นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส

礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者

จตุรารกฺขทีปนี

四护卫禅明灯论

กายปจฺจเวกฺขณา

审察身

๑. ทุสฺสีลกถา,

1. 恶戒论

๒. สีลานิสํสกถา,

2. 戒功德论

๓. อนูสาสนกถา,

3. 教诫论

๔. อาวาสิกาจารกถา,

4. 住众行仪论

๕. ปจฺจยนิสฺสคฺคกถา,

5. 舍弃资具论

๖. ปาติโมกฺขกถา,

6. 波罗提木叉论

๗. ทายโกวาทกถา,

7. 施主教诫论

ปณามปฏิญา

礼敬与誓愿

๑.

1.

จกฺกวาฬ [Pg.1] นหุตา ค, เทวาลิ คณ จุมฺพิโต;

พุทฺธ ปาทมฺพุโช ฐาตุ, สีเส ทยา ติคนฺธโช.

无数世界中，天众皆亲近；愿佛之莲足，慈悲住我顶。

๒.

2.

นนฺต [Pg.2] จกฺกวาฬ พฺภุคฺค, คุณ สนฺนิจฺจิตํ ชินํ;

วนฺเท ตปฺปูชิตํ ธมฺมํ, ตชฺชํ สงฺฆญฺจ นิมฺมลํ.

我礼功德超世界，无上胜者两足尊；并礼彼所敬之法，与法所生清净僧。

๓.

3.

วกฺขามิ [Pg.3] จตุรารกฺขํ, สมฺพุทฺธ วจน นฺวยํ;

อปฺปมาทาวหํ เอตํ, โสตฺตพฺพํ ภวภีรุหิ.

我将宣说四种护卫，依正自觉者之言；此能引生不放逸，怖畏轮回者当谛听。

๔.

4.

พุทฺธานุสฺสติ [Pg.4] มรณา, ภุภา เมตฺตาจ ภาวนา;

อปฺปมาทาย อารกฺขา, จตสฺโส มานิตา สตํ.

佛随念、死随念、不净观与慈的修习；此四种护卫能带来不放逸，为贤者所称赞。

๑. พุทฺธานูสฺสติ ภาวนา,

1. 佛随念的修习

๒. มรณสฺสติ ภาวนา,

2. 死随念的修习

๓. อสุภ ภาวนา,

3. 不净的修习

๔. เมตฺตา ภาวนา,

4. 慈的修习

๕.

5.

พุทฺโธวาทํ [Pg.5] สริตฺวาว, มจฺจุพฺพิคฺคา สุเขสิโน;

สีตา สีตตรํ ยนฺติ, สุภเมตฺตมฺพุสิ-ฏฺฐิตา.

忆念佛陀教诲，怖畏死亡而求乐者；安住于不净与慈爱之水，从清凉趋向更清凉。

๖.

6.

มรณคฺคิ วารณมฺพุ, สมฺพุทฺธวจนํ ยิทํ;

พหู ตทคฺคิ สนฺตตฺตา, สีตาวาสุํ ตทมฺพุนา.

此乃正自觉者之言，是熄灭死亡之火的水；众多被那火焰烧灼者，因此水而得清凉。

๗.

7.

สทฺธํ [Pg.6] พุทฺเธน เตเชตฺวา, มานํ มรณจินฺตยา;

อสุภาย หเน ราคํ, โทสํ เมตฺตาย ปญฺญวา.

智者以佛念激发信，以死念摧毁慢；以不净断除贪，以慈心断除嗔。

๑. พุทฺธานุสฺสติ นิทฺเทส

1. 佛随念的解释

๑.

1.

อรหํ [Pg.7] สมฺมาสมฺพุทฺโธ, วิชฺชกฺขิ จรณปฺปโท;

สุคโต สุคโท สตฺถา, สพฺพญฺญู ภควาทโม.

阿罗汉，正自觉者，明行具足；善逝，善语者，导师，遍知者，世尊，调御者。

๒.

2.

อารกตฺตาริหนฺตตฺตา[Pg.9], ปาปาการกโตรโห;

หต จกฺการโต ปูชา, รหตฺตา จารหํ นเม.

因远离诸烦恼、摧毁诸敌、于隐秘处不作恶、摧毁轮回之辐，且堪受供养，故我礼敬彼阿罗汉。

๓.

3.

สมุตฺเต [Pg.11] ชิย คิหีนํ, อนุปุพฺพิกโถ ชิโน;

อทาสิ ปรมํ ตุฏฺฐึ, สจฺจานิ ทสฺสยํ ทิวา.

胜者激励在家的弟子，给予次第教说；白日里开示诸圣谛，赐予他们无上的喜悦。

๔.

4.

ภิกฺขูนํ [Pg.12] ปฐเม ยาเม, ปาเยสิ อมตาคทํ;

ชาติเขตฺตาค เทวานํ, กงฺขจฺเฉโท ส มชฺฌิเม;

初夜时，他令比丘们饮甘露法药；中夜时，他为从各界前来的天众断除疑惑。

๕.

5.

อาโท ผลสุขํ เวทิ, มชฺเฌ เสยฺย มกา ชิโน;

เวเนยฺโย โลกนํ อนฺเต, ปจฺฉิเมปิ ติธา กเต.

后夜初分，胜者体验果乐；中分，他躺下歇息；末分，则观察世间可度化者。

๖.

6.

เขทํ [Pg.14] อคณยํ นาโถ, ปญฺจ พุทฺธกตํ วหํ;

สตฺถสิทฺโธ ปรตฺถํว, พฺยาวโฏ สุมหาทโย.

怙主不计疲劳，履行五种佛陀的义务；他具足大悲，为他人的利益而忙碌，成就了导师的职责。

๗.

7.

จงฺกมิตฺวา นิสีทิตฺวา, รตฺตึทิวญฺจ ฌายิตุํ;

สุปิตุํ มชฺฌยาเมว, พุทฺโธ ภิกฺขูน โมวทิ.

佛陀教导比丘们：应经行或静坐，日夜禅修；只在中夜时分睡眠。

๘.

8.

นาล [Pg.15] มาลสิตุํ ตสฺส, มหาวีรสฺส สาสเน;

ปมาทาย มุนินฺทสฺส, กตญฺญู สาธุ สมฺมโต.

于彼大雄之教法中，不应懒惰；于牟尼主之教法中，知恩者不应放逸，此为善士所认同。

๙.

9.

อนญฺญาตสฺส ญาตาย, อปตฺตสฺสจ ปตฺติยา;

อารเภตุํว โน ยุตฺโต, อปฺปมตฺโต รโหคโต.

为了知未知的，为了证得未得的，应在独处中不放逸地努力。

๑๐.

10.

อารพฺภถ [Pg.16] นิกฺกมถ, ยุญฺชถ พุทฺธสาสเน;

ธุนาถ มจฺจุโน เสนํ, นฬาคารํว กุญฺชโร.

奋起，出发，致力于佛陀的教法；摧毁死神的军队，犹如大象摧毁芦苇屋。

๑๑.

11.

โย [Pg.17] อิมสฺมึ ธมฺมวินเย, อปฺปมตฺโต วิหิสฺสติ;

ปหาย ชาติ สํสารํ, ทุกฺขสฺสนฺตํ กริสฺสติ;

凡于此法与律中不放逸而住者，将舍弃生死轮回，终结痛苦。

๑๒.

12.

อิติ [Pg.18] อุยฺโยชนํ มฺหากํ, มุตฺตสฺส มุตฺติยา สรํ;

นยุตฺโตว ปมาทาย, มหาทยสฺส สตฺถุโน.

此乃我等之劝诫，为已解脱者忆念其解脱；于具大悲之导师，实不应放逸。

๑๓.

13.

สุตฺเตน ทุพฺพิตกฺเกน, อกิจฺจ กรเณนวา;

โมฆ กาลกฺขโย มนฺโท, ทุกฺขสฺสนฺตํ กถํกเร.

因睡眠、恶寻思，或行不应行之事，愚人虚度光阴，如何能终结痛苦？

๑๔.

14.

อากาสํ [Pg.19] จกฺกวาฬญฺจ, สตฺตา พุทฺธคุณา ปิจ;

อนนฺตานาม จตฺตาโร, ปริจฺเฉโท นวิชฺชติ.

虚空、轮围、有情以及佛德，此四者名为无量，其界限不可测知。

๑๕.

15.

ยถาปิ นภ มากาสํ, องฺคุลรชฺชุยฏฺฐิภิ;

มิเนตุํ เนว สกฺโกติ, เอวํ เกนจิ ตคฺคุณํ.

犹如虚空，无法以指、绳或杖来测量，如是，佛陀的功德也无法为任何人所测量。

๒. มรณสฺสตินิทฺเทส

2. 死随念的解释

๑.

1.

มรณสฺสติ [Pg.23] มิจฺฉนฺโต, ตาว พุทฺธวโจ สุณ;

อวิกฺขิตฺเตน จิตฺเตน, สมฺพุทฺธ วจนํ หิทํ.

欲修习死随念者，当先聆听佛陀之言；当以不散乱之心，聆听此正自觉者之言。

๒.

2.

อนิมิตฺต [Pg.24] มนญฺญาตํ, มจฺจานํ อิธ ชีวิตํ;

กสิรญฺจ ปริตฺตญฺจ, ตญฺจ ทุกฺเขน สํยุตํ.

于此，众生之命无征兆且不可知，既艰难又短暂，且与苦相结合。

๓.

3.

น หิ โส ปกฺกโม อตฺถิ, เยน ชาตา นมิยฺยเร;

ชรมฺปิ ปตฺวา มรณํ, เอวํธมฺมา หิ ปาณิโน.

实无任何方法，能使已生者不死；到达老年之后，便是死亡，有情众生的本性确实如此。

๔.

4.

ผลาน [Pg.25] มิว ปกฺกานํ, ปาโต ปตนโต ภยํ;

เอวํ ชาตาน มจฺจานํ, นิจฺจํ มรณ โต ภยํ.

犹如成熟的果实，总有坠落的恐惧；如是，已生的众生，恒有对死亡的恐惧。

๕.

5.

ยถาปิ กุมฺภการสฺส, กตา มตฺติกภาชนา;

สพฺเพ เภทปริยนฺตา, เอวํ มจฺจาน ชีวิตํ.

犹如陶师所制之陶器，皆以碎裂为终结；众生生命亦复如是。

๖.

6.

ทหราจ [Pg.26] มหนฺตาจ, เยพาลา เยจ ปณฺฑิตา;

สพฺเพ มจฺจุวสํ ยนฺติ, สพฺเพ มจฺจุปรายนา.

无论老少与愚智，一切皆归死神掌，一切皆以死为归。

๗.

7.

เตสํ มจฺจุปเรตานํ, คจฺฉตํ ปรโลกโต;

นปิตา ตายเต ปุตฺตํ, ญาติวาปน ญาตเก;

彼等为死所征服，前往他世之时，父不能护其子，亲族亦不能护其亲。

๘.

8.

เปกฺขตญฺเญว [Pg.27] ญาตีนํ, ปสฺส ลาลปฺปตํ ปุถุ;

เอกเมโกว มจฺจานํ, โค วชฺโฌวิย นิยฺยติ.

当亲人们在一旁看着、哀叹之时，众生一个接一个地被带走，犹如牛被牵去屠宰。

๙.

9.

เอว มพฺภาหโต โลโก, มจฺจุนาจ ชรายจ;

ตสฺมา ธีรา นโสจนฺติ, วิทิตฺวา โลก ปริยายํ.

世间如是为老死所击，是故智者了知世间之常道，不生忧愁。

๑๐.

10.

อญฺเญปิ [Pg.28] ปสฺส คมเน, ยถา กมฺมุปเค นเร;

มจฺจุโน วสมาคมฺม, ผนฺทนฺเตวิธ ปาณิโน.

且看其他随业而行的人们，落入死神掌控，于此有情皆颤抖。

๑๑.

11.

เยน เยนหิ มญฺญนฺติ,ตโตตสฺส หิ อญฺญถา;

เอตาทิโส วินาภาโว,ปสฺส โลกสฺส ปริยายนฺติ.

无论他们如何思量，其结果皆非如是；如此分离之法，当观世间之常道。

[สุลฺล สุตฺเต วุตฺตํ.]

【此乃《箭经》（Salla sutta）中所说。】

๑๒.

12.

ยถาปิ [Pg.29] เสลา วิปุลา,นภํ อาหจฺจ ปจฺจตา;

สมนฺตา อนุปริ เยยฺยุํ,นิปฺโปเถนฺตา จตุทฺทิสา.

犹如巨大的岩山，高耸入云，从四面八方滚来，碾碎一切。

๑๓.

13.

เอวํ ชราจ มจฺจุจ,อธิวตฺตนฺติ ปาณิเน;

ขตฺติเยพฺราหฺมเณ เวสฺเส,สุทฺเท จณฺฑาล ปกฺกุเส;

นกิญฺจิ ปริวชฺเชติ,สพฺพเมวา ภิมทฺทติ.

如是老死降临于有情，无论是刹帝利、婆罗门、吠舍、首陀罗、旃陀罗或捕鸟者，无一能幸免，一切皆被碾碎。

๑๔.

14.

น [Pg.30] ตตฺถ หตฺถิ นํ ภุมฺมิ, น รถานํ นปตฺติยา;

น จาปิ มนฺตยุทฺเธน, สกฺกา เชตุํ ธเนนวา.

在那里，象兵、车兵或步兵皆无用武之地，也无法以计谋或财富取胜。

๑๕.

15.

ตสฺมาหิ [Pg.31] ปณฺฑิโต โปโส,สมฺปสฺสํ อตฺถ มตฺตโน;

พุทฺเธ ธมฺเม จ สงฺเฆจ,ธีโร สทฺทํ นิเวสเย.

是故智者当见自身之义利，于佛、法、僧处，坚定建立信心。

๑๖.

16.

โย ธมฺมจารี กาเยน, วาจาย อุท เจตสา;

อิเธวนํ ปสํสนฺติ, ปจฺจสคฺเค ปโมทตีติ.

凡以身、语、意行法者，于此世即受赞扬，死后则在天界感到喜悦。

[ปพฺพตู มม สุตฺเต วุตฺตํ.]

【此乃《山喻经》（Pabbatūpama sutta）中所说。】

๑๗.

17.

ยถา [Pg.32] วาริวโห ปูโร, วเห รุกฺเข ปกูลเช;

เอวํ ชรามรเณน, วุยฺหนฺเต สพฺพ ปาณิโน.

犹如满溢之河流，冲走岸边之树木；如是老死亦冲走一切有情。

๑๘.

18.

ทหราปิ หิ มิยฺยนฺติ,นราจ อถนาริโย;

ตตฺถ โก วิสาเสโปโส,ทหโร มฺหีติชีวิเต.

即使是年轻者，无论男女，亦会死亡；谁能相信自己年轻而能长寿呢？

๑๙.

19.

สาย [Pg.33] เมเก นิทิสฺสนฺติ, ปาโต ทิฏฺฐา พหุชฺชนา;

ปาโต เอเก นทิสฺสนฺติ, สายํ ทิฏฺฐา พหุชฺชนา.

早上见到的许多人，有些到了傍晚已不见；傍晚见到的许多人，有些到了早上已不见。

๒๐.

20.

อชฺเชว กิจฺจํ อาตปฺปํ, โก ชญฺญา มรณํ สุเว;

นหิ โน สงฺกรํ เตน, มหาเสนน มจฺจุนาติ.

今日就应热忱行事，谁知明日死亡是否会到来？我们确实无法与死神及其大军达成约定。

[ชาตเกสุวุตฺตํ.]

【此乃《本生》（Jātaka）中所说。】

๒๑.

21.

นตฺเถตฺถญฺโญ [Pg.34] นุสาสนฺโต, สยํวตฺตาน โมวท;

ชิเนริตา นุสาเรน, ภิกฺขุ สํสาร ภีรุโก.

此处无有其他教导者，当自教诫。怖畏轮回的比丘，当依胜者之教诫。

๒๒.

22.

อหิวาปิ [Pg.35] มํ ฑํเสยฺย, อญฺเญปิ วิสธาริโน;

อปิยาปิจ ฆาเตยฺยุํ, อุปฺปชฺเชยฺยุํ รุชาปิเม.

毒蛇亦可能咬我，其他带毒者亦可能伤我；不悦者亦可能杀我，病痛亦可能生起。

๒๓.

23.

มจฺจุเสนา วุธาสงฺขฺยา, พาหิรชฺฌตฺตุ ปทฺทวา;

เตหายุ ปีฬิตํเฉชฺชํ, มริสฺส มชฺชวา สุเว.

死之大军武器无数，内外灾患；寿命被其压迫而断绝，我或今日或明日将死。

๒๔.

24.

อฬกฺกา [Pg.36] หิ ควาทีหิ, โจราทีหิ อรีหิปิ;

อภิณฺห สนฺนิปาเตหิ, รุชา ฉนวุตีหิปิ.

（死亡）由狂犬、牛等，由盗贼等，由怨敌等，由频繁的灾患聚合，也由九十六种疾病而来。

๒๕.

25.

พหูน มุปกาเรหิ, อนฺโนทกาทิเกหิปิ;

มริสฺสํ ปีฬิโต นิจฺจํ, นิรุชฺเฌยฺยายุ อชฺชวา.

即使有众多助益，如饮食等，我亦将常受压迫而死，寿命或今日即止息。

๒๖.

26.

พหฺวาวุเธ [Pg.37] วิสชฺเชติ, นิลฺเลณํ มจฺจุนิทฺทโย;

วสนฺตํ ภวสงฺคาเม, นมุตฺโต โกจิ อาวุธา;

无情的死神释放众多武器，令众生无所庇护；住于有之战场者，无一人能脱离其武器。

๒๗.

27.

มหพฺพลา มหาปญฺญา, มหิทฺธิกา มหทฺธนา;

นมุตฺตา สมฺมาสมฺพุทฺโธ, สพฺพโลกาธิโป อปิ;

大势力者、大智慧者、大神通者、大财富者，乃至一切世间之主——正等正觉者，亦未能解脱。

๒๘.

28.

มยา [Pg.38] สมา นวา วุทฺธา, ตทาวุเธหิ เต มตา;

ตถา หมฺปิ มริสฺสามิ, เลณํ ปุญฺญํว เม กตํ.

与我同辈者，无论年轻或年长，皆已为彼等武器所杀；我亦将如是死亡，唯有我所作的善业是我的庇护所。

๒๙.

29.

ปถพฺยาปาทโย ธาตฺถู,อาหารา โภชนาทโย;

สีตุณฺห มุตุนาเมตํ,โทสา ปิตฺตเสมฺหานิลา.

地、水等诸界，饮食等资养品，寒、热、时节，以及胆、痰、风等病因。

๓๐.

30.

ธาตฺวาหารุ [Pg.39] ตุโทสานํ, สมตฺเต วายุ ติฏฺฐติ;

วิสเม ตงฺขณญฺเญว, เฉชฺช มปฺปํ ปราธินํ.

当诸界、食物、时节与诸病因平衡时，生命得以维系；一旦失衡，这短暂且依赖他物的生命，即刻就被切断。

๓๑.

31.

ธาตฺวา หารุตุ โทสานํ, วิสมา สฺเวปฺยกลฺลโก;

อุสฺสาเห กลฺลกาเลว, กึกเรยฺยอกลฺลโก;

当诸界、食物、时节与诸病因失衡时，即使明日亦不健康；当健康时方能精进，不健康者又能做些什么呢？

๓๒.

32.

อุปฺปชฺเชยฺยุํ [Pg.40] รุชา สฺเวปิ, อสาโต ทุกฺขมา ขรา;

ปุเรตรํว อารพฺเภ, มาปจฺฉา อนุตาปนํ.

病痛或明日即生起，令人不悦、痛苦、剧烈；当及早开始，莫待日后追悔。

๓๓.

33.

สตฺตานํ [Pg.41] นีจกมฺมานํ, สรโณปิ ภยงฺกโร;

นีจานีจํ นชานามิ, มรณาสนฺนตมฺปิจ.

对于造作卑劣业的有情，即使是庇护所亦令人恐惧；我不知高低贵贱，亦不知死亡之临近。

๓๔.

34.

กมฺม ปีฬิต สตฺตานํ, ตงฺขณมฺปิ ภยุพฺภโว;

มเรยฺย มชฺชวา สฺเววา, นยุตฺโตว ปมชฺชิตุํ.

为业所逼迫的有情，刹那亦生怖畏；我或今日或明日即死，故不应放逸。

๓๕.

35.

ปุญฺญกฺขีณา ปชา ขิปฺปํ, อเหตุนาปิ นสฺสเย;

สุทฺธจิตฺโต มริสฺสามิ, น กิลิฏฺเฐน เจตสา.

福尽的众生迅速灭亡，即使无因亦然；我将以清净心而死，而非以染污心。

๓๖.

36.

อุปจฺเฉทาปิ [Pg.42] เม สนฺติ, ภวาภวจิตา พหู;

เฉชฺชํ เตหายุ อชฺชาปิ, สาธฺวาสุมารเภ มตํ;

我亦有许多生生世世所累积的断命业；寿命或今日即被其切断，故当速速开始修习死随念。

๓๗.

37.

กมฺมา ปราธ สตฺตานํ, วินาเส ปจฺจุปฏฺฐิเต;

อนโย นยรูเปน, พุทฺธิมากมฺย ติฏฺฐติ.

作业有过之众生，当毁灭现前时，不幸会以正理之相出现，压倒其理智。

๓๘.

38.

มรณาสนฺน [Pg.43] ตญฺเญว, จินฺเตยฺย ปญฺญวา สโต;

เอวํ จินฺตยนฺโต สนฺโต, นปาปํ กตฺตุ มุสฺสเห.

有智慧的正念者应思惟死亡之临近；如是思惟，心寂静者，则不敢造恶。

๓๙.

39.

มรณาสนฺน ตญฺเญว, จินฺเตยฺย พุทฺธสาวโก;

เอวํ จินฺตยนฺโต สนฺโต, กทาจิปิ อนุณฺณโต.

佛弟子应思惟死亡之临近；如是思惟，心寂静者，则永不骄慢。

๔๐.

40.

อทฺธาค [Pg.44] มรณํ ปญฺโญ, ปุเรตรํว จินฺตเย;

กเร กาตพฺพ กมฺมญฺจ, เอวํ โส นานุโสจติ.

智者确知死亡必然来临，应及早思惟；并作应作之业，如是则不忧愁。

๔๑.

41.

มรณาสนฺน สญฺญี โส, อปฺปมตฺโต วิจกฺขโณ;

ปตฺเตปิ มรเณ กาเล, น สมฺมุฬฺโห นโสกวา.

常念死近者，不放逸且明智；临终之际，心不迷乱亦无忧悲。

๔๒.

42.

มรณา [Pg.45] สนฺนสญฺญี โส, โสเธติ อตฺตโน มลํ;

นิมฺมเลน จุโต ภิกฺขุ, นตฺเววา ปาย คามิโก.

常念死近者，涤除自身垢秽；无垢的比丘去世后，实不趣向恶趣。

๔๓.

43.

สติ อาสนฺน มรเณ,ทูรสญฺญี ปมาท วา;

โย กโรติ อกาตพฺพํ,ตทา โส อติโสจติ.

当死亡临近时，那认为死亡遥远而放逸、造作不应作业的人，届时他会极度忧愁。

๔๔.

44.

สติ [Pg.46] อาสนฺนมรเณ, ทูรสญฺญี ปมาทวา;

อากิณฺโณ ปาปธมฺเมหิ, ปชฺฌายิ ทุมฺมโน ตทา.

当死亡临近时，那认为死亡遥远、放逸、充满恶法的人，届时他会忧愁苦恼。

๔๕.

45.

สติ อาสนฺน มรเณ, ทุฏฺโฐ โทโสติ ถทฺธวา;

อภินนฺทติ สาเทติ, ตทาโส อติทุกฺขิโต.

当死亡临近时，那曾是心怀恶意、充满瞋恚、固执，且贪爱与享乐的人，届时他会感到极度痛苦。

๔๖.

46.

สติ [Pg.47] อาสนฺนมรเณ, ตุวฏํ น จิกิจฺฉติ;

สญฺจิจฺจาปตฺติ มาปนฺโน, ตทา โส ปริเทวติ.

当死亡临近时，那故意犯戒而未及时对治的人，届时他会悲叹。

๔๗.

47.

สติ อาสนฺน มรเณ, คิหีหิ นวเกหิจ;

สํสฏฺโฐ น นุโลเมหิ, สฺวติวสฺสุ มุโข ตทา.

当死亡临近时，那曾以不当的方式与在家人及新学比丘交往的人，届时他会泪流满面。

๔๘.

48.

สติ [Pg.48] อาสนฺน มรเณ, กุหโก กุลทูสโก;

มิจฺฉาชีว สมาปนฺโน, ทุนฺนิมิตฺโตว โส จุโต.

当死亡临近时，那欺诈、污家、行邪命者，他去世时会带着恶兆。

๔๙.

49.

สโสกี [Pg.49] สหนนฺทีจ, ทุกฺเข ทุกฺโข สุเข สุโข;

คิหิกมฺเมสุ อุสฺสุกฺโก, ปสฺสํ คิชฺฌกูฏํ จุโต.

有忧有喜，苦时苦，乐时乐；热衷于在家事务者，见鹫峰山而逝去。

๕๐.

50.

มริสฺสนฺติ อนาวชฺช, กิเลสาตุร ปีฬิโต;

กิมิขชฺชวโณ สาว, ภนฺโต กึ สุคตึ วเช.

