1

ถุปวํโส

塔史

---

นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส

礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者

---

ยสฺมึ สยึสุ ชินธาตุวรา สมนฺตาฉพฺพณฺณ รํสิ วิสเรหิ สมุชฺชลนฺตา,นิมฺมาย โลกหิตเหตุ ชินสฺส รูปํตํ ถุปมพฺภุต ตมํ สิรสา นมิตฺวา;

จกฺขามหํ สกล โลก หิตาวหสฺสถุปสฺส สพฺพ ชน นณฺทน การณสฺส,วํสํ สุราสุร นริณฺทวเรหิ นิจฺจํสมฺปูชิตสฺส รตนุชฺชล ถูปิกสฺส;

稽首礼拜奇妙塔，胜者舍利安住处，六色光芒普照耀，为利世间化佛身；我今宣说此塔史，利乐世间一切众，天人帝王恒供养，宝光闪耀其塔尖。

---

กิญฺจาปิ โส ยติชเนน ปุราตเนนอตฺวาย สีหฬชนสฺส กโต ปุราปิ,วากฺเกน สิหฬภเวน’ภิสงฺขมตฺตาอตฺถํ น สาธหติ สพฺพชนสฺส สมฺมา;

此史虽由古代长老为僧伽罗(Sīhaḷa)人民而作，然因其仅以僧伽罗语写成，故未能令大众正确理解其义。

---

ยสฺมา จ มาคธ นิรุตฺติกโตปิ ถูป-วํโส วิรุทฺธนย สทฺท สมากุโล โส,วตฺตพฺพเมว จ พหุมฺปิ ยโต น วุตฺตํตมฺหา อหํ ปุนปิ วํสมิ’มํ วทามิ;

又，此塔史虽以摩揭陀语写成，然其文法词语多有矛盾，且有诸多应说而未说之处，是故我今重述此史传。

---

สุณาถ สาธโว สพฺเพ ปริปุณฺณมนากุลํวุจฺจมานํ มยา สาธุ วํสํ ถูปสฺส สตฺถุโนติ;

诸位善士，请谛听我所善说的导师之塔史，此史圆满而清晰。

---

ตตฺถ ถูปสฺส วํสํ วกฺขามีติ เอตฺถ ตถาคโต อรหํ สมฺมา สมฺพุทฺโธ ถูปารโห, ปจฺเจกพุทฺโธ ถูปารโห, ตถาคตสฺส สาวโก ถูปารโห, ราชา จกฺกวตฺติ ถูปารโหติ วจนโต ถูปารหานํ พุทฺธาทีนํ ธาตุโย ปติฏฺฐาเปตฺวา กต เจติยํ อพฺภุนน ตฏฺเฐน ถูโปติ วุจฺจติ, อิธ ปน กญฺจน มาลิก มหาถูโป อธิปฺเปโต, โส กสฺส ธาตุโย ปติฏฺฐาเปตฺวา กโตติ เจ? โยทีปงฺกราทีนํ จตุวีสติยา พุทฺธานํ สนฺติเก ลทฺธวฺยากรโณ สมตึสปารมิโย ปูเรตฺวา ปรมาภิสมฺโพธึ ปตฺวา ธมฺมจกฺกปฺปวตฺตนโต ปฏฺฐาย ยาว สุหทฺท ปริพฺพาชก วินยาน สพฺพ พุทฺธกิจฺจานิ นิฏฺฐาเปตฺวา อนุปาทิเยสาย นิพฺพานธาตุยา ปรินิพฺพุโต ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมา สมฺพุทฺธสฺส ธาตุโย ปติฏฺฐาเปตฺวา กโต อยเมตฺถ สงฺเขโป, วิตฺถาโร ปน เวทิตพฺโพ?

在此，关于“我将讲述塔史”，首先，如来、阿罗汉、正等觉者是应为之建塔者，独觉佛是应为之建塔者，如来的声闻弟子是应为之建塔者，转轮王是应为之建塔者。为佛陀等这些应为之建塔者安奉舍利而造的制底(cetiya)，因其高耸之故而称为“塔”(thūpa)。此处特指金鬘大塔(Kañcanamālika Mahāthūpa)。若问：“它是为安奉谁的舍利而造的呢？”简而言之，此塔是为安奉那位世尊、阿罗汉、正等觉者的舍利而造的，他曾在燃灯佛(Dīpaṅkara)等二十四佛前获得授记，圆满三十波罗蜜，证得无上正等觉，从转法轮开始直至度化须跋陀(Subhadda)遍行者，完成一切佛事，于无余依涅槃界(anupādisesāya nibbānadhātuyā)般涅槃。此为纲要，详情当知。

---

๒. อิโต กิร กปฺปสตสหสฺสาธิกานํ จตุนฺนํ อสงฺเขยฺยานํ มตฺถเก อมรวตี นาม นครํ อโหสิ. ตตฺถ สุเมโธ นาม พฺราหฺมโณ ปฏิวสติ. โส อญฺญํ กมฺมํ อกตฺวา พฺรหฺมณสิปฺปเมว อุคฺคณฺหิ ตสฺส ทหรกาเลเยว มาตาปิตโร กาลมกํสุ. อถสฺส ราสิวฑฺฒนโก อมจฺโจ อาย โปตฺถกํ อาหริตฺวา สุวณฺณ รชต มณิมุตฺตาทิ ภริเต คพฺเภ วิวริตฺวา เอตฺตกํ เต กุมาร มาตุ สนฺตกํ, เอตฺตกํ ปิตุสนฺตกํ, เอตฺตกํ อยฺยก ปยฺยกานนฺติ ยาว สตฺตมา กุลปริวฏฺฏา ธกํ อาจิกฺขิตฺวา เอตมฺปฏิชคฺคาหีติ อาห. โส สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา อคารํ อชฺฌาวสนฺโต เอกทิวสํ จินฺเตสิ.

2. 据说在此之前四阿僧祇又十万劫，有一座名为不死城(Amaravatī)的城市。城中住着一位名叫须弥陀(Sumedha)的婆罗门。他不从事其他工作，只学习婆罗门技艺。在他年幼的时候，父母就去世了。后来，一位名叫拉西瓦达那(Rāsivaḍḍhanaka)的大臣带来账簿，打开装满黄金、白银、宝石、珍珠等宝物的库房，向他说明：“年轻人，这些是你母亲的财产，这些是你父亲的财产，这些是祖父、曾祖父乃至第七代祖先的财产”，并说：“你要好好守护这些财产。”他答应后，住在家里。有一天，他心想：

---

๓. ปุนพฺภเว ปฏิสณฺธิคหณํ ตาม ทุกฺขํ, ตถา นิพฺพตฺต นิพฺพตฺตฏฺฐาเน สรีรเภทนํ อหญฺจ ชานิธมฺโม ชราธมฺโม วฺยาธิธมฺโม มรณธมฺโม. เอวํ ภูเตน มยา อชาติ อชรํ อวฺยาธึ อมรณํ สุขํ สีตลํ นิพฺพานํ คเวสิตุํ วฏฺฏตีติ เนกฺขมฺมการณํ จินฺเตตฺวา ปุน จินฺเตสิ อิมํ ธนํ สพฺพํ มยฺหํ ปิตุ ปิตามหาทโย ปรโลกํ คจฺฉนฺตา เอก กหาปณมฺปิ คเหตฺวา นคตา มยา ปน คเหตฺวา คมนการณํ กาตุํ วฏฺฏตีติ นคเร เภรึ จราเปตฺวา มหาชนสฺส ทานํ ทตฺวา หิมวนฺตสฺส ปวิสิตฺวา ตาปส ปพฺพชฺชํ ปพฺพชิตฺวา สตฺตาหพฺภนฺตเรเยว อภิญฺญา จ สมาปตฺติโย จ นิพฺพตฺเตตฺว สมาปตฺติสุเขน วีตินาเมสิ.

3. “轮回再生是苦，同样地，在每次投生之处身体都会坏灭。我生来便有老、病、死之法。既然如此，我应当寻求无生、无老、无病、无死的安乐清凉涅槃。”这样思考出离的原因后，他又想：“这些财富，我的父亲、祖父等去世时，没能带走哪怕一枚钱币，我却应当设法将它的功德带走。”于是他在城中击鼓宣告，向大众布施后，进入雪山出家为苦行者，仅仅七天内就证得神通与禅定，以禅定之乐度日。

---

ตทา ทีปงฺกโร นาม สตฺถา ปรยาภิสมฺโพธึ ปตฺวา สตฺต สตฺตาหํ โพธิสมีเปเจว วิตินาเมตฺวา สุนณฺทาราเม ธมฺมจกฺกํ ปวตฺเตตฺวา โกฏิสตฺตานํ เทวมนุสฺสานํ ธมฺมมตํ ปาเยตฺวา จาตุทฺทีปิก มหาเมโฆ วิย ธมฺมวสฺสํ วสฺเสนฺโต จตูหิ ขีณาสย สตสหสฺเสหิ ปริวุโต อนุปุพฺเพน จารกํ จรมาโน รมฺม นครํ ปตฺวา สุทสฺสน มหาวิหาเร ปฏิวสติ ตทา รมฺมนครวาสิโน สปฺปิ ผณิตาทีนิ เภสชฺชานิ คเหตฺวา ปุปฺผ ธูป คณฺธหตฺถา เยน พุทฺโธ เตนปสงฺกมิตฺวา สตฺถารํ วนฺทิตฺวา ปุปฺผาทีหิ ปูเชตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิตฺวา ธมฺมํ สุตฺวา สฺวาตนาย ภควนฺตํ นิมนฺเตตฺวา อุฏฺฐายาสนา ทสพลํ ปทกฺขีนํ กตฺวา ปกฺกมึสุ.

那时，名为燃灯(Dīpaṅkara)的导师证得无上正等觉后，在菩提树附近度过七个七日，于须难陀园(Sunandārāma)转动法轮，为七千万天人开示法味，犹如遍及四洲的大云一般降下法雨。他被四十万漏尽者围绕，次第游行来到罗摩城(Ramma-nagara)，住在善见大寺(Sudassana-mahāvihāra)。当时，罗摩城的居民拿着酥油、糖蜜等药品，手持鲜花、熏香、香料，前往佛陀所在之处。他们礼敬导师后，用鲜花等供养，然后坐在一旁听法。他们邀请世尊第二天前去应供，之后从座位上起身，右绕十力者后离去。

---

เต ปุน ทิวเส อสทิส มหาทานํ สชฺเชตฺวา ทสพลสฺส อาคมน มคฺคํ โสเธนฺติ. ตสฺมึ กาเล สุเมธตาปโส อตฺตโน อสฺสม ปทโต อุคฺคนฺตฺวา รมฺมนครวาสีนํ เตสํ มนุสฺสานํ อุปริภาเคน อากาเสน คจฺฉนฺตา เต หฏฺฐปหฏฺเฐ มคฺคํ โสเธนฺเต ทิสฺวา กินฺนุ โข การณนฺติ จินฺเตนฺโต สพฺเพสํ ปสฺสนฺตานํเยว อากาสโต โอรุ เอกมนฺเต ฐตฺถายห เต มนุสฺเส ปุจฺฉิ.’หมฺโภ กสฺส ปน อิมํ มคฺคํ โสเธถา’ติ เต อาหํสุ ภนฺเต สุเมธ ตุมฺเห กึ นํ ชานาถ, ทีปงฺกโร นาม สตฺถา ปรมาภิสมฺโพธึ ปตฺวา ปวตฺตวร ธมฺมจกฺโก ชนปท จาริกํ จรมาโน อนุกฺกเมน อมฺหากํ นครํ ปตฺวา สุทสฺสน มหาวิหาเร ปฏิวสติ. มยํ ตํ ภควนฺตํ นิมนฺตยิมฺห ตสฺส ภควโต อาคมนมคฺคํ โสเธมาติ. ตํ สุตฺวา สุเมธปณฺฑิโต จินฺเตสิ. พุทฺโธติ โข ปเนส โฆโสปิ ทุลฺลโภ, ปเคว พุทฺธุปฺปาโท เตน หิ มยาปิ อิเมหิ มนุสฺเสหิ สทฺธึ ทสพลสฺส อาคมนมคฺคํ โสเธตุํ วฏฺฏตีติ โส เต มนุสฺเส อาห, สเจ โภ ตุมฺเห อิมํ มคฺค พุทฺธสฺส โสเธถ - สยหมฺปิ เอกํ โอกาสํ สมฺปฏิจฺฉตฺวา อยํ สุเมธปณฺฑิโต มหิทฺธิโก มหานุภาโวติ ชานนฺตา ทุพฺพิโสธนํ อุทกสมฺภินฺนํ อติวิสมํ เอกํ โอกาสํ สลฺลกฺเขตฺวา อิมํ หกาสํ ตุมฺเห โสเธถ. อลงฺกโรถาติ อทํสุ.

又一日，他们准备了无与伦比的大布施，为十力者清扫道路。那时，善慧(Sumedha)苦行者从自己的苦行处出来，腾空而起，看见悦豫城(Rammanagara)的居民欢欣鼓舞地清扫道路，心想：“这是什么缘故呢？”他便在众人可见之处从空中降落，站在一旁问那些人：“诸位，你们在为谁清扫这条路？”他们回答说：“尊者善慧，您难道不知道吗？名为燃灯(Dīpaṅkara)的导师，证得无上正等觉，转动殊胜法轮，正在各聚落游行，将次第来到我们的城中，住在善见大寺(Sudassana mahāvihāra)。我们已经邀请了那位世尊，正在为那位世尊清扫来路。”善慧智者听后心想：“‘佛’这个名号都难得听闻，更何况佛陀出世呢！既然这样，我也应当与这些人一起为十力者清扫道路。”于是他对那些人说：“诸位，如果你们为佛陀清扫这条路，也请给我一个地方。”那些人知道这位善慧智者具有大神通、大威力，便为他指定了一处难以清扫、泥泞不平的地方，交给他并说道：“请您清扫并庄严此地吧。”

---

สุเมธปณฺฑิโต พุทฺธารมฺมณ ปีตึ อุปฺปาเทตฺวา จินฺเตสิ. อหมฺปนิมํ โอกาสํ อิทฺธียา ปรมทสฺสนีย กาตุํ ปโหมิ เอวํ กโต ปน มํ น ปริโตเสติ อชฺช ปน มยา กายเวยฺยาวจฺจํ กาตุํ วฏฺฏติติ ปํสุํ อาหริตฺวา ตํ ปเหสํ ปูเรนิ, ตสฺส ปน ตสฺมึ ปเทเส อโสธิเต ชยสุมน กุสุม สทิสิ วณฺณํ ทุปฏฺฏจีวรํ ติมณฺฑลํ ปฏิจฺฉาเทตฺวา นิวาเสตฺวา ตสฺสุปริ ยุณฺณมาปงฺเคน กุสุมกลาปํ ปรกฺขิปนฺโต วิย วิชฺชุลฺลตา สสฺสีรีกํ กายพณฺธนํ พณฺธิตฺวา กนก คิริสิขร มตฺถเก ลาขารสํ ปริสิญฺจนฺเต วิย สุวณฺณเจติยํ ปวาฬชาเลน ปริกฺขิปนฺโต วิย สุวณฺณงฺฆกํ รตฺตกมฺพเลน ปฏิมุญฺจนฺโต วิย สรท สมย รชนิกรํ รตฺตวลาหเกน ปฏิจฺฉาเทนฺโต วิย จ ลาขารเสน ตินฺน กึ สุกกฺสุมวณฺณํ รตฺตวร ปสุกูล จีวรํ ปาริปิตฺวา คณฺธกูคิทฺว รโต กนกคุหาโต สีโห วิย นิกฺขมิตฺวา ชฬภิญฺญานํเยว จตูหิ ขีณาสว สตสหสฺเสหิ ปริวุโต อมรคณ ปริวุโต ทสสตนยโน วิย พฺรหฺมคณปริวุโต มหา พฺรหฺมา วิย จ อปริมิต สมย สมุปจิตาย กุสลพลชนิตาย อโนปมยา พุทฺธลีลาย ตาราคณปริวุโต สรท สมย รชนิกโร วิย คคนตลํ อลงฺคต ปฏิยตฺตํ มคฺคํ ปฏิปชฺชิ.

善慧智者生起以佛陀为所缘的喜悦，心想：“我能用神通使此地变得极为美妙，但那样做并不能使我满足。今日我应当亲身劳作。”于是他运来泥土填补那个地方。在他尚未清扫完那片地方时，燃灯世尊身披一件上好的红色粪扫衣，以紫胶染成，色如甄叔迦花(kiṃsuka)，此景犹如在金色山顶上浇灌紫胶汁，犹如以珊瑚网覆盖黄金塔，犹如以红毛毯覆盖金座椅，又犹如以红云遮蔽秋月。他从芬芳的精舍中走出，犹如狮子出自金窟，被具足六神通的四十万漏尽者所围绕，犹如帝释天为天众所围绕，犹如大梵天为梵众所围绕。他具足由无量时劫所积善力而生的无上佛陀威仪，犹如众星环绕的秋月，走上了那条为他准备好的道路，其威仪仿佛庄严了整个天空。

---

๕. สุเมธตาปโสปิ เตน อลงฺกต ปฏิยตฺเตน มคฺเคน อาคจฺฉนฺตสฺส ทีปงฺกรสฺส ภควโต ทฺวตฺตึส วรลกฺขณ ปติมณฺฑิตํ อสติยา อนุพฺยญฺชเนหิ อนุพฺยญฺชิตํ พฺยามปฺปหาปริกฺเขป สสฺสีรีกํ อิณฺทนีลมณิสํกาโสอากาเส นานปฺปการา วิชฺชุลฺลตา วิย ฉพฺพณฺณพุทฺธรํสิโย วิสฺสชฺเชนฺตํ รูปคฺคปฺปตฺตํ อตฺตภาวํ โอโลเกตฺวา อชฺช มยา ทสพลสฺส ชีวิตปริจฺจาคํ กาตุํ วฏฺฏติ มา ภควา กลเล อกฺกมิ มณิมยํ ลกเสตุํ อกฺกมนฺโต วิย สทฺธึ จตูหิ ขีณาสว สตสหสฺเสหิ มม ปิฏฺฐึ อกฺกมนฺโต คจฺฉตุ ตํ เม ภวิสฺสติ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายาติ เกเส โมเจตฺวา อชินชฏา วากจีรานิ กเลล ปตฺถริตฺวา ตตฺเถว กลลปิฏฺเฐ นิปชฺชิ นิปนฺโน จ สเจ อหํ อิจฺเฉยฺยํ สพฺพกิเลเส ฌาเปตฺวา สงฺฆนวโก หุตฺวา รมฺมนครํ ปวิเสยฺยํ อญฺญาตกเวเสน ปน เม กิเลเส ณฺธเปตฺวา นิพฺพานปตฺติยา กิจฺจํ นตฺถิ, ยํนูนาหํ ทีปงฺกร ทสพโล วิย ปรมาภิสมฺโพธึ ปตฺวา ธมฺมนาวํ อาโรเปตฺวา มหาชนํ สํสารสาครา อุตฺตาเรตฺวา ปจฺฉา ปรินิพฺพาเยยฺยํ. อิทํ เม ปติรุปนฺติ จินฺเตตฺวา อฏฺฐธมฺเม สโมธาเนตฺวา พุทฺธภาวาย อภินีหารํ กตฺวา นิปชฺช.

5. 善慧苦行者见燃灯世尊沿装饰庄严的道路而来，其身具三十二大丈夫相，以八十种好庄严其身，周身光明焕发，犹如虚空中闪耀着各种色彩的闪电，放射出六色佛光，形体达到极致。他心想：“今日我应当为十力者献出生命。愿世尊不要踩踏泥泞，如同踩踏宝石桥梁一般，与四十万漏尽者一同从我背上走过。这将会给我带来长久的利益和快乐。”于是他解开头发，将头发、鹿皮衣和树皮衣铺在泥泞中，然后俯卧在泥泞的地面上。躺下后，他又想：“如果我愿意，可以烧尽所有烦恼，成为僧团中的新进比丘，以不为人知的身份进入悦豫城。但我不需要以这种隐蔽的方式灭尽烦恼来证得涅槃。不如我效法十力者燃灯，证得无上正等觉后，让众生登上法船，从生死轮回的大海中解脱出来，然后自己再入般涅槃。这才是适合我的道路。”这样思索之后，他圆满了八种条件，为了成佛而发起了誓愿，然后安然躺卧。

---

ทีปงฺกโรปิ ภควา อาคตฺตฺวา สุเมธปณฺฑิตสฺส สีสสาเค ฐตฺวา กลลปิฏฺเฐ นิปนฺนํ ตาปสํ ทิสฺวา อยํ ตาปโส พุทฺธตฺถาย อภินีหารํ กตฺวา นิปนฺโต, อิชฺฌิสฺสติ นุ โข เอตสฺส ปตฺถนา อุทาหุ โนติ อุปธาเรนฺโต - อนาคเต โคตโม นาม พุทฺโธ ภวิสฺสตีติ ญตฺวา ฐิตโกว ปริส มชฺเฌ วฺยากาสิ, ปสฺสถ โน ตุมฺเห ภิกฺขเว อิมํ อุคฺคตปํ ตาปสํ กลลปิฏฺเฐ นิปนฺนนฺติ. เอวํ ภนฺเต, อยํ ยิทฺธตฺถาย อภินีหารํ กตฺวา นิปนฺโน สมิชฺฌิสฺสติ อิมสฺส ปตฺถตา กปฺปสต สหสฺสาธิกานํ จตุนฺตํ อสงฺเขยฺยานํ มตฺถเก โคตโม นาม พุทฺโธ ภวิสฺสตีติ สพฺพํ วฺยากาสิ.

燃灯世尊也来到，在善慧智者的头边站立，看见那苦行者躺卧在泥泞中，思量道：“这位苦行者为求佛果而发愿后躺卧于此，他的愿望会实现，还是不会实现呢？”他知道：“未来将有一位名叫乔达摩的佛。”于是，他站在大众中授记：“诸比丘，你们看见这位精进的苦行者躺卧在泥泞中吗？”“是的，世尊。”“这位为求佛果而发愿后躺卧的人，他的愿望将会实现。于四阿僧祇又十万劫后，将有一位名叫乔达摩的佛出现。”他如此作了完整的授记。

---

วุตฺตญฺเหตํ พุทฺธวํเส.

这已在《佛史》(Buddhavaṃsa)中说过。

---

ทีปงฺกโร โลกวิทู - อาหุตีนํ ปฏิคฺคโห,อุสฺสีสเก มํ ฐตฺวาน - อิทํ วจนมพฺรวิ;

燃灯世间解，堪受供养者，立于我头边，宣说如是言。

---

ปสฺสถ อิมํ ตาปสํ - ชฏิล อุคฺคตาปสํ อปริเมยฺเย อิโต กปฺเป - อยํ พุทฺโธ ภวิสฺสติ. อหุ กปิลวหยา รมฺมา - นิกฺขมิตฺวา ตถาคโต. ปธานํ ปทหิตฺวาน - กตฺวา ทุกฺกร การิกํ

“看这位结发、精进的苦行者。从今起无量劫后，他将成佛。他将从悦豫的迦毗罗卫城(Kapilavatthu)出离，作为如来，策励精勤，完成难行苦行。”

---

พุทฺเธ โลเก - เกจิ.

佛陀出世时……

---

อชปาล รุกฺขมูลสฺมึ - นิสีทิตฺวา ตถาคโต,ตตฺถ ปายาสมคฺคยฺห - เนรญฺชรมุเปเหติ;

如来在阿阇波罗(Ajapāla)榕树下坐定，在那里接受了米乳，然后走向尼连禅河。

---

เนรญฺชราย ตีรมฺหิ - ปายาสาทาย โส ชิโน,ปฏิยตฺตวรมคฺเคน - โพธิมูลญฺหิ เอหีติ;

“于尼连禅河岸边，胜者食用米乳后，将循所备之胜道，走向菩提树之根。”

---

ตโต ปทกฺขิณํ กตฺวา - โพธิมณฺฑํ อนุตฺตโรอสฺสตฺถรากฺขมูลมฺหิ - วุชฺฌิสฺสติ มหายโส;

“而后右绕菩提座，无上者具大名声，将于阿说他树(Assattha)下，证得无上之觉悟。”

---

อิมสฺสชนิกา มาตา - มายา นาม ภวิสฺสติ, ปิตา สุทฺโธทโน นาม - อยํ เหสฺสติ โคตโม. อนาสวา วีตราคา - สนฺตจิตฺตา สมาหิตา,

“他的生母将名为摩耶(Māyā)，父亲名为净饭(Suddhodana)，而他将是乔达摩。”

---

โกลิโต อุปติสฺโส จ - อคฺคา เหสฺสนฺติ สาวกา;

อานณฺโท นามุปฏฺฐาโก - อุปฏฺฐิสฺสตี’มํ ชินํ;

“拘律陀(Kolita)与伍巴谛萨将是上首弟子，他们无漏、离贪、心寂静、得禅定。名为阿难(Ānanda)的侍者将侍奉这位胜者。”

---

เขมา อุปฺปลวณฺณา จ - อคฺคา เหสฺสนฺติ สาวิกา;

อนาสวา วีตราคา - สนฺตจิตฺตา สมาหิตา;

“谶摩(Khemā)与莲花色将是上首女弟子，她们也无漏、离贪、心寂静、得禅定。”

---

โพธิ ตสฺส ภควโต อสฺสตฺโถติ ปวุจฺจตี’’ติ.

“彼世尊的菩提树，被称为阿说他树。”

---

อภินีหาร กถา

发愿论

---

๖. ตโต ทีปงฺกโร ทสพโล โพธิสตฺตํ ปสํสิตฺวา อฏฺฐหิ ปุปฺผ มุฏฺฐีหิ ปูเชตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ. เตปิ จตูสต สหสฺส ขีณาสวา โพธิสตฺตํ ปุปฺเผหิ จ คณฺเธหิ จ ปูเชตฺวา ปทปฺผณํ กตฺวา ปกฺกมึสุ. เทวมนุสฺสา จ ตเถว ปูเชตฺวา วนฺทิตฺวา อถ โข โพธิสตฺโต ทสพลสฺส วฺยากรณํ สุตฺวา พุทฺธภาวํ กรตลคตมิว มญฺญมาโน ปมุทิต หทโย สพฺเพสุ ปฏิกฺกนฺเตสุ สยนา วุฏฺฐาย ปุปฺผราสิ มตฺถเก ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา นิสินฺโน พุทฺธการกธมฺเม อุปธาเรนฺโต กหนนุ โข พุทฺธการก ธมฺมา, กึ อุทฺธํ อโธ ทิสาสุ วีทียาสูติ อนุกฺกเมน สกลํ ธมฺมธาตุํ วิจินนฺโต โปราณกโพธิสตฺเตหิ อาเสวิต นิเสวิต ปฐมํ ทานปารมึ ทิสฺวา ตตฺถ ทฬภิสมาทาน กตฺวา เอวํ อนุกฺกเมน สีล - เนกฺขมฺม - ปญฺญา - วีริย - ขนฺติ - สจฺจ - อธิฏฺฐาน - เมตฺตา - อุเปกฺขา ปารมิโยจ ทิสฺวา ตตฺถทฬฺห สมาทานํ กตฺวา เทวตาหิ อภิตฺถุโต อากาสมพภุคฺคนตฺว หิม หิมวนฺตเมว อคมาสิ.

6. 于是，燃灯(Dīpaṅkara)十力者赞叹菩萨后，以八捧花供养，右绕后离去。那四十万漏尽者也以花与香供养菩萨，右绕后离去。诸天与人类也同样供养礼拜。其后，菩萨听闻十力者的授记，觉得成佛一事已如在掌握之中，心生欢喜。待众人离去后，他从卧处起身，在花堆上结跏趺坐，思惟能成就佛果之法：“能成就佛果之法究竟在何处？是在上方、下方，还是在四方、四维？”他依次遍察整个法界，首先见到过去诸菩萨所修习的布施波罗蜜，便对此立下坚固的决意；就这样，他依次见到戒、出离、慧、精进、忍、真实、决意、慈、舍等波罗蜜，也对它们一一立下坚固的决意。在诸天神的赞叹声中，他腾空而起，前往雪山。

---

ทีปงฺกโรปิ สตฺถา จตูหิ ขีณาสว สตสหสฺเสหิ ปริวุโต รมฺมนครวาสีหิ ปูชียมาโน เทวตาหิ อภินณฺทิยมาโน อลงฺกต ปฏิยตฺเตน มคฺเคน รมฺมนครํ ปวิสิตฺวา ปญฺญตฺตวรพุทฺธาสเน นิสีทิ. ภิกฺขุสงฺโฆปิ อตฺตโน อตฺตโน ปตฺตาสเน นิสีทิ. รมฺมนครวาสิโนปิ อุปาสกา พุทฺธปมุขสฺส ภิกฺขุสงฺฆสฺส มหาทานํ ทตฺวา ภควนฺตํ ภุตฺตาวึ โอนีต ปตฺตปาณึ มาลาคณฺธาทีหิ ปูเชตฺวา ทานานุโมทนํ โสตุกามา นิสีทึสุ. ภควาปิ เตสํ อนุโมทนํ กโรนฺโต ทานกถํ สีลกถํ สคฺคิกถํ กามานํ อาทีนวํ โอการํ สํกิเลสํ เนกฺขมฺเม อานิสํสญฺจ ปกาเสตฺวา อมต ปริโยสานํ ธมฺมกถํ กเถสิ.

燃灯导师被四十万漏尽者围绕，受悦豫城(Rammanagara)居民供养，为诸天神所欢喜赞叹。他经由装饰庄严的道路进入悦豫城，在预设的殊胜佛座上坐下。比丘僧团也各自在自己的座位上坐下。悦豫城的优婆塞们对以佛陀为首的比丘僧团行大布施后，待世尊用斋完毕、从钵中收回手，又以花鬘、香等供养，然后坐下，希望能听闻布施的随喜。世尊也为他们随喜，开示了关于布施、持戒、生天之法，阐明了欲乐的过患、卑劣与杂染，以及出离的利益，最后宣说了以不死为终极的法谈。

---

เอวํ ตสฺส มหชนสฺส ธมฺมํ เทเสตฺวา เอกจฺเจ สรเณสุ เอกจฺเจ ปญฺจสุ สีเลสุ เอกจฺเจ โสตาปตฺติผเล เอกจฺเจ สกทาคามิ ผเล เอกจฺเจ อนาคามี ผเล เอกจฺเจ จตุสุปิ ผเลสุ เอกจฺเจ ตีสุ วิชฺชาสุ เอกจฺเจ ฉฬภิญฺญาสุ เอกจฺเจ อฏฺฐสุ สมาปตฺติสุ ปติฏฺฐาเปตฺวา อุฏฺฐายาสนา รมฺมนครโต นิกฺขมิตฺวา สุทสฺสน มหาวิหารเมว ปาวิสิ.

如此为大众说法后，他让一些人安立于三皈依，一些人安立于五戒，一些人安立于须陀洹果，一些人安立于斯陀含果，一些人安立于阿那含果，一些人安立于四沙门果，一些人安立于三明，一些人安立于六神通，一些人安立于八等至。然后，他从座位起身，离开悦豫城，进入善见大寺(Sudassana mahāvihāra)。

---

วุตฺตญฺเหตํ

如是所说：

---

‘‘ตทา เต โภชยิตฺวาน - สสงฺฆํ โลกนายกํ,อุผคฉุญฺญํ สรณํ ตสฺส - ทีปงฺกรสฺส สตฺถุโน,สรณาคมเน กญฺจิ - นิวเสติ ตถาคโตกญฺจิ ปญฺจสุ สีเลสุ - สีเล ทสวิเธ ปรํ;

“彼时供养世间导，及其座下诸僧伽，众人皆去作皈依，皈依燃灯导师尊。如来安置一部分，安住于三皈依中，或有安置于五戒，或于十善戒律中；”

---

กสฺสจิ เทติ สามญฺญํ - จตุโร ผลมุตฺตเม,กสฺสจิ อสเถ ธมฺเม - เทติ โส ปฏิสมฺภิทา;

“或授予沙门身份，四种殊胜之圣果；或于真实正法中，授予四无碍解智；”

---

กสฺสจิ วรสมาปตฺติโย - อฏฺฐ เทติ นราสโภ,ติสฺโส กสฺสจิ วิชฺชาโย - ฉฬภิญฺญ ปเวจฺฉติ;

“人中雄者授予人，八种殊胜等至定；或授予彼三明智，或令证得六神通。”

---

เตน โยเคน ชนกายํ - โอวเทติ มหามุนิ,เตน วิตฺถาริกํ อาสี - โลกนาถสฺส สาสนํ;

“依彼方便度群萌，大牟尼尊善开导，依此世间怙主法，得以弘扬遍十方。”

---

มหาหนูสภกฺขณฺโธ - ทีปงฺกรสนามโก,พหู ชเน ตารยติ - ปริโมเจติ ทุคฺคตึ;

“巨颔牛王肩，其名号燃灯，度化无量众，解脱诸恶趣。”

---

โพธเนยฺยํ ชนํ ทิสฺวา - สตสหสฺเสปิ โยชเนขเณน อุปคนฺตฺวาน - โพเธติ ตํ มหามุนี’’ติ;

“若见可度者，虽隔十万由旬，大牟尼瞬息即至，令彼觉悟得解脱。”

---

อิติ โส ทีปงฺกโร สตฺถา วสฺสสต สหสฺสานิ ฐตฺวา สตฺตานํ พณฺธนโมกฺขํ กุรุมาโน สพฺพพุทฺธกิจฺจานิ นิฏฺฐาเปตฺวา นณฺทาราเม อนุปาทิเสสาย นิพฺพานธาตุยา ปรินิพฺพายินเหว ธาตุโย ตสฺส - สตฺถุโน วิกิรึสุ ตา. ฐิตา เอกฆนา หุตฺวา - สุวณฺณปฏิมา วิย สกลชมฺพุทีปวาสิโน มนุสฺสา ฆนโกฏิฏิมสุวณฺณฏฺฐิกาหิ เอวํ ฉตฺตึส โยชนิกํ มหาถูปมกํสุ นิเวทสิ - เกจิ.

如是，燃灯导师住世十万年，为众生解除束缚，圆满一切佛事后，于难陀园(Nandārāma)入无余依般涅槃界。导师的舍利并未散开，而是凝聚成一个坚固的整体，犹如一座黄金塑像。全瞻部洲的人们用价值巨亿的黄金为之建造了一座三十六由旬高的大塔。——此为某些人的记述。

---

เตน วุตฺตํ

故说偈言：

---

‘‘ทีปงฺกโร ชิโน สตฺถา - นณฺทารามมฺหิ นิพฺพุโต,ตตฺเถว ตสฺส ชินถูโป - ฉตฺตึสุพฺเพธ โยชโน‘‘;

“燃灯胜者导师尊，难陀园中入涅槃。彼处即有胜者塔，高达三十六由旬。”

---

‘‘ปตฺต จีวร ปริกฺขาร - ปริโภคญฺช สตฺถุโน,โพธิมูเล ตทา ถูโป - ตีณิ โยชนมุคฺคโต’’ติ;

“为师所用钵与衣，并诸资具之故，于菩提树根下，建塔高三由旬。”

---

๗. ทีปงฺกรสฺส ปน ภควโต อปรภาโค เอกํ อสงฺเขยฺยํ อติกฺกมิตฺวา โกณฺฑญฺโญ นาม สตฺถา อุทปาทิ. ตทา โพธิสตฺโต วิชิตาวิ นาม จกฺกวตฺติ หุตฺวา โกฏิสตสหสฺส สงฺขสฺส พุทฺธ ปมุขสฺส ภิกฺขุสงฺฆสฺส มหาทานํ อทายิ สตฺถา โพธิสตฺตํ พุทฺโธ ภวิสฺสตีติ วฺยากริตฺวา ธมฺมํ เทเสสิ โส สตฺถุ ธมฺมํกถํ สุตฺวา รชฺชิ นิยฺยาเทตฺวา ปพฺพชิ โส ตีณิ ปิฏกานิ อุคฺคเหตฺวา อฏฺฐ สมาปตฺติโย ปญฺจอภิญฺญาโยจ อุปฺปาเทตฺวา อปริหีนชฺฌาโน พฺรหฺมโลเก นิพฺพตฺติ. โสปิ พุทฺโธ วสฺสสตสหสฺสานิ ฐตฺวา สพฺพพุทฺธกิจฺจานิ นิฏฺฐาเปตฺวา จณฺทาราเม ปรินิพฺพายิ ตสฺสาปิ ภควโต ธาตุยา น วิกิรึสุ สกลชมฺพุทีปวาสิโน มนุสฺสา สมาคนฺตฺวา สตฺตโยชนิกาสตฺตรตนมยํ หริตาลมโนสิลายมตฺติกากิจฺจํ เตล สปฺปีหิ อุทกกิจฺจํ กตฺวา เจติยํ นิฏฺฐาเปสุํ

7. 然而，在燃灯（Dīpaṅkara）世尊之后，经过一个阿僧祇，一位名为憍陈如（Koṇḍañña）的导师出世了。当时，菩萨是一位名叫毗阇多（Vijitāvi）的转轮王，他向以佛陀为首的、数达百千俱胝的比丘僧团行大布施。导师为菩萨授记道：“你未来将成佛。”并为他宣说正法。他听闻导师的说法后，舍弃王位而出家。他学习了三藏，生起了八种等至与五种神通，禅定不退失，投生于梵天界。那位佛陀住世十万年，完成了一切佛事后，于旃檀园（Caṇdārāma）般涅槃。那位世尊的舍利没有分散，整个瞻部洲的居民聚集起来，用七宝建造了一座七由旬高的佛塔，以雄黄、雌黄和黏土为泥，以油和酥油为水。

---

โกณฺฑญฺเญ กิร สมฺพุทฺโธ - จณฺทาราเม มโนรเม,นิพฺพายิ เจติโย ตสฺส - สตฺตโยชนิโก กโตติ;

据说憍陈如正觉者，于悦意的旃檀园涅槃，其塔建成，高达七由旬。

---

ตสฺส อปรภาเค เอกํ อสํงฺขยฺยํ อติกฺกมิตฺวา เอกสฺมึเยว กปฺเป จตฺตาโร พุทฺธา อุปฺปชฺชึสุ - มงฺคโล สุมโน เรวโต โยหิโตติ. มงฺคลสฺส ปน ภควโต กาเล โพธิสตฺโต สุรุจิ นาม พฺราหฺมโณ หุตฺวา สตฺถารํ นิมนฺเตสฺสามีติ อุปสงฺกมิตฺวา มธุร ธมฺมํกตํ สุตฺวา สฺวาตนาย นิมนฺเตตฺวา โกฏิสตสหสฺส สงฺขสฺส พุทฺธปมุขสฺส สงฺฆสฺส สตฺตาหํ ควปานํ นาม ทานมทาสิ สตฺถา อนุโมทนํ กโรนฺโต มหาปุริสํ อามนฺเตตฺวา ตฺวํ กปฺปสตสหสฺสาธิกานํ ทฺวนฺนํ อสงฺเขยฺยานํ มตฺถเก โคตโม นาม พุทฺโธ ภวิสฺสสีติ วฺยากาสิ มหาปุริโส วฺยากรณํ สุตฺวา อหํ กิร พุทฺโธ ภวิสฺสามิ โก เม ฆราวาเสน อตฺโถ ปพฺพชิสฺสมีติ จินฺตตฺวา ตถารูปํ สมฺปตฺตึ เกฬปิณฺฑํ วีย ปหาย สตฺถุ สนฺติเก ปพฺพชิตฺวา พุทฺธวจนํ อุคฺคณฺหิตฺวา อภิญฺญา จ สมาปตฺติโย จ นิพฺพตฺเตตฺวา อายุปริโยสาเน พฺรหฺมโลเก นิพฺพตฺติ, ตสฺมิมฺปิ พุทฺเธ ปรินิพฺพุเต ธาตุโย น วิกิรึสุ, ชมฺพุทีปวาสิโน ปุพฺเพ วิย ตึสโยชนกํ ถูปมกํสุ.

其后，经过一个阿僧祇，仅在一个劫中就出现了四位佛陀——曼伽罗（Maṅgala）、须摩那（Sumana）、瑞瓦达（Revata）和须毗多（Sobhita）。在曼伽罗世尊的时代，菩萨是一位名叫须卢支（Suruci）的婆罗门，他心想：“我要邀请导师。”便前去听闻了甘美的说法，之后邀请导师，在第二天向以佛陀为首的、数达百千俱胝的僧团作了为期七天的、名为“牛乳饮”（gavapāna）的布施。导师在随喜时，对大士授记道：“你将于二阿僧祇又十万劫后，成为名为乔达摩的佛陀。”大士听闻授记后想道：“我既然将要成佛，居家对我有什么意义？我应当出家。”于是他如弃唾团般舍弃了那样的财富，在导师座下出家，学习佛语，生起诸神通与诸等至，在寿尽后投生于梵天界。那位佛陀般涅槃后，舍利没有分散，瞻部洲的居民如前一样建造了一座三十由旬高的佛塔。

---

เตน วุตฺตํ ‘‘อุยฺยาเน วสโภ นาม - พุทฺโธ นิพฺพายิ มงฺคโล, ตตฺเถว ตสฺส ชินถูโป - ตึสโยชนมุคฺคิโต’’ติ.

是故有言：“曼伽罗佛于最上园（Vasabha）般涅槃，其胜者塔即于彼处，高耸三十由旬。”

---

ตสฺส อปรภาเค สุมโน นาม สตฺถา อุทปาทิ ตทา มหาสตฺโต อตุโล นาม นาคราชา หุตฺวา นิพฺพตฺติ-มหิทฺธิโก มหานุภาโว โส พุทฺโธ อุปฺปนฺโนติ สุตฺวา ญาติสงฺฆปริวุโต นาคภวนา นิกฺขมิตฺวา โกฏิสตสหสฺส ภิกฺขุปริวารสฺส ตสฺส ภควโต ทิพฺพตุริเยหิ อุปหารํ กาเรตฺวา มหาทานํ ปวตฺเตตฺวา ปจฺเจกํ ทุสฺสยุคานิ ทตฺวา สรเณสุ ปติฏฺฐาสิ โสปิ นํ สตฺถา อนาคเต พุทฺโธ ภวิสฺสสีติ วฺยากาสิ ตสฺมิมฺปิ พุทฺเธ ปรินิพฺพุเต ธาตุโย น วิกิรึสุ ชมฺพุทีปวาสโน ปุพฺเพ วิย จตุโยชนิกํ ถูปมกํสุ.

其后，一位名为须摩那（Sumana）的导师出世了。那时，大士投生为一位名叫阿都罗（Atula）的龙王，具大神通、大威力。他听闻佛陀出世后，便率领亲族眷属从龙宫出来，向拥有百千俱胝比丘为眷属的世尊献上天乐，行大布施，并各赠送一套衣物，而后安住于三皈依中。那位导师也为他授记道：“你未来将成佛。”那位佛陀般涅槃后，舍利没有分散，瞻部洲的居民如前一样建造了一座四由旬高的佛塔。

---

เตน วุตฺตํ

是故有言：

---

‘‘สุมโน ยสธโร - พุทฺโธ อคฺคารามมฺห นิพฺพุโต,ตตฺเถว ตสฺส ชินถูโป - จตุโยชนมุคฺคโต’’ติ;

“具誉须摩那佛，于最上园（Aggārāma）已寂灭，其胜者塔即于彼处，高达四由旬。”

---

ตสฺส อปรภาเค เรวโต นาม สตฺถา อุทปาทิ ตทา โพธิสตฺโต อติเทโว นาม พฺราหฺมโณ หุตฺวา สตฺถุ ธมฺมเทสน สุตฺวา สรเณสุ ปติฏฺฐาย สิรสิ อญฺชลึ ปคฺคเหตฺวา ตสฺส สตฺถุโน กิเลสปฺปหาเน วณฺณํ วตฺวา อุตฺตราสงฺเฆน ปูชมกาสิ. โสปิ นํ สตฺถา พุทฺโธ ภวิสฺสติติ วฺยากาสิ ตสฺมึ ปน พุทฺเธ ปรินิพฺพุเต ธาตุโย วิกิรึสุ.

其后，一位名为瑞瓦达的导师出世了。当时，菩萨是一位名叫阿提提婆（Atideva）的婆罗门，他听闻导师的说法后，安住于三皈依中，合掌于顶，称颂那位导师断除烦恼的功德，并以上衣作了供养。那位导师也为他授记道：“你未来将成佛。”当那位佛陀般涅槃后，其舍利散布各处。

---

เตน วุตฺตํ

是故有言：

---

‘‘เรวโต ปวโร พุทฺโธ - นิพฺพุโต โส มหาปุเร,ธาตุ วิตฺถาริกํ อาสี - เตสุ เตสุ ปเทสโต’’ติ;

“卓越的瑞瓦达佛，于大城（Mahāpura）中般涅槃，其舍利散布于各个地方。”

---

ตสฺส อปรภาเค โสภิโต นาม สตฺถา อุทปาทิ ตทา โพธิสตฺโต อชิโต นาม พฺราหฺมโณ หุตฺวา สตฺถุ ธมฺมเทสนํ สุตฺวา สรเณสุ ปติฏฺฏาย พุทฺธปมุขสฺส สงฺฆสฺส มหาทานํ อทาสิ. โสปิ นํ สตฺถา พุทฺโธ ภวิสฺสสีติ วฺยากาสิ ตสฺสาปิ ภควโต ธาตุโย วิกิรึสุ.

其后，一位名为须毗多（Sobhita）的导师出世了。当时，菩萨是一位名叫阿耆多（Ajita）的婆罗门，他听闻导师的说法后，安住于三皈依中，并向以佛陀为首的僧团行大布施。那位导师也为他授记道：“你未来将成佛。”那位世尊的舍利也被散布开来。

---

เตน วุตฺตํ

是故有言：

---

‘‘โสภิโต วรสมฺพุทฺโธ - สีหรามมฺหิ นิพฺพุโต,ธาตุวิตฺถาริกํ อาสี - เตสุ เตสุ ปเทสโต’’ติ;

“须毗多胜正觉者，于狮子园（Sīhārāma）般涅槃，其舍利被散布于各个地方。”

---

ตสฺส อปรภาเค เอกมสงฺเขยฺยํ อติกฺกมิตฺวา เอกสฺมึเยว กปฺเป ตโย พุทฺธา นิพฺพตฺตึสุ - อโนมทสฺสิ ปทุโม นารโทติ. อโนมทสฺสิสฺส ภควโต กาเล โพธิสตฺโต เอโก

其后，经过一个阿僧祇，在一个劫中出现了三位佛陀——阿诺玛达西（Anomadassī）、莲华（Paduma）和那罗达。在阿诺玛达西世尊的时代，菩萨是一位

---

๑. ยสวโร ธีโร - เกจิ.

1. 具誉的智者——有些人如此说。

---

ยกฺข เสนาปติ อโหสิ มหิทฺธิโก มหานุภาโว อเนก โกฏิสตสหสฺสานํ ยกฺขานํ อธิปติ. โส พุทฺโธ อุปฺปนฺโนติ สุตฺวา อาคนฺตฺวา พุทฺธปมุขสฺส สงฺฆสฺส มหาทานมทาสิ สตฺถาปิ ตํ อนาคเต พุทฺโธ ภวิสฺสสีติ วฺยากาสิ. อโนมทสฺสิมฺหิ ปน ภควติ ปรินิพฺพุเต ธาตุโย น วิกิรึสุ ชมฺพุทีปวาสิโน ปญฺจวีสโยชนกํ ถูปํ กรึสุ

夜叉军主，具大神通、大威力，是无数百千俱胝夜叉的首领。他听闻佛陀出世后，便前来向以佛陀为首的僧团行大布施。导师也为他授记道：“你未来将成佛。”当阿诺玛达西世尊般涅槃后，其舍利没有分散，瞻部洲的居民建造了一座二十五由旬高的佛塔。

---

เตน วุตฺตํ

是故有言：

---

‘‘อโนมทสฺสิ ชิโน สตฺถา - ธมฺมารามมฺหิ นิพฺพุโต,ตตฺเถว ตสฺส ชินถูโป - อุพฺเพธา ปณฺณุวีสตี’ติ;

“阿诺玛达西胜者师，于正法园（Dhammārāma）般涅槃，其胜者塔即于彼处，高达二十五由旬。”

---

ตสฺส อปรภาเค ปทุโม นาม สตฺถา อุทปาทิ ตถาคเต อคามการญฺเญ วิหเรนฺตา โพธิสตฺโต สีโห หุตฺวา สตฺถารํ นิโรธสมาปตฺติยา สมาปนฺนํ ทิสฺวา ปสนฺนจิตฺโต วนฺทิตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปีติโสมนสฺสชาโต ติกฺขตฺตุํ สีหนาทํ นทิตฺวา สตฺตาหํ พุทฺธารมฺมณํ ปีตึ อวิชหิตฺวา ปีติสุเขเนว โคจราย อปกฺกมิตฺวา ชิวิตปริจฺจาคํ กตฺวา ปยิรุปาสมาโน อฏฺฐาสิ สตฺถา สตฺตาหจฺจเยน นิโรธา วุฏฺฐิโต สีหํ โอโลเกตฺวา ภิกฺขุสงฺเฆปิ จิตฺตํ ปสาเทตฺวา สงฺฆํ วนฺทิสฺสตี‘‘ติ ภิกฺขุสงฺโฆ อาคจฺฉตูติ จินฺเตสิ ภิกฺขุ ตาวเทว อาคมึสุ สีโห สงฺเฆ จิตฺตํ ปสาเทสิ. สตฺถา ตสฺส มนํ โอโลเกตฺวา อนาคเต พุทฺโธ ภวิสฺสตีติ วฺยากาสิ ตสฺส ปน ภควโต ธาตุโย วิกิรึสุ.

其后，一位名为莲华的导师出世了。当时，如来正住于无村落的森林中，菩萨投生为一头狮子。他看见导师入于灭尽定，心生净信，便礼拜、右绕导师，生起喜悦，吼了三声狮子吼。七天之中，他没有舍弃以佛为所缘的喜悦，不曾离去觅食，舍弃了生命，侍立一旁。七天之后，导师从灭尽定中出定，看见那头狮子，心想：“他也会对僧团生起净信并礼拜僧团，让比丘僧团前来吧。”比丘们随即到来，狮子对僧团生起了净信。导师观察他的心意，为他授记道：“你未来将成佛。”那位世尊的舍利后来被散布开来。

---

เตน วุตฺตํ

是故有言：

---

‘‘ปทุโม ชินวโร สตฺถา - ธมฺมารามมฺหิ นิพฺพุโต,ธาตุ วิตฺถาริกํ อาสิ - เตสุ เตสุ ปเทสโต’’ติ;

“莲华，最胜的导师，于正法园般涅槃，其舍利被散布于各个地方。”

---

ตสฺส อปรภาเค นารโท นาม สตฺถา อโหสิ ตทา โพธิสตฺโต, อิสิปพฺพชฺชํ ปพฺพชิตฺวา ปญฺจสุ อภิญฺญาสุ อฏฺฐสุจ สมาปตฺติสุจิณฺณวสี หุตฺวา พุทฺธปมุขสฺส สงฺฆสฺส มหาทานํ ทตฺวา โลหิต จณฺทเนน ปูชมกาสิ โสปิ นํ อนาคโต พุทฺโธ ภวิสฺสตีติ วฺยากาสิ นารท ปน ภควโต ธาตุโย เอกฆนา อเหสุํ. สพฺเพ เทว มนุสฺสา สนฺนิปติตฺวา จตุโยชนิกํ ถูปํ กรึสุ.

其后，有一位名为那罗达的导师出现。当时，菩萨出家为仙人，于五神通及八等至中熟练自在，他向以佛陀为首的僧团行大布施，并以赤栴檀作供养。那位导师也为他授记道：“你未来将成佛。”那罗达世尊的舍利凝聚成一整块，所有天人聚集起来建造了一座四由旬高的佛塔。

---

เตน วุตฺตํ

是故有言：

---

‘‘นารโท ชินวสโภ - นิพฺพุโต สุทสฺสเน ปุเร,ตตฺเถว ตสฺส ถูปวโร - จตุโยชนมุคฺคโต’’ติ;

“那罗达胜者之雄，于善见城（Sudassana）般涅槃，其最上塔即于彼处，高达四由旬。”

---

ตสฺส อปรภาเค เอกมสงฺเขยฺยมติกฺกมิตฺวา อิโต กปฺปสตสหสฺส มตฺถเก เอกสฺมึ กปฺเป ปทุมุตฺตโร นาม สตฺถา อุทปาทิ. ตทา โพธิสตฺโต ชฏิโล นาม มหารฏฺฐิโก หุตฺวา พุทฺธปมุขสฺส สงฺฆสฺส จิวรทานมทาสิ. โสปิ ตํ อนาคโต พุทฺโธ ภวิสฺสตีติ วฺยากาสิ. ปทุมุตฺตรสฺสาปิ ภควโต ธาตุโย เอกฆนา อเหสุํ. สพฺเพ เทวมนุสฺสา สนฺนิปติตฺวา ทฺวาทส โยชนิกํ มหาถูปมกํสุ.

其后，经过一个阿僧祇，于距今十万劫前，在一个劫中，一位名为胜莲华（Padumuttara）的导师出世了。当时，菩萨是一位名叫阇提罗（Jaṭila）的大国主，他向以佛陀为首的僧团布施了衣袍。那位导师也为他授记道：“你未来将成佛。”胜莲华世尊的舍利也凝聚成一整块。所有天人聚集起来，建造了一座十二由旬高的大塔。

---

เตน วุตฺตํ

是故有言：

---

‘‘ปทุมุตฺตโร ชิโน พุทฺโธ - นณฺทารามมฺหิ นิพฺพุโต,ตตฺเถว ตสฺส ถูปวโร - ทฺวาทสุพฺเพธโยชโน’’ติ;

“胜莲华胜者佛陀，于欢喜园（Nandārāma）般涅槃，其最上塔即于彼处，高达十二由旬。”

---

ตสฺส อปรภาเค ตึสกปฺป สหสฺสานิ อติกฺกมิตฺวา สุเมโธ สุชาโต จาติ เอกสฺมึ กปฺเป ทฺเว พุทฺธา นิพฺพตฺตึสุ สุเมธสฺส ปน ภควโต กาเล โพธิสตฺโต อุตฺตโร นาม มานโว หุตฺวา นิทหิตฺวา ฐปิตํเยว อสีติโกฏิธนํ วิสฺสชฺเชตฺวา พุทฺธปมุขสฺส สงฺฆสฺส มหาทานํ ทตฺวา ธมฺมํ สุตฺวา สรเณสุ ปติฏฺฐาย นิกฺขมิตฺวา ปพฺพชิ โสปิ นํ อนาคเต พุทฺโธ ภวิสฺสตีติ วฺยากาสิ. สุมฺเธสฺส ปน ภควโต ธาตุโย วิกิรึสุ

其后，经过三万劫，在一个劫中，善慧（Sumedha）和善生两位佛陀出世了。在善慧世尊的时代，菩萨是一位名叫优多罗（Uttara）的青年，他布施了所埋藏的八十俱胝财富，向以佛陀为首的僧团行大布施，听闻正法后，安住于三皈依中，离家出家。那位导师也为他授记道：“你未来将成佛。”善慧世尊的舍利被散布开来。

---

เตน วุตฺตํ

是故有言：

---

‘‘สุเมโธ ชินวโร พุทฺโธ - เมธารามมฺหิ นิพฺพุโต,ธาตุวิตฺถาริกํ อาสิ - เตสุ เตสุ ปเทสโต’’ติ;

“善慧胜者佛，于慧园（Medhārāma）中寂灭；其舍利被散布，于彼彼诸国土。”

---

ตสฺส อปรภาเค สุชาโต นาม สตฺถา อุทปาทิ. ตทา โพธิสตฺโตจกฺกวตฺติราชา หุตฺวา พุทฺโธ อุปฺปนฺโนติ สุตฺวา อุปสํกมิตฺวา ธมฺมํ สุตฺวา พุทฺธปมุขสฺส สงฺฆสฺส สทฺธึ สตฺตหิ รตเนหิ จตุมหาทีปํ รชฺชํ ทตฺวา สตฺถุ สนฺติเก ปพฺพชิ สกลรฏฺฐวาสิโน รฏฺฐุปฺปาทํ คเหตฺวา อารามิก กิจฺจํ สาเธนฺตา พุทฺธปมุขสฺส สงฺฆสฺส นิจฺจํ มหาทานมทํสุ. โสปิ นํ สตฺถา อนาคเต พุทฺโธภวิสฺสตีติ วฺยากาสิ สุชาตสฺส ปน ภควโต ธาตุโย เอกฆนา อเหสุํ ชมฺพุทีปวาสิโน ติคาวุตํ ถูปมกํสุ

其后，一位名叫善生的导师出现了。当时，菩萨是一位转轮王，他听闻佛陀出世，便前去拜见并听闻佛法。他将拥有七宝和四大洲的王国奉献给以佛陀为首的僧团，然后在导师座下出家。全国的居民也带着国家的物产，承担起园林的事务，恒常地为以佛陀为首的僧团作大布施。那位导师也为他授记，说他未来将会成佛。善生世尊的舍利凝聚成一整块，瞻部洲的居民们建造了一座三伽浮多高的佛塔。

---

เตน วุตฺตํ

是故有言：

---

‘‘สุชาโต ชินวโร พุทฺโธ สีลารามมฺหิ นิพฺพุโต,ตตฺเถว เจติโย ตสฺส - ตีณิ คาวุตมุคฺคโต’’ติ;

“善生胜者佛，于戒园（Sīlārāma）中寂灭；彼处有其佛塔，高达三伽浮多。”

---

ตสฺส อปรภาเค อฏฺฐารส กปฺปสตมตฺถเก เอกสฺมึ กปฺเป ปิยทสฺสิ อตฺถทสฺสิ ธมฺมทสฺสิติ ตโย พุทฺธา นิพฺพตฺตึสุ ปิยทสฺสิ พุทฺธกาเล โพธิสตฺโต กสฺสโป นาม มาณโว ติณฺณํ เวทานํ ปารคโต หุตฺวา สตฺถุ ธมฺมเทสนํ สุตฺวา โกฏิสตสหสฺส ธน ปริจฺจาเคน สงฺฆารามํ กาเรตฺวา สรเณสุ จ สีเลสุ จ ปติฏฺฐาสิ อถ นํ สตฺถา อฏฺฐารส กปฺป สตจฺจเยน พุทฺโธ ภวิสฺสตีติ วฺยากาสิ ปิยทสฺสิสฺส ภควโตปิ ธาตุโย เอกฆนาว อเหสุํ ชมฺพุทีปวาสิโน สนฺนิปติตฺวา ติโยชนิกํ มหาถูปมกํสุ.

其后，距今一千八百劫前，在一劫之中有喜见（Piyadassī）、见义（Atthadassī）、法见（Dhammadassī）三位佛陀出现。喜见佛时，菩萨是名为迦叶（Kassapa）的青年，他精通三吠陀，听闻导师的说法后，以十万俱胝财富的布施，建造了僧伽园林，并在皈依与戒律中安住。于是导师为他授记：“一千八百劫之后你将成佛。”喜见世尊的舍利也凝聚成一整块，瞻部洲的居民聚集起来，建造了三由旬高的大塔。

---

เตน วุตฺตํ

是故有言：

---

‘‘ปิยทสฺสิ มุนิวโร - สลลารามมฺหิ นิพฺพุโต,ตตฺเถว ตสฺส ชินถูโป - ตีณิ โยชนมุคฺคโต’’ติ;

“喜见最胜牟尼，寂灭于萨罗罗园（Salalārāma）；彼处胜者之塔，高耸三由旬。”

---

ตสฺส อปรภาเค อตฺถทสฺสิ นาม ภควา อุทปาทิ ตทา โพธิสตฺโต มหิทฺธิโก มหานุภาโว สุสิโม นาม ตาปโส หุตฺวา ภควโต สนฺติเก ธมฺมํ สุตฺวา ปสีทิตฺวา ทิพฺพานิ มณฺทารว ปทุมปาริจฺฉตฺตกาทีนิ ปุปฺผานิ อาหริตฺวา จาตุทฺวีปิก มหาเมโฆ วิย ปุปฺผวสฺสํ วสฺเสตฺวา สมนฺตโต ปุปฺผมณฺฑป ปุปฺผอคฆิย โตรณาทีนิ กตฺวา มณฺทารว ปุปฺผจฺฉตฺเตน ทสพลํ ปูเชสิ โสปิ นํ ภควา อนาคโต โคตโม นาม พุทฺโธ ภวิสฺสตีติ วากาสิ. ตสฺส ปน ภควโต ธาตุโย วิกิรึสุ.

其后，一位名叫见义的世尊出现了。当时，菩萨是名为善寂（Susima）、具有大神通、大威德的苦行者。他在世尊座下听闻佛法后心生净信，取来天界的曼陀罗花、莲花、巴瑞恰达树花等花，像遍布四大洲的大云一样降下花雨，在四面八方造作花亭、花阁、牌楼等，并用曼陀罗花伞供养十力者。那位世尊也为他授记：“你将来会成为名为乔达摩的佛陀。”然而，那位世尊的舍利被散布了。

---

เตน วุตฺตํ

是故有言：

---

‘‘อตฺถทสฺสิ ชินวโร - อโนมารามมฺหิ นิพฺพุโต,ธาตุวิตฺถาริกํ อาสิ - เตสุ เตสุ จ รฏฺฐโต’’ติ;

“见义胜者，于无上园（Anomārāma）中寂灭；其舍利被散布，于彼彼诸国土。”

---

ตสฺส อปรภาเค ธมฺมทสฺสิ นาม สตฺถา อุทปาทิ. ตทา โพธิสตฺโต สกฺกา เทวราชา ทิพฺพคณฺธปุปฺเผหิ จ ทิพฺพตุริเยหิ จ ปูชํ อกาสิ โสปิ นํ พุทฺโธ ภวิสฺสตีติ วฺยากาสิ. ธมฺมทสฺสิสฺส ปน ภควโต ธาตุโย เอกฆนา อเหสุํ. ชมฺพุทีปวาสิโน ติโยชนิกํ ถูปมกํสุ.

其后，一位名叫法见(Dhammadassī)的导师出现了。当时，菩萨是天帝释，用天界的香、花和天乐作了供养。那位导师也为他授记，说他将来会成佛。法见世尊的舍利凝聚成一整块，瞻部洲的居民建造了一座三由旬高的佛塔。

---

เตน วุตฺตํ

是故有言：

---

‘‘ธมฺมทสฺสิ มหาวีโร-เกลาสารมมฺหิ นิพฺพุโต,ตตฺเถว ถูปวโร ตสฺส-ตีณิ โยชนมุคฺคโต’’ติ;

“法见大雄，于凯拉萨园(Kelāsārāma)寂灭；彼处其殊胜塔，高达三由旬。”

---

ตสฺส อปรภาเค จตุนวุติกปฺป มตฺถเก เอกสฺมึ กปฺเป เอโกว สิทฺธตฺโถ นาม สตฺถา อุทปาทิ. ตทา โพธิสตฺโต อุคฺคเตโช อภิญฺญาพล สมฺปนฺโน มงฺคโล นาม ตาปโส หุตฺวา มหาชมฺพุผลํ อาหริตฺวา ตถาคสฺส อทาสิ สตฺถา ตํ ผลํ ปริภุญฺชิตฺวา จตุนวุติ กปฺปมตฺถเก พุทฺโธ ภวิสฺสตีติ วฺยากาสิ ตสฺสาปิ ภควโต ธาตุโย น วิกิรึสุ, จตุโยชนิกํ รตนมยํ ถูปมกํสุ.

其后，于九十四劫前，那一劫中只有一位名为悉达多(Siddhattha)的导师出现。当时，菩萨是名为曼伽罗(Maṅgala)、具有猛烈威力与神通力的苦行者，他取来一个大阎浮果供养如来。导师享用了那个果实后，为他授记说：“此人将在九十四劫后成佛。”那位世尊的舍利也没有被散布，人们建造了一座四由旬高、由珍宝所成的塔。

---

เตน วุตฺตํ

是故有言：

---

‘‘สิทฺธตฺโต มุนิวโร พุทฺโธ อโนมารมมฺหิ นิพฺพุโต,ตตฺเถว ตสฺส ถูปวโร-จตุโยชนมุคฺคโต’’ติ;

“悉达多最胜牟尼佛，于无上园(Anomārāma)中寂灭；彼处其殊胜塔，巍然高四由旬。”

---

ตสฺส อปรภาเค อิโต ทฺวานวุติ กปฺปมตฺถเก ติสฺโส ผุสฺโสติ เอกสฺมึ กปฺเป เทว พุทฺธา นิพฺพตฺตึสุ ติสฺสสฺส ภควโต กาเล โพธิสตฺตา มหาโภโค มหายโส สุชาโต นาม ขตฺติโย หุตฺวา อิสิปพฺพชฺชํ ปพฺพชิตฺวา มหิทฺธิกภาวํ ปตฺวา พุทฺโธ อุปฺปนฺโนติ สุตฺวา ทิพฺพมณฺทารว ปทุม ปาริจฺฉตฺต ปุปฺผานิ อาทาย จตุปริสมชฺเฌ คจฺฉนฺตํ ตถาคตํ ปูเชสิ. อากาเส ปุปฺผวิตานมิว อฏฺฐาสิ โสปิ นํ สตฺถา อิโต ทฺวานวุติ กปฺปมตฺถเก พุทฺโธ ภวิสฺสตีติ วฺยากาสิ. ตสฺสาปิ ภควโต ธาตุโย น วิกิรึสุ ธาตุโย คเหตฺวา ติโยชนิกํ ถูปมกํสุ.

其后，于九十二劫前，在一劫中有帝沙（Tissa）与弗沙(Phussa)两位佛陀出现。在提舍世尊的时代，菩萨是名为善生(Sujāta)、拥有大财富、大名声的刹帝利。他行仙人出家，获得大神通，听闻佛陀出世，便拿着天界的曼陀罗花(maṇdārava)、莲花和波利质多花(pāricchatta)，供养行走于四众之中的如来。那些花在空中如华盖般停留。那位导师也为他授记：“此人将于九十二劫后成佛。”这位世尊的舍利也没有被散布，人们取得舍利后，建造了一座三由旬高的佛塔。

---

เตน วุตฺตํ

是故有言：

---

‘‘ติสฺโส ชินวโร พุทฺโธ-นณฺทารามมฺหิ นิพฺพุโตตตฺเถว ตสฺส ถูปวโร-ตีณิ โยชนมุสฺสิโต’’ติ;

“提舍胜者佛，于难陀园(Nandārāma)中寂灭；彼处其殊胜塔，高耸三由旬。”

---

ตสฺส อปรภาเค ผุสฺโส นาม พุทฺโธ อุทปาทิ ตทา โพธิสตฺโต วิชิตาวิ นาม ขตฺติโย หุตฺวา มหารชฺชํ ปหาย สตฺถุ สนฺติเก ปพฺพชิตฺวา ตีณิ ปิฏกานิ อุคฺคเหตฺวา มหาชนสฺส ธมฺมกถํ กเถตฺวา สีลปารมิญฺจ ปูเรสิ. โสปิ นํ พุทฺโธ ตเถว วฺยากาสิ ตสฺส ปน ภควโต ธาตุโย วิกิรึสุ.

其后，名为弗沙(Phussa)的佛陀出现了。当时，菩萨是名为毗阇多毗(Vijitāvī)的刹帝利，他放弃大王国，在导师座下出家，学习了三藏，为大众说法，并圆满了戒波罗蜜。那位佛陀也同样为他授记。然而，那位世尊的舍利被散布了。

---

เตน วุตฺตํ

是故有言：

---

‘‘ผุสฺโส ชินวโร สตฺถา-สุนนฺทารามมฺหิ นิพฺพุโตธาตุวิตฺถาริกํ อาสิ-เตสุ เตสุ ปเทสโต’’ติ;

“弗沙胜者导师，于善喜园(Sunandārāma)中寂灭；其舍利被散布，于彼彼诸国土。”

---

ตสฺส อปรภาเค อิโต เอกนวุติ กปฺปมตฺถเก วิปสฺสิ นาม พุทฺโธ อุทปาทิ ตทา โพธิสตฺโต มหิทฺธิโก มหานุภาโว อตุโล นาม นาคราชา หุตฺวา สตฺตรตน ขจิตํ โสวณฺณมหาปีฐํ ภควโต อทาสิ โสปิ นํ อิโต เอกนวุติกปฺปมตฺถเก พุทฺโธ ภวิสฺสตีติ วฺยากาสิ ตสฺส ปน ภควโต ธาตุโย น วิกิรึสุ สพฺเพ เทวมนุสฺสา สนฺติปติตฺวา ธาตุโย คเหตฺวา สตฺตโยชนิกํ ถูปมกํสุ.

其后，于九十一劫前，一位名叫毗婆尸(Vipassī)的佛陀出现了。当时，菩萨是名为阿图罗(Atula)、具有大神通、大威德的龙王，他将镶嵌七宝的黄金大座献给世尊。那位佛陀也为他授记：“此人将于九十一劫后成佛。”那位世尊的舍利没有被散布，所有天人聚集起来，收取舍利后，建造了七由旬高的佛塔。

---

เตน วุตฺตํ

是故有言：

---

‘‘วิปสฺสิ ชินวโร วีโร-สุมิตฺตารามมฺหิ นิพฺพุโต,ตตฺเถว โส ถูปวโร-สตฺตโยชนิโก กโต’’ติ;

“毗婆尸胜者英雄，于善友园(Sumittārāma)中寂灭；彼处其殊胜塔，被造高达七由旬。”

---

ตสฺส อปรภาเค อิโต เอกตึส กปฺปมตฺถเก สิขี เวสฺสภูติ ทฺเว พุทฺธา นิพฺพตฺตึสุ สิขิสฺส ภควโต กาเล โพธิสตฺโต อริณฺทโม นาม ราชา หุตฺวา พุทฺธปมุขสฺส สงฺฆสฺส สจิวรํ มหาทานํ ปวตฺเตตฺวา สตฺตรตน ปติมณฺฑิตํ หตฺถิรตนํ ทตฺวา หตฺถิปฺปมาณํ กตฺวา กปฺปิย ภณฺฑมทาสิ โสปิ นํ อิโต เอกตึส กปฺเป พุทฺโธ ภวิสฺสตีติ วฺยากาสิ, สิขิสฺส ภควโต ธาตุโย เอกฆนา หุตฺวา อฏฺฐํสุ, สกล ชมฺพุทีปวาสิโน ปน มนุสฺสา ธาตุโย คเหตฺวา ติโยชนุพฺเพธํ สตฺตรตนมยํ หิมคิริ สทิส โสภํ ถูปมกํสุ.

其后，于三十一劫前，尸弃(Sikhī)与毗舍浮(Vessabhū)两位佛陀出现了。在尸弃世尊的时代，菩萨是名为阿邻陀摩(Arindama)的国王，他为以佛陀为首的僧团作了包含衣物的大布施，并献上以七宝装饰的象宝，还布施了与大象等量的适宜物品。那位导师也为他授记：“此人将于三十一劫后成佛。”尸弃世尊的舍利凝聚成一整块而存留。全瞻部洲的人们则取走舍利，建造了一座三由旬高、由七宝所成、光辉如雪山的塔。

---

สิขี มุนิวโร พุทฺโธ-ทุสฺสารามมฺหิ นิพฺพุโต,ตตฺเถว ตสฺส ถูปวโร-ตีณิ โยชนมุคฺคโต’’ติ;

“尸弃最胜牟尼佛，于都沙园(Dussārāma)中寂灭；彼处其殊胜塔，高达三由旬。”

---

ตสฺส อปรภาเค เวสฺสภู นาม สตฺถา อุทปาทิ. ตทา โพธิสตฺโต สุทสฺสโน นาม ราชา หุตฺวา พุทฺธปมุขสฺส สงฺฆสฺส สจีวรมหาทานํ ทตฺวา ตสฺส สนฺติเก ปพฺพชิตฺวา อาจารคุณสมฺปนฺโน พุทฺธรตเน จิตตีการ ปีติ พหุโล อโหสิ เสปิ นํ สตฺถา อิโต เอกตึสกปฺเป พุทฺโธ ภวิสฺสตีติ วฺยากาสิ เวสฺสภุสฺส ปน ภควโต ธาตุโย วิกิรึสุ.

