens Sumanissara werden." Und am Ende dieser Worte sprach er, um die Lehre zu verkünden, diese Strophe: ‘‘තඤ්ච කම්මං කතං සාධු, යං කත්වා නානුතප්පති; යස්ස පතීතො සුමනො, විපාකං පටිසෙවතී’’ති. (ධ. ප. 68); „Gut ist jene Tat getan, die man nach dem Tun nicht bereut, deren reife Frucht man voller Freude und mit glücklichem Geist erfährt.“ ගාථාපරියොසානෙ චතුරාසීතියා පාණසහස්සානං ධම්මාභිසමයො අහොසි, එවං අප්පකාපි තෙසං පූජා දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය [Pg.15] හොතීති වෙදිතබ්බා. සා ච ආමිසපූජාව කො පන වාදො පටිපත්තිපූජාය. යතො යෙ කුලපුත්තා සරණගමනෙන සික්ඛාපදපටිග්ගහණෙන උපොසථඞ්ගසමාදානෙන චතුපාරිසුද්ධිසීලාදීහි ච අත්තනො ගුණෙහි භගවන්තං පූජෙන්ති, කො තෙසං පූජාය ඵලං වණ්ණයිස්සති. තෙ හි තථාගතං පරමාය පූජාය පූජෙන්තීති වුත්තා. යථාහ – Am Ende der Strophe erlangten vierundachtzigtausend Lebewesen das Verständnis der Lehre (Dhammābhisamaya). So ist zu verstehen, dass selbst eine geringe Verehrung ihnen gegenüber für lange Zeit zu Heil und Wohlbefinden führt. Dies gilt für die materielle Verehrung (āmisapūjā); was erst recht für die Verehrung durch die Praxis (paṭipattipūjā)! Wenn edle Söhne den Erhabenen durch ihre eigenen Tugenden wie das Zufluchtnehmen, das Aufnehmen der Übungsregeln, das Einhalten der Uposatha-Glieder und die vierfache Reinheit der Sittlichkeit verehren, wer vermag dann die Frucht ihrer Verehrung angemessen zu preisen? Denn es heißt, dass sie den Tathāgata mit der höchsten Verehrung verehren. Wie er sprach: ‘‘යො ඛො, ආනන්ද, භික්ඛු වා භික්ඛුනී වා උපාසකො වා උපාසිකා වා ධම්මානුධම්මපටිපන්නො විහරති සාමීචිප්පටිපන්නො අනුධම්මචාරී, සො තථාගතං සක්කරොති ගරුං කරොති මානෙති පූජෙති අපචියති පරමාය පූජායා’’ති. „Wer auch immer, Ānanda, sei es ein Mönch oder eine Nonne, ein Laienanhänger oder eine Laienanhängerin, gemäß der Lehre in Übereinstimmung mit der Lehre lebt, den rechten Pfad geht und der Lehre gemäß wandelt, der ehrt, achtet, verehrt, preist und würdigt den Tathāgata mit der höchsten Verehrung.“ එතෙනානුසාරෙන පච්චෙකබුද්ධඅරියසාවකානම්පි පූජාය හිතසුඛාවහතා වෙදිතබ්බා. In gleicher Weise ist zu verstehen, dass auch die Verehrung von Paccekabuddhas und edlen Jüngern zu Heil und Wohlbefinden führt. අපිච ගහට්ඨානං කනිට්ඨස්ස ජෙට්ඨො භාතාපි භගිනීපි පූජනෙය්‍යා, පුත්තස්ස මාතාපිතරො, කුලවධූනං සාමිකසස්සුසසුරාති එවම්පෙත්ථ පූජනෙය්‍යා වෙදිතබ්බා. එතෙසම්පි හි පූජා කුසලධම්මසඞ්ඛාතත්තා ආයුආදිවඩ්ඪිහෙතුත්තා ච මඞ්ගලමෙව. වුත්තඤ්හෙතං – Zudem sollten unter Hausbewohnern der ältere Bruder und die ältere Schwester von dem jüngeren verehrt werden; Vater und Mutter von ihren Kindern; der Ehemann sowie Schwiegervater und Schwiegermutter von den Schwiegertöchtern. In dieser Weise sind auch hier jene zu verstehen, die der Verehrung würdig sind. Denn auch die Verehrung dieser Personen ist ein Segen (maṅgala), da sie zu den heilsamen Dingen zählt und die Ursache für das Wachstum an Lebensalter und anderem ist. Denn dies wurde gesagt: ‘‘තෙ මත්තෙය්‍යා භවිස්සන්ති පෙත්තෙය්‍යා සාමඤ්ඤා බ්‍රහ්මඤ්ඤා කුලෙ ජෙට්ඨාපචායිනො, ඉදං කුසලං ධම්මං සමාදාය වත්තිස්සන්ති. තෙ තෙසං කුසලානං ධම්මානං සමාදානහෙතු ආයුනාපි වඩ්ඪිස්සන්ති, වණ්ණෙනපි වඩ්ඪිස්සන්තී’’තිආදි. „Sie werden ihre Mütter ehren, ihre Väter ehren, die Asketen ehren, die Brahmanen ehren, die Älteren in der Familie achten, diese heilsame Lehre aufnehmen und danach handeln. Durch das Aufnehmen dieser heilsamen Lehren werden sie an Lebensalter zunehmen, an Schönheit zunehmen“, und so weiter. එවමෙතිස්සා ගාථාය බාලානං අසෙවනා පණ්ඩිතානං සෙවනා පූජනෙය්‍යානං පූජාති තීණි මඞ්ගලානි වුත්තානි. තත්ථ බාලානං අසෙවනා බාලසෙවනපච්චයභයාදිපරිත්තාණෙන උභයලොකහිතහෙතුත්තා පණ්ඩිතානං සෙවනා පූජනෙය්‍යානං පූජා ච තාසං ඵලවිභූතිවණ්ණනායං වුත්තනයෙනෙව නිබ්බානසුගතිහෙතුත්තා ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වෙදිතබ්බා. ඉතො පරං තු මාතිකං අදස්සෙත්වා එව යං යත්ථ මඞ්ගලං, තං වවත්ථපෙස්සාම, තස්ස ච මඞ්ගලත්තං විභාවයිස්සාමාති. So wurden in dieser Strophe drei Segnungen dargelegt: das Meiden von Toren, das Aufsuchen von Weisen und die Verehrung derer, die der Verehrung würdig sind. Dabei ist das Meiden von Toren ein Segen, weil es Schutz vor den Gefahren bietet, die durch den Umgang mit Toren entstehen, und eine Ursache für das Wohl in beiden Welten ist; das Aufsuchen von Weisen und die Verehrung derer, die der Verehrung würdig sind, ist ein Segen, weil es – wie bereits bei der Erläuterung der Entfaltung ihrer Früchte dargelegt – die Ursache für eine glückliche Wiedergeburt und für das Nibbāna ist. Von hier an werden wir, ohne die Gliederung (mātika) eigens aufzuführen, den jeweiligen Segen genau bestimmen, wo er erwähnt wird, und seine Natur als Segen verdeutlichen. නිට්ඨිතා අසෙවනා ච බාලානන්ති ඉමිස්සා ගාථාය අත්ථවණ්ණනා. Beendet ist die Erklärung der Bedeutung dieser Strophe: „Das Meiden von Toren“. 263. එවං [Pg.16] භගවා ‘‘බ්‍රූහි මඞ්ගලමුත්තම’’න්ති එකං අජ්ඣෙසිතොපි අප්පං යාචිතො බහුදායකො උළාරපුරිසො විය එකාය ගාථාය තීණි මඞ්ගලානි වත්වා තතො උත්තරිපි දෙවතානං සොතුකාමතාය මඞ්ගලානඤ්ච අත්ථිතාය යෙසං යෙසං යං යං අනුකූලං, තෙ තෙ සත්තෙ තත්ථ තත්ථ මඞ්ගලෙ නියොජෙතුකාමතාය ච ‘‘පතිරූපදෙසවාසො චා’’තිආදීහි ගාථාහි පුනපි අනෙකානි මඞ්ගලානි වත්තුමාරද්ධො. 263. Obwohl der Erhabene mit den Worten „Verkünde den höchsten Segen“ nur um die Nennung eines einzigen Segens gebeten worden war, sprach er, gleich einem edlen, freigebigen Mann, der auf die Bitte nach wenigem reichlich gibt, in einer einzigen Strophe von drei Segnungen. Da aber die Gottheiten noch mehr zu hören wünschten, da diese Segnungen tatsächlich existieren, und weil der Erhabene die verschiedenen Wesen jeweils zu den für sie passenden Segnungen hinführen wollte, begann er von neuem, mit den Strophen, die mit „Das Wohnen an einem angemessenen Ort“ beginnen, zahlreiche weitere Segnungen zu verkünden. තත්ථ පඨමගාථාය තාව පතිරූපොති අනුච්ඡවිකො. දෙසොති ගාමොපි නිගමොපි නගරම්පි ජනපදොපි යො කොචි සත්තානං නිවාසොකාසො. වාසොති තත්ථ නිවාසො. පුබ්බෙති පුරා අතීතාසු ජාතීසු. කතපුඤ්ඤතාති උපචිතකුසලතා. අත්තාති චිත්තං වුච්චති, සකලො වා අත්තභාවො. සම්මාපණිධීති තස්ස අත්තනො සම්මා පණිධානං නියුඤ්ජනං, ඨපනන්ති වුත්තං හොති. සෙසං වුත්තනයමෙවාති අයමෙත්ථ පදවණ්ණනා. Dabei bedeutet in der ersten Strophe zunächst „angemessen“ (patirūpo): entsprechend, geeignet. „Ort“ (deso): ein Dorf, ein Marktflecken, eine Stadt, ein Land oder irgendein Wohnort von Lebewesen. „Wohnen“ (vāso): das Verweilen dort. „In der Vergangenheit“ (pubbe): in früheren, vergangenen Geburten. „Verdienstvolles getan“ (katapuññatā): angesammeltes Heilsames. „Sich selbst“ (attā): damit ist der Geist (citta) gemeint, oder die gesamte Persönlichkeit (attabhāvo). „Rechtes Ausrichten“ (sammāpaṇidhi): das rechte Ausrichten, das stete Bemühen und das Festigen des eigenen Geistes. Das Übrige versteht sich in der bereits dargelegten Weise. Dies ist hier die Erklärung der Wörter (padavaṇṇanā). අත්ථවණ්ණනා පන එවං වෙදිතබ්බා පතිරූපදෙසො නාම යත්ථ චතස්සො පරිසා විහරන්ති, දානාදීනි පුඤ්ඤකිරියාවත්ථූනි වත්තන්ති, නවඞ්ගං සත්ථු සාසනං දිප්පති. තත්ථ නිවාසො සත්තානං පුඤ්ඤකිරියාය පච්චයත්තා ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වුච්චති. සීහළදීපපවිට්ඨකෙවට්ටාදයො චෙත්ථ නිදස්සනං. Die Erklärung der Bedeutung (atthavaṇṇanā) ist wie folgt zu verstehen: Als „angemessener Ort“ (patirūpadeso) gilt eine Stätte, an der die vier Versammlungen (Mönche, Nonnen, Laienanhänger, Laienanhängerinnen) weilen, wo verdienstvolle Handlungen wie das Geben (dāna) und andere praktiziert werden und wo die neunfache Lehre des Meisters erstrahlt. Das Wohnen an einem solchen Ort wird als „Segen“ bezeichnet, weil es für die Lebewesen die Bedingung darstellt, verdienstvolle Taten zu vollbringen. Ein Beispiel hierfür sind die Fischer und andere, die nach Sīhaḷadīpa (Sri Lanka) übersiedelten. අපරො නයො – පතිරූපදෙසො නාම භගවතො බොධිමණ්ඩප්පදෙසො, ධම්මචක්කප්පවත්තිතප්පදෙසො, ද්වාදසයොජනාය පරිසාය මජ්ඣෙ සබ්බතිත්ථියමතං භින්දිත්වා යමකපාටිහාරියදස්සිතකණ්ඩම්බරුක්ඛමූලප්පදෙසො, දෙවොරොහනප්පදෙසො, යො වා පනඤ්ඤොපි සාවත්ථිරාජගහාදිබුද්ධාදිවාසප්පදෙසො. තත්ථ නිවාසො සත්තානං ඡඅනුත්තරියපටිලාභපච්චයතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වුච්චති. Eine andere Erklärungsweise: Ein „angemessener Ort“ bezeichnet die Stätte der Erleuchtung (bodhimaṇḍa) des Erhabenen; den Ort, an dem das Rad der Lehre in Bewegung gesetzt wurde; den Ort am Fuße des Gaṇḍa-Mangobaums, wo er inmitten einer Versammlung von zwölf Yojanas Ausdehnung die Lehren aller Sektierer widerlegte und das Doppelwunder vollbrachte; den Ort des Abstiegs aus der Götterwelt; oder jeden anderen Aufenthaltsort des Buddha und der edlen Jünger wie Sāvatthī, Rājagaha und so weiter. Das Wohnen an diesen Orten wird als „Segen“ bezeichnet, da es für die Lebewesen die Bedingung zum Erlangen der sechs Unvergleichlichkeiten (cha anuttariya) darstellt. අපරො නයො – පුරත්ථිමාය දිසාය කජඞ්ගලං නාම නිගමො, තස්ස අපරෙන මහාසාලා, තතො පරං පච්චන්තිමා ජනපදා, ඔරතො මජ්ඣෙ. දක්ඛිණපුරත්ථිමාය දිසාය සල්ලවතී නාම නදී, තතො පරං පච්චන්තිමා ජනපදා, ඔරතො මජ්ඣෙ. දක්ඛිණාය දිසාය සෙතකණ්ණිකං නාම නිගමො, තතො පරං පච්චන්තිමා ජනපදා, ඔරතො මජ්ඣෙ. පච්ඡිමාය දිසාය ථූණං නාම බ්‍රාහ්මණගාමො, තතො පරං පච්චන්තිමා ජනපදා, ඔරතො මජ්ඣෙ. උත්තරාය දිසාය උසිරද්ධජො නාම පබ්බතො, තතො පරං පච්චන්තිමා ජනපදා[Pg.17], ඔරතො මජ්ඣෙ (මහාව. 259). අයං මජ්ඣිමප්පදෙසො ආයාමෙන තීණි යොජනසතානි, විත්ථාරෙන අඩ්ඪතෙය්‍යානි, පරික්ඛෙපෙන නවයොජනසතානි හොන්ති, එසො පතිරූපදෙසො නාම. Eine andere Methode: Im Osten gibt es eine Marktstadt namens Kajaṅgala, und westlich davon liegt Mahāsālā; jenseits davon liegen die Grenzgebiete, diesseits das mittlere Gebiet. Im Südosten fließt ein Fluss namens Sallavatī; jenseits davon liegen die Grenzgebiete, diesseits das mittlere Gebiet. Im Süden liegt eine Marktstadt namens Setakaṇṇika; jenseits davon liegen die Grenzgebiete, diesseits das mittlere Gebiet. Im Westen liegt ein Brahmanendorf namens Thūna; jenseits davon liegen die Grenzgebiete, diesseits das mittlere Gebiet. Im Norden ragt ein Berg namens Usīraddhaja empor; jenseits davon liegen die Grenzgebiete, diesseits das mittlere Gebiet. Dieses mittlere Gebiet ist dreihundert Yojanas lang, zweihundertfünfzig Yojanas breit und hat einen Umfang von neunhundert Yojanas; dies wird ein geeigneter Ort genannt. එත්ථ චතුන්නං මහාදීපානං ද්විසහස්සානං පරිත්තදීපානඤ්ච ඉස්සරියාධිපච්චකාරකා චක්කවත්තී උප්පජ්ජන්ති, එකං අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යං කප්පසතසහස්සඤ්ච පාරමියො පූරෙත්වා සාරිපුත්තමහාමොග්ගල්ලානාදයො මහාසාවකා උප්පජ්ජන්ති, ද්වෙ අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි කප්පසතසහස්සඤ්ච පාරමියො පූරෙත්වා පච්චෙකබුද්ධා, චත්තාරි අට්ඨ සොළස වා අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි කප්පසතසහස්සඤ්ච පාරමියො පූරෙත්වා සම්මාසම්බුද්ධා ච උප්පජ්ජන්ති. තත්ථ සත්තා චක්කවත්තිරඤ්ඤො ඔවාදං ගහෙත්වා පඤ්චසු සීලෙසු පතිට්ඨාය සග්ගපරායණා හොන්ති, තථා පච්චෙකබුද්ධානං ඔවාදෙ පතිට්ඨාය. සම්මාසම්බුද්ධසාවකානං පන ඔවාදෙ පතිට්ඨාය සග්ගපරායණා නිබ්බානපරායණා ච හොන්ති. තස්මා තත්ථ වාසො ඉමාසං සම්පත්තීනං පච්චයතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වුච්චති. Hier entstehen die universellen Radkönige, die die Herrschaft und Vorherrschaft über die vier großen Kontinente und die zweitausend kleinen Inseln ausüben; hier entstehen die großen Jünger wie Sāriputta und Mahāmoggallāna, nachdem sie über eine unzählbare Zeitspanne und hunderttausend Äonen die Vollkommenheiten erfüllt haben; hier entstehen die Paccekabuddhas, nachdem sie über zwei unzählbare Zeitspannen und hunderttausend Äonen die Vollkommenheiten erfüllt haben; und hier entstehen die vollkommen Erleuchteten Buddhas, nachdem sie über vier, acht oder sechzehn unzählbare Zeitspannen und hunderttausend Äonen die Vollkommenheiten erfüllt haben. Dort nehmen die Wesen die Unterweisung eines Radkönigs an, festigen sich in den fünf Tugendregeln und sind auf den Himmel ausgerichtet; ebenso ist es, wenn sie sich in der Unterweisung der Paccekabuddhas festigen. Wenn sie sich jedoch in der Unterweisung des vollkommen Erleuchteten und seiner Jünger festigen, sind sie sowohl auf den Himmel als auch auf das Nibbāna ausgerichtet. Daher wird das Wohnen dort, da es die Ursache für diese Errungenschaften ist, als Segen bezeichnet. පුබ්බෙ කතපුඤ්ඤතා නාම අතීතජාතියං බුද්ධපච්චෙකබුද්ධඛීණාසවෙ ආරබ්භ උපචිතකුසලතා, සාපි මඞ්ගලං. කස්මා? බුද්ධපච්චෙකබුද්ධෙ සම්මුඛතො දස්සෙත්වා බුද්ධානං වා බුද්ධසාවකානං වා සම්මුඛා සුතාය චතුප්පදිකායපි ගාථාය පරියොසානෙ අරහත්තං පාපෙතීති කත්වා. යො ච මනුස්සො පුබ්බෙ කතාධිකාරො උස්සන්නකුසලමූලො හොති, සො තෙනෙව කුසලමූලෙන විපස්සනං උප්පාදෙත්වා ආසවක්ඛයං පාපුණාති යථා රාජා මහාකප්පිනො අග්ගමහෙසී ච. තෙන වුත්තං ‘‘පුබ්බෙ ච කතපුඤ්ඤතා මඞ්ගල’’න්ති. Verdienst, das in der Vergangenheit getan wurde, bezeichnet das heilsame Wirken, das in einem früheren Leben in Bezug auf Buddhas, Paccekabuddhas und Triebversiegte angesammelt wurde; auch das ist ein Segen. Warum? Weil man, wenn man Buddhas und Paccekabuddhas von Angesicht zu Angesicht geschaut oder aus dem Mund der Buddhas oder ihrer Jünger einen auch nur vierzeiligen Vers gehört hat, am Ende des Verses die Arahantschaft erlangt. Und ein Mensch, der in der Vergangenheit ein solches Fundament gelegt hat und über reichlich heilsame Wurzeln verfügt, bringt eben durch diese heilsame Wurzel Einsicht hervor und erlangt die Vernichtung der Triebe, so wie der König Mahākappina und seine Hauptkönigin. Daher wurde gesagt: 'Und Verdienst, das in der Vergangenheit getan wurde, ist ein Segen.' අත්තසම්මාපණිධි නාම ඉධෙකච්චො අත්තානං දුස්සීලං සීලෙ පතිට්ඨාපෙති, අස්සද්ධං සද්ධාසම්පදාය පතිට්ඨාපෙති, මච්ඡරිං චාගසම්පදාය පතිට්ඨාපෙති. අයං වුච්චති ‘‘අත්තසම්මාපණිධී’’ති. එසො ච මඞ්ගලං. කස්මා? දිට්ඨධම්මිකසම්පරායිකවෙරප්පහානවිවිධානිසංසාධිගමහෙතුතොති. Sich selbst richtig ausrichten bedeutet: Hier festigt jemand, der zuvor sittenlos war, sich selbst in der Tugend; einen Ungläubigen festigt er in der Fülle des Vertrauens; einen Geizigen festigt er in der Fülle der Freigebigkeit. Dies wird 'sich selbst richtig ausrichten' genannt. Und auch dies ist ein Segen. Warum? Weil es die Ursache für die Überwindung von Feindseligkeiten in diesem Leben und in zukünftigen Leben sowie für das Erlangen mannigfaltiger heilsamer Wirkungen ist. එවං [Pg.18] ඉමිස්සාපි ගාථාය පතිරූපදෙසවාසො, පුබ්බෙ ච කතපුඤ්ඤතා, අත්තසම්මාපණිධීති තීණියෙව මඞ්ගලානි වුත්තානි, මඞ්ගලත්තඤ්ච නෙසං තත්ථ තත්ථ විභාවිතමෙවාති. So wurden auch in dieser Strophe nur diese drei Segen verkündet: das Wohnen an einem geeigneten Ort, das in der Vergangenheit getane Verdienst und das richtige Ausrichten des eigenen Geistes. Und dass diese Segen sind, wurde an den jeweiligen Stellen bereits verdeutlicht. නිට්ඨිතා පතිරූපදෙසවාසො චාති ඉමිස්සා ගාථාය අත්ථවණ්ණනා. Abgeschlossen ist die Erläuterung der Bedeutung dieser Strophe, die mit 'Das Wohnen an einem geeigneten Ort' beginnt. 264. ඉදානි බාහුසච්චඤ්චාති එත්ථ බාහුසච්චන්ති බහුස්සුතභාවො. සිප්පන්ති යංකිඤ්චි හත්ථකොසල්ලං. විනයොති කායවාචාචිත්තවිනයනං. සුසික්ඛිතොති සුට්ඨු සික්ඛිතො. සුභාසිතාති සුට්ඨු භාසිතා. යාති අනියමනිද්දෙසො. වාචාති ගිරා බ්‍යප්පථො. සෙසං වුත්තනයමෙවාති. අයමෙත්ථ පදවණ්ණනා. 264. Nun zu 'Viel Wissen' und so weiter: Hier bedeutet 'Viel Wissen' der Zustand des Gelehrtseins. 'Handwerk' ist jede Art von handwerklicher Geschicklichkeit. 'Disziplin' ist die Bändigung von Körper, Sprache und Geist. 'Wohlgeschult' bedeutet gut geschult. 'Wohlgesprochen' bedeutet gut gesprochen. 'Welche' ist ein unbestimmtes Pronomen. 'Rede' ist der stimmliche Ausdruck. Der Rest ist in der bereits beschriebenen Weise zu verstehen. Dies ist hier die Worterklärung. අත්ථවණ්ණනා පන එවං වෙදිතබ්බා – බාහුසච්චං නාම යං තං ‘‘සුතධරො හොති සුතසන්නිචයො’’ති (ම. නි. 1.339; අ. නි. 4.22) ච ‘‘ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චස්ස පුග්ගලස්ස බහුකං සුතං හොති සුත්තං ගෙය්‍යං වෙය්‍යාකරණ’’න්ති (අ. නි. 4.6) ච එවමාදිනා නයෙන සත්ථුසාසනධරත්තං වණ්ණිතං, තං අකුසලප්පහානකුසලාධිගමහෙතුතො අනුපුබ්බෙන පරමත්ථසච්චසච්ඡිකිරියහෙතුතො ච ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වුච්චති. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා – Die Erklärung der Bedeutung ist nun wie folgt zu verstehen: 'Viel Wissen' wird als das Bewahren der Lehre des Meisters beschrieben, gemäß den Worten: 'Er bewahrt das Gehörte, häuft das Gehörte an' und 'Hier, ihr Mönche, hat ein Mensch viel gehört – Lehrreden, gemischte Prosa und Verse, Darlegungen' und so weiter. Dies wird als Segen bezeichnet, weil es die Ursache für das Überwinden des Unheilsamen und das Erlangen des Heilsamen ist, und weil es die Ursache dafür ist, schrittweise die höchste Wahrheit zu verwirklichen. Denn dies wurde vom Erhabenen gesagt: ‘‘සුතවා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො අකුසලං පජහති, කුසලං භාවෙති, සාවජ්ජං පජහති, අනවජ්ජං භාවෙති, සුද්ධමත්තානං පරිහරතී’’ති (අ. නි. 7.67). 'Mönche, ein gelehrter edler Jünger gibt das Unheilsame auf, entfaltet das Heilsame, gibt das Fehlerhafte auf, entfaltet das Fehlerfreie und bewahrt sich selbst in Reinheit.' අපරම්පි වුත්තං – Und es wurde ferner gesagt: ‘‘ධතානං ධම්මානං අත්ථමුපපරික්ඛති, අත්ථං උපපරික්ඛතො ධම්මා නිජ්ඣානං ඛමන්ති, ධම්මනිජ්ඣානක්ඛන්තියා සති ඡන්දො ජායති, ඡන්දජාතො උස්සහති, උස්සහන්තො තුලයති, තුලයන්තො පදහති, පදහන්තො කායෙන චෙව පරමත්ථසච්චං සච්ඡිකරොති, පඤ්ඤාය ච අතිවිජ්ඣ පස්සතී’’ති (ම. නි. 2.432). 'Er untersucht die Bedeutung der Lehren, die er behalten hat; wenn er ihre Bedeutung untersucht, findet er Gefallen an der Betrachtung dieser Lehren; wenn er Gefallen an der Betrachtung dieser Lehren gefunden hat, entsteht Streben; wer Streben entwickelt hat, strengt sich an; wer sich anstrengt, wägt ab; wer abwägt, bemüht sich; wer sich bemüht, verwirklicht mit dem Körper die höchste Wahrheit und sieht sie, indem er sie mit Weisheit durchdringt.' අපිච අගාරිකබාහුසච්චම්පි යං අනවජ්ජං, තං උභයලොකහිතසුඛාවහනතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වෙදිතබ්බං. Zudem ist auch das weltliche vielseitige Wissen, sofern es fehlerfrei ist, als Segen zu verstehen, da es zum Wohl und Glück in beiden Welten führt. සිප්පං [Pg.19] නාම අගාරිකසිප්පඤ්ච අනගාරිකසිප්පඤ්ච. තත්ථ අගාරිකසිප්පං නාම යං පරූපරොධවිරහිතං අකුසලවිවජ්ජිතං මණිකාරසුවණ්ණකාරකම්මාදි, තං ඉධලොකත්ථාවහනතො මඞ්ගලං. අනගාරිකසිප්පං නාම චීවරවිචාරණසිබ්බනාදි සමණපරික්ඛාරාභිසඞ්ඛරණං, යං තං ‘‘ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යානි තානි සබ්‍රහ්මචාරීනං උච්චාවචානි කිංකරණීයානි, තත්ථ දක්ඛො හොතී’’තිආදිනා නයෙන තත්ථ තත්ථ සංවණ්ණිතං, යං ‘‘නාථකරණො ධම්මො’’ති (දී. නි. 3.345; අ. නි. 10.17) ච වුත්තං, තං අත්තනො ච පරෙසඤ්ච උභයලොකහිතසුඛාවහනතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වෙදිතබ්බං. Ein Handwerk kann das Handwerk eines Laien oder das Handwerk eines Heimatlosen sein. Darunter ist das Handwerk eines Laien jenes, das frei von der Schädigung anderer und frei von Unheilsamem ist, wie die Arbeit eines Edelsteinschleifers, eines Goldschmieds und so weiter; dies ist ein Segen, weil es zum Nutzen in dieser Welt führt. Das Handwerk eines Heimatlosen ist das Zuschneiden und Nähen von Gewändern sowie die Instandhaltung der Requisiten eines Asketen, was hier und da gelobt wurde, wie in der Passage: 'Hier, ihr Mönche, ist ein Mönch geschickt in den verschiedenen Pflichten für seine Gefährten im heiligen Leben', was auch als 'eine Schutz gewährende Eigenschaft' bezeichnet wurde. Dies sollte als Segen verstanden werden, da es zum Wohl und Glück in beiden Welten für einen selbst und für andere führt. විනයො නාම අගාරිකවිනයො ච අනගාරිකවිනයො ච. තත්ථ අගාරිකවිනයො නාම දසඅකුසලකම්මපථවිරමණං, සො තත්ථ අසංකිලෙසාපජ්ජනෙන ආචාරගුණවවත්ථානෙන ච සුසික්ඛිතො උභයලොකහිතසුඛාවහනතො මඞ්ගලං. අනගාරිකවිනයො නාම සත්තාපත්තික්ඛන්ධෙ අනාපජ්ජනං, සොපි වුත්තනයෙනෙව සුසික්ඛිතො. චතුපාරිසුද්ධිසීලං වා අනගාරිකවිනයො. සො යථා තත්ථ පතිට්ඨාය අරහත්තං පාපුණාති, එවං සික්ඛනෙන සුසික්ඛිතො ලොකියලොකුත්තරසුඛාධිගමහෙතුතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වෙදිතබ්බො. Disziplin (vinaya) ist zweifach: die Disziplin eines Hausvaters und die Disziplin eines Heimatlosen. Hierbei ist die Disziplin eines Hausvaters das Abstehen von den zehn unheilsamen Handlungswegen. Darin gut geschult zu sein, ist ein Segen, weil es, indem man nicht in Verunreinigung verfällt und die hervorragenden Eigenschaften guten Verhaltens bestimmt, zu Wohl und Glück in beiden Welten führt. Die Disziplin eines Heimatlosen ist das Nicht-Begehen der sieben Klassen von Vergehen; darin ist man in der bereits erwähnten Weise gut geschult. Oder die Disziplin eines Heimatlosen ist die vierfache Reinheit der Tugendregeln. Da man auf dieser Grundlage die Arhatschaft erlangt, ist das Gutgeschultsein durch eine solche Schulung als Segen zu verstehen, weil es die Ursache für das Erreichen von weltlichem und überweltlichem Glück ist. සුභාසිතා වාචා නාම මුසාවාදාදිදොසවිරහිතා වාචා. යථාහ – ‘‘චතූහි, භික්ඛවෙ, අඞ්ගෙහි සමන්නාගතා වාචා සුභාසිතා හොතී’’ති. අසම්ඵප්පලාපා වාචා එව වා සුභාසිතා. යථාහ – Wohlgesprochene Rede ist eine Rede, die frei von Fehlern wie Lüge und Ähnlichem ist. Wie Er sagte: „Mönche, wenn die Rede vier Faktoren besitzt, ist sie wohlgesprochen.“ Oder: Allein jene Rede, die frei von unnützem Geschwätz ist, ist wohlgesprochen. Wie Er sagte: ‘‘සුභාසිතං උත්තමමාහු සන්තො,ධම්මං භණෙ නාධම්මං තං දුතියං; පියං භණෙ නාප්පියං තං තතියං,සච්චං භණෙ නාලිකං තං චතුත්ථ’’න්ති. (සං. නි. 1.213; සු. නි. 452); „Das Wohlgesprochene nennen die Edlen das Beste; man spreche Dhamma, nicht Nicht-Dhamma – das ist das Zweite. Man spreche, was angenehm ist, nicht Unangenehmes – das ist das Dritte; man spreche die Wahrheit, keine Lüge – das ist das Vierte.“ අයම්පි උභයලොකහිතසුඛාවහනතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වෙදිතබ්බා. යස්මා ච අයං විනයපරියාපන්නා එව, තස්මා විනයග්ගහණෙන එතං අසඞ්ගණ්හිත්වා විනයො සඞ්ගහෙතබ්බො. අථවා කිං ඉමිනා පරිස්සමෙන පරෙසං ධම්මදෙසනාවාචා ඉධ ‘‘සුභාසිතා වාචා’’ති වෙදිතබ්බා. සා [Pg.20] හි යථා පතිරූපදෙසවාසො, එවං සත්තානං උභයලොකහිතසුඛනිබ්බානාධිගමපච්චයතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වුච්චති. ආහ ච – Auch dies sollte als Segen verstanden werden, da es zu Wohl und Glück in beiden Welten führt. Da dies jedoch bereits in der Disziplin inbegriffen ist, sollte man dies nicht separat erfassen, sondern es ist in der Disziplin enthalten. Oder wozu diese Mühe? Unter „wohlgesprochener Rede“ ist hier das Lehren des Dhamma für andere zu verstehen. Denn wie das Wohnen an einem geeigneten Ort ist dies ein Segen, weil es für die Wesen eine Bedingung ist, Wohl und Glück in beiden Welten sowie Nibbāna zu erlangen. Und Er sagte: ‘‘යං බුද්ධො භාසති වාචං, ඛෙමං නිබ්බානපත්තියා; දුක්ඛස්සන්තකිරියාය, සා වෙ වාචානමුත්තමා’’ති. (සං. නි. 1.213; සු. නි. 456); „Die Rede, die der Buddha spricht, zur Erlangung von Nibbāna, der Sicherheit, um dem Leiden ein Ende zu setzen – das ist wahrlich die höchste aller Reden.“ එවං ඉමිස්සා ගාථාය බාහුසච්චං, සිප්පං, විනයො සුසික්ඛිතො, සුභාසිතා වාචාති චත්තාරි මඞ්ගලානි වුත්තානි, මඞ්ගලත්තඤ්ච නෙසං තත්ථ තත්ථ විභාවිතමෙවාති. So wurden in dieser Strophe vier Segen verkündet: großes Wissen, handwerkliches Geschick, eine gut geschulte Disziplin und wohlgesprochene Rede. Dass diese Segen sind, wurde für jeden einzelnen Fall bereits verdeutlicht. නිට්ඨිතා බාහුසච්චඤ්චාති ඉමිස්සා ගාථාය අත්ථවණ්ණනා. Beendet ist die Erklärung der Bedeutung dieser Strophe, die mit „Großes Wissen“ beginnt. 265. ඉදානි මාතාපිතුඋපට්ඨානන්ති එත්ථ මාතු ච පිතු චාති මාතාපිතු. උපට්ඨානන්ති උපට්ඨහනං. පුත්තානඤ්ච දාරානඤ්චාති පුත්තදාරස්ස. සඞ්ගණ්හනං සඞ්ගහො. න ආකුලා අනාකුලා. කම්මානි එව කම්මන්තා. සෙසං වුත්තනයමෙවාති අයං පදවණ්ණනා. 265. Nun zu „mātāpitu-upaṭṭhānaṃ“ (die Fürsorge für Mutter und Vater): Hier bedeutet „mātāpitu“ Mutter und Vater. „Upaṭṭhānaṃ“ bedeutet Dienen oder Pflegen. „Puttadārassa“ bezieht sich auf Kinder und Ehefrau. „Saṅgaho“ bedeutet Unterstützung. „Anākulā“ bedeutet nicht verworren. „Kammantā“ sind die Arbeiten selbst. Der Rest versteht sich in der bereits dargelegten Weise. Dies ist die Worterklärung. අත්ථවණ්ණනා පන එවං වෙදිතබ්බා – මාතා නාම ජනිකා වුච්චති, තථා පිතා. උපට්ඨානං නාම පාදධොවනසම්බාහනඋච්ඡාදනන්හාපනෙහි චතුපච්චයසම්පදානෙන ච උපකාරකරණං. තත්ථ යස්මා මාතාපිතරො බහූපකාරා පුත්තානං අත්ථකාමා අනුකම්පකා, යං පුත්තකෙ බහි කීළිත්වා පංසුමක්ඛිතසරීරකෙ ආගතෙ දිස්වා පංසුකං පුඤ්ඡිත්වා මත්ථකං උපසිඞ්ඝායන්තා පරිචුම්බන්තා ච සිනෙහං උප්පාදෙන්ති, වස්සසතම්පි මාතාපිතරො සීසෙන පරිහරන්තා පුත්තා තෙසං පටිකාරං කාතුං අසමත්ථා. යස්මා ච තෙ ආපාදකා පොසකා ඉමස්ස ලොකස්ස දස්සෙතාරො බ්‍රහ්මසම්මතා පුබ්බාචරියසම්මතා, තස්මා තෙසං උපට්ඨානං ඉධ පසංසං පෙච්ච සග්ගසුඛඤ්ච ආවහති, තෙන ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වුච්චති. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා – Die Erklärung der Bedeutung ist wie folgt zu verstehen: Als „Mutter“ wird die Gebärerin bezeichnet, und ebenso der „Vater“. „Fürsorge“ bedeutet, ihnen Beistand zu leisten durch das Waschen ihrer Füße, Massieren, Einreiben, Baden und durch das Darreichen der vier Lebensbedürfnisse. Da nun Mutter und Vater ihren Kindern sehr hilfreich sind, ihr Wohl wünschen und voller Mitgefühl sind – so sehr, dass sie, wenn sie die kleinen Kinder vom Spielen draußen mit schmutzbedecktem Körper zurückkehren sehen, den Schmutz abwischen, ihr Haupt riechen, sie küssen und Liebe in sich entstehen lassen –, können Kinder, selbst wenn sie ihre Eltern ein ganzes Jahrhundert lang auf dem Kopf tragen würden, deren Güte nicht vergelten. Und da sie diejenigen sind, die sie großziehen, ernähren und ihnen diese Welt zeigen, und als „Brahmā“ und „erste Lehrer“ gelten, bringt ihre Pflege Lob in diesem Leben und nach dem Tod himmlisches Glück; darum wird es ein „Segen“ genannt. Denn dies wurde vom Erhabenen gesagt: ‘‘බ්‍රහ්මාති මාතාපිතරො, පුබ්බාචරියාති වුච්චරෙ; ආහුනෙය්‍යා ච පුත්තානං, පජාය අනුකම්පකා. „Als Brahmā werden Mutter und Vater bezeichnet, als die ersten Lehrer werden sie genannt. Sie sind der Gaben ihrer Kinder würdig, denn sie haben Mitgefühl mit ihren Nachkommen. ‘‘තස්මා හි නෙ නමස්සෙය්‍ය, සක්කරෙය්‍ය ච පණ්ඩිතො; අන්නෙන අථ පානෙන, වත්ථෙන සයනෙන ච. Darum sollte ein Weiser sie verehren und ihnen gebührende Ehre erweisen, sie mit Speise und Trank versorgen, mit Kleidung und einer Schlafstätte, ‘‘උච්ඡාදනෙන [Pg.21] න්හාපනෙන, පාදානං ධොවනෙන ච; තාය නං පාරිචරියාය, මාතාපිතූසු පණ්ඩිතා; ඉධෙව නං පසංසන්ති, පෙච්ච සග්ගෙ පමොදතී’’ති. (අ. නි. 3.31; ඉතිවු. 106; ජා. 2.20.181-183); durch Einreiben und Baden sowie durch das Waschen der Füße. Wegen dieses Dienstes an Mutter und Vater loben die Weisen einen hier in dieser Welt, und nach dem Tod frohlockt man im Himmel.“ අපරො නයො – උපට්ඨානං නාම භරණකිච්චකරණකුලවංසට්ඨපනාදිපඤ්චවිධං, තං පාපනිවාරණාදිපඤ්චවිධදිට්ඨධම්මිකහිතහෙතුතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වෙදිතබ්බං. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා – Ein anderer Ansatz: Fürsorge ist fünffach, nämlich sie zu ernähren, ihre Pflichten zu erfüllen, die Familientradition zu bewahren und so weiter. Dies sollte als Segen verstanden werden, weil es die Ursache für das gegenwärtige Wohl ist, das aus der fünffachen Weise erwächst, wie das Abhalten von Schlechtem und so weiter. Denn dies wurde vom Erhabenen gesagt: ‘‘පඤ්චහි ඛො, ගහපතිපුත්ත, ඨානෙහි පුත්තෙන පුරත්ථිමා දිසා මාතාපිතරො පච්චුපට්ඨාතබ්බා ‘භතො නෙ භරිස්සාමි, කිච්චං නෙසං කරිස්සාමි, කුලවංසං ඨපෙස්සාමි, දායජ්ජං පටිපජ්ජිස්සාමි, අථ වා පන පෙතානං කාලකතානං දක්ඛිණං අනුප්පදස්සාමී’ති. ඉමෙහි ඛො, ගහපතිපුත්ත, පඤ්චහි ඨානෙහි පුත්තෙන පුරත්ථිමා දිසා මාතාපිතරො පච්චුපට්ඨිතා පඤ්චහි ඨානෙහි පුත්තං අනුකම්පන්ති, පාපා නිවාරෙන්ති, කල්‍යාණෙ නිවෙසෙන්ති, සිප්පං සික්ඛාපෙන්ති, පතිරූපෙන දාරෙන සංයොජෙන්ති, සමයෙ දායජ්ජං නිය්‍යාදෙන්තී’’ති (දී. නි. 3.267). „In fünffacher Weise, Hausvatersohn, sollte ein Sohn seine Mutter und seinen Vater als die östliche Himmelsrichtung verehren und versorgen: ‚Von ihnen ernährt, werde ich sie ernähren. Ich werde ihre Pflichten für sie erfüllen. Ich werde die Familientradition bewahren. Ich werde mich des Erbes würdig erweisen. Und nach ihrem Tod werde ich Gaben für sie darbringen.‘ Und in fünffacher Weise zeigen die Eltern, die so von ihrem Sohn als der östlichen Himmelsrichtung versorgt werden, Mitgefühl mit ihrem Sohn: Sie halten ihn vom Bösen ab, weisen ihn zum Guten an, lassen ihn eine Kunst erlernen, vermitteln ihm eine passende Ehefrau und übergeben ihm zu gegebener Zeit sein Erbe.“ අපිච යො මාතාපිතරො තීසු වත්ථූසු පසාදුප්පාදනෙන සීලසමාදාපනෙන පබ්බජ්ජාය වා උපට්ඨහති, අයං මාතාපිතුඋපට්ඨාකානං අග්ගො, තස්ස තං මාතාපිතුඋපට්ඨානං මාතාපිතූහි කතස්ස උපකාරස්ස පච්චුපකාරභූතං අනෙකෙසං දිට්ඨධම්මිකානං සම්පරායිකානඤ්ච අත්ථානං පදට්ඨානතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වුච්චති. Und ferner: Wer seine Mutter und seinen Vater in dreifacher Weise pflegt – indem er ihr Vertrauen erweckt, sie in Tugend festigt oder indem er in die Hauslosigkeit hinauszieht –, ist der Höchste unter denen, die Mutter und Vater pflegen. Diese Fürsorge für Mutter und Vater, die eine Vergeltung für die von den Eltern erwiesene Hilfe darstellt, wird für den so Handelnden als „Segen“ bezeichnet, weil sie die Grundlage für viele heilsame Dinge sowohl im gegenwärtigen als auch im zukünftigen Leben ist. පුත්තදාරස්සාති එත්ථ අත්තනා ජනිතා පුත්තාපි ධීතරොපි ‘‘පුත්තා’’ ත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡන්ති. දාරාති වීසතියා භරියානං යා කාචි භරියා. පුත්තා ච දාරා ච පුත්තදාරං, තස්ස පුත්තදාරස්ස. සඞ්ගහොති සම්මානනාදීහි උපකාරකරණං. තං සුසංවිහිතකම්මන්තතාදිදිට්ඨධම්මිකහිතහෙතුතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වෙදිතබ්බං. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා – ‘‘පච්ඡිමා දිසා පුත්තදාරා වෙදිතබ්බා’’ති (දී. නි. 3.266) එත්ථ උද්දිට්ඨං පුත්තදාරං භරියාසද්දෙන සඞ්ගණ්හිත්වා – Unter „puttadāra“ (Kinder und Ehefrau) zählen sowohl die selbst gezeugten Söhne als auch die Töchter als „Kinder“. „Dārā“ bezieht sich auf irgendeine Ehefrau unter den zwanzig Arten von Ehefrauen. Kinder und Ehefrau bilden „puttadāra“; deren Unterstützung (puttadārassa saṅgaho) bedeutet, ihnen durch Ehrerbietung und Ähnliches Beistand zu leisten. Dies sollte als Segen verstanden werden, weil es die Ursache für gegenwärtiges Wohl ist, wie etwa für gut organisierte Arbeit und so weiter. Und dies wurde vom Erhabenen gesagt: „Die westliche Himmelsrichtung soll als Ehefrau und Kinder verstanden werden“, wobei Er die hier genannten Kinder und Ehefrau unter dem Begriff der Ehefrau zusammenfasst und – ‘‘පඤ්චහි [Pg.22] ඛො, ගහපතිපුත්ත, ඨානෙහි සාමිකෙන පච්ඡිමා දිසා භරියා පච්චුපට්ඨාතබ්බා, සම්මානනාය අනවමානනාය අනතිචරියාය ඉස්සරියවොස්සග්ගෙන අලඞ්කාරානුප්පදානෙන. ඉමෙහි ඛො, ගහපතිපුත්ත, පඤ්චහි ඨානෙහි සාමිකෙන පච්ඡිමා දිසා භරියා පච්චුපට්ඨිතා පඤ්චහි ඨානෙහි සාමිකං අනුකම්පති, සුසංවිහිතකම්මන්තා ච හොති, සඞ්ගහිතපරිජනා ච, අනතිචාරිනී ච, සම්භතඤ්ච අනුරක්ඛති, දක්ඛා ච හොති අනලසා සබ්බකිච්චෙසූ’’ති (දී. නි. 3.269). In fünffacher Weise, o Sohn des Hausvaters, sollte eine Ehefrau als die westliche Himmelsrichtung von ihrem Ehemann umsorgt werden: durch Wertschätzung, durch Nicht-Herabwürdigung, durch Treue, durch das Übertragen der Hausgewalt und durch das Überlassen von Schmuck. In dieser fünffachen Weise, o Sohn des Hausvaters, vom Ehemann als westliche Himmelsrichtung umsorgt, steht die Ehefrau ihm in fünffacher Weise liebevoll zur Seite: Sie verrichtet ihre Arbeit gut, sie sorgt gut für das Gesinde, sie ist treu, sie hütet den erworbenen Besitz und sie ist geschickt und fleißig bei all ihren Aufgaben. අයං වා අපරො නයො – සඞ්ගහොති ධම්මිකාහි දානපියවාචඅත්ථචරියාහි සඞ්ගණ්හනං. සෙය්‍යථිදං – උපොසථදිවසෙසු පරිබ්බයදානං, නක්ඛත්තදිවසෙසු නක්ඛත්තදස්සාපනං, මඞ්ගලදිවසෙසු මඞ්ගලකරණං, දිට්ඨධම්මිකසම්පරායිකෙසු අත්ථෙසු ඔවාදානුසාසනන්ති. තං වුත්තනයෙනෙව දිට්ඨධම්මිකහිතහෙතුතො සම්පරායිකහිතහෙතුතො දෙවතාහිපි නමස්සනීයභාවහෙතුතො ච ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වෙදිතබ්බං. යථාහ සක්කො දෙවානමින්දො – Oder dies ist eine andere Auslegung: „Unterstützung“ (saṅgaha) bedeutet das Beistehen durch rechtschaffenes Geben, liebevolle Rede und gemeinnütziges Wirken. Das ist wie folgt: das Gewähren von Unterhalt an Uposatha-Tagen, das Ermöglichen von Festbesuchen an Festtagen, das Durchführen von Segensfeiern an Glückstagen sowie das Ermahnen und Unterweisen in Belangen, die sich auf das gegenwärtige und das zukünftige Leben beziehen. Dies sollte in der bereits dargelegten Weise als ein „Segen“ (maṅgala) verstanden werden, da es eine Ursache für das Wohl im gegenwärtigen Leben und in zukünftigen Leben ist und weil es eine Ursache dafür ist, selbst von den Gottheiten verehrt zu werden. Wie Sakka, der Herrscher der Götter, sagte: ‘‘යෙ ගහට්ඨා පුඤ්ඤකරා, සීලවන්තො උපාසකා; ධම්මෙන දාරං පොසෙන්ති, තෙ නමස්සාමි මාතලී’’ති. (සං. නි. 1.264); „Diejenigen Hausbewohner, die Gutes tun, tugendhafte Laienanhänger sind und ihre Ehefrau auf rechtmäßige Weise ernähren, diese, o Mātali, verehre ich.“ අනාකුලා කම්මන්තා නාම කාලඤ්ඤුතාය පතිරූපකාරිතාය අනලසතාය උට්ඨානවීරියසම්පදාය අබ්‍යසනීයතාය ච කාලාතික්කමනඅප්පතිරූපකරණාකරණසිථිලකරණාදිආකුලභාවවිරහිතා කසිගොරක්ඛවණිජ්ජාදයො කම්මන්තා. එතෙ අත්තනො වා පුත්තදාරස්ස වා දාසකම්මකරානං වා බ්‍යත්තතාය එවං පයොජිතා දිට්ඨෙව ධම්මෙ ධනධඤ්ඤවුඩ්ඪිපටිලාභහෙතුතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වුත්තා. වුත්තඤ්චෙතං භගවතා – Als „unverworrene Beschäftigungen“ (anākulā kammantā) werden Tätigkeiten wie Ackerbau, Viehzucht, Handel und dergleichen bezeichnet, die frei von Verwirrungen wie Verspätung, unpassender Ausführung, Untätigkeit, Nachlässigkeit und ähnlichen Fehlern sind, weil sie mit zeitlicher Klugheit, angemessenem Handeln, Fleiß, Tatkraft und Sorgenfreiheit verrichtet werden. Wenn diese Arbeiten durch die eigene Geschicklichkeit oder die der Ehefrau und Kinder oder der Diener und Arbeiter auf diese Weise ausgeführt werden, nennt man dies einen „Segen“, da sie im gegenwärtigen Leben zur Erlangung und Vermehrung von Wohlstand und Getreide führen. Und dies wurde vom Erhabenen wie folgt gesagt: ‘‘පතිරූපකාරී ධුරවා, උට්ඨාතා වින්දතෙ ධන’’න්ති. (සු. නි. 189; සං. නි. 1.246) ච; ‘‘න දිවා සොප්පසීලෙන, රත්තිමුට්ඨානදෙස්සිනා; නිච්චං මත්තෙන සොණ්ඩෙන, සක්කා ආවසිතුං ඝරං. „Wer angemessen handelt, pflichtbewusst ist und tatkräftig aufstrebt, erlangt Wohlstand.“ Und: „Wer die Gewohnheit hat, tagsüber zu schlafen, wer nachts die Tatkraft meidet und wer ständig betrunken und trunkfällig ist, kann kein geordnetes Haus führen.“ ‘‘අතිසීතං අතිඋණ්හං, අතිසායමිදං අහු; ඉති විස්සට්ඨකම්මන්තෙ, අත්ථා අච්චෙන්ති මාණවෙ. „Es ist zu kalt, es ist zu heiß, es ist bereits zu spät! – Wer so seine Arbeit vernachlässigt, an dem gehen die Gelegenheiten zum Wohlstand vorüber.“ ‘‘යොධ [Pg.23] සීතඤ්ච උණ්හඤ්ච, තිණා භිය්‍යො න මඤ්ඤති; කරං පුරිසකිච්චානි, සො සුඛා න විහායතී’’ති. ච (දී. නි. 3.253); „Wer aber Kälte und Hitze nicht mehr achtet als einen Grashalm und die Pflichten eines Mannes erfüllt, der büßt sein Glück nicht ein.“ ‘‘භොගෙ සංහරමානස්ස, භමරස්සෙව ඉරීයතො; භොගා සන්නිචයං යන්ති, වම්මිකොවූපචීයතී’’ති. (දී. නි. 3.265) – „Für jemanden, der Reichtümer ansammelt wie eine fleißig umherziehende Biene, häufen sich die Besitztümer an, so wie ein Ameisenhaufen anwächst.“ ච එවමාදි. Und so weiter. එවං ඉමිස්සාපි ගාථාය මාතුපට්ඨානං, පිතුපට්ඨානං, පුත්තදාරස්ස සඞ්ගහො, අනාකුලා ච කම්මන්තාති චත්තාරි මඞ්ගලානි වුත්තානි, පුත්තදාරස්ස සඞ්ගහං වා ද්විධා කත්වා පඤ්ච, මාතාපිතුඋපට්ඨානං වා එකමෙව කත්වා තීණි. මඞ්ගලත්තඤ්ච නෙසං තත්ථ තත්ථ විභාවිතමෙවාති. So wurden auch in dieser Strophe vier Segen dargelegt: die Fürsorge für die Mutter, die Fürsorge für den Vater, die Unterstützung von Frau und Kindern sowie unverworrene Beschäftigungen. Oder aber man teilt „die Unterstützung von Frau und Kindern“ in zwei Teile auf und erhält fünf Segen, oder man fasst „die Fürsorge für Mutter und Vater“ zu einem einzigen zusammen und erhält drei. Und dass diese Segen sind, wurde an den jeweiligen Stellen bereits deutlich aufgezeigt. නිට්ඨිතා මාතාපිතුඋපට්ඨානන්ති ඉමිස්සා ගාථාය අත්ථවණ්ණනා. Beendet ist die Erklärung der Bedeutung dieser Strophe: „Die Fürsorge für Mutter und Vater“. 266. ඉදානි දානඤ්චාති එත්ථ දීයතෙ ඉමිනාති දානං, අත්තනො සන්තකං පරස්ස පටිපාදීයතීති වුත්තං හොති. ධම්මස්ස චරියා, ධම්මා වා අනපෙතා චරියා ධම්මචරියා. ඤායන්තෙ ‘‘අම්හාකං ඉමෙ’’ති ඤාතකා. න අවජ්ජානි අනවජ්ජානි, අනින්දිතානි අගරහිතානීති වුත්තං හොති. සෙසං වුත්තනයමෙවාති අයං පදවණ්ණනා. 266. Nun zu „Geben und...“ (dānañcāti): Hierbei bedeutet „Geben“ (dāna) „das, wodurch gegeben wird“; gemeint ist, dass man seinen eigenen Besitz einem anderen überlässt. „Rechtschaffenes Verhalten“ (dhammacariyā) ist das Ausüben des Dhamma oder ein Verhalten, das nicht vom Dhamma abweicht. „Verwandte“ (ñātaka) sind jene, von denen man weiß: „Diese gehören zu uns.“ „Tadellos“ (anavajjāni) bedeutet „nicht fehlerhaft“, also ungetadelt und unbescholten. Der Rest versteht sich gemäß der bereits dargelegten Methode. Dies ist die Worterklärung (padavaṇṇanā). අත්ථවණ්ණනා පන එවං වෙදිතබ්බා – දානං නාම පරං උද්දිස්ස සුබුද්ධිපුබ්බිකා අන්නාදිදසදානවත්ථුපරිච්චාගචෙතනා තංසම්පයුත්තො වා අලොභො. අලොභෙන හි තං වත්ථුං පරස්ස පටිපාදෙති. තෙන වුත්තං ‘‘දීයතෙ ඉමිනාති දාන’’න්ති. තං බහුජනපියමනාපතාදීනං දිට්ඨධම්මිකසම්පරායිකානං ඵලවිසෙසානං අධිගමහෙතුතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වුත්තං. ‘‘දායකො සීහ දානපති බහුනො ජනස්ස පියො හොති මනාපො’’ති එවමාදීනි චෙත්ථ සුත්තානි (අ. නි. 5.34) අනුස්සරිතබ්බානි. Die Erklärung der Bedeutung (atthavaṇṇanā) jedoch sollte wie folgt verstanden werden: „Geben“ (dāna) ist die von klarer Erkenntnis begleitete Absicht (cetanā), einem anderen zuliebe die zehn Arten von Gabe-Objekten wie Nahrung und dergleichen zu spenden, oder die mit dieser Absicht verbundene Gierlosigkeit (alobha). Denn durch Gierlosigkeit übergibt man dieses Objekt einem anderen. Daher wurde gesagt: „Geben ist das, wodurch gegeben wird.“ Dies wird als ein „Segen“ bezeichnet, da es die Ursache für die Erlangung besonderer Früchte im gegenwärtigen und im zukünftigen Leben ist, wie etwa bei vielen Menschen beliebt und angenehm zu sein. Und in diesem Zusammenhang sollten Lehrreden wie die folgende bedacht werden: „Ein Spender, Sīha, ein großzügiger Geber, ist vielen Menschen lieb und angenehm.“ අපරො නයො – දානං නාම දුවිධං ආමිසදානඤ්ච, ධම්මදානඤ්ච. තත්ථ ආමිසදානං වුත්තප්පකාරමෙව. ඉධලොකපරලොකදුක්ඛක්ඛයසුඛාවහස්ස පන සම්මාසම්බුද්ධප්පවෙදිතස්ස ධම්මස්ස පරෙසං හිතකාමතාය දෙසනා ධම්මදානං. ඉමෙසඤ්ච ද්වින්නං දානානං එතදෙව අග්ගං. යථාහ – Eine andere Auslegung: Das Geben ist zweifach, nämlich das materielle Geben (āmisadāna) und das Geben des Dhamma (dhammadāna). Dabei ist das materielle Geben von der bereits beschriebenen Art. Das Geben des Dhamma hingegen ist das Verkünden der vom vollkommen Erleuchteten dargelegten Lehre aus dem Wunsch nach dem Wohl anderer – eine Lehre, die Glück bringt und das Leiden in dieser Welt und in der nächsten Welt beendet. Von diesen beiden Arten des Gebens ist diese [letztere] die höchste. Wie gesagt wurde: ‘‘සබ්බදානං [Pg.24] ධම්මදානං ජිනාති,සබ්බරසං ධම්මරසො ජිනාති; සබ්බරතිං ධම්මරතී ජිනාති,තණ්හක්ඛයො සබ්බදුක්ඛං ජිනාතී’’ති. (ධ. ප. 354); „Das Geben des Dhamma übertrifft alle Gaben; der Geschmack des Dhamma übertrifft jeden Geschmack; die Freude am Dhamma übertrifft jede Freude; das Versiegen des Begehrens überwindet alles Leiden.“ තත්ථ ආමිසදානස්ස මඞ්ගලත්තං වුත්තමෙව. ධම්මදානං පන යස්මා අත්ථපටිසංවෙදිතාදීනං ගුණානං පදට්ඨානං, තස්මා ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වුච්චති. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා – Dabei wurde die Eigenschaft des materiellen Gebens als Segen bereits dargelegt. Das Geben des Dhamma aber wird als „Segen“ bezeichnet, weil es die unmittelbare Grundlage für vorzügliche Eigenschaften wie das tiefere Verständnis der Bedeutung und dergleichen ist. Denn dies wurde vom Erhabenen wie folgt gesagt: ‘‘යථා යථා, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං විත්ථාරෙන පරෙසං දෙසෙති, තථා තථා සො තස්මිං ධම්මෙ අත්ථපටිසංවෙදී ච හොති ධම්මපටිසංවෙදී චා’’ති එවමාදි (දී. නි. 3.355; අ. නි. 5.26). „In welcher Weise auch immer, ihr Mönche, ein Mönch anderen die Lehre ausführlich verkündet, so wie er sie gehört und gelernt hat, in genau dieser Weise erfährt er in Bezug auf diese Lehre ein tieferes Verständnis der Bedeutung und ein tieferes Verständnis der Lehre, und so weiter.“ ධම්මචරියා නාම දසකුසලකම්මපථචරියා. යථාහ – ‘‘තිවිධං ඛො, ගහපතයො, කායෙන ධම්මචරියාසමචරියා හොතී’’ති එවමාදි. සා පනෙසා ධම්මචරියා සග්ගලොකූපපත්තිහෙතුතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වෙදිතබ්බා. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා – ‘‘ධම්මචරියාසමචරියාහෙතු ඛො, ගහපතයො, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්තී’’ති (ම. නි. 1.441). „Rechtschaffenes Verhalten“ (dhammacariyā) bedeutet das Ausüben der zehn heilsamen Handlungswege. Wie gesagt wurde: „Dreifach, ihr Hausväter, ist das rechtschaffene und ausgewogene Verhalten mit dem Körper“, und so weiter. Dieses rechtschaffene Verhalten sollte als ein „Segen“ verstanden werden, da es die Ursache für eine Wiedergeburt in den himmlischen Welten ist. Denn dies wurde vom Erhabenen wie folgt gesagt: „Aufgrund von rechtschaffenem und ausgewogenem Verhalten, ihr Hausväter, werden manche Wesen hier nach dem Zerfall des Körpers, nach dem Tod, in einer glücklichen Existenzebene, in einer himmlischen Welt wiedergeboren.“ ඤාතකා නාම මාතිතො වා පිතිතො වා යාව සත්තමා පිතාමහයුගා සම්බන්ධා. තෙසං භොගපාරිජුඤ්ඤෙන වා බ්‍යාධිපාරිජුඤ්ඤෙන වා අභිහතානං අත්තනො සමීපං ආගතානං යථාබලං ඝාසච්ඡාදනධනධඤ්ඤාදීහි සඞ්ගහො පසංසාදීනං දිට්ඨධම්මිකානං සුගතිගමනාදීනඤ්ච සම්පරායිකානං විසෙසාධිගමානං හෙතුතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වුච්චති. Als „Verwandte“ (ñātaka) gelten jene Personen, die mütterlicherseits oder väterlicherseits bis zur siebten Generation der Großeltern verwandt sind. Wenn diese durch Verlust des Besitzes oder durch Krankheit geplagt sind und Beistand suchend zu einem kommen, so nennt man ihre Unterstützung nach besten Kräften mit Nahrung, Kleidung, Geld, Getreide und dergleichen einen „Segen“, da sie die Ursache für die Erlangung besonderer Vorzüge im gegenwärtigen Leben – wie etwa Lob – und im zukünftigen Leben – wie etwa das Gelangen in eine glückliche Daseinsform – ist. අනවජ්ජානි කම්මානි නාම උපොසථඞ්ගසමාදානවෙය්‍යාවච්චකරණආරාමවනරොපනසෙතුකරණාදීනි කායවචීමනොසුචරිතකම්මානි. තානි හි නානප්පකාරහිතසුඛාධිගමහෙතුතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වුච්චති. ‘‘ඨානං ඛො පනෙතං, විසාඛෙ, විජ්ජති යං ඉධෙකච්චො ඉත්ථී වා පුරිසො වා අට්ඨඞ්ගසමන්නාගතං උපොසථං උපවසිත්වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා චාතුමහාරාජිකානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍යා’’ති එවමාදීනි චෙත්ථ සුත්තානි (අ. නි. 8.43) අනුස්සරිතබ්බානි. Als „tadellose Taten“ (anavajjāni kammāni) bezeichnet man heilsame Taten durch Körper, Rede und Geist, wie das Aufnehmen der Glieder des Uposatha, die Verrichtung von Hilfsdiensten, das Anlegen von Gärten und Wäldern, den Bau von Brücken und Ähnliches. Denn diese werden „Segen“ (maṅgala) genannt, da sie die Ursache für das Erreichen vielfältigen Nutzens und Glücks sind. Und hierbei sollte man sich an solche Diskurse wie diesen erinnern: „Es ist durchaus möglich, Visākhā, dass eine Frau oder ein Mann, die den mit acht Gliedern versehenen Uposatha einhalten, nach dem Zerfall des Körpers, nach dem Tod, in der Gemeinschaft der Devas der Vier Großkönige wiedergeboren werden.“ එවං [Pg.25] ඉමිස්සා ගාථාය දානං, ධම්මචරියා, ඤාතකානං සඞ්ගහො, අනවජ්ජානි කම්මානීති චත්තාරි මඞ්ගලානි වුත්තානි, මඞ්ගලත්තඤ්ච නෙසං තත්ථ තත්ථ විභාවිතමෙවාති. Auf diese Weise wurden durch diesen Vers vier segensreiche Dinge dargelegt: Geben, ein Leben nach dem Dhamma, die Unterstützung von Verwandten und tadellose Taten. Und dass diese heilsam sind, wurde an den jeweiligen Stellen bereits verdeutlicht. නිට්ඨිතා දානඤ්චාති ඉමිස්සා ගාථාය අත්ථවණ්ණනා. Beendet ist die Erklärung der Bedeutung dieses Verses, beginnend mit „Geben und...“ (dānañca). 267. ඉදානි ආරතී විරතීති එත්ථ ආරතීති ආරමණං. විරතීති විරමණං, විරමන්ති වා එතාය සත්තාති විරති. පාපාති අකුසලා. මදනීයට්ඨෙන මජ්ජං, මජ්ජස්ස පානං මජ්ජපානං, තතො මජ්ජපානා. සංයමනං සංයමො. අප්පමජ්ජනං අප්පමාදො. ධම්මෙසූති කුසලෙසු. සෙසං වුත්තනයමෙවාති අයං පදවණ්ණනා. 267. Nun zu dem Versteil „āratī viratī“ (Meiden und Enthaltsamkeit): Hierbei bedeutet „āratī“ das Meiden (Abstehen). „Viratī“ bedeutet Enthaltsamkeit; oder aber: Dadurch enthalten sich die Wesen, folglich ist es Enthaltsamkeit (virati). „pāpā“ (vom Bösen) bedeutet von unheilsamen Dingen. Wegen seiner berauschenden Eigenschaft wird es Rauschtrank (majja) genannt; das Trinken von Rauschtrank ist Rauschmittelkonsum (majjapāna) – „tato majjapānā“ bedeutet demnach: von jenem Rauschmittelkonsum. Die Zügelung (saṃyamana) ist Selbstbeherrschung (saṃyamo). Die Nicht-Lässigkeit (appamajjana) ist Emsigkeit (appamādo). „dhammesu“ (in den Dingen) bedeutet in den heilsamen Dingen. Das Übrige versteht sich nach der bereits dargelegten Methode. Dies ist die Worterklärung (padavaṇṇanā). අත්ථවණ්ණනා පන එවං වෙදිතබ්බා – ආරති නාම පාපෙ ආදීනවදස්සාවිනො මනසා එව අනභිරති. විරති නාම කම්මද්වාරවසෙන කායවාචාහි විරමණං. සා චෙසා විරති නාම සම්පත්තවිරති සමාදානවිරති සමුච්ඡෙදවිරතීති තිවිධා හොති. තත්ථ යා කුලපුත්තස්ස අත්තනො ජාතිං වා කුලං වා ගොත්තං වා පටිච්ච ‘‘න මෙ එතං පතිරූපං, ය්වාහං ඉමං පාණං හනෙය්‍යං, අදින්නං ආදියෙය්‍ය’’න්තිආදිනා නයෙන සම්පත්තවත්ථුතො විරති, අයං සම්පත්තවිරති නාම. සික්ඛාපදසමාදානවසෙන පන පවත්තා සමාදානවිරති නාම, යස්සා පවත්තිතො පභුති කුලපුත්තො පාණාතිපාතාදීනි න සමාචරති. අරියමග්ගසම්පයුත්තා සමුච්ඡෙදවිරති නාම, යස්සා පවත්තිතො පභුති අරියසාවකස්ස පඤ්ච භයානි වෙරානි වූපසන්තානි හොන්ති. පාපං නාම යං තං ‘‘පාණාතිපාතො ඛො, ගහපතිපුත්ත, කම්මකිලෙසො අදින්නාදානං…පෙ… කාමෙසුමිච්ඡාචාරො…පෙ… මුසාවාදො’’ති එවං විත්ථාරෙත්වා – Die Erklärung der Bedeutung (atthavaṇṇanā) ist jedoch wie folgt zu verstehen: „Meiden“ (ārati) ist das rein geistige Nicht-Gefallen-Finden am Bösen bei jemandem, der dessen Gefahr sieht. „Enthaltsamkeit“ (virati) ist das Zurückhalten mittels Körper und Sprache durch die Tore des Handelns. Diese Enthaltsamkeit ist dreifach: die Enthaltsamkeit bei eingetretener Gelegenheit (sampatta-virati), die Enthaltsamkeit durch Aufnehmen von Gelübden (samādāna-virati) und die Enthaltsamkeit durch Vernichtung (samucchedavirati). Dabei ist diejenige Enthaltsamkeit, die bei einer eingetroffenen Situation stattfindet, wenn ein Sohn aus gutem Hause im Hinblick auf seine Geburt, seine Familie oder seine Sippe denkt: „Es schickt sich nicht für mich, dass ich dieses Lebewesen töte oder Ungegebenes nehme“, die sogenannte Enthaltsamkeit bei eingetretener Gelegenheit. Jene hingegen, die durch das Aufnehmen der Übungsregeln wirksam wird und von deren Beginn an der Sohn aus gutem Hause das Töten von Lebewesen usw. nicht mehr praktiziert, ist die sogenannte Enthaltsamkeit durch Aufnehmen von Gelübden. Die mit dem edlen Pfad verbundene Enthaltsamkeit ist die sogenannte Enthaltsamkeit durch Vernichtung, von deren Entstehen an für den edlen Jünger die fünf Ängste und Feindschaften völlig gestillt sind. Unter „Bösem“ (pāpa) versteht man das vierfache Unheilsame, das als Befleckung des Handelns (kammakilesa) bezeichnet wird, wie es ausführlich dargelegt ist mit: „Das Töten von Lebewesen, o Hausvatersohn, ist eine Befleckung des Handelns, das Nehmen von Ungegebenem... und so weiter... sexuelles Fehlverhalten... und so weiter... Lügen...“ ‘‘පාණාතිපාතො අදින්නාදානං, මුසාවාදො ච වුච්චති; පරදාරගමනඤ්චෙව, නප්පසංසන්ති පණ්ඩිතා’’ති. (දී. නි. 3.245) – „Das Töten von Lebewesen, das Nehmen von Ungegebenes, das Sprechen von Unwahrheit, sowie das Gehen zu den Ehefrauen anderer: Solches loben die Weisen nicht.“ එවං ගාථාය සඞ්ගහිතං කම්මකිලෙසසඞ්ඛාතං චතුබ්බිධං අකුසලං, තතො පාපා. සබ්බාපෙසා ආරති ච විරති ච දිට්ඨධම්මිකසම්පරායිකභයවෙරප්පහානාදිනානප්පකාරවිසෙසාධිගමහෙතුතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වුච්චති. ‘‘පාණාතිපාතා පටිවිරතො ඛො, ගහපතිපුත්ත, අරියසාවකො’’තිආදීනි චෙත්ථ සුත්තානි අනුස්සරිතබ්බානි. Dieses so im Vers zusammengefasste vierfache unheilsame Handeln, das als Befleckung des Handelns gilt, ist das, wovon man sich abwendet. All dieses Meiden und diese Enthaltsamkeit davon werden „Segen“ genannt, da sie die Ursache für das Erreichen verschiedenster Besonderheiten sind, wie etwa das Überwinden von Ängsten und Feindschaften im gegenwärtigen Leben und in zukünftigen Leben. Und hierbei sollte man sich an solche Diskurse erinnern wie: „Ein edler Jünger, o Hausvatersohn, enthält sich des Tötens von Lebewesen...“ මජ්ජපානා [Pg.26] ච සංයමො නාම පුබ්බෙ වුත්තසුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා වෙරමණියාවෙතං අධිවචනං. යස්මා පන මජ්ජපායී අත්ථං න ජානාති, ධම්මං න ජානාති, මාතුපි අන්තරායං කරොති, පිතු බුද්ධපච්චෙකබුද්ධතථාගතසාවකානම්පි අන්තරායං කරොති, දිට්ඨෙව ධම්මෙ ගරහං, සම්පරායෙ දුග්ගතිං, අපරාපරියායෙ උම්මාදඤ්ච පාපුණාති. මජ්ජපානා පන සංයතො තෙසං දොසානං වූපසමං තබ්බිපරීතගුණසම්පදඤ්ච පාපුණාති. තස්මා අයං මජ්ජපානා සංයමො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වෙදිතබ්බො. Als „Zügelung im Hinblick auf Rauschgetränke“ (majjapānā ca saṃyamo) bezeichnet man die Enthaltsamkeit von berauschenden Getränken wie Bier, Wein und anderen Rauschmitteln, die die Grundlage für Nachlässigkeit bilden, wie bereits zuvor dargelegt wurde. Denn wer Rauschgetränke trinkt, erkennt weder den Nutzen noch den Dhamma; er schädigt sogar seine Mutter, seinen Vater, Buddhas, Paccekabuddhas und die Jünger eines Tathāgata; er erntet Tadel im gegenwärtigen Leben, gelangt in ein unglückliches Dasein im zukünftigen Leben und verfällt in späteren Leben dem Wahnsinn. Wer sich jedoch des Rauschmittelkonsums enthält, erlangt die Beruhigung dieser Fehler und die Fülle der ihnen entgegengesetzten guten Eigenschaften. Daher sollte diese Zügelung im Hinblick auf Rauschgetränke als ein Segen verstanden werden. කුසලෙසු ධම්මෙසු අප්පමාදො නාම ‘‘කුසලානං වා ධම්මානං භාවනාය අසක්කච්චකිරියතා අසාතච්චකිරියතා අනට්ඨිතකිරියතා ඔලීනවුත්තිතා නික්ඛිත්තඡන්දතා නික්ඛිත්තධුරතා අනාසෙවනා අභාවනා අබහුලීකම්මං අනධිට්ඨානං අනනුයොගො පමාදො. යො එවරූපො පමාදො පමජ්ජනා පමජ්ජිතත්තං, අයං වුච්චති පමාදො’’ති (විභ. 846) එත්ථ වුත්තස්ස පමාදස්ස පටිපක්ඛනයෙන අත්ථතො කුසලෙසු ධම්මෙසු සතියා අවිප්පවාසො වෙදිතබ්බො. සො නානප්පකාරකුසලාධිගමහෙතුතො අමතාධිගමහෙතුතො ච ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වුච්චති. තත්ථ ‘‘අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො’’ති (ම. නි. 2.18-19; අ. නි. 5.26) ච ‘‘අප්පමාදො අමතපද’’න්ති (ධ. ප. 21) ච එවමාදි සත්ථුසාසනං අනුස්සරිතබ්බං. Unter „Emsigkeit in heilsamen Dingen“ (kusalesu dhammesu appamādo) ist dem Sinn nach das ununterbrochene Verweilen in Achtsamkeit bezüglich der heilsamen Dinge zu verstehen, und zwar als das Gegenteil jener Nachlässigkeit (pamāda), die wie folgt beschrieben wird: „Nachlässigkeit bei der Entfaltung heilsamer Geisteszustände ist das unachtsame Ausführen, das unbeständige Ausführen, das unvollständige Ausführen, träges Verhalten, das Aufgeben des Wollens, das Ablegen der Verantwortung, das Nicht-Ausüben, Nicht-Entfalten, Nicht-Häufig-Machen, Nicht-Entschlossensein, Nicht-Eifrigsein – eine solche Nachlässigkeit, das Nachlässigsein, der Zustand der Nachlässigkeit wird Nachlässigkeit genannt.“ Diese Emsigkeit wird „Segen“ genannt, da sie sowohl eine Ursache für das Erlangen verschiedenster heilsamer Qualitäten als auch eine Ursache für das Erlangen des Todlosen ist. Hierbei sollte man sich an solche Lehren des Meisters erinnern wie: „Für einen Emsigen, Strebsamen“ und „Emsigkeit ist der Pfad zum Todlosen“. එවං ඉමිස්සා ගාථාය පාපා විරති, මජ්ජපානා සංයමො, කුසලෙසු ධම්මෙසු අප්පමාදොති තීණි මඞ්ගලානි වුත්තානි, මඞ්ගලත්තඤ්ච නෙසං තත්ථ තත්ථ විභාවිතමෙවාති. Auf diese Weise wurden in diesem Vers drei Segen dargelegt: die Enthaltsamkeit vom Bösen, die Zügelung im Hinblick auf Rauschgetränke und die Emsigkeit in heilsamen Dingen. Dass diese heilsam sind, wurde an den jeweiligen Stellen bereits verdeutlicht. නිට්ඨිතා ආරතී විරතීති ඉමිස්සා ගාථාය අත්ථවණ්ණනා. Beendet ist die Erklärung der Bedeutung dieses Verses, beginnend mit „Abkehr und Enthaltsamkeit...“ (āratī viratī). 268. ඉදානි ගාරවො චාති එත්ථ ගාරවොති ගරුභාවො. නිවාතොති නීචවුත්තිතා. සන්තුට්ඨීති සන්තොසො. කතස්ස ජානනතා කතඤ්ඤුතා. කාලෙනාති ඛණෙන සමයෙන. ධම්මස්ස සවනං ධම්මස්සවනං. සෙසං වුත්තනයමෙවාති අයං පදවණ්ණනා. 268. Nun zu dem Versteil „gāravo ca“ (Ehrfurcht und...): Hierbei bedeutet „gāravo“ Ehrerbietung (Respekt). „Nivāto“ bedeutet Demut (Bescheidenheit). „Santuṭṭhī“ bedeutet Zufriedenheit. Das Erkennen des für einen Getanen ist Dankbarkeit (kataññutā). „kālena“ (zur rechten Zeit) bedeutet im passenden Moment, zu gegebener Gelegenheit. Das Anhören der Lehre ist das Dhamma-Hören (dhammassavana). Das Übrige versteht sich nach der bereits dargelegten Methode. Dies ist die Worterklärung (padavaṇṇanā). අත්ථවණ්ණනා පන එවං වෙදිතබ්බා – ගාරවො නාම ගරුකාරපයොගාරහෙසු බුද්ධපච්චෙකබුද්ධතථාගතසාවකආචරියුපජ්ඣායමාතාපිතුජෙට්ඨභාතිකභගිනිආදීසු යථානුරූපං ගරුකාරො ගරුකරණං සගාරවතා. ස්වායං ගාරවො යස්මා සුගතිගමනාදීනං හෙතු. යථාහ – Die Erklärung der Bedeutung (atthavaṇṇanā) ist jedoch wie folgt zu verstehen: Als „Ehrfurcht“ (gāravo) bezeichnet man die angemessene ehrerbietige Behandlung, die Ehrerweisung und das Respektvollsein gegenüber jenen, die ehrerbietige Behandlung verdienen, wie den Buddhas, Paccekabuddhas, Jüngern des Tathāgata, Lehrern, Präzeptoren, Müttern, Vätern, älteren Brüdern, älteren Schwestern und Ähnlichen. Diese Ehrfurcht ist die Ursache für das Gelangen in eine glückliche Existenz und Ähnliches. Wie es heißt: ‘‘ගරුකාතබ්බං [Pg.27] ගරුං කරොති, මානෙතබ්බං මානෙති, පූජෙතබ්බං පූජෙති. සො තෙන කම්මෙන එවං සමත්තෙන එවං සමාදින්නෙන කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. නො චෙ කායස්ස භෙදා…පෙ… උපපජ්ජති, සචෙ මනුස්සත්තං ආගච්ඡති, යත්ථ යත්ථ පච්චාජායති, උච්චාකුලීනො හොතී’’ති (ම. නි. 3.295). „Wer zu ehren ist, den ehrt er; wer zu achten ist, den achtet er; wer zu verehren ist, den verehrt er. Durch diese so vollbrachte, so übernommene Handlung wird er nach dem Zerfall des Körpers, nach dem Tod, in einer glücklichen Existenz, in einer himmlischen Welt wiedergeboren. Wenn er aber nach dem Zerfall des Körpers... und so weiter... dort nicht wiedergeboren wird, sondern in den Zustand als Mensch zurückkehrt, wird er, wo auch immer er wiedergeboren wird, von hoher Geburt sein.“ යථා චාහ – ‘‘සත්තිමෙ, භික්ඛවෙ, අපරිහානියා ධම්මා. කතමෙ සත්ත? සත්ථුගාරවතා’’තිආදි (අ. නි. 7.32-33). තස්මා ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වුච්චති. Und wie es weiterhin heißt: „Es gibt, ihr Mönche, diese sieben Dinge, die vor dem Verfall schützen. Welche sieben? Die Ehrfurcht vor dem Meister...“ und so weiter. Daher wird sie „Segen“ genannt. නිවාතො නාම නීචමනතා නිවාතවුත්තිතා, යාය සමන්නාගතො පුග්ගලො නිහතමානො නිහතදප්පො පාදපුඤ්ඡනචොළකසමො ඡින්නවිසාණුසභසමො උද්ධටදාඨසප්පසමො ච හුත්වා සණ්හො සඛිලො සුඛසම්භාසො හොති, අයං නිවාතො. ස්වායං යසාදිගුණපටිලාභහෙතුතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වුච්චති. ආහ ච – ‘‘නිවාතවුත්ති අත්ථද්ධො, තාදිසො ලභතෙ යස’’න්ති එවමාදි (දී. නි. 3.273). Demut (nivāto) bedeutet Sanftmut des Geistes (nīcamanatā) und demütiges Verhalten (nivātavuttitā). Ein Mensch, der damit ausgestattet ist, ist frei von Stolz (nihatamāno) und frei von Hochmut (nihatadappo); er ist wie ein Fußabstreiftuch (pādapuñchanacoḷakasamo), wie ein Stier mit abgebrochenen Hörnern (chinnavisāṇusabhasamo) und wie eine Schlange, der die Giftzähne gezogen wurden (uddhaṭadāṭhasappasamo). Er ist sanft (saṇho), freundlich (sakhilo) und leicht anzusprechen (sukhasambhāso) – dies ist Demut. Sie wird als 'Segen' (maṅgala) bezeichnet, weil sie die Ursache für den Erwerb von Vorzügen wie Ruhm und Ansehen (yasādiguṇapaṭilābhahetuto) ist. Und es wurde gesagt: 'Wer von demütigem Verhalten und nicht stolzstarr ist, ein solcher erlangt Ruhm' und so weiter. සන්තුට්ඨි නාම ඉතරීතරපච්චයසන්තොසො, සො ද්වාදසවිධො හොති. සෙය්‍යථිදං – චීවරෙ යථාලාභසන්තොසො, යථාබලසන්තොසො, යථාසාරුප්පසන්තොසොති තිවිධො. එවං පිණ්ඩපාතාදීසු. Zufriedenheit (santuṭṭhi) bedeutet Zufriedenheit mit jeglicher Art von Requisiten (itarītarapaccayasantoso). Sie ist zwölffach (dvādasavidho). Das heißt: In Bezug auf die Robe (cīvare) gibt es drei Arten: Zufriedenheit gemäß dem Erhaltenen (yathālābhasantoso), Zufriedenheit gemäß der eigenen Kraft beziehungsweise Fähigkeit (yathābalasantoso) und Zufriedenheit gemäß der Angemessenheit (yathāsāruppasantoso). Ebenso verhält es sich bei der Almosenspeise und den anderen Requisiten. තස්සායං පභෙදවණ්ණනා – ඉධ භික්ඛු චීවරං ලභති සුන්දරං වා අසුන්දරං වා, සො තෙනෙව යාපෙති, අඤ්ඤං න පත්ථෙති, ලභන්තොපි න ගණ්හාති, අයමස්ස චීවරෙ යථාලාභසන්තොසො. අථ පන ආබාධිකො හොති, ගරුං චීවරං පාරුපන්තො ඔණමති වා කිලමති වා. සො සභාගෙන භික්ඛුනා සද්ධිං තං පරිවත්තෙත්වා ලහුකෙන යාපෙන්තොපි සන්තුට්ඨොව හොති, අයමස්ස චීවරෙ යථාබලසන්තොසො. අපරො භික්ඛු පණීතපච්චයලාභී හොති, සො පට්ටචීවරාදීනං අඤ්ඤතරං මහග්ඝං චීවරං ලභිත්වා ‘‘ඉදං ථෙරානං චිරපබ්බජිතානං බහුස්සුතානඤ්ච අනුරූප’’න්ති තෙසං දත්වා අත්තනා සඞ්කාරකූටා වා අඤ්ඤතො වා කුතොචි නන්තකානි උච්චිනිත්වා සඞ්ඝාටිං කත්වා ධාරෙන්තොපි සන්තුට්ඨොව හොති, අයමස්ස චීවරෙ යථාසාරුප්පසන්තොසො. Dies ist die detaillierte Erklärung dazu: Hier erhält ein Bhikkhu eine Robe, die entweder gut oder schlecht sein mag. Er gibt sich mit genau dieser zufrieden, wünscht sich keine andere und nimmt, selbst wenn er eine weitere erhält, diese nicht an. Dies ist seine Zufriedenheit gemäß dem Erhaltenen in Bezug auf die Robe. Wenn er jedoch krank ist und sich unter einer schweren Robe beugen muss oder ermüdet, tauscht er diese mit einem ihm vertrauten Bhikkhu aus und gibt sich mit einer leichten Robe zufrieden; auch so bleibt er zufrieden. Dies ist seine Zufriedenheit gemäß der eigenen Kraft in Bezug auf die Robe. Ein anderer Bhikkhu erhält vorzügliche Requisiten. Wenn er eine kostbare Robe aus wertvollem Stoff erhält, denkt er: 'Dies ist angemessen für Ältere, die schon lange ordiniert sind und über großes Wissen verfügen.' Er gibt sie ihnen, sammelt selbst Stofffetzen von einem Müllhaufen oder von anderswo, macht daraus eine äußere Robe und trägt sie; auch so ist er vollkommen zufrieden. Dies ist seine Zufriedenheit gemäß der Angemessenheit in Bezug auf die Robe. ඉධ [Pg.28] පන භික්ඛු පිණ්ඩපාතං ලභති ලූඛං වා පණීතං වා, සො තෙනෙව යාපෙති, අඤ්ඤං න පත්ථෙති, ලභන්තොපි න ගණ්හාති, අයමස්ස පිණ්ඩපාතෙ යථාලාභසන්තොසො. අථ පන ආබාධිකො හොති, ලූඛං පිණ්ඩපාතං භුඤ්ජිත්වා බාළ්හං රොගාතඞ්කං පාපුණාති, සො සභාගස්ස භික්ඛුනො තං දත්වා තස්ස හත්ථතො සප්පිමධුඛීරාදීනි භුඤ්ජිත්වා සමණධම්මං කරොන්තොපි සන්තුට්ඨොව හොති, අයමස්ස පිණ්ඩපාතෙ යථාබලසන්තොසො. අපරො භික්ඛු පණීතං පිණ්ඩපාතං ලභති, සො ‘‘අයං පිණ්ඩපාතො ථෙරානං චිරපබ්බජිතානං අඤ්ඤෙසඤ්ච පණීතපිණ්ඩපාතං විනා අයාපෙන්තානං සබ්‍රහ්මචාරීනං අනුරූපො’’ති තෙසං දත්වා අත්තනා පිණ්ඩාය චරිත්වා මිස්සකාහාරං භුඤ්ජන්තොපි සන්තුට්ඨොව හොති, අයමස්ස පිණ්ඩපාතෙ යථාසාරුප්පසන්තොසො. Hier wiederum erhält ein Bhikkhu Almosenspeise, sei sie grob oder vorzüglich. Er gibt sich mit genau dieser zufrieden, wünscht sich keine andere und nimmt, selbst wenn er eine weitere erhält, diese nicht an. Dies ist seine Zufriedenheit gemäß dem Erhaltenen in Bezug auf die Almosenspeise. Wenn er jedoch krank ist und durch den Verzehr grober Speise schwer erkrankt, gibt er diese einem ihm vertrauten Bhikkhu, nimmt aus dessen Hand Ghee, Honig, Milch und Ähnliches an und übt die Pflichten eines Asketen aus; auch so bleibt er zufrieden. Dies ist seine Zufriedenheit gemäß der eigenen Kraft in Bezug auf die Almosenspeise. Ein anderer Bhikkhu erhält vorzügliche Almosenspeise. Er denkt: 'Diese Almosenspeise ist angemessen für Ältere, die schon lange ordiniert sind, und für andere Mitbrüder im heiligen Leben, die ohne vorzügliche Speise nicht auskommen.' Er gibt sie ihnen, geht selbst auf Almosengang, isst gemischte Speise und bleibt zufrieden. Dies ist seine Zufriedenheit gemäß der Angemessenheit in Bezug auf die Almosenspeise. ඉධ පන භික්ඛුනො සෙනාසනං පාපුණාති, සො තෙනෙව සන්තුස්සති, පුන අඤ්ඤං සුන්දරතරම්පි පාපුණන්තං න ගණ්හාති, අයමස්ස සෙනාසනෙ යථාලාභසන්තොසො. අථ පන ආබාධිකො හොති, නිවාතසෙනාසනෙ වසන්තො අතිවිය පිත්තරොගාදීහි ආතුරීයති, සො සභාගස්ස භික්ඛුනො තං දත්වා තස්ස පාපුණනකෙ සවාතසීතලසෙනාසනෙ වසිත්වා සමණධම්මං කරොන්තොපි සන්තුට්ඨොව හොති, අයමස්ස සෙනාසනෙ යථාබලසන්තොසො. අපරො භික්ඛු සුන්දරං සෙනාසනං පත්තම්පි න සම්පටිච්ඡති ‘‘සුන්දරසෙනාසනං පමාදට්ඨානං, තත්‍ර නිසින්නස්ස ථිනමිද්ධං ඔක්කමති, නිද්දාභිභූතස්ස ච පුන පටිබුජ්ඣතො කාමවිතක්කා සමුදාචරන්තී’’ති, සො තං පටික්ඛිපිත්වා අබ්භොකාසරුක්ඛමූලපණ්ණකුටීසු යත්ථ කත්ථචි නිවසන්තොපි සන්තුට්ඨොව හොති, අයමස්ස සෙනාසනෙ යථාසාරුප්පසන්තොසො. Hier wiederum fällt einem Bhikkhu eine Unterkunft zu. Er ist mit genau dieser zufrieden, und selbst wenn ihm eine noch bessere zukommt, nimmt er sie nicht an. Dies ist seine Zufriedenheit gemäß dem Erhaltenen in Bezug auf die Unterkunft. Wenn er jedoch krank ist und beim Wohnen in einer windstillen Unterkunft übermäßig unter Gallenleiden oder ähnlichen Krankheiten leidet, gibt er sie einem ihm vertrauten Bhikkhu, wohnt in einer luftigen, kühlen Unterkunft, die ihm zufällt, und übt die Pflichten eines Asketen aus; auch so bleibt er zufrieden. Dies ist seine Zufriedenheit gemäß der eigenen Kraft in Bezug auf die Unterkunft. Ein anderer Bhikkhu nimmt eine vorzügliche Unterkunft nicht an, selbst wenn sie ihm zufällt, da er bedenkt: 'Eine vorzügliche Unterkunft ist eine Grundlage für Nachlässigkeit. Wenn man darin sitzt, wird man von Trägheit und Starrheit überwältigt, und wenn man vom Schlaf überwältigt wieder erwacht, steigen sinnliche Gedanken in einem auf.' Daher weist er sie zurück und ist zufrieden, wo auch immer er wohnt – unter freiem Himmel, am Fuße eines Baumes oder in einer Blätterhütte. Dies ist seine Zufriedenheit gemäß der Angemessenheit in Bezug auf die Unterkunft. ඉධ පන භික්ඛු භෙසජ්ජං ලභති හරීතකං වා ආමලකං වා, සො තෙනෙව යාපෙති, අඤ්ඤෙහි ලද්ධං සප්පිමධුඵාණිතාදිම්පි න පත්ථෙති, ලභන්තොපි න ගණ්හාති, අයමස්ස ගිලානපච්චයෙ යථාලාභසන්තොසො. අථ පන ආබාධිකො තෙලෙන අත්ථිකො ඵාණිතං ලභති, සො තං සභාගස්ස භික්ඛුනො දත්වා තස්ස හත්ථතො තෙලෙන භෙසජ්ජං කත්වා සමණධම්මං කරොන්තොපි සන්තුට්ඨොව හොති, අයමස්ස ගිලානපච්චයෙ යථාබලසන්තොසො. අපරො භික්ඛු එකස්මිං භාජනෙ පූතිමුත්තහරීතකං [Pg.29] ඨපෙත්වා එකස්මිං චතුමධුරං ‘‘ගණ්හථ, භන්තෙ, යදිච්ඡසී’’ති වුච්චමානො සචස්ස තෙසං ද්වින්නං අඤ්ඤතරෙනපි බ්‍යාධි වූපසම්මති, අථ ‘‘පූතිමුත්තහරීතකං නාම බුද්ධාදීහි වණ්ණිතං, අයඤ්ච පූතිමුත්තභෙසජ්ජං නිස්සාය පබ්බජ්ජා, තත්ථ තෙ යාවජීවං උස්සාහො කරණීයො’’ති (මහාව. 128) වුත්තන්ති චින්තෙන්තො චතුමධුරභෙසජ්ජං පටික්ඛිපිත්වා මුත්තහරීතකෙන භෙසජ්ජං කරොන්තොපි පරමසන්තුට්ඨොව හොති, අයමස්ස ගිලානපච්චයෙ යථාසාරුප්පසන්තොසො. Hier wiederum erhält ein Bhikkhu als Medizin entweder eine Myrobalane-Frucht (harītaka) oder eine Emblic-Myrobalane (āmalaka). Er gibt sich mit genau dieser zufrieden, verlangt nicht nach Ghee, Honig, Melasse und Ähnlichem, das er von anderen erhalten könnte, und nimmt es selbst dann nicht an, wenn er es bekommt. Dies ist seine Zufriedenheit gemäß dem Erhaltenen in Bezug auf Heilmittel für Kranke. Wenn er jedoch krank ist, Öl benötigt und Melasse erhält, gibt er diese einem ihm vertrauten Bhikkhu, stellt mit dem aus dessen Hand erhaltenen Öl Medizin her und übt die Pflichten eines Asketen aus; auch so bleibt er zufrieden. Dies ist seine Zufriedenheit gemäß der eigenen Kraft in Bezug auf Heilmittel für Kranke. Ein anderer Bhikkhu hat in einem Gefäß in gärendem Kuhurin eingelegte Myrobalanen-Früchte (pūtimuttaharītaka) vor sich und in einem anderen Gefäß die vier Süßigkeiten (catumadhura). Ihm wird gesagt: 'Ehrwürdiger Herr, nehmen Sie, was Sie wünschen.' Selbst wenn seine Krankheit durch jedes dieser beiden Mittel geheilt werden könnte, denkt er: 'Die in gärendem Kuhurin eingelegte Myrobalanen-Frucht wurde von den Buddhas und anderen gepriesen, und es heißt: „Das Hinausgehen in die Hauslosigkeit stützt sich auf die Medizin aus gärendem Kuhurin; darin sollst du dich dein Leben lang bemühen.“' Indem er dies bedenkt, weist er die Medizin aus den vier Süßigkeiten zurück und stellt seine Medizin mit den in Kuhurin eingelegten Myrobalanen her; dabei ist er zutiefst zufrieden. Dies ist seine Zufriedenheit gemäß der Angemessenheit in Bezug auf Heilmittel für Kranke. එවං පභෙදො සබ්බොපෙසො සන්තොසො සන්තුට්ඨීති වුච්චති. සා අත්‍රිච්ඡතාපාපිච්ඡතාමහිච්ඡතාදීනං පාපධම්මානං පහානාධිගමහෙතුතො සුගතිහෙතුතො අරියමග්ගසම්භාරභාවතො චාතුද්දිසාදිභාවහෙතුතො ච ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වෙදිතබ්බා. ආහ ච – Diese so dargelegte, vielfältige und umfassende Zufriedenheit wird als 'Santuṭṭhī' (Zufriedenheit) bezeichnet. Sie ist als ein 'Segen' (maṅgala) zu verstehen, weil sie die Ursache für das Aufgeben schlechter Eigenschaften wie maßloser Gier (atricchatā), böser Begehren (pāpicchatā), großer Wünsche (mahicchatā) und Ähnlichem ist; weil sie zu einer glücklichen Wiedergeburt (sugati) führt; weil sie eine Rüstung für den edlen Pfad darstellt und weil sie dazu führt, in allen vier Himmelsrichtungen heimisch und frei von Feindseligkeit zu sein. Und er sagte: ‘‘චාතුද්දිසො අප්පටිඝො ච හොති,සන්තුස්සමානො ඉතරීතරෙනා’’ති. (සු. නි. 42; චූළනි. ඛග්ගවිසාණසුත්තනිද්දෙස 128) එවමාදි; „In allen vier Richtungen heimisch und ohne Widerwillen ist er, zufrieden mit dem, was auch immer er erhält“ und so weiter. කතඤ්ඤුතා නාම අප්පස්ස වා බහුස්ස වා යෙන කෙනචි කතස්ස උපකාරස්ස පුනප්පුනං අනුස්සරණභාවෙන ජානනතා. අපිච නෙරයිකාදිදුක්ඛපරිත්තාණතො පුඤ්ඤානි එව පාණීනං බහූපකාරානි, තතො තෙසම්පි උපකාරානුස්සරණතා ‘‘කතඤ්ඤුතා’’ති වෙදිතබ්බා. සා සප්පුරිසෙහි පසංසනීයතාදිනානප්පකාරවිසෙසාධිගමහෙතුතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වුත්තා. ආහ ච – ‘‘ද්වෙමෙ, භික්ඛවෙ, පුග්ගලා දුල්ලභා ලොකස්මිං. කතමෙ ද්වෙ? යො ච පුබ්බකාරී, යො ච කතඤ්ඤූ කතවෙදී’’ති (අ. නි. 2.120). Dankbarkeit (kataññutā) bedeutet das Erkennen und das wiederholte Eingedenksein einer Hilfeleistung, sei sie klein oder groß, die von irgendjemandem erwiesen wurde. Darüber hinaus sind es die heilsamen Verdienste (puññāni) selbst, die den Lebewesen am meisten nützen, da sie diese vor den Leiden der Hölle und Ähnlichem schützen; daher ist auch das Eingedenksein dieser wohlwollenden Verdienste als Dankbarkeit zu verstehen. Sie wird als 'Segen' (maṅgala) bezeichnet, weil sie dazu führt, von edlen Menschen (sappurisehi) gepriesen zu werden und verschiedene andere herausragende Errungenschaften zu erlangen. Und er sagte: 'Diese zwei Personen, o Bhikkhus, sind in der Welt schwer zu finden. Welche zwei? Derjenige, der zuerst Gutes tut (pubbakārī), und derjenige, der dankbar und erkenntlich ist (kataññū katavedī).' කාලෙන ධම්මස්සවනං නාම යස්මිං කාලෙ උද්ධච්චසහගතං චිත්තං හොති, කාමවිතක්කාදීනං වා අඤ්ඤතරෙන අභිභූතං, තස්මිං කාලෙ තෙසං විනොදනත්ථං ධම්මස්සවනං. අපරෙ ආහු – පඤ්චමෙ පඤ්චමෙ දිවසෙ ධම්මස්සවනං කාලෙන ධම්මස්සවනං නාම. යථාහ ආයස්මා අනුරුද්ධො ‘‘පඤ්චාහිකං ඛො පන මයං, භන්තෙ, සබ්බරත්තිං ධම්මියා කථාය සන්නිසීදාමා’’ති (ම. නි. 1.327; මහාව. 466). „Das zeitrechte Hören der Lehre“ (kālena dhammassavanaṃ) bedeutet: Zu welcher Zeit der Geist von Aufgeregtheit (uddhacca) begleitet ist oder von einem der Gedanken an Sinnenlust und so weiter überwältigt ist, zu jener Zeit ist das Hören der Lehre zum Zwecke von deren Vertreibung [zeitrechtes Hören]. Andere sagen: Das Hören der Lehre an jedem fünften Tag wird „zeitrechtes Hören der Lehre“ genannt. Wie der ehrwürdige Anuruddha sagte: „Am fünften Tag aber, o Herr, sitzen wir die ganze Nacht über zu einem Lehrgespräch beisammen.“ අපිච යස්මිං කාලෙ කල්‍යාණමිත්තෙ උපසඞ්කමිත්වා සක්කා හොති අත්තනො කඞ්ඛාපටිවිනොදකං ධම්මං සොතුං, තස්මිං කාලෙපි ධම්මස්සවනං ‘‘කාලෙන ධම්මස්සවන’’න්ති වෙදිතබ්බං. යථාහ – ‘‘තෙ කාලෙන කාලං උපසඞ්කමිත්වා [Pg.30] පරිපුච්ඡති පරිපඤ්හතී’’තිආදි (දී. නි. 3.358). තදෙතං කාලෙන ධම්මස්සවනං නීවරණප්පහානචතුරානිසංසආසවක්ඛයාදිනානප්පකාරවිසෙසාධිගමහෙතුතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වෙදිතබ්බං. වුත්තඤ්හෙතං – Zudem ist das Hören der Lehre auch zu jener Zeit, wenn es möglich ist, zu einem guten Freund (kalyāṇamitta) hinzutreten, um die Lehre zu hören, die die eigenen Zweifel vertreibt, als „zeitrechtes Hören der Lehre“ zu verstehen. Wie es heißt: „Sie treten von Zeit zu Zeit an sie heran, fragen nach und erkundigen sich“ und so weiter. Dieses zeitrechte Hören der Lehre ist als ein „Heilszeichen“ (maṅgala) zu verstehen, weil es die Ursache für das Erlangen verschiedener Arten von Vorzüglichkeiten ist, wie das Aufgeben der Hemmnisse (nīvaraṇa), die viererlei Segnungen und die Versiegung der Triebe (āsavakkhaya). Denn dies wurde gesagt: ‘‘යස්මිං, භික්ඛවෙ, සමයෙ අරියසාවකො අට්ඨිං කත්වා මනසි කත්වා සබ්බං චෙතසො සමන්නාහරිත්වා ඔහිතසොතො ධම්මං සුණාති, පඤ්චස්ස නීවරණානි තස්මිං සමයෙ න හොන්තී’’ති (සං. නි. 5.219) ච. „Zu welcher Zeit, ihr Mönche, ein edler Schüler der Lehre zuhört, indem er ihr Achtung schenkt, sie beherzigt, seine ganze Aufmerksamkeit darauf richtet und mit geneigten Ohren lauscht, zu jener Zeit sind die fünf Hemmnisse in ihm nicht gegenwärtig.“ ‘‘සොතානුගතානං, භික්ඛවෙ, ධම්මානං…පෙ… සුප්පටිවිද්ධානං චත්තාරො ආනිසංසා පාටිකඞ්ඛා’’ති (අ. නි. 4.191) ච. „Wenn, ihr Mönche, die Lehren mit dem Gehör aufgenommen wurden … und durch Einsicht wohl durchdrungen sind, sind viererlei Segnungen zu erwarten.“ ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා කාලෙන කාලං සම්මා භාවියමානා සම්මා අනුපරිවත්තියමානා අනුපුබ්බෙන ආසවානං ඛයං පාපෙන්ති. කතමෙ චත්තාරො? කාලෙන ධම්මස්සවන’’න්ති ච එවමාදීනි (අ. නි. 4.147). „Diese vier Dinge, ihr Mönche, führen, wenn sie von Zeit zu Zeit richtig entfaltet und richtig gepflegt werden, allmählich zur Versiegung der Triebe. Welche vier? Das zeitrechte Hören der Lehre“, und so weiter. එවං ඉමිස්සා ගාථාය ගාරවො, නිවාතො, සන්තුට්ඨි, කතඤ්ඤුතා, කාලෙන ධම්මස්සවනන්ති පඤ්ච මඞ්ගලානි වුත්තානි, මඞ්ගලත්තඤ්ච නෙසං තත්ථ තත්ථ විභාවිතමෙවාති. So wurden durch diese Strophe fünf Heilszeichen dargelegt: Ehrfurcht, Demut, Zufriedenheit, Dankbarkeit und das zeitrechte Hören der Lehre; und dass diese Heilszeichen sind, wurde an den jeweiligen Stellen bereits verdeutlicht. නිට්ඨිතා ගාරවො ච නිවාතො චාති ඉමිස්සා ගාථාය අත්ථවණ්ණනා. Beendet ist die Erklärung der Bedeutung dieser Strophe: „Ehrfurcht und Demut“. 269. ඉදානි ඛන්තී චාති එත්ථ ඛමනං ඛන්ති. පදක්ඛිණග්ගාහිතාය සුඛං වචො අස්මින්ති සුවචො, සුවචස්ස කම්මං සොවචස්සං, සොවචස්සස්ස භාවො සොවචස්සතා. කිලෙසානං සමිතත්තා සමණා. දස්සනන්ති පෙක්ඛනං. ධම්මස්ස සාකච්ඡා ධම්මසාකච්ඡා. සෙසං වුත්තනයමෙවාති අයං පදවණ්ණනා. 269. Nun zu „Geduld“ (khantī ca) und so weiter: Hierbei ist Geduld (khanti) das Ertragen (khamana). Einer, zu dem man aufgrund seines aufrechten Aufnehmens [von Rat] leicht sprechen kann, ist folgsam (suvaco). Das Verhalten eines Folgsamen ist Folgsamkeit (sovacassaṃ), der Zustand des Folgsamseins ist die Folgsamkeit (sovacassatā). Weil ihre Befleckungen (kilesa) zur Ruhe gekommen sind, heißen sie Asketen (samaṇā). „Sehen“ (dassana) bedeutet Anschauen (pekkhana). Das Gespräch über die Lehre ist das Lehrgespräch (dhammasākacchā). Der Rest ist genau in der bereits erklärten Weise zu verstehen. Dies ist die Worterklärung (padavaṇṇanā). අත්ථවණ්ණනා පන එවං වෙදිතබ්බා ඛන්ති නාම අධිවාසනක්ඛන්ති, යාය සමන්නාගතො භික්ඛු දසහි අක්කොසවත්ථූහි අක්කොසන්තෙ, වධබන්ධාදීහි වා විහිංසන්තෙ පුග්ගලෙ අසුණන්තො විය ච අපස්සන්තො විය ච නිබ්බිකාරො හොති ඛන්තිවාදී විය. යථාහ – Die Erklärung der Bedeutung (atthavaṇṇanā) ist jedoch wie folgt zu verstehen: Geduld (khanti) ist die ertragende Geduld (adhivāsanakkhanti). Ein Mönch, der mit dieser ausgestattet ist, bleibt unverändert, gleichsam als hörte er nicht und sähe er nicht, wenn ihn Personen mit den zehn Grundlagen der Beschimpfung beschimpfen oder durch Schläge, Fesseln und so weiter verletzen, so wie der Verkünder der Geduld (Khantivādī). Wie es heißt: ‘‘අහූ අතීතමද්ධානං, සමණො ඛන්තිදීපනො; තං ඛන්තියායෙව ඨිතං, කාසිරාජා අඡෙදයී’’ති. (ජා. 1.4.51); „Es gab in vergangener Zeit einen Asketen, der die Geduld verkündete. Obwohl jener fest in eben dieser Geduld verankerte, ließ ihn der König von Kāsi zerstückeln.“ භද්දකතො [Pg.31] වා මනසි කරොති තතො උත්තරි අපරාධාභාවෙන ආයස්මා පුණ්ණත්ථෙරො විය. යථාහ – Oder er nimmt sie als gütig wahr, weil sie darüber hinaus kein schwereres Unrecht begehen, so wie der ehrwürdige Ältere Puṇṇa. Wie er sagte: ‘‘සචෙ මං, භන්තෙ, සුනාපරන්තකා මනුස්සා අක්කොසිස්සන්ති පරිභාසිස්සන්ති, තත්ථ මෙ එවං භවිස්සති ‘භද්දකා වතිමෙ සුනාපරන්තකා මනුස්සා, සුභද්දකා වතිමෙ සුනාපරන්තකා මනුස්සා, යං මෙ නයිමෙ පාණිනා පහාරං දෙන්තී’’’තිආදි (ම. නි. 3.396; සං. නි. 4.88). „Wenn mich, o Herr, die Menschen von Sunāparanta beschimpfen und schmähen, dann werde ich so denken: ‚Gütig sind wahrlich diese Menschen von Sunāparanta, überaus gütig sind diese Menschen von Sunāparanta, dass sie mir keine Schläge mit der Hand versetzen‘“, und so weiter. යාය ච සමන්නාගතො ඉසීනම්පි පසංසනීයො හොති. යථාහ සරභඞ්ගො ඉසි – Und ausgestattet mit dieser [Geduld] ist er auch für die Seher (isi) lobenswert. Wie der Seher Sarabhaṅga sagte: ‘‘කොධං වධිත්වා න කදාචි සොචති,මක්ඛප්පහානං ඉසයො වණ්ණයන්ති; සබ්බෙසං වුත්තං ඵරුසං ඛමෙථ,එතං ඛන්තිං උත්තමමාහු සන්තො’’ති. (ජා. 2.17.64); „Wer den Zorn erschlägt, trauert niemals; das Aufgeben von Geringschätzung loben die Seher. Man ertrage von allen gesprochene harte Worte; diese Geduld nennen die Edlen das Höchste.“ දෙවතානම්පි පසංසනීයො හොති. යථාහ සක්කො දෙවානමින්දො – Er ist auch für die Gottheiten lobenswert. Wie Sakka, der Herr der Götter, sagte: ‘‘යො හවෙ බලවා සන්තො, දුබ්බලස්ස තිතික්ඛති; තමාහු පරමං ඛන්තිං, නිච්චං ඛමති දුබ්බලො’’ති. (සං. නි. 1.250-251); „Wer, obwohl er stark ist, einen Schwachen geduldig erträgt, dessen Geduld nennen sie die höchste Geduld; der Schwache muss ohnehin allzeit dulden.“ බුද්ධානම්පි පසංසනීයො හොති. යථාහ භගවා – Er ist auch für die Buddhas lobenswert. Wie der Erhabene sagte: ‘‘අක්කොසං වධබන්ධඤ්ච, අදුට්ඨො යො තිතික්ඛති; ඛන්තීබලං බලානීකං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණ’’න්ති. (ධ. ප. 399); „Wer Beschimpfung, Schläge und Fesselung ohne Zorn erträgt, wer die Geduld als seine Stärke und sein Heer besitzt, den nenne ich einen Brahmanen.“ සා පනෙසා ඛන්ති එතෙසඤ්ච ඉධ වණ්ණිතානං අඤ්ඤෙසඤ්ච ගුණානං අධිගමහෙතුතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වෙදිතබ්බා. Diese Geduld ist als ein „Heilszeichen“ (maṅgala) zu verstehen, weil sie die Ursache für das Erlangen dieser hier gepriesenen sowie auch anderer vortrefflicher Eigenschaften ist. සොවචස්සතා නාම සහධම්මිකං වුච්චමානෙ වික්ඛෙපං වා තුණ්හීභාවං වා ගුණදොසචින්තනං වා අනාපජ්ජිත්වා අතිවිය ආදරඤ්ච ගාරවඤ්ච නීචමනතඤ්ච පුරක්ඛත්වා ‘‘සාධූ’’ති වචනකරණතා. සා සබ්‍රහ්මචාරීනං සන්තිකා ඔවාදානුසාසනීපටිලාභහෙතුතො දොසප්පහානගුණාධිගමහෙතුතො ච ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වුච්චති. Folgsamkeit (sovacassatā) bedeutet, dass man, wenn man von einem Gefährten im geistlichen Leben (sahadhammika) angesprochen wird, weder in Ausflüchte verfällt, noch verstummt, noch über die eigenen Vorzüge und die Fehler des anderen nachdenkt, sondern – von tiefer Achtung, Ehrfurcht und Demut geleitet – mit den Worten „Es ist gut“ dessen Anweisung befolgt. Sie wird als ein „Heilszeichen“ (maṅgala) bezeichnet, weil sie dazu führt, Ermahnung und Unterweisung von den Gefährten im heiligen Leben zu erhalten, und weil sie eine Ursache für das Aufgeben von Fehlern und das Erlangen von vortrefflichen Eigenschaften ist. සමණානං [Pg.32] දස්සනං නාම උපසමිතකිලෙසානං භාවිතකායවචීචිත්තපඤ්ඤානං උත්තමදමථසමථසමන්නාගතානං පබ්බජිතානං උපසඞ්කමනුපට්ඨානඅනුස්සරණසවනදස්සනං, සබ්බම්පි ඔමකදෙසනාය ‘‘දස්සන’’න්ති වුත්තං. තං ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වෙදිතබ්බං. කස්මා? බහූපකාරත්තා. ආහ ච – ‘‘දස්සනම්පහං, භික්ඛවෙ, තෙසං භික්ඛූනං බහූපකාරං වදාමී’’තිආදි (ඉතිවු. 104). යතො හිතකාමෙන කුලපුත්තෙන සීලවන්තෙ භික්ඛූ ඝරද්වාරං සම්පත්තෙ දිස්වා යදි දෙය්‍යධම්මො අත්ථි, යථාබලං දෙය්‍යධම්මෙන පතිමානෙතබ්බා. යදි නත්ථි, පඤ්චපතිට්ඨිතං කත්වා වන්දිතබ්බා. තස්මිං අසම්පජ්ජමානෙ අඤ්ජලිං පග්ගහෙත්වා නමස්සිතබ්බා, තස්මිම්පි අසම්පජ්ජමානෙ පසන්නචිත්තෙන පියචක්ඛූහි සම්පස්සිතබ්බා. එවං දස්සනමූලකෙනාපි හි පුඤ්ඤෙන අනෙකානි ජාතිසහස්සානි චක්ඛුම්හි රොගො වා දාහො වා උස්සදා වා පිළකා වා න හොන්ති, විප්පසන්නපඤ්චවණ්ණසස්සිරිකානි හොන්ති චක්ඛූනි රතනවිමානෙ උග්ඝාටිතමණිකවාටසදිසානි, සතසහස්සකප්පමත්තං දෙවෙසු ච මනුස්සෙසු ච සබ්බසම්පත්තීනං ලාභී හොති. අනච්ඡරියඤ්චෙතං, යං මනුස්සභූතො සප්පඤ්ඤජාතිකො සම්මා පවත්තිතෙන සමණදස්සනමයෙන පුඤ්ඤෙන එවරූපං විපාකසම්පත්තිං අනුභවෙය්‍ය, යත්ථ තිරච්ඡානගතානම්පි කෙවලං සද්ධාමත්තකජනිතස්ස සමණදස්සනස්ස එවං විපාකසම්පත්තිං වණ්ණයන්ති – Die Begegnung mit Asketen (das Sehen von Asketen) besteht im Aufsuchen, Bedienen, Gedenken, Anhören und Erblicken von Hinausgegangenen, deren Befleckungen gestillt sind, die Körper, Rede, Geist und Weisheit entfaltet haben und die mit höchster Zähmung und Geistesruhe ausgestattet sind; all das wird im Rahmen einer veranschaulichenden Unterweisung als ‚Sehen‘ bezeichnet. Dies ist als ein Segen zu verstehen. Warum? Weil es von großem Nutzen ist. Und der Erhabene sagte: ‚Ihr Mönche, selbst das Sehen jener Mönche, sage ich, ist von großem Nutzen‘ und so weiter. Wenn daher ein edler Sohn, der sein Wohl wünscht, tugendhafte Mönche an seiner Haustür ankommen sieht, soll er sie, falls eine Gabe vorhanden ist, nach Kräften mit dieser Gabe ehren. Falls keine vorhanden ist, soll er sie verehren, indem er die fünfgliedrige Niederwerfung vollzieht. Wenn dies nicht möglich ist, soll er sie mit zusammengelegten Händen grüßen; und wenn auch dies nicht möglich ist, soll er sie mit vertrauensvollem Geist und liebevollen Augen betrachten. Denn durch das Verdienst, das auf solchem Sehen beruht, entsteht über viele tausend Geburten hinweg im Auge weder Krankheit, Brennen, Wucherung noch Geschwür; die Augen werden klar, fünffarbig und wunderschön sein, wie die geöffneten Juwelentüren eines Edelsteinpalastes, und man erlangt für etwa einhunderttausend Weltzeitalter alle Herrlichkeiten unter Göttern und Menschen. Und es ist nicht erstaunlich, dass ein weiser Mensch durch das rechtmäßig vollbrachte Verdienst, das im Sehen von Asketen besteht, solch eine herrliche Wirkung erfährt, wo sie doch selbst bei Tieren die herrliche Wirkung des Sehens von Asketen preisen, das allein durch bloßes Vertrauen entstanden ist: ‘‘උලූකො මණ්ඩලක්ඛිකො,වෙදියකෙ චිරදීඝවාසිකො; සුඛිතො වත කොසියො අයං,කාලුට්ඨිතං පස්සති බුද්ධවරං. „Die Eule mit den runden Augen, die lange Zeit am Berge Vediyaka wohnte; glücklich fürwahr ist diese Eule, die den vortrefflichen Buddha erblickt, der zur rechten Zeit erschienen ist.“ ‘‘මයි චිත්තං පසාදෙත්වා, භික්ඛුසඞ්ඝෙ අනුත්තරෙ; කප්පානං සතසහස්සානි, දුග්ගතිං සො න ගච්ඡති. „Nachdem er seinen Geist voller Vertrauen auf mich und auf den unübertrefflichen Orden der Mönche gerichtet hat, geht er für einhunderttausend Weltzeitalter nicht in eine leidvolle Existenz.“ ‘‘දෙවලොකා චවිත්වාන, කුසලකම්මෙන චොදිතො; භවිස්සති අනන්තඤාණො, සොමනස්සොති විස්සුතො’’ති. (ම. නි. අට්ඨ. 1.144; ඛු. පා. අට්ඨ. 5.10); „Nachdem er aus der Götterwelt geschieden ist, angetrieben von heilsamem Kamma, wird er von unendlichem Wissen sein, bekannt unter dem Namen Somanassa.“ කාලෙන ධම්මසාකච්ඡා නාම පදොසෙ වා පච්චූසෙ වා ද්වෙ සුත්තන්තිකා භික්ඛූ අඤ්ඤමඤ්ඤං සුත්තන්තං සාකච්ඡන්ති, විනයධරා විනයං, ආභිධම්මිකා අභිධම්මං[Pg.33], ජාතකභාණකා ජාතකං, අට්ඨකථිකා අට්ඨකථං, ලීනුද්ධතවිචිකිච්ඡාපරෙතචිත්තවිසොධනත්ථං වා තම්හි තම්හි කාලෙ සාකච්ඡන්ති, අයං කාලෙන ධම්මසාකච්ඡා. සා ආගමබ්‍යත්තිආදීනං ගුණානං හෙතුතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වුච්චතීති. Die zeitrechte Erörterung der Lehre (kālena dhammasākacchā) bedeutet, dass am Abend oder in der Morgendämmerung zwei in den Lehrreden (suttas) bewanderte Mönche miteinander über eine Lehrrede diskutieren, zwei Kenner der Ordensdisziplin (vinaya) über die Disziplin, zwei Kenner der Abhöheren Lehre (abhidhamma) über den Abhidhamma, die Rezitatoren der Wiedergeburtsgeschichten (jātakas) über ein Jātaka, und die Kenner der Kommentare (aṭṭhakathā) über einen Kommentar. Oder sie führen zu der jeweiligen Zeit ein Gespräch, um den Geist zu reinigen, wenn er von Trägheit, Unruhe oder Zweifel geplagt ist. Dies ist die zeitrechte Erörterung der Lehre. Sie wird als ‚Segen‘ bezeichnet, weil sie die Ursache für Tugenden wie die Meisterschaft in der Weitergabe der Lehre und anderes ist. එවං ඉමිස්සා ගාථාය ඛන්ති, සොවචස්සතා, සමණදස්සනං, කාලෙන ධම්මසාකච්ඡාති චත්තාරි මඞ්ගලානි වුත්තානි, මඞ්ගලත්තඤ්ච නෙසං තත්ථ තත්ථ විභාවිතමෙවාති. So wurden durch diese Strophe vier Segen verkündet: Geduld, Belehrbarkeit, die Begegnung mit Asketen und die zeitrechte Erörterung der Lehre; und dass diese ein Segen sind, wurde an den jeweiligen Stellen bereits verdeutlicht. නිට්ඨිතා ඛන්තී චාති ඉමිස්සා ගාථාය අත්ථවණ්ණනා. Zu Ende ist die Erklärung der Bedeutung dieser Strophe, die mit ‚Geduld‘ beginnt. 270. ඉදානි තපො චාති එත්ථ පාපකෙ අකුසලෙ ධම්මෙ තපතීති තපො. බ්‍රහ්මං චරියං, බ්‍රහ්මානං වා චරියං බ්‍රහ්මචරියං, සෙට්ඨචරියන්ති වුත්තං හොති. අරියසච්චානං දස්සනං අරියසච්චාන දස්සනං. අරියසච්චානි දස්සනන්තිපි එකෙ, තං න සුන්දරං. නික්ඛන්තං වානතොති නිබ්බානං, සච්ඡිකරණං සච්ඡිකිරියා, නිබ්බානස්ස සච්ඡිකිරියා නිබ්බානසච්ඡිකිරියා. සෙසං වුත්තනයමෙවාති අයං පදවණ්ණනා. 270. Nun zu ‚Kasteiung‘ (tapo) und so weiter: Hier bezeichnet ‚Kasteiung‘ das, was böse, unheilsame Geisteszustände verbrennt (tapati). Das heilige Leben oder der Lebenswandel der Edlen ist das ‚Wandeln im Reinen‘ (brahmacariya); damit ist der erhabenste Lebenswandel (seṭṭhacariya) gemeint. Das Schauen der edlen Wahrheiten ist ‚das Schauen der edlen Wahrheiten‘ (ariyasaccānaṃ dassanaṃ). Einige lesen ‚ariyasaccāni dassanaṃ‘, doch das ist nicht gut. Weil es aus dem Begehren (vāna) herausgetreten ist, heißt es Erlöschen (nibbāna); das Verwirklicher-Machen ist Verwirklichung (sacchikiriyā); die Verwirklichung des Erlöschens ist ‚die Verwirklichung des Erlöschens‘ (nibbānasacchikiriyā). Der Rest ist genau wie bereits erklärt. Dies ist die Worterklärung (padavaṇṇanā). අත්ථවණ්ණනා පන එවං වෙදිතබ්බා – තපො නාම අභිජ්ඣාදොමනස්සාදීනං තපනතො ඉන්ද්‍රියසංවරො, කොසජ්ජස්ස වා තපනතො වීරියං. තෙන හි සමන්නාගතො පුග්ගලො ආතාපීති වුච්චති. ස්වායං අභිජ්ඣාදිප්පහානඣානාදිපටිලාභහෙතුතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වෙදිතබ්බො. Die Erklärung der Bedeutung ist jedoch wie folgt zu verstehen: Kasteiung (tapo) ist die Zügelung der Sinne (indriyasaṃvara), da sie Begehren, Missmut und andere Übel verbrennt (tapanato); oder Tatkraft (vīriya), da sie die Trägheit verbrennt. Denn ein damit ausgestatteter Mensch wird als ‚feurig bemüht‘ (ātāpī) bezeichnet. Diese Kasteiung selbst ist als ein Segen zu verstehen, da sie die Ursache für das Überwinden von Begehren und anderen Hindernissen sowie für das Erlangen der Vertiefungen (jhānas) und so weiter ist. බ්‍රහ්මචරියං නාම මෙථුනවිරතිසමණධම්මසාසනමග්ගානං අධිවචනං. තථා හි ‘‘අබ්‍රහ්මචරියං පහාය බ්‍රහ්මචාරී හොතී’’ති (දී. නි. 1.194; ම. නි. 1.292) එවමාදීසු මෙථුනවිරති බ්‍රහ්මචරියන්ති වුච්චති. ‘‘භගවති නො, ආවුසො, බ්‍රහ්මචරියං වුස්සතී’’ති එවමාදීසු (ම. නි. 1.257) සමණධම්මො. ‘‘න තාවාහං, පාපිම, පරිනිබ්බායිස්සාමි, යාව මෙ ඉදං බ්‍රහ්මචරියං න ඉද්ධඤ්චෙව භවිස්සති ඵීතඤ්ච විත්ථාරිකං බාහුජඤ්ඤ’’න්ති එවමාදීසු (දී. නි. 2.168; සං. නි. 5.822; උදා. 51) සාසනං. ‘‘අයමෙව ඛො, භික්ඛු, අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො බ්‍රහ්මචරියං. සෙය්‍යථිදං, සම්මාදිට්ඨී’’ති එවමාදීසු (සං. නි. 5.6) මග්ගො. ඉධ පන අරියසච්චදස්සනෙන පරතො මග්ගස්ස ගහිතත්තා අවසෙසං සබ්බම්පි වට්ටති. තඤ්චෙතං උපරූපරි නානප්පකාරවිසෙසාධිගමහෙතුතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වෙදිතබ්බං. Das heilige Leben (brahmacariya) ist eine designation für die Enthaltsamkeit vom Geschlechtsverkehr, die Pflichten eines Asketen, die Lehre (sāsana) und den Pfad. So wird in Stellen wie ‚Nachdem er das unheilige Leben aufgegeben hat, führt er ein heiliges Leben‘ die Enthaltsamkeit vom Geschlechtsverkehr als heiliges Leben bezeichnet. In Stellen wie ‚Wird, o Freund, unter dem Erhabenen das heilige Leben geführt?‘ bezeichnet es die Pflichten eines Asketen (samaṇadhamma). In Stellen wie ‚Ich werde nicht eher ins völlige Erlöschen eingehen, o Böser, bis dieses mein heiliges Leben erfolgreich, gedeihlich, weit verbreitet und den Menschen wohlbekannt ist‘ bezeichnet es die Lehre (sāsana). In Stellen wie ‚Eben dieser edle achtfache Pfad, o Mönch, ist das heilige Leben, nämlich: rechte Ansicht‘ bezeichnet es den Pfad. Da jedoch hier der Pfad im Folgenden durch das Schauen der edlen Wahrheiten miterfasst wird, ist all das Übrige hier gleichermaßen gültig. Und dies ist als ein Segen zu verstehen, weil es die Ursache für das schrittweise Erlangen verschiedenster höherer Vorzüge ist. අරියසච්චාන [Pg.34] දස්සනං නාම කුමාරපඤ්හෙ වුත්තත්ථානං චතුන්නං අරියසච්චානං අභිසමයවසෙන මග්ගදස්සනං. තං සංසාරදුක්ඛවීතික්කමහෙතුතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වුච්චති. Das Schauen der edlen Wahrheiten (ariyasaccānaṃ dassanaṃ) bedeutet das Schauen des Pfades durch das Durchdringen der vier edlen Wahrheiten, deren Bedeutungen in den ‚Fragen des Knaben‘ (Kumārapañha) dargelegt sind. Dies wird als ein Segen bezeichnet, da es die Ursache für das Überwinden des Leidens im Kreislauf der Wiedergeburten (saṃsāra) ist. නිබ්බානසච්ඡිකිරියා නාම ඉධ අරහත්තඵලං ‘‘නිබ්බාන’’න්ති අධිප්පෙතං. තම්පි හි පඤ්චගතිවානනෙන වානසඤ්ඤිතාය තණ්හාය නික්ඛන්තත්තා ‘‘නිබ්බාන’’න්ති වුච්චති. තස්ස පත්ති වා පච්චවෙක්ඛණා වා ‘‘සච්ඡිකිරියා’’ති වුච්චති. ඉතරස්ස පන නිබ්බානස්ස අරියසච්චානං දස්සනෙනෙව සච්ඡිකිරියා සිද්ධා, තෙනෙතං ඉධ න අධිප්පෙතං. එවමෙසා නිබ්බානසච්ඡිකිරියා දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරාදිහෙතුතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වෙදිතබ්බා. Die Verwirklichung des Erlöschens (nibbānasacchikiriyā) meint an dieser Stelle die Frucht der Erhabenschaft (arahattaphala) als ‚Erlöschen‘ (nibbāna). Denn auch diese wird als ‚Erlöschen‘ bezeichnet, weil sie aus dem Begehren (taṇhā) – das als Verstrickung (vāna) in die fünf Daseinsbereiche gilt – herausgetreten ist. Das Erlangen oder das rückblickende Betrachten davon wird ‚Verwirklichung‘ genannt. Für das andere Erlöschen hingegen ist die Verwirklichung bereits durch das Schauen der edlen Wahrheiten selbst vollbracht; daher ist jenes hier nicht gemeint. So ist diese Verwirklichung des Erlöschens als ein Segen zu verstehen, da sie die Ursache für das glückliche Verweilen im gegenwärtigen Leben und anderes ist. එවං ඉමිස්සාපි ගාථාය තපො, බ්‍රහ්මචරියං, අරියසච්චාන දස්සනං, නිබ්බානසච්ඡිකිරියාති චත්තාරි මඞ්ගලානි වුත්තානි, මඞ්ගලත්තඤ්ච නෙසං තත්ථ තත්ථ විභාවිතමෙවාති. So wurden auch durch diese Strophe vier Segen verkündet: Kasteiung, das heilige Leben, das Schauen der edlen Wahrheiten und die Verwirklichung des Erlöschens; und dass diese ein Segen sind, wurde an den jeweiligen Stellen bereits verdeutlicht. නිට්ඨිතා තපො චාති ඉමිස්සා ගාථාය අත්ථවණ්ණනා. Zu Ende ist die Erklärung der Bedeutung dieser Strophe, die mit ‚Kasteiung‘ beginnt. 271. ඉදානි ඵුට්ඨස්ස ලොකධම්මෙහීති එත්ථ ඵුට්ඨස්සාති ඵුසිතස්ස ඡුපිතස්ස සම්පත්තස්ස. ලොකෙ ධම්මා ලොකධම්මා, යාව ලොකප්පවත්ති, තාව අනිවත්තකා ධම්මාති වුත්තං හොති. චිත්තන්ති මනො මානසං. යස්සාති නවස්ස වා මජ්ඣිමස්ස වා ථෙරස්ස වා. න කම්පතීති න චලති, න වෙධති. අසොකන්ති නිස්සොකං අබ්බූළ්හසොකසල්ලං. විරජන්ති විගතරජං විද්ධංසිතරජං. ඛෙමන්ති අභයං නිරුපද්දවං. සෙසං වුත්තනයමෙවාති අයං තාව පදවණ්ණනා. 271. Nun [zur Erklärung von]: „phuṭṭhassa lokadhammehi“ (vom Lauf der Welt berührt). Hierbei bedeutet „phuṭṭhassa“ (dessen, der berührt ist): berührt, kontaktiert, getroffen. „Lokadhammā“ (Weltbedingungen) sind die in der Welt auftretenden Gegebenheiten; solange der Fortgang der Welt existiert, sind dies unabwendbare Gegebenheiten – so ist es gemeint. „Cittaṃ“ bedeutet der Geist, das Gemüt. „Yassa“ (dessen) bezieht sich auf einen jungen, mittleren oder älteren [Mönch]. „Na kampati“ (bebt nicht) bedeutet: bewegt sich nicht, erzittert nicht. „Asokaṃ“ (sorgenlos) bedeutet: frei von Kummer, einer, dessen Kummerpfeil herausgerissen ist. „Virajaṃ“ (staubfrei) bedeutet: frei von Staub [der Leidenschaften], dessen Staub vernichtet ist. „Khemaṃ“ (sicher) bedeutet: furchtlos, frei von Bedrängnis. Der Rest ist genau wie bereits erklärt. Dies ist zunächst die Worterklärung (padavaṇṇanā). අත්ථවණ්ණනා පන එවං වෙදිතබ්බා – ඵුට්ඨස්ස ලොකධම්මෙහි යස්ස චිත්තං න කම්පති, යස්ස ලාභාලාභාදීහි අට්ඨහි ලොකධම්මෙහි ඵුට්ඨස්ස අජ්ඣොත්ථටස්ස චිත්තං න කම්පති, න චලති, න වෙධති, තස්ස තං චිත්තං කෙනචි අකම්පනීයලොකුත්තරභාවාවහනතො ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වෙදිතබ්බං. Die Erklärung der Bedeutung (atthavaṇṇanā) jedoch ist wie folgt zu verstehen: Dessen Geist, wenn er von den Weltbedingungen berührt wird, nicht bebt – das heißt, dessen Geist, wenn er von den acht Weltbedingungen wie Gewinn und Verlust usw. berührt und überwältigt wird, nicht bebt, sich nicht bewegt und nicht erzittert –, dessen Geist sollte, da er den unerschütterlichen supramundanen Zustand herbeiführt, der durch nichts ins Wanken gebracht werden kann, als ein „Heilszeichen“ (maṅgala) verstanden werden. කස්ස පන එතෙහි ඵුට්ඨස්ස චිත්තං න කම්පති? අරහතො ඛීණාසවස්ස, න අඤ්ඤස්ස කස්සචි. වුත්තඤ්හෙතං – Wessen Geist aber bebt nicht, wenn er von diesen [Weltbedingungen] berührt wird? Nur der des Arahants, dessen Triebe versiegt sind (khīṇāsava), und von keinem anderen sonst. Denn dies wurde gesagt: ‘‘සෙලො යථා එකග්ඝනො, වාතෙන න සමීරති; එවං රූපා රසා සද්දා, ගන්ධා ඵස්සා ච කෙවලා. „Wie ein fester Felsblock aus einem Guss vom Winde nicht erschüttert wird, ebenso bringen sichtbare Formen, Geschmäcke, Töne, Düfte und Tastobjekte insgesamt“ ‘‘ඉට්ඨා [Pg.35] ධම්මා අනිට්ඨා ච, න පවෙධෙන්ති තාදිනො; ඨිතං චිත්තං විප්පමුත්තං, වයඤ්චස්සානුපස්සතී’’ති. (අ. නි. 6.55; මහාව. 244); „sowie erwünschte und unerwünschte Gegebenheiten den Geist eines Solchen (tādin) nicht zum Erbeben. Fest steht sein befreiter Geist, und er schaut dessen Schwinden.“ අසොකං නාම ඛීණාසවස්සෙව චිත්තං. තඤ්හි යො ‘‘සොකො සොචනා සොචිතත්තං අන්තොසොකො අන්තොපරිසොකො චෙතසො පරිනිජ්ඣායිතත්ත’’න්තිආදිනා (විභ. 237) නයෙන වුච්චති සොකො, තස්ස අභාවතො අසොකං. කෙචි නිබ්බානං වදන්ති, තං පුරිමපදෙන නානුසන්ධියති. යථා ච අසොකං, එවං විරජං ඛෙමන්තිපි ඛීණාසවස්සෙව චිත්තං. තඤ්හි රාගදොසමොහරජානං විගතත්තා විරජං, චතූහි ච යොගෙහි ඛෙමත්තා ඛෙමං. යතො එතං තෙන තෙනාකාරෙන තම්හි තම්හි පවත්තික්ඛණෙ ගහෙත්වා නිද්දිට්ඨවසෙන තිවිධම්පි අප්පවත්තක්ඛන්ධතාදිලොකුත්තමභාවාවහනතො ආහුනෙය්‍යාදිභාවාවහනතො ච ‘‘මඞ්ගල’’න්ති වෙදිතබ්බං. „Sorgenlos“ (asoka) ist fürwahr nur der Geist des Arahants. Denn da es jenen Kummer nicht gibt, der in der Weise von „Kummer, Grämen, Betrübnis, innerer Kummer, inneres Verbrennen, Verzehren des Geistes“ usw. bezeichnet wird, ist er sorgenlos. Einige sagen, dies beziehe sich auf das Nibbāna, doch das fügt sich nicht an das vorhergehende Wort [„dessen Geist“] an. Und wie er sorgenlos ist, so ist auch „staubfrei“ (viraja) und „sicher“ (khema) nur der Geist des Arahants. Er ist nämlich staubfrei aufgrund des Schwindens des Staubes von Gier, Hass und Verblendung (rāga, dosa, moha) und sicher aufgrund der Sicherheit vor den vier Jochen (yoga). Da diese dreifache Eigenschaft – in jener jeweiligen Weise im jeweiligen Moment des Auftretens erfasst und dargelegt – sowohl den supramundanen Zustand der Nicht-Existenz von Daseinsgruppen (appavattakkhandhatā) usw. als auch den Zustand der Gabe-Würdigkeit (āhuneyyabhāva) usw. herbeiführt, sollte sie als „Heilszeichen“ (maṅgala) verstanden werden. එවං ඉමිස්සා ගාථාය අට්ඨලොකධම්මෙහි අකම්පිතචිත්තං, අසොකචිත්තං, විරජචිත්තං, ඛෙමචිත්තන්ති චත්තාරි මඞ්ගලානි වුත්තානි, මඞ්ගලත්තඤ්ච නෙසං තත්ථ තත්ථ විභාවිතමෙවාති. So wurden durch diese Strophe vier Heilszeichen verkündet: der von den acht Weltbedingungen unerschütterte Geist, der sorgenlose Geist, der staubfreie Geist und der sichere Geist. Dass diese Heilszeichen sind, wurde an den jeweiligen Stellen bereits verdeutlicht. නිට්ඨිතා ඵුට්ඨස්ස ලොකධම්මෙහීති ඉමිස්සා ගාථාය අත්ථවණ්ණනා. Beendet ist die Erklärung der Bedeutung dieser Strophe: „phuṭṭhassa lokadhammehi“ (Vom Lauf der Welt berührt). 272. එවං භගවා ‘‘අසෙවනා ච බාලාන’’න්තිආදීහි දසහි ගාථාහි අට්ඨතිංස මඞ්ගලානි කථෙත්වා ඉදානි එතානෙව අත්තනා වුත්තමඞ්ගලානි ථුනන්තො ‘‘එතාදිසානි කත්වානා’’ති ඉමං අවසානගාථමභාසි. 272. Nachdem der Erhabene so in den zehn Strophen, beginnend mit „Nicht-Gesellen mit den Toren“ (asevanā ca bālānaṃ), die achtunddreißig Heilszeichen verkündet hatte, sprach er nun, um eben diese von ihm selbst verkündeten Heilszeichen zu preisen, die abschließende Strophe: „etādisāni katvāna“ (Wer solche Dinge getan hat). තස්සායං අත්ථවණ්ණනා – එතාදිසානීති එතානි ඊදිසානි මයා වුත්තප්පකාරානි බාලානං අසෙවනාදීනි. කත්වානාති කත්වා. කත්වාන කත්වා කරිත්වාති හි අත්ථතො අනඤ්ඤං. සබ්බත්ථමපරාජිතාති සබ්බත්ථ ඛන්ධකිලෙසාභිසඞ්ඛාරදෙවපුත්තමාරප්පභෙදෙසු චතූසු පච්චත්ථිකෙසු එකෙනපි අපරාජිතා හුත්වා, සයමෙව තෙ චත්තාරො මාරෙ පරාජෙත්වාති වුත්තං හොති. මකාරො චෙත්ථ පදසන්ධිකරණමත්තොති විඤ්ඤාතබ්බො. Dies ist die Erklärung der Bedeutung dazu: „Etādisāni“ bedeutet diese in der von mir dargelegten Weise gearteten [Heilszeichen], angefangen mit dem Nicht-Gesellen mit den Toren. „Katvāna“ bedeutet „getan habend“ (katvā). Denn „katvāna“, „katvā“ und „karitvā“ sind von der Bedeutung her identisch. „Sabbattha-m-aparājitā“ (überall unbesiegt) bedeutet: überall von keinem einzigen der vier Widersacher – nämlich den Māras der Daseinsgruppen (khandha), der Verunreinigungen (kilesa), der Gestaltungen (abhisaṅkhāra) und dem Devasohn-Māra (devaputta) – besiegt worden zu sein, sondern selbst diese vier Māras bezwungen zu haben – so ist es gemeint. Das „m“ ist hierbei als bloßer Sandhi-Laut zur Wortverbindung (padasandhikaraṇa) zu verstehen. සබ්බත්ථ සොත්ථිං ගච්ඡන්තීති එතාදිසානි මඞ්ගලානි කත්වා චතූහි මාරෙහි අපරාජිතා හුත්වා සබ්බත්ථ ඉධලොකපරලොකෙසු ඨානචඞ්කමනාදීසු ච සොත්ථිං ගච්ඡන්ති, බාලසෙවනාදීහි යෙ උප්පජ්ජෙය්‍යුං ආසවා විඝාතපරිළාහා[Pg.36], තෙසං අභාවා සොත්ථිං ගච්ඡන්ති, අනුපද්දුතා අනුපසට්ඨා ඛෙමිනො අප්පටිභයා ගච්ඡන්තීති වුත්තං හොති. අනුනාසිකො චෙත්ථ ගාථාබන්ධසුඛත්ථං වුත්තොති වෙදිතබ්බො. „Sabbattha sotthiṃ gacchanti“ (überall gelangen sie zum Wohlergehen) bedeutet: Wenn sie solche Heilszeichen verwirklicht haben und von den vier Māras unbesiegt geblieben sind, gelangen sie überall – in dieser Welt und in der jenseitigen Welt, beim Stehen, Gehen usw. – zum Wohlergehen. Sie gelangen zum Wohlergehen, weil jene Triebe, Bedrängnisse und Fiebergluten, die durch das Gesellen mit Toren usw. entstehen könnten, nicht vorhanden sind; sie gehen unbehelligt, unbedrängt, sicher und furchtlos – so ist es gemeint. Das Anunāsika-Zeichen [die Nasalierung] ist hierbei, wie man wissen sollte, lediglich um des flüssigen Versmaßes (gāthābandha) willen eingefügt worden. තං තෙසං මඞ්ගලමුත්තමන්ති ඉමිනා ගාථාපාදෙන භගවා දෙසනං නිට්ඨාපෙසි. කථං? එවං දෙවපුත්ත යෙ එතාදිසානි කරොන්ති, තෙ යස්මා සබ්බත්ථ සොත්ථිං ගච්ඡන්ති, තස්මා තං බාලානං අසෙවනාදි අට්ඨතිංසවිධම්පි තෙසං එතාදිසකාරකානං මඞ්ගලං උත්තමං සෙට්ඨං පවරන්ති ගණ්හාහීති. Mit dem Versglied „taṃ tesaṃ maṅgalamuttamaṃ“ (das ist ihr höchstes Heilszeichen) schloss der Erhabene die Lehrverkündigung ab. Wie? „In dieser Weise, o Devasohn: Da diejenigen, die solche Dinge tun, überall zum Wohlergehen gelangen, darum nimm dies an: Jene achtunddreißigfältige Praxis, angefangen mit dem Nicht-Gesellen mit den Toren, ist für solche, die sie ausführen, das höchste, edelste und vortrefflichste Heilszeichen.“ එවඤ්ච භගවතා නිට්ඨාපිතාය දෙසනාය පරියොසානෙ කොටිසතසහස්සදෙවතා අරහත්තං පාපුණිංසු, සොතාපත්තිසකදාගාමිඅනාගාමිඵලප්පත්තානං ගණනා අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යා අහොසි. අථ භගවා දුතියදිවසෙ ආනන්දත්ථෙරං ආමන්තෙසි – ‘‘ඉමං, ආනන්ද, රත්තිං අඤ්ඤතරා දෙවතා මං උපසඞ්කමිත්වා මඞ්ගලපඤ්හං පුච්ඡි. අථස්සාහං අට්ඨතිංස මඞ්ගලානි අභාසිං, උග්ගණ්හ, ආනන්ද, ඉමං මඞ්ගලපරියායං, උග්ගහෙත්වා භික්ඛූ වාචෙහී’’ති. ථෙරො උග්ගහෙත්වා භික්ඛූ වාචෙසි. තයිදං ආචරියපරම්පරාභතං යාවජ්ජතනා පවත්තති, එවමිදං බ්‍රහ්මචරියං ඉද්ධඤ්චෙව ඵීතඤ්ච විත්ථාරිකං බාහුජඤ්ඤං පුථුභූතං යාව දෙවමනුස්සෙහි සුප්පකාසිතන්ති වෙදිතබ්බං. Und am Ende der auf diese Weise vom Erhabenen abgeschlossen Lehrverkündigung erlangten hunderttausend Koṭis von Gottheiten die Arahantschaft; die Anzahl jener, welche die Früchte des Stromeintritts, der Einmalwiederkehr und der Nichtwiederkehr erlangten, war unermesslich. Daraufhin sprach der Erhabene am folgenden Tag den Ehrwürdigen Ānanda an: „In dieser Nacht, Ānanda, trat eine gewisse Gottheit an mich heran und stellte eine Frage über die Heilszeichen. Da verkündete ich ihr die achtunddreißig Heilszeichen. Lerne, Ānanda, diese Darlegung der Heilszeichen (maṅgalapariyāya), und wenn du sie gelernt hast, lehre sie die Mönche.“ Der Thera lernte sie und lehrte sie die Mönche. Diese [Darlegung] ist durch die Nachfolge der Lehrer bis zum heutigen Tag überliefert worden. So ist dieses heilige Leben (brahmacariya) erfolgreich geworden, gedeihlich, weit verbreitet, volksnah, ausgedehnt und bis hin zu den Göttern und Menschen wohlverkündet – so sollte man es verstehen. ඉදානි එතෙස්වෙව මඞ්ගලෙසු ඤාණපරිචයපාටවත්ථං අයං ආදිතො පභුති යොජනා – එවමිමෙ ඉධලොකපරලොකලොකුත්තරසුඛකාමා සත්තා බාලජනසෙවනං පහාය, පණ්ඩිතෙ නිස්සාය, පූජනෙය්‍යෙ පූජෙන්තා, පතිරූපදෙසවාසෙන පුබ්බෙ කතපුඤ්ඤතාය ච කුසලප්පවත්තියං චොදියමානා, අත්තානං සම්මා පණිධාය, බාහුසච්චසිප්පවිනයෙහි අලඞ්කතත්තභාවා, විනයානුරූපං සුභාසිතං භාසමානා, යාව ගිහිභාවං න විජහන්ති, තාව මාතාපිතුඋපට්ඨානෙන පොරාණං ඉණමූලං විසොධයමානා, පුත්තදාරසඞ්ගහෙන නවං ඉණමූලං පයොජයමානා, අනාකුලකම්මන්තතාය ධනධඤ්ඤාදිසමිද්ධිං පාපුණන්තා, දානෙන භොගසාරං ධම්මචරියාය ජීවිතසාරඤ්ච ගහෙත්වා, ඤාතිසඞ්ගහෙන සකජනහිතං අනවජ්ජකම්මන්තතාය පරජනහිතඤ්ච කරොන්තා, පාපවිරතියා පරූපඝාතං මජ්ජපානසංයමෙන අත්තූපඝාතඤ්ච විවජ්ජෙත්වා, ධම්මෙසු අප්පමාදෙන කුසලපක්ඛං වඩ්ඪෙත්වා, වඩ්ඪිතකුසලතාය ගිහිබ්‍යඤ්ජනං ඔහාය පබ්බජිතභාවෙ ඨිතාපි බුද්ධබුද්ධසාවකුපජ්ඣාචරියාදීසු ගාරවෙන නිවාතෙන ච වත්තසම්පදං ආරාධෙත්වා, සන්තුට්ඨියා පච්චයගෙධං [Pg.37] පහාය, කතඤ්ඤුතාය සප්පුරිසභූමියං ඨත්වා, ධම්මස්සවනෙන චිත්තලීනතං පහාය, ඛන්තියා සබ්බපරිස්සයෙ අභිභවිත්වා, සොවචස්සතාය සනාථමත්තානං කත්වා, සමණදස්සනෙන පටිපත්තිපයොගං පස්සන්තා, ධම්මසාකච්ඡාය කඞ්ඛාට්ඨානියෙසු ධම්මෙසු කඞ්ඛං පටිවිනොදෙත්වා, ඉන්ද්‍රියසංවරතපෙන සීලවිසුද්ධිං සමණධම්මබ්‍රහ්මචරියෙන චිත්තවිසුද්ධිං තතො පරා ච චතස්සො විසුද්ධියො සම්පාදෙන්තා, ඉමාය පටිපදාය අරියසච්චදස්සනපරියායං ඤාණදස්සනවිසුද්ධිං පත්වා අරහත්තඵලසඞ්ඛාතං නිබ්බානං සච්ඡිකරොන්ති. යං සච්ඡිකත්වා සිනෙරුපබ්බතො විය වාතවුට්ඨීහි අට්ඨහි ලොකධම්මෙහි අවිකම්පමානචිත්තා අසොකා විරජා ඛෙමිනො හොන්ති. යෙ ච ඛෙමිනො, තෙ සබ්බත්ථ එකෙනාපි අපරාජිතා හොන්ති, සබ්බත්ථ ච සොත්ථිං ගච්ඡන්ති. තෙනාහ භගවා – Nun, um die Vertrautheit mit genau diesen Segnungen zu erleichtern, ist dies die Verknüpfung von Anfang an: Diese Wesen, die nach dem Glück in dieser Welt, der zukünftigen Welt und dem überweltlichen Glück streben, geben den Umgang mit törichten Menschen auf, stützen sich auf die Weisen und verehren die Verehrungswürdigen. Indem sie an einem geeigneten Ort wohnen und in der Vergangenheit Verdienste erworben haben, wodurch sie zur Ausübung des Heilsamen angetrieben werden, richten sie sich selbst richtig aus. Sie schmücken sich mit viel Gelehrsamkeit, Kunstfertigkeit und Disziplin und sprechen wohlgesprochene Worte, die ihrer Disziplin entsprechen. Solange sie das Laienleben nicht aufgeben, tilgen sie ihre alten Schulden, indem sie Vater und Mutter versorgen, gehen neue Schulden ein, indem sie Frau und Kinder unterstützen, und erlangen Wohlstand durch eine ungetrübte Beschäftigung. Durch Geben erlangen sie die Essenz des Besitzes und durch rechtschaffenen Wandel die Essenz des Lebens. Indem sie ihren Verwandten beistehen, fördern sie das Wohl ihrer eigenen Leute, und durch tadelloses Handeln fördern sie das Wohl anderer Menschen. Durch die Enthaltung vom Bösen meiden sie die Schädigung anderer, und durch die Zügelung bezüglich berauschender Getränke meiden sie die Selbstschädigung. Durch Achtsamkeit in den heilsamen Dingen mehren sie den Bereich des Heilsamen. Wegen dieses angewachsenen Heilsamen legen sie die Kennzeichen des Laien ab und nehmen das mönchische Leben an. Selbst wenn sie im Zustand des Mönchtums gefestigt sind, erfreuen sie durch Ehrfurcht und Demut den Buddha, die Jünger des Buddha, den Upajjhāya, den Lehrer und andere, indem sie die Pflichten vollkommen erfüllen. Durch Genügsamkeit geben sie die Gier nach den Lebensbedürfnissen auf; durch Dankbarkeit stehen sie auf dem Boden der guten Menschen; durch das Hören des Dhamma legen sie die Trägheit des Geistes ab; durch Geduld überwinden sie alle Gefahren; durch Folgsamkeit machen sie sich selbst zu einem Zufluchtsort; durch das Sehen von Asketen blicken sie auf die Anwendung der Praxis; und durch das Gespräch über den Dhamma vertreiben sie den Zweifel in Dingen, die Anlass zu Zweifel geben. Durch die Askese der Sinneszügelung erlangen sie die Reinheit der Tugend, durch das mönchische Leben und den heiligen Wandel die Reinheit des Geistes und vollenden danach die weiteren vier Reinigungen. Auf diesem Übungsweg erlangen sie durch das wiederholte Erkennen der edlen Wahrheiten die Reinheit der Erkenntnis und des Sehens und verwirklichen das Nibbāna, das als die Frucht der Arahantschaft bezeichnet wird. Wenn sie dieses verwirklicht haben, sind sie, wie der Berg Sineru durch Stürme unerschütterlich ist, durch die acht weltlichen Gegebenheiten von unerschütterlichem Geist, kummerlos, staubfrei und sicher. Und jene, die sicher sind, sind überall von keinem einzigen Gegner besiegt und gehen überall in Frieden. Darum sprach der Erhabene: ‘‘එතාදිසානි කත්වාන, සබ්බත්ථමපරාජිතා; සබ්බත්ථ සොත්ථිං ගච්ඡන්ති, තං තෙසං මඞ්ගලමුත්තම’’න්ති. „Haben sie solche Dinge vollbracht, sind sie überall unbesiegt; überall gehen sie in Sicherheit – das ist ihr höchster Segen.“ ඉති පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය Hier endet in der Paramatthajotikā, dem Kommentar zum Khuddaka-Nikāya, සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය මඞ්ගලසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. die Erklärung des Maṅgala-Sutta im Kommentar zum Sutta-Nipāta. 5. සූචිලොමසුත්තවණ්ණනා 5. Die Erklärung des Sūciloma-Sutta එවං මෙ සුතන්ති සූචිලොමසුත්තං. කා උප්පත්ති? අත්ථවණ්ණනානයෙනෙවස්ස උප්පත්ති ආවි භවිස්සති. අත්ථවණ්ණනායඤ්ච ‘‘එවං මෙ සුත’’න්තිආදි වුත්තත්ථමෙව. ගයායං විහරති ටඞ්කිතමඤ්චෙ සූචිලොමස්ස යක්ඛස්ස භවනෙති එත්ථ පන කා ගයා, කො ටඞ්කිතමඤ්චො, කස්මා ච භගවා තස්ස යක්ඛස්ස භවනෙ විහරතීති? වුච්චතෙ – ගයාති ගාමොපි තිත්ථම්පි වුච්චති, තදුභයම්පි ඉධ වට්ටති. ගයාගාමස්ස හි අවිදූරෙ දෙසෙ විහරන්තොපි ‘‘ගයායං විහරතී’’ති වුච්චති, තස්ස ච ගාමස්ස සමීපෙ අවිදූරෙ ද්වාරසන්තිකෙ සො ටඞ්කිතමඤ්චො. ගයාතිත්ථෙ විහරන්තොපි ‘‘ගයායං විහරතී’’ති වුච්චති, ගයාතිත්ථෙ ච සො ටඞ්කිතමඤ්චො. ටඞ්කිතමඤ්චොති චතුන්නං පාසාණානං උපරි විත්ථතං පාසාණං ආරොපෙත්වා කතො පාසාණමඤ්චො[Pg.38]. තං නිස්සාය යක්ඛස්ස භවනං ආළවකස්ස භවනං විය. යස්මා වා පන භගවා තං දිවසං පච්චූසසමයෙ මහාකරුණාසමාපත්තිතො වුට්ඨාය බුද්ධචක්ඛුනා ලොකං වොලොකෙන්තො සූචිලොමස්ස ච ඛරලොමස්ස චාති ද්වින්නම්පි යක්ඛානං සොතාපත්තිඵලූපනිස්සයං අද්දස, තස්මා පත්තචීවරං ආදාය අන්තොඅරුණෙයෙව නානාදිසාහි සන්නිපතිතස්ස ජනස්ස ඛෙළසිඞ්ඝාණිකාදිනානප්පකාරාසුචිනිස්සන්දකිලින්නභූමිභාගම්පි තං තිත්ථප්පදෙසං ආගන්ත්වා තස්මිං ටඞ්කිතමඤ්චෙ නිසීදි සූචිලොමස්ස යක්ඛස්ස භවනෙ. තෙන වුත්තං ‘‘එකං සමයං භගවා ගයායං විහරති ටඞ්කිතමඤ්චෙ සූචිලොමස්ස යක්ඛස්ස භවනෙ’’ති. „So habe ich gehört“ bezeichnet das Sūciloma-Sutta. Was ist der Anlass seiner Entstehung? Durch die Methode der Sinnerklärung wird sein Anlass deutlich werden. Und in der Sinnerklärung ist die Bedeutung von „So habe ich gehört“ und so weiter bereits wie zuvor erklärt worden. Zu der Passage „weilte zu Gayā auf dem Meißelbett (Ṭaṅkitamañca), der Wohnstätte des Yakkha Sūciloma“ stellt sich jedoch die Frage: Was ist Gayā? Was ist das Meißelbett? Und warum weilte der Erhabene in der Wohnstätte dieses Yakkha? Dazu wird gesagt: Mit „Gayā“ wird sowohl ein Dorf als auch eine Furt bezeichnet; beides ist hier zutreffend. Denn auch wenn er in einem Gebiet nicht weit vom Dorf Gayā verweilt, sagt man, er „weilt zu Gayā“, und in der Nähe dieses Dorfes, unweit des Eingangstors, befand sich dieses Meißelbett. Auch wenn er an der Furt von Gayā verweilt, sagt man, er „weilt zu Gayā“, und an der Furt von Gayā befand sich dieses Meißelbett. Mit „Meißelbett“ (ṭaṅkitamañca) ist ein steinernes Bett gemeint, das hergestellt wurde, indem eine breite Steinplatte auf vier Steine gelegt wurde. Darauf stützte sich die Wohnstätte des Yakkha, ähnlich der Wohnstätte des Āḷavaka. Da nun der Erhabene an jenem Tag in der Morgendämmerung aus dem Zustand der Großen Barmherzigkeit aufstand und mit dem Buddha-Auge die Welt betrachtete, sah er, dass die beiden Yakkhas Sūciloma und Khara die unterstützenden Bedingungen für die Frucht des Stromeintritts besaßen. Deshalb nahm er Almosenschale und Gewand und ging noch vor der Morgendämmerung zu jenem Furtbereich – obwohl der Boden dort durch Speichel, Rotz und verschiedene andere unreinliche Ausscheidungen der Menschen, die aus verschiedenen Himmelsrichtungen zusammengekommen waren, feucht und schmutzig war – und setzte sich auf jenem Meißelbett in der Wohnstätte des Yakkha Sūciloma nieder. Daher wurde gesagt: „Zu einer Zeit weilte der Erhabene zu Gayā auf dem Meißelbett, der Wohnstätte des Yakkha Sūciloma.“ තෙන ඛො පන සමයෙනාති යං සමයං භගවා තත්ථ විහරති, තෙන සමයෙන. ඛරො ච යක්ඛො සූචිලොමො ච යක්ඛො භගවතො අවිදූරෙ අතික්කමන්තීති. කෙ තෙ යක්ඛා, කස්මා ච අතික්කමන්තීති? වුච්චතෙ – තෙසු තාව එකො අතීතෙ සඞ්ඝස්ස තෙලං අනාපුච්ඡා ගහෙත්වා අත්තනො සරීරං මක්ඛෙසි. සො තෙන කම්මෙන නිරයෙ පච්චිත්වා ගයාපොක්ඛරණිතීරෙ යක්ඛයොනියං නිබ්බත්තො. තස්සෙව චස්ස කම්මස්ස විපාකාවසෙසෙන විරූපානි අඞ්ගපච්චඞ්ගානි අහෙසුං, ඉට්ඨකච්ඡදනසදිසඤ්ච ඛරසම්ඵස්සං චම්මං. සො කිර යදා පරං භිංසාපෙතුකාමො හොති, තදා ඡදනිට්ඨකසදිසානි චම්මකපාලානි උක්ඛිපිත්වා භිංසාපෙති. එවං සො ඛරසම්ඵස්සත්තා ඛරො යක්ඛොත්වෙව නාමං ලභි. „Zu jener Zeit nun“ bedeutet: zu der Zeit, als der Erhabene dort weilte. „Der Yakkha Khara und der Yakkha Sūciloma gingen unweit des Erhabenen vorüber“: Wer waren diese Yakkhas und warum gingen sie vorüber? Dazu wird gesagt: Einer von ihnen nahm in der Vergangenheit, ohne zu fragen, Öl, das dem Sangha gehörte, und salbte damit seinen eigenen Körper. Durch diese Tat wurde er in der Hölle gepeinigt und wurde danach im Schoß der Yakkhas am Ufer des Lotusteichs von Gayā wiedergeboren. Als verbleibende Auswirkung eben dieser Tat waren seine Glieder und Körperteile missgebildet, und er hatte eine sich rau anfühlende Haut, die wie ein Ziegeldach war. Wenn er, so heißt es, andere erschrecken wollte, hob er seine Hautschuppen, die wie Dachziegel waren, empor und erschreckte sie so. Auf diese Weise erhielt er wegen seiner rauen Hautbeschaffenheit den Namen „der Yakkha Khara“ (der Raue). ඉතරො කස්සපස්ස භගවතො කාලෙ උපාසකො හුත්වා මාසස්ස අට්ඨ දිවසෙ විහාරං ගන්ත්වා ධම්මං සුණාති. සො එකදිවසං ධම්මස්සවනෙ ඝොසිතෙ සඞ්ඝාරාමද්වාරෙ අත්තනො ඛෙත්තං කෙලායන්තො උග්ඝොසනං සුත්වා ‘‘සචෙ න්හායාමි, චිරං භවිස්සතී’’ති කිලිට්ඨගත්තොව උපොසථාගාරං පවිසිත්වා මහග්ඝෙ භුම්මත්ථරණෙ අනාදරෙන නිපජ්ජිත්වා සුපි. භික්ඛු එවායං, න උපාසකොති සංයුත්තභාණකා. සො තෙන ච අඤ්ඤෙන කම්මෙන ච නිරයෙ පච්චිත්වා ගයාපොක්ඛරණියා තීරෙ යක්ඛයොනියං නිබ්බත්තො. සො තස්ස කම්මස්ස විපාකාවසෙසෙන දුද්දසිකො අහොසි, සරීරෙ චස්ස සූචිසදිසානි ලොමානි අහෙසුං. සො හි භිංසාපෙතබ්බකෙ සත්තෙ සූචීහි විජ්ඣන්තො විය භිංසාපෙති. එවං සො සූචිසදිසලොමත්තා සූචිලොමො යක්ඛොත්වෙව නාමං ලභි. තෙ අත්තනො ගොචරත්ථාය භවනතො [Pg.39] නික්ඛමිත්වා මුහුත්තං ගන්ත්වා ගතමග්ගෙනෙව නිවත්තිත්වා ඉතරං දිසාභාගං ගච්ඡන්තා භගවතො අවිදූරෙ අතික්කමන්ති. Der andere war zur Zeit des erhabenen Kassapa ein Laienanhänger gewesen, der an acht Tagen im Monat zum Kloster ging und die Lehre hörte. Eines Tages, als die Verkündigung der Lehrlesung ausgerufen wurde, hörte er den Ruf, während er auf seinem eigenen Feld nahe dem Eingang des Klosterbereichs (Saṅghārāma) arbeitete. Denkend: „Wenn ich mich bade, wird es zu lange dauern“, betrat er mit schmutzigem Körper die Uposatha-Halle, legte sich respektlos auf einen kostbaren Bodenteppich und schlief ein. Die Saṃyutta-Rezitoren sagen jedoch: „Dieser war ein Bhikkhu, kein Laienanhänger.“ Aufgrund dieses und anderen Wirkens (Kamma) wurde er in der Hölle gepeinigt und wurde danach am Ufer des Lotusteichs von Gayā im Schoß der Yakkhas wiedergeboren. Durch die verbleibende Auswirkung jenes Wirkens war er hässlich anzusehen, und an seinem Körper befanden sich Haare wie Nadeln. Um Wesen in Schrecken zu versetzen, schreckte er sie auf, als ob er sie mit Nadeln stechen würde. So erhielt er wegen seiner nadelartigen Behaarung den Namen „der Yakkha Sūciloma“ (Nadelhaar). Jene verließen ihre Behausung, um auf Nahrungssuche zu gehen, gingen eine Weile, kehrten auf demselben Weg, den sie gekommen waren, wieder um, und als sie in eine andere Richtung gingen, kamen sie nicht weit vom Erhabenen vorbei. අථ ඛො ඛරොති කස්මා තෙ එවමාහංසු? ඛරො සමණකප්පං දිස්වා ආහ. සූචිලොමො පන ‘‘යො භායති න සො සමණො, සමණපටිරූපකත්තා පන සමණකො හොතී’’ති එවංලද්ධිකො. තස්මා තාදිසං භගවන්තං මඤ්ඤමානො ‘‘නෙසො සමණො, සමණකො එසො’’ති සහසාව වත්වාපි පුන වීමංසිතුකාමො ආහ – ‘‘යාවාහං ජානාමී’’ති. ‘‘අථ ඛො’’ති එවං වත්වා තතො. සූචිලොමො යක්ඛොති ඉතො පභුති යාව අපිච ඛො තෙ සම්ඵස්සො පාපකොති, තාව උත්තානත්ථමෙව කෙවලඤ්චෙත්ථ භගවතො කායන්ති අත්තනො කායං භගවතො උපනාමෙසීති එවං සම්බන්ධො වෙදිතබ්බො. „Darauf [sagte der Yakkha] Khara“ – warum sprachen sie so? Khara sprach so, als er die äußere Gestalt eines Asketen sah. Sūciloma hingegen vertrat die Ansicht: „Wer sich fürchtet, ist kein Asket; aufgrund des bloßen Nachahmens eines Asketen ist er nur ein Scheinaszet (samaṇaka).“ Da er den Erhabenen für einen solchen hielt, sagte er voreilig: „Dieser ist kein Asket, dieser ist ein Scheinaszet“, wollte ihn jedoch nochmals prüfen und sagte: „Bis ich es weiß.“ Nachdem er dies so gesagt hatte, ist von der Stelle „Darauf der Yakkha Sūciloma“ an bis hin zu „Dennoch ist deine Berührung übel“ die Bedeutung ganz offensichtlich. Nur ist hierbei die Verknüpfung so zu verstehen: „den Körper des Erhabenen“ bedeutet, dass er seinen eigenen Körper an den Körper des Erhabenen annäherte. තතො අභායන්තං භගවන්තං දිස්වා ‘‘පඤ්හං තං සමණා’’තිආදිමාහ. කිං කාරණා? සො හි චින්තෙසි – ‘‘ඉමිනාපි නාම මෙ එවං ඛරෙන අමනුස්සසම්ඵස්සෙන මනුස්සො සමානො අයං න භායති, හන්දාහං එතං බුද්ධවිසයෙ පඤ්හං පුච්ඡාමි, අද්ධා අයං තත්ථ න සම්පායිස්සති, තතො නං එවං විහෙඨෙස්සාමී’’ති. භගවා තං සුත්වා ‘‘න ඛ්වාහං තං ආවුසො’’තිආදිමාහ. තං සබ්බං ආළවකසුත්තෙ වුත්තනයෙනෙව සබ්බාකාරෙහි වෙදිතබ්බං. Als er daraufhin sah, dass der Erhabene sich nicht fürchtete, sagte er: „Ich werde dir eine Frage stellen, Asket“ und so weiter. Aus welchem Grund? Er dachte sich nämlich: „Selbst bei einer solch rauen Berührung durch mich als Nicht-Menschen fürchtet sich dieser Mensch nicht. Wohlan, ich werde ihm eine Frage stellen, die in den Bereich eines Buddha fällt. Gewiss wird er hierbei keine erschöpfende Antwort geben können, und daraufhin werde ich ihn auf diese Weise quälen.“ Als der Erhabene dies hörte, sagte er: „Ich sehe niemanden, Freund“ und so weiter. All dies ist in jeder Hinsicht auf genau dieselbe Weise zu verstehen, wie es in der Āḷavaka-Sutta dargelegt wurde. 273. අථ ඛො සූචිලොමො යක්ඛො භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි ‘‘රාගො ච දොසො චා’’ති. තත්ථ රාගදොසා වුත්තනයා එව. කුතොනිදානාති කිංනිදානා කිංහෙතුකා. කුතොති පච්චත්තවචනස්ස තො-ආදෙසො වෙදිතබ්බො, සමාසෙ චස්ස ලොපාභාවො. අථ වා නිදානාති ජාතා උප්පන්නාති අත්ථො, තස්මා කුතොනිදානා, කුතොජාතා, කුතොඋප්පන්නාති වුත්තං හොති. අරතී රතී ලොමහංසො කුතොජාති යායං ‘‘පන්තෙසු වා සෙනාසනෙසු අඤ්ඤතරඤ්ඤතරෙසු වා අධිකුසලෙසු ධම්මෙසු අරති අරතිතා අනභිරති අනභිරමණා උක්කණ්ඨිතා පරිතස්සිතා’’ති (විභ. 856) එවං විභත්තා අරති, යා ච පඤ්චසු කාමගුණෙසු රති, යො ච ලොමහංසසමුට්ඨාපනතො ‘‘ලොමහංසො’’ත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගතො චිත්තුත්‍රාසො. ඉමෙ තයො ධම්මා කුතොජා කුතොජාතාති පුච්ඡති[Pg.40]. කුතො සමුට්ඨායාති කුතො උප්පජ්ජිත්වා. මනොති කුසලචිත්තං, විතක්කාති උරගසුත්තෙ වුත්තා නව කාමවිතක්කාදයො. කුමාරකා ධඞ්කමිවොස්සජන්තීති යථා ගාමදාරකා කීළන්තා කාකං සුත්තෙන පාදෙ බන්ධිත්වා ඔස්සජන්ති ඛිපන්ති, එවං කුසලමනං අකුසලවිතක්කා කුතො සමුට්ඨාය ඔස්සජන්තීති පුච්ඡති. 273. Daraufhin wandte sich der Yakkha Sūciloma mit einer Strophe an den Erhabenen: „Begehren und Hass...“ Hierbei sind Begehren und Hass in der bereits erklärten Weise zu verstehen. „Wovon verursacht?“ (kutonidānā) bedeutet: Was ist ihre Ursache, was ist ihr Grund? Bei „kuto“ ist die Endung -to als Stellvertreter des Nominativs zu verstehen, und im Kompositum fällt sie nicht weg. Oder aber „nidāna“ hat die Bedeutung von „geboren, entstanden“, weshalb mit „kutonidānā“ gesagt ist: „Woraus geboren? Woraus entstanden?“ „Woher stammen Unzufriedenheit, Lust und Haarsträuben?“ Dies bezieht sich auf jene Unzufriedenheit, die so analysiert wird: „Unzufriedenheit, Unzufriedenheit-Sein, Nicht-Gefallen, Unbehagen, Verdruss, Unruhe in einsamen Lagern oder in anderen, höheren heilsamen Zuständen“, und auf jene Lust, die in den fünf Arten von Sinnengenüssen besteht, sowie auf jenen Schrecken des Geistes, der als „Haarsträuben“ bezeichnet wird, weil er das Aufrichten der Körperhaare bewirkt. Er fragt: „Woher sind diese drei Zustände geboren, woher stammen sie?“ „Woraus entspringend?“ bedeutet: Woraus entstanden? „Geist“ (mano) bezeichnet das heilsame Bewusstsein. „Gedanken“ (vitakkā) sind die in der Uraga-Sutta erklärten Gedanken wie Sinnengedanken und so weiter. „Wie Knaben eine Krähe flattern lassen“ bedeutet: Wie Dorfknaben beim Spielen eine Krähe mit einem Faden am Fuß festbinden und sie dann wegwerfen oder wegschleudern, so fragt er: Woraus entspringen unheilsame Gedanken, um den heilsamen Geist hin und her zu werfen? 274. අථස්ස භගවා තෙ පඤ්හෙ විස්සජ්ජෙන්තො ‘‘රාගො චා’’ති දුතියගාථමභාසි. තත්ථ ඉතොති අත්තභාවං සන්ධායාහ. අත්තභාවනිදානා හි රාගදොසා. අරතිරතිලොමහංසා ච අත්තභාවතො ජාතා, කාමවිතක්කාදිඅකුසලවිතක්කා ච අත්තභාවතොයෙව සමුට්ඨාය කුසලමනො ඔස්සජන්ති, තෙන තදඤ්ඤං පකතිආදිකාරණං පටික්ඛිපන්තො ආහ – ‘‘ඉතොනිදානා ඉතොජා ඉතො සමුට්ඨායා’’ති. සද්දසිද්ධි චෙත්ථ පුරිමගාථාය වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බා. 274. Daraufhin sprach der Erhabene, um ihm diese Fragen zu beantworten, die zweite Strophe: „Begehren und Hass...“ Darin sprach er mit „von hier“ (ito) im Hinblick auf die eigene Person (attabhāva). Denn Begehren und Hass haben ihre Ursache in der eigenen Person. Unzufriedenheit, Lust und Haarsträuben sind aus der eigenen Person geboren, und unheilsame Gedanken wie Sinnengedanken entspringen genau aus der eigenen Person und werfen den heilsamen Geist hin und her. Indem er daher jede andere Ursache wie eine Urnatur (pakati) und so weiter zurückweist, sagt er: „haben von hier ihre Ursache, sind von hier geboren, entspringen von hier.“ Und die grammatikalische Bildung der Wörter ist hierbei in derselben Weise zu verstehen, wie sie bei der vorherigen Strophe erklärt wurde. 275-6. එවං තෙ පඤ්හෙ විස්සජ්ජෙත්වා ඉදානි ය්වායං ‘‘ඉතොනිදානා’’තිආදීසු ‘‘අත්තභාවනිදානා අත්තභාවතො ජාතා අත්තභාවතො සමුට්ඨායා’’ති අත්ථො වුත්තො, තං සාධෙන්තො ආහ – ‘‘ස්නෙහජා අත්තසම්භූතා’’ති. එතෙ හි සබ්බෙපි රාගාදයො විතක්කපරියොසානා තණ්හාස්නෙහෙන ජාතා, තථා ජායන්තා ච පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධභෙදෙ අත්තභාවපරියායෙ අත්තනි සම්භූතා. තෙනාහ – ‘‘ස්නෙහජා අත්තසම්භූතා’’ති. ඉදානි තදත්ථජොතිකං උපමං කරොති ‘‘නිග්‍රොධස්සෙව ඛන්ධජා’’ති. තත්ථ ඛන්ධෙසු ජාතා ඛන්ධජා, පාරොහානමෙතං අධිවචනං. කිං වුත්තං හොති? යථා නිග්‍රොධස්ස ඛන්ධජා නාම පාරොහා ආපොරසසිනෙහෙ සති ජායන්ති, ජායන්තා ච තස්මිංයෙව නිග්‍රොධෙ තෙසු තෙසු සාඛප්පභෙදෙසු සම්භවන්ති, එවමෙතෙපි රාගාදයො අජ්ඣත්තතණ්හාස්නෙහෙ සති ජායන්ති, ජායන්තා ච තස්මිංයෙව අත්තභාවෙ තෙසු තෙසු චක්ඛාදිභෙදෙසු ද්වාරාරම්මණවත්ථූසු සම්භවන්ති. තස්මා වෙදිතබ්බමෙතං ‘‘අත්තභාවනිදානා අත්තභාවජා අත්තභාවසමුට්ඨානා ච එතෙ’’ති. 275-6. Nachdem er die Fragen so beantwortet hatte, sprach er nun, um die Bedeutung zu beweisen, die mit den Worten „von hier ihre Ursache habend“ und so weiter als „die eigene Person zur Ursache habend, aus der eigenen Person geboren, aus der eigenen Person entsprungen“ dargelegt wurde: „Aus Zuneigung geboren, aus sich selbst entstanden.“ Denn all diese Zustände, angefangen bei Begehren und so weiter bis hin zu den Gedanken, sind durch das Fluidum des Durstes (taṇhā) geboren. Und indem sie so entstehen, treten sie in der eigenen Person (attani) in Erscheinung, was eine Umschreibung für den Körper-Geist-Organismus ist, der sich in die fünf Gruppen des Erfassens (upādānakkhandha) unterteilt. Daher sagte er: „Aus Zuneigung geboren, aus sich selbst entstanden.“ Nun bringt er ein Gleichnis vor, um diese Bedeutung zu veranschaulichen: „Wie die stammgeborenen Triebe des Banyanbaums.“ Darin bedeutet „stammgeboren“ (khandhajā): auf den Stämmen gewachsen; dies ist eine Bezeichnung für die Luftwurzeln. Was ist damit gesagt? Ebenso wie die Luftwurzeln des Banyanbaums, die man „stammgeboren“ nennt, entstehen, wenn Feuchtigkeit in Form von Wassersaft vorhanden ist, und sie, während sie entstehen, an eben diesem Banyanbaum an dessen verschiedenen Ästen und Zweigen hervortreten, ebenso entstehen auch diese Zustände wie Begehren und so weiter, wenn die innere Feuchtigkeit des Durstes vorhanden ist. Und während sie entstehen, treten sie in eben dieser eigenen Person an den verschiedenen Toren, Sinnenobjekten und körperlichen Grundlagen auf, die sich in Sehorgan (Auge) und so weiter unterteilen. Daher ist zu verstehen: „Diese haben ihre Ursache in der eigenen Person, sind aus der eigenen Person geboren und entspringen der eigenen Person.“ අවසෙසදියඩ්ඪගාථාය පන අයං සබ්බසඞ්ගාහිකා අත්ථවණ්ණනා – එවං අත්තසම්භූතා ච එතෙ පුථූ විසත්තා කාමෙසු. රාගොපි හි පඤ්චකාමගුණිකාදිවසෙන, දොසොපි ආඝාතවත්ථාදිවසෙන, අරතිආදයොපි තස්ස තස්සෙව භෙදස්ස වසෙනාති සබ්බථා සබ්බෙපිමෙ කිලෙසා පුථූ අනෙකප්පකාරා [Pg.41] හුත්වා වත්ථුද්වාරාරම්මණාදිවසෙන තෙසු තෙසු වත්ථුකාමෙසු තථා තථා විසත්තා ලග්ගා ලග්ගිතා සංසිබ්බිත්වා ඨිතා. කිමිව? මාලුවාව විතතා වනෙ, යථා වනෙ විතතා මාලුවා තෙසු තෙසු රුක්ඛස්ස සාඛපසාඛාදිභෙදෙසු විසත්තා හොති ලග්ගා ලග්ගිතා සංසිබ්බිත්වා ඨිතා, එවං පුථුප්පභෙදෙසු වත්ථුකාමෙසු විසත්තං කිලෙසගණං යෙ නං පජානන්ති යතොනිදානං, තෙ නං විනොදෙන්ති සුණොහි යක්ඛ. Bezüglich der verbleibenden eineinhalb Strophen aber ist dies die allumfassende Erklärung der Bedeutung: Auf diese Weise sind diese aus sich selbst entstandenen Befleckungen vielfältig und an die Sinnenlüste gefesselt. Denn sowohl die Gier aufgrund der fünf Stränge der Sinnenlust und so weiter, als auch der Hass aufgrund der Gründe für Groll und so weiter, sowie das Missvergnügen und so weiter aufgrund der jeweiligen Aufteilungen – auf all diese Weisen sind all diese Befleckungen vielfältig und von mancherlei Art geworden; sie sind durch die Grundlagen, Tore, Objekte und so weiter an den jeweiligen Objekten der Sinnenlust auf die eine oder andere Weise hängengeblieben, haften daran, sind daran gebunden und verstrickt. Wie was? Wie eine Māluvā-Kriechpflanze, die sich im Wald ausbreitet. So wie eine im Wald ausgebreitete Māluvā-Kriechpflanze an den verschiedenen Ästen, Zweigen und anderen Teilen eines Baumes haftet, daran hängengeblieben, gebunden und darin verstrickt ist, ebenso ist es mit der Menge der Befleckungen, die an den vielfältigen Objekten der Sinnenlust haftet. Diejenigen, die den Ursprung davon erkennen, vertreiben es – höre zu, o Yakkha! තත්ථ යතොනිදානන්ති භාවනපුංසකනිද්දෙසො, තෙන කිං දීපෙති? යෙ සත්තා නං කිලෙසගණං ‘‘යතොනිදානං උප්පජ්ජතී’’ති එවං ජානන්ති, තෙ නං ‘‘තණ්හාස්නෙහස්නෙහිතෙ අත්තභාවෙ උප්පජ්ජතී’’ති ඤත්වා තං තණ්හාස්නෙහං ආදීනවානුපස්සනාදිභාවනාඤාණග්ගිනා විසොසෙන්තා විනොදෙන්ති පජහන්ති බ්‍යන්තීකරොන්ති ච, එතං අම්හාකං සුභාසිතං සුණොහි යක්ඛාති. එවමෙත්ථ අත්තභාවජානනෙන දුක්ඛපරිඤ්ඤං තණ්හාස්නෙහරාගාදිකිලෙසගණවිනොදනෙන සමුදයප්පහානඤ්ච දීපෙති. Dabei ist der Ausdruck ‚yatonidānaṃ‘ (woraus als Ursprung) eine sächliche Bestimmung des Vorgangs. Was verdeutlicht er damit? Jene Wesen, die diese Menge der Befleckungen mit den Worten ‚woraus als Ursprung sie entsteht‘ so erkennen, wissen: ‚Sie entsteht in der durch die Feuchtigkeit des Begehrens befeuchteten eigenen Persönlichkeit.‘ Indem sie diese Feuchtigkeit des Begehrens durch das Feuer des Wissens aus der Entfaltung der Betrachtung des Elends und so weiter austrocknen, vertreiben, überwinden und vernichten sie sie. Höre, o Yakkha, dieses unser wohlgesprochenes Wort! Auf diese Weise zeigt er hier durch das Erkennen der eigenen Persönlichkeit das volle Verständnis des Leidens und durch das Vertreiben der Menge der Befleckungen wie der Feuchtigkeit des Begehrens, der Gier und so weiter das Aufgeben des Ursprungs. යෙ ච නං විනොදෙන්ති, තෙ දුත්තරං ඔඝමිමං තරන්ති අතිණ්ණපුබ්බං අපුනබ්භවාය. එතෙන මග්ගභාවනං නිරොධසච්ඡිකිරියඤ්ච දීපෙති. යෙ හි නං කිලෙසගණං විනොදෙන්ති, තෙ අවස්සං මග්ගං භාවෙන්ති. න හි මග්ගභාවනං විනා කිලෙසවිනොදනං අත්ථි. යෙ ච මග්ගං භාවෙන්ති, තෙ දුත්තරං පකතිඤාණෙන කාමොඝාදිං චතුබ්බිධම්පි ඔඝමිමං තරන්ති. මග්ගභාවනා හි ඔඝතරණං. අතිණ්ණපුබ්බන්ති ඉමිනා දීඝෙන අද්ධුනා සුපිනන්තෙනපි අවීතික්කන්තපුබ්බං. අපුනබ්භවායාති නිබ්බානාය. එවමිමං චතුසච්චදීපිකං ගාථං සුණන්තා ‘‘සුත්වා ධම්මං ධාරෙන්ති, ධතානං ධම්මානං අත්ථමුපපරික්ඛන්තී’’තිආදිකං කථං සුභාවිනියා පඤ්ඤාය අනුක්කමමානා තෙ ද්වෙපි සහායකා යක්ඛා ගාථාපරියොසානෙයෙව සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨහිංසු, පාසාදිකා ච අහෙසුං සුවණ්ණවණ්ණා දිබ්බාලඞ්කාරවිභූසිතාති. Und diejenigen, die sie vertreiben, überqueren diese schwer zu überquerende Flut, die zuvor unüberquert war, zur Nicht-Wiederkehr. Damit zeigt er die Entfaltung des Pfades und die Verwirklichung des Erlöschens. Denn diejenigen, die die Menge der Befleckungen vertreiben, entfalten unweigerlich den Pfad; denn ohne die Entfaltung des Pfades gibt es kein Vertreiben der Befleckungen. Und diejenigen, die den Pfad entfalten, überqueren mit ihrem natürlichen Wissen diese schwer zu überquerende, vierfache Flut, die mit der Flut der Sinnlichkeit beginnt. Denn die Entfaltung des Pfades ist das Überqueren der Flut. Mit ‚zuvor unüberquert‘ ist gemeint: auf der langen Reise selbst im Traum zuvor nicht überschritten. ‚Zur Nicht-Wiederkehr‘ bedeutet: zum Nibbāna. Während sie diese Strophe hörten, welche die vier Wahrheiten offenbart, und den stufenweisen Weg durch die wohlausgebildete Weisheit beschritten – gemäß den Worten: ‚Nachdem sie die Lehre gehört haben, behalten sie sie im Gedächtnis; sie prüfen die Bedeutung der im Gedächtnis behaltenen Lehren‘ und so weiter –, wurden die beiden befreundeten Yakkhas genau am Ende der Strophe in der Frucht des Stromeintritts gefestigt, wurden anmutig anzusehen, von goldener Farbe und mit himmlischem Schmuck verziert. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zum Khuddaka-Nikāya, සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය සූචිලොමසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung des Sūciloma-Sutta im Kommentar zum Sutta-Nipāta abgeschlossen. 6. කපිලසුත්ත-(ධම්මචරියසුත්ත)-වණ්ණනා 6. Die Erklärung des Kapila-Sutta (Dhammacariya-Sutta) ධම්මචරියන්ති [Pg.42] කපිලසුත්තං. කා උප්පත්ති? හෙමවතසුත්තෙ වුත්තනයෙනෙව පරිනිබ්බුතෙ කස්සපෙ භගවති ද්වෙ කුලපුත්තා භාතරො නික්ඛමිත්වා සාවකානං සන්තිකෙ පබ්බජිංසු. ජෙට්ඨො සොධනො නාම, කනිට්ඨො කපිලො නාම. තෙසං මාතා සාධනී නාම, කනිට්ඨභගිනී තාපනා නාම. තාපි භික්ඛුනීසු පබ්බජිංසු. තතො තෙ ද්වෙපි හෙමවතසුත්තෙ වුත්තනයෙනෙව ‘‘සාසනෙ කති ධුරානී’’ති පුච්ඡිත්වා සුත්වා ච ජෙට්ඨො ‘‘වාසධුරං පූරෙස්සාමී’’ති පඤ්ච වස්සානි ආචරියුපජ්ඣායානං සන්තිකෙ වසිත්වා පඤ්චවස්සො හුත්වා යාව අරහත්තං, තාව කම්මට්ඨානං සුත්වා අරඤ්ඤං පවිසිත්වා වායමන්තො අරහත්තං පාපුණි. කපිලො ‘‘අහං තාව තරුණො, වුඩ්ඪකාලෙ වාසධුරං පරිපූරෙස්සාමී’’ති ගන්ථධුරං ආරභිත්වා තෙපිටකො අහොසි. තස්ස පරියත්තිං නිස්සාය පරිවාරො, පරිවාරං නිස්සාය ලාභො ච උදපාදි. ‚Dhammacariya‘ ist das Kapila-Sutta. Was ist der Anlass seiner Entstehung? Genau in der Weise, wie es im Hemavata-Sutta dargelegt wurde: Nach dem vollkommenen Erlöschen des Erhabenen Kassapa zogen zwei Söhne guter Herkunft, die Brüder waren, aus dem Hausleben fort und wurden in der Gegenwart der Jünger ordiniert. Der ältere hieß Sodhana, der jüngere Kapila. Ihre Mutter hieß Sādhanī und ihre jüngere Schwester Tāpanā. Auch sie wurden unter den Nonnen ordiniert. Danach fragten die beiden Brüder genau in der im Hemavata-Sutta beschriebenen Weise: ‚Wie viele Pflichten gibt es in der Lehre?‘ Nachdem sie die Antwort gehört hatten, entschied der Ältere: ‚Ich werde die Pflicht der Praxis erfüllen.‘ Er lebte fünf Jahre lang in der Gegenwart seiner Lehrer und Präzeptoren. Nachdem er fünf Jahre als Ordiniert verbracht hatte, erlernte er das Meditationsobjekt bis hin zur Erlangung der Arahatschaft, zog in den Wald und erlangte, indem er sich eifrig bemühte, die Arahatschaft. Kapila dachte: ‚Ich bin noch jung; im Alter werde ich die Pflicht der Praxis erfüllen‘, und begann mit der Pflicht des Studiums. So wurde er ein Kenner des Tipiṭaka. Aufgrund seiner Beherrschung der heiligen Schriften erlangte er eine große Gefolgschaft, und aufgrund dieser Gefolgschaft entstanden ihm reiche Gaben. සො බාහුසච්චමදෙන මත්තො පණ්ඩිතමානී අනඤ්ඤාතෙපි අඤ්ඤාතමානී හුත්වා පරෙහි වුත්තං කප්පියම්පි අකප්පියං, අකප්පියම්පි කප්පියං, සාවජ්ජම්පි අනවජ්ජං, අනවජ්ජම්පි සාවජ්ජන්ති භණති. සො පෙසලෙහි භික්ඛූහි, ‘‘මා, ආවුසො කපිල, එවං අවචා’’තිආදිනා නයෙන ඔවදියමානො ‘‘තුම්හෙ කිං ජානාථ රිත්තමුට්ඨිසදිසා’’තිආදීහි වචනෙහි ඛුංසෙන්තො වම්භෙන්තොයෙව චරති. භික්ඛූ තස්ස භාතුනො සොධනත්ථෙරස්සාපි එතමත්ථං ආරොචෙසුං. සොපි නං උපසඞ්කමිත්වා ආහ – ‘‘ආවුසො කපිල, සාසනස්ස ආයු නාම තුම්හාදිසානං සම්මාපටිපත්ති. මා, ආවුසො කපිල, කප්පියම්පි අකප්පියං, අකප්පියම්පි කප්පියං, සාවජ්ජම්පි අනවජ්ජං, අනවජ්ජම්පි සාවජ්ජන්ති වදෙහී’’ති. සො තස්සපි වචනං නාදියි. තතො නං සොධනත්ථෙරො ද්වත්තික්ඛත්තුං වත්වා – Berauscht vom Stolz auf seine große Gelehrsamkeit hielt er sich selbst für weise. Obwohl er Dinge nicht verstand, tat er so, als verstünde er sie. Wenn andere etwas als erlaubt bezeichneten, nannte er es unerlaubt; und was unerlaubt war, nannte er erlaubt. Was tadelnswert war, nannte er tadellos; und was tadellos war, nannte er tadelnswert. Wenn er von den tugendhaften Mönchen auf diese Weise ermahnt wurde: ‚Sprich nicht so, Freund Kapila!‘, ging er umher, verhöhnte und verspottete sie mit Worten wie: ‚Was versteht ihr schon? Ihr seid wie eine leere, geschlossene Faust!‘ Die Mönche berichteten diese Angelegenheit auch seinem Bruder, dem älteren Mönch Sodhana. Auch dieser suchte ihn auf und sprach: ‚Freund Kapila, das Leben der Lehre besteht für Menschen wie uns in der rechten Praxis. Freund Kapila, nenne nicht das Erlaubte unerlaubt und das Unerlaubte erlaubt; nenne nicht das Tadelnswerte tadellos und das Tadellose tadelnswert!‘ Er jedoch schenkte auch dessen Worten kein Gehör. Daraufhin sprach der Thera Sodhana zwei- oder dreimal zu ihm: ‘‘එකවාචම්පි ද්විවාචං, භණෙය්‍ය අනුකම්පකො; තතුත්තරිං න භාසෙය්‍ය, දාසොවය්‍යස්ස සන්තිකෙ’’ති. (ජා. 2.19.34) – „Ein Wort oder auch zwei Worte sollte ein Mitfühlender sprechen; darüber hinaus sollte er nicht reden, wie ein Sklave vor seinem Herrn.“ පරිවජ්ජෙත්වා ‘‘ත්වමෙව, ආවුසො, සකෙන කම්මෙන පඤ්ඤායිස්සසී’’ති පක්කාමි. තතො පභුති නං පෙසලා භික්ඛූ ඡඩ්ඩෙසුං. Nachdem er ihn gemieden hatte, sagte er: ‚Du selbst, Freund, wirst durch deine eigene Tat bekannt sein!‘, und ging fort. Von da an mieden ihn die tugendhaften Mönche. සො [Pg.43] දුරාචාරො හුත්වා දුරාචාරපරිවුතො විහරන්තො එකදිවසං ‘‘උපොසථං ඔසාරෙස්සාමී’’ති සීහාසනං අභිරුය්හ චිත්‍රබීජනිං ගහෙත්වා නිසින්නො ‘‘වත්තති, ආවුසො, එත්ථ භික්ඛූනං පාතිමොක්ඛො’’ති තික්ඛත්තුං ආහ. අථෙකො භික්ඛුපි ‘‘මය්හං වත්තතී’’ති න අවොච. න ච තස්ස තෙසං වා පාතිමොක්ඛො වත්තති. තතො සො ‘‘පාතිමොක්ඛෙ සුතෙපි අසුතෙපි විනයො නාම නත්ථී’’ති ආසනා වුට්ඨාසි. එවං කස්සපස්ස භගවතො සාසනං ඔසක්කාපෙසි විනාසෙසි. අථ සොධනත්ථෙරො තදහෙව පරිනිබ්බායි. සොපි කපිලො එවං තං සාසනං ඔසක්කාපෙත්වා කාලකතො අවීචිමහානිරයෙ නිබ්බත්ති, සාපිස්ස මාතා ච භගිනී ච තස්සෙව දිට්ඨානුගතිං ආපජ්ජිත්වා පෙසලෙ භික්ඛූ අක්කොසමානා පරිභාසමානා කාලං කත්වා නිරයෙ නිබ්බත්තිංසු. Da er selbst von schlechtem Verhalten war, lebte er umgeben von einer Gefolgschaft von Mönchen mit schlechtem Verhalten. Eines Tages bestieg er den Löventhron mit den Gedanken: ‚Ich werde den Uposatha abhalten‘, nahm den verzierten Fächer, setzte sich hin und fragte dreimal: ‚Ist hier, o Freunde, das Pātimokkha für die Mönche fällig?‘ Doch kein einziger Mönch antwortete: ‚Für mich ist es fällig.‘ Weder für ihn noch für sie war das Pātimokkha fällig. Daraufhin erhob er sich von seinem Sitz mit den Worten: ‚Ob das Pātimokkha gehört wird oder nicht, eine Disziplin gibt es ohnehin nicht!‘ Auf diese Weise leitete er den Verfall der Lehre des Erhabenen Kassapa ein und zerstörte sie. Der Thera Sodhana erlosch noch am selben Tag vollkommen. Auch jener Kapila starb, nachdem er den Niedergang der Lehre herbeigeführt hatte, und wurde in der großen Hölle Avīci wiedergeboren. Seine Mutter und seine Schwester folgten seinem schlechten Beispiel, beschimpften und verhöhnten die tugendhaften Mönche, starben ebenfalls und wurden in der Hölle wiedergeboren. තස්මිංයෙව ච කාලෙ පඤ්චසතා පුරිසා ගාමඝාතාදීනි කත්වා චොරිකාය ජීවන්තා ජනපදමනුස්සෙහි අනුබද්ධා පලායමානා අරඤ්ඤං පවිසිත්වා තත්ථ කිඤ්චි ගහනං වා පටිසරණං වා අපස්සන්තා අවිදූරෙ පාසාණෙ වසන්තං අඤ්ඤතරං ආරඤ්ඤිකං භික්ඛුං දිස්වා වන්දිත්වා ‘‘අම්හාකං, භන්තෙ, පටිසරණං හොථා’’ති භණිංසු. ථෙරො ‘‘තුම්හාකං සීලසදිසං පටිසරණං නත්ථි, සබ්බෙ පඤ්ච සීලානි සමාදියථා’’ති ආහ. තෙ ‘‘සාධූ’’ති සම්පටිච්ඡිත්වා සීලානි සමාදියිංසු. ථෙරො ‘‘තුම්හෙ සීලවන්තො, ඉදානි අත්තනො ජීවිතං විනාසෙන්තෙසුපි මා මනො පදූසයිත්ථා’’ති ආහ. තෙ ‘‘සාධූ’’ති සම්පටිච්ඡිංසු. අථ තෙ ජානපදා සම්පත්තා ඉතො චිතො ච මග්ගමානා තෙ චොරෙ දිස්වා සබ්බෙව ජීවිතා වොරොපෙසුං. තෙ කාලං කත්වා කාමාවචරදෙවලොකෙ නිබ්බත්තිංසු. තෙසු ජෙට්ඨකචොරො ජෙට්ඨකදෙවපුත්තො අහොසි, ඉතරෙ තස්සෙව පරිවාරා. Zu eben jener Zeit gab es fünfhundert Männer, die von Raub lebten, indem sie Dörfer plünderten und Ähnliches taten. Als sie, von den Bewohnern der Gegend verfolgt, flohen, betraten sie den Wald. Da sie dort kein Dickicht oder einen anderen Zufluchtsort sahen, erblickten sie unweit auf einer Felsplatte einen im Wald lebenden Mönch, ehrten ihn und sagten: ‚Herr, sei du unsere Zuflucht!‘ Der Ältere sprach: ‚Es gibt für euch keine Zuflucht, die der sittlichen Reinheit gleicht; nehmt alle die fünf Tugendregeln auf euch.‘ Sie willigten mit den Worten ‚Sehr wohl‘ ein und nahmen die Tugendregeln auf sich. Der Ältere sprach: ‚Ihr seid nun tugendhaft; hegt nun, selbst wenn man euer Leben vernichtet, keinen Groll in euren Herzen.‘ Sie stimmten mit ‚Sehr wohl‘ zu. Daraufhin trafen die Bewohner der Gegend ein, suchten hier und dort, erblickten die Räuber und beraubten sie alle des Lebens. Nach ihrem Tod wurden sie in den Himmelswelten des Sinnesbereichs wiedergeboren. Unter ihnen wurde der Anführer der Räuber zum führenden Göttersohn, und die anderen wurden sein Gefolge. තෙ අනුලොමපටිලොමං සංසරන්තා එකං බුද්ධන්තරං දෙවලොකෙ ඛෙපෙත්වා අම්හාකං භගවතො කාලෙ දෙවලොකතො චවිත්වා ජෙට්ඨකදෙවපුත්තො සාවත්ථිද්වාරෙ කෙවට්ටගාමො අත්ථි, තත්ථ පඤ්චසතකුලජෙට්ඨස්ස කෙවට්ටස්ස පජාපතියා කුච්ඡිම්හි පටිසන්ධිං අග්ගහෙසි, ඉතරෙ අවසෙසකෙවට්ටපජාපතීනං. එවං තෙසං එකදිවසංයෙව පටිසන්ධිග්ගහණඤ්ච ගබ්භවුට්ඨානඤ්ච අහොසි. අථ කෙවට්ටජෙට්ඨො ‘‘අත්ථි නු ඛො ඉමස්මිං ගාමෙ අඤ්ඤෙපි දාරකා අජ්ජ ජාතා’’ති විචිනන්තො තෙ දාරකෙ දිස්වා ‘‘ඉමෙ මෙ පුත්තස්ස සහායකා භවිස්සන්තී’’ති සබ්බෙසං පොසාවනිකං අදාසි. තෙ සබ්බෙ සහායකා [Pg.44] සහපංසුං කීළන්තා අනුපුබ්බෙන වයප්පත්තා අහෙසුං. යසොජො තෙසං අග්ගො අහොසි. Sie wanderten auf- und absteigend im Kreislauf der Wiedergeburten umher, verbrachten die Zwischenzeit zwischen zwei Buddhas in der Götterwelt und schieden zur Zeit unseres Erhabenen aus der Götterwelt. Der führende Göttersohn nahm Wiedergeburt im Schoß der Ehefrau des ältesten Fischers einer Sippe von fünfhundert Fischern in einem Fischerdorf vor den Toren von Sāvatthī; die anderen im Schoß der Ehefrauen der übrigen Fischer. So geschah ihre Empfängnis im Mutterleib und ihre Geburt aus dem Mutterleib an genau demselben Tag. Daraufhin forschte der älteste Fischer nach: ‚Gibt es in diesem Dorf heute noch andere geborene Knaben?‘ Als er diese Knaben erblickte, sagte er: ‚Diese werden die Gefährten meines Sohnes sein‘, und er gab allen einen Beitrag für ihren Unterhalt. Alle diese Gefährten spielten im Staub zusammen und erreichten im Laufe der Zeit das reife Alter. Yasojo war der Vorzüglichste unter ihnen. කපිලොපි තදා නිරයෙ පක්කාවසෙසෙන අචිරවතියා සුවණ්ණවණ්ණො දුග්ගන්ධමුඛො මච්ඡො හුත්වා නිබ්බත්ති. අථෙකදිවසං සබ්බෙපි කෙවට්ටදාරකා ජාලානි ගහෙත්වා ‘‘මච්ඡෙ බන්ධිස්සාමා’’ති නදිං ගන්ත්වා ජාලානි පක්ඛිපිංසු. තෙසං ජාලං සො මච්ඡො පාවිසි. තං දිස්වා සබ්බො කෙවට්ටගාමො උච්චාසද්දමහාසද්දො අහොසි – ‘‘අම්හාකං පුත්තා පඨමං මච්ඡෙ බන්ධන්තා සුවණ්ණමච්ඡං බන්ධිංසු, වුඩ්ඪි නෙසං දාරකානං, ඉදානි ච නො රාජා පහූතං ධනං දස්සතී’’ති. අථ තෙ පඤ්චසතාපි දාරකසහායකා මච්ඡං නාවාය පක්ඛිපිත්වා නාවං උක්ඛිපිත්වා රඤ්ඤො සන්තිකං අගමංසු. රාජා දිස්වා ‘‘කිං එතං භණෙ’’ති ආහ. ‘‘මච්ඡො දෙවා’’ති. රාජා සුවණ්ණවණ්ණං මච්ඡං දිස්වා ‘‘භගවා එතස්ස වණ්ණකාරණං ජානිස්සතී’’ති මච්ඡං ගාහාපෙත්වා භගවතො සන්තිකං අගමාසි. මච්ඡස්ස මුඛවිවරණකාලෙ ජෙතවනං අතිවිය දුග්ගන්ධං හොති. Auch Kapila wurde damals aufgrund des verbleibenden Rests seiner Leiden in der Hölle im Fluss Aciravatī als ein goldfarbener Fisch mit einem übelriechenden Maul wiedergeboren. Eines Tages nahmen alle Fischerjungen Netze und gingen zum Fluss mit dem Gedanken: ‚Wir wollen Fische fangen‘, und warfen die Netze aus. Jener Fisch ging in ihr Netz. Als sie dies sahen, entstand im ganzen Fischerdorf ein lautes Geschrei und großer Lärm: ‚Unsere Söhne haben beim ersten Fischfang einen goldenen Fisch gefangen; das wird diesen Knaben Gedeihen bringen! Und nun wird uns der König reichlich Reichtum schenken.‘ Daraufhin legten die fünfhundert jungen Gefährten den Fisch in ein Boot, hoben das Boot an und begaben sich in die Gegenwart des Königs. Als der König es sah, fragte er: ‚Was ist das, ihr Leute?‘ – ‚Ein Fisch, o König!‘ Als der König den goldfarbenen Fisch sah, dachte er: ‚Der Erhabene wird den Grund für seine Farbe kennen‘, ließ den Fisch nehmen und begab sich zum Erhabenen. Als sich das Maul des Fisches öffnete, wurde das Jeta-Wäldchen überaus übelriechend. රාජා භගවන්තං පුච්ඡි – ‘‘කස්මා, භන්තෙ, මච්ඡො සුවණ්ණවණ්ණො ජාතො, කස්මා චස්ස මුඛතො දුග්ගන්ධො වායතී’’ති? අයං, මහාරාජ, කස්සපස්ස භගවතො පාවචනෙ කපිලො නාම භික්ඛු අහොසි, බහුස්සුතො ආගතාගමො. අත්තනො වචනං අගණ්හන්තානං භික්ඛූනං අක්කොසකපරිභාසකො. තස්ස ච භගවතො සාසනවිනාසකො. යං සො තස්ස භගවතො සාසනං විනාසෙසි, තෙන කම්මෙන අවීචිමහානිරයෙ නිබ්බත්ති, විපාකාවසෙසෙන ච ඉදානි මච්ඡො ජාතො. යං දීඝරත්තං බුද්ධවචනං වාචෙසි, බුද්ධස්ස වණ්ණං කථෙසි, තස්ස නිස්සන්දෙන ඊදිසං වණ්ණං පටිලභි. යං භික්ඛූනං අක්කොසකපරිභාසකො අහොසි, තෙනස්ස මුඛතො දුග්ගන්ධො වායති. ‘‘උල්ලපාපෙමි නං මහාරාජා’’ති? ‘‘ආම භගවා’’ති. අථ භගවා මච්ඡං ආලපි – ‘‘ත්වංසි කපිලො’’ති? ‘‘ආම භගවා, අහං කපිලො’’ති. ‘‘කුතො ආගතොසී’’ති? ‘‘අවීචිමහානිරයතො භගවා’’ති. ‘‘සොධනො කුහිං ගතො’’ති? ‘‘පරිනිබ්බුතො භගවා’’ති. ‘‘සාධනී කුහිං ගතා’’ති? ‘‘මහානිරයෙ නිබ්බත්තා භගවා’’ති. ‘‘තාපනා කුහිං ගතා’’ති? ‘‘මහානිරයෙ නිබ්බත්තා භගවා’’ති. ‘‘ඉදානි ත්වං කුහිං ගමිස්සසී’’ති? ‘‘මහානිරයං භගවා’’ති. තාවදෙව විප්පටිසාරාභිභූතො නාවං සීසෙන පහරිත්වා කාලකතො මහානිරයෙ නිබ්බත්ති. මහාජනො සංවිග්ගො අහොසි ලොමහට්ඨජාතො. අථ [Pg.45] භගවා තත්ථ සම්පත්තගහට්ඨපබ්බජිතපරිසාය තඞ්ඛණානුරූපං ධම්මං දෙසෙන්තො ඉමං සුත්තමභාසි. Der König fragte den Erhabenen: ‚Herr, weshalb ist der Fisch goldfarben geworden, und weshalb strömt aus seinem Maul ein so übler Geruch?‘ – ‚Großer König, dieser war in der Lehre des erhabenen Kassapa ein Mönch namens Kapila, sehr gelehrt und vertraut mit den überlieferten Texten. Er beschimpfte und schmähte die Mönche, die sein Wort nicht annahmen, und trug zur Zerstörung der Lehre jenes Erhabenen bei. Weil er die Lehre jenes Erhabenen zerstörte, wurde er durch dieses Kamma in der großen Hölle Avīci wiedergeboren, und durch den verbleibenden Rest der Reifung ist er jetzt als Fisch geboren. Weil er über lange Zeit das Buddha-Wort lehrte und das Lob des Buddha verkündete, erlangte er infolge dieser Wirkung eine solche Farbe. Weil er aber die Mönche beschimpfte und schmähte, strömt aus seinem Maul ein übler Geruch. Soll ich ihn zum Sprechen bringen, großer König?‘ – ‚Ja, Erhabener.‘ Daraufhin redete der Erhabene den Fisch an: ‚Bist du Kapila?‘ – ‚Ja, Erhabener, ich bin Kapila.‘ – ‚Woher bist du gekommen?‘ – ‚Aus der großen Hölle Avīci, Erhabener.‘ – ‚Wohin ist Sodhana gegangen?‘ – ‚Er ist völlig erloschen, Erhabener.‘ – ‚Wohin ist Sādhanī gegangen?‘ – ‚In der großen Hölle wiedergeboren, Erhabener.‘ – ‚Wohin ist Tāpanā gegangen?‘ – ‚In der großen Hölle wiedergeboren, Erhabener.‘ – ‚Wohin wirst du jetzt gehen?‘ – ‚In die große Hölle, Erhabener.‘ Im selben Augenblick, von Reue überwältigt, stieß er mit dem Kopf gegen das Boot, starb und wurde in der großen Hölle wiedergeboren. Die Volksmenge war erschüttert, und ihnen standen die Haare zu Berge. Daraufhin verkündete der Erhabene der dort versammelten Gemeinde aus Laien und Mönchen die für diesen Anlass angemessene Lehrrede. 277-8. තත්ථ ධම්මචරියන්ති කායසුචරිතාදි ධම්මචරියං. බ්‍රහ්මචරියන්ති මග්ගබ්‍රහ්මචරියං. එතදාහු වසුත්තමන්ති එතං උභයම්පි ලොකියලොකුත්තරං සුචරිතං සග්ගමොක්ඛසුඛසම්පාපකත්තා වසුත්තමන්ති ආහු අරියා. වසුත්තමං නාම උත්තමරතනං, අනුගාමිකං අත්තාධීනං රාජාදීනං අසාධාරණන්ති අධිප්පායො. 277-8. Darin bedeutet ‚gerechter Lebenswandel‘ (dhammacariya): ein Wandel in Übereinstimmung mit dem Gesetz durch gutes Verhalten mit dem Körper und so weiter. ‚Heiliges Leben‘ (brahmacariya) bedeutet das heilige Leben des Pfades. ‚Dies nennen sie den höchsten Schatz‘ (etadāhu vasuttamaṃ): Weil beides, sowohl der weltliche als auch der überweltliche gute Wandel, zum Glück des Himmels und der Befreiung führt, nennen die Edlen es den höchsten Schatz. Unter ‚höchstem Schatz‘ versteht man das höchste Juwel; es ist ein treuer Begleiter, hängt von einem selbst ab und ist für Könige und andere unzugänglich – so ist der Sinn. එත්තාවතා ‘‘ගහට්ඨස්ස වා පබ්බජිතස්ස වා සම්මාපටිපත්තියෙව පටිසරණ’’න්ති දස්සෙත්වා ඉදානි පටිපත්තිවිරහිතාය පබ්බජ්ජාය අසාරකත්තදස්සනෙන කපිලං අඤ්ඤෙ ච තථාරූපෙ ගරහන්තො ‘‘පබ්බජිතොපි චෙ හොතී’’ති එවමාදිමාහ. Nachdem er bis hierher gezeigt hatte: ‚Sowohl für einen Laien als auch für einen Hauslosen ist allein die rechte Praxis die Zuflucht‘, tadelte er nun Kapila und andere von gleicher Art, indem er die Wertlosigkeit des Hauslosenlebens aufzeigte, das der Praxis entbehrt, und sprach die Worte: ‚Selbst wenn einer in die Hauslosigkeit gezogen ist...‘ und so weiter. තත්‍රායං අත්ථවණ්ණනා – යො හි කොචි ගිහිබ්‍යඤ්ජනානි අපනෙත්වා භණ්ඩුකාසාවාදිගහණමත්තං උපසඞ්කමනෙන පබ්බජිතොපි චෙ හොති පුබ්බෙ වුත්තත්ථං අගාරස්මා අනගාරියං, සො චෙ මුඛරජාතිකො හොති ඵරුසවචනො, නානප්පකාරාය විහෙසාය අභිරතත්තා විහෙසාභිරතො, හිරොත්තප්පාභාවෙන මගසදිසත්තා මගො, ජීවිතං තස්ස පාපියො, තස්ස එවරූපස්ස ජීවිතං අතිපාපං අතිහීනං. කස්මා? යස්මා ඉමාය මිච්ඡාපටිපත්තියා රාගාදිමනෙකප්පකාරං රජං වඩ්ඪෙති අත්තනො. Hier ist die Erklärung der Bedeutung: Wer auch immer die Merkmale eines Hausvaters abgelegt hat und – bloß durch die Annahme von geschorenem Haupt, gelben Gewändern und so weiter – aus dem Haus in die Hauslosigkeit gezogen ist, um das zuvor genannte Ziel zu erreichen: Wenn dieser von unverschämter Natur ist, raue Worte gebraucht, an mancherlei Plagerei Gefallen findet und somit an Plagerei Gefallen hat, und aufgrund des Fehlens von Scham und Scheu vor Sünde einem wilden Tier gleicht und somit ein wildes Tier ist, so ist sein Leben umso schlimmer; das Leben eines solchen Menschen ist überaus schlecht, überaus niedrig. Warum? Weil er durch diese falsche Praxis den vielerlei Staub wie Gier und andere Befleckungen in sich selbst vermehrt. 279. න කෙවලඤ්ච ඉමිනාව කාරණෙනස්ස ජීවිතං පාපියො, අපිච ඛො පන අයං එවරූපො මුඛරජාතිකත්තා කලහාභිරතො භික්ඛු සුභාසිතස්ස අත්ථවිජානනසම්මොහනෙන මොහධම්මෙන ආවුතො, ‘‘මා, ආවුසො කපිල, එවං අවච, ඉමිනාපි පරියායෙන තං ගණ්හාහී’’ති එවමාදිනා නයෙන පෙසලෙහි භික්ඛූහි අක්ඛාතම්පි න ජානාති ධම්මං බුද්ධෙන දෙසිතං. යො ධම්මො බුද්ධෙන දෙසිතො, තං නානප්පකාරෙන අත්තනො වුච්චමානම්පි න ජානාති. එවම්පිස්ස ජීවිතං පාපියො. 279. Nicht nur aus diesem Grund ist sein Leben schlechter, sondern dieser Mönch von solcher Art, der wegen seines unverschämten Wesens den Streit liebt, ist durch die Verblendung, die das Verständnis der wohlgesprochenen Bedeutung blockiert, so eingehüllt, dass er die vom Buddha dargelegte Lehre nicht erkennt, selbst wenn sie ihm von tugendhaften Mönchen auf folgende Weise dargelegt wird: ‚Freund Kapila, sprich nicht so; nimm es doch auf diese Weise an!‘ Er versteht die vom Buddha dargelegte Lehre auch dann nicht, wenn sie ihm auf vielfältige Weise dargetan wird. Auch auf diese Weise ist sein Leben schlechter. 280. තථා සො එවරූපො විහෙසාභිරතත්තා විහෙසං භාවිතත්තානං භාවිතත්තෙ ඛීණාසවභික්ඛූ සොධනත්ථෙරපභුතිකෙ ‘‘න තුම්හෙ විනයං ජානාථ, න සුත්තං න අභිධම්මං, වුඩ්ඪපබ්බජිතා’’තිආදිනා නයෙන විහෙසන්තො[Pg.46]. උපයොගප්පවත්තියඤ්හි ඉදං සාමිවචනං. අථ වා යථාවුත්තෙනෙව නයෙන ‘‘විහෙසං භාවිතත්තානං කරොන්තො’’ති පාඨසෙසො වෙදිතබ්බො. එවං නිප්පරියායමෙව සාමිවචනං සිජ්ඣති. අවිජ්ජාය පුරක්ඛතොති භාවිතත්තවිහෙසනෙ ආදීනවදස්සනපටිච්ඡාදිකාය අවිජ්ජාය පුරක්ඛතො පෙසිතො පයොජිතො සෙසපබ්බජිතානං භාවිතත්තානං විහෙසභාවෙන පවත්තං දිට්ඨෙව ධම්මෙ චිත්තවිබාධනෙන සඞ්කිලෙසං, ආයතිඤ්ච නිරයසම්පාපනෙන මග්ගං නිරයගාමිනං න ජානාති. 280. Ebenso quält ein solcher Mönch, weil er Gefallen an der Schikane findet, jene, die sich selbst entfaltet haben — die triebfreien Mönche (Arahants) wie den Älteren Sodhana und andere —, indem er sich folgendermaßen äußert: ‚Ihr im Alter Ordinierten versteht weder den Vinaya, noch die Suttas, noch den Abhidhamma!‘ Hier steht nämlich dieser Genitiv (sāmivacanaṃ) im Sinne eines Akkusativs (upayogappavattiyaṃ). Oder aber, nach der bereits erwähnten Methode, ist das ausgelassene Wort ‚indem er zufügt‘ zu ergänzen: ‚denen, die sich selbst entfaltet haben, Bedrängnis zufügend‘. So ist die Verwendung des Genitivs im eigentlichen Sinne (nippariyāyena) schlüssig. ‚Von Unwissenheit angeführt‘ (avijjāya purakkhato) bedeutet: von jener Unwissenheit angeführt, angetrieben und geleitet, welche die Einsicht in das Elend der Bedrängung jener, die sich selbst entfaltet haben, verschleiert. Er erkennt die Befleckung nicht, die durch die Bedrängung der übrigen, sich selbst entfaltenden Ordinierten entsteht und sich schon im gegenwärtigen Leben in Form von geistiger Pein manifestiert, und er erkennt auch nicht den in die Hölle führenden Weg, der ihn in der Zukunft in die Hölle stürzen wird. 281. අජානන්තො ච තෙන මග්ගෙන චතුබ්බිධාපායභෙදං විනිපාතං සමාපන්නො. තත්ථ ච විනිපාතෙ ගබ්භා ගබ්භං තමා තමං එකෙකනිකායෙ සතක්ඛත්තුං සහස්සක්ඛත්තුම්පි මාතුකුච්ඡිතො මාතුකුච්ඡිං චන්දිමසූරියෙහිපි අවිද්ධංසනීයා අසුරකායතමා තමඤ්ච සමාපන්නො. ස වෙ තාදිසකො භික්ඛු පෙච්ච ඉතො පරලොකං ගන්ත්වා අයං කපිලමච්ඡො විය නානප්පකාරං දුක්ඛං නිගච්ඡති. 281. Und da er dies nicht weiß, gerät er auf diesem Weg in den Sturz des vierfachen Abgrunds (apāya). Und dort, im Zustand des Verderbens, gelangt er von Schoß zu Schoß, von Dunkelheit zu Dunkelheit, in jeder einzelnen Daseinsgruppe hundertmal, ja tausendmal von Mutterleib zu Mutterleib, und gerät von Dunkelheit in jene tiefste Dunkelheit der Asura-Gemeinschaft, die selbst von Sonne und Mond nicht erhellt werden kann. Ein solcher Mönch erfährt wahrlich nach dem Scheiden aus diesem Leben, wenn er in die jenseitige Welt gelangt ist, wie der Kapila-Fisch vielfältiges Leid. 282. කිං කාරණා? ගූථකූපො යථා අස්ස, සම්පුණ්ණො ගණවස්සිකො,යථා වච්චකුටිගූථකූපො ගණවස්සිකො අනෙකවස්සිකො බහූනි වස්සානි මුඛතො ගූථෙන පූරියමානො සම්පුණ්ණො අස්ස, සො උදකකුම්භසතෙහි උදකකුම්භසහස්සෙහි ධොවියමානොපි දුග්ගන්ධදුබ්බණ්ණියානපගමා දුබ්බිසොධො හොති, එවමෙව යො එවරූපො අස්ස දීඝරත්තං සංකිලිට්ඨකම්මන්තො ගූථකූපො විය ගූථෙන පාපෙන සම්පුණ්ණත්තා සම්පුණ්ණො පුග්ගලො, සො දුබ්බිසොධො හි සාඞ්ගණො, චිරකාලං තස්ස අඞ්ගණස්ස විපාකං පච්චනුභොන්තොපි න සුජ්ඣති. තස්මා වස්සගණනාය අපරිමාණම්පි කාලං ස වෙ තාදිසකො භික්ඛු පෙච්ච දුක්ඛං නිගච්ඡතීති. අථ වා අයං ඉමිස්සා ගාථාය සම්බන්ධො – යං වුත්තං ‘‘ස වෙ තාදිසකො භික්ඛු, පෙච්ච දුක්ඛං නිගච්ඡතී’’ති, තත්‍ර සියා තුම්හාකං ‘‘සක්කා පනායං තථා කාතුං, යථා පෙච්ච දුක්ඛං න නිගච්ඡෙය්‍යා’’ති. න සක්කා. කස්මා? යස්මා ගූථකූපො…පෙ… සාඞ්ගණොති. 282. Aus welchem Grund? ‚Wie eine Latrinengrube wäre, randvoll, viele Jahre alt‘: Wie die Fäkaliengrube eines Abtritts, die viele Jahre alt ist, über zahlreiche Jahre hinweg bis oben hin mit Kot gefüllt wurde und voll wäre, und die, selbst wenn sie mit hunderten oder tausenden Wasserkrügen ausgewaschen würde, wegen des unweigerlich fortbestehenden üblen Geruchs und der hässlichen Farbe schwer zu reinigen ist; ebenso verhält es sich mit jemandem, der von solcher Art ist, dessen Wirken über lange Zeit befleckt war und der wie eine Latrinengrube, die mit Kot gefüllt ist, mit dem Kot des Bösen angefüllt ist. Ein solcher Befleckter (sāṅgaṇo) ist schwer zu reinigen; selbst wenn er über lange Zeit hinweg die Auswirkung dieser Befleckung erfährt, wird sie nicht rein. Daher erfährt ein solcher Mönch nach dem Tod über eine nach Jahren unermessliche Zeitspanne hinweg Leid. Oder aber die Verknüpfung dieser Strophe ist wie folgt: Auf die Aussage: ‚Ein solcher Mönch erfährt wahrlich nach dem Tod Leid‘, könnte bei euch die Frage aufkommen: ‚Kann man denn nicht so verfahren, dass er nach dem Tod kein Leid erfährt?‘ Das ist unmöglich. Warum? Weil ‚wie eine Latrinengrube… [und so weiter] … der Befleckte schwer zu reinigen ist‘. 283-4. යතො [Pg.47] පටිකච්චෙව යං එවරූපං ජානාථ, භික්ඛවො ගෙහනිස්සිතං, යං එවරූපං පඤ්චකාමගුණනිස්සිතං ජානෙය්‍යාථ අභූතගුණපත්ථනාකාරප්පවත්තාය පාපිකාය ඉච්ඡාය සමන්නාගතත්තා පාපිච්ඡං, කාමවිතක්කාදීහි සමන්නාගතත්තා පාපසඞ්කප්පං, කායිකවීතික්කමාදිනා වෙළුදානාදිභෙදෙන ච පාපාචාරෙන සමන්නාගතත්තා පාපාචාරං, වෙසියාදිපාපගොචරතො පාපගොචරං, සබ්බෙ සමග්ගා හුත්වාන අභිනිබ්බජ්ජියාථ නං. තත්ථ අභිනිබ්බජ්ජියාථාති විවජ්ජෙය්‍යාථ මා භජෙය්‍යාථ, මා චස්ස අභිනිබ්බජ්ජනමත්තෙනෙව අප්පොස්සුක්කතං ආපජ්ජෙය්‍යාථ, අපිච ඛො පන කාරණ්ඩවං නිද්ධමථ, කසම්බුං අපකස්සථ, තං කචවරභූතං පුග්ගලං කචවරමිව අනපෙක්ඛා නිද්ධමථ, කසටභූතඤ්ච නං ඛත්තියාදීනං මජ්ඣෙ පවිට්ඨං පභින්නපග්ඝරිතකුට්ඨං චණ්ඩාලං විය අපකස්සථ, හත්ථෙ වා සීසෙ වා ගහෙත්වා නික්කඩ්ඪථ. සෙය්‍යථාපි ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො තං පුග්ගලං පාපධම්මං බාහාය ගහෙත්වා බහිද්වාරකොට්ඨකා නික්ඛාමෙත්වා සූචිඝටිකං අදාසි, එවං අපකස්සථාති දස්සෙති. කිං කාරණා? සඞ්ඝාරාමො නාම සීලවන්තානං කතො, න දුස්සීලානං. 283-4. Darum solltet ihr, Mönche, im Voraus einen solchen erkennen, der dem häuslichen Leben anhaftet; solch einen solltet ihr als an den fünf Strängen der Sinnlichkeit hängend erkennen — als einen von schlechten Begierden (pāpicchaṃ), weil er von bösem Begehren nach nicht vorhandenen Vorzügen erfüllt ist; von böser Gesinnung (pāpasaṅkappaṃ), weil er von sinnlichen Gedanken und anderem erfüllt ist; von schlechtem Lebenswandel (pāpācāraṃ), weil er durch körperliche Vergehen sowie Handlungen wie das Verschenken von Bambus und dergleichen schlechtes Verhalten zeigt; von schlechtem Umgang (pāpagocaraṃ), weil er bei Prostituierten und an ähnlichen schlechten Orten verkehrt. ‚Kommt alle in Eintracht zusammen und meidet ihn!‘ Dabei bedeutet ‚meidet ihn‘ (abhinibbajjiyātha): Weicht ihm aus, gesellt euch nicht zu ihm! Und begnügt euch nicht mit dem bloßen Meiden, sondern vielmehr: ‚Treibt den Schmutz aus! Entfernt den verkommenen Gesellen!‘ Treibt diesen Menschen, der wie Kehricht ist, ohne Bedauern wie Kehricht aus. Und zieht ihn weg, der wie Abschaum ist, so wie man einen Kastenlosen (caṇḍāla) mit eiternden, triefenden Wunden, der sich unter Adlige und andere gemischt hat, wegzieht. Packt ihn bei der Hand oder am Kopf und werft ihn hinaus. So wie der ehrwürdige Mahāmoggallāna jene Person von schlechtem Charakter am Arm packte, ihn vor das äußere Torhaus hinausbeförderte und den Riegel vorschob — ebenso sollt ihr ihn wegziehen. Aus welchem Grund? Denn das Sangha-Kloster ist für die Tugendhaften errichtet worden, nicht für die Sittenlosen. 285-6. යතො එතදෙව තතො පලාපෙ වාහෙථ, අස්සමණෙ සමණමානිනෙ, යථා හි පලාපා අන්තො තණ්ඩුලරහිතාපි බහි ථුසෙහි වීහී විය දිස්සන්ති, එවං පාපභික්ඛූ අන්තො සීලාදිවිරහිතාපි බහි කාසාවාදිපරික්ඛාරෙන භික්ඛූ විය දිස්සන්ති. තස්මා ‘‘පලාපා’’ති වුච්චන්ති. තෙ පලාපෙ වාහෙථ, ඔපුනාථ, විධමථ පරමත්ථතො අස්සමණෙ වෙසමත්තෙන සමණමානිනෙ. එවං නිද්ධමිත්වාන…පෙ… පතිස්සතා. තත්ථ කප්පයව්හොති කප්පෙථ, කරොථාති වුත්තං හොති. පතිස්සතාති අඤ්ඤමඤ්ඤං සගාරවා සප්පතිස්සා. තතො සමග්ගා නිපකා, දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සථාති අථෙවං තුම්හෙ සුද්ධා සුද්ධෙහි සංවාසං කප්පෙන්තා, දිට්ඨිසීලසාමඤ්ඤතාය සමග්ගා, අනුපුබ්බෙන පරිපාකගතාය පඤ්ඤාය නිපකා, සබ්බස්සෙවිමස්ස වට්ටදුක්ඛාදිනො දුක්ඛස්ස අන්තං කරිස්සථාති අරහත්තනිකූටෙනෙව දෙසනං නිට්ඨපෙසි. 285-6. Deshalb schwemmt jene leeren Hülsen (palāpe) hinweg, diese Nicht-Mönche, die sich nur für Mönche halten. Denn so wie leere Hülsen im Inneren keinen Reis enthalten, aber äußerlich wegen der Spreu wie echter Reis aussehen, so erscheinen schlechte Mönche, obwohl sie im Inneren frei von Tugend und dergleichen sind, äußerlich durch ihre ockerfarbenen Gewänder und Ausrüstungsgegenstände wie echte Mönche. Deshalb werden sie ‚leere Hülsen‘ genannt. Schwemmt diese leeren Hülsen hinweg, worfelt sie, treibt sie auseinander — jene, die im eigentlichen Sinne keine Mönche sind, sich aber bloß aufgrund der Tracht für Mönche halten. Wenn ihr sie so ausgetrieben habt… [und so weiter] … stets achtsam (patissatā). Dabei bedeutet ‚kappayavho‘: Richtet es ein, führt es aus. ‚Patissatā‘ bedeutet: einander respektvoll und ehrerbietig zugetan. ‚Daraufhin werdet ihr, einträchtig und klug, dem Leiden ein Ende bereiten‘ bedeutet: Wenn ihr als Reine euer Zusammenleben mit den Reinen pflegt und durch die Übereinstimmung in Ansichten und Tugend einträchtig seid, werdet ihr mit einer allmählich herangereiften, klugen Weisheit dem Ende all dieses Leidens des Daseinskreislaufs (Samsara) entgegensehen. So schloss er die Lehrrede ab, indem er die Arhatschaft als höchsten Gipfel aufzeigte. දෙසනාපරියොසානෙ තෙ පඤ්චසතා කෙවට්ටපුත්තා සංවෙගමාපජ්ජිත්වා දුක්ඛස්සන්තකිරියං පත්ථයමානා භගවතො සන්තිකෙ පබ්බජිත්වා නචිරස්සෙව දුක්ඛස්සන්තං [Pg.48] කත්වා භගවතා සද්ධිං ආනෙඤ්ජවිහාරසමාපත්තිධම්මපරිභොගෙන එකපරිභොගා අහෙසුං. සා ච නෙසං එවං භගවතා සද්ධිං එකපරිභොගතා උදානෙ වුත්තයසොජසුත්තවසෙනෙව වෙදිතබ්බාති. Am Ende der Lehrverkündigung wurden jene fünfhundert Fischersöhne von tiefer Erschütterung (saṃvega) ergriffen, und im Wunsch, dem Leiden ein Ende zu setzen, traten sie in der Gegenwart des Erhabenen in den Orden ein. Schon nach kurzer Zeit machten sie dem Leiden ein Ende und teilten fortan mit dem Erhabenen das Erleben der unerschütterlichen Verweilungs-Sammlung (āneñjavihāra-samāpatti). Dieses gemeinsame Erleben mit dem Erhabenen ist so zu verstehen, wie es im Udāna im Yasoja-Sutta dargelegt wird. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zum Khuddaka-Nikāya, සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය කපිලසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung des Kapila-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen. 7. බ්‍රාහ්මණධම්මිකසුත්තවණ්ණනා 7. Die Erklärung des Brāhmaṇadhammika-Sutta එවං මෙ සුතන්ති බ්‍රාහ්මණධම්මිකසුත්තං. කා උප්පත්ති? අයමෙව යාස්ස නිදානෙ ‘‘අථ ඛො සම්බහුලා’’තිආදිනා නයෙන වුත්තා. තත්ථ සම්බහුලාති බහූ අනෙකෙ. කොසලකාති කොසලරට්ඨවාසිනො. බ්‍රාහ්මණමහාසාලාති ජාතියා බ්‍රාහ්මණා මහාසාරතාය මහාසාලා. යෙසං කිර නිදහිත්වා ඨපිතංයෙව අසීතිකොටිසඞ්ඛ්‍යං ධනමත්ථි, තෙ ‘‘බ්‍රාහ්මණමහාසාලා’’ති වුච්චන්ති. ඉමෙ ච තාදිසා, තෙන වුත්තං ‘‘බ්‍රාහ්මණමහාසාලා’’ති. ජිණ්ණාති ජජ්ජරීභූතා ජරාය ඛණ්ඩිච්චාදිභාවමාපාදිතා. වුඩ්ඪාති අඞ්ගපච්චඞ්ගානං වුඩ්ඪිමරියාදං පත්තා. මහල්ලකාති ජාතිමහල්ලකතාය සමන්නාගතා, චිරකාලප්පසුතාති වුත්තං හොති. අද්ධගතාති අද්ධානං ගතා, ද්වෙ තයො රාජපරිවට්ටෙ අතීතාති අධිප්පායො. වයො අනුප්පත්තාති පච්ඡිමවයං සම්පත්තා. අපිච ජිණ්ණාති පොරාණා, චිරකාලප්පවත්තකුලන්වයාති වුත්තං හොති. වුඩ්ඪාති සීලාචාරාදිගුණවුඩ්ඪියුත්තා. මහල්ලකාති විභවමහන්තතාය සමන්නාගතා මහද්ධනා මහාභොගා. අද්ධගතාති මග්ගපටිපන්නා බ්‍රාහ්මණානං වතචරියාදිමරියාදං අවීතික්කම්ම චරමානා. වයො අනුප්පත්තාති ජාතිවුඩ්ඪභාවම්පි අන්තිමවයං අනුප්පත්තාති එවම්පෙත්ථ යොජනා වෙදිතබ්බා. සෙසමෙත්ථ පාකටමෙව. „Evaṃ me sutaṃ“ bezieht sich auf das Brāhmaṇadhammika-Sutta. Was ist der Anlass des Entstehens (uppatti)? Es ist eben jener, der in dessen Einleitung (nidāna) mit den Worten „atha kho sambahulā“ („da nun viele“) usw. dargelegt wird. Darin bedeutet „sambahulā“ viele, zahlreiche (bahū aneke). „Kosalakā“ bedeutet die Bewohner des Kosala-Reiches. „Brāhmaṇamahāsālā“ sind Brahmanen von Geburt, die aufgrund ihres großen Reichtums (mahāsāratāya) als „Großbesitzer“ (mahāsālā) bezeichnet werden. Diejenigen nämlich, die angeblich achtzig Kotis (Kroren) an vergrabenem und deponiertem Vermögen besitzen, werden „brāhmaṇamahāsālā“ genannt. Und diese waren von solcher Art; daher heißt es „brāhmaṇamahāsālā“. „Jiṇṇā“ (gealtert) bedeutet hinfällig geworden (jajjarībhūtā), durch das Alter in den Zustand von Zahnlosigkeit usw. versetzt. „Vuḍḍhā“ (alt/erwachsen) bedeutet, dass sie die Grenze des Wachstums der Glieder und Organe erreicht haben. „Mahallakā“ (bejahrt) bedeutet, dass sie mit dem Alter ihrer Herkunft ausgestattet sind; das heißt, sie haben eine lange Zeitspanne durchlebt (cirakālappasutā). „Addhagatā“ (lebenssatt) bedeutet, dass sie einen langen Weg der Zeit zurückgelegt haben, mit der Bedeutung, dass sie zwei oder drei Generationen von Königen überlebt haben (dve tayo rājaparivaṭṭe atītā). „Vayo anuppattā“ (an Lebensjahren vorangeschritten) bedeutet, dass sie das letzte Lebensalter (pacchimavayaṃ) erreicht haben. Zudem bedeutet „jiṇṇā“ altvorderge (porāṇā), was besagt, dass sie einer über lange Zeit bestehenden Familienlinie entstammen. „Vuḍḍhā“ bedeutet, dass sie mit der Entfaltung von Eigenschaften wie Tugend und gutem Betragen ausgestattet sind. „Mahallakā“ bedeutet, dass sie mit großem Wohlstand ausgestattet sind, von großem Vermögen und reichem Besitz. „Addhagatā“ bedeutet, dass sie den Pfad beschritten haben (maggapaṭipannā) und wandeln, ohne die Grenzen der Pflichten und des Verhaltens der Brahmanen zu überschreiten. „Vayo anuppattā“ bedeutet, dass sie sowohl den Zustand des Alters als auch die letzte Lebensstufe erreicht haben. So ist die Verbindung (yojanā) hierbei zu verstehen. Der Rest ist an dieser Stelle offensichtlich. භගවතා සද්ධිං සම්මොදිංසූති ඛමනීයාදීනි පුච්ඡන්තා අඤ්ඤමඤ්ඤං සමප්පවත්තමොදා අහෙසුං. යාය ච ‘‘කච්චි භොතො ගොතමස්ස ඛමනීයං, කච්චි යාපනීයං, අප්පාබාධං, අප්පාතඞ්කං, බලං, ලහුට්ඨානං, ඵාසුවිහාරො’’තිආදිකාය කථාය සම්මොදිංසු, තං පීතිපාමොජ්ජසඞ්ඛාතසම්මොදජනනතො සම්මොදිතුං අරහතො ච සම්මොදනීයං, අත්ථබ්‍යඤ්ජනමධුරතාය සුචිරම්පි [Pg.49] කාලං සාරෙතුං නිරන්තරං පවත්තෙතුං අරහතො සරිතබ්බභාවතො ච සාරණීයං. සුය්‍යමානසුඛතො ච සම්මොදනීයං, අනුස්සරියමානසුඛතො සාරණීයං, තථා බ්‍යඤ්ජනපරිසුද්ධතාය සම්මොදනීයං, අත්ථපරිසුද්ධතාය සාරණීයන්ති එවං අනෙකෙහි පරියායෙහි සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා පරියොසාපෙත්වා නිට්ඨාපෙත්වා යෙනත්ථෙන ආගතා, තං පුච්ඡිතුකාමා එකමන්තං නිසීදිංසු. තං – „Sie tauschten freundliche Grüße mit dem Erhabenen aus“ (bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu) bedeutet, dass sie gegenseitig Wohlwollen ausdrückten, während sie sich nach der Erträglichkeit (khamanīya) usw. erkundigten. Und mit jenem Gespräch, das mit den Worten „Ist es dem ehrwürdigen Gotama erträglich, ist es ihm erträglich das Leben zu fristen, ist er frei von Krankheit, frei von Beschwerden, bei Kräften, rührig und in Wohlbefinden lebend?“ usw. begann, hielten sie ein freundliches Gespräch. Dies wird als „begrüßenswert/erfreulich“ (sammodanīya) bezeichnet, weil es eine freundliche Stimmung erzeugt, die als Freude und Fröhlichkeit (pītipāmojjasaṅkhātasammodajananato) verstanden wird, und es ist „erinnernswert“ (sāraṇīya), weil es wegen der Lieblichkeit von Sinn und Wortlaut würdig ist, im Gedächtnis behalten (saritabbabhāvato) und für lange Zeit ununterbrochen fortgeführt zu werden. Es ist auch „erfreulich“ wegen des Glücks beim Hören (suyyamānasukhato) und „erinnernswert“ wegen des Glücks beim Erinnern (anussariyamānasukhato); ebenso „erfreulich“ wegen der Reinheit des Wortlauts (byañjanaparisuddhatāya) und „erinnernswert“ wegen der Reinheit des Sinns (atthaparisuddhatāya). Nachdem sie dieses in vielerlei Weise erfreuliche und erinnernswerte Gespräch ausgetauscht, beendet und abgeschlossen hatten, setzten sie sich, von dem Wunsch beseelt, nach dem Zweck zu fragen, weshalb sie gekommen waren, an eine Seite nieder. Dies – ‘‘න පච්ඡතො න පුරතො, නාපි ආසන්නදූරතො; න පස්සෙ නාපි පටිවාතෙ, න චාපි ඔණතුණ්ණතෙ’’ති. – „Weder von hinten noch von vorn, noch auch zu nah oder zu fern; weder zur Seite noch im Gegenwind, und auch nicht auf einer zu niedrigen oder zu hohen Stelle.“ – ආදිනා නයෙන මඞ්ගලසුත්තවණ්ණනායං වුත්තමෙව. Dies wurde bereits in dieser Weise in der Erklärung zum Maṅgala-Sutta dargelegt. එවං එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ බ්‍රාහ්මණමහාසාලා භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘කිං ත’’න්ති? ‘‘සන්දිස්සන්ති නු ඛො’’තිආදි. තං සබ්බං උත්තානත්ථමෙව. කෙවලඤ්හෙත්ථ බ්‍රාහ්මණානං බ්‍රාහ්මණධම්මෙති දෙසකාලාදිධම්මෙ ඡඩ්ඩෙත්වා යො බ්‍රාහ්මණධම්මො, තස්මිංයෙව. තෙන හි බ්‍රාහ්මණාති යස්මා මං තුම්හෙ යාචිත්ථ, තස්මා බ්‍රාහ්මණා සුණාථ, සොතං ඔදහථ, සාධුකං මනසි කරොථ, යොනිසො මනසි කරොථ. තථා පයොගසුද්ධියා සුණාථ, ආසයසුද්ධියා සාධුකං මනසි කරොථ. අවික්ඛෙපෙන සුණාථ, පග්ගහෙන සාධුකං මනසි කරොථාතිආදිනා නයෙන එතෙසං පදානං පුබ්බෙ අවුත්තොපි අධිප්පායො වෙදිතබ්බො. අථ භගවතා වුත්තං තං වචනං සම්පටිච්ඡන්තා ‘‘එවං භො’’ති ඛො තෙ බ්‍රාහ්මණමහාසාලා භගවතො පච්චස්සොසුං, භගවතො වචනං අභිමුඛා හුත්වා අස්සොසුං. අථ වා පටිස්සුණිංසු. ‘‘සුණාථ සාධුකං මනසි කරොථා’’ති වුත්තමත්ථං කත්තුකාමතාය පටිජානිංසූති වුත්තං හොති. අථ තෙසං එවං පටිස්සුතවතං භගවා එතදවොච – ‘‘කිං ත’’න්ති? ‘‘ඉසයො පුබ්බකා’’තිආදි. Als jene wohlhabenden Brahmanen sich so an einer Seite niedergesetzt hatten, sprachen sie zum Erhabenen: „Was ist das?“, nämlich „Zeigen sich wohl...“ (sandissanti nu kho) usw. All das hat eine ganz offensichtliche Bedeutung. Nur bezieht sich hier „das Brahmanentum der Brahmanen“ (brāhmaṇānaṃ brāhmaṇadhamme) ausschließlich auf das eigentliche Brahmanentum, unter Ausschluss von Vorschriften, die von Ort, Zeit usw. abhängen. „Wohlan denn, Brahmanen“ (tena hi brāhmaṇā) bedeutet: „Da ihr mich gebeten habt, so hört zu, o Brahmanen, leiht mir euer Ohr, nehmt es gut zu Herzen, nehmt es weise zu Herzen.“ Ebenso: Hört mit der Reinheit des Bemühens (payogasuddhiyā) zu, nehmt es mit der Reinheit der Gesinnung (āsayasuddhiyā) gut zu Herzen. Hört ohne Ablenkung (avikkhepena) zu, nehmt es mit Tatkraft (paggahena) gut zu Herzen. In dieser Weise ist der Sinn dieser Worte, auch wenn er zuvor nicht erklärt wurde, zu verstehen. Als sie dann das vom Erhabenen gesprochene Wort annahmen, antworteten jene wohlhabenden Brahmanen dem Erhabenen: „Gewiss, Herr!“ (evaṃ bho). Sie hörten dem Wort des Erhabenen zugewandt zu. Oder aber sie stimmten zu (paṭissuṇiṃsu). Das bedeutet, sie versprachen es aus dem Wunsch heraus, das Ausgeführte zu tun (kattukāmatāya), als es hieß: „Hört zu und nehmt es gut zu Herzen.“ Als sie nun so zugestimmt hatten, sprach der Erhabene zu ihnen: „Was ist das?“, nämlich „Die Seher der Urzeit“ (isayo pubbakā) usw. 287. තත්ථ පඨමගාථාය තාව සඤ්ඤතත්තාති සීලසංයමෙන සංයතචිත්තා. තපස්සිනොති ඉන්ද්‍රියසංවරතපයුත්තා. අත්තදත්ථමචාරිසුන්ති මන්තජ්ඣෙනබ්‍රහ්මවිහාරභාවනාදිං අත්තනො අත්ථං අකංසු. සෙසං පාකටමෙව. 287. Darin bedeutet in der ersten Strophe zunächst „zügelten sich selbst“ (saññatattā): solche, deren Geist durch die Zügelung der Tugend (sīlasaṃyamena) gezügelt war. „Asketisch“ (tapassino) bedeutet: dem Askese-Streben der Zügelung der Sinnesfähigkeiten (indriyasaṃvarata) hingebunden. „Sie wirkten für ihr eigenes Wohl“ (attadatthamacārisuṃ) bedeutet: Sie wirkten für ihr eigenes Wohl durch das Studium der heiligen Hymnen, die Entfaltung der göttlichen Verweilungszustände (brahmavihārabhāvanā) usw. Der Rest ist offensichtlich. 288. දුතියගාථාදීසුපි අයං සඞ්ඛෙපවණ්ණනා – න පසූ බ්‍රාහ්මණානාසුන්ති පොරාණානං බ්‍රාහ්මණානං පසූ න ආසුං, න තෙ පසුපරිග්ගහමකංසු. න හිරඤ්ඤං න ධානියන්ති හිරඤ්ඤඤ්ච බ්‍රාහ්මණානං අන්තමසො ජතුමාසකොපි නාහොසි[Pg.50], තථා වීහිසාලියවගොධූමාදි පුබ්බණ්ණාපරණ්ණභෙදං ධානියම්පි තෙසං නාහොසි. තෙ හි නික්ඛිත්තජාතරූපරජතා අසන්නිධිකාරකාව හුත්වා කෙවලං සජ්ඣායධනධඤ්ඤා අත්තනො මන්තජ්ඣෙනසඞ්ඛාතෙනෙව ධනෙන ධඤ්ඤෙන ච සමන්නාගතා අහෙසුං. යො චායං මෙත්තාදිවිහාරො සෙට්ඨත්තා අනුගාමිකත්තා ච බ්‍රහ්මනිධීති වුච්චති, තඤ්ච බ්‍රහ්මං නිධිමපාලයුං සදා තස්ස භාවනානුයොගෙන. 288. Auch in der zweiten Strophe usw. ist dies die kurze Erklärung: „Die Brahmanen besaßen kein Vieh“ (na pasū brāhmaṇānāsuṃ) bedeutet, dass die Brahmanen der Urzeit kein Vieh besaßen; sie machten sich keinen Viehbesitz zu eigen. „Weder Gold noch Getreide“ (na hiraññaṃ na dhāniyaṃ) bedeutet, dass die Brahmanen nicht einmal eine Lackmünze (jatumāsaka) besaßen; ebenso hatten sie kein Getreide wie Reis, Paddy, Gerste, Weizen usw., aufgeteilt in verschiedene Arten von Feldfrüchten und Hülsenfrüchten. Denn sie hatten Gold und Silber abgelegt und legten keine Vorräte an. Sie besaßen allein das Studium als Reichtum und Getreide (sajjhāyadhanadhaññā), das heißt, sie waren mit Reichtum und Getreide ausgestattet, das allein aus dem Studium der heiligen Hymnen bestand. Und was man wegen seiner Vorzüglichkeit und seines Nachfolgens als „göttlichen Schatz“ (brahmanidhi) bezeichnet – nämlich das Verweilen in liebender Güte (mettādivihāro) usw. –, diesen göttlichen Schatz hüteten sie (brahmaṃ nidhimapālayuṃ), indem sie sich stets seiner Entfaltung widmeten. 289. එවං විහාරීනං යං නෙසං පකතං ආසි, යං එතෙසං පකතං එතෙ බ්‍රාහ්මණෙ උද්දිස්ස කතං අහොසි. ද්වාරභත්තං උපට්ඨිතන්ති ‘‘බ්‍රාහ්මණානං දස්සාමා’’ති සජ්ජෙත්වා තෙහි තෙහි දායකෙහි අත්තනො අත්තනො ඝරද්වාරෙ ඨපිතභත්තං. සද්ධාපකතන්ති සද්ධාය පකතං, සද්ධාදෙය්‍යන්ති වුත්තං හොති. එසානන්ති එසන්තීති එසා, තෙසං එසානං, එසමානානං පරියෙසමානානන්ති වුත්තං හොති. දාතවෙති දාතබ්බං. තදමඤ්ඤිසුන්ති තං අමඤ්ඤිංසු, තං ද්වාරෙ සජ්ජෙත්වා ඨපිතං භත්තං සද්ධාදෙය්‍යං පරියෙසමානානං එතෙසං බ්‍රාහ්මණානං දාතබ්බං අමඤ්ඤිංසු දායකා ජනා, න තතො පරං. අනත්ථිකා හි තෙ අඤ්ඤෙන අහෙසුං, කෙවලං ඝාසච්ඡාදනපරමතාය සන්තුට්ඨාති අධිප්පායො. 289. Für jene, die so verweilten, war „was für sie bereitet war“ (yaṃ nesaṃ pakataṃ āsi) dasjenige, was für sie bereitet und mit Bezug auf diese Brahmanen dargebracht worden war. „Speise stand an der Tür bereit“ (dvārabhattaṃ upaṭṭhitaṃ) bedeutet Speise, die von den verschiedenen Spendern mit dem Gedanken „wir wollen sie den Brahmanen geben“ hergerichtet und vor den Türen ihrer jeweiligen Häuser aufgestellt worden war. „Im Glauben bereitet“ (saddhāpakataṃ) bedeutet im Glauben dargebracht, das heißt eine Gabe des Glaubens (saddhādeyya). „Den Suchenden“ (esānaṃ) leitet sich von „suchen“ (esanti) ab; es bezieht sich auf jene Suchenden, die umherwandern und danach suchen. „Zu geben“ (dātave) bedeutet zu geben (dātabbaṃ). „Das dachten sie“ (tadamaññisuṃ) bedeutet, sie hielten dies dafür; die Spender dachten, dass jene vor der Tür hergerichtete und im Glauben dargebrachte Speise diesen Brahmanen, die danach suchten, gegeben werden sollte, aber nicht mehr als das. Denn sie hatten kein Bedürfnis nach etwas anderem; sie waren zufrieden damit, dass Nahrung und Kleidung ihr höchstes Bedürfnis erfüllten. Das ist der Sinn. 290. නානාරත්තෙහීති නානාවිධරාගරත්තෙහි වත්ථෙහි විචිත්‍රත්ථරණත්ථතෙහි, සයනෙහි එකභූමිකද්විභූමිකාදිපාසාදවරෙහි. ආවසථෙහීති එවරූපෙහි උපකරණෙහි. ඵීතා ජනපදා රට්ඨා එකෙකප්පදෙසභූතා ජනපදා ච කෙචි කෙචි සකලරට්ඨා ච ‘‘නමො බ්‍රාහ්මණාන’’න්ති සායං පාතං බ්‍රාහ්මණෙ දෙවෙ විය නමස්සිංසු. 290. „Mit verschieden gefärbten“ (nānārattehi) bezieht sich auf Gewänder, die mit verschiedenen Farben gefärbt waren, auf Lagerstätten, die mit bunten Decken ausgelegt waren, und auf prächtige ein- oder zweigeschossige Palastgebäude. „Mit Unterkünften“ (āvasathehi) bezieht sich auf solche Einrichtungen. „Blühende Provinzen und Reiche“ (phītā janapadā raṭṭhā) bedeutet, dass einzelne Provinzen und einige ganze Reiche, indem sie florierten, morgens und abends den Brahmanen wie Göttern (deve viya) huldigten, indem sie sprachen: „Verehrung den Brahmanen!“ 291. තෙ එවං නමස්සියමානා ලොකෙන අවජ්ඣා බ්‍රාහ්මණා ආසුං, න කෙවලඤ්ච අවජ්ඣා, අජෙය්‍යා විහිංසිතුම්පි අනභිභවනීයත්තා අජෙය්‍යා ච අහෙසුං. කිං කාරණා? ධම්මරක්ඛිතා, යස්මා ධම්මෙන රක්ඛිතා. තෙ හි පඤ්ච වරසීලධම්මෙ රක්ඛිංසු, ‘‘ධම්මො හවෙ රක්ඛති ධම්මචාරි’’න්ති (ජා. 1.10.102; 1.15.385) ධම්මරක්ඛිතා හුත්වා අවජ්ඣා අජෙය්‍යා ච අහෙසුන්ති අධිප්පායො. න නෙ කොචි නිවාරෙසීති තෙ බ්‍රාහ්මණෙ කුලානං ද්වාරෙසු සබ්බසො බාහිරෙසු ච අබ්භන්තරෙසු ච සබ්බද්වාරෙසු යස්මා තෙසු පියසම්මතෙසු වරසීලසමන්නාගතෙසු [Pg.51] මාතාපිතූසු විය අතිවිස්සත්ථා මනුස්සා අහෙසුං, තස්මා ‘‘ඉදං නාම ඨානං තයා න පවිසිතබ්බ’’න්ති න කොචි නිවාරෙසි. 291. Da sie auf diese Weise von den Menschen der Welt verehrt wurden, waren jene Brahmanen unverletzlich. Sie waren nicht nur unverletzlich, sondern auch unbesiegbar, da man sie nicht überwältigen konnte, um sie zu verletzen. Aus welchem Grund? Weil sie durch den Dhamma geschützt waren, da sie vom Dhamma behütet wurden. Sie hüteten nämlich die fünf edlen Tugendregeln; die Bedeutung ist, dass sie, da „der Dhamma wahrlich den schützt, der den Dhamma praktiziert“, durch den Dhamma geschützt unverletzlich und unbesiegbar waren. „Niemand hielt sie auf“ bedeutet: Da die Menschen jenen Brahmanen an den Türen der Familienhäuser in jeder Hinsicht, sowohl im Äußeren als auch im Inneren, an allen Türen, wie ihren eigenen Eltern vollkommen vertrauten, weil jene als liebenswert angesehen wurden und mit edler Tugend ausgestattet waren, hielt sie niemand mit den Worten auf: „Dieser Ort darf von dir nicht betreten werden.“ 292. එවං ධම්මරක්ඛිතා කුලද්වාරෙසු අනිවාරිතා චරන්තා අට්ඨ ච චත්තාලීසඤ්චාති අට්ඨචත්තාලීසං වස්සානි කුමාරභාවතො පභුති චරණෙන කොමාරං බ්‍රහ්මචරියං චරිංසු තෙ. යෙපි බ්‍රාහ්මණචණ්ඩාලා අහෙසුං, කො පන වාදො බ්‍රහ්මසමාදීසූති එවමෙත්ථ අධිප්පායො වෙදිතබ්බො. එවං බ්‍රහ්මචරියං චරන්තා එව හි විජ්ජාචරණපරියෙට්ඨිං අචරුං බ්‍රාහ්මණා පුරෙ, න අබ්‍රහ්මචාරිනො හුත්වා. තත්ථ විජ්ජාපරියෙට්ඨීති මන්තජ්ඣෙනං. වුත්තඤ්චෙතං ‘‘සො අට්ඨචත්තාලීස වස්සානි කොමාරං බ්‍රහ්මචරියං චරති මන්තෙ අධීයමානො’’ති (අ. නි. 5.192). චරණපරියෙට්ඨීති සීලරක්ඛණං. ‘‘විජ්ජාචරණපරියෙට්ඨු’’න්තිපි පාඨො, විජ්ජාචරණං පරියෙසිතුං අචරුන්ති අත්ථො. 292. So vom Dhamma geschützt, ungehindert an den Türen der Familien wandelnd, führten sie achtundvierzig Jahre lang von ihrer Jugend an durch rechtschaffenes Verhalten das heilige Leben jungfräulicher Keuschheit. Selbst jene Brahmanen, die roh und ungestüm waren, führten dieses Leben; wie viel mehr erst jene, die wie Brahmā waren! So ist die Bedeutung in diesem Fall zu verstehen. Denn indem sie so das heilige Leben führten, gingen die Brahmanen in alter Zeit der Suche nach Wissen und rechtem Wandel nach, und nicht als solche, die das unkeusche Leben führten. Dabei bedeutet „die Suche nach Wissen“ das Studium der heiligen Hymnen. Und dies wurde gesagt: „Er lebt achtundvierzig Jahre lang das heilige Leben jungfräulicher Keuschheit und studiert die heiligen Hymnen.“ „Die Suche nach rechtem Wandel“ bedeutet das Hüten der Tugendregeln. Es gibt auch die Lesart „vijjācaraṇapariyeṭṭhuṃ“, was bedeutet: Sie wandelten, um nach Wissen und rechtem Wandel zu suchen. 293. යථාවුත්තඤ්ච කාලං බ්‍රහ්මචරියං චරිත්වා තතො පරං ඝරාවාසං කප්පෙන්තාපි න බ්‍රාහ්මණා අඤ්ඤමගමුං ඛත්තියං වා වෙස්සාදීසු අඤ්ඤතරං වා, යෙ අහෙසුං දෙවසමා වා මරියාදා වාති අධිප්පායො. තථා සතං වා සහස්සං වා දත්වා නපි භරියං කිණිංසු තෙ, සෙය්‍යථාපි එතරහි එකච්චෙ කිණන්ති. තෙ හි ධම්මෙන දාරං පරියෙසන්ති. කථං? අට්ඨචත්තාලීසං වස්සානි බ්‍රහ්මචරියං චරිත්වා බ්‍රාහ්මණා කඤ්ඤාභික්ඛං ආහිණ්ඩන්ති – ‘‘අහං අට්ඨචත්තාලීස වස්සානි චිණ්ණබ්‍රහ්මචරියො, යදි වයප්පත්තා දාරිකා අත්ථි, දෙථ මෙ’’ති. තතො යස්ස වයප්පත්තා දාරිකා හොති, සො තං අලඞ්කරිත්වා නීහරිත්වා ද්වාරෙ ඨිතස්සෙව බ්‍රාහ්මණස්ස හත්ථෙ උදකං ආසිඤ්චන්තො ‘‘ඉමං තෙ, බ්‍රාහ්මණ, භරියං පොසාවනත්ථාය දම්මී’’ති වත්වා දෙති. 293. Nachdem sie das heilige Leben für die genannte Zeitspanne geführt hatten, gingen die Brahmanen danach, selbst wenn sie ein Hausstandsleben begründeten, nicht zu einer anderen Klasse über – weder zu einer Khattiya-Frau noch zu einer Frau aus den anderen Klassen wie den Vessas; dies bezieht sich auf jene, die „wie Devas“ waren und jene, die „innerhalb der Schranken“ blieben. Ebenso kauften sie sich keine Ehefrau, indem sie hundert oder tausend Münzen zahlten, so wie es heutzutage einige tun. Denn sie suchten eine Ehefrau auf rechtmäßige Weise. Wie? Nachdem sie achtundvierzig Jahre lang das heilige Leben geführt hatten, wanderten die Brahmanen umher und erbaten ein Mädchen als Gabe: „Ich habe achtundvierzig Jahre lang das heilige Leben geführt. Wenn es ein Mädchen gibt, das das heiratsfähige Alter erreicht hat, so gebt es mir.“ Wenn dann jemand ein Mädchen hatte, das das heiratsfähige Alter erreicht hatte, schmückte er sie, führte sie hinaus, goss Wasser über die Hand des an der Tür stehenden Brahmanen und gab sie ihm mit den Worten: „Ich gebe dir diese zur Ehefrau, Brahmane, damit du für sie sorgst.“ කස්මා පන තෙ එවං චිරං බ්‍රහ්මචරියං චරිත්වාපි දාරං පරියෙසන්ති, න යාවජීවං බ්‍රහ්මචාරිනො හොන්තීති? මිච්ඡාදිට්ඨිවසෙන. තෙසඤ්හි එවංදිට්ඨි හොති – ‘‘යො පුත්තං න උප්පාදෙති, සො කුලවංසච්ඡෙදකරො හොති, තතො නිරයෙ පච්චතී’’ති. චත්තාරො කිර අභායිතබ්බං භායන්ති ගණ්ඩුප්පාදො කිකී කුන්තනී බ්‍රාහ්මණාති. ගණ්ඩුප්පාදා කිර මහාපථවියා ඛයභයෙන [Pg.52] මත්තභොජිනො හොන්ති, න බහුං මත්තිකං ඛාදන්ති. කිකී සකුණිකා ආකාසපතනභයෙන අණ්ඩස්ස උපරි උත්තානා සෙති. කුන්තනී සකුණිකා පථවිකම්පනභයෙන පාදෙහි භූමිං න සුට්ඨු අක්කමති. බ්‍රාහ්මණා කුලවංසූපච්ඡෙදභයෙන දාරං පරියෙසන්ති. ආහ චෙත්ථ – Warum aber suchten sie, obwohl sie so lange das heilige Leben geführt hatten, eine Ehefrau und blieben nicht ihr Leben lang zölibatär? Aufgrund von falscher Ansicht. Denn sie hatten folgende Ansicht: „Wer keinen Sohn zeugt, bricht die Familienlinie ab und schmort deshalb in der Hölle.“ Vier Wesen, so heißt es, fürchten sich vor dem, was man nicht fürchten muss: der Regenwurm, der Kikī-Vogel, der Kuntanī-Vogel und die Brahmanen. Die Regenwürmer, so heißt es, fressen nur in Maßen aus Angst, die große Erde aufzubrauchen; sie fressen nicht viel Erde. Der weibliche Kikī-Vogel liegt rücklings auf seinen Eiern aus Angst, der Himmel könnte herabstürzen. Der Kuntanī-Vogel tritt aus Angst vor einem Erdbeben mit seinen Füßen nicht fest auf den Boden. Die Brahmanen suchen eine Ehefrau aus Angst vor dem Erlöschen der Familienlinie. Und dazu wurde gesagt: ‘‘ගණ්ඩුප්පාදො කිකී චෙව, කුන්තී බ්‍රාහ්මණධම්මිකො; එතෙ අභයං භායන්ති, සම්මූළ්හා චතුරො ජනා’’ති. „Der Regenwurm, der Kikī-Vogel, der Kuntanī-Vogel und der tugendhafte Brahmane – diese vier verblendeten Wesen fürchten sich vor dem, was keine Furcht verdient.“ එවං ධම්මෙන දාරං පරියෙසිත්වාපි ච සම්පියෙනෙව සංවාසං සඞ්ගන්ත්වා සමරොචයුං, සම්පියෙනෙව අඤ්ඤමඤ්ඤං පෙමෙනෙව කායෙන ච චිත්තෙන ච මිස්සීභූතා සඞ්ඝටිතා සංසට්ඨා හුත්වා සංවාසං සමරොචයුං, න අප්පියෙන න නිග්ගහෙන චාති වුත්තං හොති. Obgleich sie auf diese Weise eine Ehefrau auf rechtmäßige Weise gesucht hatten, willigten sie nur aus gegenseitiger Zuneigung in das Zusammenleben ein. Allein aus Zuneigung, aus gegenseitiger Liebe, an Körper und Geist vereint, eng verbunden und miteinander verschmolzen, willigten sie in das Zusammenleben ein; nicht ohne Zuneigung und nicht unter Zwang – das ist damit gesagt. 294. එවං සම්පියෙනෙව සංවාසං කරොන්තාපි ච අඤ්ඤත්‍ර තම්හාති, යො සො උතුසමයො, යම්හි සමයෙ බ්‍රාහ්මණී බ්‍රාහ්මණෙන උපගන්තබ්බා, අඤ්ඤත්‍ර තම්හා සමයා ඨපෙත්වා තං සමයං උතුතො විරතං උතුවෙරමණිං පති භරියං, යාව පුන සො සමයො ආගච්ඡති, තාව අට්ඨත්වා අන්තරායෙව. මෙථුනං ධම්මන්ති මෙථුනාය ධම්මාය. සම්පදානවචනපත්තියා කිරෙතං උපයොගවචනං. නාස්සු ගච්ඡන්තීති නෙව ගච්ඡන්ති. බ්‍රාහ්මණාති යෙ හොන්ති දෙවසමා ච මරියාදා චාති අධිප්පායො. 294. Selbst wenn sie auf diese Weise aus Zuneigung zusammenlebten, taten sie dies „außer zu jener Zeit“ – jene Zeit der Fruchtbarkeit, zu welcher eine Brahmanen-Frau von einem Brahmanen aufgesucht werden sollte. Abgesehen von jener fruchtbaren Zeit suchten sie ihre Ehefrauen in der Zwischenzeit, bis jene Zeit wiederkehrte, niemals zum geschlechtlichen Umgang auf, sondern enthielten sich. „Zum geschlechtlichen Umgang“ steht hier im Sinne von „für den geschlechtlichen Umgang“; der Akkusativ wird hier nämlich in der Bedeutung des Dativs verwendet. „Sie gingen wahrlich nicht hin“ bedeutet, sie gingen keineswegs hin. Mit den Brahmanen sind jene gemeint, die wie Devas waren und die innerhalb der Schranken blieben; das ist die Bedeutung. 295. අවිසෙසෙන පන සබ්බෙපි බ්‍රහ්මචරියඤ්ච…පෙ… අවණ්ණයුං. තත්ථ බ්‍රහ්මචරියන්ති මෙථුනවිරති. සීලන්ති සෙසානි චත්තාරි සික්ඛාපදානි. අජ්ජවන්ති උජුභාවො, අත්ථතො අසඨතා අමායාවිතා ච. මද්දවන්ති මුදුභාවො, අත්ථතො අත්ථද්ධතා අනතිමානිතා ච. තපොති ඉන්ද්‍රියසංවරො. සොරච්චන්ති සුරතභාවො සුඛසීලතා අප්පටිකූලසමාචාරතා. අවිහිංසාති පාණිආදීහි අවිහෙසිකජාතිකතා සකරුණභාවො. ඛන්තීති අධිවාසනක්ඛන්ති. ඉච්චෙතෙ ගුණෙ අවණ්ණයුං. යෙපි නාසක්ඛිංසු සබ්බසො පටිපත්තියා ආරාධෙතුං, තෙපි තත්ථ සාරදස්සිනො හුත්වා වාචාය වණ්ණයිංසු පසංසිංසු. 295. Ohne Ausnahme aber lobten sie alle das heilige Leben ... [und Geduld]. Darin bedeutet „heiliges Leben“ (brahmacariya) die Enthaltung vom Geschlechtsverkehr. „Tugend“ (sīla) sind die übrigen vier Tugendregeln. „Aufrichtigkeit“ (ajjava) ist Geradheit, der Bedeutung nach das Freisein von Falschheit und Täuschung. „Sanftmut“ (maddava) ist Milde, der Bedeutung nach das Freisein von Starrheit und Arroganz. „Selbstzucht“ (tapa) ist die Zügelung der Sinneskräfte. „Milde“ (soracca) ist ein sanftes Wesen, eine angenehme Art und ein nicht-anstößiges Verhalten. „Gewaltlosigkeit“ (avihiṃsā) ist das Freisein von der Neigung, mit den Händen usw. zu verletzen, ein mitfühlendes Wesen. „Geduld“ (khanti) ist ertragende Geduld. Diese Eigenschaften lobten sie. Selbst jene, die sie durch ihre Praxis nicht in jeder Hinsicht vollkommen erfüllen konnten, sahen darin dennoch einen hohen Wert und lobten und priesen sie mit Worten. 296. එවං වණ්ණෙන්තානඤ්ච යො නෙසං…පෙ… නාගමා, යො එතෙසං බ්‍රාහ්මණානං පරමො බ්‍රහ්මා අහොසි, බ්‍රහ්මසමො නාම උත්තමො බ්‍රාහ්මණො [Pg.53] අහොසි, දළ්හෙන පරක්කමෙන සමන්නාගතත්තා දළ්හපරක්කමො. ස වාති විභාවනෙ වා-සද්දො, තෙන සො එවරූපො බ්‍රාහ්මණොති තමෙව විභාවෙති. මෙථුනං ධම්මන්ති මෙථුනසමාපත්තිං. සුපිනන්තෙපි නාගමාති සුපිනෙපි න අගමාසි. 296. Und unter jenen, die solches Lob aussprachen, gab es einen, der sich [dem geschlechtlichen Umgang] nicht hingab ... Er war der Höchste unter diesen Brahmanen, wie ein Brahmā, ein hervorragender Brahmane namens „Brahmā-Gleich“, und da er mit fester Willenskraft ausgestattet war, besaß er feste Entschlossenheit. Das Wort „vā“ in „sa vā“ dient der Hervorhebung; damit wird verdeutlicht: „Er ist ein solcher Brahmane“. „Zum geschlechtlichen Umgang“ bedeutet zum geschlechtlichen Verkehr. „Nicht einmal im Traum gab er sich ihm hin“ bedeutet, dass er sich ihm selbst im Traum nicht hingab. 297. තතො තස්ස වත්තං…පෙ… අවණ්ණයුං. ඉමාය ගාථාය නවමගාථාය වුත්තගුණෙයෙව ආදිඅන්තවසෙන නිද්දිසන්තො දෙවසමෙ බ්‍රාහ්මණෙ පකාසෙති. තෙ හි විඤ්ඤුජාතිකා පණ්ඩිතා තස්ස බ්‍රහ්මසමස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස වත්තං අනුසික්ඛන්ති පබ්බජ්ජාය ඣානභාවනාය ච, තෙ ච ඉමෙ බ්‍රහ්මචරියාදිගුණෙ පටිපත්තියා එව වණ්ණයන්තීති. තෙ සබ්බෙපි බ්‍රාහ්මණා පඤ්චකනිපාතෙ දොණසුත්තෙ (අ. නි. 5.192) වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බා. 297. Danach lobten sie seine Praxis ... Indem er mit dieser Strophe und der neunten Strophe die genannten Tugenden von Anfang bis Ende aufzeigt, offenbart er jene Brahmanen, die wie Devas waren. Denn jene von verständiger Natur, die weise waren, übten sich gemäß der Praxis jenes wie Brahmā gesinnten Brahmanen, indem sie in die Hauslosigkeit zogen und die Vertiefungen (Jhānas) entfalteten, und sie priesen diese Eigenschaften wie das heilige Leben usw. gerade durch ihre eigene Praxis. All diese Brahmanen sind in der Weise zu verstehen, wie sie im Doṇa-Sutta im Fünfer-Buch (AN 5.192) erklärt wird. 298. ඉදානි මරියාදෙ බ්‍රාහ්මණෙ දස්සෙන්තො ආහ – ‘‘තණ්ඩුලං සයන’’න්ති. තස්සත්ථො – තෙසු යෙ හොන්ති මරියාදා, තෙ බ්‍රාහ්මණා සචෙ යඤ්ඤං කප්පෙතුකාමා හොන්ති, අථ ආමකධඤ්ඤපටිග්ගහණා පටිවිරතත්තා නානප්පකාරකං තණ්ඩුලඤ්ච, මඤ්චපීඨාදිභෙදං සයනඤ්ච, ඛොමාදිභෙදං වත්ථඤ්ච, ගොසප්පිතිලතෙලාදිභෙදං සප්පිතෙලඤ්ච යාචිය ධම්මෙන, ‘‘උද්දිස්ස අරියා තිට්ඨන්ති, එසා අරියාන යාචනා’’ති එවං වුත්තෙන උද්දිස්සඨානසඞ්ඛාතෙන ධම්මෙන යාචිත්වා, අථ යො යං ඉච්ඡති දාතුං, තෙන තං දින්නතණ්ඩුලාදිං සමොධානෙත්වා සංකඩ්ඪිත්වා. ‘‘සමුදානෙත්වා’’තිපි පාඨො, එකොයෙවත්ථො. තතො යඤ්ඤමකප්පයුන්ති තතො ගහෙත්වා දානමකංසු. 298. Um nun die Brahmanen darzustellen, die innerhalb der Schranken blieben, sprach er: „Reis, Lagerstätte ...“. Die Bedeutung davon ist: Wenn jene Brahmanen, die innerhalb der Schranken blieben, ein Opfer darbringen wollten, dann baten sie, da sie auf die Annahme von rohem Getreide verzichteten, auf rechtmäßige Weise (dhammena) um verschiedenen Reis, um Lagerstätten wie Betten, Stühle und so weiter, um Kleidung wie Leinen und so weiter, sowie um Butter und Öl, nämlich Kuhbutter, Sesamöl und so weiter. Sie baten darum auf rechtmäßige Weise, was bedeutet, dass sie schweigend dastanden und andeuteten, was sie benötigten, wie es heißt: „Die Edlen deuten an, indem sie stehen; dies ist die Art und Weise, wie die Edlen bitten.“ Nachdem sie so auf rechtmäßige Weise – verstanden als das schweigende Dastehen und Andeuten – darum gebeten hatten, sammelten und trugen sie die dargebotene Gabe wie Reis und anderes zusammen. Es gibt auch die Lesart „samudānetvā“ (zusammengebracht habend), die Bedeutung ist dieselbe. „Daraus bereiteten sie das Opfer vor“ bedeutet: Nachdem sie es von dort genommen hatten, spendeten sie die Gabe. 299. කරොන්තා ච එවමෙතස්මිං උපට්ඨිතස්මිං දානසඞ්ඛාතෙ යඤ්ඤස්මිං නාස්සු ගාවො හනිංසු තෙ, න තෙ ගාවියො හනිංසු. ගාවීමුඛෙන චෙත්ථ සබ්බපාණා වුත්තාති වෙදිතබ්බා. කිංකාරණා න හනිංසූති? බ්‍රහ්මචරියාදිගුණයුත්තත්තා. අපිච විසෙසතො යථා මාතා…පෙ… නාස්සු ගාවො හනිංසු තෙ. තත්ථ යාසු ජායන්ති ඔසධාති යාසු පිත්තාදීනං භෙසජ්ජභූතා පඤ්ච ගොරසා ජායන්ති. 299. Und während sie dies bei diesem hergerichteten Opfer vollzogen, das als Gabe bezeichnet wird, töteten sie keine Rinder; sie töteten diese Kühe nicht. Es ist zu verstehen, dass hier unter dem Begriff der „Kuh“ alle Lebewesen gemeint sind. Aus welchem Grund töteten sie sie nicht? Weil sie mit Vorzügen wie dem heiligen Leben (brahmacariya) und so weiter ausgestattet waren. Zudem töteten sie sie insbesondere deshalb nicht, weil sie „wie eine Mutter ...“ waren. Darin bedeutet „in denen Heilkräuter entstehen“: In ihnen entstehen die fünf Kuhprodukte (gorasa), die als Heilmittel für Galle und andere Leiden dienen. 300. අන්නදාතිආදීසු යස්මා පඤ්ච ගොරසෙ පරිභුඤ්ජන්තානං ඛුදා වූපසම්මති, බලං වඩ්ඪති, ඡවිවණ්ණො විප්පසීදති, කායිකමානසිකං සුඛං උප්පජ්ජති[Pg.54], තස්මා අන්නදා බලදා වණ්ණදා සුඛදා චෙතාති වෙදිතබ්බා. සෙසමෙත්ථ උත්තානත්ථමෙව. 300. In den Passagen wie „Spenderinnen von Nahrung“ ist zu verstehen: Weil bei denjenigen, welche die fünf Kuhprodukte genießen, der Hunger gestillt wird, die Kraft zunimmt, der Teint rein wird und körperliches sowie geistiges Glück entsteht, darum sind sie als „Spenderinnen von Nahrung, Spenderinnen von Kraft, Spenderinnen von Schönheit und Spenderinnen von Glück“ zu verstehen. Der Rest ist hier von offensichtlicher Bedeutung. 301. එවං තෙ යඤ්ඤෙසු ගාවො අහනන්තා පුඤ්ඤප්පභාවානුග්ගහිතසරීරා සුඛුමාලා…පෙ… සුඛමෙධිත්ථ යං පජා. තත්ථ සුඛුමාලා මුදුතලුණහත්ථපාදාදිතාය, මහාකායා ආරොහපරිණාහසම්පත්තියා, වණ්ණවන්තො සුවණ්ණවණ්ණතාය සණ්ඨානයුත්තතාය ච, යසස්සිනො ලාභපරිවාරසම්පදාය. සෙහි ධම්මෙහීති සකෙහි චාරිත්තෙහි. කිච්චාකිච්චෙසු උස්සුකාති කිච්චෙසු ‘‘ඉදං කාතබ්බං’’, අකිච්චෙසු ‘‘ඉදං න කාතබ්බ’’න්ති උස්සුක්කමාපන්නා හුත්වාති අත්ථො. එවං තෙ පොරාණා බ්‍රාහ්මණා එවරූපා හුත්වා දස්සනීයා පසාදනීයා ලොකස්ස පරමදක්ඛිණෙය්‍යා ඉමාය පටිපත්තියා යාව ලොකෙ අවත්තිංසු, තාව විගතඊතිභයුපද්දවා හුත්වා නානප්පකාරකං සුඛං එධිත්ථ පාපුණි, සුඛං වා එධිත්ථ සුඛං වුඩ්ඪිං අගමාසි. අයං පජාති සත්තලොකං නිදස්සෙති. 301. Da sie so bei den Opfern keine Rinder töteten, waren ihre Körper durch die Kraft des Verdienstes gestützt und zart, „... diese Bevölkerung gedieh glücklich“. Darin bedeutet „zart“ (sukhumālā), dass ihre Hände, Füße und so weiter weich und zart waren; „von großem Körper“ (mahākāyā) aufgrund der Vollkommenheit ihrer Statur und ihres Wuchses; „schön von Farbe“ (vaṇṇavanto) wegen ihres goldfarbenen Teints und ihres wohlgeformten Körpers; „ruhmreich“ (yasassino) wegen des Reichtums an Gewinn und Gefolge. „Nach ihren eigenen Bräuchen“ (sehi dhammehi) bedeutet: nach ihren eigenen Verhaltensweisen. „Eifrig in dem, was zu tun und nicht zu tun ist“ (kiccākiccesu ussukā) bedeutet, dass sie sich eifrig bemühten, indem sie dachten: „Dies ist zu tun“ in Bezug auf Pflichten, und „Dies ist nicht zu tun“ in Bezug auf Nicht-Pflichten. Solange jene alten Brahmanen, die von solcher Natur waren – ansehnlich, vertrauenerweckend und für die Welt im höchsten Maße der Gabe würdig –, in dieser Praxis in der Welt fortbestanden, gedieh diese Bevölkerung – frei von Plagen, Gefahren und Heimsuchungen – und erlangte vielfältiges Glück; oder „sie gedieh glücklich“ bedeutet, sie schritt zu einer Zunahme des Glücks voran. Mit dem Begriff „diese Bevölkerung“ (ayaṃ pajā) wird die Welt der Lebewesen bezeichnet. 302-3. කාලච්චයෙන පන සම්භින්නමරියාදභාවං ආපජ්ජිතුකාමානං තෙසං ආසි විපල්ලාසො…පෙ… භාගසො මිතෙ. තත්ථ විපල්ලාසොති විපරීතසඤ්ඤා. අණුතො අණුන්ති ලාමකට්ඨෙන පරිත්තට්ඨෙන අප්පස්සාදට්ඨෙන අණුභූතතො කාමගුණතො උප්පන්නං ඣානසාමඤ්ඤනිබ්බානසුඛානි උපනිධාය සඞ්ඛ්‍යම්පි අනුපගමනෙන අණුං කාමසුඛං, ලොකුත්තරසුඛං වා උපනිධාය අණුභූතතො අත්තනා පටිලද්ධලොකියසමාපත්තිසුඛතො අණුං අප්පකතොපි අප්පකං කාමසුඛං දිස්වාති අධිප්පායො. රාජිනො චාති රඤ්ඤො ච. වියාකාරන්ති සම්පත්තිං. ආජඤ්ඤසංයුත්තෙති අස්සාජානීයසංයුත්තෙ. සුකතෙති දාරුකම්මලොහකම්මෙන සුනිට්ඨිතෙ. චිත්තසිබ්බනෙති සීහචම්මාදීහි අලඞ්කරණවසෙන චිත්‍රසිබ්බනෙ. නිවෙසනෙති ඝරවත්ථූනි. නිවෙසෙති තත්ථ පතිට්ඨාපිතඝරානි. විභත්තෙති ආයාමවිත්ථාරවසෙන විභත්තානි. භාගසො මිතෙති අඞ්ගණද්වාරපාසාදකූටාගාරාදිවසෙන කොට්ඨාසං කොට්ඨාසං කත්වා මිතානි. කිං වුත්තං හොති? තෙසං බ්‍රාහ්මණානං අණුතො අණුසඤ්ඤිතං කාමසුඛඤ්ච රඤ්ඤො බ්‍යාකාරඤ්ච අලඞ්කතනාරියො ච වුත්තප්පකාරෙ රථෙ ච නිවෙසනෙ නිවෙසෙ ච දිස්වා දුක්ඛෙසුයෙව එතෙසු වත්ථූසු ‘‘සුඛ’’න්ති පවත්තත්තා පුබ්බෙ පවත්තනෙක්ඛම්මසඤ්ඤාවිපල්ලාසසඞ්ඛාතා විපරීතසඤ්ඤා ආසි. 302-3. Mit dem Lauf der Zeit jedoch entstand bei jenen, die den Zustand derer, die die Schranken überschreiten, herbeiführen wollten, eine Verkehrung (vipallāso) ... „nach Teilen abgemessen“. Darin bedeutet „Verkehrung“ eine verkehrte Wahrnehmung (viparītasaññā). „Das Geringe als gering“ (aṇuto aṇuṃ) bedeutet: Nachdem sie das erfahrene sinnliche Glück im Sinne von minderwertig, unbedeutend und unbefriedigend im Vergleich zu dem aus den Vertiefungen (jhāna), den unermesslichen Zuständen und dem Nibbāna entstandenen Glück angesehen hatten, welches im Vergleich dazu nicht einmal einen Bruchteil ausmacht; oder aber das sinnliche Glück als gering ansahen im Vergleich zu dem überweltlichen Glück; oder aber das geringfügige sinnliche Glück im Vergleich zu dem von ihnen selbst erlangten weltlichen Samādhi-Glück sahen. Was ist damit gemeint? Jene Brahmanen hatten zuvor das Geringe als gering angesehen – das sinnliche Glück, den Wohlstand des Königs, die geschmückten Frauen, die Wagen der erwähnten Art sowie die Wohnstätten und Behausungen. Doch nun entstand in ihnen eine verkehrte Wahrnehmung, die als Verkehrung der zuvor bestehenden Wahrnehmung der Entsagung (nekkhamma) zu verstehen ist, wodurch sie eben diese leidvollen Dinge als „Glück“ auffassten. „Des Königs“: des Herrschers. „Ihre Pracht“ (viyākāraṃ): ihren Wohlstand. „Mit edlen Rossen bespannt“: mit edlen Pferden bespannt. „Gut gearbeitet“: durch Holzarbeit und Metallarbeit wohlvollendet. „Mit bunten Decken“: verziert durch Löwenfelle und so weiter, kunstvoll bestickt. „Wohnstätten“: die Hausgrundstücke. „Behausungen“: die darauf errichteten Häuser. „Aufgeteilt“: nach Länge und Breite aufgeteilt. „Nach Teilen abgemessen“: in Abschnitte eingeteilt wie Hof, Tor, Palast, Dachreiter und so weiter und so abgemessen. Was wird damit gesagt? Da diese Brahmanen das als gering bezeichnete sinnliche Glück, den Wohlstand des Königs, die geschmückten Frauen, die Wagen der erwähnten Art, die Wohnstätten und die Behausungen sahen und diese an sich leidvollen Dinge als „Glück“ auffassten, entstand in ihnen eine verkehrte Wahrnehmung, die eine Verkehrung der zuvor bestehenden Wahrnehmung der Entsagung darstellt. 304. තෙ [Pg.55] එවං විපරීතසඤ්ඤා හුත්වා ගොමණ්ඩලපරිබ්‍යූළ්හං…පෙ… බ්‍රාහ්මණා. තත්ථ ගොමණ්ඩලපරිබ්‍යූළ්හන්ති ගොයූථෙහි පරිකිණ්ණං. නාරීවරගණායුතන්ති වරනාරීගණසංයුත්තං. උළාරන්ති විපුලං. මානුසං භොගන්ති මනුස්සානං නිවෙසනාදිභොගවත්ථුං. අභිජ්ඣායිංසූති ‘‘අහො වතිදං අම්හාකං අස්සා’’ති තණ්හං වඩ්ඪෙත්වා අභිපත්ථයමානා ඣායිංසු. 304. Nachdem sie eine solche verkehrte Wahrnehmung erlangt hatten, begehrten die Brahmanen das von Rinderherden Umgebene ... Darin bedeutet „von Rinderherden umgeben“: von Kuhherden umringt. „Mit Scharen erlesener Frauen versehen“: mit Gruppen vortrefflicher Frauen reich ausgestattet. „Großartig“: reichhaltig. „Menschlichen Genuss“: den Genussbesitz der Menschen wie Wohnhäuser und so weiter. „Sie begehrten“ (abhijjhāyiṃsu): Sie ließen ihr Begehren anwachsen und dachten sehnsüchtig nach: „O dass dies doch uns gehören möge!“, während sie es herbeiwünschten. 305. එවං අභිජ්ඣායන්තා ච ‘‘එතෙ මනුස්සා සුන්හාතා සුවිලිත්තා කප්පිතකෙසමස්සූ ආමුත්තමණිආභරණා පඤ්චහි කාමගුණෙහි පරිචාරෙන්ති, මයං පන එවං තෙහි නමස්සියමානාපි සෙදමලකිලිට්ඨගත්තා පරූළ්හකච්ඡනඛලොමා භොගරහිතා පරමකාරුඤ්ඤතං පත්තා විහරාම. එතෙ ච හත්ථික්ඛන්ධඅස්සපිට්ඨිසිවිකාසුවණ්ණරථාදීහි විචරන්ති, මයං පාදෙහි. එතෙ ද්විභූමිකාදිපාසාදතලෙසු වසන්ති, මයං අරඤ්ඤරුක්ඛමූලාදීසු. එතෙ ච ගොනකාදීහි අත්ථරණෙහි අත්ථතාසු වරසෙය්‍යාසු සයන්ති, මයං තට්ටිකාචම්මඛණ්ඩාදීනි අත්ථරිත්වා භූමියං. එතෙ නානාරසානි භොජනානි භුඤ්ජන්ති, මයං උඤ්ඡාචරියාය යාපෙම. කථං නු ඛො මයම්පි එතෙහි සදිසා භවෙය්‍යාමා’’ති චින්තෙත්වා ‘‘ධනං ඉච්ඡිතබ්බං, න සක්කා ධනරහිතෙහි අයං සම්පත්ති පාපුණිතු’’න්ති ච අවධාරෙත්වා වෙදෙ භින්දිත්වා ධම්මයුත්තෙ පුරාණමන්තෙ නාසෙත්වා අධම්මයුත්තෙ කූටමන්තෙ ගන්ථෙත්වා ධනත්ථිකා ඔක්කාකරාජානමුපසඞ්කම්ම සොත්ථිවචනාදීනි පයුඤ්ජිත්වා ‘‘අම්හාකං, මහාරාජ, බ්‍රාහ්මණවංසෙ පවෙණියා ආගතං පොරාණමන්තපදං අත්ථි, තං මයං ආචරියමුට්ඨිතාය න කස්සචි භණිම්හා, තං මහාරාජා සොතුමරහතී’’ති ච වත්වා අස්සමෙධාදියඤ්ඤං වණ්ණයිංසු. වණ්ණයිත්වා ච රාජානං උස්සාහෙන්තා ‘‘යජ, මහාරාජ, එවං පහූතධනධඤ්ඤො ත්වං, නත්ථි තෙ යඤ්ඤසම්භාරවෙකල්ලං, එවඤ්හි තෙ යජතො සත්තකුලපරිවට්ටා සග්ගෙ උප්පජ්ජිස්සන්තී’’ති අවොචුං. තෙන නෙසං තං පවත්තිං දස්සෙන්තො ආහ භගවා ‘‘තෙ තත්ථ මන්තෙ…පෙ… බහු තෙ ධන’’න්ති. 305. Während sie auf diese Weise gierig begehrten, dachten sie: „Diese Menschen sind gut gebadet und wohlriechend gesalbt, mit gestutztem Haar und Bart, geschmückt mit Edelsteinen und Zierrat, und sie genießen die fünf Stränge der Sinnlichkeit. Wir hingegen leben, obwohl wir selbst von jenen verehrt werden, mit von Schweiß und Schmutz befleckten Körpern, mit lang gewachsenem Achsel- und Körperhaar und langen Nägeln, besitzlos und in einen Zustand tiefsten Elends geraten. Und jene reisen auf den Rücken von Elefanten, auf Pferderücken, in Sänften und goldenen Wagen umher, wir aber zu Fuß. Jene wohnen in zweistöckigen Palästen, wir im Wald, unter Bäumen und dergleichen. Jene schlafen in vortrefflichen Betten, die mit Decken wie Goṇaka-Wollteppichen ausgelegt sind, wir aber breiten Strohmatten, Lederhäute und dergleichen auf der Erde aus und schlafen darauf. Jene essen Speisen von vielerlei Geschmack, wir aber fristen unser Dasein mit dem Auflesen von Gaben. Wie könnten wohl auch wir ihnen gleich werden?“ Nachdem sie so nachgedacht hatten, gelangten sie zu der Gewissheit: „Besitz ist erstrebenswert; wer ohne Besitz ist, kann diesen Wohlstand nicht erreichen.“ Sie verfälschten die Veden, vernichteten die dem Dhamma entsprechenden alten Hymnen, verfassten dem Nicht-Dhamma entsprechende, trügerische Hymnen und näherten sich, von Begehren nach Reichtum getrieben, dem König Okkāka. Nachdem sie Segenswünsche und dergleichen dargebracht hatten, sagten sie: „Großer König, in unserer brahmanischen Ahnenlinie gibt es überlieferte alte Hymnenverse. Aus Gründen der Geheimhaltung der Lehrer (Lehrerfaust) haben wir sie niemandem verkündet; doch du, großer König, verdienst es, sie zu hören.“ So sprachen sie und priesen das Pferdeopfer und andere Opfer. Nachdem sie diese gepriesen hatten, ermutigten sie den König mit den Worten: „Opfere, o großer König, da du so reich an Besitz und Getreide bist. Es mangelt dir nicht an den Voraussetzungen für ein Opfer. Denn wenn du so opferst, werden deine Familienangehörigen bis in die siebte Generation im Himmel wiedergeboren werden.“ Um dieses ihr Verhalten aufzuzeigen, sprach der Erhabene: „Sie verfassten zu jenem Zweck Hymnen … du hast viel Reichtum.“ තත්ථ තත්ථාති තස්මිං, යං භොගමභිජ්ඣායිංසු, තන්නිමිත්තන්ති වුත්තං හොති. නිමිත්තත්ථෙ හි එතං භුම්මවචනං. තදුපාගමුන්ති තදා උපාගමුං. පහූතධනධඤ්ඤොසීති පහූතධනධඤ්ඤො භවිස්සසි, අභිසම්පරායන්ති අධිප්පායො. ආසංසායඤ්හි අනාගතෙපි වත්තමානවචනං ඉච්ඡන්ති සද්දකොවිදා. යජස්සූති [Pg.56] යජාහි. විත්තං ධනන්ති ජාතරූපාදිරතනමෙව විත්තිකාරණතො විත්තං, සමිද්ධිකාරණතො ධනන්ති වුත්තං. අථ වා විත්තන්ති විත්තිකාරණභූතමෙව ආභරණාදි උපකරණං, යං ‘‘පහූතවිත්තූපකරණො’’තිආදීසු (දී. නි. 1.331) ආගච්ඡති. ධනන්ති හිරඤ්ඤසුවණ්ණාදි. කිං වුත්තං හොති? තෙ බ්‍රාහ්මණා මන්තෙ ගන්ථෙත්වා තදා ඔක්කාකං උපාගමුං. කින්ති? ‘‘මහාරාජ, බහූ තෙ විත්තඤ්ච ධනඤ්ච, යජස්සු, ආයතිම්පි පහූතධනධඤ්ඤො භවිස්සසී’’ති. Hier bedeutet „zu jenem Zweck“ (tattha): in Bezug auf jenen Besitz, den sie begehrten, also „aus diesem Grund“ (tannimittaṃ). Denn dieser Lokativ steht im Sinne einer Ursache. „Tadupāgamuṃ“ bedeutet „sie näherten sich damals“. „Du bist reich an Besitz und Getreide“ (pahūtadhanadhaññosi) meint: „Du wirst in einer zukünftigen Existenz reich an Besitz und Getreide sein“; dies ist die Bedeutung. Denn die Grammatikexperten akzeptieren die Verwendung des Präsens auch für die Zukunft im Sinne einer Erwartung. „Yajassu“ bedeutet „opfere“. Bei „Kostbarkeit und Besitz“ (vittaṃ dhanaṃ) gilt: Kostbarkeiten wie Gold und andere Edelsteine werden „vitta“ genannt, weil sie eine Ursache der Freude (vittikāraṇa) sind, und „dhana“, weil sie eine Ursache für Wohlstand (samiddhikāraṇa) sind. Oder aber „vitta“ bezeichnet Zier- und Gebrauchsgegenstände, die eine Ursache der Freude darstellen, wie es in Passagen wie „reich an Kostbarkeiten und Gebrauchsgegenständen“ vorkommt. „Dhana“ bezieht sich auf ungemünztes Silber, Gold und so weiter. Was ist damit gemeint? Jene Brahmanen verfassten Hymnen und näherten sich damals Okkāka. Wie? Sie sagten: „Großer König, reich ist deine Kostbarkeit und dein Besitz, opfere! Auch in der Zukunft wirst du reich an Besitz und Getreide sein.