නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

Verehrung dem Erhabenen, dem Heiligen, dem vollkommen Erwachten.

සංයුත්තනිකායෙ

In der Gruppierten Sammlung (Saṃyuttanikāya)

සළායතනවග්ග-අට්ඨකථා

Die Erläuterung (Kommentar) zum Buch der sechs Sinnesbereiche (Saḷāyatanavagga)

1. සළායතනසංයුත්තං

1. Die Gruppierte Sammlung über die sechs Sinnesbereiche (Saḷāyatanasaṃyutta)

1. අනිච්චවග්ගො

1. Das Kapitel über die Vergänglichkeit (Aniccavagga)

1. අජ්ඣත්තානිච්චසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung der Lehrrede über die Vergänglichkeit des Inneren (Ajjhattāniccasutta)

1. සළායතනවග්ගස්ස [Pg.1] පඨමෙ චක්ඛුන්ති ද්වෙ චක්ඛූනි – ඤාණචක්ඛු චෙව මංසචක්ඛු ච. තත්ථ ඤාණචක්ඛු පඤ්චවිධං – බුද්ධචක්ඛු, ධම්මචක්ඛු, සමන්තචක්ඛු, දිබ්බචක්ඛු, පඤ්ඤාචක්ඛූති. තෙසු බුද්ධචක්ඛු නාම ආසයානුසයඤාණඤ්චෙව ඉන්ද්‍රියපරොපරියත්තඤාණඤ්ච, යං – ‘‘බුද්ධචක්ඛුනා ලොකං වොලොකෙන්තො’’ති (මහාව. 9; ම. නි. 1.283; 2.338) ආගතං. ධම්මචක්ඛු නාම හෙට්ඨිමා තයො මග්ගා තීණි ච ඵලානි, යං – ‘‘විරජං වීතමලං ධම්මචක්ඛුං උදපාදී’’ති (මහාව. 16; ම. නි. 2.395) ආගතං. සමන්තචක්ඛු නාම සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං, යං – ‘‘පාසාදමාරුය්හ සමන්තචක්ඛූ’’ති (මහාව. 8; ම. නි. 1.282; 2.338) ආගතං. දිබ්බචක්ඛු නාම ආලොකඵරණෙන උප්පන්නං ඤාණං, යං – ‘‘දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙනා’’ති (පාරා. 13; ම. නි. 2.341) ආගතං. පඤ්ඤාචක්ඛු නාම චතුසච්චපරිච්ඡෙදකඤාණං, යං – ‘‘චක්ඛුං උදපාදී’’ති (ස. නි. 5.1081; මහාව. 15) ආගතං.

1. Im ersten Sutta des Saḷāyatanavagga bezieht sich das Wort 'Auge' (cakkhu) auf zwei Arten von Augen: das Erkenntnisauge (ñāṇacakkhu) und das Fleischauge (maṃsacakkhu). Darunter ist das Erkenntnisauge fünffach: das Buddha-Auge, das Dhamma-Auge, das allsehende Auge, das göttliche Auge und das Weisheitsauge. Unter diesen bezeichnet das 'Buddha-Auge' das Wissen um die Neigungen und schlummernden Tendenzen der Wesen sowie das Wissen um die Abstufung ihrer geistigen Fähigkeiten, welches in der Passage vorkommt: 'mit dem Buddha-Auge die Welt betrachtend'. Das 'Dhamma-Auge' bezeichnet die drei niederen Pfade und drei Früchte, welches in der Passage vorkommt: 'Das staubfreie, fleckenlose Dhamma-Auge entstand'. Das 'allsehende Auge' bezeichnet das Wissen der Allwissenheit, welches in der Passage vorkommt: 'einen Palast besteigend, der Allsehende'. Das 'göttliche Auge' bezeichnet das durch die Entfaltung von Licht entstandene Wissen, welches in der Passage vorkommt: 'mit dem reinen, göttlichen Auge'. Das 'Weisheitsauge' bezeichnet das die vier edlen Wahrheiten durchdringende Wissen, welches in der Passage vorkommt: 'Das Auge entstand'.

මංසචක්ඛුපි [Pg.2] දුවිධං – සසම්භාරචක්ඛු, පසාදචක්ඛූති. තෙසු ය්වායං අක්ඛිකූපකෙ අක්ඛිපටලෙහි පරිවාරිතො මංසපිණ්ඩො, යත්ථ චතස්සො ධාතුයො වණ්ණගන්ධරසොජා සම්භවො ජීවිතං භාවො චක්ඛුපසාදො කායපසාදොති සඞ්ඛෙපතො තෙරස සම්භාරා හොන්ති. විත්ථාරතො පන චතස්සො ධාතුයො වණ්ණගන්ධරසොජා සම්භවොති ඉමෙ නව චතුසමුට්ඨානවසෙන ඡත්තිංස, ජීවිතං භාවො චක්ඛුපසාදො කායපසාදොති ඉමෙ කම්මසමුට්ඨානා තාව චත්තාරොති චත්තාරීස සම්භාරා හොන්ති. ඉදං සසම්භාරචක්ඛු නාම. යං පනෙත්ථ සෙතමණ්ඩලපරිච්ඡින්නෙන කණ්හමණ්ඩලෙන පරිවාරිතෙ දිට්ඨිමණ්ඩලෙ සන්නිවිට්ඨං රූපදස්සනසමත්ථං පසාදමත්තං, ඉදං පසාදචක්ඛු නාම. තස්ස තතො පරෙසඤ්ච සොතාදීනං විත්ථාරකථා විසුද්ධිමග්ගෙ වුත්තාව.

Auch das Fleischauge ist zweifach: das aus den physischen Bestandteilen bestehende Auge (sasambhāracakkhu) und das sensitive Auge (pasādacakkhu). Darunter ist jener Fleischklumpen in der Augenhöhle, der von den Augenlidern umgeben ist, in dem sich kurz gesagt dreizehn physische Bestandteile befinden: die vier Elemente, Farbe, Geruch, Geschmack, Nährsubstanz, Zeugungsstoff, Lebenskraft, Geschlechtsmerkmal, die Seh-Sensitivität und die Körper-Sensitivität. In der ausführlichen Darstellung jedoch machen die vier Elemente, Farbe, Geruch, Geschmack, Nährsubstanz und Zeugungsstoff – diese neun Phänomene – durch die vier Entstehungsursachen (Kamma, Bewusstsein, Temperatur, Nahrung) sechsunddreißig aus; die vier durch Kamma hervorgebrachten Phänomene, nämlich Lebenskraft, Geschlechtsmerkmal, Seh-Sensitivität und Körper-Sensitivität, hinzugerechnet, ergeben vierzig Bestandteile. Dies nennt man das aus physischen Bestandteilen bestehende Auge. Dasjenige hingegen, was sich auf dem Seh-Feld befindet, das von der Iris umgeben und durch das Augenweiß begrenzt ist, die bloße Sensitivität, die zum Sehen von Formen fähig ist – dies nennt man das sensitive Auge. Die ausführliche Erklärung dieses Auges und der darauf folgenden anderen Organe wie des Gehörs usw. wurde bereits im Visuddhimagga dargelegt.

තත්ථ යදිදං පසාදචක්ඛු, තං ගහෙත්වා භගවා – චක්ඛුං, භික්ඛවෙ, අනිච්චන්තිආදිමාහ. තත්ථ – ‘‘චතූහි කාරණෙහි අනිච්චං උදයබ්බයවන්තතායා’’තිආදිනා නයෙන විත්ථාරකථා හෙට්ඨා පකාසිතායෙව. සොතම්පි පසාදසොතමෙව අධිප්පෙතං, තථා ඝානජිව්හාකායා. මනොති තෙභූමකසම්මසනචාරචිත්තං. ඉති ඉදං සුත්තං ඡසු අජ්ඣත්තිකායතනෙසු තීණි ලක්ඛණානි දස්සෙත්වා කථිතෙ බුජ්ඣනකානං අජ්ඣාසයෙන වුත්තං.

Bezugnehmend auf dieses sensitive Auge sprach der Erhabene: 'Mönche, das Auge ist vergänglich' und so weiter. Die ausführliche Erklärung dazu nach der Methode 'aus vier Gründen ist es vergänglich, weil es dem Entstehen und Vergehen unterworfen ist' usw. wurde bereits weiter unten dargelegt. Auch mit dem 'Ohr' ist nur das sensitive Gehör gemeint, und ebenso verhält es sich mit Nase, Zunge und Körper. Unter 'Geist' (mano) ist das Bewusstsein zu verstehen, das sich auf den drei Daseinsebenen bewegt und der vipassanā-mäßigen Betrachtung dient. Somit wurde diese Lehrrede, die die drei Daseinsmerkmale an den sechs inneren Sinnesbereiche aufzeigt, gemäß den Neigungen derer verkündet, die der Erkenntnis fähig sind.

2-3. අජ්ඣත්තදුක්ඛසුත්තාදිවණ්ණනා

2-3. Die Erklärung der Lehrrede über das Leiden im Inneren (Ajjhattadukkhasutta) und anderer

2-3. දුතියං ද්වෙ ලක්ඛණානි, තතියං එකලක්ඛණං දස්සෙත්වා කථිතෙ බුජ්ඣනකානං අජ්ඣාසයෙන වුත්තං. සෙසානි පන තෙහි සල්ලක්ඛිතානි වා එත්තකෙනෙව වා සල්ලක්ඛෙස්සන්තීති.

2-3. Das zweite Sutta wurde verkündet, indem zwei Daseinsmerkmale aufgezeigt wurden, das dritte, indem ein einziges Merkmal aufgezeigt wurde, entsprechend den Neigungen derer, die zur Erkenntnis fähig sind. Was die übrigen Merkmale betrifft, so wurden sie von jenen Mönchen entweder bereits erfasst oder sie werden sie allein durch diese Unterweisung erfassen.

4-6. බාහිරානිච්චසුත්තාදිවණ්ණනා

4-6. Die Erklärung der Lehrrede über die Vergänglichkeit des Äußeren (Bāhirāniccasutta) und anderer

4-6. චතුත්ථෙ රූපගන්ධරසඵොට්ඨබ්බා චතුසමුට්ඨානා, සද්දො ද්විසමුට්ඨානො, ධම්මාති තෙභූමකධම්මාරම්මණං. ඉදම්පි බාහිරෙසු ඡසු ආයතනෙසු තිලක්ඛණං දස්සෙත්වා කථිතෙ බුජ්ඣනකානං වසෙන වුත්තං. පඤ්චමෙ ඡට්ඨෙ ච දුතියතතියෙසු වුත්තසදිසොව නයො.

4-6. Im vierten Sutta entstehen Formen, Gerüche, Geschmäcker und Berührungsobjekte aus vier Ursachen, der Ton entsteht aus zwei Ursachen, und mit 'Geistobjekten' (dhammā) sind die Geistobjekte auf den drei Daseinsebenen gemeint. Auch dieses Sutta wurde verkündet, indem die drei Daseinsmerkmale an den sechs äußeren Sinnesbereichen aufgezeigt wurden, entsprechend der Auffassungsgabe derjenigen, die der Erkenntnis fähig sind. Im fünften und sechsten Sutta ist die Methode genau dieselbe wie im zweiten und dritten Sutta beschrieben.

7-12. අජ්ඣත්තානිච්චාතීතානාගතසුත්තාදිවණ්ණනා

7-12. Die Erklärung der Lehrrede über die Vergänglichkeit des Inneren in der Vergangenheit und Zukunft (Ajjhattāniccātītānāgatasutta) und anderer

7-12. සත්තමාදීනි [Pg.3] අතීතානාගතෙසු චක්ඛාදීසු අනිච්චලක්ඛණාදීනි සල්ලක්ඛෙත්වා පච්චුප්පන්නෙසු බලවගාහෙන කිලමන්තානං වසෙන වුත්තානි. සෙසං සබ්බත්ථ හෙට්ඨා වුත්තනයමෙවාති.

7-12. Das siebte Sutta und die folgenden wurden für jene verkündet, die, nachdem sie die Merkmale wie die Vergänglichkeit an den vergangenen und zukünftigen Sinnen wie dem Auge usw. erfasst haben, sich aufgrund des starken Ergreifens der gegenwärtigen Sinne abmühen. Der Rest ist überall genau so, wie es bereits weiter oben dargelegt wurde.

අනිච්චවග්ගො පඨමො.

Das erste Kapitel über die Vergänglichkeit (Aniccavagga) ist beendet.

2. යමකවග්ගො

2. Das Kapitel der Paare (Yamakavagga)

1-4. පඨමපුබ්බෙසම්බොධසුත්තාදිවණ්ණනා

1-4. Die Erklärung des ersten Suttas über die Zeit vor der Erleuchtung (Paṭhamapubbesambodhasutta) und anderer

13-16. යමකවග්ගස්ස පඨමදුතියෙසු අජ්ඣත්තිකානන්ති අජ්ඣත්තජ්ඣත්තවසෙන අජ්ඣත්තිකානං. සො පන නෙසං අජ්ඣත්තිකභාවො ඡන්දරාගස්ස අධිමත්තබලවතාය වෙදිතබ්බො. මනුස්සානඤ්හි අන්තොඝරං විය ඡ අජ්ඣත්තිකායතනානි, ඝරූපචාරං විය ඡ බාහිරායතනානි. යථා නෙසං පුත්තදාරධනධඤ්ඤපුණ්ණෙ අන්තොඝරෙ ඡන්දරාගො අධිමත්තබලවා හොති, තත්ථ කස්සචි පවිසිතුං න දෙන්ති, අප්පමත්තෙන භාජනසද්දමත්තෙනාපි ‘‘කිං එත’’න්ති? වත්තාරො භවන්ති. එවමෙවං ඡසු අජ්ඣත්තිකෙසු ආයතනෙසු අධිමත්තබලවඡන්දරාගොති. ඉති ඉමාය ඡන්දරාගබලවතාය තානි ‘‘අජ්ඣත්තිකානී’’ති වුත්තානි. ඝරූපචාරෙ පන නො තථා බලවා හොති, තත්ථ චරන්තෙ මනුස්සෙපි චතුප්පදානිපි න සහසා නිවාරෙන්ති. කිඤ්චාපි න නිවාරෙන්ති, අනිච්ඡන්තා පන පසුපච්ඡිමත්තම්පි ගහිතුං න දෙන්ති. ඉති නෙසං තත්ථ න අධිමත්තබලවඡන්දරාගො හොති. රූපාදීසුපි තථෙව න අධිමත්තබලවඡන්දරාගො, තස්මා තානි ‘‘බාහිරානී’’ති වුත්තානි. විත්ථාරතො පන අජ්ඣත්තිකබාහිරකථා විසුද්ධිමග්ගෙ වුත්තාව. සෙසං ද්වීසුපි සුත්තෙසු හෙට්ඨා වුත්තනයමෙව. තථා තතියචතුත්ථෙසු.

13-16. Im ersten und zweiten Sutta des Yamakavagga bezieht sich das Wort 'innerlich' (ajjhattikānaṃ) auf das, was im Sinne des absolut Eigenen (ajjhattajjhatta) innerlich ist. Dieses Bezeichnet-werden als innerlich ist durch die übermäßige Stärke von Verlangen und Begehren (chandarāga) zu verstehen. Denn die sechs inneren Sinnesbereiche sind wie das Innere eines Hauses für die Menschen, und die sechs äußeren Sinnesbereiche sind wie das Umfeld eines Hauses. So wie das Verlangen und Begehren der Menschen nach dem Inneren ihres Hauses, das mit Frau, Kindern, Reichtum und Korn gefüllt ist, übermäßig stark ist, sodass sie niemanden eintreten lassen und selbst beim leisesten Geräusch eines Gefäßes fragen: 'Was ist das?', ebenso verhält es sich mit dem überaus starken Verlangen und Begehren nach den sechs inneren Sinnesbereichen. Wegen dieser Stärke des Verlangens und Begehrens werden sie als 'innerlich' bezeichnet. Auf dem Hausgrundstück (Umfeld des Hauses) jedoch ist das Verlangen nicht so stark; dort herumlaufende Menschen oder vierbeinige Tiere weist man nicht sogleich ab. Wenn sie es auch nicht direkt abweisen, so würden sie doch, wenn sie es nicht wollen, niemanden auch nur eine Schaufel voll Staub wegschaffen lassen. So ist ihr Verlangen und Begehren dort nicht übermäßig stark. Ebenso verhält es sich mit Formen usw.; auch dort gibt es kein übermäßig starkes Verlangen und Begehren, weshalb sie als 'äußerlich' bezeichnet werden. Die ausführliche Abhandlung über das Innerliche und Äußerliche wurde bereits im Visuddhimagga dargelegt. Der Rest ist in beiden Suttas genau wie oben erklärt. Ebenso verhält es sich beim dritten und vierten Sutta.

5-6. පඨමනොචෙඅස්සාදසුත්තාදිවණ්ණනා

5-6. Die Erklärung des ersten Suttas über das Nichtvorhandensein von Genuss (Paṭhamanoceassādasutta) und anderer

17-18. පඤ්චමෙ නිස්සටාති නික්ඛන්තා. විසඤ්ඤුත්තාති නොසංයුත්තා. විප්පමුත්තාති නො අධිමුත්තා විමරියාදීකතෙන චෙතසාති නිම්මරියාදීකතෙන චෙතසා. යඤ්හි කිලෙසජාතං වා වට්ටං වා අප්පහීනං හොති, තෙන [Pg.4] සෙඛානං චිත්තං සමරියාදීකතං නාම. යං පහීනං, තෙන විමරියාදීකතං. ඉධ පන සබ්බසො කිලෙසානඤ්චෙව වට්ටස්ස ච පහීනත්තා විමරියාදීකතෙන කිලෙසවට්ටමරියාදං අතික්කන්තෙන චිත්තෙන විහරිංසූති අත්ථො. ඡට්ඨෙපි එසෙව නයො. ඡසුපි පනෙතෙසු සුත්තෙසු චතුසච්චමෙව කථිතන්ති වෙදිතබ්බං.

17-18. Im fünften Sutta bedeutet 'entkommen' (nissaṭā) 'hinausgetreten'. 'Ungebunden' (visaññuttā) bedeutet 'nicht verknüpft'. 'Befreit' (vippamuttā) bedeutet 'nicht verhaftet'. 'Mit einem grenzenlos gewordenen Geist' (vimariyādīkatena cetasā) bedeutet 'mit einem von Schranken befreiten Geist'. Denn was an Befleckungen oder an Daseinskreislauf noch nicht aufgegeben ist, dadurch gilt der Geist der Übenden (sekha) als 'begrenzt'. Was aufgegeben ist, dadurch gilt er als 'grenzenlos gemacht'. Hier aber ist die Bedeutung: Weil sowohl die Befleckungen als auch der Daseinskreislauf vollständig aufgegeben sind, verweilen sie mit einem grenzenlos gewordenen Geist, der die Schranken von Befleckung und Daseinskreislauf überschritten hat. Im sechsten Sutta gilt genau dieselbe Methode. Es ist zu verstehen, dass in diesen sechs Suttas ausschließlich die vier edlen Wahrheiten dargelegt werden.

7-10. පඨමාභිනන්දසුත්තාදිවණ්ණනා

7-10. Die Erklärung des ersten Suttas über das Gefallenfinden (Paṭhamābhinandasutta) und anderer

19-22. සත්තමාදීසු චතූසු වට්ටවිවට්ටමෙව කථිතං. අනුපුබ්බකථා පන නෙසං හෙට්ඨා වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බාති.

19-22. In den vier Suttas ab dem siebten wird ausschließlich der Daseinskreislauf (vaṭṭa) und das Entkommen aus dem Daseinskreislauf (vivaṭṭa) dargelegt. Die fortlaufende Worterklärung dazu ist in genau derselben Weise zu verstehen, wie sie bereits oben beschrieben wurde.

යමකවග්ගො දුතියො.

Das zweite Kapitel der Paare (Yamakavagga) ist beendet.

3. සබ්බවග්ගො

3. Das Kapitel über das All (Sabbavagga)

1. සබ්බසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung der Lehrrede über das All (Sabbasutta)

23. සබ්බවග්ගස්ස පඨමෙ සබ්බං වො, භික්ඛවෙති සබ්බං නාම චතුබ්බිධං – සබ්බසබ්බං, ආයතනසබ්බං, සක්කායසබ්බං, පදෙසසබ්බන්ති. තත්ථ –

23. Im ersten [Sutta] der All-Vagga [bezieht sich der Ausdruck] 'Alles, ihr Mönche' [auf das Folgende]: Das sogenannte 'Alles' ist vierfach – das absolute Alles (sabbasabba), das Alles der Sinnesbereiche (āyatanasabba), das Alles der Persönlichkeit (sakkāyasabba) und das partielle Alles (padesasabba). Darunter:

‘‘න තස්ස අද්දිට්ඨමිධඅත්ථි කිඤ්චි,අථො අවිඤ්ඤාතමජානිතබ්බං;

සබ්බං අභිඤ්ඤාසි යදත්ථි නෙය්‍යං,තථාගතො තෙන සමන්තචක්ඛූ’’ති. (මහානි. 156;

චූළනි. ධොතකමාණවපුච්ඡානිද්දෙසො 32;

පටි. ම. 1.121) –

„Nichts gibt es hier für ihn, das ungesehen wäre, noch etwas Unverstandenes, das zu erkennen bliebe; alles Erkennbare hat er vollkommen erkannt, der Tathāgata – darum ist er der Allsehende.“

ඉදං සබ්බසබ්බං නාම. ‘‘සබ්බං වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි, තං සුණාථා’’ති (සං. නි. 4.24) ඉදං ආයතනසබ්බං නාම. ‘‘සබ්බධම්මමූලපරියායං වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමී’’ති (ම. නි. 1.1) ඉදං සක්කායසබ්බං නාම. ‘‘සබ්බධම්මෙසු වා පන පඨමසමන්නාහාරො උප්පජ්ජති චිත්තං මනො මානසං…පෙ… තජ්ජාමනොධාතූ’’ති ඉදං පදෙසසබ්බං නාම. ඉති පඤ්චාරම්මණමත්තං පදෙසසබ්බං. තෙභූමකධම්මා සක්කායසබ්බං. චතුභූමකධම්මා ආයතනසබ්බං. යංකිඤ්චි නෙය්‍යං සබ්බසබ්බං. පදෙසසබ්බං සක්කායසබ්බං [Pg.5] න පාපුණාති, සක්කායසබ්බං ආයතනසබ්බං න පාපුණාති, ආයතනසබ්බං සබ්බසබ්බං න පාපුණාති. කස්මා? සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණස්ස අයං නාම ධම්මො ආරම්මණං න හොතීති නත්ථිතාය. ඉමස්මිං පන සුත්තෙ ආයතනසබ්බං අධිප්පෙතං.

Dies ist das sogenannte absolute Alles. [In der Passage] 'Alles werde ich euch lehren, ihr Mönche, hört zu!' handelt es sich um das sogenannte Alles der Sinnesbereiche. [In der Passage] 'Die Lehrdarstellung über die Wurzel aller Dinge werde ich euch lehren, ihr Mönche' handelt es sich um das sogenannte Alles der Persönlichkeit. [In der Passage] 'Oder aber bei allen Dingen entsteht die erste Aufmerksamkeit, Geist, Verstand, Herz ... usw. ... das entsprechende Element des Geist-Bewusstseins' handelt es sich um das sogenannte partielle Alles. So ist das bloße Fünffache Objekt das partielle Alles. Die Phänomene der drei Daseinsebenen sind das Alles der Persönlichkeit. Die Phänomene der vier Daseinsebenen sind das Alles der Sinnesbereiche. Was auch immer erkennbar ist, ist das absolute Alles. Das partielle Alles erreicht nicht das Alles der Persönlichkeit, das Alles der Persönlichkeit erreicht nicht das Alles der Sinnesbereiche, das Alles der Sinnesbereiche erreicht nicht das absolute Alles. Warum? Weil es kein sogenanntes Phänomen gibt, das nicht das Objekt des allwissenden Wissens wäre. In diesem Sutta jedoch ist das Alles der Sinnesbereiche beabsichtigt.

පච්චක්ඛායාති පටික්ඛිපිත්වා. වාචාවත්ථුකමෙවස්සාති, වාචාය වත්තබ්බවත්ථුමත්තකමෙව භවෙය්‍ය. ඉමානි පන ද්වාදසායතනානි අතික්කමිත්වා අයං නාම අඤ්ඤො සභාවධම්මො අත්ථීති දස්සෙතුං න සක්කුණෙය්‍ය. පුට්ඨො ච න සම්පායෙය්‍යාති, ‘‘කතමං අඤ්ඤං සබ්බං නාමා’’ති? පුච්ඡිතො, ‘‘ඉදං නාමා’’ති වචනෙන සම්පාදෙතුං න සක්කුණෙය්‍ය. විඝාතං ආපජ්ජෙය්‍යාති දුක්ඛං ආපජ්ජෙය්‍ය. යථා තං, භික්ඛවෙ, අවිසයස්මින්ති එත්ථ තන්ති නිපාතමත්තං. යථාති කාරණවචනං, යස්මා අවිසයෙ පුට්ඨොති අත්ථො. අවිසයස්මිඤ්හි සත්තානං විඝාතොව හොති, කූටාගාරමත්තං සිලං සීසෙන උක්ඛිපිත්වා ගම්භීරෙ උදකෙ තරණං අවිසයො, තථා චන්දිමසූරියානං ආකඩ්ඪිත්වා පාතනං, තස්මිං අවිසයෙ වායමන්තො විඝාතමෙව ආපජ්ජති, එවං ඉමස්මිම්පි අවිසයෙ විඝාතමෙව ආපජ්ජෙය්‍යාති අධිප්පායො.

'Zurückweisend' (paccakkhāya) bedeutet: verwerfend. 'Es wäre nur ein Redegrund' (vācāvatthukamevassa) bedeutet: es wäre bloß ein Gegenstand von Worten, worüber man spricht. Wenn man diese zwölf Sinnesbereiche überschreitet, könnte man nicht aufzeigen, dass es ein anderes eigenständiges Phänomen namens 'Alles' gibt. 'Und befragt, könnte er es nicht schlüssig erklären' bedeutet: Wenn er gefragt wird: 'Was ist dieses andere sogenannte Alles?', könnte er es nicht mit den Worten 'Dies ist es' schlüssig erklären. 'Er würde in Bedrängnis geraten' (vighātaṃ āpajjeyya) bedeutet: er würde in Leiden geraten. In der Stelle 'Wie das, ihr Mönche, außerhalb des Bereichs [liegt]', ist das Wort 'taṃ' eine bloße Partikel. 'Yathā' (wie/weil) bezeichnet den Grund; die Bedeutung ist: 'weil er über etwas befragt wurde, das außerhalb seines Bereichs liegt'. Denn wenn Wesen sich in etwas versuchen, das außerhalb ihres Bereichs liegt, entsteht nur Bedrängnis. Einen Stein von der Größe des Giebelraums eines Hauses auf dem Kopf tragend das tiefe Wasser zu durchqueren, liegt außerhalb des Bereichs; ebenso das Herabziehen und Herabstürzenlassen von Mond und Sonne. Wer sich in solch einer Unmöglichkeit anstrengt, gerät nur in Bedrängnis. Ebenso würde man auch in diesem unzugänglichen Bereich nur in Bedrängnis geraten – dies ist die beabsichtigte Bedeutung.

2. පහානසුත්තවණ්ණනා

2. Erklärung des Suttas über das Aufgeben

24. දුතියෙ සබ්බප්පහානායාති සබ්බස්ස පහානාය. චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතන්ති චක්ඛුසම්ඵස්සං මූලපච්චයං කත්වා උප්පන්නා සම්පටිච්ඡනසන්තීරණවොට්ඨබ්බනජවනවෙදනා. චක්ඛුවිඤ්ඤාණසම්පයුත්තාය පන වත්තබ්බමෙව නත්ථි. සොතද්වාරාදිවෙදනාපච්චයාදීසුපි එසෙව නයො. එත්ථ පන මනොති භවඞ්ගචිත්තං. ධම්මාති ආරම්මණං. මනොවිඤ්ඤාණන්ති සහාවජ්ජනකජවනං. මනොසම්ඵස්සොති භවඞ්ගසහජාතො සම්ඵස්සො. වෙදයිතන්ති සහාවජ්ජනවෙදනාය ජවනවෙදනා. භවඞ්ගසම්පයුත්තාය පන වත්තබ්බමෙව නත්ථි. ආවජ්ජනං භවඞ්ගතො අමොචෙත්වා මනොති සහාවජ්ජනෙන භවඞ්ගං දට්ඨබ්බං. ධම්මාති ආරම්මණං. මනොවිඤ්ඤාණන්ති ජවනවිඤ්ඤාණං. මනොසම්ඵස්සොති භවඞ්ගසහජාතො සම්ඵස්සො. වෙදයිතන්ති ජවනසහජාතා වෙදනා. සහාවජ්ජනෙන භවඞ්ගසහජාතාපි වට්ටතියෙව. යා පනෙත්ථ දෙසනා අනුසිට්ඨිආණා, අයං පණ්ණත්ති නාමාති.

24. Im zweiten [Sutta] bedeutet 'zum Aufgeben von allem' (sabbappahānāya): zum Aufgeben des gesamten [mit den Sinnen und Objekten verknüpften Begehrens]. 'Das Gefühl, das bedingt durch den Seh-Eindruck entsteht' bezeichnet das Gefühl bei Empfangen, Untersuchen, Bestimmen und dem Impuls, welches entsteht, indem man den Seh-Eindruck zur Hauptbedingung macht. Was das mit dem Seh-Bewusstsein direkt verbundene Gefühl betrifft, so erübrigt sich jedes Wort. Diese Methode ist auch bei den Bedingungen für die Gefühle am Ohrentor usw. anzuwenden. Hierbei bedeutet 'Geist' (mano) das Unterbewusstsein (bhavaṅgacitta). 'Phänomene' (dhammā) bedeutet das Objekt. 'Geist-Bewusstsein' (manoviññāṇa) bedeutet das Impulsbewusstsein zusammen mit dem Hinlenken. 'Geist-Eindruck' (manosamphassa) bedeutet der mit dem Bhavaṅga gleichzeitig entstehende Eindruck. 'Gefühl' (vedayita) bedeutet das Impuls-Gefühl zusammen mit dem Hinlenkungs-Gefühl. Was das mit dem Bhavaṅga verbundene Gefühl betrifft, erübrigt sich jedes Wort. Alternativ, ohne das Hinlenken vom Bhavaṅga zu trennen, ist unter 'Geist' das Bhavaṅga zusammen mit dem Hinlenken zu verstehen. 'Phänomene' bedeutet das Objekt. 'Geist-Bewusstsein' bedeutet das Impuls-Bewusstsein. 'Geist-Eindruck' bedeutet der mit dem Bhavaṅga gleichzeitig entstehende Eindruck. 'Gefühl' bedeutet das mit dem Impuls gleichzeitig entstehende Gefühl. Auch das mit dem Bhavaṅga gleichzeitig entstehende Gefühl zusammen mit dem Hinlenken ist passend. Die hiesige Lehrdarlegung, welche die anweisende Autorität des Erhabenen ist, wird als 'Satzung' (paṇṇatti) bezeichnet.

3. අභිඤ්ඤාපරිඤ්ඤාපහානසුත්තවණ්ණනා

3. Erklärung des Suttas über das Aufgeben durch direktes Wissen und volles Verständnis

25. තතියෙ [Pg.6] සබ්බං අභිඤ්ඤා පරිඤ්ඤා පහානායාති සබ්බං අභිජානිත්වා පරිජානිත්වා පජහනත්ථාය. අභිඤ්ඤා පරිඤ්ඤා පහාතබ්බන්ති අභිජානිත්වා පරිජානිත්වා පහාතබ්බං. සෙසං වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං.

25. Im dritten [Sutta] bedeutet 'alles, um es durch direktes Wissen und volles Verständnis aufzugeben': um alles durch direktes Wissen zu erkennen, durch volles Verständnis zu durchdringen und aufzugeben. 'Was durch direktes Wissen und volles Verständnis aufzugeben ist' bedeutet: was, nachdem es durch direktes Wissen erkannt und durch volles Verständnis durchdrungen wurde, aufgegeben werden muss. Der Rest ist in der bereits erklärten Weise zu verstehen.

4. පඨමඅපරිජානනසුත්තවණ්ණනා

4. Erklärung des ersten Suttas über das Nicht-Verstehen

26. චතුත්ථෙ අනභිජානං අපරිජානං අවිරාජයං අප්පජහන්ති අනභිජානන්තො අපරිජානන්තො අවිරාජෙන්තො අප්පජහන්තො. එත්ථ ච අවිරාජෙන්තොති අවිගච්ඡාපෙන්තො. ඉති ඉමස්මිං සුත්තෙ තිස්සොපි පරිඤ්ඤා කථිතා හොන්ති. ‘‘අභිජාන’’න්ති හි වචනෙන ඤාතපරිඤ්ඤා කථිතා, ‘‘පරිජාන’’න්ති වචනෙන තීරණපරිඤ්ඤා, ‘‘විරාජයං පජහ’’න්ති ද්වීහි පහානපරිඤ්ඤාති.

26. Im vierten [Sutta] bedeutet 'ohne direktes Wissen, ohne volles Verständnis, ohne das Schwinden der Leidenschaft zu bewirken, ohne aufzugeben': wer kein direktes Wissen besitzt, wer kein volles Verständnis besitzt, wer die Leidenschaft nicht schwinden lässt, wer nicht aufgibt. Und hierbei bedeutet 'wer die Leidenschaft nicht schwinden lässt' (avirājento): wer die Gier nicht schwinden lässt. So werden in diesem Sutta alle drei Arten des vollen Verständnisses gelehrt. Denn mit dem Wort 'abhijānaṃ' wird das volle Verständnis des Bekannten (ñātapariññā) gelehrt, mit dem Wort 'parijānaṃ' das prüfende volle Verständnis (tīraṇapariññā), und mit den beiden Worten 'virājayaṃ' und 'pajahaṃ' das volle Verständnis des Aufgebens (pahānapariññā).

5. දුතියඅපරිජානනසුත්තවණ්ණනා

5. Erklärung des zweiten Suttas über das Nicht-Verstehen

27. පඤ්චමෙ චක්ඛුවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බා ධම්මාති හෙට්ඨා ගහිතරූපමෙව ගහෙත්වා දස්සෙති. හෙට්ඨා වා ආපාථගතං ගහිතං, ඉධ අනාපාථගතං. ඉදං පනෙත්ථ සන්නිට්ඨානං – හෙට්ඨා ආපාථගතම්පි අනාපාථගතම්පි ගහිතමෙව, ඉධ පන චක්ඛුවිඤ්ඤාණසම්පයුත්තා තයො ඛන්ධා. තෙ හි චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙන සහ විඤ්ඤාතබ්බත්තා ‘‘චක්ඛුවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බා’’ති වුත්තා. සෙසපදෙසුපි එසෙව නයො.

27. Im fünften [Sutta] zeigt er mit den Worten 'die durch das Seh-Bewusstsein zu erkennenden Phänomene' genau dieselben materiellen Formen auf, die bereits zuvor erfasst wurden. Oder aber: Zuvor wurde das in den Bereich der Sinne getretene [Objekt] erfasst, hier das nicht in den Bereich getretene. Hierzu ist dies die Entscheidung: Zuvor wurde sowohl das in den Bereich getretene als auch das nicht in den Bereich getretene Objekt erfasst; hier jedoch sind die drei mit dem Seh-Bewusstsein verbundenen Daseinsgruppen gemeint. Denn weil sie zusammen mit dem Seh-Bewusstsein erkannt werden müssen, werden sie als 'durch das Seh-Bewusstsein zu erkennende [Phänomene]' bezeichnet. Diese Methode gilt auch für die übrigen Ausdrücke.

6. ආදිත්තසුත්තවණ්ණනා

6. Erklärung des Suttas über das Brennen

28. ඡට්ඨෙ ගයාසීසෙති ගයාගාමස්ස හි අවිදූරෙ ගයාති එකා පොක්ඛරණීපි අත්ථි නදීපි, ගයාසීසනාමකො හත්ථිකුම්භසදිසො පිට්ඨිපාසාණොපි, යත්ථ භික්ඛුසහස්සස්සපි ඔකාසො පහොති, භගවා තත්ථ විහරති. තෙන වුත්තං ‘‘ගයාසීසෙ’’ති. භික්ඛූ ආමන්තෙසීති තෙසං සප්පායධම්මදෙසනං විචිනිත්වා තං දෙසෙස්සාමීති ආමන්තෙසි.

28. Im sechsten [Sutta] bedeutet 'auf dem Gayāsīsa-Hügel': In der Nähe des Dorfes Gayā gibt es einen Teich namens Gayā und auch einen Fluss, zudem gibt es eine große Felsplatte namens Gayāsīsa, die dem Kopfbuckel eines Elefanten gleicht, auf der ausreichend Platz für tausend Mönche ist. Dort verweilte der Erhabene. Darum heißt es: 'auf dem Gayāsīsa'. 'Er wandte sich an die Mönche' bedeutet: Nachdem er die für sie geeignete Lehrdarlegung ausgewählt hatte, rief er sie mit dem Gedanken: 'Ich werde sie diese lehren'.

තත්‍රායං අනුපුබ්බිකථා – ඉතො කිර ද්වානවුතිකප්පෙ මහින්දො නාම රාජා අහොසි. තස්ස ජෙට්ඨපුත්තො ඵුස්සො නාම. සො පූරිතපාරමී පච්ඡිමභවිකසත්තො, පරිපාකගතෙ ඤාණෙ බොධිමණ්ඩං ආරුය්හ සබ්බඤ්ඤුතං පටිවිජ්ඣි[Pg.7]. රඤ්ඤො කනිට්ඨපුත්තො තස්ස අග්ගසාවකො අහොසි, පුරොහිතපුත්තො දුතියසාවකො. රාජා චින්තෙසි – ‘‘මය්හං ජෙට්ඨපුත්තො නික්ඛමිත්වා බුද්ධො ජාතො, කනිට්ඨපුත්තො අග්ගසාවකො, පුරොහිතපුත්තො දුතියසාවකො’’ති. සො ‘‘අම්හාකංයෙව බුද්ධො, අම්හාකං ධම්මො, අම්හාකං සඞ්ඝො’’ති විහාරං කාරෙත්වා විහාරද්වාරකොට්ඨකතො යාව අත්තනො ඝරද්වාරා උභතො වෙළුභිත්තිකුටිකාහි පරික්ඛිපිත්වා මත්ථකෙ සුවණ්ණතාරකඛචිතසමොසරිතගන්ධදාමමාලාදාමවිතානං බන්ධාපෙත්වා හෙට්ඨා රජතවණ්ණං වාලුකං සන්ථරිත්වා පුප්ඵානි විකිරාපෙත්වා තෙන මග්ගෙන භගවතො ආගමනං කාරෙසි.

Hierin ist dies die schrittweise Erzählung: Vor zweiundneunzig Weltzeitaltern von diesem hier aus, so heißt es, gab es einen König namens Mahinda. Sein ältester Sohn hieß Phussa. Dieser war ein Wesen in seiner letzten Existenz, das die Vollkommenheiten erfüllt hatte; als seine Erkenntnis zur Reife gelangt war, betrat er den Erleuchtungsplatz und drang zur Allwissenheit durch. Der jüngere Sohn des Königs wurde sein erster Hauptschüler, und der Sohn des Hofpriesters wurde sein zweiter Hauptschüler. Der König dachte: „Mein ältester Sohn ist in die Hauslosigkeit hinausgezogen und Buddha geworden, mein jüngerer Sohn ist der erste Hauptschüler und der Sohn des Hofpriesters ist der zweite Hauptschüler.“ Er dachte: „Nur uns gehört der Buddha, uns die Lehre, uns die Gemeinde“, ließ ein Kloster errichten, zäunte den Weg vom Klostertor bis zu seinem eigenen Hoftor auf beiden Seiten mit Hütten aus Bambuswänden ein, ließ darüber einen mit goldenen Sternen besetzten Baldachin spannen, an dem Girlanden aus Duftstoffen und Blumen herabhängen, ließ unten silberfarbenen Sand ausstreuen, Blumen verstreuen und veranlasste den Erhabenen, auf diesem Weg zu kommen.

සත්ථා විහාරස්මිංයෙව ඨිතො චීවරං පාරුපිත්වා අන්තොසාණියාව සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙන රාජගෙහං ආගච්ඡති, කතභත්තකිච්චො අන්තොසාණියාව ගච්ඡති. කොචි කටච්ඡුභික්ඛාමත්තම්පි දාතුං න ලභති. තතො නාගරා උජ්ඣායිංසු, ‘‘බුද්ධො ලොකෙ උප්පන්නො, න ච මයං පුඤ්ඤානි කාතුං ලභාම. යථා හි චන්දිමසූරියා සබ්බෙසං ආලොකං කරොන්ති, එවං බුද්ධා නාම සබ්බෙසං හිතත්ථාය උප්පජ්ජන්ති, අයං පන රාජා සබ්බෙසං පුඤ්ඤචෙතනං අත්තනොයෙව අන්තො පවෙසෙතී’’ති.

Der Meister legte noch im Kloster selbst seine Robe an und kam, nur innerhalb des Vorhangs gehend, zusammen mit der Mönchsgemeinschaft zum Palast des Königs; nachdem das Mahl beendet war, kehrte er ebenfalls nur innerhalb des Vorhangs zurück. Niemand erhielt die Gelegenheit, auch nur eine Kelle voll Speise als Almosen zu geben. Daraufhin beklagten sich die Bürger: „Ein Buddha ist in der Welt erschienen, und doch erhalten wir keine Gelegenheit, verdienstvolle Taten zu vollbringen. Wie nämlich Mond und Sonne allen Licht spenden, so erscheinen die Buddhas zum Wohle aller. Dieser König jedoch lenkt die heilsame Absicht aller nur in sein eigenes Haus.“

තස්ස ච රඤ්ඤො අඤ්ඤෙ තයො පුත්තා අත්ථි. නාගරා තෙහි සද්ධිං එකතො හුත්වා සම්මන්තයිංසු, ‘‘රාජකුලෙහි සද්ධිං අට්ටො නාම නත්ථි, එකං උපායං කරොමා’’ති. තෙ පච්චන්තෙ චොරෙ උට්ඨාපෙත්වා, ‘‘කතිපයා ගාමා පහටා’’ති සාසනං ආහරාපෙත්වා රඤ්ඤො ආරොචයිංසු. රාජා පුත්තෙ පක්කොසාපෙත්වා‘‘තාතා, අහං මහල්ලකො, ගච්ඡථ චොරෙ වූපසමෙථා’’ති පෙසෙසි. පයුත්තචොරා ඉතො චිතො ච අවිප්පකිරිත්වා තෙසං සන්තිකමෙව ආගච්ඡිංසු. තෙ අනාවාසෙ ගාමෙ වාසෙත්වා ‘‘වූපසමිතා චොරා’’ති ආගන්ත්වා රාජානං වන්දිත්වා අට්ඨංසු.

Und jener König hatte noch drei andere Söhne. Die Bürger taten sich mit ihnen zusammen und berieten sich: „Gegen das Königshaus gibt es keinen Rechtsstreit. Lasst uns eine List anwenden!“ Sie stifteten an den Grenzen Räuber an, ließen die Nachricht überbringen, dass einige Dörfer geplündert worden seien, und meldeten es dem König. Der König ließ seine Söhne rufen und sandte sie aus mit den Worten: „Söhne, ich bin alt. Geht und schlagt die Räuber nieder!“ Die angeheuerten Räuber zerstreuten sich nicht hierhin und dorthin, sondern kamen direkt zu ihnen. Sie ließen die unbewohnbaren Dörfer wieder besiedeln, kehrten mit der Nachricht zurück: „Die Räuber sind bezwungen“, erwiesen dem König ihre Ehrerbietung und blieben stehen.

රාජා තුට්ඨො ‘‘තාතා, වරං වො දෙමී’’ති ආහ. තෙ අධිවාසෙත්වා ගන්ත්වා නාගරෙහි සද්ධිං මන්තයිංසු, ‘‘රඤ්ඤා අම්හාකං වරො දින්නො. කිං ගණ්හාමා’’ති? අය්‍යපුත්තා, තුම්හාකං හත්ථිඅස්සාදයො න දුල්ලභා, බුද්ධරතනං පන දුල්ලභං, න සබ්බකාලං උප්පජ්ජති, තුම්හාකං ජෙට්ඨභාතිකස්ස ඵුස්සබුද්ධස්ස පටිජග්ගනවරං ගණ්හථාති. තෙ ‘‘එවං කරිස්සාමා’’ති නාගරානං පටිස්සුණිත්වා [Pg.8] කතමස්සුකම්මා සුන්හාතා සුවිලිත්තා රඤ්ඤො සන්තිකං ගන්ත්වා, ‘‘දෙව, නො වරං දෙථා’’ති යාචිංසු. කිං ගණ්හිස්සථ තාතාති? දෙව, අම්හාකං හත්ථිඅස්සාදීහි අත්ථො නත්ථි, ජෙට්ඨභාතිකස්ස නො ඵුස්සබුද්ධස්ස පටිජග්ගනවරං දෙථාති. ‘‘අයං වරො න සක්කා මයා ජීවමානෙන දාතු’’න්ති ද්වෙ කණ්ණෙ පිදහි. ‘‘දෙව, න තුම්හෙ අම්හෙහි බලක්කාරෙන වරං දාපිතා, තුම්හෙහි අත්තනො රුචියා තුට්ඨෙහි දින්නො. කිං, දෙව, රාජකුලස්ස ද්වෙ කථා වට්ටන්තී’’ති? සච්චවාදිතාය භණිංසු.

Der König sagte erfreut: „Söhne, ich gewähre euch eine Gunst.“ Sie nahmen dies an, gingen hin und berieten sich mit den Bürgern: „Der König hat uns eine Gunst gewährt. Was sollen wir wählen?“ – „Edle Herren, Elefanten, Pferde und dergleichen sind für euch nicht schwer zu erlangen. Das Buddha-Juwel jedoch ist schwer zu erlangen; es erscheint nicht zu allen Zeiten. Wählt die Gunst, euren ältesten Bruder, den Buddha Phussa, bedienen zu dürfen!“ Sie willigten ein mit den Worten: „So wollen wir es tun“, ließen sich Haare und Bart schneiden, badeten, salbten sich wohlriechend, gingen zum König und baten: „Majestät, gewährt uns die Gunst!“ – „Was wollt ihr wählen, Söhne?“ – „Majestät, wir haben keinen Bedarf an Elefanten und Pferden. Gewährt uns die Gunst, unseren älteren Bruder, den Buddha Phussa, bedienen zu dürfen!“ – „Diese Gunst kann ich zu meinen Lebzeiten unmöglich gewähren!“, sprach der König und hielt sich beide Ohren zu. „Majestät, Ihr wurdet von uns nicht gezwungen, uns eine Gunst zu gewähren; Ihr habt sie aus eigenem Willen im Zustand der Freude gegeben. Geziemt es sich etwa für ein Königshaus, mit gespaltener Zunge zu sprechen?“, so sprachen sie wegen des Wahrheitsgebots.

රාජා විනිවත්තිතුං අලභන්තො – ‘‘තාතා, සත්ත සංවච්ඡරෙ සත්ත මාසෙ සත්ත ච දිවසෙ උපට්ඨහිත්වා තුම්හාකං දස්සාමී’’ති ආහ. ‘‘සුන්දරං, දෙව, පාටිභොගං දෙථා’’ති. ‘‘කිස්ස පාටිභොගං තාතා’’ති? ‘‘එත්තකං කාලං අමරණපාටිභොගං දෙවා’’ති. ‘‘තාතා, අයුත්තං පාටිභොගං දාපෙථ, න සක්කා එවං පාටිභොගං දාතුං, තිණග්ගෙ උස්සාවබින්දුසදිසං සත්තානං ජීවිත’’න්ති. ‘‘නො චෙ, දෙව, පාටිභොගං දෙථ, මයං අන්තරා මතා කිං කුසලං කරිස්සාමා’’ති? ‘‘තෙන හි, තාතා, ඡ සංවච්ඡරානි දෙථා’’ති. ‘‘න සක්කා, දෙවා’’ති. ‘‘තෙන හි පඤ්ච, චත්තාරි, තීණි, ද්වෙ, එකං සංවච්ඡරං දෙථ’’. ‘‘සත්ත, ඡ මාසෙ දෙථ…පෙ… මාසඩ්ඪමත්තං දෙථා’’ති. ‘‘න සක්කා, දෙවා’’ති. ‘‘තෙන හි සත්තදිවසමත්තං දෙථා’’ති. ‘‘සාධු, දෙවාති සත්ත දිවසෙ සම්පටිච්ඡිංසු’’. රාජා සත්ත සංවච්ඡරෙ සත්ත මාසෙ සත්ත දිවසෙ කත්තබ්බසක්කාරං සත්තසුයෙව දිවසෙසු අකාසි.

Da der König sein Versprechen nicht zurücknehmen konnte, sagte er: „Söhne, nachdem ich ihn sieben Jahre, sieben Monate und sieben Tage bedient habe, werde ich ihn euch überlassen.“ – „Hervorragend, Majestät, gebt uns eine Bürgschaft!“ – „Eine Bürgschaft wofür, Söhne?“ – „Eine Bürgschaft gegen den Tod für diese Zeitspanne, Majestät!“ – „Söhne, ihr verlangt eine ungebührliche Bürgschaft. Es ist unmöglich, eine solche Bürgschaft zu geben. Das Leben der Wesen gleicht einem Tautropfen auf einer Grasspitze.“ – „Wenn Ihr uns keine Bürgschaft gebt, Majestät, und wir in der Zwischenzeit sterben, welches Heilsame können wir dann noch vollbringen?“ – „Nun denn, Söhne, gebt mir sechs Jahre!“ – „Das ist unmöglich, Majestät!“ – „Nun denn, gebt mir fünf, vier, drei, zwei Jahre, ein Jahr!“ – „Gebt uns sieben, sechs Monate … usw. … die Frist von einem halben Monat!“ – „Das ist unmöglich, Majestät!“ – „Nun denn, gebt uns wenigstens die Frist von sieben Tagen!“ – „Sehr wohl, Majestät“, sprachen sie und einigten sich auf sieben Tage. Der König erbrachte die Ehrungen, die er in sieben Jahren, sieben Monaten und sieben Tagen hätte darbringen müssen, in genau diesen sieben Tagen.

තතො පුත්තානං වසනට්ඨානං සත්ථාරං පෙසෙතුං අට්ඨඋසභවිත්ථතං මග්ගං අලඞ්කාරාපෙසි, මජ්ඣට්ඨානෙ චතුඋසභප්පමාණං පදෙසං හත්ථීහි මද්දාපෙත්වා කසිණමණ්ඩලසදිසං කත්වා වාලුකාය සන්ථරාපෙත්වා පුප්ඵාභිකිණ්ණමකාසි, තත්ථ තත්ථ කදලියො ච පුණ්ණඝටෙ ච ඨපාපෙත්වා ධජපටාකා උක්ඛිපාපෙසි. උසභෙ උසභෙ පොක්ඛරණිං ඛණාපෙසි, අපරභාගෙ ද්වීසු පස්සෙසු ගන්ධමාලාපුප්ඵාපණෙ පසාරාපෙසි. මජ්ඣට්ඨානෙ චතුඋසභවිත්ථාරස්ස අලඞ්කතමග්ගස්ස උභොසු පස්සෙසු ද්වෙ ද්වෙ උසභවිත්ථාරෙ මග්ගෙ ඛාණුකණ්ටකෙ හරාපෙත්වා දණ්ඩදීපිකායො කාරාපෙසි. රාජපුත්තාපි අත්තනො ආණාපවත්තිට්ඨානෙ සොළසඋසභමග්ගං තථෙව අලඞ්කාරාපෙසුං.

Daraufhin ließ er, um den Meister zum Wohnort seiner Söhne zu senden, eine Straße von acht Usabhas Breite festlich schmücken. In der Mitte ließ er einen Bereich von vier Usabhas Breite von Elefanten festtrampeln, sodass er glatt wie eine Kasiṇa-Scheibe wurde, mit Sand bestreuen und mit Blumen bedecken; hier und da ließ er Bananenstauden und gefüllte Wasserkrüge aufstellen und Flaggen und Banner hissen. In Abständen von jeweils einem Usabha ließ er Teiche ausheben und an den beiden Seiten dahinter Verkaufsstände für Duftstoffe, Girlanden und Blumen aufbauen. Zu beiden Seiten des geschmückten Weges, der in der Mitte vier Usabhas breit war, ließ er auf einer Breite von je zwei Usabhas Baumstümpfe und Dornen beseitigen und Fackelständer aufstellen. Auch die Prinzen ließen in dem Gebiet, das ihrer Herrschaft unterstand, eine sechzehn Usabhas breite Straße auf genau dieselbe Weise schmücken.

රාජා [Pg.9] අත්තනො ආණාපවත්තිට්ඨානස්ස කෙදාරසීමං ගන්ත්වා සත්ථාරං වන්දිත්වා පරිදෙවමානො, ‘‘තාතා, මය්හං දක්ඛිණක්ඛිං උප්පාටෙත්වා ගණ්හන්තා විය ගච්ඡථ, එවං ගණ්හිත්වා ගතා පන බුද්ධානං අනුච්ඡවිකං කරෙය්‍යාථ. මා සුරාසොණ්ඩා විය පමත්තා විචරිත්ථා’’ති ආහ. තෙ ‘‘ජානිස්සාම මයං, දෙවා’’ති සත්ථාරං ගහෙත්වා ගතා, විහාරං කාරෙත්වා සත්ථු නිය්‍යාතෙත්වා තත්ථ සත්ථාරං පටිජග්ගන්තා කාලෙන ථෙරාසනෙ, කාලෙන මජ්ඣිමාසනෙ, කාලෙන සඞ්ඝනවකාසනෙ තිට්ඨන්ති. දානං උපපරික්ඛමානානං තිණ්ණම්පි ජනානං එකසදිසමෙව අහොසි. තෙ උපකට්ඨාය වස්සූපනායිකාය චින්තයිංසු – ‘‘කථං නු ඛො සත්ථු අජ්ඣාසයං ගණ්හෙය්‍යාමා’’ති? අථ නෙසං එතදහොසි – ‘‘බුද්ධා නාම ධම්මගරුනො, න ආමිසගරුනො, සීලෙ පතිට්ඨමානා මයං සත්ථු අජ්ඣාසයං ගහෙතුං සක්ඛිස්සාමා’’ති දානසංවිධායකෙ මනුස්සෙ පක්කොසාපෙත්වා, ‘‘තාතා, ඉමිනාව නීහාරෙන යාගුභත්තඛාදනීයාදීනි සම්පාදෙන්තා දානං පවත්තෙථා’’ති වත්වා දානසංවිදහනපලිබොධං ඡින්දිංසු.

Der König ging an die Grenze seines Herrschaftsbereichs, die wie ein Feldrain war, verehrte den Meister und klagte weinend: „Meine Lieben, ihr geht fort, als ob ihr mein rechtes Auge herausreißen und mitnehmen würdet. Wenn ihr nun so fortgegangen seid, solltet ihr tun, was den Buddhas angemessen ist. Wandelt nicht nachlässig wie Trunkenbolde umher!“ Sie antworteten: „Wir werden darum wissen, o König!“ Sie nahmen den Meister mit sich, ließen ein Kloster errichten, übergaben es dem Meister und pflegten dort den Meister. Zu gegebener Zeit standen sie am Sitz der Älteren (Theras), zu gegebener Zeit am mittleren Sitz, zu gegebener Zeit am Sitz der neu aufgenommenen Mönche der Sangha. Als sie die Gaben prüften, war das Spenden aller drei Personen völlig gleich. Als die Regenzeit-Klausur herannahte, dachten sie: „Wie können wir wohl den Wunsch des Meisters erfassen?“ Da kam ihnen folgender Gedanke: „Die Buddhas achten wahrlich die Lehre (Dhamma) hoch, nicht die materiellen Gaben (Āmisa). Wenn wir in der Tugend (Sīla) fest gegründet sind, werden wir den Wunsch des Meisters erfassen können.“ Sie ließen die Männer rufen, die für die Organisation der Spenden zuständig waren, und sprachen zu ihnen: „Liebe Leute, bereitet auf genau diese Weise weiterhin Reisbrühe, Speisen, feste Nahrung usw. vor und führt das Spenden fort.“ So schnitten sie die Sorge um die Organisation der Gaben ab.

අථ නෙසං ජෙට්ඨභාතා පඤ්චසතෙ පුරිසෙ ආදාය දසසු සීලෙසු පතිට්ඨාය ද්වෙ කාසායානි අච්ඡාදෙත්වා කප්පියං උදකං පරිභුඤ්ජමානො වාසං කප්පෙසි. මජ්ඣිමො තීහි, කනිට්ඨො ද්වීහි පුරිසසතෙහි සද්ධිං තථෙව පටිපජ්ජි. තෙ යාවජීවං සත්ථාරං උපට්ඨහිංසු. සත්ථා තෙසංයෙව සන්තිකෙ පරිනිබ්බායි.

Daraufhin nahm ihr ältester Bruder fünfhundert Männer mit sich, gründete sich in den zehn Tugendregeln, kleidete sich in zwei ockerfarbene Gewänder und verbrachte sein Leben, indem er nur zulässiges Wasser zu sich nahm. Der mittlere Bruder praktizierte ebenso zusammen mit dreihundert Männern, und der jüngste Bruder zusammen mit zweihundert Männern. Sie dienten dem Meister zeitlebens. Und der Meister ging genau in ihrer Gegenwart in das Parinibbāna ein.

තෙපි කාලං කත්වා තතො පට්ඨාය ද්වානවුතිකප්පෙ මනුස්සලොකතො දෙවලොකං, දෙවලොකතො ච මනුස්සලොකං සංසරන්තා අම්හාකං සත්ථුකාලෙ දෙවලොකා චවිත්වා මනුස්සලොකෙ නිබ්බත්තිංසු. තෙසං දානග්ගෙ බ්‍යාවටො මහාඅමච්චො අඞ්ගමගධානං රාජා බිම්බිසාරො හුත්වා නිබ්බත්ති. තෙ තස්සෙව රඤ්ඤො රට්ඨෙ බ්‍රාහ්මණමහාසාලකුලෙ නිබ්බත්තිංසු. ජෙට්ඨභාතා ජෙට්ඨොව ජාතො, මජ්ඣිමකනිට්ඨා මජ්ඣිමකනිට්ඨායෙව. යෙපි තෙසං පරිවාරමනුස්සා, තෙ පරිවාරමනුස්සාව ජාතා. තෙ වුද්ධිමන්වාය තයොපි ජනා තං පුරිසසහස්සං ආදාය නික්ඛමිත්වා තාපසා හුත්වා උරුවෙලායං නදීතීරෙයෙව වසිංසු. අඞ්ගමගධවාසිනො මාසෙ මාසෙ තෙසං මහාසක්කාරං අභිහරන්ති.

Auch sie starben und wanderten von da an zweiundneunzig Weltzeitalter hindurch von der Menschenwelt in die Götterwelt und von der Götterwelt in die Menschenwelt. Zur Zeit unseres Meisters schieden sie aus der Götterwelt und wurden in der Menschenwelt wiedergeboren. Ihr großer Minister, der für ihre Spendenhalle besorgt gewesen war, wurde als Bimbisāra, der König von Anga und Magadha, wiedergeboren. Sie wurden im Reich eben dieses Königs in sehr wohlhabenden Brahmanenfamilien (Brāhmaṇamahāsāla) wiedergeboren. Der älteste Bruder wurde wiederum als der Älteste geboren, und der mittlere sowie der jüngste Bruder wiederum als der mittlere und der jüngste. Auch jene, die damals ihre Gefolgsleute waren, wurden wiederum als ihre Gefolgsleute geboren. Als sie herangewachsen waren, zogen alle drei Personen mit jenen tausend Männern in die Hauslosigkeit fort, wurden Asketen und lebten in Uruvelā direkt am Flussufer. Die Bewohner von Anga und Magadha brachten ihnen Monat für Monat große Gaben der Ehrerbietung dar.

අථ [Pg.10] අම්හාකං බොධිසත්තො කතාභිනික්ඛමනො අනුපුබ්බෙන සබ්බඤ්ඤුතං පත්වා පවත්තිතවරධම්මචක්කො යසාදයො කුලපුත්තෙ විනෙත්වා සට්ඨි අරහන්තෙ ධම්මදෙසනත්ථාය දිසාසු උය්‍යොජෙත්වා සයං පත්තචීවරමාදාය – ‘‘තෙ තයො ජටිලභාතිකෙ දමෙස්සාමී’’ති උරුවෙලං ගන්ත්වා අනෙකෙහි පාටිහාරියසතෙහි තෙසං දිට්ඨිං භින්දිත්වා තෙ පබ්බාජෙසි. සො තං ඉද්ධිමයපත්තචීවරධරං සමණසහස්සං ආදාය ගයාසීසං ගන්ත්වා තෙහි පරිවාරිතො නිසීදිත්වා, – ‘‘කතරා නු ඛො එතෙසං ධම්මකථා සප්පායා’’ති චින්තෙන්තො, ‘‘ඉමෙ සායංපාතං අග්ගිං පරිචරන්ති. ඉමෙසං ද්වාදසායතනානි ආදිත්තානි සම්පජ්ජලිතානි විය කත්වා දෙසෙස්සාමි, එවං ඉමෙ අරහත්තං පාපුණිතුං සක්ඛිස්සන්තී’’ති සන්නිට්ඨානමකාසි. අථ නෙසං තථා ධම්මං දෙසෙතුං ඉමං ආදිත්තපරියායං අභාසි. තෙන වුත්තං – ‘‘භික්ඛූ ආමන්තෙසීති තෙසං සප්පායධම්මදෙසනං විචිනිත්වා තං දෙසෙස්සාමීති ආමන්තෙසී’’ති. තත්ථ ආදිත්තන්ති පදිත්තං සම්පජ්ජලිතං. සෙසං වුත්තනයමෙව. ඉති ඉමස්මිං සුත්තෙ දුක්ඛලක්ඛණං කථිතං.

Daraufhin erlangte unser Bodhisatta, nachdem er die Entsagung vollzogen hatte, der Reihe nach die Allwissenheit. Er setzte das vortreffliche Rad der Lehre in Bewegung, führte edle Söhne wie Yasa und andere zur Einsicht, sandte sechzig Arahants zur Verkündigung der Lehre in alle Himmelsrichtungen aus, nahm selbst Schale und Gewand und ging mit dem Gedanken „Ich werde diese drei haargeflochtenen Brüder bezähmen“ nach Uruvelā. Dort zerbrach er mit vielen Hunderten von übernatürlichen Wundern ihre falsche Ansicht und weihte sie zu Mönchen. Er nahm jene tausend Mönche, die über durch Geisteskraft geschaffene Schalen und Gewänder verfügten, mit sich, ging zum Gayāsīsa-Berg und setzte sich, von ihnen umgeben, nieder. Er überlegte: „Welche Lehrverkündigung ist wohl für sie angemessen?“ Er dachte: „Diese verehren abends und morgens das Feuer. Ich werde für sie die zwölf Sinnesgrundlagen (Āyatanas) so predigen, als ob sie lichterloh brennen und ringsumher lodern würden. Auf diese Weise werden sie in der Lage sein, die Arahantschaft zu erlangen.“ So fasste er den Entschluss. Daraufhin verkündete er ihnen, um die Lehre in dieser Weise zu predigen, diese Lehrrede über das Brennen (Ādittapariyāya-Sutta). Deshalb wurde gesagt: „‚Er wandte sich an die Mönche‘ bedeutet, dass er eine für sie angemessene Lehrverkündigung auswählte und sich an sie wandte mit dem Gedanken: ‚Ich werde diese predigen.‘“ Dabei bedeutet das Wort „ādittaṃ“ (brennend): entflammt, lichterloh brennend. Das Übrige ist genau in der bereits erklärten Weise zu verstehen. So wurde in diesem Sutta das Merkmal des Leidens (Dukkha-Lakkhaṇa) verkündet.

7. අද්ධභූතසුත්තවණ්ණනා

7. Die Erklärung des Addhabhūta-Suttas

29. සත්තමෙ අද්ධභූතන්ති අධිභූතං අජ්ඣොත්ථටං, උපද්දුතන්ති අත්ථො. ඉමස්මිම්පි සුත්තෙ දුක්ඛලක්ඛණමෙව කථිතං.

29. Im siebten Sutta bedeutet das Wort „addhabhūtaṃ“: bedrängt, überwältigt, gepeinigt; das ist die Bedeutung. Auch in diesem Sutta wurde ausschließlich das Merkmal des Leidens verkündet.

8. සමුග්ඝාතසාරුප්පසුත්තවණ්ණනා

8. Die Erklärung des Samugghātasāruppa-Suttas

30. අට්ඨමෙ සබ්බමඤ්ඤිතසමුග්ඝාතසාරුප්පන්ති සබ්බෙසං තණ්හාමානදිට්ඨිමඤ්ඤිතානං සමුග්ඝාතාය අනුච්ඡවිකං. ඉධාති ඉමස්මිං සාසනෙ. චක්ඛුං න මඤ්ඤතීති චක්ඛුං අහන්ති වා මමන්ති වා පරොති වා පරස්සාති වා න මඤ්ඤති. චක්ඛුස්මිං න මඤ්ඤතීති අහං චක්ඛුස්මිං, මම කිඤ්චනපලිබොධො චක්ඛුස්මිං පරො චක්ඛුස්මිං, පරස්ස කිඤ්චනපලිබොධො චක්ඛුස්මින්ති න මඤ්ඤති. චක්ඛුතො න මඤ්ඤතීති අහං චක්ඛුතො නිග්ගතො, මම කිඤ්චනපලිබොධො චක්ඛුතො නිග්ගතො, පරො චක්ඛුතො නිග්ගතො, පරස්ස කිඤ්චනපලිබොධො චක්ඛුතො නිග්ගතොති එවම්පි න මඤ්ඤති, තණ්හාමානදිට්ඨිමඤ්ඤනානං එකම්පි න උප්පාදෙතීති අත්ථො. චක්ඛුං මෙති න මඤ්ඤතීති මම චක්ඛූති න මඤ්ඤති, මමත්තභූතං තණ්හාමඤ්ඤනං න උප්පාදෙතීති අත්ථො. සෙසං උත්තානමෙවාති. ඉමස්මිං සුත්තෙ චතුචත්තාලීසාය ඨානෙසු අරහත්තං පාපෙත්වා විපස්සනා කථිතා.

30. Im achten Sutta bedeutet der Ausdruck „sabbamaññitasamugghātasāruppaṃ“: geeignet zur gänzlichen Ausrottung aller Vorstellungen (Dünkel) von Begehren, Stolz und Ansichten. Das Wort „idha“ bedeutet: in dieser Lehre. Der Ausdruck „er stellt sich das Auge nicht vor“ bedeutet: Er stellt sich das Auge weder als „Ich“, noch als „Mein“, noch als „ein anderer“, noch als „einem anderen gehörig“ vor. Der Ausdruck „er stellt sich [etwas] im Auge nicht vor“ bedeutet: Er stellt sich nicht vor: „Ich bin im Auge“, „mein quälendes Hindernis ist im Auge“, „ein anderer ist im Auge“ oder „das quälende Hindernis eines anderen ist im Auge“. Der Ausdruck „er stellt sich [etwas] aus dem Auge heraus nicht vor“ bedeutet: Er stellt sich auch nicht in dieser Weise vor: „Ich bin aus dem Auge hervorgegangen“, „mein quälendes Hindernis ist aus dem Auge hervorgegangen“, „ein anderer ist aus dem Auge hervorgegangen“ oder „das quälende Hindernis eines anderen ist aus dem Auge hervorgegangen“. Die Bedeutung ist, dass er nicht eine einzige Vorstellung von Begehren, Stolz oder Ansichten entstehen lässt. Der Ausdruck „er stellt sich nicht vor: Das Auge ist mein“ bedeutet: Er stellt sich nicht vor: „Es ist mein Auge“; die Bedeutung ist, dass er die Vorstellung des Begehrens, die das Auge als das Eigene aneignet, nicht entstehen lässt. Das Übrige ist ganz offenkundig. In diesem Sutta wird an vierundvierzig Stellen Einsichtsmeditation (Vipassanā) verkündet, die zur Arahantschaft führt.

9. පඨමසමුග්ඝාතසප්පායසුත්තවණ්ණනා

9. Die Erklärung des ersten Samugghātasappāya-Suttas

31. නවමෙ [Pg.11] සමුග්ඝාතසප්පායාති සමුග්ඝාතස්ස උපකාරභූතා. තතො තං හොති අඤ්ඤථාති තතො තං අඤ්ඤෙනාකාරෙන හොති. අඤ්ඤථාභාවී භවසත්තො ලොකො භවමෙවාභිනන්දතීති අඤ්ඤථාභාවං විපරිණාමං උපගමනෙන අඤ්ඤථාභාවී හුත්වාපි භවෙසු සත්තො ලග්ගො ලගිතො පලිබුද්ධො අයං ලොකො භවංයෙව අභිනන්දති. යාවතා, භික්ඛවෙ, ඛන්ධධාතුආයතනන්ති, භික්ඛවෙ, යත්තකං ඉදං ඛන්ධා ච ධාතුයො ච ආයතනානි චාති ඛන්ධධාතුආයතනං. තම්පි න මඤ්ඤතීති සබ්බම්පි න මඤ්ඤතීති හෙට්ඨා ගහිතමෙව සංකඩ්ඪිත්වා පුන දස්සෙති. ඉමස්මිං සුත්තෙ අට්ඨචත්තාලීසාය ඨානෙසු අරහත්තං පාපෙත්වා විපස්සනා කථිතා.

31. Im neunten Sutta bedeutet das Wort „samugghātasappāyā“: dienlich für das gänzliche Ausrotten. Der Ausdruck „tato taṃ hoti aññathā“ (daraufhin wird jenes anders) bedeutet: Aus jener vorgestellten Weise [wie Beständigkeit] wird jenes Objekt [wie das Auge] auf eine andere Weise [nämlich als unbeständig]. Der Ausdruck „die an das Dasein gefesselte Welt, die sich verändert, erfreut sich genau am Dasein“ bedeutet: Indem sie durch das Eintreten von Veränderung und Wandel [durch Altern und Tod] sich verändert, erfreut sich diese Welt, die an die Daseinsformen geheftet, gefesselt und bedrängt ist, dennoch genau am Dasein. Der Ausdruck „Soweit, ihr Mönche, Daseinsgruppen, Elemente und Sinnesgrundlagen reichen“ bedeutet: Ihr Mönche, soweit diese Daseinsgruppen (Khandhas), Elemente (Dhātus) und Sinnesgrundlagen (Āyatanas) reichen. Der Ausdruck „auch das stellt er sich nicht vor“ bedeutet: Er stellt sich all das nicht vor. Der Erhabene fasst hier das weiter oben bereits Erfasste zusammen und zeigt es noch einmal [unter den Begriffen von Daseinsgruppen, Elementen und Sinnesgrundlagen]. In diesem Sutta wird an achtundvierzig Stellen Einsichtsmeditation (Vipassanā) verkündet, die zur Arahantschaft führt.

10. දුතියසමුග්ඝාතසප්පායසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erklärung des zweiten Samugghātasappāya-Suttas

32. දසමෙ එතං මමාතිආදීහි තීහි තීහි පදෙහි තණ්හාමානදිට්ඨිගාහෙ දස්සෙත්වා තිපරිවට්ටනයෙන දෙසනා කතා. පටිපාටියා පන තීසුපි ඉමෙසු සුත්තෙසු සහ විපස්සනාය චත්තාරොපි මග්ගා කථිතාති.

32. Im zehnten Sutta wird durch die jeweils drei Ausdrücke wie „Das ist mein“ usw. das Ergreifen durch Begehren (Taṇhā), Stolz (Māna) und Ansicht (Diṭṭhi) aufgezeigt, und die Lehrverkündigung wird in dreifacher Weise dargelegt. Der Reihe nach aber werden in allen diesen drei Suttas zusammen mit der Einsichtsmeditation (Vipassanā) auch alle vier Pfade verkündet.

සබ්බවග්ගො තතියො.

Die dritte Vagga: Das All (Sabbavagga).

4. ජාතිධම්මවග්ගවණ්ණනා

4. Die Erklärung der Jātidhamma-Vagga

33-42. ජාතිධම්මවග්ගෙ ජාතිධම්මන්ති ජායනධම්මං නිබ්බත්තනසභාවං. ජරාධම්මන්ති ජීරණසභාවං. බ්‍යාධිධම්මන්ති බ්‍යාධිනො උප්පත්තිපච්චයභාවෙන බ්‍යාධිසභාවං. මරණධම්මන්ති මරණසභාවං. සොකධම්මන්ති සොකස්ස උප්පත්තිපච්චයභාවෙන සොකසභාවං. සංකිලෙසිකධම්මන්ති සංකිලෙසිකසභාවං. ඛයධම්මන්ති ඛයගමනසභාවං. වයධම්මාදීසුපි එසෙව නයොති.

33-42. Im Jātidhamma-Vagga bedeutet 'jātidhamma' (dem Entstehen unterworfen) die Natur des Entstehens, das Wesen des Hervorgebrachtwerdens. 'Jarādhamma' (dem Altern unterworfen) bedeutet das Wesen des Alterns. 'Byādhidhamma' (der Krankheit unterworfen) bedeutet das Wesen der Krankheit aufgrund des Umstands, dass sie die Bedingung für das Entstehen von Krankheit ist. 'Maraṇadhamma' (dem Tod unterworfen) bedeutet das Wesen des Todes. 'Sokadhamma' (dem Kummer unterworfen) bedeutet das Wesen des Kummers aufgrund des Umstands, dass er die Bedingung für das Entstehen von Kummer ist. 'Saṃkilesikadhammanti' (der Befleckung unterworfen) bedeutet das Wesen des Beflecktseins. 'Khayadhamma' (dem Vergehen unterworfen) bedeutet das Wesen des Gehens zur Neige. Auch bei 'vayadhamma' (dem Schwinden unterworfen) usw. ist genau diese Methode zu verstehen.

ජාතිධම්මවග්ගො චතුත්ථො.

Der vierte Jātidhamma-Vagga [ist abgeschlossen].

5. සබ්බඅනිච්චවග්ගවණ්ණනා

5. Die Erklärung des gesamten Anicca-Vagga.

43-52. අනිච්චවග්ගෙ [Pg.12] අභිඤ්ඤෙය්‍යන්ති පදෙ ඤාතපරිඤ්ඤා ආගතා, ඉතරා පන ද්වෙ ගහිතායෙවාති වෙදිතබ්බා. පරිඤ්ඤෙය්‍යපහාතබ්බපදෙසුපි තීරණපහානපරිඤ්ඤාව ආගතා, ඉතරාපි පන ද්වෙ ගහිතායෙවාති වෙදිතබ්බා. සච්ඡිකාතබ්බන්ති පච්චක්ඛං කාතබ්බං. අභිඤ්ඤාපරිඤ්ඤෙය්‍යන්ති ඉධාපි පහානපරිඤ්ඤා අවුත්තාපි ගහිතායෙවාති වෙදිතබ්බා. උපද්දුතන්ති අනෙකග්ගට්ඨෙන. උපස්සට්ඨන්ති උපහතට්ඨෙන. සෙසං උත්තානමෙවාති.

43-52. Im Anicca-Vagga kommt im Wort 'abhiññeyya' (was direkt zu wissen ist) das vollständige Erkennen des Bekannten (ñāta-pariññā) vor; es ist jedoch zu verstehen, dass die anderen beiden [Erkenntnisse] ebenfalls mit einbezogen sind. Auch in den Wörtern 'pariññeyya' (vollständig zu erkennen) und 'pahātabba' (aufzugeben) kommt das vollständige Erkennen des Prüfens und des Aufgebens (tīraṇa- und pahāna-pariññā) vor; es ist jedoch zu verstehen, dass die anderen beiden ebenfalls mit einbezogen sind. 'Sacchikātabba' (zu verwirklichen) bedeutet unmittelbar vor Augen zu führen. Auch hier im Ausdruck 'abhiññāpariññeyya' ist zu verstehen, dass das vollständige Erkennen des Aufgebens (pahāna-pariññā), obwohl nicht explizit genannt, ebenfalls mit einbezogen ist. 'Upadduta' (bedrängt) bedeutet im Sinne des Mangels an Einpünktigkeit (Unruhe). 'Upassaṭṭha' (heimgesucht) bedeutet im Sinne des Bedrücktseins. Der Rest ist offensichtlich.

සබ්බඅනිච්චවග්ගො පඤ්චමො.

Der gesamte fünfte Anicca-Vagga [ist abgeschlossen].

පඨමො පණ්ණාසකො.

Das erste Buch von fünfzig Lehrreden (Paṭhama Paṇṇāsaka) [ist abgeschlossen].

6. අවිජ්ජාවග්ගවණ්ණනා

6. Die Erklärung des Avijjā-Vagga.

53-62. අවිජ්ජාවග්ගෙ අවිජ්ජාති චතූසු සච්චෙසු අඤ්ඤාණං. විජ්ජාති අරහත්තමග්ගවිජ්ජා. අනිච්චතො ජානතො පස්සතොති දුක්ඛානත්තවසෙනාපි ජානතො පස්සතො පහීයතියෙව, ඉදං පන අනිච්චවසෙන කථිතෙ බුජ්ඣනකපුග්ගලස්ස අජ්ඣාසයෙන වුත්තං. එසෙව නයො සබ්බත්ථ. අපි චෙත්ථ සංයොජනාති දස සංයොජනානි. ආසවාති චත්තාරො ආසවා. අනුසයාති සත්ත අනුසයා. සබ්බුපාදානපරිඤ්ඤායාති සබ්බෙසං චතුන්නම්පි උපාදානානං තීහි පරිඤ්ඤාහි පරිජානනත්ථාය. පරියාදානායාති ඛෙපනත්ථාය. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙවාති.

53-62. Im Avijjā-Vagga bedeutet 'avijjā' (Nichtwissen) das Nichtwissen in Bezug auf die vier edlen Wahrheiten. 'Vijjā' (Wissen) bedeutet das Wissen des Pfades der Arahatschaft. Bezüglich 'aniccato jānato passatoti' (für einen, der es als unbeständig weiß und sieht): Auch für einen, der es im Sinne von Leidhaftigkeit und Nicht-Selbst (dukkha, anatta) weiß und sieht, wird das Nichtwissen wahrlich aufgegeben; dies wurde jedoch so formuliert, weil es auf die Neigung einer Person abgestimmt ist, die durch das Aufzeigen im Sinne der Unbeständigkeit (anicca) erwacht. Genau diese Methode gilt überall. Und hierbei bedeutet 'saṃyojanā' (Fesseln) die zehn Fesseln. 'Āsavā' (Triebe) bedeutet die vier Triebe. 'Anusayā' (Neigungen) bedeutet die sieben latenten Neigungen. 'Sabbupādānapariññāyā' (für das vollständige Erkennen aller Anhaftungen) bedeutet, um alle vier Arten des Anhaftens durch die drei Arten des vollständigen Erkennens (pariññā) vollständig zu verstehen. 'Pariyādānāyā' (für das gänzliche Beenden) bedeutet zum Zwecke des Erlöschens. Der Rest ist überall leicht verständlich.

අවිජ්ජාවග්ගො ඡට්ඨො.

Der sechste Avijjā-Vagga [ist abgeschlossen].

7. මිගජාලවග්ගො

7. Der Migajāla-Vagga.

1. පඨමමිගජාලසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung der ersten Migajāla-Lehrrede.

63. මිගජාලවග්ගස්ස පඨමෙ චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යාති චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙන පස්සිතබ්බා. සොතවිඤ්ඤෙය්‍යාදීසුපි එසෙව නයො. ඉට්ඨාති පරියිට්ඨා වා හොන්තු [Pg.13] මා වා, ඉට්ඨාරම්මණභූතාති අත්ථො. කන්තාති කමනීයා. මනාපාති මනවඩ්ඪනකා. පියරූපාති පියජාතිකා. කාමූපසංහිතාති ආරම්මණං කත්වා උප්පජ්ජමානෙන කාමෙන උපසංහිතා රජනීයාති රඤ්ජනීයා, රාගුප්පත්තිකාරණභූතාති අත්ථො. නන්දීති තණ්හානන්දී. සංයොගොති සංයොජනං. නන්දිසංයොජනසංයුත්තොති නන්දීබන්ධනෙන බද්ධො. අරඤ්ඤවනපත්ථානීති අරඤ්ඤානි ච වනපත්ථානි ච. තත්ථ කිඤ්චාපි අභිධම්මෙ නිප්පරියායෙන ‘‘නික්ඛමිත්වා බහි ඉන්දඛීලා සබ්බමෙතං අරඤ්ඤ’’න්ති (විභ. 529) වුත්තං, තථාපි යං තං ‘‘පඤ්චධනුසතිකං පච්ඡිම’’න්ති (පාරා. 654) අරඤ්ඤකඞ්ගනිප්ඵාදකං සෙනාසනං වුත්තං, තදෙව අධිප්පෙතන්ති වෙදිතබ්බං. වනපත්ථන්ති ගාමන්තං අතික්කමිත්වා මනුස්සානං අනුපචාරට්ඨානං, යත්ථ න කසීයති න වපීයති. වුත්තම්පි චෙතං –

63. Im ersten [Sutta] des Migajāla-Vagga bedeutet 'cakkhuviññeyyā' (durch das Auge erkennbar): durch das Sehbewusstsein zu sehen. Auch bei 'sotaviññeyya' (durch das Ohr erkennbar) usw. gilt genau diese Methode. 'Iṭṭhā' (erwünscht) bedeutet: Ob sie nun überall gesucht sind oder nicht, sie sind zu erwünschten Objekten geworden. 'Kantā' (lieblich) bedeutet begehrenswert. 'Manāpā' (gefällig) bedeutet das Herz erfreuend. 'Piyarūpā' (reizvoll) bedeutet von liebreizender Natur. 'Kāmūpasaṃhitā' (mit Sinnlichkeit verbunden) bedeutet verbunden mit Sinnlichkeit, die entsteht, indem man [sie] zum Objekt macht. 'Rajanīyā' (leidenschaftserregend) bedeutet färbend, im Sinne von: sie sind die Ursache für das Entstehen von Gier. 'Nandī' (Ergötzen) bedeutet das Ergötzen durch Begehren (taṇhā-nandī). 'Saṃyogo' (Verbindung) bedeutet die Fessel (saṃyojana). 'Nandisaṃyojanasaṃyuttoti' (gebunden durch die Fessel des Ergötzens) bedeutet gefesselt durch das Band des Ergötzens. 'Araññavanapatthānī' bedeutet Wildnisse und Waldeinsamkeiten. Obwohl dort im Abhidhamma im direkten Sinne gesagt wird: 'Sobald man außerhalb des Torschwellenpfahls heraustritt, ist das alles Wildnis', so ist hierbei dennoch zu verstehen, dass jene Einsiedelei gemeint ist, die mindestens fünfhundert Bogenlängen entfernt ist und welche die Praxis der Waldbewohner-Übung (araññakaṅga) erfüllt. 'Vanapattha' (Waldeinsamkeit) bedeutet ein Ort außerhalb der Dorfgrenze, der von Menschen nicht regelmäßig begangen wird, wo weder gepflügt noch gesät wird. Und dies wurde auch so gesagt:

‘‘වනපත්ථන්ති දූරානමෙතං සෙනාසනානං අධිවචනං. වනපත්ථන්ති වනසණ්ඩානමෙතං, වනපත්ථන්ති භිංසනකානමෙතං, වනපත්ථන්ති සලොමහංසානමෙතං, වනපත්ථන්ති පරියන්තානමෙතං, වනපත්ථන්ති අමනුස්සූපචාරානං සෙනාසනානමෙතං අධිවචන’’න්ති (විභ. 531).

„'Waldeinsamkeit' ist eine Bezeichnung für abgelegene Unterkünfte. 'Waldeinsamkeit' ist eine Bezeichnung für dichte Waldgebiete; 'Waldeinsamkeit' ist eine Bezeichnung für furchterregende Orte; 'Waldeinsamkeit' ist eine Bezeichnung für Orte, die die Haare zu Berge stehen lassen; 'Waldeinsamkeit' ist eine Bezeichnung für Grenzgebiete; 'Waldeinsamkeit' ist eine Bezeichnung für Unterkünfte, die nicht im Bereich menschlichen Verkehrs liegen.“

එත්ථ ච පරියන්තානන්ති ඉමං එකං පරියායං ඨපෙත්වා සෙසපරියායෙහි වනපත්ථානි වෙදිතබ්බානි. පන්තානීති පරියන්තානි අතිදූරානි. අප්පසද්දානීති උදුක්ඛලමුසලදාරකසද්දාදීනං අභාවෙන අප්පසද්දානි. අප්පනිග්ඝොසානීති තෙසං තෙසං නින්නාදමහානිග්ඝොසස්ස අභාවෙන අප්පනිග්ඝොසානි. විජනවාතානීති සඤ්චරණජනස්ස සරීරවාතවිරහිතානි. මනුස්සරාහස්සෙය්‍යකානීති මනුස්සානං රහොකම්මස්ස අනුච්ඡවිකානි. පටිසල්ලානසාරුප්පානීති නිලීයනසාරුප්පානි.

Und hierbei sind, mit Ausnahme dieser einen Erklärung von 'pariyanta' (Grenzgebiete), die Waldeinsamkeiten durch die übrigen Erklärungen zu verstehen. 'Pantāni' (abgelegen) bedeutet an den Grenzen liegend, sehr weit entfernt. 'Appasaddāni' (geräuscharm) bedeutet arm an Geräuschen wegen des Fehlens von Rauschen wie dem von Mörsern, Stößeln, Kindern usw. 'Appanigghosāni' (lärmfrei) bedeutet lärmfrei wegen des Fehlens von lautem Echo und großem Getöse jener verschiedenen Wesen. 'Vijanavātāni' (menschenleer) bedeutet frei vom Körperhauch umherwandernder Menschen. 'Manussarāhasseyyakāni' (für geheime Handlungen von Menschen geeignet) bedeutet angemessen für das Alleinsein der Menschen. 'Paṭisallānasāruppāni' (für die Zurückgezogenheit geeignet) bedeutet geeignet für das Verbergen.

2. දුතියමිගජාලසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung der zweiten Migajāla-Lehrrede.

64. දුතියෙ නන්දිනිරොධා දුක්ඛනිරොධොති තණ්හානන්දියා නිරොධෙන වට්ටදුක්ඛස්ස නිරොධො.

64. Im zweiten [Sutta] bedeutet 'nandinirodhā dukkhanirodho' (durch das Aufhören des Ergötzens das Aufhören des Leidens): Durch das Aufhören des Ergötzens an Begehren (taṇhā-nandī) erlischt das Leiden des Daseinskreislaufs (vaṭṭa-dukkha).

3-5. පඨමසමිද්ධිමාරපඤ්හාසුත්තාදිවණ්ණනා

3-5. Die Erklärung der ersten Samiddhi-Māra-Frage-Lehrrede und anderer.

65-67. තතියෙ [Pg.14] සමිද්ධීති අත්තභාවස්ස සමිද්ධතාය එවං ලද්ධනාමො. තස්ස කිර ථෙරස්ස අත්තභාවො අභිරූපො අහොසි පාසාදිකො, උක්ඛිත්තමාලාපුටො විය අලඞ්කතමාලාගබ්භො විය ච සබ්බාකාරපාරිපූරියා සමිද්ධො. තස්මා සමිද්ධිත්වෙව සඞ්ඛං ගතො. මාරොති මරණං පුච්ඡති. මාරපඤ්ඤත්තීති මාරොති පඤ්ඤත්ති නාමං නාමධෙය්‍යං. අත්ථි තත්ථ මාරො වා මාරපඤ්ඤත්ති වාති තත්ථ මරණං වා මරණන්ති ඉදං නාමං වා අත්ථීති දස්සෙති. චතුත්ථං උත්තානමෙව, තථා පඤ්චමං.

65-67. Im dritten [Sutta] hat er namens 'Samiddhi' diesen Namen aufgrund der Vollkommenheit seiner körperlichen Existenz erhalten. Die körperliche Gestalt dieses Thera war nämlich wunderschön, vertrauenerweckend, wie ein hochgehaltener Blumenstrauß oder wie eine geschmückte Blumenkammer, vollkommen in jeglicher Hinsicht. Daher erhielt er die Bezeichnung 'Samiddhi'. 'Māra' bezieht sich auf den Tod, wonach gefragt wird. 'Mārapaññatti' (die Bezeichnung Māra) bedeutet die Bezeichnung, der Name oder die Benennung 'Māra'. Mit den Worten 'Gibt es dort einen Māra oder die Bezeichnung Māra?' zeigt er auf: 'Gibt es dort den Tod oder diesen Namen namens Tod?' Das vierte [Sutta] ist leicht verständlich, ebenso das fünfte.

6. සමිද්ධිලොකපඤ්හාසුත්තවණ්ණනා

6. Die Erklärung der Samiddhi-Welt-Frage-Lehrrede.

68. ඡට්ඨෙ ලොකොති ලුජ්ජනපලුජ්ජනට්ඨෙන ලොකො. ඉති මිගජාලත්ථෙරස්ස ආයාචනසුත්තතො පට්ඨාය පඤ්චසුපි සුත්තෙසු වට්ටවිවට්ටමෙව කථිතං.

68. Im sechsten [Sutta] bedeutet 'loko' (Welt) Welt aufgrund des Wesens des Zerbrechens und Zerfallens. Somit wird beginnend mit der Bitte-Lehrrede des Thera Migajāla in allen fünf Suttas nur das Thema des Kreislaufs der Wiedergeburten (vaṭṭa) und des Entkommens daraus (vivaṭṭa) dargelegt.

7. උපසෙනආසීවිසසුත්තවණ්ණනා

7. Die Erklärung der Upasena-Giftnattern-Lehrrede.

69. සත්තමෙ සීතවනෙති එවංනාමකෙ සුසානවනෙ. සප්පසොණ්ඩිකපබ්භාරෙති සප්පඵණසදිසතාය එවංලද්ධනාමෙ පබ්භාරෙ. උපසෙනස්සාති ධම්මසෙනාපතිනො කනිට්ඨභාතිකඋපසෙනත්ථෙරස්ස. ආසීවිසො පතිතො හොතීති ථෙරො කිර කතභත්තකිච්චො මහාචීවරං ගහෙත්වා ලෙණච්ඡායාය මන්දමන්දෙන වාතපානවාතෙන බීජියමානො නිසීදිත්වා දුපට්ටනිවාසනෙ සූචිකම්මං කරොති. තස්මිං ඛණෙ ලෙණච්ඡදනෙ ද්වෙ ආසීවිසපොතකා කීළන්ති. තෙසු එකො පතිත්වා ථෙරස්ස අංසකූටෙ අවත්ථාසි. සො ච ඵුට්ඨවිසො හොති. තස්මා පතිතට්ඨානතො පට්ඨාය ථෙරස්ස කායෙ දීපසිඛා විය වට්ටිං පරියාදියමානමෙවස්ස විසං ඔතිණ්ණං. ථෙරො විසස්ස තථාගමනං දිස්වා කිඤ්චාපි තං පතිතමත්තමෙව යථාපරිච්ඡෙදෙන ගතං, අත්තනො පන ඉද්ධිබලෙන ‘‘අයං අත්තභාවො ලෙණෙ මා විනස්සතූ’’ති අධිට්ඨහිත්වා භික්ඛූ ආමන්තෙසි. පුරායං කායො ඉධෙව විකිරතීති යාව න විකිරති, තාව නං බහිද්ධා නීහරථාති අත්ථො. අඤ්ඤථත්තන්ති අඤ්ඤථාභාවං. ඉන්ද්‍රියානං වා විපරිණාමන්ති චක්ඛුසොතාදීනං ඉන්ද්‍රියානං [Pg.15] පකතිවිජහනභාවං. තත්ථෙව විකිරීති බහි නීහරිත්වා ඨපිතට්ඨානෙ මඤ්චකස්මිංයෙව විකිරි.

69. Im siebten [Sutta] bedeutet 'sītavane' (im Sītavana): in einem Friedhofswald dieses Namens. 'sappasoṇḍikapabbhāreti' (am Überhang der Schlangenhaube): an einem Felsüberhang, der wegen seiner Ähnlichkeit mit der Haube einer Schlange diesen Namen erhalten hat. 'upasenassā' (des Upasena): des jüngeren Bruders des Dhamma-Generals, des ehrwürdigen Upasena. 'āsīviso patito hotī' (eine Giftschlange ist [auf ihn] gefallen): Es heißt, der Thera hatte sein Mahl eingenommen, legte seine äußere Robe ab, saß im Schatten der Höhle, während er von einer sanften Brise, die durch das Fenster strömte, gekühlt wurde, und verrichtete Näharbeiten an seinem doppellagigen Untergewand. In diesem Moment spielten zwei junge Giftbisse auf dem Höhlendach. Einer von ihnen fiel herab und landete auf der Schulter des Thera. Diese war eine Schlange, deren Gift schon bei bloßer Berührung wirkt. Deshalb drang das Gift, beginnend von der Stelle des Aufpralls, in den Körper des Thera ein, so wie eine Flamme den Docht einer Lampe aufzehrt. Als der Thera das Eindringen des Giftes so wahrnahm, obwohl es gerade erst herabgefallen war und sich gemäß seiner Natur ausbreitete, fasste er durch die Kraft seiner übernatürlichen Fähigkeiten den Entschluss: 'Dieser Körper soll nicht in der Höhle zerfallen', und rief die Mönche. 'purāyaṃ kāyo idheva vikiratī' (bevor dieser Körper hier zerfällt): Die Bedeutung ist: Tragt den Körper nach draußen, solange er noch nicht zerfällt. 'aññathattaṃ' bedeutet: Veränderung. 'indriyānaṃ vā vipariṇāmaṃ' (oder die Veränderung der Fähigkeiten): das Aufgeben des natürlichen Zustands der Sinnesfähigkeiten wie Auge, Ohr usw. 'tattheva vikirī' (er zerfiel genau dort): Nachdem er nach draußen getragen worden war, zerfiel er genau an dem Ort, an dem er auf dem Lager abgelegt worden war.

8. උපවාණසන්දිට්ඨිකසුත්තවණ්ණනා

8. Die Erklärung des Upavāṇa-Sandiṭṭhika-Suttas.

70. අට්ඨමෙ රූපප්පටිසංවෙදීති නීලපීතාදිභෙදං ආරම්මණං වවත්ථාපෙන්තො රූපං පටිසංවිදිතං කරොති, තස්මා රූපප්පටිසංවෙදී නාම හොති. රූපරාගප්පටිසංවෙදීති කිලෙසස්ස අත්ථිභාවෙනෙව පන රූපරාගං පටිසංවිදිතං කරොති නාම, තස්මා රූපරාගප්පටිසංවෙදීති වුච්චති. සන්දිට්ඨිකොතිආදීනි විසුද්ධිමග්ගෙ වුත්තත්ථානෙව. නො ච රූපරාගප්පටිසංවෙදීති කිලෙසස්ස නත්ථිභාවෙනෙව න රූපරාගං පටිසංවිදිතං කරොති නාම, තස්මා ‘‘නො ච රූපරාගප්පටිසංවෙදී’’ති වුච්චති. ඉමස්මිං සුත්තෙ සෙඛාසෙඛානං පච්චවෙක්ඛණා කථිතා.

70. Im achten [Sutta] bedeutet 'rūpappaṭisaṃvedī' (Formen erfahrend): Jemand, der das Objekt, das sich in Blau, Gelb usw. unterscheidet, bestimmt und die Form (rūpa) durch das Wissen der vollen Durchdringung erfahrbar macht; daher wird er 'Formen erfahrend' genannt. 'rūparāgappaṭisaṃvedī' (Gier nach Formen erfahrend): Wegen des Vorhandenseins von Verunreinigungen (kilesa) macht er die Gier nach Formen erfahrbar; daher wird er als 'Gier nach Formen erfahrend' bezeichnet. Die Begriffe wie 'sandiṭṭhiko' (selbst sichtbar) usw. haben dieselbe Bedeutung, wie sie im Visuddhimagga erklärt wurde. 'no ca rūparāgappaṭisaṃvedī' (aber nicht die Gier nach Formen erfahrend): Aufgrund des Nichtvorhandenseins von Verunreinigungen macht er die Gier nach Formen nicht erfahrbar; daher wird er als 'nicht die Gier nach Formen erfahrend' bezeichnet. In diesem Sutta wird die Reflexion (paccavekkhaṇā) der Schüler auf den Stufen des Lernens (sekha) und derer, die das Lernen abgeschlossen haben (asekha), dargelegt.

9. පඨමඡඵස්සායතනසුත්තවණ්ණනා

9. Die Erklärung des ersten Cha-phassāyatana-Suttas (Sutta über die sechs Berührungsbereiche).

71. නවමෙ ඵස්සායතනානන්ති ඵස්සාකරානං. අවුසිතන්ති අවුට්ඨං. ආරකාති දූරෙ. එත්ථාහං, භන්තෙ, අනස්සසන්ති, භන්තෙ, අහං එත්ථ අනස්සසිං, නට්ඨො නාම අහන්ති වදති. භගවා – ‘‘අයං භික්ඛු ‘අහං නාම ඉමස්මිං සාසනෙ නට්ඨො’ති වදති, කින්නු ඛ්වස්ස අඤ්ඤෙසු ධාතුකම්මට්ඨාන-කසිණකම්මට්ඨානාදීසු අභියොගො අත්ථී’’ති චින්තෙත්වා, තම්පි අපස්සන්තො – ‘‘කතරං නු ඛො කම්මට්ඨානං ඉමස්ස සප්පායං භවිස්සතී’’ති චින්තෙසි. තතො ‘‘ආයතනකම්මට්ඨානමෙව සප්පාය’’න්ති දිස්වා තං කථෙන්තො තං කිං මඤ්ඤසි භික්ඛූතිආදිමාහ. සාධූති තස්ස බ්‍යාකරණෙ සම්පහංසනං. එසෙවන්තො දුක්ඛස්සාති අයමෙව වට්ටදුක්ඛස්සන්තො පරිච්ඡෙදො, නිබ්බානන්ති අත්ථො.

71. Im neunten [Sutta] bezieht sich 'phassāyatanānaṃ' (der Berührungsbereiche) auf die sechs Stätten der Berührung. 'avusitaṃ' bedeutet: nicht gelebt (nicht praktiziert). 'ārakā' bedeutet: weit entfernt. 'etthāhaṃ, bhante, anassasaṃ' (Hier, o Herr, bin ich verloren gegangen): 'O Herr, hier bin ich verloren gegangen, ich bin wahrlich zugrunde gegangen', so spricht er. Der Erhabene dachte: 'Dieser Mönch sagt: „Ich bin in dieser Lehre verloren gegangen.“ Hat er wohl eine Bemühung (abhiyoga) in anderen Meditationsobjekten wie den Elementen-Meditationen (dhātukammaṭṭhāna) oder den Kasiṇa-Meditationen (kasiṇakammaṭṭhāna) unternommen?' Da Er auch darin keine Bemühung sah, dachte Er: 'Welches Meditationsobjekt (kammaṭṭhāna) mag wohl für ihn geeignet (sappāya) sein?' Als Er dann erkannte, dass das Meditationsobjekt der Sinnesbereiche (āyatana) für ihn geeignet ist, sprach Er, um dieses zu lehren, die Worte: 'Was meinst du, Mönch?' und so weiter. 'sādhu' (gut/heilsam) ist ein Ausdruck der Freude und des Lobes über seine Antwort. 'esevanto dukkhassa' (dies ist das Ende des Leidens): Genau dies ist das Ende des Leidens des Kreislaufs der Wiedergeburten (vaṭṭadukkha), die Begrenzung, das Nibbāna; das ist die Bedeutung.

10. දුතියඡඵස්සායතනසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erklärung des zweiten Cha-phassāyatana-Suttas.

72. දසමෙ අනස්සසන්ති නස්සසිං, නට්ඨො නාමම්හි ඉච්චෙව අත්ථො. ආයතිං අපුනබ්භවායාති එත්ථ ආයතිං අපුනබ්භවො නාම නිබ්බානං, නිබ්බානත්ථාය පහීනං භවිස්සතීති අත්ථො.

72. Im zehnten [Sutta] bedeutet 'anassasaṃ': verloren gegangen, ich bin wahrlich zugrunde gegangen. Das ist die Bedeutung. 'āyatiṃ apunabbhavāya' (für die zukünftige Nicht-Wiederkehr): Hier bezeichnet 'die zukünftige Nicht-Wiederkehr' (āyatiṃ apunabbhavo) das Nibbāna; die Bedeutung ist: Es wird zum Zwecke des Nibbānas aufgegeben werden.

11. තතියඡඵස්සායතනසුත්තවණ්ණනා

11. Die Erklärung des dritten Cha-phassāyatana-Suttas.

73. එකාදසමෙ [Pg.16] අනස්සසන්ති නට්ඨො, පනස්සසන්ති අතිනට්ඨො. සෙසං වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බන්ති.

73. Im elften [Sutta] bedeutet 'anassasaṃ': verloren gegangen; 'panassasaṃ' bedeutet: völlig verloren gegangen. Der Rest ist in der bereits erklärten Weise zu verstehen.

මිගජාලවග්ගො සත්තමො.

Die Migajāla-Vagga ist die siebte.

8. ගිලානවග්ගො

8. Gilāna-Vagga

1-5. පඨමගිලානසුත්තාදිවණ්ණනා

1-5. Die Erklärung des ersten Gilāna-Suttas und der folgenden.

74-78. ගිලානවග්ගස්ස පඨමෙ අමුකස්මින්ති අසුකස්මිං. අයමෙව වා පාඨො. අප්පඤ්ඤාතොති අඤ්ඤාතො අපාකටො. නවොපි හි කොචි පඤ්ඤාතො හොති රාහුලත්ථෙරො විය සුමනසාමණෙරො විය ච, අයං පන නවො චෙව අපඤ්ඤාතො ච. සෙසමෙත්ථ වුත්තනයමෙවාති. තථා ඉතො පරෙසු චතූසු.

74-78. Im ersten [Sutta] der Gilāna-Vagga bedeutet 'amukasmiṃ': an jenem [Ort]. Oder es ist genau dies die Lesart. 'appaññāto' (unbekannt) bedeutet: unbekannt, unberühmt, weder namentlich noch durch Tugenden bekannt. Denn obwohl jemand ein neuer Mönch (navo) ist, kann er dennoch bekannt sein, wie der Thera Rāhula oder der Novize Sumana; dieser Mönch jedoch ist sowohl neu als auch unbekannt. Der Rest ist hier genau in der bereits erklärten Weise zu verstehen. Ebenso verhält es sich in den folgenden vier [Suttas].

6. පඨමඅවිජ්ජාපහානසුත්තවණ්ණනා

6. Die Erklärung des ersten Avijjā-Pahāna-Suttas (Sutta über das Aufgeben der Unwissenheit).

79. ඡට්ඨෙ අනිච්චතො ජානතොති දුක්ඛානත්තවසෙන ජානතොපි පහීයතියෙව, ඉදං පන අනිච්චලක්ඛණං දස්සෙත්වා වුත්තෙ බුජ්ඣනකස්ස අජ්ඣාසයෙන වුත්තං.

79. Im sechsten [Sutta] bedeutet 'aniccato jānatō' (für denjenigen, der es als unbeständig erkennt): Auch für denjenigen, der es durch die Merkmale des Leidens (dukkha) und des Nicht-Selbst (anatta) erkennt, wird [die Unwissenheit] wahrlich aufgegeben. Dies wurde jedoch so dargelegt, indem das Merkmal der Unbeständigkeit (aniccalakkhaṇa) gezeigt wurde, entsprechend der Neigung desjenigen, der die Wahrheiten erkennen soll.

7. දුතියඅවිජ්ජාපහානසුත්තවණ්ණනා

7. Die Erklärung des zweiten Avijjā-Pahāna-Suttas.

80. සත්තමෙ සබ්බෙ ධම්මාති සබ්බෙ තෙභූමකධම්මා. නාලං අභිනිවෙසායාති අභිනිවෙසපරාමාසග්ගාහෙන ගණ්හිතුං න යුත්තා. සබ්බනිමිත්තානීති සබ්බානි සඞ්ඛාරනිමිත්තානි. අඤ්ඤතො පස්සතීති යථා අපරිඤ්ඤාතාභිනිවෙසො ජනො පස්සති, තතො අඤ්ඤතො පස්සති. අපරිඤ්ඤාතාභිනිවෙසො හි ජනො සබ්බනිමිත්තානිපි අත්තතො පස්සති. පරිඤ්ඤාතාභිනිවෙසො පන අනත්තතො පස්සති, නො අත්තතොති එවං ඉමස්මිං සුත්තෙ අනත්තලක්ඛණමෙව කථිතං.

80. Im siebten [Sutta] bezieht sich 'sabbe dhammā' (alle Phänomene) auf alle Phänomene der drei Daseinsebenen (tebhūmakadhammā). 'nālaṃ abhinivesāya' (nicht wert, daran zu haften) bedeutet: Es ist nicht angemessen, sie mit dem Ergreifen von dogmatischer Anhaftung und falscher Identifikation (abhinivesaparāmāsaggāha) zu erfassen. 'sabbanimittānī' bedeutet: alle durch die Gestaltungen bedingten Zeichen (saṅkhāranimitta). 'aññato passatī' (sieht sie als etwas anderes): Er sieht sie anders als ein Mensch, der mit einer ungeklärten, unvollständigen Erkenntnis der Anhaftung (apariññātābhiniveso) sieht. Denn eine Person mit einer solchen ungeklärten Anhaftung sieht alle Zeichen als ein Selbst (attato). Jemand jedoch, der die falsche Anhaftung durch das Wissen der vollen Durchdringung überwunden hat (pariññātābhiniveso), sieht sie als Nicht-Selbst (anattato) und nicht als ein Selbst. So wird in diesem Sutta ausschließlich das Merkmal des Nicht-Selbst (anattalakkhaṇa) dargelegt.

8. සම්බහුලභික්ඛුසුත්තවණ්ණනා

8. Die Erklärung des Sambahula-Bhikkhu-Suttas (Sutta über die vielen Mönche).

81. අට්ඨමෙ [Pg.17] ඉධ නොති එත්ථ නො-කාරො නිපාතමත්තමෙව. සෙසං උත්තානත්ථමෙව. කෙවලං ඉධ දුක්ඛලක්ඛණං කථිතන්ති වෙදිතබ්බං.

81. Im achten [Sutta]: Bei der Formulierung 'idha no' ist das Wort 'no' lediglich ein unbedeutendes Partikel (nipātamatta). Der Rest hat eine offensichtliche Bedeutung. Es ist zu verstehen, dass hier ausschließlich das Merkmal des Leidens (dukkhalakkhaṇa) dargelegt wird.

9. ලොකපඤ්හාසුත්තවණ්ණනා

9. Die Erklärung des Lokapañhā-Suttas (Sutta über die Frage nach der Welt).

82. නවමෙ ලුජ්ජතීති පලුජ්ජති භිජ්ජති. ඉධ අනිච්චලක්ඛණං කථිතං.

82. Im neunten [Sutta] bedeutet 'lujjati': es zerfällt, es geht zugrunde. Hier wird das Merkmal der Unbeständigkeit (aniccalakkhaṇa) dargelegt.

10. ඵග්ගුනපඤ්හාසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erklärung des Phaggunapañhā-Suttas (Sutta über die Frage des Phagguna).

83. දසමෙ ඡින්නපපඤ්චෙති තණ්හාපපඤ්චස්ස ඡින්නත්තා ඡින්නපපඤ්චෙ. ඡින්නවටුමෙති තණ්හාවටුමස්සෙව ඡින්නත්තා ඡින්නවටුමෙ. කිං පුච්ඡාමීති පුච්ඡති? අතික්කන්තබුද්ධෙහි පරිහරිතානි චක්ඛුසොතාදීනි පුච්ඡාමීති පුච්ඡති. අථ වා සචෙ මග්ගෙ භාවිතෙපි අනාගතෙ චක්ඛුසොතාදිවට්ටං වඩ්ඪෙය්‍ය, තං පුච්ඡාමීති පුච්ඡතීති.

83. Im zehnten [Sutta] bezieht sich 'chinnapapañce' (die die Vielfalt durchschnitten haben) auf jene, bei denen die Vielfalt des Begehrens (taṇhā-papañca) durchschnitten ist. 'chinnavaṭume' (die die Spur durchschnitten haben) bezieht sich auf jene, bei denen die Spur des Begehrens durchschnitten ist. Was fragt er mit 'Was frage ich?': Er fragt nach den Sinnen wie Auge, Ohr usw., die von den vergangenen Buddhas genutzt wurden. Oder er fragt: 'Wenn der Kreislauf von Auge, Ohr usw. sich in der Zukunft weiterdrehen sollte, obwohl der Pfad entfaltet wurde, so frage ich danach.'

ගිලානවග්ගො අට්ඨමො.

Die Gilāna-Vagga ist die achte.

9. ඡන්නවග්ගො

9. Channa-Vagga

1. පලොකධම්මසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Palokadhamma-Suttas (Sutta über das, was dem Verfall preisgegeben ist).

84. ඡන්නවග්ගස්ස පඨමෙ පලොකධම්මන්ති භිජ්ජනකසභාවං. එවමෙත්ථ අනිච්චලක්ඛණමෙව කථිතං.

84. Im ersten [Sutta] der Channa-Vagga bedeutet 'palokadhammaṃ': von der Natur des Zerfalls und des Verfalls. So wird hier ausschließlich das Merkmal der Unbeständigkeit (aniccalakkhaṇa) dargelegt.

2. සුඤ්ඤතලොකසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des Suññataloka-Suttas (Sutta über die leere Welt).

85. දුතියෙ අත්තනියෙනාති අත්තනො සන්තකෙන පරික්ඛාරෙන. එවමෙත්ථ අනත්තලක්ඛණමෙව කථිතං.

85. Im zweiten [Sutta] bedeutet 'attaniyena' (mit dem, was zu einem selbst gehört): mit dem Zubehör, das einem selbst gehört. So wird hier ausschließlich das Merkmal des Nicht-Selbst (anattalakkhaṇa) dargelegt.

3. සංඛිත්තධම්මසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erklärung des Saṅkhittadhamma-Suttas (Sutta über die kurzgefasste Lehre).

86. තතියං ඛන්ධියවග්ගෙ ආනන්දොවාදෙ (සං. නි. 3.83) වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං.

86. Das dritte [Sutta] ist in genau derselben Weise zu verstehen, wie es im Khandha-Vagga im Ānandovāda-Sutta (SN 22.83) erklärt wurde.

4. ඡන්නසුත්තවණ්ණනා

4. Die Erklärung des Channa-Suttas.

87. චතුත්ථෙ [Pg.18] ඡන්නොති එවංනාමකො ථෙරො, න අභිනික්ඛමනං නික්ඛන්තථෙරො. පටිසල්ලානාති ඵලසමාපත්තිතො. ගිලානපුච්ඡකාති ගිලානුපට්ඨාකා. ගිලානුපට්ඨානං නාම බුද්ධපසත්ථං බුද්ධවණ්ණිතං, තස්මා එවමාහ. සීසවෙඨං දදෙය්‍යාති සීසෙ වෙඨනං සීසවෙඨං, තඤ්ච දදෙය්‍ය. සත්ථන්ති ජීවිතහාරකසත්ථං. නාවකඞ්ඛාමීති න ඉච්ඡාමි. පරිචිණ්ණොති පරිචරිතො. මනාපෙනාති මනවඩ්ඪනකෙන කායකම්මාදිනා. එත්ථ ච සත්ත සෙඛා පරිචරන්ති නාම, අරහා පරිචාරී නාම, භගවා පරිචිණ්ණො නාම.

87. Im vierten [Sutta] bezieht sich 'Channa' auf den Älteren dieses Namens, nicht auf den Älteren, der beim Großen Aufbruch (abhinikkhamana) mitauszog. 'Aus der Abgeschiedenheit' (paṭisallānā) bedeutet aus der Frucht-Erreichung (phalasamāpatti). 'Nach dem Kranken fragend' (gilānapucchakā) bedeutet Krankenpfleger. Die Krankenpflege (gilānupaṭṭhāna) ist wahrlich vom Buddha gepriesen und gelobt worden; darum sagte er dies so. 'Er möge ein Kopfband geben' (sīsaveṭhaṃ dadeyyā): 'sīsaveṭha' ist ein Band um den Kopf, und dieses möge er geben. 'Die Waffe' (sattha) meint eine lebensraubende Waffe. 'Ich begehre nicht' (nāvakaṅkhāmi) bedeutet 'ich wünsche nicht'. 'Verehrt' (pariciṇṇo) bedeutet bedient. 'Mit Erfreulichem' (manāpena) meint mit erfreulichem körperlichem Handeln usw. Und hierbei werden die sieben Edelschüler (sekha) als 'dienend' bezeichnet, der Arahant als 'der gedient hat' und der Erhabene als 'der Verehrte'.

එතඤ්හි, ආවුසො, සාවකස්ස පතිරූපන්ති, ආවුසො, සාවකස්ස නාම එතං අනුච්ඡවිකං. අනුපවජ්ජන්ති අප්පවත්තිකං අප්පටිසන්ධිකං. පුච්ඡාවුසො සාරිපුත්ත, සුත්වා වෙදිස්සාමාති අයං සාවකපවාරණා නාම. එතං මමාතිආදීනි තණ්හාමානදිට්ඨිග්ගාහවසෙන වුත්තානි. නිරොධං දිස්වාති ඛයවයං ඤත්වා. නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තාති සමනුපස්සාමීති අනිච්චං දුක්ඛං අනත්තාති සමනුපස්සාමි. එත්තකෙසු ඨානෙසු ඡන්නත්ථෙරො සාරිපුත්තත්ථෙරෙන පුච්ඡිතං පඤ්හං අරහත්තෙ පක්ඛිපිත්වා කථෙසි. සාරිපුත්තත්ථෙරො පන තස්ස පුථුජ්ජනභාවං ඤත්වාපි තං ‘‘පුථුජ්ජනො’’ති වා ‘‘ඛීණාසවො’’ති වා අවත්වා තුණ්හීයෙව අහොසි. චුන්දත්ථෙරො පනස්ස පුථුජ්ජනභාවං සඤ්ඤාපෙස්සාමීති චින්තෙත්වා ඔවාදං අදාසි.

'Denn dies, Freund, ist für einen Jünger angemessen' (etañhi, āvuso, sāvakassa patirūpaṃ) bedeutet: Freund, dies ist für einen Jünger geziemend. 'Tadellos' (anupavajjaṃ) bedeutet ohne Fortdauer, ohne Wiedergeburt. 'Frage, Freund Sāriputta, nachdem ich es gehört habe, werde ich antworten' (pucchāvuso sāriputta, sutvā vedissāmi): Dies nennt man die Einladung eines Jüngers (sāvakapavāraṇā). 'Dies ist mein' usw. ist im Sinne des Ergreifens durch Begehren, Dünkel und falsche Ansicht gesprochen. 'Da ich das Erlöschen sah' (nirodhaṃ disvā) meint, nachdem man das Vergehen und Schwinden erkannt hat. 'Dies ist nicht mein, das bin ich nicht, das ist nicht mein Selbst' – so betrachte ich es (samanupassāmi) bedeutet: Ich betrachte es als unbeständig, leidvoll und nicht-selbst. An all diesen Stellen sprach der Ältere Channa, indem er jede vom Älteren Sāriputta gestellte Frage auf die höchste Stufe der Arahantschaft bezog. Obwohl der Ältere Sāriputta dessen Zustand als Weltling (puthujjana) kannte, sagte er weder 'Du bist ein Weltling' noch 'Du bist ein Triebversiegter (khīṇāsava)' und schwieg einfach. Der Ältere Cunda jedoch dachte sich: 'Ich werde ihm seinen Zustand als Weltling bewusst machen', und gab ihm eine Unterweisung.

තත්ථ තස්මාති යස්මා මාරණන්තිකං වෙදනං අධිවාසෙතුං අසක්කොන්තො සත්ථං ආහරාමීති වදති, තස්මා පුථුජ්ජනො ආයස්මා, තෙන ඉදම්පි මනසිකරොහීති දීපෙති. යස්මා වා ඡන්නං ආයතනානං නිරොධං දිස්වා චක්ඛාදීනි තිණ්ණං ගාහානං වසෙන න සමනුපස්සාමීති වදසි. තස්මා ඉදම්පි තස්ස භගවතො සාසනං ආයස්මතා මනසිකාතබ්බන්තිපි පුථුජ්ජනභාවමෙව දීපෙන්තො වදති. නිච්චකප්පන්ති නිච්චකාලං. නිස්සිතස්සාති තණ්හාමානදිට්ඨීහි නිස්සිතස්ස. චලිතන්ති විප්ඵන්දිතං හොති. යථයිදං ආයස්මතො උප්පන්නං වෙදනං අධිවාසෙතුං අසක්කොන්තස්ස ‘‘අහං වෙදයාමි, මම වෙදනා’’ති අප්පහීනග්ගාහස්ස ඉදානි විප්ඵන්දිතං හොති, ඉමිනාපි නං ‘‘පුථුජ්ජනොව ත්ව’’න්ති වදති.

Dabei zeigt 'darum' (tasmā): Da er unglücklicherweise nicht in der Lage ist, die tödlichen Schmerzen zu ertragen, und sagt 'Ich werde die Waffe nehmen', darum ist der Ehrwürdige ein Weltling. Daher zeigt er auf: 'Bedenke auch dies'. Oder: Da du sagst: 'Nachdem ich das Erlöschen der sechs Sinnesbereiche gesehen habe, betrachte ich das Auge usw. nicht im Sinne der drei Arten des Ergreifens', darum sollte auch diese Lehre des Erhabenen vom Ehrwürdigen bedacht werden – so spricht er, indem er wiederum nur seinen Zustand als Weltling aufzeigt. 'Ständig' (niccakappaṃ) bedeutet zu allen Zeiten. 'Für den Abhängigen' (nissitassa) meint für einen, der von Begehren, Dünkel und falscher Ansicht abhängig ist. 'Erschüttert' (calitaṃ) bedeutet, dass ein unruhiges Schwanken vorhanden ist. Wie diese Unruhe nun beim Ehrwürdigen auftritt, der die entstandene Schmerzempfindung nicht ertragen kann und das Ergreifen nicht aufgegeben hat, indem er denkt: 'Ich empfinde, das ist meine Schmerzempfindung' – auch damit sagt er zu ihm: 'Du bist wahrlich ein Weltling'.

පස්සද්ධීති [Pg.19] කායචිත්තපස්සද්ධි, කිලෙසපස්සද්ධි නාම හොතීති අත්ථො. නතියාති තණ්හානතියා. අසතීති භවත්ථාය ආලයනිකන්තිපරියුට්ඨානෙ අසති. ආගතිගති න හොතීති පටිසන්ධිවසෙන ආගති නාම, චුතිවසෙන ගමනං නාම න හොති. චුතූපපාතොති චවනවසෙන චුති, උපපජ්ජනවසෙන උපපාතො. නෙවිධ න හුරං න උභයමන්තරෙනාති න ඉධලොකෙ න පරලොකෙ න උභයත්ථ හොති. එසෙවන්තො දුක්ඛස්සාති වට්ටදුක්ඛකිලෙසදුක්ඛස්ස අයමෙව අන්තො අයං පරිච්ඡෙදො පරිවටුමභාවො හොති. අයමෙව හි එත්ථ අත්ථො. යෙ පන ‘‘උභයමන්තරෙනා’’ති වචනං ගහෙත්වා අන්තරාභවං ඉච්ඡන්ති, තෙසං වචනං නිරත්ථකං. අන්තරාභවස්ස හි භාවො අභිධම්මෙ පටික්ඛිත්තොයෙව. ‘‘අන්තරෙනා’’ති වචනං පන විකප්පන්තරදීපනං. තස්මා අයමෙත්ථ අත්ථො – නෙව ඉධ න හුරං, අපරො විකප්පො න උභයන්ති.

'Beruhigung' (passaddhi) meint die Beruhigung von Körper und Geist sowie die Beruhigung der Befleckungen (kilesapassaddhi); das ist die Bedeutung. 'Neigung' (natiyā) meint die Neigung des Begehrens. 'Wenn nicht vorhanden' (asati) meint: Wenn keine Anhaftung, kein Verlangen und kein Aufbegehren im Hinblick auf ein künftiges Dasein vorhanden sind. 'Es gibt kein Kommen und Gehen' (āgatigati na hoti): 'Kommen' (āgati) geschieht durch die Wiederverkörperung, 'Gehen' (gamana) geschieht durch das Verscheiden; beides findet nicht statt. 'Verscheiden und Wiedererscheinen' (cutūpapāto): 'Verscheiden' (cuti) meint das Sterben, 'Wiedererscheinen' (upapāto) meint das Geborenwerden. 'Weder hier noch dort noch dazwischen' (nevidha na huraṃ na ubhayamantarena) bedeutet weder in dieser Welt noch in der jenseitigen Welt noch an beiden Orten. 'Dies ist das Ende des Leidens' (esevanto dukkhassa) bedeutet: Genau dies ist das Ende des Kreislauf-Leidens (vaṭṭadukkha) und des Befleckungs-Leidens (kilesadukkha), dies ist die Grenze, der Zustand des aufgehobenen Kreislaufs. Denn dies allein ist hier die Bedeutung. Jene jedoch, die das Wort 'ubhayamantarena' heranziehen, um ein Zwischenstadium (antarābhava) zu begründen, deren Rede ist bedeutungslos. Denn die Existenz eines Zwischenstadiums wird im Abhidhamma ausdrücklich abgelehnt. Das Wort 'antarena' dient vielmehr dazu, eine andere Alternative aufzuzeigen. Darum ist dies die Bedeutung hierbei: weder hier noch jenseits, und als weitere Alternative: nicht in beidem.

සත්ථං ආහරෙසීති ජීවිතහාරකසත්ථං ආහරි, ආහරිත්වා කණ්ඨනාළං ඡින්දි. අථස්ස තස්මිං ඛණෙ මරණභයං ඔක්කමි, ගතිනිමිත්තං උපට්ඨාසි. සො අත්තනො පුථුජ්ජනභාවං ඤත්වා, සංවිග්ගචිත්තො විපස්සනං පට්ඨපෙත්වා, සඞ්ඛාරෙ පරිග්ගණ්හන්තො අරහත්තං පත්වා, සමසීසී හුත්වා පරිනිබ්බුතො. සම්මුඛායෙව අනුපවජ්ජතා බ්‍යාකතාති කිඤ්චාපි ඉදං ථෙරස්ස පුථුජ්ජනකාලෙ බ්‍යාකරණං හොති; එතෙන පන බ්‍යාකරණෙන අනන්තරායමස්ස පරිනිබ්බානං අහොසි. තස්මා භගවා තදෙව බ්‍යාකරණං ගහෙත්වා කථෙසි.

'Er griff zur Waffe' (satthaṃ āheresi) bedeutet: Er nahm eine lebensraubende Waffe und schnitt sich die Luftröhre durch. Da überkam ihn in jenem Augenblick die Todesfurcht und das Zeichen der Bestimmung (gatinimitta) erschien. Er erkannte seinen Zustand als Weltling und rief mit tief erschüttertem Geist (saṃviggacitto) Einsicht (vipassanā) hervor. Indem er die Gestaltungen (saṅkhāra) erfasste, erlangte er die Arahantschaft, wurde zu einem Samasīsī (der die Befreiung zeitgleich mit dem Tod erlangt) und ging völlig ins Erlöschen (parinibbuto). 'Er hat untadelig in Gegenwart [der anderen] offenbart' (sammukhāyeva anupavajjatā byākatā): Obwohl diese Offenbarung in seiner Zeit als Weltling stattfand, verlief sein Parinibbāna durch diese Offenbarung/Erreichung hindernisfrei. Deshalb sprach der Erhabene, indem er genau auf diese Offenbarung Bezug nahm.

උපවජ්ජකුලානීති උපසඞ්කමිතබ්බකුලානි. ඉමිනා ථෙරො, ‘‘භන්තෙ, එවං උපට්ඨාකෙසු ච උපට්ඨායිකාසු ච විජ්ජමානාසු සො භික්ඛු තුම්හාකං සාසනෙ පරිනිබ්බායිස්සතී’’ති පුබ්බභාගපටිපත්තියං කුලසංසග්ගදොසං දස්සෙන්තො පුච්ඡති. අථස්ස භගවා කුලෙසු සංසග්ගාභාවං දීපෙන්තො හොන්ති හෙතෙ සාරිපුත්තාතිආදිමාහ. ඉමස්මිං කිර ඨානෙ ථෙරස්ස කුලෙසු අසංසට්ඨභාවො පාකටො අහොසි. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙව.

'Aufzusuchende Familien' (upavajjakulāni) meint Familien, an die man herantreten kann. Damit fragte der Ältere, indem er den Fehler der Verflechtung mit Familien in der vorbereitenden Praxis aufzeigte: 'Ehrwürdiger Herr, wenn es solche männlichen und weiblichen Unterstützer gibt, wie wird jener Bhikkhu in deiner Lehre das Parinibbāna erreichen?' Daraufhin sprach der Erhabene, um dessen Freisein von Verflechtung mit Familien aufzuzeigen: 'Es gibt sie zwar, Sāriputta' usw. In diesem Zusammenhang wurde das Freisein des Älteren von jeglicher Verflechtung mit Familien offenbar. Der Rest ist überall ganz klar.

5-6. පුණ්ණසුත්තාදිවණ්ණනා

5-6. Die Erklärung der Puṇṇa-Sutta und anderer Suttas.

88-89. පඤ්චමෙ තඤ්චෙති තං චක්ඛුඤ්චෙව රූපඤ්ච. නන්දිසමුදයා දුක්ඛසමුදයොති තණ්හාය සමොධානෙන පඤ්චක්ඛන්ධදුක්ඛස්ස සමොධානං හොති. ඉති [Pg.20] ඡසු ද්වාරෙසු ‘‘නන්දිසමුදයා දුක්ඛසමුදයො’’ති ඉමිනා ද්වින්නං සච්චානං වසෙන වට්ටං මත්ථකං පාපෙත්වා දස්සෙසි. දුතියනයෙ නිරොධො මග්ගොති ද්වින්නං සච්චානං වසෙන විවට්ටං මත්ථකං පාපෙත්වා දස්සෙසි. ඉමිනා ත්වං පුණ්ණාති පාටියෙක්කො අනුසන්ධි. එවං තාව වට්ටවිවට්ටවසෙන දෙසනං අරහත්තෙ පක්ඛිපිත්වා ඉදානි පුණ්ණත්ථෙරං සත්තසු ඨානෙසු සීහනාදං නදාපෙතුං ඉමිනා ත්වන්තිආදිමාහ.

88-89. Im fünften [Sutta] meint 'und jenes' (tañce) eben jenes Auge und jene Form. 'Aus dem Entstehen des Entzückens entsteht das Leiden' (nandisamudayā dukkhasamudayo) bedeutet: Durch das Zusammentreffen mit dem Begehren (taṇhā) kommt es zum Zusammentreffen des Leidens der fünf Daseinsgruppen. So zeigte er an den sechs Toren mittels der beiden Wahrheiten [Leiden und Ursprung] den Kreislauf der Wiedergeburten auf und führte ihn zu seinem Höhepunkt. Bei der zweiten Methode zeigte er mittels der beiden Wahrheiten [Erlöschen und Pfad] das Ende des Kreislaufs auf und führte es zu seinem Höhepunkt. 'Durch dies du, Puṇṇa' (iminā tvaṃ puṇṇa) ist eine separate Verknüpfung. Nachdem er so die Unterweisung zunächst im Sinne des Kreislaufs und des Endes des Kreislaufs auf die Arahantschaft bezogen hatte, sprach er nun 'iminā tvaṃ' usw., um den Älteren Puṇṇa an sieben Stellen seinen Löwenruf ausstoßen zu lassen.

චණ්ඩාති දුට්ඨා කිබ්බිසා. ඵරුසාති කක්ඛළා අක්කොසිස්සන්තීති දසහි අක්කොසවත්ථූහි අක්කොසිස්සන්ති. පරිභාසිස්සන්තීති ‘‘කිං සමණො නාම ත්වං, ඉදඤ්චිදඤ්ච තෙ කරිස්සාමා’’ති තජ්ජෙස්සන්ති. එවමෙත්ථාති එවං මය්හං එත්ථ භවිස්සති. දණ්ඩෙනාති චතුහත්ථදණ්ඩෙන වා ඛදිරදණ්ඩෙන වා ඝටිකමුග්ගරෙන වා. සත්ථෙනාති එකතොධාරාදිනා සත්ථෙන. සත්ථහාරකං පරියෙසන්තීති ජීවිතහාරකසත්ථං පරියෙසන්ති. ඉදං ථෙරො තතියපාරාජිකවත්ථුස්මිං අසුභකථං සුත්වා අත්තභාවෙන ජිගුච්ඡන්තානං භික්ඛූනං සත්ථහාරකපරියෙසනං සන්ධායාහ. දමූපසමෙනාති එත්ථ දමොති ඉන්ද්‍රියසංවරාදීනං එතං නාමං.

'Wild' (caṇḍā) bedeutet bösartig und niederträchtig. 'Grob' (pharusā) bedeutet rau. 'Sie werden beschimpfen' bedeutet, dass sie mit den zehn Gründen der Beschimpfung beschimpfen werden. 'Sie werden bedrohen' meint, sie werden einschüchtern, indem sie sagen: 'Was bist du für ein Asket? Wir werden dies und das mit dir tun.' 'So wird es mir hierbei ergehen' (evamettha) bedeutet: So wird es mir an dieser Stelle ergehen. 'Mit dem Stock' (daṇḍenā) meint mit einem vier Ellen langen Stock, einem Stock aus Khadira-Holz oder einer Keule. 'Mit der Waffe' (satthena) meint mit einer einschneidigen Waffe oder Ähnlichem. 'Sie suchen nach einem, der die Waffe bringt' (satthahārakaṃ pariyesanti) bedeutet: Sie suchen nach einer lebensraubenden Waffe. Der Ältere sprach dies in Bezug auf die Suche nach einer lebensraubenden Waffe durch jene Bhikkhus, die beim dritten Pārājika-Fall die Rede über das Unreine (asubha) gehört hatten und sich vor ihrem eigenen Körper ekelten. 'Durch Bändigung und Beruhigung' (damūpasamena): Hierbei ist 'Bändigung' (damo) der Name für die Zügelung der Sinne (indriyasaṃvara) und Ähnliches.

‘‘සච්චෙන දන්තො දමසා උපෙතො,වෙදන්තගූ වුසිතබ්‍රහ්මචරියො’’ති. (සං. නි. 1.195;

සු. නි. 467) –

„Durch Wahrheit gezähmt, mit Selbstbeherrschung ausgestattet, am Ende des Wissens angelangt, der das heilige Leben vollendet hat.“

එත්ථ හි ඉන්ද්‍රියසංවරො දමොති වුත්තො. ‘‘යදි සච්චා දමා චාගා, ඛන්ත්‍යා භිය්‍යොධ විජ්ජතී’’ති (සු. නි. 191; සං. නි. 1.246) එත්ථ පඤ්ඤා දමොති වුත්තා. ‘‘දානෙන දමෙන සංයමෙන සච්චවජ්ජෙනා’’ති (දී. නි. 1.165; ම. නි. 2.226) එත්ථ උපොසථකම්මං දමොති වුත්තං. ඉමස්මිං පන සුත්තෙ ඛන්ති දමොති වෙදිතබ්බො. උපසමොති තස්සෙව වෙවචනං.

Hierbei wird nämlich die Sinnenzügelung (indriyasaṃvara) als Selbstbeherrschung (dama) bezeichnet. In der Passage „Wenn es hier wohl etwas Höheres gäbe als Wahrheit, Selbstbeherrschung, Freigiebigkeit und Geduld“ bezeichnet „Selbstbeherrschung“ (dama) die Weisheit (paññā). In der Passage „Durch Geben, Selbstbeherrschung, Zügelung und Wahrhaftigkeit“ bezeichnet „Selbstbeherrschung“ (dama) das Begehen des Uposatha-Tages (uposathakamma). In dieser Lehrrede jedoch ist unter „Selbstbeherrschung“ (dama) die Geduld (khanti) zu verstehen. „Beruhigung“ (upasama) ist ein Synonym dafür.

අථ ඛො ආයස්මා පුණ්ණොති කො පනෙස පුණ්ණො, කස්මා ච පනෙත්ථ ගන්තුකාමො අහොසීති? සුනාපරන්තවාසිකො එව එස, සාවත්ථියං පන අසප්පායවිහාරං සල්ලක්ඛෙත්වා තත්ථ ගන්තුකාමො අහොසි.

Zu der Passage „Da ging nun der ehrwürdige Puṇṇa“: Wer aber ist dieser Puṇṇa und warum wollte er dorthin reisen? Er war ein Bewohner von Sunāparanta; da er jedoch feststellte, dass der Aufenthalt in Sāvatthi für ihn unzuträglich war, wollte er dorthin gehen.

තත්‍රායං [Pg.21] අනුප්පුබ්බිකථා – සුනාපරන්තරට්ඨෙ කිර එකස්මිං වාණිජගාමෙ එතෙ ද්වෙ භාතරො. තෙසු කදාචි ජෙට්ඨො පඤ්ච සකටසතානි ගහෙත්වා ජනපදං ගන්ත්වා භණ්ඩං ආහරති, කදාචි කනිට්ඨො. ඉමස්මිං පන සමයෙ කනිට්ඨං ඝරෙ ඨපෙත්වා, ජෙට්ඨභාතිකො පඤ්ච සකටසතානි ගහෙත්වා, ජනපදචාරිකං චරන්තො අනුපුබ්බෙන සාවත්ථිං පත්වා, ජෙතවනස්ස නාතිදූරෙ සකටසත්ථං නිවෙසෙත්වා භුත්තපාතරාසො පරිජනපරිවුතො ඵාසුකට්ඨානෙ නිසීදි.