其后，名为毗舍浮的导师出现了。当时，菩萨是名为善见(Sudassana)的国王，他向以佛陀为首的僧团作了包含衣物的大布施，并在导师座下出家，成为一位品行与德行具足、对佛宝多有恭敬与喜悦的人。那位导师也为他授记：“此人将于三十一劫后成佛。”然而，毗舍浮世尊的舍利被散布了。

---

เตน วุตฺตํ

是故有言：

---

‘‘เวสฺสภู ชินวโร สตฺถา-เขมารามมฺหิ นิพฺพุโต;

ธาตุวิตฺถาริกํ อาสิ-เตสุ เตสุ ปเทสโต’’ติ;

“毗舍浮胜者导师，于安稳园(Khemārāma)中寂灭；其舍利被散布于彼彼诸地方。”

---

ตสฺส อปรภาเค อิมสฺมึ กปฺเป จตฺตาโร พุทฺธา นิพฺพตฺตึสุ กกุสณฺโธ โกนาคมโน กสฺสโป อมฺหากํ ภควาติ กตุสณฺธสฺส ปน ภควโต กาโล โพธิสตฺโต เขโม นาม ราชา หุตฺวา พุทฺธปมุขสฺส สงฺฆสฺส สปตฺตจีวรํ ทานญฺเจว อญฺชนาทิ เภสชฺชานิ จ ทตฺวา สตฺถุ ธมฺมเทสนํ สุตฺวา ปพฺพชิ โสปิ นํ สตฺถา วฺยากาสิ ตสฺส ปน ภควโต ธาตุโย น วิกิรึสุ สพฺเพ สนฺนิปติตฺวา ธาตุโย คเหตฺวา คาวุตุพฺเพธํ ถูปมกํสุ.

其后，在此贤劫中，有四位佛陀出现：拘留孙佛(Kakusandha)、拘那含佛(Konāgamana)、迦叶佛，以及我们的世尊。在拘留孙世尊的时代，菩萨是名为安稳(Khema)的国王，他供养以佛陀为首的僧团衣钵以及眼药等药品，听闻导师的说法后出家，那位导师也为他授记。那位世尊的舍利则没有被散布，所有人聚集起来，收取舍利后，建造了一座一伽浮多(gāvuta)高的塔。

---

เตน วุตฺตํ

是故有言：

---

‘‘กกุสณฺโธ ชินวโร - เขมารามมฺหิ นิพฺพุโต,ตตฺเถว ตสฺส ถูปวโร-คาวุตํ นภมุคฺคโต’’ติ;

“拘留孙胜者，于安稳园中寂灭；就在彼处，其殊胜塔高达一伽浮多。”

---

ตสฺส อปรภาเค โกนาคมโน นาม สตฺถา อุทปาทิ ตทา โพธิสตฺโต ปพฺพโต นาม รชา หุตฺวา อมจฺจคณ ปริวุโต สตฺถุ สนฺติเก คนฺตฺวา ธมฺมเทสนํ สุตฺวา พุทฺธปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ นิมนฺเตตฺวา มหาทานํ ปวตฺเตตฺวา ปตฺตุณฺณจีนปฏฺฏ โกเสยฺย กมฺพล ทุกุลานิ เจว สุวณฺณปฏฺฏกญฺจ ทตฺวา สตฺถุ สนฺติเก ปพฺพชิ. โสปิ นํ สตฺถา วฺยากาสิ ตสฺส ภควโต ธาตุโย วิกิรึสุ

其后，拘那含(Konāgamana)导师出世。当时，菩萨为一位名叫山(Pabbata)的国王，在群臣围绕下，前往导师之处听闻法义。听法后，他邀请以佛陀为首的比丘僧团，行大布施，供养了毛织品、中国丝、丝绸、毛毯、细麻布及金带，然后在导师座下出家。那位导师也为他授记。那位世尊的舍利被散布了。

---

เตน วุตฺตํ

因此说：

---

‘‘โกนาคมโน สมฺพุทฺโธ ปพฺพตารามมฺหิ นิพฺพุโต,ธาตุ วิตฺถาริกํ อาสิ-เตสุ เตสุ ปเทสโต’’ติ;

“拘那含正觉者，于山园(Pabbatārāma)中般涅槃，其舍利散布于彼彼诸地方。”

---

ตสฺส อปรภาเค กสฺสโป นาม สตฺถา อุทปาทิ. ตทา โพธิสตฺโต โชติปาโล นาม มาณโว หุตฺวา ติณฺณํ เวทานํ ปารคุภูมิยญฺเจว อนฺตลิกฺเขว ปากโฏ ฆฏีการสฺส กุมฺภการสฺส มิตฺโต อโหสิ. โส เตน สทฺธึ สตฺถารํ อุปสงฺกมิตฺวา ธมฺม

其后，迦叶导师出世。当时，菩萨为一位名叫光护(Jotipāla)的年轻婆罗门，他精通三吠陀，名闻遐迩，是陶工伽提迦罗(Ghaṭīkāra)的朋友。他与伽提迦罗一同拜见导师，听闻法义。

---

กถํ สุตฺวา ปพฺพชิตฺวา อารทฺธวีริโย ตีณิ ปิฏกานิ อุคฺคเหตฺวา วตฺตา วตฺตสมฺปตฺติยา พุทฺธสาสนํ โสเภสิ. โสปิ นํ สตฺถา วฺยากาสิ. กสฺสปสฺส ปน สตฺถุโน ธาตุโย น วิกิรึสุ สกล ชมฺพุทีปวาสิโน มนุสฺสา สนฺนิปติตฺวา เอเกกํ สุวณฺณฏฺฐิกํ โกฏิ อคฺฆนกํ รตนวิจิตฺตํ พหิ รจนตฺถํ เอเกกํ อฑฺฒโกฏิ อคฺฆนกํ อพฺภนฺตร ปูรณตฺถํ มโนสิลาย มตฺติกากิจฺจํ เตเลน อุทกกิจฺจํ กโรนฺตา โยชนุพฺเพธํ ถุปมกํสุ.

听闻法义后，他出家并勤行精进，通晓三藏，以其辩才庄严了佛陀的教法。那位导师也为他授记。然而，迦叶导师的舍利没有被散布。整个瞻部洲的居民都聚集起来，用价值一俱胝、镶嵌珠宝的金砖作为外层，用价值半俱胝的金砖作为内部填充，以雄黄为泥，以油为水，建造了一座一由旬(yojana)高的佛塔。

---

เตน วุตฺตํ

因此说：

---

‘‘มหากสฺสโป ชิโน สตฺถา-เสตวฺยายญฺหิ นิพฺพุโต,ตตฺเถว ตสฺส ชินถุโป-โยชนุพฺเพธมุคฺคโต’’ติ;

“大迦叶胜者导师，于舍提婆(Setavyā)城般涅槃；就在彼处，其胜者塔高达一由旬。”

---

เอตฺถ จ

于此，

---

ทีปงฺกโร จ โกณฺฑญฺโญ-มงฺคโล สุมโน ตถา,อโนมทสฺสี พุทฺโธ จ-นารโท ปทุมุตฺตโร;

燃灯佛(Dīpaṅkara)、憍陈如佛(Koṇḍañña)、曼伽罗佛(Maṅgala)、须摩那佛(Sumana)，以及无上见佛(Anomadassī)、那罗达佛(Nārada)和莲华上佛(Padumuttara)；

---

สุชาโต ปิยทสฺสี จ-ธมฺมทสฺสิ นรุตฺตโม,สิทฺธตฺถพุทฺโธ ติสฺโส จ-วิปสฺสิ จ สิขี ตถา;

善生佛(Sujāta)、喜见佛(Piyadassī)、法见佛(Dhammadassī)——人中之尊，以及悉达多佛(Siddhattha)、帝沙佛(Tissa)、毗婆尸佛(Vipassī)和尸弃佛(Sikhī)；

---

กกุสณฺโธ กสฺสโป จาติ-โสฬเสเต มเหสโย,ถุปปฺปมาณเมเตสํ ปาลิยํเยว ทสฺสิตํ;

以及拘留孙佛(Kakusandha)和迦叶佛(Kassapa)——此十六位大仙，其佛塔的尺寸，已在圣典中示明；

---

ยสฺมา ตสฺมา มยา สาธู-เต สพฺเพปิ ปกาสิตา,ถูปา สทฺธา ชนา สาธู-เต วนฺเทยฺยถ สาทรํ;

是故，我已善为宣说此等一切。善哉，具信之士！汝等应恭敬顶礼此等佛塔。

---

เยสานํ ปน อฏฺฐนฺนํ - สุคตานํ หิเตสินํธาตุ วิตฺถาริกา อาสุํ - เตสุ เตสุ ปเทสโตติ;

然而，有八位为众生谋求利益的善逝，其舍利散布于彼彼诸地方。

---

สาธุชน มโนปสาทนตฺถาย กเต ถูปวํเส วิชฺชมานถูปานํ พุทฺธานํ ถูปกถา เจว สพฺเพสํ สนฺติเก อภินิหารกตาเจ. สมตฺตา.

为令善人生起净信而作的《塔史》(Thūpavaṃsa)中，关于现存诸佛佛塔的故事，以及在一切诸佛前所作的誓愿，至此圆满。

---

กสฺสปสฺส ปน ภควโต อปรภาเค ฐเปตฺวา อิมํ สมฺมา สมฺพุทฺธํ อญฺโญ พุทฺโธ นาม นตฺถิ. เอวํ ทีปงฺกราทีนํ จตุวีสติยา พุทฺธานํ สนฺติเก ลทฺธวฺยากรโณ โพธิสตฺโต ปารมิโย ปูเรตฺวา เวสฺสนฺตรตฺตภาเว ฐิโต-

然而，在迦叶世尊之后，除了这位正等觉者，再无其他佛陀。如是，菩萨在燃灯佛等二十四位佛陀处获得授记，圆满了诸波罗蜜，当他处于韦桑达拉(Vessantara)的生世时——

---

‘‘อเจตนายํ ปถวี-อวิญฺญาย สุขํ ทุขํ,สาปิ ทานพโล มยฺหํ-สตฺตกฺกตฺตุํ ปกมฺปถา’’ติ;

“此大地无心识，不知晓乐与苦，然因我布施之力，令其七次震动。”

---

เอวํ มหาปถวิ กมฺปนานิ ปุญฺญานิ กตฺวา อายุปริโยสาเน ตโต จุโต ตุสิตภวเน นิพฺพตฺติ ตตฺถ อญฺเญ เทเว ทสหิ ฐาเนหิ อธิคณฺหิตฺวา ยาวตายุกํ ทิพฺพสมฺปตฺตึ อนุภวนฺโต มนุสฺสคณนาย สตฺตหิ ทิวเสหิ อายุกฺขยํ ปาปุณิสฺสติติ วตฺถานิ กิฬิสฺสนฺติ, มาลา มิลายนฺติ, กจฺเฉหิ เสทา มุจฺจนฺติ, กาเยเจว ทุพฺพณฺณิยํ โอกฺกมติ. เทโว เทวาสเน นาภิรมตีติ อิเมสุ ปญฺจสุ ปุพฺพนิมิตฺเตสุ อุปฺปนฺเนสุ ตานิ ทิสฺวาสุญฺญาวต โน สคฺคา ภวิสฺสนฺติติ สํเวคชาตาหิ เทวตาหิ มหาสตฺตสฺส ปารมินํ ปูริตภาวํ ญตฺวา อิมสฺมึ อิทานิ อญฺญํ เทวโลกํ อนุปคนฺตฺวา มนุสฺสโลเก อุปฺปชฺชิตฺวา พุทฺธภาวํ ปตฺเต ปุญฺญานิ กตฺวา จุต จุตา เทวโลกํ ปูเรสฺสนฺตีติ จินฺเตตฺวา.

造作了此等能令大地震动的福业后，他于寿尽时从彼处死后，投生于兜率天(Tusita)。在那里，他以十事超越其他天人，尽其寿量享受天福。当以人间计算仅余七日寿时，五种前兆出现：衣裳垢秽，花鬘枯萎，腋下出汗，身体变色，于天座上心不乐住。见到此等征相，诸天神心生紧迫感，想道：“唉！我等天界将要空虚！”他们了知大士的波罗蜜已圆满，便思惟：“如今他将不再去往其他天界，而是在人间出生，证得佛果。在他证悟后，造作福业者们死后将能充满天界。”

---

‘‘ยโตหํ ตุสิเต กาเย-สนฺตุสิโต นามหํ ตทา,ทสสหสฺสิ สมาคนฺตฺวา-ยาจนฺติ ปญฺชลี มมํ;

“昔我于兜率天中，名为喜足天子(Santusita)时，万千世界众神集，皆来合掌劝请我：

---

กาโลยํเต มหาวีร-อุปฺปชฺช มาตุกุจฺฉิยํ,สเทวกํ ตารยนฺโต-พุชฺฌสฺสุ อมตํ ปทนฺติ’’;

“大雄(Mahāvīra)，时机已至，请生于母胎之中，度脱天人世间，觉悟不死之境。”

---

เอวํ พุทฺธภาวตฺถาย อายาจิโต กาลํ-ทีปํ-เทสํ กุลํ-ชเนตฺติยา อายุปฺปมาณนฺติ อิมานิ ปญฺจ มหาวิโลกนานิ วิโลเกตฺวา กตสนฺนิฏฺฐาโน ตโต จุโต สกฺยราชกุเล ปฏิสณฺธึคเหตฺวา ตตฺถ มหาสมฺปตฺติยา ปริหริยมาโน อนุกฺกเมน ภทฺทํ โยพฺพนํ อนุปาปุณิตฺวา ติณฺณํ อุตูนํ อนุจฺฉวิเกสุ ตีสุ ปาสาเทสุ เทวโลกสิรึ วิย รชฺชสิรึ อนุภวมาโน อุยฺยานกีฬาย คมนสมเย อนุกฺกเมน ชิณฺณ - วฺยาธิ - มตสงฺขาเต ตโย เทวทูเต ทิสฺวา สํชาต สํเวคา นิวตฺติตฺวา จตุตฺเถ วาเร ปพฺพชิตํ ทิสฺวา สาธุ ปพฺพชฺชาติ ปพฺพชฺชาย รุจึ อุปฺปาเทตฺวา อุยฺยานํ คนฺตฺวา ตตฺถ ทิวสํ เขเปตฺวา มงฺคล โปกฺขรณิตีเร นิสินฺโน กปฺปก เวสํ คเหตฺวา อาคเตน วิสฺสกมฺม เทวปุตฺเตน อลงฺกต ปฏิยตฺโต ราหุลกุมารสฺส ปาตสาสนํ สุตฺวา ปุตฺตสิเนหสฺส พลวภาวํ ญตฺวา ยาว อิมํ พณฺธนํ น วฑฺฒติ ตาวเทวนํ ฉิณฺทิสฺสามีติ จินฺเตตฺวา สายํ นครํ ปวิสนฺโต-

如是，为成就佛果而被劝请后，他作了五种大观察——时、洲、国、族、母寿——并下定决心。他从兜率天死后，投生于释迦王族。在那里，他受用大福报，被善加护养，次第达到美好的青年时期。在顺应三时的三座宫殿里，他享受着如天界之乐的王位之乐。在出游园林时，他依次见到老、病、死三位天使，生起悚惧之心而返回。第四次见到出家人时，心想：“出家善哉！”生起了对出家的向往。他进入园林，在那里度过一日，坐在吉祥莲池边。此时，化作理发师的毗首羯磨(Vissakamma)天子前来为他庄严其身。当听到关于罗睺罗(Rāhula)王子出生的消息时，他了知对儿子的爱是强力的束缚，心想：“在此束缚增长之前，我当断除它。”傍晚，他进入城中——

---

‘‘นิพฺพุตา นูน สา มาตา - นิพฺพุโต นูน โส ปิตา,นิพฺพุตา นูน สา นารี - ยสฺสายํ อีทิโส ปติ’’ติ;

“有如此儿子的母亲，必定寂静；有如此儿子的父亲，必定寂静；有如此夫君的女子，必定寂静。”

---

กิสาโคตมิยา นาม ปิตุจฺฉา ธีตาย ภาสิตํ อิมํ คาถา สุตฺวา อิหํ อิมาย นิพฺพุตปทํ สาวิโตติ คีวโต สตสหสฺสคฺฆนกํ มุตฺตาหารํ โอมุญฺจิตฺวา ตสฺสา เปเสตฺวา อตฺตโน ภวนํ ปวิสิตฺวา สิรีสยเน นิปนฺโน นิทฺทาวส คตานํ นาฏกานํ วิปฺปการํ ทิสฺวา นิพฺพินฺนหทโย ฉนฺนํ อุฏฺฐาเปตฺวา กณฺถกํ อาหาราเปตฺวา ตํ อารุยฺห ฉนฺนสหาโย ทสสหสฺส จกฺกวาฬ เทวตาหิ กต ปริวาโร มหาภินิกฺขมนา นิกฺขมิตฺวา เตเนว รตฺตาวเสเสน ตีณิ รชฺชานิ อติกฺกมฺม อโนมาย นทิยา ปรตีรํ ปตฺวา อสฺสาปิฏฺฐิโต โอรุยฺห มุตฺตราสิ สทิเส จาลิกาปุลิเณ ฐตฺวา ฉนฺนตฺวํ มยฺหํ อาภรณานิ เจว กณฺถกญฺจ อาทาย คจฺฉาหิ อาภรณานิ จ กณฺถกญฺจ ปฏิจฺฉาเปตฺวา ทกฺขิณ หตฺเถน มงฺคลขคฺคมาทาย วามหตฺเถน โมลิยา สทฺธึ จูฬํ ฉิณฺทิตฺวา สเจ อหํ พุทฺโธ ภวิสฺสามิ อากาเส ติฏฺฐตุ โน เจ ภูมิยํ ปตตูติ อากาเส ขิปิ จุฬามณี พณฺธนํ โยชนปฺปมาณํ ฐานํคนฺตฺวา อากาเส อฏฺฐาสิ อถ สกฺโก เทวราชา โยชนิเกน รตนจงฺโคฏเกน ปฏิคฺคเหสิ.

听闻其姑母之女瘦乔达弥(Kisāgotamī)所说此偈，心想：“此偈令我得闻“寂灭”之语。”遂从颈上解下价值十万之珍珠项链，遣人送予彼女。其后，返回自家宫殿，卧于华丽之床上。见诸沉睡宫女姿态不雅，心生厌离，遂唤醒车匿(Channa)，命其备妥犍陟(Kaṇṭhaka)马。彼骑上马，由车匿随行，为万千轮围世界之天神所围绕，行大出离。于彼夜之余分，越过三国，抵达阿诺玛(Anomā)河对岸。彼从马背下来，立于如珍珠堆之沙滩上，对车匿言：“汝且带我之饰物与犍陟马归。”彼交出饰物与犍陟马后，右手持吉祥之剑，左手连同头巾抓住发髻而割之，心念：“若我将成佛，愿此发髻住于空中；若不成，则落于地上。”遂将其抛向空中。彼顶髻宝饰上升一由旬之高，住于空中。于是，天帝释(Sakka)以一由旬大之宝匣接取之。

---

ยถาห

如是说：

---

เฉตฺวาน โมลึ วรคนฺธวาสิตํเวหาสยํ อุกฺขิปิ สกฺยปุงฺคยโว,สหสฺสเนตฺโต สิรสา ปฏิคฺคหิสุวณฺณ วงฺโคฏวเรน วาสโว’ติ;

释迦雄尊断香髻，奋力抛掷于空中。千眼帝释以首受，胜金匣中敬持奉。

---

ปฏิคฺคเหตฺวา จ ปน เทวโลกํ เนตฺวา สุเนรุ มุทฺธนิ ติโยชนปฺปมาณํ อิณฺทนีลมณิมยํ จุฬามณิ เจติยํ นาม อกาสิ อถ กสฺสป พุทฺธกาเล โปราณ สหายโก ฆฏิการ มหาพฺรหฺมา เอกํ พุทฺธนฺตรํ วินาวาสภาวปฺปตฺเตน มตฺตภาโว จิตฺเตสิ. อชฺช เม สหายโก มหาภินิกฺขมนํ นิกฺขนฺโต สมณ ปริกฺขารมสฺส คเหตฺวา คจฺฉามีติ-

帝释接取后，将其带至天界，于须弥山顶，建造一座三由旬高、由蓝宝石所成、名为“顶髻”之制多。其后，于迦叶(Kassapa)佛时，彼往昔之友，大梵天伽提迦罗(Ghaṭikāra)，已于一佛期间证得不还果，心念：“今日我友已行大出离，我当为其携带沙门资具而去。”

---

‘‘ติจีวรญฺจ ปตฺโต จ วาสิ สูจิ จ พณฺธนํ,ปริสฺสาวน อฏฺเฐเตน-ยุตฺตโยคสฺส ภิกฺขุโน’’ติ;

三衣与钵，剃刀、针、腰带，以及滤水囊，此乃勤修比丘之八种资具。

---

อิเม สมณปริกฺขาเร อาหริตฺวา อทาสิ มหาปุริโส อรหทฺธชํ นิวาเสตฺวา อุตฺตมํ ปพฺพชฺชาเวสํ คณฺหิตฺวา สาฏกยุคลํ อากาเส ขิปิ ตํ พฺรหฺมา ปฏิคฺคเหตฺวา พฺรหฺมโลเก ทฺวาทสโยชนิกํ สพฺพรตนมยํ ทุสฺสเจติยมกาสิ.

梵天带来此等沙门资具并献上。大士(Mahāpurisa)穿上阿罗汉之幢相，取最上出家之相，将其俗家衣物抛向空中。梵天接取后，于梵天界建造了一座十二由旬高、由众宝所成之“衣制多”。

---

‘‘กิเลส อปฺปหีเณปิ=มหาสตฺตสฺส ตํ ขเณ,ยสฺสานุภาวโต เอวํ ทุสฺสจูฬา หิ ปูชิตาตสฺมา ตมฺม มหาโพธิ-สตฺตานํ ปฏิปตฺติยํ,น กเรยฺย มหุสฺสาหํว-โก หิ นาม พุโธ ชโน’’ติ;

彼大士于彼刹那，烦恼虽尚未断除，然以其威神力故，衣与顶髻皆受供养。是故，于诸大菩萨所行之道，何有智者不生起大精进心耶？

---

จูฬามณิทุสฺส ถุปทฺวยกถา

顶髻与衣二塔的故事

---

๙. โพธิสตฺโต ปพฺพชิตฺวา อนุกฺกเมน ราชคหํ คนฺตฺวา ตตฺถ ปิณฺฑาย จริตฺวา ปณฺฑว ปพฺพตปพฺภาเร นิสินฺโน มคธราเชน รชฺเชน นิมนฺติยมาโน ตํ ปฏิกฺขิปิตฺวา สพฺพญฺญุตํ ปตฺวา ติสฺสวิชิตํ อาคมนตฺถายเตนคหิต ปฏิญฺโญ อาฬารํ-อุทฺทกญฺจ อุปสงฺกมิตฺวา เตสํ สนฺติเก อธิคตวิเสเสน อปริตุฏฺโฐ ฉพฺพสฺสานิ มหาปธานํ ปทหิตฺวา วิสาข ปุณฺณม ทิวเส เสนานินิคเม สุชาตาย ทินฺนปายาสํ ปริภุญฺชิตฺวา เนรญฺชราย นทิยา สุวณฺณปาตึ ปวาเหตฺวา เนรญฺชราย ตีเร มหาวนสณฺเฑ นานาสมาปตฺตีหิ ทิวาภาคํ วิตินาเมตฺวา สายณฺห สมเย โสตฺถิเยน ทินฺนํ ติณมุฏฺฐึ คเหตฺวา กาเฬน นาคราเชน อภิตฺถุตคุโณ โพธิมณฺฑํ อารุยฺห ติณานิ. สตฺถริตฺวา น ตาวีมํ ปลฺลงฺกํ ภิณฺทิสฺสามิ ยาว เม อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุจฺจิสฺสตี’’ติ ปฏิญฺญํ กตฺวา ปาจีน ทาสาภิมุโข นิสีทิตฺวา-สูริเย อนตฺถมิเตเยว มารพลํ วิธเมตฺวา ปฐมยาเม ปุพฺเพ นิวาสญาณํ มชฺฌิมยาเม จุตูปปาตญาณํ ปตฺวา ปจฺฉิมยามาวสาเน ทสพล จตุเวสารชฺชาทิ สพฺพคุณปติมณฺฑิตํสพฺพญฺญุตญาณํ ปฏิวิชฺฌิตฺวา สตฺต สตฺตาหํ โพธิสมีเปเยว วีตินาเมตฺวา อฏฺฐเม สตฺตาเห อชปาล นิคฺโรธมูเล นิสินฺโน ธมฺมคมฺภีรตา ปจฺจเวกฺขเนน อปฺโปสฺสุกฺกตํ อาปชฺชมาโน ทสทหสฺสี มหาพฺรหฺม ปริวาเรน สหมฺปติ มหาพฺรหฺมุนา อายาจิต ธมฺมเทสโน พุทฺธจกฺขุนา โลกํ โอโลเกนฺโต พฺรหฺมุโน อชฺเฌสนํ อาทาย กสฺส นุ โข ปฐมํ ธมฺมํ เทเสยฺยนฺติ โอโลเกนฺโต อาฬารุทฺทกานํ กาลกตภาวํ ญตฺวา ปญฺจวคฺคียานํ ภิกฺขุนํ พหูปการตํ อนุสฺสริตฺวา อุฏฺฐายาสนา กาสิปุรํ คจฺฉนฺโต อนฺตรามคฺเค อุปเกน สทฺธึ มนฺเตตฺวา อาสาฬหิปุณฺณม ทิวเส อิสิปตเน มิคทาเย ปญฺจ วคฺคิยานํ ภิกฺขุนํ วสนฏฺฐานํ ปตฺวา เต อนนุจฺฉวิเกน อาวุโส วาเทน สมุทาจรนฺเต อญฺญาเปตฺวา ธมฺมจกฺกํ ปวตฺเตนฺโต อญฺญาโกณฺฑญฺญตฺเถรปมุเข อฏฺฐารส โกฏิโย อมตปานํ ปาเยสิ.

9. 菩萨出家后，次第行至王舍城，于彼处托钵，后坐于畔达瓦山坡。摩揭陀王以王国相邀，菩萨拒绝之，并承诺在证得一切智后会再回到他的国土。其后，他去拜访阿罗逻(Āḷāra)和郁陀迦(Uddaka)，但并不满足于在他们那里获得的成就。于是六年行大精进，在毘舍佉月圆之日，于色那尼村(Senānigāma)接受了善生的乳粥供养，食毕将金钵投入尼连禅河中。白日于尼连禅河畔大林中，安住于各种等至。傍晚时分，从苏提耶(Sotthiya)处取得一把草，受迦罗(Kāḷa)龙王赞叹后，登上菩提座，铺草为座，立誓言：“若我的心未从诸漏中无执取而解脱，我决不破此座！”然后面向东方坐下。就在太阳还未下山时，便击败了魔军；于初夜证得宿命智，中夜证得天眼智，在后夜结束时证得了具备十力、四无畏等一切功德、圆满的一切智智。他在菩提树附近度过了七周，在第八周，他坐在阿阇波罗尼拘陀树(Ajapālanigrodha)下，因思惟佛法甚深而倾向于不说法。这时，娑婆主大梵天王率领一万名大梵天众前来劝请说法。世尊以佛眼观察世界，接受了梵天的请求，在思惟应先向谁说法时，得知阿罗逻与郁陀迦已去世，便忆念起五比丘曾多有助益，于是从座上起身前往迦尸城(Kāsipura)。在路途中与优波迦(Upaka)交谈，于阿沙荼(Āsāḷhi)月圆之日，到达仙人堕处鹿野苑五比丘的住处。他教导了那些用“贤友”的不当称谓称呼他的比丘们，然后开始转动法轮，令以阿若憍陈如长老为首的十八俱胝众生饮得不死甘露。

---

ตโต ปฏฺฐาย จตฺตาลีส สํวจฺฉรานิ ฐตฺวา จตุราสีติ ธมฺมกฺขณฺธ สหสฺสานิ เทเสตฺวา คณนปถมตีเต สตฺเต ภวกนฺตารโต สนฺตาเรตฺวา สพฺพพุทฺธกิจฺจานิ นิฏฺฐเปตฺวา กุสินารายํ อุปวตฺตเน มลฺลานํ สาลวเน ยมกสาลาน มนฺตเร อุตฺตสีสกํ ปญฺญตฺเต มญฺจเก วิสาขปุณฺณม ทิวเส ทกฺขิเณน ปสฺเสน สโต สมฺปชาโน อนุฏฺฐานเสยฺยาย นิปชฺชิ. ตทา กิร ภควโต ปูชาย ยมกสาลา สพฺพปาลิผุลฺลา มูลโต ปฏฺฐาย ยาว อคฺคา เอกจฺฉนฺนา อเหสุํ. น เกวลญฺจ ยมกสาลาเยว สพฺเพปิ รุกฺขสาขา สพฺพปาลิผุลฺลาว อเหสุํ.

此后，世尊住世四十年，宣说了八万四千法蕴，带领无数众生渡过存在之旷野，完成了所有佛陀的事业。在古西那罗(Kusinārā)，末罗人(Mallā)的优波伐檀那(Upavattana)娑罗林中，于双娑罗树之间，头朝北，在设好的卧床上，于毘舍佉月圆之日，右胁而卧，正念正知，进入不再起之眠。据说，当时为供养世尊，双娑罗树从根至顶，遍开非时之花，完全覆盖。不仅双娑罗树，所有树木的枝条也都开满了非时之花。

---

น เกวลญฺจ ตสฺมึเยว อุยฺยาเน สกเลปิ ทสสหสฺส จกฺกวาเฬ ผลุปค รุกฺขา ผลํ คณฺหึสุ. สพฺพรุกฺขานํ ขณฺเธสุ ขณฺธ ปทุมานิ, วลลีสุ วลลิปทุมานิ. อากาเส อุลฺโลกปทุมานิ, ปถวิตลํ ภิณฺทิตฺวา ทณฺฑกปทุมานิ ปุปฺผึสุ. สพฺโพ มหา สมุทฺโท ปญฺจวณฺณ ปทุมสญฺฉนฺโน อโหสิ ติโยชน สหสฺสวิตฺถโต ปน หิมวา ฆนพทฺธโมรปิญฺฉกลาโป วิย นิรนฺตรํ มาลาทามควกฺขิโต วิย สุฏฺฐุ ปีเฬตฺวา อาพทฺธปุปฺผวฏํสโก วิย สุปูริต ปุปฺผจงฺเคฏกํ วิย จ อติรมณีโย อโหสิ.

不仅在那座园林里，整个一万世界体系中所有结果的树都结了果。所有树木的树干上开出了树干莲花，藤蔓上开出了藤蔓莲花，天空中开出了仰望莲花，地面破土而出长出了茎莲花。整个大海洋被五色莲花所覆盖。广达三千由旬的喜马拉雅山(Himavā)，犹如一束束紧密的孔雀羽毛，犹如不间断的华鬘窗格，犹如精心束缚的花冠，又犹如装满鲜花的花篮，变得异常美丽。

---

ยมกสาลา ภุมฺมเทวตานิ สญฺจาลิตกฺขวิณฺธฏปา ตถาคตสรีรสฺส อุปริปุปฺผานิ วิกิรนฺติ. ทิพฺพานิปิ มณฺทารว ปุปฺผานิ อนฺตลิกฺขา ปตนฺติ. ตานิ โหนฺติ สุวณฺณ วณฺณานิ ปณฺณจฺฉตฺตปฺปมาณานิ มหาตุมฺพมตฺตํ เรณุ คณฺหนฺติ น เกวลญฺจ มณฺทารว ปุปฺผาเนจ, อญฺญานิปิ สพฺพานิ ปาริจฺฉตฺตก ปุปฺผาทีนิ สุวณฺณวงฺโคฏกานิ รชตจงฺโคฏกานิ จ ปูเรตฺวา ปูเรตฺวา ติทส ปุเรปิ พฺรหฺมโลเกปิ ฐิตาหิ เทวตาหิ วิวิธานิ อนฺตรา อวิปฺปกิณฺณาเนว หุตฺวา อาคนฺตฺวา ปตฺตกึชกฺข เรณุ จุณฺเณหิ ตถาคตสฺส สรีรเมว โอกีรนฺติ น เกวลญฺจ เทวตานํเยว นาค สุปณฺณ มนุสฺสานมฺปิ อุปกปฺปน จณฺทน จุณฺณานิ น เกวลญฺจ จณฺทนจุณฺณาเนว กาฬานุสารี ตคร โลหิตจณฺทนาทิ สพฺพคนฺธชาตจุณฺณานิ, หริตาลญฺชน สุวณฺณ รชต จุณฺณานิ, สพฺพคนฺธวาส วิกติโย สุวณฺณ รชตาทิสมุคฺเค ปูเรตฺวา จกฺกวาฬ มุขวฏฺฏิอาทิสุ ฐิตาหิ เทวตาหิ ปวิทฺธา อนฺตรา อวิปฺปกิริตฺวา ตถาคตสฺเสว สรีรํ โอกิรนฺติ ทิพฺพานิปิ ตุริยานิ อนฺตลิกฺเข วชฺชนฺติ. น เกวลญฺจ ตานิเยว สพฺพานิปิ ตนฺติพทฺธ จมฺมปริโยนทฺธ สุสิราทิ เภทานิ ทสสหสฺสจกฺกวาเฬ เทว-นาคว-สุปณฺณ-มนุสฺสานํ ตุริยานิ เอกจกฺกวาเฬ สนฺนิปติตฺวา อนฺตลิกฺเข วชฺชนฺติ.

居住在双娑罗树的地居天(bhummadevatā)们摇动身体，将花散布在如来的色身之上。天界的曼陀罗(mandārava)花也从空中落下，其色金黄，大如伞盖，花粉多如大葫芦。不仅有曼陀罗花，还有巴瑞恰达花等其他各种花。居住在三十三天乃至梵天界的诸天，用金篮银篮将它们装满后抛撒，它们在空中不会散落，来到后如花粉般覆盖在如来的色身上。不仅天神，龙、金翅鸟、人也供养栴檀香粉；不仅栴檀香粉，还有黑沉香(kāḷānusārī)、多伽罗(tagara)香、赤栴檀等各种香末，以及雄黄、安缮那(añjana)、金粉、银粉等各种香料，用金银等容器装满，由轮围山(cakkavāḷa)周边等处的天神们抛撒，无有散落，皆覆盖于如来的色身。天界的乐器也在空中鸣响。不仅如此，一万世界体系中所有天、龙、金翅鸟、人的弦乐、鼓乐、管乐等乐器，皆汇于一处，在空中合奏。

---

วรจารณเทวตา กิร นาเมกา ทีฆายุกา เทวตา มหาปุริโส มนุสฺสปเถ นิพฺพตฺติตฺวา พุทฺโธ ภวิสฺสตีติ สุตฺว ปฏิสณฺธิทิวเส คณฺหิตฺวา คมิสฺสามาติ มาลา คนฺถิตุํ อารภึสุ ตา คณฺถมานาว มหาปุริเส มาตุกุจฺฉิยํ นิพฺพตฺเต ตุมฺเภ กสฺส คณฺถถาติ วุตฺตา น ตาว ติฏฺฐาติ กุจฺฉิโต นิกฺขมน ทิวเส คเหตฺวา คมิสฺสามาติ อาหํสุ ปุน นิกฺเขนฺโตติ สุตฺวา มหาภินิกฺขมนทิวเส คมิสฺสามาติ มหาภินิกฺขมนํ นิกฺขนฺโตติ สุตฺวา อภิสมฺโพธิ ทิวเส คมิสฺสามาติ. อชฺช อภิสมฺพุทฺโธติ สุตฺวา ธมฺมจกฺกปฺปวตฺตนทิวเส คมิสฺสามาติ ธมฺมจกฺกํ ปวตฺตยีติ สุตฺวา ยมกปาฏิหาริยทิวเส คมิสฺสามาติ. อชฺช ยมกปาฏิหาริยํ กรีติ สุตฺวา เทโว โรหนทิวเส คมิสฺสามาติ. อชฺช เทโวโรหนํ กรีติ สุตฺวา อายุสงฺขาโรสฺสชฺชเน คมิสฺสามาติ อายุสงฺขารํ โอสฺสชีติ สุตฺวา น ตาว นิฏฺฐาติ ปรินิพฺพานทิวเส คมิสฺสามาติ?

据说有名为“行妙”的天神（Varacāraṇadevatā），寿命长久。她们听说大士将降生人间成佛，便在他入胎之日开始编织花环，准备前去。当她们正在编织时，听闻大士已入母胎，有人问：“你们为谁编织花环？”她们答道：“且慢，待他出胎之日再去。”听闻大士已出胎，她们又说：“待他大出家之日再去。”听闻他已出家，她们又说：“待他圆满觉悟之日再去。”听闻他今日已觉悟，她们又说：“待他转法轮之日再去。”听闻他已转法轮，她们又说：“待他示现双神变之日再去。”听闻他今日已示现双神变，她们又说：“待他从天界降临之日再去。”听闻他今日已从天界降临，她们又说：“待他舍弃寿行之日再去。”听闻他已舍弃寿行，（此事）尚未终了，她们便说：“待他般涅槃之日再去吧？”

---

อชฺช ภควา ยมกสาลานมนฺตเร ทกฺขิเณน ปสฺเสน สโต สมฺปชาโน สีหเสยฺยํ อุปคโต พลว ปจฺจุสมเย ปรินิพฺพายิสฺสติ ตุมฺเห กสฺส คณฺถถาติ วุตฺตา ปน กินฺนาเมตํ อชฺเชว มาตุกุจฺฉิยํ ปฏิสณฺธึ คณฺหิ อชฺเชว กุจฺฉิโต นิกฺขนฺโต, อชฺเชว มหาภินิกฺขมนํ นิกฺขมิ. อชฺเชวพุทฺโธ อโหสิ อชฺเชว ธมฺมจกฺกํ ปวตฺตยิ. อชฺเชว ยมกปาฏิหาริยํ อกาสิ. อชฺเชว เทวโลกา โอตินณฺณา. อชฺเชว อายุสงฺขรํ โอสฺสชิ. อชฺเชว กิร ปรินิพฺพุโต. นนุ นาม ทุติย ทิวเส ยาคุปาน กาลมตฺตมฺปิ ฐาตพฺพํ อสฺส, ทส ปารมิโย ปูเรตฺวา พุทฺธตฺตํ ปตฺตสฺส นาม อนนุจฺฉวิกนฺติ อปริ นิฏฺฐิตาว มาลาโย คเหตฺวา อาคมฺม อนฺโต จกฺกวาเฬ โอกาสํ อาลภมานา จกฺกวาฬ มุขวฏฺฏิยํ ลภิตฺวา อาธาวนฺติโย หตฺเถน หตฺถํ คีวาย คีวํ คเหตฺวา ตีณิ รตนานิ อารพฺภทฺวตฺตึสมหปุริสลกฺขณานิ ฉพฺพณฺณรํสิโย ทสปารมิโย อทฺธจฺฉฏฺฐานิ ชาตกสตานิ จุทฺทสฺส พุทฺธญาณานิ อารพฺภ คายิตฺวา ตสฺส ตสฺส อวสาเน สหาย เห สหาย เหติ วทนฺติ. อิทเมตํ ปฏิจฺจวุตฺตํ-ทิพฺพานิปิ สํคีตานิ อนฺตลิกฺเข วตฺตนฺติติ.

当她们被告知：“今日世尊在双娑罗树间右胁而卧，作狮子眠，将于后夜时分般涅槃。你们这是在为谁编织呢？”她们惊呼：“这是怎么回事？难道他今日才入母胎？今日才出母胎？今日才大出家？今日才成佛？今日才转法轮？今日才示现双神变？今日才从天界降临？今日才舍弃寿行？今日就般涅槃了吗？难道不应至少停留到第二天喝一餐粥的时间吗？对于一位圆满了十波罗蜜而证得佛果者，这实在太不相称了！”她们手持未完成的花环赶来，在世界体系之内找不到空隙，便在世界体系的边缘立足，手牵着手，颈项相依，围绕着三宝、三十二大士相、六色光、十波罗蜜、五百五十本生、十四佛智而歌唱，每唱完一节便呼唤：“朋友啊！朋友啊！”这就是经中所说“天界的合唱响彻云霄”的由来。

---

ภควา ปน เอวํ มหติยา ปูชาย วตฺตมานยา ปฐมยาเม มลฺลานํ ธมฺมํ เทเสสิ มชฺฌิมยาเม สุภทฺทสฺส ธมฺมํ เทเสตฺวา ตํ มคฺคผเล ปติฏฺฐาเปสิ ปจฺฉิมยาเม ภิกฺขุ โอวทิตฺวา พลว ปจฺจูส สมเย มหาปถวึ กมฺเปนฺโต อนุปาทิเสสาย นิพฺพานธาตุยา ปรินิพฺพายิ ปรินิพฺพุเต ปน ภควติ โลกนาเถ อานณฺทตฺเถโร มลฺลราชุนํ ตํ ปวตฺตึ อาโรเจติ เต สุตฺวาว คณฺธมาลํ สพฺพญฺจ ตาลาวจรํ ปญฺจ จ ทุสฺสยุคสตานิ อาทาย คนฺตฺวา ภควโต สรีรํ นจฺเจหิ - คีเตหิ - วาทิเตหิ - มาเลหิ - คณฺเธหิ สกฺกโรนฺตา ครุกโรนฺตา มาเนนฺตา - ปูเชนฺตา เจลวิตานานิ กโรนฺตา มณฺฑล มาลานิ ปฏิยาเทนฺตา เอวํ ตา ทิวสํ วีตินาเมสุํ.

世尊在如此盛大的供养进行时，初夜为末罗人（Malla）说法，中夜为须跋陀（Subhadda）说法并使他安立于道果，后夜教诫比丘们。临近黎明时，世尊震动大地，以无余依涅槃界而般涅槃。世尊——世间依怙——般涅槃后，阿难长老将此事告知末罗王们。他们听闻后，立刻带着香与花鬘、所有乐器及五百双布匹，前去以舞蹈、歌唱、音乐、花鬘、香料恭敬、尊重、礼敬、供养世尊的遗体，张挂帷幔，布置圆形花环，就这样度过了一天。

---

อถ เทวตานญฺจ โกสินารกานํ มลฺลานญฺจ เอตทโหสิ-อติวิกาโล โข อชฺช ภควโต สรีร ฌาเปตุํ, สฺเวทานิ ภควโต สรีรํ ฌเปสฺสามาติ ตถา ทุติยมฺปิ ทิวสํ วีตินาเมสุํ. ตถา ตติยํ จตุตฺถํ ปญฺจมํ ฉฏฺฐมฺปิ ทิวสํ วีตินาเมสุํ สตฺต เม ทิวเส เทวตา จ โทสินารกา มลฺลา จ ภควโต สรีรํ ทิพฺเพหิ มานุสเกหิ จ นจฺเฉหิ - คีเตหิ - วาทิเตหิ - มาเลหิ - คณฺเธหิ สกฺกาโรนฺโต ครุกโรนฺตา มาเนนฺตา ปูเชนฺตา นครมชฺเฌน นีหริตฺวา ยตฺถ มกุฏพณฺธนํ นาม มลฺลานํ เจติยํ ตตฺถ นิกฺขิปึสุ

那时，天神与古西那罗（Kusinārā）的末罗人这样想：“今天火化世尊的遗体为时过晚，我们明天再火化世尊的遗体吧。”他们就这样度过了那一天。同样，他们度过了第二天、第三天、第四天、第五天和第六天。到了第七天，天神与古西那罗的末罗人以天界与人间的舞蹈、歌唱、音乐、花鬘、香料恭敬、尊重、礼敬、供养世尊的遗体，将其抬出城中心，安放在名为‘天冠寺’（Makuṭabandhana-cetiya）的末罗人塔庙处。

---

เตน โข ปน สมเยน กุสินารา ยาว สนฺธิสมล สํกฏีราชนฺนุมตฺเตน โอธินา มณฺทารว ปุปฺเผน สตฺถตา โหติ อถ โข โกสินารกา มลฺลา ภควโต สรีรํ จกฺกวตฺติสฺส สรีรํ วิย อหเตน วตฺเถน เวเฐสุํ อหเตน วตฺเถน เวเฐตฺวา วิหเตน กปฺปาเสน เวเฐสุํ วิหเตน กปฺปาเสน เวเฐตฺวา อหเตน วตฺเถน เวเฐสุํ. เอเตเนว นเยน ปญฺจหิยุคสเตหิ เวเฐตฺวา อายสาย เตลโทณิยา ปกฺขิปิตฺวา อญฺญิสฺสา อายสาย โทณิยา ปฏิกุชฺเชตฺวา สพฺพคนฺธานํ จิตกํ กริตฺวา ภควโต สรีรํ จิตกํ อาโรเปสุํ. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา มหา กสฺสโป ปาวาย กุสินารํ อทฺธานมคฺค ปฏิปนฺโน โหติ มหตาภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปญฺจมตฺเตหิ ภิกฺขุสเตหิ เตน โข ปน สมเยน เถเร จิตฺตํ ปสาเทตฺวา สคฺเค นิพฺพตฺตา เทวตา ตสฺมึ สมาคเม เถรํ อทิสฺวา กุหินฺนุ โข อมฺหากํ กุลุปค เถโรติ อาวชฺเชนฺโต อนฺตรามคฺคปฏิปนฺนํ ทิสฺวา อมฺหากํ กุลุปค เถเร อวณฺทิเต จิตโก มา ปชฺชลิตฺถาติ อธิฏฺฐิหึสุ.

那时，古西那罗城内，曼陀罗花遍地铺展，深及膝盖，乃至遍及巷口、沟渠与垃圾堆。古西那罗的末罗人仿照包裹转轮王遗体的方式，用新布包裹世尊的遗体。用新布包裹后，再用梳理过的棉絮包裹；用梳理过的棉絮包裹后，再用新布包裹。他们以此方式包裹了五百双层，然后将遗体放入铁油槽中，用另一个铁槽盖上，再用一切香木堆成火葬堆，将世尊的遗体置于其上。那时，具寿大迦叶（Mahā Kassapa）正与五百位比丘组成的大比丘僧团从波婆城（Pāvā）前往古西那罗。当时，对长老心怀净信而投生天界的某位天神，在集会中未见到长老，便思惟：“我们的施主家导师在哪里呢？”他看到长老正在路上，便发愿道：“愿在我们的施主家导师前来礼拜之前，火葬堆不要燃起！”

---

อถ โข จตฺตาโร มลฺลปาโมกฺขา สีสํ นหาตา อหตานิ วตฺถานิ นิจตฺถา วี สํรตนสติกํ จณฺทนจิตกํ อาลิมฺเปสฺสามาติ อฏฺฐปิ โสลสปิ ทฺวตฺตึสาปิ ชนา หุตฺวา ยมก อุกฺกโย คเหตฺวา ตาลวเณฏหิ วิชนฺตา ภสฺตานิ ธมนฺตา น สกฺโกนฺติเยว อคฺคึ คาหาเปตุํ. อถ โข โกสินารกา มลฺลา จิตกสฺส อปชฺชลน การณํ อายสฺมนฺตํ อนุรุทฺธํ ปุจฺฉิตฺวํ เทวตานํ อภิปฺปายํ สุตฺวา มหากสฺสโป กิร โภ ปญฺจหิ ภิกฺขุสเตหิ สทฺธึ ทสพลสฺส ปาเท วนฺทิสฺสามีติ อาคจฺฉติ ตสฺมึ กิร อนาคเต จิตโก น ปชฺชลติ กีทิโส โภโส ภิกฺขุ กาโล โอทาโต ทีโฆ รสฺโส เอวรูเป นาม โภ ภิกฺขุมฺหิ ฐิโต กึ ทสพลสฺส ปรินิพฺพานํ นามาติ เทจิ คณฺธมาลาทิ หตฺถา ปฏิปถํ คจฺฉึสุ เกจิ วีถิโย วิจิตฺตา กตฺวา อาคมนมคฺคํ โอโลกยมานา อฏฺฐํสุ. อถ โข อายสฺมา มหากสฺสโป เยน กุสินารา มกูฏพณฺธนํ นาม มลฺลานํ เจติยํ, เยน ภควโต จิตโก เตนุปสงฺกมิ. อุปสงฺกมิตฺวา เอกํสํ จีวรํ กตฺวา ติกฺขตฺตุํ จิตกํ ปทกฺขิณํ กตฺวา อาวชฺเชนฺโตว สลฺลกฺเขสิ-อิมสฺมึ ฐาเน ปาทาติ ตเต ปาทสมีเป ฐตฺวา อภิญฺญาปาทกํ จตุตฺถชฺฌานํ สมาปชฺชิตฺวา วุฏฺฐาย อรสหสฺส ปติมณฺฑิตา ทสพลสฺส ปาทา สทฺธึ กปฺปาส ปฏเลหิ ปญฺจทุสฺสยุคสตานิ สุวณฺณโทณึ วณฺทนจิตกญฺจ ทฺเวธา กตฺวา มยฺหํ อุตฺตมงฺเค สิรสิ ปติฏฺฐหนฺตูติ อธิฏฺฐาสิ สห อธิฏฺฐาน จิตฺเตน ตานิ ทุสฺสยุคาทินิ ทฺเวธา กตฺวา วลาหกนฺตรา ปุณฺณจณฺโท วิย ปาทา นิกฺขมึสุ.

于是，四位末罗人首领沐浴净身，穿上新衣，作是念：“我等将点燃此檀香木火葬堆。”然纵有八人、十六人乃至三十二人，手持火炬，挥舞棕榈扇，鼓动风箱，亦不能燃。于是，古西那罗的末罗人向具寿阿那律询问火葬堆不燃之因。闻是天神之意，得知：“大迦叶正与五百比丘前来，欲礼十力者之足。彼未至，火葬堆不燃。”众人议论：“彼比丘是何等相貌？为黑为白？为高为矮？”于是，有人手持香与花鬘等物，于路迎接；有人则装饰街道，翘首以待。尔时，具寿大迦叶至古西那罗，名为天冠缚(Makūṭabandhana)的末罗人塔庙，趋近世尊的火葬堆。既至，偏袒一肩，右绕火葬堆三匝，作意观察，心知：“双足在此处。”遂立于足边，入以神通为基础的第四禅，出定后，作此决意：“愿此饰有千辐轮的十力者之足，连同棉絮、五百双新布、金棺与檀木火葬堆，皆一分为二，并置于我顶上！”随此决意心，彼等新布等物即裂为二，世尊双足从中显现，犹如满月出离云间。

---

เถโร วิกสิต รตฺตปทุม สทิเส หตฺเถ ปสาเรตฺวา สุวณฺณวณฺเณ สตฺถุ ปาเท ยาว โคปฺผกา พาฬฺหํ คเหตฺว อตฺตโน สิรวเร ปติฏฺฐาเปสิ มหาชโน ตํ อจฺฉริยํ ทิสฺวา เอกปฺปหาเร เนว มหานาทํ นทิ. คณฺธมาลาทีหิ ปูเชตฺวา ยถารุจึ วณฺทิ. เอว ปน เถเรน จ มหาชเนน จ เตหิ จ ปญฺจหิ ภิกฺขุสเตหิ วณฺทิต มตฺเตเถรสฺส หตฺถโต มุญฺจิตฺวา อลตฺตก วณฺณานิ ภควโต ปาทตาลานิ ทารุอาทิสุ กิญฺจิ อจาเลตฺวาว ยถาฏฺฐาเน ปติฏฺฐหึสุ. ภควโต ปาเทสุ นิกฺขมนฺเตสุ วา ปวิสนฺเตสุ วา กปฺปาสอํสุ วา ทสาตนฺตุ วา เตลพิณฺทุ วา ทารุขณฺฑํ วา ฐานา จลิตํ นาม นาโหสิ. สพฺพํ ยถาฏฺฐาเน ฐิตเมว อโหสิ. อุฏฺฐหิตฺวา ปน อตฺถงฺคเต จณฺเท วิย สูริเย วิย จ ตถาคตสฺส ปาเทสุ อนฺตรหิเตสุ มหาชโน มหากณฺทิตํ กณฺทิ. ปรินิพฺพุตกาลโต อธิกตรํ การุญฺญํ อโหสิ อถ โข เทวาตานุภาเวน ปเนส จิตเก สมนฺตโต เอกปฺปหาเรเนว ปชฺชลิ. ฌายมานสฺส ภควโต สรีรสฺส ฉวิ จมฺม มํสาทีนํ เนว ฉาริกามตฺตมฺปิ อนฺตมโส ปญฺญายิตฺถ น มสิ, สุมน มกุล สทิสา ปน โธตมุตฺต สทิสา สุวณฺณสทิสา จ ธาตุโย อวสิสฺสึสุ.

长老伸出如盛开红莲般的双手，紧握世尊金色双足至于脚踝，恭敬地置于自己顶上。大众见此奇迹，一时高声赞叹。众人以香与花鬘等物供养，随心礼拜。当长老、大众及五百比丘礼拜完毕，世尊赤如赤漆的足底便从长老手中脱离，于木柴等物无丝毫移动的情况下，安住于原处。世尊双足显现或隐没时，无论是棉絮、布缕、油滴或木片，皆未离其位。一切皆安住于原处。当如来双足如日月沉落般隐没后，大众号啕大哭，其悲恸甚于世尊般涅槃之时。其后，以天神之力，火葬堆从四面八方同时燃起。世尊遗体燃烧时，其表皮、皮肤、肌肉等，不见丝毫灰烬或煤灰，唯留下如茉莉花蕾、如清净珍珠、如黄金般的舍利。

---

ทีฆายุก พุทฺธานญฺหิ สรีรํ สุวณฺณกฺขณฺธสทิสํ เอกฆนเมว โหติ. ภควา ปน อหํน จิรํ ฐตฺวา ฐตฺวา ปรินิพฺพายามิ. มยฺหํ สาสนํ น ตาว สพฺพตฺถ วิตฺถาริตํ, ตสฺมา ปรินิพฺพุตสฺสปิ เม สาสสมตฺตมฺปิ ธาตุํ คเหตฺวา อตฺตโน อตฺตโน วสนฏฺฐาเน เจติยํ กตฺวา ปริจรนฺโต มหาชโน สคฺคปรายโน โหติติ ธาตูนํ วิกิรณํ อธิฏฺฐาสิ. กติ ปนสฺส ธาตุโย วิปฺปกิณฺณา, กติ น วิปฺปกิณฺณาติ จตสฺโส ทาฏฺฐา, ทฺเว อกฺขกา, อุณฺหีสนฺติ อิมา สตฺตธาตุโย น วิปฺปกิณฺณา. เสสา วิปฺปกิรึสุ. ตตฺถ สพฺพขุทฺทกา ธาตุ สาสป พีชมตฺตา อโหสิ มหาธาตุ มชฺเฌ ภินฺน ตณฺฑุลมตฺตา. อติมหตี มชฺเฌ ภินฺนมุคฺค พีชมตฺตา อโหสิ.

长寿诸佛之身，如金块般完整不散。然世尊曾作此决意：“我住世不久，即将般涅槃，而我教法尚未广传。是故，我般涅槃后，愿大众能取我小如芥子之舍利，于各自住处建塔供养，以此得生天界。”故世尊决意令舍利分散。然则，有多少舍利分散，多少未分散？四颗牙舍利、两根锁骨及顶髻，此七种舍利未分散，其余皆分散。其中，最小者如芥子大小，中等者如碎米大小，最大者如碎绿豆大小。

---

ทฑฺเฒ โข ปน ภควโต สรีเร อากาสโต อคฺคพาหุมตฺตาปิ ชงฺฆมตฺตาปิ ตาลกฺขณฺธมตฺตาปิ อุทกธารา ปติตฺวา จิตกํ นิพฺพาเปสิ น เกวลํ อากาสโตเยว ปริวาเรตฺวา ฐิตสาลรุกฺขานมฺปิ สาขตฺตร วิฏปนฺตเรหิ อุทกธารา นิกฺขมิตฺวา นิพฺพาเปสุํ, ภควโต จิตโก มหนฺโต, สมนฺตา ปถวึ ภิณฺทิตฺวา ตํงฺคลสีสมตฺตา อุทกวฏฺฏิ เอฬิก วฏํสก สทิสา คนฺตฺวา จิตกเมว คณฺหิ มลฺลราชาโน จ สุวณฺณฆเฏ รชตฆเฏ จ ปูเรตฺวา อาภต นานาคณฺโธทเกน สุวณฺณ รชตมเยหิ อฏฺฐทนฺตเกหิ วิกิริตฺวา จณฺทนจิตกํ นิพฺพาเปสุํ. ตตฺถ จิตเก ฌยมาเน ปริวาเรตฺวา ฐิต สาลรุกฺขานํ สาขนฺตเรหิ วิฏปนฺตเรหิ ปตฺตนฺตเรหิ จ ชาเล อุคฺคจฺฉนฺเต ปตฺตํ วา สาขา วา ทฑฺฒา นาม นตฺถิ กิปิลฺลิกาปิ มกฺกฏกาปิ ปาณกาปิ ชาลานํ อนฺตเร เนว วิจรนฺติ.

世尊遗体火化时，天空降下如前臂、如小腿、如棕榈树干粗细的水流，熄灭了火葬堆。不仅从天空，环绕的娑罗树亦从枝干间流出水来将其熄灭。世尊的火葬堆极大，大地从四周裂开，涌出如犁头大小的水涡，如公羊角环般环绕火葬堆。末罗诸王亦用金瓶银瓶盛满带来的各种香水，以金银所制洒水器遍洒，熄灭了檀香木火葬堆。火葬堆燃烧时，火焰虽从环绕的娑罗树的枝、干、叶间升起，然无一叶一枝被烧毁，乃至蚂蚁、蜘蛛或任何小虫，亦未行于火焰之中。

---

อากาสโต ปติต อุทกธาราสุปิ สาลรุกฺเขหิ นิกฺขนฺตฺौทกธาราสุปิ ปถวึ ภิณฺทิตฺวา นิกฺขนฺต อุทกธาราสุปิ ธมฺมตาว ปมาณํ เอวํ จิตกํ นิพฺพาเปตฺวา ปน มลฺลราชาโน สนฺถาคาเร จตุชาติคณฺธ ปริภณฺฑํ กาเรตฺวา ลาช ปญฺจมานิ ปุปฺผานิ วิกิริตฺวา อุปริ เจลวิตานํ พณฺธาเปตฺวา สุวณฺณตารกาหิ ขเจตฺวา ตตฺถ คณฺธทาม มาลาทาม รตนทามานิ โอลมฺเพตฺวา สตฺถาคารโต ยาว มกุฏ พณฺธน สงฺขาตา สีสปฺปสาธน มงฺคลสาลา ตาว อุโภหิ ปสฺเสหิ สาณิกิลญฺช ปริกฺเขปํ กาเรตฺวา อุปริ เจลวิตานํ พณฺธาเปตฺวา สุวณฺณตารกาหิ ขเจตฺวา ตตฺถาปิ คณฺธทาม มาลาทาม รตนทามานิ โอลมฺเพตฺวา มณิทณฺเฑหิ ปญฺจวณฺณธเช อุสฺสเปตฺวา สมนฺตา ธชปตากา ปิริกฺขิปิตฺวา สิตฺตสมฺมฏฺฐาสุ วีถิสุ กทลิโย ปุณฺณฆเฏ จ ฐเปตฺวา ทณฺฑทีปิกา ชาเลตฺวา อลงฺกต หตฺถิกฺขณฺเธ สหธาตูหิ สุวณฺณโทณึ ฐเปตฺวา มาลาคณฺธาทีหิ ปูเชตฺวา สาธุกีฬํ กีฬนฺตา อนฺโตนครํ ปเวเสตฺวา สนฺถาคาเร สรภมย ปลฺลงฺเก ฐเปตฺวา อุปริ เสตจฺฉตฺตํ ธารยิตฺวา สตฺติ หตฺเถหิ ปุริเสหิ ปริกฺขิปาเปตฺวา หตฺถีหิ กุมฺเภน กุมฺภํ ปหรนฺเตหิ ปริกฺขิปาเปตฺวา ตโต อสฺเสหิ คีวาย คีวํ ปหรนฺเตหิ ตโต รเถหิ อาณิโกฏิยา อาณิโกฏึ ปหนฺเตหิ ตโต โยเธหิ พาหูหิ พาหุํ ปหรนฺเตหิ เตสํ ปริยนฺเต โกฏิยา โกฏึ ปหรมาเนหิ ธนูหิ ปริกฺขิปาเปสุํ.

火葬堆就这样被从天空降下的水流、从娑罗树流出的水流，以及从地里涌出的水流自然地熄灭。之后，末罗王们在集会堂里，用四种香料装饰，撒上以炒米为第五种的鲜花，上方张挂布幔，以金星点缀，并悬挂香串、花串与宝串。从集会堂到名为“王冠结”(Makuṭabandhana)的头部加冕礼堂，他们在两旁设置麻布围栏，上方也张挂布幔，以金星点缀，悬挂香串、花串与宝串。他们用宝柱升起五色旗，四面环绕旗帜与幡幢，在洒扫过的街道上放置香蕉树与满水瓶，点燃火把。他们将装有舍利的金瓮置于一头装饰好的大象背上，以花环、香等供养，举行庆典，迎入城内。他们将金瓮安放在集会堂里以萨拉布(sarabha)制成的卧榻上，上方撑起白伞，并命手持长矛的卫士环绕守护，又让大象以前额互撞、马以颈互抵、战车以轴端互碰、士兵以臂互击的方式环绕守护，在最外围则由弓箭手们弓梢相接地环绕守护。

---

อิติ สมนฺตา โยชนปฺปมาณํ ฐานํ สนฺนาหคจฺฉิตํ วิย กตฺวา อารกฺขํ สํวิทหึสุ. กสฺมา ปเนเต เอวมกํสูติ. อิโต ปุริเมสุ ทฺวีสุ สตฺตาเหสุ เต ภิกฺขุสงฺฆสฺส ฐานนิสชฺโชกาสํ กโรนฺตา ขาทนีย โภชนียํ สํวิทหนฺตา สาธุกีฬาย โอกาสํ น ลภึสุ ตโต เตสํ อโหสิ - อิมํ สตฺตาหํ สาธุกีฬํ กีฬิสฺสาม. ฐานํ โข ปเนตํ วิชฺชติ ยํ อมฺหากํ ปมตฺตภาวํ ญตฺวา โกจีเทว อาคนฺตฺวา ธาตุโย คณฺหยฺย-ตสฺมา อารกฺขํ ฐเปตฺวา กีฬิสฺสามาติ เตน เต เอวมกํสุ.

就这样，他们将方圆一由旬的地方布置得如同披甲上阵一般，安排了守卫。他们为何要这样做呢？因为在之前的两个七天里，他们为比丘僧团安排住处和座位，准备嚼食与啖食，没有机会举行庆典。于是他们想：“在这七天里，我们要好好地举行庆典。但这种可能性是存在的：有人可能会趁我们放逸时前来取走舍利。因此，我们要先设好守卫再举行庆典。”为此，他们才这样做。

---

อถ โข อสฺโสสิ โข ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ ภควา กิร กุสินารายํ ปรินิพฺพุโตติ กถํ อสฺโสสิ ปฐมเมวสฺส อมจฺจา สุตฺวา จินฺตยึสุ? สตฺถา นาม ปรินิพฺพุโต, น โส สกฺกา ปุน อาหรึตุ โปถุชฺชนิก สทฺธาย ปน อมฺหากํ รญฺญา สทิโส นตฺถิ. สเจ เอส อิมินาว นิยาเมน สุณิสฺสติ, หทยมสฺส เอฬิสฺสติ ราชา โข ปนมฺเภหิ อนุรกฺขิตพฺโพติ เต ติสฺโส สุวณฺณโทณิโย อาหริตฺวา จตุมธุรสฺส ปูเรตฺวา รญฺโญ สนฺติกํ คนฺตฺวา เอตทโวจุํ. ทฺเว อมฺเหหิ สุปินโก ทิฏฺโฐ ตสฺส ปฏิฆาตตฺถํ ตุมฺเหหิ ทุกูลปฏฺฏํ นิวาเสตฺวา ยถา นาสาปุฏมตฺตํ ปญฺญายติ เอวํ จตุมธุรโทณิยํ นิปชฺชิตุํ วฏฺฏตีติ. ราชา อตฺถวรกานํ วจนํ สุตฺวา เอวํ โหตุ ตาตา’ติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา ตถา อกาสิ.

那时，摩揭陀国王阿闍世听闻世尊已在古西那罗般涅槃。他是如何听闻的呢？起初，他的大臣们听闻此事后思量：“导师已般涅槃，不可能复生了。但在凡夫的信心中，没有人能与我们的国王相比。如果他直接听闻此事，心脏必定破裂。国王必须由我们来守护。”于是，他们取来三个金瓮，盛满四蜜，来到国王面前说：“大王，我们做了一个梦，为消除此梦的不祥，您应该穿上细布衣，躺在四蜜金瓮中，只露出鼻孔。”国王听了重臣之言，回答说：“好的，诸位父执。”便照着做了。

---

อเถโก อมจฺโจ อลงฺการํ โอมุญฺจิตฺวา เกเส ปริกิริย ยาย ทิสาย สตฺถา ปรินิพฺพุโต ตทภิมุโข หุตฺวา อญฺชลิมฺปคฺคยฺห ราชานํ อาห- เทวมรณโต มุญฺจนกสตฺโต นาม นตฺถิ. อมฺหากํ อายุวทฺธเกนา เจติยฏฺฐานํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ อภิเสกปิฏฺฐิกา ภควา สตฺถา กุสินารายํ ปรินิพฺพุโตติ ราชา สุตฺวา วิสญฺญี ชาโต จตุมธุรโทณิ อุสุมํ มุญฺจิ ราชานํ อุกฺขิปิตฺวา ทุติยาย โทณิยา นิปชฺชาเปสุํ โส สญฺญํ ลภิตฺวา ตาต กึ วทถาติ ปุจฺฉิ. สตฺถา มหาราช ปรินิพฺพุโตติ, ปุน วิสญฺญิ ชาโต จตุมธุรโทณึ อุสุมํ มุญฺจิ. อถ นํ ตโตปิ อุกฺขิปิตฺวา ตติยาย โทณิยา นิปชฺชาเปสุํ โส ปุน สญฺญํ ปฏิลภิตฺวา ตาต กึ วทถาติ ปุจฺฉิ สตฺถา มหาราช ปรินิพฺพุโตติ. ราชา ปุน วิสญฺญี ชาโต จ มธุรโทณิ อุสุมํ มุญฺจิ.

这时，一位大臣卸下饰品，披散头发，面向导师般涅槃的方向，合掌对国王说：“大王，没有任何众生能免于死亡。我们赖以增长寿命者、我们的塔庙、我们的福田、我们灌顶的基石——世尊、导师，已在古西那罗般涅槃了。”国王听后便昏厥过去，那四蜜瓮散发出了热气。他们将国王抬起，放入第二个瓮中。他恢复知觉后问道：“父执，你们说什么？”“大王，导师已般涅槃了。”国王再次昏厥，那四蜜瓮也散发出了热气。于是他们又将他从那里抬起，放入第三个瓮中。他再次恢复知觉后问道：“父执，你们说什么？”“大王，导师已般涅槃了。”国王又一次昏厥，那蜜瓮也散发出了热气。

---

อถ นํ ตโตปิ อุกฺขิปิตฺวา นหาเปตฺวา มตฺถเก ฆเฏหิ อุทกํ อาสิญฺจึสุ ราชา สญฺญํ ปฏิลภิตฺวา อาสนา อุฏฺฐาย คณฺธปริภาวีเต มณิวณฺณเกเส สุวณฺณผลก วณฺณาย ปิฏฺฐิยํ ปกิริตฺวา ปวาฬงฺคุรวณฺณาหิ สุวฏฺฏิตงฺคุลีหิ สุวณฺณพิมฺพก วณฺณํ อุรํ สํสิพฺพนฺโต วิย คเหตฺวา ปริเทวมาโน อุมฺมตฺตกเวเสเนว อนฺตรวีถึ โอติณฺโณ โส อลงฺกต นาฏก ปริวุโต นครา นิกฺขมฺม ชีวกมฺพวนํ คนฺตฺวา ยสฺมึ ฐาเน นิสินฺเนน ภควตา ธมฺโม เทสิโต ตํ โอโลเกตฺวา ภควา สพฺพญฺญุ นนุ เม อิมสฺมึ ฐาเน นิสีทิตฺวา ธมฺมํ เทสยิตฺถ ตุมฺเห โสกสลฺลํ วิโนทยิตฺถ. ตุมฺเห มยฺหํ โสกสลฺลํ นีหริตฺถ. อหํ ตุมฺหากํ สรณํ คโต. อิทานิ ปน เม ปฏิวจนมฺปิ น เทถ ภควาติ ปุนปฺปุน ปริเทวิตฺวา นนุ ภควา อหํ อญฺญทา เอวรูเป กาเล ตุฏฺเฐ มหาภิกฺขุสงฺฆปริวารา ชมฺพุทีปตเล จาริกํ จรถาติ สุณาม อิทานิ ปน อหํ ตุมฺหากํ อนนุรูปํ อยุตฺตํ ปวตฺตึ สุณามีติ เอวมาทีนิ จ วตฺตา สฏฺฐิมตฺตาหิ คาถาหิ ภควโต คุณํ อนุสฺสริตฺวา จินฺเตสิ มม ปริเทวิเต เนว น สิชฺฌติ. ทสพลสฺส ธาตุโย อาหราเปสฺสามิติ มลฺลราชุนํ ทูตญฺจ ปณฺณญฺจ ปาเหสิ.

于是，他们又将他从那里抬起，为他沐浴，用瓶罐往他头上浇水。国王恢复知觉后，从座位上起来，将散发着香气、宝石色的头发披散在金板般的背上，用他那珊瑚色、圆润的手指抚摸着黄金塑像般的胸膛，悲伤哭泣，如同疯人一般走上街道。他被一群盛装的舞者围绕着，出城前往耆婆芒果园。他看着世尊曾经坐着说法的地方，反复悲叹道：“世尊，一切知者！您不是曾坐在此处为我说法，消解我的愁箭吗？您为我拔除了愁箭，我已归依您。如今您为何连一句话也不回应我呢？世尊，我曾听闻，往昔此时，您总是欢喜地与大比丘僧团一同在瞻部洲游化。如今我却听闻这与您不相称、不合宜之事！”他如此这般地以六十首偈颂忆念世尊的功德，然后想：“我这样悲叹也无济于事，我应去迎请十力者的舍利。”于是他向末罗王们派遣了使者与书信。

---

ภควาปิ ขตฺติโย, อหมฺปิ ขตฺติโย, อหมฺปิ อรหามิ ภควโต สรีรานํ ถูปญฺจ มหญฺจ กาเรตุนฺติ เปเสตฺวา ปน สเจ ทสฺสนฺติ สุณฺทรํ, โน เจ ทสฺสนฺติ อาหรณุปาเยน อาหริสฺสามีติ จตุรงฺคินึ เสนํ สนฺนยฺหิตฺวา สยมฺปิ นิกฺขนฺโตเยว ยถา จ อชาตสตฺตุ เอวํ เวสาลิยํ ลิจฺฉวิราชาโน กปิลวตฺถุมฺหิ สกฺยราชาโน อลฺลกปฺปเก พุลโย รามคามเก โกฬิยา เวฐทีปเก พฺราหฺมโณ ปาวายญฺจ มลฺลา ทูตํ เปเสตฺวา สยมฺปิ จตุรงฺคินิยา เสนาย นิกฺขมึสุเยว ตตฺถ ปาเจยฺยกา สพฺเพหิ อาสนฺนตรา กุสินาราโต ติคาวุตนฺตเร นคเร วสนฺติ. ภควาปิ ปาวํ ปวิสิตฺวา กุสินารํ คโต. มหาปริหารา ปเนเต ราชาโน ปริหารา กาเรํนฺตาว ปจฺฉโต ชาตา. เต สพฺเพปิ สตฺตนครวาสิโน อาคตฺตฺวา อมฺหากํ ธาตุโย วา เทนฺตุ ยุทฺธํ วาติ กุสินารา นครํ ปริวารยึสุ.

“世尊是刹帝利，我也是刹帝利，我也应为世尊的舍利建造塔并举行庆典。”他派遣使者并交代：“如果他们肯给，那很好；如果不给，我就用武力夺取。”然后他整备四部军，亲自出征。如同阿闍世王一样，毗舍离的离车人、迦毗罗卫的释迦人、阿拉咖巴的布利人、罗摩村的拘利人、韦他帝巴咖的婆罗门，以及波婆的末罗人，也都派遣了使者，并亲自率领四部军出征。其中，波婆的末罗人住得最近，在离古西那罗三伽乌多远的城里；世尊也是先进入波婆，再到古西那罗的。然而，这些国王们虽然带着盛大的仪仗前来，却来迟了。所有这七个城邦的居民前来包围了古西那罗城，说：“要么给我们舍利，要么开战！”

---

ตโต มลฺลราชาโนเอตทโวจุํ-ภควาอมฺหากํคามกฺเขตฺเต ปรินิพฺพุโต, น มยํ สตฺถุ สาสนํ ปหิณิมฺห น คตฺตฺวา อานยิมฺห. สตฺถา ปส สยเมว อาคนฺตฺวา สาสนํ เปเสตฺวา อมฺเห ปกฺโกสเปสิ ตุมฺเหปิ โข ปน ยํ ตุมฺหากํ คามกฺเขตฺเต รตนํ อุปฺปชฺชติ น ตํ อมฺหากํ เทถ สเทวเก โลเก พุทฺธรตนสมํ รตนํ นาม นตฺถิ, เอวรูปํ. อุตฺตมํ รตนํ ลภิตฺวา มยํ น ทสฺสมาติ เอวํ เต กลหํ วฑฺเฒตฺวา น โข ปน ตุมฺเหหิเยว มาตุ ถนโต ขิรํ ปีตํ, อมฺเหหิปิ ปีตํ ตุมฺเหเยว ปุริสา อมฺเห น ปุริสา โหตุ โหตูติ อญฺญมญฺญํ อหํการํ กตฺวา สาสน ปฏิสาสนํ เปเสนฺตา อญฺญมญฺญํ มานคชฺชิตํ คชฺชึสุ ยุทฺเธ ปน สติ โกสินารกานํเยว ชโย อภวิสฺส, กสฺมา ธาตุปาสนตฺถํ อาคตา เทวตา เตสํ ปกฺขาอเหสุํ.