“ 306. එවං කාරණං වත්වා සඤ්ඤාපෙන්තෙහි තතො ච රාජා…පෙ… අදා ධනං. තත්ථ සඤ්ඤත්තොති ඤාපිතො. රථෙසභොති මහාරථෙසු ඛත්තියෙසු අකම්පියට්ඨෙන උසභසදිසො. ‘‘අස්සමෙධ’’න්තිආදීසු අස්සමෙත්ථ මෙධන්තීති අස්සමෙධො, ද්වීහි පරියඤ්ඤෙහි යජිතබ්බස්ස එකවීසතියූපස්ස ඨපෙත්වා භූමිඤ්ච පුරිසෙ ච අවසෙසසබ්බවිභවදක්ඛිණස්ස යඤ්ඤස්සෙතං අධිවචනං. පුරිසමෙත්ථ මෙධන්තීති පුරිසමෙධො, චතූහි පරියඤ්ඤෙහි යජිතබ්බස්ස සද්ධිං භූමියා අස්සමෙධෙ වුත්තවිභවදක්ඛිණස්ස යඤ්ඤස්සෙතං අධිවචනං. සම්මමෙත්ථ පාසන්තීති සම්මාපාසො, දිවසෙ දිවසෙ සම්මං ඛිපිත්වා තස්ස පතිතොකාසෙ වෙදිං කත්වා සංහාරිමෙහි යූපාදීහි සරස්සතිනදියා නිමුග්ගොකාසතො පභුති පටිලොමං ගච්ඡන්තෙන යජිතබ්බස්ස සත්‍රයාගස්සෙතං අධිවචනං. වාජමෙත්ථ පිවන්තීති වාජපෙය්‍යො. එකෙන පරියඤ්ඤෙන සත්තරසහි පසූහි යජිතබ්බස්ස බෙලුවයූපස්ස සත්තරසකදක්ඛිණස්ස යඤ්ඤස්සෙතං අධිවචනං. නත්ථි එත්ථ අග්ගළාති නිරග්ගළො, නවහි පරියඤ්ඤෙහි යජිතබ්බස්ස සද්ධිං භූමියා ච පුරිසෙහි ච අස්සමෙධෙ වුත්තවිභවදක්ඛිණස්ස සබ්බමෙධපරියායනාමස්ස අස්සමෙධවිකප්පස්සෙතං අධිවචනං. සෙසමෙත්ථ පාකටමෙව. 306. Nachdem sie so den Grund genannt und den König überzeugt hatten, gab der König daraufhin … Besitz. Darin bedeutet „überzeugt“ (saññatto): belehrt. „Der Herrscher der Streitwagenlenker“ (rathesabho) bezeichnet einen, der unter den Khattiyas, den großen Streitwagenkämpfern, aufgrund seiner Unerschütterlichkeit einem Stier gleicht. Bei „Assamedha“ und den anderen Opferzeremonien gilt: Das Pferdeopfer (assamedha) heißt so, weil man hierbei ein Pferd opfert. Dies ist die Bezeichnung für ein Opfer, das mit einundzwanzig Opferpfählen durchgeführt wird, bei dem – unter Ausschluss von Land und Menschen – der gesamte übrige Besitz als Gabe dargebracht wird; es ist zusammen mit zwei Nebenopfern zu vollziehen. Das Menschenopfer (purisamedha) heißt so, weil man hierbei einen Menschen opfert. Dies ist die Bezeichnung für ein Opfer, bei dem der beim Pferdeopfer erwähnte Besitz zusammen mit dem Land dargebracht wird; es ist zusammen mit vier Nebenopfern zu vollziehen. Das „Sammāpāsa“-Opfer heißt so, weil man hierbei ein Wurfholz wirft. Dies ist die Bezeichnung für ein Satra-Opfer, das von jemandem vollzogen wird, der jeden Tag ein Wurfholz wirft, an dessen Aufprallort einen Altar errichtet, und mit transportablen Opferpfählen und dergleichen stromaufwärts entlang des Sarasvatī-Flusses wandert, ausgehend von der Stelle, an der er untergetaucht war. Das „Vājapeyya“-Opfer heißt so, weil man hierbei einen Krafttrunk trinkt. Dies ist die Bezeichnung für ein Opfer mit einem Opferpfahl aus Beluva-Holz, das mit siebzehn Tieren dargebracht und mit siebzehnfachen Gaben sowie einem Nebenopfer vollzogen wird. Das „Niraggaḷa“-Opfer (riegelloses Opfer) heißt so, weil es hierbei keinen Riegel gibt. Dies ist die Bezeichnung für eine Variante des Pferdeopfers, die auch unter dem Namen „Sabbamedha“ (All-Opfer) bekannt ist, bei der – zusammen mit Land und Menschen – der gesamte beim Pferdeopfer erwähnte Besitz dargebracht wird; es ist zusammen mit neun Nebenopfern zu vollziehen. Der Rest ist hierbei offensichtlich. 307-8. ඉදානි යං වුත්තං ‘‘බ්‍රාහ්මණානමදා ධන’’න්ති, තං දස්සෙන්තො ‘‘ගාවො සයනඤ්චා’’ති ගාථාද්වයමාහ. සො හි රාජා ‘‘දීඝරත්තං ලූඛාහාරෙන කිලන්තා පඤ්ච ගොරසෙ පරිභුඤ්ජන්තූ’’ති නෙසං සපුඞ්ගවානි ගොයූථානෙව අදාසි, තථා ‘‘දීඝරත්තං ථණ්ඩිලසායිතාය ථූලසාටකනිවාසනෙන [Pg.57] එකසෙය්‍යාය පාදචාරෙන රුක්ඛමූලාදිවාසෙන ච කිලන්තා ගොනකාදිඅත්ථතවරසයනාදීසු සුඛං අනුභොන්තූ’’ති නෙසං මහග්ඝානි සයනාදීනි ච අදාසි. එවමෙතං නානප්පකාරකං අඤ්ඤඤ්ච හිරඤ්ඤසුවණ්ණාදිධනං අදාසි. තෙනාහ භගවා – ‘‘ගාවො සයනඤ්ච වත්ථඤ්ච…පෙ… බ්‍රාහ්මණානමදා ධන’’න්ති. 307-8. Um nun das aufzuzeigen, was mit „er gab den Brahmanen Besitz“ gemeint ist, sprach er die beiden folgenden Verse, beginnend mit „Rinder, Lagerstätten …“. Denn jener König dachte: „Mögen sie, die lange Zeit durch karge Nahrung erschöpft waren, die fünf Kuhprodukte genießen“, und so gab er ihnen Rinderherden samt Leitbullen. Ebenso dachte er: „Mögen sie, die lange Zeit durch das Schlafen auf dem nackten Boden, das Tragen grober Gewänder, das Alleinschlafen, das Zufußgehen und das Wohnen unter Bäumen und dergleichen erschöpft waren, Wohlbehagen beim Benutzen von vortrefflichen Lagern erfahren, die mit Goṇaka-Wolldecken und dergleichen ausgelegt sind“, und so gab er ihnen kostbare Lagerstätten und andere Dinge. Auf diese Weise gab er ihnen diesen vielfältigen und auch anderen Besitz wie ungemünztes Silber, Gold und so weiter. Deshalb sprach der Erhabene: „Rinder, Lagerstätten, Kleidung … er gab den Brahmanen diesen Besitz“. 309-10. එවං තස්ස රඤ්ඤො සන්තිකා තෙ ච තත්ථ…පෙ… පුන මුපාගමුං. කිං වුත්තං හොති? තස්ස රඤ්ඤො සන්තිකා තෙ බ්‍රාහ්මණා තෙසු යාගෙසු ධනං ලභිත්වා දීඝරත්තං දිවසෙ දිවසෙ එවමෙව ඝාසච්ඡාදනං පරියෙසිත්වා නානප්පකාරකං වත්ථුකාම සන්නිධිං සමරොචයුං. තතො තෙසං ඉච්ඡාවතිණ්ණානං ඛීරාදිපඤ්චගොරසස්සාදවසෙන රසතණ්හාය ඔතිණ්ණචිත්තානං ‘‘ඛීරාදීනිපි තාව ගුන්නං සාදූනි, අද්ධා ඉමාසං මංසං සාදුතරං භවිස්සතී’’ති එවං මංසං පටිච්ච භිය්‍යො තණ්හා පවඩ්ඪථ. තතො චින්තෙසුං – ‘‘සචෙ මයං මාරෙත්වා ඛාදිස්සාම, ගාරය්හා භවිස්සාම, යංනූන මන්තෙ ගන්ථෙය්‍යාමා’’ති. අථ පුනපි වෙදං භින්දිත්වා තදනුරූපෙ තෙ තත්ථ මන්තෙ ගන්ථෙත්වා තෙ බ්‍රාහ්මණා තන්නිමිත්තං කූටමන්තෙ ගන්ථෙත්වා ඔක්කාකරාජානං පුන උපාගමිංසු. ඉමමත්ථං භාසමානා ‘‘යථා ආපො ච…පෙ… බහු තෙ ධන’’න්ති. 309-10. Nachdem sie so von jenem König Besitz erhalten hatten, näherten sie sich wiederum … Was ist damit gemeint? Jene Brahmanen, die von jenem König durch diese Opfer Besitz erhalten hatten, gaben sich, nachdem sie lange Zeit Tag für Tag nur nach Nahrung und Kleidung gesucht hatten, der Anhäufung verschiedenster sinnlicher Besitztümer hin. Daraufhin verfielen sie der Gier. Da ihre Herzen durch das Genießen der fünf Kuhprodukte wie Milch und so weiter von der Begierde nach Geschmack beherrscht wurden, dachten sie: „Schon die Milch und andere Erzeugnisse der Rinder sind wohlschmeckend; gewiss muss ihr Fleisch noch viel schmackhafter sein.“ Auf diese Weise wuchs ihr Verlangen nach Fleisch immer weiter an. Dann überlegten sie: „Wenn wir sie schlachten lassen und essen, werden wir getadelt werden. Wie wäre es, wenn wir neue Hymnen verfassen?“ Daraufhin fälschten sie abermals die Veden, verfassten zu diesem Zweck ihrem Vorhaben entsprechende Hymnen, und diese Brahmanen näherten sich mit diesen trügerischen Hymnen erneut dem König Okkāka. Diesen Sachverhalt darlegend, sprachen sie: „Wie Wasser … du hast viel Reichtum.“ කිං වුත්තං හොති? අම්හාකං, මහාරාජ, මන්තෙසු එතදාගතං යථා ආපො හත්ථධොවනාදිසබ්බකිච්චෙසු පාණීනං උපයොගං ගච්ඡති, නත්ථි තෙසං තතොනිදානං පාපං. කස්මා? යස්මා පරික්ඛාරො සො හි පාණිනං, උපකරණත්ථාය උප්පන්නොති අධිප්පායො. යථා චායං මහාපථවී ගමනට්ඨානාදිසබ්බකිච්චෙසු කහාපණසඞ්ඛාතං හිරඤ්ඤං සුවණ්ණරජතාදිභෙදං ධනං, යවගොධූමාදිභෙදං ධානියඤ්ච, සංවොහාරාදිසබ්බකිච්චෙසු උපයොගං ගච්ඡති, එවං ගාවො මනුස්සානං සබ්බකිච්චෙසු උපයොගගමනත්ථාය උප්පන්නා. තස්මා එතා හනිත්වා නානප්පකාරකෙ යාගෙ යජස්සු බහු තෙ විත්තං, යජස්සු බහු තෙ ධනන්ති. Was ist damit gemeint? „O großer König, in unseren Hymnen ist Folgendes überliefert: Wie das Wasser bei allen Verrichtungen wie dem Händewaschen und so weiter von den Lebewesen gebraucht wird und für sie daraus kein Übel entsteht. Warum? Weil es ein Gebrauchsgegenstand der Lebewesen ist, entstanden, um ihnen dienlich zu sein – das ist der Sinn. Und wie diese große Erde bei allen Verrichtungen wie dem Gehen, Stehen und so weiter gebraucht wird, und Reichtum, bestehend aus Münzen, aufgeteilt in Gold, Silber und so weiter, sowie Getreide, aufgeteilt in Gerste, Weizen und so weiter, bei allen geschäftlichen Verrichtungen gebraucht wird; ebenso sind die Rinder für die Menschen entstanden, um bei all ihren Verrichtungen Nutzen zu bringen. Darum erschlage sie und bringe vielfältige Opfer dar; reich ist dein Besitz, opfere, reich ist dein Vermögen!“ 311-12. එවං පුරිමනයෙනෙව තතො ච රාජා…පෙ… අඝාතයි, යං තතො පුබ්බෙ කඤ්චි සත්තං න පාදා…පෙ… ඝාතයි. තදා කිර බ්‍රාහ්මණා යඤ්ඤාවාටං ගාවීනං පූරෙත්වා මඞ්ගලඋසභං බන්ධිත්වා රඤ්ඤො මූලං නෙත්වා ‘‘මහාරාජ, ගොමෙධයඤ්ඤං යජස්සු, එවං තෙ බ්‍රහ්මලොකස්ස මග්ගො විසුද්ධො භවිස්සතී’’ති [Pg.58] ආහංසු. රාජා කතමඞ්ගලකිච්චො ඛග්ගං ගහෙත්වා පුඞ්ගවෙන සහ අනෙකසතසහස්සා ගාවො මාරෙසි. බ්‍රාහ්මණා යඤ්ඤාවාටෙ මංසානි ඡින්දිත්වා ඛාදිංසු, පීතකොදාතරත්තකම්බලෙ ච පාරුපිත්වා මාරෙසුං. තදුපාදාය කිර ගාවො පාරුතෙ දිස්වා උබ්බිජ්ජන්ති. තෙනාහ භගවා – ‘‘න පාදා…පෙ… ඝාතයී’’ති. 311-12. Ebenso wie zuvor dargelegt, schlachtete der König daraufhin... Kühe, die zuvor in keiner Weise irgendjemandem ein Leid angetan hatten, nicht einmal mit den Füßen... Er erschlug sie mit einem Messer. Damals, so heißt es, füllten die Brahmanen den Opferplatz mit Kühen, banden einen glückverheißenden Stier fest, führten ihn vor den König und sprachen: „O großer König, bringe das Rinderopfer dar. Auf diese Weise wird dein Weg zur Brahma-Welt rein sein.“ Nachdem der König die Segnungszeremonie vollzogen hatte, ergriff er ein Schwert und tötete zusammen mit dem Leitstier viele Hunderttausende Kühe. Die Brahmanen schnitten das Fleisch auf dem Opferplatz in Stücke und aßen es; sie hüllten sich in gelbe, weiße und rote Decken und töteten sie. Davon ausgehend erschrecken die Kühe, so heißt es, wenn sie jemanden erblicken, der so verhüllt ist. Deshalb sprach der Erhabene: „Weder mit den Füßen... erschlug er sie.“ 313. තතො දෙවාති එවං තස්මිං රාජිනි ගාවියො ඝාතෙතුමාරද්ධෙ අථ තදනන්තරමෙව තං ගොඝාතකං දිස්වා එතෙ චාතුමහාරාජිකාදයො දෙවා ච, පිතරොති බ්‍රාහ්මණෙසු ලද්ධවොහාරා බ්‍රහ්මානො ච, සක්කො දෙවානමින්දො ච, පබ්බතපාදනිවාසිනො දානවයක්ඛසඤ්ඤිතා අසුරරක්ඛසා ච ‘‘අධම්මො අධම්මො’’ති එවං වාචං නිච්ඡාරෙන්තා ‘‘ධි මනුස්සා, ධි මනුස්සා’’ති ච වදන්තා පක්කන්දුං. එවං භූමිතො පභුති සො සද්දො මුහුත්තෙන යාව බ්‍රහ්මලොකා අගමාසි, එකධික්කාරපරිපුණ්ණො ලොකො අහොසි. කිං කාරණං? යං සත්ථං නිපතී ගවෙ, යස්මා ගාවිම්හි සත්ථං නිපතීති වුත්තං හොති. 313. „Daraufhin die Götter“ bedeutet: Als jener König begann, die Kühe schlachten zu lassen, stießen die Götter, beginnend mit den Göttern der Vier Großkönige und so weiter, sogleich, als sie diese Rinderschlachtung sahen, und die „Väter“ – so werden die Brahmas unter den Brahmanen genannt –, sowie Sakka, der Herrscher der Götter, und die am Fuße der Berge lebenden Dānavas, Yakkhas, Asuras und Rakkhasas, den Ruf aus: „Unrecht! Unrecht!“, und weinten und riefen: „Schande über die Menschen! Schande über die Menschen!“ So drang dieser Ruf von der Erde aus im Nu bis zur Brahma-Welt empor, sodass die Welt von dem einen Schrei erfüllt war: „Pfui!“ Was war der Grund? Weil das Messer die Kuh traf; das bedeutet, weil das Messer die Kuh verletzte. 314. න කෙවලඤ්ච දෙවාදයො පක්කන්දුං, අයමඤ්ඤොපි ලොකෙ අනත්ථො උදපාදි – යෙ හි තෙ තයො රොගා පුරෙ ආසුං, ඉච්ඡා අනසනං ජරා, කිඤ්චි කිඤ්චිදෙව පත්ථනතණ්හා ච ඛුදා ච පරිපාකජරා චාති වුත්තං හොති. තෙ පසූනඤ්ච සමාරම්භා, අට්ඨානවුතිමාගමුං, චක්ඛුරොගාදිනා භෙදෙන අට්ඨනවුතිභාවං පාපුණිංසූති අත්ථො. 314. Und nicht nur die Götter und andere Wesen weinten, sondern es entstand noch ein weiteres Unheil in der Welt: Jene drei Krankheiten, die es früher gab – Begehren, Hunger und Alter; das bedeutet das Verlangen nach Kleinigkeiten, Hunger und das natürliche Altern. Durch das Schlachten der Tiere vervielfachten sich diese auf achtundneunzig; das heißt, sie wuchsen durch die verschiedenen Arten wie Augenkrankheiten und so weiter auf die Zahl von achtundneunzig an. 315. ඉදානි භගවා තං පසුසමාරම්භං නින්දන්තො ආහ ‘‘එසො අධම්මො’’ති. තස්සත්ථො එසො පසුසමාරම්භසඞ්ඛාතො කායදණ්ඩාදීනං තිණ්ණං දණ්ඩානං අඤ්ඤතරදණ්ඩභූතො ධම්මතො අපෙතත්තා අධම්මො ඔක්කන්තො අහු, පවත්තො ආසි, සො ච ඛො තතො පභුති පවත්තත්තා පුරාණො, යස්ස ඔක්කමනතො පභුති කෙනචි පාදාදිනා අහිංසනතො අදූසිකායො ගාවො හඤ්ඤන්ති. යා ඝාතෙන්තා ධම්මා ධංසන්ති චවන්ති පරිහායන්ති යාජකා යඤ්ඤයාජිනො ජනාති. 315. Nun sprach der Erhabene, um dieses Schlachten der Tiere zu tadeln: „Dies ist Unrecht.“ Dies ist die Bedeutung: „Dies“ ist eine Bezeichnung für das Schlachten von Tieren, das eine der drei Arten von Gewaltakten (Körpergewalt etc.) darstellt; da es von der Rechtschaffenheit abweicht, ist dieses Unrecht herabgekommen, hat sich ereignet; und da es seit jener Zeit andauert, ist es ein alter Brauch. Seit seinem Herabkommen werden die unschuldigen Rinder getötet, die zuvor niemanden in irgendeiner Weise mit ihren Füßen und so weiter verletzt hatten. Indem sie diese schlachten lassen, fallen die Opfernden – die Menschen, die das Opfer darbringen – vom Dhamma ab, weichen davon ab und degenerieren. 316. එවමෙසො අණුධම්මොති එවං එසො ලාමකධම්මො හීනධම්මො, අධම්මොති වුත්තං හොති. යස්මා වා එත්ථ දානධම්මොපි අප්පකො අත්ථි[Pg.59], තස්මා තං සන්ධායාහ ‘‘අණුධම්මො’’ති. පොරාණොති තාව චිරකාලතො පභුති පවත්තත්තා පොරාණො. විඤ්ඤූහි පන ගරහිතත්තා විඤ්ඤූගරහිතොති වෙදිතබ්බො. යස්මා ච විඤ්ඤුගරහිතො, තස්මා යත්ථ එදිසකං පස්සති, යාජකං ගරහතී ජනො. කථං? ‘‘අබ්බුදං බ්‍රාහ්මණෙහි උප්පාදිතං, ගාවො වධිත්වා මංසං ඛාදන්තී’’ති එවමාදීනි වත්වාති අයමෙත්ථ අනුස්සවො. 316. „So ist dies ein minderwertiger Brauch“ bedeutet: Dies ist eine erbärmliche Sitte, eine niedrige Praxis, ein Unrecht. Oder aber, weil hierbei auch die Gabe nur geringfügig vorhanden ist, sprach er im Hinblick darauf von einem „minderwertigen Brauch“. „Alt“ bedeutet: alt, weil es seit so langer Zeit praktiziert wird. Es ist als „von den Weisen getadelt“ zu verstehen, da es von den Weisen verurteilt wird. Und weil es von den Weisen getadelt wird, verurteilen die Menschen den Opfernden, wo immer sie so etwas sehen. Wie? Indem sie Worte sprechen wie: „Ein Unheil wurde von den Brahmanen herbeigeführt, sie töten Rinder und essen ihr Fleisch.“ Dies ist die Überlieferung hierzu. 317. එවං ධම්මෙ වියාපන්නෙති එවං පොරාණෙ බ්‍රාහ්මණධම්මෙ නට්ඨෙ. ‘‘වියාවත්තෙ’’තිපි පාඨො, විපරිවත්තිත්වා අඤ්ඤථා භූතෙති අත්ථො. විභින්නා සුද්දවෙස්සිකාති පුබ්බෙ සමග්ගා විහරන්තා සුද්දා ච වෙස්සා ච තෙ විභින්නා. පුථූ විභින්නා ඛත්තියාති ඛත්තියාපි බහූ අඤ්ඤමඤ්ඤං භින්නා. පතිං භරියාවමඤ්ඤථාති භරියා ච ඝරාවාසත්ථං ඉස්සරියබලෙ ඨපිතා පුත්තබලාදීහි උපෙතා හුත්වා පතිං අවමඤ්ඤථ, පරිභවි අවමඤ්ඤි න සක්කච්චං උපට්ඨාසි. 317. „Als der Dhamma so verloren war“ bedeutet: Als der alte Dhamma der Brahmanen so vernichtet war. Es gibt auch die Lesart „viyāvatte“, was bedeutet: verkehrt und anders geworden. „Die Suddas und Vessas wurden entzweit“: Die Suddas und Vessas, die zuvor in Eintracht lebten, wurden entzweit. „Zahlreiche Khattiyas wurden entzweit“: Auch viele Khattiyas waren untereinander entzweit. „Die Ehefrau verachtete ihren Ehemann“: Und die Ehefrau, die die Autorität über den Haushalt innehatte und durch die Macht ihrer Söhne und andere Kräfte gestärkt war, verachtete ihren Ehemann, beschimpfte ihn, blickte auf ihn herab und diente ihm nicht respektvoll. 318. එවං අඤ්ඤමඤ්ඤං විභින්නා සමානා ඛත්තියා බ්‍රහ්මබන්ධූ ච…පෙ… කාමානං වසමන්වගුන්ති. ඛත්තියා ච බ්‍රාහ්මණා ච යෙ චඤ්ඤෙ වෙස්සසුද්දා යථා සඞ්කරං නාපජ්ජන්ති, එවං අත්තනො අත්තනො ගොත්තෙන රක්ඛිතත්තා ගොත්තරක්ඛිතා. තෙ සබ්බෙපි තං ජාතිවාදං නිරංකත්වා, ‘‘අහං ඛත්තියො, අහං බ්‍රාහ්මණො’’ති එතං සබ්බම්පි නාසෙත්වා පඤ්චකාමගුණසඞ්ඛාතානං කාමානං වසං අන්වගුං ආසත්තං පාපුණිංසු, කාමහෙතු න කිඤ්චි අකත්තබ්බං නාකංසූති වුත්තං හොති. 318. „Als sie so untereinander entzweit waren, gerieten die Khattiyas und die Verwandten Brahmas... unter die Herrschaft der sinnlichen Begierden.“ Khattiyas, Brahmanen und die anderen, die Vessas und Suddas, waren durch ihre jeweiligen Clans geschützt, sodass sie sich nicht vermischten. Sie alle jedoch verwarfen die Ansicht über die Geburt, gaben Behauptungen wie „Ich bin ein Khattiya, ich bin ein Brahmane“ völlig auf und gerieten unter die Herrschaft der sinnlichen Begierden – eine Bezeichnung für die fünf Stränge der Sinnlichkeit – und verfielen der Anhaftung. Aufgrund von sinnlichem Verlangen gab es nichts Ungebührliches, das sie nicht taten. එවමෙත්ථ භගවා ‘‘ඉසයො පුබ්බකා’’තිආදීහි නවහි ගාථාහි පොරාණානං බ්‍රාහ්මණානං වණ්ණං භාසිත්වා ‘‘යො නෙසං පරමො’’ති ගාථාය බ්‍රහ්මසමං, ‘‘තස්ස වත්තමනුසික්ඛන්තා’’ති ගාථාය දෙවසමං, ‘‘තණ්ඩුලං සයන’’න්තිආදිකාහි චතූහි ගාථාහි මරියාදං, ‘‘තෙසං ආසි විපල්ලාසො’’තිආදීහි සත්තරසහි ගාථාහි සම්භින්නමරියාදං, තස්ස විප්පටිපත්තියා දෙවාදීනං පක්කන්දනාදිදීපනත්ථඤ්ච දස්සෙත්වා දෙසනං නිට්ඨාපෙසි. බ්‍රාහ්මණචණ්ඩාලො පන ඉධ අවුත්තොයෙව. කස්මා? යස්මා විපත්තියා අකාරණං. බ්‍රාහ්මණධම්මසම්පත්තියා හි බ්‍රහ්මසමදෙවසමමරියාදා කාරණං [Pg.60] හොන්ති, විපත්තියා සම්භින්නමරියාදො. අයං පන දොණසුත්තෙ (අ. නි. 5.192) වුත්තප්පකාරො බ්‍රාහ්මණචණ්ඩාලො බ්‍රාහ්මණධම්මවිපත්තියාපි අකාරණං. කස්මා? විපන්නෙ ධම්මෙ උප්පන්නත්තා. තස්මා තං අදස්සෙත්වාව දෙසනං නිට්ඨාපෙසි. එතරහි පන සොපි බ්‍රාහ්මණචණ්ඩාලො දුල්ලභො. එවමයං බ්‍රාහ්මණානං ධම්මො විනට්ඨො. තෙනෙවාහ දොණො බ්‍රාහ්මණො – ‘‘එවං සන්තෙ මයං, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණචණ්ඩාලම්පි න පූරෙමා’’ති. සෙසමෙත්ථ වුත්තනයමෙව. So beendete der Erhabene an dieser Stelle die Lehrrede, nachdem er die alten Brahmanen mit den neun Strophen beginnend mit „Die Seher der Vergangenheit“ (Snp 284–292) gepriesen hatte; nachdem er denjenigen, der Brahma gleicht, mit der Strophe beginnend mit „Der Höchste unter ihnen“ (Snp 293) aufgezeigt hatte; denjenigen, der den Devas gleicht, mit der Strophe beginnend mit „Ihre Praxis nachahmend“ (Snp 294); die Einhaltung der Grenzen mit den vier Strophen beginnend mit „Nachdem sie Reis, Lagerstätten forderten“ (Snp 295–298); und nachdem er mit den siebzehn Strophen beginnend mit „Doch dann geschah in ihnen eine Umkehrung“ (Snp 299–315) das Wehklagen der Devas und anderer Wesen aufgrund des Fehlverhaltens derer, welche die Grenzen überschritten hatten, dargelegt hatte. Ein Brahmanen-Outcast (caṇḍāla) hingegen wurde hier gar nicht erwähnt. Warum nicht? Weil er keine Ursache für den Verfall darstellt. Denn durch die Vollkommenheit der Brahmanen-Lehre (brahmaṇadhamma) sind das Brahma-Gleiche, das Deva-Gleiche und das Einhalten der Grenzen die Ursache, während durch den Verfall die Überschreitung der Grenzen die Ursache ist. Dieser im Doṇa-Sutta (AN 5.192) beschriebene Brahmanen-Outcast jedoch ist nicht einmal die Ursache für den Verfall der Brahmanen-Lehre. Warum nicht? Weil er erst entstand, nachdem die Lehre bereits verfallen war. Daher beendete der Erhabene die Lehrrede, ohne diesen Typus aufzuzeigen. Heutzutage ist jedoch selbst ein solcher Brahmanen-Outcast selten zu finden. In diesem Maße ist die Tradition der Brahmanen verloren gegangen. Deswegen sagte der Brahmane Doṇa: „Wenn es sich so verhält, Herr Gotama, erreichen wir nicht einmal das Niveau eines Brahmanen-Outcasts.“ Das Übrige ist hier genau wie bereits erklärt zu verstehen. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය Aus der Paramatthajotikā, dem Kommentar zu den kurzen Texten (Khuddaka-Kommentar), සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය බ්‍රාහ්මණධම්මිකසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung des Brāhmaṇadhammika-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen. 8. ධම්මසුත්ත-(නාවාසුත්ත)-වණ්ණනා 8. Erklärung des Dhamma-Sutta (Nāvā-Sutta) 319. යස්මා හි ධම්මන්ති ධම්මසුත්තං, ‘‘නාවාසුත්ත’’න්තිපි වුච්චති. කා උප්පත්ති? ඉදං සුත්තං ආයස්මන්තං සාරිපුත්තත්ථෙරං ආරබ්භ වුත්තං. අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො, විත්ථාරො පන ද්වින්නං අග්ගසාවකානං උප්පත්තිතො පභුති වෙදිතබ්බො. සෙය්‍යථිදං – අනුප්පන්නෙ කිර භගවති ද්වෙ අග්ගසාවකා එකං අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යං කප්පසතසහස්සඤ්ච පාරමියො පූරෙත්වා දෙවලොකෙ නිබ්බත්තා. තෙසං පඨමො චවිත්වා රාජගහස්ස අවිදූරෙ උපතිස්සගාමො නාම බ්‍රාහ්මණානං භොගගාමො අත්ථි, තත්ථ සට්ඨිඅධිකපඤ්චකොටිසතධනවිභවස්ස ගාමසාමිනො බ්‍රාහ්මණස්ස රූපසාරී නාම බ්‍රාහ්මණී, තස්සා කුච්ඡියං පටිසන්ධිං අග්ගහෙසි. දුතියො තස්සෙවාවිදූරෙ කොලිතගාමො නාම බ්‍රාහ්මණානං භොගගාමො අත්ථි. තත්ථ තථාරූපවිභවස්සෙව ගාමසාමිනො බ්‍රාහ්මණස්ස මොග්ගල්ලානී නාම බ්‍රාහ්මණී, තස්සා කුච්ඡියං තං දිවසමෙව පටිසන්ධිං අග්ගහෙසි. එවං තෙසං එකදිවසමෙව පටිසන්ධිග්ගහණඤ්ච ගබ්භවුට්ඨානඤ්ච අහොසි. එකදිවසෙයෙව ච නෙසං එකස්ස උපතිස්සගාමෙ ජාතත්තා උපතිස්සො, එකස්ස කොලිතගාමෙ ජාතත්තා කොලිතොති නාමමකංසු. 319. Dieses Sutta, das mit den Worten „Yasmā hi dhammaṃ“ beginnt, wird „Dhamma-Sutta“ und auch „Nāvā-Sutta“ (Das Boot-Sutta) genannt. Was ist der Anlass seiner Entstehung? Dieses Sutta wurde in Bezug auf den ehrwürdigen Älteren Sāriputta gesprochen. Dies ist die Zusammenfassung des Sachverhalts; die ausführliche Darstellung jedoch sollte von der Entstehung der beiden Hauptschüler an verstanden werden. Und zwar so: Es heißt, dass die beiden Hauptschüler noch vor dem Erscheinen des Erhabenen, nachdem sie die Vollkommenheiten (pāramīs) über einen unzählbaren Zeitraum (Asaṅkheyya) und einhunderttausend Äonen (Kappasatasahassa) hinweg erfüllt hatten, in der Deva-Welt wiedergeboren wurden. Der erste von ihnen schied von dort und wurde unweit von Rājagaha wiedergeboren, wo es ein den Brahmanen gehörendes Lehnsdorf namens Upatissagāma gibt. Dort lebte die Brahmanin namens Rūpasārī, die Frau des Dorfvorstehers, eines Brahmanen mit einem Vermögen von 560 Millionen (fünfhundertsechzig Koṭis). Sie empfing ihn in ihrem Schoß. Der zweite wurde unweit davon, in einem den Brahmanen gehörenden Lehnsdorf namens Kolitagāma, empfangen. Dort lebte die Brahmanin namens Moggallānī, die Frau eines Dorfvorstehers mit ähnlichem Vermögen; sie empfing ihn am exakt selben Tag in ihrem Schoß. So geschah sowohl ihre Empfängnis als auch ihre Geburt am exakt selben Tag. Und am selben Tag gaben sie dem einen den Namen Upatissa, weil er im Dorf Upatissagāma geboren wurde, und dem anderen den Namen Kolita, weil er im Dorf Kolitagāma geboren wurde. තෙ [Pg.61] සහපංසුං කීළන්තා සහායකා අනුපුබ්බෙන වුඩ්ඪිං පාපුණිංසු, එකමෙකස්ස ච පඤ්චපඤ්චමාණවකසතානි පරිවාරා අහෙසුං. තෙ උය්‍යානං වා නදීතිත්ථං වා ගච්ඡන්තා සපරිවාරායෙව ගච්ඡන්ති. එකො පඤ්චහි සුවණ්ණසිවිකාසතෙහි, දුතියො පඤ්චහි ආජඤ්ඤරථසතෙහි. තදා ච රාජගහෙ කාලානුකාලං ගිරග්ගසමජ්ජො නාම හොති. සායන්හසමයෙ නගරවෙමජ්ඣෙ යත්ථ සකලඅඞ්ගමගධවාසිනො අභිඤ්ඤාතා ඛත්තියකුමාරාදයො සන්නිපතිත්වා සුපඤ්ඤත්තෙසු මඤ්චපීඨාදීසු නිසින්නා සමජ්ජවිභූතිං පස්සන්ති. අථ තෙ සහායකා තෙන පරිවාරෙන සද්ධිං තත්ථ ගන්ත්වා පඤ්ඤත්තාසනෙසු නිසීදිංසු. තතො උපතිස්සො සමජ්ජවිභූතිං පස්සන්තො මහාජනකායං සන්නිපතිතං දිස්වා ‘‘එත්තකො ජනකායො වස්සසතං අප්පත්වාව මරිස්සතී’’ති චින්තෙසි. තස්ස මරණං ආගන්ත්වා නලාටන්තෙ පතිට්ඨිතං විය අහොසි, තථා කොලිතස්ස. තෙසං අනෙකප්පකාරෙසු නටෙසු නච්චන්තෙසු දස්සනමත්තෙපි චිත්තං න නමි, අඤ්ඤදත්ථු සංවෙගොයෙව උදපාදි. Die beiden, die von klein auf als Freunde im Sande miteinander spielten, erreichten allmählich das reife Alter. Jeder von ihnen hatte ein Gefolge von jeweils fünfhundert Jünglingen. Wenn sie in den Park oder an das Flussufer gingen, taten sie dies stets in Begleitung ihres Gefolges. Der eine reiste in fünfhundert goldenen Sänften, der andere in fünfhundert von edlen Rassepferden gezogenen Wagen. Zu jener Zeit fand in Rājagaha von Zeit zu Zeit ein Bergkuppen-Fest (Giraggasamajja) statt. Am Abend versammelten sich die namhaften Kshatriya-Prinzen und andere Bewohner aus ganz Aṅga und Magadha mitten in der Stadt. Auf gut hergerichteten Liegen und Stühlen sitzend, schauten sie dem prächtigen Festtreiben zu. Da gingen die beiden Freunde mit ihrem Gefolge dorthin und setzten sich auf die für sie vorbereiteten Sitze. Als Upatissa nun das Festtreiben betrachtete und die versammelte Menschenmenge sah, dachte er: „Diese ganze Menschenmenge wird sterben, noch ehe hundert Jahre vergangen sind.“ Es war ihm, als sei der Tod herangenaht und stünde ihm direkt auf der Stirn geschrieben; ebenso erging es Kolita. Obwohl verschiedenartige Tänzer tanzten, fand ihr Geist keinerlei Gefallen am bloßen Zuschauen; vielmehr stieg in ihnen ein tiefes Gefühl der Dringlichkeit (saṃvega) auf. අථ වුට්ඨිතෙ සමජ්ජෙ පක්කන්තාය පරිසාය සකපරිවාරෙන පක්කන්තෙසු තෙසු සහායෙසු කොලිතො උපතිස්සං පුච්ඡි – ‘‘කිං, සම්ම, නාටකාදිදස්සනෙන තව පමොදනමත්තම්පි නාහොසී’’ති? සො තස්ස තං පවත්තිං ආරොචෙත්වා තම්පි තථෙව පටිපුච්ඡි. සොපි තස්ස අත්තනො පවත්තිං ආරොචෙත්වා ‘‘එහි, සම්ම, පබ්බජිත්වා අමතං ගවෙසාමා’’ති ආහ. ‘‘සාධු සම්මා’’ති උපතිස්සො තං සම්පටිච්ඡි. තතො ද්වෙපි ජනා තං සම්පත්තිං ඡඩ්ඩෙත්වා පුනදෙව රාජගහමනුප්පත්තා. තෙන ච සමයෙන රාජගහෙ සඤ්චයො නාම පරිබ්බාජකො පටිවසති. තෙ තස්ස සන්තිකෙ පඤ්චහි මාණවකසතෙහි සද්ධිං පබ්බජිත්වා කතිපාහෙනෙව තයො වෙදෙ සබ්බඤ්ච පරිබ්බාජකසමයං උග්ගහෙසුං. තෙ තෙසං සත්ථානං ආදිමජ්ඣපරියොසානං උපපරික්ඛන්තා පරියොසානං අදිස්වා ආචරියං පුච්ඡිංසු – ‘‘ඉමෙසං සත්ථානං ආදිමජ්ඣං දිස්සති, පරියොසානං පන න දිස්සති ‘ඉදං නාම ඉමෙහි සත්ථෙහි පාපුණෙය්‍යාති, යතො උත්තරි පාපුණිතබ්බං නත්ථී’’’ති. සොපි ආහ – ‘‘අහම්පි තෙසං තථාවිධං පරියොසානං න පස්සාමී’’ති. තෙ ආහංසු – ‘‘තෙන හි මයං ඉමෙසං පරියොසානං ගවෙසාමා’’ති. තෙ ආචරියො ‘‘යථාසුඛං ගවෙසථා’’ති ආහ. එවං තෙ තෙන අනුඤ්ඤාතා අමතං ගවෙසමානා ආහිණ්ඩන්තා ජම්බුදීපෙ පාකටා අහෙසුං. තෙහි ඛත්තියපණ්ඩිතාදයො පඤ්හං පුට්ඨා උත්තරුත්තරිං න සම්පායන්ති. ‘‘උපතිස්සො [Pg.62] කොලිතො’’ති වුත්තෙ පන ‘‘කෙ එතෙ, න ඛො මයං ජානාමා’’ති භණන්තා නත්ථි, එවං විස්සුතා අහෙසුං. Als das Fest vorüber war und die Menge sich zerstreut hatte, fragte Kolita seinen Freund Upatissa, während die beiden Freunde mit ihrem Gefolge aufbrachen: „Warum, mein Freund, hat dir das Betrachten der Tänzer und dergleichen nicht die geringste Freude bereitet?“ Dieser offenbarte ihm seine Gedanken und fragte ihn auf dieselbe Weise. Auch jener offenbarte ihm seine eigenen Gedanken und sagte: „Komm, mein Freund. Lass uns in die Hauslosigkeit hinausgehen und das Todlose (amata) suchen!“ „Gut, mein Freund!“, stimmte Upatissa ihm zu. Daraufhin ließen beide ihren Reichtum zurück und kehrten nach Rājagaha zurück. Zu jener Zeit lebte in Rājagaha ein Wanderasket (paribbājaka) namens Sañjaya. Zusammen mit ihren fünfhundert Jünglingen traten sie unter ihm in den Orden ein und erlernten innerhalb weniger Tage die drei Veden sowie die gesamte Lehre der Wanderasketen. Als sie den Anfang, die Mitte und das Ende dieser Schriften prüften, sahen sie kein endgültiges Ziel und fragten ihren Lehrer: „Der Anfang und die Mitte dieser Schriften sind ersichtlich, doch ihr Ende ist nicht ersichtlich – das, wovon man sagen könnte: ‚Dies ist es, was man durch diese Schriften erlangen kann, und darüber hinaus gibt es nichts Höheres zu erlangen.‘“ Auch er sprach: „Auch ich sehe kein solches Ende in ihnen.“ Sie sprachen: „In diesem Fall wollen wir uns auf die Suche nach diesem Ende machen.“ Der Lehrer sagte zu ihnen: „Sucht nach eurem Belieben.“ So machten sie sich mit seiner Erlaubnis auf die Suche nach dem Todlosen, wanderten umher und wurden in ganz Jambudīpa berühmt. Wenn sie von weisen Kshatriyas und anderen befragt wurden, gerieten sie bei der Beantwortung nie in Verlegenheit. Und wenn die Namen „Upatissa“ und „Kolita“ fielen, gab es niemanden, der sagte: „Wer sind diese? Wir kennen sie nicht.“ So berühmt waren sie geworden. එවං තෙසු අමතපරියෙසනං චරමානෙසු අම්හාකං භගවා ලොකෙ උප්පජ්ජිත්වා පවත්තිතවරධම්මචක්කො අනුපුබ්බෙන රාජගහමනුප්පත්තො. තෙ ච පරිබ්බාජකා සකලජම්බුදීපං චරිත්වා තිට්ඨතු අමතං, අන්තමසො පරියොසානපඤ්හවිස්සජ්ජනමත්තම්පි අලභන්තා පුනදෙව රාජගහං අගමංසු. අථ ඛො ආයස්මා අස්සජි පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වාති යාව තෙසං පබ්බජ්ජා, තාව සබ්බං පබ්බජ්ජාක්ඛන්ධකෙ (මහාව. 60) ආගතනයෙනෙව විත්ථාරතො දට්ඨබ්බං. Während jene so auf der Suche nach dem Todlosen umherwanderten, erschien unser Erhabener in der Welt, setzte das vortreffliche Rad des Dhamma in Bewegung und gelangte allmählich nach Rājagaha. Jene Wanderbettler aber, nachdem sie ganz Jambudīpa durchwandert hatten, fanden – vom Todlosen ganz zu schweigen – nicht einmal jemanden, der auch nur ihre abschließende Frage beantworten konnte, und kehrten so wiederum nach Rājagaha zurück. Was danach geschah – angefangen von: „Da kleidete sich der ehrwürdige Assaji am Morgen an“ bis hin zu ihrer Ausfahrt (Pabbajjā) –, all das ist im Detail so zu verstehen, wie es im Pabbajjākkhandhaka überliefert ist. එවං පබ්බජිතෙසු තෙසු ද්වීසු සහායකෙසු ආයස්මා සාරිපුත්තො අඩ්ඪමාසෙන සාවකපාරමීඤාණං සච්ඡාකාසි. සො යදා අස්සජිත්ථෙරෙන සද්ධිං එකවිහාරෙ වසති, තදා භගවතො උපට්ඨානං ගන්ත්වා අනන්තරං ථෙරස්ස උපට්ඨානං ගච්ඡති ‘‘පුබ්බාචරියො මෙ අයමායස්මා, එතමහං නිස්සාය භගවතො සාසනං අඤ්ඤාසි’’න්ති ගාරවෙන. යදා පන අස්සජිත්ථෙරෙන සද්ධිං එකවිහාරෙ න වසති, තදා යස්සං දිසායං ථෙරො වසති, තං දිසං ඔලොකෙත්වා පඤ්චපතිට්ඨිතෙන වන්දිත්වා අඤ්ජලිං පග්ගය්හ නමස්සති. තං දිස්වා කෙචි භික්ඛූ කථං සමුට්ඨාපෙසුං – ‘‘සාරිපුත්තො අග්ගසාවකො හුත්වා දිසං නමස්සති, අජ්ජාපි මඤ්ඤෙ බ්‍රාහ්මණදිට්ඨි අප්පහීනා’’ති. අථ භගවා දිබ්බාය සොතධාතුයා තං කථාසල්ලාපං සුත්වා පඤ්ඤත්තවරබුද්ධාසනෙ නිසින්නංයෙව අත්තානං දස්සෙන්තො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘කාය නුත්ථ, භික්ඛවෙ, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා’’ති? තෙ තං පවත්තිං ආචික්ඛිංසු. තතො භගවා ‘‘න, භික්ඛවෙ, සාරිපුත්තො දිසං නමස්සති, යං නිස්සාය සාසනං අඤ්ඤාසි, තං අත්තනො ආචරියං වන්දති නමස්සති සම්මානෙති, ආචරියපූජකො, භික්ඛවෙ, සාරිපුත්තො’’ති වත්වා තත්ථ සන්නිපතිතානං ධම්මදෙසනත්ථං ඉමං සුත්තමභාසි. Als die beiden Freunde auf diese Weise fortgezogen waren, verwirklichte der ehrwürdige Sāriputta nach einem halben Monat das Wissen um die Vollkommenheit eines Jüngers (sāvakapāramīñāṇa). Wann immer er im selben Kloster wie der ältere Assaji wohnte, ging er, nachdem er dem Erhabenen aufgewartet hatte, unmittelbar danach hin, um dem Älteren Assaji aufzuwarten, wobei er voller Ehrfurcht dachte: „Dieser Ehrwürdige ist mein erster Lehrer; durch seine Unterstützung habe ich die Lehre des Erhabenen verstanden.“ Wenn er jedoch nicht im selben Kloster wie der ältere Assaji wohnte, blickte er in die Himmelsrichtung, in der der Ältere lebte, verneigte sich mit der fünffachen Niederwerfung (pañcapatiṭṭhita), erhob die zusammengelegten Hände (añjali) und erwies ihm Reverenz. Als einige Mönche dies sahen, warfen sie die Frage auf: „Sāriputta ist der Hauptjünger geworden und verehrt dennoch die Himmelsrichtungen; selbst heute noch, so scheint es, hat er seine brahmanische Ansicht nicht abgelegt.“ Da hörte der Erhabene mit dem göttlichen Gehör diese Unterhaltung. Während er auf dem für ihn bereiteten, vortrefflichen Buddhasitz saß, zeigte er sich und sprach zu den Mönchen: „Mönche, zu welchem Gespräch habt ihr euch hier nun zusammengefunden?“ Sie berichteten ihm diesen Vorfall. Daraufhin sagte der Erhabene: „Mönche, Sāriputta verehrt nicht die Himmelsrichtungen. Sondern er verneigt sich vor seinem eigenen Lehrer, durch dessen Unterstützung er die Lehre verstanden hat, erweist ihm Reverenz und ehrt ihn. Mönche, Sāriputta ist jemand, der seinen Lehrer verehrt.“ Nachdem er dies gesagt hatte, sprach er diese Lehrrede, um den dort Versammelten das Dhamma zu verkünden. තත්ථ යස්මා හි ධම්මං පුරිසො විජඤ්ඤාති යතො පුග්ගලා පිටකත්තයප්පභෙදං පරියත්තිධම්මං වා, පරියත්තිං සුත්වා අධිගන්තබ්බං නවලොකුත්තරප්පභෙදං පටිවෙධධම්මං වා පුරිසො විජඤ්ඤා ජානෙය්‍ය වෙදෙය්‍ය. ‘‘යස්සා’’තිපි පාඨො, සො එවත්ථො. ඉන්දංව නං දෙවතා පූජයෙය්‍යාති යථා සක්කං දෙවානමින්දං ද්වීසු දෙවලොකෙසු දෙවතා පූජෙන්ති, එවං සො පුග්ගලො තං පුග්ගලං කාලස්සෙව වුට්ඨාය උපාහනඔමුඤ්චනාදිං සබ්බං වත්තපටිවත්තං කරොන්තො [Pg.63] පූජෙය්‍ය සක්කරෙය්‍ය ගරුකරෙය්‍ය. කිං කාරණං? සො පූජිතො…පෙ… පාතුකරොති ධම්මං, සො ආචරියො එවං පූජිතො තස්මිං අන්තෙවාසිම්හි පසන්නචිත්තො පරියත්තිපටිවෙධවසෙන බහුස්සුතො දෙසනාවසෙනෙව පරියත්තිධම්මඤ්ච, දෙසනං සුත්වා යථානුසිට්ඨං පටිපත්තියා අධිගන්තබ්බං පටිවෙධධම්මඤ්ච පාතුකරොති දෙසෙති, දෙසනාය වා පරියත්තිධම්මං, උපමාවසෙන අත්තනා අධිගතපටිවෙධධම්මං පාතුකරොති. Darunter bedeutet „yasmā hi dhammaṃ puriso vijaññāti“ (von wem auch immer ein Mensch die Lehre lernt): Von welcher Person auch immer ein zur Befreiung fähiger Mensch entweder das theoretische Dhamma (pariyattidhamma) mit den Einteilungen der drei Piṭakas oder das Dhamma der Durchdringung (paṭivedhadhamma) mit den neun überweltlichen Stufen, das nach dem Hören der Schriften zu erlangen ist, erlernen, erkennen oder erfahren mag. Es gibt auch die Lesart „yassā“, welche dieselbe Bedeutung hat. „Indaṃva naṃ devatā pūjayeyyā“ (wie die Götter Indra, so sollte er ihn verehren) bedeutet: So wie die Gottheiten in den zwei Götterwelten Sakka, den Herrscher der Götter (devānaminda), verehren, ebenso sollte jener Schüler jene Person (den Lehrer) verehren, achten und respektieren, indem er früh aufsteht und alle großen und kleinen Pflichten (vattapaṭivatta) wie das Ausziehen und Säubern der Sandalen und so weiter verrichtet. Aus welchem Grund? „So pūjito ... [pe] ... pātukaroti dhammaṃ“ (Er, verehrt ... offenbart die Lehre): Jener so verehrte Lehrer, dessen Geist dem Schüler gegenüber wohlgesonnen ist und der sowohl im Hinblick auf das Studium als auch auf die Durchdringung hochgelehrt (bahussuto) ist, offenbart und lehrt am Ende seiner Darlegung sowohl das theoretische Dhamma als auch das Dhamma der Durchdringung, das durch die Praxis gemäß der Unterweisung zu erlangen ist; oder er offenbart durch seine Lehrdarlegung das theoretische Dhamma und veranschaulicht mithilfe von Gleichnissen das Dhamma der Durchdringung, das er selbst verwirklicht hat. 320. තදට්ඨිකත්වාන නිසම්ම ධීරොති එවං පසන්නෙන ආචරියෙන පාතුකතං ධම්මං අට්ඨිකත්වාන සුණිත්වා උපධාරණසමත්ථතාය ධීරො පුරිසො. ධම්මානුධම්මං පටිපජ්ජමානොති ලොකුත්තරධම්මස්ස අනුලොමත්තා අනුධම්මභූතං විපස්සනං භාවයමානො. විඤ්ඤූ විභාවී නිපුණො ච හොතීති විඤ්ඤුතාසඞ්ඛාතාය පඤ්ඤාය අධිගමෙන විඤ්ඤූ, විභාවෙත්වා පරෙසම්පි පාකටං කත්වා ඤාපනසමත්ථතාය විභාවී, පරමසුඛුමත්ථපටිවෙධතාය නිපුණො ච හොති. යො තාදිසං භජති අප්පමත්තොති යො තාදිසං පුබ්බෙ වුත්තප්පකාරං බහුස්සුතං අප්පමත්තො තප්පසාදනපරො හුත්වා භජති. 320. „Tadaṭṭhikatvāna nisamma dhīro“ (Indem er dies beherzigt, aufmerksam zuhört, der Weise) bedeutet: Ein weiser Mensch, der aufgrund seiner Fähigkeit des Behaltens und Erfassens (upadhāraṇasamatthatāya) weise ist, nachdem er das vom so wohlgesonnenen Lehrer offenbarte Dhamma beherzigt und angehört hat. „Dhammānudhammaṃ paṭipajjamāno“ (gemäß dem Dhamma praktizierend) bedeutet: Einsicht (vipassanā) entfaltend, die dem überweltlichen Dhamma (lokuttaradhamma) entspricht und daher als dessen folgerichtige Begleitung (anudhammabhūta) gilt. „Viññū vibhāvī nipuṇo ca hotīti“ (Er wird verständig, klarblickend und scharfsinnig) bedeutet: Er wird verständig (viññū) durch die Erlangung der Weisheit, die als Verständigkeit bezeichnet wird; klarblickend (vibhāvī) aufgrund seiner Fähigkeit, die Lehre zu erklären, sie auch anderen gegenüber offenkundig zu machen und sie ihnen verständlich zu machen; und scharfsinnig (nipuṇo) aufgrund der Durchdringung des überaus feinsinnigen Sinnes (paramasukhumatthapaṭivedhatāya). „Yo tādisaṃ bhajati appamatto“ (Wer sich einem solchen achtsam anschließt) bedeutet: Wer sich einem solchen zuvor beschriebenen hochgelehrten Lehrer achtsam (appamatto) anschließt, wobei er von vollem Vertrauen zu ihm erfüllt ist. 321. එවං පණ්ඩිතාචරියසෙවනං පසංසිත්වා ඉදානි බාලාචරියසෙවනං නින්දන්තො ‘‘ඛුද්දඤ්ච බාල’’න්ති ඉමං ගාථමාහ. තත්ථ ඛුද්දන්ති ඛුද්දෙන කායකම්මාදිනා සමන්නාගතං, පඤ්ඤාභාවතො බාලං. අනාගතත්ථන්ති අනධිගතපරියත්තිපටිවෙධත්ථං. උසූයකන්ති ඉස්සාමනකතාය අන්තෙවාසිකස්ස වුඩ්ඪිං අසහමානං. සෙසමෙත්ථ පාකටමෙව පදතො. අධිප්පායතො පන යො බහුචීවරාදිලාභී ආචරියො අන්තෙවාසිකානං චීවරාදීනි න සක්කොති දාතුං, ධම්මදානෙ පන අනිච්චදුක්ඛානත්තවචනමත්තම්පි න සක්කොති. එතෙහි ඛුද්දතාදිධම්මෙහි සමන්නාගතත්තා තං ඛුද්දං බාලං අනාගතත්ථං උසූයකං ආචරියං උපසෙවමානො ‘‘පූතිමච්ඡං කුසග්ගෙනා’’ති (ඉතිවු. 76; ජා. 1.15.183) වුත්තනයෙන සයම්පි බාලො හොති. තස්මා ඉධ සාසනෙ කිඤ්චි අප්පමත්තකම්පි පරියත්තිධම්මං පටිවෙධධම්මං වා අවිභාවයිත්වා ච අවිජානිත්වා ච යස්ස ධම්මෙසු කඞ්ඛා, තං අතරිත්වා මරණං උපෙතීති එවමස්ස අත්ථො වෙදිතබ්බො. 321. Nachdem er so das Aufsuchen eines weisen Lehrers gepriesen hat, sprach er nun, um das Aufsuchen eines törichten Lehrers zu tadeln, diesen Vers: „khuddañca bālaṃ“ (Einen gemeinen Toren aber). Darunter bedeutet „khuddaṃ“ (gemein/gering): behaftet mit gemeinen körperlichen Handlungen und so weiter; „bālaṃ“ (einen Toren): wegen des Mangels an Weisheit. „Anāgatatthaṃ“ bedeutet: jemand, der das Ziel des Schriftstudiums und der Durchdringung nicht erreicht hat. „Usūyakaṃ“ (neidisch) bedeutet: jemand, der aufgrund seiner neidischen Gesinnung den Fortschritt seines Schülers nicht ertragen kann. Der Rest ist hier bezüglich der einzelnen Wörter offenkundig. Dem Sinne nach jedoch: Ein Lehrer, der, obwohl er viele Gewänder und andere Bedarfsgegenstände erhält, unfähig ist, seinen Schülern Gewänder und Ähnliches zu geben, und der bei der Gabe des Dhamma nicht einmal in der Lage ist, auch nur die Worte „Unbeständigkeit, Leidhaftigkeit, Nicht-Selbst“ (anicca-dukkha-anattā) auszusprechen. Wer sich einem solchen gemeinen, törichten, zielfernen und neidischen Lehrer anschließt, wird – gemäß der Analogie „wer verrotteten Fisch in Kusa-Gras einwickelt“ – auch selbst zu einem Toren. Daher sollte man die Bedeutung dieses Verses so verstehen: Wenn jemand in dieser Lehre, ohne das theoretische Dhamma oder das Dhamma der Durchdringung auch nur im Geringsten verdeutlicht oder verstanden zu haben, Zweifel an den Lehren hegt, erleidet er den Tod, ohne diese Zweifel überwunden zu haben. 322-3. ඉදානි තස්සෙවත්ථස්ස පාකටකරණත්ථං ‘‘යථා නරො’’ති ගාථාද්වයමාහ. තත්ථ ආපගන්ති නදිං. මහොදකන්ති බහුඋදකං. සලිලන්ති ඉතො [Pg.64] චිතො ච ගතං, විත්ථිණ්ණන්ති වුත්තං හොති. ‘‘සරිත’’න්තිපි පාඨො, සො එවත්ථො. සීඝසොතන්ති හාරහාරිකං, වෙගවතින්ති වුත්තං හොති. කිං සොති එත්ථ ‘‘සො වුය්හමානො’’ති ඉමිනා ච සොකාරෙන තස්ස නරස්ස නිද්දිට්ඨත්තා නිපාතමත්තො සොකාරො. කිං සූති වුත්තං හොති යථා ‘‘න භවිස්සාමි නාම සො, විනස්සිස්සාමි නාම සො’’ති. ධම්මන්ති පුබ්බෙ වුත්තං දුවිධමෙව. අනිසාමයත්ථන්ති අනිසාමෙත්වා අත්ථං. සෙසමෙත්ථ පාකටමෙව පදතො. 322-3. Nun sprach er, um genau diese Bedeutung zu verdeutlichen, das Verspaar beginnend mit „yathā naro“ (Wie ein Mensch). Darunter bedeutet „āpagaṃ“: einen Fluss. „Mahodakaṃ“: wasserreich. „Salilaṃ“ bedeutet: hierhin und dorthin fließend, also breit und ausgedehnt. Es gibt auch die Lesart „saritaṃ“, die dieselbe Bedeutung hat. „Sīghasotaṃ“ bedeutet: schnell fließend (hārahārikaṃ), reißend. In der Formulierung „kiṃ so“ ist das Wort „so“ ein bloßes Füllwort (nipātamatta), da jener Mann bereits durch die Worte „so vuyhamāno“ (er, der fortgerissen wird) bezeichnet ist. Gemeint ist „kiṃ sū“, wie in: „na bhavissāmi nāma so, vinassissāmi nāma so“ (ich werde wahrlich nicht sein, ich werde wahrlich untergehen). „Dhammaṃ“ bezieht sich auf das zuvor erwähnte zweifache Dhamma (Studium und Praxis). „Anisāmayatthaṃ“ bedeutet: ohne den Sinn erfasst zu haben. Der Rest ist hier bezüglich der einzelnen Wörter offenkundig. අධිප්පායතො පන යථා යො කොචිදෙව නරො වුත්තප්පකාරං නදිං ඔතරිත්වා තාය නදියා වුය්හමානො අනුසොතගාමී සොතමෙව අනුගච්ඡන්තො පරෙ පාරත්ථිකෙ කිං සක්ඛති පාරං නෙතුං. ‘‘සක්කතී’’තිපි පාඨො. තථෙව දුවිධම්පි ධම්මං අත්තනො පඤ්ඤාය අවිභාවයිත්වා බහුස්සුතානඤ්ච සන්තිකෙ අත්ථං අනිසාමෙත්වා සයං අවිභාවිතත්තා අජානන්තො අනිසාමිතත්තා ච අවිතිණ්ණකඞ්ඛො පරෙ කිං සක්ඛති නිජ්ඣාපෙතුං පෙක්ඛාපෙතුන්ති එවමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. ‘‘සො වත, චුන්ද, අත්තනා පලිපපලිපන්නො’’තිආදිකඤ්චෙත්ථ (ම. නි. 1.87) සුත්තපදං අනුස්සරිතබ්බං. Was den Sinn betrifft: Wie sollte ein Mensch, der in einen Fluss der beschriebenen Art hinabgestiegen ist, von diesem Fluss fortgerissen wird, mit der Strömung treibt und nur dem Strom selbst folgt, andere, die das jenseitige Ufer erreichen wollen, hinüberbringen können? Es gibt auch die Lesart ‚sakkati‘. Ebenso: Wie sollte jemand, der den zweifachen Dhamma (der Schriften und der Verwirklichung) nicht durch eigene Weisheit ergründet hat, dessen Bedeutung im Beisein von Gelehrten (Vielgehörten) nicht aufmerksam erfasst hat, der es selbst mangels Ergründung nicht versteht und mangels aufmerksamem Erfassen seine Zweifel nicht überwunden hat, andere dazu bringen können, dies einzusehen und zu erkennen? In dieser Weise ist die Bedeutung hier zu verstehen. Und hierbei sollte man sich an die Sutta-Stelle erinnern, die beginnt mit: ‚Es ist unmöglich, Cunda, dass jemand, der selbst im Schlamm versunken ist...‘ (MN 1.87). 324-5. එවං බාලසෙවනාය බාලස්ස පරං නිජ්ඣාපෙතුං අසමත්ථතාය පාකටකරණත්ථං උපමං වත්වා ඉදානි ‘‘යො තාදිසං භජති අප්පමත්තො’’ති එත්ථ වුත්තස්ස පණ්ඩිතස්ස පරෙ නිජ්ඣාපෙතුං සමත්ථතාය පාකටකරණත්ථං ‘‘යථාපි නාව’’න්ති ගාථාද්වයමාහ. තත්ථ ඵියෙනාති දබ්බිපදරෙන. රිත්තෙනාති වෙළුදණ්ඩෙන. තත්ථාති තස්සං නාවායං. තත්‍රූපයඤ්ඤූති තස්සා නාවාය ආහරණපටිහරණාදිඋපායජානනෙන මග්ගපටිපාදනෙන උපායඤ්ඤූ. සික්ඛිතසික්ඛතාය සුකුසලහත්ථතාය ච කුසලො. උප්පන්නුපද්දවපටිකාරසමත්ථතාය මුතීමා. වෙදගූති වෙදසඞ්ඛාතෙහි චතූහි මග්ගඤාණෙහි ගතො. භාවිතත්තොති තායෙව මග්ගභාවනාය භාවිතචිත්තො. බහුස්සුතොති පුබ්බෙ වුත්තනයෙනෙව. අවෙධධම්මොති අට්ඨහි ලොකධම්මෙහි අකම්පනියසභාවො. සොතාවධානූපනිසූපපන්නෙති සොතඔදහනෙන ච මග්ගඵලානං උපනිස්සයෙන ච උපපන්නෙ. සෙසං උත්තානපදත්ථමෙව. අධිප්පායයොජනාපි සක්කා පුරිමනයෙනෙව ජානිතුන්ති න විත්ථාරිතා. 324-5. Nachdem er so ein Gleichnis angeführt hat, um zu verdeutlichen, dass ein Tor, weil er sich an einen Toren hält, unfähig ist, einen anderen zur Einsicht zu führen, sprach er nun die zwei Verse, beginnend mit ‚Wie wenn man auf ein stabiles Boot...‘, um zu verdeutlichen, dass ein Weiser – der hier als ‚wer achtsam einem solchen folgt‘ beschrieben wird – fähig ist, andere zur Einsicht zu führen. Darin bedeutet: ‚mit dem Ruder‘ (phiyena): mit einem löffelartigen Brett; ‚mit der Steuerstange‘ (rittena): mit einer Bambusstange; ‚darin‘ (tattha): in diesem Boot; ‚der die dortigen Mittel kennt‘ (tatrūpāyaññū): einer, der die Mittel kennt, dieses Boot auf seinem Kurs zu lenken, indem er weiß, wie man es vorwärtsbewegt und zurückzieht; ‚erfahren‘ (kusalo): erfahren aufgrund von Ausbildung und seiner geschickten Hand; ‚umsichtig‘ (mutimā): verständig wegen seiner Fähigkeit, aufgetretene Gefahren abzuwehren; ‚ein Wissensmeister‘ (vedagū): einer, der mittels der vier Pfad-Erkenntnisse (maggañāṇa), die als ‚Wissen‘ bezeichnet werden, ans Ziel gelangt ist; ‚selbstentfaltet‘ (bhāvitatto): einer, dessen Geist durch eben diese Pfad-Entfaltung entwickelt ist; ‚vielgehört‘ (bahussuto): in genau derselben Weise wie zuvor erklärt; ‚von unerschütterlicher Natur‘ (avedhadhammo): einer, dessen Wesen durch die acht weltlichen Bedingungen unerschütterlich ist; ‚mit aufmerksamem Gehör und den unterstützenden Bedingungen ausgestattet‘ (sotāvadhānūpanisūpapanneti): ausgestattet mit dem Neigen des Ohrs und der unterstützenden Bedingung für die Pfade und Früchte. Der Rest hat eine ganz offensichtliche Wortbedeutung. Auch die Anwendung der Absicht kann in gleicher Weise wie zuvor verstanden werden, weshalb sie nicht weiter ausgeführt wurde. 326. එවං [Pg.65] පණ්ඩිතස්ස පරෙ නිජ්ඣාපෙතුං සමත්ථභාවපාකටකරණත්ථං උපමං වත්වා තස්සා පණ්ඩිතසෙවනාය නියොජෙන්තො ‘‘තස්මා හවෙ’’ති ඉමං අවසානගාථමාහ. තත්‍රායං සඞ්ඛෙපත්ථො – යස්මා උපනිස්සයසම්පන්නා පණ්ඩිතසෙවනෙන විසෙසං පාපුණන්ති, තස්මා හවෙ සප්පුරිසං භජෙථ. කීදිසං සප්පුරිසං භජෙථ? මෙධාවිනඤ්චෙව බහුස්සුතඤ්ච, පඤ්ඤාසම්පත්තියා ච මෙධාවිනං වුත්තප්පකාරසුතද්වයෙන ච බහුස්සුතං. තාදිසඤ්හි භජමානො තෙන භාසිතස්ස ධම්මස්ස අඤ්ඤාය අත්ථං එවං ඤත්වා ච යථානුසිට්ඨං පටිපජ්ජමානො තාය පටිපත්තියා පටිවෙධවසෙන විඤ්ඤාතධම්මො සො මග්ගඵලනිබ්බානප්පභෙදං ලොකුත්තරසුඛං ලභෙථ අධිගච්ඡෙය්‍ය පාපුණෙය්‍යාති අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං සමාපෙසීති. 326. Nachdem er so ein Gleichnis angeführt hat, um die Fähigkeit des Weisen zu verdeutlichen, andere zur Einsicht zu führen, sprach er diesen abschließenden Vers, beginnend mit ‚Darum wahrlich...‘, um dazu anzuhalten, sich an einen Weisen zu halten. Darin ist dies die zusammenfassende Bedeutung: Weil jene, die mit den unterstützenden Bedingungen ausgestattet sind, durch den Umgang mit einem Weisen eine hervorragende Stufe erreichen, darum sollte man sich wahrlich an einen edlen Menschen (sappurisa) halten. An was für einen edlen Menschen sollte man sich halten? An einen Klugen und Vielgehörten; an einen Klugen aufgrund seiner Vollkommenheit an Weisheit und an einen Vielgehörten aufgrund der beiden zuvor beschriebenen Arten des Gehörten. Wer sich nämlich an einen solchen hält, die Bedeutung des von ihm verkündeten Dhamma versteht, dies so erkennt und der Unterweisung gemäß praktiziert, der erlangt durch diese Praxis mittels Durchdringung das Verständnis des Dhamma und kann das überweltliche Glück erlangen, erreichen und verwirklichen, welches in Pfade, Früchte und Nibbāna unterteilt ist. So schloss er die Lehrrede mit dem Arhatschaft-Gipfel ab. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zu den kürzeren Texten (Khuddaka-Aṭṭhakathā), සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය ධම්මසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. im Suttanipāta-Kommentar, ist die Erklärung des Dhamma-Suttas abgeschlossen. 9. කිංසීලසුත්තවණ්ණනා 9. Die Erklärung des Kiṃsīla-Suttas 327. කිංසීලොති කිංසීලසුත්තං. කා උප්පත්ති? ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස ගිහිසහායකො එකො ථෙරස්සෙව පිතුනො වඞ්ගන්තබ්‍රාහ්මණස්ස සහායස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස පුත්තො සට්ඨිකොටිඅධිකං පඤ්චසතකොටිධනං පරිච්චජිත්වා ආයස්මතො සාරිපුත්තත්ථෙරස්ස සන්තිකෙ පබ්බජිත්වා සබ්බං බුද්ධවචනං පරියාපුණි. තස්ස ථෙරො බහුසො ඔවදිත්වා කම්මට්ඨානමදාසි, සො තෙන විසෙසං නාධිගච්ඡති. තතො ථෙරො ‘‘බුද්ධවෙනෙය්‍යො එසො’’ති ඤත්වා තං ආදාය භගවතො සන්තිකං ගන්ත්වා තං භික්ඛුං ආරබ්භ පුග්ගලං අනියමෙත්වා ‘‘කිංසීලො’’ති පුච්ඡි. අථස්ස භගවා තතො පරං අභාසි. තත්ථ කිංසීලොති කීදිසෙන වාරිත්තසීලෙන සමන්නාගතො, කීදිසපකතිකො වා. කිංසමාචාරොති කීදිසෙන චාරිත්තෙන යුත්තො. කානි කම්මානි බ්‍රූහයන්ති කානි කායකම්මාදීනි වඩ්ඪෙන්තො. නරො සම්මා නිවිට්ඨස්සාති අභිරතො නරො සාසනෙ සම්මා පතිට්ඨිතො භවෙය්‍ය. උත්තමත්ථඤ්ච පාපුණෙති සබ්බත්ථානං උත්තමං අරහත්තඤ්ච පාපුණෙය්‍යාති වුත්තං හොති. 327. ‚Mit welcher Tugend‘ (kiṃsīlo) bezieht sich auf das Kiṃsīla-Sutta. Was ist der Anlass der Entstehung? Ein Freund des ehrwürdigen Sāriputta aus dessen Laienzeit, der Sohn eines Brahmanen, welcher ein Freund des Vaters des Theras, des Brahmanen Vaṅganta, war, gab einen Reichtum von fünfhundertsechzig Millionen (560 Koṭis) auf, trat unter dem ehrwürdigen Thera Sāriputta in den Orden ein und erlernte das gesamte Buddha-Wort. Der Thera ermahnte ihn vielfach und gab ihm ein Meditationsobjekt (kammaṭṭhāna), doch er erlangte dadurch keine besondere Stufe. Daraufhin erkannte der Thera: ‚Dieser ist einer, der vom Buddha geführt werden muss‘, nahm ihn mit und ging zum Erhabenen. Auf diesen Mönch Bezug nehmend, fragte er, ohne die Person namentlich zu nennen: ‚Mit welcher Tugend?‘ Daraufhin verkündete der Erhabene ihm im Folgenden dieses Sutta. Darin bedeutet: ‚Mit welcher Tugend‘ (kiṃsīlo): Mit welcher Art von Sittenregel der Vermeidung (vārittasīla) ausgestattet, oder von welchem Charakter? ‚Mit welchem Verhalten‘ (kiṃsamācāro): Mit welcher Art von positivem Verhalten (cāritta) verbunden? ‚Welche Taten pflegend‘ (kāni kammāni brūhayanti): Welche Taten des Körpers usw. entfaltend? ‚Wie ein wohlbegründeter Mensch‘ (naro sammā niviṭṭhassa): Wie kann ein Mensch voller Freude in der Lehre wohlbegründet sein? ‚Und das höchste Ziel erreichen‘ (uttamatthañca pāpuṇeti): Er würde das Höchste aller Ziele, die Arhatschaft, erreichen. Dies ist damit gesagt. 328. තතො [Pg.66] භගවා ‘‘සාරිපුත්තො අඩ්ඪමාසූපසම්පන්නො සාවකපාරමිප්පත්තො, කස්මා ආදිකම්මිකපුථුජ්ජනපඤ්හං පුච්ඡතී’’ති ආවජ්ජෙන්තො ‘‘සද්ධිවිහාරිකං ආරබ්භා’’ති ඤත්වා පුච්ඡාය වුත්තං චාරිත්තසීලං අවිභජිත්වාව තස්ස සප්පායවසෙන ධම්මං දෙසෙන්තො ‘‘වුඩ්ඪාපචායී’’තිආදිමාහ. 328. Daraufhin überlegte der Erhabene: ‚Sāriputta hat ein halbes Monat nach seiner Ordination die Vollkommenheit eines Jüngers (sāvakapāramī) erreicht; warum stellt er eine Frage, die für einen weltlichen Anfänger geeignet ist?‘ Da erkannte er: ‚Er fragt um seines Schülers (saddhivihārika) willen.‘ Ohne die in der Frage erwähnte positive Tugend (cārittasīla) im Einzelnen aufzuteilen, lehrte er den Dhamma in einer für jenen zuträglichen Weise und sprach die Worte: ‚Ehrfürchtig gegenüber den Älteren...‘ usw. තත්ථ පඤ්ඤාවුඩ්ඪො, ගුණවුඩ්ඪො, ජාතිවුඩ්ඪො, වයොවුඩ්ඪොති චත්තාරො වුඩ්ඪා. ජාතියා හි දහරොපි බහුස්සුතො භික්ඛු අප්පස්සුතමහල්ලකභික්ඛූනමන්තරෙ බාහුසච්චපඤ්ඤාය වුඩ්ඪත්තා පඤ්ඤාවුඩ්ඪො. තස්ස හි සන්තිකෙ මහල්ලකභික්ඛූපි බුද්ධවචනං පරියාපුණන්ති, ඔවාදවිනිච්ඡයපඤ්හවිස්සජ්ජනානි ච පච්චාසීසන්ති. තථා දහරොපි භික්ඛු අධිගමසම්පන්නො ගුණවුඩ්ඪො නාම. තස්ස හි ඔවාදෙ පතිට්ඨාය මහල්ලකාපි විපස්සනාගබ්භං ගහෙත්වා අරහත්තඵලං පාපුණන්ති. තථා දහරොපි රාජා ඛත්තියො මුද්ධාවසිත්තො බ්‍රාහ්මණො වා සෙසජනස්ස වන්දනාරහතො ජාතිවුඩ්ඪො නාම. සබ්බො පන පඨමජාතො වයොවුඩ්ඪො නාම. තත්ථ යස්මා පඤ්ඤාය සාරිපුත්තත්ථෙරස්ස සදිසො නත්ථි ඨපෙත්වා භගවන්තං, තථා ගුණෙනපි අඩ්ඪමාසෙන සබ්බසාවකපාරමීඤාණස්ස පටිවිද්ධත්තා. ජාතියාපි සො බ්‍රාහ්මණමහාසාලකුලෙ උප්පන්නො, තස්මා තස්ස භික්ඛුනො වයෙන සමානොපි සො ඉමෙහි තීහි කාරණෙහි වුඩ්ඪො. ඉමස්මිං පනත්ථෙ පඤ්ඤාගුණෙහි එව වුඩ්ඪභාවං සන්ධාය භගවා ආහ – ‘‘වුඩ්ඪාපචායී’’ති. තස්මා තාදිසානං වුඩ්ඪානං අපචිතිකරණෙන වුඩ්ඪාපචායී, තෙසමෙව වුඩ්ඪානං ලාභාදීසු උසූයවිගමෙන අනුසූයකො ච සියාති අයමාදිපාදස්ස අත්ථො. Hierbei gibt es vier Arten von Älteren (vuḍḍha): den Älteren an Weisheit (paññāvuḍḍho), den Älteren an Tugend (guṇavuḍḍho), den Älteren nach Herkunft (jātivuḍḍho) und den Älteren an Lebensalter (vayovuḍḍho). Denn selbst wenn ein gelehrter (vielgehörter) Mönch dem Alter nach jung ist, ist er unter den wenig gelehrten, älteren Mönchen aufgrund der Reife seiner Gelehrsamkeit und Weisheit ein Älterer an Weisheit. Denn in seiner Gegenwart lernen selbst ältere Mönche das Buddha-Wort und erwarten von ihm Unterweisung, Entscheidungen und die Beantwortung von Fragen. Ebenso wird ein Mönch, der, obwohl jung, die Verwirklichung erreicht hat, als Älterer an Tugend bezeichnet. Denn indem sie sich auf seine Unterweisung stützen, ergreifen selbst ältere Mönche die Praxis der Einsichtsmeditation und erlangen die Frucht der Arhatschaft. Ebenso wird ein gesalbter Kṣatriya-König oder ein Brahmane, selbst wenn er jung ist, als Älterer nach Herkunft bezeichnet, weil er die Verehrung der übrigen Menschen verdient. Jeder jedoch, der früher geboren wurde, wird als Älterer an Lebensalter bezeichnet. Unter diesen gab es, abgesehen vom Erhabenen, niemanden, der dem Thera Sāriputta an Weisheit gleichkam, und da er auch an Tugend innerhalb eines halben Monats das gesamte Wissen der Jünger-Vollkommenheit (sāvakapāramī) durchdrungen hatte, und da er auch der Herkunft nach in einer wohlhabenden Brahmanenfamilie geboren worden war, war dieser Thera Sāriputta, obwohl er im gleichen Alter wie jener Mönch (sein Schüler) war, aus diesen drei Gründen sein Älterer. In diesem Zusammenhang bezog sich der Erhabene jedoch auf das Ältersein an Weisheit und Tugend, als er sagte: ‚Ehrfürchtig gegenüber den Älteren‘. Daher ist man ‚ehrfürchtig gegenüber den Älteren‘, indem man solchen Älteren Respekt erweist; und man sollte ‚ohne Neid‘ sein, indem man jeglichen Neid bezüglich des Gewinns und anderer Vorteile eben dieser Älteren ablegt. Dies ist die Bedeutung der ersten Zeile. කාලඤ්ඤූ චස්සාති එත්ථ පන රාගෙ උප්පන්නෙ තස්ස විනොදනත්ථාය ගරූනං දස්සනං ගච්ඡන්තොපි කාලඤ්ඤූ, දොසෙ… මොහෙ… කොසජ්ජෙ උප්පන්නෙ තස්ස විනොදනත්ථාය ගරූනං දස්සනං ගච්ඡන්තොපි කාලඤ්ඤූ, යතො එවං කාලඤ්ඤූ ච අස්ස ගරූනං දස්සනාය. ධම්මිං කථන්ති සමථවිපස්සනායුත්තං. එරයිතන්ති වුත්තං. ඛණඤ්ඤූති තස්සා කථාය ඛණවෙදී, දුල්ලභො වා අයං ඊදිසාය කථාය සවනක්ඛණොති ජානන්තො. සුණෙය්‍ය සක්කච්චාති තං කථං සක්කච්චං සුණෙය්‍ය. න කෙවලඤ්ච තමෙව, අඤ්ඤානිපි බුද්ධගුණාදිපටිසංයුත්තානි සුභාසිතානි සක්කච්චමෙව සුණෙය්‍යාති අත්ථො. „Er sollte die rechte Zeit kennen“ (kālaññū cassa): Hierbei gilt: Wenn Begierde (rāga) entstanden ist, ist selbst derjenige, der sich zu den Lehrern (garūnaṃ) begibt, um diese zu vertreiben (vinodanatthāya), einer, der die rechte Zeit kennt. Wenn Hass (dosa), Verblendung (moha) oder Trägheit (kosajja) entstanden ist, ist ebenso derjenige, der sich zu den Lehrern begibt, um dies zu vertreiben, einer, der die rechte Zeit kennt; folglich sollte er auf diese Weise die rechte Zeit kennen, um seine Lehrer aufzusuchen. „Eine Lehrrede“ (dhammiṃ kathaṃ): eine mit Geistesruhe und Hellblick (samatha-vipassanā) verbundene Rede. „Geäußert“ (erayitaṃ) wird gesagt. „Der die Gelegenheit kennt“ (khaṇaññū): einer, der die rechte Gelegenheit für diese Rede kennt, oder einer, der weiß: „Schwer zu erlangen ist diese Gelegenheit, um einer solchen Rede zu lauschen.“ „Sollte aufmerksam zuhören“ (suṇeyya sakkaccaṃ): Er sollte jener Rede ehrerbietig aufmerksam zuhören. Und nicht nur dieser allein, sondern er sollte auch anderen gut gesprochenen Worten (subhāsitāni), wie solchen, die mit den Vorzügen des Buddha (buddhaguṇa) und Ähnlichem verbunden sind, mit tiefer Achtung zuhören; dies ist die Bedeutung. 329. ‘‘කාලඤ්ඤූ චස්ස ගරූනං දස්සනායා’’ති එත්ථ වුත්තනයඤ්ච අත්තනො උප්පන්නරාගාදිවිනොදනකාලං ඤත්වාපි ගරූනං සන්තිකං ගච්ඡන්තො කාලෙන ගච්ඡෙ ගරූනං [Pg.67] සකාසං, ‘‘අහං කම්මට්ඨානිකො ධුතඞ්ගධරො චා’’ති කත්වා න චෙතියවන්දනබොධියඞ්ගණභික්ඛාචාරමග්ගඅතිමජ්ඣන්හිකවෙලාදීසු යත්ථ කත්ථචි ඨිතමාචරියං දිස්වා පරිපුච්ඡනත්ථාය උපසඞ්කමෙය්‍ය, සකසෙනාසනෙ පන අත්තනො ආසනෙ නිසින්නං වූපසන්තදරථං සල්ලක්ඛෙත්වා කම්මට්ඨානාදිවිධිපුච්ඡනත්ථං උපසඞ්කමෙය්‍යාති අත්ථො. එවං උපසඞ්කමන්තොපි ච ථම්භං නිරංකත්වා නිවාතවුත්ති ථද්ධභාවකරං මානං විනාසෙත්වා නීචවුත්ති පාදපුඤ්ඡනචොළකඡින්නවිසාණුසභඋද්ධතදාඨසප්පසදිසො හුත්වා උපසඞ්කමෙය්‍ය. අථ තෙන ගරුනා වුත්තං අත්ථං ධම්මං…පෙ… සමාචරෙ ච. අත්ථන්ති භාසිතත්ථං. ධම්මන්ති පාළිධම්මං. සංයමන්ති සීලං. බ්‍රහ්මචරියන්ති අවසෙසසාසනබ්‍රහ්මචරියං. අනුස්සරෙ චෙව සමාචරෙ චාති අත්ථං කථිතොකාසෙ අනුස්සරෙය්‍ය, ධම්මං සංයමං බ්‍රහ්මචරියං කථිතොකාසෙ අනුස්සරෙය්‍ය, අනුස්සරණමත්තෙනෙව ච අතුස්සන්තො තං සබ්බම්පි සමාචරෙ සමාචරෙය්‍ය සමාදාය වත්තෙය්‍ය. තාසං කථානං අත්තනි පවත්තනෙ උස්සුක්කං කරෙය්‍යාති අත්ථො. එවං කරොන්තො හි කිච්චකරො හොති. 329. „Er sollte die rechte Zeit kennen, um seine Lehrer aufzusuchen“: Gemäß dieser Methode soll er, selbst wenn er die Zeit zur Vertreibung der in ihm entstandenen Begierde usw. kennt, zu den Lehrern nur zur rechten Zeit (kālena) gehen. Er sollte nicht in dem Gedanken: „Ich bin ein Meditierender, ein Einhalter der asketischen Übungen (dhutaṅgadhara)“, seinen Lehrer, wo immer er ihn auch sieht – sei es beim Verehren einer Pagode (cetiya), auf dem Hof des Bodhi-Baumes, auf dem Almosengang oder mitten am Tag –, aufsuchen, um ihn zu befragen. Vielmehr sollte er, wenn der Lehrer in seiner eigenen Unterkunft auf seinem Sitz Platz genommen hat und er bemerkt, dass dessen Erschöpfung abgeklungen ist (vūpasantadaratha), ihn aufsuchen, um nach den Anweisungen zur Meditation (kammaṭṭhāna) und Ähnlichem zu fragen; dies ist die Bedeutung. Und wenn er ihn auf diese Weise aufsucht, sollte er Starrsinn ablegen, bescheiden auftreten (nivātavutti), den Hochmut (māna), der Starre bewirkt, vernichten und sich demütig verhalten (nīcavutti) – gleich einem Fußabstreifer, einem Stier mit abgeschnittenen Hörnern oder einer Schlange, deren Giftzähne gezogen wurden. Sodann sollte er die vom Lehrer dargelegte Bedeutung (attha), die Lehre (dhamma) ... [und so weiter] ... verinnerlichen und praktizieren. „Die Bedeutung“ (atthaṃ): die Bedeutung des Gesprochenen. „Die Lehre“ (dhammaṃ): der Text der Pāḷi-Lehre. „Zügelung“ (saṃyamaṃ): die Tugendregeln (sīla). „Das heilige Leben“ (brahmacariyaṃ): das übrige heilige Leben innerhalb der Lehre. „Sollte verinnerlichen und praktizieren“ (anussare ceva samācare ca): Er sollte die Bedeutung bei der Gelegenheit, da sie erklärt wird, verinnerlichen; er sollte die Lehre, die Zügelung und das heilige Leben bei der Gelegenheit, da sie erklärt werden, verinnerlichen. Und sich nicht mit dem bloßen Verinnerlichen begnügend, sollte er all dies auch praktizieren, auf sich nehmen und danach leben. Er sollte sich bemühen, diese Lehren in sich selbst zu verwirklichen; dies ist die Bedeutung. Wer nämlich so handelt, erfüllt seine Pflicht (kiccakaro). 330. තතො පරඤ්ච ධම්මාරාමො ධම්මරතො ධම්මෙ ඨිතො ධම්මවිනිච්ඡයඤ්ඤූ භවෙය්‍ය. සබ්බපදෙසු චෙත්ථ ධම්මොති සමථවිපස්සනා, ආරාමො රතීති එකොව අත්ථො, ධම්මෙ ආරාමො අස්සාති ධම්මාරාමො. ධම්මෙ රතො, න අඤ්ඤං පිහෙතීති ධම්මරතො. ධම්මෙ ඨිතො ධම්මං වත්තනතො. ධම්මවිනිච්ඡයං ජානාති ‘‘ඉදං උදයඤාණං ඉදං වයඤාණ’’න්ති ධම්මවිනිච්ඡයඤ්ඤූ, එවරූපො අස්ස. අථ යායං රාජකථාදිතිරච්ඡානකථා තරුණවිපස්සකස්ස බහිද්ධාරූපාදීසු අභිනන්දනුප්පාදනෙන තං සමථවිපස්සනාධම්මං සන්දූසෙති, තස්මා ‘‘ධම්මසන්දොසවාදො’’ති වුච්චති, තං නෙවාචරෙ ධම්මසන්දොසවාදං, අඤ්ඤදත්ථු ආවාසගොචරාදිසප්පායානි සෙවන්තො තච්ඡෙහි නීයෙථ සුභාසිතෙහි. සමථවිපස්සනාපටිසංයුත්තානෙවෙත්ථ තච්ඡානි, තථාරූපෙහි සුභාසිතෙහි නීයෙථ නීයෙය්‍ය, කාලං ඛෙපෙය්‍යාති අත්ථො. 330. Danach: „Erfreut an der Lehre, die Lehre liebend, fest in der Lehre verankert, die Lehre zu beurteilen wissend.“ Bei all diesen Ausdrücken bedeutet „Lehre“ (dhamma) Geistesruhe und Hellblick (samatha-vipassanā). „Erfreuen“ (ārāma) und „Lieben“ (rati) haben ein und dieselbe Bedeutung. Einer, dessen Freude in der Lehre liegt, ist „an der Lehre erfreut“ (dhammārāmo). „Die Lehre liebend“ (dhammarato): Wer an der Lehre Gefallen findet und sich nach nichts anderem sehnt. „Fest in der Lehre verankert“ (dhamme ṭhito): weil er gemäß der Lehre lebt. „Die Lehre zu beurteilen wissend“ (dhammavinicchayaññū): Er kennt die Unterscheidungen der Lehre, wie etwa: „Dies ist das Wissen um das Entstehen (udayañāṇa), jenes ist das Wissen um das Vergehen (vayañāṇa).“ Ein solcher sollte er sein. Was nun das unheilsame Gespräch (tiracchānakathā) über Könige und Ähnliches betrifft: Weil dieses bei einem Meditierenden mit noch zartem Hellblick (taruṇavipassaka) das Gefallen an äußeren Formen usw. erweckt, verdirbt es jene Lehre der Geistesruhe und des Hellblicks. Daher wird es als „die Lehre verderbende Rede“ (dhammasandosavādo) bezeichnet. Man sollte sich nicht auf solche die Lehre verderbenden Reden einlassen, sondern stattdessen heilsame Unterkünfte, Almosendörfer und andere zuträgliche Bedingungen nutzen und sich von wahrhaften, wohlgesprochenen Worten leiten lassen. Als „wahrhaft“ (taccha) gelten hierbei jene Worte, die mit Geistesruhe und Hellblick verbunden sind. Mit derartigen wohlgesprochenen Worten sollte man seine Zeit verbringen; dies ist die Bedeutung. 331. ඉදානි ‘‘ධම්මසන්දොසවාද’’න්ති එත්ථ අතිසඞ්ඛෙපෙන වුත්තං සමථවිපස්සනායුත්තස්ස භික්ඛුනො උපක්කිලෙසං පාකටං කරොන්තො තදඤ්ඤෙනපි උපක්කිලෙසෙන සද්ධිං ‘‘හස්සං ජප්ප’’න්ති ඉමං ගාථමාහ. හාසන්තිපි පාඨො. විපස්සකෙන [Pg.68] හි භික්ඛුනා හසනීයස්මිං වත්ථුස්මිං සිතමත්තමෙව කාතබ්බං, නිරත්ථකකථාජප්පො න භාසිතබ්බො, ඤාතිබ්‍යසනාදීසු පරිදෙවො න කාතබ්බො, ඛාණුකණ්ටකාදිම්හි මනොපදොසො න උප්පාදෙතබ්බො. මායාකතන්ති වුත්තා මායා, තිවිධං කුහනං, පච්චයෙසු ගිද්ධි, ජාතිආදීහි මානො, පච්චනීකසාතතාසඞ්ඛාතො සාරම්භො, ඵරුසවචනලක්ඛණං කක්කසං, රාගාදයො කසාවා, අධිමත්තතණ්හාලක්ඛණා මුච්ඡාති ඉමෙ ච දොසා සුඛකාමෙන අඞ්ගාරකාසු විය, සුචිකාමෙන ගූථඨානං විය, ජීවිතුකාමෙන ආසිවිසාදයො විය ච පහාතබ්බා. හිත්වා ච ආරොග්‍යමදාදිවිගමා වීතමදෙන චිත්තවික්ඛෙපාභාවා ඨිතත්තෙන චරිතබ්බං. එවං පටිපන්නො හි සබ්බුපක්කිලෙසපරිසුද්ධාය භාවනාය න චිරස්සෙව අරහත්තං පාපුණාති. තෙනාහ භගවා – ‘‘හස්සං ජප්පං…පෙ… ඨිතත්තො’’ති. 331. Nun hat der Erhabene, um die Trübungen (upakkilesa) eines Mönchs, der sich der Geistesruhe und dem Hellblick widmet, deutlich vor Augen zu führen, da der Ausdruck „die Lehre verderbende Rede“ hier nur sehr kurz gefasst war, zusammen mit anderen Trübungen diesen Vers gesprochen: „Lachen, Geschwätz“ (hassaṃ jappaṃ). (Es gibt auch die Lesart hāsaṃ). Ein Hellblick übender Mönch sollte nämlich bei einem belustigenden Anlass nur ein leichtes Lächeln (sitamatta) zeigen; er sollte kein nutzloses Geschwätz von sich geben; er sollte nicht über den Verlust von Verwandten und andere Missgeschicke jammern; und er sollte keinen Unmut (manopadoso) über Baumstümpfe, Dornen und Ähnliches aufkommen lassen. „Heuchelei“ (māyākataṃ): die erwähnte Täuschung (māyā), dreifaches Betrügen (kuhana), Gier nach den Lebensbedürfnissen (paccayesu giddhi), Dünkel aufgrund von Geburt/Herkunft usw. (jātiādīhi māno), das als Widerspenstigkeit bezeichnete aggressive Drängen (sārambho), Grobheit, die durch raue Worte gekennzeichnet ist (kakkasa), Befleckungen (kasāvā) wie Begierde usw., sowie die durch übermäßige Gier gekennzeichnete Betörung (mucchā). Diese Fehler sollte jemand, der nach Glück strebt, wie eine glühende Kohlengrube meiden; jemand, der nach Reinheit strebt, wie eine Jauchegrube; und jemand, der am Leben bleiben will, wie giftige Schlangen. Wenn man diese abgelegt hat, sollte man frei von Eitelkeit (vītamada) – durch das Schwinden der Eitelkeit bezüglich Gesundheit usw. – und mit innerer Festigkeit (ṭhitatta) – mangels geistiger Zerstreuung – wandeln. Wer nämlich so praktiziert, erlangt durch die von allen Trübungen gereinigte Entfaltung (bhāvanā) in Kürze die Arhatschaft. Darum sprach der Erhabene: „Lachen, Geschwätz … innerlich gefestigt.“ 332. ඉදානි ය්වායං ‘‘හස්සං ජප්ප’’න්තිආදිනා නයෙන උපක්කිලෙසො වුත්තො, තෙන සමන්නාගතො භික්ඛු යස්මා සාහසො හොති අවීමංසකාරී, රත්තො රාගවසෙන දුට්ඨො දොසවසෙන ගච්ඡති, පමත්තො ච හොති කුසලානං ධම්මානං භාවනාය අසාතච්චකාරී, තථාරූපස්ස ච ‘‘සුණෙය්‍ය සක්කච්ච සුභාසිතානී’’තිආදිනා නයෙන වුත්තො ඔවාදො නිරත්ථකො, තස්මා ඉමස්ස සංකිලෙසස්ස පුග්ගලාධිට්ඨානාය දෙසනාය සුතාදිවුද්ධිපටිපක්ඛභාවං දස්සෙන්තො ‘‘විඤ්ඤාතසාරානී’’ති ඉමං ගාථමාහ. 332. Nun ist ein Mönch, der mit jenen Trübungen behaftet ist, die unter der Rubrik „Lachen, Geschwätz“ usw. beschrieben wurden, unbesonnen (sāhaso) und handelt ohne vorherige Prüfung (avīmaṃsakārī); er gerät unter dem Einfluss von Begierde in Leidenschaft und unter dem Einfluss von Hass in Bosheit, und er ist nachlässig (pamatto) und unbeständig (asātaccakārī) in der Entfaltung heilsamer Geisteszustände. Für einen solchen Menschen ist die Ermahnung: „Er sollte aufmerksam den gut gesprochenen Worten lauschen“ usw., völlig nutzlos. Um daher zu zeigen, wie diese Befleckung dem Wachstum des gelernten Wissens und anderer Tugenden entgegenwirkt, sprach der Erhabene – mittels einer auf die Person bezogenen Lehrdarlegung (puggalādhiṭṭhāna desanā) – diesen Vers: „Was verstanden wird, ist der Kern...“ (viññātasārāni). තස්සත්ථො – යානි හෙතානි සමථවිපස්සනාපටිසංයුත්තානි සුභාසිතානි, තෙසං විජානනං සාරො. යදි විඤ්ඤාතානි සාධු, අථ සද්දමත්තමෙව ගහිතං, න කිඤ්චි කතං හොති, යෙන එතානි සුතමයෙන ඤාණෙන විඤ්ඤායන්ති, තං සුතං, එතඤ්ච සුතමයඤාණං විඤ්ඤාතසමාධිසාරං, තෙසු විඤ්ඤාතෙසු ධම්මෙසු යො සමාධි චිත්තස්සාවික්ඛෙපො තථත්තාය පටිපත්ති, අයමස්ස සාරො. න හි විජානනමත්තෙනෙව කොචි අත්ථො සිජ්ඣති. යො පනායං නරො රාගාදිවසෙන වත්තනතො සාහසො, කුසලානං ධම්මානං භාවනාය අසාතච්චකාරිතාය පමත්තො, සො සද්දමත්තග්ගාහීයෙව හොති. තෙන තස්ස අත්ථවිජානනාභාවතො සා සුභාසිතවිජානනපඤ්ඤා ච, තථත්තාය පටිපත්තියා අභාවතො සුතඤ්ච න වඩ්ඪතීති. Dessen Bedeutung ist wie folgt: Der Kern (sāra) jener gut gesprochenen Worte, die mit Geistesruhe und Hellblick verbunden sind, ist das Verstehen (vijānana). Wenn sie verstanden werden, ist es gut; wird jedoch nur der bloße Klang (saddamatta) erfasst, so ist nichts bewirkt worden. Dasjenige, wodurch diese Worte mittels des aus dem Hören stammenden Wissens (sutamaya ñāṇa) verstanden werden, nennt man das „Gelernte“ (suta). Und für dieses aus dem Hören stammende Wissen ist die Sammlung (samādhi) bezüglich des Verstandenen der Kern. Jene Sammlung, welche die Unabgelenktheit des Geistes (cittassa avikkhepa) hinsichtlich der verstandenen Dinge darstellt, sowie die entsprechende Praxis (tathattāya paṭipatti), ist dessen Kern. Denn durch das bloße Verstehen allein wird noch kein Nutzen verwirklicht. Wer jedoch ein Mensch ist, der unter dem Einfluss von Begierde usw. unbesonnen handelt, nachlässig ist und die heilsamen Geisteszustände nicht beständig entfaltet, der erfasst nur den bloßen Klang. Weil es ihm daher am Verständnis der Bedeutung fehlt, nimmt seine Weisheit im Verstehen der gut gesprochenen Worte nicht zu, und mangels einer entsprechenden Praxis für diesen Zweck wächst auch sein gelerntes Wissen (suta) nicht. 333. එවං [Pg.69] පමත්තානං සත්තානං පඤ්ඤාපරිහානිං සුතපරිහානිඤ්ච දස්සෙත්වා ඉදානි අප්පමත්තානං තදුභයසාරාධිගමං දස්සෙන්තො ආහ – ‘‘ධම්මෙ ච යෙ…පෙ… සාරමජ්ඣගූ’’ති. තත්ථ අරියප්පවෙදිතො ධම්මො නාම සමථවිපස්සනාධම්මො. එකොපි හි බුද්ධො සමථවිපස්සනාධම්මං අදෙසෙත්වා පරිනිබ්බුතො නාම නත්ථි. තස්මා එතස්මිං ධම්මෙ ච යෙ අරියප්පවෙදිතෙ රතා නිරතා අප්පමත්තා සාතච්චානුයොගිනො, අනුත්තරා තෙ වචසා මනසා කම්මුනා ච, තෙ චතුබ්බිධෙන වචීසුචරිතෙන තිවිධෙන මනොසුචරිතෙන තිවිධෙන කායසුචරිතෙන ච සමන්නාගතත්තා වචසා මනසා කම්මුනා ච අනුත්තරා, අවසෙසසත්තෙහි අසමා අග්ගාවිසිට්ඨා. එත්තාවතා සද්ධිං පුබ්බභාගසීලෙන අරියමග්ගසම්පයුත්තං සීලං දස්සෙති. එවං පරිසුද්ධසීලා තෙ සන්තිසොරච්චසමාධිසණ්ඨිතා, සුතස්ස පඤ්ඤාය ච සාරමජ්ඣගූ, යෙ අරියප්පවෙදිතෙ ධම්මෙ රතා, තෙ න කෙවලං වාචාදීහි අනුත්තරා හොන්ති, අපිච ඛො පන සන්තිසොරච්චෙ සමාධිම්හි ච සණ්ඨිතා හුත්වා සුතස්ස පඤ්ඤාය ච සාරමජ්ඣගූ අධිගතා ඉච්චෙව වෙදිතබ්බා. ආසංසායං භූතවචනං. තත්ථ සන්තීති නිබ්බානං, සොරච්චන්ති සුන්දරෙ රතභාවෙන යථාභූතපටිවෙධිකා පඤ්ඤා, සන්තියා සොරච්චන්ති සන්තිසොරච්චං, නිබ්බානාරම්මණාය මග්ගපඤ්ඤායෙතං අධිවචනං. සමාධීති තංසම්පයුත්තොව මග්ගසමාධි. සණ්ඨිතාති තදුභයෙ පතිට්ඨිතා. සුතපඤ්ඤානං සාරං නාම අරහත්තඵලවිමුත්ති. විමුත්තිසාරඤ්හි ඉදං බ්‍රහ්මචරියං. 333. Nachdem er so den Verlust an Weisheit und Gelehrsamkeit bei den nachlässigen Wesen aufgezeigt hat, spricht der Erhabene nun, um das Erlangen des Kerns von beidem bei den Achtsamen zu zeigen: „Die am Dhamma Gefallen finden... [bis] ...haben den Kern erreicht.“ Hierbei ist der von den Edlen verkündete Dhamma der Dhamma von Geistesruhe und Einsicht (Samatha und Vipassanā). Denn es gibt keinen einzigen Buddha, der das Parinibbāna erlangt hätte, ohne den Dhamma von Geistesruhe und Einsicht gelehrt zu haben. Deshalb sind jene, die an diesem von den Edlen verkündeten Dhamma Gefallen finden, darin freudig verweilen, achtsam sind und sich unermüdlich bemühen, unübertrefflich in Rede, Geist und Tat. Weil sie mit dem vierfachen heilsamen sprachlichen Verhalten, dem dreifachen heilsamen gedanklichen Verhalten und dem dreifachen heilsamen körperlichen Verhalten ausgestattet sind, sind sie in Rede, Geist und Tat unübertrefflich, ungleich den übrigen Wesen, die Höchsten und Vortrefflichsten. Hiermit zeigt er die mit dem edlen Pfad verbundene Tugend zusammen mit der vorbereitenden Tugend. Die so an Tugend Reinen, „die in Frieden, Sanftmut und Konzentration gefestigt sind, haben den Kern von Lernen und Weisheit erreicht“. Jene, die am von den Edlen verkündeten Dhamma Gefallen finden, sind nicht nur unübertrefflich in Rede usw., sondern sie haben, gefestigt in der Sanftmut des Friedens und in Konzentration, den Kern von Gelehrsamkeit und Weisheit erreicht. Dies ist eine Vergangenheitsform, die im Sinne der Erwartung (Vorausnahme) verwendet wird. Hierbei ist „Frieden“ (santi) das Nibbāna. „Sanftmut“ (soracca) ist aufgrund des Gefallens am Schönen die Weisheit, die die Dinge so durchdringt, wie sie wirklich sind. „Sanftmut des Friedens“ (santisoracca) ist eine Bezeichnung für die Pfad-Weisheit, die Nibbāna zum Objekt hat. „Konzentration“ (samādhi) ist die damit verbundene Pfad-Konzentration. „Gefestigt“ (saṇṭhitā) bedeutet: in beiden fest verankert. Der „Kern von Gelehrsamkeit und Weisheit“ ist die Befreiung der Frucht der Arahantschaft; denn dieses heilige Leben hat die Befreiung als Kern. එවමෙත්ථ භගවා ධම්මෙන පුබ්බභාගපටිපදං, ‘‘අනුත්තරා වචසා’’තිආදීහි සීලක්ඛන්ධං, සන්තිසොරච්චසමාධීහි පඤ්ඤාක්ඛන්ධසමාධික්ඛන්ධෙති තීහිපි ඉමෙහි ඛන්ධෙහි අපරභාගපටිපදඤ්ච දස්සෙත්වා සුතපඤ්ඤාසාරෙන අකුප්පවිමුත්තිං දස්සෙන්තො අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං සමාපෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ ච සො භික්ඛු සොතාපත්තිඵලං පත්වා පුන න චිරස්සෙව අග්ගඵලෙ අරහත්තෙ පතිට්ඨාසීති. So zeigt der Erhabene hierbei mit „Dhamma“ die Praxis der Vorstufe, mit „unübertrefflich in Rede“ usw. die Tugend-Gruppe, und mit „Frieden, Sanftmut und Konzentration“ die Weisheits-Gruppe und die Konzentrations-Gruppe. Nachdem er mit diesen drei Gruppen auch die Praxis der nachfolgenden Stufe gezeigt hat, schloss er die Lehrverkündigung ab, indem er mit dem Kern von Gelehrsamkeit und Weisheit die unerschütterliche Befreiung zeigte und so die Arahantschaft als Höhepunkt setzte. Am Ende der Lehrverkündigung erlangte jener Mönch die Frucht des Stromeintritts und gründete sich bald darauf in der höchsten Frucht, der Arahantschaft. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zum Khuddaka-Nikāya, සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය කිංසීලසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung des Kiṃsīla-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen. 10. උට්ඨානසුත්තවණ්ණනා 10. Die Erklärung des Uṭṭhāna-Sutta 334. උට්ඨහථාති [Pg.70] උට්ඨානසුත්තං. කා උප්පත්ති? එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරන්තො රත්තිං ජෙතවනවිහාරෙ වසිත්වා පුබ්බණ්හසමයං භික්ඛුසඞ්ඝපරිවුතො සාවත්ථියං පිණ්ඩාය චරිත්වා පාචීනද්වාරෙන නගරා නික්ඛමිත්වා මිගාරමාතුපාසාදං අගමාසි දිවාවිහාරත්ථාය. ආචිණ්ණං කිරෙතං භගවතො රත්තිං ජෙතවනවිහාරෙ වසිත්වා මිගාරමාතුපාසාදෙ දිවාවිහාරූපගමනං, රත්තිඤ්ච මිගාරමාතුපාසාදෙ වසිත්වා ජෙතවනෙ දිවාවිහාරූපගමනං. කස්මා? ද්වින්නං කුලානං අනුග්ගහත්ථාය මහාපරිච්චාගගුණපරිදීපනත්ථාය ච. මිගාරමාතුපාසාදස්ස ච හෙට්ඨා පඤ්ච කූටාගාරගබ්භසතානි හොන්ති, යෙසු පඤ්චසතා භික්ඛූ වසන්ති. තත්ථ යදා භගවා හෙට්ඨාපාසාදෙ වසති, තදා භික්ඛූ භගවතො ගාරවෙන උපරිපාසාදං නාරුහන්ති. තං දිවසං පන භගවා උපරිපාසාදෙ කූටාගාරගබ්භං පාවිසි, තෙන හෙට්ඨාපාසාදෙ පඤ්චපි ගබ්භසතානි පඤ්චසතා භික්ඛූ පවිසිංසු. තෙ ච සබ්බෙව නවා හොන්ති අධුනාගතා ඉමං ධම්මවිනයං උද්ධතා උන්නළා පාකතින්ද්‍රියා. තෙ පවිසිත්වා දිවාසෙය්‍යං සුපිත්වා සායං උට්ඨාය මහාතලෙ සන්නිපතිත්වා ‘‘අජ්ජ භත්තග්ගෙ තුය්හං කිං අහොසි, ත්වං කත්ථ අගමාසි, අහං ආවුසො කොසලරඤ්ඤො ඝරං, අහං අනාථපිණ්ඩිකස්ස, තත්ථ එවරූපො ච එවරූපො ච භොජනවිධි අහොසී’’ති නානප්පකාරං ආමිසකථං කථෙන්තා උච්චාසද්දමහාසද්දා අහෙසුං. 334. Das Sutta, das mit „Rafft euch auf!“ beginnt, ist das Uṭṭhāna-Sutta. Was ist der Anlass seiner Entstehung? Zu einer Zeit, als der Erhabene in Sāvatthī verweilte, verbrachte er die Nacht im Jetavana-Kloster. Am Vormittag zog er, von der Bhikkhu-Gemeinschaft umgeben, in Sāvatthī um Almosen umher, verließ die Stadt durch das Osttor und begab sich zum Palast der Mutter Migāras, um dort den Tag zu verbringen. Es war nämlich der Brauch des Erhabenen, wenn er die Nacht im Jetavana-Kloster verbracht hatte, den Tag im Palast der Mutter Migāras zu verbringen; und wenn er die Nacht im Palast der Mutter Migāras verbracht hatte, den Tag im Jetavana-Kloster zu verbringen. Warum? Um jene beiden Familien zu begünstigen und um die Tugend des großen Verzichts zu veranschaulichen. Im Erdgeschoss des Palastes der Mutter Migāras befanden sich fünfhundert Gemächer mit spitzen Dächern, in denen fünfhundert Bhikkhus wohnten. Wenn der Erhabene sich im Erdgeschoss des Palastes aufhielt, stiegen die Bhikkhus aus Respekt vor dem Erhabenen nicht in das Obergeschoss hinauf. An jenem Tag jedoch betrat der Erhabene ein Gemach im Obergeschoss, weshalb die fünfhundert Bhikkhus die fünfhundert Gemächer im Erdgeschoss bezogen. Sie alle waren neu geweihte Mönche, die erst kürzlich zu dieser Lehre und Disziplin gekommen waren, unruhig, stolz und mit ungezügelten Sinnen. Nachdem sie eingetreten waren und den Tagesschlaf gehalten hatten, standen sie am Abend auf, versammelten sich auf der großen Terrasse und machten einen großen Lärm und Tumult, indem sie allerlei weltliche Gespräche führten wie: „Was gab es heute für dich im Speisesaal? Wo bist du hingegangen?“ – „Ich, Freund, ging zum Palast des Königs von Kosala.“ – „Ich zu Anāthapiṇḍikas Haus. Dort gab es diese und jene Speisenfolge.“ භගවා තං සද්දං සුත්වා ‘‘ඉමෙ මයා සද්ධිං වසන්තාපි එවං පමත්තා, අහො අයුත්තකාරිනො’’ති මහාමොග්ගල්ලානත්ථෙරස්ස ආගමනං චින්තෙසි. තාවදෙව ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො භගවතො චිත්තං ඤත්වා ඉද්ධියා ආගම්ම පාදමූලෙ වන්දමානොයෙව අහොසි. තතො නං භගවා ආමන්තෙසි – ‘‘එතෙ තෙ, මොග්ගල්ලාන, සබ්‍රහ්මචාරිනො පමත්තා, සාධු නෙ සංවෙජෙහී’’ති. ‘‘එවං භන්තෙ’’ති ඛො සො ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො භගවතො පටිස්සුණිත්වා තාවදෙව ආපොකසිණං සමාපජ්ජිත්වා කරීසභූමියං ඨිතං මහාපාසාදං නාවං විය මහාවාතො පාදඞ්ගුට්ඨකෙන කම්පෙසි සද්ධිං පතිට්ඨිතපථවිප්පදෙසෙන. අථ තෙ භික්ඛූ භීතා විස්සරං කරොන්තා සකසකචීවරානි ඡඩ්ඩෙත්වා චතූහි ද්වාරෙහි නික්ඛමිංසු. භගවා තෙසං අත්තානං දස්සෙන්තො අඤ්ඤෙන ද්වාරෙන ගන්ධකුටිං පවිසන්තො විය අහොසි, තෙ භගවන්තං දිස්වා වන්දිත්වා අට්ඨංසු[Pg.71]. භගවා ‘‘කිං, භික්ඛවෙ, භීතත්ථා’’ති පුච්ඡි, තෙ ‘‘අයං, භන්තෙ, මිගාරමාතුපාසාදො කම්පිතො’’ති ආහංසු. ‘‘ජානාථ, භික්ඛවෙ, කෙනා’’ති? ‘‘න ජානාම, භන්තෙ’’ති. අථ භගවා ‘‘තුම්හාදිසානං, භික්ඛවෙ, මුට්ඨස්සතීනං අසම්පජානානං පමාදවිහාරීනං සංවෙගජනනත්ථං මොග්ගල්ලානෙන කම්පිතො’’ති වත්වා තෙසං භික්ඛූනං ධම්මදෙසනත්ථං ඉමං සුත්තමභාසි. Als der Erhabene diesen Lärm hörte, dachte er: „Obwohl sie mit mir zusammenleben, sind sie so nachlässig. Ach, wie ungebührlich sie handeln!“ und er dachte an das Kommen des ehrwürdigen Mahāmoggallāna. Im selben Augenblick erkannte der ehrwürdige Mahāmoggallāna die Gedanken des Erhabenen, kam durch seine Geisteskräfte herbei und verneigte sich ehrfurchtsvoll vor den Füßen des Erhabenen. Daraufhin sprach der Erhabene zu ihm: „Diese deine Gefährten im heiligen Leben, Moggallāna, sind nachlässig. Bitte rüttele sie auf und erzeuge in ihnen ein Gefühl der Dringlichkeit.“ – „Ja, ehrwürdiger Herr“, antwortete der ehrwürdige Mahāmoggallāna dem Erhabenen, trat sogleich in die Meditation über das Wasserelement (āpokasiṇa) ein und erschütterte mit seinem großen Zeh den auf festem Boden stehenden großen Palast samt der Erde, auf der er stand, so wie ein starker Sturm ein Schiff hin und her wirft. Da flohen die Mönche verängstigt und laut schreiend, ließen ihre jeweiligen Gewänder zurück und rannten durch die vier Türeingänge hinaus. Der Erhabene zeigte sich ihnen, indem er vorgab, durch eine andere Tür die Duftkammer (gandhakuṭi) zu betreten. Als sie den Erhabenen sahen, verneigten sie sich vor ihm und blieben stehen. Der Erhabene fragte: „Warum seid ihr erschrocken, ihr Mönche?“ Sie sagten: „Ehrwürdiger Herr, dieser Palast der Mutter Migāras wurde erschüttert.“ – „Wisst ihr, ihr Mönche, durch wen?“ – „Wir wissen es nicht, ehrwürdiger Herr.“ Da sprach der Erhabene: „Mönche, um in euresgleichen, die ihr unachtsam, ohne klare Wissensklarheit und in Nachlässigkeit lebend seid, ein Gefühl der Dringlichkeit (saṃvega) zu erzeugen, wurde der Palast von Moggallāna erschüttert.“ Nachdem er dies gesagt hatte, verkündete er diese Lehrrede, um jenen Mönchen den Dhamma zu lehren. තත්ථ උට්ඨහථාති ආසනා උට්ඨහථ ඝටථ වායමථ, මා කුසීතා හොථ. නිසීදථාති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා කම්මට්ඨානානුයොගත්ථාය නිසීදථ. කො අත්ථො සුපිතෙන වොති කො තුම්හාකං අනුපාදාපරිනිබ්බානත්ථාය පබ්බජිතානං සුපිතෙන අත්ථො. න හි සක්කා සුපන්තෙන කොචි අත්ථො පාපුණිතුං. ආතුරානඤ්හි කා නිද්දා, සල්ලවිද්ධාන රුප්පතන්ති යත්‍ර ච නාම අප්පකෙපි සරීරප්පදෙසෙ උට්ඨිතෙන චක්ඛුරොගාදිනා රොගෙන ආතුරානං එකද්වඞ්ගුලමත්තම්පි පවිට්ඨෙන අයසල්ලඅට්ඨිසල්ලදන්තසල්ලවිසාණසල්ලකට්ඨසල්ලානං අඤ්ඤතරෙන සල්ලෙන රුප්පමානානං මනුස්සානං නිද්දා නත්ථි, තත්ථ තුම්හාකං සකලචිත්තසරීරසන්තානං භඤ්ජිත්වා උප්පන්නෙහි නානප්පකාරකිලෙසරොගෙහි ආතුරානඤ්හි කා නිද්දා රාගසල්ලාදීහි ච පඤ්චහි සල්ලෙහි අන්තොහදයං පවිසිය විද්ධත්තා සල්ලවිද්ධානං රුප්පතං. Hierbei bedeutet „Erhebt euch!“ (uṭṭhahatha): Erhebt euch von euren Sitzen, strengt euch an, bemüht euch, seid nicht träge. „Setzt euch auf!“ (nisīdatha) bedeutet: Nachdem ihr die Beine gekreuzt habt, setzt euch hin, um euch dem Meditationsobjekt zu widmen. „Welchen Nutzen hat das Schlafen für euch?“ (ko attho supitena vo) bedeutet: Welchen Nutzen hat das Schlafen für euch, die ihr in die Hauslosigkeit gezogen seid, um das parinibbāna ohne Anhaften zu erlangen? Denn durch Schlafen kann kein Ziel erreicht werden. „Welchen Schlaf kann es für die Bedrängten geben, die von einem Pfeil Durchbohrten, die leiden?“ (āturānañhi kā niddā, sallaviddhāna ruppataṃ) bedeutet: Wenn Menschen, die von einer an irgendeinem noch so kleinen Körperteil aufgetretenen Krankheit wie einer Augenkrankheit gequält werden, oder die von einem auch nur ein oder zwei Zoll tief eingedrungenen Pfeil – sei es aus Eisen, Knochen, Zahn, Horn oder Holz – verletzt werden und leiden, keinen Schlaf finden, welchen Schlaf kann es dann für euch geben, deren ganzer Strom von Geist und Körper durch die verschiedenen entstandenen Krankheiten der Befleckungen bedrängt ist, und die ihr von den fünf Pfeilen wie Gier usw., die tief ins Herz gedrungen sind, durchbohrt seid und leidet? 335. එවං වත්වා පුන භගවා භිය්‍යොසොමත්තාය තෙ භික්ඛූ උස්සාහෙන්තො සංවෙජෙන්තො ච ආහ – ‘‘උට්ඨහථ…පෙ… වසානුගෙ’’ති. තත්‍රායං සාධිප්පායයොජනා අත්ථවණ්ණනා – එවං කිලෙසසල්ලවිද්ධානඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, කාලො පබුජ්ඣිතුං. කිං කාරණං? මණ්ඩපෙය්‍යමිදං, භික්ඛවෙ, බ්‍රහ්මචරියං, සත්ථා සම්මුඛීභූතො, ඉතො පුබ්බෙ පන වො දීඝරත්තං සුත්තං, ගිරීසු සුත්තං, නදීසු සුත්තං, සමෙසු සුත්තං, විසමෙසු සුත්තං, රුක්ඛග්ගෙසුපි සුත්තං අදස්සනා අරියසච්චානං, තස්මා තස්සා නිද්දාය අන්තකිරියත්ථං උට්ඨහථ නිසීදථ දළ්හං සික්ඛථ සන්තියා. 335. Nachdem der Erhabene dies gesagt hatte, sprach er, um jene Mönche noch mehr anzuspornen und aufzurütteln: „Erhebt euch… [wie oben]… die unter seine Gewalt geraten sind“. Hier ist die beabsichtigte Erklärung der Bedeutung: „Mönche, da ihr so vom Pfeil der Befleckungen durchbohrt seid, ist es für euch an der Zeit aufzuwachen. Aus welchem Grund? Dieses heilige Leben, Mönche, ist wie der reinste Rahm von geklärter Butter, und der Lehrer steht euch von Angesicht zu Angesicht gegenüber. Vor dieser Zeit aber habt ihr lange Zeit geschlafen – geschlafen auf Bergen, geschlafen an Flüssen, im ebenen Gelände, im unebenen Gelände, selbst auf den Wipfeln von Bäumen –, weil ihr die edlen Wahrheiten nicht gesehen habt. Darum erhebt euch, setzt euch auf, um diesem Schlaf ein Ende zu machen, und übt euch standhaft für den Frieden.“ තත්ථ පුරිමපාදස්සත්ථො වුත්තනයො එව. දුතියපාදෙ පන සන්තීති තිස්සො සන්තියො – අච්චන්තසන්ති, තදඞ්ගසන්ති, සම්මුතිසන්තීති, නිබ්බානවිපස්සනාදිට්ඨිගතානමෙතං අධිවචනං. ඉධ පන අච්චන්තසන්ති නිබ්බානමධිප්පෙතං, තස්මා නිබ්බානත්ථං දළ්හං සික්ඛථ, අසිථිලපරක්කමා හුත්වා සික්ඛථාති වුත්තං හොති. කිං කාරණං? මා වො පමත්තෙ විඤ්ඤාය, මච්චුරාජා අමොහයිත්ථ වසානුගෙ[Pg.72], මා තුම්හෙ ‘‘පමත්තා එතෙ’’ති එවං ඤත්වා මච්චුරාජපරියායනාමො මාරො වසානුගෙ අමොහයිත්ථ, යථා තස්ස වසං ගච්ඡථ, එවං වසානුගෙ කරොන්තො මා අමොහයිත්ථාති වුත්තං හොති. Darin ist die Bedeutung des ersten Versfußes bereits in der zuvor beschriebenen Weise erklärt. Im zweiten Versfuß aber bezieht sich „Friede“ (santi) auf drei Arten von Frieden: den letztendlichen Frieden, den teilweisen Frieden und den konventionellen Frieden. Dies sind Bezeichnungen für Nibbāna, Vipassanā (Einsicht) und Ansichten. Hier jedoch ist der letztendliche Friede, das Nibbāna, gemeint. Darum bedeutet „übt euch standhaft für den Frieden“: Übt euch für das Nibbāna, übt euch mit unerschlaffender Tatkraft. Aus welchem Grund? „Dass euch der König des Todes nicht als nachlässig erkennt und euch täuscht, die ihr unter seine Gewalt geraten seid.“ Das bedeutet: Möge Māra, der auch den Namen „König des Todes“ trägt, nicht erkennen: „Diese sind nachlässig“, und euch, die ihr unter seine Gewalt geraten seid, täuschen. Es bedeutet: Er soll euch nicht täuschen und euch so behandeln, dass ihr unter seine Gewalt geratet. 336. යතො තස්ස වසං අනුපගච්ඡන්තා යාය දෙවා මනුස්සා ච…පෙ… සමප්පිතා, යාය දෙවා ච මනුස්සා ච අත්ථිකා රූපසද්දගන්ධරසඵොට්ඨබ්බත්ථිකා, තං රූපාදිං සිතා නිස්සිතා අල්ලීනා හුත්වා තිට්ඨන්ති, තරථ සමතික්කමථ එතං නානප්පකාරෙසු විසයෙසු විසටවිත්ථිණ්ණවිසාලත්තා විසත්තිකං භවභොගතණ්හං. ඛණො වො මා උපච්චගා, අයං තුම්හාකං සමණධම්මකරණක්ඛණො මා අතික්කමි. යෙසඤ්හි අයමෙවරූපො ඛණො අතික්කමති, යෙ ච ඉමං ඛණං අතික්කමන්ති, තෙ ඛණාතීතා හි සොචන්ති නිරයම්හි සමප්පිතා, නිරස්සාදට්ඨෙන නිරයසඤ්ඤිතෙ චතුබ්බිධෙපි අපායෙ පතිට්ඨිතා ‘‘අකතං වත නො කල්‍යාණ’’න්තිආදිනා නයෙන සොචන්ති. 336. Damit ihr nicht unter seine Gewalt geratet, überwindet, überschreitet dieses Anhaften, dieses Begehren nach Dasein und Genuss, das sich wegen seiner Ausbreitung, Ausdehnung und Weite in den verschiedenen Sinnesbereichen ausgebreitet hat; jenes Begehren, durch das Götter und Menschen, voller Begehren nach Formen, Tönen, Düften, Geschmack und Berührungen, an diesen Formen usw. hängen, sich auf sie stützen und an ihnen haften bleiben. Lasst den günstigen Zeitpunkt nicht an euch vorübergehen. Dieser gegenwärtige Moment ist für euch die Gelegenheit, die Pflichten eines Asketen auszuüben; lasst ihn nicht verstreichen. Denn diejenigen, an denen eine solche Gelegenheit vorübergeht, und diejenigen, die diese Gelegenheit verpassen, die trauern, wenn sie in der Hölle gelandet sind. Sie sind in den vier niederen Welten etabliert, die wegen des Fehlens jeglicher Freude als Hölle bezeichnet werden, und trauern auf diese Weise: „Ach, wir haben kein heilsames Wirken getan!“ und so weiter. 337. එවං භගවා තෙ භික්ඛූ උස්සාහෙත්වා සංවෙජෙත්වා ච ඉදානි තෙසං තං පමාදවිහාරං විගරහිත්වා සබ්බෙව තෙ අප්පමාදෙ නියොජෙන්තො ‘‘පමාදො රජො’’ති ඉමං ගාථමාහ. තත්ථ පමාදොති සඞ්ඛෙපතො සතිවිප්පවාසො, සො චිත්තමලිනට්ඨෙන රජො. තං පමාදමනුපතිතො පමාදානුපතිතො, පමාදානුපතිතත්තා අපරාපරුප්පන්නො පමාදො එව, සොපි රජො. න හි කදාචි පමාදො නාම අරජො අත්ථි. තෙන කිං දීපෙති? මා තුම්හෙ ‘‘දහරා තාව මයං පච්ඡා ජානිස්සාමා’’ති විස්සාසමාපජ්ජිත්ථ. දහරකාලෙපි හි පමාදො රජො, මජ්ඣිමකාලෙපි ථෙරකාලෙපි පමාදානුපතිතත්තා මහාරජො සඞ්කාරකූටො එව හොති, යථා ඝරෙ එකද්වෙදිවසිකො රජො රජො එව, වඩ්ඪමානො පන ගණවස්සිකො සඞ්කාරකූටො එව හොති. එවං සන්තෙපි පන පඨමවයෙ බුද්ධවචනං පරියාපුණිත්වා ඉතරවයෙසු සමණධම්මං කරොන්තො, පඨමවයෙ වා පරියාපුණිත්වා මජ්ඣිමවයෙ සුණිත්වා පච්ඡිමවයෙ සමණධම්මං කරොන්තොපි භික්ඛු පමාදවිහාරී න හොති අප්පමාදානුලොමපටිපදං පටිපන්නත්තා. යො පන සබ්බවයෙසු පමාදවිහාරී දිවාසෙය්‍යං ආමිසකථඤ්ච අනුයුත්තො, සෙය්‍යථාපි තුම්හෙ, තස්සෙව සො පඨමවයෙ පමාදො රජො, ඉතරවයෙසු පමාදානුපතිතො මහාපමාදො ච මහාරජො එවාති. 337. Nachdem der Erhabene jene Mönche so angespornt und aufgerüttelt hatte, tadelte er nun ihr Verweilen in Nachlässigkeit und spornte sie alle zur Emsigkeit an, indem er diesen Vers sprach: „Nachlässigkeit ist Staub“. Hierbei ist „Nachlässigkeit“ (pamāda) kurz gesagt das Fehlen von Achtsamkeit; sie ist „Staub“ (rajo), weil sie den Geist trübt. Dem folgend, was nachlässig ist, bedeutet „nachlässig folgend“. Wegen dieses fortlaufenden Folgens ist die nacheinander entstandene Nachlässigkeit selbst Staub. Denn niemals gibt es eine Nachlässigkeit, die staubfrei wäre. Was zeigt er damit? „Werdet nicht leichtsinnig, indem ihr denkt: Wir sind noch jung, wir werden es später verstehen.“ Denn auch in der Jugend ist Nachlässigkeit Staub, und im mittleren Alter sowie im Alter als älterer Mönch wird sie durch das fortlaufende Versinken in Nachlässigkeit zu einem großen Staub, ja zu einem Müllhaufen. Dies ist wie in einem Haus, wo der Schmutz von ein oder zwei Tagen bloßer Staub ist, aber wenn er jahrelang anwächst, wird er zu einem großen Müllhaufen. Dennoch: Wenn ein Mönch im ersten Lebensabschnitt das Wort des Buddha erlernt und in den anderen Lebensabschnitten das Asketenleben führt, oder wenn er im ersten Lebensabschnitt lernt, im mittleren Alter zuhört und im letzten Lebensabschnitt das Asketenleben führt, verweilt er nicht in Nachlässigkeit, da er den Weg beschritten hat, der mit Emsigkeit übereinstimmt. Wer jedoch in allen Lebensabschnitten in Nachlässigkeit verweilt, sich dem Tagschlaf und weltlichen Gesprächen widmet – so wie ihr –, für den ist diese Nachlässigkeit im ersten Lebensabschnitt Staub, und in den anderen Lebensabschnitten wird sie durch das fortlaufende Versinken in Nachlässigkeit zu einer großen Nachlässigkeit und zu einem großen Staub. එවං [Pg.73] තෙසං පමාදවිහාරං විගරහිත්වා අප්පමාදෙ නියොජෙන්තො ආහ – ‘‘අප්පමාදෙන විජ්ජාය, අබ්බහෙ සල්ලමත්තනො’’ති, තස්සත්ථො – යස්මා එවමෙසො සබ්බදාපි පමාදො රජො, තස්මා සතිඅවිප්පවාසසඞ්ඛාතෙන අප්පමාදෙන ආසවානං ඛයඤාණසඞ්ඛාතාය ච විජ්ජාය පණ්ඩිතො කුලපුත්තො උද්ධරෙ අත්තනො හදයනිස්සිතං රාගාදිපඤ්චවිධං සල්ලන්ති අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං සමාපෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ සංවෙගමාපජ්ජිත්වා තමෙව ධම්මදෙසනං මනසි කරිත්වා පච්චවෙක්ඛමානා විපස්සනං ආරභිත්වා පඤ්චසතාපි තෙ භික්ඛූ අරහත්තෙ පතිට්ඨහිංසූති. Nachdem er so ihr Verweilen in Nachlässigkeit getadelt und sie zur Emsigkeit angespornt hatte, sprach er: „Durch Emsigkeit, durch klares Wissen, ziehe man den Pfeil aus sich selbst heraus.“ Die Bedeutung ist: Da diese Nachlässigkeit auf diese Weise immer Staub ist, soll der weise edle Sohn durch Emsigkeit, was das Nicht-Abweichen von der Achtsamkeit bedeutet, und durch klares Wissen, was das Wissen um die Vernichtung der Triebe bedeutet, den in seinem Herzen sitzenden fünffachen Pfeil wie Gier usw. aus sich selbst herausziehen. So schloss er die Lehrrede mit dem Höhepunkt der Arhatschaft ab. Am Ende der Lehrrede wurden diese fünfhundert Mönche von tiefer Erschütterung ergriffen, nahmen sich ebendiese Lehrrede zu Herzen, übten bei der Reflexion Vipassanā und wurden in der Arhatschaft gefestigt. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zur Khuddaka-Sammlung, සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය උට්ඨානසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung des Uṭṭhāna-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen. 11. රාහුලසුත්තවණ්ණනා 11. Die Erklärung des Rāhula-Sutta 338. කච්චි අභිණ්හසංවාසාති රාහුලසුත්තං. කා උප්පත්ති? භගවා සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුජ්ඣිත්වා බොධිමණ්ඩතො අනුපුබ්බෙන කපිලවත්ථුං ගන්ත්වා තත්ථ රාහුලකුමාරෙන ‘‘දායජ්ජං මෙ සමණ දෙහී’’ති දායජ්ජං යාචිතො සාරිපුත්තත්ථෙරං ආණාපෙසි – ‘‘රාහුලකුමාරං පබ්බාජෙහී’’ති. තං සබ්බං ඛන්ධකට්ඨකථායං (මහාව. අට්ඨ. 105) වුත්තනයෙනෙව ගහෙතබ්බං. එවං පබ්බජිතං පන රාහුලකුමාරං වුඩ්ඪිප්පත්තං සාරිපුත්තත්ථෙරොව උපසම්පාදෙසි, මහාමොග්ගල්ලානත්ථෙරො අස්ස කම්මවාචාචරියො අහොසි. තං භගවා ‘‘අයං කුමාරො ජාතිආදිසම්පන්නො, සො ජාතිගොත්තකුලවණ්ණපොක්ඛරතාදීනි නිස්සාය මානං වා මදං වා මා අකාසී’’ති දහරකාලතො පභුති යාව න අරියභූමිං පාපුණි, තාව ඔවදන්තො අභිණ්හං ඉමං සුත්තමභාසි. තස්මා චෙතං සුත්තපරියොසානෙපි වුත්තං ‘‘ඉත්ථං සුදං භගවා ආයස්මන්තං රාහුලං ඉමාහි ගාථාහි අභිණ්හං ඔවදතී’’ති. තත්ථ පඨමගාථායං අයං සඞ්ඛෙපත්ථො ‘‘කච්චි ත්වං, රාහුල, අභිණ්හං සංවාසහෙතු ජාතිආදීනං අඤ්ඤතරෙන වත්ථුනා න පරිභවසි පණ්ඩිතං, ඤාණපදීපස්ස ධම්මදෙසනාපදීපස්ස ච ධාරණතො උක්කාධාරො මනුස්සානං [Pg.74] කච්චි අපචිතො තයා, කච්චි නිච්චං පූජිතො තයා’’ති ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං සන්ධාය භණති. 338. „Hoffentlich [nicht wegen des] beständigen Zusammenlebens“ (kacci abhiṇhasaṃvāsā) ist die Rāhula-Lehrrede. Was ist die Entstehungsgeschichte? Als der Erhabene die vollkommene Selbst-Erleuchtung erlangt hatte, begab er sich vom Ort der Erleuchtung nacheinander nach Kapilavatthu. Als er dort vom Prinzen Rāhula um sein Erbe gebeten wurde mit den Worten: „Gib mir mein Erbe, o Asket!“, wies er den ehrwürdigen Sāriputta an: „Lass den Knaben Rāhula in die Hauslosigkeit hinausgehen.“ All dies ist in der Weise zu verstehen, wie es im Kommentar zu den Khandhakas dargelegt ist. Nachdem der Knabe Rāhula so in die Hauslosigkeit hinausgegangen war und das entsprechende Alter erreicht hatte, erteilte ihm der ehrwürdige Sāriputta die volle Ordination, und der ehrwürdige Mahāmoggallāna war sein Lehrer für das Ordinationsverfahren. Der Erhabene dachte: „Dieser Knabe besitzt eine hohe Geburt und andere Vorzüge. Er soll nicht wegen seiner Geburt, seiner Sippe, seiner Familie, seiner Hautfarbe, seiner Schönheit oder anderer Vorzüge in Dünkel oder Stolz verfallen.“ Daher belehrte er ihn von seiner Kindheit an, bis er die Stufe der Edlen erreichte, fortwährend mit dieser Lehrrede. Darum heißt es auch am Ende dieser Lehrrede: „In dieser Weise belehrte der Erhabene den ehrwürdigen Rāhula fortlaufend mit diesen Versen.“ Hier ist die kurze Bedeutung des ersten Verses: „Hoffentlich, Rāhula, verachtest du den Weisen nicht aufgrund des beständigen Zusammenlebens wegen deiner Geburt oder eines anderen Umstands? Wird der Fackelträger der Menschen — so genannt, weil er das Licht der Erkenntnis und das Licht der Dhamma-Lehre trägt — von dir stets geachtet? Wird er von dir stets verehrt?“ Dies sprach der Erhabene mit Bezug auf den ehrwürdigen Sāriputta. 339. එවං වුත්තෙ ආයස්මා රාහුලො ‘‘නාහං භගවා නීචපුරිසො විය සංවාසහෙතු මානං වා මදං වා කරොමී’’ති දීපෙන්තො ඉමං පටිගාථමාහ ‘‘නාහං අභිණ්හසංවාසා’’ති. සා උත්තානත්ථා එව. 339. Als dies gesagt war, sprach der ehrwürdige Rāhula als Antwort diesen Gegenvers: „Ich tue dies nicht wegen des beständigen Zusammenlebens...“, um damit anzuzeigen: „Erhabener, ich erzeuge nicht wie ein gemeiner Mensch Dünkel oder Stolz aufgrund des Zusammenlebens.“ Dieser Vers hat eine offensichtliche Bedeutung. 340. තතො නං භගවා උත්තරිං ඔවදන්තො පඤ්ච කාමගුණෙතිආදිකා අවසෙසගාථායො ආහ. තත්ථ යස්මා පඤ්ච කාමගුණා සත්තානං පියරූපා පියජාතිකා අතිවිය සත්තෙහි ඉච්ඡිතා පත්ථිතා, මනො ච නෙසං රමයන්ති, තෙ චායස්මා රාහුලො හිත්වා සද්ධාය ඝරා නික්ඛන්තො, න රාජාභිනීතො, න චොරාභිනීතො, න ඉණට්ටො, න භයට්ටො, න ජීවිකාපකතො, තස්මා නං භගවා ‘‘පඤ්ච කාමගුණෙ හිත්වා, පියරූපෙ මනොරමෙ, සද්ධාය ඝරා නික්ඛම්මා’’ති සමුත්තෙජෙත්වා ඉමස්ස නෙක්ඛම්මස්ස පතිරූපාය පටිපත්තියා නියොජෙන්තො ආහ – ‘‘දුක්ඛස්සන්තකරො භවා’’ති. 340. Daraufhin sprach der Erhabene, um ihn weiter zu belehren, die übrigen Verse, beginnend mit: „Nachdem man die fünf Stränge der Sinnlichkeit aufgegeben hat...“ Da die fünf Stränge der Sinnlichkeit für die Wesen von angenehmer Natur und von liebenswerter Art sind, von den Wesen überaus begehrt und ersehnt werden und ihren Geist erfreuen, und der ehrwürdige Rāhula diese aufgegeben hatte, indem er aus Glauben das Hausleben verließ — und nicht, weil er von Königen oder Räubern dazu gezwungen wurde, oder wegen Schulden, wegen Furcht oder um seinen Lebensunterhalt zu sichern —, spornte ihn der Erhabene an, indem er sprach: „Nachdem man die fünf Stränge der Sinnlichkeit aufgegeben hat, die von angenehmer Natur und geistbeglückend sind, und aus Glauben das Haus verlassen hat...“ Und um ihn zu der Praxis anzuhalten, die dieser Entsagung entspricht, sagte er: „Werde einer, der dem Leiden ein Ende bereitet.“ තත්ථ සියා ‘‘නනු චායස්මා දායජ්ජං පත්ථෙන්තො බලක්කාරෙන පබ්බාජිතො, අථ කස්මා භගවා ආහ – ‘සද්ධාය ඝරා නික්ඛම්මා’’’ති වුච්චතෙ – නෙක්ඛම්මාධිමුත්තත්තා. අයඤ්හි ආයස්මා දීඝරත්තං නෙක්ඛම්මාධිමුත්තො පදුමුත්තරසම්මාසම්බුද්ධස්ස පුත්තං උපරෙවතං නාම සාමණෙරං දිස්වා සඞ්ඛො නාම නාගරාජා හුත්වා සත්ත දිවසෙ දානං දත්වා තථාභාවං පත්ථෙත්වා තතො පභුති පත්ථනාසම්පන්නො අභිනීහාරසම්පන්නො සතසහස්සකප්පෙ පාරමියො පූරෙත්වා අන්තිමභවං උපපන්නො. එවං නෙක්ඛම්මාධිමුත්තතඤ්චස්ස භගවා ජානාති. තථාගතබලඤ්ඤතරඤ්හි එතං ඤාණං. තස්මා ආහ – ‘‘සද්ධාය ඝරා නික්ඛම්මා’’ති. අථ වා දීඝරත්තං සද්ධායෙව ඝරා නික්ඛම්ම ඉදානි දුක්ඛස්සන්තකරො භවාති අයමෙත්ථ අධිප්පායො. Hierzu könnte eingewandt werden: „Wurde der Ehrwürdige nicht gewaltsam in die Hauslosigkeit geführt, während er doch nur sein Erbe verlangte? Warum also sagte der Erhabene: ‚aus Glauben das Haus verlassen zu haben‘?“ Darauf wird geantwortet: Weil er zur Entsagung geneigt war. Denn dieser Ehrwürdige war seit langer Zeit zur Entsagung hin geneigt; nachdem er den Novizen namens Uparevata, den Sohn des vollkommen Erleuchteten Padumuttara, gesehen hatte, wurde er zu einem Schlangenkönig namens Saṅkha, gab sieben Tage lang Gaben und strebte nach einem solchen Zustand. Von da an, ausgestattet mit diesem Streben und dieser Entschlossenheit, erfüllte er über einhunderttausend Äonen hinweg die Vollkommenheiten, bis er in seiner letzten Existenz wiedergeboren wurde. So wusste der Erhabene um seine Neigung zur Entsagung; denn dieses Wissen ist eine der Kräfte des Tathāgata. Darum sagte er: „aus Glauben das Haus verlassen zu haben“. Oder aber die Absicht hierbei ist: „Nachdem du seit langer Zeit aus Glauben das Haus verlassen hast, werde nun einer, der dem Leiden ein Ende bereitet.“ 341. ඉදානිස්ස ආදිතො පභුති වට්ටදුක්ඛස්ස අන්තකිරියාය පටිපත්තිං දස්සෙතුං ‘‘මිත්තෙ භජස්සු කල්‍යාණෙ’’තිආදිමාහ. තත්ථ සීලාදීහි අධිකා කල්‍යාණමිත්තා නාම, තෙ භජන්තො හිමවන්තං නිස්සාය මහාසාලා මූලාදීහි විය සීලාදීහි වඩ්ඪති. තෙනාහ – ‘‘මිත්තෙ භජස්සු කල්‍යාණෙ’’ති. පන්තඤ්ච සයනාසනං, විවිත්තං අප්පනිග්ඝොසන්ති යඤ්ච සයනාසනං පන්තං දූරං විවිත්තං අප්පාකිණ්ණං අප්පනිග්ඝොසං, යත්ථ මිගසූකරාදිසද්දෙන අරඤ්ඤසඤ්ඤා [Pg.75] උප්පජ්ජති, තථාරූපං සයනාසනඤ්ච භජස්සු. මත්තඤ්ඤූ හොහි භොජනෙති පමාණඤ්ඤූ හොහි, පටිග්ගහණමත්තං පරිභොගමත්තඤ්ච ජානාහීති අත්ථො. තත්ථ පටිග්ගහණමත්තඤ්ඤුනා දෙය්‍යධම්මෙපි අප්පෙ දායකෙපි අප්පං දාතුකාමෙ අප්පමෙව ගහෙතබ්බං, දෙය්‍යධම්මෙ අප්පෙ දායකෙ පන බහුං දාතුකාමෙපි අප්පමෙව ගහෙතබ්බං, දෙය්‍යධම්මෙ පන බහුතරෙ දායකෙපි අප්පං දාතුකාමෙ අප්පමෙව ගහෙතබ්බං, දෙය්‍යධම්මෙපි බහුතරෙ දායකෙපි බහුං දාතුකාමෙ අත්තනො බලං ජානිත්වා ගහෙතබ්බං. අපිච මත්තායෙව වණ්ණිතා භගවතාති පරිභොගමත්තඤ්ඤුනා පුත්තමංසං විය අක්ඛබ්භඤ්ජනමිව ච යොනිසො මනසි කරිත්වා භොජනං පරිභුඤ්ජිතබ්බන්ති. 341. Um ihm nun von Anfang an die Praxis zur Beendigung des Leidens im Daseinskreislauf zu zeigen, sprach der Erhabene: „Geselle dich zu edlen Freunden...“ Hierbei sind „edle Freunde“ jene, die in Tugend und anderen Vorzügen überragend sind. Wer sich zu ihnen gesellt, wächst in Tugend und anderen Tugenden, so wie große Sāl-Bäume, gestützt auf den Himalaya, an ihren Wurzeln und anderen Teilen wachsen. Darum sagte er: „Geselle dich zu edlen Freunden.“ „Und eine entlegene Lagerstätte, einsam und geräuscharm“: Eine Lagerstätte, die entlegen, weit weg, einsam, ungestört und geräuscharm ist, wo durch die Laute von Wild, Wildschweinen und anderen Tieren die Vorstellung des Waldes aufkommt — eine solche Lagerstätte suche auf. „Sei mäßig im Essen“: Sei einer, der das rechte Maß kennt; das bedeutet: kenne das Maß beim Empfangen und das Maß beim Verzehren. Dabei gilt für den, der das Maß beim Empfangen kennt: Wenn die Gabe gering ist und auch der Geber nur wenig geben möchte, sollte man nur wenig nehmen. Wenn die Gabe gering ist, der Geber aber viel geben möchte, sollte man ebenfalls nur wenig nehmen. Wenn die Gabe reichlicher ist, der Geber aber nur wenig geben möchte, sollte man nur wenig nehmen. Wenn die Gabe reichlicher ist und der Geber viel geben möchte, sollte man unter Berücksichtigung der eigenen Bedürfnisse und Kapazitäten nehmen. Zudem wird vom Erhabenen stets die Mäßigung gelobt. Wer das Maß beim Verzehr kennt, sollte die Nahrung mit weiser Erwägung verzehren, so wie man das Fleisch des eigenen Sohnes oder das Schmierfett für eine Wagenachse betrachten würde. 342. එවමිමාය ගාථාය බ්‍රහ්මචරියස්ස උපකාරභූතාය කල්‍යාණමිත්තසෙවනාය නියොජෙත්වා සෙනාසනභොජනමුඛෙන ච පච්චයපරිභොගපාරිසුද්ධිසීලෙ සමාදපෙත්වා ඉදානි යස්මා චීවරාදීසු තණ්හාය මිච්ඡාආජීවො හොති, තස්මා තං පටිසෙධෙත්වා ආජීවපාරිසුද්ධිසීලෙ සමාදපෙන්තො ‘‘චීවරෙ පිණ්ඩපාතෙ චා’’ති ඉමං ගාථමාහ. තත්ථ පච්චයෙති ගිලානප්පච්චයෙ. එතෙසූති එතෙසු චතූසු චීවරාදීසු භික්ඛූනං තණ්හුප්පාදවත්ථූසු. තණ්හං මාකාසීති ‘‘හිරිකොපීනපටිච්ඡාදනාදිඅත්ථමෙව තෙ චත්තාරො පච්චයා නිච්චාතුරානං පුරිසානං පටිකාරභූතා ජජ්ජරඝරස්සෙවිමස්ස අතිදුබ්බලස්ස කායස්ස උපත්ථම්භභූතා’’තිආදිනා නයෙන ආදීනවං පස්සන්තො තණ්හං මා ජනෙසි, අජනෙන්තො අනුප්පාදෙන්තො විහරාහීති වුත්තං හොති. කිං කාරණං? මා ලොකං පුනරාගමි. එතෙසු හි තණ්හං කරොන්තො තණ්හාය ආකඩ්ඪියමානො පුනපි ඉමං ලොකං ආගච්ඡති. සො ත්වං එතෙසු තණ්හං මාකාසි, එවං සන්තෙ න පුන ඉමං ලොකං ආගමිස්සසීති. 342. Nachdem er ihn so durch diesen Vers zu dem für das geistliche Leben förderlichen Umgang mit edlen Freunden angehalten hatte und ihn in Bezug auf Lagerstatt und Nahrung zur sittlichen Reinheit beim Gebrauch der Lebensbedürfnisse ermutigt hatte, sprach er nun diesen Vers: „Für Gewand und Almosenspeise...“, um ihn zur sittlichen Reinheit des Lebensunterhalts anzuhalten, da durch das Begehren nach Gewändern und anderen Dingen ein falscher Lebensunterhalt entsteht. Dabei bedeutet „bei den Lebensbedürfnissen“: bei den Lebensbedürfnissen für Kranke. „Für diese“: für diese vier Grundlagen für das Entstehen von Begehren bei Mönchen, nämlich Gewänder und so weiter. „Bringe kein Begehren auf“: Dies bedeutet: „Diese vier Lebensbedürfnisse dienen lediglich dazu, die Schamteile zu bedecken und so weiter. Sie sind wie Heilmittel für Menschen, die beständig krank sind, und wie Stützen für diesen hinfälligen Körper, der einem baufälligen Haus gleicht.“ Wer so die Gefahr sieht, soll kein Begehren erzeugen; verweile, ohne es zu erzeugen oder entstehen zu lassen. Aus welchem Grund? „Kehre nicht wieder in die Welt zurück.“ Denn wer Begehren nach diesen Dingen aufbringt, wird vom Begehren fortgezogen und kehrt wieder in diese Welt zurück. Du also, bringe kein Begehren nach ihnen auf. Wenn dem so ist, wirst du nicht wieder in diese Welt zurückkehren. එවං වුත්තෙ ආයස්මා රාහුලො ‘‘චීවරෙ තණ්හං මාකාසීති මං භගවා ආහා’’ති චීවරපටිසංයුත්තානි ද්වෙ ධුතඞ්ගානි සමාදියි පංසුකූලිකඞ්ගඤ්ච, තෙචීවරිකඞ්ගඤ්ච. ‘‘පිණ්ඩපාතෙ තණ්හං මාකාසීති මං භගවා ආහා’’ති පිණ්ඩපාතපටිසංයුත්තානි පඤ්ච ධුතඞ්ගානි සමාදියි – පිණ්ඩපාතිකඞ්ගං, සපදානචාරිකඞ්ගං, එකාසනිකඞ්ගං, පත්තපිණ්ඩිකඞ්ගං, ඛලුපච්ඡාභත්තිකඞ්ගන්ති. ‘‘සෙනාසනෙ තණ්හං මාකාසීති මං භගවා ආහා’’ති සෙනාසනපටිසංයුත්තානි [Pg.76] ඡ ධුතඞ්ගානි සමාදියි – ආරඤ්ඤිකඞ්ගං, අබ්භොකාසිකඞ්ගං, රුක්ඛමූලිකඞ්ගං, යථාසන්ථතිකඞ්ගං, සොසානිකඞ්ගං, නෙසජ්ජිකඞ්ගන්ති. ‘‘ගිලානප්පච්චයෙ තණ්හං මාකාසීති මං භගවා ආහා’’ති සබ්බප්පච්චයෙසු යථාලාභං යථාබලං යථාසාරුප්පන්ති තීහි සන්තොසෙහි සන්තුට්ඨො අහොසි, යථා තං සුබ්බචො කුලපුත්තො පදක්ඛිණග්ගාහී අනුසාසනින්ති. Als dies gesagt wurde, dachte der ehrwürdige Rāhula: „Der Erhabene hat zu mir gesagt: ‚Erzeuge kein Begehren nach einer Robe‘“, und er übernahm zwei mit der Robe verbundene strenge Übungen (dhutaṅgas), nämlich das Tragen von Lumpenkleidung (paṃsukūlikaṅga) und das Tragen von nur drei Roben (tecīvarikaṅga). Er dachte: „Der Erhabene hat zu mir gesagt: ‚Erzeuge kein Begehren nach Almosenspeise‘“, und er übernahm fünf mit der Almosenspeise verbundene strenge Übungen, nämlich das Gehen auf Almosengang (piṇḍapātikaṅga), das ununterbrochene Sammeln von Haus zu Haus (sapadānacārikaṅga), das Essen an einer einzigen Sitzung (ekāsanikaṅga), das Essen nur aus der Almosenschale (pattapiṇḍikaṅga) und das Verweigern von nachträglich angebotener Speise (khalupacchābhattikaṅga). Er dachte: „Der Erhabene hat zu mir gesagt: ‚Erzeuge kein Begehren nach einer Unterkunft‘“, und er übernahm sechs mit der Unterkunft verbundene strenge Übungen, nämlich das Wohnen im Wald (āraññikaṅga), das Wohnen unter freiem Himmel (abbhokāsikaṅga), das Wohnen am Fuße eines Baumes (rukkhamūlikaṅga), das Sichzufriedengeben mit jeder angebotenen Liegestatt (yathāsanthatikaṅga), das Wohnen auf einem Leichenfeld (sosānikaṅga) und die Übung des dauernden Sitzens (nesajjikaṅga). Er dachte: „Der Erhabene hat zu mir gesagt: ‚Erzeuge kein Begehren nach Arznei für Kranke‘“, und er war hinsichtlich aller Erfordernisse mit den drei Arten der Zufriedenheit zufrieden, nämlich der Zufriedenheit mit dem, was man erhält, der Zufriedenheit nach den eigenen Kräften und der Zufriedenheit mit dem, was angemessen ist, so wie ein folgsamer Sohn aus gutem Hause eine Unterweisung ehrerbietig annimmt. 343. එවං භගවා ආයස්මන්තං රාහුලං ආජීවපාරිසුද්ධිසීලෙ සමාදපෙත්වා ඉදානි අවසෙසසීලෙ සමථවිපස්සනාසු ච සමාදපෙතුං ‘‘සංවුතො පාතිමොක්ඛස්මි’’න්තිආදිමාහ. තත්ථ සංවුතො පාතිමොක්ඛස්මින්ති එත්ථ භවස්සූති පාඨසෙසො. භවාති අන්තිමපදෙන වා සම්බන්ධො වෙදිතබ්බො, තථා දුතියපදෙ. එවමෙතෙහි ද්වීහි වචනෙහි පාතිමොක්ඛසංවරසීලෙ, ඉන්ද්‍රියසංවරසීලෙ ච සමාදපෙසි. පාකටවසෙන චෙත්ථ පඤ්චින්ද්‍රියානි වුත්තානි. ලක්ඛණතො පන ඡට්ඨම්පි වුත්තංයෙව හොතීති වෙදිතබ්බං. සති කායගතා ත්‍යත්ථූති එවං චතුපාරිසුද්ධිසීලෙ පතිට්ඨිතස්ස තුය්හං චතුධාතුවවත්ථානචතුබ්බිධසම්පජඤ්ඤානාපානස්සතිආහාරෙපටිකූලසඤ්ඤාභාවනාදිභෙදා කායගතා සති අත්ථු භවතු, භාවෙහි නන්ති අත්ථො. නිබ්බිදාබහුලො භවාති සංසාරවට්ටෙ උක්කණ්ඨනබහුලො සබ්බලොකෙ අනභිරතසඤ්ඤී හොහීති අත්ථො. 343. Nachdem der Erhabene den ehrwürdigen Rāhula so zur Sittlichkeit der Reinigung des Lebensunterhalts (ājīvapārisuddhisīla) angehalten hatte, sprach er nun, um ihn zur übrigen Sittlichkeit sowie zu Ruhe und Einsicht (samatha-vipassanā) anzuhalten, die Strophe, die mit „Zügel dich im Pātimokkha“ (saṃvuto pātimokkhasmiṃ) beginnt. Darin ist bei „saṃvuto pātimokkhasmiṃ“ das Wort „bhavassu“ („sei!“) als Textergänzung hinzuzufügen. Oder es ist eine Verbindung mit dem letzten Wort „bhava“ („sei!“) anzunehmen, und ebenso im zweiten Versfuß. So hielt er ihn durch diese beiden Aussagen zur Sittlichkeit der Pātimokkha-Zügelung und zur Sittlichkeit der Zügelung der Sinnesfähigkeiten an. Hierbei werden die fünf Sinnesorgane genannt, da sie offenkundig sind. Es ist jedoch zu verstehen, dass dem Wesen nach (lakkhaṇato) auch das sechste (das Geistesorgan) mitgenannt ist. „Körperachtsamkeit soll dir eigen sein“ (sati kāyagatā tyatthu) bedeutet: „Für dich, der du in der vierfachen reinen Sittlichkeit gefestigt bist, soll es Körperachtsamkeit geben, unterteilt in das Bestimmen der vier Elemente, das vierfache klare Wissen, die Vergegenwärtigung des Ein- und Ausatmens sowie die Betrachtung der Widerwärtigkeit der Nahrung usw. Entfalte sie!“ – das ist die Bedeutung. „Sei voller Überdruss“ (nibbidābahulo bhava) bedeutet: „Sei voller Überdruss gegenüber dem Kreislauf des Saṃsāra und nimm keine Freude an der ganzen Welt wahr“ – das ist die Bedeutung. 344. එත්තාවතා නිබ්බෙධභාගියං උපචාරභූමිං දස්සෙත්වා ඉදානි අප්පනාභූමිං දස්සෙන්තො ‘‘නිමිත්තං පරිවජ්ජෙහී’’තිආදිමාහ. තත්ථ නිමිත්තන්ති රාගට්ඨානියං සුභනිමිත්තං. තෙනෙව නං පරතො විසෙසෙන්තො ආහ – ‘‘සුභං රාගූපසඤ්හිත’’න්ති. පරිවජ්ජෙහීති අමනසිකාරෙන පරිච්චජාහි. අසුභාය චිත්තං භාවෙහීති යථා සවිඤ්ඤාණකෙ අවිඤ්ඤාණකෙ වා කායෙ අසුභභාවනා සම්පජ්ජති, එවං චිත්තං භාවෙහි. එකග්ගං සුසමාහිතන්ති උපචාරසමාධිනා එකග්ගං, අප්පනාසමාධිනා සුසමාහිතං. යථා තෙ ඊදිසං චිත්තං හොති, තථා නං භාවෙහීති අත්ථො. 344. Nachdem er bis hierher die Stufe der Annäherungskonzentration (upacārabhūmi), die zur Durchdringung führt, gezeigt hat, sprach er nun, um die Stufe der Vollsammlung (appanābhūmi) aufzuzeigen, die Worte, die mit „Meide das Zeichen“ (nimittaṃ parivajjehi) beginnen. Dabei bedeutet „Zeichen“ (nimitta) das schöne Zeichen (subhanimitta), welches die Grundlage für Begierde ist. Genau deshalb bestimmte er es im Folgenden näher und sagte: „das Schöne, das mit Begierde verbunden ist“ (subhaṃ rāgūpasañhitaṃ). „Meide“ (parivajjehi) bedeutet: Gib es auf, indem du ihm keine Aufmerksamkeit schenkst. „Entfalte den Geist bezüglich des Unreinen“ (asubhāya cittaṃ bhāvehi) bedeutet: Entfalte den Geist so, dass die Betrachtung des Unreinen (asubhabhāvanā) an einem beseelten oder unbeseelten Körper gelingt. „Einspitzig, wohlgesammelt“ (ekaggaṃ susamāhitanti) bedeutet: Einspitzig durch Annäherungskonzentration (upacārasamādhi), wohlgesammelt durch Vollsammlung (appanāsamādhi). „Entfalte ihn so, dass dein Geist auf diese Weise beschaffen ist“ – das ist die Bedeutung. 345. එවමස්ස අප්පනාභූමිං දස්සෙත්වා විපස්සනං දස්සෙන්තො ‘‘අනිමිත්ත’’න්තිආදිමාහ. තත්ථ අනිමිත්තඤ්ච භාවෙහීති එවං නිබ්බෙධභාගියෙන සමාධිනා සමාහිතචිත්තො විපස්සනං භාවෙහීති වුත්තං හොති. විපස්සනා හි ‘‘අනිච්චානුපස්සනාඤාණං නිච්චනිමිත්තතො විමුච්චතීති අනිමිත්තො විමොක්ඛො’’තිආදිනා [Pg.77] නයෙන රාගනිමිත්තාදීනං වා අග්ගහණෙන අනිමිත්තවොහාරං ලභති. යථාහ – 345. Nachdem er ihm so die Stufe der Vollsammlung gezeigt hatte, sprach er nun, um die Einsicht (vipassanā) aufzuzeigen, die Worte, die mit „das Zeichenlose“ (animittaṃ) beginnen. Darin bedeutet „und entfalte das Zeichenlose“ (animittañca bhāvehi): „Entfalte mit einem durch die zur Durchdringung führende Konzentration wohlgesammelten Geist die Einsicht.“ Denn die Einsicht erhält die Bezeichnung „zeichenlos“ (animittavohāra) nach der Methode, die beginnt mit: „Das Wissen der Betrachtung der Vergänglichkeit befreit sich vom Zeichen der Beständigkeit, daher ist es die zeichenlose Befreiung (animitto vimokkho)“, oder weil sie das Zeichen von Begierde usw. nicht ergreift. Wie es heißt: ‘‘සො ඛ්වාහං, ආවුසො, සබ්බනිමිත්තානං අමනසිකාරා අනිමිත්තං චෙතොසමාධිං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. තස්ස මය්හං, ආවුසො, ඉමිනා විහාරෙන විහරතො නිමිත්තානුසාරි විඤ්ඤාණං හොතී’’ති (සං. නි. 4.340). „Ich nun, ihr Brüder, verweilte, indem ich alle Zeichen nicht beachtete, nach dem Eintritt in die zeichenlose Geistessammlung. Während ich in diesem Zustand verweilte, ihr Brüder, folgte mein Bewusstsein den Zeichen.“ (SN 40.9) මානානුසයමුජ්ජහාති ඉමාය අනිමිත්තභාවනාය අනිච්චසඤ්ඤං පටිලභිත්වා ‘‘අනිච්චසඤ්ඤිනො, මෙඝිය, අනත්තසඤ්ඤා සණ්ඨාති, අනත්තසඤ්ඤී අස්මිමානසමුග්ඝාතං පාපුණාතී’’ති එවමාදිනා (අ. නි. 9.3; උදා. 31) අනුක්කමෙන මානානුසයං උජ්ජහ පජහ පරිච්චජාහීති අත්ථො. තතො මානාභිසමයා, උපසන්තො චරිස්සසීති අථෙවං අරියමග්ගෙන මානස්ස අභිසමයා ඛයා වයා පහානා පටිනිස්සග්ගා උපසන්තො නිබ්බුතො සීතිභූතො සබ්බදරථපරිළාහවිරහිතො යාව අනුපාදිසෙසාය නිබ්බානධාතුයා පරිනිබ්බාසි, තාව සුඤ්ඤතානිමිත්තාප්පණිහිතානං අඤ්ඤතරඤ්ඤතරෙන ඵලසමාපත්තිවිහාරෙන චරිස්සසි විහරිස්සසීති අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨාපෙසි. „Gib die Neigung zum Dünkel auf“ (mānānusayamujjahā) bedeutet: Nachdem man durch diese Entfaltung des Zeichenlosen die Wahrnehmung der Vergänglichkeit (aniccasaññā) erlangt hat, soll man Schritt für Schritt – gemäß Worten wie: „Bei einem, der die Vergänglichkeit wahrnimmt, Meghiya, festigt sich die Wahrnehmung des Nicht-Selbst; wer das Nicht-Selbst wahrnimmt, gelangt zur Vernichtung des Ich-Dünkels (asmimāna)“ – die latente Neigung zum Dünkel aufgeben, abwerfen und loslassen. Das ist die Bedeutung. „Danach wirst du nach der Überwindung des Dünkels beruhigt einhergehen“ (tato mānābhisamayā, upasanto carissasi) bedeutet: Danach wirst du durch die Überwindung des Dünkels mittels des edlen Pfades, durch dessen Versiegen, Vergehen, Aufgeben und Loslassen, beruhigt, erloschen, abgekühlt und frei von aller Pein und Fieberhitze sein. Bis du im rückstandslosen Erlöschenselement (anupādisesa-nibbānadhātu) völlig erlischt, wirst du mittels des Verweilens in dieser oder jener Fruchtbetrachtung (phalasamāpatti) – sei es der Leerheit, der Zeichenlosigkeit oder der Wunschlosigkeit – einhergehen, das heißt verweilen. So schloss er die Lehrrede mit dem Arhattum als Höhepunkt ab. තතො පරං ‘‘ඉත්ථං සුදං භගවා’’තිආදි සඞ්ගීතිකාරකානං වචනං. තත්ථ ඉත්ථං සුදන්ති ඉත්ථං සු ඉදං, එවමෙවාති වුත්තං හොති. සෙසමෙත්ථ උත්තානත්ථමෙව. එවං ඔවදියමානො චායස්මා රාහුලො පරිපාකගතෙසු විමුත්තිපරිපාචනියෙසු ධම්මෙසු චූළරාහුලොවාදසුත්තපරියොසානෙ අනෙකෙහි දෙවතාසහස්සෙහි සද්ධිං අරහත්තෙ පතිට්ඨාසීති. Danach sind die Worte, die mit „So [sprach] der Erhabene“ (itthaṃ sudaṃ bhagavā) beginnen, die Worte der Konzilsteilnehmer (saṅgītikārakas). Darin bedeutet „itthaṃ sudaṃ“: „genauso“, „ebenso“. Der Rest ist hier von ganz offensichtlicher Bedeutung. Als der ehrwürdige Rāhula so ermahnt wurde und die zur Befreiung reifenden Eigenschaften (vimuttiparipācanīya dhammā) zur Reife gelangt waren, wurde er am Ende des Cūḷarāhulovāda-Suttas zusammen mit vielen Tausenden von Gottheiten im Arhattum gefestigt. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zur Kurzen Sammlung (Khuddaka-Anmerkung), සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය රාහුලසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung des Rāhula-Suttas im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen. 12. නිග්‍රොධකප්පසුත්ත-(වඞ්ගීසසුත්ත)-වණ්ණනා 12. Erklärung des Nigrodhakappa-Suttas (Vaṅgīsa-Suttas) එවං මෙ සුතන්ති නිග්‍රොධකප්පසුත්තං, ‘‘වඞ්ගීසසුත්ත’’න්තිපි වුච්චති. කා උප්පත්ති? අයමෙව යාස්ස නිදානෙ වුත්තා. තත්ථ එවං මෙතිආදීනි වුත්තත්ථානෙව, යතො [Pg.78] තානි අඤ්ඤානි ච තථාවිධානි ඡඩ්ඩෙත්වා අවුත්තනයමෙව වණ්ණයිස්සාම. අග්ගාළවෙ චෙතියෙති ආළවියං අග්ගචෙතියෙ. අනුප්පන්නෙ හි භගවති අග්ගාළවගොතමකාදීනි අනෙකානි චෙතියානි අහෙසුං යක්ඛනාගාදීනං භවනානි. තානි උප්පන්නෙ භගවති මනුස්සා විනාසෙත්වා විහාරෙ අකංසු, තෙනෙව ච නාමෙන වොහරිංසු. තතො අග්ගාළවචෙතියසඞ්ඛාතෙ විහාරෙ විහරතීති වුත්තං හොති. ආයස්මතො වඞ්ගීසස්සාති එත්ථ ආයස්මාති පියවචනං, වඞ්ගීසොති තස්ස ථෙරස්ස නාමං. සො ජාතිතො පභුති එවං වෙදිතබ්බො – සො කිර පරිබ්බාජකස්ස පුත්තො පරිබ්බාජිකාය කුච්ඡිම්හි ජාතො අඤ්ඤතරං විජ්ජං ජානාති, යස්සානුභාවෙන ඡවසීසං ආකොටෙත්වා සත්තානං ගතිං ජානාති. මනුස්සාපි සුදං අත්තනො ඤාතීනං කාලකතානං සුසානතො සීසානි ආනෙත්වා තං තෙසං ගතිං පුච්ඡන්ති. සො ‘‘අසුකනිරයෙ නිබ්බත්තො, අසුකමනුස්සලොකෙ’’ති වදති. තෙ තෙන විම්හිතා තස්ස බහුං ධනං දෙන්ති. එවං සො සකලජම්බුදීපෙ පාකටො අහොසි. „So habe ich gehört“ (Evaṃ me sutaṃ) bezieht sich auf das Nigrodhakappa-Sutta, welches auch als „Vaṅgīsa-Sutta“ bezeichnet wird. Was ist der Anlass seines Entstehens? Genau dieser wird in der Einleitung (Nidāna) dieses Suttas dargelegt. Darin sind die Ausdrücke wie „So habe ich gehört“ und andere bereits in ihrer Bedeutung erklärt worden; da dies so ist, werden wir diese und andere ähnliche Ausdrücke auslassen und nur die noch nicht dargelegte Methode (avuttanaya) erläutern. „Im Aggāḷava-Heiligtum“ (Aggāḷave cetiye) bedeutet im Hauptheiligtum in Āḷavī. Denn bevor der Erhabene in der Welt erschienen war, gab es zahlreiche Heiligtümer (cetiyā) wie das Aggāḷava-, das Gotamaka-Heiligtum und andere, welche die Wohnstätten von Yakkhas, Nāgas und anderen Wesen waren. Als der Erhabene erschienen war, zerstörten die Menschen diese und errichteten Klöster (vihārā) an ihrer Stelle, benannten sie jedoch weiterhin mit denselben Namen. Daher heißt es, dass er im Kloster wohnte, das als das Aggāḷava-Heiligtum bekannt war. „Des Ehrwürdigen Vaṅgīsa“ (āyasmato vaṅgīsassa): Hierbei ist „Ehrwürdiger“ (āyasmā) ein liebevolles Wort der Ansprache, und „Vaṅgīsa“ ist der Name dieses Theras (Älteren). Seine Lebensgeschichte von der Geburt an ist wie folgt zu verstehen: Er war der Sohn eines wandernden Asketen (paribbājaka), geboren aus dem Schoß einer wandernden Asketin (paribbājikā), und er beherrschte eine bestimmte geheime Kunst (vijjā). Durch deren Macht konnte er, indem er an den Schädel eines Toten klopfte, den Wiedergeburtsort (gati) der Wesen erkennen. Auch die Menschen brachten die Schädel ihrer verstorbenen Verwandten vom Friedhof herbei und fragten ihn nach deren Bestimmung. Er sagte dann: „Er ist in dieser oder jener Hölle wiedergeboren, oder in dieser oder jener Menschenwelt.“ Darüber staunend gaben sie ihm viel Geld. So wurde er in ganz Jambudīpa berühmt. සො සතසහස්සකප්පං පූරිතපාරමී අභිනීහාරසම්පන්නො පඤ්චහි පුරිසසහස්සෙහි පරිවුතො ගාමනිගමජනපදරාජධානීසු විචරන්තො සාවත්ථිං අනුප්පත්තො. තෙන ච සමයෙන භගවා සාවත්ථියං විහරති, සාවත්ථිවාසිනො පුරෙභත්තං දානං දත්වා පච්ඡාභත්තං සුනිවත්ථා සුපාරුතා පුප්ඵගන්ධාදීනි ගහෙත්වා ධම්මස්සවනත්ථාය ජෙතවනං ගච්ඡන්ති. සො තෙ දිස්වා ‘‘මහාජනකායො කුහිං ගච්ඡතී’’ති පුච්ඡි. අථස්ස තෙ ආචික්ඛිංසු – ‘‘බුද්ධො ලොකෙ උප්පන්නො, සො බහුජනහිතාය ධම්මං දෙසෙති, තත්ථ ගච්ඡාමා’’ති. සොපි තෙහි සද්ධිං සපරිවාරො ගන්ත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදිත්වා එකමන්තං නිසීදි. අථ නං භගවා ආමන්තෙසි – ‘‘කිං, වඞ්ගීස, ජානාසි කිර තාදිසං විජ්ජං, යාය සත්තානං ඡවසීසානි ආකොටෙත්වා ගතිං පවෙදෙසී’’ති? ‘‘එවං, භො ගොතම, ජානාමී’’ති. භගවා නිරයෙ නිබ්බත්තස්ස සීසං ආහරාපෙත්වා දස්සෙසි, සො නඛෙන ආකොටෙත්වා ‘‘නිරයෙ නිබ්බත්තස්ස සීසං භො ගොතමා’’ති ආහ. එවං සබ්බගතිනිබ්බත්තානං සීසානි දස්සෙසි, සොපි තථෙව ඤත්වා ආරොචෙසි. අථස්ස භගවා ඛීණාසවසීසං දස්සෙසි, සො පුනප්පුනං ආකොටෙත්වා න අඤ්ඤාසි. තතො භගවා ‘‘අවිසයො [Pg.79] තෙ එත්ථ වඞ්ගීස, මමෙවෙසො විසයො, ඛීණාසවසීස’’න්ති වත්වා ඉමං ගාථමභාසි – Er hatte seine Vollkommenheiten (pāramī) über hunderttausend Weltalter (kappa) hinweg erfüllt, besaß die reife Entschlossenheit (abhinīhāra) und reiste, umgeben von fünftausend Männern, durch Dörfer, Städte, Provinzen und Hauptstädte, bis er schließlich in Sāvatthī eintraf. Zu jener Zeit verweilte der Erhabene in Sāvatthī. Die Einwohner von Sāvatthī gaben am Vormittag Almosen, kleideten und hüllten sich am Nachmittag ordentlich ein, nahmen Blumen, Wohlgerüche und anderes mit sich und gingen zum Jetavana-Hain, um das Dhamma zu hören. Er sah sie und fragte: „Wohin geht diese große Menschenmenge?“ Da erklärten sie ihm: „Ein Buddha ist in der Welt erschienen. Er lehrt das Dhamma zum Wohl der vielen Menschen; dorthin gehen wir.“ Auch er ging zusammen mit ihnen und seinem Gefolge dorthin, tauschte freundliche Grüße mit dem Erhabenen aus und setzte sich an eine Seite nieder. Da sprach der Erhabene ihn an: „Stimmt es, Vaṅgīsa, dass du eine solche Kunst beherrschst, mit der du, nachdem du an die Totenschädel von Wesen geklopft hast, deren Wiedergeburtsort verkündest?“ – „Ja, Herr Gotama, das tue ich.“ Der Erhabene ließ den Schädel eines in der Hölle Wiedergeborenen herbeibringen und zeigte ihn ihm. Er klopfte mit dem Fingernagel daran und sagte: „Dies ist der Schädel eines in der Hölle Wiedergeborenen, Herr Gotama.“ Auf diese Weise zeigte er ihm die Schädel von Wesen, die in allen Daseinsbereichen wiedergeboren worden waren, und er erkannte es auf dieselbe Weise und verkündete es. Schließlich zeigte ihm der Erhabene den Schädel eines Triebversiegten (khīṇāsava, d. h. eines Arahants). Er klopfte wieder und wieder daran, konnte es jedoch nicht erkennen. Daraufhin sprach der Erhabene: „Dies liegt außerhalb deines Bereichs, Vaṅgīsa; dies ist allein mein Bereich. Dies ist der Schädel eines Triebversiegten“, und er sprach diese Strophe: ‘‘ගතී මිගානං පවනං, ආකාසො පක්ඛිනං ගති; විභවො ගති ධම්මානං, නිබ්බානං අරහතො ගතී’’ති. (පරි. 339); „Der Wald ist das Ziel der Wildtiere, der Luftraum der Weg der Vögel; das Vergehen (vibhava) ist das Ziel aller Phänomene (dhamma), das Nibbāna ist das Ziel des Arahants.“ වඞ්ගීසො ගාථං සුත්වා ‘‘ඉමං මෙ, භො ගොතම, විජ්ජං දෙහී’’ති ආහ. භගවා ‘‘නායං විජ්ජා අපබ්බජිතානං සම්පජ්ජතී’’ති ආහ. සො ‘‘පබ්බාජෙත්වා වා මං, භො ගොතම, යං වා ඉච්ඡසි, තං කත්වා ඉමං විජ්ජං දෙහී’’ති ආහ. තදා ච භගවතො නිග්‍රොධකප්පත්ථෙරො සමීපෙ හොති, තං භගවා ආණාපෙසි – ‘‘තෙන හි, නිග්‍රොධකප්ප, ඉමං පබ්බාජෙහී’’ති. සො තං පබ්බාජෙත්වා තචපඤ්චකකම්මට්ඨානං ආචික්ඛි. වඞ්ගීසො අනුපුබ්බෙන පටිසම්භිදාප්පත්තො අරහා අහොසි. එතදග්ගෙ ච භගවතා නිද්දිට්ඨො ‘‘එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, මම සාවකානං භික්ඛූනං පටිභානවන්තානං යදිදං වඞ්ගීසො’’ති (අ. නි. 1.212). Als Vaṅgīsa diese Strophe gehört hatte, sagte er: „Lehre mich diese Kunst, Herr Gotama!“ Der Erhabene sprach: „Diese Kunst gelingt nicht denen, die nicht in die Hauslosigkeit hinausgezogen sind (apabbajitānaṃ).“ Er entgegnete: „Dann, Herr Gotama, lasst mich die Hauslosigkeit antreten, oder tut, was immer Ihr wünscht, und lehrt mich diese Kunst!“ Zu jener Zeit befand sich der ältere Mönch Nigrodhakappa in der Nähe des Erhabenen. Der Erhabene wies ihn an: „Wohlan denn, Nigrodhakappa, lass ihn die Hauslosigkeit antreten!“ Dieser ließ ihn die Hauslosigkeit antreten und wies ihn in das Meditationsobjekt der fünf Körperteile mit der Haut als fünftem (tacapañcakakammaṭṭhāna) ein. Vaṅgīsa erlangte schrittweise die analytischen Wissenskräfte (paṭisambhidā) und wurde ein Arahant. Und er wurde vom Erhabenen als der Herausragendste in folgendem Bereich ausgewiesen: „Dies ist der Herausragendste, ihr Mönche, unter meinen Mönchsjüngern, die die Gabe der Geistesgegenwart (paṭibhānavantānaṃ) besitzen, nämlich Vaṅgīsa.“ එවං සමුදාගතස්ස ආයස්මතො වඞ්ගීසස්ස උපජ්ඣායො වජ්ජාවජ්ජාදිඋපනිජ්ඣායනෙන එවං ලද්ධවොහාරො නිග්‍රොධකප්පො නාම ථෙරො. කප්පොති තස්ස ථෙරස්ස නාමං, නිග්‍රොධමූලෙ පන අරහත්තං අධිගතත්තා ‘‘නිග්‍රොධකප්පො’’ති භගවතා වුත්තො. තතො නං භික්ඛූපි එවං වොහරන්ති. සාසනෙ ථිරභාවං පත්තොති ථෙරො. අග්ගාළවෙ චෙතියෙ අචිරපරිනිබ්බුතො හොතීති තස්මිං චෙතියෙ අචිරපරිනිබ්බුතො හොති. රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්සාති ගණම්හා වූපකට්ඨත්තා රහොගතස්ස කායෙන, පටිසල්ලීනස්ස චිත්තෙන තෙහි තෙහි විසයෙහි පටිනිවත්තිත්වා සල්ලීනස්ස. එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදීති ඉමිනා ආකාරෙන විතක්කො උප්පජ්ජි. කස්මා පන උදපාදීති. අසම්මුඛත්තා දිට්ඨාසෙවනත්තා ච. අයඤ්හි තස්ස පරිනිබ්බානකාලෙ න සම්මුඛා අහොසි, දිට්ඨපුබ්බඤ්චානෙන අස්ස හත්ථකුක්කුච්චාදිපුබ්බාසෙවනං, තාදිසඤ්ච අඛීණාසවානම්පි හොති ඛීණාසවානම්පි පුබ්බපරිචයෙන. Der Präzeptor (upajjhāya) des auf diese Weise vollendeten ehrwürdigen Vaṅgīsa war der Ältere namens Nigrodhakappa, der diesen Namen (wörtlich: diese Bezeichnung) erhielt, weil er Fehlerhaftes und Fehlerloses und Ähnliches genau prüfte (upanijjhāyana). „Kappa“ war der eigentliche Name dieses Theras, da er jedoch am Fuße eines Banyanbaums (nigrodha) das Arahanttum erlangte, wurde er vom Erhabenen „Nigrodhakappa“ genannt. Danach bezeichneten ihn auch die Mönche so. Ein „Thera“ (Älterer) ist einer, der Festigkeit (thirabhāva) in der Lehre erlangt hat. „Er ist vor kurzem im Aggāḷava-Heiligtum völlig erloschen“ (aggāḷave cetiye aciraparinibbuto hoti) bedeutet, dass er in diesem Heiligtum vor kurzem das Parinibbāna erlangte. „Dem in die Einsamkeit Entwichenen, dem Zurückgezogenen“ (rahogatassa paṭisallīnassā): „in die Einsamkeit entwichen“ bedeutet physisch (kāyena) von der Gemeinschaft abgesondert; „zurückgezogen“ bedeutet geistig (cittena), indem er sich von den verschiedenen Sinnesobjekten abgewandt und in Stille verweilt hat. „Da stieg in seinem Geist folgender Gedanke auf“ (evaṃ cetaso parivitakko udapādi) bedeutet, dass auf diese Weise ein Gedanke entstand. Warum aber entstand dieser Gedanke? Weil er nicht persönlich anwesend war (asammukhattā) und wegen dem, was er zuvor gesehen und wahrgenommen hatte (diṭṭhāsevanattā). Denn er war zur Zeit des Parinibbāna seines Präzeptors nicht persönlich zugegen, und er hatte früher dessen frühere Angewohnheiten, wie unruhige Handbewegungen und Ähnliches, beobachtet. Ein solches Verhalten kommt sowohl bei Nicht-Triebversiegten (akhīṇāsava) als auch bei Triebversiegten (khīṇāsava) aufgrund früherer Gewöhnung (pubbaparicaya) vor. තථා හි පිණ්ඩොලභාරද්වාජො පච්ඡාභත්තං දිවාවිහාරත්ථාය උදෙනස්ස උය්‍යානමෙව ගච්ඡති පුබ්බෙ රාජා හුත්වා තත්ථ පරිචාරෙසීති ඉමිනා පුබ්බපරිචයෙන, ගවම්පතිත්ථෙරො තාවතිංසභවනෙ සුඤ්ඤං දෙවවිමානං ගච්ඡති දෙවපුත්තො හුත්වා තත්ථ පරිචාරෙසීති ඉමිනා පුබ්බපරිචයෙන. පිලින්දවච්ඡො භික්ඛූ වසලවාදෙන සමුදාචරති අබ්බොකිණ්ණානි පඤ්ච ජාතිසතානි [Pg.80] බ්‍රාහ්මණො හුත්වා තථා අභාසීති ඉමිනා පුබ්බපරිචයෙන. තස්මා අසම්මුඛත්තා දිට්ඨාසෙවනත්තා චස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි ‘‘පරිනිබ්බුතො නු ඛො මෙ උපජ්ඣායො, උදාහු නො පරිනිබ්බුතො’’ති. තතො පරං උත්තානත්ථමෙව. එකංසං චීවරං කත්වාති එත්ථ පන පුන සණ්ඨාපනෙන එවං වුත්තං. එකංසන්ති ච වාමංසං පාරුපිත්වා ඨිතස්සෙතං අධිවචනං. යතො යථා වාමංසං පාරුපිත්වා ඨිතං හොති, තථා චීවරං කත්වාති එවමස්සත්ථො වෙදිතබ්බො. සෙසං පාකටමෙව. So ging beispielsweise Piṇḍolabhāradvāja am Nachmittag zur Tagesrast stets in den Park des Königs Udena, weil er in einer früheren Existenz dort als König verweilt hatte – dies geschah aufgrund früherer Gewöhnung. Der ältere Mönch Gavampati pflegte zu einem leeren Götterpalast im Tāvatiṃsa-Himmel zu gehen, weil er in einer früheren Existenz dort als Göttersohn verweilt hatte – dies geschah aufgrund früherer Gewöhnung. Pilindavaccho pflegte die Mönche mit dem herablassenden Wort „Ausgestoßener“ (vasala) anzureden, weil er in fündeinhalbhundert (fünfhundert) aufeinanderfolgenden Leben als Brāhmane geboren worden war und stets so gesprochen hatte – dies geschah aufgrund früherer Gewöhnung. Da er also nicht anwesend war und aufgrund dessen, was er früher beobachtet hatte, stieg in seinem Geist jener Gedanke auf: „Ist mein Präzeptor wohl völlig erloschen (parinibbuta) oder ist er nicht völlig erloschen?“ Der darauffolgende Text ist von leicht verständlicher Bedeutung (uttānattha). „Indem er sein Gewand über eine Schulter legte“ (ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā): Dies wird hier im Hinblick auf das erneute Zurechtrücken des Gewandes gesagt. Das Wort „über eine Schulter“ (ekaṃsa) bezieht sich auf jemanden, der seine linke Schulter bedeckt hat. Daher ist die Bedeutung wie folgt zu verstehen: Er legte sein Gewand so an, dass die linke Schulter bedeckt war. Der Rest ist ohne Weiteres verständlich. 346. අනොමපඤ්ඤන්ති ඔමං වුච්චති පරිත්තං ලාමකං, න ඔමපඤ්ඤං, අනොමපඤ්ඤං, මහාපඤ්ඤන්ති අත්ථො. දිට්ඨෙව ධම්මෙති පච්චක්ඛමෙව, ඉමස්මිංයෙව අත්තභාවෙති වා අත්ථො. විචිකිච්ඡානන්ති එවරූපානං පරිවිතක්කානං. ඤාතොති පාකටො. යසස්සීති ලාභපරිවාරසම්පන්නො අභිනිබ්බුතත්තොති ගුත්තචිත්තො අපරිඩය්හමානචිත්තො වා. 346. „Von vollkommener Weisheit“ (anomapaññā): „oma“ bedeutet begrenzt, mangelhaft; nicht von mangelhafter Weisheit, sondern von nicht-mangelhafter Weisheit, das heißt von großer Weisheit – dies ist die Bedeutung. „In diesem gegenwärtigen Leben“ (diṭṭheva dhamme) bedeutet direkt erfahrbar (paccakkha) oder in genau diesem Dasein (attabhāve) – dies ist die Bedeutung. „Der Zweifel“ (vicikicchānaṃ) bezieht sich auf solche Gedankengänge. „Bekannt“ (ñāto) bedeutet offenkundig. „Ruhmvoll“ (yasassī) bedeutet mit Gewinn und Gefolge ausgestattet. „Innerlich erloschen“ (abhinibbutatto) bedeutet mit behütetem Geist oder mit einem Geist, der nicht fieberhaft brennt. 347. තයා කතන්ති නිග්‍රොධමූලෙ නිසින්නත්තා ‘‘නිග්‍රොධකප්පො’’ති වදතා තයා කතන්ති යථා අත්තනා උපලක්ඛෙති, තථා භණති. භගවා පන න නිසින්නත්තා එව තං තථා ආලපි, අපිච ඛො තත්ථ අරහත්තං පත්තත්තා. බ්‍රාහ්මණස්සාති ජාතිං සන්ධාය භණති. සො කිර බ්‍රාහ්මණමහාසාලකුලා පබ්බජිතො. නමස්සං අචරීති නමස්සමානො විහාසි. මුත්‍යපෙක්ඛොති නිබ්බානසඞ්ඛාතං විමුත්තිං අපෙක්ඛමානො, නිබ්බානං පත්ථෙන්තොති වුත්තං හොති. දළ්හධම්මදස්සීති භගවන්තං ආලපති. දළ්හධම්මො හි නිබ්බානං අභිජ්ජනට්ඨෙන, තඤ්ච භගවා දස්සෙති. තස්මා තං ‘‘දළ්හධම්මදස්සී’’ති ආහ. 347. „Von dir gegeben“ (tayā kataṃ): „Weil er am Fuße eines Banyanbaums (nigrodha) saß, nanntest du ihn Nigrodhakappa.“ Er spricht so, wie er es selbst auffasste. Der Erhabene sprach ihn jedoch nicht allein deshalb so an, weil er am Fuße eines Banyanbaums saß, sondern weil er dort die Arhatschaft erlangte. „Dem Brahmanen“ (brāhmaṇassa): Dies sagt er mit Bezug auf seine Herkunft; denn er soll aus einer wohlhabenden Brahmanenfamilie (brāhmaṇamahāsāla) in die Hauslosigkeit gezogen sein. „Er wandelte verehrend“ (namassaṃ acarī) bedeutet, er lebte in Verehrung. „Auf Befreiung bedacht“ (mutypekkho) bedeutet, nach der Befreiung namens Nibbāna Ausschau haltend; gemeint ist „Nibbāna anstrebend“. Mit „Der das Beständige sieht“ (daḷhadhammadassī) spricht er den Erhabenen an. Das „Beständige“ (daḷhadhammo) ist nämlich das Nibbāna aufgrund seiner unzerstörbaren Natur, und der Erhabene zeigt dieses auf. Daher nennt er ihn „den, der das Beständige sieht“. 348. සක්‍යාතිපි භගවන්තමෙව කුලනාමෙන ආලපති. මයම්පි සබ්බෙති නිරවසෙසපරිසං සඞ්ගණ්හිත්වා අත්තානං දස්සෙන්තො භණති. සමන්තචක්ඛූතිපි භගවන්තමෙව සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණෙන ආලපති. සමවට්ඨිතාති සම්මා අවට්ඨිතා ආභොගං කත්වා ඨිතා. නොති අම්හාකං. සවනායාති ඉමස්ස පඤ්හස්ස වෙය්‍යාකරණස්සවනත්ථාය. සොතාති සොතින්ද්‍රියානි. තුවං නො සත්ථා ත්වමනුත්තරොසීති ථුතිවචනමත්තමෙවෙතං. 348. Mit „O Sakya“ (sakyā) spricht er den Erhabenen bei seinem Familiennamen an. „Auch wir alle“ (mayampi sabbe): Er sagt dies, um sich selbst zusammen mit der gesamten übrigen Versammlung einzuschließen. Auch mit „O Allsehender“ (samantacakkhu) spricht er den Erhabenen im Hinblick auf sein Allwissenheitswissen (sabbaññutaññāṇa) an. „Ausgerichtet“ (samavaṭṭhitā) bedeutet gut ausgerichtet, aufmerksam verweilend, nachdem man den Geist darauf gerichtet hat. „Uns“ (no) bedeutet für uns. „Zu hören“ (savanāya) bedeutet, um die Beantwortung dieser Frage zu hören. „Ohren“ (sotā) sind die Gehörsinne (sotindriya). „Du bist unser Lehrer, du bist unübertrefflich“ (tuvaṃ no satthā tvamanuttarosi): Dies ist reiner Lobpreis. 349. ඡින්දෙව [Pg.81] නො විචිකිච්ඡන්ති අකුසලවිචිකිච්ඡාය නිබ්බිචිකිච්ඡො සො, විචිකිච්ඡාපතිරූපකං පන තං පරිවිතක්කං සන්ධායෙවමාහ. බ්‍රූහි මෙතන්ති බ්‍රූහි මෙ එතං, යං මයා යාචිතොසි ‘‘තං සාවකං සක්‍ය, මයම්පි සබ්බෙ අඤ්ඤාතුමිච්ඡාමා’’ති, බ්‍රූවන්තො ච තං බ්‍රාහ්මණං පරිනිබ්බුතං වෙදය භූරිපඤ්ඤ මජ්ඣෙව නො භාස, පරිනිබ්බුතං ඤත්වා මහාපඤ්ඤං භගවා මජ්ඣෙව අම්හාකං සබ්බෙසං භාස, යථා සබ්බෙව මයං ජානෙය්‍යාම. සක්කොව දෙවාන සහස්සනෙත්තොති ඉදං පන ථුතිවචනමෙව. අපිචස්ස අයං අධිප්පායො – යථා සක්කො සහස්සනෙත්තො දෙවානං මජ්ඣෙ තෙහි සක්කච්චං සම්පටිච්ඡිතවචනො භාසති, එවං අම්හාකං මජ්ඣෙ අම්හෙහි සම්පටිච්ඡිතවචනො භාසාති. 349. „Schneide unseren Zweifel ab!“ (chindeva no vicikicchaṃ): Er selbst ist frei von unheilsamem Zweifel, spricht dies jedoch in Bezug auf jenes Nachsinnen, das dem Zweifel ähnelt. „Verkünde mir dies“ (brūhi me taṃ) bedeutet: Sag mir das, worum ich dich gebeten habe, [nämlich]: „O Sakya, auch wir alle wünschen, über jenen Jünger Bescheid zu wissen.“ Und während du sprichst, verkünde uns, dass der Brahmane das Nibbāna erreicht hat, o weitblickender Weiser, sprich in unserer Mitte. Da du erkannt hast, dass er das Nibbāna erreicht hat, o Erhabener von großer Weisheit, sprich inmitten von uns allen, so dass wir alle es wissen mögen. „Wie der tausendäugige Sakka unter den Göttern“ (sakkova devānaṃ sahassanetto): Dies ist wiederum nur ein Lobpreis. Zudem ist dies seine Absicht: „Ebenso wie der tausendäugige Sakka in der Mitte der Götter spricht und seine Worte von ihnen ehrerbietig angenommen werden, so sprich in unserer Mitte, auf dass deine Worte von uns ehrerbietig angenommen werden.“ 350. යෙ කෙචීති ඉමම්පි ගාථං භගවන්තං ථුනන්තොයෙව වත්තුකාමතං ජනෙතුං භණති. තස්සත්ථො යෙ කෙචි අභිජ්ඣාදයො ගන්ථා තෙසං අප්පහානෙ මොහවිචිකිච්ඡානං පහානාභාවතො ‘‘මොහමග්ගා’’ති ච ‘‘අඤ්ඤාණපක්ඛා’’ති ච ‘‘විචිකිච්ඡට්ඨානා’’ති ච වුච්චන්ති. සබ්බෙ තෙ තථාගතං පත්වා තථාගතස්ස දෙසනාබලෙන විද්ධංසිතා න භවන්ති නස්සන්ති. කිං කාරණං? චක්ඛුඤ්හි එතං පරමං නරානං, යස්මා තථාගතො සබ්බගන්ථවිධමනපඤ්ඤාචක්ඛුජනනතො නරානං පරමං චක්ඛුන්ති වුත්තං හොති. 350. Auch diesen Vers „Welche [Fesseln] auch immer...“ (ye keci) spricht er, indem er den Erhabenen lobt, um in ihm den Wunsch zu sprechen zu wecken. Dessen Bedeutung ist wie folgt zu verstehen: Welche Fesseln (ganthā) wie Habsucht (abhijjhā) und so weiter auch immer bestehen – da bei deren Nicht-Aufgabe auch Verblendung und Zweifel nicht aufgegeben werden, werden sie als „Pfade der Verblendung“ (mohamaggā), „Seiten der Unwissenheit“ (aññāṇapakkhā) und „Stätten des Zweifels“ (vicikicchaṭṭhānā) bezeichnet. Sie alle vergehen und existieren nicht mehr, sobald sie auf den Tathāgata treffen, durch die Kraft der Lehre des Tathāgata vernichtet. Was ist der Grund dafür? „Denn er ist das höchste Auge der Menschen“ (cakkhuñhi etaṃ paramaṃ narānaṃ): Weil der Tathāgata das Auge der Weisheit erzeugt, welches alle Fesseln zerschlägt, wird er als das höchste Auge der Menschen bezeichnet. 351. නො චෙ හි ජාතූති ඉමම්පි ගාථං ථුනන්තොයෙව වත්තුකාමතං ජනෙන්තොව භණති. තත්ථ ජාතූති එකංසවචනං. පුරිසොති භගවන්තං සන්ධායාහ. ජොතිමන්තොති පඤ්ඤාජොතිසමන්නාගතා සාරිපුත්තාදයො. ඉදං වුත්තං හොති – යදි භගවා යථා පුරත්ථිමාදිභෙදො වාතො අබ්භඝනං විහනති, එවං දෙසනාවෙගෙන කිලෙසෙ න විහනෙය්‍ය. තථා යථා අබ්භඝනෙන නිවුතො ලොකො තමොව හොති එකන්ධකාරො, එවං අඤ්ඤාණනිවුතොපි තමොවස්ස. යෙපි ඉමෙ දානි ජොතිමන්තො ඛායන්ති සාරිපුත්තාදයො, තෙපි නරා න තපෙය්‍යුන්ති. 351. Auch diesen Vers „Wenn gewiss kein Mensch...“ (no ce hi jātu) spricht er, um ihn zu loben und in ihm den Wunsch zu sprechen zu wecken. Darin ist „jātu“ ein Wort der Gewissheit. „Mensch“ (puriso) bezieht sich auf den Erhabenen. „Lichtvolle“ (jotimanto) sind jene wie Sāriputta und andere, die mit dem Licht der Weisheit ausgestattet sind. Dies soll damit gesagt sein: Wenn der Erhabene nicht die Befleckungen (kilese) durch die Wucht seiner Lehrverkündigung vertreiben würde, so wie ein Wind aus östlicher oder anderer Richtung eine dichte Wolkendecke (abbhaghanaṃ) zerstreut; und ebenso wie die von einer dichten Wolkendecke eingehüllte Welt eine einzige dichte Finsternis wäre, so wäre auch die von Unwissenheit eingehüllte Welt reine Finsternis. Und selbst jene Menschen, die jetzt als lichtvoll erscheinen, wie Sāriputta und andere, würden nicht leuchten. 352. ධීරා චාති ඉමම්පි ගාථං පුරිමනයෙනෙව භණති. තස්සත්ථො ධීරා ච පණ්ඩිතා පුරිසා පජ්ජොතකරා භවන්ති, පඤ්ඤාපජ්ජොතං උප්පාදෙන්ති. තස්මා අහං තං වීර පධානවීරියසමන්නාගතො භගවා තථෙව මඤ්ඤෙ ධීරොති ච [Pg.82] පජ්ජොතකරොත්වෙව ච මඤ්ඤාමි. මයඤ්හි විපස්සිනං සබ්බධම්මෙ යථාභූතං පස්සන්තං භගවන්තං ජානන්තා එව උපාගමුම්හා, තස්මා පරිසාසු නො ආවිකරොහි කප්පං, නිග්‍රොධකප්පං ආචික්ඛ පකාසෙහීති. 352. Auch diesen Vers „Und die Weisen...“ (dhīrā ca) spricht er auf dieselbe Weise wie zuvor. Dessen Bedeutung ist wie folgt: Die Weisen (dhīrā) und klugen Menschen sind Lichtbringer; sie erzeugen das Licht der Weisheit (paññāpajjota). „Darum, o Held (vīra) – o Erhabener, der du mit der Tatkraft des Strebens (padhānavīriya) ausgestattet bist –, sehe ich dich genau so an: Ich betrachte dich als einen Weisen und als einen Lichtbringer.“ „Denn im Wissen um den einsichtsvollen Erhabenen, der alle Phänomene so sieht, wie sie wirklich sind, sind wir zu ihm gekommen; darum offenbare uns in den Versammlungen Kappa, erzähle uns von Nigrodhakappa, mache ihn bekannt!“ 353. ඛිප්පන්ති ඉමම්පි ගාථං පුරිමනයෙනෙව භණති. තස්සත්ථො ඛිප්පං ගිරං එරය ලහුං අචිරායමානො වචනං භාස, වග්ගුං මනොරමං භගවා. යථා සුවණ්ණහංසො ගොචරපටික්කන්තො ජාතස්සරවනසණ්ඩං දිස්වා ගීවං පග්ගය්හ උච්චාරෙත්වා රත්තතුණ්ඩෙන සණිකං අතරමානො වග්ගුං ගිරං නිකූජති නිච්ඡාරෙති, එවමෙව ත්වම්පි සණිකං නිකූජ, ඉමිනා මහාපුරිසලක්ඛණඤ්ඤතරෙන බින්දුස්සරෙන සුවිකප්පිතෙන සුට්ඨුවිකප්පිතෙන අභිසඞ්ඛතෙන. එතෙ මයං සබ්බෙව උජුගතා අවික්ඛිත්තමානසා හුත්වා තව නිකූජිතං සුණොමාති. 353. Auch diesen Vers „Schnell...“ (khippaṃ) spricht er auf dieselbe Weise wie zuvor. Dessen Bedeutung ist wie folgt: Lass schnell deine Stimme erschallen, sprich dein Wort geschwind und ohne Zögern, o Erhabener, lieblich und herzerfreuend (vagguṃ manoramaṃ). Genauso wie eine goldene Gans, die von ihrem Weideplatz zurückkehrt, beim Anblick eines Waldes mit einem natürlichen See den Hals emporreckt und streckt und mit ihrem roten Schnabel, langsam und ohne Eile, eine liebliche Melodie anstimmt und eine süße Stimme vernehmen lässt; genau so lass auch du langsam deine Stimme ertönen, mit dieser vollen, klangvollen Stimme (bindussara), die eines der Merkmale eines großen Mannes ist, wohlmoduliert, hervorragend moduliert und verfeinert. Wir alle hier, aufrecht und mit unzerstreutem Geist, wollen deiner lieblichen Stimme lauschen. 354. පහීනජාතිමරණන්ති ඉමම්පි ගාථං පුරිමනයෙනෙව භණති. තත්ථ න සෙසෙතීති අසෙසො, තං අසෙසං. සොතාපන්නාදයො විය කිඤ්චි අසෙසෙත්වා පහීනජාතිමරණන්ති වුත්තං හොති. නිග්ගය්හාති සුට්ඨු යාචිත්වා නිබන්ධිත්වා. ධොනන්ති ධුතසබ්බපාපං. වදෙස්සාමීති කථාපෙස්සාමි ධම්මං. න කාමකාරො හි පුථුජ්ජනානන්ති පුථුජ්ජනානමෙව හි කාමකාරො නත්ථි, යං පත්ථෙන්ති ඤාතුං වා වත්තුං වා, තං න සක්කොන්ති. සඞ්ඛෙය්‍යකාරො ච තථාගතානන්ති තථාගතානං පන වීමංසකාරො පඤ්ඤාපුබ්බඞ්ගමා කිරියා. තෙ යං පත්ථෙන්ති ඤාතුං වා වත්තුං වා, තං සක්කොන්තීති අධිප්පායො. 354. Auch diesen Vers „Der Geburt und Tod überwunden hat“ (pahīnajātimaraṇaṃ) spricht er auf dieselbe Weise wie zuvor. Darin bedeutet „restlos“ (asesa) „nichts übriglassend“. Anders als Stromeingetretene und andere hat er Geburt und Tod restlos überwunden, ohne einen Rest zu hinterlassen – dies ist damit gesagt. „Bedrängend“ (niggayha) bedeutet „eindringlich bittend und drängend“. „Den Reinen“ (dhona) bedeutet „den, der alles Übel abgeschüttelt hat“. „Ich werde ihn sprechen lassen“ (vadessāmi) bedeutet „ich werde ihn die Lehre darlegen lassen“. „Denn die Weltlinge können nicht nach ihrem Willen handeln“ (na kāmakāro hi puthujjanānaṃ): In der Tat haben Weltlinge keine Macht, nach ihrem eigenen Willen zu handeln; was sie zu wissen oder zu sagen wünschen, dazu sind sie nicht imstande. „Doch bei den Tathāgatas ist das Handeln von Einsicht geleitet“ (saṅkheyyakāro ca tathāgatānaṃ): Bei den Tathāgatas hingegen geht dem Handeln eine weise Prüfung und Erkenntnis voraus. Was sie zu wissen oder zu sagen wünschen, dazu sind sie imstande – dies ist die Bedeutung. 355. ඉදානි තං සඞ්ඛෙය්‍යකාරං පකාසෙන්තො ‘‘සම්පන්නවෙය්‍යාකරණ’’න්ති ගාථමාහ. තස්සත්ථො – තථා හි තව භගවා ඉදං සමුජ්ජුපඤ්ඤස්ස තත්ථ තත්ථ සමුග්ගහීතං වුත්තං පවත්තිතං සම්පන්නවෙය්‍යාකරණං, ‘‘සන්තතිමහාමත්තො සත්තතාලමත්තං අබ්භුග්ගන්ත්වා පරිනිබ්බායිස්සති, සුප්පබුද්ධො සක්කො සත්තමෙ දිවසෙ පථවිං පවිසිස්සතී’’ති එවමාදීසු අවිපරීතං දිට්ඨං. තතො පන සුට්ඨුතරං අඤ්ජලිං පණාමෙත්වා ආහ – අයමඤ්ජලී පච්ඡිමො සුප්පණාමිතො, අයමපරොපි අඤ්ජලී සුට්ඨුතරං පණාමිතො. මා මොහයීති මා නො අකථනෙන මොහයි ජානං ජානන්තො කප්පස්ස ගතිං. අනොමපඤ්ඤාති භගවන්තං ආලපති. 355. Nun sprach er, um diese Art der Untersuchung kundzutun, die Strophe, die mit „sampannaveyyākaraṇaṃ“ („vollkommene Erklärung“) beginnt. Deren Sinn ist wie folgt: Gewiss, Erhabener, diese von dir, dem von aufrechter Weisheit, hier und da dargelegte, verkündete und dargebotene vollkommene Erklärung wurde in Fällen wie: „Der Großminister Santati wird in die Höhe von sieben Palmen emporsteigen und das völlige Nibbāna erlangen; der Sakyer Suppabuddha wird am siebten Tag in die Erde einsinken“ als wahrhaftig und nicht verkehrt gesehen. Daraufhin neigte er noch ehrerbietiger seine zusammengelegten Hände und sprach: „Diese letzte ehrerbietige Begrüßung ist dargebracht“, was bedeutet: Auch diese weitere ehrerbietige Begrüßung ist noch vorzüglicher dargebracht. „Täusche uns nicht“ (mā mohayi) bedeutet: Täusche uns nicht, indem du schweigst, da du das Schicksal von Kappa kennst, ja wahrlich kennst. Mit „O du von vollkommener Weisheit“ (anomapañña) spricht er den Erhabenen an. 356. පරොවරන්ති [Pg.83] ඉමං පන ගාථං අපරෙනපි පරියායෙන අමොහනමෙව යාචන්තො ආහ. තත්ථ පරොවරන්ති ලොකියලොකුත්තරවසෙන සුන්දරාසුන්දරං දූරෙසන්තිකං වා. අරියධම්මන්ති චතුසච්චධම්මං. විදිත්වාති පටිවිජ්ඣිත්වා. ජානන්ති සබ්බං ඤෙය්‍යධම්මං ජානන්තො. වාචාභිකඞ්ඛාමීති යථා ඝම්මනි ඝම්මතත්තො පුරිසො කිලන්තො තසිතො වාරිං, එවං තෙ වාචං අභිකඞ්ඛාමි. සුතං පවස්සාති සුතසඞ්ඛාතං සද්දායතනං පවස්ස පග්ඝර මුඤ්ච පවත්තෙහි. ‘‘සුතස්ස වස්සා’’තිපි පාඨො, වුත්තප්පකාරස්ස සද්දායතනස්ස වුට්ඨිං වස්සාති අත්ථො. 356. Die Strophe beginnend mit „parovaraṃ“ sprach er, um den Erhabenen auf eine andere Weise inständig zu bitten, sie nicht im Unklaren zu lassen. Darin bedeutet „parovaraṃ“ (das Höhere und Niedrigere): im Sinne von weltlich und überweltlich, heilsam und unheilsam, oder fern und nah. „Ariyadhamma“ bezeichnet die Lehre der vier Wahrheiten. „Viditvā“ bedeutet: durchdrungen habend. „Jānaṃ“ bedeutet: alles Wissenswerte wissend. „Vācābhikaṅkhāmi“ (ich ersehne deine Worte) bedeutet: Wie im Sommer ein von der Hitze gepeinigter, erschöpfter und durstiger Mensch nach Wasser verlangt, ebenso ersehne ich deine Worte. „Sutaṃ pavassa“ (lass das Gehörte herabregnen) bedeutet: Lass den als „Gehörtes“ bezeichneten Tonbereich herabregnen, fließen, freiwerden und sich verbreiten. Es gibt auch die Lesart „sutassa vassā“, was bedeutet: Lass einen Regen des Tonbereichs der beschriebenen Art herabregnen. 357. ඉදානි යාදිසං වාචං අභිකඞ්ඛති, තං පකාසෙන්තො – 357. Um nun aufzuzeigen, welche Art von Worten er ersehnt, sprach er: ‘‘යදත්ථිකං බ්‍රහ්මචරියං අචරී,කප්පායනො කච්චිස්ස තං අමොඝං; නිබ්බායි සො ආදු සඋපාදිසෙසො,යථා විමුත්තො අහු තං සුණොමා’’ති. – „Das heilige Leben, das Kappāyana zu einem heilsamen Zweck führte – war es hoffentlich nicht vergeblich? Ist er völlig erloschen (ohne Daseinsrest) oder mit einem Daseinsrest? Wie er befreit wurde, das wollen wir hören.“ ගාථමාහ. තත්ථ කප්පායනොති කප්පමෙව පූජාවසෙන භණති. යථා විමුත්තොති ‘‘කිං අනුපාදිසෙසාය නිබ්බානධාතුයා යථා අසෙක්ඛා, උදාහු උපාදිසෙසාය යථා සෙක්ඛා’’ති පුච්ඡති. සෙසමෙත්ථ පාකටමෙව. Dies ist die Strophe. Darin wird „Kappāyana“ aus Verehrung für Kappa selbst gesagt. Mit „yathā vimutto“ (wie er befreit wurde) fragt er: „Befreite er sich durch das Nibbāna-Element ohne Daseinsrest (anupādisesa-nibbānadhātu) wie die Unübertrefflichen (asekha), oder mit einem Daseinsrest (sa-upādisesa) wie die Lernenden (sekha)?“ Der Rest ist an dieser Stelle offensichtlich. 358. එවං ද්වාදසහි ගාථාහි යාචිතො භගවා තං වියාකරොන්තො – 358. Vom Ehrwürdigen Vaṅgīsa auf diese Weise mit zwölf Strophen gebeten, sprach der Erhabene, um dies zu erklären, die folgende Strophe: ‘‘අච්ඡෙච්ඡි තණ්හං ඉධ නාමරූපෙ, (ඉති භගවා)කණ්හස්ස සොතං දීඝරත්තානුසයිතං; අතාරි ජාතිං මරණං අසෙසං,ඉච්චබ්‍රවී භගවා පඤ්චසෙට්ඨො’’ති. – „„Er schnitt das Begehren hier nach Name-und-Form ab“, (so sprach der Erhabene) „den Strom des Dunklen (Māra), der lange Zeit schlummerte; er überwand Geburt und Tod gänzlich.“ So sprach der Erhabene, der Vorzüglichste unter den Fünfen.“ ගාථමාහ. තත්ථ පුරිමපදස්ස තාව අත්ථො – යාපි ඉමස්මිං නාමරූපෙ කාමතණ්හාදිභෙදා තණ්හාදීඝරත්තං අප්පහීනට්ඨෙන අනුසයිතා කණ්හනාමකස්ස මාරස්ස ‘‘සොත’’න්තිපි වුච්චති, තං කණ්හස්ස සොතභූතං දීඝරත්තානුසයිතං ඉධ නාමරූපෙ තණ්හං කප්පායනො ඡින්දීති. ඉති භගවාති ඉදං පනෙත්ථ සඞ්ගීතිකාරානං වචනං. අතාරි ජාතිං මරණං අසෙසන්ති සො [Pg.84] තං තණ්හං ඡෙත්වා අසෙසං ජාතිමරණං අතාරි, අනුපාදිසෙසාය නිබ්බානධාතුයා පරිනිබ්බායීති දස්සෙති. ඉච්චබ්‍රවී භගවා පඤ්චසෙට්ඨොති වඞ්ගීසෙන පුට්ඨො භගවා එතදවොච පඤ්චන්නං පඨමසිස්සානං පඤ්චවග්ගියානං සෙට්ඨො, පඤ්චහි වා සද්ධාදීහි ඉන්ද්‍රියෙහි, සීලාදීහි වා ධම්මක්ඛන්ධෙහි අතිවිසිට්ඨෙහි චක්ඛූහි ච සෙට්ඨොති සඞ්ගීතිකාරානමෙවිදං වචනං. Dies ist die Strophe. Darin ist die Bedeutung des ersten Satzes zunächst wie folgt: Jenes Begehren bezüglich dieser Geist-und-Körperlichkeit (nāmarūpa), eingeteilt in Sinnesbegehren und so weiter, welches über lange Zeit hinweg im Sinne des Nicht-Aufgegeben-Seins schlummerte, wird auch als der „Strom des Māra“ namens „der Dunkle“ (kaṇha) bezeichnet. Kappāyana schnitt dieses Begehren hier bezüglich Geist-und-Körperlichkeit ab, welches der Strom des Dunklen war und lange Zeit schlummerte. „So sprach der Erhabene“ (iti bhagavā) sind hierbei die Worte der Konzilsschöpfer (saṅgītikārā). „Er überwand Geburt und Tod gänzlich“ (atāri jātiṃ maraṇaṃ asesaṃ) zeigt auf: Indem er jenes Begehren abschnitt, überwand er Geburt und Tod vollständig und erlosch im Nibbāna-Element ohne Daseinsrest (anupādisesa-nibbānadhātu). „So sprach der Erhabene, der Vorzüglichste unter den Fünfen“ (iccabravī bhagavā pañcaseṭṭho) bedeutet: Vom Ehrwürdigen Vaṅgīsa gefragt, sprach der Erhabene dies. Er ist der Vorzüglichste unter den ersten fünf Schülern, der Gruppe der fünf Mönche (pañcavaggiya), oder er ist der Vorzüglichste aufgrund der fünf Fähigkeiten beginnend mit Vertrauen (saddhā) oder aufgrund der Daseinsgruppen der Lehre (dhammakkhandha) beginnend mit Tugend (sīla) sowie aufgrund seiner hochentwickelten fünf Augen (cakkhu). Auch dies sind die Worte der Konzilsschöpfer. 359. එවං වුත්තෙ භගවතො භාසිතමභිනන්දමානසො වඞ්ගීසො ‘‘එස සුත්වා’’තිආදිගාථායො ආහ. තත්ථ පඨමගාථාය ඉසිසත්තමාති භගවා ඉසි ච සත්තමො ච උත්තමට්ඨෙන විපස්සීසිඛීවෙස්සභූකකුසන්ධකොණාගමනකස්සපනාමකෙ ඡ ඉසයො අත්තනා සහ සත්ත කරොන්තො පාතුභූතොතිපි ඉසිසත්තමො, තං ආලපන්තො ආහ. න මං වඤ්චෙසීති යස්මා පරිනිබ්බුතො, තස්මා තස්ස පරිනිබ්බුතභාවං ඉච්ඡන්තං මං න වඤ්චෙසි, න විසංවාදෙසීති අත්ථො. සෙසමෙත්ථ පාකටමෙව. 359. Als dies gesagt wurde, erfreute sich Vaṅgīsa über die Worte des Erhabenen und sprach die Strophen, die mit „esa sutvā“ („Dies hörend“) beginnen. Darin, in der ersten Strophe, spricht er ihn mit „isisattama“ (der siebte Seher) an: Der Erhabene ist sowohl ein Seher (isi) als auch der siebte im Sinne des Höchsten, oder er ist der siebte Seher, da er als der siebte zusammen mit den sechs Sehern namens Vipassī, Sikhī, Vessabhū, Kakusandha, Koṇāgamana und Kassapa erschien und sich selbst zum siebten machte. „Du hast mich nicht getäuscht“ (na maṃ vañcesi) bedeutet: Da er völlig erloschen ist, hast du mich, der ich um sein Erlöschen wissen wollte, nicht getäuscht, du hast mich nicht im Unklaren gelassen. Der Rest ist hierbei offensichtlich. 360. දුතියගාථාය යස්මා මුත්‍යපෙක්ඛො විහාසි, තස්මා තං සන්ධායාහ ‘‘යථාවාදී තථාකාරී, අහු බුද්ධස්ස සාවකො’’ති. මච්චුනො ජාලං තතන්ති තෙභූමකවට්ටෙ විත්ථතං මාරස්ස තණ්හාජාලං. මායාවිනොති බහුමායස්ස. ‘‘තථා මායාවිනො’’තිපි කෙචි පඨන්ති, තෙසං යො අනෙකාහි මායාහි අනෙකක්ඛත්තුම්පි භගවන්තං උපසඞ්කමි, තස්ස තථා මායාවිනොති අධිප්පායො. 360. In der zweiten Strophe heißt es, weil er „nach Befreiung strebend“ (mutyapekkha) lebte, in Bezug auf ihn: „Wie er sprach, so handelte er; er war ein wahrer Schüler des Buddha.“ „Das ausgebreitete Netz des Todes“ (maccuno jālaṃ tataṃ) bezeichnet das Netz des Begehrens von Māra, das über den dreifachen Daseinskreislauf (tebhūmakavaṭṭa) gespannt ist. „Des Täuschenden“ (māyāvino) bedeutet „desjenigen mit vielerlei Täuschungen“. Einige lesen auch „tathā māyāvino“ („ebenso des Täuschenden“); nach ihrer Ansicht bedeutet dies: Da Māra dem Erhabenen oft mit mancherlei Täuschungen entgegentrat, ist er „ein solcher Täuscher“. 361. තතියගාථාය ආදීති කාරණං. උපාදානස්සාති වට්ටස්ස. වට්ටඤ්හි උපාදාතබ්බට්ඨෙන ඉධ ‘‘උපාදාන’’න්ති වුත්තං, තස්සෙව උපාදානස්ස ආදිං අවිජ්ජාතණ්හාදිභෙදං කාරණං අද්දස කප්පොති එවං වත්තුං වට්ටති භගවාති අධිප්පායෙන වදති. අච්චගා වතාති අතික්කන්තො වත. මච්චුධෙය්‍යන්ති මච්චු එත්ථ ධියතීති මච්චුධෙය්‍යං, තෙභූමකවට්ටස්සෙතං අධිවචනං. තං සුදුත්තරං මච්චුධෙය්‍යං අච්චගා වතාති වෙදජාතො භණති. සෙසමෙත්ථ පාකටමෙවාති. 361. In der dritten Strophe bedeutet „ādi“ (Anfang) die Ursache. „Upādānassa“ (des Ergreifens) bedeutet des Daseinskreislaufs (vaṭṭa); denn der Kreislauf wird hier im Sinne des zu Ergreifenden als „upādāna“ (Ergreifen) bezeichnet. Er spricht dies mit der Absicht aus: Es ist angemessen zu sagen, o Erhabener, dass Kappa den Anfang jenes Ergreifens sah, nämlich die Ursache, die in Unwissenheit (avijjā), Begehren (taṇhā) und so weiter besteht. „Er überwand fürwahr“ (accagā vata) bedeutet „er ist fürwahr hinübergegangen“. „Bereich des Todes“ (maccudheyyaṃ): Weil der Tod hier herrscht, wird es „maccudheyya“ genannt, was eine Bezeichnung für den dreifachen Daseinskreislauf ist. Von freudiger Begeisterung erfüllt (vedajāto) spricht er: „Er hat fürwahr den schwer zu überwindenden Bereich des Todes überwunden.“ Der Rest ist an dieser Stelle offensichtlich. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zur Khuddaka-Sammlung, සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය නිග්‍රොධකප්පසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. dem Suttanipāta-Kommentar, ist die Erläuterung des Nigrodhakappa-Suttas abgeschlossen. 13. සම්මාපරිබ්බාජනීයසුත්ත-(මහාසමයසුත්ත)-වණ්ණනා 13. Erläuterung des Sammāparibbājanīya-Suttas (auch Mahāsamaya-Sutta genannt) 362. පුච්ඡාමි [Pg.85] මුනිං පහූතපඤ්ඤන්ති සම්මාපරිබ්බාජනීයසුත්තං, ‘‘මහාසමයසුත්ත’’න්තිපි වුච්චති මහාසමයදිවසෙ කථිතත්තා. කා උප්පත්ති? පුච්ඡාවසිකා උප්පත්ති. නිම්මිතබුද්ධෙන හි පුට්ඨො භගවා ඉමං සුත්තමභාසි, තං සද්ධිං පුච්ඡාය ‘‘සම්මාපරිබ්බාජනීයසුත්ත’’න්ති වුච්චති. අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො, විත්ථාරතො පන සාකියකොලියානං උප්පත්තිතො පභුති පොරාණෙහි වණ්ණීයති. 362. Das Lehrgespräch beginnend mit „pucchāmi muniṃ pahūtapaññaṃ“ („Ich frage den Weisen von weitreichender Weisheit“) ist das Sammāparibbājanīya-Sutta. Es wird auch „Mahāsamaya-Sutta“ genannt, weil es am Tag der Großen Versammlung verkündet wurde. Was ist der Anlass seiner Entstehung? Der Anlass liegt in der Beantwortung einer Frage. Denn der Erhabene verkündete dieses Sutta, als er von einem erschaffenen Buddha (nimmitabuddha) gefragt wurde. Zusammen mit den Fragen wird es als „Sammāparibbājanīya-Sutta“ bezeichnet. Dies ist die kurze Zusammenfassung hierzu; die ausführliche Darstellung jedoch, beginnend mit dem Ursprung der Sakyer und Koliyer, wird von den Lehrern der alten Zeiten dargelegt. තත්‍රායං උද්දෙසමග්ගවණ්ණනා – පඨමකප්පිකානං කිර රඤ්ඤො මහාසම්මතස්ස රොජො නාම පුත්තො අහොසි. රොජස්ස වරරොජො, වරරොජස්ස කල්‍යාණො, කල්‍යාණස්ස වරකල්‍යාණො, වරකල්‍යාණස්ස මන්ධාතා, මන්ධාතුස්ස වරමන්ධාතා, වරමන්ධාතුස්ස උපොසථො, උපොසථස්ස වරො, වරස්ස උපවරො, උපවරස්ස මඝදෙවො, මඝදෙවස්ස පරම්පරා චතුරාසීති ඛත්තියසහස්සානි අහෙසුං. තෙසං පරතො තයො ඔක්කාකවංසා අහෙසුං. තෙසු තතියඔක්කාකස්ස පඤ්ච මහෙසියො අහෙසුං – හත්ථා, චිත්තා, ජන්තු, ජාලිනී, විසාඛාති. එකෙකිස්සා පඤ්ච පඤ්ච ඉත්ථිසතානි පරිවාරා. සබ්බජෙට්ඨාය චත්තාරො පුත්තා – ඔක්කාමුඛො, කරකණ්ඩු, හත්ථිනිකො, සිනිපුරොති; පඤ්ච ධීතරො – පියා, සුප්පියා, ආනන්දා, විජිතා, විජිතසෙනාති. එවං සා නව පුත්තෙ ලභිත්වා කාලමකාසි. Hierzu ist dies die Erklärung der Gliederung: Es heißt, dass König Mahāsammata, der erste Herrscher des Weltzeitalters, einen Sohn namens Roja hatte. Rojas Sohn war Vararoja, dessen Sohn Kalyāṇa, dessen Varakalyāṇa, dessen Mandhātā, dessen Varamandhātā, dessen Uposatha, dessen Vara, dessen Upavara, dessen Maghadevo, und in der Nachfolge Maghadevas gab es vierundachtzigtausend Khattiyas. Nach ihnen folgten drei Okkāka-Dynastien. Unter diesen hatte der dritte Okkāka fünf Hauptköniginnen: Hatthā, Cittā, Jantu, Jālinī und Visākhā. Jede von ihnen hatte ein Gefolge von fünfhundert Frauen. Die älteste hatte vier Söhne: Okkāmukha, Karakaṇḍu, Hatthinika und Sinipura; und fünf Töchter: Piyā, Suppiyā, Ānandā, Vijitā und Vijitasenā. Nachdem sie so neun Kinder geboren hatte, verstarb sie. අථ රාජා අඤ්ඤං දහරං අභිරූපං රාජධීතරං ආනෙත්වා අග්ගමහෙසිට්ඨානෙ ඨපෙසි. සාපි ජන්තුං නාම එකං පුත්තං විජායි. තං ජන්තුකුමාරං පඤ්චමදිවසෙ අලඞ්කරිත්වා රඤ්ඤො දස්සෙසි. රාජා තුට්ඨො මහෙසියා වරං අදාසි. සා ඤාතකෙහි සද්ධිං මන්තෙත්වා පුත්තස්ස රජ්ජං යාචි. රාජා ‘‘නස්ස වසලි, මම පුත්තානං අන්තරායමිච්ඡසී’’ති නාදාසි. සා පුනප්පුනං රහො රාජානං පරිතොසෙත්වා ‘‘න, මහාරාජ, මුසාවාදො වට්ටතී’’තිආදීනි වත්වා යාචති එව. අථ රාජා පුත්තෙ ආමන්තෙසි – ‘‘අහං, තාතා, තුම්හාකං කනිට්ඨං ජන්තුකුමාරං දිස්වා තස්ස මාතුයා සහසා වරං අදාසිං. සා [Pg.86] පුත්තස්ස රජ්ජං පරිණාමෙතුං ඉච්ඡති. තුම්හෙ මමච්චයෙන ආගන්ත්වා රජ්ජං කාරෙය්‍යාථා’’ති අට්ඨහි අමච්චෙහි සද්ධිං උය්‍යොජෙසි. තෙ භගිනියො ආදාය චතුරඞ්ගිනියා සෙනාය නගරා නික්ඛමිංසු. ‘‘කුමාරා පිතුඅච්චයෙන ආගන්ත්වා රජ්ජං කාරෙස්සන්ති, ගච්ඡාම නෙ උපට්ඨහාමා’’ති චින්තෙත්වා බහූ මනුස්සා අනුබන්ධිංසු. පඨමදිවසෙ යොජනමත්තා සෙනා අහොසි, දුතියදිවසෙ ද්වියොජනමත්තා, තතියදිවසෙ තියොජනමත්තා. කුමාරා චින්තෙසුං – ‘‘මහා අයං බලකායො, සචෙ මයං කඤ්චි සාමන්තරාජානං අක්කමිත්වා ජනපදං ගණ්හිස්සාම, සොපි නො න පහොස්සති, කිං පරෙසං පීළං කත්වා ලද්ධරජ්ජෙන, මහා ජම්බුදීපො, අරඤ්ඤෙ නගරං මාපෙස්සාමා’’ති හිමවන්තාභිමුඛා අගමිංසු. Daraufhin holte der König eine andere, junge und wunderschöne Königstochter und setzte sie in den Stand der Hauptkönigin ein. Auch sie gebar einen einzigen Sohn namens Jantu. Am fünften Tag schmückten sie den Knaben Jantu und zeigten ihn dem König. Der erfreute König gewährte der Königin einen Wunsch. Nachdem sie sich mit ihren Verwandten beraten hatte, bat sie um das Königreich für ihren Sohn. Der König verweigerte es ihr und sprach: „Weiche, du Elende! Du willst meinen Söhnen Schaden zufügen!“ Doch sie stimmte den König im Geheimen immer wieder um und bat ihn beharrlich mit den Worten: „O großer König, es schickt sich nicht, eine Unwahrheit zu sprechen.“ Da rief der König seine Söhne und sprach: „Meine Lieben, als ich euren jüngeren Bruder, den Prinzen Jantu, erblickte, habe ich seiner Mutter voreilig einen Wunsch gewährt. Sie wünscht nun, das Königreich auf ihren Sohn zu übertragen. Ihr sollt nach meinem Ableben wiederkehren und das Reich regieren.“ So sandte er sie zusammen mit acht Ministern fort. Sie nahmen ihre Schwestern mit und verließen die Stadt mit einem viergliedrigen Heer. Viele Menschen folgten ihnen, da sie dachten: „Die Prinzen werden nach dem Ableben ihres Vaters zurückkehren und herrschen; lasst uns gehen und ihnen dienen.“ Am ersten Tag erstreckte sich das Heer über eine Yojana, am zweiten Tag über zwei Yojanas, am dritten Tag über drei Yojanas. Die Prinzen dachten: „Diese Menschenmenge ist groß. Wenn wir einen benachbarten König unterwerfen und sein Land einnehmen, wird es dennoch nicht für uns alle ausreichen. Was nützt uns eine Herrschaft, die wir durch die Bedrückung anderer erlangt haben? Groß ist Jambudīpa. Wir wollen eine Stadt im Urwald gründen.“ So zogen sie dem Himalaja entgegen. තත්ථ නගරමාපනොකාසං පරියෙසමානා හිමවති කපිලො නාම ඝොරතපො තාපසො පටිවසති පොක්ඛරණිතීරෙ මහාසාකසණ්ඩෙ, තස්ස වසනොකාසං ගතා. සො තෙ දිස්වා පුච්ඡිත්වා සබ්බං පවත්තිං සුත්වා තෙසු අනුකම්පං අකාසි. සො කිර භුම්මජාලං නාම විජ්ජං ජානාති, යාය උද්ධං අසීතිහත්ථෙ ආකාසෙ ච හෙට්ඨා භූමියඤ්ච ගුණදොසෙ පස්සති. අථෙකස්මිං පදෙසෙ සූකරමිගා සීහබ්‍යග්ඝාදයො තාසෙත්වා පරිපාතෙන්ති, මණ්ඩූකමූසිකා සප්පෙ භිංසාපෙන්ති. සො තෙ දිස්වා ‘‘අයං භූමිප්පදෙසො පථවීඅග්ග’’න්ති තස්මිං පදෙසෙ අස්සමං මාපෙසි. තතො සො රාජකුමාරෙ ආහ – ‘‘සචෙ මම නාමෙන නගරං කරොථ, දෙමි වො ඉමං ඔකාස’’න්ති. තෙ තථා පටිජානිංසු. තාපසො ‘‘ඉමස්මිං ඔකාසෙ ඨත්වා චණ්ඩාලපුත්තොපි චක්කවත්තිං බලෙන අතිසෙතී’’ති වත්වා ‘‘අස්සමෙ රඤ්ඤො ඝරං මාපෙත්වා නගරං මාපෙථා’’ති තං ඔකාසං දත්වා සයං අවිදූරෙ පබ්බතපාදෙ අස්සමං කත්වා වසි. තතො කුමාරා තත්ථ නගරං මාපෙත්වා කපිලස්ස වුත්ථොකාසෙ කතත්තා ‘‘කපිලවත්ථූ’’ති නාමං ආරොපෙත්වා තත්ථ නිවාසං කප්පෙසුං. Als sie dort nach einem Ort suchten, um eine Stadt zu gründen, gelangten sie zum Wohnort eines Asketen namens Kapila im Himalaja, der dort am Ufer eines Lotosteichs in einem großen Teakbaumhain lebte und strenge Kasteiungen übte. Als er sie sah, sie befragte und ihre ganze Geschichte vernahm, empfand er Mitgefühl für sie. Es heißt, er besaß das geheime Wissen namens „Erdnetz“ (Bhummajāla), durch das er Vorzüge und Mängel achtzig Ellen hoch im Luftraum sowie tief in der Erde sehen konnte. An einer bestimmten Stelle erschreckten und vertrieben sogar Wildschweine und Hirsche die Löwen, Tiger und andere Raubtiere, und Frösche und Mäuse jagten den Schlangen Angst ein. Als er dies sah, erkannte er: „Dieses Stück Land ist das Beste auf Erden“, und er errichtete an jener Stelle eine Einsiedelei. Daraufhin sprach er zu den Königssöhnen: „Wenn ihr die Stadt nach meinem Namen benennt, gebe ich euch diesen Ort.“ Sie stimmten dem zu. Der Asket sagte: „Wer an diesem Ort steht, übertrifft an Macht selbst als Sohn eines Caṇḍālas einen Radbemeisternden Herrscher“, und nachdem er sprach: „Baut den königlichen Palast genau auf dem Grund der Einsiedelei und errichtet darum die Stadt“, überließ er ihnen jenen Platz. Er selbst baute sich unweit davon am Fuße eines Berges eine neue Einsiedelei und lebte dort. Danach gründeten die Prinzen dort die Stadt, und weil sie an dem Ort erbaut worden war, an dem Kapila gewohnt hatte, gaben sie ihr den Namen „Kapilavatthu“ und ließen sich dort nieder. අථ අමච්චා ‘‘ඉමෙ කුමාරා වයප්පත්තා, යදි නෙසං පිතා සන්තිකෙ භවෙය්‍ය, සො ආවාහවිවාහං කාරෙය්‍ය. ඉදානි පන අම්හාකං භාරො’’ති චින්තෙත්වා කුමාරෙහි සද්ධිං මන්තෙසුං. කුමාරා ‘‘අම්හාකං සදිසා ඛත්තියධීතරො න පස්සාම, තාසම්පි භගිනීනං සදිසෙ ඛත්තියකුමාරෙ, ජාතිසම්භෙදඤ්ච [Pg.87] න කරොමා’’ති. තෙ ජාතිසම්භෙදභයෙන ජෙට්ඨභගිනිං මාතුට්ඨානෙ ඨපෙත්වා අවසෙසාහි සංවාසං කප්පෙසුං. තෙසං පිතා තං පවත්තිං සුත්වා ‘‘සක්‍යා වත, භො කුමාරා, පරමසක්‍යා වත, භො කුමාරා’’ති උදානං උදානෙසි. අයං තාව සක්‍යානං උප්පත්ති. වුත්තම්පි චෙතං භගවතා – Daraufhin dachten die Minister: „Diese Prinzen sind nun herangewachsen. Wenn ihr Vater in der Nähe wäre, würde er ihre Vermählung veranlassen. Nun aber liegt diese Last auf uns.“ So berieten sie sich mit den Prinzen. Die Prinzen sprachen: „Wir sehen keine Khattiya-Töchter, die uns ebenbürtig sind, und auch für unsere Schwestern keine ebenbürtigen Khattiya-Söhne. Wir wollen unsere Abstammung nicht vermischen.“ Aus Furcht vor einer Vermischung der Abstammungslinie setzten sie die älteste Schwester in die Rolle der Mutter ein und vermählten sich mit den übrigen Schwestern. Als ihr Vater von diesen Vorgängen hörte, stieß er diesen feierlichen Ausruf aus: „Fähig (Sakyā) sind wahrlich die Prinzen, ihr Herren! Äußerst fähig (paramasakyā) sind wahrlich die Prinzen, ihr Herren!“ Dies ist die Entstehung der Sakyas. Und dies wurde auch vom Erhabenen so gesprochen: ‘‘අථ ඛො, අම්බට්ඨ, රාජා ඔක්කාකො අමච්චෙ පාරිසජ්ජෙ ආමන්තෙසි – ‘කහං නු ඛො, භො, එතරහි කුමාරා සම්මන්තී’ති. අත්ථි, දෙව, හිමවන්තපස්සෙ පොක්ඛරණියා තීරෙ මහාසාකසණ්ඩො, තත්ථෙතරහි කුමාරා සම්මන්ති. තෙ ජාතිසම්භෙදභයා සකාහි භගිනීහි සද්ධිං සංවාසං කප්පෙන්තීති. අථ ඛො, අම්බට්ඨ, රාජා ඔක්කාකො උදානං උදානෙසි – ‘සක්‍යා වත, භො කුමාරා, පරමසක්‍යා වත, භො කුමාරා’ති, තදග්ගෙ ඛො පන, අම්බට්ඨ, සක්‍යා පඤ්ඤායන්ති, සො ච සක්‍යානං පුබ්බපුරිසො’’ති (දී. නි. 1.267). „Daraufhin, Ambaṭṭha, wandte sich König Okkāka an seine Minister und Berater: ‚Wo halten sich, ihr Herren, die Prinzen wohl jetzt auf?‘ – ‚Es gibt, o König, an den Hängen des Himalaja, am Ufer eines Lotosteichs, einen großen Teakbaumhain. Dort halten sich die Prinzen nun auf. Aus Furcht vor einer Vermischung der Abstammungslinie leben sie mit ihren eigenen Schwestern zusammen.‘ Da stieß, Ambaṭṭha, König Okkāka diesen feierlichen Ausruf aus: ‚Fähig (Sakyā) sind wahrlich die Prinzen, ihr Herren! Äußerst fähig (paramasakyā) sind wahrlich die Prinzen, ihr Herren!‘ Seit jener Zeit, Ambaṭṭha, sind sie als die Sakyas bekannt, und er ist der Urvater der Sakyas.“ (Dī. Ni. I 92) තතො නෙසං ජෙට්ඨභගිනියා කුට්ඨරොගො උදපාදි, කොවිළාරපුප්ඵසදිසානි ගත්තානි අහෙසුං. රාජකුමාරා ‘‘ඉමාය සද්ධිං එකතො නිසජ්ජට්ඨානභොජනාදීනි කරොන්තානම්පි උපරි එස රොගො සඞ්කමතී’’ති චින්තෙත්වා උය්‍යානකීළං ගච්ඡන්තා විය තං යානෙ ආරොපෙත්වා අරඤ්ඤං පවිසිත්වා පොක්ඛරණිං ඛණාපෙත්වා තං තත්ථ ඛාදනීයභොජනීයෙහි සද්ධිං පක්ඛිපිත්වා උපරි පදරං පටිච්ඡාදාපෙත්වා පංසුං දත්වා පක්කමිංසු. තෙන ච සමයෙන රාමො නාම රාජා කුට්ඨරොගී ඔරොධෙහි ච නාටකෙහි ච ජිගුච්ඡියමානො තෙන සංවෙගෙන ජෙට්ඨපුත්තස්ස රජ්ජං දත්වා අරඤ්ඤං පවිසිත්වා තත්ථ පණ්ණමූලඵලානි පරිභුඤ්ජන්තො නචිරස්සෙව අරොගො සුවණ්ණවණ්ණො හුත්වා, ඉතො චිතො ච විචරන්තො මහන්තං සුසිරරුක්ඛං දිස්වා තස්සබ්භන්තරෙ සොළසහත්ථප්පමාණං තං කොලාපං සොධෙත්වා, ද්වාරඤ්ච වාතපානඤ්ච කත්වා නිස්සෙණිං බන්ධිත්වා තත්ථ වාසං කප්පෙසි. සො අඞ්ගාරකටාහෙ අග්ගිං කත්වා රත්තිං විස්සරඤ්ච සුස්සරඤ්ච සුණන්තො සයති. සො ‘‘අසුකස්මිං පදෙසෙ සීහො සද්දමකාසි, අසුකස්මිං බ්‍යග්ඝො’’ති සල්ලක්ඛෙත්වා පභාතෙ තත්ථ ගන්ත්වා විඝාසමංසං ආදාය පචිත්වා ඛාදති. Danach entstand bei deren ältester Schwester Aussatz; ihre Glieder wurden den Blüten des Koviḷāra-Baumes ähnlich. Die Prinzen dachten: "Auch auf diejenigen, die mit dieser Prinzessin zusammen sitzen, stehen, essen und andere Dinge tun, wird diese schlimme Krankheit übergehen." Unter dem Vorwand, zu einem Ausflug in den Park aufzubrechen, ließen sie sie in einen Wagen steigen, fuhren in den Wald, ließen dort eine Grube ausheben, setzten sie zusammen mit harten und weichen Speisen hinein, ließen sie oben mit Brettern abdecken, mit Erde bedecken und gingen fort. Zu jener Zeit regierte ein König namens Rāma, der an Aussatz erkrankt war und von seinem Gefolge und den Tänzerinnen verabscheut wurde. Von tiefer Erschütterung ergriffen, übergab er das Reich seinem ältesten Sohn, ging in den Wald und ernährte sich dort von Blättern, Wurzeln und Früchten. Schon bald genas er von der Krankheit und erlangte eine goldene Hautfarbe. Als er hierhin und dorthin wanderte, erblickte er einen großen hohlen Baum, säuberte in dessen Innerem einen Hohlraum von sechzehn Ellen Größe, versah ihn mit einer Tür und einem Fenster, befestigte eine Leiter und richtete sich dort seine Wohnung ein. Er machte Feuer in einer Kohlenpfanne und schlief nachts, während er die wilden und klagenden Laute der Tiere vernahm. Er merkte sich: "An diesem Ort hat ein Löwe gebrüllt, an jenem ein Tiger", ging am Morgen dorthin, nahm die Fleischreste des Raubzuges an sich, kochte sie und aß sie. අථෙකදිවසං සො පච්චූසසමයෙ අග්ගිං ජාලෙත්වා නිසීදි. තෙන ච සමයෙන තස්සා රාජධීතාය ගන්ධං ඝායිත්වා බ්‍යග්ඝො තං පදෙසං ඛණිත්වා [Pg.88] පදරත්ථරෙ විවරමකාසි. තෙන විවරෙන සා බ්‍යග්ඝං දිස්වා භීතා විස්සරමකාසි. සො තං සද්දං සුත්වා ‘‘ඉත්ථිසද්දො එසො’’ති ච සල්ලක්ඛෙත්වා පාතොව තත්ථ ගන්ත්වා ‘‘කො එත්ථා’’ති ආහ. ‘‘මාතුගාමො සාමී’’ති. ‘‘නික්ඛමා’’ති. ‘‘න නික්ඛමාමී’’ති. ‘‘කිං කාරණා’’ති? ‘‘ඛත්තියකඤ්ඤා අහ’’න්ති. එවං සොබ්භෙ නිඛාතාපි මානමෙව කරොති. සො සබ්බං පුච්ඡිත්වා ‘‘අහම්පි ඛත්තියො’’ති ජාතිං ආචික්ඛිත්වා ‘‘එහි දානි ඛීරෙ පක්ඛිත්තසප්පි විය ජාත’’න්ති ආහ. සා ‘‘කුට්ඨරොගිනීම්හි සාමි, න සක්කා නික්ඛමිතු’’න්ති ආහ. සො ‘‘කතකම්මො දානි අහං සක්කා තිකිච්ඡිතු’’න්ති නිස්සෙණිං දත්වා තං උද්ධරිත්වා අත්තනො වසනොකාසං නෙත්වා සයං පරිභුත්තභෙසජ්ජානි එව දත්වා නචිරස්සෙව අරොගං සුවණ්ණවණ්ණමකාසි. සො තාය සද්ධිං සංවාසං කප්පෙසි. සා පඨමසංවාසෙනෙව ගබ්භං ගණ්හිත්වා ද්වෙ පුත්තෙ විජායි, පුනපි ද්වෙති එවං සොළසක්ඛත්තුං විජායි. එවං තෙ ද්වත්තිංස භාතරො අහෙසුං. තෙ අනුපුබ්බෙන වුඩ්ඪිප්පත්තෙ පිතා සබ්බසිප්පානි සික්ඛාපෙසි. Eines Tages entzündete er zur Morgendämmerung das Feuer und saß da. Zu eben jener Zeit witterte ein Tiger den Geruch der Königstochter, scharrte an jener Stelle und legte eine Öffnung in der Bretterabdeckung frei. Durch diese Öffnung erblickte sie den Tiger, geriet in Schrecken und stieß einen gellenden Schrei aus. Er vernahm diesen Laut, erkannte: "Das ist die Stimme einer Frau", begab sich frühmorgens dorthin und fragte: "Wer ist hier?" Sie antwortete: "Eine Frau, Herr." – "Komm heraus!", sagte er. – "Ich komme nicht heraus", erwiderte sie. – "Aus welchem Grund?" – "Ich bin eine Khattiya-Prinzessin." So bewahrte sie, obwohl sie in einer Grube vergraben war, ihren Stolz. Er erfragte alle Umstände, gab seine eigene Herkunft preis mit den Worten: "Auch ich bin ein Khattiya", und sagte: "Komm nun, unsere Verbindung ist wie in Milch gegossenes Butterschmalz." Sie entgegnete: "Herr, ich leide an Aussatz, ich kann nicht herauskommen." Er dachte: "Ich habe Erfahrung im Heilen und kann sie kurieren", reichte ihr die Leiter, zog sie heraus, brachte sie zu seiner Behausung, gab ihr genau jene Heilmittel, die er selbst angewendet hatte, und machte sie binnen kurzem gesund und von goldener Hautfarbe. Er vereinigte sich mit ihr, und bereits bei diesem ersten Beisammensein empfing sie und gebar Zwillingssöhne. Auch beim nächsten Mal gebar sie Zwillinge, und so gebar sie insgesamt sechzehnmal; so kam es, dass es zweiunddreißig Brüder wurden. Als diese nach und nach das reife Alter erreichten, ließ der Vater sie in allen Künsten unterweisen. අථෙකදිවසං එකො රාමරඤ්ඤො නගරවාසී පබ්බතෙ රතනානි ගවෙසන්තො තං පදෙසං ආගතො රාජානං දිස්වා අඤ්ඤාසි. ‘‘ජානාමහං, දෙව, තුම්හෙ’’ති ආහ. ‘‘කුතො ත්වං ආගතොසී’’ති ච තෙන පුට්ඨො ‘‘නගරතො දෙවා’’ති ආහ. තතො නං රාජා සබ්බං පවත්තිං පුච්ඡි. එවං තෙසු සමුල්ලපමානෙසු තෙ දාරකා ආගමිංසු. සො තෙ දිස්වා ‘‘ඉමෙ කෙ දෙවා’’ති පුච්ඡි. ‘‘පුත්තා මෙ භණෙ’’ති. ‘‘ඉමෙහි දානි, දෙව, ද්වත්තිංසකුමාරෙහි පරිවුතො වනෙ කිං කරිස්සසි, එහි රජ්ජමනුසාසා’’ති? ‘‘අලං, භණෙ, ඉධෙව සුඛ’’න්ති. සො ‘‘ලද්ධං දානි මෙ කථාපාභත’’න්ති නගරං ගන්ත්වා රඤ්ඤො පුත්තස්සාරොචෙසි. රඤ්ඤො පුත්තො ‘‘පිතරං ආනෙස්සාමී’’ති චතුරඞ්ගිනියා සෙනාය තත්ථ ගන්ත්වා නානප්පකාරෙහි පිතරං යාචි. සොපි ‘‘අලං, තාත කුමාර, ඉධෙව සුඛ’’න්ති නෙව ඉච්ඡි. තතො රාජපුත්තො ‘‘න දානි රාජා ආගන්තුං ඉච්ඡති, හන්දස්ස ඉධෙව නගරං මාපෙමී’’ති චින්තෙත්වා තං කොලරුක්ඛං උද්ධරිත්වා ඝරං කත්වා නගරං මාපෙත්වා කොලරුක්ඛං අපනෙත්වා කතත්තා ‘‘කොලනගර’’න්ති ච බ්‍යග්ඝපථෙ කතත්තා ‘‘බ්‍යග්ඝපජ්ජ’’න්ති චාති ද්වෙ නාමානි ආරොපෙත්වා අගමාසි. Eines Tages kam ein Bürger aus der Stadt des Königs Rāma, der im Gebirge nach Edelsteinen suchte, in jene Gegend, erblickte den König und erkannte ihn. Er sagte: "O König, ich erkenne Euch." Auf die Frage des Königs: "Woher kommst du?", antwortete er: "Aus der Stadt, o König." Daraufhin befragte ihn der König nach allen Neuigkeiten. Während sie sich so unterhielten, kamen die Knaben herbei. Als jener Mann sie erblickte, fragte er: "Wer sind diese, o König?" – "Es sind meine Söhne, mein Guter", erwiderte der König. – "O König, was wollt Ihr nun, umgeben von diesen zweiunddreißig Prinzen, im Wald tun? Kommt und regiert Euer Reich!" – "Es ist genug, mein Guter, genau hier bin ich glücklich." Der Mann dachte: "Nun habe ich eine willkommene Nachricht zu überbringen", ging in die Stadt und berichtete es dem Sohn des Königs. Der Königssohn dachte: "Ich werde meinen Vater zurückholen", zog mit einem viergliedrigen Heer dorthin und bat seinen Vater auf vielfältige Weise. Doch dieser lehnte ab: "Es ist genug, mein lieber Prinz, genau hier bin ich glücklich", und willigte keineswegs ein. Da dachte der Königssohn: "Der König wünscht nun nicht zurückzukehren. Wohlan, ich werde ihm genau hier eine Stadt erbauen." Er ließ die Kola-Bäume roden, Häuser errichten und eine Stadt anlegen. Weil sie erbaut wurde, nachdem man die Kola-Bäume entfernt hatte, gab er ihr den Namen "Kolanagara", und weil sie auf einem Tigerpfad angelegt wurde, nannte er sie "Byagghapajja". Nachdem er ihr diese beiden Namen verliehen hatte, zog er fort. තතො [Pg.89] වයප්පත්තෙ කුමාරෙ මාතා ආණාපෙසි – ‘‘තාතා, තුම්හාකං කපිලවත්ථුවාසිනො සක්‍යා මාතුලා හොන්ති, ධීතරො නෙසං ගණ්හථා’’ති. තෙ යං දිවසං ඛත්තියකඤ්ඤායො නදීකීළනං ගච්ඡන්ති, තං දිවසං ගන්ත්වා නදීතිත්ථං උපරුන්ධිත්වා නාමානි සාවෙත්වා පත්ථිතා පත්ථිතා රාජධීතරො ගහෙත්වා අගමංසු. සක්‍යරාජානො සුත්වා ‘‘හොතු භණෙ, අම්හාකං ඤාතකා එවා’’ති තුණ්හී අහෙසුං. අයං කොලියානං උප්පත්ති. Als die Prinzen das reife Alter erreicht hatten, wies die Mutter sie an: "Liebe Söhne, die in Kapilavatthu lebenden Sakyer sind eure Onkel mütterlicherseits. Holt euch deren Töchter." An dem Tag, an dem die Khattiya-Prinzessinnen zum Wasserspiel im Fluss aufbrachen, begab sich die Prinzenschar dorthin, besetzte die Flussfurt, gab ihre Namen kund, entführte die jeweils von ihnen begehrten Königstöchter und zog fort. Als die Sakyer-Könige davon hörten, sagten sie: "Es sei drum, ihr Lieben, sie sind ja doch unsere Verwandten", und schwiegen still. Dies ist der Ursprung der Koliyer. එවං තෙසං සාකියකොලියානං අඤ්ඤමඤ්ඤං ආවාහවිවාහං කරොන්තානං ආගතො වංසො යාව සීහහනුරාජා, තාව විත්ථාරතො වෙදිතබ්බො – සීහහනුරඤ්ඤො කිර පඤ්ච පුත්තා අහෙසුං – සුද්ධොදනො, අමිතොදනො, ධොතොදනො, සක්කොදනො, සුක්කොදනොති. තෙසු සුද්ධොදනෙ රජ්ජං කාරයමානෙ තස්ස පජාපතියා අඤ්ජනරඤ්ඤො ධීතාය මහාමායාදෙවියා කුච්ඡිම්හි පූරිතපාරමී මහාපුරිසො ජාතකනිදානෙ වුත්තනයෙන තුසිතපුරා චවිත්වා පටිසන්ධිං ගහෙත්වා අනුපුබ්බෙන කතමහාභිනික්ඛමනො සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුජ්ඣිත්වා පවත්තිතවරධම්මචක්කො අනුක්කමෙන කපිලවත්ථුං ගන්ත්වා සුද්ධොදනමහාරාජාදයො අරියඵලෙ පතිට්ඨාපෙත්වා ජනපදචාරිකං පක්කමිත්වා පුනපි අපරෙන සමයෙන පච්චාගන්ත්වා පන්නරසහි භික්ඛුසතෙහි සද්ධිං කපිලවත්ථුස්මිං විහරති නිග්‍රොධාරාමෙ. So ist die Ahnenreihe der Sakyer und Koliyer, die untereinander Heiratsbündnisse schlossen, bis hin zu König Sīhahanu herabgekommen, was im Einzelnen so zu verstehen ist: König Sīhahanu hatte bekanntlich fünf Söhne: Suddhodana, Amitodana, Dhotodana, Sakkodana und Sukkodana. Als von diesen Suddhodana die Herrschaft ausübte, trat der Große Mann, der die Vollkommenheiten erfüllt hatte, nachdem er den Tusita-Himmel verlassen hatte, auf die im Jātaka-Nidāna beschriebene Weise in den Schoß von dessen Gemahlin, der Königin Mahāmāyā, einer Tochter des Königs Añjana, ein und nahm dort Wiederverkörperung an. Nachdem er zur rechten Zeit den Großen Auszug vollzogen, die vollkommene Selbst-Erleuchtung erlangt und das vortreffliche Rad der Lehre in Bewegung gesetzt hatte, begab er sich nacheinander nach Kapilavatthu, gründete den Großkönig Suddhodana und die anderen in den edlen Früchten des Pfades, brach zu einer Wanderung durch das Land auf, kehrte zu einer späteren Zeit wieder zurück und verwelkte mit fünfzehnhundert Bhikkhus in Kapilavatthu im Nigrodha-Park. තත්ථ විහරන්තෙ ච භගවති සාකියකොලියානං උදකං පටිච්ච කලහො අහොසි. කථං? නෙසං කිර උභින්නම්පි කපිලපුරකොලියපුරානං අන්තරෙ රොහිණී නාම නදී පවත්තති. සා කදාචි අප්පොදකා හොති, කදාචි මහොදකා. අප්පොදකකාලෙ සෙතුං කත්වා සාකියාපි කොලියාපි අත්තනො අත්තනො සස්සපායනත්ථං උදකං ආනෙන්ති. තෙසං මනුස්සා එකදිවසං සෙතුං කරොන්තා අඤ්ඤමඤ්ඤං භණ්ඩන්තා ‘‘අරෙ තුම්හාකං රාජකුලං භගිනීහි සද්ධිං සංවාසං කප්පෙසි කුක්කුටසොණසිඞ්ගාලාදිතිරච්ඡානා විය, තුම්හාකං රාජකුලං සුසිරරුක්ඛෙ වාසං කප්පෙසි පිසාචිල්ලිකා වියා’’ති එවං ජාතිවාදෙන ඛුංසෙත්වා අත්තනො අත්තනො රාජූනං ආරොචෙසුං. තෙ කුද්ධා යුද්ධසජ්ජා හුත්වා රොහිණීනදීතීරං සම්පත්තා. එවං සාගරසදිසං බලං අට්ඨාසි. Als der Erhabene dort verweilte, entstand wegen des Wassers ein Streit zwischen den Sakyern und den Koliyern. Wie geschah dies? Es heißt, dass zwischen den beiden Städten Kapilavatthu und Koliya ein Fluss namens Rohiṇī fließt. Dieser führte manchmal wenig Wasser, manchmal viel Wasser. In Zeiten von wenig Wasser bauten sowohl die Sakyer als auch die Koliyer einen Damm und leiteten das Wasser um, um ihre jeweiligen Feldfrüchte zu bewässern. Eines Tages, als ihre Arbeiter den Damm errichteten, gerieten sie in Streit miteinander und beschimpften einander: „He, eure königliche Familie pflegte den Beischlaf mit ihren eigenen Schwestern, wie Tiere wie Hühner, Hunde und Schakale!“ – „Und eure königliche Familie wohnte in hohlen Bäumen wie Kobolde!“ Indem sie sie auf diese Weise aufgrund ihrer Abstammung schmähten, berichteten sie dies ihren jeweiligen Königen. Diese wurden zornig, machten sich kampfbereit und erreichten das Ufer des Rohiṇī-Flusses. So stand ein Heer bereit, gewaltig wie das Meer. අථ [Pg.90] භගවා ‘‘ඤාතකා කලහං කරොන්ති, හන්ද, නෙ වාරෙස්සාමී’’ති ආකාසෙනාගන්ත්වා ද්වින්නං සෙනානං මජ්ඣෙ අට්ඨාසි. තම්පි ආවජ්ජෙත්වා සාවත්ථිතො ආගතොති එකෙ. එවං ඨත්වා ච පන අත්තදණ්ඩසුත්තං (සු. නි. 941 ආදයො) අභාසි. තං සුත්වා සබ්බෙ සංවෙගප්පත්තා ආවුධානි ඡඩ්ඩෙත්වා භගවන්තං නමස්සමානා අට්ඨංසු, මහග්ඝඤ්ච ආසනං පඤ්ඤාපෙසුං. භගවා ඔරුය්හ පඤ්ඤත්තාසනෙ නිසීදිත්වා ‘‘කුඨාරීහත්ථො පුරිසො’’තිආදිකං ඵන්දනජාතකං (ජා. 1.13.14), ‘‘වන්දාමි තං කුඤ්ජරා’’තිආදිකං ලටුකිකජාතකං (ජා. 1.5.39). Da dachte der Erhabene: „Meine Verwandten streiten sich. Wohlan, ich werde sie aufhalten!“ Er reiste durch die Luft herbei und stellte sich inmitten der beiden Heere auf. Einige Lehrer sagen, er habe dies erwogen und sei von Sāvatthī gekommen. Und dort stehend verkündete er das Attadaṇḍa-Sutta. Als sie dies hörten, wurden sie alle von tiefer Ergriffenheit erfasst, warfen ihre Waffen weg und standen da, während sie den Erhabenen verehrten, und sie bereiteten ihm einen kostbaren Sitz. Der Erhabene stieg herab, setzte sich auf den hergerichteten Sitz und erzählte das Phandana-Jātaka, beginnend mit „Ein Mann mit einer Axt in der Hand“, und das Laṭukika-Jātaka, beginnend mit „Ich verehre dich, o Elefant“, ‘‘සම්මොදමානා ගච්ඡන්ති, ජාලමාදාය පක්ඛිනො; යදා තෙ විවදිස්සන්ති, තදා එහින්ති මෙ වස’’න්ති. (ජා. 1.1.33) – „Einträchtig fliegen sie davon, das Netz tragend, die Vögel; doch wenn sie miteinander streiten werden, dann fallen sie in meine Gewalt.“ ඉමං වට්ටකජාතකඤ්ච කථෙත්වා පුන තෙසං චිරකාලප්පවත්තං ඤාතිභාවං දස්සෙන්තො ඉමං මහාවංසං කථෙසි. තෙ ‘‘පුබ්බෙ කිර මයං ඤාතකා එවා’’ති අතිවිය පසීදිංසු. තතො සක්‍යා අඩ්ඪතෙය්‍යකුමාරසතෙ, කොලියා අඩ්ඪතෙය්‍යකුමාරසතෙති පඤ්ච කුමාරසතෙ භගවතො පරිවාරත්ථාය අදංසු. භගවා තෙසං පුබ්බහෙතුං දිස්වා ‘‘එථ භික්ඛවො’’ති ආහ. තෙ සබ්බෙ ඉද්ධියා නිබ්බත්තඅට්ඨපරික්ඛාරයුත්තා ආකාසෙ අබ්භුග්ගන්ත්වා ආගම්ම භගවන්තං වන්දිත්වා අට්ඨංසු. භගවා තෙ ආදාය මහාවනං අගමාසි. තෙසං පජාපතියො දූතෙ පාහෙසුං, තෙ තාහි නානප්පකාරෙහි පලොභියමානා උක්කණ්ඨිංසු. භගවා තෙසං උක්කණ්ඨිතභාවං ඤත්වා හිමවන්තං දස්සෙත්වා තත්ථ කුණාලජාතකකථාය (ජා. 2.21.289 කුණාලජාතකං) තෙසං අනභිරතිං විනොදෙතුකාමො ආහ – ‘‘දිට්ඨපුබ්බො වො, භික්ඛවෙ, හිමවා’’ති? ‘‘න භගවා’’ති. ‘‘එථ, භික්ඛවෙ, පෙක්ඛථා’’ති අත්තනො ඉද්ධියා තෙ ආකාසෙන නෙන්තො ‘‘අයං සුවණ්ණපබ්බතො, අයං රජතපබ්බතො, අයං මණිපබ්බතො’’ති නානප්පකාරෙ පබ්බතෙ දස්සෙත්වා කුණාලදහෙ මනොසිලාතලෙ පච්චුට්ඨාසි. තතො ‘‘හිමවන්තෙ සබ්බෙ චතුප්පදබහුප්පදාදිභෙදා තිරච්ඡානගතා පාණා ආගච්ඡන්තු, සබ්බෙසඤ්ච පච්ඡතො කුණාලසකුණො’’ති අධිට්ඨාසි. ආගච්ඡන්තෙ ච තෙ ජාතිනාමනිරුත්තිවසෙන වණ්ණෙන්තො ‘‘එතෙ, භික්ඛවෙ, හංසා, එතෙ කොඤ්චා, එතෙ චක්කවාකා, කරවීකා, හත්ථිසොණ්ඩකා, පොක්ඛරසාතකා’’ති තෙසං දස්සෙසි. Nachdem er dieses Vaṭṭaka-Jātaka erzählt hatte, legte er ihnen erneut ihre langandauernde verwandtschaftliche Beziehung dar und erzählte diese Abstammungsgeschichte. Sie gewannen tiefes Vertrauen und dachten: „Es heißt, wir waren in der Vergangenheit tatsächlich Verwandte!“ Daraufhin gaben die Sakyer zweihundertfünfzig Prinzen und die Koliyer zweihundertfünfzig Prinzen, insgesamt also fünfhundert Prinzen, dem Erhabenen als Gefolgschaft. Als der Erhabene ihre heilsamen Bedingungen aus der Vergangenheit sah, sprach er: „Kommt, o Mönche!“ Sie alle waren mit den durch Geisteskraft entstandenen acht Requisiten ausgestattet, erhoben sich in die Luft, kamen herbei, erwiesen dem Erhabenen Ehrerbietung und blieben stehen. Der Erhabene nahm sie mit sich und begab sich zum Großen Wald. Ihre Ehefrauen sandten Boten aus, und als sie von diesen auf vielfältige Weise verlockt wurden, wurden die Mönche unzufrieden. Als der Erhabene ihre Unzufriedenheit erkannte, zeigte er ihnen den Himalaya. Da er ihre Unlust durch die Erzählung des Kuṇāla-Jātaka vertreiben wollte, fragte er sie dort: „Habt ihr, o Mönche, den Himalaya jemals zuvor gesehen?“ – „Nein, o Erhabener.“ – „Kommt, o Mönche, und seht ihn euch an!“ Er führte sie mit seiner Geisteskraft durch die Luft und zeigte ihnen verschiedene Berge: „Dies ist der Goldene Berg, dies der Silberne Berg, dies der Juwelenberg“, und stand am Ufer des Kuṇāla-Sees auf einer Platte aus rotem Arsenstein. Dann bestimmte er kraft seines Willens: „Mögen alle tierischen Lebewesen im Himalaya – ob Vierbeiner, Vielbeiner und andere – herbeikommen, und als Letzter von allen der Kuṇāla-Vogel.“ Und als sie herbeikamen, beschrieb er sie nach ihren Gattungen, Namen und Sprachen und zeigte sie ihnen: „Dies, o Mönche, sind Gänse, dies Kraniche, dies Cakkavāka-Vögel, Karavīka-Vögel, Hatthisoṇḍaka-Vögel und Pokkharasātaka-Vögel.“ තෙ [Pg.91] විම්හිතහදයා පස්සන්තා සබ්බපච්ඡතො ආගච්ඡන්තං ද්වීහි දිජකඤ්ඤාහි මුඛතුණ්ඩකෙන ඩංසිත්වා ගහිතකට්ඨවෙමජ්ඣෙ නිසින්නං සහස්සදිජකඤ්ඤාපරිවාරං කුණාලසකුණං දිස්වා අච්ඡරියබ්භුතචිත්තජාතා භගවන්තං ආහංසු – ‘‘කච්චි, භන්තෙ, භගවාපි ඉධ කුණාලරාජා භූතපුබ්බො’’ති? ‘‘ආම, භික්ඛවෙ, මයාවෙස කුණාලවංසො කතො. අතීතෙ හි මයං චත්තාරො ජනා ඉධ වසිම්හා – නාරදො දෙවිලො ඉසි, ආනන්දො ගිජ්ඣරාජා, පුණ්ණමුඛො ඵුස්සකොකිලො, අහං කුණාලො සකුණො’’ති සබ්බං මහාකුණාලජාතකං කථෙසි. තං සුත්වා තෙසං භික්ඛූනං පුරාණදුතියිකායො ආරබ්භ උප්පන්නා අනභිරති වූපසන්තා. තතො තෙසං භගවා සච්චකථං කථෙසි, කථාපරියොසානෙ සබ්බපච්ඡිමකො සොතාපන්නො, සබ්බඋපරිමො අනාගාමී අහොසි, එකොපි පුථුජ්ජනො වා අරහා වා නත්ථි. තතො භගවා තෙ ආදාය පුනදෙව මහාවනෙ ඔරුහි. ආගච්ඡමානා ච තෙ භික්ඛූ අත්තනොව ඉද්ධියා ආගච්ඡිංසු. Mit staunenden Herzen schauten sie hin und sahen den Kuṇāla-Vogel, der als allerletzter ankam, sitzend in der Mitte eines Holzstücks, das zwei Vogelweibchen mit ihren Schnäbeln trugen, und umgeben von einem Gefolge von tausend Vogelweibchen. Von Staunen und Verwunderung ergriffen, fragten sie den Erhabenen: „Herr, war der Erhabene vielleicht in einer früheren Existenz selbst dieser Kuṇāla-König hier?“ – „Ja, o Mönche, von mir wurde diese Kuṇāla-Abstammungslinie begründet. Denn in der Vergangenheit lebten wir vier Wesen hier: der Seher Nārada Devala, der Geierkönig Ānanda, der gefleckte Kuckuck Puṇṇamukha und ich, der Kuṇāla-Vogel.“ Und er erzählte das gesamte Große Kuṇāla-Jātaka. Als sie dies gehört hatten, legte sich bei diesen Mönchen die Unlust, die in Bezug auf ihre früheren Ehefrauen entstanden war. Daraufhin verkündete der Erhabene ihnen die Lehrrede über die Wahrheiten. Am Ende der Lehrrede wurde der am wenigsten fortgeschrittene von ihnen ein Stromeingetretener und der am weitesten fortgeschrittene ein Nie-Wiederkehrender. Es gab unter ihnen keinen einzigen Weltling mehr, aber auch noch keinen Arahat. Danach nahm der Erhabene sie mit sich und stieg wieder im Großen Wald herab. Und auf dem Rückweg reisten diese Mönche durch ihre eigene Geisteskraft. අථ නෙසං භගවා උපරිමග්ගත්ථාය පුන ධම්මං දෙසෙසි. තෙ පඤ්චසතාපි විපස්සනං ආරභිත්වා අරහත්තෙ පතිට්ඨහිංසු. පඨමං පත්තො පඨමමෙව අගමාසි ‘‘භගවතො ආරොචෙස්සාමී’’ති. ආගන්ත්වා ච ‘‘අභිරමාමහං භගවා, න උක්කණ්ඨාමී’’ති වත්වා භගවන්තං වන්දිත්වා එකමන්තං නිසීදි. එවං තෙ සබ්බෙපි අනුක්කමෙන ආගන්ත්වා භගවන්තං පරිවාරෙත්වා නිසීදිංසු ජෙට්ඨමාසඋපොසථදිවසෙ සායන්හසමයෙ. තතො පඤ්චසතඛීණාසවපරිවුතං වරබුද්ධාසනෙ නිසින්නං භගවන්තං ඨපෙත්වා අසඤ්ඤසත්තෙ ච අරූපබ්‍රහ්මානො ච සකලදසසහස්සචක්කවාළෙ අවසෙසදෙවතාදයො මඞ්ගලසුත්තවණ්ණනායං වුත්තනයෙන සුඛුමත්තභාවෙ නිම්මිනිත්වා සම්පරිවාරෙසුං ‘‘විචිත්‍රපටිභානං ධම්මදෙසනං සොස්සාමා’’ති. තත්ථ චත්තාරො ඛීණාසවබ්‍රහ්මානො සමාපත්තිතො වුට්ඨාය බ්‍රහ්මගණං අපස්සන්තා ‘‘කුහිං ගතා’’ති ආවජ්ජෙත්වා තමත්ථං ඤත්වා පච්ඡා ආගන්ත්වා ඔකාසං අලභමානා චක්කවාළමුද්ධනි ඨත්වා පච්චෙකගාථායො අභාසිංසු. යථාහ – Daraufhin lehrte der Erhabene sie erneut das Dhamma, um ihnen zu den höheren Pfaden zu verhelfen. Diese fünfhundert Mönche entfalteten alle die Einsicht und festigten sich in der Arahatschaft. Wer sie zuerst erlangte, ging sogleich als Erster hin und dachte: „Ich will es dem Erhabenen berichten.“ Und als er ankam, sagte er: „Ich erfreue mich am heiligen Leben, o Erhabener, ich bin nicht mehr unzufrieden“, verneigte sich vor dem Erhabenen und setzte sich seitlich nieder. Auf diese Weise kamen sie alle nacheinander herbei und setzten sich am Abend des Uposatha-Tages im Monat Jeṭṭha um den Erhabenen herum nieder. Da schufen die übrigen Gottheiten aus den gesamten zehntausend Weltensystemen – mit Ausnahme der wahrnehmungslosen Wesen und der formlosen Brahmās – auf die in der Erklärung zum Maṅgala-Sutta dargelegte Weise feinstoffliche Körper und umgaben den Erhabenen, der auf seinem vortrefflichen Buddhasitz saß, umringt von den fünfhundert Triebversiegten, indem sie dachten: „Wir wollen eine vielfältige und inspirierte Darlegung des Dhamma hören.“ Unter ihnen erhoben sich vier triebversiegte Brahmās aus ihrer meditativen Vertiefung, sahen ihre Brahma-Schar nicht und fragten sich: „Wohin sind sie gegangen?“ Nachdem sie die Angelegenheit erkannt hatten, kamen sie verspätet herbei. Da sie keinen Platz fanden, stellten sie sich auf den Gipfel des Weltringgebirges und sprachen jeweils eine eigene Strophe. Wie es heißt: ‘‘අථ ඛො චතුන්නං සුද්ධාවාසකායිකානං දෙවතානං එතදහොසි – ‘අයං, ඛො, භගවා සක්කෙසු විහරති කපිලවත්ථුස්මිං මහාවනෙ මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහි සබ්බෙහෙව අරහන්තෙහි. දසහි ච ලොකධාතූහි දෙවතා යෙභුය්‍යෙන සන්නිපතිතා හොන්ති භගවන්තං දස්සනාය භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච[Pg.92]. යංනූන මයම්පි යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමෙය්‍යාම, උපසඞ්කමිත්වා භගවතො සන්තිකෙ පච්චෙකං ගාථං භාසෙය්‍යාමා’’’ති (දී. නි. 2.331; සං. නි. 1.37). Da kam den vier Gottheiten aus der Schar der Reinen Bereiche (Suddhāvāsa) folgender Gedanke: „Dieser Erhabene weilt im Lande der Sakyer bei Kapilavatthu im Großen Wald zusammen mit einer großen Bhikkhu-Gemeinschaft, mit etwa fünfhundert Bhikkhus, die allesamt Arahants sind. Und die Gottheiten aus zehn Weltsystemen haben sich größtenteils versammelt, um den Erhabenen und die Bhikkhu-Gemeinschaft zu sehen. Wie wäre es, wenn auch wir uns dorthin begeben würden, wo sich der Erhabene befindet, und nach unserer Ankunft in der Gegenwart des Erhabenen jeweils eine eigene Strophe sprechen würden?“ සබ්බං සගාථාවග්ගෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං. එවං ගන්ත්වා ච තත්ථ එකො බ්‍රහ්මා පුරත්ථිමචක්කවාළමුද්ධනි ඔකාසං ලභිත්වා තත්ථ ඨිතො ඉමං ගාථං අභාසි – Alles hierbei ist genau in der Weise zu verstehen, wie es im Sagāthā-Vagga dargelegt wurde. Nachdem sie so dorthin gegangen waren, fand ein Brahmā auf dem Gipfel des östlichen Weltkreises Raum, stellte sich dorthin und sprach diese Strophe: ‘‘මහාසමයො පවනස්මිං…පෙ…දක්ඛිතායෙ අපරාජිතසඞ්ඝ’’න්ති. (දී. නි. 2.332; සං. නි. 1.37); „Eine große Versammlung findet statt im Walde … [und so weiter] … um die unbesiegte Gemeinschaft zu sehen.“ ඉමඤ්චස්ස ගාථං භාසමානස්ස පච්ඡිමචක්කවාළපබ්බතෙ ඨිතො සද්දං අස්සොසි. Während er diese Strophe sprach, hörte ein anderer, der auf dem Gebirge des westlichen Weltkreises stand, seine Stimme. දුතියො පච්ඡිමචක්කවාළමුද්ධනි ඔකාසං ලභිත්වා තත්ථ ඨිතො තං ගාථං සුත්වා ඉමං ගාථං අභාසි – Der zweite Brahmā fand auf dem Gipfel des westlichen Weltkreises Raum, stellte sich dorthin und sprach, nachdem er jene Strophe gehört hatte, diese Strophe: ‘‘තත්‍ර භික්ඛවො සමාදහංසු…පෙ…ඉන්ද්‍රියානි රක්ඛන්ති පණ්ඩිතා’’ති. (දී. නි. 2.332; සං. නි. 1.37); „Die Bhikkhus dort sammeln ihren Geist … [und so weiter] … die Weisen hüten ihre Sinne.“ තතියො දක්ඛිණචක්කවාළමුද්ධනි ඔකාසං ලභිත්වා තත්ථ ඨිතො තං ගාථං සුත්වා ඉමං ගාථං අභාසි – Der dritte fand auf dem Gipfel des südlichen Weltkreises Raum, stellte sich dorthin und sprach, nachdem er jene Strophe gehört hatte, diese Strophe: ‘‘ඡෙත්වා ඛීලං ඡෙත්වා පලිඝං…පෙ… සුසුනාගා’’ති. (දී. නි. 2.332; සං. නි. 1.37); „Nachdem sie den Pfahl durchhauen, den Riegel zerbrochen haben … [und so weiter] … wie junge Drachen.“ චතුත්ථො උත්තරචක්කවාළමුද්ධනි ඔකාසං ලභිත්වා තත්ථ ඨිතො තං ගාථං සුත්වා ඉමං ගාථමභාසි – Der vierte fand auf dem Gipfel des nördlichen Weltkreises Raum, stellte sich dorthin und sprach, nachdem er jene Strophe gehört hatte, diese Strophe: ‘‘යෙ කෙචි බුද්ධං සරණං ගතාසෙ…පෙ…දෙවකායං පරිපූරෙස්සන්තී’’ති. (දී. නි. 2.332; සං. නි. 1.37); „Wer auch immer zum Buddha Zuflucht genommen hat … [und so weiter] … sie werden die Scharen der Devas füllen.“ තස්සපි තං සද්දං දක්ඛිණචක්කවාළමුද්ධනි ඨිතො අස්සොසි. එවං තදා ඉමෙ චත්තාරො බ්‍රහ්මානො පරිසං ථොමෙත්වා ඨිතා අහෙසුං, මහාබ්‍රහ්මානො එකචක්කවාළං ඡාදෙත්වා අට්ඨංසු. Auch dessen Stimme hörte derjenige, der auf dem Gipfel des südlichen Weltkreises stand. Auf diese Weise standen damals diese vier Brahmās da und priesen die Versammlung, während der Große Brahmā dastand und einen ganzen Weltkreis ausfüllte. අථ භගවා දෙවපරිසං ඔලොකෙත්වා භික්ඛූනං ආරොචෙසි – ‘‘යෙපි තෙ, භික්ඛවෙ, අහෙසුං අතීතමද්ධානං අරහන්තො සම්මාසම්බුද්ධා, තෙසම්පි භගවන්තානං එතප්පරමායෙව දෙවතා සන්නිපතිතා අහෙසුං. සෙය්‍යථාපි මය්හං [Pg.93] එතරහි, යෙපි තෙ, භික්ඛවෙ, භවිස්සන්ති අනාගතමද්ධානං අරහන්තො සම්මාසම්බුද්ධා, තෙසම්පි භගවන්තානං එතප්පරමායෙව දෙවතා සන්නිපතිතා භවිස්සන්ති සෙය්‍යථාපි මය්හං එතරහී’’ති. තතො තං දෙවපරිසං භබ්බාභබ්බවසෙන ද්විධා විභජි ‘‘එත්තකා භබ්බා, එත්තකා අභබ්බා’’ති. තත්ථ ‘‘අභබ්බපරිසා බුද්ධසතෙපි ධම්මං දෙසෙන්තෙ න බුජ්ඣති, භබ්බපරිසා සක්කා බොධෙතු’’න්ති ඤත්වා පුන භබ්බපුග්ගලෙ චරියවසෙන ඡධා විභජි ‘‘එත්තකා රාගචරිතා, එත්තකා දොස-මොහ-විතක්ක-සද්ධා-බුද්ධිචරිතා’’ති. එවං චරියවසෙන පරිග්ගහෙත්වා ‘‘අස්සා පරිසාය කීදිසා ධම්මදෙසනා සප්පායා’’ති ධම්මකථං විචිනිත්වා පුන තං පරිසං මනසාකාසි – ‘‘අත්තජ්ඣාසයෙන නු ඛො ජානෙය්‍ය, පරජ්ඣාසයෙන, අට්ඨුප්පත්තිවසෙන, පුච්ඡාවසෙනා’’ති. තතො ‘‘පුච්ඡාවසෙන ජානෙය්‍යා’’ති ඤත්වා ‘‘පඤ්හං පුච්ඡිතුං සමත්ථො අත්ථි, නත්ථී’’ති පුන සකලපරිසං ආවජ්ජෙත්වා ‘‘නත්ථි කොචී’’ති ඤත්වා ‘‘සචෙ අහමෙව පුච්ඡිත්වා අහමෙව විස්සජ්ජෙය්‍යං, එවමස්සා පරිසාය සප්පායං න හොති. යංනූනාහං නිම්මිතබුද්ධං මාපෙය්‍යන්ති පාදකජ්ඣානං සමාපජ්ජිත්වා වුට්ඨාය මනොමයිද්ධියා අභිසඞ්ඛරිත්වා නිම්මිතබුද්ධං මාපෙසි. සබ්බඞ්ගපච්චඞ්ගී ලක්ඛණසම්පන්නො පත්තචීවරධරො ආලොකිතවිලොකිතාදිසම්පන්නො හොතූ’’ති අධිට්ඨානචිත්තෙන සහ පාතුරහොසි. සො පාචීනලොකධාතුතො ආගන්ත්වා භගවතො සමසමෙ ආසනෙ නිසින්නො එවං ආගන්ත්වා යානි භගවතා ඉමම්හි සමාගමෙ චරියවසෙන ඡ සුත්තානි (සු. නි. 854 ආදයො, 868 ආදයො, 884 ආදයො, 901 ආදයො, 921 ආදයො) කථිතානි. සෙය්‍යථිදං – පුරාභෙදසුත්තං කලහවිවාදසුත්තං චූළබ්‍යූහං මහාබ්‍යූහං තුවටකං ඉදමෙව සම්මාපරිබ්බාජනීයන්ති. තෙසු රාගචරිතදෙවතානං සප්පායවසෙන කථෙතබ්බස්ස ඉමස්ස සුත්තස්ස පවත්තනත්ථං පඤ්හං පුච්ඡන්තො ‘‘පුච්ඡාමි මුනිං පහූතපඤ්ඤ’’න්ති ඉමං ගාථමාහ. Daraufhin blickte der Erhabene auf die Schar der Gottheiten und verkündete den Bhikkhus: „Bhikkhus, auch bei jenen Erhabenen, die in vergangenen Zeiten Arahants und vollkommen Erleuchtete Buddhas waren, versammelten sich höchstens so viele Gottheiten, wie sich gegenwärtig um mich versammelt haben. Auch bei jenen Erhabenen, die in zukünftigen Zeiten Arahants und vollkommen Erleuchtete Buddhas sein werden, werden sich höchstens so viele Gottheiten versammeln, wie sich gegenwärtig um mich versammelt haben.“ Danach teilte er diese Schar der Gottheiten nach ihrer Befähigung in zwei Gruppen ein: „So viele sind fähig, so viele sind unfähig.“ Dabei erkannte er: „Die Schar der Unfähigen würde die Lehre selbst dann nicht verstehen, wenn hundert Buddhas sie verkündeten; die Schar der Fähigen hingegen kann zur Erkenntnis geführt werden.“ Daraufhin teilte er die fähigen Personen nach ihrem Temperament (cariyā) in sechs Gruppen ein: „So viele sind von gierigem Temperament (rāgacarita), so viele sind von einem durch Hass, Verblendung, diskursives Denken, Glauben und Intelligenz geprägten Temperament.“ Nachdem er sie so nach ihrem Temperament erfasst hatte, überlegte er, welche Art der Lehrverkündigung für sie geeignet sei: „Welche Art von Lehrrede ist für diese Versammlung angemessen?“ Und weiter erwog er bezüglich dieser Versammlung: „Würden sie eine Lehrrede verstehen, die aus eigenem Antrieb (attajjhāsaya) gehalten wird, oder eine, die auf den Antrieb anderer (parajjhāsaya) abgestimmt ist, oder aufgrund eines besonderen Anlasses (atthuppatti), oder auf eine Frage hin (pucchāvasa)?“ Da erkannte er: „Sie würden eine Lehrrede verstehen, die auf eine Frage hin gegeben wird.“ Als Nächstes richtete er seine Aufmerksamkeit auf die gesamte Versammlung und überlegte: „Gibt es jemanden, der in der Lage ist, eine Frage zu stellen, oder gibt es niemanden?“ Als er erkannte, dass niemand dazu fähig war, überlegte er: „Wenn ich selbst die Frage stellen und sie auch selbst beantworten würde, wäre das für diese Versammlung nicht angemessen. Wie wäre es, wenn ich einen erschaffenen Buddha (nimmitabuddha) erschüfe?“ Er trat in das Basis-Jhāna (pādakajjhāna) ein, ging daraus hervor und erschuf, indem er die geistgewirkte übernatürliche Kraft (manomayiddhi) anwandte, einen erschaffenen Buddha. Dieser erschien zugleich mit seinem Entschlussgeist: „Er soll vollkommen an Gliedern und Merkmalen sein, Almosenschale und Gewand tragen und die Fähigkeit besitzen, aufzublicken, umherzublicken und so weiter.“ Dieser kam aus dem östlichen Weltsystem und setzte sich auf einen Sitz, der auf genau derselben Höhe wie der des Erhabenen war. Bei dieser Versammlung wurden vom Erhabenen entsprechend den Temperamenten sechs Lehrreden verkündet. Und zwar diese: das Purābheda-Sutta, das Kalahavivāda-Sutta, das Cūḷabyūha-Sutta, das Mahābyūha-Sutta, das Tuvaṭaka-Sutta und eben dieses Sammāparibbājanīya-Sutta. Unter diesen sprach der erschaffene Buddha, um dieses Sutta, das als das für die Gottheiten mit gierigem Temperament geeignete zu verkünden war, in Gang zu bringen, eine Frage stellend diese Strophe: „Ich frage den Weisen von reichem Verständnis.“ තත්ථ පහූතපඤ්ඤන්ති මහාපඤ්ඤං. තිණ්ණන්ති චතුරොඝතිණ්ණං. පාරඞ්ගතන්ති නිබ්බානප්පත්තං. පරිනිබ්බුතන්ති සඋපාදිසෙසනිබ්බානවසෙන පරිනිබ්බුතං. ඨිතත්තන්ති ලොකධම්මෙහි අකම්පනීයචිත්තං. නික්ඛම්ම ඝරා පනුජ්ජ කාමෙති වත්ථුකාමෙ පනුදිත්වා ඝරාවාසා නික්ඛම්ම. කථං භික්ඛු සම්මා සො ලොකෙ පරිබ්බජෙය්‍යාති සො භික්ඛු කථං ලොකෙ සම්මා පරිබ්බජෙය්‍ය විහරෙය්‍ය අනුපලිත්තො ලොකෙන හුත්වා, ලොකං අතික්කමෙය්‍යාති වුත්තං හොති. සෙසමෙත්ථ වුත්තනයමෙව. Dabei bedeutet „von reichem Verständnis“ (pahūtapañña): von großer Weisheit. „Der Hinübergegangene“ (tiṇṇa): der über die vier Fluten Hinübergeschrittene. „Der das jenseitige Ufer Erreichte“ (pāraṅgata): der das Nibbāna Erreichte. „Der Erloschene“ (parinibbuta): erloschen im Sinne des Nibbāna mit verbleibender Lebensgrundlage (saupādisesa-nibbāna). „Der in sich Feststehende“ (ṭhitatta): einer, dessen Geist durch die Weltströmungen (lokadhamma) unerschütterlich ist. „Aus dem Hause gezogen, die Begierden vertrieben“ (nikkhamma gharā panujja kāme): nachdem er die Objekte des Begehrens (vatthukāma) vertrieben hat und aus dem häuslichen Leben fortgezogen ist. „Wie soll jener Bhikkhu recht durch die Welt wandern?“ (kathaṃ bhikkhu sammā so loke paribbajeyya): Dies bedeutet: Wie soll jener Bhikkhu recht in der Welt wandern, verweilen, ohne von der Welt befleckt zu sein, und die Welt überwinden? Das Übrige ist hier genau in der bereits dargelegten Weise zu verstehen. 363. අථ [Pg.94] භගවා යස්මා ආසවක්ඛයං අප්පත්වා ලොකෙ සම්මා පරිබ්බජන්තො නාම නත්ථි, තස්මා තස්මිං රාගචරිතාදිවසෙන පරිග්ගහිතෙ සබ්බපුග්ගලසමූහෙ තං තං තෙසං තෙසං සමානදොසානං දෙවතාගණානං ආචිණ්ණදොසප්පහානත්ථං ‘‘යස්ස මඞ්ගලා’’ති ආරභිත්වා අරහත්තනිකූටෙනෙව ඛීණාසවපටිපදං පකාසෙන්තො පන්නරස ගාථායො අභාසි. 363. Da es nun niemanden gibt, der recht in der Welt wandert, ohne die Vernichtung der Triebe (āsavakkhaya) erlangt zu haben, sprach der Erhabene – nachdem er die gesamte Schar der Personen nach ihrem gierigen Temperament und so weiter erfasst hatte – fünfzehn Strophen, beginnend mit „Für wen die Vorzeichen…“ (yassa maṅgalā), damit die verschiedenen Gruppen von Gottheiten, welche dieselben Mängel teilten, ihre gewohnten Mängel ablegen konnten. Er verkündete diese Strophen, um die Praxis eines Triebversiegten (khīṇāsava) aufzuzeigen, die ihren Höhepunkt in der Arahant-Schaft (arahatta) findet. තත්ථ පඨමගාථාය තාව මඞ්ගලාති මඞ්ගලසුත්තෙ වුත්තානං දිට්ඨමඞ්ගලාදීනමෙතං අධිවචනං. සමූහතාති සුට්ඨු ඌහතා පඤ්ඤාසත්ථෙන සමුච්ඡින්නා. උප්පාතාති ‘‘උක්කාපාතදිසාඩාහාදයො එවං විපාකා හොන්තී’’ති එවං පවත්තා උප්පාතාභිනිවෙසා. සුපිනාති ‘‘පුබ්බණ්හසමයෙ සුපිනං දිස්වා ඉදං නාම හොති, මජ්ඣන්හිකාදීසු ඉදං, වාමපස්සෙන සයතා දිට්ඨෙ ඉදං නාම හොති, දක්ඛිණපස්සාදීහි ඉදං, සුපිනන්තෙ චන්දං දිස්වා ඉදං නාම හොති, සූරියාදයො දිස්වා ඉද’’න්ති එවං පවත්තා සුපිනාභිනිවෙසා. ලක්ඛණාති දණ්ඩලක්ඛණවත්ථලක්ඛණාදිපාඨං පඨිත්වා ‘‘ඉමිනා ඉදං නාම හොතී’’ති එවං පවත්තා ලක්ඛණාභිනිවෙසා. තෙ සබ්බෙපි බ්‍රහ්මජාලෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බා. සො මඞ්ගලදොසවිප්පහීනොති අට්ඨතිංස මහාමඞ්ගලානි ඨපෙත්වා අවසෙසා මඞ්ගලදොසා නාම. යස්ස පනෙතෙ මඞ්ගලාදයො සමූහතා, සො මඞ්ගලදොසවිප්පහීනො හොති. අථ වා මඞ්ගලානඤ්ච උප්පාතාදිදොසානඤ්ච පහීනත්තා මඞ්ගලදොසවිප්පහීනො හොති, න මඞ්ගලාදීහි සුද්ධිං පච්චෙති අරියමග්ගස්ස අධිගතත්තා. තස්මා සම්මා සො ලොකෙ පරිබ්බජෙය්‍ය, සො ඛීණාසවො සම්මා ලොකෙ පරිබ්බජෙය්‍ය අනුපලිත්තො ලොකෙනාති. Hierbei ist in der ersten Strophe zunächst 'maṅgalā' eine Bezeichnung für die im Maṅgala-Sutta erwähnten 'gesehenen Glückszeichen' und so weiter. 'Samūhatā' bedeutet: gut entwurzelt, mit dem Schwert der Weisheit völlig abgeschnitten. 'Uppātā' meint das Beharren auf Vorzeichen, das sich so vollzieht: 'Sternschnuppen, Himmelsbrände und so weiter werden dieses oder jenes Ergebnis haben'. 'Supinā' meint das Beharren auf Träumen, das sich so vollzieht: 'Wenn man am Vormittag einen Traum sieht, geschieht dies; am Mittag und so weiter jenes; wenn man auf der linken Seite liegend träumt, geschieht dies; auf der rechten Seite und so weiter jenes; wenn man im Traum den Mond sieht, geschieht dies; wenn man die Sonne und so weiter sieht, jenes'. 'Lakkhaṇā' meint das Beharren auf Merkmalen, das sich so vollzieht, dass man Texte über die Merkmale von Stäben, Kleidern und so weiter liest und denkt: 'Durch dieses Merkmal geschieht jenes'. All diese sind genau in der Weise zu verstehen, wie sie im Brahmajāla-Sutta dargelegt sind. 'So maṅgaladosavippahīno' bedeutet: Mit Ausnahme der achtunddreißig großen Glückszeichen werden die übrigen als 'Fehler der Glückszeichen' bezeichnet. Bei wem aber diese Glückszeichen und so weiter ausgemerzt sind, der hat die Fehler der Glückszeichen überwunden. Oder aber: Weil er die Glückszeichen sowie Fehler wie Vorzeichen und so weiter aufgegeben hat, hat er die Fehler der Glückszeichen überwunden; er vertraut nicht auf eine Reinigung durch Glückszeichen und dergleichen, weil er den edlen Pfad erlangt hat. Deshalb 'sollte er rechtwandern in der Welt': Dieser Triebversiegte sollte recht in der Welt wandern, unbefleckt von der Welt. 364. දුතියගාථාය රාගං විනයෙථ මානුසෙසු, දිබ්බෙසු කාමෙසු චාපි භික්ඛූති මානුසෙසු ච දිබ්බෙසු ච කාමගුණෙසු අනාගාමිමග්ගෙන අනුප්පත්තිධම්මතං නෙන්තො රාගං විනයෙථ. අතික්කම්ම භවං සමෙච්ච ධම්මන්ති එවං රාගං විනෙත්වා තතො පරං අරහත්තමග්ගෙන සබ්බප්පකාරතො පරිඤ්ඤාභිසමයාදයො සාධෙන්තො චතුසච්චභෙදම්පි සමෙච්ච ධම්මං ඉමාය පටිපදාය තිවිධම්පි අතික්කම්ම භවං. සම්මා සොති සොපි භික්ඛු සම්මා ලොකෙ පරිබ්බජෙය්‍ය. 364. In der zweiten Strophe bedeutet 'Ein Mönch sollte die Begierde nach menschlichen und auch nach himmlischen Sinnesfreuden ablegen': Indem er durch den Pfad des Nie-Wiederkehrers die Begierde nach den menschlichen und himmlischen Sinnengenussobjekten zu etwas macht, das nicht wieder entstehen kann, sollte er die Begierde ablegen. 'Nachdem er das Dasein überschritten und die Wahrheit durchdrungen hat' bedeutet: Nachdem er die Begierde auf diese Weise abgelegt hat und danach durch den Pfad der Arhatschaft in jeder Hinsicht die vollkommene Durchdringung, das Verständnis und so weiter verwirklicht hat, dringt er in die Wahrheit ein, die in die vier Wahrheiten unterteilt ist, und überschreitet durch diese Praxis das dreifache Dasein. 'Recht er' bedeutet: Auch jener Mönch wandert recht in der Welt. 365. තතියගාථාය ‘‘අනුරොධවිරොධවිප්පහීනො’’ති සබ්බවත්ථූසු පහීනරාගදොසො. සෙසං වුත්තනයමෙව සබ්බගාථාසු ච ‘‘සොපි භික්ඛු සම්මා [Pg.95] ලොකෙ පරිබ්බජෙය්‍යා’’ති යොජෙතබ්බං. ඉතො පරඤ්හි යොජනම්පි අවත්වා අවුත්තනයමෙව වණ්ණයිස්සාම. 365. In der dritten Strophe bedeutet 'frei von Zuneigung und Abneigung': einer, der Begierde und Hass gegenüber allen Objekten abgelegt hat. Der Rest ist genau in der bereits erklärten Weise zu verstehen, und in allen Strophen ist der Satz 'auch jener Mönch wandert recht in der Welt' hinzuzufügen. Denn von hier an werden wir, ohne die syntaktische Verknüpfung zu wiederholen, nur noch das erklären, was noch nicht nach dieser Methode erläutert wurde. 366. චතුත්ථගාථාය සත්තසඞ්ඛාරවසෙන දුවිධං පියඤ්ච අප්පියඤ්ච වෙදිතබ්බං, තත්ථ ඡන්දරාගපටිඝප්පහානෙන හිත්වා. අනුපාදායාති චතූහි උපාදානෙහි කඤ්චි ධම්මං අග්ගහෙත්වා. අනිස්සිතො කුහිඤ්චීති අට්ඨසතභෙදෙන තණ්හානිස්සයෙන ද්වාසට්ඨිභෙදෙන දිට්ඨිනිස්සයෙන ච කුහිඤ්චි රූපාදිධම්මෙ භවෙ වා අනිස්සිතො. සංයොජනියෙහි විප්පමුත්තොති සබ්බෙපි තෙභූමකධම්මා දසවිධසංයොජනස්ස විසයත්තා සංයොජනියා, තෙහි සබ්බප්පකාරතො මග්ගභාවනාය පරිඤ්ඤාතත්තා ච විප්පමුත්තොති අත්ථො. පඨමපාදෙන චෙත්ථ රාගදොසප්පහානං වුත්තං, දුතියෙන උපාදානනිස්සයාභාවො, තතියෙන සෙසාකුසලෙහි අකුසලවත්ථූහි ච විප්පමොක්ඛො. පඨමෙන වා රාගදොසප්පහානං, දුතියෙන තදුපායො, තතියෙන තෙසං පහීනත්තා සංයොජනියෙහි විප්පමොක්ඛොති වෙදිතබ්බො. 366. In der vierten Strophe ist das Angenehme und Unangenehme als zweifach zu verstehen: in Bezug auf Lebewesen und gestaltete Dinge; dort gibt er dieses auf, indem er das Begehren und den Widerwillen überwindet. 'Ohne Anklammerung' bedeutet: ohne irgendein Phänomen mit den vier Arten des Ergreifens zu erfassen. 'Nirgends abhängig' bedeutet: weder von körperlichen Formen und anderen Phänomenen noch vom Dasein abhängig zu sein, sei es durch die hundertachtfältige Abhängigkeit von Begehren oder die zweiundsechzigfältige Abhängigkeit von Ansichten. 'Von den fesselnden Dingen völlig befreit' bedeutet: Alle Phänomene der drei Daseinsebenen sind fesselnd, da sie das Objekt der zehn Fesseln sind; von diesen ist er in jeder Hinsicht befreit, weil er sie durch die Entfaltung des Pfades vollkommen durchschaut hat. Dies ist die Bedeutung. Hierbei wird durch den ersten Versfuß das Aufgeben von Gier und Hass ausgedrückt; durch den zweiten das Fehlen einer Stütze des Ergreifens; durch den dritten die Befreiung von den übrigen unheilsamen Geisteszuständen und unheilsamen Objekten. Oder aber: Durch den ersten wird das Aufgeben von Gier und Hass ausgedrückt, durch den zweiten das Mittel dazu, und durch den dritten die Befreiung von den fesselnden Dingen aufgrund von deren Überwindung. So ist es zu verstehen. 367. පඤ්චමගාථාය උපධීසූති ඛන්ධුපධීසු. ආදානන්ති ආදාතබ්බට්ඨෙන තෙයෙව වුච්චන්ති. අනඤ්ඤනෙය්‍යොති අනිච්චාදීනං සුදිට්ඨත්තා ‘‘ඉදං සෙය්‍යො’’ති කෙනචි අනෙතබ්බො. සෙසං උත්තානපදත්ථමෙව. ඉදං වුත්තං හොති – ආදානෙසු චතුත්ථමග්ගෙන සබ්බසො ඡන්දරාගං විනෙත්වා සො විනීතඡන්දරාගො, තෙසු උපධීසු න සාරමෙති, සබ්බෙ උපධී අසාරකත්තෙනෙව පස්සති. තතො තෙසු දුවිධෙනපි නිස්සයෙන අනිස්සිතො අඤ්ඤෙන වා කෙනචි ‘‘ඉදං සෙය්‍යො’’ති අනෙතබ්බො ඛීණාසවො භික්ඛු සම්මා සො ලොකෙ පරිබ්බජෙය්‍ය. 367. In der fünften Strophe bedeutet 'in den Errungenschaften': in den Errungenschaften der Daseinsgruppen. 'Ādāna' werden eben diese in dem Sinne genannt, dass sie ergriffen werden können. 'Nicht von anderen zu führen' bedeutet: Weil er die Unbeständigkeit und so weiter gut durchschaut hat, kann er von niemandem verleitet werden, zu denken: 'Dies ist besser'. Der Rest hat einen leicht verständlichen Wortsinn. Dies ist damit gemeint: Nachdem er das Begehren und die Gier bezüglich der Ergreifungen durch den vierten Pfad völlig abgelegt hat, ist er einer, der das Begehren und die Gier abgelegt hat; er findet keinen Kern in jenen Errungenschaften, sondern sieht alle Errungenschaften als kernlos an. Infolgedessen ist er von beiden Arten der Abhängigkeit bezüglich jener frei, kann von keinem anderen verleitet werden, zu denken: 'Dies ist besser', und als ein solcher triebversiegter Mönch sollte er recht in der Welt wandern. 368. ඡට්ඨගාථාය අවිරුද්ධොති එතෙසං තිණ්ණං දුච්චරිතානං පහීනත්තා සුචරිතෙහි සද්ධිං අවිරුද්ධො. විදිත්වා ධම්මන්ති මග්ගෙන චතුසච්චධම්මං ඤත්වා. නිබ්බානපදාභිපත්ථයානොති අනුපාදිසෙසං ඛන්ධපරිනිබ්බානපදං පත්ථයමානො. සෙසං උත්තානත්ථමෙව. 368. In der sechsten Strophe bedeutet 'nicht feindselig': Weil er diese drei Arten des Fehlverhaltens abgelegt hat, ist er nicht im Widerspruch zu heilsamen Verhaltensweisen. 'Nachdem er die Wahrheit verstanden hat' bedeutet: Nachdem er die Wahrheit der vier Wahrheiten durch den Pfad erkannt hat. 'Nach der Stätte des Nibbāna strebend' bedeutet: nach dem Zustand des Erlöschens der Daseinsgruppen ohne Überrest strebend. Der Rest ist leicht verständlich. 369. සත්තමගාථාය අක්කුට්ඨොති දසහි අක්කොසවත්ථූහි අභිසත්තො. න සන්ධියෙථාති න උපනය්හෙථ න කුප්පෙය්‍ය. ලද්ධා පරභොජනං [Pg.96] න මජ්ජෙති පරෙහි දින්නං සද්ධාදෙය්‍යං ලභිත්වා ‘‘අහං ඤාතො යසස්සී ලාභී’’ති න මජ්ජෙය්‍ය. සෙසං උත්තානත්ථමෙව. 369. In der siebten Strophe bedeutet 'beschimpft': mit den zehn Gründen der Beschimpfung geschmäht. 'Er sollte keinen Groll hegen' bedeutet: er sollte keinen Groll hegen, sollte sich nicht ärgern. 