Dazu gibt es folgende fortlaufende Erzählung: Es waren einmal, so heißt es, im Lande Sunāparanta in einem Händlerdorf zwei Brüder. Unter ihnen zog zuweilen der ältere mit fünfhundert Karren aus, reiste durch das Land und brachte Waren herbei; zuweilen tat dies der jüngere. Zu jener Zeit jedoch ließ der ältere Bruder den jüngeren zu Hause zurück, nahm fünfhundert Karren, reiste durch das Land, erreichte allmählich Sāvatthi, schlug sein Karrenlager nicht weit vom Jetavana-Kloster auf, setzte sich nach dem Frühstück, umgeben von seinem Gefolge, an einem angenehmen Ort nieder.

තෙන ච සමයෙන සාවත්ථිවාසිනො භුත්තපාතරාසා උපොසථඞ්ගානි අධිට්ඨාය සුද්ධුත්තරාසඞ්ගා ගන්ධපුප්ඵාදිහත්ථා යෙන බුද්ධො, යෙන ධම්මො, යෙන සඞ්ඝො, තන්නින්නා තප්පොණා තප්පබ්භාරා හුත්වා, දක්ඛිණද්වාරෙන නික්ඛමිත්වා ජෙතවනං ගච්ඡන්ති. සො තෙ දිස්වා ‘‘කහං ඉමෙ ගච්ඡන්තී’’ති එකං මනුස්සං පුච්ඡි. කිං ත්වං, අය්‍යො, න ජානාසි? ලොකෙ බුද්ධධම්මසඞ්ඝරතනානි නාම උප්පන්නානි, ඉච්චෙසො මහාජනො සත්ථු සන්තිකං ධම්මකථං සොතුං ගච්ඡතීති. තස්ස ‘‘බුද්ධො’’ති වචනං ඡවිචම්මාදීනි ඡින්දිත්වා අට්ඨිමිඤ්ජං ආහච්ච අට්ඨාසි. සො අත්තනො පරිජනපරිවුතො තාය පරිසාය සද්ධිං විහාරං ගන්ත්වා, සත්ථු මධුරස්සරෙන ධම්මං දෙසෙන්තස්ස පරිසපරියන්තෙ ඨිතො, ධම්මං සුත්වා පබ්බජ්ජාය චිත්තං උප්පාදෙසි. අථ තථාගතෙන කාලං විදිත්වා පරිසාය උය්‍යොජිතාය සත්ථාරං උපසඞ්කමිත්වා, වන්දිත්වා, ස්වාතනාය නිමන්තෙත්වා, දුතියදිවසෙ මණ්ඩපං කාරෙත්වා, ආසනානි පඤ්ඤාපෙත්වා, බුද්ධප්පමුඛස්ස සඞ්ඝස්ස මහාදානං දත්වා, භුත්තපාතරාසො උපොසථඞ්ගානි අධිට්ඨාය භණ්ඩාගාරිකං පක්කොසාපෙත්වා, ‘‘එත්තකං ධනං විස්සජ්ජිතං, එත්තකං ධනං න විස්සජ්ජිත’’න්ති සබ්බං ආචික්ඛිත්වා, ‘‘ඉමං සාපතෙය්‍යං මය්හං කනිට්ඨස්ස දෙහී’’ති සබ්බං නිය්‍යාතෙත්වා, සත්ථු සන්තිකෙ පබ්බජිත්වා, කම්මට්ඨානපරායණො අහොසි.

Zu jener Zeit hatten die Einwohner von Sāvatthi nach dem Frühstück die Uposatha-Gelübde auf sich genommen, trugen reine Obergewänder, hielten Duftstoffe, Blumen und dergleichen in den Händen und gingen, ganz dem Buddha, der Lehre und der Gemeinschaft zugewandt, geneigt und hingegeben, durch das Südtor hinaus zum Jetavana-Kloster. Als er sie sah, fragte er einen Mann: „Wohin gehen diese Leute?“ – „Weißt du es denn nicht, Herr? Die Juwelen des Buddha, der Lehre und der Gemeinschaft sind in der Welt erschienen, und deshalb geht diese große Menschenmenge zum Meister, um einen Vortrag über die Lehre zu hören.“ Als er das Wort „Buddha“ hörte, drang es ihm durch Haut und Fleisch bis ins Knochenmark und blieb dort haften. Er ging, umgeben von seinem Gefolge, zusammen mit jener Menge zum Kloster, stellte sich an den Rand der Versammlung, während der Meister mit süßer Stimme die Lehre verkündete, und fasste nach dem Hören der Lehre den Entschluss zur Ordination. Als nun der Tathāgata die rechte Zeit erkannte und die Versammlung entließ, trat er an den Meister heran, verneigte sich vor ihm und lud ihn für den nächsten Tag ein. Am zweiten Tag ließ er eine Halle errichten, Sitze herrichten, spendete der vom Buddha angeführten Mönchsgemeinschaft eine große Gabe, nahm nach dem Frühstück die Uposatha-Gelübde auf sich, ließ den Schatzmeister rufen, erklärte alles mit den Worten: „So viel Vermögen wurde ausgegeben, so viel Vermögen wurde nicht ausgegeben“, übergab alles mit den Worten: „Gib diesen Besitz meinem jüngeren Bruder“, wurde in der Gegenwart des Meisters ordiniert und widmete sich ganz dem Meditationsobjekt.

අථස්ස කම්මට්ඨානං මනසිකරොන්තස්ස කම්මට්ඨානං න උපට්ඨාති. තතො චින්තෙසි – ‘‘අයං ජනපදො මය්හං අසප්පායො, යංනූනාහං සත්ථු සන්තිකෙ කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා සකරට්ඨමෙව ගච්ඡෙය්‍ය’’න්ති. අථ පුබ්බණ්හසමයෙ පිණ්ඩාය චරිත්වා, සායන්හෙ පටිසල්ලානා වුට්ඨහිත්වා, භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා, කම්මට්ඨානං කථාපෙත්වා, සත්ත සීහනාදෙ නදිත්වා, පක්කාමි. තෙන වුත්තං, ‘‘අථ ඛො ආයස්මා පුණ්ණො…පෙ… විහරතී’’ති.

Doch als er über das Meditationsobjekt nachdachte, stellte sich das Meditationsobjekt bei ihm nicht ein. Daraufhin dachte er: „Diese Gegend ist mir unzuträglich. Wie wäre es, wenn ich vom Meister ein Meditationsobjekt empfinge und in mein Heimatland zurückkehrte?“ Da ging er am Vormittag auf Almosenrunde, erhob sich am Abend aus der Zurückgezogenheit, suchte den Erhabenen auf, bat um eine Darlegung des Meditationsobjekts, stieß sieben Löwenrufe aus und brach auf. Deshalb heißt es: „Da ging nun der ehrwürdige Puṇṇa... verweilt.“

කත්ථ [Pg.22] පනායං විහාසීති? චතූසු ඨානෙසු විහාසි. සුනාපරන්තරට්ඨං තාව පවිසිත්වා ච අබ්බුහත්ථපබ්බතං නාම පත්වා වාණිජගාමං පිණ්ඩාය පාවිසි. අථ නං කනිට්ඨභාතා සඤ්ජානිත්වා භික්ඛං දත්වා, ‘‘භන්තෙ, අඤ්ඤත්ථ අගන්ත්වා ඉධෙව වසථා’’ති පටිඤ්ඤං කාරෙත්වා තත්ථෙව වසාපෙසි.

Wo aber verweilte er? Er verweilte an vier Orten. Zunächst betrat er das Land Sunāparanta, erreichte den Berg namens Abbuhattha und ging im Händlerdorf auf Almosenrunde. Da erkannte ihn sein jüngerer Bruder, gab ihm Almosenspeise, bewog ihn mit den Worten: „Ehrwürdiger Herr, geht nicht anderswohin, sondern wohnt genau hier!“ zu einem Versprechen und ließ ihn ebendort die Regenzeit verbringen.

තතො සමුද්දගිරිවිහාරං නාම අගමාසි. තත්ථ අයකන්තපාසාණෙහි පරිච්ඡින්දිත්වා කතචඞ්කමො අත්ථි, කොචි තං චඞ්කමිතුං සමත්ථො නාම නත්ථි. තත්ථ සමුද්දවීචියො ආගන්ත්වා අයකන්තපාසාණෙසු පහරිත්වා මහාසද්දං කරොන්ති. ථෙරො ‘‘කම්මට්ඨානං මනසිකරොන්තානං ඵාසුවිහාරො හොතූ’’ති සමුද්දං නිස්සද්දං කත්වා අධිට්ඨාසි.

Von dort begab er sich zum Kloster namens Samuddagiri. Dort gab es einen Wandelpfad, der mit Magnetsteinen eingefasst war; niemand war in der Lage, dort auf und ab zu gehen. Dort kamen die Meereswellen heran, schlugen gegen die Magnetsteine und machten einen gewaltigen Lärm. Der ältere Mönch (Thera) dachte: „Möge es für jene, die über ein Meditationsobjekt kontemplieren, ein angenehmer Aufenthalt sein!“, machte das Meer still und fasste diesen Entschluss durch Willenskraft.

තතො මාතුලගිරිං නාම අගමාසි. තත්ථපි සකුණසඞ්ඝො උස්සන්නො රත්තිඤ්ච දිවා ච සද්දො එකාබද්ධොව අහොසි. ථෙරො ‘‘ඉදං ඨානං න ඵාසුක’’න්ති තතො මකුලකාරාමවිහාරං නාම ගතො. සො වාණිජගාමස්ස නාතිදූරො නච්චාසන්නො ගමනාගමනසම්පන්නො විවිත්තො අප්පසද්දො. ථෙරො ‘‘ඉමං ඨානං ඵාසුක’’න්ති තත්ථ රත්තිට්ඨානදිවාට්ඨානචඞ්කමනාදීනි කාරෙත්වා වස්සං උපගච්ඡි. එවං චතූසු ඨානෙසු විහාසි.

Von dort begab er sich zum Berg namens Mātulagiri. Auch dort gab es eine riesige Schar von Vögeln, und Tag und Nacht war ihr Lärm ununterbrochen zu hören. Der ältere Mönch dachte: „Dieser Ort ist nicht angenehm“, und ging von dort zum Kloster namens Makulakārāma. Dieses lag weder zu weit weg noch zu nah am Händlerdorf, war gut erreichbar, abgeschieden und geräuscharm. Der ältere Mönch dachte: „Dieser Ort ist angenehm“, ließ dort Nacht- und Tagunterkünfte, einen Wandelpfad und dergleichen herrichten und verbrachte dort die Regenzeit. So verweilte er an vier Orten.

අථෙකදිවසං තස්මිංයෙව අන්තොවස්සෙ පඤ්ච වාණිජසතානි ‘‘පරසමුද්දං ගච්ඡාමා’’ති නාවාය භණ්ඩං පක්ඛිපිංසු. නාවාරොහනදිවසෙ ථෙරස්ස කනිට්ඨභාතා ථෙරං භොජෙත්වා, ථෙරස්ස සන්තිකෙ සික්ඛාපදානි ගහෙත්වා, වන්දිත්වා, ‘‘භන්තෙ, සමුද්දො නාම අසද්ධෙය්‍යො අනෙකන්තරායො, අම්හෙ ආවජ්ජෙය්‍යාථා’’ති වත්වා නාවං ආරුහි. නාවා උත්තමජවෙන ගච්ඡමානා අඤ්ඤතරං දීපකං පාපුණි. මනුස්සා ‘‘පාතරාසං කරිස්සාමා’’ති දීපකෙ උත්තිණ්ණා. තස්මිං පන දීපකෙ අඤ්ඤං කිඤ්චි නත්ථි, චන්දනවනමෙව අහොසි.

Eines Tages, noch während derselben Regenzeit, luden fünfhundert Händler ihre Waren auf ein Schiff, mit den Worten: „Wir fahren über das Meer.“ Am Tag der Einschiffung bewirtete der jüngere Bruder des Theras den Thera, nahm bei dem Thera die Tugendregeln auf sich, verneigte sich vor ihm und sagte: „Ehrwürdiger Herr, das Meer ist wahrlich unberechenbar und birgt viele Gefahren; bitte denkt an uns!“, und bestieg das Schiff. Das Schiff fuhr mit großer Schnelligkeit dahin und erreichte eine bestimmte kleine Insel. Die Menschen gingen auf der Insel an Land, um ihr Frühstück zuzubereiten. Auf jener Insel gab es jedoch nichts anderes als einen Sandelholzwald.

අථෙකො වාසියා රුක්ඛං ආකොටෙත්වා ලොහිතචන්දනභාවං ඤත්වා ආහ – ‘‘භො, මයං ලාභත්ථාය පරසමුද්දං ගච්ඡාම, ඉතො ච උත්තරි ලාභො නාම නත්ථි, චතුරඞ්ගුලමත්තා ඝටිකා සතසහස්සං අග්ඝති. හාරෙතබ්බයුත්තකං භණ්ඩං හාරෙත්වා චන්දනස්ස පූරෙස්සාමා’’ති තෙ තථා කරිංසු[Pg.23]. චන්දනවනෙ අධිවත්ථා අමනුස්සා කුජ්ඣිත්වා, ‘‘ඉමෙහි අම්හාකං චන්දනවනං නාසිතං ඝාතෙස්සාම නෙ’’ති චින්තෙත්වා – ‘‘ඉධෙව ඝාතිතෙසු සබ්බං එකකුණපං භවිස්සති, සමුද්දමජ්ඣෙ නෙසං නාවං ඔසීදෙස්සාමා’’ති ආහංසු. අථ නෙසං නාවං ආරුය්හ මුහුත්තං ගතකාලෙයෙව උප්පාතිකං උට්ඨපෙත්වා සයම්පි තෙ අමනුස්සා භයානකානි රූපානි දස්සයිංසු. භීතා මනුස්සා අත්තනො අත්තනො දෙවතානං නමස්සන්ති. ථෙරස්ස කනිට්ඨො චූළපුණ්ණකුටුම්බිකො ‘‘මය්හං භාතා අවස්සයො හොතූ’’ති ථෙරස්ස නමස්සමානො අට්ඨාසි.

Da schlug einer mit einer Axt an einen Baum, und als er erkannte, dass es sich um rotes Sandelholz handelte, sagte er: „Ihr Lieben, wir begeben uns um des Gewinns willen auf eine Reise über das Meer. Doch einen größeren Gewinn als diesen gibt es nicht. Ein nur vier Zoll großes Stück Sandelholz ist einhunderttausend wert. Lasst uns die entbehrlichen Waren wegwerfen und das Schiff mit Sandelholz füllen!“ Sie taten so. Die im Sandelholzwald lebenden Nicht-Menschen wurden zornig und dachten: „Diese Leute haben unseren Sandelholzwald zerstört, wir werden sie töten!“ Doch dann überlegten sie: „Wenn sie hier getötet werden, wird die ganze Insel voller Leichen sein. Wir wollen ihr Schiff mitten auf dem Meer versenken.“ Als jene nun das Schiff bestiegen hatten und erst eine kurze Weile gefahren waren, ließen die Nicht-Menschen eine gewaltige Sturmflut aufsteigen und zeigten sich auch selbst in furchterregenden Gestalten. Die verängstigten Menschen flehten ihre jeweiligen Gottheiten an. Der jüngere Bruder des Theras, der Hausvater Cūḷapuṇṇa, dachte: „Möge mein Bruder meine Zuflucht sein!“, und stand da, während er sich ehrfurchtsvoll an den Namen des Theras erinnerte.

ථෙරොපි කිර තස්මිංයෙව ඛණෙ ආවජ්ජෙත්වා, තෙසං බ්‍යසනුප්පත්තිං ඤත්වා, වෙහාසං උප්පතිත්වා, අභිමුඛො අට්ඨාසි. අමනුස්සා ථෙරං දිස්වාව ‘‘අය්‍යො පුණ්ණත්ථෙරො එතී’’ති අපක්කමිංසු, උප්පාතිකං සන්නිසීදි. ථෙරො ‘‘මා භායථා’’ති තෙ අස්සාසෙත්වා ‘‘කහං ගන්තුකාමත්ථා’’ති පුච්ඡි. භන්තෙ, අම්හාකං සකට්ඨානමෙව ගච්ඡාමාති. ථෙරො නාවඞ්ගණෙ අක්කමිත්වා ‘‘එතෙසං ඉච්ඡිතට්ඨානං ගච්ඡතූ’’ති අධිට්ඨාසි. වාණිජා සකට්ඨානං ගන්ත්වා, තං පවත්තිං පුත්තදාරස්ස ආරොචෙත්වා, ‘‘එථ ථෙරං සරණං ගච්ඡාමා’’ති පඤ්චසතාපි අත්තනො පඤ්චහි මාතුගාමසතෙහි සද්ධිං තීසු සරණෙසු පතිට්ඨාය උපාසකත්තං පටිවෙදෙසුං. තතො නාවාය භණ්ඩං ඔතාරෙත්වා ථෙරස්ස එකං කොට්ඨාසං කත්වා, ‘‘අයං, භන්තෙ, තුම්හාකං කොට්ඨාසො’’ති ආහංසු. ථෙරො මය්හං විසුං කොට්ඨාසකිච්චං නත්ථි. සත්ථා පන තුම්හෙහි දිට්ඨපුබ්බොති. න දිට්ඨපුබ්බො, භන්තෙති. තෙන හි ඉමිනා සත්ථු මණ්ඩලමාළං කරොථ. එවං සත්ථාරං පස්සිස්සථාති. තෙ සාධු, භන්තෙති. තෙන ච කොට්ඨාසෙන අත්තනො ච කොට්ඨාසෙහි මණ්ඩලමාළං කාතුං ආරභිංසු.

Auch der Thera, so heißt es, richtete genau in jenem Augenblick seine Aufmerksamkeit darauf, erkannte ihr drohendes Verderben, flog in die Luft empor und stellte sich ihnen entgegen. Kaum sahen die Nicht-Menschen den Thera, riefen sie: „Der ehrwürdige Thera Puṇṇa kommt!“, und wichen zurück; die Sturmflut legte sich. Der Thera beruhigte sie mit den Worten: „Fürchtet euch nicht!“, und fragte: „Wohin wollt ihr reisen?“ Sie antworteten: „Ehrwürdiger Herr, wir wollen an unseren eigenen Heimatort zurückkehren.“ Der Thera betrat das Deck des Schiffes und bestimmte feierlich: „Möge dieses Schiff an den von ihnen gewünschten Ort gelangen!“ Die Kaufleute erreichten ihren Heimatort, berichteten ihren Frauen und Kindern von diesem Ereignis und sagten: „Kommt, lasst uns beim Thera Zuflucht nehmen!“ Alle fünfhundert Kaufleute ließen sich zusammen mit ihren fünfhundert Frauen in den drei Zufluchten nieder und erklärten sich zu Laienanhängern. Danach luden sie die Waren aus dem Schiff, bereiteten einen Anteil für den Thera vor und sagten: „Ehrwürdiger Herr, dies ist Euer Anteil.“ Der Thera sprach: „Ich habe keine Verwendung für einen eigenen Anteil. Habt ihr aber den Meister jemals zuvor gesehen?“ Sie antworteten: „Nein, ehrwürdiger Herr, wir haben ihn noch nie gesehen.“ – „Nun, dann baut mit diesem Sandelholz eine Rundhalle für den Meister. Auf diese Weise werdet ihr den Meister sehen.“ Sie willigten ein: „Sehr wohl, ehrwürdiger Herr“, und begannen, sowohl mit dem Anteil des Theras als auch mit ihren eigenen Anteilen die Rundhalle zu errichten.

සත්ථාපි කිර තං ආරද්ධකාලතො පට්ඨාය පරිභොගං අකාසි. ආරක්ඛමනුස්සා රත්තිං ඔභාසං දිස්වා, ‘‘මහෙසක්ඛා දෙවතා අත්ථී’’ති සඤ්ඤං කරිංසු. උපාසකා මණ්ඩලමාළඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝස්ස ච සෙනාසනානි නිට්ඨාපෙත්වා දානසම්භාරං සජ්ජෙත්වා, ‘‘කතං, භන්තෙ, අම්හෙහි අත්තනො කිච්චං, සත්ථාරං පක්කොසථා’’ති ථෙරස්ස ආරොචෙසුං. ථෙරො සායන්හසමයෙ ඉද්ධියා සාවත්ථිං ගන්ත්වා, ‘‘භන්තෙ, වාණිජගාමවාසිනො තුම්හෙ දට්ඨුකාමා[Pg.24], තෙසං අනුකම්පං කරොථා’’ති භගවන්තං යාචි. භගවා අධිවාසෙසි. ථෙරො සකට්ඨානමෙව පච්චාගතො.

Auch der Meister, so heißt es, nutzte die Halle von dem Augenblick an, als mit dem Bau begonnen wurde. Die Wächter sahen nachts den hellen Glanz und dachten: „Hier weilt eine mächtige Gottheit.“ Als die Laienanhänger die Rundhalle und die Wohnstätten für die Mönchsgemeinde fertiggestellt und die Gaben für das Almosengeben vorbereitet hatten, teilten sie dem Thera mit: „Ehrwürdiger Herr, wir haben unsere Aufgabe erfüllt. Bitte ladet den Meister ein!“ Am Abend begab sich der Thera mit übernatürlicher Kraft nach Sāvatthi und bat den Erhabenen: „Ehrwürdiger Herr, die Bewohner des Kaufmannsdorfs wünschen Euch zu sehen. Bitte habt Mitgefühl mit ihnen!“ Der Erhabene willigte ein. Der Thera kehrte an seinen eigenen Wohnort zurück.

භගවාපි ආනන්දත්ථෙරං ආමන්තෙසි, ‘‘ආනන්ද, ස්වෙ සුනාපරන්තෙ වාණිජගාමෙ පිණ්ඩාය චරිස්සාම, ත්වං එකූනපඤ්චසතානං භික්ඛූනං සලාකං දෙහී’’ති. ථෙරො ‘‘සාධු, භන්තෙ’’ති භික්ඛුසඞ්ඝස්ස තමත්ථං ආරොචෙත්වා, ‘‘ආකාසචාරී භික්ඛූ සලාකං ගණ්හන්තූ’’ති ආහ. තංදිවසං කුණ්ඩධානත්ථෙරො පඨමං සලාකං අග්ගහෙසි. වාණිජගාමවාසිනොපි ‘‘ස්වෙ කිර සත්ථා ආගමිස්සතී’’ති ගාමමජ්ඣෙ මණ්ඩපං කත්වා දානග්ගං සජ්ජයිංසු. භගවා පාතොව සරීරපටිජග්ගනං කත්වා, ගන්ධකුටිං පවිසිත්වා, ඵලසමාපත්තිං අප්පෙත්වා, නිසීදි. සක්කස්ස පණ්ඩුකම්බලසිලාසනං උණ්හං අහොසි. සො ‘‘කිං ඉද’’න්ති ආවජ්ජෙත්වා සත්ථු සුනාපරන්තගමනං දිස්වා, විස්සකම්මං ආමන්තෙසි, ‘‘තාත, අජ්ජ භගවා තිංසමත්තානි යොජනසතානි පිණ්ඩචාරං ගමිස්සති. පඤ්ච කූටාගාරසතානි මාපෙත්වා ජෙතවනද්වාරකොට්ඨකමත්ථකෙ ගමනසජ්ජානි කත්වා ඨපෙහී’’ති. සො තථා අකාසි. භගවතො කූටාගාරං චතුමුඛං අහොසි, ද්වින්නං අග්ගසාවකානං ද්විමුඛානි, සෙසානි එකමුඛානි, සත්ථා ගන්ධකුටිතො නික්ඛමිත්වා පටිපාටියා ඨපිතකූටාගාරෙසු ධුරකූටාගාරං පාවිසි. ද්වෙ අග්ගසාවකෙ ආදිං කත්වා එකූනපඤ්චභික්ඛුසතානිපි කූටාගාරගතානි අහෙසුං. එකං තුච්ඡං කූටාගාරං අහොසි, පඤ්චපි කූටාගාරසතානි ආකාසෙ උප්පත්තිංසු.

Auch der Erhabene wandte sich an den Thera Ānanda: „Ānanda, morgen werden wir im Kaufmannsdorf in Sunāparanta um Almosenspeise wandern. Gib vierhundertneunundneunzig Mönchen das Losholz.“ Der Thera antwortete: „Sehr wohl, ehrwürdiger Herr“, teilte dies der Mönchsgemeinde mit und sagte: „Mögen jene Mönche, die durch die Luft fliegen können, das Losholz nehmen.“ An jenem Tag nahm der Thera Kuṇḍadhāna als Erster das Losholz. Auch die Bewohner des Kaufmannsdorfs dachten: „Morgen, so heißt es, wird der Meister kommen“, errichteten mitten im Dorf eine Zelthalle und bereiteten die Almosenspende vor. Der Erhabene verrichtete frühmorgens seine körperliche Pflege, betrat die Duftkammer, trat in die Frucht-Errungenschaft ein und setzte sich nieder. Da wurde der rötliche Steinsitz Sakkas heiß. Er überlegte: „Was ist das?“, richtete seine Aufmerksamkeit darauf, sah die Reise des Meisters nach Sunāparanta und rief Vissakamma: „Mein Lieber, heute wird der Erhabene eine etwa dreihundert Yojanas weite Reise zur Almosensammlung antreten. Erschaffe fünfhundert fliegende Pavillons, mache sie reisefertig und stelle sie über dem Torbogen des Jetavana-Klosters auf!“ Er tat genau so. Der Pavillon des Erhabenen hatte vier Zugänge, die Pavillons der beiden Hauptschüler hatten zwei Zugänge und die übrigen jeweils einen Zugang. Der Meister verließ die Duftkammer und betrat den vordersten der in einer Reihe aufgestellten Pavillons. Auch die vierhundertneunundneunzig Mönche, angefangen bei den beiden Hauptschülern, bestiegen die Pavillons. Ein Pavillon blieb leer. Und alle fünfhundert Pavillons flogen empor in die Luft.

සත්ථා සච්චබන්ධපබ්බතං නාම පත්වා කූටාගාරං ආකාසෙ ඨපෙසි. තස්මිං පබ්බතෙ සච්චබන්ධො නාම මිච්ඡාදිට්ඨිකතාපසො මහාජනං මිච්ඡාදිට්ඨිං උග්ගණ්හාපෙන්තො ලාභග්ගයසග්ගප්පත්තො හුත්වා වසති, අබ්භන්තරෙ චස්ස අන්තොචාටියං පදීපො විය අරහත්තඵලස්ස උපනිස්සයො ජලති. තං දිස්වා ‘‘ධම්මමස්ස කථෙස්සාමී’’ති ගන්ත්වා ධම්මං දෙසෙසි. තාපසො දෙසනාපරියොසානෙ අරහත්තං පාපුණි. මග්ගෙනෙවස්ස අභිඤ්ඤා ආගතා. සො එහිභික්ඛු හුත්වා ඉද්ධිමයපත්තචීවරධරො තුච්ඡකූටාගාරං පාවිසි.

Als der Meister den Berg namens Saccabandha erreicht hatte, ließ er die fliegenden Pavillons in der Luft verweilen. Auf jenem Berg lebte ein falscher Ansichten anhängender Asket namens Saccabandha, der die Menschen falsche Ansichten lehrte und im Genuss von höchstem Gewinn und Ruhm lebte. Doch in seinem Inneren leuchtete die Eignung zur Frucht der Arhatschaft wie eine Lampe in einem Tongefäß. Als der Meister dies sah, dachte er: „Ich werde ihm die Lehre verkünden“, begab sich dorthin und lehrte ihn den Dhamma. Am Ende der Lehrverkündigung erlangte der Asket die Arhatschaft. Zugleich mit dem Pfad erwarb er auch die höheren Geisteskräfte. Er wurde durch die Worte „Komm, Mönch!“ ordiniert, trug eine durch Willenskraft geschaffene Schale sowie Roben und betrat den leeren Pavillon.

භගවා [Pg.25] කූටාගාරගතෙහි පඤ්චහි භික්ඛුසතෙහි සද්ධිං වාණිජගාමං ගන්ත්වා, කූටාගාරානි අදිස්සමානකානි කත්වා, වාණිජගාමං පාවිසි. වාණිජා බුද්ධප්පමුඛස්ස සඞ්ඝස්ස මහාදානං දත්වා සත්ථාරං මකුලකාරාමං නයිංසු. සත්ථා මණ්ඩලමාළං පාවිසි. මහාජනො යාව සත්ථා භත්තදරථං පටිප්පස්සම්භෙති, තාව පාතරාසං කත්වා උපොසථඞ්ගානි සමාදාය බහුං ගන්ධඤ්ච පුප්ඵඤ්ච ආදාය ධම්මස්සවනත්ථාය ආරාමං පච්චාගමාසි. සත්ථා ධම්මං දෙසෙසි. මහාජනස්ස බන්ධනමොක්ඛො ජාතො, මහන්තං බුද්ධකොලාහලං අහොසි.

Zusammen mit den fünfhundert Mönchen in den Pavillons begab sich der Erhabene zum Kaufmannsdorf, machte die Pavillons unsichtbar und betrat das Dorf. Die Kaufleute spendeten der Mönchsgemeinde mit dem Buddha an der Spitze ein großes Almosen und geleiteten den Meister zum Makulakārāma-Kloster. Der Meister betrat die Rundhalle. Während der Meister die Müdigkeit nach dem Mahl abklingen ließ, frühstückten die Menschen, nahmen die Uposatha-Gelübde auf sich, nahmen reichlich Duftstoffe sowie Blumen mit und kehrten in das Kloster zurück, um der Lehre zuzuhören. Der Meister verkündete die Lehre. Unter den Menschen geschah die Befreiung von den Fesseln, und ein gewaltiger Jubel über den Buddha brach aus.

සත්ථා මහාජනස්ස සඞ්ගහත්ථාය සත්තාහං තත්ථෙව වසි, අරුණං පන මහාගන්ධකුටියංයෙව උට්ඨපෙසි. සත්තාහම්පි ධම්මදෙසනාපරියොසානෙ චතුරාසීතියා පාණසහස්සානං ධම්මාභිසමයො අහොසි. තත්ථ සත්තාහං වසිත්වා, වාණිජගාමෙ පිණ්ඩාය චරිත්වා, ‘‘ත්වං ඉධෙව වසාහී’’ති පුණ්ණත්ථෙරං නිවත්තෙත්වා අන්තරෙ නම්මදානදී නාම අත්ථි, තස්සා තීරං අගමාසි. නම්මදා නාගරාජා සත්ථු පච්චුග්ගමනං කත්වා, නාගභවනං පවෙසෙත්වා, තිණ්ණං රතනානං සක්කාරං අකාසි. සත්ථා තස්ස ධම්මං කථෙත්වා නාගභවනා නික්ඛමි. සො ‘‘මය්හං, භන්තෙ, පරිචරිතබ්බං දෙථා’’ති යාචි. භගවා නම්මදානදීතීරෙ පදචෙතියං දස්සෙසි. තං වීචීසු ආගතාසු පිධීයති, ගතාසු විවරීයති. මහාසක්කාරපත්තං අහොසි. සත්ථා තතො නික්ඛමිත්වා සච්චබන්ධපබ්බතං ගන්ත්වා සච්චබන්ධං ආහ – ‘‘තයා මහාජනො අපායමග්ගෙ ඔතාරිතො. ත්වං ඉධෙව වසිත්වා, එතෙසං ලද්ධිං විස්සජ්ජාපෙත්වා, නිබ්බානමග්ගෙ පතිට්ඨාපෙහී’’ති. සොපි පරිචරිතබ්බං යාචි. සත්ථා ඝනපිට්ඨිපාසාණෙ අල්ලමත්තිකපිණ්ඩම්හි ලඤ්ඡනං විය පදචෙතියං දස්සෙසි. තතො ජෙතවනමෙව ගතො. එතමත්ථං සන්ධාය තෙනෙව අන්තරවස්සෙනාතිආදි වුත්තං.

Der Meister verweilte sieben Tage lang genau dort, um der großen Menge Beistand zu leisten, doch die Morgendämmerung ließ er stets in der Großen Duftkammer aufsteigen. Auch während dieser sieben Tage kam es am Ende der Lehrrede bei 84.000 lebenden Wesen zur Durchdringung der Wahrheit (Dhammābhisamaya). Nachdem er dort sieben Tage verweilt hatte, im Dorf Vāṇija um Almosen gegangen war und den ehrwürdigen Puṇṇa mit den Worten „Verweile du genau hier!“ zurückgeschickt hatte, begab er sich an das Ufer des auf dem Weg liegenden Flusses namens Nammadā. Der Nāga-König Nammadā zog aus, um den Meister zu empfangen, führte ihn in sein Nāga-Reich und erwies den Drei Juwelen Ehrerbietung. Nachdem der Meister ihm die Lehre verkündet hatte, verließ er das Nāga-Reich. Dieser bat: „Ehrwürdiger Herr, gewährt mir ein Objekt zur beständigen Verehrung!“ Der Erhabene hinterließ am Ufer des Flusses Nammadā einen Fußabdruck. Wenn die Wellen herankommen, wird er bedeckt; wenn sie zurückweichen, wird er sichtbar. Er erlangte große Verehrung. Der Meister brach von dort auf, begab sich zum Saccabandha-Berg und sprach zu Saccabandha: „Durch dich wurde die große Menge auf den Pfad des Verderbens geführt. Verweile du genau hier, bringe sie dazu, ihre falschen Ansichten aufzugeben, und gründe sie fest auf dem Pfad zum Nibbāna!“ Auch dieser bat um ein Objekt zur Verehrung. Der Meister hinterließ auf einer soliden Felsplatte einen Fußabdruck wie ein Siegel auf einem Klumpen feuchten Tons. Von dort kehrte er ins Jetavana zurück. Im Hinblick auf diese Bedeutung wurde der Text mit den Worten „teneva antaravassena“ usw. gesprochen.

පරිනිබ්බායීති අනුපාදිසෙසාය නිබ්බානධාතුයා පරිනිබ්බායි. මහාජනො ථෙරස්ස සත්ත දිවසානි සරීරපූජං කත්වා, බහූනි ගන්ධකට්ඨානි සමොධානෙත්වා, සරීරං ඣාපෙත්වා ධාතුයො ආදාය චෙතියං අකාසි. සම්බහුලා භික්ඛූති ථෙරස්ස ආළාහනට්ඨානෙ ඨිතභික්ඛූ. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙව. ඡට්ඨං උත්තානමෙව.

„Parinibbāyi“ bedeutet: Er erlosch völlig im Element des Erlöschens ohne verbleibende Existenzgrundlagen (anupādisesa-nibbānadhātu). Die große Menge erwies dem Leichnam des Thera sieben Tage lang die letzte Ehre, trug viel duftendes Holz zusammen, verbrannte den Körper, nahm die Reliquien an sich und errichtete einen Schrein (Cetiya). „Sambahulā bhikkhū“ bezieht sich auf jene Mönche, die an der Kremationsstätte des Thera anwesend waren. Der Rest ist überall ganz klar. Die sechste [Lehrrede] ist ebenfalls ganz klar.

7-8. පඨමඑජාසුත්තාදිවණ්ණනා

7-8. Erläuterung des ersten Sutta über das Begehren (Paṭhama-ejā-sutta) und andere.

90-91. සත්තමෙ [Pg.26] එජාති තණ්හා. සා හි චලනට්ඨෙන එජාති වුච්චති. සාව ආබාධනට්ඨෙන රොගො, අන්තො දුස්සනට්ඨෙන ගණ්ඩො, නිකන්තනට්ඨෙන සල්ලං. තස්මාති යස්මා එජා රොගො චෙව ගණ්ඩො ච සල්ලඤ්ච, තස්මා. චක්ඛුං න මඤ්ඤෙය්‍යාතිආදි වුත්තනයමෙව, ඉධාපි සබ්බං හෙට්ඨා ගහිතමෙව සංකඩ්ඪිත්වා දස්සිතං. අට්ඨමං වුත්තනයමෙව.

90-91. Im siebten [Sutta] bezeichnet „ejā“ das Begehren (taṇhā). Denn dieses wird wegen seiner Eigenschaft der Unruhe als „ejā“ bezeichnet. Eben dieses wird wegen seiner quälenden Natur als „Krankheit“ (rogo), wegen seiner im Inneren verderbenden Natur als „Geschwür“ (gaṇḍo) und wegen seiner tief einschneidenden Natur als „Pfeil“ (salla) bezeichnet. „Tasmā“ (daher) bedeutet: Weil das Begehren sowohl eine Krankheit, ein Geschwür als auch ein Pfeil ist, darum. Die Passage beginnend mit „cakkhuṃ na maññeyya“ ist genau in der bereits erklärten Weise zu verstehen; auch hier wird alles zuvor Behandelte zusammenfassend dargelegt. Das achte [Sutta] ist genau wie zuvor erklärt.

9-10. පඨමද්වයසුත්තාදිවණ්ණනා

9-10. Erläuterung des ersten Sutta über das Paar (Paṭhamadvaya-sutta) und andere.

92-93. නවමෙ ද්වයන්ති ද්වෙ ද්වෙ කොට්ඨාසෙ. දසමෙ ඉත්ථෙතං ද්වයන්ති එවමෙතං ද්වයං. චලඤ්චෙව බ්‍යථඤ්චාති අත්තනො සභාවෙන අසණ්ඨහනතො චලති චෙව බ්‍යථති ච. යොපි හෙතු යොපි පච්චයොති චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස වත්ථාරම්මණං හෙතු චෙව පච්චයො ච. කුතො නිච්චං භවිස්සතීති කෙන කාරණෙන නිච්චං භවිස්සති. යථා පන දාසස්ස දාසියා කුච්ඡිස්මිං ජාතො පුත්තො පරොව දාසො හොති, එවං අනිච්චමෙව හොතීති අත්ථො. සඞ්ගතීති සහගති. සන්නිපාතොති එකතො සන්නිපතනං. සමවායොති එකතො සමාගමො. අයං වුච්චති චක්ඛුසම්ඵස්සොති ඉමිනා සඞ්ගතිසන්නිපාතසමවායසඞ්ඛාතෙන පච්චයෙන උප්පන්නත්තා පච්චයනාමෙනෙව සඞ්ගති සන්නිපාතො සමවායොති අයං වුච්චති චක්ඛුසම්ඵස්සො.

92-93. Im neunten [Sutta] bedeutet „dvayaṃ“ (Paar) jeweils zwei Teile. Im zehnten bedeutet „itthetaṃ dvayaṃ“ „so ist dieses Paar“. „Calañceva byathañca“ (unbeständig und wandelbar) bedeutet: Da es aufgrund seiner eigenen Natur keinen Bestand hat, ist es unbeständig und wandelbar. „Was auch immer die Ursache, was auch immer die Bedingung ist“ bedeutet, dass Basis und Objekt des Sehbewusstseins sowohl Ursache als auch Bedingung sind. „Wie könnte es beständig sein?“ bedeutet: Aus welchem Grund sollte es beständig sein? So wie der Sohn, der im Leib einer Sklavin von einem Sklaven geboren wird, erst recht ein Sklave ist, ebenso ist es gänzlich unbeständig – das ist die Bedeutung. „Saṅgati“ bedeutet das Zusammengehen. „Sannipāto“ bedeutet das Zusammentreffen an einem Ort. „Samavāyo“ bedeutet das Zusammenkommen. „Dies nennt man Sehberührung“: Weil die Berührung durch die als Zusammentreffen, Zusammenkunft und Verbindung bezeichnete Bedingung entsteht, wird dieses Zusammentreffen, Zusammenkommen und Verbinden unter dem Namen der Bedingung selbst als „Sehberührung“ bezeichnet.

සොපි හෙතූති ඵස්සස්ස වත්ථු ආරම්මණං සහජාතා තයො ඛන්ධාති අයං හෙතු. ඵුට්ඨොති උපයොගත්ථෙ පච්චත්තං, ඵස්සෙන ඵුට්ඨමෙව ගොචරං වෙදනා වෙදෙති, චෙතනා චෙතෙති, සඤ්ඤා සඤ්ජානාතීති අත්ථො. ඵුට්ඨොති වා ඵස්සසමඞ්ගීපුග්ගලො, ඵස්සෙන ඵුට්ඨාරම්මණමෙව වෙදනාදීහි වෙදෙති චෙතෙති සඤ්ජානාතීතිපි වුත්තං හොති. ඉති ඉමස්මිං සුත්තෙ සමතිංසක්ඛන්ධා කථිතා හොන්ති. කථං? චක්ඛුද්වාරෙ තාව වත්ථු චෙව ආරම්මණඤ්ච රූපක්ඛන්ධො, ඵුට්ඨො වෙදෙතීති වෙදනාක්ඛන්ධො, චෙතෙතීති සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො, සඤ්ජානාතීති සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, විජානාතීති විඤ්ඤාණක්ඛන්ධොති. සෙසද්වාරෙසුපි එසෙව නයො. මනොද්වාරෙපි හි වත්ථුරූපං එකන්තතො රූපක්ඛන්ධො, රූපෙ පන ආරම්මණෙ සති ආරම්මණම්පි රූපක්ඛන්ධොති ඡ පඤ්චකාතිංස හොන්ති. සඞ්ඛෙපෙන පනෙතෙ ඡසුපි ද්වාරෙසු පඤ්චෙව [Pg.27] ඛන්ධාති සපච්චයෙ පඤ්චක්ඛන්ධෙ අනිච්චාති විත්ථාරෙත්වා වුච්චමානෙ බුජ්ඣනකානං අජ්ඣාසයෙන ඉදං සුත්තං දෙසිතන්ති.

„Auch diese Ursache“ bedeutet: Die Basis, das Objekt und die drei mitentstandenen Daseinsgruppen der Berührung stellen diese Ursache dar. „Phuṭṭho“ (berührt) steht als Nominativ im Sinne des Akkusativs; die Bedeutung ist: Das Gefühl erfährt das durch die Berührung bereits berührte Objekt, der Wille beabsichtigt es, und die Wahrnehmung nimmt es wahr. Oder aber „phuṭṭho“ bezeichnet die mit Berührung ausgestattete Person; es ist damit gesagt, dass diese das durch Berührung berührte Objekt mittels Gefühl usw. erfährt, beabsichtigt und wahrnimmt. Auf diese Weise werden in diesem Sutta dreißig Daseinsgruppen dargelegt. Wie? Am Augentor bilden zunächst die Basis und das Objekt die Formengruppe. Mit „berührt erfährt er“ ist die Gefühlstruppe (Gefühlsgruppe) gemeint; mit „beabsichtigt er“ die Gestaltungsgruppe; mit „nimmt er wahr“ die Wahrnehmungsgruppe und mit „erkennt er“ die Bewusstseinsgruppe. Ebenso verhält es sich bei den übrigen Toren. Denn auch am Geisttor ist die körperliche Basis ausnahmslos die Formengruppe; wenn zudem das Objekt körperlicher Natur ist, ist auch das Objekt die Formengruppe – so ergeben sechs Fünfer-Gruppen dreißig. Kurz gesagt gibt es an allen sechs Toren nur diese fünf Daseinsgruppen. Dieses Sutta wurde im Hinblick auf die Neigung jener dargelegt, die zur Erkenntnis fähig sind, indem ausführlich dargetan wird, dass die fünf Daseinsgruppen mitsamt ihren Bedingungen unbeständig sind.

ඡන්නවග්ගො නවමො.

Die Sechser-Gruppe (Channavagga) ist die neunte.

10. සළවග්ගො

10. Die Sechser-Gruppe (Saḷavagga)

1. අදන්තඅගුත්තවණ්ණනා

1. Erläuterung über das Ungezähmte und Ungeschützte (Adanta-agutta-vaṇṇanā)

94. සළවග්ගස්ස පඨමෙ අදන්තාති අදමිතා. අගුත්තාති අගොපිතා. අරක්ඛිතාති න රක්ඛිතා. අසංවුතාති අපිහිතා. දුක්ඛාධිවාහා හොන්තීති නෙරයිකාදිභෙදං අධිකදුක්ඛං ආවහනකා හොන්ති. සුඛාධිවාහා හොන්තීති ඣානමග්ගඵලපභෙදං අධිකසුඛං ආවහනකා හොන්ති. අධිවහාතිපි පාඨො, එසෙවත්ථො.

94. Im ersten [Sutta] der Sechser-Gruppe bedeutet „adantā“ ungezähmt. „Aguttā“ bedeutet ungeschützt (nicht behütet). „Arakkhitā“ bedeutet unbewacht. „Asaṃvutā“ bedeutet unverschlossen (unbehütet). „Dukkhādhivāhā honti“ (sie bringen Leiden) bedeutet, dass sie übermäßiges Leiden herbeiführen, wie etwa in den Höllenreichen. „Sukhādhivāhā honti“ (sie bringen Glück) bedeutet, dass sie übermäßiges Glück herbeiführen, welches sich in den Vertiefungen (jhāna), den Pfaden (magga) und Früchten (phala) manifestiert. Es gibt auch die Lesart „adhivahā“; die Bedeutung ist dieselbe.

සළෙවාති ඡ එව. අසංවුතො යත්ථ දුක්ඛං නිගච්ඡතීති යෙසු ආයතනෙසු සංවරවිරහිතො දුක්ඛං පාපුණාති. තෙසඤ්ච යෙ සංවරණං අවෙදිසුන්ති යෙ තෙසං ආයතනානං සංවරං වින්දිංසු පටිලභිංසු. විහරන්තානවස්සුතාති විහරන්ති අනවස්සුතා අතින්තා.

„Saḷeva“ bedeutet genau sechs. „Ungezügelt, wo er in Leiden gerät“ bezieht sich auf jene Sinnesbereiche (āyatana), in denen man, bar jeglicher Zügelung, ins Leiden gerät. „Und jene, die deren Zügelung erkannten“ bedeutet diejenigen, welche die Zügelung dieser Sinnesbereiche erlangt haben. „Sie verweilen unbefleckt“ (viharantā anavassutā) bedeutet, dass sie unbefleckt und unbenetzt [von Gier] leben.

අසාදිතඤ්ච සාදුන්ති අස්සාදවන්තඤ්ච මධුරඤ්ච. ඵස්සද්වයං සුඛදුක්ඛෙ උපෙක්ඛෙති සුඛඵස්සඤ්ච දුක්ඛඵස්සඤ්චාති ඉදං ඵස්සද්වයං උපෙක්ඛෙ, උපෙක්ඛාමෙවෙත්ථ උප්පාදෙය්‍යාති අත්ථො. ඵස්සද්වයං සුඛදුක්ඛං උපෙක්ඛොති වා පාඨො, ඵස්සහෙතුකං සුඛදුක්ඛං උපෙක්ඛො, සුඛෙ අනුරොධං දුක්ඛෙ ච විරොධං අනුප්පාදෙන්තො උපෙක්ඛකො භවෙය්‍යාතිපි අත්ථො. අනානුරුද්ධො අවිරුද්ධො කෙනචීති කෙනචි සද්ධිං නෙව අනුරුද්ධො න විරුද්ධො භවෙය්‍ය.

„Asāditañca sāduṃ“ bedeutet das Genussvolle (Angenehme) und das Süße (Liebliche). „Er begegnet dem zweifachen Kontakt von Lust und Schmerz mit Gleichmut“ bedeutet, dass man diesem zweifachen Kontakt – dem angenehmen Kontakt und dem unangenehmen Kontakt – mit Gleichmut begegnen und hierbei einzig Gleichmut entstehen lassen sollte. Es gibt auch die Lesart „phassadvayaṃ sukhadukkhaṃ upekkhoti“ [bzw. upekkho], was bedeutet, dass er dem durch Kontakt bedingten Glück und Leiden mit Gleichmut begegnet; die Bedeutung ist auch, dass er gleichmütig sein sollte, indem er weder Zuneigung (Gier) gegenüber dem Angenehmen noch Abneigung (Hass) gegenüber dem Unangenehmen entstehen lässt. „Weder zugetan noch feindselig gegenüber irgendjemandem“ bedeutet, dass er mit niemandem im Widerstreit oder in Zuneigung verbunden sein sollte.

පපඤ්චසඤ්ඤාති කිලෙසසඤ්ඤාය පපඤ්චසඤ්ඤා නාම හුත්වා. ඉතරීතරා නරාති ලාමකසත්තා පපඤ්චයන්තා උපයන්තීති පපඤ්චයමානා වට්ටං උපගච්ඡන්ති. සඤ්ඤිනොති සසඤ්ඤා සත්තා. මනොමයං ගෙහසිතඤ්ච සබ්බන්ති සබ්බමෙව පඤ්චකාමගුණගෙහනිස්සිතං මනොමයං විතක්කං. පනුජ්ජාති පනුදිත්වා නීහරිත්වා. නෙක්ඛම්මසිතං ඉරීයතීති දබ්බජාතිකො භික්ඛු නෙක්ඛම්මසිතං ඉරියෙන ඉරීයති.

„Voll von begrifflicher Vielfalt“ (papañcasaññā) bedeutet: mit einer durch Befleckung geprägten Wahrnehmung (kilesasaññā), die zu begrifflicher Vielfalt führt. „Allerlei Menschen“ (itarītarā narā) bezieht sich auf niedere und edle Wesen; „sie vervielfältigen und nähern sich“ (papañcayantā upayanti) bedeutet, dass sie das Samsara (vaṭṭa) vermehren und darin eingehen. „Wahrnehmend“ (saññino) meint Wesen mit Wahrnehmung. „All das Geistgeschaffene und dem Hausleben Verhaftete“ (manomayaṃ gehasitañca sabbaṃ) bezieht sich auf jeden rein gedanklichen, falschen Entschluss (vitakka), der an das Haus der f開放nfsinnigen Genüsse gebunden ist. „Vertreibend“ (panujja) bedeutet, nach dem Vertreiben und Beseitigen. „Wandelt in Entsagung verankert“ (nekkhammasitaṃ irīyati) bedeutet, dass der fähige (dabbajātika) Mönch in einer Haltung wandelt, die auf Entsagung beruht.

ඡස්සු යදා [Pg.28] සුභාවිතොති ඡසු ආරම්මණෙසු යදා සුට්ඨු භාවිතො. ඵුට්ඨස්ස චිත්තං න විකම්පතෙ ක්වචීති සුඛඵස්සෙන වා දුක්ඛඵස්සෙන වා ඵුට්ඨස්ස කිස්මිඤ්චි චිත්තං න කම්පති න වෙධති. භවත්ථ ජාතිමරණස්ස පාරගාති ජාතිමරණානං පාරං නිබ්බානං ගමකා හොථ.

„Wenn bezüglich der sechs gut entfaltet“ (chassu yadā subhāvito) bedeutet: wenn er bezüglich der sechs Sinnesobjekte hervorragend entfaltet ist. „Des Berührten Geist erzittert nirgends“ (phuṭṭhassa cittaṃ na vikampate kvaci) bedeutet: Des durch angenehmen oder unangenehmen Kontakt berührten Geistes eines solchen Mönchs Geist erzittert oder schwankt in keiner Weise gegenüber irgendetwas. „Werdet zu jenen, die an das jenseitige Ufer von Geburt und Tod gelangen“ (bhavattha jātimaraṇassa pāragā) bedeutet: Werdet zu jenen, die zum Nibbāna gelangen, welches das jenseitige Ufer von Geburt und Tod ist.

2. මාලුක්‍යපුත්තසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des Mālukyaputta-Suttas

95. දුතියෙ මාලුක්‍යපුත්තොති මාලුක්‍යබ්‍රාහ්මණියා පුත්තො. එත්ථාති එතස්මිං තව ඔවාදායාචනෙ. ඉමිනා ථෙරං අපසාදෙතිපි උස්සාදෙතිපි. කථං? අයං කිර දහරකාලෙ රූපාදීසු පමජ්ජිත්වා පච්ඡා මහල්ලකකාලෙ අරඤ්ඤවාසං පත්ථෙන්තො කම්මට්ඨානං යාචති. අථ භගවා ‘‘එත්ථ දහරෙ කිං වක්ඛාම? මාලුක්‍යපුත්තො විය තුම්හෙපි තරුණකාලෙ පමජ්ජිත්වා මහල්ලකකාලෙ අරඤ්ඤං පවිසිත්වා සමණධම්මං කරෙය්‍යාථා’’ති ඉමිනා අධිප්පායෙන භණන්තො ථෙරං අපසාදෙති නාම.

95. Im zweiten Sutta bezeichnet „Mālukyaputta“ den Sohn der Brahmin-Frau Mālukyā. „Hierbei“ (ettha) bedeutet: bei diesem deinem Bitten um Unterweisung. Hiermit tadelt der Erhabene den Thera und spornt ihn zugleich an. Wie tadelt er ihn? Dieser Thera war angeblich in jungen Jahren bezüglich Formen usw. nachlässig, und nun im Alter, während er sich nach dem Leben im Wald sehnt, bittet er um ein Meditationsobjekt (kammaṭṭhāna). Da sprach der Erhabene mit folgender Absicht, um den Thera zu tadeln: „Was sollen wir hierbei zu den jungen Mönchen sagen? Solltet ihr wie Mālukyaputta in der Jugend nachlässig sein, um dann im Alter in den Wald zu gehen und die Pflichten eines Asketen (samaṇadhamma) zu praktizieren?“

යස්මා පන ථෙරො මහල්ලකකාලෙපි අරඤ්ඤං පවිසිත්වා සමණධම්මං කාතුකාමො, තස්මා භගවා ‘‘එත්ථ දහරෙ කිං වක්ඛාම? අයං අම්හාකං මාලුක්‍යපුත්තො මහල්ලකකාලෙපි අරඤ්ඤං පවිසිත්වා සමණධම්මං කත්තුකාමො කම්මට්ඨානං යාචති, තුම්හෙ නාම තරුණකාලෙපි වීරියං න කරොථා’’ති ඉමිනා අධිප්පායෙන භණන්තො ථෙරං උස්සාදෙති නාම.

Da aber der Thera selbst im hohen Alter noch in den Wald gehen und die Pflichten eines Asketen praktizieren möchte, spricht der Erhabene mit folgender Absicht, um den Thera anzuspornen (zu loben): „Was sollen wir hierbei zu den jungen Mönchen sagen? Unser Mālukyaputta möchte selbst im Alter in den Wald gehen und die Pflichten eines Asketen praktizieren und bittet um ein Meditationsobjekt; ihr hingegen strengt euch nicht einmal in eurer Jugend an!“

යත්‍ර හි නාමාති යො නාම. කිඤ්චාපාහන්ති කිඤ්චාපි ‘‘අහං මහල්ලකො’’ති ඤාතං. යදි අහං මහල්ලකො, මහල්ලකො සමානොපි සක්ඛිස්සාමි සමණධම්මං කාතුං, දෙසෙතු මෙ, භන්තෙ, භගවාති අධිප්පායෙන මහල්ලකභාවං අනුග්ගණ්හන්තො ඔවාදඤ්ච පසංසන්තො එවමාහ.

„Wo doch“ (yatra hi nāma) bedeutet: wer auch immer. „Obwohl ich“ (kiñcāpāhaṃ) bedeutet: „Obwohl mir bewusst ist, dass ich alt bin.“ Mit der Absicht: „Selbst wenn ich alt bin, werde ich in der Lage sein, die Pflichten eines Asketen zu praktizieren. Möge der Erhabene mich lehren, o Herr!“, sprach er diese Worte, wobei er sein hohes Alter nicht als Hindernis gelten ließ und sich nach der Unterweisung sehnte.

අදිට්ඨා අදිට්ඨපුබ්බාති ඉමස්මිං අත්තභාවෙ අදිට්ඨා අතීතෙපි අදිට්ඨපුබ්බා. න ච පස්සසීති එතරහිපි න පස්සසි. න ච තෙ හොති පස්සෙය්‍යන්ති එවං සමන්නාහාරොපි තෙ යත්ථ නත්ථි, අපි නු තෙ තත්ථ ඡන්දාදයො උප්පජ්ජෙය්‍යුන්ති පුච්ඡති.

„Ungesehen, niemals zuvor gesehen“ (adiṭṭhā adiṭṭhapubbā) bedeutet: in dieser Existenz ungesehen und auch in der Vergangenheit niemals zuvor gesehen. „Und du siehst sie nicht“ (na ca passasi) bedeutet: Du siehst sie auch jetzt nicht. „Und du hast nicht den Wunsch: Ich möchte sie sehen“ (na ca te hoti passeyyaṃ) bedeutet: Wo du keinerlei solche Ausrichtung der Aufmerksamkeit (samannāhāra) hast, könnten dort Verlangen und andere Leidenschaften (chandādayo) in dir entstehen? So fragt der Erhabene.

දිට්ඨෙ දිට්ඨමත්තන්ති රූපායතනෙ චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙන දිට්ඨෙ දිට්ඨමත්තං භවිස්සති. චක්ඛුවිඤ්ඤාණඤ්හි රූපෙ රූපමත්තමෙව පස්සති, න නිච්චාදිසභාවං, ඉති සෙසවිඤ්ඤාණෙහිපි මෙ එත්ථ දිට්ඨමත්තමෙව චිත්තං භවිස්සතීති අත්ථො. අථ වා [Pg.29] දිට්ඨෙ දිට්ඨං නාම චක්ඛුවිඤ්ඤාණං, රූපෙ රූපවිජානනන්ති අත්ථො. මත්තාති පමාණං, දිට්ඨං මත්තා අස්සාති දිට්ඨමත්තං, චිත්තං, චක්ඛුවිඤ්ඤාණමත්තමෙව මෙ චිත්තං භවිස්සතීති අත්ථො. ඉදං වුත්තං හොති – යථා ආපාථගතරූපෙ චක්ඛුවිඤ්ඤාණං න රජ්ජති න දුස්සති න මුය්හති, එවං රාගාදිවිරහෙන චක්ඛුවිඤ්ඤාණමත්තමෙව ජවනං භවිස්සති, චක්ඛුවිඤ්ඤාණපමාණෙනෙව ජවනං ඨපෙස්සාමීති. අථ වා දිට්ඨං නාම චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙන දිට්ඨරූපං, දිට්ඨෙ දිට්ඨමත්තං නාම තත්ථෙව උප්පන්නං සම්පටිච්ඡනසන්තීරණවොට්ඨබ්බනසඞ්ඛාතං චිත්තත්තයං. යථා තං න රජ්ජති, න දුස්සති, න මුය්හති, එවං ආපාථගතෙ රූපෙ තෙනෙව සම්පටිච්ඡනාදිප්පමාණෙන ජවනං උප්පාදෙස්සාමි, නාහං තං පමාණං අතික්කමිත්වා රජ්ජනාදිවසෙන උප්පජ්ජිතුං දස්සාමීති අයමෙත්ථ අත්ථො. එසෙව නයො සුතමුතෙසු.

„Im Gesehenen soll nur das Gesehene sein“ (diṭṭhe diṭṭhamattaṃ) bedeutet: Wenn eine Form (rūpāyatane) durch das Sehbewusstsein (cakkhuviññāṇena) gesehen wird, soll es nur ein bloßes Gesehenes sein. Denn das Sehbewusstsein sieht in einer Form nur die bloße Form an sich, nicht jedoch eine dauerhafte Natur (niccādisabhāva) oder Ähnliches. Demnach ist die Bedeutung: „Auch durch die übrigen (nachfolgenden) Bewusstseinszustände soll mein Geist in Bezug darauf nur im Zustand des bloß Gesehenen verbleiben.“ Oder aber: Beim Gesehenen wird das Sehbewusstsein als „das Gesehene“ bezeichnet, was das bloße Erkennen der Form in der Form bedeutet. „Matta“ bedeutet Maß oder Grenze; das, dessen Maß das Gesehene ist, ist „das bloß Gesehene“ (diṭṭhamatta) in Bezug auf den Geist, was bedeutet: „Mein Geist soll nur das Maß des Sehbewusstseins besitzen.“ Dies besagt Folgendes: So wie das Sehbewusstsein gegenüber einer in den Wahrnehmungsbereich getretenen Form weder anhaftet (na rajjati) noch widerstrebt (na dussati) noch verwirrt ist (na muyhati), ebenso wird das Impulsbewusstsein (javana) durch das Freisein von Gier usw. nur das Maß des Sehbewusstseins haben; ich werde das Impulsbewusstsein genau im Maße des Sehbewusstseins verankern. Oder aber: „Gesehen“ bezeichnet die durch das Sehbewusstsein gesehene Form; „im Gesehenen nur das Gesehene“ bezieht sich auf die genau dort entstandene Triade von Geisteszuständen, die als Empfangen (sampaṭicchana), Untersuchen (santīraṇa) und Bestimmen (voṭṭhabbana) bekannt sind. So wie diese Triade weder anhaftet noch widerstrebt noch verwirrt ist, ebenso werde ich bei einer in den Wahrnehmungsbereich getretenen Form das Impulsbewusstsein (javana) genau in diesem Ausmaß des Empfangens usw. entstehen lassen; ich werde nicht zulassen, dass es dieses Maß überschreitet und durch Anhaftung usw. entsteht. Dies ist die Bedeutung hierbei. Dieselbe Methode gilt für das Gehörte (suta) und das Wahrgenommene (muta).

විඤ්ඤාතෙ විඤ්ඤාතමත්තන්ති එත්ථ පන විඤ්ඤාතං නාම මනොද්වාරාවජ්ජනෙන විඤ්ඤාතාරම්මණං, තස්මිං විඤ්ඤාතෙ විඤ්ඤාතමත්තන්ති ආවජ්ජනපමාණං. යථා ආවජ්ජනෙන න රජ්ජති න දුස්සති න මුය්හති, එවං රජ්ජනාදිවසෙන උප්පජ්ජිතුං අදත්වා ආවජ්ජනපමාණෙනෙව චිත්තං ඨපෙස්සාමීති අයමෙත්ථ අත්ථො.

„Im Erkannten soll nur das Erkannte sein“ (viññāte viññātamattaṃ): Hierbei bezeichnet „das Erkannte“ das durch das Geisttor-Ausrichtungsbewusstsein (manodvārāvajjana) erkannte Objekt; „im Erkannten nur das Erkannte“ bezieht sich auf das Maß des Ausrichtungsbewusstseins. Die Bedeutung hierbei ist: So wie man durch das Ausrichtungsbewusstsein weder anhaftet noch widerstrebt noch verwirrt ist, so werde ich dem Geist nicht erlauben, durch Anhaftung usw. zu entstehen, sondern den Geist genau im Ausmaß des Ausrichtungsbewusstseins bewahren.

යතොති යදා. තතොති තදා. න තෙනාති තෙන රාගෙන වා රත්තො, දොසෙන වා දුට්ඨො, මොහෙන වා මූළ්හො න භවිස්සති. තතො ත්වං මාලුක්‍යපුත්ත න තත්ථාති යදා ත්වං තෙන රාගෙන වා දොසමොහෙහි වා රත්තො වා දුට්ඨො වා මූළ්හො වා න භවිස්සසි, තදා ත්වං න තත්ථ තස්මිං දිට්ඨෙ වා සුතමුතවිඤ්ඤාතෙ වා පටිබද්ධො අල්ලීනො පතිට්ඨිතො නාම භවිස්සසි. නෙවිධාතිආදි වුත්තත්ථමෙව.

„Sobald“ (yato) bedeutet: wenn. „Dann“ (tato) bedeutet: zu jener Zeit. „Nicht dadurch“ (na tena) bedeutet: Er wird weder durch jene Gier leidenschaftlich erregt sein, noch durch jenen Hass feindselig gestimmt, noch durch jene Verblendung verwirrt sein. „Dann, o Mālukyaputta, bist du nicht darin“ bedeutet: Wenn du weder durch jene Gier noch durch jenen Hass oder jene Verblendung leidenschaftlich, feindselig oder verwirrt sein wirst, dann wirst du in jenem Gesehenen, Gehörten, Wahrgenommenen oder Erkannten weder gebunden, noch verhaftet, noch darin festgesetzt sein. „Weder hier“ (nevidha) usw. hat die bereits erklärte Bedeutung.

සති මුට්ඨාති සති නට්ඨා. තඤ්ච අජ්ඣොසාති තං ආරම්මණං ගිලිත්වා. අභිජ්ඣා ච විහෙසා චාති අභිජ්ඣාය ච විහිංසාය ච. අථ වා ‘‘තස්ස වඩ්ඪන්තී’’ති පදෙනාපි සද්ධිං යොජෙතබ්බං, අභිජ්ඣා ච විහෙසා චාති ඉමෙපි ද්වෙ ධම්මා තස්ස වඩ්ඪන්තීති අත්ථො.

„Verloren gegangen ist die Achtsamkeit“ (sati muṭṭhā) bedeutet: Die Achtsamkeit ist verloren gegangen. „Und er hängt daran“ (tañca ajjhosā) bedeutet: indem er dieses Objekt gleichsam verschlingt (gilitvā). „Begehren und Grausamkeit“ (abhijjhā ca vihesā ca) bezieht sich auf Begehren und Schädigung. Oder aber es ist mit dem Satzteil „sie wachsen ihm“ (tassa vaḍḍhanti) zu verbinden; die Bedeutung ist, dass diese beiden Zustände, nämlich Begehren und Grausamkeit, bei ihm anwachsen.

චිත්තමස්සූපහඤ්ඤතීති අභිජ්ඣාවිහෙසාහි අස්ස චිත්තං උපහඤ්ඤති. ආචිනතොති ආචිනන්තස්ස. ආරා නිබ්බාන වුච්චතීති එවරූපස්ස පුග්ගලස්ස නිබ්බානං නාම දූරෙ පවුච්චති. ඝත්වාති ඝායිත්වා. භොත්වාති භුත්වා සායිත්වා [Pg.30] ලෙහිත්වා. ඵුස්සාති ඵුසිත්වා. පටිස්සතොති පටිස්සතිසඞ්ඛාතාය සතියා යුත්තො. සෙවතො චාපි වෙදනන්ති චතුමග්ගසම්පයුත්තං නිබ්බත්තිතලොකුත්තරවෙදනං සෙවන්තස්ස. ඛීයතීති ඛයං ගච්ඡති. කිං තං? දුක්ඛම්පි කිලෙසජාතම්පි. අඤ්ඤතරොති අසීතියා මහාසාවකානං අබ්භන්තරො එකො. ඉති ඉමස්මිං සුත්තෙ ගාථාහිපි වට්ටවිවට්ටමෙව කථිතං.

„Sein Geist wird dadurch gequält“ (cittamassūpahaññati) bedeutet: Durch Begehren und Grausamkeit wird sein Geist beeinträchtigt. „Dem Anhäufenden“ (ācinato) meint demjenigen, der (Samsara) anhäuft. „Fern wird das Nibbāna genannt“ (ārā nibbānaṃ vuccati) bedeutet: Für eine solche Person wird gesagt, dass das Nibbāna in weiter Ferne liegt. „Riechend“ (ghatvā) bedeutet: nachdem er gerochen hat. „Essend“ (bhotvā) bedeutet: nachdem er gegessen, geschmeckt und geleckt hat. „Berührend“ (phussā) bedeutet: nachdem er berührt hat. „Achtsam“ (paṭissato) bedeutet: ausgestattet mit jener Achtsamkeit, die als beständige Gegenwärtigkeit (paṭissati) bezeichnet wird. „Und während er die Empfindung erfährt“ (sevato cāpi vedanaṃ) bezieht sich auf jemanden, der die überweltliche Empfindung (lokuttaravedana) erfährt, die mit den vier Pfaden verbunden ist. „Schwindet“ (khīyati) bedeutet: geht zu Ende. Was geht zu Ende? Sowohl das Leiden als auch die Schar der Befleckungen (kilesa). „Ein bestimmter“ (aññataro) bedeutet: einer der achtzig großen Jünger (mahāsāvaka). Auf diese Weise wird auch in diesem Sutta durch die Verse ausschließlich der Kreislauf der Wiedergeburten (vaṭṭa) und das Entrinnen daraus (vivaṭṭa) dargelegt.

3. පරිහානධම්මසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erklärung des Parihānadhamma-Suttas

96. තතියෙ පරිහානධම්මන්ති පරිහානසභාවං. අභිභායතනානීති අභිභවිතානි ආයතනානි. සරසඞ්කප්පාති එත්ථ සරන්තීති සරා, ධාවන්තීති අත්ථො. සරා ච තෙ සඞ්කප්පා ච සරසඞ්කප්පා. සංයොජනියාති බන්ධනියා බන්ධනස්ස පච්චයභූතා. තඤ්චෙ භික්ඛූති තං එවං උප්පන්නං කිලෙසජාතං, තං වා ආරම්මණං. අධිවාසෙතීති චිත්තෙ ආරොපෙත්වා වාසෙති. නප්පජහතීති ඡන්දරාගප්පහානෙන න පජහති. එවං සබ්බපදෙහි යොජෙතබ්බං. අභිභායතනඤ්හෙතං වුත්තං භගවතාති එතං බුද්ධෙන භගවතා අභිභවිතං ආයතනන්ති කථිතං. ඉධ ධම්මං පුච්ඡිත්වා විභජන්තෙන පුග්ගලෙන ධම්මො දස්සිතො.

96. Im dritten Sutta: 'parihānadhamma' bedeutet die Natur des Verfalls. 'Abhibhāyatanāni' bedeutet die Bereiche, die das Gegenteil überwinden. Zu 'sarasaṅkappā' gilt: Hierbei bedeutet 'saranti' (sie eilen hin), dass sie bezüglich verschiedener Objekte unbeständig eilen; dies ist die Bedeutung. Und sie sind sowohl strömend als auch Gedanken (falsche Erwägungen), daher sind sie 'sarasaṅkappā'. 'Saṃyojaniyā' bedeutet fesselnd, als Bedingung für die Fessel dienend. 'Tañce bhikkhū' (wenn jener Mönch dies...) bezieht sich auf die so entstandene Befleckung oder jenes erschienene Objekt. 'Adhivāseti' (er duldet) bedeutet, dass er es in den Geist aufnimmt und dort verweilen lässt. 'Nappajahati' (er gibt nicht auf) bedeutet, dass er das Objekt durch das Nicht-Aufgeben von Begehren und Anhaftung nicht aufgibt. Auf diese Weise ist es mit allen Begriffen zu verbinden. 'Abhibhāyatanañhetaṃ vuttaṃ bhagavatā' bedeutet: Dies wurde vom Buddha, dem Erhabenen, als ein überwundener Bereich dargelegt. Hier hat der Erhabene nach dem Dhamma gefragt und diesen analysiert, wobei er durch eine auf Personen bezogene Darstellung (puggalādhiṭṭhāna) die verfallenden Dharmas aufgezeigt hat.

4. පමාදවිහාරීසුත්තවණ්ණනා

4. Die Erklärung des Suttas über das Verweilen in Nachlässigkeit (Pamādavihārī-sutta).

97. චතුත්ථෙ අසංවුතස්සාති අපිහිතස්ස න පිදහිත්වා සඤ්ඡාදිත්වා ඨපිතස්ස. බ්‍යාසිඤ්චතීති විආසිඤ්චති, කිලෙසතින්තං හුත්වා වත්තති. පාමොජ්ජන්ති දුබ්බලපීති. පීතීති බලවපීති. පස්සද්ධීති දරථපස්සද්ධි. ධම්මා න පාතුභවන්තීති සමථවිපස්සනාධම්මා න උප්පජ්ජන්ති. ඉමස්මිං සුත්තෙ පුග්ගලං පුච්ඡිත්වා විභජන්තෙන ධම්මෙන පුග්ගලො දස්සිතො.

97. Im vierten Sutta: 'asaṃvutassa' (für den Ungezügelten) bedeutet für den Unverschlossenen, dessen Sehfähigkeit offen gelassen wurde, ohne sie verschlossen oder gezügelt zu haben. 'Byāsiñcati' bedeutet, es benetzt ihn ganz besonders, indem es als die Nässe der Befleckungen (kilesa) auftritt. 'Pāmojja' (Heiterkeit) ist schwache Verzückung (pīti). 'Pīti' (Verzückung) ist starke Verzückung. 'Passaddhi' (Gestilltheit) ist das Stillen der Unruhe (daratha). 'Dhammā na pātubhavanti' (die Zustände treten nicht in Erscheinung) bedeutet, dass die Zustände von Geistesruhe (samatha) und Klarsicht (vipassanā) nicht entstehen. In diesem Sutta hat der Erhabene nach der Person gefragt und diese analysiert, wobei er durch den Dhamma die Person aufgezeigt hat.

5. සංවරසුත්තවණ්ණනා

5. Die Erklärung des Suttas über die Zügelung (Saṃvara-sutta).

98. පඤ්චමෙ කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, අසංවරොති ඉදං මග්ගකුසලස්ස වාමං මුඤ්චිත්වා දක්ඛිණං ගණ්හෙය්‍යාසීති පඨමං පහාතබ්බමග්ගක්ඛානං විය උද්දෙසක්කමෙන අවත්වා දෙසනාකුසලතාය පඨමං පහාතබ්බධම්මක්ඛානවසෙන වුත්තන්ති වෙදිතබ්බං. ඉධ ධම්මං පුච්ඡිත්වා ධම්මොව විභත්තො.

98. Im fünften Sutta: Das Zitat 'Und wie, ihr Mönche, ist die Unzügelung?' wurde aufgrund der Geschicklichkeit des Erhabenen in der Lehrdarstellung zuerst unter dem Aspekt der Erklärung der aufzugebenden Zustände dargelegt, anstatt nach der üblichen Aufzählungsreihenfolge zu sprechen, ähnlich wie ein Wegkundiger zuerst den zu meidenden Weg aufzeigt, indem er sagt: 'Verlasse den linken Weg und schlage den rechten ein.' So ist es zu verstehen. Hier wurde nach dem Dhamma gefragt und ausschließlich der Dhamma analysiert.

6. සමාධිසුත්තවණ්ණනා

6. Die Erklärung des Suttas über die Konzentration (Samādhi-sutta).

99. ඡට්ඨෙ [Pg.31] සමාධින්ති චිත්තෙකග්ගතං. ඉදඤ්හි සුත්තං චිත්තෙකග්ගතාය පරිහායමානෙ දිස්වා, ‘‘ඉමෙසං චිත්තෙකග්ගතං ලභන්තානං කම්මට්ඨානං ඵාතිං ගමිස්සතී’’ති ඤත්වා කථිතං.

99. Im sechsten Sutta: Mit 'samādhi' ist die Einspitzigkeit des Geistes (cittekaggatā) gemeint. Dieses Sutta wurde nämlich verkündet, nachdem der Erhabene Mönche sah, die die Einspitzigkeit des Geistes eingebüßt hatten, und im Wissen sprach: 'Wenn diese Mönche Einspitzigkeit des Geistes erlangen, wird ihr Meditationsobjekt (kammaṭṭhāna) zur Entfaltung gelangen.'

7. පටිසල්ලානසුත්තවණ්ණනා

7. Die Erklärung des Suttas über die Zurückgezogenheit (Paṭisallāna-sutta).

100. සත්තමෙ පටිසල්ලානන්ති කායවිවෙකං. ඉදඤ්හි සුත්තං කායවිවෙකෙන පරිහායමානෙ දිස්වා, ‘‘ඉමෙසං කායවිවෙකං ලභන්තානං කම්මට්ඨානං ඵාතිං ගමිස්සතී’’ති ඤත්වා කථිතං.

100. Im siebten Sutta: 'paṭisallāna' bedeutet die körperliche Abgesondertheit (kāyaviveka). Dieses Sutta wurde nämlich verkündet, nachdem der Erhabene Mönche sah, die an der körperlichen Abgesondertheit Mangel litten, und im Wissen sprach: 'Wenn diese Mönche körperliche Abgesondertheit erlangen, wird ihr Meditationsobjekt (kammaṭṭhāna) zur Entfaltung gelangen.'

8-9. පඨමනතුම්හාකංසුත්තාදිවණ්ණනා

8-9. Die Erklärung des ersten 'Nicht-Euer'-Suttas (Paṭhamanatumhākaṃ-sutta) und der folgenden Suttas.

101-102. අට්ඨමං උපමාය පරිවාරෙත්වා කථිතෙ බුජ්ඣනකානං, නවමං සුද්ධිකවසෙනෙව බුජ්ඣනකානං අජ්ඣාසයවසෙන වුත්තං. අත්ථො පන උභයත්ථාපි ඛන්ධියවග්ගෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බො.

101-102. Das achte Sutta, welches mit einem Gleichnis umrahmt verkündet wurde, wurde gemäß den Neigungen derjenigen gesprochen, die dadurch verstehen würden. Das neunte Sutta, welches in reiner Form (ohne Gleichnis) verkündet wurde, wurde gemäß den Neigungen jener gesprochen, die auf diese Weise verstehen würden. Die Bedeutung in beiden Suttas ist jedoch genau so zu verstehen, wie es bereits im Khandhavagga dargelegt wurde.

10. උදකසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erklärung des Suttas über Udaka (Udaka-sutta).

103. දසමෙ උදකො සුදන්ති එත්ථ සුදන්ති නිපාතමත්තං. උදකොති තස්ස නාමං. ඉදං ජාතු වෙදගූති එත්ථ ඉදන්ති නිපාතමත්තං. අථ වා ඉදං මම වචනං සුණාථාති දීපෙන්තො එවමාහ. ජාතු වෙදගූති අහං එකංසෙනෙව වෙදගූ, වෙදසඞ්ඛාතෙන ඤාණෙන නෙය්‍යෙසු ගතො, වෙදං වා ගතො අධිගතො, පණ්ඩිතොහමස්මීති අත්ථො. සබ්බජීති එකංසෙන සබ්බවට්ටං ජිනිත්වා අභිභවිත්වා ඨිතොස්මීති වදති. අපලිඛතං ගණ්ඩමූලන්ති අපලිඛතං දුක්ඛමූලං. පලිඛණින්ති පලිඛතං මයා, ඛනිත්වා ඨිතොස්මීති දීපෙති.

103. Im zehnten Sutta: Im Ausdruck 'udako su daṃ' ist 'su daṃ' eine bloße Partikel. 'Udako' ist dessen Eigenname. Im Ausdruck 'idaṃ jātu vedagū' ist 'idaṃ' eine bloße Partikel. Alternativ sagte er dies, um zu verdeutlichen: 'Hört diese meine Worte!' 'Jātu vedagū' (wahrlich ein Wissensfinder) bedeutet: 'Ich bin zweifellos ein Wissender, der durch die Erkenntnis, die man Wissen nennt, zu dem gelangt ist, was erkannt werden soll, oder der das Wissen erlangt und verwirklicht hat; ich bin ein Weiser.' Dies ist die Bedeutung. 'Sabbajī' (Allesbesieger) bedeutet, er sagt damit: 'Ich habe gewiss den gesamten Kreislauf der Wiedergeburten besiegt, überwunden und stehe nun so da.' 'Apalikhataṃ gaṇḍamūlaṃ' bedeutet die noch nicht ausgegrabene Wurzel des Leidens. 'Palikhaṇiṃ' (ich habe sie ausgegraben) zeigt auf: 'Sie wurde von mir ringsum ausgegraben, und nachdem ich sie ausgegraben habe, stehe ich nun so da.'

මාතාපෙත්තිකසම්භවස්සාති මාතිතො ච පිතිතො ච නිබ්බත්තෙන මාතාපෙත්තිකෙන සුක්කසොණිතෙන සම්භූතස්ස. ඔදනකුම්මාසූපචයස්සාති ඔදනෙන චෙව කුම්මාසෙන ච උපචිතස්ස වඩ්ඪිතස්ස. අනිච්චුච්ඡාදනපරිමද්දනභෙදනවිද්ධංසනධම්මස්සාති එත්ථ අයං කායො හුත්වා අභාවට්ඨෙන අනිච්චධම්මො, දුග්ගන්ධවිඝාතත්ථාය තනුවිලෙපනෙන උච්ඡාදනධම්මො, අඞ්ගපච්චඞ්ගාබාධවිනොදනත්ථාය ඛුද්දකසම්බාහනෙන පරිමද්දනධම්මො, දහරකාලෙ [Pg.32] වා ඌරූසු සයාපෙත්වා ගබ්භවාසෙන දුස්සණ්ඨිතානං තෙසං තෙසං අඞ්ගානං සණ්ඨානසම්පාදනත්ථං අඤ්ඡනපීළනාදීනං වසෙන පරිමද්දනධම්මො, එවං පරිහරිතොපි ච භෙදනවිද්ධංසනධම්මො භිජ්ජති චෙව විකිරති ච, එවං සභාවොති අත්ථො.

'Mātāpettikasambhavassa' bedeutet entstanden aus der elterlichen Verbindung von Samen und Blut, das von Mutter und Vater stammt. 'Odanakummāsūpacayassa' bedeutet genährt und herangewachsen durch gekochten Reis und Brei. Zum Ausdruck 'aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṃsanadhammassa' gilt: Hierbei hat dieser Körper die Natur der Vergänglichkeit (aniccadhammo), weil er nach dem Entstehen vergeht (nicht dauerhaft bleibt); er hat die Natur des Einreibens (ucchādanadhammo) mit feinen Essenzen, um schlechten Geruch zu vertreiben; er hat die Natur des Massierens (parimaddanadhammo) durch sanftes Drücken, um Schmerzen in den großen und kleinen Gliedmaßen zu lindern; oder aber in der Kindheit, wenn das Kind auf die Oberschenkel gelegt wird, um die Glieder, die durch den Aufenthalt im engen Mutterleib unförmig waren, in die richtige Form zu bringen, hat er die Natur des Knetens durch Ziehen, Drücken und so weiter. Und selbst wenn er auf diese Weise gepflegt wird, hat er dennoch die Natur des Brechens und Zerfallens (bhedanaviddhaṃsanadhammo), da er zerbricht und zerstreut wird; dies ist die Bedeutung seiner Natur.

තත්ථ මාතාපෙත්තිකසම්භවඔදනකුම්මාසූපචයපරිමද්දනපදෙහි වඩ්ඪි කථිතා, අනිච්චභෙදනවිද්ධංසනපදෙහි පරිහානි. පුරිමෙහි වා තීහි සමුදයො, පච්ඡිමෙහි අත්ථඞ්ගමොති. එවං චාතුමහාභූතිකස්ස කායස්ස වඩ්ඪිපරිහානිනිබ්බත්තිභෙදා දස්සිතා. සෙසං උත්තානත්ථමෙවාති.

Dabei wird mit den Wörtern 'Entstehen aus Vater und Mutter', 'Ernährung durch Reis und Brei' und 'Massieren' das Wachstum dargelegt, und mit den Wörtern 'Vergänglichkeit', 'Brechen' und 'Zerfallen' der Verfall. Oder aber mit den ersteren drei Wörtern wird das Entstehen aufgezeigt und mit den letzteren das Vergehen. Auf diese Weise werden das Wachstum, der Verfall, das Entstehen und das Vergehen des aus den vier großen Elementen bestehenden Körpers aufgezeigt. Der Rest hat eine ganz offensichtliche Bedeutung.

සළවග්ගො දසමො.

Das sechste Kapitel ist das zehnte.

දුතියො පණ්ණාසකො.

Das zweite Fünfzig-Sutta-Buch (Paṇṇāsaka) ist abgeschlossen.

11. යොගක්ඛෙමිවග්ගො

11. Das Kapitel über die Sicherheit vor den Fesseln (Yogakkhemi-vagga).

1. යොගක්ඛෙමිසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Suttas über die Sicherheit vor den Fesseln (Yogakkhemi-sutta).

104. යොගක්ඛෙමිවග්ගස්ස පඨමෙ යොගක්ඛෙමිපරියායන්ති චතූහි යොගෙහි ඛෙමිනො කාරණභූතං. ධම්මපරියායන්ති ධම්මකාරණං. අක්ඛාසි යොගන්ති යුත්තිං කථෙසි. තස්මාති කස්මා? කිං අක්ඛාතත්තා, උදාහු පහීනත්තාති? පහීනත්තා. න හි අක්ඛානෙන යොගක්ඛෙමි නාම හොති.

104. Im ersten Sutta des Yogakkhemi-Kapitels: 'yogakkhemipariyāya' (Lehrdarstellung über die Sicherheit vor den Fesseln) bedeutet die Ursache dafür, dass man vor den vier Jochen (yoga) sicher ist. 'Dhammapariyāya' bedeutet die Ursache für das Verständnis der Lehre. 'Akkhāsi yogaṃ' (er erklärte die Anwendung) bedeutet, er lehrte die rechte Methode (Samatha und Vipassanā). Zu 'tasmā' (daher) wird gefragt: Warum? Wird es 'Sicherheit vor den Jochen' genannt, weil es erklärt wurde, oder weil sie aufgegeben wurden? Wegen des Aufgegeben-worden-Seins. Denn gewiss wird man nicht durch das bloße Erklären als 'sicher vor den Jochen' bezeichnet.

2-10. උපාදායසුත්තාදිවණ්ණනා

2-10. Die Erklärung des Suttas über das Ergreifen (Upādāya-sutta) und der folgenden Suttas.

105-113. දුතියෙ වෙදනාසුඛදුක්ඛං කථිතං, තං පන විපාකසුඛදුක්ඛං වට්ටති. තතියෙ දුක්ඛස්සාති වට්ටදුක්ඛස්ස. චතුත්ථෙ ලොකස්සාති සඞ්ඛාරලොකස්ස. පඤ්චමාදීසු යං වත්තබ්බං සියා, තං ඛන්ධියවග්ගෙ වුත්තනයමෙව.

105-113. Im zweiten Sutta: Es wird von dem als Gefühl auftretenden Wohl und Wehe gesprochen; dies bezieht sich jedoch passenderweise auf das als karmische Reifung (vipāka) entstandene Wohl und Wehe. Im dritten Sutta bedeutet 'dukkhassa' (des Leidens) das Leiden des Kreislaufs der Wiedergeburten (vaṭṭadukkha). Im vierten Sutta bedeutet 'lokassa' (der Welt) die Welt der Gestaltungen (saṅkhāraloka). Was im fünften und den folgenden Suttas zu erklären wäre, ist genau so zu verstehen, wie es bereits im Khandhavagga dargelegt wurde.

යොගක්ඛෙමිවග්ගො එකාදසමො.

Das Yogakkhemi-Kapitel ist das elfte.

12. ලොකකාමගුණවග්ගො

12. Das Kapitel über die Sinnlichkeit in der Welt (Lokakāmaguṇa-vagga).

1-2. පඨමමාරපාසසුත්තාදිවණ්ණනා

1-2. Die Erklärung des ersten Suttas über die Schlinge Māras (Paṭhamamārapāsa-sutta) und der folgenden Suttas.

114-115. ලොකකාමගුණවග්ගස්ස [Pg.33] පඨමෙ ආවාසගතොති වසනට්ඨානං ගතො. මාරස්ස වසං ගතොති තිවිධස්සාපි මාරස්ස වසං ගතො. පටිමුක්ක’ස්ස මාරපාසොති අස්ස ගීවාය මාරපාසො පටිමුක්කො පවෙසිතො. දුතියං උත්තානමෙව.

114-115. Im ersten Sutta des Lokakāmaguṇa-Kapitels: 'āvāsagato' (in den Wohnort gegangen) bedeutet an den Aufenthaltsort (Māras) gegangen. 'Mārassa vasaṃ gato' (unter die Gewalt Māras geraten) bedeutet unter die Herrschaft der dreifachen Art von Māra geraten. 'Paṭimukk'assa mārapāso' (ihm ist die Schlinge Māras umgelegt) bedeutet, dass um seinen Hals die Schlinge Māras, das Begehren (taṇhā), gelegt und festgezogen wurde. Das zweite Sutta ist ganz offensichtlich.

3. ලොකන්තගමනසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erklärung des Suttas über das Gehen zum Ende der Welt (Lokantagamanasuttavaṇṇanā).

116. තතියෙ ලොකස්සාති චක්කවාළලොකස්ස. ලොකස්ස අන්තන්ති සඞ්ඛාරලොකස්ස අන්තං. විහාරං පාවිසීති ‘‘මයි විහාරං පවිට්ඨෙ ඉමෙ භික්ඛූ, ඉමං උද්දෙසං ආනන්දං පුච්ඡිස්සන්ති, සො ච තෙසං මම සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණෙන සංසන්දිත්වා කථෙස්සති. තතො නං ථොමෙස්සාමි, මම ථොමනං සුත්වා භික්ඛූ ආනන්දං උපසඞ්කමිතබ්බං, වචනඤ්චස්ස සොතබ්බං සද්ධාතබ්බං මඤ්ඤිස්සන්ති, තං නෙසං භවිස්සති දීඝරත්තං හිතාය සුඛායා’’ති චින්තෙත්වා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභජිත්වාව නිසින්නාසනෙ අන්තරහිතො ගන්ධකුටියං පාතුරහොසි. තෙන වුත්තං ‘‘උට්ඨායාසනා විහාරං පාවිසී’’ති.

116. Im dritten Sutta bezieht sich [das Wort] „des Kosmos“ (lokassa) auf die Welt der Weltsysteme (cakkavāḷaloka). „Das Ende des Kosmos“ (lokassa antaṃ) bedeutet das Ende der Welt der Gestaltungen (saṅkhāraloka). „Er betrat die Wohnstätte“ (vihāraṃ pāvisi) [wurde gesagt, weil er dachte]: „Wenn ich die Wohnstätte betreten habe, werden diese Mönche Ānanda nach dieser kurzen Darlegung fragen. Und er wird sie ihnen erklären, indem er sie mit meinem Allwissenheitswissen abgleicht. Daraufhin werde ich ihn loben. Wenn die Mönche mein Lob vernehmen, werden sie erkennen, dass man sich Ānanda nahen sollte, dass man auf seine Worte hören und ihnen vertrauen sollte; und dies wird ihnen für lange Zeit zum Wohl und zum Glück gereichen.“ Nach diesem Gedanken verschwand er, ohne die Bedeutung des in Kürze Gesagten ausführlich darzulegen, direkt von seinem Sitz und erschien in der Duftkammer (gandhakuṭi). Darum heißt es: „Er erhob sich von seinem Sitz und betrat die Wohnstätte“.

සත්ථු චෙව සංවණ්ණිතොති සත්ථාරා ච පසත්ථො. විඤ්ඤූනන්ති ඉදම්පි කරණත්ථෙ සාමිවචනං, පණ්ඩිතෙහි සබ්‍රහ්මචාරීහි ච සම්භාවිතොති අත්ථො. පහොතීති සක්කොති. අතික්කම්මෙව මූලං අතික්කම්මෙව ඛන්ධන්ති සාරො නාම මූලෙ වා ඛන්ධෙ වා භවෙය්‍ය, තම්පි අතික්කමිත්වාති අත්ථො. එවංසම්පදමිදන්ති එවංසම්පත්තිකං, ඊදිසන්ති අත්ථො. අතිසිත්වාති අතික්කමිත්වා. ජානං ජානාතීති ජානිතබ්බමෙව ජානාති. පස්සං පස්සතීති පස්සිතබ්බමෙව පස්සති. යථා වා එකච්චො විපරීතං ගණ්හන්තො ජානන්තොපි න ජානාති, පස්සන්තොපි න පස්සති, න එවං භගවා. භගවා පන ජානන්තො ජානාති, පස්සන්තො පස්සතියෙව. ස්වායං දස්සනපරිණායකට්ඨෙන චක්ඛුභූතො. විදිතකරණට්ඨෙන ඤාණභූතො. අවිපරීතසභාවට්ඨෙන පරියත්තිධම්මපවත්තනතො වා හදයෙන චින්තෙත්වා වාචාය නිච්ඡාරිතධම්මමයොති ධම්මභූතො. සෙට්ඨට්ඨෙන බ්‍රහ්මභූතො. අථ වා චක්ඛු විය භූතොති චක්ඛුභූතො. එවමෙතෙසු පදෙසු අත්ථො වෙදිතබ්බො. ස්වායං ධම්මස්ස [Pg.34] වත්තනතො වත්තා. පවත්තනතො පවත්තා. අත්ථං නීහරිත්වා නීහරිත්වා දස්සනසමත්ථතාය අත්ථස්ස නින්නෙතා. අමතාධිගමාය පටිපත්තිං දෙසෙතීති අමතස්ස දාතා.

„Vom Lehrer gelobt“ (satthu ceva saṃvaṇṇito) bedeutet: auch vom Lehrer gepriesen. „Von den Weisen“ (viññūnaṃ) ist hier eine Genitivform mit der Bedeutung des Instrumentals; die Bedeutung ist: „von den Weisen und den Mitbrüdern hochgeschätzt“. „Er vermag“ (pahoti) bedeutet: er ist fähig. „Wurzel und Stamm übergehend“ (atikkammeva mūlaṃ atikkammeva khandhaṃ) bedeutet: Das Kernholz (sāra) befindet sich gewöhnlich in den Wurzeln oder im Stamm, doch die Bedeutung ist hier „selbst dies übergehend“ (tampi atikkamitvā). „So beschaffen ist dies“ (evaṃsampadamidaṃ) bedeutet: von solcher Vollendung, so geartet ist die Bedeutung. „Vorbeigehend“ (atisitvā) bedeutet: überschreitend. „Wissend weiß er“ (jānaṃ jānāti) bedeutet: Er weiß genau das, was zu wissen ist. „Sehend sieht er“ (passaṃ passati) bedeutet: Er sieht genau das, was zu sehen ist. Oder anders gesagt: Wie ein gewisser Mensch, der einer verkehrten Ansicht anhängt, obwohl er meint zu wissen, in Wahrheit nicht weiß, und obwohl er meint zu sehen, in Wahrheit nicht sieht – so ist der Erhabene nicht. Vielmehr weiß der Erhabene als ein wahrhaft Wissender und sieht als ein wahrhaft Sehender. Er ist „zum Auge geworden“ (cakkhubhūto) in dem Sinne, dass er die Führung beim Sehen [der Wahrheit] innehat. Er ist „zum Wissen geworden“ (ñāṇabhūto) in dem Sinne, dass er das Erkennen bewirkt. Er ist „zum Dhamma geworden“ (dhammabhūto) wegen seines unverzerrten Wesens oder weil er den überlieferten Dhamma im Herzen erwogen und mit Worten verkündet hat, sodass er aus Dhamma besteht. Er ist „zum Erhabenen geworden“ (brahmabhūto) im Sinne der Vorzüglichkeit. Oder aber: Er ist wie ein Auge geworden, daher „zum Auge geworden“. In dieser Weise ist die Bedeutung in diesen Worten zu verstehen. Er ist „der Sprecher“ (vattā), weil er den Dhamma verkündet. Er ist „der Ingangsetzer“ (pavattā), weil er ihn in Gang setzt. Er ist „der Aufdecker der Bedeutung“ (atthassa ninnetā), weil er fähig ist, die Bedeutung [der Wahrheit] immer wieder offenzulegen, um sie anschaulich zu machen. Weil er die Praxis zur Erlangung des Todeslosen lehrt, ist er „der Geber des Todeslosen“ (amatassa dātā).

අගරුං කරිත්වාති පුනප්පුනං යාචාපෙන්තොපි හි ගරුං කරොති නාම. අත්තනො සෙක්ඛපටිසම්භිදාඤාණෙ ඨත්වා සිනෙරුපාදතො වාලිකං උද්ධරමානො විය දුබ්බිඤ්ඤෙය්‍යං කත්වා කථෙන්තොපි ගරුං කරොතියෙව නාම. එවං අකත්වා අම්හෙ පුනප්පුනං අයාචාපෙත්වා සුවිඤ්ඤෙය්‍යම්පි නො කත්වා කථෙහීති වුත්තං හොති.

„Ohne es schwer zu machen“ (agaruṃ karitvā) [bedeutet]: Wer sich nämlich immer wieder bitten lässt, macht es wahrlich schwer. Auch wer auf der Ebene des analytischen Wissens eines Schülers (sekkhapaṭisambhidāñāṇa) verweilt und so spricht, dass er das Thema schwer verständlich macht – gleichsam als würde er Sandkörner vom Fuße des Berges Sineru aufheben –, macht es in der Tat schwer. Damit ist gesagt: „Tu dies nicht, lass uns nicht immer wieder bitten, sondern mach es uns leicht verständlich und sprich zu uns!“

යං ඛො වොති යං ඛො තුම්හාකං. චක්ඛුනා ඛො, ආවුසො, ලොකස්මිං ලොකසඤ්ඤී හොති ලොකමානීති චක්ඛුඤ්හි ලොකෙ අප්පහීනදිට්ඨි පුථුජ්ජනො සත්තලොකවසෙන ලොකොති සඤ්ජානාති චෙව මඤ්ඤති ච, තථා චක්කවාළලොකවසෙන. න හි අඤ්ඤත්‍ර චක්ඛාදීහි ද්වාදසායතනෙහි තස්ස සා සඤ්ඤා වා මානො වා උප්පජ්ජති. තෙන වුත්තං, ‘‘චක්ඛුනා ඛො, ආවුසො, ලොකස්මිං ලොකසඤ්ඤී හොති ලොකමානී’’ති. ඉමස්ස ච ලොකස්ස ගමනෙන අන්තො නාම ඤාතුං වා දට්ඨුං වා පත්තුං වා න සක්කා. ලුජ්ජනට්ඨෙන පන තස්සෙව චක්ඛාදිභෙදස්ස ලොකස්ස නිබ්බානසඞ්ඛාතං අන්තං අප්පත්වා වට්ටදුක්ඛස්ස අන්තකිරියා නාම නත්ථීති වෙදිතබ්බා.

„Was nun für euch“ (yaṃ kho vo) bedeutet: was wahrlich für euch. „Durch das Auge, Freunde, nimmt man in der Welt die Welt wahr und hegt Dünkel über die Welt“ (cakkhunā kho, āvuso, lokasmiṃ lokasaññī hoti lokamānī): Denn ein Weltling (puthujjana), der die falsche Ansicht [von einem Selbst] noch nicht aufgegeben hat, nimmt bezüglich der Welt der Lebewesen (sattaloka) das Auge als „Welt“ wahr und bildet sich einen Dünkel darüber ein; ebenso verhält es sich bezüglich der Welt der Weltsysteme (cakkavāḷaloka). Denn außerhalb der zwölf Sinnesbereiche (āyatana), wie Auge usw., entsteht in ihm weder jene Wahrnehmung noch jener Dünkel. Darum wurde gesagt: „Durch das Auge, Freunde, nimmt man in der Welt die Welt wahr und hegt Dünkel über die Welt.“ Und das Ende dieser Welt kann man durch physisches Wandern weder erkennen noch sehen noch erreichen. Da diese Welt – die sich in Auge usw. unterteilt – jedoch die Eigenschaft hat, zu zerfallen (lujjanaṭṭha), ist zu wissen, dass es ohne das Erreichen des Endes dieser Welt, welches Nibbāna genannt wird, kein Ende des Leidens im Kreislauf der Existenzen (vaṭṭadukkha) gibt.

එවං පඤ්හං විස්සජ්ජෙත්වා ඉදානි ‘‘සාවකෙන පඤ්හො කථිතොති මා නික්කඞ්ඛා අහුවත්ථ, අයං භගවා සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණතුලං ගහෙත්වා නිසින්නො. ඉච්ඡමානා තමෙව උපසඞ්කමිත්වා නික්කඞ්ඛා හොථා’’ති උය්‍යොජෙන්තො ආකඞ්ඛමානා පනාතිආදිමාහ.

Nachdem er so die Frage beantwortet hatte, sprach er, um sie [die Mönche] zu ermutigen, die Worte beginnend mit „Wenn ihr aber wünscht...“ (ākaṅkhamānā pana): „Denkt nicht, nur weil ein Jünger die Frage beantwortet hat, ihr solltet ohne Zweifel sein. Dieser Erhabene sitzt hier und hält die Waagschale des Allwissenheitswissens. Wenn ihr wollt, tretet an ihn selbst heran und werdet frei von Zweifeln.“

ඉමෙහි ආකාරෙහීති ඉමෙහි කාරණෙහි චක්කවාළලොකස්ස අන්තාභාවකාරණෙහි චෙව සඞ්ඛාරලොකස්ස අන්තාපත්තිකාරණෙහි ච. ඉමෙහි පදෙහීති ඉමෙහි අක්ඛරසම්පිණ්ඩනෙහි. බ්‍යඤ්ජනෙහීති පාටියෙක්කඅක්ඛරෙහි.

„In dieser Weise“ (imehi ākārehi) bedeutet: aus diesen Gründen; sowohl aus den Gründen für das Fehlen eines Endes der Welt der Weltsysteme als auch aus den Gründen für das Erreichen des Endes der Welt der Gestaltungen. „Mit diesen Worten“ (imehi padehi) bedeutet: durch diese Zusammenstellungen von Buchstaben. „Mit diesen Lauten“ (byañjanehi) bedeutet: durch die einzelnen Buchstaben.

පණ්ඩිතොති පණ්ඩිච්චෙන සමන්නාගතො. චතූහි කාරණෙහි පණ්ඩිතො ධාතුකුසලො ආයතනකුසලො පච්චයාකාරකුසලො කාරණාකාරණකුසලොති. මහාපඤ්ඤොති මහන්තෙ අත්ථෙ මහන්තෙ ධම්මෙ මහන්තා [Pg.35] නිරුත්තියො මහන්තානි පටිභානානි පටිග්ගණ්හනසමත්ථතාය මහාපඤ්ඤාය සමන්නාගතො. යථා තං ආනන්දෙනාති යථා ආනන්දෙන බ්‍යාකතං, තං සන්ධාය වුත්තං. යථා ආනන්දෙන තං බ්‍යාකතං, අහම්පි තං එවමෙව බ්‍යාකරෙය්‍යන්ති අත්ථො.

„Weise“ (paṇḍito) bedeutet: mit Gelehrsamkeit ausgestattet. Er ist aus vier Gründen weise: Er ist geschickt in den Elementen (dhātukusalo), geschickt in den Sinnesbereichen (āyatanakusalo), geschickt in der Verknüpfung der Bedingungen (paccayākārakusalo) und geschickt im Erkennen von Ursache und Nicht-Ursache (kāraṇākāraṇakusalo). „Von großer Weisheit“ (mahāpañño) bedeutet: ausgestattet mit großer Weisheit dank der Fähigkeit, die weiten Bedeutungen, die weiten Lehren, die weiten sprachlichen Erklärungen und die weiten Geistesblitze zu erfassen. „Wie es von Ānanda...“ (yathā taṃ ānandena) bezieht sich auf das, was von Ānanda dargelegt wurde. Die Bedeutung ist: „Genauso wie Ānanda dies erklärt hat, ebenso würde auch ich es erklären.“

4. කාමගුණසුත්තවණ්ණනා

4. Die Erklärung des Sutta über die Stränge des Sinnengenusses (Kāmaguṇasutta).

117. චතුත්ථෙ යෙ මෙති යෙ මම. චෙතසො සම්ඵුට්ඨපුබ්බාති චිත්තෙන අනුභූතපුබ්බා. තත්‍ර මෙ චිත්තං බහුලං ගච්ඡමානං ගච්ඡෙය්‍යාති තෙසු පාසාදත්තයතිවිධනාටකාදිභෙදසම්පත්තිවසෙන අනුභූතපුබ්බෙසු පඤ්චසු කාමගුණෙසු බහූසු වාරෙසු උප්පජ්ජමානං උප්පජ්ජෙය්‍යාති දීපෙති. පච්චුප්පන්නෙසු වාති ඉධ පධානචරියකාලෙ ඡබ්බස්සානි සුපුප්ඵිතවනසණ්ඩජාතානං දිජගණාදීනං වසෙන දිට්ඨසුතාදිභෙදං මනොරමාරම්මණං කාමගුණං කත්වා දස්සෙන්තො ‘‘එවරූපෙසු පච්චුප්පන්නෙසු වා බහුලං උප්පජ්ජෙය්‍යා’’ති දස්සෙති. අප්පං වා අනාගතෙසූති අනාගතෙ ‘‘මෙත්තෙය්‍යො නාම බුද්ධො භවිස්සති, සඞ්ඛො නාම රාජා, කෙතුමතී නාම රාජධානී’’තිආදිවසෙන (දී. නි. 3.106) පරිත්තකමෙව අනාගතෙසු කාමගුණෙසු උප්පජ්ජෙය්‍යාති දස්සෙති. තත්‍ර මෙ අත්තරූපෙනාති තත්‍ර මයා අත්තනො හිතකාමජාතිකෙන. අප්පමාදොති සාතච්චකිරියා පඤ්චසු කාමගුණෙසු චිත්තස්ස අවොස්සග්ගො. සතීති ආරම්මණපරිග්ගහිතසති. ආරක්ඛොති අයං අප්පමාදො ච සති ච චෙතසො ආරක්ඛො කරණීයො, එවං මෙ අහොසීති දස්සෙති, ආරක්ඛත්ථාය ඉමෙ ද්වෙ ධම්මා කාතබ්බාති වුත්තං හොති.

117. Im vierten Sutta bedeutet „diejenigen von mir“ (ye me): diejenigen, die mein sind. „Früher mit dem Geist berührt“ (cetaso samphuṭṭhapubbā) bedeutet: früher mit dem Geist erfahren. „Dorthin würde mein Geist häufig wandern“ (tatra me cittaṃ bahulaṃ gacchamānaṃ gaccheyya) verdeutlicht: Er würde in vielen Fällen in jenen fünf Strängen des Sinnengenusses entstehen, die er früher erfahren hatte – im Rahmen des Überflusses, bestehend aus den drei Palästen, den verschiedenen Ensembles von Tänzerinnen usw. „Oder in den gegenwärtigen“ (paccuppannesu vā) zeigt Folgendes: Hier, zur Zeit seiner sechsjährigen Phase des Strebens (padhānacariya), stellt er ein liebliches Objekt als Sinnengenuß dar, das durch Sehen, Hören usw. bezüglich der Scharen von Vögeln in den prächtig blühenden Wäldern erfahren wird, und zeigt: „oder in solchen gegenwärtigen [Sinnengenüssen] würde er häufig entstehen.“ „Oder in geringem Maße in den zukünftigen“ (appaṃ vā anāgātesu) zeigt, dass er in Bezug auf die Zukunft – etwa durch Gedanken wie: „Es wird ein Buddha namens Metteyya geben, ein König namens Saṅkha, eine Hauptstadt namens Ketumatī“ usw. – nur in ganz geringem Maße in zukünftigen Strängen des Sinnengenusses entstehen würde. „Dort von mir in meiner Person“ (tatra me attarūpena) bedeutet: dort von mir, der ich von Natur aus mein eigenes Wohl anstrebe. „Emsigkeit“ (appamādo) ist das fortgesetzte Handeln (sātaccakiriyā), das Nicht-Zulassen, dass der Geist in den fünf Strängen des Sinnengenusses abschweift. „Achtsamkeit“ (sati) ist die Achtsamkeit, die das Objekt erfasst. „Schutz“ (ārakkho) zeigt auf: „Diese Emsigkeit und diese Achtsamkeit, dieser Schutz des Geistes, muss ausgeübt werden; ein solcher Gedanke stieg in mir auf.“ Damit ist gesagt: Zum Zwecke des Schutzes müssen diese beiden Qualitäten entfaltet werden.

තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, සෙ ආයතනෙ වෙදිතබ්බෙති යස්මා චෙතසො ආරක්ඛත්ථාය අප්පමාදො ච සති ච කාතබ්බා, යස්මා තස්මිං ආයතනෙ විදිතෙ අප්පමාදෙන වා සතියා වා කාතබ්බං නත්ථි, තස්මා සෙ ආයතනෙ වෙදිතබ්බෙ, තං කාරණං ජානිතබ්බන්ති අත්ථො. සළායතනනිරොධන්ති සළායතනනිරොධො වුච්චති නිබ්බානං, තං සන්ධාය භාසිතන්ති අත්ථො. නිබ්බානස්මිඤ්හි චක්ඛුආදීනි චෙව නිරුජ්ඣන්ති රූපසඤ්ඤාදයො ච නිරුජ්ඣන්තීති. සෙසං වුත්තනයමෙව.

Deshalb, o Mönche, ist jene Sphäre (āyatana) zu erfahren. Weil zum Schutz des Geistes Unermüdlichkeit und Achtsamkeit geübt werden müssen, und weil, wenn jene Sphäre erkannt ist, nichts mehr durch Unermüdlichkeit oder Achtsamkeit zu tun bleibt, deshalb ist jene Sphäre zu erfahren – dies bedeutet, dass dieser Grund zu erkennen ist. Mit dem Ausdruck „das Erlöschen der sechs Sinnesbereiche“ (saḷāyatananirodha) wird Nibbāna bezeichnet; darauf bezogen ist dies gesprochen, das ist die Bedeutung. Denn in Nibbāna erlöschen das Auge usw. und auch die Formwahrnehmungen usw. erlöschen. Der Rest ist wie bereits erklärt.

5-6. සක්කපඤ්හසුත්තාදිවණ්ණනා

5-6. Die Erklärung des Sakkapañha-Suttas und anderer.

118-119. පඤ්චමෙ [Pg.36] දිට්ඨෙව ධම්මෙති ඉමස්මිංයෙව අත්තභාවෙ. පරිනිබ්බායන්තීති කිලෙසපරිනිබ්බානෙන පරිනිබ්බායන්ති. තන්නිස්සිතං විඤ්ඤාණං හොතීති තණ්හානිස්සිතං කම්මවිඤ්ඤාණං හොති. තදුපාදානන්ති තංගහණං, තණ්හාගහණෙන සහගතං විඤ්ඤාණං හොතීති අත්ථො. ඡට්ඨං උත්තානමෙව.

118-119. Im fünften Sutta bedeutet „in genau diesem Leben“ (diṭṭheva dhamme) in genau dieser individuellen Existenz. „Sie erlöschen völlig“ bedeutet, sie erlöschen völlig durch das Erlöschen der Befleckungen (kilesa-parinibbāna). „Darauf gestützt ist das Bewusstsein“ bedeutet, es ist das vom Begehren abhängige Kamma-Bewusstsein. „Das Ergreifen dessen“ (tadupādāna) bedeutet jenes Erfassen; die Bedeutung ist, dass es ein Bewusstsein ist, das mit dem Ergreifen von Begehren verbunden ist. Das sechste Sutta ist ganz klar.

7. සාරිපුත්තසද්ධිවිහාරිකසුත්තවණ්ණනා

7. Die Erklärung des Suttas über Sāriputtas Mitschüler.

120. සත්තමෙ සන්තානෙස්සතීති ඝටෙස්සති, යොගවිච්ඡෙදමස්ස පාපුණිතුං න දස්සති.

120. Im siebten Sutta bedeutet „er wird fortsetzen“ (santānessati), dass er sich anstrengen wird; er wird nicht zulassen, dass seine spirituelle Praxis abgebrochen wird.

8. රාහුලොවාදසුත්තවණ්ණනා

8. Die Erklärung des Rāhulovāda-Suttas.

121. අට්ඨමෙ විමුත්තිපරිපාචනියාති විමුත්තිං පරිපාචෙන්තීති විමුත්තිපරිපාචනියා. ධම්මාති පන්නරස ධම්මා, තෙ සද්ධින්ද්‍රියාදීනං විසුද්ධිකරණවසෙන වෙදිතබ්බා. වුත්තඤ්හෙතං –

121. Im achten Sutta bedeutet „zur Reife der Befreiung führend“ (vimuttiparipācaniyā), dass sie die Befreiung zur Reife bringen. „Faktoren“ (dhammā) bezieht sich auf fünfzehn Faktoren; diese sind in ihrer Eigenschaft als Ursachen für die Reinigung der Fähigkeiten wie Vertrauen usw. zu verstehen. Dies wurde nämlich gesagt:

‘‘අස්සද්ධෙ පුග්ගලෙ පරිවජ්ජයතො, සද්ධෙ පුග්ගලෙ සෙවතො භජතො පයිරුපාසතො, පසාදනීයෙ සුත්තන්තෙ පච්චවෙක්ඛතො, ඉමෙහි තීහාකාරෙහි සද්ධින්ද්‍රියං විසුජ්ඣති. කුසීතෙ පුග්ගලෙ පරිවජ්ජයතො, ආරද්ධවීරියෙ පුග්ගලෙ සෙවතො භජතො පයිරුපාසතො, සම්මප්පධානෙ පච්චවෙක්ඛතො, ඉමෙහි තීහාකාරෙහි වීරියින්ද්‍රියං විසුජ්ඣති. මුට්ඨස්සතී පුග්ගලෙ පරිවජ්ජයතො, උපට්ඨිතස්සතී පුග්ගලෙ සෙවතො භජතො පයිරුපාසතො, සතිපට්ඨානෙ පච්චවෙක්ඛතො, ඉමෙහි තීහාකාරෙහි සතින්ද්‍රියං විසුජ්ඣති. අසමාහිතෙ පුග්ගලෙ පරිවජ්ජයතො, සමාහිතෙ පුග්ගලෙ සෙවතො භජතො පයිරුපාසතො, ඣානවිමොක්ඛෙ පච්චවෙක්ඛතො, ඉමෙහි තීහාකාරෙහි සමාධින්ද්‍රියං විසුජ්ඣති. දුප්පඤ්ඤෙ පුග්ගලෙ පරිවජ්ජයතො, පඤ්ඤවන්තෙ පුග්ගලෙ සෙවතො භජතො පයිරුපාසතො, ගම්භීරඤාණචරියං පච්චවෙක්ඛතො, ඉමෙහි තීහාකාරෙහි පඤ්ඤින්ද්‍රියං විසුජ්ඣති. ඉති ඉමෙ පඤ්ච පුග්ගලෙ පරිවජ්ජයතො, පඤ්ච පුග්ගලෙ සෙවතො භජතො පයිරුපාසතො[Pg.37], පඤ්ච සුත්තන්තෙ පච්චවෙක්ඛතො, ඉමෙහි පන්නරසහි ආකාරෙහි ඉමානි පඤ්චින්ද්‍රියානි විසුජ්ඣන්තී’’ති (පටි. ම. 1.184).

„Indem man vertrauenslose Personen meidet, vertrauensvolle Personen aufsucht, sich ihnen zugesellt und sie verehrt, und indem man vertrauenerweckende Lehrreden (suttanta) reflektiert – durch diese drei Weisen wird die Fähigkeit des Vertrauens (saddhindriya) gereinigt. Indem man träge Personen meidet, tatkräftige Personen aufsucht, sich ihnen zugesellt und sie verehrt, und indem man die Rechten Anstrengungen reflektiert – durch diese drei Weisen wird die Fähigkeit der Energie (vīriyindriya) gereinigt. Indem man unachtsame Personen meidet, achtsame Personen aufsucht, sich ihnen zugesellt und sie verehrt, und indem man die Grundlagen der Achtsamkeit (satipaṭṭhāna) reflektiert – durch diese drei Weisen wird die Fähigkeit der Achtsamkeit (satindriya) gereinigt. Indem man unkonzentrierte Personen meidet, konzentrierte Personen aufsucht, sich ihnen zugesellt und sie verehrt, und indem man die Vertiefungen und Befreiungen (jhāna-vimokkha) reflektiert – durch diese drei Weisen wird die Fähigkeit der Konzentration (samādhindriya) gereinigt. Indem man unweise Personen meidet, weise Personen aufsucht, sich ihnen zugesellt und sie verehrt, und indem man das Wirken tiefen Wissens reflektiert – durch diese drei Weisen wird die Fähigkeit der Weisheit (paññindriya) gereinigt. So werden durch das Meiden jener fünf Arten von Personen, das Aufsuchen, Gesellen und Verehren von fünf Arten von Personen und das Reflektieren von fünf Lehrreden, durch diese fünfzehn Weisen diese fünf Fähigkeiten gereinigt.“ (Paṭi. Ma. 1.184).

අපරෙපි පන්නරස ධම්මා විමුත්තිපරිපාචනියා – සද්ධාපඤ්චමානි ඉන්ද්‍රියානි, අනිච්චසඤ්ඤා, අනිච්චෙ දුක්ඛසඤ්ඤා, දුක්ඛෙ අනත්තසඤ්ඤා, පහානසඤ්ඤා, විරාගසඤ්ඤාති ඉමා පඤ්ච නිබ්බෙධභාගියා සඤ්ඤා, මෙඝියත්ථෙරස්ස කථිතා කල්‍යාණමිත්තතාදයො පඤ්ච ධම්මාති (උදා. 31). කාය පන වෙලාය භගවතො එතදහොසීති? පච්චූසසමයෙ ලොකං වොලොකෙන්තස්ස.

Es gibt noch weitere fünfzehn Faktoren, die zur Reife der Befreiung führen: die fünf Fähigkeiten, angefangen mit Vertrauen; die Wahrnehmung der Unbeständigkeit, die Wahrnehmung des Leidens im Unbeständigen, die Wahrnehmung des Nicht-Selbst im Leiden, die Wahrnehmung des Aufgebens, die Wahrnehmung der Begehrenslosigkeit – dies sind die fünf zur Durchdringung führenden Wahrnehmungen; sowie die dem Ehrwürdigen Meghiya verkündeten fünf Faktoren, beginnend mit edler Freundschaft usw. (Udā. 31). Zu welcher Zeit aber hatte der Erhabene diesen Gedanken? Zur Zeit der Morgendämmerung, als er die Welt betrachtete.

අනෙකානි දෙවතාසහස්සානීති ආයස්මතා රාහුලෙන පදුමුත්තරස්ස භගවතො පාදමූලෙ පාලිතනාගරාජකාලෙ පත්ථනං පට්ඨපෙන්තෙන සද්ධිං පත්ථනං පට්ඨපිතදෙවතාසු පන කාචි භූමට්ඨකා දෙවතා, කාචි අන්තලික්ඛට්ඨකා, කාචි චාතුමහාරාජිකා, කාචි දෙවලොකෙ, කාචි බ්‍රහ්මලොකෙ නිබ්බත්තා. ඉමස්මිං පන දිවසෙ සබ්බාපි තා එකට්ඨානෙ අන්ධවනස්මිංයෙව සන්නිපතිතා, තා සන්ධායාහ – ‘‘අනෙකානි දෙවතාසහස්සානී’’ති. ධම්මචක්ඛුන්ති ඉමස්මිං සුත්තෙ චත්තාරො ච මග්ගා චත්තාරි ච ඵලානි ධම්මචක්ඛුන්ති වෙදිතබ්බානි. තත්ථ හි කාචි දෙවතා සොතාපන්නා අහෙසුං, කාචි සකදාගාමී, අනාගාමී, ඛීණාසවා. තාසඤ්ච පන දෙවතානං එත්තකාති ගණනවසෙන පරිච්ඡෙදො නත්ථි. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙව.

Der Ausdruck „viele tausend Gottheiten“ bedeutet: Unter den Gottheiten, die gemeinsam mit dem Ehrwürdigen Rāhula – als dieser in seiner Existenz als Schlangenkönig Pālita zu Füßen des erhabenen Padumuttara seinen Wunsch äußerte – ihren Wunsch äußerten, wurden einige als erdgebundene Gottheiten wiedergeboren, einige im Luftraum, einige im Reich der Vier Großkönige, einige in der Götterwelt und einige in der Brahma-Welt. An diesem Tag jedoch kamen sie alle an einem einzigen Ort zusammen, nämlich im Blindenwald; im Hinblick auf sie sprach er: „viele tausend Gottheiten“. Was „das Auge der Lehre“ (dhammacakkhu) betrifft: In diesem Sutta sind die vier Pfade und die vier Früchte als das Auge der Lehre zu verstehen. Denn unter ihnen wurden einige Gottheiten Stromeingetretene, einige Einmalwiederkehrer, Nie-Wiederkehrer oder von Trieben Befreite. Und bezüglich dieser Gottheiten gibt es keine zahlenmäßige Begrenzung im Sinne einer genauen Anzahl. Der Rest ist überall ganz klar.

9-10. සංයොජනියධම්මසුත්තාදිවණ්ණනා

9-10. Die Erklärung des Saṃyojaniyadhamma-Suttas und anderer.

122-123. නවමදසමානි ඉට්ඨාරම්මණවසෙන කථියමානෙ බුජ්ඣනකානං වසෙන වුත්තානීති.

122-123. Das neunte und zehnte Sutta wurden im Hinblick auf ein erwünschtes Objekt verkündet, um jenen zu dienen, die fähig sind, die Wahrheit zu erkennen.

ලොකකාමගුණවග්ගො ද්වාදසමො.

Das zwölfte Kapitel über die Sinnenfreuden der Welt (Lokakāmaguṇavagga).

13. ගහපතිවග්ගො

13. Das Hausvater-Kapitel (Gahapativagga).

1-3. වෙසාලීසුත්තාදිවණ්ණනා

1-3. Die Erklärung des Vesālī-Suttas und anderer.

124-126. ගහපතිවග්ගස්ස පඨමෙ උග්ගොති පණීතදායකානං අග්ගඋග්ගො, සො භගවතා ‘‘එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, මම සාවකානං පණීතදායකානං යදිදං [Pg.38] උග්ගො ගහපතී’’ති එවං එතදග්ගෙ ඨපිතො. සෙසමෙතෙසු චෙව ද්වීසු, තතියෙ ච වුත්තත්ථමෙව.

124-126. Im ersten Sutta des Hausvater-Kapitels bezeichnet „Ugga“ den vorzüglichsten unter den Spendern erlesener Gaben. Er wurde vom Erhabenen wie folgt in diese höchste Stellung eingesetzt: „Dies ist der Vorzüglichste, o Mönche, unter meinen Jüngern, die erlesene Gaben spenden, nämlich der Hausvater Ugga.“ Der Rest in diesen beiden und im dritten Sutta ist bereits von erklärter Bedeutung.

4-5. භාරද්වාජසුත්තාදිවණ්ණනා

4-5. Die Erklärung des Bhāradvāja-Suttas und anderer.

127-128. චතුත්ථෙ පිණ්ඩං උලමානො පරියෙසමානො පබ්බජිතොති පිණ්ඩොලො. සො කිර පරිජිණ්ණභොගො බ්‍රාහ්මණො අහොසි. අථ භික්ඛුසඞ්ඝස්ස ලාභසක්කාරං දිස්වා පිණ්ඩත්ථාය නික්ඛමිත්වා පබ්බජිතො. සො මහන්තං කපල්ලපත්තං ගහෙත්වා චරති, තෙන කපල්ලපූරං යාගුං පිවති, කපල්ලපූරෙ පූවෙ ඛාදති, කපල්ලපූරං භත්තං භුඤ්ජති. අථස්ස මහග්ඝසභාවං සත්ථු ආරොචයිංසු. සත්ථා තස්ස පත්තත්ථවිකං නානුජානි. හෙට්ඨාමඤ්චෙ පත්තං නික්කුජ්ජිත්වා ඨපෙති. සො ඨපෙන්තොපි ඝංසන්තොව පණාමෙත්වා ඨපෙති, ගණ්හන්තොපි ඝංසන්තොව ආකඩ්ඪිත්වා ගණ්හාති. තං ගච්ඡන්තෙ කාලෙ ධංසනෙන පරික්ඛීණං නාළිකොදනමත්තමෙව ගණ්හනකං ජාතං. තතො සත්ථු ආරොචෙසුං, අථස්ස සත්ථා පත්තත්ථවිකං අනුජානි. ථෙරො අපරෙන සමයෙන ඉන්ද්‍රියභාවනං භාවෙත්වා අග්ගඵලෙ අරහත්තෙ පතිට්ඨාසි. ඉති සො පිණ්ඩත්ථාය පබ්බජිතත්තා පිණ්ඩොලො, ගොත්තෙන පන භාරද්වාජොති උභයං එකතො කත්වා පිණ්ඩොලභාරද්වාජොති වුච්චති.

127-128. Im vierten Sutta bedeutet „Piṇḍola“ einer, der das Haus verließ, um nach Almosen zu suchen und umherzustreifen. Er war, so heißt es, ein Brahmane mit verbrauchten Besitztümern. Als er den Gewinn und die Verehrung sah, die der Mönchsgemeinschaft zuteilwurden, verließ er das Hausleben und ordinierte wegen der Almosenspeise. Er pflegte mit einer riesigen Almosenschale umherzugehen; mit dieser trank er eine ganze Schale voll Reisschleim, aß eine ganze Schale voll Kuchen und verzehrte eine ganze Schale voll Reis. Daraufhin berichteten sie dem Meister über seine Gefräßigkeit. Der Meister erlaubte ihm anfangs keine Schalentasche. Er stellte die Almosenschale umgedreht unter das Bett. Sogar wenn er sie hinstellte, tat er dies schleifend, und wenn er sie nahm, zog er sie schleifend heraus. Mit der Zeit wurde sie durch das Schleifen so abgenutzt, dass sie nur noch ein Maß gekochten Reis fassen konnte. Daraufhin berichteten sie es dem Meister, und da erlaubte ihm der Meister eine Schalentasche. Zu einer späteren Zeit entfaltete der Ehrwürdige die Schulung der Sinnesfähigkeiten und erlangte die Arahatschaft, die höchste Frucht. Weil er so um der Almosenspeise willen das Hausleben verlassen hatte, wurde er „Piṇḍola“ genannt, und seinem Clan nach war er ein „Bhāradvāja“; indem man beides zusammenfügte, wurde er „Piṇḍola-Bhāradvāja“ genannt.

උපසඞ්කමීති උග්ගතුග්ගතෙහි මහාඅමච්චෙහි පරිවුතො උපසඞ්කමි. ථෙරො කිර එකදිවසං සාවත්ථියං පිණ්ඩාය චරිත්වා කතභත්තකිච්චො නිදාඝසමයෙ සීතඨානෙ දිවාවිහාරං නිසීදිස්සාමීති ආකාසෙන ගන්ත්වා ගඞ්ගාතීරෙ උදෙනස්ස රඤ්ඤො උදපානං නාම උය්‍යානං අත්ථි, තත්ථ පවිසිත්වා අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ දිවාවිහාරං නිසීදි සීතෙන උදකවාතෙන බීජියමානො.

„Er näherte sich“ (upasaṅkami) bedeutet: Umgeben von den vornehmsten Großministern näherte er sich. Es heißt, dass der ältere Ehrwürdige [Pindola Bharadvaja] eines Tages in Sāvatthī auf Almosengang ging, und nachdem er seine Mahlzeit eingenommen hatte, dachte er: „Ich will mich in der Sommerhitze an einem kühlen Ort zur Mittagsruhe niedersetzen.“ Er reiste durch die Luft und gelangte zum Park namens Udapāna des Königs Udena am Ufer des Ganges. Dort trat er ein und setzte sich unter einem bestimmten Baum zur Mittagsruhe nieder, während er von einer kühlen, wasserreichen Brise umfächelt wurde.

උදෙනොපි ඛො නාම රාජා සත්තාහං මහාපානං පිවිත්වා සත්තමෙ දිවසෙ උය්‍යානං පටිජග්ගාපෙත්වා මහාජනපරිවාරො උය්‍යානං ගන්ත්වා මඞ්ගලසිලාපට්ටෙ අත්ථතාය සෙය්‍යාය නිපජ්ජි. තස්ස එකා පරිචාරිකා පාදෙ සම්බාහමානා නිසින්නා. රාජා කමෙන නිද්දං ඔක්කමි. තස්මිං නිද්දං ඔක්කන්තෙ නාටකිත්ථියො ‘‘යස්සත්ථාය මයං ගීතාදීනි පයොජෙය්‍යාම, සො නිද්දං උපගතො, න ච නිද්දාකාලෙ [Pg.39] මහාසද්දං කාතුං වට්ටතී’’ති අත්තනො අත්තනො තූරියානි ඨපෙත්වා උය්‍යානං පක්කන්තා. තා තත්ථ තත්ථ ඵලාඵලානි ඛාදමානා පුප්ඵානි පිළන්ධමානා විචරන්තියො ථෙරං දිස්වා ‘‘මා සද්දං කරිත්ථා’’ති අඤ්ඤමඤ්ඤං නිවාරයමානා වන්දිත්වා නිසීදිංසු. ථෙරො ‘‘ඉස්සා පහාතබ්බා, මච්ඡෙරං විනොදෙතබ්බ’’න්තිආදිනා නයෙන තාසං අනුරූපං ධම්මකථං කථෙසි.

Auch König Udena trank sieben Tage lang bei einem großen Zechgelage. Am siebten Tag ließ er den Park säubern, ging mit einem großen Gefolge dorthin und legte sich auf einem vorbereiteten Lager auf der königlichen Steinplatte nieder. Eine seiner Dienerinnen saß da und massierte seine Füße. Der König schlief allmählich ein. Als er eingeschlafen war, dachten die Tänzerinnen: „Derjenige, für den wir Gesang und Tanz darbieten sollten, ist eingeschlafen. Und während er schläft, schickt es sich nicht, lauten Lärm zu machen.“ Sie legten ihre jeweiligen Musikinstrumente ab und gingen im Park umher. Während sie hier und da verschiedene Früchte aßen und sich mit Blumen schmückten, erblickten sie den älteren Ehrwürdigen. Sie ermahnten einander mit den Worten: „Macht keinen Lärm!“, verbeugten sich vor ihm und setzten sich nieder. Der ältere Ehrwürdige hielt ihnen eine angemessene Lehrrede nach der Methode: „Neid muss abgelegt werden, Geiz muss vertrieben werden“ und so weiter.

සාපි ඛො රඤ්ඤො පාදෙ සම්බාහමානා නිසින්නා ඉත්ථී පාදෙ චාලෙත්වා රාජානං පබොධෙසි. සො ‘‘කහං තා ගතා’’ති පුච්ඡි. කිං තාසං තුම්හෙහි? තා එකං සමණං පරිවාරෙත්වා නිසින්නාති. රාජා කුද්ධො උද්ධනෙ පක්ඛිත්තලොණං විය තටතටායමානො උට්ඨහිත්වා ‘‘තම්බකිපිල්ලිකාහි නං ඛාදාපෙස්සාමී’’ති ගච්ඡන්තො එකස්මිං අසොකරුක්ඛෙ තම්බකිපිල්ලිකානං පුටං දිස්වා හත්ථෙනාකඩ්ඪිත්වා සාඛං ගණ්හිතුං නාසක්ඛි. කිපිල්ලිකපුටො ඡිජ්ජිත්වා රඤ්ඤො සීසෙ පති, සකලසරීරං සාලිථුසෙහි පරිකිණ්ණං විය දණ්ඩදීපිකාහි ඩය්හමානං විය ච අහොසි. ථෙරො රඤ්ඤො පදුට්ඨභාවං ඤත්වා ඉද්ධියා ආකාසං පක්ඛන්දි. තාපි ඉත්ථියො උට්ඨාය රඤ්ඤො සන්තිකං ගන්ත්වා සරීරං පුඤ්ඡන්තියො විය භූමියං පතිතපතිතා කිපිල්ලිකායො ගහෙත්වා සරීරෙ ඛිපමානා සබ්බා මුඛසත්තීහි විජ්ඣිංසු – ‘‘කිං නාමෙතං, අඤ්ඤෙ රාජානො පබ්බජිතෙ දිස්වා වන්දන්ති, පඤ්හං පුච්ඡන්ති, අයං පන රාජා කිපිල්ලිකපුටං සීසෙ භින්දිතුකාමො ජාතො’’ති.

Die Frau, die davor saß und die Füße des Königs massierte, bewegte seine Füße und weckte den König auf. Er fragte: „Wo sind sie geblieben?“ Sie entgegnete verleumderisch: „Was kümmern sie Euch? Sie sitzen um einen einsamen Mönch herum.“ Da wurde der König zornig, knisterte wie Salz, das in ein loderndes Feuer geworfen wird, erhob sich und rief: „Ich werde ihn von roten Ameisen zerfressen lassen!“ Als er hinging, erblickte er an einem Asoka-Baum ein Nest roter Ameisen. Er zog mit der Hand daran, konnte aber den Ast nicht richtig greifen. Das Ameisennest riss ab und fiel dem König auf den Kopf. Sein ganzer Körper fühlte sich an wie von roten Reishülsen übersät und brannte, als würde er mit Fackeln versengt. Der ältere Ehrwürdige erkannte die böse Gesinnung des Königs und entschwebte mit übernatürlicher Kraft in die Luft. Die Frauen erhoben sich ebenfalls, eilten zum König und taten so, als würden sie seinen Körper abwischen; dabei hoben sie jedoch die auf die Erde gefallenen Ameisen auf, warfen sie auf seinen Körper zurück und verletzten ihn allesamt mit den Lanzen ihrer Worte: „Was soll das nur bedeuten? Andere Könige verbeugen sich, wenn sie einen Hauslosen sehen, und stellen ihm Fragen; dieser König hier jedoch wollte ein Ameisennest auf dem Haupt des Mönchs zerbrechen!“

රාජා අත්තනො අපරාධං දිස්වා උය්‍යානපාලං පක්කොසාපෙත්වා පුච්ඡි – ‘‘කිං එස පබ්බජිතො? අඤ්ඤෙසුපි දිවසෙසු ඉධ ආගච්ඡතී’’ති? ආම, දෙවාති. ඉධ ත්වං ආගතදිවසෙ මය්හං ආරොචෙය්‍යාසීති. ථෙරොපි කතිපාහෙනෙව පුන ආගන්ත්වා රුක්ඛමූලෙ නිසීදි. උය්‍යානපාලො දිස්වා – ‘‘මහන්තො මෙ අයං පණ්ණාකාරො’’ති වෙගෙන ගන්ත්වා රඤ්ඤො ආරොචෙසි. රාජා උට්ඨහිත්වා සඞ්ඛපණවාදිසද්දං නිවාරෙත්වා උග්ගතුග්ගතෙහි අමච්චෙහි සද්ධිං උය්‍යානං අගමාසි. තෙන වුත්තං ‘‘උපසඞ්කමී’’ති.