于是末罗王们说道：“世尊是在我们的领地般涅槃的。我们并未派人去迎请导师，也未曾前去将他带来。是导师自己前来，派使者召唤我们。你们也不会把在自己领地里出现的宝物给我们吧？在天人世间，没有任何宝物能与佛宝相比。我们获得了如此至上的宝物，是不会给你们的！”他们就这样加剧了争执，彼此傲慢地互传信使，发出挑战的咆哮：“难道只有你们是喝母乳长大的吗？我们也喝过！难道只有你们是勇士，我们不是吗？来吧！来吧！”然而，若是发生战争，胜利必将属于古西那罗人，因为前来守护舍利的天神们会站在他们那一边。

---

ตโต โทโณ พฺราหฺมโณ อิมํ วิวาทํ สุตฺวา เอเต ราชาโน ภควเต ปรินิพฺพุตฏฺฐาเน วิวิทํ กโรนฺติ น โข ปเนตํ ปติรูปํ อลํ อิมินา กลเหน จูปสเมสฺสามิ น นฺติ อุณฺณตปฺปเทเส ฐตฺวา ทฺเวภาณวารปริมาณํ โทณคชฺชิตํ นาม อโวจ ตตฺถ ปฏฺฐมกภาณวาเร ตาว เอกปทมฺปิ เต น ชานึสุ ทุติยก ภาณวาร ปริโยสาเน’อาจริยสฺส วิย โภสทฺโท, อาจริยสฺส วิย โภ สทฺโท’ติ สพฺเพ นี รวา อเหสุํ สกลชมฺพุทีปตเล กิร กุลฆเร ชาโต เยภุยฺเยน ตสฺส น อนฺเตวาสิโก นาม นตฺถิ อถ โส เต อตฺตโน วจนํ สุตฺวา ตุณฺหีภูเต วิทิตฺวา ปุน เอตทโวจ

于是，多那婆罗门听到这场争论，心想：“这些国王在世尊般涅槃的地方争吵，这实在不合适。够了，我要平息这场争吵。”他站在高处，发出了名为“多那雷音”的两次宣告。第一次宣告时，他们连一个字都没听懂。到第二次宣告结束时，众人都安静下来，全都说：“这声音好像老师的声音，好像老师的声音！”据说在整个瞻部洲，几乎没有哪个家族中没有他的学生。于是，他看到他们听到自己的话后安静下来，就又说了：

---

‘‘สุณนฺตุ โภนฺโต มม เอกวากฺยํอมฺหากํ พุทฺโธ อหุ ขนฺติวาโท,น หิ สาธยํ อุตฺตม ปุคฺคลสฺสสรีรภงฺเค สิยา สมฺปหาโรสพฺเพว โภนฺโต สหิตา สมคฺคาสมฺโมทมานา กโรมฏฺฐภาเค,วิตฺถาริกา โหนฺตุ ทิสายุ ถูปาพหุชฺชโน จกฺขุมโต ปสนฺโน’’ติ;

“诸君请听我一言，我等佛陀宣说忍。为至上之人(uttama puggala)的遗骨，发生冲突实不善。愿诸君皆共和合，欢喜均分为八份。愿佛塔广布各方，令众人于具眼者生净信。”

---

ตตฺรายมตฺโถ ‘‘อมฺหากํ พุทฺโธ อหุ ขนฺติวาโท‘‘ติ พุทฺธภูมึ อปฺปตฺวาปิ ปารมิโย ปูเรนฺโต ขนฺติวาท ตาปสกาเล ธมฺมปาลกุมาร กาเล ฉทฺทนฺตหตฺถิกาเล ภูริทตฺต นาคราช กาเล จมฺเปยฺย นาคราช กาเล สงฺขปาล นาคราช กาเล มหากปิกาเล อญฺเญสุปิ พหูสุ ชาตเกสุ ปเรสุ โกปํ อกตฺวา ขนฺติเมว อกาสิ. ขนฺติเมว วณฺณยิ, กิมงฺค ปน เอตรหิ อิฏฺฐานิฏฺเฐสุ ตาทิลกฺขณํ ปตฺโต สพฺพถาปิ อมฺหากํ พุทฺโธ ขนฺติวาโท อโหสิ.

此中义为：“我等佛陀是宣说忍辱者。”即是说，即使尚未证得佛地，在圆满诸波罗蜜时，如为忍辱仙人时、为法护(Dhammapāla)童子时、为六牙象王时、为布利达塔(Bhūridatta)龙王时、为瞻波(Campeyya)龙王时、为桑喀巴拉(Saṅkhapāla)龙王时、为大猿王时，以及在其他许多本生故事中，他对他人不起嗔怒，唯行忍辱，唯赞叹忍辱。更何况如今，他已达到对可意与不可意皆不动摇的境地，我等佛陀完全是宣说忍辱者。

---

ตสฺส เอวํ วิธสฺส น หิ สาธย อุตฺตมปุคฺคลสฺส สรีรภงฺเค สิยา สมฺปหาโร, ‘‘น หิ สาธยนฺติ‘‘น หิ สาธุ อยํ, ‘‘สรีรภงฺเคติ สรีร ภงฺคนิมิตฺตํ ธาตุโกฏฺฐาสเหตูติ อตฺโถ ‘‘สิยา สมฺปหาโร‘‘ติ อายุธ สมฺปหาโร น หิ สาธุ สิยาติ วุตฺตํ โหติ. ‘‘สพฺเพว โภนฺโต สหิตา‘‘ติ สพฺเพว ภวนฺโต สหิตา โภถ มา ภิชฺชิตฺถ. ‘‘สมคฺคาติ‘‘ กาเยน วาจาย จ เอกสนฺนิปาตา เอกวจนา สมคฺคา โภถ ‘‘สมฺโมทมานา‘‘ติ จิตฺเตนาปิ อญฺญมญฺญํ โมทมานา โภถ.’กโรมฏฺฐภาเค‘‘ติ ภควตา สรีรานิ อฏฺฐภาเค กโรม. ‘‘จกฺขุมโต‘‘ติ ปญฺจหิ จกฺขุหี จกฺขุตา พุทฺธสฺส, น เกวลํ ตุมฺเหเยว พหุชฺชโน ปสนฺโน เตสุ เอโกปิ ลทฺธุ อยุตฺโต นาม นตฺถิติ พหุํ การณํ วตฺวา สญฺญาเปสิ.

对于这样一位至上之人，因其身体的分解而发生冲突，这实在不善。“不善”即“此为不善”。“身体分解”意为“因舍利之故”。“发生冲突”是说“兵刃相加实为不善”。“诸君全都团结”是说“诸位全都团结，莫要分裂”。“和合”是说“身语一致，言行合一，和合共处”。“欢喜”是说“内心也互相随喜”。“分为八份”是说“我们将世尊的舍利分为八份”。“具眼者”是说佛陀因具足五眼而是具眼者。他说了许多理由来说服他们，道：“不仅是你们，众多的人民也对他有净信，他们之中没有一个不应获得舍利的人。”

---

อถ สพฺเพปิ ราชาโน เอวมาหํสุ-เตน หิ พฺราหฺมณ ตฺวญฺเญว ภควโต สรีรานิ อฏฺฐธา สมํ สุวิภตฺตํ วิภชาหีติ. เอวํ โภติ โข โทโณ พฺราหฺมโณ เตสํ ราชูนํ ปฏิสฺสุตฺวา ธาตุโย สมํ สุวิภตฺตํ วิภชิ.

于是，所有国王都这样说道：“既然如此，婆罗门，就请你亲自将世尊的舍利平均善分为八份吧。”“好的，诸君。”多那(Doṇa)婆罗门应允了那些国王，将舍利平均善分了。

---

ตตฺรายมนุกฺกโม โทโณ กิร เตสํ ปฏิสฺสุตฺวา สุวณฺณโทณึ วิวราเปสิ. ราชาโน อาคนฺตฺวา โทณิยํ เยวตา สุวณฺณวณฺณา ธาตุโย ทิสฺวา ภควา สพฺพญฺญุ ปุพฺเพ มยํ ตุมฺหากํ ทฺวตฺตึส ลกฺขณ ปติมณฺฑิตํ ฉพฺพณฺณพุทฺธรสฺมิขจิตํ สุวณฺณวณฺณํ สรีรํ อทฺทสาม อิทานิ ปน สุวณฺณวณฺณา ธาตุโยว อวสิฏฺฐา ชาตา, น ยุตฺตมิทํ ภควา ตุมฺหากนฺติ ปริเทวึสุ. พฺราหฺมโณ ตสฺมึ สมเย เตสํ ปมตฺตภาวํ ญตฺวา ทกฺขิณทาฐํ คเหตฺวา เวฐนฺตเร ฐเปสิ อถ ปจฺฉา สมํ สุวิภตฺตํ วิภชิ. สพฺพาปิ ธาตุโย ปากติก นาฬิยา โสฬส นาฬิโย อโหสุํ. เอเกก นครวาสิโน ทฺเว ทฺเว นาฬิโย ลภึสุ.

事情的经过是这样的：据说多那应允了他们，便让人打开金瓮。国王们前来，看到瓮中金色的舍利，便悲叹道：“世尊，一切知者！以前我们曾见到您那由三十二相所庄严、由六色佛光所点缀的金色身体，如今却只剩下金色的舍利。世尊，这于您实不相称！”那时，婆罗门知道他们心不在焉，便取了右犬齿，藏在自己的头巾里，然后才将舍利平均善分。所有舍利以标准那利(nāḷi)量器来量，共计十六那利。每个城市的居民各分得二那利。

---

พฺราหฺมณสฺส ปน ธาตุโย วิภชนฺตสฺเสว สกฺโก เทวานมินฺโท เกน นุ โข สเทวกสฺส โลกสฺส กงฺขาจฺเฉทนาย จตุสจฺจกถาย ปจฺจยภูตา ภควโต ทกฺขิณทาฐา คหิตาติ โอโลเกนฺโต พฺราหฺมเณน คหิตาติ ทิสฺวา พฺราหฺมโณ ทาฐาย อนุจฺฉวิกํ สกฺการํ กาตุํ น สกฺขิสฺสติ คณฺหามิ นนฺติ เวฐนฺตรโต คเหตฺวา สุวณฺณ จงฺโคฏเก ฐเปตฺวา เทวโลกํ เนตฺวา จุฬามณี เจติเย ปติฏฺฐาเปสิ พฺราหฺมโณปิ ธาตุโย วิภชิตฺวา ทาฐํ อปสฺสนฺโต เกน เม ฐา คหิตาติ ปุจฺฉิตุมฺปิ นาสกฺขิ. นนุ ตยา ธาตุโย วิภชิตา, กึ ตฺวํ ปฐมํเยว อตฺตโน ธาตูหิ อตฺถิภาวํ น อญฺญาสีติ, อตฺตนิ โทสาโรปนํ สมฺปสฺสมาโน มยฺหมฺปิ โกฏฺฐาสํ เทถาติ วตฺตุมฺปิ นาสกฺขิ.

而当那婆罗门正在分舍利时，天帝释心想：“能作为断除包含天界在内世间之疑惑、宣说四圣谛之助缘的世尊右犬齿，究竟被谁取走了呢？”他观察后，见到是婆罗门取走的，便想：“此婆罗门无法对这颗犬齿做如法的供养，我应取走它。”于是他从婆罗门的头巾里取走犬齿，放入金匣，带往天界，供奉在朱拉玛尼塔(Cūḷāmaṇi cetiya)中。那婆罗门分完舍利后，不见了犬齿，却不敢问：“是谁取走了我的犬齿？”他预见到自己会受到指责：“舍利不是你分的吗？你为何一开始不晓得自己有份呢？”连说“也给我一份吧”都做不到了。

---

ตโต อยํ สุวณฺณกุมฺโภปิ ธาตุคติโกเยว เยน ตถาคตสฺส ธาตุโย มินิตา. อิมสฺสาหํ ถูปํ กริสฺสามีติ จินฺเตตฺวา อิมํ เม โภนฺโต กุมฺภํ ททนฺตูติ อาห ตโต ราชาโน พฺราหฺมณสฺส กุมฺภมทํสุ ปิปฺผลิวนิยาปิ โข โมริยา ภควโต ปรินิพฺพุตภาวํ สุตฺวา ภควาปิ ขตฺติโย, มยมฺปิ ขตฺติโย มยมฺปิ, อรหาม ลภิตุํ ภควโต สรีรานํ ภาคนฺติ ทูตํ เปเสตฺวา ยุทฺธ สชฺชา นิกฺขมิตฺวา อาคตา เตสํ ราชาโน เอวมาหํสุ - นตฺถิ ภควโต สรีรานํ ภาโค, วิภตฺตานิ ภควโต สรีรานิ อิโต องฺคารํ ครถาติ. เต ตโต องฺคารํ หรึสุ.

于是，多那婆罗门心想：“这个曾用以度量如来舍利的金瓮，也应与舍利同受供奉。我将为它建塔。”便说：“诸君，请将此瓮给我吧。”于是诸王便将金瓮给了那婆罗门。毕钵利园(Pipphalivana)的孔雀族人听闻世尊般涅槃，也派遣使者，备好战阵前来，说：“世尊是刹帝利，我们也是刹帝利，我们也应获得世尊舍利的一份。”诸王对他们说：“已无世尊的舍利可分，世尊的舍利已被分完了。你们从这里拿走火炭吧。”于是他们从那里取走了火炭。

---

อถ โข ราชา อชาตสตฺตุ กุสินาราย จ ราชคหสฺส จ อนฺตเร ปญฺจวีสติ โยชนมคฺคํ อฏฺฐ อุสภวิตฺถตํ สมตลํ กาเรตฺวา สาทิสํ มลฺลราชาโน มกุฏพณฺธนสฺส จ สนฺถาคารสฺส จ อนฺตเร ปูชํ กาเรสุํ ตาทิสํ ปญฺจวีสติโยชเนปิ มคฺเค ปูชา กาเรตฺวา โลกสฺส อนุกฺกณฺฐนตฺถํ สพฺพตฺถ อนฺตราปเณ ปสาเรตฺวา สุวณฺณโทณิยํ ปกฺขิตฺตธาตุโย สตฺติปญฺชเรน ปริกฺขิปาเปตฺวา อตฺตโน วิชิเต ปญฺจโยชนสต ปริมณฺฑเล มนุสฺเส สนฺนิปาตาเปสิ.

其后，阿闍世王命人在古西那罗与王舍城之间，铺设了一条长二十五由旬、宽八乌萨巴(usabha)的平坦道路。如同末罗王族在马库塔班达那(Makuṭabandhana)塔与集会堂之间举行供养一般，他也在那二十五由旬的道路上举行了同样的供养。为使世人无有遗憾，他命人在沿途各处开设店铺。他将舍利放入金瓮，命人用长矛围成护栏，并召集了自己方圆五百由旬国土内的民众。

---

เต ธาตุโย คเหตฺวา กุสินาราโต ธาตุกีฬํ กีฬนฺตา นิกฺขมิตฺวา ยตฺถ ยตฺถ วณฺณวนฺตานิ ปุปฺผานิ ปสฺสนฺติ, ตตฺถ ตตฺถ ธาตุโย สตฺติ อนฺตเร ฐเปตฺวา เตสํ ปุปฺผานํ ขีณกาเล คจฺฉนฺติ. รถสฺส ธุรฏฺฐานํ ปจฺฉิมฏฺฐาเน สมฺปตฺเต สตฺต ทิวเส สาธุกีฬํ กีฬนฺติ เอวํ ธาตุโย คเหตฺวา อาคจฺฉนฺตานํ สตฺตวสฺสานิ สตฺตมาสานิ สตฺต จ ทิวสานิ วิติวตฺตานิ มิจฺฉาทิฏฺฐิกา สมณสฺส โคตมสฺส ปรินิพฺพุต กาลโต ปฏฺฐาย พลกฺกาเรน สาธุกีฬิกาย อุปทฺทุตมฺหา, สพฺเพ โน กมฺมนฺตา นฏฺฐาติ อุชฺฌายนฺตา มนํ ปทูเสตฺวา ฉฬาสีติสหสฺสมตฺตา อปาเย นิพฺพตฺตา, ขีณาสว อาวชฺชิตฺวา มหาชโน มนํ ปทูเสตฺวา อปาเย นิพฺพตฺโตติ สกฺกํ เทวราชานํ ทิสฺวา ธาตุ อาหรณุปายํ กริสฺสามาติ ตสฺส สนฺติกํ คนฺตฺวา ตมตฺถํ อาโรเจตฺวา ธาตุ อาหรณุปายํ กาโรหิ มหาราชาติ อาหํสุ. สกฺโก อาห ‘‘ปุถุชฺชโน นาม อชาตสตฺตุนา สโม สทฺโธ นตฺถิ, น โส มม วจนํ กริสฺสติ อปิ จ โข มารวิภิสกสทิสํ วิภีสกํ ทสฺเสสฺสามิ ยกฺข คาหก ขิปนก อโรจเก กริสฺสามิ ตุมฺเห ’มหาราช อมนุสฺสา กุปิตา, ธาตุโย อาหราเปถาติ’. วเทยฺยาถ เอวํ โส อาหราเปสฺสตีติ. อถ โข สกฺโก ตํ สพฺพํ อกาสิ.

他们从古西那罗迎请舍利，一路举行舍利庆典。每当见到鲜艳的花朵，便将舍利供奉于矛阵之中，待花朵凋谢后才继续前行。当车驾抵达终点时，他们又举行了七天的盛大庆典。如此迎请舍利，共历时七年七月又七日。从沙门乔达摩般涅槃时起，那些邪见者因这盛大的舍利庆典而受扰，抱怨道：“我们的生计都毁了！”他们心生恼怒，有八万六千人因此堕入恶趣。诸漏尽者观察到大众因心生染污而堕入恶趣，便去见天帝释(Sakka)，将此事告知于他，并说：“大王，请设法迎回舍利。”帝释说：“在凡夫中，没有比阿闍世王更有信心的了，他不会听我的话。不过，我可以示现如魔罗(Māra)般可怖的景象，造出能抓、能掷、并使人厌食的夜叉。你们去对国王说：‘大王，非人发怒了，请送还舍利。’这样他就会送还了。”于是，帝释便做了这一切。

---

เถราปิ ราชานํ อุปสงฺกมิตฺวา มหาราช อมนุสฺสา กุปิตํ, ธาตุโย อาหราเปหีติ ภณึสุ ราชา น ตาว ภนฺเต มยฺหํ จิตฺตํ ตุสฺสติ. เอวํ สนฺเตปิ อาหรตูติ อาห สตฺตเม ทิวเส ธาตุโย อาหรึสุ. เอวํ อาหตธาตุโย คเหตฺวา ราชา ราชคเห ถุปมกาสิ อิตเรปิ ราชาโน อตฺตโน อตฺตโน พลานุรูเปน นีหริตฺวา สกสกฏฺฐาเน ถูปมกํสุ. โทณิปิ พฺราหฺมโณ ปิผฺผลีวนิยาปิ โมริยา สกสกฏฺฐาเน ถูปมกํสูติ.

长老们也去见国王，说：“大王，非人发怒了，请送还舍利吧。”国王说：“尊者，我的心意尚未满足。”虽然如此，他还是说：“那就让他们送还吧。”第七天，他们送还了舍利。国王得到送还的舍利后，在王舍城建了塔。其他的国王们也根据各自的能力迎请舍利，在各自的地方建了塔。多那(Doṇa)婆罗门和毕钵利园(Pipphalivana)的孔雀族人也都在各自的地方建了塔。

---

เอโก ถูโป ราชคเห - เอโก เวสาลิยา ปุเร,เอโก กปิลวตฺถุสฺมึ - เอโก จ อลฺลกปฺปเก;

一塔在王舍城，一塔在毗舍离城， 一塔在迦毗罗卫，一塔在阿拉咖巴；

---

เอโก ถูโป รามคาเม - เอโก จ เวฐทีปเก,เอโก ปาเจยฺยเก มลฺเล - เอโก จ กุสินารเก;

一塔在罗摩村，一塔在韦他帝巴咖， 一塔在波婆(Pāvā)的末罗人处，一塔在古西那罗；

---

เย เต สารีริกา ถูปา - ชมฺพุวทีเป ปติฏฺฐิตา;

องฺคารกุมฺภถูเปหิ - ทส ถูปา ภวนฺติ เต;

此等舍利塔，立于瞻部洲； 连同火炭塔与瓮塔，总共有十座。

---

ทสาปิ ถูปา ปุริสุตฺตมสฺส เย-ยถานุรูปํ นรราช ปูชิตา,สพฺเพน โลเกน สเทวเกน เต-นมสฺสเนยฺยาจ ภวนฺติ สพฺพทาติ;

此至上之人的十座塔，为人王所如法地礼敬。它们为包含天神在内的整个世界所恒常礼敬。

---

ทสถูปกถา

十塔的故事

---

๑๐. เอวํ ปติฏฺฐิเตสุ ปน ถูเปสุ มหากสฺสปตฺเถโร ธาตูนํ อนฺตรายํ ทิสฺวา อชาตสตฺตุํ อุปสงฺกมิตฺวา มหาราช เอกํ ธาตุนิธานํ กาตุํ วฏฺฏติติ อาห สาธุ ภนฺเต นิธานกมฺมํ ตาว มม โหตุ, ธาตุโย ปน กถํ อาหราเปมิติ. น มหาราช ธาตุ อาหรณํ ตุยฺหํ ภาโร, อมฺหากํ ภาโรติ. สาธุ ภนฺเต ตุมฺเห ธาตุโย อาหรถ. อหํ ธาตุนิธานํ กริสฺสามีติ. เถโร เตสํ เตสํ ราชกุลานํ ปริจรณมตฺตกเมว ฐเปตฺวา เสเสธาตุโย อาหริ.

10. 诸塔如此建立后，大迦叶（Mahākassapa）长老看见诸舍利有危险，便去见阿闍世王，说：“大王，建造一个舍利库是适宜的。”“善哉，尊者。那么，建造舍利库的工作就由我来做，但要如何运来舍利呢？”“大王，运送舍利不是您的责任，是我们的责任。”“善哉，尊者，你们运来舍利，我来建造舍利库。”于是，长老只为那些王族留下仅供礼拜的份量，将其余的舍利都运了回来。

---

รามคาเม ปน ธาตุโย นาคา คณฺหึสุ ตาสํ อนฺตราโย นตฺถิ, อนาคเต ลงฺกาทีเป มหาวิหาเร มหาเจติยมฺหิ นิธิยิสฺส นีติ. ตา น อาหริตฺถ, เสเสหิ สตฺตหิ นคเรหิ อาหริตฺวา ราชคหสฺส ปาจีน ทกฺขิน ทิสาภาเค ฐเปตฺวา อิมสฺมึ ฐาเน โย ปาสาโณ อตฺถิ, โส อนฺตรธายตุ, ปํสุ สุวิสุทฺธา โหตุ, อุทกญฺจ มา อุฏฺฐหตูติ อธิฏฺฐาสิ.

然而，在罗摩村（Rāmagāma）的舍利被龙族取走了。但它们并无危险，因为未来它们将被供奉于楞伽岛（Laṅkādīpa）大寺（Mahāvihāra）的大塔中。因此，长老没有运回那些舍利。他从其余七座城运回舍利后，将它们安置在王舍城的东南方，并决意道：“愿此处的岩石消失，愿土地变得纯净，愿水不涌出。”

---

ราชา ตํ ฐานํ ขณาเปตฺวา ตโต อุทฺธฏ ปํสุนา อิฏฺฐิกา กาเรตฺวา อสีติ มหาสาวกานํ ถูเป กาเรติ อิธ ราชา กึ กาเรหีติ ปุจฺฉนฺตานมฺปิ มหาสาวกานํเจติยา นีติ วทนฺติ น โกจิ ธาตุนิธานภาวํ ชานาติ อสีติหตฺถคมฺภีเร ปน ตสฺมึ ปเทเส ชาเต เหฏฺฐา โลภสตฺถรํ สตฺถราเปตฺวา ตตฺถ ถูปาราเม เจติย ฆรปฺปมาณํ ตมฺพโลหมยํ เคหํ การาเปตฺวา อฏฺฐฏฺฐ หริ จณฺทนาทิมเย กรณฺเฑ จ ถูเป จ การาเปสิ.

国王命人挖掘该地，用挖出的土烧制砖块，为八十位大弟子建造塔。即便有人问：“国王在此做什么？”他们也只说是“大弟子的塔”，无人知晓这是为了安奉舍利。当该处挖至八十肘深时，国王命人在底部铺上一层铜，并在那里建造了一座铜殿，大小与塔园寺（Thūpārāma）的塔殿相当。他还命人用黄檀木等材料制作了八个舍利盒与八座塔。

---

อถ โข ภควโต ธาตุโย หริจณฺทน กรณฺเฑ ปกฺขิปิตฺวา ตํ หริจณฺทนํ กรณฺฑํ อญฺญสฺมึ หริจณฺทน กรณฺเฑ ตมฺปิ อญฺญสฺมินฺติ เอวํ อฏฺฐ หริจณฺทน กรณฺเฑ เอกโต กตฺวา เอเตเนว อุปาเยน อฏฺฐ กรณฺเฑ อฏฺฐสุ หริจณฺทน ถูเปสุ อฏฺฐ หริจณฺทนถูเป อฏฺฐสุ โลหิตจณฺทน กรณฺเฑสุ, อฏฺฐ โลหิตจณฺทนกรณฺเฑ อฏฺฐสุ โลหิตจณฺทนถูเปสุ, อฏฺฐโลหิต จณฺทนถูเป อฏฺฐสุ ทนฺตกรณฺเฑสุ, อฏฺฐ ทนฺตกรณฺเฑ อฏฺฐสุ ทนฺตถูเปสุ, อฏฺฐทนฺตถูเป อฏฺฐสุสพฺพ รตนกรณฺเฑสุ, อฏฺฐ สพฺพ รตนกรณฺเฑ อฏฺฐสุ สพฺพรตนถูเปสุ, อฏฺฐ สพฺพรตน ถูเป อฏฺฐสุ สุวณฺณกรณฺเฑสุ. อฏฺฐสุวณฺณกรณฺเฑ อฏฺฐสุ สุวณฺณถูเปสุ, อฏฺฐสุวณฺณถูเป อฏฺฐสุรชตกรณฺเฑสุ, อฏฺฐ รชตกรณฺเฑ อฏฺฐสุ รชตถูเปเส อฏฺฐ รชตถูเป อฏฺฐสุ มณิกรณฺเฑสุ อฏฺฐมณิกเรณฺฑอฏฺฐสุวณฺณถูเปสุ, อฏฺฐ มณิถูเป อฏฺฐสุ โลหิตงฺก กรณฺเฑสุ, อฏฺฐโลหิตงฺก กรณฺเฑ อฏฺฐสุ โลหิตงฺกถูเปสุ, อฏฺฐ โลหิตงฺกถูเป อฏฺฐสุ มสารคลฺลถูเปสุ, อฏฺฐ มสารคลฺลถูเป อฏฺฐสุ ผลิก กรณฺเฑสุ, อฏฺฐ ผฬิก กรณฺเฑ อฏฺฐสุ ผฬิกถูเปสุ ปกฺขิปิ สพฺพ อุปริมํ ผฬิกเจติยํ ถูปาราม เจติยปฺปมาณํ อโหสิ.

于是，他们将世尊的诸舍利放入黄檀木盒，再将八个黄檀木盒置于八座黄檀木塔中；将八座黄檀木塔置于八个赤檀木盒中；将八个赤檀木盒置于八座赤檀木塔中；将八座赤檀木塔置于八个象牙盒中；将八个象牙盒置于八座象牙塔中；将八座象牙塔置于八个众宝盒中；将八个众宝盒置于八座众宝塔中；将八座众宝塔置于八个金盒中；将八个金盒置于八座金塔中；将八座金塔置于八个银盒中；将八个银盒置于八座银塔中；将八座银塔置于八个宝珠盒中；将八个宝珠盒置于八座宝珠塔中；将八座宝珠塔置于八个红宝石盒中；将八个红宝石盒置于八座红宝石塔中；将八座红宝石塔置于八座马萨拉伽拉石（masāragalla）塔中；将八座马萨拉伽拉石塔置于八个水晶盒中；将八个水晶盒置于八座水晶塔中。最上方的一座水晶塔，大小与塔园寺的塔相当。

---

ตสฺส อุปริสพฺพรตนมยํ เคหํ กาเรสิ ตสฺส อุปริ สุวณฺณมยํ, ตสฺส อุปริ รชตมยํ, ตสฺส อุปริ ตมฺพโลหมยํ เคหํ กาเรสิ ตตฺถ สพฺพรตนมยํ วาลุกํ โอกิริตฺวา ชลช ถลช ปุปฺผานํ สหสฺสานิ วิปฺปกิริตฺวา อทฺธจฺฉฏฺฐานิ ชาตกสตานิ อาสีติ มหาเถเร สุทฺโธทน มหาราชานํ มหามายาเทวึ สตฺต สหชาเต สพฺพาเนตานิ สุวณฺณมยาเนว กาเรสิ ปญฺจปญฺจสเต สุวณฺณรชตมเย ปุณฺณฆเฏ ฐปาเปสิ ปญฺจสุวณฺณธชสเต ปญฺจสเต สุวณฺณทีปเก จ การาเปตฺวา สุคณฺธเตลสฺส ปูเรตฺวา เตสุ ทุกูลวฏฺฏิโย ฐเปสิ.

国王在其上建造了一座众宝所成之殿，其上是黄金殿，其上是白银殿，其上是青铜殿。他在那里遍撒众宝所成之沙，散布数千水生与陆生之花，并命人以纯金制作五百五十个本生故事、八十位大长老、净饭大王（Suddhodana）、摩耶夫人（Mahāmāyā）及七位俱生者的塑像。他还命人安置五百个金银所成的满瓶，制作了五百面金旗和五百盏金灯，注满香油，并放入细布灯芯。

---

อถายสฺมา มหากสฺสโป มาลา มา มิลายนฺตุ. คณฺธา มา วินสฺสนฺตุ, ทีปา มา วิชฺฌายนฺตูติ อธิฏฺฐหิตฺวา สุวณฺณปฏฺฏอกฺขรานิ ฉิณฺทาเปสิ. อนาคเต ปิยทาโส นาม กุมาโร ฉตฺตํ อุสฺสาเปตฺวา อโสโก นาม ธมฺมราชา ภวิสฺสติ โส อิมํ ธาตุโย วิตฺถาริกา กริสฺสตีติ ราชา สพฺพปสาธเนหิ ปูเชตฺวา อาทิโต ปฏฺฐาย ทฺวารํ ปิทหนฺโต นิกฺขมิ ตมฺพโลหทฺวารํ ปิทหิตฺวา อาวิญฺชน รชฺชุยํ กุญฺจิกมุทฺทิกํ พณฺธิ ตตฺเถว มหนฺตํ มณิกฺขณฺธํ ฐเปสิ อนาคเต ทฬิทฺทราชาโน อิมํ มณึ คเหตฺวา ธาตูนํ สกฺการํ กโรนฺตูติ อกฺขรานิ ฉิณฺทาเปสี.

其后，具寿大迦叶决意：“愿花鬘不凋，愿香气不散，愿明灯不灭。”并命人在金板上刻下文字：“未来，将有一位名叫喜见（Piyadāso）的王子举起伞盖，成为名叫阿育（Asoko）的法王，他将使这些舍利广为流布。”国王用一切庄严具供养后，依次关闭各门而出。他关上青铜门，将钥匙印章系于门闩绳上，并就在那里放置了一块巨大的宝珠，又命人刻下文字：“未来，贫穷的国王可取此宝珠供养舍利。”

---

สกฺโก เทวราชา วิสฺสกมฺมํ อามนฺเตตฺวา’ตาต, อชาตสตฺตุนา ธาตุนิธานํ กตํ. เอตฺถ อารกฺขํ ฐเปหิ’ติ ปหิณิ โส อาคนฺตฺวา วาฬสงฺฆาฏยนฺตํ โยเชสิ. กฏฺฐรูปกานิ ตสฺมึ ธาตุคพฺเภ ผฬิกวณฺณ ขคฺเค คเหตฺวา วาตสทิเสน เวเคน อนุปริยายนฺตํ โยเชตฺวา เอกาย เอว อาณิวา พณฺธิตฺวา สมนฺตโต คิญฺชก วสถากาเรน สิลาปริกฺเขปํ กตฺวา อุปริ เอกาย ปิทหิตฺวา ปํสุํ ปกฺขิปิตฺวา ภูมึ สมํ กตฺวา ตสฺสุปริ ปาสาณถูปํ ปติฏฺฐาเปสิ.

天帝释（Sakko devarājā）召唤毗首羯摩（Vissakamma），派他去并说道：“贤友，阿闍世王已建成舍利库，你当在此处设置守护。”他前来后，装置了自动机关。他在该舍利室中设置了木人，手持水晶色的剑，以风一般的速度旋转巡行，并用一根枢轴将它们固定。他在四周建造了砖房式的石围，上方用一块石板覆盖，然后填入泥土，平整地面，并在其上建立了一座石塔。

---

ธาตุนิธาน กถา

舍利安奉记

---

๑๑. เอวํ นิฏฺฐิเต ธาตุนิธาเน ยาวตายุกํ ฐตฺวา เถโร ปรินิพฺพุโต, ราชาปิ ยถากมฺมํ คโต, เตปิ มนุสฺสา กาลกตา, อปรภาเค ปิยทาโส กุมาโร ฉตฺตํ อุสฺสาเปตฺวา อโสโก นาม ธมฺม ราชา หุตฺวา ตา ธาตุโย คเหตฺวา ชมฺพุทีเป จตุราสีติยา เจติย สหสฺเสสุ ปติฏฺฐาเปสิ. กถํ พิณฺทุสารสฺส กิร เอกสตํ ปุตฺตา อเหสุํ เต สพฺเพ อโสโก อตฺตนา สทฺธึ เอกมาติกํ ติสฺส กุมารํ ฐเปตฺวา ฆาเตสิ. ฆาเตนฺโต จตฺตาริ วสฺสานิ อนภิสิตฺโต รชฺชํ กาเรตฺวา จตุนฺนํ วสฺสานํ อจฺจเยน ตถาคตสฺส ปรินิพฺพานโต ทฺวินฺนํ วสฺสสตานํ อุปริ อฏฺฐารสเม วสฺเส สกลชมฺพุทีเป เอกรชฺชาภิเสกํ ปาปุณิ.

11. 如此舍利安奉完毕，长老住世至寿尽而般涅槃，国王亦随其业而去，彼等众人亦已命终。后时，喜见(Piyadāsa)王子举起伞盖，成为名为阿育(Asoka)之法王，彼取此等舍利，于瞻部洲八万四千塔中安置。据说，频头娑罗(Biṇdusāra)王有一百零一个儿子，阿育王除留下与自己同母之帝沙（Tissa）王子外，将其余全部杀害。在此期间，彼未经灌顶而统治四年。四年之后，即如来般涅槃后二百一十八年，彼于全瞻部洲获得唯一王权之灌顶。

---

อภิเสกานุภาเวน อิมา ราชิทฺธิโย อาคตา มหาปถวิยา เหฏฺฐา โยชนปฺปมาเณ อาณา ปวตฺติ, ตถา อุปริ อากาเส, อโนตตฺตทหโต อฏฺฐหิ กาเชหิ โสฬส ปานียฆเฏ ทิวเส ทิวเส เทวตา อาหรนฺติ. ยโต สาสเน อุปฺปนฺนสทฺโธ หุตฺวา อฏฺฐ ฆเฏ ภิกฺขุสงฺฆสฺส อทาสิ ทฺเว ฆเฏ สฏฺฐิมตฺตานํ ติปิฏก ภิกฺขุนํ ทฺเวฆเฏ อคฺคมเหสิยา อสณฺธิมิตฺตาย จตฺตาโร ฆเฏ อตฺตนา ปริภุญฺชิ. เทวตา เอว หิมวนฺเต นาคลตา ทนฺตกฏฺฐ นาม อตฺถิ สินิทฺธา มุทุกํ รสวนฺตํ, ตํ ทิวเส ทิวเส อาภิรนฺติ เยน รญฺโญ จ อคฺคมเหสิยา จ โสฬสนฺนํ นาฏกสหสฺสานํ สฏฺฐิมตฺตานํ ภิกฺขุสหสฺสานํ เทวสิกํ ทนฺตโปณกิจฺจํ นิปฺผชฺชิ.

凭借灌顶的威力，此等王之神通得以显现：其命令下达至大地之下一由旬处，亦上达虚空。天神每日从阿耨达池用八根扁担取来十六瓶水。由于彼于佛法生起信心，便将八瓶水布施予比丘僧团，两瓶水予六十位通晓三藏之比丘，两瓶水予首席王后阿僧祗蜜多(Asaṇdhimittā)，自己则享用四瓶。天神亦每日从雪山取来一种名为龙蔓(nāgalatā)之齿木，此物柔软、润滑、味美，每日送来，供国王、首席王后、一万六千名舞女以及六万名比丘完成每日之洁齿事。

---

เทวสิกเมวสฺส เทวตา อคทามลกํ อคทหรีฏกํ สุวณฺณวณฺณญฺจ คณฺธสมฺปนฺนํ อมฺพปกฺกํ อาหรนฺติ ตถา ฉทฺทนฺต ทหโต ปญฺจวณฺณํ นิวาสน ปารุปณํ, ปีตกวณฺณํ หตฺถปุญฺฉนก ปฏฺฏํทิพฺพญฺจชานกํ อาหรนฺติ เทวสิกเมว ปนสฺส อนุเลปคณฺธํ ปารุปนตฺถาย อสุตฺตมยิกํ สุมนปุปฺผปฏํ มหารหญฺจ อญฺชนํ นาคภวนโต นาคราชาโน อาหรนฺติ. ฉทฺทนฺตทเหเยว อุฏฺฐิตสฺส สาลิโน นว จาห สหสฺสานิ ทิวเส ทิวเส สุวา อาหรนฺติ. มูสิกา นิตฺถุส กเณ กโรนฺติ เอโกปิ ขณฺฑตณฺฑุโล น โหติ. รญฺโญ สพฺพฏฺฐาเนสุ อยเมว ตณฺฑุโล ปริโภคํ คจฺฉติ. มธุมกฺขิกา มธุํ กโรนฺติ. กมฺมารสาลาสุ อจฺฉา กูฏํ ปหรนฺติ. ทีปิกา จมฺมานิ จาเลนฺติ กรวีก สกุณา อาคตฺตฺวา มธุรสฺสรํ วิกุเชนฺตา รญฺโญ พลิกมฺมํ กโรนฺติ.

天神每日为彼送来药用庵摩罗果(āmalaka)、药用诃梨勒果(harīṭaka)，以及色如黄金、香气浓郁之熟芒果。同样，天神从六牙(Chaddanta)湖取来五色之内外衣、黄色之擦手巾与天界之扇。龙王每日从龙宫为彼送来涂身之香、用作外衣之非线织茉莉花布，以及贵重之眼药。每日，鹦鹉从六牙湖边衔来九千车新收割之稻谷。鼠为之去壳去糠，无一粒碎米。国王各处所食用者皆是此米。蜜蜂酿蜜。熊于铁匠铺中挥舞铁锤。豹鞣制皮革。迦陵频伽(karavīka)鸟飞来，以甜美之声鸣唱，为国王效劳。

---

อิมาหิ อิทฺธีหิ สมนฺนาคโต ราชาเอก ทิวสํ สุวณฺณ สงฺขลิก พณฺธนํ เปเสตฺวา จตุนฺนํ พุทฺธานํ อธิคต รูปทสฺสนํ กปฺปายุกํ มหากาฬ นาคราชานํ อานยิตฺวา เสตจฺฉตฺตสฺส เหฏฺฐา มหารเห ปลฺลงฺเก นิสีทาเปตฺวา อเนก สตวณฺเณหิ ชลช ถลช ปุปฺเผหิ สุวณฺณปุปฺเผหิ จ ปูชํ กตฺวา สพฺพาลงฺการ ปติมณฺฑิเตหิ จ โสฬสหิ นาฏก สหสฺเสหิ สมนฺตโต ปริกฺขิปิตฺวา อนนฺตญาณสฺส ตาว เม สทฺธมฺมวร จกฺกวตฺติโน สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส รูปํ อิเมสํ อกฺขีนํ อาปาถํ กโรหีติ นิพฺพตฺตาสีติ อนุพฺยญฺชน ปติมณฺฑิตํ ทฺวตฺตึส มหา ปุริส ลกฺขณ สสฺสิรีกตาย วิกสิต กมลุปฺผล ปุณฺฑรีก ปติมณฺฑิตมิว สลิลตลํ ตาราคณรํสิชาล วิสรวิปฺผุตโสภาสมุชฺชลมิวคคนตลํ นีล-ปีต-โลหิตาทิ เภท วิจิตฺตวณฺณรํสิ วินทฺธ พฺยามปฺปภา ปริกฺเขป วิลาสิตาย สญฺฌปฺปภานุราค อิณฺทธนุ วิชฺชุลฺลตา ปริกฺขิตฺตมิว กนกคิริ สิขรํ นานาวิราค วิมลเกตุมาลา สมุชฺชลิตจารุมตฺถกโสภํ นยนรสายนมิว พฺรหฺมเทว-มนุช นาค-ยกฺข คณานํ พุทฺธรูปํ ปสฺสนฺโต สตฺตทิวสํ อกฺขิปูชํ นาม อกาสิ

具足此等神通之国王，于一日，遣人送去金锁链，将见过四佛色身、寿长一劫之大黑龙王(Mahākāḷa nāgarāja)请来，令其坐于白伞下之大宝座上，以数百种水生、陆生花卉及金花作供养，并由一万六千名佩戴一切饰物之舞女环绕四周，然后发愿道：“愿我得见具无尽智、最上正法转轮者、正等觉者之色身，显现于我眼前！”于是，一佛陀形象被创造出来，其上装饰八十种随好，因三十二大丈夫相而庄严；犹如莲花、青莲、白莲盛开点缀之水面，又如繁星光芒遍布、辉煌灿烂之天空；因青、黄、赤等各色光芒交织之一寻光环而绚丽，犹如晚霞、彩虹、闪电环绕之金山之顶；其悦意之头顶因各种无垢彩幡之光辉而明亮，对于梵天、天神、人类、龙与夜叉众而言，犹如眼之甘露。国王见此佛陀形象，连续七日作所谓“眼供养”。

---

ราชา กิร อภิเสกํ ปาปุณิตฺวา ตีณิเยว สํวจฺฉรานิ พาหิรก ปาสณฺฑํ ปริคณฺหิ จตุตฺเถ สํวจฺฉเร พุทฺธสาสเน ปสีทินํ พฺราหฺมณ ชาติย ปาสณฺฑานญฺจ ปณฺฑรงฺค ปริพฺพาชกานญฺจ สฏฺฐิสหสฺสมตฺตานํ นิจฺจภตฺตํ ปฏฺฐเปสิ.

据说国王即位后，仅三年护持外道。至第四年，彼于佛陀教法生起信心，便为六万名婆罗门种姓之外道以及白衣游行者(paṇḍaraṅga paribbājakā)设立永久之食物布施。

---

อโสโก ปิตรา ปวตฺติตํ ทานํ อตฺตโน อนฺเตปุเร ตเถว ททมาโน เอกทิวสํ สีหปญฺชเร ฐิโต อุปสม ปริพาหิเรน อาจาเรน ภุญฺชมาเน อสํยติณฺทฺริเย อวินิต อิริยาปเถ ทิสฺวา จินฺเตสิ อีทิสํ ทานํ อุปปริกฺขิตฺวา ยุตฺตฏฺฐาเน ทาตุํ วฏฺฏติติ เอวํ จินฺเตตฺวา อมจฺเจ อาห. คจฺฉถ ภเณ อตฺตโน อตฺตโน สาธุสมฺมเต สมณ พฺราหฺมเณ อนฺเตปุรํ อติหรถ, ทานํ ทสฺสามาติ อมจฺจา สาธุ เทวาติ รญฺโญ ปฏิสฺสุตฺวา เต เต ปณฺฑรงฺค ปริพฺพาชกาชีวก นิคณฺฐาทโย อาเนตฺวา อิเม มหาราช อมฺหากํ อรหนฺโตติ อาหํสุ.

阿育(Asoka)王继承其父所行之布施，依旧于自己内宫中照样行施。一日，彼立于狮子窗前，见彼等外道以远离寂静之举止进食，诸根不摄，威仪不调，心想：“应审查此等布施，施予适宜之处方为妥当。”如是思量后，彼对大臣言：“诸位，去将汝等各自认为贤善之沙门、婆罗门带至内宫，我将行布施。”大臣们回答：“遵命，大王。”然后将彼等白衣游行者、裸行顺命外道、尼乾陀(nigaṇṭha)等带来，禀告道：“大王，此等是我们的阿罗汉。”

---

อถ ราชา อนฺเตปุเร อุจฺจาวจานิ อาสนานิ ปญฺญาเปตฺว อาคจฺฉนฺตูติ วตฺวา อาคตาคเต อาห อตฺตโน อตฺตโน อนุรูเป อาสเน นิสีทถาติ เอกจฺเจ ภทฺทปีฐเก เอกจฺเจ ผลกปีฐเกเส นิสีทึสุ. ตํ ทิสฺวา ราชา นตฺถิ เอเตสํ อนฺเตสาโรติ ญตฺวา เตสํ อนุรูปํ ขาทนียํ โภชนียํ ทตฺวา อุยฺโยเชสิ.

于是国王在内宫准备了高低不同的座位，说完“请他们进来”后，等他们到来时，说道：“请各自坐在适合自己的座位上。”有些人坐在精美的椅子上，有些人坐在木板凳上。国王看到这些，知道他们没有内在的实质，就给他们相应的嚼食(khādanīya)与啖食(bhojanīya)后将他们遣走了。

---

เอวํ คจฺฉนฺเต กาเล เอก ทิวสํ สีหปญฺชเร ฐิโต อทฺทส นิคฺโรธ สามเณรํ ราชงฺคเณน คจฺฉนฺตํ ทนฺตํ คุตฺตํ สนฺตินฺทฺริยํ อิริยาปถ สมฺปนฺนํ. โก ปนายํ นิคฺโรโธ นาม, พิณฺทุสาร รญฺโญ เชฏฺฐปุตฺตสฺส สุมนราช กุมารสฺส ปุตฺโต. ตตฺรายํ อานุปุพฺพี กถา-พิณฺทุสาร รญฺโญ กิร ทุพฺพลกาเลเยว อโสก กุมาโร อตฺตนา ลทฺธํ อุชฺเชนิรชฺชํ ปหาย อาคนฺตฺวา สพฺพํ นครํ อตฺตโน หตฺถคตํ กตฺวา สุมน ราชกุมารํ อคฺคเหสิ.

如此时光流逝，一日，阿育王站在狮子窗前，看见一位名叫尼拘陀(Nigrodha)的沙弥正走过王家庭院，他已调伏、已守护、诸根寂静、威仪具足。这位尼拘陀是谁呢？他是宾头娑罗王(Biṇdusāra)长子须摩那(Sumana)王子的儿子。此事的前后经过如下：据说，就在宾头娑罗王身体虚弱之时，阿育王子放弃了自己获得的优禅尼王权，前来将整个都城置于自己掌控之下，并逮捕了须摩那王子。

---

ตํ ทิวสเมว สุมนสฺส ราชกุมารสฺส สุมนา นาม เทวี ปริปุณฺณคพฺภา อโหสิ. สา อญฺญาตกเวเสน นิกฺขมิตฺวา อวิทูเร อญฺญตรํ จณฺฑาลคามํ สนฺธาย คจฺฉนฺติ, เชฏฺฐก จณฺฑาลสฺส เคหโต อวิทูเร เอกสฺมึ นิคฺโรธ รุกฺเข อธิวตฺถาย เทวตาย อิโต สุมเนติ วหนฺติยา สทฺทํ สุตฺวา ตสฺสา สมีปํ คตา เทวตา อตฺตโน อานุภาเวน เอกํ สาลํ นิมฺมิณิตฺวา เอตฺถ วสาหิติ ปทาสิ. สา ตํ สาลํ ปาวิสิ. คตทิวเสเยว ปุตฺตํ วิชายิ.

就在同一天，须摩那王子的王妃，名为须摩那(Sumanā)者，已怀胎足月。她乔装改扮后出走，朝着附近一个旃陀罗(caṇḍāla)村而去。当她走到首领旃陀罗的住所附近时，听到住在一棵榕树上的天神发出“须摩那，来此！”的声音，便来到天神跟前。天神以自己的威力幻化出一座房舍，交给她说：“请住在这里。”她进入那座房舍，就在抵达的当天生下了一个儿子。

---

สา ตสฺส นิคฺโรธ เทวตาย ปริคฺคหิตตฺตา นิคฺโรโธตฺเวว นามํ อกาสิ. เชฏฺฐก จณฺฑาโล ทฏฺฐทิวสโตปฺปภูติ ตํ อตฺตโน สามิธีตรํ วิย มญฺญมาโน นิพทฺธํ วฏฺฏํ ปฏฺฐเปสิ. ราชธีตา ตตฺถ สตฺต วสฺสานิ วสิ. นิคฺโรธกุมาโรปิ สตฺตวสฺสิโก ชาโต ตทา มหาวรุณตฺเถโร นาม เอโก อรหา ทารกสฺส เหตุสมฺปทํ ทิสฺวา วิหรมาโน สตฺตวสฺสิโกทานิ ทารโก กาโล นํ ปพฺพาเชตุนฺติ จินฺเตตฺวา ราชธีตยา อาโรจาเปตฺวา นิคฺโรธกุมารํ ปพฺพาเชสิ. กุมาโร ขุรคฺเคเยว อรหตฺตํ ปาปุณิ. โส เอกทิวสํ ปาโตว สรีรํ ปฏิชคฺคิตฺวา อาจริยุปชฺฌานํ วตฺตํ กตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย มาตุอุปาสิกาย เคหทฺวารํ คจฺฉามีติ นิกฺขมิ มาตุ นิเวสนฏฺฐานญฺจสฺส ทกฺขิณทฺวาเรน นครํ ปวิสิตฺวา นครมชฺเฌน คนฺตฺวา ปาจีนทฺวาเรน นิกฺขมิตฺวา คนฺตพฺพํ โหติ เตน จ สมเยน อโสโก ธมฺมราชา ปาจีน ทิสาภิมุโข สีหปญฺชเร จงฺกมติ.

因为她为那位榕树神所护佑，便给儿子取名为尼拘陀。那位首领旃陀罗从见到她的那天起，就把她看作自己主人的女儿，为她提供固定的供养。王女在那里住了七年。尼拘陀王子也长到了七岁。当时，有一位名叫大瓦儒那(Mahāvaruṇa)的阿罗汉长老，见到这孩子的因缘具足，心想：“这孩子现在七岁，是时候让他出家了。”于是他告知王女，让尼拘陀王子出家。王子就在剃刀落下之时证得了阿罗汉果。一日清晨，他整理好身体，为阿阇梨和亲教师尽了义务后，便拿起衣钵，心想：“我要去我母亲优婆夷的家门口。”他从母亲住处的南门入城，穿过市中心，要从东门出去。而此时，法王阿育(Asoka)正面向东方，在狮子窗内经行。

---

ตํ ขณํเยว สิคฺโรโธ สามเณโร ราชงฺคณํ ปาปุณิ สนฺตินฺทฺริโย สนฺตมานโส ยุคมตฺตํ เปกฺขมาโน. เตน วุตฺตํ. เอกทิวสํ สีหปญฺชเร ฐิโต อทฺทส นิคฺโรธสามเณรํ ราชงฺคเณน คจฺฉนฺตํ ทนฺตํ คุตฺตํ สนฺตินฺทฺริยํ อิริยาปถ สมฺปนฺนนฺติ. ทิสฺวา ปนสฺส เอตทโหสิ? อยํ ชโน สพฺโพปิ วิกฺขิตฺตจิตฺโตหนฺตมคปฏิภาโค, อยมฺปน ทารโก อวิกฺขิตฺตจิตฺโต อติวิยสฺส อโลกิต วิโลกิตํ สมฺมิญฺชน ปสารณญฺจ โสภติ, อทฺธา เอตสฺส อพฺภนฺตเร โลกุตฺตรธมฺโม ภวิสฺสตีติ รญฺโญ สหทสฺสเนเนว สามเณเร จิตฺตํ ปสีทิ. เปมํ สณฺฐหิ กสฺมา? ปุพฺเพ กิร ปุญฺญ กรณกาเล เอส รญฺโญ เชฏฺฐภาตา วาณิชโก อโหสิ.

就在那一刻，尼拘陀沙弥抵达王宫庭院，他诸根寂静、内心安宁，目光只注视一轭之远。因此有言：一日，国王站在狮子窗前，看见尼拘陀沙弥正走过王宫庭院，他已调伏、已守护、诸根寂静、威仪具足。一见之下，他心想：“这里所有的人都心神散乱，如同被击中的鹿；而这孩子心不散乱，他的前瞻后顾、屈伸举止都极为庄严。诚然，其内心必有出世间法。”国王一见到沙弥，心中便生起净信，爱念也随之而立。为何如此？据说在往昔行善之时，此人曾是国王的兄长，一位商人。

---

อถ ราชา สญฺชาตเปโม สพหุมาโน สามเณรํ ปกฺโกสถาติ อมจฺเจ เปเสสิ อติจิรายตีติ ปุน ทฺเว ตโย เปเสสิ ตุริตํ อาคจฺฉตูติ สามรเณโร อตฺตโน ปกติยา เอว อคมาสิ ราชา ปติรูปาสนํ ญตฺวา นิสีทถาติ อาห. อิโต จิโต จ โอโลเกตฺวา นตฺถิทานิ อญฺโญ ภิกฺขุติ สมุสฺสิต เสตจฺฉตฺตํ ราชปฬฺลงฺกํ อุปสงฺกมิตฺวา ปตฺตคหณตฺถาย รญฺโญ อาการํ ทสฺเสสิ. ราชา ตํ ปลฺลงฺกํ สมีปํ คจฺฉนฺตํ ทิสฺวา เอวํ จินฺเตสิ. อชฺเชวทานิ อยํ สามเณโร อิมสฺส เคหสฺส สามิโก ภวิสฺสติ. สามเณโร รญฺโญ หตฺเถ ปตฺตํ ทตฺวา ปลฺลงฺกํ อภรุหิตฺวา นิสีทิ.

于是，国王生起爱念与崇敬，派遣大臣去召请沙弥。因他迟迟未到，又派了两三位使者去催促道：“请速前来。”但沙弥依然按自己平稳的步态行走。国王为他指示了合适的座位后说：“请坐。”沙弥环顾四周，见没有其他比丘，便走向高举白伞盖的国王宝座，向国王示意接过其钵。国王见他走近宝座，心想：“今日，这位沙弥就将成为此宫殿之主了。”沙弥将钵交到国王手中，然后登上宝座坐下。

---

ราชา อตฺตโน อตฺถาย สมฺปาทิตํ สพฺพํ ยาคุ-กชฺชก ภตฺต วิกตึ อุปนาเมสิ. สามเณโร อตฺตโน ยาปนมตฺตเมว สมฺปฏิจฺฉิ. ภตฺตกิจฺจาวสาเน ราชา อาห สตฺถารา ตุมฺหากํ ทินฺโนวาทํ ชานาถาติ ชานมิ มหาราช เอกเทเสนาติ. ตาต, มยฺหมฺปิ นํ กเถหีติ สาธุ มหาราชาติ รญฺโญ อนุรูปํ ธมฺมปเท อปฺปมาท วคฺคํ อนุโมทนตฺถาย อภาสิ.

国王将为自己准备的所有粥、硬食、米饭与各种菜肴都呈献上来。沙弥只接受了足以维持生命的分量。用斋完毕，国王问道：“你可知导师所给予你们的教诲？”“大王，我知其一部分。”“贤者，也请为我讲说吧。”“好的，大王。”为了让国王随喜，沙弥于是为他诵念了《法句经》中相应的《不放逸品》。

---

ราชา ปน อปฺปมาโท อมตปทํ, ปมาโท มจฺจุโน ปทนฺติ สุตฺว จ, อญฺญาตํ ตาต ปริโยสาเปหีติ อาห อนุโมทนาวสาเน ทฺวตฺตึส ธุรภตฺตานิ ลภิตฺวา ปุน ทิวเส ทฺวตฺตึส ภิกฺขุ คเหตฺวา ราชนฺเตปุรํ ปวิสิตฺวา ภตฺตกิจฺจมกาสิ ราชา อญฺเญปิ ทฺวตฺตึส ภิกฺขุ ตุมฺเหหิ สทฺธึเยว ภิกฺขํ คณฺหนฺตูติ เอเตเนว อุปาเยน ทิวเส ทิวเส วฑฺฒาเปนฺเต สฏฺฐิ สหสฺสานํ พฺราหฺมณ ปริพฺพาชกานํ ภตฺตํ อุปจฺฉิณฺทิตฺวา อนฺโต นิเวสเน สฏฺฐิสหสฺสานํ ภิกฺขุนํ นิจฺจภตฺตํ ปฏฺฐเปสิ, นิคฺโรธตฺเถร คเตเนว ปสาเทน, นิคฺโรธตฺเถโรปิ ราชานํ สปริสํ ตีสุ สรเณสุ ปญฺจสุ จ สีเลสุ ปติฏฺฐาเปตฺวา พุทฺธสาสเน โปถุชฺชนิเกน ปสาเทน อจลปฺปสาทํ กตฺวา ปติฏฺฐาเปสิ.

国王听闻“不放逸是不死之道，放逸是死亡之路”后，说道：“贤者，我明白了，请您讲完吧。”开示结束时，沙弥获得了三十二份常规食物票。第二天，他带领三十二位比丘进入王宫应供。国王说：“让另外三十二位比丘也和你们一起接受供养吧。”他用这种方法日日增加，最终中断了对六万名婆罗门和遍行者的食物供给，而在内宫为六万名比丘设立了永久的供养。这都是源于他对尼拘陀长老生起的净信。尼拘陀长老也让国王及其随从确立于三皈依和五戒之中，使他们在佛陀的教法中，从凡夫的净信进展为不动摇的净信。

---

ปุน ราช อโสการามํ นาม มหาวิหารํ การเปตฺวา สฏฺฐิสหสฺสานํ ภิกฺขูนํ ภตฺตํ ปฏฺฐเปสิ. สกลชมฺพุทีเป จตุราสีติยา นครสหสฺเสสุ จตุราสีติ วิหารสหสฺสานิ การาเปสิ. จตุราสีติ เจติยสหสฺส ปติมณฺฑิตานิ ธมฺเมเนว โน อธมฺเมน, เอกทิวสํ กิร ราชา อโสการาเม มหาทานํ ทตฺวา สฏฺฐิสหสฺส สงฺขสฺส ภิกฺขุสงฺฆสฺส มชฺเฌ นิสชฺช สงฺฆํ จตูหิ ปวฺจเยหิ ปวาเรตฺวา อิมํ ปญฺหํ ปุจฺฉิ ภนฺเต ภควโต เทสิต ธมฺโม นาม กิตฺตโก โหตีติ. มหาราช นว องฺคานิ, ขณฺทโต จตุราสีติ ธมฺมกฺขณฺธ สหสฺสานีติ.

之后，国王建造了一座名为阿育王寺（无忧园）的大寺院，并为六万名比丘设立了供养。他在整个瞻部洲的八万四千座城市中，建造了八万四千座寺院，每一座都由一座塔所庄严，皆是如法而非不如法地建成。据说，一日国王在阿育王寺举行大布施，坐于六万比丘僧团之中，以四事资具满足僧众后，问道：“尊者，世尊所教导的法，总共有多少呢？”“大王，有九分教；若依节段来分，则有八万四千法蕴。”

---

ราชา ธมฺเม ปสีทิตฺวา เอเกกํ ธมฺมกฺขณฺธํ เอเกเกน วิหาเรน ปูเชสฺสามีติ เอกทิวสเมว ฉนฺนวุติ โกฏิธนํ วิสฺสชฺเชตฺวา อมจฺเจ อาณาเปสิ. เอถ ภเณ เอเกกสฺมึ นคเร เอกเมกํ วิหารํ กาเรนฺตา จตุราสีติยา นครสหสฺเสสุ จตุราสีติ วิหารสหสฺสานิ การาเปถาติ สยญฺจ อโสการาเม อโสก มหาวิหารตฺถาย กมฺมํ ปฏฺฐเปสิ.

国王对法生起净信，心想：“我将为每一法蕴建造一座寺院来作供养。”他在一天之内便支出九十六俱胝的财富，命令大臣们：“来，诸位！你们去在八万四千座城市中，每一城建造一座寺院，总共建成八万四千座寺院。”他自己则在阿育王寺开始兴建阿育大寺院。

---

สงฺโฆ อิณฺทคุตฺตตฺเถรํ นาม มหิทฺธิยํ มหานุภาวํ ขีณาสวํ นวกมฺมาธิฏฺฐายกํ อทาสิ. เถโร ยํ ยํ น นิฏฺฐาติ ตํ ตํ อตฺตโน อานุภาเวน นิฏฺฐาเปสิ. เอวํ ตีหิ สํวจฺฉเรหิ วิหารกมฺมํ นิฏฺฐาเปสิ. เอกทิวสเมว สพฺพนคเรหิ ปณฺณานิ อาคมึสุ อมจฺจา รญฺโญ อาโรเจสุํ. นิฏฺฐิตานิ เทว จตุราสีติ วิหารสหสฺสานีติ อถ ราชา ภิกฺขุสงฺฆํ อุปสงฺกมิตฺวา ภนฺเต มยา จตุราสีติ วิหารสหสฺสานิ การิตานิ ธาตุโยกุโต ลภิสฺสามีติ ปุจ ปุจฺฉิ.

僧团指派了一位名为因陀古多（Indagutta）的长老，他是一位具有大神通、大威力、已尽诸漏的阿罗汉，来监督这项新工程。凡有未能完工之处，长老便以自己的神通力使其完工。就这样，寺院的工程在三年内完成了。在同一天，来自所有城市的消息都送达了，大臣们向国王禀告：“天王，八万四千座寺院已全部竣工。”于是国王前往比丘僧团处问道：“尊者，我已建成了八万四千座寺院，要从何处获得舍利呢？”

---

มหาราช ธาตุนิธานํ นาม อตฺถีติ สุโณม. น ปน ปญฺญายติ อสุกาฏฺฐาเนติ ราชา ราชคเห เจติยํ ภิณฺทาเปตฺวา ธาตุํ อปสฺสนฺโต ปฏิปากติยํ กาเรตฺวา ภิกฺขุ-ภิกฺขุนิโย-อุปาสก-อุปาสิกาโยติ จตสฺโส ปริสา คเหตฺวา เวสาลึ คโต. ตตฺราปิ อลภิตฺวา กปิฬวตฺถุํ, ตตฺราปิ อลภิตฺวา รามคามํ คโต, รามคาเม นาคา เจติยํ ภิณฺทิตุํ น อทํสุ. เจติเย นิปติต กุทฺทาโล ขณฺฑาขณฺฑํ โหติ เอวํ ตตฺราปิ อลภิตฺวา อลฺลกปฺปํ-ปาวํ-กุสินารนฺติ สพฺพตฺถ เจติยาติ ภิณฺทิตฺวา ธาตุํ อลภิตฺวา ปฏิปากติกานิ กตฺวา ราชคหํ คนฺตฺวา จตสฺโส ปริสา สนฺนิปาเตตฺวา อตฺถิ เกนจิ สุตปุพฺพํ อสุกฏฺฐาเน นาม ธาตุ นิธานนฺติ ปุจฺฉิ.

“大王，我们听说有名为‘舍利库藏’之处，但不知其具体所在。”于是国王命人打开王舍城（Rājagaha）的塔，但未见到舍利，便命人将其修复如初。然后他带领比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷四众前往毗舍离（Vesālī）。在那里也未找到，又前往迦毗罗卫（Kapiḷavatthu），仍未找到后，再前往罗摩村（Rāmagāma）。在罗摩村，龙众不许他们打开佛塔，落在塔上的锄头都碎成了片断。在那里也未找到后，他又去了阿拉咖巴（Allakappa）、波婆城（Pāvā）和古西那罗（Kusinārā），在所有这些地方打开佛塔都未找到舍利，便将各塔修复如初，然后返回王舍城。他召集四众问道：“可曾有谁听说过，舍利库藏在某某地方？”

---

ตตฺเถโก วิสํวสฺส สติโก เถโร อสุกฏฺฐาเน ธาตุนิธานนฺติ น ชานามิ. มยฺหํ ปน ปิตามหตฺเถโร มยิ สตฺตวสฺสิกกาเล มาลาจงฺโคฏกํ คาหาเปตฺวา เอหิ สามเณร, อสุก คจฺฉนฺตเร ปาสานถูโป อตฺถิ, ตตฺถ คจฺฉามาติ คนฺตฺวา ปูเชตฺวา อิมํ ฐานํ อุปธาเรตุํ วฏฺฏติ สามเณโรติ อาห. อหํ เอตฺตกเมว ชานามิ มหาราชาติ อาห.

当时，有一位一百二十岁的长老说：“我不知道舍利库藏在何处。但是，在我七岁时，我的祖父长老让我提着花篮，对我说：‘来，沙弥，在某处灌木丛中有一座石塔，我们去那里。’我们去作了供养后，他说：‘沙弥，你应该记住这个地方。’大王，我所知的仅此而已。”

---

ราชา เอตเทว ฐานนฺติ วตฺวา คจฺเฉ หราเปตฺวา ปาสาณถูปํ ปํสุญฺจ อปเนตฺวา เหฏฺฐา สุธาภูมึ อทฺทส. ตโต สุธญฺจ อิฏฺฐกาโย จ หราเปตฺวา อนุปุพฺเพน ปริเวณา โอรุยฺห สตฺต รตนวาลิกํ อสีติ หตฺถานิ จ กฏฺฐรูปานิ สมฺปริวตฺตนฺตานิ อทฺทส. โส ยกฺข ทาสเก ปกฺโกสาเปตฺวา พลิกมฺมํ กาเรตฺวาปิ เนว อนฺตํ น โกฏึ ปนฺนนฺโต เทวตา นมสฺสมาโน อหํ อิมา ธาตุโย คเหตฺวา จตุราสีติยา วิหารสหสฺเสสุ นิทหิตฺวา สกฺการํ กโรมิ มา เทวตา อนฺตรายํ กเรนฺตูติ อาห.

国王说：“就是此地。”他命人清除灌木，移开石塔和泥土，在下方见到了一片灰泥地。接着，他命人移开灰泥和砖块，次第而下进入墓室，看见了由七宝构成的沙地，以及许多八十肘高的木制机关人偶在旋转。他召来夜叉（yakkha）仆役举行祭祀，但仍无法看清其尽头与边际，于是他顶礼诸天神说：“我将取走这些舍利，安放在八万四千座寺院中供养，愿诸天神不要制造障碍。”

---

สกฺโก เทวราชา จาริกํ จรนฺโต ตํ ทิสฺวา วิสฺสกมฺมํ อามนฺเตตฺวา อาห. ตาต, อโสโก ธมฺมราชา ธาตุโย นีหริสฺสามีติ ปริเวณํ โอติณฺโณ, คนฺตฺวา กฏฺฐรูปานิ หาเรหีติ โส ปญฺจจูฬคาม ทารกเวเสนาคนฺตฺวา รญฺโญ ปุรโต ธนุกหตฺโถ ฐตฺวา หาเรมิ มหาราชาติ อาห. หร ตาตาติ. สรํ คเหตฺวา สนฺธิมฺหิเยว วิชฺฌิ, สพฺพํ วิปฺปกิรียิตฺถ.

天帝释（Sakko devarājā）在巡游时见到此景，便召唤毗首羯磨（Vissakamma）说：“贤友，阿育法王为取出舍利已进入墓室，你去移除那些木制机关人偶。”于是毗首羯磨化作一个梳着五髻的乡村少年，手持弓箭来到国王面前站定，说：“大王，我来移除它们。”国王说：“移除吧，孩子。”他拿起一支箭，一箭射中机关的枢纽，所有的人偶便都散落了。

---

อถ ราชา อาจิญฺชเน พทฺธ กุญฺจิก มุทฺทิกํ คณฺหิ, มณิกฺขณฺธํ ปสฺสิ, อนาคเต ทฬิทฺทราชาโน อิมํ มณึ คเหตฺวา ธาตูนํ สกฺการํ กโรนฺตูติ ปน อกฺขรานิ ทิสฺวา กุชฺฌิตฺวา มาทิสํ นาม ราชานํ ทฬิทฺทราชาติ จตฺตุ ยุตฺตนฺติ ปุนปฺปุน ฆเฏตฺวา ทฺวารํ วิจริตฺวา อนฺโตเคหํ ปวิฏฺโฐ. อฏฺฐารส วสฺสาธิกานํ ทฺวินฺนํ วสฺสสตานํ อุปริ อาโรปิตทีปา ตเถว ปชฺชลนฺติ นิลุปฺปล ปุปฺผานิ ตํ ขณํ อาหริตฺวา อาโรปิตานิ วิย, ปุปฺผสณฺถโร ตํ ขณํ สนฺถโต วิย, คณฺธา ตํ มุหุตฺตํ ปึสิตฺวา ฐปิตา วิย.

于是国王拿起系在枢纽上的钥匙和印章，看见一堆珠宝，又见到上面刻着字：“未来贫穷的国王们将取此珠宝供养舍利。”他见此大怒：“称我这样的国王为‘贫穷国王’，这合理吗？”他反复尝试，打开了门，进入内室。那些在二百一十八年前点燃的灯依然燃烧，青莲花仿佛刚刚摘下供上，花毯宛如刚刚铺设，香料也像是刚才才研磨好的一样。

---

ราชา สุวณฺณปฏฺฏํ คเหตฺวา อนาคเต ปิยทาโสนาม กุมาโร ฉตฺตํ อุสฺสาเปตฺวา อโสโก นาม ธมฺมราชา ภวิสฺสติ โส อิมา ธาตุโย คเหตฺวา วิตฺถาริกา กริสฺสตีติ วาเจตฺวา ทิฏฺโฐ’หํ อยฺโยน มหากสฺสปตฺเถเรนาติ วตฺวา วามหตฺถํ อาภุชิตฺวา ทกฺขิณหตฺเถน อปฺโปเฐสิ.

国王拿起金板，让人读出上面的文字：“未来将有一位名为喜见（Piyadāso）的王子，他将举起王伞，成为名为阿育（Asoko）的法王。他将取出这些舍利，使其广为流布。”听完后，国王说：“我已被尊者大迦叶（Mahākassapa）长老所预见！”说完，他屈起左臂，用右手拍击。

---

โส ตสฺมึ ฐาเน ปริจรณก ธาตุมตฺตกเมว ฐเปตฺวา เสสธาตุโย สพฺพา คเหตฺวา ธาตุฆรํ ปุพฺเพ ปิหิตนเยเนว ปิทหิตฺวา สพฺพํ ยถา ปกติยาว กาเรตฺวา อุปริ ปาสาณเจติยํ ปติฏฺฐาเปตฺวา จตุราสีติยา วิหารสหสฺเสสุธาตุโย ปติฏฺฐาเปสิ เอวํ ชมฺพุทีปตเล อโสโก ธมฺมราชา จตุราสิติ เจติย สหสฺสานิ การาเปสิ.

于是，在那地方，他只留下足以供奉的少量舍利，将其余所有的舍利都取走。他按照先前的方式封闭舍利殿，将一切恢复原状后，在上面建立一座石塔，并在八万四千座寺院中安奉了舍利。就这样，在瞻部洲大地上，法王阿育建造了八万四千座塔。

---

สพฺเพ ถูปา สพฺพโลเกกทีปา สพฺเพสํ เย สคฺคโมกฺขาวหา จ, หิตฺวา สพฺพํ กิจฺจมญฺญํ ชเนน วณฺทยฺยา เต สพฺพถา สพฺพกาลนฺติ.