'Wenn er Speise von anderen erhalten hat, berauscht er sich nicht' bedeutet: Wenn er die von anderen aus Glauben dargebrachte Gabe erhält, sollte er sich nicht berauschen, indem er denkt: 'Ich bin bekannt, berühmt und empfange viele Gaben'. Der Rest ist leicht verständlich. 370. අට්ඨමගාථාය ලොභන්ති විසමලොභං. භවන්ති කාමභවාදිභවං. එවං ද්වීහි පදෙහි භවභොගතණ්හා වුත්තා. පුරිමෙන වා සබ්බාපි තණ්හා, පච්ඡිමෙන කම්මභවො. විරතො ඡෙදනබන්ධනා චාති එවමෙතෙසං කම්මකිලෙසානං පහීනත්තා පරසත්තඡෙදනබන්ධනා ච විරතොති. සෙසං වුත්තනයමෙව. 370. In der achten Strophe bedeutet 'Gier': unrechte Gier. 'Dasein' bedeutet das Dasein im Sinnesbereich und so weiter. So wird durch diese zwei Begriffe das Begehren nach Dasein und Wohlstand ausgedrückt. Oder aber: Durch den ersten Begriff wird jegliches Begehren ausgedrückt, durch den zweiten das karmisch wirksame Dasein. 'Er hält sich vom Verletzen und Fesseln fern' bedeutet: Weil er diese unheilsamen Taten und Befleckungen aufgegeben hat, hält er sich vom Töten und Fesseln anderer Lebewesen fern. Der Rest ist genau in der bereits erklärten Weise zu verstehen. 371. නවමගාථාය සාරුප්පං අත්තනො විදිත්වාති අත්තනො භික්ඛුභාවස්ස පතිරූපං අනෙසනාදිං පහාය සම්මාඑසනාදිආජීවසුද්ධිං අඤ්ඤඤ්ච සම්මාපටිපත්තිං තත්ථ පතිට්ඨහනෙන විදිත්වා. න හි ඤාතමත්තෙනෙව කිඤ්චි හොති. යථාතථියන්ති යථාතථං යථාභූතං. ධම්මන්ති ඛන්ධායතනාදිභෙදං යථාභූතඤාණෙන, චතුසච්චධම්මං වා මග්ගෙන විදිත්වා. සෙසං උත්තානත්ථමෙව. 371. In der neunten Strophe bedeutet 'nachdem er erkannt hat, was für ihn selbst angemessen ist': Nachdem er das abgelegt hat, was für seinen Stand als Mönch ungebührlich ist, wie etwa unrechte Lebensweise und so weiter, und die Reinheit des Lebensunterhalts durch rechtes Suchen usw. sowie die übrige rechte Praxis erkannt hat, indem er sich darin fest etabliert. Denn durch bloßes Wissen allein wird nichts erreicht. 'Yathātathiya' bedeutet: so, wie es tatsächlich ist, der Wirklichkeit entsprechend. 'Die Wahrheit' bedeutet: nachdem er das in Daseinsgruppen, Sinnesgrundlagen usw. unterteilte Phänomen mit dem Wissen um die Dinge, wie sie wirklich sind, oder die Wahrheit der vier Wahrheiten durch den Pfad erkannt hat. Der Rest ist leicht verständlich. 372. දසමගාථාය සො නිරාසො අනාසිසානොති යස්ස අරියමග්ගෙන විනාසිතත්තා අනුසයා ච න සන්ති, අකුසලමූලා ච සමූහතා, සො නිරාසො නිත්තණ්හො හොති. තතො ආසාය අභාවෙන කඤ්චි රූපාදිධම්මං නාසීසති. තෙනාහ ‘‘නිරාසො අනාසිසානො’’ති. සෙසං වුත්තනයමෙව. 372. In der zehnten Strophe bedeutet 'er ist wunschlos, ohne Erwartungen': Bei wem, weil sie durch den edlen Pfad vernichtet wurden, keine unterschwelligen Neigungen mehr existieren und die unheilsamen Wurzeln entwurzelt sind, der ist wunschlos, frei von Begehren. Infolgedessen erwartet er wegen des Fehlens von Verlangen kein einziges Phänomen wie körperliche Formen und so weiter. Deshalb sagte er: 'wunschlos, ohne Erwartungen'. Der Rest ist genau in der bereits erklärten Weise zu verstehen. 373. එකාදසමගාථාය ආසවඛීණොති ඛීණචතුරාසවො. පහීනමානොති පහීනනවවිධමානො. රාගපථන්ති රාගවිසයභූතං තෙභූමකධම්මජාතං. උපාතිවත්තොති පරිඤ්ඤාපහානෙහි අතික්කන්තො. දන්තොති සබ්බද්වාරවිසෙවනං හිත්වා අරියෙන දමථෙන දන්තභූමිං පත්තො. පරිනිබ්බුතොති කිලෙසග්ගිවූපසමෙන සීතිභූතො. සෙසං වුත්තනයමෙව. 373. In der elften Strophe bedeutet 'einer, dessen Triebe versiegt sind': einer, bei dem die vier Triebe versiegt sind. 'Einer, der den Dünkel aufgegeben hat' bedeutet: einer, der die neunfache Art des Dünkels aufgegeben hat. 'Den Pfad der Begierde' bedeutet: die Gesamtheit der Phänomene der drei Daseinsebenen, die den Bereich der Begierde darstellen. 'Überschritten' bedeutet: durch das volle Durchschauen und das Überwinden hinausgegangen. 'Gezähmt' bedeutet: nachdem er das Verlangen nach allen Sinnes-Toren abgelegt hat, hat er durch die edle Zähmung die Stufe des Gezähmten erreicht. 'Erloschen' bedeutet: kühl geworden durch das Erlöschen des Feuers der Befleckungen. Der Rest ist genau in der bereits erklärten Weise zu verstehen. 374. ද්වාදසමගාථාය සද්ධොති බුද්ධාදිගුණෙසු පරප්පච්චයවිරහිතත්තා සබ්බාකාරසම්පන්නෙන අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගතො, න පරස්ස සද්ධාය පටිපත්තියං ගමනභාවෙන. යථාහ – ‘‘න ඛ්වාහං එත්ථ භන්තෙ භගවතො සද්ධාය [Pg.97] ගච්ඡාමී’’ති (අ. නි. 5.34). සුතවාති වොසිතසුතකිච්චත්තා පරමත්ථිකසුතසමන්නාගතො. නියාමදස්සීති සංසාරකන්තාරමූළ්හෙ ලොකෙ අමතපුරගාමිනො සම්මත්තනියාමභූතස්ස මග්ගස්ස දස්සාවී, දිට්ඨමග්ගොති වුත්තං හොති. වග්ගගතෙසු න වග්ගසාරීති වග්ගගතා නාම ද්වාසට්ඨිදිට්ඨිගතිකා අඤ්ඤමඤ්ඤං පටිලොමත්තා, එවං වග්ගාහි දිට්ඨීහි ගතෙසු සත්තෙසු න වග්ගසාරී – ‘‘ඉදං උච්ඡිජ්ජිස්සති, ඉදං තථෙව භවිස්සතී’’ති එවං දිට්ඨිවසෙන අගමනතො. පටිඝන්ති පටිඝාතකං, චිත්තවිඝාතකන්ති වුත්තං හොති. දොසවිසෙසනමෙවෙතං. විනෙය්‍යාති විනෙත්වා. සෙසං වුත්තනයමෙව. 374. In der zwölften Strophe bedeutet „voll Vertrauen“ (saddho): Da er bezüglich der hervorragenden Eigenschaften des Buddha und so weiter nicht von anderen abhängig ist, ist er mit einem in jeder Hinsicht vollkommenen, unerschütterlichen Vertrauen ausgestattet und gelangt nicht durch den Glauben eines anderen zur Ausübung der Praxis. Wie es heißt: „Ich gehe hierbei, o Herr, wahrlich nicht aus bloßem Glauben an den Erhabenen.“ „Gelehrt“ (sutavā) bedeutet: Da er die Aufgabe des Erlernens vollendet hat, ist er mit dem Erlernen der höchsten Wahrheit ausgestattet. „Ein Seher der Gewissheit“ (niyāmadassī) bedeutet: In der in der Wildnis des Saṃsāra in die Irre gegangenen Welt ist er ein Seher des Pfades, welcher die feste Ordnung der Richtigkeit ist, die zur Stadt des Todlosen führt; damit ist „einer, der den Pfad gesehen hat“ gemeint. „Unter den Parteigängern nicht Partei ergreifend“ (vaggagatesu na vaggasārī): Als „Parteigänger“ werden die Anhänger der zweiundsechzig Ansichten bezeichnet, da sie einander entgegengesetzt sind; unter solchen Wesen, die sich in Parteien gespalten haben, ist er kein Parteigänger, da er sich nicht aufgrund von falschen Ansichten wie „Dies wird vernichtet werden, dies wird genau so fortbestehen“ darauf einlässt. „Widerstand“ (paṭighaṃ) bedeutet: verletzend, den Geist bedrängend. Dies ist nur eine nähere Bestimmung des Hasses. „Beseitigt habend“ (vineyya) bedeutet: nach dem Vertreiben. Der Rest ist genau wie bereits erklärt. 375. තෙරසමගාථාය සංසුද්ධජිනොති සංසුද්ධෙන අරහත්තමග්ගෙන විජිතකිලෙසො. විවට්ටච්ඡදොති විවටරාගදොසමොහඡදනො. ධම්මෙසු වසීති චතුසච්චධම්මෙසු වසිප්පත්තො. න හිස්ස සක්කා තෙ ධම්මා යථා ඤාතා කෙනචි අඤ්ඤථා කාතුං, තෙන ඛීණාසවො ‘‘ධම්මෙසු වසී’’ති වුච්චති. පාරගූති පාරං වුච්චති නිබ්බානං, තං ගතො, සඋපාදිසෙසවසෙන අධිගතොති වුත්තං හොති. අනෙජොති අපගතතණ්හාචලනො. සඞ්ඛාරනිරොධඤාණකුසලොති සඞ්ඛාරනිරොධො වුච්චති නිබ්බානං, තම්හි ඤාණං අරියමග්ගපඤ්ඤා, තත්ථ කුසලො, චතුක්ඛත්තුං භාවිතත්තා ඡෙකොති වුත්තං හොති. 375. In der dreizehnten Strophe bedeutet „ein vollkommen reiner Sieger“ (saṃsuddhajino): einer, der die Befleckungen durch den vollkommen reinen Pfad der Arhatschaft besiegt hat. „Dessen Schleier gelüftet sind“ (vivaṭacchado) bedeutet: einer, dessen Schleier von Gier, Hass und Verblendung weggenommen worden ist. „Ein Meister der Dinge“ (dhammesu vasī) bedeutet: einer, der Meisterschaft über die Lehren der vier Wahrheiten erlangt hat. Denn es ist für niemanden möglich, jene Wahrheiten anders zu machen, als sie erkannt worden sind; deshalb wird ein Triebversiegter als „ein Meister der Dinge“ bezeichnet. „Einer, der ans andere Ufer gelangt ist“ (pāragū): Das andere Ufer wird Nibbāna genannt; dorthin gegangen zu sein bedeutet, es mit einem verbleibenden Rest an Lebenssubstrat erlangt zu haben. „Regungslos“ (anejo) bedeutet: frei von dem Schwanken des Begehrens. „Erfahren in der Erkenntnis des Erlöschens der Gestaltungen“ (saṅkhāranirodhañāṇakusalo): Das Erlöschen der Gestaltungen wird Nibbāna genannt; das Wissen darüber ist die Weisheit des edlen Pfades; darin ist er erfahren, und da er dies viermal entfaltet hat, wird er als geschickt bezeichnet. 376. චුද්දසමගාථාය අතීතෙසූති පවත්තිං පත්වා අතික්කන්තෙසු පඤ්චක්ඛන්ධෙසු. අනාගතෙසූති පවත්තිං අප්පත්තෙසු පඤ්චක්ඛන්ධෙසු එව. කප්පාතීතොති ‘‘අහං මම’’න්ති කප්පනං සබ්බම්පි වා තණ්හාදිට්ඨිකප්පං අතීතො. අතිච්ච සුද්ධිපඤ්ඤොති අතීව සුද්ධිපඤ්ඤො, අතික්කමිත්වා වා සුද්ධිපඤ්ඤො. කිං අතික්කමිත්වා? අද්ධත්තයං. අරහා හි ය්වායං අවිජ්ජාසඞ්ඛාරසඞ්ඛාතො අතීතො අද්ධා, ජාතිජරාමරණසඞ්ඛාතො අනාගතො අද්ධා, විඤ්ඤාණාදිභවපරියන්තො පච්චුප්පන්නො ච අද්ධා, තං සබ්බම්පි අතික්කම්ම කඞ්ඛං විතරිත්වා පරමසුද්ධිප්පත්තපඤ්ඤො හුත්වා ඨිතො. තෙන වුච්චති ‘‘අතිච්ච සුද්ධිපඤ්ඤො’’ති. සබ්බායතනෙහීති ද්වාදසහායතනෙහි. අරහා හි එවං කප්පාතීතො. කප්පාතීතත්තා අතිච්ච සුද්ධිපඤ්ඤත්තා ච ආයතිං න කිඤ්චි ආයතනං උපෙති. තෙනාහ – ‘‘සබ්බායතනෙහි විප්පමුත්තො’’ති. 376. In der vierzehnten Strophe bezieht sich „in Bezug auf Vergangenes“ (atītesu) auf die fielen Aggregate, die bereits aufgetreten und vergangen sind. „In Bezug auf Zukünftiges“ (anāgatusu) bezieht sich genau auf die fünf Aggregate, die noch nicht aufgetreten sind. „Der begriffliche Vorstellungen überwunden hat“ (kappātīto) bedeutet: einer, der die begriffliche Vorstellung von „Ich“ und „Mein“ oder jegliche begriffliche Vorstellung aufgrund von Begehren und Ansichten überwunden hat. „Der durch das Überwinden weise bezüglich der Reinheit ist“ (aticca suddhipañño) bedeutet: einer mit äußerst reiner Weisheit, oder einer, der nach dem Überwinden weise bezüglich der Reinheit ist. Was hat er überwunden? Die drei Zeiträume. Denn der Arhat hat jene Vergangenheit, die aus Unwissenheit und Gestaltungen besteht, die Zukunft, die aus Geburt, Alter und Tod besteht, und die Gegenwart, die vom Bewusstsein bis zum Dasein reicht, vollständig überwunden, Zweifel abgelegt und verweilt als einer, dessen Weisheit die höchste Reinheit erlangt hat. Deshalb wird er „der durch das Überwinden weise bezüglich der Reinheit ist“ genannt. „Von allen Sinnesgrundlagen“ (sabbāyatanehi) bezieht sich auf die zwölf Sinnesgrundlagen. Denn der Arhat hat die begrifflichen Vorstellungen auf diese Weise überwunden. Weil er die begrifflichen Vorstellungen überwunden hat und durch seine reine Weisheit des Überwindens, gelangt er künftig zu keinerlei Sinnesgrundlage. Deshalb sagte er: „von allen Sinnesgrundlagen befreit“. 377. පන්නරසමගාථාය [Pg.98] අඤ්ඤාය පදන්ති යෙ තෙ ‘‘සච්චානං චතුරො පදා’’ති වුත්තා, තෙසු එකෙකපදං පුබ්බභාගසච්චවවත්ථාපනපඤ්ඤාය ඤත්වා. සමෙච්ච ධම්මන්ති තතො පරං චතූහි අරියමග්ගෙහි චතුසච්චධම්මං සමෙච්ච. විවටං දිස්වාන පහානමාසවානන්ති අථ පච්චවෙක්ඛණඤාණෙන ආසවක්ඛයසඤ්ඤිතං නිබ්බානං විවටං පාකටමනාවටං දිස්වා. සබ්බුපධීනං පරික්ඛයාති සබ්බෙසං ඛන්ධකාමගුණකිලෙසාභිසඞ්ඛාරභෙදානං උපධීනං පරික්ඛීණත්තා කත්ථචි අසජ්ජමානො භික්ඛු සම්මා සො ලොකෙ පරිබ්බජෙය්‍ය විහරෙය්‍ය, අනල්ලීයන්තො ලොකං ගච්ඡෙය්‍යාති දෙසනං නිට්ඨාපෙසි. 377. In der fünfzehnten Strophe bedeutet „nachdem er den Zustand erkannt hat“ (aññāya padaṃ): Von jenen, die als „die vier Zustände der Wahrheiten“ bezeichnet werden, hat er jeden einzelnen Zustand mit der Weisheit erkannt, welche die Wahrheiten im vorbereitenden Teil des Pfades bestimmt. „Nachdem er die Lehre durchdrungen hat“ (samecca dhammaṃ) bedeutet: danach hat er die Lehre der vier Wahrheiten durch die vier edlen Pfade durchdrungen. „Nachdem er das Aufgeben der Triebe klar gesehen hat“ (vivaṭaṃ disvāna pahānamāsavānaṃ) bedeutet: danach hat er durch das rückblickende Wissen das Nibbāna – welches als „die Zerstörung der Triebe“ bezeichnet wird – als enthüllt, offenkundig und unverhüllt gesehen. „Mit der völligen Vernichtung aller Bindungen“ (sabbupadhīnaṃ parikkhayā): Weil alle Bindungen – eingeteilt in Aggregate, Stränge der Sinnenlust, Befleckungen und gestaltende Willenshandlungen – gänzlich vernichtet sind, haftet der Mönch nirgends an und wandert so rechtmäßig in der Welt, verweilt darin und bewegt sich in der Welt ohne Anhaften. Damit schloss er die Lehrverkündigung ab. 378. තතො සො නිම්මිතො ධම්මදෙසනං ථොමෙන්තො ‘‘අද්ධා හි භගවා’’ති ඉමං ගාථමාහ. තත්ථ යො සො එවං විහාරීති යො සො මඞ්ගලාදීනි සමූහනිත්වා සබ්බමඞ්ගලදොසප්පහානවිහාරී, යොපි සො දිබ්බමානුසකෙසු කාමෙසු රාගං විනෙය්‍ය භවාතික්කම්ම ධම්මාභිසමයවිහාරීති එවං තාය තාය ගාථාය නිද්දිට්ඨභික්ඛුං දස්සෙන්තො ආහ. සෙසං උත්තානමෙව. අයං පන යොජනා – අද්ධා හි භගවා තථෙව එතං යං ත්වං ‘‘යස්ස මඞ්ගලා සමූහතා’’තිආදීනි වත්වා තස්සා තස්සා ගාථාය පරියොසානෙ ‘‘සම්මා සො ලොකෙ පරිබ්බජෙය්‍යා’’ති අවච. කිං කාරණං? යො සො එවංවිහාරී භික්ඛු, සො උත්තමෙන දමථෙන දන්තො, සබ්බානි ච දසපි සංයොජනානි චතුරො ච යොගෙ වීතිවත්තො හොති. තස්මා සම්මා සො ලොකෙ පරිබ්බජෙය්‍ය, නත්ථි මෙ එත්ථ විචිකිච්ඡාති ඉති දෙසනාථොමනගාථම්පි වත්වා අරහත්තනිකූටෙනෙව දෙසනං නිට්ඨාපෙසි. සුත්තපරියොසානෙ කොටිසතසහස්සදෙවතානං අග්ගඵලප්පත්ති අහොසි, සොතාපත්තිසකදාගාමිඅනාගාමිඵලප්පත්තා පන ගණනතො අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යාති. 378. Daraufhin sprach jener erschaffene Buddha, um die Lehrverkündigung zu preisen, diese Strophe: „Wahrlich, Erhabener“. Darin zeigt er mit den Worten „wer so verweilt“ (yo so evaṃ vihārī) den in den jeweiligen Strophen beschriebenen Mönch: nämlich jenen, der Glücksverheißungen und dergleichen entwurzelt hat und frei von den Fehlern der Glücksverheißungen verweilt; und auch jenen, der die Gier nach himmlischen und menschlichen Sinnesfreuden beseitigt, das Dasein überwunden hat und in der Durchdringung des Dhamma verweilt. Der Rest ist leicht verständlich. Dies ist jedoch die grammatische Verknüpfung: „Wahrlich, Erhabener, es verhält sich genau so, wie Du es dargelegt hast, beginnend mit den Worten ‚dessen Glücksverheißungen entwurzelt sind‘ und am Ende einer jeden Strophe sagtest: ‚der wandert rechtmäßig in der Welt‘.“ Aus welchem Grund? Der Mönch, der so verweilt, ist durch die höchste Bezähmung gezähmt und hat alle zehn Fesseln und die vier Joche überschritten. Deshalb soll er rechtmäßig in der Welt wandern; darüber habe ich keinen Zweifel. Nachdem er so diese Strophe zum Lobpreis der Lehre gesprochen hatte, schloss er die Lehrverkündigung mit der Arhatschaft als Höhepunkt ab. Am Ende der Lehrrede erlangten einhunderttausend Koṭis von Gottheiten die höchste Frucht, während jene, welche die Früchte des Stromeintritts, der Einmalwiederkehr und der Nichtwiederkehr erlangten, unzählbar waren. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zur Khuddaka-Sammlung, සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය සම්මාපරිබ්බාජනීයසුත්තවණ්ණනා dem Kommentar zum Suttanipāta, ist die Erklärung des Sammāparibbājanīya-Sutta නිට්ඨිතා. abgeschlossen. 14. ධම්මිකසුත්තවණ්ණනා 14. Die Erklärung des Dhammika-Sutta එවං [Pg.99] මෙ සුතන්ති ධම්මිකසුත්තං. කා උප්පත්ති? තිට්ඨමානෙ කිර භගවති ලොකනාථෙ ධම්මිකො නාම උපාසකො අහොසි නාමෙන ච පටිපත්තියා ච. සො කිර සරණසම්පන්නො සීලසම්පන්නො බහුස්සුතො පිටකත්තයධරො අනාගාමී අභිඤ්ඤාලාභී ආකාසචාරී අහොසි. තස්ස පරිවාරා පඤ්චසතා උපාසකා, තෙපි තාදිසා එව අහෙසුං. තස්සෙකදිවසං උපොසථිකස්ස රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස මජ්ඣිමයාමාවසානසමයෙ එවං පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘‘යංනූනාහං අගාරියඅනගාරියානං පටිපදං පුච්ඡෙය්‍ය’’න්ති. සො පඤ්චහි උපාසකසතෙහි පරිවුතො භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා තමත්ථං පුච්ඡි, භගවා චස්ස බ්‍යාකාසි. තත්ථ පුබ්බෙ වණ්ණිතසදිසං වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං, අපුබ්බං වණ්ණයිස්සාම. „So habe ich gehört“ leitet das Dhammika-Sutta ein. Was ist der Anlass für seine Entstehung? Es heißt, dass zu Lebzeiten des Erhabenen, des Schützers der Welt, ein Laienanhänger namens Dhammika existierte, sowohl dem Namen als auch seinem Lebenswandel nach. Er hatte Zuflucht genommen, war im Besitz der Tugendregeln, belesen, ein Bewahrer der drei Piṭakas, ein Nichtwiederkehrer, ein Erlangener der höheren Geisteskräfte und konnte durch die Luft fliegen. Er hatte ein Gefolge von fünfhundert Laienanhängern, die ebenso beschaffen waren wie er selbst. Eines Tages, als er den Uposatha-Tag einhielt, sich in der Einsamkeit zurückgezogen hatte und meditierte, stieg am Ende der mittleren Nachtwache folgender Gedanke in ihm auf: „Wie wäre es, wenn ich nach dem Pfad der Praxis von Hauseltern und Heimatlosen fragen würde?“ Begleitet von seinen fielen Laienanhängern begab er sich zum Erhabenen, stellte ihm diese Frage, und der Erhabene beantwortete sie ihm. Was darin dem ähnelt, was bereits früher erklärt wurde, ist nach der bereits dargelegten Methode zu verstehen; wir werden das erklären, was noch nicht zuvor erklärt worden ist. 379. තත්ථ පඨමගාථාය තාව කථංකරොති කථං කරොන්තො කථං පටිපජ්ජන්තො. සාධු හොතීති සුන්දරො අනවජ්ජො අත්ථසාධනො හොති. උපාසකාසෙති උපාසකාඉච්චෙව වුත්තං හොති. සෙසමත්ථතො පාකටමෙව. අයං පන යොජනා – යො වා අගාරා අනගාරමෙති පබ්බජති, යෙ වා අගාරිනො උපාසකා, එතෙසු දුවිධෙසු සාවකෙසු කථංකරො සාවකො සාධු හොතීති. 379. Hierin, in der ersten Strophe, zuerst: „wie er handelt“ (kathaṃ karoti) bedeutet: wie er handelnd, wie er praktizierend [gut ist]. „Ein guter [Schüler] ist“ (sādhu hotī) bedeutet: er ist vortrefflich, tadellos, das Wohl verwirklichend. „Unter den Laienanhängern“ (upāsakāse) bedeutet, dass eben Laienanhänger gemeint sind. Das Übrige ist von der Bedeutung her offensichtlich. Dies aber ist die Satzverknüpfung (yojanā): Wer entweder aus dem Hause in die Hauslosigkeit zieht, d. h. in die Hauslosigkeit eintritt (pabbajati), oder jene Laienanhänger, die als Hausbewohner leben: Unter diesen zwei Arten von Schülern, wie handelnd ist ein Schüler ein guter? 380-1. ඉදානි එවං පුට්ඨස්ස භගවතො බ්‍යාකරණසමත්ථතං දීපෙන්තො ‘‘තුවඤ්හී’’ති ගාථාද්වයමාහ. තත්ථ ගතින්ති අජ්ඣාසයගතිං. පරායණන්ති නිප්ඵත්තිං. අථ වා ගතින්ති නිරයාදිපඤ්චප්පභෙදං. පරායණන්ති ගතිතො පරං අයනං ගතිවිප්පමොක්ඛං පරිනිබ්බානං, න චත්ථි තුල්‍යොති තයා සදිසො නත්ථි. සබ්බං තුවං ඤාණමවෙච්ච ධම්මං, පකාසෙසි සත්තෙ අනුකම්පමානොති ත්වං භගවා යදත්ථි ඤෙය්‍යං නාම, තං අනවසෙසං අවෙච්ච පටිවිජ්ඣිත්වා සත්තෙ අනුකම්පමානො සබ්බං ඤාණඤ්ච ධම්මඤ්ච පකාසෙසි. යං යං යස්ස හිතං හොති, තං තං තස්ස ආවිකාසියෙව දෙසෙසියෙව, න තෙ අත්ථි ආචරියමුට්ඨීති වුත්තං හොති. විරොචසි විමලොති ධූමරජාදිවිරහිතො විය චන්දො, රාගාදිමලාභාවෙන විමලො විරොචසි. සෙසමෙත්ථ උත්තානත්ථමෙව. 380-1. Nun sprach er die zwei Strophen beginnend mit „Denn du [weißt]“ (tuvaṃ hi), um die Fähigkeit des Erhabenen zu zeigen, eine so gestellte Frage zu beantworten. Darin bedeutet „den Lauf“ (gatiṃ): den Lauf ihrer Neigung (ajjhāsayagati). „Die Zuflucht“ (parāyanaṃ) bedeutet: das Ergebnis. Oder aber bedeutet „den Lauf“ (gatiṃ): die fünffache Einteilung der Daseinsbereiche beginnend mit den Höllen usw. „Die Zuflucht“ (parāyanaṃ) bedeutet: den Gang über die Daseinsbereiche hinaus, die Befreiung von den Daseinsbereichen, das Parinibbāna. „Und es gibt keinen dir Gleichen“ (na ca atthi tulyo) bedeutet: es gibt keinen, der dir gleicht. „Du hast alles Wissen und die Lehre vollkommen durchdrungen und hast sie, voller Mitgefühl für die Wesen, offenbart“ (sabbaṃ tuvaṃ ñāṇamavecca dhammaṃ pakāsesi satte anukampamāno) bedeutet: Du, o Erhabener, hast all das, was als das Erkennbare (ñeyya) existiert, ohne Rest durchdrungen und verstanden, und hast aus Mitgefühl mit den Wesen all das Wissen und die Lehre offenbart. Was auch immer für den Einzelnen heilsam ist, genau das hast du ihm enthüllt und dargelegt; es gibt bei dir keine „geschlossene Lehrerfaust“ (ācariyamuṭṭhi) – so ist es gemeint. „Fleckenlos leuchtest du“ (virocasi vimalo) bedeutet: Wie der von Rauch, Staub usw. freie Mond, so leuchtest du fleckenlos wegen der Abwesenheit der Flecken von Gier usw. Das Übrige ist hier von ganz offensichtlicher Bedeutung. 382. ඉදානි යෙසං තදා භගවා ධම්මං දෙසෙසි, තෙ දෙවපුත්තෙ කිත්තෙත්වා භගවන්තං පසංසන්තො ‘‘ආගඤ්ඡී තෙ සන්තිකෙ’’ති ගාථාද්වයමාහ. තත්ථ [Pg.100] නාගරාජා එරාවණො නාමාති අයං කිර එරාවණො නාම දෙවපුත්තො කාමරූපී දිබ්බෙ විමානෙ වසති. සො යදා සක්කො උය්‍යානකීළං ගච්ඡති, තදා දියඩ්ඪසතයොජනං කායං අභිනිම්මිනිත්වා තෙත්තිංස කුම්භෙ මාපෙත්වා එරාවණො නාම හත්ථී හොති. තස්ස එකෙකස්මිං කුම්භෙ ද්වෙ ද්වෙ දන්තා හොන්ති, එකෙකස්මිං දන්තෙ සත්ත සත්ත පොක්ඛරණියො, එකෙකිස්සා පොක්ඛරණියා සත්ත සත්ත පදුමිනියො, එකෙකිස්සා පදුමිනියා සත්ත සත්ත පුප්ඵානි, එකෙකස්මිං පුප්ඵෙ සත්ත සත්ත පත්තානි, එකෙකස්මිං පත්තෙ සත්ත සත්ත අච්ඡරායො නච්චන්ති පදුමච්ඡරායොත්වෙව විස්සුතා සක්කස්ස නාටකිත්ථියො, යා ච විමානවත්ථුස්මිම්පි ‘‘භමන්ති කඤ්ඤා පදුමෙසු සික්ඛිතා’’ති (වි. ව. 1034) ආගතා. තෙසං පන තෙත්තිසංකුම්භානං මජ්ඣෙ සුදස්සනකුම්භො නාම තිංසයොජනමත්තො හොති, තත්ථ යොජනප්පමාණො මණිපල්ලඞ්කො තියොජනුබ්බෙධෙ පුප්ඵමණ්ඩපෙ අත්ථරීයති. තත්ථ සක්කො දෙවානමින්දො අච්ඡරාසඞ්ඝපරිවුතො දිබ්බසම්පත්තිං පච්චනුභොති. සක්කෙ පන දෙවානමින්දෙ උය්‍යානකීළාතො පටිනිවත්තෙ පුන තං රූපං සංහරිත්වාන දෙවපුත්තොව හොති. තං සන්ධායාහ – ‘‘ආගඤ්ඡි තෙ සන්තිකෙ නාගරාජා එරාවණො නාමා’’ති. ජිනොති සුත්වාති ‘‘විජිතපාපධම්මො එස භගවා’’ති එවං සුත්වා. සොපි තයා මන්තයිත්වාති තයා සද්ධිං මන්තයිත්වා, පඤ්හං පුච්ඡිත්වාති අධිප්පායො. අජ්ඣගමාති අධිඅගමා, ගතොති වුත්තං හොති. සාධූති සුත්වාන පතීතරූපොති තං පඤ්හං සුත්වා ‘‘සාධු භන්තෙ’’ති අභිනන්දිත්වා තුට්ඨරූපො ගතොති අත්ථො. 382. Nun sprach er die zwei Strophen beginnend mit „Er kam in deine Nähe“ (āgañchī te santike), um jene Göttersöhne zu preisen, denen der Erhabene damals die Lehre verkündete, und dadurch den Erhabenen zu loben. Darin bedeutet „der Nāga-König namens Erāvaṇa“ (nāgarājā erāvaṇo nāma): Dieser Göttersohn namens Erāvaṇa kann, wie man sagt, jede beliebige Gestalt annehmen (kāmarūpī) und wohnt in einem himmlischen Palast. Wenn Sakka sich in den Park begibt, um zu spielen, erschafft jener einen einhundertfünfzig Meilen (yojana) langen Körper mit dreiunddreißig Stirnhöckern und wird zu dem Elefanten namens Erāvaṇa. An jedem einzelnen seiner Stirnhöcker befinden sich je zwei Stoßzähne, an jedem einzelnen Stoßzahn je sieben Lotusteiche, in jedem einzelnen Lotusteich je sieben Lotusgärten, in jedem einzelnen Lotusgarten je sieben Lotusblüten, auf jeder einzelnen Lotusblüte je sieben Blütenblätter, und auf jedem einzelnen Blütenblatt tanzen je sieben Nymphen (Apsaras), die als die „Lotus-Nymphen“ bekannten Tänzerinnen des Sakka, welche auch im Vimānavatthu erwähnt werden mit den Worten: „Die Jungfrauen bewegen sich im Kreis, geschult auf den Lotusblüten.“ In der Mitte dieser dreiunddreißig Stirnhöcker befindet sich der Stirnhöcker namens Sudassana, der eine Größe von dreißig Yojanas hat; darin ist ein ein Yojana großer Edelstein-Thronsessel in einer drei Yojanas hohen Blumenhalle aufgestellt. Dort genießt Sakka, der Herrscher der Götter, umgeben von einer Schar von Nymphen, die himmlische Herrlichkeit. Sobald Sakka, der Herrscher der Götter, jedoch vom Spiel im Park zurückgekehrt ist, zieht jener diese Gestalt wieder ein und wird wieder zum Göttersohn. Darauf bezog er sich, als er sagte: „Der Nāga-König namens Erāvaṇa kam in deine Nähe.“ „Als er hörte, dass du der Sieger (jina) bist“ bedeutet: als er hörte: „Dieser Erhabene hat die unheilsamen Dinge besiegt.“ „Auch er hat mit dir beratschlagt“ (sopi tayā mantayitvā) bedeutet: nachdem er sich mit dir beraten hatte; der Sinn ist: nachdem er eine Frage gestellt hatte. „Er erlangte“ (ajjhagama) bedeutet: er erreichte, er ging fort – so ist es ausgedrückt. „Erfreut, als er das Gute hörte“ (sādhūti sutvāna patītarūpo) bedeutet: Nachdem er die Antwort auf jene Frage gehört hatte, freute er sich mit den Worten „Heilsam, Ehrwürdiger!“ und ging mit freudigem Herzen fort – das ist die Bedeutung. 383. රාජාපි තං වෙස්සවණො කුවෙරොති එත්ථ සො යක්ඛො රඤ්ජනට්ඨෙන රාජා, විසාණාය රාජධානියා රජ්ජං කාරෙතීති වෙස්සවණො, පුරිමනාමෙන කුවෙරොති වෙදිතබ්බො. සො කිර කුවෙරො නාම බ්‍රාහ්මණමහාසාලො හුත්වා දානාදීනි පුඤ්ඤානි කත්වා විසාණාය රාජධානියා අධිපති හුත්වා නිබ්බත්තො. තස්මා ‘‘කුවෙරො වෙස්සවණො’’ති වුච්චති. වුත්තඤ්චෙතං ආටානාටියසුත්තෙ – 383. „Auch König Vessavaṇa Kuvera“: Hier ist jener Yakkha ein König (rājā) im Sinne von Vergnügen Bereitend (rañjana). Er herrscht im königlichen Regierungssitz namens Visāṇā, weshalb er als Vessavaṇa bekannt ist. Mit seinem früheren Namen ist er als Kuvera zu verstehen. Er war nämlich, wie man hört, einst ein wohlhabender Brahmane namens Kuvera, tat verdienstvolle Taten wie das Spenden von Almosen usw. und wurde als Herrscher des königlichen Regierungssitzes Visāṇā wiedergeboren. Daher wird er „Kuvera Vessavaṇa“ genannt. Und dies wurde im Āṭānāṭiya-Sutta gesagt: ‘‘කුවෙරස්ස ඛො පන, මාරිස, මහාරාජස්ස විසාණා නාම රාජධානී, තස්මා කුවෙරො මහාරාජා ‘වෙස්සවණො’ති පවුච්චතී’’ති (දී. නි. 3.291) – „Der große König Kuvera, mein Lieber, hat einen königlichen Regierungssitz namens Visāṇā; daher wird der große König Kuvera ‚Vessavaṇa‘ genannt.“ සෙසමෙත්ථ පාකටමෙව. Das Übrige ist hier offensichtlich. තත්ථ [Pg.101] සියා – කස්මා පන දූරතරෙ තාවතිංසභවනෙ වසන්තො එරාවණො පඨමං ආගතො, වෙස්සවණො පච්ඡා, එකනගරෙව වසන්තො අයං උපාසකො සබ්බපච්ඡා, කථඤ්ච සො තෙසං ආගමනං අඤ්ඤාසි, යෙන එවමාහාති? වුච්චතෙ – වෙස්සවණො කිර තදා අනෙකසහස්සපවාළපල්ලඞ්කං ද්වාදසයොජනං නාරිවාහනං අභිරුය්හ පවාළකුන්තං උච්චාරෙත්වා දසසහස්සකොටියක්ඛෙහි පරිවුතො ‘‘භගවන්තං පඤ්හං පුච්ඡිස්සාමී’’ති ආකාසට්ඨකවිමානානි පරිහරිත්වා මග්ගෙන මග්ගං ආගච්ඡන්තො වෙළුකණ්ඩකනගරෙ නන්දමාතාය උපාසිකාය නිවෙසනස්ස උපරිභාගං සම්පත්තො. උපාසිකාය අයමානුභාවො – පරිසුද්ධසීලා හොති, නිච්චං විකාලභොජනා පටිවිරතා, පිටකත්තයධාරිනී, අනාගාමිඵලෙ පතිට්ඨිතා. සා තම්හි සමයෙ සීහපඤ්ජරං උග්ඝාටෙත්වා උතුග්ගහණත්ථාය මාලුතෙරිතොකාසෙ ඨත්වා අට්ඨකපාරායනවග්ගෙ පරිමණ්ඩලෙහි පදබ්‍යඤ්ජනෙහි මධුරෙන සරෙන භාසති. වෙස්සවණො තත්ථෙව යානානි ඨපෙත්වා යාව උපාසිකා ‘‘ඉදමවොච භගවා මගධෙසු විහරන්තො පාසාණකෙ චෙතියෙ පරිචාරකසොළසන්නං බ්‍රාහ්මණාන’’න්ති නිගමනං අභාසි, තාව සබ්බං සුත්වා වග්ගපරියොසානෙ සුවණ්ණමුරජසදිසං මහන්තං ගීවං පග්ගහෙත්වා ‘‘සාධු සාධු භගිනී’’ති සාධුකාරමදාසි. සා ‘‘කො එත්ථා’’ති ආහ. ‘‘අහං භගිනි වෙස්සවණො’’ති. උපාසිකා කිර පඨමං සොතාපන්නා අහොසි, පච්ඡා වෙස්සවණො. තං සො ධම්මතො සහොදරභාවං සන්ධාය උපාසිකං භගිනිවාදෙන සමුදාචරති. උපාසිකාය ච ‘‘විකාලො, භාතික භද්‍රමුඛ, යස්ස දානි කාලං මඤ්ඤසී’’ති වුත්තො ‘‘අහං භගිනි තයි පසන්නො පසන්නාකාරං කරොමී’’ති ආහ. තෙන හි භද්‍රමුඛ, මම ඛෙත්තෙ නිප්ඵන්නං සාලිං කම්මකරා ආහරිතුං න සක්කොන්ති, තං තව පරිසාය ආණාපෙහීති. සො ‘‘සාධු භගිනී’’ති යක්ඛෙ ආණාපෙසි. තෙ අඩ්ඪතෙරස කොට්ඨාගාරසතානි පූරෙසුං. තතො පභුති කොට්ඨාගාරං ඌනං නාම නාහොසි, ‘‘නන්දමාතු කොට්ඨාගාරං වියා’’ති ලොකෙ නිදස්සනං අහොසි. වෙස්සවණො කොට්ඨාගාරානි පූරෙත්වා භගවන්තං උපසඞ්කමි. භගවා ‘‘විකාලෙ ආගතොසී’’ති ආහ. අථ භගවතො සබ්බං ආරොචෙසි. ඉමිනා කාරණෙන ආසන්නතරෙපි චාතුමහාරාජිකභවනෙ වසන්තො වෙස්සවණො පච්ඡා ආගතො. එරාවණස්ස පන න කිඤ්චි අන්තරා කරණීයං අහොසි, තෙන සො පඨමතරං ආගතො. Hierzu könnte die Frage gestellt werden: Warum kam Erāvaṇa, der im viel weiter entfernten Tāvatiṃsa-Himmel lebt, zuerst, Vessavaṇa danach, und dieser Laienanhänger, der in derselben Stadt lebt, als allerletzter? Und wie wusste er von deren Ankunft, weshalb er so sprach? Dazu wird geantwortet: Vessavaṇa war damals auf sein Fahrzeug namens Nārivāhana gestiegen, das zwölf Yojanas lang war und einen Sitz aus vielen tausend Korallenstücken besaß. Nachdem er die Korallenlanze emporgehoben hatte, reiste er, umgeben von zehn Milliarden Yakkhas, mit dem Entschluss: „Ich will dem Erhabenen eine Frage stellen.“ Er wich den in der Luft schwebenden Himmelspalästen aus, legte Weg um Weg zurück und erreichte schließlich die Stelle oberhalb des Hauses der Laienanhängerin Nandamātā in der Stadt Veḷukaṇḍa. Diese Laienanhängerin besaß folgende Geistesmacht: Sie war von vollkommen reinem sittlichen Verhalten, enthielt sich stets der Nahrung außerhalb der rechten Zeit, war eine Kennerin der drei Piṭakas und in der Frucht der Nichtwiederkehr gefestigt. Zu jener Zeit hatte sie das Löwenfenster geöffnet, stellte sich an einen windigen Ort, um frische Luft zu schöpfen, und rezitierte das Achter-Kapitel und das Kapitel über den Weg zum jenseitigen Ufer mit wohlgeformten Worten und Silben in einer wohlklingenden Stimme. Vessavaṇa hielt seine Fahrzeuge genau dort an und lauschte der gesamten Rezitation, bis die Laienanhängerin die Schlussworte sprach: „Dies sprach der Erhabene, als er im Lande Magadha am Pāsāṇaka-Schrein weilte, gebeten von den sechzehn begleitenden Brahmanen...“ Am Ende des Kapitels streckte er seinen großen Hals empor, der einer goldenen Trommel glich, und rief hernach Beifall zu: „Sehr gut, sehr gut, Schwester!“ Sie fragte: „Wer ist da?“ – „Ich bin es, Schwester, Vessavaṇa.“ Es heißt nämlich, dass die Laienanhängerin zuerst eine Stromeingetretene geworden war und Vessavaṇa erst danach. Im Hinblick auf diese geschwisterliche Beziehung im Dhamma sprach er die Laienanhängerin mit „Schwester“ an. Und als die Laienanhängerin zu ihm sagte: „Es ist spät, edler Bruder, gehe nun, wann es dir passend erscheint“, erwiderte er: „Schwester, ich bin erfreut über dich, und ich möchte dir ein Geschenk machen, um meine Freude auszudrücken.“ – „Wenn dem so ist, edler Freund, meine Arbeiter sind nicht imstande, den reifen Reis von meinem Feld einzubringen; befiehl deinem Gefolge, ihn herbeizuschaffen.“ Er antwortete: „Sehr wohl, Schwester“, und befahl den Yakkhas, dies zu tun. Sie füllten eintausendzweihundertfünfzig Kornspeicher. Von da an wurde ihr Speicher niemals leer, und in der Welt entstand die Redensart „wie der Kornspeicher von Nandas Mutter“. Nachdem Vessavaṇa die Kornspeicher hatte füllen lassen, begab er sich zum Erhabenen. Der Erhabene sagte zu ihm: „Du bist spät gekommen.“ Daraufhin berichtete er dem Erhabenen alles. Aus diesem Grund kam Vessavaṇa, obwohl er im viel näher gelegenen Reich der Vier Großen Könige lebt, später an, während Erāvaṇa unterwegs nichts zu erledigen hatte und deshalb als Erster eintraf. අයං [Pg.102] පන උපාසකො කිඤ්චාපි අනාගාමී පකතියාව එකභත්තිකො, තථාපි තදා උපොසථදිවසොති කත්වා උපොසථඞ්ගානි අධිට්ඨාය සායන්හසමයං සුනිවත්ථො සුපාරුතො පඤ්චසතඋපාසකපරිවුතො ජෙතවනං ගන්ත්වා ධම්මදෙසනං සුත්වා අත්තනො ඝරං ආගම්ම තෙසං උපාසකානං සරණසීලඋපොසථානිසංසාදිභෙදං උපාසකධම්මං කථෙත්වා තෙ උපාසකෙ උය්‍යොජෙසි. තෙසඤ්ච තස්සෙව ඝරෙ මුට්ඨිහත්ථප්පමාණපාදකානි පඤ්ච කප්පියමඤ්චසතානි පාටෙක්කොවරකෙසු පඤ්ඤත්තානි හොන්ති. තෙ අත්තනො අත්තනො ඔවරකං පවිසිත්වා සමාපත්තිං අප්පෙත්වා නිසීදිංසු, උපාසකොපි තථෙවාකාසි. තෙන ච සමයෙන සාවත්ථිනගරෙ සත්තපඤ්ඤාස කුලසතසහස්සානි වසන්ති, මනුස්සගණනාය අට්ඨාරසකොටිමනුස්සා. තෙන පඨමයාමෙ හත්ථිඅස්සමනුස්සභෙරිසද්දාදීහි සාවත්ථිනගරං මහාසමුද්දො විය එකසද්දං හොති. මජ්ඣිමයාමසමනන්තරෙ සො සද්දො පටිප්පස්සම්භති. තම්හි කාලෙ උපාසකො සමාපත්තිතො වුට්ඨාය අත්තනො ගුණෙ ආවජ්ජෙත්වා ‘‘යෙනාහං මග්ගසුඛෙන ඵලසුඛෙන සුඛිතො විහරාමි, ඉදං සුඛං කං නිස්සාය ලද්ධ’’න්ති චින්තෙත්වා ‘‘භගවන්තං නිස්සායා’’ති භගවති චිත්තං පසාදෙත්වා ‘‘භගවා එතරහි කතමෙන විහාරෙන විහරතී’’ති ආවජ්ජෙන්තො දිබ්බෙන චක්ඛුනා එරාවණවෙස්සවණෙ දිස්වා දිබ්බාය සොතධාතුයා ධම්මදෙසනං සුත්වා චෙතොපරියඤාණෙන තෙසං පසන්නචිත්තතං ඤත්වා ‘‘යංනූනාහම්පි භගවන්තං උභයහිතං පටිපදං පුච්ඡෙය්‍ය’’න්ති චින්තෙසි. තස්මා සො එකනගරෙ වසන්තොපි සබ්බපච්ඡා ආගතො, එවඤ්ච නෙසං ආගමනං අඤ්ඤාසි. තෙනාහ – ‘‘ආගඤ්ඡි තෙ සන්තිකෙ නාගරාජා…පෙ… සො චාපි සුත්වාන පතීතරූපො’’ති. Dieser Laienanhänger jedoch war, obwohl er ein Nichtwiederkehrer war und gewohnheitsmäßig nur eine Mahlzeit am Tag zu sich nahm, an jenem Tag, da es ein Uposatha-Tag war, die Uposatha-Glieder eingegangen. Am Abend begab er sich, ordentlich gekleidet und angetan, in Begleitung von fünfhundert Laienanhängern zum Jeta-Hain. Nachdem er die Dhamma-Unterweisung gehört hatte, kehrte er in sein eigenes Haus zurück, erklärte jenen Laienanhängern die Pflichten eines Laienanhängers – wie die Zufluchtnahme, die Tugendregeln und die Vorzüge des Uposatha – und verabschiedete sie dann. Für sie waren in seinem eigenen Haus fünfhundert zulässige Betten, deren Beine eine Faust-Elle maßen, in separaten Gemächern aufgestellt worden. Sie betraten jeweils ihre eigenen Gemächer, traten in eine meditative Errungenschaft ein und setzten sich nieder; und der Laienanhänger tat ebenso. Zu jener Zeit wohnten in der Stadt Sāvatthī fünf Millionen siebenhunderttausend Familien, und an Menschen gezählt waren es achtzehn Koṭis. Daher war die Stadt Sāvatthī während der ersten Nachtwache aufgrund der Geräusche von Elefanten, Pferden, Menschen, Trommeln und so weiter wie ein einziger großer Lärm, ähnlich dem großen Ozean. Nach dem Ende der mittleren Nachtwache legte sich dieser Lärm. Zu jener Zeit erhob sich der Laienanhänger aus seiner meditativen Errungenschaft, besann sich auf seine eigenen guten Eigenschaften und dachte: „Dieses Glück des Pfades und Glück der Frucht, in dem ich glücklich verweile – auf wen gestützt habe ich dieses Glück erlangt?“ Da erkannte er: „Gestützt auf den Erhabenen.“ Er erweckte Vertrauen zum Erhabenen im Geist und fragte sich: „In welchem Verweilen verweilt der Erhabene wohl jetzt?“ Als er dies erwog, erblickte er mit dem himmlischen Auge Erāvaṇa und Vessavaṇa, hörte mit dem himmlischen Gehör die Dhamma-Unterweisung und erkannte mit dem Geisteseindringungswissen deren vertrauensvollen Geist. Er dachte: „Wie wäre es, wenn auch ich den Erhabenen nach der Praxis fragen würde, die zu beiderlei Wohl führt?“ Daher kam er, obwohl er in derselben Stadt lebte, als Allerletzter an, und auf diese Weise wusste er von deren Ankunft. Deswegen sprach er: „Es kam in deine Gegenwart der Schlangenkönig... und auch er war erfreut, nachdem er deine Worte gehört hatte.“ 384. ඉදානි ඉතො බහිද්ධා ලොකසම්මතෙහි සමණබ්‍රාහ්මණෙහි උක්කට්ඨභාවෙන භගවන්තං පසංසන්තො ‘‘යෙ කෙචිමෙ’’ති ගාථාද්වයමාහ. තත්ථ තිත්ථියාති නන්දවච්ඡසංකිච්චෙහි ආදිපුග්ගලෙහි තීහි තිත්ථකරෙහි කතෙ දිට්ඨිතිත්ථෙ ජාතා, තෙසං සාසනෙ පබ්බජිතා පූරණාදයො ඡ සත්ථාරො. තත්ථ නාටපුත්තො නිගණ්ඨො, අවසෙසා ආජීවකාති තෙ සබ්බෙ දස්සෙන්තො ආහ ‘‘යෙ කෙචිමෙ තිත්ථියා වාදසීලා’’ති, ‘‘මයං සම්මා පටිපන්නා, අඤ්ඤෙ මිච්ඡා පටිපන්නා’’ති එවං වාදකරණසීලා ලොකං මුඛසත්තීහි විතුදන්තා විචරන්ති. ආජීවකා වාති තෙ එකජ්ඣමුද්දිට්ඨෙ භින්දිත්වා දස්සෙති. නාතිතරන්තීති නාතික්කමන්ති. සබ්බෙති අඤ්ඤෙපි යෙ [Pg.103] කෙචි තිත්ථියසාවකාදයො, තෙපි පරිග්ගණ්හන්තො ආහ. ‘‘ඨිතො වජන්තං වියා’’ති යථා කොචි ඨිතො ගතිවිකලො සීඝගාමිනං පුරිසං ගච්ඡන්තං නාතිතරෙය්‍ය, එවං තෙ පඤ්ඤාගතියා අභාවෙන තෙ තෙ අත්ථප්පභෙදෙ බුජ්ඣිතුං අසක්කොන්තා ඨිතා, අතිජවනපඤ්ඤං භගවන්තං නාතිතරන්තීති අත්ථො. 384. Nun sprach er die beiden Verse, beginnend mit „ye keci me“, um den Erhabenen zu preisen, indem er dessen Überlegenheit gegenüber den in der Welt hochangesehenen Asketen und Brahmanen außerhalb dieser Lehre hervorhob. Darin bedeutet „Sektenanhänger“: jene, die in den von den drei Ordensgründern, den Begründern Nanda, Vaccha und Saṅkicca, geschaffenen Ansichten-Sekten geboren wurden, sowie die sechs Lehrer, Pūraṇa Kassapa und die anderen, die in deren Lehren ordiniert worden waren. Darunter war Nāṭaputta ein Nigaṇṭha, und die übrigen waren Ājīvikas. Um sie alle zusammen darzustellen, sprach er: „Welche Sektenanhänger auch immer, die der Debatte zugetan sind...“ „Wir praktizieren recht, die anderen praktizieren falsch“ – mit solchen Worten pflegen sie Debatten anzuzetteln und wandern in der Welt umher, während sie die Menschen mit den Dolchen ihrer Worte verletzen. Mit den Worten „oder Ājīvikas“ zeigt er sie einzeln auf, indem er die zuvor zusammengefasste Gruppe aufteilt. „Sie überholen nicht“ bedeutet: sie übertreffen ihn nicht. Mit dem Wort „alle“ schließt er auch alle anderen, wie die Schüler der Sektenanhänger usw., mit ein. „Wie ein Stehender einen Gehenden“: Genauso wie jemand, der steht und unfähig ist zu gehen, einen rasch gehenden Mann nicht überholen kann, ebenso können jene, weil ihnen der Gang der Weisheit fehlt, die verschiedenen Bedeutungen nicht verstehen und bleiben stehen; sie können den Erhabenen, dessen Weisheit von äußerster Schnelligkeit ist, nicht überholen – das ist die Bedeutung. 385. බ්‍රාහ්මණා වාදසීලා වුද්ධා චාති එත්තාවතා චඞ්කීතාරුක්ඛපොක්ඛරසාතිජාණුස්සොණිආදයො දස්සෙති, අපි බ්‍රාහ්මණා සන්ති කෙචීති ඉමිනා මජ්ඣිමාපි දහරාපි කෙවලං බ්‍රාහ්මණා සන්ති අත්ථි උපලබ්භන්ති කෙචීති එවං අස්සලායනවාසෙට්ඨඅම්බට්ඨඋත්තරමාණවකාදයො දස්සෙති. අත්ථබද්ධාති ‘‘අපි නු ඛො ඉමං පඤ්හං බ්‍යාකරෙය්‍ය, ඉමං කඞ්ඛං ඡින්දෙය්‍යා’’ති එවං අත්ථබද්ධා භවන්ති. යෙ චාපි අඤ්ඤෙති අඤ්ඤෙපි යෙ ‘‘මයං වාදිනො’’ති එවං මඤ්ඤමානා විචරන්ති ඛත්තියපණ්ඩිතබ්‍රාහ්මණබ්‍රහ්මදෙවයක්ඛාදයො අපරිමාණා. තෙපි සබ්බෙ තයි අත්ථබද්ධා භවන්තීති දස්සෙති. 385. „Brāhmaṇā vādasīlā vuddhā ca“ (die debattierfreudigen Brahmanen, die Ältesten) – hiermit zeigt er solche wie Caṅkī, Tārukkha, Pokkharasāti und Jāṇussoṇi. Mit „api brāhmaṇā santi keci“ (und es gibt auch einige Brahmanen) zeigt er, dass es auch Brahmanen mittleren Alters und junge, einfach irgendwelche Brahmanen gibt, wie Assalāyana, Vāseṭṭha, Ambaṭṭha, Uttaramāṇavaka und andere. „Atthabaddhā“ (an den Sinn gebunden / vom Sinn abhängig) bedeutet: Sie sind so an den Sinn gebunden, dachten: „Vielleicht wird er diese Frage beantworten, diesen Zweifel beseitigen.“ „Ye cāpi aññe“ (und wer auch immer sonst noch) zeigt: Auch andere, unzählige weise Kṣatriyas, Brahmanen, Brahmās, Devas, Yakkhas usw., die umherwandern und denken: „Wir sind Debattierer“, sie alle sind in Bezug auf den Sinn von dir abhängig (an dich gebunden). 386-7. එවං නානප්පකාරෙහි භගවන්තං පසංසිත්වා ඉදානි ධම්මෙනෙව තං පසංසිත්වා ධම්මකථං යාචන්තො ‘‘අයඤ්හි ධම්මො’’ති ගාථාද්වයමාහ. තත්ථ අයඤ්හි ධම්මොති සත්තතිංස බොධිපක්ඛියධම්මෙ සන්ධායාහ. නිපුණොති සණ්හො දුප්පටිවිජ්ඣො. සුඛොති පටිවිද්ධො සමානො ලොකුත්තරසුඛමාවහති, තස්මා සුඛාවහත්තා ‘‘සුඛො’’ති වුච්චති. සුප්පවුත්තොති සුදෙසිතො. සුස්සූසමානාති සොතුකාමම්හාති අත්ථො. තං නො වදාති තං ධම්මං අම්හාකං වද. ‘‘ත්වං නො’’තිපි පාඨො, ත්වං අම්හාකං වදාති අත්ථො. සබ්බෙපිමෙ භික්ඛවොති තඞ්ඛණං නිසින්නානි කිර පඤ්ච භික්ඛුසතානි හොන්ති, තානි දස්සෙන්තො යාචති. උපාසකා චාපීති අත්තනො පරිවාරෙ අඤ්ඤෙ ච දස්සෙති. සෙසමෙත්ථ පාකටමෙව. 386-7. Nachdem er den Erhabenen auf vielfältige Weise gepriesen hatte, sprach er nun, indem er ihn durch den Dhamma selbst pries und um einen Dhamma-Vortrag bat, die zwei Verse, die mit „ayañhi dhammo“ („Denn dieser Dhamma...“) beginnen. Darin bezieht sich „ayañhi dhammo“ auf die siebenunddreißig Voraussetzungen der Erleuchtung (bodhipakkhiyadhamma). „Nipuṇo“ (subtil) bedeutet fein, schwer zu durchdringen. „Sukho“ (glückbringend) bedeutet: Wenn er durchdrungen wird, bringt er überweltliches Glück (lokuttarasukha); weil er also Glück bringt, wird er „sukho“ genannt. „Suppavutto“ bedeutet wohlverkündet (gut gelehrt). „Sussūsamānā“ bedeutet „wir wollen hören“. „Taṃ no vadā“ bedeutet „verkünde uns diesen Dhamma“. Es gibt auch die Lesart „tvaṃ no“, was bedeutet: „Verkünde du uns [diesen Dhamma]“. „Sabbepime bhikkhavo“ (all diese Mönche): Es heißt, dass in jenem Moment fünfhundert Mönche dasaßen; auf sie weisend bittet er. „Upāsakā cāpi“ (und auch die Laienanhänger) zeigt sein eigenes Gefolge und andere. Der Rest ist hierbei offensichtlich. 388. අථ භගවා අනගාරියපටිපදං තාව දස්සෙතුං භික්ඛූ ආමන්තෙත්වා ‘‘සුණාථ මෙ භික්ඛවො’’තිආදිමාහ. තත්ථ ධම්මං ධුතං තඤ්ච චරාථ සබ්බෙති කිලෙසෙ ධුනාතීති ධුතො, එවරූපං කිලෙසධුනනකං පටිපදාධම්මං සාවයාමි වො, තඤ්ච මයා සාවිතං සබ්බෙ චරථ පටිපජ්ජථ, මා පමාදිත්ථාති වුත්තං හොති. ඉරියාපථන්ති ගමනාදිචතුබ්බිධං. පබ්බජිතානුලොමිකන්ති සමණසාරුප්පං සතිසම්පජඤ්ඤයුත්තං. අරඤ්ඤෙ කම්මට්ඨානානුයොගවසෙන පවත්තමෙවාති අපරෙ. සෙවෙථ නන්ති තං ඉරියාපථං භජෙය්‍ය[Pg.104]. අත්ථදසොති හිතානුපස්සී. මුතීමාති බුද්ධිමා. සෙසමෙත්ථ ගාථාය පාකටමෙව. 388. Daraufhin wandte sich der Erhabene, um zunächst die Praxis der Hauslosigkeit aufzuzeigen, an die Mönche und sprach die Worte, die mit „suṇātha me bhikkhavo“ („Hört mir zu, ihr Mönche“) beginnen. Darin bedeutet „dhammaṃ dhutaṃ tañca carātha sabbe“: „dhuta“ (reinigend), weil er die Befleckungen abschüttelt (dhunāti). „Einen solchen die Befleckungen abschüttelnden Pfad-Dhamma verkündige ich euch; und diesen von mir verkündeten Dhamma sollt ihr alle praktizieren und befolgen, seid nicht nachlässig“ – dies ist damit gemeint. „Iriyāpatha“ (Körperhaltung/Verhalten) bezieht sich auf die vierfache Art des Gehens, Stehens usw. „Pabbajitānulomika“ (einem Mönch angemessen) bedeutet mönchsgebührend, verbunden mit Achtsamkeit und klarer Wissensklarheit. Andere Lehrer sagen, dies beziehe sich auf das Verweilen im Wald mittels der Hingabe an das Meditationsobjekt (kammaṭṭhāna). „Sevetha naṃ“ bedeutet, man sollte diese Körperhaltung pflegen. „Atthadaso“ bedeutet einer, der das Heilsame (den Nutzen) betrachtet. „Mutīmā“ (oder matimā) bedeutet weise (intelligent). Der Rest dieses Verses ist offensichtlich. 389. නො වෙ විකාලෙති එවං පබ්බජිතානුලොමිකං ඉරියාපථං සෙවමානො ච දිවාමජ්ඣන්හිකවීතික්කමං උපාදාය විකාලෙ න චරෙය්‍ය භික්ඛු, යුත්තකාලෙ එව පන ගාමං පිණ්ඩාය චරෙය්‍ය. කිං කාරණං? අකාලචාරිඤ්හි සජන්ති සඞ්ගා, අකාලචාරිං පුග්ගලං රාගසඞ්ගාදයො අනෙකෙ සඞ්ගා සජන්ති පරිස්සජන්ති උපගුහන්ති අල්ලීයන්ති. තස්මා විකාලෙ න චරන්ති බුද්ධා, තස්මා යෙ චතුසච්චබුද්ධා අරියපුග්ගලා, න තෙ විකාලෙ පිණ්ඩාය චරන්තීති. තෙන කිර සමයෙන විකාලභොජනසික්ඛාපදං අප්පඤ්ඤත්තං හොති, තස්මා ධම්මදෙසනාවසෙනෙවෙත්ථ පුථුජ්ජනානං ආදීනවං දස්සෙන්තො ඉමං ගාථමාහ. අරියා පන සහ මග්ගපටිලාභා එව තතො පටිවිරතා හොන්ති, එසා ධම්මතා. 389. „No ve vikāle“ (Wahrlich nicht zur Unzeit): Ein Mönch, der eine solche dem mönchischen Leben angemessene Körperhaltung pflegt, sollte ab dem Überschreiten des Mittags zur Unzeit (vikāle) nicht umherwandern, sondern das Dorf nur zur angemessenen Zeit (yuttakāle) zwecks Almosengang betreten. Aus welchem Grund? „Denn an den zur Unzeit Umherwandernden heften sich Fesseln“: An eine Person, die zur Unzeit umherwandert, heften sich zahlreiche Fesseln wie Gierfesseln usw., sie umgarnen sie, umhüllen sie und haften an ihr. Deshalb wandern die Buddhas (die Erwachten) nicht zur Unzeit: Die edlen Personen, welche die vier Wahrheiten erkannt haben (catusaccabuddhā), gehen nicht zur Unzeit auf Almosengang. Zu jener Zeit war die Trainingsregel über das Essen zur Unzeit (vikālabhojana) wohl noch nicht erlassen; daher sprach er diesen Vers, um durch die Dhamma-Lehre den gewöhnlichen Menschen (Weltlingen) die Gefahr aufzuzeigen. Die Edlen jedoch meiden dies sogleich mit dem Erlangen des Pfades; dies ist ihre Gesetzmäßigkeit (dhammatā). 390. එවං විකාලචරියං පටිසෙධෙත්වා ‘‘කාලෙ චරන්තෙනපි එවං චරිතබ්බ’’න්ති දස්සෙන්තො ආහ ‘‘රූපා ච සද්දා චා’’ති. තස්සත්ථො – යෙ තෙ රූපාදයො නානප්පකාරකං මදං ජනෙන්තා සත්තෙ සම්මදයන්ති, තෙසු පිණ්ඩපාතපාරිසුද්ධිසුත්තාදීසු (ම. නි. 3.438 ආදයො) වුත්තනයෙන ඡන්දං විනොදෙත්වා යුත්තකාලෙනෙව පාතරාසං පවිසෙය්‍යාති. එත්ථ ච පාතො අසිතබ්බොති පාතරාසො, පිණ්ඩපාතස්සෙතං නාමං. යො යත්ථ ලබ්භති, සො පදෙසොපි තං යොගෙන ‘‘පාතරාසො’’ති ඉධ වුත්තො. යතො පිණ්ඩපාතං ලභති, තං ඔකාසං ගච්ඡෙය්‍යාති එවමෙත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො. 390. Nachdem er so das Umherwandern zur Unzeit untersagt hatte, sagte er, um zu zeigen: „Selbst wenn man zur rechten Zeit umherwandert, sollte man sich so verhalten“: „rūpā ca saddā ca“ (Formen und Töne...). Dessen Bedeutung ist: Nachdem man das Begehren nach Formen und anderen Objekten, die vielfältigen Rausch erzeugen und die Wesen betören, in der im Piṇḍapātapārisuddhi-Sutta usw. dargelegten Weise vertrieben hat, sollte man nur zur angemessenen Zeit für das Frühstück (pātarāsa) aufbrechen. Und hierbei bedeutet „pātarāsa“ „das am Morgen zu Essende“; dies ist eine Bezeichnung für die Almosenpeise. Der Ort, an dem man diese erhält, wird hier aufgrund dieser Verbindung ebenfalls als „pātarāsa“ bezeichnet. Man sollte an den Ort gehen, von dem man die Almosenpeise erhält – so ist der Sinn hierbei zu verstehen. 391. එවං පවිට්ඨො – 391. Nachdem er so eingetreten ist – ‘‘පිණ්ඩඤ්ච භික්ඛු සමයෙන ලද්ධා,එකො පටික්කම්ම රහො නිසීදෙ; අජ්ඣත්තචින්තී න මනො බහිද්ධා,නිච්ඡාරයෙ සඞ්ගහිතත්තභාවො’’. „Nachdem der Mönch zur rechten Zeit die Almosen erhalten hat, soll er allein zurückkehren und sich in der Einsamkeit niedersetzen. Innerlich nachsinnend soll er seinen Geist nicht nach außen schweifen lassen, die eigene Person gut gezügelt haltend.“ තත්ථ පිණ්ඩන්ති මිස්සකභික්ඛං, සා හි තතො තතො සමොධානෙත්වා සම්පිණ්ඩිතට්ඨෙන ‘‘පිණ්ඩො’’ති වුච්චති. සමයෙනාති අන්තොමජ්ඣන්හිකකාලෙ. එකො පටික්කම්මාති කායවිවෙකං සම්පාදෙන්තො අදුතියො නිවත්තිත්වා. අජ්ඣත්තචින්තීති තිලක්ඛණං ආරොපෙත්වා ඛන්ධසන්තානං චින්තෙන්තො. න මනො බහිද්ධා [Pg.105] නිච්ඡාරයෙති බහිද්ධා රූපාදීසු රාගවසෙන චිත්තං න නීහරෙ. සඞ්ගහිතත්තභාවොති සුට්ඨු ගහිතචිත්තො. Darin bedeutet „piṇḍa“ (Almosen) die gemischte Speise; denn sie wird „piṇḍa“ genannt im Sinne des Zusammenbringens durch das Einsammeln von hier und da. „Samayena“ (zur rechten Zeit) bedeutet innerhalb der Zeitspanne vor dem Mittag. „Eko paṭikkamma“ (allein zurückgekehrt) bedeutet, dass er ohne Gefährten zurückkehrt und so körperliche Abgeschiedenheit (kāyaviveka) herstellt. „Ajjhattacintī“ (innerlich nachsinnend) bedeutet, dass er über den Strom der Daseinsfaktoren (khandhasantāna) nachsinnt, nachdem er die drei Merkmale (tilakkhaṇa) auf sie angewandt hat. „Na mano bahiddhā nicchāraye“ (er soll den Geist nicht nach außen schweifen lassen) bedeutet, dass er den Geist nicht aus Gier nach außen auf Formen und dergleichen ausrichtet. „Saṅgahitattabhāvo“ (die eigene Person gut gezügelt haltend) bedeutet mit einem vollkommen gezügelten Geist. 392. එවං විහරන්තො ච – 392. Und während er so verweilt – ‘‘සචෙපි සො සල්ලපෙ සාවකෙන,අඤ්ඤෙන වා කෙනචි භික්ඛුනා වා; ධම්මං පණීතං තමුදාහරෙය්‍ය,න පෙසුණං නොපි පරූපවාදං’’. „Selbst wenn er mit einem Schüler spricht, oder mit jemand anderem, oder mit irgendeinem Mönch, so soll er den erhabenen Dhamma vortragen, weder Verleumdung noch die Herabsetzung anderer.“ කිං වුත්තං හොති? සො යොගාවචරො කිඤ්චිදෙව සොතුකාමතාය උපගතෙන සාවකෙන වා කෙනචි අඤ්ඤතිත්ථියගහට්ඨාදිනා වා ඉධෙව පබ්බජිතෙන භික්ඛුනා වා සද්ධිං සචෙපි සල්ලපෙ, අථ ය්වායං මග්ගඵලාදිපටිසංයුත්තො දසකථාවත්ථුභෙදො වා අතප්පකට්ඨෙන පණීතො ධම්මො. තං ධම්මං පණීතං උදාහරෙය්‍ය, අඤ්ඤං පන පිසුණවචනං වා පරූපවාදං වා අප්පමත්තකම්පි න උදාහරෙය්‍යාති. Was ist damit gemeint? Wenn dieser Übende (yogāvacara) mit einem Schüler, der aus dem Wunsch heraus, etwas zu hören, herangetreten ist, oder mit sonst jemandem, wie einem Andersgläubigen, einem Hausvater oder einem in dieser Lehre ordinierten Mönch, spricht, dann soll er jenen Dhamma vortragen, der mit den Pfaden, Früchten usw. verknüpft ist oder die zehn Themen des Gesprächs (dasakathāvatthu) umfasst und im Sinne der Leidfreiheit erhaben (paṇīta) ist. Diesen erhabenen Dhamma soll er darlegen; anderes jedoch, wie verleumderische Worte oder die Herabsetzung anderer, soll er nicht im geringsten äußern. 393. ඉදානි තස්මිං පරූපවාදෙ දොසං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘වාදඤ්හි එකෙ’’ති. තස්සත්ථො – ඉධෙකච්චෙ මොඝපුරිසා පරූපවාදසඤ්හිතං නානප්පකාරං විග්ගාහිකකථාභෙදං වාදං පටිසෙනියන්ති විරුජ්ඣන්ති, යුජ්ඣිතුකාමා හුත්වා සෙනාය පටිමුඛං ගච්ඡන්තා විය හොන්ති, තෙ මයං ලාමකපඤ්ඤෙ න පසංසාම. කිං කාරණං? තතො තතො නෙ පසජන්ති සඞ්ගා, යස්මා තෙ තාදිසකෙ පුග්ගලෙ තතො තතො වචනපථතො සමුට්ඨාය විවාදසඞ්ගා සජන්ති අල්ලීයන්ති. කිං කාරණා සජන්තීති? චිත්තඤ්හි තෙ තත්ථ ගමෙන්ති දූරෙ, යස්මා තෙ පටිසෙනියන්තා චිත්තං තත්ථ ගමෙන්ති, යත්ථ ගතං සමථවිපස්සනානං දූරෙ හොතීති. 393. Um nun den Fehler bei der Herabsetzung anderer aufzuzeigen, sagte er: „vādañhi eke“ („Denn einige streiten in Debatten“). Dessen Bedeutung ist: Manche törichte Menschen (moghapurisa) hierzulande verstricken sich in Debatten, die mit der Herabsetzung anderer verbunden sind und verschiedene Arten von streitsüchtigen Reden umfassen, das heißt, sie geraten in Feindseligkeit. Kampflustig verhalten sie sich wie Truppen, die gegen ein feindliches Heer vorrücken. Wir preisen diese Menschen von geringer Weisheit (lāmakapañña) nicht. Aus welchem Grund? „Weil sich von hier und da Fesseln an sie heften“; denn an solche Personen heften und klammern sich die Fesseln des Streits, die aus verschiedenen Redeweisen entstehen. Aus welchem Grund heften sie sich an sie? „Denn sie lassen ihren Geist dorthin in die Ferne schweifen“; weil sie beim Debattieren ihren Geist dorthin lenken, wo er – einmal dorthin gelangt – weit entfernt von Geistesruhe und Hellblick (samatha-vipassanā) ist. 394-5. එවං පරිත්තපඤ්ඤානං පවත්තිං දස්සෙත්වා ඉදානි මහාපඤ්ඤානං පවත්තිං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘පිණ්ඩං විහාරං…පෙ… සාවකො’’ති. තත්ථ විහාරෙන පතිස්සයො, සයනාසනෙන මඤ්චපීඨන්ති තීහිපි පදෙහි සෙනාසනමෙව වුත්තං. ආපන්ති උදකං. සඞ්ඝාටිරජූපවාහනන්ති පංසුමලාදිනො සඞ්ඝාටිරජස්ස ධොවනං. සුත්වාන ධම්මං සුගතෙන දෙසිතන්ති සබ්බාසවසංවරාදීසු ‘‘පටිසඞ්ඛා යොනිසො චීවරං පටිසෙවති සීතස්ස පටිඝාතායා’’තිආදිනා (ම. නි. 1.23; අ. නි. 6.58) නයෙන භගවතා දෙසිතං ධම්මං සුත්වා. සඞ්ඛාය සෙවෙ [Pg.106] වරපඤ්ඤසාවකොති එතං ඉධ පිණ්ඩන්ති වුත්තං පිණ්ඩපාතං, විහාරාදීහි වුත්තං සෙනාසනං, ආපමුඛෙන දස්සිතං ගිලානපච්චයං, සඞ්ඝාටියා චීවරන්ති චතුබ්බිධම්පි පච්චයං සඞ්ඛාය ‘‘යාවදෙව ඉමස්ස කායස්ස ඨිතියා’’තිආදිනා (ම. නි. 1.23; අ. නි. 6.58) නයෙන පච්චවෙක්ඛිත්වා සෙවෙ වරපඤ්ඤසාවකො, සෙවිතුං සක්කුණෙය්‍ය වරපඤ්ඤස්ස තථාගතස්ස සාවකො සෙක්ඛො වා පුථුජ්ජනො වා, නිප්පරියායෙන ච අරහා. සො හි චතුරාපස්සෙනො ‘‘සඞ්ඛායෙකං පටිසෙවති, සඞ්ඛායෙකං අධිවාසෙති, සඞ්ඛායෙකං පරිවජ්ජෙති, සඞ්ඛායෙකං විනොදෙතී’’ති (දී. නි. 3.308; ම. නි. 2.168; අ. නි. 10.20) වුත්තො. යස්සා ච සඞ්ඛාය සෙවෙ වරපඤ්ඤසාවකො, තස්මා හි පිණ්ඩෙ…පෙ… යථා පොක්ඛරෙ වාරිබින්දු, තථා හොතීති වෙදිතබ්බො. 394-5. Nachdem er so das Verhalten derer von geringer Weisheit dargelegt hat, spricht er nun, um das Verhalten derer von großer Weisheit zu zeigen: »Almosen, eine Wohnung … [usw.] … der Jünger«. Darin bezeichnet »vihāra« die Unterkunft, und mit »sayanāsana« ist Bett und Stuhl gemeint; somit wird mit diesen drei Begriffen das Lager und die Herberge (senāsana) bezeichnet. »Āpaṃ« bedeutet Wasser. »Saṅghāṭirajūpavāhanaṃ« bedeutet das Abwaschen des Schmutzes und Staubs von der Doppelrobe (saṅghāṭi). »Sutvāna dhammaṃ sugatena desitaṃ« [nachdem er die vom Sugata dargelegte Lehre gehört hat]: nachdem er die Lehre gehört hat, die vom Erhabenen in Bezug auf die Zügelung aller Triebe (sabbāsavasaṃvara) und anderes in der Weise dargelegt wurde: »Nach weiser Erwägung nutzt er die Robe, um der Kälte entgegenzuwirken« usw. »Saṅkhāya seve varapaññasāvako« [mit weiser Erwägung sollte der Jünger von trefflicher Weisheit sie nutzen]: Hier wird mit »piṇḍa« das Almosenessen (piṇḍapāta) bezeichnet; mit »vihāra« usw. das Lager und die Herberge; unter dem Begriff des Wassers (»āpa«) werden die Arzneien für Kranke (gilānapaccaya) gezeigt; und mit »saṅghāṭi« wird die Robe (cīvara) dargestellt. Ein Jünger von trefflicher Weisheit sollte diese vier Arten von Erfordernissen nutzen, nachdem er sie in der Weise erwogen hat: »nur für den Erhalt dieses Körpers« usw. Ein Jünger des Tathāgata, desjenigen von trefflicher Weisheit, kann ein Übender (sekkha) oder ein Weltling (puthujjana) sein, im eigentlichen Sinne (nippariyāyena) jedoch ein Arahant. Denn von diesem heißt es, er habe vier Stützen: »Nach weiser Erwägung nutzt er das eine, erträgt das andere, meidet ein weiteres, vertreibt ein weiteres.« Und da ein Jünger von trefflicher Weisheit diese Dinge nach reiflicher Erwägung nutzt, ist in Bezug auf das Almosen usw. zu verstehen: »wie ein Wassertropfen auf dem Lotusblatt, so ist er [unbefleckt]«. 396. එවං ඛීණාසවපටිපත්තිං දස්සෙන්තො අරහත්තනිකූටෙන අනගාරියපටිපදං නිට්ඨාපෙත්වා ඉදානි අගාරියපටිපදං දස්සෙතුං ‘‘ගහට්ඨවත්තං පන වො’’තිආදිමාහ. තත්ථ පඨමගාථාය තාව සාවකොති අගාරියසාවකො. සෙසං උත්තානත්ථමෙව. අයං පන යොජනා – යො මයා ඉතො පුබ්බෙ කෙවලො අබ්‍යාමිස්සො සකලො පරිපුණ්ණො භික්ඛුධම්මො කථිතො. එස ඛෙත්තවත්ථුආදිපරිග්ගහෙහි සපරිග්ගහෙන න ලබ්භා ඵස්සෙතුං න සක්කා අධිගන්තුන්ති. 396. Indem er so das Verhalten desjenigen zeigt, dessen Triebe versiegt sind (khīṇāsava), schließt er die Praxis der Hauslosigkeit mit dem Höhepunkt der Arahant-Schaft ab. Um nun die Praxis der Hausleute darzulegen, spricht er: »Nun will ich euch die Pflichten eines Hausvaters verkünden« usw. Darin bedeutet in der ersten Strophe »sāvako« [Jünger] ein Hausvater-Jünger (agāriyasāvako). Der Rest versteht sich von selbst. Die Verknüpfung (yojanā) ist jedoch wie folgt: »Die gesamte – unvermischte, ungeteilte, vollkommene – Pflicht eines Bhikkhus (bhikkhudhamma), die von mir zuvor verkündet wurde, kann von einem, der Besitztümer hat (wie Felder, Grundstücke usw.), nicht erfahren und nicht verwirklicht werden.« 397. එවං තස්ස භික්ඛුධම්මං පටිසෙධෙත්වා ගහට්ඨධම්මමෙව දස්සෙන්තො ආහ ‘‘පාණං න හනෙ’’ති. තත්ථ පුරිමඩ්ඪෙන තිකොටිපරිසුද්ධා පාණාතිපාතාවෙරමණි වුත්තා, පච්ඡිමඩ්ඪෙන සත්තෙසු හිතපටිපත්ති. තතියපාදො චෙත්ථ ඛග්ගවිසාණසුත්තෙ (සු. නි. 35 ආදයො) චතුත්ථපාදෙ ථාවරතසභෙදො මෙත්තසුත්තවණ්ණනායං (සු. නි. 143 ආදයො) සබ්බප්පකාරතො වණ්ණිතො. සෙසං උත්තානත්ථමෙව. උප්පටිපාටියා පන යොජනා කාතබ්බා – තසථාවරෙසු සබ්බෙසු භූතෙසු නිධාය දණ්ඩං න හනෙ න ඝාතයෙය්‍ය නානුජඤ්ඤාති. ‘‘නිධාය දණ්ඩ’’න්ති ඉතො වා පරං ‘‘වත්තෙය්‍යා’’ති පාඨසෙසො ආහරිතබ්බො. ඉතරථා හි න පුබ්බෙනාපරං සන්ධියති. 397. Nachdem er so die Pflichten eines Bhikkhus für ihn ausgeschlossen hat, zeigt er nun die Pflichten eines Hausvaters und spricht: »Man soll kein Lebewesen töten.« Darin drückt die erste Hälfte des Verses die Enthaltung vom Töten von Lebewesen aus, gereinigt in dreifacher Hinsicht (tikoṭiparisuddhā); die zweite Hälfte zeigt das heilsame Verhalten gegenüber den Wesen. Die dritte Zeile (pāda) wurde im Khaggavisāṇa-Sutta erklärt; in der vierten Zeile wurde der Unterschied zwischen den furchtsamen (tasa) und den festen (thāvara) Wesen in der Erklärung des Metta-Suttas in jeder Hinsicht erläutert. Der Rest versteht sich von selbst. Die Satzkonstruktion ist jedoch durch Umstellung wie folgt vorzunehmen: »Gegenüber allen Wesen, den furchtsamen und den festen, soll man die Gewalt (daṇḍa) ablegen und weder töten, noch töten lassen, noch das Töten gutheißen.« Oder man sollte nach den Worten »die Gewalt ablegen« (nidhāya daṇḍaṃ) das Wort »man soll verfahren« (vatteyya) als Textergänzung hinzufügen. Andernfalls lässt sich der vorherige Teil nicht mit dem nachfolgenden verbinden. 398. එවං පඨමසික්ඛාපදං දස්සෙත්වා ඉදානි දුතියසික්ඛාපදං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘තතො අදින්න’’න්ති. තත්ථ කිඤ්චීති අප්පං වා බහුං වා. ක්වචීති [Pg.107] ගාමෙ වා අරඤ්ඤෙ වා. සාවකොති අගාරියසාවකො. බුජ්ඣමානොති ‘‘පරසන්තකමිද’’න්ති ජානමානො. සබ්බං අදින්නං පරිවජ්ජයෙය්‍යාති එවඤ්හි පටිපජ්ජමානො සබ්බං අදින්නං පරිවජ්ජෙය්‍ය, නො අඤ්ඤථාති දීපෙති. සෙසමෙත්ථ වුත්තනයඤ්ච පාකටඤ්චාති. 398. Nachdem er so das erste Trainingsreglement dargelegt hat, zeigt er nun das zweite Trainingsreglement und spricht: »Danach soll er das Nicht-Gegebene …« Darin bedeutet »kiñci« [etwas] wenig oder viel. »Kvaci« [irgendwo] bedeutet im Dorf oder im Wald. »Sāvako« bezeichnet den Hausvater-Jünger. »Bujjhamāno« [erfassend] bedeutet wissend: »Dies gehört einem anderen.« »Sabbaṃ adinnaṃ parivajjayeyya« [er soll alles Nicht-Gegebene meiden]: Er zeigt damit: »Wer so praktiziert, soll alles Nicht-Gegebene meiden, und nicht anders.« Der Rest ist hierbei bereits nach der erklärten Methode zu verstehen und offensichtlich. 399. එවං දුතියසික්ඛාපදම්පි තිකොටිපරිසුද්ධං දස්සෙත්වා උක්කට්ඨපරිච්ඡෙදතො පභුති තතියං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘අබ්‍රහ්මචරිය’’න්ති. තත්ථ අසම්භුණන්තොති අසක්කොන්තො. 399. Nachdem er so auch das zweite Trainingsreglement als in dreifacher Hinsicht gereinigt dargelegt hat, zeigt er nun das dritte, beginnend mit der höchsten Grenze, und spricht: »Unkeuschheit …« Darin bedeutet »asambhuṇanto« derjenige, der dazu nicht in der Lage ist (asakkonto). 400. ඉදානි චතුත්ථසික්ඛාපදං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘සභග්ගතො වා’’ති. තත්ථ සභග්ගතොති සන්ථාගාරාදිගතො. පරිසග්ගතොති පූගමජ්ජගතො. සෙසමෙත්ථ වුත්තනයඤ්ච පාකටඤ්චාති. 400. Nun zeigt er das vierte Trainingsreglement und spricht: »Ob er in eine Versammlung geht …« Darin bedeutet »sabhaggato« in eine Gemeindehalle oder Ähnliches gegangen; »parisaggato« bedeutet mitten in eine Gruppe oder Gemeinschaft gegangen. Der Rest ist hierbei nach der bereits erklärten Methode zu verstehen und offensichtlich. 401. එවං චතුත්ථසික්ඛාපදම්පි තිකොටිපරිසුද්ධං දස්සෙත්වා පඤ්චමං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘මජ්ජඤ්ච පාන’’න්ති. තත්ථ මජ්ජඤ්ච පානන්ති ගාථාබන්ධසුඛත්ථං එවං වුත්තං. අයං පනත්ථො ‘‘මජ්ජපානඤ්ච න සමාචරෙය්‍යා’’ති. ධම්මං ඉමන්ති ඉමං මජ්ජපානවෙරමණීධම්මං. උම්මාදනන්තන්ති උම්මාදනපරියොසානං. යො හි සබ්බලහුකො මජ්ජපානස්ස විපාකො, සො මනුස්සභූතස්ස උම්මත්තකසංවත්තනිකො හොති. ඉති නං විදිත්වාති ඉති නං මජ්ජපානං ඤත්වා. සෙසමෙත්ථ වුත්තනයඤ්ච පාකටඤ්චාති. 401. Nachdem er so auch das vierte Trainingsreglement als in dreifacher Hinsicht gereinigt dargelegt hat, zeigt er nun das fünfte und spricht: »Und berauschende Getränke …« Darin ist »majjañca pānaṃ« aus Gründen des Metrums so formuliert. Dies ist jedoch die Bedeutung: »Und er sollte sich nicht dem Trinken von Berauschendem widmen.« »Dhammaṃ imaṃ« [diese Lehre] meint diese Praxis der Enthaltung vom Trinken von Berauschendem. »Ummādanantaṃ« bedeutet im Wahnsinn endend. Denn die allergeringste Auswirkung des Trinken von Berauschendem ist, dass sie für jemanden, der als Mensch wiedergeboren wird, zum Wahnsinn führt. »Iti naṃ viditvā« bedeutet: indem er dieses Trinken von Berauschendem als solches erkennt. Der Rest ist hierbei nach der bereits erklärten Methode zu verstehen und offensichtlich. 402. එවං පඤ්චමසික්ඛාපදම්පි තිකොටිපරිසුද්ධං දස්සෙත්වා ඉදානි පුරිමසික්ඛාපදානම්පි මජ්ජපානමෙව සංකිලෙසකරඤ්ච භෙදකරඤ්ච දස්සෙත්වා දළ්හතරං තතො වෙරමණියං නියොජෙන්තො ආහ ‘‘මදා හි පාපානි කරොන්තී’’ති. තත්ථ මදාති මදහෙතු. හිකාරො පදපූරණමත්තෙ නිපාතො. පාපානි කරොන්තීති පාණාතිපාතාදීනි සබ්බාකුසලානි කරොන්ති. උම්මාදනං මොහනන්ති පරලොකෙ උම්මාදනං ඉහලොකෙ මොහනං. සෙසං උත්තානත්ථමෙව. 402. Nachdem er so auch das fünfte Trainingsreglement als in dreifacher Hinsicht gereinigt dargelegt hat, zeigt er nun, dass das Trinken von Berauschendem auch für die vorherigen Trainingsreglemente eine Ursache der Befleckung und des Zerwürfnisses ist. Um sie noch nachdrücklicher zur Enthaltung davon anzuhalten, spricht er: »Denn aus Berauschung tun sie böse Taten.« Darin bedeutet »madā« aufgrund von Berauschung. Das Wort »hi« ist eine bloße metrische Füllpartikel (padapūraṇamatta). »Pāpāni karonti« bedeutet, sie begehen alle unheilsamen Taten wie das Töten von Lebewesen usw. »Ummādanaṃ mohanaṃ« bedeutet: es bewirkt Wahnsinn in der jenseitigen Welt und Verblendung in dieser Welt. Der Rest versteht sich von selbst. 403-4. එත්තාවතා අගාරියසාවකස්ස නිච්චසීලං දස්සෙත්වා ඉදානි උපොසථඞ්ගානි දස්සෙන්තො ‘‘පාණං න හනෙ’’ති ගාථාද්වයමාහ. තත්ථ අබ්‍රහ්මචරියාති අසෙට්ඨචරියභූතා. මෙථුනාති මෙථුනධම්මසමාපත්තිතො. රත්තිං න භුඤ්ජෙය්‍ය විකාලභොජනන්ති රත්තිම්පි න භුඤ්ජෙය්‍ය, දිවාපි කාලාතික්කන්තභොජනං [Pg.108] න භුඤ්ජෙය්‍ය. න ච ගන්ධන්ති එත්ථ ගන්ධග්ගහණෙන විලෙපනචුණ්ණාදීනිපි ගහිතානෙවාති වෙදිතබ්බානි. මඤ්චෙති කප්පියමඤ්චෙ. සන්ථතෙති තට්ටිකාදීහි කප්පියත්ථරණෙහි අත්ථතෙ. ඡමායං පන ගොනකාදිසන්ථතායපි වට්ටති. අට්ඨඞ්ගිකන්ති පඤ්චඞ්ගිකං විය තූරියං, න අඞ්ගවිනිමුත්තං. දුක්ඛන්තගුනාති වට්ටදුක්ඛස්ස අන්තගතෙන. සෙසමෙත්ථ පාකටමෙව. පච්ඡිමඩ්ඪුං පන සඞ්ගීතිකාරකෙහි වුත්තන්තිපි ආහු. 403-4. Nachdem er bis hierher das beständige sittliche Verhalten (niccasīla) des Hausvater-Jüngers dargelegt hat, zeigt er nun die Glieder des Uposatha-Feiertags und spricht die beiden Strophen: »Er soll kein Lebewesen töten …« Darin bedeutet »abrahmacariyā« ein unedles Verhalten; »methunā« meint den geschlechtlichen Umgang. »Rattiṃ na bhuñjeyya vikālabhojanan« [er soll nachts nicht essen und keine Nahrung zur Unzeit zu sich nehmen] bedeutet: Er soll weder in der Nacht essen, noch am Tage Nahrung zu sich nehmen, wenn die rechte Zeit überschritten ist. »Na ca gandhaṃ« [und keine Düfte]: Hierbei ist zu wissen, dass durch die Erwähnung von Düften auch Salben, Puder usw. mit eingeschlossen sind. »Mañce« bedeutet auf einem erlaubten (kappiya) Bett. »Santhate« bedeutet auf einer Decke, die mit erlaubten Unterlagen ausgebreitet ist. Auf dem Boden (»chamāyaṃ«) jedoch ist eine Ausbreitung von Ziegenhaarteppichen (goṇaka) usw. zulässig. »Aṭṭhaṅgikā« [achtgliedrig] bedeutet: wie eine fünfgliedrige Musik, nicht frei von ihren Gliedern. »Dukkhantagunā« [die das Ende des Leidens herbeiführen] bedeutet: durch denjenigen, der das Ende des Leidens im Kreislauf der Wiedergeburten (vaṭṭadukkha) erreicht hat. Der Rest ist hierbei offensichtlich. Es wird auch gesagt, dass die letzte Hälfte des Verses von den Verfassern des Konzils (saṅgītikāra) hinzugefügt wurde. 405. එවං උපොසථඞ්ගානි දස්සෙත්වා ඉදානි උපොසථකාලං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘තතො ච පක්ඛස්සා’’ති. තත්ථ තතොති පදපූරණමත්තෙ නිපාතො. පක්ඛස්සුපවස්සුපොසථන්ති එවං පරපදෙන යොජෙතබ්බං ‘‘පක්ඛස්ස චාතුද්දසිං පඤ්චදසිං අට්ඨමින්ති එතෙ තයො දිවසෙ උපවස්ස උපොසථං, එතං අට්ඨඞ්ගිකඋපොසථං උපගම්ම වසිත්වා’’ති. පාටිහාරියපක්ඛඤ්චාති එත්ථ පන වස්සූපනායිකාය පුරිමභාගෙ ආසාළ්හමාසො, අන්තොවස්සං තයො මාසා, කත්තිකමාසොති ඉමෙ පඤ්ච මාසා ‘‘පාටිහාරියපක්ඛො’’ති වුච්චන්ති. ආසාළ්හකත්තිකඵග්ගුණමාසා තයො එවාති අපරෙ. පක්ඛුපොසථදිවසානං පුරිමපච්ඡිමදිවසවසෙන පක්ඛෙ පක්ඛෙ තෙරසීපාටිපදසත්තමීනවමීසඞ්ඛාතා චත්තාරො චත්තාරො දිවසාති අපරෙ. යං රුච්චති, තං ගහෙතබ්බං. සබ්බං වා පන පුඤ්ඤකාමීනං භාසිතබ්බං. එවමෙතං පාටිහාරියපක්ඛඤ්ච පසන්නමානසො සුසමත්තරූපං සුපරිපුණ්ණරූපං එකම්පි දිවසං අපරිච්චජන්තො අට්ඨඞ්ගුපෙතං උපොසථං උපවස්සාති සම්බන්ධිතබ්බං. 405. Nachdem er so die Glieder des Uposatha (uposathaṅgāni) gezeigt hat, sagt er nun, um die Zeit des Uposatha aufzuzeigen: „tato ca pakkhassa“ („und des Halbmonats“). Darin ist „tato“ eine bloße Partikel zur Versfüllung (padapūraṇamatte nipāto). „Pakkhassupavassuposathaṃ“ ist so mit dem folgenden Wort zu verbinden: „Am vierzehnten, fünfzehnten und achten Tag des Halbmonats (pakkhassa cātuddasiṃ pañcadasiṃ aṭṭhamiṃ) soll man an diesen drei Tagen den Uposatha einhalten (upavassa uposathaṃ), indem man sich diesem achtgliedrigen Uposatha nähert und darin verweilt.“ Zu „pāṭihāriyapakkhañca“ („und die außerordentliche Periode“): Hierbei werden im ersten Teil vor dem Eintritt in die Regenzeit der Monat Āsāḷha, während der Regenzeit drei Monate und der Monat Kattika – diese fünf Monate – als „außerordentliche Periode“ (pāṭihāriyapakkho) bezeichnet. Andere sagen, es seien nur diese drei Monate: Āsāḷha, Kattika und Phagguna. Wieder andere sagen, es seien vier Tage in jedem Halbmonat aufgrund der Tage vor und nach den eigentlichen Uposatha-Tagen des Halbmonats, nämlich der dreizehnte, der erste Tag [des neuen Halbmonats], der siebte und der neunte Tag. Welche Interpretation einem zusagt, die soll man annehmen. Oder aber es soll all dies für diejenigen dargelegt werden, die nach Verdienst streben (puññakāmīnaṃ). So ist dies zu verbinden: „Und an dieser außerordentlichen Periode soll man mit vertrauensvollem Geist (pasannamānaso), in vollkommen vollendeter Weise, in ganz vollständiger Form, ohne auch nur einen einzigen Tag auszulassen, den mit den acht Gliedern ausgestatteten Uposatha einhalten (aṭṭhaṅgupetaṃ uposathaṃ upavassa).“ 406. එවං උපොසථකාලං දස්සෙත්වා ඉදානි තෙසු කාලෙසු එතං උපොසථං උපවස්ස යං කාතබ්බං, තං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘තතො ච පාතො’’ති. එත්ථාපි තතොති පදපූරණමත්තෙ නිපාතො, අනන්තරත්ථෙ වා, අථාති වුත්තං හොති. පාතොති අපරජ්ජුදිවසපුබ්බභාගෙ. උපවුත්ථුපොසථොති උපවසිතඋපොසථො. අන්නෙනාති යාගුභත්තාදිනා. පානෙනාති අට්ඨවිධපානෙන. අනුමොදමානොති අනුපමොදමානො, නිරන්තරං මොදමානොති අත්ථො. යථාරහන්ති අත්තනො අනුරූපෙන, යථාසත්ති යථාබලන්ති වුත්තං හොති. සංවිභජෙථාති භාජෙය්‍ය පතිමානෙය්‍ය. සෙසං පාකටමෙව. 406. Nachdem er so die Uposatha-Zeit gezeigt hat, sagt er nun, um zu zeigen, was von demjenigen zu tun ist, der zu diesen Zeiten den Uposatha eingehalten hat: „tato ca pāto“ („und dann am Morgen“). Auch hier ist „tato“ eine Partikel zur Versfüllung oder im Sinne von „daraufhin“, das heißt „danach“ (atha). „Pāto“ bedeutet in der ersten Hälfte des folgenden Tages (aparajjudivasapubbabhāge). „Upavutthuposatho“ bedeutet derjenige, der den Uposatha eingehalten hat. „Annena“ bedeutet mit Reisschleim, Speise und so weiter (yāgubhattādinā). „Pānena“ bedeutet mit den acht Arten von Getränken (aṭṭhavidhapānena). „Anumodamāno“ bedeutet „sich ununterbrochen freuend“ (anupamodamāno, nirantaraṃ modamāno), das ist die Bedeutung. „Yathārahaṃ“ bedeutet entsprechend dem, was für einen selbst angemessen ist (attano anurūpena), im Rahmen der eigenen Fähigkeiten und Kräfte (yathāsatti yathābalaṃ), so ist es gesagt. „Saṃvibhajetha“ bedeutet er soll verteilen, er soll spenden (bhājeyya patimāneyya). Der Rest ist offensichtlich. 407. එවං [Pg.109] උපවුත්ථුපොසථස්ස කිච්චං වත්වා ඉදානි යාවජීවිකං ගරුවත්තං ආජීවපාරිසුද්ධිඤ්ච කථෙත්වා තාය පටිපදාය අධිගන්තබ්බට්ඨානං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘ධම්මෙන මාතාපිතරො’’ති. තත්ථ ධම්මෙනාති ධම්මලද්ධෙන භොගෙන. භරෙය්‍යාති පොසෙය්‍ය. ධම්මිකං සො වණිජ්ජන්ති සත්තවණිජ්ජා, සත්ථවණිජ්ජා, විසවණිජ්ජා, මංසවණිජ්ජා, සුරාවණිජ්ජාති ඉමා පඤ්ච අධම්මවණිජ්ජා වජ්ජෙත්වා අවසෙසා ධම්මිකවණිජ්ජා. වණිජ්ජාමුඛෙන චෙත්ථ කසිගොරක්ඛාදි අපරොපි ධම්මිකො වොහාරො සඞ්ගහිතො. සෙසමුත්තානත්ථමෙව. අයං පන යොජනා – සො නිච්චසීලඋපොසථසීලදානධම්මසමන්නාගතො අරියසාවකො පයොජයෙ ධම්මිකං වණිජ්ජං, තතො ලද්ධෙන ච ධම්මතො අනපෙතත්තා ධම්මෙන භොගෙන මාතාපිතරො භරෙය්‍ය. අථ සො ගිහී එවං අප්පමත්තො ආදිතො පභුති වුත්තං ඉමං වත්තං වත්තයන්තො කායස්ස භෙදා යෙ තෙ අත්තනො ආභාය අන්ධකාරං විධමෙත්වා ආලොකකරණෙන සයම්පභාති ලද්ධනාමා ඡ කාමාවචරදෙවා, තෙ සයම්පභෙ නාම දෙවෙ උපෙති භජති අල්ලීයති, තෙසං නිබ්බත්තට්ඨානෙ නිබ්බත්තතීති. 407. Nachdem er so die Pflicht dessen dargelegt hat, der den Uposatha eingehalten hat, verkündet er nun die lebenslange wichtige Pflicht (yāvajīvikaṃ garuvattaṃ) und die Reinheit des Lebensunterhalts (ājīvapārisuddhiṃ) und sagt, um den Ort aufzuzeigen, der durch diesen Pfad zu erreichen ist: „dhammena mātāpitaro“ („rechtmäßig Vater und Mutter“). Darin bedeutet „dhammena“: mit rechtmäßig erworbenem Besitz (dhammaladdhena bhogena). „Bhareyya“ bedeutet: er soll sie ernähren [unterstützen] (poseyya). „Dhammikaṃ so vaṇijjaṃ“ („er soll einen rechtmäßigen Handel treiben“): Wenn man diese fünf unrechtmäßigen Handelsarten meidet – den Handel mit Waffen (satthavaṇijjā), den Handel mit Lebewesen (sattavaṇijjā), den Handel mit Gift (visavaṇijjā), den Handel mit Fleisch (maṃsavaṇijjā) und den Handel mit berauschenden Getränken (surāvaṇijjā) –, sind die verbleibenden Handelsarten rechtmäßig. Unter dem Begriff des Handels (vaṇijjāmukhena) sind hierbei auch der Ackerbau, die Viehzucht und andere rechtmäßige Berufe (kasigorakkhādi aparopi dhammiko vohāro) mit eingeschlossen. Der Rest hat eine ganz klare Bedeutung. Die Satzverbindung (yojanā) ist folgende: „Dieser edle Schüler (ariyasāvako), der mit dauerhafter Tugend, der Einhaltung der Uposatha-Sittenregeln und dem Geben (niccasīlauposathasīladānadhamma) ausgestattet ist, soll einen rechtmäßigen Handel betreiben. Mit dem daraus gewonnenen, da es nicht von der Rechtmäßigkeit abweicht (dhammato anapetattā), rechtmäßigen Besitz (dhammena bhogena) soll er seine Mutter und seinen Vater unterstützen. Wenn dieser Hausvater (gihī) so achtsam (appamatto) diese von Anfang an dargelegte Pflicht (imaṃ vattaṃ) erfüllt, gelangt er nach dem Zerfall des Körpers (kāyassa bhedā) zu den Göttern namens ‚Selbstleuchtende‘ (sayampabhā deve) – das sind die Götter der sechs Sinnensphären-Himmel (cha kāmāvacaradevā), die diesen Namen erhalten haben, weil sie mit ihrem eigenen Glanz die Dunkelheit vertreiben und Licht spenden –, gesellt sich zu ihnen, sucht ihre Nähe und wird an ihrem Entstehungsort wiedergeboren.“ පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zu den kürzeren Texten (Khuddaka-Aṭṭhakathā), සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය ධම්මිකසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung des Dhammika-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen. නිට්ඨිතො ච දුතියො වග්ගො අත්ථවණ්ණනානයතො, නාමෙන Und das zweite Kapitel ist gemäß der Methode der Bedeutungserklärung abgeschlossen, namentlich das චූළවග්ගොති. Cūḷavagga (Kleine Kapitel). 3. මහාවග්ගො 3. Das Große Kapitel (Mahāvagga) 1. පබ්බජ්ජාසුත්තවණ්ණනා 1. Die Erklärung des Pabbajjā-Sutta (Lehrrede vom Hinausgehen in die Hauslosigkeit) 408. පබ්බජ්ජං [Pg.110] කිත්තයිස්සාමීති පබ්බජ්ජාසුත්තං. කා උප්පත්ති? භගවති කිර සාවත්ථියං විහරන්තෙ ආයස්මතො ආනන්දස්ස පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘‘සාරිපුත්තාදීනං මහාසාවකානං පබ්බජ්ජා කිත්තිතා, තං භික්ඛූ ච උපාසකා ච ජානන්ති. භගවතො පන අකිත්තිතා, යංනූනාහං කිත්තෙය්‍ය’’න්ති. සො ජෙතවනවිහාරෙ ආසනෙ නිසීදිත්වා චිත්තබීජනිං ගහෙත්වා භික්ඛූනං භගවතො පබ්බජ්ජං කිත්තෙන්තො ඉමං සුත්තමභාසි. 408. „Ich werde das Hinausgehen in die Hauslosigkeit rühmen“ ist das Pabbajjā-Sutta. Was ist der Anlass seiner Entstehung (kā uppatti)? Als der Erhabene in Sāvatthī weilte, stieg im ehrwürdigen Ānanda folgender Gedanke auf: „Das Hinausgehen in die Hauslosigkeit der großen Jünger wie Sāriputta und anderen wurde gerühmt, und die Mönche und Laienanhänger wissen davon. Das des Erhabenen aber wurde nicht gerühmt. Wie wäre es, wenn ich es rühmen würde?“ Er setzte sich auf seinen Platz im Jetavana-Kloster, nahm einen kunstvollen Fächer und sprach diese Lehrrede, in der er den Mönchen das Hinausgehen des Erhabenen in die Hauslosigkeit rühmte. තත්ථ යස්මා පබ්බජ්ජං කිත්තෙන්තෙන යථා පබ්බජි, තං කිත්තෙතබ්බං. යථා ච පබ්බජි, තං කිත්තෙන්තෙන යථා වීමංසමානො පබ්බජ්ජං රොචෙසි, තං කිත්තෙතබ්බං. තස්මා ‘‘පබ්බජ්ජං කිත්තයිස්සාමී’’ති වත්වා ‘‘යථා පබ්බජී’’තිආදිමාහ. චක්ඛුමාති පඤ්චහි චක්ඛූහි චක්ඛුමා චක්ඛුසම්පන්නොති අත්ථො. සෙසමාදිගාථාය උත්තානමෙව. Darin gilt: Da derjenige, der das Hinausgehen in die Hauslosigkeit rühmt, darlegen muss, wie er hinausging, und derjenige, der darlegt, wie er hinausging, auch beschreiben muss, wie er nach reiflicher Überlegung Gefallen am Hinausgehen fand, sprach er, nachdem er gesagt hatte: „Ich werde das Hinausgehen in die Hauslosigkeit rühmen“, die Worte: „Wie er hinausging“ und so weiter. „Der Sehende“ (cakkhumā) bedeutet einer, der mit den fünf Augen ausgestattet ist, der den Besitz des Auges hat. Der Rest der ersten Strophe ist ganz klar. 409. ඉදානි ‘‘යථා වීමංසමානො’’ති තමත්ථං පකාසෙන්තො ආහ ‘‘සම්බාධොය’’න්ති. තත්ථ සම්බාධොති පුත්තදාරාදිසම්පීළනෙන කිලෙසසම්පීළනෙන ච කුසලකිරියාය ඔකාසරහිතො. රජස්සායතනන්ති කම්බොජාදයො විය අස්සාදීනං, රාගාදිරජස්ස උප්පත්තිදෙසො. අබ්භොකාසොති වුත්තසම්බාධපටිපක්ඛභාවෙන ආකාසො විය විවටා. ඉති දිස්වාන පබ්බජීති ඉති ඝරාවාසපබ්බජ්ජාසු බ්‍යාධිජරාමරණෙහි සුට්ඨුතරං චොදියමානහදයො ආදීනවමානිසංසඤ්ච වීමංසිත්වා, මහාභිනික්ඛමනං නික්ඛමිත්වා, අනොමානදීතීරෙ ඛග්ගෙන කෙසෙ ඡින්දිත්වා, තාවදෙව ච ද්වඞ්ගුලමත්තසණ්ඨිතසමණසාරුප්පකෙසමස්සු හුත්වා ඝටිකාරෙන බ්‍රහ්මුනා උපනීතෙ අට්ඨ පරික්ඛාරෙ ගහෙත්වා ‘‘එවං නිවාසෙතබ්බං පාරුපිතබ්බ’’න්ති කෙනචි අනනුසිට්ඨො අනෙකජාතිසහස්සපවත්තිතෙන අත්තනො පබ්බජ්ජාචිණ්ණෙනෙව සික්ඛාපියමානො පබ්බජි. එකං කාසාවං නිවාසෙත්වා එකං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා එකං චීවරං ඛන්ධෙ කරිත්වා මත්තිකාපත්තං අංසෙ ආලග්ගෙත්වා පබ්බජිතවෙසං අධිට්ඨාසීති වුත්තං හොති. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව. 409. Um nun die Bedeutung von „wie er nach reiflicher Überlegung [Gefallen daran fand]“ zu erklären, sagte er: „Bedrängnis ist dies“ (sambādhoyaṃ). Darin bedeutet „Bedrängnis“ (sambādho): weil man durch Frau, Kinder und so weiter sowie durch die Befleckungen (kilesa) so bedrängt ist, dass man keinen Raum für heilsame Taten findet. „Eine Stätte des Staubes“ (rajassāyatanaṃ) bedeutet: Wie Kamboja und andere Orte die Herkunftsorte von Pferden und so weiter sind, so ist dies der Ort des Entstehens des Staubes von Gier und so weiter. „Die freie Luft“ (abbhokāso) bedeutet: wie der offene Raum, als Gegensatz zu der genannten Bedrängnis. „Dies sehend ging er in die Hauslosigkeit“ (iti disvāna pabbajī): Indem sein Herz angesichts des häuslichen Lebens und des Hinausgehens in die Hauslosigkeit durch Krankheit, Alter und Tod heftig aufgerüttelt wurde, wog er die Nachteile und Vorteile ab, vollzog die Große Entsagung (mahābhinikkhamanaṃ), schnitt sich am Ufer des Flusses Anomā mit dem Schwert das Haar ab, woraufhin sein Haar und Bart sofort das für einen Samana angemessene Maß von zwei Fingern Breite annahmen, nahm die vom Brahma Ghaṭīkāra dargebrachten acht Utensilien (aṭṭha parikkhāre) entgegen und ging – ohne dass er von irgendjemandem darin unterwiesen werden musste, wie man das Unter- und Obergewand anlegt, da er allein durch die in vielen tausend früheren Leben geübte Praxis des Hinausgehens geschult war – in die Hauslosigkeit. Er legte ein rötlich-gelbes Untergewand an, machte ein Obergewand daraus, legte ein Gewand über die Schulter, hängte sich eine Tonschale über die Schulter und bestimmte dies als seine mönchische Kleidung. Der Rest ist hierbei ganz klar. 410. එවං භගවතො පබ්බජ්ජං කිත්තෙත්වා තතො පරං පබ්බජිතපටිපත්තිං අනොමානදීතීරං හිත්වා පධානාය ගමනඤ්ච පකාසෙතුං ‘‘පබ්බජිත්වාන කායෙනා’’තිආදිං [Pg.111] සබ්බමභාසි. තත්ථ කායෙන පාපකම්මං විවජ්ජයීති තිවිධං කායදුච්චරිතං වජ්ජෙසි. වචීදුච්චරිතන්ති චතුබ්බිධං වචීදුච්චරිතං. ආජීවං පරිසොධයීති මිච්ඡාජීවං හිත්වා සම්මාජීවමෙව පවත්තයි. 410. Nachdem er so das Hinausgehen des Erhabenen in die Hauslosigkeit gerühmt hatte, sprach er alles Folgende, beginnend mit „Als er in die Hauslosigkeit gegangen war, mit dem Körper...“ (pabbajitvāna kāyena), um dessen mönchische Praxis nach dem Verlassen des Ufers des Flusses Anomā und sein Aufbrechen zum Streben (padhāna) zu zeigen. Darin bedeutet „er vermied böses Tun mit dem Körper“: Er mied die dreifache körperliche Fehlhaltung (kāyaduccaritaṃ). „Fehlverhalten der Rede“ (vacīduccaritaṃ): Er gab das vierfache sprachliche Fehlverhalten auf. „Er reinigte seinen Lebensunterhalt“ (ājīvaṃ parisodhayi) bedeutet: Er gab den falschen Lebensunterhalt auf und pflegte nur den rechten Lebensunterhalt (sammājīvameva pavattayi). 411. එවං ආජීවට්ඨමකසීලං සොධෙත්වා අනොමානදීතීරතො තිංසයොජනප්පමාණං සත්තාහෙන අගමා රාජගහං බුද්ධො. තත්ථ කිඤ්චාපි යදා රාජගහං අගමාසි, තදා බුද්ධො න හොති, තථාපි බුද්ධස්ස පුබ්බචරියාති කත්වා එවං වත්තුං ලබ්භති – ‘‘ඉධ රාජා ජාතො, ඉධ රජ්ජං අග්ගහෙසී’’තිආදි ලොකියවොහාරවචනං විය. මගධානන්ති මගධානං ජනපදස්ස නගරන්ති වුත්තං හොති. ගිරිබ්බජන්ති ඉදම්පි තස්ස නාමං. තඤ්හි පණ්ඩවගිජ්ඣකූටවෙභාරඉසිගිලිවෙපුල්ලනාමකානං පඤ්චන්නං ගිරීනං මජ්ඣෙ වජො විය ඨිතං, තස්මා ‘‘ගිරිබ්බජ’’න්ති වුච්චති. පිණ්ඩාය අභිහාරෙසීති භික්ඛත්ථාය තස්මිං නගරෙ චරි. සො කිර නගරද්වාරෙ ඨත්වා චින්තෙසි – ‘‘සචාහං රඤ්ඤො බිම්බිසාරස්ස අත්තනො ආගමනං නිවෙදෙය්‍යං, ‘සුද්ධොදනස්ස පුත්තො සිද්ධත්ථො නාම කුමාරො ආගතො’ති බහුම්පි මෙ පච්චයං අභිහරෙය්‍ය. න ඛො පන මෙ තං පතිරූපං පබ්බජිතස්ස ආරොචෙත්වා පච්චයගහණං, හන්දාහං පිණ්ඩාය චරාමී’’ති දෙවදත්තියං පංසුකූලචීවරං පාරුපිත්වා මත්තිකාපත්තං ගහෙත්වා පාචීනද්වාරෙන නගරං පවිසිත්වා අනුඝරං පිණ්ඩාය අචරි. තෙනාහ ආයස්මා ආනන්දො – ‘‘පිණ්ඩාය අභිහාරෙසී’’ති. ආකිණ්ණවරලක්ඛණොති සරීරෙ ආකිරිත්වා විය ඨපිතවරලක්ඛණො විපුලවරලක්ඛණො වා. විපුලම්පි හි ‘‘ආකිණ්ණ’’න්ති වුච්චති. යථාහ – ‘‘ආකිණ්ණලුද්දො පුරිසො, ධාතිචෙලංව මක්ඛිතො’’ති (ජා. 1.6.118; 1.9.106). විපුලලුද්දොති අත්ථො. 411. Nachdem er so seine Sittlichkeit mit dem Lebensunterhalt als achtem Glied (ājīvaṭṭhamakasīla) gereinigt hatte, ging der Buddha in einer Woche vom Ufer des Flusses Anomā eine Strecke von dreißig Yojanās weit nach Rājagaha. Obwohl er, als er nach Rājagaha ging, damals noch kein Buddha war, ist es dennoch zulässig, so über ihn zu sprechen, da er das frühere Verhalten eines Buddhas praktiziert hatte – ähnlich wie der weltliche Sprachgebrauch sagt: „Hier wurde der König geboren, hier ergriff er die Herrschaft“ und so weiter. Mit „von den Magadhern“ (Magadhānaṃ) ist die Stadt im Land der Magadher gemeint. Auch „Giribbaja“ ist sein Name. Weil sie nämlich inmitten der fünf Berge namens Paṇḍava, Gijjhakūṭa, Vebhāra, Isigili und Vepulla wie ein Gehege (vaja) liegt, wird sie „Giribbaja“ („Berggehege“) genannt. „Er ging auf Almosengang“ (piṇḍāya abhihāresi): Er wanderte in dieser Stadt, um Almosen zu erbitten. Es heißt nämlich, dass er am Stadttor stand und dachte: „Wenn ich dem König Bimbisāra meine Ankunft mitteilen würde – ‚Der Prinz namens Siddhattho, der Sohn des Suddhodana, ist gekommen‘ –, würde er mir viele Erfordernisse darbringen. Aber es geziemt sich für mich als einen Hinausgegangenen nicht, mich anzukündigen und Erfordernisse anzunehmen. Wohlan, ich werde auf Almosengang gehen.“ So legte er das von einer Gottheit dargebotene Lumpengewand (paṃsukūlacīvara) an, nahm seine Tonschale, betrat die Stadt durch das Osttor und ging von Haus zu Haus auf Almosengang. Deshalb sagte der ehrwürdige Ānanda: „Er ging auf Almosengang“. „Mit den erlesenen Merkmalen übersät“ (ākiṇṇavaralakkhaṇo): Er besaß die erlesenen Merkmale auf seinem Körper gleichsam wie ausgestreut, oder er besaß weitreichende (vipula) erlesene Merkmale. Denn auch das Weitreichende (vipula) wird als „übersät“ (ākiṇṇa) bezeichnet. Wie es heißt: „Ein überaus grausamer Mann (ākiṇṇaluddo puriso), beschmutzt wie ein Ammentuch“. „Überaus grausam“ (vipulaluddo) ist die Bedeutung. 412. තමද්දසාති තතො කිර පුරිමානි සත්ත දිවසානි නගරෙ නක්ඛත්තං ඝොසිතං අහොසි. තං දිවසං පන ‘‘නක්ඛත්තං වීතිවත්තං, කම්මන්තා පයොජෙතබ්බා’’ති භෙරි චරි. අථ මහාජනො රාජඞ්ගණෙ සන්නිපති. රාජාපි ‘‘කම්මන්තං සංවිදහිස්සාමී’’ති සීහපඤ්ජරං විවරිත්වා බලකායං පස්සන්තො තං පිණ්ඩාය අභිහාරෙන්තං මහාසත්තං අද්දස. තෙනාහ ආයස්මා ආනන්දො – ‘‘තමද්දසා බිම්බිසාරො, පාසාදස්මිං පතිට්ඨිතො’’ති. ඉමමත්ථං අභාසථාති ඉමං අත්ථං අමච්චානං අභාසි. 412. „Er erblickte ihn“ (tamaddasā): Es heißt nämlich, dass in den sieben Tagen davor in der Stadt ein Fest ausgerufen worden war. An jenem Tag aber wurde die Trommel geschlagen mit der Ankündigung: „Das Fest ist vorbei, die Arbeiten müssen wieder aufgenommen werden.“ Da versammelte sich eine große Menschenmenge im königlichen Hof. Auch der König dachte: „Ich werde die Arbeit organisieren“, öffnete das Löwenfenster (sīhapañjara), blickte auf das Heer und erblickte das Große Wesen (Mahāsatta), wie es auf Almosengang ging. Deshalb sagte der ehrwürdige Ānanda: „Ihn erblickte Bimbisāra, als er in seinem Palast stand.“ „Er sprach diese Worte aus“ (imamatthaṃ abhāsatha): Er sprach diese Worte zu den Ministern. 413. ඉදානි [Pg.112] තං තෙසං අමච්චානං භාසිතමත්ථං දස්සෙන්තො ආහ – ‘‘ඉමං භොන්තො’’ති. තත්ථ ඉමන්ති සො රාජා බොධිසත්තං දස්සෙති, භොන්තොති අමච්චෙ ආලපති. නිසාමෙථාති පස්සථ. අභිරූපොති දස්සනීයඞ්ගපච්චඞ්ගො. බ්‍රහ්මාති ආරොහපරිණාහසම්පන්නො. සුචීති පරිසුද්ධඡවිවණ්ණො. චරණෙනාති ගමනෙන. 413. Nun zeigt er die Bedeutung dessen, was er zu jenen Ministern sprach, und sagte: „Diesen, ihr Herren!“ (imaṃ bhonto). Darin zeigt der König auf den Bodhisatta mit „diesen“ (imaṃ) und spricht die Minister mit „ihr Herren“ (bhonto) an. „Betrachtet ihn!“ (nisāmetha) bedeutet: Schaut hin. „Schön“ (abhirūpo) bedeutet: mit lieblichen Gliedern und Körperteilen. „Erhaben“ (brahmā) bedeutet: mit vortrefflichem Wuchs und Umfang. „Rein“ (sucī) bedeutet: von ganz reinem Teint. „Mit gutem Wandel“ (caraṇena): mit edlem Gang. 414-5. නීචකුලාමිවාති නීචකුලා ඉව පබ්බජිතො න හොතීති අත්ථො. මකාරො පදසන්ධිකරො. කුහිං භික්ඛු ගමිස්සතීති අයං භික්ඛු කුහිං ගමිස්සති, අජ්ජ කත්ථ වසිස්සතීති ජානිතුං රාජදූතා සීඝං ගච්ඡන්තු. දස්සනකාමා හි මයං අස්සාති ඉමිනා අධිප්පායෙන ආහ. ගුත්තද්වාරො ඔක්ඛිත්තචක්ඛුතාය, සුසංවුතො සතියා. ගුත්තද්වාරො වා සතියා, සුසංවුතො පාසාදිකෙන සඞ්ඝාටිචීවරධාරණෙන. 414-5. „Wie nicht aus niederer Familie“ (nīcakulāmiva): Die Bedeutung ist, dass er nicht wie einer aus einer niederen Familie in die Hauslosigkeit hinausgegangen ist. Der Buchstabe „m“ dient der Wortverbindung (padasandhikara). „Wohin wird der Bhikkhu gehen?“ (kuhiṃ bhikkhu gamissatī): „Mögen die königlichen Boten schnell gehen, um zu erfahren, wohin dieser Bhikkhu gehen wird, wo er heute wohnen wird. Denn wir wünschen ihn zu sehen“ – mit dieser Absicht sagte er dies. „Mit gezügelten Sinnen“ (guttadvāro) wegen seiner niedergeschlagenen Augen; „wohlgezügelt“ (susaṃvuto) durch Achtsamkeit. Oder: „mit gezügelten Sinnen“ durch Achtsamkeit und „wohlgezügelt“ durch das anmutige Tragen des äußeren Gewands (saṅghāṭicīvaradhāraṇa). 416. ඛිප්පං පත්තං අපූරෙසීති සම්පජානත්තා පතිස්සතත්තා ච අධිකං අගණ්හන්තො ‘‘අලං එත්තාවතා’’ති අජ්ඣාසයපූරණෙන ඛිප්පං පත්තං අපූරෙසි. මුනීති මොනත්ථාය පටිපන්නත්තා අප්පත්තමුනිභාවොපි මුනිඉච්චෙව වුත්තො, ලොකවොහාරෙන වා. ලොකියා හි අමොනසම්පත්තම්පි පබ්බජිතං ‘‘මුනී’’ති භණන්ති. පණ්ඩවං අභිහාරෙසීති තං පබ්බතං අභිරුහි. සො කිර මනුස්සෙ පුච්ඡි ‘‘ඉමස්මිං නගරෙ පබ්බජිතා කත්ථ වසන්තී’’ති. අථස්ස තෙ ‘‘පණ්ඩවස්ස උපරි පුරත්ථාභිමුඛපබ්භාරෙ’’ති ආරොචෙසුං. තස්මා තමෙව පණ්ඩවං අභිහාරෙසි ‘‘එත්ථ වාසො භවිස්සතී’’ති එවං චින්තෙත්වා. 416. „Schnell füllte er seine Schale“ (khippaṃ pattaṃ apūresi): Weil er klar bewusst (sampajānattā) und achtsam (patissatattā) war, nahm er nicht mehr als nötig an, sondern füllte seine Schale schnell mit der Absicht: „Dies ist genug“. „Der Weise“ (munī): Obwohl er den Zustand eines Weisen (munibhāva) noch nicht erreicht hatte, wird er dennoch „Muni“ genannt, weil er für den Zustand des Weisen praktizierte (monatthāya paṭipannattā), oder gemäß dem weltlichen Sprachgebrauch; denn die Menschen in der Welt nennen auch einen Ordinierten, der die Vollkommenheit eines Weisen noch nicht erreicht hat, einen „Muni“. „Er bestieg den Paṇḍava“ (paṇḍavaṃ abhihāresi): Er stieg auf jenen Berg. Es heißt nämlich, dass er die Menschen fragte: „Wo wohnen die Ordinierten in dieser Stadt?“ Da teilten sie ihm mit: „Auf der östlichen Seite oben am Hang des Paṇḍava.“ Deshalb bestieg er eben jenen Paṇḍava, indem er dachte: „Dort wird meine Wohnung sein.“ 419-23. බ්‍යග්ඝුසභොව සීහොව ගිරිගබ්භරෙති ගිරිගුහායං බ්‍යග්ඝො විය උසභො විය සීහො විය ච නිසින්නොති අත්ථො. එතෙ හි තයො සෙට්ඨා විගතභයභෙරවා ගිරිගබ්භරෙ නිසීදන්ති, තස්මා එවං උපමං අකාසි. භද්දයානෙනාති හත්ථිඅස්සරථසිවිකාදිනා උත්තමයානෙන. සයානභූමිං යායිත්වාති යාවතිකා භූමි හත්ථිඅස්සාදිනා යානෙන සක්කා ගන්තුං, තං ගන්ත්වා. ආසජ්ජාති පත්වා, සමීපමස්ස ගන්ත්වාති අත්ථො. උපාවිසීති නිසීදි. යුවාති යොබ්බනසම්පන්නො. දහරොති ජාතියා තරුණො. පඨමුප්පත්තිකො සුසූති තදුභයවිසෙසනමෙව. යුවා සුසූති අතියොබ්බනො. පඨමුප්පත්තිකොති පඨමෙනෙව යොබ්බනවෙසෙන උට්ඨිතො. දහරො චාසීති සති ච දහරත්තෙ සුසු බාලකො විය ඛායසීති. 419-23. „Wie ein Tiger, ein Stier oder ein Löwe in einer Bergkluft“ (byagghusabhova sīhova girigabbhare): Die Bedeutung ist, dass er wie ein Tiger, wie ein Stier und wie ein Löwe in einer Berghöhle saß. Diese drei edlen Tiere sitzen nämlich frei von Furcht und Schrecken in einer Bergkluft; deshalb wählte er diesen Vergleich. „Mit einem edlen Gefährt“ (bhaddayānena): mit einem hervorragenden Gefährt wie einem Elefantenwagen, Pferdewagen, einer Sänfte oder Ähnlichem. „Nachdem er so weit gefahren war, wie der Boden für Fahrzeuge geeignet war“ (sayānabhūmiṃ yāyitvā): nachdem er so weit gefahren war, wie der Boden für ein Gefährt mit Elefanten, Pferden usw. befahrbar war. „Nachdem er herangetreten war“ (āsajja): nachdem er angekommen war, das heißt, in seine Nähe getreten war. „Setzte er sich nieder“ (upāvisī): er setzte sich hin. „Jung“ (yuvā): mit Jugendlichkeit ausgestattet. „Jung an Jahren“ (daharo): jung von Geburt an. „Ein Knabe, der gerade erst herangewachsen ist“ (paṭhamuppattiko susū): dies sind beides nähere Bestimmungen für jene Begriffe. „Ein junger Knabe“ (yuvā susū) bedeutet: in der Blüte der Jugend stehend. „Gerade erst herangewachsen“ (paṭhamuppattiko) bedeutet: im ersten Aufblühen der Jugend stehend. „Und da du jung bist“ (daharo cāsī): und weil du jung bist, erscheinst du wie ein zarter Knabe (susu bālako). 424-5. අනීකග්ගන්ති [Pg.113] බලකායං සෙනාමුඛං. දදාමි භොගෙ භුඤ්ජස්සූති එත්ථ ‘‘අහං තෙ අඞ්ගමගධෙසු යාවිච්ඡසි, තාව දදාමි භොගෙ. තං ත්වං සොභයන්තො අනීකග්ගං නාගසඞ්ඝපුරක්ඛතො භුඤ්ජස්සූ’’ති එවං සම්බන්ධො වෙදිතබ්බො. උජුං ජනපදො රාජාති ‘‘දදාමි භොගෙ භුඤ්ජස්සු, ජාතිං අක්ඛාහි පුච්ඡිතො’’ති එවං කිර වුත්තො මහාපුරිසො චින්තෙසි – ‘‘සචෙ අහං රජ්ජෙන අත්ථිකො අස්සං, චාතුමහාරාජිකාදයොපි මං අත්තනො අත්තනො රජ්ජෙන නිමන්තෙය්‍යුං, ගෙහෙ ඨිතො එව වා චක්කවත්තිරජ්ජං කාරෙය්‍යං. අයං පන රාජා අජානන්තො එවමාහ – ‘හන්දාහං, තං ජානාපෙමී’’’ති බාහං උච්චාරෙත්වා අත්තනො ආගතදිසාභාගං නිද්දිසන්තො ‘‘උජුං ජනපදො රාජා’’තිආදිමාහ. තත්ථ හිමවන්තස්ස පස්සතොති භණන්තො සස්සසම්පත්තිවෙකල්ලාභාවං දස්සෙති. හිමවන්තඤ්හි නිස්සාය පාසාණවිවරසම්භවා මහාසාලාපි පඤ්චහි වුද්ධීහි වඩ්ඪන්ති, කිමඞ්ගං පන ඛෙත්තෙ වුත්තානි සස්සානි. ධනවීරියෙන සම්පන්නොති භණන්තො සත්තහි රතනෙහි අවෙකල්ලත්තං, පරරාජූහි අතක්කනීයං වීරපුරිසාධිට්ඨිතභාවඤ්චස්ස දස්සෙති. කොසලෙසු නිකෙතිනොති භණන්තො නවකරාජභාවං පටික්ඛිපති. නවකරාජා හි නිකෙතීති න වුච්චති. යස්ස පන ආදිකාලතො පභුති අන්වයවසෙන සො එව ජනපදො නිවාසො, සො නිකෙතීති වුච්චති. තථාරූපො ච රාජා සුද්ධොදනො, යං සන්ධායාහ ‘‘කොසලෙසු නිකෙතිනො’’ති. තෙන අන්වයාගතම්පි භොගසම්පත්තිං දීපෙති. 424-5. „Anīkaggaṃ“ bedeutet Truppenmacht, die Spitze eines Heeres. Zu „Ich gebe dir Besitztümer, genieße sie“ ist der Zusammenhang wie folgt zu verstehen: „Ich gebe dir so viel Besitztum in Aṅga und Magadha, wie du wünschst. Genieße dieses, während du an der Spitze des Heeres glänzt, angeführt von einer Schar von Elefantenbullen.“ „Geradeaus, o König, liegt ein Land“ (ujuṃ janapado rājā): Als ihm gesagt wurde: „Ich gebe dir Besitztümer, genieße sie; gefragt, verkünde deine Herkunft“, dachte der Große Mann: „Wenn ich an Herrschaft interessiert wäre, würden mich selbst die Vier Großen Könige und andere einladen, über ihre jeweiligen Reiche zu herrschen. Oder ich könnte zu Hause bleibend die Herrschaft eines Raddrehenden Königs ausüben. Dieser König aber spricht so, weil er es nicht weiß. Wohlan, ich werde es ihn wissen lassen.“ Er hob den Arm, wies in die Richtung, aus der er gekommen war, und sagte: „Geradeaus, o König, liegt ein Land“ und so weiter. Indem er darin sagt: „am Abhang des Himalaya“ (himavantassa passato), zeigt er, dass es dort keinen Mangel an reicher Ernte gibt. Denn gestützt auf den Himalaya wachsen selbst große Sāl-Bäume, die aus Felsenspalten hervorgehen, durch fünffaches Wachstum – wie viel mehr erst die auf Feldern gesäten Nutzpflanzen. Indem er sagt: „reich an Reichtum und Tatkraft“ (dhanavīriyena sampanno), zeigt er die Vollständigkeit der sieben Schätze auf sowie die Tatsache, dass das Land von heldenhaften Männen verwaltet wird, in einer Weise, die für andere Könige unvorstellbar ist. Indem er sagt: „ein Beheimateter unter den Kosalern“ (kosalesu niketino), weist er eine Herrschaft durch einen Unterkönig zurück. Denn ein Unterkönig wird nicht als „Beheimateter“ (niketī) bezeichnet. Derjenige jedoch, für den seit Urzeiten in ununterbrochener Thronfolge eben dieses Land die Wohnstätte ist, wird als „Beheimateter“ bezeichnet. Und ein solcher König war Suddhodana, worauf er sich mit „kosalesu niketino“ bezieht. Damit verdeutlicht er auch die Fülle des ererbten Reichtums. 426. එත්තාවතා අත්තනො භොගසම්පත්තිං දීපෙත්වා ‘‘ආදිච්චා නාම ගොත්තෙන, සාකියා නාම ජාතියා’’ති ඉමිනා ජාතිසම්පත්තිඤ්ච ආචික්ඛිත්වා යං වුත්තං රඤ්ඤා ‘‘දදාමි භොගෙ භුඤ්ජස්සූ’’ති, තං පටික්ඛිපන්තො ආහ – ‘‘තම්හා කුලා පබ්බජිතොම්හි, න කාමෙ අභිපත්ථය’’න්ති. යදි හි අහං කාමෙ අභිපත්ථයෙය්‍යං, න ඊදිසං ධනවීරියසම්පන්නං ද්වාසීතිසහස්සවීරපුරිසසමාකුලං කුලං ඡඩ්ඩෙත්වා පබ්බජෙය්‍යන්ති අයං කිරෙත්ථ අධිප්පායො. 426. Nachdem er bis hierher die Fülle seines eigenen Reichtums dargelegt hat, verkündet er mit den Worten „Von der Sippe her Ādicca genannt, von Geburt her Sākiya“ die Vortrefflichkeit seiner Herkunft. Dann weist er das Angebot des Königs „Ich gebe dir Besitztümer, genieße sie“ zurück und sagt: „Aus dieser Familie bin ich in die Hauslosigkeit gezogen, o König, nicht nach Sinnesfreuden verlangend.“ Die Absicht dahinter ist wohl folgende: „Wenn ich nach Sinnesfreuden verlangen würde, wäre ich nicht in die Hauslosigkeit gezogen und hätte nicht eine solche Familie verlassen, die reich an Reichtum und Tatkraft ist und von 82.000 heldenhaften Männern bevölkert wird.“ 427. එවං රඤ්ඤො වචනං පටික්ඛිපිත්වා තතො පරං අත්තනො පබ්බජ්ජාහෙතුං දස්සෙන්තො ආහ – ‘‘කාමෙස්වාදීනවං දිස්වා, නෙක්ඛම්මං දට්ඨු ඛෙමතො’’ති. එතං ‘‘පබ්බජිතොම්හී’’ති ඉමිනා සම්බන්ධිතබ්බං. තත්ථ දට්ඨූති දිස්වා[Pg.114]. සෙසමෙත්ථ ඉතො පුරිමගාථාසු ච යං යං න විචාරිතං, තං තං සබ්බං උත්තානත්ථත්තා එව න විචාරිතන්ති වෙදිතබ්බං. එවං අත්තනො පබ්බජ්ජාහෙතුං වත්වා පධානත්ථාය ගන්තුකාමො රාජානං ආමන්තෙන්තො ආහ – ‘‘පධානාය ගමිස්සාමි, එත්ථ මෙ රඤ්ජතී මනො’’ති. තස්සත්ථො – යස්මාහං, මහාරාජ, නෙක්ඛම්මං දට්ඨු ඛෙමතො පබ්බජිතො, තස්මා තං පරමත්ථනෙක්ඛම්මං නිබ්බානාමතං සබ්බධම්මානං අග්ගට්ඨෙන පධානං පත්ථෙන්තො පධානත්ථාය ගමිස්සාමි, එත්ථ මෙ පධානෙ රඤ්ජති මනො, න කාමෙසූති. එවං වුත්තෙ කිර රාජා බොධිසත්තං ආහ – ‘‘පුබ්බෙව මෙතං, භන්තෙ, සුතං ‘සුද්ධොදනරඤ්ඤො කිර පුත්තො සිද්ධත්ථකුමාරො චත්තාරි පුබ්බනිමිත්තානි දිස්වා පබ්බජිත්වා බුද්ධො භවිස්සතී’ති, සොහං, භන්තෙ, තුම්හාකං අධිමුත්තිං දිස්වා එවංපසන්නො ‘අද්ධා බුද්ධත්තං පාපුණිස්සථා’ති. සාධු, භන්තෙ, බුද්ධත්තං පත්වා පඨමං මම විජිතං ඔක්කමෙය්‍යාථා’’ති. 427. Nachdem er so das Angebot des Königs zurückgewiesen hat, zeigt er als Nächstes den Grund für sein Hinausgehen in die Hauslosigkeit und sagt: „Da ich das Elend in den Sinnesfreuden sah und die Entsagung als Sicherheit erkannte.“ Dies ist mit dem Wort „pabbajitomhi“ (ich bin in die Hauslosigkeit gezogen) zu verbinden. Das Wort „daṭṭhu“ bedeutet hier „gesehen habend“ (disvā). Was das Übrige betrifft, so wurde all das, was hier und in den vorhergehenden Strophen nicht analysiert wurde, schlicht deshalb nicht analysiert, weil die Bedeutung offenkundig ist. Nachdem er so den Grund für sein Hinausgehen in die Hauslosigkeit dargelegt hat, wendet er sich, mit dem Wunsch aufzubrechen, um zu streben, an den König und sagt: „Ich werde aufbrechen, um zu streben; daran findet mein Geist Gefallen.“ Die Bedeutung davon ist: „Da ich, o Großkönig, in die Hauslosigkeit gezogen bin, weil ich die Entsagung als Sicherheit erkannt habe, werde ich aufbrechen, um zu streben, indem ich nach jener höchsten Entsagung strebe, dem todeslosen Nibbāna, welches im Sinne des Höchsten aller Dinge das Vorzüglichste (padhāna) ist. Daran, am Streben, findet mein Geist Gefallen, nicht an den Sinnesfreuden.“ Als dies gesagt worden war, sprach der König zum Bodhisatta: „Schon früher, o Herr, habe ich gehört: ‚Der Königssohn Siddhattha, der Sohn des Königs Suddhodana, hat die vier Vorzeichen gesehen, ist in die Hauslosigkeit gezogen und wird ein Buddha werden.‘ Nun, da ich, o Herr, Eure Entschlossenheit sehe, bin ich so voller Vertrauen und gewiss: ‚Wahrlich, Ihr werdet die Buddhaschaft erlangen.‘ Möget Ihr, o Herr, wenn Ihr die Buddhaschaft erlangt habt, zuerst mein Reich betreten!“ පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zum Khuddaka-Nikāya, සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය පබ්බජ්ජාසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung des Pabbajjā-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen. 2. පධානසුත්තවණ්ණනා 2. Erklärung des Padhāna-Sutta 428. තං මං පධානපහිතත්තන්ති පධානසුත්තං. කා උප්පත්ති? ‘‘පධානාය ගමිස්සාමි, එත්ථ මෙ රඤ්ජතී මනො’’ති ආයස්මා ආනන්දො පබ්බජ්ජාසුත්තං නිට්ඨාපෙසි. භගවා ගන්ධකුටියං නිසින්නො චින්තෙසි – ‘‘මයා ඡබ්බස්සානි පධානං පත්ථයමානෙන දුක්කරකාරිකා කතා, තං අජ්ජ භික්ඛූනං කථෙස්සාමී’’ති. අථ ගන්ධකුටිතො නික්ඛමිත්වා බුද්ධාසනෙ නිසින්නො ‘‘තං මං පධානපහිතත්ත’’න්ති ආරභිත්වා ඉමං සුත්තමභාසි. 428. „Als ich mich ganz dem Streben hingab“ (taṃ maṃ padhānapahitattaṃ): Dies ist das Padhāna-Sutta. Was ist der Anlass? Der Ehrwürdige Ānanda schloss das Pabbajjā-Sutta mit den Worten: „Ich werde aufbrechen, um zu streben; daran findet mein Geist Gefallen.“ Als der Erhabene in der Duftkammer (gandhakuṭi) saß, dachte er: „Sechs Jahre lang habe ich, während ich nach dem Streben verlangte, die extremen Kasteiungen praktiziert. Heute werde ich dies den Bhikkhus erzählen.“ Daraufhin verließ er die Duftkammer, setzte sich auf den Buddha-Sitz und sprach dieses Sutta, beginnend mit den Worten: „Als ich mich ganz dem Streben hingab.“ තත්ථ තං මන්ති ද්වීහිපි වචනෙහි අත්තානමෙව නිද්දිසති. පධානපහිතත්තන්ති නිබ්බානත්ථාය පෙසිතචිත්තං පරිච්චත්තඅත්තභාවං වා. නදිං නෙරඤ්ජරං පතීති ලක්ඛණං නිද්දිසති. ලක්ඛණඤ්හි පධානපහිතත්තාය නෙරඤ්ජරා නදී. තෙනෙව චෙත්ථ උපයොගවචනං. අයං පනත්ථො ‘‘නදියා නෙරඤ්ජරායා’’ති, නෙරඤ්ජරාය තීරෙති වුත්තං හොති. විපරක්කම්මාති අතීව පරක්කමිත්වා. ඣායන්තන්ති අප්පාණකජ්ඣානමනුයුඤ්ජන්තං[Pg.115]. යොගක්ඛෙමස්ස පත්තියාති චතූහි යොගෙහි ඛෙමස්ස නිබ්බානස්ස අධිගමත්ථං. Darin bezeichnet er mit beiden Wörtern „taṃ maṃ“ sich selbst. „Padhānapahitattaṃ“ bedeutet: dessen Geist auf das Nibbāna gerichtet ist oder der sein eigenes Selbst hingegeben hat. „An dem Fluss Nerañjarā“ (nadiṃ nerañjaraṃ pati) zeigt den Bezugspunkt an. Denn der Fluss Nerañjarā war der Bezugspunkt für sein entschlossenes Streben. Aus diesem Grund steht hier auch der Akkusativ. Die Bedeutung ist jedoch: „am Fluss Nerañjarā“, das heißt am Ufer der Nerañjarā. „Viparakkamma“ bedeutet: mit äußerster Anstrengung strebend. „Jhāyantaṃ“ bedeutet: die Meditationspraxis des Nicht-Atmens ausübend. „Yogakkhemassa pattiyā“ bedeutet: um das Nibbāna zu erlangen, welches die Sicherheit vor den vier Jochen darstellt. 429. නමුචීති මාරො. සො හි අත්තනො විසයා නික්ඛමිතුකාමෙ දෙවමනුස්සෙ න මුඤ්චති, අන්තරායං නෙසං කරොති, තස්මා ‘‘නමුචී’’ති වුච්චති. කරුණං වාචන්ති අනුද්දයායුත්තං වාචං. භාසමානො උපාගමීති ඉදං උත්තානමෙව. කස්මා පන උපාගතො? මහාපුරිසො කිර එකදිවසං චින්තෙසි – ‘‘සබ්බදා ආහාරං පරියෙසමානො ජීවිතෙ සාපෙක්ඛො හොති, න ච සක්කා ජීවිතෙ සාපෙක්ඛෙන අමතං අධිගන්තු’’න්ති. තතො ආහාරුපච්ඡෙදාය පටිපජ්ජි, තෙන කිසො දුබ්බණ්ණො ච අහොසි. අථ මාරො ‘‘අයං සම්බොධාය මග්ගො හොති, න හොතීති අජානන්තො අතිඝොරං තපං කරොති, කදාචි මම විසයං අතික්කමෙය්‍යා’’ති භීතො ‘‘ඉදඤ්චිදඤ්ච වත්වා වාරෙස්සාමී’’ති ආගතො. තෙනෙවාහ – ‘‘කිසො ත්වමසි දුබ්බණ්ණො, සන්තිකෙ මරණං තවා’’ති. 429. „Namucī“ ist Māra. Er lässt nämlich Götter und Menschen, die seinen Herrschaftsbereich verlassen wollen, nicht frei (na muñcati), sondern bereitet ihnen Hindernisse; darum wird er „Namucī“ genannt. „Mitleidige Worte“ (karuṇaṃ vācaṃ) bedeutet: Worte, die von Mitgefühl getragen sind. „Sprechend trat er an mich heran“ (bhāsamāno upāgamī) ist in seiner Bedeutung bereits klar. Warum aber kam er herbei? Es heißt, dass der Große Mann eines Tages dachte: „Wer ständig nach Nahrung sucht, hängt am Leben; doch es ist unmöglich, mit einem am Leben hängenden Geist das Todeslose zu erlangen.“ Daraufhin begann er das Fasten; dadurch wurde er mager und von schlechter Gesichtsfarbe. Da dachte Māra: „Ohne zu wissen, ob dies der Weg zur Erleuchtung ist oder nicht, übt er extrem strenge Kasteiung. Er könnte irgendwann meinen Bereich überschreiten.“ Voller Furcht kam er mit dem Gedanken: „Ich werde dies und jenes sagen und ihn davon abhalten.“ Deshalb sagte er: „Mager bist du, von schlechter Farbe, nahe ist dir der Tod.“ 430. එවඤ්ච පන වත්වා අථස්ස මරණසන්තිකභාවං සාවෙන්තො ආහ – ‘‘සහස්සභාගො මරණස්ස, එකංසො තව ජීවිත’’න්ති. තස්සත්ථො – සහස්සං භාගානං අස්සාති සහස්සභාගො. කො සො? මරණස්ස පච්චයොති පාඨසෙසො. එකො අංසොති එකංසො. ඉදං වුත්තං හොති – අයං අප්පාණකජ්ඣානාදිසහස්සභාගො තව මරණස්ස පච්චයො, තතො පන තෙ එකො එව භාගො ජීවිතං, එවං සන්තිකෙ මරණං තවාති. එවං මරණස්ස සන්තිකභාවං සාවෙත්වා අථ නං ජීවිතෙ සමුස්සාහෙන්තො ආහ ‘‘ජීව භො ජීවිතං සෙය්‍යො’’ති. කථං සෙය්‍යොති චෙ. ජීවං පුඤ්ඤානි කාහසීති. 430. Nachdem er dies gesagt hatte, wies er ihn darauf hin, dass er dem Tod nahe sei, und sagte: „Ein Tausendstel gehört dem Tode, ein einziger Teil deines Lebens bleibt.“ Dies ist die Bedeutung: „Tausend Teile“ (sahassabhāgo) bedeutet, dass er tausend Teile hat. Was ist das? „Eine Bedingung für den Tod“ ist die Ergänzung des Textes. „Ein einziger Teil“ ist ekaṃso. Damit ist gemeint: Diese atemlose Meditation und so weiter ist eine tausendfache Bedingung für deinen Tod, aber von deinem Leben bleibt dir nur ein einziger Teil übrig; so steht dir der Tod nahe. Nachdem er so aufgezeigt hatte, dass dieser dem Tode nahe war, spornte er ihn an zu leben und sagte: „Lebe, Herr, das Leben ist besser!“ Wenn man fragt: „Wie ist es besser?“, [lautet die Antwort]: „Lebend wirst du Verdienste wirken!“ 431. අථ අත්තනා සම්මතානි පුඤ්ඤානි දස්සෙන්තො ආහ – ‘‘චරතො ච තෙ බ්‍රහ්මචරිය’’න්ති. තත්ථ බ්‍රහ්මචරියන්ති කාලෙන කාලං මෙථුනවිරතිං සන්ධායාහ, යං තාපසා කරොන්ති. ජූහතොති ජුහන්තස්ස. සෙසමෙත්ථ පාකටමෙව. 431. Daraufhin zeigte er, was er selbst als Verdienste ansieht, und sagte: „Und während du das heilige Leben führst.“ Hierbei bezieht sich „heiliges Leben“ (brahmacariya) auf die zeitweise Enthaltung vom Geschlechtsverkehr, wie sie die Asketen praktizieren. „Jūhato“ bedeutet „des Opfernden“. Das Übrige ist hierbei offensichtlich. 432. දුග්ගො මග්ගොති ඉමං පන අඩ්ඪගාථං පධානවිච්ඡන්දං ජනෙන්තො ආහ. තත්ථ අප්පාණකජ්ඣානාදිගහනත්තා දුක්ඛෙන ගන්තබ්බොති දුග්ගො, දුක්ඛිතකායචිත්තෙන [Pg.116] කත්තබ්බත්තා දුක්කරො, සන්තිකමරණෙන තාදිසෙනාපි පාපුණිතුං අසක්කුණෙය්‍යතො දුරභිසම්භවොති එවමත්ථො වෙදිතබ්බො. ඉතො පරං ඉමා ගාථා භණං මාරො, අට්ඨා බුද්ධස්ස සන්තිකෙති අයමුපඩ්ඪගාථා සඞ්ගීතිකාරෙහි වුත්තා. සකලගාථාපීති එකෙ. භගවතා එව පන පරං විය අත්තානං නිද්දිසන්තෙන සබ්බමෙත්ථ එවංජාතිකං වුත්තන්ති අයමම්හාකං ඛන්ති. තත්ථ අට්ඨාති අට්ඨාසි. සෙසං උත්තානමෙව. 432. „Schwer zu begehen ist der Pfad“: Er sprach diese halbe Strophe, um ihn vom Streben abzubringen. Hierbei ist die Bedeutung wie folgt zu verstehen: „schwer zu begehen“ (duggo), weil man mühsam voranschreiten muss, indem man die atemlose Meditation und ähnliche Praktiken auf sich nimmt; „schwer zu praktizieren“ (dukkaro), weil es mit geplagtem Körper und Geist getan werden muss; und „schwer zu erreichen“ (durabhisambhavo), weil es selbst für jemanden wie dich, der dem Tode nahe ist, unmöglich zu erreichen ist. Die darauffolgende halbe Strophe, „Diese Strophen sprechend, stand Māra in der Gegenwart des Buddha“, wurde von den Textredaktoren (saṅgītikārehi) gesprochen. Einige sagen, dass dies sogar für die gesamte Strophe gilt. Unsere Ansicht jedoch ist, dass alles von solcher Art hier vom Erhabenen selbst gesprochen wurde, indem er sich selbst so darstellte, als spräche er von einem anderen. Darin bedeutet „aṭṭhā“: stand (aṭṭhāsi). Das Übrige ist ganz klar. 433. ඡට්ඨගාථාය යෙනත්ථෙනාති එත්ථ පරෙසං අන්තරායකරණෙන අත්තනො අත්ථෙන ත්වං, පාපිම, ආගතොසීති අයමධිප්පායො. සෙසං උත්තානමෙව. 433. In der sechsten Strophe bedeutet „mit welchem Zweck“ (yenatthena) Folgendes: „Du bist, o Böser, für deinen eigenen Zweck gekommen, nämlich um anderen Hindernisse in den Weg zu legen.“ Dies ist der Sinn. Das Übrige ist ganz klar. 434. ‘‘ජීවං පුඤ්ඤානි කාහසී’’ති ඉදං පන වචනං පටික්ඛිපන්තො ‘‘අණුමත්තොපී’’ති ඉමං ගාථමාහ. තත්ථ පුඤ්ඤෙනාති වට්ටගාමිං මාරෙන වුත්තං පුඤ්ඤං සන්ධාය භණති. සෙසං උත්තානමෙව. 434. Indem er diese Aussage „Lebend wirst du Verdienste wirken“ zurückwies, sprach er diese Strophe: „Selbst nicht das geringste [Verdienst]“. Darin spricht er mit „Verdienst“ (puññena) in Bezug auf das von Māra erwähnte Verdienst, das zurück in den Kreislauf der Wiedergeburten führt. Das Übrige ist ganz klar. 435. ඉදානි ‘‘එකංසො තව ජීවිත’’න්ති ඉදං වචනං ආරබ්භ මාරං සන්තජ්ජෙන්තො ‘‘අත්ථි සද්ධා’’ති ඉමං ගාථමාහ. තත්‍රායමධිප්පායො – අරෙ, මාර, යො අනුත්තරෙ සන්තිවරපදෙ අස්සද්ධො භවෙය්‍ය, සද්ධොපි වා කුසීතො, සද්ධො ආරද්ධවීරියො සමානොපි වා දුප්පඤ්ඤො, තං ත්වං ජීවිතමනුපුච්ඡමානො සොභෙය්‍යාසි, මය්හං පන අනුත්තරෙ සන්තිවරපදෙ ඔකප්පනසද්ධා අත්ථි, තථා කායිකචෙතසිකමසිථිලපරක්කමතාසඞ්ඛාතං වීරියං, වජිරූපමා පඤ්ඤා ච මම විජ්ජති, සො ත්වං එවං මං පහිතත්තං උත්තමජ්ඣාසයං කිං ජීවමනුපුච්ඡසි, කස්මා ජීවිතං පුච්ඡසි. පඤ්ඤා ච මමාති එත්ථ ච සද්දෙන සති සමාධි ච. එවං සන්තෙ යෙහි පඤ්චහි ඉන්ද්‍රියෙහි සමන්නාගතා නිබ්බානං පාපුණන්ති, තෙසු එකෙනාපි අවිරහිතං එවං මං පහිතත්තං කිං ජීවමනුපුච්ඡසි? නනු – එකාහං ජීවිතං සෙය්‍යො, වීරියමාරභතො දළ්හං (ධ. ප. 112). පඤ්ඤවන්තස්ස ඣායිනො, පස්සතො උදයබ්බයන්ති (ධ. ප. 111, 113). 435. Nun sprach er, indem er Māra bezüglich der Aussage „Ein einziger Teil deines Lebens bleibt“ tadelte, diese Strophe: „Es gibt Vertrauen“. Darin ist dies der Sinn: „Māra, wenn jemand kein Vertrauen in den unübertrefflichen Zustand des erhabenen Friedens hätte, oder wenn er zwar Vertrauen hätte, aber träge wäre, oder wenn er zwar Vertrauen und Tatkraft besäße, aber von schwacher Weisheit wäre, dann könntest du wohl recht daran tun, ihn nach dem Leben zu fragen. Ich aber besitze gefestigtes Vertrauen (okappanasaddhā) in den unübertrefflichen Zustand des erhabenen Friedens. Ebenso besitze ich Tatkraft (vīriya), die sich in unermüdlicher körperlicher und geistiger Anstrengung äußert, und eine diamantgleiche Weisheit wohnt in mir. Wenn ich nun so entschlossen bin, mit erhabener Absicht, warum fragst du mich dann nach dem Leben? Warum erkundigst du dich nach dem Leben?“ Und im Ausdruck „und Weisheit besitze ich“ sind durch das Wort „und“ (ca) auch Achtsamkeit (sati) und Konzentration (samādhi) eingeschlossen. „Da dies so ist, warum fragst du mich, der ich so entschlossen bin und dem kein einziges der fünf Fähigkeiten (indriya) fehlt, mit denen man das Nibbāna erlangt, nach dem Leben? Ist es nicht so: ‚Besser ist ein einziger Tag des Lebens für denjenigen, der tatkräftig und fest entschlossen ist, der weise und meditativ ist und das Entstehen und Vergehen sieht‘?“ 436-8. එවං මාරං සන්තජ්ජෙත්වා අත්තනො දෙහචිත්තප්පවත්තිං දස්සෙන්තො ‘‘නදීනමපී’’පි ගාථාත්තයමාහ. තමත්ථතො පාකටමෙව. අයං පන අධිප්පායවණ්ණනා [Pg.117] – ය්වායං මම සරීරෙ අප්පාණකජ්ඣානවීරියවෙගසමුට්ඨිතො වාතො වත්තති, ලොකෙ ගඞ්ගායමුනාදීනං නදීනම්පි සොතානි අයං විසොසයෙ, කිඤ්ච මෙ එවං පහිතත්තස්ස චතුනාළිමත්තං ලොහිතං න උපසොසෙය්‍ය. න කෙවලඤ්ච මෙ ලොහිතමෙව සුස්සති, අපිච ඛො පන තම්හි ලොහිතෙ සුස්සමානම්හි බද්ධාබද්ධභෙදං සරීරානුගතං පිත්තං, අසිතපීතාදිපටිච්ඡාදකං චතුනාළිමත්තමෙව සෙම්හඤ්ච, කිඤ්චාපරං තත්තකමෙව මුත්තඤ්ච ඔජඤ්ච සුස්සති, තෙසු ච සුස්සමානෙසු මංසානිපි ඛීයන්ති, තස්ස මෙ එවං අනුපුබ්බෙන මංසෙසු ඛීයමානෙසු භිය්‍යො චිත්තං පසීදති, න ත්වෙව තප්පච්චයා සංසීදති. සො ත්වං ඊදිසං චිත්තමජානන්තො සරීරමත්තමෙව දිස්වා භණසි ‘‘කිසො ත්වමසි දුබ්බණ්ණො, සන්තිකෙ මරණං තවා’’ති. න කෙවලඤ්ච මෙ චිත්තමෙව පසීදති, අපිච ඛො පන භිය්‍යො සති ච පඤ්ඤා ච සමාධි මම තිට්ඨති, අණුමත්තොපි පමාදො වා සම්මොහො වා චිත්තවික්ඛෙපො වා නත්ථි, තස්ස මය්හං එවං විහරතො යෙ කෙචි සමණබ්‍රාහ්මණා අතීතං වා අද්ධානං අනාගතං වා එතරහි වා ඔපක්කමිකා වෙදනා වෙදයන්ති, තාසං නිදස්සනභූතං පත්තස්ස උත්තමවෙදනං. යථා අඤ්ඤෙසං දුක්ඛෙන ඵුට්ඨානං සුඛං, සීතෙන උණ්හං, උණ්හෙන සීතං, ඛුදාය භොජනං, පිපාසාය ඵුට්ඨානං උදකං අපෙක්ඛතෙ චිත්තං, එවං පඤ්චසු කාමගුණෙසු එකකාමම්පි නාපෙක්ඛකෙ චිත්තං. ‘‘අහො වතාහං සුභොජනං භුඤ්ජිත්වා සුඛසෙය්‍යං සයෙය්‍ය’’න්ති ඊදිසෙනාකාරෙන මම චිත්තං න උප්පන්නං, පස්ස, ත්වං මාර, සත්තස්ස සුද්ධතන්ති. 436-8. Nachdem er Māra so getadelt hatte, sprach er die folgenden drei Strophen, beginnend mit „Selbst der Flüsse...“, um den Zustand seines eigenen Körpers und Geistes zu zeigen. Der Sinn ist von den Begriffen her offensichtlich. Dies ist jedoch die Erklärung des Zwecks: „Dieser Wind, der sich in meinem Körper bewegt, hervorgerufen durch die Kraft der Tatkraft bei der atemlosen Meditation, könnte selbst die Ströme der Flüsse in der Welt wie Ganges und Yamuna austrocknen lassen. Warum also sollte er nicht auch mein Blut – nur etwa vier Nāḷis – in mir, dem Entschlossenen, austrocknen lassen? Und nicht nur mein Blut trocknet aus, sondern während das Blut austrocknet, trocknet auch die im Körper verteilte Galle – sowohl die gebundene als auch die ungebundene Art –, der Schleim von etwa vier Nāḷis, der das Essen und Trinken bedeckt, und in gleicher Weise der Urin und der Nährsaft aus. Und während diese austrocknen, schwindet auch mein Fleisch. Und während mein Fleisch so nach und nach schwindet, wird mein Geist noch heiterer und friedvoller; er sinkt keineswegs aus diesem Grund herab. Du, der du einen solchen Geisteszustand nicht verstehst, siehst nur den bloßen Körper und sagst: ‚Du bist mager, blass, der Tod steht dir nahe.‘ Und nicht nur mein Geist wird heiter, sondern auch meine Achtsamkeit, Weisheit und Konzentration festigen sich noch mehr. Es gibt nicht einmal das geringste Maß an Unachtsamkeit, Verwirrung oder geistiger Zerstreuung. Während ich so verweile, habe ich extreme Schmerzen erfahren – den Gipfel jener Empfindungen, die durch das Streben entstehen und die Asketen und Brahmanen in der Vergangenheit, der Zukunft oder in der Gegenwart erfahren –, doch mein Geist verlangt nicht nach Sinnengenüssen, nicht einmal nach einem einzigen der fünf Stränge der Sinnlichkeit, im Gegensatz zu jenen, deren Geist nach Vergnügen sucht, wenn sie von Schmerz geplagt sind; die nach Kühlung suchen, wenn sie von Hitze geplagt sind; die nach Nahrung suchen, wenn sie von Hunger geplagt sind; und die nach Wasser suchen, wenn sie von Durst geplagt sind. Nicht ein einziger Gedanke dieser Art ist in mir aufgestiegen: ‚O Möge ich doch köstliche Nahrung essen und auf einem bequemen Lager liegen!‘ Sieh, o Māra, die Reinheit des Wesens!“ 439-41. එවං අත්තනො සුද්ධතං දස්සෙත්වා ‘‘නිවාරෙස්සාමි ත’’න්ති ආගතස්ස මාරස්ස මනොරථභඤ්ජනත්ථං මාරසෙනං කිත්තෙත්වා තාය අපරාජිතභාවං දස්සෙන්තො ‘‘කාමා තෙ පඨමා සෙනා’’තිආදිකා ඡ ගාථායො ආහ. 439-41. Nachdem er so seine eigene Reinheit gezeigt hatte, sprach er die folgenden sechs Strophen, beginnend mit „Die Sinnengenüsse sind deine erste Armee“, um Māras Wunsch, ihn zu behindern (weshalb er dorthin gekommen war), zunichtezumachen, indem er Māras Armee beschrieb und seine eigene Unbesiegbarkeit durch diese Armee aufzeigte. තත්ථ යස්මා ආදිතොව අගාරියභූතෙ සත්තෙ වත්ථුකාමෙසු කිලෙසකාමා මොහයන්ති, තෙ අභිභුය්‍ය අනගාරියභාවං උපගතානං පන්තෙසු වා සෙනාසනෙසු අඤ්ඤතරඤ්ඤතරෙසු වා අධිකුසලෙසු ධම්මෙසු අරති උප්පජ්ජති. වුත්තඤ්චෙතං ‘‘පබ්බජිතෙන ඛො, ආවුසො, අභිරති දුක්කරා’’ති (සං. නි. 4.331). තතො තෙ පරපටිබද්ධජීවිකත්තා ඛුප්පිපාසා බාධෙති, තාය බාධිතානං [Pg.118] පරියෙසනතණ්හා චිත්තං කිලමයති, අථ නෙසං කිලන්තචිත්තානං ථිනමිද්ධං ඔක්කමති. තතො විසෙසමනධිගච්ඡන්තානං දුරභිසම්භවෙසු අරඤ්ඤවනපත්ථෙසු සෙනාසනෙසු විහරතං උත්‍රාසසඤ්ඤිතා භීරු ජායති, තෙසං උස්සඞ්කිතපරිසඞ්කිතානං දීඝරත්තං විවෙකරසමනස්සාදයමානානං විහරතං ‘‘න සියා නු ඛො එස මග්ගො’’ති පටිපත්තියං විචිකිච්ඡා උප්පජ්ජති, තං විනොදෙත්වා විහරතං අප්පමත්තකෙන විසෙසාධිගමෙන මානමක්ඛථම්භා ජායන්ති, තෙපි විනොදෙත්වා විහරතං තතො අධිකතරං විසෙසාධිගමං නිස්සාය ලාභසක්කාරසිලොකා උප්පජ්ජන්ති, ලාභාදිමුච්ඡිතා ධම්මපතිරූපකානි පකාසෙන්තා මිච්ඡායසං අධිගන්ත්වා තත්ථ ඨිතා ජාතිආදීහි අත්තානං උක්කංසෙන්ති, පරං වම්භෙන්ති, තස්මා කාමාදීනං පඨමසෙනාදිභාවො වෙදිතබ්බො. Hierbei ist zu verstehen, dass die Sinnlichkeit dein erstes Heer ist, weil anfangs die Sinnlichkeitsbefleckungen in Bezug auf die Objekte der Sinnlichkeit die im Hausleben stehenden Wesen verblenden. Haben sie diese überwunden und sind in die Hauslosigkeit eingetreten, entsteht Unzufriedenheit in Bezug auf entlegene Lagerstätten oder andere überaus heilsame Eigenschaften. Und dies wurde gesagt: „Für einen Ausgetretenen, Freund, ist Zufriedenheit schwer zu erreichen“ (SN IV 260,22). Danach bedrängen sie Hunger und Durst, weil ihr Leben von anderen abhängt. Da sie von Hunger und Durst bedrängt werden, ermüdet das Begehren des Suchens ihren Geist. Wenn dann ihr Geist ermüdet ist, überkommt sie Starrheit und Trägheit. Weil sie dadurch keinen besonderen Fortschritt erzielen, entsteht Furcht – eine Bezeichnung für Schrecken –, während sie in schwer zu ertragenden Waldeinsamkeiten verweilen. Da sie voller Besorgnis und Argwohn sind und lange Zeit verbringen, ohne den Geschmack der Abgeschiedenheit zu genießen, entsteht in Bezug auf die Praxis der Zweifel: „Könnte es sein, dass dies nicht der Weg ist?“ Haben sie diesen Zweifel vertrieben, entstehen bei einem geringfügigen Fortschritt Stolz, Verunglimpfung und Starrsinn. Haben sie auch diese vertrieben, entstehen aufgrund eines höheren Fortschritts Gewinn, Ehre und Ruhm. Betört von Gewinn und so weiter, verkünden sie ein Schein-Dhamma, erlangen falschen Ruhm und, sich darauf stützend, erhöhen sie sich selbst aufgrund von Geburt und so weiter und verachten andere. Daher ist zu verstehen, dass die Sinnlichkeit und das Folgende das erste Heer bilden. 442-3. එවමෙතං දසවිධං සෙනං උද්දිසිත්වා යස්මා සා කණ්හධම්මසමන්නාගතත්තා කණ්හස්ස නමුචිනො උපකාරාය සංවත්තති, තස්මා නං තව සෙනාති නිද්දිසන්තො ආහ – ‘‘එසා නමුචි තෙ සෙනා, කණ්හස්සාභිප්පහාරිනී’’ති. තත්ථ අභිප්පහාරිනීති සමණබ්‍රාහ්මණානං ඝාතනී නිප්පොථනී, අන්තරායකරීති අත්ථො. න නං අසූරො ජිනාති, ජෙත්වා ච ලභතෙ සුඛන්ති එවං තව සෙනං අසූරො කායෙ ච ජීවිතෙ ච සාපෙක්ඛො පුරිසො න ජිනාති, සූරො පන ජිනාති, ජෙත්වා ච මග්ගසුඛං ඵලසුඛඤ්ච අධිගච්ඡති. යස්මා ච ලභතෙ සුඛං, තස්මා සුඛං පත්ථයමානො අහම්පි එස මුඤ්ජං පරිහරෙති. සඞ්ගාමාවචරා අනිවත්තිනො පුරිසා අත්තනො අනිවත්තනකභාවවිඤ්ඤාපනත්ථං සීසෙ වා ධජෙ වා ආවුධෙ වා මුඤ්ජතිණං බන්ධන්ති, තං අයම්පි පරිහරතිච්චෙව මං ධාරෙහි. තව සෙනාය පරාජිතස්ස ධිරත්ථු මම ජීවිතං, තස්මා එවං ධාරෙහි – සඞ්ගාමෙ මෙ මතං සෙය්‍යො, යඤ්චෙ ජීවෙ පරාජිතො, යෙන ජීවිතෙන පරාජිතො ජීවෙ, තස්මා ජීවිතා තයා සම්මාපටිපන්නානං අන්තරායකරෙන සද්ධිං සඞ්ගාමෙ මතං මම සෙය්‍යොති අත්ථො. 442-3. Nachdem er dieses zehnfache Heer so zusammengefasst und als „dein Heer“ bezeichnet hatte, sagte er: „Dies ist dein Heer, Namucī, das zuschlagende Geschwader des Dunklen.“ Es ist Māras Heer, weil es Namucī beisteht, der wegen seiner dunklen Eigenschaften „der Dunkle“ genannt wird. Hierbei bedeutet „zuschlagend“, dass es Asketen und Brahmanen schlägt und zerschmettert, was bedeutet, dass es ihnen Hindernisse bereitet. Ein Unbeherzter besiegt es nicht, aber wer es besiegt, erlangt Glück: „Ein schwacher Mensch, der um seinen Körper und sein Leben besorgt ist, besiegt dieses dein Heer nicht, aber ein Held besiegt es und erlangt nach dem Sieg das Glück des Pfades und das Glück der Frucht.“ Und da man Glück erlangt, trage ich, dieses Glück begehrend, das Muñja-Gras. Krieger im Kampf, die entschlossen sind, nicht zurückzuweichen, binden Muñja-Gras an ihren Kopf, ihre Flagge oder ihre Waffe, um ihre Entschlossenheit zum Nicht-Rückzug kundzutun; so sagt auch er: „Betrachte mich als einen, der es trägt. Wehe meinem Leben, wenn ich von deinem Heer besiegt würde! Betrachte mich daher so: Besser ist mir der Tod im Kampf, als dass ich besiegt weiterlebe.“ Das bedeutet: „Es ist mir besser, im Kampf gegen dich, den Urheber von Hindernissen für die richtig Praktizierenden, zu sterben, als besiegt weiterzuleben.“ 444. කස්මා මතං සෙය්‍යොති චෙ? යස්මා පගාළ්හෙත්ථ…පෙ… සුබ්බතා, එත්ථ කාමාදිකාය අත්තුක්කංසනපරවම්භනපරියොසානාය තව සෙනාය පගාළ්හා නිමුග්ගා අනුපවිට්ඨා එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා න දිස්සන්ති, සීලාදීහි ගුණෙහි නප්පකාසන්ති, අන්ධකාරං පවිට්ඨා විය හොන්ති. එතෙ එවං පගාළ්හා සමානා [Pg.119] සචෙපි කදාචි උම්මුජ්ජිත්වා නිමුජ්ජනපුරිසො විය ‘‘සාහු සද්ධා’’තිආදිනා නයෙන උම්මුජ්ජන්ති, තථාපි තාය සෙනාය අජ්ඣොත්ථටත්තා තඤ්ච මග්ගං න ජානන්ති ඛෙමං නිබ්බානගාමීනං, සබ්බෙපි බුද්ධපච්චෙකබුද්ධාදයො යෙන ගච්ඡන්ති සුබ්බතාති. ඉමං පන ගාථං සුත්වා මාරො පුන කිඤ්චි අවත්වා එව පක්කාමි. 444. Wenn man fragt: „Warum ist der Tod besser?“, so lautet die Antwort: „Weil hier versunken ... [und so weiter] ... die Gutgelobten reisen.“ Einige Asketen und Brahmanen, die in diesem deinem Heer versunken, untergetaucht und darin eingetreten sind – einem Heer, das mit den Sinneslüsten beginnt und mit der Selbsterhöhung und der Verachtung anderer endet –, sind nicht mehr zu sehen; sie glänzen nicht durch Tugenden wie gutes Verhalten und so weiter; es ist, als ob sie in die Dunkelheit eingetreten wären. Obwohl sie, so versunken, manchmal auftauchen wie ein Ertrinkender, der an die Oberfläche kommt, und sagen „gut ist der Glaube“ und so weiter, so kennen sie doch, weil sie von diesem Heer überwältigt sind, nicht jenen sicheren, zum Nibbāna führenden Weg, auf dem die Gutgelobten, alle Buddhas, Paccekabuddhas und so weiter reisen. Als Māra diesen Vers hörte, ging er fort, ohne noch etwas zu sagen. 445-6. පක්කන්තෙ පන තස්මිං මහාසත්තො තාය දුක්කරකාරිකාය කිඤ්චිපි විසෙසං අනධිගච්ඡන්තො අනුක්කමෙන ‘‘සියා නු ඛො අඤ්ඤො මග්ගො බොධායා’’තිආදීනි චින්තෙත්වා ඔළාරිකාහාරං ආහාරෙත්වා, බලං ගහෙත්වා, විසාඛපුණ්ණමදිවසෙ පගෙව සුජාතාය පායාසං පරිභුඤ්ජිත්වා, භද්‍රවනසණ්ඩෙ දිවාවිහාරං නිසීදිත්වා, තත්ථ අට්ඨ සමාපත්තියො නිබ්බත්තෙන්තො දිවසං වීතිනාමෙත්වා සායන්හසමයෙ මහාබොධිමණ්ඩාභිමුඛො ගන්ත්වා සොත්ථියෙන දින්නා අට්ඨ තිණමුට්ඨියො බොධිමූලෙ විකිරිත්වා දසසහස්සලොකධාතුදෙවතාහි කතසක්කාරබහුමානො – 445-6. Nachdem jener fortgegangen war, überlegte das Große Wesen, da es durch diese schwierige Praxis der Selbstkasteiung keinerlei besonderen Fortschritt erzielt hatte, allmählich: „Könnte es wohl einen anderen Weg zur Erleuchtung geben?“ und so weiter. Danach nahm er feste Nahrung zu sich, erlangte seine Kraft wieder, verzehrte am frühen Morgen des Visākha-Vollmondtages den von Sujātā dargebrachten Milchreis, setzte sich im herrlichen Waldhain zum Aufenthalt am Tage nieder, verbrachte dort den Tag mit dem Erreichen der acht geistigen Errungenschaften und begab sich am Abend zum Bereich des großen Bodhi-Baumes. Er verstreute die von Sotthiya erhaltenen acht Handvoll Gras am Fuße des Bodhi-Baumes, und während er von den Gottheiten der zehntausendfachen Weltordnung geehrt und verehrt wurde, fasste er den vierfachen Entschluss der Willenskraft wie folgt: ‘‘කාමං තචො ච න්හාරු ච, අට්ඨි ච අවසිස්සතු; උපසුස්සතු නිස්සෙසං, සරීරෙ මංසලොහිත’’න්ති. – „Gern mögen nur Haut, Sehnen und Knochen übrig bleiben; das Fleisch und Blut in meinem Körper mag völlig vertrocknen.“ චතුරඞ්ගවීරියං අධිට්ඨහිත්වා ‘‘න දානි බුද්ධත්තං අපාපුණිත්වා පල්ලඞ්කං භින්දිස්සාමී’’ති පටිඤ්ඤං කත්වා අපරාජිතපල්ලඞ්කෙ නිසීදි. තං ඤත්වා මාරො පාපිමා ‘‘අජ්ජ සිද්ධත්ථො පටිඤ්ඤං කත්වා නිසින්නො, අජ්ජෙව දානිස්ස සා පටිඤ්ඤා පටිබාහිතබ්බා’’ති බොධිමණ්ඩතො යාව චක්කවාළමායතං ද්වාදසයොජනවිත්ථාරං උද්ධං නවයොජනමුග්ගතං මාරසෙනං සමුට්ඨාපෙත්වා දියඩ්ඪයොජනසතප්පමාණං ගිරිමෙඛලං හත්ථිරාජානං ආරුය්හ බාහුසහස්සං මාපෙත්වා නානාවුධානි ගහෙත්වා ‘‘ගණ්හථ, හනථ, පහරථා’’ති භණන්තො ආළවකසුත්තෙ වුත්තප්පකාරා වුට්ඨියො මාපෙසි, තා මහාපුරිසං පත්වා තත්ථ වුත්තප්පකාරා එව සම්පජ්ජිංසු. තතො වජිරඞ්කුසෙන හත්ථිං කුම්භෙ පහරිත්වා මහාපුරිසස්ස සමීපං නෙත්වා ‘‘උට්ඨෙහි, භො සිද්ධත්ථ, පල්ලඞ්කා’’ති ආහ. මහාපුරිසො ‘‘න උට්ඨහාමි මාරා’’ති වත්වා තං ධජිනිං සමන්තා විලොකෙන්තො ඉමා ගාථායො අභාසි ‘‘සමන්තා ධජිනි’’න්ති. Nachdem er diese vierfache Willenskraft entschlossen gefasst und das Versprechen abgelegt hatte: „Ich werde diesen unbesiegbaren Kreuzsitz nicht eher auflösen, bis ich die Buddhaschaft erlangt habe“, setzte er sich auf den unbesiegbaren Thron. Als der böse Māra dies erfuhr, dachte er: „Heute hat sich Siddhattha nach einem Versprechen niedergesetzt. Genau heute muss dieses sein Versprechen vereitelt werden.“ Da stellte er sein Māra-Heer auf, das sich vom Bodhi-Sitz bis zum Rand der Welt erstreckte, zwölf Meilen in der Breite und neun Meilen in der Höhe, bestieg den Königselefanten Girimekhala von einhundertfünfzig Meilen Größe, erschuf tausend Arme, ergriff verschiedene Waffen und rief: „Ergreift ihn, tötet ihn, schlagt ihn!“ Dabei erschuf er Regengüsse der Art, wie sie im Kommentar zur Āḷavaka-Lehrrede beschrieben sind. Als diese Regengüsse den Großen Mann erreichten, verwandelten sie sich genau in der dort beschriebenen Weise. Daraufhin schlug er den Elefanten mit seinem diamantenen Haken auf die Stirnhöcker, führte ihn an den Großen Mann heran und sagte: „Steh auf von deinem Sitz, Siddhattha!“ Der Große Mann antwortete: „Ich werde nicht aufstehen, Māra.“ Dann blickte er auf jenes Heer ringsumher und sprach diese Verse: „Das Heer mit Bannern ringsumher.“ තත්ථ [Pg.120] ධජිනින්ති සෙනං. යුත්තන්ති උය්‍යුත්තං. සවාහනන්ති ගිරිමෙඛලනාගරාජසහිතං. පච්චුග්ගච්ඡාමීති අභිමුඛො උපරි ගමිස්සාමි, සො ච ඛො තෙජෙනෙව, න කායෙන. කස්මා? මා මං ඨානා අචාවයි, මං එතස්මා ඨානා අපරාජිතපල්ලඞ්කා මාරො මා චාලෙසීති වුත්තං හොති. නප්පසහතීති සහිතුං න සක්කොති, නාභිභවති වා. ආමං පත්තන්ති කාචජාතං මත්තිකාභාජනං. අස්මනාති පාසාණෙන. සෙසමෙත්ථ පාකටමෙව. Dabei bedeutet „das Heer mit Bannern“ das Heer. „Gerüstet“ bedeutet kampfbereit gemacht. „Mit seinem Reittier“ bedeutet zusammen mit dem Königselefanten Girimekhala. „Ich gehe ihm entgegen“ bedeutet: Ich werde ihm entgegentreten, und zwar allein durch geistige Kraft, nicht mit dem Körper. Warum? „Damit er mich nicht von meiner Stätte vertreibe“: Gemeint ist: „Damit Māra mich nicht von dieser Stätte, von diesem unbesiegbaren Kreuzsitz vertreibe!“ „Überwindet nicht“ bedeutet: Es kann nicht standhalten, oder es bezwingt nicht. „Eine ungebrannte Tonschale“ ist ein Gefäß aus ungebranntem Ton. „Mit einem Stein“ bedeutet mit einem Steinblock. Der Rest ist hierbei offensichtlich. 447-8. ඉදානි ‘‘එතං තෙ මාරසෙනං භින්දිත්වා තතො පරං විජිතසඞ්ගාමො සම්පත්තධම්මරාජාභිසෙකො ඉදං කරිස්සාමී’’ති දස්සෙන්තො ආහ ‘‘වසීකරිත්වා’’ති. තත්ථ වසීකරිත්වා සඞ්කප්පන්ති මග්ගභාවනාය සබ්බං මිච්ඡාසඞ්කප්පං පහාය සම්මාසඞ්කප්පස්සෙව පවත්තනෙන වසීකරිත්වා සඞ්කප්පං. සතිඤ්ච සූපතිට්ඨිතන්ති කායාදීසු චතූසු ඨානෙසු අත්තනො සතිඤ්ච සුට්ඨු උපට්ඨිතං කරිත්වා එවං වසීකතසඞ්කප්පො සුප්පතිට්ඨිතස්සති රට්ඨා රට්ඨං විචරිස්සාමි දෙවමනුස්සභෙදෙ පුථූ සාවකෙ විනයන්තො. අථ මයා විනීයමානා තෙ අප්පමත්තා…පෙ… න සොචරෙ, තං නිබ්බානාමතමෙවාති අධිප්පායො. 447-8. Indem er nun zeigt: „Nachdem ich dieses dein Heer, o Māra, zerschlagen habe, werde ich danach, siegreich im Kampf und mit der Weihe des Königs des Dhamma versehen, dies tun“, sagt er: „Nachdem ich die Kontrolle erlangt habe“ (vasīkaritvā). Darin bedeutet „nachdem ich die Absicht kontrolliert habe“ (vasīkaritvā saṅkappaṃ): nachdem man durch die Entfaltung des Pfades jede falsche Absicht überwunden hat und die Absicht allein durch das Entstehen rechter Absicht gemeistert hat. Und „Achtsamkeit gut gefestigt“ (satiñca sūpatiṭṭhitaṃ): nachdem man seine eigene Achtsamkeit auf die vier Grundlagen wie den Körper usw. gut begründet hat. So werde ich, mit beherrschter Absicht und gut gefestigter Achtsamkeit, von Land zu Land wandern und viele Schüler unter Göttern und Menschen anleiten. „Dann werden jene, von mir angeleitet, achtsam … [usw.] … nicht trauern“: Das meint das todlose Nibbāna. 449-51. අථ මාරො ඉමා ගාථායො සුත්වා ආහ – ‘‘එවරූපං පක්ඛං දිස්වා න භායසි භික්ඛූ’’ති? ‘‘ආම, මාර, න භායාමී’’ති. ‘‘කස්මා න භායසී’’ති? ‘‘දානාදීනං පාරමිපුඤ්ඤානං කතත්තා’’ති. ‘‘කො එතං ජානාති දානාදීනි ත්වමකාසී’’ති? ‘‘කිං එත්ථ පාපිම සක්ඛිකිච්චෙන, අපිච එකස්මිංයෙව භවෙ වෙස්සන්තරො හුත්වා යං දානමදාසිං, තස්සානුභාවෙන සත්තක්ඛත්තුං ඡහි පකාරෙහි සඤ්ජාතකම්පා අයං මහාපථවීයෙව සක්ඛී’’ති. එවං වුත්තෙ උදකපරියන්තං කත්වා මහාපථවී කම්පි භෙරවසද්දං මුඤ්චමානා, යං සුත්වා මාරො අසනිහතො විය භීතො ධජං පණාමෙත්වා පලායි සද්ධිං පරිසාය. අථ මහාපුරිසො තීහි යාමෙහි තිස්සො විජ්ජා සච්ඡිකත්වා අරුණුග්ගමනෙ ‘‘අනෙකජාතිසංසාරං…පෙ… තණ්හානං ඛයමජ්ඣගා’’ති ඉමං උදානං උදානෙසි. මාරො උදානසද්දෙන ආගන්ත්වා ‘‘අයං‘බුද්ධො අහ’න්ති පටිජානාති, හන්ද නං අනුබන්ධාමි ආභිසමාචාරිකං පස්සිතුං. සචස්ස කිඤ්චි කායෙන වා වාචාය වා ඛලිතං භවිස්සති, විහෙඨෙස්සාමි න’’න්ති පුබ්බෙ බොධිසත්තභූමියං [Pg.121] ඡබ්බස්සානි අනුබන්ධිත්වා බුද්ධත්තං පත්තං එකං වස්සං අනුබන්ධි. තතො භගවතො කිඤ්චි ඛලිතං අපස්සන්තො ‘‘සත්ත වස්සානී’’ති ඉමා නිබ්බෙජනීයගාථායො අභාසි. 449-51. Als Māra diese Verse gehört hatte, sprach er: „Hast du keine Angst, Bhikkhu, wenn du eine solche Macht siehst?“ – „Nein, Māra, ich habe keine Angst.“ – „Warum hast du keine Angst?“ – „Weil ich die Verdienste der Vollkommenheiten (Pāramīs) wie das Geben und so weiter vollbracht habe.“ – „Wer weiß schon, ob du Taten wie das Geben und so weiter getan hast?“ – „Welchen Zeugen bedarf es hier, du Böser? Sogar in nur einer einzigen Existenz, als ich Vessantara war, legte diese große Erde selbst Zeugnis ab, indem sie aufgrund der spirituellen Kraft der von mir dargebrachten Gaben siebenmal auf sechsfache Weise bebte.“ Als dies gesagt wurde, bebte die große Erde bis an ihre Wassergrenzen und stieß ein schreckliches Dröhnen aus. Als Māra dies hörte, war er so erschrocken, als wäre er vom Blitz getroffen worden, senkte sein Banner und floh mitsamt seinem Gefolge. Daraufhin verwirklichte der Große Mann in den drei Nachtwachen die drei klaren Wissen und stieß beim Aufgang der Morgenröte diesen freudigen Ausruf (Udāna) aus: „Durch unzählige Geburten im Saṃsāra ... [usw.] ... habe ich das Versiegen aller Begierden erreicht.“ Als Māra den Klang dieses Ausrufs hörte, kam er zurück und dachte: „Dieser behauptet: ‚Ich bin ein Buddha.‘ Wohlan, ich werde ihm folgen, um sein alltägliches Verhalten zu beobachten. Wenn es bei ihm irgendein Fehlverhalten mit dem Körper oder der Sprache gibt, werde ich ihn quälen.“ Nachdem er ihm bereits sechs Jahre lang gefolgt war, als dieser sich auf der Stufe eines Bodhisattas befand, folgte er ihm nach dem Erreichen der Buddhaschaft noch ein weiteres Jahr. Da er kein Fehlverhalten des Erhabenen sah, sprach er diese Verse der Enttäuschung: „Sieben Jahre lang.“ තත්ථ ඔතාරන්ති රන්ධං විවරං. නාධිගච්ඡිස්සන්ති නාධිගමිං. මෙදවණ්ණන්ති මෙදපිණ්ඩසදිසං. අනුපරියගාති පරිතො පරිතො අගමාසි. මුදුන්ති මුදුකං. වින්දෙමාති අධිගච්ඡෙය්‍යාම. අස්සාදනාති සාදුභාවො. වායසෙත්තොති වායසො එත්තො. සෙසමෙත්ථ පාකටමෙව. Darin bedeutet „otāra“ eine Schwachstelle, eine Öffnung. „Nādhigacchissaṃ“ bedeutet „ich fand nicht“. „Medavaṇṇa“ bedeutet „wie ein Klumpen Fett aussehend“. „Anupariyagā“ bedeutet „ging ringsherum“. „Mudu“ bedeutet „weich, zart“. „Vindema“ bedeutet „wir könnten erlangen“. „Assāda“ bedeutet „Wohlschmackhaftigkeit“. „Vāyasetto“ bedeutet „die Krähe von hier weg“. Der Rest ist hier offensichtlich. අයං පන යොජනා – සත්ත වස්සානි භගවන්තං ඔතාරාපෙක්ඛො අනුබන්ධිං කත්ථචි අවිජහන්තො පදාපදං, එවං අනුබන්ධිත්වාපි ච ඔතාරං නාධිගමිං. සොහං යථා නාම මෙදවණ්ණං පාසාණං මෙදසඤ්ඤී වායසො එකස්මිං පස්සෙ මුඛතුණ්ඩකෙන විජ්ඣිත්වා අස්සාදං අවින්දමානො ‘‘අප්පෙව නාම එත්ථ මුදු වින්දෙම, අපි ඉතො අස්සාදනා සියා’’ති සමන්තා තථෙව විජ්ඣන්තො අනුපරියායිත්වා කත්ථචි අස්සාදං අලද්ධා ‘‘පාසාණොවාය’’න්ති නිබ්බිජ්ජ පක්කමෙය්‍ය, එවමෙවාහං භගවන්තං කායකම්මාදීසු අත්තනො පරිත්තපඤ්ඤාමුඛතුණ්ඩකෙන විජ්ඣන්තො සමන්තා අනුපරියගා ‘‘අප්පෙව නාම කත්ථචි අපරිසුද්ධකායසමාචාරාදිමුදුභාවං වින්දෙම, කුතොචි අස්සාදනා සියා’’ති, තෙ දානි මයං අස්සාදං අලභමානා කාකොව සෙලමාසජ්ජ නිබ්බිජ්ජාපෙම ගොතමං ආසජ්ජ තතො ගොතමා නිබ්බිජ්ජ අපෙමාති. එවං වදතො කිර මාරස්ස සත්ත වස්සානි නිප්ඵලපරිස්සමං නිස්සාය බලවසොකො උදපාදි. තෙනස්ස විසීදමානඞ්ගපච්චඞ්ගස්ස බෙලුවපණ්ඩු නාම වීණා කච්ඡතො පතිතා. යා සකිං කුසලෙහි වාදිතා චත්තාරො මාසෙ මධුරස්සරං මුඤ්චති, යං ගහෙත්වා සක්කො පඤ්චසිඛස්ස අදාසි. තං සො පතමානම්පි න බුජ්ඣි. තෙනාහ භගවා – Dies ist die Satzverbindung: „Sieben Jahre lang folgte ich dem Erhabenen auf Schritt und Tritt, nach einer Schwachstelle suchend und ihn nirgends verlassend; doch obwohl ich ihm so folgte, fand ich keine Schwachstelle. Wie eine Krähe, die einen fettfarbenen Stein für Fett hielt, ihn an einer Seite mit ihrem Schnabel pickte und keinen Geschmack fand, dachte: ‚Vielleicht finden wir hier etwas Weiches, vielleicht gibt es hieraus einen Geschmack‘, ihn ringsherum ebenso pickend umkreiste, und als sie nirgends einen Geschmack fand, enttäuscht davonging mit dem Gedanken: ‚Das ist bloß ein Stein‘; ebenso umkreiste ich den Erhabenen allseitig, indem ich seine körperlichen Handlungen usw. mit dem Schnabel meiner geringen Weisheit anpickte, in der Hoffnung: ‚Vielleicht finden wir irgendwo eine Schwachstelle – wie ein unreinliches körperliches Verhalten usw. –, woraus sich ein Geschmack ergeben könnte.‘ Da wir nun aber keinen Geschmack finden, weichen wir, enttäuscht wie die Krähe, die den Stein angriff, von Gotama ab, enttäuscht von Gotama ziehen wir fort.“ Während Māra so sprach, erhob sich in ihm – so heißt es – aufgrund der siebenjährigen vergeblichen Mühe ein tiefer Kummer. Während seine Glieder vor Kummer herabsanken, entglitt seiner Achselhöhle die Laute namens „Beluvapaṇḍu“ (gelbliche Bael-Frucht-Laute). Diese Laute, wenn sie einmal von Kundigen gespielt wird, lässt vier Monate lang einen süßen Klang ertönen; Sakka nahm sie und gab sie Pañcasikha. Er merkte nicht einmal, dass sie herunterfiel. Daher sagte der Erhabene: 452. 452. ‘‘තස්ස සොකපරෙතස්ස, වීණා කච්ඡා අභස්සථ; තතො සො දුම්මනො යක්ඛො, තත්ථෙවන්තරධායථා’’ති. „Ihm, der von Kummer überwältigt war, entglitt die Laute seiner Achselhöhle; daraufhin verschwand jener betrübte Yakkha auf der Stelle.“ සඞ්ගීතිකාරකා ආහංසූති එකෙ, අම්හාකං පනෙතං නක්ඛමතීති. Einige sagen, die Konzilsteilnehmer hätten dies gesprochen, aber uns gefällt diese Meinung nicht. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zur Khuddaka-Sammlung, සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය පධානසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung des Padhāna-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen. 3. සුභාසිතසුත්තවණ්ණනා 3. Die Erklärung des Subhāsita-Sutta එවං [Pg.122] මෙ සුතන්ති සුභාසිතසුත්තං. අත්තජ්ඣාසයතො චස්ස උප්පත්ති. භගවා හි සුභාසිතප්පියො, සො අත්තනො සුභාසිතසමුදාචාරප්පකාසනෙන සත්තානං දුබ්භාසිතසමුදාචාරං පටිසෙධෙන්තො ඉමං සුත්තමභාසි. තත්ථ එවං මෙ සුතන්තිආදි සඞ්ගීතිකාරවචනං. තත්ථ තත්‍ර ඛො භගවා…පෙ… භදන්තෙති තෙ භික්ඛූති එතං අපුබ්බං, සෙසං වුත්තනයමෙව. තස්මා අපුබ්බපදවණ්ණනත්ථමිදං වුච්චති – තත්‍රාති දෙසකාලපරිදීපනං. තඤ්හි යං සමයං විහරති, තත්‍ර සමයෙ, යස්මිඤ්ච ආරාමෙ විහරති, තත්‍ර ආරාමෙති දීපෙති. භාසිතබ්බයුත්තෙ වා දෙසකාලෙ දීපෙති. න හි භගවා අයුත්තෙ දෙසෙ කාලෙ වා ධම්මං භාසති. ‘‘අකාලො ඛො, තාව, බාහියා’’තිආදි (උදා. 10) චෙත්ථ සාධකං. ඛොති පදපූරණමත්තෙ අවධාරණාදිකාලත්ථෙ වා නිපාතො. භගවාති ලොකගරුපරිදීපනං. භික්ඛූති කථාසවනයුත්තපුග්ගලපරිදීපනං. ආමන්තෙසීති ආලපි අභාසි සම්බොධෙසි. Das Subhāsita-Sutta beginnt mit „So habe ich gehört“. Seine Entstehung beruht auf der eigenen Neigung (des Erhabenen). Denn der Erhabene liebt das wohlgesprochene Wort; indem er seine eigene wohlgesprochene Ausdrucksweise darlegte, um die schlechtgesprochene Ausdrucksweise der Wesen zu untersagen, sprach er diese Lehrrede. Darin sind die Worte „So habe ich gehört“ usw. die Worte der Konzilsteilnehmer. Darin ist „Dort wandte sich der Erhabene … [usw.] … ‚Ehrwürdiger Herr!‘ antworteten jene Bhikkhus“ etwas Neues; der Rest ist in der bereits erklärten Weise zu verstehen. Daher wird dies gesagt, um nur die neuen Wörter zu erklären: „Dort“ (tatra) verdeutlicht Ort und Zeit. Es zeigt nämlich: zu jener Zeit, als er dort verweilte, und in jenem Kloster, in dem er verweilte. Oder es zeigt den Ort und die Zeit an, die für das zu Sprechende geeignet sind. Denn der Erhabene lehrt den Dhamma nicht an einem ungeeigneten Ort oder zu einer ungeeigneten Zeit. Und der Beleg dafür ist die Aussage: „Es ist jetzt nicht die Zeit, Bāhiya“ usw. (Ud. 1.10). „Kho“ ist eine bloße Partikel zur Satzverkürzung oder dient der Hervorhebung oder bezeichnet die Zeit. „Der Erhabene“ (bhagavā) bezeichnet den von der Welt Verehrten. „Die Bhikkhus“ (bhikkhū) bezeichnet die Personen, die geeignet sind, der Rede zuzuhören. „Wandte sich an“ (āmantesi) bedeutet: rief an, sprach zu, redete an. භික්ඛවොති ආමන්තනාකාරපරිදීපනං. තඤ්ච භික්ඛනසීලතාදිගුණයොගසිද්ධත්තා වුත්තං. තෙන නෙසං හීනාධිකජනසෙවිතං වුත්තිං පකාසෙන්තො උද්ධතදීනභාවනිග්ගහං කරොති. ‘‘භික්ඛවො’’ති ඉමිනා ච කරුණාවිප්ඵාරසොම්මහදයනයනනිපාතපුබ්බඞ්ගමෙන වචනෙන තෙ අත්තනො මුඛාභිමුඛෙ කරිත්වා තෙනෙව කථෙතුකම්‍යතාදීපකෙන වචනෙන තෙසං සොතුකම්‍යතං ජනෙති, තෙනෙව ච සම්බොධනත්ථෙන වචනෙන සාධුකසවනමනසිකාරෙපි තෙ නියොජෙති. සාධුකසවනමනසිකාරායත්තා හි සාසනසම්පත්ති. අපරෙසුපි දෙවමනුස්සෙසු විජ්ජමානෙසු කස්මා භික්ඛූ එව ආමන්තෙසීති චෙ? ජෙට්ඨසෙට්ඨාසන්නසදාසන්නිහිතභාවතො. සබ්බපරිසසාධාරණා හි අයං ධම්මදෙසනා, න පාටිපුග්ගලිකා. පරිසාය ච ජෙට්ඨා භික්ඛූ පඨමුප්පන්නත්තා, සෙට්ඨා අනගාරියභාවං ආදිං කත්වා සත්ථු චරියානුවිධායකත්තා සකලසාසනපටිග්ගාහකත්තා ච. ආසන්නා තත්ථ නිසින්නෙසු සත්ථු සන්තිකත්තා, සදා සන්නිහිතා සත්ථු සන්තිකාවචරත්තා. තෙන භගවා සබ්බපරිසසාධාරණං ධම්මං දෙසෙන්තො භික්ඛූ එව ආමන්තෙසි. අපිච භාජනං තෙ ඉමාය කථාය යථානුසිට්ඨං පටිපත්තිසබ්භාවතොතිපි තෙ එව [Pg.123] ආමන්තෙසි. භදන්තෙති ගාරවාධිවචනමෙතං. තෙ භික්ඛූති යෙ භගවා ආමන්තෙසි, තෙ එවං භගවන්තං ආලපන්තා භගවතො පච්චස්සොසුන්ති. „Bhikkhus“ (Mönche) ist die Aufzeigung der Art und Weise der Ansprache. Und dies wird gesagt, da sie mit Qualitäten wie der Eigenschaft des Almosensammelns und Ähnlichem ausgestattet sind. Indem er damit ihre Lebenspraxis, die sowohl von niedrigen als auch von hohen Menschen gepflegt wird, aufzeigt, zügelt er Aufbegehren und Niedergeschlagenheit. Und durch diese Ansprache „Bhikkhus“, der ein Blick der Augen und ein von Mitgefühl erweichtes Herz vorausgehen, lässt er sie ihre Gesichter ihm zuwenden; und durch eben diese Worte, die den Wunsch zu sprechen anzeigen, erzeugt er in ihnen den Wunsch zuzuhören; und durch eben diese Worte, die dem Zweck der Belehrung dienen, spornt er sie an, gut zuzuhören und aufmerksam zu sein. Denn das Gelingen der Lehre hängt vom guten Zuhören und Aufmerksamsein ab. Wenn gefragt wird: „Warum sprach er, obwohl auch andere, Devas und Menschen, anwesend waren, nur die Bhikkhus an?“, so lautet die Antwort: Weil sie die Ältesten, die Besten, die Nahen und die allzeit Anwesenden sind. Denn diese Lehrverkündung ist allen Versammlungen gemeinsam und nicht auf einzelne Personen bezogen. Die Bhikkhus aber sind die Ältesten in der Versammlung, weil sie zuerst entstanden sind; sie sind die Besten, weil sie, indem sie das heimatlose Leben an die Spitze stellen, dem Verhalten des Meisters nacheifern und Empfänger der gesamten Lehre sind. Sie sind nah, weil sie dort in der Nähe des Meisters sitzen, und allzeit anwesend, weil sie sich im Umkreis des Meisters aufhalten. Daher sprach der Erhabene, als er die allen Versammlungen gemeinsame Lehre verkündete, nur die Bhikkhus an. Zudem sprach er nur sie an, weil sie das Gefäß für diese Rede sind und weil bei ihnen die Praxis gemäß der Unterweisung vorhanden ist. „Ehrwürdiger Herr“ (bhadante) ist eine respektvolle Anrede. „Jene Bhikkhus“: Jene Bhikkhus, die der Erhabene ansprach, antworteten dem Erhabenen, indem sie ihn so anredeten. චතූහි අඞ්ගෙහීති චතූහි කාරණෙහි අවයවෙහි වා. මුසාවාදාවෙරමණිආදීනි හි චත්තාරි සුභාසිතවාචාය කාරණානි. සච්චවචනාදයො චත්තාරො අවයවා, කාරණත්ථෙ ච අඞ්ගසද්දො. චතූහීති නිස්සක්කවචනං හොති, අවයවත්ථෙ කරණවචනං. සමන්නාගතාති සමනුආගතා පවත්තා යුත්තා ච. වාචාති සමුල්ලපනවාචා. යා සා ‘‘වාචා ගිරා බ්‍යප්පථො’’ති (ධ. ස. 636) ච, ‘‘නෙලා කණ්ණසුඛා’’ති (දී. නි. 1.9; ම. නි. 3.14) ච එවමාදීසු ආගච්ඡති. යා පන ‘‘වාචාය චෙ කතං කම්ම’’න්ති (ධ. ස. අට්ඨ. 1 කායකම්මද්වාර) එවං විඤ්ඤත්ති ච, ‘‘යා චතූහි වචීදුච්චරිතෙහි ආරති විරති…පෙ… අයං වුච්චති සම්මාවාචා’’ති (ධ. ස. 299; විභ. 206) එවං විරති ච, ‘‘ඵරුසවාචා, භික්ඛවෙ, ආසෙවිතා භාවිතා බහුලීකතා නිරයසංවත්තනිකා හොතී’’ති (අ. නි. 8.40) එවං චෙතනා ච වාචාති ආගච්ඡති, සා ඉධ න අධිප්පෙතා. කස්මා? අභාසිතබ්බතො. සුභාසිතා හොතීති සුට්ඨු භාසිතා හොති. තෙනස්සා අත්ථාවහනතං දීපෙති. න දුබ්භාසිතාති න දුට්ඨු භාසිතා. තෙනස්සා අනත්ථානාවහනතං දීපෙති. අනවජ්ජාති වජ්ජසඞ්ඛාතරාගාදිදොසවිරහිතා. තෙනස්සා කාරණසුද්ධිං වුත්තදොසාභාවඤ්ච දීපෙති. අනනුවජ්ජා චාති අනුවාදවිමුත්තා. තෙනස්සා සබ්බාකාරසම්පත්තිං දීපෙති. විඤ්ඤූනන්ති පණ්ඩිතානං. තෙන නින්දාපසංසාසු බාලා අප්පමාණාති දීපෙති. „Mit vier Gliedern“ (catūhi aṅgehi) bedeutet: durch vier Ursachen oder mit vier Bestandteilen. Denn die vier Ursachen wohlgesprochener Rede sind das Meiden von Lüge und so weiter. Die vier Bestandteile sind wahre Rede und so weiter. Wenn das Wort „Glied“ (aṅga) im Sinne von Ursache steht, ist „catūhi“ ein Ablativ („durch vier“); wenn es im Sinne von Bestandteil steht, ist es ein Instrumental („mit vier“). „Ausgestattet“ (samannāgatā) bedeutet: damit verbunden, darin begründet und damit versehen. „Rede“ (vācā) ist die geäußerte Sprache, wie sie in Passagen wie „Rede, Äußerung, Kundgebung“ und „fehlerfrei, angenehm für das Ohr“ und so weiter vorkommt. Jene Rede jedoch, die als Ankündigung (viññatti) vorkommt, wie in der Passage „Wenn eine Tat durch Rede begangen wird“; und als Enthaltung (virati), wie in der Passage „Das Abstandnehmen und Enthalten von den vier Arten des sprachlichen Fehlverhaltens … das wird rechte Rede genannt“; und als Absicht (cetanā), wie in der Passage „Harte Rede, ihr Mönche, gepflegt, entfaltet und häufig geübt, führt zur Hölle“ – diese ist hier nicht gemeint. Warum nicht? Weil sie keine Äußerungen sind. „Ist wohlgesprochen“ (subhāsitā hoti) bedeutet: sie ist gut gesprochen. Damit zeigt er, dass sie zum Nutzen führt. „Nicht schlecht gesprochen“ (na dubbhāsitā) bedeutet: nicht schlecht gesprochen. Damit zeigt er, dass sie nicht zum Schaden führt. „Tadellos“ (anavajjā) bedeutet: frei von Fehlern wie Gier und so weiter, die als tadelnswert gelten. Damit zeigt er die Reinheit des Beweggrundes und das Fehlen von Fehlern beim Sprecher. „Unantastbar“ (ananuvajjā) bedeutet: frei von Vorwürfen; damit zeigt er ihre Vollkommenheit in jeder Hinsicht. „Von den Weisen“ (viññūnaṃ) bedeutet: von den Klugen. Damit zeigt er, dass Toren bei Tadel und Lob kein Maßstab sind. කතමෙහි චතූහීති කථෙතුකම්‍යතාපුච්ඡා. ඉධාති ඉමස්මිං සාසනෙ. භික්ඛවෙති යෙසං කථෙතුකාමො, තදාලපනං. භික්ඛූති වුත්තප්පකාරවාචාභාසනකපුග්ගලනිදස්සනං. සුභාසිතංයෙව භාසතීති පුග්ගලාධිට්ඨානාය දෙසනාය චතූසු වාචඞ්ගෙසු අඤ්ඤතරඞ්ගනිද්දෙසවචනං. නො දුබ්භාසිතන්ති තස්සෙව වාචඞ්ගස්ස පටිපක්ඛභාසනනිවාරණං. තෙන ‘‘මුසාවාදාදයොපි කදාචි වත්තබ්බා’’ති දිට්ඨිං නිසෙධෙති. ‘‘නො දුබ්භාසිත’’න්ති ඉමිනා වා මිච්ඡාවාචප්පහානං දීපෙති, ‘‘සුභාසිත’’න්ති ඉමිනා පහීනමිච්ඡාවාචෙන සතා භාසිතබ්බවචනලක්ඛණං. තථා පාපස්ස අකරණං, කුසලස්ස උපසම්පදං[Pg.124]. අඞ්ගපරිදීපනත්ථං පන අභාසිතබ්බං පුබ්බෙ අවත්වා භාසිතබ්බමෙවාහ. එස නයො ධම්මංයෙවාතිආදීසුපි. „Welche vier?“ ist eine Frage aus dem Wunsch heraus zu sprechen. „Hier“ bedeutet: in dieser Lehre. „Bhikkhus“ ist die Ansprache an diejenigen, zu denen er sprechen möchte. „Ein Bhikkhu“ ist das Beispiel für eine Person, die eine Rede der beschriebenen Art äußert. „Spricht nur, was wohlgesprochen ist“: In einer auf die Person bezogenen Lehrverkündung ist dies die Bezeichnung für eines der vier Glieder der Rede. „Nicht, was schlecht gesprochen ist“ ist das Verhindern des Sprechens, das dem gegenteiligen Glied der Rede entspricht. Damit weist er die Ansicht zurück: „Selbst Lüge und Ähnliches dürfen manchmal gesprochen werden.“ Mit „nicht, was schlecht gesprochen ist“ zeigt er das Aufgeben falscher Rede auf; mit „wohlgesprochen“ zeigt er das Merkmal der Rede auf, die von einem guten Menschen, der falsche Rede aufgegeben hat, gesprochen werden soll. Dies entspricht dem Nicht-Tun des Bösen und dem Erlangen des Heilsamen. Um jedoch die Glieder aufzuzeigen, nennt er das, was gesprochen werden soll, ohne zuvor das zu nennen, was nicht gesprochen werden soll. Diese Methode gilt auch für Sätze wie „spricht nur die Lehre“ und so weiter. එත්ථ ච ‘‘සුභාසිතංයෙව භාසති නො දුබ්භාසිත’’න්ති ඉමිනා පිසුණදොසරහිතං සමග්ගකරණවචනං වුත්තං, ‘‘ධම්මංයෙව භාසති නො අධම්ම’’න්ති ඉමිනා සම්ඵදොසරහිතං ධම්මතො අනපෙතං මන්තාවචනං වුත්තං, ඉතරෙහි ද්වීහි ඵරුසාලිකරහිතානි පියසච්චවචනානි වුත්තානි. ඉමෙහි ඛොතිආදිනා පන තානි අඞ්ගානි පච්චක්ඛතො දස්සෙන්තො තං වාචං නිගමෙති. විසෙසතො චෙත්ථ ‘‘ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, චතූහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතා වාචා සුභාසිතා හොතී’’ති භණන්තො යදඤ්ඤෙ පටිඤ්ඤාදීහි අවයවෙහි නාමාදීහි පදෙහි ලිඞ්ගවචනවිභත්තිකාලකාරකාදීහි සම්පත්තීහි ච සමන්නාගතං වාචං ‘‘සුභාසිත’’න්ති මඤ්ඤන්ති, තං ධම්මතො පටිසෙධෙති. අවයවාදිසම්පන්නාපි හි පෙසුඤ්ඤාදිසමන්නාගතා වාචා දුබ්භාසිතාව හොති අත්තනො පරෙසඤ්ච අනත්ථාවහත්තා. ඉමෙහි පන චතූහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතා සචෙපි මිලක්ඛුභාසාපරියාපන්නා ඝටචෙටිකාගීතිකපරියාපන්නා වා හොති, තථාපි සුභාසිතා එව ලොකියලොකුත්තරහිතසුඛාවහත්තා. සීහළදීපෙ මග්ගපස්සෙ සස්සං රක්ඛන්තියා සීහළචෙටිකාය සීහළකෙනෙව ජාතිජරාමරණපටිසංයුත්තං ගීතං ගායන්තියා සුත්වා මග්ගං ගච්ඡන්තා සට්ඨිමත්තා විපස්සකභික්ඛූ චෙත්ථ අරහත්තං පත්තා නිදස්සනං. තථා තිස්සො නාම ආරද්ධවිපස්සකො භික්ඛු පදුමසරසමීපෙන ගච්ඡන්තො පදුමසරෙ පදුමානි භඤ්ජිත්වා භඤ්ජිත්වා – Und hierbei ist mit „spricht nur, was wohlgesprochen ist, nicht, was schlecht gesprochen ist“ eine Rede gemeint, die frei vom Fehler der Zwietracht ist und Eintracht stiftet. Mit „spricht nur die Lehre (Dhamma), nicht das Nicht-Lehrmäßige (Adhamma)“ ist eine weise Rede gemeint, die nicht von der Lehre abweicht und frei vom Fehler des leeren Geschwätzes ist. Mit den anderen beiden sind liebevolle und wahre Worte gemeint, frei von Härte und Lüge. Mit den Worten „Mit diesen [vier Gliedern]“ zieht er den Schluss und zeigt diese Glieder deutlich auf. Und insbesondere weist er hier, indem er sagt: „Wenn eine Rede, ihr Mönche, mit diesen vier Gliedern ausgestattet ist, ist sie wohlgesprochen“, vom Standpunkt des Dhamma aus jene zurück, die eine Rede nur dann als „wohlgesprochen“ betrachten, wenn sie mit Bestandteilen wie einer These und so weiter, mit Wörtern wie Nomen und so weiter ausgestattet ist und in Bezug auf Geschlecht, Numerus, Kasus, Tempus und Satzglieder vollkommen ist. Denn eine Rede, die zwar in Bezug auf ihre Bestandteile und so weiter vollkommen sein mag, jedoch mit Zwietracht und Ähnlichem verbunden ist, ist dennoch schlecht gesprochen, weil sie einem selbst und anderen Schaden bringt. Eine Rede jedoch, die mit diesen vier Gliedern ausgestattet ist, ist, selbst wenn sie zur Sprache der Fremden gehört oder in einem Lied vorkommt, das von einer Dienstmagd gesungen wird, dennoch wohlgesprochen, da sie weltliches und überweltliches Wohl und Glück bringt. Ein Beispiel ist eine singhalische Dienstmagd in Sīhaḷadīpa (Sri Lanka), die, während sie die Ernte am Straßenrand bewachte, ein Lied in singhalischer Sprache über Geburt, Alter und Tod sang. Sechzig Bhikkhus, die Einsichtsmeditation praktizierten und des Weges kamen, hörten sie singen und erlangten genau dort die Arahatschaft. Ebenso reiste ein Bhikkhu namens Tissa, der die Einsichtsmeditation aufgenommen hatte, in der Nähe eines Lotussees vorbei, während eine Dienstmagd Lotusblumen im See pflückte und dieses Lied sang: ‘‘පාතො ඵුල්ලං කොකනදං, සූරියාලොකෙන භජ්ජියතෙ; එවං මනුස්සත්තගතා සත්තා, ජරාභිවෙගෙන මද්දීයන්තී’’ති. – „Am Morgen blüht die rote Lotusblüte auf, durch das Sonnenlicht wird sie versengt. Ebenso werden die Wesen, die das Menschsein erlangt haben, durch die Gewalt des Alters zermalmt.“ ඉමං ගීතං ගායන්තියා චෙටිකාය සුත්වා අරහත්තං පත්තො, බුද්ධන්තරෙ ච අඤ්ඤතරො පුරිසො සත්තහි පුත්තෙහි සද්ධිං වනා ආගම්ම අඤ්ඤතරාය ඉත්ථියා මුසලෙන තණ්ඩුලෙ කොට්ටෙන්තියා – Als er diese Magd dieses Lied singen hörte, erlangte er die Arahatschaft. Und in der Zeit zwischen zwei Buddhas kam ein gewisser Mann zusammen mit seinen sieben Söhnen aus dem Wald, während eine Frau mit einem Mörser Reis stampfte und dieses Lied sang: ‘‘ජරාය [Pg.125] පරිමද්දිතං එතං, මිලාතඡවිචම්මනිස්සිතං; මරණෙන භිජ්ජති එතං, මච්චුස්ස ඝසමාමිසං. „Dies ist vom Alter völlig zermalmt; von welker Haut und Leder umhüllt. Dies wird durch den Tod zertrümmert, eine Speise, die vom Tod verschlungen wird.“ ‘‘කිමීනං ආලයං එතං, නානාකුණපෙන පූරිතං; අසුචිස්ස භාජනං එතං, කදලික්ඛන්ධසමං ඉද’’න්ති. – „Dies ist eine Wohnstätte für Würmer, angefüllt mit verschiedenem Kadaver; dies ist ein Gefäß des Unreinen, dies gleicht dem Stamm einer Bananenstaude.“ ඉමං ගීතිකං සුත්වා සහ පුත්තෙහි පච්චෙකබොධිං පත්තො, අඤ්ඤෙ ච ඊදිසෙහි උපායෙහි අරියභූමිං පත්තා නිදස්සනං. අනච්ඡරියං පනෙතං, යං භගවතා ආසයානුසයකුසලෙන ‘‘සබ්බෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චා’’තිආදිනා නයෙන වුත්තා ගාථායො සුත්වා පඤ්චසතා භික්ඛූ අරහත්තං පාපුණිංසු, අඤ්ඤෙ ච ඛන්ධායතනාදිපටිසංයුත්තා කථා සුත්වා අනෙකෙ දෙවමනුස්සාති. එවං ඉමෙහි චතූහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතා වාචා සචෙපි මිලක්ඛුභාසාපරියාපන්නා, ඝටචෙටිකාගීතිකපරියාපන්නා වා හොති, තථාපි ‘‘සුභාසිතා’’ති වෙදිතබ්බා. සුභාසිතත්තා එව ච අනවජ්ජා ච අනනුවජ්ජා ච විඤ්ඤූනං අත්ථත්ථිකානං කුලපුත්තානං අත්ථපටිසරණානං, නො බ්‍යඤ්ජනපටිසරණානන්ති. Nachdem er dieses Lied gehört hatte, erlangte er zusammen mit seinen Söhnen die Erleuchtung als Paccekabuddhas. Es werden auch Beispiele von anderen genannt, die auf ähnliche Weise die Ebene der Edlen erreichten. Es ist nun nicht verwunderlich, dass jedes Mal, wenn der Erhabene, der darin geschult ist, die Neigungen und schlummernden Tendenzen der Wesen zu erkennen, solche Verse wie „alle gestalteten Dinge sind unbeständig“ sprach, fünfhundert Bhikkhus, die diese Verse hörten, die Arahantschaft erlangten, oder dass viele andere Devas und Menschen dies taten, als sie seine Lehrreden über die Aggregate, Sinnesbereiche und andere Themen hörten. So ist eine Rede, die diese vier Faktoren besitzt, selbst wenn sie zur Sprache der Barbaren gehört oder zu einem Lied, das von einer Dienstmagd gesungen wird, dennoch als wohlgesprochen zu verstehen. Gerade weil sie wohlgesprochen ist, ist sie tadellos und tadelfrei für die Weisen, das heißt für jene Söhne aus gutem Hause, die das Heilsame suchen und sich auf den Sinn stützen, nicht auf den Wortlaut. ඉදමවොච භගවාති ඉදං සුභාසිතලක්ඛණං භගවා අවොච. ඉදං වත්වාන සුගතො, අථාපරං එතදවොච සත්ථාති ඉදඤ්ච ලක්ඛණං වත්වා අථ අඤ්ඤම්පි එතං අවොච සත්ථා. ඉදානි වත්තබ්බගාථං දස්සෙත්වා සබ්බමෙතං සඞ්ගීතිකාරකා ආහංසු. තත්ථ අපරන්ති ගාථාබන්ධවචනං සන්ධාය වුච්චති. තං දුවිධං හොති – පච්ඡා ආගතපරිසං අස්සවනසුස්සවනආධාරණදළ්හීකරණාදීනි වා සන්ධාය තදත්ථදීපකමෙව ච. පුබ්බෙ කෙනචි කාරණෙන පරිහාපිතස්ස අත්ථස්ස දීපනෙන අත්ථවිසෙසදීපකඤ්ච ‘‘පුරිසස්ස හි ජාතස්ස, කුඨාරී ජායතෙ මුඛෙ’’තිආදීසු (සු. නි. 662) විය. ඉධ පන තදත්ථදීපකමෙව. „Dies sprach der Erhabene“: Diesen Charakterzug des Wohlgesprochenen sprach der Erhabene. „Dies sprach der Beglückte, und danach sprach der Meister noch Folgendes“: Und nachdem er dieses Merkmal dargelegt hatte, sprach der Meister danach noch Weiteres. Um nun die zu sprechende Strophe aufzuzeigen, sagten die Textredakteure dies alles. Dabei wird das Wort „danach“ (aparaṃ) im Hinblick auf die Strophenkomposition gebraucht. Diese ist zweifach: (1) als Veranschaulichung desselben Sinnes für eine später hinzugekommene Versammlung, oder zur Bekräftigung und Festigung usw. einer guten Information, die noch nicht gehört wurde; und (2) als Veranschaulichung eines besonderen Sinnes, indem ein Sinn verdeutlicht wird, der zuvor aus irgendeinem Grund ausgelassen wurde, wie in der Strophe „Wenn ein Mensch geboren wird, wächst ihm eine Axt im Mund“ und so weiter. Hier jedoch dient es der Veranschaulichung ebendesselben Sinnes. 453. තත්ථ සන්තොති බුද්ධාදයො. තෙ හි සුභාසිතං ‘‘උත්තමං සෙට්ඨ’’න්ති වණ්ණයන්ති. දුතියං තතියං චතුත්ථන්ති ඉදං පන පුබ්බෙ නිද්දිට්ඨක්කමං උපාදාය වුත්තං. ගාථාපරියොසානෙ පන වඞ්ගීසත්ථෙරො භගවතො සුභාසිතෙ පසීදි. 453. Darin bedeutet „die Guten“: die Buddhas und so weiter. Sie preisen nämlich das Wohlgesprochene als das Höchste, das Beste. „Zweitens, drittens, viertens“ aber wird unter Bezugnahme auf die zuvor dargelegte Reihenfolge gesagt. Am Ende der Strophe war der Ehrwürdige Vaṅgīsa erfreut über die wohlgesprochenen Worte des Erhabenen. සො යං පසන්නාකාරං අකාසි, යඤ්ච වචනං භගවා අභාසි, තං දස්සෙන්තා සඞ්ගීතිකාරකා ‘‘අථ ඛො ආයස්මා’’තිආදිමාහංසු. තත්ථ [Pg.126] පටිභාති මන්ති මම භාගො පකාසති. පටිභාතු තන්ති තව භාගො පකාසතු. සාරුප්පාහීති අනුච්ඡවිකාහි. අභිත්ථවීති පසංසි. Um die Art seiner Freude über die Worte, die der Erhabene gesprochen hatte, aufzuzeigen, sprachen die Textredakteure die Worte: „Da nun der Ehrwürdige...“ und so weiter. Darin bedeutet „Es kommt mir eine Eingebung“: Mein eigener Anteil leuchtet auf. „Möge dir eine Eingebung kommen“: Möge dein Anteil aufleuchten. „Mit passenden“: mit angemessenen. „Er lobpreiste“: er pries. 454. න තාපයෙති විප්පටිසාරෙන න තාපෙය්‍ය. න විහිංසෙය්‍යාති අඤ්ඤමඤ්ඤං භින්දන්තො න බාධෙය්‍ය. සා වෙ වාචාති සා වාචා එකංසෙනෙව සුභාසිතා. එත්තාවතා අපිසුණවාචාය භගවන්තං ථොමෙති. 454. „Quält nicht“: quält nicht durch Gewissensbisse. „Fügt keinen Schaden zu“: verletzt nicht, indem man Zwietracht sät. „Diese Rede wahrlich“: Diese Rede ist gewiss wohlgesprochen. Damit preist er den Erhabenen mittels der Rede, die frei von Verleumdung ist. 455. පටිනන්දිතාති හට්ඨෙන හදයෙන පටිමුඛං ගන්ත්වා නන්දිතා සම්පියායිතා. යං අනාදාය පාපානි, පරෙසං භාසතෙ පියන්ති යං වාචං භාසන්තො පරෙසං පාපානි අප්පියානි පටික්කූලානි ඵරුසවචනානි අනාදාය අත්ථබ්‍යඤ්ජනමධුරං පියමෙව වචනං භාසති, තං පියවාචමෙව භාසෙය්‍යාති වුත්තං හොති. ඉමාය ගාථාය පියවචනෙන භගවන්තං අභිත්ථවි. 455. „Freudig begrüßt“: mit erfreutem Herzen entgegenkommend begrüßt, liebgewonnen. „Ohne Schlechtes anzunehmen, spricht man Liebes zu anderen“: Wenn man eine Rede spricht, nimmt man nichts Schlechtes, Unangenehmes, Abstoßendes oder grobe Worte anderen gegenüber an, sondern spricht nur liebevolle Worte, die süß an Sinn und Ausdruck sind; das bedeutet, man sollte nur liebenswürdige Rede sprechen. Mit dieser Strophe lobpreiste er den Erhabenen durch liebenswürdige Rede. 456. අමතාති අමතසදිසා සාදුභාවෙන. වුත්තම්පි චෙතං ‘‘සච්චං හවෙ සාදුතරං රසාන’’න්ති (සං. නි. 1.73; සු. නි. 184). නිබ්බානාමතපච්චයත්තා වා අමතා. එස ධම්මො සනන්තනොති යායං සච්චවාචා නාම, එස පොරාණො ධම්මො චරියා පවෙණී, ඉදමෙව හි පොරාණානං ආචිණ්ණං, න තෙ අලිකං භාසිංසු. තෙනෙවාහ – ‘‘සච්චෙ අත්ථෙ ච ධම්මෙ ච, අහු සන්තො පතිට්ඨිතා’’ති. තත්ථ සච්චෙ පතිට්ඨිතත්තා එව අත්තනො ච පරෙසඤ්ච අත්ථෙ පතිට්ඨිතා. අත්ථෙ පතිට්ඨිතත්තා එව ච ධම්මෙ පතිට්ඨිතා හොන්තීති වෙදිතබ්බා. පරං වා ද්වයං සච්චවිසෙසනමිච්චෙව වෙදිතබ්බං. සච්චෙ පතිට්ඨිතා. කීදිසෙ? අත්ථෙ ච ධම්මෙ ච, යං පරෙසං අත්ථතො අනපෙතත්තා අත්ථං අනුපරොධං කරොතීති වුත්තං හොති. සතිපි ච අනුපරොධකරත්තෙ ධම්මතො අනපෙතත්තා ධම්මං, යං ධම්මිකමෙව අත්ථං සාධෙතීති වුත්තං හොති. ඉමාය ගාථාය සච්චවචනෙන භගවන්තං අභිත්ථවි. 456. „Das Todlose“: wegen ihrer Süße dem Todlosen ähnlich. Und so ist gesagt worden: „Die Wahrheit fürwahr ist der süßeste aller Säfte“; oder es ist todlos, weil es die Bedingung für das todlose Nibbāna ist. „Dies ist ein ewiges Gesetz“: Diese wahrheitsgemäße Rede ist ein uraltes Gesetz, eine Tradition des Verhaltens. Denn genau dies wurde von den Alten praktiziert; sie sprachen keine Lügen. Deshalb sagt er: „In Wahrheit, Wohl und Recht stehen die Guten fest gegründet.“ Hierbei ist Folgendes zu verstehen: Weil sie in der Wahrheit gegründet waren, waren sie im Wohl ihrer selbst und der anderen gegründet; und weil sie im Wohl gegründet waren, waren sie im Recht (Dhamma) gegründet. Oder die beiden anderen (Wohl und Recht) sind einfach als Qualifizierungen der Wahrheit zu verstehen. Sie standen fest in der Wahrheit gegründet. Welcher Art? Im Wohl und im Recht: Da sie nicht vom Wohl anderer abweicht, schafft sie kein Hindernis. Und da sie kein Hindernis schafft, ist sie Recht, weil sie nicht vom Recht abweicht; sie bewirkt nur ein dem Recht entsprechendes Wohl. Mit dieser Strophe lobpreiste er den Erhabenen durch wahrheitsgemäße Worte. 457. ඛෙමන්ති අභයං නිරුපද්දවං. කෙන කාරණෙනාති චෙ? නිබ්බානප්පත්තියා දුක්ඛස්සන්තකිරියාය, යස්මා කිලෙසනිබ්බානං පාපෙති, වට්ටදුක්ඛස්ස ච අන්තකිරියාය සංවත්තතීති අත්ථො. අථ වා යං බුද්ධො නිබ්බානප්පත්තියා දුක්ඛස්සන්තකිරියායාති ද්වින්නං නිබ්බානධාතූනමත්ථාය ඛෙමමග්ගප්පකාසනතො ඛෙමං වාචං භාසති, සා වෙ වාචානමුත්තමාති සා වාචා සබ්බවාචානං සෙට්ඨාති [Pg.127] එවමෙත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො. ඉමාය ගාථාය මන්තාවචනෙන භගවන්තං අභිත්ථවන්තො අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨාපෙසීති අයමෙත්ථ අපුබ්බපදවණ්ණනා. සෙසං වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බන්ති. 457. „Sicher“: furchtlos, frei von Drangsal. Wenn man fragt: „Aus welchem Grund?“, so wird gesagt: „Zum Erlangen des Nibbānas, zur Beendigung des Leidens“, weil es zum Erlöschen der Befleckungen führt und zur Beendigung des Leidens im Kreislauf der Wiedergeburten beiträgt. Oder aber man versteht den Sinn hier so: Da die Rede, die der Buddha zum Erlangen des Nibbānas und zur Beendigung des Leidens – also für die beiden Nibbāna-Elemente – spricht, sicher ist, weil sie den sicheren Pfad aufzeigt, „ist diese wahrlich die höchste aller Reden“, das heißt, diese Rede ist die beste aller Reden. Indem er mit dieser Strophe den Erhabenen wegen seiner weisen Rede lobpreiste, schloss er die Lehrrede mit dem Höhepunkt der Arahantschaft ab. Dies ist die Erklärung der zuvor nicht behandelten Begriffe. Der Rest ist in der bereits erklärten Weise zu verstehen. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zu den kurzen Texten (Khuddaka-Aṭṭhakathā), සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය සුභාසිතසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung des Subhāsita Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen. 4. පූරළාසසුත්ත-(සුන්දරිකභාරද්වාජසුත්ත)-වණ්ණනා 4. Die Erklärung des Pūraḷāsa Sutta (Sundarikabhāradvāja Sutta) එවං මෙ සුතන්ති පූරළාසසුත්තං. කා උප්පත්ති? භගවා පච්ඡාභත්තකිච්චාවසානෙ බුද්ධචක්ඛුනා ලොකං වොලොකෙන්තො සුන්දරිකභාරද්වාජබ්‍රාහ්මණං අරහත්තස්ස උපනිස්සයසම්පන්නං දිස්වා ‘‘තත්ථ මයි ගතෙ කථා පවත්තිස්සති, තතො කථාවසානෙ ධම්මදෙසනං සුත්වා එස බ්‍රාහ්මණො පබ්බජිත්වා අරහත්තං පාපුණිස්සතී’’ති ච ඤත්වා තත්ථ ගන්ත්වා කථං සමුට්ඨාපෙත්වා ඉමං සුත්තමභාසි. „So habe ich gehört“ ist das Pūraḷāsa Sutta. Was ist der Anlass der Entstehung? Am Ende des Mittagsmahls blickte der Erhabene mit dem Buddha-Auge auf die Welt und sah, dass der Brahmane Sundarikabhāradvāja die unterstützenden Bedingungen für die Arahantschaft besaß. Er wusste: „Wenn ich dorthin gehe, wird ein Gespräch entstehen, und am Ende des Gesprächs wird dieser Brahmane, nachdem er eine Lehrrede über den Dhamma gehört hat, die Hauslosigkeit antreten und die Arahantschaft erlangen.“ So ging er dorthin, regte ein Gespräch an und sprach dieses Sutta. තත්ථ එවං මෙ සුතන්තිආදි සඞ්ගීතිකාරකානං වචනං. කිංජච්චො භවන්තිආදි තස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස, න බ්‍රාහ්මණො නොම්හීතිආදි භගවතො. තං සබ්බම්පි සමොධානෙත්වා ‘‘පූරළාසසුත්ත’’න්ති වුච්චති. තත්ථ වුත්තසදිසං වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං, අවුත්තං වණ්ණයිස්සාම, තඤ්ච ඛො උත්තානත්ථානි පදානි අනාමසන්තා. කොසලෙසූති කොසලා නාම ජානපදිනො රාජකුමාරා. තෙසං නිවාසො එකොපි ජනපදො රුළ්හිසද්දෙන ‘‘කොසලා’’ති වුච්චති. තස්මිං කොසලෙසු ජනපදෙ. කෙචි පන ‘‘යස්මා පුබ්බෙ මහාපනාදං රාජකුමාරං නානානාටකාදීනි දිස්වා සිතමත්තම්පි අකරොන්තං සුත්වා රාජා ආණාපෙසි ‘යො මම පුත්තං හසාපෙති, සබ්බාභරණෙහි නං අලඞ්කරොමී’ති. තතො නඞ්ගලානි ඡඩ්ඩෙත්වා මහාජනකායො සන්නිපති. තෙ ච මනුස්සා අතිරෙකසත්තවස්සානි නානාකීළිකාදයො දස්සෙන්තාපි තං නාසක්ඛිංසු හසාපෙතුං. තතො සක්කො දෙවනටං පෙසෙසි, සො දිබ්බනාටකං දස්සෙත්වා හසාපෙසි. අථ තෙ මනුස්සා අත්තනො අත්තනො වසනොකාසාභිමුඛා පක්කමිංසු. තෙ පටිපථෙ මිත්තසුහජ්ජාදයො දිස්වා පටිසන්ථාරමකංසු ‘කච්චි භො කුසලං, කච්චි භො කුසල’න්ති[Pg.128]. තස්මා තං ‘කුසල’න්ති සද්දං උපාදාය සො පදෙසො ‘කොසලො’ති වුච්චතී’’ති වණ්ණයන්ති. සුන්දරිකාය නදියා තීරෙති සුන්දරිකාති එවංනාමිකාය නදියා තීරෙ. Hierbei sind die Worte, die mit „So habe ich gehört“ beginnen, die Worte der Konzilsredaktoren. Die Worte, die mit „Welcher Kaste gehört der Ehrwürdige an?“ beginnen, sind die Worte jenes Brahmanen, und die Worte, die mit „Ich bin kein Brahmane“ beginnen, sind die des Erhabenen. All dies zusammengefasst wird als das „Pūraḷāsa-Sutta“ (die Lehrrede über den Opferkuchen) bezeichnet. Hierbei ist dasjenige, was dem bereits Erklärten gleicht, in genau derselben Weise zu verstehen; das noch Unerklärte werden wir erläutern, ohne jedoch auf Ausdrücke einzugehen, deren Bedeutung bereits offensichtlich ist. „Unter den Kosalern“ (Kosalesu): Die Kosaler waren königliche Prinzen, die in jenem Land lebten. Ihr Wohngebiet, auch als einzelnes Land, wird im herkömmlichen Sprachgebrauch als „Kosala“ bezeichnet. In jenem Land unter den Kosalern. Einige jedoch erklären es so: Da der König in der Vergangenheit hörte, dass der königliche Prinz Mahāpanāda beim Ansehen verschiedener Schauspiele und anderer Darbietungen nicht einmal ein leichtes Lächeln zeigte, erließ der König einen Befehl: „Wer meinen Sohn zum Lachen bringt, den werde ich mit allem Schmuck schmücken.“ Daraufhin ließen die Menschen ihre Pflüge stehen und eine riesige Menschenmenge versammelte sich. Obwohl diese Menschen über sieben Jahre lang verschiedene Spiele und Belustigungen vorführten, konnten sie ihn nicht zum Lachen bringen. Daraufhin sandte Sakka einen himmlischen Schauspieler; dieser zeigte ein himmlisches Schauspiel und brachte ihn zum Lachen. Danach machten sich die Menschen auf den Weg zu ihren jeweiligen Wohnorten. Als sie unterwegs ihre Freunde, Gefährten und Verwandten trafen, begrüßten sie sie freundlich und fragten: „Hoffentlich geht es wohl, Herr? Hoffentlich geht es wohl, Herr?“ (kacci bho kusalaṃ, kacci bho kusalaṃ). Daher wurde diese Gegend in Anlehnung an das Wort „kusala“ (Wohl) als „Kosala“ bezeichnet. „Am Ufer des Flusses Sundarikā“ (Sundarikāya nadiyā tīre) bedeutet am Ufer des Flusses dieses Namens. තෙන ඛො පනාති යෙන සමයෙන භගවා තං බ්‍රාහ්මණං විනෙතුකාමො ගන්ත්වා තස්සා නදියා තීරෙ සසීසං පාරුපිත්වා රුක්ඛමූලෙ නිසජ්ජාසඞ්ඛාතෙන ඉරියාපථවිහාරෙන විහරති. සුන්දරිකභාරද්වාජොති සො බ්‍රාහ්මණො තස්සා නදියා තීරෙ වසති අග්ගිඤ්ච ජුහති, භාරද්වාජොති චස්ස ගොත්තං, තස්මා එවං වුච්චති. අග්ගිං ජුහතීති ආහුතිපක්ඛිපනෙන ජාලෙති. අග්ගිහුත්තං පරිචරතීති අග්‍යායතනං සම්මජ්ජනූපලෙපනබලිකම්මාදිනා පයිරුපාසති. කො නු ඛො ඉමං හබ්‍යසෙසං භුඤ්ජෙය්‍යාති සො කිර බ්‍රාහ්මණො අග්ගිම්හි ජුහිත්වා අවසෙසං පායාසං දිස්වා චින්තෙසි – ‘‘අග්ගිම්හි තාව පක්ඛිත්තපායාසො මහාබ්‍රහ්මුනා භුත්තො, අයං පන අවසෙසො අත්ථි. තං යදි බ්‍රහ්මුනො මුඛතො ජාතස්ස බ්‍රාහ්මණස්සෙව දදෙය්‍යං, එවං මෙ පිතරා සහ පුත්තොපි සන්තප්පිතො භවෙය්‍ය, සුවිසොධිතො ච බ්‍රහ්මලොකගාමිමග්ගො අස්ස, හන්දාහං බ්‍රාහ්මණං ගවෙසාමී’’ති. තතො බ්‍රාහ්මණදස්සනත්ථං උට්ඨායාසනා චතුද්දිසා අනුවිලොකෙසි – ‘‘කො නු ඛො ඉමං හබ්‍යසෙසං භුඤ්ජෙය්‍යා’’ති. „Zu jener Zeit nun“ (Tena kho pana): zu jener Zeit, als der Erhabene in der Absicht, jenen Brahmanen zu führen, dorthin gegangen war und am Ufer jenes Flusses, mit verhülltem Haupt, am Fuße eines Baumes verweilte, indem er seine Zeit in sitzender Körperhaltung verbrachte. „Sundarikabhāradvāja“: jener Brahmane wohnte am Ufer jenes Flusses und brachte dem Feuer Opfer dar; und Bhāradvāja war sein Clan-Name, darum wird er so genannt. „Er brachte dem Feuer Opfer dar“ (aggiṃ juhati) bedeutet, er entfachte das Feuer, indem er die Opfergabe hineinwarf. „Er pflegte das Feueropfer“ (aggihuttaṃ paricarati) bedeutet, er verehrte die Feuerstätte durch Ausfegen, Bestreichen mit Kuhdung, Darbringen von Opfergaben und so weiter. „Wer wohl mag diesen Rest des Opfers essen?“ (Ko nu kho imaṃ habyasesaṃ bhuñjeyyā): Es wird gesagt, dass jener Brahmane, als er den nach dem Opfern im Feuer übriggebliebenen Milchreis sah, dachte: „Der ins Feuer geworfene Milchreis wurde zwar von Mahābrahmā verzehrt, aber dieser Rest ist noch da. Wenn ich ihn einem Brahmanen gäbe, der aus dem Mund Brahmās geboren ist, so würden mein Vater und mein Sohn zufrieden sein und der Weg, der zur Brahma-Welt führt, würde gut gesäubert werden. Auf, ich will nach einem Brahmanen suchen!“ Daraufhin erhob er sich von seinem Sitz, um nach einem Brahmanen Ausschau zu halten, blickte in die vier Himmelsrichtungen und dachte: „Wer wohl mag diesen Rest des Opfers essen?“ අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙති තස්මිං වනසණ්ඩෙ සෙට්ඨරුක්ඛමූලෙ. සසීසං පාරුතන්ති සහ සීසෙන පාරුතකායං. කස්මා පන භගවා එවමකාසි, කිං නාරායනසඞ්ඛාතබලොපි හුත්වා නාසක්ඛි හිමපාතං සීතවාතඤ්ච පටිබාහිතුන්ති? අත්ථෙතං කාරණං. න හි බුද්ධා සබ්බසො කායපටිජග්ගනං කරොන්ති එව, අපිච භගවා ‘‘ආගතෙ බ්‍රාහ්මණෙ සීසං විවරිස්සාමි, මං දිස්වා බ්‍රාහ්මණො කථං පවත්තෙස්සති, අථස්ස කථානුසාරෙන ධම්මං දෙසෙස්සාමී’’ති කථාපවත්තනත්ථං එවමකාසි. දිස්වාන වාමෙන…පෙ… තෙනුපසඞ්කමීති සො කිර භගවන්තං දිස්වා බ්‍රාහ්මණො ‘‘අයං සසීසං පාරුපිත්වා සබ්බරත්තිං පධානමනුයුත්තො, ඉමස්ස දක්ඛිණොදකං දත්වා ඉමං හබ්‍යසෙසං දස්සාමී’’ති බ්‍රාහ්මණසඤ්ඤී හුත්වා එව උපසඞ්කමි. මුණ්ඩො අයං භවං, මුණ්ඩකො අයං භවන්ති සීසෙ විවරිතමත්තෙව කෙසන්තං දිස්වා ‘‘මුණ්ඩො’’ති ආහ. තතො සුට්ඨුතරං ඔලොකෙන්තො පරිත්තම්පි සිඛං අදිස්වා [Pg.129] හීළෙන්තො ‘‘මුණ්ඩකො’’ති ආහ. එවරූපා හි නෙසං බ්‍රාහ්මණානං දිට්ඨි. තතො වාති යත්ථ ඨිතො අද්දස, තම්හා පදෙසා මුණ්ඩාපීති කෙනචි කාරණෙන මුණ්ඩිතසීසාපි හොන්ති. „Am Fuße eines bestimmten Baumes“ (Aññatarasmiṃ rukkhamūle): am Fuße des besten Baumes in jener Waldgruppe. „Mit verhülltem Haupt“ (sasīsaṃ pārutaṃ): mit verhülltem Körper einschließlich des Kopfes. Warum aber tat der Erhabene dies? Konnte er, der über die Kraft verfügt, die der von Nārāyaṇa gleicht, Schneefall und kalten Wind nicht abwehren? Doch, es gibt dafür einen Grund. Denn die Buddhas vernachlässigen keineswegs die Pflege des Körpers; vielmehr tat der Erhabene dies, um ein Gespräch einzuleiten, da er wusste: „Wenn der Brahmane kommt, werde ich mein Haupt enthüllen. Sobald er mich sieht, wird der Brahmane ein Gespräch beginnen, und dem Verlauf seines Gesprächs folgend werde ich ihm die Lehre verkünden.“ „Nachdem er ihn sah ... [mit der linken Hand] ... ging er dorthin“ (Disvāna vāmena…pe… tenupasaṅkamī): Es wird gesagt, dass jener Brahmane den Erhabenen sah und in der Vorstellung, er sei ein Brahmane, zu ihm ging, indem er dachte: „Dieser hier hat sich die ganze Nacht mit verhülltem Haupt dem Streben gewidmet. Nachdem ich ihm zuerst das Wasser der Darbringung gegeben habe, werde ich ihm diesen Opferrest schenken.“ „Kahlköpfig ist der Herr, ein Kahlkopf ist dieser“ (Muṇḍo ayaṃ bhavaṃ, muṇḍako ayaṃ bhavaṃ): Sobald das Haupt enthüllt war, sah er den Haaransatz und sagte: „Kahlköpfig“. Als er dann genauer hinsah und nicht einmal ein kleines Haarbüschel erblickte, sagte er geringschätzig: „Ein Kahlkopf“. Denn eine solche Ansicht hatten jene Brahmanen. „Von dort“ (tato vā) bedeutet von der Stelle aus, an der er stand, als er ihn sah. „Auch Kahlköpfige“ (muṇḍāpi): aus irgendeinem Grund haben sie ein kahlschorenes Haupt. 458. න බ්‍රාහ්මණො නොම්හීති එත්ථ නකාරො පටිසෙධෙ, නොකාරො අවධාරණෙ ‘‘න නො සම’’න්තිආදීසු (ඛු. පා. 6.3; සු. නි. 226) විය. තෙන නෙවම්හි බ්‍රාහ්මණොති දස්සෙති. න රාජපුත්තොති ඛත්තියො නම්හි. න වෙස්සායනොති වෙස්සොපි නම්හි. උදකොචි නොම්හීති අඤ්ඤොපි සුද්දො වා චණ්ඩාලො වා කොචි න හොමීති එවං එකංසෙනෙව ජාතිවාදසමුදාචාරං පටික්ඛිපති. කස්මා? මහාසමුද්දං පත්තා විය හි නදියො පබ්බජ්ජූපගතා කුලපුත්තා ජහන්ති පුරිමානි නාමගොත්තානි. පහාරාදසුත්තඤ්චෙත්ථ (අ. නි. 8.19) සාධකං. එවං ජාතිවාදං පටික්ඛිපිත්වා යථාභූතමත්තානං ආවිකරොන්තො ආහ – ‘‘ගොත්තං පරිඤ්ඤාය පුථුජ්ජනානං, අකිඤ්චනො මන්ත චරාමි ලොකෙ’’ති. කථං ගොත්තං පරිඤ්ඤාසීති චෙ? භගවා හි තීහි පරිඤ්ඤාහි පඤ්චක්ඛන්ධෙ පරිඤ්ඤාසි, තෙසු ච පරිඤ්ඤාතෙසු ගොත්තං පරිඤ්ඤාතමෙව හොති. රාගාදිකිඤ්චනානං පන අභාවෙන සො අකිඤ්චනො මන්තා ජානිත්වා ඤාණානුපරිවත්තීහි කායකම්මාදීහි චරති. තෙනාහ – ‘‘ගොත්තං…පෙ… ලොකෙ’’ති. මන්තා වුච්චති පඤ්ඤා, තාය චෙස චරති. තෙනෙවාහ – ‘‘මන්තං චරාමි ලොකෙ’’ති ඡන්දවසෙන රස්සං කත්වා. 458. „Ich bin kein Brahmane“ (Na brāhmaṇo nomhi): Hier steht die Silbe „na“ für die Verneinung und „no“ für die Hervorhebung, wie in „na no samaṃ“ usw. Damit zeigt er: „Ich bin keineswegs ein Brahmane“. „Kein Königssohn“ (Na rājaputto) bedeutet: Ich bin kein Khattiya. „Kein Vessa-Nachkomme“ (Na vessāyano) bedeutet: Auch ein Vessa bin ich nicht. „Oder irgendjemand sonst bin ich nicht“ (Udakoci nomhi) bedeutet: Auch irgendein anderer, wie ein Sudda oder ein Caṇḍāla, bin ich nicht; so weist er die Anrede nach Kastenkategorien ganz entschieden zurück. Warum? Denn wie Flüsse, die den großen Ozean erreichen, so legen Söhne aus gutem Hause, die in die Hauslosigkeit hinausgezogen sind, ihre früheren Namen und Sippen ab. Und das Pahārāda-Sutta (AN 8.19) dient hierbei als Beleg. Nachdem er so die Rede über die Kaste zurückgewiesen hatte, offenbarte er sich so, wie er wirklich ist, und sagte: „Da ich die Sippe der Weltlinge vollkommen erkannt habe, besitzlos, wandere ich weise in der Welt.“ Wenn man fragt: „Wie hat er die Sippe vollkommen erkannt?“, so lautet die Antwort: Der Erhabene hat durch die drei Arten des vollen Erkennens die fünst Aggregate vollkommen erkannt, und wenn diese vollkommen erkannt sind, ist auch die Sippe vollkommen erkannt. Aufgrund der Abwesenheit von Hindernissen wie Gier und so weiter ist er „besitzlos“ (akiñcano). „Weise“ (mantā) bedeutet erkennend; er wandert mit körperlichen Handlungen und so weiter, die von Erkenntnis begleitet sind. Deshalb sagte er: „Da ich die Sippe... in der Welt [wandere]“. Mit „mantā“ wird die Weisheit bezeichnet, und mit dieser wandert er. Daher sagte er unter Verkürzung des Vokals aus metrischen Gründen: „weise wandere ich in der Welt“ (mantaṃ carāmi loke). 459-60. එවං අත්තානං ආවිකත්වා ඉදානි ‘‘එවං ඔළාරිකං ලිඞ්ගම්පි දිස්වා පුච්ඡිතබ්බාපුච්ඡිතබ්බං න ජානාසී’’ති බ්‍රාහ්මණස්ස උපාරම්භං ආරොපෙන්තො ආහ – ‘‘සඞ්ඝාටිවාසී…පෙ… ගොත්තපඤ්හ’’න්ති. එත්ථ ච ඡින්නසඞ්ඝටිතට්ඨෙන තීණිපි චීවරානි ‘‘සඞ්ඝාටී’’ති අධිප්පෙතානි, තානි නිවාසෙති පරිදහතීති සඞ්ඝාටිවාසී. අගහොති අගෙහො, නිත්තණ්හොති අධිප්පායො. නිවාසාගාරං පන භගවතො ජෙතවනෙ මහාගන්ධකුටිකරෙරිමණ්ඩලමාළකොසම්බකුටිචන්දනමාලාදිඅනෙකප්පකාරං, තං සන්ධාය න යුජ්ජති. නිවුත්තකෙසොති අපනීතකෙසො, ඔහාරිතකෙසමස්සූති වුත්තං හොති. අභිනිබ්බුතත්තොති අතීව වූපසන්තපරිළාහචිත්තො, ගුත්තචිත්තො වා. අලිප්පමානො ඉධ මාණවෙහීති උපකරණසිනෙහස්ස පහීනත්තා මනුස්සෙහි අලිත්තො අසංසට්ඨො එකන්තවිවිත්තො. අකල්ලං මං බ්‍රාහ්මණාති ය්වාහං [Pg.130] එවං සඞ්ඝාටිවාසී…පෙ… අලිප්පමානො ඉධ මාණවෙහි, තං මං ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, පාකතිකානි නාමගොත්තානි අතීතං පබ්බජිතං සමානං අප්පතිරූපං ගොත්තපඤ්හං පුච්ඡසීති. 459-60. Nachdem er sich so offenbart und den Brahmanen kritisiert hatte, indem er sagte: „Selbst wenn du jetzt ein so deutliches Zeichen siehst, weißt du nicht, was man fragen sollte und was nicht“, sprach er: „In mein Obergewand gekleidet … nach meiner Sippe zu fragen.“ Hierbei sind mit dem Wort „Obergewand“ (saṅghāṭī), im Sinne des Zusammengenähten aus Stoffstücken, alle drei Gewänder gemeint; er trägt diese, hat sie angelegt, daher „in mein Obergewand gekleidet“. „Heimatlos“ (agaho) bedeutet ohne Heim; die Absicht ist „ohne Begehren“. Der Erhabene besaß jedoch verschiedene Arten von Wohnstätten, wie die Große Duftkammer im Jeta-Hain, die Kareri-Rundhalle, die Hütte in Kosambī, die Sandelholz-Halle und so weiter; daher ist es unzutreffend, dies darauf zu beziehen. „Mit geschorenem Haupt“ (nivuttakeso) bedeutet mit entfernten Haaren, gemeint ist, dass Haar und Bart geschoren sind. „Im Inneren völlig erloschen“ (abhinibbutatto) bedeutet mit einem Geist, in dem das Fieber der Verunreinigungen gänzlich gestillt ist, oder mit einem behüteten Geist. „Da ich hier nicht an den Menschen hafte“ (alippamāno idha māṇavehi): Weil die Zuneigung zu Gebrauchsgegenständen aufgegeben wurde, ist er ungebunden an Menschen, mischt sich nicht unter sie und lebt in äußerster Abgeschiedenheit. „Es ist unpassend für mich, Brahmane…“ (akallaṃ maṃ brāhmaṇa…): Wenn ich so im Obergewand gekleidet bin … und hier ungebunden an Menschen lebe, ist es für dich ungebührlich, Brahmane, mich, der ich bereits in die Hauslosigkeit gezogen bin, nach meinen weltlichen Namen und meiner Sippe zu fragen. එවං වුත්තෙ උපාරම්භං මොචෙන්තො බ්‍රාහ්මණො ආහ – පුච්ඡන්ති වෙ, භො බ්‍රාහ්මණා, බ්‍රාහ්මණෙභි සහ ‘‘බ්‍රාහ්මණො නො භව’’න්ති. තත්ථ බ්‍රාහ්මණො නොති බ්‍රාහ්මණො නූති අත්ථො. ඉදං වුත්තං හොති – නාහං භො අකල්ලං පුච්ඡාමි. අම්හාකඤ්හි බ්‍රාහ්මණසමයෙ බ්‍රාහ්මණා බ්‍රාහ්මණෙහි සහ සමාගන්ත්වා ‘‘බ්‍රාහ්මණො නු භවං, භාරද්වාජො නු භව’’න්ති එවං ජාතිම්පි ගොත්තම්පි පුච්ඡන්ති එවාති. Als dies gesagt wurde, befreite sich der Brahmane von der Kritik und sprach: „Brahmanen, Herr, fragen andere Brahmanen: ‚Ist der Ehrwürdige ein Brahmane?‘“ Dabei ist „brāhmaṇo no“ im Sinne von „brāhmaṇo nu“ (ist er ein Brahmane?) zu verstehen. Das bedeutet: „Ich habe, o Herr, nichts Ungebührliches gefragt. Denn in unserer brahmanischen Tradition fragen Brahmanen, wenn sie mit anderen Brahmanen zusammentreffen, auf diese Weise nach Geburt und Sippe: ‚Ist der Herr ein Brahmane? Ist der Herr ein Bhāradvāja?‘“ 461-2. එවං වුත්තෙ භගවා බ්‍රාහ්මණස්ස චිත්තමුදුභාවකරණත්ථං මන්තෙසු අත්තනො පකතඤ්ඤුතං පකාසෙන්තො ආහ – ‘‘බ්‍රාහ්මණො හි චෙ ත්වං බ්‍රූසි…පෙ… චතුවීසතක්ඛර’’න්ති. තස්සත්ථො – සචෙ ත්වං ‘‘බ්‍රාහ්මණො අහං’’ති බ්‍රූසි, මඤ්ච අබ්‍රාහ්මණං බ්‍රූසි, තස්මා භවන්තං සාවිත්තිං පුච්ඡාමි තිපදං චතුවීසතක්ඛරං, තං මෙ බ්‍රූහීති. එත්ථ ච භගවා පරමත්ථවෙදානං තිණ්ණං පිටකානං ආදිභූතං පරමත්ථබ්‍රාහ්මණෙහි සබ්බබුද්ධෙහි පකාසිතං අත්ථසම්පන්නං බ්‍යඤ්ජනසම්පන්නඤ්ච ‘‘බුද්ධං සරණං ගච්ඡාමි, ධම්මං සරණං ගච්ඡාමි, සඞ්ඝං සරණං ගච්ඡාමී’’ති ඉමං අරියසාවිත්තිං සන්ධාය පුච්ඡති. යදිපි හි බ්‍රාහ්මණො අඤ්ඤං වදෙය්‍ය, අද්ධා නං භගවා ‘‘නායං, බ්‍රාහ්මණ, අරියස්ස විනයෙ සාවිත්තීති වුච්චතී’’ති තස්ස අසාරකත්තං දස්සෙත්වා ඉධෙව පතිට්ඨාපෙය්‍ය. බ්‍රාහ්මණො පන ‘‘සාවිත්තිං පුච්ඡාමි තිපදං චතුවීසතක්ඛර’’න්ති ඉදං අත්තනො සමයසිද්ධං සාවිත්තිලක්ඛණබ්‍යඤ්ජනකං බ්‍රහ්මස්සරෙන නිච්ඡාරිතවචනං සුත්වාව ‘‘අද්ධායං සමණො බ්‍රාහ්මණසමයෙ නිට්ඨං ගතො, අහං පන අඤ්ඤාණෙන ‘අබ්‍රාහ්මණො අය’න්ති පරිභවිං, සාධුරූපො මන්තපාරගූ බ්‍රාහ්මණොව එසො’’ති නිට්ඨං ගන්ත්වා ‘‘හන්ද නං යඤ්ඤවිධිං දක්ඛිණෙය්‍යවිධිඤ්ච පුච්ඡාමී’’ති තමත්ථං පුච්ඡන්තො ‘‘කිංනිස්සිතා…පෙ… ලොකෙ’’ති ඉමං විසමගාථාපදත්තයමාහ. තස්සත්ථො – කිංනිස්සිතා කිමධිප්පායා කිං පත්ථෙන්තා ඉසයො ච ඛත්තියා ච බ්‍රාහ්මණා ච අඤ්ඤෙ ච මනුජා දෙවතානං අත්ථාය යඤ්ඤං අකප්පයිංසු. යඤ්ඤමකප්පයිංසූති මකාරො පදසන්ධිකරො. අකප්පයිංසූති සංවිදහිංසු අකංසු. පුථූති බහූ අන්නපානදානාදිනා භෙදෙන අනෙකප්පකාරෙ පුථූ වා ඉසයො මනුජා ඛත්තියා බ්‍රාහ්මණා ච කිංනිස්සිතා [Pg.131] යඤ්ඤමකප්පයිංසු. කථං නෙසං තං කම්මං සමිජ්ඣතීති ඉමිනාධිප්පායෙන පුච්ඡති. 461-2. Als dies gesagt wurde, sprach der Erhabene, um den Geist des Brahmanen milde zu stimmen und seine eigene Vertrautheit mit den vedischen Mantras darzulegen: „Wenn du sagst, du seist ein Brahmane … vierundzwanzig Silben.“ Das bedeutet: „Wenn du sagst: ‚Ich bin ein Brahmane‘, und mich einen Nicht-Brahmanen nennst, dann lass mich dich nach der Sāvittī fragen, die aus drei Zeilen und vierundzwanzig Silben besteht. Sage sie mir.“ Und hierbei fragt der Erhabene im Hinblick auf diese edle Sāvittī – nämlich: „Ich nehme Zuflucht zum Buddha, ich nehme Zuflucht zum Dhamma, ich nehme Zuflucht zum Sangha“ –, die den Anfang der drei Piṭakas darstellt, welche die Veden im letztendlichen Sinne sind. Sie ist hervorragend in ihrer Bedeutung und hervorragend in ihrem Ausdruck, offenbart von allen Buddhas, die Brahmanen im letztendlichen Sinne sind. Denn selbst wenn der Brahmane etwas anderes geantwortet hätte, hätte der Erhabene sicherlich zu ihm gesagt: „Dies, Brahmane, wird in der Disziplin des Edlen nicht Sāvittī genannt“, und nachdem er ihm deren Wertlosigkeit aufgezeigt hätte, hätte er ihn genau hier in seiner eigenen Lehre gefestigt. Als der Brahmane jedoch hörte: „Ich frage dich nach der Sāvittī mit drei Zeilen und vierundzwanzig Silben“ – was in seinem eigenen System anerkannt ist, mit einer Brahma-gleichen Stimme gesprochen wurde und sich auf die Merkmale und den Ausdruck der Sāvittī bezog –, kam er zu dem Schluss: „Wahrlich, dieser Asket hat im System der Brahmanen die Vollendung erreicht, doch in meiner Unwissenheit habe ich ihn verachtet, indem ich dachte, er sei kein Brahmane. Er ist in der Tat ein rechtschaffener Brahmane, der die vedischen Hymnen meisterhaft beherrscht.“ Dann dachte er: „Wohlan, lass mich ihn nach den Regeln des Opfers und den Regeln über die der Gaben Würdigen fragen.“ Um ihn über diese Angelegenheit zu befragen, sprach er dann diese drei unregelmäßigen Verszeilen: „Worauf gestützt haben Seher, Menschen, Khattiyas und Brahmanen hier in der Welt den Gottheiten viele Opfer dargebracht?“ Das bedeutet: Worauf gestützt: zu welchem Zweck, was begehrend. Haben Seher und Khattiyas und Brahmanen und andere Menschen Opfer für die Gottheiten dargebracht – vorbereitet, vollzogen. „Viele“ (puthū) bedeutet: von vielerlei Art, in zahlreichen Formen wie Gaben von Speise, Trank und so weiter. Oder die Frage lautet: „Worauf gestützt haben viele Seher, Menschen, Khattiyas und Brahmanen Opfer dargebracht?“ Er fragt mit der Absicht: „Wie ist dieses ihr Werk erfolgreich?“ 463. අථස්ස භගවා තමත්ථං බ්‍යාකරොන්තො ‘‘යදන්තගූ වෙදගූ යඤ්ඤකාලෙ. යස්සාහුතිං ලභෙ තස්සිජ්ඣෙති බ්‍රූමී’’ති ඉදං සෙසපදද්වයමාහ. තත්ථ යදන්තගූති යො අන්තගූ, ඔකාරස්ස අකාරො, දකාරො ච පදසන්ධිකරො ‘‘අසාධාරණමඤ්ඤෙස’’න්තිආදීසු (ඛු. පා. 8.9) මකාරො විය. අයං පන අත්ථො – යො වට්ටදුක්ඛස්ස තීහි පරිඤ්ඤාහි අන්තගතත්තා අන්තගූ, චතූහි ච මග්ගඤාණවෙදෙහි කිලෙසෙ විජ්ඣිත්වා ගතත්තා වෙදගූ, සො යස්ස ඉසිමනුජඛත්තියබ්‍රාහ්මණානං අඤ්ඤතරස්ස යඤ්ඤකාලෙ යස්මිං කිස්මිඤ්චි ආහාරෙ පච්චුපට්ඨිතෙ අන්තමසො වනපණ්ණමූලඵලාදිම්හිපි ආහුතිං ලභෙ, තතො කිඤ්චි දෙය්‍යධම්මං ලභෙය්‍ය, තස්ස තං යඤ්ඤකම්මං ඉජ්ඣෙ සමිජ්ඣෙය්‍ය, මහප්ඵලං භවෙය්‍යාති බ්‍රූමීති. 463. Daraufhin erklärte der Erhabene ihm die Bedeutung und sprach diese beiden verbleibenden Verszeilen: „Wer das Ende erreicht hat (antagū), ein Veda-Meister (vedagū) zur Zeit des Opfers … von wem er ein Opfer erhält, für den ist es erfolgreich, so sage ich.“ Hierbei ist „yadantagū“ so zu verstehen: „yo antagū“ (wer das Ende erreicht hat); das „o“ wird zu „a“, und das „d“ ist ein Sandhi-Konsonant, wie das „m“ in „asādhāraṇamaññesaṃ“ (KhP 8.9) und ähnlichen Stellen. Die Bedeutung ist wie folgt: Wer durch die drei Arten des vollen Verständnisses das Ende des Leidens im Kreislauf der Wiedergeburten erreicht hat, ist ein „zur Vollendung Gelangter“ (antagū); und wer gegangen ist, indem er die Verunreinigungen mit den Veden der vier Pfad-Erkenntnisse durchdrungen hat, ist ein „Veda-Meister“ (vedagū). Wenn ein solcher von irgendjemandem – sei es von einem Seher, einem Menschen, einem Khattiya oder einem Brahmanen – zur Zeit des Opfers, wenn irgendeine Nahrung bereitsteht, selbst wenn es nur Waldblätter, Wurzeln, Früchte und so weiter sind, ein Opfer (āhutiṃ) erhält, also irgendeine zu spendende Gabe von ihm empfängt, so wird dieses Opferwerk des Spenders erfolgreich sein, es wird gedeihen, es wird von großer Frucht sein, so sage ich. 464. අථ බ්‍රාහ්මණො තං භගවතො පරමත්ථයොගගම්භීරං අතිමධුරගිරනිබ්බිකාරසරසම්පන්නං දෙසනං සුත්වා සරීරසම්පත්තිසූචිතඤ්චස්ස සබ්බගුණසම්පත්තිං සම්භාවයමානො පීතිසොමනස්සජාතො ‘‘අද්ධා හි තස්සා’’ති ගාථමාහ. තත්ථ ඉති බ්‍රාහ්මණොති සඞ්ගීතිකාරානං වචනං, සෙසං බ්‍රාහ්මණස්ස. තස්සත්ථො – අද්ධා හි තස්ස මය්හං හුතමිජ්ඣෙ, අයං අජ්ජ දෙය්‍යධම්මො ඉජ්ඣිස්සති සමිජ්ඣිස්සති මහප්ඵලො භවිස්සති යං තාදිසං වෙදගුමද්දසාම, යස්මා තාදිසං භවන්තරූපං වෙදගුං අද්දසාම. ත්වඤ්ඤෙව හි සො වෙදගූ, න අඤ්ඤො. ඉතො පුබ්බෙ පන තුම්හාදිසානං වෙදගූනං අන්තගූනඤ්ච අදස්සනෙන අම්හාදිසානං යඤ්ඤෙ පටියත්තං අඤ්ඤො ජනො භුඤ්ජති පූරළාසං චරුකඤ්ච පූවඤ්චාති. 464. Daraufhin vernahm der Brahmane diese im Hinblick auf die höchste Praxis tiefgründige, überaus süße und von gleichmäßigem Wohlklang getragene Lehrverkündigung des Erhabenen. Voller Entzücken und Freude würdigte er seine durch die körperliche Vollkommenheit angezeigte Vollkommenheit aller guten Eigenschaften und sprach den Vers: „Wahrlich, fürwahr.“ Hierbei sind die Worte „so sprach der Brahmane“ ein Zusatz der Verfasser der Sammlungen; der Rest stammt vom Brahmanen. Die Bedeutung ist: „Wahrlich, dieses mein Opfer wird erfolgreich sein: Diese meine heute dargebrachte Gabe wird erfolgreich sein, sie wird gedeihen, sie wird von großer Frucht sein, da wir einen solchen Veda-Meister gesehen haben. Da wir einen wie den ehrwürdigen Herrn gesehen haben, der ein Meister der Veden ist. Du allein bist ein solcher Veda-Meister, kein anderer. Weil wir vor diesem Anlass keine wie euch gesehen haben – solche, die Meister der Veden und zur Vollendung gelangt sind –, aßen andere Leute den Opferkuchen, die dargebrachte Speise und das Opfergebäck, die von uns beim Opfer zubereitet wurden.“ 465. තතො භගවා අත්තනි පසන්නං වචනපටිග්ගහණසජ්ජං බ්‍රාහ්මණං විදිත්වා යථාස්ස සුට්ඨු පාකටා හොන්ති, එවං නානප්පකාරෙහි දක්ඛිණෙය්‍යෙ පකාසෙතුකාමො ‘‘තස්මාතිහ ත්ව’’න්ති ගාථමාහ. තස්සත්ථො – යස්මා මයි පසන්නොසි, තස්මා පන ඉහ ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, උපසඞ්කම්ම පුච්ඡාති අත්තානං දස්සෙන්තො ආහ. ඉදානි ඉතො පුබ්බං අත්ථෙනඅත්ථිකපදං පරපදෙන සම්බන්ධිතබ්බං – අත්ථෙන අත්ථිකො තස්ස අත්ථත්ථිකභාවස්ස අනුරූපං කිලෙසග්ගිවූපසමෙන සන්තං, කොධධූමවිගමෙන විධූමං, දුක්ඛාභාවෙන [Pg.132] අනීඝං, අනෙකවිධආසාභාවෙන නිරාසං අප්පෙවිධ එකංසෙන ඉධ ඨිතොව ඉධ වා සාසනෙ අභිවින්දෙ ලච්ඡසි අධිගච්ඡිස්සසි සුමෙධං වරපඤ්ඤං ඛීණාසවදක්ඛිණෙය්‍යන්ති. අථ වා යස්මා මයි පසන්නොසි, තස්මාතිහ, ත්වං බ්‍රාහ්මණ, අත්ථෙන අත්ථිකො සමානො උපසඞ්කම්ම පුච්ඡ සන්තං විධූමං අනීඝං නිරාසන්ති අත්තානං දස්සෙන්තො ආහ. එවං පුච්ඡන්තො අප්පෙවිධ අභිවින්දෙ සුමෙධං ඛීණාසවදක්ඛිණෙය්‍යන්ති එවම්පෙත්ථ යොජනා වෙදිතබ්බා. 465. Daraufhin sprach der Erhabene, als er erkannte, dass der Brahmane Vertrauen zu ihm gefasst hatte und bereit war, seine Worte anzunehmen, um ihm auf verschiedene Weise die Opferwürdigen so zu offenbaren, dass es für ihn völlig klar würde, die Strophe „Darum, o Brahmane“. Dies ist ihre Bedeutung: „Da du Vertrauen zu mir hast, deshalb, Brahmane, komm hierher und frage“ – dies sagte er, indem er auf sich selbst hinwies. Nun sollte das zuvor erschienene Wort „der das Wohl sucht“ mit dem folgenden Teil verbunden werden: Entsprechend dem Suchen des Wohls, während du das Wohl sucht... wirst du vielleicht hier – indem du genau hier stehst oder hier in der Lehre – gewiss erlangen, erwerben: einen opferwürdigen Arahant, der durch das Erlöschen des Feuers der Befleckungen friedvoll ist; rauchlos durch das Entweichen des Rauches des Zorns; leidfrei durch das Fehlen von Leiden; begierdelos durch das Fehlen vielfältiger Begierden; und hochweise durch die beste Weisheit. Oder aber die Verknüpfung ist hier so zu verstehen: „Da du Vertrauen zu mir hast, darum, o Brahmane, komm als einer, der das Wohl sucht, herbei und frage den Friedvollen, Rauchlosen, Leidfreien, Begierdelosen“ – dies sagte er, indem er auf sich selbst hinwies – „und wenn du so fragst, wirst du vielleicht hier einen Hochweisen finden, einen opferwürdigen Arahant.“ So ist hier die Verknüpfung zu verstehen. 466. අථ බ්‍රාහ්මණො යථානුසිට්ඨං පටිපජ්ජමානො භගවන්තං ආහ – ‘‘යඤ්ඤෙ රතොහං…පෙ… බ්‍රූහි මෙත’’න්ති. තත්ථ යඤ්ඤො යාගො දානන්ති අත්ථතො එකං. තස්මා දානරතො අහං, තාය එව දානාරාමතාය දානං දාතුකාමො, න පන ජානාමි, එවං අජානන්තං අනුසාසතු මං භවං. අනුසාසන්තො ච උත්තානෙනෙව නයෙන යත්ථ හුතං ඉජ්ඣතෙ බ්‍රූහි මෙතන්ති එවමෙත්ථ අත්ථයොජනා වෙදිතබ්බා. ‘‘යථාහුත’’න්තිපි පාඨො. 466. Daraufhin sagte der Brahmane, der den Anweisungen folgte, zum Erhabenen: „Da ich Freude am Opfer habe... so verkündet mir dies.“ Hierbei sind Opfer, Gabe und Schenkung der Bedeutung nach eins. Daher sollte die Bedeutung wie folgt verknüpft werden: „Ich habe Freude am Geben, und wegen dieser Freude am Geben möchte ich eine Gabe geben. Ich weiß jedoch nicht, wie. Da ich es nicht weiß, möge der Herr mich unterweisen. Und indem er mich auf ganz klare Weise unterweist, möge er mir verkünden, wo ein Opfer gelingt.“ Es gibt auch die Lesart „wie ein Opfer [gelingt]“. 467. අථස්ස භගවා වත්තුකාමො ආහ – ‘‘තෙන හි…පෙ… දෙසෙස්සාමී’’ති. ඔහිතසොතස්ස චස්ස අනුසාසනත්ථං තාව ‘‘මා ජාතිං පුච්ඡී’’ති ගාථමාහ. තත්ථ මා ජාතිං පුච්ඡීති යදි හුතසමිද්ධිං දානමහප්ඵලතං පච්චාසීසසි, ජාතිං මා පුච්ඡ. අකාරණඤ්හි දක්ඛිණෙය්‍යවිචාරණාය ජාති. චරණඤ්ච පුච්ඡාති අපිච ඛො සීලාදිගුණභෙදං චරණං පුච්ඡ. එතඤ්හි දක්ඛිණෙය්‍යවිචාරණාය කාරණං. 467. Daraufhin sagte der Erhabene, der sprechen wollte: „Nun denn... werde ich die Lehre verkünden.“ Und um ihn, der ihm Gehör schenkte, zu unterweisen, sprach er die Strophe: „Frage nicht nach der Geburt“. Darin bedeutet „Frage nicht nach der Geburt“: Wenn du das Gelingen des Opfers und die große Fruchtbarkeit deiner Gabe ersehnst, frage nicht nach der Geburt; denn die Geburt ist kein Kriterium bei der Prüfung des Opferwürdigen. „Sondern frage nach dem Wandel“: Frage vielmehr nach dem Wandel, nach jenen vortrefflichen Eigenschaften wie gutem Verhalten und so weiter; denn dies ist das Kriterium bei der Bestimmung des Opferwürdigen. ඉදානිස්ස තමත්ථං විභාවෙන්තො නිදස්සනමාහ – ‘‘කට්ඨා හවෙ ජායති ජාතවෙදො’’තිආදි. තත්‍රායමධිප්පායො – ඉධ කට්ඨා අග්ගි ජායති, න ච සො සාලාදිකට්ඨා ජාතො එව අග්ගිකිච්චං කරොති, සාපානදොණිආදිකට්ඨා ජාතො න කරොති, අපිච ඛො අත්තනො අච්චිආදිගුණසම්පන්නත්තා එව කරොති. එවං න බ්‍රාහ්මණකුලාදීසු ජාතො එව දක්ඛිණෙය්‍යො හොති, චණ්ඩාලකුලාදීසු ජාතො න හොති, අපිච ඛො නීචාකුලීනොපි උච්චාකුලීනොපි ඛීණාසවමුනි ධිතිමා හිරීනිසෙධො ආජානියො හොති, ඉමාය ධිතිහිරිපමුඛාය ගුණසම්පත්තියා ජාතිමා උත්තමදක්ඛිණෙය්‍යො හොති. සො හි ධිතියා ගුණෙ ධාරයති, හිරියා දොසෙ නිසෙධෙති. වුත්තඤ්චෙතං ‘‘හිරියා හි සන්තො න කරොන්ති පාප’’න්ති. තෙන තෙ බ්‍රූමි – Um nun diese Bedeutung zu verdeutlichen, gab er folgendes Beispiel: „Aus Holz wahrlich entsteht das Feuer“ und so weiter. Dies ist der Sinn dahinter: Hier entsteht Feuer aus Holz; doch es erfüllt seine Funktion als Feuer nicht nur dann, wenn es aus feinem Holz wie Sāl-Holz entsteht, während es sie nicht erfüllt, wenn es aus minderwertigem Holz wie einem Hundetrog entsteht; vielmehr erfüllt es diese Funktion, weil es Eigenschaften wie eine Flamme besitzt. Ebenso verhält es sich nicht so, dass nur einer, der in einer Brahmanenfamilie oder einer anderen hohen Familie geboren ist, opferwürdig ist, während einer, der in einer Candala-Familie oder einer anderen niedrigen Familie geboren ist, dies nicht ist; vielmehr ist selbst ein niedrig Geborener wie auch ein hoch Geborener, der ein versiegter Weiser (khīṇāsavamuni) ist, standhaft und durch Gewissensscheu gezügelt, ein Edler. Ein solcher von edler Art ist durch den Besitz exzellenter Qualitäten, angeführt von Standhaftigkeit und Gewissensscheu, im höchsten Maße opferwürdig. Denn er bewahrt durch Standhaftigkeit die guten Qualitäten und zügelt durch Gewissensscheu die Fehler. Und dies wurde gesagt: „Aus Gewissensscheu tun die Guten kein Böses.“ Daher sage ich dir: ‘‘මා [Pg.133] ජාතිං පුච්ඡී චරණඤ්ච පුච්ඡ,කට්ඨා හවෙ ජායති ජාතවෙදො; නීචාකුලීනොපි මුනී ධිතීමා,ආජානියො හොති හිරීනිසෙධො’’ති. – „Frage nicht nach der Geburt, sondern frage nach dem Wandel; aus Holz wahrlich entsteht das Feuer. Selbst ein niedrig Geborener, der ein standhafter Weiser ist, ist ein Edler, der durch Gewissensscheu gezügelt ist.“ එස සඞ්ඛෙපො, විත්ථාරො පන අස්සලායනසුත්තානුසාරෙන (ම. නි. 2.401 ආදයො) වෙදිතබ්බො. Dies ist die kurze Darstellung; die ausführliche Erklärung ist in Übereinstimmung mit dem Assalāyana Sutta zu verstehen. 468. එවමෙතං භගවා චාතුවණ්ණිසුද්ධියා අනුසාසිත්වා ඉදානි යත්ථ හුතං ඉජ්ඣතෙ, යථා ච හුතං ඉජ්ඣතෙ, තමත්ථං දස්සෙතුං ‘‘සච්චෙන දන්තො’’තිආදිගාථමාහ. තත්ථ සච්චෙනාති පරමත්ථසච්චෙන. තඤ්හි පත්තො දන්තො හොති. තෙනාහ – ‘‘සච්චෙන දන්තො’’ති. දමසා උපෙතොති ඉන්ද්‍රියදමෙන සමන්නාගතො. වෙදන්තගූති වෙදෙහි වා කිලෙසානං අන්තං ගතො, වෙදානං වා අන්තං චතුත්ථමග්ගඤාණං ගතො. වූසිතබ්‍රහ්මචරියොති පුන වසිතබ්බාභාවතො වුත්ථමග්ගබ්‍රහ්මචරියො. කාලෙන තම්හි හබ්‍යං පවෙච්ඡෙති අත්තනො දෙය්‍යධම්මට්ඨිතකාලං තස්ස සම්මුඛීභාවකාලඤ්ච උපලක්ඛෙත්වා තෙන කාලෙන තාදිසෙ දක්ඛිණෙය්‍යෙ දෙය්‍යධම්මං පවෙච්ඡෙය්‍ය, පවෙසෙය්‍ය පටිපාදෙය්‍ය. 468. Nachdem der Erhabene ihn so über die Reinheit der vier Kasten unterwiesen hatte, sprach er als Nächstes die Strophe, die mit „Durch Wahrheit gezähmt“ beginnt, um zu zeigen, wo ein Opfer gelingt und wie ein Opfer gelingt. Darin bedeutet „durch Wahrheit“: durch die höchste Wahrheit, denn wer diese erreicht hat, ist gezähmt. Daher sagt er: „Durch Wahrheit gezähmt“. „Mit Zähmung ausgestattet“: versehen mit der Zähmung der Sinnesorgane. „Der das Ende der Veden erreicht hat“: der das Ende der Befleckungen durch die Veden erreicht hat, oder der das Ende der Veden erreicht hat, welches das Wissen des vierten Pfades ist. „Der den heiligen Wandel vollendet hat“: einer, der den heiligen Wandel des Pfades gelebt hat, der (da das Ziel erreicht ist) nicht noch einmal gelebt werden muss. „Dem soll man zur rechten Zeit ein Opfer darbringen“: Indem man beachtet, wann ein eigenes zu gebendes Objekt vorhanden ist und ein Empfänger anwesend ist, soll man zu jener Zeit einem solchen Opferwürdigen die Gabe darbringen, übergeben oder zukommen lassen. 469-71. කාමෙති වත්ථුකාමෙ ච කිලෙසකාමෙ ච. සුසමාහිතින්ද්‍රියාති සුට්ඨු සමාහිතඉන්ද්‍රියා, අවික්ඛිත්තඉන්ද්‍රියාති වුත්තං හොති. චන්දොව රාහුග්ගහණා පමුත්තාති යථා චන්දො රාහුග්ගහණා, එවං කිලෙසග්ගහණා පමුත්තා යෙ අතීව භාසන්ති චෙව තපන්ති ච. සතාති සතිසම්පන්නා. මමායිතානීති තණ්හාදිට්ඨිමමායිතානි. 469-71. „Sinnliche Begierden“: die Objekte der Sinneslust und die Befleckungen der Sinneslust. „Mit wohlkonzentrierten Sinnen“: mit gut konzentrierten Sinnen, das heißt mit unzerstreuten Sinnen. „Befreit wie der Mond aus dem Griff von Rahu“: Wie der Mond aus dem Griff von Rahu befreit ist, so leuchten und strahlen sie hell, befreit aus dem Griff der Befleckungen. „Achtsam“: mit Achtsamkeit ausgestattet. „Als 'mein' Angesehenes“: die durch Begehren und Ansichten als „mein“ erfassten Dinge. 472. යො කාමෙ හිත්වාති ඉතො පභුති අත්තානං සන්ධාය වදති. තත්ථ කාමෙ හිත්වාති කිලෙසකාමෙ පහාය. අභිභුය්‍යචාරීති තෙසං පහීනත්තා වත්ථුකාමෙ අභිභුය්‍යචාරී. ජාතිමරණස්ස අන්තං නාම නිබ්බානං වුච්චති, තඤ්ච යො වෙදි අත්තනො පඤ්ඤාබලෙන අඤ්ඤාසි. උදකරහදො වාති යෙ ඉමෙ අනොතත්තදහො කණ්ණමුණ්ඩදහො රථකාරදහො ඡද්දන්තදහො කුණාලදහො මන්දාකිනිදහො සීහප්පපාතදහොති හිමවති සත්ත මහාරහදා අග්ගිසූරියසන්තාපෙහි අසම්ඵුට්ඨත්තා [Pg.134] නිච්චං සීතලා, තෙසං අඤ්ඤතරො උදකරහදොව සීතො පරිනිබ්බුතකිලෙසපරිළාහත්තා. 472. Mit den Worten „Wer die sinnlichen Begierden aufgegeben hat“ spricht er von diesem Punkt an in Bezug auf sich selbst. Darin bedeutet „die sinnlichen Begierden aufgegeben“: die Befleckungen der Sinneslust überwunden zu haben. „Als Überwinder wandelnd“: weil er diese überwunden hat, wandelt er als Überwinder über die Objekte der Sinneslust. Das Ende von Geburt und Tod wird Nibbāna genannt, und wer dies erkannt hat, hat es durch die eigene Kraft der Weisheit erkannt. „Wie ein See“: Diese sieben großen Seen im Himalaya – Anotatta, Kaṇṇamuṇḍa, Rathakāra, Chaddanta, Kuṇāla, Mandākinī und Sīhappapātaka – sind immer kühl, da sie weder von Feuer noch von der Hitze der Sonne berührt werden; aufgrund der Erlöschung des Fiebers der Befleckungen ist er kühl wie einer dieser Seen. 473. සමොති තුල්‍යො. සමෙහීති විපස්සිආදීහි බුද්ධෙහි. තෙ හි පටිවෙධසමත්තා ‘‘සමා’’ති වුච්චන්ති. නත්ථි තෙසං පටිවෙධෙනාධිගන්තබ්බෙසු ගුණෙසු, පහාතබ්බෙසු වා දොසෙසු වෙමත්තතා, අද්ධානආයුකුලප්පමාණාභිනික්ඛමනපධානබොධිරස්මීහි පන නෙසං වෙමත්තතා හොති. තථා හි තෙ හෙට්ඨිමපරිච්ඡෙදෙන චතූහි අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙහි කප්පසතසහස්සෙන ච පාරමියො පූරෙන්ති, උපරිමපරිච්ඡෙදෙන සොළසහි අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යෙහි කප්පසතසහස්සෙන ච. අයං නෙසං අද්ධානවෙමත්තතා. හෙට්ඨිමපරිච්ඡෙදෙන ච වස්සසතායුකකාලෙ උප්පජ්ජන්ති, උපරිමපරිච්ඡෙදෙන වස්සසතසහස්සායුකකාලෙ. අයං නෙසං ආයුවෙමත්තතා. ඛත්තියකුලෙ වා බ්‍රාහ්මණකුලෙ වා උප්පජ්ජන්ති. අයං කුලවෙමත්තතා. උච්චා වා හොන්ති අට්ඨාසීතිහත්ථප්පමාණා, නීචා වා පන්නරසඅට්ඨාරසහත්ථප්පමාණා. අයං පමාණවෙමත්තතා. හත්ථිඅස්සරථසිවිකාදීහි නික්ඛමන්ති වෙහාසෙන වා. තථා හි විපස්සිකකුසන්ධා අස්සරථෙන නික්ඛමිංසු, සිඛීකොණාගමනා හත්ථික්ඛන්ධෙන, වෙස්සභූ සිවිකාය, කස්සපො වෙහාසෙන, සක්‍යමුනි අස්සපිට්ඨියා. අයං නෙක්ඛම්මවෙමත්තතා. සත්තාහං වා පධානමනුයුඤ්ජන්ති, අඩ්ඪමාසං, මාසං, ද්වෙමාසං, තෙමාසං, චතුමාසං, පඤ්චමාසං, ඡමාසං, එකවස්සං ද්විතිචතුපඤ්චඡවස්සානි වා. අයං පධානවෙමත්තතා. අස්සත්ථො වා බොධිරුක්ඛො හොති නිග්‍රොධාදීනං වා අඤ්ඤතරො. අයං බොධිවෙමත්තතා. බ්‍යාමාසීතිඅනන්තපභායුත්තා හොන්ති. තත්ථ බ්‍යාමප්පභා වා අසීතිප්පභා වා සබ්බෙසං සමානා, අනන්තප්පභා පන දූරම්පි ගච්ඡති ආසන්නම්පි, එකගාවුතං ද්විගාවුතං යොජනං අනෙකයොජනං චක්කවාළපරියන්තම්පි, මඞ්ගලස්ස බුද්ධස්ස සරීරප්පභා දසසහස්සචක්කවාළං අගමාසි. එවං සන්තෙපි මනසා චින්තායත්තාව සබ්බබුද්ධානං, යො යත්තකමිච්ඡති, තස්ස තත්තකං ගච්ඡති. අයං රස්මිවෙමත්තතා. ඉමා අට්ඨ වෙමත්තතා ඨපෙත්වා අවසෙසෙසු පටිවෙධෙනාධිගන්තබ්බෙසු ගුණෙසු, පහාතබ්බෙසු වා දොසෙසු නත්ථි නෙසං විසෙසො, තස්මා ‘‘සමා’’ති වුච්චන්ති. එවමෙතෙහි සමො සමෙහි. 473. „Gleich“ (samo) bedeutet ebenbürtig. „Mit den Gleichen“ (samehi) bezieht sich auf die Buddhas wie Vipassī und so weiter. Denn sie werden als „Gleich“ bezeichnet, weil sie in ihrer Durchdringung gleich sind. Es gibt keinen Unterschied zwischen ihnen hinsichtlich der Tugenden, die durch die Durchdringung erlangt werden müssen, oder hinsichtlich der Fehler, die aufzugeben sind. Es gibt jedoch Unterschiede unter ihnen hinsichtlich der Vorbereitungszeit, der Lebensspanne, der Familie, der Körpergröße, des Entsagungsweges, des Strebens, des Bodhi-Baumes und der Aura. Was dies betrifft, so erfüllen sie im Mindestmaß die Vollkommenheiten (pāramī) über vier unzählbare Zeitalter und einhunderttausend Äonen, und im Höchstmaß über sechzehn unzählbare Zeitalter und einhunderttausend Äonen. Dies ist ihr Unterschied in der Vorbereitungszeit. Und im Mindestmaß erscheinen sie zu einer Zeit, in der die Lebensspanne hundert Jahre beträgt, und im Höchstmaß zu einer Zeit, in der die Lebensspanne hunderttausend Jahre beträgt. Dies ist ihr Unterschied in der Lebensspanne. Sie werden entweder in einer Khattiya-Familie oder einer Brahmanen-Familie geboren. Dies ist ihr Unterschied in der Familie. Sie sind entweder groß mit einer Höhe von achtundachtzig Ellen, oder klein mit einer Höhe von fünfzehn oder achtzehn Ellen. Dies ist ihr Unterschied in der Körpergröße. Sie ziehen aus zur Entsagung mittels Elefanten, Pferdewagen, Sänften und so weiter, oder durch die Luft. So zogen Vipassī und Kakusandha mit einem Pferdewagen aus; Sikhī und Koṇāgamana auf dem Rücken eines Elefanten; Vessabhū in einer Sänfte; Kassapa durch die Luft; und der Sakyamuni auf dem Rücken eines Pferdes. Dies ist ihr Unterschied im Auszug zur Entsagung. Sie widmen sich dem Streben entweder für eine Woche, einen halben Monat, einen Monat, zwei Monate, drei Monate, vier Monate, fünf Monate, sechs Monate, ein Jahr oder für zwei, drei, vier, fünf oder sechs Jahre. Dies ist ihr Unterschied im Streben. Ihr Bodhi-Baum ist entweder ein Assattha-Baum oder ein anderer Baum wie ein Nigrodha und so weiter. Dies ist ihr Unterschied hinsichtlich des Bodhi-Baumes. Sie besitzen eine Aura, die sich über eine Klafter, über achtzig Ellen oder grenzenlos erstreckt. Hierbei ist die Aura von einer Klafter oder von achtzig Ellen für alle gleich; die unendliche Aura jedoch reicht weit oder nah, eine Gāvuta, zwei Gāvutas, eine Yojana, viele Yojanas oder sogar bis an die Grenzen des Weltensystems. Die Körperstrahlung des Buddha Maṅgala erstreckte sich über zehntausend Weltensysteme. Trotzdem hängt dies bei allen Buddhas ganz von ihrem geistigen Entschluss ab: Wie weit auch immer jemand sie scheinen lassen möchte, so weit reicht sie. Dies ist ihr Unterschied in der Aura. Abgesehen von diesen acht Unterschieden gibt es bei den übrigen, durch Durchdringung zu erlangenden Tugenden oder den aufzugebenden Fehlern keinen Unterschied zwischen ihnen, weshalb sie „Gleich“ genannt werden. Auf diese Weise ist er gleich den Gleichen. විසමෙහි [Pg.135] දූරෙති න සමා විසමා, පච්චෙකබුද්ධාදයො අවසෙසසබ්බසත්තා. තෙහි විසමෙහි අසදිසතාය දූරෙ. සකලජම්බුදීපං පූරෙත්වා පල්ලඞ්කෙන පල්ලඞ්කං සඞ්ඝට්ටෙත්වා නිසින්නා පච්චෙකබුද්ධාපි හි ගුණෙහි එකස්ස සම්මාසම්බුද්ධස්ස කලං නාග්ඝන්ති සොළසිං, කො පන වාදො සාවකාදීසු. තෙනාහ – ‘‘විසමෙහි දූරෙ’’ති. තථාගතො හොතීති උභයපදෙහි දූරෙති යොජෙතබ්බං. අනන්තපඤ්ඤොති අපරිමිතපඤ්ඤො. ලොකියමනුස්සානඤ්හි පඤ්ඤං උපනිධාය අට්ඨමකස්ස පඤ්ඤා අධිකා, තස්ස පඤ්ඤං උපනිධාය සොතාපන්නස්ස. එවං යාව අරහතො පඤ්ඤං උපනිධාය පච්චෙකබුද්ධස්ස පඤ්ඤා අධිකා, පච්චෙකබුද්ධස්ස පඤ්ඤං පන උපනිධාය තථාගතස්ස පඤ්ඤා අධිකාති න වත්තබ්බා, අනන්තා ඉච්චෙව පන වත්තබ්බා. තෙනාහ – ‘‘අනන්තපඤ්ඤො’’ති. අනූපලිත්තොති තණ්හාදිට්ඨිලෙපෙහි අලිත්තො. ඉධ වා හුරං වාති ඉධලොකෙ වා පරලොකෙ වා. යොජනා පනෙත්ථ – සමො සමෙහි විසමෙහි දූරෙ තථාගතො හොති. කස්මා? යස්මා අනන්තපඤ්ඤො අනුපලිත්තො ඉධ වා හුරං වා, තෙන තථාගතො අරහති පූරළාසන්ති. „Weit von den Ungleichen“ (visamehi dūre): Diejenigen, die nicht gleich sind, sind die Ungleichen; dies bezeichnet alle übrigen Wesen, wie Paccekabuddhas und so weiter. Von diesen Ungleichen ist er aufgrund seiner Unähnlichkeit weit entfernt. Denn selbst wenn Paccekabuddhas ganz Jambudīpa füllen und Knie an Knie sitzen würden, reichten ihre Tugenden nicht einmal an den sechzehnten Teil der Tugenden eines einzigen vollkommen Erleuchteten heran; was erst recht von Jüngern und anderen zu sagen wäre! Daher heißt es: „weit von den Ungleichen“. Das Wort „ist der Tathāgata“ sollte mit beiden Ausdrücken zu „weit entfernt“ verknüpft werden. „Von unendlicher Weisheit“ (anantapañño) bedeutet von unbegrenzter Weisheit. Denn im Vergleich zur Weisheit weltlicher Menschen ist die Weisheit des Achtgliedrigen überlegen. Im Vergleich zu dessen Weisheit ist die des Stromeingetretenen überlegen. Und so weiter, bis hin zur Weisheit des Paccekabuddha, die der Weisheit eines Arahant überlegen ist. Im Vergleich zur Weisheit eines Paccekabuddha sollte die Weisheit des Tathāgata jedoch nicht als „überlegen“ bezeichnet werden, sondern als „unendlich“. Daher heißt es: „von unendlicher Weisheit“. „Unbefleckt“ (anūpalitto) bedeutet unbefleckt von den Befleckungen des Begehrens und der Ansichten. „Hier oder drüben“ (idha vā huraṃ vā) bedeutet in dieser Welt oder in der jenseitigen Welt. Die Verknüpfung hierbei ist wie folgt: Der Tathāgata ist gleich den Gleichen und weit von den Ungleichen entfernt. Warum? Weil er von unendlicher Weisheit und unbefleckt ist, sei es hier oder drüben; daher ist der Tathāgata der Opfergabe würdig. 474. යම්හි න මායාති අයං පන ගාථා අඤ්ඤා ච ඊදිසා මායාදිදොසයුත්තෙසු බ්‍රාහ්මණෙසු දක්ඛිණෙය්‍යසඤ්ඤාපහානත්ථං වුත්තාති වෙදිතබ්බා. තත්ථ අමමොති සත්තසඞ්ඛාරෙසු ‘‘ඉදං මමා’’ති පහීනමමායිතභාවො. 474. „In dem keine Heuchelei ist“ (yamhi na māyā): Diese Strophe und andere ähnliche wurden, so ist zu wissen, mit dem Zweck verkündet, die Vorstellung zu beseitigen, dass Brahmanen, die mit Fehlern wie Heuchelei und so weiter behaftet sind, der Opfergaben würdig seien. Darin bedeutet „ohne Mein-Gefühl“ (amamo), dass die Vorstellung „Dies ist mein“ in Bezug auf Wesen und gestaltete Dinge aufgegeben worden ist. 475. නිවෙසනන්ති තණ්හාදිට්ඨිනිවෙසනං. තෙන හි මනො තීසු භවෙසු නිවිසති, තෙන තං ‘‘නිවෙසනං මනසො’’ති වුච්චති. තත්ථෙව වා නිවිසති තං හිත්වා ගන්තුං අසමත්ථතාය. තෙනපි ‘‘නිවෙසන’’න්ති වුච්චති. පරිග්ගහාති තණ්හාදිට්ඨියො එව, තාහි පරිග්ගහිතධම්මා වා. කෙචීති අප්පමත්තකාපි. අනුපාදියානොති තෙසං නිවෙසනපරිග්ගහානං අභාවා කඤ්චි ධම්මං අනුපාදියමානො. 475. „Behausung“ (nivesanaṃ) bezeichnet die Behausung von Begehren und Ansichten. Denn durch dieses verweilt der Geist in den drei Daseinswelten, weshalb es als „die Behausung des Geistes“ bezeichnet wird. Oder aber er verweilt genau dort, weil er unfähig ist, dieses aufzugeben und wegzugehen. Auch aus diesem Grund wird es als „Behausung“ bezeichnet. „Besitzungen“ (pariggahā) sind eben jenes Begehren und jene Ansichten, oder die Dinge, die durch sie angeeignet wurden. „Irgendwelche“ (kecī) bedeutet selbst die geringsten. „An nichts haftend“ (anupādiyāno) bedeutet, dass man aufgrund des Fehlens dieser Behausungen und Besitzungen an keinem Phänomen anhaftet. 476. සමාහිතො මග්ගසමාධිනා. උදතාරීති උත්තිණ්ණො. ධම්මං චඤ්ඤාසීති සබ්බඤ්ච ඤෙය්‍යධම්මං අඤ්ඤාසි. පරමාය දිට්ඨියාති සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණෙන. 476. „Gesammelt“ (samāhito) bedeutet gesammelt durch die Konzentration des Pfades. „Hinübergeschritten“ (udatārī) bedeutet hinübergegangen. „Und hat das Dhamma erkannt“ (dhammaṃ caññāsi) bedeutet, er hat alle erkennbaren Dinge erkannt. „Mit der höchsten Ansicht“ (paramāya diṭṭhiyā) bedeutet mit dem allwissenden Wissen. 477. භවාසවාති [Pg.136] භවතණ්හාඣානනිකන්තිසස්සතදිට්ඨිසහගතා රාගා. වචීති වාචා. ඛරාති කක්ඛළා ඵරුසා. විධූපිතාති දඩ්ඪා. අත්ථගතාති අත්ථඞ්ගතා. න සන්තීති විධූපිතත්තා අත්ථඞ්ගතත්තා ච. උභයෙහි පන උභයං යොජෙතබ්බං සබ්බධීති සබ්බෙසු ඛන්ධායතනාදීසු. 477. „Daseins-Einflüsse“ (bhavāsavā) bezeichnet Gier, die mit Daseinsbegehren, dem Verlangen nach Vertiefung und der Ewigkeitheitsansicht einhergeht. „Rede“ (vacī) bedeutet Sprache. „Rau“ (kharā) bedeutet grob und barsch. „Vernichtet“ (vidhūpitā) bedeutet verbrannt. „Erloschen“ (atthagatā) bedeutet vergangen. „Existieren nicht mehr“ (na santi) ergibt sich daraus, dass sie verbrannt und vergangen sind. Es sollten jedoch beide Begriffe mit beiden Zuständen verknüpft werden. „In jeder Hinsicht“ (sabbadhī) bedeutet bezüglich aller Aggregate, Sinnesgrundlagen und so weiter. 478. මානසත්තෙසූති මානෙන ලග්ගෙසු. දුක්ඛං පරිඤ්ඤායාති වට්ටදුක්ඛං තීහි පරිඤ්ඤාහි පරිජානිත්වා. සඛෙත්තවත්ථුන්ති සහෙතුපච්චයං, සද්ධිං කම්මකිලෙසෙහීති වුත්තං හොති. 478. „Unter den vom Dünkel Gefesselten“ (mānasattesu) bedeutet unter jenen, die aufgrund von Dünkel festsitzen. „Nachdem er das Leiden vollkommen verstanden hat“ (dukkhaṃ pariññāya) bedeutet, nachdem er das Leiden des Kreislaufs durch die drei Arten des vollen Verständnisses durchschaut hat. „Zusammen mit seinem Feld und Grund“ (sakhettavatthu) bedeutet zusammen mit seinen Ursachen und Bedingungen; das heißt „zusammen mit Kamma und Befleckungen“. 479. ආසං අනිස්සායාති තණ්හං අනල්ලීයිත්වා. විවෙකදස්සීති නිබ්බානදස්සී. පරවෙදියන්ති පරෙහි ඤාපෙතබ්බං. දිට්ඨිමුපාතිවත්තොති ද්වාසට්ඨිභෙදම්පි මිච්ඡාදිට්ඨිං අතික්කන්තො. ආරම්මණාති පච්චයා, පුනබ්භවකාරණානීති වුත්තං හොති. 