1

ปทสาธนํ

构词法

---

นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส

礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者

---

พุทฺธมฺพุชํ นมสฺสิตฺวา สทฺธมฺมมธุ ภาชนํ,คุณโมปทปทํ สงฺฆมธุพฺพตนิเสวิตํ;

敬礼佛陀莲花，正法之蜜的容器；以及为（圣者）蜂所常栖、功德之所的僧团。

---

โมคฺคลฺลายนาจริย จรญฺจ เยน ธีมตา,กตํ ลฆุมยนฺทิทฺธมนุนํ สทฺทลกฺขณํ;

以及（敬礼）由智者目犍连阿阇梨(Moggallāyanācariya)所造，简明、成功且圆满的语法。

---

อารภิสฺสํ สมาเสน พาลตฺถํ ปทสาธนํ,โมคฺคลฺลายนสทฺทตฺถรตนากรปทฺธตึ;

为利初学者，我今简要地开始讲解《构词法》，此乃目犍连(Moggallāyana)语法与义理的宝海法门。

---

สญฺญาปริคฺคเหเนว ลกฺขเณสุ สราทโย,ญายนฺติติ ตเมวาโท ทสฺสยิสฺสํ วิภาคโต;

因为在规则中，元音等只有通过掌握术语(saññā)才能被了知，所以我首先将分别阐明这些术语。

---

ออาทโย ติตาฬีส วณณา.

以“a”等开头的字母(vaṇṇa)有四十三个。

---

ชินวจนานุรูปา อการเทโย นิคฺคหิตนฺตา เตจตฺตาฬี สกฺขรา ปจฺเจกํ วณฺณา นาม โหนฺติ ยถา - อ อา อิ อี อุ อู เอ โอ ก ข ค ฆ ง จ ฉ ช ฌ ญ ฏ ฐ ณ ต ถ ท ธ น ป ผ พ ภ ม ย ร ล ว ส ห ฬ อํ อิติ-กการาทิสฺวกาโร อุจฺจารณตฺโถ = วณณียติ อตฺโถ เอเตหีติ วณฺณา-ออาทิ มริยาทา ภูโต เยสนฺโต ออาทโย.

与佛言相应的、以“a”为首、以鼻音(niggahita, ṃ)为尾的四十三個字母，各被称为“字母”(vaṇṇa)，如下：a ā i ī u ū e o ka kha ga gha ṅa ca cha ja jha ña ṭa ṭha ḍa ḍha ṇa ta tha da dha na pa pha ba bha ma ya ra la va sa ha ḷa aṃ。在“ka”等辅音中的“a”音是为了方便发音。意义由它们表达(vaṇṇīyati)，故称“字母”(vaṇṇā)。以“a”为始，故称“a-ādayo”（a等）。

---

ออาทโยติ วตฺตเต ยาว ‘‘พินฺทุนิคฺคหีต’’นฺติ-ตญฺจโขอตฺถ วสา วิภตฺติจีปรินาโมติ สตฺตมฺยนฺตมภิสมฺพนฺธียเต.

术语“a-ādayo”（a等）的作用延续至“bindu niggahitaṃ”（点即鼻音）这条规则。并且，根据文意，通过格的变化，它应被理解为第七格（处格）的形式。

---

ทสาโท สรา

最初的十个是元音。

---

ออาทิสฺวาทิมฺหิ นิทฺทิฏฺฐา โอทนฺตา ทสวณฺณา สรา นาม โหนฺติ-ยถา-อ อา อิ อี อุ อู เอ โอ = สรนฺติ ปวตฺตนฺตีติ สรา-ทสา โทติ วตฺตเต ตีสุ จกฺกมาเนสุ.

在以“a”等开头的（字母表）之首所指出的、以“o”结尾的十个字母，被称为“元音”(sara)。例如：a ā i ī u ū e o。因其能流动(saranti)，故称“元音”(sarā)。“最初的十个”这一术语在（其后）三条规则中被沿用。

---

ทฺเว ทฺเว สวณฺณา.

（元音）两两为同类音。

---

ออาสฺวาทิเมสุ ทสฺสุ ทฺเว ทฺเว สวณฺณา นาม โหนฺติ. ยถากฺกมํ-ยถา-ออา อิติ, อุอู อิติ, เอ อิติ, โอ อิติ = สมานา สาทิสา วณฺณา สวณฺณา-สมานตฺตญฺจ ฐานโต.

在这最初的十个元音中，两两成对的被称为“同类音”(savaṇṇā)。依次为：a-ā, i-ī, u-ū。相同或相似的字母是“同类音”(savaṇṇā)。其相同性在于发音部位。

---

ฉ วณฺณานํหิ อุปฺปตฺติฏฺฐานานิ กณฺฐาตาลุมุทฺธทนฺตโอฏฺฐานา สิกาวเสน-เตสุ อวณฺณกวคฺคหานํ กณฺโฐฐานํ-อิวณฺณ จวคฺคยานํ ตาลุ-ฏวคฺครฬานํ มุทฺธา-ตวคฺคลสานํ ทนฺตา-อุ วณฺณปวคฺคานํ โอฏฺฐา-เอวณฺณสฺส กณฺฐตาลุ-โอวณฺณสฺส กณฺโฐฏฺฐํ-วการสฺส ทนฺโตฏฺฐํ-นิคฺคหิตสฺส นาสิกา-งญณนมานํ สกฏฺฐานํ นาสิกา จ-ทฺเวทฺเวติ วตฺตเต.

字母有六个发音部位，即：喉、腭、顶、齿、唇、鼻。其中：“a”元音、“ka”组和“h”的发音部位是喉；“i”元音、“ca”组和“y”的发音部位是腭；“ṭa”组、“r”和“ḷ”的发音部位是顶；“ta”组、“l”和“s”的发音部位是齿；“u”元音和“pa”组的发音部位是唇；“e”元音的发音部位是喉和腭；“o”元音的发音部位是喉和唇；“v”的发音部位是齿和唇；鼻音(niggahita)的发音部位是鼻；“ṅ, ñ, ṇ, n, m”的发音部位是其各自的部位以及鼻。“dve dve”（两两）的规则在此处适用。

---

ปุพฺโพ รสฺโส

前者为短音。

---

เตสฺเจว ทสสุ เย ทฺเว ทฺเว สวณฺณา เตสุ โย โย ปุพฺโพ โส โส รสฺสสญฺโญ โหติ-ยถา-อ อิ อุ เอ โอ-เตสุ สํโยค ปุพฺพาจ ทิสฺสนฺติ ทฺเว ปนนฺติมา ทีเปตุํ ตตฺถ สาธุตฺตํ เตสมฺปิ อิธ สงฺคโห = รสฺสกาลโยคา ตพฺพนฺตตาย วา รสฺสา-ตถา ทีฆา-อิธาปิทฺเวทฺเวติ วตฺตเต.

在那十个元音中，于两两成对的同类音里，前者被定名为“短音”(rassa)。例如：a, i, u, e, o。其中，在辅音丛(saṃyoga)前的（e, o）也被视为短音。为了说明最后两个（e, o）的正确性，它们在此也被包含进来。因其音长为短，故称“短音”(rassa)。长音亦然。此处“dve dve”（两两）的规则也适用。

---

ปโร ทีโฆ.

后者为长音。

---

ออาทิสฺวาทิภุเตสุ ทสสุ เย ทฺเว ทฺเว สวณฺณา เตสุ โย โย ปโร โส โส ทีฆสญฺโญ โหติ-ยถา-อา อี อู.

在最初的十个元音中，于两两成对的同类音里，后者被定名为“长音”(dīgha)。例如：ā, ī, ū。

---

กาทโย พฺยญฺชนา.

以“ka”等开头的是辅音。

---

ออาทิสุ กาทโย นิคฺคหีตปริยนฺตา เตตฺตึส พฺยญฺชนานาม โหนฺติ-ยถา-ก ข ค ฆ ง จ ฉ ช ฌ ญ ฏ ฐ ฑ ณ ต ถ ท ธ น ป ผ พ ภ ม ย ร ลว ส ห ฬ อํ = พฺยญฺชียติ อตฺโถ เอเตหีติ พฺยญฺชนา-กาทโยติ วตฺตเต.

在字母表中，以“ka”开头、以鼻音(niggahita, ṃ)结尾的三十三个字母，被称为“辅音”(byañjana)。如下：ka kha ga gha ṅa ca cha ja jha ña ṭa ṭha ḍa ḍha ṇa ta tha da dha na pa pha ba bha ma ya ra la va sa ha ḷa aṃ。意义由它们显发(byañjīyati)，故称“辅音”(byañjanā)。“kādayo”（ka等）的规则适用。

---

ปญฺจ ปญฺจกา วคฺคา.

五个五字母组是“组”(vagga)。

---

ออาทสุ กการาทโย มการนฺตา ปญฺจ ปญฺจกา วคฺคา นาม โหนฺติ-ยถา-กขคฆง, จฉชฌญ, ฏฐฑฒณ, ตถทธน, ปผพภม. = วชฺเชนฺติ ยการาทโยติ วคฺคา.

在字母表中，从“ka”开始到“ma”结束的五个五字母组，被称为“组”(vagga)。例如：ka-kha-ga-gha-ṅa, ca-cha-ja-jha-ña, ṭa-ṭha-ḍa-ḍha-ṇa, ta-tha-da-dha-na, pa-pha-ba-bha-ma。因其排除了“ya”等字母，故称“组”(vaggā)。

---

พินฺทุ นิคฺคหิตํ

点状符号(bindu)即是鼻音(niggahita)。

---

อการาทีสุยวายํ วณฺโณ พินฺทุมตฺโต โส นิคฺคหิตสญฺโญโหติ = รสฺสสรํ นิสฺสาย คหิตมุจฺจาริตํ นิคฺคหีตํ.

在以“a”等开头的字母中，这个仅为一点的字母，被定名为“鼻音”(niggahita)。“鼻音”(niggahita)是依靠短元音而发出的被抑制之音。

---

สญฺญา วิธานํ.

术语规定

---

สนฺธิ วุจฺจเต-ปุริส อุตฺตโม, ปญฺญา อินฺทฺริยํ. สติอารกฺโข,โภคิ อินฺโท, จกฺขุ อายตนํ, อภิภุ อายตนํ, ธนมฺเม อตฺถิ, กุโต เอตฺถา’ ติธ-สโร โลโป สเร.

现在讲解连音(sandhi)。例如：“purisa uttamo”（人+最上）、“paññā indriyaṃ”（慧+根）、“sati ārakkho”（念+守护）、“bhogī indo”（有财者+主）、“cakkhu āyatanaṃ”（眼+处）、“abhibhū āyatanaṃ”（胜者+处）、“dhanam me atthi”（财+我+有）、“kuto ettha”（从何处+在此）。在此处，规则是：“当元音在后时，前一元音被省略”。

---

สโร สโร โลปนีโย โหติ-สเรโตปสิเลสิกาธารสตฺตมี ตโต วณฺณกาลวฺยวธาเน การิยํ น โหติ-ตฺวมสิ, กตมา จานนฺท อนิจฺจสญฺญา’ติ-อญฺญตฺถาปิ สํหตายโมปสิเลสกาธา เรเยว สตฺตมี-วิธีติ วตฺตมาเน.

在后一元音前，前一元音应被省略。此处的“sare”（在元音前）是表示邻近的处格(opasilesika-ādhāra)。因此，若有字母或时间的间隔，则此省略操作不发生。例如：“tvam asi”（你是），“katamā ca, ānanda, aniccasaññā”（阿难，什么是无常想？）。在其他地方，于连续诵读时，处格也确实是表示邻近的。

---

สตฺตมิยํ ปุพฺพสฺส.

由第七格（处格）所指定者，其作用施于前者。

---

สตฺตมีนิทฺเทเส ปุพฺพสฺเสว วิธิติ ปุพฺพสรโลโป-ปุริสุตฺตโม,ปญฺญินฺทฺริยํ, สตารกฺโข, โภคินฺโท, จกฺขายตนํ. อภิภายตนํ, ธนมฺมตฺถิ, กุเตตฺถ. ปุพฺพสฺส การิยวิธานา สตฺตมีนิทฺทิฏฺฐสฺส ปรตาว คมฺยเตติ ปเรตุปริวจนมฺปิ ฆฏเต-โส อหํ, จตฺตาโร อิเม, ยโต อุทกํ, ปาโต เอวํ’ตีธ-‘‘สโร โลโป สเร’’ติ วตฺตเต.

根据“由第七格所指定者，其作用施于前者”的规则，是前一个元音被省略。因此有：purisuttamo、paññindriyaṃ、satārakkho、bhogindo、cakkhāyatanaṃ、abhibhāyatanaṃ、dhanammatthi、kutettha。由于作用是规定于前者，由第七格所指定的（条件）便被理解为在后者，因此关于后者的规定也得以成立。在“so ahaṃ”、“cattāro ime”、“yato udakaṃ”、“pāto evaṃ”等例子中，“当元音在后时，元音被省略”的规则依然适用。

---

ปโร กฺวจิ.

有时是后者（被省略）。

---

สรมฺหา ปโร สโร กฺวจิ โลปนีโย โหติ-โสหํ, จตฺตาโรเม, ยโตทกํ. ปาโตจ-กฺวจิติกึ?-ปญฺญินฺทฺริยํ-อสฺสาธิกาโร สพฺพสนฺธิสุ-ตสฺส อิทํ, ตสฺส อิทํ, วาต อีริตํ, วาต อีริตํ, สีต อุทกํ, สีต อุทกํ, วาม อูรุ,วาม อูรุ, อิติธ-ปุพฺพสร โลเป-สเร เวติ จ วตฺตเต.

在元音之后，后一个元音有时应被省略。例如：sohaṃ (so ahaṃ)、cattārome (cattāro ime)、yatodakaṃ (yato udakaṃ)、pātova (pāto eva)。为何说“有时”？是为了防止在“paññindriyaṃ”这样的情况下省略后一元音。此规则统摄所有连音。在“tassa idaṃ”、“vāta īritaṃ”、“sīta udakaṃ”、“vāma ūru”等例子中，当前一元音被省略时，“sare vā”（或当元音在后时）的规则也适用。

---

ยุวณณานมฺโญ ลุตฺตา.

i、u、e、o于元音被省略后。

---

ลุตฺตา สราปเรสํ อิวณฺณวณฺณานํ โญ โหนฺติ วายถากฺกมํ.

于其他元音被省略后，i元音与u元音可分别选择性地变为y与v。

---

วณฺณปเรน สวณฺเณปิ.

（此规则）亦适用于同类元音。

---

วณฺณสทฺโท ปโร ยสฺมา เตน สวณฺโณปิ คยฺหติ สยํ เจติ อี อู นมฺปิ เอ โอ-ตสฺเสทํ, ตสฺสิทํ-วาเตริตํ. วาติริตํ-สีโตทกํ, ‘‘พฺยญฺชเน ทีครสฺสา’’ติ ทีเฆ-สีตุทกํ-วาโมรุ,วามูรุ-ลุตฺเตติกึ-ทส อิเม.

因使用“vaṇṇa”（元音）一词，其同类元音（即长元音）亦被含摄，故此规则亦适用于ī、ū、e、o。例如：tassedaṃ或tassidaṃ（tassa idaṃ）；vāteritaṃ或vātiritaṃ（vāta īritaṃ）；sītodakaṃ（sīta udakaṃ）。依“于辅音前，元音可长可短”之规，（可作）长音，如sītudakaṃ。又如vāmoru或vāmūru（vāma ūru）。为何言“lutte”（于被省略时）？为防如“dasa ime”之例（发生变化）。

---

อติปฺปสงฺคพาธกสฺส กฺวจิสทฺทสฺสานุวตฺตนโต น วิกปฺปวิธี นิยตา-เตน อุเปโต’ติ เอวมาทีสุ วิกเกปฺปา นารกิตาทิสุ วิธิ จ น โหติ-จิ อกาสิ, จิ อกาสิ. สุ อาคตํ, สุ อาคตํ’ติธยุวณฺณานํ เว’ติ จ วตฺตเต.

因用以防止过度适用的“kvaci”（有时）一词的延续，选择性规则并非固定。因此，于“upeto”等词中无选择性，于“nārakitādi”等词中此规则亦不适用。于“ci akāsi”、“su āgataṃ”等例中，“yuvaṇṇānaṃ ve”之规亦延续。

---

ยวา สเร.

（i、u）于元音前（变为）y、v。

---

สเร ปเร อิว ณฺณุวณฺณานํ ยการวการา โหนฺติ วา ยถากฺกมํ-อการสฺส ทีเฆ-วฺยากาสิ, ‘‘วนตรคาวา คามา’’ติ ยาคเม-วิยากาสิ-สฺวาคตํ. สาคตํ-กฺวจิตฺเวว-ยานีธ.

于元音在后时，i元音与u元音可分别选择性地变为y与v。伴随a音的长音化，（vi akāsi 变为）vyākāsi。依“vanataragāvā gāmā”等规，加入y增音，则得viyākāsi。svāgataṃ或萨咖达(sāgataṃ)（su āgataṃ）。此规则仅有时适用，例如yāni idha则无变化。

---

เต อชฺช, เต อชฺช, โส อยํ, โส อยํ, อิตีธ-‘‘ยวาสเร’’ ‘เว’ติ จ วตฺตเต.

于“te ajja”（或“te ajja”）、“so ayaṃ”（或“so ayaṃ”）等例中，“yavā sare”与“ve”之规亦延续。

---

โญนํ

关于e、o。

---

โญนํ ยการวการา โหนฺติ วา สเร ปเร ยถากฺกมํ.

于元音在后时，e音与o音可分别选择性地变为y与v。

---

ตฺยชฺช, เตชฺช-‘‘พฺยญฺชเน ทีฆรสฺสา’’ติทีเฆ-สฺวายํ, โสยํ.

例如tyajja、tejja（te ajja）。依“于辅音前，元音可长可短”之规，长音化后作svāyaṃ；或作soyaṃ（so ayaṃ）。

---

กฺวจีตฺเวว-ธนมฺมตฺถี-โค เอฬกมิติธ-สเร’ติ วตฺตเต.

此规则仅有时适用，例如于dhanammatthī、go eḷakam等例中不适用。于此，“sare”（于元音前）之规延续。

---

โคสฺสาวง.

对于go，以avaṅ为替代。

---

สเร ปเร โคสฺส อวง อาเทโส โหติ-สจ‘‘ฏนุพนฺธาเนก วณฺณาสพฺพสฺสา’’ติ สพฺพสฺสปฺปสงฺเค-อนฺตสฺเส’ติ วตฺตมาเน.

于元音在后时，avaṅ为go之替代。并且，依“带指示字母ṅ的多音素替代体替代全部”之规，当其适用于全部（词）时，因“antassa”（替代末尾）之规正在生效，（故仅替代末尾部分）。

---

งนุ พนฺโธ.

Ṅa为指示字母。

---

งกาโรนุพนฺโธ ยสฺส โส เนกวณฺโณปิ อนฺตสฺส โหติติ औการสฺเสว โหติ,-‘‘สงฺเกโตนวยโวนุ พนฺโธ’’ติวจนา งการสฺสาปฺปโยโค-ปโยชนํ‘‘งนุพนฺโธ’’ติ สงฺเกโต-คเวฬกํ.

以ṅ为指示字母者，即使是多音素，亦仅作用于末尾部分，故其仅替代o元音。依“指示字母是记号，非（词语）部分”之说，ṅ字母本身不被使用。其作用是作为“带ṅ指示字母”的记号。例如：gaveḷakaṃ。

---

อิติ เอว, อิติ เอวา ‘‘ตีธ-

iti eva、iti evā。于此二例中：

---

วิติสฺเสเว วา

于eva前，iti（之尾音）可选择地（变为v）。

---

เอวสทฺเท ปเร อิติสฺส โว โหติ วา-สจ.

于eva一词在后时，iti之（尾音）可选择性地变为v。并且它……

---

ฉฏฺฐิยนฺตสฺส.

（此规则适用）于以第六格（属格）结尾者。

---

ฉฏฺฐินทฺทิฏฺฐสฺส ยํ การิยํ ตทนฺตสฺส วิญฺเญยฺยนฺติ อิการสฺสาเทโส โหติ = ฐานีนมามทฺทิยทิสฺสติ อุจฺจาริยติ’ติ อาเทโส-อิตฺเวว, อญฺญตฺร ยาเทเส-‘‘ตวคฺควรณนํ เย จวคฺคพยญา’’ติ ตการสฺส โว-‘‘วคฺคลเยหิ เต’’ติ ยสฺส จ จกาโร, อิจฺเจว-ทุ องฺคิกํ, จิ อิตฺวา, อชฺช อคฺเค, ปาตุ อเหสุํ, ปา เอว, อิธ อิชฺฌติ, ปริ อนฺตํ, อตฺต อตฺถมิติธ-‘‘มยทาสเร’’ติ วตฺตเต.

由第六格（属格）所指定的操作，当知是作用于该词的末尾。因此，此为对i字母的替代。替代（ādesa）是指取代原形而被念诵者。例如itveva。于他处，如y之替代中，依“tavaggavaraṇanaṃ ye cavaggabayañā”之规，t作v；依“vaggalayehi te”之规，y作c，如icceva。于du aṅgikaṃ、ci itvā、ajja agge、pātu ahesuṃ、pā eva、idha ijjhati、pari antaṃ、atta attham等例中，“mayadāsare”之规延续。

---

วตตรคา จาคมา.

m、y、d、v为增音。

---

เอเต มยทา วาคมา โหนฺติ วา สเร กฺวจิ,-อาคมิโน อนิยเมปิ สโรเยวาคมี โหติ วนาทินนฺตุ ญาปกา-อญฺญถาหิ ปทาทีนํ ยุกฺวีธาน มนตฺถกํ-ทุวงฺคิกํ, จินิตฺวา, อชฺชตคฺเค, ปาตุรเหสุํ, -‘‘พฺยญฺชเนทีฆรสฺสา’’ติ รสฺเส-ปเคว, อิธมิชฺฌติ, ปริยนฺตํ, อตฺตทตฺถํ-วาตฺเวว-อตฺตตฺถํ.

此等m、y、d、v增音，有时于元音前可选择性地出现。虽增音位置不定，然其依附于元音，此可由vana等词用法得知。否则，为词首等所设之规则将无意义。例如：duvaṅgikaṃ、cinitvā、ajjatagge、pāturahesuṃ。依“于辅音前，元音可长可短”之规，短音化后，可得pageva、idhamijjhati、pariyantaṃ、attadatthaṃ。或（无增音时作）attatthaṃ。

---

ฉ อภิญฺญา, ฉ อภิญฺญา,’ตีธ-วา สเร อาคโม’ติ จ วตฺตเต.

cha abhiññā、cha abhiññā。于此，“于元音前可有增音”之规亦延续。

---

ฉา โฬ.

从cha后增ḷ。

---

ฉ สทฺทา ปรสฺส สรสฺส ฬกาโร อาคโม โหติ วา-ฉฬภิญฺญา, ฉอภิญฺญา.

于cha一词之后、元音之前，可选择性地加入增音ḷ。例如：chaḷabhiññā、chaabhiññā。

---

สรสนฺธิ.

元音连音。

---

กญฺญา อิว-กญฺญา อิวา ตีธ-ปุพฺพปรสรานํ โลเป สมฺปตฺเต-สโร ปโรติ จ วตฺตเต.

“Kaññā iva”、“kaññā ivā”。于此，当前后元音两者皆可省略时，“后元音（保留）”之规亦延续。

---

นทฺเววา.

可选择地，两者皆不（省略）。

---

ปุพฺพปรสรา ทฺเวปิ วา กฺวจิ น ลุปฺยนฺเต-กญฺญาอิว, กญฺเญว, กญฺญาว.

有时，前后两个元音可选择地皆不省略。例如：kaññāiva、kaññeva、kaññāva。

---

สรสนฺธิ นิเสโธ.

元音连音之禁止。

---

ตตฺร อภิรติ, ขนฺติ ปรมํ, สมฺมา อกฺขาโต’ตีธ-

`Tatra abhirati`、`khanti paramaṃ`、`sammā akkhāto`，于此等例中：

---

พฺยญฺฉเน ทีฆรสฺสา.

于辅音前，长短音互换。

---

รสฺสทีฆานํ กฺวจิ ทีฆรสฺสา โหนฺติ พฺยญฺชเน-ตตฺราภิรติ, ขนฺตีปรมํ,’ สมฺมทกฺขาโต’ ติทาคเม รสฺโส-กฺวจีตฺเวจ-ตฺยชฺช-กถํ ยานิว อนฺตลิกฺเข’ติ -ทีฆรสฺสาติ โยควิภาคา.

于辅音前，短元音与长元音有时互换为长元音与短元音。例如：`tatrābhirati`、`khantīparamaṃ`。在`sammadakkhāto`中，长音变短。有时亦然，如`tyajja`。又如`yānīva antalikkhe`。此乃通过对“`dīgharassā`”进行规则分割(yogavibhāga)而得。

---

จิ คโห, ตติย ฌานํ. วิ โขโป, อิติธ-พฺยญฺชเน’ติ วตฺตเต.

`viggaho`、`tatiyajjhānaṃ`、`vikkhepo`，于此等例中，“`byañjane`”（于辅音前）的规则适用。

---

สรมฺหา ทฺเว.

于元音后，（辅音）双写。

---

สรมฺหา ปรสฺส พฺยญฺชนสฺส กฺวจิ ทฺเวรูปานิ โหนฺติ-วิคฺคโห.

元音之后的辅音，有时双写。例如：`viggaho`。

---

จตุตฺถ ทุติเยสฺเวสํ ตติย ปฐมา.

于第四、第二辅音前，（双写辅音的）前一辅音变为第三、第一辅音。

---

จตุตฺถทุติเยสุ ปเรสฺเวสํ จตุตฺถทุติยานํ ตพฺพคฺเค ตติย ปฐมา โหนฺติ ปจฺจาสตฺยาติ ปุพฺพฌการขการานํ ชการกกรา-ตติยชฺฌานํ, วิกฺเขโป-สรมฺหา’ติกึ?-ตํ วนํ. อกรมฺภเสเต, อกรมฺภเสเต, เอโส อตฺโถ, เอโส อตฺโถ, อิติธ-เจ’ติวตฺตเต.

当第四和第二（送气）辅音在后时，因邻近(paccāsatti)故，（被双写辅音中的）第四和第二辅音，会变成其同类的第三和第一辅音。因此，前面的`jh`和`kh`分别变成`j`和`k`。例如：`tatiyajjhānaṃ`、`vikkhepo`。为何要说“从元音后”？答：`taṃ vanaṃ`。对于`akarambhasete`、`eso attho`，于此适用“`ce`”的规则。

---

เอ โอ น ม วณฺเณ.

于`vaṇṇa`前，`e`、`o`成`a`。

---

เอ โอ นํ วณฺเณ กฺวจิ อ โหติ วา-อกรมฺภสเน, อกรมฺห เสเต-เอสอตฺโถ, เอโสอตฺโถ-วณฺเณติกึ?-โส.

在`vaṇṇa`一词前，`e`和`o`有时可选择地变为`a`。例如：`akarambhasane`、`akaramha sete`；`esaattho`、`esoattho`。为何要说“在`vaṇṇa`前”？答：`so`。

---

สรพฺยญฺชนสนฺธิ.

元音与辅音连音。

---

อต ยนฺตํ. ตถ ยํ. มท ยํ, พุธิ ยติ, ธน ยํ. เสว โย, ปเยสนา, โปกฺขรณ โย, อิติธ-

`Ata yantaṃ`、`tatha yaṃ`、`mada yaṃ`、`budhi yati`、`dhana yaṃ`、`seva yo`、`payesanā`、`pokkharaṇa yo`，于此等例中：

---

ตวคฺควรณนํเย จวคฺคขยญา.

于`y`前，`tavagga`、`va`、`ra`、`ṇa`、`na`成`cavagga`、`ba`、`ya`、`ñā`。

---

ตวคฺควรณนํ จวคฺคพยญา โหนฺติ ยถากฺกมํ ยกาเร, ‘‘วคฺคลเสหิ เต’’ติ วคฺคา ปรสฺส ยสฺส ปุพฺพรูปํ-อจฺจนฺตํ. ตจฺฉํ, มชฺชํ, พุชฺฌติ, ธญฺญํ, เสพฺโพ, ปยฺเยสนา, โปกฺขรญฺโญ-กฺวจีตฺเวจ, มตฺยา-เยติ วตฺตเต วกฺขมาเนสุ ตีสุ. สก ยเต, รุจ ยเต, ปฏฺยเต, ลุปฺยเต, สลฺยเต, ทิสฺยเต’ตีธ.

在`y`字母前，`tavagga`、`va`、`ra`、`ṇa`、`na`依次变为`cavagga`、`ba`、`ya`、`ñā`。根据“`vaggalasehi te`”，在`vagga`（类）辅音之后的`y`同化为前一辅音的形式(pubbarūpa)。例如：`accantaṃ`、`tacchaṃ`、`majjaṃ`、`bujjhati`、`dhaññaṃ`、`sebbo`、`payyesanā`、`pokkharañño`。有时亦有例外，如`matyā`。“`ye`”（于`y`前）的规则在以下三条规则中持续有效。在`saka yate`、`ruca yate`、`paṭyate`、`lupyate`、`salyate`、`disyate`等例中：

---

วคฺคลเสหิ เต

（`y`）在`vagga`（类辅音）、`l`、`s`之后（被同化）。

---

วคฺคลเสหิ ปรสฺส ยการสฺส กฺวจิ เต วคฺคลสา โหนฺติ.