一切佛塔是整个世间的唯一明灯，为一切众生带来天界与解脱。人们应放下所有其他事务，在一切时、一切处礼敬它们。

---

จตุราสีติ สหสฺส ถูปกถา

八万四千塔记

---

๑๒. เอวํ อโสโก ธมฺมราชา จตุราสีติ วิหารสหสฺสมหํ กตฺวา มหาเถโร วนฺทิตฺวา ปุจฺฉิ ทายาโทมฺหิ ภนฺเต พุทฺธสาสเน’ติ. กิสฺส ทายาโท ตฺวํ มหาราช, พาหิรโก ตฺวํ สาสนสฺสาติ. ภนฺเต ฉนฺนวุติโกฏิธนํ วิสฺสชฺเชตฺวา จตุราสีติ วิหารสหสฺสานิ สเจติยานิ การาเปตฺวา อหํ น ทายาโท, อญฺเญ โก ทายาโทติ, ปจฺจย ทายโก นาม ตฺวํ มหาราช, โย ปน อตฺตโน ปุตฺตญฺจ ธีตรญฺจ ปพฺพาเชติ, อยํ สาสเน ทายาโท นามาติ.

12. 法王阿育就这样建造了八万四千座寺院后，前去顶礼大长老并问道：“尊者，我是佛陀教法的继承人吗？”大长老说：“大王，你不是教法的继承人，你是教法之外的人。”王说：“尊者，我花费九十六俱胝财富，建造了八万四千座带塔的寺院，如果我还不是继承人，那谁才是继承人呢？”长老回答：“大王，你只是资具的布施者，而那能让自己的儿子和女儿出家的人，才被称为教法中的继承人。”

---

เอวํ วุตฺเต อโสโก ราชา สาสเน ทายาทภาวํ ปตฺถยมาโน อวิทูเร ฐิตํ มหิณฺทกุมารํ ทิสฺวา สกฺขิสฺสสิตฺวํ ตาต ปพฺพชิตุนฺติ อาห. กุมาโร ปกติยา ปพฺพชิตุกาโม รญฺโญ วจนํ สุตฺวา อติวิย ปาโมชฺชชาโต ปพฺพฺชามิ เทว, มํ ปพฺพาเชตฺวา สาสเน ทายาโท โหถาติ อาห เตน จ สมเยน ราชธีตา สงฺฆมิตฺตาปิ ตสฺมึ ฐาเน ฐิตา โหติ ตํ ทิสฺวา อาห-’ตฺวมฺปิ อมฺม ปพฺพชิตุํ สกฺขิสฺสสี’ติ, สาธุ ตาตาติ สมฺปฏิจฺฉิ. ราชา ปุตฺต น มนํ ลภิตฺวา ปหฏฺฐจิตฺโต ภิกฺขุสงฺฆํ อุปสงฺกมิตฺวา ภนฺเต อิเม ทารเก ปพฺพาเชตฺวา มํ สาสเน ทายาทํ กโรถาติ สงฺโฆ รญฺโญ วจนํ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา กุมารํ โมคฺคลิปุตฺต ติสฺสตฺเถเรน อุปชฺฌาเยน มหาเทวตฺเถเรน จ อาจริเยน ปพฺพชฺชาเปสิ. มชฺฌนฺติกตฺเถเรน อาจริเยน อุปสมฺปาเทสิ อุปสมฺปทามาลเกเยว สหปฏิสมฺภิทาหิ อรหตฺตํ ปาปุณิ.

听了这话，渴望在教法中获得继承权的阿育王看到站在不远处的摩哂陀(Mahiṇda)王子，便问道：“孩子，你能出家吗？”王子本来就想出家，听到国王的话后非常高兴，说：“陛下，我能出家。请让我出家，您就可以成为教法的继承人。”当时，公主僧伽蜜多(Saṅghamittā)也站在那里，国王看见她后问道：“女儿，你也能出家吗？”她回答说：“好的，父亲。”国王得到儿女的应允，内心欢喜，便去到比丘僧团跟前说：“尊者们，请让这些孩子出家，使我成为教法的继承人吧。”僧团接受了国王的请求，让摩哂陀王子以目犍连子帝须(Moggaliputta Tissa)长老为戒师、以大天(Mahādeva)长老为阿阇梨而出家，又以摩阐提(Majjhantika)长老为阿阇梨为他授具足戒。就在受具足戒的戒坛上，他便连同四无碍解一起证得了阿罗汉果。

---

สงฺฆมิตฺตายปิ ราชธีตาย อาจริยา อายุปาลตฺเถริ นาม, อุปชฺฌายา ปน ธมฺมปาลตฺเถรี นาม อโหสิ. อถ มหิณฺทตฺเถโร อุปสมฺปนฺน กาลโตปฺปภูติ อตฺตโน อุปชฺฌายสฺเสว สนฺติเก ธมฺมญฺจ วินยญฺจ ปริยาปุณนฺโต ทฺเวปิ สงฺคิติโย อารุฬฺหํ ติปิฏก สงฺคหีตํ สาฏฺฐกถํ เถรวาทํ ติณฺณํ วสฺสานํ อพฺภนฺตเร อุคฺคเหตฺวา อตฺตโน อุปชฺฌายสฺส อนฺเตวาสิกานํ สหสฺสมตฺตานํ ภิกฺขูนํ ปาโมกฺขํ อโหสิ.

僧伽蜜多公主的阿阇梨是名为阿育波罗(Āyupālā)的长老尼，戒师则是名为法护(Dhammapālā)的长老尼。摩哂陀长老自受具足戒之时起，就在自己的戒师座下学习法与律，在三年之内掌握了两次结集所集成的、带注释的上座部三藏，并成为其戒师座下一千名比丘弟子中的翘楚。

---

เตน โข ปน สมเยน โมคฺคลิปุตฺตติสฺสตฺเถโร กตฺถ นุ โข อนาคเต สาสนํ สุปฺปติฏฺฐิตํ คเวยฺยาติ อุปปริกฺขนฺโต ปจฺจนฺติเมสุ ชนปเทสุ สุปฺปติฏฺฐิตํ ภวิสฺสตีติ ญตฺวา เตสํ เตสํ ภิกฺขูนํ ภารํ กตฺวา เต เต ภิกฺขุ ตตฺถ ตตฺถ เปเสสิ.

当时，目犍连子帝须(Moggaliputtatissa)长老在探寻未来教法将于何处善立时，经观察后了知教法将在边境地区善立，于是便将任务托付给诸位比丘，将他们一一派遣到各地。

---

มชฺฌนฺติกตฺเถรํ กสฺมีร คณฺธาร รฏฺฐํเปเสสิ ตฺวํ เอตํ รฏฺฐํ คนฺตฺวา ตตฺถ สาสนํ ปติฏฺฐาเปหีติ มหาเทวตฺเถรํ ตเถว วตฺวา มหึสกมณฺฑลํ เปเสสิ. รกฺขิตตฺเถรํวนวาสีํ, โยนกธมฺมรกฺขิตตฺเถรํ อปรนฺตกํ, มหาธมฺมรกฺขิตตฺเถรํ มหารฏฺฐํ มหารกฺขิตตฺเถรํ โยนก โลกํ. มชฺฌิมตฺเถรํ หิมวนฺตเทส ภาคํ, โสณตฺเถรํ-อุตฺตรตฺเถรญฺจ สุวณฺณภูมึ. อตฺตโน สทฺธิวิหาริกํ มหิณฺทตฺเถรํ อิฏฺฏิยตฺเถเรน อุตฺติยตฺเถเรน ภทฺทสาลตฺเถเรน สมฺพลตฺเถเรน จ สทฺธึ ตมฺพปณฺณิทีปํ คนฺตฺวา เอตฺถ สาสนํ ปติฏฺฐาเปถาติ. สพฺเพปิ ตํ ตํ ทิสาภาคํ คจฺฉนฺตา อตฺตปญฺจมา อคมึสุ สพฺเพปิ เถรา คตคตฏฺฐาเน มนุสฺเส ปสาเทตฺวา สาสนํ ปติฏฺฐาเปสุํ.

他派遣末阐提(Majjhantika)长老到克什米尔-犍陀罗国(Kasmīra-Gandhāra)，说：“你去那个国家，在那里建立教法。”又对大天长老说了同样的话，派他去摩醯娑迦国(Mahiṃsakamaṇḍala)。派护(Rakkhita)长老去林居国(Vanavāsī)，派希腊人法护(Yonakadhammarakkhita)长老去西边国(Aparantaka)，派大法护(Mahādhammarakkhita)长老去大国，派大护长老去希腊世界(Yonakaloka)。派末示摩(Majjhima)长老去雪山地方(Himavantadesa)，派须那(Soṇa)长老和郁多罗(Uttara)长老去金地。又派自己的弟子摩哂陀长老，与伊地亚(Iṭṭiya)长老、郁地亚(Uttiya)长老、吉祥娑罗长老、桑巴拉(Sambala)长老一起去铜鍱洲(Tambapaṇṇidīpa)，嘱咐道：“在那里建立教法。”所有长老都是一行五人前往各自的区域。所有长老都在所到之处令人们生起净信，建立了教法。

---

มหิณฺทตฺเถโร ปน ตมฺพปณฺณิทีปํ คนฺตฺวา สาสนํ ปติฏฺฐาเปหีติ อุปชฺฌาเยน ภิกฺขุสงฺเฆน จ อชฺฌิฏฺโฐ กาโล นุ โข เม ตมฺพปณฺณิทีปํ คนฺตุํ โนติ อุปธาเรนฺโต มุฏสีวรญฺโญ มหลฺลกภาวํ จินฺเตสิ. อยํ มหาราชา มหลฺลโก, น สกฺกา อิมํ คณฺหิตฺวา สาสนํ ปคฺคเหตุํ, อิทานิ ปนสฺส ปุตฺโต เทวานมฺปิยติสฺโส รชฺชํ กาเรสฺสติ. ตํ คณฺหิตฺวา สกฺกา ภวิสฺสติ สาสนํ ปคฺคเหตุํ, หณฺท ยาว โส สมโย อาคจฺฉติ ตาว ญาตเก โอโลเกม, ปุน’ทานิ อิมํ ชนปทํ อาคจฺเฉยฺยาม วา น วาติ.

摩哂陀长老被其戒师与比丘僧团请求前往铜鍱洲(Tambapaṇṇidīpa)建立教法，他思量道：“现在是我去铜鍱洲的时候吗？”他考虑到穆塔西瓦(Muṭasīva)王年事已高，心想：“这位大王年老了，无法依靠他来扶持教法。现在他的儿子天爱帝须将要治国，依靠他将能扶持教法。那么，在那个时机到来之前，我们先去探望亲属吧，不知道以后是否还会再来这个地方。”

---

โส เอวํ จินฺเตตฺวา อุปชฺฌายญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ วนฺทิตฺวา อโสการามโต นิกฺขมฺม เตหิ อิฏฺฏิยาทีหิ จตูหิ เถเรหิ สงฺฆมิตฺตาย ปุตฺเตน สุมนสามเณเรน ภณฺฑุเกนก จ อุปาสเกน สทฺธึ ราชคหนคร อุปวตฺตเก ทกฺขิณ คิริชนปเท จาริกํ จรมาโน ญาตเก โอโลเกนฺโต ฉ มาเส อติกฺกาเมสิ อถานุปุพฺเพน มาตุนิเวสนฏฺฐานํ เวฏิส นครํ นาม สมฺปตฺโต สมฺปตฺตญฺจ ปน เถรํ ทิสฺวา เถรมาตา เทวี ปาเท สิรสา วนฺทิตฺวา ภิกฺขํ ทตฺวา เถรํ อตฺตนา กตํ เวฏิสคิริ วิหารํ นาม อาโรเปสิ.

他这样思惟后，顶礼其戒师与比丘僧团，从阿育王寺出发，与伊地亚(Iṭṭiya)等四位长老、僧伽蜜多的儿子须摩那沙弥(Sumanasāmaṇera)以及优婆塞槃杜迦(Bhaṇḍuka)一起，在王舍城附近的南山地区(Dakkhiṇagiri)游行，探望亲族，度过了六个月。之后，他次第到达母亲的住处——一个名叫吠提舍(Veṭisa)的城市。长老抵达后，他的母亲提毗(Devī)，以头面礼其足，供养了食物，然后将长老迎上她所建造的吠提舍山寺(Veṭisagirivihāra)。

---

เถโร ตสฺมึ วิหาเร นิสนฺโน จินฺเตสิ อมฺหากํ อิธ กตฺตพฺพ กิจฺจํ นิฏฺฐิตํ. สมโย นุ โข อิทานิ ลงฺกาทิปํ คนฺตุนฺติ. ตโต จินฺเตสิ-อนุภวตุ ตาว เม ปิตรา เปสิตํ อภิเสกํ เทวานมฺปิยติสฺโส รตนตฺตยคุณญฺจ สุณาตุ, ฉณตฺถญฺจ นครโต นิกฺขมิตฺวา มิสฺสกปพฺพตํ อภิรูหตุ ตทา ตํ ตตฺถ ทกฺขิสฺสามาติ. อถาปรํ เอกมาสํ ตตฺเถว วาสํ กปฺเปสิ.

长老坐于那座寺院，心想：“我等于此所应作之事已终。现在是前往楞伽岛(Laṅkādīpa)的时候了吧？”接着他又想：“先让天爱帝须领受我父所送之灌顶，并听闻三宝的功德，然后为节庆出城，登上密萨迦山(Missakapabbata)，届时我将在那里见到他。”于是，他又在那里住了一个月。

---

มาสาติกฺกเม สกฺโก เทวานมินฺโท มหิณฺทตฺเถรํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ.’ กาลกโต ภนฺเต มุฏสีวราชา, อิทานิ เทวานมฺปิยติสฺส ราชา รชฺชํ กาเรติ. สมฺมาสมฺพุทฺเธน จ ตุมฺเห วฺยากตา อนาคเต มหิณฺโท นาม ภิกฺขุ ตมฺพปณฺณิทีปํ ปสาเทสฺสตี’ติ. ตสฺมา ติห โว ภนฺเต กาโล ทีปวรํ คมนาย, อหมฺปิ โว สหาโย ภวิสฺสามี.

一月过后，天帝释(Sakko devānamindo)来到摩哂陀长老面前，说了这番话：“尊者，穆塔西瓦王(Muṭasīvarājā)已经去世，现在天爱帝须王正在治国。正等觉者曾为尊者授记：‘未来将有一位名叫摩哂陀的比丘，令铜鍱洲(Tambapaṇṇidīpa)生起净信。’因此，尊者，现在是您前往此殊胜岛屿的时候了，我也将成为您的同伴。”

---

เถโร ตสฺส วจนํ สมฺปฏิจฺฉิตฺวาอตฺตสตฺตโม เวฏิส ปพฺพตวิหารา เวหาสํ อุปฺปติตฺว อนุราธปุรสฺส ปุรตฺถิมาย ทิสาย มิสฺสกปพฺพเต ปติฏฺฐหิ ยํ เอตรหิ เจติยปพฺพโตติปิ สญฺชานนฺติ ตสฺสมึ ทิวเส ตมฺพปณฺณิทิเป เชฏฺฐมูล นกฺขตฺตํ นาม โหติ ราชา นกฺขตฺตํ โฆสาเปตฺวา ฉณํ กโรถาติ อมจฺเจ อาณาเปตฺวา จตฺตาลีส ปุริส สหสฺสปริวาโร นครมฺภา นิกฺขมิตฺวา เยน มิสฺสกปพฺพโต เตน ปายาสิ มิควํ กีฬิตุกาโม อถ ตสฺมึ ปพฺพเต อธิวตฺถา เทวตา รญฺโญ เถเร ทสฺเสสฺสามีติ โรหิต มิครูปํ คเหตฺวา อวิทูเร ติณปณฺณานิ ขาทมานา วิย จรติ.

长老接受了他的话，一行七人从吠提舍山寺(Veṭisa pabbatavihāra)腾空而起，降落在阿努拉德普勒城东方的密萨迦山(Missakapabbata)上，此山如今也被称为支提山(Cetiyapabbata)。那天正是铜鍱洲(Tambapaṇṇidīpa)的耆吒月(Jeṭṭhamūla)节，国王下令大臣们宣布节日、举行庆典，自己则带着四万随从出城，前往密萨迦山，想要进行狩猎游戏。那时，住在此山的一位天神心想：“我要让国王看见长老们。”便化作一头赤鹿，在不远处像吃着草叶般走动。

---

ราชา ทิสฺวา อยุตฺตํ ทานิ ปมตฺตํ วิชฺฌิตุนฺติ ชียํ โปเฐสิ. มโค อมฺพตฺถลมคฺคํ คเหตฺวา ปลายิตุํ อารภิ ราชาปิ ปิฏฺฐิโต ปิฏฺฐิโต อนุพณฺธนฺโต อมฺพตฺถลเมว อารุหิ. มิโค เถรานํ อวิทูเร อนฺตรธายิ.

国王看见了鹿，心想：“射杀毫无防备的动物是不对的。”便弹了一下弓弦。鹿沿着芒果台(Ambatthala)小径开始逃跑，国王也紧随其后，登上了芒果台。鹿在长老们不远处消失了。

---

มหิณฺทตฺเถโร ราชานํ อวิทูเร อาคจฺฉนฺตํ’มมํเยว ราชา ปสฺสตุ, มา อิตเร’ติ อธิฏฺฐหิตฺวา’ติสฺส! ติสฺส! อิโต เอหี’ติ อาห. ราชา สุตฺวา จินฺเตสิ-อิมสฺมึ ตมฺพปณฺณิทีเป ชาโต มํ ติสฺโสติ นามํ คเหตฺวา อาลปิตุํ สมตฺโถ นาม นตฺถิ. อยมฺปน ฉินฺนภินฺนปฏธโร ภณฺฑุกาสาว วสโน มํ นาเมน อาลปติ, โก นุ โข อยํ ภวิสฺสติ มนุสฺโส วา อมนุสฺโส วาติ. เถโร อาห.

摩哂陀长老看见国王从不远处走来，便决意：“让国王只看见我，不见他人。”然后喊道：“帝须！帝须！到这里来！”国王听到后心想：“在这铜鍱洲，没有人能直呼我名‘帝须’。而这个身穿破旧衲衣、披着黄褐色僧袍的人竟直呼我名，他究竟是谁？是人还是非人？”长老说道：

---

สมณา มยํ มหาราช - ธมฺมราชสฺส สาวกา,ตเวว อนุกมฺปาย - ชมฺพุทีปา อิธาคตาติ;

大王，我等是沙门，法王之声闻弟子；正是出于对你的悲悯，才从瞻部洲(Jambudīpa)来到此地。

---

เตน สมเยน เทวานมฺปิยติสฺส ราชา จ อโสกธมฺมราชา จ อทิฏฺฐ สหายกา โหนฺติ. เทวานมฺปิยติสฺส รญฺเญ จ ปุญฺญานุภาเวน ฉาตปพฺพตปาเท เอกสฺมึ เวฬุคุมฺเพ ติสฺโส เวฬุยฏฺฐิโย นิพฺพตฺตึสุ เอกา ลตายฏฺฐิ นาม, เอกา ปุปฺผยฏฺฐิ นาม เอกา สกุณยฏฺฐิ นาม. ตาสุ ลตายฏฺฐิ สยํ รชตวณฺณา โหติ ตํ อลงฺกริตฺวา อุปฺปนฺนลตา กญฺจน วณฺณา ขายติ ปุปฺผยฏฺฐิยํ ปน นีล-ปีต-โลหิต-โอทาต-กาฬวณฺณานิ ปุปฺผานิ สุจิภตฺตวณฺฏ ปตฺต กิญฺชกฺขา หุตฺวา ขายนฺติ สกุณยฏฺฐิยํ หํสกุกฺกุฏ-ชีวํชีวกาทโย สกุณา นานาปฺปการานิ จ จตุปฺปทานิ สชีวานิ วิย ขายนฺติ สมุทฺทโตปิสฺส มุตฺตา-มณิ-เวฬุริยาทิ อเนกวิหิตํ รตนํ อุปฺปชฺชิ.

那时，天爱帝须王和阿育法王(Asokadhammarājā)虽未曾谋面，却是朋友。因天爱帝须王的福德威力，在查塔山(Chātapabbata)脚下的一处竹林中生出了三根竹竿：一根名为蔓竿，一根名为花竿，一根名为鸟竿。其中蔓竿本身是银色的，装饰其上的藤蔓则呈现金色；在花竿上，青、黄、红、白、黑色的花朵，其花梗、花瓣、花蕊皆精美无比；在鸟竿上，有天鹅、家鸡、命命鸟(jīvaṃjīvaka)等各种鸟类，以及各种四足动物，看起来栩栩如生。从海里也生出了珍珠、宝石、琉璃等各种珍宝。

---

ตมฺพปณฺณิยํ ปน อฏฺฐมุตฺตํ อุปฺปชฺชึสุ-ภยมุตฺตา คชมุตฺตา รถมุตฺตา อามลกมุตฺตา จลยมุตฺตา องฺคุลีเวฐกมุตฺตา กกุธผลมุตฺตา ปากติกมุตฺตาติ โส ตา จ ยฏฺฐิโย ตา จ มุตฺตาโย อญฺญฺจ พหุํ รตนํ อโสกสฺส ธมฺมรญฺโญ ปณฺณาการตฺถาย เปเสสิ. อโสโกปิ ปสีทิตฺวา ปญฺจ ราชกกุธภณฺฑานิเจว อญฺเญ จ อภิเสกตฺถาย พหูปณฺณากาเร ปหิณิ. น เกวลญฺจ เอตํ อามิส ปณฺณาการํ, อิมํ กิร ธมฺม ปณฺณาการมฺปิ เปเสสิ.

在铜鍱洲则出现了八种珍珠：无畏珍珠、象珍珠、车珍珠、庵摩勒珍珠、手镯珍珠、指环珍珠、迦俱陀果珍珠和天然珍珠。他将那些竹竿和珍珠，以及许多其他宝石，作为礼物送给阿育法王。阿育王也心生欢喜，送去了五种王室徽宝以及许多其他礼物以供灌顶之用。他不仅送了这些物质的礼物，据说还送了法的礼物。

---

‘‘อหํ พุทฺธญฺจ ธมฺมญฺจ-สงฺฆญฺจ สรณํ คโต,อุปาสกตฺตํ เวเทสึ-สกฺยปุตฺตสฺส สาสเน,อิเมสุ ตีสุ วตฺถูสุ-อุนฺนเมสุ นรุตฺตม,จิตฺตํ ปสาทยิตฺวาน-สทฺธาย สรณํ วชา’ติ;

’’

“我已皈依佛、法、僧，于释迦子教法中，宣称为优婆塞。人中尊，于此等无上之三宝，汝亦当以信净心，前往皈依。”

---

ราชา อวิรสุตํ สาสนปวตฺตึ อนุสฺสรมาโน เถรสฺส ตํ ‘‘สมณามยํ มหาราช ธมฺมราชสฺส สาวกา‘‘ติ วจนํ สุตฺวา อยฺยา นุ โข อาคตาติ ตาวเทว อาวุธํ นิกฺขิปิตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ สมฺโมทนียํ กถํ กถยมาโน, สมฺโมทนียกถํ กุรุมาเนเยว ตสฺมึ ตานิปิ จตฺตาลีส ปุริสสหสฺสานิ อาคนฺตฺวา ตํ ปริวาเรสุํ. ตทา เถโร อิตเรปิ ชเน ทสฺเสสิ.

国王忆念着不久前听闻的教法讯息，听到长老说：“大王，我等是沙门，是法王的声闻弟子。”他心想：“尊者们真的来了！”便立刻放下武器，坐于一旁，进行友善的交谈。就在他们交谈时，那四万随从也前来，围绕着他。那时，长老也让国王看见了其他的同伴。

---

ราชา ทิสฺวา อิเม กทา อาคตาติ ปุจฺฉิ มยา สทฺธึเยว มหา ราชาติ. อิทานิ ปน ชมฺพุทีเป อญฺญฺโญปิ เอวรูปา สมณา สนฺตีติ. มหาราช เอตรหิ ชมฺพุทีโป กาสาว ปชฺโชโต อิสิวาตปริวาโต, ตสฺมึ-

国王看见后问道：“这些人是何时来的？”“大王，他们与我一同来的。”“现在瞻部洲还有其他像这样的沙门吗？”“大王，如今瞻部洲为袈裟所照亮，为仙人之风所遍吹，于此洲中——”

---

‘‘เต วิชฺชา อิทฺธิปตฺตา จ เจโตปริยาย โกจิทา,ขีณาสาว อรหนฺโต-พหู พุทฺธสฺส สาวกาติ’’;

“彼等具三明，已达神通，善巧于他心智，是漏尽的阿罗汉，佛陀有众多弟子。”

---

อถ ราชา ภนฺเต สฺเว รถํ เปเสสฺสามิ. ตํ อภิรูหิตฺวา อาคจฺเฉยฺยาถาติ วตฺวา ปกฺกากมิ เถโร อจิรปกฺกนฺตสฺส รญฺโญ สุมณสามเณรํ อามนฺเตสิ เอหิ ตฺวํ สุมน ธมฺมสวนกาลํ โฆเสหีติ สามเณโร อภิญฺญาปาทกํ จตุตฺถชฺฌานํ สมาปชฺชิตฺวา วุฏฺฐาย อธิฏฺฐหิตฺวา สมาหิเตน จิตฺเตน สกลตมฺพปณฺณิทีปํ สาเจนฺโต ธมฺมสวนกาลํ โฆเสสิ.

于是国王说：“尊者，我明天会派车来，请您们乘车前来。”说完便离开了。国王离去后不久，长老对须摩那(Sumana)沙弥说：“来，须摩那，去宣告闻法的时刻。”沙弥遂进入以神通为基础的第四禅，出定后，作意以专注之心，令整个铜鍱洲(Tambapaṇṇidīpa)皆得听闻，宣告了闻法的时刻。

---

สามเณรสฺส สทฺทํ สุตฺวา ภุมฺมา เทวตา สทฺทมนุสฺสาเวสุ, เอเตนุปาเยน ยาว พฺรหฺมโลกา สทฺโท อพฺภุคฺคญฺฉิ. เตน สทฺเทน มหาเทวตา สนฺนิปาโต อโหสิ เถโร มหนฺตํ เทวตา สนฺติปาตํ ทิสฺวา สมจิตฺตสุตฺตนฺตํ กเถสิ. กถา ปริโยสาเน อสงฺเขยฺยานํ เทวานํ ธมฺมาภิสมโย อโหสิ. พหู นาค สุปณฺณา จ สรเณสุ ปติฏฺฐหึสุ. อถ ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน ราชา เถรานํ รถํ เปเสสิ. เถรา น มยํ รถํ อารุหาม. คจฺฉ ตฺวํ, ปจฺฉา มยํ อาคจฺฉิสฺสามาติ วตฺวา เวหาสํ อพฺภุคฺคนฺตฺวา อนุราธปุรสฺส ปจฺฉิมทิสาย ปฐมก เจติยฏฺฐาเน โอตรึสุ.

听闻沙弥的声音，地居天们随声复诵，以此方式，声音上达梵天界。由于此声，诸大天集会。长老见到盛大的天神集会，便宣说了《等心经》(Samacittasuttanta)。说法结束时，无量天神证得法现观，许多龙与金翅鸟也安住于三皈依。那夜过后，国王派马车来迎接长老们。长老们说：“我们不乘马车。你先去，我们随后就到。”说完便腾空而起，降落在阿努拉德普勒西边的第一塔处。

---

ราชาปิ สารถึ เปเสตฺวา อนฺโต นิเวสเน มณฺฑปํ ปฏิยาเทตฺวา จินฺเตสิ’ นิสีทิสฺสนฺติ นุ โข อยฺยา อาสเน น นิสีทิสฺสนฺตี‘‘ติ. ตสฺเสวํ จินฺตยนฺตสฺเสว สารถิ นครทฺวารํ ปตฺวา อทฺทส เถเร ปฐมตรํ อาคนฺตฺวา กายพณฺธนํ พณฺธิตฺวา จีวรํ ปารุปนฺเต, ทิสฺวา อติวิย ปสนฺนมานโส หุตฺวา อาคนฺตฺวา รญฺโญ อาโรเจสิ อาคตา เทว เถราติ.

国王也派了车夫，在宫殿里准备好棚厂，心想：“尊者们会坐在座位上，还是不坐呢？”他正这样想着，车夫已抵达城门，看见长老们已先到达，正在系腰带、披上衣。见到此景，他心中大为欢喜，回去禀告国王：“陛下，长老们到了！”

---

ราชา รถํ อารุฬฺหาติ ปุจฺฉิ น อารูฬฺหา เทว, อปิ จ ปจฺฉโต นิกฺขมิตฺวา ปฐมตรํ อาคนฺตฺวา ปาจีนทฺวาเร ฐิตาติ. ราชา รถํ น อารุภึสูตี สุตฺวา เตน หิ ภเณ ภุมฺมตฺถรณ สงฺเขเปน อาสนานิ ปญฺญาเปถาติ วตฺวา ปฏิปถา อาคมาสิ อมจฺจา ปถวิยํ ตฏฺฏิกํ ปญฺญาเปตฺวา อุปริ โกชวกาทีนิ วิจิตฺตตฺถรณานิ ปญฺญาเปสุํ ราชาปิ คนฺตฺวา เถเร วนฺทิตฺวา มหิณฺทตฺเถรสฺส หตฺถโต ปตฺตํ คเหตฺวา มหติยา ปูชาย จ สกฺกาเรน จ เถเร ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปตฺวา อนุลาเทวี ปมุขา ปญฺจ อิตฺถิสตานิ เถรานํ อภิวาทนํ ปูชาสกฺการญฺจ กาโรนตูติ ปกฺโกสาเปตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เถโร รญฺโญ สปริชนสฺส ธมฺมรตนวสฺสํ วสฺเสนฺโต เปตวตฺถุํ-วิมานวตฺถุํ-สจฺจสํยุตฺตญฺจ กเถสิ. ตํ สุตฺวา ตานิปิ ปญฺจ อิตฺถิสตานิ โสตาปตฺติผลํ สจฺฉิกรึสุ.

国王问道：“他们登上马车了吗？”车夫回答说：“没有，陛下。他们从后面出发，却先一步到达，现在站在东门。”国王听说长老们没有上车，便说：“既然如此，就赶紧在地上简单布置座位。”说完便前去迎接。大臣们在地上铺设席子，上面又铺设了毛毯等华丽的铺盖。国王到达后，向长老们礼拜，从摩哂陀长老手中接过钵，以盛大的供养和恭敬，用殊胜的嚼食与啖食亲手供养长老们。他又召来以阿露拉王后为首的五百位宫女，让她们向长老们行礼、供养和恭敬，然后自己坐于一旁。长老为国王及其随从降下法宝之雨，宣讲了《饿鬼事》(Petavatthu)、《天宫事》(Vimānavatthu)和《谛相应》(Saccasaṃyutta)。听闻之后，那五百位宫女证得了入流果。

---

ตทา นาครา เถรานํ คุเณ สุตฺวา เถเร ทฏฺฐุํ น ลภามาติ อุปกฺโกสนฺติ อถ ราชา อิธ โอกาโส นตฺถีติ จินฺเตตฺวา,’คจฺฉถ ภเณ หตฺถิสาลํ ปฏิชคฺคิตฺวา วาลุกํ โอกิริตฺวา ปญฺจวณฺณานิ ปุปฺผานิ วิกิริตฺวา วิตานํ พณฺธิตฺวา มงฺคล หตฺถิฏฺฐาเน เถรานํ อาสนานิ ปญฺญาเปถา’ติ อาห, อมจฺจา ตถา อกํสุ.

那时，城中的居民听闻长老们的德行后，因无法见到长老而抱怨。国王心想：“这里地方不够。”便说道：“诸位，去打扫象舍，铺上白沙，散布五色花，张挂天幕，在国象所立之处为长老们准备座位。”大臣们便遵命而行。

---

เถโร ตตฺถ คนฺตฺวา นิสีทิตฺวา เทวทูตสุตฺตนฺตํ กเถสิ กถา ปริโยสาเน ปาณสหสฺสํ โสตาปตฺติผเล ปติฏฺฐหิ ตถา หตฺถิสาลา สมฺพาธาติ ทกฺขิณทฺวาเร นณฺทนุยฺยาเน อาสนํ ปญฺญาเปสุํ. เถโร ตตฺถ นิสีทิตฺวา อาสิวิโสปม สุตฺตนฺตํ กเถสิ. ตมฺปิ สุตฺวา ปาณสหสฺสํ โสตาปตฺติผลํ ปฏิลภิ เอวํ อาคตทิวสโต ทุติยทิวเส อฑฺฒเตยฺยานํ ปาณสหสฺสานํ ธมฺมาภิสมโย อโหสิ.

长老到那里坐下，宣讲了《天使经》(Devadūtasuttanta)。说法结束时，有一千位众生安住于入流果。因象舍拥挤，他们便在南门的难陀园(Nandanuyyāna)准备了座位。长老在那里坐下，宣讲了《毒蛇《本行》》(Āsīvisopamasuttanta)。听闻之后，又有一千位众生证得入流果。就这样，从到达的第二天，共有两千五百位众生证得法现观。

---

เถรสฺส นณฺทนวเน อาคตาคตาหิ กุลิตฺถีหิ กุลสุณฺหาหิ กุลกุมารีหิ สทฺธิ สโมทมานสฺเสว สายณฺหสมโย ชาโต, เถโร กาลํ สลฺลกฺเขตฺวา คจฺฉามิ’ทานิ มิสฺสก ปพฺพตนฺติ อุฏฺฐหิ. อมจฺจา มหาเมฆวนุยฺยาเน เถเร วาเสสุํ ราชาปิ โข ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน เถรสฺส สมีปํ คนฺตฺวา สุขสยิตภาวํ ปุจฺฉิตฺวา กปฺปติ ภนฺเต ภิกฺขุสงฺฆสฺส อาราโมติ ปุจฺฉิ. เถโร กปฺปติ มหาราชาติ อาห.

长老在难陀园(Naṇdanavana)中与络绎不绝前来的贵族妇女、儿媳和少女们交谈，不知不觉已至傍晚。长老察觉时间，便起身说：“我现在要去支提山(Missaka pabbata)了。”大臣们便安排长老们住在大云林园(Mahāmeghavanuyyāna)。那夜过后，国王来到长老跟前，问候他是否安睡，然后问道：“尊者，此园林对比丘僧团是否适宜？”长老回答说：“大王，是适宜的。”

---

ราชา ตุฏฺโฐ สุวณฺณ ภึการํ คเหตฺวา เถรสฺส หตฺเถ อุทกํ ปาเตตฺวา มหาเมฆวนุยฺยานํ อทาสิ เถโร ปุนทิวเสปิ ราชเคเหเยว ภุญฺชิตฺวา นณฺทนวเน อนมตคฺคิยานิ กเถสิ. ปุน ทิวเส อคฺคิกฺขณฺโธปม สุตฺตนฺตํ กเถสิ. เอเตเนว อุปาเยน สตฺต ทิวสานิ กเถสิ อฑฺฒ นจมานํ ปาณสหสฺสานํ ธมฺมาภิสมโย อโหสิ. สตฺตเม ทิวเส ปน เถโร อนฺโตปุเร รญฺโญ อปฺปมาท สุตฺตนฺตํ กถยิตฺวา เจติยคิริเมว อคมาสิ.

国王心生欢喜，手持金瓶，在长老手上注水，将大云林园布施给了僧团。第二天，长老仍在王宫用餐，然后在难陀园宣讲了《无始相应》(Anamatagga-saṃyutta)。又一天，宣讲了《火蕴《本行》》(Aggikkhandhopama Sutta)。就这样连续七天说法，共有八千五百位众生证得法现观。第七天，长老在王宫内为国王宣讲《不放逸经》(Appamāda Sutta)后，便回到了支提山。

---

อถ โข ราชา เถโร อายาจิโต สยเมวาคโต, ตสฺมา ตสฺส อนาปุจฺฉา คมนมฺปิ ภเวยฺยาติ จินฺเตตฺวา รถํ อภิรูหิตฺวา, เจติยคิรึ อคมาสิ มหตา ราชานุภาเวน คนฺตฺวา เถรานํ สนฺติกํ อุปสงฺกมนฺโต อติวิย กิลนฺตรูโป หุตฺวา อุปสงฺกมิ. ตโต นํ เถโร อาห กสฺมา ตฺวํ มหาราช เอวํ กิลม มาโน อาคโตติ. ตุมฺเห มม คาฬฺหํ โอวาทํ ทตฺวา อิทานิ คนฺตุกามา นุโขติ ชานนตฺถํ ภนฺเตติ. น มยํ มหาราช คนฺตุกามา, อปิ จ วสฺสุปนายิก กาโลนมายํ สมเณน นาม วสฺสุปนายิกํ ฐานํ ญาตุํ วฏฺฏตีติ. ราชาปิ โข ตํขณํเยว กรณฺฑก เจติยงฺคณํ ปริกฺขิปิตฺวา อฏฺฐสฏฺฐิยา เลเณสุ กมฺมํ ปฏฺฐเปตฺวา นครเมว อคมาสิ.

于是国王心想：“长老应我之请，自己前来。因此，他或许也会不告而别。”他便登上马车，以盛大的王室威仪前往支提山(Cetiyagiri)。当他走近长老们时，显得非常疲惫。长老便问他：“大王，你为何如此疲惫地前来？”国王回答：“尊者，我是前来了解，您们给了我恳切的教诲后，现在是否想要离去了？”长老说：“大王，我们并非想要离去。只是雨安居的时节将至，出家人理应知道安居之处。”国王听后，立刻命人围绕迦兰陀迦支提(Karaṇḍaka Cetiya)的庭院，在六十八个岩窟中开始动工，然后返回城里。

---

เตปิ เถโร มหาชนํ โอวทมานา เจติยคิริมฺหิ วสฺสํ วสึสุ. อถายสฺมา มหามหิณฺโท วุตฺถวสฺโส ปวาเรตฺวา กตฺติกปุณฺณมายํ อุโปสถทิวเส ราชานํ เอตทโวจ จิรทิฏฺโฐ โน มหาราช สมฺมาสมฺพุทฺโธ อภิวาทน ปจฺจุปฏฺฐาน อญฺชลิ กมฺม สามีจิ กมฺม กรณฏฺฐานํ นตฺถิ, เตนมฺหํ อุกฺกณฺฐิตาติ ตนุ ภนฺเต ตุมฺเห อโวจุตฺถ ปรินิพฺพุโต สมฺมาสมฺพุทฺโธติ กิญฺจาปิ มหาราช ปรินิพฺพุโต, อถสฺส สรีรธาตุโย ติฏฺฐนฺตีติ. อญฺญา ตมฺภนฺเต ถูปํ ปติฏฺฐาเปมิ ภูมิภาคํ วิจินถาติ. อปิ จ ธาตุโย กุโต ลจฺฉามีติ สุมเนน สทฺธึ มนฺเตหิ มหาราชาติ ราชา สุมนํ อุปสงฺกมิตฺวา ปุจฺฉิ’กุโตทานิ ภนฺเตธาตุโย ลจฺฉามา’ติ สุมโน อาห-อปฺโปสฺสุกฺโก ตฺวํ มหาราช, วีถิโย โสธาเปตฺวา ธช ปตาก ปุณฺณฆฏาทีหิ อลงฺการาเปตฺวา สปริชฺชโน อุโปสถํ สมาทิยิตฺวา สพฺพตาลาวจเร อุปฏฺฐเปตฺวา มงฺคลหตฺถึ สพฺพาลงฺกาเรหิ ปติมณฺฑิตํ กาเรตฺวา อุปริ วสฺส เสตจฺฉตฺตํ อุสฺสาเปตฺวา สายณฺหสมเย มหานาควนุยฺยานาภิมุโข ยา หิ อทฺธา ตสฺมึ ฐาเน ธาตุโย ลจฺฉสิติ, ราชา สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิ. เถโร เจติยคิริเมว อคมึสุ.

长老们教导着大众，在支提山度过雨季。之后，具寿大摩哂陀(Mahāmahiṇda)度过雨安居并举行自恣(pavāretvā)后，在迦提月(Kattika)满月布萨日对国王说：“大王，我们很久没见到正等觉者了，没有礼拜、侍奉、合掌、恭敬的处所，因此我们感到忧虑。”国王说：“尊者，您们不是说正等觉者已经般涅槃了吗？”长老说：“大王，虽然他已般涅槃，但他的舍利还存在。”国王说：“我明白了，尊者。我来建立佛塔，请您们寻找地方。但是我们从哪里得到舍利呢？”长老回答说：“大王，请与苏摩那(Sumana)商议。”国王于是去见苏摩那，问道：“尊者，我们现在从哪里能得到舍利呢？”苏摩那说：“大王不必担心，把道路清扫干净，用旗帜、幡幢、满瓶等装饰，与您的随从一起受持布萨，安排好所有乐师，用所有饰物来装扮吉祥象，在其上方举起白伞，在傍晚时分，朝向大龙林园(Mahānāgavanuyyāna)走去，一定能在那里得到舍利。”国王回答：“善哉。”长老们则回到了支提山。

---

ตตฺรายสฺมา มหิณฺทตฺเถโร สุมน สามเณรมาห- คจฺฉ ตฺวํ สามเณร ชมฺพุทีเป อยฺยกํ อโสกธมฺมราชานํ อุปสงฺกมิตฺวา มม วจเนน เอวํ วเทหิ’สหาโย เต มหาราช เทวานมฺปิย ติสฺโส พุทฺธสาสเน ปสนฺโน ถูปํ ปติฏฺฐาเปตุกาโม ตุมฺหากํ กิร หตฺเถ ภควโต ปริภุตฺตปตฺโต เจวธาตุ จ อตฺถิ, ตมฺเม เทถา’ติ ตํ คเหตฺวา สกฺกํ เทวราชานํ อุปสงฺกมิตฺวา ตุมฺหากํ กิร มหาราช หตฺเถ ทฺเว ธาตุโย อตฺถิ ทกฺขิณทาฐา จ ทกฺขิณกฺขกญฺจ, ตโตตุมฺเห ทกฺขิณทาฐํปูเชถ, ทกฺขิณกฺขกํ ปน มยฺหํ เทถาติ, เอวญฺจ นํ วเทหิ กสฺมา ตฺวํ มหาราช อมฺเห ตมฺพปณฺณิทีปํ ปหิณิตฺวา ปมชฺชิตฺถาติ.

那时，具寿摩哂陀长老对沙弥(sāmaṇera)苏摩那说：“沙弥，你前往瞻部洲(Jambudīpa)，去拜见你的外祖父阿育法王(Asokadhammarāja)，用我的话这样对他说：‘大王，您的朋友天爱帝须(Devānampiyatissa)王已对佛陀的教法生起净信，想要建立佛塔。听说您那里有世尊用过的钵和舍利，请把它们给我。’拿到后，再去拜见天帝释(Sakka)，对他说：‘大王，听说您那里有两件舍利，即右牙舍利和右锁骨舍利，请您供奉右牙舍利，把右锁骨舍利给我。’还要这样对他说：‘大王，您为什么把我们派到铜鍱洲(Tambapaṇṇidīpa)后就懈怠了呢？’”

---

สาธุ ภนฺเตติ โข สุมโน เถรสฺส วจนํ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา ตาวเทว ปตฺตจีวรมาทาย เวหาสมพฺภุคฺคนฺตฺวา ปาฏลิปุตฺตทฺวาเร โอรุยฺห รญฺโญ สนฺติกํ คนฺตฺวา ตมตฺถํ อาโรเจสิ ราชา ตุฏฺโฐ สามเณรสฺส หตฺถโต ปตฺตํ คเหตฺวา โภเชตฺวา ภควโต ปตฺตํ คณฺเธหิ อุพฺพฏฺเฏตฺวา วรมุตฺตสทิสานํ ธาตูนํ ปูเรตฺวา อทาสิ.

“善哉，尊者！”苏摩那接受了长老的话，立刻带着衣钵腾空而起，在华氏城(Pāṭaliputta)门降落，来到国王那里禀告了此事。国王很高兴，从沙弥手中接过钵，供养食物后，用香料涂抹世尊的钵，装满像上好珍珠一样的舍利，然后交给了他。

---

โส ตุํ คเหตฺวา สกฺกํ เทวราชานํ อุปสงฺกมิ สกฺโก เทวาราชา สามเณรํ ทิสฺวา กึ ภนฺเต สุมน อาหิณฺฑสีติ อาห. ตฺวํ มหาราช อมฺเห ตมฺพปณฺณิทีปํ ปหิณิตฺวา กสฺมา ปมชฺชสีติ, ตปฺปมชฺชามิ ภนฺเต, วเทหิ กึ กโรมีติ. ตุมฺหากํ กิร หตฺเถ ทฺเว ธาตุโย อตฺถิ ทกฺขิณทาฐา จ ทกฺขิณกฺขกญฺจ, ตโต ตุมฺเห ทกฺขิณทาฐํ ปูเชถ ทกฺขิณกฺขกํ ปน มยฺหํ เทถาติ. สาธุ ภนฺเตติ โข สกฺโก เทวานมิณฺโท โยชนปฺปมานํ มณิถูปํ อุคฺฆาเฏตฺวา ทกฺขิณกฺขกํ นีหริตฺวา สุมนสฺส อทาสิ.

于是他拿着那钵舍利去拜见天帝释。天帝释看见沙弥，问道：“尊者苏摩那，您为何来此？”沙弥说：“大王啊，您派我们去铜鍱洲，为何又懈怠了呢？”天帝释说：“尊者，我确实懈怠了，请说要做什么？”沙弥说：“据说您手中有两件舍利，即右牙舍利和右锁骨舍利。您应当供奉右牙舍利，而把右锁骨舍利给我。”天帝释说：“善哉，尊者。”于是天帝释打开高达一由旬的摩尼宝塔，取出右锁骨舍利交给苏摩那。

---

โส ตํ คเหตฺวา เจติยคิริมฺหิเยว ปติฏฺฐาสิ อถ โข มหิณฺทปมุขา สพฺเพ เต มหานาคา อโสกธมฺมราเชน ทินฺน ธาตุโย เจติยคิริยมฺหิเยว ปติฏฺฐาเปตฺวา ทกฺขิณกฺขกํ อาทาย วฑฺฒมานกจฺฉายาย มหานาค วนุยฺยานมคมํสุ. ราชาปิ โข สุมเนน วุตฺตปฺปการํ ปูชาสกฺการํ กตฺวา หตฺถิกฺขณฺธวรคโต สายํ มงฺคลหตฺถิมตฺถเก เสตจฺฉตฺตํ ธารยมาโน มหานาค วนุยฺยานํ สมฺปาปุณิ.

他（苏摩那）拿着舍利，就在支提山降落。随后，以摩哂陀为首的诸位大长老，将阿育法王所赠的（钵中）舍利安奉在支提山，然后带着右锁骨舍利，前往瓦达玛那卡恰(Vaḍḍhamānakacchāya)的大龙林园。国王也按照苏摩那所说的方式做完供养和恭敬后，乘坐在上等大象的背上，在傍晚时分，由人持白伞盖于吉祥象的头顶，抵达了大龙林园。

---

อถสฺส เอตทโหสิ- สเจ อยํ สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ธาตุ, ฉตฺตํ อปนมตุ, มงฺคลหตฺถิ ชณฺณุเกหิ ภูมิยํ ปติฏฺฐาหตุ, ธาตุ จงฺโคฏกํ มยฺหํ มตฺถเก ปติฏฺฐหตูติ สห รญฺโญ จิตฺตุปฺปาเทน ฉตฺตํ อปนมิ หตฺถิชณฺณุเกหิ ปติฏฺฐหิ ธาตุจงฺโคฏกํ รญฺโญ มตฺถเก ปติฏฺฐหิ ราชา อมเตเนวาภิสิตฺตคตฺโต ปรเมน ปีติปาโมชฺเชน สมนฺนาคโต หุตฺวา ปุจฺฉิ ธาตุํ ภนฺเต กึ กโรมีติ. หตฺถิกุมฺภิเยว ตาว มหาราช ฐเปหีติ. ราชา ธาตุวงฺโคฏกํ หตฺถิกุมฺเภ ฐเปสิ. ปมุทิโต นาโค กุญฺจนาทํ นทิ มหาเมโฆ อุฏฺฐหิตฺวา โปกฺขรวสฺสํ วสิสิ อุกทปริยนฺตํ กตฺวา มหาภูมิจาโล อโหสิ ปจฺจนฺเตปิ นาม สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ธาตุโย ปติฏฺฐหิสฺสนฺตีติ.

那时他这样想：“如果这是正等觉者的舍利，愿伞盖自行移开，愿吉祥象双膝跪地，愿舍利盒安住在我的头顶！”随着国王心念一生起，伞盖就自行移开，大象双膝跪地，舍利盒安住在国王的头顶。国王的身体犹如被甘露灌顶，充满了无量的喜悦和欢欣，他问道：“尊者，这舍利我该如何处置？”“大王，暂时先放在象额上。”国王便将舍利盒放在象额上。欢喜的大象发出吼叫，大片云朵升起，降下莲花雨，大地震动，大水遍满。诚然，即使在边地，正等觉者的舍利也会被供奉安住。

---

อถ โส หตฺถินาโค อเนก ตาลาวจรปริวุโต อติวิย อุฬาเรน ปูชาสกฺกาเรน สกฺกริยมาโน ปจฺฉิมทิสาภิมุโข หุตฺวา อปสกฺกนฺโต ยาว นครสฺส ปุรตฺถิม ทฺวารํ ตาว คนฺตฺวา ปุรตฺถิเมน ทฺวาเรน นครํ ปวิสิตฺวา สกลนคเร อุฬาราย ปูชาย กยิรามานาย ทกฺขิณทฺวาเรน นิกฺขมิตฺวา ถูปารามสฺส ปจฺฉิมทิสาภาเค ปเภชวตฺถุ นาม กิร อตฺถิ ตตฺถ คนฺตฺวา ปุน ถูปารามาภิมุโข เอว ปฏินิวตฺติ. โส จ ปุริมกานํ ติณฺณํ สมฺมาสมฺพุทฺธานํ ธมฺมกรกํ กายพณฺธนํ อุทกสาฏีกํ ปติฏฺฐาเปตฺวา กตเจติยฏฺฐานํ โหตี. ตเทตํ วินฏฺเฐสุปิ เจติเยสุ เทวตานุภาเวน กณฺฏก สมากิณฺณสาขาหิ นานาคจฺเฉหิ ปริวุตํ ติฏฺฐติ. มา นํ โกจิ อุจฺจิฏฺฐา สุวิมล กจวเรหิ สนฺทุเสสีติ.

那时，那头象王被众多乐师环绕，受到极为隆重和恭敬的供养。它面向西方，缓缓后退，直到来到城东门，从东门进入城中。在全城举行盛大供养之时，它又从南门出去，前往塔园寺的西侧，据说那里有个地方叫做帕贝迦瓦图(Pabhejavatthu)。它到达那里后，又转身面向塔园寺。那地方曾是过去三位正等觉者安放滤水器、腰带和沐浴衣并建立塔庙之处。即使其他塔庙都已毁坏，此地因天神之力，仍为长满荆棘的各种灌木所环绕而存留。“愿无人以残食或不净垃圾玷污此地。”

---

อถ ตสฺส หตฺถิโน ปุรโต คนฺตฺวา ราชปุริสา สพฺพ คจฺเฉ ฉิณฺทิตฺวา ภูมึ โสเธตฺวา ตํ หตฺถตลสทิสํ อกํสุ. หตฺถินาโค คนฺตฺวา ตํ ฐานํ ปุรโต กตฺวา ตสฺส ปจฺฉิมทิสาภาเค โพธิรุกฺขฏฺฐเน อฏฺฐาสิ. อถสฺส มตฺถกโต ธาตุํ โอโรเปตุํ อารภึสุ นาโค โอโรเปตุํ น เทติ. เถรํ ปุจฺฉิ, กสฺมา ภนฺเต นาโค ธาตุํ โอโรเปตุํ น เทตีติ

于是国王的侍从们走到象的前方，砍掉所有灌木，清扫地面，使之平坦如掌。象王走到那里，将那地方置于前方，然后站在菩提树位置的西边。他们开始从象的头顶卸下舍利，但象王不让卸下。他们问长老：“尊者，为什么象王不让卸下舍利呢？”

---

อารุฬฺหํ มหาราช โอโรเปตุํ น วฏฺฏติติ. ตสฺมิญฺจ กาเล อภยวาปิยา อุทกํ ชินฺนํ โหติ สมนฺตา ภูมิ ผลิตา สุอุทฺธรา มตฺติกปิณฺฑา. ตโต มหาชโน สีฆสีฆํ มตฺติกํ อาหริตฺวา หตฺถกุมฺภปฺปมาณํ วตฺถุมกาสิ. ตาวเทว ถูปกรณตฺถํ อิฏฺฐิกา กาตุํ อารภึสุ. ยาว อิฏฺฐิกา ปรินิฏฺฐนฺติ ตาว หตฺถินาโค กติปาหํ ทิวา โพธิรุกฺขฏฺฐาเน หตฺถิสาลายํ ติฏฺฐติ. รตฺติยํ ถูปปติฏฺฐาน ภูมิยํ ปริยายติ.

“大王，让已登上的（圣物）下来是不适宜的。”那时，无畏池(Abhayavāpi)的水已干涸，周围的土地龟裂，但黏土块却很容易取用。于是大众迅速取来黏土，筑起一个象额大小的地基。就在那时，他们开始为了建造塔而制造砖块。在砖块制成之前，那头象王白天待在菩提树处的象厩里，夜晚则在塔的建造地基处徘徊。

---

อถ วตฺถุํ วินาเปตฺวา ราชา เถรํ ปุจฺฉิ, กีทิโส ภนฺเต ถูโป กาตพฺโพติ. วีหิราสิ สทิโส มหาราชาติ, สาธุ ภนฺเตติ ราชา ชงฺฆปฺปมาณํ ถูปํ จินาเปตฺวา ธาตุโอโรปนตฺถาย มหาสกฺการํ กาเรสิ.

地基规划好后，国王问长老：“尊者，塔应该建成什么样子？”“大王，像一堆稻谷的样子。”“善哉，尊者。”国王于是让人建起一座小腿高的塔，并为安放舍利而举行了盛大的庆典。

---

ตโต สกลนาครา จ ชานปทา จ ธาตุมฺห ทสฺสนตฺถํ สนฺติปตึสุ สนฺนิปติเต จ ตสฺมึ มหาชเน ทสพลสฺส ธาตุ หตฺถิกุมฺภโต สตฺตตาลปฺปมานํ เวหาสมพฺภุคฺคนฺตฺวา ยมกปาฏิหาริยํ ทสฺเสสิ. เตหิ เตหิ ธาตุปฺปเทเสหิ ฉพฺพณฺณรํสิโย อุทกธรา จ อคฺคิกฺขณฺธา จ ปวตฺตนฺติ. สาวตฺถิยํ คณฺฑมฺพมูเล ภควตา ทสฺสิต ปาฏิหาริย สทิสํ เอว ปาฏิหาริยํ อโหสิ. ตญฺจ โข เนว เถรานุภาเวนน เทวตานุภาเวน, อปิ จ โข พุทฺธานํเยว อานุภาเวน ภควา กิร ธรมาโนว อธิฏฺฐาสิ - ตมฺพปณฺณิทีเป อนุราธปุรสฺส ทกฺขิณทิสาภาเค ปุริมกานํ ติณฺณํ พุทฺธานํ เจติยฏฺฐาเน มม ทกฺขิณกฺขกธาตุ ปติฏฺฐาน ทิวเส ยมกปาฏิหาริยํ โหตูติ.

于是，所有城里人和乡下人都为瞻仰舍利而聚集起来。当大众云集时，十力（佛陀）的舍利从象额上升至七多罗树高的空中，示现了双神变(yamakapāṭihāriya)。从舍利的各处，放射出六色光芒，涌现出水流与火柱。这神变就如世尊在舍卫城(Sāvatthī)健疾芒果树(Gaṇḍamba)下所示现的一样。这并非出于长老的神力，也非出于天神的神力，而是出于诸佛的威力。据说，世尊住世时就曾决意：“愿我在铜鍱洲(Tambapaṇṇidīpa)阿努拉德普勒的南面，于过去三佛的塔庙旧址处，在我右锁骨舍利被供奉之日，出现双神变。”

---

เอวํ อจินฺติยา พุทฺธา-พุทฺธธมฺมา อจินฺติยา,อจินฺติเยสุ ปสนฺนานํ-วิปาโก โหติ อจินฺติโยติ;

诸佛不可思议，佛法不可思议；于不可思议者有净信，其果报亦不可思议。

---

ธาตุสรีรโต นิกฺขนฺต อุทกผุสิเตหิ สกเลหิ ตมฺพปณฺณิทีปตเล น โกจิ อผุฏฺโฐกาโส นาม อโหสิ. เอวมสฺส ตํ ธาตุ สรีรํ อุทกผุสิเตหิ ตมฺพปณฺณิตฺถลสฺส ปริทาหํ วูปสเมตฺวา มหาชนสฺส ปาฏิหาริยํ ทสฺเสตฺวา โอตริตฺวา รญฺโญ มตฺถเก ปติฏฺฐาสิ ราชา สผลํ มนุสฺสตฺตปฏิลาภํ มญฺญมาโน มหนฺตํ สกฺการํ กตฺวา ธาตุํ ปติฏฺฐาเปสิ. สห ธาตุปติฏฺฐาเนน มหาภูมิจาโล อโหสิ นิฏฺฐิเต ปน ถูเป ราชา จ ราชา ภาติกา จ เทวิโย จ เท-นาค-ยกฺขานํ วิมฺภยกรํ ปจฺเจกํ ถูปมกํสุ.

从舍利身中涌出的水花，洒遍了整个铜鍱洲，没有一处未被触及。这样，那舍利身以水花平息了铜鍱洲大地的炎热，向大众示现奇迹后，便降下，安住于国王的头顶上。国王认为这是人身果报的圆满成就，便举行盛大供养，将舍利安立。随着舍利的安立，大地发生大震动。塔完成后，国王、王弟与诸位王后各自建造了佛塔，令天、龙、夜叉惊叹。

---

เอวํ ชิโน ธาตุสรีรเกนคโตปิ สนฺตึ ชนตาหิตญฺจ,สุขญฺจ ธมฺมา พหุธา กเรยฺยฐิโต หิ นาโถนุกรํ กเรยฺย;

如是胜者虽入灭，舍利之身益世间。广兴福祉与安乐，一如导师住此间。

---

สาธุชน มโนปสาทนตฺถาย กเต ถูปวํเส ถูปาราม กถา,

为令善人生净信而作之《塔史》中，塔园寺故事终。

---

๑๓. นิฏฺฐิตาย ปน ธาตุปูชาย ปติฏฺฐิเต ธาตุวเร มหิณฺทตฺเถโร มหาเมฆวนุยฺยานเมว คนฺตฺวาวาสํ กปฺเปสิ. ตสฺมึ โข ปน สมเย อนุลาเทวี ปพฺพชิตุกามา หุตฺวา รญฺโญ อาโรเจสิ. ราชา ตสฺสา วจนํ สุตฺวา เถรํ เอตทโวจ? ภนฺเต อนุลาเทวี ปพฺพชิตุกามา, ปพฺพาเชถ นนฺต น มหาราช อมฺหากํ มาตุคามํ ปพฺพาเชตุํ กปฺปติ. ปาฏลิปุตฺเต ปน มยฺหํ ภคินิ สงฺฆมิตฺตา เถรี นาม อตฺถิ, ตํ ปกฺโกสาเปหิ มหาราช, อิมสฺมิญฺจ ทีเป ปุริมกานญฺจ ติณฺณํ สมฺมาสมฺพุทฺธานํ โพธิ ปติฏฺฐํสิ อมฺหากมฺปิ ภควโต สรส รํสิชาล วิสฺสชฺชนเกน โพธินา ปติฏฺฐาตพฺพํ, ตสฺมา สาสนํ ปหิเณยฺยสิ ยถา สงฺฆมิตฺตา โพธึ คเหตฺวา อาคจฺเฉยฺยาติ.

13. 舍利供养既终，圣舍利安立已，摩哂陀（Mahiṇda）长老便前往大云林园（Mahāmeghavanuyyāna）居住。那时，阿露拉（Anulā）王妃想要出家，便禀告国王。国王听了她的话，对长老说：“尊者，阿露拉王妃想要出家，请您为她剃度。”长老说：“大王，我们为女性剃度是不合宜的。但在华氏城（Pāṭaliputta），有我的妹妹，名为僧伽蜜多（Saṅghamittā）的上座尼。大王，请派人去请她来。此外，在此岛上，过去三位正等觉者的菩提树都已安立，我们世尊那能放射清新光网的菩提树也应被安立。因此，您应当派遣使者，以便僧伽蜜多能带着菩提树前来。”

---

ราชา เถรสฺส วจนํ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา อมจฺเจหิ สทฺธึ มนฺเตนฺโต อริฏฺฐํ นาม อตฺตโน ภาคิเนยฺยํ อาห สกฺขิสฺสสิ ตฺวํ ตาต ปาฏลีปุตฺตํ คนฺตฺวา มหาโพธินา สทฺธึ อยฺยํ สงฺฆมิตฺตตฺเถรึ อาเนตุนฺติ สกฺขิสฺสามิ เทว สเจ เม ปพฺพชฺชํ อนุชานิสฺสสีติ.

国王接受了长老的话，与大臣们商议后，对他名为阿里吒（Ariṭṭha）的外甥说：“孩子，你能够前往华氏城，将大菩提树与尊贵的僧伽蜜多上座尼一同请来吗？”阿里吒回答：“陛下，如果您允许我出家，我就能办到。”

---

คจฺฉ ตาต เถรึ อาเนตฺวา ปพฺพชฺชาหีติ. โส รญฺโญ จ เถริสฺส จ สาสนํ คเหตฺวา เถรสฺส อธิฏฺฐานวเสน เอกทิวเส น ชมฺพุโกลปฏฺฏนํ คนฺตฺวา นาวํ อภิรูหิตฺว สมุทฺทํ อติกฺกมิตฺวา ปาฏลีปุตฺตํ คนฺตฺวา รญฺโญ สาสนํ อาจิกฺขิ-ปุตฺโต เต เทว มหิณฺทเถโร เอวมาห. สหายสฺส กิร เต เทวานมฺปิยติสฺสสฺส ภาตุชายา อนุลาเทวี นาม ปพฺพชิตุกามา, ตํ ปพฺพาเชตุํ อยฺยํ สงฺฆมิตฺตตฺเถรึ ปหิเณยฺยาถ, อยฺยาย เอว จ สทฺธึ มหาโพธินฺติ.

“去吧，孩子，去请上座尼来，然后你就出家吧。”他领受了国王和长老的指令，凭借长老的决意之力，一日之内便抵达瞻部港（Jambukola），登上船，渡过大海，来到华氏城（Pāṭaliputta），向国王（阿育王）禀告：“陛下，您的儿子摩哂陀（Mahiṇda）长老这样说：‘据说您的朋友天爱帝须（Devānampiyatissa）王的弟媳阿露拉（Anulā）王妃想要出家，请您派遣尊贵的僧伽蜜多（Saṅghamitta）上座尼去为她剃度，并请将大菩提树与上座尼一同送来。’”

---

เถรสฺส สาสนํ อาโรเจตฺวา สงฺฆมิตฺตตฺเถรึ อุปสงฺกมิตฺวา เอวมาห. อยฺเย ตุมฺหากํ ภาตา มหิณฺทตฺเถโร มํ ตุมฺหากํ สนฺติกํ เปเสสิ เทวานมฺปิยติสฺส รญฺโญ ภาตุชายา อนุลาเทวี นาม ปญฺจหิ กญฺญาสเตหิ ปญฺจหิ จ อนฺเตปุริสา สเตหิ สทฺธึ ปพฺพชิตุกามาติ, ตํ กิร อาคนฺตฺวา ปพฺพาเชถาติ.

他向国王传达了长老的讯息后，便去到僧伽蜜多上座尼跟前，如此说道：“尊者，您的兄长摩哂陀长老派我到您这里来。天爱帝须王的弟媳阿露拉王妃，想与五百位少女和五百位宫女一同出家，据说他请您前去为她们剃度。”

---

สา ตาว เทว ตุริต ตุริตา คนฺตฺวา รญฺญา ตฺैมตฺถํ อาโรเจตฺวา คจฺฉามหํ มหาราช ตมฺพปณฺณิทีปนฺติ อาห.

她于是立刻赶去向国王禀告此事，然后说：“大王，我将前往铜鍱洲（Tambapaṇṇidīpa）。”

---

เตน หิ อมฺม มหาโพธึ คเหตฺวา คจฺฉาหีติ วตฺวา ปาฏลีปุตฺตโต ยาว มหาโพธิ ตาว มคฺคํ ปฏิชคฺคาเปตฺวา สตฺตโยชนายามย ติโยชน วิตฺถตาย มหติยา เสนาย ปาฏลิปุตฺตโต นิกฺขมิตฺวา อริยสงฺฆํ อาทาย มหาโพธิสมีปํ อคมาสิ.

“那么，母亲，请带着大菩提树去吧！”说完，他命人修整从华氏城到大菩提树之间的道路，然后率领一支七由旬长、三由旬宽的大军，带着圣僧团，从华氏城出发，前往大菩提树附近。

---

เสนาย สมุสฺสิต ธชปตากํ นานารตน วิจิตฺตํ อเนกาลงฺการ ปติมณฺฑิตํ นานาวิธ กุสุม สมากิณฺณํ อเนก ตุริย สํฆฺรฏฺฐํ มหาโพธึ ปริกฺขิปิ ตโต ราชา ปุปฺผ-คณฺธ-มาลาทีหิ ปูเชตฺวา ติกฺขตฺตุํ ปทกฺขิณํ กตฺวา อฏฺฐสุ ฐาเนสุ วนฺทิตฺวา อุฏฺฐาย อญฺชลิมฺปคฺคยฺห ฐตฺวา สจฺจวจนกิริยาย โพธึ คณฺหิตุกาโม รตนปีฐํ อารุยฺห ตุลิกํ คเหตฺวา มโนสิลาย เลขํ กตฺวา ยทิ มหาโพธินา ลงฺกาทีเป ปติฏฺฐาตพฺพํ, ยทิ จาหํ พุทฺธสาสเน นิพฺเพมติโก ภเวยฺยํ, มหาโพธิ สยเมว อิมสฺมึ สุวณฺณกฏาเห ปติฏฺฐหตูติ สจฺจกิริยมกาสิ สห สจฺจกิริยาย โพธิสาขา มโนสิลาย ปริจฺฉินฺนฏฺฐาเนหิ ฉิณฺทิตฺวา คณฺธ กลล ปูรสฺส สุวณฺณกฏาหสฺส อุปริ อฏฺฐาสิ.

军队围绕着大菩提树。四周旗幡高举，饰以种种珍宝，缀以无数饰物，遍撒各式花朵，众乐齐鸣。然后国王以花、香、花环等供养，右绕三匝，于八处顶礼，之后起身合掌而立，欲以谛语请取菩提树。他登上宝座，拿起画笔，用红砷在树枝上画下记号，然后行谛语誓言：“若此大菩提树应在兰卡岛（Laṅkādīpa）安立，若我于佛陀教法无疑，愿此菩提树自行安住于此金钵中！”随着谛语誓言，菩提树枝便从红砷所画之处断开，安住于装满香泥的金钵之上。

---

ตโต ราชา มหาโพธึ โพธิมณฺฑโต มหนฺเตน สกฺกาเรน ปาฏลีปุตฺตํ อาเนตฺวา สพฺพปริหารานิ ทตฺวา มหาโพธึ คงฺคาย นาวํ อาโรเปตฺวา สยมฺปิ นครโต นิกฺขมิตฺวา วิญฺฌาฏวึ สมติกฺกมฺม อนุปุพฺเพน สตฺตทิวเสหิ ตามลิตฺตึ อนุปฺปตฺโต อนฺตรมคฺเค เทว-นาค-มนุสฺสา อุฬารํ มหาโพธิ ปูชมกํสุ.

于是国王以盛大恭敬，将大菩提树从菩提座迎至华氏城，献上一切所需后，将大菩提树安置于恒河的船上。国王亦亲自出城，穿越文阇阿提森林（Viñjhāṭavi），次第而行，七日内抵达多摩梨帝（Tāmalitti）。途中，天、龙、人皆对大菩提树作了盛大供养。

---

ราชาปิ สมุทฺทตีเร สตฺตทิวสานิ มหาโพธึ ฐเปตฺวา มหนฺตํ สกฺการํ กตฺวา โพธิมฺปิ สํงฺฆมิตฺตตฺเถริมฺปิ สปริวารํ นาวํ อาโรเปตฺวา คจฺฉติ วตเร ทสพลสฺส สรส รํสิชาลา มุญฺจมาโน มหาโพธิ รุกฺโขติ กณฺทิตฺวา อญฺชลิมฺปคฺคเหตฺวา อสฺสูนิ ปวตฺตยมาโน อฏฺฐาสิ สาปิ โข มหาโพธิ สมรูฬฺหนาวา ปสฺสโต ปสฺสโต มหาราชสฺส มหาสมุทฺทตลํ ปกฺขณฺทิ มหาสมุทฺเทปิ สมนฺตา โยชนํ วีจิ วูปสนฺตา ปญฺจวณฺณานิ ปทุมานิ ปุปฺผิตานิ อนฺตลิกฺเข ทิพฺพตุริยานิ วชฺชึสุ อากาเส ชล ถล สนฺนิสฺสิตาหิ เทวตาหิ ปวตฺติตา อติวิย อุฬาร ปูชา อโหสิ. เอวํ มหติยา ปูชาย สา นาวา ชมฺพุโกลปฏฺฏนํ ปาวิสิ.

国王亦在海边将大菩提树安放了七日，作了盛大供养，然后将菩提树与僧伽蜜多上座尼及其眷属送上船。当船出发时，国王合掌流泪，悲泣而立，喊道：“啊，放射着十力者清新光网的大菩提树！”那艘载着大菩提树的船，就在大王的注视下，驶入大洋。大洋中方圆一由旬内，波浪平息，五色莲花绽放，空中天乐自鸣。居于空、水、陆的天神们举行了无比盛大的供养。在如此盛大的供养中，那艘船驶入了瞻部港。

---

เทวานมฺปิยติสฺส มหาราชาปิ อุตฺตรทฺวารโต ปฏฺฐาย ยาว ชมฺพุโกลปฏฺฏนา มคฺคํ โสธาเปตฺวา อลงฺการาเปตฺวา นครโต นิกฺขมน ทิวเส อุตฺตรทฺวาร สมีเป สทฺทสาลาวตฺถุสฺมึ ฐิโต ตาย วิภูติยา มหาสมุทฺเท อาคจฺฉนฺตํเยว มหาโพธึ เถรสฺสานุภาเวน ทิสฺวา ตุฏฺฐมานโส นิกฺขมิตฺวา สพฺพํ มคฺคํ ปญฺจวณฺเณหิ ปุปฺเผหิ โอกิรนฺโต อนฺตรนฺตรา ปุปฺผอคฺฆิยานิ ฐเปนฺโต เอกาเหเนว ชมฺพุโกลปฏฺฏนํ คนฺตฺวา สพฺพตาลาวจร ปริวุโต ปุปฺผ ธูปคณฺธาทีหิ ปูชยมาโน คลปฺปมํนํ อุทกํ โอรุยฺห อาคโต วต เรทสพลสฺส สรส รํสิชาลํ วิสฺสชฺชนโก โพธิรุกฺโขติ ปสนฺนจิตฺโต มหาโพธึ อุกฺขิปิตฺวา อุตฺตมงฺเค สิรสฺมึ ปติฏฺฐเปตฺวา มหาโพธึ ปริวาเรตฺวา อาคเตหิ โสฬสหิ ชาติสมฺปนฺนกุเลหิ สทฺธึ สมุทฺทโต ปจฺจุตฺตริตฺวา สมุทฺทตีเร โพธึ ฐเปตฺวา ตีณิ ทิวสานิ สกล ตมฺพปณฺณิ รชฺเชน ปูเชสิ.