Der König erkannte sein Vergehen, ließ den Parkwächter rufen und fragte ihn: „Kommt dieser Hauslose auch an anderen Tagen hierher?“ „Ja, Herr“, antwortete er. „An dem Tag, an dem er wieder hierherkommt, sollst du mir Bescheid geben.“ Nach einigen Tagen kam der ältere Ehrwürdige tatsächlich wieder und setzte sich unter den Baum. Als der Parkwächter ihn sah, dachte er: „Das ist ein großes Geschenk für mich!“, lief schnell herbei und berichtete es dem König. Der König erhob sich sogleich, untersagte den Lärm von Muschelhörnern und Trommeln und begab sich zusammen mit seinen vornehmsten Ministern in den Park. Darum heißt es: „Er näherte sich“.

අනිකීළිතාවිනො කාමෙසූති යා කාමෙසු කාමකීළා, තං අකීළිතපුබ්බා, අපරිභුත්තකාමාති අත්ථො. අද්ධානඤ්ච ආපාදෙන්තීති පවෙණිං පටිපාදෙන්ති, දීඝරත්තං අනුබන්ධාපෙන්ති. මාතුමත්තීසූති මාතුපමාණාසු. ලොකස්මිඤ්හි මාතා භගිනී ධීතාති ඉදං තිවිධං ගරුකාරම්මණං නාම[Pg.40], ඉති ගරුකාරම්මණෙ උපනිබන්ධං චිත්තං විමොචෙතුං න ලභතීති දස්සෙන්තො එවමාහ. අථස්ස තෙන පඤ්හෙන චිත්තං අනොතරන්තං දිස්වා භගවතා පටිකූලමනසිකාරවසෙන චිත්තූපනිබන්ධනත්ථං වුත්තං ද්වත්තිංසාකාරකම්මට්ඨානං කථෙසි.

„Die sich nicht in den Sinnesfreuden vergnügt haben“ (anikīḷitāvino kāmesu) bedeutet: Sie haben sich zuvor nicht im Spiel der Sinnesfreuden vergnügt; sie haben die Sinnesfreuden nicht genossen. Dies ist die Bedeutung. „Und sie führen die Dauer herbei“ (addhānañca āpādenti) bedeutet: Sie führen die Tradition fort, sie lassen sie über lange Zeit hinweg ununterbrochen fortbestehen. „Gegenüber solchen im Alter einer Mutter“ (mātumattīsu) bedeutet: gegenüber Frauen im Alter einer Mutter. Denn in der Welt gelten diese drei Arten – Mutter, Schwester und Tochter – als ehrwürdige Objekte (Objekte des Respekts). Um zu zeigen, dass man den Geist, der an ein ehrwürdiges Objekt gebunden ist, nicht freigeben darf, sprach er dies so aus. Als er jedoch sah, dass der Geist des Königs durch diese Frage noch nicht Vertrauen fasste (nicht zur Ruhe kam), verkündete der ältere Ehrwürdige das Meditationsobjekt der zweiunddreißig Körperteile, das vom Erhabenen dargelegt worden war, um den Geist mittels der Betrachtung des Unreinen (Widerwärtigen) zu fesseln.

අභාවිතකායාති අභාවිතපඤ්චද්වාරිකකායා. තෙසං තං දුක්කරං හොතීති තෙසං තං අසුභකම්මට්ඨානං භාවෙතුං දුක්කරං හොති. ඉතිස්ස ඉමිනාපි චිත්තං අනොතරන්තං දිස්වා ඉන්ද්‍රියසංවරසීලං කථෙසි. ඉන්ද්‍රියසංවරස්මිඤ්හි උපනිබන්ධචිත්තං විහෙඨෙතුං න ලභති. රාජා තං සුත්වා තත්ථ ඔතිණ්ණචිත්තො අච්ඡරියං, භො භාරද්වාජාතිආදිමාහ.

„Deren Körper unentfaltet ist“ (abhāvitakāyā) bedeutet: Personen, deren Körper an den fünf Sinnespforten unentfaltet ist. „Für sie ist das schwer zu tun“ (tesaṃ taṃ dukkaraṃ hoti) bedeutet: Für diese Personen ist es schwer, das Meditationsobjekt des Unreinen zu entfalten. Als der ältere Ehrwürdige sah, dass der Geist des Königs auch durch diese Erklärung noch nicht Vertrauen fasste, verkündete er ihm die Tugend der Zügelung der Sinnesfähigkeiten (indriyasaṃvarasīla). Denn man darf den Geist, der fest an die Zügelung der Sinnesfähigkeiten gebunden ist, nicht bedrängen. Als der König dies vernahm, neigte sich sein Geist dem zu und er sprach: „Es ist erstaunlich, werter Bhāradvāja!“ und so weiter.

අරක්ඛිතෙනෙව කායෙනාතිආදීසු හත්ථපාදෙ කීළාපෙන්තො ගීවං පරිවත්තෙන්තො කායං න රක්ඛති නාම, නානප්පකාරං දුට්ඨුල්ලං කථෙන්තො වචනං න රක්ඛති නාම, කාමවිතක්කාදයො විතක්කෙන්තො චිත්තං න රක්ඛති නාම. රක්ඛිතෙනෙව කායෙනාතිආදීසු වුත්තවිපරියායෙන අත්ථො වෙදිතබ්බො.

In Sätzen wie „mit ungeschütztem Körper“ (arakkhiteneva kāyena) etc. versteht man unter „er schützt seinen Körper nicht“, wenn jemand mit Händen und Füßen herumspielt oder den Hals hin und her dreht; unter „er schützt seine Rede nicht“, wenn er allerlei derbe, unzüchtige Worte spricht; und unter „er schützt seinen Geist nicht“, wenn er Gedanken an Sinnenlust und ähnliches hegt. Bei Sätzen wie „mit geschütztem Körper“ (rakkhiteneva kāyena) etc. ist die Bedeutung im umgekehrten Sinne zu verstehen.

අතිවිය මං තස්මිං සමයෙ ලොභධම්මා පරිසහන්තීති මං තස්මිං සමයෙ අතික්කමිත්වා ලොභො අධිභවතීති අත්ථො. උපට්ඨිතාය සතියාති කායගතාය සතියා සුපට්ඨිතාය. න මං තථා තස්මිං සමයෙති තස්මිං සමයෙ මං යථා පුබ්බෙ, න තථා ලොභො අතික්කමිත්වා උප්පජ්ජතීති අත්ථො. පරිසහන්තීති පදස්ස උප්පජ්ජන්තීතිපි අත්ථොයෙව. ඉති ඉමස්මිං සුත්තෙ තයො කායා කථිතා. කථං? ‘‘ඉමමෙව කාය’’න්ති එත්ථ හි කරජකායො කථිතො, ‘‘භාවිතකායො’’ති එත්ථ පඤ්චද්වාරිකකායො, ‘‘රක්ඛිතෙනෙව කායෙනා’’ති එත්ථ චොපනකායො, කායවිඤ්ඤත්තීති අත්ථො. පඤ්චමං උත්තානමෙව.

„Übermäßig bedrängen mich zu jener Zeit gierige Zustände“ (ativiya maṃ tasmiṃ samaye lobhadhammā parisahanti) bedeutet: Zu jener Zeit überkommt und überwältigt mich die Gier. „Wenn die Achtsamkeit gefestigt ist“ (upaṭṭhitāya satiyā) bedeutet: wenn die auf den Körper gerichtete Achtsamkeit (kāyagatāsati) gut gefestigt ist. „Nicht so überkommt mich zu jener Zeit“ (na maṃ tathā tasmiṃ samaye) bedeutet: Zu jener Zeit entsteht die Gier nicht so, dass sie mich wie zuvor überwältigt. Dies ist die Bedeutung. Für das Wort „parisahanti“ gibt es auch die Bedeutung von „uppajjanti“ (sie entstehen). Somit werden in diesem Sutta drei Arten von Körpern gelehrt. Wie das? In der Passage „eben diesen Körper“ (imameva kāyaṃ) wird der physische Körper (karajakāya) gelehrt; in „mit entfaltetem Körper“ (bhāvitakāyo) wird der Körper der fünf Sinnespforten gelehrt; und in „mit geschütztem Körper“ (rakkhiteneva kāyena) wird der ausführende (bewegende) Körper gelehrt, was die körperliche Gebärde (kāyaviññatti) bedeutet. Das fünfte Sutta ist in seiner Bedeutung ganz offensichtlich.

6. ඝොසිතසුත්තවණ්ණනා

6. Die Erklärung des Ghosita-Sutta.

129. ඡට්ඨෙ රූපා ච මනාපාති රූපා ච මනාපා සංවිජ්ජන්ති. චක්ඛුවිඤ්ඤාණඤ්චාති චක්ඛුවිඤ්ඤාණඤ්ච සංවිජ්ජති. සුඛවෙදනියං ඵස්සන්ති චක්ඛුවිඤ්ඤාණසම්පයුත්තං උපනිස්සයවසෙන ජවනකාලෙ සුඛවෙදනාය පච්චයභූතං ඵස්සං. සුඛා වෙදනාති එකං ඵස්සං පටිච්ච ජවනවසෙන සුඛවෙදනා උප්පජ්ජති. සෙසපදෙසුපි එසෙව නයො.

129. Im sechsten Sutta bedeutet „und liebliche Formen“ (rūpā ca manāpā): Liebliche Formen sind vorhanden. „Und das Sehbewusstsein“ (cakkhuviññāṇañca) bedeutet: Auch das Sehbewusstsein ist vorhanden. „Einen Kontakt, der ein angenehmes Gefühl hervorruft“ (sukhavedaniyaṃ phassaṃ) bezeichnet den mit dem Sehbewusstsein verbundenen Kontakt, der als starke Bedingung (upanissaya) die Ursache für ein angenehmes Gefühl im Moment des geistigen Impulses (javana) bildet. „Ein angenehmes Gefühl“ (sukhā vedanā) bedeutet: In Abhängigkeit von diesem einen Kontakt entsteht kraft des geistigen Impulses ein angenehmes Gefühl. Auch bei den übrigen Begriffen ist diese Methode anzuwenden.

ඉති [Pg.41] ඉමස්මිං සුත්තෙ තෙවීසති ධාතුයො කථිතා. කථං? එත්ථ හි චක්ඛුපසාදො චක්ඛුධාතු, තස්ස ආරම්මණං රූපධාතු, චක්ඛුවිඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණධාතු, චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතුයා සහජාතා තයො ඛන්ධා ධම්මධාතු, එවං පඤ්චසු ද්වාරෙසු චතුන්නං චතුන්නං වසෙන වීසති. මනොද්වාරෙ ‘‘මනොධාතූ’’ති ආවජ්ජනචිත්තං ගහිතං, ආරම්මණඤ්චෙව හදයවත්ථු ච ධම්මධාතු, වත්ථුනිස්සිතං මනොවිඤ්ඤාණධාතූති එවං තෙවීසති හොන්ති. එවං තෙවීසතියා ධාතූනං වසෙන ධාතුනානත්තං වුත්තං භගවතාති දස්සෙති.

Auf diese Weise sind in dieser Sutta dreiundzwanzig Elemente dargelegt worden. Wie? Hierin ist nämlich das empfindsame Auge (cakkhupasāda) das Seh-Element (cakkhudhātu), dessen Objekt das Form-Element (rūpadhātu), das Sehbewusstsein das Sehbewusstseins-Element (cakkhuviññāṇadhātu) und die drei mit dem Sehbewusstseins-Element zusammen entstandenen mentalen Aggregate sind das Geistesobjekt-Element (dhammadhātu). So ergeben sich an den fünf Toren, jeweils zu viert genommen, zwanzig Elemente. Am Geisttor wird das Zuwendungsbewusstsein (āvajjanacitta) als „Geist-Element“ (manodhātu) genommen; sowohl das Objekt als auch die Herzensbasis (hadayavatthu) sind das Geistesobjekt-Element (dhammadhātu), und das auf der Basis beruhende Bewusstsein ist das Geistbewusstseins-Element (manoviññāṇadhātu). So ergeben sich dreiundzwanzig. Damit zeigt er: „Auf diese Weise wurde die Vielfalt der Elemente (dhātunānatta) vom Erhabenen mittels der dreiundzwanzig Elemente dargelegt.“

7-8. හාලිද්දිකානිසුත්තාදිවණ්ණනා

7-8. Die Erklärung der Hāliddikāni-Sutta und anderer Suttas

130-131. සත්තමෙ මනාපං ඉත්ථෙතන්ති පජානාතීති යං අනෙන මනාපං රූපං දිට්ඨං, තං ඉත්ථෙතන්ති එවමෙතං මනාපමෙව තන්ති පජානාති. චක්ඛුවිඤ්ඤාණං සුඛවෙදනියඤ්ච ඵස්සං පටිච්චාති චක්ඛුවිඤ්ඤාණඤ්චෙව, යො ච උපනිස්සයකොටියා වා අනන්තරකොටියා වා සමනන්තරකොටියා වා සම්පයුත්තකොටියා වා සුඛවෙදනාය පච්චයො ඵස්සො, තං සුඛවෙදනියං ඵස්සඤ්ච පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛවෙදනාති. එස නයො සබ්බත්ථ. ඉති ඉමෙසු ද්වීසු සුත්තෙසු කිරියාමනොවිඤ්ඤාණධාතු ආවජ්ජනකිච්චා, මනොධාතුයෙව වා සමානා මනොධාතුනාමෙන වුත්තාති වෙදිතබ්බා. අට්ඨමං උත්තානමෙව.

130-131. Im siebten Sutta bedeutet „Er erkennt: ‚Das ist lieblich und begehrenswert‘“: Welche liebliche Form auch immer von diesem Mönch gesehen wird, er erkennt sie genau so: „Dies ist begehrenswert, dies ist wahrlich lieblich.“ „Abhängig vom Sehbewusstsein und einer ein angenehmes Gefühl hervorrufenden Kontaktberührung“ bedeutet: Abhängig sowohl vom Sehbewusstsein als auch von derjenigen Kontaktberührung (phassa), die entweder in Form einer starken Stütze (upanissaya-koṭi), einer unmittelbaren Folge (anantara-koṭi), einer direkten Folge (samanantara-koṭi) oder einer Assoziation (sampayutta-koṭi) die Bedingung für ein angenehmes Gefühl ist, entsteht – abhängig von dieser ein angenehmes Gefühl hervorrufenden Kontaktberührung – ein angenehmes Gefühl. Diese Methode gilt überall in den übrigen Abschnitten. So ist zu verstehen, dass in diesen beiden Suttas das funktionelle Geistbewusstseins-Element (kiriyāmanoviññāṇadhātu), welches die Funktion der Zuwendung (āvajjanakicca) hat, oder aber, obwohl es das Geist-Element (manodhātu) selbst ist, unter dem Namen „Geist-Element“ bezeichnet wurde. Das achte Sutta ist ganz klar.

9. ලොහිච්චසුත්තවණ්ණනා

9. Die Erklärung der Lohicca-Sutta

132. නවමෙ මක්කරකතෙති එවංනාමකෙ නගරෙ අරඤ්ඤකුටිකායන්ති අරඤ්ඤෙ කතාය පාටියෙක්කාය කුටියං, න විහාරපච්චන්තකුටියං. මාණවකාති යෙපි තත්ථ මහල්ලකා, තෙ මහල්ලකකාලෙපි අන්තෙවාසිකතාය මාණවකාත්වෙව වුත්තා. තෙනුපසඞ්කමිංසූති පාතො සිප්පං උග්ගණ්හිත්වා සායං ‘‘ආචරියස්ස කට්ඨානි ආහරිස්සාමා’’ති අරඤ්ඤං පවිසිත්වා විචරන්තා යෙන සා කුටිකා, තෙනුපසඞ්කමිංසු. පරිතො පරිතො කුටිකායාති තස්සා කුටිකාය සමන්තතො සමන්තතො. සෙලෙය්‍යකානීති අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස පිට්ඨිං ගහෙත්වා ලඞ්ඝිත්වා ඉතො චිතො චඞ්කමනකීළනානි.

132. Im neunten Sutta bedeutet „in Makkarakata“: in der Stadt dieses Namens; „in einer Waldhütte“: in einer im Wald erbauten, einzeln stehenden Hütte, nicht in einer Hütte am Rande des Klosters. „Junge Brahmanen“ (māṇavaka): Selbst diejenigen unter ihnen, die schon älter waren, wurden aufgrund ihres Schülerstatus (antevāsika) selbst im fortgeschrittenen Alter noch als „junge Brahmanen“ bezeichnet. „Sie begaben sich dorthin“: Nachdem sie am Morgen ihre Wissenschaft gelernt hatten, gingen sie am Abend in den Wald mit dem Gedanken „Wir wollen Brennholz für den Lehrer holen“, und während sie umherstreiften, näherten sie sich dem Ort, an dem sich jene Hütte befand. „Rings um die Hütte“: überall ringsherum um diese Hütte. „Bocksprünge“ (seleyyakāni): Sie hielten sich gegenseitig am Rücken fest, sprangen übereinander und spielten, während sie hier- und dorthin liefen.

මුණ්ඩකාතිආදීසු [Pg.42] මුණ්ඩෙ මුණ්ඩාති, සමණෙ ච සමණාති වත්තුං වට්ටෙය්‍ය, ඉමෙ පන හීළෙන්තා ‘‘මුණ්ඩකා සමණකා’’ති ආහංසු. ඉබ්භාති ගහපතිකා. කණ්හාති කණ්හා, කාළකාති අත්ථො. බන්ධුපාදාපච්චාති එත්ථ බන්ධූති බ්‍රහ්මා අධිප්පෙතො. තඤ්හි බ්‍රාහ්මණා පිතාමහොති වොහරන්ති. පාදානං අපච්චා පාදාපච්චා, බ්‍රහ්මුනො පිට්ඨිපාදතො ජාතාති අධිප්පායො. තෙසං කිර අයං ලද්ධි ‘‘බ්‍රාහ්මණා බ්‍රහ්මුනො මුඛතො නික්ඛන්තා, ඛත්තියා උරතො, වෙස්සා නාභිතො, සුද්දා ජාණුතො, සමණා පිට්ඨිපාදතො’’ති. භරතකානන්ති කුටිම්බිකානං. කුටිම්බිකා හි යස්මා රට්ඨං භරන්ති, තස්මා භරතාති වුච්චන්ති. ඉමෙ පන පරිභවං කත්වා වදමානා ‘‘භරතකාන’’න්ති ආහංසු.

In Bezug auf Wörter wie „Kahlgeschorene“ (muṇḍakā) usw.: Es wäre angemessen gewesen, einen Kahlgeschorenen als „Kahlgeschorenen“ und einen Asketen als „Asket“ (samaṇa) zu bezeichnen; diese jungen Brahmanen jedoch sagten verächtlich: „Kahlköpfe, elende Asketen!“ „Ibbhas“ (ibbhā): Hausbesitzer. „Schwarz“ (kaṇhā): bedeutet von dunkler (niedriger) Abstammung. „Abkömmlinge der Füße des Verwandten“ (bandhupādāpaccā): Hier ist mit „Verwandter“ (bandhu) Brahmā gemeint. Denn die Brahmanen bezeichnen ihn als „Großvater“. „Abkömmlinge der Füße“ bedeutet aus dem Fußrücken des Brahmā geboren. Dies ist nämlich ihre Auffassung: „Die Brahmanen sind aus dem Mund des Brahmā hervorgegangen, die Khattiyas aus seiner Brust, die Vessas aus seinem Nabel, die Suddas aus seinen Knien und die Samanas aus seinem Fußrücken.“ „Der Bharatas“ (bharatakānaṃ): der Gutsbesitzer. Weil nämlich die Gutsbesitzer das Land erhalten (bharanti), werden sie „Bharatas“ genannt. Diese jungen Brahmanen aber sprachen voller Verachtung und sagten „der elenden Bharatas“.

විහාරා නික්ඛමිත්වාති ‘‘රත්තිට්ඨකාපරිච්ඡන්නෙ රජතපට්ටසන්නිභසමවිප්පකිණ්ණවාලිකෙ රමණීයෙ පරිවෙණෙ කට්ඨකලාපෙ බන්ධිත්වා ඛිපමානා වාලිකං ආලුළෙත්වා, හත්ථෙන හත්ථං ආදාය පණ්ණකුටිං පරියායන්තා ‘ඉමෙ ඉමෙසං භරතකානං සක්කතා, ඉමෙ ඉමෙසං භරතකානං සක්කතා’ති පුනප්පුනං විරවන්තා අතිවිය ඉමෙ මාණවකා කීළං කරොන්ති, විහාරෙ භික්ඛූනං අත්ථිභාවම්පි න ජානන්ති, දස්සෙස්සාමි නෙසං භික්ඛූනං අත්ථිභාව’’න්ති චින්තෙත්වා පණ්ණකුටිතො නික්ඛමි.

„Er trat aus dem Kloster heraus“ bedeutet: Nachdem er dachte: „Diese jungen Brahmanen treiben ihr Spiel gar zu arg im lieblichen Hof, der mit roten Ziegeln eingefasst und mit gleichmäßig wie eine Silberplatte glänzendem Sand bestreut ist; sie bündeln Holzscheite und werfen sie umher, wühlen den Sand auf, halten sich an den Händen, laufen rings um die Blätterhütte herum und schreien immer wieder: ‚Diese Mönche werden von diesen elenden Gutsbesitzern geehrt, diese werden von diesen elenden Gutsbesitzern geehrt!‘ Sie wissen nicht einmal, ob überhaupt Mönche im Kloster anwesend sind. Ich werde ihnen zeigen, dass Mönche da sind“, trat er aus der Blätterhütte heraus.

සීලුත්තමා පුබ්බතරා අහෙසුන්ති ගුණවන්තානං ගුණෙ කථිතෙ නිග්ගුණානං ගුණාභාවො පාකටොව භවිස්සතීති පොරාණකබ්‍රාහ්මණානං ගුණෙ කථෙන්තො එවමාහ. තත්ථ සීලුත්තමාති සීලජෙට්ඨකා. සීලඤ්හි තෙසං උත්තමං, න ජාතිගොත්තං. යෙ පුරාණං සරන්තීති යෙ පොරාණකං බ්‍රාහ්මණධම්මං සරන්ති. අභිභුය්‍ය කොධන්ති කොධං අභිභවිත්වා තෙසං ද්වාරානි සුගුත්තානි සුරක්ඛිතානි අහෙසුං. ධම්මෙ ච ඣානෙ ච රතාති දසවිධෙ කුසලකම්මපථධම්මෙ අට්ඨසමාපත්තිඣානෙසු ච රතා.

„In früheren Zeiten waren die Tugendhaftesten die Höchsten“: Mit dem Gedanken: „Wenn die Vorzüglichkeit der Tugendhaften gerühmt wird, wird das Fehlen von Tugend bei den Tugendlosen ganz offensichtlich werden“, sprach er diese Worte, um die Vorzüge der alten Brahmanen zu rühmen. Darin bedeutet „die Tugendhaftesten die Höchsten“ (sīluttamā): jene, für die Tugend das Höchste war. Denn ihre Tugend war das Höchste, nicht ihre Geburt oder Sippe. „Die sich an das Alte erinnern“: jene, die sich an das einstige brahmanische Gesetz erinnern. „Den Zorn bezwingend“: Nachdem sie den Zorn bezwungen hatten, waren ihre Sinnespforten wohlbehütet und gut bewacht. „Erfreut an der Lehre und an der Vertiefung“: erfreut an den zehn heilsamen Handlungsweisen (kusalakammapatha) und an den Vertiefungen der acht geistigen Errungenschaften (samāpatti).

එවං පොරාණානං ගුණං කථෙත්වා අථෙතරහි බ්‍රාහ්මණානං මානං නිම්මද්දෙන්තො ඉමෙ ච වොක්කම්ම ජපාමසෙතිආදිමාහ. තත්ථ වොක්කම්මාති එතෙහි ගුණෙහි අපක්කමිත්වා. ජපාමසෙති මයං ජපාම සජ්ඣායාමාති එත්තකෙනෙව බ්‍රාහ්මණම්හාති මඤ්ඤමානා බ්‍රාහ්මණා මයන්ති ඉමිනා ගොත්තෙන මත්තා හුත්වා විසමං චරන්ති, විසමානි කායකම්මාදීනි කරොන්තීති අත්ථො. පුථුඅත්තදණ්ඩාති [Pg.43] පුථු අත්තා දණ්ඩා එතෙහීති පුථුඅත්තදණ්ඩා, ගහිතනානාවිධදණ්ඩාති අත්ථො. සතණ්හාතණ්හෙසූති සතණ්හනිත්තණ්හෙසු. අගුත්තද්වාරස්ස භවන්ති මොඝාති අසංවුතද්වාරස්ස සබ්බෙපි වතසමාදානා මොඝා භවන්තීති දීපෙති. යථා කින්ති? සුපිනෙව ලද්ධං පුරිසස්ස විත්තන්ති යථා සුපිනෙ පුරිසස්ස ලද්ධං මණිමුත්තාදිනානාවිධං විත්තං මොඝං හොති, පබුජ්ඣිත්වා කිඤ්චි න පස්සති, එවං මොඝා භවන්තීති අත්ථො.

Nachdem er auf diese Weise die Vorzüge der einstigen Brahmanen dargelegt hatte, sprach er nun, um den Stolz der heutigen Brahmanen zu brechen: „Diese aber sind abgewichen und murmeln Mantras“ usw. Darin bedeutet „abgewichen“ (vokkamma): von diesen Tugenden abgewichen habend. „Wir murmeln“ (japāmaseti): In dem Glauben „wir rezitieren, wir sagen die Veden auf, allein dadurch schon sind wir Brahmanen“, wandeln sie, berauscht von diesem Clan-Namen „Wir sind Brahmanen“, unrechtmäßig; das bedeutet, sie begehen unheilsame körperliche Taten usw. „Viele selbstgeführte Stöcke habend“ (puthuattadaṇḍā): Das bedeutet, sie haben verschiedene Arten von Stöcken (Gewaltmitteln) ergriffen. „Unter jenen mit Durst und jenen ohne Durst“ (sataṇhātaṇhesu): unter den Begehrenden und den Begehrenslosen. „Für den, dessen Sinnespforten unbewacht sind, werden sie nutzlos“: Dies zeigt, dass für den, dessen Sinnespforten ungezügelt sind, alle auf sich genommenen Gelübde nutzlos werden. Wie ist das zu verstehen? „Wie Reichtum, den ein Mann im Traum erlangt“: So wie der im Traum erlangte Reichtum eines Mannes an verschiedenen Dingen wie Juwelen und Perlen nutzlos (illusorisch) ist, da er nach dem Erwachen nichts davon sieht, ebenso werden auch jene Gelübde nutzlos – das ist die Bedeutung.

අනාසකාති එකාහද්වීහාදිවසෙන අනාහාරකා. ථණ්ඩිලසායිකා චාති හරිතකුසසන්ථතෙ භූමිභාගෙ සයනං, පාතො සිනානඤ්ච තයො ච වෙදාති පාතොව උදකං පවිසිත්වා න්හානඤ්චෙව තයො ච වෙදා. ඛරාජිනං ජටා පඞ්කොති ඛරසම්ඵස්සං අජිනචම්මඤ්චෙව ජටාකලාපො ච පඞ්කො ච, පඞ්කො නාම දන්තමලං. මන්තා සීලබ්බතං තපොති මන්තා ච අජසීලගොසීලසඞ්ඛාතං සීලං අජවතගොවතසඞ්ඛාතං වතඤ්ච. අයං ඉදානි බ්‍රාහ්මණානං තපොති වදති. කුහනා වඞ්කදණ්ඩා චාති පටිච්ඡන්නකූපො විය පටිච්ඡන්නදොසං කොහඤ්ඤඤ්චෙව වඞ්කදණ්ඩො, ච උදුම්බරපලාසබෙළුවරුක්ඛානං අඤ්ඤතරතො ගහිතං වඞ්කදණ්ඩඤ්චාති අත්ථො. උදකාචමනානි චාති උදකෙන මුඛපරිමජ්ජනානි. වණ්ණා එතෙ බ්‍රාහ්මණානන්ති එතෙ බ්‍රාහ්මණානං පරික්ඛාරභණ්ඩකවණ්ණාති දස්සෙති. කත කිඤ්චික්ඛභාවනාති කතා කිඤ්චික්ඛභාවනා. අයමෙව වා පාඨො, ආමිසකිඤ්චික්ඛස්ස වඩ්ඪනත්ථාය කතන්ති අත්ථො.

„Anāsakā“ [Fastende] bedeutet jene, die im Maße von einem, zwei Tagen usw. ohne Nahrung sind. „Thaṇḍilasāyikā ca“ [und auf dem bloßen Boden Schlafende] bedeutet das Schlafen auf einem mit grünem Kusa-Gras bedeckten Bodenbereich. „Pāto sinānañca tayo ca vedā“ [morgendliches Baden und die drei Veden] bedeutet das Steigen ins Wasser am frühen Morgen zum Baden sowie die drei Veden. „Kharājinaṃ jaṭā paṅko“ [raues Fell, Flechtenhaar und Schmutz] bedeutet das sich rau anfühlende Antilopenfell, das Bündel von geflochtenem Haar und Schmutz; mit „Schmutz“ (paṅka) ist der Zahnschmutz gemeint. „Mantā sīlabbataṃ tapo“ [Mantras, Sitten, Gelübde und Kasteiung] bedeutet die Mantras, die als Ziegen-Sitte und Rinder-Sitte bekannte Sitte sowie das als Ziegen-Gelübde und Rinder-Gelübde bekannte Gelübde. Dies, so sagt er, ist nun die Kasteiung der Brahmanen. „Kuhanā vaṅkadaṇḍā ca“ [Heuchelei und krumme Stäbe] bedeutet die Heuchelei, die wie ein verdeckter Brunnen verborgene Fehler aufweist, und der krumme Stab; die Bedeutung ist ein krummer Stab, der von einem der Bäume – Udumbara, Palāsa oder Beḷuva – genommen wurde. „Udakācamanāni ca“ [und Mundreinigungen mit Wasser] bedeutet das Abwaschen des Gesichts mit Wasser. „Vaṇṇā ete brāhmaṇānaṃ“ [dies sind die Zierden der Brahmanen] zeigt auf: Dies sind die Vorzüge der Gebrauchsgegenstände der Brahmanen. „Kata kiñcikkhabhāvanā“ bedeutet das Bewirken von geringfügiger Entfaltung. Oder dies selbst ist die Lesart; die Bedeutung ist: getan, um den geringfügigen weltlichen Gewinn zu vermehren.

එවං එතරහි බ්‍රාහ්මණානං මානං නිම්මද්දිත්වා පුන පොරාණකබ්‍රාහ්මණානං වණ්ණං කථෙන්තො චිත්තඤ්ච සුසමාහිතන්තිආදිමාහ. තත්ථ සුසමාහිතන්ති තෙසං බ්‍රාහ්මණානං චිත්තං උපචාරප්පනාසමාධීහි සුසමාහිතං අහොසීති දස්සෙති. අඛිලන්ති මුදු අථද්ධං. සො මග්ගො බ්‍රහ්මපත්තියාති සො සෙට්ඨපත්තියා මග්ගො, තුම්හෙ පන කිං බ්‍රාහ්මණා නාමාති දීපෙන්තො එවමාහ.

Nachdem er auf diese Weise den Stolz der heutigen Brahmanen gedemütigt hatte, sprach er, um wiederum das Lob der alten Brahmanen zu verkünden, die Strophe beginnend mit: „Und der Geist ist wohlkonzentriert“. Darin zeigt „susamāhitaṃ“ [wohlkonzentriert] auf: Der Geist jener Brahmanen war durch Annäherungs- und Vollkonzentration wohlkonzentriert. „Akhilaṃ“ [ohne Starrheit] bedeutet sanft, nicht starr. „So maggo brahmapattiyā“ [Das ist der Weg zur Erreichung des Brahma] bedeutet: Dies ist der Weg zur Erreichung des Vortrefflichsten. „Ihr aber, warum werdet ihr überhaupt Brahmanen genannt?“ – dies aufzeigend sprach er so.

ආගමංසු නු ඛ්විධාති ආගමංසු නු ඛො ඉධ. අධිමුච්චතීති කිලෙසවසෙන අධිමුත්තො ගිද්ධො හොති. බ්‍යාපජ්ජතීති බ්‍යාපාදවසෙන පූතිචිත්තං හොති. පරිත්තචෙතසොති අනුපට්ඨිතසතිතාය සංකිලෙසචිත්තෙන පරිත්තචිත්තො. චෙතොවිමුත්තින්ති ඵලසමාධිං. පඤ්ඤාවිමුත්තින්ති ඵලපඤ්ඤං. අප්පමාණචෙතසොති උපට්ඨිතසතිතාය නික්කිලෙසචිත්තෙන අප්පමාණචිත්තො.

„Āgamaṃsu nu khvidha“ ist als Worttrennung „āgamaṃsu nu kho idha“ zu lesen. „Adhimuccati“ [ist hingegeben] bedeutet: durch die Macht der Befleckungen hingegeben, ist er gierig. „Byāpajjati“ [verfällt in Bosheit] bedeutet: durch die Macht des Übelwollens ist sein Geist verdorben. „Parittacetaso“ [von begrenztem Geist] bedeutet: wegen mangelnder Achtsamkeit hat er durch einen befleckten Geist einen begrenzten Geist. „Cetovimuttiṃ“ [Gemütsbefreiung] bedeutet die Frucht-Konzentration. „Paññāvimuttiṃ“ [Weisheitsbefreiung] bedeutet die Frucht-Weisheit. „Appamāṇacetaso“ [von unermesslichem Geist] bedeutet: dank etablierter Achtsamkeit hat er durch einen von Befleckungen freien Geist einen unermesslichen Geist.

10. වෙරහච්චානිසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erklärung des Verahaccāni-Suttas.

133. දසමෙ [Pg.44] කාමණ්ඩායන්ති එවංනාමකෙ නගරෙ. යග්ඝෙති චොදනත්ථෙ නිපාතො. සෙසං උත්තානමෙවාති.

133. Im zehnten Sutta bedeutet „kāmaṇḍāyaṃ“: in der Stadt dieses Namens. „Yagghe“ ist eine Partikel im Sinne der Aufforderung. Der Rest ist leicht verständlich.

ගහපතිවග්ගො තෙරසමො.

Die Hausvater-Gruppe ist die dreizehnte.

14. දෙවදහවග්ගො

14. Die Devadaha-Gruppe.

1. දෙවදහසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Devadaha-Suttas.

134. දෙවදහවග්ගස්ස පඨමෙ දෙවදහන්ති නපුංසකලිඞ්ගෙන ලද්ධනාමො නිගමො. මනොරමාති මනං රමයන්තා, මනාපාති අත්ථො. අමනොරමාති අමනාපා.

134. Im ersten Sutta der Devadaha-Gruppe ist „Devadaha“ eine Kleinstadt, die ihren Namen im Neutrum erhalten hat. „Manoramā“ [erfreulich] bedeutet den Geist erfreuend; die Bedeutung ist: angenehm. „Amanoramā“ bedeutet unangenehm.

2. ඛණසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des Khaṇa-Suttas.

135. දුතියෙ ඡඵස්සායතනිකා නාමාති විසුං ඡඵස්සායතනිකා නාම නිරයා නත්ථි. සබ්බෙසුපි හි එකතිංසමහානිරයෙසු ඡද්වාරඵස්සායතනපඤ්ඤත්ති හොතියෙව. ඉදං පන අවීචිමහානිරයං සන්ධාය වුත්තං. සග්ගාති ඉධාපි තාවතිංසපුරමෙව අධිප්පෙතං. කාමාවචරදෙවලොකෙ පන එකස්මිම්පි ඡඵස්සායතනපඤ්ඤත්තියා අභාවො නාම නත්ථි. ඉමිනා කිං දීපෙති? නිරයෙ එකන්තදුක්ඛසමප්පිතභාවෙන, දෙවලොකෙ ච එකන්තසුඛසමප්පිතත්තා එකන්තඛිඩ්ඩාරතිවසෙන උප්පන්නපමාදෙන මග්ගබ්‍රහ්මචරියවාසං වසිතුං න සක්කා. මනුස්සලොකො පන වොකිණ්ණසුඛදුක්ඛො, ඉධෙව අපායොපි සග්ගොපි පඤ්ඤායති. අයං මග්ගබ්‍රහ්මචරියස්ස කම්මභූමි නාම, සා තුම්හෙහි ලද්ධා. තස්මා යෙ වො ඉමෙ මානුස්සකා ඛන්ධා ලද්ධා, තෙ වො ලාභා. යඤ්ච වො ඉදං මනුස්සත්තං ලද්ධං, පටිලද්ධො වො බ්‍රහ්මචරියවාසස්ස ඛණො සමයොති. වුත්තම්පි හෙතං පොරාණෙහි –

135. Im zweiten Sutta bedeutet „chaphassāyatanikā nāma“: Es gibt keine separaten Höllen namens „Sechs-Berührungsmedien-Höllen“. Denn in all den einunddreißig großen Höllen existiert sehr wohl die Manifestation der Berührung an den sechs Toren. Dies wurde jedoch in Bezug auf die Avīci-Großhölle gesagt. Mit „Himmel“ ist auch hier nur die Stadt der Tāvatiṃsa-Götter gemeint. In den sinnenweltlichen Götterwelten gibt es jedoch nicht einmal in einer einzigen das Nichtvorhandensein der Manifestation der sechs Berührungsmedien. Was wird hiermit aufgezeigt? In der Hölle ist es wegen des gänzlichen Ausgeliefertseins an das Leiden, und in der Götterwelt wegen des gänzlichen Ausgeliefertseins an das Glück sowie der Nachlässigkeit, die durch das ausschließliche Aufgehen in Spiel und Vergnügen entsteht, unmöglich, das heilige Leben des Pfades zu leben. Die Menschenwelt jedoch ist von Glück und Leid gemischt; genau hier zeigen sich sowohl die leidvolle Welt als auch der Himmel. Dies ist wahrlich die Stätte des Wirkens für das heilige Leben des Pfades, und diese habt ihr erlangt. Darum sind diese menschlichen Daseinsgruppen, die ihr erlangt habt, euer Gewinn. Und dass ihr dieses Menschentum erlangt habt, bedeutet: Ihr habt die Gelegenheit und die rechte Zeit für das Führen des heiligen Lebens erlangt. Denn dies wurde auch von den Alten gesagt:

‘‘අයං කම්මභූමි ඉධ මග්ගභාවනා,ඨානානි සංවෙජනියා බහූ ඉධ;

සංවෙගසංවෙජනියෙසු වත්ථුසු,සංවෙගජාතොව පයුඤ්ච යොනිසො’’ති.

„Dies ist die Stätte des Wirkens, hier ist die Entfaltung des Pfades;\nviele erschütternde Stätten gibt es hier;\nAngesichts der Dinge, die Erschütterung hervorrufen,\nsoll man, von tiefer Erschütterung ergriffen, sich gründlich anstrengen.“

3. පඨමරූපාරාමසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erklärung des ersten Rūpārāma-Suttas.

136. තතියෙ [Pg.45] රූපසම්මුදිතාති රූපෙ සම්මුදිතා පමොදිතා. දුක්ඛාති දුක්ඛිතා. සුඛොති නිබ්බානසුඛෙන සුඛිතො. කෙවලාති සකලා. යාවතත්ථීති වුච්චතීති යත්තකා අත්ථීති වුච්චති. එතෙ වොති එත්ථ වො-කාරො නිපාතමත්තං. පච්චනීකමිදං හොති, සබ්බලොකෙන පස්සතන්ති යං ඉදං පස්සන්තානං පණ්ඩිතානං දස්සනං, තං සබ්බලොකෙන පච්චනීකං හොති විරුද්ධං. ලොකො හි පඤ්චක්ඛන්ධෙ නිච්චා සුඛා අත්තා සුභාති මඤ්ඤති, පණ්ඩිතා අනිච්චා දුක්ඛා අනත්තා අසුභාති. සුඛතො ආහූති සුඛන්ති කථෙන්ති. සුඛතො විදූති සුඛන්ති ජානන්ති. සබ්බමෙතං නිබ්බානමෙව සන්ධාය වුත්තං.

136. Im dritten Sutta bedeutet „rūpasammuditā“: erfreut und entzückt über Formen. „Dukkhā“ bedeutet von Leid betroffen. „Sukho“ bedeutet durch das Glück des Nibbāna glücklich. „Kevalā“ bedeutet ganz, vollständig. „Yāvatatthīti vuccati“ bedeutet: soviel wie als existierend bezeichnet wird. In „ete vo“ ist die Silbe „vo“ bloß eine Partikel. „Paccanīkamidaṃ hoti, sabbalokena passataṃ“ [Dies steht im Widerspruch zur ganzen Welt für jene, die sehen] bedeutet: Die Sichtweise der sehenden Weisen steht im Widerspruch, im Gegensatz zur ganzen Welt. Denn die Welt sieht die fünf Daseinsgruppen als beständig, glückbringend, als ein Selbst und schön an; die Weisen hingegen als unbeständig, leidvoll, als Nicht-Selbst und unschön. „Sukhato āhu“ [sie erklären es als Glück] bedeutet: sie sprechen davon als Glück. „Sukhato vidū“ [sie erkennen es als Glück] bedeutet: sie wissen es als Glück. Dies alles wurde in Bezug auf Nibbāna gesagt.

සම්මූළ්හෙත්ථාති එත්ථ නිබ්බානෙ සම්මූළ්හා. අවිද්දසූති බාලා. සබ්බෙපි හි ඡන්නවුතිපාසණ්ඩිනො ‘‘නිබ්බානං පාපුණිස්සාමා’’ති සඤ්ඤිනො හොන්ති, තෙ පන ‘‘නිබ්බානං නාම ඉද’’න්තිපි න ජානන්ති. නිවුතානන්ති කිලෙසනීවරණෙන නිවුතානං පරියොනද්ධානං. අන්ධකාරො අපස්සතන්ති අපස්සන්තානං අන්ධකාරො හොති. කිං තං එවං හොති? නිබ්බානං වා නිබ්බානදස්සනං වා අපස්සන්තානඤ්හි බාලානං නිබ්බානම්පි නිබ්බානදස්සනම්පි කාළමෙඝඅවච්ඡාදිතං විය චන්දමණ්ඩලං කටාහෙන පටිකුජ්ජිතපත්තො විය ච නිච්චකාලං තමො චෙව අන්ධකාරො ච සම්පජ්ජති.

„Sammūḷhettha“ [verwirrt darin] bedeutet: in diesem Nibbāna verwirrt. „Aviddasū“ bedeutet die Toren. Denn alle Anhänger der sechsundneunzig Irrlehren haben die Vorstellung: „Wir werden Nibbāna erreichen“, doch sie wissen nicht einmal: „Dies ist Nibbāna“. „Nivutānaṃ“ [für die Verhüllten] bedeutet: durch das Hemmnis der Befleckungen verhüllt und umschlossen. „Andhakāro apassataṃ“ [Finsternis für jene, die nicht sehen] bedeutet: Für die Nichtsehenden ist es Finsternis. Was ist es, das so ist? Entweder Nibbāna oder die Schau des Nibbāna; denn für die Toren, die nicht sehen, werden sowohl Nibbāna als auch die Schau des Nibbāna – wie die von einer dunklen Wolke verdeckte Mondscheibe und wie eine mit einer Tonschale zugedeckte Almosenschale – für alle Zeit zu Finsternis und Dunkelheit.

සතඤ්ච විවටං හොති, ආලොකො පස්සතාමිවාති සතඤ්ච සප්පුරිසානං පඤ්ඤාදස්සනෙන පස්සන්තානං නිබ්බානං ආලොකො විය විවටං හොති. සන්තිකෙ න විජානන්ති, මගා ධම්මස්ස අකොවිදාති යං අත්තනො සරීරෙ කෙසෙ වා ලොමාදීසු වා අඤ්ඤතරකොට්ඨාසං පරිච්ඡින්දිත්වා අනන්තරමෙව අධිගන්තබ්බතො අත්තනො වා ඛන්ධානං නිරොධමග්ගතො සන්තිකෙ නිබ්බානං. තං එවං සන්තිකෙ සමානම්පි මග්ගභූතා ජනා මග්ගාමග්ගධම්මස්ස චතුසච්චධම්මස්ස වා අකොවිදා න ජානන්ති.

„Satañca vivaṭaṃ hoti, āloko passatāmiva“ [Für die Guten aber steht es offen, wie Licht für jene, die sehen] bedeutet: Für die Guten, die Edlen, die mit dem Auge der Weisheit sehen, ist Nibbāna wie ein Licht enthüllt. „Santike na vijānanti, magā dhammassa akovidā“ [Sie erkennen es nicht nahebei, wie wildes Getier unkundig der Lehre] bedeutet: Da man an seinem eigenen Körper, sei es an den Haaren, Körperhaaren usw., einen bestimmten Teil abgrenzen und unmittelbar danach [die Wahrheit] erlangen kann, oder wegen des Pfades zum Aufhören der eigenen Daseinsgruppen, ist Nibbāna nahe. Obwohl es so nahe ist, wissen die Menschen, die wie wildes Getier sind, da sie unkundig des Pfades und des Nicht-Pfades oder der Lehre der Vier Wahrheiten sind, nichts davon.

මාරධෙය්‍යානුපන්නෙහීති තෙභූමකවට්ටං මාරස්ස නිවාසට්ඨානං අනුපන්නෙහි. කො නු අඤ්ඤත්‍ර අරියෙභීති ඨපෙත්වා අරියෙ කො නු අඤ්ඤො නිබ්බානපදං ජානිතුං අරහති. සම්මදඤ්ඤාය පරිනිබ්බන්තීති අරහත්තපඤ්ඤාය සම්මා ජානිත්වා අනන්තරමෙව අනාසවා හුත්වා කිලෙසපරිනිබ්බානෙන පරිනිබ්බන්ති. අථ වා සම්මදඤ්ඤාය අනාසවා හුත්වා අන්තෙ ඛන්ධපරිනිබ්බානෙන පරිනිබ්බායන්ති.

„Die den Bereich des Māra nicht verlassen“ bedeutet: von jenen, die den Kreislauf der drei Daseinsebenen – welcher die Wohnstätte Māras ist – nicht verlassen haben. „Wer außer den Edlen“ bedeutet: Wer außer den Edlen (Ariyas) wäre sonst imstande, die Stätte des Nibbāna zu erkennen? „Durch vollkommenes Wissen erlöschen sie völlig“ bedeutet: Indem sie mit der Weisheit der Arahatschaft vollkommen erkennen, unmittelbar danach trieblos (anāsava) werden, erlöschen sie völlig durch das Erlöschen der Befleckungen (kilesa-parinibbāna). Oder aber: Indem sie vollkommen erkennen, trieblos werden, erlöschen sie am Ende völlig durch das Erlöschen der Daseinsgruppen (khandha-parinibbāna).

4-12. දුතියරූපාරාමසුත්තාදිවණ්ණනා

4-12. Erklärung des zweiten Suttas über „Die Freude an Formen“ und anderer.

137-145. චතුත්ථං [Pg.46] සුද්ධිකං කත්වා දෙසියමානෙ බුජ්ඣනකානං අජ්ඣාසයෙන වුත්තං. පඤ්චමාදීනි තථා තථා බුජ්ඣන්තානං අජ්ඣාසයෙන වුත්තානි. අත්ථො පන තෙසං පාකටොයෙවාති.

137-145. Das vierte Sutta wurde, als es in reiner Prosa dargelegt wurde, gemäß der Neigung derjenigen gelehrt, die das Verständnis erlangen würden. Das fünfte und die folgenden wurden entsprechend der Neigung derjenigen gelehrt, welche die jeweiligen Grundlagen verstehen würden. Deren Bedeutung ist jedoch ganz offensichtlich.

දෙවදහවග්ගො චුද්දසමො.

Das vierzehnte Kapitel über Devadaha (Devadahavagga) ist abgeschlossen.

15. නවපුරාණවග්ගො

15. Das Kapitel über das Neue und das Alte (Navapurāṇavagga)

1. කම්මනිරොධසුත්තවණ්ණනා

1. Erklärung des Suttas über das Aufhören des Kamma (Kammanirodhasutta)

146. නවපුරාණවග්ගස්ස පඨමෙ නවපුරාණානීති නවානි ච පුරාණානි ච. චක්ඛු, භික්ඛවෙ, පුරාණකම්මන්ති න චක්ඛු පුරාණං, කම්මමෙව පුරාණං, කම්මතො පන නිබ්බත්තත්තා පච්චයනාමෙන එවං වුත්තං. අභිසඞ්ඛතන්ති පච්චයෙහි අභිසමාගන්ත්වා කතං. අභිසඤ්චෙතයිතන්ති චෙතනාය පකප්පිතං. වෙදනියං දට්ඨබ්බන්ති වෙදනාය වත්ථූති පස්සිතබ්බං. නිරොධා විමුත්තිං ඵුසතීති ඉමස්ස තිවිධස්ස කම්මස්ස නිරොධෙන විමුත්තිං ඵුසති. අයං වුච්චතීති අයං තස්සා විමුත්තියා ආරම්මණභූතො නිරොධො කම්මනිරොධොති වුච්චති. ඉති ඉමස්මිං සුත්තෙ පුබ්බභාගවිපස්සනා කථිතා.

146. Im ersten Sutta des Navapurāṇavagga bezieht sich „das Neue und das Alte“ (navapurāṇāni) auf das neue und das alte Kamma. Bei den Worten „Das Auge, o Mönche, ist altes Kamma“ ist nicht das gegenwärtige Auge selbst das alte Kamma, sondern nur das Kamma, das dieses Auge hervorbringt, ist das aus der Vergangenheit stammende alte Kamma. Da es jedoch aus jenem Kamma entstanden ist, wird es mit dem Namen seiner Bedingung so bezeichnet. „Konstruiert“ (abhisaṅkhata) bedeutet: durch das Zusammentreffen von Bedingungen bewirkt. „Beabsichtigt“ (abhisañcetayita) bedeutet: durch die Willensentscheidung (cetanā) gestaltet. „Als zu empfinden anzusehen“ bedeutet: man soll es mit Einsichtsweisheit als die Grundlage für das Entstehen von Gefühl betrachten. „Durch das Aufhören berührt er die Befreiung“ bedeutet: durch das Aufhören dieses dreifachen Kammas erlangt er die Befreiung. „Dies wird genannt“: Dieses Erlöschen (Nibbāna), das das Objekt jener Befreiung ist, wird als „Aufhören des Kammas“ bezeichnet. Auf diese Weise wird in diesem Sutta die vorbereitende Einsichtsmeditation (pubbabhāga-vipassanā) dargelegt.

2-5. අනිච්චනිබ්බානසප්පායසුත්තාදිවණ්ණනා

2-5. Erklärung des Suttas über die Tauglichkeit zum Nibbāna bezüglich der Vergänglichkeit und anderer Suttas.

147-150. දුතියෙ නිබ්බානසප්පායන්ති නිබ්බානස්ස සප්පායං උපකාරපටිපදං. තතියාදීසුපි එසෙව නයො. පටිපාටියා පන චතූසුපි එතෙසු සුත්තෙසු සහ විපස්සනාය චත්තාරො මග්ගා කථිතා.

147-150. Im zweiten Sutta bedeutet „dem Nibbāna zuträglich“ (nibbāna-sappāya) die Praxis, die für das Erlangen des Nibbāna geeignet und hilfreich ist. Auch im dritten Sutta und den darauffolgenden ist diese Methode anzuwenden. In diesen vier nacheinander folgenden Suttas werden die vier Pfade zusammen mit der Einsichtsmeditation (vipassanā) dargelegt.

6-7. අන්තෙවාසිකසුත්තාදිවණ්ණනා

6-7. Erklärung des Suttas über den im Inneren Wohnenden und anderer Suttas.

151-152. ඡට්ඨෙ අනන්තෙවාසිකන්ති අන්තො වසනකකිලෙසවිරහිතං. අනාචරියකන්ති ආචරණකකිලෙසවිරහිතං. අන්තස්ස වසන්තීති අන්තො අස්ස වසන්ති. තෙ නං සමුදාචරන්තීති තෙ එතං අධිභවන්ති අජ්ඣොත්ථරන්ති සික්ඛාපෙන්ති වා. ‘‘එවං වෙජ්ජකම්මං කරොහි, එවං දූතකම්ම’’න්ති ඉති සික්ඛාපනසඞ්ඛාතෙන සමුදාචරණත්ථෙනස්ස තෙ ආචරියා නාම හොන්ති, තෙහි [Pg.47] ආචරියෙහි සාචරියකොති වුච්චති. සෙසමෙත්ථ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං. සත්තමං හෙට්ඨා කථිතනයමෙව.

151-152. Im sechsten Sutta bedeutet „ohne im Inneren Wohnenden“ (anantevāsika): frei von den im Inneren nistenden Befleckungen (kilesa). „Ohne Lehrer“ (anācariyaka) bedeutet: frei von den Befleckungen, die sich über einen erheben und ihn anweisen. „Sie wohnen im Inneren“ bedeutet: Sie wohnen im Inneren dieser Person. „Sie beherrschen ihn“ bedeutet: Jene Befleckungen überwältigen ihn, überfluten ihn oder belehren ihn. Indem sie ihn anweisen: „Verrichte so die Arbeit eines Arztes, verrichte so die Arbeit eines Boten!“, werden sie aufgrund dieses Lehrens und ständigen Antreibens zu seinen sogenannten „Lehrern“. Wegen dieser Lehrer wird er als „einer, der einen Lehrer hat“ (sācariyako) bezeichnet. Das Übrige ist hier in der bereits dargelegten Weise zu verstehen. Das siebte Sutta folgt genau der bereits zuvor dargelegten Weise.

8. අත්ථිනුඛොපරියායසුත්තවණ්ණනා

8. Erklärung des Suttas über „Gibt es wohl eine Methode?“ (Atthinukhopariyāyasutta)

153. අට්ඨමෙ යං පරියායං ආගම්මාති යං කාරණං ආගම්ම. අඤ්ඤත්‍රෙව සද්ධායාති විනා සද්ධාය සද්ධං අපනෙත්වා. එත්ථ ච සද්ධාති න පච්චක්ඛා සද්ධා. යො පන පරස්ස එවං කිර එවං කිරාති කථෙන්තස්ස සුත්වා උප්පන්නො සද්දහනාකාරො, තං සන්ධායෙතං වුත්තං. රුචිආදීසුපි රුචාපෙත්වා ඛමාපෙත්වා අත්ථෙතන්ති ගහණාකාරො රුචි නාම, එවං කිර භවිස්සතීති අනුස්සවනං අනුස්සවො, නිසීදිත්වා එකං කාරණං චින්තෙන්තස්ස කාරණං උපට්ඨාති, එවං උපට්ඨිතස්ස අත්ථෙතන්ති ගහණං ආකාරපරිවිතක්කො නාම, කාරණවිතක්කොති අත්ථො. කාරණං චින්තෙන්තස්ස පාපිකා ලද්ධි උප්පජ්ජති, තං අත්ථෙසාති ගහණාකාරො දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්ති නාම. අඤ්ඤං බ්‍යාකරෙය්‍යාති ඉමානි පඤ්ච ඨානානි මුඤ්චිත්වා අරහත්තං බ්‍යාකරෙය්‍ය. ඉමස්මිං සුත්තෙ සෙඛාසෙඛානං පච්චවෙක්ඛණා කථිතා.

153. Im achten Sutta bedeutet „auf welche Weise gestützt“ (yaṃ pariyāyaṃ āgamma): auf welchen Grund gestützt. „Abgesehen von Glauben“ (aññatreva saddhāya) bedeutet: ohne Glauben, den Glauben ausschließend. Hierbei ist unter „Glauben“ nicht das direkte Vertrauen (paccakkha-saddhā) zu verstehen. Vielmehr bezieht es sich auf jene Art des Glaubens, die entsteht, wenn man die Worte eines anderen hört, der berichtet: „So soll es sich verhalten“; im Hinblick darauf wurde dies gesagt. Auch bei Begriffen wie „Gefallen“ (ruci) usw. bezeichnet „Gefallen“ jene Art des Erfassens, bei der man an einer Ansicht nach eigenem Ermessen Gefallen findet, sie akzeptiert und denkt: „Das existiert so“. „Überlieferung“ (anussava) ist das wiederholte Hören von Berichten wie: „So wird es wohl sein“. Wenn jemand an einem ruhigen Ort sitzt und über ein logisches Argument nachdenkt und ihm dieses Argument klar vor Augen tritt, so ist das Erfassen mit dem Gedanken „Dies ist so“ als „Reflexion über Gründe“ (ākāra-parivitakka) zu verstehen, was das logische Durchdenken von Argumenten bedeutet. Wenn jemand über ein Argument nachdenkt und eine falsche Ansicht entsteht, so wird jene Art des Erfassens mit dem Gedanken „Diese Ansicht ist für mich wahr“ als „Billigung nach reiflicher Überlegung einer Ansicht“ (diṭṭhi-nijjhānakkhanti) bezeichnet. „Er würde ein anderes erklären“ (aññaṃ byākareyya) bedeutet: Er würde die Arahatschaft erklären, indem er diese fünf Grundlagen ausschließt. In diesem Sutta wird die Rückschau (paccavekkhaṇā) der Übenden (sekha) und der Unübenden (asekha) dargelegt.

9-10. ඉන්ද්‍රියසම්පන්නසුත්තාදිවණ්ණනා

9-10. Erklärung des Suttas über den Besitz an Fähigkeiten (Indriyasampannasutta) und anderer Suttas.

154-155. නවමෙ ඉන්ද්‍රියසම්පන්නොති පරිපුණ්ණින්ද්‍රියො. තත්ථ යෙන ඡ ඉන්ද්‍රියානි සම්මසිත්වා අරහත්තං පත්තං, සො තෙහි නිබ්බිසෙවනෙහි ඉන්ද්‍රියෙහි සමන්නාගතත්තා, චක්ඛාදීනි වා ඡ ඉන්ද්‍රියානි සම්මසන්තස්ස උප්පන්නෙහි සද්ධාදීහි ඉන්ද්‍රියෙහි සමන්නාගතත්තා පරිපුණ්ණින්ද්‍රියො නාම හොති, තං සන්ධාය භගවා චක්ඛුන්ද්‍රියෙ චෙතිආදිනා නයෙන දෙසනං විත්ථාරෙත්වා එත්තාවතා ඛො භික්ඛු ඉන්ද්‍රියසම්පන්නො හොතීති ආහ. දසමං හෙට්ඨා වුත්තනයමෙවාති.

154-155. Im neunten Sutta bedeutet „mit Fähigkeiten ausgestattet“ (indriyasampanno): einer, dessen Fähigkeiten vollkommen ausgeprägt sind. Wer die sechs Fähigkeiten (Auge usw.) untersucht und die Arahatschaft erlangt hat, ist, weil er mit jenen makellosen Fähigkeiten ausgestattet ist, einer mit vollendeten Fähigkeiten. Oder aber: Wer die sechs Fähigkeiten wie das Auge untersucht, wird aufgrund der Ausstattung mit den dabei entstandenen Fähigkeiten wie Vertrauen (saddhā) usw. als einer mit vollendeten Fähigkeiten bezeichnet. Im Hinblick auf diese zweite Erklärung hat der Erhabene die Lehrrede in der Weise „bezüglich der Sehfähigkeit“ usw. ausführlich dargelegt und gesagt: „Insofern, o Mönch, ist ein Mönch mit Fähigkeiten ausgestattet“. Das zehnte Sutta folgt genau der zuvor dargelegten Weise.

නවපුරාණවග්ගො පඤ්චදසමො.

Das fünfzehnte Kapitel über das Neue und das Alte (Navapurāṇavagga) ist abgeschlossen.

තතියො පණ්ණාසකො.

Das dritte Fünfziger-Buch (Paṇṇāsaka) ist abgeschlossen.

16. නන්දික්ඛයවග්ගො

16. Das Kapitel über das Versiegen der Freude (Nandikkhayavagga)

1-4. අජ්ඣත්තනන්දික්ඛයසුත්තාදිවණ්ණනා

1-4. Erklärung des Suttas über das innere Versiegen der Freude und anderer Suttas.

156-159. නන්දික්ඛයවග්ගස්ස [Pg.48] පඨමෙ නන්දික්ඛයා රාගක්ඛයො, රාගක්ඛයා නන්දික්ඛයොති නන්දියා ච රාගස්ස ච අත්ථතො එකත්තා වුත්තං. සුවිමුත්තන්ති අරහත්තඵලවිමුත්තිවසෙන සුට්ඨු විමුත්තං. සෙසමෙත්ථ දුතියාදීසු ච උත්තානමෙව.

156-159. Im ersten Sutta des Nandikkhayavagga wurde gesagt: „Mit dem Versiegen der Freude versiegt die Gier, mit dem Versiegen der Gier versiegt die Freude“, da Freude (nandi) und Gier (rāga) ihrer Natur nach eins sind. „Vollkommen befreit“ (suvimutta) bedeutet: durch das Erlangen der Befreiung der Arahat-Frucht gänzlich befreit. Das Übrige in diesem und im zweiten sowie den darauffolgenden Suttas ist ganz offensichtlich.

5-6. ජීවකම්බවනසමාධිසුත්තාදිවණ්ණනා

5-6. Erklärung des Suttas über die Sammlung im Jīvaka-Mango-Hain und anderer Suttas.

160-161. පඤ්චමං සමාධිවිකලානං, ඡට්ඨං පටිසල්ලානවිකලානං චිත්තෙකග්ගතඤ්ච කායවිවෙකඤ්ච ලභන්තානං එතෙසං කම්මට්ඨානං ඵාතිං ගමිස්සතීති ඤත්වා කථිතං. තත්ථ ඔක්ඛායතීති (පච්චක්ඛායති) පඤ්ඤායති පාකටං හොති. ඉති ද්වීසුපි එතෙසු සහ විපස්සනාය චත්තාරො මග්ගා කථිතා.

160-161. Das fünfte Sutta wurde für jene dargelegt, denen es an Sammlung mangelt, das sechste für jene, denen es an Zurückgezogenheit mangelt. Es wurde in dem Wissen verkündet: „Wenn diese Mönche Einspitzigkeit des Geistes und körperliche Zurückgezogenheit erlangen, wird ihr Meditationsobjekt (kammaṭṭhāna) zur Entfaltung gelangen“. Dabei bedeutet „wird deutlich“ (okkhāyati): es zeigt sich, es wird offenbar, es wird offensichtlich. Auf diese Weise werden in diesen beiden Suttas die vier Pfade zusammen mit der Einsichtsmeditation dargelegt.

7-9. කොට්ඨිකඅනිච්චසුත්තාදිවණ්ණනා

7-9. Erklärung des Suttas von Koṭṭhika über die Vergänglichkeit und anderer Suttas.

162-164. සත්තමාදීසු තීසු ථෙරස්ස විමුත්තිපරිපාචනියා ධම්මාව කථිතා.

162-164. In den drei Suttas, beginnend mit dem siebten, wurden jene Lehren dargelegt, welche die Befreiung des Thera (Koṭṭhika) zur Reife bringen.

10-12. මිච්ඡාදිට්ඨිපහානසුත්තාදිවණ්ණනා

10-12. Erklärung des Suttas über das Aufgeben falscher Ansichten und anderer Suttas.

165-167. දසමාදීනි තීණි පාටියෙක්කෙන පුග්ගලජ්ඣාසයවසෙන වුත්තානි. තෙසං අත්ථො වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බොති.

165-167. Die drei Suttas, beginnend mit dem zehnten, wurden jeweils einzeln gemäß den individuellen Neigungen der Personen dargelegt. Deren Bedeutung ist in der bereits beschriebenen Weise zu verstehen.

නන්දික්ඛයවග්ගො සොලසමො.

Das sechste Kapitel über das Versiegen der Freude (Nandikkhayavagga) ist abgeschlossen.

17. සට්ඨිපෙය්‍යාලවග්ගො

17. Das Kapitel über die sechzig Wiederholungstexte (Saṭṭhipeyyālavagga)

1-60. අජ්ඣත්තඅනිච්චඡන්දසුත්තාදිවණ්ණනා

1-60. Erklärung des Suttas über das Verlangen nach dem innerlich Vergänglichen und anderer Suttas.

168-227. තදනන්තරො සට්ඨිපෙය්‍යාලො නාම හොති, සො උත්තානත්ථොව. යානි පනෙත්ථ සට්ඨි සුත්තානි වුත්තානි, තානි ‘‘ඡන්දො පහාතබ්බො’’ති [Pg.49] එවං තස්ස තස්සෙව පදස්ස වසෙන බුජ්ඣනකානං අජ්ඣාසයවසෙන වුත්තානි. ඉති සබ්බානි තානි පාටියෙක්කෙන පුග්ගලජ්ඣාසයවසෙන කථිතානි. එකෙකසුත්තපරියොසානෙ චෙත්ථ සට්ඨි සට්ඨි භික්ඛූ අරහත්තං පත්තාති.

168-227. Das unmittelbar darauffolgende Kapitel wird Saṭṭhipeyyāla genannt; seine Bedeutung ist ganz offensichtlich. Die sechzig Suttas, die hierin dargelegt werden, wurden mittels des jeweiligen Ausdrucks wie „das Verlangen ist aufzugeben“ entsprechend den Neigungen derjenigen gelehrt, die das Verständnis erlangen würden. Somit wurden sie alle einzeln entsprechend den individuellen Neigungen der Personen dargelegt. Am Ende eines jeden Suttas erlangten hier jeweils sechzig Mönche die Arahatschaft.

සට්ඨිපෙය්‍යාලවග්ගො.

Das Kapitel über die sechzig Wiederholungstexte (Saṭṭhipeyyālavagga) ist abgeschlossen.

18. සමුද්දවග්ගො

18. Das Kapitel über das Meer (Samuddavagga)

1. පඨමසමුද්දසුත්තවණ්ණනා

1. Erklärung des ersten Suttas über das Meer (Paṭhamasamuddasutta)

228. සමුද්දවග්ගස්ස පඨමෙ චක්ඛු, භික්ඛවෙ, පුරිසස්ස සමුද්දොති යදි දුප්පූරණට්ඨෙන යදි වා සමුද්දනට්ඨෙන සමුද්දො, චක්ඛුමෙව සමුද්දො. තස්ස හි පථවිතො යාව අකනිට්ඨබ්‍රහ්මලොකා නීලාදිආරම්මණං සමොසරන්තං පරිපුණ්ණභාවං කාතුං න සක්කොති, එවං දුප්පූරණට්ඨෙනපි සමුද්දො. චක්ඛු ච තෙසු තෙසු නීලාදීසු ආරම්මණෙසු සමුද්දති, අසංවුතං හුත්වා ඔසරමානං කිලෙසුප්පත්තියා කාරණභාවෙන සදොසගමනෙන ගච්ඡතීති සමුද්දනට්ඨෙනපි සමුද්දො. තස්ස රූපමයො වෙගොති සමුද්දස්ස අප්පමාණො ඌමිමයො වෙගො විය තස්සාපි චක්ඛුසමුද්දස්ස සමොසරන්තස්ස නීලාදිභෙදස්ස ආරම්මණස්ස වසෙන අප්පමෙය්‍යො රූපමයො වෙගො වෙදිතබ්බො. යො තං රූපමයං වෙගං සහතීති යො තං චක්ඛුසමුද්දෙ සමොසටං රූපමයං වෙගං, මනාපෙ රූපෙ රාගං, අමනාපෙ දොසං, අසමපෙක්ඛිතෙ මොහන්ති එවං රාගාදිකිලෙසෙ අනුප්පාදෙන්තො උපෙක්ඛකභාවෙන සහති.

228. Im ersten [Sutta] des Samudda-Vagga [heißt es]: ‚Das Auge, ihr Mönche, ist der Ozean des Menschen‘. Wenn [etwas] ein Ozean genannt wird, sei es im Sinne der Schwerbefüllbarkeit, sei es im Sinne des Aufwühlens (samuddana), so ist wahrlich das Auge der Ozean. Denn selbst wenn alle blauen und anderen Objekte von der Erde bis hinauf zur Akaniṭṭha-Brahma-Welt darin zusammenströmen, können sie es nicht füllen; so ist es auch im Sinne der Schwerbefüllbarkeit ein Ozean. Und das Auge drängt hin (samuddati) zu diesen verschiedenen blauen und anderen Objekten; indem es ungeschützt bleibt, herabstürzt und als Ursache für das Entstehen von Befleckungen mit fehlerhaftem Gang (behaftet mit Makeln) einhergeht, ist es auch im Sinne des Aufwühlens ein Ozean. ‚Dessen aus Formen bestehende Wucht‘: Wie die unermessliche, aus Wellen bestehende Wucht des tatsächlichen Ozeans, so ist auch bei diesem Augenozean die unermessliche, aus Formen bestehende Wucht zu verstehen, die auf Grund der zusammenströmenden Objekte von blauer und anderer Art wirksam wird. ‚Wer dieser aus Formen bestehenden Wucht standhält‘: Wer jener in den Augenozean einströmenden, aus Formen bestehenden Wucht standhält, indem er die Befleckungen wie Gier bei angenehmen Formen, Hass bei unangenehmen Formen und Verblendung bei nicht weise betrachteten [Formen] nicht entstehen lässt, sondern mit Gleichmut verweilt.

සඌමින්තිආදීසු කිලෙසඌමීහි සඌමිං. කිලෙසාවට්ටෙහි සාවට්ටං. කිලෙසගාහෙහි සගාහං. කිලෙසරක්ඛසෙහි සරක්ඛසං. කොධූපායාසස්ස ච වසෙන සඌමිං. වුතඤ්හෙතං ‘‘ඌමිභයන්ති ඛො, භික්ඛවෙ, කොධූපායාසස්සෙතං අධිවචන’’න්ති (ඉතිවු. 109; ම. නි. 2.162; අ. නි. 4.122). කාමගුණවසෙන සාවට්ටං. වුතඤ්හෙතං ‘‘ආවට්ටග්ගාහොති ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චන්නෙතං කාමගුණානං අධිවචන’’න්ති (සං. නි. 4.241). මාතුගාමවසෙන සගාහං සරක්ඛසං. වුත්තඤ්හෙතං ‘‘ගාහරක්ඛසොති ඛො, භික්ඛවෙ, මාතුගාමස්සෙතං අධිවචන’’න්ති (ඉතිවු. 109). සෙසවාරෙසුපි එසෙව [Pg.50] නයො. සභයං දුත්තරං අච්චතරීති ඌමිභයෙන සභයං දුරතික්කමං අතික්කමි. ලොකන්තගූති සඞ්ඛාරලොකස්ස අන්තං ගතො. පාරගතොති වුච්චතීති නිබ්බානං ගතොති කථීයති.

In den Passagen ‚mit Wellen‘ (saūmi) usw. bedeutet ‚mit Wellen‘: mit den Wellen der Befleckungen (kilesa). ‚Mit Strudeln‘ (sāvaṭṭa): mit den Strudeln der Befleckungen. ‚Mit Krokodilen‘ (sagāha): mit den Krokodilen der Befleckungen. ‚Mit Dämonen‘ (sarakkhasa): mit den Dämonen der Befleckungen. Oder aber: ‚mit Wellen‘ auf Grund von Zorn und Verzweiflung (kodha-upāyāsa). Denn dies wurde gesagt: ‚„Gefahr durch Wellen“, ihr Mönche, das ist eine Bezeichnung für Zorn und Verzweiflung.‘ ‚Mit Strudeln‘ auf Grund der Stränge der Sinnlichkeit (kāmaguṇa). Denn dies wurde gesagt: ‚„Der Strudel“, ihr Mönche, das ist eine Bezeichnung für die fūnf Stränge der Sinnlichkeit.‘ ‚Mit Krokodilen‘ und ‚mit Dämonen‘ auf Grund von Frauen (mātugāma). Denn dies wurde gesagt: ‚„Krokodil und Dämon“, ihr Mönche, das ist eine Bezeichnung für Frauen.‘ Auch bei den übrigen Abschnitten ist die Methode genau dieselbe. ‚Überwand das gefahrenvolle, schwer zu Überwindende‘ (sabhayaṃ duttaraṃ accatarī) bedeutet: er überwand das durch die Gefahr der Wellen gefahrvolle, schwer zu überwindende [Meer des Daseins]. ‚Der das Ende der Welt erreicht hat‘ (lokantagū) bedeutet: der an das Ende der Welt der Gestaltungen (saṅkhāraloka) gelangt ist. ‚Es wird gesagt, er sei ans andere Ufer gelangt‘ (pāragato) bedeutet: es wird gesagt, er sei zum Nibbāna gelangt.

2-3. දුතියසමුද්දසුත්තාදිවණ්ණනා

2-3. Erklärung des zweiten Samudda-Suttas und anderer Suttas

229-230. දුතියෙ සමුද්දොති සමුද්දනට්ඨෙන සමුද්දො, කිලෙදනට්ඨෙන තෙමනට්ඨෙනාති වුත්තං හොති. යෙභුය්‍යෙනාති ඨපෙත්වා අරියසාවකෙ. සමුන්නාති කිලින්නා තින්තා නිමුග්ගා. තන්තාකුලකජාතාතිආදි හෙට්ඨා විත්ථාරිතමෙව. මච්චුජහොති තයො මච්චූ ජහිත්වා ඨිතො. නිරුපධීති තීහි උපධීහි අනුපධි. අපුනබ්භවායාති නිබ්බානත්ථාය. අමොහයී මච්චුරාජන්ති යථා තස්ස ගතිං න ජානාති, එවං මච්චුරාජානං මොහෙත්වා ගතො. තතියං වුත්තනයමෙව.

229-230. Im zweiten [Sutta] bedeutet ‚Ozean‘ (samudda): Ozean im Sinne des Aufwühlens, im Sinne des Befleckens (kiledana) oder Feuchtmachens (temana). ‚Größtenteils‘ (yebhuyyena) bedeutet: mit Ausnahme der edlen Schüler (ariyasāvaka). ‚Durchnässt‘ (samunnā) bedeutet: nass gemacht, feucht geworden, versunken. ‚Wie ein verworrenes Garnknäuel geworden‘ (tantākulakajātā) usw. ist bereits weiter oben ausführlich erklärt worden. ‚Der den Tod überwunden hat‘ (maccujaho) bedeutet: einer, der die drei Arten des Todes aufgegeben hat und fest steht. ‚Ohne Substrat‘ (nirupadhī) bedeutet: frei von den drei Grundlagen des Anhaftens (upadhi). ‚Für das Nicht-Wiedergeborenwerden‘ (apunabbhavāya) bedeutet: zum Zwecke des Nibbāna. ‚Er täuschte den König des Todes‘ (amohayī maccurājaṃ) bedeutet: Er ging dahin, indem er den König des Todes so täuschte, dass dieser seine Fährte nicht kennt. Das dritte [Sutta] ist genau in der bereits erklärten Weise zu verstehen.

4-6. ඛීරරුක්ඛොපමසුත්තාදිවණ්ණනා

4-6. Erklärung des Suttas über das Gleichnis vom Milchbaum und anderer Suttas

231-233. චතුත්ථෙ අප්පහීනට්ඨෙන අත්ථි, තෙනෙවාහ සො අප්පහීනොති. පරිත්තාති, පබ්බතමත්තම්පි රූපං අනිට්ඨං අරජනීයං පරිත්තං නාම හොති, එවරූපාපිස්ස රූපා චිත්තං පරියාදියන්තීති දස්සෙති. කො පන වාදො අධිමත්තානන්ති ඉට්ඨාරම්මණං පනස්ස රජනීයං වත්ථු චිත්තං පරියාදියතීති එත්ථ කා කථා? එත්ථ ච නඛපිට්ඨිපමාණම්පි මණිමුත්තාදි රජනීයං වත්ථු අධිමත්තාරම්මණමෙවාති වෙදිතබ්බං. දහරොතිආදීනි තීණිපි අඤ්ඤමඤ්ඤවෙවචනානෙව. ආභින්දෙය්‍යාති පහරෙය්‍ය පදාලෙය්‍ය වා. පඤ්චමෙ තදුභයන්ති තං උභයං. ඡට්ඨං උත්තානමෙව.

231-233. Im vierten [Sutta] heißt es ‚es existiert‘ im Sinne von ‚nicht überwunden‘; deshalb sagte er: ‚Dieses ist nicht aufgegeben‘ (so appahīno). ‚Geringfügig‘ (paritta): Selbst eine Form (rūpa) von der Größe eines Berges, wenn sie unerwünscht und nicht begehrenswert ist, wird ‚geringfügig‘ genannt. Es wird gezeigt: ‚Selbst solche Formen bemächtigen sich des Geistes dessen [dessen Befleckungen nicht aufgegeben sind]‘. ‚Wie viel mehr erst bei übermäßigen [Formen]‘ (ko pana vādo adhimattānaṃ): Welches Wort bedarf es hier noch darüber, dass ein erwünschtes Objekt, d.h. eine begehrenswerte Sache, sich des Geistes dessen bemächtigt, [dessen Befleckungen nicht aufgegeben sind]? Und hierbei ist zu wissen, dass selbst eine begehrenswerte Sache wie ein Juwel oder eine Perle von der Größe eines Fingernagels ein übermäßiges Objekt (adhimattārammaṇa) darstellt. Die drei Begriffe ‚jung‘ (daharo) usw. sind allesamt wechselseitige Synonyme. ‚Sollte zerschmettern‘ (ābhindeyya) bedeutet: schlagen oder spalten. Im fünften [Sutta] bedeutet ‚dieses Beides‘ (tadubhayaṃ): jene beiden [Auge und Formen]. Das sechste [Sutta] ist ganz offensichtlich.

7. උදායීසුත්තවණ්ණනා

7. Erklärung des Udāyī-Suttas

234. සත්තමෙ අනෙකපරියායෙනාති අනෙකෙහි කාරණෙහි. ඉතිපායන්ති ඉතිපි අයං. ඉමස්මිං සුත්තෙ අනිච්චෙන අනත්තලක්ඛණං කථිතං.

234. Im siebten [Sutta] bedeutet ‚auf vielerlei Weise‘ (anekapariyāyena): aus vielerlei Gründen. ‚So auch dieser‘ (itipāyaṃ) steht für ‚itipi ayaṃ‘. In diesem Sutta wird das Merkmal der Nicht-Selbstheit (anattalakkhaṇa) anhand der Unbeständigkeit dargelegt.

8. ආදිත්තපරියායසුත්තවණ්ණනා

8. Erklärung des Ādittapariyāya-Suttas

235. අට්ඨමෙ අනුබ්‍යඤ්ජනසො නිමිත්තග්ගාහොති ‘‘හත්ථා සොභනා පාදා සොභනා’’ති එවං අනුබ්‍යඤ්ජනවසෙන නිමිත්තග්ගාහො. නිමිත්තග්ගාහොති හි [Pg.51] සංසන්දෙත්වා ගහණං, අනුබ්‍යඤ්ජනග්ගාහොති විභත්තිගහණං. නිමිත්තග්ගාහො කුම්භීලසදිසො සබ්බමෙව ගණ්හාති, අනුබ්‍යඤ්ජනග්ගාහො රත්තපාසදිසො විභජිත්වා හත්ථපාදාදීසු තං තං කොට්ඨාසං. ඉමෙ පන ද්වෙ ගාහා එකජවනවාරෙපි ලබ්භන්ති, නානාජවනවාරෙ වත්තබ්බමෙව නත්ථි.

235. Im achten [Sutta] bedeutet ‚Grasen nach Merkmalen aufgrund von Einzelheiten‘ (anubyañjanaso nimittaggāho): das Erfassen eines Zeichens aufgrund von Einzelheiten wie ‚die Hände sind schön, die Füße sind schön‘. Denn ‚Grasen nach dem Zeichen‘ (nimittaggāha) ist das Erfassen im Ganzen (synthetisch), während ‚Grasen nach den Einzelheiten‘ (anubyañjanaggāha) das Erfassen in Teilen (analytisch) ist. Das Grasen nach dem Zeichen gleicht einem Krokodil, welches das Ganze packt; das Grasen nach Einzelheiten gleicht einem Blutegel, der sich an den Händen, Füßen usw. aufteilt und die jeweiligen einzelnen Teile erfasst. Diese beiden Arten des Erfassens können sogar in einem einzigen Impuls-Prozess (javanavāra) auftreten; in verschiedenen Impuls-Prozessen ist dies ohnehin selbstverständlich.

නිමිත්තස්සාදගථිතන්ති නිමිත්තස්සාදෙන ගන්ථිතං බද්ධං. විඤ්ඤාණන්ති කම්මවිඤ්ඤාණං. තස්මිං චෙ සමයෙ කාලං කරෙය්‍යාති න කොචි සංකිලිට්ඨෙන චිත්තෙන කාලං කරොන්තො නාම අත්ථි. සබ්බසත්තානඤ්හි භවඞ්ගෙනෙව කාලකිරියා හොති. කිලෙසභයං පන දස්සෙන්තො එවමාහ. සමයවසෙන වා එවං වුත්තං. චක්ඛුද්වාරස්මිඤ්හි ආපාථගතෙ ආරම්මණෙ රත්තචිත්තං වා දුට්ඨචිත්තං වා මූළ්හචිත්තං වා ආරම්මණරසං අනුභවිත්වා භවඞ්ගං ඔතරති, භවඞ්ගෙ ඨත්වා කාලකිරියං කරොති. තස්මිං සමයෙ කාලං කරොන්තස්ස ද්වෙව ගතියො පාටිකඞ්ඛා, ඉමස්ස සමයස්ස වසෙනෙතං වුත්තං.

‚Gefesselt an das Genießen des Zeichens‘ (nimittassādagathita) bedeutet: verstrickt und gebunden durch das Genießen des Zeichens. ‚Bewusstsein‘ (viññāṇa) meint das Kamma-Bewusstsein. ‚Wenn er zu jener Zeit sterben sollte‘: Es gibt niemanden, der tatsächlich mit einem befleckten Geist stirbt. Denn das Sterben aller Lebewesen erfolgt ausschließlich durch das Bhavanga-Bewusstsein. Um jedoch die Furchtbarkeit der Befleckungen aufzuzeigen, hat er dies so gesagt. Oder es wurde im übertragenen Sinne im Hinblick auf den Zeitpunkt [des Todes] so ausgedrückt. Denn wenn am Augentor ein Objekt in den Wahrnehmungsbereich tritt, erfährt ein gieriger, hasserfüllter oder verblendeter Geist den Geschmack dieses Objekts, sinkt dann ins Bhavanga ab und stirbt, während er im Bhavanga verweilt. Für jemanden, der zu einer solchen Zeit stirbt, sind nur zwei [schlechte] Schicksale zu erwarten; im Hinblick auf diesen Zeitpunkt wurde dies gesagt.

ඉමං ඛ්වාහං, භික්ඛවෙ, ආදීනවන්ති ඉමං අනෙකානි වස්සසතසහස්සානි නිරයෙ අනුභවිතබ්බං දුක්ඛං සම්පස්සමානො එවං වදාමි තත්තාය අයොසලාකාය අක්ඛීනි අඤ්ජාපෙතුකාමොති. ඉමිනා නයෙන සබ්බත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො. අයොසඞ්කුනාති අයසූලෙන. සම්පලිමට්ඨන්ති ද්වෙපි කණ්ණච්ඡිද්දානි විනිවිජ්ඣිත්වා පථවියං ආකොටනවසෙන සම්පලිමට්ඨං.

‚Diese Gefahr sehe ich, ihr Mönche‘: Da ich dieses Leid sehe, das man für viele Hunderttausende von Jahren in der Hölle erleiden muss, sage ich dies: ‚Er möchte lieber die Augen mit einer glühenden Eisennadel ausstechen lassen‘. Nach dieser Methode ist überall die Bedeutung zu verstehen. ‚Mit einem Eisenspieß‘ (ayosaṅkunā) bedeutet: mit einer eisernen Lanze. ‚Durchstoßen‘ (sampalimaṭṭha) bedeutet: beide Ohröffnungen durchbohrend und durch das Hineinschlagen in die Erde grausam gequält.

තතියවාරෙ සම්පලිමට්ඨන්ති නඛච්ඡෙදනං පවෙසෙත්වා උක්ඛිපිත්වා සහධුනට්ඨෙන ඡින්දිත්වා පාතනවසෙන සම්පලිමට්ඨං. චතුත්ථවාරෙ සම්පලිමට්ඨන්ති බන්ධනමූලං ඡෙත්වා පාතනවසෙන සම්පලිමට්ඨං. පඤ්චමවාරෙ සම්පලිමට්ඨන්ති තිඛිණාය සත්තියා කායපසාදං උප්පාටෙත්වා පතනවසෙන සම්පලිමට්ඨං. සත්තියාති එත්ථ මහතී දණ්ඩකවාසි වෙදිතබ්බා. සොත්තන්ති නිපජ්ජිත්වා නිද්දොක්කමනං. යථාරූපානං විතක්කානං වසං ගතො සඞ්ඝං භින්දෙය්‍යාති ඉමිනා විතක්කානං යාව සඞ්ඝභෙදා පාපකම්මාවහනතා දස්සිතා. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව.

Beim dritten Mal bedeutet ‚durchstoßen‘ (sampalimaṭṭha): ein kleines Messer (wie zum Nagelschneiden) einführen, emporheben, zusammen mit der Nasenscheidewand abschneiden und herabfallen lassen, wodurch man grausam gequält wird. Beim vierten Mal bedeutet ‚durchstoßen‘: die Zungenwurzel abschneiden und herabfallen lassen, wodurch man grausam gequält wird. Beim fünften Mal bedeutet ‚durchstoßen‘: mit einer scharfen Waffe die Körpersensitivität (kāyapassāda) abziehen und herabfallen lassen, wodurch man grausam gequält wird. Unter ‚mit einer Waffe‘ (sattiyā) ist hier ein großes Messer mit Holzgriff zu verstehen. ‚Schlaf‘ (sotta) bedeutet: sich hinlegen und einschlafen. Durch die Passage ‚unter den Einfluss solcher Gedanken geraten, würde er den Orden spalten‘ wird gezeigt, wie schädliche Gedanken zu schlechtem Kamma führen, das sogar bis hin zur Spaltung des Ordens (saṅghabheda) reicht. Das Übrige ist hier ganz offensichtlich.

9-10. පඨමහත්ථපාදොපමසුත්තාදිවණ්ණනා

9-10. Erklärung des ersten Suttas über das Gleichnis von Händen und Füßen und anderer Suttas

236-237. නවමෙ [Pg.52] හත්ථෙසු, භික්ඛවෙ, සතීති හත්ථෙසු විජ්ජමානෙසු. දසමෙ න හොතීති වුච්චමානෙ බුජ්ඣනකානං අජ්ඣාසයවසෙන වුත්තං. ද්වීසුපි චෙතෙසු විපාකසුඛදුක්ඛමෙව දස්සෙත්වා වට්ටවිවට්ටං කථිතන්ති.

236-237. Im neunten Sutta bedeutet 'wenn Hände vorhanden sind, ihr Mönche' (hatthesu, bhikkhave, satī): wenn Hände existieren. Im zehnten Sutta wird gesagt 'es existiert nicht' (na hoti) im Hinblick auf die geistige Veranlagung jener, die die Wahrheiten erkennen werden (bujjhanakānaṃ). In diesen beiden Suttas wurde, nachdem lediglich das aus der Reifung des Karmas resultierende Glück und Leid (vipākasukhadukkha) aufgezeigt wurde, über den Kreislauf des Daseins und dessen Beendigung (vaṭṭavivaṭṭa) gesprochen.

සමුද්දවග්ගො නිට්ඨිතො.

Das Kapitel über das Meer (Samuddavagga) ist abgeschlossen.

19. ආසීවිසවග්ගො

19. Das Kapitel über die Giftschlangen (Āsīvisavagga)

1. ආසීවිසොපමසුත්තවණ්ණනා

1. Erklärung des Suttas über das Gleichnis von den Giftschlangen (Āsīvisopamasutta)

238. ආසීවිසවග්ගස්ස පඨමෙ භික්ඛූ ආමන්තෙසීති එකචාරිකද්විචාරිකතිචාරිකචතුචාරිකපඤ්චචාරිකෙ සභාගවුත්තිනො කාරකෙ යුත්තපයුත්තෙ සබ්බෙපි දුක්ඛලක්ඛණකම්මට්ඨානිකෙ පරිවාරෙත්වා නිසින්නෙ යොගාවචරෙ භික්ඛූ ආමන්තෙසි. ඉදඤ්හි සුත්තං පුග්ගලජ්ඣාසයෙන වුත්තං. පුග්ගලෙසුපි විපඤ්චිතඤ්ඤූනං දිසාවාසිකානං දුක්ඛලක්ඛණකම්මට්ඨානිකානං උපට්ඨානවෙලාය ආගන්ත්වා සත්ථාරං පරිවාරෙත්වා නිසින්නානං වසෙන වුත්තං. එවං සන්තෙපි උග්ඝටිතඤ්ඤූආදීනං චතුන්නම්පි පුග්ගලානං පච්චයභූතමෙවෙතං. උග්ඝටිතඤ්ඤූ පුග්ගලො හි ඉමස්ස සුත්තස්ස මාතිකානික්ඛෙපෙනෙව අරහත්තං පාපුණිස්සති, විපඤ්චිතඤ්ඤූ මාතිකාය විත්ථාරභාජනෙන, නෙය්‍යපුග්ගලො ඉමමෙව සුත්තං සජ්ඣායන්තො පරිපුච්ඡන්තො යොනිසො මනසිකරොන්තො කල්‍යාණමිත්තෙ සෙවන්තො භජන්තො පයිරුපාසන්තො අරහත්තං පාපුණිස්සති. පදපරමස්සෙතං සුත්තං අනාගතෙ වාසනා භවිස්සතීති එවං සබ්බෙසම්පි උපකාරභාවං ඤත්වා භගවා සිනෙරුං උක්ඛිපන්තො විය ආකාසං විත්ථාරෙන්තො විය චක්කවාළපබ්බතං කම්පෙන්තො විය ච මහන්තෙන උස්සාහෙන සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙති ඉමං ආසීවිසොපමසුත්තං ආරභි.

238. Im ersten Sutta des Āsīvisavagga bedeutet 'Er sprach zu den Mönchen' (bhikkhū āmantesi): Er sprach zu den yogapraktizierenden Mönchen (yogāvacare bhikkhū), die ihn umringten und saßen, die sich allein, zu zweit, zu dritt, zu viert oder zu fünft fortbewegten, eine harmonische Lebensweise führten, die Praxis eifrig ausübten, sich ganz der Meditation widmeten und alle das Meditationsobjekt über das Merkmal des Leidens (dukkhalakkhaṇakammaṭṭhāna) praktizierten. Dieses Sutta wurde nämlich im Hinblick auf die Veranlagung der Personen verkündet. Unter den Personen wurde es insbesondere wegen jener 'durch nähere Erklärung Erkennenden' (vipañcitaññū) gesprochen, die in verschiedenen Gegenden lebten, die Meditation über das Merkmal des Leidens ausübten, zur Zeit der Aufwartung herbeikamen, den Meister umringten und dasaßen. Auch wenn dies so ist, dient dieses Sutta dennoch für alle vier Arten von Personen, angefangen bei jenen von schneller Auffassungsgabe (ugghaṭitaññū), als unterstützende Bedingung. Denn eine Person von schneller Auffassungsgabe wird die Arhatschaft schon allein durch die bloße Darlegung der Zusammenfassung (mātikānikkhepa) dieses Suttas erlangen; eine durch nähere Erklärung erkennende Person (vipañcitaññū) durch die detaillierte Ausführung dieser Zusammenfassung; eine Person, die der Führung bedarf (neyyapuggalo), wird die Arhatschaft erlangen, indem sie ebendieses Sutta rezitiert, Fragen dazu stellt, es weise im Geist erwägt, edle Freunde aufsucht, sich ihnen anschließt und ihnen dient. Für eine Person, bei der die Worte das Höchste sind (padaparama), wird dieses Sutta in der Zukunft als eine heilsame Prägung (vāsanā) dienen. Da der Erhabene wusste, dass dieses Sutta somit für alle von Nutzen sein würde, begann er mit großer Tatkraft das Sutta über das Gleichnis von den Giftschlangen mit den Worten: 'Gleichwie, ihr Mönche...' (seyyathāpi, bhikkhave), gleichsam als ob er den Berg Sineru emporheben, den Raum ausdehnen oder die das Universum umgebende Bergkette (Cakkavāḷapabbata) erschüttern würde.

තත්ථ චත්තාරො ආසීවිසාති කට්ඨමුඛො, පූතිමුඛො, අග්ගිමුඛො, සත්ථමුඛොති ඉමෙ චත්තාරො. තෙසු කට්ඨමුඛෙන දට්ඨස්ස සකලසරීරං සුක්ඛකට්ඨං විය ථද්ධං හොති, සන්ධිපබ්බෙසු අධිමත්තං අයසූලසමප්පිතං විය තිට්ඨති. පූතිමුඛෙන දට්ඨස්ස පක්කපූතිපනසං විය විපුබ්බකභාවං ආපජ්ජිත්වා පග්ඝරති[Pg.53], චඞ්ගවාරෙ පක්ඛිත්තඋදකං විය හොති. අග්ගිමුඛෙන දට්ඨස්ස සකලසරීරං ඣායිත්වා භස්මමුට්ඨි විය ථුසමුට්ඨි විය ච විප්පකිරීයති. සත්තමුඛෙන දට්ඨස්ස සකලසරීරං භිජ්ජති, අසනිපාතට්ඨානං විය මහානිඛාදනෙන ඛතසන්ධිමුඛං විය ච හොති. එවං විසවසෙන විභත්තා චත්තාරො ආසීවිසා.

Dabei bezieht sich 'vier Giftschlangen' (cattāro āsīvisā) auf diese vier: die Holzmäulige (kaṭṭhamukha), die Fäulnismäulige (pūtimukha), die Feuermäulige (aggimukha) und die Waffenmäulige (satthamukha). Unter diesen wird der gesamte Körper eines Menschen, der von der Holzmäuligen gebissen wurde, steif wie trockenes Holz; an den Gelenken und Knochenverbindungen verbleibt ein unerträglicher Schmerz, als wäre er von eisernen Spießen durchbohrt. Der Körper eines Menschen, der von der Fäulnismäuligen gebissen wurde, geht in einen eitrigen, fauligen Zustand über – wie eine reife, verfaulte Jackfrucht – und trieft; er wird wie Wasser, das in ein Sieb gegossen wurde. Der gesamte Körper eines Menschen, der von der Feuermäuligen gebissen wurde, verbrennt und wird wie eine Handvoll Asche oder wie eine Handvoll Spreu verstreut. Der gesamte Körper eines Menschen, der von der Waffenmäuligen gebissen wurde, zerreißt; er wird wie eine Stelle, die vom Blitz getroffen wurde, oder wie eine Gelenkstelle, die mit einem großen Meißel zerhackt wurde. Auf diese Weise werden die vier Giftschlangen nach der Art ihres Giftes eingeteilt.

විසවෙගවිකාරෙන පනෙතෙ සොළස හොන්ති. කට්ඨමුඛො හි දට්ඨවිසො, දිට්ඨවිසො, ඵුට්ඨවිසො, වාතවිසොති චතුබ්බිධො හොති. තෙන හි දට්ඨම්පි දිට්ඨම්පි ඵුට්ඨම්පි තස්ස වාතෙන පහටම්පි සරීරං වුත්තප්පකාරෙන ථද්ධං හොති. සෙසෙසුපි එසෙව නයොති. එවං විසවෙගවිකාරවසෙන සොළස හොන්ති.

Durch die unterschiedlichen Wirkungen der Giftkraft gibt es jedoch sechzehn Arten von ihnen. Die Holzmäulige ist nämlich vierfach: giftig durch Biss (daṭṭhavisa), giftig durch Blick (diṭṭhavisa), giftig durch Berührung (phuṭṭhavisa) und giftig durch Hauch (vātavisa). Wenn der Körper von ihr gebissen, mit Zorn angeblickt, berührt oder von ihrem Atem getroffen wird, wird er in der zuvor beschriebenen Weise steif. Auch bei den übrigen Schlangenarten ist diese Methode in gleicher Weise zu verstehen. Auf diese Weise ergeben sich durch die unterschiedlichen Wirkungen der Giftkraft sechzehn Arten.

පුන පුග්ගලපණ්ණත්තිවසෙන චතුසට්ඨි හොන්ති. කථං? කට්ඨමුඛෙසු තාව දට්ඨවිසො ච ආගතවිසො නො ඝොරවිසො, ඝොරවිසො නො ආගතවිසො, ආගතවිසො චෙව ඝොරවිසො ච, නෙවාගතවිසො න ඝොරවිසොති චතුබ්බිධො හොති. තත්ථ යස්ස විසං සම්පජ්ජලිතතිණුක්කාය අග්ගි විය සීඝං අභිරුහිත්වා අක්ඛීනි ගහෙත්වා ඛන්ධං ගහෙත්වා සීසං ගහෙත්වා ඨිතන්ති වත්තබ්බතං ආපජ්ජති මණිසප්පාදීනං විසං විය, මන්තං පන පරිවත්තෙත්වා කණ්ණවාතං දත්වා දණ්ඩකෙන පහටමත්තෙ ඔතරිත්වා දට්ඨට්ඨානෙයෙව තිට්ඨති, අයං ආගතවිසො නො ඝොරවිසො නාම. යස්ස පන විසං සණිකං අභිරුහති, ආරුළ්හාරුළ්හට්ඨානෙ පන අයං සීතඋදකං විය හොති උදකසප්පාදීනං විසං විය, ද්වාදසවස්සච්චයෙනාපි කණ්ණපිට්ඨිඛන්ධපිට්ඨිකාදීසු ගණ්ඩපිළකාදිවසෙන පඤ්ඤායති, මන්තපරිවත්තනාදීසු ච කයිරමානාසු සීඝං න ඔතරති, අයං ඝොරවිසො නො ආගතවිසො නාම. යස්ස පන විසං සීඝං අභිරුහති, න සීඝං ඔතරති අනෙළකසප්පාදීනං විසං විය, අයං ආගතවිසො චෙව ඝොරවිසො ච. යස්ස පන විසං මන්දං හොති, ඔතාරියමානම්පි සුඛෙනෙව ඔතරති නීලසප්පධම්මනිසප්පාදීනං විසං විය, අයං නෙවාගතවිසො න ඝොරවිසො නාම. ඉමිනා උපායෙන කට්ඨමුඛෙ දට්ඨවිසාදයො පූතිමුඛාදීසු ච දට්ඨවිසාදයො වෙදිතබ්බාති. එවං පුග්ගලපණ්ණත්තිවසෙන චතුසට්ඨි.

Weiterhin gibt es vierundsechzig Arten gemäß der Klassifizierung der individuellen Eigenschaften. Wie? Unter den Holzmäuligen ist die durch Biss giftige Art wiederum vierfach: schnell wirkendes, aber nicht schweres Gift; schweres, aber nicht schnell wirkendes Gift; sowohl schnell wirkendes als auch schweres Gift; weder schnell wirkendes noch schweres Gift. Dabei ist jene Schlange, deren Gift wie das Feuer einer lodernden Grasfackel rasch emporsteigt, so dass man sagen kann, es habe die Augen erfasst, die Schultern erfasst, das Haupt erfasst und halte dort an – wie das Gift von grünen Peitschenschlangen und ähnlichen –, wenn man aber ein Mantra rezitiert, Luft ins Ohr bläst und die Bissstelle nur mit einem Zweig abklopft, das Gift weicht und nur an der Bissstelle verbleibt – diese nennt man eine Schlange mit schnell wirkendem, aber nicht schwerem Gift. Deren Gift jedoch langsam aufsteigt, sich an den Stellen, an denen es aufgestiegen ist, aber kühl wie kaltes Wasser anfühlt – wie das Gift von Wasserschlangen und ähnlichen –, und selbst nach Ablauf von zwölf Jahren noch an den Schläfen oder im Nacken in Form von Geschwüren oder Pusteln in Erscheinung tritt, und das, selbst wenn man Mantras rezitiert und medizinische Behandlungen durchführt, nicht schnell weicht – diese nennt man eine Schlange mit schwerem, aber nicht schnell wirkendem Gift. Deren Gift jedoch schnell aufsteigt und nicht schnell weicht – wie das Gift von Pythons und ähnlichen –, diese hat sowohl schnell wirkendes als auch schweres Gift. Deren Gift jedoch schwach ist und, wenn man es austreibt, ganz leicht weicht – wie das Gift von grünen Schlangen oder ungiftigen Hausschlangen und ähnlichen –, diese nennt man eine Schlange mit weder schnell wirkendem noch schwerem Gift. Nach dieser Methode sind die durch Biss und so weiter giftigen Arten auch bei der Holzmäuligen sowie bei der Fäulnismäuligen und den anderen zu verstehen. Auf diese Weise gibt es vierundsechzig Arten gemäß der Klassifizierung der individuellen Eigenschaften.

තෙසු [Pg.54] ‘‘අණ්ඩජා නාගා’’තිආදිනා (සං. නි. 3.342-344) යොනිවසෙන එකෙකං චතුධා විභජිත්වා ඡපණ්ණාසාධිකානි ද්වෙ සතානි හොන්ති. තෙ ජලජාථලජාති ද්විගුණිතා ද්වාදසාධිකානි පඤ්චසතානි හොන්ති, තෙ කාමරූපඅකාමරූපානං වසෙන ද්විගුණිතා චතුවීසාධිකසහස්සසඞ්ඛා හොන්ති. පුන ගතමග්ගස්ස පටිලොමතො සංඛිප්පමානා කට්ඨමුඛාදිවසෙන චත්තාරොව හොන්තීති. තෙ සන්ධාය භගවා ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, චත්තාරො ආසීවිසා’’ති ආහ. කුලවසෙන හි එතෙ ගහිතා.

Unter diesen ergeben sich, wenn man jede einzelne nach der Art der Geburt (yoni) – wie 'aus dem Ei geborene Schlangen' (aṇḍajā nāgā) usw. – vierfach unterteilt, zweihundertsechsundfünfzig Arten. Wenn man diese verdoppelt nach wasserlebenden und landlebenden Arten, erhält man fünfhundertzwölf. Verdoppelt man diese wiederum nach jenen, die ihre Gestalt nach Wunsch verändern können (kāmarūpa), und jenen, die dies nicht können (akāmarūpa), so zählen sie eintausendvierundzwanzig. Wenn man sie wiederum in umgekehrter Reihenfolge des eingeschlagenen Weges zusammenfasst, bleiben nach der Einteilung in die Holzmäulige und die anderen nur eben jene vier übrig. Bezugnehmend auf diese sprach der Erhabene: 'Gleichwie, ihr Mönche, es vier Giftschlangen gibt...'. Sie sind nämlich nach ihrer Familie (kulavasena) erfasst worden.

තත්ථ ආසීවිසාති ආසිත්තවිසාතිපි ආසීවිසා, අසිතවිසාතිපි ආසීවිසා, අසිසදිසවිසාතිපි ආසීවිසා. ආසිත්තවිසාති සකලකායෙ ආසිඤ්චිත්වා විය ඨපිතවිසා, පරස්ස ච අත්තනො සරීරෙ ච ආසිඤ්චනවිසාති අත්ථො. අසිතවිසාති යං යං එතෙහි අසිතං හොති පරිභුත්තං, තං තං විසමෙව සම්පජ්ජති, තස්මා අසිතං විසං හොති එතෙසන්ති ආසීවිසා. අසිසදිසවිසාති අසිවිය තිඛිණං පරමම්මච්ඡෙදනසමත්ථං විසං එතෙසන්ති ආසීවිසාති එවමෙත්ථ වචනත්ථො වෙදිතබ්බො. උග්ගතෙජාති උග්ගතතෙජා බලවතෙජා. ඝොරවිසාති දුන්නිම්මද්දනවිසා.

Hierbei bedeutet das Wort 'āsīvisā' (Giftschlangen) erstens 'jene, deren Gift wie ausgegossen ist' (āsittavisā); zweitens 'jene, deren Nahrung zu Gift wird' (asitavisā); drittens 'jene, deren Gift einem Schwert gleicht' (asisadisavisā). Der Ausdruck 'āsittavisā' bedeutet, dass das Gift so im gesamten Körper verteilt ist, als sei es hineingegossen worden, und dass es ein Gift ist, das sie auf den Körper eines anderen oder auf ihren eigenen Körper ausgießen können. 'Asitavisā' bedeutet: Was auch immer von ihnen verzehrt (asita) und genossen wird, verwandelt sich gänzlich in Gift; weil also ihre Nahrung zu Gift wird, nennt man sie 'āsīvisā'. 'Asisadisavisā' bedeutet: Sie haben ein Gift, das wie ein Schwert scharf und in höchstem Maße fähig ist zu schneiden; aus diesem Grund heißen sie 'āsīvisā'. So ist hierbei die Wortbedeutung (vacanattha) zu verstehen. 'Uggatejā' bedeutet: von gewaltiger Kraft, von mächtiger Stärke. 'Ghoravisā' bedeutet: von furchtbarem Gift, das durch Mantras und Heilmittel nur schwer zu bezwingen ist.

එවං වදෙය්‍යුන්ති පටිජග්ගාපනත්ථං එවං වදෙය්‍යුං. රාජානො හි ආසීවිසෙ ගාහාපෙත්වා – ‘‘තථාරූපෙ චොරෙ වා එතෙහි ඩංසාපෙත්වා මාරෙස්සාම, නගරූපරොධකාලෙ පරසෙනාය වා තං ඛිපිස්සාම, පරබලං නිම්මද්දෙතුං අසක්කොන්තා සුභොජනං භුඤ්ජිත්වා වරසයනං ආරුය්හ එතෙහි අත්තානං ඩංසාපෙත්වා සත්තූනං වසං අනාගච්ඡන්තා අත්තනො රුචියා මරිස්සාමා’’ති ආසීවිසෙ ජග්ගාපෙන්ති. තෙ යං චොරං සහසාව මාරෙතුං න ඉච්ඡන්ති, ‘‘එවමෙතෙ දීඝරත්තං දුක්ඛප්පත්තො හුත්වා මරිස්සන්තී’’ති ඉච්ඡන්තා තං පුරිසං එවං වදන්ති ඉමෙ තෙ අම්භො පුරිස චත්තාරො ආසීවිසාති.

„Sie würden so sprechen“ bedeutet, dass sie dies zum Zwecke der Pflege und Versorgung sagen würden. Denn Könige lassen Giftschlangen fangen und pflegen sie in der Absicht: „Wir werden solche Diebe, die des Todes schuldig sind, von ihnen beißen lassen und so töten; oder im Falle einer Belagerung der Stadt werden wir sie auf das feindliche Heer werfen; und wenn wir unfähig sind, die feindliche Macht zu überwältigen, werden wir, nachdem wir köstliche Speisen genossen haben und auf ein vortreffliches Lager gestiegen sind, uns von ihnen beißen lassen, um nicht unter die Herrschaft der Feinde zu geraten, und so nach eigenem Willen sterben.“ Wenn jene Könige einen bestimmten Dieb nicht sogleich töten wollen, sondern wünschen: „Möge dieser auf diese Weise lange Zeit großes Leid erfahren und dann sterben“, so sprechen sie zu diesem Mann: „He, guter Mann, dies sind vier Giftschlangen für dich [die du pflegen sollst].“

තත්ථ කාලෙන කාලන්ති කාලෙ කාලෙ. සංවෙසෙතබ්බාති නිපජ්ජාපෙතබ්බා. අඤ්ඤතරො වා අඤ්ඤතරො වාති කට්ඨමුඛාදීසු යො කොචි. යං තෙ අම්භො පුරිස කරණීයං, තං කරොහීති ඉදං අත්ථචරකස්ස වචනං වෙදිතබ්බං. තස්ස කිර පුරිසස්ස එවං ආසීවිසෙ පටිපාදෙත්වා ‘අයං වො උපට්ඨාකො’ති චතූසු පෙළාසු ඨපිතානං ආසීවිසානං ආරොචෙන්ති. අථෙකො නික්ඛමිත්වා ආගම්ම තස්ස පුරිසස්ස දක්ඛිණපාදානුසාරෙන අභිරුහිත්වා [Pg.55] දක්ඛිණහත්ථං මණිබන්ධතො පට්ඨාය වෙඨෙත්වා දක්ඛිණකණ්ණසොතමූලෙ ඵණං කත්වා සුසූති කරොන්තො නිපජ්ජි. අපරො වාමපාදානුසාරෙන අභිරුහිත්වා තථෙව වාමහත්ථං වෙඨෙත්වා වාමකණ්ණසොතමූලෙ ඵණං කත්වා සුසූති කරොන්තො නිපජ්ජි, තතියො නික්ඛමිත්වා අභිමුඛං අභිරුහිත්වා කුච්ඡිං වෙඨෙත්වා ගලවාටකමූලෙ ඵණං කත්වා සුසූති කරොන්තො නිපජ්ජි, චතුත්ථො පිට්ඨිභාගෙන අභිරුහිත්වා ගීවං වෙඨෙත්වා උපරිමුද්ධනි ඵණං ඨපෙත්වා සුසූති කරොන්තො නිපජ්ජි.

Dabei bedeutet „von Zeit zu Zeit“ (kālena kālaṃ): zu den verschiedenen Zeiten. „Sollten schlafen gelegt werden“ (saṃvesetabbā) bedeutet: sollten zur Ruhe gebettet werden. „Die eine oder die andere“ (aññataro vā aññataro vā) bezieht sich auf irgendeine beliebige unter den Schlangen, wie der Holzmaul-Schlange (kaṭṭhamukha) und anderen. „Was auch immer von dir, o Mann, getan werden muss, das tue“ – dies ist als das Wort eines Wohlwollenden (atthacaraka) zu verstehen. Man sagt, nachdem jene Schlangen diesem Mann so übergeben wurden, verkünden sie den in vier Körben gehaltenen Giftschlangen: „Dies ist euer Diener.“ Daraufhin kam eine [Schlange] heraus, stieg am rechten Fuß des Mannes hinauf, wand sich beginnend vom Handgelenk um seine rechte Hand, breitete ihre Haube nahe an seiner rechten Ohröffnung aus und legte sich zischend („shhh“) nieder. Eine andere stieg am linken Fuß hinauf, wand sich ebenso um seine linke Hand, breitete ihre Haube nahe an seiner linken Ohröffnung aus und legte sich zischend nieder. Eine dritte kam heraus, stieg an seiner Vorderseite hinauf, wand sich um seinen Bauch, breitete ihre Haube an der Kehle aus und legte sich zischend nieder. Die vierte stieg über seinen Rücken hinauf, wand sich um seinen Hals, platzierte ihre Haube oben auf seinem Scheitel und legte sich zischend nieder.

එවං චතූසු ආසීවිසෙසු සරීරට්ඨකෙසුයෙව ජාතෙසු එකො තස්ස පුරිසස්ස අත්ථචරකපුරිසො තං දිස්වා ‘‘කිං තෙ, භො පුරිස, ලද්ධ’’න්ති, පුච්ඡි. තතො තෙන ‘‘ඉමෙ මෙ, භො, හත්ථෙසු හත්ථකටකං විය බාහාසු කෙයූරං විය කුච්ඡිම්හි කුච්ඡිවෙඨනසාටකො විය කණ්ණෙසු කණ්ණචූළිකා විය ගලෙ මුත්තාවලියො විය සීසෙ සීසපසාධනං විය කෙචි අලඞ්කාරවිසෙසා රඤ්ඤා දින්නා’’ති වුත්තෙ සො ආහ – ‘‘භො අන්ධබාල, මා එවං මඤ්ඤිත්ථ ‘රඤ්ඤා මෙ තුට්ඨෙනෙතං පසාධනං දින්න’න්ති. ත්වං රඤ්ඤො ආගුචාරී චොරො, ඉමෙ ච චත්තාරො ආසීවිසා දුරුපට්ඨාහා දුප්පටිජග්ගියා, එකස්මිං උට්ඨාතුකාමෙ එකො න්හායිතුකාමො හොති, එකස්මිං න්හායිතුකාමෙ එකො භුඤ්ජිතුකාමො, එකස්මිං භුඤ්ජිතුකාමෙ එකො නිපජ්ජිතුකාමො. තෙසු යස්සෙව ඉච්ඡා න පූරති, සො තත්ථෙව ඩංසිත්වා මාරෙතී’’ති. අත්ථි පන, භො, එවං සන්තෙ කොචි සොත්ථිමග්ගොති? ආම, රාජපුරිසානං වික්ඛිත්තභාවං ඤත්වා පලායනං සොත්ථිභාවොති වත්වා ‘‘යං තෙ කරණීයං, තං කරොහී’’ති වදෙය්‍ය.

Als sich die vier Giftschlangen auf diese Weise auf seinem Körper befanden, sah ihn ein wohlwollender Mann und fragte ihn: „Was hast du da bekommen, lieber Mann?“ Daraufhin antwortete dieser: „Lieber Freund, der König hat mir diese besonderen Schmuckstücke gegeben: wie Armreifen an meinen Händen, Spangen an meinen Oberarmen, ein Bauchgürteltuch um meinen Bauch, Ohrschmuck an meinen Ohren, Perlenketten um seinen Hals und einen Kopfschmuck auf meinem Haupt.“ Als dies gesagt wurde, sprach der andere: „O blinder Narr, denke nicht: ‚Der König hat mir diesen Schmuck aus Wohlgefallen geschenkt.‘ Du bist ein Dieb, der sich gegen den König vergangen hat, und diese vier Giftschlangen sind schwer zu bedienen und schwer zu pflegen. Wenn eine aufstehen will, möchte eine andere baden; wenn eine baden will, möchte eine andere fressen; wenn eine fressen will, möchte eine andere schlafen. Diejenige von ihnen, deren Begehren nicht erfüllt wird, wird dich auf der Stelle beißen und töten.“ – „Gibt es aber, werter Herr, unter diesen Umständen irgendeinen Weg der Rettung?“ – „Ja, wenn man die Unaufmerksamkeit der königlichen Diener bemerkt, ist die Flucht der Weg zur Sicherheit.“ Nachdem er dies gesagt hatte, würde er hinzufügen: „Was du tun musst, das tue.“

තං සුත්වා ඉතරො චතුන්නං ආසීවිසානං පමාදක්ඛණං රාජපුරිසෙහි ච පවිවිත්තං දිස්වා, වාමහත්ථෙන දක්ඛිණහත්ථං වෙඨෙත්වා, දක්ඛිණකණ්ණචූළිකාය ඵණං ඨපෙත්වා, සයිතාසීවිසස්ස සරීරං පරිමජ්ජන්තො විය සණිකං තං අපනෙත්වා, එතෙනෙව උපායෙන සෙසෙපි අපනෙත්වා තෙසං භීතො පලායෙය්‍ය. අථ නං තෙ ආසීවිසා ‘‘අයං අම්හාකං රඤ්ඤා උපට්ඨාකො දින්නො’’ති අනුබන්ධමානා ආගච්ඡෙය්‍යුං. ඉදං සන්ධාය අථ ඛො සො, භික්ඛවෙ, පුරිසො භීතො චතුන්නං ආසීවිසානං…පෙ… පලායෙථාති වුත්තං.

Als jener dies hörte, nutzte er einen Moment der Unachtsamkeit der vier Giftschlangen und die Abwesenheit der königlichen Diener aus; er umschlang seine rechte Hand mit der linken Hand, hielt die Haube von seinem rechten Ohrläppchen fern, entfernte die schlafende Schlange behutsam, als würde er ihren Körper streicheln, und entfernte mit derselben Methode auch die übrigen. Voller Furcht vor ihnen floh er. Daraufhin folgten ihm die Giftschlangen dicht auf den Fersen, geleitet von dem Gedanken: „Dieser Diener wurde uns vom König gegeben.“ Darauf bezieht sich das Wort: „Dann, ihr Mönche, floh jener Mann voller Angst vor den vier Giftschlangen ... [und so weiter] ...“

තස්මිං පන පුරිසෙ එවං ආගතමග්ගං ඔලොකෙත්වා ඔලොකෙත්වා පලායන්තෙ රාජා ‘‘පලාතො සො පුරිසො’’ති සුත්වා ‘‘කො නු ඛො තං අනුබන්ධිත්වා ඝාතෙතුං සක්ඛිස්සතී’’ති විචිනන්තො තස්සෙව පච්චත්ථිකෙ පඤ්ච [Pg.56] ජනෙ ලභිත්වා ‘‘ගච්ඡථ නං අනුබන්ධිත්වා ඝාතෙථා’’ති පෙසෙය්‍ය. අථස්ස අත්ථචරා පුරිසා තං පවත්තිං ඤත්වා ආරොචෙය්‍යුං. සො භිය්‍යොසොමත්තාය භීතො පලායෙථ. ඉමමත්ථං සන්ධාය තමෙනං එවං වදෙය්‍යුන්තිආදි වුත්තං.

Während jener Mann nun so floh und immer wieder auf den Weg zurückblickte, den er gekommen war, hörte der König: „Dieser Mann ist geflohen.“ Er überlegte: „Wer wohl wird in der Lage sein, ihn zu verfolgen und zu töten?“ Auf der Suche fand er fünf Männer, die Feinde eben dieses Mannes waren, und sandte sie aus mit den Worten: „Geht, verfolgt ihn und tötet ihn!“ Als seine wohlwollenden Freunde von diesem Vorfall erfuhren, berichteten sie es ihm. Er floh daraufhin in noch weitaus größerer Angst. Auf diese Bedeutung bezieht sich die Aussage: „Sie würden so zu ihm sprechen...“ und so weiter.

ඡට්ඨො අන්තරචරො වධකොති ‘‘පඨමං ආසීවිසෙහි අනුබද්ධො ඉතො චිතො ච තෙ වඤ්චෙන්තො පලායි, ඉදානි පඤ්චහි පච්චත්ථිකෙහි අනුබද්ධො සුට්ඨුතරං පලායති, න සක්කා සො එවං ගහෙතුං, උපලාළනාය පන සක්කා, තස්මා දහරකාලතො පට්ඨාය එකතො ඛාදිත්වා ච පිවිත්වා ච සන්ථවං අන්තරචරං වධකමස්ස පෙසෙථා’’ති අමච්චෙහි වුත්තෙන රඤ්ඤා පරියෙසිත්වා පෙසිතො අන්තරචරො වධකො.

„Der sechste, der mörderische Spion im Inneren“ (chaṭṭho antaracaro vadhako) bezieht sich auf den Mörder, der – nachdem die Minister zum König sagten: „Zuerst floh er, von den Giftschlangen verfolgt, indem er ihnen hierhin und dorthin auswich. Nun, da er von den fünf Feinden verfolgt wird, flieht er noch schneller. So kann man ihn nicht fangen, wohl aber durch Schmeichelei und Täuschung. Sendet ihm daher einen mörderischen Vertrauten, der seit seiner Kindheit mit ihm zusammen gegessen und getrunken hat und ihm nahesteht“ – vom König gesucht und ausgesandt wurde.

සො පස්සෙය්‍ය සුඤ්ඤං ගාමන්ති නිවත්තිත්වා ඔලොකෙන්තො පදං ඝායිත්වා ඝායිත්වා වෙගෙනාගච්ඡන්තෙ චත්තාරො ආසීවිසෙ පඤ්ච වධකෙ පච්චත්ථිකෙ ඡට්ඨඤ්ච අන්තරචරං වධකං ‘‘නිවත්ත භො, මා පලායි, පුත්තදාරෙන සද්ධිං කාමෙ පරිභුඤ්ජන්තො සුඛං වසිස්සසී’’ති වත්වා ආගච්ඡන්තං දිස්වා, භිය්‍යොසොමත්තාය යෙන වා තෙන වා පලායන්තො පච්චන්තරට්ඨෙ අභිමුඛගතං එකං ඡකුටිකං සුඤ්ඤං ගාමං පස්සෙය්‍ය. රිත්තකඤ්ඤෙව පවිසෙය්‍යාති ධනධඤ්ඤමඤ්චපීඨාදීහි විරහිතත්තා රිත්තකඤ්ඤෙව පවිසෙය්‍ය. තුච්ඡකං සුඤ්ඤකන්ති එතස්සෙව වෙවචනං. පරිමසෙය්‍යාති ‘‘සචෙ පානීයං භවිස්සති, පිවිස්සාමි, සචෙ භත්තං භවිස්සති, භුඤ්ජිස්සාමී’’ති භාජනං විවරිත්වා හත්ථං අන්තො පවෙසෙත්වා පරිමසෙය්‍ය.

„Er würde ein leeres Dorf sehen“ bedeutet: Als er sich umdrehte und blickte, sah er die vier Giftschlangen, die seiner Fährte folgend herbeieilten, die fünf feindlichen Mörder und den sechsten, den mörderischen Spion im Inneren, der herankam und rief: „Kehr um, mein Freund, flieh nicht! Du wirst glücklich leben und die Freuden des Lebens mit Frau und Kindern genießen.“ Als er dies sah, floh er in noch weitaus größerer Angst in irgendeine Richtung und stieß im Grenzgebiet auf ein leeres, aus sechs Häusern bestehendes Dorf, das vor ihm lag. „Er würde in ein völlig leeres [Haus] eintreten“ bedeutet, dass er in ein Haus eintreten würde, das völlig leer war, da es keine Schätze, Getreide, Betten, Stühle oder Ähnliches enthielt. „Öde und leer“ (tucchakaṃ suññakaṃ) sind Synonyme eben dieses Wortes „leer“ (rittaka). „Er würde herumtasten“ bedeutet, dass er in der Hoffnung: „Wenn es Trinkwasser gibt, werde ich trinken; wenn es Speise gibt, werde ich essen“, die Gefäße öffnen, seine Hand hineinstecken und darin herumtasten würde.

තමෙනං එවං වදෙය්‍යුන්ති ඡන්නං ඝරානං එකඝරෙපි කිඤ්චි අලභිත්වා ගාමමජ්ඣෙ එකො සන්දච්ඡායො රුක්ඛො අත්ථි, තත්ථ වඞ්කඵලකං අත්ථතං දිස්වා, ‘‘ඉධ තාව නිසීදිස්සාමී’’ති ගන්ත්වා, තත්ථ නිසින්නං මන්දමන්දෙන වාතෙන බීජියමානං තත්තකමත්තම්පි සුඛං සන්තතො අස්සාදයමානං, තමෙනං පුරිසං කෙචිදෙව අත්ථචරකා බහි පවත්තිං ඤත්වා ආගතා එවං වදෙය්‍යුං. ඉදානි අම්භො පුරිසාති අම්භො, පුරිස, ඉදානි. චොරා ගාමඝාතකාති ‘‘යදෙවෙත්ථ ලභිස්සාම, තං ගණ්හිස්සාම වා ඝාතෙස්සාම වා’’ති ආගතා ඡ ගාමඝාතකචොරා.

„‚Sie würden zu ihm so sprechen‘ [bedeutet]: Wenn jemand in keinem einzigen der sechs Häuser etwas erlangt hat, gibt es in der Mitte des Dorfes einen schattenspendenden Baum. Dort sieht er eine ausgelegte Holzbank, geht mit dem Gedanken hin: ‚Hier will ich mich erst einmal niedersetzen‘, setzt sich dort hin, wird von einer sanften Brise umfächelt und genießt jene geringe Glückseligkeit als friedvoll. Zu diesem Mann würden nun wohlgesinnte Personen, die das Geschehen draußen erfahren haben, herantreten und so sprechen. ‚Nun, o Mann‘ bedeutet: O Mann, jetzt. ‚Die Räuber, die Dorfzerstörer‘ bedeutet: die sechs dorfzerstörenden Räuber, die mit dem Gedanken kamen: ‚Was immer wir hier erlangen, das werden wir rauben oder töten‘.“

උදකණ්ණවන්ති [Pg.57] ගම්භීරං පුථුලං උදකං. ගම්භීරම්පි හි අපුථුලං, පුථුලං වා අගම්භීරං, න අණ්ණවොති වුච්චති, යම්පන ගම්භීරඤ්ච පුථුලඤ්ච, තස්සෙවෙතං නාමං. සාසඞ්කං සප්පටිභයන්ති චතුන්නං ආසීවිසානං පඤ්චන්නං වධකානං ඡට්ඨස්ස අන්තරචරස්ස ඡන්නඤ්ච ගාමඝාතකචොරානං වසෙන සාසඞ්කං සප්පටිභයං. ඛෙමං අප්පටිභයන්ති තෙසංයෙව ආසීවිසාදීනං අභාවෙන ඛෙමඤ්ච නිබ්භයඤ්ච විචිත්‍රඋය්‍යානවරං බහ්වන්නපානං දෙවනගරසදිසං. න චස්ස නාවා සන්තාරණීති ‘‘ඉමාය නාවාය ඔරිමතීරතො පරතීරං ගමිස්සන්තී’’ති එවං ඨපිතා ච සන්තාරණී නාවා න භවෙය්‍ය. උත්තරසෙතු වාති රුක්ඛසෙතු-ජඞ්ඝසෙතු-සකටසෙතූනං අඤ්ඤතරො උත්තරසෙතු වා න භවෙය්‍ය. තිට්ඨති බ්‍රාහ්මණොති න ඛො එස බ්‍රාහ්මණො. කස්මා නං බ්‍රාහ්මණොති ආහ? එත්තකානං පච්චත්ථිකානං බාහිතත්තා, දෙසනං වා විනිවත්තෙන්තො එකං ඛීණාසවබ්‍රාහ්මණං දස්සෙතුම්පි එවමාහ.

„‚Ein Wasserozean‘ [bezeichnet] ein tiefes und weites Gewässer. Denn ein tiefes, aber nicht weites, oder ein weites, aber nicht tiefes Gewässer wird nicht als Ozean (aṇṇava) bezeichnet; was jedoch sowohl tief als auch weit ist, das allein trägt diesen Namen. ‚Gefahrvoll und schreckenerregend‘ bedeutet: gefahrvoll und schreckenerregend aufgrund der vier Giftschlangen, der fünf Mörder, des sechsten, sich im Inneren bewegenden Verräters und der sechs dorfzerstörenden Räuber. ‚Sicher und frei von Schrecken‘ bedeutet: wegen der Abwesenheit eben jener Giftschlangen usw. ist es sicher und furchtlos, wie ein herrlicher, vielfältiger Garten mit reichlich Speise und Trank, einer Götterstadt gleich. ‚Und es gäbe für ihn kein Boot zum Überqueren‘ bedeutet: Ein rettendes Boot, das zu dem Zweck bereitgestellt wurde, dass man ‚mit diesem Boot vom diesseitigen Ufer zum jenseitigen Ufer gelangt‘, wäre nicht vorhanden. ‚Oder eine Brücke zum Überqueren‘ bedeutet: Eine Holzbrücke, eine Fußgängerbrücke oder eine Wagenbrücke – irgendeine solche Brücke zum Überqueren gäbe es nicht. ‚Da steht der Brāhmaṇa‘ bedeutet: Dieser ist wahrlich noch kein [vollkommener] Brāhmaṇa. Warum aber bezeichnet er ihn als ‚Brāhmaṇa‘? Weil er so viele Feinde von sich gewiesen hat, wird er ‚Brāhmaṇa‘ genannt. Oder er sprach so, um die Darlegung abzurunden und einen triebfreien Brāhmaṇa (khīṇāsava-brāhmaṇa) aufzuzeigen.“

තස්මිං පන එවං උත්තිණ්ණෙ චත්තාරො ආසීවිසා ‘‘න ලද්ධො වතාසි අම්හෙහි, අජ්ජ තෙ මුරුමුරාය ජීවිතං ඛාදිත්වා ඡඩ්ඩෙය්‍යාම’’. පඤ්ච පච්චත්ථිකා ‘‘න ලද්ධො වතාසි අම්හෙහි, අජ්ජ තෙ පරිවාරෙත්වා අඞ්ගමඞ්ගානි ඡින්දිත්වා රඤ්ඤො සන්තිකං ගතා සතං වා සහස්සං වා ලභෙය්‍යාම’’. ඡට්ඨො අන්තරචරො ‘‘න ලද්ධො වතාසි මයා, අජ්ජ තෙ ඵලිකවණ්ණෙන අසිනා සීසං ඡින්දිත්වා, සෙනාපතිට්ඨානං ලභිත්වා සම්පත්තිං අනුභවෙය්‍යං’’. ඡ චොරා ‘‘න ලද්ධො වතාසි අම්හෙහි, අජ්ජ තෙ විවිධානි කම්මකාරණානි කාරෙත්වා බහුධනං ආහරාපෙස්සාමා’’ති චින්තෙත්වා, උදකණ්ණවං ඔතරිතුං අසක්කොන්තා රඤ්ඤො ආණාය කොපිතත්තා පරතො ගන්තුම්පි අවිසහන්තා තත්ථෙව සුස්සිත්වා මරෙය්‍යුං.

„Wenn jener Mann jedoch auf diese Weise hinübergegangen ist, würden die vier Giftschlangen denken: ‚Du bist uns fürwahr entwischt! Hätten wir dich heute erwischt, hätten wir dein Leben zermalmend verschlungen und dich weggeworfen.‘ Die fünf Feinde [würden denken]: ‚Du bist uns fürwahr entwischt! Hätten wir dich heute erwischt, hätten wir dich umzingelt, deine Glieder und Gliedmaßen abgeschlagen, wären vor den König getreten und hätten eine Belohnung von hundert oder tausend [Münzen] erhalten.‘ Der sechste, der innere Verräter [würde denken]: ‚Du bist mir fürwahr entwischt! Hätte ich dich heute erwischt, hätte ich dir mit einem kristallfarbenen Schwert den Kopf abgeschlagen, das Amt des Feldherrn erlangt und dessen Pracht genossen.‘ Die sechs Räuber [würden denken]: ‚Du bist uns fürwahr entwischt! Hätten wir dich heute erwischt, hätten wir dich verschiedenen Qualen unterzogen und uns viel Reichtum bringen lassen.‘ Da sie aber nicht in den tiefen Ozean hinabsteigen können und es aufgrund des königlichen Befehls nicht wagen, weiterzugehen, würden sie genau dort austrocknen und sterben.“

උපමා ඛො ම්‍යායන්ති එත්ථ එවං ආදිතො පට්ඨාය ඔපම්මසංසන්දනං වෙදිතබ්බං – රාජා විය හි කම්මං දට්ඨබ්බං, රාජාපරාධිකපුරිසො විය වට්ටනිස්සිතො පුථුජ්ජනො. චත්තාරො ආසීවිසා විය චත්තාරි මහාභූතානි, රඤ්ඤො තස්ස චත්තාරො ආසීවිසෙ පටිච්ඡාපිතකාලො විය කම්මුනා පුථුජ්ජනස්ස පටිසන්ධික්ඛණෙයෙව චතුන්නං මහාභූතානං දින්නකාලො. ‘‘ඉමෙසං ආසීවිසානං පමාදක්ඛණෙ රාජපුරිසානඤ්ච විවිත්තක්ඛණෙ නික්ඛමිත්වා යං තෙ අම්භො, පුරිස, කරණීයං, තං කරොහී’’ති වචනෙන ‘‘පලායස්සූ’’ති වුත්තකාලො විය සත්ථාරා ඉමස්ස භික්ඛුනො මහාභූතකම්මට්ඨානං කථෙත්වා [Pg.58] ‘‘ඉමෙසු චතූසු මහාභූතෙසු නිබ්බින්ද විරජ්ජ, එවං වට්ටතො පරිමුච්චිස්සසී’’ති කථිතකාලො, තස්ස පුරිසස්ස අත්ථචරකවචනං සුත්වා චතුන්නං ආසීවිසානං පමාදක්ඛණෙ රාජපුරිසානඤ්ච විවිත්තක්ඛණෙ නික්ඛමිත්වා යෙන වා තෙන වා පලායනං විය ඉමස්ස භික්ඛුනො සත්ථු සන්තිකෙ කම්මට්ඨානං ලභිත්වා මහාභූතාසීවිසෙහි පරිමුච්චනත්ථාය ඤාණපලායනෙන පලායනං.

„‚Dies ist ein Gleichnis für mich‘: Hierbei ist die Zuordnung des Gleichnisses von Anfang an wie folgt zu verstehen: Wie der König ist das Kamma anzusehen; wie der Mann, der sich gegen den König vergangen hat, ist der an den Kreislauf des Daseins (vaṭṭa) gebundene Weltling (puthujjana) anzusehen. Wie die vier Giftschlangen sind die vier großen Elemente (mahābhūta) anzusehen; wie der Zeitpunkt, an dem der König jenem Mann die vier Giftschlangen übergibt, ist der Zeitpunkt anzusehen, an dem das Kamma dem Weltling genau im Moment der Wiedergeburt (paṭisandhikkhaṇe) die vier großen Elemente zuteilt. Wie der Zeitpunkt, an dem mit den Worten: ‚Nutze den Moment der Unachtsamkeit dieser Giftschlangen und den unbewachten Moment der königlichen Diener, entfliehe und tue, o Mann, was zu tun ist!‘ zur Flucht geraten wird, so ist der Zeitpunkt anzusehen, an dem der Meister diesem Mönch das Meditationsobjekt der großen Elemente (mahābhūta-kammaṭṭhāna) darlegt und spricht: ‚Werde dieser vier großen Elemente überdrüssig, werde leidenschaftslos, so wirst du aus dem Kreislauf des Daseins befreit werden!‘ Wie jener Mann auf die Worte des Wohlgesinnten hört, in einem unachtsamen Moment der vier Giftschlangen und einem unbewachten Moment der königlichen Diener entkommt und in irgendeine Richtung flieht, so ist das Entfliehen dieses Mönchs anzusehen, der beim Meister das Meditationsobjekt empfangen hat und mit der Flucht der Erkenntnis (ñāṇa-palāyana) flieht, um sich von den Giftschlangen des Körpers zu befreien.“

ඉදානි චතුන්නෙතං මහාභූතානං අධිවචනං පථවීධාතුයා ආපොධාතුයාතිආදීසු චතුමහාභූතකථා ච පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධකථා ච ආයතනකථා ච විසුද්ධිමග්ගෙ විත්ථාරිතනයෙනෙව වෙදිතබ්බා. එත්ථ ච කට්ඨමුඛආසීවිසො විය පථවීධාතු දට්ඨබ්බා, පූතිමුඛඅග්ගිමුඛසත්ථමුඛා විය සෙසධාතුයො. යථෙව හි කට්ඨමුඛෙන දට්ඨස්ස සකලකායො ථද්ධො හොති, එවං පථවීධාතුපකොපෙනාපි. යථා ච පූතිමුඛාදීහි දට්ඨස්ස පග්ඝරති චෙව ඣායති ච ඡිජ්ජති ච, එවං ආපොධාතුතෙජොධාතුවායොධාතුපකොපෙනාපීති. තෙනාහු අට්ඨකථාචරියා –

„Nun ist die Darlegung der vier großen Elemente in den Passagen wie ‚Dies ist eine Bezeichnung für die vier großen Elemente, nämlich das Erdelement, das Wasserelement…‘, die Darlegung der fünf Gruppen des Ergreifens (upādānakkhandha) und die Darlegung der Sinnesbereiche (āyatana) genau in jener Weise zu verstehen, wie sie im Visuddhimagga ausführlich erklärt sind. Und hierbei ist das Erdelement wie die Kaṭṭhamukha-Giftschlange anzusehen, die übrigen Elemente wie die Pūtimukha-, Aggimukha- und Satthamukha-Schlangen. Denn wie der gesamte Körper eines von der Kaṭṭhamukha-Schlange Gebissenen starr wird, so geschieht es auch durch den Aufruhr des Erdelements. Und wie der Körper eines von der Pūtimukha-Schlange usw. Gebissenen eitert, brennt und zerreißt, so geschieht es auch durch den Aufruhr des Wasserelements, des Feuerelements und des Windelements. Darum sagten die Lehrer der Kommentare:“

‘‘පත්ථද්ධො භවතී කායො, දට්ඨො කට්ඨමුඛෙන වා;

පථවීධාතුපකොපෙන, හොති කට්ඨමුඛෙව සො.