在`vagga`（类）辅音、`l`和`s`之后的`y`字母，有时会（被同化而）变成那些`vagga`（类）辅音、`l`和`s`。

---

สกฺกเต, รุจฺจเต,ปฏฺฏเต, ลุปฺปเต, สลฺลเต, ทิสฺสเต. กฺวจิตฺเวว-กฺยาหํ-มุห = ยตี’ตีธ-

例如：`sakkate`、`ruccate`、`paṭṭate`、`luppate`、`sallate`、`dissate`。但有时并非如此，如`kyāhaṃ`。在`muhayati`的例子中：

---

หสฺส วิปลฺลาโส

`h`之换位。

---

หสฺส วิปลฺลาโส โหติ ยกาโร-มุยฺหติ,

`h`与`y`字母发生换位。例如：`muyhati`。

---

พหุอาพาโธ, พหุ อาพาโธ’ตีธ-อุสฺสวกาเร ‘‘หสฺส วิปลฺลาโส’’ติ วตฺตเต.

`Bahu ābādho`，于此例中，“`hassa vipallāso`”（`h`之换位）的规则适用。

---

เววา.

或可选择地。

---

หสฺส วิปลฺลาโส โหติวา วกาเร-พวฺหาพาโธ, พหฺวาพาโธ.

在`v`字母前，`h`可选择地发生换位。例如：`bavhābādho`、`bahvābādho`。

---

พฺยญฺชน สนฺธิ.

辅音连音。

---

อกฺขิรุชติ. อกฺขิรุชตี’ตีธ-เวติ วตฺตเต ยาว‘‘มยทาสเร’’ติ.

`akkhi rujati`，于此，`vā`（或）的规则持续有效，直到“`mayadāsare`”。

---

นิคฺคหิตํ.

鼻音ṃ(niggahīta)。

---

นิคฺคหีตมาคโม โหติวา กฺวจิ = ฐานีนมาลิงฺคิย คจฺฉติ ปวตฺตตี’ติ อาคโม-อกฺขึ รุชติ,อกฺขิ รุชติ-‘‘ยาวทฺวิธา’’ติ อาโท นิจฺจํ ววตฺถิต วิภาสตฺตา วาธิการสฺส-วาสทฺโท หิ อตฺถวเย วตฺตเต กตฺถจิ วิกปฺเป กตฺถจิ ยถาววตฺถิตรูป ปริคฺคเหติ-ยทา ปจฺฉิเม ตทา นจฺจมนิจฺจมสนฺตญฺจ วิธึ ทีเปติ-เอตฺถ ปน กฺว จิสทฺทสฺสานุ วตฺตนโต เตเนวาสนฺตวิธิ สิทฺโธ’ติ วาสทฺเท นิตรทฺวยํ-สํ รมฺโห, สํรมฺโห, ปุํ ลิงฺคํ,ปุํ ลิงฺคมิตีธ-นิคฺคหีตาธิกาโร อา ‘‘มยทา สเรติ’’.

鼻音ṃ(niggahīta)的增添(āgama)，有时是可选择的。所谓“增添”，是指其依附原位(ṭhānin)而来并发生作用。例如：`akkhiṃ rujati`、`akkhi rujati`。从“`yāvadvidhā`”等规则开始，`vā`（或）的管辖权(adhikāra)因其恒常具有“有定选择”(vavatthita vibhāsā)的性质而持续有效。`vā`一词有时用于表示“选择”(vikappa)，有时用于表示“接受已系统确立的形式”。当是后者时，它所指示的规则既非恒常，亦非不恒常，也非不存在。但在此处，由于`kvaci`（有时）一词的沿用，不存在的规则便得以成立，因此在`vā`一词中，只取另外两种含义。`saṃ ramho`、`puṃ liṅgaṃ`，于此，关于鼻音的管辖权，一直延续到“`mayadā sare`”。

---

โลโป.

省略。

---

นิคฺคหีตสฺส โลโป โหติ วา กฺวจิ-ทีฆทิตฺตานิ, สารมฺโห, สารมฺโห-ปุลฺลิงฺคํ, ปุํลิงฺคํ-ปฏิสลฺลาเณ ปาตุกาโม’ติอาทิสุ นิจฺจํ-ปุปฺผํ อสฺสา, ปุปฺผํ อสฺสา, กึ อิติ, กึ อิตี’ตีธ-

鼻音ṃ的省略有时是可选的。例如：`sāramho`（从`saṃramho`来），`pulliṅgaṃ`（从`puṃliṅgaṃ`来）。在`paṭisallāṇe pātukāmo`（欲独处）等情况中，则是恒常的。`pupphaṃ assā`（它的花），`kiṃ iti`（是什么），于此等例中：

---

ปรสรสฺส.

后随元音的。

---

นิคฺคหีตมฺหา ปรสฺส สรสฺส โลโป โหติ วา กฺวจิ.

在鼻音之后，后随元音有时可被省略。

---

สํโยคาทิ โลโป.

辅音簇首音的省略。

---

อนนฺตรา พฺยญฺชนา สํโยโค-อตฺร โย อาทภุตาวยโว ตสฺส วา กฺวจิ โลโป โหตี’ติ สสฺสาทิสฺส โลโป-ปุปฺผํสา, ‘‘มยทา สเร’’ติ นิคฺคหีตสฺส มกาโร-ปุปฺผมสฺสา, ‘‘วคฺเค วคฺค’นฺโต’’ติ โน นคฺคหีตสฺส-กินฺติ, กิมิติ.

无间隔的辅音即是“辅音簇”(saṃyoga)。于此，其首个组成部分有时可被省略，即首个s音等的省略。例如 pupphaṃsā。根据“mayadā sare”规则，鼻音ṃ变为m，如 pupphamassā。根据“vagge vagganto”规则，鼻音ṃ变为n，如 kinti (来自 kiṃ iti)，或 kimiti。

---

ตํ ข ณํ, ตํ ขณํ, ธมฺมํ จเร, ธมฺมํ จเร, ตํ ฑหติ, ตํ ฑหติ, ตํ ทานํ, ตํ ทานํ, ตํ ผลํ, ตํ เอลมิตีธ-

taṃ khaṇaṃ (那一刹那)，dhammaṃ care (奉行法)，taṃ ḍahati (它燃烧)，taṃ dānaṃ (那份布施)，taṃ phalaṃ (那个果报)，taṃ elaṃ (那个过失)：于此——

---

วคฺเค วคฺคนฺโต.

（鼻音变为）同类的末位鼻音。

---

นคฺคหีตสฺส โข วคฺเค วคฺคนฺโต วา โหติ ปจฺจาสตฺยา-ตงฺกณํ,ตํขณํ-ธมฺมญฺจเร, ธมฺมํจเร-ตณฺฑหติ, ตํฑหติ-ตนฺทานํ, ตํทานํ-ตมฺผลํ, ตํผลํ-คนฺตฺวา สมฺมโตติ’อาทิสุ นิจฺจํ-อานนฺตริกํ ยมาหุ, อานนฺตริกํ ยมาหุ, ปจฺจตฺตํ เอว, ปจฺจตฺตํ เอว, ตญฺหิ. ตญฺหิ, อิติธ-

确实，由于邻近的关系，鼻音ṃ可选地变为（其后辅音）同类的末位鼻音。例如：taṅkaṇaṃ (来自 taṃ khaṇaṃ)，dhammañcare (来自 dhammaṃ care)，taṇḍahati (来自 taṃ ḍahati)，tandānaṃ (来自 taṃ dānaṃ)，tamphalaṃ (来自 taṃ phalaṃ)。在gantvā (去后)、sammato (被认为)等词中，此规则是恒常的。“他们说的无间业”(ānantarikaṃ yamāhu)，“各自”(paccattaṃ eva)，“确实是那样”(tañhi)：于此——

---

เยวหิสุญฺโญ.

于ya、eva、hi之前（鼻音ṃ变为）ñ。

---

ยเอวหิสทฺเทสุ นิคฺคหีตสฺสโญ วา โหติ-‘‘วคฺคลเสหิ เต’ติ ยสฺส ญกาเร-อานนฺตริกญฺญ มาหุ. อานนฺตริกํ ยมาหุ, ญสฺส ทฺวิตฺเต-ปจฺจตฺตญฺเญว, ปจฺจตฺตํเอว-ตญฺหิ, ตํหี-เอว สทฺทสหจริยาเยติ ยสทฺทสฺเสว คหณํ-สํยโต, สํยโต’ตีธ

在ya、eva、hi这些词之前，鼻音ṃ可选地变为ñ。例如：ānantarikañña māhu (来自 ānantarikaṃ yamāhu)；paccattaññeva (来自 paccattaṃ eva)，此处ñ被重复；tañhi (来自 taṃ hi)。因为与eva一词并列，所以此处只取ya这个词（而非泛指y音）。saṃyato (已调伏)：于此——

---

เย สํสฺส

在y音之前，saṃ（的鼻音）。

---

สํสทฺทสฺส ยํ นิคฺคหีตํ ตสฺส วา โญ โหติ ยกาเร-

在y音之前，saṃ一词的鼻音ṃ可选地变为ñ。

---

สญฺญโต, สํยโต-อิธยการมตฺโตว คยฺหเต ปุนพฺพจนา.

saññato (来自 saṃyato)。由于规则的重申，此处仅指y音本身（而非ya词）。

---

ตํ เอว, ตํ เอว, ตํ อิทํ, ตํ อิทํ, ตํ อิมินา, ตํ อิมินาตีธ-

taṃ eva (正是那个)，taṃ idaṃ (彼即此)，taṃ iminā (彼以此)：于此——

---

มยทาสเร.

（鼻音ṃ变为）m、y或d，当后有元音时。

---

นิคฺคหีตสฺส มยทา โหนฺติ วา สเร กฺวจิ-ตเมว, ตํเอว-ตยิทํ’ ตํอิทํ-ตทมินา, ตํ อิมินา เอตฺถ-‘‘ตทมินาทีนี’’ตินิปาตนา อิการสฺส อกาโร-ลกฺขณนฺตเรนาวิหิตาเทสโลปาคมวิปลฺลาสา สพฺพตฺถ อิมินาว ทฏฺฐพฺพา-เตน นิชโก. นิยโก,’ติอาทิ สิทฺธํ-พุทฺธม สรณมิจฺจาทิสุ โยควิภาคา.

在元音之前，鼻音ṃ有时可选地变为m、y或d。例如：tameva (来自 taṃ eva)；tayidaṃ (来自 taṃ idaṃ)；tadaminā (来自 taṃ iminā)。此处，在tadaminādīni (tadaminā等)中，通过特殊规定，i音变为a音。在所有地方，凡未由其他规则规定的替换、省略、增添和倒置，都应通过此（特殊规定）来理解。因此，nijako、niyako等词形得以成立。在buddhama saraṇam (佛为皈依处)等情况中，则是通过规则剖分(yogavibhāga)来达成。

---

นิคฺคหิต สนฺธิ.

鼻音ṃ连声法。

---

อถ นามานิ วุจฺจนฺเต.

现在开始讲名词。

---

ตานิ วิวิธานิ สลิคาลิควเสน-ตตฺถ สลิเคยุ ตาว อการนฺตโต ปุลฺลิงฺคา พุทฺธสทฺทา สตฺตวิภตฺติโย ปรา โยชียนฺโต-พุทฺธ อิติ ฐิเต.

它们（名词）依有性、无性而有种种不同。其中，在有性名词中，首先，以阳性、a结尾的buddha (佛陀)一词为例，当其后接续七种格时——当词干为buddha时：

---

ทฺเว ทฺเว กาเนเกสุ นามสฺมา สิโย อํโย นาหิ ยนํ สฺมาสนํ สฺมึสุ

于单、复数中，名词之后的格各有两种：（第一格）si、yo；（第二格）aṃ、yo；（第三格）nā、hi；（第四格）sa、naṃ；（第五格）smā、hi；（第六格）sa、naṃ；（第七格）smiṃ、su。

---

เอเตสํ ทฺเวทฺเว โหนฺติ เอกาเนกตฺเถสุ วตฺตมานโต นาม สฺมาติ ยถากฺกมํ เอกมฺหิ จตฺตพฺโพ เอกวจนานํ พหุมฺหิ วตฺตพฺเพ พหุวจนานํ จาติยเมนปฺปยงฺเค-นามสฺมา’ติอธิกาโร.

这些（格）各有两种，分别用于表示单数和复数的意义。依序，当表示单数时，应使用单数格；当表示复数时，应使用复数格。“名词之后”(nāmasmā)是此处的管辖规则。

---

ปฐมาตฺถมตฺเต

仅为表义

---

สกตฺถทพฺพลิงฺคานิ สงฺขฺยากมฺมาทิปญฺจกํ

自身的意义、实体、性、数，以及作者等五者，

---

นามตฺโถ ตสฺส สามญฺญมตฺตมตฺตํ ปวุจฺจเต.

被称为名词的意义，仅仅是其普遍的含义。

---

นามสฺสาภิเธยฺย มตฺเต ปฐมาวิภตฺติ โหติ’ติ วตฺติจฺฉาวสา ปฐมาเยกวจนพหุวจนานิ.

“第一格仅用于表示名词的所指义”，依言者之意，（使用）第一格的单数与复数。

---

สิโยอิติ ปฐมา, สิสฺสิการสฺสานุพนฺธตฺตปฺเปโยโค-ปโยชนํ‘‘กิ มํ สีสู’’ติ สงฺเกโต-ตถา อํ วจนสฺสการสฺส-สิ-อโต’ติ วตฺตเต-ตสฺส นามวิเสสนตฺตา ‘‘วิธิพฺพิเสสนนฺตสฺสา’’ติ ตทนฺตโต วิธิ.

“si, yo”是第一格。si中的i音是用作指示符；其用途是为了在“ki maṃ sīsū”中作为标记。同样，aṃ格中的a音也是。“从a（词干）后的si”(si-ato)这条规则正在生效。由于此处的a是名词的限定词，根据“规则适用于以限定词结尾者”的原则，此规则适用于以a结尾的词干。

---

สิสฺโส.

si（变为）o。

---

อการนฺตโต นามสฺมา ปรสฺส สิสฺส โอโหติ-ปุพฺพสรโลโป พุทฺโธ ติฏฺฐติ-โย.

在以a音结尾的名词之后，si格变为o，并省略前面的元音。例如：buddho tiṭṭhati (佛陀站立)。（下一格是）yo。

---

อโต โยนํ ฏาเฏ.

从a（词干）后的yo（变为）ā、e。

---

อการนฺตโต นามสฺมา ปเรสํ ปฐมาทุติยาโยนํ ฏาเฏ โหนฺติ ยถากฺกมํ-ฏการานุพนฺธตฺตา‘‘ฏนุพนฺธาเนกวณฺณา สพฺพสฺสา’’ติ สพฺพาเทโส-พุทฺธา ติฏฺฐนฺติ. ‘ปฐมาตฺถมตฺเต’’ติวตฺตเต.

在以“a”结尾的名词之后，第一格与第二格的复数格尾“yo”，分别变为“ā”与“e”。由于“ṭ”是（此处的）指示符，根据“带指示符ṭ的多音节替代整个（词尾）”的规则，这是完全替换。例如：buddhā tiṭṭhanti (诸佛站立)。“仅在第一格的意义上”的规则在此继续有效。

---

อามนฺตเณ.

在呼格中。

---

สทฺเทนาภิมุขี กาโร วิชฺชมานสฺส วตฺถุโนอามนฺตณํ วิธาตพฺเพ นตฺถิ ราชา ภเวติ ตํ;

通过言语使存在的对象转向（言说者），即是“呼格”(āmantaṇa)。它不存在于祈愿式中，如“rājā bhave”(愿王存在)。

---

อามนฺตณธิเก อตฺถมตฺเต ปฐมา วิภตฺติ โหตี’ติ เอกสฺมึ เอกวจนํ สิ.

于词干义及呼格义，当用第一格。于单数，其单数格为si。

---

โคสฺยาลปเณ.

关于“go”的呼格。

---

อาลปเณ สิ คสญฺโญ โหติ-โลโป’ติ วตฺตเต

于呼格，si名为ga。“lopo”(省略)之规则于此延用。

---

คสีนํ.

关于ga与sī。

---

นามสฺมาคสีนํโลโปโหติ-โภพุทฺธมํปาลย-เค’ติวตฺตเต.

于名词后，ga(呼格单数si)与sī(呼格复数yo)当省略。例如：bho buddha maṃ pālaya (噢，佛陀，请保护我)。“ge”之规则于此延用。

---

อยุนํ วา ทีโฆ.

a与u，或作长音。

---

ऐอุ อิจฺเจสํ วา ทีโฆ โหติ เคปเร ติลิงฺเค’ติทีโฆ-พุทฺธา, เกจิ ทีฆํ ทูราลปเณ เยวิจฺฉนฺติ สมีปาลปเณปิ ทสฺสโต ตํ น คเหตพฺพํ-โยมฺหิ,-พุทฺธา มํ ปาเลถ.

当ge(呼格复数)在后，a、i、u或作长音，此长音通于三性。例如：buddhā(诸佛啊)。有人欲长音仅用于远处呼格，然近处呼格亦见，故其说不可取。例如：buddhā maṃ pāletha(诸佛，请守护我)。

---

กมฺเม ทุติยา

于业(宾格)义，当用第二格。

---

กตฺตุกฺริยาภิสมฺพนฺธํ การกํ กมฺมมุจฺจเต;

นิพฺพตฺติ วิกติปฺปตฺติ เภทา ตํ ติวิธํ ภเว.

与能作者之行为相关联的作用者，称为业(宾语)。依所产生、所变化、所到达之别，彼有三类。

---

อสฺมึ ทุติยา วิภตฺติโหติ-อํโย อิติ ทุติยา-อํ-พุทฺธํปณมามิ, โยสฺสเฏ-พุทฺเธ.

于此业格，当用第二格。第二格为aṃ、yo。aṃ，例如：buddhaṃ paṇamāmi(我礼敬佛陀)。yo，例如：buddhe(我礼敬诸佛)。

---

กตฺตุกรเณสุ ตติยา.

于能作者与工具义，当用第三格。

---

กฺริยํ โย กุรุเต มุขฺโย ส กตฺตา โยชิโต น วา กรณํ ตํ วิเสเสน ยํ กฺริยาสิทฺธิเหตุกํ.

主要行作事业者，是为能作者，或受遣或不受遣。彼成就事业之殊因，则为工具。

---

เตสุ การเกสุ ตติยา วิภตฺติ โหติ-นาภิ อิติ ตติยา-นา-นาสฺสา’ติ วตฺตเต.

于此等作用者(能作者与工具)，当用第三格。第三格为nā、bhi。关于nā，规则如下。

---

อเตน

a后，(nā)作ena。

---

อการนฺตโต นามสฺมา ปรสฺส นาวจนสฺส เอนาเทโส โหติ-พุทฺเธน เทสิโต ธมฺโม-หิ-

于a-词尾之名词后，格nā替换为ena。例如：buddhena desito dhammo(法由佛说)。关于hi，规则如下。

---

สุหิสฺวเสส.

于su与hi前，a作e。

---

อการนฺตสฺส สุหีสฺเวโหติ-พุทฺเธหิ-เว’ติ วตฺตเต.

于a-词尾，当su与hi在后，a作e。例如：buddhehi。“vā”(或)之规则于此延用。

---

สฺมาหิสฺมินฺนํ มฺหาภีมฺหิ.

smā、hi、smiṃ，各作mhā、bhi、mhi。

---

นามสฺมา ปเรสํ สฺมาหิสฺมินฺนํ มฺหาภีมฺหิ วา โหนฺติ ยถากฺกมํ-หิสฺส ภิยาเทโส-พุทฺเธภี, กรเณ-พุทฺเธน โลโก สุจรติ, พุทฺเธหิ, พุทฺเธหิ, วา.

于名词后，smā、hi、smiṃ或各作mhā、bhi、mhi。hi替换为bhi，例如：buddhebhi。工具格例：buddhena loko sucarati(世间因佛而善行)；复数格为buddhehi或buddhebhi。

---

จตุตฺถี สมฺปทาเน.

于与格(为格)义，当用第四格。

---

อนุมนฺตฺวนิรากตฺตุชฺเฌสกานํ วสา ตธา;

ททาติ กมฺมนา ยุตฺตํ สมฺปทานมุทิริตํ.

依同意、不拒绝及请求，与“给予”之业相应者，称为与格(受者)。

---

ตสฺมึ สมฺปทานการเก จตุตฺถิ สิยา-สนํ อิติ จตุตฺถี-ส.

于此与格作用者，当用第四格。第四格为sa、naṃ。关于sa，规则如下。

---

สุญฺสสฺส.

sa作suñ。

---

นามสฺมา ปรสฺส สสฺส สุญฺโหติ-สจ-ฉฏฺฐิยา’ติวตฺตมาเน

于名词后，格sa作suñ。此sa亦通于第六格(属格)。

---

ญกานุพนฺธาทฺยนฺตา.

带指示音ñ与k之增益，各置于词首与词尾。

---

ฉฏฺฐีนิทฺทิฏาฐสฺส ญานุพนฺธกานุพนฺธาทฺยนฺตา โหนฺตี’ติอาทิภุโต โหติ-อุกาโร อุจฺจารณตฺโถ-ญากาโร เอตฺเถว สงฺเกตตฺโถ-พุทฺธสฺส ปุปฺผํ เทหิ.-อโต วา พหุลมิติจ วตฺตเต.

依“由第六格所指示者，其带指示音ñ或k之增益各置于词首或词尾”之规则，(suñ)置于词首。其中，u为发音故，ñ于此仅为标记。例如：buddhassa pupphaṃ dehi(请给佛陀花)。“Ato vā bahulaṃ”之规则于此亦延用。

---

สสฺสาย จตุตฺถิยา

第四格之sa，作āya。

---

อการนฺตโต ปรสฺส สสฺส จตุตฺถิยา อาโย โหติ วา พหุลํ-พุทฺธาย, เยภุยฺเยน ตาทตฺเถ เยวายมาโย ทิสฺสตี’ติ อิโตปรํ โนทาหรียเต-นํ-ทีโฆ’ติวตฺตเต.

于a-词尾后，第四格之sa，或多作āya。例如：buddhāya。此āya多见于为格(tādatthiya)义，故此后不复举例。关于naṃ，“dīgho”(长音)之规则于此延用。

---

สุนํหิสุ

于su、naṃ、hi前。

---

เอสุ นามสฺส ทีโฆ โหติ-พุทฺธานํ.

于此等(su, naṃ, hi)格前，名词(之末元音)作长音。例如：buddhānaṃ。

---

ปญฺจมฺยวธิสฺมา.

第五格，于起点义。

---

สีมาภุโต ปทตฺถานํ โย จโล นิจฺจโล’ถ วา;

อจฺจุโต ปุพฺพกา รูปา นมาหุรวธิมฺพุธา.

动或不动，为事物之界，先前诸法所从出，智者称之为“起点”。

---

เอตสฺมา การกา ปญฺจมีวิภตฺติ โหติ-สฺมา หี อิติ ปญฺจมี-สฺมา-อโต โยนํ ฏาเฏ เวติ ทฺว วตฺต เต.

于此作用者（起点），转起第五格。第五格语尾为`smā`与`hī`。

---

สฺมาสฺมินฺตํ.

关于语尾`smā`与`smiṃ`之规则。

---

อการนฺตโต นามสฺมา ปเรสํ สฺมาสฺมินฺนํ ฏาเฏ วา โหนฺติ ยถากฺกมํ.

于以`a`为词尾之名词后，语尾`smā`与`smiṃ`，或各别转为`ṭā`与`ṭe`。

---

พุทฺธา ปหา นิจฺฉรติ. พุทฺธมฺหา, พุทฺธสฺมาวา-หิ-พุทฺเธหิ, พุทฺเธภิ.

例如：`Buddhā pabhā niccharati`（光从佛陀发出）。单数形式为`buddhamhā`或`buddhasmā`。复数形式为`buddhehi`或`buddhebhi`。

---

ฉฏฺฐิ สมฺพนฺเธ

第六格，于关系义。

---

กฺริยาการกสญฺชาโต อสฺเสทมฺหาวเหตุโก;

สมฺพนฺโธ’ติ ปวุตฺโต โส สมฺพนฺธิทฺวยนิสฺสิโต.

非由行为与作用者所生，而依存于二相关者，彼被称为“关系”。

---

สมฺพนฺธิตฺตาวิเสเสปิ ฉฏฺฐี เหทกโต สิยา;

ตโต หิ ชาตา สมฺพนฺธํ วเทยฺย น ปนญฺญโต.

虽然在关系上没有差别，但第六格应依附于起分别作用的一方。因为关系应被说成是源于此方，而非另一方。

---

สมฺพนฺเธ ฉฏฺฐิ วิภตฺติ โหติ-ส นํ อิติ ฉฏฺฐิ-ส-พุทฺธสฺส วิหาโร-นํ-พุทฺธานํ.

于关系义，转起第六格。第六格语尾为`sa`与`naṃ`。单数`sa`例：`buddhassa vihāro`（佛陀的寺院）。复数`naṃ`例：`buddhānaṃ`（诸佛的）。

---

สตฺตมฺยาธาเร.

第七格，于处所义。

---

กิริยา กตฺตุกมฺมฏฺฐา อาธารียติ เยน โส;

อาธาโร จตุธา วุตฺโต วฺยาปกาทิปฺปเภทโต.

作者与所作者之行为所依者，彼即处所。依遍及等区别，处所据说有四种。

---

อาธารการเก สตฺตมี วิภตฺติ โหติ-

于处所作用者，转起第七格。

---

สฺมึ สุ อิติ สตฺตมี-สฺมึ-พุทฺเธ ปสนฺโน-พุทฺธมฺหิ, พุทฺธสฺมึ, วา-สุ พุทฺเธสุ.

第七格语尾为`smiṃ`与`su`。单数`smiṃ`例：`buddhe pasanno`（于佛有净信），或`buddhamhi`、`buddhasmiṃ`。复数`su`例：`buddhesu`（于诸佛中）。

---

พุทฺโธ สพฺพตฺถทายี ภวติ หิ ภชตํ พุทฺธ พุทฺธํ น ตํ กึ ทินฺนํ พุทฺเธน โลเก สิวปทมปิ เต ยนฺติ พุทฺเธน ยสฺมา อสฺมา พุทฺธสฺส ปีตึ ปรหิตวิธยํเทติ พุทฺธานเปโต มญฺโญ พุทฺธสฺส นิจฺจํ ฆฏยติ มติมา โกนุ ภตฺตึ น พุทฺเธ.

佛陀实为皈依者施予一切。世间有何物非由佛陀所施？因由佛陀，彼等亦趣向吉祥之境。是故，为令佛陀欢喜，当行利他。不离于佛陀，我认为，智者恒为佛陀而努力，谁能不于佛陀生起敬信呢？

---

เอวมญฺเญยมฺปิ ฆฏปฏาทีนมการนฺตานํ ปุลฺลิงฺคานํ รูปนโย กฺริยาภิสมฺพนฺโธ จ-วิเสสนมฺปน วกฺขาม-อิโต ปรํ ฉฏฺฐิยา จตุตฺถีสมตฺตา ปญฺจมีพหุวจนสฺส จ ตติยาสมตฺตา น ตา ทสฺสียนฺเต-คุมฺพสิ-อโต สิสฺสาติ จ วตฺตเต.

同样，对于`ghaṭa`（瓶）、`paṭa`（布）等其他以`a`为词尾的阳性名词，其变格法及与动词的关联亦应如是理解。然我等将说明其特殊之处。此后，因第六格与第四格相同，第五格复数与第三格复数相同，故不再展示。`gumbasi`与`ato sissāti`之规则亦适用。

---

กฺวเจ วา.

于某处，或作`e`。

---

อการนฺตโต นามสฺมา ปรสฺส สิสฺส เอ โหติ วา กฺวจี-คุมฺเพ, คุมฺโพ-เสสํ พุทฺธสมํ-เอวํ วตฺตพฺเพ, วตฺตพฺโพ อิจฺจาทิ.

于`a`词尾之名词后，随行之属格单数语尾`ssa`，于某处或转为`e`。例如：`gumbe`。余者同`buddha`。如是，`vattabbe`、`paṇḍito`等。

---

โยสฺส เฏ’ติ จ วตฺตเต.

规则`Yossa ṭe`亦适用。

---

เอกจฺจาทีหโต.

于`ekacca`等词之后。

---

อการนฺเตหิ เอกจฺจาทีหิ โยนํ เฏ โหติ-เอกจฺเจ,(โภ)เอกจฺเจ, เอกจฺเจ-เอวํ ปฐมสทฺทสฺส-นาสฺส สา เว’ติ จ วตฺตเต.

于`a`词尾之`ekacca`等词后，复数主格与宾格语尾`yo`转为`e`。例如：`ekacce`（一些人，主格），`(bho) ekacce`（喂！一些人，呼格），`ekacce`（一些人，宾格）。`paṭhama`等词亦如是。`nāssa sā ve`之规则亦适用。

---

โกธาทีหิ.

于`kodha`等词之后。

---

เอหิ นาสฺส สา โหติ วา-โกธสา, โกเธน, อตฺถสา, อตฺเถเนจฺจาทิ-เวติ วตฺตเต.

于此等词后，工具格语尾`nā`或转为`sā`。例如：`kodhasā`或`kodhena`（以愤怒）；`atthasā`或`atthena`（以义利）等。`vā`（或）字延续适用。

---

มนาทีหิ สฺมึสนฺนาสฺมานํ สิโสโอสาสา.