天爱帝须(Devānampiyatissa)大王也命人将从北门到瞻部港(Jambukola)的道路清扫并装饰一新。出城之日，他站在北门附近的音声堂，借由长老的神力，看见大菩提树正带着庄严华丽从大海上前来。他心生欢喜，走出城门，沿途遍撒五色花，处处设立花坛，仅一日便抵达瞻部港。在众随从的簇拥下，他以花、香、熏香等供养，然后步入齐颈深的水中，以清净心赞叹道：“啊，放射着十力者清新光网的菩提树，您终于来了！”他将大菩提树举起，安放于自己头顶，与十六个出身高贵的家族一同从海中上岸。将菩提树安放在海岸后，他以整个铜鍱国(Tambapaṇṇi)的力量供养了三天。

---

อถ จตุตฺเถ ทิวเส มหาโพธึ อาทาย อุฬารํ ปูชํ กุรุมาโน อนุปุพฺเพน อนุราธปุรํ สมฺปตฺเต อนุราธปุเรปิ มหาสกฺการํ กตฺวา จาตุทฺทสี ทิวเส วฑฺฒมานกจฺฉายาย มหาโพธึ อุตฺตรทฺวาเรน ปเวเสตฺวา นครมชฺฌน อติหริตฺวา ทกฺขิณทฺวาเรน นิกฺขมิตฺวา ทกฺขิณทฺวารโต ปญฺจธนุ สติเก ฐาเน ยตฺถ อมฺหากํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ นิโรธ สมาปตฺตึ สมาปชฺชิตฺวา นิสีทิ. ปุริมกา จ ตโย สมฺมาสมฺพุทฺธา สมาปตฺตึ อปฺเปตฺวา นิสีทึสุ. ยตฺถ จ กกุสณฺธสฺส ภควโต สิรีสโพธิ, โกนาคมนสฺส ภควโต อุทุมฺพรโพธิ, กสฺสปสฺส ภควโต นิคฺโรธโพธิ, ปติฏฺฐาเปสิ -ตสฺมึ มหาเมฆวนุยฺยานสฺส ติลกภูเต กตภูมิ ปริกมฺเม ราชวตฺถุทฺวารโกฏฺฐกฏฺฐาเน มหาโพธึ ปติฏฺฐาเปสิ.

第四日，他们带着大菩提树，一路举行盛大供养，次第抵达阿努拉德普勒(Anurādhapura)。在阿努拉德普勒也举行了盛大供养后，于第十四日，当影子增长之时，将大菩提树从北门迎入，穿过城中心，再由南门而出。在离南门五百弓距之处，即是我们正等觉者曾入灭尽定而坐之处，也是过去三位正等觉者入定而坐之处，亦是拘留孙(Kakusandha)世尊的尸利沙菩提树、拘那含(Konāgamana)世尊的优昙婆罗菩提树、迦叶(Kassapa)世尊的尼拘律陀菩提树安立之处——就在那大云林园(Mahāmeghavana)如庄严宝冠之处，于已平整的土地上，在王家物品库的门楼之地，安立了大菩提树。

---

เอวํ ลงฺกาหิตตฺถาย-สาสนสฺสจ วุทฺธิยา,มหาเมฆวเน รมฺเม-มหาโพธิ ปติฏฺฐิโตติ;

如是为兰卡之益利，亦为圣教之增长，于彼悦意大云林，大菩提树得安立。

---

โพธิ อาคมนกถา

菩提树传来记

---

๑๔. อนุลาเทวี ปญฺจหิ กญฺญาสเตหิ ปญฺจหิ อนฺเตปุริสา สเตหีติ มาตุคามสหสฺเสน สทฺธึ สงฺฆมิตฺตตฺเถริยา สนฺติเก ปพฺพชิตฺวา นจิรสฺเสว สปริวารา อรหตฺเต ปติฏฺฐาสิ. อริฏฺโฐปิ โข รญฺโญ ภาคิเนยฺโย ปญฺจหิ ปุริส สเตหิ สทฺธึ เถรสฺส สนฺติเก ปพฺพชิตฺวา สปริวาโร นจิรสฺเสว อรหตฺเต ปติฏฺฐาสิ. อเถกทิวสํ ราชา โพธึ วนฺทิตฺวา เถเรน สทฺธึ ถูปารามํ คจฺฉติ. ตสฺส โลหปาสาทฏฺฐานํ สมฺปตฺตสฺส ปุริสา ปุปฺผานิ อาหรึสุ ราชา เถรสฺส ปุปฺผานิ อทาสิ. เถโร ปุปฺเผหิ โลหปาสาทฏฺฐานํ ปูเชสิ ปุปฺเผสุ ภูมิยา ปติต มตฺเตสุ มหาภูมิจาโล อโหสิ?

14. 阿露拉(Anulā)王后与五百名宫女、五百名宫中侍女，共一千名妇女，在僧伽蜜多(Saṅghamitta)长老尼处出家。不久，她与她的随从们都证得了阿罗汉果。国王的外甥阿利吒(Ariṭṭha)也与五百名男子在长老处出家，不久，他与他的随从们也都证得了阿罗汉果。有一天，国王礼拜菩提树后，与长老一同前往塔园寺(Thūpārāma)。当他到达铜殿(Lohapāsāda)的旧址时，侍从们拿来了鲜花，国王将鲜花献给了长老。长老用鲜花供养铜殿的旧址，就在鲜花落到地上时，发生了大地震。

---

ราชา กสฺมา ภนฺเต ภูมิ จลิตานิ ปุจฺฉิ. อิมสฺมึ มหาราช โอกาเส อนาคเต สงฺฆสฺส อุโปสถาคารํ ภวิสฺสติ. ตสฺเสตํ ปุพฺพนิมิตฺตนฺติ อาห. ปุน ตสฺส มหาเจติยฏฺฐานํ สมฺปตฺตสฺส จมฺปก ปุปฺผานิ อภิหรึสุ. ตานิปิ ราชา เถรสฺส อทาสิ. เถโร มหาเจติยฏฺฐานํ ปุปฺเผหิ ปูเชตฺวา วนฺทิ ตาวเทว มหาปถวี สํกมฺปิ. ราชา ภนฺเต กสฺมา ปถวี กมฺปิตฺถาติ ปุจฺฉิ. มหาราช อิมสฺมึ ฐาเน อนาคเต พุทฺธสฺส ภควโต อสทิโส มหาถูโป ภวิสฺสติ. ตสฺเสตํ ปุพฺพนิมิตฺตนฺติ อาห. อหเมว กโรมิ ภนฺเตติ. อลํ มหาราช ตุมฺหากํ อญฺญํ พหุํ กมฺมํ อตฺถิ. ตุมฺหากํ ปน นนฺตา ทุฏฺฐคามณี อภโย นาม กาเรสฺสตีติ.

国王问道：“尊者，大地为何震动？”长老回答：“大王，未来此地将成为僧团的布萨堂，此为其前兆。”后来，当他到达大塔之处时，侍从们献上瞻波(campaka)花，国王也将这些花给了长老。长老用鲜花供养大塔之处并礼拜，就在那时，大地剧烈震动。国王问道：“尊者，大地为何震动？”长老回答：“大王，未来此地将会为佛陀世尊建造一座无与伦比的大塔，此为其前兆。”国王说：“尊者，就让我来建造吧！”长老回答：“不必了，大王，您还有许多其他的事要做。您的后代，一位名叫杜吒伽马尼·无畏(Duṭṭhagāmaṇī Abhaya)者，将会建造它。”

---

อถ ราชา สเจ ภนฺเต มยฺหํ นนฺตา กริสฺสติ. กตํเยว มยาติ ทฺวาทสหตฺถํ ปาสาณตฺถมฺหํ อาหราเปตฺวา เทวานมฺปิยติสฺส รญฺโญ นตฺตา ทุฏฺฐคามณิ อภโย นาม อิมสฺมึ ปเทเส ถูปํ กโรตีติ อกฺขรานิ ลิขาเปตฺวา ปติฏฺฐาเปสีติ อถ เทวานมฺปิยติสฺสราชา เจติยปปฺปเต นิหิตา สมฺมาสมฺพุทฺธ ภุตฺต ปตฺต ปูเรตฺวา อาหฏา ธาตุโยหตฺถิกฺขณฺเธน อาหราเปตฺวา สกลตมฺพปณฺณิทีเป โยชเน โยชเน ถูปํ กาเรตฺวา ธาตุโย ปติฏฺฐาเปสิ ภควโต ปตฺตํ ปน ราช เคเหยว ฐเปตฺวา ปูชมกาสีติ.

于是国王说：“尊者，如果我的后代将建造它，那就如同我建造的一样。”他命人取来一根十二肘长的石柱，刻上“天爱帝须(Devānampiyatissa)王之孙，名为杜吒伽马尼·无畏(Duṭṭhagāmaṇi Abhaya)，将在此地建造佛塔”的文字，并将其立起。之后，天爱帝须王命人用大象从支提山(Cetiyapabbata)迎请舍利，这些舍利曾被用来装满安放在那里的、正等觉者所用之钵。他在整个铜鍱岛(Tambapaṇṇidīpa)上每一由旬处建造佛塔，安奉舍利。至于世尊的钵，则供奉于王宫中。

---

นิธาเปตฺวาน สมฺพุทฺธ-ธาตุโย ปตฺตมตฺตกา,การาเปสิ มหาราช-ถูเป โยชน โยชเนติ;

安奉一钵之量的正等觉者舍利后，大王下令每一由旬皆建佛塔。

---

โยชนถูป กถา

由旬塔的故事

---

อถ ราชา อญฺญานิ จ พหูนิ ปุญฺญกมฺมานิ กตฺวา จตฺตาลีส วสฺสานิ รชฺชํ กาเรสิ. ตสฺส อจฺจเยน ตํ กนิฏฺโฐ อุตฺติย ราชา ทสวสฺสานิ รชฺชํ กาเรสิ. ตสฺส อจฺจเยน ตํ กนิฏฺโฐ มหาสีโว ทสวสฺสาเนว รชฺชํ กาเรสิ ตสฺส อจฺจเยน ตสฺสาปิ กนิฏฺโฐ สูรติสฺโส ทสวสฺสาเนว รชฺชํ กาเรสิ ตโต อสฺสนาวิก ปุตฺตา ทฺเว ทมิฬา สูรติสฺสํ คเหตฺวา ทฺเววีส วสฺสานิ ธมฺเมน รชฺชํ กาเรสุํ. เต คเหตฺวา มุฏสีวสฺส รญฺโญ ปุตฺโต อเสโล นาม ทสวสฺสานิ รชฺชํ กาเรสิ อถ โจฬรฏฺฐโต อคนฺตฺวา เอฬาโร นาม ทมิโล อเสล ภูปตึ คเหตฺวา จตุจตฺตาลีส วสฺสานิ รชฺชํ กาเรสิ เอฬารํ คเหตฺวา ทุฏฺฐคามณิ อภโย ราชา อโหสิ.

此后，国王又做了许多其他善业，在位四十年。他去世后，其弟乌提耶(Uttiya)王在位十年。他去世后，其弟大希瓦(Mahāsīva)王在位十年。他去世后，其弟苏拉帝须(Sūratissa)王在位十年。之后，两位马商之子，即泰米尔(Damiḷā)人，推翻了苏拉帝须王，如法地统治了二十二年。穆达西瓦(Muṭasīva)王之子阿塞拉(Asela)推翻了他们，在位十年。之后，一位名叫埃拉罗(Eḷāra)的泰米尔人从朱罗国(Coḷaraṭṭha)而来，推翻了阿塞拉王，在位四十四年。杜吒伽马尼·无畏(Duṭṭhagāmaṇi Abhaya)推翻了埃拉罗，成为国王。

---

ตทตฺถทีปนตฺถํ อยมนุปุพฺพกถา

为阐明其义，此为次第记述

---

๑๕. เทวานมฺปิยติสฺส รญฺโญ กิร ทุติยภาติโก อุปราชา มหานาโค นาม อโหสิ. อถ รญฺโญ เทวี อตฺตโน ปุตฺตสฺส รชฺชํ อิจฺฉนฺติ ตรจฺฉนาวา วาปึ กโรนฺตสฺส อุปราชสฺสวิเสน อมฺพํ โยเชตฺวา อมฺพมตฺถเก ฐเปตฺวา เปเสสิ เทวิยิ ปุตฺเต, อุปราเชน สทฺธึ คโต ภาชเน วิวเฏ สยเมว อมพํ คเหตฺวา ขาทิตฺวา กาลมกาสิ อุปราชา ตํ การณํ ญตฺวา เทวิยา ภีโต ตโตเยว อตฺตโน เทวิญฺจ พลวาหนญฺจ คเหตฺวา โรหณํ อคมาสิ. ตสฺส อคฺคมเหสิ อนฺตรามคฺเค ยฏฺฏาลวิหาเร นาม ปุตฺตํ วิชายิ ตสฺส ติสฺโสติ ภาตุนาม’มกํสิ.

15. 据说天爱帝须(Devānampiyatissa)王有一位名叫摩诃那伽(Mahānāga)的弟弟，担任副王。当时，王后想让自己的儿子继承王位，便趁副王在建造塔拉查那瓦(Taracchanāvā)水库时，将一个有毒的芒果放在一篮芒果的顶上，派人送去。王后的儿子与副王同去，他打开食盒，自己拿起那个芒果吃了，随即身亡。副王得知原委后，因畏惧王后，便立刻带着自己的王后与军队逃往卢诃纳(Rohaṇa)。途中，他的主后在一个名为雅塔拉寺(Yaṭṭālavihāra)的地方生下一个儿子，便以其兄长之名，为他取名为帝沙（Tissa）。

---

โส ตโต คนฺตฺวา มหาคาเม วสนฺโต โรหเณ รชฺชํ กาเรสิ ตสฺส อจฺจเยน ตสฺส ปุตฺโต ยฏฺฏาลติสฺโส มหาคาเมเยว รชฺชํ กาเรสิ. ตสฺส อจฺจเยน ตสฺสาปิ ปุตฺโต โคฐาภโย นาม ตตฺเถว รชฺชํ กาเรสิ. โคฐาภยสฺส ปุตฺโต กากวณฺณติสฺโส นาม ตตฺเถว รชฺชํ กาเรสิ. กากวณฺณติสฺส รญฺโญ กิร กลฺยาณิติสฺส รญฺโญ ธีตา วิหารมหาเทวี นาม อคฺคมเหสิ อโหสิ สา รญฺโญ ปิยา อโหสิ มนาปา. ราชา ตาย สทฺธึ สมคฺควาสํ วสนฺโต ปุญฺญานิ กโรนฺโต วิหาสิ. อเถกทิวสํ เทวี ราชเคเหเยว ภิกฺขุสงฺฆสฺส มหาทานํ ทตฺวา สายณฺหสมเย คณฺธมาลาทีนิ คาหาเปตฺวา ธมฺมํ โสตุํ วิหารํคตา, ตตฺถ นิปนฺนํ พาฬฺหคิลานํ อาสนฺนมรณํ สีลวนฺตํ สามเณรํ ทิสฺวา คณฺธมาลาทีหิ ปูเชตฺวา อตฺตโน สมฺปตฺตึ วณฺเณตฺวา มม ปุตฺตภาวํ ปตฺเถถ ภนฺเตติ ยาจิ.

于是他前往大村(Mahāgāma)，在卢诃纳(Rohaṇa)统治王国。他去世后，其子雅塔拉帝须(Yaṭṭālatissa)就在大村执政。他去世后，其子瞿塔伽巴雅(Goṭhābhaya)也在那里执政。瞿塔伽巴雅之子名为迦伽瓦那帝须(Kākavaṇṇatissa)，也在那里执政。据说，迦伽瓦那帝须王的王后名为毗诃罗摩诃提毗(Vihāramahādevī)，是迦利亚尼帝须(Kalyāṇitissa)王之女。她深受国王宠爱，国王与她和睦地生活在一起，广行善业。一天，王后在王宫中为比丘僧团作大布施，傍晚时分，她命人带着香、花环等物前往寺院听法。在那里，她看见一位持戒清净的沙弥病重垂危，便用香、花环等供养他，并称述自己的福报，然后请求道：“尊者，请发愿成为我的儿子吧！”

---

โส น อิจฺฉิ, ยาปิ ปุนปฺปุน ยาจิเยว. สามเณโรปิ เอวํ สนฺเต สาสนานุคฺคหํ กาตุํ สกฺกาติสมฺปฏิจฺฉิตฺวา คตินิมิตฺตวเสน อุปฏฺฐิตมฺปิ เทวโลกํ ฉฑฺเฑตฺวา นิกนฺติวเสน สุวณฺณ สิวิกาย คจฺฉนฺติยา เทวิยา กุจฺฉิมฺหิ ปฏิสณฺธึ คณฺหิ.

他不愿意，即便她再三请求。但沙弥念及如此可以护持教法，便答应了。他舍弃了作为趣向之相而显现的天界，并出于此愿，投生于正乘坐金色轿子离开的王后腹中。

---

สา ทสมาสจฺจเยน ปุตฺตํ วิชายิ. ตสฺส คามณิ อภโยติ นามํ กรึสุ. อปรภาเค อปรมฺปิ ตสฺส ติสฺโสติ นามํ กรึสุ. คามณิ กุมาโร กเมน วฑฺเฒนฺโต โสฬส วสฺสิโก หุตฺวา หตฺถสฺส ถรา สิปฺเปสุ โกวิโท เตโชพล ปรกฺกม สมฺปนฺโน อโหสิ. อถ โข กากวณฺณติสฺส ราชา นณฺธิมิตฺโต-สุรนิมฺมโล-มหาเสโน-โคฐยิมฺพโร-เถรปุตฺตาภ- โย-ภรโณ-เวฬุสุมโน-ขญฺจเทโว-ผุสฺสเทโว-ลภิยฺยวสโภติ อิเม ทสามหาโยเธ ปุตฺตสฺส สนฺติเก ฐเปตฺวา วาเสสิ.

她十月期满，生下一个儿子。他们为他取名为伽马尼·无畏(Gāmaṇi Abhaya)。后来，她又生一子，他们为他取名为帝沙（Tissa）。伽马尼王子逐渐长大，到了十六岁时，已精通象术、剑术等技艺，并具足威光、力量与勇气。那时，迦伽瓦那帝须(Kākavaṇṇatissa)王将难提密多(Nandhimitta)、苏罗尼摩罗(Suranimmala)、大军(Mahāsena)、哥塔因巴拉(Goṭhāimbara)、长老子无畏(Theraputtābhaya)、跋如(Bharaṇa)、毗卢须摩那(Veḷusumana)、犍伽提婆(Khañjadeva)、普萨迭瓦(Phussadeva)和拉毗耶瓦萨巴(Labhiyavasabha)这十位大将，安置在王子身边。

---

เตสํ อุปฺปตฺติกถา มหาวํสโต คเหตพฺพา ราชา ทสมหาโยธานํ ปุตฺตสฺส สกฺการสมํสกฺการํ กาเรสิ ติสฺสกุมารํ ชนปท รกฺขนตฺถาย ทีฆวาปิยํ ฐเปสิ อเถกทิวสํ คามิณี กุมาโร อตฺตโน พลวาหน สมฺปตฺตึ ทิสฺวา ทมิเฬหิ สทฺธึ ยุชฺฌสฺสามีติ รญฺโญ กถาเปสิ. ราชา ปุตฺตํ อนุรกฺขนฺโต อลํ โอรคงฺคนฺติ นิวาเรสิ. โส ยาว ตติยํ กถาเปสิ ราชา กุชฺฌิตฺวา เหมสงฺขลิกํ กโรถ พณฺธิตฺวา รกฺขิสฺสามีติ. อภโย ปิตุ รญฺโญ กุชฺฌิตฺวา ปลายิตฺวา มลยํ อคมาสิ ตโต ปฏฺฐาย ปิตริ ทุฏฺฐตฺตา ทุฏฺฐคามณีติ ปญฺญาโต ราชา ปุตฺตานํ กลหฏฺฐานํ อาคมนตฺถาย โยเธหิ สปถํ กาเรสิ.

他们的出身事迹当从《大史》(Mahāvaṃsa)中得知。国王给予十位大将与王子同等的荣誉，并派帝须王子驻扎在迪伽瓦皮(Dīghavāpi)守护国土。后来有一天，伽马尼王子见到自己强大的军队，便向国王提议：“我要与泰米尔人(Damiḷā)作战！”国王爱护儿子，制止他说：“守住河这边就够了。”他再三请求，国王发怒道：“给他打造金锁链，把他绑起来看管！”无畏王子因父亲发怒而逃往马拉雅(Malaya)。从那时起，因他对父亲心怀愤恨，便被称为“杜吒伽马尼”(Duṭṭhagāmaṇī)。国王为防止儿子们争斗，让将士们立誓。

---

อถ กากวณฺณติสฺส ราชา จตุสฏฺฐิวิหาเร กาเรตฺวา จตุสฏฺฐิ สํวจฺฉราเนว ฐตฺวา กาลมกาสิ ติสฺสกุมาโร ปิตุกาลกตภาวํ สุตฺวา ทีฆวาปิโต อาคนฺตฺวา ปิตุ สรีรกิจฺจํ กาเรตฺวา มาตรํ - กณฺฑุล หตฺถิญฺจ คเหตฺวา ภาตุ ภยา ทีฆวาปึ อคมาสิ. อมจฺจา สนฺนิปติตฺวา ตํ ปวตฺตึ วตฺวา ทุฏฺฐคามณิติสฺส สนฺติกํ เปเสสุํ. โส ตํ สาสนํ สุตฺวา ภุตฺตสาลํ อาคมฺม ภาตุ สนฺติกํ ทูเต เปเสตฺวา ตโต มหาคามํ อาคนฺตฺวา อภิเสกํ ปตฺวา มาตรํ กณฺฑุลหตฺถิญฺจ เปเสตูติ ยาว ตติยํ ภาตุ สนฺติกํ เลขา เปเสตฺวา อเปสน ภาวํ ญตฺวา ยุทฺธาย นิกฺขมิ. กุมาโรปิ ยุทฺธสชฺโชหุตฺวานิกฺขมิ. จุฬงฺคณิย ปิฏฺฐิยํ ทฺวินฺนํ ภาตูนํ มหายุทฺธํ อโหสิ.

迦伽瓦那帝须王建造了六十四座寺院，在位六十四年后去世。帝须王子听闻父亲去世，便从迪伽瓦皮赶来，为父亲处理后事。之后，他带着母亲和名为坎杜拉(Kaṇḍula)的战象，因畏惧兄长而返回迪伽瓦皮。大臣们聚集商议后，将此事告知杜吒伽马尼。他听闻消息后，来到布塔萨拉(Bhuttasāla)，派使者去见弟弟。然后他来到大村(Mahāgāma)登基为王，并一连三次致信给弟弟，要求道：“把母亲和坎杜拉象送来！”在得知弟弟不肯送还后，便出兵开战。帝须王子也整兵出战。两兄弟在朱兰伽尼亚皮提(Cuḷaṅgaṇiyapiṭṭhi)平原展开大战。

---

เต กิร โยธา สปถสฺส กตตฺตา เตสํ ยุทฺเธ สหายา น ภวึสุ. ตทา รญฺโญ อเนกสหสฺส มนุสฺสา มรึสุ. ราชา ปรชฺชิตฺวา ติสฺสามจฺจํ ทิฆตุณิกํ วฬวญฺจ คเหตฺวา ปลายิ. กุมาโร ปจฺฉโต ปจฺฉโต อนุพณฺธิ. อนฺตเร ภิกฺขุ ปพฺพตํ มาเปสุํ. ตํ ทิสฺวา กุมาโร ภิกฺขุสงฺฆสฺส กมฺมนฺติ ญตฺวา นิวตฺติ ราชา ปลายิตฺวา กปฺปณฺทกร นทิยา ชลมาลติตฺถํ นาม คนฺตฺวํ ฉาโตมฺหิติ อาห. อมจฺโจ สุวณฺณสรเก ปกฺขิตฺตภตฺตา นิหริตฺวา อทาสิ.

据说，那些将士因为立了誓，所以在战场上没有帮助任何一方。当时，国王的数千人战死。国王战败后，带着帝沙（Tissa）大臣和名为迪伽图尼卡(Dīghathūṇikā)的母马逃跑。帝须王子在后面紧追不舍。途中，比丘们幻化出一座山脉。王子见到后，知道这是比丘僧团所为，便停止了追击。国王逃到伽槃陀罗(Kappakandara)河一个名为水花渡(Jalamālatittha)之处，说道：“我饿了。”大臣便取出放在金碗里的饭食献上。

---

ราชา กาลํ สลฺลกฺเขตฺวา สงฺฆสฺส ทตฺวา ภุญฺชามิติ สงฺฆสฺส-อมจฺจสฺส-วฬวาย-อตฺตโน จาติ จตุภาคํ กตฺวา กาลา โฆสาเปสิ ตทา ปิยงฺคุทิปโต กุฏุมฺพิยติสฺสตฺเถโร นาม อาคนฺตฺวา ปุรโต อฏฺฐาสิ. ราชา เถรํ ทิสฺวา ปสนฺนมานโส สงฺฆสฺส ฐปิตภาคํ อตฺตโน ภาคญฺจ เถรสฺส ปตฺเต ปกฺขิปึ อมจฺโจปิ อตฺตโน ภาคํ ปกฺขิปิ วฬวาปิ ทาตุกามา อโหสิ. ตสฺสาภิปฺปายํ ญตฺวา อมจฺโจ ตสฺสาปิ ภาคํ ปตฺเต ปกฺขิปิ.

国王观察时间，心想：“先供养僧团后再吃。”于是将食物分成四份：僧团一份、大臣一份、母马一份、自己一份，然后命人宣告供餐。这时，从比扬古岛(Piyaṅgudīpa)来的名叫家居帝须(Kuṭumbiyatissa)的长老来到国王面前站立。国王见到长老，内心欢喜，将为僧团准备的那份和自己那份都放入长老的钵中。大臣也将自己那份放入钵中。母马也想布施。大臣了解了它的心意，便将母马那份也放入钵中。

---

อิติ โส ราชา เถรสฺส ปริปุณฺณ ภตฺตปตฺตํ อทาสิ. เถโร ปตฺตํ คเหตฺวา คนฺตฺวา โคตมตฺเถรสฺส นาม อทาสิ. โส ปญฺจสต ภิกฺขุ โภเชตฺวา ปุน ตโต ลทฺเธหิ ภาเคหิ ปตฺตปูเรตฺวา อากาเส ขิปิ ปตฺโต คนฺตฺวา รญฺโญ ปุรโต อฏฺฐาสิ ติสฺโส ปตฺตํ คเหตฺวา ราชานํ โภเชตฺวา ตโต สยํ ภุญฺชิตฺวา วฬวํ โภเชสิ. ตโต ราชา สนฺนาหํ จุมฺพฏกํ กตฺวา ปตฺตํ วิสฺสชฺเชสิ. ตโต คนฺตฺวา เถรสฺส หตฺเถ ปติฏฺฐาสิ, ราชา ปุน มหาคามํ อาคนฺตฺวา เสนํ สงฺกฑฺฑิโว สฏฺฐิสหสฺสพลา คเหตฺวา ปุน ภาตรา สทฺธึ ยุชฺฌิ ตทา กุมารสฺส อเนก สหสฺสํ มนุสฺสา ปตึสุ.

于是国王将装满食物的钵布施给长老。长老接过钵，前往乔达摩长老处，将钵给了他。乔达摩长老供养了五百位比丘后，又用从他们那里得到的食物再次装满钵，抛向空中。钵飞到国王面前停住。帝沙（Tissa）接过钵，喂了国王，然后自己食用，并喂了母马。然后国王将战甲做成头垫，放开了钵。钵飞回长老手中。国王再次回到大村(Mahāgāma)，集结军队，率领六万兵力，再次与兄弟交战。那时王子有数千人丧生。

---

กุมาโร ปลายิตฺวา วิหารํ ปวิสิตฺวา มหาเถรสฺส เคหํ ปาวิสิ.

王子逃走后进入寺院，走进了大长老的房间。

---

ราชา ปจฺฉโต ปจฺฉโต อนุพณฺธนฺโต วิหารํ ปวิฏฺฐภาวํ ญตฺวา นิวตฺติ ปจฺฉา เถรา เต อุโภ ภาตโร อญฺญมญฺญํ ขมาเปสุํ. ตทา ราชา สสฺสกมฺมานิ กาเรตุํ ติสฺสกุมารํ ทีฆวาปิเมว ปหิณิตฺวา สยมฺปิ เภรํ จราเปตฺวา สสฺสกมฺมานิ กาเรสิ. อถ มหาชนสฺส สงฺคหํกตฺวา กุนฺเต ธาตุํ นิธาเปตฺวา พลวาหน ปริวุโต ติสฺสารามํ คนฺตฺวา สงฺฆํ วนฺทิตฺวา ภนฺเต สาสนํ โชเตตุํ ปารคงฺคํ คมิสฺสามิ สกฺกาเรตุํ อมฺเหหิ สหคามิโน ภิกฺขุ เทถาติ อาห.

国王在后面紧追不舍，得知他已进入寺院后便返回。之后，长老们使两兄弟互相谅解。当时，国王为处理农事，派遣帝须王子前往长池(Dīghavāpi)，自己也命人击鼓巡视，处理农务。然后，他笼络民心，将矛尖舍利安放好，在军队的护卫下前往帝须寺(Tissārāma)，礼拜僧团后说：“尊者们，为了光显教法，我将要渡河。请赐予一些比丘与我们同行，以便我们供养。”

---

สงฺโฆ ปญฺจสตภิกฺขุ อทาสิ. ราชา ภิกฺขุสงฺฆํ คเหตฺวา กณฺฑุลหตฺถิมารุยฺห โยเธหิ ปริวุโต มหตา พลกาเยน ยุทฺธาย นิกฺขมิตฺวา มหิยงฺคณํ อาคนนฺตฺวา ตตฺถ ทมิเฬหิ สทฺธึ ยุชฺฌนฺโต มหิยงฺคเณ กญฺจุก ถูปํ กาเรสิ. ตสฺส ถูปสฺส วิภาวนตฺถํ อยมานุปุพฺพกถา.

僧团给予了五百位比丘。国王带着比丘僧团，骑上名为甘杜拉(Kaṇḍula)的大象，在士兵们的护卫下，率领庞大的军队出征，抵达摩喜扬伽那(Mahiyangana)。在那里与泰米尔人交战时，他在摩喜扬伽那建造了铠甲塔。为了阐明此塔的来历，兹依次叙述如下。

---

๑๖. ภควา กิร โพธิเต นวเม มาเส อิมํ ทีปมาคนฺตฺวา คงฺคาตีเร ติโยชนายเต โยชนวิตฺถเต มหานาควนุยฺยาเน ยกฺขสมาคมํ อาคนฺตฺวา เตสํ ยกฺขานํ อุปริภาเค มหิยงฺคณ ถูปสฺส ฐาเน เวหาสยํ ฐิโต วุฏฺฐิ วาตนฺธการาทีหิ ยกฺเข สนฺตาเสตฺวา เตหิ อภยํ ยาจิโต ตุมฺหากํ อภยํ ทสฺสามิ ตุมฺเห สมคฺคา มยฺหํ นิสีทนฏฺฐานํ เทถาติ อาห.

16. 据说，世尊于觉悟后第九个月来到此岛，抵达河岸边长三由旬、宽一由旬的摩诃那伽园林(Mahānāgavana)，来到夜叉的集会中。他升至空中，立于那些夜叉上方，即摩喜扬伽那塔的所在之处，以暴雨、狂风、黑暗等惊吓夜叉。夜叉们向他请求庇护，世尊说：“我将给予你们庇护，但你们要一起给我一个坐处。”

---

ยกฺขา, มาริส เต อิมํ สกลทีปํ เทมิ. อภยํ โน เทหีติ อาหํสุ. ตโต ภควา เตสํ ภยํ อปนุทิตฺวา เตหิ ทินฺนภภูมิยํ จมฺมขณฺฑํ ปตฺถริตฺวา ตตฺถ นิสินฺโน เตโชกสิณํ สมาปชฺชิตฺวา จมฺมขณฺฑํ สมนฺตโต ชาเลตฺวา วฑฺเฒสิ. เต จมฺมขณฺเฑน อภิภูนา สมนฺตโต สาคร ปริยนฺเต ราสิภูตา อเหสุํ ภควา อิทฺธิพเลน คิริทีปํ นาม อิธาเนตฺวา ตตฺถ ยกฺเข ปเวเสตฺวา ทีปํ ยถาฏฺฐาเน ฐเปตฺวา จมฺมขณฺฑํ สงฺขิปิ ตทา เทวตา สมาคโม อโหสิ. ตสฺมึ สมาคเม ภควา ธมฺมํ เทเสสิ-ตทา.

夜叉们说：“贤者，我们将这整个岛屿都献给您，请赐予我们庇护！”于是世尊为他们消除恐惧后，在他们献出的土地上铺开一块皮，坐在那里入火遍定。他使皮块四周燃起并不断扩展。那些夜叉被皮块所迫，被驱赶到海边，堆聚在一起。世尊以神通力将名为山岛(Giridīpa)的地方移来此处，让夜叉们进入其中，然后将山岛放回原处，并收起了皮块。当时有诸天集会，世尊便在那场集会中为他们说法。

---

‘‘เนเกสํ ปาณโกฏีนํ-ธมฺมาภิสมโย อหู,สรเณสุ จ สีเลสุ-ฐิตา อาสุํ อสงฺขิยา;

无数亿的生灵， 得以领悟正法； 无量众生住立于， 皈依与戒行中。

---

โสตาปตฺติผลํ ปตฺวา-เสเล สุมนกูฏเก,มหาสุมน เทวิณฺโท-ปูชิยํ ยาจิ ปูฉิยํ;

天主大须摩那(Mahāsumana)， 已证入流之果， 于苏摩那山顶(Sumanakūṭa)， 请求供养之物。

---

สิรํ ปรามสิตฺวาน-นิลามลสิโรรุเห,ปาณิมตฺเต อทา เกเส ตสฺส ปาณิหิโต ชิโน;

胜者抚其头， 绀青无垢发， 取满手之量， 置于彼手中。

---

โส ตํ สุวณฺณิจงฺโคฏํ-จเรนาทาย สตฺถุโน, นิสินฺนฏฺฐาน รจิเต-นานารตนสญฺจเย.

他以黄金宝匣， 承取彼发舍利， 于导师趺坐处， 所造众宝堆上，

---

อุจฺจโต สตฺตรตเน-ฐเปตฺวาน สิโรรุเห,ตํ อิณฺทนีล ถูเปน-ปิทเหสิ นมสฺสิ จ’’;

将发舍利安置于， 七肘之高处， 再以蓝宝石塔， 覆盖并作礼敬。

---

ปรินิพฺพุเต ปน ภควติ ธมฺมเสนาปติ สาริ ปุตฺตตฺเถรสฺส อนฺเตวาสิโก สรภู นาเมโก เถโร จิตกโต คีวฏฺฐิธาตุ คเหตฺวา ภิกฺขุ สงฺฆปริวุโต อาคนฺตฺวา ตสฺมึเยว เจติเย ปติฏฺฐาเปตฺวา เมฆวณฺณปาสาเณหิ ฉาเทตฺวา ทฺวาทส หตฺถุพฺเพธํ ถูปํ กาเรตฺวา ปกฺกามิ. อถ เทวานมฺปิยติสฺส รญฺโญ ภาตา จูฬาภโย นาม ตํ อพฺภุตํ เจติยํ ทิสฺวา ตึสหตฺถุพฺเพธํ เจติยํ กาเรสิ. อิทานิ ทุฏฺฐคามณีปิ อภยราชา มหิยงฺคณํ อาคนฺตฺวา ตตฺถ ทมิเฬ มทฺทนฺโต อสิติหตฺถุพฺเพธํ กญฺจุกเจติยํ กาเรตฺวา ปูชมกาสิ.

世尊般涅槃后，法将舍利弗长老的弟子，一位名叫萨拉布(Sarabhū)的长老，从火葬堆中取得颈骨舍利，在比丘僧团的围绕下前来，就在那座塔庙中安奉舍利，用云色石覆盖，建造了一座十二肘高的佛塔，然后离去。其后，天爱帝须(Devānampiyatissa)王的弟弟，名叫小无畏(Cūḷābhaya)者，见到这座奇妙的塔庙，便将其扩建成一座三十肘高的佛塔。如今，杜吒伽摩尼·无畏王(Duṭṭhagāmaṇī Abhayarājā)来到摩喜扬伽那(Mahiyaṅgaṇa)，在那里击溃泰米尔人，建造了一座八十肘高的覆塔，并举行了供养。

---

เอวมจฺจายิกํ กมฺมํ-กโรนฺตาปิ คุณากรา, กโรนฺติ ปุญฺญํ สปฺปญฺญา-สํสารภส ภีรุกาติ.

如是，纵使身负要务，具德、具慧、畏惧轮回之险者，依然会行善积福。

---

มหิยงฺคน ถูปกถา

摩喜扬伽那塔记

---

๑๗. ตโต ราชา ทมิเฬหิ สทฺธึ ยุชฺฌิตฺวา ฉตฺตทมิฬํ คณฺหิตฺวา ตตฺร พหุ ทมิเฬ ฆาเตตฺวา อมฺพติตฺถํ อาคนฺตฺวา อมฺพทมิฬํ จตูหิ มาเสหิ คณฺหิ. ตโต โอรุยฺห มหพฺพเล สตฺตทมิเฬ เอกาเหเนว คณฺหิ ตโต อนฺตรโสพฺเภ มหาโกฏฺฐ ทมิฬํ-โทณคาเม ควร ทมิฬํ-หาลโกเล มหิสฺสริย ทมิฬํ-นาฬิโสพฺเภ นาฬิก ทมิฬํ-ทิฆาภสคลฺลมฺหิ ทิฆาภย ทมิฬํ คณฺหิ. ตโต กจฺฉติตฺเถ กิญฺจิสีส ทมิฬํ จตูหิ มาเสหิ คณฺหิ ตโต เวฐ นคเร ตาฬ ทมิฬํ, ภาณกทมิฬญฺจ-วหิฏฺเฐ วหิฏฺฐ ทมิฬํ=คามณิมฺหิ คามณิ ทมิฬํ-กุมฺพุคามมฺหิ กุมฺพุ ทมิฬํ-นณฺทิก คามมฺหิ นณฺทิก ทมิฬํ-ขาณุคามมฺหิ ขาณุ ทมิฬํ-ตมฺพุนฺนคามเก มาตุล ภาคิเนยฺเย ทฺเว ทมิเฬ คณฺหิ ตทา-

17. 于是，国王与泰米尔人交战，俘虏了查塔泰米尔(Chattadamiḷa)，在那里杀死了许多泰米尔人后，来到安巴渡口，用四个月时间征服了安巴泰米尔(Ambadamiḷa)。然后他率领大军南下，仅用一天就征服了七位泰米尔首领。接着，他在安塔拉索布(Antarasobbha)征服了大拘塔泰米尔(Mahākoṭṭha Damiḷa)，在多纳伽玛(Doṇagāma)征服了伽瓦罗泰米尔(Gavara Damiḷa)，在哈拉科勒(Hālakola)征服了摩希萨利耶泰米尔(Mahissariya Damiḷa)，在那利索布(Nāḷisobbha)征服了那利迦泰米尔(Nāḷika Damiḷa)，在迪伽巴萨伽罗(Dighābhasagalla)征服了迪伽巴耶泰米尔(Dīghābhaya Damiḷa)。之后在卡恰提特(Kacchatittha)，他用四个月时间征服了金吉西萨泰米尔(Kiñcisīsa Damiḷa)。然后在维塔城(Veṭhanagara)，征服了塔拉泰米尔(Tāḷa Damiḷa)和巴纳迦泰米尔(Bhāṇaka Damiḷa)；在瓦希特(Vahiṭṭha)，征服了瓦希特泰米尔(Vahiṭṭha Damiḷa)；在伽玛尼(Gāmaṇi)，征服了伽玛尼泰米尔(Gāmaṇi Damiḷa)；在昆布伽玛(Kumbugāma)，征服了昆布泰米尔(Kumbu Damiḷa)；在南迪迦伽玛(Nandikagāma)，征服了南迪迦泰米尔(Nandika Damiḷa)；在卡努伽玛(Khāṇugāma)，征服了卡努泰米尔(Khāṇu Damiḷa)；在坦布纳伽玛(Tambunnagāmaka)，征服了舅舅和外甥两位泰米尔人。那时——

---

‘‘อชานิตฺวา สกํ เสนํ-ฆาเตนฺติ สชนา อิติ,สุตฺวาน สจฺจกิริยํ-อกริ ตตฺถ ภุปติ;

“‘我军不自识，反伤同袍人。’国王闻此言，遂立谛语誓：

---

รชฺชสุขาย วายาโม-นายํ มม กทาปิ จ,สมฺพุทฺธสาสนสฺเสว-ฐปนาย อยํ มม;

“我此番努力，从不为王乐，但为正自觉，教法得建立。

---

เตน สจฺเจน เม เสนา-กาโยปคต ภณฺฑกํ,ชาลวณฺณํว โหตูติ-ตํ ตเถว ตทา อหุ;

’’

“以此真实言，愿我军士身，所着诸装备，皆化为焰色！”其事当时，即刻成真。’

---

เอวํ ราชา คงฺคาตีเร ทมิเฬ ฆาเตสิ. ฆาติต โส สพฺเพ อาคนฺตฺวา วิชิต นคเร ปวิสึสุ. ตทา ราชา วิชิต นครํ คณฺหิตุํ วีมํสนตฺถาย อาคจฺฉนฺตํ นณฺธิมิตฺตํ ทิสฺวา กณฺฑุลํ มุญฺเจสิ. กณฺฑุโลปิ ตํ คณฺหิตุํ อาคญฺฉิ ตทา นณฺธิมิตฺโต หตฺเถตหิ อุโภ ทนฺเต พาฬฺหํ คเหตฺวา ปีเฬตฺวา อุกฺกุฏิกํ นิสีทาเปสิ. ราชา อุโภ วิมํเสตฺวา วิชิตนครํ อาคโต. ตโต ทกฺขิณทฺวาเร โยธานํ มหาสงฺคาโม อโหสิ ปุรตฺถิมทฺวาเร เวฬุสุมโน อสฺสํ อารุยฺห พหู ทมิเฬ ฆาเตสิ ทมิฬา อนฺโต ปิวิสิตฺวา ทฺวารํ ถเกสุํ. ตโต ราชา โยเธ วิสฺสชฺเชสิ, กณฺฑุลหตฺถิ นณฺธิมิตฺโต สุรนิมฺมโล จ ทกฺขิณทฺวาเร กมฺมํ กรึสุ มหาโสโณ โคฐยิมฺพโร เถรปุตฺตาภโย จาติ อิเม ตโย อิตเรสุ ตีสุ ทฺวาเรสุ กมฺมํ กรึสุ.

就这样，国王在河岸边杀死了泰米尔人。杀死他们后，国王的全军都前来进入了胜利城(Vijitanagara)。当时，国王为了考验前来攻取胜利城的难提密多(Nandhimitta)，便放出大象坎杜罗(Kaṇḍula)。坎杜罗也前来捉拿他，那时难提密多用双手紧紧抓住它的两根象牙，用力压迫，让它蹲坐下来。国王考验了两者之后，来到胜利城。之后在南门，勇士们展开了一场大战。在东门，维卢须摩那(Veḷusumana)骑上马杀死了许多泰米尔人。泰米尔人进入城内后堵住了城门。于是国王派遣勇士们：坎杜罗象、难提密多和须罗尼摩罗(Suranimmala)在南门作战；大索那、哥塔云婆罗(Goṭhayimbara)和长老子无畏(Theraputtābhaya)这三人在其余三门作战。

---

ตญฺจ นครํ ปริขาตฺตย ปริกฺขิตฺตํ, ทฬฺห ปาการ โคปุรํ, อโย ทฺวารยุตฺตํ อโหสิ กณฺฑุโล ชาณุหิ ฐตฺวา สิลา สุธา อิฏฺฐกา ภิณฺทิตฺวา อโยทฺวารํ ปาปุณิ ตทา ทมิฬา โคปุเร ฐตฺวา นานาวุธานิ ขิปึสุ ปกฺก อโยคุเฬ เจวปกฺกฏฺฐิต สิเลสญฺจ หตฺถิปิฏฺฐิยํ ปกฺขิปึสุ? ตทา กณฺฑุโล เวทนฏฺโฏ อุทกฏฺฐานํ คนฺตฺวา อุทเก โอคาหิ. ตทา โคฐยิมฺพโร น อิทํ สุราปานํ ภวติ. อโยทฺวาร วิฆาฏนํ นาม, คจฺฉ ทฺวารํ วิฆาเฏหีติ อาห. ตํ สุตฺวา ชาตาภิมาโต กุญฺจนาทํ กตฺวา อุทน อุคฺคมฺม ถเล อฏฺฐาสิ อถ หตฺถิเวชฺโช สิเลสํ โธวิตฺวา โอสธํ อกาสิ. ตโต ราชา หตฺถึ อารุยฺห ปาณินา กุมฺเภ ปรามสิตฺวา สกล ลงฺกาตเล รชฺชํ ตว ทมฺมีติ โตเสตฺวา วรโภชนํ โภเชตฺวา วณํ สาฏเกน เวเฐตฺวา สุวมฺมีตํ กตฺวา วมฺมปิฏฺฐิยํ มหิสจมฺมํ สตฺตคุณํ กตฺวา พณฺธิตฺวา ตสฺสุปริ เตลจมฺมํ พณฺธิตฺวา ตํ วิสฺสชฺเชสิ โส อสนิ วิยคชฺชนฺโต คนฺตฺวา ทาฐาหิ ปทรํ วิชฺฌิตฺวา ปาเทน อุมฺมารํ หนิ. ทฺวารํ พาหาหิ สทฺธึ อโยทฺวารํ มหาสทฺเทน ภูมิยํ ปติ. โคปุเร ทพฺพสมฺภารํ ปน หตฺถิปิฏฺฐิยํ ปตนฺตํ ทิสฺวา นณฺธิมิตฺโต พาหาหิ ปหริตฺวา ปวฏฺเฏสิ ตทา กณฺฑุโล ทาฐาปีฬนเวรํ ฉฑฺเฒสิ.

那座城被三道护城河环绕，有坚固的城墙和门楼，并配有铁门。坎杜罗跪下，撞碎石头、灰泥和砖块，抵达了铁门。那时，泰米尔人站在门楼上，投掷各种武器，将烧红的铁球和滚烫的沥青投到象背上。坎杜罗感到疼痛，便走向水边，潜入水中。哥塔云婆罗说：“这不是喝酒的时候！这是要攻破铁门！去，把门攻破！”听闻此言，坎杜罗顿生豪气，发出一声长啸，从水中跃起，站到陆地上。然后象医为它清洗掉沥青，敷上药物。之后国王骑上大象，用手抚摸它的额头，安慰它说：“我将整个楞伽岛(Laṅkā)的王权都赐予你。”国王赐予它上等食物，用布包扎伤口，为它穿上坚固的护甲，在护甲之上绑上七层厚的水牛皮，再在上面绑上油皮，然后派它出战。它如雷霆般咆哮前行，用象牙刺穿门板，用脚踢倒门槛。门扇连同铁门一起轰然倒地。难提密多看到门楼上的碎石瓦砾落在象背上，便用双臂将它们击落。这时，坎杜罗便消除了牙被压之怨。

---

ตโต กณฺฑุโล อตฺตโน ปิฏฺฐึ อารูหนตฺถาย นณฺธิมิตฺตํ โอโลเกสิ. โส ตยา กตมคฺเคน น ปวิสิสฺสามีติ อฏฺฐารส หตฺถุพฺเพธํ ปาการํ พาหุนา ปหริตฺวา อฏฺฐุสหปฺปมาณํ ปาการปฺปเทสํ ปาเตตฺวา สุรนิมฺมลํ โอโลเกสิ โสปิ เตน กตมคฺคํ อนิจฺฉนฺโต ปาการํ ลฑฺฑีตฺวา นครพฺภนฺตเร ปติ โคฐยิมฺพโรปิ - โสโณปิ - เถรปุตฺตาภโยปิ เอเกก ทฺวารํ ภิณฺทิตฺวา ปวิสึสุ-ตโต.

于是坎杜罗看着难提密多，示意他骑上自己的背。难提密多心想：“我决不从你开辟的道路进去。”他用手臂击打十八肘高的城墙，击毁了大约八乌萨巴(usabha)宽的一段，然后看向须罗尼摩罗。须罗尼摩罗也不愿走难提密多开辟的道路，便一跃越过城墙，跳入城内。哥塔云婆罗、大索那和长老子无畏也各自攻破一道城门，进入城中。于是——

---

‘‘หตฺถิ คเหตฺวา รถจกฺกํ-มิตฺโต สกฏ ปญฺชรํ,นาฬิเกรตรุํ โคโฐ-นิมฺมโล ขคฺคมุตฺตมํ;

大象坎杜罗执车轮，难提密多挥车架，哥塔云婆罗举椰树，须罗尼摩罗持上剑；

---

ตาลรุกฺขํ มหาโสโณ-เถรปุตฺโต มหาคทํ,วิสุํ วิสุํ วีถิคตา-ทมิเฬ นตฺถ จุณฺณยุํ’’;

大索那挥舞棕榈，长老子手持大杵。他们分入各条街道，将泰米尔人尽皆粉碎。”

---

เอวํ วิชิตนครํ จตูหิ มาเสหิ ภิณฺทิตฺวา ทมิเฬ มาเรตฺวา ตโต คริโลกํ นาม คนฺตฺวา คิริย ทมิฬํ อคฺคเหสิ. ตโต มเหล นครํ คนฺตฺวา จตูหิ มาเสหิ มเหล ราชานํ คณฺหึ ตโต ราชา อนุรุธปุรํ คจฺฉนฺโต ปริโตกาสปพฺพเต นาม ขณฺธาวารํ นิวาเสตฺวา ตตฺถ ตฬากํ กาเรตฺวา เชฏฺฐมูลมาสมฺหิ อุทกกีฬํ กีฬิ. เอฬาโรปิ ทุฏฺฐคามณิสฺส อาคตภาวํ สุตฺวา อมจฺเจหิ สทฺธึ มนฺเตตฺวา สฺเว ยุทฺธํ กริสฺสามาติ นิจฺฉยํ อกาสิ ปุนทิวเส สนฺนทฺโธ มหาปพฺพต หตฺถึ อารุยฺห มหา พลกาย ปริวุโต นิกฺขมิ. คามณีปิ มาตรา สทฺธึ มนฺเตตฺวา ทฺวตฺตึส พล โกฏฺฐเก กาเรตฺวา ฉตฺตธเร ราชรูปเก ตตฺถ ตตฺถ ฐเปสิ. อพฺภนฺตร โกฏฺฐเก สยํ อฏฺฐาสิ.

就这样，他们用四个月攻破胜利城，杀死了泰米尔人，然后前往一个叫伽利罗迦(Gariloka)的地方，俘虏了泰米尔人基利耶(Giriya)。之后前往马希拉城(Mahelanagara)，用四个月俘虏了马希拉王。此后，国王在前往阿努罗陀补罗(Anurādhapura)的途中，在一个叫帕利多迦萨山(Paritokāsapabbata)的地方扎营，在那里命人造了一个池塘，并在结塔月举行水戏。埃拉罗听说杜多伽摩尼(Duṭṭhagāmaṇi)到来的消息，与大臣们商议后，决定次日开战。第二天，他全副武装，骑上名为“大山”(Mahāpabbata)的战象，在大军的簇拥下出征。伽摩尼也与母亲商议后，命人建造了三十二座堡垒，并在各处安放了持伞的国王塑像，而他自己则驻守在阿邦答勒堡垒中。

---

ตโต สงฺคาเม วตฺตมาเน เอฬาร รญฺโญ ทีฆชตฺตุ นาม มหา โยโธ ขคฺคผลกํ คเหตฺวา ภูมิโต อฏฺฐารส หตฺถํ นภมุคฺคนฺตฺวา ราชรูปํ ฉิณฺทิตฺวา ปฐมํ พล โกฏฺฐกํ ภิณฺทิ เอวํ เสเสปิ พลโกฏฺฐเก ภิณฺทิตฺวา มหาคมณินา ฐตํ พลโกฏฺฐกํ อาคมิ. ตทา สุรนิมฺมโล รญฺโญ ปริคจฺฉนฺตํ ทิสฺวา อตฺตโน นามํ สาเวตฺวา ตํ อกฺโกสิ ตํ สุตฺวา ทีฆชนฺตุ ปฐมํ อิมํ มาเรมีติ กุชฺฌิตฺวา อากสมพฺภุคฺคนฺตฺวา อตฺตโนปริ โอตรนฺตํ ทิสฺวา สรนิมฺมโล อตฺตโน ผลกํ อุปนาเมสิ. อิตโรปิ ผลเกน สทฺธึ ตํ ภิณฺทิสฺส มีติ จินฺเตตฺวา ผลกํ ปหริ. อิตโร ผลกํ มุญฺจิ, ทีฆชนฺตุ ผลกํ ฉิณฺทนฺโต ภูมิยํ ปติ. สุรนิมฺมโล ตํ สตฺติยา ปหริ, ผุสฺสเทโว ตํ ขเณ สงฺขํ ธมิ, อสนิสทฺโท วิย อโหสิ อุมฺมาทปฺปตฺตา วิย มนุสฺสา อเหสุํ. ตโต ทมิฬ เสนา ภิชฺชิตฺถ, เอฬาโร ปลายิตฺถ ตทาปิ พหุ ทมิเฬ ฆาเตสุํ.

其时战场之上，埃拉罗王麾下有一位名叫迪伽阇图(Dīghajantu)的大将，他手持刀盾，从地面跃起十八肘高，斩断国王塑像，攻破了第一座堡垒。他如此接连攻破其余堡垒，进逼大伽摩尼(Mahāgāmaṇī)驻守的堡垒。那时，苏罗尼摩罗(Suranimmala)见他逼近国王，便报上自己的名号辱骂他。迪伽阇图听后大怒，心想：“我先杀了此人！”随即腾空而起。苏罗尼摩罗见他从上方落下，便举起自己的盾牌。另一人想：“我要连同盾牌将他击碎！”便挥刀猛击。苏罗尼摩罗则弃盾，迪伽阇图斩断盾牌后坠于地面。苏罗尼摩罗用标枪刺杀了他。普萨迭瓦在那一刻吹响法螺，声如雷霆，众人如痴如狂。于是泰米尔军队溃败，埃拉罗逃走，当时亦有众多泰米尔人被杀。

---

‘‘ตตฺถ วาปิชลํ อาสิ-หตานํ โลหิตาวิลํ,ตสฺมา กุลตฺถวาปีติ-นามโต วิสฺสุตา อหู;

彼处池中水，为亡者血染，是故其扬名，号为“马豆池”(Kulatthavāpī)。’

---

จราเปตฺวา ตหึ เภรึ-ทุฏฺฐคามิณิ ภูปติ,น หนิสฺสตุ เอฬารํ-มํ มุญฺจิย ปโร อิติ;

杜吒伽摩尼(Duṭṭhagāmaṇī)王于彼处击鼓宣告：“除我之外，任何人不得杀害埃拉罗！”

---

สนฺนทฺโธ สยมารุยฺห-สนฺนทฺธํ กณฺฑุลํ กรึ,เอฬารํ อนุพณฺธนฺโต-ทกฺขิณทฺวาร มาคมิ;

亲自披甲，骑上同样披甲之战象坎杜罗(Kaṇḍula)，追赶埃拉罗，直至南门。

---

ปุเร ทกฺขิณภาคมฺหิ-อุโภ ยุชฺฌึสุ ภูมิปา,โตมรํ ขิปิ เอฬาโร-คามณิ ตํ อวญฺจยิ;

于城之南门，二王相对决。埃拉罗掷矛，伽摩尼(Gāmaṇi)闪躲；

---

วิชฺฌาเปสิ จ ทนฺเตหิ-ตํ หตฺถึ สกหตฺถินา,โตมรํ ขิปิ เอฬาโร-สหตฺถิ ตตฺถ โส ปติ;

亦驱己象以其牙，刺穿彼象之身躯；伽摩尼(Gāmaṇi)复掷其矛，彼遂连象同倒地。

---

ตโต วิชิต สงฺคาโม-สโยคฺคพลวาหโน,ลงฺกา เอกาตปตฺตํ โส-กตฺวาน ปาวิสิ ปุรํ;

’’

战胜沙场后，自带兵马骑，一统楞伽岛(Laṅkā)，凯旋入都城。”

---

อถ ราชา นคเร เภรึ จราเปตฺวา สมนฺตา โยชนปฺปมาเณ มนุสฺเส สนฺนิปาเตตฺวา เอฬาร รญฺโญ สรีรํ มหนฺตํ สกฺการํ กาเรตฺวา กูฏาคาเรน เนตฺวา ฌาเปตฺวา ตตฺถ เตจิยํ กาเรตฺวา ปริหารมทาสิ. อชฺชปิ ราชาโน ตํ ปเทสมฺปตฺวา เภรึ น วาทาเปนฺติ. เอวํ ทุฏฺฐคามณิ อภย มหาราชา ทฺวตฺตึส ทมิฬ ราชาโน มาเรตฺวา ลงฺกาทีปํ เอกจฺฉตฺตมกาสิ.

于是，国王在城中击鼓，召集方圆一由旬内的民众，为埃拉罗王之遗体举行盛大葬礼。遗体以华盖车运送火化，并于其地建塔，下令保护。时至今日，诸王路经此地，依然下令禁鸣鼓乐。如是，杜吒伽摩尼·无畏(Duṭṭhagāmaṇī Abhaya)大王杀三十二位泰米尔王，将楞伽岛一统于白伞之下。

---

ยทา ทุฏฺฐคามณิ วิชิตํ นครํ คณฺหิ ตทา ทีฆชนฺตุ โยโธ เอฬารํ อุปสงฺกมิตฺวา อตฺตโน ภาคิเนยฺยสฺส ภลฺลุกสฺส โยธ ภาวํ อาจิกฺขิตฺวา อิธาคมนตฺถาย ตสฺส สนฺติกํ เปเสสิ. ภลฺลุโกปิ เอฬารสฺส ทฑฺฒทิวสโต สตฺตเม ทิวเส สฏฺฐิยา ปุริส สหสฺเสหิ สทฺธึ โอติณฺโณ รญฺโญ มตภาวํ สุตฺวาปิ ลชฺชาย ยุชฺฌิสฺสามีติ มหาติตฺถโต นิกฺขมิตฺวา โกลมฺพหาลเก นาม คาเม ขณฺธาวารํ นิเวเสสิ. ราชาปิ ตสฺสา’คมนํ สุตฺวา สนฺนทฺโธ กณฺฑุลํ อารุยฺห โยธปริวุโต มหตา พลกาเยน อภินิกฺขมิ. ผุสฺสเทโวปิ ปญฺจาวุธ สนฺนทฺโธ รญฺโญ ปจฺฉิมาสเน นิสีทิ. ภลฺลุโกปิ ปญฺจาวุธ สนฺนทฺโธ หตฺถึ อารุยฺห ราชาภิมุโข อคญฺฉิ. ตทา กณฺฑุโล ตสฺส เวคมณฺทิ ภาวตฺถํ สนิกํ สนิกํ ปจฺโจสกกิ เสนาปิ หตฺถินา สทฺธึ ตเถว ปจฺโจสกกิ.

当杜吒伽摩尼(Duṭṭhagāmaṇī)攻克维吉塔城(Vijitanagara)时，大将迪伽阇图(Dīghajantu)前往埃拉罗处，告知其外甥巴鲁卡(Bhalluka)之勇武，并派人去请他前来。巴鲁卡亦于埃拉罗火化后第七日，率领六万士兵抵达。虽听闻国王已死，他仍因羞愧而决心一战，遂从大渡口(Mahātittha)出发，在名为科兰巴哈拉卡(Kolambahālaka)的村庄扎营。国王听闻其前来，亦全副武装，骑上坎杜罗(Kaṇḍula)，在众战士的簇拥下，率领大军出征。普萨迭瓦也身披五种武器，坐于国王后座。巴鲁卡同样身披五种武器，骑着大象，迎向国王。其时，为减缓其攻势，坎杜罗缓缓后退，军队亦随同大象一起后退。

---

ราชา ผุสฺสเทวํ อาห อยํ หตฺถิ ปุพฺเพ อฏฺฐวีสติยา ยุทฺเธสุ อปจฺโจสกกิตฺวา อิทานิ กสฺมา ปน ปจฺโจสกฺกตีติ. โส อาหาเทว. อมฺหากเมว ชโย อยํ คโช ชยภูมึ อเวกฺขนฺโต ปจฺโจสกฺกติ ชยภูมึ ปตฺวา ฐสฺสตีติ? นาโคปิ ปจฺโจสกกิตฺว ปุร เทวสฺส ปสฺเส มหาวิหาร สีมนฺเต อฏฺฐาสิ.

国王问普萨迭瓦：“此象过去于二十八场战役中从未退却，如今为何后退？”他答道：“陛下，胜利必将属于我们。此象正是为寻胜利之地而后退，一旦到达胜利之地，它便会停下。”那大象后退之后，便在大寺(Mahāvihāra)的界内、国王的身边停了下来。

---

ตโต ภลฺลุโก ราชาภิมุขา อาคนฺตฺวา ราชานํ อุปฺปณฺเฑสิ ราชาปิ ขคฺคตเลน มุขํ ปิธาย ตํ อกฺโกสิ รญฺโญ มุเข วิชฺฌิสฺสามีติ สรํ ขิปิ. โส ขคฺคตล มาคจฺจภูมิยํ ปติ, ภลฺลุโก มุเข วิทฺเธสฺมิติ สญฺญาย อุกฺกุฏฺฐิ, อกาสิ ตทา รญฺโญ ปจฺฉิมาสเน นิสินฺโน ผุสฺสเทโว รญฺโญ กุณฺฑลํ ฆเฏนฺโต ตสฺส มุเข กณฺฑํ ปาเตสิ รญฺโญ ปาเท กตฺวา ปตมานสฺส ชาณุมฺหิ อปเรน กณฺเฑน วิชฺฌิตฺวา รญฺโญ สีสํ กตฺวา ปาเตสิ. ราชา ลทฺธชโย นครํ อาคนฺตฺวา สรํ อาหราเปตฺวา ปุงฺเขน อุชุกํ ฐปาเปตฺวา ตํ ปมาณํ กหาปณราสึ กตฺวา ผุสฺสเทวสฺส อทาสิ.

于是巴鲁卡(Bhalluka)走向国王并向他挑衅。国王用剑面护住脸，呵斥他。巴鲁卡意欲射穿国王的脸，便射出一箭。箭击中剑面后落于地上。巴鲁卡以为射中了国王的脸，便发出了胜利的呐喊。此时，坐在国王后座的普萨迭瓦，瞄准时掠过国王的耳环，一箭射入其口。当他倒向国王脚边时，又一箭射中其膝，再使其头颅落地。得胜的国王返回城中，命人取来那支箭，将其箭羽朝下竖立，然后将与箭等高的钱币堆赏赐给了普萨迭瓦。

---

เอวํ ลงฺการชฺชํ เอกจฺฉตฺตํ กตฺวา ราชา โยธานํ ยถานุรูปํ ฐานนฺตรํ อทาสิ. เถรปุตฺตาภโย ปน ทียมานํ ฏฺฐานนฺตรํ น คณฺหิ กสฺมา น คณฺหสิติ ปุจฺฉิโน ยุทฺธํ อตฺถิ มหาราชาติ อาหํ. อิทานิ เอกรชฺเช กเต กึ นาม ยุทฺธนฺติ ปุจฺฉิเต กิเลส โจเรหิ ยุชฺฌิสฺส มีติ อาห. ราชา ปุนปฺปุนํ นิวาเรสิ โสปิ ปุนปฺปุน ยาจิตฺวา ราชานุญฺญาย ปพฺพชิตฺวา วิปสฺสนาย กมฺมํ กโรนฺโต อรหตฺตํ ปตฺวา ปญฺจ ขีณาสวสต ปริวาโร อโหสิ.

如是，国王将楞伽国(Laṅkā)统一于一伞之下后，便按功绩授予战士们相应的职位。然而，长老子阿巴耶(Theraputtābhaya)却不接受所授予的职位。当被问及为何不接受时，他说：“大王，尚有战争。”国王问：“如今已是一统之国，还有什么战争？”他答道：“我将与诸烦恼贼战斗。”国王再三劝阻，但他亦再三请求，最终获得国王的允许而出家。他修习观(vipassanā)，证得阿罗汉果，有五百漏尽者为眷属。

---

ตโต ราชา อตฺตโน ปาสาทตเล สิรีสยนคโต มหตึ สมฺปตฺตึ โอโลเกตฺวา อกฺโขภิณิ เสนาฆาตํ อนุสฺสริ. อนุสฺสรนฺตสฺส รญฺโญ มหนฺตํ เทมนสฺสํ อุปฺปชฺชิ สคฺค มคฺคนฺตราโย เม ภเวยฺยาติ.

此后，国王卧于自己宫殿平台之吉祥床上，看着广大的财富，回忆起对无数军队的屠戮。回忆之时，国王心中生起极大忧恼：“这会成为我通往天界之道的障碍吧！”

---

ตทา ปิยงฺคุทีเป อรหนฺโต รญฺโญ ปริจิตกฺกํ ญตฺวา ตํ อสฺสาเสตุํ อฏฺฐ อรหนฺเต เปสฺเส. เต อาคนฺตฺวา อาคตภาวา นิเวเทตฺวา ปาสาทตลํ อภิรุหึสุ ราชา เถเร วนฺทิตฺวา อาสเน นิสีทาเปตฺวา อาคต การณํ ปุจฺฉิ. เถราปิ อาคต การณํ วตฺวา รญฺโญ เตน กมฺมุนา สคฺค-โมกฺขนฺตรายภาวํ โพเธตฺว ปกฺกมึสุ ราชา เตสํ วจนํ สุตฺวา อสฺสาสํ ปฏิลภิตฺวา วนฺทิตฺวา (เต วิสฺสชฺเชตฺวา) สิริสยนคโต ปุน จินฺเตสิ.

当时，在毕杨古岛(Piyaṅgudīpa)的阿罗汉们了知国王的心念后，为了安慰他，便派遣了八位阿罗汉前来。他们抵达后，通报了他们的到来，然后登上宫殿平台。国王礼敬长老们，请他们入座，并询问来意。长老们说明来意，开导国王说他的行为不会成为通往天界和解脱的障碍，然后离去。国王听了他们的话，得到安慰，在礼敬并送别他们后，回到吉祥床上再次沉思。

---

มาติปิตโร โข ปน มา โจ กทาจิปิ วินา สงฺเฆน อาหารํ ภุญฺชถาติ อมฺเหหิ สปถํ กาเรสุํ ภิกฺขุสงฺฆสฺส อทตฺวา ภุตฺตํ อตฺถิ นุ โข นตฺถิติ จินฺตยนฺโต สติสมฺโมเสน สงฺฆสฺส อทตฺวา ปาตราสกาเล ปริภุตฺตํ เอกํเยว มริจวฏฺฏึ อทฺทส. ทิสฺวา จ อยุตฺตํ มยา กตํ ทณฺฑกมฺมํ เม กาตพฺพนฺตี จินฺเตสิ อถ ราชา ฉตฺตมงฺคล สตฺตาเห วีติวตฺเต มหตา ราชานุภาเวน มหนฺเตน กีฬาวิธาเนน อุทกกีฬํ กีฬิตุํ อภิสิตฺตานํ ราชุนํ จาริตฺตานุ ปาลนตฺถญฺจ ติสฺสวาปึ อคมาสิ. รญฺโญ สพฺพํ ปริจฺฉทํ อุปาหนฉตฺตานิ จ มริจวฏฺฏิ วิหารฏฺฐานมฺหิ ฐปยึสุ.

“我们的父母曾让我们发誓：‘你们任何时候都不可不先供养比丘僧团就进食。’”他思量着：“我是否有未先供养僧团就吃了东西？”他想起有一次因失念，在早餐时未先供养僧团就吃了一荚辣椒。念及于此，他想：“我做了不当之事，应受惩罚。”后来，在为期七天的加冕庆典结束后，国王为了举行水戏，并遵循历代灌顶国王的传统，以盛大的王室威仪和隆重的仪式前往提萨水库(Tissavāpi)。国王的所有用具，如鞋履和伞盖，都存放在后来的胡椒园寺之处。

---

ตตฺราปิ ถูปฏฺฐาเน ราชปุริสา รญฺโญ สธาตุกํ กุนฺตํ อุชุกํ ฐเปสุํ. ราชา ทิวสภาคํ โอโรธ ปริวุโต กีฬิตฺวา สายณฺเห ชาเต นครํ คมิสฺสาม กุนฺตํ วฑฺเฒถาติ อาห. ราชปุริสา กุนฺตํ คณฺหนฺตา จาเลตุํ นาสกฺขึสุ ราชเสน, ตํ อจฺฉริยํ ทิสฺวา สมาคนฺตฺวา คณฺธมาลาทีหิ ปูเชสิ ราชาปิ มหนฺตํ อจฺฉริยํ ทิสฺวา หฏฺฐมานโส สมนฺตา อารกฺขํ สํวิทหิตฺวา นครํ ปาวิสิ.

在那佛塔的所在地，国王的侍从们将国王那支含有舍利的矛枪笔直地竖立起来。国王白天在后宫的陪伴下游玩，傍晚时分说：“我们要回城了，把矛枪拿来。”国王的侍从们试图拿起矛枪，却无法移动它。王家军队见到此奇迹，也聚集过来，用香、花环等来供养。国王见到这大奇迹，心中欢喜，便在四周安排好守卫，然后进入城中。

---

ตโต ราชา กุนฺตํ ปริกฺขิปาเปตฺวา เจติยํ ตํ ปริกฺขิปาเปตฺวา วิหารญฺจ กาเรสิ. วิหาโร ตีหิ สํวจฺฉเรหิ นิฏฺฐาสึ ราชา วิหารมหตฺถาย สงฺฆํ สนฺนิปาเตสิ ภิกฺขูนํ สตสหสฺสานิ ภิกฺขุนีนํ นวุติ สหสฺสานิ สนฺนิปตึสุ ตสฺมึ สมาคเม ราชา สงฺฆํ วนฺทิตฺวา เอวมาห ภนฺเต วิสฺสริตฺวา วินา สงฺเฆน มริจวฏฺฏิกํ ปริภุญฺชึ ตทตฺถํ ทณฺฑกมฺมํ เม โหตูติ-สเจติยํ มริจวฏฺฏิยํ วิหารํ กาเรสึ ปติคณฺหาตุ ภนฺเต สงฺโฆ สเจติยํ วิหารนฺติ ทกฺขิโณทกํ ปาเตตฺวา ภิกฺขุสงฺฆสฺส วิหารํ อทาสิ.

此后，国王命人围绕矛枪建造了一座制多，又围绕该制多建造了一座寺院。寺院历时三年完工。国王为举行寺院落成大典而召集僧团，有十万比丘和九万比丘尼前来集会。在集会上，国王礼敬僧团后说：“尊者，我因遗忘，未先供养僧团便食用了那荚辣椒。作为对那件事的惩罚，我建造了这座带有制多的胡椒园寺。尊者，请僧团接受这座带有制多的寺院。”说完，他倒下供献之水，将寺院布施给了比丘僧团。

---

วิหารสฺส สมนฺตโต ภิกฺขุสงฺฆสฺส นิสีทนตฺถาย มหนฺตํ มณฺฑปํ กาเรสิ มณฺฑป ปาทา อภยวาปิยา ชเล ปติฏฺฐิตา อเหสุํ. เสโสกาเส กถาจนตฺถิ. ตตฺถ ภิกฺขุสงฺฆํ นิสีทาเปตฺวา สตฺตาหํ มหาทานํ ทตฺวา สพฺพปริกฺขารํ อทาสิ. ตตฺถ สงฺฆตฺเถเรน ลทฺธ ปริกฺขาโร สตสหสฺสคฺฆนโก อโหสิ.

他在寺院周围为比丘僧团的坐席建造了一座大殿，殿柱立于无畏水池(Abhayavāpi)的水中，以致别无余地。他在那里安排比丘僧团就座，举行为期七天的大布施，并供养了一切资具。其中，僧团上座长老所获的资具价值十万。

---

เอวํ-

如是：

---

‘‘ยุทฺเธ ทาเน จ สูเรน-สูรินา รตนตฺตเม,ปสนฺนามลจิตฺเตน-สาสนุชฺโชตนตฺถินา;

勇于战阵与布施，智者于三宝，怀清净澄澈心，为令正法得光耀；

---

รญฺญา กตญฺญุนา เตน-ถูปการาปนาทิโต,วิหารมหนนฺตานิ - ปูเชตุํ รตนตฺตยํ;

彼知恩之国王，为供养于三宝，从修建佛塔起，及寺院之庆典，

---

ปริจฺจตฺตธนาเนตฺถ-อนคฺฆานิ วิมุญฺจิย,เสสานิ โหนฺติ เอกาย-อูนา วิสติโกฏิโย;

’’

于此所施之财富，除去无价之物，所余亦有十九俱胝。

---

เอวํ สปญฺโญ ภิทูเร อสาเร,เทเห ธเน สงฺคมติกฺกมิตฺวากตฺวาน ปุญฺญํ สุขสาทนตฺถํ,สารํ คเหตุํ สตตํ ยเตยฺยาติ;

如是，有智慧者应超越对脆弱无实之身与财的执着，为获安乐而行福业，恒常勤勉以取精髓。

---

มรีจวฏฺฏิ วิหารกถา

胡椒园寺事

---

๑๘. ตโต ราชา จินฺเตสิ มหามหิณฺทตฺเถโร กิร มม อยฺยกสฺส เทวานมฺปิยติสฺส รญฺโญ เอวมาห. นตฺตา เต มหาราช ทุฏฺฐคามณิ อภโย วิสํ หตฺถสติกํ โสวณฺณมาลึ ถูปํ กาเรสฺสติ. สงฺฆสฺส จ อุโปสถาคารภูตํ นวภูมกํ โลหปาสาทํ กาเรสฺสตีติ จินฺเตตฺวา จ ปน โอโลเกนฺโต ราชเคเห กรณฺฑเก ฐปิตํ สุวณฺณปฏฺฏเลขํ ทิสฺวา ตํ วาเจสิ. อนาคเต จตฺตาลีสํ วสฺสสตํ อติกฺกมฺม กากวณฺณติสฺสสฺส ปุตฺโต ทุฏฺฐคามณิ อภโย อิทญฺจิทญฺจ กาเรสฺสตีติ สุตฺวา หฏฺโฐ อุทคฺโค อปฺโปเฐสิ-อยฺเยน กิร วตมฺหิ ทิฏฺโฐ มหา มหิณฺเทนาติ.