„‚Der Körper wird starr, wenn er von der Kaṭṭhamukha-Schlange gebissen wurde; durch den Aufruhr des Erdelements wird er ebenso wie durch diese Kaṭṭhamukha-Schlange.‘“},{

‘‘පූතිකො භවතී කායො, දට්ඨො පූතිමුඛෙන වා;

ආපොධාතුපකොපෙන, හොති පූතිමුඛෙව සො.

„‚Der Körper wird faulig, wenn er von der Pūtimukha-Schlange gebissen wurde; durch den Aufruhr des Wasserelements wird er ebenso wie durch diese Pūtimukha-Schlange.‘“

‘‘සන්තත්තො භවතී කායො, දට්ඨො අග්ගිමුඛෙන වා;

තෙජොධාතුපකොපෙන, හොති අග්ගිමුඛෙව සො.

„‚Der Körper wird brennend heiß, wenn er von der Aggimukha-Schlange gebissen wurde; durch den Aufruhr des Feuerelements wird er ebenso wie durch diese Aggimukha-Schlange.‘“

‘‘සඤ්ඡින්නො භවතී කායො, දට්ඨො සත්ථමුඛෙන වා;

වායොධාතුපකොපෙන, හොති සත්ථමුඛෙව සො’’ති. –

„‚Der Körper wird zerrissen, wenn er von der Satthamukha-Schlange gebissen wurde; durch den Aufruhr des Windelements wird er ebenso wie durch diese Satthamukha-Schlange.‘“

එවං තාවෙත්ථ විසෙසතො සදිසභාවො වෙදිතබ්බො.

„In dieser Weise ist hierbei zunächst die Ähnlichkeit im Besonderen zu verstehen.“

අවිසෙසතො පන ආසයතො විසවෙගවිකාරතො අනත්ථග්ගහණතො දුරුපට්ඨානතො දුරාසදතො අකතඤ්ඤුතතො අවිසෙසකාරිතො අනන්තදොසූපද්දවතොති ඉමෙහි කාරණෙහි එතෙසං ආසීවිසසදිසතා වෙදිතබ්බා. තත්ථ ආසයතොති ආසීවිසානඤ්හි වම්මිකො ආසයො, තත්ථෙව තෙ වසන්ති. මහාභූතානම්පි කායවම්මිකො ආසයො[Pg.59]. ආසීවිසානඤ්ච රුක්ඛසුසිරතිණපණ්ණගහනසඞ්කාරට්ඨානානිපි ආසයො. එතෙසුපි හි තෙ වසන්ති. මහාභූතානම්පි කායසුසිරං කායගහනං කායසඞ්කාරට්ඨානං ආසයොති. එවං තාව ආසයතො සදිසතා වෙදිතබ්බා.

„Im Allgemeinen aber ist ihre Ähnlichkeit mit Giftschlangen aus folgenden Gründen zu verstehen: aufgrund des Aufenthaltsortes, der durch die Giftwirkung hervorgerufenen Veränderung, des Herbeiführens von Unheil, der Schwierigkeit ihrer Pflege, der Gefährlichkeit ihrer Annäherung, ihrer Undankbarkeit, ihres unterschiedslosen Wirkens sowie der endlosen Mängel und Heimsuchungen. Darin bedeutet ‚aufgrund des Aufenthaltsortes‘: Der Ameisenhügel ist der Aufenthaltsort der Giftschlangen, genau dort hausen sie. Auch für die großen Elemente ist der Ameisenhügel des Körpers der Aufenthaltsort. Zudem sind Baumhöhlen, Grasdickichte, Laub- und Kehrichthaufen Aufenthaltsorte für Giftschlangen; denn auch in diesen hausen sie. Ebenso sind für die großen Elemente die Körperhöhlen, das Körperdickicht und die Kehrichtstätten des Körpers der Aufenthaltsort. In dieser Weise ist zunächst die Ähnlichkeit hinsichtlich des Aufenthaltsortes zu verstehen.“

විසවෙගවිකාරතොති ආසීවිසා හි කුලවසෙන කට්ඨමුඛාදිභෙදතො චත්තාරො. තත්ථ එකෙකො විසවිකාරතො විභජ්ජමානො දට්ඨවිසාදිවසෙන චතුබ්බිධො හොති. මහාභූතානිපි පච්චත්තලක්ඛණවසෙන පථවීආදිභෙදතො චත්තාරි. එත්ථ එකෙකං කම්මසමුට්ඨානාදිවසෙන චතුබ්බිධං හොති. එවං විසවෙගවිකාරතො සදිසතා වෙදිතබ්බා.

Was das Wort ‚wegen der Veränderung durch die Gewalt des Giftes‘ (visavegavikārato) betrifft: Denn die Giftschlangen sind nach ihren Gattungen, eingeteilt in Holzkopf-Schlangen usw., viererlei. Jede einzelne von ihnen ist, wenn man sie nach der Veränderung durch ihr Gift unterteilt, vierfach, nämlich nach dem Gift beim Biss usw. Auch die großen Elemente sind gemäß ihren individuellen Merkmalen, eingeteilt in das Erd-Element usw., viererlei. Jedes einzelne von ihnen ist wiederum durch Karma-Entstehung usw. vierfach. So ist die Ähnlichkeit hinsichtlich der Veränderung durch die Gewalt des Giftes zu verstehen.

අනත්ථග්ගහණතොති ආසීවිසෙ ගණ්හන්තා පඤ්ච අනත්ථෙ ගණ්හන්ති – දුග්ගන්ධං ගණ්හන්ති, අසුචිං ගණ්හන්ති, බ්‍යාධිං ගණ්හන්ති, විසං ගණ්හන්ති, මරණං ගණ්හන්ති. මහාභූතානිපි ගණ්හන්තා පඤ්ච අනත්ථෙ ගණ්හන්ති – දුග්ගන්ධං ගණ්හන්ති, අසුචිං ගණ්හන්ති, බ්‍යාධිං ගණ්හන්ති, ජරං ගණ්හන්ති, මරණං ගණ්හන්ති. තෙනාහු පොරාණා –

Was das Wort ‚wegen des Ergreifens von Unheil‘ (anatthaggahaṇato) betrifft: Wer Giftschlangen ergreift, ergreift fünf Arten von Unheil – er ergreift üblen Geruch, er ergreift Unreinheit, er ergreift Krankheit, er ergreift Gift, er ergreift den Tod. Ebenso ergreifen jene, welche die großen Elemente ergreifen, fünf Arten von Unheil – sie ergreifen üblen Geruch, sie ergreifen Unreinheit, sie ergreifen Krankheit, sie ergreifen das Altern, sie ergreifen den Tod. Deshalb sagten die Alten:

‘‘යෙකෙචි සප්පං ගණ්හන්ති, මීළ්හලිත්තං මහාවිසං;

පඤ්ච ගණ්හන්තුනත්ථානි, ලොකෙ සප්පාභිනන්දිනො.

„Wer auch immer eine mit Kot beschmierte, hochgiftige Schlange ergreift, jene Schlangenliebhaber in der Welt ergreifen fünf Arten von Unheil.

‘‘දුග්ගන්ධං අසුචිං බ්‍යාධිං, විසං මරණපඤ්චමං;

අනත්ථා හොන්ති පඤ්චෙතෙ, මීළ්හලිත්තෙ භුජඞ්ගමෙ.

Üblen Geruch, Unreinheit, Krankheit, Gift und als fünftes den Tod – diese fünf Arten von Unheil gibt es bei einer mit Kot beschmierten Schlange.

‘‘එවමෙවං අකුසලා, අන්ධබාලපුථුජ්ජනා;

පඤ්ච ගණ්හන්තුනත්ථානි, භවෙ ජාතාභිනන්දිනො.

Ebenso ergreifen die unheilsamen, verblendeten und törichten Weltlinge, die an der Geburt im Dasein Gefallen finden, fünf Arten von Unheil.

‘‘දුග්ගන්ධං අසුචිං බ්‍යාධිං, ජරං මරණපඤ්චමං;

අනත්ථා හොන්ති පඤ්චෙතෙ, මීළ්හලිත්තෙව පන්නගෙ’’ති. –

Üblen Geruch, Unreinheit, Krankheit, Altern und als fünftes den Tod – diese fünf Arten von Unheil gibt es bei ihnen, genau wie bei einer mit Kot beschmierten Schlange.“

එවං අනත්ථග්ගහණතො සදිසතා වෙදිතබ්බා.

Auf diese Weise ist die Ähnlichkeit hinsichtlich des Ergreifens von Unheil zu verstehen.

දුරුපට්ඨානතොති තෙ ආසීවිසා දුරුපට්ඨානා, එකස්මිං උට්ඨාතුකාමෙ එකො න්හායිතුකාමො හොති, තස්මිං න්හායිතුකාමෙ අපරො භුඤ්ජිතුකාමො, තස්මිං භුඤ්ජිතුකාමෙ අඤ්ඤො නිපජ්ජිතුකාමො හොති. තෙසු යස්ස යස්සෙව අජ්ඣාසයො න පූරති, සො තත්ථෙව ඩංසිත්වා මාරෙති. ඉමෙහි පන ආසීවිසෙහි භූතානෙව දුරුපට්ඨානතරානි. පථවීධාතුයා හි භෙසජ්ජෙ කයිරමානෙ ආපොධාතු කුප්පති, තස්සෙව භෙසජ්ජං කරොන්තස්ස තෙජොධාතූති [Pg.60] එවං එකිස්සා භෙසජ්ජෙ කයිරමානෙ අපරා කුප්පන්තීති. එවං දුරුපට්ඨානතො සදිසතා වෙදිතබ්බා.

Was das Wort ‚wegen der schwierigen Pflege‘ (durupaṭṭhānato) betrifft: Jene Giftschlangen sind schwer zu pflegen; wenn die eine aufstehen will, will eine andere baden; wenn diese baden will, will eine andere fressen; wenn diese fressen will, will eine andere sich hinlegen. Wenn bei einer von ihnen ihr Verlangen nicht erfüllt wird, beißt sie auf der Stelle und tötet. Doch im Vergleich zu diesen Giftschlangen sind die großen Elemente noch weitaus schwerer zu pflegen. Denn wenn man Medizin für das Erd-Element verabreicht, gerät das Wasser-Element in Aufruhr; verabreicht man Medizin für ebendieses, gerät das Feuer-Element in Aufruhr. Wenn man so für das eine Element Medizin verabreicht, gerät das andere in Aufruhr. Auf diese Weise ist die Ähnlichkeit hinsichtlich der schwierigen Pflege zu verstehen.

දුරාසදතොති දුරාසදා හි ආසීවිසා, ගෙහස්ස පුරිමභාගෙ ආසීවිසං දිස්වා පච්ඡිමභාගෙන පලායන්ති, පච්ඡිමභාගෙ දිස්වා පුරිමභාගෙන, ගෙහමජ්ඣෙ දිස්වා ගබ්භං පවිසන්ති, ගබ්භෙ දිස්වා මඤ්චපීඨං අභිරුහන්ති. මහාභූතානි තතොපි දුරාසදතරානි. තථාරූපෙන හි කුට්ඨරොගෙන ඵුට්ඨස්ස කණ්ණනාසාදීනි ඡින්දිත්වා පතන්ති, සරීරං සම්ඵුටති නීලමක්ඛිකා පරිවාරෙන්ති, සරීරගන්ධො දූරතොව උබ්බාහති. තං පුරිසං අක්කොසමානම්පි පරිදෙවමානම්පි නෙව රොසවසෙන, න කාරුඤ්ඤෙන, උපසඞ්කමිතුං සක්කොන්ති, නාසිකං පිදහිත්වා ඛෙළං පාතෙන්තා දූරතොව නං විවජ්ජෙන්ති. එවං අඤ්ඤෙසම්පි භගන්දරකුච්ඡිරොගවාතරොගාදීනං බීභච්ඡජෙගුච්ඡභාවකරානඤ්ච රොගානං වසෙන අයමෙවත්ථො විභාවෙතබ්බොති. එවං දුරාසදතො සදිසතා වෙදිතබ්බා.

Was das Wort ‚wegen der Unnahbarkeit‘ (durāsadato) betrifft: Denn Giftschlangen sind schwer nahbar; sieht man eine Giftschlange im vorderen Teil des Hauses, flieht man durch den hinteren Teil; sieht man sie im hinteren Teil, flieht man durch den vorderen; sieht man sie mitten im Haus, geht man in die Kammer; sieht man sie in der Kammer, steigt man auf das Bett oder den Stuhl. Die großen Elemente sind noch weitaus unnahbarer als jene. Denn bei einem, der von einer derartigen Aussatz-Krankheit befallen ist, fallen Ohren, Nase usw. ab; der Körper bricht auf, Schmeißfliegen umschwärmen ihn, und der Körpergeruch dringt schon von weitem heran. Diesem Menschen – selbst wenn er schimpft oder jammert – vermag sich niemand zu nähern, weder aus Ärger noch aus Mitgefühl; man hält sich die Nase zu, spuckt aus und meidet ihn von weitem. Ebenso ist diese Bedeutung auch angesichts anderer Krankheiten wie Analfisteln, Magenleiden, Windkrankheiten usw. zu erklären, die einen hässlichen und abscheulichen Zustand bewirken. Auf diese Weise ist die Ähnlichkeit hinsichtlich der Unnahbarkeit zu verstehen.

අකතඤ්ඤුතතොති ආසීවිසා හි අකතඤ්ඤුනො හොන්ති, න්හාපියමානාපි භොජියමානාපි ගන්ධමාලාදීහි පූජියමානාපි පෙළායං පක්ඛිපිත්වා පරිහරියමානාපි ඔතාරමෙව ගවෙසන්ති. යත්ථ ඔතාරං ලභන්ති, තත්ථෙව නං ඩංසිත්වා මාරෙන්ති. ආසීවිසෙහිපි මහාභූතානෙව අකතඤ්ඤුතරානි. එතෙසඤ්හි කතං නාම නත්ථි, සීතෙන වා උණ්හෙන වා නිම්මලෙන ජලෙන න්හාපියමානානිපි ගන්ධමාලාදීහි සක්කරියමානානිපි මුදුවත්ථමුදුසයනමුදුයානාදීහි පරිහරියමානානිපි, වරභොජනං භොජියමානානිපි, වරපානං පායාපියමානානිපි ඔතාරමෙව ගවෙසන්ති. යත්ථ ඔතාරං ලභන්ති, තත්ථෙව කුප්පිත්වා අනයබ්‍යසනං පාපෙන්තීති. එවං අකතඤ්ඤුතතො සදිසතා වෙදිතබ්බා.

Was das Wort ‚wegen der Undankbarkeit‘ (akataññutato) betrifft: Denn Giftschlangen sind undankbar; selbst wenn sie gebadet werden, selbst wenn sie gefüttert werden, selbst wenn sie mit Duftstoffen, Blumen usw. verehrt werden, selbst wenn sie in einem Korb getragen und behütet werden, suchen sie nur nach einer Gelegenheit zu beißen. Wo sie eine Gelegenheit finden, beißen sie genau dort und töten ihren Wohltäter. Noch weitaus undankbarer als Giftschlangen sind die großen Elemente. Denn für sie gibt es so etwas wie eine Wohltat überhaupt nicht; selbst wenn sie mit kaltem oder warmem, reinem Wasser gebadet werden, selbst wenn sie mit Duftstoffen, Blumen usw. geehrt werden, selbst wenn sie mit weichen Kleidern, weichen Betten, weichen Wagen usw. gepflegt werden, selbst wenn sie mit vorzüglicher Speise gefüttert werden, selbst wenn man sie mit vorzüglichem Trank tränkt, suchen sie nur nach einer Gelegenheit zum Verderben. Wo sie eine Gelegenheit finden, geraten sie genau dort in Aufruhr und bringen einen in Unheil und Verderben. Auf diese Weise ist die Ähnlichkeit hinsichtlich der Undankbarkeit zu verstehen.

අවිසෙසකාරිතොති ආසීවිසා හි ‘‘අයං ඛත්තියො වා බ්‍රාහ්මණො වා වෙස්සො වා සුද්දො වා ගහට්ඨො වා පබ්බජිතො වා’’ති විසෙසං න කරොන්ති, සම්පත්තසම්පත්තමෙව ඩංසිත්වා මාරෙන්ති. මහාභූතානිපි ‘‘අයං ඛත්තියො වා බ්‍රාහ්මණො වා වෙස්සො වා සුද්දො වා ගහට්ඨො වා පබ්බජිතො වා දෙවො වා මනුස්සො වා මාරො වා බ්‍රහ්මා වා නිග්ගුණො වා සගුණො වා’’ති විසෙසං න කරොන්ති. යදි හි නෙසං ‘‘අයං ගුණවා’’ති ලජ්ජා [Pg.61] උප්පජ්ජෙය්‍ය, සදෙවකෙ ලොකෙ අග්ගපුග්ගලෙ තථාගතෙ ලජ්ජං උප්පාදෙය්‍යුං. අථාපි නෙසං ‘‘අයං මහාපඤ්ඤො අයං මහිද්ධිකො අයං ධුතවාදො’’තිආදිනා නයෙන ලජ්ජා උප්පජ්ජෙය්‍ය, ධම්මසෙනාපතිසාරිපුත්තත්ථෙරාදීසු ලජ්ජං උප්පාදෙය්‍යුං. අථාපි නෙසං ‘‘අයං නිග්ගුණො දාරුණො ථද්ධො’’ති භයං උප්පජ්ජෙය්‍ය, සදෙවකෙ ලොකෙ නිග්ගුණථද්ධදාරුණානං අග්ගස්ස දෙවදත්තස්ස ඡන්නං වා සත්ථාරානං භායෙය්‍යුං, න ච ලජ්ජන්ති න ච භායන්ති, කුප්පිත්වා යංකිඤ්චි අනයබ්‍යසනං ආපාදෙන්තියෙව. එවං අවිසෙසකාරිතො සදිසතා වෙදිතබ්බා.

Was das Wort ‚wegen des Nicht-Unterscheidens‘ (avisesakārito) betrifft: Denn Giftschlangen machen keinen Unterschied wie: ‚Dies ist ein Adliger, ein Brahmane, ein Bürger, ein Diener, ein Hausvater oder ein ordinierter Mönch‘; sie beißen und töten einfach jeden, der ihnen begegnet. Auch die großen Elemente machen keinen Unterschied wie: ‚Dies ist ein Adliger, ein Brahmane, ein Bürger, ein Diener, ein Hausvater, ein ordinierter Mönch, ein Deva, ein Mensch, ein Mara, ein Brahma, einer ohne Tugend oder einer mit Tugend‘. Denn wenn in ihnen Scham darüber entstünde, dass jemand tugendhaft ist, so würden sie Scham empfinden gegenüber dem Tathāgata, der höchsten Person in der Welt samt den Göttern. Und wenn in ihnen Scham entstünde in Bezug auf: ‚Dieser ist von großer Weisheit, dieser ist von großer Geistesmacht, dieser lehrt die Askese-Übungen‘ usw., so würden sie Scham empfinden gegenüber dem Dharma-General, dem älteren Sāriputta, und anderen. Und wenn in ihnen Furcht entstünde in Bezug auf: ‚Dieser ist tugendlos, grausam und halsstarrig‘, so würden sie sich vor Devadatta fürchten, dem Schlimmsten unter den Tugendlosen, Halsstarrigen und Grausamen in der Welt samt den Göttern, oder vor den sechs häretischen Lehrern. Doch sie empfinden weder Scham noch Furcht; sie geraten einfach in Aufruhr und bringen jeden beliebigen in Unheil und Verderben. Auf diese Weise ist die Ähnlichkeit hinsichtlich des Nicht-Unterscheidens zu verstehen.

අනන්තදොසූපද්දවතොති ආසීවිසෙ නිස්සාය උප්පජ්ජනකානඤ්හි දොසූපද්දවානං පමාණං නත්ථි. තථා හෙතෙ ඩංසිත්වා කාණම්පි කරොන්ති ඛුජ්ජම්පි පීඨසප්පිම්පි එකපක්ඛලම්පීති එවං අපරිමාණං විප්පකාරං දස්සෙන්ති. භූතානිපි කුප්පිතානි න කාණාදිභාවෙසු න කිඤ්චි විප්පකාරං න කරොන්ති, අප්පමාණො එතෙසං දොසූපද්දවොති. එවං අනන්තදොසූපද්දවතො සදිසතා වෙදිතබ්බා.

Was das Wort ‚wegen unendlicher Fehler und Heimsuchungen‘ (anantadosūpaddavato) betrifft: Denn für die Schäden und Heimsuchungen, die aufgrund von Giftschlangen entstehen, gibt es kein Maß. So machen sie einen, wenn sie beißen, blind, bucklig, gelähmt oder einseitig gelähmt; auf diese Weise zeigen sie unermessliche Missbildungen. Auch wenn die großen Elemente in Aufruhr geraten, ist es nicht so, dass sie keine Missbildungen wie Blindheit usw. bewirken; sie bewirken sie gewiss, und der von ihnen ausgehende Schaden und die Heimsuchung sind unermesslich. Auf diese Weise ist die Ähnlichkeit hinsichtlich unendlicher Fehler und Heimsuchungen zu verstehen.

ඉදානෙත්ථ චතුමහාභූතවසෙන යාව අරහත්තා කම්මට්ඨානං කථෙතබ්බං සියා, තං විසුද්ධිමග්ගෙ චතුධාතුවවත්ථානනිද්දෙසෙ කථිතමෙව.

Nun sollte hierbei auf der Grundlage der vier großen Elemente das Meditationsobjekt (kammaṭṭhāna) bis hin zur Arahatschaft dargelegt werden; dieses ist jedoch bereits im Visuddhimagga in der ‚Darlegung der Bestimmung der vier Elemente‘ (Catudhātuvavatthāna-niddese) ausführlich dargelegt worden.

පඤ්ච වධකා පච්චත්ථිකාති ඛො භික්ඛවෙ පඤ්චන්නෙතං උපාදානක්ඛන්ධානං අධිවචනන්ති එත්ථ ද්වීහි ආකාරෙහි ඛන්ධානං වධකපච්චත්ථිකසදිසතා වෙදිතබ්බා. ඛන්ධා හි අඤ්ඤමඤ්ඤඤ්ච වධෙන්ති, තෙසු ච සන්තෙසු වධො නාම පඤ්ඤායති. කථං? රූපං තාව රූපම්පි වධෙති අරූපම්පි, තථා අරූපං අරූපම්පි වධෙති රූපම්පි. කථං? අයඤ්හි පථවීධාතු භිජ්ජමානා ඉතරා තිස්සො ධාතුයො ගහෙත්වාව භිජ්ජති, ආපොධාතුආදීසුපි එසෙව නයො, එවං තාව රූපං රූපමෙව වධෙති. රූපක්ඛන්ධො පන භිජ්ජමානො චත්තාරො අරූපක්ඛන්ධෙ ගහෙත්වාව භිජ්ජති, එවං රූපං අරූපම්පි වධෙති. වෙදනාක්ඛන්ධොපි භිජ්ජමානො සඤ්ඤාසඞ්ඛාරවිඤ්ඤාණක්ඛන්ධෙ ගහෙත්වාව භිජ්ජති. සඤ්ඤාක්ඛන්ධාදීසුපි එසෙව නයො. එවං අරූපං අරූපමෙව වධෙති. චුතික්ඛණෙ පන චත්තාරො අරූපක්ඛන්ධා භිජ්ජමානා වත්ථුරූපම්පි ගහෙත්වාව භිජ්ජන්ති, එවං අරූපං රූපම්පි වධෙති. එවං තාව අඤ්ඤමඤ්ඤං වධෙන්තීති වධකා. යත්ථ පන ඛන්ධා අත්ථි, තත්ථ ඡෙදනභෙදනවධබන්ධනාදයො හොන්ති, න අඤ්ඤත්ථාති. එවං ඛන්ධෙසු සන්තෙසු වධො පඤ්ඤායතීතිපි වධකා.

„Fünf Mörder und Feinde, o Mönche, ist eine Bezeichnung für die fünf Aggregate des Ergreifens“ – hierbei soll die Ähnlichkeit der Aggregate mit Mördern und Feinden auf zweifache Weise verstanden werden. Denn die Aggregate zerstören einander, und wenn sie existieren, wird das, was man „Töten“ nennt, offenbar. Wie? Zuerst zerstört die Materie sowohl die Materie als auch das Immaterielle; ebenso zerstört das Immaterielle sowohl das Immaterielle als auch die Materie. Wie? Wenn dieses Erdelement vergeht, vergeht es, indem es die anderen drei Elemente mit sich reißt; auch beim Wasserelement usw. ist dies die Methode. So zerstört zuerst Materie die Materie selbst. Wenn aber das Materie-Aggregat vergeht, vergeht es, indem es die vier immateriellen Aggregate mit sich reißt; so zerstört die Materie auch das Immaterielle. Auch das Gefühls-Aggregat vergeht, indem es die Aggregate der Wahrnehmung, der Gestaltungen und des Bewusstseins mit sich reißt. Auch beim Wahrnehmungs-Aggregat usw. ist dies die Methode. So zerstört das Immaterielle das Immaterielle selbst. Im Moment des Verscheidens aber vergehen die vier immateriellen Aggregate, indem sie auch die physische Basis mit sich reißen; so zerstört das Immaterielle die Materie. Weil sie so zuerst einander zerstören, werden sie „Mörder“ genannt. Wo aber Aggregate existieren, dort ereignen sich Abschneiden, Spalten, Töten, Fesseln usw., und nicht anderswo. So wird das Töten offenbar, wenn die Aggregate existieren; auch deshalb werden sie „Mörder“ genannt.

ඉදානි [Pg.62] පඤ්චක්ඛන්ධෙ රූපාරූපවසෙන ද්වෙ කොට්ඨාසෙ කත්වා, රූපවසෙන වා නාමවසෙන වා රූපපරිග්ගහං ආදිං කත්වා, යාව අරහත්තා කම්මට්ඨානං කථෙතබ්බං සියා තම්පි විසුද්ධිමග්ගෙ කථිතමෙව.

Nun sollten die fünf Aggregate durch die Einteilung in zwei Gruppen nach Weise von Materie und Immateriellem dargelegt werden, beginnend mit dem Erfassen der Materie oder des Geistes, als Meditationsobjekt bis hin zur Arhatschaft; dies ist jedoch bereits im Visuddhimagga dargelegt.

ඡට්ඨො අන්තරචරො වධකො උක්ඛිත්තාසිකොති ඛො, භික්ඛවෙ, නන්දීරාගස්සෙතං අධිවචනන්ති එත්ථ ද්වීහාකාරෙහි නන්දීරාගස්ස උක්ඛිත්තාසිකවධකසදිසතා වෙදිතබ්බා පඤ්ඤාසිරපාතනතො ච යොනිසම්පටිපාදනතො ච. කථං? චක්ඛුද්වාරස්මිඤ්හි ඉට්ඨාරම්මණෙ ආපාථගතෙ තං ආරම්මණං නිස්සාය ලොභො උප්පජ්ජති, එත්තාවතා පඤ්ඤාසීසං පතිතං නාම හොති, සොතද්වාරාදීසුපි එසෙව නයො. එවං තාව පඤ්ඤාසිරපාතනතො සදිසතා වෙදිතබ්බා. නන්දීරාගො පනෙස අණ්ඩජාදිභෙදා චතස්සො යොනියො උපනෙති. තස්ස යොනිඋපගමනමූලකානි පඤ්චවීසති මහාභයානි ද්වත්තිංස කම්මකාරණානි ච ආගතානෙව හොන්තීති එවං යොනිසම්පටිපාදනතොපිස්ස උක්ඛිත්තාසිකවධකසදිසතා වෙදිතබ්බා.

„Der sechste, ein innewohnender Mörder mit erhobenem Schwert, o Mönche, ist eine Bezeichnung für die Lust an der Freude“ – hierbei soll die Ähnlichkeit der Lust an der Freude mit einem Mörder mit erhobenem Schwert in zweifacher Weise verstanden werden: durch das Abschlagen des Hauptes der Weisheit und durch das Hinabstürzenlassen in die Entstehungsweisen. Wie? Wenn nämlich an der Augenpforte ein beigehrenswertes Objekt in den Bereich des Bewusstseins tritt, entsteht in Abhängigkeit von diesem Objekt Gier. Allein dadurch ist das Haupt der Weisheit gleichsam abgeschlagen. Auch an der Ohrenpforte usw. ist dies die Methode. So ist zuerst die Ähnlichkeit durch das Abschlagen des Hauptes der Weisheit zu verstehen. Diese Lust an der Freude führt jedoch zu den vier Entstehungsweisen, die in eiergeboren usw. eingeteilt sind. Für jemanden, der in diese Entstehungsweisen eintritt, treten die fünfundzwanzig großen Gefahren und die zweiunddreißig Foltern unvermeidlich ein. So ist auch wegen des Hinabstürzens in die Entstehungsweisen seine Ähnlichkeit mit einem Mörder mit erhobenem Schwert zu verstehen.

ඉති නන්දීරාගවසෙනාපි එකස්ස භික්ඛුනො කම්මට්ඨානං කථිතමෙව හොති. කථං? අයඤ්හි නන්දීරාගො සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො, තං සඞ්ඛාරක්ඛන්ධොති වවත්ථපෙත්වා තංසම්පයුත්තා වෙදනා වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤා සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, චිත්තං විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො, තෙසං වත්ථාරම්මණං රූපක්ඛන්ධොති, එවං පඤ්චක්ඛන්ධෙ වවත්ථපෙති. ඉදානි තෙ පඤ්චක්ඛන්ධෙ නාමරූපවසෙන වවත්ථපෙත්වා, තෙසං පච්චයපරියෙසනතො පට්ඨාය විපස්සනං වඩ්ඪෙත්වා, අනුපුබ්බෙන එකො අරහත්තං පාපුණාතීති එවං නන්දීරාගවසෙන කම්මට්ඨානං කථිතං හොති.

So ist auch durch die Macht der Lust an der Freude das Meditationsobjekt für einen einzelnen Mönch dargelegt. Wie? Diese Lust an der Freude ist das Gestaltungs-Aggregat. Nachdem er dies als das Gestaltungs-Aggregat bestimmt hat, bestimmt er die damit verbundene Empfindung als das Gefühls-Aggregat, die Wahrnehmung als das Wahrnehmungs-Aggregat, den Geist als das Bewusstseins-Aggregat und deren physische Basis und Objekt als das Materie-Aggregat; so bestimmt er die fünf Aggregate. Nachdem er nun diese fünf Aggregate als Name und Form bestimmt hat, entfaltet er die Einsicht, beginnend mit der Suche nach deren Bedingungen, und erreicht allmählich die Arhatschaft. So ist durch die Macht der Lust an der Freude das Meditationsobjekt dargelegt.

ඡන්නං අජ්ඣත්තිකායතනානං සුඤ්ඤගාමෙන සදිසතා පාළියංයෙව ආගතා. අයං පනෙත්ථ කම්මට්ඨානනයො – යථා ච තෙ ඡ චොරා ඡකුටිකං සුඤ්ඤං ගාමං පවිසිත්වා අපරාපරං විචරන්තා කිඤ්චි අලභිත්වා ගාමෙන අනත්ථිකා හොන්ති, එවමෙවං භික්ඛු ඡසු අජ්ඣත්තිකායතනෙසු අභිනිවිසිත්වා විචිනන්තො ‘‘අහ’’න්ති වා ‘‘මම’’න්ති වා ගහෙතබ්බං කිඤ්චි අදිස්වා තෙහි අනත්ථිකො හොති. සො ‘‘විපස්සනං පට්ඨපෙස්සාමී’’ති උපාදාරූපකම්මට්ඨානවසෙන චක්ඛුපසාදාදයො පරිග්ගහෙත්වා ‘‘අයං රූපක්ඛන්ධො’’ති වවත්ථපෙති, මනායතනං ‘‘අරූපක්ඛන්ධො’’ති. ඉති සබ්බානිපෙතානි නාමඤ්චෙව රූපඤ්චාති නාමරූපවසෙන වවත්ථපෙත්වා, තෙසං පච්චයං පරියෙසිත්වා විපස්සනං වඩ්ඪෙත්වා[Pg.63], සඞ්ඛාරෙ සම්මසන්තො අනුපුබ්බෙන අරහත්තෙ පතිට්ඨාති. ඉදං එකස්ස භික්ඛුනො යාව අරහත්තා කම්මට්ඨානං කථිතං හොති.

Die Ähnlichkeit der sechs inneren Sinnenbereiche mit einem verödeten Dorf ist bereits im Pali-Kanon überliefert. Dies ist hierbei die Methode des Meditationsobjekts: So wie jene sechs Räuber, wenn sie in ein verödetes Dorf mit nur sechs Häusern eindringen, hin und her streifen und nichts findend, kein Interesse mehr an dem Dorf haben, ebenso verweilt ein Mönch bei den sechs inneren Sinnenbereichen, untersucht sie und findet nichts, was als „Ich“ oder „Mein“ erfasst werden könnte, und verliert das Interesse an ihnen. Mit dem Gedanken „Ich will die Einsicht begründen“ erfasst er mittels des Meditationsobjekts der abgeleiteten Materie die Sehempfindlichkeit usw. und bestimmt sie als „dies ist das Materie-Aggregat“ und den Denkbereich als „das immaterielle Aggregat“. Indem er so all diese Bereiche als Name und Form bestimmt, deren Bedingungen erforscht, die Einsicht entfaltet und die Gestaltungen untersucht, gründet er sich allmählich in der Arhatschaft. Dies ist das Meditationsobjekt für einen einzelnen Mönch bis hin zur Arhatschaft.

ඉදානි බාහිරානං ගාමඝාතකචොරෙහි සදිසතං දස්සෙන්තො චොරා ගාමඝාතකාති ඛොතිආදිමාහ. තත්ථ මනාපාමනාපෙසූති කරණත්ථෙ භුම්මං, මනාපාමනාපෙහීති අත්ථො. තත්ථ චොරෙසු ගාමං හනන්තෙසු පඤ්ච කිච්චානි වත්තන්ති – චොරා තාව ගාමං පරිවාරෙත්වා ඨිතා අග්ගිං දත්වා කටකටසද්දං උට්ඨාපෙන්ති, තතො මනුස්සා හත්ථසාරං ගහෙත්වා බහි නික්ඛමන්ති. තතො තෙහි සද්ධිං භණ්ඩකස්ස කාරණා හත්ථපරාමාසං කරොන්ති. කෙචි පනෙත්ථ පහාරං පාපුණන්ති, කෙචි පහාරට්ඨානෙ පතන්ති, අවසෙසෙ පන අරොගජනෙ බන්ධිත්වා අත්තනො වසනට්ඨානං නෙත්වා රජ්ජුබන්ධනාදීහි බන්ධිත්වා දාසපරිභොගෙන පරිභුඤ්ජන්ති.

Nun sagt er, um die Ähnlichkeit der äußeren Sinnenbereiche mit dorfplündernden Räubern aufzuzeigen: „Räuber, o Mönche, sind Dorfplünderer“ usw. Dabei ist der Lokativ in „manāpāmanāpesu“ im Sinne des Instrumentalis zu verstehen; die Bedeutung ist „durch angenehme und unangenehme“. Wenn dort Räuber ein Dorf plündern, finden fünf Handlungen statt: Zuerst umzingeln die Räuber das Dorf, legen Feuer und erzeugen ein krachendes Geräusch; daraufhin nehmen die Menschen ihre wertvollste Habe und fliehen nach draußen; dann geraten sie wegen des Besitzes in ein Handgemenge mit den Räubern. Einige von ihnen erleiden dabei Schläge; einige fallen am Ort des Kampfes; die übrigen, unversehrten Menschen aber fesseln sie, bringen sie zu ihrem eigenen Zufluchtsort, binden sie mit Seilen usw. und nutzen sie als Sklaven aus.

තත්ථ ගාමඝාතකචොරානං ගාමං පරිවාරෙත්වා අග්ගිදානං විය ඡසු ද්වාරෙසු ආරම්මණෙ ආපාථගතෙ කිලෙසපරිළාහුප්පත්ති වෙදිතබ්බා, හත්ථසාරං ආදාය බහි නික්ඛමනං විය. තඞ්ඛණෙ කුසලධම්මං පහාය අකුසලසමඞ්ගිතා, භණ්ඩකස්ස කාරණා හත්ථපරාමසනාපජ්ජනං විය දුක්කටදුබ්භාසිතපාචිත්තියථුල්ලච්චයානං ආපජ්ජනකාලො, පහාරලද්ධකාලො විය සඞ්ඝාදිසෙසං ආපජ්ජනකාලො, පහාරං ලද්ධා පන පහාරට්ඨානෙ පතිතකාලො විය පාරාජිකං ආපජ්ජිත්වා අස්සමණකාලො, අවසෙසජනස්ස බන්ධිත්වා වසනට්ඨානං නෙත්වා දාසපරිභොගෙන පරිභුඤ්ජනකාලො විය තමෙව ආරම්මණං නිස්සාය සබ්බෙසං පස්සන්තානංයෙව චූළසීලමජ්ඣිමසීලමහාසීලානි භින්දිත්වා සික්ඛං පච්චක්ඛාය ගිහිභාවං ආපජ්ජනකාලො. තත්‍රස්ස පුත්තදාරං පොසෙන්තස්ස සන්දිට්ඨිකො දුක්ඛක්ඛන්ධො වෙදිතබ්බො, කාලං කත්වා අපායෙ නිබ්බත්තස්ස සම්පරායිකො.

Darin ist Folgendes zu verstehen: Wie das Umzingeln des Dorfes und das Brandstiften durch die dorfplündernden Räuber, so ist das Entstehen des Fiebers der Befleckungen zu verstehen, wenn ein Objekt an den sechs Toren in den Bereich des Bewusstseins tritt; wie das Fliehen nach draußen mit der wertvollsten Habe, so ist das Aufgeben des heilsamen Dhammas in jenem Moment und das Ausgestattetsein mit dem Unheilsamen zu verstehen; wie das Geraten in ein Handgemenge wegen des Besitzes, so ist die Zeit des Begehens von Vergehen wie Dukkaṭa, Dubbhāsita, Pācittiya und Thullaccaya zu verstehen; wie die Zeit des Erhaltens von Schlägen, so ist die Zeit des Begehens eines Saṅghādisesa-Vergehens zu verstehen; wie die Zeit, in der man nach Erhalt von Schlägen am Ort des Kampfes hinfällt, so ist die Zeit zu verstehen, in der man ein Pārājika-Vergehen begeht und kein Mönch mehr ist; wie die Zeit, in der die übrigen Menschen gefesselt, zum Zufluchtsort gebracht und als Sklaven ausgenutzt werden, so ist die Zeit zu verstehen, in der man sich auf genau dieses Objekt stützt, vor den Augen aller die kleinen, mittleren und großen Tugendregeln bricht, das Training aufgibt und in den Stand eines Laien zurückkehrt. Dabei ist für ihn, während er Frau und Kinder ernährt, die sichtbare Masse des Leidens zu verstehen, und nach dem Tod, wenn er in den Abgründen wiedergeboren wird, die zukünftige.

ඉමානිපි බාහිරායතනානි එකස්ස භික්ඛුනො කම්මට්ඨානවසෙනෙව කථිතානි. එත්ථ හි රූපාදීනි චත්තාරි උපාදාරූපානි, ඵොට්ඨබ්බායතනං තිස්සො ධාතුයො, ධම්මායතනෙ ආපොධාතුයා සද්ධිං තා චතස්සොති ඉමානි චත්තාරි භූතානි, තෙසං පරිච්ඡෙදවසෙන ආකාසධාතු, ලහුතාදිවසෙන ලහුතාදයොති එවමිදං සබ්බම්පි භූතුපාදායරූපං රූපක්ඛන්ධො, තදාරම්මණා වෙදනාදයො චත්තාරො අරූපක්ඛන්ධා. තත්ථ ‘‘රූපක්ඛන්ධො රූපං, චත්තාරො අරූපිනො [Pg.64] ඛන්ධා නාම’’න්ති. නාමරූපං වවත්ථපෙත්වා පුරිමනයෙනෙව පටිපජ්ජන්තස්ස යාව අරහත්තා කම්මට්ඨානං කථිතං හොති.

Diese äußeren Sinnesbereiche sind ebenfalls nur für einen einzelnen Mönch unter dem Aspekt des Meditationsobjekts dargelegt worden. Hierbei sind nämlich die vier [Sinnesobjekte] wie Form usw. abgeleitete Materie. Der Bereich der Tastobjekte besteht aus drei Elementen. Im Geistesobjekt-Bereich bilden diese vier zusammen mit dem Wasserelement die vier Primärelemente. Durch deren Abgrenzung entsteht das Raumelement, und durch Eigenschaften wie Leichtigkeit usw. das Element der Leichtigkeit usw. So ist diese Gesamtheit aus Primärelementen und abgeleiteter Materie das Aggregat der Form; die darauf basierenden vier unkörperlichen Aggregate sind Gefühl usw. Darunter gilt: 'Das Aggregat der Form ist die Materie, die vier unkörperlichen Aggregate werden Geist genannt'. Nachdem er so Geist und Materie bestimmt hat und genau nach der früheren Methode praktiziert, ist für ihn das Meditationsobjekt bis hin zur Arahatschaft dargelegt.

ඔඝානන්ති එත්ථ දුරුත්තරණට්ඨො ඔඝට්ඨො. එතෙ හි ‘‘සීලසංවරං පූරෙත්වා අරහත්තං පාපුණිස්සාමී’’ති අජ්ඣාසයං සමුට්ඨාපෙත්වා කල්‍යාණමිත්තෙ නිස්සාය සම්මා වායමන්තෙන තරිතබ්බා, යෙන වා තෙන වා දුරුත්තරා. ඉමිනා දුරුත්තරණට්ඨෙන ඔඝාති වුච්චන්ති. තෙපි එකස්ස භික්ඛුනො කම්මට්ඨානවසෙන කථිතා. චත්තාරොපි හි එතෙ එකො සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො වාති. සෙසං නන්දීරාගෙ වුත්තනයෙනෙව යොජෙත්වා විත්ථාරෙතබ්බං.

Mit 'Fluten' ist hier die Eigenschaft der Fluten gemeint, schwer zu überqueren zu sein. Denn diese müssen von jemandem überquert werden, der den Entschluss fasst: 'Nachdem ich die Zügelung der Tugend erfüllt habe, werde ich die Arahatschaft erlangen', sich auf edle Freunde stützt und sich in rechter Weise anstrengt; durch irgendeinen beliebigen anderen Weg sind sie schwer zu überqueren. Wegen dieser Eigenschaft, schwer zu überqueren zu sein, werden sie 'Fluten' genannt. Auch diese sind für einen einzelnen Mönch unter dem Aspekt des Meditationsobjekts dargelegt worden. Denn alle diese vier Fluten sind nur das eine Aggregat der Gestaltungen. Das Übrige sollte ebenso wie bei der im Abschnitt über die 'Lust an der Freude' dargelegten Weise verbunden und ausführlich erklärt werden.

සක්කායස්සෙතං අධිවචනන්ති, සක්කායොපි හි ආසීවිසාදීහි උදකණ්ණවස්ස ඔරිමතීරං විය චතුමහාභූතාදීහි සාසඞ්කො සප්පටිභයො, සොපි එකස්ස භික්ඛුනො කම්මට්ඨානවසෙනෙව කථිතො. සක්කායො හි තෙභූමකපඤ්චක්ඛන්ධා, තෙ ච සමාසතො නාමරූපමෙවාති. එවමෙත්ථ නාමරූපවවත්ථානං ආදිං කත්වා යාව අරහත්තා කම්මට්ඨානං විත්ථාරෙතබ්බන්ති.

'Dies ist eine Bezeichnung für die eigene Persönlichkeit': Denn auch die eigene Persönlichkeit ist, ähnlich dem diesseitigen Ufer eines großen Gewässers, das durch Giftschlangen usw. gefahrenvoll und furchterregend ist, aufgrund der vier großen Elemente usw. gefahrvoll und furchterregend. Auch diese ist für einen einzelnen Mönch unter dem Aspekt des Meditationsobjekts dargelegt worden. Denn die eigene Persönlichkeit sind die fünf Aggregate der drei Daseinsebenen, und diese sind kurz gesagt nur Geist und Materie. So sollte hier, beginnend mit der Bestimmung von Geist und Materie, das Meditationsobjekt bis hin zur Arahatschaft im Detail dargelegt werden.

නිබ්බානස්සෙතං අධිවචනන්ති නිබ්බානඤ්හි උදකණ්ණවස්ස පාරිමතීරං විය චතුමහාභූතාදීහි ඛෙමං අප්පටිභයං. වීරියාරම්භස්සෙතං අධිවචනන්ති එත්ථ චිත්තකිරියදස්සනත්ථං හෙට්ඨා වුත්තවායාමමෙව වීරියන්ති ගණ්හිත්වා දස්සෙති. තිණ්ණො පාරඞ්ගතොති තරිත්වා පාරං ගතො.

'Dies ist eine Bezeichnung für das Nibbāna': Denn Nibbāna ist, ähnlich dem jenseitigen Ufer eines großen Gewässers, frei von den vier großen Elementen usw., sicher und furchtlos. 'Dies ist eine Bezeichnung für den Beginn der Willenskraft': Um das Wirken des Geistes aufzuzeigen, nimmt und zeigt der Erhabene hier die oben erwähnte rechte Anstrengung selbst als 'Willenskraft'. 'Hinübergegangen, ans andere Ufer gelangt' bedeutet: nach dem Überqueren ans jenseitige Ufer gelangt.

තත්ථ යථා සාසඞ්කඔරිමතීරෙ ඨිතෙන උදකණ්ණවං තරිතුකාමෙන කතිපාහං වසිත්වා සණිකං නාවං සජ්ජෙත්වා උදකකීළං කීළන්තෙන විය න නාවා අභිරුහිතබ්බා. එවං කරොන්තො හි අනාරුළ්හොව බ්‍යසනං පාපුණාති. එවමෙව කිලෙසණ්ණවං තරිතුකාමෙන ‘‘තරුණො තාවම්හි, මහල්ලකකාලෙ අට්ඨඞ්ගිකමග්ගකුල්ලං බන්ධිස්සාමී’’ති පපඤ්චො න කාතබ්බො. එවං කරොන්තො හි මහල්ලකකාලං අපත්වාපි විනාසං පාපුණාති, පත්වාපි කාතුං න සක්කොති. භද්දෙකරත්තාදීනි පන අනුස්සරිත්වා වෙගෙනෙව අයං අරියමග්ගකුල්ලො බන්ධිතබ්බො.

Dabei gilt: Wenn jemand, der am gefahrvollen diesseitigen Ufer steht und das große Gewässer überqueren möchte, einige Tage wartet, langsam ein Boot zimmert und es so besteigt, als würde er ein Wasserspiel spielen, so sollte das Boot nicht bestiegen werden. Denn wer so handelt, erleidet Verderben, noch ehe er an Bord gegangen ist. Ebenso sollte jemand, der den Ozean der Befleckungen überqueren möchte, kein Zögern an den Tag legen, indem er denkt: 'Ich bin noch jung; im Alter werde ich das Floß des edlen achtfachen Pfades bauen'. Wer nämlich so handelt, geht zugrunde, noch ehe er das Alter erreicht hat, und selbst wenn er es erreicht, ist er nicht in der Lage, es zu tun. Vielmehr sollte man sich an das Bhaddekaratta-Sutta usw. erinnern und dieses Floß des edlen Pfades mit aller Eile bauen.

යථා ච කුල්ලං බන්ධන්තස්ස හත්ථපාදපාරිපූරි ඉච්ඡිතබ්බා. කුණ්ඨපාදො හි ඛඤ්ජපාදො වා පතිට්ඨාතුං න සක්කොති, ඵණහත්ථකාදයො තිණපණ්ණාදීනි ගහෙතුං න සක්කොන්ති. එවමිමම්පි අරියමග්ගකුල්ලං බන්ධන්තස්ස සීලපාදානඤ්චෙව සද්ධාහත්ථස්ස [Pg.65] ච පාරිපූරි ඉච්ඡිතබ්බා. න හි දුස්සීලො අස්සද්ධො සාසනෙ අප්පතිට්ඨිතො පටිපත්තිං අස්සද්දහන්තො අරියමග්ගකුල්ලං බන්ධිතුං සක්කොති. යථා ච පරිපුණ්ණහත්ථපාදොපි දුබ්බලො බ්‍යාධිපීළිතො කුල්ලං බන්ධිතුං න සක්කොති, ථාමසම්පන්නොව සක්කොති, එවං සීලවා සද්ධොපි අලසො කුසීතො ඉමං මග්ගකුල්ලං බන්ධිතුං න සක්කොති, ආරද්ධවීරියොව සක්කොතීති ඉමං බන්ධිතුකාමෙන ආරද්ධවීරියෙන භවිතබ්බං. යථා සො පුරිසො කුල්ලං බන්ධිත්වා තීරෙ ඨත්වා යොජනවිත්ථාරං උදකණ්ණවං ‘‘අයං මයා පච්චත්තපුරිසකාරං නිස්සාය නිත්ථරිතබ්බො’’ති මානසං බන්ධති, එවං යොගිනාපි චඞ්කමා ඔරුය්හ ‘‘අජ්ජ මයා චතුමග්ගවජ්ඣං කිලෙසණ්ණවං තරිත්වා අරහත්තෙ පතිට්ඨාතබ්බ’’න්ති මානසං බන්ධිතබ්බං.

Und wie von dem, der ein Floß baut, die Unversehrtheit von Händen und Füßen verlangt wird – denn ein Fußlahmer oder ein Hinkender kann nicht fest stehen, und jene mit verkrüppelten Händen können Gras, Laub usw. nicht greifen –, ebenso wird von dem, der dieses Floß des edlen Pfades baut, die Vollkommenheit der Füße der Tugend und der Hand des Vertrauens verlangt. Denn ein Tugendloser und Ungläubiger, der in der Lehre keinen festen Stand hat und nicht an die Praxis glaubt, kann das Floß des edlen Pfades nicht bauen. Und wie auch jemand mit unversehrten Händen und Füßen, der jedoch schwach und von Krankheit geplagt ist, das Floß nicht bauen kann, während nur ein Kraftvoller es vermag, ebenso kann selbst ein Tugendhafter und Vertrauensvoller, der jedoch träge und faul ist, dieses Floß des Pfades nicht bauen; nur wer tatkräftig strebt, vermag es. Daher muss derjenige, der dieses Floß bauen will, von tatkräftigem Streben erfüllt sein. Und wie jener Mann, nachdem er das Floß gebaut hat, am Ufer steht, das ein Yojana breite große Gewässer erblickt und den festen Entschluss fasst: 'Dieses muss von mir durch eigene menschliche Tatkraft überquert werden', ebenso muss auch der Übende, wenn er vom Gehmeditationspfad herabsteigt, den festen Entschluss fassen: 'Heute muss ich den Ozean der Befleckungen, die durch die vier Pfade zu vernichten sind, überqueren und mich in der Arahatschaft fest etablieren'.

යථා ච සො පුරිසො කුල්ලං නිස්සාය උදකණ්ණවං තරන්තො ගාවුතමත්තං ගන්ත්වා නිවත්තිත්වා ඔලොකෙන්තො ‘‘එකකොට්ඨාසං අතික්කන්තොම්හි, අඤ්ඤෙ තයො සෙසා’’ති ජානාති, අපරම්පි ගාවුතමත්තං ගන්ත්වා නිවත්තිත්වා ඔලොකෙන්තො ‘‘ද්වෙ අතික්කන්තොම්හි, ද්වෙ සෙසා’’ති ජානාති, අපරම්පි ගාවුතමත්තං ගන්ත්වා නිවත්තිත්වා ඔලොකෙන්තො ‘‘තයො අතික්කන්තොම්හි, එකො සෙසො’’ති ජානාති, තම්පි අතික්කම්ම නිවත්තිත්වා ඔලොකෙන්තො ‘‘චත්තාරොපි මෙ කොට්ඨසා අතික්කන්තා’’ති ජානාති, තඤ්ච කුල්ලං පාදෙන අක්කමිත්වා සොතාභිමුඛං ඛිපිත්වා උත්තරිත්වා තීරෙ තිට්ඨති. එවං අයම්පි භික්ඛු අරියමග්ගකුල්ලං නිස්සාය කිලෙසණ්ණවං තරන්තො සොතාපත්තිමග්ගෙන පඨමමග්ගවජ්ඣෙ කිලෙසෙ තරිත්වා මග්ගානන්තරෙ ඵලෙ ඨිතො පච්චවෙක්ඛණඤාණෙන නිවත්තිත්වා ඔලොකෙන්තො ‘‘චතුමග්ගවජ්ඣානං මෙ කිලෙසානං එකො කොට්ඨාසො පහීනො, ඉතරෙ තයො සෙසා’’ති ජානාති. පුන තථෙව ඉන්ද්‍රියබලබොජ්ඣඞ්ගානි සමොධානෙත්වා සඞ්ඛාරෙ සම්මසන්තො සකදාගාමිමග්ගෙන දුතියමග්ගවජ්ඣෙ කිලෙසෙ තරිත්වා මග්ගානන්තරෙ ඵලෙ ඨිතො පච්චවෙක්ඛණඤාණෙන නිවත්තිත්වා, ඔලොකෙන්තො ‘‘චතුමග්ගවජ්ඣානං මෙ කිලෙසානං ද්වෙ කොට්ඨාසා පහීනා[Pg.66], ඉතරෙ ද්වෙ සෙසා’’ති ජානාති. පුන තථෙව ඉන්ද්‍රියබලබොජ්ඣඞ්ගානි සමොධානෙත්වා සඞ්ඛාරෙ සම්මසන්තො අනාගාමිමග්ගෙන තතියමග්ගවජ්ඣෙ කිලෙසෙ තරිත්වා මග්ගානන්තරෙ ඵලෙ ඨිතො පච්චවෙක්ඛණඤාණෙන නිවත්තිත්වා ඔලොකෙන්තො ‘‘චතුමග්ගවජ්ඣානං මෙ කිලෙසානං තයො කොට්ඨාසා පහීනා, එකො සෙසො’’ති ජානාති. පුන තථෙව ඉන්ද්‍රියබලබොජ්ඣඞ්ගානි සමොධානෙත්වා සඞ්ඛාරෙ සම්මසන්තො අරහත්තමග්ගෙන චතුත්ථමග්ගවජ්ඣෙ කිලෙසෙ තරිත්වා මග්ගානන්තරෙ ඵලෙ ඨිතො පච්චවෙක්ඛණඤාණෙන නිවත්තිත්වා ඔලොකෙන්තො ‘‘සබ්බකිලෙසා මෙ පහීනා’’ති ජානාති.

Und wie jener Mann, der sich auf das Floß stützt und das große Gewässer überquert, nach dem Zurücklegen einer Strecke von etwa einem Gāvuta sich umwendet, zurückblickt und erkennt: 'Einen Teil habe ich überwunden, die anderen drei verbleiben'; und nach dem Zurücklegen eines weiteren Gāvuta sich umwendet, zurückblickt und erkennt: 'Zwei Teile habe ich überwunden, zwei verbleiben'; und nach dem Zurücklegen eines weiteren Gāvuta sich umwendet, zurückblickt und erkennt: 'Drei Teile habe ich überwunden, einer verbleibt'; und nachdem er auch diesen überwunden hat, sich umwendet, zurückblickt und erkennt: 'Alle vier Teile sind von mir überwunden'; und dann das Floß mit dem Fuß wegstößt, es in die Strömung zurückwirft, ans Land steigt und am Ufer steht – ebenso erkennt dieser Mönch, der sich auf das Floß des edlen Pfades stützt und den Ozean der Befleckungen überquert, wenn er mit dem Pfad des Stromeintritts jene Befleckungen überquert hat, die durch den ersten Pfad zu vernichten sind, und in der dem Pfad unmittelbar folgenden Frucht verweilt, indem er sich mit dem Wissen der Rückschau umwendet und zurückblickt: 'Von meinen durch die vier Pfade zu vernichtenden Befleckungen ist ein Teil überwunden, die anderen drei verbleiben'. Wenn er wiederum ebenso die Fähigkeiten, Kräfte und Erleuchtungsglieder zusammenbringt, die gestalteten Dinge untersucht und mit dem Pfad der Einmalwiederkehr jene Befleckungen überquert hat, die durch den zweiten Pfad zu vernichten sind, und in der dem Pfad unmittelbar folgenden Frucht verweilt, indem er sich mit dem Wissen der Rückschau umwendet und zurückblickt: 'Von meinen durch die vier Pfade zu vernichtenden Befleckungen sind zwei Teile überwunden, die anderen zwei verbleiben'. Wenn er wiederum ebenso die Fähigkeiten, Kräfte und Erleuchtungsglieder zusammenbringt, die gestalteten Dinge untersucht und mit dem Pfad der Nichtwiederkehr jene Befleckungen überquert hat, die durch den dritten Pfad zu vernichten sind, und in der dem Pfad unmittelbar folgenden Frucht verweilt, indem er sich mit dem Wissen der Rückschau umwendet und zurückblickt: 'Von meinen durch die vier Pfade zu vernichtenden Befleckungen sind drei Teile überwunden, einer verbleibt'. Wenn er wiederum ebenso die Fähigkeiten, Kräfte und Erleuchtungsglieder zusammenbringt, die gestalteten Dinge untersucht und mit dem Pfad der Arahatschaft jene Befleckungen überquert hat, die durch den vierten Pfad zu vernichten sind, und in der dem Pfad unmittelbar folgenden Frucht verweilt, indem er sich mit dem Wissen der Rückschau umwendet und zurückblickt: 'Alle Befleckungen sind von mir überwunden'.

යථා සො පුරිසො තං කුල්ලං සොතෙ පවාහෙත්වා උත්තරිත්වා ථලෙ ඨිතො නගරං පවිසිත්වා උපරිපාසාදවරගතො ‘‘එත්තකෙන වතම්හි අනත්ථෙන මුත්තො’’ති එකග්ගචිත්තො තුට්ඨමානසො නිසීදති, එවං තස්මිංයෙව වා ආසනෙ අඤ්ඤෙසු වා රත්තිට්ඨානදිවාට්ඨානාදීසු යත්ථ කත්ථචි නිසින්නො ‘‘එත්තකෙන වතම්හි අනත්ථෙන මුත්තො’’ති නිබ්බානාරම්මණං ඵලසමාපත්තිං අප්පෙත්වා එකග්ගචිත්තො තුට්ඨමානසො නිසීදති. ඉදං වා සන්ධාය වුත්තං තිණ්ණො පාරඞ්ගතො ථලෙ තිට්ඨති බ්‍රාහ්මණොති ඛො, භික්ඛවෙ, අරහතො එතං අධිවචනන්ති. එවං තාවෙත්ථ නානාකම්මට්ඨානානි කථිතානි, සමොධානෙත්වා පන සබ්බානිපි එකමෙව කත්වා දස්සෙතබ්බානි. එකං කත්වා දස්සෙන්තෙනාපි පඤ්චක්ඛන්ධවසෙනෙව විනිවත්තෙතබ්බානි.

Wie jener Mann, nachdem er das Floß in der Strömung hat davontreiben lassen, ans Ufer gestiegen ist, auf dem trockenen Land steht, eine Stadt betreten hat und auf einen prächtigen Palast hinaufgestiegen ist, mit einspitzigem Geist und erfreutem Herzen dasitzt und denkt: „Wahrlich, von so viel Unheil bin ich befreit!“, ebenso sitzt der Arahant, sei es genau auf demselben Sitz oder an anderen Orten wie Nacht- oder Tagesaufenthaltsorten, wo auch immer er sitzt, da und tritt in die Frucht-Errungenschaft ein, die das Nibbāna zum Objekt hat, mit einspitzigem Geist und erfreutem Herzen, indem er denkt: „Wahrlich, von so viel Unheil bin ich befreit!“ Darauf bezugnehmend wurde gesagt: „„Der Brahmane hat das Ufer überquert, ist ans andere Ufer gelangt und steht auf dem trockenen Land“ – dies, ihr Mönche, ist eine Bezeichnung für den Arahant.“ So wurden hierin zunächst verschiedene Meditationsobjekte dargelegt; fasst man sie jedoch zusammen, sollte man sie alle als ein einziges darstellen. Und selbst wenn man sie als ein einziges darstellt, sollte man sie gerade im Sinne der fünf Aggregate analysieren.

කථං? එත්ථ හි චත්තාරි මහාභූතානි අජ්ඣත්තිකානි පඤ්චායතනානි බාහිරානි පඤ්චායතනානි ධම්මායතනෙ පන්නරස සුඛුමරූපානි සක්කායස්ස එකදෙසොති අයං රූපක්ඛන්ධො, මනායතනං විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො ධම්මායතනෙකදෙසො චත්තාරො ඔඝා සක්කායෙකදෙසොති ඉමෙ චත්තාරො අරූපිනො ඛන්ධා. තත්ථ රූපක්ඛන්ධො රූපං, චත්තාරො අරූපිනො ඛන්ධා නාමන්ති ඉදං නාමරූපං. තස්ස නන්දීරාගො කාමොඝො භවොඝො ධම්මායතනෙකදෙසො සක්කායෙකදෙසොති ඉමෙ පච්චයා. ඉති සප්පච්චයං නාමරූපං වවත්ථපෙති නාම. සප්පච්චයං නාමරූපං වවත්ථපෙත්වා තිලක්ඛණං ආරොපෙත්වා විපස්සනං වඩ්ඪෙත්වා සඞ්ඛාරෙ සම්මසන්තො අරහත්තං පාපුණාතීති ඉදං එකස්ස භික්ඛුනො නිය්‍යානමුඛං.

Wie? Denn hier sind die vier großen Elemente, die fünf inneren Sinnesbereiche, die fūnf äußeren Sinnesbereiche, die fünfzehn feinen materiellen Phänomene im Geistesobjekt-Bereich und ein Teil der Persönlichkeit – dies ist die Gruppe der Materie. Der Geistesbereich ist die Gruppe des Bewusstseins. Ein Teil des Geistesobjekt-Bereichs, die vier Fluten und ein Teil der Persönlichkeit – dies sind die vier unkörperlichen Gruppen. Darunter ist die Gruppe der Materie „Form“ (rūpa) und die vier unkörperlichen Gruppen sind „Name“ (nāma) – dies ist Name-und-Form (nāmarūpa). Seine Bedingungen sind: Vergnügen und Gier, die Flut des Sinnengebundenen, die Flut des Werdens, ein Teil des Geistesobjekt-Bereichs und ein Teil der Persönlichkeit. So bestimmt er fürwahr Name-und-Form samt seinen Bedingungen. Nachdem er Name-und-Form samt seinen Bedingungen bestimmt, auf die drei Merkmale ausgerichtet, die Einsicht entfaltet und die gestalteten Dinge untersucht hat, erlangt er die Arahantschaft – dies ist das Tor zur Befreiung für einen einzelnen Mönch.

තත්ථ චත්තාරො මහාභූතා පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා අජ්ඣත්තිකබාහිරානි එකාදසායතනානි ධම්මායතනෙකදෙසො දිට්ඨොඝො අවිජ්ජොඝො සක්කායෙකදෙසොති ඉදං දුක්ඛසච්චං, නන්දීරාගො ධම්මායතනෙකදෙසො කාමොඝො භවොඝො සක්කායෙකදෙසොති ඉදං සමුදයසච්චං, පාරිමතීරසඞ්ඛාතං [Pg.67] නිබ්බානං නිරොධසච්චං, අරියමග්ගො මග්ගසච්චං. තත්ථ ද්වෙ සච්චානි වට්ටං, ද්වෙ විවට්ටං, ද්වෙ ලොකියානි, ද්වෙ ලොකුත්තරානීති චත්තාරි සච්චානි සොළසහාකාරෙහි සට්ඨිනයසහස්සෙහි විභජිත්වා දස්සෙතබ්බානීති. දෙසනාපරියොසානෙ විපඤ්චිතඤ්ඤූ පඤ්චසතා භික්ඛූ අරහත්තෙ පතිට්ඨහිංසු. සුත්තං පන දුක්ඛලක්ඛණවසෙන කථිතං.

Darunter sind die vier großen Elemente, die fünf Gruppen des Ergreifens, die elf inneren und äußeren Sinnesbereiche, ein Teil des Geistesobjekt-Bereichs, die Flut der Ansichten, die Flut der Unwissenheit und ein Teil der Persönlichkeit – dies ist die Wahrheit vom Leiden. Vergnügen und Gier, ein Teil des Geistesobjekt-Bereichs, die Flut des Sinnengebundenen, die Flut des Werdens und ein Teil der Persönlichkeit – dies ist die Wahrheit von der Entstehung. Das als das jenseitige Ufer bezeichnete Nibbāna ist die Wahrheit von der Aufhebung. Der edle Pfad ist die Wahrheit vom Weg. Darunter sind zwei Wahrheiten der Kreislauf, zwei die Befreiung vom Kreislauf, zwei sind weltlich und zwei überweltlich; so sollten die vier Wahrheiten anhand von sechzehn Aspekten und sechzigtausend Methoden analysiert und dargelegt werden. Am Ende der Lehrrede wurden fünfhundert Mönche, die durch detaillierte Ausführung verstehen, in der Arahantschaft gefestigt. Die Lehrrede jedoch wurde im Sinne des Merkmals des Leidens dargelegt.

2. රථොපමසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung der Lehrrede über das Gleichnis vom Streitwagen (Rathopamasutta-Vaṇṇanā)

239. දුතියෙ සුඛසොමනස්සබහුලොති කායිකසුඛඤ්චෙව චෙතසිකසොමනස්සඤ්ච බහුලං අස්සාති සුඛසොමනස්සබහුලො. යොනි චස්ස ආරද්ධා හොතීති කාරණඤ්චස්ස පරිපුණ්ණං හොති. ආසවානං ඛයායාති ඉධ ආසවක්ඛයොති අරහත්තමග්ගො අධිප්පෙතො, තදත්ථායාති අත්ථො. ඔධස්තපතොදොති රථමජ්ඣෙ තිරියං ඨපිතපතොදො. යෙනිච්ඡකන්ති යෙන දිසාභාගෙන ඉච්ඡති. යදිච්ඡකන්ති යං යං ගමනං ඉච්ඡති. සාරෙය්‍යාති පෙසෙය්‍ය. පච්චාසාරෙය්‍යාති පටිවිනිවත්තෙය්‍ය. ආරක්ඛායාති රක්ඛණත්ථාය. සංයමායාති වෙගනිග්ගහණත්ථාය. දමායාති නිබ්බිසෙවනත්ථාය. උපසමායාති කිලෙසූපසමත්ථාය.

239. Im zweiten Sutta bedeutet „reich an Glück und Freude“ (sukhasomanassabahulo): Jemand, bei dem sowohl körperliches Wohlbefinden als auch geistige Freude reichlich vorhanden sind, ist „reich an Glück und Freude“. „Seine weise Aufmerksamkeit ist begonnen“ (yoni cassa āraddhā hoti) bedeutet: Seine Ursache ist vollkommen erfüllt. „Zur Versiegung der Triebe“ (āsavānaṃ khayāya) bedeutet: Hier ist mit „Versiegung der Triebe“ der Pfad der Arahantschaft gemeint; „für diesen Zweck“ ist die Bedeutung. „Mit eingelegter Peitsche“ (odhastapatodo) bedeutet: eine Peitsche, die quer in der Mitte des Wagens bereitgehalten wird. „Wohin er will“ (yenicchakaṃ) bedeutet: in welche Himmelsrichtung auch immer er wünscht. „Wie er will“ (yadicchakaṃ) bedeutet: welche Fortbewegung auch immer er wünscht. „Er mag lenken“ (sāreyya) bedeutet: er möge antreiben. „Er mag zurücklenken“ (paccāsāreyya) bedeutet: er möge zurückwenden. „Zum Schutz“ (ārakkhāya) bedeutet: zum Zwecke des Schutzes. „Zur Zügelung“ (saṃyamāya) bedeutet: zum Zwecke der Beherrschung des Drangs. „Zur Zähmung“ (damāya) bedeutet: zum Zwecke der Vermeidung von schädlichen Dingen. „Zur Beruhigung“ (upasamāya) bedeutet: zum Zwecke der Stillung der Befleckungen.

එවමෙව ඛොති එත්ථ යථා අකුසලස්ස සාරථිනො අදන්තෙ සින්ධවෙ යොජෙත්වා විසමමග්ගෙන රථං පෙසෙන්තස්ස චක්කානිපි භිජ්ජන්ති, අක්ඛොපි සින්ධවානඤ්ච ඛුරා, අත්තනාපි අනයබ්‍යසනං පාපුණාති, න ච ඉච්ඡිතිච්ඡිතෙන ගමනෙන සාරෙතුං සක්කොති; එවං ඡසු ඉන්ද්‍රියෙසු අගුත්තද්වාරො භික්ඛු න ඉච්ඡිතිච්ඡිතං සමණරතිං අනුභවිතුං සක්කොති. යථා පන ඡෙකො සාරථි දන්තෙ සින්ධවෙ යොජෙත්වා, සමෙ භූමිභාගෙ රථං ඔතාරෙත්වා රස්මියො ගහෙත්වා, සින්ධවානං ඛුරෙසු සතිං ඨපෙත්වා, පතොදං ආදාය නිබ්බිසෙවනෙ කත්වා, පෙසෙන්තො ඉච්ඡිතිච්ඡිතෙන ගමනෙන සාරෙති. එවමෙව ඡසු ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරො භික්ඛු ඉමස්මිං සාසනෙ ඉච්ඡිතිච්ඡිතං සමණරතිං අනුභොති, සචෙ අනිච්චානුපස්සනාභිමුඛං ඤාණං පෙසෙතුකාමො හොති, තදභිමුඛං ඤාණං ගච්ඡති. දුක්ඛානුපස්සනාදීසුපි එසෙව නයො.

„Ebenso fürwahr“ – hierbei gilt: Wie bei einem ungeschickten Wagenlenker, der ungezähmte Sindh-Pferde anspannt und den Wagen auf einem holprigen Weg antreibt, die Räder brechen, auch die Achse und die Hufe der Sindh-Pferde Schaden nehmen, er selbst ins Verderben und Unglück gerät und den Wagen nicht mit der gewünschten Fortbewegung lenken kann; ebenso kann ein Mönch, dessen Tore an den sechs Sinnen unbewacht sind, das gewünschte mönchische Wohlgefallen nicht erfahren. Wie aber ein geschickter Wagenlenker, der gezähmte Sindh-Pferde anspannt, den Wagen auf ebenem Gelände hinabführt, die Zügel ergreift, seine Aufmerksamkeit auf die Hufe der Sindh-Pferde richtet, die Peitsche nimmt, sie frei von Widrigkeiten führt und sie antreibend mit der gewünschten Fortbewegung lenkt; ebenso erfährt ein Mönch, dessen Tore an den sechs Sinnen wohlbewacht sind, in dieser Lehre das gewünschte mönchische Wohlgefallen. Wenn er das Wissen auf die Betrachtung der Vergänglichkeit ausrichten will, so geht das Wissen in diese Richtung. Auch bei der Betrachtung des Leidens und so weiter ist dies genau dieselbe Methode.

භොජනෙ මත්තඤ්ඤූති භොජනම්හි පමාණඤ්ඤූ. තත්ථ ද්වෙ පමාණානි – පටිග්ගහණපමාණඤ්ච පරිභොගපමාණඤ්ච. තත්ථ පටිග්ගහණපමාණෙ දායකස්ස වසො [Pg.68] වෙදිතබ්බො, දෙය්‍යධම්මස්ස වසො වෙදිතබ්බො, අත්තනො ථාමො ජානිතබ්බො. එවරූපො හි භික්ඛු සචෙ දෙය්‍යධම්මො බහුකො හොති, දායකො අප්පං දාතුකාමො, දායකස්ස වසෙන අප්පං ගණ්හාති. දෙය්‍යධම්මො අප්පො, දායකො බහුං දාතුකාමො, දෙය්‍යධම්මස්ස වසෙන අප්පං ගණ්හාති. දෙය්‍යධම්මොපි බහු, දායකොපි බහුං දාතුකාමො, අත්තනො ථාමං ඤත්වා පමාණෙන ගණ්හාති. සො තාය පටිග්ගහණෙ මත්තඤ්ඤුතාය අනුප්පන්නඤ්ච ලාභං උප්පාදෙති, උප්පන්නඤ්ච ථාවරං කරොති ධම්මිකතිස්සමහාරාජකාලෙ සත්තවස්සිකො සාමණෙරො විය.

„Mäßig im Essen“ (bhojene mattaññū) bedeutet: das Maß beim Essen kennend. Darin gibt es zwei Maße: das Maß des Empfangens und das Maß des Verzehrens. Was das Maß des Empfangens betrifft, so muss man den Willen des Gebers verstehen, die Menge der Gabe verstehen und die eigene Kapazität kennen. Denn ein solcher Mönch nimmt, falls die Gabe reichlich ist, der Geber aber nur wenig geben möchte, entsprechend dem Willen des Gebers nur wenig an. Ist die Gabe gering, der Geber aber möchte viel geben, nimmt er entsprechend der Menge der Gabe nur wenig an. Ist die Gabe reichlich und der Geber möchte auch viel geben, nimmt er, nachdem er seine eigene Kapazität erkannt hat, nur im angemessenen Maß an. Durch diese Mäßigung beim Empfangen bringt er noch nicht entstandene Gaben hervor und macht bereits entstandene beständig – wie jener siebenjährige Novize zur Zeit des gerechten Königs Tissa.

රඤ්ඤො කිර පඤ්චහි සකටසතෙහි ගුළං ආහරිංසු. රාජා ‘‘මනාපො පණ්ණාකාරො, අය්‍යෙහි විනා න ඛාදිස්සාමා’’ති අඩ්ඪතෙය්‍යානි සකටසතානි මහාවිහාරං පෙසෙත්වා සයම්පි භුත්තපාතරාසො අගමාසි. භෙරියා පහටාය ද්වාදස භික්ඛුසහස්සානි සන්නිපතිංසු. රාජා එකමන්තෙ ඨිතො ආරාමිකං පක්කොසාපෙත්වා ආහ – ‘‘රඤ්ඤො නාම දානෙ පත්තපූරොව පමාණං, ගහිතභාජනං පූරෙත්වාව දෙහි, සචෙ කොචි මත්තපටිග්ගහණෙ ඨිතො න ගණ්හාති, මය්හං ආරොචෙය්‍යාසී’’ති.

Dem König brachten sie, so heißt es, auf fünfhundert Wagen Melasse. Der König dachte: „Das ist ein erfreuliches Geschenk, ohne die Ehrwürdigen werde ich es nicht essen.“ Er schickte zweihundertfünfzig Wagen zum Mahāvihāra und begab sich, nachdem er selbst gefrühstückt hatte, ebenfalls dorthin. Als die Trommel geschlagen wurde, versammelten sich zwölftausend Mönche. Der König stellte sich an eine Seite, ließ den Tempeldiener rufen und sagte: „Bei einer königlichen Gabe ist fürwahr eine volle Schale das Maß; fülle das mitgebrachte Gefäß ganz und gib es. Falls sich jemand an die Mäßigung beim Empfangen hält und es nicht ganz annimmt, so berichte mir das!“

අථෙකො මහාථෙරො ‘‘මහාබොධිමහාචෙතියානි වන්දිස්සාමී’’ති චෙතියපබ්බතා ආගන්ත්වා, විහාරං පවිසන්තො මහාමණ්ඩපට්ඨානෙ භික්ඛූ ගුළං ගණ්හන්තෙ දිස්වා පච්ඡතො ආගච්ඡන්තං සාමණෙරං ආහ, ‘‘නත්ථි තෙ ගුළෙන අත්ථො’’ති. ‘‘ආම, භන්තෙ, නත්ථී’’ති. සාමණෙර මයං මග්ගකිලන්තා, එකෙන කපිට්ඨඵලමත්තෙන පිණ්ඩකෙන අම්හාකං අත්ථොති. සාමණෙරො ථාලකං නීහරිත්වා ථෙරස්ස වස්සග්ගපටිපාටියං අට්ඨාසි. ආරාමිකො ගහණමානං පූරෙත්වා උක්ඛිපි, සාමණෙරො අඞ්ගුලිං චාලෙසි. තාත සාමණෙර, රාජකුලානං දානෙ භාජනපූරමෙව පමාණං, ථාලකපූරං ගණ්හාහීති. ආම, උපාසක, රාජානො නාම මහජ්ඣාසයා හොන්ති, අම්හාකං පන උපජ්ඣායස්ස එත්තකෙනෙව අත්ථොති.

Als einmal ein großer Thera vom Cetiyapabbata-Berg herabkam, um die Mahābodhi- und Mahācetiya-Heiligtümer zu verehren, sah er beim Betreten des Klosters am Ort der großen Halle Mönche, die Melasse empfingen. Da sprach er zu dem hinter ihm hergehenden Novizen: „Hast du keinen Bedarf an Melasse?“ – „Ja, Ehrwürdiger, ich habe keinen Bedarf.“ – „Novize, wir sind von der Reise erschöpft. Wir benötigen nur ein Stück Melasse von der Größe einer Holzapfelfrucht.“ Der Novize holte eine kleine Schale hervor und stellte sich in der Reihe gemäß dem Dienstalter des Theras auf. Als der Tempeldiener das Schöpfgefäß füllte und anhob, bewegte der Novize seinen Finger. „Lieber Novize, bei einer Gabe des Königshauses ist ein volles Gefäß das Maß; nimm eine volle Schale an!“, sagte der Diener. „Ja, Upāsaka, Könige sind wahrlich großherzig; aber für unseren Lehrer ist nur so viel ausreichend.“

රාජා තස්ස කථං සුත්වා, ‘‘කිං භො සාමණෙරො භණතී’’ති? තස්ස සන්තිකං ගතො. ආරාමිකො ආහ – ‘‘සාමි, සාමණෙරස්ස භාජනං ඛුද්දකං, බහුං න ගණ්හාතී’’ති. රාජා ආහ, ‘‘ආනීතභාජනං පූරෙත්වා ගණ්හථ, භන්තෙ’’ති. මහාරාජ, රාජානො නාම මහජ්ඣාසයා හොන්ති[Pg.69], උක්ඛිත්තභාජනං පූරෙත්වාව දාතුකාමා, අම්හාකං පන උපජ්ඣායස්ස එත්තකෙනෙව අත්ථොති. රාජා චින්තෙසි – ‘‘අයං සත්තවස්සිකදාරකො, අජ්ජාපිස්ස මුඛතො ඛීරගන්ධො න මුච්චති, ගහෙත්වා කුටෙ වා කුටුම්බෙ වා පූරෙත්වා ස්වෙපි පුනදිවසෙපි ඛාදිස්සාමාති න වදති, සක්කා බුද්ධසාසනං පරිග්ගහෙතු’’න්ති පුරිසෙ ආණාපෙසි, ‘‘භො, පසන්නොම්හි සාමණෙරස්ස, ඉතරානිපි අඩ්ඪතෙය්‍යානි සකටසතානි ආනෙත්වා සඝංස්ස දෙථා’’ති.

Als der König seine Worte hörte, ging er zu ihm hin und fragte: „Was sagt der Novize, mein Guter?“ Der Tempeldiener antwortete: „Herr, das Gefäß des Novizen ist klein, er will nicht viel annehmen.“ Der König sagte: „Ehrwürdiger, nehmt es an, indem Ihr das mitgebrachte Gefäß ganz füllt.“ – „O großer König, Könige sind wahrlich großherzig und wollen das angebotene Gefäß ganz gefüllt geben; aber für unseren Lehrer ist nur so viel ausreichend.“ Der König dachte: „Dies ist ein siebenjähriges Kind, selbst heute ist der Milchgeruch noch nicht aus seinem Mund gewichen. Er sagt nicht: ‚Ich will es nehmen, Töpfe oder Krüge füllen, um morgen oder am übernächsten Tag davon zu essen.‘ Mit solchen Menschen ist es wahrlich möglich, die Lehre des Buddha zu stützen!“ Da befahl er den Männern: „Leute, ich bin voller Vertrauen in diesen Novizen; bringt auch die übrigen zweihundertfünfzig Wagenladungen herbei und spendet sie dem Saṅgha!“

සොයෙව පන රාජා එකදිවසං තිත්තිරමංසං ඛාදිතුකාමො චින්තෙසි – ‘‘සචෙ අහං අඞ්ගාරපක්කං තිත්තිරමංසං ඛාදිතුකාමොස්මීති අඤ්ඤස්ස කථෙස්සාමි, සමන්තා යොජනට්ඨානෙ තිත්තිරසමුග්ඝාතං කරිස්සන්තී’’ති උප්පන්නං පිපාසං අධිවාසෙන්තො තීණි සංවච්ඡරානි වීතිනාමෙසි. අථස්ස කණ්ණෙසු පුබ්බො සණ්ඨාසි, සො අධිවාසෙතුං අසක්කොන්තො ‘‘අත්ථි නු ඛො, භො, අම්හාකං කොචි උපට්ඨාකුපාසකො සීලරක්ඛකො’’ති පුච්ඡි. ආම, දෙව, අත්ථි, තිස්සො නාම සො අඛණ්ඩසීලං රක්ඛතීති. අථ නං වීමංසිතුකාමො පක්කොසාපෙසි. සො ආගන්ත්වා රාජානං වන්දිත්වා අට්ඨාසි. තතො නං ආහ – ‘‘ත්වං, තාත, තිස්සො නාමා’’ති? ‘‘ආම දෙවා’’ති. තෙන හි ගච්ඡාති. තස්මිං ගතෙ එකං කුක්කුටං ආහරාපෙත්වා එකං පුරිසං ආණාපෙසි, ‘‘ගච්ඡ තිස්සං වදාහි, ඉමං තීහි පාකෙහි පචිත්වා අම්හාකං උපට්ඨාපෙහී’’ති. සො ගන්ත්වා තථා අවොච. සො ආහ – ‘‘සචෙ, භො, අයං මතකො අස්ස, යථා ජානාමි, තථා පචිත්වා උපට්ඨහෙය්‍යං. පාණාතිපාතං පනාහං න කරොමී’’ති. සො ආගන්ත්වා රඤ්ඤො ආරොචෙසි.

Eben derselbe König verspürte eines Tages das Verlangen, Rebhuhnfleisch zu essen, und dachte: „Wenn ich jemand anderem sage, dass ich auf Kohlen gebratenes Rebhuhnfleisch essen möchte, werden sie im Umkreis von einer Meile alle Rebhühner ausrotten.“ Indem er sein entstandenes Verlangen unterdrückte, ließ er drei Jahre vergehen. Schließlich bildete sich Eiter in seinen Ohren. Da er es nicht mehr ertragen konnte, fragte er: „Leute, gibt es unter unseren Dienern wohl irgendeinen gläubigen Laienanhänger, der die Tugendregeln rein hält?“ – „Ja, o Herr, es gibt einen namens Tissa; er bewahrt seine Tugendregeln makellos.“ Um ihn auf die Probe zu stellen, ließ der König ihn rufen. Er kam, verneigte sich vor dem König und blieb stehen. Daraufhin fragte ihn der König: „Mein Lieber, bist du der namens Tissa?“ – „Ja, o Herr.“ – „Nun, dann geh.“ Als er gegangen war, ließ der König ein Huhn herbeibringen und befahl einem Mann: „Geh und sag Tissa: ‚Bereite dieses Huhn auf drei Kocharten zu und serviere es uns!‘“ Der Mann ging hin und richtete es so aus. Tissa sagte: „Mein Bester, wenn dieses Huhn bereits tot wäre, würde ich es, so gut ich kann, zubereiten und servieren. Aber das Töten eines Lebewesens begehe ich nicht.“ Der Bote kehrte zurück und berichtete es dem König.

රාජා පුන ‘‘එකවාරං ගච්ඡා’’ති පෙසෙසි. සො ගන්ත්වා, ‘‘භො, රාජුපට්ඨානං නාම භාරියං, මා එවං කරි, පුනපි සීලං සක්කා සමාදාතුං, පචෙත’’න්ති ආහ. අථ නං තිස්සො අවොච, ‘‘භො, එකස්මිං නාම අත්තභාවෙ ධුවං එකං මරණං, නාහං පාණාතිපාතං කරිස්සාමී’’ති. සො පුනපි රඤ්ඤො ආරොචෙසි. රාජා තතියම්පි පෙසෙත්වා අසම්පටිච්ඡන්තං පක්කොසාපෙත්වා අත්තනා පුච්ඡි. රඤ්ඤොපි තථෙව පටිවචනං අදාසි. අථ රාජා පුරිසෙ ආණාපෙසි, ‘‘අයං රඤ්ඤො ආණං කොපෙති, ගච්ඡථෙතස්ස ආඝාතනභණ්ඩිකායං ඨපෙත්වා, සීසං ඡින්දථා’’ති. රහො [Pg.70] ච පන නෙසං සඤ්ඤමදාසි – ‘‘ඉමං සන්තජ්ජයමානා නෙත්වා සීසමස්ස ආඝාතනභණ්ඩිකායං ඨපෙත්වා ආගන්ත්වා මය්හං ආරොචෙථා’’ති.

Der König schickte den Boten erneut los: „Geh noch ein weiteres Mal.“ Er ging hin und sprach: „Mein Guter, den König zu bedienen ist eine schwere Pflicht. Handle nicht so! Man kann die Tugendregeln doch später wieder aufnehmen. Koch es einfach!“ Da entgegnete ihm Tissa: „Mein Lieber, in einer einzigen Daseinsform ist der Tod gewiss nur ein einziges Mal. Ich werde kein Lebewesen töten.“ Der Bote berichtete dies dem König erneut. Nachdem der König den Boten auch ein drittes Mal geschickt hatte und Tissa sich weiterhin weigerte, ließ er ihn herbeirufen und befragte ihn selbst. Auch dem König gab er genau dieselbe Antwort. Da befahl der König den Wachen: „Dieser Bursche missachtet den Befehl des Königs. Geht, legt ihn auf den Richtblock und schlagt ihm den Kopf ab!“ Heimlich aber gab er den Männern die Anweisung: „Führt ihn unter lautstarken Drohungen ab, legt seinen Kopf auf den Richtblock und kommt dann zurück, um mir Bericht zu erstatten.“

තෙ තං ආඝාතනභණ්ඩිකායං නිපජ්ජාපෙත්වා තමස්ස කුක්කුටං හත්ථෙසු ඨපයිංසු. සො තං හදයෙ ඨපෙත්වා ‘‘අහං, තාත, මම ජීවිතං තුය්හං දෙමි, තව ජීවිතං අහං ගණ්හාමි, ත්වං නිබ්භයො ගච්ඡා’’ති විස්සජ්ජෙසි. කුක්කුටො පක්ඛෙ පප්ඵොටෙත්වා ආකාසෙන ගන්ත්වා වටරුක්ඛෙ නිලීයි. තස්ස කුක්කුටස්ස අභයදින්නට්ඨානං කුක්කුටගිරි නාම ජාතං.

Sie ließen ihn auf dem Richtblock niederlegen und legten ihm das Huhn in die Hände. Er drückte das Huhn an seine Brust und sprach: „Mein Lieber, ich gebe mein Leben für dich hin und empfange dein Leben. Geh furchtlos deines Weges!“ Und er ließ es frei. Das Huhn schlug mit den Flügeln, flog durch die Luft und ließ sich auf einem Banyanbaum nieder. Der Ort, an dem diesem Huhn das Leben geschenkt wurde, wurde als Kukkuṭagiri bekannt.

රාජා තං පවත්තිං සුත්වා අමච්චපුත්තං පක්කොසාපෙත්වා සබ්බාභරණෙහි අලඞ්කරිත්වා ආහ – ‘‘තාත, මයා ත්වං එතදත්ථමෙව වීමංසිතො, මය්හං තිත්තිරමංසං ඛාදිතුකාමස්ස තීණි සංවච්ඡරානි අතික්කන්තානි, සක්ඛිස්සසි මෙ තිකොටිපරිසුද්ධං කත්වා උපට්ඨාපෙතු’’න්ති. ‘‘එතං නාම, දෙව, මය්හං කම්ම’’න්ති නික්ඛමිත්වා ද්වාරන්තරෙ ඨිතො එකං පුරිසං පාතොව තයො තිත්තිරෙ ගහෙත්වා පවිසන්තං දිස්වා, ද්වෙ කහාපණෙ දත්වා තිත්තිරෙ ආදාය පරිසොධෙත්වා, ජීරකාදීහි වාසෙත්වා, අඞ්ගාරෙසු සුපක්කෙ පචිත්වා රඤ්ඤො උපට්ඨාපෙසි. රාජා මහාතලෙ සිරීපල්ලඞ්කෙ නිසින්නොව එකං ගහෙත්වා ථොකං ඡින්දිත්වා මුඛෙ පක්ඛිපි, තාවදෙවස්ස සත්තරසහරණීසහස්සානි ඵරිත්වා අට්ඨාසි.

Als der König von diesem Ereignis hörte, ließ er den Ministerssohn rufen, schmückte ihn mit allerlei kostbarem Schmuck und sprach: „Mein Lieber, ich habe dich nur zu diesem Zweck auf die Probe gestellt. Drei Jahre sind vergangen, seit ich das Verlangen hatte, Rebhuhnfleisch zu essen. Wirst du in der Lage sein, mir solches zu servieren, nachdem du sichergestellt hast, dass es auf dreifache Weise rein ist?“ – „O Herr, das ist wahrlich meine Aufgabe!“, antwortete er. Er ging hinaus, stellte sich an das Tor und sah am frühen Morgen einen Mann mit drei Rebhühnern eintreffen. Er gab ihm zwei Kahāpaṇas, nahm die Rebhühner entgegen, reinigte sie gründlich, würzte sie mit Kreuzkümmel und anderen Gewürzen, briet sie wohlgar auf glühenden Kohlen und servierte sie dem König. Der König saß auf seinem Prachtsessel im oberen Stockwerk des Palastes, nahm eines der Rebhühner, schnitt ein kleines Stück ab und steckte es in den Mund. Augenblicklich durchdrang der Wohlgeschmack seine siebentausend Geschmacksnerven.

තස්මිං සමයෙ භික්ඛුසඞ්ඝං සරිත්වා, ‘‘මාදිසො නාම පථවිස්සරො රාජා තිත්තිරමංසං ඛාදිතුකාමො තීණි සංවච්ඡරානි න ලභි, අපච්චමානො භික්ඛුසඞ්ඝො කුතො ලභිස්සතී’’ති? මුඛෙ පක්ඛිත්තක්ඛණ්ඩං භූමියං ඡඩ්ඩෙසි. අමච්චපුත්තො ජණ්ණුකෙහි පතිත්වා මුඛෙන ගණ්හි. රාජා ‘‘අපෙහි, තාත, ජානාමහං තව නිද්දොසභාවං, ඉමිනා නාම කාරණෙන මයා එතං ඡඩ්ඩිත’’න්ති කථෙත්වා, ‘‘සෙසකං තථෙව සඞ්ගොපෙත්වා ඨපෙහී’’ති ආහ.

In diesem Moment dachte er an die Gemeinschaft der Mönche und überlegte: „Selbst ein Herrscher über die Erde wie ich, der so gern Rebhuhnfleisch essen wollte, hat es drei Jahre lang nicht bekommen. Wie soll es dann die Gemeinschaft der Mönche erhalten, die nicht selbst kochen?“ Da spuckte er das Stück Fleisch, das er sich in den Mund gesteckt hatte, auf die Erde. Der Ministerssohn warf sich auf die Knie und fing es mit dem Mund auf. Der König sprach: „Lass das, mein Lieber, ich kenne deine Unschuld. Nur aus diesem Grund habe ich das Fleisch weggeworfen.“ Er fügte hinzu: „Bewahre den Rest ebenso sorgfältig auf!“

පුනදිවසෙ රාජකුලූපකො ථෙරො පිණ්ඩාය පාවිසි. අමච්චපුත්තො තං දිස්වා පත්තං ගහෙත්වා රාජගෙහං පවෙසෙසි. අඤ්ඤතරො වුඩ්ඪපබ්බජිතොපි ථෙරස්ස පච්ඡාසමණො විය හුත්වා අනුබන්ධන්තො පාවිසි. ථෙරො ‘‘රඤ්ඤා පක්කොසාපිතභික්ඛු භවිස්සතී’’ති පමජ්ජි. අමච්චපුත්තොපි ‘‘ථෙරස්ස උපට්ඨාකො භවිස්සතී’’ති පමාදං ආපජ්ජි. තෙසං නිසීදාපෙත්වා යාගුං අදංසු. යාගුයා පීතාය රාජා තිත්තිරෙ උපනෙසි. ථෙරො එකං ගණ්හි, ඉතරොපි [Pg.71] එකං ගණ්හි. රාජා ‘‘අනුභාගො අත්ථි, අනාපුච්ඡිත්වා ඛාදිතුං න යුත්ත’’න්ති මහාථෙරං ආපුච්ඡි. ථෙරො හත්ථං පිදහි, මහල්ලකත්ථෙරො සම්පටිච්ඡි. රාජා අනත්තමනො හුත්වා කතභත්තකිච්චං ථෙරං පත්තං ආදාය අනුගච්ඡන්තො ආහ – ‘‘භන්තෙ, කුලගෙහං ආගච්ඡන්තෙහි උග්ගහිතවත්තං භික්ඛුං ගහෙත්වා ආගන්තුං වට්ටතී’’ති. ථෙරො තස්මිං ඛණෙ අඤ්ඤාසි ‘‘න එස රඤ්ඤා පක්කොසාපිතො’’ති.

Am nächsten Tag trat der ältere Mönch, der den königlichen Palast besuchte, für Almosenspeise ein. Als der Sohn des Ministers ihn sah, nahm er seine Almosenschale und führte ihn in den Palast. Ein anderer, spät im Leben ordinierter Mönch folgte dem älteren Mönch, gleichsam als sein Begleitmönch, und trat mit ihm ein. Der ältere Mönch war unachtsam und dachte: „Er wird wohl ein vom König eingeladener Mönch sein.“ Auch der Sohn des Ministers verfiel in Unachtsamkeit und dachte: „Er wird wohl der Diener des älteren Mönchs sein.“ Nachdem er sie hatte niedersitzen lassen, bot er ihnen Reisschleim an. Nachdem der Reisschleim getrunken war, brachte der König Rebhühner herbei. Der ältere Mönch nahm eines, und auch der andere nahm eines. Der König dachte: „Es gibt noch eine Portion; es schickt sich nicht, sie ohne Erlaubnis zu essen“, und fragte den Mahāthera. Der ältere Mönch hielt seine Hand abwehrend vor die Schale, doch der alte spätordinierte Mönch nahm es an. Der König war unzufrieden. Er nahm die Almosenschale des älteren Mönchs, der sein Mahl beendet hatte, folgte ihm hinaus und sagte: „Ehrwürdiger Herr, wenn ihr in die Häuser von Familien kommt, solltet ihr einen Mönch mitbringen, der die Regeln des Anstands erlernt hat.“ In diesem Moment erkannte der ältere Mönch: „Dieser wurde nicht vom König eingeladen.“

පුනදිවසෙ උපට්ඨාකසාමණෙරං ගහෙත්වා පාවිසි. රාජා තදාපි යාගුයා පීතාය තිත්තිරෙ උපනාමෙසි. ථෙරො එකං අග්ගහෙසි, සාමණෙරො අඞ්ගුලිං චාලෙත්වා මජ්ඣෙ ඡින්දාපෙත්වා එකකොට්ඨාසමෙව අග්ගහෙසි. රාජා තං කොට්ඨාසං මහාථෙරස්ස උපනාමෙසි. මහාථෙරො හත්ථං පිදහි, සාමණෙරොපි පිදහි. රාජා අවිදූරෙ නිසීදිත්වා ඛණ්ඩාඛණ්ඩං ඡින්දිත්වා ඛාදන්තො ‘‘උග්ගහිතවත්තෙ නිස්සාය දියඩ්ඪතිත්තිරෙ ඛාදිතුං ලභිම්හා’’ති ආහ. තස්ස මංසෙ ඛාදිතමත්තෙව කණ්ණෙහි පුබ්බො නික්ඛමි. තතො මුඛං වික්ඛාලෙත්වා සාමණෙරං උපසඞ්කමිත්වා, ‘‘පසන්නොස්මි, තාත, අට්ඨ තෙ ධුවභත්තානි දෙමී’’ති ආහ. අහං, මහාරාජ, උපජ්ඣායස්ස දම්මීති. අපරානි අට්ඨ දෙමීති. තානි අම්හාකං ආචරියස්ස දම්මීති. අපරානිපි අට්ඨ දෙමීති. තානි සමානුපජ්ඣායානං දම්මීති. අපරානිපි අට්ඨ දෙමීති. තානි භික්ඛුසඞ්ඝස්ස දම්මීති. අපරානිපි අට්ඨ දෙමීති. සාමණෙරො අධිවාසෙසි. එවං පටිග්ගහණමත්තං ජානන්තො අනුප්පන්නඤ්චෙව ලාභං උප්පාදෙති, උප්පන්නඤ්ච ථාවරං කරොති. ඉදං පටිග්ගහණපමාණං නාම. තත්ථ පරිභොගපමාණං පච්චවෙක්ඛණපයොජනං, ‘‘ඉදමත්ථියං භොජනං භුඤ්ජාමී’’ති පන පච්චවෙක්ඛිතපරිභොගස්සෙව පයොජනත්තා පරිභොගපමාණංයෙව නාම, තං ඉධ අධිප්පෙතං. තෙනෙව පටිසඞ්ඛා යොනිසොතිආදිමාහ, ඉතරම්පි පන වට්ටතියෙව.

Am nächsten Tag betrat er den Palast, indem er seinen betreuenden Novizen mitnahm. Auch an diesem Tag bot der König, nachdem der Reisschleim getrunken war, Rebhühner an. Der ältere Mönch nahm eines. Der Novize bewegte seinen Finger, ließ das Rebhuhn in der Mitte teilen und nahm nur einen Teil an. Der König bot diesen Teil dem Mahāthera an. Der Mahāthera hielt seine Hand abwehrend davor, und auch der Novize hielt seine Hand abwehrend davor. Der König setzte sich in der Nähe nieder, schnitt das Fleisch in Stücke, und während er aß, sagte er: „Dank derer, die in den Regeln des Anstands geschult sind, haben wir anderthalb Rebhühner zu essen bekommen!“ Sobald er das Fleisch gegessen hatte, trat Eiter aus seinen Ohren aus. Daraufhin spülte er seinen Mund aus, trat an den Novizen heran und sagte: „Ich habe Vertrauen gewonnen, mein Lieber. Ich gebe dir acht ständige Mahlzeiten.“ Der Novize erwiderte: „O großer König, ich gebe sie meinem Lehrmeister.“ Der König sagte: „Ich gebe weitere acht.“ Der Novize: „Diese gebe ich unserem Lehrer.“ Der König: „Ich gebe nochmals weitere acht.“ Der Novize: „Diese gebe ich den Mitschülern unseres Lehrmeisters.“ Der König: „Ich gebe nochmals weitere acht.“ Der Novize: „Diese gebe ich der Mönchsgemeinschaft.“ Der König: „Ich gebe nochmals weitere acht.“ Der Novize willigte ein. Wer auf diese Weise das Maß beim Empfangen kennt, bringt nicht nur noch nicht entstandenen Gewinn hervor, sondern macht den entstandenen Gewinn auch dauerhaft. Dies nennt man das Maß beim Empfangen. Dabei hat das Maß beim Gebrauch seinen Nutzen in der Reflexion. Da jedoch nur der reflektierte Gebrauch einen Nutzen hat, wie beim Gedanken „Ich esse diese Speise zu diesem Zweck“, wird dies als das Maß beim Gebrauch bezeichnet; und dieses ist hier gemeint. Deshalb sprach der Erhabene: „In weiser Erwägung...“ und so weiter; aber auch das andere Maß ist durchaus angemessen.

සීහසෙය්‍යන්ති එත්ථ කාමභොගිසෙය්‍යා, පෙතසෙය්‍යා, සීහසෙය්‍යා, තථාගතසෙය්‍යාති චතස්සො සෙය්‍යා. තත්ථ ‘‘යෙභුය්‍යෙන, භික්ඛවෙ, කාමභොගී වාමෙන පස්සෙන සෙන්තී’’ති (අ. නි. 4.246) අයං කාමභොගිසෙය්‍යා. තෙසඤ්හි යෙභුය්‍යෙන දක්ඛිණපස්සෙන සයානො නාම නත්ථි.

Unter dem Begriff „Löwen-Lager“ gibt es hier vier Arten des Liegens: das Liegen der Sinnesgenießer, das Liegen der hungrigen Geister, das Liegen der Löwen und das Liegen des Tathāgata. Darunter ist das Liegen der Sinnesgenießer dieses: „Meistens, o Mönche, liegen die Sinnesgenießer auf der linken Seite.“ Denn unter ihnen gibt es meist niemanden, der auf der rechten Seite liegt.

‘‘යෙභුය්‍යෙන[Pg.72], භික්ඛවෙ, පෙතා උත්තානා සෙන්තී’’ති (අ. නි. 4.246) අයං පෙතසෙය්‍යා. පෙතා හි අප්පමංසලොහිතත්තා අට්ඨිසඞ්ඝාටජටිතා එකෙන පස්සෙන සයිතුං න සක්කොන්ති, උත්තානාව සයන්ති.

„Meistens, o Mönche, liegen die hungrigen Geister rücklings“ – dies ist das Liegen der hungrigen Geister. Denn die hungrigen Geister können, da sie wenig Fleisch und Blut haben und von ihrem Knochengerüst umspannt sind, nicht auf einer Seite liegen; sie liegen nur rücklings.

‘‘යෙභුය්‍යෙන, භික්ඛවෙ, සීහො මිගරාජා නඞ්ගුට්ඨං අන්තරසත්ථිම්හි අනුපක්ඛිපිත්වා දක්ඛිණෙන පස්සෙන සයතී’’ති අයං සීහසෙය්‍යා. තෙජුස්සදත්තා හි සීහො මිගරාජා ද්වෙ පුරිමපාදෙ එකස්මිං, පච්ඡිමපාදෙ එකස්මිං ඨානෙ ඨපෙත්වා නඞ්ගුට්ඨං අන්තරසත්ථිම්හි පක්ඛිපිත්වා පුරිමපාදපච්ඡිමපාදනඞ්ගුට්ඨානං ඨිතොකාසං සල්ලක්ඛෙත්වා ද්වින්නං පුරිමපාදානං මත්ථකෙ සීසං ඨපෙත්වා සයති, දිවසම්පි සයිත්වා පබුජ්ඣමානො න උත්‍රසන්තො පබුජ්ඣති, සීසං පන උක්ඛිපිත්වා පුරිමපාදාදීනං ඨිතොකාසං සල්ලක්ඛෙති. සචෙ කිඤ්චි ඨානං විජහිත්වා ඨිතං හොති, ‘‘නයිදං තුය්හං ජාතියා සූරභාවස්ස ච අනුරූප’’න්ති අනත්තමනො හුත්වා තත්ථෙව සයති, න ගොචරාය පක්කමති. අවිජහිත්වා ඨිතෙ පන ‘‘තුය්හං ජාතියා ච සූරභාවස්ස ච අනුරූපමිද’’න්ති හට්ඨතුට්ඨො උට්ඨාය සීහවිජම්භිතං විජම්භිත්වා කෙසරභාරං විධුනිත්වා තික්ඛත්තුං සීහනාදං නදිත්වා ගොචරාය පක්කමති.

„Meistens, o Mönche, legt sich der Löwe, der König der Tiere, hin, indem er seinen Schwanz zwischen die Oberschenkel zieht und auf der rechten Seite liegt“ – dies ist das Löwen-Lager. Denn aufgrund seiner feurigen Kraft legt sich der Löwe, der König der Tiere, hin, indem er die beiden Vorderpfoten an einer Stelle und die Hinterpfoten an einer Stelle platziert, den Schwanz zwischen die Oberschenkel zieht, die Position von Vorderpfoten, Hinterpfoten und Schwanz genau registriert, den Kopf auf die beiden Vorderpfoten legt und schläft. Selbst wenn er den ganzen Tag geschlafen hat und aufwacht, wacht er auf, ohne erschrocken zu sein. Er hebt jedoch den Kopf und überprüft die Position der Vorderpfoten und der anderen Glieder. Wenn irgendein Glied seine Position verlassen hat und anders steht, denkt er unzufrieden: „Das ist deiner Abkunft und deiner Tapferkeit nicht angemessen“, legt sich genau dort wieder hin und geht nicht auf Beutesuche. Wenn sie sich jedoch nicht verschoben haben, denkt er hocherfreut: „Dies ist deiner Abkunft und deiner Tapferkeit angemessen“, steht auf, dehnt sich mit einer Löwen-Dehnung, schüttelt seine Mähne, lässt dreimal das Löwenbrüllen ertönen und bricht zur Beutesuche auf.

චතුත්ථජ්ඣානසෙය්‍යා පන තථාගතසෙය්‍යාති වුච්චති. තාසු ඉධ සීහසෙය්‍යා ආගතා. අයඤ්හි තෙජුස්සදඉරියාපථත්තා උත්තමසෙය්‍යා නාම.

Das Lager der vierten Vertiefung jedoch wird das Lager des Tathāgata genannt. Unter diesen ist hier das Löwen-Lager gemeint. Denn dieses wird wegen der Erhabenheit seiner majestätischen Körperhaltung das edelste Lager genannt.

පාදෙ පාදන්ති දක්ඛිණපාදෙ වාමපාදං. අච්චාධායාති අතිආධාය, ඊසකං අතික්කම්ම ඨපෙත්වා. ගොප්ඵකෙන හි ගොප්ඵකෙ, ජාණුනා වා ජාණුම්හි සඞ්ඝට්ටියමානෙ අභිණ්හං වෙදනා උප්පජ්ජති, චිත්තං එකග්ගං න හොති, සෙය්‍යා අඵාසුකා හොති. යථා පන න සඞ්ඝංට්ටෙති, එවං අතික්කම්ම ඨපිතෙ වෙදනා නුප්පජ්ජති, චිත්තං එකග්ගං හොති, සෙය්‍යා ඵාසුකා හොති. තස්මා එවං සෙය්‍යං කප්පෙති.

„Fuß auf Fuß“ bedeutet: den linken Fuß auf den rechten Fuß. „Darüberlegend“ bedeutet: darüber legend, indem man ihn ein wenig verschoben platziert. Denn wenn Knöchel an Knöchel oder Knie an Knie stößt, entsteht ständig Schmerz, der Geist wird nicht gesammelt, und das Liegen ist unbequem. Wenn man sie jedoch so versetzt platziert, dass sie nicht aneinanderstoßen, entsteht kein Schmerz, der Geist wird gesammelt und das Liegen ist bequem. Daher nimmt er eine solche Liegehaltung ein.

සතො සම්පජානොති සතියා චෙව සම්පජඤ්ඤෙන ච සමන්නාගතො. කථං නිද්දායන්තො සතො සම්පජානො හොතීති? සතිසම්පජඤ්ඤස්ස අප්පහානෙන. අයඤ්හි දිවසඤ්චෙව සකලයාමඤ්ච ආවරණීයෙහි ධම්මෙහි චිත්තං පරිසොධෙත්වා පඨමයාමාවසානෙ චඞ්කමා ඔරුය්හ පාදෙ ධොවන්තොපි මූලකම්මට්ඨානං අවිජහන්තොව ධොවති, තං අවිජහන්තොව ද්වාරං [Pg.73] විවරති, මඤ්චෙ නිසීදති, අවිජහන්තොව නිද්දං ඔක්කමති. පබුජ්ඣන්තො පන මූලකම්මට්ඨානං ගහෙත්වාව පබුජ්ඣති. එවං නිද්දං ඔක්කමන්තොපි සතො සම්පජානො හොති. එවං පන ඤාණධාතුකන්ති න රොචයිංසු.

„Achtsam und klar bewusst“ bedeutet: ausgestattet sowohl mit Achtsamkeit als auch mit klarem Bewusstsein. Wie ist ein Schlafender achtsam und klar bewusst? Indem er Achtsamkeit und klares Bewusstsein nicht aufgibt. Denn dieser Mönch reinigt seinen Geist den ganzen Tag und die gesamte Nachtwache hindurch von den hemmsamen Dingen, steigt am Ende der ersten Nachtwache vom Gehmeditationspfad herab und wäscht seine Füße, ohne das grundlegende Meditationsobjekt aufzugeben. Ohne dieses aufzugeben, öffnet er die Tür, setzt sich auf das Bett und schläft ein, ohne es aufzugeben. Wenn er jedoch aufwacht, wacht er auf, indem er das grundlegende Meditationsobjekt direkt wieder aufgreift. Wer so schläft, ist selbst beim Einschlafen achtsam und klar bewusst. Dass dieses Einschlafen jedoch die Natur der Erkenntnis besitze, dem stimmten die früheren Lehrer nicht zu.

වුත්තනයෙන පනෙස චිත්තං පරිසොධෙත්වා පඨමයාමාවසානෙ ‘‘උපාදින්නකං සරීරං නිද්දාය සමස්සාසෙස්සාමී’’ති චඞ්කමා ඔරුය්හ මූලකම්මට්ඨානං අවිජහන්තොව පාදෙ ධොවති, ද්වාරං විවරති, මඤ්චෙ පන නිසීදිත්වා මූලකම්මට්ඨානං පහාය, ‘‘ඛන්ධාව ඛන්ධෙසු, ධාතුයොව ධාතූසු පටිහඤ්ඤන්තී’’ති සෙනාසනං පච්චවෙක්ඛන්තො කමෙන නිද්දං ඔක්කමති, පබුජ්ඣන්තො පන මූලකම්මට්ඨානං ගහෙත්වාව පබුජ්ඣති. එවං නිද්දං ඔක්කමන්තොපි සතො සම්පජානො නාම හොතීති වෙදිතබ්බො.

Nach der beschriebenen Weise reinigt dieser [Mönch] seinen Geist, steigt am Ende der ersten Nachtwache mit dem Gedanken 'Ich will den ergriffenen Körper durch Schlaf erholen lassen' vom Pfad der Gehmeditation herab, wäscht sich die Füße, öffnet die Tür, setzt sich auf sein Bett, legt das grundlegende Meditationsobjekt beiseite, und während er die Schlafstätte mit der Betrachtung 'Nur Aggregate stoßen auf Aggregate, nur Elemente auf Elemente' reflektiert, schläft er allmählich ein. Beim Erwachen jedoch nimmt er das grundlegende Meditationsobjekt sofort wieder auf und erwacht so. Man sollte verstehen, dass selbst jemand, der auf diese Weise einschläft, als achtsam und klar bewusst bezeichnet wird.

ඉති ඉමස්මිං සුත්තෙ තිවඞ්ගිකා පුබ්බභාගවිපස්සනාව කථිතා. එත්තකෙනෙව පන වොසානං අනාපජ්ජිත්වා තානෙව ඉන්ද්‍රියබලබොජ්ඣඞ්ගානි සමොධානෙත්වා විපස්සනං වඩ්ඪෙත්වා භික්ඛු අරහත්තං පාපුණාතීති. එවං යාව අරහත්තා දෙසනා කථෙතබ්බා.

So wurde in dieser Lehrrede die dreigliedrige vorbereitende Einsichtsmeditation dargelegt. Ohne jedoch vorzeitig Halt zu machen, vereint der Mönch eben diese Fähigkeiten, Kräfte und Erleuchtungsglieder, entfaltet die Einsichtsmeditation weiter und erreicht die Arhatschaft. Auf diese Weise ist die Darlegung bis hin zur Arhatschaft zu erklären.

3. කුම්මොපමසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erklärung der Lehrrede mit dem Gleichnis von der Schildkröte (Kummopamasutta)

240. තතියෙ කුම්මොති අට්ඨිකුම්මො. කච්ඡපොති තස්සෙව වෙවචනං. අනුනදීතීරෙති නදියා අනුතීරෙ. ගොචරපසුතොති ‘‘සචෙ කිඤ්චි ඵලාඵලං ලභිස්සාමි, ඛාදිස්සාමී’’ති ගොචරත්ථාය පසුතො උස්සුක්කො තන්නිබන්ධො. සමොදහිත්වාති සමුග්ගෙ විය පක්ඛිපිත්වා. සඞ්කසායතීති අච්ඡති. සමොදහන්ති සමොදහන්තො ඨපෙන්තො. ඉදං වුත්තං හොති – යථා කුම්මො අඞ්ගානි සකෙ කපාලෙ සමොදහන්තො සිඞ්ගාලස්ස ඔතාරං න දෙති, න ච නං සිඞ්ගාලො පසහති, එවං භික්ඛු අත්තනො මනොවිතක්කෙ සකෙ ආරම්මණකපාලෙ සමොදහන්තො කිලෙසමාරස්ස ඔතාරං න දෙති, න ච නං මාරො පසහති.

240. Im dritten [Sutta] bezieht sich 'Schildkröte' (kummo) auf die Knochenschildkröte. 'Kacchapo' ist ein Synonym für ebendiese. 'Anunadītīre' bedeutet am Flussufer entlang. 'Gocarapasuto' bedeutet eifrig auf Nahrungssuche, indem er denkt: 'Wenn ich irgendwelche Früchte finde, werde ich sie fressen', und sich ganz dieser Bemühung hingibt. 'Samodahitvā' bedeutet wie in eine Schatulle hineinsteckend. 'Saṅkasāyati' bedeutet er verweilt. 'Samodahanti' bedeutet hineintun und bewahren. Dies ist damit gesagt: Wie eine Schildkröte, wenn sie ihre Glieder in ihren eigenen Panzer einzieht, dem Schakal keine Gelegenheit gibt und der Schakal sie nicht überwältigen kann, ebenso gibt der Mönch, wenn er seine eigenen Gedankengänge in den Panzer seines eigenen Meditationsobjekts einzieht, dem Māra der Verunreinigungen keine Gelegenheit und Māra kann ihn nicht überwältigen.

අනිස්සිතොති තණ්හාදිට්ඨිනිස්සයෙහි අනිස්සිතො. අඤ්ඤමහෙඨයානොති අඤ්ඤං කඤ්චි පුග්ගලං අවිහෙඨෙන්තො. පරිනිබ්බුතොති කිලෙසපරිනිබ්බානෙන පරිනිබ්බුතො. නූපවදෙය්‍ය කඤ්චීති අඤ්ඤං කඤ්චි පුග්ගලං සීලවිපත්තියා වා ආචාරවිපත්තියා වා අත්තානං උක්කංසෙතුකාමතාය වා [Pg.74] පරං වම්භෙතුකාමතාය වා න උපවදෙය්‍ය, අඤ්ඤදත්ථු පඤ්ච ධම්මෙ අජ්ඣත්තං උපට්ඨපෙත්වා, ‘‘කාලෙන වක්ඛාමි, නො අකාලෙන, භූතෙන වක්ඛාමි, නො අභූතෙන, සණ්හෙන වක්ඛාමි, නො ඵරුසෙන, අත්ථසංහිතෙන වක්ඛාමි, නො අනත්ථසංහිතෙන, මෙත්තචිත්තො වක්ඛාමි, නො දොසන්තරො’’ති එවං උල්ලුම්පනසභාවසණ්ඨිතෙනෙව චිත්තෙන විහරති.

'Anissito' bedeutet ungestützt auf die Stützen von Begehren und Ansichten. 'Aññamaheṭhayāno' bedeutet, dass er keine andere Person quält. 'Parinibbuto' bedeutet erloschen durch das Erlöschen der Verunreinigungen. 'Nūpavadeyya kañci' bedeutet, er sollte keine andere Person beschuldigen, sei es wegen des Verfalls der Sittlichkeit oder des Verhaltens, oder aus dem Wunsch heraus, sich selbst zu erhöhen oder den anderen herabzusetzen. Vielmehr verweilt er, indem er pflegebedürftige Eigenschaften in seinem Inneren festsetzt: 'Ich werde zur rechten Zeit sprechen, nicht zur Unzeit; ich werde der Wahrheit gemäß sprechen, nicht unwahr; ich werde sanft sprechen, nicht grob; ich werde nützliche Worte sprechen, nicht unnütze; ich werde mit liebevollem Geist sprechen, nicht mit Hass im Herzen' – auf diese Weise verweilt er mit einem Geist, der ganz von der Absicht des Aufrichtens geprägt ist.

4. පඨමදාරුක්ඛන්ධොපමසුත්තවණ්ණනා

4. Die Erklärung der ersten Lehrrede mit dem Gleichnis vom Baumstamm (Paṭhamadārukkhandhopamasutta)

241. චතුත්ථෙ අද්දසාති ගඞ්ගාතීරෙ පඤ්ඤත්තවරබුද්ධාසනෙ නිසින්නො අද්දස. වුය්හමානන්ති චතුරස්සං තච්ඡෙත්වා පබ්බතන්තරෙ ඨපිතං වාතාතපෙන සුපරිසුක්ඛං පාවුස්සකෙ මෙඝෙ වස්සන්තෙ උදකෙන උප්ලවිත්වා අනුපුබ්බෙන ගඞ්ගාය නදියා සොතෙ පතිතං තෙන සොතෙන වුය්හමානං. භික්ඛූ ආමන්තෙසීති ‘‘ඉමිනා දාරුක්ඛන්ධෙන සදිසං කත්වා මම සාසනෙ සද්ධාපබ්බජිතං කුලපුත්තං දස්සෙස්සාමී’’ති ධම්මං දෙසෙතුකාමතාය ආමන්තෙසි. අමුං මහන්තං දාරුක්ඛන්ධං ගඞ්ගාය නදියා සොතෙන වුය්හමානන්ති ඉදං පන අට්ඨදොසවිමුත්තත්තා සොතපටිපන්නස්ස දාරුක්ඛන්ධස්ස අපරෙ සමුද්දපත්තියා අන්තරායකරෙ අට්ඨ දොසෙ දස්සෙතුං ආරභි.

241. Im vierten [Sutta] bedeutet 'er sah' (addasa): sitzend auf dem am Ufer des Ganges hergerichteten edlen Buddha-Sitz sah er. 'Dahintreibend' (vuyhamānaṃ) bedeutet: ein Baumstamm, der viereckig behauen, im Gebirge gelagert, durch Wind und Sonne gut getrocknet war, der dann, als eine Regenwolke der frühen Regenzeit herabregnete, vom Wasser emporgeschwemmt wurde, nacheinander in die Strömung des Ganges-Flusses fiel und von dieser Strömung fortgetragen wurde. 'Er sprach die Mönche an' bedeutet: Er sprach sie an aus dem Wunsch heraus, das Dhamma zu lehren, indem er dachte: 'Ich werde den durch Glauben in meiner Lehre ordinierten edlen Sohn mit diesem Baumstamm vergleichen und ihn so zeigen.' Der Ausdruck 'diesen großen Baumstamm, der in der Strömung des Ganges-Flusses dahintreibt' wiederum begann der Erhabene zu erklären, um die anderen acht Hindernisse aufzuzeigen, die dem Erreichen des Ozeans im Wege stehen, für einen in die Strömung gelangten Baumstamm, der von den acht Fehlern frei ist.

තත්‍රස්ස එවං අට්ඨදොසවිමුත්තතා වෙදිතබ්බා – එකො හි ගඞ්ගාය නදියා අවිදූරෙ පබ්බතතලෙ ජාතො නානාවල්ලීහි පලිවෙඨිතො පණ්ඩුපලාසතං ආපජ්ජිත්වා උපචිකාදීහි ඛජ්ජමානො තස්මිංයෙව ඨානෙ අපණ්ණත්තිකභාවං ගච්ඡති, අයං දාරුක්ඛන්ධො ගඞ්ගං ඔතරිත්වා වඞ්කට්ඨානෙසු විලාසමානො සාගරං පත්වා මණිවණ්ණෙ ඌමිපිට්ඨෙ සොභිතුං න ලභති.

Darin ist die Freiheit von den acht Fehlern wie folgt zu verstehen: Ein bestimmter [Baumstamm] wächst unweit des Ganges-Flusses auf einem felsigen Hochland, wird von verschiedenen Kletterpflanzen ringsum umschlungen, welkt dahin, bis er den Zustand eines welken Blattes annimmt, und wird von Termiten und anderen Insekten zerfressen, bis er an eben diesem Ort den Zustand der Namenlosigkeit erreicht (nicht mehr als Baumstamm bezeichnet zu werden). Dieser Baumstamm bekommt nicht die Gelegenheit, in den Ganges hinabzugleiten, an dessen Biegungen prachtvoll dahinzutreiben, den Ozean zu erreichen und auf den smaragdfarbenen Wellenoberflächen herrlich zu glänzen.

අපරො ගඞ්ගාතීරෙ බහිමූලො අන්තොසාඛො හුත්වා ජාතො, අයං කිඤ්චාපි කාලෙන කාලං ඔලම්බිනීහි සාඛාහි උදකං ඵුසති, බහිමූලත්තා පන ගඞ්ගං ඔතරිත්වා වඞ්කට්ඨානෙසු විලාසමානො සාගරං පත්වා මණිවණ්ණෙ ඌමිපිට්ඨෙ සොභිතුං න ලභති.

Ein anderer wuchs am Ufer des Ganges, wobei seine Wurzeln außerhalb lagen und seine Äste nach innen ragten. Obwohl dieser von Zeit zu Zeit das Wasser mit seinen herabhängenden Ästen berührt, bekommt er jedoch, weil seine Wurzeln außerhalb verankert sind, nicht die Gelegenheit, in den Ganges hinabzugleiten, an dessen Biegungen prachtvoll dahinzutreiben, den Ozean zu erreichen und auf den smaragdfarbenen Wellenoberflächen herrlich zu glänzen.

අපරො මජ්ඣෙ ගඞ්ගාය ජාතො, දළ්හමූලෙන පන සුප්පතිට්ඨිතො, බහි චස්ස ගතා වඞ්කසාඛා නානාවල්ලීහි ආබද්ධා, අයම්පි දළ්හමූලත්තා බහිද්ධා වල්ලීහි ආබද්ධත්තා ච ගඞ්ගං ඔතරිත්වා…පෙ… සොභිතුං න ලභති.

Ein another wuchs mitten im Ganges, war aber mit einer starken Wurzel fest verankert, und seine nach außen reichenden, krummen Äste waren von verschiedenen Kletterpflanzen fest umschlungen. Auch dieser bekommt wegen seiner starken Wurzeln und wegen des Umschlungen-Seins von den äußeren Kletterpflanzen nicht die Gelegenheit, in den Ganges hinabzugleiten, ... [pe] ... herrlich zu glänzen.

අපරො [Pg.75] පතිතට්ඨානෙයෙව වාලිකාය ඔත්ථටො පූතිභාවං ආපජ්ජති, අයම්පි ගඞ්ගං ඔතරිත්වා…පෙ… න ලභති.

Ein anderer wird an eben dem Ort, an dem er hinfiel, von Sand bedeckt und verfault dort. Auch dieser bekommt nicht die Gelegenheit, in den Ganges hinabzugleiten, ... [pe] ... zu glänzen.

අපරො ද්වින්නං පාසාණානං අන්තරෙ ජාතත්තා, සුනිඛාතො විය නිච්චලො ඨිතො, ආගතාගතං උදකං ද්විධා ඵාලෙති, අයං පාසාණන්තරෙ සුට්ඨු පතිට්ඨිතත්තා ගඞ්ගං ඔතරිත්වා…පෙ… න ලභති.

Ein anderer steht, weil er zwischen zwei Felsen gewachsen ist, unbeweglich wie fest hineingerammt da und spaltet das heranströmende Wasser in zwei Hälften. Da dieser fest zwischen den Felsen verankert ist, bekommt er nicht die Gelegenheit, in den Ganges hinabzugleiten, ... [pe] ... zu glänzen.

අපරො අබ්භොකාසට්ඨානෙ නභං පූරෙත්වා වල්ලීහි ආබද්ධො ඨිතො. එකං ද්වෙ සංවච්ඡරෙ අතික්කමිත්වා ආගතෙ මහොඝෙ සකිං වා ද්වික්ඛත්තුං වා තෙමෙති, අයම්පි නභං පූරෙත්වා ඨිතතාය චෙව එකස්ස වා ද්වින්නං වා සංවච්ඡරානං අච්චයෙන සකිං වා ද්වික්ඛත්තුං වා තෙමනතාය ච ගඞ්ගං ඔතරිත්වා…පෙ… න ලභති.

Ein anderer steht im Freien, ragt hoch in den Himmel und ist von Kletterpflanzen fest umschlungen. Wenn nach dem Vergehen von ein oder zwei Jahren eine große Flut kommt, wird er nur ein- oder zweimal nass. Auch dieser bekommt, sowohl weil er hoch in den Himmel ragend dasteht, als auch weil er nach dem Ablauf von ein oder zwei Jahren nur ein- oder zweimal nass wird, nicht die Gelegenheit, in den Ganges hinabzugleiten, ... [pe] ... zu glänzen.

අපරොපි මජ්ඣෙ ගඞ්ගාය දීපකෙ ජාතො මුදුක්ඛන්ධසාඛො ඔඝෙ ආගතෙ අනුසොතං නිපජ්ජිත්වා, උදකෙ ගතෙ සීසං උක්ඛිපිත්වා, නච්චන්තො විය තිට්ඨති. යස්සත්ථාය සාගරො ගඞ්ගං එවං විය වදති, ‘‘භොති ගඞ්ගෙ ත්වං මය්හං චන්දනසාරසලළසාරාදීනි නානාදාරූනි ආහරසි, දාරුක්ඛන්ධං පන නාහරසී’’ති. සුලභො එස, දෙව, පුනවාරෙ ජානිස්සාමීති. පුනවාරෙ තම්බවණ්ණෙන උදකෙන ආලිඞ්ගමානා විය ආගච්ඡති. සොපි තථෙව අනුසොතං නිපජ්ජිත්වා, උදකෙ ගතෙ සීසං උක්ඛිපිත්වා, නච්චන්තො විය තිට්ඨති. අයං අත්තනො මුදුතාය ගඞ්ගං ඔතරිත්වා…පෙ… න ලභති.

Und noch ein anderer wuchs mitten im Ganges auf einer kleinen Insel und hatte einen weichen Stamm und weiche Äste. Wenn die Flut kommt, legt er sich mit der Strömung flach hin; ist das Wasser abgeflossen, hebt er sein Haupt und steht da, als ob er tanze. Zu dessen Gunsten spricht der Ozean gleichsam wie folgt zum Ganges: 'O werte Ganges, du bringst mir verschiedene edle Hölzer wie Sandelholzkern, Kiefernholzkern und andere; aber diesen weichen Baumstamm bringst du mir nicht.' 'Der ist leicht zu bekommen, o Herr; beim nächsten Mal werde ich darauf achten', versichert er gleichsam. Beim nächsten Mal kommt er daher, gleichsam umarmt von kupferfarbenem Wasser. Und auch jener legt sich ebenso mit der Strömung flach hin; ist das Wasser abgeflossen, hebt er sein Haupt und steht da, als ob er tanze. Dieser bekommt wegen seiner eigenen Biegsamkeit nicht die Gelegenheit, in den Ganges hinabzugleiten, ... [pe] ... zu glänzen.

අපරො ගඞ්ගාය නදියා තිරියං පතිතො වාලිකාය ඔත්ථරිතො අන්තරසෙතු විය බහූනං පච්චයො ජාතො, උභොසු තීරෙසු වෙළුනළකරඤ්ජකකුධාදයො උප්ලවිත්වා තත්ථෙව ලග්ගන්ති. තථා නානාවිධා ගච්ඡා වුය්හමානා භින්නමුසලභින්නසුප්පඅහිකුක්කුරහත්ථිඅස්සාදිකුණපානිපි තත්ථෙව ලග්ගන්ති. මහාගඞ්ගාපි නං ආසජ්ජ භිජ්ජිත්වා ද්විධා ගච්ඡති, මච්ඡකච්ඡපකුම්භීලමකරාදයොපි තත්ථෙව වාසං කප්පෙන්ති. අයම්පි තිරියං පතිත්වා මහාජනස්ස පච්චයත්තකතභාවෙන ගඞ්ගං ඔතරිත්වා වඞ්කට්ඨානෙසු විලාසමානො සාගරං පත්වා මණිවණ්ණෙ ඌමිපිට්ඨෙ සොභිතුං න ලභති.

Ein anderer Baumstamm, der quer in den Fluss Ganges gefallen und von Sand bedeckt ist, ist wie eine Behelfsbrücke für viele zu einer Stütze geworden; an beiden Ufern treiben Bambus, Schilf, Karañja- und Kakudha-Bäume herbei und bleiben genau dort hängen. Ebenso bleiben verschiedene Arten von Sträuchern und herabtreibende Kadaver und Trümmerteile, wie zerbrochene Mörserkeulen, zerbrochene Worfelschalen, Schlangen, Hunde, Elefanten und Pferde, genau dort hängen. Auch der große Ganges teilt sich, wenn er auf ihn trifft, und fließt in zwei Strömen weiter, und auch Fische, Schildkröten, Krokodile, Makaras und andere Wassertiere schlagen genau dort ihre Wohnstätte auf. Da dieser Baumstamm jedoch quer hineingefallen ist, um den Menschen als Stütze zu dienen, kann er, obwohl er in den Ganges gelangt ist und sich an dessen Biegungen spielerisch bewegt, nach dem Erreichen des Ozeans nicht auf der juwelenfarbigen Wellenoberfläche glänzen.

ඉති භගවා ඉමෙහි අට්ඨහි දොසෙහි විමුත්තත්තා සොතපටිපන්නස්ස දාරුක්ඛන්ධස්ස අපරෙ සමුද්දපත්තියා අන්තරායකරෙ අට්ඨ දොසෙ දස්සෙතුං අමුං [Pg.76] මහන්තං දාරුක්ඛන්ධං ගඞ්ගාය නදියා සොතෙන වුය්හමානන්තිආදිමාහ. තත්ථ න ථලෙ උස්සීදිස්සතීති ථලං නාභිරුහිස්සති. න මනුස්සග්ගාහො ගහෙස්සතීති ‘‘මහා වතායං දාරුක්ඛන්ධො’’ති දිස්වා, උළුම්පෙන තරමානා ගන්ත්වා, ගොපානසීආදීනං අත්ථාය මනුස්සා න ගණ්හිස්සන්ති. න අමනුස්සග්ගාහො ගහෙස්සතීති ‘‘මහග්ඝො අයං චන්දනසාරො, විමානද්වාරෙ නං ඨපෙස්සාමා’’ති මඤ්ඤමානා න අමනුස්සා ගණ්හිස්සන්ති.

So sprach der Erhabene – um die anderen acht Hindernisse aufzuzeigen, die dem Erreichen des Ozeans durch den in die Strömung geratenen Baumstamm im Wege stehen, nachdem dieser von den ersten acht Fehlern befreit ist – die Worte, beginnend mit: „Jener große Baumstamm, der von der Strömung des Flusses Ganges fortgetragen wird...“ Darin bedeutet „er wird nicht am Ufer stranden“ (na thale ussīdissati), dass er nicht auf das trockene Land hinaufgelangen wird. „Er wird nicht von Menschen ergriffen werden“ (na manussaggāho gahessati) bedeutet, dass Menschen, selbst wenn sie sehen: „Wahrlich, das ist ein großer Baumstamm!“, und mit einem Floß hinfahren, ihn nicht für Dachsparren und Ähnliches mitnehmen werden. „Er wird nicht von Nicht-Menschen ergriffen werden“ (na amanussaggāho gahessati) bedeutet, dass Nicht-Menschen ihn nicht in der Annahme ergreifen werden: „Dieses Sandelholz-Kernholz ist sehr kostbar, wir wollen es am Tor unseres Himmelspalastes aufstellen“.

එවමෙව ඛොති එත්ථ සද්ධිං බාහිරෙහි අට්ඨහි දොසෙහි එවං ඔපම්මසංසන්දනං වෙදිතබ්බං – ගඞ්ගාය අවිදූරෙ පබ්බතතලෙ ජාතො තත්ථෙව උපචිකාදීහි ඛජ්ජමානො අපණ්ණත්තිකභාවං ගතදාරුක්ඛන්ධො විය හි ‘‘නත්ථි දින්න’’න්තිආදිකාය මිච්ඡාදිට්ඨියා සමන්නාගතො පුග්ගලො වෙදිතබ්බො. අයඤ්හි සාසනස්ස දූරීභූතත්තා අරියමග්ගං ඔරුය්හ සමාධිකුල්ලෙ නිසින්නො නිබ්බානසාගරං පාපුණිතුං න සක්කොති.