479. „Unabhängig von Verlangen“ (āsaṃ anissāya) bedeutet, ohne sich an Begehren anzulehnen. „Ein Seher der Abgeschiedenheit“ (vivekadassī) bedeutet ein Seher des Nibbāna. „Was durch andere mitgeteilt wird“ (paravediyaṃ) bedeutet das, was von anderen kundgetan werden muss. „Der die Ansicht überwunden hat“ (diṭṭhimupātivatto) bedeutet, dass er die falsche Ansicht in all ihren zweiundsechzig Spielarten überwunden hat. „Grundlagen“ (ārammaṇā) bedeutet Bedingungen; das meint die Ursachen für eine erneuerte Existenz. 480. පරොපරාති වරාවරා සුන්දරාසුන්දරා. පරා වා බාහිරා, අපරා අජ්ඣත්තිකා. සමෙච්චාති ඤාණෙන පටිවිජ්ඣිත්වා. ධම්මාති ඛන්ධායතනාදයො ධම්මා. උපාදානඛයෙ විමුත්තොති නිබ්බානෙ නිබ්බානාරම්මණතො විමුත්තො, නිබ්බානාරම්මණවිමුත්තිලාභීති අත්ථො. 480. „Fern und nah“ (paroparā) bedeutet hoch und tief, gut und schlecht. Oder „fern“ bedeutet äußerlich, „nah“ innerlich. „Nachdem er durchdrungen hat“ (samecca) bedeutet, nachdem er mit Wissen durchdrungen hat. „Phänomene“ (dhammā) sind Phänomene wie die Aggregate, Sinnesgrundlagen und so weiter. „Befreit im Erlöschen des Anhaftens“ (upādānakhaye vimutto) bedeutet befreit im Nibbāna, indem er Nibbāna als Objekt nimmt; das meint, er hat die Befreiung mit Nibbāna als Objekt erlangt. 481. සංයොජනංජාතිඛයන්තදස්සීති සංයොජනක්ඛයන්තදස්සී ජාතික්ඛයන්තදස්සී ච. සංයොජනක්ඛයන්තෙන චෙත්ථ සඋපාදිසෙසා නිබ්බානධාතු, ජාතික්ඛයන්තෙන අනුපාදිසෙසා වුත්තා. ඛයන්තොති හි අච්චන්තඛයස්ස සමුච්ඡෙදප්පහානස්සෙතං අධිවචනං. අනුනාසිකලොපො චෙත්ථ ‘‘විවෙකජං පීතිසුඛ’’න්තිආදීසු විය න කතො. යොපානුදීති යො අපනුදි. රාගපථන්ති රාගාරම්මණං, රාගමෙව වා. රාගොපි හි දුග්ගතීනං පථත්තා ‘‘රාගපථො’’ති වුච්චති කම්මපථො විය. සුද්ධො නිදොසො විමලො අකාචොති පරිසුද්ධකායසමාචාරාදිතාය සුද්ධො. යෙහි ‘‘රාගදොසා අයං පජා, දොසදොසා, මොහදොසා’’ති වුච්චති. තෙසං අභාවා නිදොසො. අට්ඨපුරිසමලවිගමා විමලො, උපක්කිලෙසාභාවතො අකාචො. උපක්කිලිට්ඨො හි උපක්කිලෙසෙන ‘‘සකාචො’’ති වුච්චති. සුද්ධො වා යස්මා නිද්දොසො, නිද්දොසතාය විමලො, බාහිරමලාභාවෙන විමලත්තා අකාචො. සමලො හි [Pg.137] ‘‘සකාචො’’ති වුච්චති. විමලත්තා වා ආගුං න කරොති, තෙන අකාචො. ආගුකිරියා හි උපඝාතකරණතො ‘‘කාචො’’ති වුච්චති. 481. „Der das Ende und die Zerstörung der Fesseln und der Geburt gesehen hat“ (saṃyojanaṃjātikhayantadassī) bedeutet: einer, der das Ende der Fesseln gesehen hat und das Ende der Geburt gesehen hat. Und hierbei ist mit „dem Ende der Fesseln“ das Nibbāna-Element mit verbleibendem Rest (saupādisesā nibbānadhātu) gemeint, und mit „dem Ende der Geburt“ das Nibbāna-Element ohne verbleibenden Rest (anupādisesā) gemeint. Denn „Ende“ (khayanta) ist eine Bezeichnung für das endgültige Erlöschen, das Aufgeben durch Entwurzelung. Der Ausfall des Nasalvokals (anunāsikalopo) wurde hier nicht vorgenommen, ähnlich wie in „vivekajaṃ pītisukhaṃ“ und so weiter. „Yopānudi“ bedeutet: wer vertrieben hat. „Pfad der Lust“ (rāgapatha) bedeutet das Objekt der Lust oder die Lust selbst; denn auch die Lust wird, weil sie ein Pfad zu den schlechten Daseinsbereichen ist, als „Pfad der Lust“ bezeichnet, so wie der „Pfad des Kamma“. „Rein, fehlerlos, makellos, fehlerfrei“ (suddho nidoso vimalo akāco) bedeutet: Er ist rein wegen seines gereinigten körperlichen Verhaltens und so weiter; fehlerlos wegen der Abwesenheit jener Fehler, von denen es heißt: „Diese Bevölkerung hat den Fehler der Lust, den Fehler des Hasses, den Fehler der Verblendung“; makellos wegen des Verschwindens der acht Befleckungen der Personen; fehlerfrei wegen der Abwesenheit von Verunreinigungen, denn wer verunreinigt ist, wird wegen der Verunreinigung als „fehlerhaft“ bezeichnet. Oder weil er rein ist, ist er fehlerlos; weil er fehlerlos ist, ist er makellos; wegen der Abwesenheit äußerer Flecken ist er makellos und daher fehlerfrei, denn wer befleckt ist, wird als „fehlerhaft“ bezeichnet. Oder weil er makellos ist, begeht er kein Vergehen, und daher ist er fehlerfrei; denn das Begehen eines Vergehens durch Zufügung von Schaden wird als „Fehler“ bezeichnet. 482. අත්තනො අත්තානං නානුපස්සතීති ඤාණසම්පයුත්තෙන චිත්තෙන විපස්සන්තො අත්තනො ඛන්ධෙසු අඤ්ඤං අත්තානං නාම න පස්සති, ඛන්ධමත්තමෙව පස්සති. යා චායං ‘‘අත්තනාව අත්තානං සඤ්ජානාමී’’ති තස්ස සච්චතො ථෙතතො දිට්ඨි උප්පජ්ජති, තස්සා අභාවා අත්තනො අත්තානං නානුපස්සති, අඤ්ඤදත්ථු පඤ්ඤාය ඛන්ධෙ පස්සති. මග්ගසමාධිනා සමාහිතො, කායවඞ්කාදීනං අභාවා උජ්ජුගතො, ලොකධම්මෙහි අකම්පනීයතො ඨිතත්තො, තණ්හාසඞ්ඛාතාය එජාය පඤ්චන්නං චෙතොඛිලානඤ්ච අට්ඨට්ඨානාය කඞ්ඛාය ච අභාවා අනෙජො අඛිලො අකඞ්ඛො. 482. „Er nimmt durch sich selbst kein Selbst wahr“ (attano attānaṃ nānupassatī) bedeutet: Indem er mit einem mit Erkenntnis verbundenen Geist Einsicht übt (vipassanto), sieht er in seinen eigenen Daseinsgruppen kein anderes sogenanntes Selbst; er sieht bloß reine Daseinsgruppen. Wegen des Fehlens der Ansicht, die als wahr und gewiss entsteht – nämlich: „Mit dem Selbst nehme ich das Selbst wahr“ –, nimmt er durch sich selbst kein Selbst wahr, sondern sieht stattdessen die Daseinsgruppen mit Weisheit. „Gesammelt“ (samāhito): mit der Konzentration des Pfades; „aufrecht“ (ujjugato): wegen des Fehlens von körperlicher Gekrümmtheit und so weiter; „innerlich fest“ (ṭhitatto): weil er durch die Weltläufe nicht erschüttert werden kann. Da Regung (ejā) – eine Bezeichnung für Begehren (taṇhā) – und die fieberhaften fünf Arten der geistigen Ödnisse (cetokhila) sowie die acht Fälle des Zweifels (kaṅkhā) gänzlich fehlen, ist er ohne Regung, nicht öd, frei von Zweifel. 483. මොහන්තරාති මොහකාරණා මොහපච්චයා, සබ්බකිලෙසානමෙතං අධිවචනං. සබ්බෙසු ධම්මෙසු ච ඤාණදස්සීති සච්ඡිකතසබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණො. තඤ්හි සබ්බෙසු ධම්මෙසු ඤාණං, තඤ්ච භගවා පස්සි, ‘‘අධිගතං මෙ’’ති සච්ඡිකත්වා විහාසි. තෙන වුච්චති ‘‘සබ්බෙසු ධම්මෙසු ච ඤාණදස්සී’’ති. සම්බොධින්ති අරහත්තං. අනුත්තරන්ති පච්චෙකබුද්ධසාවකෙහි අසාධාරණං. සිවන්ති ඛෙමං නිරුපද්දවං සස්සිරිකං වා. යක්ඛස්සාති පුරිසස්ස. සුද්ධීති වොදානතා. එත්ථ හි මොහන්තරාභාවෙන සබ්බදොසාභාවො, තෙන සංසාරකාරණසමුච්ඡෙදො අන්තිමසරීරධාරිතා, ඤාණදස්සිතාය සබ්බගුණසම්භවො. තෙන අනුත්තරා සම්බොධිපත්ති, ඉතො පරඤ්ච පහාතබ්බමධිගන්තබ්බං වා නත්ථි. තෙනාහ – ‘‘එත්තාවතා යක්ඛස්ස සුද්ධී’’ති. 483. „Innere Verblendungen“ (mohantarā) bedeutet: mit Verblendung als Ursache, mit Verblendung als Bedingung; dies ist eine Bezeichnung für alle Befleckungen. „Und dessen Erkenntnis alle Phänomene durchschaut“ (sabbesu dhammesu ca ñāṇadassī) bedeutet: einer, der das Wissen der Allwissenheit verwirklicht hat. Denn dieses Wissen erstreckt sich auf alle Phänomene, und der Erhabene sieht dies; er verweilt, nachdem er verwirklicht hat: „Es ist von mir erlangt worden.“ Daher heißt es: „Und dessen Erkenntnis alle Phänomene durchschaut.“ „Erleuchtung“ (sambodhi) bedeutet die Arahatschaft. „Unübertrefflich“ (anuttara) bedeutet: nicht geteilt mit Paccekabuddhas und Jüngern. „Heilsam“ (siva) bedeutet: sicher, unheilfrei oder herrlich. „Des Geistes“ (yakkhassa) bedeutet: einer Person. „Reinheit“ (suddhi) bedeutet: Säuberung. Denn hier wird durch das Fehlen innerer Verblendungen die Abwesenheit aller Fehler angezeigt; dadurch hat er die Ursachen des Saṃsāra entwurzelt und trägt seinen letzten Körper; durch Wissen und Schauung sind all seine vortrefflichen Qualitäten entstanden. Damit ist das Erlangen der unübertrefflichen Erleuchtung verbunden, und darüber hinaus gibt es nichts mehr aufzugeben oder zu erreichen. Daher sagte er: „In diesem Maße gibt es Reinheit des Geistes.“ 484. එවං වුත්තෙ බ්‍රාහ්මණො භිය්‍යොසොමත්තාය භගවති පසන්නො පසන්නාකාරං කරොන්තො ආහ ‘‘හුතඤ්ච මය්හ’’න්ති. තස්සත්ථො – යමහං ඉතො පුබ්බෙ බ්‍රහ්මානං ආරබ්භ අග්ගිම්හි අජුහං, තං මෙ හුතං සච්චං වා හොති, අලිකං වාති න ජානාමි. අජ්ජ පන ඉදං හුතඤ්ච මය්හං හුතමත්ථු සච්චං, සච්චහුතමෙව අත්ථූති යාචන්තො භණති. යං තාදිසං වෙදගුනං අලත්ථං, යස්මා ඉධෙව ඨිතො භවන්තරූපං වෙදගුං අලත්ථං. බ්‍රහ්මා හි සක්ඛි, පච්චක්ඛමෙව හි ත්වං බ්‍රහ්මා, යතො පටිග්ගණ්හාතු මෙ භගවා, පටිග්ගහෙත්වා [Pg.138] ච භුඤ්ජතු මෙ භගවා පූරළාසන්ති තං හබ්‍යසෙසං උපනාමෙන්තො ආහ. 484. Als dies gesagt wurde, war der Brahmane noch weitaus erfreuter über den Erhabenen, und indem er seiner Freude Ausdruck verlieh, sagte er: „Mein Opfer“. Dies ist die Bedeutung: „Wenn ich zuvor dem Feuer zu Ehren Brahmās opferte, wusste ich nicht, ob mein Opfer wahrhaftig oder eine Lüge war. Aber heute soll mein Opfer ein wahrhaftiges Opfer sein.“ Er bittet flehend: „Es soll einfach ein wahrhaftiges Opfer sein.“ „Da ich einen solchen Veda-Meister gefunden habe“ (yaṃ tādisaṃ vedagunaṃ alattha): da ich, genau hier stehend, in Ihnen einen Veda-Meister gefunden habe. „Brahmā selbst ist offenbar geworden“: Du bist Brahmā selbst, direkt geschaut. „Möge der Erhabene es von mir annehmen; möge der Erhabene meinen Opferkuchen genießen“: Dies sagte er, während er den Rest des Opfers darbrachte. 487. අථ භගවා කසිභාරද්වාජසුත්තෙ වුත්තනයෙන ගාථාද්වයමභාසි. තතො බ්‍රාහ්මණො ‘‘අයං අත්තනා න ඉච්ඡති, කම්පි චඤ්ඤං සන්ධාය ‘කෙවලිනං මහෙසිං ඛීණාසවං කුක්කුච්චවූපසන්තං අන්නෙන පානෙන උපට්ඨහස්සූ’ති භණතී’’ති එවං ගාථාය අත්ථං අසල්ලක්ඛෙත්වා තං ඤාතුකාමො ආහ ‘‘සාධාහං භගවා’’ති. තත්ථ සාධූති ආයාචනත්ථෙ නිපාතො. තථාති යෙන ත්වමාහ, තෙන පකාරෙන. විජඤ්ඤන්ති ජානෙය්‍යං. යන්ති යං දක්ඛිණෙය්‍යං යඤ්ඤකාලෙ පරියෙසමානො උපට්ඨහෙය්‍යන්ති පාඨසෙසො. පප්පුය්‍යාති පත්වා. තව සාසනන්ති තව ඔවාදං. ඉදං වුත්තං හොති. සාධාහං භගවා තව ඔවාදං ආගම්ම තථා විජඤ්ඤං ආරොචෙහි මෙ තං කෙවලිනන්ති අධිප්පායො. යො දක්ඛිණං භුඤ්ජෙය්‍ය මාදිසස්ස, යං චාහං යඤ්ඤකාලෙ පරියෙසමානො උපට්ඨහෙය්‍යං, තථාරූපං මෙ දක්ඛිණෙය්‍යං දස්සෙහි, සචෙ ත්වං න භුඤ්ජසීති. 487. Daraufhin sprach der Erhabene zwei Verse auf die im Kasibhāradvāja-Sutta dargelegte Weise. Daraufhin dachte der Brahmane: „Er selbst will es nicht. Auf wen sonst bezog er sich, als er sagte: ‚Bedient mit anderen Speisen und Getränken den Vollendeten, den großen Seher, dessen Triebe versiegt sind, dessen Reue gestillt ist‘?“ Da er die Bedeutung des Verses nicht verstand und sie zu erfahren wünschte, sagte er: „Bitte, Erhabener“ (sādhāhaṃ bhagavā). Hierbei ist „sādhu“ eine Partikel der Bitte. „Tathā“ bedeutet: in der Weise, wie du es gesagt hast. „Vijaññaṃ“ bedeutet: ich möchte wissen. „Yaṃ“ bedeutet: denjenigen, der der Gaben würdig ist, den ich zur Zeit des Opfers suchen und bedienen sollte (dies vervollständigt den Satz). „Pappuyya“ bedeutet: erlangt habend. „Deine Lehre“ (tava sāsanaṃ): deine Ermahnung. Dies ist gemeint: „Bitte, Erhabener, da ich zu deiner Ermahnung gelangt bin, lass mich auf diese Weise wissen; verkünde mir jenen Vollendeten“ – so lautet der Sinn. „Wer ein Opfer von einem wie mir essen soll, den ich zur Zeit des Opfers suchen und bedienen sollte, zeige mir einen solchen Empfänger der Gaben, wenn du selbst es nicht isst.“ 488-90. අථස්ස භගවා පාකටෙන නයෙන තථාරූපං දක්ඛිණෙය්‍යං දස්සෙන්තො ‘‘සාරම්භා යස්සා’’ති ගාථාත්තයමාහ. තත්ථ සීමන්තානං විනෙතාරන්ති සීමාති මරියාදා සාධුජනවුත්ති, තස්සා අන්තා පරියොසානා අපරභාගාති කත්වා සීමන්තා වුච්චන්ති කිලෙසා, තෙසං විනෙතාරන්ති අත්ථො. සීමන්තාති බුද්ධවෙනෙය්‍යා සෙක්ඛා ච පුථුජ්ජනා ච, තෙසං විනෙතාරන්තිපි එකෙ. ජාතිමරණකොවිදන්ති ‘‘එවං ජාති එවං මරණ’’න්ති එත්ථ කුසලං. මොනෙය්‍යසම්පන්නන්ති පඤ්ඤාසම්පන්නං, කායමොනෙය්‍යාදිසම්පන්නං වා. භකුටිං විනයිත්වානාති යං එකච්චෙ දුබ්බුද්ධිනො යාචකං දිස්වා භකුටිං කරොන්ති, තං විනයිත්වා, පසන්නමුඛා හුත්වාති අත්ථො. පඤ්ජලිකාති පග්ගහිතඅඤ්ජලිනො හුත්වා. 488-90. Daraufhin sprach der Erhabene die drei Verse „In dem die Aggression erloschen ist“ und zeigte auf klare Weise, wer der Gaben würdig ist. Hierbei bedeutet „der die [Enden der] Grenzen beseitigt hat“ (sīmantānaṃ vinetāraṃ): Eine Grenze (sīmā) ist eine Schranke, das Verhalten guter Menschen. Wenn man ihr Ende, ihren Abschluss, als den Bereich jenseits der Grenze nimmt, so sind es die Befleckungen (kilesā), die als „die Enden der Grenzen“ bezeichnet werden; er ist derjenige, der sie beseitigt. Einige sagen auch: „Die ‚Enden der Grenzen‘ sind die Übenden (sekkhā) und Weltlinge (puthujjanā), die von einem Buddha zu führen sind; er ist ihr Führer.“ „Der in Geburt und Tod erfahren ist“ (jātimaraṇakovida): der darin erfahren ist, zu wissen: „So ist die Geburt, so ist der Tod.“ „Mit Seherschaft ausgestattet“ (moneyyasampanna): mit Weisheit ausgestattet, oder mit körperlicher Seherschaft und so weiter ausgestattet. „Nachdem er das Stirnrunzeln abgelegt hat“ (bhakuṭiṃ vinayitvānā): Einige unvernünftige Menschen machen ein finsteres Gesicht, wenn sie einen Bettler sehen; die Bedeutung ist: dies abzulegen und mit einem heiteren Gesichtsausdruck dazustehen. „Mit ehrerbietigem Gruß“ (pañjalikā): mit zum Gruß erhobenen, zusammengelegten Händen. 491. අථ බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං ථොමයමානො ‘‘බුද්ධො භව’’න්ති ගාථමාහ. තත්ථ ආයාගොති ආයජිතබ්බො, තතො තතො ආගම්ම වා යජිතබ්බමෙත්ථාතිපි ආයාගො, දෙය්‍යධම්මානං අධිට්ඨානභූතොති වුත්තං හොති[Pg.139]. සෙසමෙත්ථ ඉතො පුරිමගාථාසු ච යං න වණ්ණිතං, තං සක්කා අවණ්ණිතම්පි ජානිතුන්ති උත්තානත්ථත්තායෙව න වණ්ණිතං. ඉතො පරං පන කසිභාරද්වාජසුත්තෙ වුත්තනයමෙවාති. 491. Daraufhin sprach der Brahmane einen Vers, in dem er den Erhabenen pries: „Ein Buddha bist du“. Hierbei bedeutet „Empfänger des Opfers“ (āyāgo): das, dem ein Opfer dargebracht werden sollte, oder „nachdem man von hier und dort herbeigekommen ist, sollte hier geopfert werden“; gemeint ist einer, der die Grundlage für Gaben ist. Was das Übrige hier und in den vorhergehenden Versen betrifft, das nicht erklärt wurde: Es wurde übergangen, weil die Bedeutung klar ist und auch ohne Erklärung verstanden werden kann. Was folgt, ist in der Weise zu verstehen, wie es im Kommentar zum Kasibhāradvāja-Sutta dargelegt wurde. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zur Khuddaka-Sammlung, සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය පූරළාසසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung des Pūraḷāsa-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen. 5. මාඝසුත්තවණ්ණනා 5. Die Erklärung des Māgha-Sutta එවං මෙ සුතන්ති මාඝසුත්තං. කා උප්පත්ති? අයමෙව යාස්ස නිදානෙ වුත්තා. අයඤ්හි මාඝො මාණවො දායකො අහොසි දානපති. තස්සෙතදහොසි – ‘‘සම්පත්තකපණද්ධිකාදීනං දානං දින්නං මහප්ඵලං හොති, උදාහු නොති සමණං ගොතමං එතමත්ථං පුච්ඡිස්සාමි, සමණො කිර ගොතමො අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං ජානාතී’’ති. සො භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා පුච්ඡි. භගවා චස්ස පුච්ඡානුරූපං බ්‍යාකාසි. තයිදං සඞ්ගීතිකාරානං බ්‍රාහ්මණස්ස භගවතොති තිණ්ණම්පි වචනං සමොධානෙත්වා ‘‘මාඝසුත්ත’’න්ති වුච්චති. „So habe ich gehört“ bezieht sich auf die Lehrrede an Māgha (Māgha-Sutta). Was ist der Ursprung? Genau dieser, der in der Einleitung dazu dargelegt wird. Denn dieser Brahmanenschüler Māgha war ein Geber, ein Herr des Gebens. Ihm kam folgender Gedanke: „Ist eine Gabe, die an eingetroffene Bedürftige, Wanderer und andere gegeben wird, von großer Frucht oder nicht? Ich werde den Asketen Gotama über diese Angelegenheit befragen; man sagt ja, dass der Asket Gotama Vergangenheit, Zukunft und Gegenwart kennt.“ Er begab sich zum Erhabenen und fragte ihn. Und der Erhabene antwortete ihm entsprechend seinen Fragen. Indem man die Worte der Konzilsteilnehmer, des Brahmanen und des Erhabenen – also von allen dreien – zusammenfasste, wird dies als „Māgha-Sutta“ bezeichnet. තත්ථ රාජගහෙති එවංනාමකෙ නගරෙ. තඤ්හි මන්ධාතුමහාගොවින්දාදීහි පරිග්ගහිතත්තා ‘‘රාජගහ’’න්ති වුච්චති. අඤ්ඤෙපෙත්ථ පකාරෙ වණ්ණයන්ති. කිං තෙහි, නාමමෙතං තස්ස නගරස්ස? තං පනෙතං බුද්ධකාලෙ ච චක්කවත්තිකාලෙ ච නගරං හොති, සෙසකාලෙ සුඤ්ඤං හොති යක්ඛපරිග්ගහිතං, තෙසං වසන්තවනං හුත්වා තිට්ඨති. එවං ගොචරගාමං දස්සෙත්වා නිවාසට්ඨානමාහ – ‘‘ගිජ්ඣකූටෙ පබ්බතෙ’’ති. සො ච ගිජ්ඣා තස්ස කූටෙසු වසිංසු, ගිජ්ඣසදිසානි වාස්ස කූටානි, තස්මා ‘‘ගිජ්ඣකූටො’’ති වුච්චතීති වෙදිතබ්බො. Dabei bezieht sich „in Rājagaha“ auf die Stadt dieses Namens. Weil sie nämlich von [Königen wie] Mandhātu, Mahāgovinda und anderen beherrscht wurde, wird sie „Rājagaha“ genannt. Andere erklären den Namen hier auch auf andere Weise. Doch was tut das zur Sache? Dies ist einfach der Name dieser Stadt. Diese Stadt existiert als solche zur Zeit eines Buddha und zur Zeit eines Raddrehenden Königs; in der übrigen Zeit ist sie leer, von Yakkhas besetzt und dient ihnen als Frühlingswald. Nachdem so das Dorf für den Almosengang gezeigt wurde, wird nun der Wohnort gezeigt mit den Worten: „auf dem Berge Gijjhakūṭa“ (Geierberg). Man sollte wissen, dass dieser „Geierberg“ genannt wird, weil Geier auf seinen Gipfeln lebten oder weil seine Gipfel Geiern ähnelten. අථ ඛො…පෙ… අවොචාති එත්ථ මාඝොති තස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස නාමං. මාණවොති අන්තෙවාසිවාසං අනතීතභාවෙන වුච්චති, ජාතියා පන මහල්ලකො. ‘‘පුබ්බාචිණ්ණවසෙනා’’ති එකෙ පිඞ්ගියො මාණවො විය. සො හි වීසවස්සසතිකොපි පුබ්බාචිණ්ණවසෙන ‘‘පිඞ්ගියො මාණවො’’ ත්වෙව සඞ්ඛං අගමාසි. සෙසං වුත්තනයමෙව. „Da nun … [u.s.w.] … sprach“: Hierbei ist „Māgha“ der Name jenes Brahmanen. Er wird „Brahmanenschüler“ (māṇava) genannt, weil er das Stadium des Schülertums noch nicht überschritten hatte, obwohl er dem Alter nach bereits ein Erwachsener war. Einige sagen: „aufgrund früherer Gewohnheit“, wie beim Brahmanenschüler Piṅgiya; denn obwohl dieser einhundertzwanzig Jahre alt war, wurde er aufgrund früherer Gewohnheit als „der Brahmanenschüler Piṅgiya“ bezeichnet. Der Rest ist in der bereits dargelegten Weise zu verstehen. අහඤ්හි[Pg.140], භො ගොතම…පෙ… පසවාමීති එත්ථ දායකො දානපතීති දායකො චෙව දානපති ච. යො හි අඤ්ඤස්ස සන්තකං තෙනාණත්තො දෙති, සොපි දායකො හොති, තස්මිං පන දානෙ ඉස්සරියාභාවතො න දානපති. අයං පන අත්තනො සන්තකංයෙව දෙති. තෙනාහ – ‘‘අහඤ්හි, භො ගොතම, දායකො දානපතී’’ති. අයමෙව හි එත්ථ අත්ථො, අඤ්ඤත්‍ර පන අන්තරන්තරා මච්ඡෙරෙන අභිභුය්‍යමානො දායකො අනභිභූතො දානපතීතිආදිනාපි නයෙන වත්තුං වට්ටති. වදඤ්ඤූති යාචකානං වචනං ජානාමි වුත්තමත්තෙයෙව ‘‘අයමිදමරහති අයමිද’’න්ති පුරිසවිසෙසාවධාරණෙන බහූපකාරභාවගහණෙන වා. යාචයොගොති යාචිතුං යුත්තො. යො හි යාචකෙ දිස්වාව භකුටිං කත්වා ඵරුසවචනාදීනි භණති, සො න යාචයොගො හොති. අහං පන න තාදිසොති දීපෙති. ධම්මෙනාති අදින්නාදානනිකතිවඤ්චනාදීනි වජ්ජෙත්වා භික්ඛාචරියාය, යාචනායාති අත්ථො. යාචනා හි බ්‍රාහ්මණානං භොගපරියෙසනෙ ධම්මො, යාචමානානඤ්ච නෙසං පරෙහි අනුග්ගහකාමෙහි දින්නා භොගා ධම්මලද්ධා නාම ධම්මාධිගතා ච හොන්ති, සො ච තථා පරියෙසිත්වා ලභි. තෙනාහ – ‘‘ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසාමි…පෙ… ධම්මාධිගතෙහී’’ති. භිය්‍යොපි දදාමීති තතො උත්තරිපි දදාමි, පමාණං නත්ථි, එත්ථ ලද්ධභොගප්පමාණෙන දදාමීති දස්සෙති. „Ich nämlich, Herr Gotama … [u.s.w.] … bringe viel Verdienst hervor“: Hierbei bedeutet „Geber, ein Herr des Gebens“ (dāyako dānapatī), dass er sowohl ein Geber als auch ein Herr des Gebens ist. Denn wer das Eigentum eines anderen auf dessen Geheiß hin gibt, ist zwar auch ein Geber, aber da ihm bei dieser Gabe die Herrschaft darüber fehlt, ist er kein Herr des Gebens. Dieser [Māgha] jedoch gibt nur sein eigenes Eigentum. Darum sagt er: „Ich nämlich, Herr Gotama, bin ein Geber, ein Herr des Gebens.“ Denn dies ist hier die Bedeutung; andernorts könnte man diese Begriffe jedoch auch so erklären: „Wer zwischendurch von Geiz überwunden wird, ist ein Geber; wer nicht davon überwunden wird, ist ein Herr des Gebens.“ „Freigebig“ (vadaññū): Ich kenne das Wort der Bittsteller. Sobald es gesprochen wird, [erkenne ich] „dieser verdient dies, jener verdient das“, indem ich den Unterschied zwischen den Personen bestimme oder den Nutzen in Betracht ziehe. „Bereitwillig zu geben“ (yācayogo): geeignet, um etwas gebeten zu werden. Denn wer beim Anblick von Bittstellern die Stirn runzelt und harte Worte spricht, ist nicht bereitwillig zu geben. Er zeigt: „Ich aber bin nicht so.“ „Auf gerechte Weise“ (dhammena): indem er Diebstahl, Betrug, Täuschung und Ähnliches vermeidet, durch das Sammeln von Almosen, das heißt durch Betteln. Denn das Betteln ist für Brahmanen die gerechte Weise (dhamma), Reichtum zu erlangen. Und was ihnen, während sie betteln, von anderen, die ihnen helfen wollen, gegeben wird, nennt man gerecht erlangten und gerecht erworbenen Reichtum. Er ist jemand, der seinen Reichtum auf diese Weise erlangt hat. Darum sagt er: „Ich suche Reichtum auf gerechte Weise … [u.s.w.] … mit gerecht erworbenem [Reichtum].“ „Ich gebe noch mehr Menschen“ (bhiyyopi dadāmi): Ich gebe an noch mehr Menschen als das; es gibt keine Grenze. Er zeigt damit: „Ich gebe von dem hier erlangten Reichtum ohne jegliche Begrenzung.“ තග්ඝාති එකංසවචනෙ නිපාතො. එකංසෙනෙව හි සබ්බබුද්ධපච්චෙකබුද්ධසාවකෙහි පසත්ථං දානං අන්තමසො තිරච්ඡානගතානම්පි දීයමානං. වුත්තඤ්චෙතං ‘‘සබ්බත්ථ වණ්ණිතං දානං, න දානං ගරහිතං ක්වචී’’ති. තස්මා භගවාපි එකංසෙනෙව තං පසංසන්තො ආහ – ‘‘තග්ඝ ත්වං මාණව…පෙ… පසවසී’’ති. සෙසං උත්තානත්ථමෙව. එවං භගවතා ‘‘බහුං සො පුඤ්ඤං පසවතී’’ති වුත්තෙපි දක්ඛිණෙය්‍යතො දක්ඛිණාවිසුද්ධිං සොතුකාමො බ්‍රාහ්මණො උත්තරි භගවන්තං පුච්ඡි. තෙනාහු සඞ්ගීතිකාරා – ‘‘අථ ඛො මාඝො මාණවො භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසී’’ති. තං අත්ථතො වුත්තනයමෙව. „Gewiss“ (taggha) ist eine Partikel im Sinne von „zweifellos“. Denn das Geben – selbst eine Gabe, die an Tiere gegeben wird – wird von allen Buddhas, Paccekabuddhas und Jüngern zweifellos gepriesen. Und es heißt: „Überall wird das Geben gepriesen, nirgends wird das Geben getadelt.“ Daher sagte auch der Erhabene, indem er das Geben pries: „Gewiss, Schüler, … [u.s.w.] … bringst du viel Verdienst hervor.“ Der Rest versteht sich von selbst. Als der Erhabene so sprach: „Er bringt viel Verdienst hervor“, fragte der Brahme den Erhabenen weiter, da er die Reinheit der Gabe durch einen des Opfers Würdigen (dakkhiṇeyya) kennenlernen wollte. Daher sagten die Konzilsteilnehmer: „Daraufhin wandte sich der Brahmanenschüler Māgha mit einer Strophe an den Erhabenen.“ Die Erklärung der Bedeutung wurde bereits dargelegt. 492. පුච්ඡාමහන්තිආදිගාථාසු පන වදඤ්ඤුන්ති වචනවිදුං, සබ්බාකාරෙන සත්තානං වුත්තවචනාධිප්පායඤ්ඤුන්ති වුත්තං හොති. සුජ්ඣෙති දක්ඛිණෙය්‍යවසෙන සුද්ධං මහප්ඵලං භවෙය්‍ය. යොජනා පනෙත්ථ – යො යාචයොගො දානපති [Pg.141] ගහට්ඨො පුඤ්ඤත්ථිකො හුත්වා පරෙසං අන්නපානං දදං යජති, න අග්ගිම්හි ආහුතිමත්තං පක්ඛිපන්තො, තඤ්ච ඛො පුඤ්ඤපෙක්ඛොව න පච්චුපකාරකල්‍යාණකිත්තිසද්දාදිඅපෙක්ඛො, තස්ස එවරූපස්ස යජමානස්ස හුතං කථං සුජ්ඣෙය්‍යාති? 492. In den Strophen, die mit „Ich frage“ beginnen, bedeutet „freigebig“ (vadaññū) jemanden, der Worte versteht; gemeint ist: „jemand, der in jeder Hinsicht die Absicht der von den Wesen gesprochenen Worte kennt“. „Wird gereinigt“ (sujjhe) bedeutet: durch jene, die des Opfers würdig sind, rein und von großer Frucht werden. Die Satzkonstruktion ist hierbei folgende: „Wenn ein zum Geben bereitwilliger Hausvater, ein Herr des Gebens, der nach Verdienst strebt, opfert, indem er anderen Speise und Trank gibt – nicht bloß indem er Opfergaben ins Feuer wirft –, und zwar auf Verdienst bedacht, nicht auf Gegenleistungen, einen guten Ruf und so weiter, wie wird dann das Opfer eines solchen Opfernden gereinigt?“ 493. ආරාධයෙ දක්ඛිණෙය්‍යෙභි තාදීති තාදිසො යාචයොගො දක්ඛිණෙය්‍යෙහි ආරාධයෙ සම්පාදයෙ සොධයෙ, මහප්ඵලං තං හුතං කරෙය්‍ය, න අඤ්ඤථාති අත්ථො. ඉමිනාස්ස ‘‘කථං හුතං යජමානස්ස සුජ්ඣෙ’’ ඉච්චෙතං බ්‍යාකතං හොති. 493. „Ein Solcher erlangt Erfolg durch jene, die des Opfers würdig sind“ (ārādhaye dakkhiṇeyyebhi tādī): Ein solcher zum Geben Bereitwilliger kann durch jene, die des Opfers würdig sind, Erfolg erlangen, das Ziel erreichen, die Gabe reinigen und das Opfer sehr fruchtbringend machen, nicht anders – so lautet die Bedeutung. Hiermit wird seine Frage „Wie wird das Opfer des Opfernden gereinigt?“ beantwortet. 494. අක්ඛාහි මෙ භගවා දක්ඛිණෙය්‍යෙති එත්ථ යො යාචයොගො දදං පරෙසං යජති, තස්ස මෙ භගවා දක්ඛිණෙය්‍යෙ අක්ඛාහීති එවං යොජනා වෙදිතබ්බා. 494. „Verkünde mir, Erhabener, jene, die des Opfers würdig sind“: Hierbei ist die Konstruktion wie folgt zu verstehen: „Für mich, der ich zum Geben bereitwillig bin und opfere, indem ich anderen gebe, verkünde, o Erhabener, jene, die des Opfers würdig sind.“ 495. අථස්ස භගවා නානප්පකාරෙහි නයෙහි දක්ඛිණෙය්‍යෙ පකාසෙන්තො ‘‘යෙ වෙ අසත්තා’’තිආදිකා ගාථායො අභාසි. තත්ථ අසත්තාති රාගාදිසඞ්ගවසෙන අලග්ගා. කෙවලිනොති පරිනිට්ඨිතකිච්චා. යතත්තාති ගුත්තචිත්තා. 495. Daraufhin sprach der Erhabene, indem er ihm auf vielfältige Weise jene aufzeigte, die des Opfers würdig sind, die Strophen, die mit „Die wahrlich Ungebundenen“ beginnen. Dabei bedeutet „ungebunden“ (asattā): nicht verhaftet durch die Fesseln von Gier und so weiter. „Vollkommen“ (kevalino): die ihre Aufgabe vollendet haben. „Selbstbeherrscht“ (yatattā): mit behütetem Geist. 496-7. දන්තා අනුත්තරෙන දමථෙන, විමුත්තා පඤ්ඤාචෙතොවිමුත්තීහි, අනීඝා ආයතිං වට්ටදුක්ඛාභාවෙන, නිරාසා සම්පති කිලෙසාභාවෙන. ඉමිස්සා පන ගාථාය දුතියගාථා භාවනානුභාවප්පකාසනනයෙන වුත්තාති වෙදිතබ්බා. ‘‘භාවනානුයොගමනුයුත්තස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො විහරතො කිඤ්චාපි න එවං ඉච්ඡා උප්පජ්ජෙය්‍ය ‘අහො වත මෙ අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුච්චෙය්‍යා’ති (අ. නි. 7.71), අථ ඛ්වාස්ස අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුච්චතී’’ති ඉදං චෙත්ථ සුත්තං සාධකං. 496-7. „Gezähmt“ (dantā): mit der unübertrefflichen Zähmung. „Befreit“ (vimuttā): durch die Befreiung durch Weisheit und des Geistes (paññā- und cetovimutti). „Kummerlos“ (anīghā): wegen der Abwesenheit künftigen Leidens im Daseinskreislauf. „Wunschlos“ (nirāsā): wegen der Abwesenheit gegenwärtiger Befleckungen. Es ist zu verstehen, dass die auf diese Strophe folgende zweite Strophe dargelegt wurde, um die Kraft der [geistigen] Entfaltung aufzuzeigen. Und diese Lehrrede dient hierbei als Beleg: „Wenn, ihr Mönche, ein Mönch in der Hingabe an die Entfaltung verweilt, mag in ihm auch nicht der Wunsch aufsteigen: ‚O dass doch mein Geist ohne Anhaften von den Trieben befreit würde!‘, so wird sein Geist dennoch ohne Anhaften von den Trieben befreit.“ 498-502. රාගඤ්ච…පෙ… යෙසු න මායා…පෙ… න තණ්හාසු උපාතිපන්නාති කාමතණ්හාදීසු නාධිමුත්තා. විතරෙය්‍යාති විතරිත්වා. තණ්හාති රූපතණ්හාදිඡබ්බිධා. භවාභවායාති සස්සතාය වා උච්ඡෙදාය වා. අථ වා භවස්ස අභවාය භවාභවාය, පුනබ්භවාභිනිබ්බත්තියාති වුත්තං හොති. ඉධ වා හුරං වාති ඉදං පන ‘‘කුහිඤ්චි ලොකෙ’’ති ඉමස්ස විත්ථාරවචනං. 498-502. „Die Gier (haben sie aufgegeben)… [usw.] … in denen kein Trug ist… [usw.] … sind nicht den Begehrlichkeiten verfallen“ bedeutet, dass sie dem Sinnensbegehren und so weiter nicht hingegeben sind. „Sie mögen überschreiten“ (vitareyya) bedeutet: überschritten habend. „Begehren“ (taṇhā) ist das sechsfache Begehren, beginnend mit dem Begehren nach Formen usw. „Für Werden oder Nicht-Werden“ (bhavābhava) bedeutet: für ein ewiges Dasein oder für die Vernichtung. Oder alternativ bedeutet „bhavābhava“: für das Nicht-Werden des Werdens; damit ist das Nicht-Entstehen einer erneuten Existenz gemeint. „Hier oder jenseits“ (idha vā huraṃ vā) ist eine ausführliche Erläuterung für: „irgendwo in der Welt“ (kuhiñci loke). 504. යෙ [Pg.142] වීතරාගා…පෙ… සමිතාවිනොති සමිතවන්තො, කිලෙසවූපසමකාරිනොති අත්ථො. සමිතාවිතත්තා ච වීතරාගා අකොපා. ඉධ විප්පහායාති ඉධලොකෙ වත්තමානෙ ඛන්ධෙ විහාය, තතො පරං යෙසං ගමනං නත්ථීති වුත්තං හොති. ඉතො පරං ‘‘යෙ කාමෙ හිත්වා අගහා චරන්ති, සුසඤ්ඤතත්තා තසරංව උජ්ජු’’න්ති ඉමම්පි ගාථං කෙචි පඨන්ති. 504. „Die frei von Gier sind… [usw.] … die zur Ruhe Gekommenen“ (samitāvino) bedeutet: diejenigen, die gestillt haben; gemeint ist: diejenigen, die eine Beruhigung der Befleckungen bewirkt haben. Und weil sie zur Ruhe gekommen sind, sind sie frei von Gier und ohne Zorn. „Hier aufgegeben habend“ (idha vippahāya) bedeutet: die in dieser Welt bestehenden Daseinsgruppen (khandha) zurückgelassen habend, woraufhin es für sie kein Gehen mehr anderswohin gibt. Danach rezitieren einige auch diesen Vers: „Die die Sinnengenüsse aufgegeben haben und heimatlos umherziehen, vollkommen selbstbezähmt, gerade wie ein Webschiffchen.“ 506-8. ජහිත්වාති හිත්වා. ‘‘ජහිත්වානා’’තිපි පාඨො, අයමෙවත්ථො. අත්තදීපාති අත්තනො ගුණෙ එව අත්තනො දීපං කත්වා විචරන්තා ඛීණාසවා වුච්චන්ති. යෙ හෙත්ථාති හකාරො නිපාතො පදපූරණමත්තෙ. අයං පනත්ථො – යෙ එත්ථ ඛන්ධායතනාදිසන්තානෙ යථා ඉදං ඛන්ධායතනාදි තථා ජානන්ති, යංසභාවං තංසභාවංයෙව සඤ්ජානන්ති අනිච්චාදිවසෙන ජානන්තා. අයමන්තිමා නත්ථි පුනබ්භවොති අයං නො අන්තිමා ජාති, ඉදානි නත්ථි පුනබ්භවොති එවඤ්ච යෙ ජානන්තීති. 506-8. „Aufgegeben habend“ (jahitvā) bedeutet: verlassen habend. Auch die Lesart „jahitvāna“ hat dieselbe Bedeutung. „Sich selbst eine Insel“ (attadīpā): Es wird von jenen Triebversiegten (khīṇāsava) gesprochen, die umherwandern, indem sie ihre eigenen edlen Eigenschaften zu ihrer eigenen Insel machen. „Die hier“ (ye hetha): Der Buchstabe „ha“ ist ein bloßes Füllwort (padapūraṇa). Dies ist jedoch die Bedeutung: Diejenigen, die hier im Kontinuum von Daseinsgruppen, Sinnesbereichen usw. diese Daseinsgruppen, Sinnesbereiche usw. genau so erkennen, wie sie sind; indem sie sie als unbeständig usw. erkennen, erkennen sie sie gemäß ihrer tatsächlichen Beschaffenheit. „Dies ist die letzte, es gibt kein erneutes Werden“ bedeutet: „Dies ist unsere letzte Geburt, jetzt gibt es kein erneutes Werden mehr“; und diejenigen, die dies so wissen. 509. යො වෙදගූති ඉදානි අත්තානං සන්ධාය භගවා ඉමං ගාථමාහ. තත්ථ සතිමාති ඡසතතවිහාරසතියා සමන්නාගතො. සම්බොධිපත්තොති සබ්බඤ්ඤුතං පත්තො. සරණං බහූනන්ති බහූනං දෙවමනුස්සානං භයවිහිංසනෙන සරණභූතො. 509. „Wer ein Veda-Meister ist“ (yo vedagū): Nun sprach der Erhabene diesen Vers in Bezug auf sich selbst. Darin bedeutet „achtsam“ (satimā): ausgestattet mit der Achtsamkeit der sechs beständigen Verweilzustände (cha satatavihāra). „Der zur Erleuchtung Gelangte“ (sambodhipatto) bedeutet: der zur Allwissenheit Gelangte. „Die Zuflucht vieler“ (saraṇaṃ bahūnaṃ) bedeutet: einer, der für viele Götter und Menschen eine Zuflucht ist, indem er ihre Furcht und Bedrängnis beseitigt. 510. එවං දක්ඛිණෙය්‍යෙ සුත්වා අත්තමනො බ්‍රාහ්මණො ආහ – ‘‘අද්ධා අමොඝා’’ති. තත්ථ ත්වඤ්හෙත්ථ ජානාසි යථා තථා ඉදන්ති ත්වඤ්හි එත්ථ ලොකෙ ඉදං සබ්බම්පි ඤෙය්‍යං යථා තථා ජානාසි යාථාවතො ජානාසි, යාදිසං තං තාදිසමෙව ජානාසීති වුත්තං හොති. තථා හි තෙ විදිතො එස ධම්මොති තථා හි තෙ එසා ධම්මධාතු සුප්පටිවිද්ධා, යස්සා සුප්පටිවිද්ධතා යං යං ඉච්ඡසි, තං තං ජානාසීති අධිප්පායො. 510. Als der Brahmane so von den der Gabe Würdigen hörte, war er erfreut und sagte: „Wahrlich, nicht vergeblich (waren meine Fragen).“ Darin bedeutet „Denn du weißt das hier, wie es in Wahrheit ist“: Denn du in dieser Welt weißt all dieses Erkennbare genau so, wie es ist; du weißt es gemäß seiner tatsächlichen Beschaffenheit; gemeint ist: du weißt es genau so, wie es beschaffen ist. „Denn so ist diese Lehre von dir verstanden worden“ bedeutet: Denn dieses Element der Lehre (dhammadhātu) ist von dir so wohl durchdrungen worden, dass du durch diese gute Durchdringung alles weißt, was auch immer du zu wissen wünschst. Das ist die Absicht. 511. එවං සො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං පසංසිත්වා දක්ඛිණෙය්‍යසම්පදාය යඤ්ඤසම්පදං ඤත්වා දායකසම්පදායපි තං ඡළඞ්ගපරිපූරං යඤ්ඤසම්පදං සොතුකාමො ‘‘යො යාචයොගො’’ති උත්තරිපඤ්හං පුච්ඡි. තත්‍රායං යොජනා – යො යාචයොගො දදං පරෙසං යජති, තස්ස අක්ඛාහි මෙ භගවා යඤ්ඤසම්පදන්ති. 511. Nachdem der Brahmane so den Erhabenen gepriesen und die Vortrefflichkeit des Opfers durch die Vortrefflichkeit der der Gabe Würdigen verstanden hatte, wünschte er auch die in sechs Faktoren vollkommene Vortrefflichkeit des Opfers durch die Vortrefflichkeit des Spenders zu hören, und so stellte er die weitere Frage: „Wer bereitwillig spendet...“ Hierbei ist die Verknüpfung wie folgt: „Verkünde mir, Erhabener, die Vortrefflichkeit des Opfers für jenen, der bereitwillig spendet, gibt und anderen opfert.“ 512. අථස්ස [Pg.143] භගවා ද්වීහි ගාථාහි අක්ඛාසි. තත්ථායං අත්ථයොජනා – යජස්සු මාඝ, යජමානො ච සබ්බත්ථ විප්පසාදෙහි චිත්තං, තීසුපි කාලෙසු චිත්තං පසාදෙහි. එවං තෙ යායං – 512. Da erklärte es ihm der Erhabene mit zwei Versen. Darin ist die Bedeutungskonstruktion wie folgt: „Opfere, Māgha, und mache beim Opfern deinen Geist in jeder Hinsicht rein (vippasādehi),“ mache den Geist zu allen drei Zeiten heiter und rein. Auf diese Weise ist für dich jene... ‘‘පුබ්බෙව දානා සුමනො, දදං චිත්තං පසාදයෙ; දත්වා අත්තමනො හොති, එසා යඤ්ඤස්ස සම්පදා’’ති. (අ. නි. 6.37; පෙ. ව. 305) – „Schon vor dem Geben ist man frohgesinnt, beim Geben klärt man den Geist; nach dem Geben ist man hocherfreut – dies ist die Vortrefflichkeit des Opfers.“ යඤ්ඤසම්පදා වුත්තා, තාය සම්පන්නො යඤ්ඤො භවිස්සති. තත්ථ සියා ‘‘කථං චිත්තං පසාදෙතබ්බ’’න්ති? දොසප්පහානෙන. කථං දොසප්පහානං හොති? යඤ්ඤාරම්මණතාය. අයඤ්හි ආරම්මණං යජමානස්ස යඤ්ඤො එත්ථ පතිට්ඨාය ජහාති දොසං, අයඤ්හි සත්තෙසු මෙත්තාපුබ්බඞ්ගමෙන සම්මාදිට්ඨිපදීපවිහතමොහන්ධකාරෙන චිත්තෙන යජමානස්ස දෙය්‍යධම්මසඞ්ඛාතො යඤ්ඤො ආරම්මණං හොති, සො එත්ථ යඤ්ඤෙ ආරම්මණවසෙන පවත්තියා පතිට්ඨාය දෙය්‍යධම්මපච්චයං ලොභං, පටිග්ගාහකපච්චයං කොධං, තදුභයනිදානං මොහන්ති එවං තිවිධම්පි ජහාති දොසං. සො එවං භොගෙසු වීතරාගො, සත්තෙසු ච පවිනෙය්‍ය දොසං තප්පහානෙනෙව පහීනපඤ්චනීවරණො අනුක්කමෙන උපචාරප්පනාභෙදං අපරිමාණසත්තඵරණෙන එකසත්තෙ වා අනවසෙසඵරණෙන අප්පමාණං මෙත්තං චිත්තං භාවෙන්තො පුන භාවනාවෙපුල්ලත්ථං, රත්තින්දිවං සතතං සබ්බඉරියාපථෙසු අප්පමත්තො හුත්වා තමෙව මෙත්තජ්ඣානසඞ්ඛාතං සබ්බා දිසා ඵරතෙ අප්පමඤ්ඤන්ති. So wird die Vortrefflichkeit des Opfers dargelegt; das mit ihr ausgestattete Opfer wird vollkommen sein. Hierbei könnte man fragen: „Wie soll der Geist rein und heiter gemacht werden?“ Durch das Aufgeben von Fehlern (dosa). Wie geschieht das Aufgeben von Fehlern? Indem das Opfer als Objekt (ārammaṇa) dient. Für den Opfernden ist nämlich das Opfer – bestehend aus den Gabe-Objekten (deyyadhamma) – das Objekt, dargebracht mit einem Geist, dem liebevolle Güte (mettā) gegenüber den Wesen vorangeht und in dem das Dunkel der Verblendung durch das Licht der rechten Anschauung vertrieben ist. Indem er sich hier auf das Opfer stützt, das ihm als Objekt dient, gibt er so die dreifachen Fehler auf: die Gier in Bezug auf das Gabe-Objekt, den Ärger in Bezug auf den Empfänger der Gabe und die auf beiden beruhende Verblendung. Wer so frei von Gier nach Besitztümern ist und den Hass gegenüber den Wesen vertrieben hat, hat durch dieses Aufgeben auch die fünf Hindernisse abgelegt. Indem er stufenweise die Annäherungs- und die Vollsammlung (upacāra-appanā) entwickelt, indem er unermesslich viele Wesen durchdringt, oder ein einzelnes Wesen restlos durchdringt, entfaltet er einen unermesslichen Geist der liebevollen Güte. Um diese Entfaltung weiter zu mehren, verweilt er Tag und Nacht, beständig in allen Körperhaltungen achtsam, und durchdringt alle Himmelsrichtungen unermesslich mit eben jenem als Mettā-Jhāna bekannten Zustand der Unermesslichkeit (appamaññā). 514. අථ බ්‍රාහ්මණො තං මෙත්තං ‘‘බ්‍රහ්මලොකමග්ගො අය’’න්ති අජානන්තො කෙවලං අත්තනො විසයාතීතං මෙත්තාභාවනං සුත්වා සුට්ඨුතරං සඤ්ජාතසබ්බඤ්ඤුසම්භාවනො භගවති අත්තනා බ්‍රහ්මලොකාධිමුත්තත්තා බ්‍රහ්මලොකූපපත්තිමෙව ච සුද්ධිං මුත්තිඤ්ච මඤ්ඤමානො බ්‍රහ්මලොකමග්ගං පුච්ඡන්තො ‘‘කො සුජ්ඣතී’’ති ගාථමාහ. තත්‍ර ච බ්‍රහ්මලොකගාමිං පුඤ්ඤං කරොන්තං සන්ධායාහ – ‘‘කො සුජ්ඣති මුච්චතී’’ති, අකරොන්තං සන්ධාය ‘‘බජ්ඣතී චා’’ති. කෙනත්තනාති කෙන කාරණෙන. සක්ඛි බ්‍රහ්මජ්ජදිට්ඨොති බ්‍රහ්මා අජ්ජ සක්ඛි දිට්ඨො. සච්චන්ති භගවතො බ්‍රහ්මසමත්තං ආරබ්භ අච්චාදරෙන සපථං කරොති. කථං උපපජ්ජතීති අච්චාදරෙනෙව පුනපි පුච්ඡති. ජුතිමාති භගවන්තං ආලපති. 514. Da der Brahmane nicht wusste, dass diese liebevolle Güte der Weg zur Brahma-Welt ist, und er von der Entfaltung der liebevollen Güte hörte, die ganz außerhalb seines eigenen Bereichs lag, empfand er noch größere Hochachtung vor dem Erhabenen als einem Allwissenden. Da er selbst auf die Brahma-Welt ausgerichtet war und die Wiedergeburt in der Brahma-Welt für Reinheit und Befreiung hielt, stellte er, nach dem Weg zur Brahma-Welt fragend, den Vers: „Wer wird gereinigt?“ auf. Darin fragt er in Bezug auf jemanden, der Verdienst bewirkt, das zur Brahma-Welt führt: „Wer wird gereinigt und befreit?“, und in Bezug auf jemanden, der dies nicht tut: „Und wer ist gebunden?“ „Durch was für ein Selbst“ (kenattanā) bedeutet: durch welche Ursache. „Brahma ist mir heute leibhaftig erschienen (sakkhi diṭṭho)“ bedeutet: Brahma wurde heute leibhaftig gesehen. „In Wahrheit“ (saccaṃ): In Bezug auf die Ähnlichkeit des Erhabenen mit Brahma legt er mit größter Ehrfurcht einen Schwur ab. „Wie wird man wiedergeboren?“ (kathaṃ upapajjati): Mit ebensolcher Ehrfurcht fragt er noch einmal. „O Strahlender“ (jutimā): Er spricht den Erhabenen an. තත්ථ [Pg.144] යස්මා යො භික්ඛු මෙත්තාය තිකචතුක්කජ්ඣානං උප්පාදෙත්වා තමෙව පාදකං කත්වා විපස්සන්තො අරහත්තං පාපුණාති, සො සුජ්ඣති මුච්චති ච, තථාරූපො ච බ්‍රහ්මලොකං න ගච්ඡති. යො පන මෙත්තාය තිකචතුක්කජ්ඣානං උප්පාදෙත්වා ‘‘සන්තා එසා සමාපත්තී’’තිආදිනා නයෙන තං අස්සාදෙති, සො බජ්ඣති. අපරිහීනජ්ඣානො ච තෙනෙව ඣානෙන බ්‍රහ්මලොකං ගච්ඡති, තස්මා භගවා යො සුජ්ඣති මුච්චති ච, තස්ස බ්‍රහ්මලොකගමනං අනනුජානන්තො අනාමසිත්වාව තං පුග්ගලං යො බජ්ඣති. තස්ස තෙන ඣානෙන බ්‍රහ්මලොකගමනං දස්සෙන්තො බ්‍රාහ්මණස්ස සප්පායෙන නයෙන ‘‘යො යජතී’’ති ඉමං ගාථමාහ. Darin ist es so: Wenn ein Bhikkhu durch liebevolle Güte das dritte oder vierte Jhāna erzeugt, dies als Grundlage nimmt, Einsicht (vipassanā) entfaltet und die Arahatschaft erlangt, wird er gereinigt und befreit; ein solcher geht nicht in die Brahma-Welt. Wer aber durch liebevolle Güte das dritte oder vierte Jhāna erzeugt und dieses auf diese Weise genießt: „Friedvoll ist diese Erreichung“, der ist gebunden. Und wer das Jhāna nicht verloren hat, geht durch ebendieses Jhāna in die Brahma-Welt. Da der Erhabene also für jemanden, der gereinigt und befreit ist, das Gehen in die Brahma-Welt nicht gutheißt, erwähnte er diese Person nicht, sondern jene, die gebunden ist. Um für diesen das Gehen in die Brahma-Welt durch jenes Jhāna auf eine für den Brahmanen angemessene Weise aufzuzeigen, sprach er diesen Vers: „Wer opfert...“ 515. තත්ථ තිවිධන්ති තිකාලප්පසාදං සන්ධායාහ. තෙන දායකතො අඞ්ගත්තයං දස්සෙති. ආරාධයෙ දක්ඛිණෙය්‍යෙභි තාදීති තඤ්ච සො තාදිසො තිවිධසම්පත්තිසාධකො පුග්ගලො තිවිධං යඤ්ඤසම්පදං දක්ඛිණෙය්‍යෙහි ඛීණාසවෙහි සාධෙය්‍ය සම්පාදෙය්‍ය. ඉමිනා පටිග්ගාහකතො අඞ්ගත්තයං දස්සෙති. එවං යජිත්වා සම්මා යාචයොගොති එවං මෙත්තජ්ඣානපදට්ඨානභාවෙන ඡළඞ්ගසමන්නාගතං යඤ්ඤං සම්මා යජිත්වා සො යාචයොගො තෙන ඡළඞ්ගයඤ්ඤූපනිස්සයෙන මෙත්තජ්ඣානෙන උපපජ්ජති බ්‍රහ්මලොකන්ති බ්‍රූමීති බ්‍රාහ්මණං සමුස්සාහෙන්තො දෙසනං සමාපෙසි. සෙසං සබ්බගාථාසු උත්තානත්ථමෙව. ඉතො පරඤ්ච පුබ්බෙ වුත්තනයමෙවාති. 515. Hier wird 'dreifach' in Bezug auf die Heiterkeit des Geistes während der drei Zeiträume gesagt. Damit zeigt er die drei Faktoren vonseiten des Spenders. 'Er sollte es mit den der Gaben Würdigen vollbringen, ein solcher': Eine solche Person, die diese dreifache Vollkommenheit bewirkt, sollte diese dreifach vollkommene Opfergabe durch die der Gaben Würdigen, die Triebversiegten, vollbringen und vollenden. Damit zeigt er die drei Faktoren vonseiten der Empfänger. 'Wer so geopfert hat, recht dem Geben geweiht': Wer so, auf der Grundlage der Vertiefung der liebenden Güte (Mettā-Jhāna), das mit sechs Faktoren ausgestattete Opfer recht dargebracht hat, dieser dem Geben Geweihte wird – so sage ich – durch jenes auf der Grundlage des sechsfachen Opfers beruhende Mettā-Jhāna in der Brahma-Welt wiedergeboren. Indem er den Brahmanen so ermutigte, schloss er die Lehrverkündigung ab. Der Rest ist in allen Versen von offensichtlicher Bedeutung. Und was danach folgt, ist in genau derselben Weise zu verstehen, wie zuvor dargelegt. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zur kurzen Sammlung (Khuddaka-Aṭṭhakathā), සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය මාඝසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung des Māgha-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen. 6. සභියසුත්තවණ්ණනා 6. Die Erklärung des Sabhiya-Sutta එවං මෙ සුතන්ති සභියසුත්තං. කා උප්පත්ති? අයමෙව යාස්ස නිදානෙ වුත්තා. අත්ථවණ්ණනාක්කමෙපි චස්ස පුබ්බසදිසං පුබ්බෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං. යං පන අපුබ්බං, තං උත්තානත්ථානි පදානි පරිහරන්තා වණ්ණයිස්සාම. වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙති වෙළුවනන්ති තස්ස උය්‍යානස්ස නාමං. තං කිර වෙළූහි ච පරික්ඛිත්තං අහොසි අට්ඨාරසහත්ථෙන ච පාකාරෙන, ගොපුරද්වාරට්ටාලකයුත්තං [Pg.145] නීලොභාසං මනොරමං, තෙන ‘‘වෙළුවන’’න්ති වුච්චති. කලන්දකානඤ්චෙත්ථ නිවාපං අදංසු, තෙන ‘‘කලන්දකනිවාපො’’ති වුච්චති. කලන්දකා නාම කාළකා වුච්චන්ති. පුබ්බෙ කිර අඤ්ඤතරො රාජා තත්ථ උය්‍යානකීළනත්ථං ආගතො සුරාමදෙන මත්තො දිවාසෙය්‍යං සුපි. පරිජනොපිස්ස ‘‘සුත්තො රාජා’’ති පුප්ඵඵලාදීහි පලොභියමානො ඉතො චිතො ච පක්කාමි. අථ සුරාගන්ධෙන අඤ්ඤතරස්මා සුසිරරුක්ඛා කණ්හසප්පො නික්ඛමිත්වා රඤ්ඤො අභිමුඛො ආගච්ඡති. තං දිස්වා රුක්ඛදෙවතා ‘‘රඤ්ඤො ජීවිතං දස්සාමී’’ති කාළකවෙසෙන ආගන්ත්වා කණ්ණමූලෙ සද්දමකාසි. රාජා පටිබුජ්ඣි, කණ්හසප්පො නිවත්තො. සො තං දිස්වා ‘‘ඉමාය මම කාළකාය ජීවිතං දින්න’’න්ති කාළකානං තත්ථ නිවාපං පට්ඨපෙසි, අභයඝොසනඤ්ච ඝොසාපෙසි. තස්මා තං තතො පභුති ‘‘කලන්දකනිවාපො’’ති සඞ්ඛං ගතං. 'So habe ich gehört' ist das Sabhiya-Sutta. Was ist sein Ursprung? Eben jener, der in dessen Einleitung geschildert wird. Auch in der fortlaufenden Erklärung der Bedeutung ist alles, was dem zuvor Erklärten gleicht, in genau derselben Weise zu verstehen, wie es zuvor dargelegt wurde. Was jedoch neu ist, das wollen wir erklären, indem wir jene Wörter auslassen, deren Bedeutung ohnehin klar ist. 'Im Bambushain, an der Fütterungsstelle der Eichhörnchen': 'Bambushain' ist der Name jener Parkanlage. Es heißt, dieser war von Bambus sowie von einer achtzehn Ellen hohen Mauer umgeben, besaß ein Torhaus mit Wachtürmen, schimmerte in lieblichem Grün und war wunderschön; daher wird er 'Bambushain' genannt. Und man gab dort den Eichhörnchen Futter, weshalb er 'Fütterungsstelle der Eichhörnchen' genannt wird. Unter 'kalandakā' versteht man Eichhörnchen. In der Vergangenheit kam, so wird berichtet, ein gewisser König dorthin, um sich im Park zu vergnügen, betrank sich mit Wein und hielt einen Mittagsschlaf. Sein Gefolge dachte: 'Der König schläft', und zerstreute sich, angelockt von Blumen, Früchten und Ähnlichem, in alle Richtungen. Da kroch eine schwarze Kobra, angelockt vom Geruch des Alkohols, aus einer Baumhöhle hervor und bewegte sich direkt auf den König zu. Als eine Baumgottheit dies sah, dachte sie: 'Ich will dem König das Leben retten', kam in Gestalt eines Eichhörnchens herbei und machte direkt an seinem Ohr ein Geräusch. Der König erwachte, und die schwarze Kobra zog sich zurück. Als er dies sah, dachte er: 'Dieses Eichhörnchen hat mir das Leben geschenkt', und er richtete dort eine Fütterungsstelle für die Eichhörnchen ein und ließ die Gewährung von Schutz verkünden. Deshalb ist dieser Ort seit jener Zeit als 'Fütterungsstelle der Eichhörnchen' bekannt. සභියස්ස පරිබ්බාජකස්සාති සභියොති තස්ස නාමං, පරිබ්බාජකොති බාහිර පබ්බජ්ජං උපාදාය වුච්චති. පුරාණසාලොහිතාය දෙවතායාති න මාතා න පිතා, අපිච ඛො පනස්ස මාතා විය පිතා විය ච හිතජ්ඣාසයත්තා සො දෙවපුත්තො ‘‘පුරාණසාලොහිතා දෙවතා’’ති වුත්තො. පරිනිබ්බුතෙ කිර කස්සපෙ භගවති පතිට්ඨිතෙ සුවණ්ණචෙතියෙ තයො කුලපුත්තා සම්මුඛසාවකානං සන්තිකෙ පබ්බජිත්වා චරියානුරූපානි කම්මට්ඨානානි ගහෙත්වා පච්චන්තජනපදං ගන්ත්වා අරඤ්ඤායතනෙ සමණධම්මං කරොන්ති, අන්තරන්තරා ච චෙතියවන්දනත්ථාය ධම්මස්සවනත්ථාය ච නගරං ගච්ඡන්ති. අපරෙන ච සමයෙන තාවතකම්පි අරඤ්ඤෙ විප්පවාසං අරොචයමානා තත්ථෙව අප්පමත්තා විහරිංසු, එවං විහරන්තාපි න ච කිඤ්චි විසෙසං අධිගමිංසු. තතො නෙසං අහොසි – ‘‘මයං පිණ්ඩාය ගච්ඡන්තා ජීවිතෙ සාපෙක්ඛා හොම, ජීවිතෙ සාපෙක්ඛෙන ච න සක්කා ලොකුත්තරධම්මො අධිගන්තුං, පුථුජ්ජනකාලකිරියාපි දුක්ඛා, හන්ද මයං නිස්සෙණිං බන්ධිත්වා පබ්බතං අභිරුය්හ කායෙ ච ජීවිතෙ ච අනපෙක්ඛා සමණධම්මං කරොමා’’ති. තෙ තථා අකංසු. 'Dem Wanderer Sabhiya': 'Sabhiya' war sein Name; 'Wanderer' wird er in Bezug auf seine Hauslosigkeit außerhalb der Lehre des Buddha genannt. 'Von einer Gottheit, die ehemals eine Blutsverwandte war': Dies was weder seine Mutter noch sein Vater, sondern jener Göttersohn wird als 'Gottheit, die ehemals eine Blutsverwandte war' bezeichnet, weil er ihm, wie eine Mutter und ein Vater, wohlgesinnt war. Es heißt, dass nach dem endgültigen Verlöschen des Erhabenen Kassapa und nach der Errichtung des goldenen Cetiya drei Söhne edler Herkunft im Beisein von dessen direkten Jüngern das Hauslosenleben antraten. Sie nahmen ihrem Charakter entsprechende Meditationsobjekte an, begaben sich in eine Grenzregion und übten die Pflichten eines Asketen in einer Waldeinsiedelei aus. Von Zeit zu Zeit gingen sie in die Stadt, um das Cetiya zu verehren und das Dhamma zu hören. Zu einer späteren Zeit wollten sie sich selbst für kurze Zeit nicht mehr aus dem Wald entfernen und verweilten ebendort achtsam; doch obwohl sie so lebten, erlangten sie keinerlei überweltliche Errungenschaft. Da dachten sie: 'Wenn wir auf Almosengang gehen, hängen wir an unserem Leben, und für jemanden, der an seinem Leben hängt, ist es unmöglich, den überweltlichen Zustand zu verwirklichen. Auch das Sterben als gewöhnlicher Weltling ist schmerzvoll. Wohlan, lasst uns eine Leiter bauen, auf einen Berg steigen und, ohne Rücksicht auf Körper und Leben, die Pflichten eines Asketen ausüben.' Dies taten sie. අථ නෙසං මහාථෙරො උපනිස්සයසම්පන්නත්තා තදහෙව ඡළභිඤ්ඤාපරිවාරං අරහත්තං සච්ඡාකාසි. සො ඉද්ධියා හිමවන්තං ගන්ත්වා අනොතත්තෙ මුඛං ධොවිත්වා උත්තරකුරූසු පිණ්ඩාය චරිත්වා කතභත්තකිච්චො පුන අඤ්ඤම්පි පදෙසං ගන්ත්වා පත්තං පූරෙත්වා අනොතත්තඋදකඤ්ච නාගලතාදන්තපොණඤ්ච ගහෙත්වා [Pg.146] තෙසං සන්තිකං ආගන්ත්වා ආහ – ‘‘පස්සථාවුසො මමානුභාවං, අයං උත්තරකුරුතො පිණ්ඩපාතො, ඉදං හිමවන්තතො උදකදන්තපොණං ආභතං, ඉමං භුඤ්ජිත්වා සමණධම්මං කරොථ, එවාහං තුම්හෙ සදා උපට්ඨහිස්සාමී’’ති. තෙ තං සුත්වා ආහංසු – ‘‘තුම්හෙ, භන්තෙ, කතකිච්චා, තුම්හෙහි සහ සල්ලාපමත්තම්පි අම්හාකං පපඤ්චො, මා දානි තුම්හෙ පුන අම්හාකං සන්තිකං ආගමිත්ථා’’ති. සො කෙනචි පරියායෙන තෙ සම්පටිච්ඡාපෙතුං අසක්කොන්තො පක්කාමි. Da verwirklichte der Älteste unter ihnen, da er über die entsprechenden unterstützenden Bedingungen verfügte, noch am selben Tag die Arahantschaft samt den sechs höheren Geisteskräften. Er begab sich mittels seiner übernatürlichen Kräfte in den Himalaja, wusch sein Gesicht im Anotatta-See, sammelte Almosen im Lande Uttarakuru und begab sich nach Beendigung seines Mahls in eine andere Gegend, füllte seine Almosenschale, nahm Wasser aus dem Anotatta-See sowie ein Zahnputzholz aus einer Nāga-Schlingpflanze mit, kehrte zu seinen Gefährten zurück und sprach: 'Seht, ihr Freunde, meine Geistesmacht! Dies ist Almosenspeise aus Uttarakuru, dies ist Wasser und ein Zahnputzholz, das aus dem Himalaja mitgebracht wurde. Esst diese Speise und übt eure asketischen Pflichten aus. Auf diese Weise werde ich euch stets dienen.' Als sie dies hörten, sprachen sie: 'Ihr, Ehrwürdiger, habt euer Werk getan. Selbst das bloße Gespräch mit euch ist für uns ein Hindernis. Kommt nun nicht wieder zu uns zurück.' Da er sie auf keine Weise dazu bewegen konnte, sein Angebot anzunehmen, ging er davon. තතො තෙසං එකො ද්වීහතීහච්චයෙන පඤ්චාභිඤ්ඤො අනාගාමී අහොසි. සොපි තථෙව අකාසි, ඉතරෙන ච පටික්ඛිත්තො තථෙව අගමාසි. සො තං පටික්ඛිපිත්වා වායමන්තො පබ්බතං ආරුහනදිවසතො සත්තමෙ දිවසෙ කිඤ්චි විසෙසං අනධිගන්ත්වාව කාලකතො දෙවලොකෙ නිබ්බත්ති. ඛීණාසවත්ථෙරොපි තං දිවසමෙව පරිනිබ්බායි, අනාගාමී සුද්ධාවාසෙසු උප්පජ්ජි. දෙවපුත්තො ඡසු කාමාවචරදෙවලොකෙසු අනුලොමපටිලොමෙන දිබ්බසම්පත්තිං අනුභවිත්වා අම්හාකං භගවතො කාලෙ දෙවලොකා චවිත්වා අඤ්ඤතරිස්සා පරිබ්බාජිකාය කුච්ඡිම්හි පටිසන්ධිං අග්ගහෙසි. සා කිර අඤ්ඤතරස්ස ඛත්තියස්ස ධීතා, තං මාතාපිතරො ‘‘අම්හාකං ධීතා සමයන්තරං ජානාතූ’’ති එකස්ස පරිබ්බාජකස්ස නිය්‍යාතෙසුං. තස්සෙකො අන්තෙවාසිකො පරිබ්බාජකො තාය සද්ධිං විප්පටිපජ්ජි. සා තෙන ගබ්භං ගණ්හි. තං ගබ්භිනිං දිස්වා පරිබ්බාජිකා නික්කඩ්ඪිංසු. සා අඤ්ඤත්ථ ගච්ඡන්තී අන්තරාමග්ගෙ සභායං විජායි, තෙනස්ස ‘‘සභියො’’ත්වෙව නාමං අකාසි. සොපි සභියො වඩ්ඪිත්වා පරිබ්බාජකපබ්බජ්ජං පබ්බජිත්වා නානාසත්ථානි උග්ගහෙත්වා මහාවාදී හුත්වා වාදක්ඛිත්තතාය සකලජම්බුදීපෙ විචරන්තො අත්තනො සදිසං වාදිං අදිස්වා නගරද්වාරෙ අස්සමං කාරාපෙත්වා ඛත්තියකුමාරාදයො සිප්පං සික්ඛාපෙන්තො තත්ථ වසති. Danach, nach Ablauf von zwei oder drei Tagen, wurde ein anderer aus der Gruppe ein Nichtwiederkehrer, der die fünf höheren Geisteskräfte besaß. Auch er tat dasselbe, und als er vom anderen abgewiesen wurde, ging er ebenso fort. Jener, der das Angebot zurückgewiesen hatte, bemühte sich weiter, verstarb jedoch am siebten Tag, nachdem sie den Berg bestiegen hatten, ohne irgendeine besondere Errungenschaft erlangt zu haben, und wurde in der Götterwelt wiedergeboren. Auch der ältere Mönch, der die Versiegung der Triebe erlangt hatte, ging an ebendiesem Tag völlig ins Nibbāna ein, und der Nichtwiederkehrer wurde in den Reinen Gefilden wiedergeboren. Der Göttersohn genoss die himmlische Herrlichkeit in den sechs Götterwelten des Sinnbereichs, indem er in ihnen auf- und abstieg, und zur Zeit unseres Erhabenen schied er aus der Götterwelt und nahm Wiedergeburt im Schoß einer bestimmten Wanderphilosophin. Diese war, wie man sagt, die Tochter eines Kṣatriya; ihre Eltern hatten sie einem Wanderphilosophen übergeben mit der Absicht: 'Unsere Tochter soll die verschiedenen philosophischen Systeme kennenlernen.' Ein Schüler dieses Wanderphilosophen verging sich an ihr, und sie wurde von ihm schwanger. Als die Wanderphilosophinnen sahen, dass sie schwanger war, stießen sie sie aus. Während sie an einen anderen Ort zog, gebar sie unterwegs in einer Versammlungshalle; darum gab sie ihm den Namen 'Sabhiya'. Als auch Sabhiya herangewachsen war, trat er in den Stand der Wanderphilosophen ein, erlernte verschiedene Lehrwerke, wurde ein bedeutender Debattierer und reiste durch ganz Jambudīpa, um andere Lehren zu widerlegen. Da er keinen ihm ebenbürtigen Debattierer fand, ließ er am Stadttor eine Einsiedelei errichten und wohnte dort, wobei er Kṣatriya-Söhne und andere in seiner Kunst unterrichtete. අථ භගවා පවත්තිතවරධම්මචක්කො අනුපුබ්බෙන රාජගහං ආගන්ත්වා වෙළුවනෙ විහරති කලන්දකනිවාපෙ. සභියො පන බුද්ධුප්පාදං න ජානාති. අථ සො සුද්ධාවාසබ්‍රහ්මා සමාපත්තිතො වුට්ඨාය ‘‘ඉමාහං විසෙසං කස්සානුභාවෙන පත්තො’’ති ආවජ්ජෙන්තො කස්සපස්ස භගවතො සාසනෙ සමණධම්මකිරියං තෙ ච සහායෙ අනුස්සරිත්වා ‘‘තෙසු එකො [Pg.147] පරිනිබ්බුතො, එකො ඉදානි කත්ථා’’ති ආවජ්ජෙන්තො ‘‘දෙවලොකා චවිත්වා ජම්බුදීපෙ උප්පන්නො බුද්ධුප්පාදම්පි න ජානාතී’’ති ඤත්වා ‘‘හන්ද නං බුද්ධුපසෙවනාය නියොජෙමී’’ති වීසති පඤ්හෙ අභිසඞ්ඛරිත්වා රත්තිභාගෙ තස්ස අස්සමමාගම්ම ආකාසෙ ඨත්වා ‘‘සභිය, සභියා’’ති පක්කොසි. සො නිද්දායමානො තික්ඛත්තුං තං සද්දං සුත්වා නික්ඛම්ම ඔභාසං දිස්වා පඤ්ජලිකො අට්ඨාසි. තතො තං බ්‍රහ්මා ආහ – ‘‘අහං සභිය තවත්ථාය වීසති පඤ්හෙ ආහරිං, තෙ ත්වං උග්ගණ්හ. යො ච තෙ සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා ඉමෙ පඤ්හෙ පුට්ඨො බ්‍යාකරොති, තස්ස සන්තිකෙ බ්‍රහ්මචරියං චරෙය්‍යාසී’’ති. ඉමං දෙවපුත්තං සන්ධායෙතං වුත්තං ‘‘පුරාණසාලොහිතාය දෙවතාය පඤ්හා උද්දිට්ඨා හොන්තී’’ති. උද්දිට්ඨාති උද්දෙසමත්තෙනෙව වුත්තා, න විභඞ්ගෙන. Inzwischen hatte der Erhabene das vortreffliche Rad der Lehre in Bewegung gesetzt und kam allmählich nach Rājagaha, wo er im Bambuswald, dem Fütterungsort der Eichhörnchen, verwelte. Sabhiya jedoch wusste nichts vom Erscheinen eines Buddhas. Da erhob sich jener Brahmā aus den Reinen Gefilden aus einer geistigen Errungenschaft und dachte nach: 'Durch wessen Kraft habe ich diese besondere Errungenschaft erlangt?' Er erinnerte sich an die Ausübung der mönchischen Pflichten unter der Lehre des Erhabenen Kassapa und dachte an seine damaligen Gefährten. Er überlegte: 'Einer von ihnen ist völlig erloschen; wo ist der andere jetzt?' Er erkannte: 'Er ist aus der Götterwelt geschieden und in Jambudīpa wiedergeboren worden, doch er weiß nicht einmal vom Erscheinen eines Buddhas. Wohlan, ich will ihn dazu anregen, dem Buddha zu dienen.' So verfasste er zwanzig Fragen, kam zur Nachtzeit zu Sabhiyas Einsiedelei, stellte sich in die Luft und rief: 'Sabhiya, Sabhiya!' Sabhiya, der schlief, hörte diese Stimme dreimal, trat heraus, sah den Lichtglanz und stand mit ehrfürchtig gefalteten Händen da. Da sprach der Brahmā zu ihm: 'Sabhiya, ich habe für dich zwanzig Fragen mitgebracht; lerne sie. Welcher Asket oder Brahmane auch immer, den du fragst, dir diese Fragen beantwortet, bei dem solltest du das heilige Leben führen.' Auf diesen Göttersohn bezieht sich das Wort: 'Eine Gottheit, die ehemals eine Blutsverwandte von ihm war, trug ihm Fragen vor.' 'Trug vor' (uddiṭṭhā) bedeutet: bloß als Entwurf dargelegt, nicht als detaillierte Erklärung. එවං වුත්තෙ ච නෙ සභියො එකවචනෙනෙව පදපටිපාටියා උග්ගහෙසි. අථ සො බ්‍රහ්මා ජානන්තොපි තස්ස බුද්ධුප්පාදං නාචික්ඛි. ‘‘අත්ථං ගවෙසමානො පරිබ්බාජකො සයමෙව සත්ථාරං ඤස්සති. ඉතො බහිද්ධා ච සමණබ්‍රාහ්මණානං තුච්ඡභාව’’න්ති ඉමිනා පනාධිප්පායෙන එවමාහ – ‘‘යො තෙ සභිය…පෙ… චරෙය්‍යාසී’’ති. ථෙරගාථාසු පන චතුක්කනිපාතෙ සභියත්ථෙරාපදානං වණ්ණෙන්තා භණන්ති ‘‘සා චස්ස මාතා අත්තනො විප්පටිපත්තිං චින්තෙත්වා තං ජිගුච්ඡමානා ඣානං උප්පාදෙත්වා බ්‍රහ්මලොකෙ උප්පන්නා, තාය බ්‍රහ්මදෙවතාය තෙ පඤ්හා උද්දිට්ඨා’’ති. Als dies gesagt war, prägte sich Sabhiya die Fragen durch bloßes einmaliges Hören in der genauen Wortfolge ein. Der Brahmā jedoch verriet ihm das Erscheinen des Buddhas absichtlich nicht, obwohl er es wusste. In der Absicht: 'Der Wanderphilosoph wird auf der Suche nach dem Sinn den Meister selbst erkennen und die Wertlosigkeit der Asketen und Brahmanen außerhalb dieser Lehre einsehen', sprach er so: 'Wer auch immer dir, Sabhiya... [und so weiter] ...bei dem solltest du das heilige Leben führen.' In der Erklärung zum Apadāna des ehrwürdigen Sabhiya im Vierer-Buch der Theragāthā heißt es jedoch: 'Seine Mutter dachte über ihr eigenes Fehlverhalten nach, empfand Abscheu davor, entwickelte die meditative Vertiefung (Jhāna) und wurde in der Brahmā-Welt wiedergeboren; von dieser Brahmā-Gottheit wurden diese Fragen vorgetragen.' යෙ තෙති ඉදානි වත්තබ්බානං උද්දෙසපච්චුද්දෙසො. සමණබ්‍රාහ්මණාති පබ්බජ්ජූපගමනෙන ලොකසම්මුතියා ච සමණා චෙව බ්‍රාහ්මණා ච. සඞ්ඝිනොති ගණවන්තො. ගණිනොති සත්ථාරො, ‘‘සබ්බඤ්ඤුනො මය’’න්ති එවං පටිඤ්ඤාතාරො. ගණාචරියාති උද්දෙසපරිපුච්ඡාදිවසෙන පබ්බජිතගහට්ඨගණස්ස ආචරියා. ඤාතාති අභිඤ්ඤාතා, විස්සුතා පාකටාති වුත්තං හොති. යසස්සිනොති ලාභපරිවාරසම්පන්නා. තිත්ථකරාති තෙසං දිට්ඨානුගතිං ආපජ්ජන්තෙහි ඔතරිතබ්බානං ඔගාහිතබ්බානං දිට්ඨිතිත්ථානං කත්තාරො. සාධුසම්මතා බහුජනස්සාති ‘‘සාධවො එතෙ සන්තො සප්පුරිසා’’ති එවං බහුජනස්ස සම්මතා. 'Diejenigen': Dies ist nun die Übersicht und Definition der zu erklärenden Begriffe. 'Asketen und Brahmanen' sind Asketen und Brahmanen durch den Eintritt in die Hauslosigkeit und nach weltlicher Übereinkunft. 'Ordensoberhäupter' (saṅghino) bedeutet jene, die eine Schar (gaṇa) haben. 'Gruppenführer' (gaṇino) sind Lehrer, die behaupten: 'Wir sind allwissend.' 'Gruppenlehrer' (gaṇācariyā) sind Lehrer einer Gruppe von Mönchen und Hausvätern im Hinblick auf Rezitation, Befragung und so weiter. 'Berühmt' (ñātā) bedeutet bekannt, weitberühmt, offenkundig. 'Angesehen' (yasassino) bedeutet reich an Gewinn und Gefolgschaft. 'Furtbereiter' (titthakarā) sind die Erschaffer von Ansichtsfurten, in die jene eintreten und eintauchen, die ihrem Beispiel folgen. 'Von vielen Menschen als gut angesehen' (sādhusammatā bahujanassa) bedeutet, dass sie von vielen Menschen so angesehen werden: 'Diese Guten sind Heilige, edle Menschen.' සෙය්‍යථිදන්ති [Pg.148] කතමෙ තෙති චෙ-ඉච්චෙතස්මිං අත්ථෙ නිපාතො. පූරණොති නාමං, කස්සපොති ගොත්තං. සො කිර ජාතියා දාසො, දාසසතං පූරෙන්තො ජාතො. තෙනස්ස ‘‘පූරණො’’ති නාමමකංසු. පලායිත්වා පන නග්ගෙසු පබ්බජිත්වා ‘‘කස්සපො අහ’’න්ති ගොත්තං උද්දිසි, සබ්බඤ්ඤුතඤ්ච පච්චඤ්ඤාසි. මක්ඛලීති නාමං, ගොසාලාය ජාතත්තා ගොසාලොතිපි වුච්චති. සොපි කිර ජාතියා දාසො එව, පලායිත්වා පබ්බජි, සබ්බඤ්ඤුතඤ්ච පච්චඤ්ඤාසි. අජිතොති නාමං, අප්පිච්ඡතාය කෙසකම්බලං ධාරෙති, තෙන කෙසකම්බලොතිපි වුච්චති, සොපි සබ්බඤ්ඤුතං පච්චඤ්ඤාසි. පකුධොති නාමං, කච්චායනොති ගොත්තං. අප්පිච්ඡවසෙන උදකෙ ජීවසඤ්ඤාය ච න්හානමුඛධොවනාදි පටික්ඛිත්තො, සොපි සබ්බඤ්ඤුතං පච්චඤ්ඤාසි. සඤ්චයොති නාමං, බෙලට්ඨො පනස්ස පිතා, තස්මා බෙලට්ඨපුත්තොති වුච්චති, සොපි සබ්බඤ්ඤුතං පච්චඤ්ඤාසි. නිගණ්ඨොති පබ්බජ්ජානාමෙන, නාටපුත්තොති පිතුනාමෙන වුච්චති. නාටොති කිර නාමස්ස පිතා, තස්ස පුත්තොති නාටපුත්තො, සොපි සබ්බඤ්ඤුතං පච්චඤ්ඤාසි. සබ්බෙපි පඤ්චසතපඤ්චසතසිස්සපරිවාරා අහෙසුං. තෙති තෙ ඡ සත්ථාරො. තෙ පඤ්හෙති තෙ වීසති පඤ්හෙ. තෙති තෙ ඡ සත්ථාරො. න සම්පායන්තීති න සම්පාදෙන්ති. කොපන්ති චිත්තචෙතසිකානං ආවිලභාවං. දොසන්ති පදුට්ඨචිත්තතං, තදුභයම්පෙතං මන්දතික්ඛභෙදස්ස කොධස්සෙවාධිවචනං. අප්පච්චයන්ති අප්පතීතතා, දොමනස්සන්ති වුත්තං හොති. පාතුකරොන්තීති කායවචීවිකාරෙන පකාසෙන්ති, පාකටං කරොන්ති. 'Wie etwa' (seyyathidaṃ) ist eine Partikel in der Bedeutung von 'welche sind das?'. 'Pūraṇa' war sein Name, 'Kassapa' seine Sippe. Er war, wie man sagt, von Geburt ein Sklave; er wurde geboren, um eine Hundertschaft von Sklaven vollzumachen, weshalb sie ihm den Namen 'Pūraṇa' (der Füllende) gaben. Nachdem er geflohen war, zog er unter den nackten Asketen in die Hauslosigkeit, gab seine Sippe an mit den Worten: 'Ich bin ein Kassapa', und beanspruchte Allwissenheit. 'Makkhali' war sein Name; weil er in einem Kuhstall (gosālā) geboren wurde, wurde er auch 'Gosāla' genannt. Auch er war, wie man sagt, von Geburt ein Sklave, floh, zog in die Hauslosigkeit und beanspruchte Allwissenheit. 'Ajita' war sein Name; wegen seiner Bedürfnislosigkeit trug er eine Decke aus Haaren, weshalb er auch 'Kesakambalī' (Haardeckenträger) genannt wurde; auch er beanspruchte Allwissenheit. 'Pakudha' war sein Name, 'Kaccāyana' seine Sippe. Aufgrund seiner Bedürfnislosigkeit und weil er glaubte, dass im Wasser Leben sei, lehnte er das Baden, das Ausspülen des Mundes und so weiter ab; auch er beanspruchte Allwissenheit. 'Sañjaya' war sein Name, aber sein Vater hieß Belaṭṭha, weshalb er 'Belaṭṭhaputta' genannt wurde; auch er beanspruchte Allwissenheit. 'Nigaṇṭha' wurde er nach seinem Stand als Ordensoberhaupt genannt, und 'Nātaputta' nach dem Namen seines Vaters. Der Name seines Vaters war nämlich 'Nāta', und als dessen Sohn wurde er 'Nātaputta' genannt; auch er beanspruchte Allwissenheit. Alle hatten ein Gefolge von jeweils fünfhundert Schülern. 'Sie' bezieht sich auf jene sechs Lehrer. 'Jene Fragen' bezieht sich auf jene zwanzig Fragen. 'Sie' bezieht sich auf jene sechs Lehrer. 'Beantworteten sie nicht' (na sampāyanti) bedeutet: sie konnten sie nicht beantworten. 'Ärger' (kopa) ist die Trübung von Geist und Geistesfaktoren. 'Zorn' (dosa) ist ein feindseliger Geisteszustand; beides sind lediglich Bezeichnungen für Wut (kodha), unterschieden als mild und heftig. 'Unmut' (appaccaya) bedeutet Unzufriedenheit, Missmut ist gemeint. 'Sie zeigten' (pātukaronti) bedeutet: sie machten es durch körperlichen und sprachlichen Ausdruck deutlich, sie legten es offen. හීනායාති ගහට්ඨභාවාය. ගහට්ඨභාවො හි පබ්බජ්ජං උපනිධාය සීලාදිගුණහීනතො හීනකාමසුඛපටිසෙවනතො වා ‘‘හීනො’’ති වුච්චති. උච්චා පබ්බජ්ජා. ආවත්තිත්වාති ඔසක්කිත්වා. කාමෙ පරිභුඤ්ජෙය්‍යන්ති කාමෙ පටිසෙවෙය්‍යං. ඉති කිරස්ස සබ්බඤ්ඤුපටිඤ්ඤානම්පි පබ්බජිතානං තුච්ඡකත්තං දිස්වා අහොසි. උප්පන්නපරිවිතක්කවසෙනෙව ච ආගන්ත්වා පුනප්පුනං වීමංසමානස්ස අථ ඛො සභියස්ස පරිබ්බාජකස්ස එතදහොසි – ‘‘අයම්පි ඛො සමණො’’ති ච ‘‘යෙපි ඛො තෙ භොන්තො’’ති ච ‘‘සමණො ඛො දහරොති න උඤ්ඤාතබ්බො’’ති චාති එවමාදි. තත්ථ ජිණ්ණාතිආදීනි පදානි වුත්තනයානෙව. ථෙරාති අත්තනො සමණධම්මෙ ථිරභාවප්පත්තා. රත්තඤ්ඤූති රතනඤ්ඤූ, ‘‘නිබ්බානරතනං ජානාම මය’’න්ති එවං සකාය පටිඤ්ඤාය ලොකෙනාපි සම්මතා, බහුරත්තිවිදූ වා. චිරං පබ්බජිතානං එතෙසන්ති චිරපබ්බජිතා. න උඤ්ඤාතබ්බොති න අවජානිතබ්බො, න නීචං කත්වා ජානිතබ්බොති වුත්තං [Pg.149] හොති. න පරිභොතබ්බොති න පරිභවිතබ්බො, ‘‘කිමෙස ඤස්සතී’’ති එවං න ගහෙතබ්බොති වුත්තං හොති. "Zum niederen Leben" (hīnāya) bedeutet: zum Zustand des Hausvaters. Denn der Zustand des Hausvaters wird im Vergleich zum Ordensleben (pabbajjā) wegen des Mangels an guten Eigenschaften wie Tugend usw. oder wegen des Frönens an minderwertigem Sinnenmitleid "nieder" genannt. Das Ordensleben ist höher. "Zurückgekehrt" (āvattitvā) bedeutet: zurückgewichen. "Sollte Sinnenfreuden genießen" (kāme paribhuñjeyyaṃ) bedeutet: sich den Sinnenfreuden hingeben. So geschah es wohl, dass er die Wertlosigkeit jener Ordinierten sah, die von sich behaupteten, alleswissend zu sein. Und aufgrund dieser entstandenen Erwägung kam er herbei, forschte immer wieder nach, und da dachte der Wanderer Sabhiya: "Auch dieser Asket [Gotama]..." und "Welche ehrwürdigen..." und "Ein Asket sollte nicht missachtet werden, nur weil er jung ist" und so weiter. Darin sind die Wörter wie "gealtert" (jiṇṇā) so zu verstehen, wie bereits erklärt. "Älteste" (therā) sind jene, die in ihrem eigenen Asketentum Festigkeit (thirabhāva) erlangt haben. "Lange Eingeweihte" (rattaññū, wörtlich: Juwelen-Kenner oder Nächte-Kenner) bedeutet Juwelen-Kenner, weil sie nach ihrer eigenen Behauptung "Wir kennen das Juwel des Nibbāna" auch von der Welt so angesehen werden; oder Kenner vieler Nächte. "Denen, die seit langem ordiniert sind" (ciraṃ pabbajitānaṃ) bedeutet: die vor langer Zeit das Ordensleben aufnahmen. "Sollte nicht verachtet werden" (na uññātabbo) bedeutet: nicht herabgesetzt, nicht als geringfügig betrachtet werden. "Sollte nicht geringgeschätzt werden" (na paribhotabbo) bedeutet: nicht verachtet werden, so dass man denkt: "Was wird er schon wissen?" – so sollte er nicht aufgefasst werden. 516. කඞ්ඛී වෙචිකිච්ඡීති සභියො භගවතා සද්ධිං සම්මොදමානො එවං භගවතො රූපසම්පත්තිදමූපසමසූචිතං සබ්බඤ්ඤුතං සම්භාවයමානො විගතුද්ධච්චො හුත්වා ආහ – ‘‘කඞ්ඛී වෙචිකිච්ඡී’’ති. තත්ථ ‘‘ලභෙය්‍යං නු ඛො ඉමෙසං බ්‍යාකරණ’’න්ති එවං පඤ්හානං බ්‍යාකරණකඞ්ඛාය කඞ්ඛී. ‘‘කො නු ඛො ඉමස්සිමස්ස ච පඤ්හස්ස අත්ථො’’ති එවං විචිකිච්ඡාය වෙචිකිච්ඡී. දුබ්බලවිචිකිච්ඡාය වා තෙසං පඤ්හානං අත්ථෙ කඞ්ඛනතො කඞ්ඛී, බලවතියා විචිනන්තො කිච්ඡතියෙව, න සක්කොති සන්නිට්ඨාතුන්ති වෙචිකිච්ඡී. අභිකඞ්ඛමානොති අතිවිය පත්ථයමානො. තෙසන්තකරොති තෙසං පඤ්හානං අන්තකරො. භවන්තොව එවං භවාහීති දස්සෙන්තො ආහ ‘‘පඤ්හෙ මෙ පුට්ඨො…පෙ… බ්‍යාකරොහි මෙ’’ති. තත්ථ පඤ්හෙ මෙති පඤ්හෙ මයා. පුට්ඨොති පුච්ඡිතො. අනුපුබ්බන්ති පඤ්හපටිපාටියා අනුධම්මන්ති අත්ථානුරූපං පාළිං ආරොපෙන්තො. බ්‍යාකරොහි මෙති මය්හං බ්‍යාකරොහි. 516. "Zweifelnd und unsicher" (kaṅkhī vecikicchī): Während Sabhiya mit dem Erhabenen Begrüßungsworte austauschte und so die Allwissenheit des Erhabenen würdigte, die sich in seiner vollkommenen Gestalt, seiner Bändigung und seinem Frieden zeigte, schwand seine Unruhe und er sagte: "Zweifelnd und unsicher". Darin ist er "zweifelnd" (kaṅkhī) durch den Zweifel bezüglich der Beantwortung der Fragen, indem er dachte: "Werde ich wohl eine Erklärung dieser erhalten?" Er ist "unsicher" (vecikicchī) durch die Unsicherheit: "Was wohl ist der Sinn dieser und jener Frage?" Oder er ist "zweifelnd" aufgrund eines schwachen Zweifels, da er bezüglich des Sinns jener Fragen zweifelte; und "unsicher" aufgrund eines starken Zweifels, da er beim Untersuchen Mühe hatte und nicht in der Lage war, zu einer Entscheidung zu gelangen. "Ersehnend" (abhikaṅkhamāno) bedeutet: inständig begehrend. "Der ein Ende bereitet" (tesantakaro) bedeutet: derjenige, der diesen Fragen ein Ende bereitet. Um zu zeigen: "Mögest Du, Herr, so sein", sagte er: "Von mir nach Fragen gefragt ... erkläre sie mir." Darin bedeutet "pañhe me": Fragen von mir. "Puṭṭho" bedeutet: gefragt. "Der Reihe nach" (anupubbaṃ) bedeutet: in der Abfolge der Fragen. "Dem Dhamma gemäß" (anudhammaṃ) bedeutet: indem der Text (Pāḷi) in Übereinstimmung mit dem Sinn dargelegt wird. "Byākarohi me" bedeutet: erkläre sie mir. 517. දූරතොති සො කිර ඉතො චිතො චාහිණ්ඩන්තො සත්තයොජනසතමග්ගතො ආගතො. තෙනාහ – භගවා ‘‘දූරතො ආගතොසී’’ති, කස්සපස්ස භගවතො වා සාසනතො ආගතත්තා ‘‘දූරතො ආගතොසී’’ති නං ආහ. 517. "Von weither" (dūrato): Er war wohl auf seiner Wanderung hierhin und dorthin über einen Weg von siebenhundert Yojanas gekommen. Deshalb sagte der Erhabene: "Du bist von weither gekommen." Oder er sagte dies zu ihm mit dem Gedanken: "Du bist von weither gekommen, weil du aus der Lehre des erhabenen Kassapa gekommen bist." 518. පුච්ඡ මන්ති ඉමාය පනස්ස ගාථාය සබ්බඤ්ඤුපවාරණං පවාරෙති. තත්ථ මනසිච්ඡසීති මනසා ඉච්ඡසි. 518. "Frage mich" (puccha maṃ): Mit dieser Strophe spricht er die Einladung eines Allwissenden aus. Darin bedeutet "was du im Geist begehrst" (manasicchasi): was du mit dem Geist wünschst. යං වතාහන්ති යං වත අහං. අත්තමනොති පීතිපාමොජ්ජසොමනස්සෙහි ඵුටචිත්තො. උදග්ගොති කායෙන චිත්තෙන ච අබ්භුන්නතො. ඉදං පන පදං න සබ්බපාඨෙසු අත්ථි. ඉදානි යෙහි ධම්මෙහි අත්තමනො, තෙ දස්සෙන්තො ආහ – ‘‘පමුදිතො පීතිසොමනස්සජාතො’’ති. "Was wahrlich ich" (yaṃ vatāhaṃ) bedeutet: was wahrlich ich. "Erfreut" (attamano) bedeutet: ein Geist, der von Verzückung, Freude und Heiterkeit erfüllt ist. "Erhoben" (udaggo) bedeutet: an Körper und Geist aufgerichtet. Dieses Wort ist jedoch nicht in allen Textausgaben vorhanden. Um nun jene Qualitäten zu zeigen, durch die er erfreut ist, heißt es: "jubelnd, von Verzückung und Heiterkeit erfüllt" (pamudito pītisomanassajātoti). 519. කිං පත්තිනන්ති කිං පත්තං කිමධිගතං. සොරතන්ති සුවූපසන්තං. ‘‘සුරත’’න්තිපි පාඨො, සුට්ඨු උපරතන්ති අත්ථො. දන්තන්ති දමිතං. බුද්ධොති විබුද්ධො, බුද්ධබොද්ධබ්බො වා. එවං සභියො එකෙකාය ගාථාය චත්තාරො චත්තාරො කත්වා පඤ්චහි ගාථාහි වීසති පඤ්හෙ පුච්ඡි. භගවා පනස්ස එකමෙකං [Pg.150] පඤ්හං එකමෙකාය ගාථාය කත්වා අරහත්තනිකූටෙනෙව වීසතියා ගාථාහි බ්‍යාකාසි. 519. "Was erlangt habend" (kiṃ pattinaṃ) bedeutet: was erlangt, was erreicht habend. "Milde" (sorataṃ) bedeutet: völlig beruhigt. Es gibt auch die Lesart "surataṃ", was "vollkommen abgekehrt" bedeutet. "Gezähmt" (dantaṃ) bedeutet: gebändigt. "Erwacht" (buddho) bedeutet: vollkommen wach, oder einer, der durch den Buddha zu erleuchten ist. So stellte Sabhiya mit fünf Strophen jeweils vier Fragen, insgesamt zwanzig Fragen. Der Erhabene aber beantwortete jede einzelne seiner Fragen mit jeweils einer Strophe und erklärte sie so in zwanzig Strophen, die alle in der Arahatschaft gipfelten. 520. තත්ථ යස්මා භින්නකිලෙසො පරමත්ථභික්ඛු, සො ච නිබ්බානප්පත්තො හොති, තස්මා අස්ස ‘‘කිං පත්තිනමාහු භික්ඛුන’’න්ති ඉමං පඤ්හං බ්‍යාකරොන්තො ‘‘පජ්ජෙනා’’තිආදිමාහ. තස්සත්ථො – යො අත්තනා භාවිතෙන මග්ගෙන පරිනිබ්බානගතො කිලෙසපරිනිබ්බානං පත්තො, පරිනිබ්බානගතත්තා එව ච විතිණ්ණකඞ්ඛො විපත්තිසම්පත්තිහානිබුද්ධිඋච්ඡෙදසස්සතඅපුඤ්ඤපුඤ්ඤභෙදං විභවඤ්ච භවඤ්ච විප්පහාය, මග්ගවාසං වුසිතවා ඛීණපුනබ්භවොති ච එතෙසං ථුතිවචනානං අරහො, සො භික්ඛූති. 520. "Daher" (tattha): Da ein Bhikkhu im höchsten Sinne (paramatthabhikkhu) jemand ist, der die Befleckungen zerstört hat und das Nibbāna erlangt hat, sagte der Erhabene, um diese Frage "Was erlangt habend nennt man einen Bhikkhu?" zu beantworten: "Durch den Pfad..." und so weiter. Dies ist die Bedeutung: Wer durch den von sich selbst entfalteten Pfad ins vollkommene Erlöschen (parinibbāna) eingegangen ist, das Erlöschen der Befleckungen erlangt hat und eben weil er das vollkommene Erlöschen erlangt hat, den Zweifel überstanden hat; wer Nichtsein (vibhava) und Sein (bhava) – unterschieden nach Misserfolg und Erfolg, Verfall und Gedeihen, Vernichtungs- und Ewigkeitsglaube, Unheilsamem und Heilsamem – gänzlich aufgegeben hat, das Leben des Pfades gelebt hat und für den das Wiederwerden versiegt ist, der ist solcher Lobpreisungen würdig, und er ist ein Bhikkhu. 521. යස්මා පන විප්පටිපත්තිතො සුට්ඨු උපරතභාවෙන නානප්පකාරකිලෙසවූපසමෙන ච සොරතො හොති, තස්මා තමත්ථං දස්සෙන්තො ‘‘සබ්බත්ථ උපෙක්ඛකො’’තිආදිනා නයෙන දුතියපඤ්හබ්‍යාකරණමාහ. තස්සත්ථො – යො සබ්බත්ථ රූපාදීසු ආරම්මණෙසු ‘‘චක්ඛුනා රූපං දිස්වා නෙව සුමනො හොති, න දුම්මනො’’ති එවං පවත්තාය ඡළඞ්ගුපෙක්ඛාය උපෙක්ඛකො, වෙපුල්ලප්පත්තාය සතියා සතිමා, න සො හිංසති නෙව හිංසති කඤ්චි තසථාවරාදිභෙදං සත්තං සබ්බලොකෙ සබ්බස්මිම්පි ලොකෙ, තිණ්ණොඝත්තා තිණ්ණො, සමිතපාපත්තා සමණො, ආවිලසඞ්කප්පප්පහානා අනාවිලො. යස්ස චිමෙ රාගදොසමොහමානදිට්ඨිකිලෙසදුච්චරිතසඞ්ඛාතා සත්තුස්සදා කෙචි ඔළාරිකා වා සුඛුමා වා න සන්ති, සො ඉමාය උපෙක්ඛාවිහාරිතාය සතිවෙපුල්ලතාය අහිංසකතාය ච විප්පටිපත්තිතො සුට්ඨු උපරතභාවෙන ඉමිනා ඔඝාදිනානප්පකාරකිලෙසවූපසමෙන ච සොරතොති. 521. Da man aber durch das vollkommene Abkehren von falschem Verhalten und das Zur-Ruhe-Bringen der vielfältigen Befleckungen "milde" (sorata) ist, sprach der Erhabene, um diese Bedeutung aufzuzeigen, die Erklärung der zweiten Frage in der Weise aus, die mit "Überall gleichmütig" beginnt. Dies ist die Bedeutung: Wer überall, gegenüber den Objekten wie Formen und so weiter, durch jenen sechsfachen Gleichmut gleichmütig ist, der sich so vollzieht: "Hat er mit dem Auge eine Form gesehen, ist er weder erfreut noch betrübt", und wer durch die Fülle an Achtsamkeit achtsam ist; wer niemanden verletzt, kein einziges Wesen in der ganzen Welt, im gesamten Kosmos verletzt, sei es beweglich oder unbeweglich und so weiter; wer hinübergeschritten ist, weil er die Flut überquert hat; ein Asket (samaṇa), weil er das Böse beruhigt hat; ungetrübt durch das Aufgeben von getrübten Absichten; und für wen diese sieben Anschwellungen (ussada) – nämlich Gier, Hass, Verblendung, Dünkel, Ansichten, Befleckungen und Fehlverhalten –, ob grob oder fein, nicht existieren: der ist durch dieses Verweilen in Gleichmut, die Fülle der Achtsamkeit und das Nichtverletzen, sowie durch das vollkommene Abkehren von falschem Verhalten und durch dieses Zur-Ruhe-Bringen der verschiedenen Befleckungen wie der Fluten und so weiter "milde" (sorata). 522. යස්මා ච භාවිතින්ද්‍රියො නිබ්භයො නිබ්බිකාරො දන්තො හොති, තස්මා තමත්ථං දස්සෙන්තො ‘‘යස්සින්ද්‍රියානී’’ති ගාථාය තතියපඤ්හං බ්‍යාකාසි. තස්සත්ථො – යස්ස චක්ඛාදීනි ඡළින්ද්‍රියානි ගොචරභාවනාය අනිච්චාදිතිලක්ඛණං ආරොපෙත්වා වාසනාභාවනාය සතිසම්පජඤ්ඤගන්ධං ගාහාපෙත්වා ච භාවිතානි, තානි ච ඛො යථා අජ්ඣත්තං ගොචරභාවනාය, එවං පන බහිද්ධා ච සබ්බලොකෙති යත්ථ යත්ථ ඉන්ද්‍රියානං වෙකල්ලතා වෙකල්ලතාය වා සම්භවො, තත්ථ තත්ථ නාභිජ්ඣාදිවසෙන භාවිතානීති [Pg.151] එවං නිබ්බිජ්ඣ ඤත්වා පටිවිජ්ඣිත්වා ඉමං පරඤ්ච ලොකං සකසන්තතික්ඛන්ධලොකං පරසන්තතික්ඛන්ධලොකඤ්ච අදන්ධමරණං මරිතුකාමො කාලං කඞ්ඛති, ජීවිතක්ඛයකාලං ආගමෙති පතිමානෙති, න භායති මරණස්ස. යථාහ ථෙරො – 522. Und weil einer, dessen Fähigkeiten (Sinnesorgane) entfaltet sind, der furchtlos und unveränderlich ist, "gezähmt" (danta) ist, beantwortete der Erhabene, um diese Bedeutung aufzuzeigen, die dritte Frage mit der Strophe "Wessen Fähigkeiten". Dies ist die Bedeutung: Wessen sechs Fähigkeiten – das Auge und so weiter – durch die Entfaltung ihrer Objekte (gocara-bhāvanā) entfaltet wurden, indem man ihnen die drei Merkmale, die Vergänglichkeit und so weiter, zugeschrieben hat, und durch die Entfaltung durch Gewöhnung (vāsanā-bhāvanā), indem man sie den Duft von Achtsamkeit und klarer Wissensklarheit annehmen ließ; und zwar so, wie im Inneren durch die Entfaltung der Objekte, so auch im Äußeren in der ganzen Welt. Wo immer es einen Mangel an Fähigkeiten oder die Möglichkeit eines Mangels gibt, da wurden sie nicht unter dem Einfluss von Habsucht und so weiter entfaltet. Wer so diese Welt und die nächste – die Welt der eigenen Daseinsgruppen (khandha) und die Welt der Daseinsgruppen anderer – durchdrungen, erkannt und durchschaut hat, erwartet die Zeit, als einer, der einen unerschrockenen Tod sterben will; er wartet auf die Zeit des Endes des Lebens, sieht ihr entgegen und fürchtet den Tod nicht. Wie der Älteste sagte: ‘‘මරණෙ මෙ භයං නත්ථි, නිකන්ති නත්ථි ජීවිතෙ’’; (ථෙරගා. 20); ‘‘නාභිකඞ්ඛාමි මරණං, නාභිකඞ්ඛාමි ජීවිතං; කාලඤ්ච පටිකඞ්ඛාමි, නිබ්බිසං භතකො යථා’’ති. (ථෙරගා. 606); Für mich gibt es keine Furcht vor dem Tod, und es gibt keine Anhaftung an das Leben. Ich ersehne weder den Tod, noch ersehne ich das Leben. Ich warte nur auf die Zeit, so wie ein Tagelöhner auf seinen Lohn wartet. භාවිතො ස දන්තොති එවං භාවිතින්ද්‍රියො සො දන්තොති. „Der Entfaltete ist gezähmt“: Wer seine Sinneskräfte auf diese Weise entfaltet hat, der ist gezähmt. 523. යස්මා පන බුද්ධො නාම බුද්ධිසම්පන්නො කිලෙසනිද්දා විබුද්ධො ච, තස්මා තමත්ථං දස්සෙන්තො ‘‘කප්පානී’’ති ගාථාය චතුත්ථපඤ්හං බ්‍යාකාසි. තත්ථ කප්පානීති තණ්හාදිට්ඨියො. තා හි තථා තථා විකප්පනතො ‘‘කප්පානී’’ති වුච්චන්ති. විචෙය්‍යාති අනිච්චාදිභාවෙන සම්මසිත්වා. කෙවලානීති සකලානි. සංසාරන්ති යො චායං – 523. Weil man nun einen Erwachten (buddha) nennt, der mit Weisheit ausgestattet und aus dem Schlaf der Befleckungen erwacht ist, beantwortete er, um diese Bedeutung zu zeigen, die vierte Frage mit der Strophe „Nachdem er alle Konstruktionen untersucht hat“ (kappāni viceyya kevalāni). Dabei sind „Konstruktionen“ (kappāni) Begehren und Ansichten. Diese werden nämlich so genannt, weil sie die Dinge auf diese oder jene Weise begrifflich konstruieren. „Nachdem er untersucht hat“ (viceyya) bedeutet: nachdem er sie im Hinblick auf Unbeständigkeit und so weiter erforscht hat. „Alle“ (kevalāni) bedeutet: die Gesamtheit. „Den Kreislauf“ (saṃsāraṃ) bezeichnet das, was dieser ist – ‘‘ඛන්ධානඤ්ච පටිපාටි, ධාතුආයතනාන ච; අබ්බොච්ඡින්නං වත්තමානා, සංසාරොති පවුච්චතී’’ති. – „Die Abfolge der Daseinsgruppen, der Elemente und der Sinnesbereiche, die sich ununterbrochen fortsetzt: Dies wird als der Kreislauf (saṃsāra) bezeichnet.“ එවං ඛන්ධාදිපටිපාටිසඞ්ඛාතො සංසාරො, තං සංසාරඤ්ච කෙවලං විචෙය්‍ය. එත්තාවතා ඛන්ධානං මූලභූතෙසු කම්මකිලෙසෙසු ඛන්ධෙසු චාති එවං තීසුපි වට්ටෙසු විපස්සනං ආහ. දුභයං චුතූපපාතන්ති සත්තානං චුතිං උපපාතන්ති ඉමඤ්ච උභයං විචෙය්‍ය ඤත්වාති අත්ථො. එතෙන චුතූපපාතඤාණං ආහ. විගතරජමනඞ්ගණං විසුද්ධන්ති රාගාදිරජානං විගමා අඞ්ගණානං අභාවා මලානඤ්ච විගමා විගතරජමනඞ්ගණං විසුද්ධං. පත්තං ජාතිඛයන්ති නිබ්බානං පත්තං. තමාහු බුද්ධන්ති තං ඉමාය ලොකුත්තරවිපස්සනාය චුතූපපාතඤාණභෙදාය බුද්ධියා සම්පන්නත්තා ඉමාය ච විගතරජාදිතාය කිලෙසනිද්දා විබුද්ධත්තා තාය පටිපදාය ජාතික්ඛයං පත්තං බුද්ධමාහු. Der Kreislauf ist somit definiert als die Abfolge der Daseinsgruppen usw., und indem man diesen Kreislauf in seiner Gesamtheit untersucht. Hiermit meint er die Einsicht (vipassanā) in die drei Kreisläufe, das heißt in die Daseinsgruppen sowie in das Kamma und die Befleckungen, die die Wurzeln der Daseinsgruppen sind. „Sowohl das Sterben als auch das Wiederaufstehen“ (dubhayaṃ cutūpapātaṃ): das Sterben und das Wiederaufstehen der Wesen; die Bedeutung ist: nachdem er beides untersucht und erkannt hat. Damit drückt er das Wissen um das Sterben und Wiederaufstehen aus. „Frei von Staub, makellos, rein“ (vigatarajamanaṅgaṇaṃ visuddhaṃ): frei von Staub durch das Schwinden des Staubes von Gier und so weiter, makellos durch das Nichtvorhandensein von Makeln und rein durch das Schwinden von Flecken. „Der das Ende der Geburt erreicht hat“ (pattaṃ jātikhayaṃ): der Nibbāna erreicht hat. „Ihn nennen sie einen Erwachten“ (tamāhu buddhaṃ): Sie nennen denjenigen einen Erwachten, der, weil er mit dieser Erkenntnis ausgestattet ist, die sich in die überweltliche Einsicht und das Wissen um das Sterben und Wiederaufstehen aufteilt, und weil er aus dem Schlaf der Befleckungen durch diese Staubfreiheit usw. erwacht ist, durch diese Praxis das Ende der Geburt erreicht hat. අථ වා කප්පානි විචෙය්‍ය කෙවලානීති ‘‘අනෙකෙපි සංවට්ටවිවට්ටකප්පෙ අමුත්‍රාසි’’න්තිආදිනා (ඉතිවු. 99; පාරා. 12) නයෙන විචිනිත්වාති අත්ථො. එතෙන පඨමවිජ්ජමාහ. සංසාරං දුභයං චුතූපපාතන්ති සත්තානං චුතිං උපපාතන්ති ඉමඤ්ච උභයං සංසාරං [Pg.152] ‘‘ඉමෙ වත භොන්තො සත්තා’’තිආදිනා නයෙන විචිනිත්වාති අත්ථො. එතෙන දුතියවිජ්ජමාහ. අවසෙසෙන තතියවිජ්ජමාහ. ආසවක්ඛයඤාණෙන හි විගතරජාදිතා ච නිබ්බානප්පත්ති ච හොතීති. තමාහු බුද්ධන්ති එවං විජ්ජත්තයභෙදබුද්ධිසම්පන්නං තං බුද්ධමාහූති. Alternativ bedeutet „nachdem er alle Äonen untersucht hat“ (kappāni viceyya kevalāni): nachdem er viele Äonen des Weltuntergangs und der Weltentstehung gemäß der Methode „Dort war ich ...“ und so weiter untersucht hat. Damit meint er das erste klare Wissen. „Den Kreislauf, sowohl das Sterben als auch das Wiederaufstehen“ (saṃsāraṃ dubhayaṃ cutūpapātaṃ) bedeutet: nachdem er diesen Kreislauf und sowohl das Sterben als auch das Wiederaufstehen der Wesen gemäß der Methode „Diese ehrenwerten Wesen ...“ und so weiter untersucht hat. Damit meint er das zweite klare Wissen. Mit dem Rest meint er das dritte klare Wissen. Denn durch das Wissen von der Zerstörung der Triebe (āsavakkhayañāṇa) erfolgt das Freisein von Staub und so weiter sowie das Erreichen von Nibbāna. „Ihn nennen sie einen Erwachten“: So nennen sie denjenigen einen Erwachten, der mit der Erkenntnis ausgestattet ist, die sich gemäß dem dreifachen klaren Wissen aufteilt. 525. එවං පඨමගාථාය වුත්තපඤ්හෙ විස්සජ්ජෙත්වා දුතියගාථාය වුත්තපඤ්හෙසුපි යස්මා බ්‍රහ්මභාවං සෙට්ඨභාවං පත්තො පරමත්ථබ්‍රාහ්මණො බාහිතසබ්බපාපො හොති, තස්මා තමත්ථං දස්සෙන්තො ‘‘බාහිත්වා’’ති ගාථාය පඨමං පඤ්හං බ්‍යාකාසි. තස්සත්ථො – යො චතුත්ථමග්ගෙන බාහිත්වා සබ්බපාපකානි ඨිතත්තො, ඨිතො ඉච්චෙව වුත්තං හොති. බාහිතපාපත්තා එව ච විමලො, විමලභාවං බ්‍රහ්මභාවං සෙට්ඨභාවං පත්තො, පටිප්පස්සද්ධසමාධිවික්ඛෙපකරකිලෙසමලෙන අග්ගඵලසමාධිනා සාධුසමාහිතො, සංසාරහෙතුසමතික්කමෙන සංසාරමතිච්ච පරිනිට්ඨිතකිච්චතාය කෙවලී, සො තණ්හාදිට්ඨීහි අනිස්සිතත්තා අසිතො, ලොකධම්මෙහි නිබ්බිකාරත්තා ‘‘තාදී’’ති ච පවුච්චති. එවං ථුතිරහො ස බ්‍රහ්මා සො බ්‍රාහ්මණොති. 525. Nachdem er so die in der ersten Strophe gestellten Fragen beantwortet hatte, beantwortete er auch die Fragen der zweiten Strophe. Da ein Brahmane im höchsten Sinne, einer, der den Zustand des Brahma, den höchsten Zustand, erreicht hat, jemand ist, der alles Übel vertrieben hat, beantwortete er, um diese Bedeutung zu zeigen, die erste Frage mit der Strophe, die mit „Nachdem er vertrieben hat“ beginnt. Dies ist ihre Bedeutung: Wer durch den vierten Pfad alle Arten von Übel vertrieben hat und in sich gefestigt (ṭhitatto) ist – was schlicht „gefestigt“ bedeutet – ein solcher ist eben durch das Vertreiben aller Arten von Übel fleckenlos, einer, der die Fleckenlosigkeit, den Zustand des Brahma, den höchsten Zustand, erreicht hat. Durch die Konzentration der höchsten Frucht, in der der Makel der Befleckungen, die Ablenkungen der Konzentration sind, zur Ruhe gekommen ist, ist er wohlkonzentriert. Weil er den Kreislauf durch das Überwinden der Ursache des Kreislaufs überschritten hat, ist er vollkommen (kevalī), da sein Werk vollendet ist. Unabhängig (asito), weil er nicht von Begehren und Ansichten abhängt. Und er wird als „ein Solcher“ (tādī) bezeichnet, weil er durch weltliche Gegebenheiten unveränderlich ist. Ein solcher, der dieses Lobes würdig ist, ist ein Brahma, er ist ein Brahmane. 526. යස්මා පන සමිතපාපතාය සමණො, න්හාතපාපතාය න්හාතකො, ආගූනං අකරණෙන ච නාගොති පවුච්චති, තස්මා තමත්ථං දස්සෙන්තො තතො අපරාහි තීහි ගාථාහි තයො පඤ්හෙ බ්‍යාකාසි. තත්ථ සමිතාවීති අරියමග්ගෙන කිලෙසෙ සමෙත්වා ඨිතො. සමණො පවුච්චතෙ තථත්තාති තථාරූපො සමණො පවුච්චතීති. එත්තාවතා පඤ්හො බ්‍යාකතො හොති, සෙසං තස්මිං සමණෙ සභියස්ස බහුමානජනනත්ථං ථුතිවචනං. යො හි සමිතාවී, සො පුඤ්ඤපාපානං අපටිසන්ධිකරණෙන පහාය පුඤ්ඤපාපං රජානං විගමෙන විරජො, අනිච්චාදිවසෙන ඤත්වා ඉමං පරඤ්ච ලොකං ජාතිමරණං උපාතිවත්තො තාදි ච හොති. 526. Da man jedoch einen Einsiedler (samaṇa) nennt, weil er das Übel beruhigt hat, einen rituell Gewaschenen (nhātaka), weil er das Übel abgewaschen hat, und einen Naga (nāga), weil er keine Vergehen begeht, beantwortete er, um diese Bedeutung zu zeigen, mit den folgenden drei Strophen die drei Fragen. Dabei bedeutet „einer, der zur Ruhe gekommen ist“ (samitāvī): einer, der verweilt, nachdem er die Befleckungen mittels des edlen Pfades zur Ruhe gebracht hat. „Ein Einsiedler wird er genannt wegen dieser Beschaffenheit“: Einer von solcher Natur wird ein Einsiedler genannt. An dieser Stelle ist die Frage beantwortet, doch die übrigen Worte des Lobes dienen dem Zweck, in Sabhiya tiefe Achtung vor diesem Einsiedler zu wecken. Da ein zur Ruhe Gekommener nämlich keine neue Wiedergeburt aufgrund von Verdienst oder Übel eingeht, wird er als einer bezeichnet, der Verdienst und Übel aufgegeben hat. Durch das Schwinden des Staubes ist er staubfrei. Nachdem er diese und die jenseitige Welt im Hinblick auf Unbeständigkeit und so weiter verstanden hat, hat ein solcher Geburt und Tod überschritten. 527. නින්හාය…පෙ… න්හාතකොති එත්ථ පන යො අජ්ඣත්තබහිද්ධාසඞ්ඛාතෙ සබ්බස්මිම්පි ආයතනලොකෙ අජ්ඣත්තබහිද්ධාරම්මණවසෙන උප්පත්තිරහානි සබ්බපාපකානි මග්ගඤාණෙන නින්හාය ධොවිත්වා තාය නින්හාතපාපකතාය තණ්හාදිට්ඨිකප්පෙහි කප්පියෙසු දෙවමනුස්සෙසු කප්පං න එති, තං න්හාතකමාහූති එවමත්ථො දට්ඨබ්බො. 527. „Nachdem er abgewaschen hat … ein rituell Gewaschener“: Hierbei ist die Bedeutung wie folgt zu verstehen: Wer mit dem Pfadwissen alle Arten von Übel abgewaschen, weggespült hat, die aufgrund von inneren und äußeren Objekten in der gesamten Welt der Sinnesbereiche – einer Bezeichnung für die inneren und äußeren Sinnesbereiche – entstehen können, der geht aufgrund dieser Abwaschung des Übels unter den Göttern und Menschen, die begrifflichen Konstruktionen anhängen, keine begrifflichen Konstruktionen ein, das heißt Konstruktionen aufgrund von Begehren und Ansichten. Ihn nennen sie einen rituell Gewaschenen. 528. චතුත්ථගාථායපි ආගුං න කරොති කිඤ්චි ලොකෙති යො ලොකෙ අප්පමත්තකම්පි පාපසඞ්ඛාතං ආගුං න කරොති, නාගො පවුච්චතෙ තථත්තාති[Pg.153]. එත්තාවතා පඤ්හො බ්‍යාකතො හොති, සෙසං පුබ්බනයෙනෙව ථුතිවචනං. යො හි මග්ගෙන පහීනආගුත්තා ආගුං න කරොති, සො කාමයොගාදිකෙ සබ්බයොගෙ දසසඤ්ඤොජනභෙදානි ච සබ්බබන්ධනානි විසජ්ජ ජහිත්වා සබ්බත්ථ ඛන්ධාදීසු කෙනචි සඞ්ගෙන න සජ්ජති, ද්වීහි ච විමුත්තීහි විමුත්තො, තාදි ච හොතීති. 528. Auch in der vierten Strophe bedeutet „er begeht kein Vergehen in der Welt“ (āguṃ na karoti kiñci loke): Wer in der Welt auch nicht das geringste Vergehen – eine Bezeichnung für das Böse – begeht, „wird wegen dieser Beschaffenheit ein Naga genannt“. An dieser Stelle ist die Frage beantwortet, und das Übrige ist, wie oben erklärt, ein Lobpreis. Denn wer kein Vergehen begeht, weil er das Begehen von Vergehen durch den Pfad aufgegeben hat, der hat alle Joche, wie das Joch des Sinnenbegehrens und so weiter, und alle Fesseln, nämlich die zehn Fesseln, abgelegt und aufgegeben, haftet nirgends an den Daseinsgruppen und so weiter durch irgendeine Anhaftung an, ist durch die beiden Arten der Befreiung befreit und ist ein Solcher. 530. එවං දුතියගාථාය වුත්තපඤ්හෙ විස්සජ්ජෙත්වා තතියගාථාය වුත්තපඤ්හෙසුපි යස්මා ‘‘ඛෙත්තානී’’ති ආයතනානි වුච්චන්ති. යථාහ – ‘‘චක්ඛුපෙතං චක්ඛායතනංපෙතං…පෙ… ඛෙත්තම්පෙතං වත්ථුපෙත’’න්ති (ධ. ස. 596-598). තානි විජෙය්‍ය විජෙත්වා අභිභවිත්වා, විචෙය්‍ය වා අනිච්චාදිභාවෙන විචිනිත්වා උපපරික්ඛිත්වා කෙවලානි අනවසෙසානි, විසෙසතො පන සඞ්ගහෙතුභූතං දිබ්බං මානුසකඤ්ච බ්‍රහ්මඛෙත්තං, යං දිබ්බං ද්වාදසායතනභෙදං තථා මානුසකඤ්ච, යඤ්ච බ්‍රහ්මඛෙත්තං ඡළායතනෙ චක්ඛායතනාදිද්වාදසායතනභෙදං, තං සබ්බම්පි විජෙය්‍ය විචෙය්‍ය වා. යතො යදෙතං සබ්බෙසං ඛෙත්තානං මූලබන්ධනං අවිජ්ජාභවතණ්හාදි, තස්මා සබ්බඛෙත්තමූලබන්ධනා පමුත්තො. එවමෙතෙසං ඛෙත්තානං විජිතත්තා විචිනිතත්තා වා ඛෙත්තජිනො නාම හොති, තස්මා ‘‘ඛෙත්තානී’’ති ඉමාය ගාථාය පඨමපඤ්හං බ්‍යාකාසි. තත්ථ කෙචි ‘‘කම්මං ඛෙත්තං, විඤ්ඤාණං බීජං, තණ්හා ස්නෙහො’’ති (අ. නි. 3.77) වචනතො කම්මානි ඛෙත්තානීති වදන්ති. දිබ්බං මානුසකඤ්ච බ්‍රහ්මඛෙත්තන්ති එත්ථ ච දෙවූපගං කම්මං දිබ්බං, මනුස්සූපගං කම්මං මානුසකං, බ්‍රහ්මූපගං කම්මං බ්‍රහ්මඛෙත්තන්ති වණ්ණයන්ති. සෙසං වුත්තනයමෙව. 530. Nachdem er so die in der zweiten Strophe gestellten Fragen beantwortet hat, [beantwortet er] auch die in der dritten Strophe gestellten Fragen. Da nämlich die Sinnesgrundlagen (āyatanāni) als "Felder" (khettāni) bezeichnet werden — wie es heißt: "Dieses Auge, diese Augengrundlage ... dieses Feld, diese Basis" (Dhs. 596-598) — hat er, nachdem er diese besiegt, bezwungen und überwunden hat, oder nachdem er sie im Sinne von Unbeständigkeit usw. untersucht und geprüft hat, und zwar alle ohne Ausnahme, insbesondere das himmlische, das menschliche und das Brahma-Feld, welche die Ursache für die Fesseln sind (wobei das himmlische in die zwölf Sinnesgrundlagen unterteilt ist, ebenso das menschliche, das Brahma-Feld aber in sechs Sinnesgrundlagen, beginnend mit der Augengrundlage, unter den zwölf Grundlagen unterteilt ist) — nachdem er all diese besiegt oder untersucht hat, ist er von der Bindung befreit, die die Wurzel aller Felder ist, nämlich von jener Unwissenheit, dem Daseinsbegehren usw. Weil er nun diese Felder besiegt oder untersucht hat, wird er "Felderbezwinger" (khettajino) genannt. Deshalb hat er mit der Strophe "Felder..." die erste Frage beantwortet. Hierbei sagen einige, gestützt auf die Aussage "Kamma ist das Feld, das Bewusstsein der Samen, das Begehren die Feuchtigkeit" (AN 3.77), dass die Felder das Kamma sind. Sie erklären das himmlische, menschliche und Brahma-Feld hier so: "Das himmlische ist das zu den Göttern führende Kamma; das menschliche ist das zum Menschsein führende Kamma; und das Brahma-Feld ist das zu den Brahmās führende Kamma." Der Rest entspricht der bereits erklärten Weise. 531. යස්මා පන සකට්ඨෙන කොසසදිසත්තා ‘‘කොසානී’’ති කම්මානි වුච්චන්ති, තෙසඤ්ච ලුනනා සමුච්ඡෙදනා කුසලො හොති, තස්මා තමත්ථං දස්සෙන්තො ‘‘කොසානී’’ති ගාථාය දුතියපඤ්හං බ්‍යාකාසි. තස්සත්ථො – ලොකියලොකුත්තරවිපස්සනාය විසයතො කිච්චතො ච අනිච්චාදිභාවෙන කුසලාකුසලකම්මසඞ්ඛාතානි කොසානි විචෙය්‍ය කෙවලානි, විසෙසතො පන සඞ්ගහෙතුභූතං අට්ඨකාමාවචරකුසලචෙතනාභෙදං දිබ්බං මානුසකඤ්ච නවමහග්ගතකුසලචෙතනාභෙදඤ්ච බ්‍රහ්මකොසං විචෙය්‍ය. තතො ඉමාය මග්ගභාවනාය අවිජ්ජාභවතණ්හාදිභෙදා සබ්බකොසානං මූලබන්ධනා පමුත්තො, එවමෙතෙසං කොසානං ලුනනා ‘‘කුසලො’’ති පවුච්චති, තථත්තා තාදී ච හොතීති. අථ වා සත්තානං [Pg.154] ධම්මානඤ්ච නිවාසට්ඨෙන අසිකොසසදිසත්තා ‘‘කොසානී’’ති තයො භවා ද්වාදසායතනානි ච වෙදිතබ්බානි. එවමෙත්ථ යොජනා කාතබ්බා. 531. Da nun die Kammas "Schatzkammern" (kosāni) genannt werden, weil sie Schatzkammern darin ähneln, dass sie das Eigene (sakaṭṭhena) sind, und man durch deren Abschneiden, deren Ausrottung heilsam bzw. geschickt (kusalo) ist, hat er, um diese Bedeutung zu zeigen, mit der Strophe "Schatzkammern..." die zweite Frage beantwortet. Dies ist die Bedeutung: Nachdem er alle Schatzkammern, welches eine Bezeichnung für die heilsamen und unheilsamen Kammas ist, mittels weltlicher und überweltlicher Hellsicht (vipassanā) hinsichtlich ihres Objekts und ihrer Funktion im Sinne von Unbeständigkeit usw. untersucht hat; insbesondere jene, die die Ursache für die Fesseln sind, nämlich das himmlische und das menschliche, unterteilt in die acht heilsamen Willenshandlungen der Sinnensphäre, und die Brahma-Schatzkammer, unterteilt in die neun erhabenen heilsamen Willenshandlungen. Danach ist man durch diese Pfadentfaltung von der Bindung befreit, die die Wurzel aller Schatzkammern ist, bestehend aus Unwissenheit, Daseinsbegehren usw. Durch das Abschneiden dieser Schatzkammern wird ein solcher wahrhaftig "geschickt" (kusalo) genannt, da er so beschaffen und gefestigt (tādī) ist. Oder alternativ sollten die drei Daseinsformen und die zwölf Sinnesgrundlagen als "Hüllen" (kosāni) verstanden werden, ähnlich den Scheiden eines Schwertes (oder Häuten einer Schlange), in dem Sinne, dass sie Wohnstätten für Wesen und Phänomene sind. Demgemäß ist die Verknüpfung auch hierbei vorzunehmen. 532. යස්මා ච න කෙවලං පණ්ඩතීති ඉමිනාව ‘‘පණ්ඩිතො’’ති වුච්චති, අපිච ඛො පන පණ්ඩරානි ඉතො උපගතො පවිචයපඤ්ඤාය අල්ලීනොතිපි ‘‘පණ්ඩිතො’’ති වුච්චති, තස්මා තමත්ථං දස්සෙන්තො ‘‘දුභයානී’’ති ගාථාය තතියපඤ්හං බ්‍යාකාසි. තස්සත්ථො – අජ්ඣත්තං බහිද්ධා චාති එවං උභයානි අනිච්චාදිභාවෙන විචෙය්‍ය. පණ්ඩරානීති ආයතනානි. තානි හි පකතිපරිසුද්ධත්තා රුළ්හියා ච එවං වුච්චන්ති, තානි විචෙය්‍ය ඉමාය පටිපත්තියා නිද්ධන්තමලත්තා සුද්ධිපඤ්ඤො පණ්ඩිතොති පවුච්චති තථත්තා, යස්මා තානි පණ්ඩරානි පඤ්ඤාය ඉතො හොති, සෙසමස්ස ථුතිවචනං. සො හි පාපපුඤ්ඤසඞ්ඛාතං කණ්හසුක්කං උපාතිවත්තො තාදී ච හොති, තස්මා එවං ථුතො. 532. Und da man nicht nur deshalb ein "Gelehrter" (paṇḍito) genannt wird, weil man nachsinnt (paṇḍati), sondern man auch ein "Gelehrter" genannt wird, weil man sich den Reinheiten (paṇṇarāni) genähert hat und ihnen mit untersuchender Weisheit anhaftet, hat er, um diese Bedeutung zu zeigen, mit der Strophe "beide..." die dritte Frage beantwortet. Dies ist die Bedeutung: Nachdem er beide, im Inneren wie im Äußeren, im Sinne von Unbeständigkeit usw. untersucht hat. Die "Reinheiten" (paṇṇarāni) sind die Sinnesgrundlagen. Diese werden nämlich wegen ihrer natürlichen Reinheit und nach dem allgemeinen Sprachgebrauch so genannt. Nachdem er diese untersucht hat und durch diese Praxis die Befleckungen weggeblasen sind, wird er wegen dieser Reinheit der Weisheit ein Gelehrter genannt; denn diese Reinheiten sind durch Weisheit verstanden worden. Das Übrige ist ein Lobpreis auf ihn. Er hat nämlich das Dunkle und das Helle (das Böse und das Verdienst) überwunden und ist so beschaffen; deshalb wird er so gelobt. 533. යස්මා පන ‘‘මොනං වුච්චති ඤාණං, යා පඤ්ඤා පජානනා…පෙ… සම්මාදිට්ඨි, තෙන ඤාණෙන සමන්නාගතො මුනී’’ති වුත්තං, තස්මා තමත්ථං දස්සෙන්තො ‘‘අසතඤ්චා’’ති ගාථාය චතුත්ථපඤ්හං බ්‍යාකාසි. තස්සත්ථො – ය්වායං අකුසලකුසලප්පභෙදො අසතඤ්ච සතඤ්ච ධම්මො, තං අජ්ඣත්තං බහිද්ධාති ඉමස්මිං සබ්බලොකෙ පවිචයඤාණෙන අසතඤ්ච සතඤ්ච ඤත්වා ධම්මං තස්ස ඤාතත්තා එව රාගාදිභෙදතො සත්තවිධං සඞ්ගං තණ්හාදිට්ඨිභෙදතො දුවිධං ජාලඤ්ච අතිච්ච අතික්කමිත්වා ඨිතො. සො තෙන මොනසඞ්ඛාතෙන පවිචයඤාණෙන සමන්නාගතත්තා මුනි. දෙවමනුස්සෙහි පූජනීයොති ඉදං පනස්ස ථුතිවචනං. සො හි ඛීණාසවමුනිත්තා දෙවමනුස්සානං පූජාරහො හොති, තස්මා එවං ථුතො. 533. Da nun gesagt wurde: "Erkenntnis wird Schweigen (mona) genannt, welche Weisheit, Verstehen ... rechte Anschauung ist; wer mit dieser Erkenntnis ausgestattet ist, ist ein Weiser (muni)", hat er, um diese Bedeutung zu zeigen, mit der Strophe "des Unheilsamen und..." die vierte Frage beantwortet. Dies ist die Bedeutung: Was diese Lehre des Unheilsamen und Heilsamen betrifft, die Einteilung in unheilsame und heilsame Phänomene, nachdem er diese in dieser ganzen Welt, innen und außen, mit untersuchender Erkenntnis als unheilsam und heilsam erkannt hat, verweilt er, nachdem er die Fessel (die siebenfältige Fessel, bestehend aus Gier usw.) und das Netz (das zweifache Netz aus Begehren und Ansichten) überschritten und überwunden hat. Er ist ein Weiser (muni), weil er mit jener untersuchenden Erkenntnis ausgestattet ist, die als Schweigen (mona) bezeichnet wird. "Von Göttern und Menschen zu verehren" ist jedoch ein Lobpreis auf ihn. Da er nämlich ein Weiser ist, dessen Triebe versiegt sind (khīṇāsava), ist er der Verehrung durch Götter und Menschen würdig; deshalb wird er so gelobt. 535. එවං තතියගාථාය වුත්තපඤ්හෙ විස්සජ්ජෙත්වා චතුත්ථගාථාය වුත්තපඤ්හෙසුපි යස්මා යො චතූහි මග්ගඤාණවෙදෙහි කිලෙසක්ඛයං කරොන්තො ගතො, සො පරමත්ථතො වෙදගූ නාම හොති. යො ච සබ්බසමණබ්‍රාහ්මණානං සත්ථසඤ්ඤිතානි වෙදානි, තායෙව මග්ගභාවනාය කිච්චතො අනිච්චාදිවසෙන විචෙය්‍ය. තත්ථ ඡන්දරාගප්පහානෙන තමෙව [Pg.155] සබ්බං වෙදමතිච්ච යා වෙදපච්චයා වා අඤ්ඤථා වා උප්පජ්ජන්ති වෙදනා, තාසු සබ්බවෙදනාසු වීතරාගො හොති, තස්මා තමත්ථං දස්සෙන්තො ‘‘ඉදං පත්තින’’න්ති අවත්වා ‘‘වෙදානී’’ති ගාථාය පඨමපඤ්හං බ්‍යාකාසි. යස්මා වා යො පවිචයපඤ්ඤාය වෙදානි විචෙය්‍ය, තත්ථ ඡන්දරාගප්පහානෙන සබ්බං වෙදමතිච්ච වත්තති, සො සත්ථසඤ්ඤිතානි වෙදානි ගතො ඤාතො අතික්කන්තො ච හොති. යො වෙදනාසු වීතරාගො, සොපි වෙදනාසඤ්ඤිතානි වෙදානි ගතො අතික්කන්තො ච හොති. වෙදානි ගතොතිපි වෙදගූ, තස්මා තම්පි අත්ථං දස්සෙන්තො ‘‘ඉදං පත්තින’’න්ති අවත්වා ඉමාය ගාථාය පඨමපඤ්හං බ්‍යාකාසි. 535. Nachdem er so die in der dritten Strophe gestellten Fragen beantwortet hat, [beantwortet er] auch die in der vierten Strophe gestellten Fragen. Denn wer durch die vier Pfaderkenntnis-Vedas (maggañāṇavedehi) die Vernichtung der Befleckungen bewirkt hat und gelangt ist, der wird im höchsten Sinne ein "Veda-Kundiger" (vedagū) genannt. Und wer alle Vedas, die Schriften aller Asketen und Brahmanen, mit eben dieser Pfadentfaltung ihrer Funktion nach im Sinne von Unbeständigkeit usw. untersucht hat und durch das Aufgeben von Begehren und Gier nach ihnen all diese Vedas überschritten hat; und welche Gefühle auch immer entstehen, sei es durch die Vedas bedingt oder anderswie, wer in all diesen Gefühlen frei von Gier ist, der hat — um diese Bedeutung zu zeigen, ohne zu sagen "wer dies erreicht hat" — mit der Strophe "die Vedas..." die erste Frage beantwortet. Oder: Wer durch untersuchende Weisheit die Vedas untersucht hat und dort durch das Aufgeben von Begehren und Gier alle Vedas überschritten hat und wandelt, der ist zu den als Schriften bezeichneten Vedas gelangt, hat sie erkannt und überschritten. Wer frei von Gier bezüglich der Gefühle ist, auch der ist zu den als Gefühle bezeichneten Vedas gelangt und hat sie überschritten. Da er zu den Vedas gelangt ist, ist er ein "Veda-Kundiger" (vedagū). Um also auch diese Bedeutung zu zeigen, hat er, ohne zu sagen "wer dies erreicht hat", mit dieser Strophe die erste Frage beantwortet. 536. යස්මා පන දුතියපඤ්හෙ ‘‘අනුවිදිතො’’ති අනුබුද්ධො වුච්චති, සො ච අනුවිච්ච පපඤ්චනාමරූපං අජ්ඣත්තං අත්තනො සන්තානෙ තණ්හාමානදිට්ඨිභෙදං පපඤ්චං තප්පච්චයා නාමරූපඤ්ච අනිච්චානුපස්සනාදීහි අනුවිච්ච අනුවිදිත්වා, න කෙවලඤ්ච අජ්ඣත්තං, බහිද්ධා ච රොගමූලං, පරසන්තානෙ ච ඉමස්ස නාමරූපරොගස්ස මූලං අවිජ්ජාභවතණ්හාදිං, තමෙව වා පපඤ්චං අනුවිච්ච තාය භාවනාය සබ්බෙසං රොගානං මූලබන්ධනා, සබ්බස්මා වා රොගානං මූලබන්ධනා, අවිජ්ජාභවතණ්හාදිභෙදා, තස්මා එව වා පපඤ්චා පමුත්තො හොති, තස්මා තං දස්සෙන්තො ‘‘අනුවිච්චා’’ති ගාථාය දුතියපඤ්හං බ්‍යාකාසි. 536. Da nun bei der zweiten Frage mit "erkannt" (anuvidito) einer gemeint ist, der verstanden hat (anubuddho); und nachdem er die begriffliche Vielfalt und Name-und-Form (papañcanāmarūpaṃ) durchdrungen hat — indem er die Vielfalt, bestehend aus Begehren, Dünkel und Ansichten, in seinem eigenen Kontinuum (ajjhatta) und das davon bedingte Name-und-Form durch die Betrachtung der Unbeständigkeit usw. durchdrungen und erkannt hat, und zwar nicht nur im Inneren, sondern auch im Äußeren die Wurzel der Krankheit, nämlich in dem Kontinuum anderer die Wurzel dieser Krankheit von Name-und-Form, bestehend aus Unwissenheit, Daseinsbegehren usw., oder eben diese Vielfalt durchdrungen hat — ist er durch jene Entfaltung von der Bindung, die die Wurzel aller Krankheiten ist, oder von jeglicher Bindung, die die Wurzel aller Krankheiten ist, bestehend aus Unwissenheit, Daseinsbegehren usw., oder von eben dieser Vielfalt befreit. Um dies zu zeigen, hat er mit der Strophe "nachdem er durchdrungen hat..." die zweite Frage beantwortet. 537. ‘‘කථඤ්ච වීරියවා’’ති එත්ථ පන යස්මා යො අරියමග්ගෙන සබ්බපාපකෙහි විරතො, තථා විරතත්තා ච ආයතිං අපටිසන්ධිතාය නිරයදුක්ඛං අතිච්ච ඨිතො වීරියවාසො වීරියනිකෙතො, සො ඛීණාසවො ‘‘වීරියවා’’ති වත්තබ්බතං අරහති, තස්මා තමත්ථං දස්සෙන්තො ‘‘විරතො’’ති ගාථාය තතියපඤ්හං බ්‍යාකාසි. පධානවා ධීරො තාදීති ඉමානි පනස්ස ථුතිවචනානි. සො හි පධානවා මග්ගඣානපධානෙන, ධීරො කිලෙසාරිවිද්ධංසනසමත්ථතාය, තාදී නිබ්බිකාරතාය, තස්මා එවං ථුතො. සෙසං යොජෙත්වා වත්තබ්බං. 537. Hierbei nun: Da derjenige, der sich durch den edlen Pfad von allem Bösen ferngehalten hat, und weil er sich so ferngehalten hat, wegen des Nicht-Wiederanküpfens in der Zukunft das Leiden der Hölle überwunden hat und dasteht als eine Wohnstätte der Tatkraft, ein Heim der Tatkraft, ist jener Triebversiegte es wert, 'tatkräftig' genannt zu werden. Deshalb hat er, um diese Bedeutung aufzuzeigen, die dritte Frage mit der Strophe 'Enthaltsam' beantwortet. 'Emsig im Streben, ein Held, ein Solcher' – dies sind seine Lobpreisungen. Denn er ist 'emsig im Streben' durch das Streben nach den Pfad-Jhanas, 'ein Held' wegen seiner Fähigkeit, die Befleckungsfeinde zu zerschmettern, und 'ein Solcher' wegen seiner Unveränderlichkeit; darum wird er so gepriesen. Das Übrige ist entsprechend zu verknüpfen und zu erklären. 538. ‘‘ආජානියො කින්ති නාම හොතී’’ති එත්ථ පන යස්මා පහීනසබ්බවඞ්කදොසො කාරණාකාරණඤ්ඤූ අස්සො වා හත්ථී වා ‘‘ආජානියො හොතී’’ති [Pg.156] ලොකෙ වුච්චති, න ච තස්ස සබ්බසො තෙ දොසා පහීනා එව, ඛීණාසවස්ස පන තෙ පහීනා, තස්මා සො ‘‘ආජානියො’’ති පරමත්ථතො වත්තබ්බතං අරහතීති දස්සෙන්තො ‘‘යස්සා’’ති ගාථාය චතුත්ථපඤ්හං බ්‍යාකාසි. තස්සත්ථො – අජ්ඣත්තං බහිද්ධා චාති එවං අජ්ඣත්තබහිද්ධාසඤ්ඤොජනසඞ්ඛාතානි යස්ස අස්සු ලුනානි බන්ධනානි පඤ්ඤාසත්ථෙන ඡින්නානි පදාලිතානි. සඞ්ගමූලන්ති යානි තෙසු තෙසු වත්ථූසු සඞ්ගස්ස සජ්ජනාය අනතික්කමනාය මූලං හොන්ති, අථ වා යස්ස අස්සු ලුනානි රාගාදීනි බන්ධනානි යානි අජ්ඣත්තං බහිද්ධා ච සඞ්ගමූලානි හොන්ති, සො සබ්බස්මා සඞ්ගානං මූලභූතා සබ්බසඞ්ගානං වා මූලභූතා බන්ධනා පමුත්තො ‘‘ආජානියො’’ති වුච්චති, තථත්තා තාදි ච හොතීති. 538. Hierbei nun: Da in der Welt ein Pferd oder ein Elefant, der alle Falschheit und Fehler abgelegt hat und weiß, was angemessen und unangemessen ist, in der Welt als 'Edelrasse' bezeichnet wird, und doch sind bei ihm diese Fehler nicht gänzlich abgelegt, während sie beim Triebversiegten abgelegt sind, deshalb ist er im höchsten Sinne würdig, 'Edelrasse' genannt zu werden. Um dies zu zeigen, beantwortete er die vierte Frage mit der Strophe 'Dessen'. Die Bedeutung ist: 'Sowohl innerlich als auch äußerlich' – so sind dessen Fesseln, die als innere und äußere Fesseln bezeichnet werden, abgeschnitten und mit dem Schwert der Weisheit zerschlagen worden. 'Die Wurzel der Anhaftung': jene, die die Wurzel für das Anhaften an den verschiedenen Objekten sind, da deren Klebrigkeit nicht überwunden wurde; oder aber: Dessen Fesseln wie Gier und so weiter, die innerlich und äußerlich die Wurzel der Anhaftung sind, abgeschnitten sind; er ist befreit von allen Fesseln, die die Wurzel aller Anhaftungen sind (oder die Wurzel aller Bindungen), und wird daher 'Edelrasse' genannt. Weil er so beschaffen ist, ist er 'ein Solcher'. 540. එවං චතුත්ථගාථාය වුත්තපඤ්හෙ විස්සජ්ජෙත්වා පඤ්චමගාථාය වුත්තපඤ්හෙසුපි යස්මා යං ඡන්දජ්ඣෙනමත්තෙන අක්ඛරචින්තකා සොත්තියං වණ්ණයන්ති, වොහාරමත්තසොත්තියො සො. අරියො පන බාහුසච්චෙන නිස්සුතපාපතාය ච පරමත්ථසොත්තියො හොති, තස්මා තමත්ථං දස්සෙන්තො ‘‘ඉදං පත්තින’’න්ති අවත්වා ‘‘සුත්වා’’ති ගාථාය පඨමපඤ්හං බ්‍යාකාසි. තස්සත්ථො – යො ඉමස්මිං ලොකෙ සුතමයපඤ්ඤාකිච්චවසෙන සුත්වා කාතබ්බකිච්චවසෙන වා සුත්වා විපස්සනූපගං සබ්බධම්මං අනිච්චාදිවසෙන අභිඤ්ඤාය සාවජ්ජානවජ්ජං යදත්ථි කිඤ්චි, ඉමාය පටිපදාය කිලෙසෙ කිලෙසට්ඨානියෙ ච ධම්මෙ අභිභවිත්වා අභිභූති සඞ්ඛං ගතො, තං සුත්වා සබ්බධම්මං අභිඤ්ඤාය ලොකෙ සාවජ්ජානවජ්ජං යදත්ථි කිඤ්චි, අභිභුං සුතවත්තා සොත්තියොති ආහු. යස්මා ච යො අකථංකථී කිලෙසබන්ධනෙහි විමුත්තො, රාගාදීහි ඊඝෙහි අනීඝො ච හොති සබ්බධි සබ්බෙසු ධම්මෙසු ඛන්ධායතනාදීසු, තස්මා තං අකථංකථිං විමුත්තං අනීඝං සබ්බධි නිස්සුතපාපකත්තාපි ‘‘සොත්තියො’’ති ආහූති. 540. Nachdem er so die in der vierten Strophe gestellten Fragen beantwortet hatte, beantwortete er auch die in der fünften Strophe gestellten Fragen. Denn denjenigen, den die Grammatiker bloß wegen seiner Fähigkeit, Verse zu rezitieren, als Gelehrten rühmen, ist nur ein Gelehrter im konventionellen Sinne. Ein Edler jedoch ist durch weite Gelehrsamkeit und das Abgewaschenhaben des Bösen ein Gelehrter im höchsten Sinne. Deshalb hat er, um diese Bedeutung zu zeigen, ohne zu sagen 'Dies erreicht habend', die erste Frage mit der Strophe 'Gehört habend' beantwortet. Die Bedeutung davon ist: Wer in dieser Welt durch die Funktion der aus dem Gehörten geborenen Weisheit oder durch die zu vollbringende Pflicht gehört hat, alle der Einsicht zugänglichen Phänomene gemäß ihrer Unbeständigkeit usw. direkt erkennt, was auch immer es an Tadelnswertem oder Untadeligem geben mag, und durch diese Praxis die Befleckungen und die auf Befleckungen beruhenden Phänomene besiegt hat und somit als 'Besieger' bezeichnet wird; ihn nennen sie einen Gelehrten, weil er gehört und alle Phänomene in der Welt, ob tadelnswert oder untadelig, direkt erkannt hat und wegen seines Hörens ein Besieger ist. Und da er frei von Zweifel ist, aus den Fesseln der Befleckungen befreit und überall in allen Phänomenen wie Aggregaten und Sinnesgrundlagen frei von Drangsal durch Gier und so weiter ist, darum nennen sie ihn, der zweifelsfrei, befreit und überall unbedrängt ist, weil er das Böse abgewaschen hat, ebenfalls einen 'Gelehrten'. 541. යස්මා පන හිතකාමෙන ජනෙන අරණීයතො අරියො හොති, අභිගමනීයතොති අත්ථො. තස්මා යෙහි ගුණෙහි සො අරණීයො හොති, තෙ දස්සෙන්තා ‘‘ඡෙත්වා’’ති ගාථාය දුතියපඤ්හං බ්‍යාකාසි. තස්සත්ථො – චත්තාරි ආසවානි ද්වෙ ච ආලයානි පඤ්ඤාසත්ථෙන ඡෙත්වා විද්වා විඤ්ඤූ විභාවී චතුමග්ගඤාණී සො පුනබ්භවවසෙන න උපෙති [Pg.157] ගබ්භසෙය්‍යං, කඤ්චි යොනිං න උපගච්ඡති, කාමාදිභෙදඤ්ච සඤ්ඤං තිවිධං. කාමගුණසඞ්ඛාතඤ්ච පඞ්කං පනුජ්ජ පනුදිත්වා තණ්හාදිට්ඨිකප්පානං අඤ්ඤතරම්පි කප්පං න එති, එවං ආසවච්ඡෙදාදිගුණසමන්නාගතං තමාහු අරියොති. යස්මා වා පාපකෙහි ආරකත්තා අරියො හොති අනයෙ ච අනිරීයනා, තස්මා තම්පි අත්ථං දස්සෙන්තො ඉමාය ගාථාය දුතියපඤ්හං බ්‍යාකාසි. ආසවාදයො හි පාපකා ධම්මා අනයසම්මතා, තෙ චානෙන ඡින්නා පනුන්නා, න ච තෙහි කම්පති, ඉච්චස්ස තෙ ආරකා හොන්ති, න ච තෙසු ඉරීයති තස්මා ආරකාස්ස හොන්ති පාපකා ධම්මාති ඉමිනාපත්ථෙන. අනයෙ න ඉරීයතීති ඉමිනාපත්ථෙන තමාහු අරියොති ච එවම්පෙත්ථ යොජනා වෙදිතබ්බා. ‘‘විද්වා සො න උපෙති ගබ්භසෙය්‍ය’’න්ති ඉදං පන ඉමස්මිං අත්ථවිකප්පෙ ථුතිවචනමෙව හොති. 541. Da nun ein Edler von Menschen, die ihr Wohl wünschen, aufzusuchen ist – was bedeutet: er ist einer, dem man sich nahen soll –, deshalb beantwortete er, um jene Vorzüge aufzuzeigen, derentwegen er aufzusuchen ist, die zweite Frage mit der Strophe 'Abgeschnitten habend'. Die Bedeutung ist: Nachdem er die vier Triebe und die zwei Anheftungen mit dem Messer der Weisheit abgeschnitten hat, kehrt jener Weise – eine intelligente, hellsichtige Person, die das Wissen der vier Pfade erlangt hat – durch das neue Werden nicht mehr in das Mutterschoßbett zurück, er geht in keinen Mutterschoß ein; und nachdem er die dreifache Wahrnehmung wie die Sinneswahrnehmung usw. und den Schlamm, eine Bezeichnung für die Stränge des Sinnesgenusses, vertrieben hat, geht er in keinerlei gedankliche Konstruktion ein, die auf Begehren und Ansichten beruht. Einen solchen, der mit Eigenschaften wie dem Abschneiden der Triebe usw. ausgestattet ist, nennen sie einen 'Edlen'. Oder aber, weil er weit entfernt von schlechten Eigenschaften ist und nicht auf Wegen wandelt, die zum Verderben führen, ist er ein Edler; darum beantwortete er, um auch diese Bedeutung zu zeigen, die zweite Frage mit dieser Strophe. Denn die schlechten Zustände wie die Triebe gelten als Verderben; diese sind von ihm abgeschnitten und vertrieben worden, und er wird von ihnen nicht bewegt, daher sind sie ihm fern, und er wandelt nicht in ihnen. Somit sind ihm schlechte Eigenschaften fern: dies ist die Bedeutung. 'Er wandelt nicht im Verderben' – aus dieser Bedeutung heraus nennen sie ihn einen 'Edlen', und so ist die Verknüpfung hier zu verstehen. 'Jener Weise kehrt nicht in das Mutterschoßbett zurück' – dies ist bei dieser alternativen Auslegung bloß ein Lobpreis. 542. ‘‘කථං චරණවා’’ති එත්ථ පන යස්මා චරණෙහි පත්තබ්බං පත්තො ‘‘චරණවා’’ති වත්තබ්බතං අරහති, තස්මා තං දස්සෙන්තො ‘‘යො ඉධා’’ති ගාථාය තතියපඤ්හං බ්‍යාකාසි. තත්ථ යො ඉධාති යො ඉමස්මිං සාසනෙ. චරණෙසූති සීලාදීසු හෙමවතසුත්තෙ (සු. නි. 153 ආදයො) වුත්තපන්නරසධම්මෙසු. නිමිත්තත්ථෙ භුම්මවචනං. පත්තිපත්තොති පත්තබ්බං පත්තො. යො චරණනිමිත්තං චරණහෙතු චරණපච්චයා පත්තබ්බං අරහත්තං පත්තොති වුත්තං හොති. චරණවා සොති සො ඉමාය චරණෙහි පත්තබ්බපත්තියා චරණවා හොතීති. එත්තාවතා පඤ්හො බ්‍යාකතො හොති, සෙසමස්ස ථුතිවචනං. යො හි චරණෙහි පත්තිපත්තො, සො කුසලො ච හොති ඡෙකො, සබ්බදා ච ආජානාති නිබ්බානධම්මං, නිච්චං නිබ්බානනින්නචිත්තතාය සබ්බත්ථ ච ඛන්ධාදීසු න සජ්ජති. ද්වීහි ච විමුත්තීහි විමුත්තචිත්තො හොති, පටිඝා යස්ස න සන්තීති. 542. Und wie ist einer 'wohlgewandelt'? Hierbei nun: Weil derjenige, der das durch guten Wandel zu Erreichende erreicht hat, es verdient, 'wohlgewandelt' genannt zu werden, beantwortete er, um dies zu zeigen, die dritte Frage mit der Strophe 'Wer hier'. Darin bedeutet 'wer hier': wer in dieser Lehre. 'Im Wandel': in den fünfzehn Eigenschaften, Tugend und so weiter, wie sie in der Hemavata-Lehrrede dargelegt sind. Der Lokativ steht im Sinne einer Ursache. 'Der das zu Erreichende Erreichte': der das erreicht hat, was zu erreichen ist. Dies besagt: Wer aufgrund des guten Wandels, wegen des guten Wandels, mit dem guten Wandel als Bedingung, die zu erreichende Arahantschaft erreicht hat. 'Er ist wohlgewandelt': Er ist durch dieses Erreichen des durch Wandel zu Erreichenden 'wohlgewandelt'. Damit ist die Frage beantwortet; das Übrige ist sein Lobpreis. Denn wer das durch guten Wandel zu Erreichende erreicht hat, ist geschickt und klug und versteht allzeit das Nibbāna-Dhamma, weil sein Geist ständig zum Nibbāna geneigt ist und er nirgends an den Aggregaten usw. anhaftet. Er ist im Geist durch die zwei Befreiungen befreit, und für ihn gibt es keine Abneigungen. 543. යස්මා පන කම්මාදීනං පරිබ්බාජනෙන පරිබ්බාජකො නාම හොති, තස්මා තමත්ථං දස්සෙන්තො ‘‘දුක්ඛවෙපක්ක’’න්ති ගාථාය චතුත්ථපඤ්හං බ්‍යාකාසි. තත්ථ විපාකො එව වෙපක්කං, දුක්ඛං වෙපක්කමස්සාති දුක්ඛවෙපක්කං. පවත්තිදුක්ඛජනනතො සබ්බම්පි තෙධාතුකකම්මං වුච්චති. උද්ධන්ති අතීතං. අධොති අනාගතං. තිරියං වාපි මජ්ඣෙති පච්චුප්පන්නං. තඤ්හි න උද්ධං න අධො, තිරියං උභින්නඤ්ච අන්තරා, තෙන ‘‘මජ්ඣෙ’’ති වුත්තං. පරිබ්බාජයිත්වාති නික්ඛාමෙත්වා නිද්ධමෙත්වා[Pg.158]. පරිඤ්ඤචාරීති පඤ්ඤාය පරිච්ඡින්දිත්වා චරන්තො. අයං තාව අපුබ්බපදවණ්ණනා. අයං පන අධිප්පායයොජනා – යො තියද්ධපරියාපන්නම්පි දුක්ඛජනකං යදත්ථි කිඤ්චි කම්මං, තං සබ්බම්පි අරියමග්ගෙන තණ්හාවිජ්ජාසිනෙහෙ සොසෙන්තො අපටිසන්ධිජනකභාවකරණෙන පරිබ්බාජයිත්වා තථා පරිබ්බාජිතත්තා එව ච තං කම්මං පරිඤ්ඤාය චරණතො පරිඤ්ඤචාරී. න කෙවලඤ්ච කම්මමෙව, මායං මානමථොපි ලොභකොධං ඉමෙපි ධම්මෙ පහානපරිඤ්ඤාය පරිඤ්ඤචාරී, පරියන්තමකාසි නාමරූපං, නාමරූපස්ස ච පරියන්තමකාසි පරිබ්බාජෙසි ඉච්චෙවත්ථො. ඉමෙසං කම්මාදීනං පරිබ්බාජනෙන තං පරිබ්බාජකමාහු. පත්තිපත්තන්ති ඉදං පනස්ස ථුතිවචනං. 543. Weil man aber durch das Vertreiben von Kamma und so weiter ein Wanderer (paribbājaka) genannt wird, beantwortete er, um diese Bedeutung zu zeigen, die vierte Frage mit dem Vers „Was auch immer für ein Kamma in Leiden reift“ (dukkhavepakkaṃ). Hierbei ist „vepakka“ dasselbe wie „vipāka“ (Reifung); dessen Reifung Leiden ist, das ist „dukkhavepakka“ (in Leiden reifend). Wegen des Erzeugens von Leiden im Daseinsverlauf wird alles Kamma der drei Daseinsbereiche (tedhātuka) so bezeichnet. „Oben“ (uddhaṃ) bedeutet in der Vergangenheit. „Unten“ (adho) bedeutet in der Zukunft. „Querüber oder in der Mitte“ (tiriyaṃ vāpi majjhe) bedeutet in der Gegenwart. Denn was querüber ist, ist weder oben noch unten, sondern querüber dazwischen, daher wird es „in der Mitte“ genannt. „Nachdem er vertrieben hat“ (paribbājayitvā) bedeutet nach dem Hinauswerfen, Wegblasen. „Ein Praktizierender des vollen Verständnisses“ (pariññacārī) ist einer, der wandelt, indem er mit Weisheit abgrenzt. Dies ist zunächst die Erklärung der neuen Begriffe. Dies aber ist die Verknüpfung des Sinnes: Welches Kamma auch immer, das zu den drei Zeiten gehört und Leiden erzeugt, existiert – all dieses hat er vertrieben, indem er die Feuchtigkeit von Begehren und Unwissenheit durch den edlen Pfad austrocknete und es so unfähig machte, eine Wiedergeburt zu erzeugen. Weil er es auf diese Weise vertrieben hat, ist er, indem er dieses Kamma mit vollem Verständnis durchschreitet, „ein Praktizierender des vollen Verständnisses“. Und nicht nur in Bezug auf Kamma allein, sondern auch in Bezug auf diese Eigenschaften – Heuchelei, Dünkel, Gier und Zorn – ist er ein Praktizierender des vollen Verständnisses durch das volle Verständnis des Aufgebens. Er setzte dem Name-und-Form ein Ende, das heißt, er setzte Name-und-Form ein Ende, er vertrieb sie, so ist die Bedeutung. Durch das Vertreiben dieser Dinge wie Kamma und so weiter nennen sie ihn einen Wanderer. Der Ausdruck „der Erlangte“ (pattipatta) ist jedoch ein Lobpreiswort für ihn. 544. එවං පඤ්හබ්‍යාකරණෙන තුට්ඨස්ස පන සභියස්ස ‘‘යානි ච තීණී’’තිආදීසු අභිත්ථවනගාථාසු ඔසරණානීති ඔගහණානි තිත්ථානි, දිට්ඨියොති අත්ථො. තානි යස්මා සක්කායදිට්ඨියා සහ බ්‍රහ්මජාලෙ වුත්තද්වාසට්ඨිදිට්ඨිගතානි ගහෙත්වා තෙසට්ඨි හොන්ති, යස්මා ච තානි අඤ්ඤතිත්ථියසමණානං පවාදභූතානි සත්ථානි සිතානි උපදිසිතබ්බවසෙන, න උප්පත්තිවසෙන. උප්පත්තිවසෙන පන යදෙතං ‘‘ඉත්ථී පුරිසො’’ති සඤ්ඤක්ඛරං වොහාරනාමං, යා චායං මිච්ඡාපරිවිතක්කානුස්සවාදිවසෙන ‘‘එවරූපෙන අත්තනා භවිතබ්බ’’න්ති බාලානං විපරීතසඤ්ඤා උප්පජ්ජති, තදුභයනිස්සිතානි තෙසං වසෙන උප්පජ්ජන්ති, න අත්තපච්චක්ඛානි. තානි ච භගවා විනෙය්‍ය විනයිත්වා ඔඝතමගා ඔඝතමං ඔඝන්ධකාරං අගා අතික්කන්තො. ‘‘ඔඝන්තමගා’’තිපි පාඨො, ඔඝානං අන්තං අගා, තස්මා ආහ ‘‘යානි ච තීණි…පෙ… තමගා’’ති. 544. Über die Lobpreisverse Sabhiyas, der über die Beantwortung der Fragen erfreut war, beginnend mit „Und welche drei...“, [wird erklärt]: „Zugänge“ (osaraṇāni) bedeutet Badeplätze, Furtstellen; Ansichten ist die Bedeutung. Weil diese, wenn man die im Brahmajāla-Sutta erwähnten zweiundsechzig spekulativen Ansichten zusammen mit der Persönlichkeitsansicht (sakkāyadiṭṭhi) nimmt, dreiundsechzig ausmachen; und weil diese auf den Lehrschriften (satthāni) basieren, die als Behauptungen von Asketen anderer Sekten verkündet werden – dies nach der Methode der Darlegung, nicht nach der Methode der Entstehung. Nach der Methode der Entstehung jedoch entstehen jene basierend auf beidem: dem konventionellen Namen, dem begrifflichen Ausdruck wie „Frau, Mann“, und der verkehrten Wahrnehmung von Toren, die aufgrund von falschem Nachdenken, mündlicher Überlieferung usw. schlussfolgern: „Ein solches Selbst muss existieren“; sie entstehen durch den Einfluss dieser beiden, nicht durch eigene direkte Erkenntnis. Und nachdem der Erhabene diese beseitigt hatte, ging er über die dunkle Flut (oghatamagā) – er überwand die Dunkelheit der Flut. Es gibt auch die Lesart „oghantamagā“, was bedeutet: „er ging zum Ende der Flut“. Daher sagte er: „Und welche drei... (usw.) ... ging über die Dunkelheit.“ 545. තතො පරං වට්ටදුක්ඛස්ස අන්තං පාරඤ්ච නිබ්බානං තප්පත්තියා දුක්ඛාභාවතො තප්පටිපක්ඛතො ච තං සන්ධායාහ, ‘‘අන්තගූසි පාරගූ දුක්ඛස්සා’’ති. අථ වා පාරගූ භගවා නිබ්බානං ගතත්තා, තං ආලපන්තො ආහ, ‘‘පාරගූ අන්තගූසි දුක්ඛස්සා’’ති අයමෙත්ථ සම්බන්ධො. සම්මා ච බුද්ධො සාමඤ්ච බුද්ධොති සම්මාසම්බුද්ධො. තං මඤ්ඤෙති තමෙව මඤ්ඤාමි, න අඤ්ඤන්ති අච්චාදරෙන භණති. ජුතිමාති පරෙසම්පි අන්ධකාරවිධමනෙන ජුතිසම්පන්නො. මුතිමාති අපරප්පච්චයඤෙය්‍යඤාණසමත්ථාය මුතියා පඤ්ඤාය [Pg.159] සම්පන්නො. පහූතපඤ්ඤොති අනන්තපඤ්ඤො. ඉධ සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණමධිප්පෙතං. දුක්ඛස්සන්තකරාති ආමන්තෙන්තො ආහ. අතාරෙසි මන්ති කඞ්ඛාතො මං තාරෙසි. 545. Danach sagte er mit Bezug auf das Nibbāna, welches das Ende und das jenseitige Ufer des Leidens im Kreislauf (vaṭṭadukkha) ist – da mit dessen Erreichung die Abwesenheit von Leiden eintritt und es das Gegenteil [des Leidens] ist –: „Du bist zum Ende gelangt, bist hinübergegangen über das Leiden.“ Oder aber der Erhabene ist ein Hinübergegangener (pāragū), weil er zum Nibbāna gelangt ist; ihn so anredend sagte er: „Hinübergegangener, du bist zum Ende des Leidens gelangt.“ Das ist hier der Zusammenhang. „Vollkommen Erleuchteter“ (sammāsambuddho) bedeutet: vollkommen erwacht und selbst erwacht. „Ich halte dich für“ (taṃ maññe) sagt er aus tiefer Ehrfurcht: „Dich selbst halte ich dafür, keinen anderen.“ „Lichtvoll“ (jutimā) bedeutet mit Leuchtkraft ausgestattet, da er auch die Dunkelheit für andere vertreibt. „Weise“ (mutimā) bedeutet ausgestattet mit Verstand (muti), mit einer Weisheit, die fähig ist, das zu Erkennende unabhängig von anderen zu wissen. „Von reicher Weisheit“ (pahūtapañño) bedeutet von unendlicher Weisheit; hier ist das allwissende Wissen gemeint. Ihn als „Beender des Leidens“ anredend sagte er: „Du hast mich hinübergeführt“ (atāresi maṃ), das heißt: du hast mich aus meinem Zweifel hinübergeführt. 546-9. යං මෙතිආදිගාථාය නමක්කාරකරණං භණති. තත්ථ කඞ්ඛිත්තන්ති වීසතිපඤ්හනිස්සිතං අත්ථං සන්ධායාහ. සො හි තෙන කඞ්ඛිතො අහොසි. මොනපථෙසූති ඤාණපථෙසු. විනළීකතාති විගතනළා කතා, උච්ඡින්නාති වුත්තං හොති. නාග නාගස්සාති එකං ආමන්තනවචනං, එකස්ස ‘‘භාසතො අනුමොදන්තී’’ති ඉමිනා සම්බන්ධො. ‘‘ධම්මදෙසන’’න්ති පාඨසෙසො. සබ්බෙ දෙවාති ආකාසට්ඨා ච භූමට්ඨා ච. නාරදපබ්බතාති තෙපි කිර ද්වෙ දෙවගණා පඤ්ඤවන්තො, තෙපි අනුමොදන්තීති සබ්බං පසාදෙන ච නමක්කාරකරණං භණති. 546-9. Mit dem Vers beginnend mit „Was mir...“ spricht er eine Ehrerbietung aus. Darin sagt er „meine Verwirrung“ (kaṅkhittaṃ) mit Bezug auf den Sinn der zwanzig Fragen; denn darüber war er verwirrt gewesen. „Auf den Pfaden der Weisen“ (monapathesu) bedeutet auf den Pfaden des Wissens. „Frei von Schilf gemacht“ (vinaḷīkatā) bedeutet ohne Schilfrohr gemacht, das heißt „abgeschnitten“. „O Naga, des Nagas“ (nāga nāgassa): Das eine ist ein Vokativ (Anrede), das andere ist mit „während er spricht ... stimmen sie freudig zu“ verbunden. „Deine Dhamma-Lehre“ (dhammadesanaṃ) ist zur Vervollständigung des Textes hinzuzufügen. „Alle Götter“ (sabbe devā) bedeutet sowohl die im Himmel weilenden als auch die auf der Erde weilenden. „Nārada und Pabbata“: Es heißt, dass dies zwei Gruppen von weisen Devas waren; auch sie stimmten freudig zu. Dies alles sagt er aus Vertrauen und als Ehrerbietung. 550-53. අනුමොදනාරහං බ්‍යාකරණසම්පදං සුත්වා ‘‘නමො තෙ’’ති අඤ්ජලිං පග්ගහෙත්වා ආහ. පුරිසාජඤ්ඤාති පුරිසෙසු ජාතිසම්පන්නං. පටිපුග්ගලොති පටිභාගො පුග්ගලො තුවං බුද්ධො චතුසච්චපටිවෙධෙන, සත්ථා අනුසාසනියා සත්ථවාහතාය ච, මාරාභිභූ චතුමාරාභිභවෙන, මුනි බුද්ධමුනි. උපධීති ඛන්ධකිලෙසකාමගුණාභිසඞ්ඛාරභෙදා චත්තාරො. වග්ගූති අභිරූපං. පුඤ්ඤෙ චාති ලොකියෙ න ලිම්පසි තෙසං අකරණෙන, පුබ්බෙ කතානම්පි වා ආයතිං ඵලූපභොගාභාවෙන. තංනිමිත්තෙන වා තණ්හාදිට්ඨිලෙපෙන. වන්දති සත්ථුනොති එවං භණන්තො ගොප්ඵකෙසු පරිග්ගහෙත්වා පඤ්චපතිට්ඨිතං වන්දි. 550-53. Nachdem er die treffliche Beantwortung der Fragen gehört hatte, die es wert war, sich darüber zu freuen, erhob er die zusammengelegten Hände und sagte: „Verehrung sei dir!“ „Edelster der Menschen“ (purisājañña) bedeutet der von edler Geburt unter den Menschen. „Ohnegleichen“ (paṭipuggala) bedeutet ein ebenbürtiger Mensch. Du bist der „Buddha“ durch das Durchdringen der vier Wahrheiten; der „Lehrer“ (satthā) wegen deiner Unterweisung und wegen deines Führens der Karawane; der „Bezwinger Māras“, indem du die vier Māras bezwungen hast; der „Muni“ (Weise), der Buddha-Muni. „Bindungen“ (upadhī) sind die vier Arten, bestehend aus den Daseinsgruppen (khandha), den Befleckungen (kilesa), den Strängen der Sinneslust (kāmaguṇa) und den Gestaltungen (abhisaṅkhāra). „Lieblich“ (vaggū) bedeutet von schöner Gestalt. „Und durch Verdienst“ (puññe ca), das heißt im Weltlichen: du bist nicht befleckt durch deren Nichtbegehen, oder auch durch das Ausbleiben des zukünftigen Genusses der Früchte von in der Vergangenheit begangenen Taten. Oder durch die darauf zurückzuführende Befleckung von Begehren und Ansichten. „Er erweist dem Lehrer Ehrung“ (vandati satthuno): Indem er dies sagte, umfasste er die Knöchel des Erhabenen und verneigte sich mit den fünf Berührungspunkten (pañcapatiṭṭhita). අඤ්ඤතිත්ථියපුබ්බොති අඤ්ඤතිත්ථියො එව. ආකඞ්ඛතීති ඉච්ඡති. ආරද්ධචිත්තාති අභිරාධිතචිත්තා. අපිච මෙත්ථ පුග්ගලවෙමත්තතා විදිතාති අපිච මයා එත්ථ අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිවාසෙ පුග්ගලනානත්තං විදිතං, න සබ්බෙනෙව පරිවසිතබ්බන්ති. කෙන පන න පරිවසිතබ්බං? අග්ගියෙහි ජටිලෙහි, සාකියෙන ජාතියා, ලිඞ්ගං විජහිත්වා ආගතෙන. අවිජහිත්වා ආගතොපි ච යො මග්ගඵලපටිලාභාය හෙතුසම්පන්නො හොති, තාදිසොව සභියො පරිබ්බාජකො. තස්මා භගවා ‘‘තව පන, සභිය, තිත්ථියවත්තපූරණත්ථාය පරිවාසකාරණං නත්ථි, අත්ථත්ථිකො ත්වං ‘මග්ගඵලපටිලාභාය හෙතුසම්පන්නො’ති විදිතමෙතං මයා’’ති තස්ස පබ්බජ්ජං අනුජානන්තො [Pg.160] ආහ – ‘‘අපිච මෙත්ථ පුග්ගලවෙමත්තතා විදිතා’’ති. සභියො පන අත්තනො ආදරං දස්සෙන්තො ආහ ‘‘සචෙ භන්තෙ’’ති. තං සබ්බං අඤ්ඤඤ්ච තථාරූපං උත්තානත්ථත්තා පුබ්බෙ වුත්තනයත්තා ච ඉධ න වණ්ණිතං, යතො පුබ්බෙ වණ්ණිතානුසාරෙන වෙදිතබ්බන්ති. „Zuvor einer anderen Sekte Angehörender“ (aññatitthiyapubbo) bedeutet eben einer, der früher einer anderen Sekte angehörte. „Er wünscht“ (ākaṅkhati) bedeutet er begehrt. „Deren Geist erfreut ist“ (āraddhacittā) bedeutet mit zufriedengestelltem Geist. „Jedoch sind mir hierbei die individuellen Unterschiede der Personen bekannt“ (apica mettha puggalavemattatā viditā) bedeutet: Jedoch ist mir hierbei bezüglich der Bewährungszeit (parivāsa) für Angehörige anderer Sekten die Verschiedenheit der Personen bekannt; nicht alle müssen die Bewährungszeit ableisten. Wer aber muss die Bewährungszeit nicht ableisten? Die feuerverehrenden Haarflechtenträger (jaṭilā), einer, der ein Sakiya von Geburt ist, und einer, der bei seiner Ankunft die äußeren Merkmale abgelegt hat. Und auch einer, der sie bei seiner Ankunft zwar nicht abgelegt hat, aber über die Voraussetzungen zur Erlangung der Pfade und Früchte verfügt; genau ein solcher war der Wanderer Sabhiya. Daher sagte der Erhabene, indem er ihm das Hinausgehen (pabbajjā) gestattete: „Jedoch sind mir hierbei die individuellen Unterschiede der Personen bekannt“, was bedeutet: „Für dich, Sabhiya, gibt es keinen Grund für eine Bewährungszeit zur Erfüllung der Pflichten eines Sektenmitglieds. Du strebst nach dem Guten und ich habe erkannt: ‚Er verfügt über die Voraussetzungen zur Erlangung der Pfade und Früchte‘.“ Sabhiya aber sagte, um seine eigene Ehrerbietung zu zeigen: „Wenn, o Herr...“ All dies und alles andere von ähnlicher Art wurde hier nicht im Einzelnen kommentiert, da die Bedeutung offensichtlich ist und die Methode des Verständnisses bereits zuvor dargelegt wurde, weshalb es gemäß den früheren Erklärungen zu verstehen ist. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zu den kurzen Texten (Khuddaka-Aṭṭhakathā), සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය සභියසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung des Sabhiya-Sutta im Sutta-Nipāta-Kommentar abgeschlossen. 7. සෙලසුත්තවණ්ණනා 7. Erklärung des Sela-Sutta එවං මෙ සුතන්ති සෙලසුත්තං. කා උප්පත්ති? අයමෙව යාස්ස නිදානෙ වුත්තා. අත්ථවණ්ණනාක්කමෙපි චස්ස පුබ්බසදිසං පුබ්බෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං. යං පන අපුබ්බං, තං උත්තානත්ථානි පදානි පරිහරන්තා වණ්ණයිස්සාම. අඞ්ගුත්තරාපෙසූති අඞ්ගා එව සො ජනපදො, ගඞ්ගාය පන යා උත්තරෙන ආපො, තාසං අවිදූරත්තා ‘‘උත්තරාපො’’තිපි වුච්චති. කතරගඞ්ගාය උත්තරෙන යා ආපොති? මහාමහීගඞ්ගාය. „Evaṃ me sutaṃ“ [So habe ich gehört] bezieht sich auf das Selasutta. Was ist der Anlass (die Entstehung)? Es ist genau derselbe, der in dessen Einleitung genannt wurde. Auch in der Abfolge der Erklärung der Bedeutungen ist das, was dem Früheren gleicht, genau in der zuvor erklärten Weise zu verstehen. Was jedoch neu ist, das wollen wir erklären, indem wir jene Wörter auslassen, deren Bedeutung bereits offenkundig ist. „Unter den Aṅguttarāpannern“: Aṅga selbst war dieses Land. Weil es nicht weit von den Gewässern nördlich des Ganges lag, wird es auch „Uttarāpa“ („Nördliches Gewässer“) genannt. Nördlich welches Ganges lagen diese Gewässer? Des Mahāmahī-Ganges. තත්‍රායං තස්සා නදියා ආවිභාවත්ථං ආදිතො පභුති වණ්ණනා – අයං කිර ජම්බුදීපො දසසහස්සයොජනපරිමාණො. තත්ථ චතුසහස්සයොජනපරිමාණො පදෙසො උදකෙන අජ්ඣොත්ථටො ‘‘සමුද්දො’’ති සඞ්ඛං ගතො. තිසහස්සයොජනපමාණෙ මනුස්සා වසන්ති. තිසහස්සයොජනපමාණෙ හිමවා පතිට්ඨිතො උබ්බෙධෙන පඤ්චයොජනසතිකො චතුරාසීතිසහස්සකූටෙහි පටිමණ්ඩිතො සමන්තතො සන්දමානපඤ්චසතනදීවිචිත්තො. යත්ථ ආයාමවිත්ථාරෙන ගම්භීරතාය ච පඤ්ඤාසපඤ්ඤාසයොජනා දියඩ්ඪයොජනසතපරිමණ්ඩලා පූරළාසසුත්තවණ්ණනායං වුත්තා අනොතත්තාදයො සත්ත මහාසරා පතිට්ඨිතා. Um diesen Fluss zu verdeutlichen, folgt hier die Erklärung von Anfang an: Dieses Jambudīpa soll ein Ausmaß von zehntausend Yojanas haben. Davon ist ein Bereich im Ausmaß von viertausend Yojanas von Wasser überflutet und als „Ozean“ bekannt. In einem Bereich von dreitausend Yojanas leben Menschen. In einem Bereich von dreitausend Yojanas erstreckt sich der Himavā (Himalaya), der eine Höhe von fünfhundert Yojanas hat, mit vierundachtzigtausend Gipfeln geschmückt ist und ringsherum von fünfhundert fließenden Flüssen belebt wird. Dort befinden sich die sieben großen Seen – Anotatta und die anderen, die in der Erklärung zum Pūraḷāsa-Sutta erwähnt werden –, die jeweils fünfzig Yojanas in Länge, Breite und Tiefe messen und einen Umfang von einhundertfünfzig Yojanas haben. තෙසු අනොතත්තො සුදස්සනකූටං, චිත්‍රකූටං, කාළකූටං, ගන්ධමාදනකූටං, කෙලාසකූටන්ති ඉමෙහි පඤ්චහි පබ්බතෙහි පරික්ඛිත්තො. තත්ථ සුදස්සනකූටං සුවණ්ණමයං ද්වියොජනසතුබ්බෙධං අන්තොවඞ්කං කාකමුඛසණ්ඨානං තමෙව [Pg.161] සරං පටිච්ඡාදෙත්වා ඨිතං, චිත්‍රකූටං සබ්බරතනමයං, කාළකූටං අඤ්ජනමයං, ගන්ධමාදනකූටං සානුමයං අබ්භන්තරෙ මුග්ගවණ්ණං නානප්පකාරඔසධසඤ්ඡන්නං කාළපක්ඛුපොසථදිවසෙ ආදිත්තමිව අඞ්ගාරං ජලන්තං තිට්ඨති, කෙලාසකූටං රජතමයං. සබ්බානි සුදස්සනෙන සමානුබ්බෙධසණ්ඨානානි තමෙව සරං පටිච්ඡාදෙත්වා ඨිතානි. සබ්බානි දෙවානුභාවෙන නාගානුභාවෙන ච වස්සන්ති, නදියො ච තෙසු සන්දන්ති. තං සබ්බම්පි උදකං අනොතත්තමෙව පවිසති. චන්දිමසූරියා දක්ඛිණෙන වා උත්තරෙන වා ගච්ඡන්තා පබ්බතන්තරෙන තං ඔභාසෙන්ති, උජුං ගච්ඡන්තා න ඔභාසෙන්ති. තෙනෙවස්ස ‘‘අනොතත්ත’’න්ති සඞ්ඛා උදපාදි. Unter diesen ist der Anotatta-See von diesen fünf Bergen umgeben: dem Sudassana-Gipfel, dem Citra-Gipfel, dem Kāḷa-Gipfel, dem Gandhamādana-Gipfel und dem Kelāsa-Gipfel. Dabei ist der Sudassana-Gipfel aus Gold, hat eine Höhe von zweihundert Yojanas und ist nach innen gekrümmt wie ein Krähenschnabel, sodass er den See verdeckt. Der Citra-Gipfel besteht aus allerlei Edelsteinen. Der Kāḷa-Gipfel besteht aus Antimon (Añjana). Der Gandhamādana-Gipfel besteht aus Plateaus (sānumaya), ist im Inneren von der Farbe von Mungbohnen, mit verschiedenen Arten von Heilkräutern bedeckt und leuchtet am Uposatha-Tag der dunklen Mondhälfte wie eine glühende Kohle. Der Kelāsa-Gipfel besteht aus Silber. Alle haben die gleiche Höhe und Form wie der Sudassana und stehen so, dass sie diesen See verdecken. Auf alle regnet es durch die Macht der Devas und Nāgas, und Flüsse fließen von ihnen herab. All dieses Wasser fließt genau in den Anotatta-See. Wenn Mond und Sonne nach Süden oder Norden ziehen, beleuchten sie den Raum zwischen den Bergen, doch wenn sie direkt darüber hinwegziehen, beleuchten sie ihn nicht. Daher entstand für ihn der Name „Anotatta“ („der Unbeheizte“). තත්ථ මනොහරසිලාතලානි නිම්මච්ඡකච්ඡපානි ඵලිකසදිසනිම්මලූදකානි නහානතිත්ථානි සුප්පටියත්තානි හොන්ති, යෙසු බුද්ධපච්චෙකබුද්ධඛීණාසවා ඉසිගණා ච න්හායන්ති, දෙවයක්ඛාදයො ච උය්‍යානකීළිකං කීළන්ති. Dort gibt es wohlbereitete Badeplätze mit lieblichen Steinplatten, frei von Fischen und Schildkröten, mit reinem Wasser wie Kristall, in denen Buddhas, Paccekabuddhas, Triebeversiegte (Arahants) und Scharen von Sehern baden, und Devas, Yakkhas und andere ihr Spiel im Park treiben. චතූසු චස්ස පස්සෙසු සීහමුඛං, හත්ථිමුඛං, අස්සමුඛං, උසභමුඛන්ති චත්තාරි මුඛානි හොන්ති, යෙහි චතස්සො නදියො සන්දන්ති. සීහමුඛෙන නික්ඛන්තනදීතීරෙ සීහා බහුතරා හොන්ති, හත්ථිමුඛාදීහි හත්ථිඅස්සඋසභා. පුරත්ථිමදිසතො නික්ඛන්තනදී අනොතත්තං තික්ඛත්තුං පදක්ඛිණං කත්වා ඉතරා තිස්සො නදියො අනුපගම්ම පාචීනහිමවන්තෙනෙව අමනුස්සපථං ගන්ත්වා මහාසමුද්දං පවිසති. පච්ඡිමදිසතො ච උත්තරදිසතො ච නික්ඛන්තනදියොපි තථෙව පදක්ඛිණං කත්වා පච්ඡිමහිමවන්තෙනෙව උත්තරහිමවන්තෙනෙව ච අමනුස්සපථං ගන්ත්වා මහාසමුද්දං පවිසන්ති. දක්ඛිණදිසතො නික්ඛන්තනදී පන තං තික්ඛත්තුං පදක්ඛිණං කත්වා දක්ඛිණෙන උජුකං පාසාණපිට්ඨෙනෙව සට්ඨියොජනානි ගන්ත්වා පබ්බතං පහරිත්වා වුට්ඨාය පරිණාහෙන තිගාවුතපමාණා උදකධාරා හුත්වා ආකාසෙන සට්ඨි යොජනානි ගන්ත්වා තියග්ගළෙ නාම පාසාණෙ පතිතා, පාසාණො උදකධාරාවෙගෙන භින්නො. තත්‍ර පඤ්ඤාසයොජනපමාණා තියග්ගළා නාම පොක්ඛරණී ජාතා. පොක්ඛරණියා කූලං භින්දිත්වා පාසාණං පවිසිය සට්ඨි යොජනානි ගතා. තතො ඝනපථවිං භින්දිත්වා උමඞ්ගෙන සට්ඨි යොජනානි ගන්ත්වා විඤ්ඣං නාම තිරච්ඡානපබ්බතං පහරිත්වා හත්ථතලෙ පඤ්චඞ්ගුලිසදිසා පඤ්චධාරා හුත්වා පවත්තති. සා තික්ඛත්තුං අනොතත්තං පදක්ඛිණං කත්වා ගතට්ඨානෙ ‘‘ආවට්ටගඞ්ගා’’ති වුච්චති[Pg.162]. උජුකං පාසාණපිට්ඨෙන සට්ඨි යොජනානි ගතට්ඨානෙ ‘‘කණ්හගඞ්ගා’’ති වුච්චති. ආකාසෙන සට්ඨි යොජනානි ගතට්ඨානෙ ‘‘ආකාසගඞ්ගා’’ති වුච්චති. තියග්ගළපාසාණෙ පඤ්ඤාසයොජනොකාසෙ ‘‘තියග්ගළපොක්ඛරණී’’ති වුච්චති. කූලං භින්දිත්වා පාසාණං පවිසිය සට්ඨි යොජනානි ගතට්ඨානෙ ‘‘බහලගඞ්ගා’’ති වුච්චති. පථවිං භින්දිත්වා උමඞ්ගෙන සට්ඨි යොජනානි ගතට්ඨානෙ ‘‘උමඞ්ගගඞ්ගා’’ති වුච්චති. විඤ්ඣං නාම තිරච්ඡානපබ්බතං පහරිත්වා පඤ්චධාරා හුත්වා පවත්තට්ඨානෙ ‘‘ගඞ්ගා, යමුනා, අචිරවතී, සරභූ, මහී’’ති පඤ්චධා වුච්චති. එවමෙතා පඤ්ච මහාගඞ්ගා හිමවතා සම්භවන්ති. තාසු යා අයං පඤ්චමී මහී නාම, සා ඉධ ‘‘මහාමහීගඞ්ගා’’ති අධිප්පෙතා. තස්සා ගඞ්ගාය උත්තරෙන යා ආපො, තාසං අවිදූරත්තා සො ජනපදො ‘‘අඞ්ගුත්තරාපො’’ති වෙදිතබ්බො. තස්මිං ජනපදෙ අඞ්ගුත්තරාපෙසු. An seinen vier Seiten befinden sich vier Öffnungen, nämlich das Löwenmaul, das Elefantenmaul, das Pferdemaul und das Stiermaul, aus denen vier Flüsse fließen. Am Ufer des Flusses, der aus dem Löwenmaul austritt, gibt es besonders viele Löwen, und ebenso gibt es viele Elefanten, Pferde und Stiere an den Flüssen, die aus dem Elefantenmaul und den anderen austreten. Der Fluss, der im Osten austritt, umkreist den Anotatta-See dreimal im Uhrzeigersinn und fließt, ohne sich den anderen drei Flüssen zu nähern, durch den östlichen Himalaya auf einem von Menschen unbewohnten Pfad hinab, bis er in den großen Ozean mündet. Auch die Flüsse, die im Westen und im Norden austreten, umkreisen ihn ebenso im Uhrzeigersinn und fließen durch den westlichen bzw. nördlichen Himalaya auf menschenleeren Pfaden hinab, bis sie in den großen Ozean münden. Der im Süden austretende Fluss jedoch umkreist ihn dreimal im Uhrzeigersinn, fließt dann sechzig Yojanas lang geradeaus nach Süden über felsigen Boden, prallt gegen den Berg, steigt empor und wird zu einem drei Gāvutas breiten Wasserstrom, der sechzig Yojanas weit durch die Luft fließt und auf einem Felsen namens Tiyaggaḷa („Dreifach-Riegel“) landet, welcher durch die Wucht des Wasserstroms gespalten wurde. Dort entstand ein fünfzig Yojanas großer Lotusteich namens Tiyaggaḷa. Nachdem der Fluss das Ufer des Teiches durchbrochen hatte, drang er in den Fels ein und floss sechzig Yojanas weit. Danach spaltete er die feste Erde, floss sechzig Yojanas durch einen Tunnel, prallt gegen das quer liegende Gebirge namens Viñjha und fließt weiter, nachdem er sich in pfünf Ströme geteilt hat, ähnlich den fünf Fingern einer Hand. An der Stelle, wo er den Anotatta-See dreimal im Uhrzeigersinn umkreist, wird er „Āvaṭṭagaṅgā“ („Wirbelnder Ganges“) genannt. An der Stelle, wo er sechzig Yojanas lang geradeaus über den Felsen fließt, wird er „Kaṇhagaṅgā“ („Schwarzer Ganges“) genannt. An der Stelle, wo er sechzig Yojanas weit durch die Luft fließt, wird er „Ākāsagaṅgā“ („Himmels-Ganges“) genannt. Im Bereich von fünfzig Yojanas auf dem Tiyaggaḷa-Felsen wird er „Tiyaggaḷa-Lotusteich“ genannt. An der Stelle, wo er das Ufer durchbricht, in den Fels eindringt und sechzig Yojanas weit fließt, wird er „Bahalagaṅgā“ („Dicker Ganges“) genannt. An der Stelle, wo er die Erde spaltet und sechzig Yojanas durch einen Tunnel fließt, wird er „Umaṅgagaṅgā“ („Tunnel-Ganges“) genannt. Und an den Stellen, wo er gegen das quer liegende Gebirge namens Viñjha prallt und in fünf Strömen weiterfließt, wird er auf fünffache Weise benannt: als „Ganges, Yamunā, Aciravatī, Sarabhū und Mahī“. So entspringen diese fünf großen Flüsse im Himalaya. Der fünfte von ihnen namens Mahī ist das, was hier unter dem „Mahāmahī-Ganges“ verstanden wird. Das Land unweit der Gewässer nördlich dieses Ganges ist als „Aṅguttarāpa“ zu verstehen. „Unter den Aṅguttarāpannern“ bedeutet in diesem Land. චාරිකං චරමානොති අද්ධානගමනං කුරුමානො. තත්ථ භගවතො දුවිධා චාරිකා තුරිතචාරිකා, අතුරිතචාරිකා ච. තත්ථ දූරෙපි භබ්බපුග්ගලෙ දිස්වා සහසා ගමනං තුරිතචාරිකා. සා මහාකස්සපපච්චුග්ගමනාදීසු දට්ඨබ්බා. තං පච්චුග්ගච්ඡන්තො හි භගවා මුහුත්තෙනෙව තිගාවුතං අගමාසි, ආළවකදමනත්ථං තිංසයොජනං, තථා අඞ්ගුලිමාලස්සත්ථාය. පුක්කුසාතිස්ස පන පඤ්චත්තාලීසයොජනං, මහාකප්පිනස්ස වීසයොජනසතං, ධනියස්සත්ථාය සත්තයොජනසතං අද්ධානං අගමාසි. අයං තුරිතචාරිකා නාම. ගාමනිගමනගරපටිපාටියා පන පිණ්ඩපාතචරියාදීහි ලොකං අනුග්ගණ්හන්තස්ස ගමනං අතුරිතචාරිකා නාම. අයං ඉධ අධිප්පෙතා. එවං චාරිකං චරමානො. මහතාති සඞ්ඛ්‍යාමහතා ගුණමහතා ච. භික්ඛුසඞ්ඝෙනාති සමණගණෙන. අඩ්ඪතෙළසෙහීති අඩ්ඪෙන තෙළසහි, ද්වාදසහි සතෙහි පඤ්ඤාසාය ච භික්ඛූහි සද්ධින්ති වුත්තං හොති. යෙන…පෙ… තදවසරීති ආපණබහුලතාය සො නිගමො ‘‘ආපණො’’ ත්වෙව නාමං ලභි. තස්මිං කිර වීසතිආපණමුඛසහස්සානි විභත්තානි අහෙසුං. යෙන දිසාභාගෙන මග්ගෙන වා සො අඞ්ගුත්තරාපානං රට්ඨස්ස නිගමො ඔසරිතබ්බො, තෙන අවසරි තදවසරි අගමාසි, තං නිගමං අනුපාපුණීති වුත්තං හොති. „Auf Wanderschaft gehen“ (cārikaṃ caramāno) bedeutet eine weite Reise machen. Hierbei gibt es zwei Arten der Wanderschaft des Erhabenen: die eilige Wanderschaft (turitacārikā) und die gemächliche Wanderschaft (aturitacārikā). Die eilige Wanderschaft ist das plötzliche Aufbrechen, wenn er selbst in der Ferne eine fähige Person sieht. Diese ist unter anderem bei dem Zusammentreffen mit Mahākassapa zu sehen. Denn um ihm entgegenzugehen, legte der Erhabene in einem Augenblick drei Gāvutas zurück; zur Zähmung von Āḷavaka dreißig Yojanas, ebenso wegen Aṅgulimāla. Für Pukkusāti legte er eine Strecke von fünfundvierzig Yojanas zurück, für Mahākappina einhundertzwanzig Yojanas, und wegen Dhaniya sieben Yojanas. Dies wird eilige Wanderschaft genannt. Das Gehen der Reihe nach durch Dörfer, Marktflecken und Städte, um der Welt durch den Almosengang und andere Aktivitäten Beistand zu leisten, wird gemächliche Wanderschaft genannt. Diese ist hier gemeint. „So ging er auf Wanderschaft“. „Mit einer großen“ bedeutet groß an Zahl und groß an hervorragenden Eigenschaften. „Schar von Bhikkhus“ (bhikkhusaṅghena) meint mit einer Gemeinschaft von Asketen. „Mit dreizehnhundert“ (aḍḍhateḷasehi) bedeutet zusammen mit zwölfeinhalb Hunderten, also tausendzweihundertfünfzig Bhikkhus. „Wo... und dorthin begab er sich“ (yena... tadavasari): Wegen der Fülle an Märkten (āpaṇa) erhielt dieser Marktflecken den Namen „Āpaṇa“. Es heißt, dass es dort zwanzigtausend einzelne Ladeneingänge gab. In die Richtung oder auf dem Weg, auf dem man sich zu jenem Marktflecken im Land der Aṅguttarāpner begeben musste, dorthin begab er sich, ging er, erreichte er jenen Marktflecken. කෙණියො ජටිලොති කෙණියොති නාමෙන, ජටිලොති තාපසො. සො කිර බ්‍රාහ්මණමහාසාලො, ධනරක්ඛණත්ථාය පන තාපසපබ්බජ්ජං සමාදාය රඤ්ඤො පණ්ණාකාරං දත්වා භූමිභාගං ගහෙත්වා තත්ථ අස්සමං කාරෙත්වා වසති කුලසහස්සස්ස නිස්සයො හුත්වා. අස්සමෙපි චස්ස එකො [Pg.163] තාලරුක්ඛො දිවසෙ දිවසෙ එකං සුවණ්ණඵලං මුඤ්චතීති වදන්ති. සො දිවා කාසායානි ධාරෙති ජටා ච බන්ධති, රත්තිං යථාසුඛං පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතො සමඞ්ගීභූතො පරිචාරෙති. සක්‍යපුත්තොති උච්චාකුලපරිදීපනං. සක්‍යකුලා පබ්බජිතොති සද්ධාය පබ්බජිතභාවපරිදීපනං, කෙනචි පාරිජුඤ්ඤෙන අනභිභූතො අපරික්ඛීණංයෙව තං කුලං පහාය සද්ධාය පබ්බජිතොති වුත්තං හොති. තං ඛො පනාති ඉත්ථම්භූතාඛ්‍යානත්ථෙ උපයොගවචනං, තස්ස ඛො පන භොතො ගොතමස්සාති අත්ථො. කල්‍යාණොති කල්‍යාණගුණසමන්නාගතො, සෙට්ඨොති වුත්තං හොති. කිත්තිසද්දොති කිත්තියෙව ථුතිඝොසො වා. „Der Haarfechter Keṇiya“ (keṇiyo jaṭilo): Keṇiya mit Namen, ein Haarfechter ist ein Asket (tāpaso). Er war, wie man sagt, ein reicher Brahmane (brāhmaṇamahāsālo), der jedoch, um seinen Reichtum zu sichern, das asketische Leben aufnahm, dem König ein Geschenk überreichte, ein Stück Land erhielt, dort eine Einsiedelei errichtete und als Zuflucht für tausend Familien lebte. Man sagt, dass in seiner Einsiedelei auch eine Palme stand, die Tag für Tag eine goldene Frucht hervorbrachte. Tagsüber trug er ockergelbe Gewänder und band sein Haar auf, nachts aber gab er sich ganz nach Wunsch den fünf Arten des Sinnenbegehrens hin und genoss sie. „Der Sakyer-Sohn“ (sakyaputto) verdeutlicht seine hohe Abstammung. „Aus dem Sakyer-Geschlecht fortgezogen“ (sakyakulā pabbajito) verdeutlicht, dass er aus Glauben in die Hauslosigkeit gezogen ist; das bedeutet, dass er nicht von irgendeinem Unglück bezwungen wurde, sondern das noch in voller Blüte stehende Geschlecht verließ und aus Glauben in die Hauslosigkeit zog. „Ihn nun“ (taṃ kho pana) ist ein Akkusativ im Sinne einer Zustandsbeschreibung; es bedeutet „über jenen ehrwürdigen Gotama“. „Guter“ (kalyāṇo) bedeutet mit guten Eigenschaften ausgestattet, hervorragend. „Ruf“ (kittisaddo) ist der Ruhm oder der Schall des Lobes. ඉතිපි සො භගවාති ආදිම්හි පන අයං තාව යොජනා – සො භගවා ඉතිපි අරහං, ඉතිපි සම්මාසම්බුද්ධො…පෙ… ඉතිපි භගවාති, ඉමිනා ච ඉමිනා ච කාරණෙනාති වුත්තං හොති. තත්ථ ආරකත්තා, අරීනං අරානඤ්ච හතත්තා පච්චයාදීනං අරහත්තා, පාපකරණෙ රහාභාවාති ඉමෙහි තාව කාරණෙහි සො භගවා අරහන්ති වෙදිතබ්බො. ආරකා හි සො සබ්බකිලෙසෙහි මග්ගෙන සවාසනානං කිලෙසානං විද්ධංසිතත්තාති ආරකත්තා අරහං. තෙ චානෙන කිලෙසාරයො මග්ගෙන හතාති අරීනං හතත්තාපි අරහං. යඤ්චෙතං අවිජ්ජාභවතණ්හාමයනාභි, පුඤ්ඤාදිඅභිසඞ්ඛාරානං ජරාමරණනෙමි, ආසවසමුදයමයෙන අක්ඛෙන විජ්ඣිත්වා තිභවරථෙ සමායොජිතං අනාදිකාලපවත්තං සංසාරචක්කං. තස්සානෙන බොධිමණ්ඩෙ වීරියපාදෙහි සීලපථවියං පතිට්ඨාය සද්ධාහත්ථෙන කම්මක්ඛයකරඤාණඵරසුං ගහෙත්වා සබ්බෙ අරා හතාති අරානං හතත්තාතිපි අරහං. අග්ගදක්ඛිණෙය්‍යත්තා ච චීවරාදිපච්චයෙ සක්කාරගරුකාරාදීනි ච අරහතීති පච්චයාදීනං අරහත්තාපි අරහං. යථා ච ලොකෙ කෙචි පණ්ඩිතමානිනො බාලා අසිලොකභයෙන රහො පාපං කරොන්ති, එවං නායං කදාචි කරොතීති පාපකරණෙ රහාභාවතොපි අරහං. හොති චෙත්ථ – „Aus diesem Grunde ist jener Erhabene“ (itipi so bhagavā): Zu Beginn lautet die Auslegung so: „Jener Erhabene ist aus diesem Grunde ein Arahant, aus diesem Grunde vollkommen Erleuchteter... aus diesem Grunde der Erhabene“; dies bedeutet „aus diesem und jenem Grund“. Hierbei ist der Erhabene als ein Arahant aus folgenden Gründen zu verstehen: (1) weil er weit entfernt ist (ārakattā), (2) weil die Feinde (arīnaṃ hatattā) und (3) die Speichen (arānaṃ hatattā) vernichtet sind, (4) weil er der Gaben und Requisiten würdig ist (paccayādīnaṃ arahattā) und (5) weil er kein geheimes Übel tut (pāpakaraṇe rahābhāvā). Denn er ist weit entfernt von allen Befleckungen, da er die Befleckungen samt ihren Tendenzen durch den Pfad vernichtet hat; daher ist er wegen des Weit-entfernt-Seins ein Arahant. Diese Feinde der Befleckung wurden von ihm durch den Pfad vernichtet, daher ist er auch wegen der Vernichtung der Feinde ein Arahant. Und das Rad des Samsara, das sich seit anfangsloser Zeit dreht – dessen Nabe aus Unwissenheit und Daseinsgier besteht, dessen Speichen aus verdienstvollen, unverdienstvollen und unerschütterlichen Gestaltungen bestehen, dessen Felge aus Altern und Tod besteht, das mit der Achse des Entstehens der Triebe durchbohrt und an den Wagen des dreifachen Daseins gespannt ist – dessen Speichen wurden alle von ihm an der Stätte der Erleuchtung vernichtet, indem er mit den Füßen der Tatkraft fest auf dem Boden der Tugend stand und mit der Hand des Glaubens die Axt des Wissens ergriff, das das Karma vernichtet; daher ist er auch wegen der Vernichtung der Speichen ein Arahant. Und da er das höchste Feld des Verdienstes ist, verdient (arahati) er die Requisiten wie Gewänder sowie Ehrerbietung und Respekt; daher ist er auch wegen der Würdigkeit der Requisiten ein Arahant. Und wie in der Welt manche Toren, die sich für weise halten, aus Angst vor Ehrverlust im Geheimen Übles tun, so tut er dies niemals; daher ist er auch wegen des Fehlens von geheimem Übeltun ein Arahant. Dazu heißt es: ‘‘ආරකත්තා හතත්තා ච, කිලෙසාරීන සො මුනි; හතසංසාරචක්කාරො, පච්චයාදීන චාරහො; න රහො කරොති පාපානි, අරහං තෙන පවුච්චතී’’ති. „Weil er weit entfernt ist und weil er die Feinde – die Befleckungen – vernichtet hat, / weil die Speichen des Samsara-Rades vernichtet sind und er der Requisiten würdig ist, / und weil er im Geheimen keine bösen Taten begeht, / wird der Weise (muni) darum ein Arahant genannt.“ සම්මා සාමඤ්ච සච්චානං බුද්ධත්තා සම්මාසම්බුද්ධො. අතිසයවිසුද්ධාහි විජ්ජාහි අබ්භුත්තමෙන චරණෙන ච සමන්නාගතත්තා විජ්ජාචරණසම්පන්නො. සොභනගමනත්තා [Pg.164] සුන්දරං ඨානං ගතත්තා සුට්ඨු ගතත්තා සම්මා ගදත්තා ච සුගතො. සබ්බථාපි විදිතලොකත්තා ලොකවිදූ. සො හි භගවා සභාවතො සමුදයතො නිරොධතො නිරොධූපායතොති සබ්බථා ඛන්ධායතනාදිභෙදං සඞ්ඛාරලොකං අවෙදි, ‘‘එකො ලොකො සබ්බෙ සත්තා ආහාරට්ඨිතිකා. ද්වෙ ලොකා නාමඤ්ච රූපඤ්ච. තයො ලොකා තිස්සො වෙදනා. චත්තාරො ලොකා චත්තාරො ආහාරා. පඤ්ච ලොකා පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා. ඡ ලොකා ඡ අජ්ඣත්තිකානි ආයතනානි. සත්ත ලොකා සත්ත විඤ්ඤාණට්ඨිතියො. අට්ඨ ලොකා අට්ඨ ලොකධම්මා. නව ලොකා නව සත්තාවාසා. දස ලොකා දසායතනානි. ද්වාදස ලොකා ද්වාදසායතනානි. අට්ඨාරස ලොකා අට්ඨාරස ධාතුයො’’ති (පටි. ම. 1.112) එවං සබ්බථා සඞ්ඛාරලොකං අවෙදි. සත්තානං ආසයං ජානාති, අනුසයං ජානාති, චරිතං ජානාති, අධිමුත්තිං ජානාති, අප්පරජක්ඛෙ මහාරජක්ඛෙ තික්ඛින්ද්‍රියෙ මුදින්ද්‍රියෙ ස්වාකාරෙ ද්වාකාරෙ සුවිඤ්ඤාපයෙ දුවිඤ්ඤාපයෙ භබ්බෙ අභබ්බෙ සත්තෙ ජානාතීති සබ්බථා සත්තලොකං අවෙදි. තථා එකං චක්කවාළං ආයාමතො විත්ථාරතො ච යොජනානං ද්වාදස සතසහස්සානි තීණි සහස්සානි අඩ්ඪපඤ්චමානි ච සතානි, පරික්ඛෙපතො ඡත්තිංස සතසහස්සානි දස සහස්සානි අඩ්ඪුඩ්ඪානි ච සතානි. „Weil er die Wahrheiten vollkommen (sammā) und selbst (sāmaṃ) erkannt hat, ist er ein vollkommen Erleuchteter (sammāsambuddho). Weil er mit vollkommen reinen Erkenntnissen (vijjā) und einem erhabenen Wandel (caraṇa) ausgestattet ist, ist er der im Wissen und Wandel Vollendete (vijjācaraṇasampanno). Weil sein Gang edel ist, weil er an einen herrlichen Ort gelangt ist, weil er gut gegangen ist und weil er treffend spricht, ist er der Wohlgegangene (sugato). Weil er die Welt in jeder Hinsicht kennt, ist er der Weltenkenner (lokavidū). Denn der Erhabene hat die Welt der Gestaltungen (saṅkhāraloka), aufgeteilt in Aggregate, Sinnesgrundlagen usw., in jeder Hinsicht nach ihrem Wesen, ihrer Entstehung, ihrem Erlöschen und dem Weg zu ihrem Erlöschen erkannt: ‚Eine Welt: alle Wesen bestehen durch Nahrung. Zwei Welten: Name und Form. Drei Welten: die drei Gefühle. Vier Welten: die vier Arten von Nahrung. Fünf Welten: die pfünf Aggregate des Ergreifens. Sechs Welten: die sechs inneren Sinnesgrundlagen. Sieben Welten: die sieben Stationen des Bewusstseins. Acht Welten: die acht weltlichen Bedingungen. Neun Welten: die neun Wohnstätten der Wesen. Zehn Welten: die zehn Grundlagen. Zwölf Welten: die zwölf Sinnesgrundlagen. Achtzehn Welten: die achtzehn Elemente.‘ Auf diese Weise hat er die Welt der Gestaltungen in jeder Hinsicht erkannt. Er kennt die Neigungen der Wesen, er kennt ihre latenten Tendenzen, er kennt ihren Charakter, er kennt ihre Geisteshaltung; er kennt die Wesen mit wenig Staub in den Augen und mit viel Staub in den Augen, mit scharfen Sinnen und mit stumpfen Sinnen, mit guten Eigenschaften und mit schlechten Eigenschaften, die leicht zu belehren und schwer zu belehren sind, die fähigen und die unfähigen Wesen – so hat er die Welt der Lebewesen (sattaloka) in jeder Hinsicht erkannt. Ebenso ist ein einzelnes Weltsystem (cakkavāḷa) in Länge und Breite eine Million zweihundertdreitausend und vierhundertfünfzig (1.203.450) Yojanas groß, und im Umfang drei Millionen sechshundertzehntausend und dreihundertfünfzig (3.610.350) Yojanas.“ තත්ථ – „Dabei gilt:“ දුවෙ සතසහස්සානි, චත්තාරි නහුතානි ච; එත්තකං බහලත්තෙන, සඞ්ඛාතායං වසුන්ධරා. „Zweihunderttausend [Yojanas] / und dazu viermal zehntausend (240.000): / so hoch in ihrer Dicke / wird diese schatzreiche Erde bezeichnet.“ චත්තාරි සතසහස්සානි, අට්ඨෙව නහුතානි ච; එත්තකං බහලත්තෙන, ජලං වාතෙ පතිට්ඨිතං. „Vierhunderttausend [Yojanas] / und dazu achtmal zehntausend (480.000): / so hoch in seiner Dicke ist / das auf dem Wind ruhende Wasser.“ නව සතසහස්සානි, මාලුතො නභමුග්ගතො; සට්ඨි චෙව සහස්සානි, එසා ලොකස්ස සණ්ඨිති’’. „Neunhunderttausend [Yojanas] / steigt der Wind in den Himmel empor, / und dazu noch sechzigtausend (960.000): / dies ist das Gefüge der Welt.“ එවං සණ්ඨිතෙ චෙත්ථ යොජනානං – So verhält es sich mit seiner Ausdehnung. Und hier bezüglich der Yojanas: චතුරාසීති සහස්සානි, අජ්ඣොගාළ්හො මහණ්ණවෙ; අච්චුග්ගතො තාවදෙව, සිනෙරු පබ්බතුත්තමො. Vierundachtzigtausend [Yojanas] tief in den großen Ozean eingetaucht, ragt ebenso hoch empor der Sineru, der höchste aller Berge. තතො [Pg.165] උපඩ්ඪුපඩ්ඪෙන, පමාණෙන යථාක්කමං; අජ්ඣොගාළ්හුග්ගතා දිබ්බා, නානාරතනචිත්තිතා. Danach, der Reihe nach um jeweils die Hälfte an Maß abnehmend, eingetaucht und emporragend, himmlisch, mit verschiedenen Juwelen verziert, යුගන්ධරො ඊසධරො, කරවීකො සුදස්සනො; නෙමින්ධරො විනතකො, අස්සකණ්ණො ගිරි බ්‍රහා. sind Yugandhara, Īsadhara, Karavīka, Sudassana, Nemindhara, Vinataka und Assakaṇṇa, die mächtigen Berge. එතෙ සත්ත මහාසෙලා, සිනෙරුස්ස සමන්තතො; මහාරාජානමාවාසා, දෙවයක්ඛනිසෙවිතා. Diese sieben großen Berge, die den Sineru ringsum umgeben, sind die Wohnstätten der Großen Könige, besucht von Devas und Yakkhas. යොජනානං සතානුච්චො, හිමවා පඤ්ච පබ්බතො; යොජනානං සහස්සානි, තීණි ආයතවිත්ථතො. Fünfhundert Yojanas hoch ragt der Himalaya-Berg empor, dreitausend Yojanas ist er in Länge und Breite ausgedehnt. චතුරාසීතිසහස්සෙහි, කූටෙහි පටිමණ්ඩිතො; තිපඤ්චයොජනක්ඛන්ධ-පරික්ඛෙපා නගව්හයා. Geschmückt mit vierundachtzigtausend Gipfeln; von fünfzehn Yojanas Umfang des Stammes ist der Jambu-Baum, auch Naga genannt, පඤ්ඤාසයොජනක්ඛන්ධ-සාඛායාමා සමන්තතො; සත්තයොජනවිත්ථිණ්ණා, තාවදෙව ච උග්ගතා. fünfzig Yojanas hoch ist sein Stamm, die Ausdehnung der Äste beträgt ringsum ebenso viel; so ist er hundert Yojanas breit und ebenso hoch emporgeragt. ජම්බූ යස්සානුභාවෙන, ජම්බුදීපො පකාසිතො; ද්වෙ අසීතිසහස්සානි, අජ්ඣොගාළ්හො මහණ්ණවෙ. Der Jambu-Baum, durch dessen Pracht Jambudīpa seinen Namen hat. Zweiundachtzigtausend Yojanas tief in den großen Ozean eingetaucht, අච්චුග්ගතො තාවදෙව, චක්කවාළසිලුච්චයො; පරික්ඛිපිත්වා තං සබ්බං, චක්කවාළමයං ඨිතො’’. ebenso hoch ragt er empor, der Cakkavāḷa-Felsberg, der dies alles umschließt und als Weltkreisberg dasteht. තත්ථ චන්දමණ්ඩලං එකූනපඤ්ඤාසයොජනං, සූරියමණ්ඩලං පඤ්ඤාසයොජනං, තාවතිංසභවනං දසසහස්සයොජනං, තථා අසුරභවනං අවීචිමහානිරයො ජම්බුදීපො ච. අපරගොයානං සත්තසහස්සයොජනං, තථා පුබ්බවිදෙහො, උත්තරකුරු අට්ඨසහස්සයොජනො. එකමෙකො චෙත්ථ මහාදීපො පඤ්චසතපඤ්චසතපරිත්තදීපපරිවාරො. තං සබ්බම්පි එකං චක්කවාළං එකා ලොකධාතු. චක්කවාළන්තරෙසු ලොකන්තරිකනිරයා. එවං අනන්තානි චක්කවාළානි අනන්තා ලොකධාතුයො, අනන්තෙන බුද්ධඤාණෙන අඤ්ඤාසීති සබ්බථා ඔකාසලොකං අවෙදි. එවං සො භගවා සබ්බථා. විදිතලොකත්තා ලොකවිදූති වෙදිතබ්බො. Darin hat die Mondscheibe eine Größe von neunundvierzig Yojanas, die Sonnenscheibe fünfzig Yojanas, das Tāvatiṃsa-Reich zehntausend Yojanas, ebenso das Asura-Reich, die große Avīci-Hölle und Jambudīpa. Aparagoyāna ist siebentausend Yojanas groß, ebenso Pubbavideha; Uttarakuru ist achttausend Yojanas groß. Und hier ist jeder einzelne Großkontinent von jeweils fünfhundert kleinen Inseln umgeben. All dies zusammen bildet einen einzigen Weltkreis (Cakkavāḷa), ein einziges Weltsystem (Lokadhātu). Zwischen den Weltkreisen befinden sich die interstellarischen Höllen. Auf diese Weise hat er unendliche Weltkreise, unendliche Weltsysteme mit dem unendlichen Buddha-Wissen erkannt und so den Raum der Welt (Okāsaloka) in jeder Hinsicht verstanden. Da er also die Welt in jeder Hinsicht erkannt hat, ist jener Erhabene als „Weltenkenner“ (Lokavidū) zu verstehen. අත්තනො පන ගුණෙහි විසිට්ඨතරස්ස කස්සචි අභාවා අනුත්තරො. විචිත්තෙහි විනයනූපායෙහි පුරිසදම්මෙ සාරෙතීති පුරිසදම්මසාරථි. දිට්ඨධම්මිකසම්පරායිකපරමත්ථෙහි [Pg.166] යථාරහං අනුසාසති නිත්ථාරෙති චාති සත්ථා. දෙවමනුස්සග්ගහණං උක්කට්ඨපරිච්ඡෙදවසෙන භබ්බපුග්ගලපරිග්ගහවසෙන ච කතං, නාගාදිකෙපි පන එස ලොකියත්ථෙන අනුසාසති. යදත්ථි නෙය්‍යං නාම, සබ්බස්ස බුද්ධත්තා විමොක්ඛන්තිකඤාණවසෙන බුද්ධො. යතො පන සො – Weil es aber niemanden gibt, der ihm an hervorragenden Eigenschaften überlegen wäre, ist er der Unübertreffliche (Anuttaro). Er ist der Lenker zu zähmender Menschen (Purisadammasārathi), weil er zu zähmende Menschen mit vielfältigen Methoden der Disziplinierung anleitet. Er ist der Lehrer (Satthā), weil er in angemessener Weise durch Unterweisungen lehrt und befreit, die dem Wohl in diesem gegenwärtigen Leben, dem Wohl in zukünftigen Leben und dem höchsten Wohl dienlich sind. Die ausdrückliche Erwähnung von Devas und Menschen geschieht, um sie als die Höherstehenden abzugrenzen und jene Personen einzuschließen, die zur Verwirklichung fähig sind; er unterweist jedoch auch Nāgas und andere im weltlichen Wohl. Weil er alles, was erkennbar ist (neyya), durch das zum Ende der Befreiung führende Wissen erkannt hat, ist er der Erwachte (Buddho). Da er aber... ‘‘භග්‍යවා භග්ගවා යුත්තො, භගෙහි ච විභත්තවා; භත්තවා වන්තගමනො, භවෙසු භගවා තතො’’ති. „Da er am Glück teilhat, die Zerstörung besitzt, mit Vorzügen ausgestattet ist und ein Analysierender ist, ein Teilhabender ist und das Wandern in den Daseinsbereichen ausgespuckt hat, ist er der Erhabene.“ අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො, විත්ථාරතො පනෙතානි පදානි විසුද්ධිමග්ගෙ (විසුද්ධි. 1.124-125) වුත්තානි. Dies ist hier die kurze Zusammenfassung; ausführlich jedoch sind diese Begriffe im Visuddhimagga dargelegt. සො ඉමං ලොකන්ති සො භගවා ඉමං ලොකං. ඉදානි වත්තබ්බං නිදස්සෙති. සදෙවකන්තිආදීනි කසිභාරද්වාජආළවකසුත්තෙසු වුත්තනයානෙව. සයන්ති සාමං අපරනෙය්‍යො හුත්වා. අභිඤ්ඤාති අභිඤ්ඤාය. සච්ඡිකත්වාති පච්චක්ඛං කත්වා. පවෙදෙතීති බොධෙති ඤාපෙති පකාසෙති. සො ධම්මං දෙසෙති…පෙ… පරියොසානකල්‍යාණන්ති සො භගවා සත්තෙසු කාරුඤ්ඤතං පටිච්ච අනුත්තරං විවෙකසුඛං හිත්වාපි ධම්මං දෙසෙති. තඤ්ච ඛො අප්පං වා බහුං වා දෙසෙන්තො ආදිකල්‍යාණාදිප්පකාරමෙව දෙසෙති. කථං? එකගාථාපි හි සමන්තභද්දකත්තා ධම්මස්ස පඨමපාදෙන ආදිකල්‍යාණා, දුතියතතියපාදෙහි මජ්ඣෙකල්‍යාණා, පච්ඡිමපාදෙන පරියොසානකල්‍යාණා. එකානුසන්ධිකං සුත්තං නිදානෙන ආදිකල්‍යාණං, නිගමනෙන පරියොසානකල්‍යාණං, සෙසෙන මජ්ඣෙකල්‍යාණං. නානානුසන්ධිකං පඨමානුසන්ධිනා ආදිකල්‍යාණං, පච්ඡිමෙන පරියොසානකල්‍යාණං, සෙසෙහි මජ්ඣෙකල්‍යාණං. සකලොපි සාසනධම්මො අත්තනො අත්ථභූතෙන සීලෙන ආදිකල්‍යාණො, සමථවිපස්සනාමග්ගඵලෙහි මජ්ඣෙකල්‍යාණො, නිබ්බානෙන පරියොසානකල්‍යාණො. සීලසමාධීහි වා ආදිකල්‍යාණො, විපස්සනාමග්ගෙහි මජ්ඣෙකල්‍යාණො, ඵලනිබ්බානෙහි පරියොසානකල්‍යාණො. බුද්ධසුබොධිතාය වා ආදිකල්‍යාණො, ධම්මසුධම්මතාය මජ්ඣෙකල්‍යාණො, සඞ්ඝසුප්පටිපත්තියා පරියොසානකල්‍යාණො. තං සුත්වා තථත්තාය පටිපන්නෙන අධිගන්තබ්බාය අභිසම්බොධියා වා ආදිකල්‍යාණො, පච්චෙකබොධියා මජ්ඣෙකල්‍යාණො, සාවකබොධියා පරියොසානකල්‍යාණො[Pg.167]. සුය්‍යමානො චෙස නීවරණාදිවික්ඛම්භනතො සවනෙනපි කල්‍යාණමෙව ආවහතීති ආදිකල්‍යාණො, පටිපජ්ජමානො සමථවිපස්සනාසුඛාවහනතො පටිපත්තියාපි කල්‍යාණමෙව ආවහතීති මජ්ඣෙකල්‍යාණො, තථා පටිපන්නො ච පටිපත්තිඵලෙ නිට්ඨිතෙ තාදිභාවාවහනතො පටිපත්තිඵලෙනපි කල්‍යාණමෙව ආවහතීති පරියොසානකල්‍යාණො. නාථප්පභවත්තා ච පභවසුද්ධියා ආදිකල්‍යාණො, අත්ථසුද්ධියා මජ්ඣෙකල්‍යාණො, කිච්චසුද්ධියා පරියොසානකල්‍යාණො. යතො අප්පං වා බහුං වා දෙසෙන්තො ආදිකල්‍යාණාදිප්පකාරමෙව දෙසෙතීති වෙදිතබ්බො. „Er diese Welt“: Er, der Erhabene, diese Welt. Nun zeigt er auf, was zu sagen ist. „Mit ihren Devas“ usw. ist genau so zu verstehen, wie es in den Lehrreden von Kasi Bhāradvāja und Āḷavaka erklärt wurde. „Selbst“ bedeutet eigenständig, ohne von anderen angeleitet zu werden. „Durch direktes Wissen“ bedeutet durch höhere Geisteskraft. „Realisierend“ bedeutet durch unmittelbare Erfahrung. „Verkündet er“ bedeutet, er lässt erkennen, tut kund, offenbart. „Er lehrt das Dhamma... [und so weiter]... am Ende heilsam“: Der Erhabene lehrt das Dhamma aus Mitgefühl mit den Wesen, selbst nachdem er das unübertreffliche Glück der Abgeschiedenheit aufgegeben hat. Und ob er nun wenig oder viel davon lehrt, lehrt er es so, dass es im Anfang vortrefflich und so weiter ist. Wie das? Denn selbst eine einzige Strophe ist wegen der vollkommenen Vortrefflichkeit des Dhamma durch ihre erste Zeile im Anfang heilsam, durch ihre zweite und dritte Zeile in der Mitte heilsam, und durch ihre letzte Zeile am Ende heilsam. Eine Lehrrede mit nur einem Zusammenhang ist durch die Einleitung im Anfang heilsam, durch den Schluss am Ende heilsam, und durch das Übrige in der Mitte heilsam. Eine Lehrrede mit mehreren Zusammenhängen ist durch den ersten Zusammenhang im Anfang heilsam, durch den letzten am Ende heilsam, und durch die übrigen in der Mitte heilsam. Auch das Dhamma der gesamten Lehre ist durch die Tugend (Sīla), die ihr wesentlicher Gehalt ist und einem selbst nützt, im Anfang heilsam; durch Ruhe, Einsicht, Pfad und Frucht in der Mitte heilsam; und durch Nibbāna am Ende heilsam. Oder es ist durch Tugend und Konzentration im Anfang heilsam; durch Einsicht und Pfad in der Mitte heilsam; und durch Frucht und Nibbāna am Ende heilsam. Oder es ist im Anfang heilsam wegen der vollkommenen Erleuchtung des Buddha; in der Mitte heilsam wegen der Vortrefflichkeit des Dhamma; und am Ende heilsam wegen der rechten Praxis des Sangha. Oder es ist im Anfang heilsam durch die vollkommene Erleuchtung, die von jemandem zu erlangen ist, der sie hört und entsprechend praktiziert; in der Mitte heilsam durch die Erleuchtung eines Paccekabuddhas; und am Ende heilsam durch die Erleuchtung eines Jüngers. Beim Hören führt es zum Guten, weil es schon durch das bloße Zuhören möglich ist, die Hemmnisse und so weiter zu unterdrücken; daher ist es im Anfang heilsam. Beim Praktizieren führt es zum Guten, weil es durch die Praxis zum Glück der Ruhe und der Einsicht führt; daher ist es in der Mitte heilsam. Und wenn es auf diese Weise praktiziert worden ist, führt es zum Guten, weil es nach der Vollendung der Frucht der Praxis zum Zustand der Unerschütterlichkeit (Tādibhāva) führt; daher ist es am Ende heilsam. Und es ist im Anfang heilsam aufgrund der Reinheit seines Ursprungs, da es vom Beschützer (dem Buddha) ausgeht; in der Mitte heilsam durch die Reinheit des Sinnes; und am Ende heilsam durch die Reinheit der Funktion. Daher ist zu verstehen, dass er, ob er nun wenig oder viel lehrt, es stets so lehrt, dass es im Anfang heilsam und so weiter ist. සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනන්ති එවමාදීසු පන යස්මා ඉමං ධම්මං දෙසෙන්තො සාසනබ්‍රහ්මචරියං මග්ගබ්‍රහ්මචරියඤ්ච පකාසෙති, නානානයෙහි දීපෙති, තඤ්ච යථාසම්භවං අත්ථසම්පත්තියා සාත්ථං, බ්‍යඤ්ජනසම්පත්තියා සබ්‍යඤ්ජනං. සඞ්කාසනපකාසනවිවරණවිභජනඋත්තානීකරණපඤ්ඤත්තිඅත්ථපදසමායොගතො සාත්ථං, අක්ඛරපදබ්‍යඤ්ජනාකාරනිරුත්තිනිද්දෙසසම්පත්තියා සබ්‍යඤ්ජනං. අත්ථගම්භීරතාපටිවෙධගම්භීරතාහි සාත්ථං, ධම්මගම්භීරතාදෙසනාගම්භීරතාහි සබ්‍යඤ්ජනං. අත්ථපටිභානපටිසම්භිදාවිසයතො සාත්ථං, ධම්මනිරුත්තිපටිසම්භිදාවිසයතො සබ්‍යඤ්ජනං. පණ්ඩිතවෙදනීයතො සරික්ඛකජනප්පසාදකන්ති සාත්ථං, සද්ධෙය්‍යතො ලොකියජනප්පසාදකන්ති සබ්‍යඤ්ජනං. ගම්භීරාධිප්පායතො සාත්ථං, උත්තානපදතො සබ්‍යඤ්ජනං. උපනෙතබ්බස්සාභාවතො සකලපරිපුණ්ණභාවෙන කෙවලපරිපුණ්ණං, අපනෙතබ්බස්ස අභාවතො නිද්දොසභාවෙන පරිසුද්ධං. සික්ඛත්තයපරිග්ගහිතත්තා බ්‍රහ්මභූතෙහි සෙට්ඨෙහි චරිතබ්බතො තෙසඤ්ච චරියභාවතො බ්‍රහ්මචරියං. තස්මා ‘‘සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං…පෙ… බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙතී’’ති වුච්චති. „Mit Sinn und mit Wortlaut“ (sātthaṃ sabyañjanaṃ) in solchen Passagen: Da er, wenn er diese Lehre verkündet, das heilige Leben der Lehre (sāsana-brahmacariya) und das heilige Leben des Pfades (magga-brahmacariya) offenbart und auf vielfältige Weise erhellt, ist sie entsprechend den Gegebenheiten durch die Vortrefflichkeit ihres Sinnes „mit Sinn“ und durch die Vortrefflichkeit ihres Wortlauts „mit Wortlaut“. Sie ist „mit Sinn“ aufgrund der Verbindung von Sinn und Begriff beim Aufzeigen, Offenbaren, Enthüllen, Analysieren, Verdeutlichen und Darlegen; sie ist „mit Wortlaut“ aufgrund der Vortrefflichkeit von Silben, Begriffen, Phrasen, Sprache und Beschreibungen. Sie ist „mit Sinn“ durch die Tiefe des Sinnes und die Tiefe der Durchdringung; sie ist „mit Wortlaut“ durch die Tiefe der Lehre und die Tiefe der Verkündigung. Sie ist „mit Sinn“, weil sie den Bereich der analytischen Erkenntnisse des Sinnes und der Geistesgegenwart betrifft; sie ist „mit Wortlaut“, weil sie den Bereich der analytischen Erkenntnisse der Lehre und der Sprache betrifft. Sie ist „mit Sinn“, weil sie für forschende Menschen erfreulich ist, da sie von den Weisen zu erfahren ist; sie ist „mit Wortlaut“, weil sie für weltliche Menschen erfreulich ist, da sie vertrauenswürdig ist. Sie ist „mit Sinn“ wegen ihrer tiefen Absicht; sie ist „mit Wortlaut“ wegen ihrer klaren Worte. Weil nichts hinzuzufügen ist, ist sie durch ihre vollkommene Vollständigkeit „vollkommen vollständig“; weil nichts wegzulassen ist, ist sie durch ihre Fehlerlosigkeit „rein“. Weil es die drei Schulungen umfasst und von jenen gelebt werden soll, die zu Brahmā geworden sind – den Besten –, und weil es deren Lebensweise ist, wird es „heiliges Leben“ (brahmacariya) genannt. Deshalb heißt es: „Er verkündet eine Lehre … offenbart ein vollkommen vollständiges und reines heiliges Leben.“ අපිච යස්මා සනිදානං සඋප්පත්තිකඤ්ච දෙසෙන්තො ආදිකල්‍යාණං දෙසෙති, විනෙය්‍යානං අනුරූපතො අත්ථස්ස අවිපරීතතාය හෙතුදාහරණයොගතො ච මජ්ඣෙකල්‍යාණං, සොතූනං සද්ධාපටිලාභෙන නිගමනෙන ච පරියොසානකල්‍යාණං. එවං දෙසෙන්තො ච බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. තඤ්ච පටිපත්තියා අධිගමබ්‍යත්තිතො සාත්ථං, පරියත්තියා ආගමබ්‍යත්තිතො සබ්‍යඤ්ජනං, සීලාදිපඤ්චධම්මක්ඛන්ධයුත්තතො කෙවලපරිපුණ්ණං, නිරුපක්කිලෙසතො නිත්ථරණත්ථාය පවත්තිතො ලොකාමිසනිරපෙක්ඛතො ච [Pg.168] පරිසුද්ධං, සෙට්ඨට්ඨෙන බ්‍රහ්මභූතානං බුද්ධපච්චෙකබුද්ධසාවකානං චරියතො බ්‍රහ්මචරියන්ති වුච්චති, තස්මාපි ‘‘සො ධම්මං දෙසෙති…පෙ… බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙතී’’ති වුච්චති. Zudem: Da er mit einer Ursache und mit einem Anlass lehrt, lehrt er, was am Anfang gut ist. Da er in einer Weise lehrt, die für die zu führenden Personen angemessen ist, ohne Verdrehung des Sinns und unter Angabe von Gründen, ist sie in der Mitte gut. Und weil sie mit einer Schlussfolgerung und dem Erlangen von Vertrauen durch die Zuhörer endet, ist sie am Ende gut. Indem er so lehrt, offenbart er das heilige Leben. Und dieses ist „mit Sinn“ durch das Offenbarwerden des Erreichens durch die Praxis; und es ist „mit Wortlaut“ durch das Offenbarwerden der Überlieferung durch das Studium. Es ist „vollkommen vollständig“, weil es mit den fünf Gruppen von Eigenschaften wie Tugend und so weiter ausgestattet ist; und es ist „rein“, weil es frei von Befleckungen ist, zum Zweck der Rettung dargelegt wird und frei von Verlangen nach weltlichem Gewinn gelehrt wird. Es wird „heiliges Leben“ genannt, weil es die Lebensweise der Buddhas, Paccekabuddhas und Jünger ist, die im Sinne des Bestseins zu Brahmā geworden sind. Daher heißt es auch: „Er lehrt eine Lehre … offenbart ein vollkommen vollständiges und reines heiliges Leben.“ සාධු ඛො පනාති සුන්දරං ඛො පන, අත්ථාවහං සුඛාවහන්ති වුත්තං හොති. ධම්මියා කථායාති පානකානිසංසපටිසංයුත්තාය. අයඤ්හි කෙණියො සායන්හසමයෙ භගවතො ආගමනං අස්සොසි. ‘‘තුච්ඡහත්ථො භගවන්තං දස්සනාය ගන්තුං ලජ්ජමානො විකාලභොජනා විරතානම්පි පානකං කප්පතී’’ති චින්තෙත්වා පඤ්චහි කාජසතෙහි සුසඞ්ඛතං බදරපානං ගාහාපෙත්වා අගමාසි. යථාහ භෙසජ්ජක්ඛන්ධකෙ ‘‘අථ ඛො කෙණියස්ස ජටිලස්ස එතදහොසි, කිං නු ඛො අහං සමණස්ස ගොතමස්ස හරාපෙය්‍ය’’න්ති (මහාව. 300) සබ්බං වෙදිතබ්බං. තතො නං භගවා යථා සෙක්ඛසුත්තෙ (ම. නි. 2.22 ආදයො) සාකියෙ ආවසථානිසංසපටිසංයුත්තාය කථාය, ගොසිඞ්ගසාලවනෙ (ම. නි. 1.325 ආදයො) තයො කුලපුත්තෙ සාමග්ගිරසානිසංසපටිසංයුත්තාය, රථවිනීතෙ (ම. නි. 1.252 ආදයො) ජාතිභූමකෙ භික්ඛූ දසකථාවත්ථුපටිසංයුත්තාය, එවං තඞ්ඛණානුරූපාය පානකානිසංසපටිසංයුත්තාය කථාය පානකදානානිසංසං සන්දස්සෙසි, තථාරූපානං පුඤ්ඤානං පුනපි කත්තබ්බතාය නියොජෙන්තො සමාදපෙසි, අබ්භුස්සාහං ජනෙන්තො සමුත්තෙජෙසි, සන්දිට්ඨිකසම්පරායිකෙන ඵලවිසෙසෙන පහංසෙන්තො සම්පහංසෙසි. තෙනාහ ‘‘ධම්මියා කථාය…පෙ… සම්පහංසෙසී’’ති. සො භිය්‍යොසොමත්තාය භගවති පසන්නො භගවන්තං නිමන්තෙසි, භගවා චස්ස තික්ඛත්තුං පටික්ඛිපිත්වා අධිවාසෙසි. තෙනාහ ‘‘අථ ඛො කෙණියො ජටිලො…පෙ… අධිවාසෙසි භගවා තුණ්හීභාවෙනා’’ති. „Gut ist es wahrlich“: vortrefflich wahrlich; gemeint ist, dass es Segen und Glück bringt. „Mit einer Unterweisung über die Lehre“: mit einer Rede über die Vorzüge der Gabe von Getränken. Dieser Keṇiya hatte nämlich am Abend von der Ankunft des Erhabenen gehört. Er dachte sich: „Ich würde mich schämen, mit leeren Händen vor den Erhabenen zu treten. Obwohl sie auf Nahrung außerhalb der rechten Zeit verzichten, sind Getränke für sie erlaubt.“ So ging er dorthin und ließ auf fünfhundert Tragstangen wohlschmeckenden Jujubensaft tragen. Alles ist so zu verstehen, wie es im Kapitel über Arzneimittel beschrieben ist, das so beginnt: „Da ging dem Jaṭila Keṇiya dieser Gedanke durch den Kopf: ‚Was könnte ich wohl dem Asketen Gotama bringen lassen?‘“ Danach wies ihn der Erhabene mit einer für diesen Augenblick angemessenen Rede über die Vorzüge von Getränken hin, spornte ihn an, solche verdienstvollen Taten wieder zu tun, begeisterte ihn, indem er Eifer weckte, und erfreute ihn, indem er ihn mit den besonderen Früchten für das gegenwärtige und das zukünftige Leben pries, genau wie er im Sekkha-Sutta den Sakyern eine Rede über die Vorzüge eines Rasthauses hielt, im Gosiṅgasāla-Wald den drei edlen Söhnen eine Rede über die Vorzüge der Eintracht, und im Rathavinīta-Sutta den Mönchen aus seiner Heimat eine Rede über die zehn Themen der Unterweisung hielt. Daher heißt es: „Mit einer Unterweisung über die Lehre … erfreute er.“ Da er noch viel mehr Vertrauen zum Erhabenen gefasst hatte, lud er den Erhabenen ein; der Erhabene wies es dreimal ab, bevor er einwilligte. Daher heißt es: „Da lud der Jaṭila Keṇiya … der Erhabene willigte durch Schweigen ein.“ කිමත්ථං පන පටික්ඛිපි භගවාති? පුනප්පුනං යාචනාය චස්ස පුඤ්ඤවුඩ්ඪි භවිස්සති, බහුතරඤ්ච පටියාදෙස්සති, තතො අඩ්ඪතෙලසානං භික්ඛුසතානං පටියත්තං අඩ්ඪසොළසන්නං පාපුණිස්සතීති. කුතො අපරානි තීණි සතානීති චෙ? අප්පටියත්තෙයෙව හි භත්තෙ සෙලො බ්‍රාහ්මණො තීහි මාණවකසතෙහි සද්ධිං පබ්බජිස්සති, තං දිස්වා භගවා එවමාහාති. මිත්තාමච්චෙති මිත්තෙ ච කම්මකරෙ ච. ඤාතිසාලොහිතෙති සමානලොහිතෙ එකයොනිසම්බන්ධෙ පුත්තධීතාදයො අවසෙසබන්ධවෙ ච. යෙනාති [Pg.169] යස්මා. මෙති මය්හං. කායවෙය්‍යාවටිකන්ති කායෙන වෙය්‍යාවච්චං. මණ්ඩලමාළං පටියාදෙතීති සෙතවිතානමණ්ඩපං කරොති. Warum aber lehnte der Erhabene ab? Weil durch sein wiederholtes Bitten sein Verdienst wachsen würde und er noch mehr vorbereiten würde, sodass das, was für 1250 Mönche vorbereitet war, für 1550 ausreichen würde. Wenn man fragt: „Woher kommen die anderen dreihundert?“, so heißt es: „Noch während das Essen zubereitet wird, wird der Brahmane Sela zusammen mit seinen dreihundert Schðlern die Hauslosigkeit antreten.“ Da der Erhabene dies voraussah, sprach er so. „Freunde und Gefährten“: Freunde und Arbeiter. „Verwandte und Blutsverwandte“: Blutsverwandte derselben Abstammung, wie Söhne, Töchter und die übrigen Verwandten. „Yena“ bedeutet: weil. „Me“ bedeutet: mein. „Körperliche Dienste verrichten“: Dienste mit dem Körper leisten. „Einen Rundpavillon herrichten“: einen mit einem Baldachin gedeckten Pavillon errichten. තිණ්ණං වෙදානන්ති ඉරුබ්බෙදයජුබ්බෙදසාමවෙදානං. සහ නිඝණ්ඩුනා ච කෙටුභෙන ච සනිඝණ්ඩුකෙටුභානං. නිඝණ්ඩූති නාමනිඝණ්ඩුරුක්ඛාදීනං වෙවචනප්පකාසකං සත්ථං. කෙටුභන්ති කිරියාකප්පවිකප්පො කවීනං උපකාරාය සත්ථං. සහ අක්ඛරප්පභෙදෙන සාක්ඛරප්පභෙදානං. අක්ඛරප්පභෙදොති සික්ඛා ච නිරුත්ති ච. ඉතිහාසපඤ්චමානන්ති අථබ්බනවෙදං චතුත්ථං කත්වා ‘‘ඉතිහ ආස ඉතිහ ආසා’’ති ඊදිසවචනපටිසංයුත්තො පුරාණකථාසඞ්ඛාතො ඉතිහාසො පඤ්චමො එතෙසන්ති ඉතිහාසපඤ්චමා. තෙසං ඉතිහාසපඤ්චමානං. පදං තදවසෙසඤ්ච බ්‍යාකරණං අජ්ඣෙති වෙදෙති චාති පදකො වෙය්‍යාකරණො. ලොකායතෙ විතණ්ඩවාදසත්ථෙ මහාපුරිසලක්ඛණාධිකාරෙ ච ද්වාදසසහස්සෙ මහාපුරිසලක්ඛණසත්ථෙ අනූනො පරිපූරකාරීති ලොකායතමහාපුරිසලක්ඛණෙසු අනවයො, අවයො න හොතීති වුත්තං හොති. අවයො නාම යො තානි අත්ථතො ච ගන්ථතො ච සන්ධාරෙතුං න සක්කොති. „Der drei Veden“: des Rigveda, Yajurveda und Samaveda. „Mit dem Wortverzeichnis und dem Rituallehrbuch“: „Wortverzeichnis“ (nighaṇdu) ist ein Namenslexikon, ein Lehrwerk, das die Synonyme für Dinge wie Bäume und so weiter erklärt. „Rituelle Regeln“ (keṭubha) bezeichnet die Einteilung der Handlungsabläufe, ein Lehrwerk zur Unterstützung von Dichtern. „Mit Lautlehre und Etymologie“: „Lautlehre und Etymologie“ sind Lautbildung und Worterklärung. „Mit der Geschichtsüberlieferung als fünftem“: Wenn man den Atharvaveda als vierten nimmt, ist die Geschichtsüberlieferung – die sich auf Berichte über alte Ereignisse bezieht, verbunden mit Aussagen wie „So war es, so war es“ – das fünfte unter ihnen; daher heißt es „mit der Geschichtsüberlieferung als fünftem“. „Wortkundig und Grammatiker“: Er rezitierte und verstand die Wörter und die übrige Grammatik. „In der Naturphilosophie und der Wissenschaft von den Merkmalen eines großen Mannes bewandert“: Er hatte die Naturphilosophie – die Kunst der Debatte – und den Bereich der Merkmale eines großen Mannes, das zwölftausend Verse umfassende Lehrwerk über die Merkmale eines großen Mannes, ohne Mangel erfüllt. „Anavayo“ bedeutet, dass er nicht unvollständig war; denn ein „Unvollständiger“ ist einer, der diese weder dem Sinn noch dem Text nach bewahren kann. ජඞ්ඝාය හිතං විහාරං ජඞ්ඝාවිහාරං, චිරාසනාදිජනිතං පරිස්සමං විනොදෙතුං ජඞ්ඝාපසාරණත්ථං අදීඝචාරිකන්ති වුත්තං හොති. අනුචඞ්කමමානොති චඞ්කමමානො එව. අනුවිචරමානොති ඉතො චිතො ච චරමානො. කෙණියස්ස ජටිලස්ස අස්සමොති කෙණියස්ස අස්සමං නිවෙසනං. ආවාහොති කඤ්ඤාගහණං. විවාහොති කඤ්ඤාදානං. මහායඤ්ඤොති මහායජනං. මාගධොති මගධානං ඉස්සරො. මහතියා සෙනාය සමන්නාගතත්තා සෙනියො. බිම්බීති සුවණ්ණං, තස්මා සාරසුවණ්ණසදිසවණ්ණතාය බිම්බිසාරො. සො මෙ නිමන්තිතොති සො මයා නිමන්තිතො. „Jaṅghāvihāra“ bedeutet ein dem Gehen dienlicher Aufenthalt (jaṅghāya hitaṃ vihāraṃ); es wird gesagt, dass es sich um eine kurze Wanderung (adīghacārika) handelt, um die Beine auszustrecken (jaṅghāpasāraṇatthaṃ) und die Müdigkeit zu vertreiben, die durch langes Sitzen und Ähnliches entstanden ist (cirāsanādijanitaṃ parissamaṃ vinodetuṃ). „Anucaṅkamamāno“ (auf und ab gehend) bedeutet eben auf und ab gehend (caṅkamamāno eva). „Anuvicaramāno“ (umherwandernd) bedeutet hierhin und dorthin wandernd (ito cito ca caramāno). „Keṇiyassa jaṭilassa assamo“ (die Einsiedelei des Haarzopfträgers Keṇiya) bedeutet die Einsiedelei, die Behausung des Keṇiya (keṇiyassa assamaṃ nivesanaṃ). „Āvāho“ (Heirat / Herbeiführung) bedeutet das Aufnehmen einer Jungfrau (kaññāgahaṇaṃ). „Vivāho“ (Verheiratung / Wegführung) bedeutet das Weggeben einer Jungfrau (kaññādānaṃ). „Mahāyañño“ (großes Opfer) bedeutet eine große Opfergabe (mahāyajanaṃ). „Māgadho“ (der Magadher) bedeutet der Herrscher über die Magadher (magadhānaṃ issaro). „Seniyo“ wird er genannt, weil er mit einer großen Armee (mahatiyā senāya) ausgestattet ist (samannāgatattā). „Bimbi“ bedeutet Gold (suvaṇṇaṃ); daher heißt er Bimbisāra, weil seine Körperfarbe der Farbe von bestem Gold gleicht (sārasuvaṇṇasadisavaṇṇatāya). „So me nimantito“ (er ist von mir eingeladen) bedeutet er ist von mir eingeladen worden (so mayā nimantito). අථ බ්‍රාහ්මණො පුබ්බෙ කතාධිකාරත්තා බුද්ධසද්දං සුත්වාව අමතෙනෙවාභිසිත්තො විම්හයරූපත්තා ආහ – ‘‘බුද්ධොති, භො කෙණිය, වදෙසී’’ති. ඉතරො යථාභූතං ආචික්ඛන්තො ආහ – ‘‘බුද්ධොති, භො සෙල, වදාමී’’ති. තතො නං පුනපි දළ්හීකරණත්ථං පුච්ඡි, ඉතරොපි තථෙව ආරොචෙසි. අථ කප්පසතසහස්සෙහිපි බුද්ධසද්දස්ස දුල්ලභභාවං දස්සෙන්තො [Pg.170] ආහ – ‘‘ඝොසොපි ඛො එසො දුල්ලභො ලොකස්මිං යදිදං බුද්ධො’’ති. තත්ථ යදිදන්ති නිපාතො, යො එසොති වුත්තං හොති. Da sprach der Brahmane, der in der Vergangenheit Heilsames begründet hatte (pubbe katādhikārattā), als er das Wort „Buddha“ hörte, wie mit Nektar gesalbt (amatenevābhisitto), voller Staunen (vimhayarūpattā): „Hast du ‚Buddha‘ gesagt, werter Keṇiya?“ (buddhoti, bho keṇiya, vadesīti). Der andere, der die Wahrheit verkündete (yathābhūtaṃ ācikkhanto), sagte: „Ich sagte ‚Buddha‘, werter Sela“ (buddhoti, bho sela, vadāmīti). Daraufhin fragte er ihn nochmals, um Gewissheit zu erlangen (daḷhīkaraṇatthaṃ), und der andere bestätigte es ebenso. Daraufhin zeigte er, wie schwer es selbst in hunderttausend Weltzeitaltern (kappasatasahassehipi) ist, das Wort „Buddha“ zu vernehmen, und sprach: „Selten ist in der Welt selbst der Schall dieses Namens, nämlich ‚Buddha‘“ (ghosopi kho eso dullabho lokasmiṃ yadidaṃ buddhoti). Darin ist „yadidaṃ“ eine Partikel; es bedeutet „dieser welcher“ (yo eso). අථ බ්‍රාහ්මණො බුද්ධසද්දං සුත්වා ‘‘කිං නු ඛො සො සච්චමෙව බුද්ධො, උදාහු නාමමත්තමෙවස්ස බුද්ධො’’ති වීමංසිතුකාමො චින්තෙසි, අභාසි එව වා ‘‘ආගතානි ඛො පන…පෙ… විවට්ටච්ඡදො’’ති. තත්ථ ‘‘මන්තෙසූ’’ති වෙදෙසු. ‘‘තථාගතො කිර උප්පජ්ජිස්සතී’’ති පටිකච්චෙව සුද්ධාවාසදෙවා බ්‍රාහ්මණවෙසෙන ලක්ඛණානි පක්ඛිපිත්වා වෙදෙ වාචෙන්ති ‘‘තදනුසාරෙන මහෙසක්ඛා සත්තා තථාගතං ජානිස්සන්තී’’ති. තෙන පුබ්බෙ වෙදෙසු මහාපුරිසලක්ඛණානි ආගච්ඡන්ති. පරිනිබ්බුතෙ පන තථාගතෙ කමෙන අන්තරධායන්ති, තෙන එතරහි නත්ථි. මහාපුරිසස්සාති පණිධිසමාදානඤාණසමාදානකරුණාදිගුණමහතො පුරිසස්ස. ද්වෙව ගතියොති ද්වෙ එව නිට්ඨා. කාමඤ්චායං ගතිසද්දො ‘‘පඤ්ච ඛො ඉමා, සාරිපුත්ත, ගතියො’’තිආදීසු (ම. නි. 1.153) භවභෙදෙ, ‘‘ගතී මිගානං පවන’’න්තිආදීසු (පරි. 339) නිවාසට්ඨානෙ, ‘‘එවං අධිමත්තගතිමන්තො’’තිආදීසු (ම. නි. 1.161) පඤ්ඤායං, ‘‘ගතිගත’’න්තිආදීසු (චූළව. 204) විසටභාවෙ වත්තති, ඉධ පන නිට්ඨායං වෙදිතබ්බො. තත්ථ කිඤ්චාපි යෙහි ලක්ඛණෙහි සමන්නාගතො රාජා හොති චක්කවත්ති, න තෙහි එව බුද්ධො. ජාතිසාමඤ්ඤතො පන තානියෙව තානීති වුච්චන්ති. තස්මා වුත්තං ‘‘යෙහි සමන්නාගතස්සා’’ති. Daraufhin dachte der Brahmane, nachdem er das Wort „Buddha“ gehört hatte, um zu prüfen (vīmaṃsitukāmo): „Ist er nun wirklich ein Buddha, oder ist er ein Buddha nur dem Namen nach?“, oder er sprach tatsächlich: „Überliefert sind ja nun ... usw. ... der den Schleier von der Welt weggezogen hat.“ (āgatāni kho pana... pe... vivaṭṭacchadoti). Darin bedeutet „in den Hymnen“ (mantesu): in den Veden (vedesu). In weiser Voraussicht (paṭikacceva), noch bevor verkündet wird: „Ein Tathāgata wird erscheinen“, lehren die Devas der Reinen Bereiche (suddhāvāsadevā), die Gestalt von Brahmanen annehmend, die Veden und fügen die Merkmale darin ein, in dem Gedanken: „Gemäß diesen werden hochstehende Wesen (mahesakkhā sattā) den Tathāgata erkennen.“ Deshalb kamen früher die Merkmale des Großen Mannes (mahāpurisalakkhaṇāni) in den Veden vor. Nach dem Parinibbāna des Tathāgata aber verschwinden sie allmählich, weshalb sie heute nicht mehr vorhanden sind. „Eines Großen Mannes“ (mahāpurisassa): eines Mannes, der groß ist durch Qualitäten wie Entschlusskraft, Ausführung, Erkenntnis und Mitgefühl (paṇidhisamādāna-ñāṇasamādāna-karuṇādiguṇamahato purisassa). „Nur zwei Wege“ (dveva gatiyo) bedeutet nur zwei mögliche Ausgänge (dve eva niṭṭhā). Zwar wird dieses Wort „gati“ (Weg/Ziel) in Passagen wie „Es gibt diese fünf Fährten (gatiyo), Sāriputta“ für die verschiedenen Daseinsbereiche (bhavabheda) verwendet; in „die Zuflucht der Rehe ist der Wald“ für einen Aufenthaltsort (nivāsaṭṭhāne); in „so von höchster Einsicht (gatimanto)“ für Weisheit (paññāyaṃ); in „gegangen und angelangt (gatigata)“ für die Vollendung; hier jedoch ist es als „Endpunkt“ (niṭṭhā) zu verstehen. Obwohl ferner jene Merkmale, mit denen ein Raddrehender König (cakkavatti) ausgestattet ist, nicht genau dieselben sind wie die eines Buddha, werden sie doch aufgrund ihrer Gattungsähnlichkeit (jātisāmaññato) als dieselben bezeichnet. Daher heißt es: „mit denen er ausgestattet ist“ (yehi samannāgatassa). සචෙ අගාරං අජ්ඣාවසතීති යදි අගාරෙ වසති. රාජා හොති චක්කවත්තීති චතූහි අච්ඡරියධම්මෙහි සඞ්ගහවත්ථූහි ච ලොකං රඤ්ජනතො රාජා. චක්කරතනං වත්තෙති, චතූහි සම්පත්තිචක්කෙහි, වත්තති, තෙහි ච පරං වත්තෙති, පරහිතාය ච ඉරියාපථචක්කානං වත්තො එතස්මිං අත්ථීති චක්කවත්ති. එත්ථ ච රාජාති සාමඤ්ඤං, චක්කවත්තීති විසෙසනං. ධම්මෙන චරතීති ධම්මිකො, ඤායෙන සමෙන වත්තතීති අත්ථො. ධම්මෙන රජ්ජං ලභිත්වා රාජා ජාතොති ධම්මරාජා. පරහිතධම්මකරණෙන වා ධම්මිකො, අත්තහිතධම්මකරණෙන ධම්මරාජා. චතුරන්තාය ඉස්සරොති චාතුරන්තො, චතුසමුද්දන්තාය චත්තුබ්බිධදීපවිභූසිතාය ච පථවියා ඉස්සරොති අත්ථො. අජ්ඣත්තං කොධාදිපච්චත්ථිකෙ බහිද්ධා ච සබ්බරාජානො විජෙසීති විජිතාවී. ජනපදත්ථාවරියප්පත්තොති ජනපදෙ ධුවභාවං ථාවරභාවං පත්තො, න සක්කා කෙනචි [Pg.171] චාලෙතුං, ජනපදො වා තම්හි ථාවරියප්පත්තො අනුස්සුක්කො සකම්මනිරතො අචලො අසම්පවෙධීතිපි ජනපදත්ථාවරියප්පත්තො. „Wenn er im Hause lebt“ (sace agāraṃ ajjhāvasati) bedeutet: wenn er im Haus wohnt. „Er wird ein König sein, ein Raddreher“ (rājā hoti cakkavattī): Er ist ein König (rājā), weil er die Welt durch die vier wunderbaren Eigenschaften (acchariyadhammehi) und die vier Mittel der Zuwendung (saṅgahavatthūhi) erfreut (rañjanato). Er setzt das Rad-Juwel in Bewegung (cakkaratanaṃ vatteti); er bewegt sich (vattati) durch die vier Räder des Gelingens (sampatticakkehi) und lenkt damit andere; und in ihm ist das Drehen der Räder der Körperhaltungen (iriyāpathacakkānaṃ vatto) zum Wohl anderer vorhanden – daher ist er ein „Raddreher“ (cakkavatti). Hierbei ist „König“ der allgemeine Begriff (sāmaññaṃ) und „Raddreher“ das Attribut (visesanaṃ). „Der nach dem Gesetz wandelt“ (dhammena carati) bedeutet gerecht (dhammiko); das heißt, er verhält sich in rechter, ausgeglichener Weise (ñāyena samena). Da er die Königsherrschaft rechtmäßig erlangt hat und König geworden ist, ist er ein gerechter König (dhammarājā). Oder er ist gerecht (dhammiko) durch das Ausüben von Handlungen zum Wohl anderer, und ein gerechter König (dhammarājā) durch das Ausüben von Handlungen zu seinem eigenen Wohl. „Herrscher über die vier Weltgegenden“ (cāturanto) bedeutet Herrscher über die Erde, die von den vier Ozeanen begrenzt und von den vier Kontinenten geschmückt ist. „Siegreich“ (vijitāvī) bedeutet, dass er im Inneren Feinde wie Zorn und Ähnliches und im Äußeren alle anderen Könige besiegt hat. „Der seinem Land Stabilität verliehen hat“ (janapadatthāvariyappatto) bedeutet, dass er im Land Beständigkeit und Festigkeit erlangt hat, sodass er von niemandem gestürzt werden kann; oder das Land hat unter ihm Stabilität erlangt, indem die Menschen friedvoll, ihren eigenen Tätigkeiten nachgehend, unerschütterlich und unbeweglich sind. සෙය්‍යථිදන්ති නිපාතො, තස්ස එතානි කතමානීති අත්ථො. චක්කරතනං…පෙ… පරිණායකරතනමෙව සත්තමන්ති තානි සබ්බප්පකාරතො රතනසුත්තවණ්ණනායං වුත්තානි. තෙසු අයං චක්කවත්තිරාජා චක්කරතනෙන අජිතං ජිනාති, හත්ථිඅස්සරතනෙහි විජිතෙ යථාසුඛමනුවිචරති, පරිණායකරතනෙන විජිතමනුරක්ඛති, සෙසෙහි උපභොගසුඛමනුභවති. පඨමෙන චස්ස උස්සාහසත්තියොගො, හත්ථිඅස්සගහපතිරතනෙහි පභුසත්තියොගො, පරිණායකරතනෙන මන්තසත්තියොගො සුපරිපුණ්ණො හොති, ඉත්ථිමණිරතනෙහි ච තිවිධසත්තියොගඵලං. සො ඉත්ථිමණිරතනෙහි භොගසුඛමනුභොති, සෙසෙහි ඉස්සරියසුඛං. විසෙසතො චස්ස පුරිමානි තීණි අදොසකුසලමූලජනිතකම්මානුභාවෙන සම්පජ්ජන්ති, මජ්ඣිමානි අලොභකුසලමූලජනිතකම්මානුභාවෙන, පච්ඡිමමෙකං අමොහකුසලමූලජනිතකම්මානුභාවෙනාති වෙදිතබ්බං. „Seyyathidaṃ“ ist eine Partikel; es bedeutet „welche sind diese für ihn?“. „Das Rad-Juwel ... usw. ... das Führer-Juwel als siebtes“ (cakkaratanaṃ... pe... pariṇāyakaratanameva sattamaṃ): Diese wurden in jeder Hinsicht in der Erklärung zum Ratana Sutta beschrieben. Unter diesen besiegt dieser Raddrehende König mit dem Rad-Juwel das Unbesiegte; mit dem Elefanten- und dem Pferde-Juwel bereist er das Besiegte nach Belieben; mit dem Führer-Juwel schützt er das Besiegte; mit den übrigen erfährt er das Glück des Genusses. Durch das erste (das Rad-Juwel) ist seine Tatkraft (ussāhasatti) vollkommen; durch das Elefanten-, Pferde- und Hausvater-Juwel seine Herrschaftskraft (pabhusatti); durch das Führer-Juwel seine Beratungskraft (mantasatti); und durch das Frauen- und das Edelstein-Juwel erfährt er die Frucht dieser dreifachen Kraft. Er genießt das Glück des Reichtums (bhogasukhaṃ) durch das Frauen- und das Edelstein-Juwel; durch die übrigen das Glück der Herrschaft (issariyasukhaṃ). Im Einzelnen ist zu wissen, dass ihm die ersten drei durch die Wirkkraft des Karmas zuteilwerden, das aus der heilsamen Wurzel der Hasslosigkeit (adosakusalamūla) entspringt; die mittleren drei durch die Wirkkraft des Karmas, das aus der heilsamen Wurzel der Gierlosigkeit (alobhakusalamūla) entspringt; und das letzte durch die Wirkkraft des Karmas, das aus der heilsamen Wurzel der Täuschungslosigkeit (amohakusalamūla) entspringt. පරොසහස්සන්ති අතිරෙකසහස්සං. සූරාති අභීරුකජාතිකා. වීරඞ්ගරූපාති දෙවපුත්තසදිසකායා, එවං තාවෙකෙ. අයං පනෙත්ථ සභාවො වීරාති උත්තමසූරා වුච්චන්ති, වීරානං අඞ්ගං වීරඞ්ගං, වීරකාරණං වීරියන්ති වුත්තං හොති. වීරඞ්ගං රූපං එතෙසන්ති වීරඞ්ගරූපා, වීරියමයසරීරා වියාති වුත්තං හොති. පරසෙනප්පමද්දනාති සචෙ පටිමුඛං තිට්ඨෙය්‍ය පරසෙනා, තං පමද්දිතුං සමත්ථාති අධිප්පායො. ධම්මෙනාති ‘‘පාණො න හන්තබ්බො’’තිආදිනා (දී. නි. 2.244; ම. නි. 3.257) පඤ්චසීලධම්මෙන. අරහං හොති සම්මාසම්බුද්ධො ලොකෙ විවට්ටච්ඡදොති එත්ථ රාගදොසමොහමානදිට්ඨිඅවිජ්ජාදුච්චරිතඡදනෙහි සත්තහි පටිච්ඡන්නෙ කිලෙසන්ධකාරෙ ලොකෙ තං ඡදනං විවට්ටෙත්වා සමන්තතො සඤ්ජාතාලොකො හුත්වා ඨිතොති විවට්ටච්ඡදො. තත්ථ පඨමෙන පදෙන පූජාරහතා, දුතියෙන තස්සා හෙතු යස්මා සම්මාසම්බුද්ධොති. තතියෙන බුද්ධත්තහෙතු විවට්ටච්ඡදතා වුත්තාති වෙදිතබ්බා. අථ වා විවට්ටො ච විච්ඡදො චාති විවට්ටච්ඡදො, වට්ටරහිතො ඡදනරහිතො චාති වුත්තං හොති. තෙන අරහං වට්ටාභාවෙන සම්මාසම්බුද්ධො ඡදනාභාවෙනාති එවං පුරිමපදද්වයස්සෙව හෙතුද්වයං වුත්තං හොති. දුතියෙන වෙසාරජ්ජෙන චෙත්ථ පුරිමසිද්ධි, පඨමෙන දුතියසිද්ධි, තතියචතුත්ථෙහි [Pg.172] තතියසිද්ධි හොති. පුරිමඤ්ච ධම්මචක්ඛුං, දුතියං බුද්ධචක්ඛුං, තතියං සමන්තචක්ඛුං සාධෙතීති වෙදිතබ්බං. „Mehr als tausend“ (parosahassaṃ) bedeutet mehr als tausend. „Heldenhaft“ (sūrā) bedeutet von unerschrockener Natur. „Von heldenhafter Gestalt“ (vīraṅgarūpā) bedeutet Körper zu haben wie die Göttersöhne (Devaputtas); so sagen einige. Dies ist hier die eigentliche Natur: „Helden“ (vīrā) nennt man die hervorragenden Tapferen; das Glied von Helden ist das „Heldenglied“ (vīraṅgaṃ), womit Energie (vīriya), die Ursache des Heldentums, gemeint ist. Diejenigen, deren Gestalt ein solches Heldenglied ist, sind „von heldenhafter Gestalt“, was bedeutet, dass ihre Körper gleichsam aus Energie bestehen. „Die Heere der Feinde zermalmend“ (parasenappamaddanā) bedeutet: Wenn sich ein feindliches Heer ihnen entgegenstellt, sind sie in der Lage, es zu zermalmen. „Durch das Dhamma“ (dhammena) meint durch das Dhamma der fünf Sittenregeln, beginnend mit „Ein lebendes Wesen darf nicht getötet werden“ und so weiter. „Er ist ein Arahant, ein vollkommen Erleuchteter (Sammāsambuddha), dessen Hülle in der Welt weggenommen ist“ (arahaṃ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado): Hier bedeutet dies: In einer Welt, die durch das Dunkel der Befleckungen verhüllt ist – bedeckt von den sieben Hüllen wie Gier, Hass, Verblendung, Dünkel, Ansichten, Unwissenheit und Fehlverhalten –, hat er diese Hülle weggenommen und verweilt, nachdem er ringsum Licht erzeugt hat; daher wird er „einer, dessen Hülle weggenommen ist“ (vivaṭṭacchada) genannt. Dabei ist zu verstehen, dass durch das erste Wort seine Verehrungswürdigkeit (Arahant-Schaft) angezeigt wird, durch das zweite deren Ursache, da er ein vollkommen Erleuchteter ist, und durch das dritte die Beseitigung der Hülle aufgrund seiner Buddhaschaft. Alternativ bedeutet vivaṭṭacchada: frei vom Kreislauf der Existenz (vivaṭṭa) und frei von Hüllen (vicchada). Dadurch wird „Arahant“ durch das Freisein vom Kreislauf und „vollkommen Erleuchteter“ durch das Freisein von Hüllen begründet; so sind die zwei Ursachen für das vorherige Wortpaar dargelegt. Hierbei wird das erste durch die zweite Unerschrockenheit (Vesārajja) verwirklicht, das zweite durch die erste und das dritte durch die dritte und vierte. Und es ist zu verstehen, dass das erste das Dhamma-Auge (dhammacakkhu), das zweite das Buddha-Auge (buddhacakkhu) und das dritte das Allsehende Auge (samantacakkhu) hervorbringt. ඉදානි භගවතො සන්තිකං ගන්තුකාමො ආහ – ‘‘කහං පන භො…පෙ… සම්මාසම්බුද්ධො’’ති. එවං වුත්තෙතිආදීසු යෙනෙසාති යෙන දිසාභාගෙන එසා. නීලවනරාජීති නීලවණ්ණරුක්ඛපන්ති. වනං කිර මෙඝපන්තිසදිසං. යත්ථ භගවා තදා විහාසි, තං නිද්දිසන්තො ආහ – ‘‘යෙනෙසා භො, සෙල, නීලවනරාජී’’ති. තත්ථ ‘‘සො විහරතී’’ති අයං පනෙත්ථ පාඨසෙසො, භුම්මත්ථෙ වා කරණවචනං. පදෙ පදන්ති පදසමීපෙ පදං. තෙන තුරිතගමනං පටිසෙධෙති. දුරාසදා හීති කාරණං ආහ, යස්මා තෙ දුරාසදා, තස්මා එවං භොන්තො ආගච්ඡන්තූති. කිං පන කාරණා දුරාසදාති චෙ? සීහාව එකචරා. යථා හි සීහා සහායකිච්චාභාවතො එකචරා, එවං තෙපි විවෙකකාමතාය. ‘‘යදා චාහ’’න්තිආදිනා පන තෙ මාණවකෙ උපචාරං සික්ඛාපෙති. තත්ථ මා ඔපාතෙථාති මා පවෙසෙථ, මා කථෙථාති වුත්තං හොති. ආගමෙන්තූති පටිමානෙන්තු, යාව කථා පරියොසානං ගච්ඡති, තාව තුණ්හී භවන්තූති අත්ථො. Nun sprach er, in dem Wunsch, sich in die Nähe des Erhabenen zu begeben: „Wo aber, werter Herr... [lebt der vollkommen Erleuchtete]?“ Bei den Worten „Als dies gesagt wurde...“ und so weiter bedeutet „in welcher Richtung“ (yenesā): in jener Himmelsrichtung, in der diese ist. „Die grüne Waldlinie“ (nīlavanarājī) bedeutet die Reihe grüner Bäume. Es heißt, der Wald war wie eine Reihe von Wolken. Um den Ort zu beschreiben, an dem der Erhabene damals verwelte, sagte er: „Dort, wo jene grüne Waldlinie ist, werter Sela.“ Dabei ist „er verweilt“ der verbleibende Teil des Textes, oder das Instrumentalis steht im Sinne des Lokativs. „Schritt für Schritt“ (pade padaṃ) bedeutet einen Schritt nahe am anderen. Damit verbietet er das eilige Gehen. „Denn sie sind schwer zugänglich“ (durāsadā hī) nennt den Grund: Weil sie schwer zugänglich sind, sollt ihr, werte Herren, so herantreten. Wenn man fragt: „Aus welchem Grund aber sind sie schwer zugänglich?“, lautet die Antwort: „Wie Löwen, die einsam wandern.“ Denn wie Löwen mangels des Bedürfnisses nach Gefährten einsam wandern, so tun dies auch jene (Erhabenen) aufgrund ihrer Liebe zur Abgeschiedenheit. Mit den Worten „Und wenn ich [spreche]...“ und so weiter lehrt er die jungen Brahmanen das richtige Benehmen in der Nähe des Buddha. Dabei bedeutet „fallt mir nicht ins Wort“ (mā opātetha): mischt euch nicht ein, redet nicht dazwischen. „Sie sollen warten“ (āgamentu) bedeutet, sie sollen abwarten; die Bedeutung ist: Solange die Rede zu Ende geht, sollen sie schweigen. සමන්නෙසීති ගවෙසි. යෙභුය්‍යෙනාති බහුකානි අද්දස, අප්පකානි නාද්දස. තතො යානි න අද්දස, තානි දීපෙන්තො ආහ ‘‘ඨපෙත්වා ද්වෙ’’ති. කඞ්ඛතීති කඞ්ඛං උප්පාදෙති පත්ථනං ‘‘අහො වත පස්සෙය්‍ය’’න්ති. විචිකිච්ඡතීති තතො තතො තානි විචිනන්තො කිච්ඡති න සක්කොති දට්ඨුං. නාධිමුච්චතීති තාය විචිකිච්ඡාය සන්නිට්ඨානං න ගච්ඡති. න සම්පසීදතීති තතො ‘‘පරිපුණ්ණලක්ඛණො අය’’න්ති භගවති පසාදං නාපජ්ජති. කඞ්ඛාය වා සුදුබ්බලවිමති වුත්තා, විචිකිච්ඡාය මජ්ඣිමා, අනධිමුච්චනතාය බලවතී, අසම්පසාදෙන තෙහි තීහි ධම්මෙහි චිත්තස්ස කාලුස්සියභාවො. „Er suchte nach“ (samannesi) bedeutet, er forschte nach. „Großtenteils“ (yebhuyyena) bedeutet, er sah viele (der Merkmale) und nur wenige sah er nicht. Um jene aufzuzeigen, die er nicht sah, sagte er: „Ausgenommen zwei“. „Er zweifelt“ (kaṅkhati) bedeutet, er hegt Zweifel und den Wunsch: „O dass ich sie doch sehen könnte!“ „Er ist im Unklaren“ (vicikicchati) bedeutet, dass er, indem er sie hier und dort untersuchte, Mühe hatte und sie nicht sehen konnte. „Er kann sich nicht entscheiden“ (nādhimuccati) bedeutet, dass er aufgrund dieses Zweifels zu keinem Entschluss gelangt. „Er gewinnt kein Vertrauen“ (na sampasīdati) bedeutet, dass er daraufhin kein Vertrauen zum Erhabenen im Sinne von „Dieser besitzt die vollkommenen Merkmale“ gewinnt. Durch „Zweifel“ (kaṅkhā) wird eine sehr schwache Unsicherheit ausgedrückt, durch „Unklarheit“ (vicikicchā) ein mittlerer Grad, durch „Unentschlossenheit“ (anadhimuccanatā) eine starke Unsicherheit, und durch „Mangel an Vertrauen“ (asampasāda) die Trübung des Geistes durch diese drei Eigenschaften. කොසොහිතෙති වත්ථිකොසෙන පටිච්ඡන්නෙ. වත්ථගුය්හෙති අඞ්ගජාතෙ. භගවතො හි වරවාරණස්සෙව කොසොහිතං වත්ථගුය්හං සුවණ්ණවණ්ණං පදුමගබ්භසමානං. තං සො වත්ථපටිච්ඡන්නත්තා අපස්සන්තො අන්තොමුඛගතාය ච ජිව්හාය පහූතභාවං අසල්ලක්ඛෙන්තො තෙසු ද්වීසු ලක්ඛණෙසු කඞ්ඛී අහොසි [Pg.173] විචිකිච්ඡී. තථාරූපන්ති කථං රූපං? කිමෙත්ථ අම්හෙහි වත්තබ්බං, වුත්තමෙතං නාගසෙනත්ථෙරෙනෙව මිලින්දරඤ්ඤා පුට්ඨෙන (මි. ප. 4.3.3) – „In einer Scheide verborgen“ (kosohite) bedeutet von einer fleischernen Scheide verdeckt. „Das unter dem Gewand zu Verbergende“ (vatthaguyhe) bezieht sich auf das Geschlechtsorgan. Denn das Geschlechtsorgan des Erhabenen war wie das eines edlen Elefanten in einer Scheide verborgen, von goldener Farbe und ähnlich dem Inneren eines Lotus. Da er dieses, weil es durch das Gewand verdeckt war, nicht sehen konnte und auch die Fülle (Größe) der Zunge, die sich in seinem Mund befand, nicht wahrnehmen konnte, war er bezüglich dieser beiden Merkmale zweifelnd und im Unklaren. „Ein solches [feines Kunststück übernatürlicher Macht]“ (tathārūpaṃ): Welcher Art war es? Was müssen wir hierzu noch sagen? Dies wurde bereits vom ehrwürdigen Nāgasena erklärt, als er vom König Milinda gefragt wurde: ‘‘දුක්කරං, භන්තෙ නාගසෙන, භගවතා කතන්ති. කිං, මහාරාජාති? මහාජනෙන හිරිකරණොකාසං බ්‍රහ්මායුබ්‍රාහ්මණස්ස ච අන්තෙවාසිඋත්තරස්ස ච බාවරිස්ස අන්තෙවාසීනං සොළසන්නං බ්‍රාහ්මණානඤ්ච සෙලස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස අන්තෙවාසීනං තිසතමාණවානඤ්ච දස්සෙසි, භන්තෙති. න, මහාරාජ, භගවා ගුය්හං දස්සෙති, ඡායං භගවා දස්සෙති, ඉද්ධියා අභිසඞ්ඛරිත්වා නිවාසනනිවත්ථං කායබන්ධනබද්ධං චීවරපාරුතං ඡායාරූපකමත්තං දස්සෙති, මහාරාජාති. ඡායාරූපෙ දිට්ඨෙ සති දිට්ඨො එව නනු, භන්තෙති. තිට්ඨතෙතං, මහාරාජ, හදයරූපං දිස්වා බුජ්ඣනකසත්තො භවෙය්‍ය, හදයමංසං නීහරිත්වා දස්සෙය්‍ය සම්මාසම්බුද්ධොති. කල්ලොසි, භන්තෙ, නාගසෙනා’’ති (මි. ප. 4.3.3). „Ehrwürdiger Nāgasena, der Erhabene hat etwas Ungehöriges getan.“ – „Was ist das, großer König?“ – „Vor der großen Menschenmenge, ehrwürdiger Herr, hat er dem Brahmanen Brahmāyu und dessen Schüler Uttara, den sechzehn Brahmanen-Schülern von Bāvarī und den dreihundert jungen Brahmanen, die Schüler des Brahmanen Sela waren, seine Schamteile gezeigt.“ – „Nicht so, großer König, der Erhabene hat nicht sein geheimes Organ gezeigt; er hat ein Abbild gezeigt. Indem er ein solches übernatürliches Kunststück vollbrachte, großer König, zeigte er bloß ein Schattenbild von dessen Form, während das eigentliche Organ unter seinem Untergewand, das mit dem Gürtel festgebunden war, und bedeckt von seinem Obergewand verblieb.“ – „Aber, ehrwürdiger Herr, wenn das Schattenbild gesehen wurde, war dann nicht das Organ selbst gesehen?“ – „Lass das gut sein, großer König. Wenn es ein Wesen gäbe, das durch das Sehen seines Herzens erwachen könnte, würde der vollkommen Erleuchtete sein Herzfleisch herausnehmen und es ihm zeigen.“ – „Ihr seid geschickt, ehrwürdiger Nāgasena.“ නින්නාමෙත්වාති නීහරිත්වා. කණ්ණසොතානුමසනෙන චෙත්ථ දීඝභාවො, නාසිකාසොතානුමසනෙන තනුභාවො, නලාටච්ඡාදනෙන පුථුලභාවො පකාසිතොති වෙදිතබ්බො. ආචරියපාචරියානන්ති ආචරියානඤ්චෙව ආචරියාචරියානඤ්ච. සකෙ වණ්ණෙති අත්තනො ගුණෙ. „Nachdem er sie herausgestreckt hatte“ (ninnāmetvā) bedeutet, nachdem er sie herausgenommen hatte. Hierbei ist zu verstehen, dass ihre Länge durch das Berühren der Ohröffnungen gezeigt wurde, ihre Dünnheit durch das Berühren der Nasenöffnungen und ihre Breite durch das Bedecken der Stirn. „Von Lehrern und Lehrerslehrern“ (ācariyapācariyānaṃ) bedeutet von den eigenen Lehrern und den Lehrern der Lehrer. „In ihren eigenen Lobpreisungen“ (sake vaṇṇe) bedeutet in ihren eigenen Tugenden. 554. පරිපුණ්ණකායොති ලක්ඛණෙහි පරිපුණ්ණතාය අහීනඞ්ගපච්චඞ්ගතාය ච පරිපුණ්ණසරීරො. සුරුචීති සුන්දරසරීරප්පභො. සුජාතොති ආරොහපරිණාහසම්පත්තියා සණ්ඨානසම්පත්තියා ච සුනිබ්බත්තො. චාරුදස්සනොති සුචිරම්පි පස්සන්තානං අතිත්තිජනකං අප්පටිකූලං රමණීයං චාරු එව දස්සනං අස්සාති චාරුදස්සනො. කෙචි පන භණන්ති ‘‘චාරුදස්සනොති සුන්දරනෙත්තො’’ති. සුවණ්ණවණ්ණොති සුවණ්ණසදිසවණ්ණො. අසීති භවසි. එතං සබ්බපදෙහි යොජෙතබ්බං. සුසුක්කදාඨොති සුට්ඨු සුක්කදාඨො. භගවතො හි දාඨාහි චන්දකිරණා විය අතිවිය පණ්ඩරරංසියො නිච්ඡරන්ති. තෙනාහ – ‘‘සුසුක්කදාඨොසී’’ති. 554. „Vollkommen an Körper“ (paripuṇṇakāyo) bedeutet, dass sein Körper aufgrund der Vollständigkeit der Merkmale und des Fehlens jeglicher Mängel an Gliedern und Organen vollkommen ist. „Von wunderschönem Glanz“ (surucī) bedeutet von schöner Körperausstrahlung. „Wohlgeboren“ (sujāto) bedeutet wohlgeformt durch die Vollkommenheit von Höhe und Umfang sowie die Vollkommenheit der Gestalt. „Lieblich anzusehen“ (cārudassano) bedeutet, dass sein Ansehen lieblich, erfreulich und nicht abstoßend ist, was selbst bei langem Betrachten keine Sättigung hervorruft. Einige sagen jedoch: „Lieblich anzusehen bedeutet mit schönen Augen.“ „Goldfarben“ (suvaṇṇavaṇṇo) bedeutet von einer Farbe gleich dem Gold. „Du bist“ (asi) bedeutet du bist. Dies ist mit allen Begriffen zu verbinden. „Von strahlend weißen Zähnen“ (susukkadāṭho) bedeutet mit sehr weißen Eckzähnen. Denn aus den Eckzähnen des Erhabenen strahlen wie Mondstrahlen überaus weiße Lichtstrahlen hervor. Daher sagt er: „Du bist von strahlend weißen Zähnen.“ 555. මහාපුරිසලක්ඛණාති පුබ්බෙ වුත්තබ්‍යඤ්ජනානෙව වචනන්තරෙන නිගමෙන්තො ආහ. 555. „Merkmale eines großen Mannes“ (mahāpurisalakkhaṇā): Dies sagt er, um die zuvor erwähnten Kennzeichen mit anderen Worten zusammenzufassen. 556. ඉදානි [Pg.174] තෙසු ලක්ඛණෙසු අත්තනො අභිරුචිතෙහි ලක්ඛණෙහි භගවන්තං ථුනන්තො ආහ – ‘‘පසන්නනෙත්තො’’තිආදි. භගවා හි පඤ්චවණ්ණපසාදසම්පත්තියා පසන්නනෙත්තො, පරිපුණ්ණචන්දමණ්ඩලසදිසමුඛත්තා සුමුඛො, ආරොහපරිණාහසම්පත්තියා බ්‍රහා, බහ්මුජුගත්තතාය උජු, ජුතිමන්තතාය පතාපවා. යම්පි චෙත්ථ පුබ්බෙ වුත්තං, තං ‘‘මජ්ඣෙ සමණසඞ්ඝස්සා’’ති ඉමිනා පරියායෙන ථුනතා පුන වුත්තං. ඊදිසො හි එවං විරොචති. එස නයො උත්තරගාථායපි. 556. Indem er nun den Erhabenen unter diesen Merkmalen mit den Merkmalen preist, die ihm selbst am meisten zusagen, sagte er: ‚mit klaren Augen‘ (pasannanetto) und so weiter. Denn der Erhabene hat klare Augen aufgrund der Vollkommenheit der fünf farbigen Gewebe der Augen, er ist wohlgesichtig (sumukho), weil sein Gesicht dem vollen Mond gleicht, erhaben (brahā) wegen der Vollkommenheit seiner Höhe und seines Umfangs, aufrecht (uju), weil seine Glieder gerade wie die des Brahma sind, und majestätisch (patāpavā), weil er voller Glanz ist. Was hierbei auch zuvor gesagt wurde, das wurde von dem Preisenden mit der Formulierung ‚inmitten der Schar der Asketen‘ noch einmal gesagt. Denn ein Solcher leuchtet auf diese Weise. Dies ist die Methode auch für die folgende Strophe. 557-8. උත්තමවණ්ණිනොති උත්තමවණ්ණසම්පන්නස්ස. ජම්බුසණ්ඩස්සාති ජම්බුදීපස්ස. පාකටෙන ඉස්සරියං වණ්ණයන්තො ආහ, අපිච චක්කවත්ති චතුන්නම්පි දීපානං ඉස්සරො හොති. 557-8. ‚Von herrlicher Farbe‘ (uttamavaṇṇino) bedeutet: mit herrlicher Hautfarbe ausgestattet. ‚Des Jambu-Hains‘ (jambusaṇḍassa) bedeutet: der Insel Jambu (Jambudīpa). Indem er seine Herrschaft durch das Offensichtliche preist, sagte er dies; zudem ist ein Raddreher (Cakkavatti) der Herrscher über alle vier Kontinente. 559. ඛත්තියාති ජාතිඛත්තියා. භොජාති භොගියා. රාජානොති යෙ කෙචි රජ්ජං කාරෙන්තා. අනුයන්තාති අනුගාමිනො සෙවකා. රාජාභිරාජාති රාජූනං පූජනියො රාජා හුත්වා, චක්කවත්තීති අධිප්පායො. මනුජින්දොති මනුස්සාධිපති පරමිස්සරො හුත්වා. 559. ‚Krieger‘ (khattiyā) bedeutet: Krieger (Kṣatriyas) von Geburt. ‚Bhojas‘ (bhojā) bedeutet: Wohlhabende (Lehensherren). ‚Könige‘ (rājāno) bedeutet: wer auch immer ein Königreich regiert. ‚Gefolgsleute‘ (anuyantā) bedeutet: Nachfolgende, Diener. ‚König über den Königen‘ (rājābhirājā) bedeutet: nachdem er ein von Königen verehrter König geworden ist, was einen Raddreher (Cakkavatti) meint. ‚Herrscher der Menschen‘ (manujindo) bedeutet: nachdem er der Herr der Menschen, der höchste Herrscher, geworden ist. 560. එවං වුත්තෙ භගවා ‘‘යෙ තෙ භවන්ති අරහන්තො සම්මාසම්බුද්ධා, තෙ සකෙ වණ්ණෙ භඤ්ඤමානෙ අත්තානං පාතුකරොන්තී’’ති ඉමං සෙලස්ස මනොරථං පූරෙන්තො ආහ ‘‘රාජාහමස්මී’’ති. තත්‍රායමධිප්පායො – යං ඛො මං ත්වං සෙල යාචසි ‘‘රාජා අරහසි භවිතුං චක්කවත්තී’’ති, එත්ථ අප්පොස්සුක්කො හොති, රාජාහමස්මි, සති ච රාජත්තෙ යථා අඤ්ඤො රාජා සමානොපි යොජනසතං වා අනුසාසති, ද්වෙ තීණි වා චත්තාරි වා පඤ්ච වා යොජනසතානි යොජනසහස්සං වා චක්කවත්ති හුත්වාපි චතුදීපපරියන්තමත්තං වා, නාහමෙවං පරිච්ඡින්නවිසයො. අහඤ්හි ධම්මරාජා අනුත්තරො භවග්ගතො අවීචිපරියන්තං කත්වා තිරියං අප්පමෙය්‍යා ලොකධාතුයො අනුසාසාමි. යාවතා හි අපදද්විපදාදිභෙදා සත්තා, අහං තෙසං අග්ගො. න හි මෙ කොචි සීලෙන වා…පෙ… විමුත්තිඤාණදස්සනෙන වා පටිභාගො අත්ථි. ස්වාහං එවං ධම්මරාජා අනුත්තරො අනුත්තරෙනෙව චතුසතිපට්ඨානාදිභෙදබොධිපක්ඛියසඞ්ඛාතෙන ධම්මෙන චක්කං වත්තෙමි ‘‘ඉදං පජහථ, ඉදං උපසම්පජ්ජ විහරථා’’තිආදිනා ආණාචක්කං, ‘‘ඉදං ඛො පන, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං අරියසච්ච’’න්තිආදිනා (සං. නි. 5.1081; මහාව. 14) පරියත්තිධම්මෙන ධම්මචක්කමෙව වා. චක්කං අප්පටිවත්තියන්ති [Pg.175] යං චක්කං අප්පටිවත්තියං හොති සමණෙන වා…පෙ… කෙනචි ලොකස්මින්ති. 560. Als dies gesagt wurde, sprach der Erhabene, um diesen Wunsch Selas zu erfüllen, indem er dachte: ‚Wenn jene, die Arahants und vollkommen Erleuchtete sind, ihr eigenes Lob gesprochen hören, offenbaren sie sich selbst‘: ‚Ein König bin ich.‘ Dies ist die Absicht dabei: ‚Was du mich, Sela, bittest mit den Worten: „Du bist würdig, ein König zu sein, ein Raddreher“, darum sei unbesorgt: Ich bin ein König. Und obwohl ich ein König bin, regiert ein anderer gewöhnlicher König vielleicht hundert Yojanas oder zwei, drei, vier oder fünfhundert Yojanas, oder tausend Yojanas, oder selbst als Raddreher herrscht er nur bis an die Grenzen der vier Kontinente – ich aber habe keinen solch begrenzten Bereich. Denn ich bin der unübertreffliche König des Dhamma, und herrsche über unermessliche Weltensysteme in der Breite, begrenzt durch die Spitze des Daseins oben und die Avīci-Hölle unten. Soweit es Wesen gibt, eingeteilt in fußlose, zweifüßige und so weiter, bin ich ihr Höchster. Denn es gibt für mich niemanden, der mir an Tugend (sīla) ...pe... oder dem Wissen und der Schauung der Befreiung (vimuttiñāṇadassana) gleichkäme. Als ein solcher unübertrefflicher König des Dhamma drehe ich das Rad mittels des unübertrefflichen Dhamma, der aus den Faktoren des Erwachens, wie den vier Pfeilern der Achtsamkeit und so weiter, besteht; sei es das Rad des Befehls mit den Worten: „Gebt dies auf, tretet in jenes ein und verweilt darin“ und so weiter, oder sei es das Rad des Dhamma selbst durch den Dhamma des Studiums mit den Worten: „Dies nun, ihr Mönche, ist die edle Wahrheit vom Leiden“ und so weiter. „Ein unaufhaltsames Rad“ bedeutet ein Rad, das von keinem Asketen ...pe... oder von sonst jemandem in der Welt zurückgedreht werden kann.‘ 561-2. එවං අත්තානං ආවිකරොන්තං භගවන්තං දිස්වා පීතිසොමනස්සජාතො සෙලො දළ්හිකරණත්ථං ‘‘සම්බුද්ධො පටිජානාසී’’ති ගාථාද්වයමාහ. තත්ථ කො නු සෙනාපතීති ධම්මරඤ්ඤො භොතො, ධම්මෙන පවත්තිතස්ස ධම්මචක්කස්ස අනුප්පවත්තකො සෙනාපති කොති පුච්ඡි. 561-2. Als Sela den Erhabenen sah, wie er sich auf diese Weise offenbarte, sprach er voller Verzückung und Freude das Paar von Strophen: ‚Du behauptest, ein vollkommen Erleuchteter zu sein‘, um dies nochmals zu bekräftigen. Darin bedeutet ‚Wer ist nun dein Feldherr?‘: Er fragte: ‚Wer ist der Feldherr des ehrwürdigen Königs des Dhamma, der das von ihm im Einklang mit dem Dhamma in Gang gesetzte Rad des Dhamma weiterdreht?‘ 563. තෙන ච සමයෙන භගවතො දක්ඛිණපස්සෙ ආයස්මා සාරිපුත්තො නිසින්නො හොති සුවණ්ණපුඤ්ජො විය සිරියා සොභමානො, තං දස්සෙන්තො භගවා ‘‘මයා පවත්තිත’’න්ති ගාථමාහ. තත්ථ අනුජාතො තථාගතන්ති තථාගතහෙතු අනුජාතො, තථාගතෙන හෙතුනා ජාතොති අත්ථො. 563. Zu jener Zeit saß der ehrwürdige Sāriputta an der rechten Seite des Erhabenen und erglänzte in Herrlichkeit wie ein Haufen Gold. Auf ihn weisend sprach der Erhabene die Strophe: ‚Das von mir in Gang gesetzte Rad.‘ Darin bedeutet ‚nachgeboren dem Tathāgata‘: aufgrund des Tathāgata nachgeboren, gezeugt mit dem Tathāgata als Ursache; das ist die Bedeutung. 564. එවං ‘‘කො නු සෙනාපතී’’ති පඤ්හං බ්‍යාකරිත්වා යං සෙලො ආහ – ‘‘සම්බුද්ධො පටිජානාසී’’ති, තත්‍ර නං නික්කඞ්ඛං කාතුකාමො ‘‘නාහං පටිඤ්ඤාමත්තෙනෙව පටිජානාමි, අපිචාහං ඉමිනා කාරණෙන බුද්ධො’’ති ඤාපෙතුං ‘‘අභිඤ්ඤෙය්‍ය’’න්ති ගාථමාහ. තත්ථ අභිඤ්ඤෙය්‍යන්ති විජ්ජා ච විමුත්ති ච. මග්ගසච්චසමුදයසච්චානි පන භාවෙතබ්බපහාතබ්බානි, හෙතුවචනෙන පන ඵලසිද්ධිතො තෙසං ඵලානි නිරොධසච්චදුක්ඛසච්චානිපි වුත්තානෙව භවන්ති. යතො සච්ඡිකාතබ්බං සච්ඡිකතං, පරිඤ්ඤෙය්‍යං පරිඤ්ඤාතන්ති එවම්පෙත්ථ වුත්තමෙව හොති. එවං චතුසච්චභාවනාඵලඤ්ච විජ්ජාවිමුත්තිං දස්සෙන්තො ‘‘බුජ්ඣිතබ්බං බුජ්ඣිත්වා බුද්ධො ජාතොස්මී’’ති යුත්තෙන හෙතුනා බුද්ධත්තං සාධෙති. 564. Nachdem er so die Frage ‚Wer ist nun dein Feldherr?‘ beantwortet hatte, sprach der Erhabene, um Selas Zweifel bezüglich dessen, was dieser gesagt hatte (‚Du behauptest, ein vollkommen Erleuchteter zu sein‘), zu beseitigen und ihm verständlich zu machen: ‚Ich behaupte das nicht bloß als leere Behauptung, vielmehr bin ich aus diesem Grund ein Buddha‘, die Strophe: ‚Was direkt zu wissen ist‘ (abhiññeyyaṃ). Darin bedeutet ‚was direkt zu wissen ist‘: klares Wissen (vijjā) und Befreiung (vimutti). Die Wahrheit des Pfades (maggasacca) und die Wahrheit des Ursprungs (samudayasacca) hingegen sind das, was zu entfalten bzw. aufzugeben ist. Durch die Erwähnung der Ursachen ist jedoch, da die Früchte dadurch feststehen, auch deren jeweilige Frucht – die Wahrheit des Aufhörens (nirodhasacca) und die Wahrheit des Leidens (dukkhasacca) – bereits mitgesagt. Daher wird hierdurch auch dies ausgesagt: ‚Was zu verwirklichen ist, wurde verwirklicht, und was vollkommen zu verstehen ist, wurde vollkommen verstanden.‘ Indem er so die Entfaltung der vier Wahrheiten zusammen mit klarem Wissen und Befreiung zeigt, welche die Früchte der Entfaltung der Wahrheiten sind, beweist er sein Buddha-Sein durch einen schlüssigen Grund wie folgt: ‚Da ich das erkannt habe, was zu erkennen ist, bin ich ein Buddha geworden.‘ 565-7. එවං නිප්පරියායෙන අත්තානං පාතුකත්වා අත්තනි කඞ්ඛාවිතරණත්ථං බ්‍රාහ්මණං අභිත්ථරයමානො ‘‘විනයස්සූ’’ති ගාථාත්තයමාහ. තත්ථ සල්ලකත්තොති රාගසල්ලාදිසත්තසල්ලකත්තනො. බ්‍රහ්මභූතොති සෙට්ඨභූතො. අතිතුලොති තුලං අතීතො උපමං අතීතො, නිරූපමොති අත්ථො. මාරසෙනප්පමද්දනොති ‘‘කාමා තෙ පඨමා සෙනා’’තිආදිකාය ‘‘පරෙ ච අවජානාතී’’ති (සු. නි. 