18. 于是国王心想：“诚然，大摩哂陀(Mahāmahiṇda)长老曾对我祖父天爱帝须(Devānampiyatissa)王如是说：‘大王，你的孙子杜ṭṭha伽摩尼·阿巴耶(Duṭṭhagāmaṇi Abhaya)将建造一座一百二十肘高的金鬘塔(Sovaṇṇamāli-thūpa)，并为僧团建造一座九层高的铜殿(Lohapāsāda)作为布萨堂。’”思惟至此，他环顾王宫，看见一个匣子中放着金叶书，便命人诵读。其上书曰：“未来一百四十年后，迦梵帝须(Kākavaṇṇatissa)王之子杜ṭṭha伽摩尼·阿巴耶将建造此等诸事。”听后，国王欢喜踊跃，拍手称叹：“我实为大摩哂陀尊者所预见！”

---

ตโต ปาโตว มหาเมฆวนํ คนฺตฺวา ภิกฺขุสงฺฆํ สนฺนิปาเตตฺวา เอตทโวจ? ภนฺเต ภิกฺขุสงฺฆสฺส อุโปสถาคารํ กตฺวา เทววิมาน สทิสํ ปาสาทํ กาเรสฺสามิ เทวโลกํ เปเสตฺวา ปเฏ วิมานาการํ ลิขาเปตฺวา เม เทถาติ? สงฺโฆ อฏฺฐ ขีณาสเว เปเสสิ. เต ตาวตึสภวนํ คนฺตฺวา ทฺวาทสโยชนุพฺเพธา อฏฺฐจตฺตาลีส โยชน ปริกฺเขปํ กูฏาคารํ สหสฺส ปติมณฺฑิตํ นวภูมกํ สหสฺสคพฺภํ ขีรณ เทวธีตาย ปุญฺญานุภาวนิพฺพตฺตํ อากาสฏฺฐํ รตนปาสาทํ โอโลเกตฺวา หิงฺคุลเกน ปเฏ ตทาการํ ลิขิตฺวา อาเนตฺวา ภิกฺขุสงฺฆสฺส อทํสุ สงฺโฆ รญฺโญ ปาเหสิ.

其后，国王于清晨前往大云林(Mahāmeghavana)，集比丘僧团已，作如是言：“尊者，我欲为比丘僧团建布萨堂，造一天宫般之殿堂。请遣人往天界，于布上绘天宫之形，取来予我。”僧团遂遣八位漏尽者前往。彼等往三十三天(Tāvatiṃsabhavana)，见一宫殿，高十二由旬，周长四十八由旬，有尖顶，千饰庄严，具九层、千室，乃乳汁天女(Khīraṇadevadhītā)以其福德威力所化现、住于空中之宝殿。彼等以朱砂于布上绘其形，携归付予比丘僧团。僧团复呈于王。

---

ตํ ทิสฺวา ราชา ตุฏฺฐมานโส ตทา ตํ เลขตุลฺยํ โลหปาสาทํ กาเรสิ. กมฺมนฺตารมฺภ กาเล ปน จตุสุ ทฺวาเรสุ อฏฺฐสตสหสฺสานิ หิรญฺญานิ ฐปาเปสิ ตทา จตุสุ ทฺวาเรสุ สหสฺส สหสฺสํ วตฺถปุฏานิ เจว คุฬ-เตล-สกฺขร-มธุปุรา อเนกสหสฺสจาฏิโย จ ฐปาเปสิ. ปาสาเท อมูลเกน กมฺมํ น กาตพฺพนฺติ เภรึ จารเปตฺวา อมูลเกน กตกมฺมํ อคฺฆาเปตฺวา การกานํ มูลํ ทาเปสิ. ปาสาโท เอเกเกน ปสฺเสน หตฺถสต หตฺถสตปฺปมาโณ อโหสิ ตถา อุพฺเพธน, นวภูมาโย จสฺส อเหสุํ เอเกกิสฺสา ภูมิยา สตํ สตํ กูฏาคารานิ, ตานิ สพฺพานิปิ รตนขจิตานิ เจว สุวณฺณ กิงฺกิณิกาปนฺติ ปริกฺขิตฺตานิ จ อเหสุํ เตสํ กูฏาคารานิ นานารตน ภูสิกา ปวาฬ เวทิกา เจว, ตาสํ ปทุมานิ จ นานารตน วิจิตฺตาเนว อเหสุํ. ตถา สหสฺสคพฺภา จ นานารตน ขจิตา สียปญฺชร วิภูสิตา จ. เวสฺสวนสฺส นาริวาภนยานํ สุตฺวา ตทาการํ มชฺเฌ รตน มณฺฑปํ กาเรสิ.

国王见此，心生欢喜，遂命人建造一座与图样相同之铜殿。工程开始时，于四门各置八十万金钱，又于四门各置数千衣包及无数盛满糖、油、蔗糖、蜂蜜之陶罐。国王命人击鼓宣告：“殿堂之工，不得无偿。”对无偿所作之工，估其价值，付工匠酬劳。铜殿每边长百肘，高亦如是，共有九层。每层各有百座尖顶阁，皆以珍宝镶嵌，并为金铃行列所围绕。此等尖顶阁有种种宝饰及珊瑚栏楯，其上莲花亦为众宝所严饰。殿中千室，亦以众宝镶嵌，并饰以狮子窗。国王闻毗沙门天(Vessavaṇa)之女乘样式，遂于中央建造同样形制之宝亭。

---

โส อเนเกหิ รตนตฺถมฺเภหิ สีหวฺยคฺฆาทิ รูเปหิ เทวตา รูเปหิ จ ปติมณฺฑิโต สมนฺตโต โอลมฺพก มุตฺตา ชาเลน จ ปริกฺขิตฺโต อโหสิ ปวาฬเวทิกา จสฺส ปุพฺเพ วุตฺตปฺปการาว สตฺตรตน วิจิตฺตมณฺฑป มชฺเฌ ปน เอฬิกมย ภูมิยา ทนฺตมย ปลฺลงฺโก อโหสิ อปสฺเสนมฺปิ ทนฺตมยเมว, โส สุวณฺณสูริยมณฺฑเลหิ รชต จณฺท มณฺฑเลหิ มุตฺตามย ตารกาหิ จ วิจิตฺโต ตตฺถ ตตฺถ ยถารหํ นานารตนมย ปทุมานิ เจว ปสาท ชนกานิ จ ชาตกานิ อนฺตรนฺตรา สุวณฺณลตาโย จ กาเรสิ. ตตฺถ มหคฺฆํ ปจฺจตฺถรณํ อตฺถริตฺวา มนุญฺญํ ทนฺต วิชนึ ฐเปสิ. ปวาฬมย ปาทุกา กาเรสิ. ตถา ปลฺลงฺกสฺโสปริ เอฬิกภูมิยา ปติฏฺฐิตํ รชตมยทณฺฑํ เสตจฺจตฺตํ กาเรสิ. ตตฺถ สตฺตรตนมยานิ อฏฺฐมงฺคลานิ อนฺตรนฺตรา จ มณิมุตฺตามยา จตุปฺปาท ปนฺติโย จ กาเรสิ. ฉตฺตนฺเต จสฺส รตนมย ฆณฺฏาปนฺติโย โอลมฺพึสุ.

此亭以众多宝柱、狮虎等兽形及天神像为庄严，四周垂挂珍珠网，并环绕如前所述之珊瑚栏楯。于七宝严饰之亭中央，铺设羊毛地，其上置象牙床，床之靠背亦为象牙所制。此床饰以金日轮、银月轮及珍珠星辰，处处点缀适宜之宝莲、能生净信之本生图，其间穿插金藤。床上铺设贵重卧具，置精美象牙扇，并造珊瑚履。又于床之上方，羊毛地上，立银柄白伞盖。其间布置七宝所制之八吉祥，及一列列宝珠珍珠所成之四足凳。伞盖边缘垂挂一列列宝铃。

---

ปาสาโท ฉตฺตํ ปลฺลงฺโก มณฺฑโป จาติ จตฺตาโร อนคฺฆา อเหสุํ มหคฺฆานิ มญฺจปีฐานิ ปญฺญตฺโว ตตฺถ มหคฺฆานิ กมฺพลานิ ภุมฺมตฺถรณานิ อตฺถราเปสิ อาวมน กุมฺหิ อุฬุงฺโก จ โสวณฺณมยาเยว อเหสุํ. เสส ปริโภค ภณฺเฑสุ วตฺตพฺพเมว นตฺถิ ทฺวารโกฏฺฐโกปิ มโนหร ปากาเรน ปริกฺขิตฺโต. ตมฺพโลหิฏฺฐิกาภิ ปน ฉาทิตตฺตา ปาสาทสฺส โลหปาสาโทติ โวหาโร อโหสิ.

殿堂、伞盖、床座、宝亭，此四者皆为无价之宝。国王于彼处设置贵重床椅，铺设极贵重之毛毯与地毯。漱口盂与痰盂亦为纯金所制。其余用具，则无待赘言。门楼亦为优美围墙所环绕。此殿堂因以铜瓦覆盖，故有“铜殿”之称。

---

เอวํ ตาวตึสภวเน เทวสภา วิย ปาสาทํ นิฏฺฐาเปตฺวา สงฺฆํ สนฺนิปาเตสิ. มริจวฏฺฏิ วิหารมเค วิย สงฺโฆ สนฺนิปติ. ปฐมภูมิยํ ปุถุชฺชนาเยว อฏฺฐํสุ ทุติยภูมิยา เตปิฏกา, ตติยาทิสุ ตีสุ ภูมิสุ กเมน โสตาปนฺน - สกทาคามิ - อนาคามิโน, อุปริ จตุสุ ภูมิสุ ขีณาสวาเยว อฏฺฐํสุ. เอวํ สงฺฆํ สนฺนิปาเตตฺวา สงฺฆสฺส ปาสาทํ ทตฺวา มริจวฏฺฏิ วิหารมเห วิย สตฺตาหํ มหาทานมทาสีติ.

如是，国王建成如三十三天界善法堂之殿堂，而后召集僧团。僧众云集，如胡椒园寺庆典之时。初层住凡夫，二层住三藏者，其上三层依次为预流、一来、不还，最上四层则唯住漏尽者。如是集僧已，国王以殿堂供养僧团，并如胡椒园寺庆典一般，行七日大布施。

---

‘‘ปาสาทเหตุ จตฺตานิ-มหาจาเคน ราชินา,อนคฺฆานิ ฐเปตฺวาน-อเหสุํ ตึสโกฏิโย;

’’

为建此殿堂，国王大行布施，除四无价物，所费三十俱胝。

---

ปหาย คมนียนฺตํ-ทตฺวาน ธนสญฺจยํ,อนุคามิธนํ ทานํ-เอวํ กุพฺพนฺติ ปณฺฑิตา;

智者如是行：舍弃必逝之财，以布施为随行之资。

---

๑๙. อเถกทิวสํ ราชา สตสหสฺสํ วิสฺสชฺเชตฺวา มหาโพธิ ปูชํ กาเรตฺวา นครํ ปวิสนฺโต ถูปฏฺฐาเน ปติฏฺฐิตํ สิลาถูปํ ทิสฺวา มหิณฺทตฺเถเรน วุตฺตวจนํ อนุสฺสริตฺวา มหาถูปํ กาเรสฺสามีติ กตสนฺนิฏฺฐาโน นครํ ปวิสิตฺวา มหํตลํ อารุยฺห สุโภชนํ ภุญฺชิตฺวา สิริสยนคโต เอวํ จินฺเตสิ มยา ทมิเฬ มทฺทมาเนน อยํ โลโก อติวิย ปีฬิโต, เกน นุ โข อุปาเยน โลกสฺส ปิฬนํ อกตฺวา ธมฺเมน สเมน มหา เจติยสฺส อนุจฺฉวิกํ อิฏฺฐกา อุปฺปาเทสฺสามีติ ตํ จินฺติตํ ฉตฺตํ อธิวตฺถา เทวตา ชานิตฺวา ราชา เอวํ จินฺเตสีติ อุคฺโฆเสสิ.

19. 一日，国王布施十万，举行大菩提树供养后，入城时看见塔址上所立的石塔，忆起摩哂陀(Mahiṇda)长老之言，遂决意建造大塔。入城后，他登上高楼，享用美食，卧于宝床，如是思惟：“我征服泰米尔(Damiḷa)人时，此世间深受其苦。当以何种方法，方能不扰民，而以正法与平等心，为大塔制造相称的砖石呢？”守护伞盖的天神知其所思，便高声宣告：“国王如是思惟！”

---

ปรมฺปราย เทวโลเกปิ โกลาหลมโหสิ ตํ ญตฺวา สกฺโก เทวราชํ วิสฺสกมฺมํ อามนฺเตตฺวา’ตาต! วิสฺส กมฺม! ทุฏฺฐคามณิ อภย มหาราชา มหา เจติยสฺส อิฏฺฐกตฺถาย จินฺเตสิ. ตฺวํ คนฺตฺวา อุตฺตรปสฺเส นครโต โยชนปฺปมาเณ ฐาเน คมฺภิร นทิยา ตีเร อิฏฺฐกา มาเปตฺวา เอหิ’ติ เปเสสิ.

此声辗转传至天界，引起喧动。天主帝释(Sakko devarāja)得知后，召唤毗首羯磨(Vissakamma)道：“贤子毗首羯磨！杜多伽摩尼·阿巴耶(Duṭṭhagāmaṇi Abhaya)大王正为大塔的砖石之事思量。你去北方离城一由旬处，在深河岸边造好砖石再回来。”遂派遣他去。

---

ตํ ญตฺวา วิสฺสกมฺม เทวปุตฺโต อาคนฺตฺวา ตตฺเถว มหาเจติยานุจฺฉวิกํ อิฏฺฐกา มาเปตฺวา เทวปุรเมว คโต. ปุน ทิวเส เอโก สุนขลุทฺโท สุนเข คเหตฺวา อรญฺญํ คนฺตฺวา ตตฺถ ตตฺถ วิจรนฺโต ตํ ฐานํ ปตฺวา อิฏฺฐกา อทิสฺวา จ นิกฺขมิ. ตสฺมึ ขเณ เอกา ภุมฺมา เทวตา ตสฺส อิฏฺฐกา ทสฺเสตุํ มหนฺตํ โคธาวณฺณํ คเหตฺวา ลุทฺทสฺส สุนขานญฺจ อตฺตานํ ทสฺเสตฺวา เตหิ อนุพทฺโธ อิฏฺฐกาภิมุขํ อตฺตฺวา อนฺตรธายิ.

毗首羯磨天子得知后，便前来该处，造了适合大塔的砖石，然后返回天城。次日，一个猎人带着猎犬入林，四处寻觅时来到该地，未见砖石便离开了。其时，一位地居天神(bhummā devatā)为向他显示砖石，便化作一只巨蜥，现身于猎人与猎犬前，任其追逐，将他们引至砖石处，随即隐没。

---

สุนขลุทฺโท อิฏฺฐกา ทิสฺวา อมฺหากํ ราชา ถูปํ กาเรตุกาโม, มหนฺโต วต โน ปณฺณากาโร ลทฺโธติ หฏฺฐมานโส ปุน ทิวเส ปาโตจ อาคนฺตฺวา อตฺตนา ทิฏฺฐํ อิฏฺฐก ปณฺณาการํ รญฺโญ นิเวเทสิ. ราชา ตํ สาสนํ สุตฺวา อตฺตมโน หุตฺวา ตสฺส มหนฺตํ สกฺการํ กาเรตฺวา ตํเยว อิฏฺฐก โคปนํ กาเรสิ. ตโต ราชา อหเมว อิฏฺฐโกโลกนตฺถาย คจฺฉามิ - กุนฺตํ วฑฺเฒถาติ อาห.

猎人看见砖石，心想：“我王正欲建塔，我们可得了份大礼！”他满心欢喜，次日清晨便去将所见砖石之礼禀告国王。国王听闻此讯，心中喜悦，重赏了猎人，并命他看守砖石。其后国王说：“我将亲自去查看砖石，备好长矛！”

---

ตสฺมึเยว ขเณ ปุน อญฺญํ สาสนํ อาหรึสุ. นครโต ติโยชนมตฺถเก ฐาเน ปุพฺพุตฺตรกณฺเณ อาจาร วิฏฺฐิคาเม ติยามรตฺตึ อภิปฺปวฏฺเฏ เทเว โสฬส กรีสปฺปมาเณ ปเทเส สุวณฺณพีชานิ อุฏฺฐหึสุ. ตานิ ปมาณโต อุกฺกฏฺฐานิ วิทตฺถิปฺปมาณานิ. โอมกานิ อฏฺฐงฺคุลปฺปมาณานิ อเหสุํ, อถ วิภาตาย รตฺติยา คามวาสิโน สุวณฺณพิชานิ ทิสฺวา ราฉา’รหํ วต ภณฺฑํ อุปฺปนฺนนฺติ สมนฺตโต อารกฺขา สํวิทหิตฺวา สุวณฺณพีชานิ ปาติยํ ปูเรตฺวา อาคนฺตฺวา รญฺโญ ทสฺเสสุํ ราชา เตสมฺปิ ยถารหํ สกฺการํ กาเรตฺวา เตเยว สุวณฺณ โคปเก อกาสิ.

就在那时，又有人传来另一消息：在离城三由旬的东北角，一个名叫阿查拉维提(Ācāraviṭṭhi)的村庄，经一夜大雨后，于一片十六卡利沙(karīsa)大小的土地上，生出了金苗。大的有一张手长，小的也有八指长。天亮时，村民看见金苗，说道：“真是出现了配得上国王的宝物啊！”他们立即在四周设下守卫，将金苗盛满器皿，前来献给国王。国王也依礼重赏了他们，并任命他们为金苗的守护者。

---

อถ ตสฺมึเยว ขเณ อญฺญํ สาสนํ อาหรึสุ. นครโต ปาจีนปสฺเส สตฺตโยชน มตฺถโก ฐาเน ปารคงฺคาย ตมฺพวิฏฺฐิ นาม ชนปเท ตมฺพโลหํ อุปฺปชฺชิ. คามิกา ปาตึ ปูเรตฺวา ตมฺพโลหํ คเหตฺวา อาคนฺตฺวา รญฺโญ ทสฺเสสุํ ราชา ยถานุรูปํ สกฺการํ เตสมฺปิ กาเรตฺวา เตเยว โคปเก อกาสิ.

就在那时，他们带来了另一则消息：在城东七由旬处，河对岸一个名为坦巴维提(Tambaviṭṭhi)的地区，出产了铜。村民们用钵装满铜，带来献给国王。国王也给予他们相应的礼遇，并任命他们为守护者。

---

ตทนนฺตรํ อญฺญํ สาสนํ อาหรึสุ. ปุรโต จตุโยชนมตฺถโก ฐาเน ปุพฺพทกฺขิณ กณฺเณ สุมนวาปิคาเม อุปฺปลกุรุวิณฺท มิสฺสกา พหู มณโย อุปฺปชฺชึสุ คามิกา ปาตึ ปูเรตฺวา อาคนฺตฺวา มานโย รญฺโญ ทสฺเสสุํ. ราชา เตสมฺปิ สกฺการํ กาเรตฺวา เตเยว โคปเก อกาสิ.

此后，他们又带来了另一则消息：在前方四由旬处，东南角的苏摩那瓦皮(Sumanavāpi)村，出现了许多由优钵罗宝和俱鲁频陀宝混合而成的宝石。村民们用钵装满宝石，前来献给国王。国王也给予他们相应的礼遇，并任命他们为守护者。

---

ตทนนฺตรํ อญฺญมฺปิ สาสนํ อาหรึสุ. นครโต ทกฺขิณ ปสฺเส อฏฺฐโยชน มตฺถเก ฐาเน อมฺพฏฺฐโกล ชนปเท เอกสฺมึ เลเณ รชตํ อุปฺปชฺชิ ตสฺมึ สมเย นครวาสิโก เอโก วาณิโช พหูหิ สกเฏหิ หฬิทฺทิ สิงฺคิเวราทีนมตฺถาย มลยํ คโต, เลณสฺส อวิทูเร สกฏานิ มุญฺจิตฺวา ปโตททารุํ ปริเยสนฺโต ตํ ปพฺพตํ อภิรูฬฺโห เอกํ ปณสยฏฺฐึ อทฺทส.

此后，他们又带来了另一则消息：在城南八由旬处，安巴塔拘罗(Ambaṭṭhakola)地区的一处洞窟中，出现了银。当时，城里有一位商人，带着许多货车前往马拉雅(Malaya)，以采购姜黄、生姜等物。他在离洞窟不远处卸下货车，为了寻找一支赶牛棒而登上那座山，看到了一棵菠萝蜜树。

---

ตสฺส มหนฺตํ จาฏิปฺปมาณํ เอกเมว ปณส ผลํ นรุณยฏฺฐึ นาเมตฺวา เหฏฺฐา ปาสาณปิฏฺฐิยํ อฏฺฐาสิ. โส ตํ ผลภาเรน นมิตํ ทิสฺวา อุปคนฺตฺวา หตฺเถน ปรามสิตฺวา ปกฺกภาวํ ญตฺวา วณฺฏํ ฉิณฺทิ ปณสยฏฺฐิ อุคฺคนฺตฺวา ยฏาฏฺฐานํ อฏฺฐาสิ วาณิโช อคฺคํ ทตฺวา ภุญฺชิสฺสามีติ จินฺเตตฺวา กาลํ โฆเสสิ. ตทา จตฺตาโร ขีณาสว อาคนฺตฺวา ตสฺส ปุรโต ปาตุรเหสุํ. วาณิโช เต ทิสฺวา อตฺตมโน ปาเท วนฺทิตฺวา นิสีทาเปตฺวา ตสฺส ผลสฺส วณฺฏาสมนฺตา วาสิยา ตจฺเฉตฺวา อปสฺสยํ ลุญฺจิตฺวา อปนาเมสิ. สมนฺตโต ยุสํ โอตริตฺวา อปสฺสยานิตํ อาวาฏํ ปูเรสิ วาณิโช มโนสิโลทกวณฺณ ปณสยุสํ ปตฺเต ปูเรตฺวา อทาสิ. เต ขีณาสวา ตสฺส ปสฺสนฺตสฺเสว อากาสมพฺภุคฺคนฺตฺวา ปกฺกมึสุ.

它结了一个大罐子大小的菠萝蜜果，把一根嫩枝压弯，垂到下方的石板上。商人看见树枝被果实压弯，便走上前去，用手触摸，知道果实已熟，就切断了果柄。菠萝蜜树枝随即弹回原位。商人心里想：“我要先作供养，然后再吃。”于是便高声宣布供食。那时，有四位漏尽者来到他面前显现。商人见到他们，心生欢喜，顶礼其足，请他们就座。他用锛子削去果柄四周，剥开外皮并将其去除。四溢的汁液流下，注满了剥开外皮后留下的凹处。商人将颜色如雄黄水般的菠萝蜜汁盛满他们的钵，供养给他们。那几位漏尽者就在他的注视下，腾空而去。

---

โส ปุน กาลํโฆเสสิ อญฺเญ จตฺตโร ขีณาสวา อาคมึสุ. เตสมฺปิ หตฺถโต ปตฺเต คเหตฺวา สุวณฺณวณฺเณหิ ปน สมิญฺเชหิ ปูเรตฺวา อทาสิ เตสุ ตโย เถรา อากาเสน ปกฺกมึสุ อิตโร อิณฺทคุตฺตตฺเถโร นาม ขีณาสโว ตสฺส ตํ รชตํ ทสฺเสตุกาโม อุปริ ปพฺพตา โอตริตฺวา ตสฺส เลณสฺส อวิทูเร นิสีทิตฺวา ปณส มิญฺชํ ปริภุญฺชติ อุปาสโก เถรสฺส คตกาเล อวเสส มิญฺชํ อตฺตนาปิ ขาทิตฺวา เสสกํ ภณฺฑิกํ กตฺวา อาทาย คจฺฉนฺโต เถรํ ทิสฺวา อุทกญฺจ ปตฺตโธวนสาขญฺจ อทาสิ.

他又再次宣布供食，另有四位漏尽者前来。他从他们手中接过钵，用金黄色的果肉装满，供养给他们。其中三位长老腾空而去，另一位名叫因陀瞿多(Indagutta)长老的漏尽者，想把那银子指给那位优婆塞看，便从山顶下来，坐在离洞窟不远处，享用着菠萝蜜果肉。优婆塞在长老们离开后，自己也吃了剩下的果肉，把余下的包成一包带走。途中，他看见了那位长老，便奉上水和用于洗钵的树枝。

---

เถโรปิ เลณทฺวาเรน สกฏ สมีปคามิ มคฺคํ มาเปตฺวา อิมินา มคฺเคน คจฺฉ อุปาสกาติ อาห. โส เถรํ วนฺทิตฺวา เตน มคฺเคน คจฺฉนฺโต เลณทฺวารํ ปตฺวา สมนฺตา เลณํ โอโลเกนฺโต ตํ รชตราสึ ทิสฺวา รชตปิณฺฑํ คเหตฺวา จาสิยา ฉิณฺทิตฺวา รชตภาวํ ญตฺวา มหนฺตํ สชฺฌปิณฺฑํ คเหตฺวา สกฏ สนฺติกํ คนฺตฺวา ติโณทก สมฺปนฺเน ฐาเน สกฏานิ นิเวเสตฺวา ลหุํ อนุราธปุรํ คนฺตฺวา รญฺญฺโญ ทสฺเสตฺวา ตมตฺถํ นิเวเทสิ ราชา ตสฺสาปิ ยถารหํ สกฺการํ กาเรสิ.

长老也在洞窟门口幻化出一条通往货车附近的路，说：“优婆塞，你走这条路吧。”那位优婆塞向长老行礼后，便沿着那条路走，到了洞窟门口。他环视洞窟，看见了那堆银子。他拿起一块银，用小斧劈开，确认是银子后，便拿了一大块，走到货车旁。他在水草丰足的地方安置好货车，迅速赶到阿努拉德普勒(Anurādhapura)，将银子呈给国王，并禀报了此事。国王也给予他应有的礼遇。

---

ตทนฺตรํ อญฺญมฺปิ สาสนํ อาหรึสุ นครโต ปจฺฉิม ทิสาภาเค ปญฺจ โยชน มตฺถเก ฐาเน อุรุเวล ปพฺพต มหามลกมตฺตา ปจาฬ มิสฺสกา สฏฺฐิ สกฏปฺปมาณมุตฺตา สมุทฺทโต ถลมุคฺคมึสุ เกวฏฺฏา ทิสฺวา ราชารหํ วต ภณฺฑํ อุปฺปนฺนนฺติ ราสึ กตฺวา อารกฺขํ ทตฺวา ปาตึ ปูเรตฺวา อาคนฺตฺวา รญฺโญ ทสฺเสตฺวา ตมตฺถํ นิเวเทสุํ. ราชา เตสมฺปิ ยถารหํ สกฺการํ กาเรสิ.

此后，他们又带来了另一则消息：在城西五由旬外，优楼频螺(Uruvelā)山附近，有六十车之多的珍珠从海中涌现到陆地上，这些珍珠大小如大庵摩罗果，并与珊瑚相混合。渔夫们看见后，心想：“这真是出现了堪献给国王的宝物啊！”于是将它们堆积起来，派人守护，然后用钵装满一些，前来呈献给国王，并禀报了此事。国王也给予他们应有的礼遇。

---

ปุน อญฺญํ สาสนํ อาหรึสุ นครโต ปจฺฉิมุตฺตร กณฺเณ สตฺตโยชน มตฺถเก ฐาเน เปฬิวาปิ คามสฺส วาปิยา โอติณฺณ กณฺทเร ปุลิน ปุฏฺเฐ นิสทโปตปฺปมาณ ทีฆโต วิทตฺถิจตุรงฺคุลา อุมฺมาปุปฺผวณฺณา จตฺตาโร มหามณิ อุปฺปชฺชึสุ. อเถโก มตฺโต นาม สุนขลุทฺโท สุนเข คเหตฺวา ตตฺถ วิจรนฺโต ตํ ฐานํ ปตฺวา ทิสฺวา ราชารหํ วต ภณฺฑนฺติ วาลิกาหิ ปฏิจฺฉาเทตฺวา อาคนฺตฺวา รญฺโญ นิเวเทสิ. ราชา ตสฺสาปิ ยถารหํ สกฺการํ กาเรสิ. เอวํ ราชา ถูปตฺถาย อุปฺปนฺนานิ อิฏฺฐกาทีนิ ตทเหว อสฺโสสิ อิฏฺฐก รชตานํ อุปฺปนฺนฏฺฐานํ เตเนว นามํ ลภิ.

接着，又传来另一则消息：在城西北角七由旬外，一个名为贝利瓦毗(Peḷivāpi)村的水库中，一处被水淹没的山谷的沙洲上，出现了四颗大宝石。它们大小如栖息的幼鸟，长一张手又四指，色如亚麻花。当时，有一位名叫马塔(Matta)的猎人，带着猎犬在那里游荡时发现了它们，心想：“这真是堪献给国王的宝物啊！”他用沙子将宝石盖住，回来禀告国王。国王也给予他应有的赏赐。就这样，国王在当天听闻了所有为建造大塔而出现的砖石等物。而出产砖和银的地方，也因此而得名。

---

ถูปสาธน ลาภกถา

造塔资具获得记

---

๒๐. อถ ราชา ถูปตฺถาย อุปฺปนฺนานิ สุวณฺณาทีนิ อาหราเปตฺวา ภณฺฑาคาเรสุ ราสึ กาเรสิ ตโต สพฺพสมฺภาเร สมตฺเต วิสาข ปุณฺณมุโปสถทิวเส ปตฺต วิสาข นกฺขตฺเต มหาถูปกรณตฺถาย ภูมิปริกมฺมํ อารภิ. ราชา ถุปฏฺฐาเน ปติฏฺฐาปิตํ สิลาถูปํ หราเปตฺวา ถิรภาวตฺถาย สมนฺตโต หตฺถิปาการ ปริยนฺตํ คมฺภีรโต สตรตนปฺปมาณํ ภูมึ ขนาเปตฺวา ปํสุํ อปเนตฺวา โยเธหิ คุฬปาสาเณ อตฺถราเปตฺวา กมฺมารกูเฏหิ อาหนาเปตฺวา จุณฺณวิจุณฺเณ กาเรสิ.

20. 于是，国王为了佛塔，命人运来所获得的黄金等物，在宝库中堆积起来。其后，当一切物资准备齐全时，在毘舍佉(Visākha)月圆布萨(uposatha)日，适逢毘舍佉星宿出现，他开始为建造大塔而平整土地。国王命人移走安放在塔址的石柱，为求坚固，在四周象墙范围内，命人挖掘深达一百拉塔纳(ratana)的土地，清除泥土，然后让士兵们铺上圆石，用铁匠的锤子将其敲成碎末。

---

ตโต จมฺมวินทฺเธหิ ปาเทหิ มหา หตฺถีหิ มทฺทาเปตฺวา ปาสาณโกฏฺฏิมสฺสุปริ นวนีต มตฺติกํ อตฺถราเปสิ. อากาส คงฺคายหิ ติปติตฏฺฐาเน อุทกพินฺทูนิ อุคฺคนฺตฺวา สมนฺตา ตึส โยชนปฺปมาณปเทเส ปตนฺติ ยตฺถ สยญฺชาตสาลี อุปฺปชฺชตฺติ ตํ ฐานํ นิจฺจเมว ตินฺตตฺตา นินฺตสีสโกฬํ นาม ฉาตํ. ตตฺถ มตฺติกา สุขุมุตฺตา นวนีต มตฺติกาติ วุจฺจติ.

然后，他命人用脚上裹着皮革的巨象反复踩踏，在石铺地面之上铺上一层新酪泥。在天空恒河之水降落之处，水滴升起，散落于方圆三十由旬的区域，那里自然生长香稻，其地恒常湿润，因此被称为“恒湿顶盆地”(Nintasīsakoḷa)。那里的黏土极为细腻，被称为“新酪泥”。

---

ตํ ตโต ขีณสวา สามเณรา อาหรนฺติ ตาย สพฺพตฺถ มตฺติกากิจฺจนฺติ ญาตพฺพํ. มตฺติโกปริ อิฏฺฐกา อตฺถราเปสิ. อิฏฺฐโกปริ ขรสุกมฺมํ, ตสฺโสปริกุรุวิณฺทปาสาณํ, ตสฺโสปริอโยชาลํ, ตสฺโสปริ ขีณาสว สามเณเรหิ หิมวนฺตโต อาหฏํ สุคณฺธมารุมฺพํ, ตสฺโสปริ ขีรปาสาณํ, ตสฺโสปริ เอฬิกปาสาณํ, ตสฺโสปริ สีลํ อตฺถราเปสิ. สพฺพมตฺติกากิจฺเจ นวนีตมตฺติกา เอว อโหสิ.

漏尽沙弥们从那里取来此泥，当知一切泥作皆用此泥。他在泥上铺砖，砖上铺设粗灰泥，其上铺设刚玉石，其上铺设铁网，其上铺设由漏尽沙弥们从雪山(Himavanta)运来的香沙，其上铺设乳石，其上铺设羚羊石，其上再铺设石板。所有泥作，皆用新酪泥。

---

สิลาสตฺถาโรปริ รโสทก สนฺตินฺเตน กปิตฺถ นิยฺยาเสน อฏฺฐงฺคุลพหลตมฺพโลหปฏฺฏํ, ตสฺโสปริ ติลเตลยนฺตินฺตาย มโนสิลาย สตฺตงฺคุล พหลํ รชตปฏฺฏํ อตฺถราเปสิ เอวํ ราชา สพฺพากาเรน ภูมิปริกมฺมํ การาเปตฺวา อาสาฬหิ สุกฺกปกฺขสฺส จาตุทฺทส ทิวเส ภิกฺขุสงฺฆา สนฺนิปาเตตฺวา เอวมาห. สฺเว ปุณฺณมุโปสถทิวเส อุตฺตราสาฬฺห นกฺขตฺเตน มหาเจติเย มงฺคลิฏฺฐกํ ปติฏฺฐาเปสฺสามิ สฺเว ถูปูฏฺฐาเน สพฺโพ สงฺโฆ สนฺติปตตูติ นคเร เภรึ จราเปสิ มหาชโน อุโปสถิโก หุตฺวา คณฺธมาลาทีนิ คเหตฺวา ถูปฏฺฐาเน สนฺนิปตตูติ.

在石板之上，他用浸泡在甘蔗汁中的木苹果树脂，铺上一层八指厚的铜板；其上，再用浸泡在芝麻油中的雄黄，铺上一层七指厚的银板。国王如此完成所有地面准备工作后，在阿沙荼月(Āsāḷha)白月第十四日，召集比丘僧团，说道：“明日是月圆布萨日，当北阿沙荼(Uttarāsāḷha)星宿出现时，我将于大塔中安放第一块吉祥砖。愿全体僧团明日皆会聚于塔址！”他又命人在城中击鼓宣告：“愿大众皆受持布萨，手持香、花等物，会聚于塔址！”

---

ตโต วิสาขสิริ เทวนามเก ทฺเว อมจฺเจ อาณาเปสิ. ตุมฺเห คนฺตฺวา มหา เจติยฏฺฐานํ อลงฺกโรถาติ. เต คนฺตฺวา สมนฺตโต รชตปฏฺฏวณฺณวาลุกํ โอกีราเปตฺวา ลาชปญฺจมกานิ ปุปฺผานิ วิกิริตฺวา กทลิโตรณํ อุสฺสาเปตฺวา ปุณฺณฆเฏ ฐปาเปตฺวา มณิวณฺเณ เวฬุมฺหิ ปญฺจปณฺณธชํ พณฺธาเปตฺวา คณฺธสมฺปนฺนานิ นานาวิธ กุสุมานิสณฺถราเปตฺวา นานาปฺปกาเรหิ ตํ ฐานํ อลงฺกรึสุ.

于是，国王命令两位名为毘舍佉(Visākha)和斯利提婆(Sirideva)的大臣：“你们去装饰大塔之地。”他们去后，命人在四周撒上银箔色的沙，散布以炒谷为第五的诸花，竖起香蕉树构成的牌楼，安置好满水瓶，在宝石色的竹竿上系上五色旗，铺上各种芬芳的花朵，以种种方式装饰那个地方。

---

อถ ราชา สกลนครญฺจ วิหารคามิ มคฺคญฺจ อลงฺการาเปสิ ปภาตาย รตฺติยา นคเร จตุสุ ทฺวาเรสุ มสฺสุ กมฺมตฺถาย นหาปิเต, นหาปนตฺถายนหาปนเก, อลงฺการตฺถาย กปฺปเกว นานาวิราค วตฺถ คณฺธมาลาทีนิ จ สูปวฺยญฺชน สมฺปนฺนานิ มธุรภตฺตานิ จ ฐปาเปตฺวา สพฺเพ นครา จ ชานปทา จ ยถารุจึ มสฺสูกมฺมํ กาเรตฺวา นหาตฺวา ภุญฺชิตฺวา วตฺถาภรณาทีหิ อลงฺกริตฺวา มหาเจติยฏฺฐานํ อาคจฺฉนฺตูติ อายุตฺตเกหิ อาโรจาเปสิ.

然后，国王命人装饰全城以及通往寺院的道路。天亮时，他在四个城门口安排了理发师为人剃须，安排了沐浴师为人沐浴，安排了造型师为人装扮，并备妥了各种颜色的衣服、香、花环等，以及配有美味菜肴的甜饭。他还命官员宣告：“所有城里和乡下的人，都可以随自己的喜好理发、沐浴、用餐，穿戴好衣饰后，前来大塔之地。”

---

สยมฺปิ สพฺพาภรณ วิภูสิโต จตฺตาลีส ปุริส สหสฺเสหิ สทฺธึ อุโปสโก หุตฺวา อเนเกหิ สุมณฺฑิต ปสาธิเตหิ อมจฺเจหิ คหิตารกฺโข อลงฺกตาหิ เทวกญฺญ ปมาหิ นาฏกิตฺถิหิ ปริวุโต อมรคณ ปริวุโต เทวราชา วิย อตฺตโน สิริสมฺปตฺติหา มหาชนํ โตสยนฺโต อเนเกหิ ตุริย สงฺฆุฏฺเฐหิ วตฺตมาเนหิ อปรณฺเห มหาถูปฏฺฐานํ อุปคญฺชิ. มหา เจติยฏฺฐาน มงฺคลตฺถาย ปุฏพทฺธานิ วตฺถานิ อฏฺฐุตฺตร สหสฺสํ ฐปาเปสิ. จตุสุ ปสฺเสสุ วตฺถราสึ กาเรสิ เตล-มธุ-สกฺกร-ผาณิตาทีนิ จ ฐปาเปสิ.

他自己也身着所有饰品，与四万男子一同受持布萨，由众多盛装的臣子护卫，被如天女般装扮的舞女围绕，犹如被天神众围绕的天王，以自身的威仪与财富令大众欢喜。在众乐齐鸣声中，他于午后时分抵达大塔之地。为求大塔之地的吉祥，他命人放置了一千零八捆布，并在四方堆积了布匹，还放置了油、蜜、糖、糖浆等物。

---

อถ นานาเทสโต พหู ภิกฺขู อาคมึสุ ราชคหา สมนฺตา อิณฺทิคุตฺตตฺเถโร นาม อสีติ ภิกฺขุสหสฺสานิ คเหตฺวา อากาเสนาคญฺฉิ ตถา พาราณสิยํ อิสิปตเน มหา วิหารโต ธมฺมเสนตฺเถโร นาม ทฺวาทส ภิกฺขุสหสฺสานิ. สาวตฺถิยํ เชตวน วิหารโต ปิยทสฺสิ นาม เถโร สฏฺฐิ ภิกฺขุ สหสฺสานิ เวสาลิยํ มหา วนโต พุทฺธรกฺขิตตฺเถโร อฏฺฐารส ภิกฺขุ สหสฺสานิ, โกสมฺพิยํ โฆสิตารามโต มหาธมฺมรกฺขิตตฺเถโร ตึส ภิกฺขุสหสฺสานิ. อุชฺเชนิยํ ทกฺขิณคิริ มหา วิหารโต ธมฺมรกฺขิตตฺเถโร จตฺตาลีส ภิกฺขุสหสฺสานิ-ปาฏลิปุตฺเต อโสการามโต มิตฺติณฺณตฺเถโร ภิกฺขูนํ สตสหสฺสานิ สฏฺฐิญฺจ สหสฺสานิ คณฺธาร รฏฺฐโต อตฺตินฺน เถโร นาม ภิกฺขูนํ ทฺเว สตสหสฺสานิ อสีติญฺจ สหสฺสานิ. มหาปลฺลว โภคโต มหาเทวตฺเถโร ภิกฺขูนํ จตฺตาริ สตสหสฺสานิ สฏฺฐิญฺจ สหสฺสานิ โยนกรฏฺเฐ อลสณฺทา นครโต โยนก ธมฺมรกฺขิตตฺเถโร ตึส ภิกฺขุ สหสฺสานิ. วิญฺฌาฏวิวตฺตนิย เสนาสนโต อุตฺตรตฺเถโร อสีติ ภิกฺขุสหสฺสานิ. มหาโพธิมณฺฑ วิหารโต จิตฺตคุตฺตตฺเถโร ตึส ภิกฺขุสหสฺสานิ วนวาสิโภคโต จณฺทคุตฺตตฺเถโร อสีติ ภิกฺขุสหสฺสานิ. เกลาส มหาวิหารโต สุริภคุตฺตตฺเถโร ฉนฺนวุติ สหสฺสานิ คเหตฺวา อากาเสนาคญฺฉิ.

尔时，从各地来了许多比丘。从王舍城附近，因陀瞿多(Iṇdigutta)长老带领八万比丘从空中前来；同样，从波罗奈(Bārāṇasī)的仙人堕处大寺，法军(Dhammasena)长老带领一万二千比丘；从舍卫城(Sāvatthī)的祇陀林寺，喜见长老带领六万比丘；从毗舍离的大林，佛护长老带领一万八千比丘；从憍赏弥的瞿师罗园(Ghositārāma)，大法护(Mahādhammarakkhita)长老带领三万比丘；从优禅尼的南山大寺(Dakkhiṇagiri Mahāvihāra)，法护(Dhammarakkhita)长老带领四万比丘；从华氏城的阿育王寺，密提那(Mittiṇṇa)长老带领十六万比丘；从健驮逻(Gandhāra)国，阿提那(Attinna)长老带领二十八万比丘；从大帕拉瓦(Mahāpallava)地区，大天长老带领四十六万比丘；从臾那(Yonaka)国的阿拉山达(Alasandā)城，臾那法护(Yonaka Dhammarakkhita)长老带领三万比丘；从频陀林(Viñjhāṭavi)的瓦塔尼亚(Vattaniya)住处，优多罗(Uttara)长老带领八万比丘；从大菩提坛寺(Mahābodhimaṇḍa Vihāra)，心护(Cittagutta)长老带领三万比丘；从伐那婆私(Vanavāsi)地区，月护(Candagutta)长老带领八万比丘；从凯拉萨大寺，苏利耶瞿多(Suribhagutta)长老带领九万六千比丘从空中前来。

---

‘‘ภิกฺขูนํ ทีปวาสีนํ-อาคตานญฺจ สพฺพโส,คณนาย ปริจฺเฉโท-โปราเณหิ น ภาสิโต;

岛上居住的比丘，以及所有前来者，其确切的数量，古人未曾言说；

---

สมาคตานํ ภิกฺขูนํ-สพฺเพสํ ตํ สมาคเม,วุตฺตา ขีณาสวาเยว-เต ฉนฺนวุติ โกฏิโย;

’’

在彼集会中，于所有会集的比丘里，仅说漏尽者，便有九十六俱胝。

---

อถ สงฺโฆ ปริกฺขิตฺต ปวาฬเวทิกา วิย มชฺเฌ รญฺโญ โอกาเส ฐเปตฺวา อญฺญมญฺญํ อฆฏฺเฏตฺวา อฏฺฐาสิ. ปาจินปสฺเส พุทฺธรกฺขิตนามโก ขีณาสาวตฺเถโร อตฺตนาสทิสนามเก ปญฺจสตขีณาสเว คเหตฺวา อฏฺฐาสิ. ตถา ทกฺขิณปสฺเส ปจฺฉิมปสฺเส อุตฺตรปสฺเส จ ธมฺมรกฺขิต - สงฺฆรกฺขิต - อานณฺท นามกา ขีณาสวตฺเถรา อตฺตนา สทิสนามเก ปญฺจปญฺจสต ขีณาสเว คเหตฺวา อฏฺฐํสุ ปิยทสฺสิ นาม ขีณาสวตฺเถโร มหาภิกฺขุสงฺฆํ คเหตฺวา ปุพฺพุตฺตร กณฺเณ อฏฺฐาสิ.

于是，僧团在中央为国王留出空间后，如一道环绕的珊瑚栏楯般站定，彼此互不触碰。东面站着名为佛护的漏尽长老，带领着五百位与他相似的漏尽者。同样，南面、西面和北面，分别站着名为法护、僧护和阿难陀(Ānanda)的漏尽长老，各自带领着五百位与自己相似的漏尽者。名为喜见的漏尽长老则带领着大比丘僧团，站在东北角。

---

ราชา กิร สงฺฆมชฺฌํ ปวิสนฺโตเยว สเจ มยา กยิรมานํ เจติยกมฺมํ อนนฺตราเยน นิฏฺฐํ คจฺฉติ ปาจิน-ทกฺขิณ-ปจฺฉิม-อุตฺตรปสฺเสสุ พุทฺธรกฺขิต-จมฺมรกฺขิต-สงฺฆรกฺขิต-อานณฺท นามกา เถรา อตฺตนาสทิสนามเก ปญฺจปญฺจสตภิกฺขุ คเหตฺวา ติฏฺฐนฺตุ ปิยทสฺสิ นาม เถโร ปุพฺพุตฺตรกณฺเณ ภิกฺขุสงฺฆํ คเหตฺวา ติฏฺฐตูติ จินฺเตสิ. เถราปิ รญฺโญ อธิปฺปายํ ญตฺวา ตถา ฐิตาติ วทนฺตี สิทฺธตฺเถโร ปน มงฺคโล-สุมโน-ปทุโม-สีวลิ-จณฺทคุตฺโต-สูริยคุตฺโต-อิณฺทคุ- ตฺโต-สาคโร-จิตฺตเสโน -ชยเสโน-อจโลติ อิเมหิ เอกาทสหิ เถเรหิ ปริวุโต ปุณฺณฆเฏ ปูรโต กตฺวา ปุรตฺถาภิมุโข อฏฺฐาสิ.

据说国王进入僧团中央时心想：“如果我造塔的工作能无障碍地完成，愿名为佛护、法护、僧护、阿难陀(Ānanda)的长老们，各带领五百位与己相似的比丘，站立在东、南、西、北四方；愿名为喜见的长老带领比丘僧团站立在东北角。”诸长老了知国王的心意后，便如其所愿站立。此外，成就长老(Siddhatthera)由这十一位长老所围绕：曼伽罗(Maṅgala)、苏摩那(Sumana)、莲花(Paduma)、西瓦离、月护(Candagutta)、日护(Sūriyagutta)、因陀护(Indagutta)、娑伽罗(Sāgara)、质多军(Cittasena)、胜军、不动(Acala)。他们将满瓶置于前方，面向东方而立。

---

อถ ราชา ตถา ฐิตํ ภิกฺขุสงฺฆํ ทิสฺวา ปสนฺนจิตฺโต คณฺธมาลาทีหิ ปูเชตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา จตูสุ ฐาเนสุ วนฺทิตฺวา ปุณฺณสฏฏฺฐานํ ปวิสิตฺวา สุยณฺณขีเล ปฏิมุกฺกํรชตมยํ ปริพฺภมน ทณฺฑํ วิชฺชมานมาตาปิตูนํ อุภโต สุชาเตน สุมณฺฑิต ปสาธิเตน อภิมงฺคล สมฺมเตน อมจฺจปุตฺเตน คาหาเปตฺวา มหนฺตํ เจติยาวฏฺฏํ กาเรตุํ อารภิ. ตถา กาเรนฺตํ ปน สิทฺธตฺถตฺเถโร นิวาเรสิ. เอวํ กิรสฺส อโหสิ - ยทิ มหาราชา มหนฺตํ เจติยํ กโรติ, อนิฏฺฐิเตเยว มริสฺสติ อนาคเต ทุปฺปริหริยญฺจ ภวิสฺสตีติ. ตสฺมึ ขเณ ภิกฺขุสงฺโฆ มหา ราช เถโร ปาณฺฑิโต, เถรสฺส วจนํ กาตุํ วฏฺฏตีติ อาห.

于是，国王见到比丘僧团如此站立，心生欢喜，以香、花环等供养，右绕，在四处顶礼，然后进入满瓶处，命一位父母双全、出身高贵、装饰华美、公认吉祥的大臣之子，拿起挂在金桩上的银制旋转杆，开始划定大塔的范围。正当他要这么做时，成就长老(Siddhattha)阻止了他。据说长老心想：“如果大王建造一座巨大的塔，他会在塔未建成时就去世，而且此塔未来也难以维护。”那时，比丘僧团对大王说：“大王，长老是智者，您应当听从长老之言。”

---

ราชา ภิกฺขุสงฺฆสฺส อธิปฺปายํ ญตฺวา เถโร กโรตีติ มญฺญมาโน กีทิสํ ภนฺเต ปมาณํ กโรมีติ อาห. เถโร มม คตคตฏฺฐานโต เจติยาวฏฺฏํ กโรหีติ วตฺวา อุปทิสนฺโต อาวิชฺฌิตฺวา อคมาสิ. ราชา เถรสฺส วุตฺตนเยน เจติยาวฏฺฏํ กาเรตฺวา เถรํ อุปสงฺกมิตฺวา นามํ ปุจฺฉิตฺวา คณฺธมาลาทีหิ ปูเชตฺวา วมฺพตฺวา ปริวาเรตฺวา ฐิเต เสส เอกาทส เถเร จ อุปสงฺกมิตฺวา ปูเชตฺวา วนฺทิตฺวา เตสํ นามานิ จ ปุจฺฉิตฺวา ปริพฺภมน ทณฺฑคาหกสฺส อมจฺจ ปุตฺตสฺส ตาม ปุจฺฉิ.

国王得知比丘僧团的意图，以为是长老做的决定，便问道：“尊者，我该建造多大尺寸的？”长老说：“就以我来回走动之处作为塔的范围。”说完，他划定范围后便离去了。国王按照长老所说的方式造好塔的范围后，前去拜见长老，询问其名，并以香、花环等供养、礼拜。然后，他又前去拜见围绕着长老站立的其余十一位长老，供养、礼拜，并询问他们的名字。他又询问了那位手持旋转杆的大臣之子的名字。

---

อหํ เทว สุปฺปติฏฺฐิต พฺรหฺมา นามาติ วุตฺเต ตว ปิตา กึ นาโมติ ปุจฺฉิตฺวาน นณฺทิเสโน นามาติ วุตฺเต มาตุนามํ ปุจฺฉิ. สุมนาเทวี นามาติ วุตฺเต สพฺเพสํ นามานิ อภิมงฺคลสมฺมตานิ, มยา กยรมานํ เจติยกมฺมํ อวสฺสํ นิฏฺฐานํ คจฺฉติติ หฏฺโฐ อโหสิ, ตโต ราชา มชฺเฌ อฏฺฐ สุวณฺณฆเฏ รชตฆเฏ จ ฐปาเปตฺวา เต ปริวาเรตฺวา อฏฺฐุตฺตรสยสฺส ปุณฺณฆเฏ ฐปาเปสิ.

当他回答“大王，我名叫善住梵天(Suppatiṭṭhita Brahmā)”时，国王问：“你父亲叫什么名字？”答：“名叫难提舍那(Nandisena)。”又问其母之名，答：“名叫须摩那提婆(Sumanādevī)。”国王听后心想：“所有这些名字都被认为是吉祥的，我所做的塔业必能圆满完成。”他感到非常欢喜。之后，国王命人在中央放置八个金瓶和八个银瓶，并围绕它们放置一百零八个满瓶。

---

อถ อฏฺฐ สุวณฺณิฏฺฐกา ฐปาเปสิ. ตาสุ เอเกกํ ปริวาเรตฺวา อฏฺฐุตฺตรสต อฏฺฐุตฺตรสต รชติฏฺฐกาโย. อฏฺฐุตฺตรสต อฏฺฐุตฺตรสต วตฺถานิ จ ฐปาเปสิ. อถ สุปฺปติฏฺฐิต พฺรหฺมนาเมน อมจฺจปุตฺเตน เอกํ สุวณฺณิฏฺฐกํ คาหาเปตฺวา เตน สทิส นาเมหิ จ ชีวมานก มาตาปิตูหิ สตฺตหิ อมจฺจปุตฺเตหิ เสส สตฺติฏฺฐกาโย คาหาเปสิ.

然后，他命人安置了八块金砖。围绕每一块金砖，又安置了一百零八块银砖和一百零八件衣物。然后，他让名为善住梵天(Suppatiṭṭhitabrahmā)的大臣之子拿起一块金砖，又让其余七位与他同名且父母健在的大臣之子拿起剩下的七块金砖。

---

ตสฺมึ ขเณ มิตฺตตฺเถโร นาม ปุรตฺถิม ทิสาภาเค ปริพฺภมิต เลขาย ภูมิยํ คณฺธปิณฺฑํ ฐเปสิ. ชยเสนตฺเถโร นาม อุทกํ อาสิญฺจิตฺวา สนฺตินฺเตตฺวา สมํ อกาสิ. สุปฺปติฏฺฐิตพฺรหฺมา ภทฺท นกฺขตฺเตน เอวํ นานาวิธ มงฺคลานิสงฺขฏฏฺฐาเน ปฐมํ มงฺคลิกฏฺฐกํ ปติฏฺฐาเปสิ. สุมนตฺเถโรนาม ชาติสุมนปุปฺเผหิ ตํ ปูเชสิ. ตสฺมึ ขเณ อุทกปริยนฺตํ กตฺวา มหาปถวิ กมฺโป อโหสิ. เอเตเนว นเยน เสส สตฺติฏฺฐกาโยปิ ปติฏฺฐาเปสุํ.

那时，一位名叫密多(Mitta)的长老，在先前巡行标记的东方地界上，放置了一团香泥。一位名叫胜军(Jayasena)的长老洒水，使之湿润平整。善住梵天在吉祥的星宿之下，于汇集了各种祥瑞之处，安放了第一块吉祥砖。一位名叫须摩那(Sumana)的长老以素馨花供养它。就在那一刻，大地震动，直达水界。他们也以同样的方式安放了其余七块砖。

---

ตโต ราชา รชติฏฺฐกาโยปิ ปติฏฺฐาเปตฺวา คณฺธมาลาทีหิ ปูเชตฺวา มงฺคลวิธานํ นิฏฺฐาเปตฺวา สุวณฺณเปลายปุปฺผานิ คาหาเปตฺวา ปาจีนปสฺเส ภิกฺขุสงฺฆสฺส ปุรโต ฐิตํ มหา พุทฺธรกฺขิตตฺเถรํ อุปสงฺกมิตฺวา คณฺธมาลาทีหิ ปูเชตฺวา วนฺทิตฺวา เถรสฺส ปริวาเรตฺวา ฐิต ภิกฺขูนญฺจ นามานิ ปุจฺฉิตฺวา ตโต ทกฺขิณปสฺเส ฐิตํ มหาธมฺมรกฺขิตตฺเถรํ ปจฺฉิมปสฺเส ฐิตํ มหาสงฺฆรกฺขิตตฺเถรํ อุตฺตรปสฺเส ฐิตํ อานณฺทตฺเถรญฺจ อุปสงฺกมิตฺวา คณฺธมาลาทีหิ ปูเชตฺวา ปญฺจปติฏฺฐิเตน วนฺทิตฺวา ตเถว นามานิ ปุจฺฉิตฺวา ปุพฺพุตฺตร กณฺณํ คนฺตฺวา ตตฺถ ฐิตํ ปิยทสฺสิ มหาเถรํ วนฺทิตฺวา ปูเชตฺวา นามานิ ปุจฺฉิตฺวา สนฺติเก อฏฺฐาสิ.

之后，国王也安放了银砖，以香、花环等供养，完成了吉祥的仪式。他让人拿来金匣盛放的鲜花，走到东面，来到站在比丘僧团前的大佛护(Mahābuddharakkhita)长老面前，以香、花环等供养、礼拜，并询问了围绕长老而立的比丘们的名字。然后，他来到南面的大法护(Mahādhammarakkhita)长老、西面的大僧护(Mahāsaṅgharakkhita)长老、北面的阿难陀(Ānanda)长老面前，同样以香、花环等供养，行五体投地礼，并询问他们的名字。之后，他去到东北角，向站在那里的喜见(Piyadassī)大长老礼拜、供养，询问其名后，立于一旁。

---

เถโร มงฺคลํ วฑฺเฒนฺโต รญฺโญ ธมฺมํ เทเสสิ. มงฺคลปริโยสาเน สมฺปตฺต คิหิปริสาสุ จตฺตาลีส สหสฺสานิ อรหนฺโต ปติฏฺฐหึสุ. จตฺตาลีส สหสฺสานิ โสตาปตฺติผโล สหสฺสํ สกทาคามิผเล, สหสฺสํ อนาคามิผเล, ภิกฺขูนํ ปน อฏฺฐารสสหสฺสานิ อรหตฺตํ ปาปุณึสุ. ภิกฺขุนีนํ จตุทฺทส สหสฺสานีติ.

长老为国王开示了能增长吉祥的法。开示结束时，在场的在家会众中，有四万人证得阿罗汉，四万人证得入流果，一千人证得一来果，一千人证得不还果。比丘中有一万八千人、比丘尼中有一万四千人证得阿罗汉果。

---

ถูปารมฺห กถา

塔园寺事

---

๒๑. ตโต ราชา ภิกฺขุสงฺฆํ วนฺทิตฺวา ยาจ มหาเจติยํ นิฏฺฐาตินาว เม ภิกฺขุสงฺโฆ ภิกฺขํ คณฺหาตูติ อาห. ภิกฺขู นาธิวาเสสุ, อนุปุพฺเพน ยาจนฺโต อุปลฺลภิกฺขูนํ สตฺตาหํ อธิวาสนํ ลภิตฺวา ถูปฏฺฐานสฺส สมนฺตโต อฏฺฐารสสุ ฐาเนสุ มณฺฑเป การยิตฺวา ภิกฺขุสงฺฆํ นิสีทาเปตฺวา สตฺตาหํ มหาทานํ ทตฺวา สพฺเพสํเยว เตล-มธุ-ปาณิตาทิ เภสชฺชํ ทตฺวา ภิกฺขุสงฺฆํ วิสฺสชฺเชสิ ตโต นคเร เภรึจาราเปตฺวา สพฺเพ อิฏฺฐก วฑฺฒกิ สนฺติปาเตสิ. เต ปญฺจสตมตฺตา อเหสุํ.

21. 于是国王礼拜比丘僧团后，请求说：“愿比丘僧团接受我的食物，直到大塔完成。”比丘们没有应允。国王再三请求，才获得上座比丘们应允接受七天的供养。国王在塔地周围的十八个地方建造了棚屋，请比丘僧团入座，举行了七天的大布施。为所有比丘供养了油、蜜、糖浆等药品后，才遣散比丘僧团。随后，他在城中击鼓宣告，召集了所有砖匠。他们大约有五百人。

---

เตสุ เอโก อหํ รญฺโญ จิตฺตํ อาราเธตฺวา มหาเจติยํ กาตุํ สกฺโกมีติ ราชานํ ปสฺสิ ราชา กถํ กโรสีติ ปุจฺฉิ. อหํ เทว เปสิกานํ สตํ คเหตฺวา เอกาหํ เอกํ ปํสุสกฏํ เขเปตฺวา กมฺมํ กโรมีติ อาห. ราชา เอวํ สติ ปํสุราสิกํ ภวิสฺสติ. ติณรุกฺขาทีนิ อุปฺปชฺชิสฺสนฺติ อทฺธานํ นปฺปวตฺตตีติ ตํ ปฏิพาหิ.

其中一人心想：“我能取悦国王，就能建造大塔。”于是他去见国王。国王问道：“你要怎么做？”他回答：“大王，我带领一百名工人，一天处理一车土来做这件工作。”国王说：“这样的话，会堆起一座土山，草木将会长出，工程将长久无法推进。”便拒绝了他。

---

อญฺโญ อหํ ปุริสสตํ คเหตฺวา เอกาหํ เอกํ ปํสุคุมฺพํ เขเปตฺวา กมฺมํ กโรมีติ อาห.

另一人说：“我带领一百个人，一天处理一堆土来做这件工作。”

---

อญฺโญ ปํสูนํ ปญฺจมฺมณานิ เขเปตฺวา กมฺมํ กโรมีติ อาห.

另一人说：“我处理五阿摩那(ammaṇa)的土来做这件工作。”

---

อญฺโญ ทฺเว อมฺมณานิ เขเปตฺวา กมฺมํ กโรมีติ อาห. เตปิ ราชา ปฏิพาหิเยว.

另一人说：“我处理二阿摩那的土来做这件工作。”国王也拒绝了他们。

---

อถ อญฺโญ ปณฺฑิโต อิฏฺฐก วฑฺฒกี อหํ เทว อุทุกฺขเล โกฏฺเฏตฺวา สุปฺเปหิ วฏฺเฏตฺวา นิสเทปึสิตฺวา ปํสูนํ เอกมฺมณํ เอกาเหเนว เขเปตฺวา เปสิกานํ สตํ คเหตฺวา กมฺมํ กโรมีติ อาห.

这时，另一位聪明的砖匠说道：“大王，我将土在臼中捣碎，用簸箕筛选，用磨石磨细，一天之内处理完一阿摩那的土，用一百个模具来工作。”

---

ราชา เอวํ สติ มหาเจติเย ติณาทีนิ น ภวิสฺสนฺติ จิรฏฺฐิติกญฺจ ภวิสฺสติติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา ปุน ปุจฺฉิ-กึ สณฺฐานํ ปน กริสฺสสีติ.

国王心想：“这样的话，大塔上就不会长草等，而且能够长久住立。”他接受了，然后又问：“那么，你要建成什么形状呢？”

---

ตสฺมึ ขเณ วิสฺสกมฺม เทวปุตฺโต วฑฺฒกิสฺส สรีเร อธิมุจฺจิ. วฑฺฒกี สุวณฺณปาตึ ปูเรตฺวา อุทกมาหราเปตฺวา ปาณินา อุทกํ คเหตฺวา อุทกปิฏฺฐิยํ อาหนิ. เอฬิกฆฏ สทิสํ มหนฺตํ อุทกพุพฺพุลํ อุฐฺฐาสิ. เทว อีทิสํ กโรมีติ อาห.

那时，毗首羯磨天子(Vissakamma devaputta)附身于工匠。工匠让人取来一金钵满满的水，用手掬水拍打水面。一个巨大的水泡升了起来。他对国王说：“大王，我就要做成这样。”

---

ราชา สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา ตสฺส สหสฺสคฺฆนกํ สาฏก ยุคลํ, สหสฺสคฺฆนกํเยว ปุณฺณกํ นาม สุวณฺณาลงฺการํ สหสฺสคฺฆนกา ปาทุกา, ทฺวาทส กหาปน สหสฺสานิ จ ทตฺวา อนุรูปฏฺฐาเน เคหญฺจ เขตฺตญฺจ ทาเปสิ.

国王道：“善哉！”并接受了。他赐予工匠价值一千的一对衣衫、同样价值一千的名为“本那咖”(puṇṇaka)的金饰、价值一千的鞋履，以及一万二千卡哈巴那(kahāpana)，并命人在适合的地方赐予他房屋和田地。

---

ตโต ราชารตฺติภาเค จินฺเตสิ กถํ นาม มนุสฺเส อปีเลตฺวา อิฏฺฐกา อาหราเปยฺยนฺติ เทวตา รญฺโญ จิตฺตํ ญตฺวา เจติยสฺส จตุสุ ทฺวาเรสุ เอเกกทิวสปฺปโหณกํ กตฺวา ตสฺสาเยว รตฺติยา อิฏฺฐการาสึ อกํสุ วิหาตาย รตฺติยา มนุสฺสา ทิสฺวา รญฺโญ อาโรเจสุํ. ราชา ตุสฺสิตฺวา วฑฺฒกึ กมฺเม ปฏฺฐเปสิ. เทวตา เอเตเนว นเยน ยาว มหาเจติยสฺส นิฏฺฐานํ ตาว เอเกกสฺส ทิวสสฺส ปโหณกํ กตฺวา อิฏฺฐกา อาหรึสุ. สกลทิวสภาเค กมฺมํ กตฏฺฐาเน มตฺติกา อิฏฺฐก จุณฺณํ วาปิ น ปญฺญายติ. รตฺติยํ เทวตา อนฺตรธาเปนฺติ.

于是国王在夜晚思索：“如何才能不劳役人民而运来砖块呢？”天神们了知国王的心意，就在塔的四门处，为每日所需备好砖块，于当夜堆成砖堆。天亮时，人们看见了，便向国王禀告。国王很高兴，就让工匠开始工作。天神们就这样，每日运来足够一日所用的砖块，直到大塔完成。在白天工作过的地方，看不到一点泥土或碎砖。夜里，天神们使之消失。

---

อถ ราชา มหาเจติเยกมฺมการายจตุปริสายหตฺถ กมฺมมูลตฺถํจตุสุ ทฺวาเรสุ เอเกกสฺมึ ทฺวาเร โสฬส กหาปน สหสฺสานิ วตฺถาลงฺการ-คนฺธ-มาล-เตล-มธุ-ผาณิต-ปญฺจกฏุก เภสชฺชานิ นานาวิธ สูปวฺยญฺชน สํยุตฺตํ ภตฺตํ ยาคุขชฺชกาทีนิ อฏฺฐวิธ กปฺปิยย ปานกานิ ปญฺจวิธ มุขวาส สหิต ตามฺพูลานิ จ ฐปาเปตฺวา มหาเจติเย กมฺมํ กโรนฺตาคหฏฺฐา วา ปพฺพชิตา วา ยถาชฺฌาสยํ คณฺหนฺตุ มุลํ อคเหตฺวา กมฺมํ กโรนฺตานํ กาตุํ น เทถาติ อาณาเปสิ.

然后，国王为了支付建造大塔的四众工匠的工资，在四门中的每一门都放置了一万六千卡哈巴那、衣服、饰品、香、花环、油、蜜、糖浆、五种辛药、配有各种汤和菜肴的饭食、粥、硬食等、八种合宜的饮品，以及槟榔和五种口香料，并下令：“凡于大塔工作者，无论在家或出家，皆可随意领取。不领取工资者，不得在此工作。”

---

อเถโก เถโร เจติยกมฺเม สหาย ภาวํ อิจฺฉนฺโต กมฺมกรณฏฺฐาเน มตฺติกา สทิสํ กตฺวา อตฺตานํ อภิสงฺขฏํ มตฺติกา ปิณฺฑํ เอเกน หตฺเถน คเหตฺวา อญฺเญน มาลา คเหตฺวา มหาเจติยงฺคณํ อารุยฺห ราชกมฺมิเก วญฺเจตฺวา วฑฺฒกิสฺส อทาสิ. โส คณฺหนฺโตว ปกติมตฺติ กา นา ภวตีติ ญตฺวา เถรสฺส มุขํ โอโลเกสิ ตสฺสาการํ ญตฺวา ตตฺถ โกลาหล มโหสิ อนุกฺกเมน ราชา สุตฺวา อาคนฺตฺวา วฑฺฒกึ ปุจฺฉิ-ตุยฺหํ กิร ภเณ เอโก ภิกฺขุ อมูลก มตฺติกาปิณฺฑํ อทาสีติ.

这时，有位长老想为塔业尽一份力，便在工地以神通变现出一个看似泥土的泥团，一手拿着它，一手拿着花环，登上大塔庭院，骗过王家监工，将泥团交给了工匠。工匠一接过就了知这不是普通的泥土，便看着长老的脸。认出他的样子后，那里一片哗然。此事辗转传到国王耳中，他前来询问工匠：“喂，听说有位比丘给了你一个无偿的泥团？”

---

โส เอวมาห-เยภุยฺเยน อยฺยา เอเกน หตฺเถน ปุปฺผํ เอเกน มตฺติกาปิณฺเฑ คเหตฺวา อาหริตฺวา เทนฺติ เตนาหํ อชานิตฺวา กมฺเม อุปเนสึ ‘‘อยํ ปน อาคนฺตุโก, อยํ เนวาสิโกติ เอตฺตกํ ชานามีติ.‘‘เตน หิ ตํ เถรํ อิมสฺส ทสฺเสหีติ เอกํ มหลฺลก พลตฺถํ วฑฺฒกิสฺส สนฺติเก ฐเปสิ วฑฺฒกี ปุน อาคตกาเล ตํ เถรํ พลตฺถสฺส ทสฺเสสิ โส ตํ สญฺชานิตฺวา รญฺโญ อาโรเจสิ.

工匠这样说：“尊者们大多一手持花，一手持泥团，带来给我。我因此不知情，便将它用在了工程上。我只知道‘这是新来的，这是常住的’这么多。”国王说：“那么，你把那位长老指给这个人看。”于是，国王安排了一位年老的壮汉守在工匠旁边。当那位长老再次前来时，工匠便把他指给壮汉看。壮汉认出他后，就向国王禀告。

---

ราชา ตสฺส สญฺญํ อทาสิ. โต ตฺวํ ตโย ชาติสุมน มกุลกุมฺเภ มหาโพธิ องฺคเณ ราสึ กตฺวา คณฺธญฺจ ฐเปตฺวา มหาโพธิ องฺคณํ คต กาเล อาคนฺตุกสฺส เถรสฺส ปูชนตฺถาย รญฺโญ ทาปิตํ คณฺธมาลานฺติ วตฺวา เทหีติ. พลตฺโถ รญฺโญ วุตฺตนเยเนว ตสฺส โพธิ องฺคณํ คต กาเล ตํ คณฺธมาลํ อทาสิ.

国王向他示意，对那壮汉说：“你将三罐茉莉花蕾在菩提庭院堆起来，并放上香。当那位长老去菩提庭院时，你就说是‘这是国王为供养来访长老而赐予的香与花环’，然后交给他。”壮汉便依照国王所说的方式，当那位长老去菩提庭院时，献上了那香与花环。

---

โสปิ โสมนสฺสปฺปตฺโต หุตฺวา เสลสณฺถรํ โธวิตฺวา คณฺเธน ปริภณฺฑํ กตฺวา สิลาสนฺถรํ กตฺวา ปุปฺผํ ปูเชตฺวา จตุสุ ฐาเนสุ วนฺทิตฺวา ปาจีนทฺวาเร อญฺชลึ ปคฺคยฺห ปีตึ อุปฺปาเทตฺวา ปุปฺผ ปูชํ โอโลเกนฺโต อฏฺฐาสิ.

他也心生喜悦，洗净石座，涂以香料，铺设石座，供养鲜花，于四处顶礼，然后于东门合掌，生起喜悦，注视着所供养的鲜花而站立。

---

พลตฺโถ ตสฺมึ กาเล ตํ เถรํ อุปสงฺกมิตฺวา วนฺทิตฺวา เอวมาห. ภนฺเต ตุมฺหากํ เจติยกมฺเม สหายภาวตฺถาย ทินฺนสฺส อมูลก มตฺติกาปิณฺฑสฺส มูลํ ทินฺนภาวํ ราชา ชานาเปติ อตฺตโน วนฺทเนน วนฺทาเปตีติ. ตํ สุตฺวา เถโร อนตฺตมโน อโหสิ. พลตฺโถ ติฏฺฐนฺตุ ภนฺเต ตโย สุมน มกุล กุมฺภาตตฺตกาเนว สุวณฺณปุปฺผานิปิ เอตํ มตฺติกปิณฺฑํ นาคฺฆนฺติ. จิตฺตํ ปสาเทถ ภนฺเตติ ปกฺกามิ.