Ebenso ist hierbei, zusammen mit den äußeren acht Fehlern, die Entsprechung des Gleichnisses wie folgt zu verstehen: Wie ein Baumstamm, der unweit des Ganges auf einer Hochebene gewachsen ist und genau dort von Termiten und anderen Insekten zerfressen wurde, sodass er völlig vergangen ist, so ist ein Mensch zu betrachten, der von falscher Ansicht erfüllt ist, wie etwa: „Es gibt kein Verdienst durch Geben“ und so weiter. Denn da dieser weit von der Lehre entfernt ist, kann er nicht auf den edlen Pfad herabsteigen, auf dem Floß der Konzentration Platz nehmen und den Ozean des Nibbāna erreichen.

ගඞ්ගාතීරෙ බහිමූලො අන්තොසාඛො හුත්වා ජාතො විය අච්ඡින්නගිහිබන්ධනො සමණකුටිම්බිකපුග්ගලො දට්ඨබ්බො. අයඤ්හි ‘‘චිත්තං නාමෙතං අනිබද්ධං, ‘සමණොම්හී’ති වදන්තොව ගිහී හොති, ‘ගිහීම්හී’ති වදන්තොව සමණො හොති. කො ජානිස්සති, කිං භවිස්සතී’’ති? මහල්ලකකාලෙ පබ්බජන්තොපි ගිහිබන්ධනං න විස්සජ්ජෙති. මහල්ලකපබ්බජිතානඤ්ච සම්පත්ති නාම නත්ථි. තස්ස සචෙ චීවරං පාපුණාති, අන්තච්ඡින්නකං වා ජිණ්ණදුබ්බණ්ණං වා පාපුණාති. සෙනාසනම්පි විහාරපච්චන්තෙ පණ්ණසාලා වා මණ්ඩපො වා පාපුණාති. පිණ්ඩාය චරන්තෙනාපි පුත්තනත්තකානං දාරකානං පච්ඡතො චරිතබ්බං හොති, පරියන්තෙ නිසීදිතබ්බං හොති. තෙන සො දුක්ඛී දුම්මනො අස්සූනි මුඤ්චන්තො, ‘‘අත්ථි මෙ කුලසන්තකං ධනං, කප්පති නු ඛො තං ඛාදන්තෙන ජීවිතු’’න්ති චින්තෙත්වා එකං විනයධරං පුච්ඡති – ‘‘කිං, භන්තෙ ආචරිය, අත්තනො සන්තකං විචාරෙත්වා ඛාදිතුං කප්පති, නො කප්පතී’’ති? ‘‘නත්ථෙත්ථ දොසො, කප්පතෙත’’න්ති. සො අත්තනො භජමානකෙ කතිපයෙ දුබ්බචෙ දුරාචාරෙ භික්ඛූ ගහෙත්වා, සායන්හසමයෙ අන්තොගාමං ගන්ත්වා, ගාමමජ්ඣෙ ඨිතො ගාමිකෙ පක්කොසාපෙත්වා, ‘‘අම්හාකං පයොගතො උට්ඨිතං ආයං කස්ස දෙථා’’ති ආහ. භන්තෙ, තුම්හෙ පබ්බජිතා, මයං කස්ස දස්සාමාති? කිං පබ්බජිතානං අත්තනො සන්තකං න වට්ටතීති? කුද්දාල-පිටකං ගහෙත්වා, ඛෙත්තමරියාදබන්ධනාදීනි කරොන්තො නානාප්පකාරං පුබ්බණ්ණාපරණ්ණඤ්චෙව [Pg.77] ඵලාඵලෙ ච සඞ්ගණ්හිත්වා, හෙමන්තගිම්හවස්සානෙසු යං යං ඉච්ඡති, තං තං පචාපෙත්වා ඛාදන්තො සමණකුටුම්බිකො හුත්වා ජීවති. කෙවලමස්ස පඤ්චචූළකෙන දාරකෙන සද්ධිං පාදපරිචාරිකාව එකා නත්ථි. අයං පුග්ගලො කිඤ්චාපි ඔලම්බිනීහි සාඛාහි උදකං ඵුසමානො අන්තොසාඛො රුක්ඛො විය චෙතියඞ්ගණබොධියඞ්ගණාදීසු භික්ඛූනං කායසාමග්ගිං දෙති, ගිහිබන්ධනස්ස පන අච්ඡින්නතාය බහිමූලත්තා අරියමග්ගං ඔතරිත්වා සමාධිකුල්ලෙ නිසින්නො නිබ්බානසාගරං පාපුණිතුං න සක්කොති.

Wie ein Baum, der am Ufer des Ganges mit Wurzeln nach außen und Ästen nach innen wächst, so ist der „Mönchs-Hausvater“ anzusehen, dessen Bindungen an das Hausleben nicht durchtrennt sind. Dieser denkt nämlich: „Der Geist ist unbeständig; während einer noch sagt: ‚Ich bin ein Asket‘, wird er wieder zum Laien, und während er sagt: ‚Ich bin ein Laie‘, wird er zum Asketen. Wer weiß schon, was die Zukunft bringt?“ Selbst wenn er im hohen Alter ordiniert wird, lässt er die Bindungen des Laienlebens nicht los. Und für jene, die erst im Alter ordinieren, gibt es keinen echten Erfolg. Wenn er eine Robe erhält, ist sie an den Rändern zerrissen, alt oder von schlechter Farbe. Auch als Unterkunft erhält er nur eine Blätterhütte oder einen Schuppen am Rande des Klosters. Selbst beim Almosengang muss er hinter jungen Mönchen hergehen, die seine Söhne oder Enkel sein könnten, und am äußersten Ende sitzen. Deswegen ist er leidvoll und betrübt, vergießt Tränen und denkt: „Ich besitze noch das Vermögen meiner Familie. Ist es mir erlaubt, davon zu leben und es zu verbrauchen?“ So fragt er einen Kenner der Ordensdisziplin: „Ehrwürdiger Lehrer, ist es erlaubt oder nicht erlaubt, sein eigenes Vermögen zu verwalten und davon zu leben?“ – „Darin liegt kein Fehler, das ist erlaubt.“ Daraufhin nimmt er einige ihm ergebene, schwer zu belehrende und schlecht erzogene Mönche mit sich, geht am Abend in das Dorf, stellt sich in die Mitte des Dorfes, lässt die Dorfbewohner zusammenrufen und fragt: „Wem gebt ihr den Ertrag, der aus unserer Arbeit erwächst?“ – „Ehrwürdige Herren, ihr seid doch Mönche geworden; wem sonst sollten wir ihn geben?“ – „Steht denn Mönchen ihr eigenes Eigentum nicht zu?“ Er nimmt Hacke und Korb, legt Feldbegrenzungen und Ähnliches an, erntet verschiedene Getreide- und Hülsenfrüchte sowie allerlei Obst und lässt im Winter, Sommer und in der Regenzeit zubereiten, wonach es ihn gelüstet, und lebt so als ein „Mönchs-Hausvater“. Ihm fehlt lediglich eine Ehefrau an seiner Seite samt einem kleinen Kind mit fünf Haarschopfen. Obwohl diese Person, ähnlich einem Baum mit ins Wasser hängenden Ästen, durch ihre bloße körperliche Teilnahme auf dem Hof des Cetiya oder Bodhi-Baums zur Eintracht der Mönche beiträgt, kann sie, weil ihre Bindung an das Hausleben nicht durchtrennt ist und ihre Wurzeln im Weltlichen liegen, nicht auf den edlen Pfad herabsteigen, auf dem Floß der Konzentration Platz nehmen und den Ozean des Nibbāna erreichen.

ගඞ්ගාය මජ්ඣෙ ජාතො බහිද්ධා වල්ලීහි ආබද්ධවඞ්කසාඛා විය සඞ්ඝසන්තකං නිස්සාය ජීවමානො භින්නාජීවපුග්ගලො දට්ඨබ්බො. එකච්චො ගිහිබන්ධනං පහාය පබ්බජන්තොපි සාරුප්පට්ඨානෙ පබ්බජ්ජං න ලභති. පබ්බජ්ජා හි නාමෙසා පටිසන්ධිග්ගහණසදිසා. යථා මනුස්සා යත්ථ පටිසන්ධිං ගණ්හන්ති, තෙසංයෙව කුලානං ආචාරං සික්ඛන්ති, එවං භික්ඛූපි යෙසං සන්තිකෙ පබ්බජන්ති, තෙසංයෙව ආචාරං ගණ්හන්ති. තස්මා එකච්චො අසාරුප්පට්ඨානෙ පබ්බජිත්වා ඔවාදානුසාසනීඋද්දෙසපරිපුච්ඡාදීහි පරිබාහිරො හුත්වා පාතොව මුණ්ඩඝටං ගහෙත්වා උදකතිත්ථං ගච්ඡති, ආචරියුපජ්ඣායානං භත්තත්ථාය ඛන්ධෙ පත්තං කත්වා භත්තසාලං ගච්ඡති, දුබ්බචසාමණෙරෙහි සද්ධිං නානාකීළං කීළති, ආරාමිකදාරකෙහි සංසට්ඨො විහරති.

Wie ein Baum, der mitten im Ganges wächst und dessen krumme Äste von außen fest mit Schlingpflanzen umwunden sind, so ist eine Person mit verdorbenem Lebensunterhalt anzusehen, die in Abhängigkeit vom Eigentum des Saṅgha lebt. Manch einer erlangt, selbst wenn er die Bindungen des Hauslebens aufgibt und die Ordination empfängt, diese nicht an einem angemessenen Ort. Denn die Ordination ist wahrlich wie die Empfängnis einer neuen Geburt. So wie Menschen das Verhalten jener Familie erlernen, in der sie wiedergeboren werden, ebenso nehmen auch Mönche das Verhalten jener Lehrer an, bei denen sie ordinieren. Wenn daher manch einer an einem unangemessenen Ort ordiniert wird, bleibt er von Unterweisung, Ermahnung, Rezitation und Befragung ausgeschlossen. Er nimmt schon am frühen Morgen einen randlosen Wasserkrug und geht zur Wasserstelle; er hängt sich die Almosenschale über die Schulter, um Essen für Lehrer und Präzeptoren zu holen, und geht zur Speisehalle; er spielt verschiedene Spiele mit schwer zu belehrenden Novizen und lebt in engem Umgang mit den Kindern der Tempeldiener.

සො දහරභික්ඛුකාලෙ අත්තනො අනුරූපෙහි දහරභික්ඛූහි චෙව ආරාමිකෙහි ච සද්ධිං සඞ්ඝභොගං ගන්ත්වා, ‘‘අයං ඛීණාසවෙහි අසුකරඤ්ඤො සන්තිකා පටිග්ගහිතසඞ්ඝභොගො, තුම්හෙ සඞ්ඝස්ස ඉදඤ්චිදඤ්ච න දෙථ, න හි තුම්හාකං පවත්තිං සුත්වා රාජා වා රාජමහාමත්තා වා අත්තමනා භවිස්සන්ති, එථ දානි ඉදඤ්චිදඤ්ච කරොථා’’ති කුද්දාල-පිටකානි ගාහාපෙත්වා හෙට්ඨා තළාකමාතිකාසු කත්තබ්බකිච්චානි කාරාපෙත්වා බහුං පුබ්බණ්ණාපරණ්ණං විහාරං පවෙසෙත්වා ආරාමිකෙහි අත්තනො උපකාරභාවං සඞ්ඝස්ස ආරොචාපෙති. සඞ්ඝො ‘‘අයං දහරො බහූපකාරො, ඉමස්ස සතං වා ද්විසතං වා දෙථා’’ති දාපෙති. ඉති සො ඉතො චිතො ච සඞ්ඝසන්තකෙනෙව වඩ්ඪන්තො බහිද්ධා එකවීසතිවිධාහි අනෙසනාහි බද්ධො අරියමග්ගං ඔතරිත්වා සමාධිකුල්ලෙ නිසින්නො නිබ්බානසාගරං පාපුණිතුං න සක්කොති.

Als er noch ein junger Mönch war, eignete er sich zusammen mit ihm gleichgesinnten jungen Mönchen und Klosterdienern den Besitz des Ordens (Saṅgha) an und sagte: „Dies ist der Besitz des Ordens, den die Triebversiegten (Khīṇāsavas) von diesem und jenem König erhalten haben. Ihr gebt dem Orden dieses und jenes nicht. Wenn der König oder die königlichen Minister von eurem Verhalten hören, werden sie gewiss nicht erfreut sein. Kommt nun und tut dieses und jenes.“ So ließ er sie Hacken und Körbe nehmen, die notwendigen Arbeiten an den Kanälen unterhalb des Teiches verrichten, brachte viel Getreide (Früh- und Spätfrüchte) in das Kloster und ließ die Klosterdiener dem Orden mitteilen, wie nützlich er gewesen war. Der Orden veranlasste (die Leute) zu geben, indem er sagte: „Dieser junge Mönch ist sehr hilfreich; gebt ihm ein- oder zweihundert.“ Auf diese Weise bereicherte er sich hier und da allein durch das Eigentum des Ordens. Gefesselt im Äußeren durch die einundzwanzig Arten des falschen Lebensunterhalts (anesanā), ist er nicht in der Lage, in den Strom des edlen Pfades hinabzusteigen, auf dem Floß der Konzentration (Samādhi) Platz zu nehmen und den Ozean des Nibbāna zu erreichen.

පතිතට්ඨානෙයෙව [Pg.78] වාලිකාය ඔත්ථරිත්වා පූතිභාවං ආපාදිතරුක්ඛො විය ආලසියමහග්ඝසො වෙදිතබ්බො. එවරූපඤ්හි පුග්ගලං ආමිසචක්ඛුං පච්චයලොලං විස්සට්ඨආචරියුපජ්ඣායවත්තං උද්දෙසපරිපුච්ඡායොනිසොමනසිකාරවජ්ජිතං සන්ධාය පඤ්ච නීවරණානි අත්ථතො එවං වදන්ති – ‘‘භො, කස්ස සන්තිකං ගච්ඡාමා’’ති? අථ ථිනමිද්ධං උට්ඨාය එවමාහ – ‘‘කිං න පස්සථ? එසො අසුකවිහාරවාසී කුසීතපුග්ගලො අසුකං නාම ගාමං ගන්ත්වා යාගුමත්ථකෙ යාගුං, පූවමත්ථකෙ පූවං, භත්තමත්ථකෙ භත්තං අජ්ඣොහරිත්වා විහාරං ආගම්ම විස්සට්ඨසබ්බවත්තො උද්දෙසාදිවිරහිතො මඤ්චං උපගච්ඡන්තො මය්හං ඔකාසං කරොතී’’ති.

Wie ein Baum, der an der Stelle, an der er umgestürzt ist, von Sand bedeckt wird und verrottet, so ist ein fauler und gefräßiger Mensch zu verstehen. In Bezug auf eine solche Person – deren Auge nur auf weltliche Gaben gerichtet ist, die gierig nach den Requisiten ist, die ihre Pflichten gegenüber Lehrern und Präzeptoren vernachlässigt hat und die frei ist von Studium, Befragung und weiser Reflexion – sprechen die fünf Hemmnisse (Nīvaraṇas) dem Sinne nach so: „Freunde, zu wem sollen wir gehen?“ Da erhebt sich die Starrheit und Trägheit (Thina-Middha) und spricht: „Seht ihr es nicht? Dieser träge Mensch, der in jenem Kloster lebt, geht in dieses Dorf, verschlingt Reisschleim über Reisschleim, Kuchen über Kuchen, Speise über Speise, kehrt ins Kloster zurück, vernachlässigt alle Pflichten, meidet das Studium und die Befragung, begibt sich auf das Lager und schafft mir so Gelegenheit.“

තතො කාමච්ඡන්දනීවරණං උට්ඨායාහ – ‘‘භො, තව ඔකාසෙ කතෙ මය්හං කතොව හොති, ඉදානෙව සො නිද්දායිත්වා කිලෙසානුරඤ්ජිතොව පබුජ්ඣිත්වා කාමවිතක්කං විතක්කෙස්සතී’’ති. තතො බ්‍යාපාදනීවරණං උට්ඨායාහ – ‘‘තුම්හාකං ඔකාසෙ කතෙ මය්හං කතොව හොති. ඉදානෙව නිද්දායිත්වා වුට්ඨිතො ‘වත්තපටිවත්තං කරොහී’ති වුච්චමානො, ‘භො, ඉමෙ අත්තනො කම්මං අකත්වා අම්හෙසු බ්‍යාවටා’ති නානප්පකාරං ඵරුසවචනං වදන්තො අක්ඛීනි නීහරිත්වා විචරිස්සතී’’ති. තතො උද්ධච්චනීවරණං උට්ඨායාහ – ‘‘තුම්හාකං ඔකාසෙ කතෙ මය්හං කතොව හොති, කුසීතො නාම වාතාහතො අග්ගික්ඛන්ධො විය උද්ධතො හොතී’’ති. අථ කුකුච්චනීවරණං උට්ඨායාහ – ‘‘තුම්හාකං ඔකාසෙ කතෙ මය්හං කතොව හොති, කුසීතො නාම කුක්කුච්චපකතොව හොති, අකප්පියෙ කප්පියසඤ්ඤං කප්පියෙ ච අකප්පියසඤ්ඤං උප්පාදෙතී’’ති. අථ විචිකිච්ඡානීවරණං උට්ඨායාහ – ‘‘තුම්හාකං ඔකාසෙ කතෙ මය්හං කතොව හොති. එවරූපො හි අට්ඨසු ඨානෙසු මහාවිචිකිච්ඡං උප්පාදෙසී’’ති. එවං ආලසියමහග්ඝසං පඤ්ච නීවරණානි චණ්ඩසුනඛාදයො විය සිඞ්ගච්ඡින්නං ජරග්ගවං අජ්ඣොත්ථරිත්වා ගණ්හන්ති. සොපි අරියමග්ගසොතං ඔතරිත්වා සමාධිකුල්ලෙ නිසින්නො නිබ්බානසාගරං පාපුණිතුං න සක්කොති.

Daraufhin erhebt sich das Hemmnis des Sinnesbegehrens (Kāmacchanda) und spricht: „Freund, wenn dir Gelegenheit gegeben ist, ist sie auch mir gegeben. Sobald er nun geschlafen hat und mit von Befleckungen (Kilesas) getrübtem Geist erwacht, wird er sinnlichen Gedanken nachsinnen.“ Daraufhin erhebt sich das Hemmnis des Übelwollens (Byāpāda) und spricht: „Wenn euch Gelegenheit gegeben ist, ist sie auch mir gegeben. Wenn er nun aus dem Schlaf erwacht und aufgefordert wird: ‚Verrichte deine Pflichten!‘, wird er mit weit aufgerissenen Augen umhergehen und verschiedene raue Worte äußern: ‚Freunde, diese Leute tun ihre eigene Arbeit nicht, sondern bemühen sich um uns!‘“ Daraufhin erhebt sich das Hemmnis der Aufgeregtheit (Uddhacca) und spricht: „Wenn euch Gelegenheit gegeben ist, ist sie auch mir gegeben. Wer träge ist, ist unruhig wie eine vom Wind angepeitschte Feuersbrunst.“ Daraufhin erhebt sich das Hemmnis der Gewissensunruhe (Kukkucca) und spricht: „Wenn euch Gelegenheit gegeben ist, ist sie auch mir gegeben. Wer träge ist, ist stets von Gewissensbissen geplagt; er nimmt das Unzulässige als zulässig wahr und das Zulässige als unzulässig.“ Daraufhin erhebt sich das Hemmnis des Zweifels (Vicikicchā) und spricht: „Wenn euch Gelegenheit gegeben ist, ist sie auch mir gegeben. In einem solchen Menschen erzeuge ich großen Zweifel in Bezug auf die acht Bereiche.“ Auf diese Weise überwältigen und ergreifen die fünf Hemmnisse den faulen und gefräßigen Menschen, gleich wilden Hunden, die ein hinfälliges, kraftloses altes Rind anfallen und packen. Auch er ist nicht in der Lage, in den Strom des edlen Pfades hinabzusteigen, auf dem Floß der Konzentration Platz zu nehmen und den Ozean des Nibbāna zu erreichen.

ද්වින්නං පාසාණානං අන්තරෙ නිඛාතමූලාකාරෙන ඨිතරුක්ඛො විය දිට්ඨිං උප්පාදෙත්වා ඨිතො දිට්ඨිගතිකො වෙදිතබ්බො. සො හි ‘‘අරූපභවෙ රූපං අත්ථි, අසඤ්ඤීභවෙ චිත්තං පවත්තති, බහුචිත්තක්ඛණිකො ලොකුත්තරමග්ගො, අනුසයො [Pg.79] චිත්තවිප්පයුත්තො, තෙ ච සත්තා සන්ධාවන්ති සංසරන්තී’’ති වදන්තො අරිට්ඨො විය කණ්ටකසාමණෙරො විය ච විචරති. පිසුණවාචො පන හොති, උපජ්ඣායාදයො සද්ධිවිහාරිකාදීහි භින්දන්තො විචරති. සොපි අරියමග්ගසොතං ඔතරිත්වා සමාධිකුල්ලෙ නිසින්නො නිබ්බානසාගරං පාපුණිතුං න සක්කොති.

Wie ein Baum, der zwischen zwei Felsen fest wie ein hineingetriebener Pflock verkeilt steht, so ist einer zu verstehen, der eine falsche Ansicht (diṭṭhi) hervorgebracht hat und daran festhält (ein Falschgläubiger). Er zieht umher, ähnlich dem Mönch Ariṭṭha oder dem Novizen Kaṇṭaka, und äußert falsche Lehren wie: „In der formlosen Existenzebene gibt es Materie; in der wahrnehmungslosen Ebene existiert Geist; der überweltliche Pfad besteht aus vielen Gedankenmomenten; die latenten Neigungen sind vom Geist getrennt; und jene Wesen wandern und eilen durch den Daseinskreislauf.“ Zudem ist er von verleumderischer Rede; er geht umher und entzweit Präzeptoren und andere Lehrer von ihren Schülern. Auch er ist nicht in der Lage, in den Strom des edlen Pfades hinabzusteigen, auf dem Floß der Konzentration Platz zu nehmen und den Ozean des Nibbāna zu erreichen.

අබ්භොකාසෙ නභං පූරෙත්වා වල්ලීහි ආබද්ධො ඨිතො එකං ද්වෙ සංවච්ඡරෙ අතික්කමිත්වා ආගතෙ මහොඝෙ සකිං වා ද්වික්ඛත්තුං වා තෙමනරුක්ඛො විය මහල්ලකකාලෙ පබ්බජිත්වා පච්චන්තෙ වසමානො දුල්ලභසඞ්ඝදස්සනො චෙව දුල්ලභධම්මස්සවනො ච පුග්ගලො වෙදිතබ්බො. එකච්චො හි වුඩ්ඪකාලෙ පබ්බජිතො කතිපාහෙන උපසම්පදං ලභිත්වා පඤ්චවස්සකාලෙ පාතිමොක්ඛං පගුණං කත්වා දසවස්සකාලෙ විනයධරත්ථෙරස්ස සන්තිකෙ විනයකථාකාලෙ මරිචං වා හරීතකඛණ්ඩං වා මුඛෙ ඨපෙත්වා බීජනෙන මුඛං පිධාය නිද්දායන්තො නිසීදිත්වා ලෙසකප්පෙන කතවිනයො නාම හුත්වා පත්තචීවරං ආදාය පච්චන්තං ගච්ඡති. තත්‍ර නං මනුස්සා සක්කරිත්වා භික්ඛුදස්සනස්ස දුල්ලභතාය ‘‘ඉධෙව, භන්තෙ, වසථා’’ති විහාරං කාරෙත්වා පුප්ඵූපගඵලූපගරුක්ඛෙ රොපෙත්වා තත්ථ වාසෙන්ති.

Wie ein Baum, der im freien Gelände den Himmel ausfüllt, von Schlingpflanzen fest umschlungen ist und nach dem Vergehen von ein oder zwei Jahren bei einer herannahenden großen Flut nur ein- oder zweimal benetzt wird – so ist eine Person zu verstehen, die im fortgeschrittenen Alter ordiniert wurde, in einem abgelegenen Grenzgebiet lebt und für die sowohl der Anblick des Ordens (Saṅgha) als auch das Hören der Lehre (Dhamma) äußerst selten sind. Denn manch einer, der im Alter ordiniert wurde, erhält nach einigen Tagen die höhere Ordination (Upasampadā). Wenn er fūnf Regenjahre erreicht hat, lernt er das Pātimokkha auswendig. Hat er zehn Regenjahre erreicht, sitzt er während der Darlegung des Vinaya vor einem vinayakundigen Älteren, legt sich ein Pfefferkorn oder ein Stück Myrobalane in den Mund, bedeckt das Gesicht mit einem Fächer, schlummert vor sich hin und gilt so dem bloßen Schein nach als einer, der das Vinaya erlernt hat. Dann nimmt er Schale und Gewand und begibt sich in ein Grenzgebiet. Dort erweisen ihm die Menschen Ehrfurcht, und da es schwierig ist, einen Mönch zu sehen, bitten sie: „Ehrwürdiger Herr, wohnt doch genau hier!“, bauen ihm ein Kloster, pflanzen blühende und fruchttragende Bäume und lassen ihn dort wohnen.

අථ මහාවිහාරසදිසවිහාරා බහුස්සුතා භික්ඛූ, ‘‘ජනපදෙ චීවරරජනාදීනි කත්වා ආගමිස්සාමා’’ති තත්ථ ගච්ඡන්ති. සො තෙ දිස්වා, හට්ඨතුට්ඨො වත්තපටිවත්තං කත්වා, පුනදිවසෙ ආදාය භික්ඛාචාරගාමං පවිසිත්වා, ‘‘අසුකො ථෙරො සුත්තන්තිකො, අසුකො අභිධම්මිකො, අසුකො විනයධරො, අසුකො තෙපිටකො, එවරූපෙ ථෙරෙ කදා ලභිස්සථ, ධම්මසවනං කාරෙථා’’ති වදති. උපාසකා ‘‘ධම්මස්සවනං කාරෙස්සාමා’’ති විහාරමග්ගං සොධෙත්වා, සප්පිතෙලාදීනි ආදාය, මහාථෙරං උපසඞ්කමිත්වා, ‘‘භන්තෙ, ධම්මස්සවනං කාරෙස්සාම, ධම්මකථිකානං විචාරෙථා’’ති වත්වා පුනදිවසෙ ආගන්ත්වා ධම්මං සුණන්ති.

Daraufhin reisen gelehrte Mönche (bahussutas) aus großen Klöstern, die dem Mahāvihāra gleichen, in dieses Grenzgebiet, geleitet von dem Gedanken: „Wir werden im Lande unsere Gewänder färben und andere Arbeiten verrichten und dann zurückkehren.“ Als er sie erblickt, ist er hocherfreut, erweist ihnen alle schuldigen Pflichten, nimmt sie am nächsten Tag mit sich und betritt das Almosendorf. Dort verkündet er: „Dieser Ältere ist ein Kenner der Lehrreden (Suttantika), jener ein Kenner der höheren Lehre (Abhidhammika), dieser ein Bewahrer der Ordensregeln (Vinayadhara) und jener ein Kenner der drei Körbe (Tepiṭaka). Wann werdet ihr je wieder solche Älteren bei euch haben? Veranlasst eine Lehrdarlegung!“ Die Laienanhänger sprechen: „Wir wollen eine Lehrdarlegung hören!“, säubern den Weg zum Kloster, nehmen geklärte Butter, Öl und andere Gaben mit, treten an den großen Älteren heran und bitten: „Ehrwürdiger Herr, wir möchten die Lehre hören. Bitte teilt die Lehrredner entsprechend ein.“ Am nächsten Tag kommen sie und lauschen der Lehre.

නෙවාසිකත්ථෙරො ආගන්තුකානං පත්තචීවරානි පටිසාමෙන්තො අන්තොගබ්භෙයෙව දිවසභාගං වීතිනාමෙති. දිවාකථිකො උට්ඨිතො සරභාණකො ඝටෙන උදකං වමෙන්තො විය සරභාණං භණිත්වා උට්ඨිතො, තම්පි [Pg.80] සො න ජානාති. රත්තිකථිකො සාගරං ඛොභෙන්තො විය රත්තිං කථෙත්වා උට්ඨිතො, තම්පි සො න ජානාති. පච්චූසකථිකො කථෙත්වා උට්ඨාසි, තම්පි සො න ජානාති. පාතොව පන උට්ඨාය මුඛං ධොවිත්වා, ථෙරානං පත්තචීවරානි උපනාමෙත්වා, භික්ඛාචාරං උපගච්ඡන්තො මහාථෙරං ආහ – ‘‘භන්තෙ, දිවාකථිකො කතරං ජාතකං නාම කථෙසි, සරභාණකො කතරං සුත්තං නාම භණි, රත්තිකථිකො කතරං ධම්මකථං නාම කථෙසි, පච්චූසකථිකො කතරං ජාතකං නාම කථෙසි, ඛන්ධා නාම කති, ධාතුයො නාම කති, ආයතනා නාම කතී’’ති. එවරූපො එකං ද්වෙ සංවච්ඡරානි අතික්කමිත්වා භික්ඛුදස්සනඤ්චෙව ධම්මස්සවනඤ්ච ලභන්තොපි ඔඝෙ ආගතෙ උදකෙන සකිං වා ද්වික්ඛත්තුං වා තෙමිතරුක්ඛසදිසො හොති. සො එවං සඞ්ඝදස්සනතො ච ධම්මස්සවනතො ච පටික්කම්ම දූරෙ වසන්තො අරියමග්ගං ඔතරිත්වා සමාධිකුල්ලෙ නිසින්නො නිබ්බානසාගරං පාපුණිතුං න සක්කොති.

Der ansässige Ältere verbringt den Tag nur in der inneren Kammer, während er die Almosenschalen und Gewänder der ankommenden Gäste wegräumt. Als der Tagesprediger aufstand und der Rezitator, gleichsam als würde er Wasser aus einem Krug ausgießen, die melodische Rezitation vorgetragen hatte und aufgestanden war, wusste er nichts davon. Als der Nachtprediger, gleichsam als würde er den Ozean aufwühlen, die ganze Nacht hindurch gepredigt hatte und aufgestanden war, wusste er auch davon nichts. Als der Frühmorgenprediger gepredigt hatte und aufgestanden war, wusste er auch davon nichts. Doch nachdem er am frühen Morgen aufgestanden war, sein Gesicht gewaschen, den Älteren die Almosenschalen und Gewänder überreicht hatte und sich auf den Weg zum Almosengang begab, fragte er den Großälteren: „Ehrwürdiger Herr, welches Jātaka hat wohl der Tagesprediger verkündet? Welches Sutta hat der Rezitator vorgetragen? Welche Dhamma-Lehrrede hat der Nachtprediger gehalten? Welches Jātaka hat der Frühmorgenprediger verkündet? Wie viele sind die Daseinsgruppen (khandhā)? Wie viele die Elemente (dhātuyo)? Wie viele die Sinnesgrundlagen (āyatanā)?“ Eine solche Person gleicht, selbst wenn ein oder zwei Jahre vergehen und sie die Gelegenheit erhält, Mönche zu sehen und die Lehre zu hören, einem Baum, der bei einer herannahenden Flut nur ein- oder zweimal mit Wasser befeuchtet wird. Wenn er sich auf diese Weise sowohl vom Sehen des Ordens als auch vom Hören der Lehre abwendet und weit entfernt lebt, ist er nicht in der Lage, den Edlen Pfad zu betreten, sich auf das Floß der Sammlung (samādhi) zu setzen und den Ozean des Nibbāna zu erreichen.

මජ්ඣෙ ගඞ්ගාය දීපකෙ ජාතො මුදුරුක්ඛො විය මධුරස්සරභාණකපුග්ගලො වෙදිතබ්බො. සො හි අභිඤ්ඤාතානි අභිඤ්ඤාතානි වෙස්සන්තරාදීනි ජාතකානි උග්ගණ්හිත්වා, දුල්ලභභික්ඛුදස්සනං පච්චන්තං ගන්ත්වා, තත්ථ ධම්මකථාය පසාදිතහදයෙන ජනෙන උපට්ඨියමානො අත්තානං උද්දිස්ස කතෙ සම්පන්නපුප්ඵඵලරුක්ඛෙ නන්දනවනාභිරාමෙ විහාරෙ වසති. අථස්ස භාරහාරභික්ඛූ තං පවත්තිං සුත්වා, ‘‘අසුකො කිර එවං උපට්ඨාකෙසු පටිබද්ධචිත්තො විහරති. පණ්ඩිතො භික්ඛු පටිබලො බුද්ධවචනං වා උග්ගණ්හිතුං, කම්මට්ඨානං වා මනසිකාතුං, ආනෙත්වා තෙන සද්ධිං අසුකත්ථෙරස්ස සන්තිකෙ ධම්මං උග්ගණ්හිස්සාම, අසුකත්ථෙරස්ස සන්තිකෙ කම්මට්ඨාන’’න්ති තත්ථ ගච්ඡන්ති.

Ein Mensch, der mit lieblicher Stimme rezitiert, ist wie ein zarter Baum zu verstehen, der auf einer kleinen Insel inmitten des Ganges wächst. Denn dieser lernt die wohlbekannten Jātakas wie das Vessantara-Jātaka und andere, begibt sich in ein abgelegenes Grenzgebiet, wo man nur selten Mönche sieht, und wohnt dort – unterstützt von den Menschen, deren Herzen durch seine Lehrreden erfreut wurden – in einem für ihn erbauten Kloster, das reich an blühenden und fruchttragenden Bäumen und so entzückend wie der Nandana-Hain ist. Als nun seine bürdetragenden Lehrer-Mönche (bhārahārabhikkhū) davon hörten, dachten sie: „Jener lebt angeblich mit einem Geist, der so an seine Unterstützer gebunden ist. Er ist jedoch ein weiser Mönch, fähig, das Wort des Buddha zu erlernen oder das Meditationsthema (kammaṭṭhāna) zu verinnerlichen. Wir wollen ihn herbringen und mit ihm gemeinsam bei dem und dem Älteren die Lehre erlernen und bei dem und dem Älteren das Meditationsthema empfangen“, und begaben sich dorthin.

සො තෙසං වත්තං කත්වා සායන්හසමයං විහාරචාරිකං නික්ඛන්තෙහි තෙහි ‘‘ඉමං, ආවුසො, චෙතියං තයා කාරිත’’න්ති පුට්ඨො, ‘‘ආම, භන්තෙ’’ති වදති. ‘‘අයං බොධි, අයං මණ්ඩපො, ඉදං උපොසථාගාරං, එසා අග්ගිසාලා, අයං චඞ්කමො තයා කාරිතො. ඉමෙ රුක්ඛෙ රොපාපෙත්වා තයා නන්දනවනාභිරාමො විහාරො කාරිතො’’ති. ‘‘ආම, භන්තෙ’’ති, වදති.

Nachdem er seine Pflichten ihnen gegenüber erfüllt hatte, wurde er am Abend von jenen, die zu einem Rundgang durch das Kloster aufgebrochen waren, gefragt: „Freund, wurde dieses Cetiya von dir errichtet?“ Er antwortete: „Ja, ehrwürdige Herren.“ – „Dieser Bodhi-Baum, diese Halle, dieses Uposatha-Haus, dieses Feuerhaus, dieser Wandelpfad wurden von dir errichtet? Hast du diese Bäume pflanzen lassen und dieses Kloster so entzückend wie den Nandana-Hain gestaltet?“ Er antwortete: „Ja, ehrwürdige Herren.“

සො සායං ථෙරුපට්ඨානං ගන්ත්වා වන්දිත්වා පුච්ඡති – ‘‘කස්මා, භන්තෙ, ආගතත්ථා’’ති? ‘‘ආවුසො, තං ආදාය ගන්ත්වා, අසුකත්ථෙරස්ස සන්තිකෙ [Pg.81] ධම්මං උග්ගණ්හිත්වා, අසුකත්ථෙරස්ස සන්තිකෙ කම්මට්ඨානං, අසුකස්මිං නාම අරඤ්ඤෙ සමග්ගා සමණධම්මං කරිස්සාමාති ඉමිනා කාරණෙන ආගතම්හා’’ති. සාධු, භන්තෙ, තුම්හෙ නාම මය්හං අත්ථාය ආගතා, අහම්පි චිරනිවාසෙන ඉධ උක්කණ්ඨිතො ගච්ඡාමි, පත්තචීවරං ගණ්හාමි, භන්තෙති. ආවුසො, සාමණෙරදහරා මග්ගකිලන්තා, අජ්ජ වසිත්වා ස්වෙ පච්ඡාභත්තං ගමිස්සාමාති. සාධු, භන්තෙති පුනදිවසෙ තෙහි සද්ධිං පිණ්ඩාය පවිසති. ගාමවාසිනො ‘‘අම්හාකං අය්‍යො බහූ ආගන්තුකෙ භික්ඛූ ගහෙත්වා ආගතො’’ති ආසනානි පඤ්ඤාපෙත්වා යාගුං පායෙත්වා සුඛනිසින්නකථං සුත්වා භත්තං අදංසු. ථෙරා ‘‘ත්වං, ආවුසො, අනුමොදනං කත්වා නික්ඛම, මයං උදකඵාසුකට්ඨානෙ භත්තකිච්චං කරිස්සාමා’’ති නික්ඛන්තා.

Am Abend ging er hin, um den Älteren aufzuwarten, verbeugte sich vor ihnen und fragte: „Aus welchem Grund, ehrwürdige Herren, seid ihr gekommen?“ – „Freund, wir sind aus diesem Grund gekommen: Wir wollen dich mitnehmen, bei dem und dem Älteren die Lehre erlernen, bei dem und dem Älteren das Meditationsthema empfangen und dann in Eintracht in jenem Wald die Pflichten eines Asketen (samaṇadhamma) praktizieren.“ – „Gut, ehrwürdige Herren, ihr seid wahrlich zu meinem Wohl gekommen. Auch ich bin des langen Verweilens hier müde geworden. Ich werde gehen und meine Almosenschale und Gewänder holen, ehrwürdige Herren.“ – „Freund, die Novizen und jungen Mönche sind von der Reise erschöpft. Wir wollen heute hierbleiben und morgen nach dem Mahl aufbrechen.“ – „Sehr wohl, ehrwürdige Herren.“ Am folgenden Tag ging er zusammen mit ihnen ins Dorf auf Almosengang. Die Dorfbewohner dachten: „Unser ehrwürdiger Herr ist zurückgekehrt und hat viele Gastmönche mitgebracht.“ Sie bereiteten Sitze vor, boten Reisschleim an, hörten sich die freundlichen Worte der angenehm sitzenden Mönche an und gaben ihnen Speise. Die Älteren sagten: „Freund, sprich du den Segenswunsch (anumodana) und komm dann nach; wir werden unser Mahl an einem Ort einnehmen, an dem es leicht Wasser gibt“, und machten sich auf den Weg.

ගාමවාසිනො අනුමොදනං සුත්වා පුච්ඡිංසු, ‘‘කුතො, භන්තෙ, ථෙරා ආගතා’’ති? එතෙ අම්හාකං ආචරියුපජ්ඣායා සමානුපජ්ඣායා සන්දිට්ඨා සම්භත්තාති. කස්මා ආගතාති? මං ගහෙත්වා ගන්තුකාමතායාති. තුම්හෙ පන ගන්තුකාමාති? ආමාවුසොති. කිං වදෙථ, භන්තෙ, අම්හෙහි කස්ස උපොසථාගාරං කාරිතං, කස්ස භොජනසාලා, කස්ස අග්ගිසාලාදයො කාරිතා, මයං මඞ්ගලාමඞ්ගලෙසු කස්ස සන්තිකං ගමිස්සාමාති? මහාඋපාසිකායොපි තත්ථෙව නිසීදිත්වා අස්සූනි පවත්තයිංසු. දහරො ‘‘තුම්හෙසු එවං දුක්ඛිතෙසු අහං ගන්ත්වා කිං කරිස්සාමි? ථෙරෙ උය්‍යොජෙස්සාමී’’ති විහාරං ගතො.

Nachdem die Dorfbewohner den Segenswunsch gehört hatten, fragten sie: „Ehrwürdiger Herr, woher sind die Älteren gekommen?“ – „Sie sind meine Lehrer, Weihemeister (upajjhāya), Mitschüler desselben Weihemeisters und vertrauten Gefährten.“ – „Warum sind sie gekommen?“ – „Weil sie mich mitnehmen und fortgehen wollen.“ – „Wollt ihr denn fortgehen, ehrwürdiger Herr?“ – „Ja, ihr Freunde.“ – „Was sagt Ihr da, ehrwürdiger Herr? Für wen haben wir das Uposatha-Haus gebaut, für wen die Speisehalle, für wen das Feuerhaus und die anderen Gebäude errichtet? Zu wem sollen wir bei freudigen oder traurigen Anlässen gehen?“ Selbst die gläubigen Frauen (upāsikā) setzten sich genau dort nieder und vergossen Tränen. Der junge Mönch dachte: „Wenn ihr so voller Kummer seid, was soll ich tun, wenn ich fortgehe? Ich werde die Älteren verabschieden“, und ging zum Kloster zurück.

ථෙරාපි කතභත්තකිච්චා පත්තචීවරානි ගහෙත්වා නිසින්නා තං දිස්වාව, ‘‘කිං, ආවුසො, චිරායසි, දිවා හොති, ගච්ඡාමා’’ති ආහංසු. ආම, භන්තෙ, තුම්හෙ සුඛිතා, අසුකගෙහස්ස ඉට්ඨකාමූලං ඨිතසණ්ඨානෙනෙව ඨිතං, අසුකගෙහාදීනං චිත්තකම්මමූලාදීනි අත්ථි, ගතස්සාපි මෙ චිත්තවික්ඛෙපො භවිස්සති, තුම්හෙ පුරතො ගන්ත්වා අසුකවිහාරෙ චීවරධොවනරජනාදීනි කරොථ, අහං තත්ථ සම්පාපුණිස්සාමීති. තෙ තස්ස ඔසක්කිතුකාමතං ඤත්වා ත්වං පච්ඡා ආගච්ඡෙය්‍යාසීති පක්කමිංසු.

Auch die Älteren hatten ihr Mahl beendet, saßen mit ihren Almosenschalen und Gewändern bereit und sagten, sobald sie ihn sahen: „Warum verspätest du dich, Freund? Es ist schon spät am Tag, lass uns gehen!“ – „Ja, ehrwürdige Herren, ihr habt gut reden. Doch bei dem und dem Gebäude steht das Ziegelfundament genau so da, wie es erbaut wurde, und bei jenem Gebäude sind die Malereiarbeiten und anderes noch im ursprünglichen Zustand. Selbst wenn ich mitginge, würde mein Geist abgelenkt und unruhig sein. Geht ihr schon einmal voraus und wascht und färbt eure Gewänder in jenem Kloster; ich werde dort zu euch stoßen.“ Da sie seinen Wunsch bemerkten, sich zurückzuziehen, sagten sie: „Dann komm eben später nach“, und reisten ab.

සො ථෙරෙ අනුගන්ත්වා නිවත්තො විහාරමෙව ආගන්ත්වා භොජනසාලාදීනි ඔලොකෙන්තො විහාරං රාමණෙය්‍යකං දිස්වා චින්තෙසි – ‘‘සාධු වතම්හි න ගතො. සචෙ අගමිස්සං, කොචි, දෙව, ධම්මකථිකො ආගන්ත්වා[Pg.82], සබ්බෙසං මනං භින්දිත්වා, විහාරං අත්තනො නිකායසන්තකං කරෙය්‍ය, අථ මයා පච්ඡා ආගන්ත්වා එතස්ස පච්ඡතො ලද්ධපිණ්ඩං භුඤ්ජන්තෙන චරිතබ්බං භවිස්සතී’’ති.

Nachdem er die Älteren ein Stück des Weges begleitet hatte, kehrte er um, kam zurück zum Kloster und blickte auf die Speisehalle und die anderen Gebäude. Als er die Lieblichkeit des Klosters sah, dachte er: „Wie gut, dass ich wahrlich nicht weggegangen bin! Wenn ich fortgegangen wäre, wäre gewiss irgendein anderer Dhamma-Prediger gekommen, hätte die Herzen aller Dorfbewohner für sich gewonnen, das Kloster zum Eigentum seiner eigenen Gemeinschaft gemacht und ich hätte, wenn ich später zurückgekehrt wäre, hinter ihm hergehend von den erhaltenen Almosenspeisen leben müssen.“

සො අපරෙන සමයෙන සුණාති, ‘‘තෙ කිර භික්ඛූ ගතට්ඨානෙ එකනිකායද්වෙනිකායඑකපිටකද්වෙපිටකාදිවසෙන බුද්ධවචනං උග්ගණ්හිත්වා අට්ඨකථාචරියා ජාතා විනයධරා ජාතා සතපරිවාරාපි සහස්සපරිවාරාපි චරන්ති. යෙ පනෙත්ථ සමණධම්මං කාතුං ගතා, තෙ ඝටෙන්තා වායමන්තා සොතාපන්නා ජාතා, සකදාගාමිනො අනාගාමිනො අරහන්තො ජාතා, මහාසක්කාරෙන පරිනිබ්බුතා’’ති. සො චින්තෙසි – ‘‘සචෙ අහම්පි අගමිස්සං, මය්හම්පෙසා සම්පත්ති අභවිස්ස, ඉමං පන ඨානං මුඤ්චිතුං අසක්කොන්තො අතිවිය පරිහීනම්හී’’ති. අයං පුග්ගලො අත්තනො මුදුතාය තං ඨානං අමුඤ්චන්තො අරියමග්ගං ඔතරිත්වා සමාධිකුල්ලෙ නිසින්නො නිබ්බානසාගරං පාපුණිතුං න සක්කොති.

Nach einiger Zeit hört er: „Jene Mönche haben an den Orten, an die sie gelangten, das Buddha-Wort gelernt – nach der Weise von einer Nikāya, zwei Nikāyas, einem Piṭaka, zwei Piṭakas usw. –, sind zu Lehrern der Kommentare geworden, zu Meistern der Disziplin geworden und ziehen umher, begleitet von Hunderten oder gar Tausenden von Anhängern. Und jene, die dorthin gegangen waren, um die Pflichten eines Asketen auszuüben, wurden durch Bemühen und Anstrengen zu Stromeingetretenen, Einmalwiederkehrenden, Nichtwiederkehrenden und Arahants und sind mit großen Ehrerweisungen ins Parinibbāna eingegangen.“ Er dachte: „Wenn auch ich gegangen wäre, hätte ich diesen Erfolg erlangt; da ich aber unfähig war, diesen Ort zu verlassen, habe ich einen überaus großen Verlust erlitten.“ Diese Person kann wegen ihrer eigenen Weichheit, da sie jenen Ort nicht aufgibt, nicht in den edlen Pfad eintreten, sich auf das Floß der Konzentration setzen und den Ozean des Nibbāna erreichen.

ගඞ්ගාය නදියා තිරියං පතිත්වා, වාලිකාය ඔත්ථටභාවෙන අන්තරසෙතු විය හුත්වා, බහූනං පච්චයො ජාතරුක්ඛො විය රථවිනීතමහාඅරියවංසචන්දොපමාදිපටිපදාසු අඤ්ඤතරං පටිපදං උග්ගහෙත්වා ඨිතො ඔලීනවුත්තිකො පුග්ගලො වෙදිතබ්බො. සො හි තං පටිපත්තිනිස්සිතං ධම්මං උග්ගහෙත්වා පකතියා මඤ්ජුස්සරො චිත්තලපබ්බතාදිසදිසං මහන්තං ඨානං ගන්ත්වා චෙතියඞ්ගණවත්තාදීනි කරොති. අථ නං ධම්මස්සවනග්ගං පත්තං ආගන්තුකා දහරා ‘‘ධම්මං කථෙහී’’ති වදන්ති. සො සම්මා උග්ගහිතං ධම්මං පටිපදං දීපෙත්වා කථෙති. අථස්ස පංසුකූලිකපිණ්ඩපාතිකාදයො සබ්බෙ ථෙරනවමජ්ඣිමා භික්ඛූ ‘‘අහො සප්පුරිසො’’ති අත්තමනා භවන්ති.

Als eine Person von trägem Wandel ist jener zu verstehen, der eine der Praktiken gelernt hat, wie sie im Rathavinīta-Sutta, im Mahā-Ariyavaṃsa-Sutta, im Candopama-Sutta usw. dargelegt sind, und wie ein Baum, der quer über den Fluss Ganges gestürzt ist und durch die Bedeckung mit Sand wie eine Zwischenbrücke geworden ist, vielen Menschen von Nutzen ist. Denn dieser lernt jene auf die Praxis bezogene Lehre, hat von Natur aus eine liebliche Stimme, geht an einen bedeutenden Ort wie den Cittalapabbata und verrichtet dort Pflichten wie den Schrein-Dienst. Wenn er dann die Halle für die Lehrverkündigung betritt, bitten ihn die neu angekommenen jungen Mönche: „Verkünde die Lehre!“ Er erklärt und verkündet die wohlgelernte Lehre und die Praxis. Daraufhin sind alle älteren, mittleren und jüngeren Mönche, darunter Träger von Lumpengewändern und Almosensammler, hocherfreut und sagen: „O, welch ein edler Mensch!“

සො කස්සචි නිදානමත්තං, කස්සචි උපඩ්ඪගාථං, කස්සචි ගාථං උපට්ඨාපෙන්තො අයපට්ටකෙන ආබන්ධන්තො විය දහරසාමණෙරෙ සඞ්ගණ්හිත්වා මහාථෙරෙ උපසඞ්කමිත්වා, ‘‘භන්තෙ, අයං පොරාණකවිහාරො අත්ථි, එත්ථ කොචි තත්‍රුප්පාදො’’ති?, පුච්ඡති. ථෙරා – ‘‘කිං වදෙසි, ආවුසො, චතුවීසති කරීසසහස්සානි තත්‍රුප්පාදො’’ති. භන්තෙ, තුම්හෙ එවං වදෙථ, උද්ධනෙ පන අග්ගිපි න ජලතීති. ආවුසො, මහාවිහාරවාසීහි ලද්ධා [Pg.83] නාම එවමෙව නස්සන්ති, න කොචි සණ්ඨපෙතීති. භන්තෙ, පොරාණකරාජූහි දින්නං ඛීණාසවෙහි පටිග්ගහිතං කස්මා එතෙ නාසෙන්තීති? ආවුසො, තාදිසෙන ධම්මකථිකෙන සක්කා භවෙය්‍ය ලද්ධුන්ති. භන්තෙ, මා එවං වදෙථ, අම්හෙ පටිපත්තිදීපකධම්මකථිකා නාම, තුම්හෙ මං ‘‘සඞ්ඝකුටුම්බිකො විහාරුපට්ඨාකො’’ති මඤ්ඤමානා කාතුකාමාති. කිං නු ඛො, ආවුසො, අකප්පියමෙතං, තුම්හාදිසෙහි පන කථිතෙ අම්හාකං උප්පජ්ජෙය්‍යාති? තෙන හි, භන්තෙ, ආරාමිකෙසු ආගතෙසු අම්හාකං භාරං කරොථ, එකං කප්පියද්වාරං කථෙස්සාමාති.

Er gewinnt die jungen Novizen für sich, indem er dem einen nur die Einleitung, dem anderen eine halbe Strophe und einem weiteren eine ganze Strophe beibringt, gleichsam als würde er sie mit Eisenbändern fesseln. Dann geht er zu den Großälteren und fragt: „Ehrwürdige Herren, dies ist ein altes Kloster. Gibt es hier irgendeinen Ertrag aus klösterlichem Landbesitz?“ Die Älteren antworten: „Was sagst du, Bruder? Vierundzwanzigtausend Karīsas Land sind der Ertrag!“ – „Ehrwürdige Herren, ihr sagt das so, aber im Herd brennt nicht einmal ein Feuer!“ – „Bruder, die Einnahmen der Bewohner des Mahāvihāra gehen eben so verloren; niemand verwaltet sie.“ – „Ehrwürdige Herren, warum lassen sie das verkommen, was von den Königen der Vorzeit gespendet und von den Triebversiegten angenommen wurde?“ – „Bruder, durch einen Prediger der Lehre wie dich könnte man dies wohl zurückerhalten.“ – „Ehrwürdige Herren, sprecht nicht so! Wir sind Prediger, die den Weg der Praxis aufzeigen. Ihr scheint mich wohl zu einem „Haushalter der Sangha“ oder „Klosterpfleger“ machen zu wollen.“ – „Ist das denn ungebührlich, Bruder? Wenn jedoch jemand wie du davon spricht, könnte uns Gewinn zufließen.“ – „Nun gut, ehrwürdige Herren, wenn die Tempeldiener kommen, übertragen Sie uns die Verantwortung; wir werden ihnen einen erlaubten Weg aufweisen.“

සො පාතොව ගන්ත්වා, සන්නිපාතසාලායං ඨත්වා, ආරාමිකෙසු ආගතෙසු ‘‘උපාසකා අසුකඛෙත්තෙ භාගො කුහිං, අසුකඛෙත්තෙ කහාපණං කුහි’’න්තිආදීනි වත්වා, අඤ්ඤස්ස ඛෙත්තං ගහෙත්වා, අඤ්ඤස්ස දෙති. එවං අනුක්කමෙන තං තං පටිසෙධෙන්තො තස්ස තස්ස දෙන්තො තථා අකාසි, යථා යාගුහත්ථා පූවහත්ථා භත්තහත්ථා තෙලමධුඵාණිතඝතාදිහත්ථා ච අත්තනොව සන්තිකං ආගච්ඡන්ති. සකලවිහාරො එකකොලාහලො හොති, පෙසලා භික්ඛූ නිබ්බිජ්ජ අපක්කමිංසු.

Er geht frühmorgens hin, stellt sich in der Versammlungshalle auf und sagt, als die Tempeldiener eintreffen: „Ihr Laienanhänger, wo ist der Ertragsanteil von jenem Feld? Wo ist das Silbergeld von diesem Feld?“ und so weiter. Er nimmt das Feld von dem einen weg und gibt es einem anderen. Indem er auf diese Weise der Reihe nach diesen abwies und jenem gab, bewirkte er, dass die Menschen mit Reisschleim, Kuchen, Speisen, Öl, Honig, Melasse und Butter in ihren Händen zu ihm persönlich kamen. Das ganze Kloster wurde von lautem Lärm erfüllt, und die tugendliebenden Mönche wandten sich voller Überdruss ab und gingen fort.

සොපි ආචරියුපජ්ඣායෙහි විස්සට්ඨකානං බහූනං දුබ්බචපුග්ගලානං උපජ්ඣං දෙන්තො විහාරං පූරෙති. ආගන්තුකා භික්ඛූ විහාරද්වාරෙ ඨත්වාව ‘‘විහාරෙ කෙ වසන්තී’’ති, පුච්ඡිත්වා, ‘‘එවරූපා නාම භික්ඛූ’’ති සුත්වා බාහිරෙනෙව පක්කමන්ති. අයං පුග්ගලො සාසනෙ තිරියං නිපන්නතාය මහාජනස්ස පච්චයභාවං උපගතො අරියමග්ගං ඔතරිත්වා සමාධිකුල්ලෙ නිසින්නො නිබ්බානසාගරං පාපුණිතුං න සක්කොති.

Auch er füllt das Kloster, indem er für viele widerspenstige Personen, die von ihren Lehrern und Präzeptoren aufgegeben wurden, die Weihe erteilt. Neu ankommende Mönche bleiben am Klostertor stehen und fragen: „Wer wohnt im Kloster?“ Wenn sie hören: „Mönche von solcher Art wohnen hier“, gehen sie gleich von außen wieder weg. Diese Person, die sich quer in der Lehre niedergelegt hat und der Masse als bloße materielle Stütze dient, kann nicht in den edlen Pfad eintreten, sich auf das Floß der Konzentration setzen und den Ozean des Nibbāna erreichen.

භගවන්තං එතදවොචාති ‘‘නිබ්බානපබ්භාරා’’ති පදෙන ඔසාපිතං ධම්මදෙසනං ඤත්වා අනුසන්ධිකුසලතාය එතං ‘‘කිං නු ඛො, භන්තෙ’’තිආදිවචනං අවොච. තථාගතොපි හි ඉමිස්සං පරිසති නිසින්නො ‘‘අනුසන්ධිකුසලො භික්ඛු අත්ථි, සො මං පඤ්හං පුච්ඡිස්සතී’’ති තස්සෙව ඔකාසකරණත්ථාය ඉමස්මිං ඨානෙ දෙසනං නිට්ඨාපෙසි.

„Er sprach zum Erhabenen Folgendes“: Er erkannte, dass die Lehrrede mit dem Wort „zum Nibbāna hin geneigt“ abgeschlossen war, und sprach dank seiner Geschicklichkeit in der Verknüpfung der Zusammenhänge diese Worte: „Was ist wohl, o Herr...“ und so weiter. Denn auch der Tathāgata, der in dieser Versammlung saß, beendete die Lehrrede an dieser Stelle, um eben diesem geschickten Mönch Gelegenheit zu geben, indem er dachte: „Es gibt hier einen in der Verknüpfung geschickten Mönch, er wird mir eine Frage stellen.“

ඉදානි ඔරිමං තීරන්තිආදිනා නයෙන වුත්තෙසු අජ්ඣත්තිකායතනාදීසු එවං උපගමනානුපගමනාදීනි වෙදිතබ්බානි. ‘‘මය්හං චක්ඛු-පසන්නං, අහං අප්පමත්තකම්පි රූපාරම්මණං [Pg.84] පටිවිජ්ඣිතුං සක්කොමී’’ති එතං නිස්සාය චක්ඛුං අස්සාදෙන්තොපි තිමිරකවාතාදීහි උපහතපසාදො ‘‘අමනාපං මය්හං චක්ඛු, මහන්තම්පි රූපාරම්මණං විභාවෙතුං න සක්කොමී’’ති දොමනස්සං ආපජ්ජන්තොපි චක්ඛායතනං උපගච්ඡති නාම. අනිච්චං දුක්ඛං අනත්තාති තිණ්ණං ලක්ඛණානං වසෙන විපස්සන්තො පන න උපගච්ඡති නාම. සොතාදීසුපි එසෙව නයො.

Nun ist zu verstehen, wie das Herantreten und Nicht-Herantreten bezüglich der inneren Sinnesgrundlagen usw. erfolgt, die in der Weise von „das diesseitige Ufer“ usw. beschrieben wurden. Wer Gefallen an seinem Auge findet, indem er sich darauf stützt und denkt: „Mein Auge ist klar, ich kann selbst das geringste sichtbare Objekt erkennen“, oder wer, dessen Sehfähigkeit durch Trübung, Wind usw. geschädigt ist, in Trübsinn verfällt und denkt: „Mein Auge ist unzulänglich, ich kann nicht einmal ein großes sichtbare Objekt deutlich wahrnehmen“ – ein solcher tritt an die Sinnesgrundlage des Auges heran. Wer jedoch mittels der drei Merkmale der Unbeständigkeit, des Leidens und der Selbstlosigkeit Einsicht übt, tritt nicht daran heran. Ebenso verhält es sich beim Gehör und den anderen Sinnen.

මනායතනෙ පන ‘‘මනාපං වත මෙ මනො, කිඤ්චි වාමතො අග්ගහෙත්වා සබ්බං දක්ඛිණතොව ගණ්හාතී’’ති වා ‘‘මනෙන මෙ චින්තිතචින්තිතස්ස අලාභො නාම නත්ථී’’ති වා එවං අස්සාදෙන්තොපි, ‘‘දුචින්තිතචින්තිතස්ස මෙ මනො අප්පදක්ඛිණග්ගාහී’’ති එවං දොමනස්සං උප්පාදෙන්තොපි මනායතනං උපගච්ඡති නාම. ඉට්ඨෙ පන රූපෙ රාගං, අනිට්ඨෙ පටිඝං උප්පාදෙන්තො රූපායතනං උපගච්ඡති නාම. සද්දායතනාදීසුපි එසෙව නයො.

Bezüglich der Sinnesgrundlage des Geistes tritt jener an sie heran, der Gefallen daran findet und denkt: „Wie erfreulich ist doch mein Geist! Er erfasst nichts verkehrt, sondern nimmt alles richtig auf“, oder: „Was immer ich mit meinem Geist denke, davon gibt es nichts, was mir versagt bleibt“; ebenso jener, der Trübsinn erzeugt, indem er denkt: „Mein Geist, der Unheilsames denkt, erfasst die Dinge verkehrt“. Wer jedoch bei einem begehrenswerten sichtbaren Objekt Begierde und bei einem unerwünschten Abneigung aufkommen lässt, der tritt an die Sinnesgrundlage des sichtbaren Objekts heran. Ebenso verhält es sich bei der Sinnesgrundlage der Töne usw.

නන්දීරාගස්සෙතං අධිවචනන්ති යථා හි මජ්ඣෙ සංසීදිත්වා ථලං පත්තං දාරුක්ඛන්ධං සණ්හථූලවාලිකා පිදහති, සො පුන සීසං උක්ඛිපිතුං න සක්කොති, එවං නන්දීරාගෙන ආබද්ධො පුග්ගලො චතූසු මහාඅපායෙසු පතිතො මහාදුක්ඛෙන පිධීයති, සො අනෙකෙහිපි වස්සසහස්සෙහි පුන සීසං උක්ඛිපිතුං න සක්කොති. තෙන වුත්තං ‘‘නන්දීරාගස්සෙතං අධිවචන’’න්ති.

„Dies ist eine Bezeichnung für Lust und Begehren (nandīrāga)“: Denn so wie ein Holzstamm, der in der Mitte des Flusses untergegangen und an eine Sandbank gelangt ist, von feinem und grobem Sand bedeckt wird, sodass er sein Ende nicht wieder emporheben kann, ebenso wird ein Mensch, der von Lust und Begehren gefesselt ist, wenn er in die vier großen Leidenswelten stürzt, von großem Leid begraben, sodass er selbst nach vielen tausend Jahren sein Haupt nicht wieder erheben kann. Darum wurde gesagt: „Dies ist eine Bezeichnung für Lust und Begehren“.

අස්මිමානස්සෙතං අධිවචනන්ති යථා හි ථලෙ ආරුළ්හො දාරුක්ඛන්ධො හෙට්ඨා ගඞ්ගොදකෙන චෙව උපරි වස්සෙන ච තෙමෙන්තො අනුක්කමෙන සෙවාලපරියොනද්ධො ‘‘පාසාණො නු ඛො එස ඛාණුකො’’ති වත්තබ්බතං ආපජ්ජති, එවමෙව අස්මිමානෙන උන්නතො පුග්ගලො පංසුකූලිකට්ඨානෙ පංසුකූලිකො හොති, ධම්මකථිකට්ඨානෙ ධම්මකථිකො, භණ්ඩනකාරකට්ඨානෙ භණ්ඩනකාරකො, වෙජ්ජට්ඨානෙ වෙජ්ජො, පිසුණට්ඨානෙ පිසුණො. සො නානප්පකාරං අනෙසනං ආපජ්ජන්තො තාහි තාහි ආපත්තීහි පලිවෙඨිතො ‘‘අත්ථි නු ඛො අස්ස අබ්භන්තරෙ කිඤ්චි සීලං, උදාහු නත්ථී’’ති වත්තබ්බතං ආපජ්ජති. තෙන වුත්තං ‘‘අස්මිමානස්සෙතං අධිවචන’’න්ති.

„Dies ist eine Bezeichnung für den Dünkel ‚Ich bin‘“ (asmimānassetaṃ adhivacanaṃ): Wie nämlich ein auf das Land gezogener Baumstamm unten vom Wasser des Ganges und oben vom Regen durchnässt, allmählich von Algen bedeckt wird und so in den Zustand gerät, dass man über ihn sagt: „Ist das ein Stein oder ein Baumstumpf?“, ebenso wird ein Mensch, der durch den Dünkel ‚Ich bin‘ hochmütig ist, am Ort der Lumpensammler ein Lumpensammler, am Ort der Dhamma-Lehrer ein Dhamma-Lehrer, am Ort der Streitstifter ein Streitstifter, am Ort der Ärzte ein Arzt, am Ort der Verleumder ein Verleumder. Indem er auf vielfältige Weise einen unrechtmäßigen Lebensunterhalt sucht, verstrickt in diese und jene Vergehen, gerät er in den Zustand, dass man über ihn sagt: „Gibt es wohl in seinem Inneren noch irgendeine Tugend oder gibt es keine?“ Darum wurde gesagt: „Dies ist eine Bezeichnung für den Dünkel ‚Ich bin‘“.

පඤ්චන්නෙතං කාමගුණානං අධිවචනන්ති යථා හි ආවට්ටෙ පතිතදාරුඛන්ධො අන්තොයෙව පාසාණාදීසු ආහතසමබ්භාහතො භිජ්ජිත්වා චුණ්ණවිචුණ්ණං හොති, එවං පඤ්චකාමගුණාවට්ටෙ පතිතපුග්ගලො චතූසු [Pg.85] අපායෙසු කම්මකාරණඛුප්පිපාසාදිදුක්ඛෙහි ආහතසමබ්භාහතො දීඝරත්තං චුණ්ණවිචුණ්ණතං ආපජ්ජති. තෙන වුත්තං ‘‘පඤ්චන්නෙතං කාමගුණානං අධිවචන’’න්ති.

„Dies ist eine Bezeichnung für die fünf Stränge der Sinnlichkeit“ (pañcannetaṃ kāmaguṇānaṃ adhivacanaṃ): Wie nämlich ein in einen Strudel gestürzter Baumstamm im Inneren, an Steine und dergleichen stoßend und ringsum zerschmettert, zerbricht und zu Staub zerfällt, ebenso gerät ein Mensch, der in den Strudel der fűnf Stränge der Sinnlichkeit gestürzt ist, in den vier niederen Welten durch die Leiden der Bestrafung, des Hungers, des Durstes und dergleichen, ringsum getroffen und gepeitscht, für lange Zeit in den Zustand völliger Zerstörung. Darum wurde gesagt: „Dies ist eine Bezeichnung für die fünf Stränge der Sinnlichkeit“.

දුස්සීලොති නිස්සීලො. පාපධම්මොති ලාමකධම්මො. අසුචීති න සුචි. සඞ්කස්සරසමාචාරොති ‘‘ඉමස්ස මඤ්ඤෙ ඉමස්ස මඤ්ඤෙ ඉදං කම්ම’’න්ති එවං පරෙහි සඞ්කාය සරිතබ්බසමාචාරො. සඞ්කාය වා පරෙසං සමාචාරං සරතීතිපි සඞ්කස්සරසමාචාරො. තස්ස හි ද්වෙ තයො ජනෙ කථෙන්තෙ දිස්වා, ‘‘මම දොසං මඤ්ඤෙ කථෙන්තී’’ති තෙසං සමාචාරං සඞ්කස්සරති ධාවතීති සඞ්කස්සරසමාචාරො.

„Tugendlos“ (dussīlo) bedeutet ohne Tugend (nissīlo). „Schlechten Verhaltens“ (pāpadhammo) bedeutet von gemeiner Natur (lāmakadhammo). „Unrein“ (asucī) bedeutet nicht rein. „Von verdächtigem Verhalten“ (saṅkassarasamācāro) bedeutet ein Verhalten, das von anderen mit Argwohn bedacht wird, indem sie denken: „Das ist wohl die Tat von diesem, das ist wohl die Tat von diesem“. Oder aber er blickt aus eigenem Argwohn auf das Verhalten anderer – auch deshalb heißt es „von verdächtigem Verhalten“. Wenn er nämlich zwei oder drei Personen miteinander sprechen sieht, denkt er: „Sie sprechen wohl über meine Verfehlung“, und so eilt sein Geist argwöhnisch zu deren Verhalten hin; daher wird er „von verdächtigem Verhalten“ genannt.

සමණපටිඤ්ඤොති සලාකග්ගහණාදීසු ‘‘කිත්තකා විහාරෙ සමණා’’ති ගණනාය ආරද්ධාය ‘‘අහම්පි සමණො, අහම්පි සමණො’’ති පටිඤ්ඤං දෙති, සලාකග්ගහණාදීනි කරොති. බ්‍රහ්මචාරිපටිඤ්ඤොති උපොසථපවාරණාදීසු ‘‘අහම්පි බ්‍රහ්මචාරී’’ති පටිඤ්ඤාය තානි කම්මානි පවිසති. අන්තොපූතීති වක්කහදයාදීසු අපූතිකස්සපි ගුණානං පූතිභාවෙන, අන්තොපූති. අවස්සුතොති රාගෙන තින්තො. කසම්බුජාතොති රාගාදීහි කිලෙසෙහි කචවරජාතො.

„Der sich als Asket ausgibt“ (samaṇapaṭiñño) bedeutet: Wenn bei der Verteilung der Loshölzer (salākaggahaṇa) und dergleichen die Zählung mit der Frage beginnt: „Wie viele Asketen sind im Kloster?“, gibt er an: „Auch ich bin ein Asket, auch ich bin ein Asket“, und nimmt an der Verteilung der Loshölzer und dergleichen teil. „Der sich als Keuscher ausgibt“ (brahmacāripaṭiñño) bedeutet: Bei den Uposatha- und Pavāraṇā-Feiern und dergleichen gibt er unter dem Vorgeben: „Auch ich lebe das heilige Leben“, an diesen Handlungen teil. „Im Inneren verfault“ (antopūti) bedeutet: Obwohl Niere, Herz und so weiter nicht physisch verfault sind, ist er durch die Verfaulung seiner Tugendqualitäten im Inneren verfault. „Triefend“ (avassuto) bedeutet von Leidenschaft durchnässt. „Zu Unrat geworden“ (kasambujāto) bedeutet durch Leidenschaften und andere Befleckungen innerlich voller Müll geworden.

එතදවොචාති ගොගණං ගඞ්ගාතීරාභිමුඛං කත්වා පරිසපරියන්තෙ ඨිතො ආදිතො පට්ඨාය යාව පරියොසානා සත්ථු ධම්මදෙසනං සුත්වා, ‘‘සත්ථා ඔරිමතීරාදීනං අනුපගච්ඡන්තාදිවසෙන සක්කා පටිපත්තිං පූරෙතුන්ති වදති. යදි එවං පූරෙතුං සක්කා, අහං පබ්බජිත්වා පූරෙස්සාමී’’ති චින්තෙත්වා එතං ‘‘අහං ඛො, භන්තෙ’’තිආදිවචනං අවොච.

„Er sprach Folgendes“ (etadavoca) bedeutet: Nachdem er seine Rinderherde zum Ufer des Ganges getrieben hatte und am Rand der Versammlung stand, hörte er die Lehrrede des Meisters vom Anfang bis zum Ende und dachte: „Der Meister sagt, dass es möglich ist, die Praxis zu erfüllen, indem man das diesseitige Ufer und so weiter nicht ansteuert. Wenn es so möglich ist, sie zu erfüllen, will ich das Hauslosenleben antreten und sie erfüllen.“ Nachdem er so dachte, sprach er diese Worte: „Ich wahrlich, o Herr ...“ und so weiter.

වච්ඡගිද්ධිනියොති වච්ඡෙසු සස්නෙහා ථනෙහි ඛීරං පග්ඝරන්තෙහි වච්ඡකස්නෙහෙන සයමෙව ගමිස්සන්තීති. නිය්‍යාතෙහෙවාති නිය්‍යාතෙහියෙව. ගාවීසු හි අනිය්‍යාතිතාසු ගොසාමිකා ආගන්ත්වා, ‘‘එකා ගාවී න දිස්සති, එකො ගොණො, එකො වච්ඡකො න දිස්සතී’’ති තුය්හං පිට්ඨිතො පිට්ඨිතො විචරිස්සන්ති, ඉති තෙ අඵාසුකං භවිස්සති. පබ්බජ්ජා ච නාමෙසා සඉණස්ස න රුහති, අණණා පබ්බජ්ජා ච බුද්ධාදීහි සංවණ්ණිතාති දස්සනත්ථං එවමාහ. නිය්‍යාතාති නිය්‍යාතිතා. ඉමස්මිං සුත්තෙ වට්ටවිවට්ටං කථිතං.

„Die nach ihren Kälbern verlangen“ (vacchagiddhiniyo) bedeutet: Die Kühe, die ihre Kälber lieben und aus deren Eutern Milch fließt, werden aus Liebe zu den Kälbern von selbst gehen. „Nur wenn sie übergeben worden sind“ (niyyāteheva) bedeutet: nur wenn sie tatsächlich übergeben worden sind. Wenn die Kühe nämlich nicht übergeben worden sind, werden die Rinderbesitzer kommen und rufen: „Eine Kuh ist nicht zu sehen, ein Bulle, ein Kalb ist nicht zu sehen!“, und sie werden dir ständig hinterherlaufen, und so wirst du Unbehagen haben. Zudem gereicht das Hauslosenleben einem Verschuldeten nicht zum Gedeihen; das Hauslosenleben eines Schuldenfreien hingegen wird von den Buddhas und anderen Edlen gepriesen. Um diese Bedeutung zu zeigen, sprach er so. „Niyyātā“ bedeutet übergeben. In dieser Sutta wird der Kreislauf des Leidens (vaṭṭa) und das Entrinnen aus dem Kreislauf (vivaṭṭa) dargelegt.

5. දුතියදාරුක්ඛන්ධොපමසුත්තවණ්ණනා

5. Die Erklärung des zweiten Suttas mit dem Gleichnis vom Baumstamm.

242. පඤ්චමෙ [Pg.86] කිමිලායන්ති කිමිලානාමකෙ නගරෙ. සංකිලිට්ඨන්ති පටිච්ඡන්නකාලතො පට්ඨාය අසංකිලිට්ඨා නාම ආපත්ති නත්ථි, එවරූපං සංකිලිට්ඨං ආපත්තිං. න වුට්ඨානං පඤ්ඤායතීති පරිවාසමානත්තඅබ්භානෙහි වුට්ඨානං න දිස්සති.

242. Im fünften (Sutta): „In Kimilā“ (kimilāyaṃ) bedeutet in der Stadt namens Kimilā. „Befleckt“ (saṃkiliṭṭhaṃ) bedeutet: Von der Zeit an, da ein Vergehen verheimlicht wird, gibt es kein unbeflecktes Vergehen mehr; gemeint ist ein solch beflecktes Vergehen. „Eine Rehabilitation ist nicht zu erkennen“ (na vuṭṭhānaṃ paññāyati) bedeutet: Eine Rehabilitation durch die Verfahren der Bewährung (parivāsa), der Buße (mānatta) und der Wiederaufnahme (abbhāna) ist nicht zu sehen.

6. අවස්සුතපරියායසුත්තවණ්ණනා

6. Die Erklärung des Avassutapariyāya-Suttas.

243. ඡට්ඨෙ නවං සන්ථාගාරන්ති අධුනා කාරිතං සන්ථාගාරං, එකා මහාසාලාති අත්ථො. උය්‍යොගකාලාදීසු හි රාජානො තත්ථ ඨත්වා, ‘‘එත්තකා පුරතො ගච්ඡන්තු, එත්තකා පච්ඡා, එත්තකා උභොහි පස්සෙහි, එත්තකා හත්ථී අභිරුහන්තු, එත්තකා අස්සෙ, එත්තකා රථෙසු තිට්ඨන්තූ’’ති එවං සන්ථං කරොන්ති, මරියාදං බන්ධන්ති, තස්මා තං ඨානං සන්ථාගාරන්ති වුච්චති. උය්‍යොගට්ඨානතො ච ආගන්ත්වා යාව ගෙහෙසු අල්ලගොමයපරිභණ්ඩාදීනි කාරෙන්ති, තාව ද්වෙ තීණි දිවසානි තෙ රාජානො තත්ථ සන්ථරන්තීතිපි සන්ථාගාරං. තෙසං රාජූනං සහ අත්ථානුසාසනං අගාරන්තිපි සන්ථාගාරං. ගණරාජානො හි තෙ, තස්මා උප්පන්නං කිච්චං එකස්ස වසෙන න ඡිජ්ජති, සබ්බෙසං ඡන්දොපි ලද්ධුං වට්ටති, තස්මා සබ්බෙ තත්ථ සන්නිපතිත්වා අනුසාසන්ති. තෙන වුත්තං ‘‘සහ අත්ථානුසාසනං අගාරන්තිපි සන්ථාගාර’’න්ති. යස්මා පන තෙ තත්ථ සන්නිපතිත්වා, ‘‘ඉමස්මිං කාලෙ කසිතුං වට්ටති, ඉමස්මිං කාලෙ වපිතු’’න්ති එවමාදිනා නයෙන ඝරාවාසකිච්චානි සම්මන්තයන්ති, තස්මා ඡිද්දාවඡිද්දං ඝරාවාසං තත්ථ සන්ථරන්තීතිපි, සන්ථාගාරං. අචිරකාරිතං හොතීති ඉට්ඨකකම්මසුධාකම්මචිත්තකම්මාදිවසෙන සුසජ්ජිතං දෙවවිමානං විය අධුනා නිට්ඨාපිතං. සමණෙන වාති එත්ථ යස්මා ඝරවත්ථුපරිග්ගහණකාලෙයෙව දෙවතා අත්තනො වසනට්ඨානං ගණ්හන්ති, තස්මා ‘‘දෙවෙන වා’’ති අවත්වා, ‘‘සමණෙන වා බ්‍රාහ්මණෙන වා කෙනචි වා මනුස්සභූතෙනා’’ති වුත්තං.

243. Im sechsten (Sutta): „Ein neues Versammlungshaus“ (navaṃ santhāgāraṃ) bedeutet ein vor kurzem errichtetes Versammlungshaus; gemeint ist eine große Halle. Wenn nämlich die Könige in Zeiten des Feldzugs und dergleichen dort stehen und anordnen: „So viele sollen vorangehen, so viele hinten, so viele an beiden Flanken, so viele sollen auf Elefanten steigen, so viele auf Pferde, so viele in den Wagen stehen“, so treffen sie eine Vereinbarung (santha) und setzen die Ordnung fest; darum wird dieser Ort „santhāgāra“ genannt. Und wenn sie vom Kriegsschauplatz zurückkehren, ruhen sich jene Könige dort zwei oder drei Tage lang aus (santharanti), während sie in ihren Häusern frischen Kuhdung als Bodenbelag und dergleichen auftragen lassen; auch deshalb heißt es „santhāgāra“. Es ist auch ein Haus der gemeinsamen Beratung (saha atthānusāsanaṃ agāraṃ) für diese Könige; auch deshalb heißt es „santhāgāra“. Da sie nämlich Bundeskönige (gaṇarājāno) sind, wird eine entstandene Angelegenheit nicht durch die Entscheidung eines Einzelnen geregelt; vielmehr ist es notwendig, die Zustimmung aller einzuholen; darum kommen alle dort zusammen und beraten. Darum wurde gesagt: „Ein Haus der gemeinsamen Beratung ist das Versammlungshaus“. Weil sie sich aber dort versammeln und Angelegenheiten des Haushalts besprechen, wie: „Zu dieser Zeit ist es angemessen zu pflügen, zu dieser Zeit zu säen“, und so fort, flicken sie dort das lückenhafte Haushaltsleben zusammen (santharenti); auch deshalb heißt es „santhāgāra“. „Es ist vor kurzem erbaut worden“ (acirakāritaṃ hoti) bedeutet: Es ist gerade erst fertiggestellt worden, herrlich geschmückt wie ein Götterpalast durch Ziegelarbeiten, Verputzarbeiten, Malereien und dergleichen. „Oder von einem Asketen“ (samaṇena vā): Da die Gottheiten bereits zur Zeit der Inbesitznahme des Hausgrundstücks ihre Wohnstätten auswählen, wurde hier nicht „oder von einer Gottheit“ (devena vā) gesagt, sondern: „oder von einem Asketen, einem Brahmanen, oder von irgendeinem menschlichen Wesen“.

යෙන [Pg.87] භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසූති සන්ථාගාරං නිට්ඨිතන්ති සුත්වා ‘‘ගච්ඡාම නං පස්සිස්සාමා’’ති ගන්ත්වා ද්වාරකොට්ඨකතො පට්ඨාය සබ්බං ඔලොකෙත්වා ‘‘ඉදං සන්ථාගාරං අතිවිය මනොරමං සස්සිරිකං. කෙන පඨමං පරිභුත්තං අම්හාකං දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය අස්සා’’ති චින්තෙත්වා – ‘‘අම්හාකං ඤාතිසෙට්ඨස්ස පඨමං දිය්‍යමානෙපි සත්ථුනොව අනුච්ඡවිකං, දක්ඛිණෙය්‍යවසෙන දිය්‍යමානෙපි සත්ථුනොව අනුච්ඡවිකං, තස්මා සත්ථාරං පඨමං පරිභුඤ්ජාපෙස්සාම, භික්ඛුසඞ්ඝස්ස ච ආගමනං කරිස්සාම, භික්ඛුසඞ්ඝෙ ආගතෙ තෙපිටකං බුද්ධවචනං ආගතමෙව භවිස්සති, සත්ථාරං තියාමරත්තිං අම්හාකං ධම්මකථං කථාපෙස්සාම, ඉති තීහි රතනෙහි පරිභුත්තං පච්ඡා මයං පරිභුඤ්ජිස්සාම, එවං නො දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය භවිස්සතී’’ති සන්නිට්ඨානං කත්වා උපසඞ්කමිංසු.

„Dorthin, wo der Erhabene war, begaben sie sich“: Nachdem sie gehört hatten, dass die Versammlungshalle fertiggestellt sei, gingen sie hin mit dem Gedanken: „Lasst uns gehen und sie ansehen!“ Sie gingen hin, betrachteten alles, angefangen beim Torbau, und dachten: „Diese Versammlungshalle ist überaus lieblich und herrlich. Von wem zuerst genutzt, würde sie uns wohl für lange Zeit zum Nutzen und zum Wohle gereichen?“ Daraufhin überlegten sie: „Selbst wenn sie zuerst unserem vorzüglichsten Verwandten gegeben würde, ist sie doch nur für den Meister angemessen; und selbst wenn sie aus Respekt vor einem der Gabe Würdigen gegeben wird, ist sie nur für den Meister angemessen. Daher wollen wir den Meister sie zuerst nutzen lassen und das Kommen der Gemeinde der Mönche veranlassen. Wenn die Gemeinde der Mönche gekommen ist, wird damit gewiss auch das in den drei Körben enthaltene Buddha-Wort herbeigebracht sein. Wir wollen den Meister veranlassen, uns während der drei Nachtwachen eine Lehrrede zu halten. Wenn sie so von den drei Juwelen genutzt worden ist, wollen wir sie danach selbst nutzen. Dies wird uns für lange Zeit zum Nutzen und zum Wohle gereichen.“ Mit diesem Entschluss begaben sie sich zu ihm.

යෙන නවං සන්ථාගාරං තෙනුපසඞ්කමිංසූති තංදිවසං කිර සන්ථාගාරං කිඤ්චාපි රාජකුලානං දස්සනත්ථාය දෙවවිමානං විය සුසජ්ජිතං හොති සුපටිජග්ගිතං, බුද්ධාරහං පන කත්වා අපඤ්ඤත්තං. බුද්ධා හි නාම අරඤ්ඤජ්ඣාසයා අරඤ්ඤාරාමා අන්තොගාමෙ වසෙය්‍යුං වා නො වා, තස්මා ‘‘භගවතො මනං ජානිත්වාව, පඤ්ඤාපෙස්සාමා’’ති චින්තෙත්වා, තෙ භගවන්තං උපසඞ්කමිංසු, ඉදානි පන මනං ලභිත්වා පඤ්ඤාපෙතුකාමා යෙන සන්ථාගාරං තෙනුපසඞ්කමිංසු.

„Dorthin, wo die neue Versammlungshalle war, begaben sie sich“: An jenem Tag war die Versammlungshalle zwar für die Besichtigung durch die königlichen Familien wie ein Götterpalast hergerichtet und wohl vorbereitet, jedoch war sie noch nicht in einer für den Buddha angemessenen Weise hergerichtet worden. Denn Buddhas haben bekanntlich eine Vorliebe für den Wald und erfreuen sich am Wald; ob sie in einem Dorf verweilen wollen oder nicht, ist ungewiss. Deshalb dachten sie: „Erst wenn wir die Gesinnung des Erhabenen erfahren haben, wollen wir sie herrichten“, und so begaben sie sich zum Erhabenen. Nun aber, nachdem sie seine Zustimmung erfahren hatten und die Halle herrichten wollten, begaben sie sich dorthin, wo die Versammlungshalle war.

සබ්බසන්ථරිං සන්ථාගාරං සන්ථරිත්වාති යථා සබ්බමෙව සන්ථතං හොති, එවං තං සන්ථරාපෙත්වා. සබ්බපඨමං තාව ‘‘ගොමයං නාම සබ්බමඞ්ගලෙසු වට්ටතී’’ති සුධාපරිකම්මකතම්පි භූමිං අල්ලගොමයෙන ඔපුඤ්ජාපෙත්වා, පරිසුක්ඛභාවං ඤත්වා, යථා අක්කන්තට්ඨානෙ පදං පඤ්ඤායති, එවං චතුජ්ජාතියගන්ධෙහි ලිම්පාපෙත්වා උපරි නානාවණ්ණකටසාරකෙ සන්ථරිත්වා තෙසං උපරි මහාපිට්ඨිකකොජවෙ ආදිං කත්වා හත්ථත්ථරඅස්සත්ථරසීහත්ථරබ්‍යග්ඝත්ථරචන්දත්ථරකසූරියත්ථරකචිත්තත්ථරකාදීහි නානාවණ්ණෙහි අත්ථරකෙහි සන්ථරිතබ්බයුත්තකං සබ්බොකාසං සන්ථරාපෙසුං. තෙන වුත්තං ‘‘සබ්බසන්ථරිං සන්ථාගාරං සන්ථරිත්වා’’ති.

„Nachdem sie die Versammlungshalle ganz und gar ausgelegt hatten“: Sie ließen sie so auslegen, dass der gesamte Boden bedeckt war. Ganz zu Beginn ließen sie – eingedenk der Redensart: „Frischer Kuhdung schickt sich für alle festlichen Anlässe“ – selbst den bereits verputzten Boden mit frischem Kuhdung bestreichen. Als sie sahen, dass er vollkommen getrocknet war, sodass beim Betreten kein Fußabdruck mehr zu sehen war, ließen sie ihn mit Duftstoffen aus viererlei Zutaten salben. Darauf breiteten sie bunte Bastmatten aus, und auf diesen ließen sie den gesamten auszulegenden Bereich mit verschiedenfarbigen Decken bedecken, angefangen mit großen Wolldecken, Elefantendecken, Pferdedecken, Löwenfellen, Tigerfellen, mondförmigen Decken, sonnenförmigen Decken, bunten Decken und so fort. Deshalb heißt es: „Nachdem sie die Versammlungshalle ganz und gar ausgelegt hatten“.

ආසනානි පඤ්ඤාපෙත්වාති මජ්ඣට්ඨානෙ තාව මඞ්ගලථම්භං නිස්සාය මහාරහං බුද්ධාසනං පඤ්ඤාපෙත්වා, තත්ථ තත්ථ යං යං මුදුකඤ්ච මනොරමඤ්ච පච්චත්ථරණං[Pg.88], තං තං පච්චත්ථරිත්වා උභතොලොහිතකං මනුඤ්ඤදස්සනං උපධානං උපදහිත්වා උපරි සුවණ්ණරජතතාරකවිචිත්තවිතානං බන්ධිත්වා ගන්ධදාමපුප්ඵදාමපත්තදාමාදීහි අලඞ්කරිත්වා සමන්තා ද්වාදසහත්ථෙ ඨානෙ පුප්ඵජාලං කාරෙත්වා, තිංසහත්ථමත්තං ඨානං පටසාණියා පරික්ඛිපාපෙත්වා පච්ඡිමභිත්තිං නිස්සාය භික්ඛුසඞ්ඝස්ස පල්ලඞ්කපීඨඅපස්සයපීඨමුණ්ඩපීඨානි පඤ්ඤාපෙත්වා උපරි සෙතපච්චත්ථරණෙහි පච්චත්ථරාපෙත්වා පාචීනභිත්තිං නිස්සාය අත්තනො අත්තනො මහාපිට්ඨිකකොජවෙ පඤ්ඤාපෙත්වා මනොරමානි හංසලොමාදිපූරිතානි උපධානානි ඨපාපෙසුං ‘‘එවං අකිලමමානා සබ්බරත්තිං ධම්මං සුණිස්සාමා’’ති. ඉදං සන්ධාය වුත්තං ‘‘ආසනානි පඤ්ඤාපෙත්වා’’ති.

„Nachdem sie Sitze hergerichtet hatten“: Zuerst bereiteten sie in der Mitte, an den Festpfeiler gelehnt, den kostbaren Buddhasitz vor. Darauf breiteten sie allerlei weiche und liebliche Decken aus, legten ein beidseitig rotes, lieblich anzusehendes Kissen hin, spannten darüber einen mit goldenen und silbernen Sternen verzierten Baldachin auf, schmückten ihn mit Duftgirlanden, Blumengirlanden, Blättergirlanden und dergleichen, ließen ringsum in einem Abstand von zwölf Ellen ein Blumennetz anfertigen, grenzten einen Bereich von etwa dreißig Ellen mit einem Tuchvorhang ab, bereiteten an der Westwand für die Gemeinde der Mönche Sitze mit Lehnen, Armstühle und einfache Schemel vor, ließen diese mit weißen Bezügen bedecken, und breiteten an der Ostwand für sich selbst große Wolldecken aus und legten liebliche, mit Gänsedaunen gefüllte Kissen bereit, in dem Gedanken: „So können wir die ganze Nacht hindurch ohne Ermüdung der Lehre lauschen.“ Darauf bezieht sich das Wort: „Nachdem sie Sitze hergerichtet hatten“.

උදකමණිකං පතිට්ඨාපෙත්වාති මහාකුච්ඡිකං උදකචාටිං පතිට්ඨාපෙත්වා ‘‘එවං භගවා ච භික්ඛුසඞ්ඝො ච යථාරුචියා හත්ථෙ වා ධොවිස්සන්ති පාදෙ වා, මුඛං වා වික්ඛාලෙස්සන්තී’’ති තෙසු තෙසු ඨානෙසු මණිවණ්ණස්ස උදකස්ස පූරාපෙත්වා වාසත්ථාය නානාපුප්ඵානි චෙව උදකවාසචුණ්ණානි ච පක්ඛිපිත්වා කදලිපණ්ණෙහි පිදහිත්වා පතිට්ඨාපෙසුං. ඉදං සන්ධාය වුත්තං ‘‘උදකමණිකං පතිට්ඨාපෙත්වා’’ති.

„Nachdem sie ein Wassergefäß aufgestellt hatten“: Sie stellten ein bauchiges Wasserbecken auf in dem Gedanken: „So können der Erhabene und die Gemeinde der Mönche nach Belieben ihre Hände oder Füße waschen oder ihr Gesicht reinigen.“ Dazu ließen sie an den verschiedenen Stellen Gefäße mit juwelenfarbenem Wasser füllen, gaben zur Parfümierung verschiedene Blumen sowie duftende Pulver hinein, deckten sie mit Bananenblättern ab und stellten sie auf. Darauf bezieht sich das Wort: „Nachdem sie ein Wassergefäß aufgestellt hatten“.

තෙලප්පදීපං ආරොපෙත්වාති රජතසුවණ්ණාදිමයදණ්ඩදීපිකාසු යොනකරූපකිරාතරූපකාදීනං හත්ථෙ ඨපිතසුවණ්ණරජතාදිමයකපල්ලිකාසු ච තෙලප්පදීපං ජාලාපෙත්වාති අත්ථො. යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසූති එත්ථ පන තෙ සක්‍යරාජානො න කෙවලං සන්ථාගාරමෙව, අථ ඛො යොජනාවට්ටෙ කපිලවත්ථුස්මිං නගරවීථියොපි සම්මජ්ජාපෙත්වා ධජෙ උස්සාපෙත්වා ගෙහද්වාරෙසු පුණ්ණඝටෙ ච කදලියො ච ඨපාපෙතෙවා සකලනගරං දීපමාලාදීහි විප්පකිණ්ණතාරකං විය කත්වා ‘‘ඛීරූපගෙ දාරකෙ ඛීරං පායෙථ, දහරෙ කුමාරෙ ලහුං ලහුං භොජෙත්වා සයාපෙථ, උච්චාසද්දං මා කරිත්ථ, අජ්ජ එකරත්තිං සත්ථා අන්තොගාමෙ වසිස්සති, බුද්ධා නාම අප්පසද්දකාමා හොන්තී’’ති භෙරිං චරාපෙත්වා සයං දණ්ඩදීපිකා ආදාය යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු.

„Nachdem sie Öllampen angezündet hatten“: Dies bedeutet, dass sie Öllampen auf Lampenständern aus Silber, Gold und dergleichen entzündeten, namentlich in Schalen aus Gold, Silber usw., die in den Händen von Figuren in Gestalt von Griechen, Kirātas und anderen gehalten wurden. Was die Stelle „Dorthin, wo der Erhabene war, begaben sie sich“ betrifft: Jene Sakyer-Könige schmückten nicht bloß die Versammlungshalle, sondern sie ließen auch die Stadtstraßen im gesamten Umkreis von einer Yojana in Kapilavatthu fegen, Banner aufstellen, an den Haustüren gefüllte Krüge und Bananenstauden aufrichten und machten die ganze Stadt durch Lichterketten glänzend wie einen von Sternen übersäten Himmel. Sie ließen die Trommel schlagen und verkünden: „Gebt den Säuglingen Milch zu trinken, füttert die kleinen Kinder rasch und legt sie schlafen, macht keinen lauten Lärm! Heute für eine Nacht wird der Meister im Ort verweilen, und Buddhas lieben bekanntlich die Stille.“ Dann nahmen sie selbst Fackeln zur Hand und begaben sich dorthin, wo der Erhabene war.

අථ [Pg.89] ඛො භගවා නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙන යෙන නවං සන්ථාගාරං තෙනුපසඞ්කමීති ‘‘යස්ස දානි, භන්තෙ, භගවා කාලං මඤ්ඤතී’’ති එවං කිර කාලෙ ආරොචිතෙ භගවා ලාඛාරසතින්තරත්තකොවිළාරපුප්ඵවණ්ණං රත්තදුපට්ටං කත්තරියා පදුමං කන්තෙන්තො විය, සංවිධාය තිමණ්ඩලං පටිච්ඡාදෙන්තො නිවාසෙත්වා සුවණ්ණපාමඞ්ගෙන පදුමකලාපං පරික්ඛිපන්තො විය, විජ්ජුලතාසස්සිරිකං කායබන්ධනං බන්ධිත්වා රත්තකම්බලෙන ගජකුම්භං පරියොනන්ධන්තො විය, රතනසතුබ්බෙධෙ සුවණ්ණග්ඝිකෙ පවාළජාලං ඛිපමානො විය සුවණ්ණචෙතියෙ රත්තකම්බලකඤ්චුකං පටිමුඤ්චන්තො විය, ගච්ඡන්තං පුණ්ණචන්දං රත්තවණ්ණවලාහකෙන පටිච්ඡාදයමානො විය, කඤ්චනපබ්බතමත්ථකෙ සුපක්කලාඛාරසං පරිසිඤ්චන්තො විය, චිත්තකූටපබ්බතමත්ථකං විජ්ජුලතාය පරික්ඛිපන්තො විය ච සචක්කවාළසිනෙරුයුගන්ධරං මහාපථවිං සඤ්චාලෙත්වා ගහිතං නිග්‍රොධපල්ලවසමානවණ්ණං රත්තවරපංසුකූලං පාරුපිත්වා, ගන්ධකුටිද්වාරතො නික්ඛමි කඤ්චනගුහතො සීහො විය උදයපබ්බතකූටතො පුණ්ණචන්දො විය ච. නික්ඛමිත්වා පන ගන්ධකුටිපමුඛෙ අට්ඨාසි.

Als nun der Erhabene, nachdem er sich angekleidet und Schale und Obergewand genommen hatte, zusammen mit der Bhikkhu-Gemeinde dorthin ging, wo die neue Versammlungshalle war – als ihm nämlich mit den Worten: „Es ist nun an der Zeit, Herr, wofür der Erhabene es für richtig hält“, die Zeit verkündet worden sein soll –, da kleidete sich der Erhabene an, indem er das rote, doppellagige Untergewand, das die Farbe einer mit Lacksaft getränkten Koviḷāra-Blüte hatte, so anlegte, dass er die drei Kreise ordnungsgemäß bedeckte, gleichsam als würde er mit einer Schere einen Lotus zuschneiden. Er band den Gürtel, der herrlich wie ein Blitzstrahl war, gleichsam als würde er mit einem goldenen Schmuckband ein Lotusbündel umwinden. Er legte das rote, edle Paṃsukūla-Gewand an, das die Farbe eines jungen Banyan-Blattes hatte und die Erde samt den Weltgোপাধ্যা- (Cakkavāḷa-), Sineru- und Yugandhara-Bergen erschütterte; dies glich dem Ausbreiten einer roten Decke über den Stirnhügel eines Elefanten, dem Werfen eines Korallennetzes über eine hundert Ellen hohe goldene Pagode, dem Überziehen eines roten Deckenmantels über ein goldenes Heiligtum, dem Verdecken des ziehenden Vollmonds durch eine rote Wolke, dem Gießen von wohlgekochtem Lacksaft auf den Gipfel eines goldenen Berges oder dem Umschlingen des Gipfels des Cittakūṭa-Berges mit einem Blitzstrahl. Sodann trat er aus der Tür der Duftkammer hervor wie ein Löwe aus einer goldenen Höhle oder wie der Vollmond über dem Gipfel des Ostberges aufsteigt. Nach dem Heraustreten blieb er vor der Duftkammer stehen.

අථස්ස කායතො මෙඝමුඛෙහි විජ්ජුකලාපා විය රස්මියො නික්ඛමිත්වා සුවණ්ණරසධාරාපරිසෙකපිඤ්ජරපත්තපුප්ඵඵලවිටපෙ විය ආරාමරුක්ඛෙ කරිංසු. තාවදෙව ච අත්තනො අත්තනො පත්තචීවරමාදාය මහාභික්ඛුසඞ්ඝො භගවන්තං පරිවාරෙසි. තෙ පන පරිවාරෙත්වා ඨිතා භික්ඛූ එවරූපා අහෙසුං – අප්පිච්ඡා සන්තුට්ඨා පවිවිත්තා අසංසට්ඨා ආරද්ධවීරියා වත්තාරො වචනක්ඛමා චොදකා පාපගරහිනො සීලසම්පන්නා සමාධිසම්පන්නා පඤ්ඤාවිමුත්තිවිමුත්තිඤාණදස්සනසම්පන්නා. තෙහි පරිවාරිතො භගවා රත්තකම්බලපරික්ඛිත්තො විය සුවණ්ණක්ඛන්ධො, රත්තපදුමසණ්ඩමජ්ඣගතා විය සුවණ්ණනාවා, පවාළවෙදිකාපරික්ඛිත්තො විය සුවණ්ණපාසාදො විරොචිත්ථ. සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානාදයො මහාථෙරාපි නං මෙඝවණ්ණං පංසුකූලං පාරුපිත්වා මණිවම්මවම්මිකා විය මහානාගා පරිවාරයිංසු වන්තරාගා භින්නකිලෙසා විජටිතජටා ඡින්නබන්ධනා කුලෙ වා ගණෙ වා අලග්ගා.

Da strömten aus seinem Körper Strahlen wie Blitze aus den Wolkenöffnungen und machten die Bäume des Parks so, als wären ihre Blätter, Blüten, Früchte, Zweige und Äste mit einem Strom flüssigen Goldes begossen und rötlich-gelb gefärbt. Im selben Moment nahm der große Bhikkhu-Sangha seine jeweiligen Schalen und Gewänder und umgab den Erhabenen. Die Mönche aber, die ihn umringten, waren von folgender Art: Sie waren von wenigen Wünschen, zufrieden, zurückgezogen lebend, ungesellig, tatkräftig, tadelnd [was zu tadeln war] und geduldig gegenüber Zurechtweisung, Ermahner, das Böse verabscheuend, vollkommen in der Tugend, vollkommen in der Sammlung und vollkommen in der Befreiung durch Weisheit sowie im Wissen und Schauen der Befreiung. Der von ihnen umgebene Erhabene leuchtete wie ein goldener Klumpen, der von einer roten Wolldecke umhüllt ist, wie ein goldenes Boot inmitten eines Teiches roter Lotosblumen oder wie ein goldener Palast, der von einem Korallengeländer umgeben ist. Auch die großen Theras wie Sāriputta, Moggallāna und andere, die wolkenfarbene Paṃsukūla-Gewänder trugen, umringten ihn wie edle Elefanten, die mit Juwelenpanzern gerüstet sind – sie, die die Gier ausgespien hatten, deren Befleckungen vernichtet waren, die das Gewirr entwirrt und die Fesseln zerschnitten hatten und weder an Familien noch an Gemeinschaften hingen.

ඉති භගවා සයං වීතරාගො වීතරාගෙහි, වීතදොසො වීතදොසෙහි, වීතමොහො වීතමොහෙහි, නිත්තණ්හො නිත්තණ්හෙහි, නික්කිලෙසො නික්කිලෙසෙහි, සයං බුද්ධො බහුස්සුතබුද්ධෙහි පරිවාරිතො පත්තපරිවාරිතං විය [Pg.90] කෙසරං, කෙසරපරිවාරිතා විය කණ්ණිකා, අට්ඨනාගසහස්සපරිවාරිතො විය ඡද්දන්තො නාගරාජා, නවුතිහංසසහස්සපරිවාරිතො විය ධතරට්ඨො හංසරාජා, සෙනඞ්ගපරිවාරිතො විය චක්කවත්තිරාජා, මරුගණපරිවාරිතො විය සක්කො දෙවරාජා, බ්‍රහ්මගණපරිවාරිතො විය හාරිතමහාබ්‍රහ්මා, තාරාගණපරිවාරිතො විය පුණ්ණචන්දො අසමෙන බුද්ධවෙසෙන අපරිමාණෙන බුද්ධවිලාසෙන කපිලවත්ථුගාමිමග්ගං පටිපජ්ජි.

So begab sich der Erhabene – selbst frei von Gier, umgeben von Gierlosen; selbst frei von Hass, umgeben von Hasslosen; selbst frei von Verblendung, umgeben von Verblendungsfreien; selbst durstlos, umgeben von Durstlosen; selbst makellos, umgeben von Makellosen; selbst erwacht, umgeben von weisen Erwachten – in unvergleichlicher Buddha-Gestalt und in unermesslicher Buddha-Pracht auf den Weg, der nach Kapilavatthu führt; gleichsam wie ein von Blütenblättern umgebener Blütenstaubfaden, wie eine von Staubfäden umgebene Samenkapsel, wie der von achttausend Elefanten umgebene Elefantenkönig Chaddanta, wie der von neunzigtausend Gänsen umgebene Gänsekönig Dhataraṭṭha, wie ein von seinem Heer umgebener Weltherrscher, wie der von der Götterschar umgebene Sakka, der König der Götter, wie der von der Schar der Brahmas umgebene Hārita-Mahābrahmā oder wie der von Sternenheeren umgebene Vollmond.

අථස්ස පුරත්ථිමකායතො සුවණ්ණවණ්ණා රස්මි උට්ඨහිත්වා අසීතිහත්ථට්ඨානං අග්ගහෙසි පච්ඡිම-කායතො, දක්ඛිණහත්ථතො, වාමහත්ථතො සුවණ්ණවණ්ණා රස්මි උට්ඨහිත්වා අසීතිහත්ථට්ඨානං අග්ගහෙසි. උපරි කෙසන්තතො පට්ඨාය සබ්බකෙසාවට්ටෙහි මොරගීවවණ්ණා රස්මි උට්ඨහිත්වා ගගනතලෙ අසීතිහත්ථට්ඨානං අග්ගහෙසි. හෙට්ඨා පාදතලෙහි පවාළවණ්ණා රස්මි උට්ඨහිත්වා ඝනපථවිං අසීතිහත්ථට්ඨානං අග්ගහෙසි. එවං සමන්තා අසීතිහත්ථට්ඨානං ඡබ්බණ්ණා බුද්ධරස්මියො විජ්ජොතමානා විප්ඵන්දමානා කඤ්චනදණ්ඩදීපිකාහි නිච්ඡරිත්වා ආකාසං පක්ඛන්දජාලා විය චාතුද්දීපිකමහාමෙඝතො නික්ඛන්තවිජ්ජුලතා විය විධාවිංසු. සබ්බදිසාභාගා සුවණ්ණචම්පකපුප්ඵෙහි විකිරියමානා විය, සුවණ්ණඝටතො නික්ඛන්තසුවණ්ණරසධාරාහි සිඤ්චමානා විය, පසාරිතසුවණ්ණපටපරික්ඛිත්තා විය, වෙරම්භවාතසමුට්ඨිතකිංසුකකණිකාරපුප්ඵචුණ්ණසමොකිණ්ණා විය විප්පභාසිංසු.

Da stieg von der Vorderseite seines Körpers ein goldener Strahl auf und breitete sich über einen Raum von achtzig Ellen aus; ebenso stieg von der Rückseite, der rechten Seite und der linken Seite ein goldener Strahl auf und breitete sich über einen Raum von achtzig Ellen aus. Oben, ausgehend von den Haarspitzen, stieg aus allen Haarlocken ein Strahl von der Farbe eines Pfauenhalses auf und breitete sich am Himmelsgewölbe über achtzig Ellen aus. Unten, aus den Fußsohlen, stieg ein korallenfarbener Strahl auf, drang durch die feste Erde und breitete sich über achtzig Ellen aus. Auf diese Weise eilten ringsumher im Umkreis von achtzig Ellen die sechsfarbigen Buddha-Strahlen, leuchtend und vibrierend, hervor wie Flammen, die aus goldenen Fackeln herausschießen und in den Himmel springen, oder wie Blitze, die aus einer die vier Kontinente umspannenden Riesenwolke zucken. Alle Himmelsgegenden erglänzten, als wären sie mit goldenen Campaka-Blüten bestreut, als wären sie mit Strömen flüssigen Goldes aus goldenen Krügen übergossen, als wären sie mit ausgebreiteten goldenen Stoffbahnen umhüllt oder als wären sie mit dem Staub von Kiṃsuka- und Kaṇikāra-Blüten bestreut, der vom Verambha-Wind aufgewirbelt wurde.

භගවතොපි අසීතිඅනුබ්‍යඤ්ජනබ්‍යාමප්පභාද්වත්තිංසවරලක්ඛණසමුජ්ජලසරීරං සමුග්ගතතාරකං විය ගගනතලං, විකසිතමිව පදුමවනං, සබ්බපාලිඵුල්ලො විය යොජනසතිකො පාරිච්ඡත්තකො, පටිපාටියා ඨපිතානං ද්වත්තිංසචන්දානං ද්වත්තිංසසූරියානං ද්වත්තිංසචක්කවත්තීනං ද්වත්තිංසදෙවරාජානං ද්වත්තිංසමහාබ්‍රහ්මානං සිරියා සිරිං අභිභවමානං විය විරොචිත්ථ, යථා තං දසහි පාරමීහි දසහි උපපාරමීහි දසහි පරමත්ථපාරමීහි සම්මදෙව පූරිතාහි සමතිංසපාරමිතාහි අලඞ්කතං. කප්පසතසහස්සාධිකානි චත්තාරි අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි දින්නදානං රක්ඛිතසීලං කතකල්‍යාණකම්මං එකස්මිං අත්තභාවෙ ඔතරිත්වා විපාකං දාතුං ඨානං අලභමානං සම්බාධපත්තං විය අහොසි. නාවාසහස්සභණ්ඩං එකනාවං ආරොපනකාලො විය, සකටසහස්සභණ්ඩං එකසකටං ආරොපනකාලො විය, පඤ්චවීසතියා ගඞ්ගානං [Pg.91] ඔඝස්ස සම්භිජ්ජ මුඛද්වාරෙ එකතො රාසිභූතකාලො විය අහොසි.

Der Körper des Erhabenen, erstrahlend durch die achtzig Nebenmerkmale, die klafterbreite Aura und die zweiunddreißig Merkmale eines großen Mannes, leuchtete wie das von Sternen übersäte Himmelsgewölbe, wie ein erblühter Lotusteich, wie ein einhundert Meilen hoher Pāricchattaka-Baum in voller Blüte; er erstrahlte, als übertreffe er mit seiner Pracht die gesammelte Herrlichkeit von zweiunddreißig Monden, zweiunddreißig Sonnen, zweiunddreißig Weltherrschern, zweiunddreißig Götterkönigen und zweiunddreißig Mahābrahmās, die in einer Reihe aufgestellt sind – so wie er geschmückt war mit den dreißig Vollkommenheiten, nämlich den zehn Vollkommenheiten, zehn mittleren Vollkommenheiten und zehn höchsten Vollkommenheiten, die vollkommen erfüllt waren. Das über vier unzählbare Weltzeitalter und einhunderttausend Äonen hinweg gespendete Almosengeben, das eingehaltene Tugendverhalten und das vollbrachte heilsame Wirken schienen sich alle in diesem einen Dasein niederzulassen, um ihre Frucht zu tragen; weil sie keinen Platz fanden, war es gleichsam, als gerieten sie in drangvolle Enge. Es war wie die Zeit, in der die Ladung von tausend Schiffen auf ein einziges Schiff geladen wird, oder die Ladung von tausend Wagen auf einen einzigen Wagen, oder wie die Zeit, in der die Fluten von fielenf-und-zwanzig Ganges-Flüssen zusammenfließen und sich an der Mündung an einem Ort aufstauen.

ඉමාය බුද්ධසිරියා ඔභාසමානස්සාපි ච භගවතො පුරතො අනෙකානි දණ්ඩදීපිකාසහස්සානි උක්ඛිපිංසු, තථා පච්ඡතො, වාමපස්සෙ, දක්ඛිණපස්සෙ. ජාතිසුමනචම්පකවනමල්ලිකාරත්තුප්පල-නීලුප්පල-බකුලසින්දුවාරපුප්ඵානි චෙව නීලපීතාදිවණ්ණසුගන්ධගන්ධචුණ්ණානි ච චාතුද්දීපිකමෙඝවිස්සට්ඨා උදකවුට්ඨියො විය විප්පකිරියිංසු. පඤ්චඞ්ගිකතූරියනිග්ඝොසා චෙව බුද්ධධම්මසඞ්ඝගුණපටිසංයුත්තා ථුතිඝොසා ච සබ්බා දිසා පූරයිංසු. දෙවමනුස්සනාගසුපණ්ණගන්ධබ්බයක්ඛාදීනං අක්ඛීනි අමතපානං විය ලභිංසු. ඉමස්මිං පන ඨානෙ ඨත්වා පදසහස්සෙන ගමනවණ්ණං වත්තුං වට්ටති. තත්‍රිදං මුඛමත්තං –

Obgleich der Erhabene in diesem majestätischen Glanz des Buddha leuchtete, wurden vor ihm viele Tausende von Fackeln emporgehoben, ebenso hinter ihm, zu seiner Linken und zu seiner Rechten. Blüten von Jasmin, Champaka, Wald-Jasmin, roten und blauen Lotusblüten, Bakula und Sindhuvara sowie wohlriechende Duftpulver von blauer, gelber und anderer Farbe wurden wie herabstürzende Regenströme verstreut, gleich einer großen Regenwolke, die sich über die vier Kontinente ergießt. Die Klänge der fünfteiligen Musikinstrumente sowie die Lobpreisungen, welche mit den Tugenden von Buddha, Dhamma und Sangha verbunden waren, erfüllten alle Himmelsrichtungen. Die Augen von Göttern, Menschen, Nagas, Garudas, Gandharvas, Yakshas und anderen erhielten gleichsam einen Trunk des Unsterblichen (Amata). An dieser Stelle nun verweilend, schickt es sich, das Lob Seines Gehens (gamanavaṇṇa) in tausend Worten zu verkünden. Davon ist dies der bloße Anfang:

‘‘එවං සබ්බඞ්ගසම්පන්නො, කම්පයන්තො වසුන්ධරං;

අහෙඨයන්තො පාණානි, යාති ලොකවිනායකො.

„So schreitet der Weltenlenker einher, vollkommen ausgestattet mit allen vorzüglichen Eigenschaften, die Erde erbeben lassend, ohne jedoch die Lebewesen zu schädigen.

‘‘දක්ඛිණං පඨමං පාදං, උද්ධරන්තො නරාසභොගච්ඡන්තො සිරිසම්පන්නො, සොභතෙ ද්විපදුත්තමො.

Zuerst den rechten Fuß anhebend, schreitet der herrlich glänzende Stier unter den Menschen einher; wunderschön anzusehen ist das Gehen des Höchsten der Zweibeinigen.

‘‘ගච්ඡතො බුද්ධසෙට්ඨස්ස, හෙට්ඨාපාදතලං මුදු;

සමං සම්ඵුසතෙ භූමිං, රජසා නුපලිප්පති.

Wenn der edelste Buddha dahinschreitet, berührt die sanfte Unterseite Seiner Fußsohlen die Erde ganz ebenmäßig; sie wird von keinerlei Staub oder Schmutz befleckt.

‘‘නින්නට්ඨානං උන්නමති, ගච්ඡන්තෙ ලොකනායකෙ;

උන්නතඤ්ච සමං හොති, පථවී ච අචෙතනා.

Wenn der Führer der Welt dahinschreitet, heben sich die Senken empor und die Anhöhen werden eben, obgleich die Erde doch ohne Bewusstsein ist.

‘‘පාසාණා සක්ඛරා චෙව, කථලා ඛාණුකණ්ටකා;

සබ්බෙ මග්ගා විවජ්ජන්ති, ගච්ඡන්තෙ ලොකනායකෙ.

Steine, Kiesel, Tonscherben, Baumstümpfe und Dornen – sie alle weichen vom Weg zurück, wenn der Führer der Welt dahinschreitet.

‘‘නාතිදූරෙ උද්ධරති, නච්චාසන්නෙ ච නික්ඛිපං;

අඝට්ටයන්තො නිය්‍යාති, උභො ජාණූ ච ගොප්ඵකෙ.

Er hebt den Fuß nicht an, um ihn zu weit weg zu setzen, noch setzt er ihn zu nahe ab. Er schreitet voran, ohne dass Seine beiden Knie oder Knöchel aneinanderstoßen.

‘‘නාතිසීඝං පක්කමති, සම්පන්නචරණො මුනි;

න චාපි සණිකං යාති, ගච්ඡමානො සමාහිතො.

Der im Verhalten vollkommene Weise (Muni) eilt nicht zu hastig voran und geht beim Gehen, im Geist fest gesammelt (samāhito), auch nicht zu langsam.

‘‘උද්ධං අධො ච තිරියඤ්ච, දිසඤ්ච විදිසං තථා;

න පෙක්ඛමානො සො යාති, යුගමත්තඤ්හි පෙක්ඛති.

Er geht nicht, indem er nach oben, nach unten, zur Seite, in die Haupt- oder Zwischenhimmelsrichtungen blickt; er blickt wahrlich nur eine Jochlänge weit vor sich hin.

‘‘නාගවික්කන්තචාරො [Pg.92] සො, ගමනෙ සොභතෙ ජිනො;

චාරුං ගච්ඡති ලොකග්ගො, හාසයන්තො සදෙවකෙ.

Mit dem majestätischen Gang eines königlichen Elefanten erstrahlt der Sieger (Jina) beim Gehen. Der Höchste der Welt schreitet anmutig voran und erfreut die Welt samt den Göttern.

‘‘උළුරාජාව සොභන්තො, චතුචාරීව කෙසරී;

තොසයන්තො බහූ සත්තෙ, පුරං සෙට්ඨං උපාගමී’’ති.

Erstrahlend wie der Mond am Himmel, majestätisch wie ein Löwenkönig auf seinen vier Pfoten, erfreute der Sieger (Jina) viele Wesen und zog in die edle Stadt [Kapilavatthu] ein.“

වණ්ණකාලො නාම කිරෙස, එවංවිධෙසු කාලෙසු බුද්ධස්ස සරීරවණ්ණෙ වා ගුණවණ්ණෙ වා ධම්මකථිකස්ස ථාමොයෙව පමාණං. චුණ්ණියපදෙහි වා ගාථාබන්ධෙන වා යත්තකං සක්කොති, තත්තකං වත්තබ්බං. දුක්කථිතන්ති න වත්තබ්බං. අප්පමාණවණ්ණා හි බුද්ධා. තෙසං බුද්ධාපි අනවසෙසතො වණ්ණං වත්තුං අසමත්ථා, පගෙව ඉතරා පජාති. ඉමිනා සිරිවිලාසෙන අලඞ්කතපටියත්තං සක්‍යරාජකුලං පවිසිත්වා භගවා පසන්නචිත්තෙන ජනෙන ගන්ධධූමවාසචුණ්ණාදීහි පූජියමානො සන්ථාගාරං පාවිසි. තෙන වුත්තං ‘‘අථ ඛො භගවා නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙන යෙන නවං සන්ථාගාරං තෙනුපසඞ්කමී’’ති.

Dies ist wahrlich die Zeit des Lobpreisens. In solchen Zeiten, in denen die körperliche Schönheit des Buddha oder Seine geistigen Qualitäten gepriesen werden, ist allein die Fähigkeit des Dhamma-Predigers das Maß. Sei es in freier Prosa oder in Versform, so viel er vermag, so viel sollte er sprechen. Man sollte nicht sagen: „Das ist schlecht ausgedrückt (oder zu weitläufig)“. Warum? Weil die Buddhas von unermesslicher Vortrefflichkeit sind. Selbst andere Buddhas wären nicht imstande, ihr Lob restlos zu verkünden, wie viel weniger erst andere Wesen! Daher sollte man einen solchen Vorwurf nicht erheben. Mit dieser majestätischen Pracht betrat der Erhabene die geschmückte und vorbereitete Königsstadt der Sakyer, wurde von den gläubigen Menschen mit Duftstoffen, Rauchwerk, Pulvern und Ähnlichem verehrt und betrat die Versammlungshalle (Santhāgāra). Deshalb wurde gesagt: „Da kleidete sich der Erhabene an, nahm Schale und Obergewand und begab sich zusammen mit der Mönchsgemeinde dorthin, wo die neue Versammlungshalle war.“

භගවන්තංයෙව පුරක්ඛත්වාති භගවන්තං පුරතො කත්වා. තත්ථ භගවා භික්ඛූනඤ්චෙව උපාසකානඤ්ච මජ්ඣෙ නිසින්නො ගන්ධොදකෙන න්හාපෙත්වා දුකූලචුම්බටකෙන වොදකං කත්වා ජාතිහිඞ්ගුලකෙන මජ්ජිත්වා රත්තකම්බලපලිවෙඨිතෙ පීඨෙ ඨපිතරත්තසුවණ්ණඝනපටිමා විය අතිවිරොචිත්ථ. අයං පනෙත්ථ පොරාණානං වණ්ණභණනමග්ගො –

„Den Erhabenen voranstellend“ (bhagavantaṃyeva purakkhatvā) bedeutet, dass der Erhabene an der Spitze stand. Dort saß der Erhabene inmitten der Mönche und Laienanhänger; Er glänzte überaus prächtig, wie eine Statue aus reinem, rötlichem Gold, die auf einem mit einer roten Decke verhüllten Thronsessel aufgestellt ist – nachdem Er mit wohlriechendem Wasser gebadet, mit einem feinen Tuch aus weißer Seide abgetrocknet und mit feinstem Zinnoberpulver eingerieben worden war. Dies ist die Weise der alten Meister, das Lob zu besingen:

‘‘ගන්ත්වාන මණ්ඩලමාළං, නාගවික්කන්තචාරණො;

ඔභාසයන්තො ලොකග්ගො, නිසීදි වරමාසනෙ.

„Nachdem er die Versammlungshalle betreten hatte, nahm das Oberhaupt der Welt, dessen majestätischer Gang dem eines edlen Elefanten gleicht, alles erleuchtend, auf dem edlen Sitz Platz.

‘‘තහිං නිසින්නො නරදම්මසාරථි,දෙවාතිදෙවො සතපුඤ්ඤලක්ඛණො;

බුද්ධාසනෙ මජ්ඣගතො විරොචති,සුවණ්ණනෙක්ඛං විය පණ්ඩුකම්බලෙ.

Dort sitzend, erstrahlt der Bändiger der zu bändigenden Menschen, der Gott über allen Göttern, geschmückt mit den Merkmalen von hundertfältigem Verdienst, inmitten der Versammlung auf dem Buddha-Sitz, gleich einem Barren aus reinem Gold auf einer rötlichen Wolldecke.

‘‘නෙක්ඛං ජම්බොනදස්සෙව, නික්ඛිත්තං පණ්ඩුකම්බලෙ;

විරොචති වීතමලො, මණිවෙරොචනො යථා.

Wie ein Barren aus reinstem Jambonada-Gold, der auf einer rötlichen Wolldecke liegt, so erstrahlt der Makellose, gleich dem funkelnden, makellosen Sonnenjuwel.

‘‘මහාසාලොව [Pg.93] සම්ඵුල්ලො, නෙරුරාජාව’ලඞ්කතො;

සුවණ්ණයූපසඞ්කාසො, පදුමො කොකනදො යථා.

Wie ein mächtiger Sal-Baum in voller Blüte, wie der geschmückte Weltenberg Meru, wie eine strahlende goldene Opfersäule oder wie eine rote Kokanada-Lotusblüte –

‘‘ජලන්තො දීපරුක්ඛොව, පබ්බතග්ගෙ යථා සිඛී;

දෙවානං පාරිච්ඡත්තොව, සබ්බඵුල්ලො විරොචතී’’ති.

wie ein hell flammender Lichterbaum, wie ein Feuer auf einem Berggipfel oder wie der himmlische Parichatta-Baum der Götter in voller Blüte, so erstrahlt Er.“

කාපිලවත්ථවෙ සක්‍යෙ බහුදෙව රත්තිං ධම්මියා කථායාති එත්ථ ධම්මකථා නාම සන්ථාගාරානුමොදනාපටිසංයුත්තා පකිණ්ණකකථා වෙදිතබ්බා. තදා හි භගවා ආකාසගඞ්ගං ඔතාරෙන්තො විය පථවොජං ආකඩ්ඪන්තො විය මහාජම්බුං මත්ථකෙ ගහෙත්වා චාලෙන්තො විය යොජනිකං මධුභණ්ඩං චක්කයන්තෙන පීළෙත්වා මධුපානං පායමානො විය කපිලවත්ථුවාසීනං සක්‍යානං හිතසුඛාවහං පකිණ්ණකකථං කථෙසි. ‘‘ආවාසදානං නාමෙතං, මහාරාජ, මහන්තං, තුම්හාකං ආවාසො මයා පරිභුත්තො, භික්ඛුසඞ්ඝෙන ච පරිභුත්තො, මයා ච භික්ඛුසඞ්ඝෙන ච පරිභුත්තො පන ධම්මරතනෙන පරිභුත්තොයෙවාති තීහි රතනෙහි පරිභුත්තො නාම හොති. ආවාසදානස්මිඤ්හි දින්නෙ සබ්බදානං දින්නමෙව හොති. භුම්මට්ඨකපණ්ණසාලාය වා සාඛාමණ්ඩපස්ස වාපි ආනිසංසො නාම පරිච්ඡින්දිතුං න සක්කා. ආවාසදානානුභාවෙන හි භවෙ භවෙ නිබ්බත්තස්සාපි සම්බාධිතගබ්භවාසො න හොති, ද්වාදසහත්ථො ඔවරකො විය මාතුකුච්ඡි අසම්බාධොව හොතී’’ති. එවං නානානයවිචිත්තං බහුං ධම්මිං කථං කථෙත්වා –

„Unter den Sakyern von Kapilavatthu [verbrachte er] den Großteil der Nacht mit einer Lehrrede“: Hierbei ist unter „Lehrrede“ (dhammakathā) eine vermischte Rede (pakiṇṇakakathā) zu verstehen, die mit dem Dank für die Versammlungshalle (santhāgāras) verbunden ist. Damals nämlich hielt der Erhabene eine vermischte Lehrrede, die den in Kapilavatthu ansässigen Sakyern Segen und Wohl brachte. Es war gleichsam, als ließe er den himmlischen Ganges herabströmen, als zöge er die nährende Essenz der Erde herauf, als ergriffe er einen riesigen Jambu-Baum an der Krone und schüttelte ihn, oder als presste er eine eine Meile große Honigwabe mit einer Presse aus, um sie alle mit Honigtrank zu tränken. Er sprach: „Diese Gabe einer Wohnstätte (āvāsadāna), o großer König, ist in der Tat von großer Frucht. Eure Wohnstätte wurde von mir genutzt und von der Mönchsgemeinde genutzt. Was aber von mir und der Mönchsgemeinde genutzt wurde, ist damit wahrlich durch das Juwel des Dhamma (dhammaratana) genutzt worden. Somit gilt es als von allen drei Juwelen genutzt. Wenn nämlich die Gabe einer Wohnstätte dargebracht wird, ist damit jede andere Gabe ebenfalls dargebracht. Die segensreiche Wirkung selbst einer auf der Erde errichteten Blätterhütte oder einer Laubhütte aus Zweigen kann man unmöglich bemessen. Durch die Kraft der Gabe einer Wohnstätte erfährt man, selbst wenn man in künftigen Daseinsformen wiedergeboren wird, keine bedrängte Geburt im Mutterleib; der Mutterschoß ist für ihn so geräumig wie eine zwölf Ellen breite Kammer.“ Nachdem er so eine lange, in vielfältiger Weise kunstvolle Lehrrede gehalten hatte, sprach er:

‘‘සීතං උණ්හං පටිහන්ති, තතො වාළමිගානි ච;

සිරීසපෙ ච මකසෙ, සිසිරෙ චාපි වුට්ඨියො.

„Sie wehrt Kälte und Hitze ab, ebenso wilde Tiere, kriechende Tiere, Mücken, den Frost des Winters und die Regengüsse.

‘‘තතො වාතාතපො ඝොරො, සඤ්ජාතො පටිහඤ්ඤති;

ලෙණත්ථඤ්ච සුඛත්ථඤ්ච, ඣායිතුඤ්ච විපස්සිතුං.

Zudem wird heftiger Wind und sengende Sonnenhitze durch sie abgehalten; sie dient als Zuflucht und zum Wohlbefinden, um zu meditieren und Einsicht zu entfalten.

‘‘විහාරදානං සඞ්ඝස්ස, අග්ගං බුද්ධෙන වණ්ණිතං;

තස්මා හි පණ්ඩිතො පොසො, සම්පස්සං අත්ථමත්තනො.

Die Gabe einer Wohnstätte an die Gemeinschaft (Sangha) wird vom Buddha als das Höchste gepriesen; darum sollte ein weiser Mann, der sein eigenes Wohl im Auge hat,

‘‘විහාරෙ කාරයෙ රම්මෙ, වාසයෙත්ථ බහුස්සුතෙ;

තෙසං අන්නඤ්ච පානඤ්ච, වත්ථසෙනාසනානි ච.

erfreuliche Wohnstätten errichten lassen und darin gelehrte [Mönche] wohnen lassen. Er sollte ihnen Speise und Trank, Kleidung und Lagerstätten spenden,

‘‘දදෙය්‍ය [Pg.94] උජුභූතෙසු, විප්පසන්නෙන චෙතසා;

තෙ තස්ස ධම්මං දෙසෙන්ති, සබ්බදුක්ඛාපනූදනං;

යං සො ධම්මං ඉධඤ්ඤාය, පරිනිබ්බාති අනාසවො’’ති. (චූළව. 295) –

mit reinem, vertrauensvollem Geist an jene abgeben, die aufrichtig wandeln. Diese werden ihm den Dhamma verkünden, der alles Leiden vertreibt. Indem er diesen Dhamma hier erkennt, erlischt er völlig (erlangt Parinibbāna), frei von allen Trieben.“

එවං ‘‘අයම්පි ආවාසෙ ආනිසංසො, අයම්පි ආවාසෙ ආනිසංසො’’ති බහුදෙව රත්තිං අතිරෙකතරං දියඩ්ඪයාමං ආවාසානිසංසකථං කථෙසි. තත්ථ ඉමා තාව ගාථාව සඞ්ගහං ආරුළ්හා, පකිණ්ණකධම්මදෙසනා පන සඞ්ගහං නාරොහති. සන්දස්සෙත්වාතිආදීනි වුත්තත්ථානෙව.

In dieser Weise hielt er einen gro%en Teil der Nacht hindurch, reichlich anderthalb Nachtwachen lang, die Lehrrede %ber den Segen der Wohnstatt: ‘Auch dies ist ein Segen beim Spenden einer Wohnstatt, auch dies ist ein Segen beim Spenden einer Wohnstatt’. Darunter wurden nun diese Verse in die Sammlung aufgenommen; die verstreute Lehrrede jedoch wurde nicht in die Sammlung aufgenommen. Die Ausdr%cke wie ‘sandassetvā’ (aufzeigend) haben genau die bereits erkl%rte Bedeutung.

අභික්කන්තාති අතික්කන්තා ද්වෙ යාමා ගතා. යස්ස දානි කාලං මඤ්ඤථාති යස්ස තුම්හෙ ගමනස්ස කාලං මඤ්ඤථ, ගමනකාලො තුම්හාකං, ගච්ඡථාති වුත්තං හොති. කස්මා පන භගවා තෙ උය්‍යොජෙසීති? අනුකම්පාය. සුඛුමාලා හි තෙ, තියාමරත්තිං නිසීදිත්වා වීතිනාමෙන්තානං සරීරෙ ආබාධො උප්පජ්ජෙය්‍ය. භික්ඛුසඞ්ඝොපි මහා, තස්ස ඨානනිසජ්ජානං ඔකාසො ලද්ධුං වට්ටතීති උභයානුකම්පාය උය්‍යොජෙසි.

‘Abhikkantā’ bedeutet: vergangen, zwei Nachtwachen sind vor%ber. ‘Yassa dāni kāla၁ ma%%athā’ bedeutet: wovon ihr nun meint, dass es an der Zeit f%r euren Aufbruch sei; es ist eure Abreisezeit, geht nun. Warum aber entlie% der Erhabene jene (Sakyer)? Aus Mitgef%hl. Denn sie sind zartbesaitet, und wenn sie alle drei Nachtwachen sitzend verbringen w%rden, k%nnte eine Erkrankung in ihrem K%rper entstehen. Auch die M%nchsgemeinde ist gro%, und es ist angemessen, dass sie eine Gelegenheit zum Stehen und Sitzen erh%lt. So entlie% er sie aus Mitgef%hl f%r beide Seiten.

විගතථිනමිද්ධොති තත්‍ර කිර භික්ඛූ යාමද්වයං ඨිතාපි නිසින්නාපි අචාලයිංසු, පච්ඡිමයාමෙ පන ආහාරො පරිණමති, තස්ස පරිණතත්තා භික්ඛුසඞ්ඝො විගතථිනමිද්ධො ජාතොති අකාරණමෙතං. බුද්ධානඤ්හි කථං සුණන්තස්ස කායිකචෙතසිකදරථා න හොන්ති, කායචිත්තලහුතාදයො උප්පජ්ජන්ති, තෙන තෙසං ද්වෙ යාමෙ ඨිතානම්පි නිසින්නානම්පි ධම්මං සුණන්තානං ථිනමිද්ධං විගතං, පච්ඡිමයාමෙපි සම්පත්තෙ තථා විගතමෙව ජාතං. තෙනාහ ‘‘විගතථිනමිද්ධො’’ති.

‘Vigatathinamiddho’ (frei von Starrheit und Tr%gheit): Es hei%t, dass sich dort die M%nche zwei Nachtwachen lang weder im Stehen noch im Sitzen r%hrten. In der letzten Nachtwache aber verdaut sich die Nahrung, und aufgrund dieser Verdauung sei die M%nchsgemeinde frei von Starrheit und Tr%gheit geworden – doch dies ist unbegr%ndet. Denn wer die Lehrrede der Buddhas h%rt, bei dem treten keine k%rperlichen und geistigen Ersch%pfungen auf, sondern es entstehen Leichtigkeit des K%rpers und des Geistes und %hnliches. Daher war bei ihnen, w%hrend sie zwei Nachtwachen lang stehend oder sitzend der Lehre lauschten, die Starrheit und Tr%gheit geschwunden, und auch als die letzte Nachtwache hereinbrach, blieb sie in gleicher Weise gewichen. Deshalb sagte er: ‘vigatathinamiddho’.

පිට්ඨි මෙ ආගිලායතීති කස්මා ආගිලායති? භගවතො හි ඡබ්බස්සානි මහාපධානං පදහන්තස්ස මහන්තං කායදුක්ඛං අහොසි, අථස්ස අපරභාගෙ මහල්ලකකාලෙ පිට්ඨිවාතො උප්පජ්ජීති. අකාරණං වා එතං. පහොති හි භගවා උප්පන්නං වෙදනං වික්ඛම්භෙත්වා එකම්පි ද්වෙපි සත්තාහානි එකපල්ලඞ්කෙන නිසීදිතුං. සන්ථාගාරසාලං පන චතූහි ඉරියාපථෙහි පරිභුඤ්ජිතුකාමො අහොසි. තත්ථ පාදධොවනට්ඨානතො යාව ධම්මාසනා අගමාසි, එත්තකෙ ඨානෙ ගමනං නිප්ඵන්නං. ධම්මාසනං පත්තං ථොකං ඨත්වා නිසීදි, එත්තකෙ ඨානෙ ඨානං නිප්ඵන්නං. ද්වෙයාමං ධම්මාසනෙ නිසීදි, එත්තකෙ ඨානෙ [Pg.95] නිසජ්ජා නිප්ඵන්නා. ඉදානි දක්ඛිණෙන පස්සෙන ථොකං නිපන්නෙ සයනං නිප්ඵජ්ජිස්සතීති එවං චතූහි ඉරියාපථෙහි පරිභුඤ්ජිතුකාමො අහොසි. උපාදින්නකසරීරඤ්ච නාම ‘‘නො ආගිලායතී’’ති න වත්තබ්බං, තස්මා චිරනිසජ්ජාය සඤ්ජාතං අප්පකම්පි ආගිලායනං ගහෙත්වා එවමාහ.