440; මහානි. 28; චූළනි. නන්දමාණවපුච්ඡානිද්දෙස 47) එවං වුත්තාය මාරපරිසසඞ්ඛාතාය මාරසෙනාය [Pg.176] පමද්දනො. සබ්බාමිත්තෙති ඛන්ධකිලෙසාභිසඞ්ඛාරමච්චුදෙවපුත්තමාරාදිකෙ සබ්බපච්චත්ථිකෙ. වසීකත්වාති අත්තනො වසෙ වත්තෙත්වා. අකුතොභයොති කුතොචි අභයො. 565-7. Nachdem er sich so direkt offenbart hatte, spornte der Erhabene den Brahmanen an, den Zweifel an ihm zu überwinden, und sprach die drei Strophen: ‚So vertreibe [deinen Zweifel]‘ (vinayassu). Darin bedeutet ‚Wundarzt‘ (sallakatto): wegen des Herausschneidens der sieben Pfeile, wie des Pfeils der Begierde und so weiter. ‚Zu Brahma geworden‘ (brahmabhūto): zum Besten geworden. ‚Unvergleichlich‘ (atitulo): über jedes Maß erhaben, über jeden Vergleich erhaben, das heißt beispiellos. ‚Der Bezwinger von Māras Heer‘ (mārasenappamaddano): Bezwinger von Māras Gefolgschaft, die als Māras Heer bezeichnet wird, gemäß den Worten: „Sinnliche Freuden sind dein erstes Heer“ und so weiter. ‚Alle Feinde‘ (sabbāmitte): alle Widersacher, bestehend aus dem fünffachen Māra der Daseinsgruppen, der Befleckungen, der Gestaltungen, des Todes und des Göttersohns Māra und so weiter. ‚Nachdem ich sie bezwungen habe‘ (vasīkatvā): nachdem ich sie unter meine eigene Kontrolle gebracht habe. ‚Von nirgendsher furchtsam‘ (akutobhayo): von nirgendwoher Furcht habend. 568-70. එවං වුත්තෙ සෙලො බ්‍රාහ්මණො තාවදෙව භගවති සඤ්ජාතප්පසාදො පබ්බජ්ජාපෙක්ඛො හුත්වා ‘‘ඉමං භවන්තො’’ති ගාථාත්තයමාහ යථා තං පරිපාකගතාය උපනිස්සයසම්පත්තියා සම්මා චොදියමානො. තත්ථ කණ්හාභිජාතිකොති චණ්ඩාලාදිනීචකුලෙ ජාතො. 568-70. Als dies gesagt wurde, fasste der Brahmane Sela augenblicklich Vertrauen zum Erhabenen, sehnte sich nach dem Auszug in die Hauslosigkeit (Pabbajjā) und sprach die drei Strophen: ‚Hört dies, ihr Herren‘ (imaṃ bhavanto), wie es eben geschieht, wenn die Vollkommenheit der unterstützenden Bedingungen zur Reife gelangt ist und man rechtmäßig angespornt wird. Darin bedeutet ‚von dunkler Geburt‘ (kaṇhābhijātiko): einer, der in einer niederen Familie geboren wurde, wie unter den Caṇḍālas und so weiter. 571. තතො තෙපි මාණවකා තථෙව පබ්බජ්ජාපෙක්ඛා හුත්වා ‘‘එතඤ්චෙ රුච්චති භොතො’’ති ගාථමාහංසු යථා තං තෙන සද්ධිං කතාධිකාරා කුලපුත්තා. 571. Daraufhin sprachen auch jene Schüler, die sich ebenso nach dem Auszug in die Hauslosigkeit sehnten, die Strophe: ‚Wenn dies dem Herrn gefällt‘, wie es sich für Söhne guter Familien gehört, die gemeinsam mit ihm ein Verdienstfundament gelegt hatten. 572. අථ සෙලො තෙසු මාණවකෙසු තුට්ඨචිත්තො තෙ දස්සෙන්තො පබ්බජ්ජං යාචමානො ‘‘බ්‍රාහ්මණා’’ති ගාථමාහ. 572. Daraufhin sprach Sela, hocherfreut über jene Schüler, auf sie weisend und um die Hauslosigkeit bittend, die Strophe: ‚Hier sind dreihundert Brahmanen‘. 573. තතො භගවා යස්මා සෙලො අතීතෙ පදුමුත්තරස්ස භගවතො සාසනෙ තෙසංයෙව තිණ්ණං පුරිසසතානං ගණසෙට්ඨො හුත්වා තෙහි සද්ධිං පරිවෙණං කාරාපෙත්වා දානාදීනි පුඤ්ඤානි ච කත්වා කමෙන දෙවමනුස්සසම්පත්තිං අනුභවමානො පච්ඡිමෙ භවෙ තෙසංයෙව ආචරියො හුත්වා නිබ්බත්තො, තඤ්ච නෙසං කම්මං විමුත්තිපරිපාකාය පරිපක්කං එහිභික්ඛුභාවස්ස ච උපනිස්සයභූතං, තස්මා තෙ සබ්බෙව එහිභික්ඛුපබ්බජ්ජාය පබ්බාජෙන්තො ‘‘ස්වාක්ඛාත’’න්ති ගාථමාහ. තත්ථ සන්දිට්ඨිකන්ති පච්චක්ඛං. අකාලිකන්ති මග්ගානන්තරඵලුප්පත්තිතො න කාලන්තරෙ පත්තබ්බඵලං. යත්ථාති යන්නිමිත්තා. මග්ගබ්‍රහ්මචරියනිමිත්තා හි පබ්බජ්ජා අප්පමත්තස්ස සතිවිප්පවාසවිරහිතස්ස තීසු සික්ඛාසු සික්ඛතො අමොඝා හොති. තෙනාහ – ‘‘ස්වාක්ඛාතං…පෙ… සික්ඛතො’’ති. 573. Da nun in der Vergangenheit, unter der Lehre des Erhabenen Padumuttara, Sela der Anführer einer Gruppe von dreihundert Männern gewesen war, mit ihnen zusammen eine Klosterzelle (pariveṇa) hatte errichten lassen und andere verdienstvolle Taten wie Almosengeben vollbracht hatte, erlebte er nacheinander die Herrlichkeit unter Göttern und Menschen und wurde in seiner letzten Existenz als der Lehrer ebendieser Männer wiedergeboren. Und da dieses ihr Kamma, das zur Befreiung herangereift war, zu einer unterstützenden Bedingung (upanissaya) für das Hinausgehen in die Hauslosigkeit durch die Methode des „Komm, Bhikkhu“ geworden war, sprach der Erhabene, indem er sie alle mit der „Komm, Bhikkhu“-Ordination ordinierte, die Strophe „Wohlverkündet ist das heilige Leben“. Darin bedeutet „sandiṭṭhika“: direkt wahrnehmbar. „Akālika“: die Frucht ist ohne zeitlichen Zwischenraum zu erlangen, da sie unmittelbar nach dem Pfad entsteht. „Yattha“: auf welcher Grundlage; denn das Hinausgehen in die Hauslosigkeit auf der Grundlage des Pfad-Heiligen-Lebens ist für einen Übenden, der achtsam und unermüdlich in den drei Schulungen übt, nicht vergeblich. Deshalb sagte er: „Wohlverkündet ... für den Übenden“. එවඤ්ච වත්වා ‘‘එථ භික්ඛවො’’ති භගවා අවොච. තෙ සබ්බෙ පත්තචීවරධරා හුත්වා ආකාසෙනාගම්ම භගවන්තං අභිවාදෙසුං. එවමිමං තෙසං එහිභික්ඛුභාවං සන්ධාය සඞ්ගීතිකාරා ‘‘අලත්ථ ඛො සෙලො…පෙ… උපසම්පද’’න්ති ආහංසු. Und nachdem er dies gesagt hatte, sprach der Erhabene: „Kommt, ihr Bhikkhus!“ Da erschienen sie alle mit Almosenschalen und Roben bekleidet, kamen durch die Luft herbei und erwiesen dem Erhabenen ihre Ehrerbietung. In Bezug auf dieses ihr „Komm, Bhikkhu“-Mönchtum sagten die Konzilsteilnehmer: „Da erhielt der Brahmane Sela … die volle Ordination“. භුත්තාවින්ති [Pg.177] භුත්තවන්තං. ඔනීතපත්තපාණින්ති පත්තතො ඔනීතපාණිං, අපනීතහත්ථන්ති වුත්තං හොති. තත්ථ ‘‘උපගන්ත්වා’’ති පාඨසෙසො දට්ඨබ්බො. ඉතරථා හි භගවන්තං එකමන්තං නිසීදීති න යුජ්ජති. „Bhuttāvin“ bedeutet „der gegessen hat“. „Onītapattapāṇi“ bedeutet „die Hand von der Schale weggenommen“; das heißt „mit abgezogener Hand von der Schale“. Darin ist zu sehen, dass „upagantvā“ (herangetreten) als Textauslassung zu ergänzen ist. Andernfalls würde es nicht passen, dass er sich „neben dem Erhabenen niedersetzte“. 574. අග්ගිහුත්තමුඛාති භගවා කෙණියස්ස චිත්තානුකූලවසෙන අනුමොදන්තො එවමාහ. තත්ථ අග්ගිපරිචරියං විනා බ්‍රාහ්මණානං යඤ්ඤාභාවතො ‘‘අග්ගිහුත්තමුඛා යඤ්ඤා’’ති වුත්තං. අග්ගිහුත්තසෙට්ඨා අග්ගිහුත්තපධානාති අත්ථො. වෙදෙ සජ්ඣායන්තෙහි පඨමං සජ්ඣායිතබ්බතො සාවිත්තී ‘‘ඡන්දසො මුඛ’’න්ති වුත්තා. මනුස්සානං සෙට්ඨතො රාජා ‘‘මුඛ’’න්ති වුත්තො. නදීනං ආධාරතො පටිසරණතො ච සාගරො ‘‘මුඛ’’න්ති වුත්තො. චන්දයොගවසෙන ‘‘අජ්ජ කත්තිකා අජ්ජ රොහිනී’’ති සඤ්ජානනතො ආලොකකරණතො සොම්මභාවතො ච ‘‘නක්ඛත්තානං මුඛං චන්දො’’ති වුත්තො. තපන්තානං අග්ගත්තා ආදිච්චො ‘‘තපතං මුඛ’’න්ති වුත්තො. දක්ඛිණෙය්‍යානං පන අග්ගත්තා විසෙසෙන තස්මිං සමයෙ බුද්ධප්පමුඛං සඞ්ඝං සන්ධාය ‘‘පුඤ්ඤං ආකඞ්ඛමානානං, සඞ්ඝො වෙ යජතං මුඛ’’න්ති වුත්තො. තෙන සඞ්ඝො පුඤ්ඤස්ස ආයමුඛන්ති දස්සෙති. 574. „Das Feueropfer ist das Haupt der Opfer“: Der Erhabene sprach dies, um Keṇiya in einer seinem Geist angenehmen Weise seine Anerkennung auszudrücken. Da es bei den Brahmanen kein Opfer ohne die Pflege des Feuers gibt, heißt es: „Das Feueropfer ist das Haupt der Opfer“; das bedeutet: das Feueropfer ist das vorzüglichste, das oberste Opfer. Die Sāvittī-Strophe wird als das „Haupt der Metren“ bezeichnet, weil sie von denjenigen, die die Veden rezitieren, zuerst rezitiert werden muss. Der König wird als das „Haupt der Menschen“ bezeichnet, weil er ihr Bestmögliches (Anführer) ist. Der Ozean wird als das „Haupt der Flüsse“ bezeichnet, weil er ihre Aufnahmequelle und Zuflucht ist. Der Mond wird als das „Haupt der Gestirne“ bezeichnet, weil man durch seine Verbindung die Tage bestimmt – wie etwa: „Heute ist Kattikā, heute ist Rohiṇī“ –, und weil er Licht spendet und sanft ist. Die Sonne wird als das „Haupt der Leuchtenden“ bezeichnet, weil sie das Vorzüglichste der glühenden Dinge ist. „Für jene, die nach Verdienst streben, ist der Sangha wahrlich das Haupt der Opfernden“: Dies wurde bei dieser Gelegenheit insbesondere in Bezug auf den Sangha mit dem Buddha an der Spitze gesagt, da er der vorzüglichste Empfänger von Gaben ist. Damit zeigt er: Der Sangha ist die Quelle des Verdienstes. 576. යං තං සරණන්ති අඤ්ඤබ්‍යාකරණගාථමාහ. තස්සත්ථො – පඤ්චහි චක්ඛූහි චක්ඛුමා භගවා, යස්මා මයං ඉතො අට්ඨමෙ දිවසෙ තං සරණං අගමම්හ, තස්මා සත්තරත්තෙන තව සාසනෙ අනුත්තරෙන දමථෙන දන්තම්හ. අහො තෙ සරණස්ස ආනුභාවොති. 576. Er sprach diese Strophe „Da wir bei dir Zuflucht nahmen“ als eine Erklärung des höchsten Wissens. Ihr Sinn ist: „Der Sehende“ ist der Erhabene mit den fünf Augen. Da wir vor heute acht Tagen bei dir Zuflucht nahmen, sind wir in diesen sieben Nächten in deiner Lehre mit der unübertrefflichen Zähmung gezähmt worden. Oh, wie groß ist die Macht deiner Zuflucht! 577-8. තතො පරං භගවන්තං ද්වීහි ගාථාහි ථුනිත්වා තතියාය වන්දනං යාචති – 577-8. Danach preist er den Erhabenen mit zwei Strophen und bittet mit der dritten darum, ihn zu verehren: 579. 579. ‘‘භික්ඛවො තිසතා ඉමෙ, තිට්ඨන්ති පඤ්ජලීකතා; පාදෙ වීර පසාරෙහි, නාගා වන්දන්තු සත්ථුනො’’ති. „Diese dreihundert Bhikkhus stehen hier mit ehrerbietig gefalteten Händen. Strecke deine Füße aus, o Held, lass diese Edlen den Lehrer verehren.“ පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zur Khuddaka-Sammlung, සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය සෙලසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung des Sela-Suttas im Sutta-Nipāta-Kommentar abgeschlossen. 8. සල්ලසුත්තවණ්ණනා 8. Die Erklärung des Salla-Suttas 580. අනිමිත්තන්ති [Pg.178] සල්ලසුත්තං. කා උප්පත්ති? භගවතො කිර උපට්ඨාකො එකො උපාසකො, තස්ස පුත්තො කාලමකාසි. සො පුත්තසොකාභිභූතො සත්තාහං නිරාහාරො අහොසි. තං අනුකම්පන්තො භගවා තස්ස ඝරං ගන්ත්වා සොකවිනොදනත්ථං ඉමං සුත්තමභාසි. 580. „Ohne Zeichen“ ist das Salla-Sutta. Was ist der Anlass? Es heißt, ein gläubiger Laienanhänger des Erhabenen hatte seinen Sohn verloren. Überwältigt vom Schmerz um seinen Sohn nahm er sieben Tage lang keine Nahrung zu sich. Aus Mitgefühl mit ihm ging der Erhabene zu seinem Haus und sprach diese Lehrrede, um seinen Kummer zu vertreiben. තත්ථ අනිමත්තන්ති කිරියාකාරනිමිත්තවිරහිතං. යථා හි ‘‘යදාහං අක්ඛිං වා නිඛණිස්සාමි, භමුකං වා උක්ඛිපිස්සාමි, තෙන නිමිත්තෙන තං භණ්ඩං අවහරා’’තිආදීසු කිරියාකාරනිමිත්තමත්ථි, න එවං ජීවිතෙ. න හි සක්කා ලද්ධුං ‘‘යාවාහං ඉදං වා ඉදං වා කරොමි, තාව ත්වං ජීව, මා මීයා’’ති. අනඤ්ඤාතන්ති අතො එව න සක්කා එකංසෙන අඤ්ඤාතුං ‘‘එත්තකං වා එත්තකං වා කාලං ඉමිනා ජීවිතබ්බ’’න්ති ගතියා ආයුපරියන්තවසෙන වා. යථා හි චාතුමහාරාජිකාදීනං පරිමිතං ආයු, න තථා මච්චානං, එවම්පි එකංසෙන අනඤ්ඤාතං. Darin bedeutet „ohne Zeichen“: frei von einem Zeichen, das angibt, wie etwas getan werden soll. Denn so wie es in Aussagen wie: „Wenn ich mit dem Auge blinzle oder meine Augenbraue hochziehe, stiehl bei diesem Zeichen jene Ware“ ein Handlungszeichen gibt, so ist es beim Leben nicht. Es ist nämlich nicht möglich zu bestimmen: „Solange ich dies oder das tue, lebe du und stirb nicht.“ „Unbekannt“: Deshalb kann man nicht mit Gewissheit wissen: „So lange oder so lange wird man leben“, weder nach der Wiedergeburt noch nach der Begrenzung der Lebensspanne. Denn während die Lebensspanne der Wesen im Reich der Vier Großen Könige und anderen Götterwelten bemessen ist, ist dies bei den Sterblichen nicht der Fall; so ist es auch in dieser Hinsicht mit Gewissheit unbekannt. කසිරන්ති අනෙකපච්චයපටිබද්ධවුත්තිභාවතො කිච්ඡං න සුඛයාපනීයං. තථා හි තං අස්සාසපටිබද්ධඤ්ච, පස්සාසපටිබද්ධඤ්ච, මහාභූතපටිබද්ධඤ්ච, කබළීකාරාහාරපටිබද්ධඤ්ච, උස්මාපටිබද්ධඤ්ච, විඤ්ඤාණපටිබද්ධඤ්ච. අනස්සසන්තොපි හි න ජීවති අපස්සසන්තොපි. චතූසු ච ධාතූසු කට්ඨමුඛාදිආසීවිසදට්ඨො විය කායො පථවීධාතුප්පකොපෙන තාව ථද්ධො හොති කලිඞ්ගරසදිසො. යථාහ – „Mühsam“: Weil sein Fortbestehen von zahlreichen Bedingungen abhängt, ist das Leben schwierig und nicht leicht aufrechtzuerhalten. Es ist nämlich an das Einatmen und das Ausatmen gebunden, an die großen Elemente, an feste Nahrung, an die Körperwärme und an das Bewusstsein. Wer nicht einatmet, lebt nicht weiter, und ebenso wer nicht ausatmet. Und unter den vier Elementen wird der Körper bei einer Störung des Erdelements steif wie ein Holzklotz, so wie jemand, der von einer Giftschlange der Gattung „Holzmaul“ gebissen wurde. Wie gesagt wurde: ‘‘පත්ථද්ධො භවතී කායො, දට්ඨො කට්ඨමුඛෙන වා; පථවීධාතුප්පකොපෙන, හොති කට්ඨමුඛෙව සො’’ති. (ධ. ස. අට්ඨ. 584); „Der Körper wird starr, wenn er von einem Holzmaul gebissen wird; durch eine Störung des Erdelements wird er wie von einem Holzmaul erfasst.“ ආපොධාතුප්පකොපෙන පූතිභාවං ආපජ්ජිත්වා පග්ඝරිතපුබ්බමංසලොහිතො අට්ඨිචම්මාවසෙසො හොති. යථාහ – Durch eine Störung des Wasserelements verfällt er der Fäulnis, wobei Eiter, Fleisch und Blut herausfließen, so dass nur Knochen und Haut übrig bleiben. Wie gesagt wurde: ‘‘පූතිකො භවතී කායො, දට්ඨො පූතිමුඛෙන වා; ආපොධාතුප්පකොපෙන, හොති පූතිමුඛෙව සො’’ති. (ධ. ස. අට්ඨ. 584); „Der Körper wird faulig, wenn er von einem Fäulnismaul gebissen wird; durch eine Störung des Wasserelements wird er wie von einem Fäulnismaul erfasst.“ තෙජොධාතුප්පකොපෙන අඞ්ගාරකාසුයං පක්ඛිත්තො විය සමන්තා පරිඩය්හති. යථාහ – Durch eine Störung des Feuerelements verbrennt er ringsum wie in eine Grube voller glühender Kohlen geworfen. Wie gesagt wurde: ‘‘සන්තත්තො [Pg.179] භවතී කායො, දට්ඨො අග්ගිමුඛෙන වා; තෙජොධාතුප්පකොපෙන, හොති අග්ගිමුඛෙව සො’’ති. (ධ. ස. අට්ඨ. 584); „Der Körper brennt heiß, wenn er von einem Feuermaul gebissen wird; durch eine Störung des Feuerelements wird er wie von einem Feuermaul erfasst.“ වායොධාතුප්පකොපෙන සඤ්ඡිජ්ජමානසන්ධිබන්ධනො පාසාණෙහි කොට්ටෙත්වා සඤ්චුණ්ණියමානට්ඨිකො විය ච හොති. යථාහ – Durch eine Störung des Windelements reißen die Verbindungen seiner Gelenke, und er ist wie ein Körper, dessen Knochen mit Steinen zerschlagen und pulverisiert werden. Wie gesagt wurde: ‘‘සඤ්ඡින්නො භවතී කායො, දට්ඨො සත්ථමුඛෙන වා; වායොධාතුප්පකොපෙන, හොති සත්ථමුඛෙව සො’’ති. (ධ. ස. අට්ඨ. 584); „Der Körper wird zerschnitten, wenn er von einem Dolchmaul gebissen wird; durch eine Störung des Windelements wird er wie von einem Dolchmaul erfasst.“ ධාතුප්පකොපබ්‍යාපන්නකායොපි ච න ජීවති. යදා පන තා ධාතුයො අඤ්ඤමඤ්ඤං පතිට්ඨානාදිකිච්චං සාධෙන්තාපි සමං වහන්ති, තදා ජීවිතං පවත්තති. එවං මහාභූතපටිබද්ධඤ්ච ජීවිතං. දුබ්භික්ඛාදීසු පන ආහාරුපච්ඡෙදෙන සත්තානං ජීවිතක්ඛයො පාකටො එව. එවං කබළීකාරාහාරපටිබද්ධඤ්ච ජීවිතං. තථා අසිතපීතාදිපරිපාකෙ කම්මජතෙජෙ ඛීණෙ සත්තා ජීවිතක්ඛයං පාපුණන්තාපි පාකටා එව. එවං උස්මාපටිබද්ධඤ්ච ජීවිතං. විඤ්ඤාණෙ පන නිරුද්ධෙ නිරුද්ධතො පභුති සත්තානං න හොති ජීවිතන්ති එවම්පි ලොකෙ පාකටමෙව. එවං විඤ්ඤාණපටිබද්ධඤ්ච ජීවිතං. එවං අනෙකපච්චයපටිබද්ධවුත්තිභාවතො කසිරං වෙදිතබ්බං. Auf diese Weise lebt man auch nicht, wenn der Körper durch das Aufwühlen der Elemente beeinträchtigt ist. Wenn jedoch diese Elemente ihre jeweiligen Funktionen in Bezug aufeinander – wie das Dienen als Grundlage und so weiter – harmonisch ausführen, setzt sich das Leben fort. So ist das Leben von den Hauptelementen abhängig. Bei Hungersnöten usw., wenn die Nahrungszufuhr abgeschnitten ist, ist der Verfall des Lebens der Wesen offensichtlich. So ist das Leben von essbarer Nahrung abhängig. Ebenso ist es offensichtlich, dass Wesen ihr Lebensende erreichen, wenn die Verdauung von gegessener und getrunkener Nahrung gestört und die aus Kamma erzeugte Wärme erloschen ist. So ist das Leben von Wärme abhängig. Wenn aber das Bewusstsein erloschen ist, gibt es von dem Moment seines Erlöschens an kein Leben der Wesen mehr; auch dies ist in der Welt offensichtlich. So ist das Leben vom Bewusstsein abhängig. Auf diese Weise sollte verstanden werden, dass das Leben mühsam ist, weil sein Bestehen von zahlreichen Bedingungen abhängt. පරිත්තඤ්චාති අප්පකං, දෙවානං ජීවිතං උපනිධාය තිණග්ගෙ උස්සාවබින්දුසදිසං, චිත්තක්ඛණතො උද්ධං අභාවෙන වා පරිත්තං. අතිදීඝායුකොපි හි සත්තො අතීතෙන චිත්තෙන ජීවිත්ථ න ජීවති න ජීවිස්සති, අනාගතෙන ජීවිස්සති න ජීවති න ජීවිත්ථ, පච්චුප්පන්නෙන ජීවති න ජීවිත්ථ න ජීවිස්සති. වුත්තඤ්චෙතං – Und „kurz“ bedeutet geringfügig: Im Vergleich zum Leben der Götter ist es wie ein Tautropfen auf einer Grasspitze, oder es ist kurz, weil es über einen einzigen Geistmoment hinaus keinen Bestand hat. Denn selbst bei einem Wesen mit einer sehr langen Lebensspanne hat es im vergangenen Geistmoment gelebt, lebt jetzt aber nicht und wird nicht leben; im zukünftigen Geistmoment wird es leben, lebt jetzt aber nicht und hat nicht gelebt; im gegenwärtigen Geistmoment lebt es, hat aber nicht gelebt und wird nicht leben. Und dies wurde gesagt: ‘‘ජීවිතං අත්තභාවො ච, සුඛදුක්ඛා ච කෙවලා; එකචිත්තසමායුත්තා, ලහුසො වත්තතෙ ඛණො. „Das Leben und die Persönlichkeit, Glück und Schmerz in ihrer Gesamtheit, sind mit einem einzigen Geistmoment verbunden; der Moment vergeht gar schnell.“ ‘‘චුල්ලාසීතිසහස්සානි, කප්පා තිට්ඨන්ති යෙ මරූ; නත්වෙව තෙපි ජීවන්ති, ද්වීහි චිත්තෙහි සංයුතා’’ති. (මහානි. 10); „Selbst jene Götter, die vierundachtzigtausend Weltzeitalter überdauern, leben dennoch nicht mit zwei Geistmomenten zugleich verbunden.“ තඤ්ච දුක්ඛෙන සංයුතන්ති තඤ්ච ජීවිතං එවං අනිමිත්තමනඤ්ඤාතං කසිරං පරිත්තඤ්ච සමානම්පි සීතුණ්හඩංසමකසාදිසම්ඵස්සඛුප්පිපාසාසඞ්ඛාරදුක්ඛවිපරිණාමදුක්ඛදුක්ඛදුක්ඛෙහි සංයුතං. කිං වුත්තං හොති? යස්මා ඊදිසං මච්චානං ජීවිතං, තස්මා [Pg.180] ත්වං යාව තං පරික්ඛයං න ගච්ඡති, තාව ධම්මචරියමෙව බ්‍රූහය, මා පුත්තමනුසොචාති. Und „mit Leiden verbunden“: Und dieses Leben, obwohl es in dieser Weise ohne Zeichen, unbekannt, mühsam und kurz ist, ist zudem verbunden mit dem Leiden durch Kälte und Hitze, Berührung von Bremsen und Mücken, Hunger und Durst sowie dem Leiden der Gestaltungen, dem Leiden der Veränderung und dem Leiden des Schmerzes. Was ist damit gesagt? „Da das Leben der Sterblichen so beschaffen ist, solltest du, solange es nicht erloschen ist, das Leben nach der Lehre entfalten und nicht um deinen Sohn trauern.“ 581. අථාපි මඤ්ඤෙය්‍යාසි ‘‘සබ්බූපකරණෙහි පුත්තං අනුරක්ඛන්තස්සාපි මෙ සො මතො, තෙන සොචාමී’’ති, එවම්පි මා සොචි. න හි සො උපක්කමො අත්ථි, යෙන ජාතා න මිය්‍යරෙ, න හි සක්කා කෙනචි උපක්කමෙන ජාතා සත්තා මා මරන්තූති රක්ඛිතුන්ති වුත්තං හොති. තතො යස්මා සො ‘‘ජරං පත්වා නාම, භන්තෙ, මරණං අනුරූපං, අතිදහරො මෙ පුත්තො මතො’’ති චින්තෙසි, තස්මා ආහ ‘‘ජරම්පි පත්වා මරණං, එවංධම්මා හි පාණිනො’’ති, ජරං පත්වාපි අප්පත්වාපි මරණං, නත්ථි එත්ථ නියමොති වුත්තං හොති. 581. 575. Du magst vielleicht auch denken: „Obwohl ich meinen Sohn mit allen Mitteln behütete, ist er dennoch gestorben, darum trauere ich.“ Doch auch so trauere nicht. „Denn es gibt kein Mittel, wodurch die Geborenen nicht sterben“: Es ist mit keinem Mittel möglich, geborene Wesen mit dem Gedanken zu schützen: „Mögen sie nicht sterben.“ Da der Vater dachte: „Ehrwürdiger Herr, das Sterben ist angemessen für diejenigen, die das hohe Alter erreicht haben, aber mein Sohn ist viel zu jung gestorben“, sprach der Erhabene: „Auch wenn man das Alter erreicht, ist der Tod gewiss, denn so ist die Natur der lebenden Wesen.“ Das bedeutet, dass der Tod eintritt, ob man nun das hohe Alter erreicht hat oder nicht; es gibt in dieser Angelegenheit keine feste Regel. 582. ඉදානි තමත්ථං නිදස්සනෙන සාධෙන්තො ‘‘ඵලානමිව පක්කාන’’න්තිආදිමාහ. තස්සත්ථො – යථා ඵලානං පක්කානං යස්මා සූරියුග්ගමනතො පභුති සූරියාතපෙන සන්තප්පමානෙ රුක්ඛෙ පථවිරසො ච ආපොරසො ච පත්තතො සාඛං සාඛතො ඛන්ධං ඛන්ධතො මූලන්ති එවං අනුක්කමෙන මූලතො පථවිමෙව පවිසති, ඔගමනතො පභුති පන පථවිතො මූලං මූලතො ඛන්ධන්ති එවං අනුක්කමෙන සාඛාපත්තපල්ලවාදීනි පුන ආරොහති, එවං ආරොහන්තො ච පරිපාකගතෙ ඵලෙ වණ්ටමූලං න පවිසති. අථ සූරියාතපෙන තප්පමානෙ වණ්ටමූලෙ පරිළාහො උප්පජ්ජති. තෙන තානි ඵලානි පාතො පාතො නිච්චකාලං පතන්ති, නෙසං පාතො පතනතො භයං හොති, පතනා භයං හොතීති අත්ථො. එවං ජාතානං මච්චානං නිච්චං මරණතො භයං. පක්කඵලසදිසා හි සත්තාති. 582. 576. Um diese Sache nun durch ein Gleichnis zu verdeutlichen, sprach er: „Wie bei reifen Früchten“ und so weiter. Dies ist die Bedeutung: Wenn Früchte reif geworden sind: Ab dem Sonnenaufgang, wenn der Baum von der Hitze der Sonne erwärmt wird, fließen die Nährstoffe der Erde und des Wassers von den Blättern zu den Ästen, von den Ästen zum Stamm, vom Stamm zu den Wurzeln und gelangen so der Reihe nach von den Wurzeln in die Erde. Ab dem Sonnenuntergang jedoch steigen sie von der Erde zu den Wurzeln, von den Wurzeln zum Stamm und so der Reihe nach wieder zu den Ästen, Blättern und Trieben auf. Während sie so aufsteigen und die Früchte die Reife erlangt haben, dringen sie nicht in den Stängelansatz ein. Wenn dann der Stängelansatz von der Sonnenhitze erwärmt wird, entsteht eine Erhitzung. Dadurch fallen diese Früchte unablässig am Morgen herab; es besteht die Furcht vor ihrem Herabfallen, das bedeutet, die Angst rührt von ihrem Herabfallen her. Ebenso haben die geborenen Sterblichen beständig Angst vor dem Tod. Denn die Wesen gleichen reifen Früchten. 583-6. කිඤ්ච භිය්‍යො ‘‘යථාපි කුම්භකාරස්ස…පෙ… ජීවිත’’න්ති. තස්මා ‘‘දහරා ච…පෙ… පරායණා’’ති එවං ගණ්හ, එවඤ්ච ගහෙත්වා ‘‘තෙසං මච්චු…පෙ… ඤාතී වා පන ඤාතකෙ’’ති එවම්පි ගණ්හ. යස්මා ච න පිතා තායතෙ පුත්තං, ඤාතී වා පන ඤාතකෙ, තස්මා පෙක්ඛතංයෙව…පෙ… නීයති. 583-6. 577. Und was noch mehr: „Wie die Gefäße des Töpfers … usw. … das Leben der Sterblichen.“ Verstehe es daher so: „Sowohl die Jungen … usw. … haben dies als Bestimmung.“ Und nachdem du dies so verstanden hast, verstehe auch dies: „Wenn jene vom Tod überwältigt werden … usw. … noch schützt ein Verwandter seine Verwandten.“ Und weil weder ein Vater seinen Sohn schützt, noch Verwandte ihre Verwandten, darum: „Während sie zusehen … usw. … wird er weggeführt.“ තත්ථ අයං යොජනා – පස්සමානානංයෙව ඤාතීනං ‘‘අම්ම, තාතා’’තිආදිනා නයෙන පුථු අනෙකප්පකාරකං ලාලපතංයෙව මච්චානං එකමෙකො [Pg.181] මච්චො යථා ගො වජ්ඣො එවං නීයති, එවං පස්ස, උපාසක, යාව අතාණො ලොකොති. 580. Hier ist die Satzverbindung wie folgt: Während die Verwandten zusehen und auf vielfache Weise wehklagen, indem sie „Mutter, Vater!“ rufen, wird jeder einzelne der Sterblichen weggeführt wie ein Ochse zur Schlachtung. Siehe, o Laienanhänger, wie schutzlos die Welt is! 587. තත්ථ යෙ බුද්ධපච්චෙකබුද්ධාදයො ධිතිසම්පන්නා, තෙ ‘‘එවමබ්භාහතො ලොකො මච්චුනා ච ජරාය ච, සො න සක්කා කෙනචි පරිත්තාණං කාතු’’න්ති යස්මා ජානන්ති, තස්මා ධීරා න සොචන්ති විදිත්වා ලොකපරියායං. ඉමං ලොකසභාවං ඤත්වා න සොචන්තීති වුත්තං හොති. 587. 581. Unter ihnen verstehen die Buddhas, Paccekabuddhas und andere, die mit Weisheit und Festigkeit ausgestattet sind: „So ist die Welt vom Tod und vom Alter geschlagen, und niemand kann ihr Schutz gewähren.“ Weil sie dies wissen, trauern die Weisen nicht, da sie den Lauf der Welt erkannt haben. Es bedeutet: Da sie diese Natur der Welt erkannt haben, trauern sie nicht. 588. ත්වං පන යස්ස මග්ගං…පෙ… පරිදෙවසි. කිං වුත්තං හොති? යස්ස මාතුකුච්ඡිං ආගතස්ස ආගතමග්ගං වා ඉතො චවිත්වා අඤ්ඤත්ථ ගතස්ස ගතමග්ගං වා න ජානාසි, තස්ස ඉමෙ උභො අන්තෙ අසම්පස්සං නිරත්ථං පරිදෙවසි. ධීරා පන තෙ පස්සන්තා විදිත්වා ලොකපරියායං න සොචන්තීති. 588. 582. Du aber: „Dessen Pfad du nicht kennst … usw. … weinst du ohne Zweck.“ Was ist damit gesagt? Du, der du weder den Weg kennst, auf dem er in den Mutterschoß gelangt ist, noch den Weg, auf dem er nach dem Verscheiden von hier anderswohin gegangen ist – ohne diese beiden Enden zu sehen, weinst du ohne Zweck. Die Weisen jedoch, die dies sehen und den Lauf der Welt erkannt haben, trauern nicht. 589. ඉදානි ‘‘නිරත්ථං පරිදෙවසී’’ති එත්ථ වුත්තපරිදෙවනාය නිරත්ථකභාවං සාධෙන්තො ‘‘පරිදෙවයමානො චෙ’’තිආදිමාහ. තත්ථ උදබ්බහෙති උබ්බහෙය්‍ය ධාරෙය්‍ය, අත්තනි සඤ්ජනෙය්‍යාති අත්ථො. සම්මූළ්හො හිංසමත්තානන්ති සම්මූළ්හො හුත්වා අත්තානං බාධෙන්තො. කයිරා චෙ නං විචක්ඛණොති යදි තාදිසො කඤ්චි අත්ථං උදබ්බහෙ, විචක්ඛණොපි නං පරිදෙවං කරෙය්‍ය. 589. 583. Um nun die Nutzlosigkeit des Wehklagens zu beweisen, die hier mit den Worten „du weinst ohne Zweck“ ausgedrückt wurde, sprach er: „Wenn während er wehklagt“ und so weiter. Dabei bedeutet „udabbahe“: erbrächte, brächte hervor, d.h. in sich selbst erzeugen würde. „Der Verwirrte, der sich selbst verletzt“: der verwirrt ist und sich selbst schädigt. „Würde dies ein Kluger tun“: Wenn eine solche Person irgendeinen Nutzen daraus ziehen könnte, würde auch ein Kluger dieses Wehklagen tun. 590. න හි රුණ්ණෙනාති එත්ථායං යොජනා – න පන කොචි රුණ්ණෙන වා සොකෙන වා චෙතසො සන්තිං පප්පොති, අපිච ඛො පන රොදතො සොචතො ච භිය්‍යො අස්ස උප්පජ්ජතෙ දුක්ඛං, සරීරඤ්ච දුබ්බණ්ණියාදීහි උපහඤ්ඤතීති. 590. 584. „Nicht durch Weinen“: Hier ist die Satzverbindung wie folgt: Keineswegs erlangt jemand durch Weinen oder Trauern Geistesfrieden. Vielmehr entsteht demjenigen, der weint und trauert, noch mehr Leiden, und sein Körper wird durch Blässe und so weiter geschädigt. 591. න තෙන පෙතාති තෙන පරිදෙවනෙන කාලකතා න පාලෙන්ති න යාපෙන්ති, න තං තෙසං උපකාරාය හොති. තස්මා නිරත්ථා පරිදෙවනාති. 591. 585. „Nicht dadurch die Dahingegangenen“: Durch dieses Wehklagen werden die Verstorbenen weder geschützt noch erhalten; es ist für sie von keinem Nutzen. Daher ist das Wehklagen nutzlos. 592. න කෙවලඤ්ච නිරත්ථා, අනත්ථම්පි ආවහති. කස්මා? යස්මා සොකමප්පජහං …පෙ… වසමන්වගූ. තත්ථ අනුත්ථුනන්තොති අනුසොචන්තො. වසමන්වගූති වසං ගතො. 592. 586. Und es ist nicht nur nutzlos, sondern bringt auch Schaden. Warum? Weil: „Ohne den Kummer aufzugeben … usw. … geriet er unter die Herrschaft des Kummers.“ Dabei bedeutet „anutthunanto“: beklagend, trauernd. „Vasamanvagū“: geriet unter die Herrschaft. 593. එවම්පි [Pg.182] නිරත්ථකත්තං අනත්ථාවහත්තඤ්ච සොකස්ස දස්සෙත්වා ඉදානි සොකවිනයත්ථං ඔවදන්තො ‘‘අඤ්ඤෙපි පස්සා’’තිආදිමාහ. තත්ථ ගමිනෙති ගමිකෙ, පරලොකගමනසජ්ජෙ ඨිතෙති වුත්තං හොති. ඵන්දන්තෙවිධ පාණිනොති මරණභයෙන ඵන්දමානෙයෙව ඉධ සත්තෙ. 593. Nachdem er so die Sinnlosigkeit und Schadhaftigkeit des Kummers aufgezeigt hat, sagt er nun, um ihn zur Überwindung des Kummers zu ermahnen: „Sieh auch die anderen“ und so weiter. Darin bedeutet 'die Scheidenden' (gamine): jene, die im Aufbruch begriffen sind, die bereitstehen, in die jenseitige Welt zu gehen. 'Hier zittern die Geschöpfe' (phandantevidha pāṇino): eben die Wesen hier, die aus Todesfurcht erzittern. 594. යෙන යෙනාති යෙනාකාරෙන මඤ්ඤන්ති ‘‘දීඝායුකො භවිස්සති, අරොගො භවිස්සතී’’ති. තතො තං අඤ්ඤථායෙව හොති, සො එවං මඤ්ඤිතො මරතිපි, රොගීපි හොති. එතාදිසො අයං විනාභාවො මඤ්ඤිතප්පච්චනීකෙන හොති, පස්ස, උපාසක, ලොකසභාවන්ති එවමෙත්ථ අධිප්පායයොජනා වෙදිතබ්බා. 594. „In welcher Weise auch immer“ (yena yena) bedeutet: in welcher Weise auch immer sie sich vorstellen: „Er wird ein langes Leben haben, er wird gesund sein“. Danach wird es ganz anders; das so Vorgestellte stirbt oder wird krank. Ein solcherartiges Getrenntwerden geschieht im Widerspruch zu dem, was man sich vorstellt. „Sieh, o Laienanhänger, die Natur der Welt“ – so ist der Sinn hierbei zu verstehen. 596. අරහතො සුත්වාති ඉමං එවරූපං අරහතො ධම්මදෙසනං සුත්වා. නෙසො ලබ්භා මයා ඉතීති සො පෙතො ‘‘ඉදානි මයා පුන ජීවතූ’’ති න ලබ්භා ඉති පරිජානන්තො, විනෙය්‍ය පරිදෙවිතන්ති වුත්තං හොති. 596. „Vom Arahant gehört habend“ (arahato sutvā): nachdem man eine solche Dhamma-Unterweisung von dem Arahant gehört hat. „'Dies ist mir nicht möglich' erkennend“ (neso labbhā mayā iti): klar erkennend, dass jener Verstorbene „nun durch mich nicht wieder zum Leben erweckt werden kann“, soll man das Klagen ablegen, so ist es gemeint. 597. කිඤ්ච භිය්‍යො – ‘‘යථා සරණමාදිත්තං…පෙ… ධංසයෙ’’ති. තත්ථ ධීරො ධිතිසම්පදාය, සපඤ්ඤො සාභාවිකපඤ්ඤාය, පණ්ඩිතො බාහුසච්චපඤ්ඤාය, කුසලො චින්තකජාතිකතාය වෙදිතබ්බො. චින්තාමයසුතමයභාවනාමයපඤ්ඤාහි වා යොජෙතබ්බං. 597. Und was noch mehr: „Wie ein brennendes Haus… usw… wegblasen.“ Darin ist der „Standhafte“ (dhīro) durch seine Charakterstärke zu verstehen, der „Weise“ (sapañño) durch seine natürliche Weisheit, der „Gelehrte“ (paṇḍito) durch die Weisheit großen Wissens, der „Geschickte“ (kusalo) durch seine nachdenkliche Natur. Oder man kann dies mit der auf Nachdenken, Lernen und geistiger Entfaltung beruhenden Weisheit verbinden. 598-9. න කෙවලඤ්ච සොකමෙව, පරිදෙවං…පෙ… සල්ලමත්තනො. තත්ථ පජප්පන්ති තණ්හං. දොමනස්සන්ති චෙතසිකදුක්ඛං. අබ්බහෙති උද්ධරෙ. සල්ලන්ති එතමෙව තිප්පකාරං දුන්නීහරණට්ඨෙන අන්තොවිජ්ඣනට්ඨෙන ච සල්ලං. පුබ්බෙ වුත්තං සත්තවිධං රාගාදිසල්ලං වා. එතස්මිඤ්හි අබ්බූළ්හෙ සල්ලෙ අබ්බූළ්හසල්ලො…පෙ… නිබ්බුතොති අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨාපෙසි. තත්ථ අසිතොති තණ්හාදිට්ඨීහි අනිස්සිතො. පප්පුය්‍යාති පාපුණිත්වා. සෙසං ඉධ ඉතො පුබ්බෙ වුත්තත්තා උත්තානත්ථමෙව, තස්මා න වණ්ණිතං. 598-9. Und nicht nur den Kummer allein, sondern „das Wehklagen… usw… den Pfeil aus sich selbst“. Darin bedeutet 'Gemurmel' (pajappa): das Begehren. 'Trübsinn' (domanassa): geistiges Leiden. 'Herausziehen' (abbahe): entfernen. 'Pfeil' (salla): eben diesen [Kummer], der ein schrecklicher Pfeil ist im Sinne von schwer zu entfernen und im Sinne von innerlich durchbohrend. Oder es ist der zuvor erwähnte siebenfache Pfeil von Gier usw. Wenn dieser Pfeil herausgezogen ist, 'mit herausgezogenem Pfeil… usw… erloschen', so schloss er die Lehrrede mit dem Höhepunkt der Arahant-Schaft ab. Darin bedeutet 'unabhängig' (asito): nicht gestützt auf Begehren und Ansichten. 'Erlangt habend' (pappuyya): erreicht habend. Der Rest ist hier, weil er zuvor bereits erklärt wurde, von offensichtlicher Bedeutung, daher wird er nicht weiter kommentiert. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zum Khuddaka-Nikāya, සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය සල්ලසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung des Salla Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen. 9. වාසෙට්ඨසුත්තවණ්ණනා 9. Die Erklärung des Vāseṭṭha Sutta එවං [Pg.183] මෙ සුතන්ති වාසෙට්ඨසුත්තං. කා උප්පත්ති? අයමෙව යාස්ස නිදානෙ වුත්තා අත්ථවණ්ණනං පනස්ස වුත්තනයානි උත්තානත්ථානි ච පදානි පරිහරන්තා කරිස්සාම. ඉච්ඡානඞ්ගලොති ගාමස්ස නාමං. බ්‍රාහ්මණමහාසාලානං චඞ්කී තාරුක්ඛො තොදෙය්‍යොති වොහාරනාමමෙතං. පොක්ඛරසාති ජාණුස්සොණීති නෙමිත්තිකං. තෙසු කිර එකො හිමවන්තපස්සෙ පොක්ඛරණියා පදුමෙ නිබ්බත්තො, අඤ්ඤතරො තාපසො තං පදුමං ගහෙත්වා තත්ථ සයිතං දාරකං දිස්වා සංවඩ්ඪෙත්වා රඤ්ඤො දස්සෙසි. පොක්ඛරෙ සයිතත්තා ‘‘පොක්ඛරසාතී’’ති චස්ස නාමමකාසි. එකස්ස ඨානන්තරෙ නෙමිත්තිකං. තෙන කිර ජාණුස්සොණිනාමකං පුරොහිතට්ඨානං ලද්ධං, සො තෙනෙව පඤ්ඤායි. „So habe ich gehört“ ist das Vāseṭṭha Sutta. Was ist der Anlass? Genau jener, der in dessen Einleitung genannt wird. Die Erklärung der Bedeutung werden wir nun vornehmen, wobei wir bereits erklärte Begriffe und solche von offensichtlicher Bedeutung aussparen. „Icchānaṅgala“ ist der Name eines Dorfes. „Caṅkī, Tārukkha, Todeyya“ der wohlhabenden Brahmanen sind deren herkömmliche Namen. „Pokkharasāti“ und „Jāṇussoṇi“ sind auf Eigenschaften basierende Namen. Von jenen wurde angeblich einer am Rande des Himalaya in einem Lotus in einem Lotusbecken geboren; ein gewisser Asket nahm diesen Lotus, sah das darin liegende Kind, zog es auf und zeigte es dem König. Weil es im Lotus lag (pokkhare sayitattā), gab er ihm den Namen „Pokkharasāti“. Bei dem anderen beruht er auf dessen Stellung; jener soll nämlich das Amt des königlichen Hofpriesters namens „Jāṇussoṇi“ erhalten haben, und so wurde er unter diesem Namen bekannt. තෙ සබ්බෙපි අඤ්ඤෙ ච අභිඤ්ඤාතා අභිඤ්ඤාතා බ්‍රාහ්මණමහාසාලා කස්මා ඉච්ඡානඞ්ගලෙ පටිවසන්තීති? වෙදසජ්ඣායනපරිවීමංසනත්ථං. තෙන කිර සමයෙන කොසලජනපදෙ වෙදකා බ්‍රාහ්මණා වෙදානං සජ්ඣායකරණත්ථඤ්ච අත්ථූපපරික්ඛණත්ථඤ්ච තස්මිංයෙව ගාමෙ සන්නිපතන්ති. තෙන තෙපි අන්තරන්තරා අත්තනො භොගගාමතො ආගම්ම තත්ථ පටිවසන්ති. Warum wohnten all diese und andere weithin bekannte wohlhabende Brahmanen in Icchānaṅgala? Um die Veden zu rezitieren und zu untersuchen. Zu jener Zeit kamen nämlich die Veden-kundigen Brahmanen im Lande Kosala in eben diesem Dorf zusammen, um die Veden zu rezitieren und deren Sinn zu prüfen. Daher kamen auch jene von Zeit zu Zeit aus ihren eigenen Lehnsdörfern dorthin und wohnten dort. වාසෙට්ඨභාරද්වාජානන්ති වාසෙට්ඨස්ස ච භාරද්වාජස්ස ච. අයමන්තරාකථාති යං අත්තනො සහායකභාවානුරූපං කථං කථෙන්තා අනුවිචරිංසු, තස්සා කථාය අන්තරා වෙමජ්ඣෙයෙව අයං අඤ්ඤා කථා උදපාදීති වුත්තං හොති. සංසුද්ධගහණිකොති සංසුද්ධකුච්ඡිකො, සංසුද්ධාය බ්‍රාහ්මණියා එව කුච්ඡිස්මිං නිබ්බත්තොති අධිප්පායො. ‘‘සමවෙපාකිනියා ගහණියා’’තිආදීසු හි උදරග්ගි ‘‘ගහණී’’ති වුච්චති. ඉධ පන මාතුකුච්ඡි. යාව සත්තමාති මාතු මාතා, පිතු පිතාති එවං පටිලොමෙන යාව සත්ත ජාතියො. එත්ථ ච පිතාමහො ච පිතාමහී ච පිතාමහා, තථා මාතාමහො ච මාතාමහී ච මාතාමහා, පිතාමහා ච මාතාමහා ච පිතාමහායෙව. පිතාමහානං යුගං පිතාමහයුගං. යුගන්ති ආයුප්පමාණං. අභිලාපමත්තමෙව චෙතං, අත්ථතො පන පිතාමහායෙව පිතාමහයුගං. අක්ඛිත්තොති ජාතිං ආරබ්භ ‘‘කිං සො’’ති කෙනචි අනවඤ්ඤාතො[Pg.184]. අනුපක්කුට්ඨොති ජාතිසන්දොසවාදෙන අනුපක්කුට්ඨපුබ්බො. වතසම්පන්නොති ආචාරසම්පන්නො. සඤ්ඤාපෙතුන්ති ඤාපෙතුං බොධෙතුං, නිරන්තරං කාතුන්ති වුත්තං හොති. ආයාමාති ගච්ඡාම. „Zwischen Vāseṭṭha und Bhāradvāja“: von Vāseṭṭha und Bhāradvāja. „Dieses beiläufige Gespräch entstand“ (ayamantarākathā): Während sie umhergingen und ein Gespräch führten, wie es ihrer Freundschaft entsprach, entstand mitten in diesem Gespräch dieses andere Thema, so ist es gemeint. „Von reinem Mutterschoß“ (saṃsuddhagahaṇiko) bedeutet: von reinem Leib, das heißt, im Schoß einer reinen Brahmanenfrau geboren. In Stellen wie „mit gleichmäßig verdauender Verdauungskraft“ (samavepākiniyā gahaṇiyā) wird nämlich das Verdauungsfeuer „gahaṇī“ genannt. Hier jedoch ist es der Mutterschoß. „Bis zurück zur siebten Generation“ (yāva sattamā): rückwärtsgehend durch die Mutter der Mutter und den Vater des Vaters bis zu sieben Generationen. Und hierbei sind der Großvater väterlicherseits und die Großmutter väterlicherseits die väterlichen Großeltern, und ebenso der Großvater mütterlicherseits und die Großmutter mütterlicherseits die mütterlichen Großeltern; und diese Linien von Großeltern werden einfach „Ahnen“ (pitāmahā) genannt. Eine Generation (yuga) bezieht sich auf die normale Lebensspanne, obwohl dies nur eine Redensart ist; der Bedeutung nach ist es eben die Linie der Großeltern väterlicherseits, die als Ahnen-Generation (pitāmahayuga) bezeichnet wird. „Unantastbar“ (akkhitto): von niemandem bezüglich der Geburt mit den Worten „Wer ist er schon?“ herabgewürdigt. „Makellos“ (anupakkuṭṭho): niemals wegen eines Makels bei der Geburt geschmäht. „Vollkommen in den Gelübden“ (vatasampanno): vollkommen im Verhalten. „Überzeugen“ (saññāpetuṃ): verständlich machen, einsichtig machen, unaufhörlich tun, so ist es gemeint. „Lasst uns gehen“ (āyāma) bedeutet: gehen wir. 600. අනුඤ්ඤාතපටිඤ්ඤාතාති ‘‘තෙවිජ්ජා තුම්හෙ’’ති එවං මයං ආචරියෙහි ච අනුඤ්ඤාතා අත්තනා ච පටිජානිම්හාති අත්ථො. අස්මාති භවාම. උභොති ද්වෙපි ජනා. අහං පොක්ඛරසාතිස්ස, තාරුක්ඛස්සායං මාණවොති අහං පොක්ඛරසාතිස්ස ජෙට්ඨන්තෙවාසී අග්ගසිස්සො, අයං තාරුක්ඛස්සාති අධිප්පායෙන භණති ආචරියසම්පත්තිං අත්තනො සම්පත්තිඤ්ච දීපෙන්තො. 600. „Anerkannt und von uns beansprucht“ (anuññātapaṭiññātā) bedeutet: „Ihr seid Kenner der drei Veden“, so sind wir von unseren Lehrern anerkannt worden und beanspruchen dies auch selbst, das ist der Sinn. „Wir sind“ (asma): wir sind. „Beide“ (ubho): beide Personen. „Ich bin der Schüler Pokkharasātis, dieser junge Mann ist der von Tārukkha“: „Ich bin der älteste Schüler Pokkharasātis, sein bester Schüler, und dieser ist der beste Schüler Tārukkhas“, so spricht er mit dieser Absicht, um die Vortrefflichkeit seines Lehrers und seine eigene Vortrefflichkeit zu zeigen. 601. තෙවිජ්ජානන්ති තිවෙදානං. කෙවලිනොති නිට්ඨඞ්ගතා. අස්මසෙති අම්හ භවාම. ඉදානි තං කෙවලිභාවං විත්ථාරෙන්තො ආහ – ‘‘පදකස්මා…පෙ… සාදිසා’’ති. තත්ථ ජප්පෙති වෙදෙ. කම්මුනාති දසවිධෙන කුසලකම්මපථකම්මුනා. අයඤ්හි පුබ්බෙ සත්තවිධං කායවචීකම්මං සන්ධාය ‘‘යතො ඛො භො සීලවා හොතී’’ති ආහ. තිවිධං මනොකම්මං සන්ධාය ‘‘වතසම්පන්නො’’ති ආහ. තෙන සමන්නාගතො හි ආචාරසම්පන්නො හොති. 601. „Kenner der drei Veden“ (tevijjānaṃ): der drei Veden. „Vollkommen“ (kevalino): zum Abschluss gelangt. „Wir sind“ (asmase): wir sind. Nun führt er diese Vollkommenheit im Detail aus und sagt: „erfahren in der Wortkunde… usw… wie unsere Lehrer“. Darin bedeutet 'Rezitation' (jappa): in den Veden. „Durch Handlung“ (kammunā): durch die zehnfache heilsame Handlungsweise. Denn er bezog sich zuvor auf die siebenfache körperliche und sprachliche Handlung, als er sagte: „Wenn man tugendhaft ist“, und er bezog sich auf die dreifache geistige Handlung, als er sagte: „vollkommen in den Gelübden“; wer nämlich damit ausgestattet ist, ist vollkommen im Verhalten. 602-5. ඉදානි තං වචනන්තරෙන දස්සෙන්තො ආහ – ‘‘අහඤ්ච කම්මුනා බ්‍රූමී’’ති. ඛයාතීතන්ති ඌනභාවං අතීතං, පරිපුණ්ණන්ති අත්ථො. පෙච්චාති උපගන්ත්වා. නමස්සන්තීති නමො කරොන්ති. චක්ඛුං ලොකෙ සමුප්පන්නන්ති අවිජ්ජන්ධකාරෙ ලොකෙ, තං අන්ධකාරං විධමිත්වා ලොකස්ස දිට්ඨධම්මිකාදිඅත්ථසන්දස්සනෙන චක්ඛු හුත්වා සමුප්පන්නං. 602-5. Nun zeigt er dies mit einem anderen Ausdruck und sagt: „Ich aber sage, man ist es durch Handlung.“ „Den Mangel überschritten“ (khayātītaṃ) bedeutet: den Zustand des Mangels überwunden, vollkommen, das ist der Sinn. „Nach dem Tode“ (pecca): gegangen seiend. „Sie verehren“ (namassanti): sie erweisen Ehrerbietung. „Das in der Welt entstandene Auge“ (cakkhuṃ loke samuppannaṃ): In der in die Dunkelheit der Unwissenheit eingetauchten Welt ist er entstanden, indem er diese Dunkelheit vertrieb und als Auge diente, das der Welt das Wohl in diesem gegenwärtigen Leben und so weiter aufzeigt. 606. එවං අභිත්ථවිත්වා වාසෙට්ඨෙන යාචිතො භගවා ද්වෙපි ජනෙ සඞ්ගණ්හන්තො ආහ – ‘‘තෙසං වො අහං බ්‍යක්ඛිස්ස’’න්තිආදි. තත්ථ බ්‍යක්ඛිස්සන්ති බ්‍යාකරිස්සාමි. අනුපුබ්බන්ති තිට්ඨතු තාව බ්‍රාහ්මණචින්තා, කීටපටඞ්ගතිණරුක්ඛතො පභුති වො අනුපුබ්බං බ්‍යක්ඛිස්සන්ති එවමෙත්ථ අධිප්පායො වෙදිතබ්බො, එවං විත්ථාරකථාය විනෙතබ්බා හි තෙ මාණවකා. ජාතිවිභඞ්ගන්ති ජාතිවිත්ථාරං. අඤ්ඤමඤ්ඤා හි ජාතියොති තෙසං තෙසඤ්හි පාණානං ජාතියො අඤ්ඤා අඤ්ඤා නානප්පකාරාති අත්ථො. 606. Nachdem er von Vāseṭṭha so gepriesen und gebeten worden war, sprach der Erhabene, um den beiden Männern zu helfen: „Ich werde es euch erklären“ usw. Darin bedeutet byakkhissaṃ: ich werde erklären (byākarissāmi). Anupubbaṃ („in der richtigen Reihenfolge“): Lasst eure Überlegungen über das Wesen eines Brahmanen vorerst beiseite; ich werde es euch in der richtigen Reihenfolge erklären, beginnend mit Gras, Bäumen, Insekten und Schmetterlingen – so ist hier die Absicht zu verstehen, denn diese jungen Brahmanen (māṇavakā) sollen durch eine ausführliche Erklärung angeleitet werden. Jātivibhaṅgaṃ bedeutet die ausführliche Darlegung der Arten. Aññamaññā hi jātiyo („Denn ihre Arten unterscheiden sich voneinander“): Das bedeutet, dass die Klassen jener Lebewesen sich voneinander unterscheiden, dass sie von verschiedener Art sind. 607. තතො [Pg.185] පාණානං ජාතිවිභඞ්ගෙ කථෙතබ්බෙ ‘‘තිණරුක්ඛෙපි ජානාථා’’ති අනුපාදින්නකානං තාව කථෙතුං ආරද්ධො. තං කිමත්ථමිති චෙ? උපාදින්නෙසු සුඛඤාපනත්ථං. අනුපාදින්නෙසු හි ජාතිභෙදෙ ගහිතෙ උපාදින්නෙසු සො පාකටතරො හොති. තත්ථ තිණානි නාම අන්තොඵෙග්ගූනි බහිසාරානි. තස්මා තාලනාළිකෙරාදයොපි තිණසඞ්ගහං ගච්ඡන්ති. රුක්ඛා නාම බහිඵෙග්ගූ අන්තොසාරා. තිණානි ච රුක්ඛා ච තිණරුක්ඛා. තෙ උපයොගබහුවචනෙන දස්සෙන්තො ආහ – ‘‘තිණරුක්ඛෙපි ජානාථා’’ති. න චාපි පටිජානරෙති ‘‘මයං තිණා, මයං රුක්ඛා’’ති එවම්පි න පටිජානන්ති. ලිඞ්ගං ජාතිමයන්ති අපටිජානන්තානම්පි ච තෙසං ජාතිමයමෙව සණ්ඨානං අත්තනො මූලභූතතිණාදිසදිසමෙව හොති. කිං කාරණං? අඤ්ඤමඤ්ඤා හි ජාතියො, යස්මා අඤ්ඤා තිණජාති, අඤ්ඤා රුක්ඛජාති; තිණෙසුපි අඤ්ඤා තාලජාති, අඤ්ඤා නාළිකෙරජාතීති එවං විත්ථාරෙතබ්බං. 607. Wenn nun die Einteilung der Arten von Lebewesen dargelegt werden soll, beginnt er mit den Worten „Erkennt auch Gras und Bäume“, um zuerst über die unbelebten (nicht-ergriffenen, anupādinnaka) Dinge zu sprechen. Zu welchem Zweck? Um die Unterscheidung bei den belebten (ergriffenen, upādinna) Wesen leichter verständlich zu machen. Denn wenn der Unterschied der Arten bei den unbelebten Dingen erfasst ist, wird er bei den belebten Wesen noch deutlicher. Dabei sind „Gräser“ (tiṇāni) jene, die innen weich und außen hart sind; daher fallen auch Palmyra-Palmen, Kokospalmen usw. unter die Gräser. „Bäume“ (rukkhā) sind jene, die außen weich und innen hart (kernholzartig) sind. „Gräser und Bäume“ sind tiṇarukkhā. Er zeigt dies im Akkusativ Plural und sagt: „Erkennt auch Gras und Bäume.“ „Und sie behaupten auch nichts“ (na cāpi paṭijānare): Sie behaupten nicht: „Wir sind Gräser, wir sind Bäume.“ „Ihr Merkmal ist durch die Geburt bedingt“ (liṅgaṃ jātimayaṃ): Auch wenn sie selbst nichts behaupten, ist ihre Gestalt, die dem anwurzelnden Gras usw. gleicht, allein durch ihre Entstehung (Geburt) bedingt. Aus welchem Grund? „Denn ihre Arten unterscheiden sich voneinander“ (aññamaññā hi jātiyo): Weil die Grasart eine andere ist als die Baumart; und selbst unter den Gräsern ist die Palmyra-Palmenart eine andere als die Kokospalmenart – so ist dies im Detail auszuführen. තෙන කිං දීපෙති? යං ජාතිවසෙන නානා හොති, තං අත්තනො පටිඤ්ඤං පරෙසං වා උපදෙසං විනාපි අඤ්ඤජාතිතො විසෙසෙන ගය්හති. යදි ච ජාතියා බ්‍රාහ්මණො භවෙය්‍ය, සොපි අත්තනො පටිඤ්ඤං පරෙසං වා උපදෙසං විනා ඛත්තියතො වෙස්සසුද්දතො වා විසෙසෙන ගය්හෙය්‍ය, න ච ගය්හති, තස්මා න ජාතියා බ්‍රාහ්මණොති. පරතො පන ‘‘යථා එතාසු ජාතීසූ’’ති ඉමාය ගාථාය එතමත්ථං වචීභෙදෙනෙව ආවිකරිස්සති. Was zeigt er damit? Dass das, was aufgrund der Geburt verschieden ist, auch ohne eigene Behauptung oder die Belehrung anderer als verschieden von einer anderen Art erkannt wird. Und wenn man durch Geburt ein Brahmane wäre, müsste man auch ohne eigene Behauptung oder die Belehrung anderer als verschieden von Khattiyas, Vessas oder Suddas erkannt werden; man wird jedoch nicht so erkannt, daher ist man nicht durch Geburt ein Brahmane. Später wird er diesen Sinn mit den Worten der Strophe „Wie unter diesen Arten“ (yathā etāsu jātīsu) ausdrücklich offenlegen. 608. එවං අනුපාදින්නෙසු ජාතිභෙදං දස්සෙත්වා උපාදින්නෙසු තං දස්සෙන්තො ‘‘තතො කීටෙ’’ති එවමාදිමාහ. තත්ථ කීටාති කිමයො. පටඞ්ගාති පටඞ්ගායෙව. යාව කුන්ථකිපිල්ලිකෙති කුන්ථකිපිල්ලිකං පරියන්තං කත්වාති අත්ථො. 608. Nachdem er so den Unterschied der Arten bei den unbelebten Dingen gezeigt hat, zeigt er ihn nun bei den belebten Wesen und sagt: „Danach die Insekten“ (tato kīṭe) usw. Dabei sind kīṭā Würmer (kimayo). Paṭaṅgā sind Schmetterlinge und Heuschrecken. „Bis hin zu den kleinen Ameisen“ (yāva kunthakipillike) bedeutet, dass kleine Ameisen die Grenze bilden. 609. ඛුද්දකෙති කාළකකණ්ඩකාදයො. මහල්ලකෙති සසබිළාරාදයො. සබ්බෙ හි තෙ අනෙකවණ්ණා. 609. „Die kleinen“ (khuddake) bezieht sich auf schwarze Ameisen und ähnliche. „Die großen“ (mahallake) bezieht sich auf Hasen, Katzen und ähnliche. Denn sie alle sind von vielfältiger Farbe. 610. පාදූදරෙති උදරපාදෙ, උදරංයෙව යෙසං පාදාති වුත්තං හොති. දීඝපිට්ඨිකෙති සප්පානඤ්හි සීසතො යාව නඞ්ගුට්ඨා පිට්ඨි එව හොති, තෙන තෙ ‘‘දීඝපිට්ඨිකා’’ති වුච්චන්ති. තෙපි අනෙකප්පකාරා ආසීවිසාදිභෙදෙන. 610. „Bauchfüßler“ (pādūdara) bedeutet jene, deren Bauch die Füße sind. „Langrückige“ (dīghapiṭṭhika): Denn bei Schlangen gibt es vom Kopf bis zum Schwanz nur den Rücken, weshalb sie „Langrückige“ genannt werden. Auch diese sind von vielfältiger Art, wie Giftschlangen und andere. 611. ඔදකෙති [Pg.186] උදකම්හි ජාතෙ. මච්ඡාපි අනෙකප්පකාරා රොහිතමච්ඡාදිභෙදෙන. 611. „Im Wasser lebend“ (odake) bedeutet im Wasser geboren. Auch Fische sind von vielfältiger Art, wie der Rohita-Fisch und andere. 612. පක්ඛීති සකුණෙ. තෙ හි පක්ඛානං අත්ථිතාය ‘‘පක්ඛී’’ති වුච්චන්ති. පත්තෙහි යන්තීති පත්තයානා. වෙහාසෙ ගච්ඡන්තීති විහඞ්ගමා. තෙපි අනෙකප්පකාරා කාකාදිභෙදෙන. 612. „Geflügelte“ (pakkhī) bezieht sich auf Vögel. Weil sie Flügel besitzen, werden sie „Geflügelte“ genannt. „Die mittels Flügeln reisen“ sind pattayānā. „Die durch die Luft fliegen“ sind vihaṅgamā. Auch sie sind von vielfältiger Art, wie Krähen und andere. 613. එවං ථලජලාකාසගොචරානං පාණානං ජාතිභෙදං දස්සෙත්වා ඉදානි යෙනාධිප්පායෙන තං දස්සෙසි, තං ආවිකරොන්තො ‘‘යථා එතාසූ’’ති ගාථමාහ. තස්සත්ථො සඞ්ඛෙපතො පුබ්බෙ වුත්තාධිප්පායවණ්ණනාවසෙනෙව වෙදිතබ්බො. 613. Nachdem er so den Unterschied der Arten bei den auf dem Land, im Wasser und in der Luft lebenden Wesen gezeigt hat, spricht er nun, um die Absicht zu offenbaren, mit der er dies gezeigt hat, die Strophe „Wie unter diesen“ (yathā etāsu). Deren Bedeutung ist in Kürze gemäß der oben dargelegten Erklärung der Absicht zu verstehen. 614-6. විත්ථාරතො පනෙත්ථ යං වත්තබ්බං, තං සයමෙව දස්සෙන්තො ‘‘න කෙසෙහී’’තිආදිමාහ. තත්‍රායං යොජනා – යං වුත්තං ‘‘නත්ථි මනුස්සෙසු ලිඞ්ගං ජාතිමයං පුථූ’’ති, තං එවං නත්ථීති වෙදිතබ්බං. සෙය්‍යථිදං, න කෙසෙහීති. න හි ‘‘බ්‍රාහ්මණානං ඊදිසා කෙසා හොන්ති, ඛත්තියානං ඊදිසා’’ති නියමො අත්ථි යථා හත්ථිඅස්සමිගාදීනන්ති ඉමිනා නයෙන සබ්බං යොජෙතබ්බං. ලිඞ්ගං ජාතිමයං නෙව, යථා අඤ්ඤාසු ජාතිසූති ඉදං පන වුත්තස්සෙවත්ථස්ස නිගමනන්ති වෙදිතබ්බං. තස්ස යොජනා – තදෙව යස්මා ඉමෙහි කෙසාදීහි නත්ථි මනුස්සෙසු ලිඞ්ගං ජාතිමයං පුථු, තස්මා වෙදිතබ්බමෙතං ‘‘බ්‍රාහ්මණාදිභෙදෙසු මනුස්සෙසු ලිඞ්ගං ජාතිමයං නෙව යථා අඤ්ඤාසු ජාතීසූ’’ති. 614-6. Was jedoch im Detail hierzu zu sagen ist, zeigt er selbst, indem er die Strophen beginnend mit „Nicht durch die Haare“ (na kesehi) spricht. Die Verknüpfung (yojanā) ist hierbei wie folgt: Was mit den Worten „unter den Menschen gibt es keine vielfältigen, durch die Geburt bedingten Merkmale“ gesagt wurde, ist so zu verstehen, dass es solche Merkmale nicht gibt. Das bedeutet: „Nicht durch die Haare“. Denn es gibt keine feste Regel wie bei Elefanten, Pferden, Wildtieren usw., wonach „die Haare von Brahmanen so beschaffen sind und die von Khattiyas so“. Auf diese Weise ist alles zu verknüpfen. „Ein durch die Geburt bedingtes Merkmal gibt es überhaupt nicht, so wie bei den anderen Arten von Wesen“: Dies ist als Schlussfolgerung aus dem zuvor Gesagten zu verstehen. Die Verknüpfung lautet: Da es also hinsichtlich der Haare usw. unter den Menschen keine vielfältigen, durch die Geburt bedingten Merkmale gibt, ist zu verstehen: „Unter den Menschen, aufgeteilt in Brahmanen usw., gibt es überhaupt kein durch die Geburt bedingtes Merkmal, wie es bei den anderen Arten von Wesen der Fall ist.“ 617. ඉදානි එවං ජාතිභෙදෙ අසන්තෙපි බ්‍රාහ්මණො ඛත්තියොති ඉදං නානත්තං යථා ජාතං, තං දස්සෙතුං ‘‘පච්චත්ත’’න්ති ගාථමාහ. තස්සත්ථො – එතං තිරච්ඡානානං විය යොනිසිද්ධමෙව කෙසාදිසණ්ඨානානත්තං මනුස්සෙසු බ්‍රාහ්මණාදීනං අත්තනො අත්තනො සරීරෙසු න විජ්ජති. අවිජ්ජමානෙපි පන එතස්මිං යදෙතං බ්‍රාහ්මණො ඛත්තියොති නානත්තවිධානපරියායං වොකාරං, තං වොකාරඤ්ච මනුස්සෙසු සමඤ්ඤාය පවුච්චති, වොහාරමත්තෙන වුච්චතීති. 617. Da es nun keinen solchen Artunterschied gibt, sprach er, um zu zeigen, wie dieser Unterschied zwischen Brahmanen, Khattiyas und den anderen Klassen entstanden ist, die Strophe mit dem Wort „individuell“ (paccattaṃ). Deren Bedeutung ist: Anders als bei den Tieren, deren Unterschiede in der Form der Haare usw. durch ihre Entstehungsart bestimmt sind, existiert bei den Menschen ein solcher Unterschied in den jeweiligen Körpern von Brahmanen und anderen Klassen nicht. Obwohl dies jedoch nicht existiert, wird diese Unterscheidung, die Einteilung in Brahmanen und Khattiyas, bei den Menschen als bloße Bezeichnung (samaññā) bezeichnet, das heißt, sie wird allein durch Konvention (vohāra) ausgedrückt. 619-625. එත්තාවතා [Pg.187] භගවා භාරද්වාජස්ස වාදං නිග්ගහෙත්වා ඉදානි යදි ජාතියා බ්‍රාහ්මණො භවෙය්‍ය, ආජීවසීලාචාරවිපන්නොපි බ්‍රාහ්මණො භවෙය්‍ය. යස්මා පන පොරාණා බ්‍රාහ්මණා තස්ස බ්‍රාහ්මණභාවං න ඉච්ඡන්ති ලොකෙ ච අඤ්ඤෙපි පණ්ඩිතමනුස්සා, තස්මා වාසෙට්ඨස්ස වාදපග්ගහණත්ථං තං දස්සෙන්තො ‘‘යො හි කොචි මනුස්සෙසූ’’තිආදිකා අට්ඨ ගාථායො ආහ. තත්ථ ගොරක්ඛන්ති ඛෙත්තරක්ඛං, කසිකම්මන්ති වුත්තං හොති. පථවී හි ‘‘ගො’’ති වුච්චති, තප්පභෙදො ච ඛෙත්තං. පුථුසිප්පෙනාති තන්තවායකම්මාදිනානාසිප්පෙන. වොහාරන්ති වණිජ්ජං. පරපෙස්සෙනාති පරෙසං වෙය්‍යාවච්චෙන. ඉස්සත්ථන්ති ආවුධජීවිකං, උසුඤ්ච සත්තිඤ්චාති වුත්තං හොති. පොරොහිච්චෙනාති පුරොහිතකම්මෙන. 619-625. Bis hierher hat der Erhabene die Behauptung von Bhāradvāja widerlegt. Wenn man nun durch Geburt ein Brahmane wäre, dann wäre auch jemand ein Brahmane, der in Lebensunterhalt, Tugend und Wandel fehlgeht. Da jedoch weder die alten Brahmanen noch andere weise Menschen in der Welt einen solchen als Brahmanen anerkennen, sprach der Erhabene, um diesen Punkt zur Unterstützung der Behauptung von Vāseṭṭha aufzuzeigen, die acht Strophen beginnend mit „Wer immer unter den Menschen“ (yo hi koci manussesu). Darin bedeutet gorakkha das Schützen der Felder, also die Landwirtschaft; denn die Erde wird go genannt, und ein Teil davon ist das Feld. Puthusippena bedeutet durch verschiedene Handwerke wie das Weben usw. Vohāra bedeutet Handel. Parapessena bedeutet durch Dienste für andere (Dienstbotendienst). Issattha bedeutet das Leben von Waffen, also Pfeil und Speer. Porohiccena bedeutet durch das Amt des Hofpriesters (Purohita). 626. එවං බ්‍රාහ්මණසමයෙන ච ලොකවොහාරෙන ච ආජීවසීලාචාරවිපන්නස්ස අබ්‍රාහ්මණභාවං සාධෙත්වා එවං සන්තෙ න ජාතියා බ්‍රාහ්මණො, ගුණෙහි පන බ්‍රාහ්මණො හොති. තස්මා යත්ථ යත්ථ කුලෙ ජාතො යො ගුණවා, සො බ්‍රාහ්මණො, අයමෙත්ථ ඤායොති එවමෙතං ඤායං අත්ථතො ආපාදෙත්වා පුන තදෙව ඤායං වචීභෙදෙන පකාසෙන්තො ආහ ‘‘න චාහං බ්‍රාහ්මණං බ්‍රූමී’’ති. 626. Nachdem er so sowohl nach der Tradition der Brahmanen als auch nach der weltlichen Konvention bewiesen hat, dass jemand, der in Lebensunterhalt, Tugend und Wandel fehlgeht, kein Brahmane ist, folgt daraus: Man ist kein Brahmane durch Geburt, sondern durch gute Eigenschaften (Tugenden). Daher gilt als logisches Prinzip (ñāya): In welche Familie auch immer man geboren sein mag, wer tugendhaft ist, der ist ein Brahmane. Nachdem er dieses Prinzip dem Sinne nach dargelegt hatte, verkündete er dasselbe Prinzip nochmals ausdrücklich mit den Worten: „Ich nenne niemanden einen Brahmanen...“ (na cāhaṃ brāhmaṇaṃ brūmi). තස්සත්ථො – අහං පන ය්වායං චතූසු යොනීසු යත්ථ කත්ථචි ජාතො, තත්‍රාපි වා විසෙසෙන යො බ්‍රාහ්මණසමඤ්ඤිතාය මාතරි සම්භූතො, තං යොනිජං මත්තිසම්භවං යා චායං ‘‘උභතො සුජාතො’’තිආදිනා (දී. නි. 1.303; ම. නි. 2.424) නයෙන බ්‍රාහ්මණෙහි බ්‍රාහ්මණස්ස පරිසුද්ධඋප්පත්තිමග්ගසඞ්ඛාතා යොනි කථීයති, ‘‘සංසුද්ධගහණිකො’’ති ඉමිනා ච මාතුසම්පත්ති, තතොපි ජාතසම්භූතත්තා ‘‘යොනිජො මත්තිසම්භවො’’ති ච වුච්චති, තම්පි යොනිජං මත්තිසම්භවං ඉමිනා ච යොනිජමත්තිසම්භවමත්තෙන බ්‍රාහ්මණං න බ්‍රූමි. කස්මා? යස්මා ‘‘භො භො’’ති වචනමත්තෙන අඤ්ඤෙහි සකිඤ්චනෙහි විසිට්ඨත්තා භොවාදී නාම සො හොති, සචෙ හොති සකිඤ්චනො. යො පනායං යත්ථ කත්ථචි කුලෙ ජාතොපි රාගාදිකිඤ්චනාභාවෙන අකිඤ්චනො, සබ්බගහණපටිනිස්සග්ගෙන ච අනාදානො, අකිඤ්චනං අනාදානං තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණං. කස්මා? යස්මා බාහිතපාපොති. Das ist die Bedeutung: Wer auch immer in einer der vier Geburtsweisen irgendwo geboren ist, oder wer insbesondere aus einer als Mutter eines Brahmanen bezeichneten Frau hervorgegangen ist – den nennt man 'aus dem Mutterschoß geboren, von der Mutter erzeugt'. Und jene Abstammung, die von den Brahmanen nach der Methode 'von beiden Seiten wohlgeboren' usw. als der Pfad der reinen Geburt eines Brahmanen verkündet wird, und mit 'von reinem Schoß' wird die Vortrefflichkeit der Mutter bezeichnet – weil er daraus geboren und entstanden ist, wird er auch 'aus dem Mutterschoß geboren, von der Mutter erzeugt' genannt. Allein wegen dieses 'Aus-dem-Mutterschoß-Geborenseins und Von-der-Mutter-Erzeugtseins' nenne ich ihn jedoch nicht einen Brahmanen. Warum? Weil er, wenn er behaftet ist, bloß wegen des Sprechens von 'Bho, bho' ('Werter Herr') als ein 'Bhovādī' (Arroganter) bezeichnet wird, da er sich von anderen Behafteten nur durch dieses Wort unterscheidet. Wer aber, selbst wenn er in irgendeiner Familie geboren ist, wegen des Fehlens von Behaftungen wie Gier usw. besitzlos ist und durch das Aufgeben allen Ergreifens ohne Aneignung ist, diesen Besitzlosen, der nichts aneignet, den nenne ich einen Brahmanen. Warum? Weil er das Böse vertrieben hat. 627. කිඤ්ච [Pg.188] භිය්‍යො – ‘‘සබ්බසංයොජනං ඡෙත්වා’’තිආදිකා සත්තවීසති ගාථා. තත්ථ සබ්බසංයොජනන්ති දසවිධං සංයොජනං. න පරිතස්සතීති තණ්හාය න තස්සති. තමහන්ති තං අහං රාගාදීනං සඞ්ගානං අතික්කන්තත්තා සඞ්ගාතිගං, චතුන්නම්පි යොගානං අභාවෙන විසංයුත්තං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො. 627. Und des Weiteren: Die siebenundzwanzig Verse, die mit 'Nachdem er alle Fesseln abgeschnitten hat' beginnen. Darin bedeutet 'alle Fesseln': die zehnfache Fessel. 'Er zittert nicht': er ängstigt sich nicht aufgrund von Begehren. 'Ihn nenne ich einen Brahmanen': Ihn nenne ich einen Brahmanen, da er die Bindungen wie Gier usw. überwunden hat und frei von Fesseln ist, weil auch die vier Joche nicht vorhanden sind – das ist die Bedeutung. 628. නද්ධින්ති නය්හනභාවෙන පවත්තං කොධං. වරත්තන්ති බන්ධනභාවෙන පවත්තං තණ්හං. සන්දානං සහනුක්කමන්ති අනුසයානුක්කමසහිතං ද්වාසට්ඨිදිට්ඨිසන්දානං, ඉදං සබ්බම්පි ඡින්දිත්වා ඨිතං අවිජ්ජාපලිඝස්ස උක්ඛිත්තත්තා උක්ඛිත්තපලිඝං චතුන්නං සච්චාන්නං බුද්ධත්තා බුද්ධං අහං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො. 628. 'Den Riemen': den Zorn, der als Befestigung wirkt. 'Den Treibriemen': das Begehren, das als Band wirkt. 'Den Zügel samt dem Halfter': den Zügel der zweiundsechzig Ansichten zusammen mit dem Halfter der latenten Neigungen. Da er dies alles abgeschnitten hat und der Riegel der Unwissenheit emporgehoben ist, ist er einer, 'dessen Riegel emporgehoben ist'. 'Erleuchtet', weil er die vier Wahrheiten erkannt hat. Ihn nenne ich einen Brahmanen – das ist die Bedeutung. 629. අදුට්ඨොති එවං දසහි අක්කොසවත්ථූහි අක්කොසඤ්ච පාණිආදීහි පොථනඤ්ච අන්දුබන්ධනාදීහි බන්ධනඤ්ච යො අකුද්ධමානසො හුත්වා අධිවාසෙසි, ඛන්තිබලෙන සමන්නාගතත්තා ඛන්තීබලං, පුනප්පුනං උප්පත්තියා අනීකභූතෙන තෙනෙව ඛන්තීබලානීකෙන සමන්නාගතත්තා බලානීකං තං එවරූපං අහං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො. 629. 'Ohne Groll': Wer so die Beschimpfung durch die zehn Gründe der Beschimpfung, das Schlagen mit Händen usw. und das Fesseln mit Fußketten usw. erträgt, ohne dass sein Geist zornig wird. 'Dessen Stärke die Geduld ist', weil er mit der Kraft der Geduld ausgestattet ist; 'mit einem starken Heer', weil er mit eben diesem Heer der Geduldkraft ausgestattet ist, das durch wiederholtes Entstehen zu einem Heer geworden ist. Einen solchen nenne ich einen Brahmanen – das ist die Bedeutung. 630. වතන්තන්ති ධුතවතෙන සමන්නාගතං, චතුපාරිසුද්ධිසීලෙන සීලවන්තං, තණ්හාඋස්සදාභාවෙන අනුස්සදං, ඡළින්ද්‍රියදමනෙන දන්තං, කොටියං ඨිතෙන අත්තභාවෙන අන්තිමසාරීරං තමහං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො. 630. 'Pflichttreu': ausgestattet mit den asketischen Übungen; tugendhaft durch die vierfache Reinheit der Tugend; 'ohne Schwellungen' wegen des Fehlens des Anschwellens von Begehren; 'gezähmt' durch die Zähmung der sechs Sinnesorgane; 'seinen letzten Körper tragend', weil seine körperliche Form ihr Ende erreicht hat. Ihn nenne ich einen Brahmanen – das ist die Bedeutung. 631. යො න ලිම්පතීති එවමෙව යො අබ්භන්තරෙ දුවිධෙපි කාමෙ න ලිම්පති, තස්මිං කාමෙ න සණ්ඨාති, තමහං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො. 631. 'Wer nicht anhaftet': Ebenso einer, der innerlich nicht an den zweifachen Sinnengenüssen haftet, der nicht in diesen Sinnengenüssen verweilt. Ihn nenne ich einen Brahmanen – das ist die Bedeutung. 632. දුක්ඛස්සාති ඛන්ධදුක්ඛස්ස. පන්නභාරන්ති ඔහිතක්ඛන්ධභාරං චතූහි යොගෙහි සබ්බකිලෙසෙහි වා විසංයුත්තං තමහං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො. 632. 'Des Leidens': des Leidens der Daseinsgruppen. 'Dessen Last abgelegt ist': der die Last der Daseinsgruppen abgeworfen hat; befreit von den vier Jochen oder von allen Befleckungen. Ihn nenne ich einen Brahmanen – das ist die Bedeutung. 633. ගම්භීරපඤ්ඤන්ති ගම්භීරෙසු ඛන්ධාදීසු පවත්තාය පඤ්ඤාය සමන්නාගතං, ධම්මොජපඤ්ඤාය මෙධාවිං, ‘‘අයං දුග්ගතියා, අයං සුගතියා, අයං නිබ්බානස්ස මග්ගො, අයං අමග්ගො’’ති එවං මග්ගෙ අමග්ගෙ ච ඡෙකතාය මග්ගාමග්ගස්ස [Pg.189] කොවිදං, අරහත්තසඞ්ඛාතං උත්තමත්ථමනුප්පත්තං තමහං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො. 633. 'Von tiefer Weisheit': ausgestattet mit der Weisheit, die sich auf die tiefgründigen Daseinsgruppen usw. bezieht; 'weise' durch die vom Dhamma genährte Weisheit; 'kundig des Pfades und des Nicht-Pfades' wegen seiner Geschicklichkeit zu wissen: 'Dies ist der Weg zu einem schlechten Schicksal, dies ist der Weg zu einem guten Schicksal; dies ist der Weg zum Nibbāna, dies ist nicht der Weg.' 'Der das höchste Ziel erreicht hat' – was eine Bezeichnung für die Arahantschaft ist. Ihn nenne ich einen Brahmanen – das ist die Bedeutung. 634. අසංසට්ඨන්ති දස්සනසවනසමුල්ලාපපරිභොගකායසංසග්ගානං අභාවෙන අසංසට්ඨං. උභයන්ති ගිහීහි ච අනගාරෙහි චාති උභයෙහිපි අසංසට්ඨං. අනොකසාරින්ති අනාලයචාරිං, තං එවරූපං අහං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො. 634. 'Unvermischt': unvermischt wegen des Fehlens von Sehen, Hören, Gespräch, gemeinsamem Genuss und körperlicher Berührung. 'Mit beiden': sowohl mit Hausvätern als auch mit Heimatlosen unvermischt. 'Heimatlos wandernd': ohne Anhaftung wandernd. Einen solchen nenne ich einen Brahmanen – das ist die Bedeutung. 635. නිධායාති නික්ඛිපිත්වා ඔරොපෙත්වා. තසෙසු ථාවරෙසු චාති තණ්හාතාසෙන තසෙසු තණ්හාභාවෙන ථිරතාය ථාවරෙසු. යො න හන්තීති යො එවං සබ්බසත්තෙසු විගතපටිඝතාය නික්ඛිත්තදණ්ඩො නෙව කඤ්චි සයං හනති, න අඤ්ඤෙන ඝාතෙති, තමහං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො. 635. 'Abgelegt habend': niedergelegt, weggeworfen habend. 'Gegenüber den Zitternden und den Festen': gegenüber jenen, die wegen des Zitterns des Begehrens zittern, und jenen, die aufgrund des Fehlens von Begehren fest sind. 'Wer nicht tötet': wer so, weil jede Feindseligkeit gegenüber allen Wesen geschwunden ist, die Gewalt abgelegt hat und weder selbst jemanden tötet noch durch andere töten lässt. Ihn nenne ich einen Brahmanen – das ist die Bedeutung. 636. අවිරුද්ධන්ති ආඝාතවසෙන විරුද්ධෙසුපි ලොකියමහාජනෙසු ආඝාතාභාවෙන අවිරුද්ධං, හත්ථගතෙ දණ්ඩෙ වා සත්ථෙ වා අවිජ්ජමානෙපි පරෙසං පහාරදානතො අවිරතත්තා අත්තදණ්ඩෙසු ජනෙසු නිබ්බුතං නික්ඛිත්තදණ්ඩං, පඤ්චන්නං ඛන්ධානං ‘‘අහං මම’’න්ති ගහිතත්තා සාදානෙසු, තස්ස ගහණස්ස අභාවෙන අනාදානං තං එවරූපං අහං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො. 636. 'Freundlich': einer, der wegen des Fehlens von Groll selbst unter den weltlichen Massen, die voller Groll feindselig sind, nicht feindselig ist. 'Friedvoll' unter jenen, die zur Gewalt greifen – also unter gewalttätigen Menschen, die anderen Schläge versetzen, selbst wenn sie einen Stock oder eine Waffe in der Hand halten –, weil er selbst die Gewalt abgelegt hat. 'Ohne Aneignung' unter jenen, die anhaften, weil sie die fünf Daseinsgruppen als 'Ich' und 'Mein' ergreifen, da bei ihm dieses Ergreifen fehlt. Einen solchen nenne ich einen Brahmanen – das ist die Bedeutung. 637. ආරග්ගාති යස්සෙතෙ රාගාදයො අයඤ්ච පරගුණමක්ඛණලක්ඛණො මක්ඛො ආරග්ගා සාසපො විය පපතිතො, යථා සාසපො ආරග්ගෙ න සන්තිට්ඨති, එවං චිත්තෙ න තිට්ඨති, තමහං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො. 637. 'Wie von der Spitze einer Ahle': Bei wem diese wie Gier usw. sowie die Herabsetzung – die durch das Herabsetzen der guten Eigenschaften anderer gekennzeichnet ist – wie ein Senfkorn von der Spitze einer Ahle herabgefallen sind. Wie ein Senfkorn nicht auf der Spitze einer Ahle verbleibt, so verbleiben sie nicht im Geist. Ihn nenne ich einen Brahmanen – das ist die Bedeutung. 638. අකක්කසන්ති අඵරුසං. විඤ්ඤාපනින්ති අත්ථවිඤ්ඤාපනිං. සච්චන්ති භූතං. නාභිසජෙති යාය ගිරාය අඤ්ඤං කුජ්ඣාපනවසෙන න ලග්ගාපෙය්‍ය. ඛීණාසවො නාම එවරූපමෙව ගිරං භාසෙය්‍ය. තස්මා තමහං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො. 638. 'Nicht rau': nicht grob. 'Verständlich': die den Sinn vermittelt. 'Wahr': den Tatsachen entsprechend. 'Niemanden verletzt': mit welcher Rede man keinen anderen verärgert und somit an sich bindet. Ein Triebversiegter würde nur eine solche Rede sprechen. Deshalb nenne ich ihn einen Brahmanen – das ist die Bedeutung. 639. සාටකාභරණාදීසු දීඝං වා රස්සං වා, මණිමුත්තාදීසු අණුං වා ථූලං වා මහග්ඝඅප්පග්ඝවසෙන සුභං වා අසුභං වා යො පුග්ගලො ඉමස්මිං [Pg.190] ලොකෙ පරපරිග්ගහිතං නාදියති, තමහං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො. 639. Wer in dieser Welt nichts nimmt, was im Besitz anderer ist: sei es lang oder kurz wie Gewänder, Schmuck usw.; sei es klein oder groß wie Edelsteine, Perlen usw.; sei es schön oder hässlich im Sinne von wertvoll oder wertlos. Ihn nenne ich einen Brahmanen – das ist die Bedeutung. 640. නිරාසාසන්ති නිත්තණ්හං. විසංයුත්තන්ති සබ්බකිලෙසෙහි වියුත්තං තමහං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො. 640. 'Wunschlos': frei von Begehren. 'Ungebunden': von allen Befleckungen befreit. Ihn nenne ich einen Brahmanen – das ist die Bedeutung. 641. ආලයාති තණ්හා. අඤ්ඤාය අකථංකථීති අට්ඨ වත්ථූනි යථාභූතං ජානිත්වා අට්ඨවත්ථුකාය විචිකිච්ඡාය නිබ්බිචිකිච්ඡො. අමතොගධමනුප්පත්තන්ති අමතං නිබ්බානං ඔගහෙත්වා අනුප්පත්තං තමහං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො. 641. 'Anhaftungen': Begehren. 'Wer durch Erkenntnis frei von Zweifeln ist': nachdem er die acht Grundlagen der Wirklichkeit entsprechend erkannt hat, ist er frei von Zweifel hinsichtlich dieser acht Grundlagen. 'Der das unsterbliche Nibbāna tief ergründet hat': der durch das Eintauchen in das unsterbliche Nibbāna angelangt ist. Ihn nenne ich einen Brahmanen – das ist die Bedeutung. 642. උභොති ද්වෙපි පුඤ්ඤානි පාපානි ච ඡඩ්ඩෙත්වාති අත්ථො. සඞ්ගන්ති රාගාදිභෙදං සඞ්ගං. උපච්චගාති අතික්කන්තො. තමහං වට්ටමූලසොකෙන අසොකං, අබ්භන්තරෙ රාගරජාදීනං අභාවෙන විරජං, නිරුපක්කිලෙසතාය සුද්ධං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො. 642. 'Beide': nachdem er sowohl das Verdienstvolle als auch das Böse abgelegt hat – das ist die Bedeutung. 'Die Fessel': die Fessel, die sich in Gier usw. unterteilt. 'Er hat überwunden': er ist darüber hinausgegangen. Ihn, der frei von der im Kreislauf wurzelnden Trauer ist, der innerlich wegen des Fehlens des Staubes von Gier usw. staubfrei ist und wegen der Fleckenlosigkeit rein ist, nenne ich einen Brahmanen – das ist die Bedeutung. 643. විමලන්ති අබ්භාදිමලවිරහිතං. සුද්ධන්ති නිරුපක්කිලෙසං. විප්පසන්නන්ති පසන්නචිත්තං. අනාවිලන්ති කිලෙසාවිලත්තවිරහිතං. නන්දීභවපරික්ඛීණන්ති තීසු භවෙසු පරික්ඛීණතණ්හං තමහං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො. 643. „Fleckenlos“ (vimala) bedeutet frei von Flecken wie Wolken und Ähnlichem. „Rein“ (suddha) bedeutet frei von Trübungen. „Klar“ (vippasanna) bedeutet von heiterem Geist. „Trübungsfrei“ (anāvila) bedeutet frei von der Trübung durch Verunreinigungen. „Der, für den das Entzücken am Dasein restlos vernichtet ist“ (nandībhavaparikkhīṇa) bedeutet, dass für ihn das Begehren nach den drei Arten des Daseins erloschen ist. Diesen nenne ich einen Brahmanen – das ist die Bedeutung. 644. යො භික්ඛු ඉමං රාගපලිපථඤ්චෙව කිලෙසදුග්ගඤ්ච සංසාරවට්ටඤ්ච චතුන්නං සච්චානං අප්පටිවිජ්ඣනකමොහඤ්ච අතීතො, චත්තාරො ඔඝෙ තිණ්ණො හුත්වා පාරං අනුප්පත්තො, දුවිධෙන ඣානෙන ඣායී, තණ්හාය අභාවෙන අනෙජො, කථංකථාය අභාවෙන අකථංකථී, උපාදානානං අභාවෙන අනුපාදියිත්වා කිලෙසනිබ්බානෙන නිබ්බුතො, තමහං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො. 644. Welcher Mönch diesen Sumpf der Gier, den Abgrund der Befleckungen, den Kreislauf des Saṃsāra und die Verblendung des Nicht-Durchdringens der vier edlen Wahrheiten überwunden hat, die vier Fluten überquert und das jenseitige Ufer erreicht hat, ein Meditierender durch die zweifache Vertiefung (Jhāna) ist, aufgrund der Abwesenheit von Begehren regungslos ist, aufgrund der Abwesenheit von Zweifel frei von Zweifeln ist, ohne Anhaften aufgrund der Abwesenheit von Ergreifen durch das Erlöschen der Befleckungen erloschen ist – diesen nenne ich einen Brahmanen, das ist die Bedeutung. 645. යො පුග්ගලො, ඉධ ලොකෙ, උභොපි කාමෙ හිත්වා අනාගාරො හුත්වා පරිබ්බජති, තං පරික්ඛීණකාමඤ්චෙව පරික්ඛීණභවඤ්ච අහං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො. 645. Welche Person hier in der Welt beide Arten von Sinneslüsten aufgegeben hat, heimatlos geworden ist und umherzieht, diesen, dessen Sinneslust versiegt und dessen Dasein erloschen ist, nenne ich einen Brahmanen – das ist die Bedeutung. 646. යො [Pg.191] ඉධ ලොකෙ ඡද්වාරිකං තණ්හං ජහිත්වා ඝරාවාසෙන අනත්ථිකො අනාගාරො හුත්වා පරිබ්බජති, තණ්හාය චෙව භවස්ස ච පරික්ඛීණත්තා තණ්හාභවපරික්ඛීණං තමහං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො. 646. Wer hier in der Welt das Begehren an den sechs Sinnespforten aufgegeben hat, kein Bedürfnis nach dem häuslichen Leben hat, heimatlos geworden ist und umherwandert, den nenne ich aufgrund der völligen Vernichtung sowohl des Begehrens als auch des Daseins „einen, bei dem Begehren und Dasein vernichtet sind“, einen Brahmanen – das ist die Bedeutung. 647. මානුසකං යොගන්ති මානුසකං ආයුඤ්චෙව පඤ්චවිධකාමගුණෙ ච. දිබ්බයොගෙපි එසෙව නයො. උපච්චගාති යො මානුසකං යොගං හිත්වා දිබ්බං අතික්කන්තො, තං සබ්බෙහි චතූහි යොගෙහි විසංයුත්තං අහං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො. 647. „Die menschliche Fessel“ (mānusakaṃ yogaṃ) bedeutet die menschliche Lebensspanne sowie die fünffache Sinneslust. Bei der himmlischen Fessel gilt dieselbe Methode. „Überwunden“ (upaccagā) bedeutet: Wer die menschliche Fessel aufgegeben und die himmlische überschritten hat, diesen, der von allen vier Fesseln gelöst ist, nenne ich einen Brahmanen – das ist die Bedeutung. 648. රතින්ති පඤ්චකාමගුණරතිං. අරතින්ති අරඤ්ඤවාසෙ උක්කණ්ඨිතත්තං. සීතිභූතන්ති නිබ්බුතං, නිරුපධින්ති නිරුපක්කිලෙසං, වීරන්ති තං එවරූපං සබ්බං ඛන්ධලොකං අභිභවිත්වා ඨිතං වීරියවන්තං අහං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො. 648. „Lust“ (ratiṃ) bedeutet die Lust an den fünf Arten von Sinnenobjekten. „Unlust“ (aratiṃ) bedeutet Unzufriedenheit mit dem Leben im Wald. „Kühl geworden“ (sītibhūtaṃ) bedeutet erloschen. „Ohne Grundlagen“ (nirupadhiṃ) bedeutet frei von Befleckungen. „Heldenhaft“ (vīraṃ) bedeutet einen solchen Tatkräftigen, der die gesamte Welt der Daseinsgruppen überwunden hat und feststeht. Diesen nenne ich einen Brahmanen – das ist die Bedeutung. 649. යො වෙදීති යො සත්තානං සබ්බාකාරෙන චුතිඤ්ච පටිසන්ධිඤ්ච පාකටං කත්වා ජානාති, තමහං අලග්ගතාය අසත්තං, පටිපත්තියා සුට්ඨු ගතත්තා සුගතං, චතුන්නං සච්චානං බුද්ධතාය බුද්ධං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො. 649. „Wer weiß“ (yo vedī) meint jemanden, der das Verscheiden und die Wiedergeburt der Wesen in jeglicher Weise klar erkennt und weiß. Ihn, der aufgrund von Nicht-Anhaften ungebunden ist, der aufgrund des guten Gehens des Pfades glückhaft (sugata) ist, der aufgrund des Erkennens der vier Wahrheiten erwacht (buddha) ist, nenne ich einen Brahmanen – das ist die Bedeutung. 650. යස්සාති යස්සෙතෙ දෙවාදයො ගතිං න ජානන්ති, තමහං ආසවානං ඛීණතාය ඛීණාසවං, කිලෙසෙහි ආරකත්තා අරහන්තං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො. 650. „Dessen“ (yassa) bedeutet: dessen Fährte diese Götter und andere nicht kennen; ihn nenne ich aufgrund der Vernichtung der Triebe triebfrei (khīṇāsava), aufgrund der Entfernung von den Befleckungen einen Arahat, einen Brahmanen – das ist die Bedeutung. 651. පුරෙති අතීතක්ඛන්ධෙසු. පච්ඡාති අනාගතෙසු. මජ්ඣෙති පච්චුප්පන්නෙසු. කිඤ්චනන්ති යස්සෙතෙසු ඨානෙසු තණ්හාගාහසඞ්ඛාතං කිඤ්චනං නත්ථි. තමහං රාගකිඤ්චනාදීහි අකිඤ්චනං. කස්සචි ගහණස්ස අභාවෙන අනාදානං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො. 651. „Zuvor“ (pure) bezieht sich auf die vergangenen Daseinsgruppen. „Danach“ (pacchā) auf die zukünftigen. „In der Mitte“ (majjhe) auf die gegenwärtigen. „Etwas“ (kiñcana) bedeutet: für wen an diesen Stellen keinerlei Hindernis, das als das Ergreifen durch Begehren bezeichnet wird, existiert. Ihn, der aufgrund der Abwesenheit des Hindernisses von Gier und Ähnlichem hindernislos (akiñcana) ist, und der mangels jeglichen Ergreifens anhaftungsfrei (anādāna) ist, nenne ich einen Brahmanen – das ist die Bedeutung. 652. අච්ඡම්භිතත්තෙන උසභසදිසතාය උසභං, උත්තමට්ඨෙන පවරං, වීරියසම්පත්තියා වීරං, මහන්තානං සීලක්ඛන්ධාදීනං එසිතත්තා මහෙසිං, තිණ්ණං මාරානං විජිතත්තා විජිතාවිනං, නින්හාතකිලෙසතාය න්හාතකං, චතුසච්චබුද්ධතාය බුද්ධං තං එවරූපං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො. 652. „Stier“ (usabha) wegen seiner Ähnlichkeit mit einem Leitstier aufgrund von Furchtlosigkeit; „Vortrefflicher“ (pavara) im Sinne des Höchsten; „Held“ (vīra) wegen der Vollkommenheit seiner Tatkraft; „Großer Weiser“ (mahesi) wegen des Suchens nach den großen Gruppen der Tugend und so weiter; „Sieger“ (vijitāvin) wegen des Sieges über die drei Māras; „Gereinigter“ (nhātaka) wegen des Abwaschens der Befleckungen; „Erwachter“ (buddha) wegen des Erkennens der vier Wahrheiten; einen solchen nenne ich einen Brahmanen – das ist die Bedeutung. 653. යො පුබ්බෙනිවාසං පාකටං කත්වා ජානාති, ඡබ්බීසතිදෙවලොකභෙදං සග්ගං, චතුබ්බිධං අපායඤ්ච දිබ්බචක්ඛුනා පස්සති, අථො ජාතික්ඛයසඞ්ඛාතං අරහත්තං පත්තො, තමහං බ්‍රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො. 653. Wer seine früheren Existenzen klarerweisend kennt, den Himmel, der in sechsundzwanzig Götterwelten unterteilt ist, sowie die vierfache Leidenswelt mit dem göttlichen Auge sieht, und zudem die Arahatschaft erlangt hat, die als die Vernichtung der Geburt bezeichnet wird – diesen nenne ich einen Brahmanen, das ist die Bedeutung. 654. එවං [Pg.192] භගවා ගුණතො බ්‍රාහ්මණං වත්වා ‘‘යෙ ‘ජාතිතො බ්‍රාහ්මණො’ති අභිනිවෙසං කරොන්ති, තෙ ඉදං වොහාරමත්තං අජානන්තා, සා ච නෙසං දිට්ඨි දුද්දිට්ඨී’’ති දස්සෙන්තො ‘‘සමඤ්ඤා හෙසා’’ති ගාථාද්වයමාහ. තස්සත්ථො – ‘‘යදිදං බ්‍රාහ්මණො ඛත්තියො භාරද්වාජො වාසෙට්ඨො’’ති නාමගොත්තං පකප්පිතං, සමඤ්ඤා හෙසා ලොකස්මිං, පඤ්ඤත්තිවොහාරමත්තන්ති වෙදිතබ්බං. කස්මා? යස්මා සම්මුච්චා සමුදාගතං සමනුඤ්ඤාය ආගතං. තඤ්හි තත්ථ තත්ථ ජාතකාලෙයෙවස්ස ඤාතිසාලොහිතෙහි පකප්පිතං කතං. නො චෙතං එවං පකප්පෙය්‍යුං, න කොචි කඤ්චි දිස්වා ‘‘අයං බ්‍රාහ්මණො’’ති වා ‘‘භාරද්වාජො’’ති වා ජානෙය්‍ය. 654. Nachdem der Erhabene den Brahmanen auf diese Weise anhand seiner hervorragenden Eigenschaften beschrieben hatte, sprach er die folgenden zwei Verse: „Denn Name und Sippe, die man zuschreibt...“, um Folgendes zu zeigen: „Diejenigen, die an dem Glauben festhalten, man sei ein Brahmane durch Geburt, verstehen nicht, dass dies bloß ein herkömmlicher Sprachgebrauch ist; diese ihre Ansicht ist eine falsche Ansicht.“ Die Bedeutung davon ist: Was als Name und Sippe – nämlich „Brahmane, Khattiya, Bhāradvāja, Vāseṭṭha“ – festgesetzt ist, ist als bloße Bezeichnung in der Welt, als bloßer begrifflicher Sprachgebrauch zu verstehen. Warum? Weil es durch Übereinkunft entstanden und durch Übereinkunft überliefert ist. Denn dies wurde ihm jeweils zur Zeit seiner Geburt von seinen Verwandten und Blutsverwandten zugeschrieben. Wenn sie dies nicht auf diese Weise festsetzen würden, würde niemand, wenn er einen anderen sieht, wissen: „Dies ist ein Brahmane“ oder „ein Bhāradvāja“. 655. එවං පකප්පිතඤ්චෙතං දීඝරත්තමනුසයිතං දිට්ඨිගතමජානතං, ‘‘පකප්පිතං නාමගොත්තං, නාමගොත්තමත්තමෙතං සංවොහාරත්ථං පකප්පිත’’න්ති අජානන්තානං සත්තානං හදයෙ දීඝරත්තං දිට්ඨිගතමනුසයිතං, තස්ස අනුසයිතත්තා තං නාමගොත්තං අජානන්තා තෙ පබ්‍රුවන්ති ‘‘ජාතියා හොති බ්‍රාහ්මණො’’ති, අජානන්තායෙව එවං වදන්තීති වුත්තං හොති. 655. „Und so ist dieses Festgesetzte für lange Zeit als Ansicht tief verwurzelt für die Unwissenden“ bedeutet: In den Herzen der Wesen, die nicht wissen: „Name und Sippe sind festgesetzt, dies ist bloß ein Name und eine Sippe, festgesetzt zum Zweck der Verständigung“, ist diese Ansicht seit langer Zeit als Neigung tief verwurzelt. Weil sie diese Neigung haben, verkünden sie, ohne jene Namensfestsetzung zu verstehen: „Durch Geburt ist man ein Brahmane“ – es heißt, dass sie dies eben aus Unwissenheit so sagen. 656-7. එවං ‘‘යෙ ‘ජාතිතො බ්‍රාහ්මණො’ති අභිනිවෙසං කරොන්ති, තෙ ඉදං වොහාරමත්තමජානන්තා, සා ච නෙසං දිට්ඨි දුද්දිට්ඨී’’ති දස්සෙත්වා ඉදානි නිප්පරියායමෙව ජාතිවාදං පටික්ඛිපන්තො කම්මවාදඤ්ච නිරොපෙන්තො ‘‘න ජච්චා’’තිආදිමාහ. තත්ථ ‘‘කම්මුනා බ්‍රාහ්මණො හොති, කම්මුනා හොති අබ්‍රාහ්මණො’’ති ඉමිස්සා උපඩ්ඪගාථාය අත්ථවිත්ථාරණත්ථං ‘‘කස්සකො කම්මුනා’’තිආදි වුත්තං. තත්ථ කම්මුනාති පච්චුප්පන්නෙන කසිකම්මාදිනිබ්බත්තකචෙතනාකම්මුනා. 656-7. Nachdem er so gezeigt hatte: „Diejenigen, die an dem Glauben festhalten, man sei ein Brahmane durch Geburt, verstehen nicht, dass dies bloß ein herkömmlicher Sprachgebrauch ist, und diese ihre Ansicht ist eine falsche Ansicht“, wies er nun die Geburtslehre direkt zurück, begründete die Handlungslehre (Kammavāda) und sprach den Vers, der mit „Nicht durch Geburt...“ beginnt. Darin wurde zur ausführlichen Erklärung der Bedeutung dieses halben Verses: „Durch Handlung wird man ein Brahmane, durch Handlung wird man ein Nicht-Brahmane“, der Vers „Durch Handlung wird man ein Bauer...“ und so weiter gesprochen. Dabei bedeutet „durch Handlung“: durch gegenwärtige Handlung, d. h. durch die Willenshandlung (Cetanā), die in der Ausübung des Ackerbaus und so weiter zum Ausdruck kommt. 659. පටිච්චසමුප්පාදදස්සාති ‘‘ඉමිනා පච්චයෙන එවං හොතී’’ති එවං පටිච්චසමුප්පාදදස්සාවිනො. කම්මවිපාකකොවිදාති සම්මානාවමානාරහෙ කුලෙ කම්මවසෙන උප්පත්ති හොති, අඤ්ඤාපි හීනපණීතතා හීනපණීතෙ කම්මෙ විපච්චමානෙ හොතීති එවං කම්මවිපාකකුසලා. 659. „Seher des Bedingten Entstehens“ (paṭiccasamuppādadassino) bedeutet solche, die das bedingte Entstehen so sehen: „Durch diese Bedingung entsteht dies.“ „Kundig im Reifen der Taten“ (kammavipākakovida) bedeutet solche, die im Reifen der Taten wie folgt geschult sind: „Die Geburt in einer ehrenwerten oder verachteten Familie erfolgt aufgrund von Kamma; auch andere Arten von Niedrigkeit und Erhabenheit entstehen, wenn minderwertiges oder hervorragendes Kamma seine Frucht hervorbringt.“ 660. ‘‘කම්මුනාවත්තතී’’ති ගාථාය පන ‘‘ලොකො’’ති වා ‘‘පජා’’ති වා ‘‘සත්තා’’ති වා එකොයෙව අත්ථො, වචනමත්තමෙව නානං. පුරිමපදෙන චෙත්ථ [Pg.193] ‘‘අත්ථි බ්‍රහ්මා මහාබ්‍රහ්මා…පෙ… සෙට්ඨො සජිතා වසී පිතා භූතභබ්‍යාන’’න්ති (දී. නි. 1.42) ඉමිස්සා දිට්ඨියා නිසෙධො වෙදිතබ්බො. කම්මුනා හි වත්තති තාසු තාසු ගතීසු උප්පජ්ජති ලොකො, තස්ස කො සජිතාති? දුතියෙන ‘‘එවං කම්මුනා උප්පන්නොපි ච පවත්තියම්පි අතීතපච්චුප්පන්නභෙදෙන කම්මුනා එව පවත්තති, සුඛදුක්ඛානි පච්චනුභොන්තො හීනපණීතාදිභාවං ආපජ්ජන්තො පවත්තතී’’ති දස්සෙති. තතියෙන තමෙවත්ථං නිගමෙති ‘‘එවං සබ්බථාපි කම්මනිබන්ධනා සත්තා කම්මෙනෙව බද්ධා හුත්වා පවත්තන්ති, න අඤ්ඤථා’’ති. චතුත්ථෙන තමත්ථං උපමාය විභාවෙති රථස්සාණීව යායතොති. යථා රථස්ස යායතො ආණි නිබන්ධනං හොති, න තාය අනිබද්ධො යාති, එවං ලොකස්ස උප්පජ්ජතො ච පවත්තතො ච කම්මං නිබන්ධනං, න තෙන අනිබද්ධො උප්පජ්ජති නප්පවත්තති. 660. In der Strophe „Durch Kamma dreht sich die Welt“ haben die Wörter „Welt“ (loko), „Menschheit“ (pajā) und „Wesen“ (sattā) ein und dieselbe Bedeutung; der Unterschied ist bloß sprachlicher Natur. Hierbei ist durch die erste Zeile die Widerlegung jener Ansicht zu verstehen: „Es gibt einen Brahmā, Mahābrahmā, den Höchsten, den Schöpfer, den Herrscher, den Vater der Gewordenen und der künftig Werdenden.“ Denn durch Kamma dreht sich die Welt und entsteht in diesen und jenen Daseinsbereichen; wer also ist ihr Schöpfer? Mit der zweiten Zeile zeigt er: „Obwohl man so durch Kamma entstanden ist, setzt sich die Existenz auch im weiteren Verlauf durch das in der Vergangenheit und Gegenwart differenzierte Kamma fort, wobei man Glück und Leid erfährt und in einen niedrigen, edlen oder sonstigen Zustand gerät.“ Mit der dritten Zeile zieht er den Schluss: „So existieren die Wesen in jeder Hinsicht durch Kamma gebunden, indem sie durch das Kamma selbst gefesselt sind, und nicht anders.“ Mit der vierten Zeile verdeutlicht er diese Bedeutung durch ein Gleichnis: „Wie die Lünse eines fahrenden Wagens“ (rathassāṇīva yāyato). So wie für einen fahrenden Wagen die Lünse (der Achsnagel) die Befestigung ist, ohne die er nicht fahren kann, so ist für die entstehende und fortlaufende Welt das Kamma die Befestigung; ohne daran gebunden zu sein, entsteht sie nicht und läuft nicht weiter. 661. ඉදානි යස්මා එවං කම්මනිබන්ධනො ලොකො, තස්මා සෙට්ඨෙන කම්මුනා සෙට්ඨභාවං දස්සෙන්තො ‘‘තපෙනා’’ති ගාථාද්වයමාහ. තත්ථ තපෙනාති ඉන්ද්‍රියසංවරෙන. බ්‍රහ්මචරියෙනාති සික්ඛානිස්සිතෙන වුත්තාවසෙසසෙට්ඨචරියෙන. සංයමෙනාති සීලෙන. දමෙනාති පඤ්ඤාය. එතෙන සෙට්ඨට්ඨෙන බ්‍රහ්මභූතෙන කම්මුනා බ්‍රාහ්මණො හොති. කස්මා? යස්මා එතං බ්‍රාහ්මණමුත්තමං, යස්මා එතං කම්මං උත්තමො බ්‍රාහ්මණභාවොති වුත්තං හොති. ‘‘බ්‍රහ්මාන’’න්තිපි පාඨො, තස්සත්ථො – බ්‍රහ්මං ආනෙතීති බ්‍රහ්මානං, බ්‍රහ්මභාවං ආනෙති ආවහති දෙතීති වුත්තං හොති. 661. Da nun die Welt so an das Kamma gebunden ist, spricht er das Strophenpaar „Durch Selbstzucht“ (tapena), um den besten Zustand durch die beste Tat aufzuzeigen. Darin bedeutet „durch Selbstzucht“: durch Zügelung der Sinne. „Durch das heilige Leben“ (brahmacariyena): durch die verbleibende beste Lebensweise, die auf der Geistesschulung beruht. „Durch Selbstbeherrschung“ (saṃyamena): durch Tugendregeln (sīla). „Durch Bezähmung“ (damena): durch Weisheit. Durch diese – die im Sinne des Besten erhabene (brahmabhūta) – Tat wird man zum Brahmanen. Warum? Weil dies das höchste Brahmanentum ist, weil gesagt wird, dass diese Tat der höchste Brahmanenzustand ist. Es gibt auch die Lesart „brahmānaṃ“; deren Bedeutung ist: Was zu Brahmā führt, ist „brahmānaṃ“; das heißt, es führt den Brahmā-Zustand herbei, bringt ihn und gewährt ihn. 662. දුතියගාථාය සන්තොති සන්තකිලෙසො. බ්‍රහ්මා සක්කොති බ්‍රහ්මා ච සක්කො ච. යො එවරූපො, සො න කෙවලං බ්‍රාහ්මණො, අපිච ඛො බ්‍රහ්මා ච සක්කො ච සො විජානතං පණ්ඩිතානං, එවං වාසෙට්ඨ ජානාහීති වුත්තං හොති. සෙසං වුත්තනයමෙවාති. 662. In der zweiten Strophe bedeutet „friedvoll“ (santo): einer, dessen Befleckungen gestillt sind. „Brahmā und Sakka“ (brahmā sakko): sowohl Brahmā als auch Sakka. Wer von solcher Art ist, ist nicht nur ein Brahmane, sondern für die verstehenden Weisen ist er auch Brahmā und Sakka. Es soll heißen: „Wisse dies so, Vāseṭṭha.“ Der Rest ist genau wie bereits dargelegt zu verstehen. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zur Khuddaka-Sammlung, සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය වාසෙට්ඨසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung des Vāseṭṭha-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen. 10. කොකාලිකසුත්තවණ්ණනා 10. Die Erklärung des Kokālika-Sutta එවං [Pg.194] මෙ සුතන්ති කොකාලිකසුත්තං. කා උප්පත්ති? ඉමස්ස සුත්තස්ස උප්පත්ති අත්ථවණ්ණනායමෙව ආවි භවිස්සති. අත්ථවණ්ණනාය චස්ස එවං මෙ සුතන්තිආදි වුත්තනයමෙව. අථ ඛො කොකාලිකොති එත්ථ පන කො අයං කොකාලිකො, කස්මා ච උපසඞ්කමීති? වුච්චතෙ – අයං කිර කොකාලිකරට්ඨෙ කොකාලිකනගරෙ කොකාලිකසෙට්ඨිස්ස පුත්තො පබ්බජිත්වා පිතරා කාරාපිතෙ විහාරෙයෙව පටිවසති ‘‘චූළකොකාලිකො’’ති නාමෙන, න දෙවදත්තස්ස සිස්සො. සො හි බ්‍රාහ්මණපුත්තො ‘‘මහාකොකාලිකො’’ති පඤ්ඤායි. „So habe ich gehört“ ist das Kokālika-Sutta. Was ist der Anlass der Entstehung? Der Anlass dieses Suttas wird sich in der Erklärung der Bedeutung selbst offenbaren. Und bei der Erklärung seiner Bedeutung ist „So habe ich gehört“ usw. auf die bereits dargelegte Weise zu verstehen. Bei „Da nun der Bhikkhu Kokālika“ stellt sich jedoch die Frage: Wer war dieser Kokālika, und warum suchte er den Erhabenen auf? Es wird geantwortet: Er war angeblich der Sohn des Großkaufmanns Kokāli in der Stadt Kokāli im Land Kokāli; nachdem er die Hauslosigkeit angetreten hatte, lebte er in eben jenem Kloster, das sein Vater hatte erbauen lassen, und war unter dem Namen „Cūḷa-Kokālika“ („der kleine Kokālika“) bekannt; er war nicht der Schüler Devadattas. Denn jener war der Sohn eines Brahmanen und als „Mahā-Kokālika“ („der große Kokālika“) bekannt. භගවති කිර සාවත්ථියං විහරන්තෙ ද්වෙ අග්ගසාවකා පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහි සද්ධිං ජනපදචාරිකං චරමානා උපකට්ඨාය වස්සූපනායිකාය විවෙකවාසං වසිතුකාමා තෙ භික්ඛූ උය්‍යොජෙත්වා අත්තනො පත්තචීවරමාදාය තස්මිං ජනපදෙ තං නගරං පත්වා තං විහාරං අගමංසු. තත්ථ තෙ කොකාලිකෙන සද්ධිං සම්මොදිත්වා තං ආහංසු – ‘‘ආවුසො, මයං ඉධ තෙමාසං වසිස්සාම, මා කස්සචි ආරොචෙය්‍යාසී’’ති. සො ‘‘සාධූ’’ති පටිස්සුණිත්වා තෙමාසෙ අතීතෙ ඉතරදිවසං පගෙව නගරං පවිසිත්වා ආරොචෙසි – ‘‘තුම්හෙ අග්ගසාවකෙ ඉධාගන්ත්වා වසමානෙ න ජානිත්ථ, න තෙ කොචි පච්චයෙනාපි නිමන්තෙතී’’ති. නගරවාසිනො ‘‘කස්මා නො, භන්තෙ, නාරොචයිත්ථා’’ති. කිං ආරොචිතෙන, කිං නාද්දසථ ද්වෙ භික්ඛූ වසන්තෙ, නනු එතෙ අග්ගසාවකාති. තෙ ඛිප්පං සන්නිපතිත්වා සප්පිගුළවත්ථාදීනි ආනෙත්වා කොකාලිකස්ස පුරතො නික්ඛිපිංසු. සො චින්තෙසි – ‘‘පරමප්පිච්ඡා අග්ගසාවකා ‘පයුත්තවාචාය උප්පන්නො ලාභො’ති ඤත්වා න සාදියිස්සන්ති, අසාදියන්තා අද්ධා ‘ආවාසිකස්ස දෙථා’ති භණිස්සන්ති, හන්දාහං ඉමං ලාභං ගාහාපෙත්වා ගච්ඡාමී’’ති. සො තථා අකාසි, ථෙරා දිස්වාව පයුත්තවාචාය උප්පන්නභාවං ඤත්වා ‘‘ඉමෙ පච්චයා නෙව අම්හාකං න කොකාලිකස්ස වට්ටන්තී’’ති චින්තෙත්වා ‘‘ආවාසිකස්ස දෙථා’’ති අවත්වා පටික්ඛිපිත්වා පක්කමිංසු. තෙන කොකාලිකො ‘‘කථඤ්හි නාම අත්තනා අග්ගණ්හන්තා මය්හම්පි න දාපෙසු’’න්ති දොමනස්සං උප්පාදෙසි. Als der Erhabene sich in Sāvatthī aufhielt, wanderten die beiden Hauptschüler zusammen mit etwa fünfhundert Bhikkhus durch das Land. Als die Zeit für den Eintritt in die Regenzeit herannahte und sie in Abgeschiedenheit verweilen wollten, entließen sie jene Bhikkhus, nahmen ihre eigenen Almosenschalen und Gewänder, erreichten jene Stadt in jenem Land und begaben sich zu jenem Kloster. Dort tauschten sie freundliche Grüße mit Kokālika aus und sagten zu ihm: „Freund, wir werden hier drei Monate lang wohnen. Berichte es niemandem.“ Er stimmte mit „Gut“ zu. Nach Ablauf der drei Monate ging er am nächsten Tag früh in die Stadt und verkündete: „Ihr wusstet nicht, dass die Hauptschüler hierhergekommen sind und hier wohnen, und niemand hat sie mit den Lebensbedürfnissen eingeladen.“ Die Stadtbewohner sagten: „Warum, Ehrwürdiger, habt Ihr es uns nicht berichtet?“ – „Was nützt ein Bericht? Habt ihr nicht zwei Bhikkhus hier wohnen sehen? Sind das etwa nicht die Hauptschüler?“ Sie kamen rasch zusammen, brachten geklärte Butter, Rohrzucker, Tücher und andere Dinge herbei und legten sie vor Kokālika nieder. Dieser dachte: „Die Hauptschüler sind äußerst bedürfnislos. Wenn sie erfahren, dass dieser Gewinn durch eine suggestive Rede (Andeutung) zustande gekommen ist, werden sie ihn nicht annehmen. Wenn sie ihn nicht annehmen, werden sie sicherlich sagen: ‚Gebt ihn dem ansässigen Mönch.‘ Wohlan, ich werde versuchen, sie dazu zu bringen, diese Gabe anzunehmen.“ Er tat dies. Als die Theras ihn sahen, erkannten sie sofort, dass die Gabe durch suggestive Rede erlangt worden war. Sie dachten: „Diese Requisiten sind weder für uns noch für Kokālika zulässig“, lehnten sie ab und gingen fort, ohne zu sagen: „Gebt sie dem ansässigen Mönch.“ Dadurch geriet Kokālika in Trübsinn und dachte: „Wie können sie es wagen, diese Dinge selbst nicht anzunehmen und sie auch mir nicht zukommen zu lassen?“ තෙ [Pg.195] භගවතො සන්තිකං අගමංසු. භගවා ච පවාරෙත්වා සචෙ අත්තනා ජනපදචාරිකං න ගච්ඡති, අග්ගසාවකෙ පෙසෙති – ‘‘චරථ, භික්ඛවෙ, චාරිකං බහුජනහිතායා’’තිආදීනි (මහාව. 32) වත්වා. ඉදමාචිණ්ණං තථාගතානං. තෙන ඛො පන සමයෙන අත්තනා අගන්තුකාමො හොති. අථ ඛො ඉමෙ පුනදෙව උය්‍යොජෙසි – ‘‘ගච්ඡථ, භික්ඛවෙ, චරථ චාරික’’න්ති. තෙ පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහි සද්ධිං චාරිකං චරමානා අනුපුබ්බෙන තස්මිං රට්ඨෙ තමෙව නගරං අගමංසු. නාගරා ථෙරෙ සඤ්ජානිත්වා සහ පරික්ඛාරෙහි දානං සජ්ජෙත්වා නගරමජ්ඣෙ මණ්ඩපං කත්වා දානං අදංසු, ථෙරානඤ්ච පරික්ඛාරෙ උපනාමෙසුං. ථෙරා ගහෙත්වා භික්ඛුසඞ්ඝස්ස අදංසු. තං දිස්වා කොකාලිකො චින්තෙසි – ‘‘ඉමෙ පුබ්බෙ අප්පිච්ඡා අහෙසුං, ඉදානි ලොභාභිභූතා පාපිච්ඡා ජාතා, පුබ්බෙපි අප්පිච්ඡසන්තුට්ඨපවිවිත්තසදිසා මඤ්ඤෙ, ඉමෙ පාපිච්ඡා අසන්තගුණපරිදීපකා පාපභික්ඛූ’’ති. සො ථෙරෙ උපසඞ්කමිත්වා ‘‘ආවුසො, තුම්හෙ පුබ්බෙ අප්පිච්ඡා සන්තුට්ඨා පවිවිත්තා විය අහුවත්ථ, ඉදානි පනත්ථ පාපභික්ඛූ ජාතා’’ති වත්වා පත්තචීවරමාදාය තාවදෙව තරමානරූපො නික්ඛමිත්වා ගන්ත්වා ‘‘භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙස්සාමී’’ති සාවත්ථාභිමුඛො ගන්ත්වා අනුපුබ්බෙන භගවන්තං උපසඞ්කමි. අයමෙත්ථ කොකාලිකො, ඉමිනා කාරණෙන උපසඞ්කමි. තෙන වුත්තං ‘‘අථ ඛො කොකාලිකො භික්ඛු යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමී’’තිආදි. Sie begaben sich zum Erhabenen. Wenn der Erhabene nach der Pavāraṇā-Zeremonie nicht selbst auf eine Wanderung durch das Land geht, sendet er die Hauptschüler aus, nachdem er gesprochen hat: „Wandert, ihr Mönche, auf Wanderung zum Wohle vieler Menschen“ und so weiter. Dies ist der Brauch der Tathāgatas. Zu jener Zeit nun wollte er selbst nicht reisen. Da sandte er eben diese wieder aus: „Geht, ihr Mönche, wandert auf Wanderung.“ Zusammen mit etwa fünfhundert Mönchen wanderten sie umher und erreichten nach und nach eben jene Stadt in jenem Land. Als die Bürger die Theras erkannten, bereiteten sie Almosen mitsamt den Bedarfsgegenständen vor, errichteten in der Mitte der Stadt eine Halle und gaben ihnen die Almosengabe, und sie dachten den Theras die Bedarfsgegenstände zu. Die Theras nahmen sie an und gaben sie der Mönchsgemeinde. Als Kokālika dies sah, dachte er: „Zuvor waren sie von wenigen Wünschen, jetzt aber sind sie von Gier überwältigt und haben böse Wünsche bekommen. Auch zuvor, so meine ich, taten sie nur so, als seien sie wenig begehrend, zufrieden und zurückgezogen; diese sind böse Mönche mit bösen Wünschen, die nicht vorhandene Tugenden zur Schau stellen.“ Er trat an die Theras heran und sagte zu ihnen: „Freunde, zuvor schient ihr von wenigen Wünschen, zufrieden und zurückgezogen zu sein; jetzt aber seid ihr zu bösen Mönchen geworden.“ Nachdem er dies gesagt hatte, nahm er seine Almosenschale und seine Robe, ging sogleich in aller Eile fort und dachte: „Ich werde dem Erhabenen diese Angelegenheit berichten.“ Er machte sich auf den Weg in Richtung Sāvatthī und suchte nach und nach den Erhabenen auf. Dies war der Grund, warum Kokālika herantrat. Darum heißt es: „Da begab sich der Mönch Kokālika dorthin, wo der Erhabene war“ und so weiter. භගවා තං තුරිතතුරිතං ආගච්ඡන්තං දිස්වාව ආවජ්ජෙත්වා අඤ්ඤාසි – ‘‘අග්ගසාවකෙ අක්කොසිතුකාමො ආගතො’’ති. ‘‘සක්කා නු ඛො පටිසෙධෙතු’’න්ති ච ආවජ්ජෙන්තො ‘‘න සක්කා, ථෙරෙසු අපරජ්ඣිත්වා ආගතො, එකංසෙන පදුමනිරයෙ උප්පජ්ජිස්සතී’’ති අද්දස. එවං දිස්වාපි පන ‘‘සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානෙපි නාම ගරහන්තං සුත්වා න නිසෙධෙතී’’ති පරූපවාදමොචනත්ථං අරියූපවාදස්ස මහාසාවජ්ජභාවදස්සනත්ථඤ්ච ‘‘මා හෙව’’න්තිආදිනා නයෙන තික්ඛත්තුං පටිසෙධෙසි. තත්ථ මා හෙවන්ති මා එවමාහ, මා එවං අභණීති අත්ථො. පෙසලාති පියසීලා. සද්ධායිකොති සද්ධාගමකරො, පසාදාවහොති වුත්තං හොති. පච්චයිකොති පච්චයකරො, ‘‘එවමෙත’’න්ති සන්නිට්ඨාවහොති වුත්තං හොති. Als der Erhabene ihn in großer Eile herankommen sah, richtete er seine Aufmerksamkeit auf ihn und erkannte: „Er ist gekommen, um die Hauptschüler zu beschimpfen.“ Und während er erwog: „Kann man ihn wohl davon abhalten?“, sah er: „Es ist nicht möglich; er ist gekommen, nachdem er sich an den Theras vergangen hat, und wird zweifellos in der Paduma-Hölle wiedergeboren werden.“ Obwohl er dies sah, hielt er ihn dennoch auf dreifache Weise zurück, indem er sprach: „Sprich nicht so!“ und Ähnliches, um den Tadel anderer zu vermeiden, die sagen könnten: „Obwohl er hörte, wie Kokālika Sāriputta und Moggallāna schmähte, hielt er ihn nicht zurück“, und um die große Verwerflichkeit des Schmähens der Edlen aufzuzeigen. Darin bedeutet „mā hevaṃ“ (Sprich nicht so!): „Sage so etwas nicht, sprich nicht so“. „Pesalā“ bedeutet von tugendhaftem Charakter. „Saddhāyiko“ bedeutet vertrauenerweckend, was meint: Vertrauen erzeugend. „Paccayiko“ bedeutet zuverlässig, was meint: die Gewissheit „So verhält es sich“ herbeiführend. අචිරපක්කන්තස්සාති පක්කන්තස්ස සතො න චිරෙනෙව සබ්බො කායො ඵුටො අහොසීති කෙසග්ගමත්තම්පි ඔකාසං අවජ්ජෙත්වා සකලසරීරං අට්ඨීනි [Pg.196] භින්දිත්වා උග්ගතාහි පීළකාහි අජ්ඣොත්ථටං අහොසි. තත්ථ යස්මා බුද්ධානුභාවෙන තථාරූපං කම්මං බුද්ධානං සම්මුඛීභාවෙ විපාකං න දෙති, දස්සනූපචාරෙ පන විජහිතමත්තෙ දෙති, තස්මා තස්ස අචිරපක්කන්තස්ස පීළකා උට්ඨහිංසු. තෙනෙව වුත්තං ‘‘අචිරපක්කන්තස්ස ච කොකාලිකස්සා’’ති. අථ කස්මා තත්ථෙව න අට්ඨාසීති චෙ? කම්මානුභාවෙන. ඔකාසකතඤ්හි කම්මං අවස්සං විපච්චති, තං තස්ස තත්ථ ඨාතුං න දෙති. සො කම්මානුභාවෙන චොදියමානො උට්ඨායාසනා පක්කාමි. කළායමත්තියොති චණකමත්තියො. බෙලුවසලාටුකමත්තියොති තරුණබෙලුවමත්තියො. පභිජ්ජිංසූති භිජ්ජිංසු. තාසු භින්නාසු සකලසරීරං පනසපක්කං විය අහොසි. සො පක්කෙන ගත්තෙන අනයබ්‍යසනං පත්වා දුක්ඛාභිභූතො ජෙතවනද්වාරකොට්ඨකෙ සයි. අථ ධම්මස්සවනත්ථං ආගතාගතා මනුස්සා තං දිස්වා ‘‘ධි කොකාලික, ධි කොකාලික, අයුත්තමකාසි, අත්තනොයෙව මුඛං නිස්සාය අනයබ්‍යසනං පත්තොසී’’ති ආහංසු. තෙසං සුත්වා ආරක්ඛදෙවතා ධික්කාරං අකංසු, ආරක්ඛදෙවතානං ආකාසට්ඨදෙවතාති ඉමිනා උපායෙන යාව අකනිට්ඨභවනා එකධික්කාරො උදපාදි. „Nicht lange nachdem er fortgegangen war“ (acirapakkantassa): Nachdem er fortgegangen war, war in kürzester Zeit sein ganzer Körper übersät. Ohne auch nur eine Stelle von der Größe einer Haarspitze auszulassen, war sein gesamter Körper von Pusteln bedeckt, die aus den Knochen hervorbrachen und emporstiegen. Da nämlich ein solches Kamma durch die Macht der Buddhas in deren Gegenwart keine Frucht trägt, wohl aber, sobald man ihren Sichtbereich verlassen hat, stiegen die Pusteln kurz nach seinem Weggang auf. Darum heißt es: „Und nicht lange nachdem der Mönch Kokālika fortgegangen war“. Wenn man fragt: „Warum blieb er nicht einfach dort?“, so lautet die Antwort: Durch die Wirkkraft des Kammas; denn ein Kamma, das seine Gelegenheit erhalten hat, reift unweigerlich, und dies erlaubte ihm nicht, dort zu bleiben. Von der Wirkkraft des Kammas angetrieben, erhob er sich von seinem Sitz und ging fort. „Von der Größe von Kichererbsen“ (kaḷāyamattiyo): von der Größe von Kichererbsen. „Von der Größe unreifer Belu-Früchte“ (beluvasalāṭukamattiyo): von der Größe junger Belu-Früchte. „Sie brachen auf“ (pabhijjiṃsū): sie platzten auf. Als sie aufplatzten, wurde sein ganzer Körper wie eine reife Jackfrucht. Mit von Schmerzen geplagtem Körper geriet er in Elend und Verderben, von Schmerz überwältigt, und legte sich an das Torhaus des Jetavana-Klosters. Als die Menschen, die herbeikamen, um die Lehre zu hören, ihn sahen, sagten sie: „Pfui über Kokālika, pfui über Kokālika! Er tat, was ungebührlich war, und ist nun wegen seines eigenen Mundes in Elend und Verderben geraten.“ Als die Schutzgottheiten dies hörten, sprachen sie ihr Missfallen aus, und nach den Schutzgottheiten folgten die Himmelsgottheiten, und auf diese Weise erhob sich ein einziger Schrei des Missfallens bis hinauf zum Akaniṭṭha-Himmel. තදා ච තුරූ නාම භික්ඛු කොකාලිකස්ස උපජ්ඣායො අනාගාමිඵලං පත්වා සුද්ධාවාසෙසු නිබ්බත්තො හොති. සොපි සමාපත්තියා වුට්ඨිතො තං ධික්කාරං සුත්වා ආගම්ම කොකාලිකං ඔවදි සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානෙසු චිත්තප්පසාදජනනත්ථං. සො තස්සාපි වචනං අග්ගහෙත්වා අඤ්ඤදත්ථු තමෙව අපරාධෙත්වා කාලං කත්වා පදුමනිරයෙ උප්පජ්ජි. තෙනාහ – ‘‘අථ ඛො කොකාලිකො භික්ඛු තෙනෙවාබාධෙන…පෙ… ආඝාතෙත්වා’’ති. Zu jener Zeit war ein Mönch namens Tudu, der Kokālikas Lehrer gewesen war, nach dem Erreichen der Frucht der Nichtwiederkehr in den Reinen Welten wiedergeboren worden. Auch er erhob sich aus seiner meditativen Vertiefung, hörte jenen Schrei des Missfallens, kam herbei und ermahnte Kokālika, um in ihm Vertrauen zu Sāriputta und Moggallāna zu wecken. Jener aber nahm auch seine Worte nicht an, sondern verging sich im Gegenteil auch an ihm, starb und wurde in der Paduma-Hölle wiedergeboren. Darum heißt es: „Da starb der Mönch Kokālika an eben dieser Krankheit... und wurde, nachdem er Groll gehegt hatte, [in der Paduma-Hölle wiedergeboren]“. අථ ඛො බ්‍රහ්මා සහම්පතීති කො අයං බ්‍රහ්මා, කස්මා ච භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා එතදවොචාති? අයං කස්සපස්ස භගවතො සාසනෙ සහකො නාම භික්ඛු අනාගාමී හුත්වා සුද්ධාවාසෙසු උප්පන්නො, තත්ථ නං ‘‘සහම්පති බ්‍රහ්මා’’ති සඤ්ජානන්ති. සො පන ‘‘අහං භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා පදුමනිරයං කිත්තෙස්සාමි, තතො භගවා භික්ඛූනං ආරොචෙස්සති. කථානුසන්ධිකුසලා භික්ඛූ තත්ථායුප්පමාණං පුච්ඡිස්සන්ති, භගවා ආචික්ඛන්තො අරියූපවාදෙ ආදීනවං පකාසෙස්සතී’’ති ඉමිනා කාරණෙන භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා [Pg.197] එතදවොච. භගවා තථෙව අකාසි, අඤ්ඤතරොපි භික්ඛු පුච්ඡි. තෙන ච පුට්ඨො ‘‘සෙය්‍යථාපි භික්ඛූ’’තිආදිමාහ. „Da begab sich Brahmā Sahampati...“: Wer war dieser Brahmā, und warum trat er an den Erhabenen heran und sprach dies zu ihm? Dieser war zur Zeit der Lehre des Erhabenen Kassapa ein Mönch namens Sahaka gewesen, der als Nichtwiederkehrer in den Reinen Welten wiedergeboren wurde; dort kennt man ihn als „Brahmā Sahampati“. Er dachte: „Ich werde mich zum Erhabenen begeben und die Paduma-Hölle verkünden. Daraufhin wird der Erhabene es den Mönchen mitteilen. Die Mönche, die geschickt im Verknüpfen der Lehrdarlegung sind, werden nach der dortigen Lebensdauer fragen. Wenn der Erhabene dies erklärt, wird er das Elend des Schmähens der Edlen offenlegen.“ Aus diesem Grund begab er sich zum Erhabenen und sprach dies zu ihm. Der Erhabene tat genau so, und auch ein gewisser Mönch fragte ihn. Von diesem gefragt, sprach er: „Gleichwie, ihr Mönche...“ und so weiter. තත්ථ වීසතිඛාරිකොති මාගධකෙන පත්ථෙන චත්තාරො පත්ථා කොසලරට්ඨෙ එකො පත්ථො හොති, තෙන පත්ථෙන චත්තාරො පත්ථා ආළ්හකං, චත්තාරි ආළ්හකානි දොණං, චතුදොණා මානිකා, චතුමානිකා ඛාරී, තාය ඛාරියා වීසතිඛාරිකො. තිලවාහොති තිලසකටං. අබ්බුදො නිරයොති අබ්බුදො නාම කොචි පච්චෙකනිරයො නත්ථි, අවීචිම්හියෙව අබ්බුදගණනාය පච්චනොකාසො පන ‘‘අබ්බුදො නිරයො’’ති වුත්තො. එස නයො නිරබ්බුදාදීසු. Darin bedeutet „von zwanzig Khārīs“ (vīsatikhāriko): Nach dem Maß von Māgadha entsprechen vier Patthas einem Pattha im Lande Kosala. Nach diesem Pattha-Maß ergeben vier Patthas ein Āḷhaka, vier Āḷhakas ein Doṇa, vier Doṇas eine Mānikā, und vier Mānikās eine Khārī. Mit dieser Khārī gemessen sind es zwanzig Khārīs. „Eine Wagenladung Sesam“ (tilavāho): ein Sesamkarren. „Die Abbuda-Hölle“ (abbudo nirayo): Es gibt keine eigenständige Hölle namens „Abbuda“. Vielmehr wird ein Ort der Peinigung in der Avīci-Hölle, dessen Dauer nach der Abbuda-Zahl bemessen wird, als „Abbuda-Hölle“ bezeichnet. Dieselbe Methode gilt für die Nirabbuda-Hölle und so weiter. තත්ථ වස්සගණනාපි එවං වෙදිතබ්බා – යථෙව හි සතං සතසහස්සානි කොටි හොති, එවං සතං සතසහස්සකොටියො පකොටි නාම හොති, සතං සතසහස්සපකොටියො කොටිප්පකොටි නාම, සතං සතසහස්සකොටිප්පකොටියො නහුතං, සතං සතසහස්සනහුතානි නින්නහුතං, සතං සතසහස්සනින්නහුතානි එකං අබ්බුදං, තතො වීසතිගුණං නිරබ්බුදං. එස නයො සබ්බත්ථ. කෙචි පන ‘‘තත්ථ තත්ථ පරිදෙවනානත්තෙනපි කම්මකරණනානත්තෙනපි ඉමානි නාමානි ලද්ධානී’’ති වදන්ති, අපරෙ ‘‘සීතනරකා එව එතෙ’’ති. Hierbei ist auch die Berechnung der Jahre wie folgt zu verstehen: Ebenso wie einhundert mal Einhunderttausend (10 Millionen) eine Koṭi bilden, so bilden einhundert mal Einhunderttausend Koṭis eine Pakoṭi. Einhundert mal Einhunderttausend Pakoṭis bilden eine Koṭippakoṭi; einhundert mal Einhunderttausend Koṭippakoṭis bilden ein Nahuta; einhundert mal Einhunderttausend Nahutas bilden ein Ninnahuta; einhundert mal Einhunderttausend Ninnahutas bilden ein Abbuda; und das Zwanzigfache davon bildet ein Nirabbuda. Diese Methode gilt überall. Einige jedoch sagen: „Diese Namen haben sie durch die verschiedenen Arten des Wehklagens und die verschiedenen Arten der Bestrafung erhalten, die dort jeweils stattfinden“, während andere sagen: „Dies sind schlicht die kalten Höllen.“ අථාපරන්ති තදත්ථවිසෙසත්ථදීපකං ගාථාබන්ධං සන්ධාය වුත්තං. පාඨවසෙන වුත්තවීසතිගාථාසු හි එත්ථ ‘‘සතං සහස්සාන’’න්ති අයමෙකා එව ගාථා වුත්තත්ථදීපිකා, සෙසා විසෙසත්ථදීපිකා එව, අවසානෙ ගාථාද්වයමෙව පන මහාඅට්ඨකථායං විනිච්ඡිතපාඨෙ නත්ථි. තෙනාවොචුම්හ ‘‘වීසතිගාථාසූ’’ති. „Ferner“ (athāparam) wurde in Bezug auf die Zusammenstellung von Versen gesagt, die spezifische, mit der Sache zusammenhängende Angelegenheiten veranschaulichen. Denn unter den zwanzig Versen, die hier im gelesenen Text aufgeführt sind, veranschaulicht nur dieser eine Vers (660), der mit „Einhunderttausend“ beginnt, den [im Prosateil] dargelegten Sachverhalt, während die übrigen andere Sachverhalte veranschaulichen. Das Verspaar am Ende (677–678) ist jedoch in der im Großen Kommentar (Mahāaṭṭhakathā) festgelegten Textfassung nicht enthalten. Daher sagten wir „zwanzig Verse“. 663. තත්ථ කුඨාරීති අත්තච්ඡෙදකට්ඨෙන කුඨාරිසදිසා ඵරුසවාචා. ඡින්දතීති කුසලමූලසඞ්ඛාතං අත්තනො මූලංයෙව නිකන්තති. 663. Hierbei ist „eine Axt“ (kuṭhārī): grobe Rede, die einer Axt in dem Sinne gleicht, dass sie sich selbst schneidet. „Schneidet“ (chindati): schneidet die eigene Wurzel ab, was eine Bezeichnung für die eigenen heilsamen Wurzeln (kusalamūla) ist. 664. නින්දියන්ති නින්දිතබ්බං. තං වා නින්දති යො පසංසියොති යො උත්තමට්ඨෙන පසංසාරහො පුග්ගලො, තං වා සො පාපිච්ඡතාදීනි ආරොපෙත්වා ගරහති. විචිනාතීති උපචිනාති. කලින්ති අපරාධං. 664. „Zu tadeln“ (nindiyam) bedeutet „was zu tadeln ist“. „Oder tadelt den, der Lob verdient“ (taṃ vā nindati yo pasaṃsiyo) bedeutet: Wer eine Person, die in Bezug auf das Höchste Lob verdient, kritisiert, indem er ihr schlechte Begierden und so weiter vorwirft. „Sammelt an“ (vicināti) bedeutet „häuft an“. „Unglück“ (kali) bedeutet „ein Vergehen“. 665. අයං කලීති අයං අපරාධො. අක්ඛෙසූති ජූතකීළනඅක්ඛෙසු. සබ්බස්සාපි සහාපි අත්තනාති සබ්බෙන අත්තනො ධනෙනපි අත්තනාපි සද්ධිං. සුගතෙසූපි [Pg.198] සුට්ඨු ගතත්තා, සුන්දරඤ්ච ඨානං ගතත්තා සුගතනාමකෙසු බුද්ධපච්චෙකබුද්ධසාවකෙසු. මනං පදොසයෙති යො මනං පදූසෙය්‍ය. තස්සායං මනොපදොසො එව මහත්තරො කලීති වුත්තං හොති. 665. „Dieses Unglück“ (ayaṃ kalī): dieses Vergehen. „Bei den Würfeln“ (akkhesu): beim Würfelspiel. „Samt allem und sich selbst“ (sabbassāpi sahāpi attanā): zusammen mit all seinem Besitz und auch mit sich selbst. „Gegen die Wohlgegangenen“ (sugatesu): gegen die Buddhas, Paccekabuddhas und Jünger eines Buddha, die „Wohlgegangene“ (sugata) genannt werden, weil sie „gut gegangen“ sind und weil sie an einen „guten Ort gelangt“ sind. „Wer seinen Geist böswillig stimmt“ (manaṃ padosaye): wer seinen Geist trüben (oder hasserfüllt machen) würde. Damit ist gemeint: Eben dieses böswillige Stimmen des Geistes ist ein weitaus größeres Unglück. 666. කස්මා? යස්මා සතං සහස්සානං…පෙ… පාපකං, යස්මා වස්සගණනාය එත්තකො සො කාලො, යං කාලං අරියගරහී වාචං මනඤ්ච පණිධාය පාපකං නිරයං උපෙති, තත්ථ පච්චතීති වුත්තං හොති. ඉදඤ්හි සඞ්ඛෙපෙන පදුමනිරයෙ ආයුප්පමාණං. 666. Warum? Weil für einhunderttausend [Nirabbudas] ... [sein Geist] böse [war]. Weil für eine so lange Anzahl von Jahren der Schmäher der Edlen in die Hölle gelangt, nachdem er seine Rede und seinen Geist böswillig gegen sie gerichtet hat; damit ist gemeint, dass er dort gepeinigt wird. Dies ist in Kürze die Lebensspanne in der Paduma-Hölle. 667. ඉදානි අපරෙනපි නයෙන ‘‘අයමෙව මහත්තරො කලි, යො සුගතෙසු මනං පදූසයෙ’’ති ඉමමත්ථං විභාවෙන්තො ‘‘අභූතවාදී’’ති ආදිමාහ. තත්ථ අභූතවාදීති අරියූපවාදවසෙන අලිකවාදී. නිරයන්ති පදුමාදිං. පෙච්ච සමා භවන්තීති ඉතො පටිගන්ත්වා නිරයූපපත්තියා සමා භවන්ති. පරත්ථාති පරලොකෙ. 667. Um nun auf andere Weise die Bedeutung der Worte „Eben dieses Unglück ist weitaus größer, wenn man seinen Geist gegen die Wohlgegangenen böswillig stimmt“ zu verdeutlichen, sagt er: „Wer Unwahres spricht“ (abhūtavādī) und so weiter. Hierbei ist „wer Unwahres spricht“: einer, der die Edlen fälschlich verleumdet. „In die Hölle“: in die Paduma-Hölle. „Nach dem Tod sind beide gleich“ (pecca samā bhavanti): Nachdem sie von hier geschieden sind, sind sie aufgrund ihrer Wiedergeburt in der Hölle einander gleich. „Im Jenseits“ (paratthā): in der jenseitigen Welt. 668. කිඤ්ච භිය්‍යො – යො අප්පදුට්ඨස්සාති. තත්ථ මනොපදොසාභාවෙන අප්පදුට්ඨො, අවිජ්ජාමලාභාවෙන සුද්ධො, පාපිච්ඡාභාවෙන අනඞ්ගණොති වෙදිතබ්බො. අප්පදුට්ඨත්තා වා සුද්ධස්ස, සුද්ධත්තා අනඞ්ගණස්සාති එවම්පෙත්ථ යොජෙතබ්බං. 668. Und was noch mehr: „Wer einem Arglosen [schadet]“ (yo appaduṭṭhassa). Hierbei ist zu verstehen: „arglos“ (appaduṭṭho) durch das Fehlen von bösem Willen im Geist, „rein“ (suddho) durch das Fehlen des Makels der Unwissenheit, „makellos“ (anaṅgaṇo) dadurch, dass er sich nicht in schlechten Begierden bewegt. Oder aber es ist hier so zu verknüpfen: Weil er arglos ist, ist er rein; weil er rein ist, ist er makellos. 669. එවං සුගතෙසු මනොපදොසස්ස මහත්තරකලිභාවං සාධෙත්වා ඉදානි වාරිතවත්ථුගාථා නාම චුද්දස ගාථා ආහ. ඉමා කිර කොකාලිකං මීයමානමෙව ඔවදන්තෙනායස්මතා මහාමොග්ගල්ලානෙන වුත්තා, ‘‘මහාබ්‍රහ්මුනා’’ති එකෙ. තාසං ඉමිනා සුත්තෙන සද්ධිං එකසඞ්ගහත්ථං අයමුද්දෙසො ‘‘යො ලොභගුණෙ අනුයුත්තො’’තිආදි. තත්ථ පඨමගාථාය තාව ‘‘ගුණො’’ති නිද්දිට්ඨත්තා අනෙකක්ඛත්තුං පවත්තත්තා වා ලොභොයෙව ලොභගුණො, තණ්හායෙතං අධිවචනං. අවදඤ්ඤූති අවචනඤ්ඤූ බුද්ධානම්පි ඔවාදං අග්ගහණෙන. මච්ඡරීති පඤ්චවිධමච්ඡරියෙන. පෙසුණියං අනුයුත්තොති අග්ගසාවකානං භෙදකාමතාය. සෙසං පාකටමෙව. ඉදං වුත්තං හොති – යො, ආවුසො කොකාලික, තුම්හාදිසො අනුයුත්තලොභතණ්හාය ලොභගුණෙ අනුයුත්තො අස්සද්ධො කදරියො අවදඤ්ඤූ මච්ඡරී පෙසුණියං අනුයුත්තො, සො වචසා පරිභාසති අඤ්ඤං අභාසනෙය්‍යම්පි පුග්ගලං. තෙන තං වදාමි ‘‘මුඛදුග්ගා’’ති ගාථාත්තයං. 669. Nachdem er so bewiesen hat, dass die Bosheit des Geistes gegenüber den Wohlgegangenen das größere Unglück ist, spricht er nun vierzehn Verse, die „Verse über eilige Fälle“ (vāritavatthugāthā) genannt werden. Es heißt, diese seien vom ehrwürdigen Mahāmoggallāna als Ermahnung für den sterbenden Kokālika gesprochen worden; einige jedoch schreiben sie Mahābrahmā zu. Um diese zusammen mit dieser Lehrrede in einer Sammlung zu vereinen, wird diese Einleitung gegeben: „Wer dem Hang zur Gier verfallen ist“ (yo lobhaguṇe anuyutto) und so weiter. Hierbei wird im ersten Vers die Gier selbst als „Hang zur Gier“ (lobhaguṇo) bezeichnet, weil sie als Eigenschaft (guṇa) dargestellt wird oder weil sie immer wieder auftritt; dies ist eine Bezeichnung für Begehren (taṇhā). „Widerspenstig“ (avadaññū) bedeutet, dass er Worte nicht versteht, weil er selbst die Ermahnung der Buddhas nicht annimmt. „Geizig“ (maccharī) bezieht sich auf die pfünffache Art von Geiz. „Der Verleumdung ergeben“ (pesuṇiyaṃ anuyutto) bedeutet, dass er mit dem Wunsch spricht, die Hauptschüler zu entzweien. Der Rest ist offensichtlich. Dies ist damit gemeint: „Freund Kokālika, wer wie du dem Hang zur Gier, dem Begehren, verfallen ist, wer ungläubig, erbärmlich, widerspenstig, geizig und der Verleumdung ergeben ist, der beschimpft mit Worten eine andere Person, die keineswegs beschimpft werden sollte. Daher spreche ich zu dir die drei Verse, die mit ‚Du Schandmaul‘ (mukhadugga) beginnen.“ 670. තස්සායං [Pg.199] අනුත්තානපදත්ථො – මුඛදුග්ග මුඛවිසම, විභූත විගතභූත, අලිකවාදි, අනරිය අසප්පුරිස, භූනහු භූතිහනක, වුඩ්ඪිනාසක, පුරිසන්ත අන්තිමපුරිස, කලි අලක්ඛිපුරිස, අවජාත බුද්ධස්ස අවජාතපුත්ත. 670. Hier ist die Bedeutung der unklaren Begriffe: „Schandmaul“ (mukhadugga) bedeutet „ein raues Maul habend“; „Nichtswürdiger“ (vibhūta) bedeutet „ohne Wahrheit“, „Lügner“; „Unedler“ (anariya) bedeutet „schlechter Mensch“; „Zerstörer des Werdenden“ (bhūnahu) bedeutet „Töter des Lebens“, „Zerstörer des Wachstums“; „Letzter der Menschen“ (purisanta) bedeutet „der geringste aller Menschen“; „Unglückseliger“ (kali) bedeutet „ein vom Pech verfolgter Mensch“; „Missgeburt“ (avajāta) bedeutet „ein entarteter Sohn des Buddha“. 671. රජමාකිරසීති කිලෙසරජං අත්තනි පක්ඛිපසි. පපතන්ති සොබ්භං. ‘‘පපාත’’න්තිපි පාඨො, සො එවත්ථො. ‘‘පපද’’න්තිපි පාඨො, මහානිරයන්ති අත්ථො. 671. „Du streust Staub auf dich“ (rajamākirasī): Du wirfst den Staub der Verunreinigungen (kilesa) auf dich selbst. „Den Abgrund“ (papataṃ): eine tiefe Grube. Es gibt auch die Lesart „papātaṃ“ mit derselben Bedeutung sowie die Lesart „papadaṃ“, was „die große Hölle“ bedeutet. 672. එති හතන්ති එත්ථ හ-ඉති නිපාතො, තන්ති තං කුසලාකුසලකම්මං. අථ වා හතන්ති ගතං පටිපන්නං, උපචිතන්ති අත්ථො. සුවාමීති සාමි තස්ස කම්මස්ස කතත්තා. සො හි තං කම්මං ලභතෙව, නාස්ස තං නස්සතීති වුත්තං හොති. යස්මා ච ලභති, තස්මා දුක්ඛං මන්දො…පෙ… කිබ්බිසකාරී. 672. „Es kehrt zurück“ (eti ha taṃ): Hier ist „ha“ eine Partikel und „taṃ“ bezieht sich auf jene heilsame oder unheilsame Tat (kamma). Alternativ kann man [ha taṃ als] „hataṃ“ lesen, was „gegangen, begangen“ bedeutet, im Sinne von „angehäuft“. „Sein Eigentümer“ (suvāmī): Man ist der Eigentümer, weil man diese Tat begangen hat, denn er empfängt sie wahrlich. Damit ist gemeint: Seine [Tat] geht nicht verloren. Und weil er sie empfängt, erfährt der Tor, der Übeltäter, Leiden in sich selbst. 673. ඉදානි යං දුක්ඛං මන්දො පස්සති, තං පකාසෙන්තො ‘‘අයොසඞ්කුසමාහතට්ඨාන’’න්තිආදිමාහ. තත්ථ පුරිමඋපඩ්ඪගාථාය තාව අත්ථො – යං තං අයොසඞ්කුසමාහතට්ඨානං සන්ධාය භගවතා ‘‘තමෙනං, භික්ඛවෙ, නිරයපාලා පඤ්චවිධබන්ධනං නාම කාරණං කරොන්තී’’ති (ම. නි. 3.250; අ. නි. 3.36) වුත්තං, තං උපෙති, එවං උපෙන්තො ච තත්ථෙව ආදිත්තාය ලොහපථවියා නිපජ්ජාපෙත්වා නිරයපාලෙහි පඤ්චසු ඨානෙසු ආකොටියමානං තත්තං ඛිලසඞ්ඛාතං තිණ්හධාරමයසූලමුපෙති, යං සන්ධාය භගවතා වුත්තං ‘‘තත්තං අයොඛිලං හත්ථෙ ගමෙන්තී’’තිආදි. තතො පරා උපඩ්ඪගාථා අනෙකානි වස්සසහස්සානි තත්ථ පච්චිත්වා පක්කාවසෙසානුභවනත්ථං අනුපුබ්බෙන ඛාරොදකනදීතීරං ගතස්ස යං තං ‘‘තත්තං අයොගුළං මුඛෙ පක්ඛිපන්ති, තත්තං තම්බලොහං මුඛෙ ආසිඤ්චන්තී’’ති වුත්තං, තං සන්ධාය වුත්තං. තත්ථ අයොති ලොහං. ගුළසන්නිභන්ති බෙලුවසණ්ඨානං. අයොගහණෙන චෙත්ථ තම්බලොහං, ඉතරෙන අයොගුළං වෙදිතබ්බං. පතිරූපන්ති කතකම්මානුරූපං. 673. Um nun das Leiden aufzuzeigen, das der Tor erfährt, sagt er: „Er gelangt an den Ort der Pfählung, der eiserne Haken hat“ und so weiter. Hierbei ist die Bedeutung der ersten Vershälfte wie folgt: Es geschah in Bezug auf den Ort der Pfählung mit seinen eisernen Haken, dass der Erhabene sagte: „Die Höllenwärter, ihr Mönche, fügen ihm dann die Bestrafung namens ‚fünffache Fesselung‘ zu.“ Er gelangt dorthin, und wenn er dort angelangt ist, lassen sie ihn auf dem glühenden Kupferboden niederlegen, wo er von den Höllenwärtern an fünf Stellen durchbohrt wird; [so] gelangt er an jenen Ort, der scharfe Klingen und eiserne Pfähle aufweist, wobei Letzteres eine Bezeichnung für den glühenden eisernen Pflock ist. Diesbezüglich sagte der Erhabene: „Sie treiben einen glühenden eisernen Pflock durch seine Hand.“ Die folgende Vershälfte bezieht sich auf das, was danach geschieht. Nachdem er dort viele tausend Jahre gepeinigt wurde, um den verbleibenden Rest des Ergebnisses zu erfahren, erreicht er schrittweise das Ufer des Flusses aus ätzendem Wasser (Khārodakanadī). Wenn es heißt: „Sie stecken ihm eine glühende Eisenkugel in den Mund; sie gießen glühendes Kupfer in seinen Mund“, so bezieht sich das darauf. Hierbei bedeutet „Eisen“ (ayo) Kupfer; „kugelähnlich“ (guḷasannibhaṃ) bedeutet in der Form einer Beḷuva-Frucht. Und hier ist durch die Erwähnung von „Eisen“ Kupfer gemeint; denn eine Eisenkugel ist durch das andere [als Kupfer] zu verstehen. „Angemessen“ (patirūpaṃ) bedeutet: entsprechend der begangenen Tat. 674. තතො පරාසු ගාථාසු න හි වග්ගූති ‘‘ගණ්හථ, පහරථා’’තිආදීනි වදන්තා නිරයපාලා මධුරවාචං න වදන්ති. නාභිජවන්තීති න [Pg.200] සුමුඛභාවෙන අභිමුඛා ජවන්ති, න සුමුඛා උපසඞ්කමන්ති, අනයබ්‍යසනමාවහන්තා එව උපසඞ්කමන්තීති වුත්තං හොති. න තාණමුපෙන්තීති තාණං ලෙණං පටිසරණං හුත්වා න උපගච්ඡන්ති, ගණ්හන්තා හනන්තා එව උපෙන්තීති වුත්තං හොති. අඞ්ගාරෙ සන්ථතෙ සයන්තීති අඞ්ගාරපබ්බතං ආරොපිතා සමානා අනෙකානි වස්සසහස්සානි සන්ථතෙ අඞ්ගාරෙ සෙන්ති. ගිනිසම්පජ්ජලිතන්ති සමන්තතො ජලිතං සබ්බදිසාසු ච සම්පජ්ජලිතං අග්ගිං. පවිසන්තීති මහානිරයෙ පක්ඛිත්තා සමානා ඔගාහන්ති. මහානිරයො නාම යො සො ‘‘චතුක්කණ්ණො’’ති (අ. නි. 3.36) වුත්තො, නං යොජනසතෙ ඨත්වා පස්සතං අක්ඛීනි භිජ්ජන්ති. 674. In den folgenden Versen sprechen die Höllenwärter, wenn sie sagen: „Ergreift ihn, schlagt ihn!“, nicht lieblich, sie sprechen keine süßen Worte. Nābhijavanti („sie hasten nicht herbei“): Sie eilen ihm nicht mit einem freundlichen Gesicht entgegen, sie nähern sich nicht mit einer angenehmen Miene; vielmehr nähern sie sich, um Elend und Verderben zu bringen – so ist es gemeint. Na tāṇamupenti („sie bieten keine Zuflucht“): Sie kommen nicht, um Schutz, Zuflucht oder einen Hort zu bieten; vielmehr kommen sie heran, um ihn zu ergreifen und zu schlagen – so ist es gemeint. Aṅgāre santhate sayanti („sie liegen auf ausgebreiteten Kohlen“): Nachdem sie auf einen Kohlenberg getrieben wurden, liegen sie viele tausend Jahre lang auf ausgebreiteten Kohlen. Ginisampajjalitaṃ („ein lichterloh brennendes Feuer“): ein ringsum loderndes, in allen Richtungen loderndes Feuer. Pavisantī („sie treten ein“): In die große Hölle geworfen, versinken sie darin. Die große Hölle ist jene, die als „viereckig“ beschrieben wird; wer in einer Entfernung von hundert Yojanas steht und sie erblickt, dem bersten die Augen. 675. ජාලෙන ච ඔනහියානාති අයොජාලෙන පලිවෙඨෙත්වා මිගලුද්දකා මිගං විය හනන්ති. ඉදං දෙවදූතෙ අවුත්තකම්මකාරණං. අන්ධංව තිමිසමායන්තීති අන්ධකරණෙන අන්ධමෙව බහලන්ධකාරත්තා ‘‘තිමිස’’න්ති සඤ්ඤිතං ධූමරොරුවං නාම නරකං ගච්ඡන්ති. තත්‍ර කිර නෙසං ඛරධූමං ඝායිත්වා අක්ඛීනි භිජ්ජන්ති, තෙන ‘‘අන්ධංවා’’ති වුත්තං. තං විතතඤ්හි යථා මහිකායොති තඤ්ච අන්ධතිමිසං මහිකායො විය විතතං හොතීති අත්ථො. ‘‘විත්ථත’’න්තිපි පාඨො. ඉදම්පි දෙවදූතෙ අවුත්තකම්මකාරණමෙව. 675. Jālena ca onahiyānā („und sie in ein Netz hüllend“): Indem sie sie in ein eisernes Netz wickeln, erschlagen sie sie, so wie Jäger ein Wild erlegen. Dies ist eine Qual, die im Devadūta-Sutta nicht erwähnt wird. Andhaṃva timisamāyanti („sie geraten in eine blind machende Finsternis“): Wegen der dichten Dunkelheit geraten sie in die Hölle namens Dhūmaroruva (Rauch-Wimmern), die als finster und blind machend bezeichnet wird. Es heißt, dass dort ihre Augen bersten, wenn sie den scharfen Rauch einatmen, weshalb es heißt: „wie blind“. Taṃ vitatañhi yathā mahikāyo („das wie Nebel ausgebreitet ist“): Das bedeutet: „Und jene blind machende Finsternis ist wie Nebel ausgebreitet.“ Es gibt auch die Lesart vitthataṃ („ausgedehnt“). Auch diese Qual wird im Devadūta-Sutta nicht erwähnt. 676. අථ ලොහමයන්ති අයං පන ලොහකුම්භී පථවිපරියන්තිකා චතුනහුතාධිකානි ද්වෙයොජනසතසහස්සානි ගම්භීරා සමතිත්තිකා තත්‍රලොහපූරා හොති. පච්චන්ති හි තාසු චිරරත්තන්ති තාසු කුම්භීසු දීඝරත්තං පච්චන්ති. අග්ගිනිසමාසූති අග්ගිසමාසු. සමුප්පිලවාතෙති සමුප්පිලවන්තා, සකිම්පි උද්ධං සකිම්පි අධො ගච්ඡමානා ඵෙණුද්දෙහකං පච්චන්තීති වුත්තං හොති. දෙවදූතෙ වුත්තනයෙනෙව තං වෙදිතබ්බං. 676. Atha lohamayaṃ („Dann den kupfernen [Kessel]“): Dieser Kupferkessel (lohakumbhī) aber, der sich bis an die Grenzen der Erde erstreckt, ist zweihunderttausend und viertausend Yojanas tief, bis zum Rand mit geschmolzenem Kupfer gefüllt. Paccanti hi tāsu cirarattaṃ („Denn sie kochen darin für lange Zeit“): In diesen Kesseln werden sie für lange Zeit gekocht. Agginisamāsū („den Feuern gleich“): feuergleich. Samuppilavā („auf- und abtreibend“): Auf und ab treibend, bald nach oben, bald nach unten treibend, werden sie im schäumenden Sieden gekocht – so ist es gemeint. Dies ist genau so zu verstehen, wie es im Devadūta-Sutta dargelegt wird. 677. පුබ්බලොහිතමිස්සෙති පුබ්බලොහිතමිස්සාය ලොහකුම්භියා. තත්ථ කින්ති තත්ථ. යං යං දිසකන්ති දිසං විදිසං. අධිසෙතීති ගච්ඡති. ‘‘අභිසෙතී’’තිපි පාඨො, තත්ථ යං යං දිසං අල්ලීයති අපස්සයතීති අත්ථො. කිලිස්සතීති බාධීයති. ‘‘කිලිජ්ජතී’’තිපි පාඨො, පූති හොතීති අත්ථො. සම්ඵුසමානොති තෙන පුබ්බලොහිතෙන ඵුට්ඨො සමානො. ඉදම්පි දෙවදූතෙ අවුත්තකම්මකාරණං. 677. Pubbalohitamisse („in [Kupfer], das mit Eiter und Blut vermischt ist“): im Kupferkessel, der mit Eiter und Blut vermischt ist. Tattha („dort“): an jenem Ort. Yaṃ yaṃ disakaṃ („in welche Richtung auch immer“): in jede Haupt- oder Zwischenrichtung. Adhiseti („er liegt darauf“): er geht dorthin. Es gibt auch die Lesart abhiseti; das bedeutet: Er schmiegt sich an oder lehnt sich an jene Richtung an. Kilissatī („er wird geplagt“): er wird bedrängt. Es gibt auch die Lesart kilijjati, was „er verwest“ bedeutet. Samphusamāno („in Berührung kommend“): von jener Eiter- und Blutmasse berührt werdend. Auch diese Qual wird im Devadūta-Sutta nicht erwähnt. 678. පුළවාවසථෙති [Pg.201] පුළවානං ආවාසෙ. අයම්පි ලොහකුම්භීයෙව දෙවදූතෙ ‘‘ගූථනිරයො’’ති වුත්තා, තත්ථ පතිතස්ස සූචිමුඛපාණා ඡවිආදීනි ඡින්දිත්වා අට්ඨිමිඤ්ජං ඛාදන්ති. ගන්තුං න හි තීරමපත්ථීති අපගන්තුං න හි තීරං අත්ථි. ‘‘තීරවමත්ථී’’තිපි පාඨො, සොයෙවත්ථො. තීරමෙව එත්ථ ‘‘තීරව’’න්ති වුත්තං. සබ්බසමා හි සමන්තකපල්ලාති යස්මා තස්සා කුම්භියා උපරිභාගෙපි නිකුජ්ජිතත්තා සබ්බත්ථ සමා සමන්තතො කටාහා, තස්මා අපගන්තුං තීරං නත්ථීති වුත්තං හොති. 678. Puḷavāvasathe („in der Behausung der Würmer“): im Aufenthaltsort der Würmer. Dieser Kupferkessel selbst wird im Devadūta-Sutta als „Kothölle“ (gūthaniraya) bezeichnet; wer dort hineinfällt, dessen Oberhaut und andere Schichten werden von nadelmäuligen Tieren durchschnitten, die dann sein Knochenmark fressen. Gantuṃ na hi tīramapatthi („denn es gibt kein Ufer, zu dem man gelangen könnte“): Es gibt kein Ufer, zu dem man entkommen könnte. Es gibt auch die Lesart tīravamatthi, was dieselbe Bedeutung hat. „Ufer“ wird hier als tīrava bezeichnet. Sabbasamā hi samantakapallā („denn die Pfannen ringsum sind alle gleich“): Da der obere Teil dieses Kessels umgestülpt ist, sind die Gefäßwände überall ringsum völlig gleich; daher heißt es, dass es kein Ufer gibt, zu dem man entkommen kann. 679. අසිපත්තවනං දෙවදූතෙ වුත්තනයමෙව. තඤ්හි දූරතො රමණීයං අම්බවනං විය දිස්සති, අථෙත්ථ ලොභෙන නෙරයිකා පවිසන්ති, තතො නෙසං වාතෙරිතානි පත්තානි පතිත්වා අඞ්ගපච්චඞ්ගානි ඡින්දන්ති. තෙනාහ – ‘‘තං පවිසන්ති සමුච්ඡිදගත්තා’’ති. තං පවිසන්ති තතො සුට්ඨු ඡින්නගත්තා හොන්තීති. ජිව්හං බළිසෙන ගහෙත්වා ආරජයාරජයා විහනන්තීති තත්ථ අසිපත්තවනෙ වෙගෙන ධාවිත්වා පතිතානං මුසාවාදීනං නෙරයිකානං නිරයපාලා ජිව්හං බළිසෙන නික්කඩ්ඪිත්වා යථා මනුස්සා අල්ලචම්මං භූමියං පත්ථරිත්වා ඛිලෙහි ආකොටෙන්ති, එවං ආකොටෙත්වා ඵරසූහි ඵාලෙත්වා ඵාලෙත්වා එකමෙකං කොටිං ඡින්දෙත්වා විහනන්ති, ඡින්නඡින්නා කොටි පුනප්පුනං සමුට්ඨාති. ‘‘ආරචයාරචයා’’තිපි පාඨො, ආවිඤ්ඡිත්වා ආවිඤ්ඡිත්වාති අත්ථො. එතම්පි දෙවදූතෙ අවුත්තකම්මකාරණං. 679. Der Wald der Schwertblätter (asipattavana) ist genau so zu verstehen, wie er im Devadūta-Sutta beschrieben wird. Er erscheint nämlich von weitem wie ein lieblicher Hain von Mangobäumen; getrieben von Gier dringen die Höllenwesen dort ein, woraufhin die vom Wind bewegten Blätter herabfallen und ihre Glieder und Gelenke zerschneiden. Daher heißt es: „Sie betreten ihn mit völlig zerschnittenen Körpern.“ Wenn sie ihn betreten, werden ihre Körper völlig zerschnitten. Jivhaṃ baḷisena gahetvā ārajayārajayā vihananti („sie packen die Zunge mit einem Haken und schlagen sie, indem sie sie immer wieder zerfetzen“): Im Wald der Schwertblätter ziehen die Höllenwärter mit einem Angelhaken die Zungen jener Lügner heraus, die dorthin gestürzt sind und hastig herbeieilten. So wie Menschen feuchtes Leder auf dem Boden ausbreiten und mit Pflöcken festklopfen, so klopfen sie deren Zungen fest, spalten sie mit Äxten und schlagen sie, indem sie sie Stück für Stück abschneiden; jeder abgeschnittene Teil entsteht immer wieder neu. Es gibt auch die Lesart āracayāracayā mit der Bedeutung „herumwirbelnd“ (āviñchitvā āviñchitvā). Auch diese Qual wird im Devadūta-Sutta nicht erwähnt. 680. වෙතරණින්ති දෙවදූතෙ ‘‘මහතී ඛාරොදකා නදී’’ති (ම. නි. 3.269) වුත්තනදිං. සා කිර ගඞ්ගා විය උදකභරිතා දිස්සති. අථෙත්ථ න්හායිස්සාම පිවිස්සාමාති නෙරයිකා පතන්ති. තිණ්හධාරඛුරධාරන්ති තිණ්හධාරං ඛුරධාරං, තික්ඛධාරඛුරධාරවතින්ති වුත්තං හොති. තස්සා කිර නදියා උද්ධමධො උභයතීරෙසු ච තිණ්හධාරා ඛුරා පටිපාටියා ඨපිතා විය තිට්ඨන්ති, තෙන සා ‘‘තිණ්හධාරා ඛුරධාරා’’ති වුච්චති. තං තිණ්හධාරඛුරධාරං උදකාසාය උපෙන්ති අල්ලීයන්තීති අත්ථො. එවං උපෙන්තා ච පාපකම්මෙන චොදිතා තත්ථ මන්දා පපතන්ති බාලාති අත්ථො. 680. Vetaraṇiṃ: Damit ist der im Devadūta-Sutta als „großer Fluss mit ätzendem Wasser“ beschriebene Fluss gemeint. Er erscheint nämlich wasserreich wie der Ganges. Die Höllenwesen springen hinein in der Annahme: „Wir wollen baden, wir wollen trinken.“ Tiṇhadhārakhuradhāraṃ („mit scharfen Schneiden, mit Rasiermesserschneiden“): Damit ist gemeint, dass er scharfe Klingen und Rasiermesser besitzt. Es heißt nämlich, dass im oberen und unteren Bereich dieses Flusses sowie an beiden Ufern scharfe Rasiermesser wie in einer Reihe aufgestellt emporragen; daher wird er „mit scharfen Schneiden, mit Rasiermesserschneiden“ genannt. In der Hoffnung auf Wasser nähern sie sich diesem [Fluss] mit scharfen Schneiden und Rasiermesserschneiden. Und so herangetreten, von ihrem unheilsamen Kamma angetrieben, stürzen jene Toren und Unwissenden dort hinein – das ist die Bedeutung. 681. සාමා සබලාති එතං පරතො ‘‘සොණා’’ති ඉමිනා යොජෙතබ්බං. සාමවණ්ණා කම්මාසවණ්ණා ච සොණා ඛාදන්තීති වුත්තං හොති[Pg.202]. කාකොලගණාති කණ්හකාකගණා. පටිගිද්ධාති සුට්ඨු සඤ්ජාතගෙධා හුත්වා, ‘‘මහාගිජ්ඣා’’ති එකෙ. කුලලාති කුලලපක්ඛිනො, ‘‘සෙනානමෙතං නාම’’න්ති එකෙ. වායසාති අකණ්හකාකා. ඉදම්පි දෙවදූතෙ අවුත්තකම්මකාරණං. තත්ථ වුත්තානිපි පන කානිචි ඉධ න වුත්තානි, තානි එතෙසං පුරිමපච්ඡිමභාගත්තා වුත්තානෙව හොන්තීති වෙදිතබ්බානි. 681. Sāmā sabalā („schwarz und gefleckt“): Dies ist mit dem folgenden Wort soṇā („Hunde“) zu verbinden. Es bedeutet, dass schwarze und gefleckte Hunde sie fressen. Kākolagaṇā („Rabenhorden“): Scharen von schwarzen Krähen. Paṭigiddhā („sehr gierig“): von starker Gier erfüllt; manche sagen, damit seien „Riesengeier“ gemeint. Kulalā („Falken“): Greifvögel; manche sagen, dies sei ein Heeresname. Vāyasā („Krähen“): nicht-schwarze Krähen. Auch diese Qual wird im Devadūta-Sutta nicht erwähnt. Was jedoch dort erwähnt, hier aber nicht genannt wird, ist so zu verstehen, dass es sich um die vorausgehenden und nachfolgenden Abschnitte derselben Ereignisse handelt. 682. ඉදානි සබ්බමෙවෙතං නරකවුත්තිං දස්සෙත්වා ඔවදන්තො ‘‘කිච්ඡා වතාය’’න්ති ගාථමාහ. තස්සත්ථො – කිච්ඡා වත අයං ඉධ නරකෙ නානප්පකාරකම්මකරණභෙදා වුත්ති, යං ජනො ඵුසති කිබ්බිසකාරී. තස්මා ඉධ ජීවිතසෙසෙ ජීවිතසන්තතියා විජ්ජමානාය ඉධ ලොකෙ ඨිතොයෙව සමානො සරණගමනාදිකුසලධම්මානුට්ඨානෙන කිච්චකරො නරො සියා භවෙය්‍ය. කිච්චකරො භවන්තොපි ච සාතච්චකාරිතාවසෙනෙව භවෙය්‍ය, න පමජ්ජෙ මුහුත්තම්පි න පමාදමාපජ්ජෙය්‍යාති අයමෙත්ථ සමුච්චයවණ්ණනා. යස්මා පන වුත්තාවසෙසානි පදානි පුබ්බෙ වුත්තනයත්තා උත්තානත්ථත්තා ච සුවිඤ්ඤෙය්‍යානෙව, තස්මා අනුපදවණ්ණනා න කතාති. 682. Nachdem er nun all dieses höllische Dasein aufgezeigt hat, spricht er die nächste Strophe als Ermahnung: „Schwerlich fürwahr ist dies...“ (kicchā vatāyaṃ). Die Bedeutung davon ist: Schwerlich fürwahr ist dieses Dasein hier in der Hölle, das durch verschiedene Arten von Bestrafungen gekennzeichnet ist, welches der Übeltäter erfährt. Daher sollte ein Mensch, solange das restliche Leben andauert, solange die Kontinuität des Lebens hier in der Welt besteht, pflichtbewusst handeln, indem er heilsame Taten wie Zufluchtnahme und so weiter ausführt. Und selbst während er seine Pflicht erfüllt, sollte er mit beharrlicher Ausdauer handeln; er sollte keinen einzigen Augenblick nachlässig sein, er sollte nicht in Nachlässigkeit verfallen – dies ist hier die zusammenfassende Erklärung. Da jedoch die übrigen verbleibenden Worte entweder auf die zuvor erklärte Weise oder aufgrund ihrer Offensichtlichkeit leicht zu verstehen sind, wurde keine wortweise Erklärung gegeben. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Khuddaka-Kommentar, සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය කොකාලිකසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung des Kokālika-Suttas im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen. 11. නාලකසුත්තවණ්ණනා 11. Die Erklärung des Nālaka-Suttas 685. ආනන්දජාතෙති නාලකසුත්තං. කා උප්පත්ති? පදුමුත්තරස්ස කිර භගවතො සාවකං මොනෙය්‍යපටිපදං පටිපන්නං දිස්වා තථත්තං අභිකඞ්ඛමානො තතො පභුති කප්පසතසහස්සං පාරමියො පූරෙත්වා අසිතස්ස ඉසිනො භාගිනෙය්‍යො නාලකො නාම තාපසො භගවන්තං ධම්මචක්කප්පවත්තිතදිවසතො සත්තමෙ දිවසෙ ‘‘අඤ්ඤාතමෙත’’න්තිආදීහි ද්වීහි ගාථාහි මොනෙය්‍යපටිපදං පුච්ඡි. තස්ස භගවා ‘‘මොනෙය්‍යං තෙ උපඤ්ඤිස්ස’’න්තිආදිනා නයෙන තං බ්‍යාකාසි. පරිනිබ්බුතෙ පන භගවති සඞ්ගීතිං කරොන්තෙනායස්මතා මහාකස්සපෙන ආයස්මා ආනන්දො තමෙව මොනෙය්‍යපටිපදං පුට්ඨො යෙන යදා ච සමාදපිතො නාලකො භගවන්තං පුච්ඡි[Pg.203]. තං සබ්බං පාකටං කත්වා දස්සෙතුකාමො ‘‘ආනන්දජාතෙ’’තිආදිකා වීසති වත්ථුගාථායො වත්වා අභාසි. තං සබ්බම්පි ‘‘නාලකසුත්ත’’න්ති වුච්චති. 685. Das Nālaka-Sutta beginnt mit „Ānandajāte“. Was ist der Ursprung? Es heißt, dass [Nālaka in einem früheren Leben] einen Jünger des Erhabenen Padumuttara sah, der die Praxis des Weisen (moneyyapaṭipadā) praktizierte. Da er sich nach diesem Zustand sehnte, erfüllte er von da an einhunderttausend Äonen lang die Vollkommenheiten (pāramī) und wurde schließlich ein Asket namens Nālaka, der Neffe des Sehers Asita. Am siebten Tag, nachdem der Erhabene das Rad der Lehre (Dhammacakka) in Bewegung gesetzt hatte, befragte er den Erhabenen mit den zwei Strophen, die mit „Dies wurde erkannt“ (aññātametaṃ) beginnen, über die Praxis des Weisen. Der Erhabene antwortete ihm auf jene Weise, die mit den Worten „Ich werde dir die Praxis des Weisen erklären“ (moneyyaṃ te upaññissaṃ) beginnt. Nach dem Parinibbāna des Erhabenen befragte jedoch der Ehrwürdige Mahākassapa, der das Konzil abhielt, den Ehrwürdigen Ānanda eben über diese Praxis des Weisen – von wem und wann Nālaka dazu bewegt wurde, den Erhabenen zu fragen. Um all das zu verdeutlichen, sprach und verkündete Ānanda die zwanzig einleitenden Strophen (vatthugāthā), die mit „Ānandajāte“ beginnen. All dies wird das „Nālaka-Sutta“ genannt. තත්ථ ආනන්දජාතෙති සමිද්ධිජාතෙ වුද්ධිප්පත්තෙ. පතීතෙති තුට්ඨෙ. අථ වා ආනන්දජාතෙති පමුදිතෙ. පතීතෙති සොමනස්සජාතෙ. සුචිවසනෙති අකිලිට්ඨවසනෙ. දෙවානඤ්හි කප්පරුක්ඛනිබ්බත්තානි වසනානි රජං වා මලං වා න ගණ්හන්ති. දුස්සං ගහෙත්වාති ඉධ දුස්සසදිසත්තා ‘‘දුස්ස’’න්ති ලද්ධවොහාරං දිබ්බවත්ථං උක්ඛිපිත්වා. අසිතො ඉසීති කණ්හසරීරවණ්ණත්තා එවංලද්ධනාමො ඉසි. දිවාවිහාරෙති දිවාවිහාරට්ඨානෙ. සෙසං පදතො උත්තානමෙව. Darin bedeutet „ānandajāte“: im Überfluss entstanden, gewachsen. „Patīte“: erfreut. Oder aber „ānandajāte“ bedeutet: hocherfreut; „patīte“: von Glückseligkeit erfüllt. „Sucivasane“: in unbefleckten Gewändern; denn die Gewänder der Devas, die aus dem Wunschbaum (kapparukkha) hervorgehen, nehmen weder Staub noch Schmutz an. „Dussaṃ gahetvā“ (Tücher ergreifend): hier bedeutet es, dass sie himmlische Gewänder emporhoben, die, weil sie irdischen Tüchern ähneln, die Bezeichnung „dussa“ (Tuch) erhielten. „Asito isī“ (der Seher Asita): ein Seher, der diesen Namen erhielt, weil sein Körper von schwarzer Farbe war. „Divāvihāre“ (während des Aufenthalts am Tag): am Ort des Tagesaufenthalts. Der Rest ist von den Worten her ganz offensichtlich. සම්බන්ධතො පන – අයං කිර සුද්ධොදනස්ස පිතු සීහහනුරඤ්ඤො පුරොහිතො සුද්ධොදනස්සපි අනභිසිත්තකාලෙ සිප්පාචරියො හුත්වා අභිසිත්තකාලෙ පුරොහිතොයෙව අහොසි. තස්ස සායං පාතං රාජුපට්ඨානං ආගතස්ස රාජා දහරකාලෙ විය නිපච්චකාරං අකත්වා අඤ්ජලිකම්මමත්තමෙව කරොති. ධම්මතා කිරෙසා පත්තාභිසෙකානං සක්‍යරාජූනං. පුරොහිතො තෙන නිබ්බිජ්ජිත්වා ‘‘පබ්බජ්ජාමහං මහාරාජා’’ති ආහ. රාජා තස්ස නිච්ඡයං ඤත්වා ‘‘තෙන හි, ආචරිය, මමෙව උය්‍යානෙ වසිතබ්බං, යථා තෙ අහං අභිණ්හං පස්සෙය්‍ය’’න්ති යාචි. සො ‘‘එවං හොතූ’’ති පටිස්සුණිත්වා තාපසපබ්බජ්ජං පබ්බජිත්වා රඤ්ඤා උපට්ඨහියමානො උය්‍යානෙයෙව වසන්තො කසිණපරිකම්මං කත්වා අට්ඨ සමාපත්තියො පඤ්චාභිඤ්ඤායො ච නිබ්බත්තෙසි. සො තතො පභුති රාජකුලෙ භත්තකිච්චං කත්වා හිමවන්තචාතුමහාරාජිකභවනාදීනං අඤ්ඤතරං ගන්ත්වා දිවාවිහාරං කරොති. අථෙකදිවසං තාවතිංසභවනං ගන්ත්වා රතනවිමානං පවිසිත්වා දිබ්බරතනපල්ලඞ්කෙ නිසින්නො සමාධිසුඛං අනුභවිත්වා සායන්හසමයං වුට්ඨාය විමානද්වාරෙ ඨත්වා ඉතො චිතො ච විලොකෙන්තො සට්ඨියොජනාය මහාවීථියා චෙලුක්ඛෙපං කත්වා බොධිසත්තගුණපසංසිතානි ථුතිවචනානි වත්වා කීළන්තෙ සක්කප්පමුඛෙ දෙවෙ අද්දස. තෙනාහ ආයස්මා ආනන්දො – ‘‘ආනන්දජාතෙ…පෙ… දිවාවිහාරෙ’’ති. Was den Zusammenhang betrifft: Er war, so heißt es, der Hofpriester (purohita) von Suddhodanas Vater, dem König Sīhahanu. Bevor Suddhodana gesalbt wurde, war er dessen Lehrer der Künste (sippācariya), und als jener gesalbt wurde, wurde er eben sein Hofpriester. Wenn er abends und morgens kam, um dem König aufzuwarten, erwies ihm der König nicht mehr wie in seiner Jugend tiefe Ehrfurcht, sondern vollzog lediglich das ehrerbietige Zusammenlegen der Hände (añjalikamma). Dies ist, so sagt man, die Natur der gesalbten Sakya-Könige. Davon enttäuscht sagte der Hofpriester: „Ich möchte in die Hauslosigkeit hinausziehen, o großer König.“ Als der König seine Entschlossenheit erkannte, bat er ihn: „In diesem Fall, o Lehrer, solltet Ihr in meinem Park leben, damit ich Euch oft sehen kann.“ Er stimmte mit den Worten „So soll es sein“ zu, trat in die Hauslosigkeit eines Asketen (tāpasapabbajjā) ein und lebte, vom König unterstützt, eben im Park. Nachdem er die Vorbereitungen an den Kasiṇas durchgeführt hatte, erlangte er die acht geistigen Errungenschaften (samāpatti) und die fünf höheren Geisteskräfte (abhiññā). Von da an verbrachte er, nachdem er seine Mahlzeit am Königshof eingenommen hatte, den Rest des Tages damit, sich im Himalaya oder in einer der Wohnstätten wie der der Vier Großkönige aufzuhalten (divāvihāra). Eines Tages begab er sich in die Tāvatiṃsa-Himmelshöhe, betrat einen Juwelenpalast und erlebte, auf einem himmlischen Juwelenthron sitzend, das Glück der Konzentration (samādhisukha). Als er am Abend aus der Meditation aufstand, am Tor des Palastes stand und hierhin und dorthin blickte, sah er die Devas, angeführt von Sakka, die auf einer sechzig Meilen (yojana) langen Prachtstraße Tücher schwenkten, umhersprangen und Loblieder sangen, die die Tugenden des Bodhisatta rühmten. Deswegen sagte der Ehrwürdige Ānanda: „Ānandajāte... [und so weiter, bis] ...divāvihāre.“ 686. තතො සො එවං දිස්වාන දෙවෙ…පෙ… කිං පටිච්ච. තත්ථ උදග්ගෙති අබ්භුන්නතකායෙ. චිත්තිං කරිත්වානාති ආදරං කත්වා. කල්‍යරූපොති තුට්ඨරූපො. සෙසං උත්තානත්ථමෙව. 686. Daraufhin fragte er, als er dies sah: „Aus welchem Grund... [und so weiter] ...wirbeln sie diese herum?“. Darin bedeutet „udagge“: mit erhobenen Körpern. „Cittiṃ karitvāna“: Respekt erweisend. „Kalyarūpo“: von erfreutem Aussehen. Der Rest hat eine ganz offensichtliche Bedeutung. 687. ඉදානි [Pg.204] ‘‘යදාපි ආසී’’තිආදිගාථා උත්තානසම්බන්ධා එව. පදත්ථො පන පඨමගාථාය තාව සඞ්ගමොති සඞ්ගාමො. ජයො සුරානන්ති දෙවානං ජයො. 687. Nun haben die Strophen, die mit „yadāpi āsī“ beginnen, einen ganz offensichtlichen Zusammenhang. Die Wortbedeutung in der ersten Strophe lautet jedenfalls: „saṅgamo“ bedeutet Kampf. „Jayo surānaṃ“ bedeutet der Sieg der Götter. තස්සාවිභාවත්ථං අයමනුපුබ්බිකථා වෙදිතබ්බා – සක්කො කිර මගධරට්ඨෙ මචලගාමවාසී තෙත්තිංසමනුස්සසෙට්ඨො මඝො නාම මාණවො හුත්වා සත්ත වත්තපදානි පූරෙත්වා තාවතිංසභවනෙ නිබ්බත්ති සද්ධිං පරිසාය. තතො පුබ්බදෙවා ‘‘ආගන්තුකදෙවපුත්තා ආගතා, සක්කාරං නෙසං කරිස්සාමා’’ති වත්වා දිබ්බපදුමානි උපනාමෙසුං, උපඩ්ඪරජ්ජෙන ච නිමන්තෙසුං. සක්කො උපඩ්ඪරජ්ජෙන අසන්තුට්ඨො සකපරිසං සඤ්ඤාපෙත්වා එකදිවසං සුරාමදමත්තෙ තෙ පාදෙ ගහෙත්වා සිනෙරුපබ්බතපාදෙ ඛිපි. තෙසං සිනෙරුස්ස හෙට්ඨිමතලෙ දසසහස්සයොජනං අසුරභවනං නිබ්බත්ති පාරිච්ඡත්තකපටිච්ඡන්නභූතාය චිත්‍රපාටලියා උපසොභිතං. තතො තෙ සතිං පටිලභිත්වා තාවතිංසභවනං අපස්සන්තා ‘‘අහො රෙ නට්ඨා මයං පානමදදොසෙන, න දානි මයං සුරං පිවිම්හා, අසුරං පිවිම්හා, න දානිම්හා සුරා, අසුරා දානි ජාතම්හා’’ති. තතො පභුති ‘‘අසුරා’’ඉච්චෙව උප්පන්නසමඤ්ඤා හුත්වා ‘‘හන්ද දානි දෙවෙහි සද්ධිං සඞ්ගාමෙමා’’ති සිනෙරුං පරිතො ආරොහිංසු. තතො සක්කො අසුරෙ යුද්ධෙන අබ්භුග්ගන්ත්වා පුනපි සමුද්දෙ පක්ඛිපිත්වා චතූසු ද්වාරෙසු අත්තනා සදිසං ඉන්දපටිමං මාපෙත්වා ඨපෙසි. තතො අසුරා ‘‘අප්පමත්තො වතායං සක්කො නිච්චං රක්ඛන්තො තිට්ඨතී’’ති චින්තෙත්වා පුනදෙව නගරං අගමිංසු. තතො දෙවා අත්තනො ජයං ඝොසෙන්තා මහාවීථියං චෙලුක්ඛෙපං කරොන්තා නක්ඛත්තං කීළිංසු. අථ අසිතො අතීතානාගතෙ චත්තාලීසකප්පෙ අනුස්සරිතුං සමත්ථතාය ‘‘කිං නු ඛො ඉමෙහි පුබ්බෙපි එවං කීළිතපුබ්බ’’න්ති ආවජ්ජෙන්තො තං දෙවාසුරසඞ්ගාමෙ දෙවවිජයං දිස්වා ආහ – Zur Verdeutlichung dieses Sachverhalts ist diese aufeinanderfolgende Erzählung zu verstehen: Es heißt, im Reich Magadha lebte einst ein junger Mann namens Magha, ein Bewohner des Dorfes Macala und der Anführer von dreiunddreißig Männern. Nachdem er sieben Pflichtgelübde erfüllt hatte, wurde er zusammen mit seinem Gefolge in der Tāvatiṃsa-Götterwelt wiedergeboren. Daraufhin sagten die früher dort lebenden Götter: „Neu angekommene Göttersöhne sind eingetroffen, wir wollen ihnen Ehrung erweisen“, reichten ihnen himmlische Lotusblüten und boten ihnen die Hälfte des Reiches an. Sakka jedoch, unzufrieden mit dem halben Reich, verständigte sein eigenes Gefolge. Eines Tages, als jene vom Alkohol berauscht waren, ergriff er sie an den Füßen und warf sie an den Fuß des Berges Sineru hinab. Am untersten Abhang des Sineru entstand für sie die Asura-Stätte von zehntausend Yojanas Ausdehnung, geschmückt mit dem prächtigen Trompetenblumenbaum, der dem himmlischen Pāricchattaka-Baum entsprach. Als sie daraufhin ihre Achtsamkeit wiedererlangten und die Tāvatiṃsa-Stätte nicht sahen, dachten sie: „O weh, wir sind durch den Fehler des Rausches zugrunde gegangen! Nun trinken wir keinen Alkohol (surā) mehr, wir trinken Nicht-Alkohol (asura). Jetzt sind wir keine Götter (surā) mehr, sondern wir sind nun Nicht-Götter (asurā) geworden.“ Von da an trugen sie die Bezeichnung „Asuras“. Mit den Worten: „Wohlan, lasst uns nun mit den Göttern kämpfen“, stiegen sie von allen Seiten auf den Sineru hinauf. Da zog Sakka im Kampf gegen die Asuras aus, warf sie erneut in den Ozean und ließ an den vier Toren Standbilder von sich errichten, die ihm selbst glichen. Die Asuras dachten: „Sakka ist wahrlich achtsam; er steht dort und hält ständig Wache.“ Da kehrten sie wieder in ihre Stadt zurück. Die Götter verkündeten daraufhin ihren eigenen Sieg, schwenkten auf den Hauptstraßen ihre Tücher und feierten ein Fest. Da Asita in der Lage war, sich an vierzig Äonen in Vergangenheit und Zukunft zu erinnern, überlegte er: „Haben diese Götter wohl auch in der Vergangenheit schon einmal so gefeiert?“, und als er jenen Sieg der Götter im Kampf zwischen Göttern und Asuras sah, sprach er: ‘‘යදාපි ආසී අසුරෙහි සඞ්ගමො,ජයො සුරානං අසුරා පරාජිතා; තදාපි නෙතාදිසො ලොමහංසනො’’ති. „Selbst als es die Schlacht mit den Asuras gab, als die Götter siegten und die Asuras besiegt wurden, selbst da gab es keine solche freudige Erregung.“ තස්මිම්පි කාලෙ එතාදිසො ලොමහංසනො පමොදො න ආසි. කිමබ්භුතං දට්ඨු මරූ පමොදිතාති අජ්ජ පන කිං අබ්භුතං දිස්වා එවං දෙවා පමුදිතාති. Auch zu jener Zeit gab es keine solche freudige, mit Händesträuben verbundene Erregung. „Welches Wunder haben die Götter gesehen, dass sie sich freuen?“: Welches Wunder haben die Götter heute gesehen, dass sie sich in dieser Weise freuen? 688. දුතියගාථාය [Pg.205] සෙළෙන්තීති මුඛෙන උස්සෙළනසද්දං මුඤ්චන්ති. ගායන්ති නානාවිධානි ගීතානි, වාදයන්ති අට්ඨසට්ඨි තූරියසහස්සානි, ඵොටෙන්තීති අප්ඵොටෙන්ති. පුච්ඡාමි වොහන්ති අත්තනා ආවජ්ජෙත්වා ඤාතුං සමත්ථොපි තෙසං වචනං සොතුකාමතාය පුච්ඡති. මෙරුමුද්ධවාසිනෙති සිනෙරුමුද්ධනි වසන්තෙ. සිනෙරුස්ස හි හෙට්ඨිමතලෙ දසයොජනසහස්සං අසුරභවනං, මජ්ඣිමතලෙ ද්විසහස්සපරිත්තදීපපරිවාරා චත්තාරො මහාදීපා, උපරිමතලෙ දසයොජනසහස්සං තාවතිංසභවනං. තස්මා දෙවා ‘‘මෙරුමුද්ධවාසිනො’’ති වුච්චන්ති. මාරිසාති දෙවෙ ආමන්තෙති, නිදුක්ඛා නිරාබාධාති වුත්තං හොති. 688. In der zweiten Strophe bedeutet „sie pfeifen“ (seḷenti): sie stoßen mit dem Mund einen gellenden Pfeifton aus. Sie singen verschiedene Lieder, spielen auf achtundsechzigtausend Musikinstrumenten, und „sie schnippen“ (phoṭenti) bedeutet, sie klatschen in die Hände. „Ich frage euch“ (pucchāmi vo): Obwohl er selbst in der Lage war, dies durch Nachdenken zu wissen, fragt er aus dem Wunsch heraus, ihre Worte zu hören. „Bewohner des Meru-Gipfels“ (merumuddhavāsinoti) bedeutet: auf dem Gipfel des Sineru wohnend. Denn auf der untersten Ebene des Sineru befindet sich das zehntausend Yojanas große Asura-Reich, auf der mittleren Ebene liegen die vier großen Kontinente, umgeben von zweitausend kleineren Inseln, und auf der obersten Ebene befindet sich das zehntausend Yojanas große Tāvatiṃsa-Reich. Daher werden die Götter „Bewohner des Meru-Gipfels“ genannt. „Ihr Lieben“ (mārisā) ist seine Anrede an die Götter, was so viel bedeutet wie „Leidlose, Krankheitsfreie“. 689. අථස්ස තමත්ථං ආරොචෙන්තෙහි දෙවෙහි වුත්තාය තතියගාථාය බොධිසත්තොති බුජ්ඣනකසත්තො, සම්මාසම්බොධිං ගන්තුං අරහො සත්තො රතනවරොති වරරතනභූතො. තෙනම්හ තුට්ඨාති තෙන කාරණෙන මයං තුට්ඨා. සො හි බුද්ධත්තං පත්වා තථා ධම්මං දෙසෙස්සති, යථා මයඤ්ච අඤ්ඤෙ ච දෙවගණා සෙක්ඛාසෙක්ඛභූමිං පාපුණිස්සාම. මනුස්සාපිස්ස ධම්මං සුත්වා යෙ න සක්ඛිස්සන්ති පරිනිබ්බාතුං, තෙ දානාදීනි කත්වා දෙවලොකෙ පරිපූරෙස්සන්තීති අයං කිර නෙසං අධිප්පායො. තත්ථ ‘‘තුට්ඨා කල්‍යරූපා’’ති කිඤ්චාපි ඉදං පදද්වයං අත්ථතො අභින්නං, තථාපි ‘‘කිමබ්භුතං දට්ඨු මරූ පමොදිතා, කිං දෙවසඞ්ඝො අතිරිව කල්‍යරූපො’’ති ඉමස්ස පඤ්හද්වයස්ස විස්සජ්ජනත්ථං වුත්තන්ති වෙදිතබ්බං. 689. In der dritten Strophe, die von den Göttern gesprochen wurde, um ihm den Grund mitzuteilen, bedeutet „Bodhisatta“: ein erwachendes Wesen, ein Wesen, das würdig ist, zur vollkommenen Erleuchtung zu gelangen; „das edle Juwel“ (ratanavaroti) bedeutet: das vorzügliche Juwel. „Deshalb sind wir erfreut“ (tenamha tuṭṭhā) bedeutet: aus diesem Grunde sind wir erfreut. Er wird nämlich, nachdem er die Buddhaschaft erlangt hat, die Lehre so verkünden, dass wir und andere Götterscharen die Stufe der Schüler und der über die Schulung Hinausgegangenen erreichen werden. Auch Menschen, die seine Lehre hören und nicht in der Lage sein werden, das Parinibbāna zu erlangen, werden durch das Geben von Gaben und andere verdienstvolle Taten die Götterwelt füllen – dies ist ihre Absicht. Obwohl die beiden Begriffe „erfreut“ (tuṭṭhā) und „frohgemut“ (kalyarūpā) in ihrer Bedeutung identisch sind, ist zu verstehen, dass sie verwendet wurden, um das Paar von Fragen zu beantworten: „Welches Wunder haben die Götter gesehen, dass sie sich freuen?“ und „Warum ist die Götterschar so überaus frohgemut?“ 690. ඉදානි යෙන අධිප්පායෙන බොධිසත්තෙ ජාතෙ තුට්ඨා අහෙසුං, තං ආවිකරොන්තෙහි වුත්තාය චතුත්ථගාථාය සත්තග්ගහණෙන දෙවමනුස්සග්ගහණං, පජාගහණෙන සෙසගතිග්ගහණං. එවං ද්වීහි පදෙහි පඤ්චසුපි ගතීසු සෙට්ඨභාවං දස්සෙති. තිරච්ඡානාපි හි සීහාදයො අසන්තාසාදිගුණයුත්තා, තෙපි අයමෙව අතිසෙති. තස්මා ‘‘පජානමුත්තමො’’ති වුත්තො. දෙවමනුස්සෙසු පන යෙ අත්තහිතාය පටිපන්නාදයො චත්තාරො පුග්ගලා, තෙසු උභයහිතපටිපන්නො අග්ගපුග්ගලො අයං, නරෙසු ච උසභසදිසත්තා නරාසභො. තෙනස්ස ථුතිං භණන්තා ඉදම්පි පදද්වයමාහංසු. 690. In der vierten Strophe, die gesprochen wurde, um die Absicht zu verdeutlichen, aus der sie über die Geburt des Bodhisatta erfreut waren, schließt die Erfassung des Begriffs „Wesen“ (satta) Götter und Menschen ein, und die Erfassung von „Geschöpfen“ (pajā) die übrigen Daseinsbereiche. So zeigt er mit diesen beiden Begriffen seine Vorzüglichkeit in allen fünf Daseinsbereichen. Denn selbst Tiere wie Löwen besitzen hervorragende Eigenschaften wie Furchtlosigkeit, doch er übertrifft auch sie. Daher wird er „der Höchste der Geschöpfe“ (pajānamuttamo) genannt. Unter den Göttern und Menschen aber, von den vier Arten von Personen wie jenen, die für ihr eigenes Wohl praktizieren usw., ist er die höchste Person, die für das Wohl beider praktiziert, und unter den Menschen ist er wegen seiner Ähnlichkeit mit einem Leitstier der „Stier unter den Menschen“ (narāsabho). Um sein Lob zu preisen, sprachen sie diese beiden Begriffe aus. 691. පඤ්චමගාථාය [Pg.206] තං සද්දන්ති තං දෙවෙහි වුත්තවචනසද්දං. අවසරීති ඔතරි. තද භවනන්ති තදා භවනං. 691. In der fünften Strophe bedeutet „ jenen Ton“ (taṃ saddaṃ): den Ton der von den Göttern gesprochenen Worte. „Er eilte herbei“ (avasarī) bedeutet: er stieg herab. „Damals jene Wohnstätte“ (tada bhavanaṃ) bedeutet: damals jene Wohnstätte. 692. ඡට්ඨගාථාය තතොති අසිතස්ස වචනතො අනන්තරං. උක්කාමුඛෙවාති උක්කාමුඛෙ එව, මූසාමුඛෙති වුත්තං හොති. සුකුසලසම්පහට්ඨන්ති සුකුසලෙන සුවණ්ණකාරෙන සඞ්ඝට්ටිතං, සඞ්ඝට්ටෙන්තෙන තාපිතන්ති අධිප්පායො. දද්දල්ලමානන්ති විජ්ජොතමානං. අසිතව්හයස්සාති අසිතනාමස්ස දුතියෙන නාමෙන කණ්හදෙවිලස්ස ඉසිනො. 692. In der sechsten Strophe bedeutet „daraufhin“ (tato): unmittelbar nach den Worten Asitas. „Wie in einer Schmelzöffnung“ (ukkāmukhe va) bedeutet: wie in der Öffnung eines Schmelztiegels. „Von einem sehr Kundigen geschmiedet“ (sukusalasampahaṭṭhaṃ) bedeutet: von einem sehr geschickten Goldschmied bearbeitet; die Absicht ist „durch Bearbeitung erhitzt und glänzend gemacht“. „Strahlend“ (daddallamānaṃ) bedeutet: weithin leuchtend. „Des Asita-Genannten“ (asitavhayassa) bezieht sich auf den Seher Kaṇhadevala, der mit seinem zweiten Namen Asita genannt wird. 693. සත්තමගාථාය තාරාසභං වාති තාරානං උසභසදිසං, චන්දන්ති අධිප්පායො. විසුද්ධන්ති අබ්භාදිඋපක්කිලෙසරහිතං. සරදරිවාති සරදෙ ඉව. ආනන්දජාතොති සවනමත්තෙනෙව උප්පන්නාය පීතියා පීතිජාතො. අලත්ථ පීතින්ති දිස්වා පුනපි පීතිං ලභි. 693. In der siebten Strophe bedeutet „wie der Stier der Gestirne“ (tārāsabhaṃ vā): der wie ein Leitstier unter den Sternen ist, gemeint ist der Mond. „Rein“ (visuddhaṃ) bedeutet: frei von Trübungen wie Wolken usw. „Wie im Herbst“ (saradari vā) bedeutet: wie in der Herbstzeit. „In Freude versetzt“ (ānandajāto) bedeutet: mit Freude erfüllt allein durch das Hören. „Er erlangte Freude“ (alattha pītiṃ) bedeutet: nachdem er ihn gesehen hatte, erlangte er erneut Freude. 694. තතො පරං බොධිසත්තස්ස දෙවෙහි සදා පයුජ්ජමානසක්කාරදීපනත්ථං වුත්තඅට්ඨමගාථාය අනෙකසාඛන්ති අනෙකසලාකං. සහස්සමණ්ඩලන්ති රත්තසුවණ්ණමයසහස්සමණ්ඩලයුත්තං. ඡත්තන්ති දිබ්බසෙතච්ඡත්තං. වීතිපතන්තීති සරීරං බීජමානා පතනුප්පතනං කරොන්ති. 694. Danach, in der achten Strophe, die gesprochen wurde, um die dem Bodhisatta von den Göttern stets erwiesene Ehrung darzustellen, bedeutet „vielspeichig“ (anekasākhaṃ): mit vielen Speichen versehen. „Mit tausend Kreisen“ (sahassamaṇḍalaṃ) bedeutet: versehen mit tausend Kreisen aus rotem Gold. „Ein Schirm“ (chattaṃ) bedeutet: ein himmlischer weißer Schirm. „Sie bewegen sich auf und ab“ (vītipatanti) bedeutet: sie fächeln seinen Körper, indem sie sich senken und heben. 695. නවමගාථාය ජටීති ජටිලො. කණ්හසිරිව්හයොති කණ්හසද්දෙන ච සිරිසද්දෙන ච අව්හයමානො. තං කිර ‘‘සිරිකණ්හො’’තිපි අව්හයන්ති ආමන්තෙන්ති, ආලපන්තීති වුත්තං හොති. පණ්ඩුකම්බලෙති රත්තකම්බලෙ. අධිකාරතො චෙත්ථ ‘‘කුමාර’’න්ති වත්තබ්බං, පාඨසෙසො වා කාතබ්බො. පුරිමගාථාය ච අහත්ථපාසගතං සන්ධාය ‘‘දිස්වා’’ති වුත්තං. ඉධ පන හත්ථපාසගතං පටිග්ගහණත්ථං උපනීතං, තස්මා පුන වචනං ‘‘දිස්වා’’ති. පුරිමං වා දස්සනපීතිලාභාපෙක්ඛං ගාථාවසානෙ ‘‘විපුලමලත්ථ පීති’’න්ති වචනතො, ඉදං පටිග්ගහාපෙක්ඛං අවසානෙ ‘‘සුමනො පටිග්ගහෙ’’ති වචනතො. පුරිමඤ්ච කුමාරසම්බන්ධමෙව, ඉදං සෙතච්ඡත්තසම්බන්ධම්පි. දිස්වාති සතසහස්සග්ඝනකෙ ගන්ධාරරත්තකම්බලෙ සුවණ්ණනික්ඛං විය කුමාරං ‘‘ඡත්තං මරූ’’ති එත්ථ වුත්තප්පකාරං සෙතච්ඡත්තං ධාරියන්තං මුද්ධනි දිස්වා. කෙචි පන ‘‘ඉදං මානුසකං ඡත්තං සන්ධාය වුත්ත’’න්ති භණන්ති. යථෙව හි දෙවා, එවං මනුස්සාපි ඡත්තචාමරමොරහත්ථතාලවණ්ටවාළබීජනිහත්ථා මහාපුරිසං උපගච්ඡන්තීති. එවං සන්තෙපි [Pg.207] න තස්ස වචනෙන කොචිපි අතිසයො අත්ථි, තස්මා යථාවුත්තමෙව සුන්දරං. පටිග්ගහෙති උභොහි හත්ථෙහි පටිග්ගහෙසි. ඉසිං කිර වන්දාපෙතුං කුමාරං උපනෙසුං. අථස්ස පාදා පරිවත්තිත්වා ඉසිස්ස මත්ථකෙ පතිට්ඨහිංසු. සො තම්පි අච්ඡරියං දිස්වා උදග්ගචිත්තො සුමනො පටිග්ගහෙසි. 695. In der neunten Strophe bezieht sich „der Asket mit Flechten“ (jaṭī) auf einen Flechtenhaarträger (jaṭilo). „Mit dem Namen Kaṇhasiri“ (kaṇhasirivhayo) bedeutet, dass er mit den Namen „Kaṇha“ (der Schwarze) und „Siri“ (die Pracht/Glück) gerufen wird. Man sagt, sie nannten ihn auch „Sirikaṇha“ (glorreicher Schwarzer), sprachen ihn so an und redeten ihn so an. „Auf einer rötlichen Decke“ (paṇḍukambale) bedeutet auf einer roten Decke. Dem Zusammenhang nach muss hier das Wort „Prinz“ (kumāra) ergänzt werden, oder die Lesart ist entsprechend zu vervollständigen. In der vorhergehenden Strophe wurde „erblickte“ (disvā) in Bezug darauf gesagt, dass er noch nicht in Reichweite der Hände gelangt war. Hier jedoch wurde er zur Entgegennahme in Reichweite der Hände gebracht; deshalb wird das Wort „erblickte“ erneut gebraucht. Oder das erste Mal bezieht sich auf die Freude beim bloßen Erblicken, entsprechend dem Satz am Ende der Strophe: „Er empfand überaus große Freude“; dieses Mal bezieht sich auf das Entgegennehmen, entsprechend dem Satz am Ende: „Frohgemut nahm er ihn entgegen“. Das erste bezieht sich nur auf den Prinzen, dieses hier auch auf den weißen Schirm. „Als er sah“ (disvā): als er den Prinzen – der wie ein Goldklumpen auf einer einhunderttausend wertvollen roten Decke aus Gandhāra lag – und den über seinem Haupt gehaltenen weißen Schirm sah, jene Art von Schirm, die zuvor mit den Worten „Die Götter hielten einen Schirm“ beschrieben wurde. Einige jedoch sagen: „Dies ist in Bezug auf einen menschlichen Schirm gesagt.“ Denn ebenso wie die Devas näherten sich auch Menschen dem Großen Mann mit Schirmen, Wedeln, Pfauenfederfächern und Palmblattfächern in den Händen. Auch wenn dem so ist, gibt es an dieser Aussage nichts Ungewöhnliches; daher ist es genau so gut, wie es gesagt wurde. „Er nahm entgegen“ (paṭiggahe): Er nahm ihn mit beiden Händen entgegen. Man sagt, sie brachten den Prinzen herbei, damit er den Weisen verehre. Doch die Füße des Prinzen drehten sich um und setzten sich auf das Haupt des Weisen. Als der Weise auch dieses Wunder sah, nahm er ihn mit erhobenem Geist und frohem Herzen entgegen. 696. දසමගාථායං ජිගීසකොති ජිගීසන්තො මග්ගන්තො පරියෙසන්තො, උපපරික්ඛන්තොති වුත්තං හොති. ලක්ඛණමන්තපාරගූති ලක්ඛණානං වෙදානඤ්ච පාරං ගතො. අනුත්තරායන්ති අනුත්තරො අයං. සො කිර අත්තනො අභිමුඛාගතෙසු මහාසත්තස්ස පාදතලෙසු චක්කානි දිස්වා තදනුසාරෙන සෙසලක්ඛණානි ජිගීසන්තො සබ්බං ලක්ඛණසම්පත්තිං දිස්වා ‘‘අද්ධායං බුද්ධො භවිස්සතී’’ති ඤත්වා එවමාහ. 696. In der zehnten Strophe bedeutet „suchend“ (jigīsako): suchend, nachspürend, erforschend, untersuchend. „Der Meister der Merkmale und Mantras“ (lakkhaṇamantapāragū) bedeutet einer, der das jenseitige Ufer (die Meisterschaft) der Merkmale und der Veden erreicht hat. „Dieser Unübertreffliche“ (anuttarāyaṃ) bedeutet: Dieser ist unübertrefflich. Man sagt nämlich, als die Fußsohlen des Großen Wesens auf ihn gerichtet waren, sah er die Räder darauf, suchte dementsprechend nach den übrigen Merkmalen, sah die Vollständigkeit aller Merkmale und sprach so, nachdem er erkannt hatte: „Wahrlich, dieser wird ein Buddha werden.“ 697. එකාදසායං අථත්තනො ගමනන්ති පටිසන්ධිවසෙන අරූපගමනං. අකල්‍යරූපො ගළයති අස්සුකානීති තං අත්තනො අරූපූපපත්තිං අනුස්සරිත්වා ‘‘න දානාහං අස්ස ධම්මදෙසනං සොතුං ලච්ඡාමී’’ති අතුට්ඨරූපො බලවසොකාභිභවෙන දොමනස්සජාතො හුත්වා අස්සූනි පාතෙති ගළයති. ‘‘ගරයතී’’තිපි පාඨො. යදි පනෙස රූපභවෙ චිත්තං නමෙය්‍ය, කිං තත්ථ න උප්පජ්ජෙය්‍ය, යෙනෙවං රොදතීති? න න උප්පජ්ජෙය්‍ය, අකුසලතාය පනෙතං විධිං න ජානාති. එවං සන්තෙපි දොමනස්සුප්පත්තියෙවස්ස අයුත්තා සමාපත්තිලාභෙන වික්ඛම්භිතත්තාති චෙ? න, වික්ඛම්භිතත්තා එව. මග්ගභාවනාය සමුච්ඡින්නා හි කිලෙසා න උප්පජ්ජන්ති, සමාපත්තිලාභීනං පන බලවපච්චයෙන උප්පජ්ජන්ති. උප්පන්නෙ කිලෙසෙ පරිහීනජ්ඣානත්තා කුතස්ස අරූපගමනන්ති චෙ? අප්පකසිරෙන පුනාධිගමතො. සමාපත්තිලාභිනො හි උප්පන්නෙ කිලෙසෙ බලවවීතික්කමං අනාපජ්ජන්තා වූපසන්තමත්තෙයෙව කිලෙසවෙගෙ පුන තං විසෙසං අප්පකසිරෙනෙවාධිගච්ඡන්ති, ‘‘පරිහීනවිසෙසා ඉමෙ’’තිපි දුවිඤ්ඤෙය්‍යා හොන්ති, තාදිසො ච එසො. නො චෙ කුමාරෙ භවිස්සති අන්තරායොති න භවිස්සති නු ඛො ඉමස්මිං කුමාරෙ අන්තරායො. 697. In der elften Strophe bedeutet „sein eigenes Gehen“ (attano gamanaṃ) das Gehen in das formlose Reich durch die Wiedergeburt (paṭisandhi). „Mit betrübter Miene vergießt er Tränen“ (akalyarūpo gaḷayati assukāni) bedeutet, dass er, als er sich an seine eigene Wiedergeburt im formlosen Reich erinnerte, dachte: „Nun werde ich seine Lehrverkündigung nicht mehr hören können“, und unzufrieden, überwältigt von starkem Kummer, in Traurigkeit verfiel und Tränen vergoss bzw. fließen ließ. Es gibt auch die Lesart „garayati“ (er beklagt). Aber wenn er seinen Geist auf das feinstoffliche Reich (rūpabhava) gerichtet hätte, wäre er dann dort nicht erschienen, weshalb er so weint? Es ist nicht so, dass er dort nicht erschienen wäre, aber mangels Geschicklichkeit kannte er diese Methode nicht. Wenn dem so ist, war das Entstehen von Traurigkeit bei ihm unangebracht, da sie durch das Erlangen der geistigen Errungenschaften (samāpatti) unterdrückt war? Nein, gerade weil sie nur unterdrückt war. Denn die durch die Entfaltung des Pfades (maggabhāvanā) völlig vernichteten Trübungen (kilesā) entstehen nicht wieder, aber bei den Erlangern der Samāpattis entstehen sie durch eine starke Bedingung. Wenn Trübungen entstanden sind, wie kann er dann wegen des Verlustes der Vertiefung (jhāna) in das formlose Reich gehen? Weil er sie mühelos wiedererlangen kann. Denn die Erlanger der Samāpattis verfallen bei entstandenen Trübungen nicht in einen schweren Verstoß; sobald der Ansturm der Trübungen nachgelassen hat, erlangen sie diesen besonderen Zustand mühelos wieder. Es ist schwer über sie zu wissen: „Diese haben ihre Errungenschaft verloren“, und er war ein solcher. „Wird dem Knaben kein Hindernis erstehen?“ bedeutet: Wird diesem Knaben etwa kein Hindernis im Wege stehen? 698. ද්වාදසායං න ඔරකායන්ති අයං ඔරකො පරිත්තො න හොති. උත්තරගාථාය වත්තබ්බං බුද්ධභාවං සන්ධායාහ. 698. In der zwölften Strophe bedeutet „nicht gering“ (na orakāya): Dies ist nicht gering oder unbedeutend. Er sagt dies in Bezug auf das in der folgenden Strophe zu erwähnende Buddha-Sein (buddhabhāva). 699. තෙරසායං [Pg.208] සම්බොධියග්ගන්ති සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං. තඤ්හි අවිපරීතභාවෙන සම්මා බුජ්ඣනතො සම්බොධි, කත්ථචි ආවරණාභාවෙන සබ්බඤාණුත්තමතො ‘‘අග්ග’’න්ති වුච්චති. ඵුසිස්සතීති පාපුණිස්සති. පරමවිසුද්ධදස්සීති නිබ්බානදස්සී. තඤ්හි එකන්තවිසුද්ධත්තා පරමවිසුද්ධං. විත්ථාරිකස්සාති විත්ථාරිකං අස්ස. බ්‍රහ්මචරියන්ති සාසනං. 699. In der dreizehnten Strophe bedeutet „die höchste Erleuchtung“ (sambodhiyaggaṃ) das Allwissenheitswissen (sabbaññutaññāṇa). Denn dieses wird „Erleuchtung“ (sambodhi) genannt, weil es frei von verkehrter Wahrnehmung vollkommen erwacht, und „höchste“ (agga), weil es das beste aller Wissen ist, da es nirgends behindert wird. „Er wird erlangen“ (phusissati) bedeutet, er wird es erreichen. „Ein Seher der höchsten Reinheit“ (paramavisuddhadassī) bedeutet ein Seher des Nibbāna; denn dieses ist wegen seiner ausschließlichen Reinheit die höchste Reinheit. „Es wird weithin verbreitet sein“ (vitthārikassa) bedeutet, es wird für ihn weithin verbreitet sein. „Das heilige Leben“ (brahmacariyaṃ) bedeutet die Lehre (sāsana). 700. චුද්දසායං අථන්තරාති අන්තරායෙව අස්ස, සම්බොධිප්පත්තිතො ඔරතො එවාති වුත්තං හොති. න සොස්සන්ති න සුණිස්සං. අසමධුරස්සාති අසමවීරියස්ස. අට්ටොති ආතුරො. බ්‍යසනං ගතොති සුඛවිනාසං පත්තො. අඝාවීති දුක්ඛිතො, සබ්බං දොමනස්සුප්පාදමෙව සන්ධායාහ. දොමනස්සෙන හි සො ආතුරො. තඤ්චස්ස සුඛබ්‍යසනතො බ්‍යසනං, සුඛවිනාසනතොති වුත්තං හොති. තෙන ච සො චෙතසිකඅඝභූතෙන අඝාවී. 700. In der vierzehnten Strophe bedeutet „in der Zwischenzeit“ (athantarā): in der Zwischenzeit für ihn, das heißt noch vor dem Erreichen der Erleuchtung. „Ich werde nicht hören“ (na sossaṃ) bedeutet: ich werde es nicht hören. „Des im Ertragen Unvergleichlichen“ (asamadhurassa) bedeutet des im Tatendrang Unvergleichlichen (asamavīriyassa). „Gepeinigt“ (aṭṭo) bedeutet leidend. „Ins Verderben gestürzt“ (byasanaṃ gato) bedeutet, dass er den Verlust des Glücks erlitten hat. „Voller Schmerz“ (aghāvī) bedeutet leidend; dies bezieht sich gänzlich auf das Entstehen von Traurigkeit. Denn durch Traurigkeit ist er gepeinigt. Und dieses Verderben für ihn kommt vom Verlust des Glücks, also der Zerstörung des Glücks. Und durch diesen Schmerz, der geistiger Natur ist, ist er voller Schmerz. 701. පන්නරසායං විපුලං ජනෙත්වානාති විපුලං ජනෙත්වා. අයමෙව වා පාඨො. නිග්ගමාති නිග්ගතො. එවං නිග්ගතො ච සො භාගිනෙය්‍යං සයන්ති සකං භාගිනෙය්‍යං, අත්තනො භගිනියා පුත්තන්ති වුත්තං හොති. සමාදපෙසීති අත්තනො අප්පායුකභාවං ඤත්වා කනිට්ඨභගිනියා ච පුත්තස්ස නාලකස්ස මාණවකස්ස උපචිතපුඤ්ඤතං අත්තනො බලෙන ඤත්වා ‘‘වුඩ්ඪිප්පත්තො පමාදම්පි ආපජ්ජෙය්‍යා’’ති නං අනුකම්පමානො භගිනියා ඝරං ගන්ත්වා ‘‘කහං නාලකො’’ති. ‘‘බහි, භන්තෙ, කීළතී’’ති. ‘‘ආනෙථ න’’න්ති ආණාපෙත්වා තඞ්ඛණංයෙව තාපසපබ්බජ්ජං පබ්බාජෙත්වා සමාදපෙසි ඔවදි අනුසාසි. කථං? ‘‘බුද්ධොති ඝොසං…පෙ… බ්‍රහ්මචරිය’’න්ති සොළසමගාථමාහ. 701. In der fünfzehnten Strophe bedeutet „nachdem er große [Freude] erzeugt hatte“ (vipulaṃ janetvānā): große Freude erzeugend. Dies ist genau die Lesart. „Ging hinaus“ (niggamā) bedeutet, er ging hinaus. Und nachdem er so hinausgegangen war, wies er „seinen eigenen Neffen“ (bhāgineyyaṃ sayaṃ) – das heißt den Sohn seiner eigenen Schwester – an (samādapesi). Da er wusste, dass seine eigene Lebensspanne kurz war, und durch seine eigene Kraft erkannte, dass sein Neffe, der junge Nālaka, der Sohn seiner jüngeren Schwester, Verdienste angehäuft hatte, und aus Mitgefühl für seinen Neffen besorgt war, dass dieser bei Erreichen des Erwachsenenalters nachlässig werden könnte, ging er zum Haus seiner Schwester und fragte: „Wo ist Nālaka?“ Sie antwortete: „Ehrwürdiger Herr, er spielt draußen.“ Er befahl ihr: „Bringt ihn her!“, ließ ihn in genau diesem Augenblick als Einsiedler (tāpasa) ordinieren, wies ihn an, ermahnte ihn und wies ihn ein. Wie? Mit der sechzehnten Strophe: „Wenn du den Ruf 'Buddha' hörst... [bis] ... das heilige Leben.“ 702. තත්ථ යද පරතොති යදා පරතො. ධම්මමග්ගන්ති පරමධම්මස්ස නිබ්බානස්ස මග්ගං, ධම්මං වා අග්ගං සහ පටිපදාය නිබ්බානං. තස්මින්ති තස්ස සන්තිකෙ. බ්‍රහ්මචරියන්ති සමණධම්මං. 702. Darin bedeutet „wenn von einem anderen“ (yadā parato): wenn von einem anderen. „Den Pfad der Lehre“ (dhammamaggaṃ) bedeutet den Pfad zur höchsten Wahrheit, dem Nibbāna, oder die höchste Lehre, nämlich Nibbāna zusammen mit der Praxis. „Unter ihm“ (tasmiṃ) bedeutet in seiner Gegenwart. „Das heilige Leben“ (brahmacariyaṃ) bedeutet die Pflichten eines Asketen (samaṇadhamma). 703. සත්තරසායං තාදිනාති තස්සණ්ඨිතෙන, තස්මිං සමයෙ කිලෙසවික්ඛම්භනෙ සමාධිලාභෙ ච සති වික්ඛම්භිතකිලෙසෙන සමාහිතචිත්තෙන චාති අධිප්පායො. අනාගතෙ පරමවිසුද්ධදස්සිනාති ‘‘අයං නාලකො අනාගතෙ කාලෙ භගවතො සන්තිකෙ පරමවිසුද්ධං නිබ්බානං පස්සිස්සතී’’ති [Pg.209] එවං දිට්ඨත්තා සො ඉසි ඉමිනා පරියායෙන ‘‘අනාගතෙ පරමවිසුද්ධදස්සී’’ති වුත්තො. තෙන අනාගතෙ පරමවිසුද්ධදස්සිනා. උපචිතපුඤ්ඤසඤ්චයොති පදුමුත්තරතො පභුති කතපුඤ්ඤසඤ්චයො. පතික්ඛන්ති ආගමයමානො. පරිවසීති පබ්බජිත්වා තාපසවෙසෙන වසි. රක්ඛිතින්ද්‍රියොති රක්ඛිතසොතින්ද්‍රියො හුත්වා. සො කිර තතො පභුති උදකෙ න නිමුජ්ජි ‘‘උදකං පවිසිත්වා සොතින්ද්‍රියං විනාසෙය්‍ය, තතො ධම්මස්සවනබාහිරො භවෙය්‍ය’’න්ති චින්තෙත්වා. 703. In der siebzehnten Strophe bedeutet „durch einen Solchen“: durch einen, der darin gefestigt ist. Der Sinn ist: „Durch einen, bei dem zu jener Zeit, als die Befleckungen unterdrückt waren und Konzentration erlangt war, die Befleckungen unterdrückt und der Geist konzentriert war.“ „Dessen Vision der Zukunft vollkommen gereinigt war“: Weil er gesehen hatte: „In zukünftiger Zeit wird dieser Nālaka in der Gegenwart des Erhabenen das vollkommen gereinigte Nibbāna sehen“, wird jener Seher auf diese Weise als „einer, dessen Vision der Zukunft vollkommen gereinigt war“ bezeichnet. Durch jenen, dessen Vision der Zukunft vollkommen gereinigt war. „Der eine Menge an angesammeltem Verdienst besaß“: einer, der seit der Zeit des Buddhas Padumuttara eine Menge an Verdiensten angesammelt hatte. „Erwartend“: abwartend. „Er verweilte“: nachdem er in die Hauslosigkeit hinausgegangen war, lebte er in der Weise eines Asketen. „Mit gezügelten Sinnen“: indem er sein Gehörorgan hütete. Man sagt, dass er von da an nicht mehr ins Wasser eintauchte, da er dachte: „Wenn ich ins Wasser gehe, könnte mein Gehörorgan Schaden nehmen, und dann wäre ich vom Hören des Dhamma ausgeschlossen.“ 704. අට්ඨාරසායං සුත්වාන ඝොසන්ති සො නාලකො එවං පරිවසන්තො අනුපුබ්බෙන භගවතා සම්බොධිං පත්වා බාරාණසියං ධම්මචක්කෙ පවත්තිතෙ තං ‘‘භගවතා ධම්මචක්කං පවත්තිතං, සම්මාසම්බුද්ධො වත සො භගවා උප්පන්නො’’තිආදිනා නයෙන ජිනවරචක්කවත්තනෙ පවත්තඝොසං අත්තනො අත්ථකාමාහි දෙවතාහි ආගන්ත්වා ආරොචිතං සුත්වා. ගන්ත්වාන දිස්වා ඉසිනිසභන්ති සත්තාහං දෙවතාහි මොනෙය්‍යකොලාහලෙ කයිරමානෙ සත්තමෙ දිවසෙ ඉසිපතනං ගන්ත්වා ‘‘නාලකො ආගමිස්සති, තස්ස ධම්මං දෙසෙස්සාමී’’ති ඉමිනා ච අභිසන්ධිනා වරබුද්ධාසනෙ නිසින්නං දිස්වා නිසභසදිසං ඉසිනිසභං භගවන්තං. පසන්නොති සහ දස්සනෙනෙව පසන්නචිත්තො හුත්වා. මොනෙය්‍යසෙට්ඨන්ති ඤාණුත්තමං, මග්ගඤාණන්ති වුත්තං හොති. සමාගතෙ අසිතාව්හයස්ස සාසනෙති අසිතස්ස ඉසිනො ඔවාදකාලෙ අනුප්පත්තෙ. තෙන හි – ‘‘යදා විවරති ධම්මමග්ගං, තදා ගන්ත්වා සමයං පරිපුච්ඡමානො චරස්සු තස්මිං භගවති බ්‍රහ්මචරිය’’න්ති අනුසිට්ඨො, අයඤ්ච සො කාලො. තෙන වුත්තං – ‘‘සමාගතෙ අසිතාව්හයස්ස සාසනෙ’’ති. සෙසමෙත්ථ පාකටමෙව. 704. In der achtzehnten Strophe bedeutet „nachdem er das Wort gehört hatte“: Während jener Nālaka auf diese Weise verwelkte, erlangte der Erhabene allmählich die vollkommene Erleuchtung und setzte in Bārāṇasī das Rad des Dhamma in Bewegung. Er hörte die Kunde von dem vom edlen Sieger in Bewegung gesetzten Rad, die ihm von ihm wohlgesonnten Gottheiten, die zu ihm gekommen waren, auf diese Weise verkündet wurde: „Das Rad des Dhamma wurde vom Erhabenen in Bewegung gesetzt; wahrlich, der Erhabene, der vollkommen Erleuchtete, ist erschienen.“ „Nachdem er hingegangen war und den Stier unter den Sehern gesehen hatte“: Während die Gottheiten sieben Tage lang einen Lärm über die Weise des Weisen veranstalteten, ging er am siebten Tag nach Isipatana und sah den Erhabenen, den Stier unter den Sehern, der einem Stier glich, auf seinem edlen Buddha-Sitz mit der Absicht sitzen: „Nālaka wird kommen, und ich werde ihm den Dhamma lehren.“ „Er war erfreut“: Sobald er ihn sah, wurde sein Geist im Vertrauen gereinigt. „Das erhabene Weisentum“: das höchste Wissen; gemeint ist das Pfad-Wissen. „Als die Unterweisung dessen, der Asita genannt wird, herbeigekommen war“: Als die Zeit für den Rat des Sehers Asita eingetroffen war. Er war nämlich so angewiesen worden: „Wenn er den Pfad des Dhamma offenbart, dann geh hin, frage ihn zur rechten Zeit und führe das heilige Leben unter jenem Erhabenen.“ Und dies war jene Zeit. Daher heißt es: „Als die Unterweisung dessen, der Asita genannt wird, herbeigekommen war“. Der Rest ist hierbei offensichtlich. අයං තාව වත්ථුගාථාවණ්ණනා. Dies ist zunächst die Erklärung der Einleitungsverse. 705. පුච්ඡාගාථාද්වයෙ අඤ්ඤාතමෙතන්ති විදිතං මයා එතං. යථාතථන්ති අවිපරීතං. කො අධිප්පායො? යං අසිතො ‘‘සම්බොධියග්ගං ඵුසිස්සතායං කුමාරො’’ති ඤත්වා ‘‘බුද්ධොති ඝොසං යද පරතො සුණොසි, සම්බොධිප්පත්තො විවරති ධම්මමග්ග’’න්ති මං අවච, තදෙතං මයා අසිතස්ස වචනං අජ්ජ භගවන්තං සක්ඛිං දිස්වා ‘‘යථාතථමෙවා’’ති අඤ්ඤාතන්ති. තං තන්ති තස්මා තං. සබ්බධම්මාන පාරගුන්ති හෙමවතසුත්තෙ වුත්තනයෙන ඡහි ආකාරෙහි. සබ්බධම්මානං පාරගතං. 705. In den beiden Versen der Fragen bedeutet „Dies ist erkannt worden“: Dies ist von mir verstanden worden. „Tatsachengetreu“: ohne Verzerrung. Was ist der Sinn? Da Asita wusste: „Dieser Prinz wird die höchste Erleuchtung erlangen“ und mir sagte: „Wenn du von anderen den Ruf ‚Buddha‘ hörst, wisse, dass der zur Erleuchtung Gelangte den Pfad des Dhamma offenbart“, habe ich heute, nachdem ich den Erhabenen persönlich gesehen habe, diese Aussage von Asita als „tatsächlich tatsachengetreu“ erkannt. „Dieses das“: darum dieses. „Der das Ufer aller Phänomene erreicht hat“: in sechsfacher Weise nach der in der Hemavata-Lehrrede dargelegten Methode; einer, der an das jenseitige Ufer aller Phänomene gelangt ist. 706. අනගාරියුපෙතස්සාති [Pg.210] අනගාරියං උපෙතස්ස, පබ්බජිතස්සාති අත්ථො. භික්ඛාචරියං ජිගීසතොති අරියෙහි ආචිණ්ණං අනුපක්කිලිට්ඨං භික්ඛාචරියං පරියෙසමානස්ස. මොනෙය්‍යන්ති මුනීනං සන්තකං. උත්තමං පදන්ති උත්තමපටිපදං. සෙසමෙත්ථ පාකටමෙව. 706. „Für einen, der in die Hauslosigkeit eingetreten ist“: für einen, der die Hauslosigkeit angenommen hat, das heißt, für einen, der in die Hauslosigkeit hinausgegangen ist. „Der Nahrung auf dem Almosengang sucht“: der den von den Edlen praktizierten, unbefleckten Almosengang sucht. „Weisentum“: das, was den Weisen eigen ist. „Den höchsten Pfad“: die höchste Praxis. Der Rest ist hierbei offensichtlich. 707. අථස්ස එවං පුට්ඨො භගවා ‘‘මොනෙය්‍යං තෙ උපඤ්ඤිස්ස’’න්තිආදිනා නයෙන මොනෙය්‍යපටිපදං බ්‍යාකාසි. තත්ථ උපඤ්ඤිස්සන්ති උපඤ්ඤාපෙය්‍යං, විවරෙය්‍යං පඤ්ඤාපෙය්‍යන්ති අත්ථො. දුක්කරං දුරභිසම්භවන්ති කාතුඤ්ච දුක්ඛං කයිරමානඤ්ච සම්භවිතුං සහිතුං දුක්ඛන්ති වුත්තං හොති. අයං පනෙත්ථ අධිප්පායො – අහං තෙ මොනෙය්‍යං පඤ්ඤාපෙය්‍යං, යදි නං කාතුං වා අභිසම්භොතුං වා සුඛං භවෙය්‍ය, එවං පන දුක්කරං දුරභිසම්භවං පුථුජ්ජනකාලතො පභුති කිලිට්ඨචිත්තං අනුප්පාදෙත්වා පටිපජ්ජිතබ්බතො. තථා හි නං එකස්ස බුද්ධස්ස එකොව සාවකො කරොති ච සම්භොති චාති. 707. Als der Erhabene von ihm so gefragt wurde, erklärte er die Praxis des Weisentums auf die Weise, die mit „Ich will dir das Weisentum verkünden“ beginnt. Darin bedeutet „ich will verkünden“: ich will darlegen, ich will offenbaren, ich will erklären. „Schwer auszuüben und schwer zu meistern“: Es wird gesagt, dass es schwer zu tun ist und, wenn es getan wird, schwer zu meistern und zu ertragen ist. Dies ist hierbei der Sinn: Ich würde dir das Weisentum erklären, wenn es leicht auszuüben oder zu meistern wäre. Aber es ist schwer auszuüben und schwer zu meistern, da man es ab der Zeit, in der man ein Weltling ist, praktizieren muss, ohne dass ein befleckter Geist entsteht. Denn es verhält sich so, dass nur ein einziger Schüler eines einzigen Buddhas es ausübt und meistert. එවං භගවා මොනෙය්‍යස්ස දුක්කරභාවං දුරභිසම්භවතඤ්ච දස්සෙන්තො නාලකස්ස උස්සාහං ජනෙත්වා තමස්ස වත්තුකාමො ආහ ‘‘හන්ද තෙ නං පවක්ඛාමි, සන්ථම්භස්සු දළ්හො භවා’’ති. තත්ථ හන්දාති බ්‍යවසායත්ථෙ නිපාතො. තෙ නං පවක්ඛාමීති තුය්හං තං මොනෙය්‍යං පවක්ඛාමි. සන්ථම්භස්සූති දුක්කරකරණසමත්ථෙන වීරියූපත්ථම්භෙන අත්තානං උපත්ථම්භය. දළ්හො භවාති දුරභිසම්භවසහනසමත්ථාය අසිථිලපරක්කමතාය ථිරො හොති. කිං වුත්තං හොති? යස්මා ත්වං උපචිතපුඤ්ඤසම්භාරො, තස්මාහං එකන්තබ්‍යවසිතොව හුත්වා එවං දුක්කරං දුරභිසම්භවම්පි සමානං තුය්හං තං මොනෙය්‍යං පවක්ඛාමි, සන්ථම්භස්සු දළ්හො භවාති. Indem der Erhabene so die Schwierigkeit der Ausübung und des Meisterns des Weisentums aufzeigte und Nālakas Eifer weckte, sagte er, um ihm mehr darüber zu sagen: „Wohlan, ich werde es dir verkünden, stärke dich und sei fest.“ Darin ist „wohlan“ eine Partikel im Sinne von Entschlossenheit. „Ich werde es dir verkünden“: Ich werde dir dieses Weisentum verkünden. „Stärke dich“: Stütze dich selbst mit der Unterstützung von Tatkraft, die fähig ist, das schwer Auszuführende zu tun. „Sei fest“: Sei standhaft durch unermüdliche Anstrengung, die fähig ist, dem standzuhalten, was schwer zu meistern und zu ertragen ist. Was wird damit gesagt? Da du eine Ansammlung von Verdiensten aufgehäuft hast, bin ich fest entschlossen. Obwohl es so schwer auszuüben und schwer zu meistern ist, werde ich dir dieses Weisentum verkünden. Daher stärke dich und sei fest. 708. එවං පරමසල්ලෙඛං මොනෙය්‍යවත්තං වත්තුකාමො නාලකං සන්ථම්භනෙ දළ්හීභාවෙ ච නියොජෙත්වා පඨමං තාව ගාමූපනිබද්ධකිලෙසප්පහානං දස්සෙන්තො ‘‘සමානභාග’’න්ති උපඩ්ඪගාථමාහ. තත්ථ සමානභාගන්ති සමභාගං එකසදිසං නින්නානාකරණං. අක්කුට්ඨවන්දිතන්ති අක්කොසඤ්ච වන්දනඤ්ච. 708. Indem der Erhabene so die Praxis des Weisentums, die höchste Selbstauslöschung, erklären wollte, wies er Nālaka an, sich zu stärken und fest zu sein, und sprach zuerst eine halbe Strophe: „Gleichmütig“, um das Aufgeben von Befleckungen zu zeigen, die mit dem Dorfleben verbunden sind. Darin bedeutet „gleichmütig“: im gleichen Maße, völlig gleich, ohne Unterschied. „Gegenüber Schmähung und Verehrung“: in Bezug auf Beschimpfung und Verehrung. ඉදානි යථා තං සමානභාගං කයිරති, තං උපායං දස්සෙන්තො ‘‘මනොපදොස’’න්ති උපඩ්ඪගාථමාහ. තස්සත්ථො – අක්කුට්ඨො මනොපදොසං රක්ඛෙය්‍ය, වන්දිතො සන්තො අනුණ්ණතො චරෙ, රඤ්ඤාපි වන්දිතො සමානො ‘‘මං වන්දතී’’ති උද්ධච්චං නාපජ්ජෙය්‍ය. Um nun die Methode zu zeigen, wie man diesen Gleichmut bewahrt, sprach er die nächste halbe Strophe: „Verärgerung des Geistes“. Deren Bedeutung ist: Wenn man beschimpft wird, sollte man seinen Geist vor Verärgerung schützen; wenn man verehrt wird, sollte man einhergehen, ohne stolz zu werden. Selbst wenn man vom König verehrt wird, sollte man nicht in Aufregung geraten und denken: „Er verehrt mich.“ 709. ඉදානි [Pg.211] අරඤ්ඤූපනිබද්ධකිලෙසප්පහානං දස්සෙන්තො ‘‘උච්චාවචා’’ති ගාථමාහ. තස්සත්ථො – අරඤ්ඤසඤ්ඤිතෙ දායෙපි ඉට්ඨානිට්ඨවසෙන උච්චාවචා නානප්පකාරා ආරම්මණා නිච්ඡරන්ති, චක්ඛාදීනං ආපාථමාගච්ඡන්ති, තෙ ච ඛො අග්ගිසිඛූපමා පරිළාහජනකට්ඨෙන. යථා වා ඩය්හමානෙ වනෙ අග්ගිසිඛා නානප්පකාරතාය උච්චාවචා නිච්ඡරන්ති, සධූමාපි, විධූමාපි, නීලාපි, පීතාපි, රත්තාපි, ඛුද්දකාපි, මහන්තාපි, එවං සීහබ්‍යග්ඝමනුස්සාමනුස්සවිවිධවිහඞ්ගවිරුතපුප්ඵඵලපල්ලවාදිභෙදවසෙන නානප්පකාරතාය දායෙ උච්චාවචා ආරම්මණා නිච්ඡරන්ති භිංසනකාපි, රජනීයාපි, දොසනීයාපි, මොහනීයාපි. තෙනාහ – ‘‘උච්චාවචා නිච්ඡරන්ති, දායෙ අග්ගිසිඛූපමා’’ති. එවං නිච්ඡරන්තෙසු ච උච්චාවචෙසු ආරම්මණෙසු යා කාචි උය්‍යානවනචාරිකං ගතා සමානා පකතියා වා වනචාරිනියො කට්ඨහාරිකාදයො රහොගතං දිස්වා හසිතලපිතරුදිතදුන්නිවත්ථාදීහි නාරියො මුනිං පලොභෙන්ති, තා සු තං මා පලොභයුං, තා නාරියො තං මා පලොභයුං. යථා න පලොභෙන්ති, තථා කරොහීති වුත්තං හොති. 709. Nun spricht er, um das Überwinden der mit dem Wald verbundenen Befleckungen aufzuzeigen, die Strophe: „Verschiedene Eindrücke, hoch und niedrig“. Dies ist ihre Bedeutung: In dem als Wald bezeichneten Dickicht treten verschiedene Objekte hervor, hoch und niedrig, je nachdem, ob sie erwünscht oder unerwünscht sind, und gelangen in den Bereich von Auge und so weiter. Diese sind wie Flammen in dem Sinne, dass sie brennende Hitze erzeugen. Oder so wie, wenn ein Wald brennt, Flammen in ihrer Vielfalt „hoch und niedrig“ hervortreten – mit Rauch, ohne Rauch, blau, gelb, rot, klein, groß und mittelgroß –, so treten im Wald verschiedene Objekte in ihrer Vielfalt hervor – durch die Unterschiede von Löwen, Tigern, Menschen, Nichtmenschen, das Geschrei verschiedener Vögel, Blumen, Früchte, Triebe und so weiter –, manche erschreckend, manche anziehend, manche ärgerlich, manche verblendend. Daher sagt er: „Verschiedene Eindrücke, hoch und niedrig, treten wie Flammen in einem Wald hervor.“ Und unter diesen so hervortretenden hohen und niedrigen Objekten versuchen einige Frauen, die im Park oder Wald umherwandern, oder solche, die gewöhnlich im Wald umhergehen wie Holzsammlerinnen und so weiter, wenn sie ihn in der Abgeschiedenheit sehen, den Muni durch Lächeln, Reden, Weinen oder ungehörige Kleidung zu verführen. Mögen sie dich nicht verführen! Das bedeutet: Handle so, dass diese Frauen dich nicht verführen. 710-11. එවමස්ස භගවා ගාමෙ ච අරඤ්ඤෙ ච පටිපත්තිවිධිං දස්සෙත්වා ඉදානි සීලසංවරං දස්සෙන්තො ‘‘විරතො මෙථුනා ධම්මා’’ති ගාථාද්වයමාහ. තත්ථ හිත්වා කාමෙ පරොපරෙති මෙථුනධම්මතො අවසෙසෙපි සුන්දරෙ ච අසුන්දරෙ ච පඤ්ච කාමගුණෙ හිත්වා. තප්පහානෙන හි මෙථුනවිරති සුසම්පන්නා හොති. තෙනාහ – ‘‘හිත්වා කාමෙ පරොපරෙ’’ති. අයමෙත්ථ අධිප්පායො. ‘‘අවිරුද්ධො’’තිආදීනි පන පදානි ‘‘න හනෙය්‍ය, න ඝාතයෙ’’ති එත්ථ වුත්තාය පාණාතිපාතාවෙරමණියා සම්පත්තිදස්සනත්ථං වුත්තානි. තත්‍රායං සඞ්ඛෙපවණ්ණනා – පරපක්ඛියෙසු පාණෙසු අවිරුද්ධො, අත්තපක්ඛියෙසු අසාරත්තො, සබ්බෙපි සතණ්හනිත්තණ්හතාය තසථාවරෙ පාණෙ ජීවිතුකාමතාය අමරිතුකාමතාය සුඛකාමතාය දුක්ඛපටිකූලතාය ච ‘‘යථා අහං තථා එතෙ’’ති අත්තසමානතාය තෙසු විරොධං විනෙන්තො තෙනෙව පකාරෙන ‘‘යථා එතෙ තථා අහ’’න්ති පරෙසං සමානතාය ච අත්තනි අනුරොධං විනෙන්තො එවං උභයථාපි අනුරොධවිරොධවිප්පහීනො හුත්වා මරණපටිකූලතාය අත්තානං උපමං කත්වා පාණෙසු යෙ කෙචි තසෙ වා ථාවරෙ වා පාණෙ න හනෙය්‍ය සාහත්ථිකාදීහි පයොගෙහි, න ඝාතයෙ ආණත්තිකාදීහීති. 710-11. Nachdem der Erhabene ihm so die Art und Weise der Praxis im Dorf und im Wald aufgezeigt hat, spricht er nun, um die Zügelung der Tugend aufzuzeigen, zwei Strophen: „Enthaltung vom geschlechtlichen Verkehr“. Darin bedeutet „nachdem er die feinen und groben sinnlichen Freuden aufgegeben hat“: nachdem er zusätzlich zum geschlechtlichen Verkehr auch die übrigen guten und schlechten fünf Objekte der Sinnlichkeit aufgegeben hat; denn durch deren Überwindung ist die Enthaltung vom geschlechtlichen Verkehr vollkommen ausgestattet. Daher sagte er: „nachdem er die feinen und groben sinnlichen Freuden aufgegeben hat.“ Dies ist hierbei der Sinn. Die Begriffe „nicht feindselig“ (aviruddho) usw. werden jedoch genannt, um die Vortrefflichkeit der Enthaltung vom Töten lebender Wesen aufzuzeigen, die hier mit den Worten „man sollte nicht töten, noch töten lassen“ ausgedrückt wird. Hier ist die kurze Erklärung: Man sollte nicht feindselig gegenüber jenen Wesen sein, die auf der Seite der Gegner stehen, und nicht verhaftet an jene auf der eigenen Seite. Indem man gegenüber allen Lebewesen – seien sie schwach oder fest, d. h. mit Verlangen oder ohne Verlangen –, aufgrund ihres Wunsches zu leben und nicht zu sterben, ihres Verlangens nach Glück und ihrer Abneigung gegen Schmerz, den Widerstreit gegen sie überwindet mit der Erkenntnis der Gleichheit mit sich selbst: „Wie ich, so sind sie“, und auf dieselbe Weise auch die Zuneigung zu sich selbst überwindet durch die Erkenntnis der Gleichheit mit den anderen: „Wie sie, so bin ich“. Nachdem man so in beiderlei Hinsicht Zuneigung und Widerstreit aufgegeben hat, indem man sich selbst als Maßstab bezüglich des Abscheus vor dem Tod nimmt, sollte man keine Lebewesen töten, seien sie schwach oder fest, weder durch eigene Handlungen noch sollte man sie durch Befehle oder andere Mittel töten lassen. 712. එවමස්ස [Pg.212] මෙථුනවිරතිපාණාතිපාතවිරතිමුඛෙන සඞ්ඛෙපතො පාතිමොක්ඛසංවරසීලං වත්වා ‘‘හිත්වා කාමෙ’’තිආදීහි ඉන්ද්‍රියසංවරඤ්ච දස්සෙත්වා ඉදානි ආජීවපාරිසුද්ධිං දස්සෙන්තො ‘‘හිත්වා ඉච්ඡඤ්චා’’තිආදිමාහ. තස්සත්ථො – යායං තණ්හා එකං ලද්ධා දුතියං ඉච්ඡති, ද්වෙ ලද්ධා තතියං, සතසහස්සං ලද්ධා තදුත්තරිම්පි ඉච්ඡතීති එවං අප්පටිලද්ධවිසයං ඉච්ඡනතො ‘‘ඉච්ඡා’’ති වුච්චති, යො චායං පටිලද්ධවිසයලුබ්භනො ලොභො. තං හිත්වා ඉච්ඡඤ්ච ලොභඤ්ච යත්ථ සත්තො පුථුජ්ජනො, යස්මිං චීවරාදිපච්චයෙ තෙහි ඉච්ඡාලොභෙහි පුථුජ්ජනො සත්තො ලග්ගො පටිබද්ධො තිට්ඨති, තත්ථ තං උභයම්පි හිත්වා පච්චයත්ථං ආජීවපාරිසුද්ධිං අවිරොධෙන්තො ඤාණචක්ඛුනා චක්ඛුමා හුත්වා ඉමං මොනෙය්‍යපටිපදං පටිපජ්ජෙය්‍ය. එවඤ්හි පටිපන්නො තරෙය්‍ය නරකං ඉමං, දුප්පූරණට්ඨෙන නරකසඤ්ඤිතං මිච්ඡාජීවහෙතුභූතං ඉමං පච්චයතණ්හං තරෙය්‍ය, ඉමාය වා පටිපදාය තරෙය්‍යාති වුත්තං හොති. 712. Nachdem er ihm so kurz die Sittlichkeit der Zügelung der Ordensregeln (Pātimokkhasaṃvara) mittels der Enthaltung von geschlechtlichem Verkehr und der Enthaltung vom Töten lebender Wesen dargelegt hat, und nachdem er die Zügelung der Sinnesorgane mit den Worten „nachdem er die sinnlichen Freuden aufgegeben hat“ usw. aufgezeigt hat, spricht er nun die Worte „nachdem er das Begehren aufgegeben hat“ usw., um die Reinheit des Lebensunterhalts aufzuzeigen. Dies ist die Bedeutung: Es ist das Begehren, das als „Wunsch“ (icchā) bezeichnet wird, weil es nach noch nicht erlangten Objekten verlangt; denn „wenn man eines erlangt hat, wünscht man ein zweites; hat man zwei erlangt, ein drittes; hat man hunderttausend erlangt, wünscht man sich noch mehr darüber hinaus“. Und jenes Begehren ist auch Gier (lobha), weil es ein bereits erlangtes Objekt gierig verschlingt. Nachdem er Wunsch und Gier aufgegeben hat, woran der Weltling haftet: Der Weltling haftet, ist gefesselt und gebunden durch Wunsch und Gier an Roben und die übrigen Requisiten. Nachdem er beides bezüglich solcher Dinge aufgegeben hat und ohne die Reinheit des Lebensunterhalts um der Requisiten willen zu verletzen, sollte er mit dem Auge des Wissens sehend geworden diese Praxis des Muni-Tums ausüben. Denn so praktizierend, möge er diesen Abgrund überqueren. Damit ist dieses Verlangen nach den Requisiten gemeint, das die Ursache für falschen Lebensunterhalt ist und wegen seiner Schwerfüllbarkeit als „Abgrund“ bezeichnet wird; er möge dies überqueren, oder es bedeutet, er möge durch diese Praxis überqueren. 713. එවං පච්චයතණ්හාපහානමුඛෙන ආජීවපාරිසුද්ධිං දස්සෙත්වා ඉදානි භොජනෙ මත්තඤ්ඤුතාමුඛෙන පච්චයපරිභොගසීලං තදනුසාරෙන ච යාව අරහත්තප්පත්ති, තාව පටිපදං දස්සෙන්තො ‘‘ඌනූදරො’’ති ගාථමාහ. තස්සත්ථො – ධම්මෙන සමෙන ලද්ධෙසු ඉතරීතරචීවරාදීසු පච්චයෙසු ආහාරං තාව ආහාරෙන්තො – 713. Nachdem er so die Reinheit des Lebensunterhalts mittels des Aufgebens des Begehrens nach den Requisiten aufgezeigt hat, spricht er nun die Strophe „mit unvollständigem Magen“ (ūnūdaro), um das sittliche Verhalten beim Gebrauch der Requisiten mittels der Mäßigung beim Essen und in Übereinstimmung damit die Praxis bis zum Erlangen der Arahantschaft aufzuzeigen. Dies ist die Bedeutung: Unter den rechtmäßig und gerecht erlangten Requisiten wie den verschiedenen Roben usw., wenn man nun Nahrung zu sich nimmt: ‘‘චත්තාරො පඤ්ච ආලොපෙ, අභුත්වා උදකං පිවෙ; අලං ඵාසුවිහාරාය, පහිතත්තස්ස භික්ඛුනො’’ති. (ථෙරගා. 983) – „Wenn noch Platz für vier oder felsen Bissen ist, sollte man stattdessen Wasser trinken. Dies reicht für ein angenehmes Leben eines entschlossenen Bhikkhus völlig aus.“ (Th 983) – වුත්තනයෙන ඌනඋදරො අස්ස, න වාතභරිතභස්තා විය උද්ධුමාතුදරො, භත්තසම්මදපච්චයා ථිනමිද්ධං පරිහරෙය්‍යාති වුත්තං හොති. ඌනූදරො හොන්තොපි ච මිතාහාරො අස්ස භොජනෙ මත්තඤ්ඤූ, ‘‘නෙව දවායා’’තිආදිනා පච්චවෙක්ඛණෙන ගුණතො දොසතො ච පරිච්ඡින්නාහාරො. එවං මිතාහාරො සමානොපි පච්චයධුතඞ්ගපරියත්තිඅධිගමවසෙන චතුබ්බිධාය අප්පිච්ඡතාය අප්පිච්ඡො අස්ස. එකංසෙන හි මොනෙය්‍යපටිපදං පටිපන්නෙන භික්ඛුනා එවං අප්පිච්ඡෙන භවිතබ්බං. තත්ථ එකෙකස්මිං පච්චයෙ තීහි සන්තොසෙහි සන්තුස්සනා පච්චයප්පිච්ඡතා. ධුතඞ්ගධරස්සෙව සතො ‘‘ධුතවාති මං පරෙ ජානන්තූ’’ති අනිච්ඡනතා ධුතඞ්ගප්පිච්ඡතා. බහුස්සුතස්සෙව සතො ‘‘බහුස්සුතොති [Pg.213] මං පරෙ ජානන්තූ’’ති අනිච්ඡනතා පරියත්තිඅප්පිච්ඡතා මජ්ඣන්තිකත්ථෙරස්ස විය. අධිගමසම්පන්නස්සෙව සතො ‘‘අධිගතො අයං කුසලං ධම්මන්ති මං පරෙ ජානන්තූ’’ති අනිච්ඡනතා අධිගමප්පිච්ඡතා. සා ච අරහත්තාධිගමතො ඔරං වෙදිතබ්බා. අරහත්තාධිගමත්ථඤ්හි අයං පටිපදාති. එවං අප්පිච්ඡොපි ච අරහත්තමග්ගෙන තණ්හාලොලුප්පං හිත්වා අලොලුපො අස්ස. එවං අලොලුපො හි සදා ඉච්ඡාය නිච්ඡාතො අනිච්ඡො හොති නිබ්බුතො, යාය ඉච්ඡාය ඡාතා හොන්ති සත්තා ඛුප්පිපාසාතුරා විය අතිත්තා, තාය ඉච්ඡාය අනිච්ඡො හොති අනිච්ඡත්තා ච නිච්ඡාතො හොති අනාතුරො පරමතිත්තිප්පත්තො. එවං නිච්ඡාතත්තා නිබ්බුතො හොති වූපසන්තසබ්බකිලෙසපරිළාහොති එවමෙත්ථ උප්පටිපාටියා යොජනා වෙදිතබ්බා. In der besagten Weise sollte er mit unvollständigem Magen sein, nicht mit einem aufgeblähten Magen wie ein mit Luft gefüllter Blasebalg, damit er nicht aufgrund von Trägheit nach dem Essen mit Starrheit und Schläfrigkeit zu kämpfen hat; dies ist damit gemeint. Selbst wenn er mit unvollständigem Magen ist, sollte er mäßig im Essen sein, die rechte Menge beim Essen kennend, indem er seine Nahrung durch die Betrachtung von Nutzen und Mängeln einschränkt, wie mit den Worten: „weder zum Vergnügen“ und so weiter. Auf diese Weise mäßig im Essen, sollte er durch die vierfache Art von wenigen Wünschen von wenigen Wünschen sein: in Bezug auf die Requisiten, die asketischen Übungen (dhutaṅga), das Studium (pariyatti) und das Erlangen der Verwirklichung (adhigama). Denn ein Bhikkhu, der den Weg des Muni-Tums praktiziert, muss zweifellos von wenigen Wünschen sein. Darunter ist (1) die Begehrlosigkeit bezüglich der Requisiten die Zufriedenheit durch die dreifache Zufriedenheit mit jedem einzelnen Requisit. (2) Die Begehrlosigkeit bezüglich des Einhaltens asketischer Übungen bedeutet für einen, der asketische Übungen einhält, nicht zu wünschen: „Mögen die anderen mich als einen erkennen, der asketische Übungen einhält!“ (3) Die Begehrlosigkeit bezüglich des Studiums bedeutet für einen, der sehr gelehrt ist, nicht zu wünschen: „Mögen die anderen mich als gelehrt erkennen!“ (4) Die Begehrlosigkeit bezüglich des Erlangens der Verwirklichung bedeutet für einen, der die Verwirklichung erreicht hat, nicht zu wünschen: „Mögen die anderen mich als einen erkennen, der einen heilsamen Zustand verwirklicht hat“, so wie der Ehrwürdige Majjhantika. Und dies ist so zu verstehen, dass es für jene unterhalb der Erlangung der Arahantschaft gilt; denn diese Praxis dient dem Erlangen der Arahantschaft. Selbst wenn er so von wenigen Wünschen ist, sollte er durch den Pfad der Arahantschaft die Gier des Verlangens aufgegeben haben und frei von Gier sein. Wer so frei von Gier ist, ist stets durch das Freisein von Wünschen hungerlos, wunschlos und erloschen (nibbuto), während die Wesen durch Wünsche hungrig sind, ungesättigt wie die von Hunger und Durst Geplagten. Durch Wunschlosigkeit ist er ohne Begehren, und weil er wunschlos ist, ist er hungerlos, ungequält und hat die höchste Zufriedenheit erlangt. Weil er so hungerlos ist, ist er erloschen, einer, dessen Fieber der Befleckungen abgeklungen ist. So ist hier die Verknüpfung der Wörter in unregelmäßiger Reihenfolge zu verstehen. 714. එවං යාව අරහත්තප්පත්ති, තාවපටිපදං කථෙත්වා ඉදානි තං පටිපදං පටිපන්නස්ස භික්ඛුනො අරහත්තප්පත්තිනිට්ඨං ධුතඞ්ගසමාදානං සෙනාසනවත්තඤ්ච කථෙන්තො ‘‘ස පිණ්ඩචාර’’න්ති ගාථාද්වයමාහ. තත්ථ ස පිණ්ඩචාරං චරිත්වාති සො භික්ඛු භික්ඛං චරිත්වා භත්තකිච්චං වා කත්වා. වනන්තමභිහාරයෙති අපපඤ්චිතො ගිහිපපඤ්චෙන වනං එව ගච්ඡෙය්‍ය. උපට්ඨිතො රුක්ඛමූලස්මින්ති රුක්ඛමූලෙ ඨිතො වා හුත්වා. ආසනූපගතොති ආසනං උපගතො වා හුත්වා, නිසින්නොති වුත්තං හොති. මුනීති මොනෙය්‍යපටිපදං පටිපන්නො. එත්ථ ච ‘‘පිණ්ඩචාරං චරිත්වා’’ති ඉමිනා පිණ්ඩපාතිකඞ්ගං වුත්තං. යස්මා පන උක්කට්ඨපිණ්ඩපාතිකො සපදානචාරී එකාසනිකො පත්තපිණ්ඩිකො ඛලුපච්ඡාභත්තිකො ච හොතියෙව, තෙචීවරිකපංසුකූලම්පි ච සමාදියතෙව, තස්මා ඉමානිපි ඡ වුත්තානෙව හොන්ති. ‘‘වනන්තමභිහාරයෙ’’ති ඉමිනා පන ආරඤ්ඤිකඞ්ගං වුත්තං, ‘‘උපට්ඨිතො රුක්ඛමූලස්මි’’න්ති ඉමිනා රුක්ඛමූලිකඞ්ගං, ‘‘ආසනූපගතො’’ති ඉමිනා නෙසජ්ජිකඞ්ගං. යථාක්කමං පන එතෙසං අනුලොමත්තා අබ්භොකාසිකයථාසන්ථතිකසොසානිකඞ්ගානි වුත්තානියෙව හොන්තීති එවමෙතාය ගාථාය තෙරස ධුතඞ්ගානි නාලකත්ථෙරස්ස කථෙසි. 714. Nachdem er so die Praxis bis hin zum Erlangen der Arahatschaft dargelegt hat, spricht der Buddha nun, um die Askese-Übungen (dhutaṅgasamādāna) und die Pflicht bezüglich der Wohnstätte (senāsanavatta) eines Bhikkhus zu erörtern, der nach der Erlangung der Arahatschaft strebt, das Strophenpaar „Nachdem er auf Almosengang gegangen ist“ (sa piṇḍacāra). Darin bedeutet „nachdem er auf Almosengang gegangen ist“ (sa piṇḍacāraṃ caritvā): nachdem dieser Bhikkhu auf Almosengang gegangen ist oder sein Mahl eingenommen hat. „Er sollte sich in die Wälder begeben“ (vanantam abhihāraye) bedeutet: Er sollte, frei von weltlichen Verflechtungen (gihipapañca), sich geradewegs in den Wald begeben. „An den Fuß eines Baumes getreten“ (upaṭṭhito rukkhamūlasmiṃ) bedeutet: am Fuß eines Baumes stehend. „Zu seinem Sitzplatz gelangt“ (āsanūpagato) bedeutet: zu seinem Sitzplatz gelangt, das heißt, er hat sich niedergelassen. „Der Weise“ (muni) bezeichnet jemanden, der die Praxis der Weisheit (moneyyapaṭipadā) ausübt. Hierbei wird mit „nachdem er auf Almosengang gegangen ist“ das Glied des Almosensammlers (piṇḍapātikaṅga) bezeichnet. Da jedoch ein strenger Almosensammler auch die Übungen einhält, von Haus zu Haus zu gehen (sapadānacārī), nur eine Mahlzeit am Tag einzunehmen (ekāsanika), nur aus der Almosenschale zu essen (pattapiṇḍika) und später dargebotenes Essen abzulehnen (khalupacchābhattika), sowie das Tragen von Lumpenroben (paṃsukūlika) und den Besitz von nur drei Roben (tecīvarika) auf sich nimmt, sind damit tatsächlich bereits diese sechs Glieder genannt. Mit „er sollte sich in die Wälder begeben“ ist das Glied des Waldbewohners (āraññikaṅga) genannt, mit „an den Fuß eines Baumes getreten“ das Glied des Baumbewohners (rukkhamūlikaṅga) und mit „zu seinem Sitzplatz gelangt“ das Glied des stets Sitzenden (nesajjikaṅga). Da sie damit übereinstimmen, sind der Reihe nach auch die Glieder des Unter-freiem-Himmel-Wohners (abbhokāsika), des Nehmens-welches-Lager-auch-immer-angeboten-wird (yathāsanthatika) und des Leichenfeldbewohners (sosānikaṅga) ebenfalls mitgenannt. Auf diese Weise erklärte er dem Ehrwürdigen Nālaka mit dieser Strophe die dreizehn Askese-Übungen (dhutaṅga). 715. ස ඣානපසුතො ධීරොති සො අනුප්පන්නස්ස ඣානස්ස උප්පාදනෙන උප්පන්නස්ස ආවජ්ජනසමාපජ්ජනාධිට්ඨානවුට්ඨානපච්චවෙක්ඛණෙහි ච ඣානෙසු පසුතො අනුයුත්තො. ධීරොති ධිතිසම්පන්නො. වනන්තෙ රමිතො සියාති වනෙ [Pg.214] අභිරතො සියා, ගාමන්තසෙනාසනෙ නාභිරමෙය්‍යාති වුත්තං හොති. ඣායෙථ රුක්ඛමූලස්මිං, අත්තානමභිතොසයන්ති න කෙවලං ලොකියජ්ඣානපසුතොයෙව සියා, අපිච ඛො තස්මිංයෙව රුක්ඛමූලෙ සොතාපත්තිමග්ගාදිසම්පයුත්තෙන ලොකුත්තරජ්ඣානෙනාපි අත්තානං අතීව තොසෙන්තො ඣායෙථ. පරමස්සාසප්පත්තියා හි ලොකුත්තරජ්ඣානෙනෙව චිත්තං අතීව තුස්සති, න අඤ්ඤෙන. තෙනාහ – ‘‘අත්තානමභිතොසය’’න්ති. එවමිමාය ගාථාය ඣානපසුතතාය වනන්තසෙනාසනාභිරතිං අරහත්තඤ්ච කථෙසි. 715. „Er, der dem Jhāna hingegebene Standhafte“ (sa jhānapasuto dhīro) bedeutet: Er ist den Jhānas hingegeben und ihnen gewidmet, indem er das noch nicht entstandene Jhāna hervorbringt und das bereits entstandene Jhāna ausrichtet (āvajjana), in es eintritt (samāpajjana), darin verweilt (adhiṭṭhāna), daraus austritt (vuṭṭhāna) und es reflektiert (paccavekkhaṇa). „Der Standhafte“ (dhīro) bedeutet: im Besitz von Entschlossenheit (dhiti). „Er sollte im Wald Freude finden“ (vanante ramito siyā) bedeutet: Er soll am Wald Gefallen finden, er soll kein Wohlgefallen an einer Wohnstätte am Rande eines Dorfes finden. „Er sollte am Fuße eines Baumes meditieren und sich selbst zutiefst zufriedenstellen“ (jhāyetha rukkhamūlasmiṃ, attānam abhitosayaṃ) bedeutet: Er sollte nicht nur dem weltlichen Jhāna (lokiyajjhāna) hingegeben sein, sondern vielmehr genau dort am Fuße jenes Baumes meditieren, indem er sich selbst durch das Erreichen des überweltlichen Jhānas (lokuttarajjhāna), das mit dem Pfad des Stromeintritts und den höheren Stufen verbunden ist, zutiefst zufriedenstellt. Denn nur durch die Erlangung des höchsten Trostes, des überweltlichen Jhānas, findet der Geist vollkommene Zufriedenheit und nicht durch etwas anderes. Daher sagte er: „sich selbst zutiefst zufriedenstellend“. So erörterte er mit dieser Strophe das Gefallen an einer Wohnstätte im Wald und die Arahatschaft durch die Hingabe an das Jhāna. 716. ඉදානි යස්මා ඉමං ධම්මදෙසනං සුත්වා නාලකත්ථෙරො වනන්තමභිහාරෙත්වා නිරාහාරොපි පටිපදාපූරණෙ අතීව උස්සුක්කො අහොසි, නිරාහාරෙන ච සමණධම්මං කාතුං න සක්කා. තථා කරොන්තස්ස හි ජීවිතං නප්පවත්තති, කිලෙසෙ පන අනුප්පාදෙන්තෙන ආහාරො පරියෙසිතබ්බො, අයමෙත්ථ ඤායො. තස්මා තස්ස භගවා අපරාපරෙසුපි දිවසෙසු පිණ්ඩාය චරිතබ්බං, කිලෙසා පන න උප්පාදෙතබ්බාති දස්සනත්ථං අරහත්තප්පත්තිනිට්ඨංයෙව භික්ඛාචාරවත්තං කථෙන්තො ‘‘තතො රත්‍යා විවසානෙ’’තිආදිකා ඡ ගාථායො අභාසි. තත්ථ තතොති ‘‘ස පිණ්ඩචාරං චරිත්වා, වනන්තමභිහාරයෙ’’ති එත්ථ වුත්තපිණ්ඩචාරවනන්තාභිහාරතො උත්තරිපි. රත්‍යා විවසානෙති රත්තිසමතික්කමෙ, දුතියදිවසෙති වුත්තං හොති. ගාමන්තමභිහාරයෙති ආභිසමාචාරිකවත්තං කත්වා යාව භික්ඛාචාරවෙලා, තාව විවෙකමනුබ්‍රූහෙත්වා ගතපච්චාගතවත්තෙ වුත්තනයෙන කම්මට්ඨානං මනසි කරොන්තො ගාමං ගච්ඡෙය්‍ය. අව්හානං නාභිනන්දෙය්‍යාති ‘‘භන්තෙ, අම්හාකං ඝරෙ භුඤ්ජිතබ්බ’’න්ති නිමන්තනං, ‘‘දෙති නු ඛො න දෙති නු ඛො සුන්දරං නු ඛො දෙති අසුන්දරං නු ඛො දෙතී’’ති එවරූපං විතක්කං භොජනඤ්ච පටිපදාපූරකො භික්ඛු නාභිනන්දෙය්‍ය, නප්පටිග්ගණ්හෙය්‍යාති වුත්තං හොති. යදි පන බලක්කාරෙන පත්තං ගහෙත්වා පූරෙත්වා දෙන්ති, පරිභුඤ්ජිත්වා සමණධම්මො කාතබ්බො, ධුතඞ්ගං න කුප්පති, තදුපාදාය පන තං ගාමං න පවිසිතබ්බං. අභිහාරඤ්ච ගාමතොති සචෙ ගාමං පවිට්ඨස්ස පාතිසතෙහිපි භත්තං අභිහරන්ති, තම්පි නාභිනන්දෙය්‍ය, තතො එකසිත්ථම්පි නප්පටිග්ගණ්හෙය්‍ය, අඤ්ඤදත්ථු ඝරපටිපාටියා පිණ්ඩපාතමෙව චරෙය්‍යාති. 716. Nun war der Ehrwürdige Nālaka, nachdem er diese Dhamma-Lehre gehört hatte, äußerst bestrebt, die Praxis zu erfüllen, indem er in den Wald ging und sogar auf Nahrung verzichtete. Aber durch Nahrungslosigkeit ist es nicht möglich, die Pflichten eines Asketen (samaṇadhamma) auszuüben; denn bei einer solchen Lebensweise kann das Leben nicht fortbestehen. Die Nahrung muss jedoch gesucht werden, ohne dass dabei Befleckungen (kilesa) entstehen; dies ist hier die richtige Methode. Um ihm zu zeigen: „Man sollte auch an den darauffolgenden Tagen auf Almosengang gehen, ohne jedoch Befleckungen aufkommen zu lassen“, sprach der Erhabene die sechs Strophen beginnend mit „Darauf, wenn die Nacht vergangen ist“ (tato ratyā vivasāne) und so weiter, in denen er die Pflichten des Almosengangs darlegte, die mit dem Erlangen der Arahatschaft abschließen. Hierbei bedeutet „darauf“ (tato): über das hinaus, was zuvor mit „nachdem er auf Almosengang gegangen ist, sollte er sich in die Wälder begeben“ bezüglich des Almosengangs und des Aufsuchens des Waldes gesagt wurde. „Wenn die Nacht vergangen ist“ (ratyā vivasāne): nach dem Vergehen der Nacht, also am nächsten Tag. „Sollte er sich dem Dorf nähern“ (gāmantam abhihāraye): Nachdem er die Pflichten des guten Betragens (ābhisamācārikavatta) erfüllt hat, sollte er seine Praxis in der Abgeschiedenheit pflegen, bis es Zeit für den Almosengang ist; dann sollte er zum Dorf gehen, wobei er das Meditationsobjekt (kammaṭṭhāna) auf jene Weise im Geist behält, wie es in den Pflichten für den Hin- und Rückweg (gatapaccāgatavatta) erklärt wurde. „Er sollte keine Einladungen freudig annehmen“ (avhānaṃ nābhinandeyya): Ein Bhikkhu, der die Praxis erfüllt, sollte eine Einladung wie „Ehrwürdiger Herr, Ihr solltet Euer Mahl in unserem Hause einnehmen“ nicht freudig annehmen, noch sollte er solche Gedanken hegen wie: „Wird sie etwas geben oder nicht? Wird sie gutes oder schlechtes Essen geben?“ Er sollte sie nicht annehmen. Wenn sie jedoch von sich aus seine Schale nehmen, sie füllen und ihm zurückgeben, mag er diese Nahrung verzehren und die Pflichten des Asketen ausüben; die Askese-Übung (dhutaṅga) wird dadurch nicht beeinträchtigt, aber er sollte das Dorf nicht zu diesem Zweck betreten. „Und Gaben aus dem Dorf“ (abhihārañca gāmato): Wenn man das Dorf betreten hat und sie Essen selbst auf Hunderten von Platten herbeibringen, sollte man auch das nicht freudig annehmen. Er sollte nicht einmal einen einzigen Bissen davon annehmen, sondern ausschließlich in der Reihenfolge der Häuser (gharapaṭipāṭiyā) auf Almosengang gehen. 717. න [Pg.215] මුනී ගාමමාගම්ම, කුලෙසු සහසා චරෙති සො ච මොනත්ථාය පටිපන්නකො මුනි ගාමං ගතො සමානො කුලෙසු සහසා න චරෙ, සහසොකිතාදිඅනනුලොමිකං ගිහිසංසග්ගං න ආපජ්ජෙය්‍යාති වුත්තං හොති. ඝාසෙසනං ඡින්නකථො, න වාචං පයුතං භණෙති ඡින්නකථො විය හුත්වා ඔභාසපරිකථානිමිත්තවිඤ්ඤත්තිපයුත්තං ඝාසෙසනවාචං න භණෙය්‍ය. සචෙ ආකඞ්ඛෙය්‍ය, ගිලානො සමානො ගෙලඤ්ඤපටිබාහනත්ථාය භණෙය්‍ය. සෙනාසනත්ථාය වා විඤ්ඤත්තිං ඨපෙත්වා ඔභාසපරිකථානිමිත්තපයුත්තං, අවසෙසපච්චයත්ථාය පන අගිලානො නෙව කිඤ්චි භණෙය්‍යාති. 717. „Wenn der Weise ins Dorf gekommen ist, soll er sich unter den Familien nicht ungestüm verhalten“ (na munī gāmam āgamma, kulesu sahasā care): Wenn dieser Weise (muni), der für das Erlangen der Weisheit (mona) praktiziert, in das Dorf gekommen ist, soll er sich unter den Familien nicht ungestüm verhalten; das bedeutet, er soll sich nicht auf ungebührliche Weise mit Laien einlassen (gihisaṃsagga), wie etwa durch das Teilen ihrer Sorgen und so weiter. „Er soll das Gespräch über die Nahrungssuche abschneiden und keine anspielenden Worte sprechen“ (ghāsesanaṃ chinnakatho, na vācaṃ payutaṃ bhaṇe): Er soll sich verhalten, als ob er Schweigen beobachte, und keine auf die Nahrungssuche ausgerichteten Worte sprechen, die Andeutungen (obhāsa), Umschreibungen (parikathā), Zeichen (nimitta) oder Bitten (viññatti) enthalten. Wenn er krank ist und es wünscht, mag er sprechen, um seine Krankheit zu heilen. Ausgenommen für Bitten bezüglich einer Unterkunft sollte ein Gesunder für die übrigen Bedürfnisse keinerlei Worte äußern, die Andeutungen, Umschreibungen oder Zeichen enthalten. 718-9. අලත්ථං යදිදන්ති ඉමිස්සා පන ගාථාය අයමත්ථො – ගාමං පිණ්ඩාය පවිට්ඨො අප්පමත්තකෙපි කිස්මිඤ්චි ලද්ධෙ ‘‘අලත්ථං යං ඉදං සාධූ’’ති චින්තෙත්වා අලද්ධෙ ‘‘නාලත්ථං කුසල’’න්ති තම්පි ‘‘සුන්දර’’න්ති චින්තෙත්වා උභයෙනෙව ලාභාලාභෙන සො තාදී නිබ්බිකාරො හුත්වා රුක්ඛංවුපනිවත්තති, යථාපි පුරිසො ඵලගවෙසී රුක්ඛං උපගම්ම ඵලං ලද්ධාපි අලද්ධාපි අනනුනීතො අප්පටිහතො මජ්ඣත්තොයෙව හුත්වා ගච්ඡති, එවං කුලං උපගම්ම ලාභං ලද්ධාපි අලද්ධාපි මජ්ඣත්තොව හුත්වා ගච්ඡතීති. ස පත්තපාණී ති ගාථා උත්තානත්ථාව. 718-9. „Ich habe dieses erhalten“ (alatthaṃ yadidaṃ): Der Sinn dieser Strophe ist folgender: Wenn er zum Almosengang in das Dorf gegangen ist und auch nur ein ganz klein wenig erhalten hat, denkt er: „Ich habe etwas erhalten, das ist gut.“ Wenn er nichts erhält, denkt er: „Ich habe nichts erhalten, das ist heilsam (kusala)“, was er ebenfalls als „gut“ betrachtet. In beiden Situationen, Gewinn und Verlust (lābhālābha), bleibt er gleichmütig (tādī), ohne jede Regung, und kehrt zu eben dem Baum zurück. Wie ein Mann, der nach Früchten sucht, sich einem Baum nähert und, ob er nun Früchte erhält oder nicht, weder erfreut noch niedergeschlagen, sondern in einem völlig neutralen Geisteszustand wieder weggeht, ebenso nähert er sich den Familien und geht, ob er nun Gewinn erhält oder nicht, in einem völlig neutralen Geisteszustand wieder weg. Die Strophe „Er mit der Schale in der Hand“ (sa pattapāṇī) hat eine ganz offensichtliche Bedeutung. 720. උච්චාවචාති ඉමිස්සා ගාථාය සම්බන්ධො – එවං භික්ඛාචාරවත්තසම්පන්නො හුත්වාපි තාවතකෙනෙව තුට්ඨිං අනාපජ්ජිත්වා පටිපදං ආරොධෙය්‍ය. පටිපත්තිසාරඤ්හි සාසනං. සා චායං උච්චාවචා…පෙ… මුතන්ති. තස්සත්ථො – සා චායං මග්ගපටිපදා උත්තමනිහීනභෙදතො උච්චාවචා බුද්ධසමණෙන පකාසිතා. සුඛාපටිපදා හි ඛිප්පාභිඤ්ඤා උච්චා, දුක්ඛාපටිපදා දන්ධාභිඤ්ඤා අවචා. ඉතරා ද්වෙ එකෙනඞ්ගෙන උච්චා, එකෙන අවචා. පඨමා එව වා උච්චා, ඉතරා තිස්සොපි අවචා. තාය චෙතාය උච්චාය අවචාය වා පටිපදාය න පාරං දිගුණං යන්ති. ‘‘දුගුණ’’න්ති වා පාඨො, එකමග්ගෙන ද්වික්ඛත්තුං නිබ්බානං න යන්තීති අත්ථො. කස්මා? යෙන මග්ගෙන යෙ කිලෙසා පහීනා, තෙසං පුන අප්පහාතබ්බතො. එතෙන පරිහානධම්මාභාවං දීපෙති. නයිදං එකගුණං මුතන්ති තඤ්ච ඉදං පාරං එකක්ඛත්තුංයෙව ඵුසනාරහම්පි න හොති. කස්මා? එකෙන මග්ගෙන සබ්බකිලෙසප්පහානාභාවතො. එතෙන එකමග්ගෙනෙව අරහත්තාභාවං දීපෙති. 720. „Hoch und tief“: Dies ist die Verbindung dieser Strophe mit den anderen – selbst wenn man so mit den Pflichten des Almosengangs ausgestattet ist, sollte man sich nicht bloß damit zufriedengeben, sondern die Praxis erfüllen. Denn die Essenz der Lehre ist die Praxis. Und dies ist „hoch und tief … erfahren [muta]“. Dies ist die Bedeutung: Diese Pfadpraxis ist nach dem Unterschied von überlegen und unterlegen hoch und tief, verkündet vom Buddha-Asketen. Denn die angenehme Praxis mit schneller direkter Erkenntnis ist hoch, während die mühsame Praxis mit langsamer direkter Erkenntnis tief ist. Die anderen beiden sind in Hinsicht auf einen Faktor hoch, in Hinsicht auf einen tief. Oder die erste allein ist hoch, und die anderen drei sind tief. Und durch diese hohe oder tiefe Praxis gehen sie nicht zweifach zum jenseitigen Ufer. Es gibt auch die Lesart „duguṇaṃ“; die Bedeutung ist, dass sie nicht zweimal durch einen einzigen Pfad zum Nibbāna gelangen. Warum nicht? Weil jene Befleckungen, die durch einen bestimmten Pfad aufgegeben wurden, nicht noch einmal aufgegeben werden müssen. Damit zeigt er das Freisein vom Zurückfallen. „Dies wird nicht in einer einzigen Weise erfahren“: Und jenes jenseitige Ufer kann nicht bloß ein einziges Mal erfahren werden. Warum nicht? Weil es kein Aufgeben aller Befleckungen durch einen einzigen Pfad gibt. Damit zeigt er, dass es keine Erlangung der Arahatschaft durch nur einen einzigen Pfad gibt. 721. ඉදානි [Pg.216] පටිපදානිසංසං දස්සෙන්තො ‘‘යස්ස ච විසතා’’ති ගාථමාහ. තස්සත්ථො – යස්ස ච එවං පටිපන්නස්ස භික්ඛුනො තාය පටිපදාය පහීනත්තා අට්ඨසතතණ්හාවිචරිතභාවෙන විසතත්තා විසතා තණ්හා නත්ථි, තස්ස කිලෙසසොතච්ඡෙදෙන ඡින්නසොතස්ස කුසලාකුසලප්පහානෙන කිච්චාකිච්චප්පහීනස්ස රාගජො වා දොසජො වා අප්පමත්තකොපි පරිළාහො න විජ්ජතීති. 721. Um nun den Nutzen der Praxis zu zeigen, sprach er die Strophe „Für wen es keine Ausbreitung gibt“. Dies ist die Bedeutung: Für einen Mönch, der so praktiziert, gibt es durch das Aufgeben mittels jener Praxis keine ausgebreitete Begehrlichkeit, die sich in Form der 108 Strömungen des Begehrens ausbreitet; denn sie ist durch diese Praxis aufgegeben worden. Durch das Abschneiden des Stroms der Befleckungen hat er den Strom abgeschnitten. Durch das Aufgeben von Heilsamem und Unheilsamem hat er das zu Tuende und das nicht zu Tuende aufgegeben. Für ihn existiert nicht einmal das geringste Fieber der Befleckungen, das aus Gier oder Hass entstanden ist. 722. ඉදානි යස්මා ඉමා ගාථායො සුත්වා නාලකත්ථෙරස්ස චිත්තං උදපාදි – ‘‘යදි එත්තකං මොනෙය්‍යං සුකරං න දුක්කරං, සක්කා අප්පකසිරෙන පූරෙතු’’න්ති, තස්මාස්ස භගවා ‘‘දුක්කරමෙව මොනෙය්‍ය’’න්ති දස්සෙන්තො පුන ‘‘මොනෙය්‍යං තෙ උපඤ්ඤිස්ස’’න්තිආදිමාහ. තත්ථ උපඤ්ඤිස්සන්ති උපඤ්ඤාපෙය්‍යං, කථයිස්සන්ති වුත්තං හොති. ඛුරධාරා උපමා අස්සාති ඛුරධාරූපමො. භවෙති භවෙය්‍ය. කො අධිප්පායො? මොනෙය්‍යං පටිපන්නො භික්ඛු ඛුරධාරං උපමං කත්වා පච්චයෙසු වත්තෙය්‍ය. යථා මධුදිද්ධං ඛුරධාරං ලිහන්තො, ඡෙදතො, ජිව්හං රක්ඛති, එවං ධම්මෙන ලද්ධෙ පච්චයෙ පරිභුඤ්ජන්තො චිත්තං කිලෙසුප්පත්තිතො රක්ඛෙය්‍යාති වුත්තං හොති. පච්චයා හි පරිසුද්ධෙන ඤායෙන ලද්ධුඤ්ච අනවජ්ජපරිභොගෙන පරිභුඤ්ජිතුඤ්ච න සුඛෙන සක්කාති භගවා පච්චයනිස්සිතමෙව බහුසො භණති. ජිව්හාය තාලුමාහච්ච, උදරෙ සඤ්ඤතො සියාති ජිව්හාය තාලුං උප්පීළෙත්වාපි රසතණ්හං විනොදෙන්තො කිලිට්ඨෙන මග්ගෙන උප්පන්නපච්චයෙ අසෙවන්තො උදරෙ සංයතො සියා. 722. Da nun nach dem Hören dieser Strophen im Geist des Thera Nālaka der Gedanke entstand: „Wenn das Weisentum nur aus so viel besteht, ist es leicht zu tun, nicht schwer, und es ist möglich, es ohne große Mühe zu erfüllen“, sagte der Erhabene, um ihm zu zeigen, dass „Weisentum in der Tat schwer zu tun ist“, wiederum: „Ich werde dir das Weisentum beschreiben.“ Darin bedeutet „upaññissa“: ich werde es erklären, ich werde es darlegen. „Die Schneide eines Rasiermessers ist sein Gleichnis“ bedeutet: einem Rasiermesser gleichend. „Bhaveti“ bedeutet „sollte sein“. Was ist der dargetane Sinn? Ein Mönch, der das Weisentum praktiziert, sollte unter Verwendung des Gleichnisses einer Rasiermesserschneide mit den Lebensbedürfnissen verfahren. So wie jemand, der eine mit Honig bestrichene Rasiermesserschneide leckt, seine Zunge vor dem Einschneiden schützt, so sollte man beim Gebrauch von rechtmäßig erworbenen Lebensbedürfnissen seinen Geist vor dem Entstehen von Befleckungen schützen. Weil es nämlich nicht leicht ist, Lebensbedürfnisse auf reine Weise zu erlangen und sie tadellos zu gebrauchen, spricht der Erhabene so ausführlich über die Abhängigkeit von den Lebensbedürfnissen. „Nachdem er den Gaumen mit der Zunge gepresst hat, sei er im Bauch gezügelt“ bedeutet: Indem er seinen Gaumen mit der Zunge presst und so das Begehren nach Geschmack vertreibt und die erworbenen Lebensbedürfnisse nicht auf befleckte Weise nutzt, sollte er im Bauch gezügelt sein. 723. අලීනචිත්තො ච සියාති නිච්චං කුසලානං ධම්මානං භාවනාය අට්ඨිතකාරිතාය අකුසීතචිත්තො ච භවෙය්‍ය. න චාපි බහු චින්තයෙති ඤාතිජනපදාමරවිතක්කවසෙන ච බහුං න චින්තෙය්‍ය. නිරාමගන්ධො අසිතො, බ්‍රහ්මචරියපරායණොති නික්කිලෙසො ච හුත්වා තණ්හාදිට්ඨීහි කිස්මිඤ්චි භවෙ අනිස්සිතො සික්ඛාත්තයසකලසාසනබ්‍රහ්මචරියපරායණො එව භවෙය්‍ය. 723. „Er sollte einen unschlaffen Geist haben“ bedeutet, dass er niemals träge sein sollte, indem er bei der Entfaltung heilsamer Qualitäten verweilt. „Und er sollte auch nicht viel nachsinnen“ bedeutet, dass er nicht viel über Verwandte, das Land, die Götter und so weiter nachdenken sollte. „Unbefleckt, unangehaftet, mit dem heiligen Leben als höchstem Ziel“ bedeutet, dass er frei von Befleckungen sein sollte, unangehaftet an irgendeinen Daseinszustand aufgrund von Begehren oder Ansichten, und das heilige Leben – die gesamte Lehre, bestehend aus dem dreifachen Training – als seine Stütze und sein höchstes Ziel nehmen sollte. 724-5. එකාසනස්සාති විවිත්තාසනස්ස. ආසනමුඛෙන චෙත්ථ සබ්බඉරියාපථා වුත්තා. යතො සබ්බඉරියාපථෙසු එකීභාවස්ස සික්ඛෙය්‍යාති වුත්තං හොතීති වෙදිතබ්බං. එකාසනස්සාති ච සම්පදානවචනමෙතං. සමණූපාසනස්ස [Pg.217] චාති සමණෙහි උපාසිතබ්බස්ස අට්ඨතිංසාරම්මණභාවනානුයොගස්ස, සමණානං වා උපාසනභූතස්ස අට්ඨතිංසාරම්මණභෙදස්සෙව. ඉදම්පි සම්පදානවචනමෙව, උපාසනත්ථන්ති වුත්තං හොති. එත්ථ ච එකාසනෙන කායවිවෙකො, සමණූපාසනෙන චිත්තවිවෙකො වුත්තො හොතීති වෙදිතබ්බො. එකත්තං මොනමක්ඛාතන්ති එවමිදං කායචිත්තවිවෙකවසෙන ‘‘එකත්තං මොන’’න්ති අක්ඛාතං. එකො චෙ අභිරමිස්සසීති ඉදං පන උත්තරගාථාපෙක්ඛං පදං, ‘‘අථ භාහිසි දසදිසා’’ති ඉමිනා අස්ස සම්බන්ධො. 724-5. „Auf einem einsamen Sitz“: auf einem abgeschiedenen Sitz. Und hier sind unter dem Begriff des Sitzes alle Körperhaltungen gemeint. Es ist zu verstehen, dass damit gemeint ist: „Man sollte sich in allen Körperhaltungen in der Einsamkeit üben.“ „Auf einem einsamen Sitz“ steht hier im Dativ. „Und bei der Ausübung eines Asketen“: in der Ausübung der Entfaltung der achtunddreißig Meditationsobjekte, die von Asketen auszuüben sind, oder eben in einem Teilbereich der achtunddreißig Objekte, was die Ausübung der Asketen ist. Auch dies steht im Dativ; es bedeutet „zum Zwecke der Ausübung“. Und hier ist unter „einem einsamen Sitz“ die körperliche Abgeschiedenheit zu verstehen, und unter „der Ausübung eines Asketen“ die geistige Abgeschiedenheit. „Die Einsamkeit wird Weisentum genannt“: Diese Einsamkeit mittels körperlicher und geistiger Abgeschiedenheit wird als Weisentum bezeichnet. „Wenn du allein Gefallen findest“: Diese Zeile bezieht sich auf die folgende Strophe; die Verbindung besteht mit der Zeile „dann wirst du die zehn Himmelsrichtungen erleuchten“. භාහිසීති භාසිස්සසි පකාසෙස්සසි. ඉමං පටිපදං භාවෙන්තො සබ්බදිසාසු කිත්තියා පාකටො භවිස්සසීති වුත්තං හොති. සුත්වා ධීරානන්තිආදීනං පන චතුන්නං පදානං අයමත්ථො – යෙන ච කිත්තිඝොසෙන භාහිසි දසදිසා තං ධීරානං ඣායීනං කාමචාගිනං නිඝොසං සුත්වා අථ ත්වං තෙන උද්ධච්චං අනාපජ්ජිත්වා භිය්‍යො හිරිඤ්ච සද්ධඤ්ච කරෙය්‍යාසි, තෙන ඝොසෙන හරායමානො ‘‘නිය්‍යානිකපටිපදා අය’’න්ති සද්ධං උප්පාදෙත්වා උත්තරි පටිපත්තිමෙව බ්‍රූහෙය්‍යාසි. මාමකොති එවඤ්හි සන්තෙ මම සාවකො හොතීති. „Du wirst erleuchten“ bedeutet: du wirst erstrahlen, das heißt, indem du diese Praxis entfaltest, wirst du durch deinen Ruf in allen Himmelsrichtungen bekannt sein. Dies ist die Bedeutung der vier Zeilen, die mit „Nachdem man den Ruf der Weisen gehört hat“ beginnen: Nachdem man den Ruf der Weisen gehört hat – den Ruhm, durch den „du die zehn Himmelsrichtungen erleuchten wirst“ –, der Meditierenden, die die Sinnlichkeit aufgegeben haben, sollte man dadurch nicht stolz werden, sondern noch mehr moralische Scham und Vertrauen entwickeln. Indem man wegen dieses Rufs Scham empfindet, sollte man das Vertrauen wecken: „Dies ist der befreiende Weg“, und die Praxis weiter entfalten. „Mein Nachfolger“: In einem solchen Fall ist man mein Jünger. 