为烦恼病所逼迫，他们将死去而无所反思；犹如被蛆虫啃噬的伤口，迷茫者如何能趣向善趣？

๕๑.

51.

มริสฺสนฺติ [Pg.50] อนาวชฺช, ธุรทฺวยํ น ปูรติ;

คนฺถํ วิปสฺสนํ ตนฺที, การุญฺโญเยว โส จุโต.

将死而无惭者，两种职责未圆满；懈怠于教理与观，彼可悲地死去。

๕๒.

52.

มริสฺสนฺติ อนาวชฺช, กิเลสานํ วสานุโค;

สมฺพุทฺธา-ณํ วีติกฺกนฺโต, การุญฺโญ นตฺถิ ตสฺสโม.

将死而无惭者，顺从烦恼的支配；违越诸佛之教，没有比他更可悲的了。

๕๓.

53.

มริสฺสนฺติ [Pg.51] อนาวชฺชํ, ธนเมสี อธมฺมโต;

ปุญฺเญ จินฺตาปิ นุปฺปชฺชิ, นิรยํ โส มนํ คโต.

将死而无惭者，非法求财；善念亦未生起，彼心趣向地狱。

๕๔.

54.

มเรยฺยนฺติ อนาวชฺชํ, ธนํ จินิ อธมฺมโต;

จิตํ จิตํ อิเหเวตํ, ตสฺมึคิทฺโธ ส เปตฺติโก.

将死而无惭者，非法积聚财物；所积聚者皆留于此，彼贪著于此，成为饿鬼。

๕๕.

55.

อตฺถา [Pg.52] เคเห นิวตฺตนฺเต, สุสาเน มิตฺตพนฺธวา;

สุกตํ ทุกฺกตํ กมฺมํ, คจฺฉนฺต มนุคจฺฉติ.

财物留于家中，亲友止于墓地；善业与恶业，跟随着行者而去。

๕๖.

56.

มเรยฺยนฺติ อนาวชฺชํ, อิหตฺถํ วา นุยุญฺชติ;

สมฺปราย มนเปกฺโข, สุชุํ วา ปายคามิโก.

将死而无惭者，致力于现世的利益；不顾来世，他径直趣向恶趣。

๕๗.

57.

มเรยฺยนฺติ [Pg.53] สมาวชฺช, ธมฺมโต ธน เมสติ;

ปุญฺญการี สุลทฺเธน, มรเณปิ ส โมทติ.

将死而有惭者，如法求财；行善者以如法所得，临死亦欢喜。

๕๘.

58.

ปญฺจสีล สทารกฺโข, ยถาพลญฺจ ทายโก;

กาเล อุโปสถาวาโส, โส นิจฺจํ สุคตึ วชฺเช.

恒常守护五戒，随力布施；适时受持布萨，彼人常往善趣。

๕๙.

59.

โธวาปตฺติมลํ [Pg.54] ขิปฺปํ, มจฺจุ อทฺธา คมิสฺสติ;

มิจฺฉาวิตกฺก มุจฺฉิชฺช, กร กาตพฺพภาวนํ.

速涤罪垢，死亡确然将至；断除邪思惟，当修习应修之禅修。

๖๐.

60.

อติกฺกนฺตา พหู รตฺโย, เขเปตฺวา มม ชีวิตํ;

มนฺทายุนา ปมาเทน, ยุตฺโต วิหริตุํ กถํ.

许多夜晚已逝去，耗尽我的生命；寿命短暂，又在放逸中，如何能安住？

๖๑.

61.

หาสนฺตํ [Pg.55] นนฺทิ มตฺตานํ, มจฺจุสนฺธีหิ ตจฺฉเย;

กุจฺฉิ เมยฺยจุโต อชฺช, โก หาสนนฺทิตพฺพโก.

欢笑沉溺于喜乐者，被死神之斧砍斫；今日此身已逝，谁还能欢笑喜乐？

๖๒.

62.

มจฺจุเสนาวุธา สงฺขฺยา, มรณาภิมุโข อหํ;

อจฺจายิตพฺพ กาโล ยํ, อิกฺขิตพฺพ มุทิกฺขตุ.

死神军备已陈列，我正面临死亡；此乃紧迫之时，当观察应观察者。

๖๓.

63.

ปุเรมรามิ [Pg.56] ทฏฺฐพฺพํ,ทกฺเขยฺยํ มจฺจุ เอสฺสติ;

อจฺจายิตพฺพ กาโล ยํ,โนกาโส หาสตุฏฺฐิยา.

在我死前，我应见到那当见之事：死亡将至；此乃紧迫之时，无暇嬉戏欢喜。

๖๔.

64.

อากิณฺณมจฺจุเสนานํ[Pg.57], อชฺช สฺเววา วินาสินํ;

อทฺธา ปหาย คามีนํ, กึ ปมาท วิหารินา.

被死神军队围绕，今日或明日即毁灭；必将舍弃一切而离去者，为何要放逸而住？

๖๕.

65.

ขณมตฺโตว ปจฺจกฺโข, อชฺช สฺเววา อติสฺสติ;

สมฺปราโย อติทีโฆ, ปรมฺปโร อนนฺติโก.

现世仅是刹那，今日或明日即逝去；来世甚长，相续无尽。

๖๖.

66.

ขณมตฺโตว [Pg.58] ปจฺจกฺโข, มจฺจุนา ตํ ชหิสฺสติ;

ปหาย คมนีเย-สฺมึ, มหุสฺสาโห นิรตฺถโก.

现世仅是刹那，它将被死亡所弃；于此必当舍离之处，（世俗的）大勤奋是无益的。

๖๗.

67.

สมฺปราโย อติทีโฆ, อปาเถยฺเย สุทุตฺตโร;

มหุสฺสาเหน กาตพฺโพ, ตทตฺโถ ทีฆทสฺสินา.

来世甚长，无资粮则极难渡越；具远见者当以大勤奋，为此目的而努力。

๖๘.

68.

สทฺธา [Pg.59] พนฺธตุ ปาเถยฺยํ, ตเทสนํ อิเหว หิ;

ภวนฺตเร นลพฺเภยฺย, อปาเถยฺย ติทุกฺขิโต.

当以信准备资粮，应在此生寻求；于他生则不可得，无资粮者极痛苦。

๖๙.

69.

สํสาร ตรณตฺถาย, มโหลุมฺปานิ พนฺธถ;

ภาวนา ทาน สีเลหิ, ติวิตฺติณฺโณ ภวณฺณโว.

为渡越轮回，当建造大筏；以修习、布施、持戒，渡过有海。

๗๐.

70.

ภุญฺชํ [Pg.60] ภุญฺชํ ชนํ กาเม,กาลากาลา-พุโธนฺตโก;

กนฺเตกนฺเตติ มํสาโส,ปิวํปิวํว กํ มิคํ.

众生不断享用欲乐，而死神不分时节；犹如食肉者不断啃噬，犹如猎人捕食饮水之鹿。

๗๑.

71.

กาเม กาเมสนาเยยฺย,กาโลกาโล มเตฏฺฐิยา;

ปูเร ปูเรตพฺพํ ธมฺมํ,อทฺธา อทฺธาน สํสรํ.

在欲乐中追求欲乐，而死亡不择时节；当圆满应圆满之法，于漫长的轮回旅程中。

๗๒.

72.

มเรยฺยนฺติ [Pg.61] อนุพฺพิคฺโค, ปาปกํ กตฺตุมุสฺสเห;

กเรยฺย หาสนนฺทิญฺจ, จาปลฺลญฺจ ปมาท วา.

对死亡漫不经心者，敢于造作恶行；耽于嬉笑欢喜、轻浮与放逸。

๗๓.

73.

มเรยฺยมิติ [Pg.62] สํวิคฺโค, เลณเมว คเวสติ;

น หาสิ เนวนนฺทีจ, น จาปลฺโล กทาจิปิ.

思念死亡而警觉者，寻求庇护所；不嬉戏亦不欢喜，亦无丝毫轻浮。

๗๔.

74.

อจฺจุฏฺฐิต รุชคฺคีหิ, อจฺจายาเส ภยานเก;

โนสเธ มรณาสนฺเน, กตปุญฺญํว สาต-ทํ.

被炽盛的病火所烧，于紧迫的怖畏中；临死无药可医时，唯有已作的善业能给予安乐。

๗๕.

75.

ญาติสงฺฆา [Pg.63] วิโยเชนฺตา, มรณนฺต ภุสาตุรา;

สพฺพํ ปหาย คนฺตาปิ, นนฺทิตพฺพานิ ปุญฺญิโน.

与亲族分离，临死时极度苦恼；虽舍弃一切而离去，有福者则有可喜之事。

๗๖.

76.

ปสฺสนฺตา สุนิมิตฺตานิ, ปากฏานิ สกมฺมุนา;

สุขนฺติ มรเณ กาเล, นุโมทนฺตา กตานิจ.

见到由自己的业所显现的善相，他们在临死时感到安乐，并随喜自己所做的一切。

๗๗.

77.

สาต-ทาตานิ [Pg.64] ปุญฺญานิ, เอวํ มหพฺภเย อปิ;

สุคตึ ลหุเนตานิ, กาตพฺพานิ ปุเรตรํ.

能给予安乐的善业，即使在这样的大怖畏中，也能迅速引至善趣，故应及早行之。

๗๘.

78.

เทวทูเต [Pg.65] ปกาเสตฺวา, ยมปุฏฺโฐ สยํกตํ;

ปุญฺญํ สรติ เจ สตฺโต, ตเทว สุคตึ วเช.

天界使者显现后，被阎魔诘问自己所为；若众生能忆念善业，他即能趣向善趣。

๗๙.

79.

ปาป [Pg.66] กฑฺฒมฺปิ นิรเย, มนํ ทุกฺขคตํ ปชํ;

ทุกฺขา โมเจติ ยํปุญฺญํ, สทา กาตพฺพเมว ตํ.

即使当恶业将众生拖入地狱，使其心趋于痛苦时，善业能将他从痛苦中解脱出来，因此应当常行此善业。

๘๐.

80.

ปหายกํว ปุญฺญญฺหิ, ปหาตพฺพํว ปาปกํ;

ตํ ปทีปนฺธการํว, ทฺวยํ โอตฺวา ขุกํ วิย.

善业如应舍弃之物，恶业亦为必舍弃之物；如灯与黑暗，二者皆当超越。

๘๑.

81.

ญาติสงฺฆา [Pg.67] วิโยเชนฺตา, มรณนฺต ภุสาตุรา;

สพฺพํ ปหาย คนฺตาโร, ภยานกานิ ปาปิโน.

与亲族分离，临终重病苦；舍弃一切而去，作恶者趣入怖畏处。

๘๒.

82.

ปสฺสนฺตา ทุนฺนิมิตฺตานิ, ปากฏานิ สกมฺมุนา;

มรเณ อติทุกฺขนฺติ, นุตาเปนฺตา กตานิจ.

见自业所显之恶相，彼等于临终感受极大苦，并为己所行而懊悔。

๘๓.

83.

ปฏิปีฬานิ [Pg.68] ปาปานิ, เอวํ มหพฺภเย สติ;

ทุคฺคตึ ลหุเนตานิ, ยุตฺโตว ปริวชฺชิตุํ.

恶业逼迫，大怖畏现前；速导向恶趣，故应尽远离。

๘๔.

84.

เทวทูเต [Pg.69] ปกาเสตฺวา, ยมราเชน ปุจฺฉิโต;

ปมาทสฺสนฺติ จิกฺขนฺโต, มหคฺคิมฺหิ ตุรํ ปติ.

阎罗王开示天神使者后，对他加以诘问；他言：“我曾放逸”，便速堕入大火中。

๘๕.

85.

ปุญฺญํ อกริวา มาวา, ยมราชินฺท ปุจฺฉิโต;

ปมาทสฺสนฺติ จิกฺขนฺโต, มหาทุกฺขํ ตุรํ คมิ.

未作福德者，为阎罗王所问；他言：“我曾放逸”，速趣于大苦。

๘๖.

86.

ปาปํ [Pg.70] อกริวา มาวา, ปุจฺฉิโต ยมสามินา;

ปมาทสฺสนฺติ จิกฺขนฺโต, ตตฺตํ คุฬํ ตุรํ คิลิ.

作诸恶业者，为阎罗主所问；他言：“我曾放逸”，即刻吞下热铁丸。

๘๗.

87.

ชาตมตฺตา ติชิณฺณาจ, อาตุราจ มตา วุธา;

เทวทูเต อิเม ปญฺจ, ทิสฺวา สํวิคฺคตํ วเช.

新生、衰老、病、死与囚犯，见此五种天神使者，智者应生紧迫感。

๘๘.

88.

โจทิตา [Pg.71] เทวทูเตหิ, เย ปมชฺชนฺติ มานวา;

เต ทีฆรตฺตํ โสจนฺติ, หิน กายู ปคานรา.

虽为天神使者所敦促，世人若仍然放逸；彼等必将长时忧愁，投生于卑劣之身。

๘๙.

89.

ธุรทฺวย [Pg.72] มนารพฺภ, คิหิกมฺมาทิเก รโต;

กถํ คิชฺฌกูฏํ เสสํ, เปตาวาสํ อติสฺสติ.

不承担教理与修行之双重责任，却乐于在家等事务；他如何能越过鹫峰山等圣地？他将趣向饿鬼的住处。

๙๐.

90.

ปริยตฺติ มสิกฺขนฺโต,นารทฺโธ ปฏิปตฺติยํ;

อลโส ทุพฺพิตกฺโก โส,กึ ตํเสลํ อติสฺสติ.

不学习教理，不开始修行；彼人懒惰、怀有恶见，如何能越过那山？

๙๒.

92.

โมจนตฺถาย [Pg.73] ปพฺพชฺช, สํกิลิฏฺฐา ปมาทิโน;

สุคตฺยาปิจ เต ภฏฺฐา, อติทูราว มุตฺติโต.

出家是为求解脱，而放逸者心被染污；彼等已失善趣，离解脱则更为遥远。

๙๓.

93.

สีทนฺเตว [Pg.74] ชเล ขิตฺตา, สิลา มหาว ขุทฺทกา;

ปตนฺติ ขุทฺทเกนาปิ, อปายํ ปาป กมฺมุนา.

犹如巨石或小石，投入水中皆下沉；人因微小之恶业，亦会堕入恶趣中。

๙๔.

94.

ปตนฺตา ขุทฺทเกเนว, พหูหิ ปุน ปีฬิตา;

โมกฺโขกาสํ นวินฺทนฺติ, ปาปํ ขุทฺทมฺปิ นาจเร.

因微小恶业而堕落，复为众多痛苦所逼迫；彼等不得解脱之机，故微小之恶亦不应作。

๙๕.

95.

เชคุจฺฉิตฺถูทราคมฺม[Pg.75], ปุนาปิ ตตฺถ นิจฺจคู;

ทุกฺขาติ ทุกฺข สํกิณฺโณ, หฏฺฐุํ ตุฏฺฐุํ นสกฺกุเณ.

从可厌之母胎而来，复又恒常回归彼处；与重重痛苦交杂，无法欢喜与满足。

๙๖.

96.

อติพฺยาปิคุโณ [Pg.76] ปุญฺโญ,มหายโส สิรินฺธโร;

กุจฺฉิยํ เรตสิ วาโส,อตีว ลชฺชิตพฺพโก.

纵有福德广被，大名声具光荣；然住子宫精血中，亦是极可耻之事。

๙๗.

97.

มจฺจุทุกฺขํ ขณํเยว, อติทุกฺขํ ตทุตฺตริ;

มาตุคามุทเร สนฺธิ, ปติฏฺฐานํ ภยานกํ.

死亡之苦仅一瞬，然有更甚于彼之大苦：即是在母胎中结生，一个怖畏的立足处。

๙๘.

98.

มจฺจุทุกฺขํ [Pg.77] ขณํเยว, อติทุกฺขํ จิรตฺตนํ;

อาม ปกฺกนฺตเร สนฺธิ, ปติฏฺฐานํ ภยานกํ.

死亡之苦仅一瞬，而长时之大苦乃是：于生熟藏间结生，一个怖畏的立足处。

๙๙.

99.

ทุคฺคตฺยํฐาตุ ตํทุกฺขํ, สุณ อุจฺจกุเลอปิ;

กุจฺฉิยํ อติสมฺพาเธ, ชลาพุมฺหิ ชิคุจฺฉิเต.

恶趣之苦且不论，听！纵生于高贵之家，亦处狭窄子宫内，住于可厌胞衣中。

๑๐๐.

100.

มิฬฺห เสมฺหาทิ สํกิณฺเณ, อติ ทุคฺคนฺธ วาสิเต;

คูถกูเป กิมีวิย, ตเมชา มูลกมฺมโต.

与粪尿、痰等交杂，充满着极度恶臭；如粪坑中的蛆虫，此骚动由根本业而生。

๑๐๑.

101.

ปรมาณุกาโย ฐาติ, ทุกฺขี เนรยิโก วิย;

ธุวาตุโร สุขามิสฺโส, อาม ปกฺกาสยนฺตเร;

身如微尘而住，苦同地狱之人；恒病少安乐，位于生熟藏之间。

๑๐๒.

102.

เวทนฏฺโฏว สํวฑฺโฒ, อจิตฺโตวิย นิจฺจโล;

ทสมาสนฺตเร กจฺเจ, พหู มรนฺติ ปาณิโน.

于感受的折磨中成长，如无心般静止不动；在十个月内，许多有情亦会夭亡。

๑๐๓.

103.

ปริปกฺโก [Pg.79] ปมุญฺโฉ โส,อติสมฺพาธ โยนิโต;

มลากิณฺเณน คตฺเตน,อจฺจายาโส วิชายติ.

发育成熟后，从狭窄产道释出；身体满是污垢，于极度辛劳中出生。

๑๐๔.

104.

เอวํ [Pg.80] มจฺจุญฺจ สนฺธิญฺจ, วิชายนญฺจ เภรวํ;

ปสฺสํ นิพฺพินฺทนฺโต สนฺโต, วิรชฺเชยฺย ภวนฺทุเก.

如是，见死亡、结生与怖畏的出生，贤善者应生厌离，并对有之苦离染。

๑๐๕.

105.

เอวํ มจฺจุญฺจ สนฺทิญฺจ, อนุสฺสร มภิณฺหโส;

ราชเสฏฺฐิ ภวาทิมฺปิ, นอิจฺเฉยฺย ตทนฺวิตํ.

如是应恒常忆念死亡与结生；纵为王与长者之有等，亦不应希求与彼相连者。

๑๐๖.

106.

ภเว [Pg.81] ทุกฺข มจินฺเตตฺวา, ภวาสาย ปวตฺติตํ;

ปุญฺญํ ปุนปฺปุนํ เทติ, สนฺธึ น นิพฺพุตึ วรํ.

不思惟有之苦，为求有而行之福业，此福业一再带来结生，而非至上之寂灭。

๑๐๗.

107.

ภเว ทุกฺขํ วิภายิตฺวา, นิพฺพินฺเทน ปวตฺติตํ;

ปุญฺญํ ภว มติกฺกมฺม, นิพฺพานํ เทติ นิพฺพุตึ.

思惟有之苦后，以厌离心行之福业，此福业超越诸有，带来涅槃之寂灭。

๑๐๘.

108.

ภเว [Pg.82] ทุกฺขํ สริตฺวาน, มจฺจุสนฺธิ สยาทิกํ;

ติภเวสุ วิรชฺเชยฺยา, ทิตฺต เคเหว สามิโก.

忆念有之苦，以及死、结生、卧胎等，应对三有离染，如屋主逃离燃烧之屋。

๑๐๙.

109.

สนฺโต ปุญฺญานิ กโรนฺโต, สนฺธิทุกฺข มนุสฺสรํ;

นิพฺพินฺท ยุตฺต จิตฺเตน, วชฺเชยฺย ภวสาต โต.

贤善者在行福业时，应忆念结生之苦；以与厌离相应之心，舍离对于有之乐。

๑๑๐.

110.

ปุญฺญ [Pg.83] นิพฺพตฺต ฐาเนปิ, เชคุจฺเฉ สนฺธิสมฺภโว;

ภว สาต วสา ตสฺมา, ธีโร ตํ ลคฺคนํ จเช.

即使在由福业所生之处，结生的发生也是可厌的；是故，智者应舍离那对有乐的执著。

๓. อสุภภาวนา นิทฺเทส

3. 不净修习的解释

๑.

1.

สิริมํ [Pg.84] คณิกํ ทิสฺวา, ทเมตุํ รตฺตเจตสํ;

ทสฺเสตฺวา มตสารีรํ, ตสฺสา ชิโน อิทํ พฺรวิ.

胜者见到妓女尸利摩(Sirimā)，为调伏贪心者，展示了她的尸体，并说了这番话。

๒.

2.

จรํวา [Pg.89] ยทิวา ติฏฺฐํ, นิสินฺโน อุทวา สยํ;

สมญฺเฉติ ปสาเรติ, เอสา กายสฺส อิญฺชนา.

行走或站立，坐着或躺下；屈曲与伸展，这便是身体的活动。

๓.

3.

อฏฺฐิ นฺหารูหิ สํยุตฺโต, ตจ มํสาว เลปโน;

ฉวิยา กาโย ปฏิจฺฉนฺโน, ยถาภูตํ นทิสฺสติ.

由骨与筋连结，涂上皮与肉；身体为皮肤所覆盖，未被如实看见。

๔.

4.

อนฺตปูโร [Pg.90] ทรปูโร, ยกน เปฬสฺส วตฺถิโน;

หทยสฺส ปปฺผาสสฺส, วกฺกสฺส ปิหกสฺสจ.

充满肠、胃、肝、膜、膀胱、心、肺、肾与脾。

๕.

5.

สิงฺฆานิกาย เขฬสฺส, เสทสฺสจ เมทสฺสจ;

โลหิตสฺส ลสิกาย, ปิตฺตสฺสจ วสายจ.

又充满鼻涕、唾液、汗、脂肪、血、滑液、胆汁与膏脂。

๖.

6.

อถสฺส [Pg.91] นวหิ โสเตหิ, อสุจิ สวติ สพฺพทา;

อกฺขิมฺหา อกฺขิคูถโก, กณฺณมฺหา กณฺณคูถโก.

再者，不净物总是从其九窍流出：眼出眼垢，耳出耳垢。

๗.

7.

สิงฺฆานิกาจ นาสโต, มุขโต วมติ เอกทา;

ปิตฺตํ เสมฺหญฺจ วมติ, กายมฺหา เสทชลฺลิกา.

鼻涕从鼻流出，时而从口呕吐；呕吐出胆汁与痰，身上流出汗垢。

๘.

8.

อถสฺส [Pg.92] สุสิรํ สีสํ,มตฺถลุงฺคสฺส ปูริตํ;

สุภโต นํ มญฺญติ พาโล,อวิชฺชาย ปุรกฺขโต.

再者，它的头颅是中空的，充满了脑髓。被无明所驱使的愚人，认为它是美好的。

๙.

9.

ยทาจ โส มโต เสติ,อุทฺธุมาโต วินีลโก;

อปวิทฺโธ สุสานสฺมึ,อนเปกฺขา โหนฺติ ญาตโย.

当他死后躺下，身体肿胀、青瘀，被丢弃在墓地里，亲人们便不再顾念。

๑๐.

10.

ขาทนฺติ [Pg.93] นํ สุวานาจ, สิงฺคาลกาจ กิมิโย;

กากา คิชฺฌาจ ขาทนฺติ, เยจญฺเญ สนฺติ ปาณกา.

狗、豺狼与蛆虫啃食他；乌鸦、秃鹫以及其他存在的生物也啃食他。

๑๑.

11.

สุตฺวาน [Pg.94] พุทฺธวจนํ, ภิกฺขุ ปญฺญาณวา อิธ;

โสโข นํ ปริชานาติ, ยถาภูตญฺหิ ปสฺสติ.

于此，有智慧的比丘听闻佛陀之语后，便完全了知它，如实地看见它。

๑๒.

12.

ยถาอิทํ ตถาเอตํ, ยถาเอตํ ตถาอิทํ;

อชฺฌตฺตญฺจ พหิทฺธาจ, กาเย ฉนฺทํ วิราชเย.

如是此，彼亦如是；如是彼，此亦如是。于内于外，于身应离欲。

๑๓.

13.

ฉนฺท [Pg.95] ราค วิรตฺโต โส, ภิกฺขุ ปญฺญาณวา อิธ;

อชฺฌคา อมตํ สนฺตึ, นิพฺพานํ ปท มจฺจุตํ.

于此，那离欲贪的有智慧比丘，已证得不死、寂静、永恒的涅槃境地。

๑๔.

14.

ทฺวิปาทโก ยํ อสุจิ, ทุคฺคนฺโธ ปริหารติ;

นานากุณป ปริปูโร, วิสฺสวนฺโต ตโตตโต.

这具两足之躯不净、恶臭，被带着四处走动；它充满各种秽物，从这里那里流淌渗漏。

๑๕.

15.

เอตาทิเสน [Pg.96] กาเยน, โย มญฺเญ อุนฺนเมตเว;

ปรํวา อวชาเนยฺย, กิมญฺญตฺร อทสฺสนาติ;

กาย วิจฺฉนฺทนียสุตฺตํ, วิชยสุตฺตนฺติปิ วตฺตพฺพํ.

若有人以如是之身，而生骄慢；或轻蔑他人，除了无明，还能是什么？此经名为《身厌离经》，亦可称为《胜利经》。

๑๖.

16.

ร-อกฺขโร [Pg.97] สิยาคฺคิมฺหิ, โรว อคฺคิว อาคโต;

ตสฺมา ราโคติ วตฺตพฺโพ, ตณฺหาว นิจฺจตาปิกา.