关于`manas`等词的格变化规则。

---

มนาทีหิ สฺมมาทินํ สิโสมสาสา โหนฺติ วา ยถากฺกมํ-มโน, มนํ-มนสา, มเนน-มนโส, มนสฺส-มนสา, มนา, มนมฺหา, มนสฺมา-มนสิ, มเน, มนมฺหิ, มนสฺมึ.

于`manas`等词后，格变化或如下：主格/宾格单数：`mano`, `manaṃ`；工具格单数：`manasā`, `manena`；属格/与格单数：`manaso`, `manassa`；从格单数：`manasā`, `manā`, `manamhā`, `manasmā`；处所格单数：`manasi`, `mane`, `manamhi`, `manasmiṃ`。

---

ตม ตป เตช อุร สิรปฺปภุตโย มนาทโย.

`tama`（暗）、`tapa`（热）、`teja`（光辉）、`ura`（胸）、`sira`（头）等词，属于`manas`类名词。

---

คจฺฉนฺตสิ-สิสฺส เว’ติ จ วตฺตเต-ปรโต ภิยฺโย นานุ วตฺตยิสฺสาม วุตฺติยาเยวานุวุตฺตสฺสคมฺยมานตฺตา.

于`gacchant`[-`si`]，`sissa ve`之规则亦适用。此后我等不再赘述，因其义可从随后的注释中得知。

---

นฺตสฺสํ.

`nt`作`aṃ`。

---

สิมฺหิ นฺตปฺปจฺจยสฺส อํ โหติ วา-‘‘คสีน’’นฺติ สิโลเป-คจฺฉํ-อญฺญตฺร-คจฺฉนฺโต.

于`si`（主格单数）中，`nta`后缀或转为`aṃ`，且`si`被省略。例如：`gacchaṃ`。另一形式为`gacchanto`。

---

นฺตนฺตุนํ นฺโต โยมฺหิ ปฐเม.

于第一格（主格）复数`yo`中，`nt`与`vantu`转为`nto`。

---

ปฐเม โยมฺหิ นฺตนฺตุนํ สวิภตฺตีนํ นฺโต อิจฺจาเทโส วา โหติ-พหุลาธิการา ปุเมเยว-คจฺฉนฺโต, คจฺฉนฺตา.

于主格复数格尾yo，连同格尾的-nt词干，可选择地被替换为nto。依“多样性”(bahula)之规定，此仅用于阳性。例如：gacchanto, gacchantā（行走者们）。

---

ฏฏาอํ เค.

于呼格ge，作a, ā, aṃ。

---

เค ปเร นฺตนฺตุนํ สวิภตฺตีนํ ฏฏาอํ อิจฺจาเทสา โหนฺติ พหุลํ-(โภ)คจฺฉ, คจฺฉา, คจฺฉํ, คจฺฉนฺโต, คจฺฉนฺตา.

于呼格ge之后，连同格尾的-nt词干，多样地被替换为a, ā, aṃ。例如：(bho) gaccha, gacchaṃ（喂，行走者！呼格单数）；gacchā, gacchanto, gacchantā（喂，行走者们！呼格复数）。

---

นฺตสฺส จ ฏ วํเส.

于宾格aṃ，-nt亦作a。

---

อํเสสุ นฺตปฺปจฺจยสฺส ฏ โหติ วา นฺตุสฺส จ-ววตฺถิตวิภาสายายํ-คจฺฉํ, คจฺฉนฺตํ.

于宾格格尾，-nta后缀（及-ntu）可选择地变为a。此为“限定选择”(vavatthitavibhāsā)。例如：gacchaṃ, gacchantaṃ（行走者）。

---

โตตาติตา สสฺมาสฺมึนาสุ.

于sa, smā, smiṃ, nā，作to, tā, ti, tā。

---

สาทิสุ นฺตนฺตุนํ สวิภตฺตีนํ โตตาติตา โหนฺติ วา ยถากฺกมํ-คจฺฉตา, คจฺจนฺเตน-คจฺฉโต, คจฺฉสฺส, คจฺฉนฺตสฺส.

于sa等格尾，连同格尾的-nt词干，可选择地依次被替换为to, tā, ti, tā。例如，工具格单数：gacchatā或gaccantena；属格单数：gacchato, gacchassa或gacchantassa。

---

นํ นมฺหิ.

于naṃ，作taṃ。

---

นมฺหิ นฺตนฺตุนํ สวิภตฺตีนํ ตํ วา โหติ-คจฺจตํ. คจฺฉนฺตานํ-คจฺฉตา, คจฺฉนฺตา, คจฺฉนฺตมฺหา,คจฺฉนฺตสฺมา-คจฺฉติ,คจฺฉนฺเต, คจฺฉนฺตมฺหิ, คจฺจนฺตสฺมึ-เอวํ ตปนฺต ชปนฺตาทโย-ภวนฺตสิ.

于naṃ（属格复数）格尾，连同格尾的-nt词干，可选择地被替换为taṃ。例如：gaccataṃ或gacchantānaṃ（行走者们的）。其他形式如：gacchatā, gacchantā；从格单数：gacchantamhā, gacchantasmā；处格单数：gacchati, gacchante, gacchantamhi, gaccantasmiṃ。tapant（燃烧者）、japant（念诵者）等词亦同。次论bhavant。

---

ภุโต.

从bhū（词根）。

---

ภุธาตุโต นฺตสฺส อํ โหติ สิมฺหิ นิจฺจมฺปุนพฺพิธานา-ภวํ.

从bhū词根所生的-nt后缀，于si（主格单数）格尾，恒作aṃ；因非重述(apunabbidhānā)，此为定则。例如：bhavaṃ。

---

ภวโต วา โภนฺโต คโยนาเส.

bhavant于ge（呼格）、yo（主格复数）与nā（工具格），或作bhonta。

---

ภวนฺตสทฺทสฺส โภนฺตาเทโส วา โหติ คโยนาเส-โภนฺโต, โภนฺตา, ภวนฺโต, ภวนฺตา-เอวมาลปเนปิ-เค ปน-(โภ) โภนฺต, โภนฺตา, ภว, ภวา, ภวํ-ภวํ, ภวนฺตํ, โภนฺเต, ภวนฺเต-โภตา, โภนฺเตน, ภวตา, ภวนฺเตน-โภโต, โภนฺตสฺส, ภวโต, ภวสฺส, ภวนฺตสฺส.

bhavant一词，于ge（呼格）、yo（主格复数）与nā（工具格），可选择地被替换为bhonta。主格复数：bhonto, bhontā, bhavanto, bhavantā。呼格亦同。呼格形式：(bho) bhonta, bhontā, bhava, bhavā, bhavaṃ。宾格单数/复数：bhavaṃ, bhavantaṃ / bhonte, bhavante。工具格单数：bhotā, bhontena, bhavatā, bhavantena。属格/与格单数：bhoto, bhontassa, bhavato, bhavassa, bhavantassa。

---

สโตสพฺเภ.

于bhi，sant作sabbha。

---

สนฺตสทฺทสฺส สพฺภวติ ภกาเร-สพฺภิ.

sant一词于bh字母前变为sabbha。例如：sabbhi。

---

มหนฺตารหนฺตานํ วา ฏา

mahant与arahant或作ā。

---

สิมฺหิ มหนฺตารหนฺตานํ นตสฺส ฏา วา โหติ-มหา, มหํ, มหนฺโต-อรหา, อรหํ, อรหนฺโต-ภวนฺตาทีนํ เสสํ คจฺฉนฺตสมํ-อสฺมสิ.

于si（主格单数）格，mahant与arahant的-nta可选择地变为ā。例如：mahā, mahaṃ, mahanto（伟大的）；arahā, arahaṃ, arahanto（阿罗汉）。bhavant等词的其余变化与gacchant相同。次论asman。

---

ราชาทิยุวาทิตฺวา.

关于rājan等词与yuvan等词。

---

ราชาทิหิ ยุวาทีหิ จ ปรสฺส สิสฺส อา โหติ-อสฺมา.

于rājan等词与yuvan等词之后，其后的si（主格单数）格尾变为ā。例如：asmā。

---

โยนมาโน.

yo与naṃ作āno。

---

ราชาทีหิ ยุวาทีหิ จ โยนมาโน วา โหติ-อสฺมาโน, อสฺมา-(โภ)อสฺม, อสฺมา, อสฺมาโน, อสฺมา.

于rājan等词与yuvan等词之后，yo（主格复数）与naṃ（属格复数）可选择地变为āno。〔以asman为例〕主格复数：asmāno, asmā。呼格复数：(bho) asma, asmā, asmāno, asmā。

---

วามฺหา นง.

于amha之后，naṃ或作ānaṃ。

---

ราชาทินํ ยุวาทนํ จานงฺโหติ วามฺหิ-อสฺมานํ, อสฺมึ, อสฺมาโน, อสฺเม.

于rājan等词与yuvan等词，naṃ格尾可选择地变为ānaṃ。〔以asman为例〕属格/与格复数：asmānaṃ。〔其他形式〕处格单数：asmiṃ；主格复数：asmāno；处格复数：asme。

---

นาสฺเสโน

nā作eno。

---

กมฺมาทิโต นาวจนสฺส เอโน วา โหติ-อสฺเมน, อสฺมนา.

从工具格等起，nā格尾可选择地变为ena。例如：asmena, asmanā。

---

กมฺมาทิโต.

从工具格等起。

---

กมฺมาทิโต สฺมิโน นิ โหติ วา-อสฺมนิ, อสฺเม, อสฺมมฺหิ, อสฺมสฺมึ-เสสํ พุทฺธสทฺทสมํ-มุทฺธ คาณฺฑีวธตฺว อนิม ลฆิมาทโย อสฺมาสมา-เอวํ ราชา กาลทฺธานวาจี อทฺธาจ ปฐมาทุติยาสุ อตฺตาตุ มาโน ตติยาสตฺตมฺเยกวจเนสุจ.

从工具格等起，smiṃ（处格单数）格尾可选择地变为ni。〔以asman为例，其处格单数形式为：〕asmani, asme, asmamhi, asmasmiṃ。其余变化与buddha一词相同。muddhan（头）、gāṇḍīvadhanvan（持甘提婆弓者）、aṇiman（微小）、laghiman（轻快）等词与asman的变化相同。同样，rājan（王）、表示时间与路途的addhan（路途）、attan（自我）与māna（我慢）等词，于主格、宾格、工具格单数及处格单数中（有特殊变化）。

---

ราชสฺสิ นามฺหิ.

rājan于nā与amhi之前，（词干末音节）作i。

---

ราชสฺสิ วา โหติ นามฺหิ-ราชินา-อญฺญตฺร-

rājan于nā与amhi之前，（词干末音节）或作i。例如：rājinā。其他除外。

---

นาสฺมาสุรญฺญา.

除smā与su外，作raññā。

---

นาสฺมาสุ ราชสฺส สวิภตฺติสฺส รญฺญา โหติ-รญฺญา.

于`nā`与`smā`格位后，带格位的`rājan`作`raññā`。示例：`raññā`。

---

สุนํ หิสู.

于`su`、`naṃ`、`hi`前，作`ū`。

---

ราชสฺส อู โหติ วา สุนํหิสุ-ราชูภิ, ราเชหิ, ราชูภิ, ราเชภิ.

`rājan`于`su`、`naṃ`、`hi`格位前，或作`ū`。示例：`rājūbhi`、`rājehi`、`rājūbhi`、`rājebhi`。

---

รญฺโญ รญฺญสฺส ราชิโน เส.

于`sa`格位后，作`rañño`、`raññassa`、`rājino`。

---

เส ราชสฺส สวิภตฺติสฺส เอเต อาเทสา โหนฺติ-รญฺโญ รญฺญสฺส, ราชิโน, ราชูนํ.

对于带格位的`rājan`，于`sa`格位（属格单数）后，作`rañño`、`raññassa`、`rājino`；于`naṃ`格位（属格复数）后，作`rājūnaṃ`。

---

ราชสฺส รญฺญํ.

`rājan`作`raññaṃ`。

---

นมฺหิ ราชสทฺทสฺส สวิภตฺติสฺส รญฺญํ โหติ วา-รญฺญํ, ราชานํ-รญฺญา.

于`naṃ`格位后，带格位的`rājan`一词或作`raññaṃ`。示例：`raññaṃ`、`rājānaṃ`。参见`raññā`。

---

สฺมิมฺหิ รญฺเญราชินิ.

于`smiṃ`、`mhi`格位后，作`raññe`、`rājini`。

---

สฺมิมฺหิ ราชสฺส สวิภตฺติสฺส รญฺเญราชินี โหนฺติ-รญฺเญ, ราชินิ, ราชุสุ, ราเชสุ ‘‘สมาเส วา’’ติ ราชสฺส นาสสฺมาสฺมึสุ ยํ วุตฺตํ ตํ วา โหติ-ยถา-กาสิรญฺญา, กาสิราเชน = กาสิรญฺโญ, กาสิรญฺญสฺส, กาสิราชิโน, กาสิราชสฺส-กาสิรญฺญา, กาสิราชา, กาสิราชมฺหา, กาสิราชสฺมา-กาสิรญฺเญ, กาสิราชินิ, กาสิราเช, กาสิราชมฺหิ, กาสิราชสฺมึ-อทฺธโต นามฺหิ.

于`smiṃ`与`mhi`格位后，带格位的`rājan`作`raññe`与`rājini`。示例：`raññe`、`rājini`、`rājusu`、`rājesu`。依据“于复合词中或可”(`samāse vā`)之规则，`rājan`于`nā`、`sa`、`smā`、`smiṃ`格位后所述的变化，皆为任选。示例：`kāsiraññā`或`kāsirājena`（迦尸王(Kāsirāja)，具格）；`kāsirañño`、`kāsiraññassa`、`kāsirājino`或`kāsirājassa`（属格）；`kāsiraññā`、`kāsirājā`、`kāsirājamhā`或`kāsirājasmā`（离格）；`kāsiraññe`、`kāsirājini`、`kāsirāje`、`kāsirājamhi`或`kāsirājasmiṃ`（处格）。

---

ปุมกมฺมถามทฺธานํ วา สสฺมาสุจ ปุมาทินมุโหติ วา สสมาสุนามฺหิ เจติ อุตฺเต-อทฺธุนา-อญฺญตฺร กมฺมาทิตฺตา วา เอเน-อทฺเธน-อทฺธนา-เส อุกาเร จ.

对于`puman`（男人）、`kamman`（业）、`thāman`（力）、`addhan`（路途）等词，于`sa`、`smā`与`su`格位前或有变化。对于`puman`等词，于`sa`、`smā`、`su`、`nā`、`amhi`格位前，或可如前述加`u`。示例：`addhunā`。除`kamman`等词外，具格或作`ena`。示例：`addhena`、`addhanā`。于`sa`格位前，亦可加`u`。

---

อิยุวณฺณาชฺฌลา นามสฺสเนก.

`i`元音、`u`元音与`jhala`辅音，为名词的多种词尾。

---

นามสฺสนฺเต วตฺตมานา อิวณฺณุวณฺณาฌลสญฺญา โหนฺติ ยถากฺกมํ.

名词词干末尾的音，依次被称为`i-vaṇṇa`（i类元音）、`u-vaṇṇa`（u类元音）和`jhala`（jhala类辅音）。

---

ฌลา สสฺส โน.

于`jhala`后，`sa`作`no`。

---

ฌลโต สสฺส โน วา โหติ-อทฺธุโน, อทฺธุสฺส, อทฺธสฺส.

于`jhala`辅音后，`sa`格位（属格单数）或作`no`。示例：`addhuno`、`addhussa`、`addhassa`。

---

นา สฺมาสฺส

`smā`作`nā`。

---

ฌลโต สฺมาสฺส นา โหติ วา-อทฺธุนา, อทฺธุมฺหา, อทฺทุสฺมา, อทฺธา, อทฺธมฺหา, อทฺธสฺมา-อทฺธนิ, อทฺเธ, อทฺธมฺหิ, อทฺธสฺมึ-อตฺตสทฺทโนหมฺหิ

于`jhala`辅音后，`smā`格位或作`nā`。示例：`addhunā`。其它离格形式有`addhumhā`、`addusmā`、`addhā`、`addhamhā`、`addhasmā`；处格形式有`addhani`、`addhe`、`addhamhi`、`addhasmiṃ`。对于`attan`一词，于`amhi`前作`no`。

---

สุหีสุ นก.

于`su`、`hi`格位前，不作`ka`。

---

อตฺตอาตุมานํ สุหีสุ วา นก โหติ-กกาโร อนฺตาวยวตฺโถ. อตฺตเนหิ, อตฺตเนภิ, อตฺเตหิ, อตฺเตหิ.

对于`attan`与`ātuman`，于`su`与`hi`格位前，或不作`ka`。`ka`字母意为词尾部分。示例：`attanehi`、`attanebhi`、`attehi`、`attebhi`。

---

โนตตาตุมา.

于`attan`、`ātuman`后，`sa`作`no`。

---

อตฺตอาตุเมหิ สสฺส โน โหติ วา-อตฺตโน, อตฺตสฺส.

于`attan`与`ātuman`后，`sa`格位（属格单数）或作`no`。示例：`attano`、`attassa`。

---

สฺมาสฺส นา พฺร มา จ.

于`brahman`、`attan`、`ātuman`后，`smā`作`nā`。

---

พฺรหฺมา อตฺตอาตุเมหิ จ ปรสฺส สฺมาสฺส นา โหติ-อตฺตนา-อตฺตเนสุ, อตฺเตสุ-อาตุมา อตฺตาว-พฺรหฺม เค.

于`brahman`、`attan`与`ātuman`后，`smā`格位作`nā`。示例：`attanā`。处格复数形式为：`attanesu`、`attesu`。`ātuman`的变化与`attan`相同。于呼格(`ga`)，`brahman`有变化。

---

ฆพฺรหฺมาทิเต

于呼格(`gha`)，`brahman`等词后作`e`。

---

ฆสญฺญโต พฺรหฺม กตฺตุ อิสิ สขาทีหิ จ คสฺเส วา โหติ-พฺรหฺเม, พฺรหฺม, พฺรหฺมา.

于呼格(`gha`)中，于`brahman`、`kattu`、`isi`、`sakhi`等词后，呼格单数格位(`si`)或作`e`。示例：`brahme`、`brahma`、`brahmā`。

---

นามฺหี.

于`nā`、`amhi`前，作`u`。

---

พฺรหฺมสฺสุ โหติ นามฺหิ-พฺรหฺมุนา.

对于`brahman`，于`nā`与`amhi`格位前作`u`。示例：`brahmunā`。

---

พฺรหฺมสสุ วา.

于`brahman`后，于`sa`、`su`格位前，或……

---

พฺรหฺมสฺสุ วา โหติ สนํสุ-พฺรหฺมุโน, พฺรหมุสฺส, พฺรหฺมสฺส, พฺรหฺมูนํ,พฺรหฺมานํ-พฺรหมุนา-‘‘อมฺพาทิหี’’ติ สฺมิโน นิโหติ วา-พฺรหฺมนิ. พฺรหฺเม, พฺรหฺมมฺหิ, พฺรหฺมสฺมึ-เสสํ อสฺมสมํ.

对于`brahman`，于`sa`、`naṃ`、`su`格位前，词干或作`u`。示例：`brahmuno`、`brahamussa`、`brahmassa`（属格单数）；`brahmūnaṃ`、`brahmānaṃ`（属格复数）；`brahamunā`（具格单数）。依据“从`amba`等词”之规则，`smiṃ`格位或作`ni`，示例：`brahmani`。处格单数亦作：`brahme`、`brahmamhi`、`brahmasmiṃ`。其余变化与`asman`（石头）相同。

---

สขา-ราชาทิตฺตา สิสฺส อา.

对于`sakhi`（朋友），因其属于`rājan`（国王）等词类，主格单数格位`si`作`ā`，而成`sakhā`。

---

อาโยโน จ สขา.

对于`sakhi`，主格复数格位`yo`亦作`ā`，而成`sakhā`。

---

สขโต โยนมาโย โน โหนฺติ วา อาโน จ-สขาโย, สขาโน.

于`sakhi`之后，复数主格与宾格格尾`yo`，或变为`āyo`及`āno`。其形为：`sakhāyo`、`sakhāno`。

---

โนนาเสสฺมิ.

当后接格尾`no`、`nā`、`se`、`smiṃ`时。

---

สขสฺส อิ โหติ โนนาเสสุ-สขิโน-อญฺญตฺร-

于格尾`no`、`nā`、`se`等之前，`sakhi`变为`sakhin`。例如：`sakhino`。于其他情况则非如此。

---

โยสฺวํหิสุ จารง.

当后接格尾`yo`、`smā`、`aṃ`、`hi`、`su`时，以及当有`āra`替换时。

---

สขสฺส วา อารง โหติ โยสฺวํหิสุ สฺมานํสุ จ.

于格尾`yo`、`smā`、`aṃ`、`hi`、`su`以及`naṃ`之前，`sakhi`或作`āra`替换（即变为`sakhāra-`）。

---

อารงฺสฺมา

当`āra`替换发生于格尾`smā`（从格）之前时。

---

อารงาเทสโต ปเรสํ โยนํ โฏ โหติ-สขาโร-อารทฺธาโท.

于`āra`替换之后，其后的格尾`yo`与`naṃ`变为`o`。例如：`sakhāro`等。

---

สภาเว-สขา-เอวมาลปเน-เคตุ-สโข, สข, สขา-อมฺหิ-สขานํ, สขารํ, สขํ, สขาโย, สขา โน, สขิโน.

呼格单数形为：`sakho`、`sakha`、`sakhā`。其他格的部分形为：`sakhānaṃ`、`sakhāraṃ`、`sakhaṃ`、`sakhāyo`、`sakhāno`、`sakhino`。

---

โฏเฏ วา.

或变为`o`、`e`。

---

อารงาเทสมฺหา โยนํ โฏเฏ วา โหนฺติ ยถากฺกมนฺติ เฏ-ปกฺเข-‘‘อารงิสฺมา’’ ติโฏ-สขาเร, สขาโร, สเข-สขีนา, สขาเรหิ, สเขหิ, สขาเรหิ, สเขหิ-สขิโน, สขิสฺส, สขารานํ.

于`āra`替换后，格尾`yo`与`naṃ`或分别变为`o`与`e`。其形为：`sakhāre`、`sakhāro`、`sakhe`、`sakhīnā`、`sakhārehi`、`sakhehi`、`sakhino`、`sakhissa`、`sakhārānaṃ`。

---

สมานํสุ วา.

或于格尾`smā`、`naṃ`、`su`之前。

---

สขสฺส วา อิ โหติ สฺมานํสุ-สขีนํ, สขานํ.

于格尾`smā`、`naṃ`、`su`之前，`sakhi`之`i`或变为长音`ī`。例如，属格复数形为：`sakhīnaṃ`、`sakhānaṃ`。

---

ฏา นาสฺมานํ.

于格尾`nā`、`smā`、`naṃ`之前。

---

อารงาเทสมฺหา นาสฺมานํ ฏา โหติ-สขารา-พหุลาธิการา สขารสฺมา-สขีนา, สขีมฺหา,สขิสฺมา, สขา, สขมฺหา, สขสฺมา.

于`āra`替换后，格尾`nā`、`smā`、`naṃ`变为`ā`，其形为`sakhārā`。依多样性规则，亦作`sakhārasmā`。其他形为：`sakhīnā`、`sakhīmhā`、`sakhismā`、`sakhā`、`sakhamhā`、`sakhasmā`。

---

เฏ สฺมิโน.

于格尾`smiṃ`之前。

---

สขโต สฺมิโน เฏ โหติ นิจฺจํ-สเข, สขาเรสุ, สเขสุ-‘‘ธมฺโมวาญฺญตฺเถ’ติ ราชาทียุ ปาฐา ทฬฺหธมฺมาทโย วา อสฺมสมา.

于`sakhi`之后，处格单数格尾`smiṃ`恒常变为`e`。其形为：`sakhe`（单数），`sakhāresu`、`sakhesu`（复数）。此与“dhammo vā aññatthe”之规则类似，且于`rājan`等词类中，`daḷhadhamma`（坚固法）等词之变化与`asman`（石头）相同。

---

โยนํ โนเน วา.

格尾`yo`与`naṃ`或变为`no`与`ne`。

---

ยุวาทิหิ โยนํ โนเน วา โหนฺติ ยถากฺกมํ.

于`yuvan`（青年）等词之后，格尾`yo`与`naṃ`或分别变为`no`与`ne`。

---

โนนาเนสฺมา.

于格尾`no`、`nā`、`ne`、`smā`之前。

---

เอสุ ยุวาทินมา โหติ-ยุวาโน, ยุวา-ยุวานํ, ยุวํ, ยุวาเน, ยุเว-ยุวานา.

于此等格尾之前，`yuvan`等词之`a`变为`ā`。其形为：`yuvāno`、`yuvā`、`yuvānaṃ`、`yuvaṃ`、`yuvāne`、`yuve`、`yuvānā`。

---

ยุวาทินํ สุหิสฺวานงิ.

于格尾`su`与`hi`之前，`yuvan`等词获得`āna`增益。

---

สุหิสุ ยุวาทินมานงิโหติ-ยุวาเนหิ, ยุวาเนภิ.

于格尾`su`与`hi`之前，`yuvan`等词获得`āna`增益。其形为：`yuvānehi`、`yuvānebhi`。

---

ยุวา สสฺสิโน.

于`yuvan`，属格单数格尾`ssa`变为`ino`。

---

ยุวา สสฺส วา อิโน โหติ-ยุวโน, ยุวสฺส.

于`yuvan`，属格单数格尾`ssa`或变为`ino`。其形为：`yuvano`、`yuvassa`。

---

สมาสมินฺนํ นาเน.

格尾`smā`与`smiṃ`分别变为`nā`与`ne`。

---

ยุวาทิหิ สฺมาสฺมินฺนํ นาเน โหนฺติ ยถากฺกมํ-ยุวานํ-ยุวาเน,ยุวาเนสุ-รูปสิทฺธิยํ ปนสฺส อญฺญถา รูปนโย ทสฺสิโต เนโส คเหตพฺโพ-อมูลตฺตา-นหิ ตตฺถาคมาทิมูลมตฺถิ-เอวมิที สมญฺญมฺปิ-มฆวปุมวตฺตหสทฺทา ยุวสทฺทสมา-อยนฺตุ วิเสโส.

于`yuvan`等词之后，格尾`smā`与`smiṃ`分别变为`nā`与`ne`。例如：`yuvāne`、`yuvānesu`。然而，在《Rūpasiddhi》中，其构词规则另有所示，但不应采纳，因其没有根据，于彼处并无圣典等依据。同样，`maghavan`、`puman`、`vattahan`等词亦与`yuvan`一词类似，然有此区别。

---

คสฺสํ.

主格单数格尾`si`（术语为`ga`）变为`aṃ`。

---

ปุมสทฺทโต คสฺส อํ วา โหติ-ปุมํ, ปุม, ปุมา.

于`puman`（男人）一词，其后的`si`（主格单数）或变为`aṃ`。其形为：`pumaṃ`、`puma`、`pumā`。

---

นามฺหิ.

当后接`nā`与`amhi`时。

---

นามฺหิ ปุมสฺส วา อา โหติ-ปุมานา-อญฺญตฺร-วา อุตฺเต = ปุมุนา, ปุเมน-ปุมุโน, ปุมุสฺส, ปุมสฺส-ปุมุนา, ปุมานา-‘‘ปุมา’’ติ สฺมิโน เน วา โหติ-ปุมาเน, ปุเม, ปุมมฺหิ, ปุมสฺมึ.

当后接`nā`与`amhi`时，`puman`之词干或变为`pumā`，其形为`pumānā`。其他形为：`pumunā`、`pumena`（具格）；`pumuno`、`pumussa`、`pumassa`（属格）。于`pumā`之后，`smiṃ`（处格）或变为`ne`，其形为：`pumāne`、`pume`、`pumamhi`、`pumasmiṃ`。

---

สุมฺหา จ.

并且于 su 及 mhi 之后。

---

ปุมสฺส สุมฺหิ ยํ วุตฺตํ ตํ อา จ วา โหตีติ อานงิ อา จ โหติ-ปุมาเนสุ ปุมาสุ ปุเมสุ.

对于 `puman`，于 `su` 及 `mhi` 之后，(词干尾的 `an`)可选择地变为 `ā`，并且亦可有增益 `ānaṅ`。其形式为：`pumānesu`、`pumāsu`、`pumesu`。

---

วตฺตหา สนนฺนํ โนนานํ.

对于 `vattahan`，于 `si`、`naṃ` 及 `no` 之后。

---

วตฺตหา สนนฺนํ โนนานํ โหนฺติ ยถากฺกมํ-วตฺตหาโน วตฺตหานานํ.

对于 `vattahan`，于 `si`、`naṃ` 及 `no` 之后，其形式依次为：`vattahāno`、`vattahānānaṃ`。

---

อการนฺตํ.

以 `ā` 为尾者。

---

สาสิ

对于 `sā` (阴性“彼”)及 `si` (主格单数)。

---

เอกวจนโยสฺวโฆนํ.