‘Mein R%cken schmerzt’: Warum schmerzt er? Dem Erhabenen widerfuhr n%mlich gro%es k%rperliches Leiden, als er sechs Jahre lang die gro%e Anstrengung (mahāpadhāna) aus%bte, und sp%ter, im Alter, traten bei ihm R%ckenschmerzen (piᙡᙡhivāto) auf. Oder aber dies ist unbegr%ndet. Denn der Erhabene ist durchaus f%hig, eine entstandene Empfindung zu unterdr%cken und ein oder zwei Wochen lang in einer einzigen Meditationshaltung sitzen zu bleiben. Er w%nschte jedoch, die Versammlungshalle mit allen vier K%rperhaltungen zu nutzen. Dabei begab er sich vom Ort der Fu%waschung bis zum Lehrthron; auf dieser Strecke wurde das Gehen vollzogen. Am Lehrthron angekommen, verweilte er kurz im Stehen und setzte sich dann; an diesem Ort wurde das Stehen vollzogen. Zwei Wachen lang sa% er auf dem Lehrthron; an diesem Ort wurde das Sitzen vollzogen. Er dachte: ‘Wenn ich mich nun ein wenig auf die rechte Seite lege, wird auch das Liegen vollzogen sein.’ In dieser Weise w%nschte er, die Halle mit den vier K%rperhaltungen zu nutzen. Zudem kann man von einem materiell ergriffenen K%rper nicht sagen, er schmerze %berhaupt nicht; deshalb bezog er sich auf das geringe Schmerzgef%hl, das durch das lange Sitzen entstanden war, und sprach so.

සඞ්ඝාටිං පඤ්ඤාපෙත්වාති සන්ථාගාරස්ස කිර එකපස්සෙ තෙ රාජානො පටසාණිං පරික්ඛිපාපෙත්වා කප්පියමඤ්චකං පඤ්ඤාපෙත්වා කප්පියපච්චත්ථරණෙන අත්ථරිත්වා උපරි සුවණ්ණතාරකගන්ධමාලාදිදාමපටිමණ්ඩිතං විතානං බන්ධිත්වා ගන්ධතෙලප්පදීපං ආරොපයිංසු, ‘‘අප්පෙව නාම සත්ථා ධම්මාසනතො වුට්ඨාය ථොකං විස්සමන්තො ඉධ නිපජ්ජෙය්‍ය, එවං නො ඉමං සන්ථාගාරං භගවතා චතූහි ඉරියාපථෙහි පරිභුත්තං දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය භවිස්සතී’’ති. සත්ථාපි තදෙව සන්ධාය තත්ථ සඞ්ඝාටිං පඤ්ඤාපෙත්වා නිපජ්ජි. උට්ඨානසඤ්ඤං මනසි කරිත්වාති ‘‘එත්තකං කාලං අතික්කමිත්වා වුට්ඨහිස්සාමී’’ති වුට්ඨානසඤ්ඤං චිත්තෙ ඨපෙත්වා, තඤ්ච ඛො අනිද්දායන්තොව ථෙරස්ස ධම්මකථං සුණමානො.

‘Sa၅ghāᙡi၁ pa%%āpetvā’ (nachdem er das Obergewand ausgebreitet hatte): Auf einer Seite der Versammlungshalle lie%en jene K%nige einen Vorhang spannen, ein passendes Bett aufstellen, es mit einer passenden Decke beziehen, dar%ber einen Baldachin aufh%ngen, der mit goldenen Sternen, Duftblumengirlanden und %hnlichem verziert war, und z%ndeten Duft%llampen an, in der Hoffnung: ‘Vielleicht erhebt sich der Meister vom Lehrthron, um sich ein wenig auszuruhen, und legt sich hier nieder; wenn diese Versammlungshalle auf diese Weise vom Erhabenen in allen vier K%rperhaltungen genutzt wird, wird uns dies f%r lange Zeit zum Heil und Segen gereichen.’ Auch der Meister legte sich, eben dies beabsichtigend, dort nieder, nachdem er sein Obergewand ausgebreitet hatte. ‘Uᙡᙡhānasa%%a၁ manasi karitvā’ (indem er die Vorstellung des Aufstehens im Sinn behielt) bedeutet: Er setzte sich den Gedanken ‘Wenn diese Zeit verstrichen ist, werde ich aufstehen’ im Geiste fest, und zwar ohne einzuschlafen, w%hrend er ehrerbietig der Lehrrede des Thera lauschte.

අවස්සුතපරියායන්ති අවස්සුතස්ස පරියායං, අවස්සුතස්ස කාරණන්ති අත්ථො. අධිමුච්චතීති කිලෙසාධිමුච්චනෙන අධිමුච්චති, ගිද්ධො හොති. බ්‍යාපජ්ජතීති බ්‍යාපාදවසෙන පූතිචිත්තො හොති. චක්ඛුතොති චක්ඛුභාවෙන. මාරොති කිලෙසමාරොපි දෙවපුත්තමාරොපි. ඔතාරන්ති විවරං. ආරම්මණන්ති පච්චයං. නළාගාරතිණාගාරං විය හි සවිසෙවනානි ආයතනානි, තිණුක්කා විය කිලෙසුප්පත්තිරහං ආරම්මණං, තිණුක්කාය ඨපිතඨපිතට්ඨානෙ අඞ්ගාරස්සුජ්ජලනං විය ආරම්මණෙ ආපාථමාගතෙ කිලෙසානං උප්පත්ති. තෙන වුත්තං ලභෙථ මාරො ඔතාරන්ති.

‘Avassutapariyāya၁’ bedeutet: die Weise des Begehrens (Befleckseins), das hei%t die Ursache des Befleckseins. ‘Adhimuccati’ bedeutet: Er gibt sich durch das Ergreifen der Befleckungen hin, er ist gierig. ‘Byāpajjatĩti’ bedeutet: Aufgrund von Bosheit ist sein Geist verdorben. ‘Cakkhuto’ bedeutet: durch das Auge (in seiner Eigenschaft als Auge). ‘Māro’ bezieht sich sowohl auf den Mara der Befleckungen (Kilesa-Māra) als auch auf den G%ttersohn Mara (Devaputta-Māra). ‘Otāra၁’ bedeutet eine Schwachstelle (%ffnung). ‘Āramma၁a၁’ bedeutet die Ursache (Bedingung). Denn wie eine Schilf- oder Grash%tte sind die Sinnesgrundlagen, die der Verf%hrung zug%nglich sind; wie eine Grasfackel ist das Sinnesobjekt, das zur Entstehung von Befleckungen f%hrt; und wie das Entz%nden des Hauses an jedem Ort, an den man die Grasfackel bringt, so ist das Entstehen der Befleckungen, wenn das Objekt in den Bereich der Sinne tritt. Deshalb wurde gesagt: ‘Mara findet eine Schwachstelle’.

සුක්කපක්ඛෙ බහලමත්තිකපිණ්ඩාවලෙපනං කූටාගාරං විය නිබ්බිසෙවනානි ආයතනානි, තිණුක්කා විය වුත්තපකාරාරම්මණං, තිණුක්කාය ඨපිතඨපිතට්ඨානෙ නිබ්බාපනං විය නිබ්බිසෙවනානං ආයතනානං ආරම්මණෙ ආපාථමාගතෙ කිලෙසපරිළාහස්ස අනුප්පත්ති. තෙන වුත්තං නෙව ලභෙථ මාරො ඔතාරන්ති.

Auf der hellen Seite (der heilsamen Seite): Wie ein mit einer dicken Lehmschicht verputztes Geb%ude mit spitzem Dach sind die unempf%nglichen Sinnesgrundlagen; wie eine Grasfackel ist das zuvor beschriebene Objekt; und wie das Verl%schen der Grasfackel an jedem Ort, an den sie gebracht wird, so ist das Nicht-Entstehen der Hitze der Befleckungen, wenn das Objekt in den Bereich der unempf%nglichen Sinnesgrundlagen tritt. Deshalb wurde gesagt: ‘Mara findet gewiss keine Schwachstelle’.

7. දුක්ඛධම්මසුත්තවණ්ණනා

7. Erkl%rung des Dukkhadhamma-Sutta

244. සත්තමෙ [Pg.96] දුක්ඛධම්මානන්ති දුක්ඛසම්භවධම්මානං. පඤ්චසු හි ඛන්ධෙසු සති ඡෙදනවධබන්ධනාදිභෙදං දුක්ඛං සම්භවති, තස්මා තෙ දුක්ඛසම්භවධම්මත්තා දුක්ඛධම්මාති වුච්චන්ති. තථා ඛො පනස්සාති තෙනාකාරෙනස්ස. යථාස්ස කාමෙ පස්සතොති යෙනාකාරෙනස්ස කාමෙ පස්සන්තස්ස. යථා චරන්තන්ති යෙනාකාරෙන චාරඤ්ච විහාරඤ්ච අනුබන්ධිත්වා චරන්තං. අඞ්ගාරකාසූපමා කාමා දිට්ඨා හොන්තීති පරියෙට්ඨිමූලකස්ස චෙව පටිසන්ධිමූලකස්ස ච දුක්ඛස්ස වසෙන අඞ්ගාරකාසු විය මහාපරිළාහාති දිට්ඨා හොන්ති. කාමෙ පරියෙසන්තානඤ්හි නාවාය මහාසමුද්දොගාහනඅජපථසඞ්කුපථපටිපජ්ජනඋභතොබ්‍යූළ්හසඞ්ගාමපක්ඛන්දනාදිවසෙන පරියෙට්ඨිමූලකම්පි, කාමෙ පරිභුඤ්ජන්තානං කාමපරිභොගචෙතනාය චතූසු අපායෙසු දින්නපටිසන්ධිමූලකම්පි මහාපරිළාහදුක්ඛං උප්පජ්ජති. එවමෙතස්ස දුවිධස්සාපි දුක්ඛස්ස වසෙන අඞ්ගාරකාසු විය මහාපරිළාහාති දිට්ඨා හොන්ති.

244. Im siebten (Sutta) bezieht sich ‘dukkhadhammāna၁’ auf jene Dinge, die die Quelle von Leiden sind. Wenn n%mlich die f%nf Aggregate vorhanden sind, entsteht Leiden wie das Durchtrennen von Gliedern, T%ten, Fesseln und %hnliches; daher werden sie, da sie die Ursache f%r das Entstehen von Leiden sind, ‘Leidensdinge’ (dukkhadhamma) genannt. ‘Tathā kho panassa’ bedeutet: in jener Weise f%r ihn. ‘Yathāssa kāme passato’ bedeutet: in welcher Weise f%r ihn, der die Sinnenl%ste betrachtet. ‘Yathā caranta၁’ bedeutet: in welcher Weise er wandelt, indem er dem Wandeln und Verweilen des Geistes folgt. ‘A၅gārakāsũpamā kāmā diᙡᙡhā honti’ (die Sinnenl%ste werden als einer Kohlenengrube gleich angesehen) bedeutet: Aufgrund des Leidens, das seine Wurzel im Suchen hat, und des Leidens, das seine Wurzel in der Wiedergeburt hat, werden sie wie eine Grube gl%hender Kohlen als gro%e Qualen angesehen. Denn jenen, die nach Sinnenl%sten suchen, entsteht das auf der Suche beruhende Leiden durch das Befahren des gro%en Ozeans mit Schiffen, das Begehen von Ziegenpfaden und steilen Pfaden, das St%rzen in die Schlacht auf beiden Seiten und %hnliches; und jenen, die die Sinnenl%ste genie%en, entsteht durch den Willen zum Sinnenhauch das auf der Wiedergeburt in den vier niederen Welten beruhende Leiden, das eine gro%e brennende Qual darstellt. Ebenso werden sie aufgrund dieses zweifachen Leidens wie eine Kohlenengrube als gro%e Qualen angesehen.

දායන්ති අටවිං. පුරතොපි කණ්ටකොති පුරිමපස්සෙ විජ්ඣිතුකාමො විය ආසන්නට්ඨානෙයෙව ඨිතකණ්ටකො. පච්ඡතොතිආදීසුපි එසෙව නයො. හෙට්ඨා පන පාදෙහි අක්කන්තට්ඨානස්ස සන්තිකෙ, න අක්කන්තට්ඨානෙයෙව. එවං සො කණ්ටකගබ්භං පවිට්ඨො විය භවෙය්‍ය. මා මං කණ්ටකොති මා මං කණ්ටකො විජ්ඣීති කණ්ටකවෙධං රක්ඛමානො.

‘Dāya၁’ bedeutet den Wald (das Dickicht). ‘Puratopi kaᙡᙡako’ (auch vorn ein Dorn) bezieht sich auf einen Dorn, der sich ganz in der N%he der Vorderseite befindet, gleichsam bereit zuzustechen. Auch bei Ausdr%cken wie ‘von hinten’ gilt genau dieselbe Methode. Unten befindet er sich jedoch nahe der Stelle, auf die die F%%e treten, und nicht direkt auf der Trittstelle selbst. So w%re jener Mann wie einer, der in ein dichtes Dornengestr%pp geraten ist. ‘Mā ma၁ kaᙡᙡako’ bedeutet: ‘Dass mich ja kein Dorn sticht’, indem er sich vor dem Stich eines Dorns h%tet.

දන්ධො, භික්ඛවෙ, සතුප්පාදොති සතියා උප්පාදොයෙව දන්ධො, උප්පන්නමත්තාය පන තාය කාචි කිලෙසා නිග්ගහිතාව හොන්ති, න සණ්ඨාතුං සක්කොන්ති. චක්ඛුද්වාරස්මිඤ්හි රාගාදීසු උප්පන්නෙසු දුතියජවනවාරෙන ‘‘කිලෙසා මෙ උප්පන්නා’’ති ඤත්වා තතියෙ ජවනවාරෙ සංවරජවනංයෙව ජවති. අනච්ඡරියඤ්චෙතං, යං විපස්සකො තතියජවනවාරෙ කිලෙසෙ නිග්ගණ්හෙය්‍ය. චක්ඛුද්වාරෙ පන ඉට්ඨාරම්මණෙ ආපාථගතෙ භවඞ්ගං ආවට්ටෙත්වා ආවජ්ජනාදීසු උප්පන්නෙසු වොට්ඨබ්බනානන්තරං සම්පත්තකිලෙසජවනවාරං නිවත්තෙත්වා කුසලමෙව උප්පාදෙති. ආරද්ධවිපස්සකානඤ්හි අයමානිසංසො භාවනාපටිසඞ්ඛානෙ පතිට්ඨිතභාවස්ස.

„Träge, o Mönche, ist das Entstehen der Achtsamkeit“ bedeutet, dass das Entstehen der Achtsamkeit selbst langsam ist. Wenn sie jedoch gerade entstanden ist, werden alle Befleckungen sogleich unterdrückt; sie vermögen nicht fortzubestehen. Denn wenn am Augentor Gier und andere Befleckungen entstehen, erkennt man beim zweiten Javana-Durchlauf: „In mir sind Befleckungen entstanden“, und beim dritten Javana-Durchlauf läuft nur das hemmende Javana ab. Es ist nicht verwunderlich, dass ein Einsicht-Praktizierender im dritten Javana-Durchlauf die Befleckungen unterdrückt. Wenn jedoch am Augentor ein erwünschtes Objekt in den Fokus tritt, das Lebenskontinuum unterbricht, die Ausrichtung etc. entstehen und unmittelbar nach der Bestimmung der anstehende Befleckungs-Javana-Durchlauf abgewendet und stattdessen nur heilsames Javana hervorgebracht wird, [so ist dies wahrlich erstaunlich]. Denn dies ist der Segen für jene, die die Einsichtspraxis begonnen haben, aufgrund ihrer gefestigten Natur in der Reflexion über die Entfaltung.

අභිහට්ඨුං [Pg.97] පවාරෙය්‍යුන්ති සුදින්නත්ථෙරස්ස විය රට්ඨපාලකුලපුත්තස්ස විය ච කායෙන වා සත්ත රතනානි අභිහරිත්වා වාචාය වා ‘‘අම්හාකං ධනතො යත්තකං ඉච්ඡසි, තත්තකං ගණ්හා’’ති වදන්තා පවාරෙය්‍යුං. අනුදහන්තීති සරීරෙ පලිවෙඨිතත්තා උණ්හපරිළාහං ජනෙත්වා අනුදහන්ති. සඤ්ජාතසෙදෙ වා සරීරෙ ලග්ගන්තා අනුසෙන්තීතිපි අත්ථො. යඤ්හි තං, භික්ඛවෙ, චිත්තන්ති ඉදං යස්මා චිත්තෙ අනාවට්ටන්තෙ පුග්ගලස්ස ආවට්ටනං නාම නත්ථි. එවරූපඤ්හි චිත්තං අනාවට්ටන්ති, තස්මා වුත්තං. ඉති ඉමස්මිං සුත්තෙ විපස්සනාබලමෙව දීපිතං.

„Sie mögen einladen, indem sie herbeitragen“ bedeutet: Wie beim ehrwürdigen Sudinna oder beim Edlen Raṭṭhapāla mögen sie einladen, indem sie entweder physisch die sieben Kostbarkeiten herbeitragen oder mit Worten sagen: „Nimm von unserem Vermögen so viel, wie du begehrst.“ „Sie brennen hinterher“ bedeutet: Weil sie den Körper umhüllen, erzeugen sie eine brennende Qual und brennen gleichsam hinterher. Es bedeutet auch, dass sie an dem schweißüberströmten Körper haften und darin verbleiben. „Was auch immer, ihr Mönche, dieser Geist ist“ – dies wurde gesagt, weil es kein Zurückfallen einer Person [zur Weltlichkeit] gibt, solange der Geist nicht zurückfällt. Ein solcher Geist fällt nicht zurück; daher wurde dies gesagt. So wird in diesem Lehrtext wahrlich die Kraft der Einsicht dargelegt.

8. කිංසුකොපමසුත්තවණ්ණනා

8. Erklärung des Kiṃsukopama-Suttas

245. අට්ඨමෙ දස්සනන්ති පඨමමග්ගස්සෙතං අධිවචනං. පඨමමග්ගො හි කිලෙසපහානකිච්චං සාධෙන්තො පඨමං නිබ්බානං පස්සති, තස්මා දස්සනන්ති වුච්චති. ගොත්‍රභුඤාණං පන කිඤ්චාපි මග්ගතො පඨමතරං පස්සති, පස්සිත්වා පන කත්තබ්බකිච්චස්ස කිලෙසපහානස්ස අභාවෙන න දස්සනන්ති වුච්චති. අපිච චත්තාරොපි මග්ගා දස්සනමෙව. කස්මා? සොතාපත්තිමග්ගක්ඛණෙ දස්සනං විසුජ්ඣති, ඵලක්ඛණෙ විසුද්ධං. සකදාගාමිඅනාගාමිඅරහත්තමග්ගක්ඛණෙ විසුජ්ඣති, ඵලක්ඛණෙ විසුද්ධන්ති එවං කථෙන්තානං භික්ඛූනං සුත්වා සො භික්ඛු ‘‘අහම්පි දස්සනං විසොධෙත්වා අරහත්තඵලෙ පතිට්ඨිතො දස්සනවිසුද්ධිකං නිබ්බානං සච්ඡිකත්වා විහරිස්සාමී’’ති තං භික්ඛුං උපසඞ්කමිත්වා එවං පුච්ඡි. සො ඵස්සායතනකම්මට්ඨානිකො ඡන්නං ඵස්සායතනානං වසෙන රූපාරූපධම්මෙ පරිග්ගහෙත්වා අරහත්තං පත්තො. එත්ථ හි පුරිමානි පඤ්ච ආයතනානි රූපං, මනායතනං අරූපං. ඉති සො අත්තනා අධිගතමග්ගමෙව කථෙසි.

245. Im achten [Sutta] ist „Sehen“ eine Bezeichnung für den ersten Pfad. Denn der erste Pfad sieht das Nibbāna als Erster, während er die Aufgabe der Überwindung der Befleckungen erfüllt; daher wird er „Sehen“ genannt. Das Gotrabhū-Wissen sieht zwar noch vor dem Pfad, aber da nach dem Sehen die zu vollbringende Aufgabe – die Überwindung der Befleckungen – fehlt, wird es nicht als „Sehen“ bezeichnet. Überdies sind alle vier Pfade in der Tat Sehen. Warum? Im Moment des Stromeintritts-Pfades wird das Sehen gereinigt, im Moment der Frucht ist es rein. Im Moment des Einmalwiederkehr-, Nichtwiederkehr- und Arhatschafts-Pfades wird es gereinigt, im Moment der Frucht ist es rein. Als jener Mönch dies von den so sprechenden Mönchen hörte, dachte er: „Auch ich werde, nachdem ich das Sehen gereinigt habe, in der Frucht der Arhatschaft gefestigt sein und im durch die Reinheit des Sehens gereinigten Nibbāna verweilen, indem ich es verwirkliche.“ Er ging zu jenem Mönch und fragte ihn auf diese Weise. Jener [befragte] Mönch, dessen Meditationsobjekt die Sinnesmedien des Kontakts waren, erlangte die Arhatschaft, indem er körperliche und geistige Phänomene mittels der sechs Sinnesmedien des Kontakts erfasste. Hierbei sind die ersten fünf Medien Materie und das Geistesmedium ist das Geistige. So legte er genau den Pfad dar, den er selbst erreicht hatte.

අසන්තුට්ඨොති පදෙසසඞ්ඛාරෙසු ඨත්වා කථිතත්තා අසන්තුට්ඨො. එවං කිරස්ස අහොසි – ‘‘අයං පදෙසසඞ්ඛාරෙසු ඨත්වා කථෙසි. සක්කා නු ඛො පදෙසසඞ්ඛාරෙසු ඨත්වා දස්සනවිසුද්ධිකං නිබ්බානං පාපුණිතු’’න්ති? තතො නං පුච්ඡි – ‘‘ආවුසො, ත්වංයෙව නු ඛො ඉදං දස්සනවිසුද්ධිකං නිබ්බානං ජානාසි, උදාහු අඤ්ඤෙපි ජානන්තා අත්ථී’’ති. අත්ථාවුසො, අසුකවිහාරෙ අසුකත්ථෙරො නාමාති. සො තම්පි උපසඞ්කමිත්වා පුච්ඡි. එතෙනුපායෙන අඤ්ඤම්පි අඤ්ඤම්පීති.

„Unbefriedigt“ bedeutet unbefriedigt, weil er sprach, indem er sich auf begrenzte Gestaltungen stützte. So dachte er wohl: „Dieser hat gesprochen, indem er sich auf begrenzte Gestaltungen stützte. Ist es wohl möglich, das durch die Reinheit des Sehens gereinigte Nibbāna zu erreichen, indem man sich auf begrenzte Gestaltungen stützt?“ Daraufhin fragte er ihn: „Freund, weißt nur du allein um dieses durch die Reinheit des Sehens gereinigte Nibbāna, oder gibt es noch andere, die darum wissen?“ – „Es gibt sie, Freund; im Kloster soundso lebt der ältere Mönch namens soundso.“ Er ging auch zu diesem und fragte ihn. Auf diese Weise fragte er einen nach dem anderen.

එත්ථ [Pg.98] ච දුතියො පඤ්චක්ඛන්ධකම්මට්ඨානිකො රූපක්ඛන්ධවසෙන රූපං, සෙසක්ඛන්ධවසෙන නාමන්ති නාමරූපං වවත්ථපෙත්වා අනුක්කමෙන අරහත්තං පත්තො. තස්මා සොපි අත්තනා අධිගතමග්ගමෙව කථෙසි. අයං පන ‘‘ඉමෙසං අඤ්ඤමඤ්ඤං න සමෙති, පඨමෙන සප්පදෙසසඞ්ඛාරෙසු ඨත්වාව කථිතං, ඉමිනා නිප්පදෙසෙසූ’’ති අසන්තුට්ඨො හුත්වා තථෙව තං පුච්ඡිත්වා පක්කාමි.

Und hierbei hatte der zweite [Mönch] die fünf Daseinsgruppen als Meditationsobjekt; er bestimmte Materie durch die Gruppe der Materie und das Geistige durch die übrigen Gruppen und erlangte so schrittweise die Arhatschaft. Daher legte auch er genau den Pfad dar, den er selbst erreicht hatte. Dieser [fragende Mönch] jedoch war unbefriedigt und dachte: „Ihre Worte stimmen nicht überein. Der erste sprach, indem er sich auf begrenzte Gestaltungen stützte, dieser hier aber auf unbegrenzte.“ Er fragte ihn in gleicher Weise und ging weg.

තතියො මහාභූතකම්මට්ඨානිකො චත්තාරි මහාභූතානි සඞ්ඛෙපතො ච විත්ථාරතො ච පරිග්ගහෙත්වා අරහත්තං පත්තො, තස්මා අයම්පි අත්තනා අධිගතමග්ගමෙව කථෙසි. අයං පන ‘‘ඉමෙසං අඤ්ඤමඤ්ඤං න සමෙති, පඨමෙන සප්පදෙසසඞ්ඛාරෙසු ඨත්වා කථිතං, දුතියෙන නිප්පදෙසෙසු, තතියෙන අතිසප්පදෙසෙසූ’’ති අසන්තුට්ඨො හුත්වා තථෙව තං පුච්ඡිත්වා පක්කාමි.

Der dritte [Mönch] hatte die Hauptelemente als Meditationsobjekt; er erfasste die vier Hauptelemente in Kürze und ausführlich und erlangte so die Arhatschaft. Daher legte auch er genau den Pfad dar, den er selbst erreicht hatte. Dieser [fragende Mönch] jedoch dachte: „Ihre Worte stimmen nicht überein. Der erste sprach, indem er sich auf begrenzte Gestaltungen verweilte, der zweite auf unbegrenzte, der dritte auf äußerst begrenzte [Gestaltungen].“ Er war unbefriedigt, fragte ihn in gleicher Weise und ging weg.

චතුත්ථො තෙභූමකකම්මට්ඨානිකො. තස්ස කිර සමප්පවත්තා ධාතුයො අහෙසුං, කල්ලසරීරං බලපත්තං, කම්මට්ඨානානිපිස්ස සබ්බානෙව සප්පායානි, අතීතා වා සඞ්ඛාරා හොන්තු අනාගතා වා පච්චුප්පන්නා වා කාමාවචරා වා රූපාවචරා වා අරූපාවචරා වා, සබ්බෙපි සප්පායාව. අසප්පායකම්මට්ඨානං නාම නත්ථි. කාලෙසුපි පුරෙභත්තං වා හොතු පච්ඡාභත්තං වා පඨමයාමාදයො වා, අසප්පායො කාලො නාම නත්ථි. යථා නාම චාරිභූමිං ඔතිණ්ණො මහාහත්ථී හත්ථෙන ගහෙතබ්බං හත්ථෙනෙව ලුඤ්චිත්වා ගණ්හාති, පාදෙහි පහරිත්වා ගහෙතබ්බං පාදෙහි පහරිත්වා ගණ්හාති, එවමෙව සකලෙ තෙභූමකධම්මෙ කලාපග්ගාහෙන ගහෙත්වා සම්මසන්තො අරහත්තං පත්තො, තස්මා එසොපි අත්තනා අධිගතමග්ගමෙව කථෙසි. අයං පන ‘‘ඉමෙසං අඤ්ඤමඤ්ඤං න සමෙති. පඨමෙන සප්පදෙසසඞ්ඛාරෙසු ඨත්වා කථිතං, දුතියෙන නිප්පදෙසෙසු, පුන තතියෙන සප්පදෙසෙසු, චතුත්ථෙන නිප්පදෙසෙසුයෙවා’’ති අසන්තුට්ඨො හුත්වා තං පුච්ඡි – ‘‘කිං නු ඛො, ආවුසො, ඉදං දස්සනවිසුද්ධිකං නිබ්බානං තුම්හෙහි අත්තනොව ධම්මතාය ඤාතං, උදාහු කෙනචි වො අක්ඛාත’’න්ති? ආවුසො, මයං කිං ජානාම? අත්ථි පන සදෙවකෙ ලොකෙ සම්මාසම්බුද්ධො, තං නිස්සායෙතං අම්හෙහි ඤාතන්ති. සො චින්තෙසි – ‘‘ඉමෙ භික්ඛූ මය්හං අජ්ඣාසයං ගහෙත්වා කථෙතුං න සක්කොන්ති, අහං සබ්බඤ්ඤුබුද්ධමෙව පුච්ඡිත්වා නික්කඞ්ඛො භවිස්සාමී’’ති යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි.

Der vierte [Mönch] hatte die Gestaltungen der drei Daseinsebenen als Meditationsobjekt. Bei ihm waren, so heißt es, die Elemente im Gleichgewicht, sein Körper war gesund und kräftig, und alle seine Meditationsobjekte waren ihm zuträglich. Seien es vergangene Gestaltungen, zukünftige oder gegenwärtige, sinnesweltliche, feinstoffliche oder immaterielle – alle waren ihm zuträglich. Ein unzuträgliches Meditationsobjekt gab es für ihn nicht. Auch unter den Zeiten, sei es vor dem Essen, nach dem Essen oder in der ersten Nachtwache usw. – eine unzuträgliche Zeit gab es für ihn nicht. Gleichwie ein mächtiger Elefant, der sein Weidegebiet betreten hat, das, was mit dem Rüssel zu greifen ist, mit dem Rüssel ausreißt und nimmt, und das, was durch Treten mit den Füßen zu nehmen ist, mit den Füßen tritt und nimmt; ebenso erlangte dieser, indem er alle Phänomene der drei Daseinsebenen durch zusammenfassendes Erfassen ergriff und untersuchte, die Arhatschaft. Daher legte auch er genau den Pfad dar, den er selbst erreicht hatte. Dieser [fragende Mönch] jedoch war unbefriedigt, da er dachte: „Ihre Worte stimmen nicht überein. Der erste sprach, indem er auf begrenzten Gestaltungen verweilte, der zweite auf unbegrenzten, der dritte wiederum auf begrenzten, der vierte nur auf unbegrenzten.“ So fragte er ihn: „Wie ist es, Freund? Habt ihr dieses durch die Reinheit des Sehens gereinigte Nibbāna aus eigener Natur erkannt, oder hat es euch jemand verkündet?“ – „Freund, was wissen wir schon? Es gibt jedoch in der Welt samt ihren Göttern einen vollkommen Erleuchteten; im Vertrauen auf ihn haben wir dies erkannt.“ Er dachte: „Diese Mönche sind nicht in der Lage, gemäß meiner Neigung zu sprechen. Ich will den vollkommen Erleuchteten selbst fragen, um frei von Zweifel zu werden.“ Und er begab sich dorthin, wo sich der Erhabene befand.

භගවා [Pg.99] තස්ස වචනං සුත්වා ‘‘යෙහි තෙ පඤ්හො කථිතො, තෙ චත්තාරොපි ඛීණාසවා, සුකථිතං තෙහි, ත්වං පන අත්තනො අන්ධබාලතාය තං න සල්ලක්ඛෙසී’’ති න එවං විහෙසෙසි. කාරකභාවං පනස්ස ඤත්වා ‘‘අත්ථගවෙසකො එස, ධම්මදෙසනාය එව නං බුජ්ඣාපෙස්සාමී’’ති කිංසුකොපමං ආහරි. තත්ථ භූතං වත්ථුං කත්වා එවමත්ථො විභාවෙතබ්බො – එකස්මිං කිර මහානගරෙ එකො සබ්බගන්ථධරො බ්‍රාහ්මණවෙජ්ජො පණ්ඩිතො පටිවසති. අථෙකො නගරස්ස පාචීනද්වාරගාමවාසී පණ්ඩුරොගපුරිසො තස්ස සන්තිකං ආගන්ත්වා තං වන්දිත්වා අට්ඨාසි. වෙජ්ජපණ්ඩිතො තෙන සද්ධිං සම්මොදිත්වා ‘‘කෙනත්ථෙන ආගතොසි භද්‍රමුඛා’’ති, පුච්ඡි. රොගෙනම්හි, අය්‍ය, උපද්දුතො, භෙසජ්ජං මෙ කථෙහීති. තෙන හි, භො, ගච්ඡ, කිංසුකරුක්ඛං ඡින්දිත්වා, සොසෙත්වා ඣාපෙත්වා, තස්ස ඛාරොදකං ගහෙත්වා ඉමිනා චිමිනා ච භෙසජ්ජෙන යොජෙත්වා, අරිට්ඨං කත්වා පිව, තෙන තෙ ඵාසුකං භවිස්සතීති. සො තථා කත්වා නිරොගො බලවා පාසාදිකො ජාතො.

Als der Erhabene seine Worte gehört hatte, bedrängte er ihn nicht mit den Worten: „Jene vier, von denen dir die Frage beantwortet wurde, sind allesamt Triebversiegte. Sie haben es gut dargelegt; du aber hast es aufgrund deiner eigenen großen Torheit nicht verstanden.“ Da er jedoch seine Eigenschaft als ein praktizierender [Mönch] erkannte und dachte: „Er sucht nach dem Sinn; ich werde ihn wahrlich durch eine Lehrunterweisung zur Einsicht bringen“, brachte er das Gleichnis vom Kiṃsuka-Baum vor. Darin ist die Bedeutung, indem man eine tatsächliche Begebenheit zur Grundlage macht, wie folgt zu erklären: Es lebte einst, so heißt es, in einer großen Stadt ein gelehrter Brahmanen-Arzt, der alle medizinischen Schriften beherrschte. Da kam ein Mann, der in einem Dorf vor dem Osttor der Stadt wohnte und an Gelbsucht litt, zu ihm, verneigte sich vor ihm und blieb stehen. Der weise Arzt tauschte freundliche Worte mit ihm aus und fragte: „Aus welchem Grund bist du gekommen, mein Lieber?“ – „Herr, ich bin von einer Krankheit geplagt, bitte nenne mir ein Heilmittel.“ – „Nun gut, mein Lieber, geh hin, fälle einen Kiṃsuka-Baum, trockne ihn, verbrenne ihn, nimm die Aschelauge davon, mische sie mit dieser und jener Medizin, stelle ein Heilelixier her und trinke es; dadurch wird deine Genesung eintreten.“ Er tat dies und wurde gesund, kräftig und von gutem, anmutigem Aussehen.

අථඤ්ඤො දක්ඛිණද්වාරගාමවාසී පුරිසො තෙනෙව රොගෙන ආතුරො ‘‘අසුකො කිර භෙසජ්ජං කත්වා අරොගො ජාතො’’ති සුත්වා තං උපසඞ්කමිත්වා පුච්ඡි – ‘‘කෙන තෙ, සම්ම, ඵාසුකං ජාත’’න්ති. කිංසුකාරිට්ඨෙන නාම, ගච්ඡ ත්වම්පි කරොහීති. සොපි තථා කත්වා තාදිසොව ජාතො.

Da hörte ein anderer Mann, der in einem Dorf vor dem Südtor wohnte und an derselben Krankheit litt: „Der und der hat sich, wie man hört, behandeln lassen und ist gesund geworden.“ Er suchte jenen [ersten Mann] auf und fragte ihn: „Mein Freund, wodurch bist du genesen?“ – „Durch das sogenannte Kiṃsuka-Elixier; geh hin und mache es ebenso.“ Auch jener tat so und wurde ebenso gesund.

අථඤ්ඤො පච්ඡිමද්වාරගාමවාසී…පෙ… උත්තරද්වාරගාමවාසී පුරිසො තෙනෙව රොගෙන ආතුරො ‘‘අසුකො කිර භෙසජ්ජං කත්වා අරොගො ජාතො’’ති තං උපසඞ්කමිත්වා පුච්ඡි ‘‘කෙන තෙ, සම්ම, ඵාසුකං ජාත’’න්ති? කිංසුකාරිට්ඨෙන නාම, ගච්ඡ ත්වම්පි කරොහීති. සොපි තථා කත්වා තාදිසොව ජාතො.

Da hörte ein anderer Mann, der in einem Dorf vor dem Westtor wohnte … [und ebenso] ein Mann, der in einem Dorf vor dem Nordtor wohnte und an derselben Krankheit litt: „Der und der hat sich, wie man hört, behandeln lassen und ist gesund geworden.“ Er suchte jenen auf und fragte ihn: „Mein Freund, wodurch bist du genesen?“ – „Durch das sogenannte Kiṃsuka-Elixier; geh hin und mache es ebenso.“ Auch jener tat so und wurde ebenso gesund.

අථඤ්ඤො පච්චන්තවාසී අදිට්ඨපුබ්බකිංසුකො එකො පුරිසො තෙනෙව රොගෙන ආතුරො චිරං තානි තානි භෙසජ්ජානි කත්වා රොගෙ අවූපසමමානෙ ‘‘අසුකො කිර නගරස්ස පාචීනද්වාරගාමවාසී පුරිසො භෙසජ්ජං කත්වා අරොගො ජාතො’’ති සුත්වා ‘‘ගච්ඡාමහම්පි, තෙන කතභෙසජ්ජං කරිස්සාමී’’ති දණ්ඩමොලුබ්භ අනුපුබ්බෙන තස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා, ‘‘කෙන තෙ, සම්ම, ඵාසුකං ජාත’’න්ති පුච්ඡි. කිංසුකාරිට්ඨෙන සම්මාති. කීදිසො [Pg.100] පන සො කිංසුකොති. ඣාපිතගාමෙ ඨිතඣාමථූණො වියාති. ඉති සො පුරිසො අත්තනා දිට්ඨාකාරෙනව කිංසුකං ආචික්ඛි. තෙන හි දිට්ඨකාලෙ කිංසුකො පතිතපත්තො ඛාණුකකාලෙ දිට්ඨත්තා තාදිසොව හොති.

Daraufhin hörte ein anderer Mann, der in einem Grenzgebiet wohnte und noch nie einen Kiṃsuka-Baum gesehen hatte, während er an derselben Krankheit litt und seine Krankheit nach langer Anwendung verschiedenster Heilmittel nicht nachließ: „Der und der Mann, der in einem Dorf vor dem Osttor der Stadt wohnt, hat sich, wie man hört, behandeln lassen und ist gesund geworden.“ Er dachte: „Ich will auch hingehen und mich mit der von ihm angewandten Medizin behandeln lassen.“ Er stützte sich auf einen Stock, ging allmählich zu jenem hin und fragte ihn: „Mein Freund, wodurch bist du genesen?“ – „Durch das Kiṃsuka-Elixier, mein Freund.“ – „Wie sieht denn dieser Kiṃsuka-Baum aus?“ – „Er ist wie ein verkohlter Pfosten, der in einem abgebrannten Dorf steht.“ So beschrieb jener Mann den Kiṃsuka-Baum in der Weise, wie er ihn selbst gesehen hatte. Denn zu der Zeit, als er ihn sah, hatte der Kiṃsuka-Baum seine Blätter abgeworfen, und da er ihn zur Zeit des bloßen Stammes gesehen hatte, sah er tatsächlich so aus.

සො පන පුරිසො සුතමඞ්ගලිකත්තා ‘‘අයං ‘ඣාපිතගාමෙ ඣාමථූණො වියා’ති ආහ, අමඞ්ගලමෙතං. එතස්මිඤ්හි මෙ භෙසජ්ජෙ කතෙපි රොගො න වූපසමිස්සතී’’ති තස්ස වෙය්‍යාකරණෙන අසන්තුට්ඨො තං පුච්ඡි – ‘‘කිං නු ඛො, භො, ත්වඤ්ඤෙව කිංසුකං ජානාසි, උදාහු අඤ්ඤොපි අත්ථී’’ති. අත්ථි, භො, දක්ඛිණද්වාරගාමෙ අසුකො නාමාති. සො තං උපසඞ්කමිත්වා පුච්ඡි, ස්වාස්ස පුප්ඵිතකාලෙ දිට්ඨත්තා අත්තනො දස්සනානුරූපෙන ‘‘ලොහිතකො කිංසුකො’’ති ආහ. සො ‘‘අයං පුරිමෙන විරුද්ධං ආහ, කාළකො ලොහිතකතො සුවිදූරදූරෙ’’ති තස්සපි වෙය්‍යාකරණෙන අසන්තුට්ඨො ‘‘අත්ථි පන, භො, අඤ්ඤොපි කොචි කිංසුකදස්සාවී, යෙන කිංසුකො දිට්ඨපුබ්බො’’ති? පුච්ඡිත්වා, ‘‘අත්ථි පච්ඡිමද්වාරගාමෙ අසුකො නාමා’’ති වුත්තෙ තම්පි උපසඞ්කමිත්වා පුච්ඡි. ස්වාස්ස ඵලිතකාලෙ දිට්ඨත්තා අත්තනො දස්සනානුරූපෙන ‘‘ඔචිරකජාතො ආදින්නසිපාටිකො’’ති ආහ. ඵලිතකාලස්මිඤ්හි කිංසුකො ඔලම්බමානචීරකො විය අධොමුඛං කත්වා ගහිතඅසිකොසො විය ච සිරීසරුක්ඛො විය ච ලම්බමානඵලො හොති. සො ‘‘අයං පුරිමෙහි විරුද්ධං ආහ, න සක්කා ඉමස්ස වචනං ගහෙතු’’න්ති තස්සපි වෙය්‍යාකරණෙන අසන්තුට්ඨො ‘‘අත්ථි පන, භො, අඤ්ඤොපි කොචි කිංසුකදස්සාවී, යෙන කිංසුකො දිට්ඨපුබ්බො’’ති? පුච්ඡිත්වා, ‘‘අත්ථි උත්තරද්වාරගාමෙ අසුකො නාමා’’ති වුත්තෙ තම්පි උපසඞ්කමිත්වා පුච්ඡි. සො අස්ස සඤ්ඡන්නපත්තකාලෙ දිට්ඨත්තා අත්තනො දස්සනානුරූපෙන ‘‘බහලපත්තපලාසො සන්දච්ඡායො’’ති ආහ. සන්දච්ඡායො නාම සංසන්දිත්වා ඨිතච්ඡායො.

Jener Mann jedoch, der auf Omen aus Gehörtem achtete, dachte: „Dieser Mann sagte: ‚Er ist wie ein verkohlter Pfosten in einem abgebrannten Dorf.‘ Das verheißt Unheil. Selbst wenn ich diese Medizin anwende, wird meine Krankheit gewiss nicht heilen.“ Unzufrieden mit dessen Erklärung fragte er ihn: „Mein Lieber, bist du der Einzige, der den Kiṃsuka-Baum kennt, oder gibt es noch jemanden?“ – „Es gibt jemanden, mein Lieber, einen namens Soundso im Dorf vor dem Südtor.“ Er suchte ihn auf und fragte ihn. Da jener ihn zur Blütezeit gesehen hatte, sagte er gemäß seiner eigenen Wahrnehmung: „Der Kiṃsuka-Baum ist blutrot.“ Er dachte: „Dieser sagt das Gegenteil des Ersten; ein schwarzer Pfosten und etwas Rotes liegen doch sehr weit auseinander.“ Unzufrieden auch mit seiner Erklärung fragte er: „Gibt es denn, mein Lieber, noch einen anderen, der den Kiṃsuka-Baum gesehen hat, dem er früher begegnet ist?“ Als ihm gesagt wurde: „Es gibt einen namens Soundso im Dorf vor dem Westtor“, suchte er auch diesen auf und fragte ihn. Da jener ihn zur Fruchtzeit gesehen hatte, sagte er gemäß seiner eigenen Wahrnehmung: „Er hängt voller herabhängender Streifen und hat junge Schoten.“ Denn zur Fruchtzeit trägt der Kiṃsuka-Baum herabhängende Früchte, ähnlich wie herabhängende Stoffstreifen oder wie eine nach unten gehaltene Schwertscheide oder wie ein Sirīsa-Baum. Er dachte: „Dieser sagt das Gegenteil der Vorherigen; man kann seinen Worten keinen Glauben schenken.“ Unzufrieden auch mit seiner Erklärung frages er: „Gibt es denn, mein Lieber, noch einen anderen, der den Kiṃsuka-Baum gesehen hat, dem er früher begegnet ist?“ Als ihm gesagt wurde: „Es gibt einen namens Soundso im Dorf vor dem Nordtor“, suchte er auch diesen auf und fragte ihn. Da jener ihn zur Zeit des dichten Laubes gesehen hatte, sagte er gemäß seiner eigenen Wahrnehmung: „Er hat ein dichtes Blätterkleid und spendet tiefen Schatten.“ ‚Spendet tiefen Schatten‘ bedeutet, dass er einen dichten, zusammenhängenden Schatten wirft.

සො ‘‘අයම්පි පුරිමෙහි විරුද්ධං ආහ, න සක්කා ඉමස්ස වචනං ගහෙතු’’න්ති තස්සපි වෙය්‍යාකරණෙන අසන්තුට්ඨො තං ආහ, ‘‘කිං නු ඛො, භො, තුම්හෙ අත්තනොව ධම්මතාය කිංසුකං ජානාථ, උදාහු කෙනචි වො අක්ඛාතො’’ති? කිං, භො, මයං ජානාම? අත්ථි පන මහානගරස්ස මජ්ඣෙ [Pg.101] අම්හාකං ආචරියො වෙජ්ජපණ්ඩිතො, තං නිස්සාය අම්හෙහි ඤාතන්ති. ‘‘තෙන හි අහම්පි ආචරියමෙව උපසඞ්කමිත්වා නික්කඞ්ඛො භවිස්සාමී’’ති තස්ස සන්තිකං උපසඞ්කමිත්වා තං වන්දිත්වා අට්ඨාසි. වෙජ්ජපණ්ඩිතො තෙන සද්ධිං සම්මොදිත්වා, ‘‘කෙනත්ථෙන ආගතොසි භද්‍රමුඛා’’ති පුච්ඡි. රොගෙනම්හි, අය්‍ය, උපද්දුතො, භෙසජ්ජං මෙ කථෙථාති. තෙන හි, භො, ගච්ඡ, කිංසුකරුක්ඛං ඡින්දිත්වා සොසෙත්වා ඣාපෙත්වා තස්ස ඛාරොදකං ගහෙත්වා ඉමිනා චිමිනා ච භෙසජ්ජෙන යොජෙත්වා අරිට්ඨං කත්වා පිව, එතෙන තෙ ඵාසුකං භවිස්සතීති. සො තථා කත්වා නිරොගො බලවා පාසාදිකො ජාතො.

Er dachte: „Auch dieser sagt das Gegenteil der Vorherigen; man kann seinen Worten keinen Glauben schenken.“ Unzufrieden auch mit seiner Erklärung sagte er zu ihm: „Sagt mal, meine Lieben, kennt ihr den Kiṃsuka-Baum aus eigenem Wissen, oder hat ihn euch jemand beschrieben?“ – „Wie sollten wir das nicht wissen, mein Lieber? Mitten in der großen Stadt lebt jedoch unser Lehrer, ein weiser Arzt; von ihm haben wir es erfahren.“ – „Wenn dem so ist, werde auch ich den Lehrer aufsuchen, um frei von Zweifeln zu werden.“ Er ging zu ihm, verneigte sich vor ihm und blieb stehen. Der weise Arzt tauschte freundliche Worte mit ihm aus und fragte: „Aus welchem Grund bist du gekommen, mein Lieber?“ – „Herr, ich bin von einer Krankheit geplagt, bitte nennt mir ein Heilmittel.“ – „Nun gut, mein Lieber, geh hin, fälle einen Kiṃsuka-Baum, trockne ihn, verbrenne ihn, nimm die Aschelauge davon, mische sie mit dieser und jener Medizin, bereite ein Heilelixier und trinke es; dadurch wird deine Genesung eintreten.“ Er tat dies und wurde gesund, kräftig und von gutem, anmutigem Aussehen.

තත්ථ මහානගරං විය නිබ්බානනගරං දට්ඨබ්බං. වෙජ්ජපණ්ඩිතො විය සම්මාසම්බුද්ධො. වුත්තම්පි චෙ තං ‘‘භිසක්කො සල්ලකත්තොති ඛො, සුනක්ඛත්ත, තථාගතස්සෙතං අධිවචනං අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්සා’’ති (ම. නි. 3.65) චතූසු ද්වාරගාමෙසු චත්තාරො වෙජ්ජන්තෙවාසිකා විය චත්තාරො දස්සනවිසුද්ධිපත්තා ඛීණාසවා. පච්චන්තවාසී පඨමපුරිසො විය පඤ්හපුච්ඡකො භික්ඛු. පච්චන්තවාසිනො චතුන්නං වෙජ්ජන්තෙවාසිකානං කථාය අසන්තුට්ඨස්ස ආචරියමෙව උපසඞ්කමිත්වා පුච්ඡනකාලො විය ඉමස්ස භික්ඛුනො චතුන්නං දස්සනවිසුද්ධිපත්තානං ඛීණාසවානං කථාය අසන්තුට්ඨස්ස සත්ථාරං උපසඞ්කමිත්වා පුච්ඡනකාලො.

Hierbei ist die Stadt des Nirvāṇa wie die große Königsstadt anzusehen. Der vollkommen Erleuchtete ist wie der weise Arzt anzusehen. Denn dies wurde auch gesagt: „‚Arzt und Wundarzt‘, o Sunakkhatta, dies ist eine Bezeichnung für den Tathāgata, den Heiligen, den vollkommen Erleuchteten.“ Wie die vier Schüler des Arztes an den vier Toren der Stadt, so sind die vier Triebeversiegten anzusehen, die die Reinheit der Schau erlangt haben. Wie der erste Mann aus dem waldreichen Grenzgebiet, so ist der die Frage stellende Mönch anzusehen. Und wie der Zeitpunkt, an dem jener Grenzlandbewohner, unzufrieden mit den Worten der vier Schüler des Arztes, sich an den hochverehrten Meister selbst wendet, um ihn zu fragen, so ist der Zeitpunkt anzusehen, an dem dieser Mönch, unzufrieden mit den Worten der vier Triebeversiegten, welche die Reinheit der Schau erlangt haben, sich an den Meister, den vollkommen erleuchteten Buddha, wendet, um ihn zu fragen.

යථා යථා අධිමුත්තානන්ති යෙන යෙනාකාරෙන අධිමුත්තානං. දස්සනං සුවිසුද්ධන්ති නිබ්බානදස්සනං සුට්ඨු විසුද්ධං. තථා තථා ඛො තෙහි සප්පුරිසෙහි බ්‍යාකතන්ති තෙන තෙනෙවාකාරෙන තුය්හං තෙහි සප්පුරිසෙහි කථිතං. යථා හි ‘‘කාළකො කිංසුකො’’ති කථෙන්තො න අඤ්ඤං කථෙසි, අත්තනා දිට්ඨනයෙන කිංසුකමෙව කථෙසි, එවමෙව ඡඵස්සායතනානං වසෙන දස්සනවිසුද්ධිපත්තඛීණාසවොපි ඉමං පඤ්හං කථෙන්තො න අඤ්ඤං කථෙසි, අත්තනා අධිගතමග්ගෙන දස්සනවිසුද්ධිකං නිබ්බානමෙව කථෙසි.

„Je nachdem, wie sie geneigt sind“ bedeutet: in welcher Weise auch immer sie durch Einsicht geneigt sind. „Die Schau ist vollkommen rein“ bedeutet: Die Schau des Nirvāṇa durch den edlen Pfad ist hervorragend gereinigt aufgrund der Vollendung des Durchdringens, des Verwirklichens und des Entfaltens. „In genau jener Weise wurde es von jenen edlen Menschen erklärt“ bedeutet: in genau jener Weise ihrer eigenen Betrachtung wurde es dir von jenen edlen Menschen dargelegt. Denn wie einer, der beschreibt: „Der Kiṃsuka-Baum ist schwarz (kahl wie Holz)“, nichts anderes darlegt, sondern eben den Kiṃsuka-Baum gemäß der Weise beschreibt, wie er ihn selbst gesehen hat, ebenso hat auch der Triebeversiegte, der die Reinheit der Schau mittels der sechs Sinnesbereiche erlangt hat, bei der Beantwortung dieser Frage nichts anderes dargelegt, sondern eben das Nirvāṇa, das die Reinheit der Schau darstellt, vermittels des von ihm selbst begangenen Pfades der Meditation über die sechs Sinnesbereiche dargelegt.

යථා ච ‘‘ලොහිතකො ඔචිරකජාතො බහලපත්තපලාසො කිංසුකො’’ති කථෙන්තොපි න අඤ්ඤං කථෙසි, අත්තනා දිට්ඨනයෙන කිංසුකමෙව කථෙසි, එවමෙව පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධවසෙන චතුමහාභූතවසෙන තෙභූමකධම්මවසෙන දස්සනවිසුද්ධිපත්තඛීණාසවොපි ඉමං පඤ්හං කථෙන්තො [Pg.102] න අඤ්ඤං කථෙසි, අත්තනා අධිගතමග්ගෙන දස්සනවිසුද්ධිකං නිබ්බානමෙව කථෙසි.

Und wie auch einer, der beschreibt: „Der Kiṃsuka-Baum ist rot, hat herabhängende Früchte wie Haarnadeln und dichtes Laub“, nichts anderes darlegt, sondern eben den Kiṃsuka-Baum gemäß der Weise beschreibt, wie er ihn selbst gesehen hat, ebenso hat auch der Triebeversiegte, der die Reinheit der Schau erlangt hat – sei es mittels der fünf Gruppen des Ergreifens, mittels der vier großen Elemente oder mittels der Phänomene der drei Daseinsbereiche –, bei der Beantwortung dieser Frage nichts anderes dargelegt, sondern eben das Nirvāṇa, das die Reinheit der Schau darstellt, vermittels des von ihm selbst begangenen Pfades dargelegt.

තත්ථ යථා කාළකකාලෙ කිංසුකදස්සාවිනොපි තං දස්සනං භූතං තච්ඡං න තෙන අඤ්ඤං දිට්ඨං, කිංසුකොව දිට්ඨො, එවමෙව ඡඵස්සායතනවසෙන දස්සනවිසුද්ධිපත්තස්සාපි ඛීණාසවස්ස දස්සනං භූතං තච්ඡං, න තෙන අඤ්ඤං කථිතං, අත්තනා අධිගතමග්ගෙන දස්සනවිසුද්ධිකං නිබ්බානමෙව කථිතං. යථා ච ලොහිතකාලෙ ඔචිරකජාතකාලෙ බහලපත්තපලාසකාලෙ කිංසුකදස්සාවිනොපි තං දස්සනං භූතං තච්ඡං, න තෙන අඤ්ඤං දිට්ඨං, කිංසුකොව දිට්ඨො, එවමෙව පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධවසෙන චතුමහාභූතවසෙන තෙභූමකධම්මවසෙන දස්සනවිසුද්ධිපත්තස්සාපි ඛීණාසවස්ස දස්සනං භූතං තච්ඡං, න තෙන අඤ්ඤං කථිතං, අත්තනා අධිගතමග්ගෙන දස්සනවිසුද්ධිකං නිබ්බානමෙව කථිතං.

Dabei ist, wie zur Zeit, da der Kiṃsuka-Baum schwarz ist, die Wahrnehmung dessen, der den Baum sieht, wahr und den Tatsachen entsprechend – von ihm wurde nichts anderes gesehen, sondern eben der Kiṃsuka-Baum wurde gesehen –, ebenso auch die Schau des Triebeversiegten, der die Reinheit der Schau mittels der sechs Sinnesbereiche erlangt hat, wahr und den Tatsachen entsprechend; von ihm wurde nichts anderes dargelegt, sondern eben das Nirvāṇa, das die Reinheit der Schau darstellt, vermittels des von ihm selbst erlangten Pfades dargelegt. Und wie zur Zeit, da der Baum rot ist, zur Zeit, da er herabhängende Früchte trägt, und zur Zeit, da er dichtes Laub hat, die Wahrnehmung dessen, der den Kiṃsuka-Baum sieht, wahr und den Tatsachen entsprechend ist – von ihm wurde nichts anderes gesehen, sondern eben der Kiṃsuka-Baum wurde gesehen –, ebenso ist auch die Schau des Triebeversiegten, der die Reinheit der Schau erlangt hat – sei es mittels der fünf Gruppen des Ergreifens, mittels der vier großen Elemente oder mittels der Phänomene der drei Daseinsbereiche –, wahr und den Tatsachen entsprechend; von ihm wurde nichts anderes dargelegt, sondern eben das Nirvāṇa, das die Reinheit der Schau darstellt, vermittels des von ihm selbst erlangten Pfades dargelegt.

සෙය්‍යථාපි, භික්ඛු රඤ්ඤො පච්චන්තිමං නගරන්ති ඉදං කස්මා ආරද්ධං? සචෙ තෙන භික්ඛුනා තං සල්ලක්ඛිතං, අථස්ස ධම්මදෙසනත්ථං ආරද්ධං. සචෙ න සල්ලක්ඛිතං, අථස්ස ඉමිනා නගරොපමෙන තස්සෙවත්ථස්ස දීපනත්ථාය ආවිභාවනත්ථාය ආරද්ධං. තත්ථ යස්මා මජ්ඣිමපදෙසෙ නගරස්ස පාකාරාදීනි ථිරානි වා හොන්තු දුබ්බලානි වා, සබ්බසො වා මා හොන්තු, චොරාසඞ්කා න හොන්ති, තස්මා තං අග්ගහෙත්වා ‘‘පච්චන්තිමං නගර’’න්ති ආහ. දළ්හුද්ධාපන්ති ථිරපාකාරං. දළ්හපාකාරතොරණන්ති ථිරපාකාරඤ්චෙව ථිරතොරණඤ්ච. තොරණානි නාම හි පුරිසුබ්බෙධානි නගරස්ස අලඞ්කාරත්ථං කරීයන්ති, චොරනිවාරණත්ථානිපි හොන්තියෙව. අථ වා තොරණන්ති පිට්ඨසඞ්ඝාටස්සෙතං නාමං, ථිරපිට්ඨසඞ්ඝාටන්තිපි අත්ථො. ඡද්වාරන්ති නගරද්වාරං නාම එකම්පි හොති ද්වෙපි සතම්පි සහස්සම්පි, ඉධ පන සත්ථා ඡද්වාරිකනගරං දස්සෙන්තො එවමාහ. පණ්ඩිතොති පණ්ඩිච්චෙන සමන්නාගතො. බ්‍යත්තොති වෙය්‍යත්තියෙන සමන්නාගතො විසදඤාණො. මෙධාවීති ඨානුප්පත්තිකපඤ්ඤාසඞ්ඛාතාය මෙධාය සමන්නාගතො.

Warum wurde dieses Gleichnis begonnen: „Gleichwie, o Mönch, eine Grenzstadt eines Königs...“? Falls jener Mönch die dargelegte Bedeutung verstanden hatte, wurde es begonnen, um ihm eine weitere Lehrdarlegung zu geben. Falls er sie aber nicht verstanden hatte, wurde es begonnen, um ihm eben diese Bedeutung durch dieses Gleichnis von der Stadt zu erläutern und zu verdeutlichen. Da in den zentralen Provinzen die Stadtmauern stark oder schwach sein oder ganz fehlen mögen und dennoch keine Furcht vor Räubern besteht, hat der Erhabene jene nicht herangezogen, sondern sagte „eine Grenzstadt“. „Mit festem Fundament“ bedeutet: eine feste Innenmauer besitzend. „Mit festen Mauern und Torbauten“ bedeutet: sowohl eine feste Außenmauer als auch feste Torbauten besitzend. Denn Torbauten, die drei Mannshöhen hoch sind, werden zur Zierde der Stadt errichtet, dienen aber gewiss auch dazu, Räuber abzuwehren. Oder aber „toraṇa“ ist eine Bezeichnung für die Türrahmen, sodass die Bedeutung „mit starken Türrahmen“ ist. „Mit sechs Toren“: Eine Stadt mag zwar nur ein Tor, zwei, hundert oder tausend Tore haben; hier jedoch zeigte der Meister dies so auf, um eine Stadt mit sechs Toren darzustellen. „Klug“ bedeutet: mit Gelehrsamkeit ausgestattet. „Erfahren“ bedeutet: mit Gewandtheit ausgestattet, von klarem Wissen. „Weise“ bedeutet: ausgestattet mit jener Geistesgegenwart, die man als die in der jeweiligen Situation augenblicklich entstehende Weisheit bezeichnet.

පුරත්ථිමාය දිසායාතිආදිම්හි භූතමත්ථං කත්වා එවමත්ථො වෙදිතබ්බො – සමිද්ධෙ කිර මහානගරෙ සත්තරතනසම්පන්නො රාජා චක්කවත්ති රජ්ජං අනුසාසති, තස්සෙතං පච්චන්තනගරං රාජායුත්තවිරහිතං, අථ පුරිසා ආගන්ත්වා [Pg.103] ‘‘අම්හාකං, දෙව, නගරෙ ආයුත්තකො නත්ථි, දෙහි නො කිඤ්චි ආයුත්තක’’න්ති ආහංසු. රාජා එකං පුත්තං දත්වා ‘‘ගච්ඡථ, එතං ආදාය තත්ථ අභිසිඤ්චිත්වා විනිච්ඡයට්ඨානාදීනි කත්වා වසථා’’ති. තෙ තථා අකංසු. රාජපුත්තො පාපමිත්තසංසග්ගෙන කතිපාහෙයෙව සුරාසොණ්ඩො හුත්වා, සබ්බානි විනිච්ඡයට්ඨානාදීනි හාරෙත්වා, නගරමජ්ඣෙ ධුත්තෙහි පරිවාරිතො සුරං පිවන්තො නච්චගීතාදිරතියා වීතිනාමෙති. අථ රඤ්ඤො ආගන්ත්වා ආරොචයිංසු.

Bei Stellen wie „aus östlicher Richtung“ usw. ist die Bedeutung zu verstehen, indem man den tatsächlichen Sachverhalt wie folgt darlegt: In einer wohlhabenden, großen Stadt regierte angeblich ein mit den sieben Juwelen ausgestatteter Weltherrscher sein Reich. Eine seiner Grenzstädte war ohne einen vom König ernannten Statthalter. Da kamen die Männer jener Stadt und sprachen: „Majestät, in unserer Stadt gibt es keinen Statthalter. Gebt uns doch einen Statthalter!“ Der König gab ihnen einen seiner Söhne und sprach: „Geht, nehmt ihn mit euch, salbt ihn dort, um die Herrschaft anzutreten, errichtet Gerichtshöfe und andere Verwaltungsämter und wohnt dort.“ Sie taten entsprechend. Der Königssohn wurde jedoch durch den Umgang mit schlechten Freunden schon nach wenigen Tagen zu einem Trunkenbold. Er schaffte alle Gerichtshöfe und Verwaltungsämter ab und verbrachte seine Tage mitten in der Stadt, umgeben von liederlichen Gesellen und Trunkenbolden, trank Wein und vergnügte sich mit Tanz, Gesang und dergleichen. Da kamen die Bürger zum König und berichteten es ihm.

රාජා එකං පණ්ඩිතං අමච්චං ආණාපෙසි – ‘‘ගච්ඡ කුමාරං ඔවදිත්වා, විනිච්ඡයට්ඨානාදීනි කාරෙත්වා, පුන අභිසෙකං කත්වා, එහී’’ති. න සක්කා, දෙව, කුමාරං ඔවදිතුං, චණ්ඩො කුමාරො ඝාතෙය්‍යාපි මන්ති. අථෙකං බලසම්පන්නං යොධං ආණාපෙසි – ‘‘ත්වං ඉමිනා සද්ධිං ගන්ත්වා සචෙ සො ඔවාදෙ න තිට්ඨති, සීසමස්ස ඡින්දාහී’’ති. ඉති සො අමච්චො යොධො චාති ඉදං සීඝං දූතයුගං තත්ථ ගන්ත්වා දොවාරිකං පුච්ඡි – ‘‘කහං, භො, නගරස්ස සාමි කුමාරො’’ති. එස මජ්ඣෙසිඞ්ඝාටකෙ සුරං පිවන්තො ධුත්තපරිවාරිතො ගීතාදිරතිං අනුභොන්තො නිසින්නොති. අථ තං දූතයුගං ගන්ත්වා අමච්චො තාවෙත්ථ, ‘‘සාමි, විනිච්ඡයට්ඨානාදීනි කිර කාරෙත්වා සාධුකං රජ්ජං අනුසාසා’’ති ආහ. කුමාරො අසුණන්තො විය නිසීදි. අථ නං යොධො සීසෙ ගහෙත්වා, ‘‘සචෙ රඤ්ඤො ආණං කරොසි, කර, නො චෙ, එත්ථෙව තෙ සීසං පාතෙස්සාමී’’ති ඛග්ගං අබ්බාහි. පරිචාරකා ධුත්තා තාවදෙව දිසාසු පලායිංසු. කුමාරො භීතො සාසනං සම්පටිච්ඡි. අථස්ස තෙ තත්ථෙව අභිසෙකං කත්වා සෙතච්ඡත්තං උස්සාපෙත්වා ‘‘සම්මා රජ්ජං අනුසාසාහී’’ති රඤ්ඤා වුත්තං යථාභූතවචනං නිය්‍යාතෙත්වා යථාගතමග්ගමෙව පටිපජ්ජිංසු. ඉමමත්ථං ආවිකරොන්තො භගවා ‘‘පුරත්ථිමාය දිසායා’’ති ආහ.

Der König befahl einem weisen Minister: „Geh, belehre den Prinzen, lass ihn Recht sprechen, vollziehe erneut die Salbung an ihm und komm zurück!“ [Der Minister erwiderte:] „O Majestät, es ist mir unmöglich, den Prinzen zu belehren; der grausame Prinz könnte mich töten.“ Daraufhin befahl er einem kraftvollen Krieger: „Geh zusammen mit ihm, und wenn er sich nicht an die Belehrung hält, schlage ihm den Kopf ab!“ So ging dieser Minister und der Krieger – dieses Paar von Schnellboten – dorthin, und sie fragten den Torwächter: „He, wo ist der Prinz, der Herr der Stadt?“ [Der Torwächter antwortete:] „Er sitzt dort mitten auf der Straßenkreuzung, trinkt Alkohol, umgeben von Schurken, und vergnügt sich mit Gesang und Ähnlichem.“ Daraufhin ging dieses Botenpaar hin, und der Minister sprach zuerst zu ihm: „Herr, richte doch die Rechtsprechung ein und regiere das Reich auf rechte Weise!“ Der Prinz saß da, als ob er es nicht hörte. Da packte ihn der Krieger am Kopf, zog sein Schwert und sprach: „Wenn du den Befehl des Königs befolgst, so tu es; wenn nicht, werde ich dir genau hier den Kopf abschlagen!“ Die Gefolgsleute und Schurken flohen sogleich in alle Richtungen. Der Prinz, von Furcht ergriffen, nahm den Befehl an. Daraufhin vollzogen jene genau dort die Salbung an ihm, spannten den weißen Schirm über ihn auf, überbrachten das wahre Wort des Königs: „Regiere das Reich auf rechte Weise!“, und kehrten auf demselben Weg zurück, auf dem sie gekommen waren. Um diese Bedeutung zu verdeutlichen, sprach der Erhabene: „In östlicher Richtung...“ und so weiter.

තත්‍රිදං ඔපම්මසංසන්දනං – සමිද්ධමහානගරං විය හි නිබ්බානනගරං දට්ඨබ්බං, සත්තරතනසමන්නාගතො රාජා චක්කවත්ති විය සත්තබොජ්ඣඞ්ගරතනසමන්නාගතො ධම්මරාජා සම්මාසම්බුද්ධො, පච්චන්තිමනගරං විය සක්කායනගරං, තස්මිං නගරෙ කූටරාජපුත්තො විය ඉමස්ස භික්ඛුනො කූටචිත්තුප්පාදො, කූටරාජපුත්තස්ස ධුත්තෙහි පරිවාරිතකාලො විය ඉමස්ස භික්ඛුනො පඤ්චහි නීවරණෙහි සමඞ්ගිකාලො, ද්වෙ සීඝදූතා විය සමථකම්මට්ඨානඤ්ච විපස්සනාකම්මට්ඨානඤ්ච, මහායොධෙන සීසෙ ගහිතකාලො විය උප්පන්නපඨමජ්ඣානසමාධිනා [Pg.104] නිච්චලං කත්වා චිත්තග්ගහිතකාලො, යොධෙන සීසෙ ගහිතමත්තෙ ධුත්තානං දිසාසු පලායිත්වා දූරීභාවො විය පඨමජ්ඣානම්හි උප්පන්නමත්තෙ නීවරණානං දූරීභාවො, ‘‘කරිස්සාමි රඤ්ඤො සාසන’’න්ති සම්පටිච්ඡිතමත්තෙ විස්සට්ඨකාලො විය ඣානතො වුට්ඨිතකාලො, අමච්චෙන රඤ්ඤො සාසනං ආරොචිතකාලො විය සමාධිනා චිත්තං කම්මනියං කත්වා විපස්සනාකම්මට්ඨානස්ස වඩ්ඪිතකාලො, තත්ථෙවස්ස තෙහි ද්වීහි දූතෙහි කතාභිසෙකස්ස සෙතච්ඡත්තඋස්සාපනං විය සමථවිපස්සනාකම්මට්ඨානං නිස්සාය අරහත්තප්පත්තස්ස විමුත්තිසෙතච්ඡත්තුස්සාපනං වෙදිතබ්බං.

Hierbei ist der folgende Vergleich anzustellen: Wie eine blühende Großstadt, so ist die Stadt des Nibbāna anzusehen. Wie ein mit den sieben Juwelen ausgestatteter Weltherrscher, so ist der mit den sieben Juwelen der Erleuchtungsglieder ausgestattete Dharmakönig, der vollkommen Erwachte, anzusehen. Wie die Grenzstadt, so ist die Stadt der Persönlichkeitsansicht anzusehen. Wie der betrügerische Prinz in jener Stadt, so ist das Entstehen des betrügerischen Geistes dieses Mönches anzusehen. Wie die Zeit, in der der betrügerische Prinz von Schurken umgeben ist, so ist die Zeit anzusehen, in der dieser Mönch mit den fünf Hemmnissen verbunden ist. Wie die zwei Schnellboten, so sind das Meditationsobjekt der Geistesruhe und das Meditationsobjekt der Einsicht anzusehen. Wie die Zeit, in der er vom großen Krieger am Kopf gepackt wird, so ist die Zeit anzusehen, in der der Geist durch die Konzentration der entstandenen ersten Vertiefung unbeweglich gemacht und festgehalten wird. Wie die Vertreibung und das Entfliehen der Schurken in alle Richtungen, sobald der Krieger den Prinzen am Kopf gepackt hat, so ist das Schwinden der Hemmnisse anzusehen, sobald die erste Vertiefung entstanden ist. Wie der Moment des Loslassens, sobald er einwilligt mit den Worten: „Ich werde den Befehl des Königs ausführen“, so ist die Zeit des Austretens aus der Vertiefung anzusehen. Wie die Zeit, in welcher der Minister dem Prinzen den Befehl des Königs verkündet, so ist die Zeit anzusehen, in der man den Geist durch Konzentration arbeitsfähig macht und das Meditationsobjekt der Einsicht entfaltet. Wie das Aufspannen des weißen Schirms über dem Prinzen, an dem genau dort von jenen zwei Boten die Salbung vollzogen wurde, so ist das Aufspannen des weißen Schirms der Befreiung für denjenigen zu verstehen, der sich auf das Meditationsobjekt von Geistesruhe und Einsicht gestützt und die Arahatschaft erlangt hat.

නගරන්ති ඛො භික්ඛු ඉමස්සෙතං චාතුමහාභූතිකස්ස කායස්ස අධිවචනන්තිආදීසු පන චාතුමහාභූතිකස්සාතිආදීනං පදානං අත්ථො හෙට්ඨා විත්ථාරිතොව. කෙවලං පන විඤ්ඤාණරාජපුත්තස්ස නිවාසට්ඨානත්තා එත්ථ කායො ‘‘නගර’’න්ති වුත්තො, තස්සෙව ද්වාරභූතත්තා ඡ ආයතනානි ‘‘ද්වාරානී’’ති, තෙසු ද්වාරෙසු නිච්චං සුප්පතිට්ඨිතත්තා සති ‘‘දොවාරිකො’’ති, කම්මට්ඨානං ආචික්ඛන්තෙන ධම්මරාජෙන පෙසිතත්තා සමථවිපස්සනා ‘‘සීඝං දූතයුග’’න්ති. එත්ථ මහායොධො විය සමථො, පණ්ඩිතාමච්චො විය විපස්සනා වෙදිතබ්බා.

In den Passagen wie: „'Die Stadt', o Mönche, dies ist eine Bezeichnung für diesen aus den vier großen Elementen bestehenden Körper“, ist die Bedeutung von Begriffen wie „aus den vier großen Elementen bestehend“ bereits weiter oben ausführlich erklärt worden. Nur weil er der Wohnort des Bewusstseins-Prinzen ist, wird der Körper hier als „Stadt“ bezeichnet. Da sie deren Tore sind, werden die sechs Sinnesgrundlagen als „Tore“ bezeichnet. Weil sie stets fest an diesen Toren etabliert ist, wird die Achtsamkeit als „Torwächter“ bezeichnet. Da sie vom Dharmakönig, der das Meditationsobjekt lehrt, ausgesandt wurden, werden Geistesruhe und Einsicht als „ein Paar von Schnellboten“ bezeichnet. Hierbei ist Geistesruhe wie der große Krieger und Einsicht wie der weise Minister zu verstehen.

මජ්ඣෙ සිඞ්ඝාටකොති නගරමජ්ඣෙ සිඞ්ඝාටකො. මහාභූතානන්ති හදයවත්ථුස්ස නිස්සයභූතානං මහාභූතානං. වත්ථුරූපස්ස හි පච්චයදස්සනත්ථමෙවෙතං චතුමහාභූතග්ගහණං කතං. නගරමජ්ඣෙ පන සො රාජකුමාරො විය සරීරමජ්ඣෙ හදයරූපසිඞ්ඝාටකෙ නිසින්නො සමථවිපස්සනාදූතෙහි අරහත්තාභිසෙකෙන අභිසිඤ්චිතබ්බො විපස්සනාවිඤ්ඤාණරාජපුත්තො දට්ඨබ්බො. නිබ්බානං පන යථාභූතසභාවං අකුප්පං අධිකාරීති කත්වා යථාභූතං වචනන්ති වුත්තං. අරියමග්ගො පන යාදිසොව පුබ්බභාගවිපස්සනාමග්ගො, අයම්පි අට්ඨඞ්ගසමන්නාගතත්තා තාදිසොයෙවාති කත්වා යථාගතමග්ගොති වුත්තො. ඉදං තාවෙත්ථ ධම්මදෙසනත්ථං ආභතාය උපමාය සංසන්දනං.

„Mitten auf der Straßenkreuzung“ bedeutet die Straßenkreuzung in der Mitte der Stadt. „Der großen Elemente“ bezieht sich auf die großen Elemente, die als Stütze für die Herzensgrundlage dienen. Denn diese Erwähnung der vier großen Elemente erfolgt ausschließlich, um die Bedingung für das materielle Organ aufzuzeigen. Wie jener Prinz in der Mitte der Stadt, so ist der Bewusstseins-Prinz anzusehen, der auf der Kreuzung des Herzens-Form-Elements in der Mitte des Körpers sitzt und durch die Boten von Geistesruhe und Einsicht mit der Salbung der Arahatschaft gesalbt werden soll. Da das Nibbāna die unerschütterliche Natur der Wirklichkeit besitzt, wird es als „das wahre Wort“ bezeichnet. Wie der vorbereitende Pfad der Einsicht beschaffen ist, so ist auch der edle Pfad beschaffen; da auch dieser mit den acht Gliedern ausgestattet ist, wird er als „der Weg, auf dem sie gekommen sind“ bezeichnet. Dies ist zunächst hier der Vergleich mit dem Gleichnis, das zur Darlegung der Lehre vorgebracht wurde.

තස්සෙවත්ථස්ස පාකටීකරණත්ථං ආභතපක්ඛෙ පන ඉදං සංසන්දනං – එත්ථ හි ඡද්වාරූපමා ඡඵස්සායතනවසෙන දස්සනවිසුද්ධිපත්තං ඛීණාසවං දස්සෙතුං [Pg.105] ආභතා, නගරසාමිඋපමා පඤ්චක්ඛන්ධවසෙන, සිඞ්ඝාටකූපමා චතුමහාභූතවසෙන, නගරූපමා තෙභූමකධම්මවසෙන දස්සනවිසුද්ධිපත්තං ඛීණාසවං දස්සෙතුං ආභතා. සඞ්ඛෙපතො පනිමස්මිං සුත්තෙ චතුසච්චමෙව කථිතං. සකලෙනපි හි නගරසම්භාරෙන දුක්ඛසච්චමෙව කථිතං, යථාභූතවචනෙන නිරොධසච්චං, යථාගතමග්ගෙන මග්ගසච්චං, දුක්ඛස්ස පන පභාවිකා තණ්හා සමුදයසච්චං. දෙසනාපරියොසානෙ පඤ්හපුච්ඡකො භික්ඛු සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨිතොති.

Zur Verdeutlichung ebendieser Bedeutung wird auf der Seite des vorgebrachten Gleichnisses folgender Vergleich angestellt: Hierbei wurde das Gleichnis von den sechs Toren vorgebracht, um mittels der sechs Sinnenkontakt-Grundlagen den Triebversiegten aufzuzeigen, der die Reinheit der Anschauung erlangt hat. Das Gleichnis vom Herrn der Stadt wurde vorgebracht mittels der fünf Daseinsgruppen; das Gleichnis von der Straßenkreuzung mittels der vier großen Elemente; und das Gleichnis von der Stadt mittels der Phänomene der drei Daseinsbereiche, um den Triebversiegten aufzuzeigen, der die Reinheit der Anschauung erlangt hat. Kurz gesagt aber wurden in dieser Lehrrede nur die Vier Edlen Wahrheiten dargelegt. Denn durch die Gesamtheit der städtischen Bestandteile wird die Wahrheit vom Leiden dargelegt, durch das „wahre Wort“ die Wahrheit von der Erlöschung, durch den „Weg, auf dem sie gekommen sind“ die Wahrheit vom Pfad; das Begehren aber, das das Leiden hervorbringt, ist die Wahrheit von der Entstehung. Am Ende der Lehrverkündigung war der Mönch, der die Fragen gestellt hatte, in der Frucht des Stromeintritts gefestigt.

9. වීණොපමසුත්තවණ්ණනා

9. Die Erklärung der Lehrrede mit dem Gleichnis von der Laute (Vīṇopamasutta)

246. නවමෙ යස්ස කස්සචි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුස්ස වා භික්ඛුනියා වාති ඉදං සත්ථා යථා නාම මහාකුටුම්බිකො මහන්තං කසිකම්මං කත්වා, නිප්ඵන්නසස්සො ඝරද්වාරෙ මණ්ඩපං කත්වා, උභතොසඞ්ඝස්ස දානං පවත්තෙය්‍ය. කිඤ්චාපි තෙන උභතොසඞ්ඝස්ස දානං පට්ඨපිතං, ද්වීසු පන පරිසාසු සන්තප්පිතාසු සෙසජනම්පි සන්තප්පෙතියෙව, එවමෙව භගවා සමධිකානි චත්තාරි අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානි පාරමියො පූරෙත්වා බොධිමණ්ඩෙ සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං අධිගන්ත්වා පවත්තිතවරධම්මචක්කො ජෙතවනමහාවිහාරෙ නිසින්නො භික්ඛුපරිසාය චෙව භික්ඛුනිපරිසාය ච මහාධම්මයාගං යජන්තො වීණොපමසුත්තං ආරභි. තං පෙනෙතං කිඤ්චාපි ද්වෙ පරිසා සන්ධාය ආරද්ධං, චතුන්නම්පි පන පරිසානං අවාරිතං. තස්මා සබ්බෙහිපි සොතබ්බඤ්චෙව සද්ධාතබ්බඤ්ච, පරියොගාහිත්වා චස්ස අත්ථරසො වින්දිතබ්බොති.

246. Im neunten [Sutta]: Zu den Worten „yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā“ (Welcher Mönch oder welche Nonne auch immer, ihr Mönche) [wird erklärt]: Wie wenn ein reicher Großgrundbesitzer, nachdem er große Feldarbeit geleistet und eine reife Ernte eingebracht hat, am Haustor einen Pavillon errichtet und der zweifachen Gemeinschaft (Mönch- und Nonnen-Saṅgha) eine Spende darreicht. Obwohl er die Gabe für die zweifache Gemeinschaft vorbereitet hat, stellt er, indem er diese beiden Versammlungen zufriedenstellt, auch die übrigen Menschen zufrieden. Ebenso hat der Erhabene, nachdem er die Vollkommenheiten (Pāramīs) über vier unzählbare Zeitalter (Asaṅkheyyas) und einiges darüber hinaus [nämlich hunderttausend Äonen] erfüllt, am Bodhi-Sitz die Allwissenheit erlangt und das vortreffliche Rad der Lehre in Bewegung gesetzt hatte, im großen Jetavana-Kloster verweilt und sowohl der Mönchs- als auch der Nonnenversammlung das große Opfer der Lehre dargebracht, wobei er das Vīṇopama-Sutta (Gleichnis der Laute) begann. Obwohl dieses Sutta im Hinblick auf die beiden [monastischen] Versammlungen begonnen wurde, ist es doch auch für alle vier Versammlungen nicht vorenthalten. Daher sollte es von allen gehört und im Glauben angenommen werden, und nachdem man tief darin eingedrungen ist, sollte der Geschmack seiner Bedeutung erfahren werden.

තත්ථ ඡන්දොතිආදීසු ඡන්දො නාම පුබ්බුප්පත්තිකා දුබ්බලතණ්හා, සො රඤ්ජෙතුං න සක්කොති. අපරාපරං උප්පජ්ජමානා පන බලවතණ්හා රාගො නාම, සො රඤ්ජෙතුං සක්කොති. දණ්ඩාදානාදීනි කාතුං අසමත්ථො පුබ්බුප්පත්තිකො දුබ්බලකොධො දොසො නාම. තානි කාතුං සමත්ථො අපරාපරුප්පත්තිකො බලවකොධො පටිඝං නාම. මොහො පන මොහනසම්මොහනවසෙන උප්පන්නං අඤ්ඤාණං. එවමෙත්ථ පඤ්චහිපි පදෙහි තීණි අකුසලමූලානි ගහිතානි. තෙසු ගහිතෙසු සබ්බෙපි තම්මූලකා කිලෙසා ගහිතාව හොන්ති. ‘‘ඡන්දො රාගො’’ති වා පදද්වයෙන අට්ඨලොභසහගතචිත්තුප්පාදා, ‘‘දොසො [Pg.106] පටිඝ’’න්ති පදද්වයෙන ද්වෙ දොමනස්සසහගතචිත්තුප්පාදා, මොහපදෙන ලොභදොසරහිතා ද්වෙ උද්ධච්චවිචිකිච්ඡාසහගතචිත්තුප්පාදා ගහිතාති. එවං සබ්බෙපි ද්වාදස චිත්තුප්පාදා දස්සිතාව හොන්ති.

Darin bezeichnet in den Passagen wie „chando“ (Wunsch) etc. „chando“ das zuerst entstehende, schwache Begehren (taṇhā); dieses ist nicht imstande, [den Geist völlig] zu fesseln. Das aber wiederholt entstehende, starke Begehren wird „rāga“ (Gier/Leidenschaft) genannt; dieses ist imstande, [den Geist] zu fesseln. Der zuerst entstehende, schwache Ärger, der unfähig ist, das Ergreifen von Stöcken und Ähnlichem zu veranlassen, wird „doso“ (Hass/Zorn) genannt. Der wiederholt entstehende, starke Ärger, der fähig ist, dieses zu tun, wird „paṭigha“ (Widerwille) genannt. „Moha“ (Verblendung) aber ist das Nicht-Wissen (aññāṇa), das durch die Weise des Verwirrens und völligen Benebelns entsteht. Auf diese Weise sind hier durch diese dornenhaften fünf Ausdrücke die drei unheilsamen Wurzeln (akusala-mūla) erfasst. Wenn diese erfasst sind, sind auch alle Befleckungen (kilesas), die auf ihnen basieren, miterfasst. Oder aber: Durch das Begriffspaar „chando rāgo“ werden die acht mit Gier verbundenen Bewusstseinsmomente (lobhasahagata-cittuppāda) erfasst; durch das Begriffspaar „doso paṭighaṃ“ die zwei mit Missmut verbundenen Bewusstseinsmomente (domanassasahagata-cittuppāda); und durch das Wort „moha“ die zwei von Gier und Hass freien, mit Unruhe und Zweifel verbundenen Bewusstseinsmomente (uddhaccavicikicchāsahagata-cittuppāda) erfasst. Auf diese Weise werden alle zwölf [unheilsamen] Bewusstseinsmomente aufgezeigt.

සභයොති කිලෙසචොරානං නිවාසට්ඨානත්තා සභයො. සප්පටිභයොති වධබන්ධනාදීනං කාරණත්තා සප්පටිභයො. සකණ්ටකොති රාගාදීහි කණ්ටකෙහි සකණ්ටකො. සගහනොති රාගගහනාදීහි සගහනො. උම්මග්ගොති දෙවලොකං වා මනුස්සලොකං වා නිබ්බානං වා ගච්ඡන්තස්ස අමග්ගො. කුම්මග්ගොති කුච්ඡිතජෙගුච්ඡිභූතට්ඨානගමනඑකපදිකමග්ගො විය අපායසම්පාපකත්තා කුම්මග්ගො. දුහිතිකොති එත්ථ ඉහිතීති ඉරියනා, දුක්ඛා ඉහිති එත්ථාති, දුහිතිකො. යස්මිඤ්හි මග්ගෙ මූලඵලාදිඛාදනීයං වා සායනීයං වා නත්ථි, තස්මිං ඉරියනා දුක්ඛා හොති, න සක්කා තං පටිපජ්ජිත්වා ඉච්ඡිතට්ඨානං ගන්තුං. කිලෙසමග්ගම්පි පටිපජ්ජිත්වා න සක්කා සම්පත්තිභවං ගන්තුන්ති කිලෙසමග්ගො දුහිතිකොති වුත්තො. ද්වීහිතිකොතිපි පාඨො, එසෙවත්ථො. අසප්පුරිසසෙවිතොති කොකාලිකාදීහි අසප්පුරිසෙහි සෙවිතො.

„Sabhayo“ (gefahrvoll) bedeutet: Weil es eine Wohnstätte für die Räuber der Befleckungen (kilesas) ist, ist es gefahrvoll. „Sappaṭibhayo“ (bedrohlich) bedeutet: Weil es die Ursache für Töten, Fesseln und Ähnliches ist, ist es bedrohlich. „Sakaṇṭako“ (dornig) bedeutet: Es ist dornig durch die Dornen von Gier etc. „Sagahano“ (voll von Dickichten) bedeutet: Es ist dickichtartig durch das Dickicht von Gier etc. „Ummaggo“ (Abweg) bedeutet: Es ist kein Weg für jemanden, der zur Götterwelt, zur Menschenwelt oder zum Nibbāna strebt. „Kummaggo“ (Irrweg) bedeutet: Ein Weg, der zu verabscheuungswürdigen und ekelerregenden Orten führt, und weil er wie ein schmaler Pfad (Einmannpfad) in die Leidenswelten (apāya) führt, wird er als Irrweg bezeichnet. Im Wort „duhitiko“ (beschwerlicher Weg) bedeutet „ihiti“ Fortbewegung (Gehen); da die Fortbewegung darin leidvoll (dukkhā) ist, heißt es „duhitiko“. Denn auf welchem Weg es weder essbare Wurzeln und Früchte noch sonstige Nahrung gibt, auf dem ist das Wandern leidvoll, und man kann auf ihm reisend den gewünschten Ort nicht erreichen. Ebenso kann man, wenn man den Weg der Befleckungen beschreitet, kein glückliches Dasein erreichen; deshalb wird der Weg der Befleckungen als „duhitiko“ (beschwerlicher Weg) bezeichnet. Es gibt auch die Lesart „dvīhitiko“; die Bedeutung ist dieselbe. „Asappurisasevito“ (von schlechten Menschen begangen) bedeutet: von schlechten Menschen wie Kokālika und anderen begangen.

තතො චිත්තං නිවාරයෙති තෙහි චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි රූපෙහි තං ඡන්දාදිවසෙන පවත්තචිත්තං අසුභාවජ්ජනාදීහි උපායෙහි නිවාරයෙ. චක්ඛුද්වාරස්මිඤ්හි ඉට්ඨාරම්මණෙ රාගෙ උප්පන්නෙ අසුභතො ආවජ්ජන්තස්ස චිත්තං නිවත්තති, අනිට්ඨාරම්මණෙ දොසෙ උප්පන්නෙ මෙත්තතො ආවජ්ජන්තස්ස චිත්තං නිවත්තති, මජ්ඣත්තාරම්මණෙ මොහෙ උප්පන්නෙ උද්දෙසපරිපුච්ඡං ගරුවාසං ආවජ්ජන්තස්ස චිත්තං නිවත්තති. එවං අසක්කොන්තෙන පන සත්ථුමහත්තතං ධම්මස්ස ස්වාක්ඛාතතා සඞ්ඝස්ස සුප්පටිපත්ති ච ආවජ්ජිතබ්බා. සත්ථුමහත්තතං පච්චවෙක්ඛතොපි හි ධම්මස්ස ස්වාක්ඛාතතං සඞ්ඝස්ස සුප්පටිපත්තිං පච්චවෙක්ඛතොපි චිත්තං නිවත්තති. තෙන වුත්තං ‘‘අසුභාවජ්ජනාදීහි උපායෙහි නිවාරයෙ’’ති.

„Davor zügle man den Geist“ (tato cittaṃ nivāraye) bedeutet: Von jenen durch das Augenbewusstsein erkennbaren Formen sollte man den Geist, der unter dem Einfluss von Wunsch (chanda) etc. aktiv ist, durch Mittel wie die Betrachtung des Unreinen (asubha) etc. zurückhalten. Denn wenn im Augentor bei einem erwünschten Objekt Gier entsteht, zieht sich der Geist dessen zurück, der es als unrein (asubha) betrachtet. Wenn bei einem unerwünschten Objekt Hass entsteht, zieht sich der Geist dessen zurück, der liebende Güte (mettā) entfaltet. Wenn bei einem neutralen Objekt Verblendung (moha) entsteht, zieht sich der Geist dessen zurück, der das Lernen und Befragen [der Texte] sowie das ehrfürchtige Wohnen beim Lehrer bedenkt. Ist man jedoch auf diese Weise unfähig [den Geist zu zügeln], sollte man die Erhabenheit des Meisters, die Wohlverkündetheit der Lehre und das vorbildliche Verhalten der Gemeinschaft (Saṅgha) betrachten. Denn auch bei dem, der die Erhabenheit des Meisters, die Wohlverkündetheit der Lehre oder das vorbildliche Verhalten der Gemeinschaft reflektiert, zieht sich der [unheilsame] Geist zurück. Daher wurde gesagt: „Durch Mittel wie die Betrachtung des Unreinen etc. zügle man [den Geist]“.

කිට්ඨන්ති කිට්ඨට්ඨානෙ උප්පන්නසස්සං. සම්පන්නන්ති පරිපුණ්ණං සුනිප්ඵන්නං. කිට්ඨාදොති සස්සඛාදකො. එවමෙව ඛොති එත්ථ සම්පන්නකිට්ඨං විය පඤ්ච කාමගුණා දට්ඨබ්බා, කිට්ඨාදො ගොණො විය කූටචිත්තං, කිට්ඨාරක්ඛස්ස පමාදකාලො විය භික්ඛුනො ඡසු ද්වාරෙසු සතිං පහාය විචරණකාලො, කිට්ඨාරක්ඛස්ස පමාදමාගම්ම ගොණෙන ගහිතගබ්භස්ස කිට්ඨස්ස ඛාදිතත්තා සස්සසාමිනො [Pg.107] සස්සඵලානධිගමො විය ඡද්වාරරක්ඛිකාය සතියා විප්පවාසමාගම්ම පඤ්චකාමගුණං අස්සාදෙන්තෙන චිත්තෙන කුසලපක්ඛස්ස නාසිතත්තා භික්ඛුනො සාමඤ්ඤඵලාධිගමාභාවො වෙදිතබ්බො.

„Kiṭṭhaṃ“ (Saat) bezeichnet die auf dem Ackerland gewachsene Ernte. „Sampannaṃ“ (reichlich/vollkommen) bedeutet: vollständig ausgereift und gut gedieen. „Kiṭṭhādo“ (Saat-Fresser) bezeichnet einen Erntefresser (wie ein Tier, das die Saat frisst). „Ebenso“ (evameva kho) ist in diesem Zusammenhang wie folgt zu verstehen: Wie das reife Kornfeld sind die fünf Stränge der Sinnlichkeit (kāmaguṇa) anzusehen; wie der saatfressende Ochse ist der tückische Geist anzusehen; wie die Zeit der Unachtsamkeit des Feldhüters ist die Zeit anzusehen, in der der Mönch die Achtsamkeit an den sechs Sinnenstoren aufgibt und umherschweift; und wie der Eigentümer der Saat die Früchte seiner Ernte nicht erlangt, weil der Ochse infolge der Unachtsamkeit des Feldhüters die im Wachstum begriffene (ährenbildende) Saat weggefressen hat, ebenso ist das Ausbleiben des Erlangens der Früchte des Mönchtums (sāmaññaphala) seitens des Mönchs zu verstehen, weil der heilsame Teil durch den Geist zerstört wurde, der im Genuss der fünf Sinnlichkeiten schwelgte, nachdem die die sechs Tore schützende Achtsamkeit verloren gegangen war.

උපරිඝටායන්ති ද්වින්නං සිඞ්ගානං අන්තරෙ. සුනිග්ගහිතං නිග්ගණ්හෙය්‍යාති ඝටායං පතිට්ඨිතෙ නාසාරජ්ජුකෙ සුට්ඨු නිග්ගහිතං කත්වා නිග්ගණ්හෙය්‍ය. දණ්ඩෙනාති මුග්ගරසදිසෙන ථූලදණ්ඩකෙන. එවඤ්හි සො භික්ඛවෙ ගොණොති එවං සො කිට්ඨාරක්ඛස්ස පමාදමන්වාය යස්මිං යස්මිං ඛණෙ කිට්ඨං ඔතරිතුකාමො හොති, තස්මිං තස්මිං ඛණෙ එවං නිග්ගණ්හිත්වා තාළෙත්වා ඔසජ්ජනෙන නිබ්බිසෙවනභාවං උපනීතො ගොණො.

„Oben am Kopfgelenk“ (upari ghaṭāyaṃ) bedeutet: zwischen den beiden Hörnern. „Gut gezügelt zügeln“ (suniggahitaṃ niggaṇheyya) bedeutet: Indem man das am Kopfgelenk befestigte Nasenseil fest im Griff hält, soll man ihn bändigen. „Mit dem Stock“ (daṇḍena) bedeutet: mit einem keulenartigen, dicken Stock. „So nun, ihr Mönche, jener Ochse...“ (evañhi so bhikkhave goṇo) bedeutet: Auf diese Weise wird jener [wilde] Ochse, der infolge der Unachtsamkeit des Feldhüters in jedem Moment, in dem er in das Kornfeld eindringen will, so gebändigt, geschlagen und weggetrieben wird, schließlich zu einem Zustand geführt, in dem er das Feld nicht mehr aufsucht.

එවමෙව ඛොති ඉධාපි සම්පන්නකිට්ඨමිව පඤ්ච කාමගුණා දට්ඨබ්බා, කිට්ඨාදො විය කූටචිත්තං, කිට්ඨාරක්ඛස්ස අප්පමාදො විය ඉමස්ස භික්ඛුනො ඡසු ද්වාරෙසු සතියා අවිස්සජ්ජනං, දණ්ඩො විය සුත්තන්තො, ගොණස්ස කිට්ඨාභිමුඛකාලෙ දණ්ඩෙන තාළනං විය චිත්තස්ස බහිද්ධා පුථුත්තාරම්මණාභිමුඛකාලෙ අනමතග්ගියදෙවදූතආදිත්තආසීවිසූපමඅනාගතභයාදීසු තං තං සුත්තං ආවජ්ජෙත්වා චිත්තුප්පාදස්ස පුථුත්තාරම්මණතො නිවාරෙත්වා මූලකම්මට්ඨානෙ ඔතාරණං වෙදිතබ්බං. තෙනාහු පොරාණා –

„Ebenso wahrlich“ (evameva kho) ist auch hier [auf der heilsamen Seite] wie folgt zu verstehen: Wie das reife Kornfeld sind die fünf Stränge der Sinnlichkeit anzusehen; wie der saatfressende Ochse ist der tückische Geist anzusehen; wie die Achtsamkeit des Feldhüters ist das Nicht-Loslassen der Achtsamkeit an den sechs Sinnenstoren seitens dieses Mönchs anzusehen; wie der Stock ist der Suttanta (die Lehrrede) anzusehen. Und wie das Schlagen des Ochsen mit dem Stock, wenn er sich dem Kornfeld zuwendet, so ist es zu verstehen, wenn der Geist sich nach außen den vielfältigen Objekten zuwendet: Indem man über dieses oder jenes Sutta wie das Anamataggiya-, Devadūta-, Āditta-, Āsīvisūpama- oder Anāgatabhaya-Sutta nachdenkt, wendet man das entstandene Bewusstsein von den vielfältigen Objekten ab und führt es wieder in das ursprüngliche Meditationsobjekt (mūlakammaṭṭhāna) zurück. Daher sagten die Alten:

‘‘සුභාසිතං සුත්වා මනො පසීදති,දමෙති නං පීතිසුඛඤ්ච වින්දති;

තදස්ස ආරම්මණෙ තිට්ඨතෙ මනො,ගොණොව කිට්ඨාදකො දණ්ඩතජ්ජිතො’’ති.

„Wenn er das wohlgesprochene [Wort] hört, klärt sich der Geist auf, er bändigt ihn und erfährt Verzückung und Glück; dann verweilt sein Geist fest auf dem Meditationsobjekt, wie der saatfressende Ochse, der durch den Stock eingeschüchtert ist.“

උදුජිතන්ති තජ්ජිතං. සුදුජිතන්ති සුතජ්ජිතං, සුජිතන්තිපි අත්ථො. උදු, සුදූති ඉදං පන නිපාතමත්තමෙව. අජ්ඣත්තන්ති ගොචරජ්ඣත්තං. සන්තිට්ඨතීතිආදීසු පඨමජ්ඣානවසෙන සන්තිට්ඨති, දුතියජ්ඣානවසෙන සන්නිසීදති, තතියජ්ඣානවසෙන එකොදි හොති, චතුත්ථජ්ඣානවසෙන සමාධියති. සබ්බම්පි වා එතං පඨමජ්ඣානවසෙන වෙදිතබ්බං. එත්තාවතා හි සම්මාසම්බුද්ධෙන සමථානුරක්ඛණඉන්ද්‍රියසංවරසීලං නාම කථිතං.

„‚Udujita‘ bedeutet eingeschüchtert. ‚Sudujita‘ bedeutet gut eingeschüchtert; auch die Bedeutung ‚gut bezwungen‘ (sujita) ist zutreffend. Die Ausdrücke ‚udu‘ und ‚sudu‘ sind jedoch bloße Partikeln. ‚Ajjhatta‘ (innerlich) bedeutet innerlich bezüglich des Objekts der Meditation (gocarajjhatta). In den Passagen wie ‚er festigt sich‘ usw. festigt er sich (santiṭṭhati) durch die Kraft des ersten Jhāna; beruhigt er sich (sannisīdati) durch die Kraft des zweiten Jhāna; wird er einspitzig (ekodi hoti) durch die Kraft des dritten Jhāna; sammelt er sich (samādhiyati) durch die Kraft des vierten Jhāna. Oder aber all dies ist auf der Ebene des ersten Jhāna zu verstehen. In diesem Maße hat nämlich der vollkommen Erleuchtete die Tugend der Sinneszügelung (indriyasaṃvarasīla), die durch die Geistesruhe behütet wird (samathānurakkhaṇa), dargelegt.“

රඤ්ඤො වාති කස්සචිදෙව පච්චන්තරඤ්ඤො වා. සද්දං සුණෙය්‍යාති පච්චූසකාලෙ පබුද්ධො කුසලෙන වීණාවාදකෙන වාදියමානාය මධුරසද්දං සුණෙය්‍ය. රජනීයොතිආදීසු චිත්තං රඤ්ජෙතීති රජනීයො. කාමෙතබ්බතාය [Pg.108] කමනීයො. චිත්තං මදයතීති මදනීයො. චිත්තං මුච්ඡිතං විය කරණතො මුච්ඡියතීති මුච්ඡනීයො. ආබන්ධිත්වා විය ගහණතො බන්ධතීති බන්ධනීයො. අලං මෙ, භොති වීණාය සණ්ඨානං දිස්වා තං අනිච්ඡන්තො එවමාහ. උපධාරණෙති වෙට්ඨකෙ. කොණන්ති චතුරස්සං සාරදණ්ඩකං.

„‚Oder eines Königs‘ (rañño vā) bedeutet irgendeines Königs oder eines Königs eines Grenzlandes (paccantarañño). ‚Er würde einen Klang hören‘ (saddaṃ suṇeyyā) bedeutet, dass er, in der Morgendämmerung erwacht, den süßen Klang einer Laute hören würde, die von einem geschickten Lautenspieler gespielt wird. In den Ausdrücken wie ‚leidenschaftserregend‘ (rajanīyo) usw. gilt: Weil es den Geist leidenschaftlich erregt (rañjeti), ist es ‚rajanīyo‘. Aufgrund seiner Begehrenswürdigkeit ist es ‚kamanīyo‘ (begehrenswert). Weil es den Geist berauscht (madayati), ist es ‚madanīyo‘ (berauschend). Weil es den Geist wie in Ohnmacht bzw. Betäubung versetzt (mucchitaṃ viya), ist es ‚mucchanīyo‘ (betörend). Weil es ihn gleichsam fesselt und ergreift, ist es ‚bandhanīyo‘ (fesselnd). ‚Genug für mich, werter Herr!‘ (alaṃ me, bho) sprach er so, als er die Gestalt der Laute sah und sie nicht mehr haben wollte. ‚Upadhāraṇe‘ bezieht sich auf die Saitenwirbel (veṭṭhake). ‚Koṇa‘ ist das viereckige Schlaghölzchen aus Hartholz (caturassaṃ sāradaṇḍakaṃ).“

සො තං වීණන්ති සො රාජා ‘‘ආහරථ නං වීණං, අහමස්සා සද්දං පසිස්සාමී’’ති තං වීණං ගහෙත්වා. දසධා වාතිආදීසු පඨමං තාව දසධා ඵාලෙය්‍ය, අථස්සා සද්දං අපස්සන්තො සතධා ඵාලෙය්‍ය, තථාපි අපස්සන්තො සකලිකං සකලිකං කරෙය්‍ය, තථාපි අපස්සන්තො ‘‘සකලිකා ඣායිස්සන්ති, සද්දො පන නික්ඛමිත්වා පලායිස්සති, තදා නං පස්සිස්සාමී’’ති අග්ගිනා ඩහෙය්‍ය. තථාපි අපස්සන්තො ‘‘සල්ලහුකානි මසිචුණ්ණානි වාතෙන භස්සිස්සන්ති, සද්දො සාරධඤ්ඤං විය පාදමූලෙ පතිස්සති, තදා නං පස්සිස්සාමී’’ති මහාවාතෙ වා ඔඵුනෙය්‍ය. තථාපි අපස්සන්තො ‘‘මසිචුණ්ණානි යථොදකං ගමිස්සන්ති, සද්දො පන පාරං ගච්ඡන්තො පුරිසො විය නික්ඛමිත්වා තරිස්සති, තදා නං පස්සිස්සාමී’’ති නදියා වා සීඝසොතාය පවාහෙය්‍ය.

„‚Er diese Laute‘ (so taṃ vīṇaṃ): Jener König nahm diese Laute mit den Worten: ‚Bringt mir diese Laute, ich will ihren Klang sehen!‘ Bei den Worten ‚in zehn Teile‘ (dasadhā vā) usw. würde er sie zuerst in zehn Teile spalten. Wenn er ihren Klang dann nicht sähe, würde er sie in hundert Teile spalten. Wenn er ihn immer noch nicht sähe, würde er sie in winzige Splitter (sakalikaṃ sakalikaṃ) zerlegen. Wenn er ihn immer noch nicht sähe, würde er sie im Feuer verbrennen, in der Hoffnung: ‚Die Splitter werden verbrennen, aber der Klang wird entweichen und fliehen; dann werde ich ihn sehen.‘ Wenn er ihn immer noch nicht sähe, würde er sie im starken Wind worfeln (ophuneyya), in der Hoffnung: ‚Die leichten Aschepartikel (masicuṇṇāni) werden vom Wind verweht werden, der Klang aber wird wie schweres Korn zu meinen Füßen niederfallen; dann werde ich ihn sehen.‘ Wenn er ihn immer noch nicht sähe, würde er sie in einem Fluss mit starker Strömung wegschwemmen lassen (pavāheyya), in der Hoffnung: ‚Die Aschepartikel werden mit dem Wasser davonschwimmen, der Klang aber wird, wie ein Mann, der an das andere Ufer geht, entweichen und den Fluss überqueren; dann werde ich ihn sehen.‘“

එවං වදෙය්‍යාති සබ්බෙහිපිමෙහි උපායෙහි අපස්සන්තො තෙ මනුස්සෙ එවං වදෙය්‍ය. අසතී කිරායන්ති අසතී කිර අයං වීණා, ලාමිකාති අත්ථො. අසතීති ලාමකාධිවචනමෙතං. යථාහ –

„‚Er würde so sprechen‘ (evaṃ vadeyyā) bedeutet, dass er, da er den Klang mit all diesen Mitteln nicht sehen konnte, zu jenen Menschen so sprechen würde. ‚Sie ist wahrlich nichtig‘ (asatī kirāyaṃ) bedeutet: ‚Wertlos (lāmikā) ist fürwahr diese Laute‘. ‚Asatī‘ ist ein Synonym für ‚minderwertig‘ (lāmakā). Wie es heißt:“

‘‘අසා ලොකිත්ථියො නාම, වෙලා තාසං න විජ්ජති;

සාරත්තා ච පගබ්භා ච, සිඛී සබ්බඝසො යථා’’ති. (ජා. 1.1.61);

„‚Unzuverlässig (asā) fürwahr sind die Frauen in der Welt; sie kennen keine Grenzen. Sie sind leidenschaftlich entflammt und dreist, wie das alles verschlingende Feuer.‘ (Jā. 1.1.61)“

යථෙවං යංකිඤ්චි වීණා නාමාති න කෙවලඤ්ච වීණායෙව ලාමිකා, යථෙව පන අයං වීණා නාම, එවං යංකිඤ්චි අඤ්ඤම්පි තන්තිබද්ධං, සබ්බං තං ලාමකමෙවාති අත්ථො. එවමෙව ඛොති එත්ථ වීණා විය පඤ්චක්ඛන්ධා දට්ඨබ්බා, රාජා විය යොගාවචරො. යථා සො රාජා තං වීණං දසධා ඵාලනතො පට්ඨාය විචිනන්තො සද්දං අදිස්වා වීණාය අනත්ථිකො හොති, එවං යොගාවචරො පඤ්චක්ඛන්ධෙ සම්මසන්තො අහන්ති වා මමන්ති වා ගහෙතබ්බං අපස්සන්තො ඛන්ධෙහි අනත්ථිකො හොති. තෙනස්ස තං ඛන්ධසම්මසනං [Pg.109] දස්සෙන්තො රූපං සමන්වෙසති යාවතා රූපස්ස ගතීතිආදිමාහ.

„‚Was auch immer für eine sogenannte Laute‘ (yathevaṃ yaṃkiñci vīṇā nāma) bedeutet: Nicht allein die Laute ist wertlos, sondern ebenso wie diese Laute wertlos ist, so ist auch jedes andere mit Saiten bespannte Instrument (tantibaddha) völlig wertlos (lāmakamevam). ‚Ebenso‘ (evameva kho) bedeutet: Hierbei sind die fünf Aggregate (pañcakkhandhā) wie die Laute anzusehen, und der praktizierende Yogi (yogāvacaro) wie der König. Ebenso wie jener König, der diese Laute untersuchte – angefangen vom Spalten in zehn Teile –, keinen Klang darin fand und daraufhin kein Interesse mehr an der Laute hatte, ebenso hat der Yogi, wenn er die fünf Aggregate gründlich untersucht und nichts findet, was er als ‚Ich‘ oder ‚Mein‘ ergreifen könnte, kein Interesse mehr an den Aggregaten. Um ihm diese Untersuchung der Aggregate aufzuzeigen, sprach der Erhabene: ‚Er erforscht die Form, soweit der Bereich (gati) der Form reicht‘ usw.“

තත්ථ සමන්වෙසතීති පරියෙසති. යාවතා රූපස්ස ගතීති යත්තකා රූපස්ස ගති. තත්ථ ගතීති ගතිගති, සඤ්ජාතිගති, සලක්ඛණගති, විභවගති, භෙදගතීති පඤ්චවිධා හොන්ති. තත්ථ ඉදං රූපං නාම හෙට්ඨා අවීචිපරියන්තං කත්වා උපරි අකනිට්ඨබ්‍රහ්මලොකං අන්තො කත්වා එත්ථන්තරෙ සංසරති වත්තති, අයමස්ස ගතිගති නාම.

„Darin bedeutet ‚er erforscht‘ (samanvesati): er sucht nach (pariyesati). ‚Soweit der Bereich der Form reicht‘ (yāvatā rūpassa gati) bedeutet: das Ausmaß des Bereichs der Form. Darunter ist ‚gati‘ (Bereich/Bestimmung) fünffach: die Bestimmung des Daseinsbereichs (gatigati), die Bestimmung des Entstehungsortes (sañjātigati), die Bestimmung der Eigenmerkmale (salakkhaṇagati), die Bestimmung des Vergehens (vibhavagati) und die Bestimmung des Zerfalls (bhedageti). Darunter kreist und existiert diese sogenannte Form in dem Bereich, der nach unten durch die Avīci-Hölle und nach oben durch die Akaniṭṭha-Brahma-Welt begrenzt ist; dies ist ihre Bestimmung des Daseinsbereichs (gatigati).“

අයං පන කායො නෙව පදුමගබ්භෙ, න පුණ්ඩරීකනීලුප්පලාදීසු සඤ්ජායති, ආමාසයපක්කාසයානං පන අන්තරෙ බහලන්ධකාරෙ දුග්ගන්ධපවනවිචරිතෙ පරමජෙගුච්ඡෙ ඔකාසෙ පූතිමච්ඡාදීසු කිමි විය සඤ්ජායති, අයං රූපස්ස සඤ්ජාතිගති නාම.

„Dieser Körper entsteht jedoch weder im Schoß eines roten Lotos (padumagabbhe) noch in weißen oder blauen Lotosblüten (puṇḍarīka-nīluppala) usw. Vielmehr entsteht er zwischen Magen (āmāsaya) und Mastdarm (pakkāsaya), in tiefer Dunkelheit, durchzogen von übelriechenden Winden, an einem höchst ekelerregenden Ort, wie ein Wurm in faulendem Fisch usw. Dies ist die Bestimmung des Entstehungsortes (sañjātigati) der Form.“

දුවිධං පන රූපස්ස ලක්ඛණං, ‘‘රුප්පතීති ඛො, භික්ඛවෙ, තස්මා රූප’’න්ති (සං. නි. 3.79) එවං වුත්ත රුප්පනසඞ්ඛාතං පච්චත්තලක්ඛණඤ්ච අනිච්චාදිභෙදං සාමඤ්ඤලක්ඛණඤ්ච, අයමස්ස සලක්ඛණගති නාම.

„Zweifach ist das Merkmal der Form: das Eigenmerkmal (paccattalakkhaṇa), das als das ‚Sich-Verändern‘ (ruppana) definiert ist – wie es heißt: ‚Es verändert sich (ruppati), ihr Mönche, darum wird es Form (rūpa) genannt‘ – und das allgemeine Merkmal (sāmaññalakkhaṇa), das in Unbeständigkeit (anicca) usw. unterteilt ist. Dies ist ihre Bestimmung des Eigenmerkmals (salakkhaṇagati).“

‘‘ගති මිගානං පවනං, ආකාසො පක්ඛිනං ගති;

විභවො ගති ධම්මානං, නිබ්බානං අරහතො ගතී’’ති. (පරි. 339) –

„‚Der Wald ist der Bereich der Wildtiere, der Luftraum der Bereich der Vögel; das Vergehen (vibhava) ist das Ende der Phänomene, und das Nibbāna ist die Bestimmung des Arahants.‘ (Pari. 339)“

එවං වුත්තො රූපස්ස අභාවො විභවගති නාම. යො පනස්ස භෙදො, අයං භෙදගති නාම. වෙදනාදීසුපි එසෙව නයො. කෙවලඤ්හෙත්ථ උපරි යාව භවග්ගා තෙසං සඤ්ජාතිගති, සලක්ඛණගතියඤ්ච වෙදයිතසඤ්ජානනඅභිසඞ්ඛරණවිජානනවසෙන පච්චත්තලක්ඛණං වෙදිතබ්බං.

„Das so dargelegte Nichtvorhandensein (abhāva) der Form ist die Bestimmung des Vergehens (vibhavagati). Ihr Zerfall (bheda) hingegen ist die Bestimmung des Zerfalls (bhedagati). Auch bei den Aggregaten wie Empfindung usw. gilt dieselbe Methode. Der einzige Unterschied hierbei ist, dass ihre Bestimmung des Entstehungsortes (sañjātigati) nach oben hin bis zum Gipfel des Daseins (bhavagga) reicht; und bei der Bestimmung der Eigenmerkmale (salakkhaṇagati) ist ihr jeweiliges Eigenmerkmal (paccattalakkhaṇa) gemäß den Funktionen des Fühlens (vedayita), Wahrnehmens (sañjānana), Gestaltens (abhisaṅkhāraṇa) und Erkennens (vijānana) zu verstehen.“

තම්පි තස්ස න හොතීති යදෙතං රූපාදීසු අහන්ති වා මමන්ති වා අස්මීති වා එවං නිද්දිට්ඨං දිට්ඨිතණ්හාමානග්ගාහත්තයං, තම්පි තස්ස ඛීණාසවස්ස න හොතීති යථානුසන්ධිනාව සුත්තාගතං. තෙන වුත්තං මහාඅට්ඨකථායං –

„‚Auch das gibt es für ihn nicht‘ (tampi tassa na hoti) bedeutet: Diese dreifache Ergreifung (gāhattaya) durch Ansicht (diṭṭhi), Begehren (taṇhā) und Dünkel (māna), die sich bezüglich der Form usw. als ‚Ich‘, ‚Mein‘ oder ‚Ich bin‘ äußert, existiert für jenen, dessen Triebe versiegt sind (khīṇāsava), nicht mehr. So ist das Sutta in logischer Verknüpfung überliefert. Daher heißt es im Großen Kommentar (Mahā-Aṭṭhakathā):“

‘‘ආදිම්හි සීලං කථිතං, මජ්ඣෙ සමාධිභාවනා;

පරියොසානෙ ච නිබ්බානං, එසා වීණොපමා කථා’’ති.

„‚Am Anfang wird die Tugend dargelegt, in der Mitte die Entfaltung der Sammlung; und am Ende das Nibbāna – dies ist die Lehrrede mit dem Gleichnis von der Laute.‘“

10. ඡප්පාණකොපමසුත්තවණ්ණනා

10. „Erklärung der Lehrrede mit dem Gleichnis von den sechs Tieren (Chappāṇakopamasutta-Vaṇṇanā)“

247. දසමෙ [Pg.110] අරුගත්තොති වණසරීරො. තෙසංයෙව අරූනං පක්කත්තා පක්කගත්තො. සරවනන්ති කණ්ඩවනං. එවමෙව ඛොති අරුගත්තො පුරිසො විය දුස්සීලපුග්ගලො වෙදිතබ්බො. තස්ස කුසකණ්ටකෙහි විද්ධස්ස සරපත්තෙහි ච අසිධාරූපමෙහි විලිඛිතගත්තස්ස භිය්‍යොසොමත්තාය දුක්ඛදොමනස්සං විය තත්ථ තත්ථ සබ්‍රහ්මචාරීහි ‘‘අයං සො ඉමෙසඤ්ච ඉමෙසඤ්ච කම්මානං කාරකො’’ති වුච්චමානස්ස උප්පජ්ජනදුක්ඛං වෙදිතබ්බං.

247. „Im zehnten Sutta bedeutet ‚mit von Geschwüren übersätem Körper‘ (arugatto) einen Körper voller Wunden (vaṇasarīro). Weil eben diese Wunden reif und eiternd sind, heißt es ‚mit eiterndem Körper‘ (pakkagatto). ‚Saravana‘ bezieht sich auf ein Schilfdickicht (kaṇḍavana). ‚Ebenso‘ (evameva kho) bedeutet: Wie der Mann mit den Geschwüren am Körper ist ein tugendloser Mensch (dussīlapuggalo) zu verstehen. So wie jener, der von Kusa-Grasdornen gestochen und dessen Körper von schilfartigen, schwertähnlichen Blättern zerkratzt wird, übermäßigen körperlichen und geistigen Schmerz erfährt, ebenso ist das Leiden zu verstehen, das in dem Tugendlosen aufsteigt, wenn er von seinen Gefährten im heiligen Leben (sabrahmacārīhi) hier und da mit den Worten getadelt wird: ‚Dieser ist derjenige, der diese und jene unzulässigen Handlungen begeht.‘“

ලභති වත්තාරන්ති ලභති චොදකං. එවංකාරීති එවරූපානං වෙජ්ජකම්මදූතකම්මාදීනං කාරකො. එවංසමාචාරොති විධවා ගොචරාදිවසෙන එවරූපගොචරො. අසුචිගාමකණ්ටකොති අසුද්ධට්ඨෙන අසුචි, ගාමවාසීනං විජ්ඣනට්ඨෙන කණ්ටකොති ගාමකණ්ටකො.

„‚Er findet einen Tadler‘ (labhati vattāraṃ) bedeutet, er findet einen Ankläger (codaka). ‚Der so handelt‘ (evaṃkārī) bezeichnet einen, der solche Tätigkeiten wie medizinische Behandlungen (vejjakamma), Botendienste (dūtakamma) und Ähnliches ausführt. ‚Von solchem Verhalten‘ (evaṃsamācāro) bedeutet, dass er ein solches Umgangsfeld (gocara) hat, wie etwa das Aufsuchen von Witwen usw. ‚Ein unreiner Dorfdorn‘ (asucigāmakaṇṭako) bedeutet: ‚unrein‘ (asuci) im Sinne von Unreinheit (asuddhaṭṭha) und ‚Dorn‘ (kaṇṭako) im Sinne des Verletzens bzw. Durchbohrens (vijjhanaṭṭha) der Dorfbewohner; daher ein Dorfdorn (gāmakaṇṭako).“

පක්ඛින්ති හත්ථිසොණ්ඩසකුණං. ඔස්සජ්ජෙය්‍යාති විස්සජ්ජෙය්‍ය. ආවිඤ්ඡෙය්‍යුන්ති ආකඩ්ඪෙය්‍යුං. පවෙක්ඛාමීති පවිසිස්සාමි. ආකාසං ඩෙස්සාමීති ආකාසං උප්පතිස්සාමි.

„Der Vogel“ bezieht sich auf einen Vogel mit einem Rüssel wie ein Elefant (hatthisoṇḍasakuṇa). „Er würde loslassen“ bedeutet, er würde freigeben. „Sie würden heranziehen“ bedeutet, sie würden anziehen. „Ich werde eintreten“ bedeutet, ich werde hineingehen. „Ich werde in die Luft fliegen“ bedeutet, ich werde in den Himmel emporfliegen.

එතෙසු පන අහි ‘‘භොගෙහි මණ්ඩලං බන්ධිත්වා සුපිස්සාමී’’ති වම්මිකං පවිසිතුකාමො හොති. සුසුමාරො ‘‘දූරෙ බිලං පවිසිත්වා නිපජ්ජිස්සාමී’’ති උදකං පවිසිතුකාමො හොති. පක්ඛී ‘‘අජටාකාසෙ සුඛං විචරිස්සාමී’’ති ආකාසං ඩෙතුකාමො හොති. කුක්කුරො ‘‘උද්ධනට්ඨානෙ ඡාරිකං බ්‍යූහිත්වා උසුමං ගණ්හන්තො නිපජ්ජිස්සාමී’’ති ගාමං පවිසිතුකාමො හොති. සිඞ්ගාලො ‘‘මනුස්සමංසං ඛාදිත්වා පිට්ඨිං පසාරෙත්වා සයිස්සාමී’’ති ආමකසුසානං පවිසිතුකාමො හොති. මක්කටො ‘‘උච්චෙ රුක්ඛෙ අභිරුහිත්වා දිසාදිසං පක්ඛන්දිස්සාමී’’ති වනං පවිසිතුකාමො හොති.

Unter diesen [sechs Tieren] möchte die Schlange, indem sie ihren Körper zu einem Kreis zusammenrollt und denkt: „Ich will schlafen“, in einen Ameisenhaufen kriechen. Das Krokodil möchte, denkend: „Ich will in eine tiefe Höhle eindringen und mich hinlegen“, ins Wasser gehen. Der Vogel möchte, denkend: „Ich will glücklich am offenen Himmel umherfliegen“, in die Luft aufsteigen. Der Hund möchte, denkend: „Ich will die Asche an der Feuerstelle wegscharren, die Wärme aufnehmen und mich hinlegen“, ins Dorf laufen. Der Schakal möchte, denkend: „Ich will Menschenfleisch fressen, meinen Rücken strecken und schlafen“, auf den Leichenacker gehen. Der Affe möchte, denkend: „Ich will auf einen hohen Baum klettern und von einer Richtung zur anderen springen“, in den Wald laufen.

අනුවිධායෙය්‍යුන්ති අනුගච්ඡෙය්‍යුං, අනුවිධියෙය්‍යුන්තිපි පාඨො, අනුවිධානං ආපජ්ජෙය්‍යුන්ති අත්ථො. යත්ථ සො යාති, තත්ථෙව ගච්ඡෙය්‍යුන්ති වුත්තං හොති. එවමෙවාති එත්ථ ඡ පාණකා විය ඡායතනානි දට්ඨබ්බානි, දළ්හරජ්ජු විය තණ්හා, මජ්ඣෙ ගණ්ඨි විය අවිජ්ජා. යස්මිං යස්මිං ද්වාරෙ ආරම්මණං බලවං හොති, තං තං ආයතනං තස්මිං තස්මිං ආරම්මණෙ ආවිඤ්ඡති.

„Sie würden sich anpassen“ (anuvidhāyeyyuṃ) bedeutet, sie würden folgen. Es gibt auch die Lesart „anuvidhiyeyyuṃ“. Der Sinn ist: Sie würden sich dem Verhalten [des Stärkeren] anpassen. Dies bedeutet: Wohin jener [stärkere] geht, dorthin würden sie auch gehen. „Ebenso“ (evameva): Hierbei sind die sechs Sinnesbereiche (āyatana) wie die sechs Tiere zu betrachten; das Begehren (taṇhā) ist wie ein starkes Seil; das Nichtwissen (avijjā) ist wie der Knoten in der Mitte. An welchem Tor auch immer das Objekt stark ist, dieses jeweilige Sinnesorgan zieht [den Geist] zu diesem jeweiligen Objekt hin.

ඉමං [Pg.111] පන උපමං භගවා සරික්ඛකෙන වා ආහරෙය්‍ය ආයතනානං වා නානත්තදස්සනවසෙන. තත්ථ සරික්ඛකෙන තාව විසුං අප්පනාකිච්චං නත්ථි, පාළියංයෙව අප්පිතා. ආයතනානං නානත්තදස්සනෙන පන අයං අප්පනා – අහි නාමෙස බහි සිත්තසම්මට්ඨෙ ඨානෙ නාභිරමති, සඞ්කාරට්ඨානතිණපණ්ණගහනවම්මිකානියෙව පන පවිසිත්වා නිපන්නකාලෙ අභිරමති, එකග්ගතං ආපජ්ජති. එවමෙව චක්ඛුපෙතං විසමජ්ඣාසයං, මට්ඨාසු සුවණ්ණභිත්තිආදීසු නාභිරමති, ඔලොකෙතුම්පි න ඉච්ඡති, රූපචිත්තපුප්ඵලතාදිවිචිත්තෙසුයෙව පන අභිරමති. තාදිසෙසු හි ඨානෙසු චක්ඛුම්හි අප්පහොන්තෙ මුඛම්පි විවරිත්වා ඔලොකෙතුකාමො හොති.

Der Erhabene kann dieses Gleichnis entweder aufgrund der Ähnlichkeit (sarikkhakena) oder zum Zweck der Veranschaulichung der Verschiedenartigkeit der Sinnesbereiche darlegen. Was die Ähnlichkeit betrifft, so erfordert dies keine gesonderte Anwendung, da das Gleichnis bereits im kanonischen Text (Pāḷi) selbst dargelegt ist. Hinsichtlich der Verschiedenartigkeit der Sinnesbereiche ist dies die Anwendung: Eine Schlange erfreut sich draußen nicht an einem gefegten und besprengten Ort; vielmehr erfreut sie sich und erlangt Einspitzigkeit, wenn sie in Müllhaufen, dichtes Gras und Laub oder einen Ameisenhaufen hineinkriecht und sich dort niederlegt. Ebenso hat dieses Auge eine Neigung zum Ungleichmäßigen (Vielfältigen); an glatten, vergoldeten Wänden und Ähnlichem erfreut es sich nicht und will sie nicht einmal betrachten. Es erfreut sich jedoch an der Buntheit von Bildern, Blumen, Ranken und Ähnlichem. An solchen Orten nämlich, wenn das Auge nicht ausreicht, möchte man sogar den Mund öffnen und zuschauen.

සුසුමාරොපි බහි නික්ඛන්තො ගහෙතබ්බං න පස්සති, අක්ඛිං නිමීලෙත්වා චරති. යදා පන බ්‍යාමසතමත්තං උදකං ඔගාහිත්වා බිලං පවිසිත්වා නිපන්නො හොති, තදා තස්ස චිත්තං එකග්ගං හොති, සුඛං සුපති. එවමෙව සොතම්පෙතං බිලජ්ඣාසයං ආකාසසන්නිස්සිතං, කණ්ණච්ඡිද්දකූපකෙයෙව අජ්ඣාසයං කරොති, කණ්ණච්ඡිද්දාකාසොයෙව තස්ස සද්දසවනෙ පච්චයො හොති. අජටාකාසොපි වට්ටතියෙව. අන්තොලෙණස්මිඤ්හි සජ්ඣායෙ කයිරමානෙ න ලෙණච්ඡදනං භින්දිත්වා සද්දො බහි නික්ඛමති, ද්වාරවාතපානඡිද්දෙහි පන නික්ඛමිත්වා ධාතුපරම්පරා ඝට්ටෙන්තො ආගන්ත්වා සොතපසාදං ඝට්ටෙති. අථ තස්මිං කාලෙ ‘‘අසුකං නාම සජ්ඣායතී’’ති ලෙණපිට්ඨෙ නිසින්නා ජානන්ති.

Auch das Krokodil, wenn es an Land geht, sieht keine Beute, die es packen könnte, und wandert mit geschlossenen Augen umher. Wenn es jedoch in etwa hundert Klafter tiefes Wasser eintaucht, in eine Höhle schlüpft und sich dort niederlegt, dann wird sein Geist konzentriert und es schläft friedlich. Ebenso ist dieses Gehör auf eine Höhlung ausgerichtet (bilajjhāsaya) und stützt sich auf den Raum (ākāsa). Es findet sein Interesse im Loch des Gehörgangs, und eben dieser Raum des Gehörgangs ist die Bedingung für sein Hören von Tönen. Auch der freie Raum ist dafür geeignet. Wenn nämlich im Inneren einer Höhle Rezitationen abgehalten werden, dringt der Ton nicht durch das Dach der Höhle nach außen, sondern entweicht durch die Spalten von Türen und Fenstern. Durch das Aufeinandertreffen aufeinanderfolgender materieller Elemente (dhātuparamparā) gelangt er zum empfindlichen Gehörsinn (sotapasāda) und trifft auf diesen. Zu jenem Zeitpunkt wissen diejenigen, die außerhalb der Höhle sitzen: „Der und der rezitiert gerade.“

එවං සන්තෙ සම්පත්තගොචරතා හොති, කිං පනෙතං සම්පත්තගොචරන්ති? ආම සම්පත්තගොචරං. යදි එවං දූරෙ භෙරිආදීසු වජ්ජමානෙසු ‘‘දූරෙ සද්දො’’ති ජානනං න භවෙය්‍යාති. නො න භවති. සොතපසාදස්මිඤ්හි ඝට්ටිතෙ ‘‘දූරෙ සද්දො, ආසන්නෙ සද්දො, පරතීරෙ ඔරිමතීරෙ’’ති තථා තථා ජානනාකාරො හොති, ධම්මතා එසාති. කිං එතාය ධම්මතාය? යතො යතො ඡිද්දං, තතො තතො සවනං හොති චන්දිමසූරියාදීනං දස්සනං වියාති අසම්පත්තගොචරමෙවෙතං.

Wenn dies der Fall ist, liegt dann das Wahrnehmen eines erreichten Objekts (sampattagocaratā) vor? Ist dieses Gehör etwa ein Sinnesorgan für erreichte Objekte? Ja, es nimmt erreichte Objekte wahr. „Wenn dem so wäre, dann gäbe es beim Schlagen von Trommeln in der Ferne kein Wissen darüber, dass 'der Ton weit entfernt ist'.“ Nein, so ist es nicht. Wenn nämlich die Gehörsensitivität (sotapasāda) getroffen wird, entsteht das Wissen auf diese Weise: „Der Ton ist weit entfernt, der Ton ist nah, am jenseitigen Ufer, am diesseitigen Ufer.“ Dies ist eine Gesetzmäßigkeit (dhammatā). Was hat es mit dieser Gesetzmäßigkeit auf sich? „Wo immer eine Öffnung ist, dort findet das Hören statt, ähnlich wie das Sehen von Mond, Sonne usw.“ Daher ist das Gehör in der Tat ein Organ für nicht-erreichte Objekte (asampattagocara).

පක්ඛීපි රුක්ඛෙ වා භූමියං වා න රමති. යදා පන එකං වා ද්වෙ වා ලෙඩ්ඩුපාතෙ අතික්කම්ම අජටාකාසං පක්ඛන්දො හොති, තදා එකග්ගචිත්තතං ආපජ්ජති. එවමෙව ඝානම්පි ආකාසජ්ඣාසයං වාතූපනිස්සයගන්ධගොචරං. තථා [Pg.112] හි ගාවො නවවුට්ඨෙ දෙවෙ භූමිං ඝායිත්වා ඝායිත්වා ආකාසාභිමුඛො හුත්වා වාතං ආකඩ්ඪන්ති. අඞ්ගුලීහි ගන්ධපිණ්ඩං ගහෙත්වාපි ච උපසිඞ්ඝනකාලෙ වාතං අනාකඩ්ඪන්තො නෙව තස්ස ගන්ධං ජානාති.

Auch der Vogel findet weder auf Bäumen noch auf der Erde Freude. Wenn er jedoch die Distanz von ein oder zwei Steinwürfen überwindet und in den freien Himmel emporfliegt, erlangt er Einspitzigkeit des Geistes. Ebenso ist das Riechorgan (ghāna) auf den Raum ausgerichtet und hat den Geruch, der auf dem Wind beruht, als seinen Bereich. So schnüffeln beispielsweise Kühe bei frischem Regen wiederholt am Boden, richten sich dann zum Himmel aus und ziehen den Wind ein. Und selbst wenn man ein Stück Duftstoff mit den Fingern hält, ohne beim Riechen Luft einzuziehen, nimmt man dessen Duft überhaupt nicht wahr.

කුක්කුරොපි බහි චරන්තො ඛෙමට්ඨානං න පස්සති, ලෙඩ්ඩුදණ්ඩාදීහි උපද්දුතො හොති. අන්තොගාමං පවිසිත්වා උද්ධනට්ඨානෙ ඡාරිකං බ්‍යූහිත්වා නිපන්නස්ස පනස්ස ඵාසු හොති. එවමෙව ජිව්හාපි ගාමජ්ඣාසයා ආපොසන්නිස්සිතරසාරම්මණා. තථා හි තියාමරත්තිං සමණධම්මං කත්වාපි පාතොව පත්තචීවරමාදාය ගාමං පවිසිතබ්බං හොති. සුක්ඛඛාදනීයස්ස ච න සක්කා ඛෙළෙන අතෙමිතස්ස රසං ජානිතුං.

Auch der Hund, der draußen herumläuft, findet keinen sicheren Ort und wird mit Erdklumpen, Stöcken und Ähnlichem traktiert. Wenn er jedoch ins Dorf hineingeht, die Asche an der Feuerstelle wegscharrt und sich hinlegt, fühlt er sich wohl. Ebenso ist die Zunge auf das Dorf ausgerichtet und hat den Geschmack, der auf dem Wasserelement beruht, als ihr Objekt. So muss man beispielsweise, selbst wenn man während der drei Nachtwachen das Mönchsleben (samaṇadhamma) praktiziert hat, am frühen Morgen Almosenschale und Gewand nehmen und das Dorf betreten. Auch kann man den Geschmack von trockener Nahrung nicht erkennen, ohne sie zuvor mit Speichel zu befeuchten.