“Ra”字犹如火，“ra”音如从火而来；因此它被称为“rāga”(贪染)，即是恒常烧灼的渴爱。

๑๗.

17.

อภิณฺหเมว ราคคฺคิ, ทยฺหเต สุภสญฺญินํ;

กิมิขชฺชวโณ สาว, ทุกฺขี ราคี ส สพฺพทา.

贪欲之火不断地燃烧着执取净相者；他如飞蛾扑火，贪染者总是痛苦的。

๑๘.

18.

ทุกฺขี [Pg.98] ปิย มลทฺธาน, ลทฺธาปฺย ปริปุณฺณโต;

นตฺถิ ราคคฺคิขนฺธสฺส, ปิยินฺเธน หิ ปุณฺณตา.

求不得所爱而痛苦，即使获得也无法满足；贪欲之火堆，无法被所爱之薪满足。

๑๙.

19.

นตฺถิ [Pg.99] ราคสโม อคฺคิ,อิติ วุตฺตํ มเหสินา;

เตน ราคคฺคินา ทฑฺโฒ,สพฺโพ โลโก ติทุกฺขิโต.

没有火能与贪欲之火相比，大仙如是说；一切世间被那贪欲之火所烧，皆受三苦。

๒๐.

20.

เอกสฺส ปิวิตํ ขีรํ, จตู ทธิ ชลา พหุ;

ราคเหตุ ภเว สนฺธิ, ฏฺฐานํ อนมตคฺคิกํ.

一人所饮之乳，比四大洋之水还多；因贪欲而有结生，其始点不可知。

๒๑.

21.

จตูทมิ [Pg.100] ชลา ภิยฺโย, สีสจฺเฉทน โลหิตํ;

ราคเหตุ ภเว มจฺจ, ภยํ อนมตคฺคิกํ.

因斩首而流的血，比四大洋之水还多；因贪欲而有死亡，无始的怖畏。

๒๒.

22.

เอกสฺส รุทโต อสฺสุ, จตู ทธิ ชลา พหุ;

ทุกฺขํ อนมตคฺคํว, ตํเหตุ ปริเทวนํ.

一人哭泣的眼泪，比四大洋之水还多；苦是无始的，因此而有悲叹。

๒๓.

23.

ตตฺตาโย [Pg.101] คุฬ คิลิต, วธคฺคิ ทยฺหนา ทิกํ;

อสงฺขฺเยยฺยํ มหาทุกฺขํ, ตํเหตุ นิรเย ลภิ.

吞食炽热铁丸，被火焚烧等；无数的巨大痛苦，因此在地狱中获得。

๒๔.

24.

เอก ทฺวิตฺติ จตุ ปญฺจ, พุทฺธุปฺปาเทปฺย โมจิตํ;

ขุปฺปิปาสิต นิชฺฌามํ, ลภิ ตํเหตุ เปตฺติกํ.

一、二、三、四、五佛出世，也未曾解脱；因饥渴而憔悴，因此而获得饿鬼之身。

๒๕.

25.

ติรจฺฉาเน [Pg.102] อสูเรจ, ทุกฺขํ นานาวิธํ ลภิ;

นมตคฺคิก สํสาเร, สพฺพนฺตํ ราคเหตุกํ.

在畜生道和阿修罗道，获得各种各样的痛苦；在无始的轮回中，所有这一切都是贪欲所致。

๒๖.

26.

เอกสฺเสเกน กปฺเปน, ปุคฺคลสฺสฏฺฐิ สญฺจโย;

สเจ สํหาริโต อสฺส, เวปุลฺล ปพฺพตาธิโก.

一人在一劫中所累积的骨头，如果被堆积起来，会比毗富罗山(Vepulla)还高。

๒๗.

27.

เอก กปฺเป อิทํ ทุกฺขํ, นาทิกปฺเปสุ กากถา;

ราโค นนุ มหาเวรี, พาโล ชโน ต มิจฺฉติ.

在一劫中就有如此多的苦，何况是无数劫呢？贪欲难道不是大敌吗？愚人却渴望它。

๒๘.

28.

ราคสุทฺธิ [Pg.103] อโสโกจ, นิทฺทุกฺโข ญายปตฺติจ;

นิพฺพานํ ปญฺจ ปจฺจกฺขา, อสุภาย ผลา มตา.

贪欲的清净、无忧、无苦、证得正道，以及涅槃——这五种被认为是修习不净的直接可见的果报。

๒๙.

29.

อสุภคฺคหณํ [Pg.104] ฌายี, มิตา สินฺทฺริย สํวโร;

โสมิตฺย มุกฺกฏฺฐาวาจา, ฉฬิเม ราค สุทฺธิยา.

修习不净相、禅修、节制、守护根门、友善、言语柔和——这六者是清净贪欲之道。

๓๐.

30.

นิจฺจุคฺคราค โรคีนํ, อสุภา วาตุโลสธา;

ราคยกฺขาภิ คยฺหานํ, อสุภา มนฺต มุตฺตรํ.

对于常患猛贪病者，不净观是治狂之药；对于被贪欲夜叉所执者，不净观是无上咒语。

๓๑.

31.

สชีวกาจ [Pg.105] นิชฺชีวา, อสุภา ทุวิธา มตา;

สชีวา เกสโลมาทิ, ทเสวิเม อชีวกา.

不净观被认为有两种：有生命的与无生命的。有生命的是发、毛等，这十种是无生命的。

๓๒.

32.

อุทฺธุมาตก [Pg.106] วีนีลํ, วิปุพฺพกํ วิฉิทฺทกํ;

วิกฺขายิตก วิกฺขิตฺตํ, หติวิกฺขิตฺต โลหิตํ.

膨胀相、青瘀相、脓烂相、断坏相、食残相、散乱相、斩斫离散相、血涂相。

๓๓.

33.

ปุฬุว ฏฺฐิก มิจฺเจสุ, ลทฺธา อญฺญตรํ สโต;

รตน วานปสฺเสยฺย, ยถา เจตสิ ปากฏํ.

有念者于虫食相与骨相中获得其一后，应如其在心中显现的那样，如见珍宝般观照。

๓๔.

34.

มตํ [Pg.107] ขชฺชํ ส มํสญฺจ, นิโลหิตํ นิมํสกํ;

วิกฺขิตฺตํ เสต ปุญฺชฏฺฐึ, นวธา ปุติมิกฺขเย.

应以九种方式观腐败相：死尸、被食、带肉、无血、无肉、散乱、白骨堆。

๓๕.

35.

มจฺจุโต [Pg.108] ปริมุจฺจามิ, ปฏิวตฺติ ยิมา ยิติ;

ปโยชน สมาวชฺช, โมทิตพฺพํ ชิคุจฺฉเก.

“我将从死亡中解脱，此是回转之道。”应思惟其目的，应于厌离中生喜悦。

๓๖.

36.

สชีวเก ชิคุจฺฉตฺถํ, นิชฺชีวา สุภ มีริตํ;

ตถูปโม อยํกาโย, เอวเมว ภวิสฺสติ.

为了对有生命的（身体）产生厌离，（佛陀）教导了无生命的不净（相）。此身亦复如是，它将来也会变成那样。

๓๗.

37.

เอวํธมฺโม [Pg.109] อยํกาโย, เอวํภาวี นติกฺกโม;

อิจฺจุป สํหเร ทิสฺวา, เอกทฺวิห มตาทิกํ.

观见一两日等的死尸后，应如此思惟：“此身法性如是，必将如此，无法超越。”

๓๘.

38.

ยถา [Pg.110] อิทํ ตถาเอตํ, ยถาเอตํ ตถา อิทํ;

เชคุจฺฉํ ปฏิกูลฺยญฺจ, กาเย อิจฺจุป สํหเร.

“彼（尸）如何，此（身）亦如何；此（身）如何，彼（尸）亦如何。”应如此思惟此身为可厌与可憎。

๓๙.

39.

อุทฺธุมาต วินีลาทิ,ปฏิกูลฺโย ชิคุจฺฉิโต;

ตเถวายมฺปิ เม กาโย,วิเสโส นายุ-สายุว.

膨胀、青瘀等，是可憎的，是可厌的；我此身亦复如是，无论是生是死，都没有区别。

๔๐.

40.

อุทฺธุมาต [Pg.111] วินีลาโท, โสภณํ นตฺถิ กิญฺจิปิ;

อิมสฺมึปิ เม กาเย, คเวสนฺโตปิ สพฺพโส.

在膨胀、青瘀等（尸相）中没有任何美妙之处，同样地，在我此身中，即使遍寻也找不到。

๔๑.

41.

ปฏิกูลวสา ธาตุ, วสาจ ทฺวิปฺปการโต;

ปจฺจเวกฺเขยฺยิมํ กายํ, อิจฺฉํ วิราค มตฺตนิ.

脂肪之性是可厌的，脂肪亦分两种。欲求自身离贪者，应省察此身。

๔๒.

42.

วณฺณ [Pg.112] สณฺฐาน คนฺเธหิ, อาสโย กาสโตปิจ;

เชคุจฺฉ ปฏิกูลฺยาจ, เกสา น ตุฏฺฐมานิตา.

从颜色、形状、气味、来源、方位来看，头发是可厌与可憎的，不应被视为可喜。

๔๓.

43.

อิติ เกเสสุ อิกฺเขยฺย,โลมา ทีสุปฺยยํ นโย;

ทฺวตฺตึเสวญฺหิ โกฏฺฐาเส,ปจฺจเวกฺเข วิสุํวิสุํ.

应如此观头发，毛发等亦复如是；在三十二身分中，应一一省察。

๔๔.

44.

กายโต [Pg.113] พหินิกฺขนฺตํ, ปฏิกูลฺยํ ชิคุจฺฉิตํ;

อนิกฺขนฺตมฺปิ เชคุจฺฉํ, ปฏิกูลฺยํว ตสฺสมํ.

从身体排泄出来的，是可憎的，是可厌的；未排泄出来的也是可厌的，同样是可憎的。

๔๕.

45.

สงฺขตมฺปิ ยถา วจฺจํ, มนุญฺญตํ น ปาปุเณ;

อุปกฺกม สหสฺเสหิ, เอวํ เกสาทิกมฺปิจ.

正如粪便即使经过装饰，也无法变得可爱；头发等亦复如是，纵使有千种方法。

๔๖.

46.

สภาว [Pg.114] ปฏิกูลฺยํว, เอกมฺปิ วจฺจ ปุญฺชกํ;

นนุ เชคุจฺฉิตา ภิยฺโย, ทฺวตฺตึส วจฺจปุญฺชกา.

既然一堆粪便的本性是可憎的，三十二堆粪便难道不是更可厌吗？

๔๗.

47.

ปจฺเจกมฺปิ [Pg.115] ปฏิกูลฺยํ, เกสาทิกํ สภาวโต;

เกสาทิทฺวตฺตึส ปุญฺโช, ภิยฺโย เชคุจฺฉิโต นนุ.

头发等身分，其本性单独来看也是可憎的；由三十二种身分构成的集合，难道不是更可厌吗？

๔๘.

48.

ปุญฺชิเตสฺเวว กนฺเตสุ, กนฺโตโหติ ส ปุญฺชโก;

ปุญฺชิเตสุ อกนฺเตส, อกนฺโตว ส ปุญฺชโก.

当可爱之物堆积时，那堆东西也变得可爱；当不可爱之物堆积时，那堆东西也变得不可爱。

๔๙.

49.

ปจฺเจกํ [Pg.116] วินิภุตฺเตส, เกส โลม นขาทิสุ;

นตฺถิ ตญฺญา กุมารีวา, มุขหตฺถาทิกานิวา.

当头发、毛发、指甲等被一一分开时，就没有所谓的“少女”，也没有所谓的“脸”、“手”等。

๕๐.

50.

สมฺปิณฺฑิ เตสุ เตสฺเวว,กุโต ตา ตานิ อาคตา;

ปญฺญตฺติ มตฺต เมเวสา,ชิคุจฺฉญฺญา น กาจิปิ.

当这些部分被聚合时，那些（美妙之处）从何而来？这仅仅是概念施设，除了可厌之外，别无他物。

๕๑.

51.

สนฺตํ [Pg.117] จินฺเตยฺย นาสนฺตํ, สนฺต จินฺตยโต สุขํ;

อสนฺตํ ปริกปฺเปนฺโต, นานาทุกฺเขหิ ตปฺปติ.

应思惟真实，不思惟不实；思惟真实者得安乐，构想不实者为众苦所折磨。

๕๒.

52.

นาวชฺช สนฺตเชคุจฺฉํ, สญฺญํ อสติ กาตุน;

สุภา อิตฺถีติ คารคฺคิ, อุปฺปชฺชิ สุภสญฺญิโน.

不应轻视真实的厌恶，不应生起不实的想。对于有净想的人，“女人是美的”——这样的贪欲之火便会生起。

๕๓.

53.

อสนฺตํว [Pg.118] อภูตํว, ปสฺเส ราคคฺคิโชติยา;

ตาย สนฺตญฺจ ภูตญฺจ, น ปสฺสติ กทาจิปิ.

透过贪欲之火的光，人见到的是不实与非有；因此，他永远见不到真实与实有。

๕๔.

54.

เอกสฺส [Pg.119] ปิวิตํ ขีรํ, สีสจฺเฉทน โลหิตํ;

รุทโต อสฺสุ ตํเหตุ, จตูทธิ ชลา พหุ.

一人（轮回中）所饮之乳，断头所流之血，以及为此哭泣之泪，比四大洋之水更多。

๕๕.

55.

อายติมฺปิ อตีเตว, สํสรนฺตสฺส เหสฺสติ;

ราคํ หนฺตุ มนีโหเจ, ขีรํ อสฺสุจ โลหิตํ.

对于轮回流转者，未来也将如过去一样；若不努力断除贪欲，（便会继续流下那么多的）乳、泪与血。

๕๖.

56.

สุภสญฺญาย [Pg.120] โส วฑฺโฒ,ตทภาเว ส นสฺสติ;

ถิรํ หนฺตุํ น ตํสญฺญํ,สกฺกา สิถิล วีริโย.

（贪欲）因净想而增长，无净想则消亡；懈怠者无法摧毁那坚固之想。

๕๗.

57.

อุสฺโสฬฺหิ [Pg.121] วีริโย หุตฺวา, พฺรูเหยฺยาสุภ ภาวนํ;

สุภสญฺญาปฺป หานาย, ปริจฺจชฺชาปิ ชีวิตํ.

应发起猛利精进，修习不净观；为断净想，乃至舍弃生命。

๕๘.

58.

อญฺญกิจฺจ มุเปกฺขาย, พฺรูเหยฺยาสุภ ภาวนํ;

มนฺทิ หุตฺเวห ราคคฺคิ, นิพฺพายิสฺสติ อายตึ.

应搁置其他事务，修习不净观；如此，此生的贪火将减弱，并于未来熄灭。

๕๙.

59.

กิจฺจํ เม อิทเมเวติ, พฺรูเหยฺยาสุภ ภาวนํ;

ทานิ มนฺทคฺคิ หุตฺวาน, ปาโมชฺชํ เว ลภิสฺสติ.

“这正是我应做之事。”应如此修习不净观；如今贪火已减弱，必将获得喜悦。

๖๐.

60.

กาเย [Pg.122] ทฏฺฐพฺพ เชคุจฺฉํ, อปสฺสนฺโต ปมาทวา;

อลทฺธา กิญฺจิ ปาโมชฺชํ, ปพฺพชฺชมฺปิ น โมทติ.

于身应见可厌，不见则致放逸；未得少许喜悦，出家亦不欢喜。

๖๑.

61.

ปุเร มรามิ กาเย สฺมึ, ปสฺสา มิ ปสฺสิตพฺพกํ;

อิจฺจา รทฺโธ วีตึลทฺธา, ปพฺพชฺชํ อติโมทติ.

“于此身坏命终前，我当得见应见者”；如是发起精进，获得喜悦，于出家极欢喜。

๖๒.

62.

กาเย [Pg.123] ทฏฺฐพฺพ เชคุจฺฉํ, อปสฺสนฺโต ปมาท วา;

โมฆํว ทุลฺลภาตีโต, มหาชานียตํ คโต.

于身应见可厌，不见者则放逸；徒然错过难得（之人身），已遭致大损失。

๖๓.

63.

สนฺตํ ภูตญฺจ เชคุจฺฉํ, ราคคฺคินา อปสฺสิยํ;

ปญฺญาปทีปโชเตน, สมิกฺเขยฺย อภิณฺหโส.

真实存在的可厌，因贪欲之火而不见；应以智慧灯光，时时勤审视。

๖๔.

64.

สนฺตํ [Pg.124] ภูตญฺจ กาเย สฺมึ, ทฏฺฐุกาโม สทาสโต;

ปญฺญาปทีปเกเนว, ทกฺเข น ราคีสีขินา.

欲于此身中见真实存在者，当常具念；唯以智慧之灯方能得见，非以贪欲之火。

๖๕.

65.

เชคุจฺฉิเตน กาเยน, นิกฺขนฺเตน ชิคุจฺฉโต;

อชฺช สฺเววา วินฏฺเฐน, นาล มุนฺนมิตุํ สโต.

于此可厌之身，厌离者已出离；此身今明即坏，具念者不应高慢。

๖๖.

66.

กีทิสํ [Pg.125] มํ ตุวํ มญฺญิ, อหํ สพฺพ เชคุจฺฉโก;

เชคุจฺฉโตจ นิกฺขนฺโต, อิจฺเจว วตฺตุ มรหติ.

“你认为我是怎样的人？我厌恶一切，已从可厌中出离。”——如是说方为适宜。

๖๗.

67.

กาเย เชคุจฺฉสญฺญํว, กเร สพฺพิริยา ปเถ;

ตสฺมึ ตุฏฺฐพฺพกํ นตฺถิ, ปิยายิตํ มมายิตํ.

于身应作可厌想，于一切威仪中；于此身无所喜，无可爱，无我所。

๖๘.

68.

สุภาย [Pg.126] นว มตฺตานํ, อสุภา ปริปาจเย;

สนฺโต ปกฺกสฺส สํสาโร, นนฺโต นวสฺส ราคิโน.

新学为净相沉醉，当令不净想成熟。成熟者轮回有尽，新学贪者无终期。

๖๙.

69.

กาเย อสุภ สญฺญาย, ปริปกฺก สภาวิโน;

อาลมฺเพสุ อจาปลฺลา, ถิรา สมฺพุทฺธ สาสเน.

因于身修不净想，其自性已然成熟；于诸所缘心不轻躁，于正等觉教法中坚定。

๗๐.

70.

อนฺโต [Pg.127] โคจริกา ปกฺกา, พหิ โคจริกา นวา;

ปกฺกา นาสาย อุจฺจา เต, นีจาเยว นวา สิโน.

内行处者已成熟，外行处者尚幼稚；成熟者为灭惑而高尚，幼稚者实低劣。

๗๑.

71.

นวานวา [Pg.128] สุภาโภคี, นีจานีจา ภิคามิโน;

ปกฺกา ปกฺกาว ธีฌายี, สนฺตาสนฺตา วิราคิโน.

幼稚复幼稚者耽于净相，趋向卑劣复卑劣；成熟复成熟者为智慧禅修者，寂静复寂静者乃离欲人。

๗๒.

72.

สกฺกา สกฺกา น ทสฺเสตุํ, สุภํสุภํ สตํสตํ;

ธีราธีราค มุชฺฌนฺติ, กาเย กาเย กฺริเยกฺริเย.

百千种净相，实难一一示；智者与愚者，皆因贪沉溺，于种种身、种种行。

๗๓.

73.

สกฺกา [Pg.129] สกฺกาปิ ตํ กาตุํ, สุภํสุภํ น ธีมยํ;

สนฺโตสนฺโตชิคุจฺฉญฺญู, น วานวา สุเภสโก.

虽亦能作彼（净想），然种种净相非智者所为；寂静知足、了知可厌者，不寻求种种新的净相。

๗๔.

74.

ทุกายํ [Pg.130] สุติ จินฺเตตฺวา, มมายนฺตา มหาตปา;

ตปํ นิพฺพายิตุํ อิจฺฉํ, ทุกายํ ทุติ จินฺตเย.

思此苦身为善，执为我所者行大苦行；欲熄灭此苦行，当再次思惟此苦身。

๗๕.

75.

ยฺวาสุภํ สุภโต มญฺญิ, โกนุพาโลตทุตฺตริ;

อนฺโธ อุมฺมตฺตโกวา โส, นตฺตานํ มญฺญเต ตถา.

若人视不净为净，谁是比他更愚的愚人？彼是盲者，或如狂人，竟不自知。

๗๖.

76.

สริตพฺพก [Pg.131] เมเวตํ, กาเย เชคุจฺฉ ปุญฺชตํ;

มนฺทราโค มโนสีตํ, ลเภยฺย ตมนุสฺสนํ.

此身乃可厌之积聚，实应常忆念；贪欲微弱、心清凉者，当得此忆念。

๗๗.

77.

คิหิภาเว อปาเยจ, ราคยกฺขนฺธ นินฺนิตา;

มํปิ เนสฺสติ โสยกฺโข, สาเทมิเจ ตทาคตํ.

在居家生活与恶趣中，众生被贪欲夜叉群所引；若我乐于此（贪欲），彼夜叉亦将牵引我。

๗๘.

78.

อภิณฺห [Pg.132] คาหินํ ราค, ยกฺขํ อนนฺต ทุกฺข ทํ;

อสุภา ตุล มนฺเตน, วาเรหิ ตํ ส ภายติ.

贪欲夜叉常抓取，给予无尽苦；以不净想为明咒，当制伏之，彼必畏惧。

๗๙.

79.

ราคยกฺโข พหุมาโย, สทฺธาเมตฺตา ทิเวสวา;

ราคมฺปิ กุสลํ มญฺญิ, ชโน เตเนว วญฺจิโต.

贪欲夜叉诡计多，或现信慈或现瞋；世人误认贪为善，因此而受其欺骗。

๘๐.

80.

อาตุรํ [Pg.133] อสุจึ ปุตึ, ปสฺส นนฺเท สมุสฺสยํ;

อุคฺฆรนฺตํ ปคฺฆรนฺตํ, พาลานํ อภิปตฺถิตํ.

难陀(Nanda)，观此聚合之身，病、不净、腐烂；渗漏、流淌，为愚人所爱慕。

๘๑.

81.

สุภโต นํ มญฺญติ พาโล, อวิชฺชาย ปุรกฺขโต;

อิจฺจาห ภควา นินฺทิ, พาโลติ สุภสญฺญินํ.

为无明所驱使，愚人视之为净。世尊如是呵责，称具净想者为“愚人”。

๘๒.

82.

นฺหารุฏฺฐิ [Pg.134] ตจ มํสานิ, สรํ สตํ น นินฺทิโต;

พุทฺธนินฺทาย โมเจตุํ, ตานารพฺภ อนุสฺสเร.

当忆念筋、骨、皮、肉，具念者则不为（佛陀）所呵责。为免于佛陀之呵责，应随念此等（不净）。

๘๓.

83.

มญฺญิตฺวา อตฺตโน พาลฺยํ, อสุเภ สุภทสฺสิโน;

วายาเมยฺย อพาลาย, กายํ อสุภโต สรํ.

当知自己于不净中见净的愚痴，应为求非愚痴而精进，忆念此身为不净。

๘๔.

84.

อตฺตานํ [Pg.135] ครหิตฺวาน, พาลํ วิปริทสฺสินํ;

สุภสญฺญํ ปหินฺเนยฺย, กเรยฺยาสุภ สญฺญิตํ.

应呵责自己为愚痴、颠倒见者；应舍弃净想，修习不净想。

๘๕.

85.

วิส เภสชฺชรุกฺขฏฺโฐ, อหิ ฑํเสยฺยโสสโต;

ยถา ตสฺเสว ปณฺณาทึ, ขาเทตฺวา วิส มุชฺชเห.

譬如有人立于解毒树上，却为毒蛇所咬；他当食此树之叶等，以去除其毒。

๘๖.

86.

เอวํ ราโค สมุปฺปชฺเช, กาเย คนฺธาทิ วาสิเต;

อนฺโต ตสฺเสว เชคุจฺฉํ, จินฺเตตฺวา ราค มุชฺชเห.

如是，当贪欲于涂香之身生起时，应思惟其内在的可厌，以断除贪欲。

๘๗.

87.

ชิคุจฺฉิเตน [Pg.136] กาเยน, อปสฺสนฺโต ชิคุจฺฉตํ;

อุนฺนเมติ อวญฺญาติ, อวิชฺชาย ปุรกฺขโต.

因于此可厌之身，不见其可厌处，为无明所驱使，人便自高并轻慢他人。

๘๘.

88.

อายตึ [Pg.137] มคฺคลาภาย, พีชํ กเรยฺย ภาวนํ;

พีชา ภาเว กุโต มคฺโค, มคฺคพีชา หิ ภาวนา.

为未来证得道，应以修习为种子；若无种子，道从何来？修习实乃道之种子。

๘๙.

89.

มคฺคพีโช อปาเยปิ, นิมฺมุคฺโค สมเย คเต;

อุมฺมุชฺชิตฺวาว พุทฺธานํ, มคฺคํ ลเภยฺย สนฺติเก.

道之种子，虽沉沦恶趣，时节到来时，亦将浮现而出，于诸佛面前，得证圣道。

๙๐.

90.

อชีชสฺส [Pg.138] ตุ สํสาโร, ทีโฆเยว อนนฺติโก;

ตสฺมาหิ ภาวนาพีชํ, กเรยฺย โมจนตฺถิโก.

于不精进者，轮回实为漫长无尽；是故，欲求解脱者，应培育修习的种子。

๙๑.