对于非 `gha` 类名词，于呼格单数中。

---

เอกวจเน โยสุ จ ฆโอการนฺตวชฺชิตานํ นามานํ รสฺโส โหติ ติลิงฺเค’ติ รสฺเส สมฺปตฺเต-‘‘สิสฺมินฺนานปุํสกสฺสา‘‘ติ อนปุํสกสฺส สิมฺหิ ตุน โหติ-สา-ยุวาทิตฺตา สิสฺส อา-สาโน, โนตฺตาภาวปกฺเข-‘‘โยนมาโน‘‘ติ วาธิการสฺส ววตฺถิต วิภา สตฺตานิจฺจมาโน-สาโน-ตถา โนตฺตาภาว ปกฺเข.

根据“于呼格单数中，除 `gha` 类和以 `o` 为尾的名词外，三性名词的元音皆短”之规则，当此短音规则适用时，非中性词的 `si` (主格)不变为 `tu`。对于 `sā`，因其属 `yuvādi` 类，其后的 `si` 变为 `no`，其形式为 `sāno`。在不作替换的情况下，由于“yonamāno”是具特定范围的可选规则，其适用并非恒常。

---

สาสฺสํเส จานงิ.

对于 `sā`，于 `aṃ`、`se` 之后，以及有增益 `ānaṅ` 时。

---

สาสทฺทสฺส อานงิ โหติ อํเส เค จ-(โภ)สาน, สานา, สาโน, สานํ, สาเน, สาโน-เสสํ ยุวสทฺทสมํ-เสตุ-สานสฺส-สุวายุวาว-‘‘เอกวจนโยสฺวโฆนํ’’ติร- สฺสตฺตํว วิเสโส-เคตุ.

对于 `sā` 一词，于 `aṃ`、`se` 及 `ge` (呼格)之前有增益 `ānaṅ`。其形式如：`(bho)sāna`、`sānā`、`sāno`、`sānaṃ`、`sāne`、`sāno`。其余变化与 `yuvan` 一词相同。例如 `sānassa`。其特殊之处在于，于呼格中，依“ekavacanayosvaghonaṃ”之规则，元音会缩短。

---

เค วา.

于呼格中，可选择地。

---

อโฆนํ เค วา รสฺโส โหติ ติลิงฺเค-(โห)สุว, สุวา.

对于非 `gha` 类词，于呼格中，其元音在三性中可选择地缩短。例如：`(ho)suva`、`suvā`。

---

อาการนฺตํ.

以 `ā` 为尾者(之解释)。

---

มุนิ.

牟尼。

---

โยสุชฺฌิสฺส ปุเม.

对于阳性的 `jha` 类词，于 `yo` 及 `su` 之前。

---

ฌสญฺญสฺส อิสฺส โยสุ วา ฏ โหติ ปุลฺลิงฺเค-มุนโย-อโต’ติ สามญฺญนิทฺเทสา อโต โยนํ ฏาเฏ สมฺปตฺตาปิ อวิธาน สามตฺถิยา น โหนฺติ-อญฺญตฺร-

对于 `jha` 类名词，在阳性中，其词尾的 `i` 于 `yo` 及 `su` 之前可选择地变为 `a`。例如：`munayo`。由于“从 `a`”是一般性解释，即使在 `yo` 变为 `ṭā` 的情况下，因无特别规定，此规则也不适用——除非……

---

โลโป.

省略。

---

ฌลโต โยนํ โลโป โหตี’ติ โย โลเป.

“于 `jha` 及 `la` 类词之后，`yo` 被省略”，故于 `yo` 省略时。

---

โยโลปนิสุ ทีโฆ.

当 `yo` 被省略时，以及于 `ni` 和 `su` 之前，(元音)变长。

---

โยนํ โลโป นิสุ จ ทีโฆ โหติ-มุนี-(โภ)มุนี, มุนโย, มุนี-มุนึ มุนโย มุนี = มุนินา มุนีหิ มุนีภิ-โยโลป นีสุ วี มนฺตุวนฺตุนมิจฺจาทิ ญาปกา อิการา การานํ ‘‘สุนํหิสูติ’’ทีฆ สฺสานิจฺจตฺตา มุนิหจฺจาทีปิ โหติ-มุนิโน, มุนิสฺส มุนีนํ, มุนินา มุนิมฺหามุนิสฺมา, มุนิมฺหิ มุนิสฺมึ มุนีสุ-เอวํ กวิกปิคิริ อาทโย-อคฺคิอิสีนํ อยํ วเสโส.

`yo` 被省略，且于 `ni` 及 `su` 之前元音变长。例如：`munī`、`(bho) munī`、`munayo`、`munī`。宾格：`muniṃ`、`munayo`、`munī`。具格：`muninā`、`munīhi`、`munībhi`。当 `yo` 被省略以及于 `ni` 和 `su` 之前时，元音变长是可选择的，这由 `mantu`、`vantu` 等词形所表明；由于在“sunaṃhisū”规则中的长音并非恒定，因此也存在 `munihi` 等形式。属格：`munino`、`munissa`、`munīnaṃ`。离格：`munimhā`、`munismā` (以及 `muninā`)。方位格：`munimhi`、`munismiṃ`、`munīsu`。`kavi`、`kapi`、`giri` 等词的变化与此类似。对于 `aggi` 和 `isi`，有以下特殊之处。

---

สสฺสาคฺคิ โต นิ.

于 `aggi` 之后，`ssa` (属格单数)变为 `ni`。

---

อคฺคิสฺมา สิสฺส นิ โหติ วา-อคฺคินิ. อคฺคิ, อคฺคโย, อคฺคี.

于 `aggi` 之后，`ssa` 可选择地变为 `ni`。例如：`aggini`。其他形式：`aggi`、`aggayo`、`aggī`。

---

เฏ สิสฺสิสิสฺมา.

于 `isi` 之后，`ssa` 变为 `e`。

---

อิสิสฺมา สิสฺส เฏ วา โหติ-อิเส, อิสิ-พฺรหฺมาทิตฺตา คสฺเส วา-(โภ)อิเส อิสิ อิสี.

于 `isi` 之后，`ssa` 可选择地变为 `e`。例如：`ise`、`isi`。由于与 `brahmā` 等词类似，`ga` (呼格单数 `si`)可选择地变为 `e`。例如：`(bho) ise`、`isi`、`isī`。

---

ทุติยสฺส โยสฺส.

关于宾格复数 `yo`。

---

อิสสฺมา ปรสฺส ทุติยา โยสฺส เฏ วา โหติ-อิเส, อิสโย, อิสิ, เสสํมุนิสทฺทสมํ-อาทิสทฺทโน สฺมิมฺหิ-รตฺยาทิหิ โฏ สฺมิโน.

于 `isi` 之后，其后的宾格复数 `yo` 可选择地变为 `e`。例如：`ise`、`isayo`、`isi`。其余变化与 `muni` 一词相同。对于 `ādi` 一词，于方位格中，如 `ratti` 等词，`smiṃ` 变为 `o`。

---

รตฺยาทีหิ สฺมิโน โฏ โหติ วา-อาโท, อาทิมฺหิ, อาทิสฺมึ. สมาเส อิการนฺตโต โยสฺมึสุ วิเสโส.

于 `ratti` 等词之后，`smiṃ` 可选择地变为 `o`。例如：`ādo`、`ādimhi`、`ādismiṃ`。在复合词中，对于以 `i` 为尾的词，其在 `yo` 和 `smiṃ` 的变化上有特殊之处。

---

อิโตญฺญตฺเถ ปุเม.

在阳性中，从表他义的 `i`-词干之后。

---

อญฺญปทตฺเถ วตฺตมานา อิการนฺตโต นามสฺมา โยนํ โน เน วา โหนฺติ ยถากฺกมํ ปุลฺลิงฺเค-อริยวุตฺติโน, อริยวุตฺตโย, อริยวุตฺติ-เอวมาลปเน-อริยวุตฺติเน, อริยวุตฺตโย อริยวุตฺตี.

当以 `i` 为尾的名词用于表示另一词义(即依主释)时，在阳性中，复数主格与呼格的 `yo` 可分别选择性地变为 `no` 和 `ne`。例如，主格：`ariyavuttino`、`ariyavuttayo`、`ariyavutti`。同样，在呼格中：`ariyavuttine`、`ariyavuttayo`、`ariyavuttī`。

---

เน สฺมิโน กฺวจิ.

`smiṃ` 有时变为 `ne`。

---

อญฺญปทตฺเถ วตฺตมานา อิการนฺตโต นามสฺมา สฺมิโน เน โหติ วา กฺวจิ-อริยวุตฺติเน, อริยวุตฺติมฺหิ, อริยวุตฺติสฺมึ, ‘‘กฺวจี‘‘ติ วุตฺตตฺตา ยถาทสฺสนํ น สพฺพตฺต เน อาเทโส.

当以i结尾的名词用于另一词义时，其后的格位标记smiṃ有时可选择性地变为ne。例如：ariyavuttine, ariyavuttimhi, ariyavuttismiṃ。由于经中说“有时”(kvaci)，所以ne的替换并非处处发生，而是依所见用例而定。

---

อิการนฺตํ.

以ī结尾。

---

ททฺธี, สิโลโป, อนปุํสกตฺตา น รสฺโส.

Daddhī。si被省略。因其非中性，故元音不缩短。

---

โยนํ โนเน ปุเม.

在阳性中，yo变为no和ne。

---

ฌสญฺญิโต โยนํ โนเนวาโหนฺติ ยถากฺกมํ ปุลฺลิงฺเค. ททฺธิโน.

在jha类词之后，在阳性中，复数主格与呼格的yo可分别选择性地变为no和ne。例如：daddhino。

---

ชนฺตุเหตฺวีฆเปหิ วา.

在jantu、hetu、以ī结尾的词和gha类词之后，可选择性地……

---

ชนฺตุเหตุหิ อีการนฺเตหิ ฆปสญฺเญหิ จ ปเรสํ โยนํ วา โลโป โหติ-ททฺธี, ททฺธิโย-เอวมาลปเน-เคตุ-ททฺธิ, ททฺธี.

在jantu、hetu、以ī结尾的词和gha类词之后，其后的yo可选择性地被省略。例如：daddhī, daddhiyo。呼格中也类似。例如：getu-daddhi, daddhī。

---

น ฌีโก.

在jha类词之后，aṃ变为naṃ。

---

ฌสญฺญิโต อํวจนสฺส นํ วา โหติ-ทณฺฑินํ, ทณฺฑึ, ทณฺฑิเน.

在jha类词之后，宾格单数后缀aṃ可选择性地变为naṃ。例如：daṇḍinaṃ, daṇḍiṃ, daṇḍine。

---

โน.

[yo]变为no。

---

ฌิโต โยนํ โน วา โหติ ปุลฺลิงฺเคหิ ทุติยา โยสฺส โน ทณฺฑิโน, ทณฺฑิ, ทณฺฑินา, ทณฺฑีหิ, ทณฺฑีภิ-ทณฺฑิโน, ทณฺฑิสฺส, ทณฺฑินํ-ทณฺฑินา, ทณฺฑิมฺหา, ทณฺฑิสฺมา.

在jhi类词之后，从阳性词而来的宾格复数yo可选择性地变为no。例如：daṇḍino, daṇḍi。其他格的变化：daṇḍinā, daṇḍīhi, daṇḍībhi；daṇḍino, daṇḍissa, daṇḍinaṃ；daṇḍinā, daṇḍimhā, daṇḍismā。

---

สฺมิโน นิ.

smiṃ变为ni。

---

ฌิโต สฺมึวจนสฺส นิ โหติ วา-ทณฺฑินิ. ทณฺฑิมฺหิ, ทณฺฑิสฺมึ, ทณฺฑีสุเอวํ สงฺฆิ คณิ คามณิปฺปภุตโย.

在jhi类词之后，后缀smiṃ可选择性地变为ni。例如：daṇḍini, daṇḍimhi, daṇḍismiṃ, daṇḍīsu。saṅghī、gaṇī、gāmaṇī等词的变化与此类似。

---

อีการนฺตํ.

以u结尾。

---

ภิกฺขุ.

比丘。

---

ลา โยนํ โว ปุเม.

从la类词之后，在阳性中，yo变为vo。

---

ลโต โยนํ โว โหติ วา ปุลฺลิงฺเค.

在la类词之后，在阳性中，yo可选择性地变为vo。

---

เวโวสุ ลุสฺส

在ve、vo和su之前，la类词的u……

---

ลสญฺญสฺส อุสฺส เวโวสุ ฏ โหติ-ภิกฺขโว-อญฺญตฺร-โย โลเป ทีโฆ-ภิกฺขุ (โภ)ภิกฺขุ.

对于la类词，其词尾的u在ve、vo和su之前变为a。例如：bhikkhavo。除外：当yo被省略时，元音变长。例如：bhikkhu, (bho) bhikkhu。

---

ปุมาลปเน เวโว.

在阳性呼格中，[yo]变为ve和vo。

---

ลสญฺญโต อุโต โยสฺสาลปเน เวโว โหนฺติ วา ปุลฺลิงฺเค-ภิกฺขเว, ภิกฺขโว, ภิกฺขุ-ภิกฺขุํ, ภิกฺขโว, ภิกฺขุ-ภิกฺขุนา, ภิกฺขุหิ,ภิกฺขูภิ-ภิกฺขุโน, ภิกฺขุสฺส, ภิกฺขูนํ-ภิกฺขุนา, ภิกฺขุมฺหา. ภิกฺขุสฺมา-ภิกฺขุมฺหิ. ภิกฺขุสฺมึ, ภิกฺขูสุ-เอวํ เสตุ เกตุ ภานุ อาทโย-ชนฺตุเหตูนํ โยสฺวยมฺเหโท-ชนฺตฺวาทินา วา โยสฺส โลเป-ชนฺตุ.

对于以u结尾的阳性名词，在呼格中，yo有时变为ve或vo。例如：bhikkhave、bhikkhavo、bhikkhu。其他格位变化如下：bhikkhuṃ、bhikkhavo、bhikkhu；bhikkhunā、bhikkhuhi、bhikkhūbhi；bhikkhuno、bhikkhussa、bhikkhūnaṃ；bhikkhunā、bhikkhumhā、bhikkhusmā；bhikkhumhi、bhikkhusmiṃ、bhikkhūsu。setu、ketu、bhānu等词与此类似。对于jantu和hetu，关于yo有此区别：依jantu等词的规则，yo可选择性地被省略，得jantu。

---

จนฺตฺวาทิโต โน จ.

从jantu等词之后，[yo]也变为no。

---

ชนฺตฺวาทิโต โยนํ โน โหติ โว จ วา ปุลฺลิงฺเค-ชนฺตุโน, ชนฺตโว, ชนฺตุโย-เอวํ ทุติยาโยมฺหิ-(โภ) ชนฺตุ, ชนฺตุ, ชนฺตุโน ชนฺตโว-‘‘ปุมาลปเน เวโว’’ติวา เว โว จ ชนฺตเว, ชนฺตโว, ชนฺตุโย-เหตุ, เหตโว, เหตุ. เหตุโย-‘‘โยมฺหิวา กฺวจี‘‘ตี โยสุลสญฺญสฺส อุสฺส วา ฏา เทโส เหตโย, เหตุโย-(โภ)เหตุ, เหตุ, เหตเว, เหตโว, เหตโย, เหตุโย-เหตุํ, เหตุ, เหตโว, เหตโย, เหตุโย พหุสทฺทา นมฺหิ.

从jantu等阳性词之后，yo有时变为no或vo，如：jantuno、jantavo、jantuyo。第二格复数亦然。（呼格：）bho jantu、jantu、jantuno、jantavo。或依“pumālapane vevo”规则，变为ve和vo，得jantave、jantavo、jantuyo。hetu的变化形为hetavo、hetu、hetuyo。依“yomhivā kvacī”规则，在yo之前，la类词的u有时变为ā，得hetayo、hetuyo。（呼格：）bho hetu、hetu、hetave、hetavo、hetayo、hetuyo。以及hetuṃ、hetu、hetavo、hetayo、hetuyo。关于bahu一词的属格复数...

---

พหุกตินฺนํ

关于bahu和kati，[插入]nnaṃ。

---

นมฺหี พหุโน กติสฺส จ นุก โหติ ติลิงฺเค-พหุนฺนํเสสํ ภิกฺขุสมํ-พหุ. พหโว, พหู-(โภ) พหุ, พหุ, พหเว, พหโว, พหุ พหุํ, พหโว, พหุ-พหุนา. พหุหิ,พหูภิ-พหุโน, พหุสฺส, พหุนฺนํ-พหุนา, พหุมฺหา. พหุสฺมา-พหุมฺหิ, พหุสฺมึ, พหุสุ-วตฺตุสิ.

在属格复数(naṃ)前，bahu和kati二词在三性中皆有nuka增益，得bahunnaṃ。其余变化与bhikkhu相同。bahu、bahavo、bahū。（呼格：）bho bahu、bahu、bahave、bahavo、bahu。bahuṃ、bahavo、bahu。bahunā、bahuhi、bahūbhi。bahuno、bahussa、bahunnaṃ。bahunā、bahumhā、bahusmā。bahumhi、bahusmiṃ、bahusu。

---

ลตุปิตาทินมา สิมฺหิ.

关于satthu、pitu等词，在单数主格(si)中，[尾音]变为ā。

---

ลตุปฺปจฺจยนฺตานํ ปิตุ มาตุ ภาตุ ธีตุ ทุหิตุ ชามาตุ นตฺตุ โหตุ โปตุนญฺจา โหติ สิมฺหิ-วตฺตา.

对于以-tu后缀结尾的词，以及pitu、mātu、bhātu、dhītu、duhitu、jāmātu、nattu、hotu、potu等词，在单数主格(si)中，尾音变为ā。例如：vattā。

---

ลตุปิตาทินมเส.

关于satthu、pitu等词，在复数主格中[变为āro]。

---

ลตุปฺปจฺจยนฺตานํ ปิตาทินํ จารงิ โหติ สโตญฺญตฺร-‘‘อารงิสฺมา’’ติ โฏ-วตฺตาโร.

对于以-tu后缀结尾的词和pitu等词，其后的复数主格标记yo变为āro。例如：vattāro。

---

เค อา จ.

在与格中，也变为ā。

---

ลตุปิตาทีนํ อ โหติ เค อา จ-(โภ) วตฺต, วตฺตา. วตฺตาโร, วตฺตารํ. วตฺตาเร, วตฺตาโร-นาวจนสฺส ‘‘ฏานาสฺมาน’’นฺติ ฏา-วตฺตารา.

对于sattu（导师）、pitu（父亲）等词，在呼格单数(ge)中，（词干末音）变为a，亦变为ā。例如：（呼格）vatta、vattā。其他形式有：vattāro、vattāraṃ、vattāre、vattāro。工具格单数(nā)的形式为vattārā。

---

สุหิสฺวารงิ

在su和hi格位标记前，词干变为āra。

---

สุภิสุ ตุปิตาทีนมารงิ วา โหติ-วตฺตาเรหิ, วตฺตาเรภิ, วตฺตูหิ, วตฺตูภิ.

在su和bhi格位标记前，对于以-tu结尾的pitu（父亲）等词，词干有时（vā）变为āra。例如：vattārehi、vattārebhi，或vattūhi、vattūbhi。

---

สโลโป.

sa的脱落。

---

ลตุปิตาทีหิสสฺส โลโป วา โหติ-วตฺตุ, นวตฺตุโน, วตฺตุสฺส.

对于sattu（导师）、pitu（父亲）等词，属格单数(sa)有时（vā）会脱落。例如：vattu，或vattuno、vattussa。

---

นมฺหิ วา.

在属格复数(naṃ)前，有时（vā）……

---

นมฺหิ ลตุปตาทินมารงิ วา โหติ-วตฺตารานํอญฺญตฺร.

在属格复数(naṃ)前，对于sattu（导师）、pitu（父亲）等词，词干有时（vā）变为āra。例如：vattārānaṃ。其他形式[如下]。

---

อา

Ā

---

นมฺหิ ลตุปิตาทีนมาวา โหติ-วตฺตานํ. วตฺตุนํ-สฺมาสฺส วา-วตฺตารา.

在属格复数(naṃ)中，对于sattu（导师）、pitu（父亲）等词，（词干末音）有时（vā）变为ā。例如：vattānaṃ、vattunaṃ。对于离格单数(smā)，（词干变为ārā，）得vattārā。

---

ฏิสฺมิโน.

smiṃ变为i。

---

อารงาเทสมฺหาสฺมโน ฏิ โหติ.

在替代形āra之后，smiṃ变为i。

---

รสฺสาร งิ.

替代形āra被缩短。

---

สฺมิมฺหิ อาโร รสฺโส โหติ-วตฺตริ, วตฺตาเรสุ, วตฺตุสุ-เอวํ ภตฺตุ โหตฺตุ อาทโย-สตฺถุสทฺทสฺส ปน นมฺหิ พหุลาธิการา วา อารงาเทเส-สตฺถารา, สตฺถุนา-ปิตา.

在smiṃ格位标记前，āra被缩短。例如：vattari。以及vattāresu、vattusu。bhattu（丈夫）、hottu（祭司）等词与此类似。但对于satthu（导师）一词，根据“多样性”(bahula)的规则，在工具格(nā)中可有āra的替代形，如：satthārā、satthunā。以及pitā（父亲）。

---

ปิตาทินมนตฺวาทินํ

关于pitu（父亲）等词，不包括nattu（孙子）等词。

---

นตฺวาทิวชฺชิตานํ ปิตาทินมาโร รสฺโส โหติ สพฺพาสุ วิภตฺติสุ-ปิตโร อิจฺจาทิ จตฺตุสมํ-รสฺโสว วิเสโส-นตฺวาทิ นนฺตุ รสฺสาภาวา นตฺตาโร อิจฺจาทิ คุณวนฺตุสิ.

除nattu（孙子）等词外，对于pitu（父亲）等词，在所有格位中，āro都被缩短。例如pitaro（父亲们）等。其变化与cattu（四）类似，短音是其特点。但对于nattu等词，因无缩短，故其形式为nattāro（孙子们）等。其变化与guṇavantu（有德者）类似。

---

นฺตุสฺส.

关于以-ntu结尾的词。

---

สิมฺหิ นฺตุสฺส ฏา โหติ-คุณวา-นฺตุว วนฺตฺวาทิ สมฺพนฺธิเยว คยฺหเต นฺตุวนฺตุมนฺตฺวาวนฺตุตวนฺตุสมฺพนฺธิ’ติ วจนโต น ชนฺตุตนตฺวาทินํ-โย-นฺตนฺตุนมาทินาวานฺโต-คุณวนฺโต อญฺญตฺร.

在主格单数(si)中，-ntu变为ā。例如：guṇavā（有德者）。此规则仅适用于与-vantu、-mantu等相关的-ntu后缀，因此不适用于jantu（众生）、tanu（身体）、nattu（孙子）等词。复数主格的yo变为anto，得guṇavanto。其他形式[如下]。

---

ยฺวาโท นฺตุสฺส.

在yo等格位标记前，-ntu变为a。

---

ยวาทิสุ นฺตุสฺส อ โหติ-อการนฺตตฺตา ฏา-คุณวนฺตา-น เจ ห อวิธานสามตฺถิยา อปฺตฺติ อวิธานสฺส จริตตฺถตาย คุณวนฺตสฺสาติ-(โภ) คุณว,คุณวา, คุณวํ, คุณวนฺโต, คุณวนฺตา-คุณวํ, คุณวนฺตํ, คุณวนฺเต-คุณวตา, คุณวนฺเตน, คุณวนฺเตหิ, คุณวนฺเตภิ-คุณวโต, คุณวสฺส, คุณวนฺตสฺส, คุณวตํ. คุณวนฺตานํ-คุณวตา, คุณวนฺตา, คุณวนฺตมฺหา, คุณวนฺตสฺมา-คุณวติ, คุณวนฺเต, คุณวนฺตมฺหิ. คุณวนฺตสฺมึ, คุณวนฺเตสุ-เอวํ มฆวนฺตุ ภควนฺตุปฺปภุตโย.

在yo等格位标记前，-ntu变为a，因其变为以a结尾，故（复数主格yo变为ā，）得guṇavantā。（呼格：）guṇava、guṇavā、guṇavaṃ、guṇavanto、guṇavantā。（以及）guṇavaṃ、guṇavantaṃ、guṇavante；guṇavatā、guṇavantena、guṇavantehi、guṇavantebhi；guṇavato、guṇavassa、guṇavantassa、guṇavataṃ、guṇavantānaṃ；guṇavatā、guṇavantā、guṇavantamhā、guṇavantasmā；guṇavati、guṇavante、guṇavantamhi、guṇavantasmiṃ、guṇavantesu。maghavantu（富有的）、bhagavantu（世尊）等词与此类似。

---

หิมวโต วา โอ.

对于himavantu（雪山），（词干末音）有时（vā）变为o。

---

หิมวโต สิมฺหิ นฺตุสฺส โอ วา โหติ-หิมวนฺโต, หิมวา-เสสํ คุณวาว.

对于himavantu（雪山），在主格单数(si)中，-ntu有时（vā）变为o。例如：himavanto或himavā。其余变化与guṇavantu（有德者）相同。

---

อุการนฺตํ.

以u结尾的词。

---

เวสฺสภุ. เวสฺสภุโว, เวสฺสภุ-(โภ) เวสฺสภุ, เวสฺสภุเว, เวสฺสภุโว, เวสฺสภุ-เสสํ ภิกฺขุสทฺทสมํ-เอวํ สยมฺภุ ปราภิภุ อภิภุอาทโย-โคตฺรภุ สหภุ สทฺเทหิปนโยนํ‘‘ชนฺตฺวาทิโต โน เว’’ติ โน โว วา-โคตฺรภุโน, โคตฺรภุโว, โคตฺรภุ-สภภุโน, สหภุโว. สหภุ-สพฺพญฺญุสทฺทสฺสโยสฺเวว วิเสโส.

毗舍浮。Vessabhuvo、vessabhu。（呼格：）vessabhu、vessabhuve、vessabhuvo、vessabhu。其余变化与比丘(bhikkhu)一词相同。sayambhu（自在者）、parābhibhu（征服者）、abhibhu（克制者）等词与此类似。但对于gotrabhu（同族者）、sahabhu（同伴）等词，复数主格的yo有时变为no或vo，如：gotrabhuno、gotrabhuvo、gotrabhu；sahabhuno、sahabhuvo、sahabhu。对于sabbaññu（一切知者）一词，仅在复数主格中有特殊变化。

---

กุโต.

由ku后缀而来。

---

กุปฺปจฺจยนฺตโต โยนํ โน วา โหติ ปุลฺลิงฺเค-สพฺพญฺญุโน-อญฺญตฺร โลโป จ-‘‘ลา โยนํ โว ปุเม’’ติ น โว ‘‘กุโต’’ติ ชนฺตฺวาทีหิ ปุถกฺกรณ-สพฺพญฺญุ-เอวํ วิญฺญุวิทุ เวทคุ ปารคุ อาทโย กุปฺปจฺจยนฺตา.

对于以ku后缀结尾的阳性词，复数主格的yo有时（vā）变为no，如sabbaññuno。在其他情况下则脱落。“复数主格yo在阳性中变为vo”的规则不适用。“由ku后缀而来”的规则将其与jantu等词区分开。例如：sabbaññu。viññu（智者）、vidu（知者）、vedagu（通晓吠陀者）、pāragu（度彼岸者）等词皆是以ku后缀结尾的词。

---

อูการนฺตํ.

以ū结尾的词。

---

โค.

Go（牛）。

---

โคสฺสาคยิหินํสุ คาวควา.

对于go（牛）一词，在ā、ga(sa)、hi、naṃ、su等格位标记前，词干变为gāva或gava。

---

คสิหินํวชฺชิตาสุ วิภตฺติสุ โคสทฺทสฺส คาวควา โหนฺติ.

在除了ga、si、hi、naṃ的格位中，go一词的词干变为gāva和gava。

---

อภโคหิ โฏ

o的替换。

---

อุภโคหิ โยนํ โฏ โหติ-คาโว, คโว-(โภ) โค, คาโว, คโว.

（主格/宾格复数格位）yo变为o。例如：gāvo、gavo。（呼格：）go、gāvo、gavo。

---

คาวุมฺหิ.

于`gāvuṃ`

---

อํวจเนโคสฺส คาวุวาโหติ-คาวุํ, คาวํ, ควํ, คาโว, คโว.

于`aṃ`格，`go`（牛）或作`gāvu`。如：`gāvuṃ`、`gāvaṃ`、`gavaṃ`（宾格单数）；`gāvo`、`gavo`（主格及宾格复数）。

---

นาสฺสา.

于`nā`及`ssa`

---

โคโต นาสฺส อา โหติ วา-คาวา, คาเวน, ควา, คเวน โคหิ, โคภิ.

`go`（牛）后，工具格单数格位`nā`或作`ā`。如：`gāvā`、`gāvena`、`gavā`、`gavena`（工具格单数）；`gohi`、`gobhi`（工具格及离格复数）。

---

ควํ เสน

于`gavaṃ`及`se`

---

โคสฺส เส วา ควํ โหติ สห เสน-ควํ, คาวสฺส, ควสฺส.

`go`（牛）于`se`格，或连同`se`格作`gavaṃ`。如：`gavaṃ`、`gāvassa`、`gavassa`。

---

คุนฺนญฺจ นนฺตา.

及于`gunnaṃ`与`naṃ`尾

---

นํวจเนน สห โคสฺส คุนฺนํ โหติ ควญฺจ วา-คุนฺนํ คมํ, โคนํ-คาวา, คาวมฺหา, คาวสฺมา, ควา, ควมฺหา, ควสฺมา-คาเว, คาวมฺหิ, คาวสฺมึ, คเว, ควมฺหิ, ควสฺมึ.