那时，壮汉走近那位长老，顶礼后这样说道：“尊者，国王让我告知，他已为您那团为协助修建塔寺而布施的无偿泥团支付了价值，并以他自己的名义向您致敬。”长老听后心生不悦。壮汉说：“尊者，且不说那三罐茉莉花蕾，即便是等量的金花，也比不上这团泥土的价值。尊者，请您让心清净吧！”说完便离开了。

---

ตทา โกฏฺฐิวาลชนปเท ปิยงฺคลฺล วิหารวาสี เอโก เถโร อิฏฺฐกวฑฺฒกิสฺส ญาตโก อโหสิ. โส อาคนฺตฺวา วฑฺฒกินา สทฺธึ มนฺเตตฺวา ทีฆ พหล กิริยโต อิฏฺฐกปฺปมาณํ ชานิตฺวา คนฺตฺวา สหตฺเถเนว สกฺกจฺจํ มตฺติกํ มทฺทิตฺวา อิฏฺฐกํ กตฺวา ปจิตฺวา ปตฺตตฺถวิกาย ปกฺขิปิตฺวา ปจฺจาคนฺตฺวา เอเกน หตฺเถน รญฺโญ อิฏฺฐกํ เอเกน ปุปฺผํ คเหตฺวา อตฺตโน อิฏฺฐกาส สทฺธึ รญฺโญ อิฏฺฐกํ อทาสิ. วฑฺฒกี คเหตฺวา กมฺเม อุปเนสิ.

当时，在拘利瓦拉(Koṭṭhivālajanapada)地区，一位住在毕扬伽罗寺(Piyaṅgalla vihāra)的长老是砖匠的亲戚。他前来与工匠商议，得知了砖块所需的长厚尺寸后，便回去亲手认真地和泥、制砖、烧制，然后用钵袋装着带回来。他一手拿着花，另一手将自己做的砖交给工匠，以供国王的工程使用。工匠收下后便用在了工程上。

---

เถโร สญฺชาต ปีติ โสมนสฺโส มหาเจติเย กมฺมํ กโรนฺโต อิฏฺฐ กสาลปริเวเณ วสติ ตสฺส ตํ กมฺมํ ปากฏํ อโหสิ. ราชา วฑฺฒกึ ปุจฺฉิ-ภเณ เอเกน กิร อยฺเยน อมูลิก อิฏฺฐกา ทินฺนาติ. สจฺจํ เทว, เอเกน อยฺเยน ทินฺน อิฏฺฐกา อมฺหากํ อิฏฺฐกาย สทิสาติ กมฺเม อุปเนสินฺติ อาห. ปุน ตํ อิฏฺฐกํ สญฺชานาสีติ รญฺญา วุตฺเต ญาตกานุคฺคเหน น ชานามีติ อาห.

长老心生欢喜与愉悦，在大塔工作时住在砖匠的工棚。他的事迹变得众所周知。国王问工匠：“喂，听说有位尊者无偿捐献了砖块？”工匠回答：“确实如此，陛下。有位尊者捐献的砖块和我们制作的砖块一样，我们已经用在工程上了。”国王又问：“你认得那块砖吗？”因为要袒护亲戚，工匠回答说：“我不认得。”

---

ราชา ยทิ เอวํ ตํ อิมสฺส ทนฺเนหีติ พลตฺถํ ฐเปสิ โส ตํ ปุพฺเพ วิย พลตฺถสฺส ทสฺเสสิ. พลตฺโถ ปริเวณํ คนฺตฺวา สนฺติเก นิสีทิตฺวา ปฏิสณฺถารํ กตฺวา ภนฺเต ตุมฺเห อาคนฺตุกา เนวาสิกาติ ปุจฺฉิ. อาคนฺตุโกมฺหี อุปาสกาติ. กตร รฏฺฐวาสิโก ภนฺเตติ โกฏฺฐิวาลชนปเท ปิยงฺคลฺล วิหารวาสิมฺหิ อุปาสกาติ อิเธว วสถ คจฺฉถาติ. อิธ น วสาม อสุกทิวเส คจฺฉามาติ อาห. พลตฺโถปิ อหมฺปิ ตุมฺเหหิ สทฺธึ อาคมิสฺสามิ. มยฺหมฺปิ คาโม เอตสฺมึเยว ชนปเท อสุก คาโม นามาติ อาห. เถโร สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิ. พลตฺโถ ตํ ปวตฺตึ รญฺโญ นิเวเทสิ.

国王说：“既然如此，就把他指给这个人看。”于是他派了一位壮汉去。工匠便将那位长老指给了壮汉。壮汉前往长老的住处，在他身边坐下，寒暄一番后问道：“尊者，您是来访的还是常住的？”长老答道：“是来访的，优婆塞。”“尊者是哪里人呢？”“我是拘利瓦拉地区毕扬伽罗寺的住众，优婆塞。”“您是住在这里，还是要离开？”“不住在这里，将于某日离开。”壮汉也说：“我也要和您一起走。我的村子也在那个地区，名叫某某村。”长老说“善哉”并同意了。壮汉将此事禀告了国王。

---

ราชา พลตฺถสฺส สหสฺสคฺฆนกํ วตฺถยุคลํ มหคฺฆํ รตฺตกมฺพลํ อุปาหนยุคํ สุคณฺธเตลนาฬึ อญฺญฺจ พหุํ สมณปริกฺขารํ เถรสฺส เทหีติ ทาเปสิ โสปิ ปริกฺขารํ คเหตฺวา ปริเวณํ คนฺตฺวา เถเรน สทฺธึ รตฺตึ วสิตฺวา ปาโต สทฺธึเยว นิกฺขมิตฺวา อนุปุพฺเพน คนฺตฺวา ปิยงฺคลฺล วิหารสฺส ทิสฺสมาเน ฐาเน สีตจฺฉายาย เถรํ นิสีทาเปตฺวา ปาเท โธวิตฺวา คณฺธเตเลน มกฺเขตฺวา คุโฬทกํ ปาเยตฺวา อุปาหนํ ปฏิมุญฺจิตฺวา อิทํ เม ปริกฺขารํ กุลูปคเถรสฺสตฺถาย คหิตํ, อิทานิ ตุมฺหากํ ทมฺมิ, อิทํ ปน สาฏกยุคํ มม ปุตฺตสฺส มงฺคลตฺถาย คหิตํ, ตุมฺเห จีวรํ กตฺวา ปารุปถาติ วตฺวา เถรสฺส ปาทมูเล ฐเปสิ.

国王命人将一套价值千金的衣物、一张贵重的红毛毯、一双鞋、一筒香油以及许多其他沙门所需之物交给壮汉，并吩咐他：“把这些送给那位长老。”壮汉也领了这些用具，前往长老的住处与他共度一夜。次日清晨，他们一同出发，次第前行，来到一处可以望见毕扬伽罗寺的地方。他在一处凉荫下请长老坐下，为他洗脚，涂上香油，奉上糖水，为他穿上鞋子，然后说道：“这些用具是我为常来我家的长老准备的，现在我将它们供养给您。而这套衣物是为我儿子的喜事准备的，请您将它制成僧袍穿着。”说完，他将这些物品放在长老脚下。

---

เถโร สาฏกยุคํ ปตฺตตฺถวิกาย ปกฺขิปิตฺวา เสสปริกฺขารํ ภณฺฑิกํ กตฺวา อุปาหนํ อารุยฺหํ กตฺตยฏฺฐึ คเหตฺวา มคฺคํ ปฏฺปชฺชิ. พลตฺโถ เตน สทฺธึ โถกํ คนฺตฺวา ‘‘ติฏฺฐถ ภนฺเต, มยฺหํ อยํ มคฺโค‘‘ติ วตฺวา ปุพฺเพ วุตฺตนเยเนว รญฺโญ สาสนํ เถรสฺส อาโรเจสิ

长老将那套衣物放入钵袋中，把其余的用具打成包裹，穿上鞋子，拿着手杖就上路了。壮汉陪他走了一小段路后，说道：“尊者请留步，我的路在这边。”接着，他便如前所述，向长老传达了国王的旨意。

---

เถโร ตํ สุตฺวา มหนฺเตน ปรกฺกเมน กตกมฺมํ อกตํ วิย ชาตนฺติ โทมนสฺสปฺปตฺโต หุตฺวา อสฺสุธารํ ปวตฺเตตฺวา’อุปาสก ตว ปริกฺขารํ ตฺวเมว คณฺหาหี‘‘ติ ฐิตโกว สพฺพาปริกฺขารํ ฉฑฺเฑสิ พลตฺโถ กึ นาม ภนฺเต วทถ เอส ราชา ตุยฺหํ ภวคฺคปฺปมาณํ กตฺวา ปจฺจยํ เทนฺโตปิ ตว อิฏฺฐกานุรูปํ กาตุํ น สกฺโกติ. เกวลํ ปน มหาเจติเย กมฺมํ อญฺเญสํ อปตฺตกํ กตฺวา กโรมีติ อธิปฺปาเยน เอวํ กาเรติ ตุมฺเห ปน ภนฺเต อตฺตนา ลทฺธปริกฺขารํ คเหตฺวา จิตฺตํ ปสาเทถาติ วตฺวา เถรํ สญฺญาเปตฺวา ปกฺกามิ. อิมสฺมึ ปน เจติเย ภติยา กมฺมํ กตฺวา จิตฺตํ ปสาเทตฺวา สคฺเค นิพฺพตฺต สตฺตานํ ปมาณํ นตฺถิ.

长老听后，想到自己付出巨大努力所做之事业竟如未做，心生忧恼，流下泪来，站着对优婆塞说：“优婆塞，你的用具你自己拿回去吧！”说完便把所有用具都丢弃了。壮汉说：“尊者，您这是说的什么话？这位国王即便给您相当于有顶天价值的资具，也无法与您那块砖的价值相匹配。他这么做，只是出于‘我要建造大塔，也要让其他人有机会参与’这样的意图。尊者，还是请您收下您所得的用具，让心清净吧！”说完，劝服了长老，然后离开了。再说，在这座塔的工程中，那些为工钱而劳作的人，因心生净信而往生天界的，其数量不可估量。

---

ตาวตึส ภวเน กิร นิพฺพตฺต เทวธีตโร อตฺตโน สมฺปตฺตึ โอโลเกตฺวา เกน นุ โก กมฺเมน อิมํ สมฺปตฺตึ ลภิมฺหาติ อาวชฺชมานา มหาเจติเย ภติยา กมฺมํ กตฺวา ลทฺธภาวํ ญตฺวา ภติยา กตกมฺมสฺสาปิ ผลํ อีทิสํ, อตฺตโน สนฺตเกน กมฺมผลํ สทฺทหิตฺวา กตกมฺมสฺส ผลํ กีทิสํ ภวิสฺสตีติ จินฺเตตฺวา ทิพฺพคณฺธมาลํ อาทาย รตฺติภาเค อาคนฺตฺวา ปูเชตฺวา เจติยํ วนฺทนฺติ.

据说，有些天女投生到三十三天，她们看到自己的成就后，反思道：“我们究竟是造了什么业而获得此等成就呢？”她们忆念后得知，这是因为曾在大塔的工程中为工钱而劳作。她们心想：“为工钱而造业的果报尚且如此，若以自己的所有物，相信业果而造业，其果报又将如何呢？”于是她们拿着天界的香与花环，在夜间前来供养、顶礼佛塔。

---

ตสฺมึ ขเณ ภาติวงฺกวาสี มหาสีวตฺเถโร นาม เจติยํ วนฺทนตฺถาย คโต, ตา วนฺทนฺติโย ทิสฺวา มหาสตฺตปณฺณิรุกฺขสมีเป ฐิโต ตาสํ ยถารุจึ วนฺทิตฺวา คมนกาเล ปุจฺฉิ? ตุมฺหากํ สรีราโลเกน สกลตมฺพปณฺณิทิโป เอกาโลโก, กึ กมฺมํ กริตฺถาติ ภนฺเต อมฺหากํ สนฺตเก กตกมฺมํ นาม นตฺถิ อิมสฺมึ เจติเย มนํ ปสาเทตฺวา ภติยา กมฺมํ กริมฺหาติ อาหํสุ เอวํ พุทฺธสาสเน ปสนฺนจิตฺเตน ภติยา กตกมฺมมฺปิ มหปฺผลํ โหติ. ตสฺมา-

彼时，有巴帝旺伽(Bhātivaṅka)住者，名大希瓦(Mahāsīva)长老，为礼敬塔故往。见彼等天女礼敬，立于大七叶树旁，待彼女等随意礼敬已，于离去时问曰：“汝等身光，令全铜鍱岛(Tambapaṇṇidīpa)一片光明，作何业耶？”彼女等言：“尊者，我等未曾以自有之物作业，唯于此塔，心生净信，为佣金而作务。”如是，于佛陀教法中，以净信心为佣金所作业，亦有大果报。是故——

---

‘‘จิตฺตปฺปสาทมตฺเตน-สุคเต คติ อุตฺตมา,ลพฺภตีติ วิทิตฺวาน-ถูปปูชํ กเร พุทฺโธ’’ติ;

“仅以心净信，于善逝得胜趣。知此已，智者应供养塔。”

---

เอวํ ราชา เจติยกมฺมํ การาเปนฺโต ปุปฺผธานตฺตยํ นิฏฺฐาเปสิ. ตํ ขีณาสว ถิรภาวตฺถาย ภูมิสมํ กตฺวา โอสีทาเปสุํ, เอวํ นววาเร จิตํ จิตํ โอสีทาเปสุํ. ราชา การณํ อชานนฺโต อนตฺตมโน หุตฺวา ภิกฺขุสงฺฆํ สนฺนิปาเตสิ. อสีติ ภิกฺขุสหสฺสานิ สนฺนิปตึสุ ราชา ภิกฺขุสงฺฆํ คณฺธมาลาทีหิ ปูเชตฺวา วนฺทิตฺวา ปุจฺฉิ’ภนฺเต มหาเจติเย ปุปฺผธานตฺตยํ นววาเร น ชานามี’ติ ภิกฺขุสงฺโฆ อาห มหาราช ตุยฺหํ กมฺมสฺส วา ชีวิตสฺส วา อนฺตราโย นตฺถิ. อนาคเต ถิรภาวตฺถาย อิทฺธิมนฺเตหิ โอสีทาปิตํ, อิโต ปฏฺฐาย น โอสีทาเปสฺสนฺติ. ตฺวํ อญฺญถตฺตํ อกตฺวา มหาถูปํ สมาเปหีติ. ตํ สุตฺวา หฏฺโฐ ราชา ถูปกมฺมํ กาเรสิ.

如是，王令建塔，完成三层花坛。为令其未来坚固，诸漏尽者使其下沉，与地齐平。如是九度，每建必沉。王不知其故，心怀不悦，集比丘僧。八万比丘集会。王以香、花等供养比丘僧，礼敬后问曰：“尊者，大塔之花坛九度沉陷，我不知何故。”比丘僧言：“大王，于汝之工程或生命，皆无障碍。为未来坚固故，有神通者令其下沉。自今以后，将不再沉。汝勿作他想，请完成此大塔。”王闻已心喜，续建塔业。

---

ทสปุปฺผธานานิ ทสหิ อิฏฺฐกาโกฏีหิ นิฏฺฐนํ คมึสุ ปุน ปุปฺผธานตฺตเย นิฏฺฐิเต ภิกฺขุสงฺโฆ อุตฺตร-สุมน นามเก ทฺเว ขีณาสว สามเณเร อาณาเปสิ. ตุมฺเห สมจตุรสฺสํ อฏฺฐรตน พหลํ เอเกก ปสฺสโต อสีติ อสิติ หตฺถปฺปมาณํ ฉเมทก วณฺณปาสาเณ อาหรถาติ. เต สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา อุตฺตรกุรุํ คนฺตฺวา จุตฺตปฺปการปฺปมาเณ ภณฺฑิปุปฺผนิเหฉ เมทวณฺณปาสาเณ อาหริตฺวา เอกํ ปาสาณํ ธาตุคพฺภสฺส ภูมิยํ อตฺถริตฺวา จตฺตาโร ปาสาเณ จตุสุ ปสฺเสสุ สํวิธาย อปรํ ธาตุคพฺภํ ปิทหนตฺถาย ปาจีน ทิสาภาเค วาลุก ปาการ สมีเป อทิสฺสมานํ กตฺวา ฐเปสุํ.

十座花坛以十俱胝砖建成。复有三座花坛终后，比丘僧命二漏尽沙弥，名优多罗(Uttara)与须摩那(Sumana)曰：“汝等去取正方、厚八拉达那(ratana)、各边长八十肘、色如凝脂之石。”彼等应诺“善哉”，往北俱卢洲(Uttarakuru)，取来如前所述尺寸、色如凝脂之石。以一石铺于舍利室地面，四石置于四面，又为覆盖舍利室，于东方沙墙附近，置另一石于不显见处。

---

๒๒. ตโต ราชา ธาตุคพฺภสฺส มชฺเฌ สพฺพรตนมยํ สพฺพาการสมฺปนฺนํ มโนหรํ โพธิรุกฺขํ กาเรสิ โส หิ อิณฺทนีลมณิภูมิยํ ปติฏฺฐิโต, ตสฺสมูลานิ ปจาฬมยานิ, ขณฺโธ สิริวจฺฉาทีหิ อฏฺฐมงฺคลิเกหิ ปุปฺผปนฺติ ลตาปนฺติ จตุปฺปท หํสปนฺติหิ จ วิจิตฺโต อฏฺฐารส หตฺถุพฺเพโธ รชตมโย อโหสิ.

22. 尔时，王于舍利室中央，造一菩提树，由众宝所成，具足万相，悦可人心。其树立于青金石地，根为珊瑚所作，干高十八肘，为白银所成，以吉祥结等八吉祥、花行、藤行、四足行、天鹅行等庄严。

---

ปญฺจมหาสาขาปิ อฏฺฐารสหตฺถาจ, ปตฺตาปิ มณิมยานิ, ปณฺฑุปตฺตานิ, เหมมยานิ, ผลา ปวาฬมยานิ. ตถา องฺกุโรปริ เจลวิตานํ พณฺธาเปสิ. ตสฺส อนฺเต สมนฺนโต มุตฺตมย กิงฺกิณิกชาลํ โอลมฺพติ. สฺวณฺณฆณฺฏาปนฺติ จ สุวณฺณทามานิ จ ตหึ ตหึ โอลมฺพนฺติ วิตานสฺส จตุสุ กณฺเณสุ นวสตสหสฺสคฺฆนโก เอเกโก มุตฺตากลาโป โอลมฺพติ. ตตฺถ ยถานุรูปํ นานารตน กตาเนว จณฺท-สูริย-ตารการูปานิ ปทุมานิ จ อปฺปิตานิ อเหสุํ. มหคฺฆานิ อเนกวณฺณานิ อฏฺฐุตฺตร สหสฺสานิ วตฺถานิ โอลมฺพึสุ.

五大枝亦各长十八肘，叶为摩尼所成，黄叶为黄金所成，果为珊瑚所成。又于嫩芽之上，系一布制华盖。其边缘垂挂珍珠铃网，处处垂挂金铃行与金鬘。华盖四角，各垂一串价值九十万之珍珠。于彼处，随其所应，安置众宝所成之日、月、星辰及莲花之相。又垂挂一千零八件极贵重、种种色之衣。

---

ตโต โพธิรุกฺขสฺส สมนฺตโต สตฺต รตนมย เวทิกา กาเรตฺวา มหามลก มุตฺตา อตฺถราเปสิ มุตฺตา เวทิกานํ อนฺตเร คณฺโธทก ปุณฺณ สตฺตรตนมย ปุณฺณฆฏ ปนฺติโย ฐปาเปสิ. ตาสุ สุวณฺณฆเฏ ปวาฬมยานิ ปุปฺผานิ อเหสุํ. ปวาฬฆเฏ สุวณฺณมยานิ ปุปฺผานิ. มณิฆเฏ รชตมยานิ ปุปฺผานิ รชตฆเฏ มณิมยานิปุปฺผาติ. สตฺตรตนฆเฏ สตฺตรตนมยานิ ปุปฺผานิ อเหสุํ.

尔后，于菩提树四周，造七宝栏楯，并铺设庵摩罗果大小之珍珠。于诸栏楯间，置数列七宝所成、满注香水之满瓶。其中，金瓶中有珊瑚花，珊瑚瓶中有金花，摩尼瓶中有银花，银瓶中有摩尼花，七宝瓶中有七宝花。

---

โพธิรุกฺขสฺส ปาจีน ทิสาภาเค รตนมเย โกฏิอคฺฆนเก ปลฺลงฺเก ฆนโกฏฺฏิม สุวณฺณมยํ พุทฺธปฏิมํ นิสีทาเปสิ. ตสฺสา ปฏิมาย วีสติ นขา อกฺขินํ เสตฏฺฐานานิ จ ผฬกมยานิ. หตฺถตล ปาทตล ทนฺตาวรณานิ อกฺขีนํ รตฺตฏฺฐาตานิ จ ปวาฬมยานิ เกส ภมุกานิ อกฺขินํ กาฬกฏฺฐานานิ จ อิณฺทนีล มณิมยานิ อุณฺณาโลมํ ปนํ รชตมยํ อโหสิ. ตโต สหมฺปติ มหา พฺรหฺมานํ รชตจฺฉตฺตํ ธาเรตฺวา ฐินํ กาเรสิ. ตตา ทฺวีสุ เทวโลเกสุ เทวตาหิ สทฺธึ วิชยุตฺตรสงฺขํ คเหตฺวา อภิเสกํ ททมานํ สกฺกํ เทวราชานํ ปญฺจสิข เทวปุตฺตํ เพฬุว ปณฺฑุ วีณมาทาย คณฺธพฺพํ กุรุมานํ. มหากาฬ นาคราชานํ นาคกญฺญาปริวุตํ นานาวิเธนถุติโฆเสน ตถาคตํ วณฺเณนฺตํ กาเรสิ.

于菩提树东方，价值一俱胝之宝座上，安置一尊纯金佛像。此像二十指甲及眼白为水晶所成，手掌、足掌、唇、眼赤处为珊瑚所成，发、眉、眼黑处为青金石所成，而眉间白毫则为白银所成。尔后，造娑婆主大梵天(Sahampati Mahābrahmā)持银伞而立之相；造帝释天(Sakka)与二天界诸天，持最胜螺行灌顶之相；造五髻天子(Pañcasikha)持贝卢瓦(beḷuva)班度琴奏天乐之相；造大黑龙王(Mahākāḷa)为龙女围绕，以种种赞叹声称颂如来之相。

---

วสวตฺติมารมฺปน พาหุสหสฺสํ มาเปตฺวา ติสูล มุคฺคราทิ นานาวุธานิ คเหตฺวา สหสฺสกุมฺภํ คิริเมขล หตฺถิกฺขณฺธ มารุยฺห มารพลํ ปริวาเรตฺวา โพธิมณฺฑํ อาคนฺตฺวา อเนก ภึสนกํ กุรุมานํ กาเรสิ. เสสาสุ ทิสาสุ ปาจีน ทิสาภาเค ปลฺลงฺกสทิเส โกฏิ โกฏิ อคฺฆนเก ตโย ปลฺลงฺเก อตฺถราเปตฺวา ทนฺตมยํ ทณฺฑํ ปวาฬวีชนึ ฐปาเปสิ. โพธิกฺขณฺธํ อุสฺสีสเก กตฺวา นานารตนํ มณฺฑิตํ โกฏิอคฺฆนกํ รชต สยนํ อตฺถราเปสิ.

他命人造了魔王自在天(Vasavattimāra)化现千臂，手持三叉戟、铁锤等种种武器，骑在大象基里梅卡拉(Girimekhala)的背上，被魔军围绕着来到菩提道场，制造种种恐怖景象的形象。在其余的方位，在东方，让人铺设了三张价值亿亿、如同宝座的坐具，并放置了象牙杖和珊瑚扇。又让人铺设了一张价值一亿、以种种宝石装饰、以菩提树干为头枕的银床。

---

ทสพลสฺส อภิสมฺโพธิมฺปตฺวา อนิมิเสน จกฺขุนา โพธิปลฺลงฺกํ โอโลกิตฏฺฐานํ สตฺตาหเมว รตนจงฺกเม จงฺกมิตฏฺฐานํ โอโลกิตฏฺฐานํ สตฺตาหเมว รตนจงฺกเม จงฺกมิตฏฺฐานํ รตนฆรํ ปวิสิตฺวา ธมฺมสมฺมสิตฏฺฐานํ มุจลิณฺทมูลํ คนฺตฺวา นิสินฺนสฺส มุจลิณฺเทน นาเคน สตฺตกฺขตฺตุํ โภเคหิ ปริกฺขิปิตฺวา อุปริ ผณํ กตฺวา ฐิตฏฺฐานํ, ตโต อชปาล นิคฺโรธ มูลํ คนฺตฺวา นิสินฺนฏฺฐานํ, ตโต ราชายตนํ โภชเน อุปนีเต จตุมหาราเชหิ อุปนีต ปตฺตปฏิคฺคหณํ กาเรสิ.

他命人造了如下场景的形象：十力者证得无上正觉后，以不眨之眼凝视菩提座七日之处；在宝经行处经行之处；进入宝屋思惟法义之处；前往目支邻陀(Mucalinda)树下，龙王目支邻陀以身躯盘绕七匝，并展开头罩遮护其上之处；前往阿阇波罗尼拘律(Ajapāla nigrodha)树下就座之处；以及在罗阇耶坦那(Rājāyatana)树下，接受四大天王供养之钵之处。

---

ตโต พฺรหฺมายาจนํ ธมฺมจกฺกปฺปวตฺตนํ สสปพฺพชฺชํ, ภทฺทวคฺคิย ปพฺพชฺชํ, เตภาติก ชฏิล ทมนํ, ลฏฺฐิวนุยฺยาเน พิมฺพิสาโรปคมณํ, ราชคหปฺปเวสนํ, เวฬุวน ปฏิคฺคหณํ อสีติ มหาสาวเก จ กาเรสิ ตโต กปิลวตฺถุคมนํ รตนจงฺกเม ฐตฏฺฐานํ, ราหุลปพฺพชฺชํ, นณฺทฺรปพฺพชฺชํ เชตวนปฏิคฺคหณํ, คณฺฑมฺพมูเล ยมก ปาฏิหาริกํ เทวโลเก.

他命人造了如下场景的形象：梵天劝请；转法轮；五比丘出家；跋陀群组(Bhaddavaggiya)出家；调伏迦叶三兄弟；在杖林园(Laṭṭhivana)会见频婆娑罗王；进入王舍城；接受竹林；八十大弟子的集会。此后，又造了前往迦毗罗卫；站在宝石经行处；罗睺罗出家；难陀(Nanda)出家；接受祇陀林；在健陀芒果树(Gaṇḍamba)下示现双神变；以及在天界说法的形象。

---

‘‘นิสินฺเน’’ติ กตฺถจิ.

在某处有“安坐时”(Nisinne)的字样。

---

อภิธมฺม เทสนา เทโวโรหณ ปาฏีหีรํ เถรปญฺห สมาคมญฺจ กาเรสิ.

他命人造了如下场景的形象：宣说阿毗达摩；从天界降下之神变；以及长老问答的集会。

---

ตถา มหาสมยสุตฺต-ราหุโลวาท สุตฺต-มงฺคสุตฺตปารายน สุตฺต สมาคมํ ธนปาล-อาฬวก-องฺคุลิมาล-อปลาล ทมนํ อายุสงฺขาร โวสฺสชฺชนํ สูกรมทฺทว ปริคฺคหณํ สิงฺคิวณฺณ วตฺถยุค ปฏิคฺคหณํ ปสนฺโนทกปานํ ปรินิพฺพานํ เทวมนุสฺส ปริเทวนํ มหากสฺสปตฺเถรสฺสภควโตปาทวณฺทนํ สรีร งหนํ อคฺคินิพฺพานํ อาฬาหนสกฺการํ เทเณน พฺราหฺมเณน กตธาตุ วิภาคญฺจ กาเรสิ.

他命人造了如下场景的形象：《大集会经》、《罗睺罗教诫经》、《吉祥经》、《彼岸道经》的集会；调伏护财象、阿拉威夜叉、央掘摩罗(Aṅgulimāla)、阿波罗罗(Apalāla)龙王；舍弃寿行；接受猪肉茸；接受一对金色布料；饮用澄清之水；般涅槃；天人悲泣；大迦叶长老礼敬世尊双足；圣体火化；火葬之火的熄灭；火葬大典；以及多那(Doṇa)婆罗门分舍利。

---

ตถา อทฺธจฺฉฏฺฐานิ ชาตกสตานิ กาเรสิ. เวสฺสนฺตรชาตกํ ปน กาเรนฺโต สญฺชย มหาราชํ ผุสตีเทวึ มทฺทิเทวึ ชาลิย กุมารํ กณฺหาชินญฺจ กาเรสิ. ตโต ปณฺฑว หตฺถิทานํ สตฺต สตก มหาทานํ นคร วิโลกนํ สินฺธวทานํ เทวตาหิ โรหิตถ วณฺเณน รถสฺส วหนํ รถทานํ สยเมโวณต ทุมโต ผลํ คเหตฺวา ทารกานํ มธุมํส ทินฺน เนสาทสฺส สุวณฺณ สูจิทานํ วงฺกปพฺพตกุจฺฉิมฺหิ ปพฺพชฺชาเวเสน วสิตฏฺฐานํ ปูชกสฺส ทารกทานํ สกฺกพฺราหฺมณสฺส ภริยํทานํ ปูชกสฺส เทวตานุภาเวก ทารเก คเหตฺวา คนฺตฺวา สญฺชย นริณฺทสฺส ปุรโต คตฏฺฐานํ ตโต วงฺกปพฺพตกุจฺฉิยํ ฉนฺนํ ขตฺติยานํ สมาคมํ เวสฺสนฺตรสฺส มทฺทิยา จ อภิเสกํ ปตฺตฏฺฐานํ นกรมฺปวิฏฺเฐ สตฺตรตนวสฺสํ วสฺสิตฏฺฐานํ ตโต จวิตฺวา ตุสิตปุเร นิพฺพตฺตฏฺฐานญฺจ สพฺพํ วิตฺถาเรน กาเรสิ.

同样，他命人造了五百五十个本生故事的形象。在造《韦桑达拉本生》时，他命人造了删阇夜大王、普萨提(Phusatī)王后、玛蒂王后、迦利亚王子和黑公主(Kaṇhājinā)的形象。接着又造了如下场景的形象：布施畔达瓦象；七百大布施；巡视城市；布施信度马；天神化为赤鹿拉车；布施战车；亲自从低垂的树上摘取果实给孩子们；布施蜜肉给猎人；布施金针；在弯曲山(Vaṅkapabbata)腹中以出家相安住之处；将孩子布施给朱伽卡(Jūjaka)；将妻子布施给帝释婆罗门；朱伽卡在天神威力下带着孩子去见删阇夜王之处；六位刹帝利在弯曲山腹中会合之处；韦桑达拉和玛蒂接受灌顶之处；进入都城时降下七宝雨之处；以及此后去世，转生兜率天之处——这一切他都命人详细地制造了形象。

---

ตโต ทส สหสฺส จกฺกวาฬเทวตาหิ พุทฺธ ภาวาย อายาจิตฏฺฐานํ อปุนราวตฺตนํ มาตุกุจฺฉิโอกฺกมนํ มหามายาเทวึ สุทฺโธทน มหาราชํ ลุมฺพินีวเน ชาตฏฺฐานํ อนฺตลิกฺขโต ทฺวินฺนํ อุทกธารานํ ปตนํ อุตฺตราภิมุขํ สตฺตปทวีติหาร คมนํ กาฬเทวฬสฺส ชฏามตฺถเก มหาปุริสสฺส ปาทปติฏฺฐาน อนติวตฺตมานาย ชมฺพุจฺฉายาย ธาตีนํ ปมาทํ ทิสฺวา สิริสยเน ปลฺลงฺเก นิสีทิตฺวา ฌานสมาปนฺนฏฺฐานญฺจ กาเรสิ.

他命人造了如下场景的形象：一万轮围世界的诸天祈请他成就佛道之处；从兜率天不再返回之处；降入母胎之处；也造了摩诃摩耶王后和净饭大王的形象；在蓝毗尼园诞生之处；从空中降下两道水流之处；面向北方行走七步之处；大士的双足立于迦罗提婆罗(Kāḷadevala)发髻之上处；阎浮树荫不曾移动之处；以及见乳母懈怠，在吉祥卧床的宝座上结跏趺坐入禅定之处。

---

ตโต ราหุล มาตรํ ราหุล ภทฺทกญฺจ กาเรสิ ตโต เอกูน ตึสวสฺสกาเล อุยฺยาเน กีฬตตฺถาย คมน สมเย ชิณฺณ วฺยาธิต มต สงฺขฺยาเต ตโย เทวทูเต ทิสฺวา นิวตฺตนฏฺฐานํ จตุตฺถวาเร ปพฺพชิตรูปํ ทิสฺวา สาธุปพฺพชฺชาติ จิตฺตํ อุปฺปาเทตฺวา อุยฺยานํ คนฺตฺวา อุยฺยานสิรึ อนุภวิตฺวา สายณฺห สมเย นหาตฺวา มงฺคล สิลาปฏฺเฏ นิสินฺนมตฺต วิสฺสกฏฺฐานา อลงฺกรณฏฺฐาณํ ตโต มชฺฌิมรตฺติยํ นาฏกานํ วิปฺปการํ ทิสฺวา กณฺถก หย วรมารุยฺห) มหาภินิกฺขมณํ นิกฺขมิตฏฺฐานํ ทส สหสฺส) จกฺกวาฬ เทวตาหิ กต ปูชาวิธึ กณฺถกนิวตฺตน เจติยฏฺฐานํ อโนมา นทีตีเร ปพฺพชฺชํ ราชคหปฺปเวสนํ ปณฺฑว ปพฺพตจฺฉ ยาย รญฺโญ พิมฺพิสารมฺม รชฺชกรณตฺถาย อายาจนํ สุชาตาย ทินฺน ขีรปายาส ปฏิคฺคหณํ เนรญฺชราย นทิยา ตีเร ปายาส ปริโภคํ นทิยา ปาติวิสฺสฏฺฐํ ปาฏิหาริยํ สาลวเน ทิวาวิหาร คตฏฺฐานํ โสตฺถิเยน ทินฺน กุสติณปฏิคฺคหณํ โพธิมณฺฑํ อารุยฺห นิสินฺนฏฺฐานญฺจ สพฺพํ วิตฺถาเรน กาเรสิ.

然后，他命人制作了罗睺罗的母亲与贤善的罗睺罗的形象。他还命人制作了如下场景的形象：菩萨二十九岁时前往园林游玩，途中见到老、病、死三位天神使者后返回；第四次见到出家人形象，生起“出家真好”的念头，于是前往园林享受其美景；傍晚沐浴后，在吉祥石板上接受妆点；午夜时分，见到女乐师们的不雅姿态，便骑上骏马犍陟(Kaṇṭhaka)，进行大出离；一万个轮围世界的天神前来供养；犍陟返回处的支提；在阿诺摩(Anomā)河岸出家；进入王舍城；在畔达瓦山影下，频婆娑罗王请求他接受王国；接受善生供养的乳粥；在尼连禅河边食用乳粥；将钵放入河中示现奇迹；前往娑罗林中日住；接受苏提耶(Sotthiya)供养的吉祥草；以及登上菩提座而坐。所有这一切，他都命人详细地制作了出来。

---

ตโต มหิณฺทตฺเถร ปมุเข สตฺต สห อาคเต จ การาเปสิ. จตุสุ ทิสาสุ ขคฺคหตฺเถ จตฺตาโร มหาราชาโน กาเรสิ ตโต ทฺวตฺตึส เทวปุตฺเต ตโต สุวณฺณ ทณฺฑ ทีปกธารา ทฺวตฺตึส เทวกุมาริโย ตโต อฏฺฐวีสติ ยกฺขเสนาปติโน ตโต อญฺชลึ ปคฺคยฺห ฐิต เทวตาโย ตโต รตนมย ปุปฺปกลาเป คเหตฺวา ฐิต เทวตาโย ตโต สุวณฺณฆเฏ คเหตฺวา ฐิติ เทวตาโย ตโต นจฺจนก เทวตาโย ตโต ตุริยวาทก เทวตาโย ตโต ปจฺเจก สตสหสฺสคฺฆนเก ทสหตฺถปฺปมาเณ อาทาเส คเหตฺวา ฐิต เทวตาโย ตโต ตเถว สตสหสฺสคฺฆนก ปุปฺผ สาขาโย คเหตฺวา ฐิตเทวตาโย ตโต จณฺทมณฺฑเล คเหตฺวา ฐิตเทวตาโย สูริยมณฺฑเล คเหตฺวา ฐิตเทวตาโย ตโต ปทุมานิ คเหตฺวา ฐิต เทวตาโย ตโต ฉตฺตานิ คเหตฺวา ฐิตเทวตาโย ตโต วิจิตฺตเวสธเร มลฺลเทวปุตฺเต ตโต ทุสฺสโปฐน เทวตาโย ตโต รตนคฺฆิเก คเหตฺวา ฐิตเทวตาโย ตโต ธมฺมจกฺกากิ คเหตฺวา ฐิตเทวตาโย ตโต ขคฺคธรา เทวตาโย ตโต ปญฺจหตฺถปฺปมาณ คณฺธิเตลปูริตา ทุกูลวฏฺฏิยํ ปชฺชลิต ทีปกญฺจนน ปาติโย สีเสหิ ธาเรตฺวา ฐิตเทวตาโย จ การาเปสิ.

随后，他命人制作了以摩哂陀（Mahiṇda）长老为首的七位同伴到来的形象。他还命人制作了：四方手持宝剑的四大天王，三十二位天子，三十二位手持金柄灯盏的天女，二十八位夜叉将领，合掌站立的天神，手持宝石花束站立的天神，手持金瓶站立的天神，跳舞的天神，演奏乐器的天神，手持价值十万、十肘高镜子站立的天神，同样手持价值十万花枝站立的天神，手持月轮站立的天神，手持日轮站立的天神，手持莲花站立的天神，手持伞盖站立的天神，身着华丽服饰的力士天子，挥舞天衣的天神，手持宝石灯笼站立的天神，手持法轮站立的天神，持剑的天神，以及头顶五肘大的金钵、钵中盛满香油、燃着细麻布灯芯的天神。

---

ตโต จตุสุกณฺเณสุผฬิกมยอคฺฆิย มตฺถเก จตฺตาโรมหามณ ฐปาเปสิ จตุสุ กณฺเณสุ สุวณฺณ-มณิ-มุตฺต-วชิรานํ จตฺตาโร ราสิโย กาเรสิ ตโต เมฆวณฺณ ปาสาณภิตฺติยํ วิชฺชุลฺลตา กาเรสิ ตโต รตน ลตาโย ตโต จาฬวิชติโย ตโต นิลุปฺปเล คเหตฺวา ฐิต นาคมณวิกาโย กาเรสิ.

然后，他在四角的水晶容器顶上各放置了一颗大宝石。在四个角上，他命人堆放了金、珠宝、珍珠和钻石四堆宝物。接着，他在云色的石墙上制作了闪电藤图案，又制作了宝石藤蔓，然后是彩色的格窗，最后是手持青莲站立的龙女像。

---

ราชา เอกฺติกานิ รูปกานิ ฆนโกฏฺฏิม สุวณฺเณเหว กาเรสิ. อวเสสมฺปิ ปูชาวิธึ สตฺตรตเนเหว กาเรสีติ. เอตฺถ จ วุตฺตปฺปการมฺปน ปูชนียภณฺฑํ อนนฺตมปริมาณํ โหติ ตถา หิ อมฺพปาสานวาสี จิตฺตคุตฺตตฺเถโรนาม เหฏฺฐา โลหปาสาเท สนฺนิปติตานํ ทฺวาทสนฺนํ ภิกฺขุสหสฺสานํ ธมฺมํ กเถนฺโต รถวินีตสุตฺตํ อารภิตฺวา มหา ธาตุนิธานํ วณฺเณนฺโต เอกจฺเจ น สทฺทหิสฺสนฺตีติ มญฺญมาโน โอสกฺกิตฺวา กเถสิ. ตสฺมึ ขเณ โกฏปพฺพตวาสี มหาติสฺสตฺเถโร นาม ขีณาสโว อวิทูเร นิสีทิตฺวา ธมฺมํ สุณนฺโต อาวุโส ธมฺมกถิก ตว กถาโต ปริหีนมฺปิ อตฺถิ. อปจฺโจ สกกิตฺวา วิตฺถาเรน กเถหีติ อาห. อถ อิมสฺมึเยว ทีเป ภาติย มหาราชา นาม สทฺโท ปสนฺโน อโหสิ โส สายํ ปาตํ มหเจติยํ วนฺทิตฺวาว ภุญฺชติ. เอกทิวสํ วินิจฺฉเย นิสีทิตฺว ทุพฺพีนิจฺฉิตํ อฏฺฏํ วินิจฺฉินนฺโต อติสายํ วุฏฺฐิโต ถูปวณฺทนํ วิสฺสริตฺวา โภชเน อุปนีเต หตฺถํ โอตาเรตฺวา มนุสฺเส ปุจฺฉิอชฺช มยา อยฺยโก วนฺทิโต น วนฺทิโตติ. โปราณก ราชาโน หิ สตฺถารํ อยฺยโกติ วทนฺติ. มนุสฺสา น วนฺทิโต เทวาติ อาหํสุ.

国王用纯金打造了一些形象。其余的供养仪式，也用七宝来完成。此处所说的供养品，确实是无量无边。例如，住在芒果石窟（Ambapāsāna）的质多崛多长老（Cittaguttatthera），曾在铜殿（Lohapāsāda）下层，为聚集的一万二千名比丘说法。他在讲解《传车经》（Rathavinītasutta）时，为了赞叹大舍利龛的供养，担心有人不相信，就有所保留地讲说。当时，住在高峰山（Koṭapabbata）的大帝萨长老（Mahātissatthera）——一位漏尽者，坐在不远处听法，说道：“贤友说法者，你的说法有所遗漏，请不要退缩，详细地讲说。”又在这个岛上，有位名叫婆提（Bhātiya）的大王，他信仰虔诚，每天早晚必定先礼拜大塔才用餐。有一天，他坐堂审理一桩难断的案件，直到深夜才起身，忘记了礼拜大塔，当食物端上，他刚要伸手时，便问侍从：“今天我礼拜了圣者吗？”——过去的国王都称呼导师为“圣者”（Ayyaka）。侍从回答说：“陛下，今天没有礼拜。”

---

ตสฺมึ ขเณ ราชา หตฺเถน คหิต ภตฺตปิณฺฑํ ปาติยํ ปาเตตฺวา อุฏฺฐาย ทกฺขิณทฺวารํ วิวราเปตฺวา อาคนฺตฺวา ปาจีน ทฺวาเรน มหาเจติยงฺคณํ อารุยฺห วนฺทนฺโต อนฺโต ธาตุคพฺเภ ขีณาสวานํ ธมฺมํ โอสารณสทฺทํ สุตฺวา ทกฺขิณทฺวาเรติ มญฺญมาโน ตตฺถ คนฺตฺวา อทิสฺวา เอเตเนว นเยน อิตรานิปิ ทฺวารานิ คนฺตฺวา ตตฺถาปิ อทิสฺวา อยฺยา ธมฺมํ โอสาเรนฺโต วิจรนฺตีติ มญฺญมาโน โอโลกนตฺถาย จตุสุ ทฺวาเรสุ มนุสฺเส ฐเปตฺวา สยํ ปุน วิจริตฺวา อปสฺสนฺโต มนุสฺเส ปุจฺฉิตฺวา พหิทฺธา นตฺถิ ภาวํ ญตฺวา อนฺโต ธาตุคพฺเภ ภวิสฺสติติ สนฺนิฏฺฐานํ กตฺวา ปาจีนทฺวาเร อาสนฺนตเร มหา เจติยาภิมุโข หตฺถปาเท ปสาเรตฺวา ชีวิตุํ ปริจฺจชิตฺวา ทฬฺหสมาทานํ กตฺวา นิปชฺชิ. สเจ มา อยฺยา ธาตุคพฺภํ น โอโลกาเปนฺติ-สตฺตาหํ นิราหาโร หุตฺวา สุสฺสมาโน ภูสมุฏฺฐิ วิย วิปฺปกิริยมาโนปิ น อุฏฺฐหิสฺสามีติ. ตสฺส คุณานุภาเวน สกฺกสฺส ภวนํ อุณฺหาการํ ทสฺเสสิ.

就在那一刻，国王将手中拿着的饭团扔回钵里，起身命人打开南门，自己则从东门登上大塔庭院。当他正在礼拜时，听见舍利龛内传来漏尽者们的诵法声，以为是从南门传来，便前往查看，却未见人影。他以同样的方式寻遍其他各门，也一无所获，心想：“圣者们必定是一边经行一边诵法。”为了看个究竟，他派人在四门守候，自己再度巡视，仍无所见。询问守卫后，他得知外面无人，便断定圣者们必在舍利龛内。于是，他在东门附近，面向大塔，伸展手足，舍弃生命，立下坚定誓言而躺下：“如果圣者们不让我瞻仰舍利龛，我宁可七日不食，即使身体干枯如一把糠秕般散落，也决不起身。”因他功德的威力，帝释天的宫殿也显现出热相。

---

สกฺโก อาวชฺชนฺโต ตํ การณํ ญตฺวา อคนฺตฺวา ธมฺมํ โอสาเรนฺตานํ เถรานํ เอวมาห. อยํ ภนฺเต ราชา ธมฺมิโก พุทฺธสาสเน ปสนฺโน อิมสฺมึ ฐาเน สชฺฌายน สทฺทํ สุตฺวา ธาตุคพฺภํ อปสฺสิตฺวา น อุฏฺฐหิสฺสามีติ ทฬฺหสมาทานํ กตฺวา นิปนฺโน สเจ ธาตุคพฺภํ น ปสฺสติ ตตฺเถว มริสฺสติ. ตํ ปเวเสตฺวา ธาตุ คพฺภํ โอโลกาเปถาติ. เถราปิ ตสฺส อนุกมฺปาย ธาตุคพฺภํ ทสฺเสตุํ เอกํ เถรํ อาณาเปสุํ ราชานํ อาเนตฺวา ธาตุคพฺภา โอโลกาเปตฺวา เปเสหีติ. โส รญฺโญ หตฺเถ คเหตฺวา ธาตุคพฺภํ ปเวเสตฺวา ยถารุจึ วนฺทาเปตฺวา สพฺพํ สลฺลกฺขิตกาเล เปเสสิ ราชา นครํ คนฺตฺวา อปเรน สมเยน ธาตุคพฺเภ อตฺตนา ทิฏฺฐรูปเกสุ เอกเทสานิ สุวณฺณขจิตานิ กาเรตฺวา ราชงฺคเณ มหนฺตํ มณฺฑปํ กาเรตฺวา ตสฺมึ มณฺฑเป ตานิ รูปกานิ สํวิทหาเปตฺวา นคเร สนฺนิปาเตตฺวา ธาตุคพฺเภ มยา ทิฏฺฐานิ สุวณฺณรูปกานิ อีทิสานิ อาห. เตสํ รูปกานํ นิยาเมน กตตฺตา นิยามก รูปกานิ นาม ชาตานิ.

帝释天察知其原因后，没有亲自前去，而是对正在诵法的长老们如此说道：“尊者们，这位如法的国王对佛陀的教法深具信心，他在此处听闻诵经声后，因未能亲眼见到舍利龛，便立下坚定誓言躺卧于此。如果他见不到舍利龛，就会死在那里。请让他进去瞻仰舍利龛吧。”长老们也出于对他的悲悯，为向他展示舍利龛，便命令一位长老：“把国王带来，让他瞻仰舍利龛后，再送他回去。”那位长老便拉着国王的手进入舍利龛，让他随心意礼拜，待他将所见全部记下后，才送他回去。国王回到城里，后来命人将他在舍利龛内所见形象的一部分用黄金镶嵌制作出来，在王家庭院里搭建一座大亭，在亭中陈列那些形象，并召集城中众人说：“我在舍利龛里看到的金像就是这样的。”因为这些形象是依照范本制作的，所以被称为“范本像”。

---

ราชา สํวจฺฉเร สํวจฺฉเร ตานิ รูปกานิ นีหราเปตฺวา นาครานํ ทสฺเสสิ ปฐมํ ทสฺสิตกาเล นาครา ปสีทิตฺวา เอเกก กุลโต เอเกกํ ทารกํ นีหริตฺวา ปพฺพาเชสุํ. ปุน ราชา อยฺยา เอตํ ปการํ อชานนกา พหู เตสมฺปิ อาโรเจสฺสามีติ วิหารํ คนฺตฺวา เหฏฺฐา โลหปาสาเท ภิกฺขุสงฺฆํ สนฺนิปาเตตฺวา สยํ ธมฺมาสนคโต ติยาม รตฺตึ ธาตุคพฺเภ อธิการํ กเถตฺวา ปริโยสาเปตุมสกฺกานฺโตเสว อุฏฺฐาสิ. ตตฺเถโก ภิกฺขุ ราชานํ ปุจฺฉิ-มหาราช ตฺวํ ปาตราสภตฺตํ ภูตฺวา อาคโตสิ. ติยาม รตฺตึ วณฺเณนฺโต ธาตุคพฺเภ ปูชาวิธิมฺปิ ปริโยสาเปตุํ นาสกฺขิ อญฺญมฺปิ พหุํ อตฺถิติ.

国王每年都命人取出那些形象给市民们看。第一次展示时，市民们心生净信，每个家族都送出一名男孩去出家。后来国王想：“许多圣者们还不知道此事，我也要告诉他们。”于是前往寺院，在铜殿下层召集比丘僧团，自己登上法座，讲述关于舍利龛的事情。他讲了一整夜，仍未能讲完便起身了。当时有位比丘问国王：“大王，您是吃过早饭才来的吗？您描述了一整夜，连舍利龛的供养仪式都未能说完，想必还有很多内容吧？”

---

ราชา กึ กเถต ภนฺเต, ตุมฺหากํ มยา กถิตํ ทสภาเคสุ เอกภาคมฺปิ นปฺปโหติ. อหมฺปน มยา สลฺลกฺขิต มตฺตเมว กเถสึ. อนนฺตํ ภนฺเต ธาตุคพฺเภ ปูชาวิธานนฺติ อาห เอวํ อนนฺตํ ปูชนียภณฺฑํ สมจตุรสฺเส เอเกก ปสฺสโต อสีติ อสีติ หตฺถปฺปมาเณ ธาตุคพฺเภ นิรนฺตรํ กตฺวา ปุเรตุมฺปิ น สุกรํ, ปเคว ยถารหํ สํวิธาตุ ติฏฺฐตุ ตาว ธาตุคพฺโภ ยาว มหาเจติเย วาลุก ปาการ ปริจฺเฉทา นิรนฺตรํ ปุเรตุมฺปิ น สกฺกา. ตสฺมา ตํ สพฺพํ ปูชนียภณฺฑํ ตตฺถ กถํ คณฺหีติ ยเทตฺถ วตฺตพฺพํ โปราเณหิ วุตฺตเมว.

国王说：“尊者，该怎么说呢？我对您所说的，还不到全部的十分之一。我只是说了我所记下的部分。尊者，舍利龛中的供养陈设是无尽的。”确实，如此无尽的供养品，要在一个长宽各八十肘的正方形舍利龛中毫无间隙地填满尚且不易，更何况要如法地布置呢！且不说舍利龛，就连大塔的沙台围栏之内也无法完全填满。因此，关于所有这些供养品是如何被容纳在那里的，古人对此已有定论。

---

นิคฺโร ธปิฏฺฐิ เตปิฏก มหาสีวตฺเถโร กิร ราชเคเห นิสิทิตฺวา รญฺโญ ทสพล สีหนาทสุตตํ กเถนฺโต ธาตุนิธานํ วณฺเณตฺวา สุตฺตนฺตํ วินิวฏฺเฏสิ. ราชา เถรสฺส เอวมาห-อยํ ภนฺเต ธาตุคพฺภา สมจตุรสฺโส, เอเกกปสฺสโต อสีติ อสีติ หตฺถปฺปมาเณ เอตฺตกานิ ปูชนีย ภณฺฑานิ เอตฺถ ฏฺฐิตานีติ โก สทฺทเหสฺสติติ. เถโร อาห. อิณฺทสาลคุหากิตฺตกปฺปมาณาติ ตยา สุตปุพฺพาติ. ราชา ขุทฺทก มญฺจกปฺปมาณา ภนฺเตติ อาห. ตโต เถโร อาห, มหาราช อมฺหากํ สตฺถารา สกฺกสส สกฺก ปญฺหสุตฺตนฺตํ กถนทิวเส คุหาย กิตฺตกา ปริสา โอสฏาติ สุตปุพฺพาติ. ราชา ทฺวีสุ ภนฺเต เทวโลเกสุ เทวตาติ อาห. เอวํ สนฺเต ตมฺปิ อสทฺทเหยฺยํ นุ มหาราชาติ เถเรน วุตฺเต ราชา ตํ ปน เทวานํ เทวิทฺธิยา อโหสิ เทวิทฺธิ นาม อจินฺเตยฺยา ภนฺเตติ อาห.

据说，尼格罗达皮提（Nigrodhapiṭṭhi）的三藏大希瓦长老在王宫中安坐，为国王开示《十力狮子吼经》，在赞叹了舍利的安置后，结束了经的开示。国王对长老说：“尊者，此舍利室四面等长，每边长八十肘，其中存放了如此多的供奉物，谁会相信呢？”长老说：“你可曾听说过因陀罗娑罗窟（Indasālaguhā）有多大？”国王说：“尊者，如小床一般大。”于是长老说：“大王，你可曾听说，我们的导师在开示《帝释所问经》那天，有多少会众聚集在洞窟中？”国王说：“尊者，有两天界的诸天神。”长老说：“大王，既然如此，那件事你难道也不相信吗？”国王回答说：“尊者，那是诸天的天神力所致，天神力是不可思议的。”

---

ตโต เถโร มหาราช ตํ เอกายเยว เทวิทฺธิยา อโหสิ. อิทํ ปน รญฺโญ ราชิทฺธิยา เทวานํ เทวิทฺธิยา อริยานํ อริยิทฺธิยาติ อิมาหิ ตีหิ อิทฺธีหิ ชาตนฺติ อโวจ. ราชา เถรสฺส วจนํ สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา เถรํ เสตจฺฉตฺเตน ปูเชตฺวา มตฺถเก ฉตฺตํ ธาเรนฺโต มหา วิหารํ อาเนตฺวา ปุน มหาเจติยสฺส สตฺตาหํ ฉตฺตํ ทตฺวา ชาติ สุมนปุปฺผ ปูชํ อกาสีติ. เอตสฺสตฺถสฺส สาธนตฺถเมว อญฺญานิปิ พหูนิ วตฺถูนิ ทสฺสิตานิ ตานิ กินฺเตหีติ อมฺเห อุเปกฺขิตานิ เอตฺถ จ ราชา มเหสกฺโข มหานุภาโว ปูริตปารมิ กตาภินีหาโรติ ตสฺสวเสน ราชิทฺธิเวทิตพฺพา สกฺเกน อาณตฺเตน วิสฺสกมฺมุนา เทวปุตฺเตน อาทิโต ปฏฺฐาย อาวิสิตฺวา กตตฺตา ตสฺส วเสน เทวิทธิ เวทิตพฺพา, กมฺมาธิฏฺฐายก อิณฺทคุตฺตตฺเถโร ขุทฺทานุขุทฺทกํ กมฺมํ อนุวิธายนฺโต กาเรสิ น เกวลํเถโรเยว, สพฺเพปิ อริยา อตฺตนา อตฺตนา กตฺตพฺพ กิจฺเจสุ อุสฺสุกฺกมาปนฺนาเยว อเหสุนฺติ อิมาหิ ตีหิ อิทฺธีหิ กตนฺติ เวทิตพฺพํ.

于是长老说：“大王，那件事仅是由一种天神力所成。而此事，则是由于三种神力而成就的：国王的王力、诸天的天神力，以及圣者的圣力。”国王道：“善哉！”并接受了长老的话。他以白伞供养长老，亲自为他举着伞盖，将他迎入大寺。之后，他又以伞盖供养大塔七日，并举行了素馨花供养。为证实此事，还开示了许多其他故事，但我们在此略过。于此，当知：国王具大威德、大威力，已圆满波罗蜜，已发大誓愿，由此可知是王力；因帝释天王所命，天子毗首羯磨（Vissakamma）从一开始就前来相助，由此可知是天神力；工程的监督者因陀古多（Indagutta）长老，指导着所有大大小小的工作，不仅是长老，所有的圣者们也都热忱地完成各自应做的事务，由此可知是圣力。当知此事是由这三种神力所成就。

---

วุตฺตญฺเหตํ มหาวํโส.

《大史》中如是说：

---

อิณฺทคุตฺต มหาเถโร-ฉฬภิญฺโญ มหามติ,กมฺมาธิฏฺฐายโก เอตฺถ-สพฺพํ สํวิทหิ อิมํ;

สพฺพํ ราชิทฺธิยา เอตํ เทวตานญฺจ อิทฺธิยา;

อิทฺธิยา อริยานญฺจ-อสมฺพาธา ปติฏฺฐิต’’นฺติ;

因陀古多大长老，六通大慧之尊者，身为工程监督者，于此安排一切事。此事全由君王力，以及诸天之神力，复有圣者之圣力，无碍坚固而安立。

---

ธาตุคพฺพ รูปวณฺณนากถา

舍利室形像释义

---

๒๓. เอวํ ราชา ธาตุคพฺเภ กตฺตพฺพ กมฺมํ นิฏฺฐาเปตฺวา จาตุทฺทสิ ทิวเส วิหารํ คนฺตฺวา ภิกฺขุสงฺฆํ สนฺนิปาเตสิ, สนฺนิปตฺติ ภิกฺขู ตึส สหสฺสานิ อเหสุํ ราชา ภิกฺขุสงฺฆํ วนฺทิตฺวา เอวมาห. ธาตุคพฺเภ มยา กตฺตพฺพกมฺมํ นิฏฺฐาปิตํ, สฺเว อาสาฬภิมุโปสถ ทิวเส อุตฺตรสาฬฺห นกฺขตฺเตน ธาตุนิธานํ ภวิสฺสติ ธาตุโย ชนาถ ภนฺเตติ ภิกฺขุสงฺฆสฺส ภารํ กตฺวา นครเมวาคญฺชิ.

23. 如是，国王在舍利室中完成了应做的工作后，于十四日前往寺院，召集了比丘僧团。集会的比丘有三万位。国王礼敬比丘僧团后，如是说：“我已在舍利室中完成了应做的工作。明日是阿沙荼月(āsāḷha)的布萨日，当值遇北娑荼宿(uttarasāḷha)时，将举行舍利安置仪式。尊者们，请取来舍利。”他将此事委托给比丘僧团后，便返回城中。

---

อถ ภิกฺขุสงฺโฆ ธาตุ อาหรณกํ ภิกฺขุํ คเวสนฺโต ปูชา ปริเวณ วาสิกํ โสฬส วสฺสุทฺเทสิกํ ฉฬภิญฺญํ โสณุตฺตรํ นาม สามเณรํ ทิสฺวา ตํ ปกฺโกสาเปตฺวา อาวุโส โสณุตฺตร ราชา ธาตุคพฺภํ นิฏฺฐาเปตฺวา ธาตุ อาภรณํ ภิกฺขุสงฺฆสฺส ภารมกาสิ. ตสฺมา ตยา ธาตุโย อาหริตพฺพาติ อาหรามิ ภนฺเต ธาตุโย กุโต ลจฺฉามีติ ปุจฺฉิ ตสฺส ภิกฺขุสงฺโฆ เอวมาห. อาวุโส โสณุตฺตร ตตาคโต มรณมญฺเจ นิปนฺโน สกฺกํ เทวราชานํ อามนฺเตตฺวา มยฺหํ อฏฺฐโทณปฺปมาเณสุ สารีริก ธาตุสุ เอกํ โทณํ โกฬิยราชุหิ สกฺกตํ, อนาคเต ตมฺพปณฺณิ ทีเป มหาเจติเย ปติฏฺฐหิสฺสตีติ อาห.

于是，比丘僧团在寻找能取来舍利的成员时，看到了一位名叫索努塔拉(Soṇuttara)的沙弥。他十六岁，具足六神通，住在供养堂(Pūjā pariveṇa)。僧团将他唤来，对他说：“贤友索努塔拉，国王已建好舍利室，将取来舍利的重任委托给了比丘僧团。因此，你必须去取来舍利。”他问：“尊者们，我将从何处获得舍利？”比丘僧团如是告诉他：“贤友索努塔拉，如来在临终卧榻上，曾对天帝释(Sakka)说：‘在我八多那(doṇa)量的身舍利中，有一多那舍利由拘利(Koḷiya)族诸王所供奉，未来将安立于铜鍱洲(Tambapaṇṇi dīpa)的大塔中。’”

---

อถ ภควติ ปรินิพฺพุเต โทณ พฺราหฺมโณ ธาตุโย อฏฺฐ โกฏฺฐาเส กตฺวา อฏฺฐนฺนํ นครวาสีนํ อทาสิ เต อตฺตโน อตฺตโน นคเร เจติยํ กาเรตฺวา ปริหรึสุ เตสุ รามคาเม โกฬิเยหิ กตเจติเย มโหเฆน ภินฺเน ธาตุกรณฺฑโก สมุทฺทํ ปวิสิตฺวา รตนวาลุกา ปิฏฺเฐ ฉพฺพณฺณรํสิ สมากิณฺโณ อฏฺฐาสิ.

世尊般涅槃后，多那(Doṇa)婆罗门将舍利分为八份，分给了八座城市的居民。他们在各自的城市建造塔庙并加以守护。其中，在罗摩村由拘利族人所建的塔庙被大洪水冲毁，舍利函进入大海，停留在宝沙堆上，遍布六色光芒。

---

นาคา ทิสฺวา มญฺเชริก นาค ภวนํ คนฺตฺวา มหากาฬ นาค รญฺโญ อาโรเจสุํ โส ทสโกฏิ นาค สหสฺส ปริวุโต อาคนฺตฺวา คณฺธมาลาทีหิ ปูเชตฺวา สุวณฺณ-ปวาฬ-มิณิ-รชตธเช อุสฺสาเปตฺวา ปญฺจงฺคิก ตุริย ปคฺคหีต นานาวิธ นาค นาฏกานํ มชฺฌหโต ธากุกรณฺฑํ มณิจงฺโคฏเก ฐเปตฺวา สีเสนาทาย มหาสกฺการ สมฺมานํ กโรนฺโต นาคภวนํ เนตฺวา ฉนฺนวุติ โกฏิธเน ปูเชตฺวา สพฺพรตเนหิ เจติยญฺจ เจติยฆรญฺจ มาเปตฺวา ธาตุโย ปริหรติ. มหากสฺสปตฺเถโร อชาตสตฺตุโน ธาตุนิธานํ กโรนฺโต รามคาเม ธาตุโย ฐเปตฺวา เสส ธาตุโย อาหริตฺวา อทาสิ ราชา รามคาเม ธาตุโย กสฺมา นาหฏาติ ปุจฺฉิ.

诸龙看见后，前往曼殊理迦(Mañjerika)龙宫，禀告大黑(Mahākāḷa)龙王。龙王率领一亿龙众前来，以香、花鬘等供养，竖起金、珊瑚、宝珠、白银所制之旗，奏响五种乐器，在各种龙族舞蹈中，将舍利函置于珠宝匣中，以头顶戴，行大恭敬供养，将其带回龙宫。他以九十六俱胝财富供养，并以一切珍宝建造了塔庙与塔室，守护着舍利。大迦叶长老为阿闍世王安置舍利时，将罗摩村的舍利留在原地，取来其余的舍利交给了国王。国王问：“为何没有取来罗摩村的舍利？”

---

เถโร มหาราช ตาสํ อนฺตราโย นตฺถิ อนาคเต ตมฺพปณฺณิทีเป มหาเจติเย ปติฏฺฐหิสฺสนฺตีติ อาห. อโสโก ธมฺมราชาปิ ธาตุนิธานํ อุคฺฆาเฏตฺวา โอโลเกนฺโต อฏฺฐมํ ธาตุโทณํ อทิสฺวา อปรํ ธาตุํ โทณํ กตฺถ ภนฺเตติ ปุจฺฉิ มหาราช ตํ โกฬิเยหิ คงฺคาตีเร กต เจติเย ปติฏฺฐิตํ, มโหเฆน เจติเย ภินฺเน มหาสมุทฺทํ ปาวิสิ.

长老说：“大王，那些舍利没有危险，未来它们将安立于铜鍱洲的大塔中。”后来，法王阿育(Asoka)王打开舍利库藏查看时，没有见到第八份舍利，便问道：“尊者们，另一份舍利在哪里？”他们回答说：“大王，那份舍利安立于拘利族人在恒河岸边所造的塔中。塔被大洪水冲毁后，它进入了大海。”

---

ตํ นาคา ทิสฺวา อตฺตโน นาคภวนํ เนตฺวา ปริหรนฺตีติ ขีณาสวา อาหํสุ ราชา นาคภวนํ นาม มม อาณาปวตฺตนฏฺฐานํ, ตมฺปิ อาหรามิ ภนฺเตติ อาห. มหาราช ตา ธาตุโย อนาคเต ตมฺพปณฺณิทีเป มหาเจติเย ปติฏฺฐหิสฺสนฺติติ นิวาเรสุํ. ตสฺมา ตฺวํ มญฺเฉริก นาค ภวนํ คนฺตฺวา ตํ ปวตฺตึ นาค รญฺโญ นิเวเทตฺวา ธาตุโย อาหร, สฺเว ธาตุ นิธานํ ภวิสฺสตีติ. โสณุตฺตโร สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา อตฺตโน ปริเวณํ อคมาสิ.

诸漏尽者说：“诸龙看见后，将它带到自己的龙宫守护着。”国王说：“所谓的龙宫，也是我政令施行之处。尊者们，我也要把它取来。”他们劝阻道：“大王，那些舍利未来将安立于铜鍱洲的大塔中。”于是比丘僧团对索努塔拉说：“因此，你前往曼殊理迦龙宫，将此事告知龙王，然后取来舍利。明日将举行舍利安置仪式。”索努塔拉回答：“善哉！”并接受了任务，返回自己的住处。

---

ราชาปิ นครํ อนฺตฺวา นคเร เภรึ จราเปสิ- สฺเว ธาตุนิธานํ ภวิสฺสติ นาครา อตฺตโน อตฺตโน วิภวานุรูเปน อลงฺกริตฺวา คณฺธมาลาทีนิ คเหตฺวา มหาเจติยงฺคณํ โอตรนฺตุติ. สกฺโกปิ วิสฺสกมฺมํ อาณาเปสิ-สฺเว มหาเจติเย ธาตุนิธานํ ภวิสฺสติ. สกล ตมฺปปณฺณิทีปํ อลงฺกโรหีติ. โส ปุนทิวเส เอกูนโยชนสติกํ ตมฺพปณฺณิทีปํ กสีณมณฺฑลํ วิย สมํ กตฺวา รชตปฏฺฏสทิสํ วาลุกากิณฺณํปญฺจวณฺณปุปฺผสมากูลํ กตฺวา สมนฺตโต ปุณฺณฆฏปนฺติโย ฐปาเปตฺวา สาณีหิ ปริกฺขิปิตฺวา อุปริ เจลวิตานํ พณฺธิตฺวา ปถวิตเล ถลปทุมานิ อากาเส โอลมฺพก ปทุมานิ ทสฺเสตฺวา อลงฺกต เทวสภํ วิย สชฺเชสิ. มหาสมุทฺทญฺจ สนฺนิสินฺนํ ปญฺจวิธ ปทุมสญฺจนฺนํ อกาสิ.

国王也回到城中，命人在城里击鼓宣告：“明日将举行舍利安置仪式，市民们应各自根据自己的财力，装饰一番，携带香、花鬘等物，来到大塔的庭院。”帝释天也命令毗首羯磨(Vissakamma)：“明日将在大塔举行舍利安置仪式，你要装饰整个铜鍱洲。”于是，第二天，毗首羯磨将方圆九十九由旬的铜鍱洲变得像遍处盘一样平坦，铺上如银色织物般的细沙，散满五色花朵，四周摆放一列列满水瓶，用帷幕围绕，上方张挂布制天篷，在地面上变现出陆生莲花，在空中变现出垂悬的莲花，装饰得如同天神的集会堂。他还使大海变得风平浪静，并以五种莲花覆盖其上。

---

ธาตุ อานุภาเวน สกล จกฺกวาฬํ คพฺโภกฺกมนาภิสมฺโพธิกาลาทิสุ วิย สชฺชิตํ อโหสิ นาคราป นคร วีถิโย สมฺมชฺชิตฺวา มุตฺตาผล สทิสํ วาลุกํ โอกิริตฺวา ลาชปญฺจมก ปุปฺผานิ สโมกิริตฺวา นานาวิราค ธชปฏากาโย อุสฺสาเปตฺวา สุวณฺณฆฏ กทลิโตรณ มาลคฆิกาทีหิ อลงฺกริตฺวา นครํ สชฺเชสุ. ราชา นครสฺส จตุสุ ทฺวาเรสุ อนาถานํ มนุสฺสานํ ปริโภตฺถาย นานาปฺปการ ขาทนีย โภชนีย คณฺธมาล วตฺถาภรณ ปญฺจวิธิ มุธวาส สหิต ตามฺพุลานิ จ ฐปาเปสิ.

由于舍利的神力，整个轮围世界变得如同佛陀入胎、正觉等时节一般庄严。市民们也清扫了城市街道，撒上珍珠般的细沙，遍撒以炒米为第五项的鲜花，竖起各种彩色的旗帜和幡带，用金瓶、香蕉树拱门、花环等物装饰了城市。国王还在城市的四座城门处，为无依无靠者准备了各种嚼食、啖食、香、花鬘、衣物、饰品，以及配有五种口香料的槟榔，供他们取用。

---

อถ ราชา สพฺพาภรณ วิภูสิโต กุมุท ปนฺนวณฺณ จตุสิณฺธวยุตฺต รถวรมารุยฺห อลงฺกตํ กณฺฑุลํ หตฺถึ ปุรโต กตฺวา สุวณฺณจงฺโคฏกํ สีเส กตฺวา เสตจฺฉตฺตสฺส เหฏฺฐา อฏฺฐาสิ. ตสฺมึ ขเณ สกฺกํ เทวราชานํ เทวจฺฉรา วิย นานาภรณวิภูสิตา เทวกญฺญุปมา อเนก สหสฺส นาฏกิตฺถิโย เจว ทสมหาโยธา จ จตุรงฺคินี เสนา จ ราชานํ ปริวาเรสุํ.

其时，国王身着所有饰品庄严，乘坐由四匹睡莲叶色的信度马所拉的上等马车，让装饰好的犍度罗象(Kaṇḍula)走在前方，自己则将金匣顶在头上，站立于白伞之下。那一刻，犹如帝释天王被天女围绕一般，数千名佩戴各种饰品、貌若天女的舞女，以及十大勇士和四部军，都围绕着国王。

---

ตถา อฏฺฐุตฺตร สหสฺส อิตฺถิโย จ ปุณฺณฆเฏ ครหตฺวา ปริวาเรสุํ. อฏฺฐุตฺตร สหสฺส อฏฺฐุตฺตร สรสฺสปฺปมาเณเยว ปุริสา เจว อิตฺถิโย จ ปุปฺผสมุคฺคานิ ทณฺฑทีปิกา นานาวณฺณ ธเช จ คเหตฺวา ปริวาเรสุํ. เอวํ ราชา มหนฺเตน ราชานุภาเวน นณฺทนวนํ นิกฺขนฺต เทวราชา วิย นิกฺขมิ. ตทา นานาวิธ ตุริย โฆเสหิ เจว หตฺถสฺส รถ สทฺเทหิ จ มหาปถวิภิชฺชนาการปฺปตฺตา วิย อโหสิ.

如此，一千零八名女子手持满水瓶在周围侍候。一千零八名男子和一千零八名女子手持花匣、灯杖和各色旗帜在周围侍候。就这样，国王以盛大的王家威势出行，犹如天王离开欢喜园。那时，各种乐器声、象声和车声，仿佛大地都要裂开一般。

---

ตสฺมึ ขเณ โสณุตฺตโร อตฺตโน ปริเวเณเยว นิสินฺโน ตุริย โฆเสน รญฺโญ นิกฺขนฺตภาวํ ญตฺวา อภิญฺญาปาทกํ จตุตฺถชฺฌานํ สมาปชฺชิตฺวา อธิฏฺฐยา ปถวิยํ นิมุชฺชิตฺวา มญฺเชริก นาคภวเน มหากาฬานาครญฺโญ ปุรโต ปาตุรโหสิ. นาคราชา โสณุตฺตรํ ทิสฺวา อุฏฺฐายาสนา อภิวาเทตฺวา คณฺโธทเกน ปาเท โธวิตฺวา วณฺณ คณฺธ สมฺปนฺน กุสุเมหิ ปูเชตฺวา เอกามนฺตํ นิสีทิตฺวา กุโต อาคตตฺถ ภนฺเตติ ปุจฺฉิ ตมฺพปณฺณิ ทีปโต อาคตมฺหาหิ วุตฺเต กิมตฺถายาติ ปุจฺฉิ.