91.

อภิณฺห ปีฬิตํ ราคํ, อสุภาย นิวารเย;

มนฺทีหุตฺวา ปหีเยยฺย, ราโค อสุภ ภีรุโก.

应以不净观制止不断逼迫的贪欲；贪欲畏惧不净，会衰弱而被舍断。

๙๒.

92.

มาเชคุจฺฉํ [Pg.139] มมาเยถ, สาว เชคุจฺฉมามโก;

อนนฺต ทุกฺข มาปาทิ, เชคุจฺฉิต มมายนา.

莫对可厌之物作“我所”想，此乃可厌之“我所”；执可厌之物为我所，招致了无边的痛苦。

๙๓.

93.

มํสลคฺโค ตจจฺฉนฺโน,นฺหารุพนฺโธ ฏฺฐิปุญฺชโก;

โมเหติ ฉวิยา โลกํ,มหาทุกฺโข ส โมหิโต.

附着血肉，为皮所覆，筋腱所缚，一堆骨聚；以其外皮迷惑世间，被迷惑者有大痛苦。

๙๔.

94.

นฺหารุฏฺฐิ [Pg.140] ตจ มํเสหิ, ราควฑฺฒกิ สงฺขเต;

เคเห โรคา ปุตี ปาปา, วสนฺติ กุจฺฉิตา สทา.

由筋腱、骨骼、皮肤、血肉构成，由贪欲的工匠建造；在这可厌的屋宅中，疾病、腐败、罪恶恒常居住。

๙๕.

95.

ลุงฺคนฺตา วีส ภูธาตู, ปิตฺตาที ทฺวาทสมฺพุว;

ตาปํ ชิรํ ทหํ ปกฺกํ, จตุรคฺคิ ฉวายุกา.

二十种地界在动摇，胆汁等十二种水界；热、衰老、燃烧、腐熟，四火与六种风界。

๙๖.

96.

อโธทฺธํ กุจฺฉิ โกฏฺฐาสา,องฺคจารีจ ปาณกา;

ธาตุโยเยว กาเยสฺมึ,ทฺวิตาลีส อนญฺญกา.

上下腹腔诸部分，以及在肢体中活动的虫蚁；在身体中，这些正是四十二种界，无他。

๙๗.

97.

ยถา [Pg.142] พหิ ตถา อชฺฌตฺตํ, ธาตู ภฺวาปา นลานิลา;

นเม นาหํ นอตฺตาติ, สํมเสยฺย ปุนปฺปุนนฺติ.

如其外，亦如其内，有地、水、火、风诸界；应反复思惟：“此非我所，此非我，此非我之我。”

๔. เมตฺตาภาวนานิทฺเทส

4. 慈心修习的解释

๑.

1.

เมตฺตา [Pg.145] ภาวน มิจฺฉมฺปิ, สุณ พุทฺธวโจ ยิทํ;

โทส นิคฺคหณตฺถาย, โทโส เมตฺตายเวริหิ.

欲修慈心者，当听此佛语：为制伏嗔恚故，当知嗔恚是慈心的敌人。

๒.

2.

อกฺโกจฺฉิมํ อวธิมํ, อชินิมํ อหาสิเม;

เยจ ตํ อุปนยฺหนฺติ, เวรํ เตสํ นสมฺมติ.

“他辱骂我，他殴打我，他战胜我，他劫掠我”，那些怀抱此念的人，他们的怨恨不会止息。

๓.

3.

อกฺโกจฺฉิมํ [Pg.146] อวธิมํ, อชินิมํ อหาสิเม;

เยจตํ นุปนยฺหนฺติ, เวรํ เตสํ อุปสมฺมติ.

“他辱骂我，他殴打我，他战胜我，他劫掠我”，那些不怀抱此念的人，他们的怨恨便会止息。

๔.

4.

นหิเวเรน เวรานิ, สมฺมนฺติธ กุทาจน;

อเวเรนจ สมฺมนฺติ, เอสธมฺโม สนนฺตโน.

在此，恨绝不因恨而止息；唯有无恨能止息，此是永恒之法。

๕.

5.

ปเรจ [Pg.147] นวิชานนฺติ, มย เมตฺถ ยมามเส;

เยจ ตตฺถ วิชานนฺติ, ตโต สมฺมนฺติ เมธคา.

他人不觉知：“我等于此将息”；那些了知此理的人，他们的争论便会止息。

๖.

6.

กุทฺโธ อตฺถํ นชานาติ, กุทฺโธ ธมฺมํ นปสฺสติ;

สทา อนฺธตมํ โหติ, ยํโกโธ สหเตนรํ.

愤怒者不知义利，愤怒者不见法；当愤怒压倒一人时，他便总是处于幽暗之中。

๗.

7.

อุภินฺน [Pg.148] มตฺถํ จรติ, อตฺตโนจ ปรสฺสจ;

ปรํ สํกุปฺปิตํ ญตฺวา, โย สโต อุปสมฺมติ.

了知他人暴怒时，凡能正念而平息者，即是为自己与他人双方的利益而行。

๘.

8.

ตสฺเสว เตน ปาปิยฺโย, โย กุทฺธํ ปฏิกุชฺฌติ;

กุทฺธํ อปฏิกุชฺฌนฺโต, สงฺคามํ เชติ ทุชฺชยํ.

以忿还忿者，其人实更恶劣；不以忿还忿者，胜彼难胜之战。

๙.

9.

ขนฺตี [Pg.149] ปรมํ ตโป ติติกฺขา,นิพฺพานํ ปรมํ วทนฺติ พุทฺธา;

นหิ ปพฺพชิโต ปรูปฆาตี,นสมโณ โหติ ปรํ วิเหฐยนฺโต.

忍耐、忍辱是最高的苦行；诸佛说涅槃是至上。伤害他人者不是出家人，恼害他人者不是沙门。

๑๐.

10.

อโกเธน ชิเน โกธํ, อสาธุํ สาธุนา ชิเน;

ชิเน กทริยํ ทาเนน, สจฺเจนา ลิกวาทินํ.

以无嗔胜嗔恚，以善胜不善；以布施胜悭吝，以真实胜谎言者。

๑๑.

11.

โย [Pg.150] เว อุปฺปติตํ โกธํ, รถํ ภนฺตํว วารเย;

ต มหํ สารถี พฺรูมิ, รสฺมิคฺคาโห อิตโรชโน.

若人能制伏已生之怒，如制止狂奔之车；我称彼为调御者，其余之人仅为执缰者。

๑๒.

12.

ปุริสสฺส [Pg.151] หิ ชาตสฺส, กุธารี ชายเต มุเข;

ยาย ฉินฺทติ อตฺตานํ, พาโล ทุพฺภาสิตํภณํ.

人出生之时，口中生利斧；愚人说恶说，以此斩伤自己。

๑๓.

13.

เสโล ยถา เอกคฺฆโน, วาเตน นสมีรติ;

เอวํ นินฺทา ปสํสาสุ, นสมิญฺชนฺติ ปณฺฑิตา.

犹如坚固磐石，不为风所动摇；如是智者，于毁谤与赞誉中不动摇。

๑๔.

14.

สมานภาคํ [Pg.152] กฺรุพฺเพถ, คาเม อกฺกุฏฺฐ วนฺทิตํ;

มโนปโทสํ รกฺเขยฺย, สนฺโต อนุณฺณโต สิยา.

于村落中，对辱骂与尊敬，应平等视之；应守护心意不生嗔恚，寂静者当不骄慢。

๑๕.

15.

นปโร ปรํ นิกุปฺเปถ, นาติมญฺเญถ กตฺถจิ นกิญฺจิ;

พฺยาโรสนา ปฏิฆสญฺญา, นญฺญมญฺญสฺส ทุกฺข มิจฺเฉยฺย.

莫欺骗他人，莫在任何地方轻视任何人；莫由嗔恚或厌恶之想，而愿他人受苦。

๑๖.

16.

มาตา [Pg.153] ยถา นิยํ ปุตฺต,มายุสา เอกปุตฺต มนุรกฺเข;

เอวมฺปิ สพฺพ ภูเตสุ,มานสํ ภาวเย อปริมาณํ.

犹如母亲以生命守护其独子；如是，对一切众生，应修习无量之心。

๑๗.

17.

สุตฺวาน ทุสิโต พหุํ วาจํ,สมณานํวา ปุถุชนานํ;

ผรุเสน หิ น ปฏิวชฺชา,น หิ สนฺโต ปฏิเสนึ กโรนฺติ.

听闻许多恶言，无论是沙门或凡夫的；莫以粗言回击，因为寂静者不作报复。

๑๘.

18.

สจฺจํ [Pg.154] ภเณ นกุชฺเฌยฺย, ทชฺชา อปฺปมฺปิ ยาจิโต;

เอเตหิ ตีหิ ฐาเนหิ, คจฺเฉ เทวาน สนฺติเก.

说真实语，莫嗔怒；即使被乞求，亦当布施少许。以此三事，可去到诸天之处。

๑๙.

19.

น ปเรสํ วิโลมานิ, น ปเรสํ กตากตํ;

อตฺตโนว อเวกฺเขยฺย, กตานิ อกตานิจ.

莫看他人的过错，莫看他人的已作与未作；应只看自己的，已作与未作。

๒๐.

20.

สุ [Pg.155] ทสํ วชฺชมญฺเญสํ, อตฺตโน ปน ทุทฺทสํ;

ปเรสญฺหิ โส วชฺชานิ, โอผุนาติ ยถา ภุสํ;

อตฺตโน ปน ฉาเทติ, กลึว กิตวา สฏฺโฐ.

他人的过失易见，自己的却难见。他确实扬播他人的过失，如同簸糠；却隐藏自己的，如同狡诈的赌徒隐藏输掉的骰子。

๒๑.

21.

นิธีนํว [Pg.156] ปวตฺตานํ, ยํ ปสฺเส วชฺชทสฺสินํ;

นิคฺคยฺหวาทึ เมธาวึ, ตาทิสํ ปณฺฑิตํ ภเช.

若见能指出过失、善于呵责的智者，当视其为指示宝藏者，并亲近这样的贤者。

๒๒.

22.

ตาทิสํ ภชมานสฺส,เสยฺโยโหติ นปาปิโย;

อิติ วุตฺตํ มุนินฺเทน,ติโลกคฺเคน สตฺถุนา.

亲近如是之人，会变得更好，不会变坏；此乃牟尼之主、三界顶首、导师所说。

๒๓.

23.

เมตฺตา [Pg.157] คนฺเธน วาเสนฺโต,โทสํ ทูเรกเร พุโธ;

ทูราสนฺเนสุ สพฺเพสุ,อตฺตโน เวริเกสุปิ.

智者以慈心之香熏染，使嗔恚远离；对所有远近的众生，乃至对自己的敌人亦然。

๒๔.

24.

หเน โทสู ปนาหานิ, อนตฺถ การกานิ หิ;

เตสฺว สนฺเตสุ สพฺเพสุ, เมตฺตาโหติ สุนิมฺมลา.

应断除嗔恚与怨恨，因为它们确实是祸害之因；当这一切都不存在时，慈心便会非常清净。

๒๕.

25.

สตํ [Pg.158] ทุชฺชน วากฺเยหิ, นมโน ยาติ วิกฺริยํ;

นหิตาปยิตุํ สกฺกา, คงฺคานทึ ติณุกฺกยา.

善人的心不为恶人的言语所动摇；不可能用草炬来加热恒河。

๒๖.

26.

นหิ นินฺทา ปสํสาหิ, สตํ มโนวิการตา;

น กทาจิปิ กมฺเปยฺย, วาเตหิ เสลปพฺพโต.

善人的心不为毁谤或赞誉所动摇；犹如岩石山岳，绝不为风所动摇。

๒๗.

27.

นทิยํ [Pg.159] ขุทฺทกา นาวา, วิจีหิ อุนฺนโตนตา;

มหานาวา นกมฺปนฺติ, มหนฺตีหิ วิจีหิปิ.

小船在河中，被波浪上下抛动；大船即使巨浪亦不动摇。

๒๘.

28.

โลเก ปสํส นินฺทาหิ, ทุชฺชโนวุนฺนโตนโต;

สนฺโตปญฺโญ นจลติ, มหานินฺทา ถุตีหิปิ.

在世间，恶人因赞誉与毁谤而起伏；寂静的智者不动摇，即使面对巨大的毁谤或赞誉。

๒๙.

29.

เสโลเสโล [Pg.160] นิเลเหว,วณฺณาวณฺณา อสสฺสตา;

ลาภาลาภา สุขาทุกฺขา,ยสายสา นกมฺปติ.

犹如岩石不动摇，美丑亦是无常；于利、衰、乐、苦、誉、毁，他不动摇。

๓๐.

30.

ขมาธคฺค กเรตสฺส, ทุชฺชโน กึ กริสฺสติ;

อติเณ ปติโต อคฺคิ, สยเมว ปสมฺภติ.

对于以忍辱为最上者，恶人能做什么？火落在无草之地，它自己便会熄灭。

๓๑.

31.

สยเมว [Pg.161] สกตฺตานํ, มจฺจุพฺภเยน ตจฺฉตุ;

มาญฺเญ ตจฺฉตุ โทเสน, กิมตฺถํ อญฺญตจฺฉนํ.

应以对死亡的恐惧来修治自己；莫以嗔恚修治他人，修治他人有何意义？

๓๒.

32.

มาญฺเญ ตจฺฉ ตุโทเสน, นเสยฺโย อญฺญตจฺฉนํ;

มาญฺโญ ตํ อหิพฺยคฺเฆว, โทมนสฺเสน ภายตุ.

莫以嗔恚修治他人，修治他人并非更好；莫像害怕蛇或老虎那样害怕他人，而应害怕忧恼。

๓๓.

33.

นิสฺสาย [Pg.162] ครุกาตพฺพํ, พหูนํ ปาปโมจนํ;

อจาปลฺเลน สนฺเตน, ครุกาตพฺพตํ วเช.

依止值得尊敬者，能令众人解脱罪恶；以不轻浮与寂静，他达到应受敬重的地位。

๓๔.

34.

นิสฺสาย ครุกาตพฺพํ, พหูนํ ปุญฺญวฑฺฒนํ;

ครุกาตพฺพตํ คจฺเฉ, ธีติยา สีล คุตฺติยา.

依止值得尊敬者，能令众人增长福德；以坚毅与守护戒行，他达到应受敬重的地位。

๓๕.

35.

สนฺตํ [Pg.163] หิ สีลวํ ธีตึ, หิโรตฺตปฺเปน ภายติ;

ทุชฺชนํ โทมนสฺเสน, อหิพฺยคฺเฆว ภายติ.

贤者具戒与坚毅，因惭愧而有畏惧；恶人则因忧恼而畏惧，犹如畏惧蛇与虎。

๓๖.

36.

นผรุสาย วาจาย, อญฺเญ ทเมยฺย ปณฺฑิโต;

อตฺตานํว ทเมตฺวาน, อญฺเญ สณฺเหน โอวเท.

智者不应以粗语调伏他人；先调伏自己，再以柔和劝诫他人。

๓๗.

37.

จิตฺเต [Pg.164] สณฺเห อสณฺหาปิ, นวาจาผรุสา ภเว;

ตสฺมา โอวา ทนาทีสุ, รกฺเขยฺย ถทฺธจิตฺตโต.

心意柔和时，言语亦不应粗暴；是故于教诫等时，当守护内心，远离刚愎。

๓๘.

38.

อตฺตาน โมวทตฺถาย, สิกฺเขยฺย พุทฺธภาสิตํ;

ปรมฺปิ อนุกมฺปาย, อิจฺฉนฺโต อนุสาสเย.

为教诫自己，应学习佛陀所说；亦应出于怜悯，希望教导他人。

๓๙.

39.

อญฺญํ นนิคฺคเห กิญฺจิ, สุเตน ปฏิปตฺติยา;

อตฺตนิคฺคหณํ เสยฺโย, นุนฺนเมยฺย ชิโนรโส.

不应以听闻或修行贬低他人；调伏自己更好，佛子不应抬高自己。

๔๐.

40.

นาวีกเรยฺย [Pg.165] โทสํวา, โลภํ มานํ สกํมลํ;

มาญฺเญ มญฺญนฺตุ ตํ ทิสฺวา, จิรปฺปพฺพ ชิโต นุติ.

不应显露自己的嗔、贪、慢等垢染；莫让别人看到后心想：“这真是个久出家的人吗？”

๔๑.

41.

กกเจน ตฺตเฉเทนฺเต, เวริเกปินโทสเย;

อิจฺโจวาทํ มุนินฺทสฺส, สมฺปฏิจฺฉ ชิโนรโส.

即使被敌人用锯子切割，也不应生起嗔心；佛子应领受牟尼之主的此番教诫。

๔๒.

42.

เวรี [Pg.166] อจฺจุปนาหีปิ, รูเปว ทุกฺขการโก;

น ตฺว ตพฺพิสเย นาเม, ทุกฺขํ มากริ เจตสิ.

即使是极度怀恨的敌人，也只是在色法上造成痛苦；你不要在关于那对象的名法上，在心中制造痛苦。

๔๓.

43.

เวรี ติพนฺธ เวโรปิ, อิเหว ทุกฺขการโก;

ภวนฺตรํ นอนฺเวติ, สกมฺมุนา คโต หิโส.

即使是结下深仇大恨的敌人，也只在此世造成痛苦；他不会跟随到下一生，因为他是随自己的业而去的。

๔๔.

44.

โทโสตุ [Pg.167] อิห ปีเฬตฺวา,ทุกฺขาวโห ภเวภเว;

มหานตฺถ กรํ โทสํ,กสฺมา วฑฺเฒติ เจตสิ.

嗔恚在此世折磨人，又在生生世世带来痛苦；对于造成巨大祸害的嗔恚，为何让它在心中增长？

๔๕.

45.

เมตฺตาสีตมฺพุเสเกน, ชิโนวาท มนุสฺสรํ;

มหา นตฺถ กรํ โทสํ, นิพฺพายตุ ส เจตสิ.

忆念着佛陀的教诫，以慈心清凉之水浇灌，愿那造成巨大祸害的嗔恚在心中熄灭。

๔๖.

46.

ฉทฺทนฺโต [Pg.168] ลุทฺทกํ ปาปํ, ภูริทตฺโตหิ ตุณฺฑิกํ;

ธมฺมปาโล ขมิ ตาตํ, กปินฺโท กนฺทโร ปตํ.

六牙象王(Chaddanta)忍受了那邪恶的猎人，布利达多(Bhūridatta)忍受了敦底迦(Tuṇḍika)；法护(Dhammapāla)宽恕了父亲，猴王宽恕了坠入山涧者。

๔๗.

47.

อสงฺขฺเยยฺย ตฺตภาเวสุ, ปรวชฺชํ ติติกฺขโต;

นาถสฺส ปารมึ ขนฺตึ, สรํ ธีโร ติติกฺขตุ.

智者应忆念导师于无数生中忍受他人过失的忍辱波罗蜜，并应忍耐。

๔๘.

48.

สาสเน [Pg.169] จิรวาเสน, เอวํ นิทฺโทสกา อิติ;

ตุวํ ปฏิจฺจ มญฺญนฺตุ, สาสเน สปฺปโยชนํ.

愿他们因你而认为：“因久住于教法中，他们如此无过失”，并因此认为教法是有益的。

๔๙.

49.

สาสเน จิร วาสาปิ, มาทิสาว อิเม อิติ;

ตมาคมฺม นมญฺญนฺตุ, สาสเน นิปฺปโยชนํ.

不要让他们认为：“这些人即使久住于教法中，也和我一样”，并因此认为教法是无益的。

๕๐.

50.

ทฺเว อุเสตีติ โทโส โส, สปรํ ทยฺหเต ทฺวยํ;

ปหาตพฺโพ ส สพฺเพสุ, ปรตฺถ สตฺถ มิจฺฉตา.

其伤害双方，故名为“嗔”(dosa)；它烧毁自己与他人。欲求来世利益者，应在一切情况下舍弃它。

๕๑.

51.

ปรทินฺเนหิ [Pg.170] โนอายุ, ติฏฺฐเต นาตฺตโน วสา;

ปรวชฺชํ ขเมตพฺพํ, นสาธุ อญฺญวิโรธิโต.

生命非由他人所予，亦非自己所能掌控；他人的过失应被宽恕，与人对立实非善举。

๕๒.

52.

เชคุจฺฉ [Pg.171] กฺโกส นินฺทานิ, พาโล คณฺหาติ อกฺขโม;

ขมนฺโตตุ นคณฺหาติ, ชานํ เชคุจฺฉิตานิติ.

愚者无法忍耐而执取可厌的辱骂与诽谤；忍耐者则不执取，因为他知道它们是可厌的。

๕๓.

53.

ปรทินฺนานิ วจฺจานิ, ปาภตนฺติ นโกจิปิ;

คณฺเหยฺเยวํ ทุรุตฺตานิ, อคณฺหนฺโต ขเม สโต.

他人所给的恶语，无人将其当作礼物；同样地，对于恶言，具念者当忍耐而不执取。

๕๔.

54.

นทิ [Pg.172] กลฺโลล วิจิโย, ตีรํ ปตฺวา สมนฺติธ;

สพฺเพ อุปฺปติตา โทสา, ขนฺติปตฺวา สมนฺติ เต.

河流的波浪与涟漪，抵达岸边便平息；所有生起的嗔恚，抵达忍耐便平息。

๕๕.

55.

โทสุมฺมตฺตก วาจาย, นุมฺมตฺโต กึกริสฺสติ;

ภเว ยฺยุมฺมตฺตโก โสว, ตาทิสํ วจนํ ภณํ.

对于因嗔恚而疯狂者的言语，一个理智的人能做什么呢？说出那种话的人，他自己就成了疯子。

๕๖.

56.

โกธโน อกฺขโม อญฺญ, ทุฏฺฐสญฺญี ภยาลุโก;

คามมชฺเฌ อฬกฺโกว, ตถา มาโหหิ ตํ ชห.

易怒、不能忍耐、怀有恶意、充满恐惧者，犹如村中疯狗；不要成为那样，当舍弃此等恶行。

๕๗.

57.

เมตฺตาลุโก [Pg.173] ขมาสีโล,สพฺพฏฺฐาเนสุนิพฺภโย;

ปรตฺถ สตฺถ มิจฺฉนฺโต,ขนฺติ เมตฺตญฺจ ภาวเย.

慈爱、有忍耐的品德，在一切处无所畏惧；希望来世利益的人，应当培育忍耐与慈心。

๕๘.

58.

ปรกฺโกสานิ นินฺทานิ, ตํว ปจฺเจนฺติ นาญฺญคู;

ขิตฺตํปํสุว วาตุทฺธํ, ครุกํ กึ ขมายเต.

他人的辱骂与诽谤，只会回到他自己，不会去到别人身上，就像逆风扬尘。有什么沉重的东西需要忍耐呢？

๕๙.

59.

อกฺโกสนฺโตจ [Pg.174] นินฺทีจ, ปีฬิโต สก กมฺมุนา;

อิธ เปจฺจจ นีเจยฺโย, นํนยํ คณฺหิ อกฺขโม.

辱骂者与诽谤者，被自己的业所折磨；今生与来世都卑下。无法忍耐者执取此等恶果。

๖๐.

60.

อกฺโกโส [Pg.175] มํ นอาคจฺฉิ,ตสฺเสวา นตฺถการโก;

อิติ ญตฺวาว สปฺปญฺโญ,อกฺโกสํ น ครุํ กเร.

辱骂并未到我这里，它只会伤害那个人自己；智者了知此理后，不将辱骂视为重负。

๖๑.

61.

วิการาปตฺติ มิจฺฉนฺโต, เวรี พหุ มุปกฺกมิ;

มามิตฺตวส มนฺเวหิ, นิพฺพิกาโร ตุวํภว.

敌人屡次进犯，希望你变质堕落；不要顺从敌人的意愿，你应当保持不变。

๖๒.

62.

เมตฺตมฺพุนา สทฺโทโสจ, ปรโทโสจ สมฺมติ;

เมตฺตาเสเกน สพฺเพสุ, สพฺพโตคฺคึ นิปารเย.

以慈心之水，自己的嗔恚和他人的嗔恚都平息；以慈心浇灌一切，熄灭一切火。

๖๓.

63.

สโทส [Pg.176] ปรโทสคฺคึ, สพฺพโต ทิสโต ฏฺฐิตํ;

เมตฺตา โตเยน วาเรยฺย, สิยา นิพฺพุติ สพฺพธิ.

自己与他人的嗔恚之火，从四面八方生起；应以慈心之水防护，愿一切处皆得寂灭。

๖๔.

64.

นคเม อตฺตโน อคฺคึ, ปรคฺคึวาปิ นาคเม;

เมตฺตมฺพุนาว นิพฺพาตุ, สปรคฺคิ ทฺวยํ ภุสํ.

不要燃起自己的火，也不要引来他人的火；应以慈心之水，彻底熄灭自己与他人的两种火。

๖๕.

65.

คุณี [Pg.177] คุณี นนฺทินฺทาย, ปสํสาย คุณี คุณี;

นินฺทํนินฺทํ นกุปฺเปยฺย, นสาทิเย ถุตึ ถุตึ.

贤者不为毁誉所动：于种种责备，不应动怒；于种种赞叹，不应欣喜。

๖๖.

66.

คุณํ นินฺทาย นาเสตุํ, นสกฺกา โกจิ กุสฺสโก;

วฑฺเฒตุํวา ปสํสาย, ครุํกเร น ตํทฺวยํ.

没有人能以诽谤来摧毁功德，也无法以赞叹来增长；不要将这二者视为重负。

๖๗.