726. තං නදීහීති යං තං මයා ‘‘හිරිඤ්ච සද්ධඤ්ච භිය්‍යො කුබ්බෙථා’’ති වදතා ‘‘උද්ධච්චං න කාතබ්බ’’න්ති වුත්තං, තං ඉමිනා නදීනිදස්සනෙනාපි ජානාථ, තබ්බිපරියායඤ්ච සොබ්භෙසු ච පදරෙසුච ජානාථ. සොබ්භෙසූති මාතිකාසු. පදරෙසූති දරීසු. කථං? සණන්තා යන්ති කුසොබ්භා, තුණ්හී යන්ති මහොදධීති. කුසොබ්භා හි සොබ්භපදරාදිභෙදා සබ්බාපි කුන්නදියො සණන්තා සද්දං කරොන්තා උද්ධතා හුත්වා යන්ති, ගඞ්ගාදිභෙදා පන මහානදියො තුණ්හී යන්ති, එවං ‘‘මොනෙය්‍යං පූරෙමී’’ති උද්ධතො හොති අමාමකො, මාමකො පන හිරිඤ්ච සද්ධඤ්ච උප්පාදෙත්වා නීචචිත්තොව හොති. 726. „Versteht dies durch die Flüsse“: Was ich damit meinte, als ich sagte: „Man sollte noch mehr moralische Scham und Vertrauen entwickeln“, nämlich dass man nicht stolz werden sollte, versteht dies auch durch dieses Beispiel der Flüsse, und versteht den gegenteiligen Fall durch die Bäche und Schluchten. „Sobbhesū“ bedeutet in kleinen Wasserläufen. „Padaresū“ bedeutet in Klüften. Wie? „Lärmend fließen die kleinen Bäche, schweigend fließen die großen Ozeane.“ Denn die kleinen Bäche – all die kleinen Flüsse, die durch Schluchten, Klüfte usw. fließen – fließen lärmend, indem sie ein Geräusch machen, als ob sie stolz wären. Aber die großen Flüsse – der Ganges und die anderen – fließen schweigend. Ebenso ist einer, der stolz wird und denkt: „Ich erfülle das Weisentum“, nicht mein Nachfolger. Mein Nachfolger hingegen, der moralische Scham und Vertrauen erweckt hat, ist stets demütig im Geist. 727-9. කිඤ්ච භිය්‍යො – යදූනකං…පෙ… පණ්ඩිතොති. තත්ථ සියා – සචෙ අඩ්ඪකුම්භූපමො බාලො සණන්තතාය, රහදො පූරොව පණ්ඩිතො සන්තතාය, අථ කස්මා බුද්ධසමණො එවං ධම්මදෙසනාබ්‍යාවටො හුත්වා බහුං භාසතීති ඉමිනා සම්බන්ධෙන ‘‘යං සමණො’’ති ගාථමාහ. තස්සත්ථො – යං බුද්ධසමණො බහුං භාසති උපෙතං අත්ථසඤ්හිතං, අත්ථුපෙතං [Pg.218] ධම්මුපෙතඤ්ච හිතෙන ච සංහිතං, තං න උද්ධච්චෙන, අපිච ඛො ජානං සො ධම්මං දෙසෙති දිවසම්පි දෙසෙන්තො නිප්පපඤ්චොව හුත්වා. තස්ස හි සබ්බං වචීකම්මං ඤාණානුපරිවත්ති. එවං දෙසෙන්තො ච ‘‘ඉදමස්ස හිතං ඉදමස්ස හිත’’න්ති නානප්පකාරතො ජානං සො බහු භාසති, න කෙවලං බහුභාණිතාය. අවසානගාථාය සම්බන්ධො – එවං තාව සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණෙන සමන්නාගතො බුද්ධසමණො ජානං සො ධම්මං දෙසෙති, ජානං සො බහු භාසති. තෙන දෙසිතං පන ධම්මං නිබ්බෙධභාගියෙනෙව ඤාණෙන යො ච ජානං සංයතත්තො, ජානං න බහු භාසති, ස මුනි මොනමරහති, ස මුනි මොනමජ්ඣගාති. තස්සත්ථො – තං ධම්මං ජානන්තො සංයතත්තො ගුත්තචිත්තො හුත්වා යං භාසිතං සත්තානං හිතසුඛාවහං න හොති, තං ජානං න බහු භාසති. සො එවංවිධො මොනත්ථං පටිපන්නකො මුනි මොනෙය්‍යපටිපදාසඞ්ඛාතං මොනං අරහති. න කෙවලඤ්ච අරහතියෙව, අපිච ඛො පන ස මුනි අරහත්තමග්ගඤාණසඞ්ඛාතං මොනං අජ්ඣගා ඉච්චෙව වෙදිතබ්බොති අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨාපෙසි. 727-9. Und was noch mehr: „Was unvollständig ist ... usw ... der Weise.“ Dazu könnte die Frage entstehen: „Wenn der Tor wegen seiner Geschwätzigkeit wie ein halbvoller Krug ist, und der Weise wegen seiner Ruhe wie ein voller See, warum ist dann der Buddha-Asket so sehr mit dem Lehren des Dhamma beschäftigt und spricht so viel?“ In diesem Zusammenhang sprach er die Strophe beginnend mit „Wenn der Asket“. Das bedeutet: Wenn der Buddha-Asket viel spricht, ist es mit Sinn und Nutzen verbunden, besitzt Sinn, besitzt das Dhamma und ist mit dem Wohlergehen verknüpft, nicht mit Aufgeregtheit. Vielmehr lehrt er das Dhamma wissend; selbst wenn er den ganzen Tag lehrt, tut er dies ganz ohne geistige Vielfalt, denn all sein sprachliches Wirken ist von Erkenntnis begleitet. So lehrt er, und wissend spricht er viel, indem er auf vielfältige Weise sagt: „Dies ist gut für dich, das ist gut für dich“; nicht bloß aus Vielrednerei. Die Verbindung mit der Schlussstrophe ist folgende: So lehrt der Buddha-Asket, ausgestattet mit dem Wissen der Allwissenheit, wissend das Dhamma, wissend spricht er viel. Wer aber das von ihm gelehrte Dhamma durch das zur Durchdringung gehörende Wissen erkennt, sich selbst zügelt und wissend nicht viel spricht, dieser Muni ist der Würde eines Muni würdig, dieser Muni hat den Zustand eines Muni erlangt. Das bedeutet: Wer dieses Dhamma kennt, gezügelt ist, mit behütetem Geist, und wissend nicht viel spricht – wer keine Äußerung macht, die nicht zum Wohl und Glück der Wesen führt – ein solcher Muni, der für den Zustand eines Muni praktiziert, ist des Muni-Zustands würdig, einer Bezeichnung für die Praxis des Muni-Zustands. Und er ist seiner nicht nur würdig, sondern darüber hinaus ist zu verstehen: Dieser Muni hat den Muni-Zustand erlangt, eine Bezeichnung für das Wissen des Pfades der Arahantschaft. So schloss er die Lehrdarlegung mit dem Höhepunkt der Arahantschaft ab. තං සුත්වා නාලකත්ථෙරො තීසු ඨානෙසු අප්පිච්ඡො අහොසි දස්සනෙ සවනෙ පුච්ඡායාති. සො හි දෙසනාපරියොසානෙ පසන්නචිත්තො භගවන්තං වන්දිත්වා වනං පවිට්ඨො, පුන ‘‘අහො වතාහං භගවන්තං පස්සෙය්‍ය’’න්ති ලොලභාවං න ජනෙසි. අයමස්ස දස්සනෙ අප්පිච්ඡතා. තථා ‘‘අහො වතාහං පුන ධම්මදෙසනං සුණෙය්‍ය’’න්ති ලොලභාවං න ජනෙසි. අයමස්ස සවනෙ අප්පිච්ඡතා. තථා ‘‘අහො වතාහං පුන මොනෙය්‍යපටිපදං පුච්ඡෙය්‍ය’’න්ති ලොලභාවං න ජනෙසි. අයමස්ස පුච්ඡාය අප්පිච්ඡතා. Als er dies hörte, wurde der Ehrwürdige Nālaka in Bezug auf drei Dinge wunschlos: in Bezug auf das Sehen, das Hören und das Fragen. Denn am Ende der Lehrdarlegung verbeugte er sich mit erfreutem Geist vor dem Erhabenen und ging in den Wald; er verspürte nie wieder das Verlangen: „O möge ich doch den Erhabenen sehen!“ Dies war seine Wunschlosigkeit in Bezug auf das Sehen. Ebenso verspürte er nie wieder das Verlangen: „O möge ich doch wieder eine Lehrdarlegung hören!“ Dies war seine Wunschlosigkeit in Bezug auf das Hören. Ebenso verspürte er nie wieder das Verlangen: „O möge ich doch wieder nach der Praxis des Muni-Zustands fragen!“ Dies war seine Wunschlosigkeit in Bezug auf das Fragen. සො එවං අප්පිච්ඡො සමානො පබ්බතපාදං පවිසිත්වා එකවනසණ්ඩෙ ද්වෙ දිවසානි න වසි, එකරුක්ඛමූලෙ ද්වෙ දිවසානි න නිසීදි, එකගාමෙ ද්වෙ දිවසානි පිණ්ඩාය න පාවිසි. ඉති වනතො වනං, රුක්ඛතො රුක්ඛං, ගාමතො ගාමං ආහිණ්ඩන්තො අනුරූපපටිපදං පටිපජ්ජිත්වා අග්ගඵලෙ පතිට්ඨාසි. අථ යස්මා මොනෙය්‍යපටිපදං උක්කට්ඨං කත්වා පූරෙන්තො භික්ඛු සත්තෙව මාසානි ජීවති, මජ්ඣිමං කත්වා පූරෙන්තො සත්ත වස්සානි, මන්දං කත්වා පූරෙන්තො සොළස වස්සානි. අයඤ්ච උක්කට්ඨං කත්වා පූරෙසි, තස්මා සත්ත මාසෙ ඨත්වා අත්තනො ආයුසඞ්ඛාරපරික්ඛයං ඤත්වා න්හායිත්වා නිවාසෙත්වා කායබන්ධනං බන්ධිත්වා දිගුණං සඞ්ඝාටිං පාරුපිත්වා දසබලාභිමුඛො පඤ්චපතිට්ඨිතං වන්දිත්වා අඤ්ජලිං [Pg.219] පග්ගහෙත්වා හිඞ්ගුලකපබ්බතං නිස්සාය ඨිතකොව අනුපාදිසෙසාය නිබ්බානධාතුයා පරිනිබ්බායි. තස්ස පරිනිබ්බුතභාවං ඤත්වා භගවා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං තත්ථ ගන්ත්වා සරීරකිච්චං කත්වා ධාතුයො ගාහාපෙත්වා චෙතියං පතිට්ඨාපෙත්වා අගමාසීති. So wunschlos geworden, betrat er die Ausläufer der Berge; er verweilte an keinem einzelnen Waldstück für zwei Tage, er saß unter keinem einzelnen Baum für zwei Tage, und er betrat kein einzelnes Dorf an zwei Tagen für Almosenspeise. So wanderte er von Wald zu Wald, von Baum zu Baum, von Dorf zu Dorf, übte die entsprechende Praxis aus und gründete sich in der höchsten Frucht. Da aber ein Bhikkhu, der die Praxis des Muni-Zustands auf höchste Weise vollendet, nur noch sieben Monate lebt; einer, der sie auf mittlere Weise vollendet, sieben Jahre; und einer, der sie auf geringe Weise vollendet, sechzehn Jahre. Und dieser vollendete sie auf höchste Weise; nachdem er daher sieben Monate gelebt hatte und das Schwinden seiner Lebensformationen erkannte, badete er, legte das Untergewand an, band den Gürtel um, legte das doppelte Obergewand an, verbeugte sich in Richtung des Zehnkräftigen mit der Fünf-Punkte-Verbeugung, erhob die gefalteten Hände ehrerbietig und erlangte, an den Hiṅgula-Berg gelehnt im Stehen, das vollkommene Nibbāna durch das Nibbāna-Element ohne verbleibende Existenzgrundlage. Als der Erhabene erkannte, dass er das vollkommene Nibbāna erlangt hatte, begab er sich zusammen mit der Bhikkhu-Gemeinschaft dorthin, vollzog die Bestattungszeremonie, ließ die Reliquien einsammeln, ließ eine Cetiya errichten und ging davon. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zur Khuddaka-Sammlung, සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය නාලකසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung des Nālaka-Sutta im Kommentar zum Suttanipāta beendet. 12. ද්වයතානුපස්සනාසුත්තවණ්ණනා 12. Die Erklärung des Dvayatānupassanā-Sutta (Betrachtung der Zweiheiten) එවං මෙ සුතන්ති ද්වයතානුපස්සනාසුත්තං. කා උප්පත්ති? ඉමස්ස සුත්තස්ස අත්තජ්ඣාසයතො උප්පත්ති. අත්තජ්ඣාසයෙන හි භගවා ඉමං සුත්තං දෙසෙසි. අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො, විත්ථාරො පනස්ස අත්ථවණ්ණනායමෙව ආවි භවිස්සති. තත්ථ එවං මෙ සුතන්තිආදීනි වුත්තනයානෙව. පුබ්බාරාමෙති සාවත්ථිනගරස්ස පුරත්ථිමදිසායං ආරාමෙ. මිගාරමාතු පාසාදෙති එත්ථ විසාඛා උපාසිකා අත්තනො සසුරෙන මිගාරෙන සෙට්ඨිනා මාතුට්ඨානෙ ඨපිතත්තා ‘‘මිගාරමාතා’’ති වුච්චති. තාය මිගාරමාතුයා නවකොටිඅග්ඝනකං මහාලතාපිළන්ධනං විස්සජ්ජෙත්වා කාරාපිතො පාසාදො හෙට්ඨා ච උපරි ච පඤ්ච පඤ්ච ගබ්භසතානි කත්වා සහස්සකූටාගාරගබ්භො, සො ‘‘මිගාරමාතුපාසාදො’’ති වුච්චති. තස්මිං මිගාරමාතු පාසාදෙ. „So habe ich gehört“ ist das Dvayatānupassanā-Sutta. Was ist der Anlass des Entstehens? Das Entstehen dieses Sutta geht auf seine eigene Neigung zurück. Denn der Erhabene lehrte dieses Sutta aus eigener Neigung. Dies ist hier die Kurzfassung; die ausführliche Darstellung wird sich jedoch in der Erklärung der Bedeutung selbst zeigen. Darin sind „So habe ich gehört“ usw. in der bereits erklärten Weise zu verstehen. „Im Ostpark“: im Park im Osten der Stadt Sāvatthī. „Im Palast von Migāras Mutter“: Hier wird die Laienanhängerin Visākhā „Migāras Mutter“ genannt, weil sie von ihrem eigenen Schwiegervater, dem Kaufmann Migāra, in die Stellung einer Mutter eingesetzt wurde. Migāras Mutter verkaufte den „Großen Rankenschmuck“, der neun Koṭis wert war, und ließ den Palast erbauen, der unten und oben jeweils fünfhundert Zimmer hatte und somit ein Gemach mit tausend Giebeln bildete; dieser wird „Palast von Migāras Mutter“ genannt. In jenem Palast von Migāras Mutter. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවාති යං සමයං භගවා සාවත්ථිං නිස්සාය පුබ්බාරාමෙ මිගාරමාතු පාසාදෙ විහරති, තෙන සමයෙන. තදහුපොසථෙති තස්මිං අහු උපොසථෙ, උපොසථදිවසෙති වුත්තං හොති. පන්නරසෙති ඉදං උපොසථග්ගහණෙන සම්පත්තාවසෙසුපොසථපටික්ඛෙපවචනං. පුණ්ණාය පුණ්ණමාය රත්තියාති පන්නරසදිවසත්තා දිවසගණනාය අබ්භාදිඋපක්කිලෙසවිරහත්තා රත්තිගුණසම්පත්තියා ච පුණ්ණත්තා පුණ්ණාය, පරිපුණ්ණචන්දත්තා පුණ්ණමාය ච රත්තියා. භික්ඛුසඞ්ඝපරිවුතොති භික්ඛුසඞ්ඝෙන පරිවුතො. අබ්භොකාසෙ නිසින්නො හොතීති මිගාරමාතු රතනපාසාදපරිවෙණෙ අබ්භොකාසෙ උපරි අප්පටිච්ඡන්නෙ ඔකාසෙ පඤ්ඤත්තවරබුද්ධාසනෙ නිසින්නො හොති. තුණ්හීභූතං තුණ්හීභූතන්ති අතීව තුණ්හීභූතං, යතො යතො වා අනුවිලොකෙති[Pg.220], තතො තතො තුණ්හීභූතං, තුණ්හීභූතං වාචාය, පුන තුණ්හීභූතං කායෙන. භික්ඛුසඞ්ඝං අනුවිලොකෙත්වාති තං පරිවාරෙත්වා නිසින්නං අනෙකසහස්සභික්ඛුපරිමාණං තුණ්හීභූතං තුණ්හීභූතං භික්ඛුසඞ්ඝං ‘‘එත්තකා එත්ථ සොතාපන්නා, එත්තකා සකදාගාමිනො, එත්තකා අනාගාමිනො එත්තකා ආරද්ධවිපස්සකා කල්‍යාණපුථුජ්ජනා, ඉමස්ස භික්ඛුසඞ්ඝස්ස කීදිසී ධම්මදෙසනා සප්පායා’’ති සප්පායධම්මදෙසනාපරිච්ඡෙදනත්ථං ඉතො චිතො ච විලොකෙත්වා. „Zu jener Zeit nun der Erhabene“: zu der Zeit, als der Erhabene bei Sāvatthī im Ostpark, im Palast von Migāras Mutter verweilte – zu jener Zeit. „An jenem Uposatha-Tag“: an jenem Uposatha, das bedeutet am Uposatha-Tag. „Am fünfzehnten“: Dies ist durch die Erwähnung des Uposatha-Tages eine Aussage, die die verbleibenden Uposatha-Tage ausschließt. „In der Vollmondnacht“: Weil es nach der Zählung der Tage der fünfzehnte Tag war, und weil sie aufgrund der Abwesenheit von Trübungen wie Wolken usw. voll war und sich durch die Qualitäten der Nacht auszeichnete, war sie voll; und wegen der Fülle des Mondes war es die Vollmondnacht. „Von der Bhikkhu-Gemeinschaft umgeben“: von der Bhikkhu-Gemeinschaft umringt. „Saß im Freien“: Er saß im Freien, im unbedeckten Bereich des Vorhofs des Juwelenpalasts von Migāras Mutter, auf dem für ihn hergerichteten edlen Buddhasitz. „In tiefem Schweigen, tiefem Schweigen“: völlig schweigend; wohin auch immer er blickte, dort herrschte Schweigen; schweigend im Reden und wiederum schweigend im Körper. „Nachdem er die Bhikkhu-Gemeinschaft betrachtet hatte“: Nachdem er die ihn umringende, viele Tausende Bhikkhus umfassende, völlig schweigende Bhikkhu-Gemeinschaft hierhin und dorthin betrachtet hatte, um eine passende Lehrdarlegung festzulegen: „So viele Stromeingetretene gibt es hier, so viele Einmalwiederkehrer, so viele Nichtwiederkehrer, so viele edle Weltlinge, die mit der Vipassanā-Meditation begonnen haben; welche Art von Lehrdarlegung ist für diese Bhikkhu-Gemeinschaft geeignet?“ යෙ තෙ, භික්ඛවෙ, කුසලා ධම්මාති යෙ තෙ ආරොග්‍යට්ඨෙන අනවජ්ජට්ඨෙන ඉට්ඨඵලට්ඨෙන කොසල්ලසම්භූතට්ඨෙන ච කුසලා සත්තතිංසබොධිපක්ඛියධම්මා, තජ්ජොතකා වා පරියත්තිධම්මා. අරියා නිය්‍යානිකා සම්බොධගාමිනොති උපගන්තබ්බට්ඨෙන අරියා, ලොකතො නිය්‍යානට්ඨෙන නිය්‍යානිකා, සම්බොධසඞ්ඛාතං අරහත්තං ගමනට්ඨෙන සම්බොධගාමිනො. තෙසං වො භික්ඛවෙ…පෙ… සවනාය, තෙසං භික්ඛවෙ කුසලානං…පෙ… සම්බොධගාමීනං කා උපනිසා, කිං කාරණං, කිං පයොජනං තුම්හාකං සවනාය, කිමත්ථං තුම්හෙ තෙ ධම්මෙ සුණාථාති වුත්තං හොති. යාවදෙව ද්වයතානං ධම්මානං යථාභූතං ඤාණායාති එත්ථ යාවදෙවාති පරිච්ඡෙදාවධාරණවචනං. ද්වෙ අවයවා එතෙසන්ති ද්වයා, ද්වයා එව ද්වයතා, තෙසං ද්වයතානං. ‘‘ද්වයාන’’න්තිපි පාඨො. යථාභූතං ඤාණායාති අවිපරීතඤාණාය. කිං වුත්තං හොති? යදෙතං ලොකියලොකුත්තරාදිභෙදෙන ද්විධා වවත්ථිතානං ධම්මානං විපස්සනාසඞ්ඛාතං යථාභූතඤාණං, එතදත්ථාය න ඉතො භිය්‍යොති, සවනෙන හි එත්තකං හොති, තදුත්තරි විසෙසාධිගමො භාවනායාති. කිඤ්ච ද්වයතං වදෙථාති එත්ථ පන සචෙ, වො භික්ඛවෙ, සියා, කිඤ්ච තුම්හෙ, භන්තෙ, ද්වයතං වදෙථාති අයමධිප්පායො. පදත්ථො පන ‘‘කිඤ්ච ද්වයතාභාවං වදෙථා’’ති. „Mönche, jene Lehren, die heilsam sind“: Jene siebenunddreißig dem Erwachen förderlichen Dinge oder die sie verdeutlichenden Lehren des Studiums (pariyattidhamma), die im Sinne von Gesundheit, Fehlerlosigkeit, erwünschten Früchten und dem Entstehen aus Weisheit (kosalla) heilsam sind. „Edel, befreiend, zum Erwachen führend“: edel im Sinne von erstrebenswert; befreiend im Sinne des Entkommens aus der Welt; zum Erwachen führend im Sinne des Gelangens zur Arahatschaft, die als Erwachen bezeichnet wird. „Was ist euer Zweck, Mönche, ... beim Hören jener...“: Was ist euer Anlass, euer Grund, euer Zweck beim Hören dieser heilsamen, zum Erwachen führenden Lehren? Gemeint ist: „Warum hört ihr diese Lehren?“ „Nur zur wahrheitsgemäßen Erkenntnis der in Zweiheiten angeordneten Dinge“: Hier ist „nur“ ein einschränkendes und bestimmendes Wort. Zwei Teile haben diese, das sind Zweiheiten (dvaya); Zweiheiten sind eben Zweiheiten (dvayatā), „dieser Zweiheiten“. Es gibt auch die Lesart „dvayānaṃ“. „Zur wahrheitsgemäßen Erkenntnis“ bedeutet zur unverzerrten Erkenntnis. Was ist damit gemeint? Diese wahrheitsgemäße Erkenntnis, die als Einsicht in die Dinge verstanden wird, die durch die Unterscheidung in weltlich, überweltlich usw. zweifach festgelegt sind – eben für diesen Zweck ist es, nicht mehr als das. Denn so viel wird durch das Hören erreicht; darüber hinaus liegt das Erreichen des Vorzüglichen durch die Entfaltung (bhāvanā). „Und was würdet ihr als eine Zweiheit bezeichnen?“: Hierbei ist der Sinn: „Wenn ihr, Mönche, denken solltet: ‚Und was, Ehrwürdiger, würdest du als Zweiheit bezeichnen?‘“ Die Wortbedeutung ist jedoch: „Und was würdet ihr als den Zustand der Zweiheit bezeichnen?“ (1) තතො භගවා ද්වයතං දස්සෙන්තො ‘‘ඉදං දුක්ඛ’’න්ති එවමාදිමාහ. තත්ථ ද්වයතානං චතුසච්චධම්මානං ‘‘ඉදං දුක්ඛං, අයං දුක්ඛසමුදයො’’ති එවං ලොකියස්ස එකස්ස අවයවස්ස සහෙතුකස්ස වා දුක්ඛස්ස දස්සනෙන අයං එකානුපස්සනා, ඉතරා ලොකුත්තරස්ස දුතියස්ස අවයවස්ස සඋපායස්ස වා නිරොධස්ස දස්සනෙන දුතියානුපස්සනා. පඨමා චෙත්ථ තතියචතුත්ථවිසුද්ධීහි හොති, දුතියා පඤ්චමවිසුද්ධියා. එවං සම්මා ද්වයතානුපස්සිනොති ඉමිනා වුත්තනයෙන සම්මා ද්වයධම්මෙ අනුපස්සන්තස්ස සතියා [Pg.221] අවිප්පවාසෙන අප්පමත්තස්ස, කායිකචෙතසිකවීරියාතාපෙන ආතාපිනො කායෙ ච ජීවිතෙ ච නිරපෙක්ඛත්තා, පහිතත්තස්ස. පාටිකඞ්ඛන්ති ඉච්ඡිතබ්බං. දිට්ඨෙව ධම්මෙ අඤ්ඤාති අස්මිංයෙව අත්තභාවෙ අරහත්තං. සති වා උපාදිසෙසෙ අනාගාමිතාති ‘‘උපාදිසෙස’’න්ති පුනබ්භවවසෙන උපාදාතබ්බක්ඛන්ධසෙසං වුච්චති, තස්මිං වා සති අනාගාමිභාවො පටිකඞ්ඛොති දස්සෙති. තත්ථ කිඤ්චාපි හෙට්ඨිමඵලානිපි එවං ද්වයතානුපස්සිනොව හොන්ති, උපරිමඵලෙසු පන උස්සාහං ජනෙන්තො එවමාහ. (1) Daraufhin sagte der Erhabene, um eine Zweiheit zu zeigen: „Dies ist das Leiden“ und so weiter. Dabei ist bezüglich der Lehren der vier Wahrheiten, die als Zweiheit genommen werden, die eine Betrachtung das Sehen des einen, weltlichen Teils, nämlich des Leidens zusammen mit seiner Ursache, so: „Dies ist das Leiden, dies ist der Ursprung des Leidens“. Die andere, die zweite Betrachtung, ist das Sehen des zweiten, überweltlichen Teils, nämlich des Erlöschens zusammen mit den Mitteln zu dessen Erreichung. Und hierbei erfolgt die erste Betrachtung durch die dritte und vierte Reinigung, die zweite durch die fünfte Reinigung. „Wer so die Zweiheit richtig betrachtet“: Wer in der beschriebenen Weise die zweifachen Dinge richtig betrachtet, ist achtsam durch das Nicht-Abgewandtsein von der Achtsamkeit, eifrig durch das Feuer körperlicher und geistiger Energie und entschlossen durch Gleichgültigkeit gegenüber Körper und Leben. „Ist zu erwarten“ bedeutet, dass es zu wünschen ist. „Höchstes Wissen in diesem Leben“: Arahatschaft in eben diesem Dasein. „Oder, wenn ein Rest an Lebensgrundlagen verbleibt, die Nicht-Wiederkehr“: Mit „Rest an Lebensgrundlagen“ (upādisesa) ist der Rest der durch ein neues Dasein anzueignenden Daseinsgruppen (khandha) gemeint; er zeigt, dass, wenn dies vorhanden ist, die Nicht-Wiederkehr zu erwarten ist. Obwohl hier auch die niedrigeren Früchte von einem erlangt werden, der die Zweiheiten betrachtet, spricht der Buddha so, um Eifer für die höheren Früchte zu wecken. ඉදමවොචාතිආදි සඞ්ගීතිකාරානං වචනං. තත්ථ ඉදන්ති ‘‘යෙ තෙ, භික්ඛවෙ’’තිආදිවුත්තනිදස්සනං. එතන්ති ඉදානි ‘‘යෙ දුක්ඛ’’න්ති එවමාදිවත්තබ්බගාථාබන්ධනිදස්සනං. ඉමා ච ගාථා චතුසච්චදීපකත්තා වුත්තත්ථදීපිකා එව, එවං සන්තෙපි ගාථාරුචිකානං පච්ඡා ආගතානං පුබ්බෙ වුත්තං අසමත්ථතාය අනුග්ගහෙත්වා ‘‘ඉදානි යදි වදෙය්‍ය සුන්දර’’න්ති ආකඞ්ඛන්තානං වික්ඛිත්තචිත්තානඤ්ච අත්ථාය වුත්තා. විසෙසත්ථදීපිකා වාති අවිපස්සකෙ විපස්සකෙ ච දස්සෙත්වා තෙසං වට්ටවිවට්ටදස්සනතො, තස්මා විසෙසත්ථදස්සනත්ථමෙව වුත්තා. එස නයො ඉතො පරම්පි ගාථාවචනෙසු. „Dies sprach der Erhabene“ und so weiter ist eine Aussage der Verfasser des Konzils. Dabei weist „dies“ (idaṃ) auf das Gesagte hin, das mit „Mönche, jene Lehren...“ beginnt. „Dieses“ (etaṃ) weist auf die nun folgenden Verse hin, die mit „Wer das Leiden nicht versteht“ beginnen. Und diese Verse, da sie die vier Wahrheiten erhellen, verdeutlichen eben den bereits dargelegten Sinn. Obwohl dies so ist, wurden sie für jene später Hinzugekommenen gesprochen, die Verse bevorzugen, sowie für jene mit zerstreutem Geist, die das zuvor Gesagte nicht erfassen konnten und sich wünschten: „Es wäre gut, wenn er dies nun verkünden würde“. Oder aber sie verdeutlichen eine besondere Bedeutung: Indem sie jene zeigen, die keine Einsicht üben, und jene, die Einsicht üben, zeigen sie jeweils den Kreislauf (vaṭṭa) und das Beenden des Kreislaufs (vivaṭṭa); daher wurden sie zur Verdeutlichung dieser besonderen Bedeutung gesprochen. Diese Methode gilt auch für die nachfolgenden Verse. 730. තත්ථ යත්ථ චාති නිබ්බානං දස්සෙති. නිබ්බානෙ හි දුක්ඛං සබ්බසො උපරුජ්ඣති, සබ්බප්පකාරං උපරුජ්ඣති, සහෙතුකං උපරුජ්ඣති, අසෙසඤ්ච උපරුජ්ඣති. තඤ්ච මග්ගන්ති තඤ්ච අට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං. 730. Dabei zeigt „und wo“ das Nibbāna; denn im Nibbāna erlischt das Leiden gänzlich, erlischt auf jede Weise, erlischt samt seiner Ursache und erlischt ohne jeden Rest. „Und jenen Pfad“ bedeutet den edlen achtteiligen Pfad. 731-3. චෙතොවිමුත්තිහීනා තෙ, අථො පඤ්ඤාවිමුත්තියාති එත්ථ අරහත්තඵලසමාධි රාගවිරාගා චෙතොවිමුත්ති, අරහත්තඵලපඤ්ඤා අවිජ්ජාවිරාගා පඤ්ඤාවිමුත්තීති වෙදිතබ්බා. තණ්හාචරිතෙන වා අප්පනාඣානබලෙන කිලෙසෙ වික්ඛම්භෙත්වා අධිගතං අරහත්තඵලං රාගවිරාගා චෙතොවිමුත්ති, දිට්ඨිචරිතෙන උපචාරජ්ඣානමත්තං නිබ්බත්තෙත්වා විපස්සිත්වා අධිගතං අරහත්තඵලං අවිජ්ජාවිරාගා පඤ්ඤාවිමුත්ති. අනාගාමිඵලං වා කාමරාගං සන්ධාය රාගවිරාගා චෙතොවිමුත්ති, අරහත්තඵලං සබ්බප්පකාරතො අවිජ්ජාවිරාගා පඤ්ඤාවිමුත්තීති. අන්තකිරියායාති වට්ටදුක්ඛස්ස අන්තකරණත්ථාය. ජාතිජරූපගාති ජාතිජරං උපගතා, ජාතිජරාය වා උපගතා, න පරිමුච්චන්ති ජාතිජරායාති එවං වෙදිතබ්බා. සෙසමෙත්ථ ආදිතො පභුති පාකටමෙව. ගාථාපරියොසානෙ ච සට්ඨිමත්තා භික්ඛූ තං [Pg.222] දෙසනං උග්ගහෙත්වා විපස්සිත්වා තස්මිංයෙව ආසනෙ අරහත්තං පාපුණිංසු. යථා චෙත්ථ, එවං සබ්බවාරෙසු. 731-3. „Sie entbehren der Befreiung des Geistes und auch der Befreiung durch Weisheit“: Hierbei ist die Befreiung des Geistes (cetovimutti) als die durch das Vergehen der Gier erlangte Konzentration der Frucht der Arahatschaft zu verstehen; die Befreiung durch Weisheit (paññāvimutti) ist als die durch das Vergehen der Unwissenheit erlangte Weisheit der Frucht der Arahatschaft zu verstehen. Oder aber: Die Befreiung des Geistes durch das Vergehen der Gier ist die Frucht der Arahatschaft, die von jemandem mit giervollem Temperament erlangt wurde, der die Befleckungen durch die Kraft des Vertiefungs-Jhāna (appanājhāna) unterdrückt hat; die Befreiung durch Weisheit durch das Vergehen der Unwissenheit ist die Frucht der Arahatschaft, die von jemandem mit intellektuellem Temperament erlangt wurde, der nur die Grenznähe-Konzentration (upacārajjhāna) hervorbrachte, Einsicht übte und so die Frucht erlangte. Oder: Die Befreiung des Geistes bezieht sich auf die Frucht des Nicht-Wiederkehrers hinsichtlich des Vergehens der Sinnesgier; die Befreiung durch Weisheit bezieht sich auf die Frucht der Arahatschaft hinsichtlich des allseitigen Vergehens der Unwissenheit. „Um ein Ende zu machen“: um dem Leiden des Kreislaufs ein Ende zu machen. „Gehen zu Geburt und Alter“: Sie sind zu Geburt und Alter gelangt oder durch Geburt und Alter hindurchgegangen; es ist zu verstehen, dass sie nicht von Geburt und Alter befreit sind. Der Rest ist hier von Anfang an völlig klar. Und am Ende der Verse nahmen etwa sechzig Mönche diese Lehre auf, übten Einsicht und erlangten noch auf eben diesen Sitzen die Arahatschaft. Und wie hier, so verhält es sich in allen Abschnitten. (2) අතො එව භගවා ‘‘සියා අඤ්ඤෙනපි පරියායෙනා’’තිආදිනා නයෙන නානප්පකාරතො ද්වයතානුපස්සනං ආහ. තත්ථ දුතියවාරෙ උපධිපච්චයාති සාසවකම්මපච්චයා. සාසවකම්මඤ්හි ඉධ ‘‘උපධී’’ති අධිප්පෙතං. අසෙසවිරාගනිරොධාති අසෙසං විරාගෙන නිරොධා, අසෙසවිරාගසඞ්ඛාතා වා නිරොධා. (2) Eben darum sprach der Erhabene in der Weise „Könnte es auf andere Weise sein...“ über die Betrachtung der Zweiheit auf vielfältige Weise. Dabei bedeutet im zweiten Abschnitt „durch Lebensgrundlagen bedingt“ (upadhipaccayā): bedingt durch mit Trieben behaftetes Kamma (sāsavakamma); denn mit Trieben behaftetes Kamma ist hier mit „Lebensgrundlage“ (upadhi) gemeint. „Durch restloses Schwinden und Erlöschen“: durch das Erlöschen mittels restlosen Schwindens, oder durch das Erlöschen, welches im restlosen Schwinden besteht. 734. උපධිනිදානාති කම්මපච්චයා. දුක්ඛස්ස ජාතිප්පභවානුපස්සීති වට්ටදුක්ඛස්ස ජාතිකාරණං ‘‘උපධී’’ති අනුපස්සන්තො. සෙසමෙත්ථ පාකටමෙව. එවං අයම්පි වාරො චත්තාරි සච්චානි දීපෙත්වා අරහත්තනිකූටෙනෙව වුත්තො. යථා චායං, එවං සබ්බවාරා. 734. „Auf Lebensgrundlagen gegründet“: durch Kamma bedingt. „Der das Entstehen und den Ursprung des Leidens betrachtet“: indem er betrachtet, dass die Lebensgrundlage die Ursache für das Entstehen des Leidens im Kreislauf ist. Der Rest ist hier völlig klar. So wurde auch dieser Abschnitt nach der Erläuterung der vier Wahrheiten mit der Arahatschaft als Höhepunkt dargelegt. Und wie dieser, so verhält es sich in allen Abschnitten. (3) තත්ථ තතියවාරෙ අවිජ්ජාපච්චයාති භවගාමිකම්මසම්භාරඅවිජ්ජාපච්චයා. දුක්ඛං පන සබ්බත්ථ වට්ටදුක්ඛමෙව. (3) Dabei bedeutet im dritten Abschnitt „durch Unwissenheit bedingt“: bedingt durch jene Unwissenheit, die der Anhäufung von zum Dasein führendem Kamma zugrunde liegt. Das Leiden aber ist überall eben das Leiden des Kreislaufs. 735. ජාතිමරණසංසාරන්ති ඛන්ධනිබ්බත්තිං ජාතිං ඛන්ධභෙදං මරණං ඛන්ධපටිපාටිං සංසාරඤ්ච. වජන්තීති ගච්ඡන්ති උපෙන්ති. ඉත්ථභාවඤ්ඤථාභාවන්ති ඉමං මනුස්සභාවං ඉතො අවසෙසඅඤ්ඤනිකායභාවඤ්ච. ගතීති පච්චයභාවො. 735. „Den Kreislauf von Geburt und Tod“: Geburt als das Entstehen der Daseinsgruppen (khandha), Tod als den Zerfall der Daseinsgruppen, und den Kreislauf (saṃsāra) als die Abfolge der Daseinsgruppen. „Sie gehen“: sie gelangen dorthin, sie suchen es auf. „Dieses Dasein und das Anderssein“: dieses menschliche Dasein und das restliche Dasein in anderen Gruppen. „Gang“ (gati) bedeutet den Zustand als Bedingung. 736. අවිජ්ජා හායන්ති අවිජ්ජා හි අයං. විජ්ජාගතා ච යෙ සත්තාති යෙ ච අරහත්තමග්ගවිජ්ජාය කිලෙසෙ විජ්ඣිත්වා ගතා ඛීණාසවසත්තා. සෙසමුත්තානත්ථමෙව. 736. „Und jene Wesen, die zur klaren Erkenntnis gelangt sind“: jene Wesen mit versiegten Trieben, die fortgeschritten sind, indem sie die Befleckungen mit dem klaren Wissen des Pfades der Arhatschaft durchbohrt haben. Der Rest versteht sich von selbst. (4) චතුත්ථවාරෙ සඞ්ඛාරපච්චයාති පුඤ්ඤාපුඤ්ඤානෙඤ්ජාභිසඞ්ඛාරපච්චයා. (4) Im vierten Abschnitt: „durch Gestaltungen bedingt“ bedeutet bedingt durch verdienstvolle, verdienstlose und unerschütterliche Gestaltungen. 738-9. එතමාදීනවං ඤත්වාති යදිදං දුක්ඛං සඞ්ඛාරපච්චයා, එතං ආදීනවන්ති ඤත්වා. සබ්බසඞ්ඛාරසමථාති සබ්බෙසං වුත්තප්පකාරානං සඞ්ඛාරානං මග්ගඤාණෙන සමථා, උපහතතාය ඵලසමත්ථතායාති වුත්තං හොති. සඤ්ඤානන්ති කාමසඤ්ඤාදීනං මග්ගෙනෙව උපරොධනා. එතං ඤත්වා යථාතථන්ති එතං දුක්ඛක්ඛයං අවිපරීතං ඤත්වා. සම්මද්දසාති සම්මාදස්සනා. සම්මදඤ්ඤායාති සඞ්ඛතං අනිච්චාදිතො, අසඞ්ඛතඤ්ච නිච්චාදිතො ඤත්වා. මාරසංයොගන්ති තෙභූමකවට්ටං. සෙසමුත්තානත්ථමෙව. 738-9. „Nachdem man diese Gefahr erkannt hat“: Nachdem man diese Gefahr erkannt hat, nämlich dass das Leiden durch Gestaltungen bedingt ist. „Durch die Stillung aller Gestaltungen“: durch die Stillung aller zuvor erwähnten Arten von Gestaltungen durch das Pfad-Wissen, weil dieses, nachdem sie vernichtet sind, die Fähigkeit besitzt, die Frucht hervorzubringen – so ist es gemeint. „Der Wahrnehmungen“: das Aufheben von Sinneswahrnehmungen und so weiter allein durch den Pfad. „Dies der Wahrheit entsprechend erkennend“: diese Vernichtung des Leidens fehlerfrei erkennend. „Recht sehend“: durch rechte Einsicht. „Nachdem man dies richtig erkannt hat“: indem man das Gestaltete als unbeständig und so weiter, und das Ungestaltete als beständig und so weiter erkannt hat. „Die Fessel Māras“: der Kreislauf der drei Existenzebenen. Der Rest versteht sich von selbst. (5) පඤ්චමවාරෙ [Pg.223] විඤ්ඤාණපච්චයාති කම්මසහජාතඅභිසඞ්ඛාරවිඤ්ඤාණපච්චයා. (5) Im fünften Abschnitt: „durch Bewusstsein bedingt“ bedeutet bedingt durch das mit dem Kamma zusammen entstandene gestaltende Bewusstsein. 741. නිච්ඡාතොති නිත්තණ්හො. පරිනිබ්බුතොති කිලෙසපරිනිබ්බානෙන පරිනිබ්බුතො හොති. සෙසං පාකටමෙව. 741. „Hungerlos“: ohne Begehren. „Erloschen“: durch das Erlöschen der Befleckungen erloschen. Der Rest ist offensichtlich. (6) ඡට්ඨවාරෙ ඵස්සපච්චයාති අභිසඞ්ඛාරවිඤ්ඤාණසම්පයුත්තඵස්සපච්චයාති අත්ථො. එවං එත්ථ පදපටිපාටියා වත්තබ්බානි නාමරූපසළායතනානි අවත්වා ඵස්සො වුත්තො. තානි හි රූපමිස්සකත්තා කම්මසම්පයුත්තානෙව න හොන්ති, ඉදඤ්ච වට්ටදුක්ඛං කම්මතො වා සම්භවෙය්‍ය කම්මසම්පයුත්තධම්මතො වාති. (6) Im sechsten Abschnitt: „durch Kontakt bedingt“ bedeutet bedingt durch den mit dem gestaltenden Bewusstsein verbundenen Kontakt. So wird hier Kontakt genannt, ohne Name-und-Form und die sechs Sinnesbereiche zu erwähnen, die in der Abfolge der Begriffe als nächstes zu nennen wären. Weil jene nämlich mit Form vermischt sind, sind sie nicht rein mit Kamma assoziiert; und dieses Leiden des Kreislaufs kann entweder aus Kamma oder aus mit Kamma assoziierten Gegebenheiten entstehen. 742-3. භවසොතානුසාරිනන්ති තණ්හානුසාරිනං. පරිඤ්ඤායාති තීහි පරිඤ්ඤාහි පරිජානිත්වා. අඤ්ඤායාති අරහත්තමග්ගපඤ්ඤාය ඤත්වා. උපසමෙ රතාති ඵලසමාපත්තිවසෙන නිබ්බානෙ රතා. ඵස්සාභිසමයාති ඵස්සනිරොධා. සෙසං පාකටමෙව. 742-3. „Dem Strom des Daseins folgend“: dem Begehren folgend. „Vollkommen verstanden habend“: durch die drei Arten des vollen Verständnisses vollkommen erkannt habend. „Erkannt habend“: durch die Weisheit des Pfades der Arhatschaft erkannt habend. „In der Ruhe frohlockend“: frohlockend im Nibbāna durch das Erlangen der Frucht. „Durch das Durchbrechen des Kontakts“: durch das Erlöschen des Kontakts. Der Rest ist offensichtlich. (7) සත්තමවාරෙ වෙදනාපච්චයාති කම්මසම්පයුත්තවෙදනාපච්චයා. (7) Im siebten Abschnitt: „durch Gefühl bedingt“ bedeutet bedingt durch das mit Kamma verbundene Gefühl. 744-5. අදුක්ඛමසුඛං සහාති අදුක්ඛමසුඛෙන සහ. එතං දුක්ඛන්ති ඤත්වානාති එතං සබ්බං වෙදයිතං ‘‘දුක්ඛකාරණ’’න්ති ඤත්වා, විපරිණාමට්ඨිතිඅඤ්ඤාණදුක්ඛතාහි වා දුක්ඛං ඤත්වා. මොසධම්මන්ති නස්සනධම්මං. පලොකිනන්ති ජරාමරණෙහි පලුජ්ජනධම්මං. ඵුස්ස ඵුස්සාති උදයබ්බයඤාණෙන ඵුසිත්වා ඵුසිත්වා. වයං පස්සන්ති අන්තෙ භඞ්ගමෙව පස්සන්තො. එවං තත්ථ විජානතීති එවං තා වෙදනා විජානාති, තත්ථ වා දුක්ඛභාවං විජානාති. වෙදනානං ඛයාති තතො පරං මග්ගඤාණෙන කම්මසම්පයුත්තානං වෙදනානං ඛයා. සෙසමුත්තානමෙව. 744-5. „Zusammen mit dem Weder-Schmerzhaften-noch-Angenehmen“: zusammen mit dem weder schmerzhaften noch angenehmen Gefühl. „Nachdem man dies als Leiden erkannt hat“: nachdem man all dieses Empfinden als Ursache des Leidens erkannt hat, oder indem man es als Leiden aufgrund der Veränderlichkeit, des Bestehens und des Nichtwissens erkannt hat. „Von täuschender Natur“: von schwindender Natur. „Zerfallend“: der Zerstörung durch Alter und Tod unterworfen. „Berührend und berührend“: immer wieder berührend mit dem Wissen um Entstehen und Vergehen. „Ihr Vergehen sehend“: letztlich nur ihr Auflösen sehend. „So versteht er dort“: so versteht er jene Gefühle, oder er erkennt dort deren leidvollen Charakter. „Durch das Versiegen der Gefühle“: danach, durch das Pfad-Wissen, durch das Versiegen der mit Kamma verbundenen Gefühle. Der Rest versteht sich von selbst. (8) අට්ඨමවාරෙ තණ්හාපච්චයාති කම්මසම්භාරතණ්හාපච්චයා. (8) Im achten Abschnitt: „durch Begehren bedingt“ bedeutet bedingt durch das Begehren, das der Kamma-Anhäufung zugrunde liegt. 747. එතමාදීනවං ඤත්වා, තණ්හං දුක්ඛස්ස සම්භවන්ති එතං දුක්ඛස්ස සම්භවං තණ්හාය ආදීනවං ඤත්වා. සෙසමුත්තානමෙව. 747. „Nachdem man diese Gefahr erkannt hat, dass Begehren der Ursprung des Leidens ist“: nachdem man diese Gefahr im Begehren erkannt hat, nämlich dass es der Entstehungsort des Leidens ist. Der Rest versteht sich von selbst. (9) නවමවාරෙ උපාදානපච්චයාති කම්මසම්භාරඋපාදානපච්චයා. (9) Im neunten Abschnitt: „durch Anhaften bedingt“ bedeutet bedingt durch das Anhaften, das der Kamma-Anhäufung zugrunde liegt. 748-9. භවොති [Pg.224] විපාකභවො ඛන්ධපාතුභාවො. භූතො දුක්ඛන්ති භූතො සම්භූතො වට්ටදුක්ඛං නිගච්ඡති. ජාතස්ස මරණන්ති යත්‍රාපි ‘‘භූතො සුඛං නිගච්ඡතී’’ති බාලා මඤ්ඤන්ති, තත්‍රාපි දුක්ඛමෙව දස්සෙන්තො ආහ – ‘‘ජාතස්ස මරණං හොතී’’ති. දුතියගාථාය යොජනා – අනිච්චාදීහි සම්මදඤ්ඤාය පණ්ඩිතා උපාදානක්ඛයා ජාතික්ඛයං නිබ්බානං අභිඤ්ඤාය න ගච්ඡන්ති පුනබ්භවන්ති. 748-9. „Werden“: das reifende Werden, das Erscheinen der Daseinsgruppen. „Ein gewordenes Wesen erleidet Leid“: Ein gewordenes, entstandenes Wesen erfährt das Leiden des Kreislaufs. „Für den Geborenen gibt es den Tod“: Wo Toren denken: „Ein gewordenes Wesen erfährt Glück“, da sagt er, um zu zeigen, dass auch dort nur Leiden herrscht: „Für den Geborenen gibt es den Tod“. Die Verknüpfung der zweiten Strophe lautet: Nachdem sie dies durch Unbeständigkeit und so weiter richtig verstanden haben, und die Vernichtung der Geburt – das Nibbāna – durch das Versiegen des Anhaftens direkt erkannt haben, gehen die Weisen nicht mehr zu einem neuen Dasein ein. (10) දසමවාරෙ ආරම්භපච්චයාති කම්මසම්පයුත්තවීරියපච්චයා. (10) Im zehnten Abschnitt: „durch Tatkraft bedingt“ bedeutet bedingt durch die mit Kamma verbundene Energie. 751. අනාරම්භෙ විමුත්තිනොති අනාරම්භෙ නිබ්බානෙ විමුත්තස්ස. සෙසමුත්තානමෙව. 751. „Befreit im Nicht-Tätigen“: befreit im Nibbāna, welches die Nicht-Tatkraft ist. Der Rest versteht sich von selbst. (11) එකාදසමවාරෙ ආහාරපච්චයාති කම්මසම්පයුත්තාහාරපච්චයා. අපරො නයො – චතුබ්බිධා සත්තා රූපූපගා, වෙදනූපගා, සඤ්ඤූපගා, සඞ්ඛාරූපගාති. තත්ථ එකාදසවිධාය කාමධාතුයා සත්තා රූපූපගා කබළීකාරාහාරසෙවනතො. රූපධාතුයා සත්තා අඤ්ඤත්‍ර අසඤ්ඤෙහි වෙදනූපගා ඵස්සාහාරසෙවනතො. හෙට්ඨා තිවිධාය අරූපධාතුයා සත්තා සඤ්ඤූපගා සඤ්ඤාභිනිබ්බත්තමනොසඤ්චෙතනාහාරසෙවනතො. භවග්ගෙ සත්තා සඞ්ඛාරූපගා සඞ්ඛාරාභිනිබ්බත්තවිඤ්ඤාණාහාරසෙවනතොති. එවම්පි යං කිඤ්චි දුක්ඛං සම්භොති, සබ්බං ආහාරපච්චයාති වෙදිතබ්බං. (11) Im elften Abschnitt: „durch Nahrung bedingt“ bedeutet bedingt durch mit Kamma verbundene Nahrung. Eine andere Methode: Es gibt viererlei Wesen: solche, die zur Form eingehen; solche, die zum Gefühl eingehen; solche, die zur Wahrnehmung eingehen; und solche, die zu den Gestaltungen eingehen. Darunter sind die Wesen in den elf Ebenen des Sinnesbereiches solche, die zur Form eingehen, da sie feste Nahrung zu sich nehmen. Die Wesen im Feinkörperlichen Bereich, mit Ausnahme der wahrnehmungslosen Wesen, sind solche, die zum Gefühl eingehen, da sie Kontakt als Nahrung nutzen. Die Wesen in den unteren drei Ebenen des Formlosen Bereiches sind solche, die zur Wahrnehmung eingehen, da sie die Nahrung des geistigen Wollens nutzen, das aus der Wahrnehmung hervorgeht. Die Wesen an der Spitze des Daseins sind solche, die zu den Gestaltungen eingehen, da sie die Nahrung des Bewusstseins nutzen, das aus den Gestaltungen hervorgeht. Auf diese Weise sollte man verstehen: Welches Leiden auch immer entsteht, es ist alles durch Nahrung bedingt. 755. ආරොග්‍යන්ති නිබ්බානං. සඞ්ඛාය සෙවීති චත්තාරො පච්චයෙ පච්චවෙක්ඛිත්වා සෙවමානො, ‘‘පඤ්චක්ඛන්ධා ද්වාදසායතනානි අට්ඨාරසධාතුයො’’ති එවං වා ලොකං සඞ්ඛාය ‘‘අනිච්චං දුක්ඛං අනත්තා’’ති ඤාණෙන සෙවමානො. ධම්මට්ඨොති චතුසච්චධම්මෙ ඨිතො. සඞ්ඛ්‍යං නොපෙතීති ‘‘දෙවො’’ති වා ‘‘මනුස්සො’’ති වා ආදිකං සඞ්ඛ්‍යං න ගච්ඡති. සෙසමුත්තානමෙව. 755. „Gesundheit“: Nibbāna. „Mit Überlegung gebrauchend“: die vier Lebensbedürfnisse nach reiflicher Überlegung gebrauchend; oder aber die Welt als die fünf Daseinsgruppen, die zwölf Sinnesbereiche und die achtzehn Elemente begreifend und sie mit dem Wissen unbeständig, leidvoll, nicht-selbst gebrauchend. „Im Dhamma gefestigt“: im Dhamma der vier Wahrheiten gefestigt. „Geht in keine Klassifizierung ein“: geht nicht in eine Bezeichnung wie Gott oder Mensch und so weiter ein. Der Rest versteht sich von selbst. (12) ද්වාදසමවාරෙ ඉඤ්ජිතපච්චයාති තණ්හාමානදිට්ඨිකම්මකිලෙසඉඤ්ජිතෙසු යතො කුතොචි කම්මසම්භාරිඤ්ජිතපච්චයා. (12) Im zwölften Abschnitt: „durch Regung bedingt“ bedeutet bedingt durch irgendeine Regung, die der Kamma-Anhäufung zugrunde liegt, sei es durch Regungen des Begehrens, des Dünkels, der Ansichten, des Kammas oder der Befleckungen. 757. එජං වොස්සජ්ජාති තණ්හං චජිත්වා. සඞ්ඛාරෙ උපරුන්ධියාති කම්මං කම්මසම්පයුත්තෙ ච සඞ්ඛාරෙ නිරොධෙත්වා. සෙසමුත්තානමෙව. 757. „Die Regung aufgegeben habend“: das Begehren aufgegeben habend. „Die Gestaltungen zum Stillstand gebracht habend“: das Kamma und die mit Kamma verbundenen Gestaltungen zum Erlöschen gebracht habend. Der Rest versteht sich von selbst. (13) තෙරසමවාරෙ [Pg.225] නිස්සිතස්ස චලිතන්ති තණ්හාය තණ්හාදිට්ඨිමානෙහි වා ඛන්ධෙ නිස්සිතස්ස සීහසුත්තෙ (සං. නි. 3.78) දෙවානං විය භයචලනං හොති. සෙසමුත්තානමෙව. (13) Im dreizehnten Abschnitt: „Für den Abhängigen gibt es ein Schwanken“: Für einen, der durch Begehren oder durch Begehren, Ansichten und Dünkel von den Daseinsgruppen abhängig ist, gibt es das Zittern der Furcht, so wie es bei den Göttern in der Löwen-Sutta der Fall war. Der Rest versteht sich von selbst. (14) චුද්දසමවාරෙ රූපෙහීති රූපභවෙහි රූපසමාපත්තීහි වා. අරූපාති අරූපභවා අරූපසමාපත්තියො වා. නිරොධොති නිබ්බානං. (14) Im vierzehnten Abschnitt: „Aus den feinkörperlichen“ bedeutet aus den feinkörperlichen Daseinsformen oder den feinkörperlichen Sammlungsstufen. „Das Formlose“ bedeutet die formlosen Daseinsformen oder die formlosen Sammlungsstufen. „Erlöschen“ bedeutet Nibbāna. 761. මච්චුහායිනොති මරණමච්චු කිලෙසමච්චු දෙවපුත්තමච්චුහායිනො, තිවිධම්පි තං මච්චුං හිත්වා ගාමිනොති වුත්තං හොති. සෙසමුත්තානමෙව. 761. „Die den Tod hinter sich gelassen haben“: Sie haben den Tod durch Sterben, den Tod der Befleckungen und den Tod durch den Göttersohn Māra hinter sich gelassen; es bedeutet, dass sie fortschreiten, nachdem sie diese dreifache Art des Todes aufgegeben haben. Der Rest versteht sich von selbst. (15) පන්නරසමවාරෙ යන්ති නාමරූපං සන්ධායාහ. තඤ්හි ලොකෙන ධුවසුභසුඛත්තවසෙන ‘‘ඉදං සච්ච’’න්ති උපනිජ්ඣායිතං දිට්ඨමාලොකිතං. තදමරියානන්ති ඉදං අරියානං, අනුනාසිකඉකාරලොපං කත්වා වුත්තං. එතං මුසාති එතං ධුවාදිවසෙන ගහිතම්පි මුසා, න තාදිසං හොතීති. පුන යන්ති නිබ්බානං සන්ධායාහ. තඤ්හි ලොකෙන රූපවෙදනාදීනමභාවතො ‘‘ඉදං මුසා නත්ථි කිඤ්චී’’ති උපනිජ්ඣායිතං. තදමරියානං එතං සච්චන්ති තං ඉදං අරියානං එතං නික්කිලෙසසඞ්ඛාතා සුභභාවා, පවත්තිදුක්ඛපටිපක්ඛසඞ්ඛාතා සුඛභාවා, අච්චන්තසන්තිසඞ්ඛාතා නිච්චභාවා ච අනපගමනෙන පරමත්ථතො ‘‘සච්ච’’න්ති යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය සුදිට්ඨං. (15) Im fünfzehnten Durchgang bezieht sich das Wort „das, welches“ (yaṃ) auf Name-und-Form. Denn dies wird von der Welt als beständig, schön, glücklich und als ein Selbst betrachtet, angesehen und wahrgenommen: „Dies ist wahr.“ „Das für die Edlen“ (tadamariyānaṃ) bedeutet: dies für die Edlen, wobei das nasale „i“ weggelassen wurde. „Dies ist falsch“ (etaṃ musā) bedeutet: Obwohl es als beständig und so weiter ergriffen wird, ist es falsch, es ist nicht so beschaffen. Das zweite Mal bezieht sich „das, welches“ (yaṃ) auf das Nibbāna. Denn dies wird von der Welt wegen des Fehlens von Form, Gefühl usw. als „Dies ist falsch, es gibt hier nichts“ betrachtet. „Das für die Edlen ist wahr“ (tadamariyānaṃ etaṃ saccaṃ) bedeutet: Dies wurde von den Edlen mit vollkommener Weisheit der Wirklichkeit entsprechend gut als „wahr“ im höchsten Sinne (paramatthato) gesehen, da es nicht abweicht von seinem Zustand der Reinheit, der frei von Verunreinigungen ist, von seinem Zustand des Glücks, der das Gegenmittel zum Leiden des Daseinskreislaufs ist, und von seinem Zustand der Beständigkeit, der der absolute Frieden ist. 762-3. අනත්තනි අත්තමානින්ති අනත්තනි නාමරූපෙ අත්තමානිං. ඉදං සච්චන්ති මඤ්ඤතීති ඉදං නාමරූපං ධුවාදිවසෙන ‘‘සච්ච’’න්ති මඤ්ඤති. යෙන යෙන හීති යෙන යෙන රූපෙ වා වෙදනාය වා ‘‘මම රූපං, මම වෙදනා’’තිආදිනා නයෙන මඤ්ඤන්ති. තතො තන්ති තතො මඤ්ඤිතාකාරා තං නාමරූපං හොති අඤ්ඤථා. කිං කාරණං? තඤ්හි තස්ස මුසා හොති, යස්මා තං යථාමඤ්ඤිතාකාරා මුසා හොති, තස්මා අඤ්ඤථා හොතීති අත්ථො. කස්මා පන මුසා හොතීති? මොසධම්මඤ්හි ඉත්තරං, යස්මා යං ඉත්තරං පරිත්තපච්චුපට්ඨානං, තං මොසධම්මං නස්සනධම්මං හොති, තථාරූපඤ්ච නාමරූපන්ති. සච්චාභිසමයාති සච්චාවබොධා. සෙසමුත්තානමෙව. 762-3. „Sich ein Selbst vorstellen in dem, was Nicht-Selbst ist“ (anattani attamāniṃ) bedeutet: sich ein Selbst vorstellen in Name-und-Form, das Nicht-Selbst ist. „Sie stellen sich vor: ‚Dies ist wahr‘“ (idaṃ saccaṃ maññatī) bedeutet: Sie stellen sich dieses Name-und-Form als „wahr“ vor, indem sie es als beständig und so weiter auffassen. „In welcher Weise auch immer sie es sich vorstellen“ (yena yena hi): in welcher Weise auch immer von Form oder Gefühl sie sich vorstellen: „Meine Form, mein Gefühl“ und so weiter. „Daraus wird es“ (tato taṃ) bedeutet: Aus dieser Art der Vorstellung wird jenes Name-und-Form anders. Aus welchem Grund? „Denn das ist seine Falschheit“ (tañhi tassa musā): Weil es in Bezug auf die Art und Weise, wie es vorgestellt wird, falsch ist, darum ist es anders, so ist die Bedeutung. Warum aber ist es falsch? „Denn das Vergängliche ist von falscher Natur“ (mosadhammañhi ittaraṃ): Weil das, was vergänglich ist, von flüchtiger Gegenwart, von einer falschen Natur ist, einer vergänglichen Natur, und Name-und-Form ist genauso beschaffen. „Durch den Durchbruch zur Wahrheit“ (saccābhisamayā) bedeutet: durch das Begreifen der Wahrheit. Der Rest ist selbsterklärend. (16) සොළසමවාරෙ යන්ති ඡබ්බිධමිට්ඨාරම්මණං සන්ධායාහ. තඤ්හි ලොකෙන සලභමච්ඡමක්කටාදීහි පදීපබළිසලෙපාදයො විය ‘‘ඉදං සුඛ’’න්ති [Pg.226] උපනිජ්ඣායිතං. තදමරියානං එතං දුක්ඛන්ති තං ඉදං අරියානං ‘‘කාමා හි චිත්‍රා මධුරා මනොරමා, විරූපරූපෙන මථෙන්ති චිත්ත’’න්තිආදිනා (සු. නි. 50; චූළනි. ඛග්ගවිසාණසුත්තනිද්දෙස 136) නයෙන ‘‘එතං දුක්ඛ’’න්ති යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය සුදිට්ඨං. පුන යන්ති නිබ්බානමෙව සන්ධායාහ. තඤ්හි ලොකෙන කාමගුණාභාවා ‘‘දුක්ඛ’’න්ති උපනිජ්ඣායිතං. තදමරියානන්ති තං ඉදං අරියානං පරමත්ථසුඛතො ‘‘එතං සුඛ’’න්ති යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය සුදිට්ඨං. (16) Im sechzehnten Durchgang bezieht sich „das, welches“ (yaṃ) auf die sechs Arten begehrenswerter Objekte. Denn dies wird von der Welt als „Dies ist Glück“ betrachtet, so wie Motten eine Lampe, Fische den Köder, Affen Leim und so weiter betrachten. „Das für die Edlen ist Leiden“ (tadamariyānaṃ etaṃ dukkhaṃ) bedeutet: Dies wurde von den Edlen in der Weise, wie es heißt: „Die Sinnesfreuden sind bunt, süß, entzückend, doch in ihrer Vielfalt wühlen sie den Geist auf“ (Sn 50) und so weiter, mit vollkommener Weisheit der Wirklichkeit entsprechend gut als „Dies ist Leiden“ gesehen. Das zweite Mal bezieht sich „das, welches“ (yaṃ) auf das Nibbāna selbst. Denn dieses wird von der Welt wegen des Fehlens von Sinnesfreuden als „Leiden“ betrachtet. „Das für die Edlen“ (tadamariyānaṃ) bedeutet: Dies wurde von den Edlen im höchsten Sinne des Glücks mit vollkommener Weisheit der Wirklichkeit entsprechend gut als „Dies ist Glück“ gesehen. 765-6. කෙවලාති අනවසෙසා. ඉට්ඨාති ඉච්ඡිතා පත්ථිතා. කන්තාති පියා. මනාපාති මනවුඩ්ඪිකරා. යාවතත්ථීති වුච්චතීති යාවතා එතෙ ඡ ආරම්මණා අත්ථීති වුච්චන්ති. වචනබ්‍යත්තයො වෙදිතබ්බො. එතෙ වොති එත්ථ වොති නිපාතමත්තං. 765-6. „Gänzlich“ (kevalā) bedeutet: ohne Rest. „Begehrt“ (iṭṭhā) bedeutet: gewünscht, ersehnt. „Lieblich“ (kantā) bedeutet: geliebt. „Angenehm“ (manāpā) bedeutet: den Geist erfreuend. „Soweit es sie gibt, wird gesagt“ (yāvatatthīti vuccatī) bedeutet: Soweit gesagt wird, dass diese sechs Objekte existieren. Ein Wechsel der grammatikalischen Form ist hierbei zu verstehen. „Diese fürwahr“ (ete vo): Hierbei ist „vo“ bloß eine Partikel. 767-8. සුඛන්ති දිට්ඨමරියෙහි, සක්කායස්සුපරොධනන්ති ‘‘සුඛ’’මිති අරියෙහි පඤ්චක්ඛන්ධනිරොධො දිට්ඨො, නිබ්බානන්ති වුත්තං හොති. පච්චනීකමිදං හොතීති පටිලොමමිදං දස්සනං හොති. පස්සතන්ති පස්සන්තානං, පණ්ඩිතානන්ති වුත්තං හොති. යං පරෙති එත්ථ යන්ති වත්ථුකාමෙ සන්ධායාහ. පුන යං පරෙති එත්ථ නිබ්බානං. 767-8. „Von den Edlen als Glück gesehen wird das Aufhören der Persönlichkeit“ (sukhanti diṭṭhamariyehi, sakkāyassuparodhanaṃ): Von den Edlen wird das Aufhören der fünf Aggregate als „Glück“ gesehen, damit ist Nibbāna gemeint. „Dies läuft dem entgegen“ (paccanīkamidaṃ hoti) bedeutet: Diese Sichtweise geht gegen den Strich. „Der Sehenden“ (passataṃ) bedeutet: derjenigen, die sehen, das heißt der Weisen. „Was andere“ (yaṃ pare): Hier bezieht sich „das, welches“ (yaṃ) auf die Objekte der Sinneslust. Das zweite „was andere“ (yaṃ pare) bezieht sich auf Nibbāna. 769-71. පස්සාති සොතාරං ආලපති. ධම්මන්ති නිබ්බානධම්මං. සම්පමූළ්හෙත්ථවිද්දසූති සම්පමූළ්හා එත්ථ අවිද්දසූ බාලා. කිංකාරණං සම්පමූළ්හා? නිවුතානං තමො හොති , අන්ධකාරො අපස්සතං, බාලානං අවිජ්ජාය නිවුතානං ඔත්ථටානං අන්ධභාවකරණො තමො හොති, යෙන නිබ්බානධම්මං දට්ඨුං න සක්කොන්ති. සතඤ්ච විවටං හොති, ආලොකො පස්සතාමිවාති සතඤ්ච සප්පුරිසානං පඤ්ඤාදස්සනෙන පස්සතං ආලොකොව විවටං හොති නිබ්බානං. සන්තිකෙ න විජානන්ති, මගා ධම්මස්සකොවිදාති යං අත්තනො සරීරෙ තචපඤ්චකමත්තං පරිච්ඡින්දිත්වා අනන්තරමෙව අධිගන්තබ්බතො, අත්තනො ඛන්ධානං වා නිරොධමත්තතො සන්තිකෙ නිබ්බානං, තං එවං සන්තිකෙ සන්තම්පි න විජානන්ති මගභූතා ජනා මග්ගාමග්ගධම්මස්ස සච්චධම්මස්ස වා අකොවිදා, සබ්බථා භවරාග…පෙ… සුසම්බුධො. තත්ථ මාරධෙය්‍යානුපන්නෙහීති තෙභූමකවට්ටං අනුපන්නෙහි. 769-71. „Siehe“ (passa) spricht den Zuhörer an. „Dhamma“ (dhammaṃ) ist der Nibbāna-Dhamma. „Hier sind die Unwissenden verwirrt“ (sampamūḷhetthaviddasū) bedeutet: Die Unwissenden, die Toren, sind hierbei völlig verwirrt. Aus welchem Grund sind sie verwirrt? „Für die Verhüllten gibt es Düsterkeit“ (nivutānaṃ tamo hoti), „Dunkelheit für die Nicht-Sehenden“ (andhakāro apassataṃ): Für die Toren, die durch Unwissenheit verhüllt, bedeckt sind, gibt es eine Blindheit verursachende Düsterkeit, wegen derer sie nicht in der Lage sind, den Nibbāna-Dhamma zu sehen. „Doch für die Guten ist es offenbart, wie Licht für die Sehenden“ (satañca vivaṭaṃ hoti, āloko passatāmiva) bedeutet: Für die edlen Menschen (sappurisā) ist das Nibbāna durch die Weisheitserkenntnis offenbart, so wie Licht für jene ist, die sehen können. „Sie verstehen es nicht, obwohl es nahe ist, wie wilde Tiere, die des Dhammas unkundig sind“ (santike na vijānanti, magā dhammassakovidā) bedeutet: Da das Nibbāna ganz nahe ist, weil es unmittelbar nach der Abgrenzung der bloßen Fünfergruppe mit der Haut als Fünftem im eigenen Körper erlangt werden kann oder weil es schlicht das Aufhören der eigenen Aggregate ist – verstehen jene Menschen, die wie wilde Tiere geworden sind oder die des Dhammas von Pfad und Nicht-Pfad sowie des Dhammas der Wahrheiten unkundig sind, es nicht, obwohl es so nahe ist. In jeder Hinsicht [ist es durch Daseinsgier erschwert ...usw... ] wohlverstanden. Hierbei bedeutet „von jenen, die in Māras Bereich gefangen sind“ (māradheyyānupannehi): von jenen, die im Daseinskreislauf der drei Ebenen gefangen sind. 772. පච්ඡිමගාථාය [Pg.227] සම්බන්ධො ‘‘එවං අසුසම්බුධං කො නු අඤ්ඤත්‍ර මරියෙහී’’ති. තස්සත්ථො – ඨපෙත්වා අරියෙ කො නු අඤ්ඤො නිබ්බානපදං ජානිතුං අරහති, යං පදං චතුත්ථෙන අරියමග්ගෙන සම්මදඤ්ඤාය අනන්තරමෙව අනාසවා හුත්වා කිලෙසපරිනිබ්බානෙන පරිනිබ්බන්ති, සම්මදඤ්ඤාය වා අනාසවා හුත්වා අන්තෙ අනුපාදිසෙසාය නිබ්බානධාතුයා පරිනිබ්බන්තීති අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨාපෙසි. 772. Die Verbindung zur letzten Strophe lautet: „Wer außer den Edlen könnte das so schwer zu Verstehende verstehen?“ Der Sinn davon ist: Wer außer den Edlen ist würdig, diesen Zustand des Nibbāna zu erkennen? Einen Zustand, den sie durch den vierten edlen Pfad mit vollkommener Erkenntnis durchdringen, um unmittelbar darauf frei von den Trieben zu werden und durch das Verlöschen der Verunreinigungen (kilesaparinibbāna) völlig zu erlöschen; oder indem sie ihn mit vollkommener Erkenntnis durchdringen und frei von den Trieben werden, um am Ende im rückstandslosen Nibbāna-Element (anupādisesā nibbānadhātu) völlig zu erlöschen. So schloss er die Lehrrede mit der Arhatschaft als Höhepunkt ab. අත්තමනාති තුට්ඨමනා. අභිනන්දුන්ති අභිනන්දිංසු. ඉමස්මිඤ්ච පන වෙය්‍යාකරණස්මින්ති ඉමස්මිං සොළසමෙ වෙය්‍යාකරණෙ. භඤ්ඤමානෙති භණියමානෙ. සෙසං පාකටමෙව. „Frohen Sinnes“ (attamanā) bedeutet: erfreuten Geistes. „Sie freuten sich“ (abhinanduṃ) bedeutet: sie hießen es gut. „Und während diese Darlegung“ (imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṃ) bedeutet: während dieser sechzehnten Darlegung. „Vorgetragen wurde“ (bhaññamāne) bedeutet: gesprochen wurde. Der Rest ist offensichtlich. එවං සබ්බෙසුපි සොළසසු වෙය්‍යාකරණෙසු සට්ඨිමත්තෙ සට්ඨිමත්තෙ කත්වා සට්ඨිඅධිකානං නවන්නං භික්ඛුසතානං අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තානි විමුච්චිංසු, සොළසක්ඛත්තුං චත්තාරි චත්තාරි කත්වා චතුසට්ඨි සච්චානෙත්ථ වෙනෙය්‍යවසෙන නානප්පකාරතො දෙසිතානීති. So befreiten sich während all dieser sechzehn Darlegungen, jedes Mal bei jeweils sechzig Bhikkhus, die Geister von insgesamt neunhundertsechzig Bhikkhus durch Nicht-Anhaften von den Trieben. Indem man die sechzehn Male jeweils in vieren unterteilt, wurden hier vierundsechzig Wahrheiten auf verschiedene Weisen dargelegt, je nachdem, wie es für die zu führenden Menschen angemessen war. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zu den kürzeren Texten (Khuddaka-Aṭṭhakathā), සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය ද්වයතානුපස්සනාසුත්තවණ්ණනා dem Kommentar zum Suttanipāta, ist die Erklärung des Dvayatānupassanā Sutta නිට්ඨිත්තා. abgeschlossen. නිට්ඨිතො ච තතියො වග්ගො අත්ථවණ්ණනානයතො, නාමෙන Und abgeschlossen ist das dritte Kapitel gemäß der Methode der Sinnerklärung, namens මහාවග්ගොති. „Großes Kapitel“ (Mahāvagga). 4. අට්ඨකවග්ගො 4. Das Kapitel der Oktaden (Aṭṭhakavagga) 1. කාමසුත්තවණ්ණනා 1. Die Erklärung des Kāma Sutta 773. කාමං [Pg.228] කාමයමානස්සාති කාමසුත්තං. කා උප්පත්ති? භගවති කිර සාවත්ථියං විහරන්තෙ අඤ්ඤතරො බ්‍රාහ්මණො සාවත්ථියා ජෙතවනස්ස ච අන්තරෙ අචිරවතීනදීතීරෙ ‘‘යවං වපිස්සාමී’’ති ඛෙත්තං කසති. භගවා භික්ඛුසඞ්ඝපරිවුතො පිණ්ඩාය පවිසන්තො තං දිස්වා ආවජ්ජෙන්තො අද්දස – ‘‘අස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස යවා විනස්සිස්සන්තී’’ති, පුන උපනිස්සයසම්පත්තිං ආවජ්ජෙන්තො චස්ස සොතාපත්තිඵලස්ස උපනිස්සයං අද්දස. ‘‘කදා පාපුණෙය්‍යා’’ති ආවජ්ජෙන්තො ‘‘සස්සෙ විනට්ඨෙ සොකාභිභූතො ධම්මදෙසනං සුත්වා’’ති අද්දස. තතො චින්තෙසි – ‘‘සචාහං තදා එව බ්‍රාහ්මණං උපසඞ්කමිස්සාමි, න මෙ ඔවාදං සොතබ්බං මඤ්ඤිස්සති. නානාරුචිකා හි බ්‍රාහ්මණා, හන්ද, නං ඉතො පභුතියෙව සඞ්ගණ්හාමි, එවං මයි මුදුචිත්තො හුත්වා තදා ඔවාදං සොස්සතී’’ති බ්‍රාහ්මණං උපසඞ්කමිත්වා ආහ – ‘‘කිං, බ්‍රාහ්මණ, කරොසී’’ති. බ්‍රාහ්මණො ‘‘එවං උච්චාකුලීනො සමණො ගොතමො මයා සද්ධිං පටිසන්ථාරං කරොතී’’ති තාවතකෙනෙව භගවති පසන්නචිත්තො හුත්වා ‘‘ඛෙත්තං, භො ගොතම, කසාමි යවං වපිස්සාමී’’ති ආහ. අථ සාරිපුත්තත්ථෙරො චින්තෙසි – ‘‘භගවා බ්‍රාහ්මණෙන සද්ධිං පටිසන්ථාරං අකාසි, න ච අහෙතු අප්පච්චයා තථාගතා එවං කරොන්ති, හන්දාහම්පි තෙන සද්ධිං පටිසන්ථාරං කරොමී’’ති බ්‍රාහ්මණං උපසඞ්කමිත්වා තථෙව පටිසන්ථාරමකාසි. එවං මහාමොග්ගල්ලානත්ථෙරො සෙසා ච අසීති මහාසාවකා. බ්‍රාහ්මණො අතීව අත්තමනො අහොසි. 773. „Kāmaṃ kāmayamānassa“ („Wenn einer, der Sinnenlust begehrt“) ist die Kāma-Sutta. Was ist der Anlass ihrer Entstehung? Es heißt, dass als der Erhabene in Sāvatthī verweilte, ein gewisser Brahmane ein Feld zwischen Sāvatthī und dem Jetavana am Ufer des Flusses Aciravatī pflügte, mit dem Gedanken: „Ich werde Gerste säen“. Als der Erhabene, umgeben von der Bhikkhu-Gemeinschaft, zum Almosengang eintrat, sah er ihn und richtete seine Aufmerksamkeit auf ihn. Er sah: „Die Gerste dieses Brahmanen wird zugrunde gehen.“ Als er wiederum seine Aufmerksamkeit auf dessen heilsame Voraussetzungen richtete, sah er, dass er die Voraussetzung für die Frucht des Stromeintritts besaß. Als er sich fragte: „Wann wird er sie erlangen?“, sah er: „Wenn seine Ernte vernichtet ist und er, von Kummer überwältigt, eine Lehrdarlegung hört.“ Daraufhin dachte er: „Wenn ich erst zu jener Zeit an den Brahmanen herantrete, wird er nicht daran denken, auf meine Ermahnung zu hören. Denn Brahmanen haben verschiedene Neigungen. Wohlan, ich will ihn von nun an unterstützen. So wird er mir gegenüber milden Herzens werden und dann auf meine Ermahnung hören.“ Er ging zu dem Brahmanen und fragte ihn: „Was tust du, Brahmane?“ Der Brahmane dachte: „Der Asket Gotama, der aus einer so vornehmen Familie stammt, führt ein freundliches Gespräch mit mir.“ Allein dadurch wurde sein Herz dem Erhabenen gegenüber wohlwollend gestimmt, und er antwortete: „Ich pflüge mein Feld, Herr Gotama, um Gerste zu säen.“ Daraufhin dachte der Ehrwürdige Sāriputta: „Der Erhabene hat mit dem Brahmanen ein freundliches Gespräch geführt. Nun tun die Tathāgatas so etwas nicht ohne Grund und Ursache. Wohlan, auch ich will mit ihm ein freundliches Gespräch führen.“ Er ging zu dem Brahmanen und führte auf dieselbe Weise ein freundliches Gespräch. Ebenso taten es der Ehrwürdige Mahāmoggallāna und die übrigen achtzig großen Jünger. Der Brahmane war überaus erfreut. අථ භගවා සම්පජ්ජමානෙපි සස්සෙ එකදිවසං කතභත්තකිච්චො සාවත්ථිතො ජෙතවනං ගච්ඡන්තො මග්ගා ඔක්කම්ම බ්‍රාහ්මණස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා ආහ – ‘‘සුන්දරං තෙ, බ්‍රාහ්මණ, යවක්ඛෙත්ත’’න්ති. ‘‘එවං, භො ගොතම, සුන්දරං, සචෙ සම්පජ්ජිස්සති, තුම්හාකම්පි සංවිභාගං කරිස්සාමී’’ති. අථස්ස චතුමාසච්චයෙන යවා නිප්ඵජ්ජිංසු. තස්ස ‘‘අජ්ජ වා ස්වෙ වා ලායිස්සාමී’’ති උස්සුක්කං කුරුමානස්සෙව මහාමෙඝො උට්ඨහිත්වා සබ්බරත්තිං වස්සි. අචිරවතී නදී පූරා ආගන්ත්වා සබ්බං යවං වහි. බ්‍රාහ්මණො සබ්බරත්තිං අනත්තමනො හුත්වා පභාතෙ නදීතීරං ගතො සබ්බං සස්සවිපත්තිං දිස්වා ‘‘විනට්ඨොම්හි, කථං දානි ජීවිස්සාමී’’ති බලවසොකං උප්පාදෙසි. භගවාපි තමෙව [Pg.229] රත්තිං පච්චූසසමයෙ බුද්ධචක්ඛුනා ලොකං වොලොකෙන්තො ‘‘අජ්ජ බ්‍රාහ්මණස්ස ධම්මදෙසනාකාලො’’ති ඤත්වා භික්ඛාචාරවත්තෙන සාවත්ථිං පවිසිත්වා බ්‍රාහ්මණස්ස ඝරද්වාරෙ අට්ඨාසි. බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං දිස්වා ‘‘සොකාභිභූතං මං අස්සාසෙතුකාමො සමණො ගොතමො ආගතො’’ති චින්තෙත්වා ආසනං පඤ්ඤාපෙත්වා පත්තං ගහෙත්වා භගවන්තං නිසීදාපෙසි. භගවා ජානන්තොව බ්‍රාහ්මණං පුච්ඡි – ‘‘කිං බ්‍රාහ්මණ පදුට්ඨචිත්තො විහාසී’’ති? ආම, භො ගොතම, සබ්බං මෙ යවක්ඛෙත්තං උදකෙන වූළ්හන්ති. අථ භගවා ‘‘න, බ්‍රාහ්මණ, විපන්නෙ දොමනස්සං, සම්පන්නෙ ච සොමනස්සං කාතබ්බං. කාමා හි නාම සම්පජ්ජන්තිපි විපජ්ජන්තිපී’’ති වත්වා තස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස සප්පායං ඤත්වා ධම්මදෙසනාවසෙන ඉමං සුත්තමභාසි. තත්ථ සඞ්ඛෙපතො පදත්ථසම්බන්ධමත්තමෙව වණ්ණයිස්සාම, විත්ථාරො පන නිද්දෙසෙ (මහානි. 1) වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බො. යථා ච ඉමස්මිං සුත්තෙ, එවං ඉතො පරං සබ්බසුත්තෙසු. Als nun die Ernte gedieh, verließ der Erhabene eines Tages, nachdem er sein Mahl eingenommen hatte, auf dem Weg von Sāvatthī zum Jetavana den Weg, ging zu dem Brahmanen und sagte zu ihm: „Dein Gerstenfeld sieht gut aus, Brahmane.“ – „Es ist in der Tat gut, Herr Gotama. Wenn es gedeiht, werde ich auch Ihnen einen Anteil geben.“ Nach Ablauf von vier Monaten reifte die Gerste. Während er sich voller Eifer dachte: „Heute oder morgen werde ich sie ernten“, zog eine große Regenwolke auf und es regnete die ganze Nacht hindurch. Der Fluss Aciravatī schwoll an und schwemmte die gesamte Gerste weg. Der Brahmane war die ganze Nacht hindurch bedrückt. Als er am Morgen zum Flussufer ging und das Misslingen seiner gesamten Ernte sah, geriet er in tiefen Kummer und dachte: „Ich bin ruiniert! Wie soll ich jetzt leben?“ Auch der Erhabene blickte in jener Nacht zur Morgendämmerung mit dem Buddha-Auge auf die Welt und erkannte: „Heute ist für den Brahmanen die Zeit für eine Lehrdarlegung gekommen.“ Er trat gemäß der Almosengangs-Regel nach Sāvatthī ein und stellte sich an die Tür des Hauses des Brahmanen. Als der Brahmane den Erhabenen sah, dachte er: „Der Asket Gotama ist gekommen, um mich in meinem Kummer zu trösten.“ Er bereitete einen Sitz, nahm die Almosenschale des Erhabenen und bat ihn, sich zu setzen. Obwohl er den Grund kannte, fragte der Erhabene den Brahmanen: „Brahmane, bist du betrübten Geistes?“ – „Ja, Herr Gotama. Mein gesamtes Gerstenfeld wurde vom Wasser weggeschwemmt.“ Da sagte der Erhabene: „Brahmane, man sollte bei Misserfolg kein Missvergnügen und bei Erfolg kein Vergnügen empfinden. Denn die Sinnenlüste gelingen manchmal und schlagen manchmal fehl.“ Nachdem er erkannt hatte, was für diesen Brahmanen heilsam war, sprach er dieses Sutta als eine Lehrdarlegung aus. Hierin wollen wir kurz nur die Verbindung von Begriffen und Bedeutungen erklären. Die ausführliche Darlegung ist jedoch in der Weise zu verstehen, wie sie im Niddesa dargelegt ist. Und wie in diesem Sutta, so ist es auch in allen folgenden Suttas zu verstehen. තත්ථ කාමන්ති මනාපියරූපාදිතෙභූමකධම්මසඞ්ඛාතං වත්ථුකාමං, කාමයමානස්සාති ඉච්ඡමානස්ස. තස්ස චෙ තං සමිජ්ඣතීති තස්ස කාමයමානස්ස සත්තස්ස තං කාමසඞ්ඛාතං වත්ථු සමිජ්ඣති චෙ, සචෙ සො තං ලභතීති වුත්තං හොති. අද්ධා පීතිමනො හොතීති එකංසං තුට්ඨචිත්තො හොති. ලද්ධාති ලභිත්වා. මච්චොති සත්තො. යදිච්ඡතීති යං ඉච්ඡති. Hierbei bezeichnet „Sinnenlust“ (kāma) die stoffliche Sinnenlust (vatthukāma), bestehend aus den angenehmen Formen usw., die zu den drei Daseinsebenen gehören. „Desjenigen, der begehrt“ (kāmayamānassa) bedeutet: desjenigen, der wünscht. „Wenn ihm dies gelingt“ (tassa ce taṃ samijjhati) bedeutet: Wenn jenem begehrenden Wesen dieses Ding, das als Sinnenlust bezeichnet wird, gelingt; das heißt, wenn er es erlangt. „Sicherlich ist er erfreuten Geistes“ (addhā pītimano hoti) bedeutet: Er ist gewiss zufriedenen Herzens. „Erlangt habend“ (laddhā) bedeutet: nach dem Erlangen. „Der Sterbliche“ (macco) bedeutet: das Wesen. „Was er wünscht“ (yadicchati) bedeutet: das, was er begehrt. 774. තස්ස චෙ කාමයානස්සාති තස්ස පුග්ගලස්ස කාමෙ ඉච්ඡමානස්ස, කාමෙන වා යායමානස්ස. ඡන්දජාතස්සාති ජාතතණ්හස්ස. ජන්තුනොති සත්තස්ස. තෙ කාමා පරිහායන්තීති තෙ කාමා පරිහායන්ති චෙ. සල්ලවිද්ධොව රුප්පතීති අථ අයොමයාදිනා සල්ලෙන විද්ධො විය පීළීයති. 774. „Demjenigen, der voll Sinnenbegehren ist“ (tassa ce kāmayānassa) bedeutet: jener Person, die Sinnenlüste wünscht oder die von Sinnenbegehren fortgerissen wird. „In dem das Verlangen entstanden ist“ (chandajātassa) bedeutet: in dem das Begehren entstanden ist. „Dem Wesen“ (jantuno) bedeutet: dem Lebewesen. „Wenn jene Sinnenlüste schwinden“ (te kāmā parihāyanti) bedeutet: wenn jene Sinnenlüste abnehmen oder schwinden. „Leidet er, als wäre er von einem Pfeil getroffen“ (sallaviddhova ruppati) bedeutet: dann wird er gepeinigt wie einer, der von einem eisernen oder sonstigen Pfeil getroffen ist. 775. තතියගාථාය සඞ්ඛෙපත්ථො – යො පන ඉමෙ කාමෙ තත්ථ ඡන්දරාගවික්ඛම්භනෙන වා සමුච්ඡෙදෙන වා අත්තනො පාදෙන සප්පස්ස සිරං ඉව පරිවජ්ජෙති. සො භික්ඛු සබ්බං ලොකං විසරිත්වා ඨිතත්තා ලොකෙ විසත්තිකාසඞ්ඛාතං තණ්හං සතො හුත්වා සමතිවත්තතීති. 775. Der kurze Sinn der dritten Strophe lautet: Wer aber diese Sinnenlüste dort meidet – da dieses [Begehren] sich ausgebreitet hat und in der Welt verweilt, überwindet er, achtsam geworden, das als „Anhaftung“ (visattikā) bezeichnete Begehren in der Welt. 776-8. තතො [Pg.230] පරාසං තිස්සන්නං ගාථානං අයං සඞ්ඛෙපත්ථො – යො එතං සාලික්ඛෙත්තාදිං ඛෙත්තං වා ඝරවත්ථාදිං වත්ථුං වා කහාපණසඞ්ඛාතං හිරඤ්ඤං වා ගොඅස්සභෙදං ගවාස්සං වා ඉත්ථිසඤ්ඤිකා ථියො වා ඤාතිබන්ධවාදී බන්ධූ වා අඤ්ඤෙ වා මනාපියරූපාදී පුථු කාමෙ අනුගිජ්ඣති, තං පුග්ගලං අබලසඞ්ඛාතා කිලෙසා බලීයන්ති සහන්ති මද්දන්ති, සද්ධාබලාදිවිරහෙන වා අබලං තං පුග්ගලං අබලා කිලෙසා බලීයන්ති, අබලත්තා බලීයන්තීති අත්ථො. අථ තං කාමගිද්ධං කාමෙ රක්ඛන්තං පරියෙසන්තඤ්ච සීහාදයො ච පාකටපරිස්සයා කායදුච්චරිතාදයො ච අපාකටපරිස්සයා මද්දන්ති, තතො අපාකටපරිස්සයෙහි අභිභූතං තං පුග්ගලං ජාතිආදිදුක්ඛං භින්නං නාවං උදකං විය අන්වෙති. තස්මා කායගතාසතිආදිභාවනාය ජන්තු සදා සතො හුත්වා වික්ඛම්භනසමුච්ඡෙදවසෙන රූපාදීසු වත්ථුකාමෙසු සබ්බප්පකාරම්පි කිලෙසකාමං පරිවජ්ජෙන්තො කාමානි පරිවජ්ජයෙ. එවං තෙ කාමෙ පහාය තප්පහානකරමග්ගෙනෙව චතුබ්බිධම්පි තරෙ ඔඝං තරෙය්‍ය තරිතුං සක්කුණෙය්‍ය. තතො යථා පුරිසො උදකගරුකං නාවං සිඤ්චිත්වා ලහුකාය නාවාය අප්පකසිරෙනෙව පාරගූ භවෙය්‍ය, පාරං ගච්ඡෙය්‍ය, එවමෙව අත්තභාවනාවං කිලෙසූදකගරුකං සිඤ්චිත්වා ලහුකෙන අත්තභාවෙන පාරගූ භවෙය්‍ය, සබ්බධම්මපාරං නිබ්බානං ගතො භවෙය්‍ය, අරහත්තප්පත්තියා ගච්ඡෙය්‍ය ච, අනුපාදිසෙසාය නිබ්බානධාතුයා පරිනිබ්බාතීති අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨාපෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ බ්‍රාහ්මණො ච බ්‍රාහ්මණී ච සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨහිංසූති. 776-8. Dies ist die zusammenfassende Bedeutung der folgenden drei Strophen: Wer auch immer diese verschiedenen Sinnesfreuden begehrt – sei es ein Feld wie ein Reisfeld, ein Grundstück wie ein Hausgrundstück, Gold in Form von Kahāpaṇas, Rinder und Pferde, Frauen, die als solche wahrgenommen werden, Verwandte und Angehörige oder andere angenehme Formen –, diese Person überwältigen die Befleckungen, die als schwach bezeichnet werden; sie bezwingen sie und zermalmen sie. Oder aber: Jene Person, die mangels der Kraft des Glaubens usw. schwach ist, überwältigen die schwachen Befleckungen; das heißt, aufgrund ihrer Schwäche überwältigen sie sie. Wenn nun dieser nach Sinneslust Gierige die Sinneslust sucht und schützt, zermalmen ihn offensichtliche Gefahren wie Löwen usw. und verborgene Gefahren wie körperliches Fehlverhalten usw. Daraufhin dringt in diese Person, die von den verborgenen Gefahren überwältigt ist, das Leiden von Geburt usw. ein, so wie Wasser in ein leckes Boot. Daher sollte der Mensch, stets achtsam durch die Entfaltung der Achtsamkeit auf den Körper usw., die Sinnesfreuden meiden, indem er durch Unterdrückung und Entwurzelung in jeder Hinsicht die Befleckung der Sinnenlust bezüglich der Sinnesobjekte wie Formen usw. meidet. Wenn er diese Sinnesfreuden aufgegeben hat, mag er eben durch den Pfad, der deren Aufgeben bewirkt, die vierfache Flut überqueren, sie überqueren können. Wie nun ein Mann, nachdem er ein mit Wasser beladenes Boot ausgeschöpft hat, mit dem leichten Boot mühelos das jenseitige Ufer erreichen, dorthin gelangen kann, ebenso kann er, nachdem er das schwere Wasser der Befleckungen aus dem Boot des eigenen Daseins ausgeschöpft hat, mit dem leichten eigenen Dasein das jenseitige Ufer erreichen, er gelangt zum Nibbāna, dem Jenseits aller Phänomene, und er mag durch das Erlangen der Arhatschaft dorthin gelangen und durch das Nibbāna-Element ohne verbleibende Daseinsgrundlagen völlig erlöschen – so schloss der Erhabene die Unterweisung mit der Arhatschaft als Höhepunkt ab. Am Ende der Unterweisung wurden sowohl der Brahmane als auch die Brahmanin in der Frucht des Stromeintritts gefestigt. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zum Khuddaka-Nikāya, සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය කාමසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung des Kāma-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen. 2. ගුහට්ඨකසුත්තවණ්ණනා 2. Die Erklärung des Guhaṭṭhaka-Sutta 779. සත්තො [Pg.231] ගුහායන්ති ගුහට්ඨකසුත්තං. කා උප්පත්ති? භගවති කිර සාවත්ථියං විහරන්තෙ ආයස්මා පිණ්ඩොලභාරද්වාජො කොසම්බියං ගංඞ්ගාතීරෙ ආවට්ටකං නාම උතෙනස්ස උය්‍යානං, තත්ථ අගමාසි සීතලෙ පදෙසෙ දිවාවිහාරං නිසීදිතුකාමො. අඤ්ඤදාපි චායං ගච්ඡතෙව තත්ථ පුබ්බාසෙවනෙන යථා ගවම්පතිත්ථෙරො තාවතිංසභවනන්ති වුත්තනයමෙතං වඞ්ගීසසුත්තවණ්ණනායං. සො තත්ථ ගඞ්ගාතීරෙ සීතලෙ රුක්ඛමූලෙ සමාපත්තිං අප්පෙත්වා දිවාවිහාරං නිසීදි. රාජාපි ඛො උතෙනො තං දිවසංයෙව උය්‍යානකීළිකං ගන්ත්වා බහුදෙව දිවසභාගං නච්චගීතාදීහි උය්‍යානෙ කීළිත්වා පානමදමත්තො එකිස්සා ඉත්ථියා අඞ්කෙ සීසං කත්වා සයි. සෙසිත්ථියො ‘‘සුත්තො රාජා’’ති උට්ඨහිත්වා උය්‍යානෙ පුප්ඵඵලාදීනි ගණ්හන්තියො ථෙරං දිස්වා හිරොත්තප්පං උපට්ඨාපෙත්වා ‘‘මා සද්දං අකත්ථා’’ති අඤ්ඤමඤ්ඤං නිවාරෙත්වා අප්පසද්දා උපසඞ්කමිත්වා වන්දිත්වා ථෙරං සම්පරිවාරෙත්වා නිසීදිංසු. ථෙරො සමාපත්තිතො වුට්ඨාය තාසං ධම්මං දෙසෙසි, තා තුට්ඨා ‘‘සාධු සාධූ’’ති වත්වා සුණන්ති. 779. Das Guhaṭṭhaka-Sutta beginnt mit „satto guhāyaṃ“ (An die Höhle gefesselt). Was ist der Anlass für seine Entstehung? Als der Erhabene, wie man hört, in Sāvatthī verweilte, begab sich der ehrwürdige Piṇḍola Bhāradvāja nach Kosambī an das Ufer des Ganges in das Āvaṭṭaka-Gärtnerland des Königs Udena, da er sich an einem kühlen Ort für die Mittagsrast niedersetzen wollte. Auch an anderen Tagen ging er dorthin, aufgrund früherer Gewohnheit, so wie der ältere Gavampati in die Tāvatiṃsa-Götterwelt ging – wie es in der Erklärung des Vaṅgīsa-Sutta dargelegt wurde. Er vertiefte sich dort am Ufer des Ganges unter einem kühlen Baum in eine meditative Errungenschaft und saß zur Mittagsrast. Auch der König Udena ging an eben diesem Tag zur Belustigung in den Garten, und nachdem er sich den größten Teil des Tages mit Tanz, Gesang usw. im Garten vergnügt hatte und vom Trinken berauscht war, legte er seinen Kopf in den Schoß einer Frau und schlief ein. Die übrigen Frauen dachten: „Der König schläft“, standen auf, um im Garten Blumen, Fruits usw. zu sammeln, und als sie den Thera erblickten, regte sich in ihnen sittliche Scham und Scheu. Sie hielten einander an: „Macht kein Geräusch!“, näherten sich leise, erwiesen ihm Ehrerbietung und setzten sich rings um den Thera nieder. Der Thera erhob sich aus seiner Vertiefung und lehrte sie das Dhamma; sie waren erfreut, sagten: „Gut, gut!“ und hörten zu. රඤ්ඤො සීසං අඞ්කෙනාදාය නිසින්නිත්ථී ‘‘ඉමා මං ඔහාය කීළන්තී’’ති තාසු ඉස්සාපකතා ඌරුං චාලෙත්වා රාජානං පබොධෙසි. රාජා පටිබුජ්ඣිත්වා ඉත්ථාගාරං අපස්සන්තො ‘‘කුහිං ඉමා වසලියො’’ති ආහ. සා ආහ – ‘‘තුම්හෙසු අබහුකතා ‘සමණං රමයිස්සාමා’ති ගතා’’ති. සො කුද්ධො ථෙරාභිමුඛො අගමාසි. තා ඉත්ථියො රාජානං දිස්වා එකච්චා උට්ඨහිංසු, එකච්චා ‘‘මහාරාජ, පබ්බජිතස්ස සන්තිකෙ ධම්මං සුණාමා’’ති න උට්ඨහිංසු. සො තෙන භිය්‍යොසොමත්තාය කුද්ධො ථෙරං අවන්දිත්වාව ‘‘කිමත්ථං ආගතොසී’’ති ආහ. ‘‘විවෙකත්ථං මහාරාජා’’ති. සො ‘‘විවෙකත්ථාය ආගතා එවං ඉත්ථාගාරපරිවුතා නිසීදන්තී’’ති වත්වා ‘‘තව විවෙකං කථෙහී’’ති ආහ. ථෙරො විසාරදොපි විවෙකකථාය ‘‘නායං අඤ්ඤාතුකාමො පුච්ඡතී’’ති තුණ්හී අහොසි. රාජා ‘‘සචෙ න කථෙසි, තම්බකිපිල්ලිකෙහි තං ඛාදාපෙස්සාමී’’ති අඤ්ඤතරස්මිං අසොකරුක්ඛෙ තම්බකිපිල්ලිකපුටං ගණ්හන්තො අත්තනොව උපරි විකිරි. සො සරීරං පුඤ්ඡිත්වා අඤ්ඤං පුටං ගහෙත්වා ථෙරාභිමුඛො අගමාසි. ථෙරො ‘‘සචායං රාජා මයි අපරජ්ඣෙය්‍ය[Pg.232], අපායාභිමුඛො භවෙය්‍යා’’ති තං අනුකම්පමානො ඉද්ධියා ආකාසං අබ්භුග්ගන්ත්වා ගතො. Die Frau, die mit dem Kopf des Königs in ihrem Schoß dasaß, dachte: „Diese haben mich zurückgelassen und sind weggegangen, um sich zu vergnügen.“ Von Neid auf sie erfüllt, bewegte sie ihren Schenkel und weckte den König. Der König erwachte, sah die Frauen seines Gefolges nicht und fragte: „Wo sind diese Elenden?“ Sie sagte: „Sie haben dich geringgeschätzt und sind gegangen, um den Asketen zu belustigen.“ Da ging er voller Zorn auf den Thera zu. Als jene Frauen den König erblickten, standen einige auf; andere standen nicht auf und sagten: „Großkönig, wir hören das Dhamma in der Gegenwart eines Entsagten.“ Dadurch wurde er noch viel zorniger, erwies dem Thera keinerlei Achtung und fragte ihn: „Wozu bist du hierhergekommen?“ – „Wegen der Abgeschiedenheit, Großkönig.“ Er sagte: „Sitzen etwa jene, die wegen der Abgeschiedenheit gekommen sind, so von einem Harem umgeben da?“ und sagte: „Erkläre mir deine Abgeschiedenheit!“ Obwohl der Thera furchtlos war, schwieg er bezüglich einer Rede über die Abgeschiedenheit, da er erkannte: „Dieser fragt nicht, weil er es wissen will.“ Der König sagte: „Wenn du nicht sprichst, werde ich dich von roten Ameisen fressen lassen.“ Er holte ein Nest roter Ameisen von einem Asoka-Baum, wobei er sie über sich selbst verstreute. Nachdem er seinen Körper abgewischt hatte, nahm er ein anderes Nest und ging auf den Thera zu. Der Thera dachte: „Wenn sich dieser König an mir versündigt, wird er in die Leidenswelt hinabstürzen.“ Aus Mitgefühl mit ihm erhob sich jener durch Geisteskraft (Iddhi) in die Luft und entwich. තතො ඉත්ථියො ආහංසු – ‘‘මහාරාජ, අඤ්ඤෙ රාජානො ඊදිසං පබ්බජිතං දිස්වා පුප්ඵගන්ධාදීහි පූජෙන්ති, ත්වං තම්බකිපිල්ලිකපුටෙන ආසාදෙතුං ආරද්ධො අහොසි, කුලවංසං නාසෙතුං උට්ඨිතො’’ති. සො අත්තනො දොසං ඤත්වා තුණ්හී හුත්වා උය්‍යානපාලං පුච්ඡි – ‘‘අඤ්ඤම්පි දිවසං ථෙරො ඉධාගච්ඡතී’’ති? ‘‘ආම, මහාරාජා’’ති. තෙන හි යදා ආගච්ඡති, තදා මෙ ආරොචෙය්‍යාසීති. සො එකදිවසං ථෙරෙ ආගතෙ ආරොචෙසි. රාජාපි ථෙරං උපසඞ්කමිත්වා පඤ්හං පුච්ඡිත්වා පාණෙහි සරණං ගතො අහොසි. තම්බකිපිල්ලිකපුටෙන ආසාදිතදිවසෙ පන ථෙරො ආකාසෙනාගන්ත්වා පුන පථවියං නිමුජ්ජිත්වා භගවතො ගන්ධකුටියං උම්මුජ්ජි. භගවාපි ඛො දක්ඛිණෙන පස්සෙන සතො සම්පජානො සීහසෙය්‍යං කප්පයමානො ථෙරං දිස්වා ‘‘කිං, භාරද්වාජ, අකාලෙ ආගතොසී’’ති ආහ. ථෙරො ‘‘ආම භගවා’’ති වත්වා සබ්බං තං පවත්තිං ආරොචෙසි. තං සුත්වා භගවා ‘‘කිං කරිස්සති තස්ස විවෙකකථා කාමගුණගිද්ධස්සා’’ති වත්වා දක්ඛිණෙන පස්සෙන නිපන්නො එව ථෙරස්ස ධම්මදෙසනත්ථං ඉමං සුත්තමභාසි. Daraufhin sagten die Frauen: „Großkönig, andere Könige verehren einen solchen Entsagten mit Blumen, Wohlgerüchen usw., wenn sie ihn sehen. Du aber hast versucht, ihn mit einem Nest roter Ameisen anzufallen; du hast dich angeschickt, dein Familienerbe zu zerstören.“ Da er seine Schuld erkannte, schwieg der König und fragte den Gärtner: „Kommt der Thera auch an anderen Tagen hierher?“ – „Ja, Großkönig.“ – „Wenn er also wiederkommt, dann gib mir Bescheid.“ Eines Tages, als der Thera kam, gab er ihm Bescheid. Da suchte auch der König den Thera auf, stellte ihm eine Frage und nahm für das Leben Zuflucht. An dem Tag jedoch, als er mit dem Nest roter Ameisen bedroht worden war, reiste der Thera durch die Luft, tauchte wieder in die Erde ein und tauchte in der Duftkammer des Erhabenen auf. Der Erhabene, der auf der rechten Seite liegend, achtsam und klar bewusst, die Löwenlage einnahm, erblickte den Thera und fragte: „Bhāradvāja, warum bist du zu unzeitiger Stunde gekommen?“ Der Thera sagte: „Ja, Erhabener“, und berichtete ihm alles, was vorgefallen war. Als der Erhabene dies hörte, sagte er: „Was nützt eine Rede über Abgeschiedenheit für jemanden, der nach den Objekten der Sinneslust gierig ist?“ Und noch auf seiner rechten Seite liegend, sprach er dieses Sutta, um dem Thera das Dhamma zu erklären. තත්ථ සත්තොති ලග්ගො. ගුහායන්ති කායෙ. කායො හි රාගාදීනං වාළානං වසනොකාසතො ‘‘ගුහා’’ති වුච්චති. බහුනාභිඡන්නොති බහුනා රාගාදිකිලෙසජාලෙන අභිච්ඡන්නො. එතෙන අජ්ඣත්තබන්ධනං වුත්තං. තිට්ඨන්ති රාගාදිවසෙන තිට්ඨන්තො. නරොති සත්තො. මොහනස්මිං පගාළ්හොති මොහනං වුච්චති කාමගුණා. එත්ථ හි දෙවමනුස්සා මුය්හන්ති, තෙසු අජ්ඣොගාළ්හො හුත්වා. එතෙන බහිද්ධාබන්ධනං වුත්තං. දූරෙ විවෙකා හි තථාවිධො සොති සො තථාරූපො නරො තිවිධාපි කායවිවෙකාදිකා විවෙකා දූරෙ අනාසන්නෙ. කිංකාරණා? කාමා හි ලොකෙ න හි සුප්පහායා, යස්මා ලොකෙ කාමා සුප්පහායා න හොන්තීති වුත්තං හොති. Dabei bedeutet ‚hängengeblieben‘ (satto): feststeckend (laggo). ‚In der Höhle‘ (guhāyaṃ) bedeutet: im Körper. Denn der Körper wird als ‚Höhle‘ bezeichnet, weil er der Wohnort wilder Tiere wie Gier und anderer Befleckungen ist. ‚Von vielem bedeckt‘ (bahunābhichanno) bedeutet: bedeckt von dem dichten Netz aus Befleckungen wie Gier und so weiter. Damit wird die innere Fesselung ausgedrückt. ‚Verweilend‘ (tiṭṭhanti) bedeutet: unter dem Einfluss von Gier und so weiter verweilend. ‚Ein Mensch‘ (naro) bedeutet: ein Wesen. ‚In Verwirrung versunken‘ (mohanasmiṃ pagāḷho): Als ‚Verwirrung‘ (mohana) werden die Stränge der Sinnesfreuden bezeichnet. Denn darin sind Götter und Menschen verwirrt, tief in sie eingesunken. Damit wird die äußere Fesselung ausgedrückt. ‚Weit entfernt von der Abgeschiedenheit ist ein solcher‘ (dūre vivekā hi tathāvidho so) bedeutet: Ein Mensch von solcher Art ist weit entfernt, nicht in der Nähe der dreifachen Abgeschiedenheit wie der körperlichen Abgeschiedenheit und so weiter. Aus welchem Grund? ‚Denn die Sinnesfreuden in der Welt sind wahrlich nicht leicht aufzugeben‘ (kāmā hi loke na hi suppahāyā), was bedeutet: weil die Sinnesfreuden in der Welt nicht leicht aufzugeben sind. 780. එවං පඨමගාථාය ‘‘දූරෙ විවෙකා තථාවිධො’’ති සාධෙත්වා පුන තථාවිධානං සත්තානං ධම්මතං ආවිකරොන්තො ‘‘ඉච්ඡානිදානා’’ති ගාථමාහ. තත්ථ ඉච්ඡානිදානාති තණ්හාහෙතුකා. භවසාතබද්ධාති සුඛවෙදනාදිම්හි භවසාතෙ බද්ධා. තෙ දුප්පමුඤ්චාති තෙ භවසාතවත්ථුභූතා [Pg.233] ධම්මා, තෙ වා තත්ථ බද්ධා ඉච්ඡානිදානා සත්තා දුප්පමොචයා. න හි අඤ්ඤමොක්ඛාති අඤ්ඤෙන ච මොචෙතුං න සක්කොන්ති. කාරණවචනං වා එතං, තෙ සත්තා දුප්පමුඤ්චා. කස්මා? යස්මා අඤ්ඤෙන මොචෙතබ්බා න හොන්ති. යදි පන මුඤ්චෙය්‍යුං, සකෙන ථාමෙන මුඤ්චෙය්‍යුන්ති අයමස්ස අත්ථො. පච්ඡා පුරෙ වාපි අපෙක්ඛමානාති අනාගතෙ අතීතෙ වා කාමෙ අපෙක්ඛමානා. ඉමෙව කාමෙ පුරිමෙව ජප්පන්ති ඉමෙ වා පච්චුප්පන්නෙ කාමෙ පුරිමෙ වා දුවිධෙපි අතීතානාගතෙ බලවතණ්හාය පත්ථයමානා. ඉමෙසඤ්ච ද්වින්නං පදානං ‘‘තෙ දුප්පමුඤ්චා න හි අඤ්ඤමොක්ඛා’’ති ඉමිනා සහ සම්බන්ධො වෙදිතබ්බො, ඉතරථා ‘‘අපෙක්ඛමානා ජප්පං කිං කරොන්ති කිං වා කතා’’ති න පඤ්ඤායෙය්‍යුං. 780. Nachdem er so mit der ersten Strophe bewiesen hat, dass ‚ein solcher weit von der Abgeschiedenheit entfernt ist‘, zeigt er nun erneut die Natur solcher Wesen auf und spricht die Strophe ‚Auf Begehren begründet‘ (icchānidānā). Darin bedeutet ‚auf Begehren begründet‘: durch Begehren (taṇhā) verursacht. ‚An das Vergnügen am Dasein gebunden‘ (bhavasātabaddhā) bedeutet: an das Vergnügen am Dasein gebunden, welches aus angenehmen Gefühlen und so weiter besteht. ‚Sie sind schwer zu befreien‘ (te duppamuñcā) bedeutet: Jene Dinge, die das Objekt für das Vergnügen am Dasein darstellen, [sind schwer loszulassen], oder jene an sie gebundenen Wesen, die auf Begehren begründet sind, sind schwer zu befreien. ‚Denn es gibt keine Befreiung durch andere‘ (na hi aññamokkhā) bedeutet: Sie können nicht durch einen anderen befreit werden. Oder dies ist eine Begründung des Grundes: ‚Jene Wesen sind schwer zu befreien. Warum? Weil sie nicht durch einen anderen befreit werden müssen. Wenn sie sich jedoch befreien sollten, müssen sie sich aus eigener Kraft befreien‘ – dies ist der Sinn. ‚Auf Zukünftiges oder Vergangenes blickend‘ (pacchā pure vāpi apekkhamānā) bedeutet: nach zukünftigen oder vergangenen Sinnesfreuden verlangend. ‚Sie begehren diese Sinnesfreuden oder frühere‘ (imeva kāme purimeva jappanti) bedeutet: Sie sehnen sich mit starkem Begehren nach diesen gegenwärtigen Sinnesfreuden oder früheren, ja nach beiden Arten, den vergangenen und den zukünftigen. Es ist zu verstehen, dass diese beiden Phrasen mit ‚sie sind schwer zu befreien, denn es gibt keine Befreiung durch andere‘ verbunden sind; andernfalls würde man bei den Worten ‚blickend auf‘ und ‚sie begehren‘ nicht wissen, was sie tun oder was getan wurde. 781-2. එවං පඨමගාථාය ‘‘දූරෙ විවෙකා තථාවිධො’’ති සාධෙත්වා දුතියගාථාය ච තථාවිධානං සත්තානං ධම්මතං ආවිකත්වා ඉදානි නෙසං පාපකම්මකරණං ආවිකරොන්තො ‘‘කාමෙසු ගිද්ධා’’ති ගාථමාහ. තස්සත්ථො – තෙ සත්තා කාමෙසු පරිභොගතණ්හාය ගිද්ධා පරියෙසනාදිමනුයුත්තත්තා පසුතා සම්මොහමාපන්නත්තා පමූළ්හා අවගමනතාය මච්ඡරිතාය බුද්ධාදීනං වචනං අනාදියනතාය ච අවදානියා. කායවිසමාදිම්හි විසමෙ නිවිට්ඨා අන්තකාලෙ මරණදුක්ඛූපනීතා ‘‘කිංසූ භවිස්සාම ඉතො චුතාසෙ’’ති පරිදෙවයන්තීති. යස්මා එතදෙව, තස්මා හි සික්ඛෙථ…පෙ… මාහු ධීරාති. තත්ථ සික්ඛෙථාති තිස්සො සික්ඛා ආපජ්ජෙය්‍ය. ඉධෙවාති ඉමස්මිංයෙව සාසනෙ. සෙසමුත්තානමෙව. 781-2. Nachdem er so mit der ersten Strophe bewiesen hat, dass ‚ein solcher weit von der Abgeschiedenheit entfernt ist‘, und mit der zweiten Strophe die Natur solcher Wesen aufgezeigt hat, spricht er nun, um ihr Begehen schlechter Taten zu enthüllen, die Strophe ‚Die nach Sinnesfreuden Gierigen‘ (kāmesu giddhā). Der Sinn ist: Jene Wesen, die nach den Sinnesfreuden mit dem Begehren nach Genuss gierig sind, die sich dem Suchen danach und so weiter verschrieben haben, sind verwirrt, weil sie der Verblendung anheimgefallen sind; sie sind geizig (avadāniyā) wegen ihrer Knauserigkeit und weil sie die Worte der Buddhas und anderer Weisen (Munis) nicht annehmen; sie haben sich im Ungerechten (visame) niedergelassen, nämlich in der Ungerechtigkeit von Körper und so weiter. Wenn sie am Ende das Todesleiden ereilt, jammern sie: ‚Was werden wir sein, wenn wir von hier geschieden sind?‘ Weil dies so ist, ‚darum soll man wahrlich üben... [pe]... so sprechen die Weisen [dass dieses Leben kurz ist]‘. Dabei bedeutet ‚soll man üben‘ (sikkhetha): man soll die drei Schulungen aufnehmen. ‚Genau hier‘ (idheva) bedeutet: in genau dieser Lehre. Das Übrige ist leicht verständlich. 783. ඉදානි යෙ තථා න කරොන්ති, තෙසං බ්‍යසනප්පත්තිං දස්සෙන්තො ‘‘පස්සාමී’’ති ගාථමාහ. තත්ථ පස්සාමීති මංසචක්ඛුආදීහි පෙක්ඛාමි. ලොකෙති අපායාදිම්හි. පරිඵන්දමානන්ති ඉතො චිතො ච ඵන්දමානං. පජං ඉමන්ති ඉමං සත්තකායං. තණ්හගතන්ති තණ්හාය ගතං අභිභූතං, නිපාතිතන්ති අධිප්පායො. භවෙසූති කාමභවාදීසු. හීනා නරාති හීනකම්මන්තා නරා. මච්චුමුඛෙ ලපන්තීති අන්තකාලෙ සම්පත්තෙ මරණමුඛෙ පරිදෙවන්ති. අවීතතණ්හාසෙති අවිගතතණ්හා. භවාභවෙසූති කාමභවාදීසු. අථ වා භවාභවෙසූති භවභවෙසු, පුනප්පුනභවෙසූති වුත්තං හොති. 783. Nun zeigt er, wie jene, die nicht so handeln, ins Verderben geraten, und spricht die Strophe ‚Ich sehe‘ (passāmi). Darin bedeutet ‚ich sehe‘: ich betrachte mit dem fleischlichen Auge und so weiter. ‚In der Welt‘ (loke) bedeutet: in den daseinsabgründigen Welten und so weiter. ‚Zappelnd‘ (pariphandamānaṃ) bedeutet: hierhin und dorthin zappelnd. ‚Diese Menschenschar‘ (pajaṃ imaṃ) bedeutet: diese Masse von Wesen. ‚Dem Begehren verfallen‘ (taṇhagataṃ) bedeutet: vom Begehren eingeholt, überwältigt; das ist die Bedeutung. ‚In den Daseinsformen‘ (bhavesu) bedeutet: im Sinnesdasein und so weiter. ‚Niedrige Menschen‘ (hīnā narā) bedeutet: Menschen von niedrigem Handeln. ‚Sie jammern im Rachen des Todes‘ (maccumukhe lapanti) bedeutet: Wenn das Ende gekommen ist, wehklagen sie im Angesicht des Todes. ‚Deren Begehren nicht vergangen ist‘ (avītataṇhāse) bedeutet: von denen das Begehren nicht gewichen ist. ‚Für die verschiedenen Daseinsformen‘ (bhavābhavesu) bedeutet: für das Sinnesdasein und so weiter. Oder aber ‚bhavābhavesu‘ bedeutet: Dasein für Dasein; gemeint ist für ein immer wiederkehrendes Dasein. 784. ඉදානි යස්මා අවීතතණ්හා එවං ඵන්දන්ති ච ලපන්ති ච, තස්මා තණ්හාවිනයෙ සමාදපෙන්තො ‘‘මමායිතෙ’’ති ගාථමාහ. තත්ථ මමායිතෙති තණ්හාදිට්ඨිමමත්තෙහි ‘‘මම’’න්ති පරිග්ගහිතෙ වත්ථුස්මිං. පස්සථාති සොතාරෙ [Pg.234] ආලපන්තො ආහ. එතම්පීති එතම්පි ආදීනවං. සෙසං පාකටමෙව. 784. Da nun jene, deren Begehren nicht entwichen ist, so zappeln und wehklagen, spricht er, um sie zur Überwindung des Begehrens anzuleiten, die Strophe ‚Über das als mein Angesehene‘ (mamāyite). Darin bedeutet ‚über das als mein Angesehene‘: über ein Objekt, das durch die ‚Mein-Haftigkeit‘ von Begehren und Ansichten als ‚mein‘ ergriffen wurde. ‚Seht‘ (passatha) sagt er, indem er sich an die Zuhörer wendet. ‚Auch dies‘ (etampi) bedeutet: auch diese Gefahr. Das Übrige ist völlig klar. 785. එවමෙත්ථ පඨමගාථාය අස්සාදං, තතො පරාහි චතූහි ආදීනවඤ්ච දස්සෙත්වා ඉදානි සඋපායං නිස්සරණං නිස්සරණානිසංසඤ්ච දස්සෙතුං සබ්බාහි වා එතාහි කාමානං ආදීනවං ඔකාරං සංකිලෙසඤ්ච දස්සෙත්වා ඉදානි නෙක්ඛම්මෙ ආනිසංසං දස්සෙතුං ‘‘උභොසු අන්තෙසූ’’ති ගාථාද්වයමාහ. තත්ථ උභොසු අන්තෙසූති ඵස්සඵස්සසමුදයාදීසු ද්වීසු පරිච්ඡෙදෙසු. විනෙය්‍ය ඡන්දන්ති ඡන්දරාගං විනෙත්වා. ඵස්සං පරිඤ්ඤායාති චක්ඛුසම්ඵස්සාදිඵස්සං, ඵස්සානුසාරෙන වා තංසම්පයුත්තෙ සබ්බෙපි අරූපධම්මෙ, තෙසං වත්ථුද්වාරාරම්මණවසෙන රූපධම්මෙ චාති සකලම්පි නාමරූපං තීහි පරිඤ්ඤාහි පරිජානිත්වා. අනානුගිද්ධොති රූපාදීසු සබ්බධම්මෙසු අගිද්ධො. යදත්තගරහී තදකුබ්බමානොති යං අත්තනා ගරහති, තං අකුරුමානො. නලිප්පතී දිට්ඨසුතෙසු ධීරොති සො එවරූපො ධිතිසම්පන්නො ධීරො දිට්ඨෙසු ච සුතෙසු ච ධම්මෙසු ද්වින්නං ලෙපානං එකෙනපි ලෙපෙන න ලිප්පති. ආකාසමිව නිරුපලිත්තො අච්චන්තවොදානප්පත්තො හොති. 785. Nachdem er so in der ersten Strophe den Genuss (assāda) und in den folgenden vier Strophen die Gefahr (ādīnava) aufgezeigt hat, spricht er nun ein Strophenpaar, beginnend mit ‚An beiden Enden‘ (ubhosu antesu), um den Ausweg mitsamt dem Mittel und den Segen des Auswegs aufzuzeigen; oder, nachdem er mit all diesen Strophen die Gefahr, die Erbärmlichkeit und die Befleckung in den Sinnesfreuden aufgezeigt hat, spricht er nun dieses Strophenpaar, um den Segen der Entsagung aufzuzeigen. Darin bedeutet ‚an beiden Enden‘: an den zwei Grenzen, wie Kontakt und der Entstehung von Kontakt und so weiter. ‚Nachdem er das Begehren vertrieben hat‘ (vineyya chandaṃ) bedeutet: nachdem er das wollustige Begehren überwunden hat. ‚Nachdem er den Kontakt vollkommen verstanden hat‘ (phassaṃ pariññāya) bedeutet: nachdem er durch die drei Arten des vollkommenen Verstehens den Kontakt wie den Augenkontakt und so weiter vollkommen verstanden hat, oder, in Übereinstimmung mit dem Kontakt, alle damit verbundenen geistigen Phänomene sowie die materiellen Phänomene, die ihnen als Basis, Tor und Objekt dienen – das heißt, Name-und-Form in seiner Gesamtheit. ‚Nicht gierig danach‘ (anānugiddho) bedeutet: nicht gierig nach irgendetwas, das in Form und so weiter enthalten ist. ‚Nicht tuend, was man selbst tadeln würde‘ (yadattagarahī tadakubbamāno) bedeutet: das nicht tuend, was man an sich selbst tadeln würde. ‚Der Weise wird nicht befleckt durch Gesehenes oder Gehörtes‘ (nalippatī diṭṭhasutesu dhīro) bedeutet: Ein solcher mit Weisheit ausgestatteter Weiser wird durch die gesehenen und gehörten Dinge nicht befleckt, nicht einmal mit einer der beiden Arten von Befleckung. Wie der Raum unbefleckt, hat er die äußerste Reinheit erlangt. 786. සඤ්ඤං පරිඤ්ඤාති ගාථාය පන අයං සඞ්ඛෙපත්ථො – න කෙවලඤ්ච ඵස්සමෙව, අපිච ඛො පන කාමසඤ්ඤාදිභෙදං සඤ්ඤම්පි, සඤ්ඤානුසාරෙන වා පුබ්බෙ වුත්තනයෙනෙව නාමරූපං තීහි පරිඤ්ඤාහි පරිජානිත්වා ඉමාය පටිපදාය චතුබ්බිධම්පි විතරෙය්‍ය ඔඝං, තතො සො තිණ්ණොඝො තණ්හාදිට්ඨිපරිග්ගහෙසු තණ්හාදිට්ඨිලෙපප්පහානෙන නොපලිත්තො ඛීණාසවමුනි රාගාදිසල්ලානං අබ්බූළ්හත්තා අබ්බූළ්හසල්ලො සතිවෙපුල්ලප්පත්තියා අප්පමත්තො චරං, පුබ්බභාගෙ වා අප්පමත්තො චරං තෙන අප්පමාදචාරෙන අබ්බූළ්හසල්ලො හුත්වා සකපරත්තභාවාදිභෙදං නාසීසතී ලොකමිමං පරඤ්ච, අඤ්ඤදත්ථු චරිමචිත්තනිරොධා නිරුපාදානො ජාතවෙදොව පරිනිබ්බාතීති අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨාපෙසි ධම්මනෙත්තිට්ඨපනමෙව කරොන්තො, න උත්තරිං ඉමාය දෙසනාය මග්ගං වා ඵලං වා උප්පාදෙසි ඛීණාසවස්ස දෙසිතත්තාති. 786. In der Strophe ‚Nachdem er die Wahrnehmung vollkommen verstanden hat‘ (saññaṃ pariññā) ist dies jedoch der zusammenfassende Sinn: Nicht nur den Kontakt allein, sondern vielmehr auch die Wahrnehmung, eingeteilt in Sinneswahrnehmung und so weiter, oder, in Übereinstimmung mit der Wahrnehmung, in der zuvor erklärten Weise Name-und-Form durch die drei Arten des vollkommenen Verstehens vollkommen verstehend, soll er auf diesem Übungsweg die vierfache Flut überqueren. Daraufhin ist er einer, der die Flut überquert hat, ein von Besitzungen unbefleckter Muni (ein Arahant), indem er die Befleckungen von Begehren und Ansichten aufgegeben hat, unbefleckt von den Besitzungen des Begehrens und der Ansichten. Da die Pfeile von Gier und so weiter herausgezogen sind, ist er einer mit herausgezogenem Pfeil, der mit der Fülle der Achtsamkeit achtsam wandelt; oder nachdem er in der vorbereitenden Stufe achtsam gewandelt ist und durch dieses achtsame Wandeln den Pfeil herausgezogen hat, verlangt er weder nach dieser Welt noch nach einer anderen, die in das eigene Dasein und das Dasein anderer und so weiter unterteilt sind. Vielmehr erlischt er mit dem Aufhören des letzten Bewusstseinsmoments ohne den Brennstoff des Ergreifens völlig, wie ein Feuer [ohne Brennstoff erlischt]. So schloss der Erhabene die Lehrverkündigung mit dem Höhepunkt der Arahantschaft ab. Indem er so lediglich die Richtschnur des Dhamma aufstellte, brachte er durch diese Lehrverkündigung keinen weiteren Pfad oder eine Frucht hervor, da die belehrte Person bereits ein Arahant war. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය Aus der Paramatthajotikā, dem Kommentar zu den kurzen Texten [Khuddaka-Aṭṭhakathā]. සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය ගුහට්ඨකසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. Die Erklärung des Guhaṭṭhaka-Suttas im Kommentar zum Suttanipāta ist abgeschlossen. 3. දුට්ඨට්ඨකසුත්තවණ්ණනා 3. Die Erklärung des Duṭṭhaṭṭhaka-Suttas 787. වදන්ති [Pg.235] වෙ දුට්ඨමනාපීති දුට්ඨට්ඨකසුත්තං. කා උප්පත්ති? ආදිගාථාය තාව උප්පත්ති – මුනිසුත්තනයෙන භගවතො භික්ඛුසඞ්ඝස්ස ච උප්පන්නලාභසක්කාරං අසහමානා තිත්ථියා සුන්දරිං පරිබ්බාජිකං උය්‍යොජෙසුං. සා කිර ජනපදකල්‍යාණී සෙතවත්ථපරිබ්බාජිකාව අහොසි. සා සුන්හාතා සුනිවත්ථා මාලාගන්ධවිලෙපනවිභූසිතා භගවතො ධම්මං සුත්වා සාවත්ථිවාසීනං ජෙතවනතො නික්ඛමනවෙලාය සාවත්ථිතො නික්ඛමිත්වා ජෙතවනාභිමුඛී ගච්ඡති. මනුස්සෙහි ච ‘‘කුහිං ගච්ඡසී’’ති පුච්ඡිතා ‘‘සමණං ගොතමං සාවකෙ චස්ස රමයිතුං ගච්ඡාමී’’ති වත්වා ජෙතවනද්වාරකොට්ඨකෙ විචරිත්වා ජෙතවනද්වාරකොට්ඨකෙ පිදහිතෙ නගරං පවිසිත්වා පභාතෙ පුන ජෙතවනං ගන්ත්වා ගන්ධකුටිසමීපෙ පුප්ඵානි විචිනන්තී විය චරති. බුද්ධුපට්ඨානං ආගතෙහි ච මනුස්සෙහි ‘‘කිමත්ථං ආගතාසී’’ති පුච්ඡිතා යංකිඤ්චිදෙව භණති. එවං අඩ්ඪමාසමත්තෙ වීතික්කන්තෙ තිත්ථියා තං ජීවිතා වොරොපෙත්වා පරිඛාතටෙ නික්ඛිපිත්වා පභාතෙ ‘‘සුන්දරිං න පස්සාමා’’ති කොලාහලං කත්වා රඤ්ඤො ච ආරොචෙත්වා තෙන අනුඤ්ඤාතා ජෙතවනං පවිසිත්වා විචිනන්තා විය තං නික්ඛිත්තට්ඨානා උද්ධරිත්වා මඤ්චකං ආරොපෙත්වා නගරං අභිහරිත්වා උපක්කොසං අකංසු. සබ්බං පාළියං (උදා. 38) ආගතනයෙනෙව වෙදිතබ්බං. 787. Das Duṭṭhaṭṭhaka-Sutta beginnt mit „Wahrlich, sie sprechen mit feindseligem Geist“ (Vadanti ve duṭṭhamanāpi). Was ist der Anlass seiner Entstehung? Zunächst der Anlass für die erste Strophe: In gleicher Weise, wie es beim Muni-Sutta erklärt wurde, sandten die Sektierer (titthiyā), die den Gewinn und die Verehrung, die dem Erhabenen und der Bhikkhu-Gemeinschaft (bhikkhusaṅgha) zuflossen, nicht ertragen konnten, die Wanderin Sundarī aus. Sie soll eine äußerst schöne, weißgekleidete Wanderin gewesen sein. Nachdem sie sich gebadet, saubere Kleidung angelegt und sich mit Girlanden, Düften und Salben geschmückt hatte, verließ sie Sāvatthī, als die Einwohner von Sāvatthī nach dem Anhören der Lehre des Erhabenen das Jeta-Hain verließen, und ging in Richtung des Jeta-Hains. Wenn die Menschen sie fragten: „Wo gehst du hin?“, sagte sie: „Ich gehe hin, um den Asketen Gotama und seine Jünger zu erfreuen.“ Sie hielt sich dann am Torhaus des Jeta-Hains auf, und wenn das Torhaus geschlossen war, betrat sie die Stadt. Am Morgen ging sie wieder zum Jeta-Hain und ging umher, als würde sie Blumen nahe der Duftkammer (gandhakuṭi) sammeln. Wenn die Menschen, die kamen, um dem Buddha zu dienen, sie fragten: „Warum bist du gekommen?“, antwortete sie irgendetwas Beliebiges. Als so ein halber Monat vergangen war, brachten die Sektierer sie um, warfen sie in eine Grube und machten am Morgen einen großen Aufruhr, indem sie sagten: „Wir sehen Sundarī nicht.“ Sie meldeten diese Angelegenheit dem König, erhielten seine Erlaubnis, das Jeta-Hain zu betreten, und suchten dort umher; sie gruben ihre Leiche aus der Stelle, wo sie abgelegt war, legten sie auf eine Trage, brachten sie in die Stadt und erhoben Anschuldigungen. Alles ist genau so zu verstehen, wie es im kanonischen Text (Udāna) überliefert ist. භගවා තං දිවසං පච්චූසසමයෙ බුද්ධචක්ඛුනා ලොකං වොලොකෙන්තො ‘‘තිත්ථියා අජ්ජ අයසං උප්පාදෙස්සන්තී’’ති ඤත්වා ‘‘තෙසං සද්දහිත්වා මාදිසෙ චිත්තං පකොපෙත්වා මහාජනො අපායාභිමුඛො මා අහොසී’’ති ගන්ධකුටිද්වාරං පිදහිත්වා අන්තොගන්ධකුටියංයෙව අච්ඡි, න නගරං පිණ්ඩාය පාවිසි. භික්ඛූ පන ද්වාරං පිදහිතං දිස්වා පුබ්බසදිසමෙව පවිසිංසු. මනුස්සා භික්ඛූ දිස්වා නානප්පකාරෙහි අක්කොසිංසු. අථ ආයස්මා ආනන්දො භගවතො තං පවත්තිං ආරොචෙත්වා ‘‘තිත්ථියෙහි, භන්තෙ, මහාඅයසො උප්පාදිතො, න සක්කා ඉධ වසිතුං, විපුලො ජම්බුදීපො, අඤ්ඤත්ථ ගච්ඡාමා’’ති ආහ. තත්ථපි අයසෙ උට්ඨිතෙ කුහිං ගමිස්සසි ආනන්දාති? ‘‘අඤ්ඤං නගරං භගවා’’ති. අථ භගවා ‘‘ආගමෙහි, ආනන්ද, සත්තාහමෙවායං සද්දො භවිස්සති, සත්තාහච්චයෙන යෙහි අයසො [Pg.236] කතො, තෙසංයෙව උපරි පතිස්සතී’’ති වත්වා ආනන්දත්ථෙරස්ස ධම්මදෙසනත්ථං ‘‘වදන්ති වෙ’’ති ඉමං ගාථමභාසි. An jenem Tag zur Morgendämmerung blickte der Erhabene mit dem Buddha-Auge auf die Welt und erkannte: „Die Sektierer werden heute Verleumdung gegen uns verbreiten.“ Er dachte: „Möge die große Menge nicht, indem sie ihnen glaubt und ihren Geist gegen jemanden wie mich aufbringt, dem Weg in die Leidenswelt (apāya) entgegengehen“; er schloss die Tür der Duftkammer und blieb im Inneren der Duftkammer; er ging nicht zur Almosensammlung in die Stadt. Als die Bhikkhus jedoch sahen, dass die Tür geschlossen war, betraten sie die Stadt wie an den vorherigen Tagen. Die Menschen sahen die Bhikkhus und beschimpften sie auf vielfältige Weise. Da berichtete der ehrwürdige Ānanda dem Erhabenen von diesem Vorfall und sagte: „Ehrwürdiger Herr, durch die Sektierer ist große Verleumdung über uns gebracht worden. Es ist unmöglich, hier zu leben. Jambudīpa ist groß, lasst uns anderswohin gehen.“ – „Aber wenn dort auch Verleumdung aufkommt, Ānanda, wohin wirst du gehen?“ – „In eine andere Stadt, Erhabener.“ Da sprach der Erhabene: „Warte ab, Ānanda! Dieses Gerücht wird nur sieben Tage andauern. Nach Ablauf von sieben Tagen wird es auf genau jene zurückfallen, die die Verleumdung verursacht haben.“ Um dem Thera Ānanda die Lehre zu verkünden, sprach er diese Strophe: „Sie sprechen wahrlich...“ තත්ථ වදන්තීති භගවන්තං භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච උපවදන්ති. දුට්ඨමනාපි එකෙ අථොපි වෙ සච්චමනාති එකච්චෙ දුට්ඨචිත්තා, එකච්චෙ තථසඤ්ඤිනොපි හුත්වා, තිත්ථියා දුට්ඨචිත්තා, යෙ තෙසං වචනං සුත්වා සද්දහිංසු, තෙ සච්චමනාති අධිප්පායො. වාදඤ්ච ජාතන්ති එතං අක්කොසවාදං උප්පන්නං. මුනි නො උපෙතීති අකාරකතාය ච අකුප්පනතාය ච බුද්ධමුනි න උපෙති. තස්මා මුනී නත්ථි ඛිලො කුහිඤ්චීති තෙන කාරණෙන අයං මුනි රාගාදිඛිලෙහි නත්ථි ඛිලො කුහිඤ්චීති වෙදිතබ්බො. Darin bedeutet „sie sprechen“ (vadanti): Sie tadeln den Erhabenen und die Bhikkhu-Gemeinschaft. „Einige mit feindseligem Geist, andere wiederum mit wahrhaftigem Geist“ (duṭṭhamanāpi eke athopi ve saccamanā): Einige haben einen bösen Geist (die Sektierer), während andere in dem Glauben sind, es sei wahr (diejenigen, die deren Worte hörten und ihnen glaubten) – dies ist die Bedeutung von „wahrhaftigen Geistes“. „Und ein Streit, der entstanden ist“ (vādañca jātaṃ): Dieser entstandene Streit der Beschimpfung. „Der Weise lässt sich nicht darauf ein“ (muni no upeti): Weil er weder der Täter ist noch aus der Fassung gebracht werden kann, lässt sich der Buddha-Muni nicht darauf ein. „Daher gibt es für den Weisen nirgends ein Brachland“ (tasmā munī natthi khilo kuhiñci): Aus diesem Grund ist dieser Weise nirgends durch das Brachland der Begierde usw. unfruchtbar (khila) – so ist dies zu verstehen. 788. ඉමඤ්ච ගාථං වත්වා භගවා ආනන්දත්ථෙරං පුච්ඡි, ‘‘එවං ඛුංසෙත්වා වම්භෙත්වා වුච්චමානා භික්ඛූ, ආනන්ද, කිං වදන්තී’’ති. න කිඤ්චි භගවාති. ‘‘න, ආනන්ද, ‘අහං සීලවා’ති සබ්බත්ථ තුණ්හී භවිතබ්බං, ලොකෙ හි නාභාසමානං ජානන්ති මිස්සං බාලෙහි පණ්ඩිත’’න්ති වත්වා, ‘‘භික්ඛූ, ආනන්ද, තෙ මනුස්සෙ එවං පටිචොදෙන්තූ’’ති ධම්මදෙසනත්ථාය ‘‘අභූතවාදී නිරයං උපෙතී’’ති ඉමං ගාථමභාසි. ථෙරො තං උග්ගහෙත්වා භික්ඛූ ආහ – ‘‘මනුස්සා තුම්හෙහි ඉමාය ගාථාය පටිචොදෙතබ්බා’’ති. භික්ඛූ තථා අකංසු. පණ්ඩිතමනුස්සා තුණ්හී අහෙසුං. රාජාපි රාජපුරිසෙ සබ්බතො පෙසෙත්වා යෙසං ධුත්තානං ලඤ්ජං දත්වා තිත්ථියා තං මාරාපෙසුං, තෙ ගහෙත්වා නිග්ගය්හ තං පවත්තිං ඤත්වා තිත්ථියෙ පරිභාසි. මනුස්සාපි තිත්ථියෙ දිස්වා ලෙඩ්ඩුනා පහරන්ති, පංසුනා ඔකිරන්ති ‘‘භගවතො අයසං උප්පාදෙසු’’න්ති. ආනන්දත්ථෙරො තං දිස්වා භගවතො ආරොචෙසි, භගවා ථෙරස්ස ඉමං ගාථමභාසි ‘‘සකඤ්හි දිට්ඨිං…පෙ… වදෙය්‍යා’’ති. 788. Nachdem der Erhabene diese Strophe gesprochen hatte, fragte er den Thera Ānanda: „Wenn die Bhikkhus, Ānanda, so beschimpft und herabgesetzt werden, was sagen sie dann?“ – „Nichts, Erhabener.“ – „Ānanda, man sollte nicht unter allen Umständen schweigen und bloß denken: ‚Ich bin tugendhaft‘. Denn in der Welt erkennt man den Weisen inmitten von Toren nicht, wenn er nicht spricht.“ Er fügte hinzu: „Die Bhikkhus, Ānanda, sollen jene Menschen wie folgt zurechtweisen“, und um die Lehre zu verkünden, sprach er diese Strophe: „Wer Unwahres spricht, fährt zur Hölle auf.“ Der Thera prägte sich diese Strophe ein und sagte zu den Bhikkhus: „Ihr sollt die Menschen mit dieser Strophe zurechtweisen.“ Die Bhikkhus taten dies. Die weisen Menschen schwiegen. Auch der König sandte überallhin königliche Boten aus, und als er erfuhr, dass die Sektierer Schurken bestochen hatten, um Sundarī zu ermorden, ließ er diese ergreifen und verhören, woraufhin er den Sachverhalt aufklärte und die Sektierer beschimpfte. Auch die Menschen warfen, wenn sie die Sektierer sahen, mit Erdschollen nach ihnen und schütteten Schmutz über sie, indem sie sagten: „Sie haben Verleumdung gegen den Erhabenen verbreitet.“ Als der Thera Ānanda dies sah, berichtete er es dem Erhabenen. Der Erhabene sprach daraufhin diese Strophe zu dem Thera: „Wie könnte man seine eigene Ansicht... usw. ...er würde sprechen, wie er es versteht.“ තස්සත්ථො – යායං දිට්ඨි තිත්ථියජනස්ස ‘‘සුන්දරිං මාරෙත්වා සමණානං සක්‍යපුත්තියානං අවණ්ණං පකාසෙත්වා එතෙනුපායෙන ලද්ධං සක්කාරං සාදියිස්සාමා’’ති, සො තං දිට්ඨිං කථං අතික්කමෙය්‍ය, අථ ඛො සො අයසො තමෙව තිත්ථියජනං පච්චාගතො තං දිට්ඨිං අච්චෙතුං අසක්කොන්තං. යො වා සස්සතාදිවාදී, සොපි සකං දිට්ඨිං කථං අච්චයෙය්‍ය තෙන දිට්ඨිච්ඡන්දෙන අනුනීතො තාය ච දිට්ඨිරුචියා නිවිට්ඨො, අපිච ඛො පන සයං සමත්තානි [Pg.237] පකුබ්බමානො අත්තනාව පරිපුණ්ණානි තානි දිට්ඨිගතානි කරොන්තො යථා ජානෙය්‍ය, තථෙව වදෙය්‍යාති. Dies ist die Bedeutung: Wie sollte jene Ansicht der Sektierer – nämlich: „Nachdem wir Sundarī getötet und schlechten Ruf über die Asketen der Sakya-Söhne verbreitet haben, werden wir durch dieses Mittel die so gewonnene Verehrung genießen“ – wie sollte er diese Ansicht überwinden? Vielmehr fiel die Verleumdung auf eben jene Sektierer zurück, die unfähig waren, diese Ansicht zu überwinden. Oder auch wer ein Ewigkeitstheoretiker (sassatavādī) usw. ist: Wie sollte auch dieser seine eigene Ansicht überwinden, wenn er von dem Verlangen nach dieser Ansicht geleitet wird und in der Vorliebe für diese Ansicht festsitzt? Vielmehr würde er, indem er das Seine als vollkommen ansieht und jene von ihm selbst aufgestellten spekulativen Ansichten als makellos betrachtet, genau so sprechen, wie er es versteht. 789. අථ රාජා සත්තාහච්චයෙන තං කුණපං ඡඩ්ඩාපෙත්වා සායන්හසමයං විහාරං ගන්ත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා ආහ – ‘‘නනු, භන්තෙ, ඊදිසෙ අයසෙ උප්පන්නෙ මය්හම්පි ආරොචෙතබ්බං සියා’’ති. එවං වුත්තෙ භගවා, ‘‘න, මහාරාජ, ‘අහං සීලවා ගුණසම්පන්නො’ති පරෙසං ආරොචෙතුං අරියානං පතිරූප’’න්ති වත්වා තස්සා අට්ඨුප්පත්තියං ‘‘යො අත්තනො සීලවතානී’’ති අවසෙසගාථායො අභාසි. 789. Als nach Ablauf von sieben Tagen der König die Leiche wegschaffen ließ, ging er am Abend zum Kloster, erwies dem Erhabenen seine Ehrfurcht und sagte: „Hätte man mir nicht, ehrwürdiger Herr, als eine solche Verleumdung aufkam, ebenfalls davon berichten sollen?“ Als dies gesagt wurde, sprach der Erhabene: „Nein, großer König, es schickt sich für die Edlen (ariya) nicht, anderen zu verkünden: ‚Ich bin tugendhaft und mit guten Eigenschaften ausgestattet‘“, und bezüglich dieses Anlasses sprach er die verbleibenden Strophen: „Wer seine eigenen Tugendregeln und Gelübde...“. තත්ථ සීලවතානීති පාතිමොක්ඛාදීනි සීලානි ආරඤ්ඤිකාදීනි ධුතඞ්ගවතානි ච. අනානුපුට්ඨොති අපුච්ඡිතො. පාවාති වදති. අනරියධම්මං කුසලා තමාහු, යො ආතුමානං සයමෙව පාවාති යො එවං අත්තානං සයමෙව වදති, තස්ස තං වාදං ‘‘අනරියධම්මො එසො’’ති කුසලා එවං කථෙන්ති. Darin bezeichnet „Tugendregeln und Gelübde“ (sīlavatāni): die Tugendregeln wie das Pātimokkha usw. und die asketischen Gelübde (dhutaṅgavatāni) wie das Leben im Wald usw. „Ungefragt“ (anānupuṭṭho) bedeutet ungebeten. „Verkündet“ (pāvā) bedeutet spricht oder rühmt. „Einen unedlen Charakter nennen dies die Erfahrenen, wenn einer sich selbst von sich aus verkündet“ (anariyadhammaṃ kusalā tamāhu, yo ātumānaṃ sayameva pāvā): Wenn einer so von sich aus über sich selbst spricht, nennen die Kundigen (kusalā) diese Rede so: „Das ist unedles Verhalten“. 790. සන්තොති රාගාදිකිලෙසවූපසමෙන සන්තො, තථා අභිනිබ්බුතත්තො. ඉතිහන්ති සීලෙසු අකත්ථමානොති ‘‘අහමස්මි සීලසම්පන්නො’’තිආදිනා නයෙන ඉති සීලෙසු අකත්ථමානො, සීලනිමිත්තං අත්තූපනායිකං වාචං අභාසමානොති වුත්තං හොති. තමරියධම්මං කුසලා වදන්තීති තස්ස තං අකත්ථනං ‘‘අරියධම්මො එසො’’ති බුද්ධාදයො ඛන්ධාදිකුසලා වදන්ති. යස්සුස්සදා නත්ථි කුහිඤ්චි ලොකෙති යස්ස ඛීණාසවස්ස රාගාදයො සත්ත උස්සදා කුහිඤ්චි ලොකෙ නත්ථි, තස්ස තං අකත්ථනං ‘‘අරියධම්මො එසො’’ති එවං කුසලා වදන්තීති සම්බන්ධො. 790. "Friedvoll" (santo): friedvoll durch die Beruhigung der Befleckungen wie Begierde; ebenso innerlich erloschen (abhinibbutatto). "'So [bin ich]': wer mit Blick auf seine Tugenden nicht prahlt" (itihan ti sīlesu akatthamāno): das bedeutet, dass er in Bezug auf seine Tugenden nicht in einer Weise prahlt wie "Ich bin reich an Tugend" und so weiter, das heißt, dass er keine Worte über sich selbst spricht, die auf seinen Tugenden beruhen. "Die Kundigen nennen dies das edle Verhalten" (tam ariyadhammaṃ kusalā vadanti): Über sein Nicht-Prahlen sagen die Buddhas und andere, die in Bezug auf die Aggregate usw. kundig (kusalā) sind: "Das ist das edle Verhalten (ariyadhammo)." "Wer nirgendwo auf der Welt Aufblähungen hat" (yassussadā natthi kuhiñci loke): bei welchem Triebversiegten (khīṇāsava) die sieben Aufblähungen (ussadā) wie Begierde usw. nirgendwo auf der Welt existieren – die Verknüpfung lautet: "Die Kundigen sagen über dessen Nicht-Prahlen: 'Das ist das edle Verhalten.'" 791. එවං ඛීණාසවපටිපත්තිං දස්සෙත්වා ඉදානි දිට්ඨිගතිකානං තිත්ථියානං පටිපත්තිං රඤ්ඤො දස්සෙන්තො ආහ – ‘‘පකප්පිතා සඞ්ඛතා’’ති. තත්ථ පකප්පිතාති පරිකප්පිතා. සඞ්ඛතාති පච්චයාභිසඞ්ඛතා. යස්සාති යස්ස කස්සචි දිට්ඨිගතිකස්ස. ධම්මාති දිට්ඨියො. පුරක්ඛතාති පුරතො කතා. සන්තීති සංවිජ්ජන්ති. අවීවදාතාති අවොදාතා. යදත්තනි පස්සති ආනිසංසං, තං නිස්සිතො කුප්පපටිච්චසන්තින්ති යස්සෙතෙ දිට්ඨිධම්මා පුරක්ඛතා අවොදාතා සන්ති, සො එවංවිධො යස්මා අත්තනි තස්සා දිට්ඨියා දිට්ඨිධම්මිකඤ්ච [Pg.238] සක්කාරාදිං, සම්පරායිකඤ්ච ගතිවිසෙසාදිං ආනිසංසං පස්සති, තස්මා තඤ්ච ආනිසංසං, තඤ්ච කුප්පතාය ච පටිච්චසමුප්පන්නතාය ච සම්මුතිසන්තිතාය ච කුප්පපටිච්චසන්තිසඞ්ඛාතං දිට්ඨිං නිස්සිතොව හොති, සො තන්නිස්සිතත්තා අත්තානං වා උක්කංසෙය්‍ය පරෙ වා වම්භෙය්‍ය අභූතෙහිපි ගුණදොසෙහි. 791. Nachdem er so die Praxis des Triebversiegten (khīṇāsava) gezeigt hat, sagt er nun, um dem König die Praxis der sektiererischen Ansichtenanhänger zu zeigen: "Ausgedacht und konstruiert..." (pakappitā saṅkhatā). Darin bedeutet "ausgedacht" (pakappitā): herbeiphantasiert (parikappitā). "Konstruiert" (saṅkhatā): durch Bedingungen zusammengesetzt (paccayābhisaṅkhatā). "Dessen" (yassa): irgendeines Ansichtenanhängers. "Lehren" (dhammā): Ansichten (diṭṭhiyo). "Vorangestellt" (purakkhatā): an die Spitze gestellt. "Sind" (santī): sind vorhanden. "Unrein" (avīvadātā): unsauber (avodātā). "Er verlässt sich auf den Nutzen, den er für sich selbst sieht, auf jenen Frieden, der vom Unbeständigen abhängt" (yadattani passati ānisaṃsaṃ, taṃ nissito kuppapaṭiccasantinti): Da jener, dem diese Ansichtenlehren vorangestellt und unrein sind, einen solchen Nutzen für sich selbst in jener Ansicht sieht – wie etwa Ehrung im gegenwärtigen Leben und eine besondere Wiedergeburt im zukünftigen Leben –, verlässt er sich eben auf diesen Nutzen und auf jene Ansicht, die als "vom Unbeständigen abhängiger Frieden" bezeichnet wird, weil sie unbeständig, bedingt entstanden und nur konventionell ein Frieden ist. Weil er sich darauf verlässt, preist er sich selbst an oder schmäht andere mit nicht existierenden Vorzügen oder Fehlern. 792. එවං නිස්සිතෙන ච දිට්ඨීනිවෙසා…පෙ… ආදියතී ච ධම්මන්ති. තත්ථ දිට්ඨීනිවෙසාති ඉදංසච්චාභිනිවෙසසඞ්ඛාතානි දිට්ඨිනිවෙසනානි. න හි ස්වාතිවත්තාති සුඛෙන අතිවත්තිතබ්බා න හොන්ති. ධම්මෙසු නිච්ඡෙය්‍ය සමුග්ගහීතන්ති ද්වාසට්ඨිදිට්ඨිධම්මෙසු තං තං සමුග්ගහිතං අභිනිවිට්ඨං ධම්මං නිච්ඡිනිත්වා පවත්තත්තා දිට්ඨිනිවෙසා න හි ස්වාතිවත්තාති වුත්තං හොති. තස්මා නරො තෙසු නිවෙසනෙසු, නිරස්සතී ආදියතී ච ධම්මන්ති යස්මා න හි ස්වාතිවත්තා, තස්මා නරො තෙසුයෙව දිට්ඨිනිවෙසනෙසු අජසීලගොසීලකුක්කුරසීලපඤ්චාතපමරුප්පපාතඋක්කුටිකප්පධානකණ්ටකාපස්සයාදිභෙදං සත්ථාරධම්මක්ඛානගණාදිභෙදඤ්ච තං තං ධම්මං නිරස්සති ච ආදියති ච ජහති ච ගණ්හාති ච වනමක්කටො විය තං තං සාඛන්ති වුත්තං හොති. එවං නිරස්සන්තො ච ආදියන්තො ච අනවට්ඨිතචිත්තත්තා අසන්තෙහිපි ගුණදොසෙහි අත්තනො වා පරස්ස වා යසායසං උප්පාදෙය්‍ය. 792. Für einen, der so verhaftet ist: "Die Bindungen an Ansichten… [pe] …und nimmt eine Lehre an" (diṭṭhīnivesā…pe… ādiyatī ca dhammanti). Darin bedeutet "Bindungen an Ansichten" (diṭṭhīnivesā): die Festlegungen auf Ansichten, die als dogmatische Behauptung der Wahrheit (idaṃsaccābhinivesa) bezeichnet werden. "Nicht leicht zu überwinden" (na hi svātivattā): sie sind nicht leicht zu überschreiten. "Nachdem er sich unter den Lehren entschieden hat, hält er fest" (dhammesu niccheyya samuggahītaṃ): Da er sich unter den zweiundsechzig spekulativen Ansichten für diese oder jene festgehaltene, verinnerlichte Ansicht entschieden hat, wird gesagt, dass die Bindungen an Ansichten nicht leicht zu überwinden sind. "Darum verwirft und nimmt ein Mensch unter diesen Bindungen eine Lehre an" (tasmā naro tesu nivesanesu, nirassatī ādiyatī ca dhammaṃ): Da sie nicht leicht zu überwinden sind, verwirft und nimmt der Mensch eben innerhalb dieser Bindungen an Ansichten – die sich [nach der Praxis] in das Verhalten von Ziegen, Kühen, Hunden, die fünffache Glutpein, das Herabstürzen von Felsen, die Hocke-Anstrengung, das Liegen auf Dornen usw. und nach Lehrern, Lehren, Gruppen usw. aufteilen – diese oder jene Lehre an; er gibt sie auf und greift nach ihr, so wie ein Waldaffe nach diesem oder jedem Ast greift. Wer auf diese Weise verwirft und annimmt, könnte wegen seines unbeständigen Geistes durch nicht existierende Vorzüge und Fehler für sich selbst Ruhm oder für andere Schande herbeiführen. 793. යො පනායං සබ්බදිට්ඨිගතාදිදොසධුනනාය පඤ්ඤාය සමන්නාගතත්තා ධොනො, තස්ස ධොනස්ස හි…පෙ… අනූපයො සො. කිං වුත්තං හොති? ධොනධම්මසමන්නාගමා ධොනස්ස ධුතසබ්බපාපස්ස අරහතො කත්ථචි ලොකෙ තෙසු තෙසු භවෙසු පකප්පිතා දිට්ඨි නත්ථි, සො තස්සා දිට්ඨියා අභාවෙන, යාය ච අත්තනා කතං පාපකම්මං පටිච්ඡාදෙන්තා තිත්ථියා මායාය මානෙන වා එතං අගතිං ගච්ඡන්ති, තම්පි මායඤ්ච මානඤ්ච පහාය ධොනො රාගාදීනං දොසානං කෙන ගච්ඡෙය්‍ය, දිට්ඨධම්මෙ සම්පරායෙ වා නිරයාදීසු ගතිවිසෙසෙසු කෙන සඞ්ඛං ගච්ඡෙය්‍ය, අනූපයො සො, සො හි තණ්හාදිට්ඨිඋපයානං ද්වින්නං අභාවෙන අනූපයොති. 793. Wer aber jener Gereinigte (dhono) ist, der mit der Weisheit ausgestattet ist, welche alle Mängel wie die Ansichten abschüttelt (dhunana) – "Für diesen Gereinigten… [pe] …er ist unbeteiligt" (tassa dhonassa hi…pe… anūpayo so). Was ist damit gesagt? Durch die Ausstattung mit den Eigenschaften der Reinigung (dhonadhamma) besitzt der Gereinigte (dhona), der Arahant, der alles Böse abgeschüttelt hat, nirgendwo auf der Welt in diesen oder jenen Daseinsformen eine ausgedachte Ansicht. Da diese Ansicht nicht existiert, durch was sollte der Gereinigte – der auch jene Täuschung (māyā) und jenen Dünkel (māna) aufgegeben hat, durch welche die Sektierer, indem sie ihre begangenen schlechten Taten verbergen, diesen Irrweg gehen – zu den Fehlern von Begierde usw. gelangen? Wodurch sollte er im gegenwärtigen Leben oder in der Zukunft unter den verschiedenen Bestimmungen wie den Höllen usw. begrifflich erfasst werden? "Er ist unbeteiligt" (anūpayo so): Denn er ist unbeteiligt durch das Nichtvorhandensein der beiden Beteiligungen (upaya) von Begehren und Ansicht. 794. යො පන තෙසං ද්වින්නං භාවෙන උපයො හොති, සො උපයො හි…පෙ… දිට්ඨිමිධෙව සබ්බන්ති. තත්ථ උපයොති තණ්හාදිට්ඨිනිස්සිතො. ධම්මෙසු උපෙති වාදන්ති ‘‘රත්තො’’ති වා ‘‘දුට්ඨො’’ති වා එවං තෙසු [Pg.239] තෙසු ධම්මෙසු උපෙති වාදං. අනූපයං කෙන කථං වදෙය්‍යාති තණ්හාදිට්ඨිපහානෙන අනූපයං ඛීණාසවං කෙන රාගෙන වා දොසෙන වා කථං ‘‘රත්තො’’ති වා ‘‘දුට්ඨො’’ති වා වදෙය්‍ය, එවං අනුපවජ්ජො ච සො කිං තිත්ථියා විය කතපටිච්ඡාදකො භවිස්සතීති අධිප්පායො. අත්තා නිරත්තා න හි තස්ස අත්ථීති තස්ස හි අත්තදිට්ඨි වා උච්ඡෙදදිට්ඨි වා නත්ථි, ගහණං මුඤ්චනං වාපි අත්තනිරත්තසඤ්ඤිතං නත්ථි. කිංකාරණා නත්ථීති චෙ? අධොසි සො දිට්ඨිමිධෙව සබ්බං, යස්මා සො ඉධෙව අත්තභාවෙ ඤාණවාතෙන සබ්බං දිට්ඨිගතං අධොසි, පජහි, විනොදෙසීති අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨාපෙසි. තං සුත්වා රාජා අත්තමනො භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පක්කාමීති. 794. Wer aber durch das Vorhandensein jener beiden beteiligt (upayo) ist: "Der Beteiligte… [pe] …alle Ansichten genau hier" (upayo hi…pe… diṭṭhimidheva sabbaṃ). Darin bedeutet "beteiligt" (upayo): von Begehren und Ansicht abhängig. "Er gerät bei den Lehren in Streit" (dhammesu upeti vādanti): Er gerät über diese oder jene Qualitäten so in Streit wie "voller Begierde" oder "voller Hass". "Wie und womit könnte man über einen Unbeteiligten streiten?" (anūpayaṃ kena kathaṃ vadeyyāti): Mit welcher Begierde oder welchem Hass könnte man über den Triebversiegten (khīṇāsava), der durch das Aufgeben von Begehren und Ansicht unbeteiligt ist, sagen: "Er ist voller Begierde" oder "Er ist voller Hass"? Die Absicht ist: Er ist so tadellos, wie sollte er also jemand sein, der das Vergangene verbirgt wie die Sektierer? "Nichts wird von ihm angenommen oder verworfen" (attā nirattā na hi tassa atthīti): Denn für ihn gibt es weder eine Ansicht vom Selbst (attadiṭṭhi) noch eine Vernichtungsansicht (ucchedadiṭṭhi), noch gibt es ein Ergreifen und Loslassen, das als "angenommen und verworfen" bezeichnet wird. Wenn man fragt: "Aus welchem Grund gibt es das nicht?", so wird gesagt: "Er hat alle Ansichten genau hier abgeschüttelt" (adhosi so diṭṭhimidheva sabbaṃ). Weil er genau hier in dieser Existenz mit dem Wind des Wissens (ñāṇavātena) alle Ansichten abgeschüttelt, aufgegeben und vertrieben hat. Damit schloss er die Lehrverkündigung mit dem Höhepunkt der Arahantschaft ab. Als der König dies hörte, war er erfreut, erwies dem Erhabenen Ehrfurcht und ging fort. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In Paramatthajotikā, dem Kommentar zu den Khuddaka-Texten, සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය දුට්ඨට්ඨකසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung des Duṭṭhaṭṭhaka-Suttas im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen. 4. සුද්ධට්ඨකසුත්තවණ්ණනා 4. Die Erklärung des Suddhaṭṭhaka-Suttas 795. පස්සාමි සුද්ධන්ති සුද්ධට්ඨකසුත්තං. කා උප්පත්ති? අතීතෙ කිර කස්සපස්ස භගවතො කාලෙ බාරාණසිවාසී අඤ්ඤතරො කුටුම්බිකො පඤ්චහි සකටසතෙහි පච්චන්තජනපදං අගමාසි භණ්ඩග්ගහණත්ථං. තත්ථ වනචරකෙන සද්ධිං මිත්තං කත්වා තස්ස පණ්ණාකාරං දත්වා පුච්ඡි – ‘‘කච්චි, තෙ සම්ම, චන්දනසාරං දිට්ඨපුබ්බ’’න්ති? ‘‘ආම සාමී’’ති ච වුත්තෙ තෙනෙව සද්ධිං චන්දනවනං පවිසිත්වා සබ්බසකටානි චන්දනසාරස්ස පූරෙත්වා තම්පි වනචරකං ‘‘යදා, සම්ම, බාරාණසිං ආගච්ඡසි, තදා චන්දනසාරං ගහෙත්වා ආගච්ඡෙය්‍යාසී’’ති වත්වා බාරාණසිංයෙව අගමාසි. අථාපරෙන සමයෙන සොපි වනචරකො චන්දනසාරං ගහෙත්වා තස්ස ඝරං අගමාසි. සො තං දිස්වා සබ්බං පටිසන්ථාරං කත්වා සායන්හසමයෙ චන්දනසාරං පිසාපෙත්වා සමුග්ගං පූරෙත්වා ‘‘ගච්ඡ, සම්ම, න්හායිත්වා ආගච්ඡා’’ති අත්තනො පුරිසෙන සද්ධිං න්හානතිත්ථං පෙසෙසි. තෙන ච සමයෙන බාරාණසියං උස්සවො හොති. අථ බාරාණසිවාසිනො පාතොව දානං [Pg.240] දත්වා සායං සුද්ධවත්ථනිවත්ථා මාලාගන්ධාදීනි ගහෙත්වා කස්සපස්ස භගවතො මහාචෙතියං වන්දිතුං ගච්ඡන්ති. සො වනචරකො තෙ දිස්වා ‘‘මහාජනො කුහිං ගච්ඡතී’’ති පුච්ඡි. ‘‘විහාරං චෙතියවන්දනත්ථායා’’ති ච සුත්වා සයම්පි අගමාසි. තත්ථ මනුස්සෙ හරිතාලමනොසිලාදීහි නානප්පකාරෙහි චෙතියෙ පූජං කරොන්තෙ දිස්වා කිඤ්චි චිත්‍රං කාතුං අජානන්තො තං චන්දනං ගහෙත්වා මහාචෙතියෙ සුවණ්ණිට්ඨකානං. උපරි කංසපාතිමත්තං මණ්ඩලං අකාසි. අථ තත්ථ සූරියුග්ගමනවෙලායං සූරියරස්මියො උට්ඨහිංසු. සො තං දිස්වා පසීදි, පත්ථනඤ්ච අකාසි ‘‘යත්ථ යත්ථ නිබ්බත්තාමි, ඊදිසා මෙ රස්මියො උරෙ උට්ඨහන්තූ’’ති. සො කාලං කත්වා තාවතිංසෙසු නිබ්බත්ති. තස්ස උරෙ රස්මියො උට්ඨහිංසු, චන්දමණ්ඩලං වියස්ස උරමණ්ඩලං විරොචති, ‘‘චන්දාභො දෙවපුත්තො’’ත්වෙව ච නං සඤ්ජානිංසු. 795. „Ich sehe den Reinen“ – dies ist das Suddhaṭṭhaka-Sutta. Was ist der Anlass seiner Entstehung? In der Vergangenheit, so heißt es, zur Zeit des erhabenen Kassapa, reiste ein gewisser in Bārāṇasī ansässiger Hausvater mit fünfhundert Karren in das Grenzland, um Handelswaren zu erwerben. Dort freundete er sich mit einem Waldläufer an, überreichte ihm ein Geschenk und fragte ihn: „Freund, hast du jemals echtes Sandelholz gesehen?“ Als dieser antwortete: „Ja, Herr“, betrat er mit ihm zusammen einen Sandelholzwald, füllte alle seine Karren mit echtem Sandelholz, sagte zu dem Waldläufer: „Wenn du, mein Freund, nach Bārāṇasī kommst, dann bringe echtes Sandelholz mit“, und kehrte nach Bārāṇasī zurück. Zu einer späteren Zeit nahm auch jener Waldläufer echtes Sandelholz und ging zu dessen Haus. Als jener ihn sah, erwies er ihm alle Gastfreundschaft, ließ am Abend das Sandelholz zu Pulver mahlen, füllte ein Kästchen damit und sandte ihn zusammen mit seinem eigenen Mann zur Badestelle, indem er sagte: „Geh, Freund, nimm ein Bad und komm wieder.“ Zu jener Zeit fand in Bārāṇasī ein Fest statt. Da gaben die Einwohner von Bārāṇasī am Morgen Gaben, kleideten sich am Abend in reine Gewänder, nahmen Kränze, Duftstoffe und anderes mit und gingen hin, um das große Cetiya des erhabenen Kassapa zu verehren. Als der Waldläufer sie sah, fragte er: „Wohin geht die große Menschenmenge?“ Als er hörte: „Zum Kloster, um das Cetiya zu verehren“, ging er auch selbst dorthin. Als er dort sah, wie die Menschen das Cetiya auf vielfältige Weise mit Auripigment, Realgar und anderem verehrten, und er selbst kein Bild zu malen verstand, nahm er jenes Sandelholz und zeichnete auf den goldenen Ziegeln des großen Cetiyas eine Scheibe von der Größe einer Bronzeschale. Da erschienen dort zur Zeit des Sonnenaufgangs Sonnenstrahlen. Als er dies sah, war er voller Freude und fasste den Wunsch: „Wo auch immer ich wiedergeboren werde, mögen solche Strahlen auf meiner Brust erscheinen.“ Nach seinem Tod wurde er unter den Tāvatiṃsa-Göttern wiedergeboren. Auf seiner Brust erschienen Strahlen, sein Brustbereich leuchtete wie die Mondscheibe, und sie nannten ihn „den Göttersohn Candābha“. සො තාය සම්පත්තියා ඡසු දෙවලොකෙසු අනුලොමපටිලොමතො එකං බුද්ධන්තරං ඛෙපෙත්වා අම්හාකං භගවති උප්පන්නෙ සාවත්ථියං බ්‍රාහ්මණමහාසාලකුලෙ නිබ්බත්ති, තථෙවස්ස උරෙ චන්දමණ්ඩලසදිසං රස්මිමණ්ඩලං අහොසි. නාමකරණදිවසෙ චස්ස මඞ්ගලං කත්වා බ්‍රාහ්මණා තං මණ්ඩලං දිස්වා ‘‘ධඤ්ඤපුඤ්ඤලක්ඛණො අයං කුමාරො’’ති විම්හිතා ‘‘චන්දාභො’’ ත්වෙව නාමං අකංසු. තං වයප්පත්තං බ්‍රාහ්මණා ගහෙත්වා අලඞ්කරිත්වා රත්තකඤ්චුකං පාරුපාපෙත්වා රථෙ ආරොපෙත්වා ‘‘මහාබ්‍රහ්මා අය’’න්ති පූජෙත්වා ‘‘යො චන්දාභං පස්සති, සො යසධනාදීනි ලභති, සම්පරායඤ්ච සග්ගං ගච්ඡතී’’ති උග්ඝොසෙන්තා ගාමනිගමරාජධානීසු ආහිණ්ඩන්ති. ගතගතට්ඨානෙ මනුස්සා ‘‘එස කිර භො චන්දාභො නාම, යො එතං පස්සති, සො යසධනසග්ගාදීනි ලභතී’’ති උපරූපරි ආගච්ඡන්ති, සකලජම්බුදීපො චලි. බ්‍රාහ්මණා තුච්ඡහත්ථකානං ආගතානං න දස්සෙන්ති, සතං වා සහස්සං වා ගහෙත්වා ආගතානමෙව දස්සෙන්ති. එවං චන්දාභං ගහෙත්වා අනුවිචරන්තා බ්‍රාහ්මණා කමෙන සාවත්ථිං අනුප්පත්තා. Aufgrund dieses glücklichen Erfolges verbrachte er ein ganzes Zwischenzeitalter zwischen zwei Buddhas, indem er in den sechs Götterwelten auf- und abwärts wiedergeboren wurde. Als unser Erhabener erschienen war, wurde er in Sāvatthī in einer wohlhabenden Brahmanenfamilie geboren, und ebenso erschien auf seiner Brust eine Strahlenscheibe, die der Mondscheibe glich. Am Tag der Namensgebung vollzogen die Brahmanen für ihn ein Segnungsfest. Als sie die Scheibe sahen, waren sie erstaunt und dachten: „Dieser Knabe besitzt das glückverheißende Zeichen des Verdienstes“, und gaben ihm den Namen Candābha. Als er herangewachsen war, nahmen ihn die Brahmanen, schmückten ihn, legten ihm ein rotes Gewand an, setzten ihn auf einen Wagen und verehrten ihn wie den Großen Brahmā. Sie zogen durch die Dörfer, Kleinstädte und Königsstädte und verkündeten: „Wer Candābha sieht, erlangt Ruhm, Wohlstand und anderes, und geht im nächsten Leben in den Himmel.“ Wohin sie auch kamen, strömten die Menschen in immer größeren Scharen herbei und sagten: „Dies soll, o Ihr, jener namens Candābha sein; wer ihn sieht, erlangt Ruhm, Wohlstand, den Himmel und anderes.“ Ganz Jambudīpa geriet in Aufregung. Die Brahmanen zeigten ihn nicht jenen, die mit leeren Händen kamen, sondern nur jenen, die hundert oder tausend Münzen mitbrachten. Indem sie so mit Candābha umherzogen, erreichten die Brahmanen allmählich Sāvatthī. තෙන ච සමයෙන භගවා පවත්තිතවරධම්මචක්කො අනුපුබ්බෙන සාවත්ථිං ආගන්ත්වා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ බහුජනහිතාය ධම්මං දෙසෙන්තො. අථ චන්දාභො සාවත්ථිං පත්වා සමුද්දපක්ඛන්තකුන්නදී විය අපාකටො අහොසි, චන්දාභොති භණන්තොපි නත්ථි. සො සායන්හසමයෙ මහාජනකායං [Pg.241] මාලාගන්ධාදීනි ආදාය ජෙතවනාභිමුඛං ගච්ඡන්තං දිස්වා ‘‘කුහිං ගච්ඡථා’’ති පුච්ඡි. ‘‘බුද්ධො ලොකෙ උප්පන්නො, සො බහුජනහිතාය ධම්මං දෙසෙති, තං සොතුං ජෙතවනං ගච්ඡාමා’’ති ච තෙසං වචනං සුත්වා සොපි බ්‍රාහ්මණගණපරිවුතො තත්ථෙව අගමාසි. භගවා ච තස්මිං සමයෙ ධම්මසභායං වරබුද්ධාසනෙ නිසින්නොව හොති. චන්දාභො භගවන්තං උපසඞ්කම්ම මධුරපටිසන්ථාරං කත්වා එකමන්තං නිසීදි, තාවදෙව චස්ස සො ආලොකො අන්තරහිතො. බුද්ධාලොකස්ස හි සමීපෙ අසීතිහත්ථබ්භන්තරෙ අඤ්ඤො ආලොකො නාභිභොති. සො ‘‘ආලොකො මෙ නට්ඨො’’ති නිසීදිත්වාව උට්ඨාසි, උට්ඨහිත්වා ච ගන්තුමාරද්ධො. අථ නං අඤ්ඤතරො පුරිසො ආහ – ‘‘කිං භො චන්දාභ, සමණස්ස ගොතමස්ස භීතො ගච්ඡසී’’ති. නාහං භීතො ගච්ඡාමි, අපිච මෙ ඉමස්ස තෙජෙන ආලොකො න සම්පජ්ජතීති පුනදෙව භගවතො පුරතො නිසීදිත්වා පාදතලා පට්ඨාය යාව කෙසග්ගා රූපරංසිලක්ඛණාදිසම්පත්තිං දිස්වා ‘‘මහෙසක්ඛො සමණො ගොතමො, මම උරෙ අප්පමත්තකො ආලොකො උට්ඨිතො, තාවතකෙනපි මං ගහෙත්වා බ්‍රාහ්මණා සකලජම්බුදීපං විචරන්ති. එවං වරලක්ඛණසම්පත්තිසමන්නාගතස්ස සමණස්ස ගොතමස්ස නෙව මානො උප්පන්නො, අද්ධා අයං අනොමගුණසමන්නාගතො භවිස්සති සත්ථා දෙවමනුස්සාන’’න්ති අතිවිය පසන්නචිත්තො භගවන්තං වන්දිත්වා පබ්බජ්ජං යාචි. භගවා අඤ්ඤතරං ථෙරං ආණාපෙසි – ‘‘පබ්බාජෙහි න’’න්ති. සො තං පබ්බාජෙත්වා තචපඤ්චකකම්මට්ඨානං ආචික්ඛි. සො විපස්සනං ආරභිත්වා න චිරෙනෙව අරහත්තං පත්වා ‘‘චන්දාභත්ථෙරො’’ති විස්සුතො අහොසි. තං ආරබ්භ භික්ඛූ කථං සමුට්ඨාපෙසුං ‘‘කිං නු ඛො, ආවුසො, යෙ චන්දාභං අද්දසංසු. තෙ යසං වා ධනං වා ලභිංසු, සග්ගං වා ගච්ඡිංසු, විසුද්ධිං වා පාපුණිංසු තෙන චක්ඛුද්වාරිකරූපදස්සනෙනා’’ති. භගවා තස්සං අට්ඨුප්පත්තියං ඉමං සුත්තමභාසි. Zu jener Zeit hatte der Erhabene das vortreffliche Rad der Lehre in Bewegung gesetzt, war allmählich nach Sāvatthī gekommen und verweilte in Sāvatthī im Jeta-Hain, wo er zum Wohle vieler Menschen die Lehre verkündete. Als nun Candābha nach Sāvatthī kam, blieb er unbemerkt wie ein kleiner Fluss, der in den Ozean mündet; es gab niemanden, der seinen Namen auch nur erwähnte. Als er am Abend eine große Menschenmenge sah, die mit Kränzen, Duftstoffen und anderem in Richtung des Jeta-Hains ging, fragte er: „Wohin geht ihr?“ Als er ihre Antwort hörte: „Ein Buddha ist in der Welt erschienen, er verkündet die Lehre zum Wohle vieler Menschen; wir gehen in den Jeta-Hain, um sie zu hören“, ging auch er, von der Brahmanenschar begleitet, dorthin. Der Erhabene saß zu dieser Zeit auf seinem vortrefflichen Buddha-Sitz in der Dhamma-Halle. Candābha hypnotisiert trat an den Erhabenen heran, begrüßte ihn mit freundlichen Worten und setzte sich seitlich nieder. Im selben Augenblick verschwand sein Licht. Denn in der Nähe des Buddha-Lichts, innerhalb eines Umkreises von achtzig Ellen, kann kein anderes Licht leuchten. Denkend: „Mein Licht ist erloschen“, erhob er sich von seinem Sitz und schickte sich an zu gehen. Da sagte ein gewisser Mann zu ihm: „Was ist los, o Candābha, gehst du fort, weil du dich vor dem Asketen Gotama fürchtest?“ Er antwortete: „Ich gehe nicht aus Furcht fort, aber wegen seines Glanzes kommt mein Licht nicht zur Geltung.“ Er setzte sich erneut vor dem Erhabenen nieder, und als er die Vollkommenheit seiner Gestalt, seiner Lichtstrahlen, seiner Merkmale usw. von den Fußsohlen bis zu den Haarspitzen sah, dachte er: „Sehr mächtig ist der Asket Gotama! Das Licht, das auf meiner Brust erschienen ist, ist unbedeutend; und doch ziehen die Brahmanen mit mir allein deshalb durch ganz Jambudīpa. Aber obwohl der Asket Gotama mit so vortrefflichen Merkmalen ausgestattet ist, regt sich in ihm keinerlei Dünkel oder Stolz. Wahrlich, er muss mit vollkommenen Eigenschaften ausgestattet sein, der Lehrer von Göttern und Menschen.“ Mit zutiefst gläubigem Geist verneigte er sich vor dem Erhabenen und bat um die Hauslosigkeit. Der Erhabene wies einen gewissen älteren Mönch an: „Lass ihn die Ordination empfangen.“ Dieser ließ ihn die Ordination empfangen und lehrte ihn das Meditationsobjekt über die fünf Körperteile, die mit der Haut enden. Er entfaltete die Einsicht und erlangte in nicht langer Zeit die Arahatschaft und wurde als „der ehrwürdige Candābha“ berühmt. In Bezug auf ihn begannen die Mönche ein Gespräch: „Ist es wohl so, ihr Brüder, dass jene, die Candābha sahen, allein durch das Betrachten seiner sichtbaren Form im Augentor Ruhm oder Wohlstand erlangten, in den Himmel kamen oder Reinheit erreichten?“ Der Erhabene sprach aus diesem Anlass diese Lehrrede. තත්ථ පඨමගාථාය තාවත්ථො – න, භික්ඛවෙ, එවරූපෙන දස්සනෙන සුද්ධි හොති. අපිච ඛො කිලෙසමලිනත්තා අසුද්ධං, කිලෙසරොගානං අවිගමා සරොගමෙව චන්දාභං බ්‍රාහ්මණං අඤ්ඤං වා එවරූපං දිස්වා දිට්ඨිගතිකො බාලො අභිජානාති ‘‘පස්සාමි සුද්ධං පරමං අරොගං, තෙන ච දිට්ඨිසඞ්ඛාතෙන දස්සනෙන සංසුද්ධි නරස්ස හොතී’’ති, සො එවං අභිජානන්තො තං දස්සනං ‘‘පරම’’න්ති ඤත්වා තස්මිං දස්සනෙ සුද්ධානුපස්සී සමානො [Pg.242] තං දස්සනං ‘‘මග්ගඤාණ’’න්ති පච්චෙති. තං පන මග්ගඤාණං න හොති. තෙනාහ – ‘‘දිට්ඨෙන චෙ සුද්ධී’’ති දුතියගාථං. Hier ist zunächst die Bedeutung der ersten Strophe: „Mönche, durch eine solche Art des Sehens gibt es keine Reinheit. Vielmehr sieht der törichte Ansichten-Anhänger den Brahmanen Candābha oder einen anderen von solcher Art, der unrein ist, weil er durch Befleckungen beschmutzt ist, und der krank ist, weil er die Krankheit der Befleckungen nicht überwunden hat, und er behauptet, direkt zu wissen: ‚Ich sehe das Reine, die höchste Gesundheit, und durch dieses Sehen — welches eine Bezeichnung für eine Ansicht ist — erlangt ein Mensch vollkommene Reinheit.‘“ Wenn er dies so direkt weiß, indem er dieses Sehen als „das Höchste“ erkennt, und in diesem Sehen das Reine betrachtend, verlässt er sich auf dieses Sehen als „Pfadwissen“. Das aber ist kein Pfadwissen. Daher sprach er die zweite Strophe: „Wenn durch das Gesehene Reinheit...“ 796. තස්සත්ථො – තෙන රූපදස්සනසඞ්ඛාතෙන දිට්ඨෙන යදි කිලෙසසුද්ධි නරස්ස හොති. තෙන වා ඤාණෙන සො යදි ජාතිආදිදුක්ඛං පජහාති. එවං සන්තෙ අරියමග්ගතො අඤ්ඤෙන අසුද්ධිමග්ගෙනෙව සො සුජ්ඣති, රාගාදීහි උපධීහි සඋපධිකො එව සමානො සුජ්ඣතීති ආපන්නං හොති, න ච එවංවිධො සුජ්ඣති. තස්මා දිට්ඨී හි නං පාව තථා වදානං, සා නං දිට්ඨියෙව ‘‘මිච්ඡාදිට්ඨිකො අය’’න්ති කථෙති දිට්ඨිඅනුරූපං ‘‘සස්සතො ලොකො’’තිආදිනා නයෙන තථා තථා වදන්ති. 796. Deren Bedeutung ist: Wenn durch dieses Gesehene, das als das Sehen von Formen bezeichnet wird, eine Reinheit von Befleckungen für einen Menschen eintritt, oder wenn er durch dieses Wissen das Leiden von Geburt und so weiter aufgibt, dann würde daraus folgen, dass er durch etwas anderes als den edlen Pfad gereinigt wird, nämlich durch einen Pfad, der nicht zur Reinheit führt, und dass einer, der noch mit den Grundlagen (upadhi) wie Begierde usw. behaftet ist, gereinigt wird. Ein solcher aber wird nicht gereinigt. Deshalb verkündet ihn die Ansicht als einen, der so spricht; ebendiese Ansicht erklärt über denjenigen, der entsprechend seiner Ansicht in der Weise „Die Welt ist ewig“ usw. spricht: „Dieser ist einer von falscher Ansicht.“ 797. න බ්‍රාහ්මණොති තතියගාථා. තස්සත්ථො – යො පන බාහිතපාපත්තා බ්‍රාහ්මණො හොති, සො මග්ගෙන අධිගතාසවක්ඛයො ඛීණාසවබ්‍රාහ්මණො අරියමග්ගඤාණතො අඤ්ඤෙන අභිමඞ්ගලසම්මතරූපසඞ්ඛාතෙ දිට්ඨෙ තථාවිධසද්දසඞ්ඛාතෙ සුතෙ අවීතික්කමසඞ්ඛාතෙ සීලෙ හත්ථිවතාදිභෙදෙ වතෙ පථවිආදිභෙදෙ මුතෙ ච උප්පන්නෙන මිච්ඡාඤාණෙන සුද්ධිං න ආහ. සෙසමස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස වණ්ණභණනත්ථං වුත්තං. සො හි තෙධාතුකපුඤ්ඤෙ සබ්බස්මිඤ්ච පාපෙ අනූපලිත්තො, තස්ස පහීනත්තා අත්තදිට්ඨියා යස්ස කස්සචි වා ගහණස්ස පහීනත්තා අත්තඤ්ජහො, පුඤ්ඤාභිසඞ්ඛාරාදීනං අකරණතො නයිධ පකුබ්බමානොති වුච්චති. තස්මා නං එවං පසංසන්තො ආහ. සබ්බස්සෙව චස්ස පුරිමපාදෙන සම්බන්ධො වෙදිතබ්බො – පුඤ්ඤෙ ච පාපෙ ච අනූපලිත්තො, අත්තඤ්ජහො නයිධ පකුබ්බමානො, න බ්‍රාහ්මණො අඤ්ඤතො සුද්ධිමාහාති. 797. „Kein Brahmane“ ist die dritte Strophe. Deren Bedeutung ist: Wer aber ein Brahmane ist, weil er das Böse vertrieben hat – der Arahant-Brahmane, der die Vernichtung der Triebe durch den Pfad erlangt hat –, der spricht nicht von Reinheit durch ein anderes Mittel als das Wissen des edlen Pfades, nämlich durch ein falsches Wissen, das entstanden ist in Bezug auf das Gesehene (eine Bezeichnung für als glückbringend erachtete Formen), das Gehörte (eine Bezeichnung für entsprechende Töne), die Tugend (eine Bezeichnung für das Nicht-Überschreiten von Regeln), die Gelübde (wie das Elefanten-Gelübde und andere) und das Wahrgenommene (wie Erde und so weiter). Der Rest ist gesagt worden, um diesen Brahmanen zu preisen. Denn er ist unbefleckt von dem Verdienst, das sich auf die drei Daseinsbereiche bezieht, und von allem Bösen; weil er die Ansicht vom Selbst oder jegliches Ergreifen aufgegeben hat, hat er das Ergriffene abgelegt (attañjaho); weil er keine verdienstvollen Willensformationen und dergleichen gestaltet, wird er als „hier nichts bewirkend“ (nayidha pakubbamāno) bezeichnet. Daher sprach der Erhabene, ihn so preisend. Die Verbindung von all dem sollte mit dem vorherigen Versfuß verstanden werden: „Unbefleckt von Verdienst und Bösem, das Ergriffene ablegend, hier nichts bewirkend, spricht der Brahmane nicht von Reinheit durch ein anderes.“ 798. එවං න බ්‍රාහ්මණො අඤ්ඤතො සුද්ධිමාහාති වත්වා ඉදානි යෙ දිට්ඨිගතිකා අඤ්ඤතො සුද්ධිං බ්‍රුවන්ති, තෙසං තස්සා දිට්ඨියා අනිබ්බාහකභාවං දස්සෙන්තො ‘‘පුරිමං පහායා’’ති ගාථමාහ. තස්සත්ථො – තෙ හි අඤ්ඤතො සුද්ධිවාදා සමානාපි යස්සා දිට්ඨියා අප්පහීනත්තා ගහණමුඤ්චනං හොති. තාය පුරිමං සත්ථාරාදිං පහාය අපරං නිස්සිතා එජාසඞ්ඛාතාය තණ්හාය අනුගතා අභිභූතා රාගාදිභෙදං න තරන්ති සඞ්ගං, තඤ්ච අතරන්තා තං තං ධම්මං උග්ගණ්හන්ති ච නිරස්සජන්ති ච මක්කටොව සාඛන්ති. 798. Nachdem er so gesagt hat: „Der Brahmane spricht nicht von Reinheit durch ein anderes“, zeigt er nun die Unwirksamkeit der Ansicht jener Ansichten-Anhänger, die behaupten, Reinheit werde durch ein anderes erlangt, und spricht die Strophe: „Nachdem man das Frühere aufgegeben hat...“ Deren Bedeutung ist: Obwohl sie behaupten, Reinheit komme von anderswo, gibt es bei ihnen – weil diese Ansicht nicht aufgegeben ist – ein Ergreifen und Loslassen. Indem sie den früheren Lehrer und so weiter aufgeben und sich auf einen anderen stützen, geleitet und überwältigt von der Regung, die als Begehren (taṇhā) bezeichnet wird, überqueren sie die Fessel, die aus Begierde usw. besteht, nicht. Und da sie diese Fessel nicht überqueren, ergreifen sie diese oder jene Lehre und lassen eine andere wieder los, wie ein Affe einen Ast. 799. පඤ්චමගාථාය [Pg.243] සම්බන්ධො – යො ච සො ‘‘දිට්ඨී හි නං පාව තථා වදාන’’න්ති වුත්තො, සො සයං සමාදායාති. තත්ථ සයන්ති සාමං. සමාදායාති ගහෙත්වා. වතානීති හත්ථිවතාදීනි. උච්චාවචන්ති අපරාපරං හීනපණීතං වා සත්ථාරතො සත්ථාරාදිං. සඤ්ඤසත්තොති කාමසඤ්ඤාදීසු ලග්ගො. විද්වා ච වෙදෙහි සමෙච්ච ධම්මන්ති පරමත්ථවිද්වා ච අරහා චතූහි මග්ගඤාණවෙදෙහි චතුසච්චධම්මං අභිසමෙච්චාති. සෙසං පාකටමෙව. 799. Die Verbindung mit der fünften Strophe ist folgende: Derjenige, von dem oben gesagt wurde „die Ansicht verkündet ihn als einen, der so spricht“, ist der, der „selbst Gelübde auf sich genommen hat“. Dabei bedeutet „selbst“ eigenhändig (sāmaṃ). „Gelübde auf sich genommen“ bedeutet ergriffen. „Gelübde“ meint das Elefanten-Gelübde und so weiter. „Hoch und niedrig“ (uccāvacaṃ) meint hin und her, niedrig und erhaben, oder von Lehrer zu Lehrer. „An Wahrnehmung gefesselt“ (saññasatto) meint hängengeblieben an Sinnenzusammenhängen und so weiter. „Der Weise aber, nachdem er die Lehre durch das Wissen erkannt hat“ (vidvā ca vedehi samecca dhammaṃ) bedeutet: Der Weise im höchsten Sinne, der Arahant, hat die Lehre der vier Wahrheiten durch das Wissen der vier Pfade vollständig durchdrungen. Der Rest ist offensichtlich. 800. ස සබ්බධම්මෙසු විසෙනිභූතො, යං කිඤ්චි දිට්ඨංව සුතං මුතං වාති සොභූරිපඤ්ඤො ඛීණාසවො යං කිඤ්චි දිට්ඨං වා සුතං වා මුතං වා තෙසු සබ්බධම්මෙසු මාරසෙනං විනාසෙත්වා ඨිතභාවෙන විසෙනිභූතො. තමෙවදස්සින්ති තං එවං විසුද්ධදස්සිං. විවටං චරන්තන්ති තණ්හච්ඡදනාදිවිගමෙන විවටං හුත්වා චරන්තං. කෙනීධ ලොකස්මිං විකප්පයෙය්‍යාති කෙන ඉධ ලොකෙ තණ්හාකප්පෙන වා දිට්ඨිකප්පෙන වා කොචි විකප්පෙය්‍ය, තෙසං වා පහීනත්තා රාගාදිනා පුබ්බෙ වුත්තෙනාති. 800. „Er ist in allen Dingen von Feindschaft befreit (visenibhūto), in allem, was gesehen, gehört oder wahrgenommen wird“: Der an Weisheit Reiche, dessen Triebe versiegt sind, ist in allen Dingen, sei es gesehen, gehört oder wahrgenommen, von Feindschaft befreit, weil er die Armee Māras vernichtet hat und so verweilt. „Diesen sehend“ (tamevadassiṃ): diesen, der so das Reine sieht. „Offen wandelnd“ (vivaṭaṃ carantaṃ): wandelnd, nachdem er durch das Schwinden der Hülle des Begehrens und anderer Befleckungen unverhüllt geworden ist. „Wodurch könnte ihn jemand hier in der Welt einordnen?“ (kenīdha lokasmiṃ vikappayeyyā): Wodurch könnte ihn jemand hier in der Welt einordnen, sei es durch das begriffliche Konstruieren von Begehren oder durch das begriffliche Konstruieren von Ansichten, da diese, wie auch die zuvor erwähnte Begierde usw., völlig aufgegeben sind? 801. න කප්පයන්තීති ගාථාය සම්බන්ධො අත්ථො ච – කිඤ්ච භිය්‍යො? තෙ හි තාදිසා සන්තො ද්වින්නං කප්පානං පුරෙක්ඛාරානඤ්ච කෙනචි න කප්පයන්ති න පුරෙක්ඛරොන්ති, පරමත්ථඅච්චන්තසුද්ධිඅධිගතත්තා අනච්චන්තසුද්ධිංයෙව අකිරියසස්සතදිට්ඨිං අච්චන්ත සුද්ධීති න තෙ වදන්ති. ආදානගන්ථං ගථිතං විසජ්ජාති චතුබ්බිධම්පි රූපාදීනං ආදායකත්තා ආදානගන්ථං අත්තනො චිත්තසන්තානෙ ගථිතං බද්ධං අරියමග්ගසත්ථෙන විසජ්ජ ඡින්දිත්වා. සෙසං පාකටමෙව. 801. Die Verbindung und Bedeutung der Strophe „Sie konstruieren nicht“ ist wie folgt: Was noch mehr? Solche Menschen konstruieren nicht und bevorzugen nichts durch eine der beiden Arten von Konstruktion und Bevorzugung. Weil sie die höchste, endgültige Reinheit erlangt haben, erklären sie nicht eine unvollständige Reinheit, wie etwa die Ansicht des Nicht-Handelns (akiriya) oder des Eternalismus (sassata), zur endgültigen Reinheit. „Nachdem sie den Knoten des Ergreifens gelöst haben, der geknüpft war“: Nachdem sie den vierfachen Knoten des Ergreifens, durch den man Form und so weiter ergreift, gelöst und den in ihrem eigenen Geist geknüpften Knoten mit dem Schwert des edlen Pfades durchschnitten haben. Der Rest ist offensichtlich. 802. සීමාතිගොති ගාථා එකපුග්ගලාධිට්ඨානාය දෙසනාය වුත්තා. පුබ්බසදිසො එව පනස්සා සම්බන්ධො, සො එවං අත්ථවණ්ණනාය සද්ධිං වෙදිතබ්බො – කිඤ්ච භිය්‍යො සො ඊදිසො භූරිපඤ්ඤො චතුන්නං කිලෙසසීමානං අතීතත්තා සීමාතිගො බාහිතපාපත්තා ච බ්‍රාහ්මණො, ඉත්ථම්භූතස්ස ච තස්ස නත්ථි පරචිත්තපුබ්බෙනිවාසඤාණෙහි ඤත්වා වා මංසචක්ඛුදිබ්බචක්ඛූහි දිස්වා වා කිඤ්චි සමුග්ගහීතං, අභිනිවිට්ඨන්ති වුත්තං හොති. සො ච කාමරාගාභාවතො න රාගරාගී, රූපාරූපරාගාභාවතො න විරාගරත්තො[Pg.244]. යතො එවංවිධස්ස ‘‘ඉදං පර’’න්ති කිඤ්චි ඉධ උග්ගහිතං නත්ථීති අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨාපෙසි. 802. Die Strophe „Der die Grenze Überschrittene“ ist als eine auf eine einzelne Person bezogene Darlegung gesprochen worden. Ihre Verknüpfung ist jedoch der vorherigen ähnlich und sollte zusammen mit der Erklärung der Bedeutung wie folgt verstanden werden: Was noch mehr? Für einen solchen an Weisheit Reichen, der die Grenze überschritten hat, weil er über die vier Grenzen der Befleckungen hinausgegangen ist, und der ein Brahmane ist, weil er das Böse vertrieben hat – für einen solchen gibt es nichts, was durch das Wissen um den Geist anderer und das Wissen um frühere Existenzen erkannt oder mit dem physischen Auge und dem himmlischen Auge gesehen und dann fest ergriffen worden wäre; das bedeutet, dass nichts von ihm angehaftet wird. Und weil er frei von Sinnengier ist, ist er nicht voller Begierde; weil er frei von Begierde nach der feinstofflichen und unkörperlichen Welt ist, ist er nicht an das Begehrenlose verhaftet. Da für einen solchen hier nichts ergriffen ist als „Dies ist das Höchste“, schloss er die Lehrverkündigung ab, indem er sie im Arhattum gipfeln ließ. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zum Khuddaka-Nikāya, සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය සුද්ධට්ඨකසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung des Suddhaṭṭhaka Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen. 5. පරමට්ඨකසුත්තවණ්ණනා 5. Erklärung des Paramaṭṭhaka Sutta 803. පරමන්ති දිට්ඨීසූති පරමට්ඨකසුත්තං. කා උප්පත්ති? භගවති කිර සාවත්ථියං විහරන්තෙ නානාතිත්ථියා සන්නිපතිත්වා අත්තනො අත්තනො දිට්ඨිං දීපෙන්තා ‘‘ඉදං පරමං, ඉදං පරම’’න්ති කලහං කත්වා රඤ්ඤො ආරොචෙසුං. රාජා සම්බහුලෙ ජච්චන්ධෙ සන්නිපාතාපෙත්වා ‘‘ඉමෙසං හත්ථිං දස්සෙථා’’ති ආණාපෙසි. රාජපුරිසා අන්ධෙ සන්නිපාතාපෙත්වා හත්ථිං පුරතො සයාපෙත්වා ‘‘පස්සථා’’ති ආහංසු. තෙ හත්ථිස්ස එකමෙකං අඞ්ගං පරාමසිංසු. තතො රඤ්ඤා ‘‘කීදිසො, භණෙ, හත්ථී’’ති පුට්ඨො යො සොණ්ඩං පරාමසි, සො ‘‘සෙය්‍යථාපි, මහාරාජ, නඞ්ගලීසා’’ති භණි. යෙ දන්තාදීනි පරාමසිංසු, තෙ ඉතරං ‘‘මා භො රඤ්ඤො පුරතො මුසා භණී’’ති පරිභාසිත්වා ‘‘සෙය්‍යථාපි, මහාරාජ, භිත්තිඛිලො’’තිආදීනි ආහංසු. රාජා තං සබ්බං සුත්වා ‘‘ඊදිසො තුම්හාකං සමයො’’ති තිත්ථියෙ උය්‍යොජෙසි. අඤ්ඤතරො පිණ්ඩචාරිකො තං පවත්තිං ඤත්වා භගවතො ආරොචෙසි. භගවා තස්සං අට්ඨුප්පත්තියං භික්ඛූ ආමන්තෙත්වා ‘‘යථා, භික්ඛවෙ, ජච්චන්ධා හත්ථිං අජානන්තා තං තං අඞ්ගං පරාමසිත්වා විවදිංසු, එවං තිත්ථියා විමොක්ඛන්තිකධම්මං අජානන්තා තං තං දිට්ඨිං පරාමසිත්වා විවදන්තී’’ති වත්වා ධම්මදෙසනත්ථං ඉමං සුත්තමභාසි. 803. Das Paramaṭṭhaka-Sutta beginnt mit den Worten „Paramanti diṭṭhīsu“ (Unter den Ansichten als die höchste). Was ist der Anlass der Entstehung? Als der Erhabene, so heißt es, in Sāvatthī verweilte, versammelten sich verschiedene Sektierer, legten jeweils ihre eigene Ansicht dar und stritten sich, indem sie sagten: „Dies ist das Höchste, das ist das Höchste“, und berichteten dies dem König. Der König ließ zahlreiche Geburtsblinde versammeln und befahl: „Zeigt diesen einen Elefanten!“ Die Diener des Königs versammelten die Blinden, ließen den Elefanten vor ihnen Aufstellung nehmen und sagten: „Fühlt ihn!“ Sie tasteten jeweils ein einzelnes Körperteil des Elefanten ab. Daraufhin fragte der König: „Ihr Männer, wie ist der Elefant beschaffen?“ Wer den Rüssel abgetastet hatte, sagte: „Eure Majestät, der Elefant ist wie die Deichsel eines Pfluges.“ Diejenigen, die die Stoßzähne und andere Teile abgetastet hatten, schalten den anderen mit den Worten: „O Herr, sprich nicht die Unwahrheit vor dem König!“, und sagten: „Der Elefant ist wie ein Wandpflock“ und so weiter. Nachdem der König all dies gehört hatte, entließ er die Sektierer mit den Worten: „So beschaffen ist eure Lehre.“ Ein bestimmter Mönch auf Almosengang erfuhr von diesem Vorfall und berichtete ihn dem Erhabenen. Der Erhabene nahm diesen Vorfall zum Anlass, wandte sich an die Bhikkhus und sprach: „Ebenso, ihr Mönche, wie die Geburtsblinden, die den Elefanten nicht kannten, sich über das jeweils abgetastete Glied stritten, so streiten sich auch die Sektierer, die das zur Befreiung führende Gesetz (Dhamma) nicht kennen, indem sie sich an diese oder jene Ansicht klammern.“ Nachdem er dies gesagt hatte, verkündete er dieses Sutta zur Lehre des Dhammas. තත්ථ පරමන්ති දිට්ඨීසු පරිබ්බසානොති ‘‘ඉදං පරම’’න්ති ගහෙත්වා සකාය සකාය දිට්ඨියා වසමානො. යදුත්තරි කුරුතෙති යං අත්තනො සත්ථාරාදිං සෙට්ඨං කරොති. හීනාති අඤ්ඤෙ තතො සබ්බමාහාති තං අත්තනො සත්ථාරාදිං ඨපෙත්වා තතො අඤ්ඤෙ සබ්බෙ ‘‘හීනා ඉමෙ’’ති ආහ. තස්මා විවාදානි අවීතිවත්තොති තෙන කාරණෙන සො දිට්ඨිකලහෙ අවීතිවත්තොව හොති. Darin bedeutet „unter den Ansichten als die höchste verweilend“ (paramanti diṭṭhīsu paribbasāno): indem er an seiner eigenen jeweiligen Ansicht festhält und in deren Macht verweilt, denkt er: „Dies ist die höchste.“ „Was immer man als überlegen erachtet“ (yaduttari kurute): was immer er als das Beste an seinem eigenen Lehrer und so weiter ansieht. „Als minderwertig bezeichnet er alle anderen“ (hīnāti aññe tato sabbamāha): Abgesehen von seinem eigenen Lehrer und so weiter sagt er von allen anderen: „Diese sind minderwertig.“ „Deshalb hat er die Streitigkeiten nicht überwunden“ (tasmā vivādāni avītivatto): Aus diesem Grund hat er den Streit über die Ansichten eben nicht überwunden. 804. දුතියගාථාය [Pg.245] අත්ථො – එවං අවීතිවත්තො ච යං දිට්ඨෙ සුතෙ සීලවතෙ මුතෙති එතෙසු වත්ථූසු උප්පන්නදිට්ඨිසඞ්ඛාතෙ අත්තනි පුබ්බෙ වුත්තප්පකාරං ආනිසංසං පස්සති. තදෙව සො තත්ථ සකාය දිට්ඨියා ආනිසංසං ‘‘ඉදං සෙට්ඨ’’න්ති අභිනිවිසිත්වා අඤ්ඤං සබ්බං පරසත්ථාරාදිකං නිහීනතො පස්සති. 804. Die Bedeutung der zweiten Strophe ist: Wer so den Streit nicht überwunden hat, sieht für sich selbst in dem, was als Ansicht in Bezug auf diese Grundlagen entstanden ist – im Gesehenen, Gehörten, in Sitten und Gelübden oder im Empfundenen (Gedachten) – einen Nutzen der zuvor erwähnten Art. Indem er sich an eben diesen Nutzen in seiner eigenen Ansicht klammert mit dem Gedanken „Dies ist das Beste“, sieht er alles andere – wie fremde Lehrer und so weiter – als minderwertig an. 805. තතියගාථාය අත්ථො – එවං පස්සතො චස්ස යං අත්තනො සත්ථාරාදිං නිස්සිතො අඤ්ඤං පරසත්ථාරාදිං හීනං පස්සති තං පන දස්සනං ගන්ථමෙව කුසලා වදන්ති, බන්ධනන්ති වුත්තං හොති. යස්මා එතදෙව, තස්මා හි දිට්ඨංව සුතං මුතං වා සීලබ්බතං භික්ඛු න නිස්සයෙය්‍ය, නාභිනිවෙසෙය්‍යාති වුත්තං හොති. 805. Die Bedeutung der dritten Strophe ist: Für einen, der so sieht, der sich auf seinen eigenen Lehrer und so weiter stützt und andere, wie fremde Lehrer und so weiter, als minderwertig ansieht – dieses Sehen (diese Ansicht) nennen die Weisen eine Fessel (einen Knoten), eine Bindung, so ist es gesagt. Weil dem so ist, sollte ein Bhikkhu sich weder auf Gesehenes, Gehörtes, Empfundenes noch auf Sitten und Gelübde stützen, das heißt: er sollte sich nicht daran klammern. 806. චතුත්ථගාථාය අත්ථො – න කෙවලං දිට්ඨසුතාදිං න නිස්සයෙය්‍ය, අපිච ඛො පන අසඤ්ජාතං උපරූපරි දිට්ඨිම්පි ලොකස්මිං න කප්පයෙය්‍ය, න ජනෙය්‍යාති වුත්තං හොති. කීදිසං? ඤාණෙන වා සීලවතෙන වාපි, සමාපත්තිඤාණාදිනා ඤාණෙන වා සීලවතෙන වා යා කප්පියති, එතං දිට්ඨිං න කප්පෙය්‍ය. න කෙවලඤ්ච දිට්ඨිං න කප්පයෙය්‍ය, අපිච ඛො පන මානෙනපි ජාතිආදීහි වත්ථූහි සමොති අත්තානමනූපනෙය්‍ය, හීනො න මඤ්ඤෙථ විසෙසි වාපීති. 806. Die Bedeutung der vierten Strophe ist: Nicht nur sollte er sich nicht auf Gesehenes, Gehörtes und so weiter stützen, sondern er sollte auch keine noch nicht entstandene, darüber hinausgehende Ansicht in der Welt konstruieren, das heißt, nicht hervorbringen. Welcher Art? „Oder durch Wissen, Sitten und Gelübde“ (ñāṇena vā sīlavatena vāpi): Man sollte keine Ansicht der Art konstruieren, wie sie durch Wissen – das Wissen der meditativen Erreichungen und so weiter – oder durch Sitten und Gelübde konstruiert wird. Und nicht nur sollte er keine Ansicht konstruieren, sondern darüber hinaus sollte er sich auch aufgrund von Dünkel (Māno) wegen Dingen wie Geburt und so weiter nicht als „gleichgestellt“ betrachten, noch sich als „minderwertig“ oder als „überlegen“ wähnen. 807. පඤ්චමගාථාය අත්ථො – එවඤ්හි දිට්ඨිං අකප්පෙන්තො අමඤ්ඤමානො ච අත්තං පහාය අනුපාදියානො ඉධ වා යං පුබ්බෙ ගහිතං, තං පහාය අපරං අග්ගණ්හන්තො තස්මිම්පි වුත්තප්පකාරෙ ඤාණෙ දුවිධං නිස්සයං නො කරොති. අකරොන්තො ච ස වෙ වියත්තෙසු නානාදිට්ඨිවසෙන භින්නෙසු සත්තෙසු න වග්ගසාරී ඡන්දාදිවසෙන අගච්ඡනධම්මො හුත්වා ද්වාසට්ඨියා දිට්ඨීසු කිඤ්චිපි දිට්ඨිං න පච්චෙති, න පච්චාගච්ඡතීති වුත්තං හොති. 807. Die Bedeutung der fünften Strophe ist: Wenn er so keine Ansicht konstruiert und sich selbst nicht durch Dünkel dünkt, das Aufgegebene loslässt und nicht anhaftet (idha vā yaṃ pubbe gahitaṃ, taṃ pahāya aparaṃ aggaṇhanto): indem er das hier zuvor Ergriffene aufgibt und kein anderes ergreift, schafft er selbst in Bezug auf das zuvor erwähnte Wissen keine zweifache Abhängigkeit (durch Begehren oder Ansichten). Und indem er dies nicht tut, nicht nach Begehren und so weiter handelt, unter den Gespaltenen – den Wesen, die durch verschiedene Ansichten gespalten sind – nicht Partei ergreift (na vaggasārī), sondern frei von Parteilichkeit durch Begehren, Hass, Verblendung oder Furcht verweilt, verlässt er sich auf keine der zweiundsechzig Ansichten, fällt auf keine zurück, so lautet die Erklärung. 808-10. ඉදානි යො සො ඉමාය ගාථාය වුත්තො ඛීණාසවො, තස්ස වණ්ණභණනත්ථං ‘‘යස්සූභයන්තෙ’’තිආදිකා තිස්සො ගාථායො ආහ. තත්ථ උභයන්තෙති පුබ්බෙ වුත්තඵස්සාදිභෙදෙ. පණිධීති තණ්හා. භවාභවායාති පුනප්පුනභවාය. ඉධ වා හුරං වාති සකත්තභාවාදිභෙදෙ ඉධ වා පරත්තභාවාදිභෙදෙ පරත්ථ වා. දිට්ඨෙ වාති දිට්ඨසුද්ධියා වා. එස නයො [Pg.246] සුතාදීසු. සඤ්ඤාති සඤ්ඤාසමුට්ඨාපිකා දිට්ඨි. ධම්මාපි තෙසං න පටිච්ඡිතාසෙති ද්වාසට්ඨිදිට්ඨිගතධම්මාපි තෙසං ‘‘ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති එවං න පටිච්ඡිතා. පාරඞ්ගතො න පච්චෙති තාදීති නිබ්බානපාරං ගතො තෙන තෙන මග්ගෙන පහීනෙ කිලෙසෙ පුන නාගච්ඡති, පඤ්චහි ච ආකාරෙහි තාදී හොතීති. සෙසං පාකටමෙවාති. 808-10. Nun spricht er, beginnend mit den Worten „Wer für beide Enden hier kein Begehren hat“ (yassūbhayante), drei Strophen, um den in der vorherigen Strophe erwähnten Triebversiegten (Khīṇāsavo) zu preisen. Darin bedeutet „an beiden Enden“ (ubhayante): in den zuvor erwähnten Einteilungen von Kontakt und so weiter. „Begehren“ (paṇidhī): Begehren (Taṇhā). „Für Dasein und Nicht-Dasein“ (bhavābhavāya): für immer wiederkehrendes Dasein. „Hier oder jenseits“ (idha vā huraṃ vā): hier, eingeteilt in das eigene persönliche Dasein und so weiter, oder jenseits, eingeteilt in das persönliche Dasein anderer und so weiter. „Über das Gesehene“ (diṭṭhe vā): über die Reinheit durch das Gesehene; diese Methode gilt auch für das Gehörte und so weiter. „Vorstellung“ (saññā): eine durch Wahrnehmung entstandene Ansicht. „Selbst die Lehren werden von ihnen nicht angenommen“ (dhammāpi tesaṃ na paṭicchitāse): Selbst die Lehren der zweiundsechzig Ansichten werden von ihnen nicht mit der Überzeugung angenommen: „Dies allein ist die Wahrheit, alles andere ist nichtig.“ „Der Gleichmütige (Tādī), der ans andere Ufer Gegangene, fällt nicht zurück“ (pāraṅgato na pacceti tādī): Er ist zum Ufer des Nibbāna gegangen; er kehrt nicht wieder zu den Befleckungen zurück, die durch diesen oder jenen Pfad aufgegeben wurden, und er ist in fünffacher Weise gleichmütig (tādī). Der Rest ist offensichtlich. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zu den kleineren Texten (Khuddaka-Aṭṭhakathā), සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය පරමට්ඨකසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung des Paramaṭṭhaka-Suttas im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen. 6. ජරාසුත්තවණ්ණනා 6. Die Erklärung des Jarā-Suttas (Sutta über das Altern) 811. අප්පං වත ජීවිතන්ති ජරාසුත්තං. කා උප්පත්ති? එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං වස්සං වසිත්වා යානි තානි බුද්ධානං සරීරාරොග්‍යසම්පාදනං අනුප්පන්නසික්ඛාපදපඤ්ඤාපනං වෙනෙය්‍යදමනං තථාරූපාය අට්ඨුප්පත්තියා ජාතකාදිකථනන්තිආදීනි ජනපදචාරිකානිමිත්තානි, තානි සමවෙක්ඛිත්වා ජනපදචාරිකං පක්කාමි. අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො සායං සාකෙතං අනුප්පත්තො අඤ්ජනවනං පාවිසි. සාකෙතවාසිනො සුත්වා ‘‘අකාලො ඉදානි භගවන්තං දස්සනායා’’ති විභාතාය රත්තියා මාලාගන්ධාදීනි ගහෙත්වා භගවතො සන්තිකං ගන්ත්වා පූජනවන්දනසම්මොදනාදීනි කත්වා පරිවාරෙත්වා අට්ඨංසු යාව භගවතො ගාමප්පවෙසනවෙලා, අථ භගවා භික්ඛුසඞ්ඝපරිවුතො පිණ්ඩාය පාවිසි. තං අඤ්ඤතරො සාකෙතකො බ්‍රාහ්මණමහාසාලො නගරා නික්ඛන්තො නගරද්වාරෙ අද්දස. දිස්වා පුත්තසිනෙහං උප්පාදෙත්වා ‘‘චිරදිට්ඨොසි, පුත්ත, මයා’’ති පරිදෙවයමානො අභිමුඛො අගමාසි. භගවා භික්ඛූ සඤ්ඤාපෙසි – ‘‘අයං, භික්ඛවෙ, බ්‍රාහ්මණො යං ඉච්ඡති, තං කරොතු, න වාරෙතබ්බො’’ති. 811. Das Sutta über das Altern (Jarā-Sutta) beginnt mit den Worten „Kurz wahrlich ist das Leben“ (appaṃ vata jīvitaṃ). Was ist der Anlass der Entstehung? Einmal verweilte der Erhabene während der Regenzeit in Sāvatthī. Er erwog die Gründe für eine Wanderung durch das Land, wie sie für die Buddhas üblich sind: die Förderung der körperlichen Gesundheit, das Festlegen noch nicht erlassener Trainingsregeln, das Bändigen derer, die zu führen sind, und das Erzählen einer Jātaka-Geschichte und so weiter bei einem entsprechenden Anlass. Nach diesen Erwägungen brach er zu einer Wanderung durch das Land auf. Während er etappenweise wanderte, kam er eines Abends in Sāketa an und betrat den Añjana-Hain. Als die Einwohner von Sāketa hörten, dass der Erhabene angekommen war, dachten sie: „Jetzt ist es nicht die richtige Zeit, den Erhabenen aufzusuchen.“ Als die Nacht gewichen war (am nächsten Morgen), nahmen sie Kränze, Räucherwerk und andere Gaben, gingen zum Erhabenen, brachten ihre Opfergaben dar, erwiesen ihm Ehrerbietung, begrüßten ihn freundlich und standen um ihn herum, bis die Zeit für den Erhabenen gekommen war, die Ortschaft zu betreten. Daraufhin betrat der Erhabene, begleitet von der Bhikkhu-Gemeinschaft, Sāketa für den Almosengang. Ein bestimmter wohlhabender Brahmane aus Sāketa, der die Stadt verließ, sah den Erhabenen am Stadttor. Als er ihn sah, stieg in ihm die Liebe eines Vaters zu seinem Sohn auf, und er ging klagend auf den Erhabenen zu: „Lange habe ich dich nicht gesehen, mein Sohn!“ Der Erhabene wies die Bhikkhu-Gemeinschaft an: „Ihr Mönche, lasst diesen Brahmanen tun, was er wünscht, hindert ihn nicht.“ බ්‍රාහ්මණොපි වච්ඡගිද්ධිනීව ගාවී ආගන්ත්වා භගවතො කායං පුරතො ච පච්ඡතො ච දක්ඛිණතො ච වාමතො චාති සමන්තා ආලිඞ්ගි ‘‘චිරදිට්ඨොසි, පුත්ත, චිරං විනා අහොසී’’ති භණන්තො. යදි පන සො තථා කාතුං න ලභෙය්‍ය, හදයං ඵාලෙත්වා මරෙය්‍ය. සො භගවන්තං අවොච – ‘‘භගවා තුම්හෙහි සද්ධිං ආගතභික්ඛූනං අහමෙව භික්ඛං දාතුං සමත්ථො, මමෙව [Pg.247] අනුග්ගහං කරොථා’’ති. අධිවාසෙසි භගවා තුණ්හීභාවෙන. බ්‍රාහ්මණො භගවතො පත්තං ගහෙත්වා පුරතො ගච්ඡන්තො බ්‍රාහ්මණියා පෙසෙසි – ‘‘පුත්තො මෙ ආගතො, ආසනං පඤ්ඤාපෙතබ්බ’’න්ති. සා තථා කත්වා ආගමනං පස්සන්තී ඨිතා භගවන්තං අන්තරවීථියංයෙව දිස්වා පුත්තසිනෙහං උප්පාදෙත්වා ‘‘චිරදිට්ඨොසි, පුත්ත, මයා’’ති පාදෙසු ගහෙත්වා රොදිත්වා ඝරං අතිනෙත්වා සක්කච්චං භොජෙසි. භුත්තාවිනො බ්‍රාහ්මණො පත්තං අපනාමෙසි. භගවා තෙසං සප්පායං විදිත්වා ධම්මං දෙසෙසි, දෙසනාපරියොසානෙ උභොපි සොතාපන්නා අහෙසුං. අථ භගවන්තං යාචිංසු – ‘‘යාව, භන්තෙ, භගවා ඉමං නගරං උපනිස්සාය විහරති, අම්හාකංයෙව ඝරෙ භික්ඛා ගහෙතබ්බා’’ති. භගවා ‘‘න බුද්ධා එවං එකං නිබද්ධට්ඨානංයෙව ගච්ඡන්තී’’ති පටික්ඛිපි. තෙ ආහංසු – ‘‘තෙන හි, භන්තෙ, භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං පිණ්ඩාය චරිත්වාපි තුම්හෙ ඉධෙව භත්තකිච්චං කත්වා ධම්මං දෙසෙත්වා විහාරං ගච්ඡථා’’ති. භගවා තෙසං අනුග්ගහත්ථාය තථා අකාසි. මනුස්සා බ්‍රාහ්මණඤ්ච බ්‍රාහ්මණිඤ්ච ‘‘බුද්ධපිතා බුද්ධමාතා’’ ත්වෙව වොහරිංසු. තම්පි කුලං ‘‘බුද්ධකුල’’න්ති නාමං ලභි. Auch der Brahmane kam wie eine Kuh, die an ihr Kalb hängt, herbei und umarmte den Körper des Erhabenen von allen Seiten, von vorn und hinten, von rechts und von links, während er rief: „Es ist so lange her, dass ich dich gesehen habe, mein Sohn! Wir waren so lange getrennt.“ Wenn er dazu keine Gelegenheit erhalten hätte, wäre er an einem gebrochenen Herzen gestorben. Er sprach dann zum Erhabenen: „Erhabener, ich bin in der Lage, den mit dir gekommenen Bhikkhus Almosen zu geben. Bitte erweise mir diese Gunst.“ Der Erhabene stimmte durch Schweigen zu. Der Brahmane nahm die Schale des Erhabenen, ging voraus und schickte eine Nachricht an seine Frau: „Unser Sohn ist gekommen, bereite einen Sitz für ihn vor.“ Sie tat dies und stand da, um auf die Ankunft des Erhabenen zu warten. Als sie ihn mitten auf der Straße sah, erwachte in ihr die Liebe einer Mutter zu ihrem Sohn; sie fasste den Erhabenen an den Füßen, weinte und rief: „Es ist so lange her, dass ich dich gesehen habe, mein Sohn.“ Dann führte sie den Erhabenen ins Haus und bewirtete ihn mit gebührender Ehrung. Als er gegessen hatte, nahm der Brahmane die Schale weg. Da der Erhabene erkannte, was für sie heilsam war, verkündete er ihnen das Dhamma, und am Ende der Lehrrede wurden beide Stromeingetretene. Daraufhin baten sie den Erhabenen: „Ehrwürdiger Herr, solange der Erhabene in Abhängigkeit von dieser Stadt weilt, möge er seine Almosenspeise nur in unserem Haus einnehmen.“ Der Erhabene lehnte dies ab und sagte: „Die Buddhas gehen nicht ausschließlich an einen einzigen festen Ort.“ Sie sagten: „In diesem Fall, ehrwürdiger Herr, nachdem ihr mit dem Sangha der Bhikkhus auf Almosengang gegangen seid, nehmt eure Mahlzeit immer hier ein. Kehrt dann, nachdem ihr das Dhamma gelehrt habt, in euer Kloster zurück.“ Um ihnen eine Gunst zu erweisen, tat der Erhabene dies. Die Menschen begannen daraufhin, den Brahmanen und seine Frau als „Vater des Buddha“ und „Mutter des Buddha“ zu bezeichnen, und diese Familie erhielt den Namen „Familie des Buddha“. ආනන්දත්ථෙරො භගවන්තං පුච්ඡි – ‘‘අහං භගවතො මාතාපිතරො ජානාමි, ඉමෙ පන කස්මා වදන්ති ‘අහං බුද්ධමාතා අහං බුද්ධපිතා’’’ති. භගවා ආහ – ‘‘නිරන්තරං මෙ, ආනන්ද, බ්‍රාහ්මණී ච බ්‍රාහ්මණො ච පඤ්ච ජාතිසතානි මාතාපිතරො අහෙසුං, පඤ්ච ජාතිසතානි මාතාපිතූනං ජෙට්ඨකා, පඤ්ච ජාතිසතානි කනිට්ඨකා. තෙ පුබ්බසිනෙහෙනෙව කථෙන්තී’’ති ඉමඤ්ච ගාථමභාසි – Der Ehrwürdige Ānanda fragte den Erhabenen: „Ich kenne die Mutter und den Vater des Erhabenen. Warum aber sagen diese: ‚Ich bin die Mutter des Buddha, ich bin der Vater des Buddha‘?“ Der Erhabene antwortete: „Ānanda, in fünfhundert aufeinanderfolgenden früheren Geburten waren dieser Brahmane und diese Brahmanin meine Mutter und mein Vater, in fünfhundert früheren Geburten die älteren Geschwister meiner Eltern und in fünfhundert früheren Geburten die jüngeren Geschwister meiner Eltern. Sie sprechen so aufgrund ihrer früheren Liebe.“ Und er sprach diese Strophe: ‘‘පුබ්බෙව සන්නිවාසෙන, පච්චුප්පන්නහිතෙන වා; එවං තං ජායතෙ පෙමං, උප්පලංව යථොදකෙ’’ති. (ජා. 1.2.174); „Durch das frühere Zusammenleben oder durch gegenwärtiges Wohl entsteht Liebe zu jemandem, wie eine Seerose im Wasser geboren wird.“ තතො භගවා සාකෙතෙ යථාභිරන්තං විහරිත්වා පුන චාරිකං චරමානො සාවත්ථිමෙව අගමාසි. සොපි බ්‍රාහ්මණො ච බ්‍රාහ්මණී ච භික්ඛූ උපසඞ්කමිත්වා පතිරූපං ධම්මදෙසනං සුත්වා සෙසමග්ගෙ පාපුණිත්වා අනුපාදිසෙසාය නිබ්බානධාතුයා පරිනිබ්බායිංසු. නගරෙ බ්‍රාහ්මණා සන්නිපතිංසු ‘‘අම්හාකං [Pg.248] ඤාතකෙ සක්කරිස්සාමා’’ති. සොතාපන්නසකදාගාමිඅනාගාමිනො උපාසකාපි සන්නිපතිංසු උපාසිකායො ච ‘‘අම්හාකං සහධම්මිකෙ සක්කරිස්සාමා’’ති. තෙ සබ්බෙපි කම්බලකූටාගාරං ආරොපෙත්වා මාලාගන්ධාදීහි පූජෙන්තා නගරා නික්ඛාමෙසුං. Nachdem der Erhabene so lange in Sāketa verweilt hatte, wie es ihm gefiel, wanderte er weiter und kehrte nach Sāvatthī zurück. Auch jener Brahmane und jene Brahmanin suchten weiterhin die Bhikkhus auf, hörten die ihnen angemessene Dhamma-Lehre, erlangten die übrigen Pfade und gingen schließlich durch das Nibbāna-Element ohne Rückstände ins endgültige Nibbāna ein. Die Brahmanen in der Stadt versammelten sich und sagten: „Lasst uns unsere Verwandten ehren.“ Auch die gläubigen Laienanhänger und Laienanhängerinnen, die Stromeingetretene, Einmalwiederkehrende und Nichtwiederkehrende waren, versammelten sich und sagten: „Lasst uns unsere Gefährten im Dhamma ehren.“ Sie legten die beiden auf eine mit wollenen Decken verhüllte Trage und trugen sie unter Darbringung von Blumenkränzen, Duftstoffen und anderem aus der Stadt hinaus. භගවාපි තං දිවසං පච්චූසසමයෙ බුද්ධචක්ඛුනා ලොකං වොලොකෙන්තො තෙසං පරිනිබ්බානභාවං ඤත්වා ‘‘තත්ථ මයි ගතෙ ධම්මදෙසනං සුත්වා බහුජනස්ස ධම්මාභිසමයො භවිස්සතී’’ති ඤත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථිතො ආගන්ත්වා ආළාහනමෙව පාවිසි. මනුස්සා දිස්වා ‘‘මාතාපිතූනං සරීරකිච්චං කාතුකාමො භගවා ආගතො’’ති වන්දිත්වා අට්ඨංසු. නාගරාපි කූටාගාරං පූජෙන්තා ආළාහනං ආනෙත්වා භගවන්තං පුච්ඡිංසු – ‘‘ගහට්ඨඅරියසාවකා කථං පූජෙතබ්බා’’ති. භගවා ‘‘යථා අසෙක්ඛා පූජියන්ති, තථා පූජෙතබ්බා ඉමෙ’’ති අධිප්පායෙන තෙසං අසෙක්ඛමුනිභාවං දීපෙන්තො ඉමං ගාථමාහ – Auch der Erhabene, der an jenem Tag in der Morgendämmerung mit dem Buddha-Auge die Welt betrachtete, erkannte ihr endgültiges Nibbāna. Er sah: „Wenn ich dorthin gehe, werden viele Menschen nach dem Hören meiner Dhamma-Lehre den Durchbruch zum Dhamma erlangen.“ Da nahm er Schale und Obergewand, kam von Sāvatthī her und betrat die Verbrennungsstätte. Als die Menschen ihn sahen, sagten sie: „Der Erhabene ist gekommen, weil er die Bestattungszeremonie für seine Mutter und seinen Vater vollziehen möchte.“ Sie verneigten sich vor ihm und blieben stehen. Auch die Stadtbewohner brachten die Trage zur Verbrennungsstätte, ehrten sie und fragten den Erhabenen: „Wie sollten edle Jünger im Hausstand geehrt werden?“ In der Absicht zu zeigen, dass diese den Zustand von Arahant-Weisen erlangt hatten, sagte der Erhabene: „Sie sollten so geehrt werden, wie jene geehrt werden, die keine Schulung mehr bedürfen,“ und sprach diese Strophe: ‘‘අහිංසකා යෙ මුනයො, නිච්චං කායෙන සංවුතා; තෙ යන්ති අච්චුතං ඨානං, යත්ථ ගන්ත්වා න සොචරෙ’’ති. (ධ. ප. 225); „Die Weisen, die niemanden verletzen, stets im Verhalten des Körpers gezügelt, gehen zu der unvergänglichen Stätte, wo sie, einmal angelangt, nicht mehr trauern.“ තඤ්ච පරිසං ඔලොකෙත්වා තඞ්ඛණානුරූපං ධම්මං දෙසෙන්තො ඉමං සුත්තමභාසි. Und als er jene Versammlung betrachtete und das für jenen Moment angemessene Dhamma lehrte, sprach er diese Lehrrede. තත්ථ අප්පං වත ජීවිතං ඉදන්ති ‘‘ඉදං වත මනුස්සානං ජීවිතං අප්පං පරිත්තං ඨිතිපරිත්තතාය සරසපරිත්තතායා’’ති සල්ලසුත්තෙපි වුත්තනයමෙතං. ඔරං වස්සසතාපි මිය්‍යතීති වස්සසතා ඔරං කලලාදිකාලෙපි මිය්‍යති. අතිච්චාති වස්සසතං අතික්කමිත්වා. ජරසාපි මිය්‍යතීති ජරායපි මිය්‍යති. Darin bedeutet „Kurz ist wahrlich dieses Leben“ (appaṃ vata jīvitaṃ idaṃ): „Dieses Leben der Menschen ist wahrlich kurz und geringfügig, wegen der Kürze seiner Dauer und wegen seiner wesentlichen Kürze.“ Dies ist nach derselben Methode zu verstehen, wie sie auch im Sallasutta (Lehrrede vom Pfeil) dargelegt ist. „Man stirbt sogar unterhalb von hundert Jahren“ (oraṃ vassasatāpi miyyati) bedeutet: Man stirbt unterhalb von hundert Jahren selbst im ersten Keimstadium (Kalala-Stadium) und so weiter. „Darüber hinaus“ (aticca) bedeutet: Nachdem man hundert Jahre überschritten hat. „Man stirbt auch am Alter“ (jarasāpi miyyati) bedeutet: Man stirbt auch infolge des Alters. 812-6. මමායිතෙති මමායිතවත්ථුකාරණා. විනාභාවසන්තමෙවිදන්ති සන්තවිනාභාවං විජ්ජමානවිනාභාවමෙව ඉදං, න සක්කා අවිනාභාවෙන භවිතුන්ති වුත්තං හොති. මාමකොති මම උපාසකො භික්ඛු වාති සඞ්ඛං ගතො, බුද්ධාදීනි වා වත්ථූනි මමායමානො. සඞ්ගතන්ති සමාගතං දිට්ඨපුබ්බං වා. පියායිතන්ති පියං කතං. නාමංයෙවාවසිස්සති අක්ඛෙය්‍යන්ති සබ්බං රූපාදිධම්මජාතං පහීයති, නාමමත්තමෙව තු අවසිස්සති ‘‘බුද්ධරක්ඛිතො, ධම්මරක්ඛිතො’’ති එවං සඞ්ඛාතුං කථෙතුං. මුනයොති ඛීණාසවමුනයො. ඛෙමදස්සිනොති නිබ්බානදස්සිනො. 812-6. „Über Dinge, die als ‚mein‘ angesehen werden“ (mamāyite) bedeutet: aufgrund der angeeigneten Dinge. „Da es diese Trennung tatsächlich gibt“ (vinābhāvasantamevidaṃ) bedeutet: Dies ist eine tatsächliche Trennung, eine existierende Trennung; es wird damit gesagt, dass es unmöglich ist, eine Trennung zu vermeiden. „Mein Nachfolger“ (māmako) bedeutet: einer, der als „mein Laienanhänger oder Bhikkhu“ bezeichnet wird, oder jemand, der die Objekte der Verehrung wie den Buddha und so weiter als die seinen ansieht. „Begegnet“ (saṅgataṃ) bedeutet: zusammengekommen oder zuvor gesehen. „Geliebt“ (piyāyitaṃ) bedeutet: lieb gewonnen. „Nur der Name bleibt übrig, um genannt zu werden“ (nāmaṃyevāvasissati akkheyyaṃ) bedeutet: Alle Phänomene wie Form und so weiter werden aufgegeben, doch der bloße Name bleibt übrig, um auf diese Weise bezeichnet oder ausgesprochen zu werden: „Buddharakkhita, Dhammarakkhita“. „Die Weisen“ (munayo) bedeutet: die triebversiegten Weisen. „Die Seher der Sicherheit“ (khemadassino) bedeutet: die Seher des Nibbāna. 817. සත්තමගාථා [Pg.249] එවං මරණබ්භාහතෙ ලොකෙ අනුරූපපටිපත්තිදස්සනත්ථං වුත්තා. තත්ථ පතිලීනචරස්සාති තතො තතො පතිලීනං චිත්තං කත්වා චරන්තස්ස. භික්ඛුනොති කල්‍යාණපුථුජ්ජනස්ස සෙක්ඛස්ස වා. සාමග්ගියමාහු තස්ස තං, යො අත්තානං භවනෙ න දස්සයෙති තස්සෙතං පතිරූපමාහු, යො එවංපටිපන්නො නිරයාදිභෙදෙ භවනෙ අත්තානං න දස්සෙය්‍ය. එවඤ්හි සො ඉමම්හා මරණා මුච්චෙය්‍යාති අධිප්පායො. 817. Die siebte Strophe wird dargelegt, um die angemessene Übung in einer vom Tod geschlagenen Welt aufzuzeigen. Darin bedeutet „der zurückgezogen lebt“ (patilīnacarassa): derjenige, der wandelt, nachdem er seinen Geist von diesem und jenem zurückgezogen hat. „Ein Bhikkhu“ (bhikkhuno) bedeutet: ein edler Weltling oder ein Übender. „Man nennt es angemessen für ihn, dass er sich nicht in einem Daseinsbereich zeigt“ (sāmaggiyamāhu tassa taṃ, yo attānaṃ bhavene na dassaye) bedeutet: Sie sagen, es geziemt sich für einen so Übenden, dass er sich nicht in einem Daseinsbereich zeigt, der in Höllen und so weiter unterteilt ist. Der Sinn ist: Auf diese Weise kann er von diesem Tod befreit werden. 818-20. ඉදානි යො ‘‘අත්තානං භවනෙ න දස්සයෙ’’ති එවං ඛීණාසවො විභාවිතො, තස්ස වණ්ණභණනත්ථං ඉතො පරා තිස්සො ගාථායො ආහ. තත්ථ සබ්බත්ථාති ද්වාදසසු ආයතනෙසු. යදිදං දිට්ඨසුතං මුතෙසු වාති එත්ථ පන යදිදං දිට්ඨසුතං, එත්ථ වා මුතෙසු වා ධම්මෙසු එවං මුනි න උපලිම්පතීති එවං සම්බන්ධො වෙදිතබ්බො. ධොනො න හි තෙන මඤ්ඤති, යදිදං දිට්ඨසුතං මුතෙසු වාති අත්‍රාපි යදිදං දිට්ඨසුත්තං, තෙන වත්ථුනා න මඤ්ඤති, මුතෙසු වා ධම්මෙසු න මඤ්ඤතීති එවමෙව සම්බන්ධො වෙදිතබ්බො. න හි සො රජ්ජති නො විරජ්ජතීති. බාලපුථුජ්ජනා විය න රජ්ජති, කල්‍යාණපුථුජ්ජනසෙක්ඛා විය න විරජ්ජති, රාගස්ස පන ඛීණත්තා ‘‘විරාගො’’ත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති. සෙසං සබ්බත්ථ පාකටමෙවාති. දෙසනාපරියොසානෙ චතුරාසීතියා පාණසහස්සානං ධම්මාභිසමයො අහොසීති. 818-20. Nun hat er, um das Lob desjenigen zu verkünden, dessen Triebe versiegt sind (khīṇāsavo) und der durch den Satz „er soll sich nicht in einer Wohnstätte zeigen“ charakterisiert wurde, die folgenden drei Verse gesprochen. Darin bedeutet „auf allem“ (sabbattha): in den zwölf Sinnesbereichen (āyatanesu). Bezüglich „Was auch immer gesehen, gehört oder empfunden wurde“ (yadidaṃ diṭṭhasutaṃ mutesu vā): Hier ist die Verbindung wie folgt zu verstehen: „So haftet der Weise (muni) weder an dem, was gesehen und gehört wurde, noch hier an den empfundenen Dingen.“ Und bei „Der Reine (dhono) bildet sich darauf nichts ein, was auch immer gesehen, gehört oder empfunden wurde“: Auch hier ist die Verbindung entsprechend zu verstehen: „Er bildet sich auf jene Sache nichts ein, noch bildet er sich auf die empfundenen Dinge etwas ein.“ „Denn er begehrt weder noch ist er leidenschaftslos“ (na hi so rajjati no virajjatīti): Er begehrt nicht wie der törichte Weltling (bālaputhujjana), und er wird nicht leidenschaftslos wie der edle Weltling (kalyāṇaputhujjana) und der Übende (sekkhā) [weil er die Leidenschaft bereits vollständig überwunden hat]. Vielmehr wird er, weil seine Gier erloschen ist, als „leidenschaftslos“ (virāgo) bezeichnet. Alles andere ist überall ganz klar. Am Ende der Lehrverkündigung erlangten vierundachtzigtausend Lebewesen den Durchbruch zum Dhamma (dhammābhisamayo). පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය Aus der Paramatthajotikā, dem Kommentar zum Khuddaka-Nikāya, සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය ජරාසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung des Jarā-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen. 7. තිස්සමෙත්තෙය්‍යසුත්තවණ්ණනා 7. Die Erklärung des Tissametteyya-Sutta 821. මෙථුනමනුයුත්තස්සාති තිස්සමෙත්තෙය්‍යසුත්තං. කා උප්පත්ති? භගවති කිර සාවත්ථියං විහරන්තෙ තිස්සමෙත්තෙය්‍යා නාම ද්වෙ සහායා සාවත්ථිං අගමංසු. තෙ සායන්හසමයං මහාජනං ජෙතවනාභිමුඛං ගච්ඡන්තං දිස්වා ‘‘කුහිං ගච්ඡථා’’ති පුච්ඡිංසු. තතො තෙහි ‘‘බුද්ධො ලොකෙ උප්පන්නො, බහුජනහිතාය ධම්මං දෙසෙති, තං සොතුං ජෙතවනං ගච්ඡාමා’’ති වුත්තෙ [Pg.250] ‘‘මයම්පි සොස්සාමා’’ති අගමංසු. තෙ අවඤ්ඣධම්මදෙසකස්ස භගවතො ධම්මදෙසනං සුත්වා පරිසන්තරෙ නිසින්නාව චින්තෙසුං – ‘‘න සක්කා අගාරමජ්ඣෙ ඨිතෙනායං ධම්මො පරිපූරෙතු’’න්ති. අථ පක්කන්තෙ මහාජනෙ භගවන්තං පබ්බජ්ජං යාචිංසු. භගවා ‘‘ඉමෙ පබ්බාජෙහී’’ති අඤ්ඤතරං භික්ඛුං ආණාපෙසි. සො තෙ පබ්බාජෙත්වා තචපඤ්චකකම්මට්ඨානං දත්වා අරඤ්ඤවාසං ගන්තුමාරද්ධො. මෙත්තෙය්‍යො තිස්සං ආහ – ‘‘ආවුසො, උපජ්ඣායො අරඤ්ඤං ගච්ඡති, මයම්පි ගච්ඡාමා’’ති. තිස්සො ‘‘අලං ආවුසො, භගවතො දස්සනං ධම්මස්සවනඤ්ච අහං පිහෙමි, ගච්ඡ ත්ව’’න්ති වත්වා න අගමාසි. මෙත්තෙය්‍යො උපජ්ඣායෙන සහ ගන්ත්වා අරඤ්ඤෙ සමණධම්මං කරොන්තො න චිරස්සෙව අරහත්තං පාපුණි සද්ධිං ආචරියුපජ්ඣායෙහි. තිස්සස්සාපි ජෙට්ඨභාතා බ්‍යාධිනා කාලමකාසි. සො තං සුත්වා අත්තනො ගාමං අගමාසි, තත්‍ර නං ඤාතකා පලොභෙත්වා උප්පබ්බාජෙසුං. මෙත්තෙය්‍යොපි ආචරියුපජ්ඣායෙහි සද්ධිං සාවත්ථිං ආගතො. අථ භගවා වුත්ථවස්සො ජනපදචාරිකං චරමානො අනුපුබ්බෙන තං ගාමං පාපුණි. තත්ථ මෙත්තෙය්‍යො භගවන්තං වන්දිත්වා ‘‘ඉමස්මිං, භන්තෙ, ගාමෙ මම ගිහිසහායො අත්ථි, මුහුත්තං තාව ආගමෙථ අනුකම්පං උපාදායා’’ති වත්වා ගාමං පවිසිත්වා තං භගවතො සන්තිකං ආනෙත්වා එකමන්තං ඨිතො තස්සත්ථාය ආදිගාථාය භගවන්තං පඤ්හං පුච්ඡි. තස්ස භගවා බ්‍යාකරොන්තො අවසෙසගාථායො අභාසි. අයමස්ස සුත්තස්ස උප්පත්ති. 821. „Für jemanden, der dem Geschlechtsverkehr nachgeht“ (methunamanuyuttassa) ist das Tissametteyya-Sutta. Was ist der Anlass für seine Entstehung? Es heißt, als der Erhabene in Sāvatthī verweilte, kamen zwei Freunde namens Tissa und Metteyya nach Sāvatthī. Am Abend sahen sie eine große Menschenmenge, die in Richtung des Jetavana-Hains ging, und fragten: „Wohin geht ihr?“ Als ihnen geantwortet wurde: „Ein Buddha ist in der Welt erschienen, er lehrt den Dhamma zum Wohle vieler Menschen, wir gehen zum Jetavana, um ihn zu hören“, dachten sie: „Auch wir wollen ihn hören“ und gingen mit. Als sie mitten in der Versammlung saßen und der Lehrrede des Erhabenen zuhörten, der niemals fruchtlos lehrt, dachten sie: „Es ist nicht möglich, diesen Dhamma zu erfüllen, wenn man im Hause lebt.“ Nachdem die Menschenmenge weggegangen war, baten sie den Erhabenen um die Hausloswerdung (pabbajjā). Der Erhabene befahl einem bestimmten Bhikkhu: „Gib diesen beiden die Hausloswerdung.“ Nachdem dieser ihnen die Hausloswerdung gegeben und ihnen das Meditationsobjekt der ersten fünf Körperteile, die mit der Haut enden (tacapañcakakammaṭṭhāna), gegeben hatte, schickte er sich an, in ein Walddomizil zu ziehen. Metteyya sagte zu Tissa: „Freund, unser Lehrer (upajjhāyo) geht in den Wald, lass uns auch gehen.“ Tissa sagte: „Es ist genug, Freund! Ich sehne mich danach, den Erhabenen zu sehen und den Dhamma zu hören. Geh du.“ Und er ging nicht mit. Metteyya ging zusammen mit seinem Lehrer und erlangte, während er im Wald die Pflichten eines Asketen (samaṇadhamma) übte, bald darauf die Arahantschaft zusammen mit seinen Lehrern. Der ältere Bruder von Tissa aber starb an einer Krankheit. Als er dies hörte, ging er in sein eigenes Dorf. Dort verleiteten ihn seine Verwandten dazu, das Gewand abzulegen (uppabbājesuṃ). Auch Metteyya kam mit seinen Lehrern nach Sāvatthī. Als der Erhabene die Regenzeitklausur beendet hatte und auf Wanderschaft durch das Land zog, erreichte er nach und nach jenes Dorf. Dort verneigte sich Metteyya vor dem Erhabenen und sagte: „Ehrwürdiger Herr, in diesem Dorf lebt mein Freund aus dem Laienleben. Bitte verweilt einen Augenblick aus Mitgefühl für ihn.“ Er betrat das Dorf, brachte seinen Freund vor den Erhabenen und stellte sich an eine Seite. Um seines Freundes willen stellte er dem Erhabenen mit dem ersten Vers eine Frage. Als Antwort darauf sprach der Erhabene die restlichen Verse. Dies ist der Anlass für die Entstehung dieses Suttas. තත්ථ මෙථුනමනුයුත්තස්සාති මෙථුනධම්මසමායුත්තස්ස. ඉතීති එවමාහ. ආයස්මාති පියවචනමෙතං, තිස්සොති නාමං තස්ස ථෙරස්ස. සො හි තිස්සොති නාමෙන. මෙත්තෙය්‍යොති ගොත්තං, ගොත්තවසෙනෙව චෙස පාකටො අහොසි. තස්මා අට්ඨුප්පත්තියං වුත්තං ‘‘තිස්සමෙත්තෙය්‍යා නාම ද්වෙ සහායා’’ති. විඝාතන්ති උපඝාතං. බ්‍රූහීති ආචික්ඛ. මාරිසාති පියවචනමෙතං, නිදුක්ඛාති වුත්තං හොති. සුත්වාන තව සාසනන්ති තව වචනං සුත්වා. විවෙකෙ සික්ඛිස්සාමසෙති සහායං ආරබ්භ ධම්මදෙසනං යාචන්තො භණති. සො පන සික්ඛිතසික්ඛොයෙව. Darin bedeutet „für jemanden, der dem Geschlechtsverkehr nachgeht“ (methunamanuyuttassa): für jemanden, der sich mit dem geschlechtlichen Akt verbindet. „So“ (iti): so sprach er. „Ehrwürdiger“ (āyasmā) ist ein Ausdruck der Zuneigung. „Tissa“ ist der Name dieses Thera; denn er war unter dem Namen Tissa bekannt. „Metteyya“ ist der Clan (gotta); durch seinen Clan war er weithin bekannt. Deshalb wurde im Bericht über den Entstehungsanlass gesagt: „zwei Freunde namens Tissa und Metteyya“. „Bedrängnis“ (vighāto) bedeutet Beeinträchtigung. „Verkünde“ (brūhi) bedeutet erkläre. „Lieber Herr“ (mārisa) ist eine vertrauliche Anrede; es bedeutet „ohne Leid“. „Nachdem wir deine Lehre gehört haben“ (sutvāna tava sāsanaṃ): nachdem wir deine Worte vernommen haben. „Wir wollen uns in der Einsamkeit üben“ (viveke sikkhissāmase): Er spricht dies, indem er im Hinblick auf seinen Freund um eine Lehrverkündigung bittet. Er selbst jedoch hatte die Schulung bereits vollendet. 822. මුස්සතෙ වාපි සාසනන්ති පරියත්තිපටිපත්තිතො දුවිධම්පි සාසනං නස්සති. වාපීති පදපූරණමත්තං. එතං තස්මිං අනාරියන්ති තස්මිං පුග්ගලෙ එතං අනරියං, යදිදං මිච්ඡාපටිපදා. 822. „Auch die Lehre selbst wird vergessen“ (mussate vāpi sāsanaṃ): Die Lehre geht in zweifacher Hinsicht verloren, nämlich in Bezug auf das Studium (pariyatti) und die Praxis (paṭipatti). „Vāpi“ dient nur als Versfüllsel (padapūraṇa). „Das ist unedel an ihm“ (etaṃ tasmiṃ anāriyanti): An jener Person ist dies unedel, nämlich diese falsche Praxis (micchāpaṭipadā). 823. එකො [Pg.251] පුබ්බෙ චරිත්වානාති පබ්බජ්ජාසඞ්ඛාතෙන වා ගණවොස්සග්ගට්ඨෙන වා පුබ්බෙ එකො විහරිත්වා. යානං භන්තංව තං ලොකෙ, හීනමාහු පුථුජ්ජනන්ති තං විබ්භන්තකං පුග්ගලං යථා හත්ථියානාදියානං අදන්තං විසමං ආරොහති, ආරොහකම්පි භඤ්ජති, පපාතෙපි පපතති. එවං කායදුච්චරිතාදිවිසමාරොහනෙන නරකාදීසු, අත්ථභඤ්ජනෙන ජාතිපපාතාදීසු පපතනෙන ච යානං භන්තංව ආහු හීනං පුථුජ්ජනඤ්ච ආහූති. 823. „Der zuvor allein wandelte“ (eko pubbe caritvāna): Der zuvor entweder im Sinne der Hausloswerdung (pabbajjā) oder im Sinne des Verlassens einer Gruppe allein lebte. „Er ist in der Welt wie ein Wagen, der vom Weg abgekommen ist; sie nennen ihn einen niederen Weltling“ (yānaṃ bhantaṃva taṃ loke, hīnamāhu puthujjanaṃ): Dieser vom Weg abgekommene Mensch ist wie ein ungezähmtes Elefanten- oder sonstiges Gefährt, das auf unwegsames Gelände gerät, den Reiter verletzt und in einen Abgrund stürzt. Ebenso verletzt sich jemand, der das heimatlose Leben aufgibt, indem er auf das unwegsame Gelände von körperlichem Fehlverhalten usw. gerät, in den Höllen usw., und stürzt durch die Vernichtung seines Heils in die Abgründe der Geburt usw. Deshalb nennt man ihn einen vom Weg abgekommenen Wagen und einen niederen Weltling. 824-5. යසො කිත්ති චාති ලාභසක්කාරො පසංසා ච. පුබ්බෙති පබ්බජිතභාවෙ. හායතෙ වාපි තස්ස සාති තස්ස විබ්භන්තකස්ස සතො සො ච යසො සා ච කිත්ති හායති. එතම්පි දිස්වාති එතම්පි පුබ්බෙ යසකිත්තීනං භාවං පච්ඡා ච හානිං දිස්වා. සික්ඛෙථ මෙථුනං විප්පහාතවෙති තිස්සො සික්ඛා සික්ඛෙථ. කිං කාරණං? මෙථුනං විප්පහාතවෙ, මෙථුනප්පහානත්ථායාති වුත්තං හොති. යො හි මෙථුනං න විප්පජහති, සඞ්කප්පෙහි…පෙ… තථාවිධො. තත්ථ පරෙතොති සමන්නාගතො. පරෙසං නිග්ඝොසන්ති උපජ්ඣායාදීනං නින්දාවචනං. මඞ්කු හොතීති දුම්මනො හොති. 824-5. „Ruhm und Ansehen“ (yaso kitti ca) bedeutet Gewinn, Ehrung und Lobpreis. „Zuvor“ (pubbe) bezieht sich auf die Zeit, als er Mönch war. „Schwinden auch bei ihm“ (hāyate vāpi tassa sā): Bei diesem vom Weg abgekommenen Menschen schwinden jener Ruhm und jenes Ansehen. „Auch wenn er dies sieht“ (etampi disvā): Da er sowohl das Vorhandensein von Ruhm und Ansehen in der Vergangenheit als auch deren späteren Verlust sieht. „Sollte er sich darin üben, den Geschlechtsverkehr aufzugeben“ (sikkhetha methunaṃ vippahātave): Er sollte sich in den drei Schulungen üben. Aus welchem Grund? Um den Geschlechtsverkehr aufzugeben, d. h. zum Zweck der Überwindung des Geschlechtsverkehrs. „Denn wer den Geschlechtsverkehr nicht aufgibt, ist von Gedanken [geplagt]… usw. … ein solcher“. Darin bedeutet „geplagt“ (pareto): ergriffen von etwas. „Den Tadel anderer“ (paresaṃ nigghosaṃ): die Worte des Vorwurfs von Lehrern (upajjhāya) und anderen. „Wird er niedergeschlagen“ (maṅku hoti): er wird bedrückt. 826. ඉතො පරා ගාථා පාකටසම්බන්ධා එව. තාසු සත්ථානීති කායදුච්චරිතාදීනි. තානි හි අත්තනො පරෙසඤ්ච ඡෙදනට්ඨෙන ‘‘සත්ථානී’’ති වුච්චන්ති. තෙසු චායං විසෙසතො චොදිතො මුසාවචනසත්ථානෙව කරොති – ‘‘ඉමිනා කාරණෙනාහං විබ්භන්තො’’ති භණන්තො. තෙනෙවාහ – ‘‘එස ඛ්වස්ස මහාගෙධො, මොසවජ්ජං පගාහතී’’ති. තත්ථ එස ඛ්වස්සාති එස ඛො අස්ස. මහාගෙධොති මහාබන්ධනං. කතමොති චෙ? යදිදං මොසවජ්ජං පගාහති, ස්වාස්ස මුසාවාදජ්ඣොගාහො මහාගෙධොති වෙදිතබ්බො. 826. Die Verbindung der folgenden Verse ist ganz klar. Darunter bedeuten „Waffen“ (satthāni): körperliches Fehlverhalten usw.; denn diese werden als „Waffen“ bezeichnet, weil sie einen selbst und andere verletzen. Insbesondere wenn er getadelt wird, greift er zu den Waffen der Lüge, indem er sagt: „Aus diesem Grund habe ich das mönchische Leben aufgegeben.“ Deshalb heißt es: „Dies ist fürwahr eine große Verstrickung für ihn, er versinkt in der Lüge“ (esa khvassa mahāgedho, mosavajjaṃ pagāhati). Darin bedeutet „esa khvassa“: dies ist fürwahr für ihn. „Eine große Verstrickung“ (mahāgedho) bedeutet eine große Fessel. Und welche ist das? Das Versinken in der Lüge; dieses sein Eingetauchtsein in die Lüge ist als die große Verstrickung zu verstehen. 827. මන්දොව පරිකිස්සතීති පාණවධාදීනි කරොන්තො තතොනිදානඤ්ච දුක්ඛමනුභොන්තො භොගපරියෙසනරක්ඛනානි ච කරොන්තො මොමූහො විය පරිකිලිස්සති. 827. „Wie ein Tor wird er geplagt“: Indem er das Töten von Lebewesen und so weiter begeht, das dadurch verursachte Leiden erfährt sowie nach Besitz sucht und diesen bewacht, wird er wie ein völlig Verblendeter geplagt. 828-9. ‘‘එතමාදීනවං ඤත්වා, මුනි පුබ්බාපරෙ ඉධා’’ති එතං ‘‘යසො කිත්ති ච යා පුබ්බෙ, හායතෙවාපි තස්ස සා’’ති ඉතො පභුති වුත්තෙ පුබ්බාපරෙ ඉධ ඉමස්මිං සාසනෙ පුබ්බතො අපරෙ සමණභාවතො විබ්භන්තකභාවෙ [Pg.252] ආදීනවං මුනි ඤත්වා. එතදරියානමුත්තමන්ති යදිදං විවෙකචරියා, එතං බුද්ධාදීනං අරියානං උත්තමං, තස්මා විවෙකඤ්ඤෙව සික්ඛෙථාති අධිප්පායො. න තෙන සෙට්ඨො මඤ්ඤෙථාති තෙන ච විවෙකෙන න අත්තානං ‘‘සෙට්ඨො අහ’’න්ති මඤ්ඤෙය්‍ය, තෙන ථද්ධො න භවෙය්‍යාති වුත්තං හොති. 828-9. „Erkennt der Weise diese Gefahr hier im Vorher und Nachher“: Dies bezieht sich auf die Gefahr im „Vorher und Nachher“ hier in dieser Lehre – beginnend mit den Worten: „Welcher Ruhm und welches Ansehen ihm zuvor zuteilwurde, schwinden auch für ihn dahin“ –, nämlich die Gefahr im Zustand vor und nach dem Abfall vom Mönchsleben; wenn der Weise diese Gefahr erkannt hat. „Dies ist das Höchste unter den Edlen“: Das bedeutet, dieses Leben in der Abgeschiedenheit ist das Höchste unter den Edlen wie den Buddhas; daher sollte man sich gerade in der Abgeschiedenheit üben, das ist die Absicht. „Deswegen soll er sich nicht für den Besten halten“: Wegen dieser Abgeschiedenheit soll er sich nicht einbilden: „Ich bin der Beste“; das bedeutet, er soll dadurch nicht stolz werden. 830. රිත්තස්සාති විවිත්තස්ස කායදුච්චරිතාදීහි විරහිතස්ස. ඔඝතිණ්ණස්ස පිහයන්ති, කාමෙසු ගධිතා පජාති වත්ථුකාමෙසු ලග්ගා සත්තා තස්ස චතුරොඝතිණ්ණස්ස පිහයන්ති ඉණායිකා විය ආණණ්‍යස්සාති අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨාපෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ තිස්සො සොතාපත්තිඵලං පත්වා පච්ඡා පබ්බජිත්වා අරහත්තං සච්ඡාකාසීති. 830. „Dem Leeren“: Dem Abgeschiedenen, der frei von körperlichem Fehlverhalten und so weiter ist. „Die in den Sinnesfreuden Verstrickten beneiden den, der die Flut überquert hat“: Die an den Objekten der Sinneslust haftenden Wesen beneiden denjenigen, der die vier Fluten überquert hat, so wie Schuldner den Schuldenfreien beneiden. Damit schloss er die Lehrrede ab, die in der Arahatschaft gipfelte. Am Ende der Lehrrede erlangte Tissa die Frucht des Stromeintritts, trat später in den Orden ein und verwirklichte die Arahatschaft. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zur Khuddaka-Sammlung, සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය තිස්සමෙත්තෙය්‍යසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung des Tissa-Metteyya-Suttas im Suttanipāta-Kommentar beendet. 8. පසූරසුත්තවණ්ණනා 8. Die Erklärung des Pasūra-Suttas 831. ඉධෙව සුද්ධීති පසූරසුත්තං. කා උප්පත්ති? භගවති කිර සාවත්ථියං විහරන්තෙ පසූරො නාම පරිබ්බාජකො මහාවාදී, සො ‘‘අහමස්මි සකලජම්බුදීපෙ වාදෙන අග්ගො, තස්මා යථා ජම්බුදීපස්ස ජම්බුපඤ්ඤාණං, එවං මමාපි භවිතුං අරහතී’’ති ජම්බුසාඛං ධජං කත්වා සකලජම්බුදීපෙ පටිවාදං අනාසාදෙන්තො අනුපුබ්බෙන සාවත්ථිං ආගන්ත්වා නගරද්වාරෙ වාලිකත්ථලං කත්වා තත්ථ සාඛං උස්සාපෙත්වා ‘‘යො මයා සද්ධිං වාදං කාතුං සමත්ථො, සො ඉමං සාඛං භඤ්ජතූ’’ති වත්වා නගරං පාවිසි. තං ඨානං මහාජනො පරිවාරෙත්වා අට්ඨාසි. තෙන ච සමයෙන ආයස්මා සාරිපුත්තො භත්තකිච්චං කත්වා සාවත්ථිතො නික්ඛමති. සො තං දිස්වා සම්බහුලෙ ගාමදාරකෙ පුච්ඡි – ‘‘කිං එතං දාරකා’’ති, තෙ සබ්බං ආචික්ඛිංසු. ‘‘තෙන හි නං තුම්හෙ උද්ධරිත්වා පාදෙහි භඤ්ජථ, ‘වාදත්ථිකො විහාරං ආගච්ඡතූ’ති ච භණථා’’ති වත්වා පක්කාමි. 831. „Nur hier ist Reinheit“ ist das Pasūra-Sutta. Was ist der Anlass seiner Entstehung? Als der Erhabene in Sāvatthī weilte, gab es einen Wanderer namens Pasūra, einen großen Debattierer. Er dachte: „Ich bin in ganz Jambudīpa der Höchste im Debattieren; so wie der Rosenapfelbaum das Wahrzeichen von Jambudīpa ist, so sollte er auch das meine sein.“ Da er in ganz Jambudīpa keinen Gegner im Streitgespräch fand, kam er nach und nach nach Sāvatthī, errichtete am Stadttor einen Sandhügel, stellte dort den Ast auf und verkündete: „Wer in der Lage ist, mit mir zu debattieren, der möge diesen Ast zerbrechen“, und betrat dann die Stadt. Eine große Menschenmenge versammelte sich an jenem Ort. Zu dieser Zeit verließ der ehrwürdige Sāriputta nach dem Mahl Sāvatthī. Als er den Ast sah, fragte er einige Dorfkinder: „Was ist das, Kinder?“ Sie erzählten ihm alles. Da sagte er: „In diesem Fall zieht ihn heraus, zertrampelt ihn mit euren Füßen und sagt: ‚Wer debattieren will, soll zum Kloster kommen!‘“, und ging weiter. පරිබ්බාජකො [Pg.253] පිණ්ඩාය චරිත්වා කතභත්තකිච්චො ආගන්ත්වා උද්ධරිත්වා භග්ගං සාඛං දිස්වා ‘‘කෙනිදං කාරිත’’න්ති පුච්ඡි. ‘‘බුද්ධසාවකෙන සාරිපුත්තෙනා’’ති ච වුත්තෙ පමුදිතො හුත්වා ‘‘අජ්ජ මම ජයං සමණස්ස ච පරාජයං පණ්ඩිතා පස්සන්තූ’’ති පඤ්හවීමංසකෙ කාරණිකෙ ආනෙතුං සාවත්ථිං පවිසිත්වා වීථිසිඞ්ඝාටකචච්චරෙසු විචරන්තො ‘‘සමණස්ස ගොතමස්ස අග්ගසාවකෙන සහ වාදෙ පඤ්ඤාපටිභානං සොතුකාමා භොන්තො නික්ඛමන්තූ’’ති උග්ඝොසෙසි. ‘‘පණ්ඩිතානං වචනං සොස්සාමා’’ති සාසනෙ පසන්නාපි අප්පසන්නාපි බහූ මනුස්සා නික්ඛමිංසු. තතො පසූරො මහාජනපරිවුතො ‘‘එවං වුත්තෙ එවං භණිස්සාමී’’තිආදීනි විතක්කෙන්තො විහාරං අගමාසි. ථෙරො ‘‘විහාරෙ උච්චාසද්දමහාසද්දො ජනබ්‍යාකුලඤ්ච මා අහොසී’’ති ජෙතවනද්වාරකොට්ඨකෙ ආසනං පඤ්ඤාපෙත්වා නිසීදි. Nachdem der Wanderer auf Almosengang gegangen war und sein Mahl beendet hatte, kehrte er zurück, sah den herausgezogenen und zerbrochenen Ast und fragte: „Wer hat das getan?“ Als ihm geantwortet wurde: „Vom Buddhaschüler Sāriputta“, war er hocherfreut und dachte: „Heute sollen die Weisen meinen Sieg und die Niederlage des Asketen sehen!“ Er betrat Sāvatthī, um Schiedsrichter und Prüfer zu holen, zog durch die Straßen, Kreuzungen und Plätze und rief aus: „Ihr Herren, die ihr meine Weisheit und Geistesgegenwart im Streitgespräch mit dem obersten Schüler des Asketen Gotama hören wollt, kommt heraus!“ In dem Gedanken „Wir wollen die Worte der Weisen hören“, kamen viele Menschen heraus, sowohl Gläubige der Lehre als auch Ungläubige. Daraufhin ging Pasūra, von der großen Menge begleitet, zum Kloster und überlegte sich dabei: „Wenn er dies sagt, werde ich jenes erwidern.“ Der Älteste dachte: „Damit im Kloster kein lauter Lärm, kein Getöse und kein Menschengedränge entsteht“, und setzte sich auf einen für ihn vorbereiteten Sitz am Torgebäude des Jetavana. පරිබ්බාජකො ථෙරං උපසඞ්කමිත්වා ‘‘ත්වං, භො, පබ්බජිත, මය්හං ජම්බුධජං භඤ්ජාපෙසී’’ති ආහ. ‘‘ආම පරිබ්බාජකා’’ති ච වුත්තෙ ‘‘හොතු නො, භො, කාචි කථාපවත්තී’’ති ආහ. ‘‘හොතු පරිබ්බාජකා’’ති ච ථෙරෙන සම්පටිච්ඡිතෙ ‘‘ත්වං, සමණ, පුච්ඡ, අහං විස්සජ්ජෙස්සාමී’’ති ආහ. තතො නං ථෙරො අවච ‘‘කිං, පරිබ්බාජක, දුක්කරං පුච්ඡා, උදාහු විස්සජ්ජන’’න්ති. විස්සජ්ජනං භො, පබ්බජිත, පුච්ඡාය කිං දුක්කරං. තං යො හි කොචි යංකිඤ්චි පුච්ඡතීති. ‘‘තෙන හි, පරිබ්බාජක, ත්වං පුච්ඡ, අහං විස්සජ්ජෙස්සාමී’’ති එවං වුත්තෙ පරිබ්බාජකො ‘‘සාධුරූපො භික්ඛු ඨානෙ සාඛං භඤ්ජාපෙසී’’ති විම්හිතචිත්තො හුත්වා ථෙරං පුච්ඡි – ‘‘කො පුරිසස්ස කාමො’’ති. ‘‘සඞ්කප්පරාගො පුරිසස්ස කාමො’’ති (අ. නි. 6.63) ථෙරො ආහ. සො තං සුත්වා ථෙරෙ විරුද්ධසඤ්ඤී හුත්වා පරාජයං ආරොපෙතුකාමො ආහ – ‘‘චිත්‍රවිචිත්‍රාරම්මණං පන භො, පබ්බජිත, පුරිසස්ස කාමං න වදෙසී’’ති? ‘‘ආම, පරිබ්බාජක, න වදෙමී’’ති. තතො නං පරිබ්බාජකො යාව තික්ඛත්තුං පටිඤ්ඤං කාරාපෙත්වා ‘‘සුණන්තු භොන්තො සමණස්ස වාදෙ දොස’’න්ති පඤ්හවීමංසකෙ ආලපිත්වා ආහ – ‘‘භො, පබ්බජිත, තුම්හාකං සබ්‍රහ්මචාරිනො අරඤ්ඤෙ විහරන්තී’’ති? ‘‘ආම, පරිබ්බාජක, විහරන්තී’’ති. ‘‘තෙ තත්ථ විහරන්තා කාමවිතක්කාදයො විතක්කෙ විතක්කෙන්තී’’ති? ‘‘ආම, පරිබ්බාජක, පුථුජ්ජනා සහසා විතක්කෙන්තී’’ති. ‘‘යදි එවං තෙසං සමණභාවො කුතො? නනු තෙ අගාරිකා කාමභොගිනො හොන්තී’’ති එවඤ්ච පන වත්වා අථාපරං එතදවොච – Der Wanderer trat an den Ältesten heran und sagte: „Hast du, o Asket, mein Rosenapfel-Banner zerbrechen lassen?“ Als dieser antwortete: „Ja, Wanderer“, sagte er: „So lass uns ein Gespräch führen, o Asket.“ Der Älteste stimmte zu: „Es sei so, Wanderer.“ Da sagte der Wanderer: „Du, o Asket, frage, und ich werde antworten.“ Daraufhin sprach der Älteste zu ihm: „Was ist schwerer, Wanderer: das Fragen oder das Antworten?“ – „Das Antworten, o Asket; was sollte am Fragen schwer sein? Ein jeder kann doch irgendetwas fragen.“ – „In diesem Fall, Wanderer, frage du, und ich werde antworten.“ Als dies gesagt war, dachte der Wanderer voller Erstaunen: „Dies ist in der Tat ein trefflicher Mönch, der zu Recht meinen Ast abbrechen ließ!“, und fragte den Ältesten: „Was ist das Begehren des Menschen?“ Der Älteste antwortete: „Das von Absicht getragene Begehren ist das Begehren des Menschen.“ Als er das hörte, wollte er dem Ältesten widersprechen und ihm eine Niederlage anhängen, und sagte: „Aber, o Asket, sagst du etwa nicht, dass die bunten und vielfältigen Objekte das Begehren des Menschen sind?“ – „Ja, Wanderer, das sage ich nicht.“ Daraufhin ließ ihn der Wanderer dies bis zu dreimal bestätigen, wandte sich an die Prüfer und Schiedsrichter und sagte: „Hört, ihr Herren, den Fehler in der Behauptung des Asketen!“ Dann sprach er zum Ältesten: „O Asket, leben eure Ordensbrüder im Wald?“ – „Ja, Wanderer, sie leben dort.“ – „Und wenn sie dort leben, hegen sie da Gedanken des Begehrens und Ähnliches?“ – „Ja, Wanderer, die Weltlinge unter ihnen hegen solche Gedanken unwillkürlich.“ – „Wenn dem so ist, woher kommt dann ihr Asketentum? Sind sie dann nicht wie Hausväter, die Sinneslüste genießen?“ Nachdem er dies gesagt hatte, sprach er im Anschluss daran Folgendes: ‘‘න [Pg.254] තෙ වෙ කාමා යානි චිත්‍රානි ලොකෙ,සඞ්කප්පරාගඤ්ච වදෙසි කාමං; සඞ්කප්පයං අකුසලෙ විතක්කෙ,භික්ඛුපි තෙ හෙස්සති කාමභොගී’’ති. (සං. නි. අට්ඨ. 1.1.34); „Wahrlich, jene bunten Dinge in der Welt sind nicht die Sinneslüste, sondern du nennst das von Absicht getragene Begehren die Sinneslust. Wenn also ein Mönch unheilsame Gedanken hegt, dann wäre er für dich ebenso ein Genießer von Sinneslüsten.“ අථ ථෙරො පරිබ්බාජකස්ස වාදෙ දොසං දස්සෙන්තො ආහ – ‘‘කිං, පරිබ්බාජක, සඞ්කප්පරාගං පුරිසස්ස කාමං න වදෙසි, චිත්‍රවිචිත්‍රාරම්මණං වදෙසී’’ති? ‘‘ආම, භො, පබ්බජිතා’’ති. තතො නං ථෙරො යාව තික්ඛත්තුං පටිඤ්ඤං කාරාපෙත්වා ‘‘සුණාථ, ආවුසො, පරිබ්බාජකස්ස වාදෙ දොස’’න්ති පඤ්හවීමංසකෙ ආලපිත්වා ආහ – ‘‘ආවුසො පසූර, තව සත්ථා අත්ථී’’ති? ‘‘ආම, පබ්බජිත, අත්ථී’’ති. ‘‘සො චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපාරම්මණං පස්සති සද්දාරම්මණාදීනි වා සෙවතී’’ති? ‘‘ආම, පබ්බජිත, සෙවතී’’ති. ‘‘යදි එවං තස්ස සත්ථුභාවො කුතො, නනු සො අගාරිකො කාමභොගී හොතී’’ති එවඤ්ච පන වත්වා අථාපරං එතදවොච – Daraufhin wies der Ältere auf den Fehler in der Behauptung des Wanderers hin und sprach: „Wie ist das, Wanderer? Sagst du etwa, dass die leidenschaftliche Absicht nicht das Sinnenbegehren des Menschen ist, sondern dass es die bunten und vielfältigen Objekte sind?“ – „Ja, o Mönch.“ Daraufhin ließ ihn der Ältere dies bis zu dreimal bestätigen, wandte sich an die Prüfer der Fragen und sagte: „Hört, ihr Ehrwürdigen, den Fehler in der Behauptung des Wanderers!“ Und er sprach: „Freund Pasūra, hast du einen Lehrer?“ – „Ja, o Mönch, ich habe einen.“ – „Sieht er durch das Auge erkennbare visuelle Objekte oder genießt er Töne und so weiter mit den anderen Sinnen?“ – „Ja, o Mönch, das tut er.“ – „Wenn dem so ist, wie kann er dann ein Lehrer sein? Wäre er dann nicht ein Laie, der Sinnenlüste genießt?“ Nachdem er dies so dargelegt hatte, sprach er im Folgenden dies: ‘‘තෙ වෙ කාමා යානි චිත්‍රානි ලොකෙ,සඞ්කප්පරාගං න වදෙසි කාමං; පස්සන්තො රූපානි මනොරමානි,සුණන්තො සද්දානි මනොරමානි. „Du sagst, jene bunten Dinge in der Welt seien die Sinnenlüste, und dass die leidenschaftliche Absicht nicht das Sinnenbegehren sei. Wenn er nun liebliche Gestalten sieht und liebliche Töne hört, ‘‘ඝායන්තො ගන්ධානි මනොරමානි,සායන්තො රසානි මනොරමානි; ඵුසන්තො ඵස්සානි මනොරමානි,සත්ථාපි තෙ හෙස්සති කාමභොගී’’ති. liebliche Düfte riecht, liebliche Säfte schmeckt und liebliche Berührungen empfindet, so wird auch dein Lehrer ein Genießer von Sinnenlüsten sein.“ එවං වුත්තෙ නිප්පටිභානො පරිබ්බාජකො ‘‘අයං පබ්බජිතො මහාවාදී, ඉමස්ස සන්තිකෙ පබ්බජිත්වා වාදසත්ථං සික්ඛිස්සාමී’’ති සාවත්ථිං පවිසිත්වා පත්තචීවරං පරියෙසිත්වා ජෙතවනං පවිට්ඨො තත්ථ ලාලුදායිං සුවණ්ණවණ්ණං කායූපපන්නං සරීරාකාරාකප්පෙසු සමන්තපාසාදිකං දිස්වා ‘‘අයං භික්ඛු මහාපඤ්ඤො මහාවාදී’’ති මන්ත්වා තස්ස සන්තිකෙ පබ්බජිත්වා තං වාදෙන නිග්ගහෙත්වා සලිඞ්ගෙන තංයෙව තිත්ථායතනං පක්කමිත්වා පුන ‘‘සමණෙන ගොතමෙන සද්ධිං වාදං කරිස්සාමී’’ති සාවත්ථියං පුරිමනයෙනෙව උග්ඝොසෙත්වා මහාජනපරිවුතො ‘‘එවං සමණං ගොතමං නිග්ගහෙස්සාමී’’තිආදීනි වදන්තො [Pg.255] ජෙතවනං අගමාසි. ජෙතවනද්වාරකොට්ඨකෙ අධිවත්ථා දෙවතා ‘‘අයං අභාජනභූතො’’ති මුඛබන්ධමස්ස අකාසි. සො භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා මූගො විය නිසීදි. මනුස්සා ‘‘ඉදානි පුච්ඡිස්සති, ඉදානි පුච්ඡිස්සතී’’ති තස්ස මුඛං උල්ලොකෙත්වා ‘‘වදෙහි, භො පසූර, වදෙහි, භො පසූරා’’ති උච්චාසද්දමහාසද්දා අහෙසුං. අථ භගවා ‘‘කිං පසූරො වදිස්සතී’’ති වත්වා තත්ථ සම්පත්තපරිසාය ධම්මදෙසනත්ථං ඉමං සුත්තං අභාසි. Als dies gesagt wurde, war der Wanderer sprachlos und dachte: „Dieser Asket ist ein großer Debattenredner; in seiner Gegenwart will ich in die Hauslosigkeit hinausgehen und die Kunst der Debatte erlernen.“ Er betrat Sāvatthī, besorgte sich Almosenschale und Gewänder, ging zum Jeta-Wäldchen und sah dort Lāḷudāyī, der einen goldfarbenen Körper besaß und in all seinen körperlichen Bewegungen und Gebärden überaus anmutig war. Er dachte: „Dieser Bhikkhu ist von großer Weisheit, ein großer Debattenredner.“ Er ging unter ihm in die Hauslosigkeit hinaus, besiegte ihn in einer Debatte, behielt die Gewänder an und begab sich zur Stätte der Andersgläubigen. Dort verkündete er erneut, wie zuvor: „Ich werde mit dem Asketen Gotama debattieren“, und ging, von einer großen Menschenmenge umgeben, zum Jeta-Wäldchen, während er ausrief: „So werde ich den Asketen Gotama bezwingen.“ Die Gottheit, die im Torbau des Jeta-Wäldchens wohnte, dachte: „Er ist kein würdiges Gefäß“, und verschloss ihm den Mund. Als er vor den Erhabenen trat, saß er da wie stumm. Die Menschen blickten auf sein Gesicht und dachten: „Jetzt wird er fragen, jetzt wird er fragen“, und es entstand ein lautes Rufen und Getümmel: „Sprich, werter Pasūra! Sprich, werter Pasūra!“ Da sagte der Erhabene: „Was kann Pasūra schon sagen?“ und sprach dieses Sutta, um der anwesenden Versammlung die Lehre zu verkünden. තත්ථ පඨමගාථාය තාව අයං සඞ්ඛෙපො – ඉමෙ දිට්ඨිගතිකා අත්තනො දිට්ඨිං සන්ධාය ඉධෙව සුද්ධී ඉති වාදයන්ති නාඤ්ඤෙසු ධම්මෙසු විසුද්ධිමාහු. එවං සන්තෙ අත්තනො සත්ථාරාදීනි නිස්සිතා තත්ථෙව ‘‘එස වාදො සුභො’’ති එවං සුභං වදානා හුත්වා පුථූ සමණබ්‍රාහ්මණා ‘‘සස්සතො ලොකො’’තිආදීසු පච්චෙකසච්චෙසු නිවිට්ඨා. Dazu ist hier zunächst die kurze Zusammenfassung des ersten Verses: Diese Verfechter von Ansichten erklären im Hinblick auf ihre eigene Ansicht: „Nur hier ist Reinheit“, sagen aber, dass es in anderen Lehren keine Läuterung gibt. Da dies so ist, stützen sie sich auf ihren eigenen Lehrer und so weiter, erklären jene Stätte mit den Worten „Diese Lehre ist vortrefflich“ für vortrefflich und sind so, viele Asketen und Brahmanen, in ihren jeweiligen Einzelsicherheiten wie „Die Welt ist ewig“ und so weiter festgefahren. 832. එවං නිවිට්ඨා ච – තෙ වාදකාමාති ගාථා. තත්ථ බාලං දහන්තී මිථු අඤ්ඤමඤ්ඤන්ති ‘‘අයං බාලො අයං බාලො’’ති එවං ද්වෙපි ජනා අඤ්ඤමඤ්ඤං බාලං දහන්ති, බාලතො පස්සන්ති. වදන්ති තෙ අඤ්ඤසිතා කථොජ්ජන්ති තෙ අඤ්ඤමඤ්ඤං සත්ථාරාදිං නිස්සිතා කලහං වදන්ති. පසංසකාමා කුසලා වදානාති පසංසත්ථිකා උභොපි ‘‘මයං කුසලවාදා පණ්ඩිතවාදා’’ති එවංසඤ්ඤිනො හුත්වා. 832. Und so festgefahren – dazu dient der Vers: „Sie wünschen Debatte“ (te vādakāmā). Darin bedeutet „sie halten einander gegenseitig für Toren“ (bālaṃ dahantī mithu aññamaññaṃ): „Dieser ist ein Tor, jener ist ein Tor“ – so halten beide Personen einander für Toren und betrachten einander als Toren. „Sie führen, gestützt auf andere, ein Streitgespräch“ (vadanti te aññasitā kathojjaṃ): Sie führen einen Streit, indem sie sich auf ihren jeweiligen Lehrer und so weiter stützen. „Nach Lob strebend, sich als geschickt bezeichnend“ (pasaṃsakāmā kusalā vadānā): Beide streben nach Lob und haben dabei die Vorstellung: „Wir sind geschickte Redner, weise Redner“. 833. එවං වදානෙසු ච තෙසු එකො නියමතො එව – යුත්තො කථායන්ති ගාථා. තත්ථ යුත්තො කථායන්ති විවාදකථාය උස්සුක්කො. පසංසමිච්ඡං විනිඝාති හොතීති අත්තනො පසංසං ඉච්ඡන්තො ‘‘කථං නු ඛො නිග්ගහෙස්සාමී’’තිආදිනා නයෙන පුබ්බෙව සල්ලාපා කථංකථී විනිඝාතී හොති. අපාහතස්මින්ති පඤ්හවීමංසකෙහි ‘‘අත්ථාපගතං තෙ භණිතං, බ්‍යඤ්ජනාපගතං තෙ භණිත’’න්තිආදිනා නයෙන අපහාරිතෙ වාදෙ. නින්දාය සො කුප්පතීති එවං අපාහතස්මිඤ්ච වාදෙ උප්පන්නාය නින්දාය සො කුප්පති. රන්ධමෙසීති පරස්ස රන්ධමෙව ගවෙසන්තො. 833. Und wenn sie sich so äußern, ist einer von ihnen unweigerlich „bereit zur Rede“ (yutto kathāya) – so heißt es im Vers. Darin bedeutet „bereit zur Rede“: eifrig bemüht um die Debattenrede. „Nach Lob strebend, wird er niedergeschlagen“ (pasaṃsamicchaṃ vinighātī hoti): Er ersehnt Lob für sich selbst, wird aber schon vor dem Gespräch unsicher und niedergeschlagen, indem er denkt: „Wie kann ich ihn bloß besiegen?“ „Ist seine Behauptung widerlegt“ (apāhatasmiṃ): Wenn seine Behauptung von den Fragenprüfern auf eine Weise wie: „Deine Rede entbehrt des Sinnes, deine Rede entbehrt des richtigen Ausdrucks“ zurückgewiesen wird. „Ärgert er sich über den Tadel“ (nindāya so kuppati): Er ärgert sich über den Tadel, der entsteht, wenn seine Behauptung so entkräftet wurde. „Er sucht nach Fehlern“ (randhamesī): Er sucht nach einer Schwachstelle beim anderen. 834. න [Pg.256] කෙවලඤ්ච කුප්පති, අපිච ඛො පන යමස්ස වාදන්ති ගාථා. තත්ථ පරිහීනමාහු අපාහතන්ති අත්ථබ්‍යඤ්ජනාදිතො අපාහතං පරිහීනං වදන්ති. පරිදෙවතීති තතො නිමිත්තං සො ‘‘අඤ්ඤං මයා ආවජ්ජිත’’න්තිආදීහි විප්පලපති. සොචතීති ‘‘තස්ස ජයො’’තිආදීනි ආරබ්භ සොචති. උපච්චගා මන්ති අනුත්ථුනාතීති ‘‘සො මං වාදෙන වාදං අතික්කන්තො’’තිආදිනා නයෙන සුට්ඨුතරං විප්පලපති. 834. Und er ärgert sich nicht nur, sondern der Vers fährt fort mit: „Wenn sie seine Behauptung [als fehlerhaft bezeichnen]“ (yamassa vādaṃ). Darin bedeutet „sie nennen sie unzulänglich, zurückgewiesen“ (parihīnamāhu apāhataṃ): Sie nennen sie hinsichtlich Sinn und Wortlaut unzulänglich und widerlegt. „Er jammert“ (paridevati): Aufgrund dessen faselt er: „Ich hätte mir etwas anderes überlegen sollen“ und so weiter. „Er trauert“ (socati): Er trauert im Hinblick auf Gedanken wie „Sein ist der Sieg“. „Er beklagt sich: ‚Er hat mich übertroffen‘“ (upaccagā maṃ anutthunāti): Er jammert noch heftiger, indem er sagt: „Er hat mich in der Debatte besiegt.“ 835. එතෙ විවාදා සමණෙසූති එත්ථ පන සමණා වුච්චන්ති බාහිරපරිබ්බාජකා. එතෙසු උග්ඝාති නිඝාති හොතීති එතෙසු වාදෙසු ජයපරාජයාදිවසෙන චිත්තස්ස උග්ඝාතං නිඝාතඤ්ච පාපුණන්තො උග්ඝාතී නිඝාතී ච හොති. විරමෙ කථොජ්ජන්ති පජහෙය්‍ය කලහං. න හඤ්ඤදත්ථත්ථි පසංසලාභාති න හි එත්ථ පසංසලාභතො අඤ්ඤො අත්ථො අත්ථි. 835. „Diese Streitigkeiten sind unter Asketen“ (ete vivādā samaṇesu): Hier werden die außenstehenden Wanderer als „Asketen“ bezeichnet. „In diesen erfährt man Erhebung und Niedergeschlagenheit“ (etesu ugghātī nighātī hoti): In diesen Debatten erfährt man je nach Sieg oder Niederlage Erhebung und Niedergeschlagenheit des Geistes und wird somit erhoben und niedergeschlagen. „Er sollte das Streitgespräch meiden“ (virame kathojjaṃ): Er sollte den Streit aufgeben. „Denn hierbei gibt es keinen anderen Nutzen als Lob und Gewinn“ (na haññadatthatthi pasaṃsalābhā): Denn außer dem Erlangen von Lob und Gewinn gibt es hierbei keinen anderen Nutzen. 836-7. ඡට්ඨගාථාය අත්ථො – යස්මා ච න හඤ්ඤදත්ථත්ථි පසංසලාභා, තස්මා පරමං ලාභං ලභන්තොපි ‘‘සුන්දරො අය’’න්ති තත්ථ දිට්ඨියා පසංසිතො වා පන හොති තං වාදං පරිසාය මජ්ඣෙ දීපෙත්වා, තතො සො තෙන ජයත්ථෙන තුට්ඨිං වා දන්තවිදංසකං වා ආපජ්ජන්තො හසති, මානෙන ච උණ්ණමති. කිං කාරණං? යස්මා තං ජයත්ථං පප්පුය්‍ය යථාමානො ජාතො, එවං උණ්ණමතො ච යා උණ්ණතීති ගාථා. තත්ථ මානාතිමානං වදතෙ පනෙසොති එසො පන තං උණ්ණතිං ‘‘විඝාතභූමී’’ති අබුජ්ඣමානො මානඤ්ච අතිමානඤ්ච වදතියෙව. 836-7. Der Sinn des sechsten Verses ist: Und weil es keinen anderen Nutzen als Lob und Gewinn gibt, lacht er, selbst wenn er den höchsten Gewinn erlangt oder wenn er wegen seiner Ansicht inmitten der Versammlung mit den Worten „Dieser ist vortrefflich“ gelobt wird, nachdem er jene Behauptung dargelegt hat, voller Freude über diesen Sieg oder zeigt dabei die Zähne und bläht sich vor Stolz auf. Aus welchem Grund? Weil er den Nutzen des Sieges erlangt hat, wie es seinem Dünkel entspricht. Zu diesem sich Aufblähen gehört der Vers: „What is the swelling...“. Darin bedeutet „er spricht voller Stolz und Überheblichkeit“ (mānātimānaṃ vadate paneso): Er erkennt nicht, dass dieses Aufblähen ein „Boden der Drangsal“ (vighātabhūmi) ist, und spricht dennoch voller Stolz und Überheblichkeit. 838. එවං වාදෙ දොසං දස්සෙත්වා ඉදානි තස්ස වාදං අසම්පටිච්ඡන්තො ‘‘සූරො’’ති ගාථමාහ. තත්ථ රාජඛාදායාති රාජඛාදනීයෙන, භත්තවෙතනෙනාති වුත්තං හොති. අභිගජ්ජමෙති පටිසූරමිච්ඡන්ති යථා සො පටිසූරං ඉච්ඡන්තො අභිගජ්ජන්තො එති, එවං දිට්ඨිගතිකො දිට්ඨිගතිකන්ති දස්සෙති. යෙනෙව සො, තෙන පලෙහීති යෙන සො තුය්හං පටිසූරො, තෙන ගච්ඡ. පුබ්බෙව නත්ථි යදිදං යුධායාති යං පන ඉදං කිලෙසජාතං යුද්ධාය සියා, තං එතං පුබ්බෙව නත්ථි, බොධිමූලෙයෙව පහීනන්ති දස්සෙති. සෙසගාථා පාකටසම්බන්ධායෙව. 838. Nachdem er so den Fehler in der Debatte aufgezeigt hat, spricht er nun die Strophe 'Wie ein Held', wobei er die Behauptung des Gegners zurückweist. Hier bedeutet 'von der Nahrung des Königs' (rājakhādāya): durch Lohn in Form von Mahlzeiten. 'Kommt herandonnernd, einen Gegner begehrend' (abhigajjame): Er beschreibt den Theoretiker als jemanden, der herandonnernd kommt und einen Gegner begehrt. 'Eile in seine Richtung davon' (yeneva so, tena palehi): Geh in die Richtung deines Gegners. 'Schon in der Vergangenheit gab es keinen Raum für einen Kampf' (pubbeva natthi yadidaṃ yudhāya): Er zeigt: 'Die Gruppe der Verunreinigungen, die zu einem Kampf hätte führen können, existierte schon in der Vergangenheit nicht; sie wurde bereits am Fuße des Bodhi-Baumes aufgegeben.' Die verbleibenden Strophen haben eine offensichtliche Verbindung. 839-40. තත්ථ විවාදයන්තීති විවදන්ති. පටිසෙනිකත්තාති පටිලොමකාරකො. විසෙනිකත්වාති කිලෙසසෙනං විනාසෙත්වා. කිං ලභෙථොති [Pg.257] පටිමල්ලං කිං ලභිස්සසි. පසූරාති තං පරිබ්බාජකං ආලපති. යෙසීධ නත්ථීති යෙසං ඉධ නත්ථි. 839-40. Hier bedeutet 'sie debattieren' (vivādayanti): sie streiten. 'Gegnerschaft' (paṭisenikattā) bedeutet: einer, der entgegenwirkt. 'Nachdem er das Heer besiegt hat' (visenikatvā) bedeutet: nachdem er das Heer der Verunreinigungen vernichtet hat. 'Was wirst du erlangen?' (kiṃ labhetho) bedeutet: Welchen Widersacher wirst du gewinnen? Mit 'Pasūra' spricht er diesen Wanderbettler an. 'Für die es hier nichts gibt' (yesīdha natthi) bedeutet: für die es hier nicht existiert. 841. පවිතක්කන්ති ‘‘ජයො නු ඛො මෙ භවිස්සතී’’ති ආදීනි විතක්කෙන්තො. ධොනෙන යුගං සමාගමාති ධුතකිලෙසෙන බුද්ධෙන සද්ධිං යුගග්ගාහං සමාපන්නො. න හි ත්වං සක්ඛසි සම්පයාතවෙති කොත්ථුකාදයො විය සීහාදීහි, ධොනෙන සහ යුගං ගහෙත්වා එකපදම්පි සම්පයාතුං යුගග්ගාහමෙව වා සම්පාදෙතුං න සක්ඛිස්සසීති. සෙසං සබ්බත්ථ පාකටමෙවාති. 841. 'Grübelnd' (pavitakkaṃ) bedeutet: nachdenkend: 'Werde ich den Sieg erringen?' und so weiter. 'Du bist mit einem Gereinigten zusammengetroffen' (dhonena yugaṃ samāgamā) bedeutet: Du hast dich auf einen Wettstreit mit dem Buddha eingelassen, der die Verunreinigungen abgeschüttelt hat. 'Denn du wirst nicht imstande sein, voranzukommen' (na hi tvaṃ sakkhasi sampayātave) bedeutet: Wie Schakale mit Löwen wirst du, nachdem du dich auf einen Wettstreit mit einem Gereinigten eingelassen hast, nicht einmal einen einzigen Schritt vorankommen oder in deinem Wettstreit erfolgreich sein können. Der Rest ist überall ganz offensichtlich. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zum Khuddaka-Nikāya, සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය පසූරසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung des Pasūra-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen. 9. මාගණ්ඩියසුත්තවණ්ණනා 9. Erklärung des Māgaṇḍiya-Sutta 842. දිස්වාන තණ්හන්ති මාගණ්ඩියසුත්තං. කා උප්පත්ති? එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරන්තො පච්චූසසමයෙ බුද්ධචක්ඛුනා ලොකං වොලොකෙන්තො කුරූසු කම්මාසධම්මනිගමවාසිනො මාගණ්ඩියස්ස නාම බ්‍රාහ්මණස්ස සපජාපතිකස්ස අරහත්තූපනිස්සයං දිස්වා තාවදෙව සාවත්ථිතො තත්ථ ගන්ත්වා කම්මාසධම්මස්ස අවිදූරෙ අඤ්ඤතරස්මිං වනසණ්ඩෙ නිසීදි සුවණ්ණොභාසං මුඤ්චමානො. මාගණ්ඩියොපි තඞ්ඛණං තත්ථ මුඛධොවනත්ථං ගතො සුවණ්ණොභාසං දිස්වා ‘‘කිං ඉද’’න්ති ඉතො චිතො ච පෙක්ඛමානො භගවන්තං දිස්වා අත්තමනො අහොසි. තස්ස කිර ධීතා සුවණ්ණවණ්ණා, තං බහූ ඛත්තියකුමාරාදයො වාරයන්තා න ලභන්ති. බ්‍රාහ්මණො එවංලද්ධිකො හොති ‘‘සමණස්සෙව නං සුවණ්ණවණ්ණස්ස දස්සාමී’’ති. සො භගවන්තං දිස්වා ‘‘අයං මෙ ධීතාය සමානවණ්ණො, ඉමස්ස නං දස්සාමී’’ති චිත්තං උප්පාදෙසි. තස්මා දිස්වාව අත්තමනො අහොසි. සො වෙගෙන ඝරං ගන්ත්වා බ්‍රාහ්මණිං ආහ – ‘‘භොති භොති මයා ධීතාය සමානවණ්ණො පුරිසො දිට්ඨො, අලඞ්කරොහි දාරිකං, තස්ස නං දස්සාමා’’ති. බ්‍රාහ්මණියා [Pg.258] දාරිකං ගන්ධොදකෙන න්හාපෙත්වා වත්ථපුප්ඵාලඞ්කාරාදීහි අලඞ්කරොන්තියා එව භගවතො භික්ඛාචාරවෙලා සම්පත්තා. අථ භගවා කම්මාසධම්මං පිණ්ඩාය පාවිසි. 842. 'Nachdem er Taṇhā gesehen hatte' ist das Māgaṇḍiya-Sutta. Was ist die Entstehung? Zu einer Zeit, als der Erhabene in Sāvatthī verwelte, blickte er in der Morgendämmerung mit seinem Buddha-Auge auf die Welt und sah, dass der Brahmane namens Māgaṇḍiya und seine Ehefrau, die in der Ortschaft Kammāsadamma im Land der Kurus lebten, die Voraussetzungen für die Arhatschaft besaßen. Er reiste sogleich von Sāvatthī dorthin, setzte sich in einem Waldstück unweit von Kammāsadamma nieder und strahlte einen goldenen Glanz aus. In eben diesem Moment war auch Māgaṇḍiya dorthin gegangen, um sein Gesicht zu waschen. Als er den goldenen Glanz sah und sich fragte: 'Was ist das?', blickte er sich hierhin und dorthin um, sah den Erhabenen und war erfreut. Seine Tochter hatte nämlich einen goldenen Teint; viele Kṣatriya-Prinzen und andere angesehene Männer hatten vergeblich um sie geworben. Der Brahmane vertrat die Ansicht: 'Ich werde sie nur einem Asketen mit goldenem Teint geben.' Als er den Erhabenen sah, dachte er: 'Er hat denselben Teint wie meine Tochter, ihm werde ich sie geben.' Daher war er erfreut, als er ihn sah. Er eilte schnell nach Hause und sagte zu seiner Frau: 'Liebe Frau, liebe Frau, ich habe einen Mann gesehen, der denselben Teint wie unsere Tochter hat. Schmücke das Mädchen, wir werden sie ihm geben.' Während die Ehefrau das Mädchen mit duftendem Wasser badete und sie mit Gewändern, Blumen und Schmuck verzierte, war die Zeit für den Almosengang des Erhabenen gekommen. Da betrat der Erhabene Kammāsadamma um Almosen. තෙපි ඛො ධීතරං ගහෙත්වා භගවතො නිසින්නොකාසං අගමංසු. තත්ථ භගවන්තං අදිස්වා බ්‍රාහ්මණී ඉතො චිතො ච විලොකෙන්තී භගවතො නිසජ්ජට්ඨානං තිණසන්ථාරකං අද්දස. බුද්ධානඤ්ච අධිට්ඨානබලෙන නිසින්නොකාසො පදනික්ඛෙපො ච අබ්‍යාකුලා හොන්ති. සා බ්‍රාහ්මණං ආහ – ‘‘එස, බ්‍රාහ්මණ, තස්ස තිණසන්ථාරො’’ති? ‘‘ආම, භොතී’’ති. ‘‘තෙන හි, බ්‍රාහ්මණ, අම්හාකං ආගමනකම්මං න සම්පජ්ජිස්සතී’’ති. ‘‘කස්මා භොතී’’ති? ‘‘පස්ස, බ්‍රාහ්මණ, අබ්‍යාකුලො තිණසන්ථාරො, නෙසො කාමභොගිනො පරිභුත්තො’’ති. බ්‍රාහ්මණො ‘‘මා, භොති මඞ්ගලෙ පරියෙසියමානෙ අවමඞ්ගලං අභණී’’ති ආහ. පුනපි බ්‍රාහ්මණී ඉතො චිතො ච විචරන්තී භගවතො පදනික්ඛෙපං දිස්වා බ්‍රාහ්මණං ආහ ‘‘අයං තස්ස පදනික්ඛෙපො’’ති? ‘‘ආම, භොතී’’ති. ‘‘පස්ස, බ්‍රාහ්මණ, පදනික්ඛෙපං, නායං සත්තො කාමෙසු ගධිතො’’ති. ‘‘කථං ත්වං භොති ජානාසී’’ති ච වුත්තා අත්තනො ඤාණබලං දස්සෙන්තී ආහ – Auch sie nahmen ihre Tochter und gingen dorthin, wo der Erhabene gesessen hatte. Da sie den Erhabenen dort nicht erblickte, schaute sich die Brahmanin hierhin und dorthin um und sah das Strohlager, das dem Erhabenen als Sitzplatz gedient hatte. Durch die Willenskraft der Buddhas bleiben der Ort, an dem sie saßen, und ihre Fußabdrücke unversehrt. Sie sagte zum Brahmanen: 'Ist dies, Brahmane, sein Strohlager?' – 'Ja, liebe Frau.' – 'In diesem Fall, Brahmane, wird unser Kommen keinen Erfolg haben.' – 'Warum, liebe Frau?' – 'Sieh, Brahmane, das unversehrte Strohlager; dies wurde nicht von einem Genießer der Sinnlichkeit benutzt.' Der Brahmane sagte: 'Liebe Frau, sprich nicht von Unheil, wenn wir nach etwas Heilsamem suchen.' Als die Brahmanin sich wieder hierhin und dorthin wandte, sah sie die Fußabdrücke des Erhabenen und sagte zum Brahmanen: 'Ist das sein Fußabdruck?' – 'Ja, liebe Frau.' – 'Sieh dir den Fußabdruck an, Brahmane. Dieses Wesen ist nicht an Sinnlichkeit gefesselt.' Auf die Frage: 'Woher weißt du das, liebe Frau?', zeigte sie ihre eigene Erkenntniskraft und sprach: ‘‘රත්තස්ස හි උක්කුටිකං පදං භවෙ,දුට්ඨස්ස හොති අනුකඩ්ඪිතං පදං; මූළ්හස්ස හොති සහසානුපීළිතං,විවට්ටච්ඡදස්ස ඉදමීදිසං පද’’න්ති. (අ. නි. අට්ඨ. 1.1.260-261; ධ. ප. අට්ඨ. 1.2 සාමාවතීවත්ථු; විසුද්ධි. 