සිඞ්ගාලොපි බහි චරන්තො රතිං න වින්දති, ආමකසුසානෙ මනුස්සමංසං ඛාදිත්වා නිපන්නස්සෙව පනස්ස ඵාසු හොති. එවමෙව කායොපි උපාදිණ්ණකජ්ඣාසයො පථවීසන්නිස්සිතඵොට්ඨබ්බාරම්මණො. තථා හි අඤ්ඤං උපාදිණ්ණකං අලභමානා සත්තා අත්තනොව හත්ථතලෙ සීසං කත්වා නිපජ්ජන්ති. අජ්ඣත්තිකබාහිරා චස්ස පථවී ආරම්මණග්ගහණෙ පච්චයො හොති. සුසන්ථතස්සාපි හි සයනස්ස හෙට්ඨාඨිතානම්පි වා ඵලකානං න සක්කා අනිසීදන්තෙන වා අනුප්පීළන්තෙන වා ථද්ධමුදුභාවො ජානිතුන්ති අජ්ඣත්තිකබාහිරා පථවී එතස්ස ඵොට්ඨබ්බජානනෙ පච්චයො හොති.

Auch der Schakal, der draußen umherstreift, findet kein Vergnügen; nur wenn er auf dem Leichenacker Menschenfleisch gefressen hat und sich hinlegt, fühlt er sich wohl. Ebenso ist der Körper auf das organische (upādiṇṇaka, belebte) Materielle ausgerichtet und hat das auf dem Erdelement beruhende Tastobjekt (phoṭṭhabba) als seinen Bereich. Wenn Wesen nämlich keinen anderen belebten Körper finden, legen sie ihren Kopf auf ihre eigene Handfläche und schlafen so. Und das innere sowie das äußere Erdelement dient ihm als Bedingung für das Erfassen des Objekts. Denn selbst bei einem gut hergerichteten Bett oder den darunter befindlichen Brettern kann man, ohne sich daraufzusetzen oder sich dagegenzudrücken, deren Härte oder Weichheit nicht erkennen. So ist das innere und äußere Erdelement die Bedingung für dieses [Körperorgan] beim Erkennen von Tastobjekten.

මක්කටොපි භූමියං විචරන්තො නාභිරමති, හත්ථසතුබ්බෙධං පනස්ස රුක්ඛං ආරුය්හ විටපපිට්ඨෙ නිසීදිත්වා දිසාවිදිසා ඔලොකෙන්තස්සෙව ඵාසුකො හොති. එවං මනොපි නානජ්ඣාසයො භවඞ්ගපච්චයො, දිට්ඨපුබ්බෙපි නානාරම්මණජ්ඣාසයං කරොතියෙව මූලභවඞ්ගං පනස්ස පච්චයො හොතීති අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො, විත්ථාරෙන පන ආයතනානං නානත්තං විසුද්ධිමග්ගෙ ආයතනනිද්දෙසෙ වුත්තමෙව.

Auch der Affe, der auf dem Boden umherläuft, erfreut sich nicht daran. Wenn er jedoch auf einen hundert Ellen hohen Baum klettert, sich auf eine Astgabel setzt und in alle Himmelsrichtungen blickt, fühlt er sich wohl. Ebenso verhält es sich mit dem Geist (mano), der vielfältige Neigungen besitzt und durch das Lebenskontinuum (bhavaṅga) bedingt ist. Selbst bei früher Gesehenem richter er seine Neigung auf vielfältige Objekte aus, und das grundlegende Lebenskontinuum (mūlabhavaṅga) dient ihm als Bedingung. Dies ist die kurze Zusammenfassung hierzu; die ausführliche Darstellung der Verschiedenartigkeit der Sinnesbereiche ist jedoch bereits im Visuddhimagga im Kapitel über die Darlegung der Sinnesbereiche (āyatananiddesa) erklärt worden.

තං චක්ඛු නාවිඤ්ඡතීති තණ්හාරජ්ජුකානං ආයතනපාණකානං කායගතාසතිථම්භෙ බද්ධානං නිබ්බිසෙවනභාවං ආපන්නත්තා නාකඩ්ඪතීති ඉමස්මිං සුත්තෙ පුබ්බභාගවිපස්සනාව කථිතා.

„Dieses [Objekt] zieht das Auge nicht an“ (taṃ cakkhu nāviñchati) bedeutet: Weil die Sinnestiere, die mit dem Seil des Begehrens an den Pfahl der Körperachtsamkeit (kāyagatāsati) gebunden sind, den Zustand der Regungslosigkeit (Stillstand der Ablenkung) erreicht haben, zieht er sie nicht an. In dieser Lehrrede (Sutta) wird somit die vorbereitende Phase der Einsicht (pubbabhāgavipassanā) dargelegt.

11. යවකලාපිසුත්තවණ්ණනා

11. Die Erklärung der Yavakalāpi-Lehrrede.

248. එකාදසමෙ [Pg.113] යවකලාපීති ලායිත්වා ඨපිතයවපුඤ්ජො. බ්‍යාභඞ්ගිහත්ථාති කාජහත්ථා. ඡහි බ්‍යාභඞ්ගීහි හනෙය්‍යුන්ති ඡහි පුථුලකාජදණ්ඩකෙහි පොථෙය්‍යුං. සත්තමොති තෙසු ඡසු ජනෙසු යවෙ පොථෙත්වා පසිබ්බකෙ පූරෙත්වා ආදාය ගතෙසු අඤ්ඤො සත්තමො ආගච්ඡෙය්‍ය. සුහතතරා අස්සාති යං තත්ථ අවසිට්ඨං අත්ථි භුසපලාපමත්තම්පි, තස්ස ගහණත්ථං සුට්ඨුතරං හතා.

248. Im elften Sutta: „Ein Gerstenbündel“ (yavakalāpī) bedeutet ein geernteter und aufgeschichteter Gerstenhaufen. „Tragstangen in den Händen haltend“ (byābhaṅgihatthā) bedeutet Hände, die eine Tragstange halten. „Sie mögen ihn mit sechs Tragstangen schlagen“ (chahi byābhaṅgīhi haneyyuṃ) bedeutet, sie mögen ihn mit sechs dicken Tragstangen-Stöcken dreschen. „Ein Siebter“ (sattamo) bedeutet: Wenn jene sechs Personen die Gerste gedroschen, in Säcke gefüllt, diese genommen und weggegangen sind, kommt ein anderer, siebter Mann hinzu. „Er würde noch gründlicher geschlagen sein“ (suhatatarā assā) bedeutet: Was immer dort an Spreu und Stroh übrig geblieben ist, wird zum Zwecke des Aufsammelns noch viel gründlicher geschlagen.

එවමෙව ඛොති එත්ථ චතුමහාපථො විය ඡ ආයතනානි දට්ඨබ්බානි, චතුමහාපථෙ නික්ඛිත්තයවකලාපී විය සත්තො, ඡ බ්‍යාභඞ්ගියො විය ඉට්ඨානිට්ඨමජ්ඣත්තවසෙන අට්ඨාරස ආරම්මණානි, සත්තමා බ්‍යාභඞ්ගී විය භවපත්ථනා කිලෙසා. යථා චතුමහාපථෙ ඨපිතා යවකලාපී ඡහි බ්‍යාභඞ්ගීහි හඤ්ඤති, එවමිමෙ සත්තා අට්ඨාරසහි ආරම්මණදණ්ඩකෙහි ඡසු ආයතනෙසු හඤ්ඤන්ති. යථා සත්තමෙන සුහතතරා හොන්ති, එවං සත්තා භවපත්ථනකිලෙසෙහි සුහතතරා හොන්ති භවෙමූලකං දුක්ඛං අනුභවමානා.

Ebenso nun: Hierbei sind die sechs Sinnesbereiche wie eine Kreuzung von vier Hauptstraßen anzusehen. Das Wesen ist wie das auf der Kreuzung abgelegte Gerstenbündel anzusehen. Die achtzehn Objekte – eingeteilt in erwünschte, unerwünschte und neutrale – sind wie die sechs Tragstangen anzusehen. Die Befleckungen des Verlangens nach Dasein sind wie die siebte Tragstange anzusehen. Wie das auf der Kreuzung abgelegte Gerstenbündel mit den sechs Tragstangen geschlagen wird, ebenso werden diese Wesen durch die achtzehn Objekt-Stöcke in den sechs Sinnesbereichen geschlagen. Wie sie durch den siebten noch gründlicher geschlagen sind, so werden die Wesen durch die Befleckungen des Daseinsbegehrens noch heftiger geschlagen, während sie das im Dasein wurzelnde Leiden erfahren.

ඉදානි නෙසං තං භවපත්ථනකිලෙසං දස්සෙතුං භූතපුබ්බං, භික්ඛවෙතිආදිමාහ. තත්‍රාති සුධම්මායං භුම්මං, සුධම්මාය දෙවසභාය ද්වාරෙති අත්ථො. ධම්මිකා ඛො දෙවාති ධම්මිකා එතෙ දෙවා නාම, යෙහි මාදිසං අසුරාධිපතිං ගහෙත්වා මය්හං භෙදනමත්තම්පි න කතන්ති සන්ධාය වදති. අධම්මිකා දෙවාති අධම්මිකා එතෙ දෙවා නාම, යෙ මාදිසං අසුරාධිපතිං නවගූථසූකරං විය කණ්ඨපඤ්චමෙහි බන්ධනෙහි බන්ධිත්වා නිසීදාපෙන්ති. එවං සුඛුමං ඛො, භික්ඛවෙ, වෙපචිත්තිබන්ධනන්ති තං කිර පදුමනාළසුත්තං විය මක්කටජාලසුත්තං විය ච සුඛුමං හොති, ඡෙත්තුං පන නෙව වාසියා න ඵරසුනා සක්කා. යස්මා පන චිත්තෙනෙව බජ්ඣති, චිත්තෙන මුච්චති, තස්මා ‘‘වෙපචිත්තිබන්ධන’’න්ති වුත්තං.

Um nun diese Befleckung ihres Daseinsbegehrens zu zeigen, sprach er: „Es war einmal, ihr Mönche...“ usw. „Dort“ (tatrā) ist ein Lokativ im Sinne von „in der Sudhammā“; es bedeutet: an der Tür der Sudhammā-Götterversammlungshalle. „Gerecht fürwahr sind die Götter“ (dhammikā kho devā) sagt er in Bezug auf: „Gerecht sind wahrlich jene Götter, die, nachdem sie einen Asura-Herrscher wie mich gefangen genommen haben, mir nicht einmal die geringste Verletzung zugefügt haben.“ „Ungerecht sind die Götter“ (adhammikā devā) sagt er in Bezug auf: „Ungerecht sind wahrlich jene Götter, die einen Asura-Herrscher wie mich wie ein im frischen Kot wühlendes Schwein mit Fesseln an fünf Stellen, beginnend am Hals, binden und niedersetzen lassen.“ „So fein fürwahr, ihr Mönche, ist die Fesselung des Vepacitti“ (evaṃ sukhumaṃ kho, bhikkhave, vepacittibandhanaṃ) bedeutet: Jene Fessel soll so fein sein wie der Faden im Inneren eines Lotusstängels oder wie ein Spinnennetz-Faden; es ist jedoch unmöglich, sie mit einer Dechsel oder einer Axt zu zerschneiden. Da man aber allein durch den Geist gefesselt wird und sich durch den Geist befreit, wird es „Vepacittis Fesselung“ genannt.

තතො සුඛුමතරං මාරබන්ධනන්ති කිලෙසබන්ධනං පනෙසං තතොපි සුඛුමතරං, නෙව චක්ඛුස්ස ආපාථං ගච්ඡති, න ඉරියාපථං නිවාරෙති. තෙන හි බද්ධා සත්තා පථවිතලෙපි ආකාසෙපි යොජනසතම්පි යොජනසහස්සම්පි [Pg.114] ගච්ඡන්තිපි ආගච්ඡන්තිපි. ඡිජ්ජමානං පනෙතං ඤාණෙනෙව ඡිජ්ජති, න අඤ්ඤෙනාති ‘‘ඤාණමොක්ඛං බන්ධන’’න්තිපි වුච්චති.

„Feiner noch als das ist Maras Fessel“ (tato sukhumataraṃ mārabandhanaṃ) bedeutet: Die Befleckungs-Fesselung ist noch feiner als jene [des Vepacitti], sie gelangt weder in das Blickfeld des Auges, noch behindert sie die Körperhaltung. Denn die damit gefesselten Wesen gehen und kommen auf dem Erdboden oder im Luftraum, hundert Yojanas weit oder tausend Yojanas weit. Wenn diese Fessel jedoch zerschnitten wird, wird sie nur durch Erkenntnis zerschnitten, nicht durch etwas anderes; daher wird sie auch als „Fessel, deren Befreiung durch Erkenntnis geschieht“ bezeichnet.

මඤ්ඤමානොති තණ්හාදිට්ඨිමානානං වසෙන ඛන්ධෙ මඤ්ඤන්තො. බද්ධො මාරස්සාති මාරබන්ධනෙන බද්ධො. කරණත්ථෙ වා එතං සාමිවචනං, කිලෙසමාරෙන බද්ධොති අත්ථො. මුත්තො පාපිමතොති මාරස්ස බන්ධනෙන මුත්තො. කරණත්ථෙයෙව වා ඉදං සාමිවචනං, පාපිමතා කිලෙසබන්ධනෙන මුත්තොති අත්ථො.

„Sich dünkend“ (maññamāno) bedeutet: die Aggregate mittels Begehren, Ansicht und Eigendünkel fälschlich auffassend. „An Mara gebunden“ (baddho mārassā) bedeutet: durch Maras Fessel gebunden. Oder dieser Genitiv steht im Sinne des Instrumentals: „durch den Befleckungs-Mara gebunden“ ist die Bedeutung. „Befreit vom Bösen“ (mutto pāpimato) bedeutet: von der Fessel Maras befreit. Oder dieser Genitiv steht ebenfalls im Sinne des Instrumentals: „befreit von der Befleckungsfessel durch den Bösen“ ist die Bedeutung.

අස්මීති පදෙන තණ්හාමඤ්ඤිතං වුත්තං. අයමහස්මීති දිට්ඨිමඤ්ඤිතං. භවිස්සන්ති සස්සතවසෙන දිට්ඨිමඤ්ඤිතමෙව. න භවිස්සන්ති උච්ඡෙදවසෙන. රූපීතිආදීනි සස්සතස්සෙව පභෙදදීපනානි. තස්මාති යස්මා මඤ්ඤිතං ආබාධං අන්තොදොසනිකන්තනවසෙන රොගො චෙව ගණ්ඩො ච සල්ලඤ්ච, තස්මා. ඉඤ්ජිතන්තිආදීනි යස්මා ඉමෙහි කිලෙසෙහි සත්තා ඉඤ්ජන්ති චෙව ඵන්දන්ති ච පපඤ්චිතා ච හොන්ති පමත්තාකාරපත්තා, තස්මා තෙසං ආකාරදස්සනත්ථං වුත්තානි.

Mit dem Wort „Ich bin“ (asmī) wird das Wähnen des Begehrens ausgedrückt. Mit „Dies bin ich“ (ayamahasmī) das Wähnen der Ansicht. „Sie werden sein“ (bhavissanti) drückt genau dasselbe Wähnen der Ansicht mittels der Ewigkeitsansicht aus. „Sie werden nicht sein“ (na bhavissanti) drückt es mittels der Vernichtungsansicht aus. „Formhaft“ (rūpī) usw. beleuchtet die verschiedenen Unterteilungen der Ewigkeitsansicht selbst. „Daher“ (tasmā) bedeutet: Da das Wähnen aufgrund seiner Eigenschaft, im Inneren zu quälen und zu verletzen, eine Krankheit, ein Geschwür und ein Pfeil ist, darum [wird dies so gesagt]. „Bewegt“ (iñjitaṃ) usw. wird gesagt, weil die Wesen durch diese Befleckungen bewegt werden, zittern, verzögert werden und in den Zustand der Unachtsamkeit geraten; daher sind diese Worte dargelegt, um deren Erscheinungsweise zu zeigen.

මානගතවාරෙ පන මානස්ස ගතං මානගතං, මානපවත්තීති අත්ථො. මානොයෙව මානගතං ගූථගතං මුත්තගතං විය. තත්ථ අස්මීති ඉදං තණ්හාය සම්පයුත්තමානවසෙන වුත්තං. අයමහමස්මීති දිට්ඨිවසෙන. නනු ච දිට්ඨිසම්පයුත්තො නාම මානො නත්ථීති? ආම නත්ථි, මානස්ස පන අප්පහීනත්තා දිට්ඨි නාම හොති. මානමූලකං දිට්ඨිං සන්ධායෙතං වුත්තං. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙවාති.

Im Abschnitt über den Eigendünkel (mānagatavāre) aber bedeutet „das Gegangene des Dünkels“ (mānassa gataṃ) „das Dünkel-Gewordene“ (mānagataṃ), was das Auftreten des Eigendünkels bedeutet. Der Eigendünkel selbst wird als mānagataṃ bezeichnet, so wie „Kot-Gewordenes“ (gūthagataṃ) oder „Urin-Gewordenes“ (muttagataṃ) [das bloße Substantiv meint]. Darin ist dieses „Ich bin“ (asmī) im Sinne des mit Begehren verbundenen Eigendünkels erklärt. „Dies bin ich“ (ayamahamasmī) im Sinne der Ansicht. Gibt es denn nicht keinen mit Ansicht verbundenen Eigendünkel? Ja, es gibt ihn nicht. Weil aber der Eigendünkel nicht aufgegeben ist, entsteht die Ansicht. Dies wurde in Bezug auf die im Eigendünkel wurzelnde Ansicht gesagt. Der Rest ist überall offensichtlich.

ආසීවිසවග්ගො.

Das Kapitel über die Giftschlangen.

චතුත්ථො පණ්ණාසකො.

Das vierte Fünfzigerschnitt-Buch.

සළායතනසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Saḷāyatanasaṃyutta ist abgeschlossen.

2. වෙදනාසංයුත්තං

2. Das Vedanāsaṃyutta.

1. සගාථාවග්ගො

1. Das Kapitel mit Versen.

1. සමාධිසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Samādhi-Sutta.

249. වෙදනාසංයුත්තෙ [Pg.115] සගාථාවග්ගස්ස පඨමෙ සමාහිතොති උපචාරෙන වා අප්පනාය වා සමාහිතො. වෙදනා ච පජානාතීති වෙදනා දුක්ඛසච්චවසෙන පජානාති. වෙදනානඤ්ච සම්භවන්ති තාසංයෙව සම්භවං සමුදයසච්චවසෙන පජානාති. යත්ථ චෙතාති යත්ථෙතා වෙදනා නිරුජ්ඣන්ති, තං නිබ්බානං නිරොධසච්චවසෙන පජානාති. ඛයගාමිනන්ති තාසංයෙව වෙදනානං ඛයගාමිනං මග්ගං මග්ගසච්චවසෙන පජානාති. නිච්ඡාතො පරිනිබ්බුතොති නිත්තණ්හො හුත්වා කිලෙසපරිනිබ්බානෙන පරිනිබ්බුතො. එවමෙත්ථ සුත්තෙ සම්මසනචාරවෙදනා කථිතා. ගාථාසු ද්වීහි පදෙහි සමථවිපස්සනා කථිතා, සෙසෙහි චතුසච්චං කථිතං. එවමෙත්ථ සබ්බසඞ්ගාහිකො චතුභූමකධම්මපරිච්ඡෙදො වුත්තො.

249. Im ersten Sutta des Sagāthāvagga im Vedanāsaṃyutta bedeutet „gesammelt“ (samāhito): entweder durch Angrenzungs-Konzentration oder durch Vollkonzentration konzentriert. „Und er versteht die Gefühle“ (vedanā ca pajānāti) bedeutet: er versteht die Gefühle als die Wahrheit vom Leiden. „Und die Entstehung der Gefühle“ (vedanānañca sambhavaṃ) bedeutet: er versteht die Entstehung eben dieser Gefühle als die Wahrheit von der Ursache. „Und wo diese aufhören“ (yattha cetā nirujjhanti) bedeutet: er versteht jene Erlöschung, das Nibbāna, als die Wahrheit von der Aufhebung. „Den Weg, der zu deren Versiegen führt“ (khayagāminaṃ) bedeutet: er versteht den zum Versiegen eben dieser Gefühle führenden Pfad als die Wahrheit vom Weg. „Hungert nicht mehr, ist völlig erloschen“ (nicchāto parinibbuto) bedeutet: frei von Begehren geworden, ist er durch das Erlöschen der Befleckungen völlig erloschen. So wurden in diesem Sutta die Gefühle als Bereich der vipassanā-mäßigen Untersuchung dargelegt. In den Versen wurden durch zwei Begriffe Geistesruhe und Einsicht dargelegt; durch die restlichen Worte wurden die Vier Edlen Wahrheiten dargelegt. So wurde hier die allumfassende Bestimmung der Lehrbarkeiten der vier Ebenen dargelegt.

2. සුඛසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des Sukha-Sutta.

250. දුතියෙ අදුක්ඛමසුඛං සහාති අදුක්ඛමසුඛඤ්ච සුඛදුක්ඛෙහි සහ. අජ්ඣත්තඤ්ච බහිද්ධා චාති අත්තනො ච පරස්ස ච. මොසධම්මන්ති නස්සනසභාවං. පලොකිනන්ති පලුජ්ජනකං භිජ්ජනසභාවං. ඵුස්ස ඵුස්ස වයං පස්සන්ති ඤාණෙන ඵුසිත්වා ඵුසිත්වා වයං පස්සන්තො. එවං තත්ථ විරජ්ජතීති එවං තාසු වෙදනාසු විරජ්ජති. ඉධාපි සුත්තෙ සම්මසනචාරවෙදනා කථිතා, ගාථාසු ඤාණඵුසනං.

250. Im zweiten Sutta bedeutet „weder schmerzhaft noch angenehm zusammen mit“ (adukkhamasukhaṃ saha): das weder schmerzhafte noch angenehme Gefühl zusammen mit dem angenehmen und schmerzhaften Gefühl. „Sowohl innerlich als auch äußerlich“ (ajjhattañca bahiddhā ca) bedeutet: das eigene und das der anderen. „Vergänglichkeit als Natur besitzend“ (mosadhammaṃ) bedeutet: die Natur des Vergehens besitzend. „Zerbrechlich“ (palokinaṃ) bedeutet: die Natur des Zerfallens und Zerbrechens besitzend. „Durch wiederholtes Berühren das Vergehen sehend“ (phussa phussa vayaṃ passanti) bedeutet: indem man mit Erkenntnis wiederholt berührt, sieht man das Vergehen. „So wendet er sich davon ab“ (evaṃ tattha virajjati) bedeutet: so wendet er sich mit Pfad-Leidenschaftslosigkeit von diesen drei Gefühlen ab. Auch in diesem Sutta werden die Gefühle als Bereich der vipassanā-mäßigen Untersuchung dargelegt, und in den Versen das Berühren durch Erkenntnis.

3. පහානසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erklärung des Pahāna-Sutta.

251. තතියෙ අච්ඡෙච්ඡි තණ්හන්ති සබ්බම්පි තණ්හං ඡින්දි සමුච්ඡින්දි. විවත්තයි සංයොජනන්ති දසවිධම්පි සංයොජනං පරිවත්තයි නිම්මූලකමකාසි. සම්මාති හෙතුනා කාරණෙන. මානාභිසමයාති මානස්ස දස්සනාභිසමයා, පහානාභිසමයා ච. අරහත්තමග්ගො හි කිච්චවසෙන මානං සම්පස්සති, අයමස්ස [Pg.116] දස්සනාභිසමයො. තෙන දිට්ඨො පන සො තාවදෙව පහීයති, දිට්ඨවිසෙන දිට්ඨසත්තානං ජීවිතං විය. අයමස්ස පහානාභිසමයො.

251. Im dritten Sutta bedeutet „er schnitt das Begehren ab“ (acchecchi taṇhaṃ): er schnitt jegliches Begehren gänzlich ab, merzte es völlig aus. „Er kehrte die Fessel um“ (vivattayi saṃyojanaṃ) bedeutet: er kehrte auch die zehnfältige Fessel um, d.h. er entwurzelte sie gänzlich. „Vollkommen“ (sammā) bedeutet: durch eine Ursache, durch einen Grund. „Durch die Durchdringung des Eigendünkels“ (mānābhisamayā) bedeutet: durch die Durchdringung des Sehens des Eigendünkels und durch die Durchdringung des Aufgebens des Eigendünkels. Der Pfad der Arhatschaft sieht nämlich kraft seiner Funktion den Eigendünkel richtig an; dies ist seine Durchdringung durch Sehen. Durch diesen Pfad gesehen, wird jener Eigendünkel jedoch augenblicklich aufgegeben, wie das Leben von Wesen, die von einer Giftblick-Schlange erblickt wurden. Dies ist seine Durchdringung durch Aufgeben.

අන්තමකාසි දුක්ඛස්සාති එවං අරහත්තමග්ගෙන මානස්ස දිට්ඨත්තා ච පහීනත්තා ච යෙ ඉමෙ ‘‘කායබන්ධනස්ස අන්තො ජීරති (චූළව. 278) හරිතන්තං වා’’ති (ම. නි. 1.304) එවං වුත්තඅන්තිමමරියාදන්තො ච, ‘‘අන්තමිදං, භික්ඛවෙ, ජීවිකාන’’න්ති (ඉතිවු. 91; සං. නි. 3.80) එවං වුත්තලාමකන්තො ච, ‘‘සක්කායො එකො අන්තො’’ති (අ. නි. 6.61; චූළනි. තිස්සමෙත්තෙය්‍යමාණවපුච්ඡානිද්දෙස 11) එවං වුත්තකොට්ඨාසන්තො ච, ‘‘එසෙවන්තො දුක්ඛස්ස සබ්බපච්චයසඞ්ඛයා’’ති (සං නි. 2.51; 2.4.71; උදා. 71) එවං වුත්තකොටන්තො චාති චත්තාරො අන්තා, තෙසු සබ්බස්සෙව වට්ටදුක්ඛස්ස අදුං චතුත්ථකොටිසඞ්ඛාතං අන්තමකාසි, පරිච්ඡෙදං පරිවටුමං අකාසි, අන්තිමසමුස්සයමත්තාවසෙසං දුක්ඛමකාසීති වුත්තං හොති.

„Er machte dem Leiden ein Ende“ (antamakāsi dukkhassa): Auf diese Weise hat er durch den Pfad der Arhatschaft, weil der Dünkel durchschaut und aufgegeben wurde, das Ende gemacht. Es gibt diese vier Arten von Enden (anta): 1. das Ende im Sinne einer äußersten Grenze (antimamariyādanto), wie in „das Ende des Gürtels zerfällt oder ein grünes Ende“; 2. das Ende im Sinne des Niedrigsten (lāmakanto), wie in „Mönche, dieses Almosensammeln ist das niedrigste unter den Lebensunterhalten“; 3. das Ende im Sinne eines Teils oder Bereichs (koṭṭhāsanto), wie in „die Persönlichkeit ist ein Ende“; und 4. das Ende im Sinne der äußersten Spitze (koṭanto), wie in „dieses ist das Ende des Leidens durch das Erlöschen aller Bedingungen“. Unter diesen vieren hat er für das gesamte Leiden im Daseinskreislauf jenes vierte, das als äußerste Spitze bekannte Ende gemacht, d.h. er hat eine Begrenzung, ein Ende gemacht; das bedeutet, er hat das Leiden so beendet, dass nur noch der allerletzte physische Körper übrig bleibt.

සම්පජඤ්ඤං න රිඤ්චතීති සම්පජඤ්ඤං න ජහති. සඞ්ඛ්‍යං නොපෙතීති රත්තො දුට්ඨො මූළ්හොති පඤ්ඤත්තිං න උපෙති, තං පඤ්ඤත්තිං පහාය ඛීණාසවො නාම හොතීති අත්ථො. ඉමස්මිං සුත්තෙ ආරම්මණානුසයො කථිතො.

„Er lässt die klare Wissensklarheit nicht im Stich“ (sampajaññaṃ na riñcatī) bedeutet: Er gibt die klare Wissensklarheit nicht auf. „Er geht in keine begriffliche Bestimmung ein“ (saṅkhyaṃ nopetī) bedeutet: Er geht nicht ein in die Bezeichnung als „gierig“, „hassend“ oder „verblendet“. Die Bedeutung ist, dass er, nachdem er diese Bezeichnung abgelegt hat, ein „Triebversiegter“ (khīṇāsavo) genannt wird. In dieser Lehrrede wird die objektbezogene latente Neigung (ārammaṇānusayo) dargelegt.

4. පාතාලසුත්තවණ්ණනා

4. Die Erklärung der Pātāla-Lehrrede (Pātālasutta)

252. චතුත්ථෙ පාතාලොති පාතස්ස අලං පරියත්තො, නත්ථි එත්ථ පතිට්ඨාති පාතාලො. අසන්තං අවිජ්ජමානන්ති අසම්භූතත්තං අපඤ්ඤායමානත්තං. එවං වාචං භාසතීති අත්ථි මහාසමුද්දෙ පාතාලොති එවං වාචං. සො හි යං තං බලවාමුඛං මහාසමුද්දස්ස උදකං වෙගෙන පක්ඛන්දිත්වා චක්කවාළං වා සිනෙරුං වා ආහච්ච යොජනද්වියොජනදසයොජනප්පමාණම්පි උග්ගන්ත්වා පුන මහාසමුද්දෙ පතති, යස්ස පතිතට්ඨානෙ මහානරකපපාතො විය හොති, යං ලොකෙ බලවාමුඛන්ති වුච්චති. තං සන්ධාය එවං වදති.

252. Im vierten Sutta bedeutet „Abgrund“ (pātālo): geeignet oder fähig für einen unaufhaltsamen Sturz (pātassa alaṃ pariyatto); es gibt dort keinen Halt (natthi ettha patiṭṭhā), daher heißt es Abgrund (pātālo). „Nichtseiend, nicht vorhanden“ (asantaṃ avijjamānaṃ) bedeutet unbegründet (asambhūtattaṃ) und nicht wahrnehmbar (apaññāyamānattaṃ). „Er spricht solche Worte“ (evaṃ vācaṃ bhāsatī) bezieht sich auf die Worte: „Es gibt einen Abgrund im großen Ozean“. Denn jener [ungelehrte Weltling] spricht dies im Hinblick auf den gewaltigen Strudel (balavāmukha). Wenn das Wasser des großen Ozeans mit großer Wucht dahinschießt, gegen die Weltringmauer (cakkavāḷa) oder den Berg Sineru prallt, eine, zwei oder zehn Meilenweiten (yojana) emporsteigt und wieder in den Ozean zurückfällt, entsteht an der Einsturzstelle ein gähnender Abgrund wie ein großer Höllenschlund, was in der Welt als „gewaltiger Strudel“ (balavāmukha) bezeichnet wird. Darauf bezieht er sich, wenn er so spricht.

යස්මා පන තත්ථ තථාරූපානං මච්ඡකච්ඡපදෙවදානවානං පතිට්ඨාපි හොති සුඛනිවාසොපි, තස්මා අසන්තං අසංවිජ්ජමානං තං තං වාචං භාසති නාම. යස්මා පන සබ්බපුථුජ්ජනා සාරීරිකාය දුක්ඛවෙදනාය පතිට්ඨාතුං න සක්කොන්ති, තස්මා පාතස්ස අලන්ති අත්ථෙන අයමෙව පාතාලොති දස්සෙන්තො සාරීරිකානං ඛො එතං භික්ඛවෙතිආදිමාහ.

Weil es jedoch dort [in jenem Strudel] für entsprechende Fische, Schildkröten, Devas und Asuras (dānavas) durchaus einen Halt und auch einen glücklichen Wohnort gibt, deshalb ist jene Rede von einem [völlig haltlosen] Abgrund in Wahrheit unbegründet und nicht den Tatsachen entsprechend. Weil aber alle Weltlinge nicht in der Lage sind, angesichts körperlicher Schmerzempfindung standzuhalten, ist im Sinne von „bereit für einen Sturz [ohne Halt]“ eben dieses [körperliche Schmerzgefühl] der eigentliche Abgrund. Um diese Bedeutung aufzuzeigen, sprach der Erhabene: „Mönche, dies ist eine Bezeichnung für körperliche...“ und so weiter.

පාතාලෙ [Pg.117] න පච්චුට්ඨාසීති පාතාලස්මිං න පතිට්ඨාසි. ගාධන්ති පතිට්ඨං. අක්කන්දතීති අනිබද්ධං විප්පලාපං විලපන්තො කන්දති. දුබ්බලොති දුබ්බලඤාණො. අප්පථාමකොති ඤාණථාමස්ස පරිත්තතාය පරිත්තථාමකො. ඉමස්මිං සුත්තෙ අරියසාවකොති සොතාපන්නො. සොතාපන්නො හි එත්ථ ධුරං, බලවවිපස්සකො න තික්ඛබුද්ධි උප්පන්නං වෙදනං අනනුවත්තිත්වා පතිට්ඨාතුං සමත්ථො යොගාවචරොපි වට්ටති.

„Er fand im Abgrund keinen festen Halt“ (pātāle na paccuṭṭhāsī) bedeutet: Er fand keinen Stand im Abgrund [der körperlichen Schmerzempfindung]. „Einen festen Boden“ (gādhaṃ) bedeutet einen Halt (patiṭṭhaṃ). „Er schreit“ (akkandatī) bedeutet: Er weint und jammert in zusammenhanglosen, wirren Klagen. „Schwach“ (dubbalo) bedeutet von schwacher Erkenntnis (dubbalañāṇo). „Kraftlos“ (appathāmako) bedeutet von geringer Kraft aufgrund der Geringfügigkeit seiner Erkenntniskraft (parittathāmako). In dieser Lehrrede bezeichnet der „edle Schüler“ (ariyasāvako) den Stromeingetretenen (sotāpanno). Der Stromeingetretene steht hierbei zwar im Vordergrund, aber auch ein meditierender Übender (yogāvacaro) mit starker Einsicht (balavavipassako) und scharfem Verstand (tikkhabuddhi), der fähig ist, standzuhalten, ohne sich dem entstandenen Gefühl hinzugeben, ist hierbei mitgemeint.

5. දට්ඨබ්බසුත්තවණ්ණනා

5. Die Erklärung der Daṭṭhabba-Lehrrede (Daṭṭhabbasutta)

253. පඤ්චමෙ දුක්ඛතො දට්ඨබ්බාති විපරිණාමනවසෙන දුක්ඛතො දට්ඨබ්බා. සල්ලතොති දුක්ඛාපනවිනිවිජ්ඣනට්ඨෙන සල්ලාති දට්ඨබ්බා. අනිච්චතොති අදුක්ඛමසුඛා හුත්වා අභාවාකාරෙන අනිච්චතො දට්ඨබ්බා. අද්දාති අද්දස. සන්තන්ති සන්තසභාවං.

253. Im fünften Sutta bedeutet „als leidvoll anzusehen“ (dukkhato daṭṭhabbā) [bezogen auf das angenehme Gefühl]: Es ist wegen des Gesetzes der Veränderlichkeit (vipariṇāmanavasena) als leidvoll anzusehen. „Als Pfeil“ (sallato) [bezogen auf das schmerzhafte Gefühl]: Es ist wegen seiner Eigenschaft, Qualen zu verursachen und zu durchbohren (dukkhāpana-vinivijjhanaṭṭhena), als ein Pfeil anzusehen. „Als unbeständig“ (aniccatoto) [bezogen auf das weder-schmerzhafte-noch-angenehme Gefühl]: Es ist als unbeständig anzusehen, weil es, nachdem es entstanden ist, wieder vergeht (hutvā abhāvākārena). „Er sah“ (addā) bedeutet er erblickte (addasa). „Friedvoll“ (santanti) bedeutet von friedvoller Natur (santasabhāvaṃ).

6. සල්ලසුත්තවණ්ණනා

6. Die Erklärung der Salla-Lehrrede (Sallasutta)

254. ඡට්ඨෙ තත්‍රාති තෙසු ද්වීසු ජනෙසු. අනුවෙධං විජ්ඣෙය්‍යාති තස්සෙව වණමුඛස්ස අඞ්ගුලන්තරෙ වා ද්වඞ්ගුලන්තරෙ වා ආසන්නපදෙසෙ අනුගතවෙධං. එවං විද්ධස්ස හි සා අනුවෙධා වෙදනා පඨමවෙදනාය බලවතරා හොති, පච්ඡා උප්පජ්ජමානා දොමනස්සවෙදනාපි එවමෙව පුරිමවෙදනාය බලවතරා හොති. දුක්ඛාය වෙදනාය නිස්සරණන්ති දුක්ඛාය වෙදනාය හි සමාධිමග්ගඵලානි නිස්සරණං, තං සො න ජානාති, කාමසුඛමෙව නිස්සරණන්ති ජානාති. තාසං වෙදනානන්ති තාසං සුඛදුක්ඛවෙදනානං. සඤ්ඤුත්තො නං වෙදයතීති කිලෙසෙහි සම්පයුත්තොව හුත්වා තං වෙදනං වෙදයති, න විප්පයුත්තො. සඤ්ඤුත්තො දුක්ඛස්මාති කරණත්ථෙ නිස්සක්කං, දුක්ඛෙන සම්පයුත්තොති අත්ථො. සඞ්ඛාතධම්මස්සාති විදිතධම්මස්ස තුලිතධම්මස්ස. බහුස්සුතස්සාති පරියත්තිබහුස්සුතස්ස පටිවෙධබහුස්සුතස්ස ච. සම්මා පජානාති භවස්ස පාරගූති භවස්ස පාරං නිබ්බානං ගතො, තදෙව නිබ්බානං සම්මා පජානාති. ඉමස්මිම්පි සුත්තෙ ආරම්මණානුසයොව කථිතො. අරියසාවකෙසු ච ඛීණාසවො එත්ථ ධුරං, අනාගාමීපි වට්ටතීති වදන්ති.

254. Im sechsten Sutta bedeutet „darin“ (tatrā): unter jenen zwei Personen [dem Belehrten und dem Unbelehrten]. „Er würde ihn mit einem zweiten Pfeil treffen“ (anuvedhaṃ vijjheyyā) bedeutet: ein unmittelbar darauffolgendes Durchbohren an eben derselben Wundöffnung oder in nächster Nähe, etwa ein oder zwei Fingerbreit daneben. Denn für jemanden, der so getroffen wird, ist der Schmerz dieses nachfolgenden Treffers heftiger als der erste Schmerz; ebenso ist das später entstehende geistige Schmerzgefühl (domanassavedanāpi) viel heftiger als das vorherige [körperliche] Schmerzgefühl. „Das Entkommen aus dem schmerzhaften Gefühl“ (dukkhāya vedanāya nissaraṇaṃ) bedeutet: Konzentration, Pfad und Frucht (samādhimaggaphalāni) sind das Entkommen aus dem schmerzhaften Gefühl. Das weiß jener [törichte Weltling] nicht; er meint irrtümlich, dass nur das sinnliche Vergnügen (kāmasukha) das Entkommen sei. „Dieser Gefühle“ (tāsaṃ vedanānaṃ) bezieht sich auf diese angenehmen und unangenehmen Gefühle. „Verbunden erfährt er es“ (saññutto naṃ vedayatī) bedeutet: Er erfährt dieses Gefühl nur, während er mit den Befleckungen (kilesa) verbunden ist, nicht im unverbundenen Zustand. „Verbunden vom Leiden“ (saññutto dukkhasmā): Hierbei ist der Ablativ (nissakka) im Sinne des Instrumentals (karaṇattha) zu verstehen; die Bedeutung ist „mit Leiden verbunden“ (dukkhena sampayutto). „Desjenigen, der die Phänomene durchschaut hat“ (saṅkhātadhammassa) bedeutet: dessen, der die Phänomene [die fünf Daseinsgruppen] durchschaut und abgewogen hat. „Des Gelehrten“ (bahussutassa) bedeutet: desjenigen, der sowohl in den Schriften (pariyatti) als auch im Durchdringen (paṭivedha) hochgebildet ist. „Er erkennt vollkommen und ist am jenseitigen Ufer des Daseins angelangt“ (sammā pajānāti bhavassa pāragū) bedeutet: Er ist im Nibbāna angelangt, dem jenseitigen Ufer des Daseinskreislaufs, und versteht eben dieses Nibbāna vollkommen. Auch in dieser Lehrrede wird die objektbezogene latente Neigung (ārammaṇānusayo) dargelegt. Unter den edlen Schülern steht der Triebversiegte (khīṇāsavo) hierbei im Vordergrund, aber die Lehrer sagen, dass auch der Nie-Wiederkehrende (anāgāmī) einbezogen werden kann.

7. පඨමගෙලඤ්ඤසුත්තවණ්ණනා

7. Die Erklärung der ersten Kranken-Lehrrede (Paṭhamagelaññasutta)

255. සත්තමෙ [Pg.118] යෙන ගිලානසාලා තෙනුපසඞ්කමීති ‘‘සදෙවකෙ ලොකෙ අග්ගපුග්ගලො තථාගතොපි ගිලානුපට්ඨානං ගච්ඡති, උපට්ඨාතබ්බයුත්තකා නාම ගිලානාති භික්ඛූ සද්දහිත්වා ඔකප්පෙත්වා ගිලානෙ උපට්ඨාතබ්බෙ මඤ්ඤිස්සන්තී’’ති ච ‘‘යෙ තත්ථ කම්මට්ඨානසප්පායා, තෙසං කම්මට්ඨානං කථෙස්සාමී’’ති ච චින්තෙත්වා උපසඞ්කමි. කායෙ කායානුපස්සීතිආදීසු යං වත්තබ්බං, තං පරතො වක්ඛාම. අනිච්චානුපස්සීති අනිච්චතං අනුපස්සන්තො. වයානුපස්සීති වයං අනුපස්සන්තො. විරාගානුපස්සීති විරාගං අනුපස්සන්තො. නිරොධානුපස්සීති නිරොධං අනුපස්සන්තො. පටිනිස්සග්ගානුපස්සීති පටිනිස්සග්ගං අනුපස්සන්තො.

255. Im siebten Sutta bedeutet „er begab sich dorthin, wo sich die Krankenstation befand“ (yena gilānasālā tenupasaṅkamī): Er suchte sie auf, nachdem er dachte: „Wenn selbst der Tathāgata, die höchste Persönlichkeit in der Welt samt ihren Göttern, zur Krankenpflege geht, werden die Mönche Vertrauen und Zuversicht fassen und erkennen, dass Kranke wahrlich der Pflege bedürfen“, und zudem dachte: „Ich werde jenen Mönchen dort, für die das Meditationsobjekt zuträglich ist, das Meditationsobjekt (kammaṭṭhāna) darlegen“. Was zu „den Körper im Körper betrachtend“ (kāye kāyānupassī) und so weiter zu sagen ist, werden wir später [im Satipaṭṭhāna-Saṃyutta] erklären. „Die Unbeständigkeit betrachtend“ (aniccānupassī) bedeutet: die Unbeständigkeit wiederholt betrachtend. „Das Vergehen betrachtend“ (vayānupassī) bedeutet: das Vergehen wiederholt betrachtend. „Die Enthaftung betrachtend“ (virāgānupassī) bedeutet: das Verblassen der Leidenschaft betrachtend. „Das Erlöschen betrachtend“ (nirodhānupassī) bedeutet: das Aufhören betrachtend. „Die Loslassung betrachtend“ (paṭinissaggānupassī) bedeutet: das Aufgeben betrachtend.

එත්තාවතා කිං දස්සිතං හොති? ඉමස්ස භික්ඛුනො ආගමනීයපටිපදා, සතිපට්ඨානාපි හි පුබ්බභාගායෙව, සම්පජඤ්ඤෙපි අනිච්චානුපස්සනා වයානුපස්සනා විරාගානුපස්සනාති ච ඉමාපි තිස්සො අනුපස්සනා පුබ්බභාගායෙව, නිරොධානුපස්සනාපි පටිනිස්සග්ගානුපස්සනාපි ඉමා ද්වෙ මිස්සකා. එත්තාවතා ඉමස්ස භික්ඛුනො භාවනාකාලො දස්සිතොති. සෙසං වුත්තනයමෙව.

Was wird dadurch aufgezeigt? Es wird der vorbereitende Übungsweg (āgamanīyapaṭipadā) dieses Mönchs aufgezeigt. Denn auch die Grundlagen der Achtsamkeit (satipaṭṭhāna) gehören nur zur vorbereitenden Phase (pubbabhāgā). Auch bei der klaren Wissensklarheit (sampajañña) sind die Betrachtung der Unbeständigkeit, die Betrachtung des Vergehens und die Betrachtung der Enthaftung – diese drei Betrachtungen – ebenfalls nur vorbereitender Natur. Die Betrachtung des Erlöschens sowie die Betrachtung der Loslassung, diese beiden, sind gemischt [sowohl weltlich als auch überweltlich]. Dadurch wird die Zeit der Entfaltung (bhāvanākālo) dieses Mönchs aufgezeigt. Das Übrige entspricht der bereits dargelegten Weise.

8-9. දුතියගෙලඤ්ඤසුත්තාදිවණ්ණනා

8-9. Die Erklärung der zweiten Kranken-Lehrrede und weiterer Suttas (Dutiyagelaññasuttādivaṇṇanā)

256-257. අට්ඨමෙ ඉමමෙව ඵස්සං පටිච්චාති වුත්තෙ බුජ්ඣනකානං අජ්ඣාසයෙන වුත්තං, අත්ථතො පනෙතං නින්නානාකරණං. කායොව හි එත්ථ ඵස්සොති වුත්තො. නවමං උත්තානමෙව.

256-257. Im achten Sutta ist die Aussage „in Abhängigkeit von Kontakt“ (phassaṃ paṭiccā) entsprechend der Neigung derer gesprochen, die zur Erkenntnis fähig sind (bujjhanakānaṃ ajjhāsayena); von der Bedeutung her gibt es hierbei jedoch keinen Unterschied. Denn der physische Körper [die sensitiven Sinnesorgane] selbst wird hier als „Kontakt“ (phasso) bezeichnet. Das neunte Sutta ist leicht verständlich (uttānam).

10. ඵස්සමූලකසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erklärung der Phassamūlaka-Lehrrede (Phassamūlakasutta)

258. දසමෙ සුඛවෙදනියන්ති සුඛවෙදනාය පච්චයභූතං. සෙසෙසුපි එසෙව නයො. අනුපදවණ්ණනා පනෙත්ථ හෙට්ඨා විත්ථාරිතාව. ඉමස්මිං සුත්තද්වයෙ සම්මසනචාරවෙදනා කථිතා.

258. Im zehnten Sutta bedeutet 'sukhavedaniyaṃ': als Bedingung für ein angenehmes Gefühl dienend. Auch bei den übrigen ist dies die Methode. Die fortlaufende Worterklärung hierbei wurde jedoch bereits weiter oben ausführlich dargelegt. In diesen beiden Lehrreden wird das Gefühl als Bereich für die Einsichtsmeditation dargelegt.

සගාථාවග්ගො පඨමො.

Das erste Kapitel mit Versen (Sagāthāvaggo) ist abgeschlossen.

2. රහොගතවග්ගො

2. Das Kapitel über das Alleinsein (Rahogatavagga)

1. රහොගතසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung der Rahogata-Sutta

259. රහොගතවග්ගස්ස [Pg.119] පඨමෙ යං කිඤ්චි වෙදයිතං, තං දුක්ඛස්මින්ති යං කිඤ්චි වෙදයිතං, තං සබ්බං දුක්ඛන්ති අත්ථො. සඞ්ඛාරානංයෙව අනිච්චතන්තිආදීසු යා එසා සඞ්ඛාරානං අනිච්චතා ඛයධම්මතා වයධම්මතා විපරිණාමධම්මතා, එතං සන්ධාය යං කිඤ්චි වෙදයිතං, තං දුක්ඛන්ති මයා භාසිතන්ති දීපෙති. යා හි සඞ්ඛාරානං අනිච්චතා, වෙදනානම්පි සා අනිච්චතා එව. අනිච්චතා ච නාමෙසා මරණං, මරණතො උත්තරි දුක්ඛං නාම නත්ථීති ඉමිනා අධිප්පායෙන සබ්බා වෙදනා දුක්ඛාති වුත්තා. අථ ඛො පන භික්ඛු මයාති ඉදං න කෙවලං අහං වෙදනානංයෙව නිරොධං පඤ්ඤාපෙමි, ඉමෙසම්පි ධම්මානං නිරොධං පඤ්ඤාපෙමීති දස්සනත්ථං ආරද්ධං. වූපසමො ච පස්සද්ධියො ච එවරූපාය දෙසනාය බුජ්ඣනකානං අජ්ඣාසයෙන වුත්තා. සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධග්ගහණෙන චෙත්ථ චත්තාරො ආරුප්පා ගහිතාව හොන්තීති වෙදිතබ්බා.

259. In der ersten Lehrrede des Rahogata-Kapitels bedeutet 'was immer empfunden wird, das gehört zum Leiden': 'was immer empfunden wird, all das ist leidvoll'. In Passagen wie 'allein die Unbeständigkeit der Gestaltungen' usw. zeigt der Erhabene: 'Bezugnehmend auf diese Unbeständigkeit, Vergänglichkeit, Vergehen und Veränderlichkeit der Gestaltungen habe ich gesagt: Was immer empfunden wird, das ist leidvoll.' Denn was die Unbeständigkeit der Gestaltungen ist, das ist auch die Unbeständigkeit der Gefühle. Und diese Unbeständigkeit ist der Tod; da es über den Tod hinaus kein größeres Leiden gibt, wurde in dieser Absicht gesagt: 'Alle Gefühle sind leidvoll.' Die Worte 'Aber nun, o Mönch, von mir...' wurden eingeleitet, um zu zeigen: 'Ich verkünde nicht nur das Aufhören der Gefühle allein, sondern ich verkünde auch das Aufhören dieser anderen Gegebenheiten.' Beruhigung (vūpasama) und Stillung (passaddhi) wurden entsprechend der Veranlagung jener dargelegt, die durch eine solche Lehrrede Erleuchtung erlangen können. Es ist zu verstehen, dass hier mit dem Ergreifen des Erlöschens von Wahrnehmung und Empfindung auch die vier formlosen Zustände (āruppa) mit eingeschlossen sind.

2-3. පඨමආකාසසුත්තාදිවණ්ණනා

2-3. Die Erklärung der ersten Ākāsa-Sutta und anderer

260-261. දුතියෙ පුථූ වායන්ති මාලුතාති බහූ වාතා වායන්ති. සෙසං උත්තානත්ථමෙවාති. තතියං විනා ගාථාහි බුජ්ඣන්තානං අජ්ඣාසයෙන වුත්තං.

260-261. Im zweiten Sutta bedeutet 'es wehen vielfältige Winde' (puthū vāyanti mālutā): viele Winde wehen. Der Rest hat eine offensichtliche Bedeutung. Das dritte wurde entsprechend der Neigung derer gesprochen, die ohne Verse verstehen.

4. අගාරසුත්තවණ්ණනා

4. Die Erklärung der Agāra-Sutta

262. චතුත්ථෙ පුරත්ථිමාති පුරත්ථිමාය. එවං සබ්බත්ථ. සාමිසාපි සුඛා වෙදනාතිආදීසු සාමිසා සුඛා නාම කාමාමිසපටිසංයුත්තා වෙදනා. නිරාමිසා සුඛා නාම පඨමජ්ඣානාදිවසෙන විපස්සනාවසෙන අනුස්සතිවසෙන ච උප්පන්නා වෙදනා. සාමිසා දුක්ඛා නාම කාමාමිසෙනෙව සාමිසා වෙදනා, නිරාමිසා දුක්ඛා නාම අනුත්තරෙසු විමොක්ඛෙසු පිහං උපට්ඨාපයතො පිහපච්චයා උප්පන්නදොමනස්සවෙදනා. සාමිසා අදුක්ඛමසුඛා නාම කාමාමිසෙනෙව සාමිසා වෙදනා. නිරාමිසා අදුක්ඛමසුඛා නාම චතුත්ථජ්ඣානවසෙන උප්පන්නා අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා.

262. Im vierten Sutta bedeutet 'aus dem Osten': aus der östlichen Richtung. Ebenso verhält es sich überall. In den Passagen wie 'weltliches angenehmes Gefühl' usw. bezeichnet das 'weltliche angenehme Gefühl' ein Gefühl, das mit dem weltlichen Reiz der Sinnlichkeit verbunden ist. Das 'unweltliche angenehme Gefühl' bezeichnet ein Gefühl, das durch die erste Vertiefung (jhāna) usw., durch Einsichtsmeditation oder durch Vergegenwärtigungen entstanden ist. Das 'weltliche unangenehme Gefühl' ist ein weltliches Gefühl eben durch den Reiz der Sinnlichkeit. Das 'unweltliche unangenehme Gefühl' bezeichnet das Gefühl des Missmuts, das aufgrund von Sehnsucht entsteht, wenn man ein Verlangen nach den unübertrefflichen Befreiungen hegt. Das 'weltliche weder-unangenehme-noch-angenehme Gefühl' ist ein weltliches Gefühl eben durch den Reiz der Sinnlichkeit. Das 'unweltliche weder-unangenehme-noch-angenehme Gefühl' bezeichnet das weder-unangenehme-noch-angenehme Gefühl, das durch die vierte Vertiefung entstanden ist.

5-8. පඨමආනන්දසුත්තාදිවණ්ණනා

5-8. Die Erklärung der ersten Ānanda-Sutta und anderer

263-266. පඤ්චමාදීනි [Pg.120] චත්තාරි හෙට්ඨා කථිතනයානෙව. පුරිමානි පනෙත්ථ ද්වෙ පරිපුණ්ණපස්සද්ධිකානි, පච්ඡිමානි උපඩ්ඪපස්සද්ධිකානි. දෙසනාය බුජ්ඣනකානං අජ්ඣාසයෙන වුත්තානි.

263-266. Die vier Lehrreden, beginnend mit der fünften, haben dieselbe Methode wie die oben dargelegten. Die ersten beiden davon behandeln die vollständige Stillung; die letzten beiden behandeln die halbe Stillung. Sie wurden entsprechend der Neigung derer gesprochen, die durch diese Darlegung erwachen können.

9-10. පඤ්චකඞ්ගසුත්තාදිවණ්ණනා

9-10. Die Erklärung der Pañcakaṅga-Sutta und anderer

267-268. නවමෙ පඤ්චකඞ්ගො ථපතීති පඤ්චකඞ්ගොති තස්ස නාමං, වාසිඵරසුනිඛාදනදණ්ඩමුග්ගරකාළසුත්තනාළිසඞ්ඛාතෙහි වා පඤ්චහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතත්තා සො පඤ්චකඞ්ගොති පඤ්ඤාතො. ථපතීති වඩ්ඪකීජෙට්ඨකො. උදායීති පණ්ඩිතඋදායිත්ථෙරො. පරියායන්ති කාරණං. ද්වෙපානන්දාති ද්වෙපි, ආනන්ද, පරියායෙනාති කාරණෙන. එත්ථ ච කායිකචෙතසිකවසෙන ද්වෙ වෙදිතබ්බා, සුඛාදිවසෙන තිස්සොපි, ඉන්ද්‍රියවසෙන සුඛින්ද්‍රියාදිකා පඤ්ච, ද්වාරවසෙන චක්ඛුසම්ඵස්සජාදිකා ඡ, උපවිචාරවසෙන ‘‘චක්ඛුනා රූපං දිස්වා සොමනස්සඨානියං රූපං උපවිචරතී’’තිආදිකා අට්ඨාරස, ඡ ගෙහසිතානි සොමනස්සානි, ඡ නෙක්ඛම්මසිතානි, ඡ ගෙහසිතානි දොමනස්සානි, ඡ නෙක්ඛම්මසිතානි, ඡ ගෙහසිතා උපෙක්ඛා, ඡ නෙක්ඛම්මසිතාති එවං ඡත්තිංස. තා අතීතෙ ඡත්තිංස, අනාගතෙ ඡත්තිංස, පච්චුප්පන්නෙ ඡත්තිංසාති එවං අට්ඨසතං වෙදනා වෙදිතබ්බා.

267-268. Im neunten Sutta bezieht sich 'der Baumeister Pañcakaṅga' auf Folgendes: Pañcakaṅga ist sein Name; er war als Pañcakaṅga ('der Fünfgliedrige') bekannt, weil er mit den fünf Werkzeugen ausgestattet war, die als Dechsel, Axt, Meißel, Schlägel und die schwarze Richtschnur samt Behälter bekannt sind. 'Thapati' bedeutet der Oberzimmermann. 'Udāyī' bezeichnet den weisen Älteren Udāyī. 'Pariyāya' bedeutet Weise, Aspekt oder Methode. 'Zwei, Ānanda' bedeutet: auch zwei, Ānanda, aus einem bestimmten Grund. Hierbei sind unter dem Aspekt von körperlich und geistig zwei Gefühle zu verstehen; unter dem Aspekt von angenehm usw. sind es drei; unter dem Aspekt der Fähigkeiten (indriya) sind es fünf, beginnend mit der Fähigkeit des Angenehmen; unter dem Aspekt der Tore sind es sechs, beginnend mit dem durch Sehkontakt entstandenen Gefühl; unter dem Aspekt der gedanklichen Beschäftigung sind es achtzehn, beginnend mit 'wenn man mit dem Auge eine Form sieht, beschäftigt man sich gedanklich mit jener Form, die eine Grundlage für Freude ist' usw. Sechs weltliche Freuden, sechs Freuden der Entsagung, sechs weltliche Unfreuden, sechs Unfreuden der Entsagung, sechs weltliche Gleichmütigkeiten, sechs Gleichmütigkeiten der Entsagung – so ergeben sich sechsunddreißig. Diese sind sechsunddreißig in der Vergangenheit, sechsunddreißig in der Zukunft und sechsunddreißig in der Gegenwart; auf diese Weise sind einhundertacht Gefühle zu verstehen.

පඤ්චිමෙ ආනන්ද කාමගුණාති අයං පාටියෙක්කො අනුසන්ධි. න කෙවලඤ්හි ද්වෙ ආදිං කත්වා වෙදනා භගවතා පඤ්ඤත්තා, පරියායෙන එකාපි වෙදනා කථිතා, තං දස්සෙන්තො පඤ්චකඞ්ගස්ස ථපතිනො වාදං උපත්ථම්භෙතුං ඉමං දෙසනං ආරභි. අභික්කන්තතරන්ති සුන්දරතරං. පණීතතරන්ති අතප්පකතරං. එත්ථ ච චතුත්ථජ්ඣානතො පට්ඨාය අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා, සාපි සන්තට්ඨෙන පණීතට්ඨෙන ච සුඛන්ති වුත්තා. නිරොධො අවෙදයිතසුඛවසෙන සුඛං නාම ජාතො. පඤ්චකාමගුණවසෙන හි අට්ඨසමාපත්තිවසෙන ච උප්පන්නං වෙදයිතං සුඛං නාම, නිරොධො අවෙදයිතසුඛං නාම. ඉති වෙදයිතසුඛං වා හොතු අවෙදයිතසුඛං වා, නිද්දුක්ඛභාවසඞ්ඛාතෙන සුඛට්ඨෙන එකන්තසුඛමෙව ජාතං.

Die Passage 'Diese fünf Stränge der Sinnlichkeit, Ānanda...' stellt einen eigenständigen Lehrzusammenhang dar. Denn der Erhabene hat Gefühle nicht nur beginnend mit zwei Klassen erklärt, sondern unter einem bestimmten Aspekt hat er auch von einem einzigen Gefühl gesprochen. Um dies zu zeigen und um die Ansicht des Baumeisters Pañcakaṅga zu stützen, leitete er diese Darlegung ein. 'Noch vortrefflicher' (abhikkantatara) bedeutet noch schöner. 'Noch erhabener' (paṇītatara) bedeutet noch vorzüglicher. Und hierbei wird das weder-unangenehme-noch-angenehme Gefühl, beginnend mit der vierten Vertiefung, aufgrund seines friedvollen Zustands und seines erhabenen Zustands als 'Glück' (sukha) bezeichnet. Das Erlöschen (nirodha) gilt aufgrund eines nicht-empfundenen Glücks als Glück. Denn das Glück, das durch die fünf Stränge der Sinnlichkeit und durch die acht Errungenschaften entsteht, wird 'empfundenes Glück' genannt, während das Erlöschen 'nicht-empfundenes Glück' genannt wird. Ob es sich also um empfundenes oder nicht-empfundenes Glück handelt, im Sinne von Glück, das als Zustand der Leidensfreiheit definiert ist, ist es ausschließlich Glück.

යත්ථ යත්ථාති යස්මිං යස්මිං ඨානෙ. සුඛං උපලබ්භතීති වෙදයිතං සුඛං වා අවෙදයිතං සුඛං වා උපලබ්භති. තං තං තථාගතො සුඛස්මිං පඤ්ඤපෙති, තං සබ්බං තථාගතො නිද්දුක්ඛභාවං සුඛස්මිංයෙව පඤ්ඤපෙතීති ඉධ [Pg.121] භගවා නිරොධසමාපත්තිං සීසං කත්වා නෙය්‍යපුග්ගලස්ස වසෙන අරහත්තනිකූටෙනෙව දෙසනං නිට්ඨාපෙසි. දසමං උත්තානත්ථමෙවාති.

'Wo immer' bedeutet: an welchem Ort auch immer. 'Glück erlangt wird' bedeutet: ob empfundenes Glück oder nicht-empfundenes Glück erlangt wird. 'Das deklariert der Tathāgata als Glück' bedeutet: All das deklariert der Tathāgata eben wegen der Abwesenheit von Leiden als Glück. Hierbei hat der Erhabene die Erreichung des Erlöschens (nirodhasamāpatti) an die Spitze gestellt und entsprechend den Bedürfnissen der zu führenden Person (neyyapuggala) die Darlegung mit dem Gipfel der Arhatschaft abgeschlossen. Die zehnte Lehrrede hat eine offensichtliche Bedeutung.

රහොගතවග්ගො දුතියො.

Das Kapitel über das Alleinsein (Rahogatavagga) ist das zweite.

3. අට්ඨසතපරියායවග්ගො

3. Das Kapitel über die einhundertacht Aspekte (Aṭṭhasatapariyāyavagga)

1. සීවකසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung der Sīvaka-Sutta

269. තතියවග්ගස්ස පඨමෙ මොළියසීවකොති සීවකොති තස්ස නාමං. චූළා පනස්ස අත්ථි, තස්මා මොළියසීවකොති වුච්චති. පරිබ්බාජකොති ඡන්නපරිබ්බාජකො. පිත්තසමුට්ඨානානීති පිත්තපච්චයානි. වෙදයිතානීති වෙදනා. තත්ථ පිත්තපච්චයා තිස්සො වෙදනා උප්පජ්ජන්ති. කථං? එකච්චො හි ‘‘පිත්තං මෙ කුපිතං දුජ්ජානං ඛො පන ජීවිත’’න්ති දානං දෙති, සීලං සමාදියති උපොසථකම්මං කරොති, එවමස්ස කුසලවෙදනා උප්පජ්ජති. එකච්චො ‘‘පිත්තභෙසජ්ජං කරිස්සාමී’’ති පාණං හනති, අදින්නං ආදියති, මුසා භණති, දස දුස්සීල්‍යකම්මානි කරොති, එවමස්ස අකුසලවෙදනා උප්පජ්ජති. එකච්චො ‘‘එත්තකෙනපි මෙ භෙසජ්ජකරණෙන පිත්තං න වූපසම්මති, අලං යං හොති. තං හොතූ’’ති මජ්ඣත්තො කායිකවෙදනං අධිවාසෙන්තො නිපජ්ජති, එවං අස්ස අබ්‍යාකතවෙදනා උප්පජ්ජති.

269. In der ersten Lehrrede des dritten Kapitels bezieht sich 'Moḷiyasīvaka' auf Folgendes: Sīvaka ist sein Name. Er hat jedoch einen großen Haarschopf (cūḷā), weshalb er 'Moḷiyasīvaka' (Sīvaka mit dem Haarschopf) genannt wird. 'Paribbājaka' bedeutet ein bekleideter Wandermönch. 'Durch Galle hervorgerufen' bedeutet durch Galle bedingt. 'Empfindungen' bezeichnet Gefühle. Darunter entstehen drei Arten von Gefühlen aufgrund der Galle als Bedingung. Wie? Jemand denkt nämlich: 'Meine Galle ist in Aufruhr geraten, und das Leben ist ja ungewiss!' Er gibt Gaben, nimmt die Tugendregeln auf sich und führt die Uposatha-Praxis durch; auf diese Weise entsteht in ihm ein heilsames Gefühl. Jemand anderes denkt: 'Ich werde ein Heilmittel gegen die Galle herstellen', tötet Lebewesen, nimmt Nicht-Gegebenes, lügt, und begeht die zehn unheilsamen Handlungen; auf diese Weise entsteht in ihm ein unheilsames Gefühl. Wieder ein anderer denkt: 'Selbst durch so viel medizinische Behandlung beruhigt sich meine Galle nicht. Genug damit! Was geschieht, das geschehe.' Er verhält sich gleichmütig, erträgt das körperliche Gefühl und legt sich hin; auf diese Weise entsteht in ihm ein unbestimmtes (abyākata) Gefühl.

සාමම්පි ඛො එතන්ති තං තං පිත්තවිකාරං දිස්වා අත්තනාපි එතං වෙදිතබ්බං. සච්චසම්මතන්ති භූතසම්මතං. ලොකොපි හිස්ස සරීරෙ සබලවණ්ණතාදිපිත්තවිකාරං දිස්වා ‘‘පිත්තමස්ස කුපිත’’න්ති ජානාති. තස්මාති යස්මා සාමඤ්ච විදිතං ලොකස්ස ච සච්චසම්මතං අතිධාවන්ති, තස්මා. සෙම්හසමුට්ඨානාදීසුපි එසෙව නයො. එත්ථ පන සන්නිපාතිකානීති තිණ්ණම්පි පිත්තාදීනං කොපෙන සමුට්ඨිතානි. උතුපරිණාමජානීති විසභාගඋතුතො ජාතානි. ජඞ්ගලදෙසවාසීනඤ්හි අනුපදෙසෙ වසන්තානං විසභාගො උතු උප්පජ්ජති, අනුපදෙසවාසීනඤ්ච ජඞ්ගලදෙසෙති එවං මලයසමුද්දතීරාදිවසෙනාපි උතුවිසභාගතා උප්පජ්ජතියෙව. තතො ජාතාති උතුපරිණාමජාතානි නාම.

„Es ist selbst [zu erkennen]“ (sāmampi kho etaṃ) bedeutet, dass man dies nach dem Erblicken der jeweiligen Gallenstörung auch selbst erkennen kann. „Als wahr anerkannt“ (saccasammata) bedeutet als den Tatsachen entsprechend anerkannt. Denn auch die Allgemeinheit erkennt, wenn sie an jemandes Körper Flecken und andere Symptome einer Gallenstörung sieht: „Seine Galle ist erregt.“ „Darum“ (tasmā) bedeutet: weil es sowohl selbst erkannt als auch von der Allgemeinheit als wahr anerkannt wird. Das gleiche Prinzip gilt auch für die durch Schleim hervorgerufenen Krankheiten und so weiter. Hierbei bedeutet „durch das Zusammenwirken entstanden“ (sannipātikāni): entstanden durch die Erregung aller drei Säfte, nämlich Galle, Schleim und Wind. „Aus dem Wandel der Jahreszeiten entstanden“ (utupariṇāmajāni) bedeutet entstanden durch ein unzuträgliches Klima (bzw. eine unzuträgliche Jahreszeit). Denn für Bewohner von Trockengebieten, die sich in einer feuchten Region aufhalten, oder für Bewohner von feuchten Regionen in einem Trockengebiet entsteht ein unzuträgliches Klima; ebenso entsteht ein unzuträgliches Klima durch den Einfluss von Bergen, Meeresküsten usw. Die daraus entstandenen Leiden nennt man „aus dem Wandel der Jahreszeiten entstanden“.

විසමපරිහාරජානීති [Pg.122] මහාභාරවහනසුධාකොට්ටනාදිතො වා අවෙලාය චරන්තස්ස සප්පඩංසකූපපාතාදිතො වා විසමපරිහාරතො ජාතානි. ඔපක්කමිකානීති ‘‘අයං චොරො වා පාරදාරිකො වා’’ති ගහෙත්වා ජණ්ණුකකප්පරමුග්ගරාදීහි නිප්පොථනඋපක්කමං පච්චයං කත්වා උප්පන්නානි. එතං බහි උපක්කමං ලභිත්වා කොචි වුත්තනයෙනෙව කුසලං කරොති, කොචි අකුසලං, කොචි අධිවාසෙන්තො නිපජ්ජති. කම්මවිපාකජානීති කෙවලං කම්මවිපාකතො, ජාතානි. තෙසුපි හි උප්පන්නෙසු වුත්තනයෙනෙව කොචි කුසලං කරොති, කොචි අකුසලං, කොචි අධිවාසෙන්තො නිපජ්ජති. එවං සබ්බවාරෙසු තිවිධාව වෙදනා හොන්ති.

„Durch unvorsichtige Behandlung entstanden“ (visamaparihārajāni) bedeutet entstanden durch unzuträgliche Lebensweise oder unsachgemäßen Umgang mit dem Körper, wie das Tragen schwerer Lasten, das Stampfen von Mörtel usw., oder dadurch, dass man zu unpassender Zeit umherstreift, von Schlangen gebissen wird, in Gruben stürzt usw. „Durch gewaltsame Einwirkung entstanden“ (opakkamikāni) bedeutet entstanden, wenn man jemanden mit den Worten „Das ist ein Dieb“ oder „Das ist ein Ehebrecher“ ergreift und ihn unter Anwendung von Knien, Ellbogen, Keulen usw. misshandelt. Wenn jemand solch einer äußeren Gewalteinwirkung ausgesetzt ist, wirkt der eine in der beschriebenen Weise heilsam, der andere unheilsam, und wieder ein anderer erträgt es geduldig und legt sich hin. „Aus der Reifung des Karmas entstanden“ (kammavipākajāni) bedeutet ausschließlich aus der Karmareifung entstanden. Wenn diese Empfindungen auftreten, handelt ebenfalls in der beschriebenen Weise der eine heilsam, der andere unheilsam, und wieder ein anderer erträgt es geduldig und legt sich hin. Auf diese Weise entstehen in allen Fällen dreierlei Arten von Empfindungen.

තත්ථ පුරිමෙහි සත්තහි කාරණෙහි උප්පන්නා සාරීරිකා වෙදනා සක්කා පටිබාහිතුං, කම්මවිපාකජානං පන සබ්බභෙසජ්ජානිපි සබ්බපරිත්තානිපි නාලං පටිඝාතාය. ඉමස්මිං සුත්තෙ ලොකවොහාරො නාම කථිතොති.

Unter diesen können jene körperlichen Empfindungen, die durch die ersten sieben Ursachen hervorgerufen werden, abgewehrt werden; gegen die aus der Reifung des Karmas entstandenem Empfindungen hingegen vermögen weder alle Heilmittel noch sämtliche Schutzformeln (paritta) etwas auszurichten. In dieser Lehrrede wird die weltliche Ausdrucksweise (lokavohāra) dargelegt.

2-10. අට්ඨසතසුත්තාදිවණ්ණනා

2-10. Erklärung der Lehrrede über die einhundertacht Empfindungen und anderer Suttas (Aṭṭhasatasutta-vaṇṇanā)

270-278. දුතියෙ අට්ඨසතපරියායන්ති අට්ඨසතස්ස කාරණභූතං. ධම්මපරියායන්ති ධම්මකාරණං. කායිකා ච චෙතසිකා චාති එත්ථ කායිකා කාමාවචරෙයෙව ලබ්භන්ති, චෙතසිකා චතුභූමිකාපි. සුඛාතිආදීසු සුඛා වෙදනා අරූපාවචරෙ නත්ථි, සෙසාසු තීසු භූමීසු ලබ්භන්ති, දුක්ඛා කාමාවචරාව, ඉතරා චතුභූමිකා. පඤ්චකෙ සුඛින්ද්‍රියදුක්ඛින්ද්‍රියදොමනස්සින්ද්‍රියානි කාමාවචරානෙව, සොමනස්සින්ද්‍රියං තෙභූමකං, උපෙක්ඛින්ද්‍රියං චතුභූමකං. ඡක්කෙ පඤ්චසු ද්වාරෙසු වෙදනා කාමාවචරාව, මනොද්වාරෙ චතුභූමිකා, අට්ඨාරසකෙ ඡසු ඉට්ඨාරම්මණෙසු සොමනස්සෙන සහ උපවිචරන්තීති සොමනස්සූපවිචාරා. සෙසද්වයෙපි එසෙව නයො. ඉති අයං දෙසනා විචාරවසෙන ආගතා, තංසම්පයුත්තානං පන සොමනස්සාදීනං වසෙන ඉධ අට්ඨාරස වෙදනා වෙදිතබ්බා.

270-278. Im zweiten Sutta bedeutet „Darlegung der Einhundertacht“ (aṭṭhasatapariyāya) die Ursache der einhundertacht Empfindungen. „Lehrdarlegung“ (dhammapariyāya) bedeutet die Lehr-Ursache. Was „körperlich und geistig“ betrifft: Körperliche Empfindungen treten nur im Sinnensphären-Bereich (kāmāvacara) auf, geistige hingegen auf allen vier Ebenen des Daseins. In Bezug auf „angenehm“ usw. gibt es die angenehme Empfindung (sukhā vedanā) nicht im formlosen Bereich (arūpāvacara); sie tritt in den übrigen drei Daseinsebenen auf. Die schmerzhafte Empfindung (dukkhā) kommt nur im Sinnensphären-Bereich vor, die andere auf allen vier Ebenen. In der Fünfergruppe gehören die Fähigkeiten des Angenehmen (sukhindriya), des Schmerzhaften (dukkhindriya) und des Trübsinns (domanassindriya) ausschließlich zum Sinnensphären-Bereich. Die Fähigkeit der Freude (somanassindriya) erstreckt sich über drei Ebenen, und die Fähigkeit des Gleichmuts (upekkhindriya) über alle vier Ebenen. In der Sechsergruppe sind die Empfindungen an den fünf Sinnenpforten auf den Sinnensphären-Bereich beschränkt, an der Geistpforte treten sie auf allen vier Ebenen auf. In der Achtzehnergruppe werden sie als „Freude-Untersuchungen“ (somanassūpavicāra) bezeichnet, weil sie die sechs erwünschten Objekte in Begleitung von Freude untersuchen. Für die anderen beiden Gruppen gilt dieselbe Methode. So wurde diese Darlegung anhand der Untersuchung (vicāra) gelehrt; doch aufgrund ihrer Verbindung mit Freude usw. sind hier achtzehn Empfindungen zu verstehen.

ඡ ගෙහසිතානි සොමනස්සානීතිආදීසු ‘‘චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යානං රූපානං ඉට්ඨානං කන්තානං මනාපානං මනොරමානං ලොකාමිසපටිසංයුත්තානං පටිලාභං වා පටිලාභතො සමනුපස්සතො පුබ්බෙ වා පටිලද්ධපුබ්බං අතීතං නිරුද්ධං විපරිණතං සමනුස්සරතො උප්පජ්ජති සොමනස්සං. යං එවරූපං සොමනස්සං, ඉදං [Pg.123] වුච්චති ගෙහසිතං සොමනස්ස’’න්ති (ම. නි. 3.306). එවං ඡසු ද්වාරෙසු වුත්තකාමගුණනිස්සිතානි සොමනස්සානි ඡ ගෙහසිතසොමනස්සානි නාම.

Unter den Sätzen wie „sechs dem Hausleben verhaftete Freuden“ (cha gehasitāni somanassāni) heißt es: „Wenn man den Erwerb von Formen, die mit dem Auge erkennbar, erwünscht, lieblich, angenehm, reizvoll und mit weltlichen Dingen verknüpft sind, als Erwerb betrachtet, oder wenn man sich an früher Erlangtes erinnert, das vergangen, erloschen und geschwunden ist, so entsteht Freude. Jede solche Freude wird als dem Hausleben verhaftete Freude bezeichnet“ (Majjhima Nikāya 3.306). Auf diese Weise heißen die an den sechs Sinnenpforten auftretenden Freuden, die sich auf die genannten Sinnengenüsse stützen, die sechs dem Hausleben verhafteten Freuden.

‘‘රූපානං ත්වෙව අනිච්චතං විදිත්වා විපරිණාමවිරාගනිරොධං ‘පුබ්බෙ චෙව රූපා එතරහි ච, සබ්බෙ තෙ රූපා අනිච්චා දුක්ඛා විපරිණාමධම්මා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සතො උප්පජ්ජති සොමනස්සං. යං එවරූපං සොමනස්සං, ඉදං වුච්චති නෙක්ඛම්මසිතං සොමනස්ස’’න්ති (ම. නි. 3.306) එවං ඡසු ද්වාරෙසු ඉට්ඨාරම්මණෙ ආපාථගතෙ අනිච්චතාදිවසෙන විපස්සනං පට්ඨපෙත්වා උස්සුක්කාපෙතුං සක්කොන්තස්ස ‘‘උස්සුක්කිතා මෙ විපස්සනා’’ති සොමනස්සජාතස්ස උප්පන්නසොමනස්සානි ඡ නෙක්ඛම්මසිතසොමනස්සානි නාම.

„Wenn man jedoch die Vergänglichkeit der Formen erkennt, ihren Wandel, das Verblassen der Begierde und ihr Aufhören, und wer mit rechter Weisheit der Wirklichkeit entsprechend sieht: ‚Sowohl in der Vergangenheit als auch jetzt, all diese Formen sind vergänglich, leidvoll und dem Wandel unterworfen‘, bei dem entsteht Freude. Jede solche Freude wird als der Entsagung verhaftete Freude bezeichnet“ (Majjhima Nikāya 3.306). Auf diese Weise entstehen an den sechs Sinnenpforten, wenn ein erwünschtes Objekt in den Wahrnehmungsbereich tritt, für jemanden, der die Einsicht (vipassanā) bezüglich Vergänglichkeit usw. begründet und sich eifrig bemüht, mit der Freude „Meine Einsicht ist kraftvoll entfaltet worden“ jene Freuden, die man als die sechs der Entsagung verhafteten Freuden bezeichnet.

‘‘චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යානං රූපානං ඉට්ඨානං කන්තානං මනාපානං මනොරමානං ලොකාමිසපටිසංයුත්තානං අප්පටිලාභං වා අප්පටිලාභතො සමනුපස්සතො පුබ්බෙ වා පටිලද්ධපුබ්බං අතීතං නිරුද්ධං විපරිණතං සමනුස්සරතො උප්පජ්ජති දොමනස්සං. යං එවරූපං දොමනස්සං, ඉදං වුච්චති ගෙහසිතං දොමනස්ස’’න්ති. එවං ඡසු ද්වාරෙසු ‘‘ඉට්ඨාරම්මණං නානුභවිස්සාමි නානුභවාමී’’ති විතක්කයතො උප්පන්නානි කාමගුණනිස්සිතදොමනස්සානි ඡ ගෙහසිතදොමනස්සානි නාම.

„Wenn man das Nicht-Erlangen von Formen, die mit dem Auge erkennbar, erwünscht, lieblich, angenehm, reizvoll und mit weltlichen Dingen verknüpft sind, als Nicht-Erwerb betrachtet, oder wenn man sich an früher Erlangtes erinnert, das vergangen, erloschen und geschwunden ist, so entsteht Trübsinn (domanassa). Jeder solche Trübsinn wird als dem Hausleben verhafteter Trübsinn bezeichnet.“ Auf diese Weise nennt man jene an den sechs Sinnenpforten auftretenden, auf den Sinnengenüssen basierenden Trübsinnigkeiten bei jemandem, der grübelt: „Ich werde das erwünschte Objekt nicht erfahren, ich erfahre es nicht“, die sechs dem Hausleben verhafteten Trübsinnigkeiten.

‘‘රූපානං ත්වෙව අනිච්චතං විදිත්වා විපරිණාමවිරාගනිරොධං ‘පුබ්බෙ චෙව රූපා එතරහි ච, සබ්බෙ තෙ රූපා අනිච්චා දුක්ඛා විපරිණාමධම්මා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා අනුත්තරෙසු විමොක්ඛෙසු පිහං උපට්ඨාපෙති ‘කුදාස්සු නාමාහං තදායතනං උපසම්පජ්ජ විහරිස්සාමි, යදරියා එතරහි ආයතනං උපසම්පජ්ජ විහරන්තී’’ති. ඉති අනුත්තරෙසු විමොක්ඛෙසු පිහං උපට්ඨාපයතො උප්පජ්ජති පිහපච්චයා දොමනස්සං. යං එවරූපං දොමනස්සං, ඉදං වුච්චති නෙක්ඛම්මසිතං දොමනස්සන්ති; එවං ඡසු ද්වාරෙසු ඉට්ඨාරම්මණෙ ආපාථගතෙ අනුත්තරවිමොක්ඛසඞ්ඛාතඅරියඵලධම්මෙසු පිහං උපට්ඨාපෙත්වා තදධිගමාය අනිච්චතාදිවසෙන විපස්සනං පට්ඨපෙත්වා උස්සුක්කාපෙතුං අසක්කොන්තස්ස ‘‘ඉමම්පි පක්ඛං ඉමම්පි මාසං ඉමම්පි සංවච්ඡරං විපස්සනං උස්සුක්කාපෙත්වා අරියභූමිං පාපුණිතුං නාසක්ඛි’’න්ති අනුසොචතො උප්පන්නානි දොමනස්සානි ඡ නෙක්ඛම්මසිතදොමනස්සානි නාම.

„Wenn man jedoch die Vergänglichkeit der Formen erkennt, ihren Wandel, das Verblassen der Begierde und ihr Aufhören, und wenn man dies mit rechter Weisheit der Wirklichkeit entsprechend sieht: ‚Sowohl in der Vergangenheit als auch jetzt, all diese Formen sind vergänglich, leidvoll und dem Wandel unterworfen‘, erweckt man eine Sehnsucht nach den unübertrefflichen Befreiungen: ‚Wann werde ich wohl jenen Bereich erlangen und darin verweilen, in dem die Edlen (Ariyas) heute verweilen?‘ Bei demjenigen, der so die Sehnsucht nach den unübertrefflichen Befreiungen erweckt, entsteht aufgrund dieser Sehnsucht Trübsinn (domanassa). Jeder solche Trübsinn wird als der Entsagung verhafteter Trübsinn bezeichnet.“ Auf diese Weise, wenn an den sechs Sinnenpforten ein erwünschtes Objekt in den Wahrnehmungsbereich tritt, erweckt man die Sehnsucht nach den edlen Fruchtzuständen, die als unübertreffliche Befreiung bekannt sind; doch wenn man unfähig ist, zur Erlangung dieses Zustands die Einsicht (vipassanā) bezüglich Vergänglichkeit usw. so weit zu entfalten und anzustrengen, und voller Bedauern klagt: „Weder in dieser Monatshälfte noch in diesem Monat noch in diesem Jahr ist es mir gelungen, die Einsicht so weit zu entfalten, dass ich die Ebene der Edlen erreiche“, dann heißen die bei diesem Bekümmerten entstehenden Trübsinnigkeiten die sechs der Entsagung verhafteten Trübsinnigkeiten.

‘‘චක්ඛුනා රූපං දිස්වා උප්පජ්ජති උපෙක්ඛා බාලස්ස මූළ්හස්ස පුථුජ්ජනස්ස අනොධිජිනස්ස අවිපාකජිනස්ස අනාදීනවදස්සාවිනො අස්සුතවතො පුථුජ්ජනස්ස[Pg.124]. යා එවරූපා උපෙක්ඛා, රූපං සා නාතිවත්තති, තස්මා සා උපෙක්ඛා ගෙහසිතාති වුච්චතී’’ති; එවං ඡසු ද්වාරෙසු ඉට්ඨාරම්මණෙ ආපාථගතෙ ගුළපිණ්ඩකෙ නිලීනමක්ඛිකා විය රූපාදීනි අනතිවත්තමානා තත්ථෙව ලග්ගා ලග්ගිතා හුත්වා උප්පන්නකාමගුණනිස්සිතා උපෙක්ඛා ඡ ගෙහසිතඋපෙක්ඛා නාම.

Wenn er mit dem Auge eine Form sieht, entsteht Gleichmut bei dem törichten, verblendeten Weltling, der die Fesseln nicht überwunden hat, der die Reifung nicht überwunden hat, der das Elend nicht sieht, dem unbelehrten Weltling. Solch ein Gleichmut überwindet die Form nicht, darum wird dieser Gleichmut als dem Hausleben verhaftet bezeichnet. Auf diese Weise, wenn an den sechs Toren ein begehrenswertes Objekt in den Bereich der Sinne tritt, wie eine Fliege, die sich auf einem Klumpen Melasse niederlässt, überwinden sie die Formen und so weiter nicht, sondern bleiben genau dort haften und verstrickt; dieser so entstandene, auf den Sinnesfreuden beruhende Gleichmut wird als die sechs dem Hausleben verhafteten Gleichmutszustände bezeichnet.

‘‘රූපානං ත්වෙව අනිච්චතං විදිත්වා විපරිණාමවිරාගනිරොධං පුබ්බෙ චෙව රූපා එතරහි ච, ‘සබ්බෙ තෙ රූපා අනිච්චා දුක්ඛා විපරිණාමධම්මා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සතො උප්පජ්ජති උපෙක්ඛා. යා එවරූපා උපෙක්ඛා, රූපං සා අතිවත්තති, තස්මා සා උපෙක්ඛා නෙක්ඛම්මසිතාති වුච්චතී’’ති; එවං ඡසු ද්වාරෙසු ඉට්ඨාදිආරම්මණෙ ආපාථගතෙ ඉට්ඨෙ අරජ්ජන්තස්ස අනිට්ඨෙ අදුස්සන්තස්ස අසමපෙක්ඛනෙ අමුය්හන්තස්ස උප්පන්නා විපස්සනාඤාණසම්පයුත්තා උපෙක්ඛා නෙක්ඛම්මසිතඋපෙක්ඛා නාම. ඉමස්මිං සුත්තෙ සබ්බසඞ්ගාහකො චතුභූමකධම්මපරිච්ඡෙදො කථිතො. තතියාදීනි උත්තානත්ථානෙව.

Wenn man jedoch die Vergänglichkeit von Formen erkennt, ihre Veränderung, ihr Verblassen und ihr Aufhören erkennt und sieht: ‚Sowohl in der Vergangenheit als auch jetzt sind all diese Formen vergänglich, leidvoll und der Veränderung unterworfen‘ – für einen, der dies so der Wahrheit entsprechend mit rechter Weisheit sieht, entsteht Gleichmut. Solch ein Gleichmut überwindet die Form, darum wird dieser Gleichmut als der Entsagung verhaftet bezeichnet. Auf diese Weise, wenn an den sechs Toren ein begehrenswertes oder anderes Objekt in den Bereich der Sinne tritt, entsteht bei dem, der gegenüber dem Begehrenswerten nicht gierig ist, gegenüber dem Unbegehrenswerten nicht feindselig ist und bei unangemessener Betrachtung nicht verwirrt ist, der mit der Einsichtserkenntnis verbundene Gleichmut, welcher als die sechs der Entsagung verhafteten Gleichmutszustände bezeichnet wird. In dieser Sutta wird die allumfassende Bestimmung der Lehrbarkeiten auf den vier Ebenen dargelegt. Die dritte und die folgenden Suttas haben eine offensichtliche Bedeutung.

11. නිරාමිසසුත්තවණ්ණනා

11. Erklärung der Nirāmisa-Sutta.

279. එකාදසමෙ සාමිසාති කිලෙසාමිසෙන සාමිසා. නිරාමිසතරාති නිරාමිසායපි ඣානපීතියා නිරාමිසතරාව. නනු ච ද්වීසු ඣානෙසු පීති මහග්ගතාපි හොති ලොකුත්තරාපි, පච්චවෙක්ඛණපීති ලොකියාව, සා කස්මා නිරාමිසතරා ජාතාති? සන්තපණීතධම්මපච්චවෙක්ඛණවසෙන උප්පන්නත්තා. යථා හි රාජවල්ලභො චූළුපට්ඨාකො අප්පටිහාරිකං යථාසුඛං රාජකුලං පවිසන්තො සෙට්ඨිසෙනාපතිආදයො පාදෙන පහරන්තොපි න ගණෙති. කස්මා? රඤ්ඤො ආසන්නපරිචාරකත්තා. ඉති සො තෙහි උත්තරිතරො හොති, එවමයම්පි සන්තපණීතධම්මපච්චවෙක්ඛණවසෙන උප්පන්නත්තා ලොකුත්තරපීතිතොපි උත්තරිතරාති වෙදිතබ්බා. සෙසවාරෙසුපි එසෙව නයො.

279. Im elften [Sutta bedeutet] ‚sāmisā‘: behaftet mit dem Köder der Befleckungen. ‚Nirāmisatarā‘: noch geistiger als die geistige Verzückung der Vertiefungen. Aber ist nicht in den beiden Vertiefungen die Verzückung erhaben oder gar überweltlich, während die Verzückung der Rückschau nur weltlich ist? Warum wird sie dann als noch geistiger bezeichnet? Weil sie durch die Rückschau auf die friedvolle und erhabene Lehre entsteht. Wie nämlich ein junger, beim König beliebter Diener, der ungehindert nach Belieben den königlichen Palast betritt, selbst wenn er Großkaufleute, Generäle und andere mit dem Fuß anstößt, dies nicht beachtet. Warum? Weil er ein naher Diener des Königs ist. So ist er ihnen überlegen. Ebenso ist auch diese Verzückung, da sie durch die Rückschau auf die friedvolle und erhabene Lehre entsteht, selbst der überweltlichen Verzückung überlegen; so ist es zu verstehen. Auch in den übrigen Abschnitten gilt dieselbe Methode.

විමොක්ඛවාරෙ පන රූපපටිසංයුත්තො විමොක්ඛො අත්තනො ආරම්මණභූතෙන රූපාමිසවසෙනෙව සාමිසො නාම, අරූපපටිසංයුත්තො රූපාමිසාභාවෙන නිරාමිසො නාමාති.

Im Abschnitt über die Befreiungen wird jedoch die mit der Form verbundene Befreiung aufgrund des Köders der Form, die ihr Objekt ist, als ‚weltlich‘ bezeichnet; die nicht mit der Form verbundene Befreiung wird mangels des Köders der Form als ‚unweltlich‘ bezeichnet.

වෙදනාසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Vedanā-Saṃyutta ist abgeschlossen.

3. මාතුගාමසංයුත්තං

3. Mātugāma-Saṃyutta

1. පඨමපෙය්‍යාලවග්ගො

1. Paṭhamapeyyāla-Vagga

1-2. මාතුගාමසුත්තාදිවණ්ණනා

1-2. Erklärung der Mātugāma-Suttas und anderer.

280-281. මාතුගාමසංයුත්තස්ස [Pg.125] පඨමෙ අඞ්ගෙහීති අගුණඞ්ගෙහි. න ච රූපවාති න රූපසම්පන්නො විරූපො දුද්දසිකො. න ච භොගවාති න භොගසම්පන්නො නිද්ධනො. න ච සීලවාති න සීලසම්පන්නො දුස්සීලො. අලසො චාති කන්තනපචනාදීනි කම්මානි කාතුං න සක්කොති, කුසීතො ආලසියො නිසින්නට්ඨානෙ නිසින්නොව, ඨිතඨානෙ ඨිතොව නිද්දායති එව. පජඤ්චස්ස න ලභතීති අස්ස පුරිසස්ස කුලවංසපතිට්ඨාපකං පුත්තං න ලභති, වඤ්ඣිත්ථී නාම හොති. සුක්කපක්ඛො වුත්තවිපරියායෙන වෙදිතබ්බො. දුතියං පඨමෙ වුත්තනයෙනෙව පරිවත්තෙතබ්බං.

280-281. Im ersten [Sutta] des Mātugāma-Saṃyutta bedeutet ‚aṅgehi‘: mit schlechten Eigenschaften. ‚Na ca rūpavā‘: nicht mit Schönheit ausgestattet, hässlich, unansehnlich. ‚Na ca bhogavā‘: nicht mit Reichtum ausgestattet, arm. ‚Na ca sīlavā‘: nicht mit Tugend ausgestattet, tugendlos. ‚Alaso ca‘ (und träge): sie kann Arbeiten wie Spinnen und Kochen nicht verrichten, ist faul und träge; wo sie sitzt, da sitzt sie nur, wo sie steht, da steht sie nur und schläft gar ein. ‚Pajañcassa na labhati‘: sie bekommt keinen Sohn, der die Familienlinie dieses Mannes fortführen würde, das heißt, sie ist eine unfruchtbare Frau. Die helle Seite ist durch Umkehrung des Gesagten zu verstehen. Das zweite Sutta ist in derselben Weise wie das erste umzukehren.

3. ආවෙණිකදුක්ඛසුත්තවණ්ණනා

3. Erklärung der Āveṇikadukkha-Sutta.

282. තතියෙ ආවෙණිකානීති පාටිපුග්ගලිකානි පුරිසෙහි අසාධාරණානි. පාරිචරියන්ති පරිචාරිකභාවං.

282. Im dritten [Sutta] bedeutet ‚āveṇikāni‘: persönlich, den Männern nicht gemein. ‚Pāricariyaṃ‘: den Zustand des Dienens.

4. තීහිධම්මෙහිසුත්තාදිවණ්ණනා

4. Erklärung der Tīhidhammehi-Sutta und anderer.

283-303. චතුත්ථෙ මච්ඡෙරමලපරියුට්ඨිතෙනාති පුබ්බණ්හසමයස්මිඤ්හි මාතුගාමො ඛීරදධිසඞ්ගොපනරන්ධනපචනාදීනි කාතුං ආරද්ධො, පුත්තකෙහිපි යාචියමානො කිඤ්චි දාතුං න ඉච්ඡති. තෙනෙතං වුත්තං ‘‘පුබ්බණ්හසමයං මච්ඡෙරමලපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා’’ති. මජ්ඣන්හිකසමයෙ පන මාතුගාමො කොධාභිභූතොව හොති, අන්තොඝරෙ කලහං අලභන්තො පටිවිස්සකඝරම්පි ගන්ත්වා කලහං කරොති, සාමිකස්ස ච ඨිතනිසින්නට්ඨානානි විලොකෙන්තො විචරති. තෙන වුත්තං ‘‘මජ්ඣන්හිකසමයං ඉස්සාපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා’’ති. සායන්හෙ පනස්සා අසද්ධම්මපටිසෙවනාය චිත්තං නමති. තෙන වුත්තං ‘‘සායන්හසමයං කාමරාගපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා’’ති. පඤ්චමාදීනි උත්තානත්ථානෙව.

283-303. Im vierten [Sutta] bedeutet ‚maccheramalapariyuṭṭhitenā‘: vom Makel des Geizes besessen. Am Morgen nämlich, wenn eine Frau beginnt, Aufgaben wie das Aufbewahren von Milch und Quark, das Kochen und Zubereiten zu verrichten, will sie, selbst wenn ihre kleinen Kinder sie anflehen, nichts hergeben. Darum wurde gesagt: ‚am Morgen mit einem vom Makel des Geizes besessenen Geist‘. Am Mittag jedoch ist eine Frau von Zorn überwältigt; wenn sie im eigenen Haus keinen Streit findet, geht sie sogar zum Nachbarhaus, um Streit zu suchen, und sie läuft umher und beobachtet argwöhnisch, wo ihr Ehemann steht oder sitzt. Darum wurde gesagt: ‚am Mittag mit einem von Missgunst besessenen Geist‘. Am Abend neigt sich ihr Geist der Ausübung unheilsamer Praktiken zu. Darum wurde gesagt: ‚am Abend mit einem von Sinnenlust besessenen Geist‘. Die fünfte und die folgenden Suttas haben eine offensichtliche Bedeutung.

3. බලවග්ගො

3. Bala-Vagga

1. විසාරදසුත්තවණ්ණනා

1. Erklärung der Visārada-Sutta

304. දසමෙ [Pg.126] රූපබලන්තිආදීසු රූපසම්පත්ති රූපබලං, භොගසම්පත්ති භොගබලං, ඤාතිසම්පත්ති ඤාතිබලං, පුත්තසම්පත්ති පුත්තබලං, සීලසම්පත්ති සීලබලං. පඤ්චසීලදසසීලානි අඛණ්ඩානි කත්වා රක්ඛන්තස්ස හි සීලසම්පත්තියෙව සීලබලං නාම හොති. ඉමානි ඛො භික්ඛවෙ පඤ්ච බලානීති ඉමානි පඤ්ච උපත්ථම්භනට්ඨෙන බලානි නාම වුච්චන්ති.

304. Im zehnten [Sutta] bezieht sich ‚rūpabalaṃ‘ usw. auf Folgendes: Die Ausstattung mit Schönheit ist die Kraft der Schönheit, die Ausstattung mit Wohlstand ist die Kraft des Wohlstands, die Ausstattung mit Verwandten ist die Kraft der Verwandten, die Ausstattung mit Söhnen ist die Kraft der Söhne, die Ausstattung mit Tugend ist die Kraft der Tugend. Denn für jemanden, der die fünf oder zehn Tugendregeln makellos bewahrt, ist eben diese Ausstattung mit Tugend die sogenannte Kraft der Tugend. ‚Diese fünf Kräfte, ihr Mönche‘: diese fünf werden aufgrund ihrer unterstützenden Eigenschaft als ‚Kräfte‘ bezeichnet.

2-10. පසය්හසුත්තාදිවණ්ණනා

2-10. Erklärung der Pasayha-Sutta und anderer

305-313. පසය්හාති අභිභවිත්වා. අභිභුය්‍ය වත්තතීති අභිභවති අජ්ඣොත්ථරති. නෙව රූපබලං තායතීති නෙව රූපබලං තායිතුං රක්ඛිතුං සක්කොති. නාසෙන්තෙව නං, කුලෙ න වාසෙන්තීති ‘‘දුස්සීලා සංභින්නාචාරා අතික්කන්තමරියාදා’’ති ගීවායං ගහෙත්වා නීහරන්ති, න තස්මිං කුලෙ වාසෙන්ති. වාසෙන්තෙව නං කුලෙ, න නාසෙන්තීති ‘‘කිං රූපෙන භොගාදීහි වා, පරිසුද්ධසීලා එසා ආචාරසම්පන්නා’’ති ඤත්වා ඤාතකා තස්මිං කුලෙ වාසෙන්තියෙව, න නාසෙන්ති. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.

305-313. ‚Pasayha‘ bedeutet: bezwungen habend. ‚Abhibhuyya vattati‘ bedeutet: bezwingt, überwältigt. ‚Neva rūpabalaṃ tāyati‘ bedeutet: Die Kraft der Schönheit kann sie keineswegs schützen oder retten. ‚Sie vertreiben sie, lassen sie nicht in der Familie wohnen‘: Mit den Worten ‚sie ist tugendlos, von schlechtem Betragen, hat die Grenzen des Anstands überschritten‘ packen sie sie am Nacken und werfen sie hinaus, sie lassen sie nicht in jener Familie wohnen. ‚Sie lassen sie in der Familie wohnen, vertreiben sie nicht‘: In dem Wissen ‚Was nützen Schönheit oder Reichtum? Sie ist von reinster Tugend und gutem Betragen‘ lassen die Verwandten sie eben in jener Familie wohnen und vertreiben sie nicht. Der Rest hat überall eine offensichtliche Bedeutung.

මාතුගාමසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Mātugāma-Saṃyutta ist abgeschlossen.

4. ජම්බුඛාදකසංයුත්තං

4. Jambukhādaka-Saṃyutta

1. නිබ්බානපඤ්හාසුත්තවණ්ණනා

1. Erklärung der Nibbānapañhā-Sutta

314. ජම්බුඛාදකසංයුත්තෙ [Pg.127] ජම්බුඛාදකො පරිබ්බාජකොති එවංනාමො ථෙරස්ස භාගිනෙය්‍යො ඡන්නපරිබ්බාජකො. යො ඛො ආවුසො රාගක්ඛයොති නිබ්බානං ආගම්ම රාගො ඛීයති, තස්මා නිබ්බානං රාගක්ඛයොති වුච්චති. දොසමොහක්ඛයෙසුපි එසෙව නයො.

314. Im Jambukhādaka-Saṃyutta bezeichnet ‚Jambukhādako paribbājako‘ einen Wanderer dieses Namens, der der Neffe des Ehrwürdigen [Sāriputta] war, ein bekleideter Wanderer. ‚Was, Freund, das Erlöschen der Gier ist‘: Weil man durch das Erlangen des Nibbāna die Gier zum Erlöschen bringt, wird das Nibbāna als das Erlöschen der Gier bezeichnet. Auch bei dem Erlöschen von Hass und Verblendung gilt genau dieselbe Methode.

යො පන ඉමිනාව සුත්තෙන කිලෙසක්ඛයමත්තං නිබ්බානන්ති වදෙය්‍ය, සො වත්තබ්බො ‘‘කස්ස කිලෙසානං ඛයො, කිං අත්තනො, උදාහු පරෙස’’න්ති? අද්ධා ‘‘අත්තනො’’ති වක්ඛති. තතො පුච්ඡිතබ්බො ‘‘ගොත්‍රභුඤාණස්ස කිං ආරම්මණ’’න්ති? ජානමානො ‘‘නිබ්බාන’’න්ති වක්ඛති. කිං පන ගොත්‍රභුඤාණක්ඛණෙ කිලෙසා ඛීණා ඛීයන්ති ඛීයිස්සන්තීති? ‘‘ඛීණා’’ති වා ‘‘ඛීයන්තී’’ති වා න වත්තබ්බා, ‘‘ඛීයිස්සන්තී’’ති පන වත්තබ්බාති. කිං පන තෙසු අඛීණෙසුයෙව කිලෙසෙසු ගොත්‍රභුඤාණං කිලෙසක්ඛයං ආරම්මණං කරොතීති? අද්ධා එවං වුත්තෙ නිරුත්තරො භවිස්සති.

Wer aber aufgrund eben dieses Suttas behaupten sollte, dass die bloße Vernichtung der Befleckungen Nibbāna sei, der sollte gefragt werden: „Wessen Vernichtung der Befleckungen ist es? Die eigene oder die der anderen?“ Gewiss wird er antworten: „Die eigene.“ Daraufhin sollte er gefragt werden: „Was ist das Objekt des Reifewissens (gotrabhū-ñāṇa)?“ Wenn er es weiß, wird er antworten: „Nibbāna.“ „Sind aber im Moment des Reifewissens die Befleckungen bereits vernichtet, im Erlöschen begriffen oder werden sie erst noch vernichtet werden?“ Man darf weder sagen „sie sind bereits vernichtet“ noch „sie sind im Erlöschen begriffen“, sondern man muss sagen „sie werden erst noch vernichtet werden“. „Macht etwa das Reifewissen die Vernichtung der Befleckungen zu seinem Objekt, während diese Befleckungen noch gar nicht vernichtet sind?“ Gewiss wird er, wenn dies so dargelegt wird, sprachlos sein.

මග්ගඤාණෙනාපි චෙතං යොජෙතබ්බං. මග්ගක්ඛණෙපි හි කිලෙසා ‘‘ඛීණා’’ති වා ‘‘ඛීයිස්සන්තී’’ති වා න වත්තබ්බා, ‘‘ඛීයන්තී’’ති පන වත්තබ්බා, න ච අඛීණෙසුයෙව කිලෙසෙසු කිලෙසක්ඛයො ආරම්මණං හොති, තස්මා සම්පටිච්ඡිතබ්බමෙතං. යං ආගම්ම රාගාදයො ඛීයන්ති, තං නිබ්බානං. තං පනෙතං ‘‘රූපිනො ධම්මා අරූපිනො ධම්මා’’තිආදීසු (ධ. ස. දුකමාතිකා 11) දුකෙසු අරූපිනො ධම්මාති සඞ්ගහිතත්තා න කිලෙසක්ඛයමත්තමෙවාති.

Dies muss auch mit dem Pfadwissen (maggañāṇa) verknüpft werden. Denn auch im Pfadmoment darf von den Befleckungen nicht gesagt werden „sie sind bereits vernichtet“ oder „sie werden erst noch vernichtet werden“, sondern es muss gesagt werden „sie sind im Erlöschen begriffen“. Und die Vernichtung der Befleckungen kann nicht das Objekt sein, solange die Befleckungen noch gar nicht vernichtet sind. Daher muss Folgendes akzeptiert werden: Das, in Abhängigkeit wovon Gier usw. versiegen, das ist Nibbāna. Dieses Nibbāna ist jedoch, da es in den Zweiergruppen (duka) wie „körperliche Phänomene, unkörperliche Phänomene“ unter „unkörperliche Phänomene“ (arūpino dhammā) erfasst ist, nicht bloß die Vernichtung der Befleckungen.

2. අරහත්තපඤ්හාසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des Suttas über die Fragen zur Arhatschaft (Arahattapañha-sutta)

315. අරහත්තපඤ්හබ්‍යාකරණෙ යස්මා අරහත්තං රාගදොසමොහානං ඛීණන්තෙ උප්පජ්ජති, තස්මා ‘‘රාගක්ඛයො දොසක්ඛයො මොහක්ඛයො’’ති වුත්තං.

315. Bei der Beantwortung der Frage zur Arhatschaft wurde, weil die Arhatschaft am Ende der Vernichtung von Gier, Hass und Verblendung entsteht, gesagt: „Die Vernichtung der Gier, die Vernichtung des Hasses, die Vernichtung der Verblendung.“

3-15. ධම්මවාදීපඤ්හාසුත්තාදිවණ්ණනා

3-15. Die Erklärung des Suttas über die Fragen an den Verkünder der Lehre (Dhammavādīpañha-sutta) und andere

316-328. තෙ [Pg.128] ලොකෙ සුගතාති තෙ රාගාදයො පහාය ගතත්තා සුට්ඨු ගතාති සුගතා. දුක්ඛස්ස ඛො ආවුසො පරිඤ්ඤත්ථන්ති වට්ටදුක්ඛස්ස පරිජානනත්ථං. දුක්ඛතාති දුක්ඛසභාවො. දුක්ඛදුක්ඛතාතිආදීසු දුක්ඛසඞ්ඛාතො දුක්ඛසභාවො දුක්ඛදුක්ඛතා. සෙසපදද්වයෙපි එසෙව නයො.

316-328. „Sie sind Wohlgegangene in der Welt“ (te loke sugatā) bedeutet: Weil sie Gier usw. überwunden haben und fortgegangen sind, sind sie gut gegangen (suṭṭhu gatā), daher „Wohlgegangene“ (sugatā). „Für das vollkommene Verständnis des Leidens, o Freund“ (dukkhassa kho āvuso pariññatthaṃ) bedeutet: Um das Leiden des Daseinskreislaufs (vaṭṭadukkha) vollkommen zu verstehen. „Leidhaftigkeit“ (dukkhatā) bezeichnet die leidhafte Natur. In „Leidhaftigkeit des Leidens“ (dukkha-dukkhatā) usw. ist die als Leiden bezeichnete leidhafte Natur die „Leidhaftigkeit des Leidens“. Auch für die beiden übrigen Begriffe gilt dieselbe Methode.

16. දුක්කරපඤ්හාසුත්තවණ්ණනා

16. Die Erklärung des Suttas über die Fragen zum Schwerzutunenden (Dukkarapañha-sutta)

329. අභිරතීති පබ්බජ්ජාය අනුක්කණ්ඨනතා. නචිරං ආවුසොති ආවුසො ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නො භික්ඛු ‘‘පාතො අනුසිට්ඨො සායං විසෙසමධිගමිස්සති, සායං අනුසිට්ඨො පාතො විසෙසමධිගමිස්සතී’’ති (ම. නි. 2.345) වුත්තත්තා ඝටෙන්තො වායමන්තො නචිරස්සං ලහුයෙව අරහං අස්ස, අරහත්තෙ පතිට්ඨහෙය්‍යාති දස්සෙති. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.

329. „Freude“ (abhirati) bedeutet das Freisein von Überdruss am mönchischen Leben (pabbajjā). „Nicht lange, o Freund“ (naciraṃ āvuso) zeigt Folgendes: Ein Mönch, o Freund, der die der Lehre gemäße Praxis übt, wird – da gesagt wurde: „Am Morgen angewiesen, wird er am Abend den besonderen Durchbruch (visesa) erlangen; am Abend angewiesen, wird er am Morgen den besonderen Durchbruch erlangen“ – wenn er sich anstrengt und bemüht, in nicht allzu langer Zeit, ja sehr rasch, ein Arhat werden und in der Arhatschaft gefestigt sein. Der Rest hat überall eine offensichtliche Bedeutung.

ජම්බුඛාදකසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Jambukhādaka-Saṃyutta ist abgeschlossen.

5. සාමණ්ඩකසංයුත්තවණ්ණනා

5. Die Erklärung des Sāmaṇḍaka-Saṃyutta

330-331. සාමණ්ඩකසංයුත්තෙපි ඉමිනාව නයෙන අත්ථො වෙදිතබ්බො.

330-331. Auch im Sāmaṇḍaka-Saṃyutta ist der Sinn auf genau dieselbe Weise zu verstehen.

සාමණ්ඩකසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Sāmaṇḍaka-Saṃyutta ist abgeschlossen.

6. මොග්ගල්ලානසංයුත්තං

6. Das Moggallāna-Saṃyutta

1-8. පඨමඣානපඤ්හාසුත්තාදිවණ්ණනා

1-8. Die Erklärung des ersten Suttas über die Fragen zum ersten Meditationszustand (Paṭhamajhānapañha-sutta) und anderer Suttas

332-339. මොග්ගල්ලානසංයුත්තෙ [Pg.129] කාමසහගතාති පඤ්චනීවරණසහගතා. තස්ස හි පඨමජ්ඣානවුට්ඨිතස්ස පඤ්ච නීවරණානි සන්තතො උපට්ඨහිංසු. තෙනස්ස තං පඨමජ්ඣානං හානභාගියං නාම අහොසි. තං පමාදං ඤත්වා සත්ථා ‘‘මා පමාදො’’ති ඔවාදං අදාසි. දුතියජ්ඣානාදීසුපි ඉමිනාව නයෙන අත්ථො වෙදිතබ්බො. ආරම්මණසහගතමෙව හෙත්ථ ‘‘සහගත’’න්ති වුත්තං.

332-339. Im Moggallāna-Saṃyutta bedeutet „mit Sinnlichkeit verbunden“ (kāmasahagatā): mit den fünf Hemmnissen verbunden. Denn als er aus dem ersten Meditationszustand (paṭhamajjhāna) austrat, traten die fünf Hemmnisse kontinuierlich bei ihm auf. Dadurch wurde jenes erste Jhana für ihn zu einem „zum Verfall führenden“ (hānabhāgiya). Als der Meister diese Nachlässigkeit erkannte, gab er ihm die Ermahnung: „Sei nicht nachlässig!“ Auch beim zweiten Meditationszustand usw. ist der Sinn auf genau diese Weise zu verstehen. Denn hier wird mit „verbunden“ (sahagata) nur das Verbundensein bezüglich des Objekts bezeichnet.

9. අනිමිත්තපඤ්හාසුත්තවණ්ණනා

9. Die Erklärung des Suttas über die Fragen zum zeichenfreien Zustand (Animittapañha-sutta)

340. අනිමිත්තං චෙතොසමාධින්ති නිච්චනිමිත්තාදීනි පහාය පවත්තං විපස්සනාසමාධිංයෙව සන්ධායෙතං වුත්තන්ති. නිමිත්තානුසාරි විඤ්ඤාණං හොතීති එවං ඉමිනා විපස්සනාසමාධිවිහාරෙන විහරතො විපස්සනාඤාණෙ තික්ඛෙ සූරෙ වහමානෙ. යථා නාම පුරිසස්ස තිඛිණෙන ඵරසුනා රුක්ඛං ඡින්දන්තස්ස ‘‘සුට්ඨු වත මෙ ඵරසු වහතී’’ති ඛණෙ ඛණෙ ඵරසුධාරං ඔලොකෙන්තස්ස ඡෙජ්ජකිච්චං න නිප්ඵජ්ජති, එවං ථෙරස්සාපි ‘‘සූරං වත මෙ හුත්වා ඤාණං වහතී’’ති විපස්සනං ආරබ්භ නිකන්ති උප්පජ්ජති. අථ විපස්සනාකිච්චං සාධෙතුං නාසක්ඛි. තං සන්ධාය වුත්තං ‘‘නිමිත්තානුසාරි විඤ්ඤාණං හොතී’’ති. සබ්බනිමිත්තානං අමනසිකාරා අනිමිත්තං චෙතොසමාධිං උපසම්පජ්ජ විහාසින්ති සබ්බෙසං නිච්චසුඛඅත්තනිමිත්තානං අමනසිකාරෙන අනිමිත්තං වුට්ඨානගාමිනිවිපස්සනාසම්පයුත්තං චෙතොසමාධිං නිබ්බානාරම්මණං උපරිමග්ගඵලසමාධිං උපසම්පජ්ජ විහාසිං.

340. „Die zeichenfreie geistige Sammlung“ (animittaṃ cetosamādhiṃ) bezieht sich auf genau die Einsichtssammlung (vipassanā-samādhi), die entsteht, wenn man die Zeichen von Beständigkeit usw. aufgibt; im Hinblick darauf wurde dies gesagt. „Das Bewusstsein folgt dem Zeichen“ (nimittānusāri viññāṇaṃ hoti) bezieht sich auf Folgendes: Wenn jemand in diesem Verweilen der Einsichtssammlung verweilt, während das Einsichtswissen (vipassanā-ñāṇa) scharf und kraftvoll wirksam ist. Wie etwa bei einem Mann, der mit einer scharfen Axt einen Baum fällte und in jedem Augenblick die Schneide der Axt betrachtete, während er dachte „Wie herrlich meine Axt doch schneidet!“, das Werk des Fällens nicht vollendet wird, so entstand auch bei dem Thera, indem er sich auf die Einsicht bezog, ein Anhaften (nikanti) mit dem Gedanken: „Wie kraftvoll mein Wissen doch wirkt!“ Daraufhin konnte er das Werk der Einsicht nicht vollenden. Im Hinblick darauf wurde gesagt: „Das Bewusstsein folgt dem Zeichen.“ „Durch das Nicht-Beachten aller Zeichen bin ich in die zeichenfreie geistige Sammlung eingetreten und verweilte darin“ (sabbanimittānaṃ amanasikārā animittaṃ cetosamādhiṃ upasampajja vihāsiṃ) bedeutet: Durch das Nicht-Beachten aller Zeichen von Beständigkeit, Glück und Selbst bin ich in die zeichenfreie, mit der zum Aufstieg führenden Einsicht (vuṭṭhānagāminī-vipassanā) verbundene geistige Sammlung eingetreten und verweilte darin, das heißt, in der Sammlung des höheren Pfades und der Frucht (uparimaggaphala-samādhi), welche Nibbāna zum Objekt hat.

10-11. සක්කසුත්තාදිවණ්ණනා

10-11. Die Erklärung des Sakka-Suttas und anderer Suttas

341-342. අවෙච්චප්පසාදෙනාති අචලප්පසාදෙන. දසහි ඨානෙහීති දසහි කාරණෙහි. අධිගණ්හන්තීති අභිභවන්ති, අතික්කමිත්වා තිට්ඨන්ති. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.

341-342. „Mit unerschütterlichem Vertrauen“ (aveccappasādena) bedeutet mit unbeweglichem Vertrauen (acalappasādena). „In zehn Belangen“ (dasahi ṭhānehi) bedeutet aus zehn Gründen. „Sie übertreffen“ (adhigaṇhanti) bedeutet sie überwältigen (abhibhavanti) bzw. sie überragen (atikkamitvā tiṭṭhanti). Der Rest hat überall eine offensichtliche Bedeutung.

මොග්ගල්ලානසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Moggallāna-Saṃyutta ist abgeschlossen.

7. චිත්තසංයුත්තං

7. Das Citta-Saṃyutta

1. සංයොජනසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Saṃyojana-Suttas

343. චිත්තසංයුත්තස්ස [Pg.130] පඨමෙ මච්ඡිකාසණ්ඩෙති එවංනාමකෙ වනසණ්ඩෙ. අයමන්තරාකථා උදපාදීති පොරාණකත්ථෙරා අතිරච්ඡානකථා හොන්ති, නිසින්නනිසින්නට්ඨානෙ පඤ්හං සමුට්ඨාපෙත්වා අජානන්තා පුච්ඡන්ති, ජානන්තා විස්සජ්ජෙන්ති, තෙන නෙසං අයං කථා උදපාදි. මිගපථකන්ති එවංනාමකං අත්තනො භොගගාමං. සො කිර අම්බාටකාරාමස්ස පිට්ඨිභාගෙ හොති. තෙනුපසඞ්කමීති ‘‘ථෙරානං පඤ්හං විස්සජ්ජෙත්වා ඵාසුවිහාරං කත්වා දස්සාමී’’ති චින්තෙත්වා උපසඞ්කමි. ගම්භීරෙ බුද්ධවචනෙති අත්ථගම්භීරෙ චෙව ධම්මගම්භීරෙ ච බුද්ධවචනෙ. පඤ්ඤාචක්ඛු කමතීති ඤාණචක්ඛු වහති පවත්තති.

343. Im ersten Sutta des Citta-Saṃyutta bezieht sich „in Macchikāsaṇḍa“ (macchikāsaṇḍe) auf ein Waldstück dieses Namens. „Es entstand dieses Gespräch zwischendurch“ (ayamantarākathā udapādi) bedeutet: Die Theras der alten Zeiten führten keine unnützen Gespräche (tiracchānakathā). An jedem Ort, an dem sie saßen, warfen sie eine Frage auf; diejenigen, die es nicht wussten, fragten, und diejenigen, die es wussten, beantworteten sie. Daher entstand bei ihnen dieses Gespräch. „Migapathaka“ ist der Name seines eigenen Lehnsdorfes (bhogagāma). Dieses lag, so heißt es, hinter dem Ambāṭaka-Hain (Ambāṭakārāma). „Dorthin begab er sich“ (tenupasaṅkami) bedeutet: Er ging dorthin, weil er dachte: „Ich werde die Frage der Theras beantworten und ihnen so ein angenehmes Verweilen bereiten.“ „Im tiefgründigen Buddha-Wort“ (gambhīre buddhavacane) bedeutet: im Buddha-Wort, das sowohl bezüglich der Bedeutung (attha) als auch der Lehre (dhamma) tiefgründig ist. „Das Auge der Weisheit dringt ein“ (paññācakkhu kamati) bedeutet: das Auge des Wissens (ñāṇacakkhu) ist wirksam, schreitet voran.

2. පඨමඉසිදත්තසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des ersten Isidatta-Suttas

344. දුතියෙ ආයස්මන්තං ථෙරන්ති තෙසු ථෙරෙසු ජෙට්ඨකං මහාථෙරං. තුණ්හී අහොසීති ජානන්තොපි අවිසාරදත්තා න කිඤ්චි බ්‍යාහරි. බ්‍යාකරොමහං භන්තෙති ‘‘අයං ථෙරො නෙව අත්තනා බ්‍යාකරොති, න අඤ්ඤෙ අජ්ඣෙසති, උපාසකොපි භික්ඛුසඞ්ඝං විහෙසෙති, අහමෙතං බ්‍යාකරිත්වා ඵාසුවිහාරං කත්වා දස්සාමී’’ති චින්තෙත්වා ආසනතො වුට්ඨාය ථෙරස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා එවං ඔකාසමකාසි, කතාවකාසො පන අත්තනො ආසනෙ නිසීදිත්වා බ්‍යාකාසි.

344. Im zweiten Sutta bezieht sich „zum ehrwürdigen Thera“ (āyasmantaṃ theraṃ) auf den ältesten Großthera unter jenen Theras. „Er schwieg“ (tuṇhī ahosi) bedeutet: Obwohl er es wusste, sprach er mangels Selbstvertrauens kein Wort. „Ich werde antworten, Ehrwürdiger!“ (byākaromahaṃ bhante) bedeutet: Er dachte: „Dieser Thera antwortet weder selbst, noch fordert er andere dazu auf, und der Laienanhänger bedrängt die Mönchsgemeinschaft. Ich werde diese Frage beantworten und ihnen so ein angenehmes Verweilen bereiten.“ Mit diesem Gedanken erhob er sich von seinem Sitz, begab sich zum Thera, bat so um Erlaubnis, und nachdem ihm die Erlaubnis erteilt worden war, setzte er sich auf seinen Platz und gab die Antwort.

සහත්ථාති සහත්ථෙන. සන්තප්පෙසීති යාවදිච්ඡකං දෙන්තො සුට්ඨු තප්පෙසි. සම්පවාරෙසීති ‘‘අලං අල’’න්ති හත්ථසඤ්ඤාය චෙව වාචාය ච පටික්ඛිපාපෙසි. ඔනීතපත්තපාණිනොති පාණිතො අපනීතපත්තා ධොවිත්වා ථවිකාය ඔසාපෙත්වා අංසෙ ලග්ගිතපත්තාති අත්ථො.

„Mit eigener Hand“ (sahatthā) bedeutet mit der eigenen Hand. „Er sättigte“ (santappesī) bedeutet, dass er, indem er so viel gab, wie gewünscht wurde, sie hervorragend sättigte. „Er wies ab“ (sampavāresī) bedeutet, dass er sie mit den Worten „Genug, genug!“ sowohl durch Handzeichen als auch mit der Stimme abweisen ließ. „Die, deren Hände die Schale weggenommen hatten“ (onītapattapāṇino) bedeutet, dass sie diejenigen waren, deren Almosenschalen aus den Händen weggenommen, gewaschen, in einer Tasche verstaut und an der Schulter aufgehängt worden waren; dies ist die Bedeutung.

3. දුතියඉසිදත්තසුත්තවණ්ණනා

3. Erklärung des zweiten Isidatta-Suttas.

345. තතියෙ අවන්තියාති දක්ඛිණාපථෙ අවන්තිරට්ඨෙ. කල්‍යාණං වුච්චතීති ‘‘චතූහි පච්චයෙහි පටිජග්ගිස්සාමී’’ති වචනං නිද්දොසං අනවජ්ජං වුච්චති තයා උපාසකාති අධිප්පායෙන වදති.

345. Im dritten Sutta bedeutet „in Avanti“ (avantiyā) im Land Avanti im Südgebiet (dakkhiṇāpatha). „Schönes wird gesprochen“ (kalyāṇaṃ vuccati) sagt er mit der Absicht: „Das Wort: ‚Ich werde dich mit den vier Requisiten versorgen‘ wird als fehlerfrei und tadellos bezeichnet, das von dir gesprochen wurde, o Laienanhänger.“

4. මහකපාටිහාරියසුත්තවණ්ණනා

4. Erklärung des Mahaka-Pāṭihāriya-Suttas.

346. චතුත්ථෙ [Pg.131] සෙසකං විස්සජ්ජෙථාති තස්ස කිර ථෙරෙහි සද්ධිංයෙව කංසථාලං පමජ්ජිත්වා පායාසං වඩ්ඪෙත්වා අදංසු. සො භුත්තපායාසො ථෙරෙහියෙව සද්ධිං ගන්තුකාමො චින්තෙසි ‘‘ඝරෙ තාව උපාසිකා සෙසකං විචාරෙති, ඉධ පනිමෙ දාසකම්මකාරා මයා අවුත්තා න විචාරෙස්සන්ති, එවායං පණීතපායාසො නස්සිස්සතී’’ති තෙසං අනුජානන්තො එවමාහ. කුථිතන්ති කුධිතං, හෙට්ඨා සන්තත්තාය වාලිකාය උපරි ආතපෙන ච අතිතිඛිණන්ති අත්ථො. ඉදං පන තෙපිටකෙ බුද්ධවචනෙ අසම්භින්නපදං. පවෙලියමානෙනාති පටිලියමානෙන සාධු ඛ්වස්ස භන්තෙති ‘‘ඵාසුවිහාරං කරිස්සාමි නෙස’’න්ති චින්තෙත්වා එවමාහ.

346. Im vierten Sutta bedeutet „Gebt den Rest frei“ (sesakaṃ vissajjetha): Es heißt, man hatte ihm, nachdem eine Bronzeschale blank geputzt und der Milchreis aufgetan worden war, zusammen mit den Theras Speise gegeben. Als er den Milchreis gegessen hatte und mit den Theras fortzugehen wünschte, dachte er: „Zu Hause kümmert sich die Laienanhängerin um den Rest, aber hier werden diese Diener und Arbeiter, wenn sie nicht von mir angewiesen werden, sich nicht darum kümmern. So wird dieser köstliche Milchreis verderben.“ Indem er ihnen die Verfügung darüber erlaubte, sprach er so. „Siedend“ (kuthitaṃ) bedeutet kochend heiß, unten durch den erhitzten Sand und oben durch die Sonnenhitze extrem brennend heiß. Dieses Wort ist im dreifachen Buddha-Wort (Tipiṭaka) ein unzusammengesetztes Wort. „Sich auflösend“ (paveliyamānena) bedeutet weich werdend. „Es wäre fürwahr gut, Ehrwürdiger“ (sādhu khvassa bhante) sprach er, indem er dachte: „Ich werde ihnen ein angenehmes Verweilen bereiten.“

ඉද්ධාභිසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරීති අධිට්ඨානිද්ධිං අකාසි. එත්ථ ච ‘‘මන්දමන්දො සීතකවාතො වායතු, අබ්භමණ්ඩපං කත්වා දෙවො එකමෙකං ඵුසායතූ’’ති එවං නානාපරිකම්මං – ‘‘සවාතො දෙවො වස්සතූ’’ති එවං අධිට්ඨානං එකතොපි හොති. ‘‘සවාතො දෙවො වස්සතූති එකතොපරිකම්මං, මන්දමන්දො සීතකවාතො වායතු, අබ්භමණ්ඩපං කත්වා දෙවො එකමෙකං ඵුසායතූ’’ති එවං නානාඅධිට්ඨානං හොති. වුත්තනයෙනෙව නානාපරිකම්මං නානාධිට්ඨානං, එකතො පරිකම්මං එකතො අධිට්ඨානම්පි හොතියෙව. යථා තථා කරොන්තස්ස පන පාදකජ්ඣානතො වුට්ඨාය කතපරිකම්මස්ස පරිකම්මානන්තරෙන මහග්ගතඅධිට්ඨානචිත්තෙනෙව තං ඉජ්ඣති. ඔකාසෙසීති විප්පකිරි.

„Er vollbrachte eine feierliche Willensgestaltung“ (iddhābhisaṅkhāraṃ abhisaṅkhari) bedeutet, er übte die durch Willensentschluss bewirkte Geistesmacht (adhiṭṭhāniddhi) aus. Und hierbei gibt es eine vielfältige Vorbereitung (nānāparikamma) wie: „Ein ganz sanfter, kühler Wind soll wehen; nachdem er ein Wolkenzelt gebildet hat, soll der Regengott Tropfen für Tropfen herabfallen lassen“, während der Entschluss auf einmal gefasst wird: „Der Regengott soll mitsamt Wind regnen.“ Ebenso gibt es eine Vorbereitung auf einmal wie: „Der Regengott soll mitsamt Wind regnen“, während der Entschluss vielfältig gefasst wird: „Ein ganz sanfter, kühler Wind soll wehen; nachdem er ein Wolkenzelt gebildet hat, soll der Regengott Tropfen für Tropfen herabfallen lassen.“ In der bereits beschriebenen Weise gibt es wahrlich auch vielfältige Vorbereitung mit vielfältigem Entschluss, sowie Vorbereitung auf einmal mit Entschluss auf einmal. Bei demjenigen, der es in der einen oder anderen Weise ausführt, geht dies jedoch – nachdem er aus der Basis-Vertiefung (pādakajjhāna) aufgestanden ist und die Vorbereitung vorgenommen hat – unmittelbar nach der Vorbereitung durch das erhabene Entschluss-Bewusstsein (mahaggata-adhiṭṭhānacitta) wunschgemäß in Erfüllung. „Er verstreute“ (okāsesi) bedeutet, er breitete aus.

5. පඨමකාමභූසුත්තවණ්ණනා

5. Erklärung des ersten Kāmabhū-Suttas.

347. පඤ්චමෙ නෙලඞ්ගොති නිද්දොසො. සෙතපච්ඡාදොති සෙතපටිච්ඡාදනො. අනීඝන්ති නිද්දුක්ඛං. මුහුත්තං තුණ්හී හුත්වාති තස්ස අත්ථපෙක්ඛනත්ථං තීණි පිටකානි කණ්ණෙ කුණ්ඩලං විය සඤ්චාලෙන්තො ‘‘අයං ඉමස්ස අත්ථො, අයං ඉමස්ස අත්ථො’’ති උපපරික්ඛණත්ථං මුහුත්තං තුණ්හී හුත්වා. විමුත්තියාති අරහත්තඵලවිමුත්තියා. ඉමං පන පඤ්හං කථෙන්තො උපාසකො දුක්කරං අකාසි. සම්මාසම්බුද්ධො හි ‘‘පස්සථ නො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, එතං භික්ඛුං [Pg.132] ආගච්ඡන්තං ඔදාතකං තනුකං තුඞ්ගනාසික’’න්ති (සං. නි. 2.245) අත්තනො දිට්ඨෙන කථෙසි. අයං පන නයග්ගාහෙන ‘‘අරහතො එතං අධිවචන’’න්ති ආහ.

347. Im fünften Sutta bedeutet „makellos“ (nelaṅgo) fehlerfrei. „Weiß gedeckt“ (setapacchādo) bedeutet mit einer weißen Abdeckung. „Frei von Weh“ (anīghaṃ) bedeutet frei von Leiden. „Einen Augenblick schweigend“ (muhuttaṃ tuṇhī hutvā) bedeutet, dass er, um die Bedeutung zu ergründen, die drei Pitakas in seinen Ohren wie Ohrringe hin und her bewegte und, um zu prüfen: „Dies ist die Bedeutung hiervon, dies ist die Bedeutung davon“, einen Augenblick schwieg. „Der Befreiung“ (vimuttiyā) bedeutet der Befreiung der Frucht der Arahatschaft. Als der Laienanhänger diese Frage beantwortete, vollbrachte er in der Tat etwas Schwieriges. Denn der vollkommen Erleuchtete sprach aus seiner eigenen Anschauung heraus: „Seht ihr, ihr Mönche, diesen herannahenden Mönch, der bleich, hager und mit einer hohen Nase ausgestattet ist?“ Dieser Laienanhänger jedoch sagte durch methodische Schlussfolgerung: „Dies ist eine Bezeichnung für einen Arahat.“

6. දුතියකාමභූසුත්තවණ්ණනා

6. Erklärung des zweiten Kāmabhū-Suttas.

348. ඡට්ඨෙ කති නු ඛො භන්තෙ සඞ්ඛාරාති අයං කිර, ගහපති, නිරොධං වලඤ්ජෙති, තස්මා ‘‘නිරොධපාදකෙ සඞ්ඛාරෙ පුච්ඡිස්සාමී’’ති චින්තෙත්වා එවමාහ. ථෙරොපිස්ස අධිප්පායං ඤත්වා පුඤ්ඤාභිසඞ්ඛාරාදීසු අනෙකෙසු සඞ්ඛාරෙසු විජ්ජමානෙසුපි කායසඞ්ඛාරාදයොව ආචික්ඛන්තො තයො ඛො ගහපතීතිආදිමාහ. තත්ථ කායප්පටිබද්ධත්තා කායෙන සඞ්ඛරීයති නිබ්බත්තීයතීති කායසඞ්ඛාරො. වාචාය සඞ්ඛරොති නිබ්බත්තෙතීති වචීසඞ්ඛාරො. චිත්තප්පටිබද්ධත්තා චිත්තෙන සඞ්ඛරීයති නිබ්බත්තීයතීති චිත්තසඞ්ඛාරො.

348. Im sechsten Sutta bedeutet „Wie viele Gestaltungen gibt es, Ehrwürdiger?“ (kati nu kho bhante saṅkhārā): Dieser Hausvater pflegte das Erlöschen (nirodhasamāpatti) zu betreten; daher dachte er: „Ich werde nach den Gestaltungen fragen, die als Grundlage für das Erlöschen dienen“, und sprach so. Auch der Thera erkannte seine Absicht, und obwohl es viele Gestaltungen wie die verdienstvollen Gestaltungen (puññābhisaṅkhāra) etc. gibt, wies er nur auf die körperliche Gestaltung usw. hin und sprach die Worte: „Es gibt drei Gestaltungen, Hausvater“ usw. Darin ist die „körperliche Gestaltung“ (kāyasaṅkhāro) das, was, weil es an den physischen Körper gebunden ist, durch den Körper gestaltet und hervorgebracht wird. Die „sprachliche Gestaltung“ (vacīsaṅkhāro) ist das, was durch die Sprache gestaltet und hervorgebracht wird. Die „geistige Gestaltung“ (cittasaṅkhāro) ist das, was, weil es an den Geist gebunden ist, durch den Geist gestaltet und hervorgebracht wird.

කතමො පන භන්තෙති ඉධ කිං පුච්ඡති? ‘‘ඉමෙ සඞ්ඛාරා අඤ්ඤමඤ්ඤං මිස්සා ආලුළිතා අවිභූතා දුද්දීපනා. තථා හි කායද්වාරෙ ආදානග්ගහණමුඤ්චනචොපනානි පාපෙත්වා උප්පන්නා අට්ඨ කාමාවචරකුසලචෙතනා ද්වාදස අකුසලචෙතනාති එවං කුසලාකුසලා වීසති චෙතනාපි, අස්සාසපස්සාසාපි කායසඞ්ඛාරොත්වෙව වුච්චන්ති. වචීද්වාරෙ හනුසඤ්චොපනං වචීභෙදං පාපෙත්වා උප්පන්නා වුත්තප්පකාරාව වීසති චෙතනාපි විතක්කවිචාරාපි වචීසඞ්ඛාරොත්වෙව වුච්චන්ති. කායවචීද්වාරෙසු චොපනං අපත්වා රහො නිසින්නස්ස චින්තයතො උප්පන්නා කුසලාකුසලා එකූනතිංසචෙතනාපි, සඤ්ඤා ච වෙදනා චාති ඉමෙ ද්වෙ ධම්මාපි චිත්තසඞ්ඛාරොත්වෙව වුච්චන්ති. එවං ඉමෙ සඞ්ඛාරා අඤ්ඤමඤ්ඤං මිස්සා ආලුළිතා අවිභූතා දුද්දීපනා, තෙ පාකටෙ විභූතෙ කත්වා කථාපෙස්සාමී’’ති පුච්ඡි.