67.

โทสพฺภา [Pg.178] มล สญฺฉนฺโน, เมตฺตาจนฺโท น โรจติ;

ตํมุตฺตสฺส ตุ เอตสฺส, อติสฺสย ปภาวโต.

当被嗔恚云垢所覆盖，慈心之月便不发光；但对于解脱了它的人，它会因其卓越的力量而大放光明。

๖๘.

68.

สุ สุตฺต พุทฺธ สุปินา, ทฺเวปิยา คุตฺติ นากฺกโม;

สมาธิ สุมุขา มุฬฺหา, พฺรหฺมา ตฺเยกา ทส คฺคุณา.

善睡、善醒、无恶梦；为人与非人所爱，天神守护，不受侵害；易入定、面容光洁、临终不迷惑；得生梵天：此乃十一功德。

๖๙.

69.

สีตํ [Pg.179] กโรตุ เมตฺตาย, จกฺขุํ ลาเภตุ ปญฺญาย;

มากาสินิปฺปเภ จญฺเญ, จนฺโท โหหิ คเตคเต.

愿你以慈心带来清凉，以智慧获得法眼；莫如天空中其他无光之物，愿你所到之处，皆如明月。

๗๐.

70.

ทูราสนฺเนสุ [Pg.180] สพฺเพสุ, เมตฺตํ เปเสตุ ปาภตํ;

ธมฺมํ เทเสตุ ปตฺตานํ, จนฺโท โหหิ คเตคเต.

对于一切远处与近处的众生，送出慈心作为礼物；为有缘者宣说正法，愿你所到之处，皆如明月。

๗๑.

71.

สมฺปตฺตานํ มลํ โธว, สีตํกเร สทาทโย;

อุจฺจนีเจ นวิเสเส, ชลสฺสโม คเตคเต.

洗净有缘者的污垢，恒以慈悲带来清凉；对高低没有分别，愿你所到之处，皆如净水。

๗๒.

72.

อสอสฺสเตสุ [Pg.181] ผุฏฺเฐสุ, โลกธมฺเมสุ อฏฺฐสุ;

ปติฏฺโฐ นิพฺพิกาโร ตฺวํ, ปถวีสทิโส ภว.

当被无常的八种世间法所触及时，你当安住不动，不为所变，犹如大地。

๗๓.

73.

นากาสิ กลหํ สิลา, สทา เกนจิ นิจฺจลา;

เมตฺตายนฺโต ขมายนฺโต, มหาสิลํ คุรุํกเร.

岩石不与任何事物争吵，恒常不动；修行慈心与忍耐者，当使自己稳重如巨岩。

๗๔.

74.

สิลาว [Pg.182] สีลวา โหตุ, ทุรุตฺตานิ ติติกฺขตุ;

ปจฺจุตฺเต โทสสํวฑฺโฒ, อนุตฺโตว ปสมฺภติ.

持戒者当如岩石，忍耐他人恶语。若回嘴，则嗔恚增长；若不回嘴，嗔恚便会平息。

๗๕.

75.

สพฺเพ อหํว อิจฺฉนฺติ, สตฺตา สุขนฺติ ญาตุน;

ภาเวยฺย กมโต เมตฺตํ, ปิย มชฺฌตฺต เวริเก.

了知“一切众生皆如我，希求安乐”后，当次第培育慈心，遍及于可爱者、中立者与怨敌。

๗๖.

76.

สพฺเพ [Pg.183] ตสนฺติ ทณฺฑสฺส, สพฺเพ ภายนฺติ มจฺจุโน;

อตฺตานํ อุปมํ กตฺวา, นหเนยฺย นฆาตเย.

一切众生都畏惧刑罚，一切众生都畏惧死亡；将心比心，不应杀害，不应教唆杀害。

๗๗.

77.

สุข กามานิ ภูตานิ,โยทณฺเฑน วิหึสติ;

อตฺตโน สุข เมสาโน,เปจฺจ โส นลเภสุขํ.

若人为求自己的安乐，而以刀杖伤害希求安乐的众生，他死后无法获得安乐。

๗๘.

78.

อเวรา [Pg.184] พฺยาปชฺชา นีโฆ, สุขี จสฺสํ อหํว เม;

หิตกามา ตถา อสฺสุ, มชฺฌตฺตา เวริโนปิจ.

愿我无敌意、无嗔害、无困扰，愿我安乐。同样地，愿我所爱者、中立者以及怨敌，也皆得安乐。

๗๙.

79.

มาตโร [Pg.185] ภาตโร ญาตี, ทายโก ปาสกาปิจ;

สุขีโหนฺตูติ ภาเวยฺย, จเช เตสุจ ลคฺคนํ.

当培育“愿母亲、兄弟、亲戚、施主与在家弟子们都安乐”之心，并舍弃对他们的执着。

๘๐.

80.

โทโส เมตฺตาย ทูราริ, ตณฺหา อาสนฺน เวริกา;

ตณฺหํ ปิเยสุ วาเรยฺย, โทสํ เวรีสุ เมตฺติโก.

嗔恚是慈心的远敌，渴爱是慈心的近敌；有慈心者，当于所爱者制伏渴爱，于怨敌制伏嗔恚。

๘๑.

81.

เอกุทฺเทเส [Pg.186] กกมฺมาจ, สิสฺสา อาจริยา สุขี;

โหนฺตุ สพฺรหฺมจารีจ, เตจ ญฺโญญฺญ หิตาวหา.

愿同住一处的师长与弟子，以及所有同梵行者，皆得安乐；愿他们能为彼此带来相互的利益。

๘๒.

82.

ราชาโนจ อมจฺจาจ, คาเม อิสฺสริยา สุขี;

ภวนฺตุ เทวตาโยจ, เตหิ สุรกฺขิโต สุโข.

国王与大臣，村镇掌权者，愿他们安乐；也愿天神们安乐，受其守护者得安乐。

๘๓.

83.

มยํ [Pg.187] เยน สุคุตฺตาว,สุขิตา รฏฺฐวาสิโน;

สุขี กลฺล ตฺถุ โสราชา,เตชวนฺโต จิรายุโก.

我们因他而善受守护，国中居民皆安乐；愿彼贤王亦安乐，具威力而长寿。

๘๔.

84.

รฏฺฐ [Pg.188] ปิณฺเฑน ชีวาม, รฏฺฐวาสี สุขนฺตุติ;

ภาเวยฺเยวํ อโมฆํว, รฏฺฐปิณฺฑํ สุภุญฺชติ.

“我等依国食维生，愿国民安乐”，应如是思惟，则不虚食国之信施，而善受用。

๘๕.

85.

อาปายิกา พหู สนฺติ, มาตาปิตาทิ ปุพฺพกา;

เตจญฺเญจ สุขีนีฆา, สฺสฺว พฺยาปชฺชา อเวริโน.

我等之父母等先辈，多有生于恶道者；愿彼等及其他众生，皆得安乐、无苦、无害、无怨。

๘๖.

86.

สตฺตา [Pg.189] ภูตาจ ปาณาจ, ปุคฺคลา อตฺตภาวิกา;

ถี ปู ริยา นริยาจ, เทวานรา นิปาติกา.

有情、已生者、有息者、个人、有身者；女性、男性、圣者与凡夫，天与人及堕恶趣者。

๘๗.

87.

อเวรา โหนฺตุ พฺยาปชฺชา, อนีฆาจ สุขี อิเม;

อตฺตานํ ปริหารนฺตุ, จตุธา อิติ ภาวเย.

愿彼等无怨、无害、无苦、安乐，愿他们守护自己——应当如是四重地修习。

๘๘.

88.

ปุรตฺถิมาย [Pg.191] ทิสาย, สพฺเพสตฺตา อเวริโน;

อพฺยาปชฺชา สุขีนีฆา, โหนฺตูติ ตาว ภาวเย.

“于东方的一切有情，愿他们无怨、无害、安乐、无苦”，应当如是修习。

๘๙.

89.

ปุรตฺถิมาย ทิสาย, สพฺเพปาณาติอาทินา;

ทฺวาทสกฺขตฺตุํ ภาเวยฺย, เสสาสุปิ อยํนโย.

对于东方，以“一切有息者”等十二种个人为对象而修习；对其余方向，方法亦同。

๙๐.

90.

จตุทฺทิสา [Pg.192] นุทิสา โธ, อุทฺธํ สตฺตาจ ปาณิโน;

ภูตาจ ปุคฺคลา อตฺต, ภาวี สพฺเพ ถิ ปูริสา.

四方、四维、下方、上方的一切有情、有息者、已生者、个人、有身者，一切女性、男性。

๙๑.

91.

อริยา อริยา เทวา, นราจ วินิปาติกา;

อเวรา พฺยาปชฺชา นีฆา, สุขตฺตาจ ภวนฺตุ เต.

圣者、凡夫、天、人及堕恶趣者；愿彼等无怨、无害、无苦，自身安乐。

๙๒.

92.

จตุทฺทิสา [Pg.193] นุทิสา โธ, อุทฺธนฺติ ทสเกทิสิ;

ทฺวาทเส เต ปริจฺฉิชฺช, ภาเวยฺย ปุคฺคเล พุโธ.

于四方、四维、下方、上方此十方中，智者应辨别此十二种个人而修习。

๙๓.

93.

เมตฺตา [Pg.194] วสฺเสน เตเมตุ, ปชฺชุนฺโตวิย สพฺพธิ;

มากิญฺจิ ปริวชฺเชหิ, เอวํ เมตฺตา สุภาวิตา.

应如雨云普降，以慈心之雨润泽一切；莫遗漏任何一者，如是慈心得善修习。

๙๔.

94.

ปญฺจา โนธิ สตฺโตธิสา, สิยุํ ทฺวาทสปุคฺคลา;

นฺตุ จตูเหสุ ภาเวตฺวา, อฏฺฐตาลีสกา สิยุํ.

五种无限制与七种有限制，合为十二种个人；若于四（梵住）中修习，则成四十八种。

๙๕.

95.

ทสเกทิสิ [Pg.195] ตาเมตฺตา, จตุสฺสต อสีติโย;

อฏฺฐตาลีสาหิ ปญฺจ, สตา ฏฺฐวีส สาธิกา.

于十方修习此慈心，有四百八十种；加上（无方向的）四十八种，则共有五百二十八种。

๙๖.

96.

ทุกฺขิเต [Pg.196] กรุณํ พฺรูเห, มุทิตํ สุขิเต ชเน;

เมตฺตาเจว อุเปกฺขาจ, อุโภ อุโภสุ ภาวิตา.

对受苦者应修悲，对快乐者应修喜；慈与舍，则应对此两类众生修习。

๙๗.

97.

พฺรหฺมวาสีติ วตฺตพฺโพ, เตสฺวญฺญตร วาสิโต;

คนฺธภูเตสุ โส โลเก, พฺรหฺมาวิย วิโรจติ.

因安住于彼（四梵住）之一，他被称为“梵住者”；他在世间众生中，如梵天一般闪耀。

อปฺปมาทาวห ปกิณฺณกนิทฺเทส

不放逸相关杂项的解释

๑.

1.

สํวิชฺชนฺติ [Pg.200] ธ โลกสฺมึ,พหู ชีวิตกปฺปนา;

คเหตฺวา ปตฺต มุญฺโฉ โย,ชีวิกานํ ส ลามโก.

此世间有众多谋生方式；其中，执钵乞食，乃最下劣之生计。

๒.

2.

สุกุลาจ ตทุปคา, กามโภคา นเปกฺขิโน;

น ภยฏฺฏา น อิณฏฺฏา, เนว อาชีว การณา.

他们出身善家，不顾欲乐而走上此道；非因恐惧，非因债务，亦非为谋生。

๓.

3.

นาลํว [Pg.201] คิหินา พฺรหฺม, จริยาย อขณฺฑิตํ;

ฆราวาโส ติสมฺพาโธ, ปพฺพชฺชาว นิราลยา.

在家人实难圆满无缺地修持梵行；在家生活多障碍，出家则无所挂碍。

๔.

4.

ภวปงฺกา [Pg.202] ปมุจฺจาม, ติวิตฺติณฺณา ภยานกา;

ปฏิปตฺติ ยิมายาติ, กตฺวา ตทุปคา อิเม.

“我等将解脱于有之泥沼，度越可怕的三惑”，作此决心后，他们走上了此道。

๕.

5.

อุตฺติฏฺเฐ นปฺปมชฺเชยฺย, ธมฺมํ จริตํ สุจเร;

ธมฺมจารี สุขํเสติ, อสฺมึโลเก ปรมฺหิจ.

应奋起，不应放逸！应善行于正法。法行者于此世、于他世皆得安乐。

๖.

6.

สฺวาคตา [Pg.203] วต เตภิกฺขู, ปตฺตา สมฺพุทฺธปุตฺต ตํ;

คิหิ พนฺธน ปุจฺฉิชฺช, สุขิตา สาสเน รตา.

善来哉，诸比丘！你们已达佛子之位；斩断在家束缚，于教法中安乐欢喜。

๗.

7.

กตปุญฺญ วิเสสาว, เอเต สุลทฺธ ทุลฺลภา;

ฉฏฺเฏตฺวาปิ มหารชฺชํ, เนทิสํ ลทฺธ มญฺญทา.

他们实是已作殊胜福德者，善得了此难得之境；即使舍弃大王国，也无法以其他方式得到如此之境。

๘.

8.

สฺวาคตา [Pg.204] สุคตี โหนฺตุ, มาทุคฺคตี ปมาทิโน;

ทุสฺสีลา เจ คมิสฺสนฺติ, อปายํ ติภยานกํ.

愿善来者得善趣，放逸者莫堕恶趣；毁戒之人若放逸，必将堕入极怖畏之恶趣。

๙.

9.

คิหิโภคา [Pg.205] ปรีหินฺโน, สามญฺญตฺตญฺจ ทูภโต;

ปริธํสมาโน ปกิเรติ, ฉวาลาตํว นสฺสติ.

舍离在家之乐，又败坏沙门身份；此人两头皆失，如被弃的火炬般毁灭。

๑๐.

10.

กุโส ยถา ทุคฺคหิโต, หตฺถเมวา นุกนฺตติ;

สามญฺญํ ทุปฺปรามฏฺฐํ, นิรยา ยุป กฑฺฒติ.

如茅草不善执取，反伤其手；沙门生活若处置不当，则牵引其入地狱。

๑๑.

11.

ยํกิญฺจิ [Pg.206] สิถิลํ กมฺมํ, สํกิลิฏฺฐญฺจ ยํกตํ;

สงฺกสฺสรํ พฺรหฺมจริยํ, นตํโหติ มหปฺผลํ.

任何懈怠的行为，任何染污的戒行，及可疑的梵行，皆不能得大果报。

๑๒.

12.

กริยาเจ กริยา เวนํ, ทฬฺหเมนํ ปรกฺกเม;

สิถิโลหิ ปริพฺพโช, ภิยฺโย อากิรเต รชํ.

应作者，当努力行之，应坚定地精进；懈怠的出家生活，将招致更多的尘垢。

๑๓.

13.

อิติ [Pg.207] วุตฺตํ มุนินฺเทน, นุสฺสรํ อนิ วตฺติโต;

สทา อลิน จิตฺเตน, จเรยฺย พุทฺธสาวโก.

牟尼王如是说，佛弟子应常忆念而不退转，恒以不懈之心而行道。

๑๔.

14.

ราคํ อสุภจินฺตาย, โทสํ เมตฺตาย วารเย;

มรเณน ธชํมานํ, สมฺพุทฺเธ ติกฺข สทฺธิโก.

以不净想防护贪欲，以慈心防护瞋恚；以死随念摧毁慢幢，于正自觉者具足锐信。

๑๕.

15.

อสุภา กามวิตกฺกํ, เมตฺตา พฺยาปาท ตกฺกิตํ;

วิหึสํ กรุณาเยว, นิวาเรยฺย สทาสโต.

以不净观制止欲寻，以慈心制止瞋寻，以悲心制止害寻；具念者应恒常如此。

๑๖.

16.

พุทฺธาณตฺติ [Pg.208] สทาตีโต, มิจฺฉาวิตกฺก ปีฬิโต;

ปาปธมฺเมหิ สํกิณฺโณ, โสนิจฺจาปาย คามิโก.

恒常违越佛陀教诫，为邪寻所恼害，被恶法染污者，他恒常趣向恶趣。

๑๗.

17.

โธวิตฺวา ปตฺติมลานิ, ปุนาติกฺกม สํวุโต;

มิจฺฉาวิตกฺก สญฺเฉที, ทูโร อปาย คามิโต.

洗净罪垢，防护再次违犯，断绝邪寻者，远离恶趣。

๑๘.

18.

ขีณาสวตฺต [Pg.209] พุทฺธตฺตํ, นิยฺยานิก นฺตรา ยิกํ;

สีหนาทํ จตุฏฺฐาเน, เวสารชฺโช ชิโน นทิ.

漏尽与佛果是导向出离的，而违犯是障碍。征服者具足无畏，于四处作狮子吼。

๑๙.

19.

สีลํ [Pg.210] นิยฺยานิกํ นาม, อาปตฺติ อนฺตรายิกํ;

อนฺตราย มนาปชฺช, นิยฺยาเนว ปติฏฺฐตุ.

戒能引向出离，犯戒即成障碍；愿不招致障碍，安住于出离。

๒๐.

20.

นิยฺยานิกาจ [Pg.211] อสุภา, สุภสญฺญา นฺตรายิกา;

อนฺตราย มนาปชฺช, นิยฺยาเนว ปติฏฺฐตุ.

不净观能引向出离，净想则为障碍；愿不招致障碍，安住于出离。

๒๑.

21.

นานาปตฺติ [Pg.212] ปกิณฺโณปิ, ปาราชิกา วเสสโก;

โส มิตฺยตฺต ปณีธีหิ, ลชฺชีเยว วิโสธโก.

即使染上各种杂罪，但只要未犯波罗夷，有惭者就能以正愿清净自己。

๒๒.

22.

อลชฺชีกมฺม กิณฺโณปิ,สํเวเชตฺวา สุมิตฺติโก;

ลชฺชีเยว วิโสเธนฺโต,มตโกว อโสธโก.

无惭者虽被恶行染污，若被善友警觉，便能成为有惭者而清净自己。不能清净者，则如死尸一般。

๒๓.

23.

โย [Pg.213] ปุพฺเพว ปมชฺชิตฺวา, ปจฺฉาโส นปฺปมชฺชติ;

โสมํ โลกํ ปภาเสติ, อพฺภามุตฺโตวจนฺทิมา.

往昔曾放逸，今后不复然，彼照耀此世，如月出云翳。

๒๔.

24.

ธุรํกตฺวา [Pg.214] ธิปตโย, โย ปุญฺเญสุ ปรกฺกเม;

ตสฺส นิยฺยานิกํ กมฺมํ, กึนามกํ นสิชฺฌเต.

以之为己任，于福德中精进者，其引向出离之业，有何不能成就？

๒๕.

25.

ปจฺจเต [Pg.215] มุนิโน ภตฺตํ, โถกํโถกํ ฆเรฆเร;

ปิณฺฑิกาเยว ชีวนฺตุ, มาปชฺชนฺตุ อเนสนํ.

圣者的食物，是在家家户户中少量地布施而得。愿他们仅以团食维生，莫陷入邪求。

๒๖.

26.

โธเวยฺยา ปตฺติมคานิ, วุฏฺฐาน เทสนมฺพุหิ;

สํวริสฺสนฺติ จิตฺเตน, สีลํ โธตสฺส นิมฺมลํ.

应以出罪与忏悔之水洗净罪垢；他们将以心防护，如此洗净者的戒是清净无垢的。

๒๗.

27.

พุทฺธาณาติกฺกมาปตฺติ[Pg.216], นิคฺคเห ราคโทสเก;

นตฺถิ สญฺจิจฺจ อาปตฺติ, ลชีว โส ปวุจฺจติ.

违越佛陀教诫的过失，其制戒目的在于制伏贪瞋。若非故意犯戒，他仍被称为有惭者。

๒๘.

28.

วาณิชฺช กสิกาทีหิ, นาหาเรฏฺฐิ ธสาสเน;

ธุร ทฺวยํว กิจฺจํ ตํ, นาญฺญกิจฺเจหิ หาปเย.

在此教法中，不应以贸易、农耕等方式谋求食物。那双重责任（教理与禅观）才是比丘的事务，不应因其他事务而荒废。

๒๙.

29.

นิคฺคณฺเหยฺย [Pg.217] สกํจิตฺตํ, กิฏฺฐาทึ วิย ทุปฺปสุํ;

สติมา สมฺปชาโนจ, จเร สพฺพิริยาปเถ.

当制伏己心，如难以控制的野兽；具念与正知者，应在一切威仪中行持。

๓๐.

30.

ยถา [Pg.218] ถมฺเภ นิพนฺเธยฺย, วจฺฉํ ทมํ นโร อิธ;

พนฺเธยฺเยวํ สกํจิตฺตํ, สติยา รมฺมเณ ทฬฺหํ.

如人在此将待调伏之犊系于柱上；亦当如是缚自心，以念坚固地系于所缘境。

๓๑.

31.

อธิสีลาธิจิตฺตานํ, อธิปญฺญาย สิกฺขนํ;

ภิกฺขุ กิจฺจตฺตยํ เอตํ, กโรนฺโตว สุภิกฺขุโก.

修学增上戒、增上心与增上慧——此是比丘的三种任务。行此道者，即是善比丘。

๓๒.

32.

ปญฺจาฏฺฐ [Pg.219] ทส สีลานิ, นาธิสีลํ ตทุตฺตริ;

ปาติโมกฺขํ อธิสีลํ, ปพฺพตา ธิก เมรุว.

五戒、八戒、十戒并非增上戒，增上戒远超于此。波罗提木叉是增上戒，犹如超越众山的须弥山。

๓๓.

33.

ปาติโมกฺขํ [Pg.220] วิโสเธนฺโต, อปฺเปว ชีวิตํ ชเห;

ปญฺญตฺตํ โลกนาเถน, นภินฺเท สีลสํวรํ.

清净波罗提木叉时，宁可舍弃生命，也不应破坏世界导师所制定的戒律仪。

๓๔.

34.

สีเลนา ติกฺกมํ ถุลฺลํ, ปริยุฏฺฐํ สมาธินา;

ปญฺญายา นุสยํ สณฺหํ, กิเลสํ ภิกฺขุ ภินฺทติ.

比丘以戒断除粗重的违犯，以定断除缠，以慧断除微细的随眠，如此破除烦恼。

๓๕.

35.

สาสนสฺสาทิ [Pg.221] สีลํว, มชฺเฌ ตสฺส สมาธิว;

ปญฺญาว ปริโยสานํ, กลฺยาณาว อิเมตโย.

教法之始是戒，其中间是定，其究竟是慧，此三者皆是善的。

๓๖.

36.

มหาปุญฺเญ [Pg.222] ฐิตํ สีลํ, สมาธิ อปฺปนา คตํ;

จตุมคฺค ยุตา ปญฺญา, เอตํ สิกฺขตฺตยํ มตํ.

戒建立于大福德中，定达到安止；慧具足四道，此被称为三学。

๓๗.

37.

สีลนลกฺขณํ สีลํ, ทุสฺสีลฺย ธํสนํ รสํ;

หิโรตฺตปฺป ปทฏฺฐานํ, สุจิ ปจฺจุปฏฺฐานกํ.

戒的特征是身语意的协调，其作用是摧毁恶戒；其近因是惭与愧，其现起是清净。

๓๘.

38.

สสีลคุตฺติ [Pg.223] นาโถจ, ทุนฺนิคโห วิสารโท;

ธมฺมฏฺฐีตีติ ปญฺเจเต, คุณา เวนยิเก มตา.

守护戒律、作为保护者、难以被烦恼制伏、练达、住于法——这五种品质，在律中被认为是功德。

๓๙.

39.

อาทิ [Pg.224] กลฺราณ สํเวที, สีลมตฺตฏฺฐ ภิกฺขโว;

อุทฺธํ กลฺยาณ ลาภาย, อลิโน อนิวตฺติโก.

体验到初善的比丘们，安住于戒中；为了获得上等善法，他们不懈怠，不退转。

๔๐.

40.

โธวิตฺวา ปตฺติมลานิ, วุฏฺฐาน เทสน มฺพุหิ;

สุทฺธสีเล ฐิโตเยว, เอวํ จินฺเตยฺย ปญฺญวา.

以出罪与忏悔之水洗净罪垢后，安住于净戒中，智者应如是思惟。

๔๑.

41.

สมฺปุทฺโธรส [Pg.225] ปุตฺตาว, พุทฺธุโรชา นุสฺสาวนา;

สมฺภูตา ปิตุ ทายาทา, ปุตฺตานาม สภาวโต.

他们是正自觉者的亲生子，由听闻佛陀的甘露法而生，是父亲的继承人，是名副其实的儿子。

๔๒.

42.

ขีรํ ปิตฺวาว ชีวนฺติ, ชาตาปิ อิธ ปุตฺตกา;

ปริยตฺติ ชินกฺขีรํ, ปิตฺวาว ชินปุตฺตกา.

在此世间出生的儿子，靠饮乳而活；而佛子，则靠饮下教法——那征服者的乳汁而活。

๔๓.

43.

ทาโยจ [Pg.226] นาม พุทฺธสฺส, ธมฺมามิส วสาทฺวิธา;

มคฺคญาณา ทโย ธมฺโม, จตฺตาโร ปจฺจยามิสา.

佛陀的遗产有两种：法与物质；道智等是法遗产，四资具是物质遗产。

๔๔.

44.