1.45); 'Der Fußabdruck eines Begehrenden ist gekrümmt, der eines Hassenden ist nachgezogen, der eines Verblendeten ist gewaltsam aufgedrückt; doch dies hier ist der Fußabdruck eines jener, deren Schleier gelüftet ist.' අයඤ්චරහි තෙසං කථා විප්පකතා, අථ භගවා කතභත්තකිච්චො තමෙව වනසණ්ඩං ආගතො. බ්‍රාහ්මණී භගවතො වරලක්ඛණඛචිතං බ්‍යාමප්පභාපරික්ඛිත්තං රූපං දිස්වා බ්‍රාහ්මණං ආහ – ‘‘එස තයා, බ්‍රාහ්මණ, දිට්ඨො’’ති? ‘‘ආම භොතී’’ති. ‘‘ආගතකම්මං න සම්පජ්ජිස්සතෙව, එවරූපො නාම කාමෙ පරිභුඤ්ජිස්සතීති නෙතං ඨානං විජ්ජතී’’ති. තෙසං එවං වදන්තානඤ්ඤෙව භගවා තිණසන්ථාරකෙ නිසීදි. අථ බ්‍රාහ්මණො ධීතරං වාමෙන හත්ථෙන ගහෙත්වා කමණ්ඩලුං දක්ඛිණෙන හත්ථෙන ගහෙත්වා භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා ‘‘භො, පබ්බජිත, ත්වඤ්ච සුවණ්ණවණ්ණො අයඤ්ච දාරිකා, අනුච්ඡවිකා එසා තව, ඉමාහං භොතො භරියං පොසාවනත්ථාය දම්මී’’ති [Pg.259] වත්වා භගවතො සන්තිකං ගන්ත්වා දාතුකාමො අට්ඨාසි. භගවා බ්‍රාහ්මණං අනාලපිත්වා අඤ්ඤෙන සද්ධිං සල්ලපමානො විය ‘‘දිස්වාන තණ්හ’’න්ති ඉමං ගාථං අභාසි. Während dieses ihr Gespräch noch unvollendet war, kehrte der Erhabene, der sein Mahl beendet hatte, in eben dieses Waldstück zurück. Als die Brahmanin die Gestalt des Erhabenen erblickte, die mit den hervorragenden Merkmalen geschmückt und von einer klafterbreiten Aura umgeben war, sagte sie zum Brahmanen: 'Ist dies derjenige, den du gesehen hast, Brahmane?' – 'Ja, liebe Frau.' – 'Unser Kommen wird keinesfalls Erfolg haben. Es ist unmöglich, dass ein Solcher sich der Sinnlichkeit hingibt.' Während sie noch so sprachen, setzte sich der Erhabene auf das Strohlager. Da nahm der Brahmane seine Tochter mit der linken Hand und das Wassergefäß mit der rechten Hand, trat an den Erhabenen heran und sagte: 'O Asket, sowohl du hast einen goldenen Teint als auch dieses Mädchen; sie ist für dich geeignet. Ich gebe sie dir, damit du sie als Ehefrau versorgst.' Nachdem er dies gesagt hatte, ging er nahe an den Erhabenen heran und stand bereit, sie ihm zu übergeben. Ohne den Brahmanen direkt anzusprechen, sondern als ob er mit einem anderen spräche, trug der Erhabene diese Strophe vor: 'Als ich Taṇhā sah...' තස්සත්ථො – අජපාලනිග්‍රොධමූලෙ නානාරූපානි නිම්මිනිත්වා අභිකාමමාගතං මාරධීතරං දිස්වාන තණ්හං අරතිං රගඤ්ච ඡන්දමත්තම්පි මෙ මෙථුනස්මිං නාහොසි, කිමෙවිදං ඉමිස්සා දාරිකාය මුත්තකරීසපුණ්ණං රූපං දිස්වා භවිස්සති සබ්බථා පාදාපි නං සම්ඵුසිතුං න ඉච්ඡෙ, කුතොනෙන සංවසිතුන්ති. Dies ist die Bedeutung: 'Als ich Taṇhā, Aratī und Ragā sah – die Töchter Māras, die an den Fuß des Ajapāla-Banyanbaumes gekommen waren und verschiedene Gestalten angenommen hatten, um mich zu verführen –, hatte ich nicht das geringste Verlangen nach Geschlechtsverkehr. Wie viel weniger also, wenn ich den Körper dieses Mädchens sehe, der voll von Urin und Kot ist? Ich würde sie unter keinen Umständen auch nur mit dem Fuß berühren wollen; wie erst sollte ich mit ihr zusammenleben?' 843. තතො මාගණ්ඩියො ‘‘පබ්බජිතා නාම මානුසකෙ කාමෙ පහාය දිබ්බකාමත්ථාය පබ්බජන්ති, අයඤ්ච දිබ්බෙපි කාමෙ න ඉච්ඡති, ඉදම්පි ඉත්ථිරතනං, කා නු අස්ස දිට්ඨී’’ති පුච්ඡිතුං දුතියං ගාථමාහ. තත්ථ එතාදිසං චෙ රතනන්ති දිබ්බිත්ථිරතනං සන්ධාය භණති, නාරින්ති අත්තනො ධීතරං සන්ධාය. දිට්ඨිගතං සීලවතං නු ජීවිතන්ති දිට්ඨිඤ්ච සීලඤ්ච වතඤ්ච ජීවිතඤ්ච. භවූපපත්තිඤ්ච වදෙසි කීදිසන්ති අත්තනො භවූපපත්තිඤ්ච කීදිසං වදසීති. 843. Daraufhin dachte Māgandiya: „Man sagt, dass Hauslose, nachdem sie die menschlichen Sinnesfreuden aufgegeben haben, um der himmlischen Sinnesfreuden willen in die Hauslosigkeit ziehen. Doch dieser wünscht weder himmlische Sinnesfreuden noch dieses Juwel von einer Frau. Was mag wohl seine Ansicht sein?“ Um zu fragen, sprach er den zweiten Vers. Darin bedeutet „ein solches Juwel“: Er spricht im Hinblick auf das himmlische Juwel einer Frau; „eine Frau“: im Hinblick auf seine eigene Tochter. „Ansicht, Tugend, Gelübde und Lebensweise“: Ansicht, Tugend, Gelübde und Lebensweise. „Und welche Art von Wiedergeburt im Dasein verkündest du?“: Welche Art von Wiedergeburt im Dasein verkündest du für dich selbst? 844. ඉතො පරා ද්වෙ ගාථා විසජ්ජනපුච්ඡානයෙන පවත්තත්තා පාකටසම්බන්ධායෙව. තාසු පඨමගාථාය සඞ්ඛෙපත්ථො – තස්ස මය්හං, මාගණ්ඩිය, ද්වාසට්ඨිදිට්ඨිගතධම්මෙසු නිච්ඡිනිත්වා ‘‘ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤ’’න්ති එවං ඉදං වදාමීති සමුග්ගහිතං න හොති නත්ථි න විජ්ජති. කිංකාරණා? අහඤ්හි පස්සන්තො දිට්ඨීසු ආදීනවං කඤ්චි දිට්ඨිං අග්ගහෙත්වා සච්චානි පවිචිනන්තො අජ්ඣත්තං රාගාදීනං සන්තිභාවෙන අජ්ඣත්තසන්තිසඞ්ඛාතං නිබ්බානමෙව අද්දසන්ති. 844. Die Verbindung der folgenden zwei Verse, die sich als Antwort und Frage ergeben, ist bereits klar. Der kurze Sinn des ersten Verses ist dieser: „Nachdem ich unter den Lehren, unter den zweiundsechzig spekulativen Ansichten, eine Entscheidung getroffen habe, gibt es für mich, Māgandiya, kein fest ergriffenes Vorurteil dieser Art: ‚Dies allein ist die Wahrheit, alles andere ist töricht‘, das ich so verkünden würde; es existiert nicht, es ist nicht vorhanden. Aus welchem Grund? Denn da ich das Elend in den Ansichten sehe, ohne irgendeine Ansicht zu ergreifen, und die Wahrheiten untersuche, sah ich das Nibbāna, das als innerer Frieden bezeichnet wird, weil es das Stillen von innerer Gier und anderen Befleckungen ist.“ 845. දුතියගාථාය සඞ්ඛෙපත්ථො – යානිමානි දිට්ඨිගතානි තෙහි තෙහි සත්තෙහි විනිච්ඡිනිත්වා ගහිතත්තා විනිච්ඡයාති ච අත්තනො පච්චයෙහි අභිසඞ්ඛතභාවාදිනා නයෙන පකප්පිතානි චාති වුච්චන්ති. තෙ ත්වං මුනි දිට්ඨිගතධම්මෙ අග්ගහෙත්වා අජ්ඣත්තසන්තීති යමෙතමත්ථං බ්‍රූසි, ආචික්ඛ මෙ, කථං නු ධීරෙහි පවෙදිතං කථං පකාසිතං ධීරෙහි තං පදන්ති. 845. Der kurze Sinn des zweiten Verses ist dieser: Diese spekulativen Ansichten werden „Entscheidungen“ genannt, weil sie von diesen und jenen Wesen nach einer Entscheidung ergriffen werden, und sie werden als „ersonnen“ bezeichnet, weil sie durch ihre eigenen Bedingungen und Gründe konstruiert sind. Da du, o Muni, diese spekulativen Ansichten nicht ergriffen hast und von dem sprichst, was als „innerer Frieden“ bezeichnet wird, so erkläre mir: Wie wird dieser Zustand von den Weisen verkündet, wie wird er von den Weisen offenbart? 846. අථස්ස [Pg.260] භගවා යථා යෙන උපායෙන තං පදං ධීරෙහි පකාසිතං, තං උපායං සපටිපක්ඛං දස්සෙන්තො ‘‘න දිට්ඨියා’’ති ගාථමාහ. තත්ථ ‘‘න දිට්ඨියා’’තිආදීහි දිට්ඨිසුතිඅට්ඨසමාපත්තිඤාණබාහිරසීලබ්බතානි පටික්ඛිපති. ‘‘සුද්ධිමාහා’’ති එත්ථ වුත්තං ආහ-සද්දං සබ්බත්ථ නකාරෙන සද්ධිං යොජෙත්වා පුරිසබ්‍යත්තයං කත්වා ‘‘දිට්ඨියා සුද්ධිං නාහං කථෙමී’’ති එවමත්ථො වෙදිතබ්බො. යථා චෙත්ථ, එවං උත්තරපදෙසුපි. තත්ථ ච අදිට්ඨියා නාහාති දසවත්ථුකං සම්මාදිට්ඨිං විනා න කථෙමි. තථා අස්සුතියාති නවඞ්ගං සවනං විනා. අඤාණාති කම්මස්ස කතසච්චානුලොමිකඤාණං විනා. අසීලතාති පාතිමොක්ඛසංවරං විනා. අබ්බතාති ධුතඞ්ගවතං විනා. නොපි තෙනාති තෙසු එකමෙකෙන දිට්ඨිආදිමත්තෙනාපි නො කථෙමීති එවමත්ථො වෙදිතබ්බො. එතෙ ච නිස්සජ්ජ අනුග්ගහායාති එතෙ ච පුරිමෙ දිට්ඨිආදිභෙදෙ කණ්හපක්ඛියෙ ධම්මෙ සමුග්ඝාතකරණෙන නිස්සජ්ජ, පච්ඡිමෙ අදිට්ඨිආදිභෙදෙ සුක්කපක්ඛියෙ අතම්මයතාපජ්ජනෙන අනුග්ගහාය. සන්තො අනිස්සාය භවං න ජප්පෙති ඉමාය පටිපත්තියා රාගාදිවූපසමෙන සන්තො චක්ඛාදීසු කඤ්චි ධම්මං අනිස්සාය එකම්පි භවං අපිහෙතුං අපත්ථෙතුං සමත්ථො සියා, අයමස්ස අජ්ඣත්තසන්තීති අධිප්පායො. 846. Daraufhin sprach der Erhabene, um die Weise zu zeigen, wie jener Zustand von den Weisen offenbart wird, indem er diese Weise zusammen mit ihrem Gegenteil darlegte, den Vers „Nicht durch Ansicht“. Darin weist er mit „nicht durch Ansicht“ usw. Ansichten, Gelehrsamkeit, das Wissen der acht Errungenschaften sowie die Tugend und die Gelübde der Außenstehenden zurück. Zum Ausdruck „er verkündet Reinheit“ (suddhimāha): Wenn man das hier vorkommende Wort „sagt“ (āha) überall mit dem Negationswort „nicht“ (na) verbindet und einen Personenwechsel vornimmt, ist die Bedeutung wie folgt zu verstehen: „Ich spreche nicht von Reinheit durch Ansicht.“ Und wie hier, so ist es auch bei den folgenden Begriffen zu verstehen. Darin bedeutet „noch ohne Ansicht, sage ich [nicht]“: Ohne die zehnfache rechte Ansicht spreche ich nicht davon. Ebenso „ohne Gelehrsamkeit“: ohne das neunfache Lernen. „Ohne Wissen“: ohne das Wissen um das eigene Kamma und das den Wahrheiten entsprechende Wissen. „Ohne Tugend“: ohne die Zügelung des Pātimokkha. „Ohne Gelübde“: ohne die Gelübde der asketischen Praktiken (dhutaṅga). „Auch nicht durch dies“: Auch durch keinen einzigen dieser Faktoren, wie bloße Ansicht usw., spreche ich davon – so ist die Bedeutung zu verstehen. „Und nachdem man diese aufgegeben hat, ohne zu ergreifen“: Nachdem man diese früheren Faktoren der dunklen Seite, wie Ansicht usw., durch deren vollständige Vernichtung aufgegeben hat; und ohne die letzteren Faktoren der lichten Seite, wie das Nichtvorhandensein von Ansichten usw., durch Nicht-Identifikation (atammayatā) zu ergreifen. „Friedvoll, unabhängig, soll er nicht nach Dasein verlangen“: Durch diese Praxis wird man friedvoll durch das Zurruhekommen von Gier und anderen Befleckungen; unabhängig von irgendwelchen Dingen wie dem Auge usw., sollte man fähig sein, nach keinem einzigen Dasein zu verlangen oder zu streben. Dies ist die Absicht bezüglich des „inneren Friedens“. 847. එවං වුත්තෙ වචනත්ථං අසල්ලක්ඛෙන්තො මාගණ්ඩියො ‘‘නො චෙ කිරා’’ති ගාථමාහ. තත්ථ දිට්ඨාදීනි වුත්තනයානෙව. කණ්හපක්ඛියානියෙව පන සන්ධාය උභයත්‍රාපි ආහ. ආහ-සද්දං පන නොචෙකිර-සද්දෙන යොජෙත්වා ‘‘නො චෙ කිරාහ නො චෙ කිර කථෙසී’’ති එවං අත්ථො දට්ඨබ්බො. මොමුහන්ති අතිමූළ්හං, මොහනං වා. පච්චෙන්තීති ජානන්ති. 847. Als dies gesagt wurde, sprach Māgandiya, da er den Sinn der Worte nicht erfasste, den Vers „Wenn es nun wirklich nicht durch Ansicht ist“. Darin sind „Ansicht“ usw. in der bereits erklärten Weise zu verstehen. Er spricht jedoch bei beiden Seiten nur im Hinblick auf die Faktoren der dunklen Seite. Wenn man das Wort „sagt“ (āha) mit „wenn nun wirklich nicht“ (no ce kira) verbindet, ist die Bedeutung so zu verstehen: „Wenn du es nun wirklich nicht sagst, wenn du es nun wirklich nicht verkündest“. „Völlig verwirrt“ (momuha) bedeutet: äußerst verwirrt oder verwirrend. „Sich stützen auf“ (paccenti) bedeutet: wissen. 848. අථස්ස භගවා තං දිට්ඨිං නිස්සාය පුච්ඡං පටික්ඛිපන්තො ‘‘දිට්ඨිඤ්ච නිස්සායා’’ති ගාථමාහ. තස්සත්ථො – ත්වං, මාගණ්ඩිය, දිට්ඨිං නිස්සාය පුනප්පුනං පුච්ඡමානො යානි තෙ දිට්ඨිගතානි සමුග්ගහිතානි, තෙස්වෙව සමුග්ගහීතෙසු එවං පමොහං ආගතො, ඉතො ච මයා වුත්තඅජ්ඣත්තසන්තිතො පටිපත්තිතො ධම්මදෙසනතො වා අණුම්පි යුත්තසඤ්ඤං න පස්සසි, තෙන කාරණෙන ත්වං ඉමං ධම්මං මොමුහතො පස්සසීති. 848. Daraufhin wies der Erhabene seine auf jener Ansicht beruhende Frage zurück und sprach den Vers „Auf eine Ansicht gestützt“. Dessen Bedeutung ist: „Māgandiya, indem du dich auf eine Ansicht stützt und immer wieder fragst, bist du über genau jene spekulativen Ansichten, die du fest ergriffen hast, so in Verwirrung geraten. Doch von diesem von mir verkündeten inneren Frieden, von der Praxis oder von der Dhamma-Lehre hast du nicht einmal einen Funken einer richtigen Wahrnehmung erlangt; aus diesem Grund siehst du diese Lehre als völlig verwirrend an.“ 849. එවං සමුග්ගහිතෙසු පමොහෙන මාගණ්ඩියස්ස විවාදාපත්තිං දස්සෙත්වා ඉදානි තෙසු අඤ්ඤෙසු ච ධම්මෙසු විගතප්පමොහස්ස අත්තනො නිබ්බිවාදතං දස්සෙන්තො ‘‘සමො විසෙසී’’ති ගාථමාහ. තස්සත්ථො [Pg.261] – යො එවං තිවිධමානෙන වා දිට්ඨියා වා මඤ්ඤති, සො තෙන මානෙන තාය දිට්ඨියා තෙන වා පුග්ගලෙන විවදෙය්‍ය. යො පන අම්හාදිසො ඉමාසු තීසු විධාසු අවිකම්පමානො, සමො විසෙසීති න තස්ස හොති, න ච හීනොති පාඨසෙසො. 849. Nachdem er so gezeigt hatte, dass Māgandiyas Verwicklung in Streitigkeiten durch seine Verwirrung über fest ergriffene Ansichten verursacht wird, spricht er nun den Vers „Gleichgestellt, überlegen“, um zu zeigen, dass er selbst, der die Verwirrung über jene anderen Lehren überwunden hat, frei von Streitigkeiten ist. Dessen Bedeutung ist: „Wer sich in Begriffen dieses dreifachen Dünkels oder einer Ansicht dünkt, der mag wegen dieses Dünkels, jener Ansicht oder mit jener Person in Streit geraten. Wer aber, wie unsereiner, in diesen drei Unterscheidungen unerschüttert bleibt, bei dem gibt es kein Denken wie ‚gleichgestellt‘ oder ‚überlegen‘“ – „oder unterlegen“ ist als Ergänzung des Textes hinzuzufügen. 850. කිඤ්ච භිය්‍යො – සච්චන්ති සොති ගාථා. තස්සත්ථො – සො එවරූපො පහීනමානදිට්ඨිකො මාදිසො බාහිතපාපත්තාදිනා නයෙන බ්‍රාහ්මණො ‘‘ඉදමෙව සච්ච’’න්ති කිං වදෙය්‍ය කිං වත්ථුං භණෙය්‍ය, කෙන වා කාරණෙන භණෙය්‍ය, ‘‘මය්හං සච්චං, තුය්හං මුසා’’ති වා කෙන මානෙන දිට්ඨියා පුග්ගලෙන වා විවදෙය්‍ය? යස්මිං මාදිසෙ ඛීණාසවෙ ‘‘සදිසොහමස්මී’’ති පවත්තියා සමං වා, ඉතරද්වයභාවෙන පවත්තියා විසමං වා මඤ්ඤිතං නත්ථි, සො සමානාදීසු කෙන වාදං පටිසංයුජෙය්‍ය පටිප්ඵරෙය්‍යාති. නනු එකංසෙනෙව එවරූපො පුග්ගලො – ඔකං පහායාති ගාථා? 850. Und was noch mehr ist, gibt es den Vers: „Warum sollte jener Brāhmaṇa erklären: ‚Es ist wahr‘?“ Dessen Bedeutung ist: „Ein solcher Mensch wie ich, der Dünkel und Ansichten aufgegeben hat, ist ein Brāhmaṇa, weil er das Übel vertrieben hat usw. Warum sollte jener Brāhmaṇa erklären: ‚Es ist wahr‘? Welche Position sollte er verkünden, oder aus welchem Grund sollte er verkünden: ‚Meine Position ist wahr, deine ist falsch‘? Oder wegen welches Dünkels oder welcher Ansicht, oder mit welcher Person sollte er streiten? Wenn es für einen wie mich, einen Triebversiegten (Arahant), kein ‚Gleichgestellt-Sein‘ durch das Auftreten des Gedankens ‚Ich bin gleich‘ gibt, noch ein ‚Ungleich-Sein‘ durch das Auftreten eines Gedankens in den beiden anderen Aspekten (überlegen oder unterlegen), mit wem unter jenen, die ihm gleichgestellt sind usw., sollte er eine Debatte führen oder streiten?“ Ist ein solcher Mensch nicht ganz gewiss einer, der im Vers „Nachdem er das Haus verlassen hat“ beschrieben wird? 851. තත්ථ ඔකං පහායාති රූපවත්ථාදිවිඤ්ඤාණස්ස ඔකාසං තත්‍ර ඡන්දරාගප්පහානෙන ඡඩ්ඩෙත්වා. අනිකෙතසාරීති රූපනිමිත්තනිකෙතාදීනි තණ්හාවසෙන අසරන්තො. ගාමෙ අකුබ්බං මුනි සන්ථවානීති ගාමෙ ගිහිසන්ථවානි අකරොන්තො. කාමෙහි රිත්තොති කාමෙසු ඡන්දරාගාභාවෙන සබ්බකාමෙහි පුථුභූතො. අපුරෙක්ඛරානොති ආයතිං අත්තභාවං අනභිනිබ්බත්තෙන්තො. කථං න විග්ගය්හ ජනෙන කයිරාති ජනෙන සද්ධිං විග්ගාහිකකථං න කථෙය්‍ය. සො එවරූපො – යෙහි විවිත්තොති ගාථා. 851. Darin bedeutet „nachdem er die Behausung verlassen hat“: dass er den Raum für das auf Form usw. basierende Bewusstsein aufgegeben hat, indem er das Begehren und die Gier danach ablegte. „Heimatlos wandernd“: dass er nicht aufgrund von Begehren zu solchen Zufluchtsorten wie dem Zeichen der Formen usw. läuft. „Im Dorf geht der Weise keine Vertraulichkeiten ein“: dass er keine Vertraulichkeiten mit Laien im Dorf pflegt. „Frei von Sinnesfreuden“: getrennt von allen Sinnesfreuden wegen des Fehlens von Begehren und Gier nach Sinnesfreuden. „Ohne Vorlieben“: dass er in Zukunft kein persönliches Dasein mehr hervorbringt. „Wie sollte er mit den Menschen streitend reden?“: Er würde kein streitbares Gespräch mit den Menschen führen. 852. තත්ථ යෙහීති යෙහි දිට්ඨිගතෙහි. විවිත්තො විචරෙය්‍යාති රිත්තො චරෙය්‍ය. න තානි උග්ගය්හ වදෙය්‍ය නාගොති ‘‘ආගුං න කරොතී’’තිආදිනා (චූළනි. භද්‍රාවුධමාණවපුච්ඡානිද්දෙස 70; පාරායනානුගීතිගාථානිද්දෙස 102) නයෙන නාගො තානි දිට්ඨිගතානි උග්ගහෙත්වා න වදෙය්‍ය. ජලම්බුජන්ති ජලසඤ්ඤිතෙ අම්බුම්හි ජාතං කණ්ටකනාළං වාරිජං, පදුමන්ති වුත්තං හොති. යථා ජලෙන පඞ්කෙන ච නූපලිත්තන්ති තං පදුමං යථා ජලෙන ච පඞ්කෙන ච අනුපලිත්තං හොති, එවං මුනි සන්තිවාදො අගිද්ධොති එවං අජ්ඣත්තසන්තිවාදො මුනි ගෙධාභාවෙන අගිද්ධො. කාමෙ ච ලොකෙ ච [Pg.262] අනූපලිත්තොති දුවිධෙපි කාමෙ අපායාදිකෙ ච ලොකෙ ද්වීහිපි ලෙපෙහි අනුපලිත්තො හොති. 852. Hierbei bedeutet "von welchen" (yehī): von welchen spekulativen Ansichten. "Sollte er ungebunden wandern" (vivitto vicareyya) bedeutet: er sollte frei (leer) wandern. "Der Nāga würde sie nicht ergreifen und behaupten" (na tāni uggayha vadeyya nāgo): Ein Nāga – in dem Sinne, dass "er kein Verbrechen begeht" usw. – würde diese spekulativen Ansichten nicht ergreifen und behaupten. "Im Wasser geborene" (jalambujaṃ) meint die im Wasser genannte Flüssigkeit geborene, dornstängelige Wasserpflanze, womit ein Lotus gemeint ist. "Wie ein Lotus durch Wasser und Schlamm unbefleckt bleibt" (yathā jalena paṅkena ca nūpalittaṃ): wie jener Lotus von Wasser und Schlamm unbefleckt ist, "ebenso der Muni, ein Verkünder des Friedens, gierlos" (evaṃ muni santivādo agiddho): ebenso ist der Muni, der den inneren Frieden verkündet, durch das Fehlen von Gier frei von Gier. "Unbefleckt von Sinneslüsten und der Welt" (kāme ca loke ca anūpalitto) bedeutet: unbefleckt durch die beiden Arten von Sinneslüsten und durch die Welt (die aus den Leidenswelten usw. besteht) mit beiden Arten von Befleckung. 853. කිඤ්ච භිය්‍යො – න වෙදගූති ගාථා. තත්ථ න වෙදගූ දිට්ඨියායකොති චතුමග්ගවෙදගූ මාදිසො දිට්ඨියායකො න හොති, දිට්ඨියා ගච්ඡන්තො වා, තං සාරතො පච්චෙන්තො වා න හොති. තත්ථ වචනත්ථො – යායතීති යායකො, කරණවචනෙන දිට්ඨියා යාතීති දිට්ඨියායකො. උපයොගත්ථෙ සාමිවචනෙන දිට්ඨියා යාතීතිපි දිට්ඨියායකො. න මුතියා ස මානමෙතීති මුතරූපාදිභෙදාය මුතියාපි සො මානං න එති. න හි තම්මයො සොති තණ්හාදිට්ඨිවසෙන තම්මයො හොති තප්පරායණො, අයං පන න තාදිසො. න කම්මුනා නොපි සුතෙන නෙය්‍යොති පුඤ්ඤාභිසඞ්ඛාරාදිනා කම්මුනා වා සුතසුද්ධිආදිනා සුතෙන වා සො නෙතබ්බො න හොති. අනූපනීතො ස නිවෙසනෙසූති සො ද්වින්නම්පි උපයානං පහීනත්තා සබ්බෙසු තණ්හාදිට්ඨිනිවෙසනෙසු අනූපනීතො. තස්ස ච එවංවිධස්ස – සඤ්ඤාවිරත්තස්සාති ගාථා. 853. Und was noch mehr – die Strophe beginnt mit: "Nicht geht der Veda-Meister" (na vedagū). Darin bedeutet "Nicht geht der Veda-Meister [einen Weg] aufgrund einer Ansicht" (na vedagū diṭṭhiyāyako): Ein Meister des Wissens (Veda) der vier Pfade wie ich geht nicht mit einer Ansicht konform, er ist weder einer, der mittels einer Ansicht geht, noch einer, der diese als Essenz ansieht. Die Wortbedeutung hierbei ist: Wer geht (yāyati), ist ein Gehender (yāyako); "er geht mittels einer Ansicht" (diṭṭhiyā yāti), wobei "diṭṭhiyā" im Instrumental steht, daher "diṭṭhiyāyako". Im Akkusativsinne mit dem Genitiv verbunden bedeutet es ebenfalls: "er geht zu einer Ansicht". "Er gerät nicht in Dünkel wegen einer Meinung" (na mutiyā sa mānametī): Er verfällt nicht in Dünkel aufgrund einer Meinung, die sich auf Formen usw. bezieht. "Denn er identifiziert sich nicht damit" (na hi tammayo so): Er ist nicht durch Begehren und Ansichten damit identisch oder darauf ausgerichtet; dieser hier ist jedoch nicht so. "Weder durch Kamma noch durch Gehörtes ist er zu leiten" (na kammunā nopi sutena neyyoti): Er ist weder durch Kamma, das aus verdienstvollen Willensaktivitäten usw. besteht, noch durch Gehörtes, wie die Reinigung durch Gehörtes usw., zu leiten. "Er ist zu keinen Wohnstätten hingezogen" (anūpanīto sa nivesanesu): Da er die beiden Arten des Herantretens aufgegeben hat, ist er zu keinen Wohnstätten des Begehrens und der Ansichten hingezogen. Und für einen solchen Menschen gilt die Strophe: "Für einen von der Wahrnehmung Entrückten" (saññāvirattassa). 854. තත්ථ සඤ්ඤාවිරත්තස්සාති නෙක්ඛම්මසඤ්ඤාපුබ්බඞ්ගමාය භාවනාය පහීනකාමාදිසඤ්ඤස්ස. ඉමිනා පදෙන උභතොභාගවිමුත්තො සමථයානිකො අධිප්පෙතො. පඤ්ඤාවිමුත්තස්සාති විපස්සනාපුබ්බඞ්ගමාය භාවනාය සබ්බකිලෙසෙහි විමුත්තස්ස. ඉමිනා සුක්ඛවිපස්සකො අධිප්පෙතො. සඤ්ඤඤ්ච දිට්ඨිඤ්ච යෙ අග්ගහෙසුං, තෙ ඝට්ටයන්තා විචරන්ති ලොකෙති යෙ කාමසඤ්ඤාදිකං සඤ්ඤං අග්ගහෙසුං, තෙ විසෙසතො ගහට්ඨා කාමාධිකරණං, යෙ ච දිට්ඨිං අග්ගහෙසුං, තෙ විසෙසතො පබ්බජිතා ධම්මාධිකරණං අඤ්ඤමඤ්ඤං ඝට්ටෙන්තා විචරන්තීති. සෙසමෙත්ථ යං අවුත්තං, තං වුත්තානුසාරෙනෙව වෙදිතබ්බං. දෙසනාපරියොසානෙ බ්‍රාහ්මණො ච බ්‍රාහ්මණී ච පබ්බජිත්වා අරහත්තං පාපුණිංසූති. 854. Hierbei bedeutet "für einen von der Wahrnehmung Entrückten" (saññāvirattassa): für einen, der durch die von der Wahrnehmung der Entsagung angeführte Entfaltung die Wahrnehmung von Sinnlichkeit usw. aufgegeben hat. Mit diesem Begriff ist der in beiderlei Hinsicht Befreite (ubhatobhāgavimutto) gemeint, der die Geistesruhe als Fahrzeug nutzt (samathayāniko). "Für den durch Weisheit Befreiten" (paññāvimuttassa): für einen, der durch die von Einsicht angeführte Entfaltung von allen Befleckungen befreit ist. Damit ist der Trocken-Einsichts-Praktizierende (sukkhavipassako) gemeint. "Diejenigen aber, welche Wahrnehmung und Ansicht ergriffen haben, wandern in der Welt und stoßen aneinander" (saññañca diṭṭhiñca ye aggahesuṃ, te ghaṭṭayantā vicaranti loke): Diejenigen, die eine Wahrnehmung – wie die Sinneswahrnehmung usw. – ergriffen haben, sind hauptsächlich Hausväter, die wegen der Sinnesfreuden miteinander aneinandergeraten; diejenigen, die eine Ansicht ergriffen haben, sind vor allem Hauslose, die wegen der Lehren aneinandergeraten und so in der Welt umherwandern. Was hier sonst nicht erklärt wurde, ist gemäß dem zuvor Erklärten zu verstehen. Am Ende der Lehrverkündigung traten der Brahmane und seine Frau in den Orden ein und erlangten die Arahantschaft. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zu den kürzeren Texten (Khuddaka-Aṭṭhakathā), සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය මාගණ්ඩියසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung des Māgaṇḍiya-Suttas im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen. 10. පුරාභෙදසුත්තවණ්ණනා 10. Die Erklärung des Purābheda-Suttas 855. කථංදස්සීති [Pg.263] පුරාභෙදසුත්තං. කා උප්පත්ති? ඉමස්ස සුත්තස්ස ඉතො පරෙසඤ්ච පඤ්චන්නං කලහවිවාදචූළබ්‍යූහමහාබ්‍යූහතුවටකඅත්තදණ්ඩසුත්තානං සම්මාපරිබ්බාජනීයස්ස උප්පත්තියං වුත්තනයෙනෙව සාමඤ්ඤතො උප්පත්ති වුත්තා. විසෙසතො පන යථෙව තස්මිං මහාසමයෙ රාගචරිතදෙවතානං සප්පායවසෙන ධම්මං දෙසෙතුං නිම්මිතබුද්ධෙන අත්තානං පුච්ඡාපෙත්වා සම්මාපරිබ්බාජනීයසුත්තමභාසි, එවං තස්මිංයෙව මහාසමයෙ ‘‘කිං නු ඛො පුරා සරීරභෙදා කත්තබ්බ’’න්ති උප්පන්නචිත්තානං දෙවතානං චිත්තං ඤත්වා තාසං අනුග්ගහත්ථං අඩ්ඪතෙළසභික්ඛුසතපරිවාරං නිම්මිතබුද්ධං ආකාසෙන ආනෙත්වා තෙන අත්තානං පුච්ඡාපෙත්වා ඉමං සුත්තමභාසි. 855. "Wie sieht er?" (Kathaṃdassī): Dies ist das Purābheda-Sutta. Was ist sein Anlass? Der Anlass zu diesem Sutta und den folgenden fünf Suttas – Kalahavivāda-, Cūḷabyūha-, Mahābyūha-, Tuvaṭaka- und Attadaṇḍa-Sutta – ist im Allgemeinen derselbe wie der im Sammāparibbājanīya-Sutta dargelegte. Im Besonderen aber verhält es sich so: Ebenso wie der Erhabene bei jener Großen Versammlung (Mahāsamaya) das Sammāparibbājanīya-Sutta verkündete, indem er sich von einem erschaffenen Buddha Fragen stellen ließ, um die Lehre auf eine Weise darzulegen, die für die von Begierde geprägten Gottheiten geeignet war, so erkannte er auch bei eben dieser Großen Versammlung den Gedanken jener Gottheiten, in denen der Gedanke aufkam: "Was sollte man wohl vor dem Zerfall des Körpers tun?" Um ihnen beizustehen, ließ er einen von 1250 Bhikkhus begleiteten erschaffenen Buddha durch die Luft herbeikommen, ließ sich von diesem Fragen stellen und verkündete so dieses Sutta. තත්ථ පුච්ඡාය තාව සො නිම්මිතො කථංදස්සීති අධිපඤ්ඤං කථංසීලොති අධිසීලං, උපසන්තොති අධිචිත්තං පුච්ඡති. සෙසං පාකටමෙව. In der Frage fragt jener Erschaffene zuerst mit "Wie sieht er?" (kathaṃdassī) nach der höheren Weisheit (adhipaññā), mit "Wie verhält er sich?" (kathaṃsīlo) nach der höheren Tugend (adhisīla) und mit "Der Friedvolle" (upasanto) nach dem höheren Geist (adhicitta). Der Rest ist offensichtlich. 856. විස්සජ්ජනෙ පන භගවා සරූපෙන අධිපඤ්ඤාදීනි අවිස්සජ්ජෙත්වාව අධිපඤ්ඤාදිප්පභාවෙන යෙසං කිලෙසානං උපසමා ‘‘උපසන්තො’’ති වුච්චති, නානාදෙවතානං ආසයානුලොමෙන තෙසං උපසමමෙව දීපෙන්තො ‘‘වීතතණ්හො’’තිආදිකා ගාථායො අභාසි. තත්ථ ආදිතො අට්ඨන්නං ගාථානං ‘‘තං බ්‍රූමි උපසන්තො’’ති ඉමාය ගාථාය සම්බන්ධො වෙදිතබ්බො. තතො පරාසං ‘‘ස වෙ සන්තොති වුච්චතී’’ති ඉමිනා සබ්බපච්ඡිමෙන පදෙන. 856. Bei der Beantwortung antwortete der Erhabene jedoch nicht ausdrücklich über die höhere Weisheit usw. Vielmehr verkündete er, weil man durch die Beruhigung jener Befleckungen kraft der höheren Weisheit usw. als "friedvoll" (upasanto) bezeichnet wird, entsprechend den Neigungen der verschiedenen Gottheiten die Strophen, die mit "frei von Begehren" (vītataṇho) beginnen, um die Beruhigung dieser Befleckungen aufzuzeigen. Dabei ist der grammatikalische Zusammenhang der ersten acht Strophen mit dieser Strophe zu verstehen: "Den nenne ich friedvoll" (taṃ brūmi upasanto). Die darauffolgenden Strophen sind mit dem allerletzten Versglied verbunden: "Er wird wahrlich als friedvoll bezeichnet" (sa ve santoti vuccati). අනුපදවණ්ණනානයෙන ච – වීතතණ්හො පුරා භෙදාති යො සරීරභෙදා පුබ්බමෙව පහීනතණ්හො. පුබ්බමන්තමනිස්සිතොති අතීතද්ධාදිභෙදං පුබ්බන්තමනිස්සිතො. වෙමජ්ඣෙනුපසඞ්ඛෙය්‍යොති පච්චුප්පන්නෙපි අද්ධනි ‘‘රත්තො’’තිආදිනා නයෙන න උපසඞ්ඛාතබ්බො. තස්ස නත්ථි පුරක්ඛතන්ති තස්ස අරහතො ද්වින්නං පුරෙක්ඛාරානං අභාවා අනාගතෙ අද්ධනි පුරක්ඛතම්පි නත්ථි, තං බ්‍රූමි උපසන්තොති එවමෙත්ථ යොජනා වෙදිතබ්බා. එස නයො සබ්බත්ථ. ඉතො පරං පන යොජනං අදස්සෙත්වා අනුත්තානපදවණ්ණනංයෙව කරිස්සාම. Und nach der Methode der wortweisen Erklärung: "Frei von Begehren vor dem Zerfall" (vītataṇho purā bhedā) ist einer, der schon vor dem Zerfall des Körpers das Begehren aufgegeben hat. "Nicht gestützt auf die Vergangenheit" (pubbamantamanissito) bedeutet: nicht gestützt auf das Vergangene, die vergangene Zeitspanne usw. "Nicht in der Mitte einzuschätzen" (vemajjhenupasaṅkheyyoti): auch in der gegenwärtigen Zeitspanne ist er nicht in der Weise wie "gierig" usw. einzuschätzen. "Für ihn gibt es keine Bevorzugung" (tassa natthi purakkhatanti): Da dieser Arahant frei von den beiden Arten von Bevorzugung (durch Begehren und Ansichten) ist, gibt es für ihn auch in der zukünftigen Zeitspanne keine Bevorzugung; "den nenne ich friedvoll" – so ist hierbei die Verknüpfung zu verstehen. Diese Methode gilt überall. Von hier an werden wir jedoch, ohne die syntaktische Verknüpfung aufzuzeigen, nur noch die unklaren Begriffe erklären. 857. අසන්තාසීති තෙන තෙන අලාභකෙන අසන්තසන්තො. අවිකත්ථීති සීලාදීහි අවිකත්ථනසීලො. අකුක්කුචොති හත්ථකුක්කුචාදිවිරහිතො[Pg.264]. මන්තභාණීති මන්තාය පරිග්ගහෙත්වා වාචං භාසිතා. අනුද්ධතොති උද්ධච්චවිරහිතො. ස වෙ වාචායතොති සො වාචාය යතො සංයතො චතුදොසවිරහිතං වාචං භාසිතා හොති. 857. "Nicht erschreckend" (asantāsī) meint: einer, der durch dieses oder jenes Nicht-Erlangen nicht in Schrecken gerät. "Nicht prahlend" (avikatthī) meint: einer, der nicht die Gewohnheit hat, mit seiner Tugend usw. zu prahlen. "Ohne Gewissensbisse" (akukkuco) meint: frei von Handunruhe (Fingerspielen) usw. "Mit Überlegung sprechend" (mantabhāṇī) meint: einer, der nach gründlicher Erwägung mit Weisheit Worte spricht. "Nicht unruhig" (anuddhato) meint: frei von Unruhe (Ablenkung). "Er ist wahrlich im Reden gezügelt" (sa ve vācāyato) meint: er ist im Reden gezügelt und beherrscht, einer, der Worte spricht, die frei von den vier Fehlern des Sprechens sind. 858. නිරාසත්තීති නිත්තණ්හො. විවෙකදස්සී ඵස්සෙසූති පච්චුප්පන්නෙසු චක්ඛුසම්ඵස්සාදීසු අත්තාදිභාවවිවෙකං පස්සති. දිට්ඨීසු ච න නීයතීති ද්වාසට්ඨිදිට්ඨීසු කායචි දිට්ඨියා න නීයති. 858. "Ohne Anhaftung" (nirāsattī) meint: gierlos (begehrenslos). "Die Abgeschiedenheit bei den Berührungen sehend" (vivekadassī phassesū) meint: er sieht die Abgeschiedenheit vom Selbstsein (Ich-Haftigkeit) usw. bei den gegenwärtigen Berührungen des Auges usw. "Und er wird von Ansichten nicht fortgerissen" (diṭṭhīsu ca na nīyatī) meint: er wird unter den zweiundsechzig Ansichten von keinerlei Ansicht fortgerissen. 859. පතිලීනොති රාගාදීනං පහීනත්තා තතො අපගතො. අකුහකොති අවිම්හාපකො තීහි කුහනවත්ථූහි. අපිහාලූති අපිහනසීලො, පත්ථනාතණ්හාය රහිතොති වුත්තං හොති. අමච්ඡරීති පඤ්චමච්ඡෙරවිරහිතො. අප්පගබ්භොති කායපාගබ්භියාදිවිරහිතො. අජෙගුච්ඡොති සම්පන්නසීලාදිතාය අජෙගුච්ඡනීයො අසෙචනකො මනාපො. පෙසුණෙය්‍යෙ ච නො යුතොති ද්වීහි ආකාරෙහි උපසංහරිතබ්බෙ පිසුණකම්මෙ අයුත්තො. 859. "Zurückgezogen" (patilīno) meint: wegen des Aufgebens von Gier usw. davon weggegangen. "Kein Ränkeschmied" (akuhako) meint: keiner, der durch die drei Arten von Täuschung (Schemen) verblüfft. "Ohne Begehren" (apihālū) meint: frei von der Gewohnheit des Verlangens, also frei von der Gier des Wünschens. "Nicht geizig" (amaccharī) meint: frei von den fünf Arten von Geiz. "Nicht unverschämt" (appagabbho) meint: frei von Unverschämtheit des Körpers usw. "Nicht verabscheuungswürdig" (ajeguccho) meint: aufgrund seiner vollkommenen Tugend usw. ist er nicht abstoßend, sondern lieblich und angenehm. "Und nicht der Verleumdung hingegeben" (pesuṇeyye ca no yuto) meint: er ist nicht an Verleumdungen beteiligt, die auf zweierlei Weise herbeigeführt werden. 860. සාතියෙසු අනස්සාවීති සාතවත්ථූසු කාමගුණෙසු තණ්හාසන්ථවවිරහිතො. සණ්හොති සණ්හෙහි කායකම්මාදීහි සමන්නාගතො. පටිභානවාති පරියත්තිපරිපුච්ඡාධිගමපටිභානෙහි සමන්නාගතො. න සද්ධොති සාමං අධිගතධම්මං න කස්සචි සද්දහති. න විරජ්ජතීති ඛයා රාගස්ස විරත්තත්තා ඉදානි න විරජ්ජති. 860. „Nicht von Genüssen fortgerissen“ (sātiyesu anassāvī) bedeutet: frei von Vertrautheit mit dem Begehren nach erfreulichen Dingen, den Strängen der Sinnlichkeit. „Sanft“ (saṇho) bedeutet: ausgestattet mit sanften körperlichen Handlungen und so weiter. „Mit Scharfsinn begabt“ (paṭibhānavā) bedeutet: ausgestattet mit Scharfsinn beim Erlernen der Lehre, beim Fragen und beim Erlangen der Früchte. „Nicht leichtgläubig“ (na saddho) bedeutet: Er glaubt niemandem bezüglich des Dhamma, den er selbst verwirklicht hat. „Wird nicht leidenschaftslos“ (na virajjati) bedeutet: Weil er durch die Vernichtung der Gier bereits leidenschaftslos ist, wird er jetzt nicht erst leidenschaftslos. 861. ලාභකම්‍යා න සික්ඛතීති න ලාභපත්ථනාය සුත්තන්තාදීනි සික්ඛති. අවිරුද්ධො ච තණ්හාය, රසෙසු නානුගිජ්ඣතීති විරොධාභාවෙන ච අවිරුද්ධො හුත්වා තණ්හාය මූලරසාදීසු ගෙධං නාපජ්ජති. 861. „Er übt sich nicht aus Verlangen nach Gewinn“ (lābhakamyā na sikkhati) bedeutet: Er übt sich nicht im Studium der Lehrreden und so weiter aus Verlangen nach Gewinn. „Nicht feindselig gesinnt und infolge von Begehren giert er nicht nach Geschmäckern“ (aviruddho ca taṇhāya, rasesu nānugijjhati) bedeutet: Da er aufgrund der Abwesenheit von Feindseligkeit nicht feindselig ist, verfällt er aufgrund des Begehrens nicht in Gier nach dem Geschmack von Wurzeln und anderen Aromen. 862. උපෙක්ඛකොති ඡළඞ්ගුපෙක්ඛාය සමන්නාගතො. සතොති කායානුපස්සනාදිසතියුත්තො. 862. „Gleichmütig“ (upekkhako) bedeutet: ausgestattet mit dem sechsfältigen Gleichmut. „Achtsam“ (sato) bedeutet: verbunden mit der Achtsamkeit wie der Betrachtung des Körpers und so weiter. 863. නිස්සයනාති තණ්හාදිට්ඨිනිස්සයා. ඤත්වා ධම්මන්ති අනිච්චාදීහි ආකාරෙහි ධම්මං ජානිත්වා. අනිස්සිතොති එවං තෙහි නිස්සයෙහි අනිස්සිතො. තෙන අඤ්ඤත්‍ර ධම්මඤාණා නත්ථි නිස්සයානං අභාවොති දීපෙති භවාය විභවාය වාති සස්සතාය උච්ඡෙදාය වා. 863. „Abhängigkeiten“ (nissayanā) sind die Abhängigkeiten von Begehren und Ansichten. „Nachdem er den Dhamma erkannt hat“ (ñatvā dhammaṃ) bedeutet: nachdem er den Dhamma in den Aspekten der Vergänglichkeit und so weiter erkannt hat. „Unabhängig“ (anissito) bedeutet: unabhängig von jenen Abhängigkeiten. Damit zeigt er: „Ohne das Wissen um den Dhamma gibt es keine Abwesenheit von Abhängigkeiten.“ „Für das Dasein oder das Nichtdasein“ (bhavāya vibhavāya vā) bedeutet: für ewiges Bestehen oder für Vernichtung. 864. තං [Pg.265] බ්‍රූමි උපසන්තොති තං එවරූපං එකෙකගාථාය වුත්තං උපසන්තොති කථෙමි. අතරී සො විසත්තිකන්ති සො ඉමං විසතාදිභාවෙන විසත්තිකාසඞ්ඛාතං මහාතණ්හං අතරි. 864. „Ihn nenne ich friedvoll“ (taṃ brūmi upasanto) bedeutet: Ich bezeichne einen solchen, wie er in jeder einzelnen Strophe beschrieben wurde, als „friedvoll“. „Er hat die Anhaftung überwunden“ (atarī so visattikaṃ) bedeutet: Er hat dieses große Begehren, das wegen seiner Ausbreitung und so weiter als „Anhaftung“ bezeichnet wird, überwunden. 865. ඉදානි තමෙව උපසන්තං පසංසන්තො ආහ ‘‘න තස්ස පුත්තා’’ති එවමාදි. තත්ථ පුත්තා අත්‍රජාදයො චත්තාරො. එත්ථ ච පුත්තපරිග්ගහාදයො පුත්තාදිනාමෙන වුත්තාති වෙදිතබ්බා. තෙ හිස්ස න විජ්ජන්ති, තෙසං වා අභාවෙන පුත්තාදයො න විජ්ජන්තීති. 865. Nun sagt er, um eben jenen Friedvollen zu preisen: „Er hat keine Söhne“ und so weiter. Hierbei gibt es vier Arten von Söhnen, wie die leiblichen Söhne und so weiter. Und hierbei ist zu verstehen, dass Söhne und andere Besitztümer unter der Bezeichnung „Söhne“ genannt werden. Denn diese sind bei ihm nicht zu finden, oder aufgrund ihrer Abwesenheit existieren Söhne und so weiter für ihn nicht. 866. යෙන නං වජ්ජුං පුථුජ්ජනා, අථො සමණබ්‍රාහ්මණාති යෙන තං රාගාදිනා වජ්ජෙන පුථුජ්ජනා සබ්බෙපි දෙවමනුස්සා ඉතො බහිද්ධා සමණබ්‍රාහ්මණා ච රත්තො වා දුට්ඨො වාති, වදෙය්‍යුං. තං තස්ස අපුරක්ඛතන්ති තං රාගාදිවජ්ජං තස්ස අරහතො අපුරක්ඛතං තස්මා වාදෙසු නෙජතීති තං කාරණා නින්දාවචනෙසු න කම්පති. 866. „Womit man ihn beschuldigen könnte, die Weltlinge, ebenso wie die Asketen und Brahmanen“ (yena naṃ vajjuṃ puthujjanā, atho samaṇabrāhmaṇā) bedeutet: jener Fehler wie Gier und andere Befleckungen, aufgrund derer die Weltlinge, ja alle Götter und Menschen, und die außenstehenden Asketen und Brahmanen von ihm sagen könnten: „Er ist gierig“ oder „er ist voller Hass“. „Das ist von ihm nicht bevorzugt“ (taṃ tassa apurakkhataṃ) bedeutet: Dieser Fehler wie Gier wird von jenem Arahant nicht bevorzugt. „Darum zittert er nicht bei Worten“ (tasmā vādesu nejati) bedeutet: Aus diesem Grund wankt er bei Worten des Tadels nicht. 867. න උස්සෙසු වදතෙති විසිට්ඨෙසු අත්තානං අන්තොකත්වා ‘‘අහං විසිට්ඨො’’ති අතිමානවසෙන න වදති. එස නයො ඉතරෙසු ද්වීසු. කප්පං නෙති අකප්පියොති සො එවරූපො දුවිධම්පි කප්පං න එති. කස්මා? යස්මා අකප්පියො, පහීනකප්පොති වුත්තං හොති. 867. „Er spricht sich nicht unter den Überlegenen zu“ (na ussesu vadati) bedeutet: Er ordnet sich nicht unter den Hervorragenden ein und sagt aus Übermut: „Ich bin hervorragend.“ Dies gilt ebenso für die beiden anderen (Gleiche und Unterlegene). „Er geht auf keine gedanklichen Konstruktionen ein, da er frei von Konstruktionen ist“ (kappaṃ neti akappiyo) bedeutet: Ein solcher geht auf die beiden Arten von gedanklichen Konstruktionen nicht ein. Warum? Weil gesagt wird: „Weil er frei von Konstruktionen ist und gedankliche Konstruktionen aufgegeben hat.“ 868. සකන්ති මය්හන්ති පරිග්ගහිතං. අසතා ච න සොචතීති අවිජ්ජමානාදිනා අසතා ච න සොචති. ධම්මෙසු ච න ගච්ඡතීති සබ්බෙසු ධම්මෙසු ඡන්දාදිවසෙන න ගච්ඡති. ස වෙ සන්තොති වුච්චතීති සො එවරූපො නරුත්තමො ‘‘සන්තො’’ති වුච්චතීති අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨාපෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ කොටිසතසහස්සදෙවතානං අරහත්තප්පත්ති අහොසි, සොතාපන්නාදීනං ගණනා නත්ථීති. 868. „Als sein Eigen“ (sakaṃ) bedeutet: als „mein“ angeeignet. „Und er grämt sich nicht über das Abwesende“ (asatā ca na socati) bedeutet: Er grämt sich nicht über das Nichtvorhandene und so weiter. „Und er geht nicht zu den Dingen hin“ (dhammesu ca na gacchati) bedeutet: Er geht in Bezug auf alle Phänomene nicht aufgrund von Begehren und so weiter hin. „Er wahrlich wird friedvoll genannt“ (sa ve santoti vuccati) bedeutet: Ein solcher edelster Mensch wird als „friedvoll“ bezeichnet. So schloss er die Lehrverkündung mit dem Höhepunkt des Arahanttums ab. Am Ende der Lehrverkündung erlangten hunderttausend Koṭis von Gottheiten das Arahanttum, und die Zahl derer, die den Stromeintritt und so weiter erlangten, ist unzählbar. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zu den Khuddaka-Texten, සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය පුරාභෙදසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung des Purābheda Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen. 11. කලහවිවාදසුත්තවණ්ණනා 11. Erklärung des Kalahavivāda Sutta 869. කුතො [Pg.266] පහූතා කලහා විවාදාති කලහවිවාදසුත්තං. කා උප්පත්ති? ඉදම්පි තස්මිංයෙව මහාසමයෙ ‘‘කුතො නු, ඛො, කලහාදයො අට්ඨ ධම්මා පවත්තන්තී’’ති උප්පන්නචිත්තානං එකච්චානං දෙවතානං තෙ ධම්මෙ ආවිකාතුං පුරිමනයෙනෙව නිම්මිතබුද්ධෙන අත්තානං පුච්ඡාපෙත්වා වුත්තං තත්ථ පුච්ඡාවිස්සජ්ජනක්කමෙන ඨිතත්තා සබ්බගාථා පාකටසම්බන්ධායෙව. 869. „Woher entspringen Streit und Zwist?“ ist das Kalahavivāda Sutta. Was ist der Anlass des Entstehens? Auch dieses Sutta wurde bei eben jener Großen Versammlung verkündet, als bei einigen Gottheiten der Gedanke aufkam: „Woher entstehen wohl die acht Dinge wie Streit und so weiter?“ Um ihnen diese Dinge zu verdeutlichen, ließ sich der Erhabene, nach der zuvor beschriebenen Methode, von einem geistgeschaffenen Buddha befragen und sprach diese Lehrrede als Antwort. Da sie dem Ablauf von Frage und Antwort folgt, ist der Zusammenhang zwischen allen Strophen ganz offensichtlich. අනුත්තානපදවණ්ණනා පනෙතාසං එවං වෙදිතබ්බා – කුතොපහූතා කලහා විවාදාති කලහො ච තස්ස පුබ්බභාගො විවාදො චාති ඉමෙ කුතො ජාතා. පරිදෙවසොකා සහමච්ඡරා චාති පරිදෙවසොකා ච මච්ඡරා ච කුතොපහූතා. මානාතිමානා සහපෙසුණා චාති මානා ච අතිමානා ච පෙසුණා ච කුතොපහූතා. තෙති තෙ සබ්බෙපි අට්ඨ කිලෙසධම්මා. තදිඞ්ඝ බ්‍රූහීති තං මයා පුච්ඡිතමත්ථං බ්‍රූහි යාචාමි තං අහන්ති. යාචනත්ථො හි ඉඞ්ඝාති නිපාතො. Die Erklärung der unklaren Begriffe darin ist jedoch wie folgt zu verstehen: „Woher entspringen Streit und Zwist?“ (kuto pahūtā kalahā vivādā) bedeutet: Woher entstehen der handgreifliche Streit und dessen Vorstufe, der verbale Zwist? „Klage, Kummer samt Geiz“ (paridevasokā sahamaccharā) bedeutet: Woher entspringen Klage, Kummer und Geiz? „Dünkel, Stolz samt Verleumdung“ (mānātimānā sahapesuṇā) bedeutet: Woher entspringen Dünkel, Stolz und Verleumdung? „Diese“ (te) bezieht sich auf all diese acht Befleckungen. „Bitte verkünde dies“ (tadiṅgha brūhi) bedeutet: Verkünde mir die Sache, nach der ich gefragt habe; ich bitte dich darum. Denn die Partikel „iṅgha“ drückt eine Bitte aus. 870. පියප්පහූතාති පියවත්ථුතො ජාතා. යුත්ති පනෙත්ථ නිද්දෙසෙ (මහානි. 98) වුත්තා එව. මච්ඡෙරයුත්තා කලහා විවාදාති ඉමිනා කලහවිවාදාදීනං න කෙවලං පියවත්ථුමෙව, මච්ඡරියම්පි පච්චයං දස්සෙති. කලහවිවාදසීසෙන චෙත්ථ සබ්බෙපි තෙ ධම්මා වුත්තාති වෙදිතබ්බා. යථා ච එතෙසං මච්ඡරියං, තථා පෙසුණානඤ්ච විවාදං. තෙනාහ – ‘‘විවාදජාතෙසු ච පෙසුණානී’’ති. 870. „Entspringen dem, was lieb ist“ (piyappahūtā) bedeutet: sie entstehen aus einem lieben Objekt; die entsprechende Anwendung wird im Niddesa erklärt. „Streit und Zwist sind mit Geiz verbunden“ (maccherayuttā kalahā vivādā) zeigt, dass nicht nur ein liebes Objekt, sondern auch Geiz eine Bedingung für Streit und Zwist ist. Und hierbei ist zu verstehen, dass alle diese Dinge unter der Überschrift von Streit und Zwist genannt werden. Und wie der Geiz eine Bedingung für sie ist, so ist auch der Zwist eine Bedingung für Verleumdung. Daher sagt er: „und Verleumdungen entstehen, wenn Zwistigkeiten aufkommen“. 871. පියාසු ලොකස්මිං කුතොනිදානා යෙ චාපි ලොභා විචරන්ති ලොකෙති ‘‘පියා පහූතා කලහා’’ති යෙ එත්ථ වුත්තා. තෙ පියා ලොකස්මිං කුතොනිදානා, න කෙවලඤ්ච පියා, යෙ චාපි ඛත්තියාදයො ලොභා විචරන්ති ලොභහෙතුකා ලොභෙනාභිභූතා විචරන්ති, තෙසං සො ලොභො ච කුතොනිදානොති ද්වෙ අත්ථෙ එකාය පුච්ඡාය පුච්ඡති. ආසා ච නිට්ඨා චාති ආසා ච තස්සා ආසාය සමිද්ධි ච. යෙ සම්පරායාය නරස්ස හොන්තීති යෙ නරස්ස සම්පරායාය හොන්ති, පරායනා හොන්තීති වුත්තං හොති. එකා එවායම්පි පුච්ඡා. 871. „Woher kommen die lieben Dinge in der Welt und die Gier, die in der Welt umgeht?“ (piyāsu lokasmiṃ kutonidānā ye cāpi lobhā vicaranti loke): Damit sind die hier erwähnten „lieben Dinge, aus denen Streit entspringt“ gemeint. Woher kommen diese lieben Dinge in der Welt, und nicht nur die lieben Dinge, sondern auch jene Gier derer – wie Herrscher und andere –, die von Gier getrieben und überwältigt in der Welt umhergehen: Woher kommt diese Gier? So fragt er nach zwei Dingen mit einer einzigen Frage. „Hoffnung und Erfüllung“ (āsā ca niṭṭhā ca) bedeutet: das Begehren (die Hoffnung) und das Gelingen dieses Begehrens. „Die für die Zukunft eines Menschen sind“ (ye samparāyāya narassa honti) bedeutet: die für die Zukunft des Menschen da sind, also Stützen sind. Auch dies ist nur eine einzige Frage. 872. ඡන්දානිදානානීති [Pg.267] කාමච්ඡන්දාදිඡන්දනිදානානි. යෙ චාපි ලොභා විචරන්තීති යෙ චාපි ඛත්තියාදයො ලොභා විචරන්ති තෙසං ලොභොපි ඡන්දනිදානොති ද්වෙපි අත්ථෙ එකතො විස්සජ්ජෙති. ඉතොනිදානාති ඡන්දනිදානා එවාති වුත්තං හොති. ‘‘කුතොනිදානා කුතොනිදානා’’ති (සු. නි. 273) එතෙසු ච සද්දසිද්ධි සූචිලොමසුත්තෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බා. 872. „Haben ihr Begehren als Ursprung“ (chandānidānāni) bedeutet: sie haben ihr Begehren wie das Sinnlichkeitsbegehren als Ursprung. „Und auch die Gier, die umgeht“ (ye cāpi lobhā vicaranti) bedeutet: Auch die Gier jener Herrscher und anderer, die umhergehen, hat das Begehren als Ursprung. So beantwortet er beide Fragen zusammen. „Haben dies als Ursprung“ (itonidānā) bedeutet: sie entspringen eben diesem Begehren. Die grammatikalische Herleitung von „kutonidānā kutonidānā“ ist in gleicher Weise zu verstehen, wie es im Sūciloma Sutta erklärt wurde. 873. විනිච්ඡයාති තණ්හාදිට්ඨිවිනිච්ඡයා. යෙ වාපි ධම්මා සමණෙන වුත්තාති යෙ ච අඤ්ඤෙපි කොධාදීහි සම්පයුත්තා, තථාරූපා වා අකුසලා ධම්මා බුද්ධසමණෙන වුත්තා, තෙ කුතොපහූතාති. 873. „Urteile“ (vinicchayā) sind die Urteile, die auf Begehren und Ansichten basieren. „Und welche Dinge auch immer vom Asketen genannt wurden“ (ye vāpi dhammā samaṇena vuttā) bedeutet: Welche anderen unheilsamen Zustände auch immer, die mit Zorn und so weiter verbunden sind, vom Buddha-Asketen genannt wurden – woher entspringen diese? 874. තමූපනිස්සාය පහොති ඡන්දොති තං සුඛදුක්ඛවෙදනං. තදුභයවත්ථුසඞ්ඛාතං සාතාසාතං උපනිස්සාය සංයොගවියොගපත්ථනාවසෙන ඡන්දො පහොති. එත්තාවතා ‘‘ඡන්දො නු ලොකස්මිං කුතොනිදානො’’ති අයං පඤ්හො විස්සජ්ජිතො හොති. රූපෙසු දිස්වා විභවං භවඤ්චාති රූපෙසු වයඤ්ච උප්පාදඤ්ච දිස්වා. විනිච්ඡයං කුබ්බති ජන්තු ලොකෙති අපායාදිකෙ ලොකෙ අයං ජන්තු භොගාධිගමනත්ථං තණ්හාවිනිච්ඡයං ‘‘අත්තා මෙ උප්පන්නො’’තිආදිනා නයෙන දිට්ඨිවිනිච්ඡයඤ්ච කුරුතෙ. යුත්ති පනෙත්ථ නිද්දෙසෙ (මහානි. 102) වුත්තා එව. එත්තාවතා ‘‘විනිච්ඡයා චාපි කුතොපහූතා’’ති අයං පඤ්හො විස්සජ්ජිතො හොති. 874. „‚Abhängig davon entsteht das Begehren‘ (chando): abhängig von jener angenehmen und unangenehmen Empfindung. Abhängig von dem als beides bezeichneten Angenehmen und Unangenehmen entsteht das Begehren durch das Verlangen nach Verbindung und Trennung. Damit ist die Frage: ‚Woher in der Welt hat das Begehren seinen Ursprung?‘ beantwortet. ‚Nachdem man das Vergehen und Werden an den Formen gesehen hat‘: nachdem man das Schwinden und Entstehen an den Formen gesehen hat. ‚Fällt der Mensch in der Welt ein Urteil‘: In der Welt – wie der Welt des Leidens und so weiter – fällt dieser Mensch ein Urteil aus Begehren, um Besitztümer zu erlangen, und ein Urteil aus Ansichten in der Weise wie: ‚Mein Selbst ist entstanden‘. Die Begründung hierzu ist bereits im Niddesa dargelegt. Damit ist die Frage: ‚Und woher entstehen auch die Urteile?‘ beantwortet.“ 875. එතෙපි ධම්මා ද්වයමෙව සන්තෙති එතෙපි කොධාදයො ධම්මා සාතාසාතද්වයෙ සන්තෙ එව පහොන්ති උප්පජ්ජන්ති. උප්පත්ති ච නෙසං නිද්දෙසෙ (මහානි. 103) වුත්තායෙව. එත්තාවතා තතියපඤ්හොපි විස්සජ්ජිතො හොති. ඉදානි යො එවං විස්සජ්ජිතෙසු එතෙසු පඤ්හෙසු කථංකථී භවෙය්‍ය, තස්ස කථංකථාපහානූපායං දස්සෙන්තො ආහ – ‘‘කථංකථී ඤාණපථාය සික්ඛෙ’’ති, ඤාණදස්සනඤාණාධිගමනත්ථං තිස්සො සික්ඛා සික්ඛෙය්‍යාති වුත්තං හොති. කිං කාරණං? ඤත්වා පවුත්තා සමණෙන ධම්මා. බුද්ධසමණෙන හි ඤත්වාව ධම්මා වුත්තා, නත්ථි තස්ස ධම්මෙසු අඤ්ඤාණං. අත්තනො පන ඤාණාභාවෙන තෙ අජානන්තො න ජානෙය්‍ය, න දෙසනා දොසෙන, තස්මා කථංකථී ඤාණපථාය සික්ඛෙ, ඤත්වා පවුත්තා සමණෙන ධම්මාති. 875. „‚Auch diese Dinge, wenn dieses Paar existiert‘: Auch diese Dinge wie Zorn und so weiter entstehen, wenn das Paar von Angenehmen und Unangenehmen existiert. Und ihr Entstehen ist bereits im Niddesa dargelegt. Damit ist auch die dritte Frage beantwortet. Um nun demjenigen, der bezüglich dieser so beantworteten Fragen zweifelnd sein mag, den Weg zur Überwindung des Zweifels zu zeigen, sagte er: ‚Wer zweifelt, sollte auf dem Pfad des Wissens üben‘. Das bedeutet, er sollte die drei Schulungen üben, um Wissen und Schauung zu erlangen. Aus welchem Grund? ‚Nachdem er sie erkannt hat, hat der Asket diese Dinge verkündet‘. Denn der Buddha-Asket hat die Dinge erst verkündet, nachdem er sie selbst erkannt hatte; es gibt bei ihm kein Nichtwissen bezüglich der Dinge. Wenn aber jemand sie aufgrund seines eigenen Mangels an Wissen nicht erkennt, liegt dies nicht an einem Mangel der Lehre. Daher: ‚Wer zweifelt, sollte auf dem Pfad des Wissens üben; nachdem er sie erkannt hat, hat der Asket diese Dinge verkündet‘.“ 876-7. සාතං [Pg.268] අසාතඤ්ච කුතොනිදානාති එත්ථ සාතං අසාතන්ති සුඛදුක්ඛවෙදනා එව අධිප්පෙතා. න භවන්ති හෙතෙති න භවන්ති එතෙ. විභවං භවඤ්චාපි යමෙතමත්ථං එතං මෙ පබ්‍රූහි යතොනිදානන්ති සාතාසාතානං විභවං භවඤ්ච එතම්පි යං අත්ථං. ලිඞ්ගබ්‍යත්තයො එත්ථ කතො. ඉදං පන වුත්තං හොති – සාතාසාතානං විභවො භවො චාති යො එස අත්ථො, එවං මෙ පබ්‍රූහි යතොනිදානන්ති. එත්ථ ච සාතාසාතානං විභවභවවත්ථුකා විභවභවදිට්ඨියො එව විභවභවාති අත්ථතො වෙදිතබ්බා. තථා හි ඉමස්ස පඤ්හස්ස විස්සජ්ජනපක්ඛෙ ‘‘භවදිට්ඨිපි ඵස්සනිදානා, විභවදිට්ඨිපි ඵස්සනිදානා’’ති නිද්දෙසෙ (මහානි. 105) වුත්තං. ඉතොනිදානන්ති ඵස්සනිදානං. 876-7. „‚Woher haben das Angenehme und Unangenehme ihren Ursprung?‘: Hier sind unter ‚Angenehmes und Unangenehmes‘ nur angenehme und unangenehme Empfindungen zu verstehen. ‚Sie existieren nicht, wenn...‘: sie existieren nicht. ‚Erkläre mir, woher dies kommt, das Vergehen und Werden‘: das Vergehen und Werden des Angenehmen und Unangenehmen, auch diese Sache. Hier liegt ein Genuswechsel vor. Dies aber ist damit gesagt: ‚Was diese Sache des Vergehens und Werdens von Angenehmem und Unangenehmem betrifft, so erkläre mir, woher sie rührt.‘ Und hierbei sind als ‚Vergehen und Werden‘ dem Sinne nach die Ansichten des Nichtseins und des Seins zu verstehen, die auf dem Vergehen und Werden des Angenehmen und Unangenehmen beruhen. So heißt es nämlich im Niddesa zur Beantwortung dieser Frage: ‚Sowohl die Daseinsansicht hat ihren Ursprung im Kontakt als auch die Nichtdaseinsansicht hat ihren Ursprung im Kontakt.‘ ‚Hat seinen Ursprung hierin‘ bedeutet: hat seinen Ursprung im Kontakt.“ 878. කිස්මිං විභූතෙ න ඵුසන්ති ඵස්සාති කිස්මිං වීතිවත්තෙ චක්ඛුසම්ඵස්සාදයො පඤ්ච ඵස්සා න ඵුසන්ති. 878. „‚Wenn was geschwunden ist, berühren einen die Kontakte nicht?‘: Wenn was überwunden ist, berühren einen die fünf Arten von Kontakt – Augenkontakt und so weiter – nicht?“ 879. නාමඤ්ච රූපඤ්ච පටිච්චාති සම්පයුත්තකනාමං වත්ථාරම්මණරූපඤ්ච පටිච්ච. රූපෙ විභූතෙ න ඵුසන්ති ඵස්සාති රූපෙ වීතිවත්තෙ පඤ්ච ඵස්සා න ඵුසන්ති. 879. „‚In Abhängigkeit von Name und Form‘: in Abhängigkeit von dem damit verbundenen Namen (Geistigen) und der Form (Körperlichen), die aus Sinnesgrundlage und Objekt besteht. ‚Wenn die Form geschwunden ist, berühren einen die Kontakte nicht‘: Wenn die Form überwunden ist, berühren einen die fünf Arten von Kontakt nicht.“ 880. කථං සමෙතස්සාති කථං පටිපන්නස්ස. විභොති රූපන්ති රූප විභවති, න භවෙය්‍ය වා. සුඛං දුඛඤ්චාති ඉට්ඨානිට්ඨං රූපමෙව පුච්ඡති. 880. „„‚Wie muss einer beschaffen sein [wie muss er praktizieren]‘: wie muss er praktizieren. ‚Damit die Form schwindet‘: damit die Form vergeht oder nicht mehr auftritt. ‚Und auch Lust und Schmerz‘: Er fragt nach der erwünschten und unerwünschten Form.“ 881. න සඤ්ඤසඤ්ඤීති යථා සමෙතස්ස විභොති රූපං, සො පකතිසඤ්ඤාය සඤ්ඤීපි න හොති. න විසඤ්ඤසඤ්ඤීති විසඤ්ඤායපි විරූපාය සඤ්ඤාය සඤ්ඤී න හොති උම්මත්තකො වා ඛිත්තචිත්තො වා. නොපි අසඤ්ඤීති සඤ්ඤාවිරහිතොපි න හොති නිරොධසමාපන්නො වා අසඤ්ඤසත්තො වා. න විභූතසඤ්ඤීති ‘‘සබ්බසො රූපසඤ්ඤාන’’න්තිආදිනා (ධ ස. 265; විභ. 602) නයෙන සමතික්කන්තසඤ්ඤීපි න හොති අරූපජ්ඣානලාභී. එවං සමෙතස්ස විභොති රූපන්ති එතස්මිං සඤ්ඤසඤ්ඤිතාදිභාවෙ අට්ඨත්වා යදෙතං වුත්තං ‘‘සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ…පෙ… ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්තිපටිලාභත්ථාය චිත්තං අභිනීහරතී’’ති. එවං සමෙතස්ස අරූපමග්ගසමඞ්ගිනො විභොති රූපං. සඤ්ඤානිදානා හි පපඤ්චසඞ්ඛාති එවං පටිපන්නස්සාපි යා සඤ්ඤා, තන්නිදානා තණ්හාදිට්ඨිපපඤ්චා අප්පහීනා එව හොන්තීති දස්සෙති. 881. „‚Nicht wahrnehmend mit normaler Wahrnehmung‘: Damit für einen so Praktizierenden die Form schwindet, ist er nicht wahrnehmend mit der normalen Wahrnehmung. ‚Nicht wahrnehmend mit gestörter Wahrnehmung‘: er nimmt nicht mit einer gestörten, entstellten Wahrnehmung wahr, wie im Fall eines Verrückten oder Geistigverwirrten. ‚Auch nicht wahrnehmungslos‘: er ist auch nicht völlig ohne Wahrnehmung, wie jemand, der in die Errungenschaft des Erlöschens (nirodhasamāpatti) eingetreten ist, oder ein wahrnehmungsloses Wesen. ‚Nicht wahrnehmend das, was geschwunden ist‘: Er ist auch nicht einer, der die Wahrnehmung in der Weise überwunden hat, wie es beschrieben wird mit ‚durch das völlige Überwinden der Formwahrnehmungen‘, das heißt, er ist kein Erlanger der formlosen Absorptionen. ‚Für einen so Beschaffenen schwindet die Form‘: Für jemanden, der sich nicht in diesen Zuständen wie ‚wahrnehmend mit normaler Wahrnehmung‘ und so weiter befindet, sondern der – wie es heißt: ‚Mit so konzentriertem Geist... lenkt er seinen Geist auf die Erlangung der Sphäre der unendlichen Weite‘ – für einen solchen, der mit dem formlosen Pfad verbunden ist, schwindet die Form. ‚Denn die durch begriffliche Vielfalt geprägten Vorstellungen haben ihren Ursprung in der Wahrnehmung‘: Er zeigt, dass selbst bei einem, der so praktiziert, jene Wahrnehmung und die daraus entstehenden Vervielfältigungen (papañca) durch Begehren und Ansichten noch nicht überwunden sind.“ 882-3. එත්තාවතග්ගං [Pg.269] නු වදන්ති, හෙකෙ යක්ඛස්ස සුද්ධිං ඉධ පණ්ඩිතාසෙ. උදාහු අඤ්ඤම්පි වදන්ති එත්තොති එත්තාවතා නු ඉධ පණ්ඩිතා සමණබ්‍රාහ්මණා අග්ගං සුද්ධිං සත්තස්ස වදන්ති, උදාහු අඤ්ඤම්පි එත්තො අරූපසමාපත්තිතො අධිකං වදන්තීති පුච්ඡති. එත්තාවතග්ගම්පි වදන්ති හෙකෙති එකෙ සස්සතවාදා සමණබ්‍රාහ්මණා පණ්ඩිතමානිනො එත්තාවතාපි අග්ගං සුද්ධිං වදන්ති. තෙසං පනෙකෙ සමයං වදන්තීති තෙසංයෙව එකෙ උච්ඡෙදවාදා සමයං උච්ඡෙදං වදන්ති. අනුපාදිසෙසෙ කුසලා වදානාති අනුපාදිසෙසෙ කුසලවාදා සමානා. 882-3. „‚Erklären manche Weisen hier dies für die höchste Reinheit des Wesens (yakkhassa), oder sprechen sie von etwas anderem, das darüber hinausgeht?‘: Er fragt: Erklären manche weise Asketen und Brahmanen hier dies für die höchste Reinheit des Wesens, oder sprechen sie von etwas anderem, das über diese formlosen Errungenschaften hinausgeht? ‚Einige Weisen hier erklären dies für die höchste Reinheit‘: Einige Ewigkeitsanhänger unter den Asketen und Brahmanen, die sich selbst für weise halten, erklären die Reinheit bis zu diesem Punkt für die höchste. ‚Einige von ihnen sprechen jedoch von einer Errungenschaft‘: Einige Vernichtungsanhänger unter ihnen sprechen von der Vernichtung als Errungenschaft. ‚Behaupten, geschickt zu sein in dem, was ohne Rückstand bleibt‘: Sie behaupten, geschickt zu sein in dem, was rückstandslos ist, indem sie sagen: ‚Mit dem Zerfall des Körpers wird dieses Selbst vernichtet, zerstört und existiert nach dem Tod nicht mehr; an diesem Punkt bleibt kein Rückstand mehr übrig.‘“ 884. එතෙ ච ඤත්වා උපනිස්සිතාති එතෙ ච දිට්ඨිගතිකෙ සස්සතුච්ඡෙදදිට්ඨියො නිස්සිතාති ඤත්වා. ඤත්වා මුනී නිස්සයෙ සො විමංසීති නිස්සයෙ ච ඤත්වා සො වීමංසී පණ්ඩිතො බුද්ධමුනි. ඤත්වා විමුත්තොති දුක්ඛානිච්චාදිතො ධම්මෙ ඤත්වා විමුත්තො. භවාභවාය න සමෙතීති පුනප්පුනං උපපත්තියා න සමාගච්ඡතීති අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨාපෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ පුරාභෙදසුත්තෙ වුත්තසදිසොයෙවාභිසමයො අහොසීති. 884. „‚Und da er erkannt hat, dass diese abhängig sind‘: da er erkannt hat, dass diese Anhänger von Ansichten von den Ansichten des Ewigkeit- und Vernichtungsglaubens abhängig sind. ‚Nachdem er die Abhängigkeiten erkannt hat, ist der Weise, der Ergründer‘: nachdem er ihre Abhängigkeiten erkannt hat, ist er der Ergründer, der Weise, der Buddha-Weise. ‚Nachdem er erkannt hat, ist er befreit‘: nachdem er die Phänomene als leidvoll, unbeständig und so weiter erkannt hat, ist er befreit. ‚Tritt er nicht in verschiedene Daseinszustände ein‘: Er kehrt nicht zu wiederholter Wiedergeburt zurück. So schloss er die Lehrverkündung mit dem Höhepunkt der Arhatschaft ab. Am Ende der Lehrverkündung fand ein Durchbruch statt, ähnlich dem, der im Zusammenhang mit dem Purābheda-Sutta beschrieben wurde.“ පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය „In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zu den kürzeren Texten (Khuddaka-Aṭṭhakathā),“ සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය කලහවිවාදසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. „ist die Erklärung des Kalahavivāda-Suttas im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen.“ 12. චූළබ්‍යූහසුත්තවණ්ණනා 12. „Die Erklärung des Cūḷabyūha-Suttas“ 885-6. සකංසකංදිට්ඨිපරිබ්බසානාති චූළබ්‍යූහසුත්තං. කා උප්පත්ති? ඉදම්පි තස්මිංයෙව මහාසමයෙ ‘‘සබ්බෙපි ඉමෙ දිට්ඨිගතිකා ‘සාධුරූපම්හා’ති භණන්ති, කිං නු ඛො සාධුරූපාව ඉමෙ අත්තනොයෙව දිට්ඨියා පතිට්ඨහන්ති, උදාහු අඤ්ඤම්පි දිට්ඨිං ගණ්හන්තී’’ති උප්පන්නචිත්තානං එකච්චානං දෙවතානං තමත්ථං පකාසෙතුං පුරිමනයෙනෙව නිම්මිතබුද්ධෙන අත්තානං පුච්ඡාපෙත්වා වුත්තං. 885-6. „‚Die jeweils in ihren eigenen Ansichten verharren‘: das Cūḷabyūha-Sutta. Was ist sein Ursprung? Auch dieses entstand bei jener Großen Versammlung (Mahāsamaya). Einige Gottheiten dort hegten den Gedanken: ‚All diese Anhänger von Ansichten sagen: „Wir sind vortrefflich.“ Sind es nur jene, die in ihrer eigenen Ansicht feststehen, die vortrefflich sind, oder nehmen sie auch eine andere Ansicht an?‘ Um ihnen diese Angelegenheit zu verdeutlichen, ließ der Erhabene in der zuvor erklärten Weise einen von ihm geschaffenen Buddha (nimmitabuddha) Fragen an sich selbst stellen, und die Lehrrede wurde als Antwort darauf gesprochen.“ තත්ථ ආදිතො ද්වෙපි ගාථා පුච්ඡාගාථායෙව. තාසු සකංසකංදිට්ඨිපරිබ්බසානාති අත්තනො අත්තනො දිට්ඨියා වසමානා. විග්ගය්හ නානා කුසලා වදන්තීති දිට්ඨිබලග්ගාහං ගහෙත්වා, තත්ථ ‘‘කුසලාම්හා’’ති පටිජානමානා [Pg.270] පුථු පුථු වදන්ති එකං න වදන්ති. යො එවං ජානාති ස වෙදි ධම්මං ඉදං පටිකොසමකෙවලී සොති තඤ්ච දිට්ඨිං සන්ධාය යො එවං ජානාති, සො ධම්මං වෙදි. ඉදං පන පටික්කොසන්තො හීනො හොතීති වදන්ති. බාලොති හීනො. අක්කුසලොති අවිද්වා. Hierbei sind die beiden ersten Strophen Fragesstrophen. Darin bedeutet „jeder in seiner eigenen Ansicht verharrend“ (sakaṃsakaṃdiṭṭhiparibbasānā): in der jeweils eigenen Ansicht verweilend. „Streitend machen die Kundigen verschiedene Aussagen“ (viggayha nānā kusalā vadantī): Nachdem sie ihre Ansicht fest ergriffen haben und dabei behaupten: „Wir sind kundig“, machen sie viele verschiedene Aussagen und sprechen nicht einmütig. „Wer dies so weiß, hat die Lehre verstanden; wer dies ablehnt, ist unvollkommen“ (yo evaṃ jānāti sa vedi dhammaṃ...): Dies ist in Bezug auf jene Ansicht gesagt; wer dies so weiß, der hat die Lehre verstanden. „Wer dies aber ablehnt, ist minderwertig“, sagen sie. „Tor“ (bālo) bedeutet minderwertig; „unkundig“ (akkusalo) bedeutet unwissend. 887-8. ඉදානි තිස්සො විස්සජ්ජනගාථා හොන්ති. තා පුරිමඩ්ඪෙන වුත්තමත්ථං පච්ඡිමඩ්ඪෙන පටිබ්‍යූහිත්වා ඨිතා. තෙන බ්‍යූහෙන උත්තරසුත්තතො ච අප්පකත්තා ඉදං සුත්තං ‘‘චූළබ්‍යූහ’’න්ති නාමං ලභති. තත්ථ පරස්ස චෙ ධම්මන්ති පරස්ස දිට්ඨිං. සබ්බෙව බාලාති එවං සන්තෙ සබ්බෙව ඉමෙ බාලා හොන්තීති අධිප්පායො. කිං කාරණං? සබ්බෙවිමෙ දිට්ඨිපරිබ්බසානාති සන්දිට්ඨියා චෙව න වීවදාතා. සංසුද්ධපඤ්ඤා කුසලා මුතීමාති සකාය දිට්ඨියා න විවදාතා න වොදාතා සංකිලිට්ඨාව සමානා සංසුද්ධපඤ්ඤා ච කුසලා ච මුතිමන්තො ච තෙ හොන්ති චෙ. අථ වා ‘‘සන්දිට්ඨියා චෙ පන වීවදාතා’’ තිපි පාඨො. තස්සත්ථො – සකාය පන දිට්ඨියා වොදාතා සංසුද්ධපඤ්ඤා කුසලා මුතිමන්තො හොන්ති චෙ. න තෙසං කොචීති එවං සන්තෙ තෙසං එකොපි හීනපඤ්ඤො න හොති. කිංකාරණා? දිට්ඨී හි තෙසම්පි තථා සමත්තා, යථා ඉතරෙසන්ති. 887-8. Nun folgen drei Antwortstrophen. Diese sind so aufgebaut, dass die in der ersten Hälfte dargelegte Bedeutung durch die zweite Hälfte entgegengestellt wird. Wegen dieser Gegenaufstellung (byūha) und weil sie einen geringeren Umfang hat als das folgende Sutta, erhält dieses Sutta den Namen „Cūḷabyūha“ (Die kleinere Aufstellung). Darin bedeutet „die Lehre des anderen“ (parassa ce dhammaṃ): die Ansicht des anderen. „Alle sind wahrlich Toren“ (sabbeva bālā): Dies bedeutet, dass unter diesen Umständen all diese Toren sind. Aus welchem Grund? Weil sie alle in ihren eigenen Ansichten verharren und somit durch ihre eigene Ansicht nicht gereinigt sind. „Rein an Weisheit, kundig, verständig“ (saṃsuddhapaññā kusalā mutīmā): Wenn sie, obwohl sie durch ihre eigene Ansicht nicht geklärt, nicht gereinigt und noch befleckt sind, dennoch als rein an Weisheit, kundig und verständig gelten sollten. Oder es gibt auch die Lesart: „sandiṭṭhiyā ce pana vīvadātā“ (Wenn sie aber durch ihre eigene Ansicht gereinigt sind). Deren Bedeutung ist: Wenn sie durch ihre eigene Ansicht gereinigt, rein an Weisheit, kundig und verständig sind. „Unter ihnen gibt es niemanden...“ (na tesaṃ kocī): Unter diesen Umständen ist auch nicht ein einziger von ihnen von schwacher Weisheit. Aus welchem Grund? Denn auch ihre Ansichten sind in gleicher Weise angenommen wie die der anderen. 889. න වාහමෙතන්ති ගාථාය සඞ්ඛෙපත්ථො – යං තෙ මිථු ද්වෙ ද්වෙ ජනා අඤ්ඤමඤ්ඤං ‘‘බාලො’’ති ආහු, අහං එතං තථියං තච්ඡන්ති නෙව බ්‍රූමි. කිංකාරණා? යස්මා සබ්බෙ තෙ සකං සකං දිට්ඨිං ‘‘ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති අකංසු. තෙන ච කාරණෙන පරං ‘‘බාලො’’ති දහන්ති. එත්ථ ච ‘‘තථිය’’න්ති ‘‘කථිව’’න්ති ද්වෙපි පාඨා. 889. Die kurze Bedeutung der Strophe „Ich sage dies nicht...“ (na vāham etaṃ) ist: Was jene paarweise streitenden Personen einander als „Tor“ bezeichnen, das nenne ich keineswegs wahrhaftig oder richtig. Aus welchem Grund? Weil sie alle ihre eigene Ansicht als „Nur dies ist die Wahrheit, alles andere ist töricht“ festgelegt haben. Und aus diesem Grund betrachten sie den anderen als „Tor“. Hierbei gibt es die beiden Lesarten „tathiyaṃ“ (wahrhaftig) und „kathivaṃ“. 890. යමාහූති පුච්ඡාගාථාය යං දිට්ඨිසච්චං තථියන්ති එකෙ ආහු. 890. In der Fragestrophe bezieht sich „was sie sagen“ (yam āhu) auf die Ansichts-Wahrheit, die einige als wahrhaftig bezeichnen. 891. එකඤ්හි සච්චන්ති විස්සජ්ජනගාථාය එකං සච්චං නිරොධො මග්ගො වා. යස්මිං පජා නො විවදෙ පජානන්ති යම්හි සච්චෙ පජානන්තො පජා නො විවදෙය්‍ය. සයං ථුනන්තීති අත්තනා වදන්ති. 891. In der Antwortstrophe bedeutet „Die Wahrheit ist wahrlich eine“ (ekaṃ hi saccaṃ): die eine Wahrheit ist das Erlöschen (nirodha) oder der Pfad (magga). „Worüber die Menschen, wenn sie es verstehen, nicht streiten“ (yasmiṃ pajā no vivade pajānaṃ): über welche Wahrheit die Menschen, wenn sie sie verstünden, nicht streiten würden. „Sie preisen selbst“ (sayaṃ thunanti) bedeutet: sie selbst verkünden ihre Ansichten. 892. කස්මා නූති පුච්ඡාගාථාය පවාදියාසෙති වාදිනො. උදාහු තෙ තක්කමනුස්සරන්තීති තෙ වාදිනො උදාහු අත්තනො තක්කමත්තං අනුගච්ඡන්ති. 892. In der Fragestrophe „Warum nun...“ (kasmā nu) bedeutet „die Debattierer“ (pavādiyāse): die Redner. „Oder folgen sie dem logischen Denken?“ (udāhu te takkam anussaranti): Folgen diese Redner etwa bloß ihrem eigenen logischen Denken? 893. න [Pg.271] හෙවාති විස්සජ්ජනගාථාය අඤ්ඤත්‍ර සඤ්ඤාය නිච්චානීති ඨපෙත්වා සඤ්ඤාමත්තෙන නිච්චන්ති ගහිතග්ගහණානි. තක්කඤ්ච දිට්ඨීසු පකප්පයිත්වාති අත්තනො මිච්ඡාසඞ්කප්පමත්තං දිට්ඨීසු ජනෙත්වා. යස්මා පන දිට්ඨීසු විතක්කං ජනෙන්තා දිට්ඨියොපි ජනෙන්ති, තස්මා නිද්දෙසෙ වුත්තං ‘‘දිට්ඨිගතානි ජනෙන්ති සඤ්ජනෙන්තී’’තිආදි (මහානි. 121). 893. In der Antwortstrophe „Keineswegs...“ (na heva): „außer durch die Wahrnehmung von Beständigem“ (aññatra saññāya niccāni): abgesehen davon, dass sie Dinge durch bloße Wahrnehmung als „beständig“ ergreifen. „Und nachdem sie logisches Denken über Ansichten entworfen haben“ (takkañca diṭṭhīsu pakappayitvā): indem sie bloß ihre eigene falsche Absicht in Bezug auf Ansichten erzeugen. Da sie aber, während sie Gedanken über Ansichten erzeugen, auch die Ansichten selbst erzeugen, heißt es im Niddesa: „Sie erzeugen und bringen hervor spekulative Ansichten“ usw. 894-5. ඉදානි එවං නානාසච්චෙසු අසන්තෙසු තක්කමත්තමනුස්සරන්තානං දිට්ඨිගතිකානං විප්පටිපත්තිං දස්සෙතුං ‘‘දිට්ඨෙ සුතෙ’’තිආදිකා ගාථායො අභාසි. තත්ථ දිට්ඨෙති දිට්ඨං, දිට්ඨසුද්ධින්ති අධිප්පායො. එස නයො සුතාදීසු. එතෙ ච නිස්සාය විමානදස්සීති එතෙ දිට්ඨිධම්මෙ නිස්සයිත්වා සුද්ධිභාවසඞ්ඛාතං විමානං අසම්මානං පස්සන්තොපි. විනිච්ඡයෙ ඨත්වා පහස්සමානො, බාලො පරො අක්කුසලොති චාහාති එවං විමානදස්සීපි තස්මිං දිට්ඨිවිනිච්ඡයෙ ඨත්වා තුට්ඨිජාතො හාසජාතො හුත්වා ‘‘පරො හීනො ච අවිද්වා චා’’ති එවං වදතියෙව. එවං සන්තෙ යෙනෙවාති ගාථා. තත්ථ සයමත්තනාති සයමෙව අත්තානං. විමානෙතීති ගරහති. තදෙව පාවාති තදෙව වචනං දිට්ඨිං වදති, තං වා පුග්ගලං. 894-5. Nun sprach er die Strophen, die mit „Das Gesehene, Gehörte...“ (diṭṭhe sute) beginnen, um das Fehlverhalten der Theoretiker aufzuzeigen, die bloßem logischen Denken folgen, obwohl es keine verschiedenen Wahrheiten gibt. Darin bedeutet „gesehen“ (diṭṭha) das Gesehene; gemeint ist „Reinheit durch das Gesehene“. Diese Methode gilt auch für das Gehörte usw. „Und gestützt auf diese zeigt er Missachtung“ (ete ca nissāya vimānadassī): Er stützt sich auf diese Ansichts-Dhammas und blickt herab bzw. zeigt mangelnde Wertschätzung, was ein Ausdruck für mangelnde Reinheit ist. „Auf einem Urteil beharrend, spöttisch lachend, sagt er: ‚Der andere ist ein Tor, ein Unkundiger‘“ (vinicchaye ṭhatvā pahassamāno...): So verharrend auf jenem Ansichts-Urteil, wird er erfreut und spöttisch und sagt tatsächlich: „Der andere ist minderwertig und unwissend.“ Unter diesen Umständen folgt die Strophe „Wodurch er...“ (yeneva). Darin bedeutet „er selbst“ (sayamattanā): er selbst in eigener Person. „Er verachtet“ (vimāneti): er tadelt. „Eben das spricht er aus“ (tadeva pāva): er äußert eben dieses Wort oder diese Ansicht, oder bezeichnet jene Person so. 896. අතිසාරදිට්ඨියාති ගාථායත්ථො – සො එවං තාය ලක්ඛණාතිසාරිනියා අතිසාරදිට්ඨියා සමත්තො පුණ්ණො උද්ධුමාතො, තෙන ච දිට්ඨිමානෙන මත්තො ‘‘පරිපුණ්ණො අහං කෙවලී’’ති එවං පරිපුණ්ණමානී සයමෙව අත්තානං මනසා ‘‘අහං පණ්ඩිතො’’ති අභිසිඤ්චති. කිංකාරණා? දිට්ඨී හි සා තස්ස තථා සමත්තාති. 896. Der Sinn der Strophe „Durch die überbordende Ansicht“ (atisāradiṭṭhiyā) ist: Er ist so durch jene über die wahren Merkmale hinausgehende, überbordende Ansicht erfüllt, voll und aufgebläht, und berauscht von diesem Ansichts-Dünkel salbt er sich selbst, im Glauben, vollkommen zu sein („Ich bin vollkommen, ungeteilt“), in seinem Geist selbst als: „Ich bin ein Weiser.“ Aus welchem Grund? Weil diese seine Ansicht in dieser Weise als vollkommen angenommen ist. 897. පරස්ස චෙති ගාථාය සම්බන්ධො අත්ථො ච – කිඤ්ච භිය්‍යො? යො සො විනිච්ඡයෙ ඨත්වා පහස්සමානො ‘‘බාලො පරො අක්කුසලො’’ති චාහ. තස්ස පරස්ස චෙ හි වචසා සො තෙන වුච්චමානො නිහීනො හොති. තුමො සහා හොති නිහීනපඤ්ඤො, සොපි තෙනෙව සහ නිහීනපඤ්ඤො හොති. සොපි හි නං ‘‘බාලො’’ති වදති. අථස්ස වචනං අප්පමාණං, සො පන සයමෙව වෙදගූ ච ධීරො ච හොති. එවං සන්තෙ න කොචි බාලො සමණෙසු අත්ථි. සබ්බෙපි හි තෙ අත්තනො ඉච්ඡාය පණ්ඩිතා. 897. Der Zusammenhang und Sinn der Strophe „Und wenn des anderen...“ (parassa ce) ist: Was noch dazu? Wer da auf seinem Urteil beharrte, spöttisch lachte und sagte: „Der andere ist ein Tor, ein Unkundiger.“ Wenn dieser durch das Wort des anderen, von ihm so bezeichnet, minderwertig wird, dann ist er selbst (tumo) zugleich von minderwertiger Weisheit; auch er wird zusammen mit jenem von minderwertiger Weisheit. Denn jener nennt ihn ebenfalls einen „Tor“. Wenn aber dessen Wort unmaßgeblich ist und er selbst in eigener Person ein Wissensmeister (vedagū) und Weiser (dhīra) ist, so gibt es unter diesen Umständen unter den Asketen überhaupt keinen Toren. Denn sie alle sind nach ihrem eigenen Wunsch weise. 898. අඤ්ඤං [Pg.272] ඉතොති ගාථාය සම්බන්ධො අත්ථො ච – ‘‘අථ චෙ සයං වෙදගූ හොති ධීරො, න කොචි බාලො සමණෙසු අත්ථී’’ති එවඤ්හි වුත්තෙපි සියා කස්සචි ‘‘කස්මා’’ති. තත්ථ වුච්චතෙ – යස්මා අඤ්ඤං ඉතො යාභිවදන්ති ධම්මං අපරද්ධා සුද්ධිමකෙවලී තෙ, එවම්පි තිත්ථියා පුථුසො වදන්ති, යෙ ඉතො අඤ්ඤං දිට්ඨිං අභිවදන්ති, යෙ අපරද්ධා විරද්ධා සුද්ධිමග්ගං, අකෙවලිනො ච තෙති එවං පුථුතිත්ථියා යස්මා වදන්තීති වුත්තං හොති. කස්මා පනෙවං වදන්තීති චෙ? සන්දිට්ඨිරාගෙන හි තෙ භිරත්තා, යස්මා සකෙන දිට්ඨිරාගෙන අභිරත්තාති වුත්තං හොති. 898. Der Zusammenhang und Sinn der Strophe „Ein anderes als dieses...“ (aññaṃ ito) ist: Auch wenn gesagt wird: „Wenn er selbst ein Wissensmeister und Weiser ist, gibt es unter den Asketen keinen Toren“, könnte jemand fragen: „Warum?“ Darauf wird geantwortet: Weil die verschiedenen Sektierer (titthiya) auf vielfältige Weise behaupten: „Diejenigen, die eine andere Lehre als diese verkünden, haben die Reinheit verfehlt und sind unvollkommen.“ Jene, die eine andere Ansicht als diese verkünden, die den Pfad der Reinheit verfehlt und verpasst haben und unvollkommen sind – dass die verschiedenen Sektierer dies so sagen, ist hiermit gemeint. Wenn man fragt: „Warum aber sprechen sie so?“, lautet die Antwort: Weil sie durch die Leidenschaft für ihre eigenen Ansichten völlig eingenommen sind (sandiṭṭhirāgena abhirattā) – was bedeutet, dass sie an ihrer eigenen Ansichts-Leidenschaft hängen. 899-900. එවං අභිරත්තා ච – ඉධෙව සුද්ධින්ති ගාථා. තත්ථ සකායනෙති සකමග්ගෙ දළ්හං වදානාති දළ්හවාදා. එවඤ්ච දළ්හවාදෙසු තෙසු යො කොචි තිත්ථියො සකායනෙ වාපි දළ්හං වදානො කමෙත්ථ බාලොති පරං දහෙය්‍ය, සඞ්ඛෙපතො තත්ථ සස්සතුච්ඡෙදසඞ්ඛාතෙ විත්ථාරතො වා නත්ථිකඉස්සරකාරණනියතාදිභෙදෙ සකෙ ආයතනෙ ‘‘ඉදමෙව සච්ච’’න්ති දළ්හං වදානො කං පරං එත්ථ දිට්ඨිගතෙ ‘‘බාලො’’ති සහ ධම්මෙන පස්සෙය්‍ය, නනු සබ්බොපි තස්ස මතෙන පණ්ඩිතො එව සුප්පටිපන්නො එව ච. එවං සන්තෙ ච සයමෙව සො මෙධගමාවහෙය්‍ය පරං වදං බාලමසුද්ධිධම්මං, සොපි පරං ‘‘බාලො ච අසුද්ධිධම්මො ච අය’’න්ති වදන්තො අත්තනාව කලහං ආවහෙය්‍ය. කස්මා? යස්මා සබ්බොපි තස්ස මතෙන පණ්ඩිතො එව සුප්පටිපන්නො එව ච. 899-900. „Und so angehaftet – ‚Nur hier ist Reinheit‘ lautet die Strophe. Darin bedeutet ‚auf dem eigenen Weg‘ (sakāyane): auf dem eigenen Pfad. ‚Die fest behaupten‘ (daḷhaṃ vadānā): diejenigen, die an ihren Behauptungen festhalten. Wenn nun unter diesen, die an ihren Behauptungen festhalten, irgendein Sektierer seinen eigenen Weg fest behauptet, wen hier könnte er als Toren betrachten? Zusammengefasst sind jene, die auf ihrem eigenen Gebiet (āyatana) – sei es bezüglich der Ewigkeit- oder Vernichtungsansicht, oder ausführlich bezüglich des Nihilismus, des Theismus, des Schicksalsglaubens und so weiter – fest behaupten: ‚Dies allein ist die Wahrheit‘, wen unter den Andersdenkenden hier in Bezug auf Ansichten könnte er zu Recht als einen ‚Toren‘ ansehen? Ist denn nicht jeder nach seiner eigenen Meinung weise und von gutem Wandel? Wenn es so wäre, würde er selbst nur Streit herbeiführen, indem er den anderen als Toren und unrein im Charakter bezeichnet; und wenn er den anderen so nennt: ‚Er ist ein Tor und von unreinem Charakter‘, würde er selbst einen Streit herbeiführen. Warum? Weil nach der eigenen Meinung eines jeden jeder weise und von gutem Wandel ist.“ 901. එවං සබ්බථාපි විනිච්ඡයෙ ඨත්වා සයං පමාය උද්ධංස ලොකස්මිං විවාදමෙති, දිට්ඨියං ඨත්වා සයඤ්ච සත්ථාරාදීනි මිනිත්වා සො භිය්‍යො විවාදමෙතීති. එවං පන විනිච්ඡයෙසු ආදීනවං ඤත්වා අරියමග්ගෙන හිත්වාන සබ්බානි විනිච්ඡයානි න මෙධගං කුබ්බති ජන්තු ලොකෙති අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨාපෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ පුරාභෙදසුත්තෙ වුත්තසදිසො එවාභිසමයො අහොසීති. 901. „So geht er in jeder Hinsicht, indem er auf einem Urteil beharrt und sich selbst als Maßstab nimmt, weiter in der Welt in Streitigkeiten ein“: Indem er auf einer Ansicht beharrt und sich selbst sowie die Lehrer und so weiter abwägt, gerät er in noch mehr Streitigkeiten. „Indem ein Mensch aber so die Gefahr in den Urteilen erkennt, durch den edlen Pfad alle Urteile aufgibt, erzeugt er keinen Streit in der Welt“ – so schloss er die Lehrverkündigung mit ihrem Höhepunkt in der Arahantwerdung ab. Am Ende der Lehrverkündigung gab es einen Durchbruch zur Wahrheit (abhisamayo), der demjenigen glich, der im Purābheda-Sutta beschrieben wurde. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zu den kürzeren Texten (Khuddaka-Aṭṭhakathā), සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය චූළබ්‍යූහසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung des Cūḷabyūha-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen. 13. මහාබ්‍යූහසුත්තවණ්ණනා 13. Die Erklärung des Mahābyūha-Sutta 902. යෙ [Pg.273] කෙචිමෙති මහාබ්‍යූහසුත්තං. කා උප්පත්ති? ඉදම්පි තස්මිංයෙව මහාසමයෙ ‘‘කිං නු ඛො ඉමෙ දිට්ඨිපරිබ්බසානා විඤ්ඤූනං සන්තිකා නින්දමෙව ලභන්ති, උදාහු පසංසම්පී’’ති උප්පන්නචිත්තානං එකච්චානං දෙවතානං තමත්ථං ආවිකාතුං පුරිමනයෙන නිම්මිතබුද්ධෙන අත්තානං පුච්ඡාපෙත්වා වුත්තං. තත්ථ අන්වානයන්තීති අනු ආනයන්ති, පුනප්පුනං ආහරන්ති. 902. „‚Welche dieser auch immer‘ lautet das Mahābyūha-Sutta. Was ist der Anlass? Auch dieses entstand bei ebenderselben Großen Versammlung (Mahāsamaye). Um jenen Inhalt bestimmten Gottheiten zu verdeutlichen, bei denen der Gedanke aufkam: ‚Erhalten diese, die sich in Ansichten niedergelassen haben, in Gegenwart der Weisen nur Tadel oder erhalten sie auch Lob?‘, wurde es in der zuvor erklärten Weise verkündet, indem der Erhabene sich von einem geistgeschaffenen Buddha wiederholt befragen ließ. Darin bedeutet ‚sie bringen herbei‘ (anvānayanti): sie bringen hinterher, sie führen immer wieder heran.“ 903. ඉදානි යස්මා තෙ ‘‘ඉදමෙව සච්ච’’න්ති වදන්තා දිට්ඨිගතිකා වාදිනො කදාචි කත්ථචි පසංසම්පි ලභන්ති, යං එතං පසංසාසඞ්ඛාතං වාදඵලං, තං අප්පං රාගාදීනං සමාය සමත්ථං න හොති, කො පන වාදො දුතියෙ නින්දාඵලෙ, තස්මා එතමත්ථං දස්සෙන්තො ඉමං තාව විස්සජ්ජනගාථමාහ. ‘‘අප්පඤ්හි එතං න අලං සමාය, දුවෙ විවාදස්ස ඵලානි බ්‍රූමී’’තිආදි. තත්ථ දුවෙ විවාදස්ස ඵලානීති නින්දා පසංසා ච, ජයපරාජයාදීනි වා තංසභාගානි. එතම්පි දිස්වාති ‘‘නින්දා අනිට්ඨා එව, පසංසා නාලං සමායා’’ති එතම්පි විවාදඵලෙ ආදීනවං දිස්වා. ඛෙමාභිපස්සං අවිවාදභූමින්ති අවිවාදභූමිං නිබ්බානං ‘‘ඛෙම’’න්ති පස්සමානො. 903. Da nun jene in Ansichten verstrickten Debattierer, die behaupten: ‚Dies allein ist die Wahrheit‘, manchmal und irgendwo auch Lob erlangen, ist dieses als Lob bekannte Ergebnis der Debatte gering und reicht nicht aus, um Begierde und andere Befleckungen zu stillen; wie viel weniger gilt dies erst für die zweite Frucht, den Tadel. Um diesen Punkt zu verdeutlichen, sprach er zuerst diese Antwortstrophe: ‚Gering ist dies in der Tat, nicht ausreichend für den Frieden; zwei Früchte des Streits nenne ich‘ und so weiter. Darin bedeutet ‚zwei Früchte des Streits‘: Tadel und Lob, oder Entsprechungen wie Sieg und Niederlage. ‚Auch dies sehend‘: auch die Gefahr in den Früchten des Streits sehend, nämlich ‚Tadel ist einfach unerwünscht, während Lob nicht ausreicht, um Frieden zu bringen‘. ‚Die Stufe des Nicht-Streitens als Sicherheit sehend‘: Nibbāna, die Stufe des Nicht-Streitens, als Sicherheit (khema) sehend. 904. එවඤ්හි අවිවදමානො – යා කාචිමාති ගාථා. තත්ථ සම්මුතියොති දිට්ඨියො. පුථුජ්ජාති පුථුජ්ජනසම්භවා. සො උපයං කිමෙය්‍යාති සො උපගන්තබ්බට්ඨෙන උපයං රූපාදීසු එකම්පි ධම්මං කිං උපෙය්‍ය, කෙන වා කාරණෙන උපෙය්‍ය. දිට්ඨෙ සුතෙ ඛන්තිමකුබ්බමානොති දිට්ඨසුතසුද්ධීසු පෙමං අකරොන්තො. 904. Wer so nicht streitet – ‚Was auch immer für allgemeine Meinungen existieren‘ lautet die Strophe. Darin bedeutet ‚Meinungen‘ (sammutiyo): Ansichten. ‚Allgemeine‘ (puthujjā): von Weltlingen hervorgebrachte. ‚Warum sollte er, der Unbeteiligte, sich einmischen‘ (so upayaṃ kimeyya): Mit welchem einzelnen Ding unter Form (rūpa) und den anderen Dingen, das im Sinne eines anzustrebenden Objekts ein Einlassen bedeutet, sollte er sich einlassen, oder aus welchem Grund sollte er sich darauf einlassen? ‚Wenn er kein Wohlgefallen an Gesehenem und Gehörtem findet‘ (diṭṭhe sute khantimakubbamāno): wenn er keine Zuneigung zu [den Doktrinen der] Reinheit durch Gesehenes und Gehörtes hegt. 905. ඉතො බාහිරා පන – සීලුත්තමාති ගාථා. තස්සත්ථො – සීලංයෙව ‘‘උත්තම’’න්ති මඤ්ඤමානා සීලුත්තමා එකෙ භොන්තො සංයමමත්තෙන සුද්ධිං වදන්ති, හත්ථිවතාදිඤ්ච වතං සමාදාය උපට්ඨිතා, ඉධෙව දිට්ඨියං අස්ස සත්ථුනො සුද්ධින්ති භවූපනීතා භවජ්ඣොසිතා සමානා වදන්ති, අපිච තෙ කුසලා වදානා ‘‘කුසලා මය’’න්ති එවං වාදා. 905. Diejenigen aber, die außerhalb von diesem [Dhamma] stehen – ‚Die Tugend als das Höchste ansehen‘ lautet die Strophe. Ihre Bedeutung ist: Diejenigen, die die Tugend selbst für ‚das Höchste‘ (uttama) halten, behaupten eine Reinheit allein durch Zügelung. Nachdem sie ein Gelübde auf sich genommen haben – wie das Elefanten-Gelübde und so weiter – verharren sie darin. Genau hier, in dieser Ansicht, behaupten sie die Reinheit ihres Meisters; sie sprechen, während sie an das Dasein gefesselt und darin verstrickt sind, und behaupten, geschickt zu sein: ‚Wir sind geschickt‘. 906. එවං [Pg.274] සීලුත්තමෙසු ච තෙසු තථා පටිපන්නො යො කොචි – සචෙ චුතොති ගාථා. තස්සත්ථො – සචෙ තතො සීලවතතො පරවිච්ඡන්දනෙන වා අනභිසම්භුණන්තො වා චුතො හොති, සො තං සීලබ්බතාදිකම්මං පුඤ්ඤාභිසඞ්ඛාරාදිකම්මං වා විරාධයිත්වා පවෙධතී. න කෙවලඤ්ච වෙධති, අපිච ඛො තං සීලබ්බතසුද්ධිං පජප්පතී ච විප්පලපති පත්ථයතී ච. කිමිව? සත්ථාව හීනො පවසං ඝරම්හා. ඝරම්හා පවසන්තො සත්ථතො හීනො යථා තං ඝරං වා සත්ථං වා පත්ථෙය්‍යාති. 906. Wenn nun unter diesen, die Tugend für das Höchste halten, irgendjemand, der so praktiziert, abfällt – ‚Wenn er abgefallen ist‘ lautet die Strophe. Ihre Bedeutung ist: Wenn er von jener Tugend und jenem Gelübde abfällt, sei es, weil er von anderen abgehalten wurde oder weil er unfähig dazu ist, dann zittert er, weil er diese Handlung von Tugend und Gelübde oder die verdienstvollen Willensformationen und so weiter verfehlt hat. Und nicht nur zittert er, sondern er ersehnt auch jene Reinheit durch Tugend und Gelübde, redet wirr darüber und verlangt danach. Wie was? Wie ein Wanderer, der fern von der Heimat seine Karawane verloren hat: Wie ein in der Fremde Lebender, der seine Karawane verloren hat, sich nach seiner Heimat oder seiner Karawane sehnt. 907. එවං පන සීලුත්තමානං වෙධකාරණං අරියසාවකො – සීලබ්බතං වාපි පහාය සබ්බන්ති ගාථා. තත්ථ සාවජ්ජනවජ්ජන්ති සබ්බාකුසලං ලොකියකුසලඤ්ච. එතං සුද්ධිං අසුද්ධින්ති අපත්ථයානොති පඤ්චකාමගුණාදිභෙදං එතං සුද්ධිං, අකුසලාදිභෙදං අසුද්ධිඤ්ච අපත්ථයමානො. විරතො චරෙති සුද්ධියා අසුද්ධියා ච විරතො චරෙය්‍ය. සන්තිමනුග්ගහායාති දිට්ඨිං අගහෙත්වා. 907. Indem er so den Grund für das Zittern derer zeigt, die Tugend für das Höchste halten, beschreibt er das Verhalten des edlen Jüngers, der alles aufgegeben hat: ‚Tugend und Gelübde völlig aufgebend‘ lautet die Strophe. Darin bedeutet ‚Tadelnswertes und Untadeliges‘ (sāvajjanavajjaṃ): alles Unheilsame und das weltliche Heilsame. ‚Weder nach dieser Reinheit noch nach Unreinheit verlangend‘: nicht nach dieser Reinheit verlangend, die aus den fünf Strängen der Sinneslust und so weiter besteht, und nicht nach der Unreinheit, die sich im Unheilsamen und so weiter unterscheidet. ‚Enthaltsam soll er wandeln‘ (virato care): Er soll frei von Reinheit und Unreinheit leben. ‚Ohne nach Frieden zu greifen‘ (santimanuggahāya): ohne eine Ansicht zu ergreifen. 908. එවං ඉතො බාහිරකෙ සීලුත්තමෙ සංයමෙන විසුද්ධිවාදෙ තෙසං විඝාතං සීලබ්බතප්පහායිනො අරහතො ච පටිපත්තිං දස්සෙත්වා ඉදානි අඤ්ඤථාපි සුද්ධිවාදෙ බාහිරකෙ දස්සෙන්තො ‘‘තමූපනිස්සායා’’ති ගාථමාහ. තස්සත්ථො – සන්තඤ්ඤෙපි සමණබ්‍රාහ්මණා, තෙ ජිගුච්ඡිතං අමරන්තපං වා දිට්ඨසුද්ධිආදීසු වා අඤ්ඤතරඤ්ඤතරං උපනිස්සාය අකිරියදිට්ඨියා වා උද්ධංසරා හුත්වා භවාභවෙසු අවීතතණ්හාසෙ සුද්ධිමනුත්ථුනන්ති වදන්ති කථෙන්තීති. 908. Nachdem er so die Bedrängnis der Außenstehenden gezeigt hat – derer, die an der Lehre von der Tugend als dem Höchsten und der Lehre von der Reinheit durch Selbstbeherrschung festhalten – und nachdem er das Verhalten des Arahants gezeigt hat, der Tugend und Gelübde aufgegeben hat, zeigt er nun auf andere Weise die Außenstehenden, die eine Lehre von der Reinigung vertreten, und spricht die Strophe: ‚Sich auf Kasteiung oder Abscheu stützend‘. Ihre Bedeutung ist: Es gibt auch andere Asketen und Brahmanen, die sich auf Kasteiung (jigucchita) oder auf das unsterbliche Streben stützen, oder auf eine bestimmte Ansicht wie die Reinheit durch Gesehenes und so weiter; oder die, getrieben von der Ansicht des Nicht-Handelns (akiriyadiṭṭhi), im Werden und Vergehen eilen und, ohne von der Begierde nach den verschiedenen Daseinsformen frei zu sein, eine Reinheit rühmen, behaupten und verkünden. 909. එවං තෙසං අවීතතණ්හානං සුද්ධිං අනුත්ථුනන්තානං යොපි සුද්ධිප්පත්තමෙව අත්තානං මඤ්ඤෙය්‍ය, තස්සපි අවීතතණ්හත්තා භවාභවෙසු තං තං වත්ථුං පත්ථයමානස්ස හි ජප්පිතානි පුනප්පුනං හොන්තියෙවාති අධිප්පායො. තණ්හා හි ආසෙවිතා තණ්හං වඩ්ඪයතෙව. න කෙවලඤ්ච ජප්පිතානි, පවෙධිතං වාපි පකප්පිතෙසු, තණ්හාදිට්ඨීහි චස්ස පකප්පිතෙසු වත්ථූසු පවෙධිතම්පි හොතීති වුත්තං හොති. භවාභවෙසු පන වීතතණ්හත්තා ආයතිං චුතූපපාතො ඉධ යස්ස නත්ථි, සකෙන වෙධෙය්‍ය කුහිංව ජප්පෙති අයමෙතිස්සා ගාථාය සම්බන්ධො. සෙසං නිද්දෙසෙ වුත්තනයමෙව. 909. Bei jenen, die nicht frei von Begierde sind und eine solche Reinheit rühmen, selbst wenn einer sich selbst als gereinigt betrachtet – weil er nicht frei von Begierde nach den verschiedenen Daseinsformen ist, gibt es für ihn, der dieses oder jenes Objekt begehrt, immer wieder Sehnsüchte (jappitāni); das ist die Bedeutung. Denn wenn man der Begierde nachgibt, vermehrt sie sich nur. Und nicht nur gibt es Sehnsüchte, sondern auch ‚Zittern inmitten des Konstruierten‘ (pavedhitaṃ vāpi pakappitesu); das bedeutet, es gibt auch ein Zittern bezüglich der Objekte, die von ihm durch Begierde und Ansichten konstruiert wurden. Für jemanden aber, der frei von Begierde nach den verschiedenen Daseinsformen ist und für den es künftig kein Vergehen und Wiederentstehen mehr gibt: Worüber sollte er zittern, wonach sollte er sich sehnen? Das ist der Zusammenhang dieser Strophe. Das Übrige ist genau so zu verstehen, wie es im Niddesa erklärt wurde. 910-11. යමාහූති [Pg.275] පුච්ඡාගාථා. ඉදානි යස්මා එකොපි එත්ථ වාදො සච්චො නත්ථි, කෙවලං දිට්ඨිමත්තකෙන හි තෙ වදන්ති, තස්මා තමත්ථං දස්සෙන්තො ‘‘සකඤ්හී’’ති ඉමං තාව විස්සජ්ජනගාථමාහ. තත්ථ සම්මුතින්ති දිට්ඨිං. 910-11. „Was sie sagen“ ist die Frage-Strophe. Da nun hierbei auch nicht eine einzige ihrer Behauptungen wahr ist, sondern sie bloß aufgrund einer bloßen Ansicht sprechen, sprach er, um diese Bedeutung aufzuzeigen, zunächst diese Antwort-Strophe: „Sie sagen das Eigene [ist vollkommen]“. Dabei bedeutet „Übereinkunft“ Ansicht. 912. එවමෙතෙසු සකං ධම්මං පරිපුණ්ණං බ්‍රුවන්තෙසු අඤ්ඤස්ස පන ධම්මං ‘‘හීන’’න්ති වදන්තෙසු යස්ස කස්සචි – පරස්ස චෙ වම්භයිතෙන හීනොති ගාථා. තස්සත්ථො – යදි පරස්ස නින්දිතකාරණා හීනො භවෙය්‍ය, න කොචි ධම්මෙසු විසෙසි අග්ගො භවෙය්‍ය. කිං කාරණං? පුථූ හි අඤ්ඤස්ස වදන්ති ධම්මං, නිහීනතො සබ්බෙව තෙ සම්හි දළ්හං වදානා සකධම්මෙ දළ්හවාදා එව. 912. Während sie nun so ihre eigene Lehre als vollkommen bezeichnen, die Lehre eines anderen aber als „minderwertig“ bezeichnen, gilt für jeden Einzelnen die Strophe: „Wenn man durch die Verachtung eines anderen minderwertig wäre“. Deren Bedeutung ist: Wenn man aufgrund des Getadeltwerdens durch einen anderen minderwertig wäre, gäbe es unter den Lehren keine, die besonders oder herausragend wäre. Aus welchem Grund? Denn viele bezeichnen die Lehre des anderen als minderwertig, während sie alle fest auf der eigenen beharren und somit Verfechter ihrer eigenen Lehre sind. 913. කිඤ්ච භිය්‍යො – සද්ධම්මපූජාති ගාථා. තස්සත්ථො – තෙ ච තිත්ථියා යථා පසංසන්ති සකායනානි, සද්ධම්මපූජාපි නෙසං තථෙව වත්තති. තෙ හි අතිවිය සත්ථාරාදීනි සක්කරොන්ති. තත්ථ යදි තෙ පමාණා සියුං, එවං සන්තෙ සබ්බෙව වාදා තථියා භවෙය්‍යුං. කිං කාරණං? සුද්ධී හි නෙසං පච්චත්තමෙව, න සා අඤ්ඤත්‍ර සිජ්ඣති, නාපි පරමත්ථතො. අත්තනි දිට්ඨිගාහමත්තමෙව හි තං තෙසං පරපච්චයනෙය්‍යබුද්ධීනං. 913. Und was noch mehr ist – die Strophe: „und die Verehrung der eigenen Lehre“. Deren Bedeutung ist: Und so wie jene Sektierer ihre eigenen Wege preisen, ebenso verhält es sich mit der Verehrung ihrer eigenen Lehre. Denn sie ehren ihre Lehrer und so weiter überaus stark. Wenn sie in dieser Hinsicht der Maßstab wären, dann wären alle ihre Behauptungen wahrheitsgemäß. Aus welchem Grund? Weil für sie die Reinheit ausschließlich bei ihnen selbst liegt; sie wird nirgendwo anders verwirklicht, und auch nicht im höchsten Sinne. Denn für sie, deren Geist von anderen abhängig geführt wird, ist dies nur das Ergreifen einer Ansicht über das Selbst. 914. යො වා පන විපරීතො බාහිතපාපත්තා බ්‍රාහ්මණො, තස්ස – න බ්‍රාහ්මණස්ස පරනෙය්‍යමත්ථීති ගාථා. තස්සත්ථො – බ්‍රාහ්මණස්ස හි ‘‘සබ්බෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චා’’තිආදිනා (ධ. ප. 277; නෙත්ති. 5) නයෙන සුදිට්ඨත්තා පරෙන නෙතබ්බං ඤාණං නත්ථි, දිට්ඨිධම්මෙසු ‘‘ඉදමෙව සච්ච’’න්ති නිච්ඡිනිත්වා සමුග්ගහීතම්පි නත්ථි. තංකාරණා සො දිට්ඨිකලහානි අතීතො, න ච සො සෙට්ඨතො පස්සති ධම්මමඤ්ඤං අඤ්ඤත්‍ර සතිපට්ඨානාදීහි. 914. Für denjenigen aber, der das Gegenteil ist – einen Brahmanen in dem Sinne, dass er das Böse vertrieben hat –, gilt die Strophe: „Für einen Brahmanen gibt es kein Geführtwerden durch andere“. Deren Bedeutung ist: Da der Brahmane gemäß dem Prinzip „Alle gestalteten Dinge sind unbeständig“ und so weiter klar sieht, gibt es kein Wissen, das ihm durch andere zugeführt werden müsste, und unter den Ansichten und Lehren gibt es nichts, was er mit der Feststellung „Dies allein ist die Wahrheit“ fest entschlossen ergriffen hätte. Aus diesem Grund hat er die Streitigkeiten über Ansichten überwunden, und er sieht keine andere Lehre als herausragend an, abgesehen von den Grundlagen der Achtsamkeit und so weiter. 915. ජානාමීති ගාථාය සම්බන්ධො අත්ථො ච – එවං තාව පරමත්ථබ්‍රාහ්මණො න හි සෙට්ඨතො පස්සති ධම්මමඤ්ඤං, අඤ්ඤෙ පන තිත්ථියා පරචිත්තඤාණාදීහි ජානන්තා පස්සන්තාපි ‘‘ජානාමි පස්සාමි තථෙව එත’’න්ති එවං වදන්තාපි ච දිට්ඨියා සුද්ධිං පච්චෙන්ති. කස්මා? යස්මා තෙසු එකොපි අද්දක්ඛි චෙ අද්දස චෙපි තෙන පරචිත්තඤාණාදිනා යථාභූතං අත්ථං, කිඤ්හි තුමස්ස තෙන තස්ස තෙන දස්සනෙන කිං කතං, කිං දුක්ඛපරිඤ්ඤා සාධිතා, උදාහු සමුදයපහානාදීනං [Pg.276] අඤ්ඤතරං, යතො සබ්බථාපි අතික්කමිත්වා අරියමග්ගං තෙ තිත්ථියා අඤ්ඤෙනෙව වදන්ති සුද්ධිං, අතික්කමිත්වා වා තෙ තිත්ථියෙ බුද්ධාදයො අඤ්ඤෙනෙව වදන්ති සුද්ධින්ති. 915. Der Zusammenhang und die Bedeutung der Strophe „Ich weiß“ ist wie folgt: Während der Brahmane im höchsten Sinne keine andere Lehre als herausragend ansieht, behaupten die anderen Sektierer, obwohl sie durch das Wissen um die Gedanken anderer und so weiter wissen und sehen und sagen: „Ich weiß, ich sehe, genau so ist es“, dennoch eine Reinheit durch eine Ansicht. Warum? Weil selbst wenn einer von ihnen mit jenem Wissen um die Gedanken anderer und so weiter eine Sache der Wirklichkeit entsprechend gesehen hat, was nützt ihm das? Was wurde durch dieses sein Sehen bewirkt? Wurde das volle Verständnis des Leidens erreicht oder das Überwinden seines Ursprungs oder irgendetwas anderes? Da sie in jeder Hinsicht den edlen Pfad umgangen haben, behaupten jene Sektierer die Reinheit durch etwas anderes. Oder jene Sektierer, indem sie den Buddha und so weiter umgangen haben, behaupten die Reinheit durch ein anderes. 916. පස්සං නරොති ගාථාය සම්බන්ධො අත්ථො ච. කිඤ්ච භිය්‍යො? ය්වායං පරචිත්තඤාණාදීහි අද්දක්ඛි, සො පස්සං නරො දක්ඛති නාමරූපං, න තතො පරං දිස්වාන වා ඤස්සති තානිමෙව නාමරූපානි නිච්චතො සුඛතො වා න අඤ්ඤථා. සො එවං පස්සන්තො කාමං බහුං පස්සතු අප්පකං වා නාමරූපං නිච්චතො සුඛතො ච, අථස්ස එවරූපෙන දස්සනෙන න හි තෙන සුද්ධිං කුසලා වදන්තීති. 916. Der Zusammenhang und die Bedeutung der Strophe „Ein sehender Mensch“ ist wie folgt: Und was noch mehr ist? Wer auch immer mit dem Wissen um die Gedanken anderer und so weiter gesehen hat, dieser sehende Mensch sieht Name-und-Form, aber nichts darüber hinaus. Und wenn er es gesehen hat, wird er eben dieses Name-und-Form als beständig oder als glückbringend erkennen, nicht anders. Wenn er so sieht, mag er viel oder wenig von Name-und-Form als beständig und glückbringend sehen; dennoch sagen die Weisen, dass durch ein solches Sehen keine Reinheit erlangt wird. 917. නිවිස්සවාදීති ගාථාය සම්බන්ධො අත්ථො ච – තෙන ච දස්සනෙන සුද්ධියා අසතියාපි යො ‘‘ජානාමි පස්සාමි තථෙව එත’’න්ති එවං නිවිස්සවාදී, එතං වා දස්සනං පටිච්ච දිට්ඨියා සුද්ධිං පච්චෙන්තො ‘‘ඉදමෙව සච්ච’’න්ති එවං නිවිස්සවාදී, සො සුබ්බිනයො න හොති තං තථා පකප්පිතං අභිසඞ්ඛතං දිට්ඨිං පුරෙක්ඛරානො. සො හි යං සත්ථාරාදිං නිස්සිතො, තත්ථෙව සුභං වදානො සුද්ධිං වදො, ‘‘පරිසුද්ධවාදො පරිසුද්ධදස්සනො වා අහ’’න්ති අත්තානං මඤ්ඤමානො තත්ථ තථද්දසා සො, තත්ථ සකාය දිට්ඨියා අවිපරීතමෙව සො අද්දස. යථා සා දිට්ඨි පවත්තති, තථෙව නං අද්දස, න අඤ්ඤථා පස්සිතුං ඉච්ඡතීති අධිප්පායො. 917. Der Zusammenhang und die Bedeutung der Strophe „Der an Ansichten Festhaltende“ ist wie folgt: Obwohl durch ein solches Sehen keine Reinheit gegeben ist, ist derjenige, der so beharrlich behauptet: „Ich weiß, ich sehe, genau so ist es“, oder derjenige, der sich auf dieses Sehen stützend auf die Reinheit durch eine Ansicht verlässt und so beharrlich behauptet: „Dies allein ist wahr“, schwer zu erziehen, da er eine so erdachte, konstruierte Ansicht in den Vordergrund stellt. Denn er verlässt sich auf einen bestimmten Lehrer und so weiter, rühmt eben das als das Schöne und behauptet Reinheit, indem er sich selbst so einschätzt: „Ich bin einer von reiner Lehre oder reiner Schau“, und dort sah er es eben so. Dort sah er es durch seine eigene Ansicht als unverzerrt an. So wie sich seine Ansicht entfaltet, genau so sah er es, und er möchte es nicht anders sehen – das ist die Absicht. 918. එවං පකප්පිතං දිට්ඨිං පුරෙක්ඛරානෙසු තිත්ථියෙසු – න බ්‍රාහ්මණො කප්පමුපෙති සඞ්ඛාති ගාථා. තත්ථ සඞ්ඛාති සඞ්ඛාය, ජානිත්වාති අත්ථො. නපි ඤාණබන්ධූති සමාපත්තිඤාණාදිනා අකතතණ්හාදිට්ඨිබන්ධු. තත්ථ විග්ගහො – නාපි අස්ස ඤාණෙන කතො බන්ධු අත්ථීති නපි ඤාණබන්ධු. සම්මුතියොති දිට්ඨිසම්මුතියො. පුථුජ්ජාති පුථුජ්ජනසම්භවා. උග්ගහණන්ති මඤ්ඤෙති උග්ගහණන්ති අඤ්ඤෙ, අඤ්ඤෙ තා සම්මුතියො උග්ගණ්හන්තීති වුත්තං හොති. 918. Während die Sektierer so eine erdachte Ansicht in den Vordergrund stellen, gilt die Strophe: „Ein Brahmane geht nach reiflicher Überlegung keine Konstruktion ein...“. Dabei bedeutet „überlegt“: nachdem er erwogen, d. h. erkannt hat. „Auch kein Verwandter des Wissens“ bedeutet: einer, der durch das Wissen um die Erreichungen keine Bindung an Begehren und Ansichten eingegangen ist. Die grammatikalische Analyse dazu lautet: Es gibt für ihn keine durch Wissen hergestellte Bindung, daher ist er kein Verwandter des Wissens. „Übereinkünfte“ sind die Ansichten-Übereinkünfte. „Gewöhnlich“ bedeutet: von Weltlingen hervorgebracht. „Ergreifen“: andere meinen „Ergreifen“, das heißt, andere ergreifen jene Übereinkünfte. 919. කිඤ්ච භිය්‍යො – විස්සජ්ජ ගන්ථානීති ගාථා. තත්ථ අනුග්ගහොති උග්ගහණවිරහිතො, සොපි නාස්ස උග්ගහොති අනුග්ගහො, න වා උග්ගණ්හාතීති අනුග්ගහො. 919. Und was noch mehr ist – die Strophe: „nachdem er die Knoten gelöst hat“. Dabei bedeutet „ohne Ergreifen“: frei von Ergreifen; auch gibt es für ihn kein Ergreifen, daher ist er „ohne Ergreifen“, oder er ergreift nicht, daher ist er „ohne Ergreifen“. 920. කිඤ්ච [Pg.277] භිය්‍යො – සො එවරූපො – පුබ්බාසවෙති ගාථා. තත්ථ පුබ්බාසවෙති අතීතරූපාදීනි ආරබ්භ උප්පජ්ජමානධම්මෙ කිලෙසෙ. නවෙති පච්චුප්පන්නරූපාදීනි ආරබ්භ උප්පජ්ජමානධම්මෙ. න ඡන්දගූති ඡන්දාදිවසෙන න ගච්ඡති. අනත්තගරහීති කතාකතවසෙන අත්තානං අගරහන්තො. 920. Und was noch mehr ist – ein solcher Mensch –, die Strophe: „die früheren Triebe“. Dabei bedeutet „frühere Triebe“: Befleckungen, die in Bezug auf vergangene Formen und so weiter entstehen. „Neue“ bedeutet: solche, die in Bezug auf gegenwärtige Formen und so weiter entstehen. „Geht nicht nach Verlangen“ bedeutet: er geht nicht unter dem Einfluss von Verlangen und so weiter. „Sich selbst nicht tadelnd“ bedeutet: er tadelt sich nicht selbst im Hinblick auf Getanes oder Ungetanes. 921. එවං අනත්තගරහී ච – ස සබ්බධම්මෙසූති ගාථා. තත්ථ සබ්බධම්මෙසූති ද්වාසට්ඨිදිට්ඨිධම්මෙසු ‘‘යං කිඤ්චි දිට්ඨං වා’’ති එවංපභෙදෙසු. පන්නභාරොති පතිතභාරො. න කප්පෙතීති න කප්පියො, දුවිධම්පි කප්පං න කරොතීති අත්ථො. නූපරතොති පුථුජ්ජනකල්‍යාණකසෙක්ඛා විය උපරතිසමඞ්ගීපි න හොති. න පත්ථියොති නිත්තණ්හො. තණ්හා හි පත්ථියතීති පත්ථියා, නාස්ස පත්ථියාති න පත්ථියොති. සෙසං තත්ථ තත්ථ පාකටමෙවාති න වුත්තං. එවං අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨාපෙසි, දෙසනාපරියොසානෙ පුරාභෙදසුත්තෙ වුත්තසදිසො එවාභිසමයො අහොසීති. 921. Und wenn er sich selbst so nicht tadelt – die Strophe: „Er unter allen Gegebenheiten...“. Dabei bedeutet „unter allen Gegebenheiten“: unter den zweiundsechzig Ansichtslehren, in Einteilungen wie „was auch immer gesehen wurde“ und so weiter. „Der die Last abgelegt hat“ bedeutet: einer, dessen Last herabgefallen ist. „Er konstruiert nicht“ bedeutet: er ist kein Konstrukteur, das heißt, er nimmt keine der beiden Arten von gedanklicher Konstruktion vor. „Er lässt nicht ab“ bedeutet: er ist nicht wie edle Weltlinge und Übende mit dem Ablassen ausgestattet. „Er verlangt nicht“ bedeutet: er ist frei von Begehren. Denn Begehren wird als „Verlangen“ bezeichnet; da er kein solches Verlangen hat, ist er „ohne Verlangen“. Das Übrige ist an den jeweiligen Stellen bereits offensichtlich, daher wird es nicht erklärt. So schloss er die Lehrverkündigung mit dem Höhepunkt der Arhatschaft ab. Am Ende der Lehrverkündigung fand ein Durchbruch [zum Verständnis der Wahrheit] statt, der dem im Purābheda-Sutta beschriebenen glich. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zur Khuddaka-Sammlung, සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය මහාබ්‍යූහසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung des Mahābyūha-Suttas im Kommentar zum Sutta-Nipāta abgeschlossen. 14. තුවටකසුත්තවණ්ණනා 14. Die Erklärung des Tuvaṭaka-Suttas 922. පුච්ඡාමි තන්ති තුවටකසුත්තං. කා උප්පත්ති? ඉදම්පි තස්මිංයෙව මහාසමයෙ ‘‘කා නු ඛො අරහත්තප්පත්තියා පටිපත්තී’’ති උප්පන්නචිත්තානං එකච්චානං දෙවතානං තමත්ථං පකාසෙතුං පුරිමනයෙනෙව නිම්මිතබුද්ධෙන අත්තානං පුච්ඡාපෙත්වා වුත්තං. 922. „Ich frage“ (pucchāmi) bezieht sich auf das Tuvaṭaka-Sutta. Was ist der Anlass? Auch dieses wurde bei eben jener Großen Versammlung gesprochen, um jenen Gottheiten, in deren Geist der Gedanke aufkam: „Was wohl ist die Praxis zur Erlangung der Arahantschaft?“, diese Angelegenheit zu erklären. Auf die bereits erklärte Weise ließ der Erhabene sich von einem erschaffenen Buddha befragen, und diese Lehrrede wurde als Antwort gesprochen. තත්ථ ආදිගාථාය තාව පුච්ඡාමීති එත්ථ අදිට්ඨජොතනාදිවසෙන පුච්ඡා විභජිතා. ආදිච්චබන්ධුන්ති ආදිච්චස්ස ගොත්තබන්ධුං. විවෙකං සන්තිපදඤ්චාති විවෙකඤ්ච සන්තිපදඤ්ච. කථං දිස්වාති කෙන කාරණෙන දිස්වා, කථං පවත්තදස්සනො හුත්වාති වුත්තං හොති. Hierbei wird zunächst in der ersten Strophe bezüglich „ich frage“ (pucchāmi) das Fragen nach der Weise der Erhellung des zuvor Ungesehenen usw. eingeteilt. „Verwandter der Sonne“ (ādiccabandhu) bedeutet den Verwandten des Sonnengeschlechts. „Die Abgeschiedenheit und die Stätte des Friedens“ (vivekaṃ santipadañca) meint Abgeschiedenheit und die Stätte des Friedens. „Wie sehend“ (kathaṃ disvā) bedeutet: Aus welchem Grund sehend, oder wie geartet seine Sichtweise seiend? 923. අථ භගවා යස්මා යථා පස්සන්තො කිලෙසෙ උපරුන්ධති, තථා පවත්තදස්සනො හුත්වා පරිනිබ්බාති, තස්මා තමත්ථං ආවිකරොන්තො නානප්පකාරෙන [Pg.278] තං දෙවපරිසං කිලෙසප්පහානෙ නියොජෙන්තො ‘‘මූලං පපඤ්චසඞ්ඛායා’’ති ආරභිත්වා පඤ්ච ගාථා අභාසි. 923. Da nun der Erhabene weiß: Wenn man in solcher Weise sieht, dass man die Befleckungen (kilesa) eindämmt, erlangt man mit einer solchen Sichtweise das vollkommene Nibbāna (parinibbāti); deshalb sprach er, um diese Bedeutung zu enthüllen, und leitete die Götterschar auf vielfältige Weise an, die Befleckungen aufzugeben, indem er mit den Worten „Die Wurzel der Begriffe der Vervielfältigung“ (mūlaṃ papañcasaṅkhāyā) begann und diese fünf Strophen sprach. තත්ථ ආදිගාථාය තාව සඞ්ඛෙපත්ථො – පපඤ්චාති සඞ්ඛාතත්තා පපඤ්චා එව පපඤ්චසඞ්ඛා. තස්සා අවිජ්ජාදයො කිලෙසා මූලං, තං පපඤ්චසඞ්ඛාය මූලං අස්මීති පවත්තමානඤ්ච සබ්බං මන්තාය උපරුන්ධෙ. යා කාචි අජ්ඣත්තං තණ්හා උපජ්ජෙය්‍යුං, තාසං විනයා සදා සතො සික්ඛෙ උපට්ඨිතස්සති හුත්වා සික්ඛෙය්‍යාති. Hierbei ist die kurze Bedeutung der ersten Strophe wie folgt: Weil sie als „Vervielfältigung“ (papañca) bezeichnet werden, sind Vervielfältigungen selbst „Begriffe der Vervielfältigung“ (papañcasaṅkhā). Deren Wurzel sind die Befleckungen wie Unwissenheit (avijjā) usw. Diese Wurzel der Begriffe der Vervielfältigung sowie den gesamten Dünkel, der in der Weise von „Ich bin“ (asmīti) auftritt, sollte er durch Weisheit (mantāya) eindämmen. Welche Begehren (taṇhā) auch immer im Inneren entstehen mögen, zu deren Beseitigung sollte er stets achtsam üben, das heißt, mit gefestigter Achtsamkeit üben. 924. එවං තාව පඨමගාථාය එව තිසික්ඛායුත්තං දෙසනං අරහත්තනිකූටෙන දෙසෙත්වා පුන මානප්පහානවසෙන දෙසෙතුං ‘‘යං කිඤ්චී’’ති ගාථමාහ. තත්ථ යං කිඤ්චි ධම්මමභිජඤ්ඤා අජ්ඣත්තන්ති යං කිඤ්චි උච්චාකුලීනතාදිකං අත්තනො ගුණං ජානෙය්‍ය අථ වාපි බහිද්ධාති අථ වා බහිද්ධාපි ආචරියුපජ්ඣායානං වා ගුණං ජානෙය්‍ය. න තෙන ථාමං කුබ්බෙථාති තෙන ගුණෙන ථාමං න කරෙය්‍ය. 924. Nachdem er so in der ersten Strophe die mit den drei Schulungen verbundene Lehre dargelegt hatte, die in der Arahantschaft gipfelt, sprach er die Strophe beginnend mit „Was auch immer er wissen mag“ (yaṃ kiñci), um sie erneut unter dem Aspekt des Aufgebens von Dünkel (māna) zu lehren. Darin bedeutet: „Was auch immer für eine Eigenschaft er im Inneren erkennen mag“ (yaṃ kiñci dhammamabhijaññā ajjhattaṃ), dass er irgendeine eigene hervorragende Eigenschaft wie die Herkunft aus einer vornehmen Familie usw. erkennen mag; „oder auch im Äußeren“ (atha vāpi bahiddhā) bedeutet, dass er auch im Äußeren die hervorragende Eigenschaft seines Lehrers oder Instruktors erkennen mag. „Sollte er sich daraufhin nicht versteifen“ (na tena thāmaṃ kubbethā) bedeutet, er sollte wegen dieser Eigenschaft nicht eigensinnig werden. 925. ඉදානිස්ස අකරණවිධිං දස්සෙන්තො ‘‘සෙය්‍යො න තෙනා’’ති ගාථමාහ. තස්සත්ථො – තෙන ච මානෙන ‘‘සෙය්‍යොහ’’න්ති වා ‘‘නීචොහ’’න්ති වා ‘‘සරික්ඛොහ’’න්ති වාපි න මඤ්ඤෙය්‍ය, තෙහි ච උච්චාකුලීනතාදීහි ගුණෙහි ඵුට්ඨො අනෙකරූපෙහි ‘‘අහං උච්චාකුලා පබ්බජිතො’’තිආදිනා නයෙන අත්තානං විකප්පෙන්තො න තිට්ඨෙය්‍ය. 925. Um nun die Art und Weise zu zeigen, wie man dies nicht tun sollte, sprach er die Strophe beginnend mit „Nicht deshalb [sollte er denken], er sei besser“ (seyyo na tenā). Dies ist die Bedeutung: Aufgrund dieses Dünkels sollte er weder denken „Ich bin besser“ (seyyo'ham) noch „Ich bin geringer“ (nīco'ham) noch „Ich bin gleichgestellt“ (sarikkho'ham). Berührt von diesen verschiedenen Eigenschaften wie der Herkunft aus einer vornehmen Familie usw., sollte er sich nicht in vielfältiger Weise vergleichen und dabei verharren, indem er denkt: „Ich bin aus einer vornehmen Familie ins Hauslosenleben gezogen“ und so weiter. 926. එවං මානප්පහානවසෙනපි දෙසෙත්වා ඉදානි සබ්බකිලෙසූපසමවසෙනපි දෙසෙතුං ‘‘අජ්ඣත්තමෙවා’’ති ගාථමාහ. තත්ථ අජ්ඣත්තමෙවුපසමෙති අත්තනි එව රාගාදිසබ්බකිලෙසෙ උපසමෙය්‍ය. න අඤ්ඤතො භික්ඛු සන්තිමෙසෙය්‍යාති ඨපෙත්වා ච සතිපට්ඨානාදීනි අඤ්ඤෙන උපායෙන සන්තිං න පරියෙසෙය්‍ය. කුතො නිරත්තා වාති නිරත්තා කුතො එව. 926. Nachdem er so auch unter dem Aspekt des Aufgebens von Dünkel gelehrt hatte, sprach er nun, um es unter dem Aspekt der Beruhigung aller Befleckungen zu lehren, die Strophe beginnend mit „Nur im Inneren“ (ajjhattamevā). Darin bedeutet: „Sollte er nur im Inneren Frieden finden“ (ajjhattamevupasameti), dass er in sich selbst alle Befleckungen wie Gier usw. beruhigen sollte. „Ein Mönch sollte den Frieden nicht durch einen anderen suchen“ (na aññato bhikkhu santimeseyyā) bedeutet, dass er, abgesehen von den Grundlagen der Achtsamkeit (satipaṭṭhāna) usw., nicht nach einer anderen Methode den Frieden suchen sollte. „Woher gäbe es ein angenommenes [Selbst]?“ (kuto nirattā vā) bedeutet, woher sollte überhaupt ein solches angenommenes [Selbst] kommen? 927. ඉදානි අජ්ඣත්තං උපසන්තස්ස ඛීණාසවස්ස තාදිභාවං දස්සෙන්තො ‘‘මජ්ඣෙ යථා’’ති ගාථමාහ. තස්සත්ථො – යථා මහාසමුද්දස්ස උපරිමහෙට්ඨිමභාගානං වෙමජ්ඣසඞ්ඛාතෙ චතුයොජනසහස්සප්පමාණෙ මජ්ඣෙ පබ්බතන්තරෙ ඨිතස්ස වා මජ්ඣෙ සමුද්දස්ස ඌමි න ජායති, ඨිතොව සො හොති [Pg.279] අවිකම්පමානො, එවං අනෙජො ඛීණාසවො ලාභාදීසු ඨිතො අස්ස අවිකම්පමානො, සො තාදිසො රාගාදිඋස්සදං භික්ඛු න කරෙය්‍ය කුහිඤ්චීති. 927. Um nun die Gleichmut (tādibhāva) des im Inneren befriedeten Triebversiegten (khīṇāsava) aufzuzeigen, sprach er die Strophe beginnend mit „Wie in der Mitte“ (majjhe yathā). Dies ist die Bedeutung: So wie in der Mitte des großen Ozeans – das heißt in der Mitte, die einen Bereich von viertausend Meilen (yojana) zwischen dem oberen und unteren Pegel umfasst, oder mitten im Ozean zwischen den Bergen – keine Welle entsteht, sondern er still und unbewegt bleibt, ebenso sollte der regungslose (aneja) Triebversiegte inmitten von Gewinn usw. unerschüttert bleiben. Ein solcher Mönch sollte nirgendwo ein Anschwellen (ussada) von Begierde usw. erzeugen. 928. ඉදානි එතං අරහත්තනිකූටෙන දෙසිතං ධම්මදෙසනං අබ්භනුමොදන්තො තස්ස ච අරහත්තස්ස ආදිපටිපදං පුච්ඡන්තො නිම්මිතබුද්ධො ‘‘අකිත්තයී’’ති ගාථමාහ. තත්ථ අකිත්තයීති ආචික්ඛි. විවටචක්ඛූති විවටෙහි අනාවරණෙහි පඤ්චහි චක්ඛූහි සමන්නාගතො. සක්ඛිධම්මන්ති සයං අභිඤ්ඤාතං අත්තපච්චක්ඛං ධම්මං. පරිස්සයවිනයන්ති පරිස්සයවිනයනං. පටිපදං වදෙහීති ඉදානි පටිපත්තිං වදෙහි. භද්දන්තෙති ‘‘භද්දං තව අත්ථූ’’ති භගවන්තං ආලපන්තො ආහ. අථ වා භද්දං සුන්දරං තව පටිපදං වදෙහීති වුත්තං හොති. පාතිමොක්ඛං අථ වාපි සමාධින්ති තමෙව පටිපදං භින්දිත්වා පුච්ඡති. පටිපදන්ති එතෙන වා මග්ගං පුච්ඡති. ඉතරෙහි සීලං සමාධිඤ්ච පුච්ඡති. 928. Indem er nun diese in der Arahantschaft gipfelnde Dhamma-Lehre guthieß und nach der anfänglichen Praxis für diese Arahantschaft fragte, sprach der erschaffene Buddha die Strophe beginnend mit „Er verkündete“ (akittayī). Darin bedeutet „er verkündete“: er erklärte. „Derjenige mit geöffneten Augen“ (vivaṭacakkhu) meint denjenigen, der mit den pfadöffnenden, ungehinderten fünf Augen ausgestattet ist. „Die selbstgesehene Lehre“ (sakkhidhamma) meint die Lehre, die er selbst direkt erkannt und persönlich erfahren hat. „Die Überwindung der Gefahren“ (parissayavinaya) meint das Beseitigen von Gefahren. „Verkünde die Praxis“ (paṭipadaṃ vadehi) meint: Sprich nun über die Lebensweise. „Ehrwürdiger Herr“ (bhaddante) ist eine Anrede an den Erhabenen und bedeutet: „Möge dir Segen zuteilwerden.“ Alternativ bedeutet es: „Verkünde deine edle Praxis.“ Mit den Worten „das Pātimokkha und auch die Konzentration“ (pātimokkhaṃ atha vāpi samādhiṃ) fragt er nach eben dieser Praxis, indem er sie unterteilt. Mit „Praxis“ fragt er nach dem Pfad; mit den anderen Begriffen fragt er nach Tugend (sīla) und Konzentration (samādhi). 929-30. අථස්ස භගවා යස්මා ඉන්ද්‍රියසංවරො සීලස්ස රක්ඛා, යස්මා වා ඉමිනා අනුක්කමෙන දෙසියමානා අයං දෙසනා තාසං දෙවතානං සප්පායා, තස්මා ඉන්ද්‍රියසංවරතො පභුති පටිපදං දස්සෙන්තො ‘‘චක්ඛූහී’’තිආදිමාරද්ධො. තත්ථ චක්ඛූහි නෙව ලොලස්සාති අදිට්ඨදක්ඛිතබ්බාදිවසෙන චක්ඛූහි ලොලො නෙවස්ස. ගාමකථාය ආවරයෙ සොතන්ති තිරච්ඡානකථාතො සොතං ආවරෙය්‍ය. ඵස්සෙනාති රොගඵස්සෙන. භවඤ්ච නාභිජප්පෙය්‍යාති තස්ස ඵස්සස්ස විනොදනත්ථාය කාමභවාදිභවඤ්ච න පත්ථෙය්‍ය. භෙරවෙසු ච න සම්පවෙධෙය්‍යාති තස්ස ඵස්සස්ස පච්චයභූතෙසු සීහබ්‍යග්ඝාදීසු භෙරවෙසු ච න සම්පවෙධෙය්‍ය, අවසෙසෙසු වා ඝානින්ද්‍රියමනින්ද්‍රියවිසයෙසු නප්පවෙධෙය්‍ය. එවං පරිපූරො ඉන්ද්‍රියසංවරො වුත්තො හොති. පුරිමෙහි වා ඉන්ද්‍රියසංවරං දස්සෙත්වා ඉමිනා ‘‘අරඤ්ඤෙ වසතා භෙරවං දිස්වා වා සුත්වා වා න වෙධිතබ්බ’’න්ති දස්සෙති. 929-30. Da nun die Zügelung der Sinnesorgane (indriyasaṃvara) der Schutz der Tugend (sīla) ist, oder weil diese in dieser Reihenfolge dargelegte Lehre für jene Gottheiten heilsam war, begann der Erhabene mit den Worten „Mit den Augen soll er keineswegs unruhig sein“ (cakkhūhi), um die Praxis ausgehend von der Zügelung der Sinnesorgane aufzuzeigen. Darin bedeutet „mit den Augen soll er keineswegs unruhig sein“ (cakkhūhi neva lolassa): er soll mit den Augen nicht gierig nach Dingen blicken, die er noch nicht gesehen hat, und so weiter. „Er soll das Ohr vor Dorfgesprächen verschließen“ (gāmakathāya āvaraye sotaṃ) meint, er soll das Ohr vor nutzloser Rede (tiracchānakathā) verschließen. „Durch Berührung“ (phassena) meint die Berührung durch Krankheit. „Und er soll sich nicht nach einer Existenz sehnen“ (bhavañca nābhijappeyya) meint, er soll zur Linderung jener Krankheitsberührung nicht nach einer Daseinsform wie dem Begehrensdasein (kāmabhava) verlangen. „Und er soll nicht angesichts schrecklicher Zustände erzittern“ (bheravesu ca na sampavedheyya) meint, er soll nicht erzittern angesichts von Löwen, Tigern usw., die die Ursache für jene Berührung sind, oder er soll nicht erzittern bezüglich der übrigen Sinnesobjekte des Riech- und Denkorgans. So wird die vollständige Zügelung der Sinnesorgane dargelegt. Oder aber, nachdem er mit den vorherigen Worten die Sinneszügelung gezeigt hat, macht er mit diesem Satz deutlich: „Wer im Wald lebt und etwas Schreckliches sieht oder hört, soll nicht erzittern.“ 931. ලද්ධා න සන්නිධිං කයිරාති එතෙසං අන්නාදීනං යංකිඤ්චි ධම්මෙන ලභිත්වා ‘‘අරඤ්ඤෙ ච සෙනාසනෙ වසතා සදා දුල්ලභ’’න්ති චින්තෙත්වා සන්නිධිං න කරෙය්‍ය. 931. „Hat er etwas erhalten, soll er es nicht aufhäufen“ (laddhā na sannidhiṃ kayirā) bedeutet: Wenn er auf rechtmäßige Weise irgendetwas von diesen Dingen wie Nahrung erlangt hat, soll er es nicht aufhäufen, indem er denkt: „Für jemanden, der in einer Waldeinsiedelei lebt, ist so etwas stets schwer zu bekommen.“ 932. ඣායී [Pg.280] න පාදලොලස්සාති ඣානාභිරතො ච න පාදලොලො අස්ස. විරමෙ කුක්කුච්චා නප්පමජ්ජෙය්‍යාති හත්ථකුක්කුච්චාදිකුක්කුච්චං විනොදෙය්‍ය. සක්කච්චකාරිතාය චෙත්ථ නප්පමජ්ජෙය්‍ය. 932. „Ein Meditierender, kein Herumtreiber mit unruhigen Füßen“ (jhāyī na pādalolassa) meint: er soll an der Vertiefung (jhāna) Gefallen finden und nicht unruhig mit den Füßen von Ort zu Ort wandern. „Er soll von Gewissensbissen ablassen und nicht nachlässig sein“ (virame kukkuccā nappamajjeyya) bedeutet, er soll die Unruhe mit den Händen usw. (hatthakukkucca) beseitigen. Und er sollte hierbei aufgrund einer sorgfältigen und beständigen Praxis nicht nachlässig sein. 933. තන්දිං මායං හස්සං ඛිඩ්ඩන්ති ආලසියඤ්ච මායඤ්ච හස්සඤ්ච කායිකචෙතසිකඛිඩ්ඩඤ්ච. සවිභූසන්ති සද්ධිං විභූසාය. 933. „Trägheit, Täuschung, Gelächter, Spiel“ (tandiṃ māyaṃ hassaṃ khiḍḍaṃ) meint Faulheit, Täuschung, lautes Gelächter sowie körperliche und geistige Spielereien. „Mit Schmuck“ (savibhūsaṃ) bedeutet zusammen mit Verzierung. 934-7. ආථබ්බණන්ති ආථබ්බණිකමන්තප්පයොගං. සුපිනන්ති සුපිනසත්ථං. ලක්ඛණන්ති මණිලක්ඛණාදිං. නො විදහෙති නප්පයොජෙය්‍ය. විරුතන්ති මිගාදීනං වස්සිතං. පෙසුණියන්ති පෙසුඤ්ඤං. කයවික්කයෙති පඤ්චහි සහධම්මිකෙහි සද්ධිං වඤ්චනාවසෙන වා උදයපත්ථනාවසෙන වා න තිට්ඨෙය්‍ය. උපවාදං භික්ඛු න කරෙය්‍යාති උපවාදකරෙ කිලෙසෙ අනිබ්බත්තෙන්තො අත්තනි පරෙහි සමණබ්‍රාහ්මණෙහි උපවාදං න ජනෙය්‍ය. ගාමෙ ච නාභිසජ්ජෙය්‍යාති ගාමෙ ච ගිහිසංසග්ගාදීහි නාභිසජ්ජෙය්‍ය. ලාභකම්‍යා ජනං න ලපයෙය්‍යාති ලාභකාමතාය ජනං නාලපයෙය්‍ය. පයුත්තන්ති චීවරාදීහි සම්පයුත්තං, තදත්ථං වා පයොජිතං. 934-7. „Atharva-Zauber“ (āthabbaṇaṃ) bedeutet die Anwendung von Atharva-Zaubersprüchen. „Träume“ (supinaṃ) bedeutet die Traumdeutungswissenschaft. „Zeichen“ (lakkhaṇaṃ) bedeutet das Lesen von Zeichen an Edelsteinen usw. „Er soll nicht praktizieren“ (no vidaheti) bedeutet, er soll sie nicht anwenden. „Tierstimmen“ (virutaṃ) bedeutet das Schreien von Wildtieren usw. „Verleumdung“ (pesuṇiyaṃ) bedeutet böswilliges Gerede. „Kauf und Verkauf“ (kayavikkaya): Er soll sich nicht mit den pflichtbewussten fünf Gefährten im Dhamma unter Täuschung oder aus Gewinnstreben darauf einlassen. „Ein Bhikkhu soll keinen Anlass zu Vorwürfen geben“ (upavādaṃ bhikkhu na kareyya) bedeutet: Indem er die Befleckungen, die Vorwürfe einbringen, nicht entstehen lässt, soll er bei anderen Asketen und Brahmanen keinen Tadel gegen sich selbst hervorrufen. „Und er soll sich im Dorf nicht vertraut machen“ (gāme ca nābhisajjeyya) bedeutet: Er soll im Dorf durch engen Umgang mit Laien usw. keine Vertrautheit suchen. „Er soll nicht aus Gewinnsucht mit den Menschen schmeichelnd sprechen“ (lābhakamyā janaṃ na lapayeyya) bedeutet: Aus Verlangen nach Gewinn soll er nicht schmeichelnd mit den Menschen reden. „Insinuierend“ (payuttaṃ) bedeutet: in Verbindung mit Gewändern usw., oder zu diesem Zweck eingesetzt. 938-9. මොසවජ්ජෙ න නීයෙථාති මුසාවාදෙ න නීයෙථ. ජීවිතෙනාති ජීවිකාය. සුත්වා රුසිතො බහුං වාචං, සමණානං වා පුථුජනානන්ති රුසිතො ඝට්ටිතො පරෙහි තෙස සමණානං වා ඛත්තියාදිභෙදානං වා අඤ්ඤෙසං පුථුජනානං බහුම්පි අනිට්ඨවාචං සුත්වා. න පටිවජ්ජාති න පටිවදෙය්‍ය. කිං කාරණං? න හි සන්තො පටිසෙනිකරොන්ති. 938-9. „Er soll sich nicht zur Lüge verleiten lassen“ (mosavajje na nīyetha) bedeutet: Er soll sich nicht zur Lüge verleiten lassen. „Durch das Leben“ (jīvitena) bedeutet: um des Lebensunterhalts willen. „Wenn er provoziert wird und viele Worte von Asketen oder gewöhnlichen Menschen hört“ (sutvā rusito bahuṃ vācaṃ, samaṇānaṃ vā puthujanānaṃ) bedeutet: Wenn er gereizt oder von anderen bedrängt wird, nachdem er viele unerwünschte Worte von jenen Asketen oder anderen gewöhnlichen Menschen, wie Kriegern (Khattiyas) usw., gehört hat. „Er soll nicht entgegnen“ (na paṭivajja) bedeutet: Er soll nicht zurückreden. Aus welchem Grund? Denn die Guten schlagen nicht zurück. 940. එතඤ්ච ධම්මමඤ්ඤායාති සබ්බමෙතං යථාවුත්තං ධම්මං ඤත්වා. විචිනන්ති විචිනන්තො. සන්තීති නිබ්බුතිං ඤත්වාති නිබ්බුතිං රාගාදීනං සන්තීති ඤත්වා. 940. „Wenn er diese Lehre verstanden hat“ (etañca dhammamaññāya) bedeutet: Nachdem er all diese zuvor dargelegte Lehre erkannt hat. „Erforschend“ (vicinaṃ) bedeutet: prüfend. „Erkennt das Erlöschen als Frieden“ (santīti nibbutiṃ ñatvā) bedeutet: Er hat erkannt, dass das Erlöschen (nibbuti) von Gier usw. der Frieden ist. 941. කිංකාරණා නප්පමජ්ජෙඉති චෙ – අභිභූ හි සොති ගාථා. තත්ථ අභිභූති රූපාදීනං අභිභවිතා. අනභිභූතොති තෙහි අනභිභූතො. සක්ඛිධම්මමනීතිහමදස්සීති පච්චක්ඛමෙව අනීතිහං ධම්මමද්දක්ඛි. සදා නමස්සමනුසික්ඛෙති සදා නමස්සන්තො තිස්සො සික්ඛායො සික්ඛෙය්‍ය. සෙසං සබ්බත්ථ පාකටමෙව. 941. Wenn man fragt: „Aus welchem Grund soll er nicht nachlässig sein?“, so folgt die Strophe: „Denn er ist ein Überwinder“ (abhibhū hi so). Darin bedeutet „Überwinder“ (abhibhū): der Bezwinger von Formen usw. „Unbezwungen“ (anabhibhūto) bedeutet: von diesen unbezwungen. „Er sah die Lehre selbst, nicht durch Hörensagen“ (sakkhidhammamanītihamadassī) bedeutet: Er sah die Lehre ganz unmittelbar aus eigener Anschauung, nicht durch bloße Überlieferung. „Stets verehrend soll er danach trainieren“ (sadā namassamanusikkhe) bedeutet: Stets Ehrerbietung erweisend, soll er sich in den drei Schulungen üben. Der Rest ist überall offensichtlich. කෙවලං [Pg.281] පන එත්ථ ‘‘චක්ඛූහි නෙව ලොලො’’තිආදීහි ඉන්ද්‍රියසංවරො, ‘‘අන්නානමථො පානාන’’න්තිආදීහි සන්නිධිපටික්ඛෙපමුඛෙන පච්චයපටිසෙවනසීලං, මෙථුනමොසවජ්ජපෙසුණියාදීහි පාතිමොක්ඛසංවරසීලං, ‘‘ආථබ්බණං සුපිනං ලක්ඛණ’’න්තිආදීහි ආජීවපාරිසුද්ධිසීලං, ‘‘ඣායී අස්සා’’ති ඉමිනා සමාධි, ‘‘විචිනං භික්ඛූ’’ති ඉමිනා පඤ්ඤා, ‘‘සදා සතො සික්ඛෙ’’ති ඉමිනා පුන සඞ්ඛෙපතො තිස්සොපි සික්ඛා, ‘‘අථ ආසනෙසු සයනෙසු, අප්පසද්දෙසු භික්ඛු විහරෙය්‍ය, නිද්දං න බහුලීකරෙය්‍යා’’තිආදීහි සීලසමාධිපඤ්ඤානං උපකාරාපකාරසඞ්ගණ්හනවිනොදනානි වුත්තානීති. එවං භගවා නිම්මිතස්ස පරිපුණ්ණපටිපදං වත්වා අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨාපෙසි, දෙසනාපරියොසානෙ පුරාභෙදසුත්තෙ වුත්තසදිසොයෙවාභිසමයො අහොසීති. Zusammenfassend ist hier jedoch durch Worte wie „mit den Augen keineswegs gierig schweifen“ (cakkhūhi neva lolo) die Zügelung der Sinneskräfte (indriyasaṃvaro) gemeint; durch „von Speisen und auch Getränken“ (annānamatho pānānaṃ) usw. wird, indem das Anhäufen zurückgewiesen wird, die Sittlichkeit in Bezug auf den Gebrauch der Lebensbedürfnisse (paccayapaṭisevanasīla) dargelegt; durch [Enthaltung von] Geschlechtsverkehr, Lüge, Verleumdung usw. (methunamosavajjapesuṇiyādīhi) wird die Sittlichkeit der Zügelung gemäß der Ordensregel (pātimokkhasaṃvarasīla) dargelegt; durch [Enthaltung von] „Atharva-Zauber, Träumen, Zeichen“ (āthabbaṇaṃ supinaṃ lakkhaṇaṃ) usw. wird die Sittlichkeit der Reinigung des Lebensunterhalts (ājīvapārisuddhisīla) dargelegt. Mit „er soll ein Meditierender sein“ (jhāyī assa) wird Konzentration (samādhi) aufgezeigt; mit „erforschend, der Bhikkhu“ (vicinaṃ bhikkhū) Weisheit (paññā); mit „stets achtsam soll er trainieren“ (sadā sato sikkhe) werden wiederum kurzgefasst alle drei Schulungen gezeigt. Mit „dann soll sich der Bhikkhu auf geräuscharmen Sitzen und Liegestätten aufhalten, er soll den Schlaf nicht übermäßig pflegen“ (atha āsanesu sayanesu...) usw. wird das Ergreifen förderlicher Faktoren und das Beseitigen schädlicher Faktoren für Sittlichkeit, Konzentration und Weisheit dargelegt. Auf diese Weise verkündete der Erhabene dem erschaffenen Buddha den vollständigen Pfad der Praxis und schloss die Lehrrede ab, indem er die Arahantschaft als ihren Höhepunkt darstellte. Am Ende der Lehrrede fand ein Durchbruch zur Wahrheit (abhisamayo) statt, der dem im Purābheda-Sutta beschriebenen glich. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zum Khuddaka-Nikāya, සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය තුවටකසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung des Tuvaṭaka-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen. 15. අත්තදණ්ඩසුත්තවණ්ණනා 15. Die Erklärung des Attadaṇḍa-Sutta 942. අත්තදණ්ඩා භයං ජාතන්ති අත්තදණ්ඩසුත්තං. කා උප්පත්ති? යො සො සම්මාපරිබ්බාජනීයසුත්තස්ස උප්පත්තියං වුච්චමානාය සාකියකොලියානං උදකං පටිච්ච කලහො වණ්ණිතො, තං ඤත්වා භගවා ‘‘ඤාතකා කලහං කරොන්ති, හන්ද නෙ වාරෙස්සාමී’’ති ද්වින්නං සෙනානං මජ්ඣෙ ඨත්වා ඉමං සුත්තමභාසි. 942. „Aus der Gewalt entsteht Furcht“ (attadaṇḍā bhayaṃ jātaṃ) ist das Attadaṇḍa-Sutta. Was ist der Anlass? Wie er bei der Erklärung des Anlasses für das Sammāparibbājanīya-Sutta beschrieben wurde, kam es wegen des Wassers zu einem Streit zwischen den Sakyern und Koliyern. Als der Erhabene dies erfuhr, dachte er: „Meine Verwandten streiten sich. Wohlan, ich werde sie davon abhalten.“ Er stellte sich zwischen die beiden Heere und sprach dieses Sutta. තත්ථ පඨමගාථායත්ථො – යං ලොකස්ස දිට්ඨධම්මිකං වා සම්පරායිකං වා භයං ජාතං, තං සබ්බං අත්තදණ්ඩා භයං ජාතං අත්තනො දුච්චරිතකාරණා ජාතං, එවං සන්තෙපි ජනං පස්සථ මෙධගං, ඉමං සාකියාදිජනං පස්සථ අඤ්ඤමඤ්ඤං මෙධගං හිංසකං බාධකන්ති. එවං තං පටිවිරුද්ධං විප්පටිපන්නං ජනං පරිභාසිත්වා අත්තනො සම්මාපටිපත්තිදස්සනෙන තස්ස සංවෙගං ජනෙතුං ආහ [Pg.282] ‘‘සංවෙගං කිත්තයිස්සාමි, යථා සංවිජිතං මයා’’ති, පුබ්බෙ බොධිසත්තෙනෙව සතාති අධිප්පායො. Hierbei ist die Bedeutung der ersten Strophe wie folgt: Jede Furcht, die in der Welt entstanden ist, sei sie auf dieses Leben bezogen (diṭṭhadhammika) oder auf das zukünftige Leben (samparāyika), all diese Furcht ist aus der eigenen Gewalt entstanden (attadaṇḍā bhayaṃ jātaṃ) – das heißt, sie ist aufgrund des eigenen Fehlverhaltens entstanden. „Obwohl dies so ist, seht die Menschen im Streit liegen“ (evaṃ santepi janaṃ passatha medhagaṃ) bedeutet: „Seht diese Menschen, die Sakyer und andere, wie sie miteinander im Streit liegen, sich gegenseitig schädigen und bedrängen.“ Nachdem er die sich feindlich gegenüberstehenden und falsch handelnden Menschen so getadelt hatte, sagte er, um in ihnen durch das Aufzeigen seiner eigenen rechten Praxis Erschütterung (saṃvega) zu wecken: „Ich will die Erschütterung verkünden, wie sie von mir erfahren wurde“ (saṃvegaṃ kittayissāmi, yathā saṃvijitaṃ mayā). Gemeint ist: „Früher, als ich noch ein Bodhisatta war.“ 943. ඉදානි යථානෙන සංවිජිතං, තං පකාරං දස්සෙන්තො ‘‘ඵන්දමාන’’න්තිආදිමාහ. තත්ථ ඵන්දමානන්ති තණ්හාදීහි කම්පමානං. අප්පොදකෙති අප්පඋදකෙ. අඤ්ඤමඤ්ඤෙහි බ්‍යාරුද්ධෙ දිස්වාති නානාසත්තෙ ච අඤ්ඤමඤ්ඤෙහි සද්ධිං විරුද්ධෙ දිස්වා. මං භයමාවිසීති මං භයං පවිට්ඨං. 943. Nun zeigt er die Art und Weise auf, wie er erschüttert wurde, und sagt: „die zappelnden [Wesen]“ (phandamānaṃ) usw. Darin bedeutet „zappelnd“: zitternd vor Begehren usw. „In wenig Wasser“ (appodake) bedeutet: in wenig Wasser. „Als ich sie miteinander verfeindet sah“ (aññamaññehi byāruddhe disvā) bedeutet: als ich die verschiedenen Wesen im Widerstreit miteinander sah. „Furcht befiel mich“ (maṃ bhayamāvisī) bedeutet: Furcht drang in mich ein. 944. සමන්තමසාරො ලොකොති නිරයං ආදිං කත්වා සමන්තතො ලොකො අසාරො නිච්චසාරාදිරහිතො. දිසා සබ්බා සමෙරිතාති සබ්බා දිසා අනිච්චතාය කම්පිතා. ඉච්ඡං භවනමත්තනොති අත්තනො තාණං ඉච්ඡන්තො. නාද්දසාසිං අනොසිතන්ති කිඤ්චි ඨානං ජරාදීහි අනජ්ඣාවුත්ථං නාද්දක්ඛිං. 944. „Die Welt war ringsum ohne Substanz“ (samantamasāro loko) bedeutet: Angefangen bei den Höllen war die Welt ringsum substanzlos, frei von jeglicher dauerhaften Substanz. „Alle Himmelsrichtungen gerieten ins Wanken“ (disā sabbā sameritā) bedeutet: Alle Himmelsrichtungen wurden durch die Vergänglichkeit erschüttert. „Auf der Suche nach einer Zuflucht für mich selbst“ (icchaṃ bhavanamattanoti) bedeutet: eine Zuflucht für mich selbst begehrend. „Ich sah keinen unbesetzten Ort“ (nāddasāsiṃ anositaṃ) bedeutet: Ich erblickte keinen Ort, der nicht von Alter usw. beherrscht war. 945. ඔසානෙත්වෙව බ්‍යාරුද්ධෙ, දිස්වා මෙ අරතී අහූති යොබ්බඤ්ඤාදීනං ඔසානෙ එව අන්තගමකෙ එව විනාසකෙ එව ජරාදීහි බ්‍යාරුද්ධෙ ආහතචිත්තෙ සත්තෙ දිස්වා අරති මෙ අහොසි. අථෙත්ථ සල්ලන්ති අථ එතෙසු සත්තෙසු රාගාදිසල්ලං. හදයනිස්සිතන්ති චිත්තනිස්සිතං. 945. „Als ich sie am Ende doch verfeindet sah, ergriff mich Unbehagen“ (osānetveva byāruddhe, disvā me aratī ahū) bedeutet: Als ich die Wesen mit verletztem Geist sah, die selbst am Ende der Jugend usw., wenn das Alter usw. als Vollender und Zerstörer eingetroffen ist, noch verfeindet waren, entstand in mir Unbehagen. „Da erblickte ich hier den Pfeil“ (athettha sallaṃ) bedeutet: da sah ich in diesen Wesen den Pfeil von Gier usw. „Im Herzen sitzend“ (hadayanissitaṃ) bedeutet: im Geist verankert. 946. ‘‘කථංආනුභාවං සල්ල’’න්ති චෙ – යෙන සල්ලෙන ඔතිණ්ණොති ගාථා. තත්ථ දිසා සබ්බා විධාවතීති සබ්බා දුච්චරිතදිසාපි පුරත්ථිමාදිදිසාවිදිසාපි ධාවති. තමෙව සල්ලමබ්බුය්හ, න ධාවති න සීදතීති තමෙව සල්ලං උද්ධරිත්වා තා ච දිසා න ධාවති, චතුරොඝෙ ච න සීදතීති. 946. Wenn man fragt: „Welche Macht hat dieser Pfeil?“, so folgt die Strophe: „Von welchem Pfeil getroffen...“ (yena sallena otiṇṇo). Darin bedeutet „er rennt in alle Himmelsrichtungen“ (disā sabbā vidhāvati): Er rennt in alle Richtungen des Fehlverhaltens sowie in alle Haupthimmelsrichtungen (Osten usw.) und Zwischenrichtungen. „Wenn er ebendiesen Pfeil herausgezogen hat, rennt er nicht und versinkt nicht“ (tameva sallamabbuyha, na dhāvati na sīdati) bedeutet: Wenn er ebendiesen Pfeil herausgezogen hat, rennt er nicht mehr in jene Richtungen und versinkt nicht in den vier Fluten. 947. එවංමහානුභාවෙන සල්ලෙන ඔතිණ්ණෙස්වපි ච සත්තෙසු – තත්ථ සික්ඛානුගීයන්ති, යානි ලොකෙ ගධිතානීති ගාථා. තස්සත්ථො – යෙ ලොකෙ පඤ්ච කාමගුණා පටිලාභාය ගිජ්ඣන්තීති කත්වා ‘‘ගධිතානී’’ති වුච්චන්ති, චිරකාලාසෙවිතත්තා වා ‘‘ගධිතානී’’ති වුච්චන්ති, තත්ථ තං නිමිත්තං හත්ථිසික්ඛාදිකා අනෙකා සික්ඛා කථීයන්ති උග්ගය්හන්ති වා. පස්සථ යාව පමත්තො වායං ලොකො, යතො පණ්ඩිතො කුලපුත්තො තෙසු වා ගධිතෙසු තාසු වා සික්ඛාසු අධිමුත්තො න සියා, අඤ්ඤදත්ථු අනිච්චාදිදස්සනෙන නිබ්බිජ්ඣ සබ්බසො කාමෙ අත්තනො නිබ්බානමෙව සික්ඛෙති. 947. Und obwohl die Wesen von einem Pfeil von solch großer Macht getroffen sind – darüber handelt die Strophe: „Darin werden Schulungen gepriesen, die Dinge, an die man in der Welt gefesselt ist“ (tattha sikkhānugīyanti, yāni loke gadhitāni). Deren Bedeutung ist: Die fünf Stränge der Sinnlichkeit in der Welt werden „Fesseln“ (gadhitāni) genannt, weil die Menschen gierig nach ihrem Erwerb streben; oder sie werden „Fesseln“ genannt, weil sie über lange Zeit hinweg kultiviert wurden. Darin werden zu diesem Zweck zahlreiche Schulungen wie die Elefantenschulung usw. gelehrt oder erlernt. Seht, wie nachlässig diese Welt ist! Daher sollte ein weiser Sohn aus gutem Hause weder jenen Fesseln noch jenen Schulungen verfallen sein. Vielmehr sollte er, ernüchtert durch das Erkennen von Vergänglichkeit usw., den Sinnengenüssen in jeder Hinsicht entsagen und allein auf sein eigenes Nibbāna hin trainieren. 948. ඉදානි [Pg.283] යථා නිබ්බානාය සික්ඛිතබ්බං, තං දස්සෙන්තො ‘‘සච්චො සියා’’තිආදිමාහ. තත්ථ සච්චොති වාචාසච්චෙන ඤාණසච්චෙන මග්ගසච්චෙන ච සමන්නාගතො. රිත්තපෙසුණොති පහීනපෙසුණො. වෙවිච්ඡන්ති මච්ඡරියං. 948. Um nun zu zeigen, wie man für das Nibbāna üben soll, sprach er die Strophe beginnend mit: „Er soll wahrhaftig sein“. Darin bedeutet „wahrhaftig“ (sacco): ausgestattet mit der Wahrheit der Rede, der Wahrheit des Wissens und der Wahrheit des Pfades. „Frei von Verleumdung“ (rittapesuṇo) bedeutet: einer, der die Verleumdung aufgegeben hat. „Veviccha“ bezeichnet Geiz. 949. නිද්දං තන්දිං සහෙ ථීනන්ති පචලායිකඤ්ච කායාලසියඤ්ච චිත්තාලසියඤ්චාති ඉමෙ තයො ධම්මෙ අභිභවෙය්‍ය. නිබ්බානමනසොති නිබ්බානනින්නචිත්තො. 949. „Er sollte Schlaf, Trägheit und Starrheit überwinden“ bedeutet, dass er diese drei Zustände bezwingen sollte: das Einnicken, die körperliche Trägheit und die geistige Trägheit. „Mit auf das Nibbāna gerichtetem Geist“ (nibbānamanaso) bedeutet: ein Geist, der dem Nibbāna zugeneigt ist. 950-51. සාහසාති රත්තස්ස රාගචරියාදිභෙදා සාහසකරණා. පුරාණං නාභිනන්දෙය්‍යාති අතීතරූපාදිං නාභිනන්දෙය්‍ය. නවෙති පච්චුප්පන්නෙ. හිය්‍යමානෙති විනස්සමානෙ. ආකාසං න සිතො සියාති තණ්හානිස්සිතො න භවෙය්‍ය. තණ්හා හි රූපාදීනං ආකාසනතො ‘‘ආකාසො’’ති වුච්චති. 950-51. „Gewalttaten“ (sāhasā) sind gewaltsame Handlungen, die von einem Leidenschaftlichen aufgrund von leidenschaftlichem Verhalten usw. begangen werden. „Er sollte sich nicht am Alten erfreuen“ bedeutet: Er sollte sich nicht an vergangenen Formen usw. erfreuen. „Am Neuen“ (nave) bedeutet: am Gegenwärtigen. „Beim Schwinden“ (hiyyamāne) bedeutet: beim Vergehen. „Er sollte nicht an einer Anziehung hängen“ (ākāsaṃ na sito siyā) bedeutet: Er sollte nicht vom Begehren abhängig sein. Denn das Begehren wird wegen des Herbeiziehens von Formen usw. als „Anziehung“ (ākāsa) bezeichnet. 952. ‘‘කිංකාරණා ආකාසං න සිතො සියා’’ති චෙ – ‘‘ගෙධං බ්‍රූමී’’ති ගාථා. තස්සත්ථො – අහඤ්හි ඉමං ආකාසසඞ්ඛාතං තණ්හං රූපාදීසු ගිජ්ඣනතො ගෙධං බ්‍රූමි ‘‘ගෙධො’’ති වදාමි. කිඤ්ච භිය්‍යො – අවහනනට්ඨෙන ‘‘ඔඝො’’ති ච ආජවනට්ඨෙන ‘‘ආජව’’න්ති ච ‘‘ඉදං මය්හං, ඉදං මය්හ’’න්ති ජප්පකාරණතො ‘‘ජප්පන’’න්ති ච දුම්මුඤ්චනට්ඨෙන ‘‘ආරම්මණ’’න්ති ච කම්පකරණෙන ‘‘පකම්පන’’න්ති ච බ්‍රූමි, එසා ච ලොකස්ස පලිබොධට්ඨෙන දුරතික්කමනීයට්ඨෙන ච කාමපඞ්කො දුරච්චයොති. ‘‘ආකාසං න සිතො සියා’’ති එවං වුත්තෙ වා ‘‘කිමෙතං ආකාස’’න්ති චෙ? ගෙධං බ්‍රූමීති. එවම්පි තස්සා ගාථාය සම්බන්ධො වෙදිතබ්බො. තත්ථ පදයොජනා – ආකාසන්ති ගෙධං බ්‍රූමීති. තථා ය්වායං මහොඝොති වුච්චති. තං බ්‍රූමි, ආජවං බ්‍රූමි, ජප්පනං බ්‍රූමි, පකම්පනං බ්‍රූමි, ය්වායං සදෙවකෙ ලොකෙ කාමපඞ්කො දුරච්චයො, තං බ්‍රූමීති. 952. Wenn gefragt wird: „Aus welchem Grund sollte man nicht an einer Anziehung hängen?“, so lautet die Strophe: „Gier nenne ich [die große Flut]“. Ihr Sinn ist: Ich bezeichne dieses Begehren, das als „Anziehung“ bezeichnet wird, wegen des Gierens nach Formen usw. als Gier und nenne es „Gier“ (gedha). Und was noch mehr ist: Ich nenne es eine „Flut“ (ogha) im Sinne des Davonreißens, einen „Strudel“ (ājava) im Sinne des Voranstürmens, ein „Sehnen“ (jappana) wegen des Erzeugens von „Dies ist mein, das ist mein“, eine „Stütze“ (ārammaṇa) im Sinne des schweren Loslassens und eine „Erschütterung“ (pakampana) im Sinne des Erzitternlassens. Und dies ist für die Welt der schwer zu überwindende Sumpf der Sinnlichkeit (kāmapaṅko duraccayo), weil er ein Hindernis darstellt und schwer zu überqueren ist. Oder wenn gesagt wird: „Man sollte nicht an einer Anziehung hängen“, und man fragt: „Was ist diese Anziehung?“, so lautet die Antwort: „Ich nenne es Gier.“ Auch so ist der Zusammenhang dieser Strophe zu verstehen. Hier ist die Wortverknüpfung: Ich nenne die Anziehung Gier. Ebenso das, was als die große Flut bezeichnet wird; das nenne ich so. Ich nenne es den Strudel, ich nenne es das Sehnen, ich nenne es die Erschütterung. Ich nenne es den schwer zu überwindenden Sumpf der Sinnlichkeit in der Welt samt ihren Göttern. 953. එවමෙතං ගෙධාදිපරියායං ආකාසං අනිස්සිතො – සච්චා අවොක්කම්මාති ගාථා. තස්සත්ථො – පුබ්බෙ වුත්තා තිවිධාපි සච්චා අවොක්කම්ම මොනෙය්‍යප්පත්තියා මුනීති සඞ්ඛ්‍යං ගතො නිබ්බානත්ථලෙ තිට්ඨති බ්‍රාහ්මණො, ස වෙ එවරූපො සබ්බානි ආයතනානි නිස්සජ්ජිත්වා ‘‘සන්තො’’ති වුච්චතීති. 953. Wenn man so nicht an dieser Anziehung haftet, die durch Umschreibungen wie Gier bezeichnet wird, sagt die Strophe: „ohne von der Wahrheit abzuweichen“. Ihr Sinn ist: Ohne von den zuvor erwähnten drei Arten der Wahrheit abzuweichen, steht der Brahmane, der durch das Erreichen des Weisen-Zustandes (moneyya) als „Muni“ (Weiser) bezeichnet wird, auf dem hohen Boden des Nibbāna. Ein solcher Mensch, der alle Sinnesbereiche (āyatanāni) aufgegeben hat, wird wahrlich als „friedvoll“ (santo) bezeichnet. 954. කිඤ්ච [Pg.284] භිය්‍යො – ස වෙ විද්වාති ගාථා. තත්ථ ඤත්වා ධම්මන්ති අනිච්චාදිනයෙන සඞ්ඛතධම්මං ඤත්වා. සම්මා සො ලොකෙ ඉරියානොති අසම්මාඉරියනකරානං කිලෙසානං පහානා සම්මා සො ලොකෙ ඉරියමානො. 954. Und was noch mehr ist, sagt die Strophe: „Er ist wahrlich ein Wissender“. Darin bedeutet „nachdem er das Gesetz (dhamma) erkannt hat“: nachdem er die bedingten Phänomene (saṅkhatadhamma) in der Weise der Vergänglichkeit usw. erkannt hat. „Er wandelt recht in der Welt“: Er wandelt recht in der Welt durch das Aufgeben der Befleckungen (kilesa), die ein unrechtes Wandeln bewirken. 955. එවං අපිහෙන්තො ච – යොධ කාමෙති ගාථා. තත්ථ සඞ්ගන්ති සත්තවිධං සඞ්ගඤ්ච යො අච්චතරි නාජ්ඣෙතීති නාභිජ්ඣායති. 955. Und so, ohne zu begehren, sagt die Strophe: „Wer hier die Sinnlichkeit...“. Darin bedeutet „die Fessel“ (saṅga): und wer die siebenfache Fessel überwunden hat; „er begehrt nicht“: er sehnt sich nicht danach. 956. තස්මා තුම්හෙසුපි යො එවරූපො හොතුමිච්ඡති, තං වදාමි – යං පුබ්බෙති ගාථා. තත්ථ යං පුබ්බෙති අතීතෙ සඞ්ඛාරෙ ආරබ්භ උප්පජ්ජනධම්මං කිලෙසජාතං අතීතකම්මඤ්ච. පච්ඡා තෙ මාහු කිඤ්චනන්ති අනාගතෙපි සඞ්ඛාරෙ ආරබ්භ උප්පජ්ජනධම්මං රාගාදිකිඤ්චනං මාහු. මජ්ඣෙ චෙ නො ගහෙස්සසීති පච්චුප්පන්නෙ රූපාදිධම්මෙපි න ගහෙස්සසි චෙ. 956. Deshalb sage ich zu demjenigen unter euch, der so sein möchte, die Strophe: „Was früher war...“. Darin bedeutet „was früher war“: die Menge der Befleckungen, die in Bezug auf vergangene Gestaltungen entstehen, sowie das vergangene Kamma. „Danach soll es kein Hindernis für dich geben“ (pacchā te māhu kiñcanaṃ) bedeutet: Es soll auch in Bezug auf zukünftige Gestaltungen kein Hindernis wie Gier usw. entstehen. „Wenn du in der Mitte nicht ergreifst“ bedeutet: Wenn du auch die gegenwärtigen Phänomene wie Formen usw. nicht ergreifst. 957. එවං ‘‘උපසන්තො චරිස්සසී’’ති අරහත්තප්පත්තිං දස්සෙත්වා ඉදානි අරහතො ථුතිවසෙන ඉතො පරා ගාථායො අභාසි. තත්ථ සබ්බසොති ගාථාය මමායිතන්ති මමත්තකරණං, ‘‘මම ඉද’’න්ති ගහිතං වා වත්ථු. අසතා ච න සොචතීති අවිජ්ජමානකාරණා අසන්තකාරණා න සොචති. න ජීයතීති ජානිම්පි න ගච්ඡති. 957. Nachdem er so mit den Worten „du wirst in Frieden wandeln“ das Erlangen der Arahantschaft gezeigt hat, sprach er nun die folgenden Strophen zum Lobe des Arahants. Darin bedeutet in der Strophe „Völlig ohne...“ „das Als-mein-Betrachten“ (mamāyitaṃ): das Erzeugen von Eigentumsanspruch oder das ergriffene Objekt im Sinne von „Dies ist mein“. „Und er trauert nicht über das Nicht-Vorhandene“ bedeutet: Er trauert nicht wegen des Fehlens oder des Nicht-Existierens von etwas. „Er erleidet keinen Verlust“ (na jīyati) bedeutet: Er erfährt keinerlei Einbuße. 958-9. කිඤ්ච භිය්‍යො – යස්ස නත්ථීති ගාථා. තත්ථ කිඤ්චනන්ති කිඤ්චි රූපාදිධම්මජාතං. කිඤ්ච භිය්‍යො – අනිට්ඨුරීති ගාථා. තත්ථ අනිට්ඨුරීති අනිස්සුකී. ‘‘අනිද්ධුරී’’තිපි කෙචි පඨන්ති. සබ්බධී සමොති සබ්බත්ථ සමො, උපෙක්ඛකොති අධිප්පායො. කිං වුත්තං හොති? යො සො ‘‘නත්ථි මෙ’’ති න සොචති, තමහං අවිකම්පිනං පුග්ගලං පුට්ඨො සමානො අනිට්ඨුරී අනනුගිද්ධො අනෙජො සබ්බධි සමොති ඉමං තස්මිං පුග්ගලෙ චතුබ්බිධමානිසංසං බ්‍රූමීති. 958-9. Und was noch mehr ist, sagt die Strophe: „Für wen nichts existiert“. Darin bedeutet „nichts“ (kiñcanaṃ): keinerlei Entstehung von Phänomenen wie Formen usw. Und was noch mehr ist, sagt die Strophe: „Nicht bitter“ (aniṭṭhurī). Darin bedeutet „nicht bitter“: nicht neidisch; einige lesen auch „aniddhurī“. „Überall gleich“ (sabbadhī samo) bedeutet: überall gleich, das heißt gleichmütig. Was ist damit gesagt? Über jene unerschütterliche Person, die nicht trauert und denkt: „Es ist nicht mein“, sage ich, wenn ich gefragt werde, dass sie nicht bitter, nicht gierig, unbewegt und überall gleichmütig ist; dies bezeichne ich als den vierfachen Segen für diese Person. 960. කිඤ්ච භිය්‍යො – අනෙජස්සාති ගාථා. තත්ථ නිසඞ්ඛතීති පුඤ්ඤාභිසඞ්ඛාරාදීසු යො කොචි සඞ්ඛාරො. සො හි යස්මා නිසඞ්ඛරියති නිසඞ්ඛරොති වා, තස්මා ‘‘නිසඞ්ඛතී’’ති වුච්චති. වියාරම්භාති විවිධා පුඤ්ඤාභිසඞ්ඛාරාදිකා [Pg.285] ආරම්භා. ඛෙමං පස්සති සබ්බධීති සබ්බත්ථ අභයමෙව පස්සති. 960. Und was noch mehr ist, sagt die Strophe: „Für den Regungslosen“. Darin bedeutet „Aktivität“ (nisaṅkhati): irgendeine Willensformation unter den verdienstvollen Willensformationen usw. Denn weil sie gestaltet wird oder weil sie gestaltet, wird sie „Aktivität“ (nisaṅkhatī) genannt. „Bestrebungen“ (viyārambhā) sind vielfältige Bemühungen wie verdienstvolle Willensformationen usw. „Er sieht überall Sicherheit“ (khemaṃ passati sabbadhī) bedeutet: Er sieht überall nur Furchtlosigkeit. 961. එවං පස්සන්තො න සමෙසූති ගාථා. තත්ථ න වදතෙති ‘‘සදිසොහමස්මී’’තිආදිනා මානවසෙන සමෙසුපි අත්තානං න වදති ඔමෙසුපි උස්සෙසුපි. නාදෙති න නිරස්සතීති රූපාදීසු කඤ්චි ධම්මං න ගණ්හාති; න නිස්සජ්ජති. සෙසං සබ්බත්ථ පාකටමෙව. එවං අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨාපෙසි, දෙසනාපරියොසානෙ පඤ්චසතා සාකියකුමාරා ච කොලියකුමාරා ච එහිභික්ඛුපබ්බජ්ජාය පබ්බජිතා, තෙ ගහෙත්වා භගවා මහාවනං පාවිසීති. 961. Da er so sieht, sagt die Strophe: „Nicht unter Gleichen“. Darin bedeutet „er spricht nicht“ (na vadate): Er spricht aufgrund von Stolz (māna) im Sinne von „Ich bin gleichgestellt“ usw. nicht von sich selbst als unter Gleichen, Niedrigeren oder Höheren. „Er nimmt nicht an, er weist nicht zurück“ bedeutet: Er ergreift kein Phänomen wie Formen usw. und gibt es auch nicht auf. Der Rest ist überall bereits klar. So schloss er die Lehrverkündigung mit dem Höhepunkt der Arahantschaft ab. Am Ende der Lehrverkündigung traten fünfhundert Sakya-Jünglinge und Koliya-Jünglinge durch die „Komm, Mönch!“-Ordination in den Orden ein. Der Erhabene nahm sie mit sich und betrat den Großen Wald. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zu den Khuddaka-Texten, සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය අත්තදණ්ඩසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung des Attadaṇḍa Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen. 16. සාරිපුත්තසුත්තවණ්ණනා 16. Erklärung des Sāriputta Sutta 962. න මෙ දිට්ඨොති සාරිපුත්තසුත්තං, ‘‘ථෙරපඤ්හසුත්ත’’න්තිපි වුච්චති. කා උප්පත්ති? ඉමස්ස සුත්තස්ස උප්පත්ති – රාජගහකස්ස සෙට්ඨිස්ස චන්දනඝටිකාය පටිලාභං ආදිං කත්වා තාය චන්දනඝටිකාය කතස්ස පත්තස්ස ආකාසෙ උස්සාපනං ආයස්මතො පිණ්ඩොලභාරද්වාජස්ස ඉද්ධියා පත්තග්ගහණං, තස්මිං වත්ථුස්මිං සාවකානං ඉද්ධිපටික්ඛෙපො, තිත්ථියානං භගවතා සද්ධිං පාටිහාරියං කත්තුකාමතා, පාටිහාරියකරණං, භගවතො සාවත්ථිගමනං, තිත්ථියානුබන්ධනං, සාවත්ථියං පසෙනදිනො බුද්ධූපගමනං කණ්ඩම්බපාතුභාවො, චතුන්නං පරිසානං තිත්ථියජයත්ථං පාටිහාරියකරණුස්සුක්කනිවාරණං, යමකපාටිහාරියකරණං, කතපාටිහාරියස්ස භගවතො තාවතිංසභවනගමනං, තත්ථ තෙමාසං ධම්මදෙසනා, ආයස්මතා මහාමොග්ගල්ලානත්ථෙරෙන යාචිතස්ස දෙවලොකතො සඞ්කස්සනගරෙ ඔරොහණන්ති ඉමානි වත්ථූනි අන්තරන්තරෙ ච ජාතකානි විත්ථාරෙත්වා යාව දසසහස්සචක්කවාළදෙවතාහි පූජියමානො භගවා මජ්ඣෙ මණිමයෙන සොපානෙන සඞ්කස්සනගරෙ ඔරුය්හ සොපානකළෙවරෙ අට්ඨාසි – 962. Das Sāriputtasutta [beginnend mit] „Na me diṭṭho“ wird auch „Therapañhasutta“ (Das Sutra über die Fragen des Älteren) genannt. Was ist die Entstehungsgeschichte? Die Entstehung dieses Suttas [erstreckt sich über folgende Ereignisse]: Angefangen damit, dass der Großkaufmann von Rājagaha ein Stück Sandelholz erhielt, daraus eine Schale anfertigen ließ und diese in der Luft aufhing, woraufhin der ehrwürdige Piṇḍola Bhāradvāja die Schale durch seine Geisteskraft an sich nahm. Aus diesem Anlass verbot der Erhabene seinen Jüngern das Wirken von Geisteskräften. Daraufhin wünschten die Sektierer, einen Wettstreit der Wunder mit dem Erhabenen auszutragen. Der Erhabene begab sich nach Sāvatthī, gefolgt von den Sektierern. In Sāvatthī suchte König Pasenadi den Buddha auf, und es kam zum Erscheinen von Gaṇḍas Mangobaum. Der Erhabene hielt die vier Gemeinden davon ab, ein Wunder zu wirken, um die Sektierer zu besiegen, und vollbrachte selbst das Doppelwunder. Nach dem Wunder begab sich der Erhabene in das Tāvatiṃsa-Himmelreich, wo er drei Monate lang das Dhamma lehrte. Auf Bitten des ehrwürdigen Älteren Mahāmoggallāna stieg er schließlich aus der Götterwelt zur Stadt Saṅkassa herab. Nachdem diese Ereignisse und dazwischen verschiedene Jātakas ausführlich dargelegt wurden, stieg der Erhabene, verehrt von den Gottheiten aus zehntausend Weltensystemen, auf einer mittleren, aus Juwelen bestehenden Treppe in der Stadt Saṅkassa herab und blieb am Fuße der Treppe stehen – ‘‘යෙ [Pg.286] ඣානප්පසුතා ධීරා, නෙක්ඛම්මූපසමෙ රතා; දෙවාපි තෙසං පිහයන්ති, සම්බුද්ධානං සතීමත’’න්ති. (ධ. ප. 181) – „Selbst die Götter beneiden jene Weisen, die der Meditation hingezogen sind, die am Frieden der Entsagung Freude finden, die vollkommen Erwachten, Achtsamen.“ ඉමිස්සා ධම්මපදගාථාය වුච්චමානාය වුත්තා. සොපානකළෙවරෙ ඨිතං පන භගවන්තං සබ්බපඨමං ආයස්මා සාරිපුත්තො වන්දි, තතො උප්පලවණ්ණා භික්ඛුනී, අථාපරො ජනකායො. තත්‍ර භගවා චින්තෙසි – ‘‘ඉමිස්සං පරිසති මොග්ගල්ලානො ඉද්ධියා අග්ගොති පාකටො, අනුරුද්ධො දිබ්බචක්ඛුනා, පුණ්ණො ධම්මකථිකත්තෙන, සාරිපුත්තං පනායං පරිසා න කෙනචි ගුණෙන එවං අග්ගොති ජානාති, යංනූනාහං සාරිපුත්තං පඤ්ඤාගුණෙන පකාසෙය්‍ය’’න්ති. අථ ථෙරං පඤ්හං පුච්ඡි. ථෙරො භගවතා පුච්ඡිතං පුච්ඡිතං පුථුජ්ජනපඤ්හං, සෙක්ඛපඤ්හං, අසෙක්ඛපඤ්හඤ්ච, සබ්බං විස්සජ්ජෙසි. තදා නං ජනො ‘‘පඤ්ඤාය අග්ගො’’ති අඤ්ඤාසි. අථ භගවා ‘‘සාරිපුත්තො න ඉදානෙව පඤ්ඤාය අග්ගො, අතීතෙපි පඤ්ඤාය අග්ගො’’ති ජාතකං ආනෙසි. Diese Dhammapada-Strophe wurde gesprochen, während er dort stand. Dem am Fuße der Treppe stehenden Erhabenen erwies als allererstes der ehrwürdige Sāriputta seine Ehrfurcht, danach die Nonne Uppalavaṇṇā und daraufhin die übrige Menschenmenge. Da dachte der Erhabene: „In dieser Versammlung ist Moggallāna als der Höchste an Geisteskraft bekannt, Anuruddha durch das göttliche Auge, Puṇṇa als Verkünder der Lehre. Diese Versammlung weiß jedoch nicht, dass Sāriputta in irgendeiner Eigenschaft so hervorragend ist. Wie wäre es, wenn ich Sāriputtas Eigenschaft der Weisheit offenbaren würde?“ Daraufhin stellte er dem Älteren eine Frage. Der Ältere beantwortete jede vom Erhabenen gestellte Frage – Fragen über Weltlinge, Fragen über Übende und Fragen über jene, die über der Übung stehen – er löste sie alle. Da erkannte das Volk ihn als „den Höchsten an Weisheit“. Daraufhin sagte der Erhabene: „Sāriputta ist nicht erst jetzt der Höchste an Weisheit, auch in der Vergangenheit war er der Höchste an Weisheit“, und er erzählte ein Jātaka: අතීතෙ පරොසහස්සා ඉසයො වනමූලඵලාහාරා පබ්බතපාදෙ වසන්ති. තෙසං ආචරියස්ස ආබාධො උප්පජ්ජි, උපට්ඨානානි වත්තන්ති. ජෙට්ඨන්තෙවාසී ‘‘සප්පායභෙසජ්ජං ආහරිස්සාමි, ආචරියං අප්පමත්තා උපට්ඨහථා’’ති වත්වා මනුස්සපථං අගමාසි. තස්මිං අනාගතෙයෙව ආචරියො කාලමකාසි. තං ‘‘ඉදානි කාලං කරිස්සතී’’ති අන්තෙවාසිකා සමාපත්තිමාරබ්භ පුච්ඡිංසු. සො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්තිං සන්ධායාහ – ‘‘නත්ථි කිඤ්චී’’ති, අන්තෙවාසිනො ‘‘නත්ථි ආචරියස්ස අධිගමො’’ති අග්ගහෙසුං. අථ ජෙට්ඨන්තෙවාසී භෙසජ්ජං ආදාය ආගන්ත්වා තං කාලකතං දිස්වා ආචරියං ‘‘කිඤ්චි පුච්ඡිත්ථා’’ති ආහ. ආම පුච්ඡිම්හා, ‘‘නත්ථි කිඤ්චී’’ති ආහ, න කිඤ්චි ආචරියෙන අධිගතන්ති. නත්ථි කිඤ්චීති වදන්තො ආචරියො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං පවෙදෙසි, සක්කාතබ්බො ආචරියොති. „In der Vergangenheit lebten mehr als tausend Rishis, die sich von Wurzeln und Früchten des Waldes ernährten, am Fuße eines Berges. Ihr Lehrer erkrankte, und sie pflegten ihn. Der älteste Schüler sagte: ‚Ich werde geeignete Medizin bringen; pflegt den Lehrer achtsam‘, und ging zu einer bewohnten Gegend. Noch vor seiner Rückkehr verstarb der Lehrer. Als die Schüler merkten: ‚Er wird nun sterben‘, fragten sie ihn nach seiner geistigen Errungenschaft. Er bezog sich auf die Errungenschaft der Sphäre des Nichts und sagte: ‚Es gibt nichts.‘ Die Schüler dachten: ‚Der Lehrer hat keine Errungenschaft erlangt.‘ Als der älteste Schüler mit der Medizin zurückkehrte und sah, dass der Lehrer verstorben war, fragte er sie: ‚Habt ihr den Lehrer etwas gefragt?‘ – ‚Ja, wir haben gefragt, und er sagte: „Es gibt nichts“; der Lehrer hat also nichts erlangt.‘ – ‚Wenn er sagt: „Es gibt nichts“, verkündete der Lehrer die Errungenschaft der Sphäre des Nichts. Der Lehrer ist zu ehren.‘“ ‘‘පරොසහස්සම්පි සමාගතානං,කන්දෙය්‍යුං තෙ වස්සසතං අපඤ්ඤා; එකොපි සෙය්‍යො පුරිසො සපඤ්ඤො,යො භාසිතස්ස විජානාති අත්ථ’’න්ති. (ජා. 1.1.99); „Selbst wenn mehr als tausend Unweise zusammenkommen und ein ganzes Jahrhundert lang weinen würden; so ist doch ein einziger weiser Mensch besser, der den Sinn des Gesagten versteht.“ කථිතෙ [Pg.287] ච පන භගවතා ජාතකෙ ආයස්මා සාරිපුත්තො අත්තනො සද්ධිවිහාරිකානං පඤ්චන්නං භික්ඛුසතානමත්ථාය සප්පායසෙනාසනගොචරසීලවතාදීනි පුච්ඡිතුං ‘‘න මෙ දිට්ඨො ඉතො පුබ්බෙ’’ති ඉමං ථුතිගාථං ආදිං කත්වා අට්ඨ ගාථායො අභාසි. තමත්ථං විස්සජ්ජෙන්තො භගවා තතො පරා සෙසගාථාති. Nachdem der Erhabene das Jātaka erzählt hatte, sprach der ehrwürdige Sāriputta im Interesse seiner fünfhundert klösterlichen Schüler acht Strophen, beginnend mit der Lobstrophe „Noch nie zuvor habe ich gesehen“, um nach geeigneten Unterkünften, Aufenthaltsorten, Tugendregeln, Pflichten und so weiter zu fragen. Um diesen Sinn zu erklären, sprach der Erhabene die darauffolgenden übrigen Strophen. තත්ථ ඉතො පුබ්බෙති ඉතො සඞ්කස්සනගරෙ ඔතරණතො පුබ්බෙ. වග්ගුවදොති සුන්දරවදො. තුසිතා ගණිමාගතොති තුසිතකායා චවිත්වා මාතුකුච්ඡිං ආගතත්තා තුසිතා ආගතො, ගණාචරියත්තා ගණී. සන්තුට්ඨට්ඨෙන වා තුසිතසඞ්ඛාතා දෙවලොකා ගණිං ආගතො තුසිතානං වා අරහන්තානං ගණිං ආගතොති. Hierbei bedeutet „ito pubbe“ (zuvor): vor dem Herabsteigen hier in der Stadt Saṅkassa. „Vagguvado“ bedeutet: von schöner Rede. „Tusitā gaṇimāgato“ (der als Scharführer aus dem Tusita-Himmel Gekommene) bedeutet: Weil er aus dem Tusita-Himmel schied und in den Mutterschoß eintrat, ist er „aus Tusita gekommen“; und weil er der Lehrer einer Schar ist, ist er „Scharführer“ (gaṇī). Oder: Er ist als Führer einer Schar aus der Götterwelt namens Tusita im Sinne von „Zufriedenheit“ gekommen, oder er ist als Führer der Schar der zufriedenen Arahants gekommen. 963. දුතියගාථාය සදෙවකස්ස ලොකස්ස යථා දිස්සතීති සදෙවකස්ස ලොකස්ස විය මනුස්සානම්පි දිස්සති. යථා වා දිස්සතීති තච්ඡතො අවිපරීතතො දිස්සති චක්ඛුමාති උත්තමචක්ඛු. එකොති පබ්බජ්ජාසඞ්ඛාතාදීහි එකො. රතින්ති නෙක්ඛම්මරතිආදිං. 963. In der zweiten Strophe bedeutet „sadevakassa lokassa yathā dissati“ (wie er der Welt mitsamt ihren Göttern erscheint): Er erscheint den Menschen ebenso wie der Welt mitsamt ihren Göttern. Oder „yathā dissati“ bedeutet: er wird wahrhaftig und unverfälscht gesehen. „Cakkhumā“ (der Sehende) bedeutet: einer mit höchster Sehkraft. „Eko“ (allein) bedeutet: allein im Sinne des Hinausziehens und so weiter. „Ratiṃ“ (Freude) bedeutet: die Freude an der Entsagung und so weiter. 964. තතියගාථාය බහූනමිධ බද්ධානන්ති ඉධ බහූනං ඛත්තියාදීනං සිස්සානං. සිස්සා හි ආචරියෙ පටිබද්ධවුත්තිත්තා ‘‘බද්ධා’’ති වුච්චන්ති අත්ථි පඤ්හෙන ආගමන්ති අත්ථිකො පඤ්හෙන ආගතොම්හි, අත්ථිකානං වා පඤ්හෙන ආගමනං, පඤ්හෙන අත්ථි ආගමනං වාති. 964. In der dritten Strophe bezieht sich „bahūnamidha baddhānaṃ“ (für die vielen hier Gebundenen) auf die vielen Schüler wie Kṣatriyas und so weiter hier; denn Schüler werden als „gebunden“ bezeichnet, da ihre Lebensweise vom Lehrer abhängt. „Atthi pañhena āgamanti“ (ich komme mit einer Frage als Suchender) bedeutet: „Ich bin als Suchender mit einer Frage gekommen“, oder „das Kommen geschieht mit einer Frage im Interesse der Suchenden“, oder „es gibt ein Kommen mit einer Frage“. 965. චතුත්ථගාථාය විජිගුච්ඡතොති ජාතිආදීහි අට්ටීයතො රිත්තමාසනන්ති විවිත්තං මඤ්චපීඨං. පබ්බතානං ගුහාසු වාති පබ්බතගුහාසු වා රිත්තමාසනං භජතොති සම්බන්ධිතබ්බං. 965. In der vierten Strophe bedeutet „vijigucchato“ (eines Abscheu Empfindenden): einer, der von Geburt usw. bedrängt ist. „Rittamāsanā“ (ein leerer Sitz) bedeutet: ein einsames Lager und ein Stuhl. „Pabbatānaṃ guhāsu vā“ (oder in Berghöhlen): Dies ist zu verbinden mit „einen leeren Sitz aufsuchend in den Berghöhlen oder...“ 966. පඤ්චමගාථාය උච්චාවචෙසූති හීනපණීතෙසු. සයනෙසූති විහාරාදීසු සෙනාසනෙසු. කීවන්තො තත්ථ භෙරවාති කිත්තකා තත්ථ භයකාරණා. ‘‘කුවන්තො’’තිපි පාඨො, කූජන්තොති චස්ස අත්ථො. න පන පුබ්බෙනාපරං සන්ධියති. 966. In der fünften Strophe bedeutet „uccāvacesu“ (in verschiedenartigen): in niederen oder edlen. „Sayanesu“ (Lagern) bedeutet: in Unterkünften wie Klöstern und so weiter. „Kīvanto tattha bheravā“ (wie viele Schrecken gibt es dort) bedeutet: wie viele Ursachen zur Furcht gibt es dort. Es gibt auch die Lesart „kuvanto“, was „schreiend“ bedeutet. Dies lässt sich jedoch nicht schlüssig mit dem Vorhergehenden und Nachfolgenden verbinden. 967. ඡට්ඨගාථාය කතී පරිස්සයාති කිත්තකා උපද්දවා. අගතං දිසන්ති නිබ්බානං. තඤ්හි අගතපුබ්බත්තා අගතං තථා නිද්දිසිතබ්බතො දිසා චාති[Pg.288]. තෙන වුත්තං ‘‘අගතං දිස’’න්ති. අභිසම්භවෙති අභිභවෙය්‍ය. පන්තම්හීති පරියන්තෙ. 967. In der sechsten Strophe bedeutet „katī parissayā“ (wie viele Hindernisse): wie viele Heimsuchungen. „Agataṃ disaṃ“ (die unbetretene Himmelsgegend) bedeutet: das Nibbāna; denn da es zuvor unbetreten war, ist es „unbetreten“ (agata), und da es aufgezeigt werden kann, ist es eine „Himmelsgegend“ (disā). Daher wird es „die unbetretene Himmelsgegend“ genannt. „Abhisambhave“ bedeutet: er möge überwinden. „Pantamhi“ bedeutet: am äußersten Ende. 968-9. සත්තමගාථාය ක්‍යාස්ස බ්‍යප්පථයො අස්සූති කීදිසානි තස්ස වචනානි අස්සු. අට්ඨමගාථාය එකොදි නිපකොති එකග්ගචිත්තො පණ්ඩිතො. 968-9. In der siebten Strophe bedeutet „kyāssa byappathayo assu“ (wie beschaffen sollten seine Äußerungen sein): was für Worte sollte er sprechen. In der achten Strophe bedeutet „ekodi nipako“: mit gesammeltem Geist und weise. 970. එවං ආයස්මතා සාරිපුත්තෙන තීහි ගාථාහි භගවන්තං ථොමෙත්වා පඤ්චහි ගාථාහි – පඤ්චසතානං සිස්සානමත්ථාය සෙනාසනගොචරසීලවතාදීනි පුච්ඡිතො භගවා තමත්ථං පකාසෙතුං ‘‘විජිගුච්ඡමානස්සා’’තිආදිනා නයෙන විස්සජ්ජනමාරද්ධො. තත්ථ පඨමගාථාය තාවත්ථො – ජාතිආදීහි විජිගුච්ඡමානස්ස රිත්තාසනං සයනං සෙවතො චෙ සම්බොධිකාමස්ස සාරිපුත්ත, භික්ඛුනො යදිදං ඵාසු යො ඵාසුවිහාරො යථානුධම්මං යො ච අනුධම්මො, තං තෙ පවක්ඛාමි යථා පජානං යථා පජානන්තො වදෙය්‍ය, එවං වදාමීති. 970. Nachdem der ehrwürdige Sāriputta so den Erhabenen zuerst mit drei Strophen gepriesen und dann mit fünf Strophen – um seiner fünfhundert Schüler willen – nach Unterkunft, Aufenthaltsort, gutem Verhalten und Pflichten usw. gefragt hatte, begann der Erhabene, um diese Angelegenheit zu erklären, die Antwort auf die Weise mit den Worten „Für einen, der Abscheu empfindet“ (vijigucchamānassa) einzuleiten. Darin ist die Bedeutung der ersten Strophe wie folgt: „Was eine angenehme Wohnstätte (phāsuvihāra) ist, Sāriputta, für einen Bhikkhu, der Abscheu vor Geburt usw. empfindet, wenn er eine einsame Unterkunft (rittāsanaṃ sayanaṃ) aufsucht und nach Erleuchtung strebt, was dem Dhamma entspricht (yathānudhammaṃ) und was der Dhamma selbst ist (anudhammo) – das werde ich dir als ein Wissender (yathā pajānaṃ) verkünden; wie ein Wissender sprechen würde, so spreche ich.“ 971. දුතියගාථාය පරියන්තචාරීති සීලාදීසු චතූසු පරියන්තෙසු චරමානො. ඩංසාධිපාතානන්ති පිඞ්ගලමක්ඛිකානඤ්ච සෙසමක්ඛිකානඤ්ච. සෙසමක්ඛිකා හි තතො තතො අධිපතිත්වා ඛාදන්ති, තස්මා ‘‘අධිපාතා’’ති වුච්චන්ති. මනුස්සඵස්සානන්ති චොරාදිඵස්සානං. 971. In der zweiten Strophe bedeutet „von begrenztem Wandel“ (pariyantacārī): sich innerhalb der vier Grenzen von Tugend usw. verhaltend. „Bremsen und Stechfliegen“ (ḍaṃsādhipātānaṃ): von rötlich-braunen Fliegen (piṅgalamakkhikā) und den übrigen Fliegen; denn die übrigen Fliegen stürzen sich von hier und da herab und beißen, darum werden sie „adhipātā“ genannt. „Berührungen mit Menschen“ (manussaphassānaṃ): Berührungen mit Räubern und so weiter. 972. තතියගාථාය පරධම්මිකා නාම සත්ත සහධම්මිකවජ්ජා සබ්බෙපි බාහිරකා. කුසලානුඑසීති කුසලධම්මෙ අන්වෙසමානො. 972. In der dritten Strophe sind „Anhänger anderer Lehren“ (paradhammikā) alle Außenstehenden mit Ausnahme der sieben Gefährten im Dhamma (sahadhammika). „Nach dem Heilsamen suchend“ (kusalānuesī): nach heilsamen Gegebenheiten (kusaladhamma) suchend. 973. චතුත්ථගාථාය ආතඞ්කඵස්සෙනාති රොගඵස්සෙන. සීතං අතුණ්හන්ති සීතඤ්ච උණ්හඤ්ච. සො තෙහි ඵුට්ඨො බහුධාති සො තෙහි ආතඞ්කාදීහි අනෙකෙහි ආකාරෙහි ඵුට්ඨො සමානොපි. අනොකොති අභිසඞ්ඛාරවිඤ්ඤාණාදීනං අනොකාසභූතො. 973. In der vierten Strophe bedeutet „durch Berührung mit Krankheit“ (ātaṅkaphassenā): durch Berührung mit Krankheit (rogaphassena). „Kälte und Hitze“ (sītaṃ atuṇhaṃ): Kälte und Hitze. „Obwohl er von ihnen auf vielfache Weise berührt wird“ (so tehi phuṭṭho bahudhā): obwohl er von jener Krankheit usw. auf vielfältige Weise berührt wird. „Heimatlos“ (anoko): derjenige, der keinen Aufenthaltsort für das gestaltende Bewusstsein (abhisaṅkhāraviññāṇa) usw. bietet. 974. එවං ‘‘භික්ඛුනො විජිගුච්ඡතො’’තිආදීහි තීහි ගාථාහි පුට්ඨමත්ථං විස්සජ්ජෙත්වා ඉදානි ‘‘ක්‍යාස්ස බ්‍යප්පථයො’’තිආදිනා නයෙන පුට්ඨං විස්සජ්ජෙන්තො ‘‘ථෙය්‍යං න කාරෙ’’තිආදිමාහ. තත්ථ ඵස්සෙති ඵරෙය්‍ය[Pg.289]. යදාවිලත්තං මනසො විජඤ්ඤාති යං චිත්තස්ස ආවිලත්තං විජානෙය්‍ය, තං සබ්බං ‘‘කණ්හස්ස පක්ඛො’’ති විනොදයෙය්‍ය. 974. Nachdem er so die in den drei Strophen, die mit „Wenn ein Bhikkhu Abscheu empfindet“ beginnen, erfragten Angelegenheiten beantwortet hatte, antwortet er nun auf das, was auf die Weise mit „Welche Redeweise soll er annehmen?“ gefragt wurde, indem er mit den Worten „Er soll keinen Diebstahl begehen“ usw. beginnt. Darin bedeutet „berühren“ (phasse): durchdringen (phareyya). „Wenn er eine Trübung des Geistes erkennt“ (yadāvilattaṃ manaso vijaññā): Wenn er irgendeine Trübung des Geistes erkennt, sollte er all dies als „eine Partei des Dunklen“ (kaṇhassa pakkha) vertreiben. 975. මූලම්පි තෙසං පලිඛඤ්ඤ තිට්ඨෙති තෙසං කොධාතිමානානං යං අවිජ්ජාදිකං මූලං, තම්පි පලිඛණිත්වා තිට්ඨෙය්‍ය. අද්ධා භවන්තො අභිසම්භවෙය්‍යාති එවං පියප්පියං අභිභවන්තො එකංසෙනෙව අභිභවෙය්‍ය, න තත්‍ර සිථිලං පරක්කමෙය්‍යාති අධිප්පායො. 975. „Und er sollte auch ihre Wurzel ausgraben“ (mūlampi tesaṃ palikhañña tiṭṭhe): Er sollte verweilen, nachdem er auch die auf Unwissenheit usw. beruhende Wurzel jenes Zorns und der Überheblichkeit ausgegraben hat. „Sicherlich sollte er sie überwinden“ (addhā bhavanto abhisambhaveyya): Indem er so das Angenehme und Unangenehme bezwingt, sollte er sie ganz gewiss überwinden; die Absicht ist, dass er dabei in seiner Anstrengung nicht nachlassen sollte. 976. පඤ්ඤං පුරක්ඛත්වාති පඤ්ඤං පුබ්බඞ්ගමං කත්වා. කල්‍යාණපීතීති කල්‍යාණාය පීතියා සමන්නාගතො. චතුරො සහෙථ පරිදෙවධම්මෙති අනන්තරගාථාය වුච්චමානෙ පරිදෙවනීයධම්මෙ සහෙය්‍ය. 976. „Die Weisheit voranstellen“ (paññaṃ purakkhatvā): die Weisheit zur Vorreiterin machen. „In heilsamer Verzückung“ (kalyāṇapītī): mit einer heilsamen Verzückung ausgestattet. „Er sollte die vier Faktoren des Wehklagens ertragen“ (caturo sahetha paridevadhamme): Er sollte die in der unmittelbar folgenden Strophe genannten beklagenswerten Zustände ertragen. 977. කිංසූ අසිස්සාමීති කිං භුඤ්ජිස්සාමි. කුවං වා අසිස්සන්ති කුහිං වා අසිස්සාමි. දුක්ඛං වත සෙත්ථ ක්වජ්ජ සෙස්සන්ති ඉමං රත්තිං දුක්ඛං සයිං, අජ්ජ ආගමනරත්තිං කත්ථ සයිස්සං. එතෙ විතක්කෙති එතෙ පිණ්ඩපාතනිස්සිතෙ ද්වෙ, සෙනාසනනිස්සිතෙ ද්වෙති චත්තාරො විතක්කෙ. අනිකෙතචාරීති අපලිබොධචාරී නිත්තණ්හචාරී. 977. „Was werde ich essen?“ (kiṃsū asissāmi): Was werde ich essen? „Oder wo werde ich essen?“ (kuvaṃ vā asissāmi): Oder wo werde ich essen? „Ach, ich lag schlecht; wo werde ich heute liegen?“ (dukkhaṃ vata settha kvajja sessaṃ): „Diese Nacht lag ich schlecht, wo werde ich in der heutigen kommenden Nacht liegen?“ „Diese Gedanken“ (ete vitakke): diese vier Gedanken – zwei, die sich auf den Almosengang beziehen, und zwei, die sich auf die Unterkunft beziehen. „Ohne feste Wohnstätte wandernd“ (aniketacārī): ohne Hindernisse wandernd, ohne Begehren wandernd. 978. කාලෙති පිණ්ඩපාතකාලෙ පිණ්ඩපාතසඞ්ඛාතං අන්නං වා චීවරකාලෙ චීවරසඞ්ඛාතං වසනං වා ලද්ධා ධම්මෙන සමෙනාති අධිප්පායො. මත්තං සො ජඤ්ඤාති පටිග්ගහණෙ ච පරිභොගෙ ච සො පමාණං ජානෙය්‍ය. ඉධාති සාසනෙ, නිපාතමත්තමෙව වා එතං. තොසනත්ථන්ති සන්තොසත්ථං, එතදත්ථං මත්තං ජානෙය්‍යාති වුත්තං හොති. සො තෙසු ගුත්තොති සො භික්ඛු තෙසු පච්චයෙසු ගුත්තො. යතචාරීති සංයතවිහාරො, රක්ඛිතිරියාපථො රක්ඛිතකායවචීමනොද්වාරො චාති වුත්තං හොති. ‘‘යතිචාරී’’තිපි පාඨො, සොයෙවත්ථො. රුසිතොති රොසිතො, ඝට්ටිතොති වුත්තං හොති. 978. „Zur rechten Zeit“ (kāle): zur Zeit des Almosengangs die als Almosenspeise bezeichnete Nahrung oder zur Zeit der Gewänder die als Gewand bezeichnete Kleidung rechtmäßig und gerecht erhalten habend – das ist die Absicht. „Er sollte das Maß kennen“ (mattaṃ so jaññā): Er sollte das richtige Maß bei der Annahme und beim Gebrauch kennen. „Hier“ (idha): in der Lehre, oder dies ist bloß eine Partikel. „Um der Zufriedenheit willen“ (tosanatthaṃ): um der Genügsamkeit willen; das bedeutet, er sollte zu diesem Zweck das Maß kennen. „Er, in diesen Dingen behütet“ (so tesu gutto): jener Bhikkhu, der im Hinblick auf diese Requisiten behütet ist. „Zügelnd wandernd“ (yatacārī): gezügelt lebend, was bedeutet, dass seine Körperhaltungen geschützt sind oder die Tore von Körper, Rede und Geist geschützt sind. Es gibt auch die Lesart „yaticārī“, was dieselbe Bedeutung hat. „Beschimpft“ (rusito): gereizt, angegriffen (ghaṭṭito). 979. ඣානානුයුත්තොති අනුපන්නුප්පාදනෙන උප්පන්නාසෙවනෙන ච ඣානෙ අනුයුත්තො. උපෙක්ඛමාරබ්භ සමාහිතත්තොති චතුත්ථජ්ඣානුපෙක්ඛං උප්පාදෙත්වා සමාහිතචිත්තො. තක්කාසයං කුක්කුච්චියූපඡින්දෙති කාමවිතක්කාදිං තක්කඤ්ච[Pg.290], කාමසඤ්ඤාදිං තස්ස තක්කස්ස ආසයඤ්ච, හත්ථකුක්කුච්චාදිං කුක්කුච්චියඤ්ච උපච්ඡින්දෙය්‍ය. 979. „Dem Jhāna hingegeben“ (jhānānuyutto): dem Jhāna hingegeben, indem er das noch nicht Entstandene hervorbringt und das bereits Entstandene wiederholt pflegt. „Gefasst im Geist, gestützt auf Gleichmut“ (upekkhamārabbha samāhitatto): mit gesammeltem Geist, nachdem er den Gleichmut des vierten Jhāna erzeugt hat. „Er sollte das Grübeln, dessen Grundlage und die Reue abschneiden“ (takkāsayaṃ kukkucciyūpachinde): Er sollte das Denken (takka) wie sinnliches Denken usw., die Grundlage (āsaya) dieses Denkens wie sinnliche Wahrnehmung usw., und die Unruhe (kukkucciya) wie das Nesteln mit den Händen usw. abschneiden. 980. චුදිතො වචීභි සතිමාභිනන්දෙති උපජ්ඣායාදීහි වාචාහි චොදිතො සමානො සතිමා හුත්වා තං චොදනං අභිනන්දෙය්‍ය. වාචං පමුඤ්චෙ කුසලන්ති ඤාණසමුට්ඨිතං වාචං පමුඤ්චෙය්‍ය. නාතිවෙලන්ති අතිවෙලං පන වාචං කාලවෙලඤ්ච සීලවෙලඤ්ච අතික්කන්තං නප්පමුඤ්චෙය්‍ය. ජනවාදධම්මායාති ජනවාදකථාය. න චෙතයෙය්‍යාති චෙතනං න උප්පාදෙය්‍ය. 980. „Wenn er mit Worten getadelt wird, sollte ein Achtsamer dies freudig annehmen“ (cudito vacībhi satimābhinande): Wenn er von seinem Lehrer (upajjhāya) oder anderen mit Worten getadelt wird, sollte er, achtsam seiend, diesen Tadel freudig annehmen. „Er sollte heilsame Rede äußern“ (vācaṃ pamuñce kusalaṃ): Er sollte eine aus Erkenntnis hervorgegangene Rede äußern. „Aber nicht im Übermaß“ (nātivelaṃ): Er sollte jedoch keine Rede äußern, die das rechte Maß überschreitet, d. h. die die zeitliche Grenze und die Grenze des guten Verhaltens überschreitet. „Im Hinblick auf ein Gerede der Leute“ (janavādadhammāya): für eine Rede, die von den Leuten getadelt werden könnte. „Sollte er keine Absicht hegen“ (na cetayeyya): Er sollte keine Absicht [solche Worte zu sprechen] entstehen lassen. 981. අථාපරන්ති අථ ඉදානි ඉතො පරම්පි. පඤ්ච රජානීති රූපරාගාදීනි පඤ්ච රජානි. යෙසං සතීමා විනයාය සික්ඛෙති යෙසං උපට්ඨිතස්සති හුත්වා විනයනත්ථං තිස්සො සික්ඛා සික්ඛෙය්‍ය. එවං සික්ඛන්තො හි රූපෙසු…පෙ… ඵස්සෙසු සහෙථ රාගං, න අඤ්ඤෙති. 981. „Und ferner“ (athāparaṃ): und nun auch darüber hinaus. „Fünf Arten von Staub“ (pañca rajāni): die fünf Arten von Staub wie die Gier nach Formen usw. „Zu deren Beseitigung ein Achtsamer sich üben sollte“ (yesaṃ satīmā vinayāya sikkhe): Er sollte, nachdem er Achtsamkeit etabliert hat, sich in den drei Schulungen üben, um sie zu beseitigen. Wer sich nämlich so übt – und kein anderer –, sollte die Gier nach Formen …pe… Berührungen überwinden. 982. තතො සො තෙසං විනයාය සික්ඛන්තො අනුක්කමෙන – එතෙසු ධම්මෙසූති ගාථා. තත්ථ එතෙසූති රූපාදීසු. කාලෙන සො සම්මා ධම්මං පරිවීමංසමානොති සො භික්ඛු ය්වායං ‘‘උද්ධතෙ චිත්තෙ සමාධිස්ස කාලො’’තිආදිනා නයෙන කාලො වුත්තො, තෙන කාලෙන සබ්බං සඞ්ඛතධම්මං අනිච්චාදිනයෙන පරිවීමංසමානො. එකොදිභූතො විහනෙ තමං සොති සො එකග්ගචිත්තො සබ්බං මොහාදිතමං විහනෙය්‍ය. නත්ථි එත්ථ සංසයො. සෙසං සබ්බත්ථ පාකටමෙව. 982. Indem er sich danach schrittweise zu ihrer Beseitigung übt, folgt die Strophe: „in diesen Dingen“ (etesu dhammesu). Hierbei bedeutet „in diesen“ (etesu): in Formen usw. „Zur rechten Zeit untersuche er den Dhamma gründlich“ (kālena so sammā dhammaṃ parivīmaṃsamāno): Jener Bhikkhu untersucht zu jener Zeit, die auf die Weise „wenn der Geist unruhig ist, ist es die Zeit für Konzentration“ beschrieben wurde, alle bedingten Phänomene (saṅkhatadhamma) im Sinne von Unbeständigkeit usw. „Einig geworden [im Geist], sollte er das Dunkel vertreiben“ (ekodibhūto vihane tamaṃ so): Mit einspitzigem Geist sollte er alle Dunkelheit der Verblendung (moha) usw. vertreiben. Darüber gibt es keinen Zweifel. Der Rest ist überall völlig klar. එවං භගවා අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨාපෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ පඤ්චසතා භික්ඛූ අරහත්තං පත්තා, තිංසකොටිසඞ්ඛ්‍යානඤ්ච දෙවමනුස්සානං ධම්මාභිසමයො අහොසීති. So schloss der Erhabene die Lehrrede mit dem Höhepunkt der Arahantschaft ab. Am Ende der Lehrrede erlangten die fūnfhundert Bhikkhus die Arahantschaft, und bei dreißig Koṭis von Göttern (Devas) und Menschen fand ein Durchbruch zum Dhamma statt. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zum Khuddaka-Nikāya, සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය සාරිපුත්තසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung des Sāriputtasutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen. නිට්ඨිතො ච චතුත්ථො වග්ගො අත්ථවණ්ණනානයතො, නාමෙන Und das vierte Kapitel ist bezüglich der Texterklärung abgeschlossen, mit Namen අට්ඨකවග්ගොති. das Aṭṭhakavagga. 5. පාරායනවග්ගො 5. Das Kapitel über den Weg zum jenseitigen Ufer (Pārāyanavagga) වත්ථුගාථාවණ්ණනා Die Erklärung der einleitenden Strophen (Vatthugāthā) 983. කොසලානං [Pg.291] පුරා රම්මාති පාරායනවග්ගස්ස වත්ථුගාථා. තාසං උප්පත්ති – අතීතෙ කිර බාරාණසිවාසී එකො රුක්ඛවඩ්ඪකී සකෙ ආචරියකෙ අදුතියො, තස්ස සොළස සිස්සා, එකමෙකස්ස සහස්සං අන්තෙවාසිකා. එවං තෙ සත්තරසාධිකසොළසසහස්සා ආචරියන්තෙවාසිනො සබ්බෙපි බාරාණසිං උපනිස්සාය ජීවිකං කප්පෙන්තා පබ්බතසමීපං ගන්ත්වා රුක්ඛෙ ගහෙත්වා තත්ථෙව නානාපාසාදවිකතියො නිට්ඨාපෙත්වා කුල්ලං බන්ධිත්වා ගඞ්ගාය බාරාණසිං ආනෙත්වා සචෙ රාජා අත්ථිකො හොති, රඤ්ඤො, එකභූමිකං වා…පෙ… සත්තභූමිකං වා පාසාදං යොජෙත්වා දෙන්ති. නො චෙ, අඤ්ඤෙසම්පි විකිණිත්වා පුත්තදාරං පොසෙන්ති. අථ නෙසං එකදිවසං ආචරියො ‘‘න සක්කා වඩ්ඪකිකම්මෙන නිච්චං ජීවිකං කප්පෙතුං, දුක්කරඤ්හි ජරාකාලෙ එතං කම්ම’’න්ති චින්තෙත්වා අන්තෙවාසිකෙ ආමන්තෙසි – ‘‘තාතා, උදුම්බරාදයො, අප්පසාරරුක්ඛෙ ආනෙථා’’ති. තෙ ‘‘සාධූ’’ති පටිස්සුණිත්වා ආනයිංසු. සො තෙහි කට්ඨසකුණං කත්වා තස්ස අබ්භන්තරං පවිසිත්වා යන්තං පූරෙසි. කට්ඨසකුණො සුපණ්ණරාජා විය ආකාසං ලඞ්ඝිත්වා වනස්ස උපරි චරිත්වා අන්තෙවාසීනං පුරතො ඔරුහි. අථ ආචරියො සිස්සෙ ආහ – ‘‘තාතා, ඊදිසානි කට්ඨවාහනානි කත්වා සක්කා සකලජම්බුදීපෙ රජ්ජං ගහෙතුං, තුම්හෙපි, තාතා, එතානි කරොථ, රජ්ජං ගහෙත්වා ජීවිස්සාම, දුක්ඛං වඩ්ඪකිසිප්පෙන ජීවිතු’’න්ති. තෙ තථා කත්වා ආචරියස්ස පටිවෙදෙසුං. තතො නෙ ආචරියො ආහ – ‘‘කතමං, තාතා, රජ්ජං ගණ්හාමා’’ති? ‘‘බාරාණසිරජ්ජං ආචරියා’’ති. ‘‘අලං, තාතා, මා එතං රුච්චි, මයඤ්හි තං ගහෙත්වාපි ‘වඩ්ඪකිරාජා වඩ්ඪකියුවරාජා’ති වඩ්ඪකිවාදා න මුච්චිස්සාම, මහන්තො ජම්බුදීපො, අඤ්ඤත්ථ ගච්ඡාමා’’ති. 983. „Kosalānaṃ purā rammā“ ist der Anfang der Einleitungsverse des Pārāyanavagga. Deren Entstehungsgeschichte ist wie folgt: In der Vergangenheit, so heißt es, gab es einen in Bārāṇasī ansässigen Zimmermann, der in der Linie seines eigenen Lehrers ohnegleichen war. Er hatte sechzehn Schüler, von denen jeder wiederum tausend Lehrlinge hatte. So gab es insgesamt 16.017 Lehrer und Schüler, die alle in Abhängigkeit von Bārāṇasī ihren Lebensunterhalt bestritten. Sie gingen in ein nahegelegenes Bergland, schlugen Bäume, fertigten direkt vor Ort verschiedene Arten von Palästen an, bauten ein Floß und brachten sie auf dem Ganges nach Bārāṇasī. Wenn der König Bedarf hatte, bauten sie sie für ihn zusammen und übergaben ihm einen einstöckigen … oder bis zu einem siebenstöckigen Palast. Wenn nicht, verkauften sie sie an andere und ernährten so Frau und Kinder. Da dachte ihr Lehrer eines Tages: „Es ist nicht möglich, dauerhaft durch das Zimmerhandwerk den Lebensunterhalt zu bestreiten. Diese Arbeit ist im Alter mühsam.“ Er wandte sich an seine Schüler: „Ihr Lieben, bringt Weichholzbäume wie Feigenbäume und ähnliche.“ Sie willigten ein mit den Worten „Sehr wohl“ und brachten sie. Er fertigte daraus einen hölzernen Vogel an, ging in sein Inneres hinein und setzte den Mechanismus in Gang. Der hölzerne Vogel stieg wie ein königlicher Garuda in den Himmel empor, flog über den Wald und landete vor den Schülern. Da sprach der Lehrer zu den Schülern: „Ihr Lieben, wenn man solche Holzfahrzeuge herstellt, kann man in ganz Jambudīpa die Herrschaft erlangen. Macht auch ihr solche, ihr Lieben! Wir wollen ein Königreich erringen und davon leben; es ist mühsam, durch das Zimmerhandwerk zu leben.“ Sie taten dies und berichteten es dem Lehrer. Darauf fragte sie der Lehrer: „Welches Königreich, ihr Lieben, sollen wir einnehmen?“ – „Das Königreich von Bārāṇasī, Lehrer!“ – „Genug, ihr Lieben! Das soll euch nicht gefallen. Denn selbst wenn wir dieses einnehmen, werden wir dem Gerede, bloße Zimmerleute zu sein, nicht entgehen – man wird uns ‚Zimmermannskönig‘ oder ‚Zimmermannskronprinz‘ nennen. Jambudīpa ist groß. Lasst uns anderswohin gehen!“ තතො සපුත්තදාරා කට්ඨවාහනානි, අභිරුහිත්වා සජ්ජාවුධා හුත්වා හිමවන්තාභිමුඛා ගන්ත්වා හිමවති අඤ්ඤතරං නගරං පවිසිත්වා රඤ්ඤො නිවෙසනෙයෙව පච්චුට්ඨහංසු. තෙ තත්ථ රජ්ජං ගහෙත්වා ආචරියං රජ්ජෙ අභිසිඤ්චිංසු. සො ‘‘කට්ඨවාහනො රාජා’’ති පාකටො අහොසි. තම්පි නගරං තෙන ගහිතත්තා ‘‘කට්ඨවාහනනගර’’න්ත්වෙව නාමං ලභි, තථා සකලරට්ඨම්පි[Pg.292]. කට්ඨවාහනො රාජා ධම්මිකො අහොසි, තථා යුවරාජා අමච්චට්ඨානෙසු ච ඨපිතා සොළස සිස්සා. තං රට්ඨං රඤ්ඤා චතූහි සඞ්ගහවත්ථූහි සඞ්ගය්හමානං අතිවිය ඉද්ධං ඵීතං නිරුපද්දවඤ්ච අහොසි. නාගරා ජානපදා රාජානඤ්ච රාජපරිසඤ්ච අතිවිය මමායිංසු ‘‘භද්දකො නො රාජා ලද්ධො, භද්දිකා රාජපරිසා’’ති. Daraufhin bestiegen sie zusammen mit ihren Frauen und Kindern die Holzfahrzeuge, rüsteten sich mit Waffen aus, reisten in Richtung des Himalayas, betraten eine bestimmte Stadt im Himalaya und belagerten die Residenz des Königs. Sie ergriffen dort die Herrschaft und salbten ihren Lehrer zum König. Er wurde als „König Holzfahrzeug“ bekannt. Auch jene Stadt erhielt, weil sie von ihm eingenommen worden war, den Namen „Holzfahrzeug-Stadt“, und ebenso das gesamte Reich. König Holzfahrzeug war rechtschaffen, ebenso der Kronprinz und die sechzehn Schüler, die in die Ämter der Minister eingesetzt worden waren. Dieses Reich, das vom König durch die vier Mittel der wohlwollenden Zuwendung gefördert wurde, wurde überaus blühend, wohlhabend und sicher vor Gefahren. Die Stadt- und Landbewohner schätzten den König und das königliche Gefolge überaus und sagten: „Einen trefflichen König haben wir erhalten, ein treffliches königliches Gefolge!“ අථෙකදිවසං මජ්ඣිමදෙසතො වාණිජා භණ්ඩං ගහෙත්වා කට්ඨවාහනනගරං ආගමංසු පණ්ණාකාරඤ්ච ගහෙත්වා රාජානං පස්සිංසු. රාජා ‘‘කුතො ආගතත්ථා’’ති සබ්බං පුච්ඡි. ‘‘බාරාණසිතො දෙවා’’ති. සො තත්ථ සබ්බං පවත්තිං පුච්ඡිත්වා – ‘‘තුම්හාකං රඤ්ඤා සද්ධිං මම මිත්තභාවං කරොථා’’ති ආහ. තෙ ‘‘සාධූ’’ති සම්පටිච්ඡිංසු. සො තෙසං පරිබ්බයං දත්වා ගමනකාලෙ සම්පත්තෙ පුන ආදරෙන වත්වා විස්සජ්ජෙසි. තෙ බාරාණසිං ගන්ත්වා තස්ස රඤ්ඤො ආරොචෙසුං. රාජා ‘‘කට්ඨවාහනරට්ඨා ආගතානං වාණිජකානං අජ්ජතග්ගෙ සුඞ්කං මුඤ්චාමී’’ති භෙරිං චරාපෙත්වා ‘‘අත්ථු මෙ කට්ඨවාහනො මිත්තො’’ති ද්වෙපි අදිට්ඨමිත්තා අහෙසුං. කට්ඨවාහනොපි ච සකනගරෙ භෙරිං චරාපෙසි – ‘‘අජ්ජතග්ගෙ බාරාණසිතො ආගතානං වාණිජකානං සුඞ්කං මුඤ්චාමි, පරිබ්බයො ච නෙසං දාතබ්බො’’ති. තතො බාරාණසිරාජා කට්ඨවාහනස්ස ලෙඛං පෙසෙසි ‘‘සචෙ තස්මිං ජනපදෙ දට්ඨුං වා සොතුං වා අරහරූපං කිඤ්චි අච්ඡරියං උප්පජ්ජති, අම්හෙපි දක්ඛාපෙතු ච සාවෙතු චා’’ති. සොපිස්ස තථෙව පටිලෙඛං පෙසෙසි. එවං තෙසං කතිකං කත්වා වසන්තානං කදාචි කට්ඨවාහනස්ස අතිමහග්ඝා අච්චන්තසුඛුමා කම්බලා උප්පජ්ජිංසු බාලසූරියරස්මිසදිසා වණ්ණෙන. තෙ දිස්වා රාජා ‘‘මම සහායස්ස පෙසෙමී’’ති දන්තකාරෙහි අට්ඨ දන්තකරණ්ඩකෙ ලිඛාපෙත්වා තෙසු කරණ්ඩකෙසු තෙ කම්බලෙ පක්ඛිපිත්වා ලාඛාචරියෙහි බහි ලාඛාගොළකසදිසෙ කාරාපෙත්වා අට්ඨපි ලාඛාගොළකෙ සමුග්ගෙ පක්ඛිපිත්වා වත්ථෙන වෙඨෙත්වා රාජමුද්දිකාය ලඤ්ඡෙත්වා ‘‘බාරාණසිරඤ්ඤො දෙථා’’ති අමච්චෙ පෙසෙසි. ලෙඛඤ්ච අදාසි ‘‘අයං පණ්ණාකාරො නගරමජ්ඣෙ අමච්චපරිවුතෙන පෙක්ඛිතබ්බො’’ති. Da kamen eines Tages Kaufleute aus dem Mittelland mit Handelswaren in die Holzfahrzeug-Stadt, nahmen ein Geschenk mit und suchten den König auf. Der König fragte sie nach allen Umständen aus: „Woher seid ihr gekommen?“ – „Aus Bārāṇasī, o Herr!“ Er erkundigte sich nach allen dortigen Neuigkeiten und sagte: „Stiftet eine Freundschaft zwischen eurem König und mir.“ Sie willigten ein mit den Worten: „Sehr wohl.“ Er gab ihnen Wegzehrung, sprach bei ihrer Abreise nochmals herzlich zu ihnen und verabschiedete sie. Sie reisten nach Bārāṇasī und berichteten es ihrem König. Der König ließ durch Trommelschlag verkünden: „Von heute an befreie ich die aus dem Reich Holzfahrzeugs kommenden Kaufleute von den Zöllen“, und fügte hinzu: „König Holzfahrzeug soll mein Freund sein!“ So wurden die beiden zu Freunden, ohne einander je gesehen zu haben. Auch König Holzfahrzeug ließ in seiner Stadt durch Trommelschlag verkünden: „Von heute an befreie ich die aus Bārāṇasī kommenden Kaufleute von den Zöllen, und man soll ihnen Wegzehrung geben.“ Daraufhin schickte der König von Bārāṇasī einen Brief an König Holzfahrzeug: „Wenn in jenem Land irgendein Wunder geschieht, das es wert ist, gesehen oder gehört zu werden, so lasst auch uns davon sehen und hören.“ Er schickte ihm eine ebensolche Antwort zurück. Während sie so lebten, nachdem sie diese Vereinbarung getroffen hatten, gelangten eines Tages überaus wertvolle, äußerst feine Decken in den Besitz König Holzfahrzeugs, die in ihrer Farbe den Strahlen der aufgehenden Sonne glichen. Als der König diese sah, dachte er: „Ich will sie meinem Gefährten schicken“, ließ von Elfenbeinschnitzern acht Elfenbeinkästchen anfertigen, legte die Decken in diese Kästchen, ließ sie von Lackmeistern so bearbeiten, dass sie von außen wie rote Lackbälle aussahen, legte alle acht Lackbälle in ein Behältnis, wickelte dieses in ein Tuch, versiegelte es mit dem königlichen Siegel und sandte seine Minister mit den Worten: „Gebt dies dem König von Bārāṇasī.“ Und er gab ihnen einen Brief mit: „Dieses Geschenk soll in der Mitte der Stadt, umgeben von den Ministern, begutachtet werden.“ තෙ ගන්ත්වා බාරාණසිරඤ්ඤො අදංසු. සො ලෙඛං වාචෙත්වා අමච්චෙ සන්නිපාතෙත්වා නගරමජ්ඣෙ රාජඞ්ගණෙ ලඤ්ඡනං භින්දිත්වා පලිවෙඨනං අපනෙත්වා සමුග්ගං විවරිත්වා අට්ඨ ලාඛාගොළකෙ දිස්වා ‘‘මම සහායො ලාඛාගොළකෙහි කීළනකබාලකානං විය මය්හං ලාඛාගොළකෙ පෙසෙසී’’ති මඞ්කු [Pg.293] හුත්වා එකං ලාඛාගොළකං අත්තනො නිසින්නාසනෙ පහරි. තාවදෙව ලාඛා පරිපති, දන්තකරණ්ඩකො විවරං දත්වා ද්වෙභාගො අහොසි. සො අබ්භන්තරෙ කම්බලං දිස්වා ඉතරෙපි විවරි සබ්බත්ථ තථෙව අහොසි. එකමෙකො කම්බලො දීඝතො සොළසහත්ථො විත්ථාරතො අට්ඨහත්ථො. පසාරිතෙ කම්බලෙ රාජඞ්ගණං සූරියප්පභාය ඔභාසිතමිව අහොසි. තං දිස්වා මහාජනො අඞ්ගුලියො විධුනි, චෙලුක්ඛෙපඤ්ච අකාසි, ‘‘අම්හාකං රඤ්ඤො අදිට්ඨසහායො කට්ඨවාහනරාජා එවරූපං පණ්ණාකාරං පෙසෙසි, යුත්තං එවරූපං මිත්තං කාතු’’න්ති අත්තමනො අහොසි. රාජා වොහාරිකෙ පක්කොසාපෙත්වා එකමෙකං කම්බලං අග්ඝාපෙසි, සබ්බෙපි අනග්ඝා අහෙසුං. තතො චින්තෙසි – ‘‘පච්ඡා පෙසෙන්තෙන පඨමං පෙසිතපණ්ණාකාරතො අතිරෙකං පෙසෙතුං වට්ටති, සහායෙන ච මෙ අනග්ඝො පණ්ණාකාරො පෙසිතො, කිං නු, ඛො, අහං සහායස්ස පෙසෙය්‍ය’’න්ති? තෙන ච සමයෙන කස්සපො භගවා උප්පජ්ජිත්වා බාරාණසියං විහරති. අථ රඤ්ඤො එතදහොසි – ‘‘වත්ථුත්තයරතනතො අඤ්ඤං උත්තමරතනං නත්ථි, හන්දාහං වත්ථුත්තයරතනස්ස උප්පන්නභාවං සහායස්ස පෙසෙමී’’ති. සො – Sie gingen und übergaben das Geschenk dem König von Bārāṇasī. Nachdem dieser den Brief gelesen, seine Minister versammelt und im Königshof mitten in der Stadt das Siegel aufgebrochen, die Umhüllung entfernt und das Behältnis geöffnet hatte, sah er die acht Siegellackbälle. Er fühlte sich beschämt und dachte: „Mein Freund hat mir Siegellackbälle geschickt, so wie man sie kleinen Kindern schickt, die mit Siegellackbällen spielen.“ Dann schlug er einen Siegellackball gegen den Sitz, auf dem er saß. Sofort fiel der Lack ab, und das Elfenbeinkästchen, das eine Öffnung erhalten hatte, spaltete sich in zwei Teile. Als er darin die Decke sah, öffnete er auch die anderen, und überall war es genau ebenso. Jede Decke war sechzehn Ellen lang und acht Ellen breit. Als eine Decke ausgebreitet wurde, schien der Königshof wie vom Licht der Sonne erleuchtet zu sein. Als die Volksmenge dies sah, schnippten sie mit den Fingern, schwenkten ihre Gewänder und waren hocherfreut, indem sie dachten: „König Kaṭṭhavāhana, der ungesehene Freund unseres Königs, hat ihm ein solches Geschenk geschickt; es ist wahrlich recht, einen solchen Freund zu haben.“ Der König ließ Kaufleute rufen und jede Decke schätzen; alle waren unbezahlbar. Da dachte er: „Wenn man nachträglich ein Geschenk sendet, gehört es sich, ein Geschenk zu schicken, das das zuerst gesendete übertrifft. Mein Freund hat mir jedoch ein unbezahlbares Geschenk geschickt. Was kann ich wohl meinem Freund senden?“ Zu jener Zeit war der Erhabene Kassapa in der Welt erschienen und weilte in Bārāṇasī. Da dachte der König: „Es gibt kein höheres Juwel als das Juwel der Drei Juwelen. Wohlan, ich werde meinem Freund die Botschaft senden, dass die Drei Juwelen in der Welt erschienen sind.“ Er – ‘‘බුද්ධො ලොකෙ සමුප්පන්නො, හිතාය සබ්බපාණිනං; ධම්මො ලොකෙ සමුප්පන්නො, සුඛාය සබ්බපාණිනං; සඞ්ඝො ලොකෙ සමුප්පන්නො, පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං අනුත්තර’’න්ති. – „Der Buddha ist in der Welt erschienen, zum Wohle aller Lebewesen; Der Dhamma ist in der Welt erschienen, zum Glück aller Lebewesen; Der Sangha ist in der Welt erschienen, das unübertreffliche Feld des Verdienstes.“ ඉමං ගාථං, යාව අරහත්තං, තාව එකභික්ඛුස්ස පටිපත්තිඤ්ච සුවණ්ණපට්ටෙ ජාතිහිඞ්ගුලකෙන ලිඛාපෙත්වා සත්තරතනමයෙ සමුග්ගෙ පක්ඛිපිත්වා තං සමුග්ගං මණිමයෙ සමුග්ගෙ, මණිමයං මසාරගල්ලමයෙ, මසාරගල්ලමයං ලොහිතඞ්ගමයෙ, ලොහිතඞ්ගමයං, සුවණ්ණමයෙ, සුවණ්ණමයං රජතමයෙ, රජතමයං දන්තමයෙ, දන්තමයං සාරමයෙ, සාරමයං සමුග්ගං පෙළාය පක්ඛිපිත්වා පෙළං දුස්සෙන වෙඨෙත්වා ලඤ්ඡෙත්වා මත්තවරවාරණං සොවණ්ණද්ධජං සොවණ්ණාලඞ්කාර හෙමජාලසඤ්ඡන්නං කාරෙත්වා තස්සුපරි පල්ලඞ්කං පඤ්ඤාපෙත්වා පල්ලඞ්කෙ පෙළං ආරොපෙත්වා සෙතච්ඡත්තෙන ධාරියමානෙන සබ්බගන්ධපුප්ඵාදීහි පූජාය කරියමානාය සබ්බතාළාවචරෙහි ථුතිසතානි ගායමානෙහි යාව අත්තනො රජ්ජසීමා, තාව මග්ගං අලඞ්කාරාපෙත්වා සයමෙව නෙසි. තත්‍ර ච ඨත්වා සාමන්තරාජූනං පණ්ණාකාරං පෙසෙසි – ‘‘එවං සක්කරොන්තෙහි අයං පණ්ණාකාරො පෙසෙතබ්බො’’ති[Pg.294]. තං සුත්වා තෙ තෙ රාජානො පටිමග්ගං ආගන්ත්වා යාව කට්ඨවාහනස්ස රජ්ජසීමා, තාව නයිංසු. Er ließ diese Strophe sowie die Praxis eines einzelnen Mönchs bis hin zur Arahatschaft mit natürlichem Zinnober auf eine Goldplatte schreiben. Diese legte er in ein Kästchen aus den sieben kostbaren Edelsteinen, dieses Kästchen wiederum in eines aus Maṇi-Juwelen, das Maṇi-Kästchen in eines aus Katzenaugen-Edelsteinen, das Katzenaugen-Kästchen in eines aus Rubinen, das Rubin-Kästchen in eines aus Gold, das goldene Kästchen in eines aus Silber, das silberne Kästchen in eines aus Elfenbein, das Elfenbeinkästchen in eines aus Hartholz. Dieses Hartholzkästchen legte er in einen Korb, umwickelte den Korb mit einem Tuch und versiegelte ihn. Dann ließ er einen stattlichen, edlen Elefanten mit goldenen Flaggen, goldenem Schmuck und einem Netz aus Gold schmücken, stellte darauf eine Sänfte auf und stellte den Korb auf diese Sänfte. Während ein weißer Sonnenschirm darüber gehalten wurde, Verehrungen mit allerlei Duftstoffen, Blumen und anderem dargebracht wurden und alle Arten von Musikern Hunderte von Lobliedern sangen, ließ er die Straße bis zur Grenze seines eigenen Reiches schmücken und geleitete das Geschenk selbst dorthin. Dort verweilend sandte er das Geschenk an die benachbarten Könige mit der Weisung: „Mit einer solchen Ehrung sollt ihr dieses Geschenk weiterleiten.“ Als diese Könige davon hörten, kamen sie nacheinander der Prozession entgegen und geleiteten das Geschenk bis an die Grenze des Reiches von Kaṭṭhavāhana. කට්ඨවාහනොපි සුත්වා පටිමග්ගං ආගන්ත්වා තථෙව පූජෙන්තො නගරං පවෙසෙත්වා අමච්චෙ ච නාගරෙ ච සන්නිපාතාපෙත්වා රාජඞ්ගණෙ පලිවෙඨනදුස්සං අපනෙත්වා පෙළං විවරිත්වා පෙළාය සමුග්ගං පස්සිත්වා අනුපුබ්බෙන සබ්බසමුග්ගෙ විවරිත්වා සුවණ්ණපට්ටෙ ලෙඛං පස්සිත්වා ‘‘කප්පසතසහස්සෙහි අතිදුල්ලභං මම සහායො පණ්ණාකාරරතනං පෙසෙසී’’ති අත්තමනො හුත්වා ‘‘අසුතපුබ්බං වත සුණිම්හා ‘බුද්ධො ලොකෙ උප්පන්නො’ති, යංනූනාහං ගන්ත්වා බුද්ධඤ්ච පස්සෙය්‍යං ධම්මඤ්ච සුණෙය්‍ය’’න්ති චින්තෙත්වා අමච්චෙ ආමන්තෙසි – ‘‘බුද්ධධම්මසඞ්ඝරතනානි කිර ලොකෙ උප්පන්නානි, කිං කාතබ්බං මඤ්ඤථා’’ති. තෙ ආහංසු – ‘‘ඉධෙව තුම්හෙ, මහාරාජ, හොථ, මයං ගන්ත්වා පවත්තිං ජානිස්සාමා’’ති. Auch Kaṭṭhavāhana hörte davon, zog der Prozession entgegen und brachte das Geschenk, indem er es auf dieselbe Weise verehrte, in die Stadt. Er versammelte seine Minister und Bürger, entfernte im Königshof das Umhüllungstuch, öffnete den Korb und erblickte im Korb das Kästchen. Nacheinander öffnete er alle Kästchen, bis er die Schrift auf der Goldplatte sah. Er war hocherfreut und dachte: „Mein Freund hat mir ein Juwel von einem Geschenk gesandt, das selbst in hunderttausend Äonen äußerst schwer zu erlangen ist.“ Dann dachte er: „Wir haben fürwahr gehört, was wir noch nie zuvor gehört haben: ‚Der Buddha ist in der Welt erschienen.‘ Wie wäre es, wenn ich hinginge, den Buddha sähe und den Dhamma hörte?“ Da wandte er sich an seine Minister: „Es heißt, dass die Juwelen des Buddha, des Dhamma und des Sangha in der Welt erschienen sind. Was, meint ihr, sollte getan werden?“ Sie antworteten: „Bleibt Ihr hier, o Großkönig. Wir werden hingehen und erfahren, was geschehen ist.“ තතො සොළසසහස්සපරිවාරා සොළස අමච්චා රාජානං අභිවාදෙත්වා ‘‘යදි බුද්ධො ලොකෙ උප්පන්නො පුන දස්සනං නත්ථි, යදි න උප්පන්නො, ආගමිස්සාමා’’ති නිග්ගතා. රඤ්ඤො පන භාගිනෙය්‍යො පච්ඡා රාජානං වන්දිත්වා ‘‘අහම්පි ගච්ඡාමී’’ති ආහ. තාත, ත්වං තත්ථ බුද්ධුප්පාදං ඤත්වා පුන ආගන්ත්වා මම ආරොචෙහීති. සො ‘‘සාධූ’’ති සම්පටිච්ඡිත්වා අගමාසි. තෙ සබ්බෙපි සබ්බත්ථ එකරත්තිවාසෙන ගන්ත්වා බාරාණසිං පත්තා. අසම්පත්තෙස්වෙව ච තෙසු භගවා පරිනිබ්බායි. තෙ ‘‘කො බුද්ධො, කුහිං බුද්ධො’’ති සකලවිහාරං ආහිණ්ඩන්තා සම්මුඛසාවකෙ දිස්වා පුච්ඡිංසු. තෙ නෙසං ‘‘බුද්ධො පරිනිබ්බුතො’’ති ආචික්ඛිංසු. තෙ ‘‘අහො දූරද්ධානං ආගන්ත්වා දස්සනමත්තම්පි න ලභිම්හා’’ති පරිදෙවමානා ‘‘කිං, භන්තෙ, කොචි භගවතා දින්නඔවාදො අත්ථී’’ති පුච්ඡිංසු. ආම, උපාසකා අත්ථි, සරණත්තයෙ පතිට්ඨාතබ්බං, පඤ්චසීලානි සමාදාතබ්බානි, අට්ඨඞ්ගසමන්නාගතො උපොසථො උපවසිතබ්බො, දානං දාතබ්බං, පබ්බජිතබ්බන්ති. තෙ සුත්වා තං භාගිනෙය්‍යං අමච්චං ඨපෙත්වා සබ්බෙ පබ්බජිංසු. භාගිනෙය්‍යො පරිභොගධාතුං ගහෙත්වා කට්ඨවාහනරට්ඨාභිමුඛො පක්කාමි. පරිභොගධාතු නාම බොධිරුක්ඛපත්තචීවරාදීනි. අයං පන භගවතො ධම්මකරණං ධම්මධරං විනයධරමෙකං ථෙරඤ්ච ගහෙත්වා පක්කාමි, අනුපුබ්බෙන ච නගරං ගන්ත්වා ‘‘බුද්ධො ලොකෙ උප්පන්නො ච පරිනිබ්බුත්තො චා’’ති රඤ්ඤො ආරොචෙත්වා භගවතා දින්නොවාදං ආචික්ඛි. රාජා ථෙරං උපසඞ්කමිත්වා ධම්මං සුත්වා විහාරං කාරාපෙත්වා චෙතියං පතිට්ඨාපෙත්වා [Pg.295] බොධිරුක්ඛං රොපෙත්වා සරණත්තයෙ පඤ්චසු ච නිච්චසීලෙසු පතිට්ඨාය අට්ඨඞ්ගුපෙතං උපොසථං උපවසන්තො දානාදීනි දෙන්තො යාවතායුකං ඨත්වා කාමාවචරදෙවලොකෙ නිබ්බත්ති. තෙපි සොළසසහස්සා පබ්බජිත්වා පුථුජ්ජනකාලකිරියං කත්වා තස්සෙව රඤ්ඤො පරිවාරා සම්පජ්ජිංසු. Daraufhin verabschiedeten sich die sechzehn Minister, begleitet von ihren sechzehntausend Gefolgsleuten, ehrerbietig vom König und brachen auf, indem sie sagten: „Wenn der Buddha in der Welt erschienen ist, gibt es kein Wiedersehen mehr; wenn er nicht erschienen ist, werden wir zurückkehren.“ Der Neffe des Königs jedoch verbeugte sich zuletzt vor dem König und sagte: „Auch ich werde gehen.“ Der König sagte: „Mein Lieber, wenn du dort erfährst, dass der Buddha erschienen ist, kehr zurück und berichte es mir.“ Er willigte ein und reiste ab. Sie alle reisten und übernachteten an jedem Zwischenstopp nur eine einzige Nacht, bis sie schließlich Bārāṇasī erreichten. Doch noch bevor sie ankamen, war der Erhabene ins vollkommene Nibbāna eingegangen. Sie wanderten durch das ganze Kloster, fragten: „Wer ist der Buddha? Wo ist der Buddha?“ und als sie die persönlichen Jünger des Erhabenen trafen, befragten sie diese. Diese erklärten ihnen: „Der Buddha ist ins Nibbāna eingegangen.“ Da klagten sie: „Ach, wir haben so einen weiten Weg zurückgelegt und durften ihn nicht einmal sehen!“, und fragten: „Ehrwürdige Herr, gab es denn eine Unterweisung, die der Erhabene hinterlassen hat?“ – „Ja, ihr Laienanhänger, die gibt es: Man soll sich in den drei Zufluchten festigen, die fünf Tugendregeln auf sich nehmen, den achtgliedrigen Uposatha-Tag einhalten, Gaben spenden und das Hausleben verlassen.“ Als sie dies hörten, traten alle bis auf den ministeriellen Neffen in den Orden ein. Der Neffe nahm eine Gebrauchsreliquie an sich und machte sich auf den Weg zurück zum Reich von Kaṭṭhavāhana. Unter einer „Gebrauchsreliquie“ versteht man den Bodhi-Baum, die Almosenschale, die Robe und ähnliches. Er nahm jedoch auch einen Wasserfilter des Erhabenen sowie einen älteren Mönch mit, der den Dhamma bewahrte und den Vinaya bewahrte, und reiste ab. Schritt für Schritt erreichte er die Stadt und berichtete dem König: „Der Buddha ist in der Welt erschienen, doch er ist bereits ins Nibbāna eingegangen.“ Dann teilte er ihm die Unterweisung des Erhabenen mit. Der König suchte den Thera auf, hörte den Dhamma, ließ ein Kloster errichten, ein Cetiya stiften, pflanzte einen Bodhi-Baum und festigte sich in den drei Zufluchten sowie den fünf ständigen Tugendregeln. Indem er den achtgliedrigen Uposatha-Tag einhielt und Gaben spendete, verweilte er dort für den Rest seiner Lebenszeit und wurde in einer Deva-Welt der Begierdensphäre wiedergeboren. Auch jene sechzehntausend, die in den Orden eingetreten waren und als Weltlinge starben, wurden zu Gefolgsleuten ebendieses Königs. තෙ එකං බුද්ධන්තරං දෙවලොකෙ ඛෙපෙත්වා අම්හාකං භගවති අනුප්පන්නෙයෙව දෙවලොකතො චවිත්වා ආචරියො පසෙනදිරඤ්ඤො පිතු පුරොහිතස්ස පුත්තො ජාතො නාමෙන ‘‘බාවරී’’ති, තීහි මහාපුරිසලක්ඛණෙහි සමන්නාගතො තිණ්ණං වෙදානං පාරගූ, පිතුනො ච අච්චයෙන පුරොහිතට්ඨානෙ අට්ඨාසි. අවසෙසාපි සොළසාධිකසොළසසහස්සා තත්ථෙව සාවත්ථියා බ්‍රාහ්මණකුලෙ නිබ්බත්තා. තෙසු සොළස ජෙට්ඨන්තෙවාසිනො බාවරිස්ස සන්තිකෙ සිප්පං උග්ගහෙසුං, ඉතරෙ සොළසසහස්සා තෙසංයෙව සන්තිකෙති එවං තෙ පුනපි සබ්බෙ සමාගච්ඡිංසු. මහාකොසලරාජාපි කාලමකාසි, තතො පසෙනදිං රජ්ජෙ අභිසිඤ්චිංසු. බාවරී තස්සාපි පුරොහිතො අහොසි. රාජා පිතරා දින්නඤ්ච අඤ්ඤඤ්ච භොගං බාවරිස්ස අදාසි. සො හි දහරකාලෙ තස්සෙව සන්තිකෙ සිප්පං උග්ගහෙසි. තතො බාවරී රඤ්ඤො ආරොචෙසි – ‘‘පබ්බජිස්සාමහං, මහාරාජා’’ති. ‘‘ආචරිය, තුම්හෙසු ඨිතෙසු මම පිතා ඨිතො විය හොති, මා පබ්බජිත්ථා’’ති. ‘‘අලං, මහාරාජ, පබ්බජිස්සාමී’’ති. රාජා වාරෙතුං අසක්කොන්තො ‘‘සායං පාතං මම දස්සනට්ඨානෙ රාජුය්‍යානෙ පබ්බජථා’’ති යාචි. ආචරියො සොළසසහස්සපරිවාරෙහි සොළසහි සිස්සෙහි සද්ධිං තාපසපබ්බජ්ජං පබ්බජිත්වා රාජුය්‍යානෙ වසි, රාජා චතූහි පච්චයෙහි උපට්ඨහති. සායං පාතඤ්චස්ස උපට්ඨානං ගච්ඡති. Nachdem sie eine Zwischenzeit zwischen zwei Buddhas in der Götterwelt verbracht hatten, schied der Lehrer, noch bevor unser Erhabener erschienen war, aus der Götterwelt und wurde als Sohn des Hofpriesters des Vaters von König Pasenadi mit dem Namen Bāvari geboren. Er war mit drei Merkmalen eines Großen Mannes ausgestattet, war ein Meister der drei Veden und trat nach dem Verscheiden seines Vaters dessen Nachfolge im Amt des Hofpriesters an. Auch die übrigen 16.016 wurden ebendort in Sāvatthī in Brahmanenfamilien wiedergeboren. Unter diesen lernten die sechzehn ältesten Schüler die Künste bei Bāvari; die anderen 16.000 lernten bei eben jenen, und so kamen sie alle wiederum zusammen. Als König Mahākosala starb, salbten sie Pasenadi zum König. Bāvari wurde auch sein Hofpriester. Der König gab Bāvari den Besitz, den sein Vater ihm gegeben hatte, und noch weiteren Besitz. Denn in seiner Jugend hatte er bei ebendiesem die Künste gelernt. Daraufhin teilte Bāvari dem König mit: „O Großer König, ich werde in die Hauslosigkeit ziehen.“ – „Lehrer, solange du hier bist, ist es, als ob mein Vater noch lebte. Zieh nicht fort!“ – „Es ist genug, o Großer König, ich werde fortziehen.“ Da der König ihn nicht davon abhalten konnte, bat er ihn: „Dann zieht in meinem königlichen Garten in die Hauslosigkeit, an einem Ort, wo ich euch jeden Abend und Morgen sehen kann.“ Der Lehrer trat zusammen mit den sechzehn Schülern und deren Gefolge von 16.000 die Einsiedler-Hauslosigkeit an und lebte im königlichen Garten. Der König versorgte ihn mit den vier Erfordernissen und suchte ihn jeden Abend und Morgen auf, um ihm zu dienen. අථෙකදිවසං අන්තෙවාසිනො ආචරියං ආහංසු – ‘‘නගරසමීපෙ වාසො නාම මහාපලිබොධො, විජනසම්පාතං ආචරිය ඔකාසං ගච්ඡාම, පන්තසෙනාසනවාසො නාම බහූපකාරො පබ්බජිතාන’’න්ති. ආචරියො ‘‘සාධූ’’ති සම්පටිච්ඡිත්වා රඤ්ඤො ආරොචෙසි. රාජා තික්ඛත්තුං වාරෙත්වා වාරෙතුං අසක්කොන්තො ද්වෙසතසහස්සානි කහාපණානි දත්වා ද්වෙ අමච්චෙ ආණාපෙසි ‘‘යත්ථ ඉසිගණො වාසං ඉච්ඡති, තත්ථ අස්සමං කත්වා දෙථා’’ති. තතො ආචරියො සොළසාධිකසොළසසහස්සජටිලපරිවුතො අමච්චෙහි අනුග්ගහමානො උත්තරජනපදා දක්ඛිණජනපදාභිමුඛො [Pg.296] අගමාසි. තමත්ථං ගහෙත්වා ආයස්මා ආනන්දො සඞ්ගීතිකාලෙ පාරායනවග්ගස්ස නිදානං ආරොපෙන්තො ඉමා ගාථායො අභාසි. Da sprachen eines Tages die Schüler zum Lehrer: „Das Leben nahe einer Stadt ist ein großes Hindernis. Lass uns, o Lehrer, an einen menschenleeren Ort gehen; es heißt, dass das Leben in abgelegenen Einsiedeleien für jene, die in die Hauslosigkeit gezogen sind, von großem Nutzen ist.“ Der Lehrer stimmte zu mit den Worten: „Gut!“ und unterrichtete den König. Nachdem der König dreimal versucht hatte, ihn zurückzuhalten, es aber nicht vermochte, gab er ihm zweihunderttausend Kahāpaṇas und befahl zwei Ministern: „Wo immer die Schar der Seher zu leben wünscht, dort lasst eine Einsiedelei erbauen und übergebt sie ihnen.“ Daraufhin brach der Lehrer, umgeben von den 16.016 Haarflechtenträgern und unterstützt von den Ministern, vom nördlichen Land aus auf und zog in Richtung des südlichen Landes. Um auf diese Angelegenheit Bezug zu nehmen, trug der ehrwürdige Ānanda zur Zeit des Konzils, als er die Einleitung zum „Kapitel über den Weg zum Jenseits“ verfasste, diese Verse vor. තත්ථ කොසලානං පුරාති කොසලරට්ඨස්ස නගරා, සාවත්ථිතොති වුත්තං හොති. ආකිඤ්චඤ්ඤන්ති අකිඤ්චනභාවං, පරිග්ගහූපකරණවිවෙකන්ති වුත්තං හොති. Dabei bedeutet „die Stadt der Kosaler“ (kosalānaṃ purā): aus einer Stadt des Kosala-Landes, das heißt aus Sāvatthī. „Die Zustandslosigkeit“ (ākiñcaññaṃ) bedeutet den Zustand des Nichts-Besitzens, die Abgeschiedenheit von Eigentum und Gebrauchsgegenständen. 984. සො අස්සකස්ස විසයෙ, අළකස්ස සමාසනෙති සො බ්‍රාහ්මණො අස්සකස්ස ච අළකස්ස චාති ද්වින්නම්පි රාජූනං සමාසන්නෙ විසයෙ ආසන්නෙ රට්ඨෙ, ද්වින්නම්පි රට්ඨානං මජ්ඣෙති අධිප්පායො. ගොධාවරී කූලෙති ගොධාවරියා නදියා කූලෙ. යත්ථ ගොධාවරී ද්විධා භිජ්ජිත්වා තියොජනප්පමාණං අන්තරදීපමකාසි සබ්බං කපිට්ඨවනසඤ්ඡන්නං, යත්ථ පුබ්බෙසරභඞ්ගාදයො වසිංසු, තස්මිං දෙසෙති අධිප්පායො. සො කිර තං පදෙසං දිස්වා ‘‘අයං පුබ්බසමණාලයො පබ්බජිතසාරුප්ප’’න්ති අමච්චානං නිවෙදෙසි. අමච්චා භූමිග්ගහණත්ථං අස්සකරඤ්ඤො සතසහස්සං, අළකරඤ්ඤො සතසහස්සං අදංසු. තෙ තඤ්ච පදෙසං අඤ්ඤඤ්ච ද්වියොජනමත්තන්ති සබ්බම්පි පඤ්චයොජනමත්තං පදෙසං අදංසු. තෙසං කිර රජ්ජසීමන්තරෙ සො පදෙසො හොති. අමච්චා තත්ථ අස්සමං කාරෙත්වා සාවත්ථිතො ච අඤ්ඤම්පි ධනං ආහරාපෙත්වා ගොචරගාමං නිවෙසෙත්වා අගමංසු. උඤ්ඡෙ න ච ඵලෙන චාති උඤ්ඡාචරියාය ච වනමූලඵලෙන ච. තස්මා වුත්තං ‘‘තස්සෙව උපනිස්සාය, ගාමො ච විපුලො අහූ’’ති. 984. „Im Gebiet von Assaka, in der Nähe von Aḷaka“ (so assakassa visaye, aḷakassa samāsane): Jener Brahmane ließ sich im Grenzgebiet der beiden Könige von Assaka und Aḷaka nieder, nahe an beiden Ländern; gemeint ist „in der Mitte der beiden Reiche“. „Am Ufer der Godhāvarī“ (godhāvarī kūle): am Ufer des Flusses Godhāvarī. An dem Ort, wo sich die Godhāvarī in zwei Arme teilte und eine Insel von drei Yojanas Größe bildete, die ganz von einem Holzapfelwald bedeckt war, wo in der Vergangenheit Sarabhaṅga und andere lebten; das ist die Bedeutung. Es heißt, als er diese Gegend sah, teilte er den Ministern mit: „Dies war einst die Wohnstätte von Asketen; sie ist für jene geeignet, die in die Hauslosigkeit gezogen sind.“ Die Minister gaben daraufhin dem König von Assaka einhunderttausend und dem König von Aḷaka einhunderttausend Münzen, um das Land zu erwerben. Die Könige gaben ihnen dieses Gebiet und dazu ein weiteres von etwa zwei Yojanas, insgesamt also ein Gebiet von fünf Yojanas. Dieses Gebiet lag, so heißt es, im Grenzgebiet ihrer Reiche. Die Minister ließen dort eine Einsiedelei erbauen, ließen weiteres Geld aus Sāvatthī herbeibringen, siedelten Menschen in einem Dorf an, das als Almosenort dienen sollte, und reisten ab. „Durch Nachlese und Frucht“ (uñche na ca phalena ca): durch das Umherwandern zur Nachlese und durch Wurzeln und Früchte des Waldes. Deshalb heißt es: „In deren Nähe lebte er, und es gab dort ein großes Dorf.“ 985. තත්ථ තස්සාති තස්ස ගොධාවරීකූලස්ස, තස්ස වා බ්‍රාහ්මණස්ස උපයොගත්ථෙ චෙතං සාමිවචනං, තං උපනිස්සායාති අත්ථො. තතො ජාතෙන ආයෙන, මහායඤ්ඤමකප්පයීති තස්මිං ගාමෙ කසිකම්මාදිනා සතසහස්සං ආයො උප්පජ්ජි, තං ගහෙත්වා කුටුම්බිකා රඤ්ඤො අස්සකස්ස සන්තිකං අගමංසු ‘‘සාදියතු දෙවො ආය’’න්ති. සො ‘‘නාහං සාදියාමි, ආචරියස්සෙව උපනෙථා’’ති ආහ. ආචරියොපි තං අත්තනො අග්ගහෙත්වා දානයඤ්ඤං අකප්පයි. එවං සො සංවච්ඡරෙ සංවච්ඡරෙ දානමදාසි. 985. Hierbei bezieht sich „dessen“ (tassa) auf das Ufer der Godhāvarī oder auf jenen Brahmanen – dies ist ein Genitiv im Sinne eines Akkusativs; „sich darauf stützend“ (taṃ upanissāya) ist die Bedeutung. „Mit dem daraus entstandenen Ertrag hielt er ein großes Opfer ab“ (tato jātena āyena, mahāyaññamakappayī): Der Ertrag, der in jenem Dorf durch Landwirtschaft und andere Tätigkeiten entstand, belief sich auf einhunderttausend Münzen. Die Hausväter nahmen diesen, gingen zu König Assaka und sprachen: „Möge der König diesen Ertrag annehmen.“ Er sagte: „Ich nehme ihn nicht an. Bringt ihn dem Lehrer.“ Auch der Lehrer nahm ihn nicht für sich selbst an, sondern veranstaltete ein großes Schenkungsopfer. Auf diese Weise gab er Jahr für Jahr Gaben. 986. මහායඤ්ඤන්ති [Pg.297] ගාථායත්ථො – සො එවං සංවච්ඡරෙ සංවච්ඡරෙ දානයඤ්ඤං යජන්තො එකස්මිං සංවච්ඡරෙ තං මහායඤ්ඤං යජිත්වා තතො ගාමා නික්ඛම්ම පුන පාවිසි අස්සමං. පවිට්ඨො ච පණ්ණසාලං පවිසිත්වා ‘‘සුට්ඨු දින්න’’න්ති දානං අනුමජ්ජන්තො නිසීදි. එවං තස්මිං පටිපවිට්ඨම්හි තරුණාය බ්‍රාහ්මණියා ඝරෙ කම්මං අකාතුකාමාය ‘‘එසො, බ්‍රාහ්මණ, බාවරී ගොධාවරීතීරෙ අනුසංවච්ඡරං සතසහස්සං විස්සජ්ජෙති, ගච්ඡ තතො පඤ්චසතානි යාචිත්වා දාසිං මෙ ආනෙහී’’ති පෙසිතො අඤ්ඤො ආගඤ්ඡි බ්‍රාහ්මණොති. 986. „Das große Opfer“ (mahāyaññaṃ) ist der Sinn der Strophe. Während er so Jahr für Jahr das Schenkungsopfer darbrachte, verließ er in einem Jahr nach der Durchführung dieses großen Opfers das Dorf und kehrte wieder in die Einsiedelei zurück. Und nachdem er eingetreten war, betrat er seine Blätterhütte, setzte sich nieder und dachte freudig über seine Gaben nach: „Es ist gut, dass ich gegeben habe.“ Als er so wieder eingetreten war, kam ein anderer Brahmane: Dieser war von seiner jungen Frau geschickt worden, die keine Hausarbeit verrichten wollte und zu ihm gesagt hatte: „Brahmane, dieser Bāvari verschenkt jedes Jahr am Ufer der Godhāvarī einhunderttausend Münzen. Geh hin, bitte ihn um fünfhundert Münzen und bring mir eine Sklavin.“ So kam jener andere Brahmane. 987-8. උග්ඝට්ටපාදොති මග්ගගමනෙන ඝට්ටපාදතලො, පණ්හිකාය වා පණ්හිකං, ගොප්ඵකෙන වා ගොප්ඵකං, ජණ්ණුකෙන වා ජණ්ණුකං ආහච්ච ඝට්ටපාදො. සුඛඤ්ච කුසලං පුච්ඡීති සුඛඤ්ච කුසලඤ්ච පුච්ඡි ‘‘කච්චි තෙ, බ්‍රාහ්මණ, සුඛං, කච්චි කුසල’’න්ති. 987-8. „Mit wundgeriebenen Füßen“ (ugghaṭṭapādo): Seine Fußsohlen waren vom Gehen auf dem Weg wundgerieben, oder [seine Beine] waren wundgerieben, weil Ferse an Ferse, Knöchel an Knöchel oder Knie an Knie stießen. „Er erkundigte sich nach seinem Wohlbefinden und seiner Gesundheit“ (sukhañca kusalaṃ pucchī): Er fragte nach seinem Wohlbefinden und seiner Gesundheit: „Geht es dir gut, Brahmane? Bist du gesund?“ 989-91. අනුජානාහීති අනුමඤ්ඤාහි සද්දහාහි. සත්තධාති සත්තවිධෙන. අභිසඞ්ඛරිත්වාති ගොමයවනපුප්ඵකුසතිණාදීනි ආදාය සීඝං සීඝං බාවරිස්ස අස්සමද්වාරං ගන්ත්වා ගොමයෙන භූමිං උපලිම්පිත්වා පුප්ඵානි විකිරිත්වා තිණානි සන්ථරිත්වා වාමපාදං කමණ්ඩලූදකෙන ධොවිත්වා සත්තපාදමත්තං ගන්ත්වා අත්තනො පාදතලෙ පරාමසන්තො එවරූපං කුහනං කත්වාති වුත්තං හොති. භෙරවං සො අකිත්තයීති භයජනකං වචනං අකිත්තයි, ‘‘සචෙ මෙ යාචමානස්සා’’ති ඉමං ගාථමභාසීති අධිප්පායො. දුක්ඛිතොති දොමනස්සජාතො. 989-91. „Erlaube es“ (anujānāhi) bedeutet: Stimme zu, vertraue. „Siebenfach“ (sattadhā) bedeutet: in siebenfacher Weise. „Nachdem er eine Täuschung inszeniert hatte“ (abhisaṅkharitvā): Er nahm Kuhdung, wilde Blumen, Kusa-Gras und so weiter, eilte schnell zum Eingang der Einsiedelei Bāvaris, bestrich den Boden mit dem Kuhdung, verstreute die Blumen, breitete das Gras aus, wusch seinen linken Fuß mit dem Wasser aus seinem Wasserkrug, ging sieben Schritte weit, rieb seine eigenen Fußsohlen und vollführte so eine solche Täuschung. „Er sprach einen furchtbaren Fluch aus“ (bheravaṃ so akittayī): Er sprach Worte, die Schrecken hervorrufen; gemeint ist, dass er diesen Vers sprach: „Wenn ich dich nun bitte...“ „Betrübt“ (dukkhito) bedeutet: von Kummer erfüllt. 992-4. උස්සුස්සතීති තස්ස තං වචනං කදාචි සච්චං භවෙය්‍යාති මඤ්ඤමානො සුස්සති. දෙවතාති අස්සමෙ අධිවත්ථා දෙවතා එව. මුද්ධනි මුද්ධපාතෙ වාති මුද්ධෙ වා මුද්ධපාතෙ වා. 992-4. „‚Er hagerte ab‘ (ussussati): Er dörrte dahin, indem er dachte: ‚Jenes Wort könnte irgendwann wahr werden.‘ ‚Eine Gottheit‘ (devatā): Eine in der Einsiedelei wohnende Gottheit. ‚Auf dem Haupt oder das Bersten des Hauptes‘ (muddhani muddhapāte vā): Auf dem Haupt oder das Bersten des Hauptes.“ 995-6. භොතී චරහි ජානාතීති භොතී චෙ ජානාති. මුද්ධාධිපාතඤ්චාති මුද්ධපාතඤ්ච. ඤාණමෙත්ථාති ඤාණං මෙ එත්ථ. 995-6. „‚Wenn die Edle es nun weiß‘ (bhotī carahi jānāti): Wenn die Edle es weiß. ‚Und das Bersten des Hauptes‘ (muddhādhipātañca): Und das Bersten des Hauptes. ‚Mein Wissen hierin‘ (ñāṇametthā): Mein Wissen hierin.“ 998. පුරාති එකූනතිංසවස්සවයකාලෙ. බාවරිබ්‍රාහ්මණෙ පන ගොධාවරීතීරෙ වසමානෙ අට්ඨන්නං වස්සානං අච්චයෙන බුද්ධො ලොකෙ උදපාදි. අපච්චොති අනුවංසො. 998. „‚Früher‘ (purā): Zur Zeit seines Alters von neunundzwanzig Jahren. Aber als der Brahmane Bāvari am Ufer der Godhāvarī wohnte, entstand nach Ablauf von acht Jahren der Buddha in der Welt. ‚Nachkomme‘ (apacco): Die Nachkommenschaft (Geschlecht).“ 999. සබ්බාභිඤ්ඤාබලප්පත්තොති [Pg.298] සබ්බාභිඤ්ඤාය බලප්පත්තො, සබ්බා වා අභිඤ්ඤායො ච බලානි ච පත්තො. විමුත්තොති ආරම්මණං කත්වා පවත්තියා විමුත්තචිත්තො. 999. „‚Der alle höheren Geisteskräfte und Kräfte erlangt hat‘ (sabbābhiññābalappatto): Er hat durch jede höhere Geisteskraft Kraft erlangt, oder er hat alle höheren Geisteskräfte und Kräfte erlangt. ‚Befreit‘ (vimutto): Ein im Geist Befreiter durch den Vorgang, der [Nibbāna] als Objekt nimmt.“ 1001-3. සොකස්සාති සොකො අස්ස. පහූතපඤ්ඤොති මහාපඤ්ඤො. වරභූරිමෙධසොති උත්තමවිපුලපඤ්ඤො භූතෙ අභිරතවරපඤ්ඤො වා. විධුරොති විගතධුරො, අප්පටිමොති වුත්තං හොති. 1001-3. „‚Des Kummers‘ (sokassa): Kummer sei ihm. ‚Von reicher Weisheit‘ (pahūtapañño): Von großer Weisheit. ‚Von exzellenter, weiter Intelligenz‘ (varabhūrimedhaso): Von höchster, umfassender Weisheit, oder einer von vorzüglicher Weisheit, der am Wirklichen (Bhūta) Freude hat. ‚Frei von Lasten‘ (vidhuro): Einer, dessen Last geschwunden ist (vigatadhuro); das bedeutet unvergleichlich (appaṭimo).“ 1004-9. මන්තපාරගෙති වෙදපාරගෙ. පස්සව්හොති පස්සථ අජානතන්ති අජානන්තානං. ලක්ඛණාති ලක්ඛණානි. බ්‍යාක්ඛාතාති කථිතානි, විත්ථාරිතානීති වුත්තං හොති. සමත්තාති සමත්තානි, පරිපුණ්ණානීති වුත්තං හොති. ධම්මෙන මනුසාසතීති ධම්මෙන අනුසාසති. 1004-9. „‚Die die Hymnen gemeistert haben‘ (mantapārage): Die die Veden gemeistert haben. ‚Seht‘ (passavho): Seht! ‚Der Unwissenden‘ (ajānatanti): Derer, die nicht wissen. ‚Merkmale‘ (lakkhaṇā): Die Merkmale. ‚Erklärt‘ (byākkhātā): Gesagt, das bedeutet ausführlich dargelegt. ‚Vollständig‘ (samattā): Vollständig, das bedeutet vollkommen. ‚Lehrt gemäß dem Gesetz‘ (dhammena manusāsati): Er unterweist gemäß dem Dhamma.“ 1011. ජාතිං ගොත්තඤ්ච ලක්ඛණන්ති ‘‘කීව චිරං ජාතො’’ති මම ජාතිඤ්ච ගොත්තඤ්ච ලක්ඛණඤ්ච. මන්තෙ සිස්සෙති මයා පරිචිතවෙදෙ ච මම සිස්සෙ ච. මනසායෙව පුච්ඡථාති ඉමෙ සත්ත පඤ්හෙ චිත්තෙනෙව පුච්ඡථ. 1011. „‚Alter (Geburt), Sippe und Merkmale‘ (jātiṃ gottañca lakkhaṇan): ‚Wie lange ist es her, seit er geboren wurde?‘ – mein Alter (Geburt), meine Sippe und meine Merkmale. ‚Die Hymnen und die Schüler‘ (mante sisse): Die von mir verinnerlichten Veden und meine Schüler. ‚Fragt ihn nur im Geist‘ (manasāyeva pucchatha): Fragt diese sieben Fragen allein mit dem Geist.“ 1013-8. තිස්සමෙත්තෙය්‍යොති එකොයෙව එස නාමගොත්තවසෙන වුත්තො. දුභයොති උභො. පච්චෙකගණිනොති විසුං විසුං ගණවන්තො. පුබ්බවාසනවාසිතාති පුබ්බෙ කස්සපස්ස භගවතො සාසනෙ පබ්බජිත්වා. ගතපච්චාගතවත්තපුඤ්ඤවාසනාය වාසිතචිත්තා. පුරමාහිස්සතින්ති මාහිස්සතිනාමිකං පුරං, නගරන්ති වුත්තං හොති. තඤ්ච නගරං පවිට්ඨාති අධිප්පායො, එවං සබ්බත්ථ. ගොනද්ධන්ති ගොධපුරස්ස නාමං. වනසව්හයන්ති පවනනගරං වුච්චති, ‘‘වනසාවත්ථි’’න්ති එකෙ. එවං වනසාවත්ථිතො කොසම්බිං, කොසම්බිතො ච සාකෙතං අනුප්පත්තානං කිර තෙසං සොළසන්නං ජටිලානං ඡයොජනමත්තා පරිසා අහොසි. 1013-8. „‚Tissa Metteyya‘ (tissametteyo): Dies ist ein und dieselbe Person, die nach Namen und Sippe so genannt wird. ‚Beide‘ (dubhayo): Beide. ‚Jeder mit einer eigenen Schar‘ (paccekagaṇino): Sie hatten jeweils eine eigene Schar. ‚Durch vergangene Eindrücke geprägt‘ (pubbavāsanavāsitā): Da sie früher in der Lehre des Erhabenen Kassapa die Hauslosigkeit angetreten hatten, waren ihre Geister mit den heilsamen Eindrücken (Vāsanā) der Praxis des Gehens und Wiederkehrens geprägt. ‚Zur Stadt Māhissatī‘ (puramāhissatiṃ): Die Stadt namens Māhissatī; das bedeutet die Stadt. Der Sinn ist: ‚sie betraron jene Stadt‘, und so überall. ‚Gonaddha‘ (gonaddhaṃ): Dies ist ein Name für Godhapura. ‚Die namens Vanasa‘ (vanasavhayaṃ): Damit ist die Stadt Pavana gemeint; einige lesen ‚Vanasāvatthī‘. Es heißt, dass für diese sechzehn Jaṭilas, als sie von Vanasāvatthī nach Kosambī und von Kosambī nach Sāketa gelangten, ihre Gefolgschaft etwa sechs Yojanas groß war.“ 1019. අථ භගවා ‘‘බාවරිස්ස ජටිලා මහාජනං සංවඩ්ඪෙන්තා ආගච්ඡන්ති, න ච තාව නෙසං ඉන්ද්‍රියානි පරිපාකං ගච්ඡන්ති, නාපි අයං දෙසො සප්පායො, මගධඛෙත්තෙ පන තෙසං පාසාණකචෙතියං සප්පායං. තත්‍ර [Pg.299] හි මයි ධම්මං දෙසෙන්තෙ මහාජනස්ස ධම්මාභිසමයො භවිස්සති, සබ්බනගරානි ච පවිසිත්වා ආගච්ඡන්තා බහුතරෙන ජනෙන ආගමිස්සන්තී’’ති භික්ඛුසඞ්ඝපරිවුතො සාවත්ථිතො රාජගහාභිමුඛො අගමාසි. තෙපි ජටිලා සාවත්ථිං ආගන්ත්වා විහාරං පවිසිත්වා ‘‘කො බුද්ධො, කුහිං බුද්ධො’’ති විචිනන්තා ගන්ධකුටිමූලං ගන්ත්වා භගවතො පදනික්ඛෙපං දිස්වා ‘‘රත්තස්ස හි උක්කුටිකං පදං භවෙ…පෙ… විවට්ටච්ඡදස්ස ඉදමීදිසං පද’’න්ති (අ. නි. අට්ඨ. 1.1.260-261; ධ. ප. අට්ඨ. 1.20 සාමාවතීවත්ථු; විසුද්ධි. 1.45) ‘‘සබ්බඤ්ඤු බුද්ධො’’ති නිට්ඨං ගතා. භගවාපි අනුපුබ්බෙන සෙතබ්‍යකපිලවත්ථුආදීනි නගරානි පවිසිත්වා මහාජනං සංවඩ්ඪෙන්තො පාසාණකචෙතියං ගතො. ජටිලාපි තාවදෙව සාවත්ථිතො නික්ඛමිත්වා සබ්බානි තානි නගරානි පවිසිත්වා පාසාණකචෙතියමෙව අගමංසු. තෙන වුත්තං ‘‘කොසම්බිඤ්චාපි සාකෙතං, සාවත්ථිඤ්ච පුරුත්තමං. සෙතබ්‍යං කපිලවත්ථු’’න්තිආදි. 1019. „Da dachte der Erhabene: ‚Die Jaṭilas von Bāvari kommen und ziehen eine große Menschenmenge an. Aber ihre geistigen Fähigkeiten (Indriyas) sind noch nicht reif, und diese Gegend ist für sie nicht geeignet. Doch das Pāsāṇaka-Cetiya im Magadha-Land ist für sie geeignet. Denn wenn ich dort das Dhamma lehre, wird die Volksmenge den Durchbruch zum Dhamma (Dhammābhisamaya) erlangen. Und wenn sie nach dem Durchqueren aller Städte kommen, werden sie mit einer noch größeren Menge von Menschen eintreffen.‘ So reiste er, umgeben von der Bhikkhu-Gemeinde, von Sāvatthī in Richtung Rājagaha. Auch jene Jaṭilas kamen nach Sāvatthī, betraten das Kloster und fragten forschend: ‚Wer ist der Buddha? Wo ist der Buddha?‘ Sie gingen zur Duftkammer (Gandhakuṭī), sahen die Fußabdrücke des Erhabenen und schlussfolgerten gemäß dem Vers: ‚Die Fußspuren eines Leidenschaftlichen sind gewölbt … aber dies hier sind die Fußspuren eines Mannes, der den Schleier gelüftet hat‘: ‚Er ist ein allwissender Buddha.‘ Auch der Erhabene zog schrittweise durch die Städte wie Setavya, Kapilavatthu usw., zog eine große Menschenmenge an und begab sich zum Pāsāṇaka-Cetiya. Die Jaṭilas verließen Sāvatthī sogleich, durchquerten all diese Städte und begaben sich ebenfalls zum Pāsāṇaka-Cetiya. Daher heißt es: ‚nach Kosambī und Sāketa, und nach Sāvatthī, der besten der Städte, nach Setavya, Kapilavatthu‘ usw.“ 1020. තත්ථ මාගධං පුරන්ති මගධපුරං රාජගහන්ති අධිප්පායො. පාසාණකං චෙතියන්ති මහතො පාසාණස්ස උපරි පුබ්බෙ දෙවට්ඨානං අහොසි. උප්පන්නෙ පන භගවති විහාරො ජාතො. සො තෙනෙව පුරිමවොහාරෙන ‘‘පාසාණකං චෙතිය’’න්ති වුච්චති. 1020. „Darin bedeutet ‚die magadhische Stadt‘ (māgadhaṃ puraṃ): die Stadt in Magadha, gemeint ist Rājagaha. ‚Pāsāṇaka-Cetiya‘ (pāsāṇakaṃ cetiyaṃ): Früher gab es eine Kultstätte für eine Gottheit (Deva) oben auf einem großen Felsblock. Als jedoch der Erhabene erschien, wurde dort ein Kloster (Vihāra) errichtet. Es wird aber weiterhin nach der früheren Bezeichnung ‚Pāsāṇaka-Cetiya‘ genannt.“ 1021. තසිතොවුදකන්ති තෙ හි ජටිලා වෙගසා භගවන්තං අනුබන්ධමානා සායං ගතමග්ගං පාතො, පාතො ගතමග්ගඤ්ච සායං ගච්ඡන්තා ‘‘එත්ථ භගවා’’ති සුත්වා අතිවිය පීතිපාමොජ්ජජාතා තං චෙතියං අභිරුහිංසු. තෙන වුත්තං ‘‘තුරිතා පබ්බතමාරුහු’’න්ති. 1021. „‚Wie ein Durstiger nach kühlem Wasser‘ (tasito v'udakaṃ): Denn diese Jaṭilas folgten dem Erhabenen in großer Eile. Am Morgen gingen sie den Weg, den er am vorherigen Abend gegangen war, und am Abend den Weg, den er am Morgen gegangen war. Als sie hörten: ‚Der Erhabene ist hier‘, wurden sie von großer Freude und Verzückung erfüllt und bestiegen jenes Cetiya. Daher heißt es: ‚Eilig stiegen sie auf den Berg.‘“ 1024. එකමන්තං ඨිතො හට්ඨොති තස්මිං පාසාණකෙ චෙතියෙ සක්කෙන මාපිතමහාමණ්ඩපෙ නිසින්නං භගවන්තං දිස්වා ‘‘කච්චි ඉසයො ඛමනීය’’න්තිආදිනා නයෙන භගවතා පටිසම්මොදනීයෙ කතෙ ‘‘ඛමනීයං භො ගොතමා’’තිආදීහි සයම්පි පටිසන්ථාරං කත්වා අජිතො ජෙට්ඨන්තෙවාසී එකමන්තං ඨිතො හට්ඨචිත්තො හුත්වා මනොපඤ්හෙ පුච්ඡි. 1024. „‚Er stand auf einer Seite, hocherfreut‘ (ekamantaṃ ṭhito haṭṭho): Nachdem sie den Erhabenen gesehen hatten, wie er in der großen, von Sakka errichteten Halle am Pāsāṇaka-Cetiya saß, und nachdem der Erhabene sie mit den Worten ‚Hoffentlich geht es den Sehern gut‘ usw. freundlich begrüßt hatte, erwiderten sie selbst den Willkommensgruß mit den Worten ‚Es geht uns gut, o ehrenwerter Gotama‘ usw. Danach stand der älteste Schüler, Ajita, mit erfreutem Geist auf einer Seite und stellte die Fragen im Geiste.“ 1025. තත්ථ ආදිස්සාති ‘‘කතිවස්සො’’ති එවං උද්දිස්ස. ජම්මනන්ති ‘‘අම්හාකං ආචරියස්ස ජාතිං බ්‍රූහී’’ති පුච්ඡති. පාරමින්ති නිට්ඨාගමනං. 1025. „Darin bedeutet ‚indem er aufzeigte‘ (ādissa): indem er aufzeigte mit den Worten ‚Wie alt ist er?‘. ‚Das Alter (Geburt)‘ (jammanaṃ): Er fragt: ‚Verkünde uns das Alter (Geburt) unseres Lehrers.‘ ‚Die Vollendung‘ (pāramiṃ): Das Erreichen des Ziels.“ 1026-7. වීසං වස්සසතන්ති වීසතිවස්සාධිකං වස්සසතං. ලක්ඛණෙති මහාපුරිසලක්ඛණෙ. එතස්මිං ඉතො පරෙසු ච ඉතිහාසාදීසු අනවයොති [Pg.300] අධිප්පායො පරපදං වා ආනෙත්වා තෙසු පාරමිං ගතොති යොජෙතබ්බං. පඤ්චසතානි වාචෙතීති පකතිඅලසදුම්මෙධමාණවකානං පඤ්චසතානි සයං මන්තෙ වාචෙති. සධම්මෙති එකෙ බ්‍රාහ්මණධම්මෙ, තෙවිජ්ජකෙ පාවචනෙති වුත්තං හොති. 