就在那一刻，索努塔罗(Soṇuttara)正坐在自己的住所，听到乐器声，知道国王已经出发，便进入作为神通基础的第四禅，决意后潜入地里，出现在曼杰利卡(Mañjerika)龙宫，在大黑龙王(Mahākāḷa)面前现身。龙王看见索努塔罗，从座位起身，向他顶礼，用香水洗他的脚，用色香俱全的花供养他，然后坐在一旁问道：“尊者，您从哪里来？”当被告知“从铜鍱岛来”时，又问：“为何而来？”

---

มหาราช ตมฺพปณฺณิทีเป ทุฏฺฐคามณิ อภย มหาราชา มหา เจติยํ กาเรนฺโต ธาตุโย ภิกฺขุสงฺฆสฺส ภารมกาสิ. มหาวิหาเร ตึสมตฺตานิ ภิกฺขุสหสฺสานิ สนฺนิปติตฺวา มหาถูปตฺถาย ฐปิตธาตุโย มหากาฬ นาค รญฺโญ สนฺติเก ฐิตา, ตสฺส ตํ ปวตฺตึ กเถตฺวา ธาตุโย อาหราติ มํ เปเสสุํ, ตสฺมา อิธาคโตมฺหีติ อาห.

“大王，在铜鍱岛，杜吒伽摩尼·无畏(Duṭṭhagāmaṇi Abhaya)大王建造大塔时，将舍利之事委托给了比丘僧团。聚集在大寺的三万比丘，得知为大塔所要供奉的舍利在大黑龙王那里，便对我说：‘你去告诉他这件事，然后把舍利带来。’他们如此派遣我，因此我来到这里。”他说道。

---

ตํ สุตฺวา นาคราชา ปพฺพเตน วิย อชฺโฌตฺถโฏ มหนฺเตน มทามนสฺเสน อภิภูโต เอวํ จินฺเตสิ มยํ ปน อิมา ธาตุโย ปูเชตฺวา อปายโต มุญฺจิตฺวา สคฺเค นิพฺพตฺติสฺสมาติ อมญฺญิมฺห. อยํ ปน ภิกฺขุ มหิทฺธิโก มหานุภาโว, สเจ อิมา ธาตุโย อิมสฺมึ ฐาเน ฐิโต ภเวยฺยุํ, อมฺเห อภิภวิตฺวาปิ คณฺหิตุํ สกฺกุเณยฺย. ธาตุโย อปเนตุํ วฏฺฏตีติ จินฺเตตฺวา ปริสํ โอโลเกนฺโต ปริส ปริยนฺเต ฐิตํ วาสุลทตฺตํ นาม อตฺตโน ภาคิเนยฺยํ ทิสฺวา ตสฺส สญฺญมทาสิ โส มาตุลสฺส อธิปฺปายํ ญตฺวา เจติยฆรํ คนฺตฺวา ธาตุกรณฺฑกํ อาทาย คิลิตฺวา สิเนรุปพฺพต ปาทมูลํ คนฺตฺวา-

龙王听了这话，如被大山压顶，被巨大的傲慢与不悦所征服，心想：“我们本以为供养这些舍利后，就能从恶趣解脱，转生天界。但这位比丘有大神通、大威力，如果这些舍利留在这里，他即使制伏我们也能拿走。应该把舍利移走。”他环顾集会时，看见站在会众边缘名叫瓦苏喇达答的外甥，便向他示意。那外甥明白舅父的意图后，便前往舍利殿，取了舍利盒吞下，去到须弥山脚下——

---

โยชนสตามาวฏฺฏํ ทีฆํ ติสต โยชนํ,ผณาเนกสหสฺสานิ-มาปิสิตฺวา มหิทฺธิโก,สิเนรุ ปาทมูลมฺหิ-ธุมายนฺโต จ ปชฺชลํ,อาภุชิตฺวาน โส โภเค-นิปชฺชิ วาลุกาตเล;

盘绕百由旬，绵延三百长， 大神力者化，头罩有千张。 须弥山脚下，喷烟又发光， 盘卷其身体，卧于沙滩上。

---

‘‘อเนกานิ สหสฺสานิ-อตฺตนา สทิเส อหิ,มาปยิตฺวา สยาเปสิ-สมนฺตา ปริวาริเต,พหู เทวา จ นาคา จ-โอสรึสุ ตหึ ตทา,ยุทฺธํ อุภินฺนํ นาคานํ-สสฺสิสฺสาม มยํ อิติ;

’’

化现数千蛇，其形皆似己， 围绕于四周，令其皆躺卧。 众多天与龙，彼时来汇集， “我等将观看，二龙之战斗。”

---

ตโต นาคราชา ภาคิเนยฺเยน ธาตุโย อปนีตภาวํ ญตฺวา เอวมาห- มม สนฺติเก ธาตุโย นตฺถิ, ตุมฺเห อิธ ปปญฺจ อกตฺวา สีฆํ คนฺตฺวา ภิกฺขุสงฺฆสฺส ตํ ปวตฺตึ อาโรเจถ ภิกฺขุสงฺโฆ อญฺญโต ธาตุํ ปริเยสิสฺสตีติ สามเณโร อาทิเต ปฏฺฐาย ธาตุ อาคมนํ วตฺวา ธาตุโย ตว สนฺติเกเยว, ปปญฺจํ อกตฺวา เทหีติ โจเทสิ.

于是龙王知道舍利已被其外甥拿走，便说道：“我这里没有舍利。你们不要在此耽搁，快去将此事告知比丘僧团，比丘僧团会从别处寻找舍利的。”沙弥则从头说起舍利到来的经过，然后催促道：“舍利就在你这里，不要推脱，交出来！”

---

ตโต นาคราชา สามเณเรน มูลมฺหิ คหิตภาวํ ญตฺวา เยน เกนจิ ปริยาเยน ธาตุโย อทตฺวาว เปสิตุํ วฏฺฏตีติ จินฺเตตฺวา สามเณรํ ธาตุฆรํ เนตฺวา เจติยญฺจ เจติยฆรญฺจ ทสฺเสสิ. ตํ ปน เจติยญฺจ เจติยฆรญฺจ สพฺพรตนมยเมว อโหสิ.

龙王知道沙弥已抓住根本，心想：“无论如何都必须想办法不给舍利就把他送走。”于是带着沙弥到舍利殿，给他看塔与塔殿。那塔与塔殿完全是由各种珍宝做成的。

---

วุตฺตญฺเหตํ มหาวํเส

此乃《大史》中所说：

---

‘‘อเนกธา อเนเกหิ รตเนหิ สุสงฺขตํ,เจติยํ เจติยฆรํ-ปสฺส ภิกฺขุ สุนิมฺมิต’’นฺติ;

“种种宝所成，善巧多方造， 比丘汝且观，塔殿何善妙。”

---

ทสฺเสตฺวา จ ปน เจติยฆรโต โอรุยฺห อทฺธจณฺทกปาสาเณ ปวาฬปทุมมฺหิ ฐตฺวา อิมสฺส เจติยสฺส เจติยฆรสฺส จ อคฺฆํ กโรหิ ภนฺเตติ อาห สามเณโร น สกฺโกม มหาราช อคฺฆํ กาตุํ, สกเลปิ ตมฺภปณฺณิทีเป รตนานิ อิมํ อทฺธจณฺทก ปาสาณํ นาคฺฆตีติ อาห.

展示之后，龙王从舍利殿下来，站在半月石的珊瑚莲花上，说道：“尊者，请为这座塔与塔殿估个价。”沙弥回答说：“大王，我们无法估价。即使整个铜鍱岛的珍宝，也比不上这块半月石的价值。”

---

นาคราชา เอวํ สนฺเต มหาสกฺการฏฺฐานโต อปฺปสกฺการฏฺฐานํ ธาตูนํ นยนํ อยุตฺตํ นนุ ภิกฺขูติ อาห. สามเณโร เอวมาหมหาราช พุทฺธา นาม ธมฺมครุกา, น อามิส ครุกํ, ตุมฺเหสุ จกฺกวาฬปฺปมาณํ รตนฆรํ มาเปตฺวา สพฺพรตนสฺส ปูเรตฺวา ธาตุโย ปริหรนฺเตสุปิ เอกนาโคปิ ธมฺมาภิสมยํ กาตุํ สมตฺโถ นาม นตฺถิ ยสฺมา-

龙王便说：“比丘，既然如此，将舍利从受大恭敬处带往受少恭敬处，这难道是适当的吗？”沙弥回答说：“大王，诸佛是尊重法的，不尊重物质供养。即使你们建造遍满轮围山的宝殿，装满所有珍宝来供养舍利，也没有一条龙能够因此而通达法义，因为——”

---

‘‘สจฺจาภิสมโย นาค-ตุมฺหากมฺปิ น วิชฺชติ. สจฺจาภิสมยฏฺฐานํ-เนตุํ ยุตฺตญฺหิ ธาตุโย. สํสารทุกฺขโมกฺขาย-อุปฺปชฺชนฺต ตถาคตา, พุทฺธสฺส เวตฺถาทีปฺปาโย-เตน เนสฺสามิ ธาตุโย. ธาตุนิธานํ อชฺเชว-โส หิ ราชา กริสฺสติ.

“龙王，对你们而言，并无证悟真理的可能。 将舍利带往能证悟真理之处，方为适宜。 诸如来出现，是为从轮回苦中解脱， 此乃佛陀的意趣，因此我将带走舍利。 那位国王今日即会举行舍利安置仪式。”

---

ตสฺมา ปปญฺจมกริตฺวา-ลหุํ เม เทหิ ธาตุเย’’ติ-อาห. เอวํ วุตฺเต นาคราชา อปฺปฏิหาโน ยุตฺวา อตฺตโน ภาคิเนยฺเยน ธาตุโย โคปิโตติ มญฺญมาโน เอวมาห. ตุมฺเห ภนฺเต เจติเย ธาตูนํ อตฺถิภาวํ วา นตฺถิภาวํ วา อชานนฺตา เทหิ เทหีติ วทถ. อหํ นตฺถีติ วทามิ. สเจ ปสฺสถ คเหตฺวา คจฺฉถาติ. คณฺหามิ มหาราชาติ, คณฺห ภิกฺขูติ. คณฺหามิ มหาราชาติ, คณฺห ภิกฺขูติ ติกฺขตฺตุํ ปฏิญฺญํ คเหตฺวา.

因此不要耽搁，快把舍利给我！”他说道。听了这话，龙王无法反驳，心想舍利正由其外甥守护着，便说道：“尊者，您连塔里有没有舍利都不知道，就只会说‘给我，给我’。我说没有。如果您能看见，就拿走吧。”“大王，我拿了。”“比丘，拿吧。”“大王，我拿了。”“比丘，拿吧。”如此立下三次约定后，

---

‘‘สุขุมํ กรํ มาปยิตฺวา-ถิกฺขู ตตฺร ฐิโตจ โส,ภาคิเนยฺยสฺส วทเน-หตฺถมฺปกฺขิปฺป ตาวเท,ธาตุกรณฺฑมทาย-ติฏฺฐ นาคาติ ภาสิห,นิมุชฺชิตฺวา ปถวิยํ-ปริเวณมฺหิ อุฏฺฐหิ;

’’

比丘立于彼，化现微细手， 即刻伸入口，探取外甥喉。 取得舍利盒，言“龙王且住！” 没入大地中，现身于净住。

---

ตทา สามเณรสฺส นาเคน สทฺธึ ยุทฺธํ ปสฺสิสฺสามาติ สมาคตา เทว-นาค ปริสาป ภิกฺขุนาคสฺส วิชยํ ทิสฺวา หฏฺฐา ปโมทิโต ธาตุโย ปูชยนฺตาว เตเนว สห อาคมุํ, นาคราชา สามเณรสฺส คต กาเล ภิกฺขุํ วญฺเจตฺวา เปสิโตมฺหีติ หฏฺฐตุฏฺโฐ ธาตุโย คเหตฺวา อาคมตฺถาย ภาคิเนยฺยสฺส สาสนํ เปเสสิ.

那时，为观看沙弥与龙王战斗而聚集的天、龙会众，见到那龙象般的比丘获胜，皆心生欢喜，一面礼敬舍利，一面与他同来。龙王在沙弥离去时，因自认已欺骗并遣走了比丘而心生欢喜，为了取回舍利，便派人传信给外甥。

---

‘‘ภาคิเนยฺโย’ถ กุจฺฉิมฺหิ-อปสฺสิตฺวา กรณฺฑกํ,ปริเทวมาโน อาคนฺตฺวา-มาตุลสฺส นิเวทยิ;

ตทา โส นาคราชาปิ-วญฺจิตมฺห มยํ อิติ,ปริเทวิ นาคา สพฺเพปิ-ปริเทวึสุ ปิณฺฑิตา;

’’

外甥腹中不见盒，悲泣前来告舅父。 龙王亦悲叹：“我等已被欺！” 所有龙众聚一处，一同悲号与恸哭。

---

ตโต นาคภวเน สพฺเพ นาคา สมาคนฺตฺวา เกเส มุญฺจิตฺวา อุโภหิ หตฺเถหิ หทเย คเหตฺวา นีลุปฺปล สทิเสหิ เนตฺเตหิ วิลีน โสกมิว อสฺสุธารํ ปวตฺตยมานา-

于是龙宫中所有的龙都聚集起来，披散头发，用双手捧心，从犹如青莲的眼中流下泪水，仿佛悲伤都已融化成泪河——

---

‘‘ปริเทวมานา อาคนฺตฺวา-นาคา สงฺฆสฺส สนฺติเก,พหุธา ปริเทวึส-ธาตาหรณ ทุกฺขิตา’’ติ;

悲伤的龙众前来，至比丘僧团面前， 因舍利被取而苦，如是种种而悲叹。

---

ปริเทวิตฺวา จ ภิกฺขุสงฺฆสฺส เอวมาหํสุ- ภนฺเต กสฺสจิ ปีฬํ อกตฺวา อมฺหากํ ปุญฺญานุภาเวน ลภิตฺวา จีรปริหฏ ธาตุโย กสฺมา อนวเสสํ กตฺวา อหราเปถ อมฺหากํ สคฺคโมกฺขนฺตรายํ กโรถาติ.

他们悲叹后，对比丘僧团如此说道：“尊者们，我们未曾伤害任何人，凭着自己的福德威力获得了我们长久供奉的舍利，为何要将它们全部取走，不留分毫？你们这样做是在障碍我们获得天界与解脱啊！”

---

’เตสํ สงฺโฆ’นุกมฺปาย-โถกํ ธาตุมทาปยิ,เต เตน ตุฏฺฐา คนฺตฺวาน-ปูชาภณฺฑานิ อาหรุํ;

僧团出于慈悲心，令分少许舍利予， 彼等因此心欢喜，离去取来供养具。

---

ตโต สกฺโก เทวานมิณฺโท วิสฺสกมฺมํ อามนฺเตตฺวา สามเณรสฺส อุฏฺฐิตฏฺฐาเน สตฺตรตนมยํ มณฺฑปํ มาเปหีติ อาห. โส ตสฺมิเยว ขเณ มณฺฑปํ มาเปสิ อถ สกฺโก ทฺวีสุ เทวโลเกสุ เทวปริสาย ปริวุโต สุวณฺณจงฺโคฏเกน สทฺธึ รตน ปลฺลงฺกมาทาย อาคนฺตฺวา ตสฺมึ มณฺฑเป ปติฏฺฐาเปตฺวา สามเณรสฺส หตฺถโต ธาตุกรณฺฑกํ คเหตฺวา ตสฺมึ ปลฺลงฺเก ปติฏฺฐาเปสิ. ตทา-

于是，天帝释(Sakko devānamindo)召唤毗首羯磨(Vissakamma)，对他说：“在沙弥升起之处建造一座七宝阁。”他即刻造好了宝阁。然后，天帝释在两天界天众的围绕下，带着黄金宝盒与珠宝宝座前来，将宝座安置在宝阁中，从沙弥手中接过舍利盒，安放在宝座上。那时——

---

’พฺรหฺมา ฉตฺตมธาเรสิ-สนฺตุสิโต วาลวิชนึ,มณิตาลวณฺฏํ สุยาโม-สกฺโก สงฺขนฺตุ โสทกํ;

梵天持白伞，喜足天子(Santusita)持拂， 苏亚马持宝扇，帝释持水螺。

---

จตฺตาโร ตุ มหาราช-อฏฺฐํสุ ขคฺคปาณิโน,สมุคฺคหตฺถา ทฺวตฺตึสา-เทวปุตฺตา มหิทฺธิกา;

四大天王伫立，手中各持宝剑， 三十二位大神力天子，手捧宝匣。

---

ปาริจฺฉตฺตก ปุปฺเผหิ ปูชยนฺตา ตหึ ฐิตา,กุมาริโยปิ ทฺวตฺตึสา-ทณฺฑิทีปธรา ฐิตา;

（有天子）手持巴瑞恰达树花，站立彼处作供养， 亦有三十二位天女，手持灯杖而伫立。

---

ปลาเปตฺวา ทุฏฺฐยกฺเข-ยกฺขเสนาปติ ปนอฏฺฐวีสติ อฏฺฐํสุ-อารกฺขํ กุรุมานกา;

驱散了恶夜叉后，二十八位夜叉将， 则站立彼处，提供着守护。

---

วีณํ วาทยมาโนว-อฏฺฐา ปญฺจสิโข ตหึ,รงฺคภูมึ มาปยิตฺวา-ติมฺพรู ตุริยโฆสวา;

五髻(Pañcasikha)立于彼处，弹奏着竖琴， 丁巴鲁则化现舞台，并演奏着天乐。

---

อเนกา เทวปุตฺตา จ-สาธุคีตปฺปโยชกา,มหากาโล นาคราชา-ถูยมาโน อเนกธา;

众多天子们，唱起了美妙的歌曲， 大黑龙王(Mahākālo nāgarājā)，也受到种种赞扬。

---

ทิพฺพตุริยานิ วชฺชนฺติ-ทิพฺพสงฺคิติ วตฺตติ,ทิพฺพคณฺธา จ วสฺสานิ-วสฺสาเปนฺติ จ เทวตา;

天上的乐器奏响，天上的合唱进行着，天神们令天香如雨般降下。

---

ตทา อิณฺทคุตฺตตฺเถโร มารสฺส ปฏิพาหนตฺถาย จกฺกวาฬปริยนฺตํ กตฺวา อากาเส โลหฉตฺตํ มาเปสิ. ปญฺจนิกายิก เถรา ธาตุโย ปริวาเรตฺวา ปญฺจสุ ฐาเนสุ นิสีทิตฺวา คณสชฺฌายมกํสุ. ตสฺมึ กาเล ราชา ตํ ฐนํ อาคนฺตฺวา สิสโต สุวณฺณ จงฺโคฏกํ โอตาเรตฺวา ธาตุ จงฺโคฏกํ อตฺตโน จงฺโคฏเก ฐเปตฺวา ปลฺลงฺเก ปติฏฺฐาเปตฺวา คณฺธมาลาทีหิ ปูเชตฺวา ปญฺจปติฏฺฐิเตน วนฺทิตฺวา สิรสิ อญฺชลึ ปคฺคยฺห อกฺขีนิ อุมฺมีเลตฺวา โอโลเกนฺโต อฏฺฐาสิ. ตสฺมึ ขเณ ธาตุมตฺถเก เสตจฺฉตฺตํ ทิสฺสติ ฉตฺตคาหก พฺรหฺมา น ทิสฺสติ. ตถา ตาลวณฺฏ วิชนิ อาทโย ทิสฺสนฺติ คาหกา น ทิสฺสนฺติ ทิพฺพตุริยโฆส สงฺคิติโย สุยฺยนฺติ คณฺธพฺพ เทวตา น ทิสฺสนฺติ. ราชา เอตํ อจฺฉริยํ ทิสฺวา อิณฺทคุตฺตตฺเถรํ เอวมาห-เทวตา ทิพฺพฉตฺเตน ปูเชสุํ อหํ มานุส กจฺฉตฺเตน ปูเชมิ ภนฺเนติ. เถโร ยุตฺตํ มหาราชาติ อาห. ราชา อตฺตโน สุวณฺณปิณฺฑิเก เสตจฺฉตฺเตน ปูเชตฺวา สุวณฺณภึการํ คเหตฺวา อภิเสโกทกํ ทตฺวา ตํ ทิวสํ สกลตมฺพปณฺณิ ทีเป รชฺชํ อทาสิ.

那时，因陀笈多长老(Indagutta thera)为了阻挡魔罗，在虚空中化现出一把覆盖整个轮围世界(cakkavāḷa)的铜伞。精通五部尼柯耶的长老们围绕着舍利，在五个地方坐下，一起诵经。当时国王来到那个地方，从头上取下金匣，把舍利匣放进自己的匣子里，安放在宝座上，用香、花等供养，行五体投地礼，合掌举过头顶，睁开眼睛观看。在那一瞬间，只见舍利顶上有白伞，却看不见持伞的梵天；也看见了多罗扇、拂尘等物，却没有看见持者；听见天乐与合唱之声，却看不见乾闼婆(gandhabba)天神。国王看见这等奇事，就对因陀笈多长老说：“尊者，天神们用天界的伞盖供养，我用人间的伞盖来供养。”长老说：“可以的，大王。”国王用自己的金柄白伞供养舍利，然后拿起金瓶，倒水行灌顶礼，并在当天把整个铜鍱洲(Tambapaṇṇi-dīpa)的统治权献了出来。

---

ตโต สพฺพตุริยานิ ปคฺคณฺหึสุ, คณฺธมาลาทีหิ ปูเชตฺว มหนฺตํ สกฺการมกํสุ ปุน ราชา เถรํ ปุจฺฉิ - อมฺหากํ สตฺถา ทิพฺพมานุสกานิ ทฺเว ฉตฺตานิ ธาเรสิ ภนฺเต. น ทฺเว ฉตฺตานิ ตีณิ ฉตฺตานิ มหาราชาติ. อญฺญํ ฉตฺตํ นปสฺสามิ ภนฺเนติ. สีลปติฏฺฐํ สมาธิทณฺฑกํ อิณฺทฺริยสลากํ พลมาลํ มคฺคผลปตฺต สญฺฉนฺนํ วิมุตฺติวรเสตจฺฉตฺตํ อุสฺสาเปตฺวา ญาณาภิเสกมฺปตฺโต ธมฺมรตน จกฺกํ ปวตฺเตตฺวา ทสสหสฺส จกฺกวาเฬสุ พุทฺธรชฺชํ หตฺถคตํ กตฺวา รชฺชํ กาเรสีติ ราชา ตีณิจฺฉตฺต ธารกสฺส สตฺถุโน ติกฺขตฺตุํ รชฺชํ ทมฺมีติ ติกฺขตฺตุํ ธาตุโย รชฺเชน ปูเชสิ.

于是所有乐器都奏响了，人们用香与花环等供养，举行了盛大的仪式。国王又问长老：“尊者，我们的导师是持着天界和人间的两把伞吗？”长老回答：“大王，不是两把伞，是三把伞。”国王说：“尊者，我没有看见另一把伞。”长老说：“（佛陀）竖起了以戒为基、以定为杖、以诸根为骨、以诸力为环、以道与果之叶覆盖的殊胜解脱白伞，获得智慧的灌顶，转动法宝之轮，在十千世界中掌握了佛国并施行统治。”国王听后，说道：“我将王权三次献给持三伞的导师。”他便用王权三次供养了舍利。

---

ตโต ราชา เทวมนุสฺเสสุ ทิพฺพคณฺธมาลาทีหิ ปูเชนฺเตสุ อเนเกสุ ตุริยโฆส สงฺคิเตสุ วตฺตมาเนสุ ธาตุกรณฺฑกํ สีเสนาทาย รตนมณฺฑปโต นิกฺขมิตฺวา ภิกฺขุสงฺฆ ปริวุโต มหาเจติยํ ปทกฺขิณํ กตฺวา ปาจีนทฺวาเรนารุยฺห ธาตุคพฺภํ โอตริ. ตโต มหาเจติยํ ปริวาเรตฺวา ฉนฺนวุติ โกฏิปฺปมาณ อรหนฺโต อฏฺฐํสุ.

那时，当天神与人们正以天上的香、花环等供养，当各种乐器声与歌声正回响时，国王头顶着舍利匣，从宝亭出来，在比丘僧团的围绕下，右绕大塔后，从东门登上，进入舍利室。然后，九亿六千万阿罗汉围绕着大塔站立。

---

ราชา สีสโต ธาตุกรณฺฑกํ โอตาเรตฺวา มหารเห สยนปิฏฺเฐ ฐเปสฺสามีติ จินฺเตสิ ตสฺมึ ขเณ ธาตุกรณฺฑโก รญฺโญ สีสโต สตฺต ตาลปฺปมาเณ ฐาเน คนฺตฺวา สยเมว วิจริ ธาตุโย อากาสมุคฺคนฺตฺวา ทฺวตฺตึส มหา ปุริสลกฺขณ อสิติ อนุพฺยญฺชนา พฺยามปฺปภา ปติมณฺฑิตํ เกตุมาโลป โสภิตํ นิล-ปีต-โลหิตาทิ เภท วิจิตฺร รํสิชาลา สมุชฺชลํ พุทฺธเวสํ คเหตฺวา คณฺฑมฺพมูเล ยมก ปาฏิหาริยํ สทิส ยมก ปาฏิหาริยํ อกํสุ. ตํ ธาตุปาฏิหาริยํ ทิสฺวา ปสีทิตฺวา อรหตฺตมฺปตฺตา เทวมนุสฺสา ทฺวาทสโกฏิโย อเหสุํ. เสสผลตฺตยํ ปตฺตา คณนปถมตีตา อเหสุํ. เอวํ ธาตุโย อเนกธา ปาฏิหาริยํ ทสฺเสตฺวา พุทฺธเวสํ วิสฺสชฺเชตฺวา กรณฺฑกํ ปวิสิตฺวา เตน สทฺธึ โอตริตฺวา รญฺโญ สีเส ปติฏฺฐหึสุ.

国王心想：“我要把舍利宝匣从头顶取下，放在极其珍贵的卧榻上。”就在那一刻，舍利宝匣自动从国王头顶升到七棵多罗树的高度，然后在空中移动。舍利升到空中，显现出三十二大丈夫相、八十随形好，以一寻光环装饰，以顶髻光明庄严，放出青、黄、红等各色光芒，形成绚丽的光网，呈现出佛陀的形象，示现了如同在健陀芒果树(Gaṇḍamba)下那样的双神变。看到这舍利神变，一亿二千万天人与人类心生净信，证得阿罗汉果。其余证得（较低）三种果位者，数量多到无法计算。这样，舍利以多种方式示现神变之后，舍去佛陀的形象，进入宝匣，与宝匣一同降落，重新安住在国王的头顶上。

---

ราชา อมเตน วิย อภิสิตฺโต สผลํ มนุสฺสตฺต ปฏิลาภํ มญฺญมาโน อุโภหิ หตฺเถหิ ธาตุกรณฺฑกํ คเหตฺวา นาฏก ปริวุโต อลงฺกต สยน สมีปํ คนฺตฺวา ธาตุจงฺโคฏกํ รตนปลฺลงฺเก ฐเปตฺวา คณฺธวาสิโตทเกน หตฺเถ โธวิตฺวา วตุชาติย คณฺเธน อุพฺพฏฺเฏตฺวา รตนกรณฺฑกํ วิจริตฺวา ธาตุโย คเหตฺวา เอวํ จินฺเตสิ.

国王如同被甘露洒顶一般，认为获得人身是富有成果的。他双手捧着舍利匣，在舞乐者的围绕下，走到装饰华丽的床榻旁，将舍利匣放在宝石宝座上，用香水洗手，再用多种香料涂抹双手，然后打开宝石匣，取出舍利，如此思惟：

---

‘‘อนากุลา เกหิจิปิ ยทิ เหสฺสสฺติ ธาตุโย,ชนสฺส สรณํ หุตฺวา ยทิ ฐสฺสนฺติ ธาตุโย;

“如果舍利将不被任何人所扰乱，如果舍利将作为众生的皈依处而住立；

---

สตฺถุนิปนฺนา กาเรน ปรินิพฺพาน มญฺจเก,นิปชฺชนฺตุ สุปญฺญตฺเต-สยนมฺหิ มหารเห’’ติ;

那么，愿它们在这准备妥当的、极其珍贵的卧榻上，以导师在般涅槃床上躺卧的姿势躺下。”

---

เอวํ จินฺเตตฺวา ปน วรสยนปิฏฺเฐ ธาตุโย ฐเปสิ ตสฺมึ ขเณ ธาตุโย รญฺญา จินฺติต นิยาเมเนว มหารเห สยเน พุทฺธเวเสน สยึสุ.

他这样思惟后，便将舍利安放在精美的床座上。就在那一刻，舍利就像国王所期望的那样，以佛陀的形象安卧在极其珍贵的卧榻之上。

---

‘‘อาสาฬหิ สุกฺกปกฺขสฺส ปนฺนรส อุโปสเถ,อุตฺตราสาฬฺห นกฺขตฺเต เอวํ ธาตุ ปติฏฺฐิตา;

在萨哈(Āsāḷha)月白月十五布萨日，当星宿行至北萨哈(Uttarāsāḷha)时，舍利如是安奉；

---

สห ธาตุ ปติฏฺฐานา อกมฺปิตฺถ มหามหี, ปาฏิหีรานิ เนกานิ ปวตฺตึสุ อเนกธา.’’

随着舍利的安奉，大地震动了；许多奇迹也以多种方式发生。”

---

ตทหิ อุทกปริยนฺตํ กตฺวา อยํ มหาปถวี สงฺกมฺปิ สมฺปกมฺปิ สมฺปเวธิ, มหาสมุทฺโท สงฺขูภิ, อากาเส วิชฺชุลฺลตา นิจฺฉรึสุ. ขณิกวสฺสํ วสฺสิ, ฉ เทวโลกา เอกโกลาหล มโหสิ ราชา เอตํ อจฺฉริยํ ทิสฺวา ปสนฺโน อตฺตโน กญฺจน มาลิก เสตจฺฉตฺเตน ธาตุโย ปูเชตฺวา ตมฺพปณฺณิทิเป รชฺชํ สตฺตาหํ ทตฺวา ตึส สตสหสฺสคฺฆนกํ อลงฺการ ภณฺฑํ โอมุญฺจิตฺวา ปูเชสิ. ตถา สพฺพาปิ นาฏกิตฺถิโย อมจฺจา เสส มหาชโน เทวา จ สพฺพาภรณานิ ปูเชสุํ ตสฺมา-

那时，这以海洋为边界的大地剧烈震动、摇晃、颤抖，大洋翻腾，天空中电光闪耀。瞬间下了一场雨，六个天界一片喧哗。国王见到这奇异景象，心生欢喜，用金花环和白伞盖供养舍利，将铜鍱洲(Tambapaṇṇidīpa)的王位布施了七天，又解下价值三百万的饰品来供养。同样，所有的舞女、大臣、其余民众和天神也都供养了他们所有的饰品。因此——

---

ติฏฺฐนฺตํ สุคตํ ติโลกมหิตํ โย ปูชเย สาทรํ,โย วา สาสป พีชมตฺตมฺปิ ตํ ธาตุํ นโร ปูชเย;

恭敬供养住世时受三界崇敬的善逝，或供养他哪怕小如芥子的舍利；

---

เตสํ ปุญฺญผลํ สมานมีติ ตํ จิตฺตปฺปสาเท สเม,ญตฺวา ตํ ปรินิพฺพุเตปิ สุคเต ธาตุํ พุโธ ปูชเย’ติ;

若心意虔诚相同，其功德果报也相同。了知此理，智者纵然善逝已般涅槃，也应供养其舍利。

---

ตโต ราชา จีวรวตฺถานิ เจว คุฬ-สปฺปิ อาทิ เภสชฺชานิ จ สงฺฆสฺส ทตฺวา สพฺพรตฺตึ คณสชฺฌายํ กาเรสิ ปุน ทิวเส นคเร เภรึ จราเปสิ มหาชโน อิมํ สตฺตาหํ คณฺธมาลาทีนิ อาทิย คนฺตฺวา ธาตุโย วนฺทตูติ อิณฺทคุตฺตตฺเถโรปิ สกล ตมฺพปณฺณิ ทีเป มนุสฺสา ธาตุโย วนฺทิตุกามา, ตํ ขณํเยว อาคนฺตฺวา วนฺทิตฺวา ยถาฏฺฐานํ คจฺฉนฺตูติ อธิฏฺฐาสิ.

于是国王向僧团供养了衣物以及糖蜜、酥油等药品，并让他们通宵集体诵经。第二天，他又令人在城中击鼓宣告：“民众当携带香、花等物，在这七天里前来礼拜佛舍利。”因陀笈多(Iṇdagutta)长老也发愿道：“愿整个铜鍱洲(Tambapaṇṇi)的人们，凡是想礼拜舍利的，都能立即前来礼拜，礼拜完毕后各回原处。”

---

เต ตเถว ธาตุโย วนฺทิตฺวา คมึสุ ราชา สตฺตาหํ สงฺฆสฺส มหาทานํ ปวตฺเตตฺวา สตฺตาหสฺส อจฺจเยน ธาตุคพฺเภ มยา กตฺตพฺพกิจฺจํ นิฏฺฐาปิตํ, ธาตุคพฺภํ ปิทหถ ภนฺเตติ สงฺฆสฺส อาโรเจสิ. สงฺโฆ อุตฺตรสุมน สามเณเร อามนฺเตตฺวา ตุมฺเหหิ ปุพฺเพ อาหฏ เมทวณฺณ ปาสาเณน ธาตุ คพฺภํ ปิทหถาติ อาห. เต สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา ธาตุคพฺภํ ปิทหึสุ.

他们就这样礼拜舍利后离去。国王连续七天对僧团举行大布施，七天之后，他向僧团禀告：“我在舍利室中应做之事已经完成，尊者们，请封闭舍利室吧。”僧团召来沙弥郁多罗(Uttara)和须摩那(Sumana)，说：“你们用先前运来的脂色石板封闭舍利室。”他们回答“好的”之后，便封闭了舍利室。

---

ตโต ขีณาสวา ธาตุคพฺเภ คณฺธา มา สุสนฺตุ มาลา มา มิลายนฺตุ. ทีปา มา นิพฺพายนฺตุ รตนานิ มา วิวณฺณานิ โหนฺตุ ปูชนียภณฺฑานิ มา นสฺสนฺตุ. เมทวณฺณ ปาสาณา สนฺธียนฺตุ, ปจฺจตฺถิกานํ โอกาโส มา โหตูติ อธิฏฺฐหึสุ.

那时，诸漏尽者在舍利室内发愿：“愿香气不散，花环不凋，明灯不灭，宝物不褪色，供物不毁坏。愿脂色石板紧密相连，不给敌对者可乘之机。”

---

เอวํ ราชา ธาตุ นิธาเปตฺวา ปุน นคเร เภรึ จราเปสิ มหา เจติเย ธาตุํ นิธาเปตฺวา ธาตุํ อาหริตฺวา นิธานํ กโรนฺตูติ. มหาชโน อตฺตโน อตฺตโน พลานุรูเปน สุวณฺณ รชตาทิ กรณฺเฑ การาเปตฺวา ตตฺถ ธาตุโย ปติฏฺฐาเปตฺวา ธาตุนิธานสฺสุปริ เมทวณฺณ ปาสาณ ปิฏฺฐิยํ นิทหึสุ. สพฺเพหิ สนฺนิหิต ธาตุโย สหสฺสมตฺตา อเหสุนฺติ.

国王这样安奉舍利后，再次下令在城中击鼓宣告：“我已于大塔(Mahācetiya)中安奉舍利，（众人）可带来舍利进行安奉。”于是大众各自按照自己的能力，制作金、银等材质的宝匣，在其中安放舍利，然后将它们安放在主要舍利安奉处上方的脂色石板上。所有聚集的舍利约有一千份。

---

อิติ สาธุชน มโนปสาทนตฺถาย กเต ถูปวํเส ธาตุนิธาน กถา นิฏฺฐิตา.

为令善人生净信而作的《塔史》(Thūpavaṃsa)中，舍利安奉的故事，终。

---

๒๔. ตโต ราชา ตํ สพฺพํ ปิทเหตฺวา เจติยํ กโรนฺโต อุทเรน สทฺธึ จตุรสฺส โกฏฺฐกํ นิฏฺฐาเปสิ อถ ฉตฺตกมฺเม สุธากมฺเม จ อนิฏฺฐิเตเยว มารณนฺติก โรเคน คิลาโน หุตฺวา ทีฆวาปิโต กนิฏฺฐภาตรํ ปกฺโกสาเปตฺวา เจติเย อนิฏฺฐิตํ ฉตฺตกมฺมํ สุธากมฺมญฺจ สีฆํ นิฏฺฐาเปตฺวา มํ โตเสหิ ตาตาติ อาห. โส รญฺโญ ทุพฺพลภาวํ ญตฺวา อนฺตเร อนิฏฺฐิตกมฺมํ กาตุํ น สกฺกาติ สุทฺธวตฺเถหิ กญฺจุกํ กาเรตฺวา เจติเย ปฏิมุญฺจาเปตฺวา จิตฺตกาเรหิ กญฺจุก มตฺถเก เวทิกา จ ปุณฺณฆฏ ปญฺจงฺคุลิ ปนฺติโย จ การาเปสิ.

24. 随后，国王将舍利室完全封闭后，继续建造佛塔，完成了塔的圆顶和方形顶台。然而，在伞盖和灰泥工程尚未完成时，国王就得了绝症，卧病在床。他召来他来自长沼邑(Dīghavāpi)的弟弟，嘱咐道：“孩子，请快点完成佛塔未完工的伞盖和灰泥工程，让我欢喜。”他弟弟知道国王身体虚弱，无法在他去世前完成实际的工程，便让人用白布做成罩子盖住佛塔，并让画师在罩子上画上栏杆、满瓶和五指印的图案。

---

นฬกาเรหิ เวฬุมย ฉตฺตํ กาเรตฺวา ขรปตฺตมเย จณฺทสูริยมณฺฑเล มุทฺธนิ เวทิกา กาเรตฺวา ลาขากุกุฏฺฐเกหิ ตํ วิจิตฺตํ กตฺวา ถูปกมฺมํ นิฏฺฐิตนฺติ รญฺโญ อโรเจสิ ราชา เตน หิ มํ มหาเจติยํ ทสฺเสหีติ วตฺวา สิวิกาย นิปชฺชิตฺวา เจติยา ปทกฺขิณํ กตฺวา ทกฺขิณทฺวาเร ภูมิสยนํ ปญฺญาเปตฺวา ตตฺถ นิปนฺโน ทกฺขิเณน ปสฺเสน สยิตฺวา มหาถูปํ วามปสฺเสน สยิตฺวา โลหปาสาทํ โอโลเกนฺโต ปสนฺน จิตฺโต อโหสิ. ตทา รญฺโญ สาสนสฺส พหูปการภาวํ สลฺลกฺเขตฺวา คิลาน ปุจฺฉนตฺถาย ตโต ตโต อาคตา ภิกฺขุ ฉนฺนวุติ โกฏิโย ราชานํ ปริวาเรตฺวา อฏฺฐํสุ. ตโต สงฺโฆ วคฺค วคฺคา หุตฺวา คณสชฺฌายํ อกาสิ.

他命芦苇工匠制作竹伞盖，又用粗糙的棕榈叶制作日月轮，在顶端制作围栏，用虫胶和颜料将它装饰得五彩缤纷。他向国王禀报：“塔的工程已终。”国王说：“既然如此，请带我去看大塔。”说完便躺在轿子里，右绕佛塔，命人在南门铺设卧具。他躺在那里，右胁而卧时望着大塔，左胁而卧时望着铜殿(Lohapāsāda)，心中充满喜悦。当时，念及国王对教法的大力护持，从各处前来探病的比丘共有九亿六千万，他们围绕着国王站立。之后，僧团分成小组，进行了集体诵经。

---

ราชา ตสฺมึ สมาคเม เถรปุตฺตาภยตฺเถรํ อทิสฺวา เอวํ จินฺเตสิ. โส มยิ ทมิเฬหิ สทฺธึ อฏฺฐวีสติ มหายุทฺเธ กยิรมาเส อปจฺโจสกกิตฺวา อิทานิ มรณยุทฺเธ วตฺตมาเณ มยฺหํ ปราชยํ ทิสฺวา มญฺเญ นาคจฺฉตีติ. ตทา เถโร กริณฺท นที สีเส ปชฺชลิต ปพฺพเต วสนฺโต รญฺโญ ปริวิตกฺกํ ญตฺวา ปญฺจสต ขีณาสว ปริวุเสตา อากาเสนาคนฺตฺวา รญฺโญ ปุรโต ปาตุรโหสิ.

国王在那集会中没见到无畏长老(Theraputtābhaya)，就这样想：“先前我和泰米尔人(Damiḷa)打了二十八场大战，他都没有退缩；现在这场生死决战，他看到我将要失败，我想他大概是不会来了。”那时，长老正住在迦陵陀河(Kariṇda-nadī)源头的火焰山(Pajjalita-pabbata)，他知道国王的想法后，就带着五百位漏尽的眷属从空中前来，出现在国王面前。

---

ราชา เถรํ ทิสฺวา อตฺตโน ปุรโต นิสีทาเปตฺวา เอวมาห ภนฺเต ตุมฺเหหิ สทฺธึ ทสมหา โยเธ คเหตฺวา ทมิเฬหิ สทฺธิ ยุชฺฌึ. อิทานิ เอกโกว มจฺจูนา สทฺธึ ยุชฺฌิตุํ อารภึ. มจฺจุ สตฺตุมฺปน ปราเชตุํ น สกฺโกมีติ. ตโต-

国王见到长老后，请他坐在自己面前，这样说道：“尊者，我曾经与您和十大勇士一起对抗泰米尔人。现在我却要独自与死神战斗了，但我无法战胜死神这个敌人啊！”于是——

---

เถรปุตฺตาภยตฺเถโร มา ภายิ มนุชาธิป,กิเลส สตฺตุํ อชินิตฺวา อเชยฺโย มจฺจูสตฺตุโก;

无畏长老说：“人主切莫惧，未胜烦恼敌，死敌不可克。”

---

อิติ วตฺวา เอวํ อนุสาสิ. มหาราช สพฺโพเยว โลก สนฺนิวาเส ชาติยา อนุคโต, ชราย อนุสโฏ, วฺยาธินา อภิภูโต, มรเณน อพฺภาหโต. เตตาห-

说完后，他这样教诫道：“大王，所有世间的众生，都被生所跟随，为老所追逐，为病所征服，为死所击倒。因此——”

---

‘‘ยถาปิ เสลา วิปุลา-นหํ อาหจฺจ ปพฺพตา,สมนฺตา อนุปริเยยฺยุํ-นิปฺโปเถนฺตา จตุทฺทิสํ;

“犹如巨大、触及天空的岩山，从四面八方滚来，碾压四方；”

---

เอวํ ชรา จ มจฺจุ จ-อธิวตฺตนฺติ ปาณิโน,ขตฺติโย พฺราหฺมเณ เวสฺเส สุทฺเท จณฺฑาล ปุกฺกุเส,น กิญฺจิ ปริวชฺเชติ-สพฺพเมวาภิมทฺทติ;

“如是老与死，碾压诸有情：刹帝利、婆罗门、吠舍、首陀罗、旃陀罗(caṇḍāla)与波鸠娑(pukkusa)，无一得幸免，一切皆摧毁。”

---

น ตตฺถ หตฺถินํ ภูมิ-น รถานํ น ปตฺติยา,น จาปิ มนฺตยุทฺเธน-สกฺกา เชตุํ ธเนน วา’’ติ;

“在此无象军之地，无车军亦无步兵；亦非谋略或财富，所能将其战胜。”

---

ตสฺมา อิทํ มรณํ นาม มหายสานํ มหาสมฺมตาทีนํ มหา ปุญฺญานํ โชติยาทีนํ มหาถามานํ พลเทวาทีนํ อิทฺธิมนฺตานํ มหาโมคฺคลฺลานาทีนํ ปญฺญาวนฺตานํ สาริปุตฺตาทีนํ สยมฺภูญาเณน อธิคต สจฺจานํ, ปจฺเจกพุทฺธานํ สพฺพคุณสมนฺนาคตานํ สมฺมาสมฺพุทฺธานมฺปิ อุปริ นิราสงฺกเมว ปตติ กิมงฺคปนญฺเญสุ สตฺเตสุ.

因此，这名为死亡的事物，降临于大名声的大共选王等、大福德的乔提耶(Jotiya)等、大力量的婆罗提婆(Baladeva)等、具神通的大目犍连等、有智慧的舍利弗等、以自生智证得真理的独觉佛、乃至具足一切功德的正自觉者之上，尚且毫无迟疑，更何况其他众生呢？

---

ตสฺมา-

因此——

---

มหายสา ราชวรา คตา เต สพฺเพ มหาสมฺมต อาทโยปิ,อนิจฺจภาวํ พลเทว อาทิ มหาพลา เจว ตถา คมึสุ;

“威望赫赫诸胜王，大共选王等皆逝；大力者如婆罗提婆(Baladeva)，亦皆同归于无常。”

---

เย ปุญฺญวนฺตานิ คตา ปสิทฺธึ มหทฺธนํ โชติยเมณฺฑกาที,อุปาวิสึ วจฺจุมุขํ สโภคา สพฺเพปิ เต ราหุมุขํ สสีว;

“福德名望大富者，乔提耶(Jotiya)与面托迦(Meṇḍaka)，连同财富入死口，一如月入罗睺口。”

---

โย อิทฺธิมนฺเตสุ ตถาคตสฺส ปุตฺเตสุเสฏฺโฐ อิติ วิสฺสุโตปิ,เถโร มหาราชสเหว อิทฺธิพเลน โส มจฺจุมุขํ ปวิฏฺโฐ;

“神通第一佛陀子，声名远扬彼长老，大王，纵有大神力，亦入死神之口中。”

---

สพฺเพสุ สตฺเตสุ ชินํ ฐเปตฺวา เนวตฺถิ ปญฺญาย สโมปิ เยน,โส ธมฺมเสนาปติ สาวโกปิ คโต มหาราช อนิจฺจตํ’จ;

“于诸众生中，除佛胜利者，智慧无与等；大王，彼法将、声闻舍利弗，亦已趣无常。”

---

สยมฺภูญาณสฺส พเลน สนฺตึ คตา มหาราช สยมฺภูโนปิ,สพฺเพปิ เต ญาณพลูป ปนฺนา อนิจฺจตํ เนว อติกฺกมึสุ;

“大王，以自生智力，已达寂静的独觉者，彼等虽具足智力，终未超越于无常。”

---

ติโลกนาโถ ปุริสุตฺตโม โส อนิจฺจภาวํ สมติกฺกมิตฺวา,นาสกฺขิ คนฺตุํ สุคโตปิ ราช อญฺเญสุ สตฺเตสุ กถาว นตฺถิ;

“三界之主、人中尊，彼善逝亦不能够，超越无常而离去；大王，何况其他众生？”

---

ตสฺมา มหาราช ภเวสุ สตฺตา สพฺเพปิ นาสุํ มรณา วิมุตฺตา,สพฺพมฺปิ สงฺขารคตํ อนิจฺจํ ทูกฺขํ อนตฺตาติ วิจินฺตยสฺสุ;

“是故大王，诸有之中，一切众生无能免死；汝当思惟：一切行法，无常、苦、无我。”

---

‘‘ทุติเย อตฺตภาเวปิ ธมฺมจฺฉณฺโท มหา หิ เต,อุปฏฺฐิเต เทวโลเก หิตฺวา ทิพฺพสุขํ ตุวํ;

“即使在另一生，您对法亦有大欲求。故当天界现前时，您也舍弃了天界的快乐；”

---

อิธาคมฺม พหุํ ปุญฺญํ อกาสิ จ อเนกธา,กรณมฺเปก รชฺชสฺส สาสนชฺโชตนาย เต;

“来此世间后，多方行大福。汝之治王业，唯为耀教法。”

---

มหา ราช กตํ ปุญฺญํ ยาวชฺช ทิวสา ตยา,สพฺพํ อนุสฺสเรเถว สุขํ สชฺชุ ภวิสฺสติ;

“大王，请忆念您直到今日所做的一切功德，安乐将即刻生起。”

---

ตํ สุตฺวา ตุฏฺฐมานโส ราชา ภนฺเต ตุมฺเห มจฺจุยุทฺเธปิ อปสฺสยาติ วตฺวา ลทฺธสฺสาโส ปุญฺญโปตฺถกํ วาเจตุํ อาณาเปสิ เลขโก ปุญฺญโปตฺถกํ เอวํ วาเจสิ.

国王听了这话，心生欢喜，说道：“尊者，即使在与死亡的战斗中，您也是我的依靠。”他得到安慰后，便命令书记官诵读功德簿。书记官便这样诵读功德簿：

---

‘‘เอกูนสตวิหารา มหาราเชน การิตา,เอกูนสตโกฏีหิ วิหาโร มริจฏฺฏิ จ;

“大王所建寺院，共九十九座；胡椒园寺院，耗资九十九俱胝；”

---

อุตฺตโม โลหปาสาโท ตึสโกฏีหิ การิโต,มหาถูเป อนคฺฆานิ การิตา จตุวีสติ;

“殊胜铜殿以三十俱胝造；于大塔处所作供养，二十四种皆为无价；”

---

มหาถูปมฺหิ เสสานิ กริตานิ สุพุทฺธินา,โกฏิสหสฺสํ อคฺฆนฺติ มหาราช ตยา ปุน;

“大王，具慧的您于大塔所作的其余供养，价值又达一千俱胝；”

---

โกฬมฺพ นาม มเลย อกฺขกฺขายิก ฉาตเก,กุณฺฑลานิ มหคฺฆานิ ทุเว ทตฺวาน คณฺหิย;

“在名为拘蓝婆(Koḷamba)的摩罗耶(Malaya)，于以阿伽伽(akkha)子果腹的饥荒中，施予两只贵重的耳环；”

---

ขีณาสวานํ ปญฺจนฺนํ มหาเถรานมุตฺตโม,ทินฺโน ปสนฺนจิตฺเตน กงฺคุ อมฺพิล ปิณฺฑโก;

“以清净心，将上等的黍米酸粥布施予五位漏尽大长老；”

---

จูฬงฺคณิย ยุทฺธมฺหิ ปรชฺฌิตฺวา ปลายตา,กาลํ โฆสาปยิตฺวาน อาคตสฺส วิหายสา;

“在珠兰伽尼亚(Cūḷaṅgaṇiya)战役中战败逃亡时，为一位从空中前来的行者宣布时至；”

---

ขีณาสวสฺส ยติโน อตฺตานมนเปกฺขิย,ทินฺนํ สรก ภตฺตนฺติ ปุญฺญโปตฺถํ อวาจยิ;

“不顾自身，供养了那位漏尽行者箭杆饭。”书记官如此诵读了功德簿。

---

๒๕. ตํ สุตฺวา ราชา ตุสฺสิตฺวา ฐเปหิ ฐเปหิ ภเณติ วตฺวา เอวมาห. มริจวฏฺฏิ วิหารมหสตฺตาเห ถูปารมฺหสตฺตาเห จ จาตุทฺทิส อุภโต สงฺฆสฺส มหารหํ มหาทานํ ปวตฺเตสึ. จตุวีสติ มหาวิสาขปูชา กาเรสึ ตมฺพปณฺณิทีเป มหาภิกฺขุสงฺฆสฺส ติกฺขตฺตุํ จีวรมทาสึ สตฺต สตฺต ทีนานิ ลงฺกา รชฺชํ สาสนสฺส ปญฺจกฺขตฺตุํ อทาสึ สปฺปิ สนฺนิตฺต สุปริสุทฺธ วฏฺฏิยา ทฺวาทสฐาเนสุ, สตฺตํ ทีปสหสฺสํ ชาเลสึ อฏฺฐารสฺสุ ฐาเนสุ คิลานานํ เวชฺเชหิ เภสชฺชญฺจ ภตฺตญฺจ นิจฺจํ ทาเปสิ. จตุจตฺตาลีส ฐาเนสุ เตลุลฺโลปกญฺจ อทาสึ. ตตฺตเกสุเยว ฐาเนสุ ฆตปกฺกชาลปูเว ภตฺเตน สทฺธึ นิจฺจํ ทาเปสึ.

25. 国王听了很高兴，连声说：“贤者，停下！停下！”说完这样说道：“我在胡椒园(Maricavaṭṭi)寺和塔寺(Thūpārāma)的周庆大典上，为四方的二部僧团举行了盛大而贵重的布施。我在铜鍱洲(Tambapaṇṇidīpa)为大比丘僧团举行了二十四次大毘舍佉(Visākhā)供养，三次布施僧衣。我曾五次将楞伽(Laṅkā)王权奉献给教法，每次七天。我在十二个地方用纯净的酥油和灯芯点燃了七千盏灯；在十八个地方，我常为病者提供医生、医药和食物；在四十四个地方施予油饼；在同样多的地方，我常将酥油煎的网状饼和米饭一起布施。”

---

มาเส มาเส อฏฺฐสุ อุโปสถทิวเสสุ ลงฺกาทีเป สพฺพวิหาเรสุ ทีปเตลํ ทาเปสึ. อามิส ทานโต ธมฺมทานํ มหนฺตนฺติ สุตฺวา เหฏฺฐํ โลหปาสาเท ธมฺมาสเน นิสีทิตฺวา มงฺคล สุตฺตํ โอสาเรตุํ อารภิตฺวาปิ สงฺฆ คารเวน โอสาเรตุํ นาสกฺขึ. ตโต ปฏฺฐาย ธมฺมเทสเก สกฺกริตฺวา สพฺพวิหาเรสุ ธมฺมกถํ กถาเปสึ เอเกกสฺส ธมฺมกถิกสฺส นาฬ นาฬิปฺปมาณานิ สปฺปิผาณิต สกฺขรานิ จตุรงฺคุล มุฏฺฐิปฺปมาณํ ยฏฺฐิมธุกํ สาฏกทฺวยญฺจ มาสสฺส อฏฺฐสุ อุโปสถ ทิเสสุ ทาเปสึ. เอตํ สพฺพมฺปิ อิสฺสริเย ฐตฺวา ทินฺนตฺตา มม จิตฺตํ ส อาราเธติ. ชีวิตํ ปน อนเปกฺขิตฺวา ทุคฺคเตน มยา ทินฺนทานทฺวยเมว อาราเธตีติ.

“每月八个布萨日，我在楞伽岛的所有寺院布施灯油。听闻‘法施胜于财施’后，我虽坐在铜殿下层的法座上，开始讲说《吉祥经》，但出于对僧团的敬意而未能讲完。从那以后，我恭敬说法者，安排在所有寺院宣讲佛法。在每月的八个布萨日，我布施给每一位说法者一那利量的酥油、糖蜜和砂糖，四指一握量的甘草，以及两件衣。所有这一切都是在我拥有权势时所作的布施，并不能使我心满意足。然而，在我贫困潦倒、不顾生命时所作的那两项布施，才真正令我心生欢喜。”

---

ตํ สุตฺวา อภยตฺเถโร มหาราช ปสาทนียฏฺฐาเนเยว ปสาทํ อกาสิ ตํ ปน ปิณฺฑปาตทฺวยํ ปริสฺส ปีฬํ อกตฺวา ลทฺธ ธมฺมิก ปจฺจยตฺตา อตฺตานํ อนวโลเกตฺวา อสชฺชมาเนน ทินฺนตฺตา ปฏิคฺคาหกานํ ยาวทตฺถํ กตฺวา ทินฺนตฺตา ปีติปาโมชฺชํชนยิตฺวา พลว สทฺธาย ทินฺนตฺตา เทยฺยธมฺมสฺส นิรวเสสํ ปริโภคํ คตตฺตาติ อิเมหิ ปญฺจหิ การเณหิ มหนฺตตฺติ วตฺวา มหาราช กงฺคุ อมฺพิลิ ปิณฺฑคาหกตฺเถเรสุ มลิยมหาเทวตฺเถโร สมนฺตกูเฏ ปญฺจนฺนํ ภิกฺขุสตานํ ทตฺวา ปริภุญฺชิ ปถวิ จาลนก ธมฺมคุตฺตตฺเถโร กลฺยาณีย วิหาเร ปญฺจนฺนํ ภิกฺขุสตานํ ทตฺวา ปริภุญฺชิ.

听闻此言，无畏(Abhaya)长老说：“大王，您在真正值得喜悦之处感到了喜悦。那两份布施，因为（一）是如法获得的资具，未强迫他人；（二）是不顾自身、无有执着地布施；（三）是令受者按需取用；（四）是以强烈的信心布施，能生起喜悦与胜乐；（五）是所施之物被完全受用；由于这五种原因，其功德确实巨大。大王，那些接受您黍米酸粥的长老中，摩利耶大天(Maliyamahādeva)长老在沙曼陀山(Samantakūṭa)顶将其分给五百位比丘后才自己受用；能令大地摇动的法护(Dhammagutta)长老在迦利亚尼(Kalyāṇīya)寺将其分给五百位比丘后才自己受用。”

---

ตลงฺครวาสี ธมฺมคุตฺตตฺเถโรปิ ปิยงฺคุทีเป ทฺวาทสนฺนํ ภิกฺขุสหสฺสานํ ทตฺวา ปริภุญฺชิ. มงฺคณวาสี จุฬติสฺสตฺเถโร เกลาสกูเฏ วิหาเร สฏฺฐิสหสฺสานํ ภิกฺขูนํ ทตฺวา ปริภุญฺชิ มหาภคฺคตฺเถโรปิ อุกฺกานคร วิหาเร สตฺตสตานํ ภิกฺขูนํ ทตฺวา ปริภุญฺชิ สรก ภตฺตคาหกตฺเถโร ปน ปิยงฺคุทีเป ทฺวาทสนฺนํ ภิกฺขุสหสฺสานํ ทตฺวา ปริโภคมกาสีติ วตฺวา รญฺโญ จิตฺตํ หาเสสิ.

“住在多楞伽罗(Talaṅgara)的法护长老，在毕扬瞿岛(Piyaṅgudīpa)将其分给一万二千位比丘后才自己受用；住在曼伽那(Maṅgaṇa)的小帝须(Cūḷatissa)长老，在凯拉萨山顶的寺院将其分给六万位比丘后才自己受用；大福德(Mahābhagga)长老在郁伽那伽罗(Ukkānagara)寺将其分给七百位比丘后才自己受用；而那位接受您箭杆饭的长老，则在毕扬瞿岛将其分给一万二千位比丘后才受用。”说完这些话，他令国王的心充满欢喜。

---

ราชา จิตฺตํ ปสาเทตฺวา เอวมาห-อหมฺภนฺเต จตุวีสติ วสฺสานิ รชฺชํ กาเรนฺโต ภิกฺขุสงฺฆสฺส ปหูปกาโร อโหสึ. กาโยปิ เม สงฺฆสฺส อุปการโก โหตุ สงฺฆทาสสฺส เม สรีรํ มหาเจติยสฺส ทสฺสนฏฺฐาเน สงฺฆสฺส กมฺมมาลเก ฌาเปถาติ. ตโต กนิฏฺฐํ อามนฺเตตฺวา’ตาต! ติสฺส! มหาถูเป อนิฏฺฐิตํ กมฺมํ สาธุกํ นิฏฺฐาเปสิ. สายํ ปาโต จ มหาถูเป ปุปฺผปูชํ กาเรตฺวา ติกฺขตฺตุํ อุปหารํ กาเรหิ. มยา ฐปิตํ ทานวฏฺฏํ สพฺพํ อปริหาเปตฺวา สงฺฆสฺส กตฺตพฺพกิจฺเจสุ สทา อปฺปมตฺโต โหหี’ติ อนุสายิตฺวา ตุณฺหิ อโหสิ.

国王心生净信，这样说道：“尊者，我执政二十四年间，对比丘僧团多有助益。愿我的身体也能利益僧团，请将我的遗体如同僧团的仆人一般，在大塔(Mahācetiya)的瞻仰之处，在僧团的羯磨堂中焚化。”随后召来弟弟吩咐道：“亲爱的帝沙（Tissa）！大塔未完成的工程，务必妥善令其完工。早晚都要在大塔做鲜花供养，每日三次进行供奉。我所设立的布施常规，所有都不要废止，对于僧团应做之事，要时常不放逸。”嘱咐完毕，便默然不语。

---

ตสฺมึ ขเณ ภิกฺขุ คณสชฺฌายํ อารภึสุ เทวตา ปน ฉเทว โลกโต ฉ รเถ คเหตฺวา อาทาย ปฏิปาฏิยา ฐเปตฺวา มหาราช อมฺหากํ เทวโลโก รมณีโย, อมฺหากํ เทวโลโก รมณีโยติ วตฺวา อตฺตโน อตฺตโน เทวโลกํ อาคมนตฺถาย ยาจึสุ ราชา เตสํ วจนํ สุตฺวา ยาวาหํ ธมฺมํ สุณามิ- ตาว อธิวาเสถาติ เต หตฺถสญฺญาย นิวาเรสิ สงฺโฆ คณสชฺฌายํ นิวาเรสีติ มญฺญิตฺวา สชฺฌายํ ฐปาเปสิ.

那时，比丘们开始集体诵经。天神们则从六个天界驾着六辆车前来，依次排列，说道：“大王！我们的天界很美妙，我们的天界很美妙！”并请求国王前往他们各自的天界。国王听了他们的话，用手势制止他们，说：“在我听法期间，请你们稍候。”僧团以为国王示意他们停止集体诵经，于是便停止了诵经。

---

ราชา กสฺมา ภนฺเต คณสชฺฌายํ ฐเปถาติ อาห. มหาราช ตยา หตฺถสญฺญาย นิวาริตตฺตาติ. ภนฺเต ตุมฺหากํ สญฺญํ นาทาสึ. เทวตา ฉเทวโลกโต ฉ รเถ อาเนตฺวา อตฺตโน อตฺตโน เทวโลกํ คนฺตุํ ยาจนฺติ ตสฺมา เตสํ ยาวาหํ ธมฺมํ สุณามิ ตาว อาคเมถาติ สญฺญํ อทาสินฺติ ตํ สุตฺวา เกจิ อยํ ราชา มรณภยภิโต วิปฺปลปติ, มรณโต อภายนก สตฺโต นาม นตฺถีติ มญฺญึสุ.

国王问道：“尊者们，为何停止集体诵经？”他们回答：“大王，因为您用手势制止了。”国王说：“尊者们，我不是给你们手势。是天神从六天界带来六辆车，请求前往他们各自的天界，因此我给他们手势，意谓：“在我听法期间，请你们等候。””听了这话，有些人心想：“这位国王因畏惧死亡而语无伦次，世上并无不畏惧死亡的众生。”

---

ตโต อภยตฺเถโร อาห กถํ มหาราช สทฺทหิตุํ สกฺกา ฉ เทวโลกโต ฉ รถา อานีตาติ ตํ สุตฺวา ราชา อากาเส ปุปฺผทามานิ ขิปาเปสิ. ตานิ คนฺตฺวา วิสุํ รถธุเร โอลมฺพึสุ มหาชโน อากาเส โอลมฺพนฺตานิ ปุปฺผทามานิ ทิสฺวา นิกฺกงฺโข อโหสิ.

于是无畏长老(Abhayatthera)说道：“大王，如何能相信从六个天界带来了六辆车呢？”国王听了这话，便让人向空中抛撒花环。那些花环飞去，分别悬挂在各个车辕上。大众看见悬挂在空中的花环，便消除了怀疑。

---

ตโต ราชา เถรํ ปุจฺฉิ-กตโม ปน ภนฺเต เทวโลโก รมณีโยติ. ตุสิตภวนํ ปน มหาราช รมณียํ, พุทฺธภาวาย สมยํ โอโลเกนฺโต เมตฺเตยฺโย โพธิสตฺโตปิ ตสฺมึเยว วสตีติ อาห.

于是国王问长老：“尊者，哪个天界最为美妙呢？”长老回答：“大王，兜率天(Tusitabhavana)最为美妙。正在观察成佛时机的弥勒(Metteyya)菩萨也住在那里。”

---

ตํ สุตฺวา ราชา ตสฺมึ อาลยํ กตฺวา มหาถูปํ โอโลเกนฺโต นิปนฺโนว จวิตฺวา สุตฺตปฺปพุทฺโธ วิย ตุสิต ภวนโต อาหฏ. รเถ นิพฺพตฺติตฺวา อตฺตโน กตปุญฺญสฺส ถลํ มหาชนสฺส ปากฏํ กาตุํ รเถเยว ฐตฺวา ทิพฺพาภรณ วิภูสิโต มหาชนสฺส ปสฺสนฺตสฺเสว ติกฺขตฺตุํ มหาถูปํ ปทกฺขิณํ กตฺวา ภิกฺขุสงฺฆญฺจ วนฺทิตฺวา ตุสิตภวนํ อคมาสิ.

听了这话，国王心生向往，他躺着凝视大塔，命终之后，便如睡醒一般，投生于从兜率天带来的天车中。为了向大众彰显自己所造的福业，他身着天饰，站立在天车上，于大众眼前右绕大塔三匝，并礼敬比丘僧团，然后前往兜率天。

---

เอวํ อสาเร นิจเย ธนานํ อนิจฺจสงฺฆํ สตฺตํ สปญฺญา,กตฺวน จาคํ รตนตฺตยมหิ อาทาย สารํ สุคตึ วชนฺติ;

智者了知财聚无实，有情之体本无常，于三宝处行布施，摄取精华生善趣。

---

รญฺโญ นาฏกตฺถิโย มตภาวํ ญตฺวา ยตฺถ ฐิตา มกุฬํ โมจยึสุ ตตฺถํ ฐาเน กตสาลา มกุฬมุตฺตสาลานามชาตา. รญฺโญ สรีรสฺมึ จิตกํ อาโรปิเต ยตฺถ มหาชโน หตฺเถ ปคฺคเหตฺวา วิรจิ. ตตฺถ กตสาลา วิรจิตฺถสาลา นาม ชาตา. รญฺโญ สรีรํ ยตฺถ ฌาเปสุํ - โส สีมามาลโก ราชมาลโก นาม ชาโต. อถ รญฺโญ กนิฏฺฐภาตา สทฺธาติสฺสมหาราชา นาม หุตฺวา เจติเย อนิฏฺฐตํ ชตฺตกมฺมํ สุธากมฺมญฺจ นิฏฺฐาเปตฺวา ถูปมกาสีติ

国王的宫女们得知他去世后，在她们站立之处解下发饰，在那里建造的殿堂被称为“解饰堂”(Makuḷamuttasālā)。当国王的遗体被置于火葬堆上时，大众举手哀号，在那里建造的殿堂被称为“哀号堂”(Viracitthasālā)。火化国王遗体的地方，则被称为“王家平台”(Rājamālaka)，成为一处界地(sīmā)。之后，国王的弟弟，名为信帝须(Saddhātissa)大王，完成了大塔未完工的漆作与灰泥作，建成了该塔。

---

อิติ สาธุชน มโนปสาทนตฺถาย กเต ถูปวํเส มหาเจติเย กตา นิฏฺฐิตา.

为令善人生净信而作的《塔史》中，关于大塔的记述至此终。

---

๒๖. เอตรหิ ทุฏฺฐคามณิ อภย มหาราชสฺส ปิตา กากวณฺณติสฺส ราชา เมตฺเตยฺยสฺส ภควโต ปิตา ภวิสฺสติ. วิหารมหาเทวี มาตา ภวิสฺสติ. ทุฏฺฐคามิณิ อภโย อคฺคสาวโก ภวิสฺสติ. กนิฏฺโฐ ทุติย สาวโก ภวิสสติ. รญฺโญ ปิตุจฺฉา อนุฬาเทวี อคฺคมเหสี ภวิสฺสติ. รญฺโญ ปุตฺโต สาลิ ราชกุมาโร ปุตฺโต ภวิสฺสติ. ภณฺฑาคาริก สงฺฆามจฺโจ อคฺคุปฏฺฐาโก ภวิสฺสติ ตสฺสามจฺจสฺส ธีตา อคฺคุปฏฺฐายิกา ภวิสฺสตีติ เอวํ สพฺเพปิ กตาธิการา เหตุ สมฺปนฺนา ตสฺส ภควโต ธมฺมํ สุตฺวา ทุกฺขสฺสนฺตํ กริตฺวา อนุปาทิเสสาย นิพฺพานธาตุยา ปรินิพฺพายิสฺสนฺตีติ.

26. 如今，杜吒伽摩尼·无畏(Duṭṭhagāmaṇi Abhaya)大王的父亲迦万帝须(Kākavaṇṇatissa)王，将成为弥勒世尊的父亲；维哈罗大天女(Vihāramahādevī)将成为其母亲。杜吒伽摩尼·无畏将成为上首弟子；其弟将成为第二弟子。国王的姑母阿奴拉提毗(Anuḷādevī)将成为首席王后。国王的儿子萨利耶(Sāli)王子将成为其儿子。国库大臣僧伽(Saṅgha)将成为上首侍者；那位大臣的女儿将成为上首侍女。如是，所有已造善业、因缘具足者，听闻那位世尊的法后，将终结痛苦，以无余涅槃界而般涅槃。

---

เอตฺตาวตา จ

至此。

---

๒๗.

27.

---

มหิณฺทเสน นามมฺหิ วสนฺโต ปริเวณเก,ปตฺตจีวรปาโท? โย ปิฏกตฺตย ปารโค;

住于摩哂陀军(Mahiṇdasena)学院，彼以衣钵为资具，乃是三藏通达者。

---

สทฺธาสิลคุณุเปโต สพฺพสตฺตหิเต รโต,เตน สาธุ สมชฺฌิฏฺโฐ ยมหํ กาตุมารภึ;

具足信戒之功德，乐于有情之利益，我由此人善劝请，开始造此论书。

---

โสทานิ นิฏฺฐํ สมฺปตฺโต ถูปวํโส อนากุโล,ปริปุณฺโณ สงฺขถา สาธุ ปณฺฑิเตหิ ปสํสิโต;

今此《塔史》已完成，清晰无乱，义理圆满，善妙言说，为诸智者所称赞。

---

ยํ ปตฺตํ กุสลํ กมฺมํ กโรนฺเตน อิมํ มยํ,เตน เอเตน ปุญฺเญน สตฺตา คจฺฉนฺตุ นิพฺพุตึ;

我们造此论，所获诸善业，以此福德力，愿有情证涅槃。

---

อนนฺตราเยน ยถา จ สิทฺธึมูปาคโต ถูปวรสฺส วํโส,ตเถว สทฺธมฺมสิตา ชนานํมโน รถา สีฆมุเปนฺตุ สิทฺธึ;

犹如殊胜《塔史》(Thūpavaṃsa)之作成，无有障碍而达至成就，如是信奉正法诸有情，心之所愿亦速得圆满。

---

ปริสมฺภิทามคฺคสฺส เยน ลีลตฺถ ทีปนิฏีกา วิรจิตา สาธุ สทฺธมฺโมทย กามินา;

为令正法兴起故，彼善造《无碍解道》(Paṭisambhidāmagga)之复注，名为《妙义灯》(Līlatthadīpanī)。

---

ตถา ปกรเณ สจฺจสงฺเขเป อตฺถทีปนา,ธีมตา สุกตา เยน สุฏฺฐุ สีหฬ ภาสโต

彼智者亦善将《谛义集》(Saccasaṅkhepa)之义疏，从僧伽罗语翻译而成。

---

วิสุทฺธิมคฺค สงฺเขเป เยน อตฺถปฺปกาสนา,โยคี นมุปการาย กตา สีหฬภาสโต;

为利瑜伽行者，彼亦将《清净道论》(Visuddhimagga)之概要义释，从僧伽罗语翻译而成。

---

ปรกฺกม นริณฺทสฺส สพฺพภูปาน เกตุโน,ธมฺมาคาเร นิยุตฺโต โย ปิฏกตฺตย ปารโค;

彼乃通达三藏者，由波罗迦罗摩(Parakkama)王——诸王之旗帜——任命于法堂。

---

สาสนํ สุฏฺฐิตํ ยสฺส อนฺเตวาสิก ภิกฺขุสุ,เตน วาจิสฺสรตฺเถร ปาเทน ลิขิโต อยนฺติ;

其座下弟子比丘，善安住于教法中，此论乃由语自在(Vācissara)长老所撰著。

---

ถูปวํโส นิฏฺฐิโต.

《塔史》终。