จิร มามิส ทายาทา, ราชปูชาทิ คาหิโน;

ทายา มิสฺสคฺคหํ นิจฺฉิ, สทฺธมฺม ครุโก ชิโน.

长时为物质遗产的继承者，领受王室供养等；尊重正法的胜者，决定不接受混杂的继承。

๔๕.

45.

ลกฺข [Pg.227] กปฺป จตุสฺสงฺขฺย, กาลํ วิจิต นิจฺจิตํ;

ธมฺมทายํ นวินฺทมฺหา, พุทฺธปุตฺตาปิ เยมยํ.

历经四阿僧祇又十万劫，经过思择与决定；我们即使是佛子，也未曾获得法之继承。

๔๖.

46.

พุทฺธวาริต ทายาทา, สทฺธมฺมทาย พาหิรา;

ปุตฺตาปิ สตฺถุทาสาภา, ภุตฺตมตฺตา หิ ทาสกา.

佛陀所禁止的继承者，外于正法之继承；虽身为佛子，却犹如导师的奴仆，仅知饱食者实为奴仆。

๔๗.

47.

ภทฺทนฺต [Pg.228] ราหุลสฺเสว, ทายํ โนปิ อทา ชิโน;

นาทิยิมฺหา ปมาทาย, ตํ ทายํ กุสลนฺตกํ.

胜者甚至未将（物质）继承给予尊者罗睺罗；我们不应放逸地领受那以善为究竟的（法）继承。

๔๘.

48.

ธมฺมทายาทา เมภิกฺขเว ตุมฺเหภวถ,มาอามิส ทายาทา;

อิติ วุตฺตํ มุนินฺเทน,สาวเกสุ ทยาวตา.

“诸比丘，你们当为我的法嗣，而非物质的继承者。”具悲悯的牟尼主对其弟子们如是说。

๔๙.

49.

อิมาย [Pg.229] พุทฺธวาจาย, พุทฺธสนฺตก ตํ สเร;

ทฺวินฺนํ อามิสอ ทายาท, ภาวสฺสจ นิวารณํ.

以此佛语，当忆念那属于佛陀的（法）产，以及对成为物质继承者状态的制止。

๕๐.

50.

รชฺเช จณฺฑาลปุตฺตาว, สทฺธมฺมจกฺก วตฺติโน;

ปุตฺตา โหนฺตาปิ ทาเยสฺมึ, นิราสา ติว นินฺทิตา.

虽为转正法轮者之子，但在（法）国中，他们犹如旃陀罗(caṇḍāla)之子，于继承无望且受鄙视。

๕๑.

51.

มิจฺฉาชีว [Pg.230] สมาปนฺนา, อจฺจาสา ปจฺจยามิเส;

มหาชานีย สมฺปตฺตา, โมฆกตฺวา ติทุลฺลภํ.

陷入邪命，过度贪求资具与物质，已遭受巨大损失，使那极难得者变得徒劳。

๕๒.

52.

คิหิกาเม [Pg.231] ปหายาโค, ปรวนฺโตสุ ลคฺคิโต;

คงฺคาติณฺโณ ตฬากมฺหิ, นิมุคฺโควา ตินินฺทิโต.

舍弃在家欲乐而出家，却依附于他人；犹如渡过恒河，却沉没于池塘，实堪鄙视。

๕๓.

53.

จีวเร [Pg.232] ปิณฺฑปาเตจ, ปจฺจเย สยนาสเน;

เอเตสุ ตณฺห มากาสิ, มาโลกํ ปุนราคมิ.

对于衣、食、药、卧坐具，莫于此等生起贪爱；莫再回到此世间。

๕๔.

54.

อิติวุตฺตา นุสาเรน, ปจฺจเวกฺขณ สุทฺธิยา;

อามิเสสุ หเน อาสํ, ปุตฺตมํสุ ปมํ สรํ.

依照《如是语》(Itivuttaka)，以省察而清净；当断除对物质的希望，忆念食子肉之譬喻。

๕๕.

55.

เสยฺโย [Pg.233] อโยคุโฬ ภุตฺโต,ตตฺโต อคฺคิสิขูปโม;

ยญฺเจ ภุญฺเชยฺย ทุสฺสีโล,รฏฺฐปิณฺฑํ อสญฺญโต.

宁可吞食炽热如火焰的铁丸，胜于无戒、无自制者，食国人之信施。

๕๖.

56.

อิติวุตฺตํ [Pg.234] นุจินฺเตนฺโต, วชฺเช ทุสฺสีล ภาวโต;

สีเล ฐิโตว ภุญฺเชยฺย, มาทิตฺต คุฬกํ คิลิ.

常思惟此说，当远离破戒；住于戒中而食，莫吞燃铁丸。

๕๗.

57.

อนฺนาน มโถ ปานานํ,ขาทนียาน มโถปิ วตฺถานํ;

ลทฺธาน สนฺนิธึ กริยา,นจ ปริตฺตเส ตานิ อลภมาโน.

对于食物、饮料、嚼食与衣物，获得时不应储存；不得时亦不忧虑。

๕๘.

58.

อญฺญาหิ [Pg.235] ลาภุปนิสา, อญฺญา นิพฺพาน คามินี;

สกฺการํ นาภินนฺเทยฺย, วิเวก มนุพฺรูหเย.

通往利养是一途，导向涅槃是另一途；不应喜好恭敬，当培育远离。

๕๙.

59.

อกตฺวา [Pg.236] อามิเส อาสํ,สทฺธมฺเมเยว อาสิโก;

อปฺปมตฺโต สมารทฺโธ,ธมฺมทายํ ลภิสฺสติ.

不于物质生希望，唯于正法有期望；不放逸而勤精进，他将获得法之继承。

๖๐.

60.

ปริยตฺตึ วินา เสยฺยํ, นลภนฺติ พุธาอปิ;

เสยฺยตฺถิโกว สิกฺเขยฺย, เนว ปูชาทิ การณา.

若无教理，即使智者亦不得胜妙；应为求胜妙而学习，非为供养等缘故。

๖๑.

61.

ภวนิสฺสรณตฺถํว[Pg.237], สิกฺเข นา ลคฺคทูปโม;

ตถูปมาย สิกฺขนฺโต, อปาเยสุ ปติสฺสติ.

当为出离诸有而学习，不应如执著者；若如是学习，将堕于恶趣。

๖๒.

62.

สิกฺขิเตน อมานตฺถํ, นสาธุ มานถทฺธิโก;

มุทุภาวาย สิกฺขิตฺวา, ทเมนฺโต มุทุโก ภเว.

当为无慢而学习，因骄慢者不善；为得柔软而学习，调伏自己后，他将变得柔软。

๖๓.

63.

ราคํ [Pg.238] โทสํ ธชํมานํ, สิกฺขนฺโตปิ วิวชฺชเย;

ทหราปิ หิ มิยฺยนฺติ, นตฺถิ วสฺสคฺคโต มตํ.

贪、嗔与慢幢，学习者亦应远离；年少者亦会死亡，死亡不依年龄而定。

๖๔.

64.

สทฺธํติกฺเขยฺย พุทฺเธน, ราคํ อสุภ จินฺตยา;

มรเณน ธชํมานํ, โทสํ เมตฺตาย วารเย.

应以（忆念）佛陀磨砺信心，以不净观对治贪欲；以死亡（念）对治慢幢，以慈心止息嗔恚。

๖๕.

65.

เอเตหิ [Pg.239] จตุรกฺเขหิ, คนฺถํ สิกฺเขยฺย สํ วุโต;

สิกฺขนฺตสฺเสหิ รกฺเขหิ, นโกจิ สํกิเลสิโก.

应以这四种守护，自制地学习经典；若以这些守护而学习，则无任何染污。

๖๖.

66.

พุทฺธวาจมฺปิ [Pg.240] สชฺฌาย, เอเตปิ มนสีกร;

วุตฺโต ธมฺมวิหารีติ, เอทิโส สาสเน วโร.

亦应诵习佛语，亦应思惟此等（守护）；如此者被称为法住者，他在教法中最为殊胜。

๖๗.

67.

ครูน มุปเทเสน,จตุรกฺโข สุสีลวา;

อปฺปสฺสุโตปิ ปาสํโส,ภิยฺโยเยว พหุสฺสุโต.

依师长之教导，具四种守护、善持戒者，即使少闻亦受赞叹，更何况多闻者。

๖๘.

68.

สาตํ [Pg.241] เสวกฺขเณวปฺปํ, ตํเหตฺวา นนฺตาทุกฺขนฺติ;

ธีโร อาสํ หเน กาเม, ขุรธารมธูปเม.

乐是短暂而微少的，因此而有无尽之苦；智者应断除对欲乐的希望，（欲乐）犹如刀刃上之蜜。

๖๙.

69.

โยธ กาเม สุขํมญฺญิ,น โส ทุกฺขา วิมุจฺจติ;

มาตาหิ พฺยคฺฆ มนฺเวนฺโต,วโฉ มุตฺโต กถํภยา.

若人于欲中认为有乐，彼不从苦中解脱；如犊随母虎，如何能免于恐惧？

๗๐.

70.

ติรจฺฉา [Pg.242] เปต ลทฺธพฺเพ, นาสํ กามสุเข กเร;

ภายิตพฺพ สุขํ ตญฺหิ, ตสฺมึ ลคฺคา มหาตปา.

对于畜生、饿鬼所能得者，不应于欲乐中生希望；彼乐实堪畏惧，执着于彼则有大苦恼。

๗๑.

71.

ลทฺธา กามสุขํ พาลา, ปโมทนฺติ นปณฺฑิตา;

ปสุปกฺขีภิ ลทฺธพฺพํ, อนนฺตทุกฺข การณํ.

愚人获得欲乐则欢喜，智者则不然；（此欲乐）为畜生、鸟类所能得，是无尽苦之因。

๗๒.

72.

ลทฺธา [Pg.243] ธมฺมรตึวิญฺญู, โมทนฺติ น อปณฺฑิตา;

อโนม สตฺต ปริโภคํ, ภคนิสฺสรณาวหํ.

智者获得法乐则欢喜，愚者则不然；（此法乐是）无上圣者之受用，能引向出离诸有。

๗๓.

73.

หีนกมฺมํ [Pg.244] ปฏิจฺฉนฺนํ, กามสฺสาทํ นปตฺถเย;

ธมฺเม ปีติญฺจ ปาโมชฺชํ, ปตฺเถยฺย สาธุสมฺปโต.

不应希求卑劣之业、隐蔽之业与欲乐之味；具足善行者，当希求于法之喜与悦。

๗๔.

74.

ปริคฺคณฺหนฺติ เยกาเม, หึ สนฺติเต ตทตฺถิกา;

ปริจฺจตฺตํ น หึ สนฺติ, มุตฺตํ วณฺเณนฺติ สาธโว.

那些执取欲乐者，为此而互相伤害；舍弃者则不伤害，善人赞叹解脱者。

๗๕.

75.

นิจฺจุปกฺกมฺม [Pg.245] ปุฏฺโฐปิ, กาโย เวรีวสา นุโค;

อจิรํเยว ภูสายี, ยุตฺโตว ต มุเปกฺขิตุํ.

即使不断受到照料，此身也随敌而行；它不久将躺在地上，故应舍弃它。

๗๖.

76.

รกฺขิโตปิ อคุตฺโตว, กาโย ภยมุเข ฐิโต;

ตสฺมา กาย มุเปกฺขิตฺวา, จเรธมฺม มฉมฺภิโต.

即使被守护也未受保护，此身立于怖畏之口；是故应舍弃此身，无畏地行于法。

๗๗.

77.

ปุฏฺโฐ [Pg.246] ปุฏฺโฐปิ ยํกาโย, ภุวิ โรคาสยีสยี;

กตํกตํ มุธาโต น, ตทตฺถํ ทุจฺจเร จเร.

此身即使一再受到滋养，也终将卧于地上，为病所依；为它所做皆是徒劳，故不应为它而行恶行。

๗๘.

78.

ปาปํ [Pg.247] กโรติ โยพาโล,ปุฏฺฐุํ กายํ ติทุพฺภรํ;

ภูมฺยํ กายํ ฐเปตฺวาน,อนาโถ โส อปายิโก.

愚人造作恶业，以滋养此难养之身；当此身被置于地上后，他孤苦无依，堕于恶趣。

๗๙.

79.

เวรีวสา นุคํ กายํ,พาโล โปเสติ ทุจฺจโร;

โปเสนฺโต นิรเย ปกฺโก,กาโย ภูมฺยํ วิการคู.

愚人行恶行，滋养此随敌而行之身；滋养者在地狱中受煎熬，而此身在地上腐坏。

๘๐.

80.

ปาปํ [Pg.248] มากร กายตฺถํ, กาโย เวรี วสานุโค;

ภูมฺยํ เสสฺสติ เวการี, ปาปิโก นิรยํ คโต.

莫为身而造恶，此身随敌而行；它将变坏而卧于地，造恶者堕入地狱。

๘๑.

81.

อมยฺหํ มยฺหสญฺญาย,กายํ โรควสานุคํ;

โปสํ ปตฺโต มหาชานึ,โนกาโส ธมฺม มิกฺขิตุํ.

于非我所，生我所想，滋养此随病之身；他遭受巨大损失，无缘得见正法。

๘๒.

82.

กายาเปกฺขาย [Pg.249] โนกาโส,ธมฺมํ ทฏฺฐุํ รโหคโต;

อุเปกฺขาเยว โอกาโส,ทุกฺขิตา มฺห อเปกฺขยา.

因执着于身，即使独处也无机会见法；唯有舍弃才有机会，我们因执着而受苦。

๘๓.

83.

จิตฺต [Pg.250] สํโสธกา ปกฺกา, กายสํโสธกา นวา;

โสเธ จิตฺตํว ปกฺกตฺถํ, นกายํ ภวภีรุโก.

净化自心者是成熟的，净化身体者是幼稚的；畏惧轮回者，应为成熟而净化自心，而非身体。

๘๔.

84.

จิตฺตสงฺขรณํ [Pg.251] สาธุ, ตํ สงฺขตํ ปภสฺสรํ;

นสาธุ กายสงฺขาโร, สงฺขโตปฺยสุโภว โส.

修饰心是善的，当心被修饰时，它是光明的；修饰身是不善的，身体即使被修饰，也仍然是不净的。

๘๕.

85.

สภาว มลินํ กายํ, นิมฺมลาย กถํ กเร;

อาคนฺตุมลินํ จิตฺตํ, สกฺกา กาตุํ สุนิมฺมลํ.

本性污秽的身体，如何能使之清净？心虽有客尘之垢，却能使之极为清净。

๘๖.

86.

อาธิพฺยาธิ [Pg.252] ปโรตาย, อชฺชสฺเววา วินาสินา;

โกหินาม สรีราย, ธมฺมาเปตํ สมาจเร.

此身被身心之病所困，今明之间即会坏灭；谁会为这样的身体，而去行非法之事？

๘๗.

87.

สภาวเชคุจฺฉํ กายํ, โสเภตุํเนวสกฺกุเณ;

จิตฺตํ วา ลงฺกตํ โสภํ, สีลาทิ คนฺธวาสิตํ.

本性可厌的身体，无法使之美丽；但心若以戒等功德之香熏习，被装饰后则会美丽。

๘๘.

88.

สเจ [Pg.253] ภายถ ทุกฺขสฺส, สเจ โว ทุกฺข มปฺปิยํ;

มากตฺถ ปาปกํ กมฺมํ, อาวิวา ยทิวา รโห.

如果你畏惧苦，如果你不喜爱苦；切莫造作恶业，无论是公开或秘密。

๘๙.

89.

กิเลสา คนฺตุมลํจิตฺตํ, ปภสฺสร สภาวิกํ;

ตทาคนฺตุมลํ โธว, จิตฺตํ โธเต ปภสฺสรํ.

烦恼是心的客尘垢，而心本性光明；应洗去那客尘垢，心洗净后便会光明。

๙๐.

90.

กิเลสา [Pg.254] คนฺตุมลํจิตฺตํ, อุปกฺกเมน โสธเย;

สุวิสุทฺธ มนาเยว, อุตฺตรึสุ ภวณฺณวา.

烦恼是心的客尘垢，应以努力净化之；唯有内心极清净者，能渡过轮回之海。

๙๑.

91.

กาเย มลมุเปกฺขาย, จิตฺเต มลํว โธวตุ;

จิตฺเต หิ นิมฺมเลสนฺโต, ปูติกาโยปิ ปูชิโต.

应舍置身之垢，而洗涤心之垢；因为心若清净，即使身已腐烂也受人尊敬。

๙๒.

92.

กายโรคํ [Pg.255] ติติกฺขาย, จิตฺตโรคํ จิกิจฺฉตุ;

สุขิโต กายโรคีปิ, จิตฺเต นิรามเย สติ.

应忍受身病，而治疗心病；若心无疾患，身虽病亦安乐。

๙๓.

93.

กายโรเค พหู เวชฺชา, พุทฺธุตฺติว มโนคเท;

อิธาปิ กายิโก สนฺโต, อนนฺตาว มโนรุชา.

身病有许多医生，而佛陀是心病的无上医；即使此处身体安康，心病却是无穷的。

๙๔.

94.

สีสทฑฺฒ [Pg.256] มุเปกฺขาย, นิพฺพาตุ ราคปาวกํ;

ขิปฺปํ อสุภ สญฺญาย, นิจฺจทฑฺฒํ ภเวภเว.

应舍置头燃之急，以不净想速灭贪欲之火；此火于生死轮回中恒常燃烧。

๙๕.

95.

สุภาย อุฏฺฐิตํ ราคํ, อสุภาย นิวารเย;

โสราโค สาทิตํ ชนฺตุํ, จตฺวาปายํ นยิสฺสติ.

因净相而生起的贪欲，应以不净相去制止；那贪欲将把被其征服的众生，带到四个恶趣。

๙๖.

96.

ปณฺฑิตานํ [Pg.257] มลํ มาโน, โสตฺตุกฺกํเสน ปากโฏ;

มาโข อตฺตาน มุกฺกํเส, มาวิภาเว สกํมลํ.

慢是智者的垢染，由自我称赞而显露；莫抬高自己，莫彰显自己的垢染。

๙๗.

97.

คุณํ ปฏิจฺจ คุณีนํ, อหํมาโน สมุฏฺฐเห;

มรณํ อนุจินฺตาย, ธชํมานํ นิปาตย.

有德者会因其德行而生起我慢；当随念死亡，以摧毁如旗帜般的我慢。

๙๘.

98.

เอโก [Pg.258] กายวิเวเกสี, กตฺวา กิเลสนิคฺคหํ;

วเส จิตฺตวิเวเกสี, อุโภ ปธิ วิเวกาทา.

独自寻求身远离，以此调伏烦恼；安住并寻求心远离，两者皆能远离执取。

๙๙.

99.

อทิฏฺเฐ อสุเต ฐาเน, วเสยฺย โมจนตฺถิโก;

อสฺสาทํหิ นิวาเรตุํ, ทิฏฺเฐ สุเต ติทุกฺกรํ.

求解脱者应住在未见未闻之处；因为在已见已闻之处，要断除乐味是极其困难的。

๑๐๐.

100.

อทิฏฺเฐ [Pg.259] อสุเต รญฺเญ, วเสยฺยิ นฺทฺริยโคปโก;

วาเรตุํ วิสยากิณฺเณ, จกฺขุโสตํ ติทุกฺกรํ.

守护诸根者应住在未见未闻的林野；因为在充满境界之处，要防护眼根与耳根是极其困难的。

๑๐๑.

101.

ราคํ อสติ อุปฺปนฺนํ, สนฺตาภุเชน วารเย;

พาหิเร ราค มุปฺปนฺนํ, อนฺโต อสุภจินฺตยา.

当因失念而生起贪欲时，应以正念之武器制止；当对外境生起贪欲时，应于内以不净想制止。

๑๐๒.

102.

ราคํ [Pg.260] ฉินฺทาติ พุทฺธาณํ, สรํ ภิกฺขุ รโหคโต;

ปสฺสํ กาเยธ เชคุจฺฉํ, ลเภยฺยา สิฏฺฐโมจนํ.

独居的比丘，忆念着诸佛“当断除贪欲”的教导，于此身中见到可厌性，便可获得所期望的解脱。

๑๐๓.

103.

กายํ อสุภโตปสฺส, กลฺลกาเลว ทสฺสนํ;

โมฆํ กาลํ นขีเยยฺย, ภเวยฺยุํสฺเวปิอาตุรา.

当趁健康时，观此身为不净；莫虚度光阴，因为明天就可能生病。

๑๐๔.

104.

กายํ [Pg.261] เชคุจฺฉโตปสฺส, พาลฺยนฺโต ปจฺจเวกฺขิย;

อาโท กิญฺจิ ชิคุจฺฉาย, ชิคุจฺเฉยฺยายตึ ภุสํ.

应观身为可厌，省思其愚昧；初时若稍有厌离，未来将极为厌离。

๑๐๕.

105.

กายาทินว มิกฺเขยฺย, ทานิ กิญฺจิปิ ทสฺสนํ;

อายตึ มคฺคลาภาย, ภเวยฺย อุปนิสฺส โย.

应观察身之过患，即使现在只见到少许；为于未来证得道，此将成为强力助缘。

๑๐๖.

106.

อิตฺถีน [Pg.262] มงฺคมงฺคานิ, นปสฺเสยฺย นจินฺตเย;

ตทาสา อุภโต ภฏฺฐา, สุคตฺยา สาสนาปิจ.

莫观女人的肢体，亦莫思量；因那欲望，他从两方面堕落：从善趣，也从教法。

๑๐๗.

107.

อิตฺถิรูป สรากฑฺฒา, ภฏฺฐา พหูว สาสนา;

อิหาปิ ทุกฺขิตา หุตฺวา, เต เปจฺจ อติทุกฺขิโน.

被女人的形色与声音所吸引，许多人已从教法中堕落；他们在此生受苦，死后将极为痛苦。

๑๐๘.

108.

ปุํมโน [Pg.263] ปริยาทาย, อิตฺถิรูปสรา ฐิตา;

ตสฺสม มญฺญ เมกมฺปิ, นวิชฺชเตว สพฺพธิ.

女人的形色与声音占据了男人的心；没有任何其他单一事物能与之相比。

๑๐๙.

109.

สลฺลเป [Pg.264] อสิหตฺเถน, ปิสาเจนาปิ สลฺลเป;

อาสเท อาสิวิเสปิ, อคฺคิกฺขนฺเธปิ อาสเท;

นตฺเวว มาตุคาเมน, เอเกกาย สุเปสโล.

可与持剑者交谈，亦可与恶鬼交谈；可接近毒蛇，亦可接近火堆；但善巧者，绝不与女人单独相处。

๑๑๐.

110.

กามํ อสุภจินฺตาย, พฺยาปาทํ สฺเนหเจตสา;

วิหึสํ กรุณาเยหิ, วิตกฺกคฺคี ตโยสเม.

以不净观平息贪欲，以慈心平息嗔恚，以悲心平息害心；应平息此三寻火。

๑๑๑.

111.

อสเมต [Pg.265] วิตกฺกคฺคี, ถุสราสิมฺหิ ขาณุว;

อถิรา สาสเน ตาปี, เตปจฺฉาอติตาปิโน.

未平息的寻火，如同糠堆中的余烬；此等热恼者于教法中不稳固，他们死后将遭受更大的热恼。

๑๑๒.

112.

อสุภา [Pg.266] ปคเม โลกา, ตํ เมตฺตายุปสงฺกเม;

สุภาวิตาหิ เอตาหิ, ชเหโลเก ปิยาปิยํ.

应以不净观远离世间，应以慈心接近世间；善修此二者，能舍弃世间的爱与不爱。

๑๑๓.

113.

คตฏฺฐิตาโท อุปฺปนฺเน, วิตกฺกคฺคี ตโย สเม;

อาตาปี ปหิตตฺโตติ, เอวํภูโต ปวุจฺจติ.

于行住等时，若三寻火生起，应将之平息；如此之人，被称为热忱、决意者。

๑๑๔.

114.

วิวาทปฺปตฺโต [Pg.267] ทุตีโย, เกเนโก วิวทิสฺสติ;

ตสฺสเต สคฺคกามสฺส, เอกตฺต มุปโรจิตํ.

若有第二者，则会生起争论；独自一人与谁争论？对于那欲求天界者，独处是适宜的。

๑๑๕.

115.

สินิหปฺปตฺโต ทุตีโย, กเมกา สินิหิสฺสติ;

ตสฺสเต โมกฺขกามสฺส, เอกตฺต มุปโรจิตํ.

若有第二者，则会生起爱着；独自一人爱着谁？对于那欲求解脱者，独处是适宜的。

๑๑๖.

116.

ปุรโต [Pg.268] ปจฺฉโตวาปิ, อปโร เจ นวิชฺชติ;

ตสฺเสว ผาสุ ภวติ, เอกสฺส วสโต วเน.

无论在前或后，若没有其他人；独自住在森林里，他就会感到舒适。

๑๑๗.

117.

สุขญฺจ กาม มยิกํ, ทุกฺขญฺจ ปวิเวกิกํ;

ปวิเวกํ ทุกฺขํ เสยฺโย, ยญฺเจ กามมยํ สุขํ.

欲乐是乐，远离是苦；远离的苦更好，胜过欲乐的乐。

๑๑๘.

118.

โยจ [Pg.269] วสฺสสตํ ชีเว, อปสฺสํ อุทยพฺพยํ;

เอกาหํ ชีวิตํ เสยฺโย, ปสฺสโต อุทยพฺพยํ.

纵活百年，未见生灭法；宁活一日，得见生灭法。

๑๑๙.

119.