1026-7. „„‚Einhundertundzwanzig Jahre‘ (vīsaṃ vassasataṃ): Einhundert Jahre plus zwanzig Jahre. ‚In den Merkmalen‘ (lakkhaṇe): In den Merkmalen eines großen Mannes. ‚Darin‘ bezieht sich auf dieses und die anderen Werke wie die Itihāsas usw., ‚fehlerlos‘ (anavayo) ist die Bedeutung; oder man sollte das nächste Wort heranziehen und es verbinden als ‚er hat darin die Vollendung (Pāramī) erreicht‘. ‚Er lehrt fünfhundert‘ (pañcasatāni vāceti): Er selbst lehrt fünfhundert von Natur aus träge und uneinsichtige Brahmanenschüler die Hymnen. ‚In seiner eigenen Lehre‘ (sadhamme): In der eigenen brahmanischen Lehre, das heißt im Schrifttum der dreifachen Veda-Weisheit.“ 1028. ලක්ඛණානං පවිචයන්ති ලක්ඛණානං විත්ථාරං, ‘‘කතමානි තානිස්ස ගත්තෙ තීණි ලක්ඛණානී’’ති පුච්ඡති. 1028. „‚Die Untersuchung der Merkmale‘ (lakkhaṇānaṃ pavicayaṃ): Eine ausführliche Darstellung der Merkmale; er fragt: ‚Welches sind die drei Merkmale an seinem Körper?‘“ 1030-31. පුච්ඡඤ්හීති පුච්ඡමානං කමෙතං පටිභාසතීති දෙවාදීසු කං පුග්ගලං එතං පඤ්හවචනං පටිභාසතීති. 1030-31. „‚Wem antwortete er auf die Frage?‘ (pucchañhi): Welcher Person unter den Devas usw. antwortete er mit dieser Antwort auf die Frage?“ 1032-33. එවං බ්‍රාහ්මණො පඤ්චන්නං පඤ්හානං වෙය්‍යාකරණං සුත්වා අවසෙසෙ ද්වෙ පුච්ඡන්තො ‘‘මුද්ධං මුද්ධාධිපාතඤ්චා’’ති ආහ. අථස්ස භගවා තෙ බ්‍යාකරොන්තො ‘‘අවිජ්ජා මුද්ධා’’ති ගාථමාහ. තත්ථ යස්මා චතූසු සච්චෙසු අඤ්ඤාණභූතා අවිජ්ජා සංසාරස්ස සීසං, තස්මා ‘‘අවිජ්ජා මුද්ධා’’ති ආහ. යස්මා ච අරහත්තමග්ගවිජ්ජා අත්තනා සහජාතෙහි සද්ධාසතිසමාධිකත්තුකම්‍යතාඡන්දවීරියෙහි සමන්නාගතා ඉන්ද්‍රියානං එකරසට්ඨභාවමුපගතත්තා තං මුද්ධං අධිපාතෙති, තස්මා ‘‘ධිජ්ජා මුද්ධාධිපාතිනී’’තිආදිමාහ. 1032-33. Nachdem der Brahmane so die Beantwortung von fünf seiner Fragen gehört hatte, stellte er die verbleibenden zwei Fragen und sagte: „das Haupt und das Spalten des Hauptes“. Um sie ihm zu beantworten, sprach der Erhabene den Vers: „Wisse, das Nichtwissen ist das Haupt.“ Da hier das Nichtwissen, das Unwissen über die vier Wahrheiten, das Haupt des Saṃsāra ist, sagte er: „Wisse, das Nichtwissen ist das Haupt.“ Und da das Wissen um den Pfad der Arahantschaft – begleitet von dem gleichzeitig entstandenen Vertrauen, der Achtsamkeit, der Konzentration, dem Wunsch nach Vollbringung und der Willenskraft, die alle mit einem einzigen Geschmack auftreten – dieses Haupt spaltet, sagte er deshalb: „Das klare Wissen spaltet das Haupt“ und so weiter. 1034-8. තතො වෙදෙන මහතාති අථ ඉමං පඤ්හවෙය්‍යාකරණං සුත්වා උප්පන්නාය මහාපීතියා සන්ථම්භිත්වා අලීනභාවං, කායචිත්තානං උදග්ගං පත්වාති අත්ථො. පතිත්වා ච ‘‘බාවරී’’ති ඉමං ගාථමාහ. අථ නං අනුකම්පමානො භගවා ‘‘සුඛිතො’’ති ගාථමාහ. වත්වා ච ‘‘බාවරිස්ස චා’’ති සබ්බඤ්ඤුපවාරණං පවාරෙසි. තත්ථ සබ්බෙසන්ති අනවසෙසානං සොළසසහස්සානං. තත්ථ පුච්ඡි තථාගතන්ති තත්ථ පාසාණකෙ චෙතියෙ, තත්ථ වා පරිසාය, තෙසු වා පවාරිතෙසු අජිතො පඨමං පඤ්හං පුච්ඡීති. සෙසං සබ්බගාථාසු පාකටමෙවාති. 1034-8. „Daraufhin von großer Begeisterung ergriffen“ (tato vedena mahatā): Nachdem er diese Beantwortung seiner Fragen gehört hatte, war er von der entstandenen großen Verzückung gestärkt, frei von Trägheit, und hatte Erhebung von Körper und Geist erlangt – das ist die Bedeutung. Er verneigte sich und sprach diesen Vers: „Der Brahmane Bāvari“. Aus Mitgefühl sprach der Erhabene dann den Vers: „Möge Bāvari glücklich sein“. Nachdem er dies gesagt hatte, lud er sie mit der Einladung eines Allwissenden ein: „Welchen Zweifel auch immer Bāvari hat“. Hier bedeutet „aller anderen“: aller verbleibenden sechzehntausend. „Dort stellte er dem Tathāgata die allererste Frage“: Dort am Pāsāṇaka-Cetiya, oder dort in der Versammlung, oder unter denen, die eingeladen worden waren, stellte Ajita die erste Frage. Der Rest in allen Versen ist bereits offensichtlich. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zum Khuddaka-Nikāya, සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය වත්ථුගාථාවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung der Einleitungsverse des Suttanipāta-Kommentars abgeschlossen. 1. අජිතසුත්තවණ්ණනා 1. Die Erklärung des Ajita-Suttas 1039. තස්මිං [Pg.301] පන පඤ්හෙ නිවුතොති පටිච්ඡාදිතො. කිස්සාභිලෙපනං බ්‍රූසීති කිං අස්ස ලොකස්ස අභිලෙපනං වදෙසි. 1039. In dieser Frage bedeutet „verhüllt“ (nivuto): verdeckt. „Was, sagst du, ist seine Verklebung?“ (kissābhilepanaṃ brūsi): Was, sagst du, ist die Verklebung dieser Welt? 1040. වෙවිච්ඡා පමාදා නප්පකාසතීති මච්ඡරියහෙතු ච පමාදහෙතු ච නප්පකාසති. මච්ඡරියං හිස්ස දානාදිගුණෙහි පකාසිතුං න දෙති, පමාදො සීලාදීහි. ජප්පාභිලෙපනන්ති තණ්හා අස්ස ලොකස්ස මක්කටලෙපො විය මක්කටස්ස අභිලෙපනං. දුක්ඛන්ති ජාතිආදිකං දුක්ඛං. 1040. „Sie glänzt nicht wegen Geiz und Nachlässigkeit“ (vevicchā pamādā nappakāsati): Wegen Geiz und wegen Nachlässigkeit glänzt sie nicht. Denn Geiz lässt sie nicht durch tugendhafte Eigenschaften wie Geben und so weiter glänzen, Nachlässigkeit nicht durch sittliches Verhalten und so weiter. „Begehren ist ihre Verklebung“ (jappābhilepana): Das Begehren ist die Verklebung dieser Welt, so wie Affenleim für einen Affen eine Verklebung ist. „Leiden“ (dukkha): Das Leiden von Geburt und so weiter. 1041. සවන්ති සබ්බධි සොතාති සබ්බෙසු රූපාදිආයතනෙසු තණ්හාදිකා සොතා සන්දන්ති. කිං නිවාරණන්ති තෙසං කිං ආවරණං කා රක්ඛාති? සංවරං බ්‍රූහීති තං තෙසං නිවාරණසඞ්ඛාතං සංවරං බ්‍රූහි. එතෙන සාවසෙසප්පහානං පුච්ඡති. කෙන සොතා පිධිය්‍යරෙති කෙන ධම්මෙන එතෙ සොතා පිධිය්‍යන්ති පච්ඡිජ්ජන්ති. එතෙන අනවසෙසප්පහානං පුච්ඡති. 1041. „Überall fließen die Ströme“ (savanti sabbadhi sotā): In allen Sinnesbereichen wie Formen und so weiter fließen die Ströme von Begehren und so weiter. „Was ist die Abwehr?“ (kiṃ nivāraṇaṃ): Was ist ihr Hindernis, was ihr Schutz? „Nenne die Zügelung“ (saṃvaraṃ brūhi): Nenne die Zügelung, die als ihre Abwehr bekannt ist. Damit fragt er nach dem Aufgeben mit verbleibendem Rest. „Wodurch werden die Ströme verschlossen?“ (kena sotā pidhiyyare): Durch welche Eigenschaft werden diese Ströme verschlossen, abgeschnitten? Damit fragt er nach dem rückstandslosen Aufgeben. 1042. සති තෙසං නිවාරණන්ති විපස්සනායුත්තා. කුසලානං ධම්මානං ගතියො සමන්නෙසමානා සති තෙසං සොතානං නිවාරණං. සොතානං සංවරං බ්‍රූමීති තමෙවාහං සතිං සොතානං සංවරං බ්‍රූමීති අධිප්පායො. පඤ්ඤායෙතෙ පිධිය්‍යරෙති රූපාදීසු පන අනිච්චතාදිපටිවෙධසාධිකාය මග්ගපඤ්ඤාය එතෙ සොතා සබ්බසො පිධිය්‍යන්තීති. 1042. „Achtsamkeit ist ihre Abwehr“ (sati tesaṃ nivāraṇaṃ): Die mit Einsicht verbundene Achtsamkeit, welche die Bereiche der heilsamen Zustände erforscht, ist die Abwehr jener Ströme. „Ich nenne sie die Zügelung der Ströme“ (sotānaṃ saṃvaraṃ brūmi): Die Bedeutung ist: „Eben diese Achtsamkeit nenne ich die Zügelung der Ströme.“ „Durch Weisheit werden sie verschlossen“ (paññāyete pidhiyyare): Durch die Pfad-Weisheit, welche die Vergänglichkeit und so weiter in Bezug auf Formen und so weiter durchdringt, werden diese Ströme gänzlich verschlossen. 1043. පඤ්ඤා චෙවාති පඤ්හගාථාය, යා චායං තයා වුත්තා පඤ්ඤා යා ච සති, යඤ්ච තදවසෙසං නාමරූපං, එතං සබ්බම්පි කත්ථ නිරුජ්ඣති, එතං මෙ පඤ්හං පුට්ඨො බ්‍රූහීති එවං සඞ්ඛෙපත්ථො වෙදිතබ්බො. 1043. „Sowohl Weisheit als auch...“ (paññā cevāti): Im Fragevers ist der kurze Sinn wie folgt zu verstehen: „Wo erlischt all dies – diese von dir erwähnte Weisheit und die Achtsamkeit, sowie das verbleibende Name-und-Form? Beantworte mir diese Frage, wenn du gefragt wirst.“ 1044. විස්සජ්ජනගාථාය පනස්ස යස්මා පඤ්ඤාසතියො නාමෙනෙව සඞ්ගහං ගච්ඡන්ති, තස්මා තා විසුං න වුත්තා. අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපත්ථො – යං මං ත්වං, අජිත, එතං පඤ්හං අපුච්ඡි ‘‘කත්ථෙතං උපරුජ්ඣතී’’ති, තං තෙ යත්ථ නාමඤ්ච රූපඤ්ච අසෙසං උපරුජ්ඣති, තං වදන්තො වදාමි, තස්ස, තස්ස හි විඤ්ඤාණස්ස නිරොධෙන සහෙව අපුබ්බං අචරිමං එත්ථෙතං උපරුජ්ඣති. එත්ථෙව විඤ්ඤාණනිරොධෙ නිරුජ්ඣති එතං, විඤ්ඤාණනිරොධා තස්ස නිරොධො හොති. තං නාතිවත්තතීති වුත්තං හොති. 1044. Im Antwortvers hingegen werden Weisheit und Achtsamkeit, da sie bereits im Begriff „Name“ (nāma) enthalten sind, nicht gesondert erwähnt. Dies ist hier der kurze Sinn: „Was diese Frage betrifft, die du mir gestellt hast, Ajita: ‚Wo kommt dies zum Erliegen?‘, so werde ich dir sagen, wo sowohl Name als auch Form restlos zum Erliegen kommen: Genau hier, gleichzeitig mit dem Erlöschen des Bewusstseins, weder früher noch später, kommt dies zum Erliegen. Genau hier, beim Erlöschen des Bewusstseins, erlischt dies; durch das Erlöschen des Bewusstseins erfolgt sein Erlöschen. Es bedeutet, dass sein Erlöschen nicht über das Erlöschen des Bewusstseins hinausgeht.“ 1045. එත්තාවතා [Pg.302] ච ‘‘දුක්ඛමස්ස මහබ්භය’’න්ති ඉමිනා පකාසිතං දුක්ඛසච්චං, ‘‘යානි සොතානී’’ති ඉමිනා සමුදයසච්චං පඤ්ඤායෙතෙ පිධිය්‍යරෙති ඉමිනා මග්ගසච්චං, ‘‘අසෙසං උපරුජ්ඣතී’’ති ඉමිනා නිරොධසච්චන්ති එවං චත්තාරි සච්චානි සුත්වාපි අරියභූමිං අනධිගතො පුන සෙඛාසෙඛපටිපදං පුච්ඡන්තො ‘‘යෙ ච සඞ්ඛාතධම්මාසෙ’’ති ගාථමාහ. තත්ථ සඞ්ඛාතධම්මාති අනිච්චාදිවසෙන පරිවීමංසිතධම්මා, අරහතං එතං අධිවචනං. සෙඛාති සීලාදීනි සික්ඛමානා අවසෙසා අරියපුග්ගලා. පුථූති බහූ සත්තජනා. තෙසං මෙ නිපකො ඉරියං පුට්ඨො පබ්‍රූහීති තෙසං මෙ සෙඛාසෙඛානං නිපකො පණ්ඩිතො ත්වං පුට්ඨො පටිපත්තිං බ්‍රූහීති. 1045. Bis hierher wurde durch die Aussage „Leiden ist seine große Gefahr“ die Wahrheit vom Leiden offenbart; durch den Ausdruck „die Ströme“ die Wahrheit von der Entstehung; durch die Aussage „durch Weisheit werden sie verschlossen“ die Wahrheit vom Pfad; und durch die Formulierung „kommen restlos zum Erliegen“ die Wahrheit vom Erlöschen. Obwohl er auf diese Weise die vier Wahrheiten gehört hatte, erreichte Ajita noch nicht die Ebene der Edlen. Da er erneut nach der Praxis des Übenden (sekha) und des Nicht-mehr-Übenden (asekha) fragte, sprach er den Vers: „Diejenigen, die das Dhamma ergründet haben“ (ye ca saṅkhātadhammāse). Hierbei bedeutet „die das Dhamma ergründet haben“: diejenigen, welche die Dinge gründlich im Hinblick auf Vergänglichkeit und so weiter untersucht haben; dies ist eine Bezeichnung für die Arahants. „Übende“ (sekha): die verbleibenden edlen Personen, die sich in Sittlichkeit und so weiter üben. „Zahlreiche“ (puthū): viele, da es sieben Arten von Personen gibt. „Verkünde mir ihr Verhalten, o Weiser, wenn du gefragt wirst“: Du, der du weise – das heißt klug – bist, sprich auf meine Frage hin über die Praxis jener Übenden und Nicht-mehr-Übenden. 1046. අථස්ස භගවා යස්මා සෙඛෙන කාමච්ඡන්දනීවරණං ආදිං කත්වා සබ්බකිලෙසා පහාතබ්බා එව, තස්මා ‘‘කාමෙසූ’’ති උපඩ්ඪගාථාය සෙඛපටිපදං දස්සෙති. තස්සත්ථො – වත්ථු ‘‘කාමෙසු’’ කිලෙසකාමෙන නාභිගිජ්ඣෙය්‍ය කායදුච්චරිතාදයො ච මනසො ආවිලභාවකරෙ ධම්මෙ පජහන්තො මනසා නාවිලො සියාති. යස්මා පන අසෙඛො අනිච්චාදිවසෙන සබ්බසඞ්ඛාරාදීනං පරිතුලිතත්තා කුසලො සබ්බධම්මෙසු කායානුපස්සනාසතිආදීහි ච සතො සක්කායදිට්ඨිආදීනං භින්නත්තා භික්ඛුභාවං පත්තො ච හුත්වා සබ්බිරියාපථෙසු පරිබ්බජති, තස්මා ‘‘කුසලො’’ති උපඩ්ඪගාථාය අසෙඛපටිපදං දස්සෙති. සෙසං සබ්බත්ථ පාකටමෙව. 1046. Da nun der Übende alle Befleckungen, beginnend mit dem Hindernis des Sinnesbegehrens, völlig aufgeben muss, zeigt der Erhabene die Praxis des Übenden mit der ersten Vershälfte: „Nach den Sinnenlüsten...“ (kāmesu). Dies ist die Bedeutung: Man sollte nicht gierig sein nach Sinnesobjekten aufgrund der Befleckung durch Sinnenlust. Indem man jene Dinge wie körperliches Fehlverhalten aufgibt, die den Geist trüben, sollte man im Geist ungetrübt sein. Da jedoch der Nicht-mehr-Übende, weil er alle Gestaltungen im Hinblick auf Vergänglichkeit und so weiter vollkommen eingeschätzt hat, geschickt in allen Phänomenen ist, und durch die in der Betrachtung des Körpers und so weiter begründete Achtsamkeit achtsam ist, und den Zustand eines Bhikkhus erreicht hat, indem er die Persönlichkeitsansicht und andere Befleckungen zerschlagen hat, wandert er in allen Körperhaltungen umher; daher zeigt der Erhabene die Praxis des Nicht-mehr-Übenden mit der zweiten Vershälfte: „Geschickt...“ (kusalo). Der Rest ist überall ganz offensichtlich. එවං භගවා අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨාපෙසි, දෙසනාපරියොසානෙ අජිතො අරහත්තෙ පතිට්ඨාසි සද්ධිං අන්තෙවාසිසහස්සෙන, අඤ්ඤෙසඤ්ච අනෙකසහස්සානං ධම්මචක්ඛුං උදපාදි. සහ අරහත්තප්පත්තියා ච ආයස්මතො අජිතස්ස අන්තෙවාසිසහස්සස්ස ච අජිනජටාවාකචීරාදීනි අන්තරධායිංසු. සබ්බෙව ඉද්ධිමයපත්තචීවරධරා, ද්වඞ්ගුලකෙසා එහිභික්ඛූ හුත්වා භගවන්තං නමස්සමානා පඤ්ජලිකා නිසීදිංසූති. So beendete der Erhabene die Lehrrede mit der Arahantschaft als Höhepunkt. Am Ende der Lehrrede gründete sich Ajita zusammen mit seinen tausend Schülern in der Arahantschaft, und in vielen tausend anderen entstand das Auge des Dhamma. Mit dem Erreichen der Arahantschaft verschwanden beim Ehrwürdigen Ajita und seinen Schülern die Antilopenhäute, Flechtenhaare, Rindenkleider und so weiter. Sie alle wurden, indem sie mit den Worten „Kommt, Bhikkhus!“ angesprochen wurden, zu Bhikkhus mit zwei Zoll langem Haar, die durch übernatürliche Kräfte entstandene Roben trugen und Schalen trugen. Den Erhabenen ehrerbietig grüßend, setzten sie sich mit gefalteten Händen nieder. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zum Khuddaka-Nikāya, සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය අජිතසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung des Ajita-Suttas im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen. 2. තිස්සමෙත්තෙය්‍යසුත්තවණ්ණනා 2. Die Erklärung des Tissametteyya-Suttas 1047. කොධ [Pg.303] සන්තුස්සිතොති තිස්සමෙත්තෙය්‍යසුත්තං. කා උප්පත්ති? සබ්බසුත්තානං පුච්ඡාවසිකා එව උප්පත්ති. තෙ හි බ්‍රාහ්මණා ‘‘කතාවකාසා පුච්ඡව්හො’’ති භගවතා පවාරිතත්තා අත්තනො අත්තනො සංසයං පුච්ඡිංසු. පුට්ඨො පුට්ඨො ච තෙසං භගවා බ්‍යාකාසි. එවං පුච්ඡාවසිකානෙවෙතානි සුත්තානීති වෙදිතබ්බානි. 1047. „Wer ist hier zufrieden?“ – dies ist das Tissa-Metteyya-Sutta. Was ist der Anlass? Der Anlass für alle Lehrreden ist die Beantwortung von Fragen. Denn jene Brahmanen, vom Erhabenen mit den Worten „Euch ist Gelegenheit gegeben, fragt!“ eingeladen, befragten ihn jeweils nach ihren eigenen Zweifeln. Und vom jeweiligen befragt, erklärte es ihnen der Erhabene. So ist zu verstehen, dass diese Lehrreden auf Fragen hin gesprochen wurden. නිට්ඨිතෙ පන අජිතපඤ්හෙ ‘‘කථං ලොකං අවෙක්ඛන්තං, මච්චුරාජා න පස්සතී’’ති (සු. නි. 1124; චූළනි. පිඞ්ගියමාණවපුච්ඡා 144) එවං මොඝරාජා පුච්ඡිතුං ආරභි. තං ‘‘න තාවස්ස ඉන්ද්‍රියානි පරිපාකං ගතානී’’ති ඤත්වා භගවා ‘‘තිට්ඨ ත්වං, මොඝරාජ, අඤ්ඤො පුච්ඡතූ’’ති පටික්ඛිපි. තතො තිස්සමෙත්තෙය්‍යො අත්තනො සංසයං පුච්ඡන්තො ‘‘කොධා’’ති ගාථමාහ. තත්ථ කොධ සන්තුස්සිතොති කො ඉධ තුට්ඨො. ඉඤ්ජිතාති තණ්හාදිට්ඨිවිප්ඵන්දිතානි. උභන්තමභිඤ්ඤායාති උභො අන්තෙ අභිජානිත්වා. මන්තා න ලිප්පතීති පඤ්ඤාය න ලිප්පති. Nachdem jedoch die Fragen des Ajita abgeschlossen waren, begann Mogharājā zu fragen: „Wie muss man die Welt betrachten, damit der König des Todes einen nicht sieht?“, doch der Erhabene, im Wissen: „Seine geistigen Fähigkeiten sind noch nicht zur Reife gelangt“, wies ihn ab und sagte: „Warte, Mogharājā! Ein anderer soll fragen.“ Daraufhin sprach Tissa Metteyya, der nach seinen Zweifeln fragte, die Strophe, die mit „Wer hier“ beginnt. Darin bedeutet „Wer ist hier zufrieden?“: Wer ist hier erfreut? „Regungen“ (iñjitā) sind das Zappeln von Begehren und Ansichten. „Nachdem er beide Enden direkt erkannt hat“: nachdem er beide Enden durchschaut hat. „Wird durch Weisheit (mantā) nicht befleckt“: wird durch Weisheit nicht befleckt. 1048-9. තස්සෙතමත්ථං බ්‍යාකරොන්තො භගවා ‘‘කාමෙසූ’’ති ගාථාද්වයමාහ. තත්ථ කාමෙසු බ්‍රහ්මචරියවාති කාමනිමිත්තං බ්‍රහ්මචරියවා, කාමෙසු ආදීනවං දිස්වා මග්ගබ්‍රහ්මචරියෙන සමන්නාගතොති වුත්තං හොති. එත්තාවතා සන්තුසිතං දස්සෙති, ‘‘වීතතණ්හො’’තිආදීහි අනිඤ්ජිතං. තත්ථ සඞ්ඛාය නිබ්බුතොති අනිච්චාදිවසෙන ධම්මෙ වීමංසිත්වා රාගාදිනිබ්බානෙන නිබ්බුතො. සෙසං තත්ථ තත්ථ වුත්තනයත්තා පාකටමෙව. 1048-9. Um ihm diese Bedeutung zu erklären, sprach der Erhabene das Strophenpaar, das mit „Inmitten der Sinnengenüsse“ beginnt. Darin bedeutet „Inmitten der Sinnengenüsse das geistliche Leben führend“: wegen der Sinnengenüsse das geistliche Leben führend; das heißt, wer das Elend in den Sinnengenüssen gesehen hat und mit dem geistlichen Leben des Pfades ausgestattet ist. Damit zeigt er den „Zufriedenen“ auf; und durch Ausdrücke wie „frei von Begehren“ (vītataṇho) zeigt er den Regungslosen. Darin bedeutet „erloschen, nachdem er erkannt hat“ (saṅkhāya nibbuto): nachdem er die Phänomene im Sinne von Unbeständigkeit und so weiter untersucht hat, ist er durch das Erlöschen von Gier und so weiter erloschen. Der Rest ist aufgrund der an den jeweiligen Stellen bereits erklärten Methode offensichtlich. එවං භගවා ඉමම්පි සුත්තං අරහත්තනිකූටෙනෙව දෙසෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ අයම්පි බ්‍රාහ්මණො අරහත්තෙ පතිට්ඨාසි සද්ධිං අන්තෙවාසිසහස්සෙන, අඤ්ඤෙසඤ්ච අනෙකසහස්සානං ධම්මචක්ඛුං උදපාදි. සෙසං පුබ්බසදිසමෙවාති. So verkündete der Erhabene auch diese Lehrrede mit der Arhatschaft als Höhepunkt. Am Ende der Lehrdarlegung wurde auch dieser Brahmane zusammen mit seinen tausend Schülern in der Arhatschaft etabliert, und für viele Tausende andere entstand das Auge des Dhamma. Der Rest ist genau wie im vorherigen Fall. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zum Khuddaka-Nikāya, සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය තිස්සමෙත්තෙය්‍යසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung des Tissa-Metteyya-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen. 3. පුණ්ණකසුත්තවණ්ණනා 3. Die Erklärung des Puṇṇaka-Sutta 1050. අනෙජන්ති [Pg.304] පුණ්ණකසුත්තං. ඉමම්පි පුරිමනයෙනෙව මොඝරාජානං පටික්ඛිපිත්වා වුත්තං. තත්ථ මූලදස්සාවින්ති අකුසලමූලාදිදස්සාවිං. ඉසයොති ඉසිනාමකා ජටිලා. යඤ්ඤන්ති දෙය්‍යධම්මං. අකප්පයිංසූති පරියෙසන්ති. 1050. Das Puṇṇaka-Sutta beginnt mit „Den Regungslosen“ (anejaṃ). Auch dieses wurde, nachdem Mogharājā auf dieselbe Weise wie zuvor abgewiesen worden war, gesprochen. Darin bedeutet „der die Wurzel sieht“ (mūladassāviṃ): derjenige, der die unheilsamen Wurzeln und so weiter sieht. „Rishis“ (isayo): die Asketen mit Flechthaar (Jaṭilas), die „Rishis“ genannt werden. „Opfer“ (yaññaṃ): die zu gebenden Gaben. „Sie vollzogen“ (akappayiṃsu): sie erstrebten. 1051. ආසීසමානාති රූපාදීනි පත්ථයමානා. ඉත්ථත්තන්ති ඉත්ථභාවඤ්ච පත්ථයමානා, මනුස්සාදිභාවං ඉච්ඡන්තාති වුත්තං හොති. ජරං සිතාති ජරං නිස්සිතා. ජරාමුඛෙන චෙත්ථ සබ්බවට්ටදුක්ඛං වුත්තං. තෙන වට්ටදුක්ඛනිස්සිතා තතො අපරිමුච්චමානා එව කප්පයිංසූති දීපෙති. 1051. „Begehrend“ (āsīsamānā): nach Formen und so weiter verlangend. „Nach einem Daseinszustand“ (itthattaṃ): auch nach dem gegenwärtigen Daseinszustand verlangend; das heißt, sie wünschten sich das Menschsein und so weiter. „Vom Alter abhängig“ (jaraṃ sitā): auf das Alter gestützt. Unter der Überschrift des „Alters“ wird hier das gesamte Leiden des Daseinskreislaufs (vaṭṭadukkha) angesprochen. Damit wird gezeigt: Da sie vom Leiden des Kreislaufs abhängig waren, ohne sich daraus zu befreien, vollzogen sie eben jene Opfer. 1052. කච්චිස්සු තෙ භගවා යඤ්ඤපථෙ අප්පමත්තා, අතාරුං ජාතිඤ්ච ජරඤ්ච මාරිසාති එත්ථ යඤ්ඤොයෙව යඤ්ඤපථො. ඉදං වුත්තං හොති – කච්චි තෙ යඤ්ඤෙ අප්පමත්තා හුත්වා යඤ්ඤං කප්පයන්තා වට්ටදුක්ඛමතරිංසූති. 1052. „Sind sie wohl, o Erhabener, achtsam auf dem Pfad des Opfers, über Geburt und Alter hinausgegangen, Werter?“: Hier ist das Opfer selbst der „Pfad des Opfers“. Dies ist damit gesagt: „Sind sie wohl, indem sie im Opfer achtsam waren und Opfer darbrachten, über das Leiden des Kreislaufs hinausgegangen?“ 1053. ආසීසන්තීති රූපපටිලාභාදයො පත්ථෙන්ති. ථොමයන්තීති ‘‘සුයිට්ඨං සුචි දින්න’’න්තිආදිනා නයෙන යඤ්ඤාදීනි පසංසන්ති. අභිජප්පන්තීති රූපාදිපටිලාභාය වාචං භින්දන්ති. ජුහන්තීති දෙන්ති. කාමාභිජප්පන්ති පටිච්ච ලාභන්ති රූපාදිපටිලාභං පටිච්ච පුනප්පුනං කාමෙ එව අභිජප්පන්ති, ‘‘අහො වත අම්හාකං සියු’’න්ති වදන්ති, තණ්හඤ්ච තත්ථ වඩ්ඪෙන්තීති වුත්තං හොති. යාජයොගාති යාගාධිමුත්තා. භවරාගරත්තාති එවමිමෙහි ආසීසනාදීහි භවරාගෙනෙව රත්තා, භවරාගරත්තා වා හුත්වා එතානි ආසීසනාදීනි කරොන්තා නාතරිංසු ජාතිආදිවට්ටදුක්ඛං න උත්තරිංසූති. 1053. „Sie begehren“ (āsīsanti): sie ersehnen den Erhalt von Formen und so weiter. „Sie lobpreisen“ (thomayanti): sie preisen die Opfer auf die Weise wie „wohlgeopfert, rein gegeben“ und so weiter. „Sie beschwören“ (abhijappanti): sie brechen in Worte aus, um Formen und so weiter zu erlangen. „Sie opfern“ (juhanti): sie geben. „Sie beschwören Sinnengenüsse im Hinblick auf Gewinn“ (kāmābhijappanti paṭicca lābhaṃ): im Hinblick auf das Erlangen von Formen und so weiter beschwören sie immer wieder nur Sinnengenüsse; das heißt, sie sagen „Oh, mögen diese Dinge unser sein!“ und vermehren dort ihr Begehren. „Dem Opfer geweiht“ (yājayogā): dem Opfer hingegeben. „Vom Begehren nach Werden gefärbt“ (bhavarāgarattā): so sind sie durch dieses Begehren eben vom Begehren nach Werden gefärbt; oder indem sie vom Begehren nach Werden gefärbt waren, führten sie diese Wünsche aus und überschritten nicht das Leiden des Kreislaufs wie Geburt und so weiter, sie gingen nicht darüber hinaus. 1054-5. අථකොචරහීති අථ ඉදානි කො අඤ්ඤො අතාරීති. සඞ්ඛායාති ඤාණෙන වීමංසිත්වා. පරොපරානීති පරානි ච ඔරානි ච, පරත්තභාවසකත්තභාවාදීනි පරානි ච ඔරානි චාති වුත්තං හොති. විධූමොති කායදුච්චරිතාදිධූමවිරහිතො. අනීඝොති රාගාදිඊඝවිරහිතො. අතාරි සොති සො එවරූපො අරහා ජාතිජරං අතාරි. සෙසමෙත්ථ පාකටමෙව. 1054-5. „Wer aber dann hier“ (atha ko carahī): wer also ist jetzt ein anderer, der hinübergegangen ist? „Nachdem er erkannt hat“ (saṅkhāya): nachdem er es mit Wissen untersucht hat. „Das Jenseitige und Diesseitige“ (paroparāni): das Jenseitige und das Diesseitige; das heißt, das Dasein anderer und das eigene Dasein. „Rauchlos“ (vidhūmo): frei vom Rauch des körperlichen Fehlverhaltens und so weiter. „Kummerlos“ (anīgho): frei vom Kummer wie Gier und so weiter. „Dieser ist hinübergegangen“ (atāri so): ein solcher Arhat ist über Geburt und Alter hinweggegangen. Der Rest ist hierin offensichtlich. එවං [Pg.305] භගවා ඉමම්පි සුත්තං අරහත්තනිකූටෙනෙව දෙසෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ අයම්පි බ්‍රාහ්මණො අරහත්තෙ පතිට්ඨාසි සද්ධිං අන්තෙවාසිසහස්සෙන, අඤ්ඤෙසඤ්ච අනෙකසතානං ධම්මචක්ඛුං උදපාදි. සෙසං වුත්තසදිසමෙවාති. So verkündete der Erhabene auch diese Lehrrede mit der Arhatschaft als Höhepunkt. Am Ende der Lehrdarlegung wurde auch dieser Brahmane zusammen mit seinen tausend Schülern in der Arhatschaft etabliert, und für viele Hunderte andere entstand das Auge des Dhamma. Der Rest ist genau wie bereits beschrieben. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zum Khuddaka-Nikāya, සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය පුණ්ණකසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung des Puṇṇaka-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen. 4. මෙත්තගූසුත්තවණ්ණනා 4. Die Erklärung des Mettagū-Sutta 1056. පුච්ඡාමි තන්ති මෙත්තගුසුත්තං. තත්ථ මඤ්ඤාමි තං වෙදගුං භාවිතත්තන්ති ‘‘අයං වෙදගූ’’ති ච ‘‘භාවිතත්තො’’ති ච එවං තං මඤ්ඤාමි. 1056. Das Mettagū-Sutta beginnt mit „Ich frage dich“ (pucchāmi taṃ). Darin bedeutet „Ich halte dich für einen Wissensmeister, einen innerlich Entfalteten“ (maññāmi taṃ vedaguṃ bhāvitattaṃ): „Dieser ist ein Wissensmeister (vedagū)“ und „Er ist einer, der sich selbst entfaltet hat (bhāvitatto)“, so halte ich dich dafür. 1057. අපුච්ඡසීති එත්ථ අ-ඉති පදපූරණමත්තෙ නිපාතො, පුච්ඡසිච්චෙව අත්ථො. පවක්ඛාමි යථා පජානන්ති යථා පජානන්තො ආචික්ඛති, එවං ආචික්ඛිස්සාමි. උපධිනිදානා පභවන්ති දුක්ඛාති තණ්හාදිඋපධිනිදානා ජාතිආදිදුක්ඛවිසෙසා පභවන්ති. 1057. In „Du hast gefragt“ (apucchasi) ist das „a-“ nur ein Partikel zur Versfüllung, die Bedeutung ist schlicht „du fragst“. „Ich werde es dir erklären, wie einer, der versteht“ (pavakkhāmi yathā pajānaṃ): wie ein Verstehender erklärt, so werde ich es erklären. „Die Leiden entstehen aufgrund von Aneignung“ (upadhinidānā pabhavanti dukkhā): die verschiedenen Leiden wie Geburt und so weiter entstehen aufgrund von Aneignungen (upadhi) wie Begehren und so weiter. 1058. එවං උපධිනිදානතො පභවන්තෙසු දුක්ඛෙසු – යො වෙ අවිද්වාති ගාථා. තත්ථ පජානන්ති සඞ්ඛාරෙ අනිච්චාදිවසෙන ජානන්තො. දුක්ඛස්ස ජාතිප්පභවානුපස්සීති වට්ටදුක්ඛස්ස ජාතිකාරණං ‘‘උපධී’’ති අනුපස්සන්තො. 1058. Angesichts der Leiden, die so aus den Aneignungen entstehen, folgt die Strophe „Wer wahrlich unwissend ist“ (yo ve avidvā). Darin bedeutet „verstehend“ (pajānaṃ): die Gestaltungen im Sinne von Unbeständigkeit und so weiter erkennend. „Der die Entstehung und den Ursprung des Leidens betrachtet“ (dukkhassa jātippabhavānupassī): betrachtend, dass die „Aneignung“ (upadhi) die Ursache für die Entstehung des Leidens im Kreislauf ist. 1059. සොකපරිද්දවඤ්චාති සොකඤ්ච පරිදෙවඤ්ච. තථා හි තෙ විදිතො එස ධම්මොති යථා යථා සත්තා ජානන්ති, තථා තථා පඤ්ඤාපනවසෙන විදිතො එස ධම්මොති. 1059. „Kummer und Wehklage“ (sokapariddavañca): Kummer und Wehklagen. „Denn so ist dir dieser Dhamma bekannt“ (tathā hi te vidito esa dhammo): Dieser Dhamma ist dir so bekannt, dass Wesen ihn verstehen, wie auch immer du ihn darlegst. 1060-61. කිත්තයිස්සාමි තෙ ධම්මන්ති නිබ්බානධම්මං නිබ්බානගාමිනිපටිපදාධම්මඤ්ච තෙ දෙසයිස්සාමි. දිට්ඨෙ ධම්මෙති දිට්ඨෙ දුක්ඛාදිධම්මෙ, ඉමස්මිංයෙව වා අත්තභාවෙ. අනීතිහන්ති අත්තපච්චක්ඛං. යං විදිත්වාති යං ධම්මං ‘‘සබ්බෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චා’’තිආදිනා නයෙන සම්මසන්තො විදිත්වා. තඤ්චාහං අභිනන්දාමීති තං වුත්තපකාරධම්මජොතකං තව වචනං අහං පත්ථයාමි. ධම්මමුත්තමන්ති තඤ්ච ධම්මමුත්තමං අභිනන්දාමීති. 1060-61. „Ich werde dir den Dhamma verkünden“ (kittayissāmi te dhammaṃ): Ich werde dich den Dhamma des Nibbāna und den Dhamma des Pfades, der zum Nibbāna führt, lehren. „In diesem Leben“ (diṭṭhe dhamme): im geschauten Dhamma von Leiden und so weiter, oder eben in dieser eigenen Existenz. „Frei von Hörensagen“ (anītiham): durch eigene Erfahrung unmittelbar zu erkennen. „Nachdem man ihn verstanden hat“ (yaṃ viditvā): nachdem man diesen Dhamma untersucht hat, indem man ihn auf die Weise wie „alle Gestaltungen sind unbeständig“ und so weiter erkannt hat. „Und darüber freue ich mich“ (tañcāhaṃ abhinandāmi): ich ersehne deine Worte, die jenen auf die genannte Weise dargelegten Dhamma erhellen. „Über diesen höchsten Dhamma“ (dhammaṃ uttamaṃ): und über diesen höchsten Dhamma freue ich mich. 1062. උද්ධං [Pg.306] අධො තිරියඤ්චාපි මජ්ඣෙති එත්ථ උද්ධන්ති අනාගතද්ධා වුච්චති, අධොති අතීතද්ධා, තිරියඤ්චාපි මජ්ඣෙති පච්චුප්පන්නද්ධා. එතෙසු නන්දිඤ්ච නිවෙසනඤ්ච, පනුජ්ජ විඤ්ඤාණන්ති එතෙසු උද්ධාදීසු තණ්හඤ්ච දිට්ඨිනිවෙසනඤ්ච අභිසඞ්ඛාරවිඤ්ඤාණඤ්ච පනුදෙහි, පනුදිත්වා ච භවෙ න තිට්ඨෙ, එවං සන්තෙ දුවිධෙපි භවෙ න තිට්ඨෙය්‍ය. එවං තාව පනුජ්ජසද්දස්ස පනුදෙහීති ඉමස්මිං අත්ථවිකප්පෙ සම්බන්ධො, පනුදිත්වාති එතස්මිං පන අත්ථවිකප්පෙ භවෙ න තිට්ඨෙති අයමෙව සම්බන්ධො. එතානි නන්දිනිවෙසනවිඤ්ඤාණානි පනුදිත්වා දුවිධෙපි භවෙ න තිට්ඨෙය්‍යාති වුත්තං හොති. 1062. „Oben, unten und auch quer in der Mitte“: Hierbei wird mit „oben“ die Zukunft bezeichnet, mit „unten“ die Vergangenheit und mit „quer in der Mitte“ die Gegenwart. „Nachdem man das Entzücken und das Anhaften daran vertrieben hat, das Bewusstsein“: In Bezug auf diese Dinge, die „oben“ usw. sind, vertreibe das Begehren, das Anhaften an Ansichten und das gestaltende Bewusstsein; und nachdem man sie vertrieben hat, „sollte man nicht im Dasein verbleiben“: Wenn dem so ist, würde man nicht einmal im zweifachen Dasein verbleiben. Dies ist zunächst die Verknüpfung, wenn das Wort panujja im Sinne von panudehi („vertreibe!“, Imperativ der 2. Person Singular) verstanden wird. Wenn es jedoch im Sinne von panuditvā („nachdem man vertrieben hat“, Absolutiv) verstanden wird, ist dies die Verknüpfung: „[er] würde nicht im Dasein verbleiben“. Es bedeutet: Nachdem man dieses Entzücken, das Anhaften und das gestaltende Bewusstsein vertrieben hat, würde man nicht im zweifachen Dasein verbleiben. 1063-4. එතානි විනොදෙත්වා භවෙ අතිට්ඨන්තො එසො – එවංවිහාරීති ගාථා. තත්ථ ඉධෙවාති ඉමස්මිංයෙව සාසනෙ, ඉමස්මිංයෙව වා අත්තභාවෙ. සුකිත්තිතං ගොතමනූපධීකන්ති එත්ථ අනුපධිකන්ති නිබ්බානං. තං සන්ධාය භගවන්තං ආලපන්තො ආහ – ‘‘සුකිත්තිතං ගොතමනූපධීක’’න්ති. 1063-4. Diese Strophe bezieht sich auf einen, der so weilt („so lebend“), indem er diese vertrieben hat und nicht im Dasein verbleibt. Darin bedeutet „genau hier“ (idheva): in eben dieser Lehre oder in eben diesem Dasein. „Gut verkündet ist, Gotama, der Zustand frei von Aneignungen (anupadhika)“: Hierbei ist „der Zustand frei von Aneignungen“ das Nibbāna. Darauf Bezug nehmend, sagte er, den Erhabenen ansprechend: „Gut verkündet ist, Gotama, der Zustand frei von Aneignungen“. 1065. න කෙවලං දුක්ඛමෙව පහාසි – තෙ චාපීති ගාථා. තත්ථ අට්ඨිතන්ති සක්කච්චං, සදා වා. තං තං නමස්සාමීති තස්මා තං නමස්සාමි. සමෙච්චාති උපගන්ත්වා. නාගාති භගවන්තං ආලපන්තො ආහ. 1065. Nicht nur [du] hast das Leiden überwunden – die Strophe lautet: „auch sie“. Darin bedeutet „beständig“ (aṭṭhita): sorgfältig oder immer. „Darum erweise ich dir Verehrung“ (taṃ taṃ namassāmi): deshalb verehre ich dich. „Zusammengekommen“ (samecca) bedeutet: herangetreten. „O Nāga“: Dies sagt er, um den Erhabenen anzusprechen. 1066. ඉදානි තං භගවා ‘‘අද්ධා හි භගවා පහාසි දුක්ඛ’’න්ති එවං තෙන බ්‍රාහ්මණෙන විදිතොපි අත්තානං අනුපනෙත්වාව පහීනදුක්ඛෙන පුග්ගලෙන ඔවදන්තො ‘‘යං බ්‍රාහ්මණ’’න්ති ගාථමාහ. තස්සත්ථො – යං ත්වං අභිජානන්තො ‘‘අයං බාහිතපාපත්තා බ්‍රාහ්මණො, වෙදෙහි ගතත්තා වෙදගූ, කිඤ්චනාභාවෙන අකිඤ්චනො, කාමෙසු ච භවෙසු ච අසත්තත්තා කාමභවෙ අසත්තො’’ති ජඤ්ඤා ජානෙය්‍යාසි. අද්ධා හි සො ඉමං ඔඝං අතාරි, තිණ්ණො ච පාරං අඛිලො අකඞ්ඛො. 1066. Obwohl nun der Erhabene von diesem Brahmanen so erkannt worden war: „Wahrlich, der Erhabene hat das Leiden überwunden“, sprach der Erhabene, ohne dies auf sich selbst zu beziehen, die Strophe „Welchen Brahmanen...“, um ihn zu ermahnen, indem er sich auf eine Person bezog, die das Leiden überwunden hat. Ihr Sinn ist: „Wen auch immer du so erkennst: ‚Dieser ist ein Brāhmaṇa, weil er das Böse vertrieben hat; ein Kenner der Veden (vedagū), weil er die Veden durchschritten hat; ohne Besitz (akiñcano), weil er nichts Eigenes besitzt; und ungebunden an Sinnesfreuden und Dasein, weil er kein Anhaften an Sinnesfreuden und Daseinszuständen hat‘, den solltest du erkennen. Wahrlich, dieser hat diese Flut überquert, ist hinübergegangen zum jenseitigen Ufer, ist frei von Unfruchtbarkeit und zweifelsfrei.“ 1067. කිඤ්ච භිය්‍යො – විද්වා ච යොති ගාථා. තත්ථ ඉධාති ඉමස්මිං සාසනෙ, අත්තභාවෙ වා. විසජ්ජාති වොස්සජ්ජිත්වා. සෙසං සබ්බත්ථ පාකටමෙව. 1067. Und was noch mehr ist – die Strophe: „Und wer weise ist“ (vidvā ca yo). Darin bedeutet „hier“ (idha): in dieser Lehre oder in diesem Dasein. „Indem er gelockert hat“ (visajja): abgelegt habend. Der Rest ist überall klar. එවං [Pg.307] භගවා ඉමම්පි සුත්තං අරහත්තනිකූටෙනෙව දෙසෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ ච වුත්තසදිසො එව ධම්මාභිසමයො අහොසීති. So schloss der Erhabene auch diese Lehrrede mit dem Höhepunkt der Arhatschaft ab. Und am Ende der Lehrverkündigung fand auf die bereits erwähnte Weise das Durchdringen des Dhamma statt. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zur Khuddaka-Nikāya, සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය මෙත්තගූසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist im Suttanipāta-Kommentar die Erklärung des Mettagū-Suttas abgeschlossen. 5. ධොතකසුත්තවණ්ණනා 5. Erklärung des Dhotaka-Suttas 1068-9. පුච්ඡාමි තන්ති ධොතකසුත්තං. තත්ථ වාචාභිකඞ්ඛාමීති වාචං අභිකඞ්ඛාමි. සික්ඛෙ නිබ්බානමත්තනොති අත්තනො රාගාදීනං නිබ්බානත්ථාය අධිසීලාදීනි සික්ඛෙය්‍ය. ඉතොති මම මුඛතො. 1068-9. „Ich frage dich“ (pucchāmi taṃ) ist das Dhotaka-Sutta. Darin bedeutet „ich sehne mich nach deinen Worten“ (vācābhikaṅkhāmi): ich wünsche mir deine Rede. „Sollte üben für sein eigenes Nibbāna“ (sikkhe nibbānam attano): Er sollte sich im höheren tugendhaften Verhalten usw. üben zur Auslöschung seiner eigenen Begierde usw. „Von hier“ (ito) bedeutet: aus meinem Mund. 1070. එවං වුත්තෙ අත්තමනො ධොතකො භගවන්තං අභිත්ථවමානො කථංකථාපමොක්ඛං යාචන්තො ‘‘පස්සාමහ’’න්ති ගාථමාහ. තත්ථ පස්සාමහං දෙවමනුස්සලොකෙති පස්සාමි අහං දෙවමනුස්සලොකෙ. තං තං නමස්සාමීති තං එවරූපං නමස්සාමි. පමුඤ්චාති පමොචෙහි. 1070. Als dies gesagt wurde, sprach der erfreute Dhotaka die nächste Strophe, indem er den Erhabenen pries und darum bat, ihn von seinen Zweifeln zu befreien: „Ich sehe“ (passāmaham). Darin bedeutet „ich sehe in der Welt der Götter und Menschen“ (passāmahaṃ devamanussaloke): ich sehe in der Welt der Götter und Menschen. „Darum erweise ich dir Verehrung“ (taṃ taṃ namassāmi): einen solchen wie dich verehre ich. „Befreie mich“ (pamuñca): erlöse mich. 1071. අථස්ස භගවා අත්තාධීනමෙව කථංකථාපමොක්ඛං ඔඝතරණමුඛෙන දස්සෙන්තො ‘‘නාහ’’න්ති ගාථමාහ. තත්ථ නාහං සහිස්සාමීති අහං න සහිස්සාමි න සක්ඛිස්සාමි, න වායමිස්සාමීති වුත්තං හොති. පමොචනායාති පමාචෙතුං. කථංකථින්ති සකඞ්ඛං. තරෙසීති තරෙය්‍යාසි. 1071. Daraufhin sprach der Erhabene die nächste Strophe „Nicht werde ich...“ (nāhaṃ) und zeigte ihm unter der Überschrift „das Überqueren der Flut“, dass die Befreiung vom Zweifel völlig von einem selbst abhängt. Darin bedeutet „ich werde nicht fähig sein“ (nāhaṃ sahissāmi): ich kann nicht, ich werde mich nicht darum bemühen, dies ist damit gemeint. „Zur Befreiung“ (pamocanāya): um zu befreien. „Den Zweifelnden“ (kathaṃkathin): den mit Zweifeln Behafteten. „Du wirst überqueren“ (taresī): du solltest überqueren. 1072-5. එවං වුත්තෙ අත්තමනතරො ධොතකො භගවන්තං අභිත්ථවමානො අනුසාසනිං යාචන්තො ‘‘අනුසාස බ්‍රහ්මෙ’’ති ගාථමාහ. තත්ථ බ්‍රහ්මාති සෙට්ඨවචනමෙතං. තෙන භගවන්තං ආමන්තයමානො ආහ – ‘‘අනුසාස බ්‍රහ්මෙ’’ති. විවෙකධම්මන්ති සබ්බසඞ්ඛාරවිවෙකනිබ්බානධම්මං. අබ්‍යාපජ්ජමානොති නානප්පකාරතං අනාපජ්ජමානො. ඉධෙව සන්තොති ඉධෙව සමානො. අසිතොති අනිස්සිතො. ඉතො පරා ද්වෙ ගාථා මෙත්තගුසුත්තෙ වුත්තනයා එව. කෙවලඤ්හි තත්ථ ධම්මං, ඉධ සන්තින්ති අයං විසෙසො. තතියගාථායපි [Pg.308] පුබ්බඩ්ඪං තත්ථ වුතනයමෙව අපරඩ්ඪෙ සඞ්ගොති සජ්ජනට්ඨානං, ලග්ගනන්ති වුත්තං හොති. සෙසං සබ්බත්ථ පාකටමෙව. 1072-5. Als dies gesagt wurde, sprach Dhotaka, noch erfreuter, die nächste Strophe „Unterweise mich, o Brahmā“ (anusāsa brahme), um den Erhabenen zu preisen und um Unterweisung zu bitten. Darin ist „Brahmā“ eine Bezeichnung für das Beste. Damit sprach er den Erhabenen an und sagte: „Unterweise mich, o Brahmā“. „Den Zustand der Abgeschiedenheit“ (vivekadhamma): den Zustand des Nibbāna, welches die Abgeschiedenheit von allen gestalteten Dingen ist. „Völlig ungehindert“ (abyāpajjamāno): in keiner Weise gehindert werdend. „Genau hier friedvoll“ (idheva santo): genau hier weilend. „Ungebunden“ (asito): unabhängig. Die folgenden zwei Strophen sind genau in der Weise zu verstehen, wie sie im Mettagū-Sutta erklärt wurden. Der einzige Unterschied ist, dass dort auf „Dhamma“ Bezug genommen wurde, während er hier auf „Frieden“ (santi) verweist. Auch in der dritten Strophe ist die erste Hälfte in der dort erklärten Weise zu verstehen. In der zweiten Hälfte bedeutet „Fessel“ (saṅgo): ein Ort des Anhaftens, ein Festgebunden-Sein. Der Rest ist überall klar. එවං භගවා ඉමම්පි සුත්තං අරහත්තනිකූටෙනෙව දෙසෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ ච වුත්තසදිසො එව ධම්මාභිසමයො අහොසීති. So schloss der Erhabene auch diese Lehrrede mit dem Höhepunkt der Arhatschaft ab. Und am Ende der Lehrverkündigung fand auf die bereits erwähnte Weise das Durchdringen des Dhamma statt. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zur Khuddaka-Nikāya, සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය ධොතකසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist im Suttanipāta-Kommentar die Erklärung des Dhotaka-Suttas abgeschlossen. 6. උපසීවසුත්තවණ්ණනා 6. Erklärung des Upasīva-Suttas 1076. එකො අහන්ති උපසීවසුත්තං. තත්ථ මහන්තමොඝන්ති මහන්තං ඔඝං. අනිස්සිතොති පුග්ගලං වා ධම්මං වා අනිස්සිතො. නො විසහාමීති න සක්කොමි. ආරම්මණන්ති නිස්සයං. යං නිස්සිතොති යං පුග්ගලං වා ධම්මං වා නිස්සිතො. 1076. „Ich allein“ (eko ahaṃ) ist das Upasīva-Sutta. Darin bedeutet „die große Flut“ (mahantam oghaṃ): die große Flut. „Ungebunden“ (anissito): weder auf eine Person noch auf eine Lehre gestützt. „Ich bin nicht imstande“ (no visahāmi): ich kann nicht. „Einen Anhaltspunkt“ (ārammaṇaṃ): eine Stütze. „Gestützt auf welchen“ (yaṃ nissito): gestützt auf welche Person oder Lehre. 1077. ඉදානි යස්මා සො බ්‍රාහ්මණො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනලාභී තඤ්ච සන්තම්පි නිස්සයං න ජානාති, තෙනස්ස භගවා තඤ්ච නිස්සයං උත්තරි ච නිය්‍යානපථං දස්සෙන්තො ‘‘ආකිඤ්චඤ්ඤ’’න්ති ගාථමාහ. තත්ථ පෙක්ඛමානොති තං ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්තිං සතො සමාපජ්ජිත්වා වුට්ඨහිත්වා ච අනිච්චාදිවසෙන පස්සමානො. නත්ථීති නිස්සායාති තං ‘‘නත්ථි කිඤ්චී’’ති පවත්තසමාපත්තිං ආරම්මණං කත්වා. තරස්සු ඔඝන්ති තතො පභුති පවත්තාය විපස්සනාය යථානුරූපං චතුබ්බිධම්පි ඔඝං තරස්සු. කථාහීති කථංකථාහි. තණ්හක්ඛයං නත්තමහාභිපස්සාති රත්තින්දිවං නිබ්බානං විභූතං කත්වා පස්ස. එතෙනස්ස දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරං කථෙති. 1077. Da nun dieser Brahmane das Gebiet der Nichtsheit (ākiñcaññāyatana) erlangt hatte, aber nicht wusste, dass auch dies tatsächlich eine Stütze war, sprach der Erhabene die Strophe „Die Nichtsheit [betrachtend]...“ (ākiñcañña) zu ihm und zeigte ihm diese Stütze und einen höheren Pfad zur Befreiung. Darin bedeutet „betrachtend“ (pekkhamāno): achtsam in diese Errungenschaft des Gebiets der Nichtsheit eingetreten und daraus hervorgegangen, und sie im Lichte der Vergänglichkeit usw. betrachtend. „Gestützt auf ‚es gibt nichts‘“ (natthīti nissāya): die Errungenschaft, die mit dem Gedanken ‚es gibt nichts‘ auftritt, als Grundlage nehmend. „Überquere die Flut“ (tarassu oghaṃ): überquere mit der von diesem Punkt an auftretenden Einsicht auf angemessene Weise die gesamte vierfache Flut. „Durch die Zweifel“ (kathāhī): durch die Zweifel (kathaṃkathāhi). „Betrachte Tag und Nacht die Vernichtung des Begehrens“ (taṇhakkhayaṃ nattamahābhipassa): Mache das Nibbāna Tag und Nacht gegenwärtig und betrachte es. Damit erklärt er ihm das glückliche Verweilen in diesem Leben. 1078-9. ඉදානි ‘‘කාමෙ පහායා’’ති සුත්වා වික්ඛම්භනවසෙන අත්තනා පහීනෙ කාමෙ සම්පස්සමානො ‘‘සබ්බෙසූ’’ති ගාථමාහ. තත්ථ හිත්වා මඤ්ඤන්ති අඤ්ඤං තතො හෙට්ඨා ඡබ්බිධම්පි සමාපත්තිං හිත්වා. සඤ්ඤාවිමොක්ඛෙ පරමෙති සත්තසු සඤ්ඤාවිමොක්ඛෙසු උත්තමෙ ආකිඤ්චඤ්ඤායතනෙ. තිට්ඨෙ නු [Pg.309] සො තත්ථ අනානුයායීති සො පුග්ගලො තත්ථ ආකිඤ්චඤ්ඤායතනබ්‍රහ්මලොකෙ අවිගච්ඡමානො තිට්ඨෙය්‍ය නූති පුච්ඡති. අථස්ස භගවා සට්ඨිකප්පසහස්සමත්තංයෙව ඨානං අනුජානන්තො තතියගාථමාහ. 1078-9. Als er nun „nachdem er die Sinnesfreuden aufgegeben hat“ hörte und erkannte, dass er selbst die Sinnesfreuden durch Unterdrückung aufgegeben hatte, sprach er die nächste Strophe „Indem er alle [anderen verlässt]...“ (sabbesu). Darin bedeutet „nachdem er [andere] hinter sich gelassen hat“ (hitvā maññaṃ): nachdem er die anderen sechs darunter liegenden Errungenschaften aufgegeben hat. „In der höchsten Befreiung der Wahrnehmung“ (saññāvimokkhe parame): im Gebiet der Nichtsheit, welches das höchste unter den sieben Befreiungen der Wahrnehmung ist. „Würde er dort weilen, ohne wegzugehen?“ (tiṭṭhe nu so tattha anānuyāyī): Er fragt: „Würde diese Person dort in der Brahma-Welt des Gebiets der Nichtsheit verbleiben, ohne wegzugehen?“ Daraufhin sprach der Erhabene die dritte Strophe zu ihm, in der er einräumt, dass man dort für etwa 60.000 Äonen verweilen kann. 1080. එවං තස්ස තත්ථ ඨානං සුත්වා ඉදානිස්ස සස්සතුච්ඡෙදභාවං පුච්ඡන්තො ‘‘තිට්ඨෙ චෙ’’ති ගාථමාහ. තත්ථ පූගම්පි වස්සානන්ති අනෙකසඞ්ඛ්‍යම්පි වස්සානං, ගණරාසින්ති අත්ථො. ‘‘පූගම්පි වස්සානී’’තිපි පාඨො, තත්ථ විභත්තිබ්‍යත්තයෙන සාමිවචනස්ස පච්චත්තවචනං කත්තබ්බං, පූගන්ති වා එතස්ස බහූනීති අත්ථො වත්තබ්බො. ‘‘පූගානී’’ති වාපි පඨන්ති, පුරිමපාඨොයෙව සබ්බසුන්දරො. තත්ථෙව සො සීති සියා විමුත්තොති සො පුග්ගලො තත්ථෙවාකිඤ්චඤ්ඤායතනෙ නානාදුක්ඛෙහි විමුත්තො සීතිභාවප්පත්තො භවෙය්‍ය, නිබ්බානප්පත්තො සස්සතො හුත්වා තිට්ඨෙය්‍යාති අධිප්පායො. චවෙථ විඤ්ඤාණං තථාවිධස්සාති උදාහු තථාවිධස්ස විඤ්ඤාණං අනුපාදාය පරිනිබ්බායෙය්‍යාති උච්ඡෙදං පුච්ඡති, පටිසන්ධිග්ගහණත්ථං වාපි භවෙය්‍යාති පටිසන්ධිම්පි තස්ස පුච්ඡති. 1080. Nachdem er so von dessen Verweilen dort gehört hatte, sprach er die nächste Strophe, „Wenn er dort verweilen würde“ (tiṭṭhe ce), um nach ewigem Dasein oder Vernichtung zu fragen. Darin bedeutet „pūgampi vassānaṃ“: eine unzählige Anzahl von Jahren, also eine Anhäufung. Es gibt auch die Lesart „pūgampi vassāni“; dabei sollte im Wege des Kasuswechsels der Genitiv durch den Nominativ ersetzt werden, oder „pūga“ sollte im Sinne von „viele“ erklärt werden. Man liest auch „pūgāni“, aber die erste Lesart ist die allerschönste. „Tattheva so sī“ (siyā vimutto): Würde diese Person, ebendort im Gebiet der Nichtsheit von den verschiedenen Leiden befreit, die Kühle erlangen? Die Absicht ist: „Verbleibt einer, der das Nibbāna erlangt hat, indem er ewig geworden ist?“ „Cavetha viññāṇaṃ tathāvidhassa“: Er fragt nach der Vernichtung: „Oder würde das Bewusstsein eines Solchen ohne Anhaften völlig erlöschen (parinibbāyeyya)?“ Oder er fragt nach der Wiederverkörperung: „Würde es zum Zwecke der Wiederverkörperung vergehen?“ 1081. අථස්ස භගවා උච්ඡෙදසස්සතං අනුපගම්ම තත්ථ උප්පන්නස්ස අරියසාවකස්ස අනුපාදාය පරිනිබ්බානං දස්සෙන්තො ‘‘අච්චී යථා’’ති ගාථමාහ. තත්ථ අත්ථං පලෙතීති අත්ථං ගච්ඡති. න උපෙති සඞ්ඛන්ති ‘‘අසුකං නාම දිසං ගතො’’ති වොහාරං න ගච්ඡති. එවං මුනී නාමකායා විමුත්තොති එවං තත්ථ උප්පන්නො සෙක්ඛමුනි පකතියා පුබ්බෙව රූපකායා විමුත්තො තත්ථ චතුත්ථමග්ගං නිබ්බත්තෙත්වා ධම්මකායස්ස පරිඤ්ඤාතත්තා පුන නාමකායාපි විමුත්තො උභතොභාගවිමුත්තො ඛීණාසවො හුත්වා අනුපාදාපරිනිබ්බානසඞ්ඛාතං අත්ථං පලෙති, න උපෙති සඞ්ඛං ‘‘ඛත්තියො වා බ්‍රාහ්මණො වා’’ති එවමාදිකං. 1081. Daraufhin sprach der Erhabene, ohne sich der Vernichtung oder dem ewigen Dasein zuzuwenden, die Strophe „Wie eine Flamme“ (accī yathā), um das völlige Erlöschen ohne Anhaften (anupādāparinibbāna) eines edlen Jüngers zu zeigen, der dort wiedergeboren wurde. Darin bedeutet „atthaṃ paleti“: geht zur Ruhe. „Na upeti saṅkhaṃ“: Er geht nicht in die Bezeichnung ein wie „er ist in diese oder jene Himmelsrichtung gegangen“. „Evaṃ munī nāmakāyā vimutto“: So bringt der dort entstandene Sekha-Muni, der von Natur aus schon zuvor vom Formkörper (rūpakāya) befreit war, dort den vierten Pfad hervor; weil er den Dhamma-Körper vollkommen verstanden hat, ist er auch vom Geistkörper (nāmakāya) befreit. So geht er, als ein in beiderlei Hinsicht Befreiter (ubhatobhāgavimutta), dessen Triebe versiegt sind (khīṇāsava), zur Ruhe – was eine Bezeichnung für das Erlöschen ohne Anhaften ist –, und geht in keine Bezeichnung wie „Krieger“ (khattiya) oder „Brahmane“ (brāhmaṇa) usw. mehr ein. 1082. ඉදානි ‘‘අත්ථං පලෙතී’’ති සුත්වා තස්ස යොනිසො අත්ථං අසල්ලක්ඛෙන්තො ‘‘අත්ථඞ්ගතො සො’’ති ගාථමාහ. තස්සත්ථො – සො අත්ථඞ්ගතො උදාහු නත්ථි, උදාහු වෙ සස්සතියා සස්සතභාවෙන අරොගො අවිපරිණාමධම්මො සොති එවං තං මෙ මුනී සාධු වියාකරොහි. කිං කාරණං? තථා හි තෙ විදිතො එස ධම්මොති. 1082. Als er nun „geht zur Ruhe“ (atthaṃ paleti) hörte, ohne dessen Sinn weise (yoniso) zu erfassen, sprach er die Strophe „Ist einer, der zur Ruhe gegangen ist“ (atthaṅgato so). Deren Bedeutung ist: „Existiert jener, der zur Ruhe gegangen ist, nicht mehr, oder ist er für alle Ewigkeit durch eine ewige Natur heil (arogo), unveränderlich? Erkläre mir dies wohl, o Weise.“ Aus welchem Grund? „Denn dieser Dhamma ist von dir verstanden worden.“ 1083. අථස්ස [Pg.310] භගවා තථා අවත්තබ්බතං දස්සෙන්තො ‘‘අත්ථඞ්ගතස්සා’’ති ගාථමාහ. තත්ථ අත්ථඞ්ගතස්සාති අනුපාදාපරිනිබ්බුතස්ස. න පමාණමත්ථීති රූපාදිප්පමාණං නත්ථි. යෙන නං වජ්ජුන්ති යෙන රාගාදිනා නං වදෙය්‍යුං. සබ්බෙසු ධම්මෙසූති සබ්බෙසු ඛන්ධාදිධම්මෙසු. සෙසං සබ්බත්ථ පාකටමෙව. 1083. Daraufhin sprach der Erhabene die Strophe „Für einen, der zur Ruhe gegangen ist“ (atthaṅgatassa), um zu zeigen, dass er unbeschreibbar ist. Darin bedeutet „atthaṅgatassa“: für einen ohne Anhaften völlig Erloschenen. „Na pamāṇamatthi“: Es gibt kein Maß in Form von Körperlichkeit (rūpa) und den anderen Daseinsgruppen (khandha). „Yena naṃ vajjuṃ“: wodurch man von ihm im Sinne von Gier (rāga) usw. sprechen könnte. „Sabbesu dhammesu“: wenn alle Phänomene wie die Daseinsgruppen usw. aufgerückt (beseitigt) sind. Der Rest ist überall völlig klar. එවං භගවා ඉමං සුත්තං අරහත්තනිකූටෙනෙව දෙසෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ ච වුත්තසදිසො එව ධම්මාභිසමයො අහොසීති. So schloss der Erhabene auch diese Lehrrede mit dem Höhepunkt der Arahantschaft ab. Und am Ende der Verkündigung fand der bereits beschriebene Durchbruch zum Dhamma (dhammābhisamaya) statt. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In Paramatthajotikā, dem Kommentar zu den kürzeren Texten (Khuddaka-Aṭṭhakathā), සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය උපසීවසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung des Upasīva-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen. 7. නන්දසුත්තවණ්ණනා 7. Erklärung des Nanda-Sutta 1084-5. සන්ති ලොකෙති නන්දසුත්තං. තත්ථ පඨමගාථාය අත්ථො – ලොකෙ ඛත්තියාදයො ජනා ආජීවකනිගණ්ඨාදිකෙ සන්ධාය ‘‘සන්ති මුනයො’’ති වදන්ති, තයිදං කථංසූති කිං නු ඛො තෙ සමාපත්තිඤාණාදිනා ඤාණෙන උප්පන්නත්තා ඤාණූපපන්නං නො මුනිං වදන්ති, එවංවිධං නු වදන්ති, උදාහු වෙ නානප්පකාරකෙන ලූඛජීවිතසඞ්ඛාතෙන ජීවිතෙනූපපන්නන්ති අථස්ස භගවා තදුභයං පටික්ඛිපිත්වා මුනිං දස්සෙන්තො ‘‘න දිට්ඨියා’’ති ගාථමාහ. 1084-5. „Es gibt in der Welt“ (Santi loke) ist das Nanda-Sutta. Darin ist die Bedeutung der ersten Strophe: In der Welt sagen Menschen wie Krieger (khattiya) usw. in Bezug auf die Ājīvakas, Nigaṇṭhas und andere: „Es gibt Weise (munayo)“. Doch wie verhält sich das? Nennen sie etwa einen Weisen, weil er ein bestimmtes Wissen besitzt, das durch Wissen wie das Wissen der meditativen Erreichungen (samāpattiñāṇa) usw. entstanden ist? Sprechen sie von so einem, oder von einem, der mit einer bestimmten Lebensweise ausgestattet ist, die als eine der verschiedenen Formen eines strengen Lebens bezeichnet wird? Daraufhin wies der Erhabene beides zurück und sprach, um den wahren Weisen zu beschreiben, die Strophe „Nicht durch Ansicht“ (na diṭṭhiyā). 1086-7. ඉදානි ‘‘දිට්ඨාදීහි සුද්ධී’’ති වදන්තානං වාදෙ කඞ්ඛාපහානත්ථං ‘‘යෙ කෙචිමෙ’’ති පුච්ඡති. තත්ථ අනෙකරූපෙනාති කොතූහලමඞ්ගලාදිනා. තත්ථ යතා චරන්තාති තත්ථ සකාය දිට්ඨියා ගුත්තා විහරන්තා. අථස්ස තථා සුද්ධිඅභාවං දීපෙන්තො භගවා දුතියං ගාථමාහ. 1086-7. Nun fragt er: „Wer immer diese...“ (ye kecime), um seine Zweifel bezüglich der Behauptung derer zu beseitigen, die sagen, „Reinheit kommt durch Ansicht usw.“. Darin bedeutet „anekarūpena“: durch vielfältige Weisen, wie den Glauben an verheißungsvolle Zeichen. „Tattha yatā carantā“: diejenigen, die dort in ihrer eigenen Ansicht gezügelt (geschützt) leben. Daraufhin sprach der Erhabene die zweite Strophe, um das Fehlen einer solchen Reinheit auf diese Weise aufzuzeigen. 1088-90. එවං ‘‘නාතරිංසූ’’ති සුත්වා ඉදානි යො අතරි, තං සොතුකාමො ‘‘යෙ කෙචිමෙ’’ති පුච්ඡති. අථස්ස භගවා ඔඝතිණ්ණමුඛෙන ජාතිජරාතිණ්ණෙ දස්සෙන්තො තතියං ගාථමාහ. තත්ථ නිවුතාති ඔවුටා පරියොනද්ධා. යෙසීධාති යෙසු ඉධ. එත්ථ ච සු-ඉති නිපාතමත්තං. තණ්හං පරිඤ්ඤායාති තීහි පරිඤ්ඤාහි තණ්හං පරිජානිත්වා. සෙසං සබ්බත්ථ පුබ්බෙ වුත්තනයත්තා පාකටමෙව. 1088-90. Nachdem er so gehört hatte, dass „sie nicht hinübergegangen sind“, fragt er nun, begierig zu erfahren, wer hinübergegangen ist: „Wer immer diese...“ (ye kecime). Daraufhin sprach der Erhabene die dritte Strophe, um diejenigen, die Geburt und Alter überwunden haben, unter der Rubrik derer aufzuzeigen, die die Flut überquert haben. Darin bedeutet „nivutā“: verhüllt, umhüllt. „Yesīdha“ bedeutet: in welchen hier. Das Wort „su“ ist hier bloß eine Partikel. „Taṇhaṃ pariññāya“: nachdem man das Begehren durch die drei Arten des vollkommenen Verstehens (pariññā) vollkommen verstanden hat. Der Rest ist überall klar, da die Methode bereits zuvor erklärt wurde. එවං [Pg.311] භගවා අරහත්තනිකූටෙනෙව දෙසනං නිට්ඨාපෙසි, දෙසනාපරියොසානෙ පන නන්දො භගවතො භාසිතං අභිනන්දමානො ‘‘එතාභිනන්දාමී’’ති ගාථමාහ. ඉධාපි ච පුබ්බෙ වුත්තසදිසො එව ධම්මාභිසමයො අහොසීති. So schloss der Erhabene auch diese Verkündigung mit dem Höhepunkt der Arahantschaft ab. Am Ende der Verkündigung jedoch sprach Nanda, sich über das vom Erhabenen Gesagte freuend, die Strophe „Dies heiße ich gut“ (etābhinandāmi). Und auch hier fand der bereits beschriebene Durchbruch zum Dhamma statt. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In Paramatthajotikā, dem Kommentar zu den kürzeren Texten (Khuddaka-Aṭṭhakathā), සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය නන්දසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung des Nanda-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen. 8. හෙමකසුත්තවණ්ණනා 8. Erklärung des Hemaka-Sutta 1091-4. යෙ මෙ පුබ්බෙති හෙමකසුත්තං. තත්ථ යෙ මෙ පුබ්බෙ වියාකංසූති යෙ බාවරිආදයො පුබ්බෙ මය්හං සකං ලද්ධිං වියාකංසු. හුරං ගොතමසාසනාති ගොතමසාසනා පුබ්බතරං. සබ්බං තං තක්කවඩ්ඪනන්ති සබ්බං තං කාමවිතක්කාදිවඩ්ඪනං. තණ්හානිග්ඝාතනන්ති තණ්හාවිනාසනං. අථස්ස භගවා තං ධම්මං ආචික්ඛන්තො ‘‘ඉධා’’ති ගාථාද්වයමාහ. තත්ථ එතදඤ්ඤාය යෙ සතාති එතං නිබ්බානපදමච්චුතං ‘‘සබ්බෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චා’’තිආදිනා නයෙන විපස්සන්තා අනුපුබ්බෙන ජානිත්වා යෙ කායානුපස්සනාසතිආදීහි සතා. දිට්ඨධම්මාභිනිබ්බුතාති විදිතධම්මත්තා, දිට්ඨධම්මත්තා, රාගාදිනිබ්බානෙන ච අභිනිබ්බුතා. සෙසං සබ්බත්ථ පාකටමෙව. 1091-4. „Diejenigen, die mir in der Vergangenheit“ (Ye me pubbe) ist das Hemaka-Sutta. Darin bedeutet „ye me pubbe viyākaṃsu“: jene wie Bāvari und andere, die mir in der Vergangenheit ihre eigene Lehre (laddhi) erklärten. „Huraṃ gotamasāsanā“: zeitlich vor der Lehre Gotamas. „Sabbaṃ taṃ takkavaḍḍhanaṃ“: all das war eine Vermehrung des Denkens (wie der Sinnesgedanken). „Taṇhānigghātanaṃ“: die Vernichtung des Begehrens. Daraufhin sprach der Erhabene, ihm jenen Dhamma erklärend, die zwei Strophen, beginnend mit „Hier“ (idhā). Darin bedeutet „etadaññāya ye satā“: diejenigen, die diesen unvergänglichen Zustand des Nibbāna im Wege der Einsicht wie „alle gestalteten Dinge sind unbeständig“ usw. schrittweise erkannt haben und die durch die Achtsamkeit auf den Körper (kāyānupassanāsati) usw. achtsam sind. „Diṭṭhadhammābhinibbutā“: weil sie den Dhamma erkannt haben, den Dhamma gesehen haben und durch das Erlöschen von Gier usw. im gegenwärtigen Leben erloschen sind. Der Rest ist überall völlig klar. එවං භගවා ඉමම්පි සුත්තං අරහත්තනිකූටෙනෙව දෙසෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ ච පුබ්බසදිසො එව ධම්මාභිසමයො අහොසීති. So verkündete der Erhabene auch dieses Sutta mit dem Höhepunkt der Arahantschaft. Und am Ende der Verkündigung fand wie zuvor der Durchbruch zum Dhamma statt. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In Paramatthajotikā, dem Kommentar zu den kürzeren Texten (Khuddaka-Aṭṭhakathā), සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය හෙමකසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung des Hemaka-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen. 9. තොදෙය්‍යසුත්තවණ්ණනා 9. Erklärung des Todeyya-Sutta 1095. යස්මිං [Pg.312] කාමාති තොදෙය්‍යසුත්තං. තත්ථ විමොක්ඛො තස්ස කීදිසොති තස්ස කීදිසො විමොක්ඛො ඉච්ඡිතබ්බොති පුච්ඡති. ඉදානි තස්ස අඤ්ඤවිමොක්ඛාභාවං දස්සෙන්තො භගවා දුතියං ගාථමාහ. තත්ථ විමොක්ඛො තස්ස නාපරොති තස්ස අඤ්ඤො විමොක්ඛො නත්ථි. 1095. „In wem die Begierden“ (Yasmiṃ kāmā) ist das Todeyya-Sutta. Darin fragt er: „Welcher Art ist seine Befreiung?“ (vimokkho tassa kīdiso), d. h., wie ist seine Befreiung zu erkennen? Um ihm nun das Nichtvorhandensein einer anderen Befreiung zu zeigen, sprach der Erhabene die zweite Strophe. Darin bedeutet „vimokkho tassa nāparo“: für ihn existiert keine andere Befreiung mehr. 1097-8. එවං ‘‘තණ්හක්ඛයො එව විමොක්ඛො’’ති වුත්තෙපි තමත්ථං අසල්ලක්ඛෙන්තො ‘‘නිරාසසො සො උද ආසසානො’’ති පුන පුච්ඡති. තත්ථ උද පඤ්ඤකප්පීති උදාහු සමාපත්තිඤාණාදිනා ඤාණෙන තණ්හාකප්පං වා දිට්ඨිකප්පං වා කප්පයති. අථස්ස භගවා තං ආචික්ඛන්තො දුතියං ගාථමාහ. තත්ථ කාමභවෙති කාමෙ ච භවෙ ච. සෙසං සබ්බත්ථ පාකටමෙව. 1097-8. Obwohl es so gesagt wurde: „Die Vernichtung des Begehrens selbst ist die Befreiung“, erkannte er diese Bedeutung nicht und fragte erneut: „Ist er ohne Begehren oder hegt er Begehren?“ Darin bedeutet „Oder macht er gedankliche Konstruktionen durch Weisheit“ (uda paññakappī): Oder konstruiert er durch Wissen, wie etwa das Wissen um die Errungenschaften, gedankliche Konstruktionen aus Begehren (taṇhākappa) oder gedankliche Konstruktionen aus Ansichten (diṭṭhikappa)? Daraufhin sprach der Erhabene, um ihm diese Angelegenheit zu erklären, den zweiten Vers. Darin bedeutet „kāmabhave“: in Sinnlichkeit und Werden. Der Rest ist überall ganz offensichtlich. එවං භගවා ඉමම්පි සුත්තං අරහත්තනිකූටෙනෙව දෙසෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ ච පුබ්බසදිසො එව ධම්මාභිසමයො අහොසීති. So lehrte der Erhabene auch diese Lehrrede mit der Arhatschaft als Höhepunkt. Und am Ende der Lehrverkündigung fand wie zuvor ein Durchbruch zum Dhamma statt. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zur kurzen Sammlung (Khuddaka-Aṭṭhakathā), සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය තොදෙය්‍යසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung der Todeyya-Lehrrede im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen. 10. කප්පසුත්තවණ්ණනා 10. Die Erklärung der Kappa-Lehrrede (Kappa Sutta) 1099. මජ්ඣෙ සරස්මින්ති කප්පසුත්තං. තත්ථ මජ්ඣෙ සරස්මින්ති පුරිමපච්ඡිමකොටිපඤ්ඤාණාභාවතො මජ්ඣභූතෙ සංසාරෙති වුත්තං හොති. තිට්ඨතන්ති තිට්ඨමානානං. යථායිදං නාපරං සියාති යථා ඉදං දුක්ඛං පුන න භවෙය්‍ය. 1099. „Inmitten des Stromes“ (majjhe sarasmiṃ) betrifft die Kappa-Lehrrede. Darin bedeutet „inmitten des Stromes“: im Saṃsāra, der „inmitten“ liegt, weil sein Anfang oder Ende nicht erkannt werden kann. „Der Verweilenden“ (tiṭṭhataṃ) meint derer, die verweilen. „Damit dies nicht wieder sei“ (yathāyidaṃ nāparaṃ siyā) bedeutet: damit dieses Leiden nicht wieder auftritt. 1101-2. අථස්ස භගවා තමත්ථං බ්‍යාකරොන්තො තිස්සො ගාථායො අභාසි. තත්ථ අකිඤ්චනන්ති කිඤ්චනපටිපක්ඛං. අනාදානන්ති ආදානපටිපක්ඛං, කිඤ්චනාදානවූපසමන්ති වුත්තං හොති. අනාපරන්ති අපරපටිභාගදීපවිරහිතං, සෙට්ඨන්ති වුත්තං හොති. න තෙ මාරස්ස පද්ධගූති තෙ [Pg.313] මාරස්ස පද්ධචරා පරිචාරකා සිස්සා න හොන්ති. සෙසං සබ්බත්ථ පාකටමෙව. 1101-2. Daraufhin verkündete der Erhabene, um ihm diese Angelegenheit zu erklären, die folgenden drei Verse. Darin bedeutet „Besitzlosigkeit“ (akiñcana) das Gegenmittel zu Besitz; „Nicht-Ergreifen“ (anādāna) ist das Gegenmittel zum Ergreifen. Damit ist die Beruhigung von Besitz und Ergreifen gemeint. „Keine andere [Insel] habend“ (anāparaṃ) bedeutet ohne eine andere Insel als Gegenstück bzw. Gleichwertiges; das bedeutet, sie ist die Beste. „Sie sind nicht Māras Gefolgsleute“ (na te mārassa paddhagū) bedeutet: Sie sind nicht Māras Diener, Gehilfen oder Schüler. Der Rest ist überall ganz offensichtlich. එවං භගවා ඉමම්පි සුත්තං අරහත්තනිකූටෙනෙව දෙසෙසි දෙසනාපරියොසානෙ ච පුබ්බසදිසො එව ධම්මාභිසමයො අහොසීති. So lehrte der Erhabene auch diese Lehrrede mit der Arhatschaft als Höhepunkt, und am Ende der Lehrverkündigung fand wie zuvor ein Durchbruch zum Dhamma statt. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zur kurzen Sammlung, සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය කප්පසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung der Kappa-Lehrrede im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen. 11. ජතුකණ්ණිසුත්තවණ්ණනා 11. Die Erklärung der Jatukaṇṇi-Lehrrede (Jatukaṇṇi Sutta) 1103-4. සුත්වානහන්ති ජතුකණ්ණිසුත්තං. තත්ථ සුත්වානහං වීරමකාමකාමින්ති අහං ‘‘ඉතිපි සො භගවා’’තිආදිනා නයෙන වීරං කාමානං අකාමනතො අකාමකාමිං බුද්ධං සුත්වා. අකාමමාගමන්ති නික්කාමං භගවන්තං පුච්ඡිතුං ආගතොම්හි. සහජනෙත්තාති සහජාතසබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණචක්ඛු. යථාතච්ඡන්ති යථාතථං. බ්‍රූහි මෙති පුන යාචන්තො භණති. යාචන්තො හි සහස්සක්ඛත්තුම්පි භණෙය්‍ය, කො පන වාදො ද්වික්ඛත්තුං. තෙජී තෙජසාති තෙජෙන සමන්නාගතො තෙජසා අභිභුය්‍ය. යමහං විජඤ්ඤං ජාතිජරාය ඉධ විප්පහානන්ති යමහං ජාතිජරානං පහානභූතං ධම්මං ඉධෙව ජානෙය්‍යං. 1103-4. „Nachdem ich gehört habe“ (sutvānahaṃ) betrifft die Jatukaṇṇi-Lehrrede. Darin bedeutet „Nachdem ich vom Helden gehört habe, der kein Verlangen nach Sinnlichkeit hat“ (sutvānahaṃ vīramakāmakāmiṃ): nachdem ich von dem Buddha, dem Helden, gehört habe, der aufgrund des Fehlens von Begehren nach Sinnlichkeit wunschlos ist, in der Weise wie „So ist der Erhabene...“. „Ich bin zum Wunschlosen gekommen“ (akāmamāgamaṃ) bedeutet: Ich bin gekommen, um den Erhabenen zu fragen, der frei von Verlangen ist. „Du mit angeborenem Auge“ (sahajanettā) bedeutet: mit dem angeborenen Auge des Allwissensheitswissens. „Entsprechend der Wirklichkeit“ (yathātacchaṃ) bedeutet: wahrheitsgemäß. „Verkünde es mir“ (brūhi me) sagt er, indem er seine Bitte wiederholt. Denn wer bittet, mag sogar tausendmal sprechen, geschweige denn zweimal. „Der Strahlende durch seine Strahlkraft“ (tejī tejasā) meint: mit Glanz ausgestattet, indem er mit seiner Pracht [die Erde] überwältigt. „Auf dass ich hier das Aufgeben von Geburt und Alter erkenne“ (yamahaṃ vijaññaṃ jātijarāya idha vippahānaṃ) bedeutet: damit ich genau hier die Lehre erkenne, welche das Aufgeben von Geburt und Alter darstellt. 1105-7. අථස්ස භගවා තං ධම්මමාචික්ඛන්තො තිස්සො ගාථායො අභාසි. තත්ථ නෙක්ඛම්මං දට්ඨු ඛෙමතොති නිබ්බානඤ්ච නිබ්බානගාමිනිඤ්ච පටිපදං ‘‘ඛෙම’’න්ති දිස්වා. උග්ගහිතන්ති තණ්හාදිට්ඨිවසෙන ගහිතං. නිරත්තං වාති නිරස්සිතබ්බං වා, මුඤ්චිතබ්බන්ති වුත්තං හොති. මා තෙ විජ්ජිත්ථාති මා තෙ අහොසි. කිඤ්චනන්ති රාගාදිකිඤ්චනං වාපි තෙ මා විජ්ජිත්ථ. පුබ්බෙති අතීතෙ සඞ්ඛාරෙ ආරබ්භ උප්පන්නකිලෙසා. බ්‍රාහ්මණාති භගවා ජතුකණ්ණිං ආලපති. සෙසං සබ්බත්ථ පාකටමෙව. 1105-7. Daraufhin verkündete der Erhabene, um ihm diesen Dhamma zu erklären, die nächsten drei Verse. Darin bedeutet „nachdem man die Entsagung als Sicherheit erkannt hat“ (nekkhammaṃ daṭṭhu khemato): nachdem man das Nibbāna und den zum Nibbāna führenden Pfad als „Sicherheit“ erkannt hat. „Aufgenommen“ (uggahitaṃ) bedeutet durch Begehren oder Ansichten ergriffen. „Oder abgeworfen“ (nirattaṃ vā) bedeutet: was abzulehnen ist, loszulassen ist. „Es soll bei dir nicht vorhanden sein“ (mā te vijjittha) bedeutet: es soll für dich nicht existieren. „Irgendetwas“ (kiñcanaṃ) bedeutet: auch das Hindernis von Gier und so weiter soll bei dir nicht vorhanden sein. „In der Vergangenheit“ (pubbe) bedeutet die Befleckungen, die in Bezug auf vergangene gestaltete Dinge (saṅkhāre) entstanden sind. Mit „Brāhmaṇa“ spricht der Erhabene Jatukaṇṇi an. Der Rest ist überall ganz offensichtlich. එවං [Pg.314] භගවා ඉමම්පි සුත්තං අරහත්තනිකූටෙනෙව දෙසෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ ච පුබ්බසදිසො එව ධම්මාභිසමයො අහොසීති. So lehrte der Erhabene auch diese Lehrrede mit der Arhatschaft als Höhepunkt. Und am Ende der Lehrverkündigung fand wie zuvor ein Durchbruch zum Dhamma statt. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zur kurzen Sammlung, සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය ජතුකණ්ණිසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung der Jatukaṇṇi-Lehrrede im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen. 12. භද්‍රාවුධසුත්තවණ්ණනා 12. Die Erklärung der Bhadrāvudha-Lehrrede (Bhadrāvudha Sutta) 1108-9. ඔකඤ්ජහන්ති භද්‍රාවුධසුත්තං. තත්ථ ඔකඤ්ජහන්ති ආලයං ජහං. තණ්හච්ඡිදන්ති ඡතණ්හාකායච්ඡිදං. අනෙජන්ති ලොකධම්මෙසු නික්කම්පං. නන්දිඤ්ජහන්ති අනාගතරූපාදිපත්ථනාජහං. එකා එව හි තණ්හා ථුතිවසෙන ඉධ නානප්පකාරතො වුත්තා. කප්පඤ්ජහන්ති දුවිධකප්පජහං. අභියාචෙති අතිවිය යාචාමි. සුත්වාන නාගස්ස අපනමිස්සන්ති ඉතොති නාගස්ස තව භගවා වචනං සුත්වා ඉතො පාසාණකචෙතියතො බහූ ජනා පක්කමිස්සන්තීති අධිප්පායො. ජනපදෙහි සඞ්ගතාති අඞ්ගාදීහි ජනපදෙහි ඉධ සමාගතා. වියාකරොහීති ධම්මං දෙසෙහි. 1108-9. „Der das Heim verlässt“ (okañjahaṃ) betrifft die Bhadrāvudha-Lehrrede. Darin bedeutet „der das Heim verlässt“ (okañjahaṃ): der die Wohnstätte hinter sich lässt. „Der das Begehren abschneidet“ (taṇhacchidaṃ): der die sechs Klassen des Begehrens abgeschnitten hat. „Der Regungslose“ (anejaṃ): unerschüttert durch die Weltläufe (lokadhamma). „Der das Entzücken aufgibt“ (nandiñjahaṃ): der das Sehnen nach zukünftigen Formen und so weiter aufgegeben hat. Denn das eine Begehren wird hier zum Zweck des Lobpreises auf verschiedene Weise beschrieben. „Der gedankliche Konstruktionen aufgibt“ (kappajahaṃ): der die beiden Arten von gedanklichen Konstruktionen aufgegeben hat. „Ich flehe an“ (abhiyāce) bedeutet: Ich bitte inständig. „Nachdem sie die Worte des Nāga gehört haben, werden sie von hier fortgehen“ (sutvāna nāgassa apanamissanti ito) bedeutet: Nachdem sie deine Worte gehört haben, Erhabener – denn du bist der Nāga –, werden viele Menschen von diesem Pāsāṇaka-Schrein (pāsāṇakacetiya) weggehen. „Aus den Ländern zusammengekommen“ (janapadehi saṅgatā) bedeutet: aus Ländern wie Aṅga hier zusammengekommen. „Erkläre es“ (viyākarohi) bedeutet: Lehre den Dhamma. 1110. අථස්ස ආසයානුලොමෙන ධම්මං දෙසෙන්තො භගවා ද්වෙ ගාථායො අභාසි. තත්ථ ආදානතණ්හන්ති රූපාදීනං ආදායිකං ගහණතණ්හං, තණ්හුපාදානන්ති වුත්තං හොති. යං යඤ්හි ලොකස්මිමුපාදියන්තීති එතෙසු උද්ධාදිභෙදෙසු යං යං ගණ්හන්ති. තෙනෙව මාරො අන්වෙති ජන්තුන්ති තෙනෙව උපාදානපච්චයනිබ්බත්තකම්මාභිසඞ්ඛාරනිබ්බත්තවසෙන පටිසන්ධික්ඛන්ධමාරො තං සත්තං අනුගච්ඡති. 1110. Daraufhin sprach der Erhabene, indem er ihm die Lehre gemäß seiner Neigung darlegte, zwei Verse. Darin bedeutet „das ergreifende Begehren“ (ādānataṇhaṃ): das Begehren und Ergreifen, das Formen und so weiter aufnimmt; gemeint ist Begehren und Anhaften (taṇhupādān). „Was immer sie in der Welt ergreifen“ (yaṃ yañhi lokasmimupādiyanti): was immer sie in diesen Richtungen, oben und so weiter, erfassen. „Eben dadurch folgt Māra dem Menschen“ (teneva māro anveti jantuṃ): eben dadurch folgt Māra, in Form der bei der Empfängnis erlangten Daseinsgruppen (khandha), jenem Wesen, das durch die karmischen Gestaltungen hervorgebracht wurde, welche wiederum mit dem Ergreifen als Bedingung entstanden sind. 1111. තස්මා පජානන්ති තස්මා එතමාදීනවං අනිච්චාදිවසෙන වා සඞ්ඛාරෙ ජානන්තො. ආදානසත්තෙ ඉති පෙක්ඛමානො, පජං ඉමං මච්චුධෙය්‍යෙ විසත්තන්ති ආදාතබ්බට්ඨෙන ආදානෙසු රූපාදීසු සත්තෙ සබ්බලොකෙ ඉමං පජං මච්චුධෙය්‍යෙ ලග්ගං පෙක්ඛමානො. ආදානසත්තෙ වා ආදානාභිනිවිට්ඨෙ පුග්ගලෙ ආදානසඞ්ගහෙතුඤ්ච ඉමං පජං මච්චුධෙය්‍යෙ ලග්ගං තතො වීතික්කමිතුං අසමත්ථං [Pg.315] ඉති පෙක්ඛමානො කිඤ්චනං සබ්බලොකෙ න උප්පාදියෙථාති සෙසං සබ්බත්ථ පාකටමෙව. 1111. „Darum erkennend“ (tasmā pajānaṃ) bedeutet: darum, indem man diese Gefahr so erkennt, oder indem man die gestalteten Dinge (saṅkhāre) als unbeständig und so weiter erkennt. „Indem man beobachtet: Sie haften am Ergreifen“ (ādānasatte iti pekkhamāno), „diese an das Reich des Todes gefesselte Menschheit“ (pajaṃ imaṃ maccudheyye visattaṃ): indem man in der gesamten Welt diese Menschheit beobachtet, die an den Formen und so weiter haftet, welche im Sinne von „Dinge, die ergriffen werden können“ als Ergreifen bezeichnet werden, gefesselt an das Reich des Todes. Oder alternativ: indem man Personen beobachtet, die fest am Ergreifen hängen, auf das Ergreifen fixiert sind, und beobachtet, dass diese Menschheit aufgrund der Fessel des Ergreifens im Reich des Todes feststeckt und unfähig ist, dieses zu überschreiten – [erkennt man,] man sollte nichts in der ganzen Welt ergreifen (kiñcanaṃ sabbaloke na upādiyetha). Der Rest ist überall ganz offensichtlich. එවං භගවා ඉමම්පි සුත්තං අරහත්තනිකූටෙනෙව දෙසෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ ච පුබ්බසදිසො එව ධම්මාභිසමයො අහොසීති. So lehrte der Erhabene auch diese Lehrrede mit der Arhatschaft als Höhepunkt. Und am Ende der Lehrverkündigung fand wie zuvor ein Durchbruch zum Dhamma statt. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zur kurzen Sammlung, සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය භද්‍රාවුධසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung der Bhadrāvudha-Lehrrede im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen. 13. උදයසුත්තවණ්ණනා 13. Die Erklärung der Udaya-Lehrrede (Udaya Sutta) 1112-3. ඣායින්ති උදයසුත්තං. තත්ථ අඤ්ඤාවිමොක්ඛන්ති පඤ්ඤානුභාවනිජ්ඣාතං විමොක්ඛං පුච්ඡති. අථ භගවා යස්මා උදයො චතුත්ථජ්ඣානලාභී, තස්මාස්ස පටිලද්ධජ්ඣානවසෙන නානප්පකාරතො අඤ්ඤාවිමොක්ඛං දස්සෙන්තො ගාථාද්වයමාහ. තත්ථ පහානං කාමච්ඡන්දානන්ති යමිදං පඨමජ්ඣානං නිබ්බත්තෙන්තස්ස කාමච්ඡන්දප්පහානං, තම්පි අඤ්ඤාවිමොක්ඛං පබ්‍රූමි. එවං සබ්බපදානි යොජෙතබ්බානි. 1112-3. „Den Meditierenden“ (jhāyiṃ) betrifft die Udaya-Lehrrede. Darin fragt er nach der „Befreiung durch höheres Wissen“ (aññāvimokkhaṃ), der Befreiung, die durch die Macht der Weisheit erkannt wird. Da Udaya nun jemand war, der das vierte Jhāna erlangt hatte, sprach der Erhabene, um ihm auf verschiedene Weise die Befreiung durch höheres Wissen entsprechend dem von ihm erlangten Jhāna aufzuzeigen, zwei Verse. Darin bedeutet „das Aufgeben von Sinneslust“ (pahānaṃ kāmacchandānaṃ): jenes Aufgeben von Sinneslust für jemanden, der das erste Jhāna hervorbringt; auch dies erkläre ich als die Befreiung durch höheres Wissen. Auf diese Weise sind alle Begriffe zu verknüpfen. 1114. උපෙක්ඛාසතිසංසුද්ධන්ති චතුත්ථජ්ඣානඋපෙක්ඛාසතීහි සංසුද්ධං. ධම්මතක්කපුරෙජවන්ති ඉමිනා තස්මිං චතුත්ථජ්ඣානවිමොක්ඛෙ ඨත්වා ඣානඞ්ගානි විපස්සිත්වා අධිගතං අරහත්තවිමොක්ඛං වදති. අරහත්තවිමොක්ඛස්ස හි මග්ගසම්පයුත්තසම්මාසඞ්කප්පාදිභෙදො ධම්මතක්කො පුරෙජවො හොති. තෙනාහ – ‘‘ධම්මතක්කපුරෙජව’’න්ති. අවිජ්ජාය පභෙදනන්ති එතමෙව ච අඤ්ඤාවිමොක්ඛං අවිජ්ජාපභෙදනසඞ්ඛාතං නිබ්බානං නිස්සාය ජාතත්තා කාරණොපචාරෙන ‘‘අවිජ්ජාය පභෙදන’’න්ති පබ්‍රූමීති. 1114. „Gereinigt durch Gleichmut und Achtsamkeit“ bedeutet gereinigt durch den Gleichmut und die Achtsamkeit der vierten Vertiefung (jhāna). „Vorangegangen vom Denken über die Lehre (Dhamma)“: Hiermit meint er die Befreiung der Arahatschaft, die von jemandem erlangt wurde, der auf der Grundlage jener Befreiung der vierten Vertiefung verweilt und die Vertiefungsglieder mit Einsicht betrachtet. Denn das Denken über die Lehre, welches sich in den mit dem Pfad verbundenen rechten Entschluss usw. aufteilt, geht der Befreiung der Arahatschaft voran. Daher sagte er: „vorangegangen vom Denken über die Lehre“. „Die Zerstörung der Unwissenheit“: Und eben diese Befreiung durch höchste Erkenntnis nenne ich im übertragenen Sinne aufgrund ihrer Ursache „Zerstörung der Unwissenheit“, weil sie auf der Grundlage des Nibbāna entstanden ist, welches als Zerstörung der Unwissenheit bezeichnet wird. 1115-6. එවං අවිජ්ජාපභෙදනවචනෙන වුත්තං නිබ්බානං සුත්වා ‘‘තං කිස්ස විප්පහානෙන වුච්චතී’’ති පුච්ඡන්තො ‘‘කිංසු සංයොජනො’’ති ගාථමාහ. තත්ථ කිංසු සංයොජනොති කිං සංයොජනො. විචාරණන්ති විචරණකාරණං. කිස්සස්ස විප්පහානෙනාති කිං නාමකස්ස අස්ස ධම්මස්ස විප්පහානෙන. අථස්ස [Pg.316] භගවා තමත්ථං බ්‍යාකරොන්තො ‘‘නන්දිසංයොජනො’’ති ගාථමාහ. තත්ථ විතක්කස්සාති කාමවිතක්කාදිකො විතක්කො අස්ස. 1115-6. Nachdem er das Nibbāna gehört hatte, das durch den Ausdruck „Zerstörung der Unwissenheit“ bezeichnet wurde, fragte er: „Durch das Aufgeben wovon wird es genannt?“ und sprach den Vers: „Womit ist die Welt gefesselt?“. Darin bedeutet „womit gefesselt“ (kiṃsu saṃyojano): was ist die Fessel. „Untersuchung“ (vicāraṇa) bedeutet die Ursache des Untersuchens. „Durch das Aufgeben wovon“ (kissassa vippahānena): durch das Aufgeben welches namentlich genannten Dinges (dhamma). Daraufhin erklärte der Erhabene ihm diese Sache und sprach den Vers: „Gefesselt durch Vergnügen (nandisaṃyojano)“. Darin bedeutet „des Gedankens“ (vitakkassa): dessen sinnlicher Gedanke usw. 1117-8. ඉදානි තස්ස නිබ්බානස්ස මග්ගං පුච්ඡන්තො ‘‘කථං සතස්සා’’ති ගාථමාහ. තත්ථ විඤ්ඤාණන්ති අභිසඞ්ඛාරවිඤ්ඤාණං. අථස්ස මග්ගං කථෙන්තො භගවා ‘‘අජ්ඣත්තඤ්චා’’ති ගාථමාහ. තත්ථ එවං සතස්සාති එවං සතස්ස සම්පජානස්ස. සෙසං සබ්බත්ථ පාකටමෙව. 1117-8. Nun fragte er nach dem Pfad zu diesem Nibbāna und sprach den Vers: „Wie lebt man achtsam...?“ Darin bedeutet „Bewusstsein“ (viññāṇa) das gestaltende Bewusstsein (abhisaṅkhāra-viññāṇa). Daraufhin erklärte der Erhabene ihm den Pfad und sprach den Vers: „Sowohl innerlich...“ Darin bedeutet „des so Achtsamen“ (evaṃ satassa): des so Achtsamen und Wissensklaren (sampajān). Der Rest ist überall ganz offensichtlich. එවං භගවා ඉමම්පි සුත්තං අරහත්තනිකූටෙනෙව දෙසෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ ච පුබ්බසදිසො එව ධම්මාභිසමයො අහොසීති. So schloss der Erhabene auch diese Lehrrede mit der Arahatschaft als Höhepunkt ab. Und am Ende der Lehrrede fand wie zuvor ein Durchbruch zur Lehre (Dhamma) statt. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zu den kürzeren Texten (Khuddaka-Aṭṭhakathā), සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය උදයසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung des Udaya-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen. 14. පොසාලසුත්තවණ්ණනා 14. Die Erklärung des Posāla-Sutta 1119-20. යො අතීතන්ති පොසාලසුත්තං. තත්ථ යො අතීතං ආදිසතීති යො භගවා අත්තනො ච පරෙසඤ්ච ‘‘එකම්පි ජාති’’න්තිආදිභෙදං අතීතං ආදිසති. විභූතරූපසඤ්ඤිස්සාති සමතික්කන්තරූපසඤ්ඤිස්ස. සබ්බකායප්පහායිනොති තදඞ්ගවික්ඛම්භනවසෙන සබ්බරූපකායප්පහායිනො, පහීනරූපභවපටිසන්ධිකස්සාති අධිප්පායො. නත්ථි කිඤ්චීති පස්සතොති විඤ්ඤාණාභාවවිපස්සනෙන ‘‘නත්ථි කිඤ්චී’’ති පස්සතො, ආකිඤ්චඤ්ඤායතනලාභිනොති වුත්තං හොති. ඤාණං සක්කානුපුච්ඡාමීති සක්කාති භගවන්තං ආලපන්තො ආහ. තස්ස පුග්ගලස්ස ඤාණං පුච්ඡාමි, කීදිසං පුච්ඡිතබ්බන්ති. කථං නෙය්‍යොති කථං සො නෙතබ්බො, කථමස්ස උත්තරිඤාණං උප්පාදෙතබ්බන්ති. 1119-20. „Wer das Vergangene [offenbart]“ bezieht sich auf das Posāla-Sutta. Darin bedeutet „wer das Vergangene offenbart“: jener Erhabene, der seine eigene Vergangenheit und die von anderen auf die Weise offenbart, die mit „[Er erinnert sich an] eine Geburt“ usw. beginnt. „Für den die Wahrnehmung von Form geschwunden ist“: für denjenigen, der die Wahrnehmung von Form überwunden hat. „Der allen Körper aufgegeben hat“: der den Formkörper in bestimmter Hinsicht und durch Unterdrückung völlig aufgegeben hat; gemeint ist „der die Wiedergeburt im Form-Bereich überwunden hat“. „Der sieht: ‚Es gibt nichts‘“: der durch das Einsichtssehen des Nichtvorhandenseins von Bewusstsein sieht: „Es gibt nichts“; dies bezieht sich auf jemanden, der das Gebiet der Unbezüglichkeit (ākiñcaññāyatana) erlangt hat. „Ich frage, o Sakyer, nach dem Wissen“: mit „Sakya“ spricht er den Erhabenen an. Ich frage nach dem Wissen dieser Person; wie ist danach zu fragen? „Wie ist er zu führen?“: Wie ist er zu leiten, wie ist in ihm höheres Wissen zu erwecken? 1121. අථස්ස භගවා තාදිසෙ පුග්ගලෙ අත්තනො අප්පටිහතඤාණතං පකාසෙත්වා තං ඤාණං බ්‍යාකාතුං ගාථාද්වයමාහ. තත්ථ විඤ්ඤාණට්ඨිතියො සබ්බා, අභිජානං තථාගතොති අභිසඞ්ඛාරවසෙන චතස්සො පටිසන්ධිවසෙන සත්තාති එවං සබ්බා විඤ්ඤාණට්ඨිතියො අභිජානන්තො තථාගතො. තිට්ඨන්තමෙනං ජානාතීති කම්මාභිසඞ්ඛාරවසෙන තිට්ඨන්තං [Pg.317] එතං පුග්ගලං ජානාති ‘‘ආයතිං අයං එවංගතිකො භවිස්සතී’’ති. විමුත්තන්ති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනාදීසු අධිමුත්තං. තප්පරායණන්ති තම්මයං. 1121. Daraufhin offenbarte der Erhabene ihm sein eigenes ungehindertes Wissen bezüglich einer solchen Person und sprach die nächsten zwei Verse, um dieses Wissen zu erklären. Darin bedeutet „alle Stationen des Bewusstseins direkt erkennend, der Tathāgata“: der Tathāgata, der alle Stationen des Bewusstseins auf diese Weise direkt erkennt: „Vier durch gestaltende Aktivitäten und sieben durch die Wiedergeburt“. „Kennt diesen Verbleibenden“: Er kennt diese Person, die durch die gestaltenden Willenshandlungen verbleibt, auf diese Weise: „In der Zukunft wird dieser eine solche Bestimmung haben.“ „Befreit“ (vimuttaṃ): entschlossen auf das Gebiet der Unbezüglichkeit usw. „Dem hingegeben“ (tapparāyaṇaṃ): daraus bestehend. 1122. ආකිඤ්චඤ්ඤසම්භවං ඤත්වාති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනජනකං කම්මාභිසඞ්ඛාරං ඤත්වා ‘‘කින්ති පලිබොධො අය’’න්ති. නන්දී සංයොජනං ඉතීති යා ච තත්ථ අරූපරාගසඞ්ඛාතා නන්දී, තඤ්ච සංයොජනං ඉති ඤත්වා. තතො තත්ථ විපස්සතීති තතො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්තිතො වුට්ඨහිත්වා තං සමාපත්තිං අනිච්චාදිවසෙන විපස්සති. එතං ඤාණං තථං තස්සාති එතං තස්ස පුග්ගලස්ස එවං විපස්සතො අනුක්කමෙනෙව උප්පන්නං අරහත්තඤාණං අවිපරීතං. වුසීමතොති වුසිතවන්තස්ස. සෙසං සබ්බත්ථ පාකටමෙව. 1122. „Nachdem er die Entstehung der Unbezüglichkeit erkannt hat“: Nachdem er die gestaltende Willenshandlung erkannt hat, die das Gebiet der Unbezüglichkeit erzeugt, fragte er: „Inwiefern ist dies ein Hindernis?“. „Vergnügen ist die Fessel, so [erkennend]“: Nachdem er erkannt hat, dass das Vergnügen dort, welches in der Gier nach dem Formlosen besteht, die Fessel ist. „Daraufhin schaut er mit Einsicht hinein“: Nachdem er aus der Erreichung des Gebiets der Unbezüglichkeit aufgetaucht ist, betrachtet er jene Erreichung mit Einsicht im Hinblick auf Unbeständigkeit usw. „Dies ist das wahre Wissen für ihn“: Dies ist das unverzerrte Wissen der Arahatschaft, das in jener Person, die so mit Einsicht betrachtet, allmählich entstanden ist. „Für denjenigen, der das heilige Leben gelebt hat“ (vusīmato): für einen, der das Ziel erreicht hat. Der Rest ist überall ganz offensichtlich. එවං භගවා ඉමම්පි සුත්තං අරහත්තනිකූටෙනෙව දෙසෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ ච පුබ්බසදිසො එව ධම්මාභිසමයො අහොසීති. So schloss der Erhabene auch diese Lehrrede mit der Arahatschaft als Höhepunkt ab. Und am Ende der Lehrrede fand wie zuvor ein Durchbruch zur Lehre (Dhamma) statt. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zu den kürzeren Texten (Khuddaka-Aṭṭhakathā), සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය පොසාලසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung des Posāla-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen. 15. මොඝරාජසුත්තවණ්ණනා 15. Die Erklärung des Mogharāja-Sutta 1123. ද්වාහං සක්කන්ති මොඝරාජසුත්තං. තත්ථ ද්වාහන්ති ද්වෙ වාරෙ අහං. සො හි පුබ්බෙ අජිතසුත්තස්ස ච තිස්සමෙත්තෙය්‍යසුත්තස්ස ච අවසානෙ ද්වික්ඛත්තුං භගවන්තං පුච්ඡි. භගවා පනස්ස ඉන්ද්‍රියපරිපාකං ආගමයමානො න බ්‍යාකාසි. තෙනාහ – ‘‘ද්වාහං සක්කං අපුච්ඡිස්ස’’න්ති. යාවතතියඤ්ච දෙවීසි, බ්‍යාකරොතීති මෙ සුතන්ති යාවතතියඤ්ච සහධම්මිකං පුට්ඨො විසුද්ධිදෙවභූතො ඉසි භගවා සම්මාසම්බුද්ධො බ්‍යාකරොතීති එවං මෙ සුතං. ගොධාවරීතීරෙයෙව කිර සො එවමස්සොසි. තෙනාහ – ‘‘බ්‍යාකරොතීති මෙ සුත’’න්ති. 1123. „Zweimal habe ich, o Sakyer“ bezieht sich auf das Mogharāja-Sutta. Darin bedeutet „zweimal ich“ (dvāhaṃ): zwei Male ich. Denn er hatte zuvor am Ende des Ajita-Sutta und des Tissa-Metteyya-Sutta zweimal dem Erhabenen eine Frage gestellt; der Erhabene jedoch, der das Reifen seiner geistigen Fähigkeiten abwartete, antwortete ihm nicht. Daher sagte er: „Zweimal habe ich den Sakyer gefragt“. „Und bis zum dritten Mal, o göttlicher Seher, antwortet er, so habe ich gehört“: Und wenn er bis zum dritten Mal eine angemessene Frage gefragt wird, antwortet der Erhabene, der vollkommen Erleuchtete – der Seher, der durch Reinheit zu einem Gott geworden ist –, so habe ich gehört. Am Ufer des Flusses Godhāvarī soll er dies gehört haben. Daher sagte er: „antwortet er, so habe ich gehört“. 1124. අයං ලොකොති මනුස්සලොකො. පරො ලොකොති තං ඨපෙත්වා අවසෙසො. සදෙවකොති බ්‍රහ්මලොකං ඨපෙත්වා අවසෙසො [Pg.318] උපපත්තිදෙවසම්මුතිදෙවයුත්තො, ‘‘බ්‍රහ්මලොකො සදෙවකො’’ති එතං වා ‘‘සදෙවකෙ ලොකෙ’’තිආදිනයනිදස්සනමත්තං, තෙන සබ්බොපි තථාවුත්තප්පකාරො ලොකො වෙදිතබ්බො. 1124. „Diese Welt“ ist die Menschenwelt. „Die andere Welt“ ist die verbleibende Welt außerhalb davon. „Mit den Göttern“ (sadevako) bedeutet die verbleibende Welt mit Ausnahme der Brahma-Welt, einschließlich der Götter durch Geburt und der konventionellen Götter; oder aber „die Brahma-Welt samt den Göttern“ ist bloß ein Beispiel wie bei „in der Welt samt den Göttern“, womit die gesamte Welt in der beschriebenen Weise verstanden werden sollte. 1125. එවං අභික්කන්තදස්සාවින්ති එවං අග්ගදස්සාවිං, සදෙවකස්ස ලොකස්ස අජ්ඣාසයාධිමුත්තිගතිපරායණාදීනි පස්සිතුං සමත්ථන්ති දස්සෙති. 1125. „Den von hervorragender Einsicht“ (abhikkantadassāviṃ) bedeutet den von höchster Einsicht. Er zeigt: „denjenigen, der in der Lage ist, die Absichten, Neigungen, Wiedergeburtsziele, Bestimmungen usw. der Welt samt den Göttern zu sehen“. 1126. සුඤ්ඤතො ලොකං අවෙක්ඛස්සූති අවසියපවත්තසල්ලක්ඛණවසෙන වා තුච්ඡසඞ්ඛාරසමනුපස්සනාවසෙන වාති ද්වීහි කාරණෙහි සුඤ්ඤතො ලොකං පස්ස. අත්තානුදිට්ඨිං ඌහච්චාති සක්කායදිට්ඨිං උද්ධරිත්වා. සෙසං සබ්බත්ථ පාකටමෙව. 1126. „Betrachte die Welt als leer“: Sieh die Welt aus zwei Gründen als leer an: entweder durch das Erkennen ihres Verlaufs jenseits von Meisterschaft oder durch die Betrachtung von leeren gestalteten Dingen (saṅkhāra). „Nachdem du die Ansicht vom Selbst entwurzelt hast“ (attānudiṭṭhiṃ ūhacca): nachdem du die Persönlichkeitsansicht (sakkāyadiṭṭhi) herausgezogen hast. Der Rest ist überall ganz offensichtlich. එවං භගවා ඉමම්පි සුත්තං අරහත්තනිකූටෙනෙව දෙසෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ ච වුත්තසදිසො එව ධම්මාභිසමයො අහොසීති. So schloss der Erhabene auch diese Lehrrede mit der Arahatschaft als Höhepunkt ab. Und am Ende der Lehrrede fand wie bereits dargelegt ein Durchbruch zur Lehre (Dhamma) statt. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zu den kürzeren Texten (Khuddaka-Aṭṭhakathā), සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය මොඝරාජසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung des Mogharāja-Sutta im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen. 16. පිඞ්ගියසුත්තවණ්ණනා 16. Die Erklärung des Piṅgiya-Sutta 1127. ජිණ්ණොහමස්මීති පිඞ්ගියසුත්තං. තත්ථ ජිණ්ණොහමස්මි අබලො වීතවණ්ණොති සො කිර බ්‍රාහ්මණො ජරාභිභූතො වීසවස්සසතිකො ජාතියා, දුබ්බලො ච ‘‘ඉධ පදං කරිස්සාමී’’ති අඤ්ඤත්ථෙව කරොති, විනට්ඨපුරිමච්ඡවිවණ්ණො ච. තෙනාහ – ‘‘ජිණ්ණොහමස්මි අබලො වීතවණ්ණො’’ති. මාහං නස්සං මොමුහො අන්තරාවාති මාහං තුය්හං ධම්මං අසච්ඡිකත්වා අන්තරායෙව අවිද්වා හුත්වා අනස්සිං. ජාතිජරාය ඉධ විප්පහානන්ති ඉධෙව තව පාදමූලෙ පාසාණකෙ වා චෙතිය ජාතිජරාය විප්පහානං නිබ්බානධම්මං යමහං විජඤ්ඤං, තං මෙ ආචික්ඛ. 1127. Das Piṅgiyasutta beginnt mit „Jiṇṇohamasmi“ („Ich bin alt“). Darin bedeutet „jiṇṇohamasmi abalo vītavaṇṇo“ („Ich bin alt, schwach, meine Farbe ist gewichen“): Es heißt, dieser Brahmane war vom Alter überwältigt, einhundertzwanzig Jahre alt, und er war so schwach, dass er, wenn er dachte: „Ich werde hier einen Schritt machen“, ihn woandershin machte, und seine frühere Hautfarbe war verblichen. Deshalb sagte er: „Ich bin alt, schwach, meine Farbe ist gewichen.“ „Māhaṃ nassaṃ momuho antarā“ („Lass mich nicht verwirrt auf dem Weg zugrunde gehen“) bedeutet: Lass mich nicht zugrunde gehen, ohne deinen Dhamma verwirklicht zu haben, indem ich auf dem Weg unwissend bleibe. „Jātijarāya idha vippahānaṃ“ („Die Überwindung von Geburt und Alter hier“) bedeutet: Verkünde mir genau hier, zu deinen Füßen oder beim Pāsāṇaka-Heiligtum (Cetiya), das Aufgeben von Geburt und Alter, den Dhamma des Nibbāna, den ich verstehen möge. 1128. ඉදානි යස්මා පිඞ්ගියො කායෙ සාපෙක්ඛතාය ‘‘ජිණ්ණොහමස්මී’’ති ගාථමාහ තෙනස්ස භගවා කායෙ සිනෙහප්පහානත්ථං ‘‘දිස්වාන [Pg.319] රූපෙසු විහඤ්ඤමානෙ’’ති ගාථමාහ. තත්ථ රූපෙසූති රූපහෙතු රූපපච්චයා. විහඤ්ඤමානෙති කම්මකාරණාදීහි උපහඤ්ඤමානෙ. රුප්පන්ති රූපෙසූති චක්ඛුරොගාදීහි ච රූපහෙතුයෙව ජනා රුප්පන්ති බාධීයන්ති. 1128. Da Piṅgiya nun die Strophe „Ich bin alt“ aus Besorgnis um seinen Körper sprach, sprach der Erhabene die Strophe „Nachdem er jene sah, die durch Formen bedrängt werden“ (disvāna rūpesu vihaññamāne), um seine Anhaftung an den Körper zu beseitigen. Darin bedeutet „rūpesu“ („durch Formen“): wegen der Formen, mit Formen als Bedingung. „Vihaññamāne“ („bedrängt“): gepeinigt aufgrund von Bestrafungen und so weiter. „Ruppanti rūpesu“ („Sie leiden durch Formen“) bedeutet: Die Menschen leiden und werden bedrängt durch Formen aufgrund von Augenkrankheiten und so weiter, eben wegen der Formen. 1129-30. එවං භගවතා යාව අරහත්තං තාව කථිතං පටිපත්තිං සුත්වාපි පිඞ්ගියො ජරාදුබ්බලතාය විසෙසං අනධිගන්ත්වාව පුන ‘‘දිසා චතස්සො’’ති ඉමාය ගාථාය භගවන්තං ථොමෙන්තො දෙසනං යාචති. අථස්ස භගවා පුනපි යාව අරහත්තං, තාව පටිපදං දස්සෙන්තො ‘‘තණ්හාධිපන්නෙ’’ති ගාථමාහ. සෙසං සබ්බත්ථ පාකටමෙව. 1129-30. Obwohl Piṅgiya die vom Erhabenen bis zur Arahantschaft erklärte Praxis gehört hatte, erlangte er aufgrund seiner Altersschwäche keine besondere Unterscheidung (Visesa). So pries er den Erhabenen erneut mit der Strophe „Die vier Himmelsrichtungen“ (disā catasso) und bat um eine Lehrverkündigung. Daraufhin sprach der Erhabene die Strophe „Die von Begehren Befallenen“ (taṇhādhipanne), wobei er erneut den Weg bis zur Arahantschaft aufzeigte. Der Rest ist überall offensichtlich. ඉමම්පි සුත්තං භගවා අරහත්තනිකූටෙනෙව දෙසෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ ච පිඞ්ගියො අනාගාමිඵලෙ පතිට්ඨාසි. සො කිර අන්තරන්තරා චින්තෙසි – ‘‘එවං විචිත්‍රපටිභානං නාම දෙසනං න ලභි මය්හං මාතුලො බාවරී සවනායා’’ති. තෙන සිනෙහවික්ඛෙපෙන අරහත්තං පාපුණිතුං නාසක්ඛි. අන්තෙවාසිනො පනස්ස සහස්සජටිලා අරහත්තං පාපුණිංසු. සබ්බෙව ඉද්ධිමයපත්තචීවරධරා එහිභික්ඛවො අහෙසුන්ති. Auch diese Lehrrede verkündete der Erhabene so, dass sie in der Arahantschaft gipfelte. Am Ende der Lehrverkündigung wurde Piṅgiya in der Frucht der Nichtwiederkehr (Anāgāmiphala) gefestigt. Es heißt nämlich, dass er zwischendurch dachte: „Es ist bedauerlich, dass mein Onkel Bāvari eine so vielfältige und inspirierte Lehrverkündigung nicht zu hören bekam.“ Durch diese Ablenkung aufgrund seiner Zuneigung konnte er die Arahantschaft nicht erlangen. Seine Schüler jedoch, tausend Jaṭilas (Asketen mit Flechthaar), erlangten die Arahantschaft. Sie alle wurden zu „Komm, Bhikkhu“-Mönchen, die durch übernatürliche Kraft Almosenschalen und Roben trugen. පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය In der Paramatthajotikā, dem Kommentar zum Khuddaka-Nikāya, සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය පිඞ්ගියසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. ist die Erklärung des Piṅgiya-Suttas im Suttanipāta-Kommentar abgeschlossen. පාරායනත්ථුතිගාථාවණ්ණනා Die Erklärung der Lobstrophen des Pārāyana (des Weges zum jenseitigen Ufer) ඉතො පරං සඞ්ගීතිකාරා දෙසනං ථොමෙන්තා ‘‘ඉදමවොච භගවා’’තිආදිමාහංසු. තත්ථ ඉදමවොචාති ඉදං පරායනං අවොච. පරිචාරකසොළසානන්ති බාවරිස්ස පරිචාරකෙන පිඞ්ගියෙන සහ සොළසන්නං බුද්ධස්ස වා භගවතො පරිචාරකානං සොළසන්නන්ති පරිචාරකසොළසන්නං. තෙ එව ච බ්‍රාහ්මණා. තත්ථ සොළසපරිසා පන පුරතො ච පච්ඡතො ච වාමපස්සතො ච දක්ඛිණපස්සතො ච ඡ ඡ යොජනානි නිසින්නා උජුකෙන ද්වාදසයොජනිකා අහොසි. අජ්ඣිට්ඨොති යාචිතො අත්ථමඤ්ඤායාති පාළිඅත්ථමඤ්ඤාය. ධම්මමඤ්ඤායාති පාළිමඤ්ඤාය. පාරායනන්ති එවං ඉමස්ස ධම්මපරියායස්ස අධිවචනං ආරොපෙත්වා තෙසං බ්‍රාහ්මණානං [Pg.320] නාමානි කිත්තයන්තා ‘‘අජිතො තිස්සමෙත්තෙය්‍යො…පෙ… බුද්ධසෙට්ඨං උපාගමු’’න්ති ආහංසු. Danach sprachen die Konzilsteilnehmer (Saṅgītikāras), um die Lehre zu preisen: „Dies sprach der Erhabene“ (idamavoca bhagavā) und so weiter. Darin bedeutet „idamavoca“ („Dies sprach er“): Er sprach dieses Pārāyana (den Weg zum jenseitigen Ufer). „Paricārakasoḷasānaṃ“ („der sechzehn Gefährten/Schüler“): zusammen mit Piṅgiya, dem Gefährten Bāvaris, die sechzehn, oder die sechzehn Gefährten des Buddhas, des Erhabenen. Und sie waren Brahmanen. Die sechzehn Versammlungen saßen dort vorn, hinten, links und rechts, jeweils sechs Yojanas weit ausgebreitet, sodass es in gerader Linie einen Durchmesser von zwölf Yojanas ergab. „Ajjhiṭṭho“ bedeutet erbeten. „Atthamaññāya“ bedeutet: nachdem sie die Bedeutung des Textes (Pāḷi) verstanden hatten. „Dhammamaññāyā“ bedeutet: nachdem sie den Text (Pāḷi) verstanden hatten. „Pārāyanaṃ“: Indem sie dieser Darlegung des Dhamma (Dhammapariyāya) diese Bezeichnung gaben und die Namen jener Brahmanen aufzählten, sagten sie: „Ajita, Tissa Metteyya … und so weiter … kamen zum erhabensten Buddha.“ 1131-7. තත්ථ සම්පන්නචරණන්ති නිබ්බානපදට්ඨානභූතෙන පාතිමොක්ඛසීලාදිනා සම්පන්නං. ඉසින්ති මහෙසිං. සෙසං පාකටමෙව. තතො පරං බ්‍රහ්මචරියමචරිංසූති මග්ගබ්‍රහ්මචරියං අචරිංසු. තස්මා පාරායනන්ති තස්ස පාරභූතස්ස නිබ්බානස්ස අයනන්ති වුත්තං හොති. 1131-7. Darin bedeutet „sampannacaraṇaṃ“ („vollkommen im Wandel“): ausgestattet mit der Tugend des Pātimokkha und so weiter, was die Grundlage für das Erlangen von Nibbāna ist. „Isiṃ“ („den Seher“) bedeutet den großen Seher (Mahesi). Der Rest ist offensichtlich. „Tato paraṃ brahmacariyamacariṃsu“ („Danach lebten sie das heilige Leben“) bedeutet: Sie lebten das dem Pfad zugehörige heilige Leben (maggabrahmacariya). „Tasmā pārāyanaṃ“ („Deshalb der Weg zum jenseitigen Ufer“) bedeutet: der Gang (ayana) zu jenem Nibbāna, das das jenseitige Ufer (pāra) ist. පාරායනානුගීතිගාථාවණ්ණනා Die Erklärung der im Anschluss an das Pārāyana gesungenen Strophen 1138. පාරායනමනුගායිස්සන්ති අස්ස අයං සම්බන්ධො – භගවතා හි පාරායනෙ දෙසිතෙ සොළසසහස්සා ජටිලා අරහත්තං පාපුණිංසු, අවසෙසානඤ්ච චුද්දසකොටිසඞ්ඛානං දෙවමනුස්සානං ධම්මාභිසමයො අහොසි. වුත්තඤ්හෙතං පොරාණෙහි – 1138. „Ich werde das Pārāyana nachsingen“ (pārāyanamanugāyissaṃ) – dies ist die Verbindung: Als der Erhabene nämlich das Pārāyana verkündet hatte, erlangten die sechzehntausend Jaṭilas die Arahantschaft, und bei den übrigen Devas und Menschen, die vierzehn Koṭis zählten, kam es zum Durchbruch zum Dhamma (Dhammābhisamaya). Denn dies wurde von den Alten gesagt: ‘‘තතො පාසාණකෙ රම්මෙ, පාරායනසමාගමෙ; අමතං පාපයී බුද්ධො, චුද්දස පාණකොටියො’’ති. „Daraufhin führte der Buddha auf dem lieblichen Pāsāṇaka bei der Versammlung zum Pārāyana vierzehn Koṭis von Lebewesen zum Todlosen.“ නිට්ඨිතාය පන ධම්මදෙසනාය තතො තතො ආගතා මනුස්සා භගවතො ආනුභාවෙන අත්තනො අත්තනො ගාමනිගමාදීස්වෙව පාතුරහෙසුං. භගවාපි සාවත්ථිමෙව අගමාසි පරිචාරකසොළසාදීහි අනෙකෙහි භික්ඛුසහස්සෙහි පරිවුතො. තත්ථ පිඞ්ගියො භගවන්තං වන්දිත්වා ආහ – ‘‘ගච්ඡාමහං, භන්තෙ, බාවරිස්ස බුද්ධුප්පාදං ආරොචෙතුං, පටිස්සුතඤ්හි තස්ස මයා’’ති. අථ භගවතා අනුඤ්ඤාතො ඤාණගමනෙනෙව ගොධාවරීතීරං ගන්ත්වා පාදගමනෙන අස්සමාභිමුඛො අගමාසි. තමෙනං බාවරී බ්‍රාහ්මණො මග්ගං ඔලොකෙන්තො නිසින්නො දූරතොව ඛාරිජටාදිවිරහිතං භික්ඛුවෙසෙන ආගච්ඡන්තං දිස්වා ‘‘බුද්ධො ලොකෙ උප්පන්නො’’ති නිට්ඨං අගමාසි. සම්පත්තඤ්චාපි නං පුච්ඡි – ‘‘කිං, පිඞ්ගිය, බුද්ධො ලොකෙ උප්පන්නො’’ති. ‘‘ආම, බ්‍රාහ්මණ, උප්පන්නො, පාසාණකෙ චෙතියෙ නිසින්නො අම්හාකං ධම්මං දෙසෙසි, තමහං තුය්හං දෙසෙස්සාමී’’ති. තතො බාවරී මහතා සක්කාරෙන සපරිසො තං පූජෙත්වා ආසනං පඤ්ඤාපෙසි. තත්ථ නිසීදිත්වා පිඞ්ගියො ‘‘පාරායනමනුගායිස්ස’’න්තිආදිමාහ. Als die Lehrverkündigung beendet war, erschienen die von überall hergekommenen Menschen durch die Macht des Erhabenen in ihren jeweiligen Dörfern und Städten. Auch der Erhabene begab sich nach Sāvatthī, begleitet von vielen tausend Bhikkhus, darunter den sechzehn Gefährten. Dort verbeugte sich Piṅgiya vor dem Erhabenen und sagte: „Ich werde gehen, o Herr, um Bāvari das Erscheinen eines Buddhas zu verkünden; denn ich habe es ihm versprochen.“ Nachdem er vom Erhabenen die Erlaubnis erhalten hatte, begab er sich allein durch eine Reise der Erkenntnis (ñāṇagamana) zum Ufer des Godhāvarī-Flusses und ging zu Fuß zur Einsiedelei. Als der Brahmane Bāvari dasaß und den Weg beobachtete, sah er Piṅgiya schon von Weitem in der Gestalt eines Bhikkhus herankommen – ohne seine Tragetasche, das Flechthaar und andere Utensilien –, und gelangte zu der Gewissheit: „Ein Buddha ist in der Welt erschienen.“ Als er angekommen war, fragte er ihn: „Ist ein Buddha in der Welt erschienen, Piṅgiya?“ – „Ja, Brahmane, er ist erschienen. Er saß am Pāsāṇaka-Cetiya und hat uns den Dhamma verkündet. Ich werde ihn dir verkünden.“ Daraufhin verehrte Bāvari ihn zusammen mit seinem Gefolge mit großer Ehrfurcht und bereitete ihm einen Sitz. Dort setzte sich Piṅgiya nieder und sprach: „Ich werde das Pārāyana nachsingen“ und so weiter. තත්ථ අනුගායිස්සන්ති භගවතා ගීතං අනුගායිස්සං. යථාද්දක්ඛීති යථා සාමං සච්චාභිසම්බොධෙන අසාධාරණඤාණෙන ච අද්දක්ඛි. නික්කාමොති පහීනකාමො[Pg.321]. ‘‘නික්කමො’’තිපි පාඨො, වීරියවාති අත්ථො නික්ඛන්තො වා අකුසලපක්ඛා. නිබ්බනොති කිලෙසවනවිරහිතො, තණ්හාවිරහිතො එව වා. කිස්ස හෙතු මුසා භණෙති යෙහි කිලෙසෙහි මුසා භණෙය්‍ය, එතෙ තස්ස පහීනාති දස්සෙති. එතෙන බ්‍රාහ්මණස්ස සවනෙ උස්සාහං ජනෙති. Darin bedeutet „anugāyissaṃ“ („Ich werde nachsingen“): Ich werde das vom Erhabenen Gesungene nachsingen. „Yathāddakkhi“ („wie er es sah“): wie er selbst es durch das Erwachen zu den Wahrheiten und durch sein unvergleichliches, nicht geteiltes Wissen sah. „Nikkāmo“ („begehrensfrei“): einer, der das Begehren überwunden hat. Es gibt auch die Lesart „nikkamo“, was „tatkräftig“ bedeutet, oder „aus dem unheilsamen Bereich herausgetreten“. „Nibbano“ („entwirrt / ohne Wald“): frei vom Unterholz der Befleckungen (Kilesas), oder einfach frei von Begehren (Taṇhā). „Kissa hetu musā bhaṇe“ („Aus welchem Grund sollte er lügen?“): Er zeigt damit: „Jene Befleckungen, derentwegen man lügen würde, sind von ihm überwunden.“ Damit weckt er im Brahmanen den Eifer zuzuhören. 1139-41. වණ්ණූපසඤ්හිතන්ති ගුණූපසඤ්හිතං. සච්චව්හයොති ‘‘බුද්ධො’’ති සච්චෙනෙව අව්හානෙන නාමෙන යුත්තො. බ්‍රහ්මෙති තං බ්‍රාහ්මණං ආලපති. කුබ්බනකන්ති පරිත්තවනං. බහුප්ඵලං කානනමාවසෙය්‍යාති අනෙකඵලාදිවිකතිභරිතං කානනං ආගම්ම වසෙය්‍ය. අප්පදස්සෙති බාවරිපභුතිකෙ පරිත්තපඤ්ඤෙ. මහොදධින්ති අනොතත්තාදිං මහන්තං උදකරාසිං. 1139-41. „Vaṇṇūpasañhitā“ („mit Lob verbunden“) bedeutet: mit vortrefflichen Eigenschaften ausgestattet. „Saccavhayo“ („der wahrhaft Benannte“) bedeutet: der wahrheitsgemäß den Namen „Buddha“ trägt. „Brahme“ ist die Anrede an jenen Brahmanen. „Kubbanakaṃ“ bedeutet ein kleiner Wald. „Bahupphalaṃ kānanamāvaseyya“ („möge sich in einem fruchtreichen Wald niederlassen“) bedeutet: er möge in einen Wald kommen und dort verweilen, der mit vielerlei Früchten und so weiter gefüllt ist. „Appadasse“ („jene von geringer Sicht“) bezieht sich auf jene von geringer Weisheit wie Bāvari und andere. „Mahodadhiṃ“ („großer Ozean“) bedeutet eine große Wassermasse wie den Anotatta-See und so weiter. 1142-4. යෙමෙ පුබ්බෙති යෙ ඉමෙ පුබ්බෙ. තමනුදාසිනොති තමොනුදො ආසිනො. භූරිපඤ්ඤාණොති ඤාණධජො. භූරිමෙධසොති විපුලපඤ්ඤො. සන්දිට්ඨිකමකාලිකන්ති සාමං පස්සිතබ්බඵලං, න ච කාලන්තරෙ පත්තබ්බඵලං. අනීතිකන්ති කිලෙසඊතිවිරහිතං. 1142-4. „‚Diejenigen, die mir zuvor‘ [yeme pubbe] bedeutet: jene, die zuvor. ‚Der die Dunkelheit vertreibt, während er sitzt‘ [tamanudāsino] bedeutet: der die Dunkelheit Vertreibende, der sitzt. ‚Von weiser Erkenntnis‘ [bhūripaññāṇo] bedeutet: dessen Banner das Wissen ist. ‚Von weisem Verstand‘ [bhūrimedhaso] bedeutet: von umfassender Weisheit. ‚Direkt sichtbar und zeitlos‘ [sandiṭṭhikamakālikaṃ] bedeutet: dessen Frucht selbst zu schauen ist und nicht erst nach einem zeitlichen Abstand erlangt werden muss. ‚Ohne Bedrängnis‘ [anītikaṃ] bedeutet: frei von der Bedrängnis der Befleckungen (Kilesas).“ 1145-50. අථ නං බාවරී ආහ ‘‘කිං නු තම්හා’’ති ද්වෙ ගාථා. තතො පිඞ්ගියො භගවතො සන්තිකා අවිප්පවාසමෙව දීපෙන්තො ‘‘නාහං තම්හා’’තිආදිමාහ. පස්සාමි නං මනසා චක්ඛුනාවාති තං බුද්ධං අහං චක්ඛුනා විය මනසා පස්සාමි. නමස්සමානො විවසෙමි රත්තින්ති නමස්සමානොව රත්තිං අතිනාමෙමි. තෙන තෙනෙව නතොති යෙන දිසාභාගෙන බුද්ධො, තෙන තෙනෙවාහම්පි නතො තන්නින්නො තප්පොණොති දස්සෙති. 1145-50. „Daraufhin sprach Bāvari zu ihm die zwei Verse: ‚Warum [weilst du] abseits von ihm?‘ [kiṃ nu tamhā]. Daraufhin sagte Piṅgiya, um zu zeigen, dass er nicht von dem Erhabenen getrennt weilt: ‚Ich [weile] nicht abseits von ihm‘ und so weiter. ‚Ich sehe ihn im Geiste wie mit dem Auge‘ [passāmi naṃ manasā cakkhunāva] bedeutet: Ich sehe jenen Buddha mit dem Geist ebenso, wie man mit dem Auge sieht. ‚Verehrend verbringe ich die Nacht‘ [namassamāno vivasemi rattiṃ] bedeutet: Ehrerbietig erweisend verbringe ich die Nacht. ‚Dorthin und dorthin geneigt‘ [tena teneva nato] zeigt: In welche Himmelsrichtung auch immer der Buddha ist, dorthin bin auch ich geneigt, dorthin gewandt, dorthin ausgerichtet.“ 1151. දුබ්බලථාමකස්සාති අප්පථාමකස්ස, අථ වා දුබ්බලස්ස දුත්ථාමකස්ස ච බලවීරියහීනස්සාති වුත්තං හොති. තෙනෙව කායො න පලෙතීති තෙනෙව දුබ්බලථාමකත්තෙන කායො න ගච්ඡති, යෙන වා බුද්ධො, තෙන න ගච්ඡති. ‘‘න පරෙතී’’තිපි පාඨො, සො එවත්ථො. තත්ථාති බුද්ධස්ස සන්තිකෙ. සඞ්කප්පයන්තායාති සඞ්කප්පගමනෙන. තෙන යුත්තොති යෙන බුද්ධො, තෙන යුත්තො පයුත්තො අනුයුත්තොති දස්සෙති. 1151. „‚Für einen von schwacher Kraft‘ [dubbalathāmakassa] bedeutet: für einen von geringer Kraft; oder aber schwach und von hinfälliger Stärke, das heißt ohne Tatkraft und Energie. ‚Deshalb eilt der Körper nicht dorthin‘ [teneva kāyo na paleti] bedeutet: Eben wegen dieser Schwachheit geht der Körper nicht dorthin; oder aber, wohin der Buddha ist, dorthin geht er [der Körper] nicht. Es gibt auch die Lesart ‚na pareti‘, was dieselbe Bedeutung hat. ‚Dort‘ [tattha] bedeutet: in der Nähe des Buddha. ‚Durch die Reise der Gedanken‘ [saṅkappayantāya] bedeutet: durch das Wandern im Geiste. ‚Damit verbunden‘ [tena yutto] zeigt: Womit der Buddha verbunden ist, damit ist er verbunden, darauf ausgerichtet, dem hingegeben.“ 1152. පඞ්කෙ [Pg.322] සයානොති කාමකද්දමෙ සයමානො. දීපා දීපං උපප්ලවින්ති සත්ථාරාදිතො සත්ථාරාදිං අභිගච්ඡිං. අථද්දසාසිං සම්බුද්ධන්ති සොහං එවං දුද්දිට්ඨිං ගහෙත්වා අන්වාහිණ්ඩන්තො අථ පාසාණකෙ චෙතියෙ බුද්ධමද්දක්ඛිං. 1152. „‚Im Schlamm liegend‘ [paṅke sayāno] bedeutet: im Schlamm der Sinnlichkeit liegend. ‚Ich trieb von Insel zu Insel‘ [dīpā dīpaṃ upaplavin] bedeutet: Ich ging von Lehrer zu Lehrer und so weiter. ‚Da erblickte ich den vollkommen Erwachten‘ [athaddasāsiṃ sambuddhaṃ] bedeutet: Ich, der ich so falsche Ansichten angenommen hatte und umherwanderte, erblickte sodann den Buddha beim Pāsāṇaka-Cetiya.“ 1153. ඉමිස්සා ගාථාය අවසානෙ පිඞ්ගියස්ස ච බාවරිස්ස ච ඉන්ද්‍රියපරිපාකං විදිත්වා භගවා සාවත්ථියං ඨිතොයෙව සුවණ්ණොභාසං මුඤ්චි. පිඞ්ගියො බාවරිස්ස බුද්ධගුණෙ වණ්ණයන්තො නිසින්නො එව තං ඔභාසං දිස්වා ‘‘කිං ඉද’’න්ති විලොකෙන්තො භගවන්තං අත්තනො පුරතො ඨිතං විය දිස්වා බාවරිබ්‍රාහ්මණස්ස ‘‘බුද්ධො ආගතො’’ති ආරොචෙසි, බ්‍රාහ්මණො උට්ඨායාසනා අඤ්ජලිං පග්ගහෙත්වා අට්ඨාසි. භගවාපි ඔභාසං ඵරිත්වා බ්‍රාහ්මණස්ස අත්තානං දස්සෙන්තො උභින්නම්පි සප්පායං විදිත්වා පිඞ්ගියමෙව ආලපමානො ‘‘යථා අහූ වක්කලී’’ති ඉමං ගාථමභාසි. 1153. „Am Ende dieses Verses erkannte der Erhabene, noch in Sāvatthī verweilend, die Reife der Fähigkeiten (Indriyas) sowohl von Piṅgiya als auch von Bāvari und sandte ein goldenes Leuchten aus. Während Piṅgiya saß und Bāvari die hervorragenden Eigenschaften des Buddha rühmte, sah er dieses Leuchten, blickte auf mit dem Gedanken ‚Was ist das?‘ und sah den Erhabenen, als stünde er direkt vor ihm. Er verkündete dem Brahmanen Bāvari: ‚Der Buddha ist gekommen.‘ Der Brahmane erhob sich von seinem Sitz, faltete ehrerbietig die Hände und blieb so stehen. Auch der Erhabene breitete sein Leuchten aus, zeigte sich dem Brahmanen, und da er erkannte, was für beide heilsam war, sprach er, indem er sich an Piṅgiya allein wandte, diesen Vers: ‚Wie einst Vakkali‘.“ තස්සත්ථො – යථා වක්කලිත්ථෙරො සද්ධාධිමුත්තො අහොසි, සද්ධාධුරෙන ච අරහත්තං පාපුණි. යථා ච සොළසන්නං එකො භද්‍රාවුධො නාම යථා ච ආළවි ගොතමො, එවමෙව ත්වම්පි පමුඤ්චස්සු සද්ධං. තතො සද්ධාය අධිමුච්චන්තො ‘‘සබ්බෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චා’’තිආදිනා නයෙන විපස්සනං ආරභිත්වා මච්චුධෙය්‍යස්ස පාරං නිබ්බානං ගමිස්සසීති අරහත්තනිකූටෙනෙව දෙසනං නිට්ඨාපෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ පිඞ්ගියො අරහත්තෙ බාවරී අනාගාමිඵලෙ පතිට්ඨහි. බාවරිබ්‍රාහ්මණස්ස සිස්සා පන පඤ්චසතා සොතාපන්නා අහෙසුං. „Sein Sinn ist: Wie der Ehrwürdige Vakkali ganz von Glauben und Vertrauen erfüllt war und durch die Führung des Glaubens die Arahatschaft erlangte; und wie Bhadrāvudha, einer der sechzehn [Brahmanenschüler], und wie Āḷavi-Gotama, ebenso solltest auch du deinen Glauben freisetzen. Indem du dich sodann im Glauben entschließt und die Einsicht (Vipassanā) auf die Weise beginnst: ‚Alle gestalteten Dinge (Sankharas) sind unbeständig‘ und so weiter, wirst du zum jenseitigen Ufer des Totenreiches, dem Nibbāna, gelangen. So schloss er die Lehrverkündigung mit dem Höhepunkt der Arahatschaft ab. Am Ende der Lehrverkündigung festigte sich Piṅgiya in der Arahatschaft und Bāvari in der Frucht der Nichtwiederkehr (Anāgāmitā). Die fünfhundert Schüler des Brahmanen Bāvari jedoch wurden zu Stromeingetretenen (Sotāpannas).“ 1154-5. ඉදානි පිඞ්ගියො අත්තනො පසාදං පවෙදෙන්තො ‘‘එස භිය්‍යො’’තිආදිමාහ. තත්ථ පටිභානවාති පටිභානපටිසම්භිදාය උපෙතො. අධිදෙවෙ අභිඤ්ඤායාති අධිදෙවකරෙ ධම්මෙ ඤත්වා. පරොවරන්ති හීනපණීතං, අත්තනො ච පරස්ස ච අධිදෙවත්තකරං සබ්බං ධම්මජාතං වෙදීති වුත්තං හොති. කඞ්ඛීනං පටිජානතන්ති කඞ්ඛීනංයෙව සතං ‘‘නික්කඞ්ඛම්හා’’ති පටිජානන්තානං. 1154-5. „Nun sagte Piṅgiya, indem er sein eigenes Vertrauen verkündete: ‚Dies erfreut mich noch mehr‘ und so weiter. Darin bedeutet ‚begabt mit Geistesgegenwart‘ [paṭibhānavā]: ausgestattet mit der analytischen Erkenntnis der Geistesgegenwart (Paṭibhāna-Paṭisambhidā). ‚Nachdem er die Götter direkt erkannt hat‘ [adhideve abhiññāya] bedeutet: nachdem er jene Dinge (Dhammas) erkannt hat, die einen zu einem Gott machen. ‚Das Höhere und Niedrigere‘ [parovaraṃ] bedeutet: das Niedrige und das Vorzügliche; gemeint ist, dass er all die Naturdinge (Dhammas) erkannt hat, die für sich selbst und für andere den Zustand eines Gottes bewirken. ‚Von jenen Zweiflern, die dies behaupten‘ [kaṅkhīnaṃ paṭijānataṃ] bedeutet: von jenen, die, obwohl sie tatsächlich voller Zweifel sind, behaupten: ‚Wir sind frei von Zweifeln.‘“ 1156. අසංහීරන්ති රාගාදීහි අසංහාරියං. අසංකුප්පන්ති අකුප්පං අවිපරිණාමධම්මං. ද්වීහිපි පදෙහි නිබ්බානං භණති. අද්ධා ගමිස්සාමීති එකංසෙනෙව තං අනුපාදිසෙසං නිබ්බානධාතුං ගමිස්සාමි. න මෙත්ථ කඞ්ඛාති නත්ථි මෙ [Pg.323] එත්ථ නිබ්බානෙ කඞ්ඛා. එවං මං ධාරෙහි අධිමුත්තචිත්තන්ති පිඞ්ගියො ‘‘එවමෙව ත්වම්පි පමුඤ්චස්සු සද්ධ’’න්ති. ඉමිනා භගවතො ඔවාදෙන අත්තනි සද්ධං උප්පාදෙත්වා සද්ධාධුරෙනෙව ච විමුඤ්චිත්වා තං සද්ධාධිමුත්තතං පකාසෙන්තො භගවන්තං ආහ – ‘‘එවං මං ධාරෙහි අධිමුත්තචිත්ත’’න්ති. අයමෙත්ථ අධිප්පායො ‘‘යථා මං ත්වං අවච, එවමෙව අධිමුත්තං ධාරෙහී’’ති. 1156. „„‚Unbezwingbar‘ [asaṃhīraṃ] bedeutet: durch Gier und so weiter nicht wegzuführen. ‚Unerschütterlich‘ [asaṃkuppaṃ] bedeutet: unbeweglich, von unveränderlicher Natur. Mit beiden Begriffen spricht er vom Nibbāna. ‚Sicherlich werde ich dorthin gehen‘ [addhā gamissāmi] bedeutet: Ganz gewiss werde ich in jenes Element des Nibbāna ohne verbleibende Existenzgrundlagen (Anupādisesa-Nibbānadhātu) eingehen. ‚Ich habe hierbei keinen Zweifel‘ [na mettha kaṅkhā] bedeutet: Ich habe hierin, bezüglich des Nibbāna, keinen Zweifel. ‚Halte mich so für einen, dessen Geist entschlossen ist‘ [evaṃ maṃ dhārehi adhimuttacittaṃ] – Piṅgiya bezog sich auf die Ermahnung des Erhabenen: ‚Ebenso solltest auch du deinen Glauben freisetzen.‘ Indem er durch diese Ermahnung des Erhabenen in sich selbst den Glauben erweckte und sich allein durch die Führung des Glaubens befreite, sprach er zum Erhabenen, um diese seine Entschlossenheit im Glauben kundzutun: ‚Halte mich so für einen, dessen Geist entschlossen ist.‘ Dies ist hierbei der Sinn: ‚So wie du zu mir gesprochen hast, genau so halte mich für entschlossen.‘“ ඉති පරමත්ථජොතිකාය ඛුද්දක-අට්ඨකථාය „Somit endet in der Paramatthajotikā, dem Kommentar zu den kleineren Texten (Khuddaka-Aṭṭhakathā),“ සුත්තනිපාත-අට්ඨකථාය සොළසබ්‍රාහ්මණසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා. „die Erläuterung des Soḷasabrāhmaṇa-Sutta im Sutta-Nipāta-Kommentar.“ නිට්ඨිතො ච පඤ්චමො වග්ගො අත්ථවණ්ණනානයතො, නාමෙන „Und abgeschlossen ist das fünfte Kapitel gemäß der Methode der Zustandserläuterung, mit dem Namen“ පාරායනවග්ගොති. „Pārāyanavagga.“ නිගමනකථා „Schlusswort (Nigamanakathā)“ එත්තාවතා ච යං වුත්තං – „Und was bis hierher gesagt wurde –“ ‘‘උත්තමං වන්දනෙය්‍යානං, වන්දිත්වා රතනත්තයං; යො ඛුද්දකනිකායම්හි, ඛුද්දාචාරප්පහායිනා. „‚Nach der Verehrung des Dreifachen Juwels, des Höchsten unter den zu Verehrenden, welches im Khuddaka-Nikāya von jenem dargelegt wurde, der das niedere Verhalten abgelegt hat,“ ‘‘දෙසිතො ලොකනාථෙන, ලොකනිත්ථරණෙසිනා; තස්ස සුත්තනිපාතස්ස, කරිස්සාමත්ථවණ්ණන’’න්ති. „vom Weltenbeschützer, dem nach der Rettung der Welt Verlangenden: von diesem Sutta-Nipāta werde ich die Sinnerläuterung verfassen‘ –“ එත්ථ උරගවග්ගාදිපඤ්චවග්ගසඞ්ගහිතස්ස උරගසුත්තාදිසත්තතිසුත්තප්පභෙදස්ස සුත්තනිපාතස්ස අත්ථවණ්ණනා කතා හොති. තෙනෙතං වුච්චති – „hierin ist die Sinnerläuterung des Sutta-Nipāta verfasst worden, das in die fünf Kapitel wie das Uragavagga eingeteilt ist und aus siebzig Suttas wie dem Uragasutta besteht. Darum wird dies gesagt:“ ‘‘ඉමං සුත්තනිපාතස්ස, කරොන්තෙනත්ථවණ්ණනං; සද්ධම්මට්ඨිතිකාමෙන, යං පත්තං කුසලං මයා. „‚Welches Heilsame auch immer durch mich erlangt wurde, der ich diese Sinnerläuterung des Sutta-Nipāta verfasst habe, getragen vom Wunsch nach dem Fortbestand der wahren Lehre,“ ‘‘තස්සානුභාවතො ඛිප්පං, ධම්මෙ අරියප්පවෙදිතෙ; වුඩ්ඪිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං, පාපුණාතු අයං ජනො’’ති. „durch dessen Wirkkraft möge dieses Volk rasch Wachstum, Gedeihen und Fülle in der vom Edlen verkündeten Lehre erlangen.‘“ (පරියත්තිප්පමාණතො චතුචත්තාලීසමත්තා භාණවාරා.) „(Hinsichtlich des Umfangs der Textüberlieferung sind es ungefähr vierundvierzig Rezitationsabschnitte [Bhāṇavāras].)“ පරමවිසුද්ධසද්ධාබුද්ධිවීරියප්පටිමණ්ඩිතෙන [Pg.324] සීලාචාරජ්ජවමද්දවාදිගුණසමුදයසමුදිතෙන සකසමයසමයන්තරගහනජ්ඣොගාහණසමත්ථෙන පඤ්ඤාවෙය්‍යත්තියසමන්නාගතෙන තිපිටකපරියත්තිප්පභෙදෙ සාට්ඨකථෙ සත්ථුසාසනෙ අප්පටිහතඤාණප්පභාවෙන මහාවෙය්‍යාකරණෙන කරණසම්පත්තිජනිතසුඛවිනිග්ගතමධුරොදාරවචනලාවණ්ණයුත්තෙන යුත්තමුත්තවාදිනා වාදීවරෙන මහාකවිනා ඡළභිඤ්ඤාපටිසම්භිදාදිප්පභෙදගුණපටිමණ්ඩිතෙ උත්තරිමනුස්සධම්මෙ සුප්පතිට්ඨිතබුද්ධීනං ථෙරවංසප්පදීපානං ථෙරානං මහාවිහාරවාසීනං වංසාලඞ්කාරභූතෙන විපුලවිසුද්ධබුද්ධිනා බුද්ධඝොසොති ගරූහි ගහිතනාමධෙය්‍යෙන ථෙරෙන කතා අයං පරමත්ථජොතිකා නාම සුත්තනිපාත-අට්ඨකථා – „Diese Paramatthajotikā genannte Auslegung (Atthakathā) des Sutta-Nipāta wurde von dem Thera verfasst, der mit höchst reiner Zuversicht (Saddhā), Weisheit (Buddhi) und Tatkraft (Vīriya) geschmückt ist; der reich mit der Fülle an Tugenden wie Tugendhaftigkeit (Sīla), rechtem Verhalten (Ācāra), Aufrichtigkeit (Ujjava) und Sanftmut (Maddava) gesegnet ist; der fähig ist, in die Tiefen des eigenen und anderer Lehrsysteme einzudringen, und mit Scharfsinn und Gelehrsamkeit ausgestattet ist; der eine ungehinderte Erkenntnisstrahlung in der Lehre des Meisters besitzt, die sich in das Tipiṭaka mitsamt seinen Kommentaren erstreckt; der ein großer Grammatiker ist, ausgestattet mit der Schönheit süßer und erhabener Worte, die leicht verständlich fließen, da er über die Vollkommenheit des Ausdrucks verfügt; der zur rechten Zeit das Richtige spricht, ein hervorragender Debattenredner und ein großer Dichter ist; der ein Schmuckstück für den Stamm jener Theras des Mahāvihāra ist, welche die Leuchte der Thera-Linie bilden und deren Geist fest in den übermenschlichen Zuständen (Uttari-manussa-dhamma) verankert ist, welche durch Eigenschaften wie die sechs höheren Geisteskräfte (Abhiññā) und die analytischen Erkenntnisse (Paṭisambhidā) geschmückt sind; der von weiser und reiner Einsicht ist und den von den Lehrern ehrfurchtsvoll verliehenen Namen Buddhaghosa trägt.“ තාව තිට්ඨතු ලොකස්මිං, ලොකනිත්ථරණෙසිනං; දස්සෙන්තී කුලපුත්තානං, නයං පඤ්ඤාවිසුද්ධියා. Möge sie so lange in der Welt bestehen, den Söhnen aus gutem Hause, die das Entrinnen aus der Welt suchen, den Weg zur Reinigung der Weisheit zeigend, යාව බුද්ධොති නාමම්පි, සුද්ධචිත්තස්ස තාදිනො; ලොකම්හි ලොකජෙට්ඨස්ස, පවත්තති මහෙසිනොති. solange selbst der Name „Buddha“ des reinen Geistes, des Solchen, des Welthöchsten in der Welt, des großen Weisen, fortbesteht. සුත්තනිපාත-අත්ථවණ්ණනා නිට්ඨිතා. Die Erklärung der Bedeutung des Suttanipāta ist abgeschlossen.
हिंदी
पाली कैनन	कमेंट्री	उप-टिप्पणियाँ	अन्य
1101 पाराजिक पाळि 1102 पाचित्तिय पाळि 1103 महावग्ग पाळि (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळि 1105 परिवार पाळि	1201 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-1 1202 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-2 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा	1301 सारत्थदीपनी टीका-1 1302 सारत्थदीपनी टीका-2 1303 सारत्थदीपनी टीका-3	1401 द्वेमातिकापाळि 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-1 1405 विमतिविनोदनी टीका-2 1406 विनयालंकार टीका-1 1407 विनयालंकार टीका-2 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-1 1411 विनयविनिच्छय टीका-2 1412 पाचित्यादियोजनापाळि 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-1 8402 विसुद्धिमग्ग-2 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-1 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-2 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अङ्गुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी सङ्गहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवन्दना 8421 कमलाञ्जलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगन्थवंस 8427 सासनवंस 8426 महावंस 8429 मोग्गल्लानब्याकरणं 8428 कच्चायनब्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपञ्चिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गण्ठिपदत्थविनिच्छयसार 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमञ्जरी 8445 धम्मनीति 8444 महारहनीति 8441 लोकनीति 8442 सुत्तन्तनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8450 चाणक्यनीति 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8451 रसवाहिनी 8452 सीमविसोधनीपाठ 8453 वेस्सन्तरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपञ्चिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमञ्जरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिन्दुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमञ्जुसा 8468 सामन्तकूटवण्णना
2101 सीलक्खन्धवग्ग पाळि 2102 महावग्ग पाळि (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळि	2201 सीलक्खन्धवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा	2301 सीलक्खन्धवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-1 2305 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-2
3101 मूलपण्णास पाळि 3102 मज्झिमपण्णास पाळि 3103 उपरिपण्णास पाळि	3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-1 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-2 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा	3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका
4101 सगाथावग्ग पाळि 4102 निदानवग्ग पाळि 4103 खन्धवग्ग पाळि 4104 सळायतनवग्ग पाळि 4105 महावग्ग पाळि (संयुत्त)	4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खन्धवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त)	4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खन्धवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त)
5101 एककनिपात पाळि 5102 दुकनिपात पाळि 5103 तिकनिपात पाळि 5104 चतुक्कनिपात पाळि 5105 पञ्चकनिपात पाळि 5106 छक्कनिपात पाळि 5107 सत्तकनिपात पाळि 5108 अट्ठकादिनिपात पाळि 5109 नवकनिपात पाळि 5110 दसकनिपात पाळि 5111 एकादसकनिपात पाळि	5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा	5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका
6101 खुद्दकपाठ पाळि 6102 धम्मपद पाळि 6103 उदान पाळि 6104 इतिवुत्तक पाळि 6105 सुत्तनिपात पाळि 6106 विमानवत्थु पाळि 6107 पेतवत्थु पाळि 6108 थेरगाथा पाळि 6109 थेरीगाथा पाळि 6110 अपदान पाळि-1 6111 अपदान पाळि-2 6112 बुद्धवंस पाळि 6113 चरियापिटक पाळि 6114 जातक पाळि-1 6115 जातक पाळि-2 6116 महानिद्देस पाळि 6117 चूळनिद्देस पाळि 6118 पटिसम्भिदामग्ग पाळि 6119 नेत्तिप्पकरण पाळि 6120 मिलिन्दपञ्ह पाळि 6121 पेटकोपदेस पाळि	6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-1 6203 धम्मपद अट्ठकथा-2 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-1 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-2 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-1 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-2 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-1 6214 अपदान अट्ठकथा-2 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-1 6218 जातक अट्ठकथा-2 6219 जातक अट्ठकथा-3 6220 जातक अट्ठकथा-4 6221 जातक अट्ठकथा-5 6222 जातक अट्ठकथा-6 6223 जातक अट्ठकथा-7 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-1 6227 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-2 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा	6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी
7101 धम्मसङ्गणी पाळि 7102 विभङ्ग पाळि 7103 धातुकथा पाळि 7104 पुग्गलपञ्ञत्ति पाळि 7105 कथावत्थु पाळि 7106 यमक पाळि-1 7107 यमक पाळि-2 7108 यमक पाळि-3 7109 पट्ठान पाळि-1 7110 पट्ठान पाळि-2 7111 पट्ठान पाळि-3 7112 पट्ठान पाळि-4 7113 पट्ठान पाळि-5	7201 धम्मसङ्गणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पञ्चपकरण अट्ठकथा	7301 धम्मसङ्गणी-मूलटीका 7302 विभङ्ग-मूलटीका 7303 पञ्चपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसङ्गणी-अनुटीका 7305 पञ्चपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसङ्गहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळि

Indonesia
Kanon Pali	Komentar	Sub-komentar	Lainnya
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

日文
パーリ仏典	註釈書	副註釈書	その他
1101 パーラージカ・パーリ 1102 パーチッティヤ・パーリ 1103 マハーヴァッガ・パーリ（ヴィナヤ） 1104 チューラヴァッガ・パーリ 1105 パリヴァーラ・パーリ	1201 パーラージカカンダ・アッタカター-1 1202 パーラージカカンダ・アッタカター-2 1203 パーチッティヤ・アッタカター 1204 マハーヴァッガ・アッタカター（ヴィナヤ） 1205 チューラヴァッガ・アッタカター 1206 パリヴァーラ・アッタカター	1301 サーラッタディーパニー・ティーカー-1 1302 サーラッタディーパニー・ティーカー-2 1303 サーラッタディーパニー・ティーカー-3	1401 ドヴェマーティカー・パーリ 1402 ヴィナヤサンガハ・アッタカター 1403 ヴァジラブッディ・ティーカー 1404 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-1 1405 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-2 1406 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-1 1407 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-2 1408 カンカーウィタラニープラーナ・ティーカー 1409 ヴィナヤヴィニッチャヤ-ウッタラヴィニッチャヤ 1410 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-1 1411 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-2 1412 パーチッティヤーディヨージャナー・パーリ 1413 クッダシッカー-ムーラシッカー 8401 ヴィスッディマッガ-1 8402 ヴィスッディマッガ-2 8403 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-1 8404 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-2 8405 ヴィスッディマッガ・ニダーナカター 8406 ディーガニカーヤ（プ・ヴィ） 8407 マッジマニカーヤ（プ・ヴィ） 8408 サンユッタニカーヤ（プ・ヴィ） 8409 アングッタラニカーヤ（プ・ヴィ） 8410 ヴィナヤピタカ（プ・ヴィ） 8411 アビダンマピタカ（プ・ヴィ） 8412 アッタカター（プ・ヴィ） 8413 ニルッティディーパニー 8414 パラマッタディーパニー・サンガハマハーティカーパータ 8415 アヌディーパニーパータ 8416 パッターヌッデーサ・ディーパニーパータ 8417 ナマッカラ・ティーカー 8418 マハーパナーマ・パータ 8419 ラッカナート・ブッダトーマナーガーター 8420 スタヴァンダナー 8421 カマラーニャジャリ 8422 ジナランカーラ 8423 パッジャマドゥ 8424 ブッダグナガーター・ヴァリー 8425 チューラガンタヴァンサ 8427 サーサナヴァンサ 8426 マハーヴァンサ 8429 モッガラーナ・ビャーカラナン 8428 カッチャーヤナ・ビャーカラナン 8430 サッダニーティッパカラナン（パダマーラー） 8431 サッダニーティッパカラナン（ダートゥマーラー） 8432 パダルーパシッディ 8433 モッガラーナ・パンチカー 8434 パヨーガシッディ・パータ 8435 ヴットーダヤ・パータ 8436 アビダーナッパディーピカー・パータ 8437 アビダーナッパディーピカー・ティーカー 8438 スボーダーランカーラ・パータ 8439 スボーダーランカーラ・ティーカー 8440 バーラーヴァターラ・ガンティパダッタヴィニッチャヤサーラ 8446 カヴィダッパナニーティ 8447 ニーティマンジャリー 8445 ダンマニーティ 8444 マハーラハニーティ 8441 ローカニーティ 8442 スタンタニーティ 8443 スーラッサティニーティ 8450 チャーナキャニーティ 8448 ナラダッカディーパニー 8449 チャトゥラーラッカディーパニー 8451 ラサヴァーヒニー 8452 シーマヴィソーダニー・パータ 8453 ヴェッサンタラ・ギーティ 8454 モッガラーナ・ヴッティヴィヴァラナパンチカー 8455 トゥーパヴァンサ 8456 ダーターヴァンサ 8457 ダートゥパータヴィラーヴィシニヤー 8458 ダートゥヴァンサ 8459 ハッタヴァナッガラヴィハーラヴァンサ 8460 ジナチャリタヤ 8461 ジナヴァンサディーパン 8462 テーラカターガーター 8463 ミリダ・ティーカー 8464 パダマンジャリー 8465 パダサーダナン 8466 サッダビンドゥパカラナン 8467 カッチャーヤナ・ダートゥマンジューサー 8468 サーマンタクータ・ヴァンナナー
2101 シーラッカンダワッガ・パーリ 2102 マハーワッガ・パーリ（ディーガ） 2103 パーティカワッガ・パーリ	2201 シーラッカンダワッガ・アッタカター 2202 マハーワッガ・アッタカター（ディーガ） 2203 パーティカワッガ・アッタカター	2301 シーラッカンダワッガ・ティーカー 2302 マハーワッガ・ティーカー（ディーガ） 2303 パーティカワッガ・ティーカー 2304 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-1 2305 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-2
3101 ムーラパンナーサ・パーリ 3102 マッジマパンナーサ・パーリ 3103 ウパリパンナーサ・パーリ	3201 ムーラパンナーサ・アッタカター-1 3202 ムーラパンナーサ・アッタカター-2 3203 マッジマパンナーサ・アッタカター 3204 ウパリパンナーサ・アッタカター	3301 ムーラパンナーサ・ティーカー 3302 マッジマパンナーサ・ティーカー 3303 ウパリパンナーサ・ティーカー
4101 サガーター・ワッガ・パーリ 4102 ニダーナ・ワッガ・パーリ 4103 カンダ・ワッガ・パーリ 4104 サラーヤタナ・ワッガ・パーリ 4105 マハーワッガ・パーリ（サンユッタ）	4201 サガーター・ワッガ・アッタカター 4202 ニダーナ・ワッガ・アッタカター 4203 カンダ・ワッガ・アッタカター 4204 サラーヤタナ・ワッガ・アッタカター 4205 マハーワッガ・アッタカター（サンユッタ）	4301 サガーター・ワッガ・ティーカー 4302 ニダーナ・ワッガ・ティーカー 4303 カンダ・ワッガ・ティーカー 4304 サラーヤタナ・ワッガ・ティーカー 4305 マハーワッガ・ティーカー（サンユッタ）
5101 エーカカニパータ・パーリ 5102 ドゥカニパータ・パーリ 5103 ティカニパータ・パーリ 5104 チャトゥッカニパータ・パーリ 5105 パンチャカニパータ・パーリ 5106 チャッカニパータ・パーリ 5107 サッタカニパータ・パーリ 5108 アッタカーディニパータ・パーリ 5109 ナヴァカニパータ・パーリ 5110 ダサカニパータ・パーリ 5111 エーカーダサカニパータ・パーリ	5201 エーカカニパータ・アッタカター 5202 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・アッタカター 5203 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・アッタカター 5204 アッタカーディニパータ・アッタカター	5301 エーカカニパータ・ティーカー 5302 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・ティーカー 5303 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・ティーカー 5304 アッタカーディニパータ・ティーカー
6101 クッダカパータ・パーリ 6102 ダンマパダ・パーリ 6103 ウダーナ・パーリ 6104 イティヴッタカ・パーリ 6105 スッタニパータ・パーリ 6106 ヴィマーナヴァットゥ・パーリ 6107 ペーヴァットゥ・パーリ 6108 テーラガーター・パーリ 6109 テーリーガーター・パーリ 6110 アパダーナ・パーリ-1 6111 アパダーナ・パーリ-2 6112 ブッダヴァンサ・パーリ 6113 チャリヤーピタカ・パーリ 6114 ジャータカ・パーリ-1 6115 ジャータカ・パーリ-2 6116 マハーニッデーサ・パーリ 6117 チューラニッデーサ・パーリ 6118 パティサンビダーマッガ・パーリ 6119 ネッティッパカラナ・パーリ 6120 ミリンダパンハ・パーリ 6121 ペータコーパデーサ・パーリ	6201 クッダカパータ・アッタカター 6202 ダンマパダ・アッタカター-1 6203 ダンマパダ・アッタカター-2 6204 ウダーナ・アッタカター 6205 イティヴッタカ・アッタカター 6206 スッタニパータ・アッタカター-1 6207 スッタニパータ・アッタカター-2 6208 ヴィマーナヴァットゥ・アッタカター 6209 ペータヴァットゥ・アッタカター 6210 テーラガーター・アッタカター-1 6211 テーラガーター・アッタカター-2 6212 テーリーガーター・アッタカター 6213 アパダーナ・アッタカター-1 6214 アパダーナ・アッタカター-2 6215 ブッダヴァンサ・アッタカター 6216 チャリヤーピタカ・アッタカター 6217 ジャータカ・アッタカター-1 6218 ジャータカ・アッタカター-2 6219 ジャータカ・アッタカター-3 6220 ジャータカ・アッタカター-4 6221 ジャータカ・アッタカター-5 6222 ジャータカ・アッタカター-6 6223 ジャータカ・アッタカター-7 6224 マハーニッデーサ・アッタカター 6225 チューラニッデーサ・アッタカター 6226 パティサンビダーマッガ・アッタカター-1 6227 パティサンビダーマッガ・アッタカター-2 6228 ネッティッパカラナ・アッタカター	6301 ネッティッパカラナ・ティーカー 6302 ネッティヴィバーヴィニー
7101 ダンマサンガニー・パーリ 7102 ヴィバンガ・パーリ 7103 ダートゥカター・パーリ 7104 プッガラパンニャッティ・パーリ 7105 カター・ヴァットゥ・パーリ 7106 ヤマカ・パーリ-1 7107 ヤマカ・パーリ-2 7108 ヤマカ・パーリ-3 7109 パッターナ・パーリ-1 7110 パッターナ・パーリ-2 7111 パッターナ・パーリ-3 7112 パッターナ・パーリ-4 7113 パッターナ・パーリ-5	7201 ダンマサンガニ・アッタカター 7202 サンモーハヴィノーダニー・アッタカター 7203 パンチャパカラナ・アッタカター	7301 ダンマサンガニー・ムーラティーカー 7302 ヴィバンガ・ムーラティーカー 7303 パンチャパカラナ・ムーラティーカー 7304 ダンマサンガニー・アヌティーカー 7305 パンチャパカラナ・アヌティーカー 7306 アビダンマーヴァターロ・ナーマルーパパリッチェード 7307 アビダンマッタ・サンガホ 7308 アビダンマーヴァターラ・プラーナティーカー 7309 アビダンマ・マーティカーパーリ

ខ្មែរ
ព្រះត្រៃបិដកបាលី	អដ្ឋកថា	ដីកា	ផ្សេងទៀត
1101 បារាជិកបាឡិ 1102 បាចិត្តិយបាឡិ 1103 មហាវគ្គបាឡិ (វិន័យ) 1104 ចូឡវគ្គបាឡិ 1105 បរិវារបាឡិ	1201 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-១ 1202 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-២ 1203 បាចិត្តិយអដ្ឋកថា 1204 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (វិន័យ) 1205 ចូឡវគ្គអដ្ឋកថា 1206 បរិវារអដ្ឋកថា	1301 សារត្ថទីបនីដីកា-១ 1302 សារត្ថទីបនីដីកា-២ 1303 សារត្ថទីបនីដីកា-៣	1401 ទ្វេមាតិកាបាឡិ 1402 វិនយសង្គហអដ្ឋកថា 1403 វជិរពុទ្ធិដីកា 1404 វិមតិវិនោទនីដីកា-១ 1405 វិមតិវិនោទនីដីកា-២ 1406 វិនយាលង្ការដីកា-១ 1407 វិនយាលង្ការដីកា-២ 1408 កង្ខាវិតរណីបុរាណដីកា 1409 វិនយវិនិច្ឆយ-ឧត្តរវិនិច្ឆយ 1410 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-១ 1411 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-២ 1412 បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ 1413 ខុទ្ទសិក្ខា-មូលសិក្ខា 8401 វិសុទ្ធិមគ្គ-១ 8402 វិសុទ្ធិមគ្គ-២ 8403 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-១ 8404 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-២ 8405 វិសុទ្ធិមគ្គ និទានកថា 8406 ទីឃនិកាយ (បុ-វិ) 8407 មជ្ឈិមនិកាយ (បុ-វិ) 8408 សំយុត្តនិកាយ (បុ-វិ) 8409 អង្គុត្តរនិកាយ (បុ-វិ) 8410 វិនយបិដក (បុ-វិ) 8411 អភិធម្មបិដក (បុ-វិ) 8412 អដ្ឋកថា (បុ-វិ) 8413 និរុត្តិទីបនី 8414 បរមត្ថទីបនី សង្គហមហាដីកាបាឋ 8415 អនុទីបនីបាឋ 8416 បដ្ឋានុទ្ទេស ទីបនីបាឋ 8417 នមក្ការដីកា 8418 មហាបណាមបាឋ 8419 លក្ខណាតោ ពុទ្ធថោមនាគាថា 8420 សុតវន្ទនា 8421 កមលាញ្ជលិ 8422 ជិនាលង្ការ 8423 បជ្ជមធុ 8424 ពុទ្ធគុណគាថាវលី 8425 ចូឡគន្ថវង្ស 8427 សាសនវង្ស 8426 មហាវង្ស 8429 មោគ្គល្លានព្យាករណំ 8428 កច្ចាយនព្យាករណំ 8430 សទ្ទនីតិប្បករណំ (បទមាលា) 8431 សទ្ទនីតិប្បករណំ (ធាតុមាលា) 8432 បទរូបសិទ្ធិ 8433 មោគ្គល្លានបញ្ចិកា 8434 បយោគសិទ្ធិបាឋ 8435 វុត្តោទយបាឋ 8436 អភិធានប្បទីបិកាបាឋ 8437 អភិធានប្បទីបិកាដីកា 8438 សុពោធាលង្ការបាឋ 8439 សុពោធាលង្ការដីកា 8440 បាលាវតារ គណ្ឋិបទត្ថវិនិច្ឆយសារ 8446 កវិទប្បណនីតិ 8447 នីតិមញ្ជរី 8445 ធម្មនីតិ 8444 មហារហនីតិ 8441 លោកនីតិ 8442 សុត្តន្តនីតិ 8443 សូរស្សតិនីតិ 8450 ចាណក្យនីតិ 8448 នរទក្ខទីបនី 8449 ចតុរារក្ខទីបនី 8451 រសវាហិនី 8452 សីមវិសោធនីបាឋ 8453 វេស្សន្តរគីតិ 8454 មោគ្គល្លាន វុត្តិវិវរណបញ្ចិកា 8455 ថូបវង្ស 8456 ទាឋាវង្ស 8457 ធាតុបាឋវិលាសិនិយា 8458 ធាតុវង្ស 8459 ហត្ថវនគល្លវិហារវង្ស 8460 ជិនចរិតយ 8461 ជិនវង្សទីបំ 8462 តេលកដាហគាថា 8463 មិលិទដីកា 8464 បទមញ្ជរី 8465 បទសាធនំ 8466 សទ្ទពិន្ទុបករណំ 8467 កច្ចាយនធាតុមញ្ជុសា 8468 សាមន្តកូដវណ្ណនា
2101 សីលក្ខន្ធវគ្គបាឡិ 2102 មហាវគ្គបាឡិ (ទីឃ) 2103 បាថិកវគ្គបាឡិ	2201 សីលក្ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 2202 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (ទីឃ) 2203 បាថិកវគ្គអដ្ឋកថា	2301 សីលក្ខន្ធវគ្គដីកា 2302 មហាវគ្គដីកា (ទីឃ) 2303 បាថិកវគ្គដីកា 2304 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-១ 2305 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-២
3101 មូលបណ្ណាសបាឡិ 3102 មជ្ឈិមបណ្ណាសបាឡិ 3103 ឧបរិបណ្ណាសបាឡិ	3201 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-១ 3202 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-២ 3203 មជ្ឈិមបណ្ណាសអដ្ឋកថា 3204 ឧបរិបណ្ណាសអដ្ឋកថា	3301 មូលបណ្ណាសដីកា 3302 មជ្ឈិមបណ្ណាសដីកា 3303 ឧបរិបណ្ណាសដីកា
4101 សគាថាវគ្គបាឡិ 4102 និទានវគ្គបាឡិ 4103 ខន្ធវគ្គបាឡិ 4104 សឡាយតនវគ្គបាឡិ 4105 មហាវគ្គបាឡិ (សំយុត្ត)	4201 សគាថាវគ្គអដ្ឋកថា 4202 និទានវគ្គអដ្ឋកថា 4203 ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 4204 សឡាយតនវគ្គអដ្ឋកថា 4205 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (សំយុត្ត)	4301 សគាថាវគ្គដីកា 4302 និទានវគ្គដីកា 4303 ខន្ធវគ្គដីកា 4304 សឡាយតនវគ្គដីកា 4305 មហាវគ្គដីកា (សំយុត្ត)
5101 ឯកកនិបាតបាឡិ 5102 ទុកនិបាតបាឡិ 5103 តិកនិបាតបាឡិ 5104 ចតុក្កនិបាតបាឡិ 5105 បញ្ចកនិបាតបាឡិ 5106 ឆក្កនិបាតបាឡិ 5107 សត្តកនិបាតបាឡិ 5108 អដ្ឋកាទិនិបាតបាឡិ 5109 នវកនិបាតបាឡិ 5110 ទសកនិបាតបាឡិ 5111 ឯកាទសកនិបាតបាឡិ	5201 ឯកកនិបាតអដ្ឋកថា 5202 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតអដ្ឋកថា 5203 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតអដ្ឋកថា 5204 អដ្ឋកាទិនិបាតអដ្ឋកថា	5301 ឯកកនិបាតដីកា 5302 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតដីកា 5303 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតដីកា 5304 អដ្ឋកាទិនិបាតដីកា
6101 ខុទ្ទកបាឋបាឡិ 6102 ធម្មបទបាឡិ 6103 ឧទានបាឡិ 6104 ឥតិវុត្តកបាឡិ 6105 សុត្តនិបាតបាឡិ 6106 វិមានវត្ថុបាឡិ 6107 បេតវត្ថុបាឡិ 6108 ថេរគាថាបាឡិ 6109 ថេរីគាថាបាឡិ 6110 អបទានបាឡិ-១ 6111 អបទានបាឡិ-២ 6112 ពុទ្ធវង្សបាឡិ 6113 ចរិយាបិដកបាឡិ 6114 ជាតកបាឡិ-១ 6115 ជាតកបាឡិ-២ 6116 មហានិទ្ទេសបាឡិ 6117 ចូឡនិទ្ទេសបាឡិ 6118 បដិសម្ភិទាមគ្គបាឡិ 6119 នេត្តិប្បករណបាឡិ 6120 មិលិន្ទបញ្ហាបាឡិ 6121 បេដកោបទេសបាឡិ	6201 ខុទ្ទកបាឋអដ្ឋកថា 6202 ធម្មបទអដ្ឋកថា-១ 6203 ធម្មបទអដ្ឋកថា-២ 6204 ឧទានអដ្ឋកថា 6205 ឥតិវុត្តកអដ្ឋកថា 6206 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-១ 6207 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-២ 6208 វិមានវត្ថុអដ្ឋកថា 6209 បេតវត្ថុអដ្ឋកថា 6210 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-១ 6211 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-២ 6212 ថេរីគាថាអដ្ឋកថា 6213 អបទានអដ្ឋកថា-១ 6214 អបទានអដ្ឋកថា-២ 6215 ពុទ្ធវង្សអដ្ឋកថា 6216 ចរិយាបិដកអដ្ឋកថា 6217 ជាតកអដ្ឋកថា-១ 6218 ជាតកអដ្ឋកថា-២ 6219 ជាតកអដ្ឋកថា-៣ 6220 ជាតកអដ្ឋកថា-៤ 6221 ជាតកអដ្ឋកថា-៥ 6222 ជាតកអដ្ឋកថា-៦ 6223 ជាតកអដ្ឋកថា-៧ 6224 មហានិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6225 ចូឡនិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6226 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-១ 6227 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-២ 6228 នេត្តិប្បករណអដ្ឋកថា	6301 នេត្តិប្បករណដីកា 6302 នេត្តិវិភាវិនី
7101 ធម្មសង្គណីបាឡិ 7102 វិភង្គបាឡិ 7103 ធាតុកថាបាឡិ 7104 បុគ្គលបញ្ញត្តិបាឡិ 7105 កថាវត្ថុបាឡិ 7106 យមកបាឡិ-១ 7107 យមកបាឡិ-២ 7108 យមកបាឡិ-៣ 7109 បដ្ឋានបាឡិ-១ 7110 បដ្ឋានបាឡិ-២ 7111 បដ្ឋានបាឡិ-៣ 7112 បដ្ឋានបាឡិ-៤ 7113 បដ្ឋានបាឡិ-៥	7201 ធម្មសង្គណិអដ្ឋកថា 7202 សម្មោហវិនោទនីអដ្ឋកថា 7203 បញ្ចបករណអដ្ឋកថា	7301 ធម្មសង្គណី-មូលដីកា 7302 វិភង្គ-មូលដីកា 7303 បញ្ចបករណ-មូលដីកា 7304 ធម្មសង្គណី-អនុដីកា 7305 បញ្ចបករណ-អនុដីកា 7306 អភិធម្មាវតារោ-នាមរូបបរិច្ឆេទោ 7307 អភិធម្មត្ថសង្គហោ 7308 អភិធម្មាវតារ-បុរាណដីកា 7309 អភិធម្មមាតិកាបាឡិ

한국인
팔리 대장경	주석서	부주석서	기타
1101 빠라지카 빨리 1102 빠찟띠야 빨리 1103 마하왁가 빨리 (비나야) 1104 출라왁가 빨리 1105 빠리와라 빨리	1201 빠라지까깐다 앗타카타-1 1202 빠라지까깐다 앗타카타-2 1203 빠찟띠야 앗타카타 1204 마하왁가 앗타카타 (비나야) 1205 출라왁가 앗타카타 1206 빠리와라 앗타카타	1301 사랏타디빠니 띠까-1 1302 사랏타디빠니 띠까-2 1303 사랏타디빠니 띠까-3	1401 드베마띠까빨리 1402 위나야상가하 앗타카타 1403 와지라붓디 띠까 1404 위마띠위노다니 띠까-1 1405 위마띠위노다니 띠까-2 1406 위나야랑까라 띠까-1 1407 위나야랑까라 띠까-2 1408 깡카위따라니뿌라나 띠까 1409 위나야위닛차야-웃따라위닛차야 1410 위나야위닛차야 띠까-1 1411 위나야위닛차야 띠까-2 1412 빠찟땨디요자나빨리 1413 쿳닷시카-물라시카 8401 위숟디막가-1 8402 위숟디막가-2 8403 위숟디막가-마하띠까-1 8404 위숟디막가-마하띠까-2 8405 위숟디막가 니다나까타 8406 디가니까야 (뿌-위) 8407 맛지마니까야 (뿌-위) 8408 삼윳따니까야 (뿌-위) 8409 앙굳따라니까야 (뿌-위) 8410 위나야삐따까 (뿌-위) 8411 아비담마삐따까 (뿌-위) 8412 앗타카타 (뿌-위) 8413 니룻띠디빠니 8414 빠라맛타디빠니 상가하마하띠까빠타 8415 아누디빠니빠타 8416 빳타누ㄸ데사 디빠니빠타 8417 나막까라띠까 8418 마하빠나마빠타 8419 락카나또 붓다토마나가타 8420 수타완다나 8421 까말란자리 8422 지나랑까라 8423 빳자마두 8424 붓다구나가타왈리 8425 출라간타왕사 8427 사사나왕사 8426 마하왕사 8429 목갈라나뱌까라낭 8428 깟차야나뱌까라낭 8430 삿다니띠빠까라낭 (빠다말라) 8431 삿다니띠빠까라낭 (다두말라) 8432 빠다루빠싣디 8433 목갈라나빤찌까 8434 빠요가싣디빠타 8435 붇또다야빠타 8436 아비다나빠디피까빠타 8437 아비다나빠디피까띠까 8438 수보다랑까라빠타 8439 수보다랑까라띠까 8440 발라와따라 간티빠닷타위닛차야사라 8446 까위닷빠나니띠 8447 니띠만자리 8445 담마니띠 8444 마하라하니띠 8441 로까니띠 8442 숫딴따니띠 8443 수랏사띠니띠 8450 짜낙야니띠 8448 나라닥카디빠니 8449 짜뚜라락카디빠니 8451 라사와히니 8452 시마위소다니빠타 8453 웨산따라기띠 8454 목갈라나 붇띠위와라나빤찌까 8455 투빠왕사 8456 다타왕사 8457 다두빠타윌라시니야 8458 다두왕사 8459 핟타와나갈라위하라왕사 8460 지나짜리따야 8461 지나왕사디빵 8462 떼라까타하가타 8463 밀리다띠까 8464 빠다만자리 8465 빠다사다낭 8466 삿다빈두빠까라낭 8467 깟차야나다두만주사 8468 사만따꿋타완나나
2101 실락칸다왁가 빨리 2102 마하왁가 빨리 (디가) 2103 빠티까왁가 빨리	2201 실락칸다왁가 앗타카타 2202 마하왁가 앗타카타 (디가) 2203 빠티까왁가 앗타카타	2301 실락칸다왁가 띠까 2302 마하왁가 띠까 (디가) 2303 빠티까왁가 띠까 2304 실락칸다왁가-아비나와띠까-1 2305 실락칸다왁가-아비나와띠까-2
3101 물라빤나사 빨리 3102 맛지마빤나사 빨리 3103 우빠리빤나사 빨리	3201 물라빤나사 앗타카타-1 3202 물라빤나사 앗타카타-2 3203 맛지마빤나사 앗타카타 3204 우빠리빤나사 앗타카타	3301 물라빤나사 띠까 3302 맛지마빤나사 띠까 3303 우빠리빤나사 띠까
4101 사가타왁가 빨리 4102 니다나왁가 빨리 4103 칸다왁가 빨리 4104 살라야따나왁가 빨리 4105 마하왁가 빨리 (삼윳따)	4201 사가타왁가 앗타카타 4202 니다나왁가 앗타카타 4203 칸다왁가 앗타카타 4204 살라야따나왁가 앗타카타 4205 마하왁가 앗타카타 (삼윳따)	4301 사가타왁가 띠까 4302 니다나왁가 띠까 4303 칸다왁가 띠까 4304 살라야따나왁가 띠까 4305 마하왁가 띠까 (삼윳따)
5101 에까까니빠따 빨리 5102 두까니빠따 빨리 5103 띠까니빠따 빨리 5104 짜뚝까니빠따 빨리 5105 빤짜까니빠따 빨리 5106 착까니빠따 빨리 5107 삿따까니빠따 빨리 5108 앗타까디니빠따 빨리 5109 나와까니빠따 빨리 5110 다사까니빠따 빨리 5111 에까다사까니빠따 빨리	5201 에까까니빠따 앗타카타 5202 두까-띠까-짜뚝까니빠따 앗타카타 5203 빤짜까-착까-삿따까니빠따 앗타카타 5204 앗타까디니빠따 앗타카타	5301 에까까니빠따 띠까 5302 두까-띠까-짜뚝까니빠따 띠까 5303 빤짜까-착까-삿따까니빠따 띠까 5304 앗타까디니빠따 띠까
6101 쿳닥까빠타 빨리 6102 담마빠다 빨리 6103 우다나 빨리 6104 이띠웃따까 빨리 6105 숫따니빠따 빨리 6106 위마나왓투 빨리 6107 베따왓투 빨리 6108 테라가타 빨리 6109 테리가타 빨리 6110 아빠다나 빨리-1 6111 아빠다나 빨리-2 6112 붓다왕사 빨리 6113 짜리야삐따까 빨리 6114 자따까 빨리-1 6115 자따까 빨리-2 6116 마하닷데사 빨리 6117 출라닷데사 빨리 6118 빠티삼비다막가 빨리 6119 넷띠빠까라나 빨리 6120 밀린다빤하 빨리 6121 뻬따꼬빠데사 빨리	6201 쿳닥까빠타 앗타카타 6202 담마빠다 앗타카타-1 6203 담마빠다 앗타카타-2 6204 우다나 앗타카타 6205 이띠웃따까 앗타카타 6206 숫따니빠따 앗타카타-1 6207 숫따니빠따 앗타카타-2 6208 위마나왓투 앗타카타 6209 베따왓투 앗타카타 6210 테라가타 앗타카타-1 6211 테라가타 앗타카타-2 6212 테리가타 앗타카타 6213 아빠다나 앗타카타-1 6214 아빠다나 앗타카타-2 6215 붓다왕사 앗타카타 6216 짜리야삐따까 앗타카타 6217 자따까 앗타카타-1 6218 자따까 앗타카타-2 6219 자따까 앗타카타-3 6220 자따까 앗타카타-4 6221 자따까 앗타카타-5 6222 자따까 앗타카타-6 6223 자따까 앗타카타-7 6224 마하닷데사 앗타카타 6225 출라닷데사 앗타카타 6226 빠티삼비다막가 앗타카타-1 6227 빠티삼비다막가 앗타카타-2 6228 넷띠빠까라나 앗타카타	6301 넷띠빠까라나 띠까 6302 넷띠위바비니
7101 담마상가니 빨리 7102 위방가 빨리 7103 다뚜까타 빨리 7104 뿍갈라빤냣띠 빨리 7105 까타왓투 빨리 7106 야마까 빨리-1 7107 야마까 빨리-2 7108 야마까 빨리-3 7109 빳타나 빨리-1 7110 빳타나 빨리-2 7111 빳타나 빨리-3 7112 빳타나 빨리-4 7113 빳타나 빨리-5	7201 담마상가니 앗타카타 7202 삼모하위노다니 앗타카타 7203 빤짜빠까라나 앗타카타	7301 담마상가니-물라띠까 7302 위방가-물라띠까 7303 빤짜빠까라나-물라띠까 7304 담마상가니-아누띠까 7305 빤짜빠까라나-아누띠까 7306 아비담마와따로-나마루빠빠릳체도 7307 아비담맛타상가호 7308 아비담마와따라-뿌라나띠까 7309 아비담마마띠까빨리

ອັກສອນລາວ
ປາລີ	ອັດຖະກະຖາ	ຏີກາ	ອັນຍາ
1101 ປາຣາຊິກະ ປາລີ 1102 ປາຈິດຕິຍະ ປາລີ 1103 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ວິໄນ) 1104 ຈູລະວັກຄະ ປາລີ 1105 ປະລິວາລະ ປາລີ	1201 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-1 1202 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-2 1203 ປາຈິດຕິຍະ ອັດຖະກະຖາ 1204 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ວິໄນ) 1205 ຈູລະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 1206 ປະລິວາລະ ອັດຖະກະຖາ	1301 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-1 1302 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-2 1303 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-3	1401 ທເວມາຕິກາປາລີ 1402 ວິນະຍະສັງຄະຫະ ອັດຖະກະຖາ 1403 ວະຊິລະພຸດທິ ຏີກາ 1404 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-1 1405 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-2 1406 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-1 1407 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-2 1408 ກັງຂາວິຕະຣະນີປຸຣານະ ຏີກາ 1409 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ-ອຸຕຕະຣະວິນິດສະຍະ 1410 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-1 1411 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-2 1412 ປາຈິຕະຍາທິໂຍຊະນາປາລີ 1413 ຂຸທະທະສິກຂາ-ມູລະສິກຂາ 8401 ວິສຸດທິມັກຄະ-1 8402 ວິສຸດທິມັກຄະ-2 8403 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-1 8404 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-2 8405 ວິສຸດທິມັກຄະ ນິທານະກະຖາ 8406 ທີຆະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8407 ມັດຊິມະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8408 ສັງຍຸຕຕະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8409 ອັງຄຸຕຕະລະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8410 ວິນະຍະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8411 ອະພິທັມມະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8412 ອັດຖະກະຖາ (ປຸ-ວິ) 8413 ນິລຸຕຕິທີປະນີ 8414 ປະຣະມັດຖະທີປະນີ ສັງຄະຫະມະຫາຏີກາປາຖະ 8415 ອະນຸທີປະນີປາຖະ 8416 ປັດຖານຸທເທສະ ທີປະນີປາຖະ 8417 ນະມັກກາລະຏີກາ 8418 ມະຫາປະຖາມະປາຖະ 8419 ລັກຂະນາໂຕ ພຸດທະຖະມະນາຄາຖາ 8420 ສຸຕະວັນທະນາ 8421 ກະມະລາຍຈະລິ 8422 ຊິນາລັງກາລະ 8423 ປັດຊະມະທຸ 8424 ພຸດທະຄຸນະຄາຖາວະລີ 8425 ຈູລະຄັນຖະວັງສະ 8426 ມະຫາວັງສະ 8427 ສາສະນະວັງສະ 8428 ກັດຈາຍະນະພະຍາກະລະນັງ 8429 ມົກຄັນທານະພະຍາກະລະນັງ 8430 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ປະທະມາລາ) 8431 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ຘາຕຸມາລາ) 8432 ປະທະຣູປະສິດທິ 8433 ໂມຄັນທານະປັນຈິກາ 8434 ປະໂຍຄະສິດທິປາຖະ 8435 ວຸຕະໂທຍະປາຖະ 8436 ອະພິທານະປະປະທີປິກາປາຖະ 8437 ອະພິທານະປະປະທີປິກາຏີກາ 8438 ສຸໂພທາລັງກາລະປາຖະ 8439 ສຸໂພທາລັງກາລະຏີກາ 8440 ພາລາວະຕາລະ ຄັນຖິປະທັດຖະວິນິດສະຍະສາລະ 8441 ໂລກະນີຕິ 8442 ສຸດຕັນຕະນີຕິ 8443 ສູລັດສະຕິນີຕິ 8444 ມະຫາລະຫະນີຕິ 8445 ທັມມະນີຕິ 8446 ກະວິທັບປະຖານີຕິ 8447 ນີຕິມັນຊະລີ 8448 ນະລະທັກຂະທີປະນີ 8449 ຈະຕຸຣາລັກຂະທີປະນີ 8450 ຈານັກຍະນີຕິ 8451 ລະສະວາຫິນີ 8452 ສີມາວິໂສທະນີປາຖະ 8453 ເວສສັນຕະລະຄີຕິ 8454 ໂມຄັນທານະ ວຸຕຕິວິວະລະນະປັນຈິກາ 8455 ຖູປະວັງສະ 8456 ທາຐາວັງສະ 8457 ຘາຕຸປາຖະວິລາສິນີຍາ 8458 ຘາຕຸວັງສະ 8459 ຫັດຖະວະນະຄັນລະວິຫາລະວັງສະ 8460 ຊິນະຈະລິຕະຍະ 8461 ຊິນະວັງສະທີປັງ 8462 ເຕລະກະຕາຫາຄາຖາ 8463 ມິລິທະຏີກາ 8464 ປະທະມັນຊະລີ 8465 ປະທະສາຘະນັງ 8466 ສັດທະພິນທຸປະກະລະນັງ 8467 ກັດຈາຍະນະຘາຕຸມັນຊຸສາ 8468 ສາມັນຕະກູຏະວັນນະນາ
2101 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 2102 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ທີຆະ) 2103 ປາຖິກະວັກຄະ ປາລີ	2201 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 2202 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ທີຆະ) 2203 ປາຖິກະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ	2301 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 2302 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ທີຆະ) 2303 ປາຖິກະວັກຄະ ຏີກາ 2304 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-1 2305 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-2
3101 ມູລະປັນຍາສະ ປາລີ 3102 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ປາລີ 3103 ອຸປະລິປັນຍາສະ ປາລີ	3201 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-1 3202 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-2 3203 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ 3204 ອຸປະລິປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ	3301 ມູລະປັນຍາສະ ຏີກາ 3302 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ຏີກາ 3303 ອຸປະລິປັນຍາສະ ຏີກາ
4101 ສະຄາຖາວັກຄະ ປາລີ 4102 ນິທານະວັກຄະ ປາລີ 4103 ຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 4104 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ປາລີ 4105 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ສັງຍຸຕຕະ)	4201 ສະຄາຖາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4202 ນິທານະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4203 ຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4204 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4205 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ສັງຍຸຕຕະ)	4301 ສະຄາຖາວັກຄະ ຏີກາ 4302 ນິທານະວັກຄະ ຏີກາ 4303 ຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 4304 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ຏີກາ 4305 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ສັງຍຸຕຕະ)
5101 ເອກະກະນິປາຕະ ປາລີ 5102 ທຸກະນິປາຕະ ປາລີ 5103 ຕິກະນິປາຕະ ປາລີ 5104 ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ປາລີ 5105 ປັຈຈະກະນິປາຕະ ປາລີ 5106 ຉັກກະນິປາຕະ ປາລີ 5107 ສັດຕະກະນິປາຕະ ປາລີ 5108 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ປາລີ 5109 ນະວະກະນິປາຕະ ປາລີ 5110 ທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ 5111 ເອກາທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ	5201 ເອກະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5202 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5203 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5204 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ	5301 ເອກະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5302 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ຏີກາ 5303 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5304 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ຏີກາ
6101 ຂຸທະທະກະປາຖະ ປາລີ 6102 ທຳມະປະທະ ປາລີ 6103 ອຸທານະ ປາລີ 6104 ອິຕິວຸຕຕະກະ ປາລີ 6105 ສຸດຕະນິປາຕະ ປາລີ 6106 ວິມານະວັດຖຸ ປາລີ 6107 ເປຕະວັດຖຸ ປາລີ 6108 ເຖລະຄາຖາ ປາລີ 6109 ເຖລີຄາຖາ ປາລີ 6110 ອະປະທານະ ປາລີ-1 6111 ອະປະທານະ ປາລີ-2 6112 ພຸດທະວັງສະ ປາລີ 6113 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ປາລີ 6114 ຊາຕະກະ ປາລີ-1 6115 ຊາຕະກະ ປາລີ-2 6116 ມະຫານິທເທສະ ປາລີ 6117 ຈູລະນິທເທສະ ປາລີ 6118 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ປາລີ 6119 ເນຕຕິປະກະລະນະ ປາລີ 6120 ມິລິນທະປັນຫາ ປາລີ 6121 ເປຏະກົປເທສະ ປາລີ	6201 ຂຸທະທະກະປາຖະ ອັດຖະກະຖາ 6202 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-1 6203 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-2 6204 ອຸທານະ ອັດຖະກະຖາ 6205 ອິຕິວຸຕຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6206 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-1 6207 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-2 6208 ວິມານະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6209 ເປຕະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6210 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-1 6211 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-2 6212 ເຖລີຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ 6213 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-1 6214 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-2 6215 ພຸດທະວັງສະ ອັດຖະກະຖາ 6216 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6217 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-1 6218 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-2 6219 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-3 6220 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-4 6221 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-5 6222 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-6 6223 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-7 6224 ມະຫານິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6225 ຈູລະນິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6226 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-1 6227 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-2 6228 ເນຕຕິປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ	6301 ເນຕຕິປະກະລະນະ ຏີກາ 6302 ເນຕຕິວິພາວິນີ
7101 ທຳມະສັງຄະນີ ປາລີ 7102 ວິພັງຄະ ປາລີ 7103 ຘາຕຸກະຖາ ປາລີ 7104 ປຸກຄະລະປັນຍັດຕິ ປາລີ 7105 ກະຖາວັດຖຸ ປາລີ 7106 ຍະມະກະ ປາລີ-1 7107 ຍະມະກະ ປາລີ-2 7108 ຍະມະກະ ປາລີ-3 7109 ປັດຖານະ ປາລີ-1 7110 ປັດຖານະ ປາລີ-2 7111 ປັດຖານະ ປາລີ-3 7112 ປັດຖານະ ປາລີ-4 7113 ປັດຖານະ ປາລີ-5	7201 ທຳມະສັງຄະນິ ອັດຖະກະຖາ 7202 ສັມໂມຫະວິໂນທະນີ ອັດຖະກະຖາ 7203 ປັຈຈະປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ	7301 ທຳມະສັງຄະນີ-ມູລະຏີກາ 7302 ວິພັງຄະ-ມູລະຏີກາ 7303 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ມູລະຏີກາ 7304 ທຳມະສັງຄະນີ-ອະນຸຏີກາ 7305 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ອະນຸຏີກາ 7306 ອະພິທັມມາວະຕາໂຣ-ນາມະຣູປະປະຣິຈເທໂທ 7307 ອະພິທັມມັດຖະສັງຄະໂຫ 7308 ອະພິທັມມາວະຕາລະ-ປຸຣານະຏີກາ 7309 ອະພິທັມມາມາຕິກາປາລີ

मराठी
पाळी	अट्ठकथा	टीका	अन्य
1101 पाराजिक पाळी 1102 पाचित्तिय पाळी 1103 महावग्ग पाळी (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळी 1105 परिवार पाळी	1201 पाराजिककंड अट्ठकथा-१ 1202 पाराजिककंड अट्ठकथा-२ 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा	1301 सारत्थदीपनी टीका-१ 1302 सारत्थदीपनी टीका-२ 1303 सारत्थदीपनी टीका-३	1401 द्वेमातिकापाळी 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-१ 1405 विमतिविनोदनी टीका-२ 1406 विनयालंकार टीका-१ 1407 विनयालंकार टीका-२ 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-१ 1411 विनयविनिच्छय टीका-२ 1412 पाचित्यादियोजनापाळी 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-१ 8402 विसुद्धिमग्ग-२ 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-१ 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-२ 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अंगुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी संगहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवंदना 8421 कमलांजलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगंथवंस 8426 महावंस 8427 सासनवंस 8428 कच्चायनव्याकरणं 8429 मोग्गल्लानव्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपंचिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गंठिपदत्थविनिच्छयसार 8441 लोकनीति 8442 सुत्तंतनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8444 महारहनीति 8445 धम्मनीति 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमंजरी 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8450 चाणक्यनीति 8451 रसवाहिनी 8452 सीमाविसोधनीपाठ 8453 वेस्संतरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपंचिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमंजरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिंदुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमंजुसा 8468 सामंतकूटवण्णना
2101 सीलक्खंधवग्ग पाळी 2102 महावग्ग पाळी (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळी	2201 सीलक्खंधवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा	2301 सीलक्खंधवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-१ 2305 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-२
3101 मूलपण्णास पाळी 3102 मज्झिमपण्णास पाळी 3103 उपरिपण्णास पाळी	3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-१ 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-२ 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा	3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका
4101 सगाथावग्ग पाळी 4102 निदानवग्ग पाळी 4103 खंधवग्ग पाळी 4104 सळायतनवग्ग पाळी 4105 महावग्ग पाळी (संयुत्त)	4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खंधवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त)	4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खंधवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त)
5101 एककनिपात पाळी 5102 दुकनिपात पाळी 5103 तिकनिपात पाळी 5104 चतुक्कनिपात पाळी 5105 पंचकनिपात पाळी 5106 छक्कनिपात पाळी 5107 सत्तकनिपात पाळी 5108 अट्ठकादिनिपात पाळी 5109 नवकनिपात पाळी 5110 दसकनिपात पाळी 5111 एकादसकनिपात पाळी	5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा	5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका
6101 खुद्दकपाठ पाळी 6102 धम्मपद पाळी 6103 उदान पाळी 6104 इतिवुत्तक पाळी 6105 सुत्तनिपात पाळी 6106 विमानवत्थु पाळी 6107 पेतवत्थु पाळी 6108 थेरगाथा पाळी 6109 थेरीगाथा पाळी 6110 अपदान पाळी-१ 6111 अपदान पाळी-२ 6112 बुद्धवंस पाळी 6113 चरियापिटक पाळी 6114 जातक पाळी-१ 6115 जातक पाळी-२ 6116 महानिद्देस पाळी 6117 चूळनिद्देस पाळी 6118 पटिसंभिदामग्ग पाळी 6119 नेत्तिप्पकरण पाळी 6120 मिलिंदपंह पाळी 6121 पेटकोपदेस पाळी	6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-१ 6203 धम्मपद अट्ठकथा-२ 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-१ 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-२ 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-१ 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-२ 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-१ 6214 अपदान अट्ठकथा-२ 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-१ 6218 जातक अट्ठकथा-२ 6219 जातक अट्ठकथा-३ 6220 जातक अट्ठकथा-४ 6221 जातक अट्ठकथा-५ 6222 जातक अट्ठकथा-६ 6223 जातक अट्ठकथा-७ 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-१ 6227 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-२ 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा	6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी
7101 धम्मसंगणी पाळी 7102 विभंग पाळी 7103 धातुकथा पाळी 7104 पुग्गलपंयत्ति पाळी 7105 कथावत्थु पाळी 7106 यमक पाळी-१ 7107 यमक पाळी-२ 7108 यमक पाळी-३ 7109 पट्ठान पाळी-१ 7110 पट्ठान पाळी-२ 7111 पट्ठान पाळी-३ 7112 पट्ठान पाळी-४ 7113 पट्ठान पाळी-५	7201 धम्मसंगणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पंचपकरण अट्ठकथा	7301 धम्मसंगणी-मूलटीका 7302 विभंग-मूलटीका 7303 पंचपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसंगणी-अनुटीका 7305 पंचपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसंगहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळी

မြန်မာ
ပါဠိတော်	အဋ္ဌကထာ	ဋီကာ	အခြား
1101 ပါရာဇိက ပါဠိ 1102 ပါစိတ္တိယ ပါဠိ 1103 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဝိနယ) 1104 စူဠဝဂ္ဂ ပါဠိ 1105 ပရိဝါရ ပါဠိ	1201 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၁ 1202 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၂ 1203 ပါစိတ္တိယ အဋ္ဌကထာ 1204 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဝိနယ) 1205 စူဠဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 1206 ပရိဝါရ အဋ္ဌကထာ	1301 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၁ 1302 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၂ 1303 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၃	1401 ဒွေမာတိကာပါဠိ 1402 ဝိနယသင်္ဂဟ အဋ္ဌကထာ 1403 ဝဇိရဗုဒ္ဓိ ဋီကာ 1404 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၁ 1405 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၂ 1406 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၁ 1407 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၂ 1408 ကင်္ခာဝိတရဏီပုရာဏ ဋီကာ 1409 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ-ဥတ္တရဝိနိစ္ဆယ 1410 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၁ 1411 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၂ 1412 ပါစိတျာဒိယောဇနာပါဠိ 1413 ခုဒ္ဒသိက္ခာ-မူလသိက္ခာ 8401 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၁ 8402 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၂ 8403 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၁ 8404 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၂ 8405 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ နိဒါနကထာ 8406 ဒီဃနိကာယ (ပု-ဝိ) 8407 မဇ္ဈိမနိကာယ (ပု-ဝိ) 8408 သံယုတ္တနိကာယ (ပု-ဝိ) 8409 အင်္ဂုတ္တရနိကာယ (ပု-ဝိ) 8410 ဝိနယပိဋက (ပု-ဝိ) 8411 အဘိဓမ္မပိဋက (ပု-ဝိ) 8412 အဋ္ဌကထာ (ပု-ဝိ) 8413 နိရုတ္တိဒီပနီ 8414 ပရမတ္ထဒီပနီ သင်္ဂဟမဟာဋီကာပါဌ 8415 အနုဒီပနီပါဌ 8416 ပဋ္ဌာနုဒ္ဒေသ ဒီပနီပါဌ 8417 နမက္ကာရဋီကာ 8418 မဟာပဏာမပါဌ 8419 လက္ခဏာတော ဗုဒ္ဓထောမနာဂါထာ 8420 သုတဝန္ဒနာ 8421 ကမလာဉ္ဇလိ 8422 ဇိနာလင်္ကာရ 8423 ပဇ္ဇမဓု 8424 ဗုဒ္ဓဂုဏဂါထာဝလီ 8425 စူဠဂန္ထဝံသ 8427 သာသနဝံသ 8426 မဟာဝံသ 8429 မောဂ္ဂလ္လာနဗျာကရဏံ 8428 ကစ္စာယနဗျာကရဏံ 8430 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ပဒမာလာ) 8431 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ဓါတုမာလာ) 8432 ပဒရူပသိဒ္ဓိ 8433 မောဂလ္လာနပဉ္စိကာ 8434 ပယောဂသိဒ္ဓိပါဌ 8435 ဝုတ္တောဒယပါဌ 8436 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာပါဌ 8437 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာဋီကာ 8438 သုဗောဓါလင်္ကာရပါဌ 8439 သုဗောဓါလင်္ကာရဋီကာ 8440 ဗာလာဝတာရ ဂဏ္ဌိပဒတ္ထဝိနိစ္ဆယသာရ 8446 ကဝိဒပ္ပဏနီတိ 8447 နီတိမဉ္ဇရီ 8445 ဓမ္မနီတိ 8444 မဟာရဟနီတိ 8441 လောကနီတိ 8442 သုတ္တန္တနီတိ 8443 သူရဿတိနီတိ 8450 စာဏကျနီတိ 8448 နရဒက္ခဒီပနီ 8449 စတုရာရက္ခဒီပနီ 8451 ရသဝါဟိနီ 8452 သီမဝိသောဓနီပါဌ 8453 ဝေဿန္တရဂီတိ 8454 မောဂ္ဂလ္လာန ဝုတ္တိဝိဝရဏပဉ္စိကာ 8455 ထူပဝံသ 8456 ဒါဌာဝံသ 8457 ဓါတုပါဌဝိလာသိနိယာ 8458 ဓါတုဝံသ 8459 ဟတ္ထဝနဂလ္လဝိဟာရဝံသ 8460 ဇိနစရိတယ 8461 ဇိနဝံသဒီပံ 8462 တေလကဋာဟဂါထာ 8463 မိလိဒဋီကာ 8464 ပဒမဉ္ဇရီ 8465 ပဒသာဓနံ 8466 သဒ္ဒဗိန္ဒုပကရဏံ 8467 ကစ္စာယနဓါတုမဉ္ဇုသာ 8468 သာမန္တကူဋဝဏ္ဏနာ
2101 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 2102 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဒီဃ) 2103 ပါထိကဝဂ္ဂ ပါဠိ	2201 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 2202 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဒီဃ) 2203 ပါထိကဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ	2301 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 2302 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (ဒီဃ) 2303 ပါထိကဝဂ္ဂ ဋီကာ 2304 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၁ 2305 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၂
3101 မူလပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3102 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3103 ဥပရိပဏ္ဏာသ ပါဠိ	3201 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၁ 3202 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၂ 3203 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ 3204 ဥပရိပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ	3301 မူလပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3302 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3303 ဥပရိပဏ္ဏာသ ဋီကာ
4101 သဂါထာဝဂ္ဂ ပါဠိ 4102 နိဒါနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4103 ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 4104 သဠာယတနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4105 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (သံယုတ္တ)	4201 သဂါထာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4202 နိဒါနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4203 ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4204 သဠာယတနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4205 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (သံယုတ္တ)	4301 သဂါထာဝဂ္ဂ ဋီကာ 4302 နိဒါနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4303 ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 4304 သဠာယတနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4305 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (သံယုတ္တ)
5101 ဧကကနိပါတ ပါဠိ 5102 ဒုကနိပါတ ပါဠိ 5103 တိကနိပါတ ပါဠိ 5104 စတုက္ကနိပါတ ပါဠိ 5105 ပဉ္စကနိပါတ ပါဠိ 5106 ဆက္ကနိပါတ ပါဠိ 5107 သတ္တကနိပါတ ပါဠိ 5108 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ပါဠိ 5109 နဝကနိပါတ ပါဠိ 5110 ဒသကနိပါတ ပါဠိ 5111 ဧကာဒသကနိပါတ ပါဠိ	5201 ဧကကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5202 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5203 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5204 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ အဋ္ဌကထာ	5301 ဧကကနိပါတ ဋီကာ 5302 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ ဋီကာ 5303 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ ဋီကာ 5304 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ဋီကာ
6101 ခုဒ္ဒကပါဌ ပါဠိ 6102 ဓမ္မပဒ ပါဠိ 6103 ဥဒါန ပါဠိ 6104 ဣတိဝုတ္တက ပါဠိ 6105 သုတ္တနိပါတ ပါဠိ 6106 ဝိမာနဝတ္ထု ပါဠိ 6107 ပေတဝတ္ထု ပါဠိ 6108 ထေရဂါထာ ပါဠိ 6109 ထေရီဂါထာ ပါဠိ 6110 အပဒါန ပါဠိ-၁ 6111 အပဒါန ပါဠိ-၂ 6112 ဗုဒ္ဓဝံသ ပါဠိ 6113 စရိယာပိဋက ပါဠိ 6114 ဇာတက ပါဠိ-၁ 6115 ဇာတက ပါဠိ-၂ 6116 မဟာနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6117 စူဠနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6118 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ ပါဠိ 6119 နေတ္တိပ္ပကရဏ ပါဠိ 6120 မိလိန္ဒပဉှ ပါဠိ 6121 ပေဋကောပဒေသ ပါဠိ	6201 ခုဒ္ဒကပါဌ အဋ္ဌကထာ 6202 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၁ 6203 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၂ 6204 ဥဒါန အဋ္ဌကထာ 6205 ဣတိဝုတ္တက အဋ္ဌကထာ 6206 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၁ 6207 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၂ 6208 ဝိမာနဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6209 ပေတဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6210 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၁ 6211 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၂ 6212 ထေရီဂါထာ အဋ္ဌကထာ 6213 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၁ 6214 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၂ 6215 ဗုဒ္ဓဝံသ အဋ္ဌကထာ 6216 စရိယာပိဋက အဋ္ဌကထာ 6217 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၁ 6218 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၂ 6219 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၃ 6220 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၄ 6221 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၅ 6222 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၆ 6223 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၇ 6224 မဟာနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6225 စူဠနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6226 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၁ 6227 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၂ 6228 နေတ္တိပ္ပကရဏ အဋ္ဌကထာ	6301 နေတ္တိပ္ပကရဏ ဋီကာ 6302 နေတ္တိဝိဘာဝိနီ
7101 ဓမ္မသင်္ဂဏီ ပါဠိ 7102 ဝိဘင်္ဂ ပါဠိ 7103 ဓါတုကထာ ပါဠိ 7104 ပုဂ္ဂလပညတ္တိ ပါဠိ 7105 ကထာဝတ္ထု ပါဠိ 7106 ယမက ပါဠိ-၁ 7107 ယမက ပါဠိ-၂ 7108 ယမက ပါဠိ-၃ 7109 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၁ 7110 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၂ 7111 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၃ 7112 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၄ 7113 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၅	7201 ဓမ္မသင်္ဂဏိ အဋ္ဌကထာ 7202 သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဋ္ဌကထာ 7203 ပဉ္စပကရဏ အဋ္ဌကထာ	7301 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-မူလဋီကာ 7302 ဝိဘင်္ဂ-မူလဋီကာ 7303 ပဉ္စပကရဏ-မူလဋီကာ 7304 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-အနုဋီကာ 7305 ပဉ္စပကရဏ-အနုဋီကာ 7306 အဘိဓမ္မာဝတာရော-နာမရူပပရိစ္ဆေဒေါ 7307 အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟော 7308 အဘိဓမ္မာဝတာရ-ပုရာဏဋီကာ 7309 အဘိဓမ္မမာတိကာပါဠိ

português
Páli	Aṭṭhakathā	Ṭīkā	Outro
1101 Ofensas Graves (Pārājika) 1102 Ofensas Leves (Pācittiya) 1103 Grande Seção do Vīnaya (Mahāvagga) 1104 Pequena Seção do Vīnaya (Cūḷavagga) 1105 Apêndice do Vīnaya (Parivāra)	1201 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 1 1202 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 2 1203 Comentário das Ofensas Leves 1204 Comentário da Grande Seção do Vīnaya 1205 Comentário da Pequena Seção do Vīnaya 1206 Comentário do Apêndice do Vīnaya	1301 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 1 1302 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 2 1303 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 3	1401 Texto das Duas Matrizes 1402 Comentário do Compêndio do Vīnaya 1403 Subcomentário de Vajirabuddhi 1404 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 1 1405 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 2 1406 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 1 1407 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 2 1408 Antigo Subcomentário que Supera Dúvidas 1409 Decisão sobre o Vīnaya e Decisão Superior 1410 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 1 1411 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 2 1412 Texto da Aplicação das Regras 1413 Pequeno Treinamento e Treinamento Fundamental 8401 Caminho da Purificação - Vol. 1 8402 Caminho da Purificação - Vol. 2 8403 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 1 8404 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 2 8405 História da Origem do Caminho da Purificação 8406 Coleção dos Longos Discursos (índice Pāli-Vietnamita) 8407 Coleção dos Discursos Médios (índice Pāli-Vietnamita) 8408 Coleção dos Discursos Agrupados (índice Pāli-Vietnamita) 8409 Coleção dos Discursos Numerados (índice Pāli-Vietnamita) 8410 Cesto da Disciplina (índice Pāli-Vietnamita) 8411 Cesto do Abhidhamma (índice Pāli-Vietnamita) 8412 Comentários (índice Pāli-Vietnamita) 8413 Elucidação da Etimologia 8414 Grande Subcomentário do Compêndio que Elucida o Sentido Supremo 8415 Texto do Subcomentário Elucidativo 8416 Texto Elucidativo sobre a Exposição das Condições 8417 Subcomentário da Saudação 8418 Grande Texto de Saudação 8419 Versos de Louvor a Buda pelos Sinais 8420 Saudação com Recitação 8421 Oferenda de Lótus 8422 Ornamento dos Vencedores 8423 Mel dos Versos 8424 Coleção de Versos sobre as Qualidades de Buda 8425 Pequena Crônica dos Livros 8427 Crônica do Ensinamento 8426 Grande Crônica 8429 Gramática de Moggallāna 8428 Gramática de Kaccāyana 8430 Tratado sobre a Gramática - Série de Palavras 8431 Tratado sobre a Gramática - Série de Raízes 8432 Realização das Formas das Palavras 8433 Comentário de Moggallāna 8434 Texto sobre a Realização da Aplicação 8435 Texto sobre a Origem dos Versos 8436 Texto do Dicionário Iluminado 8437 Subcomentário do Dicionário Iluminado 8438 Texto sobre o Ornamento da Boa Compreensão 8439 Subcomentário do Ornamento da Boa Compreensão 8440 Essência da Decisão sobre os Termos do Glossário de Bālāvatāra 8446 Ética do Poeta 8447 Coleção de Ética 8445 Ética do Dhamma 8444 Grande Ética Secreta 8441 Ética do Mundo 8442 Ética dos Suttas 8443 Ética do Herói 8450 Ética de Cāṇakya 8448 Elucidação sobre os Perigos para os Homens 8449 Elucidação sobre as Quatro Proteções 8451 O Fluxo do Sabor - Histórias Edificantes 8452 Texto sobre a Purificação dos Limites 8453 Canto de Vessantara 8454 Explicação do Comentário de Moggallāna 8455 Crônica das Estupas 8456 Crônica da Relíquia do Dente 8457 O Esplendor da Leitura dos Elementos 8458 Crônica das Relíquias 8459 Crônica do Mosteiro de Hatthavanagalla 8460 História do Vencedor 8461 Ilha da Linhagem dos Vencedores 8462 Versos da Panela de Óleo 8463 Subcomentário de Milinda 8464 Cacho de Flores de Palavras 8465 Realização das Palavras 8466 Tratado sobre os Pontos da Gramática 8467 Coleção de Raízes de Kaccāyana 8468 Descrição do Pico de Sāmantakūṭa
2101 Seção da Moralidade - Dīgha 2102 Grande Seção - Dīgha 2103 Seção de Pāthika - Dīgha	2201 Comentário da Seção da Moralidade - Dīgha 2202 Comentário da Grande Seção - Dīgha 2203 Comentário da Seção de Pāthika - Dīgha	2301 Subcomentário da Seção da Moralidade - Dīgha 2302 Subcomentário da Grande Seção - Dīgha 2303 Subcomentário da Seção de Pāthika - Dīgha 2304 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 1 2305 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 2
3101 Cinquenta Discursos Fundamentais - Majjhima 3102 Cinquenta Discursos Médios - Majjhima 3103 Cinquenta Discursos Superiores - Majjhima	3201 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 1 3202 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 2 3203 Comentário dos Cinquenta Médios 3204 Comentário dos Cinquenta Superiores	3301 Subcomentário dos Cinquenta Fundamentais 3302 Subcomentário dos Cinquenta Médios 3303 Subcomentário dos Cinquenta Superiores
4101 Seção com Versos - Saṃyutta 4102 Seção das Causas - Saṃyutta 4103 Seção dos Agregados - Saṃyutta 4104 Seção das Seis Bases dos Sentidos - Saṃyutta 4105 Grande Seção - Saṃyutta	4201 Comentário da Seção com Versos - Saṃyutta 4202 Comentário da Seção das Causas - Saṃyutta 4203 Comentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta 4204 Comentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta 4205 Comentário da Grande Seção - Saṃyutta	4301 Subcomentário da Seção com Versos - Saṃyutta 4302 Subcomentário da Seção das Causas - Saṃyutta 4303 Subcomentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta 4304 Subcomentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta 4305 Subcomentário da Grande Seção - Saṃyutta
5101 Grupos de Um - Aṅguttara 5102 Grupos de Dois - Aṅguttara 5103 Grupos de Três - Aṅguttara 5104 Grupos de Quatro - Aṅguttara 5105 Grupos de Cinco - Aṅguttara 5106 Grupos de Seis - Aṅguttara 5107 Grupos de Sete - Aṅguttara 5108 Grupos de Oito, etc. - Aṅguttara 5109 Grupos de Nove - Aṅguttara 5110 Grupos de Dez - Aṅguttara 5111 Grupos de Onze - Aṅguttara	5201 Comentário dos Grupos de Um - Aṅguttara 5202 Comentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro 5203 Comentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete 5204 Comentário dos Grupos de Oito, etc.	5301 Subcomentário dos Grupos de Um - Aṅguttara 5302 Subcomentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro 5303 Subcomentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete 5304 Subcomentário dos Grupos de Oito, etc.
6101 Pequena Leitura (Khuddakapāṭha) 6102 Versos do Dhamma (Dhammapada) 6103 Exclamações Inspiradas (Udāna) 6104 Assim Foi Dito (Itivuttaka) 6105 Coleção de Discursos (Suttanipāta) 6106 Histórias das Mansões Celestiais 6107 Histórias dos Fantasmas 6108 Versos dos Monges Anciãos 6109 Versos das Monjas Anciãs 6110 Histórias Passadas - Vol. 1 6111 Histórias Passadas - Vol. 2 6112 História dos Budas (Buddhavaṃsa) 6113 Cesto das Condutas (Cariyāpiṭaka) 6114 Histórias de Nascimentos - Vol. 1 6115 Histórias de Nascimentos - Vol. 2 6116 Grande Exposição (Mahāniddesa) 6117 Pequena Exposição (Cūḷaniddesa) 6118 Caminho da Discriminação Analítica 6119 O Guia (Nettippakaraṇa) 6120 As Perguntas de Milinda 6121 Instrução do Cesto (Peṭakopadesa)	6201 Comentário da Pequena Leitura 6202 Comentário do Dhammapada - Vol. 1 6203 Comentário do Dhammapada - Vol. 2 6204 Comentário do Udāna 6205 Comentário do Itivuttaka 6206 Comentário do Suttanipāta - Vol. 1 6207 Comentário do Suttanipāta - Vol. 2 6208 Comentário das Histórias das Mansões 6209 Comentário das Histórias dos Fantasmas 6210 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 1 6211 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 2 6212 Comentário dos Versos das Monjas 6213 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 1 6214 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 2 6215 Comentário da História dos Budas 6216 Comentário do Cesto das Condutas 6217 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 1 6218 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 2 6219 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 3 6220 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 4 6221 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 5 6222 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 6 6223 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 7 6224 Comentário da Grande Exposição 6225 Comentário da Pequena Exposição 6226 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 1 6227 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 2 6228 Comentário do Guia	6301 Subcomentário do Guia 6302 Elucidação do Guia
7101 Enumeração dos Fenômenos (Dhammasaṅgaṇī) 7102 Análise (Vibhaṅga) 7103 Discurso sobre os Elementos (Dhātukathā) 7104 Designação das Pessoas (Puggalapaññatti) 7105 Pontos da Discussão (Kathāvatthu) 7106 O Livro dos Pares - Vol. 1 7107 O Livro dos Pares - Vol. 2 7108 O Livro dos Pares - Vol. 3 7109 Condições de Originação - Vol. 1 7110 Condições de Originação - Vol. 2 7111 Condições de Originação - Vol. 3 7112 Condições de Originação - Vol. 4 7113 Condições de Originação - Vol. 5	7201 Comentário da Enumeração dos Fenômenos 7202 Comentário que Dissipa a Confusão 7203 Comentário dos Cinco Tratados	7301 Subcomentário Principal da Enumeração dos Fenômenos 7302 Subcomentário Principal da Análise 7303 Subcomentário Principal dos Cinco Tratados 7304 Subcomentário Secundário da Enumeração dos Fenômenos 7305 Subcomentário Secundário dos Cinco Tratados 7306 Introdução ao Abhidhamma - Análise de Nome e Forma 7307 Compêndio do Abhidhamma 7308 Antigo Subcomentário da Introdução ao Abhidhamma 7309 Matriz do Abhidhamma

русский
Палийский канон	Комментарии	Субкомментарии	Другое
1101 Параджика-пали 1102 Пачиттия-пали 1103 Махавагга-пали (Виная) 1104 Чулавагга-пали 1105 Паривара-пали	1201 Параджиканда-аттхакатха-1 1202 Параджиканда-аттхакатха-2 1203 Пачиттия-аттхакатха 1204 Махавагга-аттхакатха (Виная) 1205 Чулавагга-аттхакатха 1206 Паривара-аттхакатха	1301 Сараттхадипани-тика-1 1302 Сараттхадипани-тика-2 1303 Сараттхадипани-тика-3	1401 Двематика-пали 1402 Винаясангаха-аттхакатха 1403 Ваджирабуддхи-тика 1404 Вимативинодани-тика-1 1405 Вимативинодани-тика-2 1406 Винаяланкара-тика-1 1407 Винаяланкара-тика-2 1408 Канкхавитаранипурана-тика 1409 Винаявиниччая-уттаравиниччая 1410 Винаявиниччая-тика-1 1411 Винаявиниччая-тика-2 1412 Пачиттиядийоджана-пали 1413 Кхуддасиккха-муласиккха 8401 Висуддхимагга-1 8402 Висуддхимагга-2 8403 Висуддхимагга-махатика-1 8404 Висуддхимагга-махатика-2 8405 Висуддхимагга-ниданакатха 8406 Дигханикая (пу-ви) 8407 Мадджхиманикая (пу-ви) 8408 Самъюттаникая (пу-ви) 8409 Ангуттараникая (пу-ви) 8410 Винаяпитака (пу-ви) 8411 Абхидхаммапитака (пу-ви) 8412 Аттхакатха (пу-ви) 8413 Нируттидипани 8414 Параматтхадипани Сангахамахатикапатха 8415 Анудипанипатха 8416 Паттхануддеса дипанипатха 8417 Намаккаратика 8418 Махапанамапатха 8419 Лаккханато буддхатхоманагатха 8420 Сутавандана 8421 Камаланджали 8422 Джиналанкара 8423 Паджамадху 8424 Буддхагунагатхавали 8425 Чулагантхавамса 8427 Сасанавамса 8426 Махавамса 8429 Моггалланабьякарана 8428 Каччаянабьякарана 8430 Садданитиппакарана (падамала) 8431 Садданитиппакарана (дхатумала) 8432 Падарупасиддхи 8433 Могалланапанчика 8434 Пайогасиддхипатха 8435 Вуттодаяпатха 8436 Абхидханаппадипикапатха 8437 Абхидханаппадипикатика 8438 Субодхаланкарапатха 8439 Субодхаланкаратика 8440 Балаватара гантхипадаттхавиниччаясара 8446 Кавидаппананити 8447 Нитиманджари 8445 Дхамманити 8444 Махараханити 8441 Локанити 8442 Суттантанити 8443 Сурассатинити 8450 Чанакьянити 8448 Нарадаккхадипани 8449 Чатурараккхадипани 8451 Расавахини 8452 Симависодханипатха 8453 Вессантарагити 8454 Моггаллана вуттививаранапанчика 8455 Тхупавамса 8456 Датхавамса 8457 Дхатупатхавиласиния 8458 Дхатувамса 8459 Хаттхаванагаллавихаравамса 8460 Джиначаритая 8461 Джинавамсадипа 8462 Телакатахагатха 8463 Милидатика 8464 Падаманджари 8465 Падасадхана 8466 Саддабиндупакарана 8467 Каччаянадхатуманджуса 8468 Самантакутаваннана
2101 Силаккхандхавагга-пали 2102 Махавагга-пали (Дигха) 2103 Патхикавагга-пали	2201 Силаккхандхавагга-аттхакатха 2202 Махавагга-аттхакатха (Дигха) 2203 Патхикавагга-аттхакатха	2301 Силаккхандхавагга-тика 2302 Махавагга-тика (Дигха) 2303 Патхикавагга-тика 2304 Силаккхандхавагга-абхинаватика-1 2305 Силаккхандхавагга-абхинаватика-2
3101 Мулапаннаса-пали 3102 Мадджхимапаннаса-пали 3103 Упарипаннаса-пали	3201 Мулапаннаса-аттхакатха-1 3202 Мулапаннаса-аттхакатха-2 3203 Мадджхимапаннаса-аттхакатха 3204 Упарипаннаса-аттхакатха	3301 Мулапаннаса-тика 3302 Мадджхимапаннаса-тика 3303 Упарипаннаса-тика
4101 Сагатхавагга-пали 4102 Ниданавагга-пали 4103 Кхандхавагга-пали 4104 Салаятанавагга-пали 4105 Махавагга-пали (Самъютта)	4201 Сагатхавагга-аттхакатха 4202 Ниданавагга-аттхакатха 4203 Кхандхавагга-аттхакатха 4204 Салаятанавагга-аттхакатха 4205 Махавагга-аттхакатха (Самъютта)	4301 Сагатхавагга-тика 4302 Ниданавагга-тика 4303 Кхандхавагга-тика 4304 Салаятанавагга-тика 4305 Махавагга-тика (Самъютта)
5101 Экаканипата-пали 5102 Дуканипата-пали 5103 Тиканипата-пали 5104 Чатукканипата-пали 5105 Панчаканипата-пали 5106 Чхакканипата-пали 5107 Саттаканипата-пали 5108 Аттхакадинипата-пали 5109 Наваканипата-пали 5110 Дасаканипата-пали 5111 Экадасаканипата-пали	5201 Экаканипата-аттхакатха 5202 Дука-тика-чатукканипата-аттхакатха 5203 Панчака-чхакка-саттаканипата-аттхакатха 5204 Аттхакадинипата-аттхакатха	5301 Экаканипата-тика 5302 Дука-тика-чатукканипата-тика 5303 Панчака-чхакка-саттаканипата-тика 5304 Аттхакадинипата-тика
6101 Кхуддакапатха-пали 6102 Дхаммапада-пали 6103 Удана-пали 6104 Итивуттака-пали 6105 Суттанипата-пали 6106 Виманаваттху-пали 6107 Петаваттху-пали 6108 Тхерагатха-пали 6109 Тхеригатха-пали 6110 Ападана-пали-1 6111 Ападана-пали-2 6112 Буддхавамса-пали 6113 Чарияпитака-пали 6114 Джатака-пали-1 6115 Джатака-пали-2 6116 Маханиддеса-пали 6117 Чуланиддеса-пали 6118 Патисамбхидамагга-пали 6119 Неттиппакарана-пали 6120 Милиндапаньха-пали 6121 Петакопадеса-пали	6201 Кхуддакапатха-аттхакатха 6202 Дхаммапада-аттхакатха-1 6203 Дхаммапада-аттхакатха-2 6204 Удана-аттхакатха 6205 Итивуттака-аттхакатха 6206 Суттанипата-аттхакатха-1 6207 Суттанипата-аттхакатха-2 6208 Виманаваттху-аттхакатха 6209 Петаваттху-аттхакатха 6210 Тхерагатха-аттхакатха-1 6211 Тхерагатха-аттхакатха-2 6212 Тхеригатха-аттхакатха 6213 Ападана-аттхакатха-1 6214 Ападана-аттхакатха-2 6215 Буддхавамса-аттхакатха 6216 Чарияпитака-аттхакатха 6217 Джатака-аттхакатха-1 6218 Джатака-аттхакатха-2 6219 Джатака-аттхакатха-3 6220 Джатака-аттхакатха-4 6221 Джатака-аттхакатха-5 6222 Джатака-аттхакатха-6 6223 Джатака-аттхакатха-7 6224 Маханиддеса-аттхакатха 6225 Чуланиддеса-аттхакатха 6226 Патисамбхидамагга-аттхакатха-1 6227 Патисамбхидамагга-аттхакатха-2 6228 Неттиппакарана-аттхакатха	6301 Неттиппакарана-тика 6302 Неттивибхавини
7101 Дхаммасангани-пали 7102 Вибханга-пали 7103 Дхатукатха-пали 7104 Пуггалапаннятти-пали 7105 Катхаваттху-пали 7106 Ямака-пали-1 7107 Ямака-пали-2 7108 Ямака-пали-3 7109 Паттхана-пали-1 7110 Паттхана-пали-2 7111 Паттхана-пали-3 7112 Паттхана-пали-4 7113 Паттхана-пали-5	7201 Дхаммасангани-аттхакатха 7202 Саммохивинодани-аттхакатха 7203 Панчапакарана-аттхакатха	7301 Дхаммасангани-мулатика 7302 Вибханга-мулатика 7303 Панчапакарана-мулатика 7304 Дхаммасангани-анутика 7305 Панчапакарана-анутика 7306 Абхидхаммаватаро-намарупапариччхедо 7307 Абхидхамматтхасангахо 7308 Абхидхаммаватара-пуранатика 7309 Абхидхаммаматика-пали

සිංහල
පාලි කැනනය	විවරණ	අටුවා	වෙනත්
1101 පාරාජික පාළි 1102 පාචිත්තිය පාළි 1103 මහාවග්ග පාළි (විනය) 1104 චූළවග්ග පාළි 1105 පරිවාර පාළි	1201 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-1 1202 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-2 1203 පාචිත්තිය අට්ඨකථා 1204 මහාවග්ග අට්ඨකථා (විනය) 1205 චූළවග්ග අට්ඨකථා 1206 පරිවාර අට්ඨකථා	1301 සාරත්ථදීපනී ටීකා-1 1302 සාරත්ථදීපනී ටීකා-2 1303 සාරත්ථදීපනී ටීකා-3	1401 ද්වෙමාතිකාපාළි 1402 විනයසංගහ අට්ඨකථා 1403 වජිරබුද්ධි ටීකා 1404 විමතිවිනෝදනී ටීකා-1 1405 විමතිවිනෝදනී ටීකා-2 1406 විනයාලංකාර ටීකා-1 1407 විනයාලංකාර ටීකා-2 1408 කඞ්ඛාවිතරණීපුරාණ ටීකා 1409 විනයවිනිච්ඡය-උත්තරවිනිච්ඡය 1410 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-1 1411 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-2 1412 පාචිත්යාදියෝජනාපාළි 1413 ඛුද්දසික්ඛා-මූලසික්ඛා 8401 විසුද්ධිමග්ග-1 8402 විසුද්ධිමග්ග-2 8403 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-1 8404 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-2 8405 විසුද්ධිමග්ග නිදානකථා 8406 දීඝනිකාය (පු-වි) 8407 මජ්ඣිමනිකාය (පු-වි) 8408 සංයුත්තනිකාය (පු-වි) 8409 අඞ්ගුත්තරනිකාය (පු-වි) 8410 විනයපිටක (පු-වි) 8411 අභිධම්මපිටක (පු-වි) 8412 අට්ඨකථා (පු-වි) 8413 නිරුත්තිදීපනී 8414 පරමත්ථදීපනී සඞ්ගහමහාටීකාපාඨ 8415 අනුදීපනීපාඨ 8416 පට්ඨානුද්දේස දීපනීපාඨ 8417 නමක්කාරටීකා 8418 මහාපණාමපාඨ 8419 ලක්ඛණාතෝ බුද්ධථෝමනාගාථා 8420 සුතවන්දනා 8421 කමලාඤ්ජලි 8422 ජිනාලඞ්කාර 8423 පජ්ජමධු 8424 බුද්ධගුණගාථාවලී 8425 චූළගන්ථවංස 8427 සාසනවංස 8426 මහාවංස 8429 මොග්ගල්ලානබ්යාකරණං 8428 කච්චායනබ්යාකරණං 8430 සද්දනීතිප්පකරණං (පදමාලා) 8431 සද්දනීතිප්පකරණං (ධාතුමාලා) 8432 පදරූපසිද්ධි 8433 මොග්ගල්ලානපඤ්චිකා 8434 පයෝගසිද්ධිපාඨ 8435 වුත්තෝදයපාඨ 8436 අභිධානප්පදීපිකාපාඨ 8437 අභිධානප්පදීපිකාටීකා 8438 සුබෝධාලඞ්කාරපාඨ 8439 සුබෝධාලඞ්කාරටීකා 8440 බාලාවතාර ගණ්ඨිපදත්ථවිනිච්ඡයසාර 8446 කවිදප්පණනීති 8447 නීතිමඤ්ජරී 8445 ධම්මනීති 8444 මහාරහනීති 8441 ලෝකනීති 8442 සුත්තන්තනීති 8443 සූරස්සතිනීති 8450 චාණක්යනීති 8448 නරදක්ඛදීපනී 8449 චතුරාරක්ඛදීපනී 8451 රසවාහිනී 8452 සීමවිසෝධනීපාඨ 8453 වෙස්සන්තරගීති 8454 මොග්ගල්ලාන වුත්තිවිවරණපඤ්චිකා 8455 ථූපවංස 8456 දාඨාවංස 8457 ධාතුපාඨවිලාසිනියා 8458 ධාතුවංස 8459 හත්ථවනගල්ලවිහාරවංස 8460 ජිනචරිතය 8461 ජිනවංසදීපං 8462 තේලකටාහගාථා 8463 මිලිදටීකා 8464 පදමඤ්ජරී 8465 පදසාධනං 8466 සද්දබින්දුපකරණං 8467 කච්චායනධාතුමඤ්ජුසා 8468 සාමන්තකූටවණ්ණනා
2101 සීලක්ඛන්ධවග්ග පාළි 2102 මහාවග්ග පාළි (දීඝ) 2103 පාථිකවග්ග පාළි	2201 සීලක්ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 2202 මහාවග්ග අට්ඨකථා (දීඝ) 2203 පාථිකවග්ග අට්ඨකථා	2301 සීලක්ඛන්ධවග්ග ටීකා 2302 මහාවග්ග ටීකා (දීඝ) 2303 පාථිකවග්ග ටීකා 2304 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-1 2305 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-2
3101 මූලපණ්ණාස පාළි 3102 මජ්ඣිමපණ්ණාස පාළි 3103 උපරිපණ්ණාස පාළි	3201 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-1 3202 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-2 3203 මජ්ඣිමපණ්ණාස අට්ඨකථා 3204 උපරිපණ්ණාස අට්ඨකථා	3301 මූලපණ්ණාස ටීකා 3302 මජ්ඣිමපණ්ණාස ටීකා 3303 උපරිපණ්ණාස ටීකා
4101 සගාථාවග්ග පාළි 4102 නිදානවග්ග පාළි 4103 ඛන්ධවග්ග පාළි 4104 සළායතනවග්ග පාළි 4105 මහාවග්ග පාළි (සංයුත්ත)	4201 සගාථාවග්ග අට්ඨකථා 4202 නිදානවග්ග අට්ඨකථා 4203 ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 4204 සළායතනවග්ග අට්ඨකථා 4205 මහාවග්ග අට්ඨකථා (සංයුත්ත)	4301 සගාථාවග්ග ටීකා 4302 නිදානවග්ග ටීකා 4303 ඛන්ධවග්ග ටීකා 4304 සළායතනවග්ග ටීකා 4305 මහාවග්ග ටීකා (සංයුත්ත)
5101 එකකනිපාත පාළි 5102 දුකනිපාත පාළි 5103 තිකනිපාත පාළි 5104 චතුක්කනිපාත පාළි 5105 පඤ්චකනිපාත පාළි 5106 ඡක්කනිපාත පාළි 5107 සත්තකනිපාත පාළි 5108 අට්ඨකාදිනිපාත පාළි 5109 නවකනිපාත පාළි 5110 දසකනිපාත පාළි 5111 එකාදසකනිපාත පාළි	5201 එකකනිපාත අට්ඨකථා 5202 දුක-තික-චතුක්කනිපාත අට්ඨකථා 5203 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත අට්ඨකථා 5204 අට්ඨකාදිනිපාත අට්ඨකථා	5301 එකකනිපාත ටීකා 5302 දුක-තික-චතුක්කනිපාත ටීකා 5303 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත ටීකා 5304 අට්ඨකාදිනිපාත ටීකා
6101 ඛුද්දකපාඨ පාළි 6102 ධම්මපද පාළි 6103 උදාන පාළි 6104 ඉතිවුත්තක පාළි 6105 සුත්තනිපාත පාළි 6106 විමානවත්ථු පාළි 6107 පේතවත්ථු පාළි 6108 ථේරගාථා පාළි 6109 ථේරීගාථා පාළි 6110 අපදාන පාළි-1 6111 අපදාන පාළි-2 6112 බුද්ධවංස පාළි 6113 චරියාපිටක පාළි 6114 ජාතක පාළි-1 6115 ජාතක පාළි-2 6116 මහානිද්දේස පාළි 6117 චූළනිද්දේස පාළි 6118 පටිසම්භිදාමග්ග පාළි 6119 නෙත්තිප්පකරණ පාළි 6120 මිලින්දපඤ්හ පාළි 6121 පේටකෝපදේස පාළි	6201 ඛුද්දකපාඨ අට්ඨකථා 6202 ධම්මපද අට්ඨකථා-1 6203 ධම්මපද අට්ඨකථා-2 6204 උදාන අට්ඨකථා 6205 ඉතිවුත්තක අට්ඨකථා 6206 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-1 6207 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-2 6208 විමානවත්ථු අට්ඨකථා 6209 පේතවත්ථු අට්ඨකථා 6210 ථේරගාථා අට්ඨකථා-1 6211 ථේරගාථා අට්ඨකථා-2 6212 ථේරීගාථා අට්ඨකථා 6213 අපදාන අට්ඨකථා-1 6214 අපදාන අට්ඨකථා-2 6215 බුද්ධවංස අට්ඨකථා 6216 චරියාපිටක අට්ඨකථා 6217 ජාතක අට්ඨකථා-1 6218 ජාතක අට්ඨකථා-2 6219 ජාතක අට්ඨකථා-3 6220 ජාතක අට්ඨකථා-4 6221 ජාතක අට්ඨකථා-5 6222 ජාතක අට්ඨකථා-6 6223 ජාතක අට්ඨකථා-7 6224 මහානිද්දේස අට්ඨකථා 6225 චූළනිද්දේස අට්ඨකථා 6226 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-1 6227 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-2 6228 නෙත්තිප්පකරණ අට්ඨකථා	6301 නෙත්තිප්පකරණ ටීකා 6302 නෙත්තිවිභාවිනී
7101 ධම්මසංගණී පාළි 7102 විභඞ්ග පාළි 7103 ධාතුකථා පාළි 7104 පුග්ගලපඤ්ඤත්ති පාළි 7105 කථාවත්ථු පාළි 7106 යමක පාළි-1 7107 යමක පාළි-2 7108 යමක පාළි-3 7109 පට්ඨාන පාළි-1 7110 පට්ඨාන පාළි-2 7111 පට්ඨාන පාළි-3 7112 පට්ඨාන පාළි-4 7113 පට්ඨාන පාළි-5	7201 ධම්මසංගණි අට්ඨකථා 7202 සම්මෝහවිනෝදනී අට්ඨකථා 7203 පඤ්චපකරණ අට්ඨකථා	7301 ධම්මසංගණී-මූලටීකා 7302 විභඞ්ග-මූලටීකා 7303 පඤ්චපකරණ-මූලටීකා 7304 ධම්මසංගණී-අනුටීකා 7305 පඤ්චපකරණ-අනුටීකා 7306 අභිධම්මාවතාරෝ-නාමරූපපරිච්ඡේදෝ 7307 අභිධම්මත්ථසංගහෝ 7308 අභිධම්මාවතාර-පුරාණටීකා 7309 අභිධම්මමාතිකාපාළි

Español
El Canon Pali	Los Comentarios	Los Subcomentarios	Otros
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

แบบไทย
บาลีแคน	ข้อคิดเห็น	คำอธิบายย่อย	อื่น
1101 ปาราชิกปาฬิ 1102 ปาจิตติยปาฬิ 1103 มหาวคฺคปาฬิ (วินัย) 1104 จูฬวคฺคปาฬิ 1105 ปริวารปาฬิ	1201 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๑ 1202 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๒ 1203 ปาจิตฺติยอฏฺฐกถา 1204 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (วินัย) 1205 จูฬวคฺคอฏฺฐกถา 1206 ปริวารอฏฺฐกถา	1301 สารตฺถทีปนีฏีกา-๑ 1302 สารตฺถทีปนีฏีกา-๒ 1303 สารตฺถทีปนีฏีกา-๓	1401 ทเวมาติกาปาฬิ 1402 วินยสํคหอฏฺฐกถา 1403 วชิรพุทฺธิฏีกา 1404 วิมติวิโนทนีฏีกา-๑ 1405 วิมติวิโนทนีฏีกา-๒ 1406 วินยาลงฺการฏีกา-๑ 1407 วินยาลงฺการฏีกา-๒ 1408 กงฺขาวิตรณีปุราณฏีกา 1409 วินยวินิจฉย-อุตฺตรวินิจฉย 1410 วินยวินิจฉยฏีกา-๑ 1411 วินยวินิจฉยฏีกา-๒ 1412 ปาจิตฺยาทิโยชนาปาฬิ 1413 ขุทฺทสิกฺขา-มูลสิกฺขา 8401 วิสุทฺธิมคฺค-๑ 8402 วิสุทฺธิมคฺค-๒ 8403 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๑ 8404 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๒ 8405 วิสุทฺธิมคฺค-นิทานกถา 8406 ทีฆนิกาย (ปุ-วิ) 8407 มชฺฌิมนิกาย (ปุ-วิ) 8408 สํยุตฺตนิกาย (ปุ-วิ) 8409 องฺคุตฺตรนิกาย (ปุ-วิ) 8410 วินยปิฎก (ปุ-วิ) 8411 อภิธมฺมปิฎก (ปุ-วิ) 8412 อฏฺฐกถา (ปุ-วิ) 8413 นิรุตฺติทีปนี 8414 ปรมตฺถทีปนี สงฺคหมหาฏีกาปาฐ 8415 อนุทีปนีปาฐ 8416 ปฎฺฐานุทฺเทสทีปนีปาฐ 8417 นมกฺการฏีกา 8418 มหาปณามปาฐ 8419 ลกฺขณาโต พุทฺธโถมนาคาถา 8420 สุตวทน 8421 กมลาญฺชลิ 8422 ชินาลงฺการ 8423 ปชฺชมธุ 8424 พุทฺธคุณคาถาวลี 8425 จูฬคนฺถวํส 8427 สาสนวํส 8426 มหาวํส 8429 โมคฺคลฺลานพฺยากรณํ 8428 กจฺจายนพฺยากรณํ 8430 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ปทมาลา) 8431 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ธาตุมาลา) 8432 ปทรูปสิทฺธิ 8433 โมคคฺลานปญฺจิกา 8434 ปโยคสิทฺธิปาฐ 8435 วุตฺโตทยปาฐ 8436 อภิธานปฺปทีปิกาปาฐ 8437 อภิธานปฺปทีปิกาฏีกา 8438 สุโพธาลงฺการปาฐ 8439 สุโพธาลงฺการฏีกา 8440 พาลาวตาร คณฺฐิปทตฺถวินิจฺฉยสาร 8446 กวิทปฺปณนีติ 8447 นีติมญฺชรี 8445 ธมฺมนีติ 8444 มหารหนีติ 8441 โลกนีติ 8442 สุตฺตนฺตนีติ 8443 สูรสฺสตินีติ 8450 จาณกฺยนีติ 8448 นรทกฺขทีปนี 8449 จตุราวรกฺขทีปนี 8451 รสวาหินี 8452 สีมวิโสธนีปาฐ 8453 เวสฺสนฺตรคีติ 8454 โมคฺคลฺลาน วุตฺติวิวรณปญฺจิกา 8455 ถูปวํส 8456 ทาฐาวํส 8457 ธาตุปาฐวิลาสินิยา 8458 ธาตุวํส 8459 หตฺถวนคัลลวิหารวํส 8460 ชนจริตย 8461 ชนวํสทีปํ 8462 เตลกฏาหคาถา 8463 มิลิทฏีกา 8464 ปทมญฺชรี 8465 ปทสาธนํ 8466 สทฺทพินฺทุปกรณํ 8467 กจฺจายนธาตุมญฺชุสา 8468 สามนฺตกูฏวณฺณนา
2101 สีลกฺขนฺธวคฺคปาฬิ 2102 มหาวคฺคปาฬิ (ทีฆ) 2103 ปาถิกวคฺคปาฬิ	2201 สีลกฺขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 2202 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (ทีฆ) 2203 ปาถิกวคฺคอฏฺฐกถา	2301 สีลกฺขนฺธวคฺคฏีกา 2302 มหาวคฺคฏีกา (ทีฆ) 2303 ปาถิกวคฺคฏีกา 2304 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๑ 2305 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๒
3101 มูลปณฺณาสปาฬิ 3102 มชฺฌิมปณฺณาสปาฬิ 3103 อุปริปณฺณาสปาฬิ	3201 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๑ 3202 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๒ 3203 มชฺฌิมปณฺณาสอฏฺฐกถา 3204 อุปริปณฺณาสอฏฺฐกถา	3301 มูลปณฺณาสฏีกา 3302 มชฺฌิมปณฺณาสฏีกา 3303 อุปริปณฺณาสฏีกา
4101 สคาถาวคฺคปาฬิ 4102 นิทานวคฺคปาฬิ 4103 ขนฺธวคฺคปาฬิ 4104 สฬายตนวคฺคปาฬิ 4105 มหาวคฺคปาฬิ (สํยุตฺต)	4201 สคาถาวคฺคอฏฺฐกถา 4202 นิทานวคฺคอฏฺฐกถา 4203 ขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 4204 สฬายตนวคฺคอฏฺฐกถา 4205 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (สํยุตฺต)	4301 สคาถาวคฺคฏีกา 4302 นิทานวคฺคฏีกา 4303 ขนฺธวคฺคฏีกา 4304 สฬายตนวคฺคฏีกา 4305 มหาวคฺคฏีกา (สํยุตฺต)
5101 เอกกนิปาตปาฬิ 5102 ทุกนิปาตปาฬิ 5103 ติกนิปาตปาฬิ 5104 จตุกฺกนิปาตปาฬิ 5105 ปญฺจกนิปาตปาฬิ 5106 ฉกฺกนิปาตปาฬิ 5107 สตฺตกนิปาตปาฬิ 5108 อฏฺฐกาทินิปาตปาฬิ 5109 นวกนิปาตปาฬิ 5110 ทสกนิปาตปาฬิ 5111 เอกาทสกนิปาตปาฬิ	5201 เอกกนิปาตอฏฺฐกถา 5202 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตอฏฺฐกถา 5203 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตอฏฺฐกถา 5204 อฏฺฐกาทินิปาตอฏฺฐกถา	5301 เอกกนิปาตฏีกา 5302 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตฏีกา 5303 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตฏีกา 5304 อฏฺฐกาทินิปาตฏีกา
6101 ขุทฺทกปาฐปาฬิ 6102 ธมฺมปทปาฬิ 6103 อุทานปาฬิ 6104 อิติวุตฺตกปาฬิ 6105 สุตฺตนิบาตปาฬิ 6106 วิมานวตฺถุปาฬิ 6107 เปตวตฺถุปาฬิ 6108 เถรคาถาปาฬิ 6109 เถรีคาถาปาฬิ 6110 อปทานปาฬิ-๑ 6111 อปทานปาฬิ-๒ 6112 พุทธวงฺสปาฬิ 6113 จริยาปิฏกปาฬิ 6114 ชาตกปาฬิ-๑ 6115 ชาตกปาฬิ-๒ 6116 มหานิทฺเทสปาฬิ 6117 จูฬนิทฺเทสปาฬิ 6118 ปฏิสมฺภิทามคฺคปาฬิ 6119 เนตฺติปฺปกฺรณปาฬิ 6120 มิลินฺทปญฺหาปาฬิ 6121 เปฏโกปเทสปาฬิ	6201 ขุทฺทกปาฐอฏฺฐกถา 6202 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๑ 6203 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๒ 6204 อุทานอฏฺฐกถา 6205 อิติวุตฺตกอฏฺฐกถา 6206 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๑ 6207 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๒ 6208 วิมานวตฺถุอฏฺฐกถา 6209 เปตวตฺถุอฏฺฐกถา 6210 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๑ 6211 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๒ 6212 เถรีคาถาอฏฺฐกถา 6213 อปทานอฏฺฐกถา-๑ 6214 อปทานอฏฺฐกถา-๒ 6215 พุทธวงฺสอฏฺฐกถา 6216 จริยาปิฏกอฏฺฐกถา 6217 ชาตกอฏฺฐกถา-๑ 6218 ชาตกอฏฺฐกถา-๒ 6219 ชาตกอฏฺฐกถา-๓ 6220 ชาตกอฏฺฐกถา-๔ 6221 ชาตกอฏฺฐกถา-๕ 6222 ชาตกอฏฺฐกถา-๖ 6223 ชาตกอฏฺฐกถา-๗ 6224 มหานิทฺเทสอฏฺฐกถา 6225 จูฬนิทฺเทสอฏฺฐกถา 6226 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๑ 6227 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๒ 6228 เนตฺติปฺปกฺรณอฏฺฐกถา	6301 เนตฺติปฺปกฺรณฏีกา 6302 เนตฺติวิภาวินี
7101 ธมฺมสงฺคณีปาฬิ 7102 วิภงฺคปาฬิ 7103 ธาตุกถาปาฬิ 7104 ปุคฺคลปญฺญตฺติปาฬิ 7105 กถาวตฺถุปาฬิ 7106 ยมกปาฬิ-๑ 7107 ยมกปาฬิ-๒ 7108 ยมกปาฬิ-๓ 7109 ปฎฺฐานปาฬิ-๑ 7110 ปฎฺฐานปาฬิ-๒ 7111 ปฎฺฐานปาฬิ-๓ 7112 ปฎฺฐานปาฬิ-๔ 7113 ปฎฺฐานปาฬิ-๕	7201 ธมฺมสงฺคณิอฏฺฐกถา 7202 สมฺโมหวินิทนีอฏฺฐกถา 7203 ปญฺจปกรณอฏฺฐกถา	7301 ธมฺมสงฺคณีมูลฏีกา 7302 วิภงฺคมูลฏีกา 7303 ปญฺจปกรณมูลฏีกา 7304 ธมฺมสงฺคณีอนุฏีกา 7305 ปญฺจปกรณอนุฏีกา 7306 อภิธมฺมาวตาโร-นามรูปปริจฺเฉโท 7307 อภิธมฺมตฺถสงฺคโห 7308 อภิธมฺมาวตาร-ปุราณฏีกา 7309 อภิธมฺมมาติกาปาฬิ

བོད་མི
པཱ་ལི་གསུང་རབ།	འགྲེལ་བཤད།	འགྲེལ་བཤད་ཕྲན།	གཞན།
1101 ཕ་ར་ཇི་ཀ་པཱ་ལི། 1102 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་པཱ་ལི། 1103 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (ཝི་ན་ཡ) 1104 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 1105 པ་རི་ཝཱ་ར་པཱ་ལི།	1201 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 1202 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 1203 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1204 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (ཝི་ན་ཡ) 1205 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1206 པ་རི་ཝཱ་ར་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	1301 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1302 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1303 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༣	1401 དྭེ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི། 1402 ཝི་ན་ཡ་སངྒ་ཧ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1403 ཝ་ཇི་ར་བུད་དྷི་ཊཱི་ཀཱ། 1404 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1405 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1406 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1407 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1408 ཀངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཱི་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 1409 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་ནི་ཙ་ཡ། 1410 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1411 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1412 པཱ་ཙི་ཏྱཱ་དི་ཡོ་ཇ་ནཱ་པཱ་ལི། 1413 ཁུད་ད་སིཀྑཱ་མཱུ་ལ་སིཀྑཱ། 8401 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༡ 8402 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༢ 8403 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 8404 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 8405 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ། 8406 དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8407 མཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8408 སཾ་ཡུཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8409 ཨངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8410 ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8411 ཨ་བྷི་དྷམྨ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8412 ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (པུ་ཝི) 8413 ནི་རུཏྟི་དཱི་པ་ནཱི། 8414 པ་ར་མཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་སངྒ་ཧ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8415 ཨ་ནུ་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8416 པཊྛཱ་ནུདྡེ་ས་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8417 ན་མཀྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8418 མ་ཧཱ་པ་ཎཱ་མ་པཱ་ཋ། 8419 ལཀྑ་ཎཱ་ཏོ་བུདྡྷ་ཐོ་མ་ནཱ་གཱ་ཐཱ། 8420 སུ་ཏ་ཝནྡ་ནཱ། 8421 ཀ་མ་ལཱཉྫ་ལི། 8422 ཇི་ནཱ་ལངྐཱ་ར། 8423 པཛྫ་མ་དྷུ། 8424 བུདྡྷ་གུ་ཎ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ལཱི། 8425 ཙཱུ་ལ་གནྠ་ཝཾ་ས། 8427 སཱ་ས་ན་ཝཾ་ས། 8426 མ་ཧཱ་ཝཾ་ས། 8429 མོགྒ་ལླཱ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8428 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8430 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (པ་ད་མཱ་ལཱ) 8431 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (དྷཱ་ཏུ་མཱ་ལཱ) 8432 པ་ད་རཱུ་པ་སིད་དྷི། 8433 མོ་ག་ལླཱ་ན་པཉྩ་ཀཱ། 8434 པ་ཡོ་ག་སིད་དྷི་པཱ་ཋ། 8435 བུཏྟོ་ད་ཡ་པཱ་ཋ། 8436 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8437 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་ཊཱི་ཀཱ། 8438 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་པཱ་ཋ། 8439 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8440 བཱ་ལཱ་ཝ་ཏཱ་ར་གཎྛི་པ་དཏྠ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་སཱ་ར། 8446 ཀ་ཝི་དཔྤ་ཎ་ནཱི་ཏི། 8447 ནཱི་ཏི་མཉྫ་རཱི། 8445 དྷམྨ་ནཱི་ཏི། 8444 མ་ཧཱ་ར་ཧ་ནཱི་ཏི། 8441 ལོ་ཀ་ནཱི་ཏི། 8442 སུཏྟནྟ་ནཱ་ཏི། 8443 སཱུ་རསྶ་ཏི་ནཱི་ཏི། 8450 ཙཱ་ཎཀྱ་ནཱི་ཏི། 8448 ན་ར་དཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8449 ཙ་ཏུ་རཱ་རཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8451 ར་ས་ཝཱ་ཧི་ནཱི། 8452 སཱི་མ་ཝི་སོ་ད་ནཱི་པཱ་ཋ། 8453 ཝེསྶནྟ་ར་གཱི་ཏི། 8454 མོགྒ་ལླཱ་ན་བུཏྟི་ཝི་ཝ་ར་ཎ་པཉྩ་ཀཱ། 8455 ཐཱུ་པ་ཝཾ་ས། 8456 དཱ་ཊྷཱ་ཝཾ་ས། 8457 དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ། 8458 དྷཱ་ཏུ་ཝཾ་ས། 8459 ཧཏྠ་ཝ་ན་གལླ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཾ་ས། 8460 ཇི་ན་ཙ་རི་ཏ་ཡ། 8461 ཇི་ན་ཝཾ་ས་དཱི་པཾ། 8462 ཏེ་ལ་ཀ་ཊཱ་ཧ་གཱ་ཐཱ། 8463 མི་ལི་ད་ཊཱི་ཀཱ། 8464 པ་ད་མཉྫ་རཱི། 8465 པ་ད་སཱ་ད་ནཾ། 8466 སདྡ་བིནྡུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ། 8467 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་དྷཱ་ཏུ་མཉྫུ་སཱ། 8468 སཱ་མནྟ་ཀཱུ་ཊ་ཝཎྞ་ནཱ།
2101 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 2102 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (དཱི་གྷ) 2103 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་པཱ་ལི།	2201 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 2202 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (དཱི་གྷ) 2203 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	2301 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2302 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (དཱི་གྷ) 2303 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2304 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 2305 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༢
3101 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3102 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3103 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི།	3201 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 3202 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 3203 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 3204 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	3301 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3302 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3303 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ།
4101 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4102 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4103 ཁནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4104 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4105 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (སཾ་ཡུཏྟ)	4201 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4202 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4203 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4204 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4205 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)	4301 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4302 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4303 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4304 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4305 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)
5101 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5102 དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5103 ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5104 ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5105 པཉྩ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5106 ཆཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5107 སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5108 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5109 ན་ཝ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5110 ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5111 ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།	5201 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5202 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5203 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5204 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	5301 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5302 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5303 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5304 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ།
6101 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་པཱ་ལི། 6102 དྷམྨ་པ་ད་པཱ་ལི། 6103 ཨུ་དཱ་ན་པཱ་ལི། 6104 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་པཱ་ལི། 6105 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 6106 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6107 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6108 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6109 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6110 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 6111 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 6112 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་པཱ་ལི། 6113 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་པཱ་ལི། 6114 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 6115 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 6116 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6117 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6118 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་པཱ་ལི། 6119 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་པཱ་ལི། 6120 མི་ལིནྡ་པཉྷ་པཱ་ལི། 6121 པེ་ཊ་ཀོ་པ་དེ་ས་པཱ་ལི།	6201 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6202 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6203 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6204 ཨུ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6205 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6206 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6207 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6208 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6209 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6210 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6211 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6212 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6213 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6214 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6215 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6216 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6217 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6218 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6219 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༣ 6220 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༤ 6221 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༥ 6222 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༦ 6223 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༧ 6224 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6225 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6226 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6227 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6228 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	6301 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 6302 ནེཏྟི་ཝི་བྷཱི་ནཱི།
7101 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་པཱ་ལི། 7102 ཝི་བྷངྒ་པཱ་ལི། 7103 དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ལི། 7104 པུགྒ་ལ་པཉྙཏྟི་པཱ་ལི། 7105 ཀ་ཐཱ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 7106 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 7107 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 7108 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༣ 7109 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 7110 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 7111 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༣ 7112 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༤ 7113 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༥	7201 དྷམྨ་སངྒ་ཎི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7202 སམྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7203 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	7301 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7302 ཝི་བྷངྒ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7303 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7304 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7305 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7306 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་རོ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དོ། 7307 ཨ་བྷི་དྷམྨཏྠ་སངྒ་ཧོ། 7308 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་ར་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 7309 ཨ་བྷི་དྷམྨ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི།

Tiếng Việt
Kinh điển Pali	Chú giải	Phụ chú giải	Khác
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Tạng Luật) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 1 1202 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 2 1203 Chú Giải Pācittiya 1204 Chú Giải Mahāvagga (Tạng Luật) 1205 Chú Giải Cūḷavagga 1206 Chú Giải Parivāra	1301 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 1 1302 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 2 1303 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Chú Giải Vinayasaṅgaha 1403 Phụ Chú Giải Vajirabuddhi 1404 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 1 1405 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 2 1406 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 1 1407 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 2 1408 Phụ Chú Giải Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 1 1411 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Thanh Tịnh Đạo - 1 8402 Thanh Tịnh Đạo - 2 8403 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 1 8404 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 2 8405 Lời Tựa Thanh Tịnh Đạo 8406 Trường Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8407 Trung Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8408 Tương Ưng Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8409 Tăng Chi Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8410 Tạng Luật (Vấn Đáp) 8411 Tạng Vi Diệu Pháp (Vấn Đáp) 8412 Chú Giải (Vấn Đáp) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Phụ Chú Giải Namakkāra 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Phụ Chú Giải Abhidhānappadīpikā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Phụ Chú Giải Subodhālaṅkāra 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8444 Mahārahanīti 8445 Dhammanīti 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8450 Cāṇakyanīti 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Phụ Chú Giải Milinda 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Trường Bộ) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2202 Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2203 Chú Giải Pāthikavagga	2301 Phụ Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2302 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2303 Phụ Chú Giải Pāthikavagga 2304 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 1 2305 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 1 3202 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 2 3203 Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3204 Chú Giải Uparipaṇṇāsa	3301 Phụ Chú Giải Mūlapaṇṇāsa 3302 Phụ Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3303 Phụ Chú Giải Uparipaṇṇāsa
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Tương Ưng Bộ)	4201 Chú Giải Sagāthāvagga 4202 Chú Giải Nidānavagga 4203 Chú Giải Khandhavagga 4204 Chú Giải Saḷāyatanavagga 4205 Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)	4301 Phụ Chú Giải Sagāthāvagga 4302 Phụ Chú Giải Nidānavagga 4303 Phụ Chú Giải Khandhavagga 4304 Phụ Chú Giải Saḷāyatanavagga 4305 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Chú Giải Ekakanipāta 5202 Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5203 Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5204 Chú Giải Aṭṭhakādinipāta	5301 Phụ Chú Giải Ekakanipāta 5302 Phụ Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5303 Phụ Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5304 Phụ Chú Giải Aṭṭhakādinipāta
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi - 1 6111 Apadāna Pāḷi - 2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi - 1 6115 Jātaka Pāḷi - 2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Chú Giải Khuddakapāṭha 6202 Chú Giải Dhammapada - 1 6203 Chú Giải Dhammapada - 2 6204 Chú Giải Udāna 6205 Chú Giải Itivuttaka 6206 Chú Giải Suttanipāta - 1 6207 Chú Giải Suttanipāta - 2 6208 Chú Giải Vimānavatthu 6209 Chú Giải Petavatthu 6210 Chú Giải Theragāthā - 1 6211 Chú Giải Theragāthā - 2 6212 Chú Giải Therīgāthā 6213 Chú Giải Apadāna - 1 6214 Chú Giải Apadāna - 2 6215 Chú Giải Buddhavaṃsa 6216 Chú Giải Cariyāpiṭaka 6217 Chú Giải Jātaka - 1 6218 Chú Giải Jātaka - 2 6219 Chú Giải Jātaka - 3 6220 Chú Giải Jātaka - 4 6221 Chú Giải Jātaka - 5 6222 Chú Giải Jātaka - 6 6223 Chú Giải Jātaka - 7 6224 Chú Giải Mahāniddesa 6225 Chú Giải Cūḷaniddesa 6226 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 1 6227 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 2 6228 Chú Giải Nettippakaraṇa	6301 Phụ Chú Giải Nettippakaraṇa 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi - 1 7107 Yamaka Pāḷi - 2 7108 Yamaka Pāḷi - 3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi - 1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi - 2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi - 3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi - 4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi - 5	7201 Chú Giải Dhammasaṅgaṇi 7202 Chú Giải Sammohavinodanī 7203 Chú Giải Pañcapakaraṇa	7301 Phụ Chú Giải Gốc Dhammasaṅgaṇī 7302 Phụ Chú Giải Gốc Vibhaṅga 7303 Phụ Chú Giải Gốc Pañcapakaraṇa 7304 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Dhammasaṅgaṇī 7305 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Pañcapakaraṇa 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Phụ Chú Giải Cổ Điển Abhidhammāvatāra 7309 Abhidhammamātikāpāḷi