与`naṃ`格（属格及与格复数）连用，`go`（牛）作`gunnaṃ`，或作`gavaṃ`。属格复数形如：`gunnaṃ`、`gavaṃ`、`gonaṃ`。离格单数形如：`gāvā`、`gāvamhā`、`gāvasmā`、`gavā`、`gavamhā`、`gavasmā`。处格单数形如：`gāve`、`gāvamhi`、`gāvasmiṃ`、`gave`、`gavamhi`、`gavasmiṃ`。

---

สุมฺหิ วา.

于`su`格或（作）

---

โคสฺส สุมฺหิ คาวควา โหนฺติ วา-คาเวสุ, คเวสุ, โคสุ.

于`su`格（处格复数），`go`（牛）之语基或作`gāva`及`gava`。如：`gāvesu`、`gavesu`、`gosu`。

---

โอการนฺตํ-ปุลฺลิงฺคํ.

o-元音结尾阳性词

---

กญฺญา.

Kaññā（少女）

---

สา.

Sā（彼，阴性）

---

อิตฺถิยํ วตฺตมานสฺส นามสฺสนฺเต วตฺตมาโน อากาโร ฆสญฺโญ โหติ-ชนฺตฺวาทินา วาโยโลโป-กญฺญา, กญฺญาโย-‘‘ฆพฺรหฺมาทิเต’’ติ คสฺเสวา-กญฺเญ, กญฺญา-โยมฺหิ-กญฺญา, กญฺญาโย.

用于阴性之名词词尾的`ā`元音，名为`gha`。依`jantvādi`等规则，`yo`或删。主格形如：`kaññā`（单数），`kaññāyo`、`kaññā`（复数）。依`ghabrahmādite`等规则，于`ga`格（呼格），`gha`作`e`。呼格形如：`kaññe`、`kaññā`（单数）。于`yo`格（主格及宾格复数），形如：`kaññā`、`kaññāyo`。

---

โฆ สฺสํสสาสสายํตึสุ

于`ssa`、`ṃ`、`sa`、`sā`、`yaṃ`、`tiṃ`等格，关于`gha`

---

สฺสมาทิสุ โฆ รสฺโส โหติ-กญฺญํ, กญฺญา, กญฺญาโย-

于`ssa`等格前，`gha`（即`ā`）转短。如：`kaññaṃ`（宾格单数）。（复数形如：`kaññā`、`kaññāyo`。）

---

ฆปเตกสฺมึ นทีนํ ยยา.

于`gha`、`pa`及`nadī`后之单数格，关于`ya`、`yā`

---

ฆปโต นทีนเมกสฺมึ ยยา โหนฺติ ยถากฺกมํ-กญฺญาย, กญฺญาหิ, กญฺญาภิ-กญฺญาย, กญฺญานํ, -สฺมิมฺหิ-

于`gha`、`pa`及`nadī`之后，单数格（后缀）依次作`ya`、`yā`。如：`kaññāya`（工具格、与格、属格、离格、处格单数）。复数形如：`kaññāhi`、`kaññābhi`（工具格及离格复数）；`kaññānaṃ`（属格复数）。

---

ยํ.

于`yaṃ`

---

ฆปโต สฺมิโน ยํ วา โหติ-กญฺญายํ. กญฺญาย, กญฺญาสุ. เอวํ สทฺธา สุธา สุขาอาทโย-‘‘นามฺมาทีหี’’ติ อมฺมา อนฺนา อมฺพาหิ คสฺส เอการาภาเว.

于`gha`及`pa`后，`smiṃ`格（处格单数）或作`yaṃ`。如：`kaññāyaṃ`。其他形式：`kaññāya`（处格单数），`kaññāsu`（处格复数）。`saddhā`（信）、`sudhā`（甘露）、`sukhā`（乐）等词亦同。依`nāmmādīhi`等规则，对`ammā`（母）、`annā`（母）、`ambā`（母）等词，于`ga`格（呼格），其`gha`（即`ā`）不作`e`。

---

รสฺโส วา.

或作短音

---

อมฺมาทินํ เค รสฺโส วา โหติ-อมฺม, อมฺมา อิจฺจาทิ-เสสํกญฺญาว-สหาปริสาหิ สฺมิโน’’ติ สภาปริสายา’’ติ ตึ วา โหติ ‘‘โฆสฺส’’ มิจฺจาทินา รสฺเส-สหตึ-อญฺญตฺร-สหายํ, สหาย-ปริสตึ, ปริสายํ, ปริสาย.

对`ammā`等词，于`ge`格（呼格）或作短音，如：`amma`、`ammā`等。余者如`kaññā`。对`sahā`及`parisā`（集会），`smiṃ`格或作`tiṃ`。依`ghossa`等规则作短音时，成`sahatiṃ`。其他形式有：`sahāyaṃ`、`sahāya`；`parisatiṃ`、`parisāyaṃ`、`parisāya`。

---

อาการนฺตํ.

ā-元音结尾（阴性词）

---

มติ-โยมฺหิ-

Mati（慧），于`yo`格

---

ปิตฺถิยํ.

于阴性词，关于`pa`

---

อิตฺถิยํ วตฺตมานสฺส นามสฺสนฺเต วตฺตมานา อิวณฺณุวณฺณา ปสญฺญา โหนฺติ.

用于阴性之名词词尾的`i`元音及`u`元音，名为`pa`。

---

เยปสฺสวณฺณสฺส.

于`y`前，关于`pa`之元音

---

ปสญฺญสฺส อิวณฺณสฺส โลโป วา โหติ ยกาเร-วจตฺถิตวิ ภาสายํ-มตฺโย-อญฺญตฺร-ชนฺตฺวาทินา วา โยโลเป-มตี, มติโย-(โภ)มติ, มตฺโย, มติ, มติโย-มตึ, มตฺโย, มตี, มติโย ‘‘ฆป’’อิจฺจาทินา ยาเทเส-มตฺยา, มติยา, มตีหิ, มติหิ-มตฺยา, มติยา, มตีนํ-สฺมิมฺหิ-มตฺยํ, มติยํ, มตฺยา, มติยา, มตีสุ-เอวํ กิตฺติ กนฺติ ตนฺติปฺปภุตโย-รตฺติยา สฺมิโน ‘‘รตฺยาทีหิโว สฺมิโน’’รตฺยาทีหิโว สฺมิโน’’ติ โฏ วา-รตฺเต-อญฺญตฺร-รตฺยํ, รตฺติยํ, รตฺยา, รตฺติยา-เสสํ มติยา สมํ.

名为`pa`之`i`元音，于`y`前或删。依特定选项，作`matyo`。于他处，依`jantvādi`等规则，`yo`或删，作`matī`、`matiyo`。呼格：（bho）mati、matyo、mati、matiyo。宾格：matiṃ、matyo、matī、matiyo。依`ghapa`等规则，作`y`替换，工具格为：matyā、matiyā、matīhi、matihi；与格及属格为：matyā、matiyā、matīnaṃ；处格为：matyaṃ、matiyaṃ、matyā、matiyā、matīsu。`kitti`、`kanti`、`tanti`等词亦同。对`ratti`（夜），其`smiṃ`格依`ratyādīhi...`规则或作`ṭo`，成`ratte`；其他形式为`ratyaṃ`、`rattiyaṃ`、`ratyā`、`rattiyā`。余者与`mati`同。

---

อิการนฺตํ.

i-元音结尾（阴性词）

---

ทาสี, ทาสฺโย, ทาสี, ทาสิโย-(โภ)ทาสิ, ทาสี, ทาสฺโย, ทาสี, ทาสิโย.

`Dāsī`（女仆）。主格：`dāsī`（单数）；`dāsyo`、`dāsī`、`dāsiyo`（复数）。呼格：`(bho)dāsi`（单数）；`dāsī`、`dāsyo`、`dāsī`、`dāsiyo`（复数）。

---

ยํ ปีโต.

说yaṃ。

---

ปสญฺญิโต อํวจนสฺส ยํ วา โหติ-ทาสฺยํ, ทาสิยํ, ทาสึ, ทาสฺโย, ทาสี, ทาสิโย-ทาสฺยา, ทาสิยา, ทาสีหิ, ทาสีภิ-ทาสฺยา, ทาสิยา, ทาสีนํ-ทาสฺยํ, ทาสิยํ, ทาสฺยา, ทาสิยา, ทาสีสุ-เอวโมสธี โปกฺขรณี อาทโย-นทิสทฺทา โยสุ-

于名为“pa”之语基后，宾格单数后缀“aṃ”任选为“yaṃ”。宾格单数：dāsyaṃ, dāsiyaṃ, dāsiṃ；宾格复数：dāsyo, dāsī, dāsiyo。工具格单数：dāsyā, dāsiyā；工具格复数：dāsīhi, dāsībhi。与格/属格单数：dāsyā, dāsiyā；与格/属格复数：dāsīnaṃ。处格单数：dāsyaṃ, dāsiyaṃ, dāsyā, dāsiyā；处格复数：dāsīsu。osadhī、pokkharaṇī等词与此类似。于nadī一词，于yo等后……

---

นชฺชา โยสฺวาม.

Nadī于yo等后增āma。

---

โยสุ นทิสทฺทสฺส อาม วา โหติ-สจ.

于“yo”等后缀前，于“nadī”一词，任选增“āma”。

---

มนุพนฺโธ สรานมนฺตา ปโร.

附随音m于元音后。

---

มกาโรนุพนฺโธ ยสฺส โส สรานมนฺตา สรา ปโร โหตี’ติ อีการา ปโร-‘‘ยวา สเร’’ติ ยกาเร ทสฺส จวคฺโค ยสฺส ปุพฺพ รูปํ-นชฺชาโย-อญฺญตฺร-วา ปโลปโยโลเปสุ-นชฺโช, นที, นทิโย อิจฺจาทิ.

其有m为附随音者，于元音后。于长音ī后，依“yavā sare”规则得y。d与y结合为jj，得najjāyo。于他处，通过对yo等的可选择性删略，得najjo、nadī、nadiyo等形式。

---

อีการนฺตํ.

ī结尾者。

---

ยาคุ, ยาคุ, ยาคุโย-(โภ)ยาคุ, ยาคุ, ยาคุโย-ยาคุํ, ยาคุ, ยาคุโย-ยาคุยา, ยาคุหิ, ยาคุภิ-ยาคุยา, ยาคุนํ-ยาคุยํ, ยาคุยา, ยาคุสุ-เอวํ เธนุ สสฺสุ ปิยงฺคุปฺปภุตโย-มาตุ ธีตุ ทุหิตุ สทฺทา ปิตุสทฺทสมา-สโลปาภาวปกฺเข ยาเทเส มาตุสทฺทสฺส ปน ‘‘เย ปสฺสา’’ติ โยควิภาคา วา ปโลโป-มตฺยา, มาตุยา.

Yāgu（米粥）。主格：yāgu；yāgu, yāguyo。呼格：(bho) yāgu；yāgu, yāguyo。宾格：yāguṃ；yāgu, yāguyo。工具格：yāguyā；yāguhi, yāgubhi。与格/属格：yāguyā；yāgunaṃ。处格：yāguyaṃ, yāguyā；yāgusu。dhenu、sassu、piyaṅgu等词与此类似。mātu、dhītu、duhitu等词与pitu一词相同。然于mātu一词，在sa格不删略而替换为yā的情况下，通过对“ye passā”规则的分拆，（词干元音）可选择性地删略，得matyā与mātuyā二形。

---

อุการนฺตํ.

u结尾者。

---

วธู, วธู, วธุโย-(โภ)วธุ, วธุ, วธุโย-วธุํ, วธู, วธุโย-วธุยา, วธูหิ, วธูภิ-วธุยา, วธูนํ-วธุยํ, วธุยา, วธูสุ-เอวํ ชมฺพุ วาโมรู สรภุ อาทโย.

Vadhū（新妇）。主格：vadhū；vadhū, vadhuyo。呼格：(bho) vadhu；vadhu, vadhuyo。宾格：vadhuṃ；vadhū, vadhuyo。工具格：vadhuyā；vadhūhi, vadhūbhi。与格/属格：vadhuyā；vadhūnaṃ。处格：vadhuyaṃ, vadhuyā；vadhūsu。jambu、vāmorū、萨拉布(sarabhū)等词与此类似。

---

อูการนฺตํ.

ū结尾者。

---

โค อิจฺจาทิ ปุเมน สมํ.

“go”等词与阳性相同。

---

อิตฺถิลิงฺคํ.

阴性。

---

จิตฺตสิ.

Cittasi

---

อํ นปุํสเก.

于中性为aṃ。

---

อการนฺตโต นามสฺมา สิสฺส อํ โหติ นปุํสกลิงฺเค-มิตฺตํ-โยมฺหิ.

于a结尾之名词，于中性，si为aṃ。例如：mittaṃ。于yo时。

---

โยนนฺติ.

yo为nī。

---

อการนฺตโต นามสฺมา โยนํ นี โหติ นปุํสเก’ติ นิ อาเทโส.

于a结尾之名词，于中性，yo为nī。此为ni之替换。

---

นีนํ วา.

于nī等，任选。

---

อการนฺตโต นามสฺมา นีนํ ฏาเฏ วา โหนฺติ ยถากฺกมํ-จิตฺตา, อญฺญตฺร-‘‘โยโลปนีสุ ทีโฆ’’ติทีเฆ-จิตฺตานิ-(โภ) จิตฺต, จิตฺตา, จิตฺตา, จิตฺตานิ-จิตฺตํ, จิตฺเต, จิตฺตานิ-จิตฺเตเนจฺจาทิ พุทฺธสทฺทสมํ-เอวํ ปานทานปฺปภุตโย-เอกจฺจาทินํ ตุ ปฐมานิมฺหิ วิเสโส.

于a结尾之名词，nī等格位标记任选替换为ā等。例如cittā。于他处，依“yolopanīsu dīgho”规则长音化为cittāni。其变格为：主格：cittaṃ；cittā, cittāni。呼格：(bho) citta；(bho) cittā, (bho) cittāni。宾格：cittaṃ；citte, cittāni。cittena等其余格与buddha一词相同。pānadāna等词亦如此。然于ekacca等词，其第一格有特殊变化。

---

น นิสฺส ฏา.

ni不为ā。

---

เอกจฺจาทีหิ ปรสฺส นิสฺส ฏา น โหติ-เอกจฺจานิ, ปฐมานิ-ปทาทีหิ นาสฺมึสุ.

于ekacca等词后，ni不为ā。例如：ekaccāni, paṭhamāni。于pada等词，于nā、smiṃ等后。

---

นาสฺส สา.

nā为sā。

---

ปทาทิหิ นาสฺส สา โหติ วา-ปทสา, ปเทส-พิลสา, พิเลน.

于pada等词后，nā任选为sā。例如：padasā, padena；bilasā, bilena。

---

ปทาทิหิ สิ.

于pada等后，si。

---

เอหิ สฺมิโน สิ โหติ วา-ปทสิ, ปเท, ปทมฺหิ, ปทสฺมึ-กมฺม สทฺทโต นาสฺส‘‘นาสฺเสโน’’ติ เอโน วา-กมฺเมน-อญฺญตฺร ปุมาทินา วา อุตฺเต-กมฺมุนา, กมฺมนา-อิมินาว สสฺมาสุ อุตฺตํ-ตสฺส ลสญฺญายํ-สสฺมานํ ยถาโยคํ โนนา นิจฺจํ-ววตฺถิตวิภาสายํ-กมฺมุโน, กมฺมสฺส-กมฺมุนา, กมฺมา, กมฺมมฺหา, กมฺมสฺมา-‘‘กมฺมาทิโต’’ติ สฺมิโน วา นิมฺหิ-กมฺมนิ, กมฺเม, กมฺมมฺหิ, กมฺมสฺมึ-เสสํ จิตฺตสมํ-จมฺม เวสฺม ภสฺมาทโย กมฺมสฺมา อุตฺตโตญฺญตฺร-คจฺฉนฺตสิ-‘‘นฺตสฺสํ’’ติ วา อมฺหิสิโลโป-คจฺฉํ-อญฺญตฺร สิสฺส อํ-คจฺฉนฺตํ, คจฺฉนฺตา คจฺฉนฺตานิ-(โภ)คจฺฉ, คจฺฉา, คจฺฉํ, คจฺฉนฺตา, คจฺฉนฺตานิ-คจฺฉํ, คจฺฉนฺตํ, คจฺฉนฺเต, คจฺฉนฺตานิ-นาทิสุ ปุลฺลิงฺคสฺมํ-เอวํ ยชนฺต วชนฺตาทโย.

于此等词后，smiṃ任选为si。例如：padasi, pade, padamhi, padasmiṃ。于kamma一词，nā依“nāsseno”规则任选为ena，得kammena；于他处，依pumādi规则任选替换为u，得kammunā, kammanā。依此规则，smā等亦替换为u；其sa格标记名为la；smā等恒常地相应替换为no、nā。通过限定选择规则，得kammuno, kammassa；kammunā, kammā, kammamhā, kammasmā。依“kammādito”规则，smiṃ任选为ni，得kammani, kamme, kammamhi, kammasmiṃ。其余与citta相同。camma、vesma、bhasma等词与kamma相同，但无u的替换。对于gacchant，依“ntassaṃ”规则，于amhi与si前，（词干之a）任选删略，成gacchaṃ。在其他情况下，si变为aṃ，得gacchantaṃ, gacchantā, gacchantāni。呼格：(bho) gaccha, gacchā, gacchaṃ, gacchantā, gacchantāni。宾格：gacchaṃ, gacchantaṃ, gacchante, gacchantāni。nā等格位与阳性相同。yajanta、vajanta等词亦如此。

---

อการนฺตํ.

a结尾者。

---

อฏฺฐิ

Aṭṭhi（骨）。

---

ฌลา วา.

于jhal后，任选。

---

ฌลโต โยนํ นิ โหติ วา นปุํสกลิงฺเค-อฏฺฐินิ-โย โลปทิเฆสุ-อฏฺฐิ-(โภ)อฏฺฐิ, อฏฺฐีนิ, อฏฺฐี-อฏฺฐึ, อฏฺฐินิ, อฏฺฐิ = ตติยาทิสุ มุนิสทฺทสมํ-เอวมจฺฉิ อกฺขิ ทธิ สตฺถิ อาทโย.

于jhal字母后，于中性，yo任选为ni，例如：aṭṭhini。当yo被省略时，元音长化，如：aṭṭhī。其变格为：主格：aṭṭhi；aṭṭhī, aṭṭhīni。呼格：(bho) aṭṭhi；(bho) aṭṭhī, (bho) aṭṭhīni。宾格：aṭṭhiṃ；aṭṭhī, aṭṭhīni。在第三格等格位中，与muni一词相同。acchi（眼）、akkhi（眼）、dadhi（凝乳）、satthi（股）等词亦如此。

---

อิการนฺตํ.

以`i`结尾。

---

ทณฺฑี-‘‘เอกวจเน’’จฺจาทินา รสฺโส-สิโลโป-ทณฺฑีนิ, ททฺธี-(โภ)ทณฺฑิ, ทณฺฑี, ทณฺฑีนิ, ททฺธี-ทณฺฑินํ,ทณฺฑึ, ทณฺฑีนิ, ทณฺฑี-เสสํ ปุลฺลิงฺคสฺมํ-เอวํ สุขการี สีฆยายี อาทโย.

对于`daṇḍī`，依`ekavacane`等规则，元音缩短且`si`被省略。其变格为：`daṇḍīni`, `daddhī`。（呼格）`(bho) daṇḍi`, `daṇḍī`, `daṇḍīni`, `daddhī`。（宾格）`daṇḍinaṃ`, `daṇḍiṃ`, `daṇḍīni`, `daṇḍī`。其余格位与阳性词相同。`sukha-kārī`(行乐者)、`sīghayāyī`(速行者)等词亦如此。

---

อีการนฺตํ.

以`ī`结尾。

---

จกฺขุ, จกฺขุนิ, จกฺขุ-อฏฺฐิสทฺทสม-เอวมายุ มธุ มตฺถุ ธนุ จิตฺตคุปฺปภุตโย-อายุสาติ โกธาทิตฺตา นาสฺส สา วา-อมฺพุสทฺทา สฺมิโน‘‘อมฺพวาทีหี’’ติ วา นิ อาเทสา-อมฺพุนิ, อมฺพุมฺหิ, อมฺพุสฺมึ.

`cakkhu`(眼)的变格为：`cakkhuni`, `cakkhu`，与`aṭṭhi`一词相同。`āyu`(寿)、`madhu`(蜜)、`matthu`(乳酪上层清液)、`dhanu`(弓)、`cittagutta`等词亦如此。对于`āyu`，因其属于`kodhādi`(`kodha`等)词组，故其工具格后缀`nā`不作`sā`。对于`ambu`(水)一词，依`ambavādīhī`规则，格位标记`smiṃ`可选择性地变为`ni`。例如：`ambuni`, `ambumhi`, `ambusmiṃ`。

---

คุณวนฺตุสิ.

具德者(`guṇavantu`)。

---

อทฺธํนปุํสเก.

于中性词中为`addhaṃ`。

---

นฺตุสฺส อทฺธํ โหติ สิมฺหิ นปุํสเก-คุณวํ, คุณวนฺตํ-โยมฺหิ-‘‘ยวาโทนฺตุสฺสา’’ติ อกาเร‘‘โยนํ นี’’ติ นิ ตสฺส วา ฏาเทเส-คุณวนตานิจฺจาทิ-คจฺฉนฺตสมํ-เอวํ ยสวนฺตุ ธนวนฺตุ โคมนฺตฺวาทโย.

于中性词中，当格位标记为`si`时，`ntu`变为`addhaṃ`。例如：`guṇavaṃ`, `guṇavantaṃ`。当格位标记为`yo`时，依`yavādontussā`规则，`ntu`变为`a`；依`yonaṃ nī`规则，`yo`变为`nī`，此`ni`又可选择性地替换为`ṭā`。例如：`guṇavantāni`等。其变格与`gacchant`相同。`yasavantu`、`dhanavantu`、`gomantu`等词亦如此。

---

อุการนฺตํ.

以`u`结尾。

---

โคตฺรภุ, โคตฺรภุติ, โคตฺรภุ-(โภ)โคตฺรภุ, โคตฺรภุนิ, โคตฺรภุ-โคตฺรภุํ, โคตฺรภุติ, โคตฺรภุ-โคตฺรภุนา อิจฺจาทิ ปุลฺลิงฺเค เวสฺสภุสทฺทสมํ-เอวํ อภิภุ สยมภุ ธมฺมญฺญ อาทโย.

`gotrabhu`(至族姓者)的变格形式：`gotrabhu`, `gotrabhuni`。(呼格) `(bho) gotrabhu`, `gotrabhuni`, `gotrabhu`。(宾格) `gotrabhuṃ`, `gotrabhuni`, `gotrabhu`。自`gotrabhunā`等格位起，与阳性词`vessabhu`(毗舍浮)相同。`abhibhu`(征服者)、`sayambhu`(自在者)、`dhammañña`(知法者)等词亦如此。

---

อูการนฺตํ-นปุํสกลิงฺคํ.

以`ū`结尾——中性。

---

อถ สพฺพาทีนํ รูปนโย นิทฺทิสียเต-สพฺพ กตร กตม อุภย อิตร อญฺญ อญฺญตร อญฺญตม ปุพฺพ ปราปร ทกฺขิณุตฺตราธ รานิววตฺถายมสญฺญายํ-ย ตฺย ต เอต อิม อมุ กึ เอก ตุมฺหอมฺห อิจฺเจเต สพฺพาทโย-สพฺโพ.

现在阐述`sabba`(一切)等词的变格法。`sabba`(一切)、`katara`(两者中的哪一个)、`katama`(多者中的哪一个)、`ubhaya`(两者)、`itara`(另一个)、`añña`(其他的)、`aññatara`(另一个)、`aññatama`(某一个)、`pubba`(东方的、前面的)、`para`(其他的)、`apara`(另一个)、`dakkhiṇa`(南方的)、`uttara`(北方的)、`adhara`(下方的)，当不用于专名时；以及`ya`、`tya`、`ta`、`eta`、`ima`、`amu`、`kiṃ`、`eka`、`tumha`、`amha`，这些是`sabba`等词。例如：`sabbo`。

---

โยนเมฏ.

`yo`作`e`。

---

อการนฺเตหิ สพฺพาทิหิ โยนเมฏ โหติ-สพฺเพ-เอวมาลปน ทุติยาโยสุ.

对于以`a`结尾的`sabba`等词，格位标记`yo`变为`e`。例如：`sabbe`。呼格与第二格(复数)的`yo`亦如此。

---

สพฺพาทีนํ นมฺหิ จ.

对于`sabba`等词，于`naṃ`格位时亦然。

---

อการนฺตานํ สพฺพาทีนํ เอ โหติ นมฺหิ สุหิสุ จ.

对于以`a`结尾的`sabba`等词，在格位标记`naṃ`、`su`和`hisu`之前，词干的尾音`a`变为`e`。

---

สํสานํ.

`saṃ`与`sānaṃ`。

---

สพฺพาทิโต นํวจนสฺส สํสานํ โหนฺติ-สพฺเพสํ, สพฺเพสานํ-เสสํ พุทฺธสมํ-อิตฺถิยํ ‘‘อิตฺถิยมตฺวา’’ติ อาปฺปจฺจเย สรโลเป จ กเต อาการสฺส ฆสญฺญายํ กญฺญาสทฺทสฺเสว รูปนโย, อยนฺตุ วิเสโส.

在`sabba`等词之后，格位标记`naṃ`变为`saṃ`或`sānaṃ`。例如：`sabbesaṃ`, `sabbesānaṃ`。其余格位与`buddha`相同。在阴性中，依`itthiyamatvā`规则加上后缀`ā`并省略元音后，`ā`被称为`gha`，其变格与`kaññā`一词相同，但有此特殊之处。

---

ฆปา สสฺส สฺสา วา.

于`gha`后，`sa`可选择性地变为`ssā`。

---

สพฺพาทีนํ ฆปโต สสฺส สฺสา วา โหติ-‘‘โฆสฺส’’มิจฺจาทนา รสฺเส-สพฺพสฺสา. สพฺพาย-นมฺหิ-สพฺพาสํ. สพฺพาสานํ.

对于`sabba`等`gha`类词，格位标记`sa`可选择性地变为`ssā`。依`ghossa`等规则，元音缩短。例如：`sabbassā`，或`sabbāya`。于`naṃ`格位时：`sabbāsaṃ`, `sabbāsānaṃ`。

---

สฺมิโน สฺสํ.

`smiṃ`作`ssaṃ`。

---

สพฺพาทินํ ฆปโต สฺมิโน สฺสํ วา โหติ-สพฺพสฺสํ, สพฺพายํ, สพฺพาย-นปุํสเก-สพฺพํ-โยสฺส นิมฺหิ-

对于`sabba`等`gha`类词，格位标记`smiṃ`可选择性地变为`ssaṃ`。例如：`sabbassaṃ`, `sabbāyaṃ`, `sabbāya`。中性词：`sabbaṃ`。当格位标记为`yo`时，于`ni`...

---

สพฺพาทีหิ.

由`sabba`等词...

---

สพฺพาทิหิ ปรสฺส นิสฺส ฏา น โหติ-สพฺพานิ-(โภ)สพฺพ, สพฺพา, สพฺพานิ-สพฺพํ, สพฺเพ, สพฺพานิ-นาทิสุ ปุเมว-กตราทโย ตโย ตีสุ ลิงฺเคสุ สพฺพสมา-เอวํ อิตร อญฺญสทฺทา-สฺสาสฺสํสุ วิเสโส.

在`sabba`等词之后，格位标记`ni`不被替换为`ṭā`。例如：`sabbāni`。呼格为：`(bho) sabba`, `sabbā`, `sabbāni`。其他形式如：`sabbaṃ`, `sabbe`, `sabbāni`。在以`nā`等开头的格位中，其变化与阳性相同。`katara`等三个词在三性中的变化与`sabba`相同。`itara`和`añña`这两个词也是如此。但在格位标记`ssā`、`ssaṃ`和`su`中则有特殊之处。

---

สฺสํสฺสาสฺยาเยสฺวิตเรกญฺเญติมานมิ.

于`ssaṃ`、`ssā`、`syā`、`āye`等格位标记前，`itara`、`eka`、`añña`、`eta`、`ima`等词的词干尾音变为`i`。

---

สฺสมาทิสุ อิตรเอกอญฺญเอต อิมฺैญฺเญสํ อิ โหติ-อิตริสฺสา, อิตริสฺสํ-อญฺญิสฺสา, อญฺญิสฺสํ-อญฺญตรอญฺญตมสทฺทา ลิงฺคตฺตเย สพฺพสมา-ปุพฺโพ-โย.

于`ssaṃ`等格位标记前，`itara`、`eka`、`añña`、`eta`、`ima`等词的词干尾音变为`i`。例如：`itarissā`、`itarissaṃ`；`aññissā`、`aññissaṃ`。`aññatara`与`aññatama`二词于三性中皆与`sabba`相同。对于`pubba`，于`yo`格位时...

---

ปุพฺพาทีหิ ฉหิ.

由`pubba`等六词...