สุญฺญาคารํ [Pg.270] ปวิฏฺฐสฺส, สนฺตจิตฺตสฺส ภิกฺขุโน;

อมานุสฺสี รติ โหติ, สมฺมาธมฺมํ วิปสฺสโต.

比丘进入空闲处，内心寂静，正见于法，便获得超人之乐。

๑๒๐.

120.

ยโตยโต [Pg.271] สมฺมสติ, ขนฺธานํ อุทยพฺพยํ;

ลภติ ปีติปาโมชฺชํ, อมตํ ตํ วิชานตํ.

无论何时何地，当他省思诸蕴的生灭，便获得喜悦和欢欣；此乃知者之甘露。

๑๒๑.

121.

อิจฺจุตฺตํ ธมฺมปาโมชฺชํ, วิเวกชํ รสาธิกํ;

อิจฺฉนฺโต สีลวา ภิกฺขุ, อนิวตฺติต วีริโย.

如此殊胜的法喜，由远离而生，其味最上；欲求此者，持戒比丘应不退转地精进。

๑๒๒.

122.

วนา วาเส วสิตฺวาน, อปฺปิจฺฉาทิคุณาวโห;

ปลิ โพเธ สมุจฺฉิชฺช, ภาเวยฺเยวํรโหคโต.

居住林中，能得少欲等功德；断除诸障，于独处时，应如是修习。

๑๒๓.

123.

กาเย [Pg.272] เชคุจฺฉปุญฺชานิ, รูปํ รุปฺปนภาวโต;

ตสฺสิตา เวทนา สญฺญา, สงฺขาราจ ตโตปเร.

此身是可厌之积聚；色蕴因其变坏之性；受与想为渴爱所依，其后则有诸行。

๑๒๔.

124.

วิญฺญาณญฺจ อิเมปญฺจ, ขนฺธา ราสตฺถโต มตา;

เตจานิจฺจ ทุกฺขา นตฺตา, อุปาทา วยธมฺมิโน.

识以及这五蕴，因其积聚之义而被称为蕴；它们是无常、苦、无我，是生灭之法。

๑๒๕.

125.

เผณปิณฺฑู [Pg.274] ปมํ รูปํ, เวทนา ปุปฺผุฬูปมา;

มรีจิกูปมา สญฺญา, สงฺขารา กทลูปมา.

色如聚沫，受如水泡；想如阳焰，行如芭蕉。

๑๒๖.

126.

มายูปมนฺติ วิญฺญาณํ, ทสฺสิเต สพฺพ ทสฺสินา;

อุปมาหิ สมสฺเส ยฺย, ปญฺจกฺขนฺเธ อสารเก.

识如幻术，此乃彻见者所开示；应以此等譬喻，省思无有实质的五蕴。

๑๒๗.

127.

ยาว [Pg.275] พฺยาติ นิมฺมิสฺสติ,โกฏิลกฺขาตหึขเณ;

ขนฺธา ภิชฺชนฺติ หุตฺวาน,อนิจฺจานาม เต ตโต.

于万亿分之一刹那间，诸蕴生起而复坏灭；是故，其名为无常。

๑๒๘.

128.

ภย ปีฬิตโต ทุกฺขา, อนตฺตา อวิเธยฺยโต;

ขนฺธาว โหนฺติ ภิชฺชนฺติ, อญฺโญ โกจิ นลพฺภติ.

因怖畏与逼迫故苦，因不可主宰故无我；唯有诸蕴生灭，找不到任何他物。

๑๒๙.

129.

ขนฺธา [Pg.276] นิจฺจา ขยฏฺเฐน, ภยฏฺเฐน ทุขาจเต;

อนตฺตา สารกฏฺเฐน, อิติ ปสฺเส ปุนปฺปุนํ.

诸蕴是无常，因其有坏灭性；是苦，因其有怖畏性；是无我，因其无实质性；应如此反复观察。

๑๓๐.

130.

ภาณูทเย กยํ เอนฺติ, เหมนฺเต ปติตุสฺสวา;

ราคา มานาจ สพฺเพวํ, สตฺยา นิจฺจานุปสฺสเน.

如露珠于日出时消逝，如冬霜之易融；当随观无常时，一切贪与慢亦复如是。

๑๓๑.

131.

สีหนาทํ [Pg.277] วเนสุตฺวา, สํเวเชนฺติ สโสตกา;

เวหปฺผลาปิ โลเกวํ, ชิเนริต ติลกฺขณํ.

在森林中听到狮子吼，有情众生感到悚惧；广果天亦如是，因胜者所说的三相而悚惧。

๑๓๒.

132.

เวทนาทีนิ [Pg.278] นามานิ, นามรูปทฺวยํว เต;

ตณฺหาวิชฺชาจ กมฺมาทิ, นามรูปสฺส ปจฺจยา.

受等是名法，与色法合为名色二法；渴爱、无明、业等，是名色之缘。

๑๓๓.

133.

นามรูปํ ปริคฺคยฺห, ตโต ตสฺสจ ปจฺจยํ;

หุตฺวา อภาวโต นิจฺจา, อุทยพฺพย ปีฬนา.

辨识名色及其缘，当知其生已复灭，故是无常；因生灭之逼迫，故是苦。

๑๓๔.

134.

ทุกฺขา อวสวตฺติตฺตา, อนตฺตาติติลกฺขณํ;

อาโรเปตฺวาว สงฺขาเร, สมฺมสนฺโต ปุนปฺปุนํ.

因不受支配故为苦，亦为无我。将此三相加诸于诸行，一再地省察。

๑๓๕.

135.

ปาปุเณยฺยา [Pg.279] นุปุพฺเพน,สพฺพสํโยชน กฺขยํ;

ตมฺปตฺโต อรหา ภิกฺขุ,ภวติณฺโณ สุนิพฺพุโต.

循序达到一切结的灭尽；达到此境界的比丘即是阿罗汉，已渡过生存之流，已完全寂灭。

๑๓๖.

136.

นตุมฺหํ [Pg.280] ภิกฺขเว รูปํ, ตํ ชเหถาติ วุตฺตโต;

เมเมตนฺติ อุปาทานํ, ปญฺจกฺขนฺเธ วินาสเย.

“诸比丘，色不是你们的，你们应当舍弃它。”因有此说，故应摧毁对五蕴“我”与“我所”的执取。

๑๓๗.

137.

ปุตฺตา มตฺถิ ธนา มตฺถิ, อิติ พาโล วิหญฺญติ;

อตฺตาปิ อตฺตโน นตฺถิ, กุโตปุตฺโตกุโตธนํ.

“我有儿女，我有财富”，愚者因此而忧恼。自身亦非己有，何来儿女，何来财富？

๑๓๘.

138.

อิจฺจุตฺต มนุจินฺตาย, อตฺตาติ อตฺถิเมติวา;

สญฺญํ นาเสยฺย ขนฺธาว, อตฺถีติ อาภุเช พุโธ.

对于“我存在”或“我有我”之想，智者应摧毁此种关于诸蕴的见解，且不应执取其为“实有”。

๑๓๙.

139.

ขนฺธนาส [Pg.281] มนาภุชฺช, มโต เม ปุตฺตโก อิติ;

โสจนฺติ ปริเทวนฺติ ปุตฺโตนตฺถิ นโสมโต.

因不解诸蕴的坏灭，他们悲伤、哀嚎：“我儿已死！儿子不在了，他死了！”

๑๔๐.

140.

ภิชฺชมาเนสุ [Pg.282] ขนฺเธสุ, อตฺตสญฺญี อนตฺเตสุ;

นาทิกาล วิปริตา, มหาชานียตํ คตา.

当诸蕴坏灭时，于无我中执著我见；自无始以来颠倒，已至大损失。

๑๔๑.

141.

ภิชฺชมาเนสุ ขนฺเธสุ, ลคฺคา รตฺตา มมายิตา;

นารีปุมาทิ สญฺญาย, วิปเรตา อนาทิเก.

当诸蕴坏灭时，执著、贪染、我所化；由于男女等想，自无始以来颠倒。

๑๔๒.

142.

นาทิกาล [Pg.283] วิปริโต, อตฺตสญฺญี อนตฺตนิ;

ภิชฺชมาเนสุ ขนฺเธสุ, ชห ตฺตาติ มมายนํ.

自无始以来颠倒，于无我中执著我见；当诸蕴坏灭时，应舍弃“我”与“我所”。

๑๔๓.

143.

อภิณฺหุปฺปตฺติยาเยว, ภิชฺชมาโน นญฺญยติ;

อนิจฺจลกฺขณํ ฉนฺนํ, ตํ จินฺเตยฺย สุปญฺญวา.

由于不断生起，坏灭不被了知；无常相被遮蔽，智者应思惟此。

๑๔๔.

144.

อสนฺเตเยว [Pg.284] ลคฺคนฺตา, นมุจฺจนฺติ ภวตฺตยา;

นตฺถิ สนฺเตสุ ลคฺคนฺตา, รูปกฺขนฺธา ทิเก สฺวิธ.

执著于不存在者，不从三有中解脱；智者于此世间，对存在者，如色蕴等，亦无执著。

๑๔๕.

145.

ตณฺหา คิชฺฌติ เมตนฺติ, มาโน อหนฺติ มญฺญติ;

ทิฏฺฐิ คณฺหาติ อตฺตาติ, เอเต ปปญฺจกา ตโย.

渴爱贪著“此是我所”；慢心认为“我即是”；邪见执取“有我”；此三者是戏论。

๑๔๖.

146.

มเม [Pg.285] ต มห มตฺตาติ, ปปญฺจานํ วสานุโค;

คณฺหนฺโต ภว ปงฺกมฺหิ, นิมฺมุคฺโคว ภยานเก.

“此是我所”、“我”、“我即是”——随顺此等戏论而执取者，犹如沉没于可怖的轮回泥沼中。

๑๔๗.

147.

นเม นาหํ นอตฺตาติ, เอเตหิ วิวทํ กเร;

วิวทนฺตาว มุจฺจนฺติ, ภวปงฺกา ภยานกา.

“非我所”、“非我”、“无我”——应以此对治戏论；如此对治者，方能从可怖的轮回泥沼中解脱。

๑๔๘.

148.

นเม [Pg.286] นาหํ นอตฺตาติ, ทฏฺฐพฺพนฺติ ชิเนริตํ;

ตเถว สพฺพทา มญฺเญ, มา ปปญฺจ วสานุโค.

“非我所”、“非我”、“无我”，此乃胜者所说应见；应恒常如此思惟，莫随顺戏论。

๑๔๙.

149.

โลโก วิวทิ พุทฺเธน, นโลเกน กทาจิโส;

อนตฺตาติ ชินุทฺทิฏฺฐํ, โลโก อตฺตาติ มญฺญติ.

世间与佛争论，佛不与世间争论。胜者宣说无我，世间却认为有我。

๑๕๐.

150.

โม [Pg.287] โลเกน สโม โหตุ,ตสฺสโม กึตทุตฺตเร;

อนฺธิภูโต อยํโลโก,สมฺพุทฺธสฺส วิโรธิโก.

莫与世间平等。与彼平等者何有？何者能超越彼？此世间已盲，与正自觉者相违。

๑๕๑.

151.

สมฺพุทฺธสฺส วสํ นฺเวตุ, สนฺฌาทิ ภยตชฺชิโต;

ตพฺพสํเยว อนฺเวนฺโต, ภวติณฺโณ ภวิสฺสติ.

被怖畏等所驱使者，愿他随顺正自觉者的教导；唯有随顺彼之教导，他才能渡过生存之流。

๑๕๒.

152.

อนตฺตาติ [Pg.288] คิรา สจฺจา, อตฺตาติ วจนํ มุสา;

มุสาย วิวเท โลโก, พุทฺเธน สจฺจ วาทินา.

“无我”之语是真实，“有我”之言是虚妄；世间与说真实语的佛陀，因虚妄而争论。

๑๕๓.

153.

ตุรงฺควชคามมฺหา, ปุริเม จมกฺย กานเน;

วสตา อคฺคธมฺเมน, เถเรน รจิโต อยํ.

此篇由胜法（Aggadhamma）长老所作，他当时住于骏马村（Turaṅgavajagāma）前的伽摩伽林（Camakya kānana）中。

๑๕๔.

154.

อริมตฺเตยฺย พุทฺธสฺส,ธมฺม สฺสุตกฺขเณ ภเว;

ขีณาสโว มหาปญฺโญ,ปุญฺเญน เตน สาวโกติ.

愿我以此功德，在未来阿利耶弥勒（Ariya Metteyya）佛出世时，于听闻其法之刹那，即成为漏尽、具大智慧的声闻弟子。

กายปจฺจเวกฺขณา

身审察

๑.

1.

นาทิกาล [Pg.291] วิปริต, ชน ภูตตฺถ ทสฺสิโน;

ทาตุเม กนฺติกสฺสาทํ, สตฺถุ ปาโท ติมานิโต.

自无始时来颠倒，不见真实义之众生；为赐予我可喜之味，导师之足被高度尊敬。

๒.

2.

สีเส [Pg.292] ปิลนฺทิยา โมที, สมฺพุทฺธ จรณ มฺพุชํ;

สาธุ ตุฏฺฐิกรํ พฺรูมิ, สุกาย ปจฺจเวกฺขณํ.

以头顶戴正自觉者之莲足，我心生欢喜，宣说此善妙、令人满足的审察身。

๓.

3.

โยนิโส มนสีกตฺวา, นาทา วิรุทฺธ มญฺญิตํ;

สาธโว ต มุทิกฺขนฺตุ, มยาปิ มนฺทพุทฺธิโน.

请如理作意，莫生违逆之想；诸位善人，请审察此，即使是出自愚钝的我。

๔.

4.

อิจฺฉิตพฺพาน [Pg.293] มายตฺตา, เตสญฺจ จยภาวโต;

ตทากาเรน วตฺติตา, กาโย เชคุจฺฉ ปุญฺชโก.

因依赖所欲求之物，并因彼等之积聚；身体如是存在，是一堆可厌之物。

๕.

5.

ปุนปฺปุนํว โอกฺกม, ญาณ มนฺโต ปเวสิย;

พาหิรํว อนาลมฺพ, อิกฺขณา ปจฺจเวกฺขณา.

反复进入，以智慧渗透，不依赖外在，此即观看与审察。

๖.

6.

มํสจฺฉนฺน [Pg.294] ฏฺฐิรูเปว, มโนช วายุ จาลิเต;

นารี คตาติ ยาจินฺตา, เนว สาปจฺจเวกฺขณา.

被肉覆盖的骨骼之形，被意生风所驱动；“女人已去”之想，那并非审察。

๗.

7.

สญฺญาทิฏฺฐิจ จิตฺตญฺจ, วิปลฺลาสา อิเมตโย;

ต ทากาเรน วตฺตนฺติ, อวิชฺโช ตฺถริตา ภุสํ.

想、见与心，此三者是颠倒；它们以此方式转起，被无明极力覆盖。

๘.

8.

อาสา [Pg.295] วิปริเต เยสํ,วิปลฺลาสาติ เตมตา;

อาสา อาสิสนา วุตฺตา,ตณฺหาเยว สภาวโต.

于颠倒法中存希望者，彼等被称为“颠倒”；希望被称为渴望，其本质即是渴爱。

๙.

9.

อสุเภว สุภมิติ, อนิจฺเจเอว นิจฺจโต;

ทุกฺเขเยว สุขํวาติ, อนตฺตนิว อตฺตโต.

于不净中作净想，于无常中作常想；于苦中作乐想，于无我中作我想。

๑๐.

10.

สญฺญาณํ ทสฺสนํ จินฺตา,ทฺวาทสา การโต ตโย;

ทิฏฺฐิสา จาทิ มคฺเคน,เสสา เสเสหิ วชฺฌิตา.

想、见与思惟，此三者成十二行相。见颠倒由初道断除，其余由其余诸道断除。

๑๑.

11.

ตณฺหา [Pg.297] ตสฺสิ มเมตนฺติ, มาโน มญฺญิ อหนฺติจ;

ยสฺสิ ทิฏฺฐิจ อตฺตาติ, ปปญฺจา นามิเม ตโย.

渴爱渴望“此是我所”；慢心认为“我即是”；邪见执取“有我”；此三者名为戏论。

๑๒.

12.

ปปญฺจนฺติ สํสารํ, ตสฺมา ปปญฺจนามกา;

ภวยนฺเต ปโยเชนฺตา, โมกฺขํ นาทํสุ เต จิรํ.

它们增广轮回，因此名为戏论；由于使有持续，他们长久不得解脱。

๑๓.

13.

ภวปงฺเก นิ มุชฺชนฺตา, ปปญฺจานํ วสานุคา;

จิรสฺสํ ทุกฺขิตา โหนฺติ, อารา นิพฺพานโต ติว.

沉没于有泥中，随顺戏论者；他们长久受苦，远离涅槃。

๑๔.

14.

นเม [Pg.298] นาหํ นอตฺตาติ, เอเตหิ วิวทํ กเร;

ภณฺฑนฺตา วิวทนฺตา เต, นิพฺพานโต อทูริโน.

“非我所，非我，非我体”——应以此与（戏论）争论。如此争论者，他们离涅槃不远。

๑๕.

15.

วิปลฺลาเส ปปญฺเจจ, ทฺเวปิเอเต ปหาตเว;

โสปจฺจเวกฺขิตพฺเพ วํ, กาโย เชคุจฺฉปุญฺชโก.

颠倒与戏论，此二者皆应舍弃。应如此善加审察：此身是一堆可厌之物。

๑๖.

16.

เกสา [Pg.299] โลมา นขาทนฺตา,ตณฺหายาปิจ โคจรา;

ตสฺมา เต ทฏฺฐุกาเมน,ตณฺหา นิวาริตา สทา.

头发、体毛、指甲、牙齿，亦是渴爱的行境；因此，欲见其真相者，应恒常抑制渴爱。

๑๗.

17.

ลคฺคิกา ฉวิยํเยว, ตณฺหา พาหิรโคจรา;

ตสฺมา เอตฺถ ตโจวาห, สมฺพุทฺโธ น พหิจฺฉวึ.

渴爱执著于表皮，其行境在外。因此，于此，正自觉者说的是皮，而非外表皮。

๑๘.

18.

เอสา [Pg.300] ตจปริยนฺต, ปเทนาปิ นิวาริตา;

อโต ฉวิ มนาลมฺพ, ตจสีว มเนกเร.

此（渴爱）甚至被“皮为终”一词所抑制；因此，不应依赖表皮，应作意于（其下的）皮。

๑๙.

19.

ชิคุจฺฉิตานิ ฉาเทติ, อฏฺฐิ มํส ตจาทินิ;

ญาเณน ฉินฺทิ ตพฺพาจ, ตสฺมา ฉวีติ วุจฺจติ.

它覆盖着可厌之物——骨、肉、皮等；应以智慧斩断它，因此它被称为“表皮”（chavi）。

๒๐.

20.

ฉวึ [Pg.301] เฉตฺวา ตจํ ปสฺเส,ตํ เฉตฺวา มํสกาทโย;

คพฺเภวตฺถูนิ ทีเปน,ยถา ปญฺญาปทีปิโก.

切开表皮，当见其皮；切开其皮，当见肉等。犹如以灯照见内物，当以智慧之灯照见。

๒๑.

21.

เชคุจฺโฉ ฉวิยา กาโย,อสุโภว สุภายเต;

นิจฺฉวา ตจมตฺเตน,กถํ สุภายเต อยํ.

此身可厌，然因表皮，不净者显为净；若无表皮，仅有其皮，此身如何能显为净？

๒๒.

22.

นฺหารุพนฺโธ [Pg.302] ฏฺฐิสงฺฆาโต, มํสโลหิ ต ลิมฺปิโต;

ฉวิยาว วิโมเหติ, ตจจฺฉนฺโน อิมํ ปชํ.

筋腱所缚之骨聚，涂抹以血肉；为皮所覆，仅以表皮迷惑此众生。

๒๓.

23.

วณฺณ สณฺฐาน โตเจว,คนฺโธ กาสา สเยหิจ;

เชคุจฺฉา ปฏิกุลฺยาจ,เกสานาม น เมปิยา.

从颜色、形状、气味与来源来看，头发可厌且可憎；“头发”之名，非我所爱。

๒๔.

24.

เอเกกํ [Pg.303] มนสีกตฺวา, นเย นิจฺเจว มาทินา;

ภาเวตพฺพา สมารมฺภ, ยถาปญฺญายเต ตถา.

应一一作意，常以此等方式引导；应精勤修习，以便如实了知。

๒๕.

25.

ปูริตํ มตฺถลุงฺคสฺส, สีสฏฺฐิปิ ชิคุจฺฉิตํ;

มุข นาสกฺขิ กณฺณาทิ, ฉิทฺทา วฉิทฺท ทุทฺทสํ.

头骨充满脑髓，亦是可厌；口、鼻、眼、耳等孔窍，难以看透。

๒๖.

26.

ปูติ [Pg.304] วายุ วิจริต, กุจฺฉิฏฺฐนฺตานิ โลหิตํ;

ปิตฺตํ เสมฺหญฺจ ปปฺผาสํ, หทยํ ยกนมฺปิ ธี.

腐臭之风流转，腹中之物、肠、血、胆汁、痰、肺、心、肝亦在其间。

๒๗.

27.

อนฺน ปานํ มนุญฺญมฺปิ, เขฬ ตินฺต มโธปริ;

ทนฺเตหิ ปิสิตํ สฺวาน, วมถูว ชิคุจฺฉิตํ.

饮食即使美妙如蜜，一旦被唾液浸湿，被牙齿嚼碎，也如狗之呕吐物般可厌。

๒๘.

28.

ยาวตายุ [Pg.305] อโธเตวา, มาสเย คิลิตํ ฐิตํ;

กิมิกูล สมากิณฺเณ, ตหิเมวา สิตาสิตํ.

一生之中，永不洗涤，吞下之物存于胃中；于此遍布虫群之处，有已食与未食之物。

๒๙.

29.

เอตํ อุทริยํ นาม, ตมฺหา ปกฺกาสยํ คตํ;

ทินจฺจเย กรีสนฺตํ, สา สยํ ตํทฺวยมฺปิ ธี.

此名为“胃中物”，从彼处进入肠中，日终成为粪便。

๓๐.

30.

ปกาเสตฺวา [Pg.306] ปเวเสติ, อนฺนปานํ มหารหํ;

ปฏิจฺฉนฺโน นิหรติ, ตเมว นฺโต ฐิตํ ชโน.

人们展示并引入珍贵的饮食，却将那在内之物隐秘地排出。

๓๑.

31.

ปเวเส ตํ ปริวโต,นิหเรโก รโห ลิโน;

มนุญฺญํว ปวีสนฺเต,นิกฺขมนฺเต ชิคุจฺฉิตํ.

进入时，它被围绕；排出时，独自隐秘。进入时，犹如美妙；排出时，令人厌恶。

๓๒.

32.

เชคุจฺฉ [Pg.307] ปฏิกุลฺยานิ, มํสนฺหารุ ตจฏฺฐินิ;

นปิยานิ น ตุฏฺฐานิ, เนวอิตฺถี นปูปิโส.

肉、筋腱、皮、骨，是可厌可憎的；它们不可爱，不令人满足，既非女亦非男。

๓๓.

33.

หตฺถ ปาท มุขาทีนิ,นตฺถญฺญานิ ชิคุจฺฉิตา;

ตตฺถา กุมาริกา กญฺญา,โมเหน อตฺถิสญฺญิตา.

手、足、口等，无非是可厌之物；于此，少女、处女因愚痴而执为实有。

๓๔.

34.

ปจฺเจกํ [Pg.308] วินิภุตฺเตส, เกส โลม นขาทิสุ;

นตฺถิกญฺญา กุมารีวา, สมฺปิณฺฑิเตสุ สา กุโต.

当发、毛、爪等被一一分离时，便没有少女或处女；当它们聚合时，她又从何而来？

๓๕.

35.

อากาโสเยว [Pg.309] กายางฺขฺโย,ตจาทิ ปริวาริโต;

ตถาสีสํ มุขํหตฺโถ,ปาโทรุ กฏิอาทโย.

所谓的身体，犹如虚空，被皮等围绕。同样，头、口、手、足、腿、腰等也是如此。

๓๖.

36.

ถมฺภาทีสฺวิว เคโหติ,ปิณฺฑิเต สฺเวสุ สมฺมุติ;

กาโยติ อิตฺถิโปโสติ,สํมุฬฺโห ตายรชฺชติ.

犹如基于柱等而有“屋”的俗称，于此聚合体，便有“身”、“女”、“男”的俗称；愚痴者执著于此。

๓๗.

37.

สนฺตํ [Pg.310] จินฺเตยฺย นาสนฺตํ, สนฺตํ จินฺตยโต สุขํ;

อสนฺตํ อนุจินฺเตนฺโต, นานาทุกฺเขหิ ตปฺปติ.

应思惟实有，不应思惟非实有；思惟实有者得乐，持续思惟非实有者，为种种苦所折磨。

๓๘.

38.

ชวตฺยา วิชฺชมาเนว, นาวิชฺชา วิชฺชมานเก;

ตสฺมาตํนามโก โมโห, ตณฺหาปิจ ตทนฺวิตา.

无明，其自性非有，却驰骋不息；于实有法中，则无有。是故，其名为痴，渴爱亦与之相随。

๓๙.

39.

ปุํกาโยวาถีกาโยวา[Pg.311], มลาสุจิชิคุจฺฉิโต;

ตสฺสมํ นตฺถิคารยฺหํ, ยฺวามลมฺปิ มลํกเร.

男身或女身，是污秽、不净、可厌的。它本身无可指责，却能使清净者也变得污秽。

๔๐.