Bei „Welche aber, Ehrwürdiger?“ (katamo pana bhante) – was fragt er hier? Er fragte mit dem Gedanken: „Diese Gestaltungen sind untereinander vermischt, verworren, nicht deutlich abgegrenzt und schwer zu erklären. Denn am Körpertor (kāyadvāra) werden sowohl die zwanzig heilsamen und unheilsamen Willenshandlungen – nämlich die acht heilsamen Willenshandlungen der Sinnensphäre und die zwölf unheilsamen Willenshandlungen, die entstehen, indem sie zum Nehmen, Ergreifen, Loslassen und Bewegen führen – als auch Ein- und Ausatmung allein als „körperliche Gestaltung“ bezeichnet. Am Sprechtor (vacīdvāra) werden sowohl die zwanzig Willenshandlungen der bereits beschriebenen Art, die entstehen, indem sie zur Bewegung der Kiefer und zum Ertönen der Stimme führen, als auch Gedankengang und Untersuchung (vitakka-vicāra) allein als „sprachliche Gestaltung“ bezeichnet. Bei jemandem, der in der Abgeschiedenheit sitzt und nachdenkt, ohne dass eine Bewegung an den Körper- und Sprechtoren stattfindet, werden die neunundzwanzig entstandenen heilsamen und unheilsamen Willenshandlungen sowie die beiden Faktoren Wahrnehmung und Gefühl allein als „geistige Gestaltung“ bezeichnet. Auf diese Weise sind diese Gestaltungen untereinander vermischt, verworren, undeutlich und schwer zu erklären; ich will ihn veranlassen, diese Gestaltungen klar und deutlich darzulegen.“

කස්මා පන භන්තෙති ඉධ කායසඞ්ඛාරාදිනාමස්ස පදත්ථං පුච්ඡති. තස්ස විස්සජ්ජනෙ කායප්පටිබද්ධාති කායනිස්සිතා. කායෙ සති හොන්ති, අසති න හොන්ති. චිත්තප්පටිබද්ධාති චිත්තනිස්සිතා. චිත්තෙ සති හොන්ති, අසති න හොන්ති.

Bei „Warum aber, Ehrwürdiger?“ (kasmā pana bhante) fragt er hier nach der Wortbedeutung der Bezeichnungen wie „körperliche Gestaltung“ usw. In der Beantwortung davon bedeutet „an den Körper gebunden“ (kāyappeṭibaddhā) vom Körper abhängig: Wenn der Körper da ist, existieren sie; wenn er nicht da ist, existieren sie nicht. „An den Geist gebunden“ (cittappeṭibaddhā) bedeutet vom Geist abhängig: Wenn der Geist da ist, existieren sie; wenn er nicht da ist, existieren sie nicht.

ඉදානි [Pg.133] ‘‘කිං නු ඛො එස සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං වලඤ්ජෙති, නො වලඤ්ජෙති, චිණ්ණවසී වා තත්ථ නො චිණ්ණවසී’’ති ජානනත්ථං පුච්ඡන්තො කථං පන භන්තෙ සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධසමාපත්ති හොතීති ආහ. තස්ස විස්සජ්ජනෙ සමාපජ්ජිස්සන්ති වා සමාපජ්ජාමීති වා පදද්වයෙන නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්තිකාලො කථිතො. සමාපන්නොති පදෙන අන්තොනිරොධො. තථා පුරිමෙහි ද්වීහි පදෙහි සචිත්තකකාලො කථිතො, පච්ඡිමෙන අචිත්තකකාලො.

Nun fragte er, um zu erfahren: „Erlebt dieser Mönch das Erlöschen von Wahrnehmung und Gefühl, oder erlebt er es nicht? Hat er darin Meisterschaft (vasī) erlangt oder nicht?“, mit den Worten: „Wie aber, Ehrwürdiger, erfolgt das Eingehen in die Erreichung des Erlöschens von Wahrnehmung und Gefühl?“ In der Beantwortung davon wird durch die beiden Ausdrücke „sie werden eintreten“ (samāpajjissanti) oder „ich trete ein“ (samāpajjāmi) die Zeit der Erreichung der Sphäre der Weder-Wahrnehmung-noch-Nicht-Wahrnehmung beschrieben. Durch das Wort „eingetreten“ (samāpanno) wird der Zustand innerhalb des Erlöschens (antonirodho) bezeichnet. Ebenso wird durch die ersten beiden Ausdrücke die Zeit mit Geist (sacittakakālo) beschrieben, und durch den letzten Ausdruck die Zeit ohne Geist (acittakakālo).

පුබ්බෙව තථා චිත්තං භාවිතං හොතීති නිරොධසමාපත්තිතො පුබ්බෙ අද්ධානපරිච්ඡෙදකාලෙයෙව ‘‘එත්තකං කාලං අචිත්තකො භවිස්සාමී’’ති අද්ධානපරිච්ඡෙදං චිත්තං භාවිතං හොති. යං තං තථත්තාය උපනෙතීති යං පන එවං භාවිතං චිත්තං, තං පුග්ගලං තථත්තාය අචිත්තකභාවාය උපනෙති. වචීසඞ්ඛාරො පඨමං නිරුජ්ඣතීති සෙසසඞ්ඛාරෙහි පඨමං දුතියජ්ඣානෙයෙව නිරුජ්ඣති. තතො කායසඞ්ඛාරොති තතො පරං කායසඞ්ඛාරො චතුත්ථජ්ඣානෙ නිරුජ්ඣති. තතො චිත්තසඞ්ඛාරොති තතො පරං චිත්තසඞ්ඛාරො අන්තොනිරොධෙ නිරුජ්ඣති. ආයූති රූපජීවිතින්ද්‍රියං. විපරිභින්නානීති උපහතානි විනට්ඨානි.

„Zuvor schon ist der Geist so entfaltet worden“ bedeutet: Bereits vor der Erreichung des Erlöschens (nirodhasamāpatti), genau zur Zeit der Festlegung der Zeitdauer, wird der Geist, der die Zeitdauer bestimmt, mit dem Gedanken entfaltet: ‚Für so lange Zeit werde ich ohne Geist sein.‘ „Was ihn zu diesem Zustand hinführt“ bedeutet: Der so entfaltete Geist führt diese Person zu diesem Zustand, nämlich dem Zustand der Geistlosigkeit. „Die sprachliche Gestaltung erlischt zuerst“ bedeutet: Vor den übrigen Gestaltungen erlischt sie zuerst bereits in der zweiten Vertiefung. „Danach die körperliche Gestaltung“ bedeutet: Danach erlischt die körperliche Gestaltung in der vierten Vertiefung. „Danach die geistige Gestaltung“ bedeutet: Danach erlischt die geistige Gestaltung im Inneren des Erlöschens. „Lebensdauer“ ist die materielle Lebenskraft. „Zerrüttet“ bedeutet beeinträchtigt, vernichtet.

තත්ථ කෙචි ‘‘නිරොධසමාපන්නස්ස ‘චිත්තසඞ්ඛාරො ච නිරුද්ධො’ති වචනතො චිත්තං අනිරුද්ධං හොති, තස්මා සචිත්තකාපි අයං සමාපත්තී’’ති වදන්ති. තෙ වත්තබ්බා – ‘‘වචීසඞ්ඛාරොපිස්ස නිරුද්ධො’’ති වචනතො වාචා අනිරුද්ධා හොති, තස්මා නිරොධසමාපන්නෙන ධම්මම්පි කථෙන්තෙන සජ්ඣායම්පි කරොන්තෙන නිසීදිතබ්බං සියා. යො චායං මතො කාලඞ්කතො, තස්සාපි චිත්තසඞ්ඛාරො නිරුද්ධොති වචනතො චිත්තං අනිරුද්ධං භවෙය්‍ය, තස්මා කාලඞ්කතෙ මාතාපිතරො වා අරහන්තෙ වා ඣාපෙන්තෙන ආනන්තරියකම්මං කතං භවෙය්‍ය. ඉති බ්‍යඤ්ජනෙ අභිනිවෙසං අකත්වා ආචරියානං නයෙ ඨත්වා අත්ථො උපපරික්ඛිතබ්බො. අත්ථො හි පටිසරණං, න බ්‍යඤ්ජනං.

Hierzu sagen einige: „Weil es heißt: ‚Für den, der das Erlöschen erreicht hat, ist die geistige Gestaltung erloschen‘, ist der Geist nicht erloschen; daher ist diese Erreichung mit Geist verbunden.“ Zu ihnen sollte gesagt werden: „Weil es heißt: ‚Auch seine sprachliche Gestaltung ist erloschen‘, müsste die Sprache unerloschen sein; daher müsste derjenige, der das Erlöschen erreicht hat, dasitzen, während er die Lehre darlegt und Rezitationen vorträgt. Und bei dem, der verstorben und dahingeschieden ist, müsste – weil es heißt: ‚Die geistige Gestaltung ist erloschen‘ – der Geist unerloschen sein; folglich würde derjenige, der die verstorbenen Eltern oder Arahants verbrennt, eine Tat mit unmittelbarer Vergeltung begehen.“ Daher sollte man sich nicht starr an den Wortlaut klammern, sondern sich auf die Methode der Lehrer stützen und die Bedeutung untersuchen. Denn die Bedeutung ist die Zuflucht, nicht der Wortlaut.

ඉන්ද්‍රියානි විප්පසන්නානීති කිරියමයපවත්තස්මිඤ්හි වත්තමානෙ බහිද්ධාරම්මණෙසු පසාදෙ ඝට්ටෙන්තෙසු ඉන්ද්‍රියානි කිලමන්ති, උපහතානි මක්ඛිත්තානි විය හොන්ති වාතාදීහි උට්ඨිතරජෙන චතුමහාපථෙ ඨපිතආදාසො විය. යථා පන ථවිකාය පක්ඛිපිත්වා මඤ්ජූසාදීසු ඨපිතො ආදාසො අන්තොයෙව [Pg.134] විරොචති, එවං නිරොධසමාපන්නස්ස භික්ඛුනො අන්තොනිරොධෙ පඤ්ච පසාදා අතිවිය විරොචන්ති. තෙන වුත්තං ‘‘ඉන්ද්‍රියානි විප්පසන්නානී’’ති.

„Die Sinne sind überaus geklärt“ bedeutet: Denn wenn körperliche und sprachliche Aktivitäten stattfinden und äußere Objekte auf die Sinnesempfindlichkeiten treffen, ermüden die Sinne; sie werden wie beeinträchtigt und beschmutzt, ähnlich einem Spiegel, der an einer Straßenkreuzung aufgestellt und durch den vom Wind aufgewirbelten Staub beschmutzt ist. Wie jedoch ein Spiegel, den man in eine Tasche gesteckt und in einer Truhe oder Ähnlichem hinterlegt hat, im Inneren glänzt, so erstrahlen die fünf Sinnesempfindlichkeiten eines Bhikkhus, der das Erlöschen erreicht hat, im Inneren des Erlöschens ganz außerordentlich. Deshalb heißt es: „Die Sinne sind überaus geklärt“.

වුට්ඨහිස්සන්ති වා වුට්ඨහාමීති වා පදද්වයෙන අන්තොනිරොධකාලො කථිතො, වුට්ඨිතොති පදෙන ඵලසමාපත්තිකාලො. තථා පුරිමෙහි ද්වීහි පදෙහි අචිත්තකකාලො කථිතො, පච්ඡිමෙන සචිත්තකකාලො. පුබ්බෙව තථා චිත්තං භාවිතං හොතීති නිරොධසමාපත්තිතො පුබ්බෙ අද්ධානපරිච්ඡෙදකාලෙයෙව ‘‘එත්තකං කාලං අචිත්තකො හුත්වා තතො පරං සචිත්තකො භවිස්සාමී’’ති අද්ධානපරිච්ඡෙදං චිත්තං භාවිතං හොති. යං තං තථත්තාය උපනෙතීති යං එවං භාවිතං චිත්තං, තං පුග්ගලං තථත්තාය සචිත්තකභාවාය උපනෙති. ඉති හෙට්ඨා නිරොධසමාපජ්ජන්නකාලො ගහිතො, ඉධ නිරොධතො වුට්ඨානකාලො.

Durch das Wortpaar „ich werde heraustreten“ oder „ich trete heraus“ wird die Zeit im Inneren des Erlöschens bezeichnet; durch das Wort „herausgetreten“ die Zeit der Frucht-Erreichung. Ebenso wird durch die ersten beiden Wörter die Zeit ohne Geist bezeichnet, durch das letzte die Zeit mit Geist. „Zuvor schon ist der Geist so entfaltet worden“ bedeutet: Bereits vor der Erreichung des Erlöschens, genau zur Zeit der Festlegung der Zeitdauer, wird der Geist, der die Zeitdauer bestimmt, mit dem Gedanken entfaltet: „Nachdem ich für so lange Zeit geistlos gewesen bin, werde ich danach wieder mit Geist sein.“ „Was ihn zu diesem Zustand hinführt“ bedeutet: Der so entgeltete Geist führt diese Person zu diesem Zustand, nämlich dem Zustand des Vorhandenseins von Geist. Somit wurde oben die Zeit des Eintretens in das Erlöschen behandelt, hier die Zeit des Heraustretens aus dem Erlöschen.

ඉදානි නිරොධකථං කථෙතුං කාලොති නිරොධකථා කථෙතබ්බා සියා. සා පනෙසා ‘‘ද්වීහි බලෙහි සමන්නාගතත්තා තයො ච සඞ්ඛාරානං පටිපස්සද්ධියා සොළසහි ඤාණචරියාහි නවහි සමාධිචරියාහි වසීභාවතාපඤ්ඤා නිරොධසමාපත්තියං ඤාණ’’න්ති මාතිකං ඨපෙත්වා සබ්බාකාරෙන විසුද්ධිමග්ගෙ කථිතා, තස්මා තත්ථ කථිතනයෙනෙව ගහෙතබ්බා. කො පනායං නිරොධො නාම? චතුන්නං ඛන්ධානං පටිසඞ්ඛා අප්පවත්ති. අථ කිමත්ථමෙතං සමාපජ්ජන්තීති? සඞ්ඛාරානං පවත්තෙ උක්කණ්ඨිතා සත්තාහං අචිත්තකා හුත්වා සුඛං විහරිස්සාම, දිට්ඨධම්මනිබ්බානං නාමෙතං යදිදං නිරොධොති එතදත්ථං සමාපජ්ජන්ති.

Nun ist es an der Zeit, die Abhandlung über das Erlöschen darzulegen; daher sollte die Abhandlung über das Erlöschen dargelegt werden. Diese ist jedoch in jeder Weise im Visuddhimagga dargelegt worden, indem das Leitmotiv aufgestellt wurde: „Das Wissen um die Erreichung des Erlöschens ist die weise Beherrschung aufgrund der Ausstattung mit zwei Kräften, der Stilllegung der drei Gestaltungen, der sechzehn Wissens-Praktiken und der neun Konzentrations-Praktiken.“ Daher ist sie genau in der dort dargelegten Weise zu verstehen. Was aber ist dieses sogenannte Erlöschen? Es ist das Nicht-Fortbestehen der vier geistigen Daseinsgruppen durch weise Überlegung. Aus welchem Grund aber treten sie in dieses Erlöschen ein? Sie sind des Fortlaufens der Gestaltungen überdrüssig und denken: „Wir wollen sieben Tage lang geistlos sein und glücklich verweilen; dieses Erlöschen ist das Nibbāna im gegenwärtigen Leben.“ Zu diesem Zweck treten sie in dieses ein.

චිත්තසඞ්ඛාරො පඨමං උප්පජ්ජතීති නිරොධා වුට්ඨහන්තස්ස හි ඵලසමාපත්තිචිත්තං පඨමං උප්පජ්ජති. තංසම්පයුත්තං සඤ්ඤඤ්ච වෙදනඤ්ච සන්ධාය ‘‘චිත්තසඞ්ඛාරො පඨමං උප්පජ්ජතී’’ති ආහ. තතො කායසඞ්ඛාරොති තතො පරං භවඞ්ගසමයෙ කායසඞ්ඛාරො උප්පජ්ජති.

„Die geistige Gestaltung entsteht zuerst“ bedeutet: Denn für denjenigen, der aus dem Erlöschen heraustritt, entsteht zuerst das Geistmoment der Frucht-Erreichung. Mit Bezug auf die damit assoziierte Wahrnehmung und das Gefühl heißt es: „Die geistige Gestaltung entsteht zuerst.“ „Danach die körperliche Gestaltung“ bedeutet: Danach, zur Zeit des Lebensuntergrunds, entsteht die körperliche Gestaltung.

කිං පන ඵලසමාපත්ති අස්සාසපස්සාසෙ න සමුට්ඨාපෙතීති? සමුට්ඨාපෙති. ඉමස්ස පන චතුත්ථජ්ඣානිකා ඵලසමාපත්ති, සා න සමුට්ඨාපෙති. කිං වා එතෙන? ඵලසමාපත්ති පඨමජ්ඣානිකා වා හොතු දුතියතතියචතුත්ථජ්ඣානිකා වා, සන්තසමාපත්තිතො වුට්ඨිතස්ස භික්ඛුනො අස්සාසපස්සාසා [Pg.135] අබ්බොහාරිකා හොන්ති, තෙසං අබ්බොහාරිකභාවො සඤ්ජීවත්ථෙරවත්ථුනා වෙදිතබ්බො. සඤ්ජීවත්ථෙරස්ස හි සමාපත්තිතො වුට්ඨාය කිංසුකපුප්ඵසදිසෙ වීතච්චිතඞ්ගාරෙ මද්දමානස්ස ගච්ඡතො චීවරෙ අංසුමත්තම්පි න ඣායි, උස්මාකාරමත්තම්පි නාහොසි. සමාපත්තිබලං නාමෙතන්ති වදන්ති. එවමෙව සන්තාය ඵලසමාපත්තියා වුට්ඨිතස්ස භික්ඛුනො අස්සාසපස්සාසා අබ්බොහාරිකා හොන්තීති භවඞ්ගසමයෙනෙවෙතං කථිතන්ති වෙදිතබ්බං.

Bringt die Frucht-Erreichung etwa Ein- und Ausatmung nicht hervor? Doch, sie bringt sie hervor. Aber für diesen Bhikkhu bringt die Frucht-Erreichung der vierten Vertiefung sie nicht hervor. Oder was macht das schon aus? Ob die Frucht-Erreichung nun zur ersten Vertiefung gehört oder zur zweiten, dritten oder vierten Vertiefung – für einen Bhikkhu, der aus einer friedvollen Erreichung heraustritt, sind Ein- und Ausatmung unbedeutend. Ihr unbedeutender Zustand ist durch die Geschichte des Ehrwürdigen Sañjīva zu verstehen. Denn als der Ehrwürdige Sañjīva aus der Erreichung heraustrat und im Gehen flammenlose Kohlen zertrat, die wie Butea-Blüten aussahen, verbrannte an seiner Robe nicht einmal ein einzelner Faden, und es gab nicht einmal das Anzeichen von Hitze. „Das ist wahrlich die Kraft der Erreichung“, sagen die Lehrer. Ebenso sind für einen Bhikkhu, der aus der friedvollen Frucht-Erreichung heraustritt, Ein- und Ausatmung unbedeutend; es ist zu verstehen, dass dies allein in Bezug auf die Zeit des Lebensuntergrunds gesagt wurde.

තතො වචීසඞ්ඛාරොති තතො පරං කිරියමයපවත්තවලඤ්ජනකාලෙ වචීසඞ්ඛාරො උප්පජ්ජති. කිං භවඞ්ගං විතක්කවිචාරෙ න සමුට්ඨාපෙතීති? සමුට්ඨාපෙති. තංසමුට්ඨානා පන විතක්කවිචාරා වාචං අභිසඞ්ඛාතුං න සක්කොන්තීති කිරියමයපවත්තවලඤ්ජනකාලෙනෙවෙතං කථිතං.

„Danach die sprachliche Gestaltung“ bedeutet: Danach, zur Zeit des Gebrauchs der aktiven Bewusstseinsprozesse, entsteht die sprachliche Gestaltung. Bringt der Lebensuntergrund etwa Gedankengänge und Erwägung nicht hervor? Er bringt sie hervor. Die daraus entstandenen Gedankengänge und Erwägungen können jedoch die Sprache nicht formen; daher wurde dies allein im Hinblick auf die Zeit des Gebrauchs der aktiven Bewusstseinsprozesse gesagt.

සුඤ්ඤතො ඵස්සොතිආදයො සගුණෙනාපි ආරම්මණෙනාපි කථෙතබ්බා. සගුණෙන තාව සුඤ්ඤතා නාම ඵලසමාපත්ති, තාය සහජාතඵස්සං සන්ධාය ‘‘සුඤ්ඤතො ඵස්සො’’ති වුත්තං. අනිමිත්තප්පණිහිතෙසුපි එසෙව නයො. ආරම්මණෙන පන නිබ්බානං රාගාදීහි සුඤ්ඤත්තා සුඤ්ඤතා නාම, රාගනිමිත්තාදීනං අභාවා අනිමිත්තං, රාගදොසමොහප්පණිධීනං අභාවා අප්පණිහිතං, සුඤ්ඤතං නිබ්බානං ආරම්මණං කත්වා උප්පන්නඵලසමාපත්තිසම්ඵස්සො සුඤ්ඤතො නාම. අනිමිත්තප්පණිහිතෙසුපි එසෙව නයො.

Die Aussagen wie „der leere Eindruck“ (suññato phasso) usw. sollten sowohl im Hinblick auf ihre eigene Eigenschaft als auch auf ihr Objekt erklärt werden. Was zuerst die eigene Eigenschaft betrifft, so wird die Frucht-Erreichung als „leer“ bezeichnet. Im Hinblick auf den mit ihr gleichzeitig entstandenen Eindruck heißt es „der leere Eindruck“. Bei dem merkmallosen und dem wunschlosen Eindruck gilt genau dieselbe Methode. Was das Objekt betrifft, so ist Nibbāna als „leer“ zu bezeichnen, da es frei von Gier usw. ist; wegen des Fehlens von Gier-Merkmalen usw. ist es „merkmallos“; wegen des Fehlens von Begehren nach Gier, Hass und Verblendung ist es „wunschlos“. Der Eindruck der entstandenen Frucht-Erreichung, der das leere Nibbāna zum Objekt macht, wird „leer“ genannt. Bei dem merkmallosen und dem wunschlosen Eindruck gilt genau dieselbe Methode.

අපරා ආගමනියකථා නාම හොති. සුඤ්ඤතඅනිමිත්තඅප්පණිහිතාති හි විපස්සනාපි වුච්චති. තත්ථ යො භික්ඛු සඞ්ඛාරෙ අනිච්චතො පරිග්ගහෙත්වා අනිච්චතො දිස්වා අනිච්චතො වුට්ඨාති, තස්ස වුට්ඨානගාමිනිවිපස්සනා අනිමිත්තා නාම හොති. යො දුක්ඛතො පරිග්ගහෙත්වා දුක්ඛතො දිස්වා දුක්ඛතො වුට්ඨාති, තස්ස අප්පණිහිතා නාම. යො අනත්තතො පරිග්ගහෙත්වා අනත්තතො දිස්වා අනත්තතො වුට්ඨාති, තස්ස සුඤ්ඤතා නාම. තත්ථ අනිමිත්තවිපස්සනාය මග්ගො අනිමිත්තො නාම, අනිමිත්තමග්ගස්ස ඵලං අනිමිත්තං නාම, අනිමිත්තඵලසමාපත්තිසහජාතෙ ඵස්සෙ ඵුසන්තෙ ‘‘අනිමිත්තො ඵස්සො ඵුසතී’’ති වුච්චති. අප්පණිහිතසුඤ්ඤතෙසුපි එසෙව නයො. ආගමනියෙන කථිතෙ පන සුඤ්ඤතො වා ඵස්සො අනිමිත්තො වා ඵස්සො අප්පණිහිතො වා ඵස්සොති විකප්පො ආපජ්ජෙය්‍ය, තස්මා සගුණෙන [Pg.136] චෙව ආරම්මණෙන ච කථෙතබ්බං. එවඤ්හි තයො ඵස්සා ඵුසන්තීති සමෙති.

Eine andere ist die sogenannte Rede ueber das Ueberlieferte. Denn auch die Einsicht wird als das Leere, das Zeichenlose und das Ungerichtete bezeichnet. Wenn darin ein Moench die Gestaltungen als unbestaendig erfasst, sie als unbestaendig sieht und aus der Unbestaendigkeit heraustritt, so wird seine zum Heraustritt fuehrende Einsicht 'die zeichenlose' genannt. Wer sie als leidvoll erfasst, sie als leidvoll sieht und aus dem Leidvollen heraustritt, dessen Einsicht wird 'die ungerichtete' genannt. Wer sie als selbstlos erfasst, sie als selbstlos sieht und aus dem Selbstlosen heraustritt, dessen Einsicht wird 'die leere' genannt. Darin wird der Pfad der zeichenlosen Einsicht 'der zeichenlose Pfad' genannt, die Frucht des zeichenlosen Pfades wird 'die zeichenlose Frucht' genannt, und wenn der mit dem Erreichen der zeichenlosen Frucht gleichzeitig entstandene Kontakt beruehrt, sagt man: 'Der zeichenlose Kontakt beruehrt.' Ebenso verhaelt es sich auch bei dem Ungerichteten und dem Leeren. Wenn es jedoch nach der ueberlieferten Weise dargelegt wird, koennte die Unentschiedenheit entstehen, ob es sich um den leeren Kontakt, den zeichenlosen Kontakt oder den ungerichteten Kontakt handelt. Daher muss es sowohl durch seine eigene Eigenschaft als auch durch das Objekt dargelegt werden. Denn so stimmt die Aussage 'Drei Kontakte beruehren' ueberein.

විවෙකනින්නන්තිආදීසු නිබ්බානං විවෙකො නාම. තස්මිං විවෙකෙ නින්නං ඔනතන්ති විවෙකනින්නං. විවෙකපොණන්ති අඤ්ඤතො අගන්ත්වා යෙන විවෙකො, තෙන වඞ්කං විය හුත්වා ඨිතන්ති විවෙකපොණං. යෙන විවෙකො, තෙන පතමානං විය ඨිතන්ති විවෙකපබ්භාරං.

In den Passagen beginnend mit 'zur Abgeschiedenheit geneigt' usw. wird Nibbana 'Abgeschiedenheit' genannt. Dass es zu dieser Abgeschiedenheit hin geneigt, herabgebogen ist, bedeutet 'zur Abgeschiedenheit geneigt'. 'Zur Abgeschiedenheit hin haengend' bedeutet: von einem anderen Objekt herkommend, hat es sich gleichsam dorthin gebeugt und verweilt dort, wo die Abgeschiedenheit ist. 'Zur Abgeschiedenheit hin abfallend' bedeutet: dort, wo die Abgeschiedenheit ist, verweilt es, gleichsam dorthin stuerzend.

7. ගොදත්තසුත්තවණ්ණනා

7. Die Erklaerung des Godatta-Suttas.

349. සත්තමෙ නානත්ථා චෙව නානාබ්‍යඤ්ජනා චාති බ්‍යඤ්ජනම්පි නෙසං නානං, අත්ථොපි. තත්ථ බ්‍යඤ්ජනස්ස නානතා පාකටා. අත්ථො පන අප්පමාණා චෙතොවිමුත්ති භූමන්තරතො මහග්ගතා හොති රූපාවචරා, ආරම්මණතො සත්තපණ්ණත්තිආරම්මණා. ආකිඤ්චඤ්ඤා භූමන්තරතො මහග්ගතා අරූපාවචරා, ආරම්මණතො නවත්තබ්බාරම්මණා. සුඤ්ඤතා භූමන්තරතො කාමාවචරා, ආරම්මණතො සඞ්ඛාරාරම්මණා. විපස්සනා හි එත්ථ සුඤ්ඤතාති අධිප්පෙතා. අනිමිත්තා භූමන්තරතො ලොකුත්තරා, ආරම්මණතො නිබ්බානාරම්මණා.

349. Im siebten Sutta bedeutet die Passage 'von verschiedener Bedeutung und verschiedenem Wortlaut', dass sowohl ihr Wortlaut als auch ihre Bedeutung verschieden sind. Darin ist die Verschiedenheit des Wortlauts offensichtlich. Die Bedeutung jedoch ist nicht offensichtlich. Die unermessliche Befreiung des Geistes ist hinsichtlich ihrer Daseinsstufe erhaben und gehoert zur feinstofflichen Sphaere; hinsichtlich ihres Objekts hat sie die begriffliche Vorstellung von Wesen als Objekt. Die Sphaere der Nichtsheit ist hinsichtlich ihrer Daseinsstufe erhaben und gehoert zur immateriellen Sphaere; hinsichtlich ihres Objekts hat sie ein nicht zu bezeichnendes Objekt. Die leere Befreiung des Geistes gehoert hinsichtlich ihrer Daseinsstufe zur Sinnensphaere; hinsichtlich ihres Objekts hat sie die Gestaltungen als Objekt. Denn unter 'Leerheit' ist hier die Einsicht gemeint. Die zeichenlose Befreiung des Geistes ist hinsichtlich ihrer Daseinsstufe ueberweltlich; hinsichtlich ihres Objekts hat sie Nibbana als Objekt.

රාගො ඛො භන්තෙ පමාණකරණොතිආදීසු යථා පබ්බතපාදෙ පූතිපණ්ණකසටඋදකං නාම හොති කාළවණ්ණං, ඔලොකෙන්තානං බ්‍යාමසතගම්භීරං විය ඛායති, යට්ඨිං වා රජ්ජුං වා ගහෙත්වා මිනන්තස්ස පිට්ඨිපාදොත්ථරණමත්තම්පි න හොති; එවමෙව යාව රාගාදයො නුප්පජ්ජන්ති, තාව පුග්ගලං සඤ්ජානිතුං න සක්කා හොති, සොතාපන්නො විය සකදාගාමී විය අනාගාමී විය ච ඛායති. යදා පනස්ස රාගාදයො උප්පජ්ජන්ති, තදා රත්තො දුට්ඨො මූළ්හොති පඤ්ඤායති. ඉති තෙ ‘‘එත්තකො අය’’න්ති පුග්ගලස්ස පමාණං දස්සෙන්තාව උප්පජ්ජන්තීති පමාණකරණා නාම වුත්තා.

In den Saetzen beginnend mit 'Gier, Ehrwuerdiger, ist ein Masssetzer' usw.: Wie es etwa am Fusse eines Berges ein Gewaesser gibt, das mit faulendem Laub und Schmutz bedeckt und von schwarzer Farbe ist; fuer diejenigen, die hineinschauen, erscheint es so tief wie hundert Klafter, doch wenn man einen Stock oder ein Seil nimmt, um es zu messen, reicht es nicht einmal aus, um den Fussruecken zu bedecken. Ebenso: Solange Gier und die anderen Truebungen nicht entstehen, kann man die wahre Natur einer Person nicht erkennen; sie erscheint wie ein Stromeingetretener, wie ein Einmalwiederkehrender oder wie ein Nichtwiederkehrender. Wenn jedoch in ihr Gier und die anderen Truebungen entstehen, dann wird sie als gierig, hasserfuellt oder verblendet offenbar. So entstehen jene Truebungen, indem sie gleichsam das Mass der Person anzeigen: 'So weit reicht dieser Mensch!' Daher werden sie 'Masssetzer' genannt.

යාවතා ඛො භන්තෙ අප්පමාණා චෙතොවිමුත්තියොති යත්තකා අප්පමාණා චෙතොවිමුත්තියො. කිත්තකා පන තා? චත්තාරො බ්‍රහ්මවිහාරා, චත්තාරො මග්ගා, චත්තාරි ඵලානීති ද්වාදස. තත්‍ර බ්‍රහ්මවිහාරා ඵරණඅප්පමාණතාය අප්පමාණා, සෙසා පමාණකාරකානං කිලෙසානං අභාවෙන නිබ්බානම්පි අප්පමාණමෙව, චෙතොවිමුත්ති පන න හොති, තස්මා න ගහිතං. අකුප්පාති අරහත්තඵලචෙතොවිමුත්ති. සා හි තාසං සබ්බජෙට්ඨිකා, තස්මා [Pg.137] ‘‘අග්ගමක්ඛායතී’’ති වුත්තා. රාගො ඛො භන්තෙ කිඤ්චනන්ති රාගො උප්පජ්ජිත්වා පුග්ගලං කිඤ්චති මද්දති පලිබුන්ධති, තස්මා කිඤ්චනන්ති වුත්තො. මනුස්සා කිර ගොණෙහි ඛලං මද්දාපෙන්තා ‘‘කිඤ්චෙහි කපිල කිඤ්චෙහි කාළකා’’ති වදන්ති. එවං මද්දනට්ඨො කිඤ්චනට්ඨොති වෙදිතබ්බො. දොසමොහෙසුපිඑසෙව නයො.

Die Passage 'Soweit, Ehrwuerdiger, unermessliche Befreiungen des Geistes vorhanden sind...' bezieht sich auf alle unermesslichen Befreiungen des Geistes, wie viele es auch sein moegen. Wie viele sind es aber? Es sind zwoelf: die vier goettlichen Verweilungszustaende, die vier Pfade und die vier Fruechte. Darunter sind die goettlichen Verweilungszustaende wegen der Unermesslichkeit ihrer Durchdringung unermesslich; die uebrigen sind unermesslich aufgrund des Nichtvorhandenseins der masssetzenden Truebungen. Auch Nibbana ist gewiss unermesslich, aber es ist keine Befreiung des Geistes, weshalb es nicht mit aufgenommen wurde. 'Die unerschuetterliche' ist die geistige Befreiung der Frucht der Arhatschaft. Denn diese ist die hoechste von ihnen allen, weshalb gesagt wird: 'Sie wird als die hoechste bezeichnet.' 'Gier, Ehrwuerdiger, ist ein Hindernis' bedeutet: Wenn Gier entsteht, bedraengt, zertritt und fesselt sie die Person; darum wird sie 'Hindernis' genannt. Es heisst, dass Menschen, wenn sie Rinder den Dreschplatz austreten lassen, rufen: 'Zertritt es, o Roetlicher! Zertritt es, o Schwarzer!' So soll verstanden werden, dass die Bedeutung von 'Hindernis' in der Bedeutung des Zertretens und Bedraengens liegt. Ebenso verhaelt es sich bei Hass und Verblendung.

ආකිඤ්චඤ්ඤා චෙතොවිමුත්තියො නාම නව ධම්මා ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං මග්ගඵලානි ච. තත්ථ ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං කිඤ්චනං ආරම්මණං අස්ස නත්ථීති ආකිඤ්චඤ්ඤං. මග්ගඵලානි කිඤ්චනානං මද්දනපලිබුන්ධනකිලෙසානං නත්ථිතාය ආකිඤ්චඤ්ඤානි, නිබ්බානම්පි ආකිඤ්චඤ්ඤං, චෙතොවිමුත්ති පන න හොති, තස්මා න ගහිතං.

Die geistigen Befreiungen der Nichtsheit sind neun Dinge: die Sphaere der Nichtsheit, die Pfade und die Fruechte. Darin ist die Sphaere der Nichtsheit 'Nichtsheit', weil es fuer sie kein noch so geringes Objekt gibt. Die Pfade und Fruechte sind 'Nichtsheiten' wegen des Nichtvorhandenseins der bedraengenden und fesselnden Truebungen. Auch Nibbana ist eine Nichtsheit, aber es ist keine Befreiung des Geistes, weshalb es nicht mit aufgenommen wurde.

රාගො ඛො භන්තෙ නිමිත්තකරණොතිආදීසු යථා නාම ද්වින්නං කුලානං සදිසා ද්වෙ වච්ඡකා හොන්ති. යාව තෙසං ලක්ඛණං න කතං හොති, තාව ‘‘අයං අසුකකුලස්ස වච්ඡකො, අයං අසුකකුලස්සා’’ති න සක්කා හොති ජානිතුං. යදා පන තෙසං තිසූලාදීසු අඤ්ඤතරං ලක්ඛණං කතං හොති, තදා සක්කා හොති ජානිතුං. එවමෙව යාව පුග්ගලස්ස රාගො නුප්පජ්ජති, තාව න සක්කා හොති ජානිතුං ‘‘අරියො වා පුථුජ්ජනො වා’’ති. රාගො පනස්ස උප්පජ්ජමානොව ‘‘සරාගො නාම අයං පුග්ගලො’’ති සඤ්ජානනනිමිත්තං කරොන්තො විය උප්පජ්ජති, තස්මා නිමිත්තකරණොති වුත්තො. දොසමොහෙසුපි එසෙව නයො.

In den Passagen beginnend mit 'Gier, Ehrwuerdiger, ist ein Zeichensetzer' usw.: Wie es etwa von zwei Familien zwei einander voellig gleichende Kaelber gibt. Solange an ihnen kein Kennzeichen angebracht wurde, kann man nicht erkennen: 'Dieses Kalb gehoert zu jener Familie, und jenes Kalb gehoert zu dieser Familie.' Wenn aber an ihnen eines der Kennzeichen wie ein Dreizack etc. angebracht ist, dann kann man es erkennen. Ebenso: Solange in einer Person keine Gier entsteht, kann man nicht erkennen, ob sie ein Edler oder ein Weltling ist. Wenn aber Gier in ihr entsteht, so entsteht sie gleichsam als ein Erkennungszeichen: 'Diese Person ist mit Gier behaftet.' Darum wird sie 'Zeichensetzer' genannt. Ebenso verhaelt es sich bei Hass und Verblendung.

අනිමිත්තා චෙතොවිමුත්තියො නාම තෙරස ධම්මා විපස්සනා, චත්තාරො ආරුප්පා, චත්තාරො මග්ගා, චත්තාරි ඵලානි. තත්ථ විපස්සනා නිච්චනිමිත්තං සුඛනිමිත්තං අත්තනිමිත්තං උග්ඝාටෙතීති අනිමිත්තා නාම. චත්තාරො ආරුප්පා රූපනිමිත්තස්ස අභාවා අනිමිත්තා නාම. මග්ගඵලානි නිමිත්තකරානං කිලෙසානං අභාවෙන අනිමිත්තානි, නිබ්බානම්පි අනිමිත්තමෙව, තං පන චෙතොවිමුත්ති න හොති, තස්මා න ගහිතං. අථ කස්මා සුඤ්ඤතා චෙතොවිමුත්ති න ගහිතාති? සා ‘‘සුඤ්ඤා රාගෙනා’’තිආදිවචනතො සබ්බත්ථ අනුපවිට්ඨාව, තස්මා විසුං න ගහිතාති.

Die zeichenlosen geistigen Befreiungen sind dreizehn Dinge: die Einsicht, die vier unkoerperlichen Sphaeren, die vier Pfade und die vier Fruechte. Darin wird die Einsicht 'zeichenlos' genannt, weil sie das Zeichen der Bestaendigkeit, das Zeichen des Gluecks und das Zeichen des Selbst aufhebt. Die vier unkoerperlichen Sphaeren werden 'zeichenlos' genannt, weil kein koerperliches Zeichen vorhanden ist. Die Pfade und Fruechte sind zeichenlos wegen des Nichtvorhandenseins der zeichensetzenden Truebungen. Auch Nibbana ist gewiss zeichenlos, aber es ist keine Befreiung des Geistes, weshalb es nicht mit aufgenommen wurde. Wenn dem so ist, warum wurde dann die leere Befreiung des Geistes nicht aufgenommen? Weil sie durch Aussagen wie 'leer von Gier' etc. ueberall mit enthalten ist; darum wurde sie nicht gesondert aufgenommen.

එකත්ථාති [Pg.138] ආරම්මණවසෙන එකත්ථා ‘‘අප්පමාණං ආකිඤ්චඤ්ඤං සුඤ්ඤතං අනිමිත්ත’’න්ති හි සබ්බානෙතානි නිබ්බානස්සෙව නාමානි. ඉති ඉමිනා පරියායෙන එකත්ථා. අඤ්ඤස්මිං පන ඨානෙ අප්පමාණාපි හොති, අඤ්ඤස්මිං ආකිඤ්චඤ්ඤා, අඤ්ඤස්මිං සුඤ්ඤතා, අඤ්ඤස්මිං අනිමිත්තාති ඉමිනා පරියායෙන නානාබ්‍යඤ්ජනාති.

'Gleichbedeutend' bedeutet: hinsichtlich des Objekts sind sie von gleicher Bedeutung. Denn 'das Unermessliche, die Nichtsheit, das Leere, das Zeichenlose' - all dies sind Bezeichnungen fuer Nibbana selbst. Auf diese Weise sind sie gleichbedeutend. An anderer Stelle jedoch gibt es auch das Unermessliche, an anderer Stelle die Nichtsheit, an anderer Stelle das Leere und an anderer Stelle das Zeichenlose. Auf jene Weise sind sie von verschiedenem Wortlaut.

8. නිගණ්ඨනාටපුත්තසුත්තවණ්ණනා

8. Die Erklaerung des Nigandha-Nataputta-Suttas.

350. අට්ඨමෙ තෙනුපසඞ්කමීති සයං ආගතාගමො විඤ්ඤාතසාසනො අනාගාමී අරියසාවකො සමානො කස්මා නග්ගභොග්ගං නිස්සිරිකං නිගණ්ඨං උපසඞ්කමීති? උපවාදමොචනත්ථඤ්චෙව වාදාරොපනත්ථඤ්ච. නිගණ්ඨා කිර ‘‘සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකා ථද්ධඛදිරඛාණුකසදිසා, කෙනචි සද්ධිං පටිසන්ථාරම්පි න කරොන්තී’’ති උපවදන්ති, තස්ස උපවාදස්ස මොචනත්ථඤ්ච, ‘‘වාදඤ්චස්ස ආරොපෙස්සාමී’’ති උපසඞ්කමි. න ඛ්වාහං එත්ථ භන්තෙ භගවතො සද්ධාය ගච්ඡාමීති යස්ස ඤාණෙන අසච්ඡිකතං හොති. සො ‘‘එවං කිරෙත’’න්ති අඤ්ඤස්ස සද්ධාය ගච්ඡෙය්‍ය, මයා පන ඤාණෙනෙතං සච්ඡිකතං, තස්මා නාහං එත්ථ භගවතො සද්ධාය ගච්ඡාමීති දීපෙන්තො එවමාහ.

350. Im achten (Sutta) bedeutet 'deshalb ging er zu ihm' (tenupasaṅkamīti): Da er selbst die Schriften erlernt hatte (āgatāgamo), die Lehre verstanden hatte (viññātasāsano) und ein edler Schüler war, der ein Nie-Wiederkehrender ist (anāgāmī ariyasāvako), warum ging er zu einem nackten, glanzlosen Nigantha? [Die Antwort lautet:] Sowohl um sich von Vorwürfen zu befreien als auch um eine eigene These aufzustellen. Die Niganthas werfen nämlich vor: 'Die Jünger des Asketen Gotama sind wie harte Khadira-Stümpfe; sie pflegen mit niemandem ein freundliches Gespräch.' Um sich von diesem Vorwurf zu befreien und mit dem Gedanken 'Ich werde ihm eine Lehre auferlegen (ihn im Wortstreit widerlegen)' ging er zu ihm. 'Ich gehe hierin, o Herr, nicht aus Glauben an den Erhabenen' (Na khvāhaṃ ettha bhante bhagavato saddhāya gacchāmīti): Wer eine Sache nicht durch eigene Erkenntnis verwirklicht hat, der mag aus Glauben an einen anderen gehen, denkend: 'So soll es wohl sein'. Mir aber ist dies durch eigene Erkenntnis verwirklicht; um dies zu verdeutlichen, sagte er: 'Daher gehe ich hierin nicht aus Glauben an den Erhabenen'.

උල්ලොකෙත්වාති කායං උන්නාමෙත්වා කුච්ඡිං නීහරිත්වා ගීවං පග්ගය්හ සබ්බං දිසං පෙක්ඛමානො උල්ලොකෙත්වා. බාධෙතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍යාති යථා විනිවිජ්ඣිත්වා න නික්ඛමති, එවං පටිබාහිතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍ය බන්ධිතබ්බං වා. සහධම්මිකාති සකාරණා. අථ මං පටිහරෙය්‍යාසි සද්ධිං නිගණ්ඨපරිසායාති එතෙසං අත්ථෙ ඤාතෙ අථ මෙ නිගණ්ඨපරිසාය සද්ධිං අභිගච්ඡෙය්‍යාසි, පතීහාරස්ස මෙ සන්තිකං ආගන්ත්වා අත්තනො ආගතභාවං ජානාපෙය්‍යාසීති අත්ථො. එකො පඤ්හොති එකො පඤ්හමග්ගො, එකං පඤ්හගවෙසනන්ති අත්ථො. එකො උද්දෙසොති එකං නාම කින්ති? අයං එකො උද්දෙසො. එකං වෙය්‍යාකරණන්ති ‘‘සබ්බෙ සත්තා ආහාරට්ඨිතිකා’’ති (ඛු. පා. 4.1; අ. නි. 10.27) ඉදං එකං වෙය්‍යාකරණං. එවං සබ්බත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො.

'Aufblickend' (ulloketvā) bedeutet: den Körper aufrichtend, den Bauch vorstreckend, den Hals emporhebend und in alle Richtungen schauend, nach oben blickend. 'Man sollte meinen, es abzuwehren' (bādhetabbaṃ maññeyyā) bedeutet: Man sollte meinen, es so abzuwehren oder zu fesseln, dass es nicht durchbricht und entkommt. 'In Übereinstimmung mit der Lehre' (sahadhammikā) bedeutet: mit triftigen Gründen versehen. 'Dann magst du mich zusammen mit der Gefolgschaft der Niganthas widerlegen' (atha maṃ paṭihereyyāsi saddhiṃ nigaṇṭhaparisāyā) bedeutet: Wenn die Bedeutung dieser Fragen erkannt ist, dann magst du zusammen mit der Gefolgschaft der Niganthas vor mich treten; zu mir herantretend sollst du mich wissen lassen, dass du wie vereinbart gekommen bist – das ist die Bedeutung. 'Eine Frage' (eko pañho) bedeutet: ein Weg des Fragens, das Suchen nach einer einzelnen Frage – das ist die Bedeutung. 'Eine Aufzählung' (eko uddeso) ist: 'Was ist das Eine?' Dies ist eine Aufzählung. 'Eine Beantwortung' (ekaṃ veyyākaraṇaṃ) ist: 'Alle Wesen bestehen durch Nahrung' (sabbe sattā āhāraṭṭhitikā) – dies ist eine Beantwortung. Auf diese Weise ist die Bedeutung an allen Stellen zu verstehen.

9. අචෙලකස්සපසුත්තවණ්ණනා

9. Die Erklärung des Acelakassapa-Suttas

351. නවමෙ [Pg.139] කීවචිරං පබ්බජිතස්සාති කීවචිරො කාලො පබ්බජිතස්සාති අත්ථො. උත්තරි මනුස්සධම්මාති මනුස්සධම්මො නාම දසකුසලකම්මපථා, තතො මනුස්සධම්මතො උත්තරි. අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසොති අරියභාවං කාතුං සමත්ථතාය අලමරියොති සඞ්ඛාතො ඤාණදස්සනවිසෙසො. නග්ගෙය්‍යාති නග්ගභාවතො. මුණ්ඩෙය්‍යාති මුණ්ඩභාවතො. පවාළනිප්ඵොටනායාති පාවළනිප්ඵොටනතො, භූමියං නිසීදන්තස්ස ආනිසදට්ඨානෙ ලග්ගානං පංසුරජවාලිකානං ඵොටනත්ථං ගහිතමොරපිඤ්ඡමත්තතොති අත්ථො.

351. Im neunten (Sutta) bedeutet 'wie lange ist es her, seit du ordiniert bist?' (kīvaciraṃ pabbajitassā): Wie viel Zeit ist vergangen, seit du in die Hauslosigkeit gezogen bist? – das ist die Bedeutung. 'Über dem menschlichen Zustand' (uttari manussadhammā): Als 'menschlicher Zustand' gelten die zehn heilsamen Handlungswege (dasakusalakammapathā); 'darüber hinaus' bedeutet über diesen menschlichen Zustand hinausragend. 'Das edle, überragende Wissen und Schauen' (alamariyañāṇadassanaviseso) ist eine besondere Qualität von Wissen und Schauen, die als 'ausreichend für einen Edlen' (alamariya) bezeichnet wird, da sie die Fähigkeit besitzt, den Zustand eines Edlen (ariyabhāvaṃ) zu bewirken. 'Nacktheit' (naggeyyā) kommt vom Zustand der Nacktheit (naggabhāvato). 'Kahlköpfigkeit' (muṇḍeyyā) kommt vom Zustand der Kahlköpfigkeit (muṇḍabhāvato). 'Um Staub abzuklopfen' (pāvaḷanipphoṭanāya) bezieht sich auf das Abwedeln des Staubes; es bedeutet das bloße Tragen eines Pfauenfederbündels, um Staub, Schmutz und Sand abzuklopfen, die am Gesäß des auf dem Boden sitzenden nackten Asketen haften – das ist die Bedeutung.

10. ගිලානදස්සනසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erklärung des Gilānadassana-Suttas

352. දසමෙ ආරාමදෙවතාති පුප්ඵාරාමඵලාරාමෙසු අධිවත්ථා දෙවතා. වනදෙවතාති වනසණ්ඩෙසු අධිවත්ථා දෙවතා. රුක්ඛදෙවතාති මත්තරාජකාලෙ වෙස්සවණො ච දෙවතාති එවං තෙසු තෙසු රුක්ඛෙසු අධිවත්ථා දෙවතා. ඔසධිතිණවනප්පතීසූති හරීතකාමලකීආදීසු මුඤ්ජපබ්බජාදීසු වනජෙට්ඨරුක්ඛෙසු ච අධිවත්ථා දෙවතා. සංගම්මාති සන්නිපතිත්වා. සමාගම්මාති තතො තතො සමාගන්ත්වා. පණිධෙහීති පත්ථනාවසෙන ඨපෙහි. ඉජ්ඣිස්සති සීලවතො චෙතොපණිධීති සමිජ්ඣිස්සති සීලවන්තස්ස චිත්තපත්ථනා. ධම්මිකොති දසකුසලධම්මසමන්නාගතො අගතිගමනරහිතො. ධම්මරාජාති තස්සෙව වෙවචනං, ධම්මෙන වා ලද්ධරජ්ජත්තා ධම්මරාජා. තස්මාති ‘‘යස්මා තෙන හි, අය්‍යපුත්ත, අම්හෙපි ඔවදාහී’’ති වදථ, තස්මා. අප්පටිවිභත්තන්ති ‘‘ඉදං භික්ඛූනං දස්සාම, ඉදං අත්තනා භුඤ්ජිස්සාමා’’ති එවං අවිභත්තං භික්ඛූහි සද්ධිං සාධාරණමෙව භවිස්සතීති.

352. Im zehnten (Sutta) sind 'Gartengottheiten' (ārāmadevatā) jene Gottheiten, die in Blumen- und Fruchtgärten wohnen. 'Waldgottheiten' (vanadevatā) sind Gottheiten, die in Waldgebieten wohnen. 'Baumgottheiten' (rukkhadevatā) bezieht sich auf Gottheiten, die dem König Vessavaṇa unterstehen, also jene Gottheiten, die auf den jeweiligen Bäumen wohnen. 'In Heilkräutern, Gräsern und Waldbäumen' (osadhitiṇavanappatīsū) bezeichnet die Gottheiten, die auf Heilpflanzen wie Myrobalanen (harītaka, āmalakī) usw., auf Gräsern wie Muñja, Pabbaja usw. sowie auf den mächtigen Bäumen des Waldes wohnen. 'Zusammenkommend' (saṃgammā) bedeutet versammelt (sannipatitvā). 'Sich einfindend' (samāgammā) bedeutet von hier und dort zusammengekommen. 'Richte aus' (paṇidhehi) bedeutet: Stelle deinen Geist im Sinne eines Wunsches ein. 'Das Streben des Geistes des Tugendhaften wird in Erfüllung gehen' (ijjhissati sīlavato cetopaṇidhī) bedeutet: Der Wunsch im Geist eines Tugendhaften wird sich erfüllen. 'Gerecht' (dhammiko) bedeutet mit den zehn heilsamen Handlungen ausgestattet und frei von den vier Fehlwegen (agati). 'König der Gerechtigkeit' (dhammarājā) ist ein Synonym für ebendieses Wort, oder er wird so genannt, weil er die Königsherrschaft im Einklang mit der Lehre (dhamma) erlangt hat. 'Darum' (tasmā) bezieht sich darauf: 'Da ihr sagt: „Wohlan denn, edler Herr, weise auch uns an!“, darum.' 'Unaufgeteilt' (appaṭivibhattaṃ) bedeutet: Dies wird ungeteilt gemeinschaftlich mit den Mönchen geteilt werden, ohne zu trennen: „Dies geben wir den Mönchen, jenes wollen wir selbst genießen“.

චිත්තසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Citta-Saṃyuttas ist abgeschlossen.

8. ගාමණිසංයුත්තං

8. Gāmaṇi-Saṃyutta

1. චණ්ඩසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Caṇḍa-Suttas

353. ගාමණිසංයුත්තස්ස [Pg.140] පඨමෙ චණ්ඩො ගාමණීති ධම්මසඞ්ගාහකත්ථෙරෙහි චණ්ඩොති ගහිතනාමො එකො ගාමණි. පාතුකරොතීති භණ්ඩන්තං පටිභණ්ඩන්තො අක්කොසන්තං පච්චක්කොසන්තො පහරන්තං පටිපහරන්තො පාකටං කරොතීති දස්සෙති. න පාතුකරොතීති අක්කුට්ඨොපි පහටොපි කිඤ්චි පච්චනීකං අකරොන්තොති දස්සෙති.

353. Im ersten Sutta des Gāmaṇi-Saṃyuttas bezeichnet 'Caṇḍa, der Dorfvorsteher' (caṇdo gāmaṇi) einen Dorfvorsteher, der von den Theras, die die Lehre sammelten (dhammasaṅgāhaka), den Namen 'der Jähzornige' (Caṇḍa) erhielt. 'Er offenbart [seinen Jähzorn]' (pātukaroti) zeigt auf: Er erwidert Streit, wenn gestritten wird; er schimpft zurück, wenn er beschimpft wird; er schlägt zurück, wenn er geschlagen wird; so macht er seinen Jähzorn offenkundig. 'Er offenbart [ihn] nicht' (na pātukaroti) zeigt auf: Selbst wenn er beschimpft oder geschlagen wird, tut er nichts Feindseliges dagegen.

2. තාලපුටසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des Tālapuṭa-Suttas

354. දුතියෙ තාලපුටොති එවංනාමකො. තස්ස කිර බන්ධනා පමුත්තතාලපක්කවණ්ණො විය මුඛවණ්ණො විප්පසන්නො අහොසි, තෙනස්ස තාලපුටොති නාමං අකංසු. ස්වායං අභිනීහාරසම්පන්නො පච්ඡිමභවිකපුග්ගලො. යස්මා පන පටිසන්ධි නාම අනියතා ආකාසෙ ඛිත්තදණ්ඩසදිසා, තස්මා එස නටකුලෙ නිබ්බත්ති. වුඩ්ඪිප්පත්තො පන නටසිප්පෙ අග්ගො හුත්වා සකලජම්බුදීපෙ පාකටො ජාතො. තස්ස පඤ්ච සකටසතානි පඤ්ච මාතුගාමසතානි පරිවාරො, භරියායපිස්ස තාවතකාවාති මාතුගාමසහස්සෙන චෙව සකටසහස්සෙන ච සද්ධිං යං යං නගරං වා නිගමං වා පවිසති, තත්ථස්ස පුරෙතරමෙව සතසහස්සං දෙන්ති. සමජ්ජවෙසං ගණ්හිත්වා පන මාතුගාමසහස්සෙන සද්ධිං කීළං කරොන්තස්ස යං හත්ථූපගපාදූපගාදිආභරණජාතං ඛිපන්ති, තස්ස පරියන්තො නත්ථි. සො තංදිවසං මාතුගාමසහස්සපරිවාරිතො රාජගහෙ කීළං කත්වා පරිපක්කඤාණත්තා සපරිවාරොව යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි.

354. Im zweiten (Sutta) bezeichnet 'Tālapuṭa' eine Person dieses Namens. Seine Gesichtsfarbe soll so rein und klar gewesen sein wie die einer reifen Palmyra-Frucht, die sich von ihrem Stiel gelöst hat; deshalb gab man ihm den Namen Tālapuṭa. Dieser war eine Person in seiner letzten Existenz (pacchimabhavikapuggalo), reich an heilsamen Entschlüssen (abhinīhāra). Da jedoch die Wiedergeburt ungewiss ist – vergleichbar mit einem Stock, der in die Luft geworfen wird –, wurde er in einer Familie von Schauspielern geboren. Als er herangewachsen war, wurde er der Meister in der Schauspielkunst und war auf ganz Jambudīpa berühmt. Sein Gefolge bestand aus fünfhundert Wagen und fündhundert Frauen; auch seine Ehefrau hatte ebenso viele. Wann immer er mit tausend Frauen und tausend Wagen in eine Stadt oder ein Dorf einzog, zahlte man ihm im Voraus einhunderttausend [Münzen]. Wenn er die Festkleidung anlegte und mit den tausend Frauen Vorführungen darbot, gab es keine Grenze für die Mengen an Schmuck wie Armbändern, Fußbändern usw., die ihm zugeworfen wurden. Nachdem er an jenem Tag, umgeben von seinem Gefolge aus tausend Frauen, in Rājagaha seine Darbietungen gezeigt hatte, begab er sich, da seine Erkenntnis gereift war (paripakkañāṇa), samt seinem Gefolge dorthin, wo sich der Erhabene befand.

සච්චාලිකෙනාති සච්චෙන ච අලිකෙන ච. තිට්ඨතෙතන්ති තිට්ඨතු එතං. රජනීයාති රාගප්පච්චයා මුඛතො පඤ්චවණ්ණසුත්තනීහරණවාතවුට්ඨිදස්සනාදයො අඤ්ඤෙ ච කාමස්සාදසංයුත්තාකාරදස්සනකා අභිනයා. භිය්‍යොසොමත්තායාති අධිකප්පමාණත්තාය. දොසනීයාති දොසප්පච්චයා හත්ථපාදච්ඡෙදාදිදස්සනාකාරා. මොහනීයාති මොහප්පච්චයා උදකං ගහෙත්වා තෙලකරණං, තෙලං ගහෙත්වා උදකකරණන්ති එවමාදයො මායාපභෙදා.

'Durch Wahrheit und Unwahrheit' (saccālikena) bedeutet: durch das Wahre und das Falsche. 'Lass dies beiseite' (tiṭṭhate taṃ) bedeutet: Dies soll beiseite bleiben. 'Leidenschaft erzeugend' (rajanīyā) sind jene schauspielerischen Darstellungen, die Gier (rāga) zur Ursache haben, wie das Hervorbringen von fünffarbigen Fäden aus dem Mund, das Vorführen von Sturm und Regen und andere Darbietungen, die Aspekte des Genusses von Sinnlichkeit aufzeigen. 'In noch größerem Maße' (bhiyyosomattāya) bedeutet: in übermäßigem Ausmaß. 'Hass erzeugend' (dosanīyā) sind Darstellungen, die Hass (dosa) zur Ursache haben, wie das Vorführen des Abhackens von Händen und Füßen und Ähnliches. 'Verwirrung erzeugend' (mohanīyā) sind jene Spielarten der Illusion (māyāpabhedā), die Verblendung (moha) zur Ursache haben, wie das Nehmen von Wasser und dessen Verwandlung in Öl, das Nehmen von Öl und dessen Verwandlung in Wasser und so weiter.

පහාසො [Pg.141] නාම නිරයොති විසුං පහාසනාමකො නිරයො නාම නත්ථි, අවීචිස්සෙව පන එකස්මිං කොට්ඨාසෙ නච්චන්තා විය ගායන්තා විය ච නටවෙසං ගහෙත්වාව පච්චන්ති, තං සන්ධායෙතං වුත්තං. නාහං, භන්තෙ, එතං රොදාමීති අහං, භන්තෙ, එතං භගවතො බ්‍යාකරණං න රොදාමීති එවං සකම්මකවසෙනෙත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො, න අස්සුවිමොචනමත්තෙන. ‘‘මතං වා අම්මරොදන්තී’’තිආදයො චෙත්ථ අඤ්ඤෙපි වොහාරා වෙදිතබ්බා.

„Die Hölle namens Pahāsa (Heiterkeit)“: Es gibt keine separate Hölle namens Pahāsa. Vielmehr erleiden sie in einem Teil der Avīci-Hölle Qualen, indem sie, gleichsam wie tanzend und singend, die Gestalt von Schauspielern annehmen; im Hinblick darauf wurde dies gesagt. „Ich weine nicht darüber, Herr“ bedeutet: „Ich weine, Herr, nicht über diese Erklärung des Erhabenen.“ In dieser Weise ist hier die Bedeutung im transitiven Sinne (sakamakavasena) zu verstehen und nicht bloß als das Vergießen von Tränen. Auch andere Redensarten wie „sie beweinen den Verstorbenen, Mutter“ usw. sind hier in diesem Sinne zu verstehen.

3-5. යොධාජීවසුත්තාදිවණ්ණනා

3-5. Erklärung des Yodhājīva-Suttas („Über den Krieger“) und anderer Suttas.

355-357. තතියෙ යොධාජීවොති යුද්ධෙන ජීවිකං කප්පනකො ධම්මසඞ්ගාහකත්ථෙරෙහි එවං ගහිතනාමො. උස්සහති වායමතීති උස්සාහං වායාමං කරොති. පරියාපාදෙන්තීති මරණං පටිපජ්ජාපෙන්ති. දුක්කටන්ති දුට්ඨු කතං. දුප්පණිහිතන්ති දුට්ඨු ඨපිතං. පරජිතො නාම නිරයොති අයම්පි න විසුං එකො නිරයො, අවීචිස්සෙව පන එකස්මිං කොට්ඨාසෙ පඤ්චාවුධසන්නද්ධා ඵලකහත්ථා හත්ථිඅස්සරථෙ ආරුය්හ සඞ්ගාමෙ යුජ්ඣන්තා විය පච්චන්ති, තං සන්ධායෙතං වුත්තං. චතුත්ථපඤ්චමෙසුපි එසෙව නයො.

355-357. Im dritten (Sutta): „Ein Krieger“ (yodhājīva) ist ein Ortsvorsteher, dem von den die Lehre sammelnden Theras dieser Name gegeben wurde, weil er seinen Lebensunterhalt durch Kampf bestreitet. „Er strengt sich an, bemüht sich“ bedeutet, er unternimmt eine Anstrengung und Bemühung. „Sie bringen zu Fall“ (pariyāpādenti) bedeutet, sie führen den Tod herbei. „Schlecht getan“ (dukkaṭa) bedeutet übel gehandelt. „Schlecht gerichtet“ (duppaṇihitanti) bedeutet übel ausgerichtet. „Die Hölle namens Der Besiegte“: Auch diese ist keine separate, eigenständige Hölle. Vielmehr erleiden sie in einem Teil der Avīci-Hölle Qualen, indem sie – mit den fúnd Waffen gerüstet und Schilder in den Händen haltend, auf Elefanten, Pferden und Streitwagen reitend – wie im Kampf auf einem Schlachtfeld kämpfen; im Hinblick darauf wurde dies gesagt. Auch im vierten und fünften Sutta gilt dieselbe Methode.

6. අසිබන්ධකපුත්තසුත්තවණ්ණනා

6. Erklärung des Asibandhakaputta-Suttas.

358. ඡට්ඨෙ පච්ඡාභූමකාති පච්ඡාභූමිවාසිනො. කාමණ්ඩලුකාති සකමණ්ඩලුනො. සෙවාලමාලිකාති පාතොව උදකතො සෙවාලඤ්චෙව උප්පලාදීනි ච ගහෙත්වා උදකසුද්ධිකභාවජානනත්ථාය මාලං කත්වා පිළන්ධනකා. උදකොරොහකාති සායංපාතං උදකං ඔරොහනකා. උය්‍යාපෙන්තීති උපරි යාපෙන්ති. සඤ්ඤාපෙන්තීති සම්මා ඤාපෙන්ති. සග්ගං නාම ඔක්කාමෙන්තීති පරිවාරෙත්වා ඨිතා ‘‘ගච්ඡ, භො, බ්‍රහ්මලොකං, ගච්ඡ, භො, බ්‍රහ්මලොක’’න්ති වදන්තා සග්ගං පවෙසෙන්ති. අනුපරිසක්කෙය්‍යාති අනුපරිගච්ඡෙය්‍ය. උම්මුජ්ජාති උම්මුජ්ජ උට්ඨහ. ථලමුප්ලවාති ථලමභිරුහ. තත්‍ර යාස්සාති තත්‍ර යා භවෙය්‍ය. සක්ඛරා වා කඨලා වාති සක්ඛරා ච කඨලා ච. සා අධොගාමී අස්සාති සා අධො ගච්ඡෙය්‍ය, හෙට්ඨාගාමී භවෙය්‍ය. අධොගච්ඡාති හෙට්ඨා ගච්ඡ.

358. Im sechsten (Sutta): „Die aus dem westlichen Hinterland“ (pacchābhūmakā) sind die Bewohner des westlichen Landes. „Wasserkrugträger“ (kāmaṇḍalukā) sind jene mit einem Wasserkrug. „Algenkranzträger“ (sevālamālikā) sind jene, die am frühen Morgen Algen und Lotusblumen aus dem Wasser holen, daraus Kränze winden und sie tragen, um ihren Zustand der Wasserreinigung anzuzeigen. „Wasserabsteiger“ (udakorohakā) sind jene, die abends und morgens ins Wasser hinabsteigen. „Sie senden empor“ (uyyāpenti) bedeutet, sie lassen nach oben gelangen. „Sie belehren richtig“ (saññāpenti) bedeutet, sie erklären es richtig. „Sie weisen den Weg in den Himmel“ (saggaṃ nāma okkāmenti) bedeutet, dass sie um ihn herumstehen und sagen: „Geh, werter Herr, in die Brahma-Welt, geh, werter Herr, in die Brahma-Welt!“, und ihn so in den Himmel einführen. „Er würde umrunden“ (anuparisakkeyya) bedeutet, er würde immer wieder herumgehen. „Tauche auf!“ (ummujja) bedeutet: Tauche auf, erhebe dich! „Komm ans Ufer!“ (thalamuplavā) bedeutet: Steige auf das Festland! „Was auch immer dort sein mag“ (tatra yāssa) bedeutet: Was auch immer dort der Unterschied sein mag. „Kies oder Scherben“ (sakkharā vā kaṭhalā vā) bedeutet Kieselsteine und Tonscherben. „Es würde nach unten sinken“ (sā adhogāmī assa) bedeutet, es würde nach unten sinken, es würde sich nach unten bewegen. „Geh nach unten!“ (adhogaccha) bedeutet: Geh hinab.

7. ඛෙත්තූපමසුත්තවණ්ණනා

7. Erklärung des Khettūpama-Suttas („Das Gleichnis vom Feld“).

359. සත්තමෙ [Pg.142] ජඞ්ගලන්ති ථද්ධං න මුදු. ඌසරන්ති සඤ්ජාතලොණං. පාපභූමීති ලාමකභූමිභාගං. මංදීපාතිආදීසු අහං දීපො පතිට්ඨා එතෙසන්ති මංදීපා. අහං ලෙණො අල්ලීයනට්ඨානං එතෙසන්ති මංලෙණා. අහං තාණං රක්ඛා එතෙසන්ති මංතාණා. අහං සරණං භයනාසනං එතෙසන්ති මංසරණා. විහරන්තීති මං එවං කත්වා විහරන්ති.

359. Im siebten (Sutta): „Karg“ (jaṅgala) bedeutet hart, nicht weich. „Salzig“ (ūsara) bedeutet mit salzhaltigem Boden. „Schlechter Boden“ (pāpabhūmi) bedeutet ein minderwertiger Landstrich. In „mit mir als Insel“ (maṃdīpā) usw. bedeutet es: Sie sind jene, für die ich die Insel, die Stütze, bin. „Mit mir als Höhle“ (maṃleṇā) bedeutet: Sie sind jene, für die ich die Höhle, der Zufluchtsort, bin. „Mit mir als Schutz“ (maṃtāṇā) bedeutet: Sie sind jene, für die ich die Deckung, der Schutz, bin. „Mit mir als Zuflucht“ (maṃsaraṇā) bedeutet: Sie sind jene, für die ich die Zuflucht, der Zerstörer der Furcht, bin. „Sie verweilen“ (viharanti) bedeutet, sie leben, indem sie mich in dieser Weise machen.

ගොභත්තම්පීති ධඤ්ඤඵලස්ස අභාවෙන ලායිත්වා කලාපකලාපං බන්ධිත්වා ඨපිතං ගිම්හකාලෙ ගුන්නම්පි ඛාදනං භවිස්සතීති අත්ථො. උදකමණිකොති කුච්ඡියං මණිකමෙඛලාය එවං ලද්ධනාමො භාජනවිසෙසො. අහාරී අපරිහාරීති උදකං න හරති න පරිහරති, න පරියාදියතීති අත්ථො. ඉති ඉමස්මිං සුත්තෙ සක්කච්චධම්මදෙසනාව කථිතා. බුද්ධානඤ්හි අසක්කච්චධම්මදෙසනා නාම නත්ථි. සීහසමානවුත්තිනො හි බුද්ධා, යථා සීහො පභින්නවරවාරණස්සපි සසබිළාරාදීනම්පි ගහණත්ථාය එකසදිසමෙව වෙගං කරොති, එවං බුද්ධාපි එකස්ස දෙසෙන්තාපි ද්වින්නං බහූනං භික්ඛුපරිසාය භික්ඛුනිඋපාසකඋපාසිකාපරිසායපි තිත්ථියානම්පි දෙසෙන්තා සක්කච්චමෙව දෙසෙන්ති. චතස්සො පන පරිසා සද්දහිත්වා ඔකප්පෙත්වා සුණන්තීති තාසං දෙසනා සක්කච්චදෙසනා නාම ජාතා.

„Sogar als Rinderfutter“ (gobhattampi): Da es an Getreidefrüchten mangelt, wird es gemäht, zu Bündeln gebunden und beiseitegelegt, damit es in der Sommerzeit auch den Rindern als Nahrung dient; das ist die Bedeutung. „Wasserkrug“ (udakamaṇiko) bezeichnet ein besonderes Gefäß, das diesen Namen aufgrund eines gürtelartigen Wulstes um seinen Bauch erhalten hat. „Es läuft weder aus noch sickert es durch“ (ahārī aparihārī) bedeutet, dass es das Wasser weder verliert noch ringsherum durchlässt und es nicht aufgebraucht wird. Somit wird in diesem Sutta nur die respektvolle Darlegung der Lehre beschrieben. Denn eine respektlose Darlegung der Lehre gibt es bei den Buddhas nicht. Die Buddhas handeln nämlich wie Löwen: Wie ein Löwe, um einen prächtigen Elefanten im Brunstzustand oder auch kleine Tiere wie Hasen und Katzen zu fangen, genau denselben Krafteinsatz zeigt, so predigen auch die Buddhas – ob sie nun einem Einzelnen predigen, zweien oder vielen, der Mönchsgemeinde, der Gemeinde aus Nonnen, Laienanhängern und Laienanhängerinnen oder auch Andersgläubigen – stets mit vollstem Respekt. Da jedoch die vier Gruppen der Zuhörerschaft gläubig und voller Vertrauen zuhören, wurde die für sie gehaltene Verkündigung als eine „respektvolle Darlegung“ (sakkacca-desanā) bezeichnet.

8. සඞ්ඛධමසුත්තවණ්ණනා

8. Erklärung des Saṅkhadhama-Suttas („Der Muschelbläser“).

360. අට්ඨමෙ යංබහුලං යංබහුලන්ති ඉමිනා නිගණ්ඨො අත්තනාව අත්තනො වාදං භින්දති. තස්මා භගවා එවං සන්තෙ න කොචි ආපායිකොතිආදිමාහ. පුරිමානි පන චත්තාරි පදානි දිට්ඨියා පච්චයා හොන්ති. තස්මා තෙසුපි ආදීනවං දස්සෙන්තො ඉධ, ගාමණි, එකච්චො සත්ථා එවංවාදී හොතීතිආදිමාහ. තත්ථ අහම්පම්හීති අහම්පි අම්හි.

360. Im achten (Sutta): Mit den Worten „was auch immer vorherrscht“ (yaṃbahulaṃ yaṃbahulaṃ) bricht der Nigaṇṭha selbst seine eigene Lehre. Deshalb sprach der Erhabene: „Wenn dem so wäre, würde niemand in die Hölle gelangen“ usw. Die vorhergehenden vier Aussagen sind jedoch Bedingungen für die falsche Ansicht. Um daher auch in diesen das Elend aufzuzeigen, sprach er: „Hier, Gāmaṇi, vertritt ein bestimmter Lehrer eine solche Ansicht“ usw. Darin ist das Wort „ahampamhī“ in „ahampi amhi“ (auch ich bin) aufzutrennen.

මෙත්තාසහගතෙනාතිආදීසු යං වත්තබ්බං, තං සබ්බං සද්ධිං භාවනානයෙන විසුද්ධිමග්ගෙ වුත්තමෙව. සෙය්‍යථාපි, ගාමණි, බලවා සඞ්ඛධමොතිආදි පන ඉධ අපුබ්බං. තත්ථ බලවාති බලසම්පන්නො. සඞ්ඛධමොති සඞ්ඛධමකො. අප්පකසිරෙනාති අකිච්ඡෙන අදුක්ඛෙන. දුබ්බලො හි සඞ්ඛධමො සඞ්ඛං ධමන්තොපි [Pg.143] න සක්කොති චතස්සො දිසා සරෙන විඤ්ඤාපෙතුං, නාස්ස සඞ්ඛසද්දො සබ්බතො ඵරති, බලවතො පන විප්ඵාරිකො හොති, තස්මා ‘‘බලවා’’ති ආහ.

In den Passagen wie „mit liebender Güte erfüllt“ (mettāsahagatena) ist alles, was zu sagen ist, bereits zusammen mit der Methode der Entfaltung im Visuddhimagga dargelegt worden. Die Formulierung „Gleichwie, Gāmaṇi, ein kräftiger Muschelbläser...“ usw. ist jedoch hier neu. Darin bedeutet „kräftig“ (balavā) mit Kraft ausgestattet. „Muschelbläser“ (saṅkhadhamo) bedeutet jemand, der die Muschel bläst. „Mühelos“ (appakasirena) bedeutet ohne Mühsal, ohne Schmerz. Denn ein schwacher Muschelbläser ist, selbst wenn er das Muschelhorn bläst, nicht in der Lage, die vier Himmelsrichtungen durch den Ton zu erreichen; sein Muschelklang dringt nicht überallhin. Bei einem Starken jedoch ist er weitreichend; deshalb sagte er: „ein kräftiger“.

මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියාති එත්ථ ‘‘මෙත්තා’’ති වුත්තෙ උපචාරොපි අප්පනාපි වට්ටති, ‘‘චෙතොවිමුත්තී’’ති වුත්තෙ පන අප්පනාව වට්ටති. යං පමාණකතං කම්මන්ති පමාණකතං කම්මං නාම කාමාවචරං වුච්චති, අප්පමාණකතං කම්මං නාම රූපාවචරං. තඤ්හි පමාණං අතික්කමිත්වා ඔධිසකඅනොධිසකදිසාඵරණවසෙන වඩ්ඪෙත්වා කතත්තා අප්පමාණකතන්ති වුච්චති.

In der Formulierung „durch die Gemütserlösung der liebenden Güte“ (mettāya cetovimuttiyā) ist beim Wort „liebende Güte“ (mettā) sowohl die Annäherungskonzentration (upacāra) als auch die Vollkonzentration (appanā) anwendbar; wird jedoch „Gemütserlösung“ (cetovimutti) gesagt, ist ausschließlich die Vollkonzentration gemeint. „Was auch immer an begrenzter Tat“ (yaṃ pamāṇakataṃ kammaṃ): Als „begrenzte Tat“ wird das im Sinnbereich (kāmāvacara) gewirkte Karma bezeichnet, als „unbegrenzte Tat“ das im feinstofflichen Bereich (rūpāvacara) gewirkte. Denn da dieses Karma die Begrenzung überschreitet, indem es durch die spezifische und unspezifische Durchdringung der Himmelsrichtungen entfaltet und ausgeführt wird, wird sie als „unbegrenzt gewirkt“ (appamāṇakata) bezeichnet.

න තං තත්‍රාවසිස්සති, න තං තත්‍රාවතිට්ඨතීති තං කාමාවචරකම්මං තස්මිං රූපාරූපාවචරකම්මෙ න ඔහීයති න තිට්ඨති. කිං වුත්තං හොති? තං කාමාවචරකම්මං තස්ස රූපාරූපාවචරකම්මස්ස අන්තරා ලග්ගිතුං වා ඨාතුං වා රූපාරූපාවචරකම්මං ඵරිත්වා පරියාදියිත්වා අත්තනො ඔකාසං ගහෙත්වා පතිට්ඨාතුං වා න සක්කොති. අථ ඛො රූපාරූපාවචරකම්මමෙව කාමාවචරං මහොඝො විය පරිත්තං උදකං ඵරිත්වා පරියාදියිත්වා අත්තනො ඔකාසං කත්වා තිට්ඨති, තස්ස විපාකං පටිබාහිත්වා සයමෙව බ්‍රහ්මසහබ්‍යතං උපනෙතීති. ඉති ඉදං සුත්තං ආදිම්හි කිලෙසවසෙන වුට්ඨාය අවසානෙ බ්‍රහ්මවිහාරවසෙන ගහිතත්තා යථානුසන්ධිනාව ගතං.

„Es bleibt dort nicht zurück, es verweilt dort nicht“ (na taṃ tatrāvasissati, na taṃ tatrāvatiṭṭhati) bedeutet, dass jenes Karma des Sinnbereichs in jenem feinstofflichen und immateriellen Karma weder zurückbleibt noch verweilt. Was wird damit gesagt? Jenes Karma des Sinnbereichs ist nicht in der Lage, sich inmitten des feinstofflichen und immateriellen Karmas festzusetzen oder zu verbleiben, noch dieses feinstoffliche und immaterielle Karma zu durchdringen, zu erschöpfen, seinen eigenen Raum einzunehmen und sich zu etablieren. Vielmehr ist es das feinstoffliche und immaterielle Karma selbst, das – wie eine gewaltige Flut, die eine geringe Menge Wasser durchdringt, erschöpft, sich selbst Raum schafft und besteht – das Karma des Sinnbereichs durchdringt, aufzehrt, sich selbst Platz schafft und besteht; es hält die Reifung jenes (Sinnbereichs-Karmas) auf und führt von selbst zur Gemeinschaft mit den Brahma-Wesen. So gelangt dieses Sutta, da es am Anfang aufgrund der Befleckungen anfing und am Ende aufgrund der Verweilungen im Göttlichen (brahmavihāra) erfasst wurde, gemäß der folgerichtigen Verknüpfung (yathānusandhi) zum Abschluss.

9. කුලසුත්තවණ්ණනා

9. Erklärung des Kula-Suttas („Über die Familien“).

361. නවමෙ දුබ්භික්ඛාති දුල්ලභභික්ඛා. ද්වීහිතිකාති ‘‘ජීවිස්සාම නු ඛො න නු ඛො’’ති එවං පවත්තඊහිතිකා. ‘‘දුහිතිකා’’තිපි පාඨො. අයමෙව අත්ථො. දුක්ඛා ඊහිති එත්ථ න සක්කා කොචි පයොගො සුඛෙන කාතුන්ති දුහිතිකා. තත්ථ තත්ථ මතමනුස්සානං විප්පකිණ්ණානි සෙතානි අට්ඨිකානි එත්ථාති සෙතට්ඨිකා. සලාකාවුත්තාති සලාකමත්තවුත්තා, යං තත්ථ වුත්තං වාපිතං, තං සලාකමත්තමෙව අහොසි, ඵලෙ න ජනයතීති අත්ථො.

361. Im neunten (Sutta): 'dubbhikkhā' (Hungersnot) bedeutet schwer zu erhaltende Almosen. 'Dvīhitikā' (Zweifel) bezeichnet eine Sorge, die sich so äußert: 'Werden wir wohl am Leben bleiben oder werden wir nicht am Leben bleiben?'. Es gibt auch die Lesart 'duhitikā'. Dies hat dieselbe Bedeutung. 'Duhitikā' bedeutet: Es gibt hier mühsame (dukkhā) Sorge (īhiti), und kein Bemühen kann mit Leichtigkeit unternommen werden. 'Setaṭṭhikā' (weiße Knochen besitzend) bedeutet, dass hier die verstreuten, weißen Knochen der verstorbenen Menschen liegen. 'Salākāvuttā' (Strohhalm-Existenz) bedeutet eine Existenz, die nur aus Halmen besteht; was immer dort gesät oder angepflanzt wurde, wurde nur zu bloßen Halmen und brachte keine Früchte hervor, so ist die Bedeutung.

උග්ගිලිතුන්ති [Pg.144] ද්වෙ අන්තෙ මොචෙත්වා කථෙතුං අසක්කොන්තො උග්ගිලිතුං බහි නීහරිතුං න සක්ඛීති. ඔගිලිතුන්ති පුච්ඡාය දොසං දිස්වා හාරෙතුං අසක්කොන්තො ඔගිලිතුං අන්තො පවෙසෙතුං න සක්ඛීති.

'Uggilituṃ' (auszuspeien) bedeutet: Unfähig, beide Enden loszulassen und zu sprechen, war er nicht in der Lage, es auszuspeien, d. h. nach außen abzugeben. 'Ogilituṃ' (herunterzuschlucken) bedeutet: Da er den Fehler in der Frage sah, aber unfähig war, ihn zu beseitigen, war er nicht in der Lage, es herunterzuschlucken, d. h. nach innen einzuführen.

ඉතො සො ගාමණි එකනවුතිකප්පෙති භගවා කථයමානොව යාව නික්ඛන්තො නාසිකවාතො න පුන පවිසති, තාවතකෙන කාලෙන එකනවුතිකප්පෙ අනුස්සරි ‘‘අත්ථි නු ඛො කිඤ්චි කුලෙ පක්කභික්ඛාදානෙන උපහතපුබ්බ’’න්ති පරිජානනත්ථං. අථෙකම්පි අපස්සන්තො ‘‘ඉතො සො, ගාමණී’’තිආදිමාහ. ඉදානි දානාදීනං ආනිසංසං කථෙන්තො අථ ඛො යානි තානි කුලානි අඩ්ඪානීති ධම්මදෙසනං ආරභි. තත්ථ දානසම්භූතානීති දානෙන සම්භූතානි නිබ්බත්තානි. සෙසපදද්වයෙපි එසෙව නයො. එත්ථ පන සච්චං නාම සච්චවාදිතා. සාමඤ්ඤං නාම සෙසසීලං. විකිරතීති අයොගෙන වළඤ්ජෙන්තො විප්පකිරති. විධමතීති ධමෙන්තො විය නාසෙති. විද්ධංසෙතීති නාසෙති. අනිච්චතාති හුත්වා අභාවො බහුනාපි කාලෙන සඞ්ගතානං ඛණෙනෙව අන්තරධානං.

In 'Ito so gāmaṇi ekanavutikappe' (Vor einundneunzig Äonen von hier an, Dorfvorsteher) besann sich der Erhabene noch während des Sprechens – in der kurzen Zeitspanne, in der der ausgestoßene Atemwind noch nicht wieder in die Nase eingetreten war –, über die vergangenen einundneunzig Äonen hinweg, um zu prüfen: 'Gibt es wohl irgendeine Familie, die durch das Spenden von zubereiteter Almosenspeise jemals Schaden erlitten hat?' Da er jedoch nicht eine einzige solche Familie sah, sprach er die Worte 'Ito so, gāmaṇi' und so weiter. Um nun den Nutzen des Spendens usw. darzulegen, begann er die Lehrrede mit: 'Atha kho yāni tāni kulāni aḍḍhāni' (Diejenigen Familien nun, die reich sind). Darin bedeutet 'dānasambhūtāni' durch Spenden entstanden und gediehen. Bei den beiden übrigen Begriffen gilt dieselbe Methode. Hierbei bedeutet 'sacca' (Wahrheit) die Wahrhaftigkeit im Reden. 'Sāmañña' (Asketentum) bezeichnet die übrige Tugend. 'Vikirati' (verschwenden) bedeutet, dass man seinen Besitz unklug und unangemessen gebraucht und so verschleudert. 'Vidhamati' (zerstreuen) bedeutet, dass man es wie durch Wegblasen vernichtet. 'Viddhaṃseti' bedeutet vernichten. 'Aniccatā' (Unbeständigkeit) bedeutet das Nichtmehrsein nach dem Entstehen, oder das augenblickliche Verschwinden von Besitztümern, die über lange Zeit hinweg angesammelt wurden.

10. මණිචූළකසුත්තවණ්ණනා

10. Erklärung des Maṇicūḷaka-Suttas

362. දසමෙ තං පරිසං එතදවොචාති තස්ස කිර එවං අහොසි ‘‘කුලපුත්තා පබ්බජන්තා පුත්තදාරඤ්චෙව ජාතරූපරජතඤ්ච පහායෙව පබ්බජන්ති, න ච සක්කා යං පහාය පබ්බජිතා, තං තෙහි ගහෙතු’’න්ති නයග්ගාහෙ ඨත්වා ‘‘මා අය්‍යො’’තිආදිවචනං අවොච. එකංසෙනෙතන්ති එතං පඤ්චකාමගුණකප්පනං අස්සමණධම්මො අසක්‍යපුත්තියධම්මොති එකංසෙන ධාරෙය්‍යාසි.

362. Im zehnten (Sutta): 'taṃ parisaṃ etadavoca' (er sprach dies zu jener Versammlung) – jener (Dorfvorsteher namens Maṇicūḷaka) dachte sich wohl Folgendes: 'Söhne guter Familien, die in die Hauslosigkeit ziehen, tun dies, indem sie Frau und Kinder sowie Gold und Silber gänzlich hinter sich lassen. Und es ist nicht rechtens, dass sie das, was sie beim Hinausgehen aufgegeben haben, wieder annehmen.' Auf diese logische Schlussfolgerung gestützt, sprach er jene Worte wie 'Nicht doch, Ehrwürdige!' zu der Versammlung. 'Ekaṃsenetaṃ' (Dies steht absolut fest) bedeutet: Du solltest mit Gewissheit daran festhalten, dass dieses Verlangen nach den fünf Arten von Sinnengenüssen kein Verhalten eines Asketen und kein Verhalten eines Sohnes der Sakyas ist.

තිණන්ති සෙනාසනච්ඡදනතිණං. පරියෙසිතබ්බන්ති තිණච්ඡදනෙ වා ඉට්ඨකච්ඡදනෙ වා ගෙහෙ පලුජ්ජන්තෙ යෙහි තං කාරිතං, තෙසං සන්තිකං ගන්ත්වා ‘‘තුම්හෙහි කාරිතසෙනාසනං ඔවස්සති, න සක්කා තත්ථ වසිතු’’න්ති ආචික්ඛිතබ්බං. මනුස්සා සක්කොන්තා කරිස්සන්ති, අසක්කොන්තා ‘‘තුම්හෙ වඩ්ඪකිං ගහෙත්වා කාරාපෙථ, මයං තෙ සඤ්ඤාපෙස්සාමා’’ති වක්ඛන්ති. එවං වුත්තෙ කාරෙත්වා තෙසං ආචික්ඛිතබ්බං. මනුස්සා වඩ්ඪකීනං දාතබ්බං දස්සන්ති. සචෙ ආවාසසාමිකා නත්ථි, අඤ්ඤෙසම්පි භික්ඛාචාරවත්තෙන ආරොචෙත්වා කාරෙතුං වට්ටති. ඉදං සන්ධාය ‘‘පරියෙසිතබ්බ’’න්ති වුත්තං.

'Tiṇaṃ' (Gras) meint das Gras zum Decken einer Unterkunft. 'Pariyesitabbaṃ' (es soll gesucht werden) bedeutet: Wenn ein mit Gras oder Ziegeln gedecktes Gebäude verfällt, soll man zu denjenigen gehen, die es erbauen ließen, und ihnen mitteilen: 'Die von euch errichtete Unterkunft ist undicht, man kann dort nicht wohnen.' Wenn die Menschen dazu in der Lage sind, werden sie es reparieren. Wenn sie es nicht selbst können, werden sie sagen: 'Nehmt euch einen Zimmermann und lasst es reparieren, wir werden für seine Entlohnung aufkommen.' Wenn dies gesagt wird, soll man es reparieren lassen und sie darüber informieren. Die Menschen werden den Zimmerleuten das geben, was ihnen zusteht. Wenn es keine Eigentümer der Unterkunft gibt, ist es angebracht, auch andere während der Almosenrunde darüber zu informieren und es reparieren zu lassen. Im Hinblick auf diese Vorgehensweise wurde gesagt: 'es soll gesucht werden'.

දාරුන්ති [Pg.145] සෙනාසනෙ ගොපානසිආදීසු පලුජ්ජමානෙසු තදත්ථාය දාරුං. සකටන්ති ගිහිවිකතං කත්වා තාවකාලිකසකටං. න කෙවලඤ්ච සකටමෙව, අඤ්ඤම්පි වාසිඵරසුකුද්දාලාදිඋපකරණං එවං පරියෙසිතුං වට්ටති. පුරිසොති හත්ථකම්මවසෙන පුරිසො පරියෙසිතබ්බො. යංකිඤ්චි හි පුරිසං ‘‘හත්ථකම්මං, ආවුසො, කත්වා දස්සසී’’ති වත්වා ‘‘දස්සාමි, භන්තෙ,’’ති වුත්තෙ ‘‘ඉදඤ්චිදඤ්ච කරොහී’’ති යං ඉච්ඡති, තං කාරෙතුං වට්ටති. න ත්වෙවාහං, ගාමණි, කෙනචි පරියායෙනාති ජාතරූපරජතං පනාහං කෙනචිපි කාරණෙන පරියෙසිතබ්බන්ති න වදාමි.

'Dāru' (Holz) meint Holz für diesen Zweck, wenn Sparren oder andere Teile der Unterkunft verfallen. 'Sakaṭa' (einen Wagen) meint einen von Laien zur Verfügung gestellten, temporär geliehenen Wagen. Und nicht nur ein Wagen allein, sondern auch andere Werkzeuge wie Dechsel, Äxte, Hacken usw. dürfen auf diese Weise gesucht werden. 'Puriso' (ein Mann/Arbeiter) bedeutet, dass ein Arbeiter für handwerkliche Dienste gesucht werden darf. Man kann nämlich zu irgendeinem Mann sagen: 'Freund, wirst du uns bei dieser Arbeit helfen?', und wenn er antwortet: 'Ich werde helfen, Ehrwürdiger', ist es zulässig, ihn das tun zu lassen, was man wünscht, indem man sagt: 'Tu dies und das'. Mit den Worten 'Aber keineswegs sage ich, Dorfvorsteher, in irgendeiner Weise...' betont der Erhabene: 'Gold und Silber jedoch – sage ich nicht –, dass es aus irgendeinem Grund gesucht werden sollte.'

11. භද්‍රකසුත්තවණ්ණනා

11. Erklärung des Bhadraka-Suttas

363. එකාදසමෙ මල්ලෙසූති එවංනාමකෙ ජනපදෙ. වධෙනාති මාරණෙන. ජානියාති ධනජානියා. අකාලිකෙන පත්තෙනාති න කාලන්තරෙන පත්තෙන, කාලං අනතික්කමිත්වාව පත්තෙනාති අත්ථො. චිරවාසී නාම කුමාරොති එවංනාමකො තස්ස පුත්තො. බහි ආවසථෙ පටිවසතීති බහිනගරෙ කිඤ්චිදෙව සිප්පං උග්ගණ්හන්තො වසති. ඉමස්මිං සුත්තෙ වට්ටදුක්ඛං කථිතං.

363. Im elften (Sutta): 'mallesu' bedeutet in dem gleichnamigen Land. 'Vadhena' bedeutet durch Töten. 'Jāniyā' bedeutet durch Verlust von Besitz. 'Akālikena pattena' bedeutet, dass es ohne zeitliche Verzögerung eingetroffen ist, das heißt, dass es eintraf, ohne die Zeit zu überschreiten. 'Der Jüngling namens Ciravāsī' war sein Sohn dieses Namens. 'Bahi āvasathe paṭivasati' (er wohnt in einer Unterkunft außerhalb) bedeutet, dass er sich außerhalb der Stadt aufhält, um ein bestimmtes Handwerk oder eine Kunst zu erlernen. In diesem Sutta wird das Leiden im Daseinskreislauf dargelegt.

12. රාසියසුත්තවණ්ණනා

12. Erklärung des Rasiya-Suttas

364. ද්වාදසමෙ රාසියොති රාසිං කත්වා පඤ්හස්ස පුච්ඡිතත්තා රාසියොති එවං ධම්මසඞ්ගාහකත්ථෙරෙහි ගහිතනාමො. තපස්සින්ති තපනිස්සිතකං. ලූඛජීවින්ති ලූඛජීවිකං. අන්තාති කොට්ඨාසා. ගාමොති ගාම්මො. ගම්මොතිපි පාඨො, ගාමවාසීනං ධම්මොති අත්ථො. අත්තකිලමථානුයොගොති අත්තනො කිලමථානුයොගො, සරීරදුක්ඛකරණන්ති අත්ථො.

364. Im zwölften (Sutta): 'Rāsiyo' (die Aufhäufungen) ist der Name, der von den das Dhamma sammelnden Theras gewählt wurde, weil Fragen gestellt wurden, indem man sie in Haufen gruppierte. 'Tapassiṃ' bedeutet einen, der sich asketischen Kasteiungen hingibt. 'Lūkhajīviṃ' bedeutet einen, der ein raues Leben führt. 'Antā' bedeutet extreme Bereiche (oder Teile). 'Gāmo' bedeutet dörflich. Es gibt auch die Lesart 'gammo', was die Sitte der Dorfbewohner bedeutet. 'Attakilamathānuyogo' bedeutet die Hingabe an die eigene Selbstkasteiung, das heißt die Zufügung von Schmerz am eigenen Körper.

කස්මා පනෙත්ථ කාමසුඛල්ලිකානුයොගො ගහිතො, කස්මා අත්තකිලමථානුයොගො, කස්මා මජ්ඣිමා පටිපදාති? කාමසුඛල්ලිකානුයොගො තාව කාමභොගීනං දස්සනත්ථං ගහිතො, අත්තකිලමථානුයොගො තපනිස්සිතකානං, මජ්ඣිමා පටිපදා තිණ්ණං නිජ්ජරවත්ථූනං දස්සනත්ථං ගහිතා. කිං එතෙසං දස්සනෙ පයොජනන්ති? ඉමෙ ද්වෙ අන්තෙ පහාය තථාගතො මජ්ඣිමාය පටිපදාය සම්මාසම්බොධිං පත්තො. සො කාමභොගිනොපි න සබ්බෙ ගරහති න පසංසති, තපනිස්සිතකෙපි න සබ්බෙ ගරහති න [Pg.146] පසංසති, ගරහිතබ්බයුත්තකෙයෙව ගරහති, පසංසිතබ්බයුත්තකෙ පසංසතීති ඉමස්සත්ථස්ස පකාසනං එතෙසං දස්සනෙ පයොජනන්ති වෙදිතබ්බං.

Warum wird hierbei die Hingabe an das Sinnesglück herangezogen, warum die Hingabe an die Selbstkasteiung und warum der Mittlere Weg? Die Hingabe an das Sinnesglück wird herangezogen, um jene zu zeigen, die den Sinnenfreuden nachgehen; die Hingabe an die Selbstkasteiung, um jene zu zeigen, die sich kasteien; und der Mittlere Weg wird herangezogen, um die drei Mittel zur Vernichtung der Triebe aufzuzeigen. Was ist der Nutzen, diese aufzuzeigen? Nachdem er diese beiden Extreme aufgegeben hat, hat der Tathāgata durch den Mittleren Weg die vollkommene Erleuchtung erlangt. Er tadelt weder alle, die den Sinnenfreuden nachgehen, noch lobt er sie alle; ebenso tadelt er weder alle Kasteier, noch lobt er sie alle; er tadelt vielmehr nur jene, die tadelnswürdig sind, und lobt jene, die lobenswert sind. Zu wissen, dass dies der Zweck ist, diese Wahrheiten zu offenbaren, ist der Nutzen davon, diese aufzuzeigen.

ඉදානි තමත්ථං පකාසෙන්තො තයො ඛොමෙ, ගාමණි, කාමභොගිනොතිආදිමාහ. තත්ථ සාහසෙනාති සාහසිකකම්මෙන. න සංවිභජතීති මිත්තසහායසන්දිට්ඨසම්භත්තානං සංවිභාගං න කරොති. න පුඤ්ඤානි කරොතීති අනාගතභවස්ස පච්චයභූතානි පුඤ්ඤානි න කරොති. ධම්මාධම්මෙනාති ධම්මෙන ච අධම්මෙන ච. ඨානෙහීති කාරණෙහි. සච්ඡිකරොතීති කථං අත්තානං ආතාපෙන්තො පරිතාපෙන්තො සච්ඡිකරොති? චතුරඞ්ගවීරියවසෙන ච ධුතඞ්ගවසෙන ච. තිස්සො සන්දිට්ඨිකා නිජ්ජරාති එත්ථ එකොපි මග්ගො තිණ්ණං කිලෙසානං නිජ්ජරණතාය තිස්සො නිජ්ජරාති වුත්තොති.

Um diese Angelegenheit nun zu offenbaren, sprach er: 'Es gibt diese drei Arten von Sinnenfreuden Genießenden, Dorfvorsteher' und so weiter. Darin bedeutet 'sāhasena' durch gewaltsame Taten. 'Na saṃvibhajati' (er teilt nicht) bedeutet, dass er seinen Freunden, Gefährten und Vertrauten nichts abgibt. 'Na puññāni karoti' (er vollbringt keine Verdienste) bedeutet, dass er keine Verdienste vollbringt, die als unterstützende Bedingungen für ein zukünftiges Dasein dienen. 'Dhammādhammena' bedeutet auf gerechte und ungerechte Weise. 'Ṭhānehi' bedeutet aus Gründen. Zu 'sacchikaroti' (er verwirklicht): Wie verwirklicht einer, der sich selbst quält und kasteit, das Ziel? Er verwirklicht es durch die vierfache Willenskraft und durch die asketischen Übungen. In dem Ausdruck 'tisso sandiṭṭhikā nijjarā' (drei sichtbare Vernichtungen) wird auch ein einziger Pfad als 'drei Vernichtungen' bezeichnet, weil er die drei Befleckungen vernichtet.

13. පාටලියසුත්තවණ්ණනා

13. Erklärung des Pāṭaliya-Suttas

365. තෙරසමෙ දූතෙය්‍යානීති දූතකම්මානි පණ්ණානි චෙව මුඛසාසනානි ච. පාණාතිපාතඤ්චාහන්ති ඉදං කස්මා ආරද්ධං? න කෙවලං අහං මායං ජානාමි, අඤ්ඤම්පි ඉදඤ්චිදඤ්ච ජානාමීති සබ්බඤ්ඤුභාවදස්සනත්ථං ආරද්ධං. සන්ති හි, ගාමණි, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණාති ඉදං සෙසසමණබ්‍රාහ්මණානං ලද්ධිං දස්සෙත්වා තස්සා පජහාපනත්ථං ආරද්ධං.

365. Im dreizehnten Sutta: 'Botendienste' (dūteyyāni) bezeichnet Botentätigkeiten, und zwar sowohl das Überbringen von schriftlichen Mitteilungen als auch von mündlichen Botschaften. Warum wurde die Passage 'Und das Töten von Lebewesen [erkenne] ich' (pāṇātipātañca ahaṃ...) begonnen? Es wurde begonnen, um die Allwissenheit aufzuzeigen, im Sinne von: 'Ich kenne nicht nur Täuschung (māyā), sondern ich kenne auch noch anderes, dieses und jenes.' Die Passage 'Es gibt nämlich, Gāmaṇi, einige Asketen und Brahmanen...' wurde begonnen, um die Ansichten der übrigen Asketen und Brahmanen aufzuzeigen und sie dazu zu bringen, diese aufzugeben.

මාලී කුණ්ඩලීති මාලාය මාලී, කුණ්ඩලෙහි කුණ්ඩලී. ඉත්ථිකාමෙහීති ඉත්ථීහි සද්ධිං කාමා ඉත්ථිකාමා, තෙහි ඉත්ථිකාමෙහි. ආවසථාගාරන්ති කුලඝරස්ස එකස්මිං ඨානෙ එකෙකස්සෙව සුඛනිවාසත්ථාය කතං වාසාගාරං. තෙනාහං යථාසත්ති යථාබලං සංවිභජාමීති තස්සාහං අත්තනො සත්තිඅනුරූපෙන චෙව බලානුරූපෙන ච සංවිභාගං කරොමි. අලන්ති යුත්තං. කඞ්ඛනියෙ ඨානෙති කඞ්ඛිතබ්බෙ කාරණෙ. චිත්තසමාධින්ති තස්මිං ධම්මසමාධිස්මිං ඨිතො ත්වං සහ විපස්සනාය චතුන්නං මග්ගානං වසෙන චිත්තසමාධිං සචෙ පටිලභෙය්‍යාසීති දස්සෙති. අපණ්ණකතාය මය්හන්ති අයං පටිපදා මය්හං අපණ්ණකතාය අනපරාධකතාය එව සංවත්තතීති අත්ථො. කටග්ගාහොති ජයග්ගාහො.

'Blumengeschmückt, ohrringgeschmückt' (mālī kuṇḍalī): mit einem Blumenkranz geschmückt ist er 'mālī', mit Ohrringen geschmückt ist er 'kuṇḍalī'. 'Mit den Freuden der Frauen' (itthikāmehi): Sinnesfreuden zusammen mit Frauen sind 'Freuden der Frauen'; mit diesen Freuden der Frauen. 'Gästehaus' (āvasathāgāraṃ): Ein Wohngebäude, das an einer Stelle des Familienanwesens für den angenehmen Aufenthalt jeweils eines einzelnen Gastes errichtet wurde. Mit 'Daher teile ich nach meinen Fähigkeiten und Kräften' meint er: 'Ich vollziehe das Teilen entsprechend meiner eigenen Fähigkeit und Kraft.' 'Genug' (alaṃ) bedeutet angemessen. 'An einem Ort des Zweifels' (kaṅkhaniye ṭhāne): in einer Angelegenheit, die zu bezweifeln ist. 'Geisteskonzentration' (cittasamādhi): Er zeigt damit: 'Wenn du, in jener Dhamma-Konzentration gefestigt, zusammen mit der Einsicht (vipassanā) mittels der vier Pfade Geisteskonzentration erlangen solltest'. 'Für mich wegen der Unfehlbarkeit' (apaṇṇakatāya mayhaṃ): Der Sinn ist: 'Dieser mein Weg führt mich gewiss zur Unfehlbarkeit, zur Fehlerlosigkeit.' 'Der Siegeswurf' (kaṭaggāho) bedeutet der Siegesgewinn.

අයං ඛො, ගාමණි, ධම්මසමාධි, තත්‍ර චෙ ත්වං චිත්තසමාධිං පටිලභෙය්‍යාසීති එත්ථ ධම්මසමාධීති දසකුසලකම්මපථධම්මා, චිත්තසමාධීති සහ විපස්සනාය [Pg.147] චත්තාරො මග්ගා. අථ වා ‘‘පාමොජ්ජං ජායති, පමුදිතස්ස පීති ජායතී’’ති (අ. නි. 5.26) එවං වුත්තා පාමොජ්ජපීතිපස්සද්ධිසුඛසමාධිසඞ්ඛාතා පඤ්ච ධම්මා ධම්මසමාධි නාම, චිත්තසමාධි පන සහ විපස්සනාය චත්තාරො මග්ගාව. අථ වා දසකුසලකම්මපථා චත්තාරො බ්‍රහ්මවිහාරා චාති අයං ධම්මසමාධි නාම, තං ධම්මසමාධිං පූරෙන්තස්ස උප්පන්නා චිත්තෙකග්ගතා චිත්තසමාධි නාම. එවං ත්වං ඉමං කඞ්ඛාධම්මං පජහෙය්‍යාසීති එවං ත්වං ඉමස්මිං වුත්තප්පභෙදෙ ධම්මසමාධිස්මිං ඨිතො සචෙ එවං චිත්තසමාධිං පටිලභෙය්‍යාසි, එකංසෙනෙතං කඞ්ඛං පජහෙය්‍යාසීති අත්ථො. සෙසං සබ්බත්ථ වුත්තනයමෙවාති.

In der Passage 'Dies, Gāmaṇi, ist die Dhamma-Konzentration; wenn du darin Geisteskonzentration erlangen solltest...' bedeutet 'Dhamma-Konzentration' (dhammasamādhi) die zehn heilsamen Handlungswege (dasa kusala-kammapatha). 'Geisteskonzentration' (cittasamādhi) bezeichnet die vier Pfade zusammen mit Einsicht (vipassanā). Oder aber es sind jene fünf Zustände, die als Freude, Verzückung, Gestilltheit, Glück und Konzentration bezeichnet werden – wie es heißt: 'Freude entsteht, bei dem Erfreuten entsteht Verzückung...' –, welche als 'Dhamma-Konzentration' gelten; 'Geisteskonzentration' hingegen sind allein die vier Pfade zusammen mit Einsicht. Oder aber die zehn heilsamen Handlungswege und die vier göttlichen Verweilungszustände (brahmavihāra) werden 'Dhamma-Konzentration' genannt, und die Einspitzigkeit des Geistes (cittekaggatā), die in einem entsteht, der diese Dhamma-Konzentration erfüllt, wird als 'Geisteskonzentration' bezeichnet. 'So wirst du diesen Zustand des Zweifels überwinden' (evaṃ tvaṃ imaṃ kaṅkhādhammaṃ pajaheyyāsi): Der Sinn ist: 'Wenn du, in dieser zuvor dargelegten Art der Dhamma-Konzentration gefestigt, auf diese Weise Geisteskonzentration erlangen solltest, wirst du diesen Zweifel ganz gewiss aufgeben.' Der Rest ist überall so zu verstehen, wie bereits dargelegt.

ගාමණිසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Gāmaṇi-Saṃyutta ist abgeschlossen.

9. අසඞ්ඛතසංයුත්තං

9. Asaṅkhata-Saṃyutta (Die Sammlung über das Unkonditionierte)

1. පඨමවග්ගො

1. Das erste Kapitel (Vagga)

1-11. කායගතාසතිසුත්තාදිවණ්ණනා

1-11. Die Erklärung des Suttas über die Achtsamkeit auf den Körper und der folgenden

366-376. අසඞ්ඛතසංයුත්තෙ [Pg.148] අසඞ්ඛතන්ති අකතං. හිතෙසිනාති හිතං එසන්තෙන. අනුකම්පකෙනාති අනුකම්පමානෙන. අනුකම්පං උපාදායාති අනුකම්පං චිත්තෙන පරිග්ගහෙත්වා, පටිච්චාතිපි වුත්තං හොති. කතං වො තං මයාති තං මයා ඉමං අසඞ්ඛතඤ්ච අසඞ්ඛතමග්ගඤ්ච දෙසෙන්තෙන තුම්හාකං කතං. එත්තකමෙව හි අනුකම්පකස්ස සත්ථු කිච්චං, යදිදං අවිපරීතධම්මදෙසනා. ඉතො පරං පන පටිපත්ති නාම සාවකානං කිච්චං. තෙනාහ එතානි, භික්ඛවෙ, රුක්ඛමූලානි…පෙ… අම්හාකං අනුසාසනීති ඉමිනා රුක්ඛමූලසෙනාසනං දස්සෙති. සුඤ්ඤාගාරානීති ඉමිනා ජනවිවිත්තං ඨානං. උභයෙන ච යොගානුරූපං සෙනාසනං ආචික්ඛති, දායජ්ජං නිය්‍යාතෙති.

366-376. Im Asaṅkhata-Saṃyutta bedeutet 'das Unkonditionierte' (asaṅkhata) das Ungemachte. 'Vom Heilsucher' (hitesinā): von einem, der nach dem Heil (Wohl) sucht. 'Vom Mitfühlenden' (anukampakena): von einem, der Mitgefühl empfindet. 'Aus Mitgefühl' (anukampaṃ upādāya): mit einem vom Mitgefühl erfüllten Geist; es wird auch im Sinne von 'abhängig von Mitgefühl' erklärt. 'Das wurde von mir für euch getan' (kataṃ vo taṃ mayā): Dies wurde von mir getan, indem ich euch dieses Unkonditionierte und den Weg zum Unkonditionierten verkündet habe. Denn dies allein ist die Aufgabe des mitfühlenden Meisters, nämlich die unverfälschte Verkündigung der Lehre. Alles Weitere danach aber, namentlich die Praxis, ist die Aufgabe des Schülers. Deshalb sagte er: 'Dies, o Mönche, sind Baumwurzeln ... das ist unsere Unterweisung.' Hiermit weist er auf die Wohnstätte unter Bäumen hin. Mit 'leere Hütten' (suññāgārāni) zeigt er einen von Menschen verlassenen Ort. Durch beide Ausdrücke weist er auf eine der meditativen Praxis (yoga) angemessene Behausung hin und übergibt ihnen sein Erbe.

ඣායථාති ආරම්මණූපනිජ්ඣානෙන අට්ඨතිංසාරම්මණානි, ලක්ඛණූපනිජ්ඣානෙන ච අනිච්චාදිතො ඛන්ධායතනාදීනි උපනිජ්ඣායථ, සමථඤ්ච විපස්සනඤ්ච වඩ්ඪෙථාති වුත්තං හොති. මා පමාදත්ථාති මා පමජ්ජිත්ථ. මා පච්ඡා විප්පටිසාරිනො අහුවත්ථාති යෙ හි පුබ්බෙ දහරකාලෙ අරොගකාලෙ සත්තසප්පායාදිසම්පත්තිකාලෙ සත්ථු සම්මුඛීභාවකාලෙ ච යොනිසොමනසිකාරරහිතා රත්තින්දිවං මඞ්කුලභත්තං හුත්වා සෙය්‍යසුඛං මිද්ධසුඛං අනුභොන්තා පමජ්ජන්ති, තෙ පච්ඡා ජරාකාලෙ රොගකාලෙ මරණකාලෙ විපත්තිකාලෙ සත්ථු පරිනිබ්බුතකාලෙ ච තං පුබ්බෙ පමාදවිහාරං අනුස්සරන්තා සප්පටිසන්ධිකාලකිරියඤ්ච භාරියං සම්පස්සමානා විප්පටිසාරිනො හොන්ති. තුම්හෙ පන තාදිසා මා අහුවත්ථාති දස්සෙන්තො ආහ ‘‘මා පච්ඡා විප්පටිසාරිනො අහුවත්ථා’’ති.

'Meditieret' (jhāyatha): Damit ist gemeint: Betrachtet aufmerksam mittels der Betrachtung des Meditationsobjekts (ārammaṇūpanijjhāna) die achtunddreißig Objekte, und mittels der Betrachtung der Merkmale (lakkhaṇūpanijjhāna) die Aggregate, Sinnesgrundlagen usw. unter dem Aspekt der Unbeständigkeit usw., und entfaltet Geistesruhe (samatha) und Einsicht (vipassanā). 'Seid nicht nachlässig' (mā pamādattha) bedeutet: Verfallt nicht der Nachlässigkeit. 'Werdet später nicht von Reue gequält' (mā pacchā vippaṭisārino ahuvattha): Denn jene nachlässigen Mönche, die zuvor in ihrer Jugend, in Zeiten der Gesundheit, beim Vorliegen der sieben zuträglichen Bedingungen und während der Gegenwart des Meisters ohne weise Aufmerksamkeit (yoniso manasikāra) blieben, Tag und Nacht wie Futter für Wanzen im Bett lagen, das Liege- und Trägheitsglück genossen und so nachlässig waren; diese werden später im Alter, bei Krankheit, zur Zeit des Todes, in widrigen Lebenslagen und nach dem Parinibbāna des Meisters an ihr früheres nachlässiges Leben zurückdenken. Wenn sie dann die schwere Bürde einer erneuten Wiedergeburt und des Sterbens vor sich sehen, werden sie von Reue gequält. Um zu zeigen: 'Ihr aber sollt nicht so werden wie jene', sagte er: 'Werdet später nicht von Reue gequält!'

අයං වො අම්හාකං අනුසාසනීති අයං අම්හාකං සන්තිකා ‘‘ඣායථ මා පමාදත්ථා’’ති තුම්හාකං අනුසාසනී, ඔවාදොති වුත්තං හොති.

'Dies ist unsere Unterweisung an euch' (ayaṃ vo amhākaṃ anusāsanī): Damit ist gemeint: 'Dies ist die aus unserer Gegenwart an euch gerichtete Unterweisung, der Ratschlag: Meditieret, seid nicht nachlässig!'

2. දුතියවග්ගො

2. Das zweite Kapitel (Vagga)

1-33. අසඞ්ඛතසුත්තාදිවණ්ණනා

1-33. Die Erklärung des Asaṅkhata-Suttas und der folgenden

377-409. කායෙ [Pg.149] කායානුපස්සීතිආදීසු යං වත්තබ්බං, තං පරතො වක්ඛාම.

377-409. Was zu Passagen wie 'In Bezug auf den Körper die Betrachtung des Körpers übend' (kāye kāyānupassī) zu sagen ist, werden wir im Folgenden darlegen.

අනතන්තිආදීසු තණ්හානතියා අභාවෙන අනතං. චතුන්නං ආසවානං අභාවෙන අනාසවං. පරමත්ථසච්චතාය සච්චං. වට්ටස්ස පරභාගට්ඨෙන පාරං. සණ්හට්ඨෙන නිපුණං. සුට්ඨු දුද්දසතාය සුදුද්දසං. ජරාය අජරිතත්තා අජජ්ජරං. ථිරට්ඨෙන ධුවං. අපලුජ්ජනතාය අපලොකිතං. චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙන අපස්සිතබ්බත්තා අනිදස්සනං. තණ්හාමානදිට්ඨිපපඤ්චානං අභාවෙන නිප්පපඤ්චං.

In Passagen wie 'das Neigungslose' (anata) usw. gilt: Wegen des Fehlens der Neigung (nati) des Begehrens ist es 'das Neigungslose' (anata). Wegen des Fehlens der vier Einflüsse (āsava) ist es 'das Einflusslose' (anāsava). Wegen seiner Natur als absolute Wahrheit ist es 'die Wahrheit' (sacca). Weil es jenseits des Daseinskreislaufs (vaṭṭa) liegt, ist es 'das jenseitige Ufer' (pāra). Wegen seiner Subtilheit ist es 'das Subtile' (nipuṇa). Weil es äußerst schwer zu erkennen ist, ist es 'das schwer zu Sehende' (sududdasa). Weil es durch das Alter nicht altert, ist es 'das Unverfallbare' (ajajjara). Wegen seiner Beständigkeit ist es 'das Beständige' (dhuva). Weil es nicht dem Verfall preisgegeben ist, ist es 'das Nicht-Zerfallende' (apalokita). Weil es mit dem Sehbewusstsein nicht wahrgenommen werden kann, ist es 'das Unsichtbare' (anidassana). Wegen des Fehlens der Begriffsvielfalt (papañca) durch Begehren, Dünkel und Ansichten ist es 'das Vielfaltfreie' (nippapañca).

සන්තභාවට්ඨෙන සන්තං. මරණාභාවෙන අමතං. උත්තමට්ඨෙන පණීතං. සස්සිරිකට්ඨෙන සිවං. නිරුපද්දවතාය ඛෙමං. තණ්හාක්ඛයස්ස පච්චයත්තා තණ්හක්ඛයං.

Wegen seiner Natur des Friedens ist es 'das Friedvolle' (santa). Wegen des Fehlens des Todes ist es 'das Todeslose' (amata). Wegen seiner Erhabenheit ist es 'das Erhabene' (paṇīta). Wegen seiner Glückhaftigkeit ist es 'das Heil' (siva). Wegen des Fehlens von Gefahren ist es 'die Sicherheit' (khema). Weil es die Bedingung für das Versiegen des Begehrens ist, ist es 'das Versiegen des Begehrens' (taṇhakkhaya).

විම්හාපනීයට්ඨෙන අච්ඡරං පහරිතබ්බයුත්තකන්ති අච්ඡරියං. අභූතමෙව භූතං අජාතං හුත්වා අත්ථීති වා අබ්භුතං. නිද්දුක්ඛත්තා අනීතිකං. නිද්දුක්ඛසභාවත්තා අනීතිකධම්මං. වානාභාවෙන නිබ්බානං. බ්‍යාබජ්ඣාභාවෙනෙව අබ්‍යාබජ්ඣං. විරාගාධිගමස්ස පච්චයතො විරාගං. පරමත්ථසුද්ධිතාය සුද්ධි. තීහි භවෙහි මුත්තතාය මුත්ති. කාමාලයානං අභාවෙන අනාලයං. පතිට්ඨට්ඨෙන දීපං. අල්ලීයිතබ්බයුත්තට්ඨෙන ලෙණං. තායනට්ඨෙන තාණං. භයසරණට්ඨෙන සරණං, භයනාසනන්ති අත්ථො. පරං අයනං ගති පතිට්ඨාති පරායණං. සෙසමෙත්ථ වුත්තනයමෙවාති.

Wegen seiner staunenerregenden Natur, die ein Schnippen mit den Fingern verdient, heißt es 'das Erstaunliche' (acchariya). Weil es existiert, ohne zuvor geworden zu sein, oder weil es das Ungeborene ist, heißt es 'das Wunderbare' (abbhuta). Weil es frei von Leid ist, ist es 'das Unheilfreie' (anītika). Wegen seiner leidfreien Natur ist es 'von unheilfreier Natur' (anītikadhamma). Wegen des Fehlens des Begehrens (vāna) ist es 'das Erlöschen' (nibbāna). Wegen des Fehlens von Drangsal ist es 'das Drangsallose' (abyābajjha). Weil es die Bedingung für die Erlangung der Begierdelosigkeit ist, ist es 'die Begierdelosigkeit' (virāga). Wegen seiner absoluten Reinheit ist es 'die Reinheit' (suddhi). Wegen der Befreiung aus den drei Daseinsbereichen ist es 'die Befreiung' (mutti). Wegen des Fehlens von Anhaftung an die Sinnesfreuden ist es 'das Anhaftungslose' (anālaya). Wegen seiner Eigenschaft als Zuflucht/Stütze ist es 'die Insel' (dīpa). Weil es sich geziemt, darin Schutz zu suchen, ist es 'die schützende Höhle' (leṇa). Weil es Schutz gewährt, ist es 'der Schutz' (tāṇa). Weil es Zuflucht vor Furcht bietet, ist es 'die Zuflucht' (saraṇa), was 'Zerstörer der Furcht' bedeutet. Weil es das höchste Bestreben, das Ziel und die Stütze ist, heißt es 'das Endziel' (parāyaṇa). Der Rest ist hierbei genau wie bereits dargelegt.

අසඞ්ඛතසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Asaṅkhata-Saṃyutta ist abgeschlossen.

10. අබ්‍යාකතසංයුත්තං

10. Abyākata-Saṃyutta (Die Sammlung über das Unerklärte)

1. ඛෙමාසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Khemā-Suttas

410. අබ්‍යාකතසංයුත්තස්ස [Pg.150] පඨමෙ ඛෙමාති ගිහිකාලෙ බිම්බිසාරස්ස උපාසිකා සද්ධාපබ්බජිතා මහාථෙරී ‘‘එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, මම සාවිකානං භික්ඛුනීනං මහාපඤ්ඤානං යදිදං ඛෙමා’’ති එවං භගවතා මහාපඤ්ඤතාය එතදග්ගෙ ඨපිතා. පණ්ඩිතාති පණ්ඩිච්චෙන සමන්නාගතා. වියත්තාති වෙය්‍යත්තියෙන සමන්නාගතා. මෙධාවිනීති මෙධාය පඤ්ඤාය සමන්නාගතා. බහුස්සුතාති පරියත්තිබාහුසච්චෙනපි පටිවෙධබාහුසච්චෙනපි සමන්නාගතා.

410. Im ersten Sutta des Abyākatasamyutta bedeutet „Khemā“: Sie war zu ihrer Laienzeit eine Laienanhängerin des Königs Bimbisāra, eine große Theri, die aus Glauben in die Hauslosigkeit zog. Sie wurde vom Erhabenen wegen ihrer großen Weisheit mit den Worten: „Dies ist die Vorzüglichste, ihr Mönche, unter meinen Schülerinnen, den Nonnen von großer Weisheit, nämlich Khemā“, auf diesen ersten Platz gestellt. „Weise“ (paṇḍitā) bedeutet ausgestattet mit Gelehrsamkeit. „Scharfsinnig“ (viyattā) bedeutet ausgestattet mit Gewandtheit. „Klug“ (medhāvinī) bedeutet ausgestattet mit Klugheit, mit Weisheit. „Vielwissend“ (bahussutā) bedeutet ausgestattet sowohl mit dem weiten Wissen des Studiums (pariyatti) als auch mit dem weiten Wissen der Durchdringung (paṭivedha).

ගණකොති අච්ඡිද්දකගණනාය කුසලො. මුද්දිකොති අඞ්ගුලිමුද්දාය ගණනාය කුසලො. සඞ්ඛායකොති පිණ්ඩගණනාය කුසලො. ගම්භීරොති චතුරාසීතියොජනසහස්සගම්භීරො. අප්පමෙය්‍යොති ආළ්හකගණනාය අප්පමෙය්‍යො. දුප්පරියොගාහොති ආළ්හකගණනාය පමාණගහණත්ථං දුරොගාහො. යෙන රූපෙන තථාගතන්ති යෙන රූපෙන දීඝො රස්සො සාමො ඔදාතොති සත්තසඞ්ඛාතං තථාගතං පඤ්ඤපෙය්‍ය. තං රූපං තථාගතස්ස පහීනන්ති තං වුත්තප්පකාරරූපං සමුදයප්පහානෙන සබ්බඤ්ඤුතථාගතස්ස පහීනං. රූපසඞ්ඛාය විමුත්තොති ආයතිං රූපස්ස අනුප්පත්තියා රූපාරූපකොට්ඨාසෙනපි එවරූපො නාම භවිස්සතීති වොහාරස්සපි පටිපස්සද්ධත්තා රූපපණ්ණත්තියාපි විමුත්තො. ගම්භීරොති අජ්ඣාසය ගම්භීරතාය ච ගුණගම්භීරතාය ච ගම්භීරො. තස්ස එවං ගුණගම්භීරස්ස සතො සබ්බඤ්ඤුතථාගතස්ස යං උපාදාය සත්තසඞ්ඛාතො තථාගතොති පඤ්ඤත්ති හොති, තදභාවෙන තස්සා පඤ්ඤත්තියා අභාවං පස්සන්තස්ස අයං සත්තසඞ්ඛාතො හොති තථාගතො පරං මරණාති ඉදං වචනං න උපෙති න යුජ්ජති, න හොති තථාගතො පරං මරණාතිආදිවචනම්පි න උපෙති න යුජ්ජතීති අත්ථො.

„Ein Rechner“ (gaṇako) bedeutet einer, der geschickt im lückenlosen Zählen ist. „Ein Gesten-Rechner“ (muddiko) bedeutet einer, der geschickt im Rechnen mit Fingermarken ist. „Ein Schätzer“ (saṅkhāyako) bedeutet einer, der geschickt im Rechnen von Gesamtsummen ist. „Tief“ (gambhīro) bedeutet vierundachtzigtausend Yojanas tief. „Unermesslich“ (appameyyo) bedeutet unermesslich durch das Zählen mit Hohlmaßen. „Schwer zu ergründen“ (duppariyogāho) bedeutet schwer zugänglich, um mit einem Hohlmaß das Maß zu nehmen. „Durch welche Form der Tathāgata“ (yena rūpena tathāgataṃ) bedeutet die Form, durch die man den als „Lebewesen“ bezeichneten Tathāgata als lang, kurz, dunkel oder hell bezeichnen könnte. „Diese Form ist für den Tathāgata überwunden“ (taṃ rūpaṃ tathāgatassa pahīnaṃ) bedeutet, dass diese oben beschriebene Form für den allwissenden Tathāgata durch das Aufgeben ihrer Entstehung überwunden ist. „Befreit von der Bezeichnung der Form“ (rūpasaṅkhā-vimutto) bedeutet, dass aufgrund des zukünftigen Nicht-Entstehens von Form auch der sprachliche Ausdruck „er wird von solcher Beschaffenheit sein“ in Bezug auf körperliche und unkörperliche Bestandteile zur Ruhe gekommen ist, und er somit auch von der auf Form basierenden Begriffsbildung befreit ist. „Tief“ (gambhīro) bedeutet tief sowohl durch die Tiefe seiner Gesinnung als auch durch die Tiefe seiner Tugenden. Für den so an Tugenden tiefen, allwissenden Tathāgata gilt: Die begriffliche Bezeichnung als „Tathāgata“, der als „Lebewesen“ bezeichnet wird, geschieht in Abhängigkeit [von den fünf Aggregaten]. Da diese nicht vorhanden sind, sieht man das Nichtvorhandensein dieser Bezeichnung. Für einen solchen Betrachter ist die Aussage „Dieser als Lebewesen bezeichnete Tathāgata existiert nach dem Tod“ unzutreffend und unpassend, und auch Aussagen wie „Der Tathāgata existiert nach dem Tod nicht“ usw. sind unzutreffend und unpassend – dies ist die Bedeutung.

සංසන්දිස්සතීති එකං භවිස්සති. සමෙස්සතීති නිරන්තරං භවිස්සති. න විරොධයිස්සතීති න විරුද්ධං පදං භවිස්සති. අග්ගපදස්මින්ති දෙසනාය. දෙසනා හි ඉධ අග්ගපදන්ති අධිප්පෙතා.

„Es wird übereinstimmen“ (saṃsandissati) bedeutet, es wird eins sein. „Es wird zusammenpassen“ (samessati) bedeutet, es wird lückenlos sein. „Es wird nicht widersprechen“ (na virodhayissati) bedeutet, es wird kein widersprüchliches Wort geben. „Im höchsten Wort“ (aggapadasmiṃ) bedeutet in der Lehrverkündigung; denn unter „höchstem Wort“ ist hier die Lehrverkündigung zu verstehen.

2. අනුරාධසුත්තවණ්ණනා

2. Erklärung des Anurādha-Sutta.

411. දුතියං [Pg.151] ඛන්ධියවග්ගෙ විත්ථාරිතමෙව, අබ්‍යාකතාධිකාරතො පන ඉධ වුත්තං.

411. Das zweite Sutta ist bereits im Khandhavagga ausführlich erklärt worden; es wird jedoch hier wegen des Bezugs zum Thema des Unbestimmten dargelegt.

3-8. පඨමසාරිපුත්තකොට්ඨිකසුත්තාදිවණ්ණනා

3-8. Erklärung des ersten Sāriputta-Koṭṭhika-Sutta und anderer.

412-417. තතියෙ රූපගතමෙතන්ති රූපමත්තමෙතං. එත්ථ රූපතො අඤ්ඤො කොචි සත්තො නාම න උපලබ්භති, රූපෙ පන සති නාමමත්තං එතං හොතීති දස්සෙති. වෙදනාගතමෙතන්තිආදීසුපි එසෙව නයො. අයං ඛො ආවුසො හෙතූති අයං රූපාදීනි මුඤ්චිත්වා අනුපලබ්භියසභාවො හෙතු, යෙනෙතං අබ්‍යාකතං භගවතාති. චතුත්ථාදීනි උත්තානත්ථානෙව.

412-417. Im dritten Sutta bedeutet „dies bezieht sich auf die Form“ (rūpagatametaṃ): dies ist bloß Form. Es zeigt, dass hierbei außer der Form kein sogenanntes „Lebewesen“ zu finden ist, und dass, wenn Form existiert, dies nur ein bloßer Name ist. Bei „dies bezieht sich auf das Gefühl“ (vedanāgatametaṃ) usw. gilt genau dieselbe Methode. „Dies, Freund, ist der Grund“ (ayaṃ kho āvuso hetu) bedeutet: Dies – nämlich der Zustand der Unauffindbarkeit [eines Wesens], wenn man von Form usw. absieht – ist der Grund, weshalb dies vom Erhabenen unbeantwortet gelassen wurde. Das vierte Sutta und die folgenden haben eine leicht verständliche Bedeutung.

9. කුතූහලසාලාසුත්තවණ්ණනා

9. Erklärung des Kutūhalasālā-Sutta.

418. නවමෙ කුතූහලසාලායන්ති කුතූහලසාලා නාම පච්චෙකසාලා නත්ථි, යත්ථ පන නානාතිත්ථියා සමණබ්‍රාහ්මණා නානාවිධං කථං පවත්තෙන්ති, සා බහූනං ‘‘අයං කිං වදති, අයං කිං වදතී’’ති කුතූහලුප්පවත්තිට්ඨානතො කුතූහලසාලාති වුච්චති. දූරම්පි ගච්ඡතීති යාව ආභස්සරබ්‍රහ්මලොකා ගච්ඡති. ඉමඤ්ච කායං නික්ඛිපතීති චුතිචිත්තෙන නික්ඛිපති. අනුපපන්නො හොතීති චුතික්ඛණෙයෙව පටිසන්ධිචිත්තස්ස අනුප්පන්නත්තා අනුපපන්නො හොති.

418. Im neunten Sutta bedeutet „in der Debattierhalle“ (kutūhalasālāyaṃ): Es gibt keine eigenständige Halle dieses Namens; vielmehr wird jene Halle, in der Asketen und Brahmanen verschiedener Sekten vielfältige Gespräche führen, wegen des Entstehens von Neugier bei vielen Menschen, die fragen: „Was sagt dieser? Was sagt jener?“, als „Kutūhalasālā“ (Halle der Neugier) bezeichnet. „Er geht auch weit weg“ bedeutet, er geht bis hinauf zur Ābhassara-Brahma-Welt. „Und er legt diesen Körper ab“ bedeutet, er legt ihn mit dem Sterbebewusstsein ab. „Er ist noch nicht wiedergeboren“ bedeutet, dass er genau im Moment des Sterbens, weil das Wiedergeburtsbewusstsein noch nicht entstanden ist, noch nicht wiedergeboren ist.

10. ආනන්දසුත්තවණ්ණනා

10. Erklärung des Ānanda-Sutta.

419. දසමෙ තෙසමෙතං සද්ධිං අභවිස්සාති තෙසං ලද්ධියා සද්ධිං එතං අභවිස්ස. අනුලොමං අභවිස්ස ඤාණස්ස උප්පාදාය සබ්බෙ ධම්මා අනත්තාති යං එතං ‘‘සබ්බෙ ධම්මා අනත්තා’’ති විපස්සනාඤාණං උප්පජ්ජති, අපි නු මෙ තස්ස අනුලොමං අභවිස්සාති අත්ථො.

419. Im zehnten Sutta bedeutet „dies wäre mit dem ihrigen übereingestimmt“: dies wäre im Einklang mit ihrer Doktrin gewesen. „Wäre es förderlich für das Entstehen der Erkenntnis 'alle Phänomene sind Nicht-Selbst' gewesen?“ bedeutet: Wäre das Einsichtswissen, das entsteht und erkennt: „Alle Phänomene sind Nicht-Selbst“, für mich wohl förderlich für dessen Entstehen gewesen? – das ist die Bedeutung.

11. සභියකච්චානසුත්තවණ්ණනා

11. Erklärung des Sabhiya-Kaccāna-Sutta.

420. එකාදසමෙ [Pg.152] එතමෙත්තකෙන එත්තකමෙවාති ආවුසො යස්සාපි එතං එත්තකෙන කාලෙන ‘‘හෙතුම්හි සති රූපීතිආදි පඤ්ඤාපනා හොති, අසති න හොතී’’ති බ්‍යාකරණං භවෙය්‍ය, තස්ස එත්තකමෙව බහු. කො පන වාදො අතික්කන්තෙති අතික්කන්තෙ පන අතිමනාපෙ ධම්මදෙසනානයෙ වාදොයෙව කො, නත්ථි වාදො, ඡින්නා කථාති.

420. Im elften Sutta bedeutet „dies ist durch so vieles nur so viel“: Ihr Freunde, selbst für jemanden, für den in so kurzer Zeit die Erklärung möglich wäre: „Wenn die Ursache vorhanden ist, gibt es die Bezeichnung 'formhaft' usw.; wenn sie nicht vorhanden ist, gibt es sie nicht“, wäre allein dies schon ein großer Gewinn. „Wie viel mehr über das Hinausgehende sprechen?“ bedeutet: Wenn es aber um eine noch hervorragendere, überaus erfreuliche Art der Lehrdarlegung geht, was gäbe es da noch zu sagen? Es gibt nichts mehr zu sagen, das Gespräch ist abgeschlossen.

අබ්‍යාකතසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

Die Erklärung des Abyākatasamyutta ist abgeschlossen.

ඉති සාරත්ථප්පකාසිනියා සංයුත්තනිකාය-අට්ඨකථාය

Somit ist in der Sāratthappakāsinī, dem Kommentar zur Saṃyuttanikāya,

සළායතනවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

die Erklärung des Saḷāyatanavagga abgeschlossen.