---

เอเตหิ ฉหิ สวิสเย เอฏ วา โหติ’ติ โยสฺเสฏ-ปุพฺเพ, ปุพฺพา-(โภ)ปุพฺพ, ปุพฺพา, ปุพฺเพ, ปุพฺพา-ปุพฺพํ, ปุพฺเพ, ปุพฺพา-เสสํ สพฺพลิงฺเค สพฺพสมํ-เอวํ ปราทโย ปญฺจ-โย, ยา, ยมิจฺจาทิ สพฺพสมํ-ยาทินมาลปเน รูปํ น สมฺภวติ-ตฺยสิ.

对于这六个词，在特定范围内，格位标记`yo`可变为`e`。例如：`pubbe`, `pubbā`。呼格：`(bho) pubba`, `pubbā`, `pubbe`, `pubbā`。宾格：`pubbaṃ`, `pubbe`, `pubbā`。其余在所有性中皆与`sabba`相同。`para`等其余五个词亦如此。`ya`(`yo`, `yā`, `yaṃ`等)的变化与`sabba`相同。以`ya`开头的词没有呼格形式。

---

ตฺยเตตานํ ตสฺส โส.

对于`tya`与`eta`，其`ta`作`so`。

---

ตฺยเตตานมนปุํสกานํ ตสฺส โส โหติ สิมฺหิ-สฺโย, สฺยาตฺยมิจฺจาทิ-โส.

对于非中性的`ta`与`eta`，当主格单数格位标记`si`在后时，其`ta`作`so`。例如：`so`。

---

ต ตสฺส โน สพฺพาสุ.

对于`ta`，于所有格位中，可作`na`。

---

ตสทฺทสฺส ตสฺส โน วา โหติ สพฺพาสุ วิภตฺติสุ-เน, เต-นํ ตํ, เน, เต-เนน, เตน, เนหิ, เตหิ, เนภิ, เตภิ-

对于代词 `ta`，其词干在所有格中可选择性地变为 `na`。例如：`ne`, `te`；`naṃ`, `taṃ`；`ne`, `te`；`nena`, `tena`；`nehi`, `tehi`；`nebhi`, `tebhi`。

---

ฏ สสฺมาสฺมึสฺสายสฺสํสฺสาสํมฺหามฺหิสฺมิมิมสฺส จ.

在 `sa`, `smā`, `smiṃ`, `ssā`, `yassaṃ`, `ssaṃ`, `saṃ`, `mhā`, `mhi`, `smim` 等格位标记前，`ta` 词干的 `t` 变为 `ṭ`，且 `ima` 词干变为 `a`。

---

สาทสฺวิมสฺส ตสทฺทตการสฺส จ โฏ วา โหติ-ปุพฺพสร โลเป-อสฺส, นสฺส, ตสฺส-เนสํ, เนสานํ, เตสํ, เตสานํ-อมฺหา, อสฺมา, นมฺหา, นสฺมา, ตมฺหา, ตสฺมา-อมฺหิ, อสฺมึ, นมฺหิ, นสฺมึ, ตมฺภิ, ตสฺมึ, เนสุ. เตสุ-อิตฺถิยํ-สา, นา, นาโย, ตา, ตาโย-นํ, ตํ, นา, นาโย, ตา, ตาโย-นามฺหิ กเต-

在 `sa` 等格位标记前，对于 `ima`（词干变为 `a`）及代词 `ta` 的 `t`，其 `t` 可选择性地变为 `ṭ`，并脱去词干末的元音。形式如：属格单数：`assa`, `nassa`, `tassa`；属格复数：`nesaṃ`, `nesānaṃ`, `tesaṃ`, `tesānaṃ`；离格单数：`amhā`, `asmā`, `namhā`, `nasmā`, `tamhā`, `tasmā`；处格单数：`amhi`, `asmiṃ`, `namhi`, `nasmiṃ`, `tambhi`, `tasmiṃ`；处格复数：`nesu`, `tesu`。阴性：`sā`, `nā`, `nāyo`, `tā`, `tāyo`；`naṃ`, `taṃ`；`nā`, `nāyo`, `tā`, `tāyo`。当构成 `nāmhi` 时……

---

สฺสา วา เตติมามูหิ.

在 `ta`、`eta`、`ima`、`amu` 之后，格位标记 `ssā` 是可选择的。

---

ฆปสญฺเญหิ ตา เอตา อิมา อมูหิ นาทนเมกสฺมึ สฺสา วา โหติ-วา ฏา เทเส-อสฺสา, นสฺสา, นาย.

对于阴性代词 `tā`, `etā`, `imā`, `amū`，在与格及属格单数中，格位标记 `ssā` 是可选择的，或用 `āya`（代号为 `ṭā`）。例如：`assā`, `nassā`, `nāya`。

---

ตาย วา.

或作 `tāya`。

---

สฺสํสฺสาสฺสาเยสุ ตสฺส วา อิ โหติ-ติสฺสา, ตสฺสา, ตาย-นาหิ, นาภิ, ตาหิ, ตาภิ-สสฺส วา สฺสามฺหิ-อสฺสา, นสฺสา, ติสฺสา, ตสฺสา, สฺสาเทสาภาวปกฺเข.

在 `ssaṃ`、`ssā`、`āya` 等阴性格位标记前，`ta` 词干的元音可选择性地变为 `i`。例如：`tissā`（对比 `tassā`, `tāya`）。复数工具格/离格形式为：`nāhi`, `nābhi`, `tāhi`, `tābhi`。对于属格 `sa`，或在 `ssaṃ` 前……例如：`assā`, `nassā`, `tissā`, `tassā`，在没有 `ssā` 替换的情况下。

---

เตติมาโต สสฺส สฺสาย.

在 `ta`、`eta`、`ima` 之后，属格标记 `sa` 变为 `ssāya`。

---

ตา เอตา อิมาโต สสฺส สฺสาโย โหติ วา-อสฺสาย, นสฺสาย,

在阴性 `tā`、`etā`、`imā` 之后，属格标记 `sa` 可选择性地变为 `ssāya`。例如：`assāya`, `nassāya`。

---

ติสฺสาย, ตสฺสาย-ทฺวิหิ มุตฺตปกฺเข-ตาย ตาย-นํวจนสฺส สมาเทเส ตการสฺส จ วา ฏาเทเส ‘‘สุนํหิสุ‘‘ติ ทีเฆ จ กเต-อาสํ, นาสํ, นาสานํ, ตาสํ, ตาสานํ-สตฺตมิยํ-อสฺสํ, อสฺสา, นสฺสํ, นสฺสา, นายํ, นาย, ติสฺสํ, ติสฺสา, ตสฺสํ, ตสฺสา, ตายํ, ตาย, นาสุ, ตาสุ-นปุํสเก-นํ, ตํ, นาติ, ตาติ, นํ, ตํ,เน, นา, นิ, เต, ตานิ-นาทิสุ ปุเมว-เอวเมตสทฺทสฺส ตีสุ ลิงฺเคสุ-ฏนาเทสาภาโว’ว วิเสโส-อิมสิ.

例如 `tissāya`、`tassāya`。在（与前述规则）不同的情况下，则为 `tāya`。在属格复数中，当格位标记 `naṃ` 被 `saṃ` 替换，`t` 可选择性地被 `ṭ` 替换，并根据“sunaṃhisu”规则长音化后，形式为：`āsaṃ`, `nāsaṃ`, `nāsānaṃ`, `tāsaṃ`, `tāsānaṃ`。在第七格（处格）中：`assaṃ`, `assā`, `nassaṃ`, `nassā`, `nāyaṃ`, `nāya`, `tissaṃ`, `tissā`, `tassaṃ`, `tassā`, `tāyaṃ`, `tāya`；复数 `nāsu`, `tāsu`。中性：`naṃ`, `taṃ`, `nāti`, `tāti`；复数 `naṃ`, `taṃ`, `ne`, `nā`, `ni`, `te`, `tāni`。从工具格等起，与阳性同。代词 `eta` 在三性中的变化与此类似，其特殊之处仅在于没有 `ṭa` 和 `na` 的替换。关于 `ima`……

---

สิมฺหิ นปุํสกสฺสายํ.

对于非中性词 `ima`，在主格单数 `si` 格位标记前，其形式为 `ayaṃ`。

---

อิมสทฺทสฺสานปุํสกสฺสายํ โหติสิมฺหิ-อยํ, อิเม, อิมํ, อิเมนา.

对于非中性的代词 `ima`，在主格单数 `si` 格位标记前，其形式为 `ayaṃ`。例如：`ayaṃ`, `ime`, `imaṃ`, `imenā`。

---

นามฺหินิมิ.

在 `nā` 格位标记前，`ima` 词干变为 `an` 和 `imi`。

---

อิมสทฺทสฺสานิตฺถิยํ นามฺหิ อนฺैมิจฺจาเทสา โหนฺติ-อเนน, อิมินา-หิ-

对于非阴性的代词 `ima`，在工具格单数 `nā` 格位标记前，其词干变为 `an` 和 `imi`。例如：`anena`, `iminā`。

---

อิมสฺสา นิตฺถิยํ เฏ.

对于非阴性的 `ima`，其词干可变为 `e`。

---

อิมสทฺทสฺสานิตฺถิยํ เฏ โหติวา สุนํหิสุ-เอหิ, เอหิ, อิเมหิ, อิเมหิ-ส-ฏสสฺมาสฺมิ มิจฺจาทินา สพฺพสฺสิมสฺส วา ฏาเทเส-อสฺส, อิมสฺส, เอสํ, เอสานํ. อิเมสํ, อิเมสานํ-อมฺหา, อสฺมา, อิมมฺหา, อิมสฺมา-อมฺหิ, อสฺมึ, อิมมฺหิ, อิมสฺมึ, เอสุ, อิเมสุ-อิตฺถิยํ-อยํ, อิมา, อิมาโย-อิมํ, อิมา, อิมาโย-นา-‘‘สฺสา วา เตติมามูหี’’ติ สฺสา วา, ฏาเทเส สฺสมิจฺจาทินา อิ อา เทเส จ-อสฺสา, อิมิสฺสา-อญฺญตฺร = อิมาย, อิมาหิ, อิมาหิ-ส-อสฺสา, อิมิสฺสา, อสฺสาย, อิมิสฺสาย, อิมาย, นํวจนสฺส สมาเทเส อิมสฺส จ ฏาเทเส ‘‘สุนํหสู’’ติ ทีเฆ จ กเน-อาสํ, อิมายํ-สานมาเทเส-อิมาสานํ-สตฺตมิยํ-อสฺสํ, อิมิสฺสํ. อสฺสาย, อิมิสฺสาย, อิมายํ, อิมาย, อิมาสุ-นปุํสเก.

对于非阴性的代词 `ima`，在 `su`、`naṃ`、`hi` 等格位标记前，其词干可选择性地变为 `e`。例如：`ehi`（对比 `imehi`）。根据“Ṭa sasmāsmiṃ”等规则，整个 `ima` 词干可选择性地被 `a` 替换：属格单数 `assa`（对比 `imassa`）；属格复数 `esaṃ`, `esānaṃ`（对比 `imesaṃ`, `imesānaṃ`）；离格 `amhā`, `asmā`（对比 `imamhā`, `imasmā`）；处格 `amhi`, `asmiṃ`（对比 `imamhi`, `imasmiṃ`）；处格复数 `esu`（对比 `imesu`）。阴性：主格 `ayaṃ`，复数 `imā`, `imāyo`；宾格 `imaṃ`，复数 `imā`, `imāyo`。根据“ssā vā tetimāmūhī”等规则，`ssā` 是可选择的，或作 `āya`（`ṭā`）的替换，词干元音变为 `i`。例如：`assā`, `imissā`。其他形式为 `imāya`, `imāhi`。属格/与格/处格单数形式有：`assā`, `imissā`, `assāya`, `imissāya`, `imāya`。属格复数，当 `naṃ` 被 `saṃ` 替换，词干被 `a` 替换，并长音化后，作 `āsaṃ`；或作 `imāsānaṃ`。第七格（处格）：`assaṃ`, `imissaṃ`, `assāya`, `imissāya`, `imāyaṃ`, `imāya`；复数 `imāsu`。关于中性……

---

อิมสฺสิทํ วา.

对于 `ima`，其词干可选择性地变为 `idaṃ`。

---

อํสิสุ สห เตหิ อิมสฺสิทํ วา โหติ นปุํสเก-อิทํ, อิมํ, อิมา, อิมานิ-อิทํ, อิมํ, อิเม, อิมานิ-ตติยาทิสุ ปุลฺลิงฺคสฺมํ-อมุสิ.

在 `aṃ` 和 `si` 格位标记前，对于中性的 `ima`，其词干可选择性地变为 `idaṃ`。中性主格/宾格单数：`idaṃ`, `imaṃ`；复数：`imā`, `imāni`。或作 `idaṃ`, `imaṃ`；复数 `ime`, `imāni`。从第三格（工具格）起，其变化与阳性相同。关于 `amu`……

---

มสฺสามุสฺส.

对于 `amu` 的 `m`，以 `a` 替换。

---

อนปุํสกสฺสามุสฺส มการสฺส โส โภติ สิมฺหิ-อสุ-โย-

对于非中性的 `amu`，在主格单数 `si` 格位标记前，其 `m` 变为 `a`。例如：`asu`。

---

โลโป มุสฺมา.

在 `amu` 之后（的格位标记）发生脱落。

---

อมุสทฺทโต โยนํ โลโป วา โหติ ปุลฺลิงฺเค’ติ นิจฺจํโย โลเป ทิโฆ-อมุ-อมุํ, อมู-อมุนา, อมูหิ, อมูภิ-

在阳性代词 `amu` 之后，格位标记 `yo`（主格复数）和 `naṃ`（属格复数）可选择性地脱落。当 `yo` 脱落时，前面的元音恒常长音化。例如：`amū`。其他形式如：`amuṃ`, `amū`；`amunā`；`amūhi`, `amūbhi`。

---

น โน สสฺส.

对于属格 `sa`，不作 `na` 的替换。

---

อมุสฺมา สสฺส โน น โหติ-อมุสฺส, อมุสํ, อมุสานํ-อมุนา, อมุมฺหา, อมุสฺมา-อมุมฺหิ,อมุสฺมึ, อมุสุ-อิตฺถิยํ-อสุ, อมุ, อมุโย-

在 `amu` 之后，属格 `sa` 不被 `na` 替换。例如：`amussa`；`amusaṃ`, `amusānaṃ`；`amunā`；`amumhā`, `amusmā`；`amumhi`, `amusmiṃ`；`amūsu`。阴性：`asu`；`amū`, `amuyo`。

---

อมุํ, อมู, อมุโย-นา-‘‘สฺสาวา, เตติมามูหี’’ติ สฺสา วา-อมุสฺสา, อมุยา, อมูหิ, อมูภิ-อมุสฺสา, อมุยา, อมุสํ, อมูสานํ-สตฺตมิยํอมุสฺสา. อมุสฺสํ. อมุยํ, อมุยา, อมุสุ-นปุํสเก-

宾格：`amuṃ`；复数 `amū`, `amuyo`。根据“ssā vā tetimāmūhī”规则，`ssā` 是可选择的。与格/属格单数：`amussā`, `amuyā`。工具格/离格复数：`amūhi`, `amūbhi`。属格复数：`amusaṃ`, `amūsānaṃ`。第七格（处格）单数：`amussā`, `amussaṃ`, `amuyaṃ`, `amuyā`；复数 `amūsu`。关于中性……

---

อมุสฺสาทุํ.

对于 `amu`，其词干变为 `aduṃ`。

---

อํสิสุ สห เตหิ อมุสฺส อทุํ โหติ วา นปุํสเก-อทุํ-อญฺญ

在 `aṃ` 和 `si` 格位标记前，对于中性的 `amu`，其词干可选择性地变为 `aduṃ`。例如：`aduṃ`。

---

ตฺร สิโลเป-อมุ, อมุน, อมู, อทุํ, อมุํ, อมุนิ, อมู-เสสํ ปุเมว-กึสิ.

此处，当 `si` 脱落时，中性形式有：`amu`, `amuna`, `amū`, `aduṃ`, `amuṃ`, `amuni`, `amū`。其余与阳性同。关于 `kiṃ`……

---

กิสฺส โก สพฺพาสุ.

对于 `kiṃ`，在所有格中，其词干皆为 `ka`。

---

สพฺพาสุ วิภตฺตีสุ กิสฺส โก โหติ-สิสฺโส-โก, เก, กํ, เก, เกน, กหิ, เกหิ.

在所有格位中，`kiṃ` 的词干为 `ka`。例如：`ko`, `ke`, `kaṃ`, `ke`, `kena`, `kahi`, `kehi`。

---

กิ สสฺมึสุ วา นิตฺถิยํ.

于非阴性，在`sa`、`smiṃ`、`su`（格后缀）前，（`kiṃ`词干）或作`ki`。

---

อนิตฺถิยํ กิสฺส กิ วา โหติ สสฺมึสุ-กิสฺส, กสฺส, เกสํ, เกสานํ, กมฺหา, กสฺมา, กิมฺหิ, กิสฺมึ, กมฺหิ, กสฺมึ, เกสุ-อิตฺถิยํ-กอาเทเส อการนฺตตฺตา อาปฺปจฺจโย-กา, กา, กาโย อิจฺจาทิ สพฺพาว-นปุํสเก.

于非阴性，在`sa`、`smiṃ`、`su`（格后缀）前，`kiṃ`（词干）或作`ki`。例如：`kissa`、`kassa`、`kesaṃ`、`kesānaṃ`、`kamhā`、`kasmā`、`kimhi`、`kismiṃ`、`kamhi`、`kasmiṃ`、`kesu`。于阴性，当以`ka`为词干时，因其以`a`结尾，故加`ā`（后缀），如`kā`、`kāyo`等，如同`sabbā`。

---

กิมํสิสุ สห นปุํสเก.

于中性，与`aṃ`、`si`（格后缀）共用时，（词干）作`kiṃ`。

---

อํสิสุ สห เตหิ กึสทฺทสฺส กึ โหติ นปุํสเก-กึ, กานิ, กึ, เก, กานิ-เกเนจฺจาทิ ปุเมว-เอกสทฺโท สงฺขฺยาตุลฺยญฺญา สหายวจโน-อตฺร สงฺขฺยาสทฺโท สํเขยฺยวาจิ-ยทา สงฺเขยฺย วาจี ตเทกวจนนฺโต อญฺญตฺร พหุวจนนฺโตปิ-เอโก เอกา เอกมิจฺจาทิ-สพฺพสมํ ติลิงฺเคสุ-สฺสาสฺสํสุ ปน-สฺสมาทินา อิมฺหิ เอกิสฺสา เอกิสฺสํ-ตุมฺห อมฺภสทฺทา อลิงฺคา-ตถา อุภ กติญฺจิ สทฺทา ปญฺจาทโย อฏฺฐารสนฺตา จ-ตุมฺหสิ อมฺหสิ.

与`aṃ`、`si`（格后缀）共用时，于中性，`kiṃ`（何）词作`kiṃ`。例如：`kiṃ`、`kāni`；`kiṃ`、`ke`、`kāni`。`kena`（工具格）等（格变化）则同阳性。`eka`（一）词，有数、同、异、独之义。此处，`saṅkhyā`（数）词指`saṅkheyyavāci`（被数之物）。当指被数之物时，其为单数；于他义，亦可为复数。`eko`、`ekā`、`ekaṃ`等，于三性中皆同`sabba`（一切）词变化。又，于`ssā`、`ssaṃ`等（格后缀）前，（阴性形式为）`ekissā`、`ekissaṃ`。`tumha`（你）与`amha`（我）二词无性。同样，`ubha`（二者）、`kati`（若干）及从`pañca`（五）至`aṭṭhārasa`（十八）之数词亦无性。以下为`tumha`、`amha`（与`si`格后缀连用）之规则。

---

ตุมฺหสฺส ตุวํ ตฺวมมฺหิ จ.

于`si`（主格单数后缀）前，`tumha`（词干）作`tuvaṃ`与`tvaṃ`。

---

อมฺหิสิมฺหิ จ ตุมฺหสฺส สวิหตฺติสฺส ตุวํ ตฺวํ โหนฺติ-ตุวํ ตฺวํ.

于`si`（主格单数后缀）前，带格后缀之`tumha`词，其形式为`tuvaṃ`与`tvaṃ`。例如：`tuvaṃ`、`tvaṃ`。

---

สิมฺหิ หํ.

于`si`（主格单数后缀）前，（`amha`词干）作`ahaṃ`。

---

สิมฺหิ อมฺหสฺส สวิภตฺติสฺส อหํ โหติ-อหํ-โย-ตุมฺเห.

于`si`（主格单数后缀）前，带格后缀之`amha`（我）词，其形式为`ahaṃ`。例如：`ahaṃ`。以下为`yo`（主格复数后缀）与`tumhe`（你们）。

---

มยมสมามฺหสฺส.

（于主格复数，）`amha`（词干）作`mayaṃ`与`asmā`。

---

โยสฺวมฺหสฺส สวิภตฺติสฺส มยมสฺมา วา โหนฺติ ยถากฺกมํ-มยํ, อสฺมา, อมฺเห-อํ-ตุวํ. ตฺวํ.

于`yo`（主格复数后缀）前，带格后缀之`amha`（我）词，其形式或为`mayaṃ`、`asmā`。例如：`mayaṃ`、`asmā`、`amhe`。以下为`aṃ`（宾格单数后缀）与`tuvaṃ`、`tvaṃ`。

---

อมฺหิ ตํ มํ ตวํ มมํ.

于`aṃ`（宾格单数后缀）前，（`tumha`与`amha`词干分别）作`taṃ`、`tavaṃ`与`maṃ`、`mamaṃ`。

---

อมฺหิ ตุมฺหอมฺหสทฺทานํ สวิภตฺตีนํ ตํ มํ ตวํ มมํ โหนฺติ ยถากฺกมํ-ตํ, ตวํ, มํ, มมํ.

于`aṃ`（宾格单数后缀）前，带格后缀之`tumha`（你）与`amha`（我）二词，其形式依次为`taṃ`、`tavaṃ`与`maṃ`、`mamaṃ`。例如：`taṃ`、`tavaṃ`、`maṃ`、`mamaṃ`。

---

ทุติเย โยมฺหิ วา.

于第二格（宾格）复数`yo`（后缀）前，（变化）为可选。

---

ตุมฺหอมฺหสทฺทานํ สวิหตฺตีนํ ปจฺเจกํ งํ งากํ วา โหนฺติ ทุติเย โยมฺหิ-ตุมฺหากํ ตุมฺเห, อมฺหํ, อมฺหากํ, อสฺมา, อมฺเห.

于第二格（宾格）复数`yo`（后缀）前，带格后缀之`tumha`（你）与`amha`（我）二词，或各作以`naṃ`与`ākaṃ`结尾之形式。例如：`tumhākaṃ`、`tumhe`；`amhaṃ`、`amhākaṃ`、`asmā`、`amhe`。

---

นาสฺมาสุ ตยา มยา.

于`nā`与`smā`（格后缀）前，（`tumha`与`amha`词干分别）作`tayā`与`mayā`。

---

นาสฺมาสุ ตุมฺหอมฺหสทฺทานํ สวิภตฺตีนํ ตยา มยา โหนฺติ ยถากฺกมํ.

于`nā`与`smā`（格后缀）前，带格后缀之`tumha`（你）与`amha`（我）二词，其形式依次为`tayā`与`mayā`。

---

ตยาตยินํ ตฺว วา ตสฺส.

于`tayā`与`tayinaṃ`中，其`ta`或作`tva`。

---

ตุมฺหสฺส ตยาตยีนํ ตการสฺส ตฺว โหติ วา-ตฺวยา, ตยา, มยา, ตุมฺเหหิ, ตุมฺเหภิ. อมฺเหหิ, อมฺเหภิ.

`tumha`（你）词的`tayā`与`tayīnaṃ`二形式中，其`ta`字母或变为`tva`。例如：`tvayā`、`tayā`；`mayā`；`tumhehi`、`tumhebhi`；`amhehi`、`amhebhi`。

---

ตว มม ตุยฺหํ มยฺหํ เส.

于`sa`（属格单数后缀）前，（`tumha`与`amha`词干分别）作`tava`、`tuyhaṃ`与`mama`、`mayhaṃ`。

---

เส ตุมฺหอมฺหสทฺทานํ สฺวิภตฺตีนํ ตว มม ตุยฺหํ มยฺหํ โหนฺติ ยถากฺกมํ-ตว ตุยฺหํ มม มยฺหํ.

于`sa`（属格单数后缀）前，带格后缀之`tumha`（你）与`amha`（我）二词，其形式依次为`tava`、`tuyhaṃ`与`mama`、`mayhaṃ`。例如：`tava`、`tuyhaṃ`；`mama`、`mayhaṃ`。

---

นํเสสฺว สมากํ มมํ.

于`naṃ`与`su`（格后缀）前，（`amha`的形式）依次为`asmākaṃ`与`mamaṃ`。

---

นํเสสฺวมฺหสฺส สวิภตฺติสฺส อสฺมากํ มมํ โหนฺติ ยถากฺกมํ-มมํ.

于`naṃ`与`su`（格后缀）前，带格后缀之`amha`（我）词，其形式依次为`asmākaṃ`与`mamaṃ`。例如：`mamaṃ`。

---

งํ งากํ นมฺหิ.

于`naṃ`（属格复数后缀）前，（词干后加）`aṃ`与`ākaṃ`。

---

นมฺหิ ตุมฺหอมฺหสทฺทานํ สวิภตฺตีนํ งํ งากํ โหนฺติ ปจฺเจกํ-ตุมฺหํ ตุมฺหากํ อมฺหํ อมฺหากํ อสฺมากํ.

于`naṃ`（属格复数后缀）前，带格后缀之`tumha`（你）与`amha`（我）二词，其形式各以`aṃ`与`ākaṃ`结尾。例如：`tumhaṃ`、`tumhākaṃ`；`amhaṃ`、`amhākaṃ`、`asmākaṃ`。

---

สฺมามฺหิ ตฺวมฺหา.

于`smā`（从格单数后缀）前，（`tumha`词干）作`tvamhā`。

---

สฺมามฺหิ ตุมฺหสฺส สวิภตฺติสฺส ตฺวมฺหา โหติ วา-ตฺวมฺหา ตฺวยาตยา มยา.

于`smā`（从格单数后缀）前，带格后缀之`tumha`（你）词，其形式或为`tvamhā`。例如：`tvamhā`、`tvayā`、`tayā`；`mayā`。

---

สฺมิมฺหิ ตุมฺหามฺหานํ ตยิ มยิ.

于`smiṃ`（处格单数后缀）前，`tumha`（你）与`amha`（我）的形式分别为`tayi`与`mayi`。

---

สฺมิมฺหิ ตุมฺห อมฺหสทฺทานํ สวิภตฺตีนํ ตยิ มยิ โหนฺติ ยถากฺกมํ-ตฺวยิ ตยิ มยิ, ตุมฺเหสุ.

于`smiṃ`（处格单数后缀）前，带格后缀之`tumha`（你）与`amha`（我）二词，其形式依次为`tayi`与`mayi`。例如：`tvayi`、`tayi`；`mayi`；`tumhesu`。

---

สุมฺหามฺหสยาสฺมา.

于`su`（处格复数后缀）前，`amha`（我）词（之词干）或作`asmā`。

---

อมฺหสฺส อสฺมา โหติ วา สุมฺหิ-อสฺมาสุ อมฺเหสุ.

于`su`（处格复数后缀）前，`amha`（我）词（之词干）或变为`asmā`。例如：`asmāsu`、`amhesu`。

---

‘‘อปาทาโท ปทเตกวากฺเย’’ติ อธิกาโร.

“非于句首，于一词之后，于同一句中”：此为标题。

---

โยนํ หิสฺวปญฺจมฺยา โว โน.

除第五格（从格）外，于`yo`、`naṃ`、`hi`、`su`诸格中，（你我二词的替代形式为）`vo`、`no`。

---

อปญฺจมิยา โยนํ หิสฺวปาทาโท วตฺตมานานํ ปทสฺมา ปเรส เมกวากฺเย ฐิตานํ ตุมฺหอมฺภสทฺทานํ สวิภตฺตีนํ โว โน โหนฺติ วา ยถากฺกมํ-ติฏฺฐถ โว, ติฏฺฐถ ตุมฺเห, ติฏฺฐาม โน, ติฏฺฐาม มยํ-ปสฺสติ โว, ปสฺสติ ตุมฺเห, ปสฺสติ โน, ปสฺสติ อมฺเห-ทิยเต โว, ทิยเต ตุมฺหํ, ทิยเต โน, ทิยเต อมฺหํ-ธนํ โว, ธนํ ตุมฺหํ,ธนํ โน, ธนํ อมฺหํ-กตํ โว, กตํ ตุมฺเหหิ, กตํ โน, กตํ อมฺเหหิ.

除第五格（从格）外，于`yo`、`naṃ`、`hi`、`su`诸格中，非位于句首、处于同一句中另一词之后、带格的`tumha`（你）与`amha`（我）二词，其形式或依次为`vo`与`no`。例如：`tiṭṭhatha vo`（你们站立），或`tiṭṭhatha tumhe`；`tiṭṭhāma no`（我们站立），或`tiṭṭhāma mayaṃ`。`passati vo`（他看见你们），或`passati tumhe`；`passati no`（他看见我们），或`passati amhe`。`diyate vo`（给予你们），或`diyate tumhaṃ`；`diyate no`（给予我们），或`diyate amhaṃ`。`dhanaṃ vo`（你们的财富），或`dhanaṃ tumhaṃ`；`dhanaṃ no`（我们的财富），或`dhanaṃ amhaṃ`。`kataṃ vo`（被你们所做），或`kataṃ tumhehi`；`kataṃ no`（被我们所做），或`kataṃ amhehi`。

---

เต เม นา เส.