40.

นตฺถิ [Pg.312] กายสโมเวรี,มหานตฺถกโร จีรํ;

นตฺถิ กายสโม วญฺโจ,อสุโภว สุภายเต.

无有等同身体之敌，长久以来造成大祸害；无有等同身体之欺骗者，不净者却显现为清净。

๔๑.

41.

ถีปุํ สปรกาโยติ, ปสฺสติปิ นปสฺสติ;

เชคุจฺฉ ปฏิกุลฺโยติ, สมฺมา ปสฺสติ ปสฺสติ.

见“女身、男身、自他之身”，虽见实不见；见其为“可厌、可憎”，如理而见者，才是真见。

๔๒.

42.

สุโภสุโภติ [Pg.313] มญฺญนฺตา,ธีติ ธีติ ชิเนริเต;

โลกาโลกา นธีเยสํ,ภวา ภวา วจาริโน.

那些认为“这是清净的，清净的”人——胜者说，需要“智慧，智慧”。他们不学习世间与出世间法，于是一再流转于各种生存状态中。

๔๓.

43.

ภิยฺโยภิยฺโยว ราคคฺคิ,สุโภสุโภติปสฺสโต;

มนฺโทมนฺโทว โสอคฺคิ,ธีวธีววิปสฺสโต.

对于见到“净、净”的人，贪欲之火愈烧愈旺；对于以智慧行观的人，那火则愈来愈弱。

๔๔.

44.

พหุสฺสุโตปิ [Pg.314] พาโลว, อสุเภ สุภมญฺญโก;

อสุโภติ วิปสฺสนฺโต, อปฺปสฺสุโตปิปณฺฑิโต.

虽多闻，若于不净中作净想，则仍是愚者；虽少闻，若能观其为不净，即是智者。

๔๕.

45.

โยจ สิปฺปานิ ชาเนยฺย, สตานิ สหสฺสานิปิ;

กาเยกชานนํ เสยฺโย, ยญฺเจ อญฺญ วิชานํนํ.

纵然了知成百上千种技艺，了知此一身更为殊胜，胜过任何其他知识。

๔๖.

46.

กายเมกมฺปิ [Pg.315] นญฺญามิ, พุทฺธาลทฺธนโย อปิ;

สุตาจ ปณฺฑิตาตฺยมฺหา, ยุตฺโตเยวา ติลชฺชิตุํ.

我甚至不知此身，虽然已得佛陀的教法。他们称我为“多闻者、智者”，实应为此感到极度惭愧。

๔๗.

47.

สุภโตเยว มญฺญามิ, เอวํ ชิคุจฺฉิตมฺปินํ;

มญฺจ เญ ปณฺฑิโต ตฺยาหุ, อลเมวาติลชฺชิตุํ.

对于如此可厌之物，我却只认为它是清净的。他们还称我为智者，实应为此感到极度惭愧。

๔๘.

48.

กาเย [Pg.316] อสุภสญฺญํโย, นลภามิ กทาจิปิ;

สุลทฺธ สุคโต วาโท, สฺวารโหวาติลชฺชิตุํ.

我于此身，从未获得不净想；善逝之教法虽已善得，实应为此感到极度惭愧。

๔๙.

49.

กาเยน สํสรนฺโตปิ, ตทาการํ ยถาตถํ;

ภเวภเว อชานนฺโต, มมายิตฺวาว ตํ จชึ.

我虽带着此身轮回，却生生世世不知其真实之相；只是执之为“我所”，然后又将它舍弃。

๕๐.

50.

กาเยน [Pg.317] สํสรนฺโตปิ, นญฺญา กาย ชิคุจฺจตํ;

นิจฺจุปาทา มมายนฺโต, ปิยายิตฺวาว ตํ จชึ.

我虽带着此身轮回，却不知此身的可厌；恒常执取，视之为“我所”，在珍爱之后又将它舍弃。

๕๑.

51.

กุภารํ สารสญฺญาย, ปิยายิตฺวาว หึสกํ;

อนนฺตทุกฺข มาปาทึ, วิปลฺลาโส ภเวภเว.

由于生生世世的颠倒，我于重担作精华想，珍爱那伤害者，从而招致了无尽之苦。

๕๒.

52.

มหาชานีย [Pg.318] ปตฺโตติ, สํเวเชตฺวา สกํมนํ;

ทิโรกต ชิโนวาโท, อนิวตฺติต วีริโย.

“我已遭受巨大损失！”——如此警醒自心，虽然曾远离胜者之教，现在应发起不退转的精进。

๕๓.

53.

อทิฏฺฐปุพฺพ เมตสฺส, ตถาการํว ปสฺสตุ;

กิจฺจ มญฺญ มุเปกฺขาย, สํสาร ภย ภีรุโก.

畏惧轮回之怖畏者，应舍弃其他事务，去如实地看待此身那前所未见的真实之相。

๕๔.

54.

ยญฺหิกิจฺจํ [Pg.319] อปวิฏฺฐํ, อกิจฺจํ ปน กยิรา;

อุนฺนฬานํ ปมตฺตานํ, เตสํ วฑฺฒนฺติ อาสวา.

应作之事被弃置，不应作之事反而去做，那些骄慢放逸者的诸漏增长。

๕๕.

55.

เยสญฺจ สุสมารทฺธา, นิจฺจํ กายคตา สติ;

อกิจฺจํ เต นเสวนฺติ, กิจฺเจ สาตต การิโน;

สตานํ สมฺปชานานํ, อตฺถํ คจฺฉนฺติ อาสวาติ.

而那些善于恒常勤修身至念的人，他们不作不应作之事，于应作之事坚持不懈；对于这些具念、正知者，他们的诸漏走向灭尽。

๕๖.

56.

โถเมนฺตา [Pg.320] โสณฺณํ กาโยร,มุขกฺขิ ตฺยาทินา อิมํ;

รตฺเต มุฏฺเฐ กโรนฺเตเต,อญฺเญชเน สยํวิย.

他们以“口”、“眼”等言辞赞美此身为金色之身，这使他人和自己一样，都变得执著与迷惑。

๕๗.

57.

กายโสภฺย ปกาเสตา,วาจา เว มารเทสนา;

ตทโสภฺย ปกาเสตา,วาจา สมฺมุทฺธ เทสนา.

宣说身体之美的言语，实是魔罗的教法；宣说其不净的言语，才是正自觉者的教法。

๕๘.

58.

อสุโภติ [Pg.321] ชินุทฺทิฏฺฐํ, กายํ สุโภติ คาหิโน;

สํมุฬฺหาเต น มุจฺจนฺติ, ภวา พุทฺธ วิโรธิโน.

胜者已指出此身为不净，而执之为净的人，是与佛陀相违的；这些愚痴者无法从各种生存状态中解脱。

๕๙.

59.

อสุโภติ ชินุทฺทิฏฺฐํ, กายํ ตเถว คาหิโน;

ปณฺฑิตา เตว มุจฺจนฺติ, ภวา พุทฺธมตานุคา.

胜者已指出此身为不净，而如实地执持此见的人，是随顺佛陀之见的；这些智者能从各种生存状态中解脱。

๖๐.

60.

โสเธนฺเตลงฺกโรนฺเตว[Pg.322], มลาสวนฺติกายโต;

อลํ กายวิโสเธน, พาโลว ตํ ครุํ กโร.

纵然清洗与装饰，污垢仍从身流出。身体的清净有何用？唯有愚者重视它。

๖๑.

61.

โคเปนฺเตว อโรคาย,กาโย โรเคนสํวเส;

คายคุตฺตํ มุธาเยว,จิตฺตคุตฺตํว สาตฺถกํ.

护身虽为无病，然身实与病共住。护身徒劳无益，护心方为有益。

๖๒.

62.

จนฺทนาทิ [Pg.323] วิลิตฺโตปิ,มุตฺโตมณิ วิภูสิโต;

ตํสภาโวว โสกาโย,วิสฺสวนฺโต ตโตตโต.

纵然涂以旃檀香，饰以珍珠宝玉，此身本性依然，从各处流溢不净。

๖๓.

63.

ปติเตจ [Pg.324] อปติเต,วิเสโส นตฺถิ กิญฺจิปิ;

กาโย เจมนุญฺโญ ตมฺหา,ปติโตปิ ตถาสิยา.

生时与死后，实无何差别。若此身悦意，死后亦应然。

๖๔.

64.

กาโย มนุสฺสชาตีนํ, ติรจฺฉาน ตฺตภาวโต;

เชคุจฺฉิต ตโรโหติ, ทุพฺพิโสโธจ ทุพฺภโร.

人身，较之畜生之身，更显可厌，难净亦难持。

๖๕.

65.

ยถาชาเตน [Pg.325] กาเยน, สกฺกา วิหริตุํ นจ;

ปจฺจหํ โสธนีโยจ, โธวน มชฺชนาทิภิ.

以此天生之身，实难安住；日日皆须以洗、擦等方式清洁。

๖๖.

66.

รตฺตํ ปาตุํ ฉวึ เฉตฺวา, สกฺกา ฑํสาทโยปินํ;

เฉตฺวา มํส ฏฺฐิกาทีนิ, ธีโร นาลมฺพิตุํ กถํ.

蚊虻等尚能刺破其皮以饮其血，智者又怎会执著于这可被切割的皮肉筋骨？

๖๗.

67.

ลคฺคนฺติ [Pg.326] ฉวิมตฺเต เย, มกฺขิกา เสทปา ยถา;

ถีปุํ มุขาทิ สญฺญาย, เต ปมุฬฺหา มหาตปา.

如饮汗之蝇，那些因男女面容等相而执著于区区表皮的人，他们深陷迷惑，苦恼炽盛。

๖๘.

68.

จารี อโคจเร กาเม, ลคฺคาเลเป กปีริว;

พหูหิ ปีฬิตา รีหิ, มรนฺติ อติทุกฺขิโน.

游荡于非境之欲乐中，如猿猴黏于树脂，为众多仇敌所苦，剧苦而亡。

๖๙.

69.

ราคารึ [Pg.327] ทุชฺชยํ เชยฺยุํ, ชยภุมฺมาสุเภ จรา;

สีตานิสฺสิต ลฏุกี, เสนกํว มหพฺพลํ.

行于不净观的胜利之地，应战胜难胜的贪欲之敌，犹如鹌鹑(laṭukī)依恃自己的地盘，战胜了大力之鹰森那迦(Senaka)。

๗๐.

70.

กายธิ [Pg.328] คฺโคจโร เวโส,ชยภูพุทฺธ ทุตฺติยา;

เอตฺเถว โคจรา โหนฺตุ,มาโภ กาเม ชยตฺถิกา.

这关于身体的行处，是佛陀同在的胜利之地。愿求胜者们，只在此处行，莫在欲乐中！

๗๑.

71.

กายา [Pg.329] สุภํ วิปสฺสนฺตุ, ทิพฺพ กฺขินาปฺย ปสฺสิยํ;

อายตึ มคฺคลาภาย, ตํ ทสฺสนํ ภวิสฺสติ.

应观此身不净，纵以天眼亦不见。为得未来之道，此观将是其助缘。

๗๒.

72.

ธีจกฺขุนาว ธิกฺกายํ, ปสฺเส น มํสจกฺขุนา;

อุมฺมิลิตฺวาว ธีจกฺขุํ, วิเวกฏฺโฐ อุทิกฺขตุ.

应以智眼而非肉眼，观察此可鄙之身。开启智慧之眼，住于远离而审视。

๗๓.

73.

ปญฺจงฺคานิ [Pg.330] ยถา กุมฺโม, จกฺขาทีนิ นิคูหเย;

เวรี ลภตุ โมกาสํ, ปญฺจทฺวารา อรกฺขิตา.

如龟藏五肢，应守护眼等诸根；若五门未防护，怨敌便得其便。

๗๔.

74.

จกฺขุรูเปน [Pg.331] สํวาสา, ราคปุตฺตํ วิชายติ;

มหานตฺถกโร โสจ, สํวาสํ เตน วารเย.

眼与色相交，生出贪欲之子；其为大害者，故应断此交会。

๗๕.

75.

รูปาทีสุสญฺชนฺตีติ, สตฺตา อิตฺถฺยาทิ สญฺญาย;

นตฺเวว ขนฺธสญฺญาย, ตํสญฺญิหิ วิราคิโน.

众生因有“男女”等想，而执著于色等外境。他们不作“诸蕴”想；具足此想者，则能离欲。

๗๖.

76.

สกาเยปรกาเยจ[Pg.332],อาสํ ฉินฺเทยฺย ปณฺฑิโต;

อาสํ เฉตฺวา สุขํเสติ,อาสาย ทุกฺขิตา ปชา.

智者当断自他身欲，断欲则得安乐眠；众生因欲而受苦。

๗๗.

77.

ทสฺสเน สวเน กาย,สํสคฺเค เมถุเนปิจ;

นิราโส สุขิโต โหติ,อนิราโสติทุกฺขิโต.

于见闻、于身触、于交合，无欲者得安乐，有欲者甚痛苦。

๗๘.

78.

พหีว [Pg.333] โสธิตํ ยสฺส, น วนฺโต เชคุจฺฉ ปุญฺชกํ;

ตํกายํ อสุตํชาน, ตนุราโค สิยาตฺตนิ.

若人只净其外，未吐出内在的秽聚，不了知此身者，则于己身生起贪欲。

๗๙.

79.

กาเยวิราค มิจฺฉนฺโต, นุปสฺเสยฺย ตทนฺตรํ;

อนฺโตทสฺสี อตปฺปนฺโต, ลเภ สํสารโมจนํ.

欲于身离欲者，应观察其内部。精勤内观者，能得解脱轮回。

๘๐.

80.

สตฺตา [Pg.334] สตฺตา พหิฏฺเฐวา, สารํสารํ มมายิโน;

สนฺโตสนฺโต วิปสฺสนฺโต, นวานวายตึภเว.

众生执著于外境，妄执为我，以为有实。寂静而行观者，则不趣向未来之新有。

๘๑.

81.

อลํ [Pg.335] อลํ กตฺวา กายํ, มลามลาสวนฺติโต;

โสภํ โสภํ นเย ฐานํ, มนํ มนํ ปฺยลํ กตํ.

够了，够了，这流淌污秽的身体！去吧，去吧，去那光明的境地！心啊，心啊，也当庄严！

๘๒.

82.

สํสคฺคชาตสฺส ภวนฺติ สฺเนหา,สฺเนหานฺวยํ ทุกฺข มิทํ ปโหติ;

อาทินวํ สฺเนหชํเปกฺข มาโน,เอโก จเรขคฺค วิสาณ กปฺโป.

由交际而生爱，随爱而生此苦。见爱染之过患，当如犀角独行。

๘๓.

83.

ขิฏฺฏา [Pg.336] รติ โหติ สหาย มชฺเฌ,ปุตฺเตสุจ วิปุลํ โหติ เปมํ;

ปิยวิปฺปโยคํ วิชิคุจฺฉมาโน,เอโก จเร ขคฺควิสาณ กปฺโป.

友朋之中有嬉乐，于子女则有大爱。厌离于亲爱别离，当如犀角独行。

๘๔.

84.

วํโส [Pg.337] วิสาโลยถา วิสตฺโต,ปุตฺเตสุ ทาเรสุจ ยาอเปกฺขา;

วํสกฬิโรว อสชฺชมาโน,เอโก จเร ขคฺควิสาณ กปฺโป.

如竹枝蔓延交错，于妻与子亦有牵挂。如竹笋不相缠缚，当如犀角独行。

๘๕.

85.

กามํ [Pg.338] กามย มานสฺส, ตสฺสเจตํ สมิชฺฌติ;

อทฺธา ปีติมโน โหติ, มจฺโจ ลทฺธา ยทิจฺฉติ.

若人欲求诸欲，而此愿得成就，此凡夫得其所欲，确实心生欢喜。

๘๖.

86.

ตสฺสเจ กามยานสฺส, ฉนฺทชาตสฺส ชนฺตุโน;

เตกามา ปริหายนฺติ, สลฺลวิทฺโธว รุปฺปติ.

若那贪欲生起的众生，其所求诸欲消逝时，他便感到痛苦，犹如被箭射中。

๘๗.

87.

โยกาเม [Pg.339] ปริวชฺเชติ, สปฺปสฺเสว ปทา สิโร;

โสมํ วิสตฺติกํ โลเก, สโต สมติวตฺตติ.

回避诸欲，如以足避蛇头。具念者能超越此世间之执著。

๘๘.

88.

เขตฺตํ วตฺถุํ ตฬากํวา, ควสฺสํ ทาสโปริสํ;

ถิโย พนฺธู ปุถุกาเม, โยนโร อนุคิชฺฌติ.

田地、房产或池沼，牛马、奴仆及佣人，女人、亲族种种欲，凡夫于此深耽溺。

๘๙.

89.

อพลา นํ พลียนฺติ, มทฺทนฺเตนํ ปริสฺสยา;

ตโตนํ ทุกฺขมนฺเวติ, นาวํ ภินฺน มิโวทกํ.

软弱将他制伏，危难将他碾压。是故苦痛跟随他，犹如水进入破船。

๙๐.

90.

ตสฺมาชนฺตุ [Pg.340] สทาสโต, กามานิ ปริวชฺชเย;

เต ปหาย ตเร โอฆํ, นาวํ สิตฺวาว ปารคู.

是故，人应恒常具念，远离诸欲；舍离彼等，便能渡过暴流，犹如舀出船中之水而抵达彼岸。

๙๑.

91.

กามโต [Pg.341] ชายเต โสโก,กามโต ชายเต ภยํ;

กามโต วิปฺปมุตฺตสฺส,นตฺถิ โสโก กุโต ภยํ.

从欲乐生起忧愁，从欲乐生起恐惧；对于从欲乐中解脱者，没有忧愁，何来恐惧？

๙๒.

92.

สุภานุปสฺสึ [Pg.342] วิหรนฺตํ, อินฺทฺริเยสุ อสํวุตํ;

โภชนมฺหิ อมตฺตญฺญุํ, กุสิตํ หีน วีริยํ;

ตํเว ปสหติ มาโร, วาโต รุกฺขํว ทุพฺพลํ.

住于随观净相，诸根不防护，饮食不知量，懈怠且乏精进，魔罗必战胜此人，如风吹倒弱树。

๙๓.

93.

อสุภานุปสฺสึ วิหรนฺตํ, อินฺทฺริเยสุ สุสํวุตํ;

โภชนมฺหิจ มตฺตญฺญุํ, สทฺธํ อารทฺธ วีริยํ;

ตํเว นปฺปสหติ มาโร, วาโต เสลํว ปพฺพตํ.

住于随观不净，诸根善防护，饮食知节量，具信且勤精进，魔罗必不能战胜此人，如风吹不动石山。

๙๔.

94.

ยถา [Pg.343] อคารํ ทุจฺฉนฺนํ, วุฏฺฐิ สมติ วิชฺฌติ;

เอวํ อภาวิตํ จิตฺตํ, ราโค สมติวิชฺฌติ.

犹如屋顶盖得不好，雨水就会渗入；同样地，对于未修习的心，贪欲也会渗入。

๙๕.

95.

ตเทวํ [Pg.344] ปจฺจเวกฺขนฺติ, เย เต ราคคฺคิทุพฺพลา;

ปติฏฺฐํ สาสเน ลทฺธา, นุกฺกณฺฐา นลสา รตา.

那些因贪欲之火而衰弱者，一旦在教法中获得立足点，便如此省察，不厌烦，不懈怠，乐在其中。

๙๖.

96.

พุทฺธาวาทํ [Pg.345] ลภิตฺวาปิ, นาหํสกฺกา นโวมฺหิติ;

โทสํ ตณฺหํ อนาเสนฺโต, ปริปกฺโก กทาภเว;

ปุญฺญกมฺมํ อกโรนฺโต, ปรวชฺชํ อขมนฺโต.

虽已得闻佛陀之教言，却说“我无法更新自己”。若不摧毁瞋恚与渴爱，不造作福业，不宽恕他人过失，何时才能成熟？

๙๗.

97.

กาย สงฺขาริกา ตณฺหา, นีจานีจกราจ สา;

จิตฺตสงฺขาริกา สทฺธา, อุจฺจา อุจฺจกราจ สา.

渴爱是身的造作，它卑劣，且使人卑劣；信心是心的造作，它高尚，且使人高尚。

๙๘.

98.

ทสฺสนีเย [Pg.346] รตา ตณฺหา, สทฺธาสฺวาจารภตฺติกา;

วิกิณฺณจาริกา ตณฺหา, สทฺธา วิสทจารินี.

渴爱乐于美境，信心则虔敬于善行；渴爱散乱而行，信心则清净而行。

๙๙.

99.

มโนกิเลสิกา ตณฺหา, สานุคานนฺต ทุกฺขทา;

จิตฺตปฺปสาทิกา สทฺธา, อตฺตานุค สุขาวหา.

渴爱污染心，带来无尽的痛苦；信心澄净心，带来随行的安乐。

๑๐๐.

100.

ตณฺหา [Pg.347] สทฺธาน มิจฺเจวํ, วิเสสํ ชาน ตตฺวโต;

ญตฺวา ตณฺหํ วินาเสยฺย, สทฺธํภาเวยฺย เจตสิ.

渴爱与信心，应如是如实了知其差别；了知后，应摧毁渴爱，并于心中培育信心。

๑๐๑.

101.

อุจฺฉุกํ ยนฺตปตฺตมฺปิ, สญฺจุณฺณิตมฺปิ จนฺทนํ;

มธุรํว สุคนฺธํว, เมตฺติว หึสิโตปิ สํ.

甘蔗即使被压榨，檀香即使被研磨，亦不失其甜味与芳香；同样地，具慈心之善人，即使被伤害亦复如是。

๑๐๒.

102.

อตฺตจฺเฉทมฺปิ [Pg.348] วาเสติ, สุคนฺเธนิว จนฺทนํ;

สนฺโต เมตฺตาสุคนฺเธน, อตฺตหึสมฺปิ วาสเย.

犹如檀香以其芳香，熏染那砍伐它之物；善人亦以慈心之香，熏染那伤害他之人。

๑๐๓.

103.

กทาจิปิ น ทุคฺคนฺธิ, สุกฺขํ จุณฺณมฺปิ จนฺทนํ;

ตเถว ทุกฺขปตฺโตปิ, น สนฺโต ปาปการโก.

檀香即使干枯成粉，也绝无恶臭；同样地，善人即使遭受痛苦，也绝不作恶。

๑๐๔.

104.

ขเม [Pg.349] วชฺชํ กเรยฺยตฺถํ, พุทฺธขนฺติ มนุสฺสรํ;

เมตฺตาตินฺเตน เวรีปิ, นุปนาโห สิยตฺตนิ.

忆念着佛陀的忍耐，人应宽恕过失，成就利益。对一个被慈心浸润的人而言，即使是面对敌人，内心也不会生起怨恨。

๑๐๕.

105.

นคจฺฉติ ต มกฺโกโส, มเมวา นตฺถการโก;

อิติ ญตฺวาว สปฺปญฺโญ, เนว กฺโกเสยฺย กิญฺจนํ.

辱骂不会触及我，它只会伤害辱骂者。智者了知此事，故不辱骂任何人。

๑๐๖.

106.

อกฺโกโส [Pg.350] มํ นอาคจฺเฉ,ตสฺเสวา นตฺถการโก;

อิติ ญตฺวา ติติกฺเขยฺย,น ปจฺจกฺโกสนํ กเร.

辱骂不来到我这里，它只会伤害辱骂者自己。了知此事后，人应忍耐，不应回骂。

๑๐๗.

107.

อกฺโกสก นยํ คณฺหิ,ปจฺจกฺโกโส น โส วโร;

พุโธ ตํ นานุคาเหยฺย,มา โสว ปาปิโย ภเว.

辱骂者自食其果，回骂并非好事。智者不应随行，以免对方变得更邪恶。

๑๐๘.

108.

ตณฺหาวิชฺชาจ [Pg.351] มูลาทฺเว, สํสารวิสปาทเป;

สพฺภตฺติ สทฺธมฺมสฺสุตํ, ทฺเวเยว มธุรา ผลา.

渴爱与无明是轮回毒树的二根本；信心与听闻正法，是其上仅有的两种甜美之果。

๑๐๙.

109.

โสเธ จิตฺต มุปกฺกมฺม, สุทฺธํ อุปกฺกเมน ตํ;

วเห สุขํ อสงฺเขยฺยํ, ทุกฺขํ อโสธิตํ มลิ.

应努力净化自心，心由努力而清净。清净之心带来无量安乐，未净之染污心则带来痛苦。

๑๑๐.

110.

โสธิตํ [Pg.352] สุคตึเนติ, ทุคฺคตึว อโสธิตํ;

จิตฺตํ โสเธตุ มาลิมฺเป, ราคโทส มเลหิ ตํ.

已净之心导向善趣，未净之心则导向恶趣；故应净化自心，勿让它被贪瞋之垢所染。

๑๑๑.

111.

โทเสชา นาสิตา เยน,สาสเนวตฺถิ โสนโย;

นตฺถญฺญตฺถ ตมาทาย,พุโธ นาเสตุ ตํทฺวยํ.

能摧毁瞋恚与渴爱的方法，存在于此教法中，他处则无。智者应取此法，摧毁此二者。

๑๑๒.

112.

รนกุนวาสิ [Pg.353] กตาวาเส, ทคุํเจตี ปุรตฺถิเม;

วสตา อคฺคธมฺเมน, เถเรน รจิโต อยนฺติ.

此偈由一位住于最上之法的长老所作，他住在东方塔寺(dāgaba-cetiya)的拉纳库纳(Ranakuna)住处。