于`nā`与`sa`二格中，（你我二词的替代形式为）`te`、`me`。

---

นามฺหิ เส จ อปาทาโท วตฺตมานานํ ปทสฺมา ปเรสํ เอกวากฺเย ฐิตานํ ตุมฺหอมฺหสทฺทานํ สวิหตฺตีนํ เต เม วา โหนฺติ ยถากฺกมํ-กตํ เต, กตํ ตยา, กตํ เม, กตํ มยา-ทิยเต เต, ทียเต ตว, ทียเต เม, ทิยเต มม-ธนํ เต, ธนํ ตว, ธนํ เม, ธนํ มม.

于`nā`与`sa`二格中，非位于句首、处于同一句中另一词之后、带格的`tumha`（你）与`amha`（我）二词，其形式或依次为`te`与`me`。例如：`kataṃ te`（被你所做），或`kataṃ tayā`；`kataṃ me`（被我所做），或`kataṃ mayā`。`diyate te`（给予你），或`diyate tava`；`diyate me`（给予我），或`diyate mama`。`dhanaṃ te`（你的财富），或`dhanaṃ tava`；`dhanaṃ me`（我的财富），或`dhanaṃ mama`。

---

นจวาหาเหวโยเค.

与`ca`、`vā`、`ha`、`hi`、`eva`连用时，则不（适用）。

---

จวาหอหเอเวหิโยเค ตุมฺหอมฺหสทฺทานมาเทสาน โหนฺติ. คจฺฉาม ตุมฺเห จ, มยญฺจ-ปสฺสติ ตุมฺเห จ, อมฺเห จ-กตํ ตุมฺเหหิ จ, อมฺเหหิ จ-ทิยเต ตุมฺหญฺจ, อมฺหญฺจ-ธนํ ตุมฺหญฺจ, อมฺหญฺจ-กตํ ตยา จ, มยา จ-ทียเต ตว จ, มม จ-ธนํ ตว จ มม จ-วาทิโยเคปฺเยวํ เญยฺยํ-อุภ กติ สทฺทา พหุวจนตฺตา-‘‘อุภโคหิ โฏ‘‘ติ โยนํ โฏ-อุโภ, อุโภ-สุหิสุภสฺโส.

与`ca`、`vā`、`ha`、`hi`、`eva`连用时，`tumha`（你）与`amha`（我）二词的替代形式（即`vo`, `no`, `te`, `me`）则不使用。例如：`gacchāma tumhe ca, mayañca`；`passati tumhe ca, amhe ca`；`kataṃ tumhehi ca, amhehi ca`；`diyate tumhañca, amhañca`；`dhanaṃ tumhañca, amhañca`；`kataṃ tayā ca, mayā ca`；`diyate tava ca, mama ca`；`dhanaṃ tava ca, mama ca`。与`vā`等连用时，亦应如是了知。`ubha`（二者）与`kati`（若干）二词恒为复数。由“`ubhagohi ṭo`”规则，`yo`变为`o`，（形式为）`ubho`。当后接`su`与`hi`时，`ubha`的词干变为`ubho`。

---

อุภสฺส สุหิสฺโว โหติ-อุโภหิ อุโภหิ-

当后接`su`与`hi`（格位后缀）时，`ubha`（二者）一词（的词干）变为`ubho`。例如：`ubhohi`、`ubhohi`。

---

อุภินฺนํ.

（`ubha`的属格复数形式为）`ubhinnaṃ`。

---

อุภา นํวจนสฺส อินฺนํ โหติ-อุภินฺนํ, อุโภสุ.

`ubha`（二者）一词的`naṃ`（属格复数）后缀变为`innaṃ`。例如：`ubhinnaṃ`；`ubhosu`。

---

ฏิ กติมฺหา

关于`kati`（多少）。

---

กติมฺหาโยนํฏิ โหติ-กติ,กติ,กตีหิ,กตีภิ, กตินฺนํ กตีสุ.

`kati`（多少）的格变化形式是：`kati`、`kati`、`katīhi`、`katībhi`、`katinnaṃ`、`katīsu`。

---

อถ สงฺขฺยาสทฺทา วุจฺจนฺเต.

现在解说数词。

---

เอกาทโย อฏฺฐารสนฺตา สงฺเขยฺยวจนา-วีสติอาทโย ปน สงฺขฺยานวจนาจ-เอกสทฺโท สพฺพาทิสุ วุตฺโตว-ทฺวาทินมฏฺฐารสนฺตานํ พหุวจนนฺตตฺตา เอกวจนาภาโว-ทฺวิสทฺทา โยมฺหิ.

从一到十八是数词形容词，而二十及以上则是数词名词。`eka`（一）词已在`sabba`（一切）等词组中解说过。从二到十八的数词，因其恒为复数，故无单数形式。`dvi`（二）词在`yo`格中[的变化如下]。

---

โยมฺหิ ทฺวินฺนํ ทุเว ทฺเว.

在`yo`格中，`dvi`（二）的形式是`duve`和`dve`。

---

โยมฺหิ ทฺวิสฺส สวิภตฺติสฺส ทุเว ทฺเว โหนฺติ ปจฺเจกํ-ทุเว ทฺเว, ทฺวีหิ ทฺวีภิ.

在`yo`格中，带格的`dvi`（二）词，其形式为`duve`和`dve`。例如：`duve`、`dve`；`dvīhi`、`dvībhi`。

---

ทุวินฺนํ นมฺหิ วา.

在`naṃ`格中，（`dvi`的形式）可作`duvinnaṃ`。

---

นมฺหิ ทฺวิสฺส สวิภตฺติสฺส ทุวินฺนํ โหติ วา-ทุวินฺนํ-อญฺญตฺร.

在`naṃ`格中，带格的`dvi`（二）词可作`duvinnaṃ`。例如：`duvinnaṃ`。其他形式[为`dvinnaṃ`]。

---

นมฺหิ นุก ทฺวาทีนํ สตฺตรสนฺตํ.

对于从二到十七的数词，在`naṃ`格中加`nu`。

---

ทฺวาทีนํ สตฺตรสนฺนํ สงฺขฺยานํ นุโขติ นมฺหิ วิภตฺติมฺหิ. อุกาโรอุจฺจารณตฺโถ-กกาโร อนฺตาวยวตฺโถ-เตน นมฺภีน ทีโฆ-ทฺวินฺนํ,ทฺวีสุ-ติสทฺทา โยมฺหิ.

对于从二到十七的数词，在`naṃ`格中加`nu`。此处的`u`是为了发音，`k`指明[规则作用于]末尾部分。因此，在`naṃ`格前不长音化。例如：`dvinnaṃ`、`dvīsu`。关于`ti`（三）词在`yo`格中[的变化如下]。

---

ปุเม ตโย จตฺตาโร.

在阳性中，（形式为）`tayo`、`cattāro`。

---

โยมฺหิ สวิภตฺตีนํ ติวตุนฺนํ ตโย จตฺตาโร โหนฺติ ยถากฺกมํ ปุลฺลิงฺเค-ตโย, ตโย, ตีหิ, ตีภิ.

在`yo`格中，带格的`ti`（三）和`catu`（四）二词，在阳性中分别变为`tayo`和`cattāro`。例如：`tayo`、`tayo`；`tīhi`、`tībhi`。

---

ณฺณํ ณฺณนฺนํ ติโตชฺฌา.

在`ti`（三）之后，（属格复数后缀）变为`ṇṇaṃ`与`ṇṇannaṃ`。

---

ฌสญฺญโต ติโต นํวจนสฺส ณฺณํ ณฺณนฺนํ โหนฺติ-ติณฺณํ ตินฺณนฺนํ,ตีสุ-อิตฺถียํ.

由术语`jha`可知，在`ti`（三）之后，`naṃ`后缀变为`ṇṇaṃ`和`ṇṇannaṃ`。例如：`tiṇṇaṃ`、`tinṇannaṃ`；`tīsu`。在阴性中[的变化如下]。

---

ติสฺโส จตสฺโส โยมฺหิ สวิภตฺตีนํ.

在`yo`格中，带格的（`ti`与`catu`）形式为`tisso`与`catasso`。

---

วิภตฺติสหิตานํ ติวตุนฺนํ โยมฺหิ ติสฺโส จตสฺโส โหนฺติตฺถิยํ ยถากฺกมํ-ติสฺโส, ติสฺโส, ตีหิ ตีภิ.

带格的`ti`（三）和`catu`（四）二词，在`yo`格中，于阴性时分别变为`tisso`和`catasso`。例如：`tisso`、`tisso`；`tīhi`、`tībhi`。

---

นมฺหิ ติจตุนฺนมิตฺถิยํ ติสฺสจตสฺสา.

在`naṃ`（属格复数）后缀前，阴性的`ti`（三）与`catu`（四）二词的词干变为`tissa`与`catassa`。

---

นมฺหิ ติจตุนฺนํ ติสฺส จตสฺสา โหนฺติตฺถิยํ ยถากฺกมํ-ติสฺสนฺนํ, ตีสุ-นปุํสเก.

于属格复数（`naṃ`）中，`ti`（三）和`catu`（四）在阴性时，其语基分别变为`tissa`和`catassā`。例如：`tissannaṃ`、`tīsu`。在中性中[则如下]。

---

ตีณิ จตฺตาริ นปุํสเก.

在中性中，[形式为]`tīṇi`、`cattāri`。

---

โยมฺหิ สวิภตฺตีนํ ติจตุนฺนํ ยถากฺกมํ ตีณิ จตฺตาริ โหนฺติ นปุํสเก-ตีณิ ตีณิ-เสสํ ปุลฺลิงฺคสมํ-จตุ โย.

于主格/宾格复数（`yo`）中，`ti`（三）和`catu`（四）在中性时，分别变为`tīṇi`和`cattāri`。例如：`tīṇi`、`tīṇi`。其余格与阳性相同。关于`catu`于`yo`格中[的变化如下]。

---

จตุโร วา จตุสฺส.

对于`catu`（四），或作`caturo`。

---

จตุสทฺทสฺส สวิภตฺติสฺส โยมฺหิ จตุโร วา โหติ ปุลฺลิงฺเค-จตุโร, จตุโร-อญฺญตฺร-จตฺตาโร, จตฺตาโร-จตูหิ จตูภิ.

对于带格的`catu`（四）一词，在阳性（`pulliṅge`）的`yo`（主格/宾格复数）格中，或作`caturo`。例如：`caturo`、`caturo`。此外则作`cattāro`、`cattāro`。〔其他格的例子如：〕`catūhi`、`catūbhi`。

---

ฏ ปญฺจาทีหิ จุทฺทสหิ.

从五（`pañca`）至十四（`cuddasa`）的数词之后，（`yo`格）被省略（`ṭa`）。

---

ปญฺจาทีหิ จุทฺทสหิ สงฺขฺยาหิ โยนํ โฏ โหติ-ปญฺจ, ปญฺจ.

从五（`pañca`）至十四（`cuddasa`）的数词之后，其`yo`（主格/宾格复数）格被省略（`ṭo`）。例如：`pañca`、`pañca`。

---

ปญฺจาทีนํ จุทฺทสนฺนม.

对于从五（`pañca`）至十四（`cuddasa`）的数词，（其词尾）作`a`。

---

ปญฺจาทีนํ จุทฺทสนฺนํ สุนํหิสฺว โหติ-เอตฺตาปวาโทยํ-ปญฺจหิ ปญฺจภิ, ปญฺจนฺตํ ปญฺจสุ-เอวํ ฉาทโย อฏฺฐารสนฺตา-เอโก จ ท ส จาติ จตฺถสมาเส เอเกน อธิกา ทสาติ ตติยาสมาเส วา กเต ‘‘เอกตฺถตาย’’นฺติ วิภตฺติโลโป-เอวมุปริ จ.

对于从五（`pañca`）至十四（`cuddasa`）的数词，在`su`、`naṃ`和`hi`格前，（元音）作短音。此为例外。例如：`pañcahi`、`pañcabhi`、`pañcannaṃ`、`pañcasu`。同样地，从六（`cha`）至十八（`aṭṭhārasa`）的数词也是如此。当`eka ca dasa ca`（一与十）组成并列复合词（`catthasamāsa`），或`ekena adhikā dasā`（十加一）组成依主复合词（`tatiyāsamāsa`）时，因其义为一体（`ekatthatāya`）而省略格的语尾。更高位的数词亦同此理。

---

เอกฏฺฐานมา.

`eka`（一）和`aṭṭha`（八）的（尾音）变为`ā`。

---

เอกอฏฺฐานํ อา โหติ ทเส ปเร.

`eka`（一）和`aṭṭha`（八）二词，当`dasa`（十）在后时，其（尾音）变为`ā`。

---

ร สงฺธฺยาโต วา.

数词（`saṅkhyā`）之后，（`dasa`的`da`）或作`ra`。

---

สงฺขฺยาโต ปรสฺส ทสสฺส ร โหติ วิภาสา-สจ‘‘ปญฺจมิยํ ปรสฺเส’’ติ อนุวตฺตมาเน ‘‘อาทิสฺสา‘‘ติ ทการสฺเสว โหติ-เอกา รส, เอกาทส.

数词（`saṅkhyā`）之后，`dasa`（十）的（首音`da`）或（`vibhāsā`）作`ra`。并且，因沿用“于……之后”（`parassa`）及“于首音”（`ādissa`）之规则，此变化仅作用于`d`（`dakāra`）音。例如：`ekārasa`、`ekādasa`。

---

อา สงฺขฺยายาสตาโท’นญฺญตฺเถ.

在数词`sata`（百）等之前，且非用于其他意义时，（`dvi`的元音）变为`ā`。

---

สงฺขฺยายมุตฺตรปเท ทฺวิสฺส อา โหตสตาโท’นญฺญตฺเถ-ทฺวาทส.

当`sata`（百）等数词作为后分（`uttarapada`）构成复合词，且非用于其他意义（`anaññatthe`）时，`dvi`（二）的（元音）变为`ā`。例如：`dvādasa`（十二）。

---

ขา จตฺตาฬีสาโท.

在`cattāḷīsā`（四十）等词前，（`dvi`）变为`bā`。

---

ทฺวิสฺส ขา วา โหตจตฺตาฬีสาโท’นญฺญตฺเถ-พารส.

`dvi`（二）在`cattāḷīsā`（四十）等数词前，且非用于其他意义时，可变为`bā`。例如：`bārasa`（十二）。

---

ติสฺเส.

对于`ti`（三），（元音）变为`e`。

---

สงฺขฺยายมุตฺตรปเท ติสฺส เอ โหตสตาโท’นญฺญตฺเถ.

当`sata`（百）等数词作为后分（`uttarapada`）构成复合词，且非用于其他意义时，`ti`（三）的（元音）变为`e`。

---

ฉตีหิ โฬ จ.

在`cha`（六）和`ti`（三）之后，（`dasa`的`da`）也变为`ḷo`。

---

ฉติหิ ปรสฺส ทสสฺส โฬ โหติ โร จ-เตฬส-เตรส.

在`cha`（六）和`ti`（三）之后，`dasa`（十）的（首音）变为`ḷo`，亦可变为`ro`。例如：`teḷasa`、`terasa`（十三）。

---

จตุสฺส จุโจ โหนฺติ วา ทสสทฺเท ปเร-ทฺวิตฺเต-จุทฺทส โจทฺทส จตุทฺทส.

当`dasa`（十）一词在后时，`catu`（四）可变为`cu`或`co`。例如：`cuddasa`、`coddasa`、`catuddasa`（十四）。

---

วีสติทเสสุ ปญฺจสฺส ปณฺณุปณฺณา.

在`vīsati`（二十）和`dasa`（十）等词前，`pañca`（五）的（语基）变为`paṇṇu`或`paṇṇā`。

---

วีสติทเสสุ ปเรสุ ปญฺจสฺส ปณฺณุปณฺณา โหนฺติ วา ยถากฺกมํ-ปณฺณรส ปญฺจทส.

当`vīsati`（二十）和`dasa`（十）在后时，`pañca`（五）或（`vā`）可依次（`yathākkamaṃ`）变为`paṇṇu`和`paṇṇā`。例如：`paṇṇarasa`、`pañcadasa`（十五）。

---

ฉสส โส.

对于`cha`（六），变为`so`。

---

ฉสฺส โส อิจฺจยมาเทโส โหติ ทสสทฺเท ปเร-โสฬส โสรส, สตฺตรส สตฺตทส, อฏฺฐารส อฏฺฐาทส-เอเกน อูนา วีสตีติ วิเสสนสมาสคพฺเภ ตติยาสมาเส.

当`dasa`（十）一词在后时，`cha`（六）被替换为`so`。例如：`soḷasa`、`sorasa`（十六）；`sattarasa`、`sattadasa`（十七）；`aṭṭhārasa`、`aṭṭhādasa`（十八）。“少一的二十”（ekena ūnā vīsati）是于限定复合词（`visesanasamāsa`）中的依主复合词（`tatiyāsamāsa`）。

---

อิตฺถิยมฺหาสิตปุมิตฺถิ ปุเมเวกตฺเถ.

有对应阳性词的阴性词（`bhāsitapumitthi`），当其用于阴性（`itthiyaṃ`）且为同格（`ekatthe`）时，其词形视同阳性（`pum-eva`）。

---

อิตฺถิยํ วตฺตมาเน เอกตฺเถ สมานาธิกรเณ อุตฺตรปเท ปเร ภาสิตปุมิตฺถิ ปุเมว โหตีติ ปุมฺภาวา อาปฺปจฺจโย นิวตฺตเต-เอกูนวีสติ-อิตฺถิลิงฺเคกวจนนฺโต-วีสติอาทโย หิ อานวุติยา เอกวจนนฺตา อิตฺถิลิงฺคา-(โภ) เอกูนวีสติ เอกูนวีสติมิจฺจาทิ-เอวํ วีสติ เอกวีสติ ทฺวาวีสติ พาวีสติ เตวีสติปฺปภุตโย.

当一个有对应阳性形式的阴性词，在表示阴性、为同格（`samānādhikaraṇe`）、且其后有复合词的后分（`uttarapada`）时，此词的形态视同阳性。由于这种阳性化（`pumbhāva`），阴性后缀`-ā`被去除。例如：`ekūnavīsati`（十九）。这是一个阴性单数词。确实，从`vīsati`（二十）到`navuti`（九十）的数词都是阴性单数词。例如：（喂！）`ekūnavīsati`、`ekūnavīsatim`等等。同样地，还有`vīsati`（二十）、`ekavīsati`（二十一）、`dvāvīsati`或`bāvīsati`（二十二）、`tevīsati`（二十三）等。

---

วีสตยํ ปญฺจสฺส วา ปณฺณอาเทเส-ปณฺณุวีสติ, ปญฺจวีสติ-เอเกน อูนา ตึสติ ตึสา วา เอกุนตึสติ เอกุนตึสา-มติกญฺญา สมา-เอวํ ตึสติ ตึสาปฺปภุตโย-ตึสาสทฺทสฺส ปน สิโลเป-ทีฆรสฺสาติ โยควิภาคา รสฺเส-ตึส-นิคฺคหีตาคเม จ ตึสนฺติปิ โหติ-เอวมุปริ จ ยถาสมฺภวํ-ทฺวตฺตึสติอาทินํ รสฺสญฺจตฺตานิ-จตฺตาฬีสาย สมฺหิ-จตฺตาฬีสา จตฺตาฬีส จตฺตาฬีสํ วา,เอวํ จตฺตารีสา จตฺตาริส จตฺตารีสํ.

当`vīsati`（二十）在后时，`pañca`（五）可选择性地被替换为`paṇṇu`，因此有`paṇṇuvīsati`和`pañcavīsati`（二十五）。“少一的三十”（ekena ūnā tiṃsati/tiṃsā）即是`ekūnatiṃsati`或`ekūnatiṃsā`（二十九），其变格分别如同`mati`和`kaññā`。`tiṃsati`、`tiṃsā`等词也是如此。又，对于`tiṃsā`一词，当第一格单数格尾`si`被省略时，通过对规则“长音变短音”（dīgharassā）的分节应用（`yogavibhāga`），其词形变短为`tiṃsa`；再加上鼻音（`niggahīta`），也可成为`tiṃsaṃ`。更高的数词也视情况准此处理。`dvattiṃsati`（三十二）等词也有短音形式。对于`cattāḷīsā`（四十），在第一格单数中，可有`cattāḷīsā`、`cattāḷīsa`或`cattāḷīsaṃ`的形式。同样，也有`cattārīsā`、`cattārisa`、`cattārīsaṃ`的形式。

---

ทฺวิสฺสา จ.

`dvi`（二）亦（`ca`）作`ā`。

---

อสตาโท’นญฺญตฺเถ จตฺตาฬีสาโท ทฺวิสฺส เอ โหติ วา อา จ-ทฺเว จตฺตาฬีส ทฺวาจตฺตาฬีส ทฺวีจตฺตาฬีส-เอวํ ทฺเววตฺตาริส ทฺวาจตฺตารีส ทฺวิจตฺตารีส, ทฺเวจตฺตาฬีสติ ทฺวาจตฺตาฬีสติ ทฺวิจตฺตาฬีสติ.

当不用于其他意义，且非在`sata`（百）等词之前，而在`cattāḷīsa`（四十）等数词前时，`dvi`（二）的元音可选择性地变为`e`或`ā`。例如：`dve cattāḷīsa`、`dvācattāḷīsa`、`dvīcattāḷīsa`（四十二）。同样地，还有`dvecattārīsa`、`dvācattārīsa`、`dvicattārīsa`的形式，以及`dvecattāḷīsati`、`dvācattāḷīsati`、`dvicattāḷīsati`的形式。

---

จตฺตาฬีสาโท วา.

从`cattāḷīsā`（四十）等词起，（规则）或（`vā`）适用。

---

อสตาโท’นญฺญตฺเถ จตฺตาฬีสาโท ติสฺเส วา โหติ-เตจตฺตาฬีส ติวตฺตาฬีส เตจตฺตาฬีสติ ติจตฺตาฬีสติ-เตจตฺตารีส ติจตฺตารีส-ทฺเวปญฺญาส ทฺวาปญฺญาส ทฺวิปญฺญาส ทฺเวปณฺณาสติ ปณฺณาส, ทฺเวสฏฺฐิ ทฺวาสฏฺฐิ ทฺวิสฏฺฐิ, เตสฏฺฐิ ติสฏฺฐิ, ทฺเวสตฺตติ ทฺวา สตฺตติ ทฺวีสตฺตติ ทฺเวสตฺตริ ทฺวาสตฺตริ ทฺวิสตฺตริ, เตสตฺตติ ติสตฺตติ เตสตฺตริ ติสตฺตริ, ทฺวฺญสีติ ทฺวาอสีติ ทฺวียาสีติ-ยาคโม-ตฺญสีติ ติยาสีติ, ทฺเวนวุติ ทฺวานวุติ ทฺวินวุติ, เตนวุติ ตินวุติ-สตํ, นปุํสก เมกวจนนฺตํ-เอวํ สหสฺสทโย-โกฏิ ปโกฏิ โกฏิปฺปโกฏิ อกฺโขหิณิโย อิตฺถิลิงฺเคกวจนนฺตา-วคฺคเภเท ตุ สพฺพาสมฺปิ สงฺขฺยานํ พหุวจนญฺจ โหเตว-ยถา-ทฺเว วิสติโย, ติสฺโส วีสติโย อิจฺจาทิ-ทส อสกํ สตํ นาม,ทสสตํ สหสฺสํ, ทสสหสฺสํ นหุตํ, ทสนหุตํ ลกฺขํ, สตสหสฺสนฺติปิ วุจฺจติ-ลกฺขสตํ โกฏิ, โกฏิลกฺขสตํ ปโกฏิ, ปโกฏิลกฺขสตํ โกฏิปฺปโกฏิ-เอวํ นหุตํ นินฺนหุตํ อกฺโขหิณี พินฺทุ อพฺพุทํ นิรพฺพุทํ อหกหํ อพพํ อฏฏํ โสคนฺธิกํ อุปฺปลํ กุมุทํ ปุณฺฑริกํ ปทุมํ กถานํ มหากถานํ อสงฺเขยฺยนฺติ ยถากฺกมํ สตลกฺขคุณํ เวทิตพฺพํ.

当不用于其他意义，且非在`sata`（百）等词之前时，从`cattāḷīsa`（四十）等数词起，`ti`（三）的（元音）或（`vā`）作`e`。例如：`tecattāḷīsa`、`ticattāḷīsa`（四十三）；`tecattāḷīsati`、`ticattāḷīsati`；`tecattārīsa`、`ticattārīsa`。〔其他例子：〕`dvepaññāsa`、`dvāpaññāsa`、`dvipaññāsa`（五十二）；`dvepaññāsati`、`paññāsa`（五十）。`dvesaṭṭhi`、`dvāsaṭṭhi`、`dvisaṭṭhi`（六十二）。`tesaṭṭhi`、`tisaṭṭhi`（六十三）。`dvesattati`、`dvāsattati`、`dvīsattati`（七十二）；`dvesattari`、`dvāsattari`、`dvisattari`。`tesattati`、`tisattati`（七十三）；`tesattari`、`tisattari`。`dve-asīti`、`dvā-asīti`、`dvīyāsīti`（八十二），此处有`y`音增入（`yāgamo`）。`te-asīti`、`tiyāsīti`（八十三）。`dvenavuti`、`dvānavuti`、`dvinavuti`（九十二）。`tenavuti`、`tinavuti`（九十三）。`sataṃ`（百）是中性单数词。同样，`sahassa`（千）等也是如此。`koṭi`（俱胝）、`pakoṭi`（波俱胝）、`koṭippakoṭi`（俱胝波俱胝）、`akkhohiṇī`（阿ཀ্ขोहिणी）是阴性单数词。但在分类（`vaggabheda`）时，所有数词也都可以是复数。例如：`dve vīsatiyo`（两个二十），`tisso vīsatiyo`（三个二十）等。十个`asaka`名为`sataṃ`（百），十个百为`sahassaṃ`（千），十个千为`nahutaṃ`（那由他），十个那由他为`lakkhaṃ`（洛叉），也称为`satasahassaṃ`（十万）。百洛叉（`lakkhasataṃ`）为`koṭi`（俱胝），百洛叉个俱胝为`pakoṭi`（波俱胝），百洛叉个波俱胝为`koṭippakoṭi`（俱胝波俱胝）。同样，`nahutaṃ`（那由他）、`ninnahutaṃ`（尼那由他）、`akkhohiṇī`（阿ཀ্ขोहिणी）、`bindu`（频头）、`abbudaṃ`（阿部陀）、`nirabbudaṃ`（尼罗部陀）、`ahahaṃ`（阿诃诃）、`ababaṃ`（阿婆婆）、`aṭaṭaṃ`（阿吒吒）、`sogandhikaṃ`（搜健陀）、`uppalaṃ`（优钵罗）、`kumudaṃ`（拘物头）、`puṇḍarikaṃ`（芬陀利）、`padumaṃ`（波头摩）、`kathānaṃ`（迦陀那）、`mahākathānaṃ`（摩诃迦陀那）、`asaṅkheyyaṃ`（阿僧祇），应知此等数词依次为前者的百洛叉（`satalakkha`，即一千万）倍。

---

อถาสงฺขฺยมุจฺจเต.

现在解说不变词。

---

ตํ ทุวิธํ ปาทิจาทิเภเทน-ตตฺถ-ป ปรา อป สํ อนุ อว โอ นิ ทุ วิ อธิ อปิ อติ สุ อุ อภิ ปติ ปริ อุป อา-อิเม วีสติ ปาทโย-จาทโย ปน-จ วา ห อห เอว เอวมิจฺจาทโย-อิเม ทฺเวปิ ลิงฺคสงฺขฺยารหิตา-เอเตหิ ปน ยถาสมฺภวํ วิหิตานํ วิภตฺตินํ.

此有二种，由`pādi`（前缀）与`cādi`（小品词）之差别而分。其中，`pa`、`parā`、`apa`、`saṃ`、`anu`、`ava`、`o`、`ni`、`du`、`vi`、`adhi`、`api`、`ati`、`su`、`u`、`abhi`、`pati`、`pari`、`upa`、`ā`——此二十者为前缀。而`cādi`等则是`ca`、`vā`、`ha`、`aha`、`eva`、`evaṃ`等。此二种皆无性与数。然而，对于依情况而施用于此等词的格尾……

---

อสงฺขฺเยหิ สพฺพาสํ.

于不变词后，一切（格尾）皆省略。

---

อวิชฺชมานสงฺขฺโยหิ ปราสํ สพฺพาสํ วิภตฺตีนํ โลโป โหตีติ โลโป จ.

于无“数”(saṅkhyā)之词（即不变词）后，一切格尾皆被省略，此即省略。

---

วิภตฺติยา ตโต เภโท สลิงฺคานํ ภเว ตถา ตุมฺหาทินํ ตฺวลิงฺเคสุ เนวตฺถิ ปาทิวาทินํ.

有性之词及“你”(tumha)等词，其区别由格尾而生；然于无性之`pādi`（前缀）等词，则无此区别。

---

วุตตานิ สฺยาทฺยนฺตานิ.

以上解说以`si`等格尾结尾的词。

---

อเถกตฺถมุจฺจเต-อุปสทฺทา ปฐเมกวจนํ สิ-ตสฺส ‘‘อสงฺขฺเยหิ สพฺพาสํ’’ติ โลโป-กุมฺภสทฺทา ฉฏฺฐเยกวจนํ ส-อุป กุม อส อิติ ฐิเต ‘‘อวิคฺคโภ นิจฺจสมาโส ปทนฺตรวิคฺคโห เว’’ติ สมีปํ กุมฺภสฺเสติ ปทนฺตรจิคฺคเห-‘‘สฺยาทิ สฺยาทิเนกตฺถ’’นฺติ สพฺพตฺเถกตฺเถ วตฺตเต.

现在解说“同一义”(ekattha，即复合词)。从`upa`（近）一词，其第一格单数格尾`si`，依“于不变词后，一切（格尾）皆省略”之规则而省略。从`kumbha`（瓶）一词，其第六格单数格尾为`sa`。当情状为`upa kumbha sa`时，以“邻近于瓶”(samīpaṃ kumbhassa)作为词素分析，依“无分析句的复合词是必然的，有词素分析句的复合词是可选择的”以及“以`si`等结尾的词与以`si`等结尾的词构成同一义”等规则，在所有表示“同一义”的情况下都适用。

---

อสงฺขฺยํ วิภตฺติ สมฺปตฺติ สมิป สากลฺยาหาว ยถาปจฺฉา ยุคปทตฺเถ.

（不变词）用于格义、适合、邻近、全体、缺乏、相似、次第、同时等意义。

---

อสงฺขฺยํ สฺยาทฺยนฺตํ วิภตฺตฺยาทินมตฺเถวตฺตมานํ สฺยาทฺยนฺเตน สเหกตฺถมฺภวติ.

一个（视为以格尾结尾的）不变词，当用于格义等意义时，与另一个以格尾结尾的词结合，构成同一义（即复合词）。

---

เอกตฺถตายํ.

在构成同一义时：

---

อียาทิณทิสมาเสหิ เอกตฺถิภาโว เอกตฺถตา-ตสฺมึ สฺยาทิ โลโป โหติ-‘‘ตํ นปุํสก’’มิตินปุํสกลิงฺคํ-ตโต สฺยาทิ-‘‘ปุพฺพสฺมามาทิโต’’ติ โลเป สมฺปตฺเต.

成为同一义的状态即是“同一性”(ekatthatā)。在此状态下，（词素的）格尾`si`等被省略。依“彼为中性”(taṃ napuṃsakaṃ)的规则，（复合词）为中性。然后加上格尾`si`等。当依“从前者之首起”(pubbasmā ādito)的规则而导致省略时……

---

นาโต มปญฺจมิยา.

于以`a`结尾的（词干）后，除第五格（从格）外，（格尾）不变为`aṃ`。

---

อมาเทกตฺถา ปุพฺพํ ยเทกตฺถมการนฺตํ ตโต ปราสํ สพฺพาสํ วิภตฺตีนํ โลโป น โหติ อํตุ ภวตฺยปญฺจมิยา-อุปกุมฺภํ ติฏฺฐติ-กุมฺภสฺส สมีปํ ติฏฺฐตีติ อตฺโถ-อุปกุมฺภํ ปกสฺส.

一个以`a`结尾的复合词，其后所有格尾皆不省略，而是变为`aṃ`，但从格（第五格）除外。例如：`upakumbhaṃ tiṭṭhati`（他站在瓶子附近），其义为`kumbhassa samīpaṃ tiṭṭhati`。又如`upakumbhaṃ pakassa`。

---

วา ตติยาสตฺตมีนํ.

对于具格（第三格）和依格（第七格），（此规则）为可选项。

---

อมาเทกตฺถา ปุพฺพํ ยเทกตฺถมการนฺตํ ตโต ปราสํ ตติยา สตฺตมีนํ อํ โหติ วา-อุปกุมฺภํ กตํ, อุปกุมฺเภน วา, อุป กุมฺภํ เทหิ-ปญฺจมิยํ อมภาวา-อุปกุมฺภา อเปหิ-อุปกุมฺภมายตฺตํ-อุปกุมฺภํ นีเธหิ, อุปกุมฺเภ วา-เอวมุปนครมิจฺจาทิ-สมีปํ อคฺคิโนอุปคฺคิ-เอตฺถปน-‘‘ปุพฺพสฺมามาทิโต’’ติ สพฺพสฺยาทิ โลโปว-เอวมุปคุรุ-เวติ สพฺพตฺถ วตฺตเต.

一个以`a`结尾的复合词，其后的具格（第三格）和依格（第七格）格尾可选择性地变为`aṃ`。例如：`upakumbhaṃ kataṃ`或`upakumbhena vā`（在瓶子附近完成）；`upa kumbhaṃ dehi`（在瓶子附近给与）。在从格（第五格）中，因无`aṃ`的变化，故为`upakumbhā apehi`（从瓶子附近离开）。`upakumbhamāyattaṃ`（依赖于近瓶之处）。`upakumbhaṃ nīdhehi`或`upakumbhe vā`（放置在瓶子附近）。`upanagaraṃ`（近城）等词也是如此。对于`upaggi`（其义为`aggino samīpaṃ`，近火处），在此情况下，依“从前者之首起”的规则，所有格尾都被省略。`upaguru`（近师处）也是如此。“或”(vā)字适用于所有相关情况。

---

อมาทิ.

以`aṃ`等（格）为首者。

---

อมาทิ สฺยาทฺยนฺตํ สฺยาทฺยนฺเตน สห พหุลเมกตฺถํ โหติ-คามํ คโต คามคโต, มุหุตฺตํ สุขํ มุหุตฺตสุขํ-วุตฺติเยโวปปทส มาเส-กุมฺภกาโร, เอตฺถ พหุลาธิการา อสฺยาทฺยนฺเตนาปิ สมาโส. นฺตมานกฺตวนฺตูหิ วากฺย-ธมฺมํ สุณนฺโต, ธมฺมํ สุณมาโน, โอทนํ ภุตฺตวา, รญฺคฺญา ภโต ราชหโต, อสินา ชินฺโน อสิจฺฉินฺโน, ปิตราสทิโสปิตุสทิโส, ทธินา อุปสิตฺตํ โภชนํ ทธิโภชนํ, คุเฬน มิสฺโส โอทโน คุโฬทโน-อิห ปน วุตฺติ ปเทเนโวปสิตฺตาทิ กฺริยายาขฺยาปนโต น ตตฺถายุตฺตตฺถตา-กฺวจิวุตฺติเยว-อุรโค-กฺวจิ วากฺยเมว-เอรสุนา ฉินฺนวา, ทสฺสเนน ปหาตพฺพา, พฺราหฺมณสฺส เทยฺยํพฺราหฺมณเทยฺยํยุปาย ทารุ ยุปทารุ, อิธ นโหติ สงฺฆสฺส ทาตพฺพํ-คามา นิคฺคโต คาม นิคฺคโต, กฺวจิวุตฺติ เยว-กมฺมชํ-อิธ น โหติ รุกฺขา ปติโต-รญฺโญ ปุริโส ราชปุริโส-พหุลาธิการา นฺตมานนิทฺธาริยปุรณ ภาวติ ภาวติ ตฺตตฺเถหิ นโหติ-มมานุกุพฺพํ, มมานุกุรุกมาโน, คุนฺนํกณฺหา สมฺปนฺนขีรตมา, สิสฺสานํ ปญฺจโม, ปฏสฺส สุกฺกตา-กฺวจิ โหเตว-วตฺตมานสามีปฺยํ, ผลานํ ติตฺโต, ผลานํ สุหิโต, พฺราหฺมณสฺส กณฺหา ทนฺตา อิจฺจตฺร ทนฺตาเปกฺขา ฉฏฺฐิติ กณฺเหนสมฺพนฺธาภาวา น สมาโส-อญฺญมญฺญสมฺพนฺธานํหิ สมาโสยทา ตุ กณฺหา จ เต ทนฺตา เจติ วิเสสนสฺมาโส ตทา ฉฏฺฐิ กณฺหทนฺตาเปกฺกาติ พฺราหฺมณกณฺหทนฺตาติ โหเตว-รญฺโญ มาคธสฺส ธนมิจฺจตฺร รญฺโญติ ฉฏฺฐิ ธนมเปกฺขเต น มาคธํ ราชา เอว มาคธสทเทน วุจฺจเตติ เภทาภาวา สมฺพนฺธาภาโวติ ตุลฺยาธิกรเณน มาคเธน สห ราชา น สมสฺยเต-รญฺโญ อสฺโส จ ปุริโส จาติ เอตฺถ รญฺโญ อสฺโส ปุริโสติ จ ปจฺเจกํ สมฺพนฺธโต สาเปกฺกตาย น สมาโส-อสฺโส จ ปุริโส จาติ จตฺถสมาเส กเต ตุ ราชสฺสปุริสาติ โหเตวญฺญานเปกฺขตฺตา-รญฺโญ ครุปุตฺโตติ เอตฺถ ปน ราชาเปกฺขิโนปิ ครุโน ปุตฺเตน สห สมาโส คมกตฺตา-คมกตฺตมฺปิหิ สมาสสฺส นิพนฺธนํ-ทาเน โสณฺโฑ ทานโสณฺโฑ-กฺวจิ วุตฺติเยว-ปพฺพตฏฺโฐ-กฺวจี สมาเสปิ วิภตฺยโลโป-ชเน สุโต.

以`aṃ`（第二格）等格结尾的词，与另一以格尾结尾的词，在多种情况下构成同一义。例如：`gāmaṃ gato`（到村庄去）成为`gāmagato`（去村庄者）；`muhuttaṃ sukhaṃ`（片刻的快乐）成为`muhuttasukhaṃ`（片刻之乐）。在邻近词复合词（upapadasamāsa）的情况下，如`kumbhakāro`（陶工）。由于`bahulaṃ`（多种情况）的管辖力，也可以与无格尾的词复合。与以`-nta`、`-māna`、`-kta`、`-tavantu`结尾的词复合是可选择的，也可以用独立分句。例如：`dhammaṃ suṇanto`（听闻法），`dhammaṃ suṇamāno`（正在听闻法），`odanaṃ bhuttavā`（已食饭），`raññā hato`成为`rājahato`（被国王所杀），`asinā chinno`成为`asicchinno`（被剑所断），`pitarā sadiso`成为`pitusadiso`（与父相似），`dadhinā upasittaṃ bhojanaṃ`成为`dadhibhojanaṃ`（浇上酸奶的食物），`guḷena misso odano`成为`guḷodano`（混有糖蜜的饭）。在此，由于复合词本身已说明了“浇上”等行为，故无不当之处。有时只能用复合词，如`urago`（蛇）。有时只能用分句，如`pharasunā chinnavā`（以斧砍断），`dassanena pahātabbā`（应以见断）。`brāhmaṇassa deyyaṃ`成为`brāhmaṇadeyyaṃ`（应施予婆罗门之物）；`yūpāya dāru`成为`yūpadāru`（用于祭柱之木）。此处不复合：`saṅghassa dātabbaṃ`（应施予僧团之物）。`gāmā niggato`成为`gāmaniggato`（离村者）。有时只能用复合词，如`kammajaṃ`（业生）。此处不复合：`rukkhā patito`（从树上落下）。`rañño puriso`成为`rājapuriso`（国王的侍从）。由于`bahulaṃ`的管辖力，与表示“正在做……”的`-nta`、`-māna`分词、分别格（第六格）、序数词、以及表示状态的`-tā`、`-bhāva`等词不复合。例如：`mamānukubbaṃ`（模仿我），`gunnaṃ kaṇhā sampannakhīratamā`（牛群中产奶最丰的黑牛），`sissānaṃ pañcamo`（弟子中的第五位），`paṭassa sukkatā`（布的白度）。但有时也复合，如`vattamānasāmīpyaṃ`（近现在时）。`phalānaṃ titto`（对水果满足），`phalānaṃ suhito`（对水果饱足）。在`brāhmaṇassa kaṇhā dantā`（婆罗门的黑牙）一句中，第六格`brāhmaṇassa`与`dantā`（牙）有待指关系，而与`kaṇhā`（黑）无关联，故不复合。复合词只在词与词有相互关联时才成立。但当作为限定复合词，即`kaṇhā ca te dantā ca`（既黑又是牙）时，第六格便与`kaṇhadantā`（黑牙）产生待指关系，因此可以复合为`brāhmaṇakaṇhadantā`（婆罗门的黑牙）。在`rañño māgadhassa dhanaṃ`（摩揭陀国王的财富）一句中，第六格`rañño`（国王的）是期待`dhanaṃ`（财富）一词，而非`māgadhaṃ`（摩揭陀）。国王即是摩揭陀人，二者无差别，故无关联。因此，同格的`rājā`（国王）不与`māgadhena`（摩揭陀）复合。在`rañño asso ca puriso ca`（国王的马和侍从）一句中，`rañño`分别与`asso`和`puriso`关联，因有各自的待指关系，故不复合。但若先构成并列复合词`assapuriso`（马和侍从），则因其不再期待其他词，可以复合为`rājassapuriso`（国王的马和侍从）。在`rañño guruputto`（国王的老师的儿子）一句中，`guru`（老师）虽期待`rājā`（国王），但仍能与`putta`（儿子）一词复合，因其表义清晰。表义清晰亦是复合词的成立条件。`dāne soṇḍo`成为`dānasoṇḍo`（乐于布施）。有时只能用复合词，如`pabbataṭṭho`（住于山上）。有时复合后格尾也不省略，如`janesuto`（闻名于众人）。

---

วิเสสนเมกตฺเถน.

限定词与（被限定词）构成同一义。

---

วิเสสนํ สฺยาทฺยนฺตํ วเสสฺเสน สฺยาทฺยนฺเตน สมานาธิการเณน สเหกตฺถํ โหติ-นีลญฺจ ตํ อุปฺปลํ เจติ นิลุปฺปลํ-วากฺเย ตุลฺยาธิกรณภาวปฺปกาสนตฺถํ จตสทฺทปฺปโยโค-วุตฺติยนฺตุ สมาเสเนว ตปฺปกาสนโต น ตปฺปโยโค-เอว มญฺญตฺราปิ วุตฺตฏฺฐานมปฺปโยโค-พหุลาธิการา กฺวจิ อุปมานภุตํ วิเสสนมฺปรํ ภวติ-สีโห’จ สีโห-มุนิ จ โส สีโห จาติ มุนิสีโห-มุนิสทฺโทเยว วา วิเสสนํ-ตถาหิ-สีโหติ วุตฺเต อุปจริตานุปจริตสีหานํ สามญฺญปฺปตีติยํ มุนิสทฺโท วิเสเสติ-สีลเมว ธนํ สีลธนํ-ธมฺโมติ สมฺมโต ธมฺมสมฺมโต-มหนฺติ จ สา สทฺธา จาติ สมาเส กเต-‘‘อิตฺถิยมฺภาสิตปุมิตฺถิ ปุเมเวกตฺถ’’ต ปุมฺภาวา งีปฺปจฺจยาภาโว-‘‘ฏนฺตนฺตุนนฺติ’’นฺตสฺส เฏ-‘‘พฺยญฺชเน ทีฆรสฺสา’’ติ ทิเฆ-มหาสทฺธา.

一个带有格尾的限定词，与一个带有格尾且同格的被限定词，合为一义而构成复合词。例如：`nīlaṃ ca taṃ uppalaṃ ca`（它是青色的，也是莲花）成为`nīluppalaṃ`（青莲）。在句子中，为表明同格关系而使用`ca`（与）字；但在复合词中，因复合本身已表明此意，故不使用。同样，在其他地方，已述之义不再赘述。由于`bahulaṃ`的管辖力，有时作为譬喻的限定词会置于后方，例如：`muni ca so sīho ca`（他是牟尼，也是狮子）成为`munisīho`（牟尼狮）。或者，`muni`（牟尼）一词本身就是限定词。也就是说，当说到`sīho`（狮子）时，通常可指字面或譬喻上的狮子，而`muni`一词则起到了限定作用。`sīlam eva dhanaṃ`（戒即是财）成为`sīladhanaṃ`（戒财）。`dhammo ti sammato`（被认为是法）成为`dhammasammato`（法所承认）。当`mahantī`（大）与`saddhā`（信）构成复合词时，根据“在复合词中，已述及阳性的阴性词，与阳性词同”的规则，它变为阳性形式，故无阴性后缀`ṅī`；根据“ṭantantunanti”，“nt”变为“ṭa”；根据“在辅音前长短音”，变为长音，成为`mahāsaddhā`（大信）。

---

นญ.

否定词 Nañ。

---

นญิจฺเจตํ สฺยาทฺยนฺตํ สฺยาทฺยนฺเตน สเหกตฺถํ โหติ-ญกาโร‘‘ฏนญฺญสฺสา’’ติ วิเสสนตฺโถ-ปามนปุตฺตาทีสุ มา โหตูติ.

否定词`nañ`，当其带有格结尾时，与另一个带有格结尾的词共同构成单一意义。其中的`ñ`字母是用于在`ṭanaññassā`等规则中起限定作用，以使其不适用于`pāmanaputta`等词。

---

ฏนญฺญสฺส.

另一处的 (Ṭanaññassa)

---

อุตฺตรปเท นญฺสทฺทสฺส ฏ โหติ-น พฺราหฺมโณ อพฺราหฺมโณ, นญยํ ปริยุทาสวุตฺติ ปสชฺชปฺปฏิเสธวุตฺติ จ-ปฐมปกฺเข-พฺราหฺมณ อญฺโญ พฺราหฺมณนฺตานชฺฌาสิโน ขตฺติยาทิ พฺราหฺมณ สทิโสเยว อพฺราหฺมเณติ วุตฺเต ปติยเต-อิตรสฺมึ ปน ปกฺเข เกนจิ สํสยนิมิตฺเตน ขตฺติยาโท พฺราหฺมเณติ ปวนฺตสฺส มิจฺฉาญาณนิวุตฺติ กรียติ-พฺราหฺมเณ ยํ’น ภวติ พฺราหฺมเณติ พฺราหฺมณนฺตชฺฌาสิโต น ภวตีติ อตฺโถ-ตตฺถ วินา สทิสตฺตํ มิจฺฉาญาณสมฺภวา ปโยคสามตฺถิยา จ สทิสปฏิปฺปตฺติ ตคฺคตาจ ลิงฺคสงฺขฺยา ภวนฺติ-อโตเยโวจฺจเต นญิวยุตฺต มญฺญสทิสาธิกรเณ ตถา หิ อตฺถสมฺปจฺจโยติ-ตเทวํ ปกฺขญฺจเยว ปุพฺพปทตฺถปฺปธานตฺตํ-เอวมนสฺโส-อิหตุ.

当后方有词时，否定词“nañ”变为“a”。例如：“na brāhmaṇo”（非婆罗门）成为“abrāhmaṇo”（非婆罗门）。此“nañ”有两种用法：一是排除性否定，二是禁止性否定。在第一种情况下，“非婆罗门”被理解为婆罗门之外的其他人，如刹帝利(khattiya)等，他与婆罗门相似但并非婆罗门。在另一种情况下，则是纠正某人因某些可疑迹象而将刹帝利等误认为婆罗门的错误认知。其义为：他并非婆罗门，不具婆罗门之性。在此，若无相似性，则不会产生错误认知；通过用语的效力，便能理解其相似性，其性与数也随之而定。因此说：“与否定词 nañ 结合的词，应理解为其他或相似之义，如此才能传达其意。”如是，在这两种情况下，都是前一成分的意义占主导。“anasso”（无马）一词亦同。

---

อน สเร.

当后方为元音时，[否定词]变为“ana”。

---

สราโท อุตฺตรปเท นญฺสทฺทสฺส อน โหตีติ นสฺส อน.

当后方的词以元音开头时，否定词“nañ”变为“ana”。因此，“na”变为“ana”。

---

กุปาทโย นิจฺจมสฺยาทิวิธิมฺหิ.

“Ku”、“pa”等词总是构成复合词，格位规则的情况除外。

---

กุสทฺโท ปาทโย จ สฺยาทฺยนฺเตน สเหกตฺถา โหนฺติ นิจฺจํ สฺยาทิวิธิวิสยโต’ญฺญตฺถ-กุจฺฉิโต พฺราหฺมโณ กุพฺราหฺมโณ-เอวํกุปุริโส-‘‘ปุริเส วา’’ติ ปกฺเข กาเทเส-กาปุริโส-อีสกํ อุณฺหํ กทุณฺหํ-‘‘สเร กท กุสฺสุตฺตรตฺเถ’’ติ กุสฺส กทาเทโส-อปฺปกํ ลวณํ กาลวณํ-‘‘กาปฺปตฺเถ’’ติ กาเทโส.

“Ku”字与“pa”等前缀，总是与一个带格结尾的词共同构成单一意义，这在格位规则的范围之外。例如：“可鄙的婆罗门”（kucchito brāhmaṇo）成为“劣婆罗门”（kubrāhmaṇo）。同样有“劣人”（kupuriso）。根据“purise vā”（在 purisa 前，或可）的规则，可选择替换为“kā”，成为“劣人”（kāpuriso）。“微暖”（īsakaṃ uṇhaṃ）成为“微暖”（kaduṇhaṃ）；这是根据“sare kada kussuttaratthe”（在元音前，当 ku 表贬义时，变为 kad）的规则，“ku”被替换为“kad”。“少许盐”（appakaṃ lavaṇaṃ）成为“少许盐”（kālavaṇaṃ）；这是根据“kāppatthe”（在表‘少许’义时，变为 kā）的规则，替换为“kā”。

---

ปาทโย คตาทฺยตฺเถ ปฐมาย.

Pa 等前缀与第一格词在“去”等意义上复合。

---

ปคโต อาจริโย ปาจริโย-เอวํ ปนฺเตวาสี-สุฏฺฐุกตํ สุกตํ-กิจฺเฉน กตํ ทุกฺกตํ.

“卓越的老师”（pagato ācariyo）成为“导师”（pācariyo）。同样有“弟子”（pantevāsī）。“善作”（suṭṭhu kataṃ）成为“善业”（sukataṃ）。“艰难所作”（kicchena kataṃ）成为“恶业”（dukkataṃ）。

---

อจฺจาทโย กนฺตาทฺยตฺเถ ทุติยาย.

Ati 等前缀与第二格词在“超越”等意义上复合。

---

อติกฺกนฺโต มาลมติมาโล.

“超越花环”（atikkanto mālaṃ）成为“超越花环者”（atimālo）。

---

ฆปสฺสานฺตสฺยาปฺปกานสฺส.

非主要 gha 词干的末音。

---

อนฺตภุตสฺสาปฺปธานสฺส ฆปสฺส สฺยาทิสุ รสฺโส โหตีติ รสฺโส.

作为复合词内部成分的非主要“gha”词干，其末音在格结尾前被缩短。因此，发生短音化。

---

อววาทโย กุฏฺฐาทฺยตฺเถ ตติยาย.

Ava 等前缀与第三格词在“斥责”等意义上复合。

---

อวกุฏฺฐํ โกกิลาย วนมวโกกิลํ-อวกุฏฺฐนฺติ ปริจฺจตฺตํ.

“被杜鹃鸟舍弃的森林”（avakuṭṭhaṃ kokilāya vanaṃ）成为“无杜鹃鸟的森林”（avakokilaṃ）。“Avakuṭṭhaṃ”意为“被舍弃”。

---

ปริยาทโย คิลานาทฺยตฺเถ จตุตฺถิยา.

Pari 等前缀与第四格词在“厌倦”等意义上复合。

---

ปริคิลาโน’ชฺเฌนาย ปริยชฺเฌโน.

“对学习感到厌倦”（parigilāno ajjhenāya）成为“厌学者”（pariyajjheno）。

---

นฺยาทโย กนฺตาทฺยตฺเถ ปญฺจมิยา.

Ni 等前缀与第五格词在“出自”等意义上复合。

---

นิกฺกนฺโต โกสมฺพิยา นิกฺโกสมฺพิ-ฆปาทินา รสฺโส.

“出自憍赏弥”（nikkanto kosambiyā）成为“出憍赏弥者”（nikkosambi）。其末音根据“ghapādi”等规则而缩短。

---

วา เนกญฺญตฺเถ.

多词为表他义，或可复合。

---

อเนกํ สฺยาทฺยนฺต มญฺญสฺส ปทสฺสตฺเถ เอกตฺถํ วา โหติ-โอ ติณฺโณ หํโส ยํ โส โอติณฺณหํโส-(ชลาสโย).

多个带格结尾的词，为表达另一词的意义，可选择性地共同构成单一意义。例如：“天鹅已入其中”（otiṇṇo haṃso yaṃ），即是“有天鹅进入的”（otiṇṇahaṃso），指（水池）。

---

ชิโต มาโร เยน โส ชิตมาโร-(ภควา)-ชินฺโนตรุ เยน โส ฉินฺนตรุ(ผรสุ)ทินฺโน สุงฺโก ยสฺสโส ทินฺนสุงฺโก(ราชา)-อปคตํ กาลกํ ยสฺมา โส อปคตกาลโก (ปโฏ)ปหุตํ ธนํ ยสฺส โส ปหุตธโน-(ปุริโส)-นตฺถิ สโม ยสฺส โส อสโม-นสฺส ฏาเทโส-จิตฺตา คาโว ยสฺสาติ สมาเส กเต.

“魔罗为其所胜”（jito māro yena），彼即“胜魔者”（jitamāro），指（世尊）。“树为其所断”（chinno taru yena），彼即“断树者”（chinnataru），指（斧）。“税已献予其人”（dinno suṅko yassa），彼即“受税者”（dinnasuṅko），指（国王）。“黑点已离其物”（apagataṃ kālakaṃ yasmā），彼即“无黑点者”（apagatakālako），指（布）。“其财富甚多”（pahutaṃ dhanaṃ yassa），彼即“多财者”（pahutadhano），指（人）。“无有与彼等同者”（natthi samo yassa），彼即“无等者”（asamo）；其中“na”被替换为“a”。当由“其牛是杂色的”构成复合词时……

---

โคสฺสุ

“Go”变为“u”。

---

อนฺตภุตสฺสาปฺปธานสฺส โคสฺส สฺยาทีสุ อุ โหติ-จิตฺตคุ-(โคมา)-มตฺตาเนเก คชา ยสฺมึ ตํ มตฺตาเนกคชํ-(วนํ) สห ปุตฺเตน วตฺตมาโน สปุตฺโต สห ปุตฺโต วา-‘‘สหสฺส โส’ญฺญตฺเถ‘‘ติ ปกฺเข สหสฺส โส-ธวา จ พทิรา จ ปลาสา เจติ วิคฺคเห.

作为复合词内部成分的非主要“go”字，其在格结尾前变为“u”。例如：“有杂色牛者”成为“cittagu”，指（牧牛人）。“其中有许多醉象”（mattā aneke gajā yasmiṃ），即是“多醉象的”（mattānekagajaṃ），指（森林）。“与子共存者”（saha puttena vattamāno）成为“有子者”（saputto）或“sahaputto”。根据“sahassa so”ññatthe”（在其他意义上，saha 变为 sa）的规则，可选择性地将“saha”变为“sa”。在“dhava 树、与 badira 树、与 palāsa 树”这样的分析中……

---

จตฺเถ.

在“与”（ca）的意义上。

---

อเนกํ สฺยาทฺยนฺตํ จตฺเถ เอกตฺถํ วา ภวติ-สมุจฺจโย’นฺวาวโย อิตรีตรโยโค สมาหาโร เจติ จตตาโร จตฺถา-ตตฺถ อิตรีตรโยเค สมาหาเร จ เอกตฺถีภาโว สมฺภวติ ปทานํ อญฺญมญฺญสมฺพนฺธโต-น สมุจฺจเย นาปฺยนฺวาจเย ตทภาวโต, จสทฺทนิวุตฺติ.

多个带格结尾的词，在“与”的意义上，可选择性地共同构成单一意义。“与”有四种意义：聚集（samuccaya）、连接（anvācaya）、相互关联（itarītarayoga）、以及集合（samāhāra）。其中，在“相互关联”和“集合”中，由于词语间相互关联，可以构成单一意义的复合词；但在“聚集”和“连接”中则不能，因为缺乏这种关联。复合后，“与”（ca）字被省略。

---

สมาหาเร นปุํสกํ.

集合式复合词为中性。

---

จตฺเถ สมาหาเร ยเทกตฺถํ ตํ นปุํสกลิงฺคํ ภวติ-สมาหารสฺเสกตฺตา เอกวจนเมว-ธวขทิรปลาสํ-กตฺถ จิ น โหติ’สภาปริสายา’ติ ญาปกา-อาธิปจฺจปริวาโร-อิตรีตรโยเค อวยวปฺปธานตฺตา พหุวจนํ-ธวขทิรปลาสา-สมาเส ยํ ปุพฺพํ วูตฺตํ ตเทว ปุพฺพํ นิปตติ-กมาติกฺกเม ปโยชนาภาวา-กฺวจิ วิปลฺลาโสปิ โหติ พหุลาธิการโต-ทนฺตานํ ราชา ราชทนฺโต-ปาปา ภุมิ ยสฺมึ ปาปา จ สาภุมิ เจติ วา วิคฺคยฺห สมาเส สมาสนฺตฺเวจฺจาธิกาโร.

在“与”的意义上，当构成集合式复合词时，其所成的单一意义词为中性。因集合为一，故只用单数。例如：“dhava、khadira 与 palāsa 树”成为“dhavakhadirapalāsaṃ”。根据“sabhāparisāyā”（集会与议会）等例外指示，此规则有时不适用，如“ādhipaccaparivāro”（主权与随从）。在相互关联的复合词中，因各成分均为主，故用复数，如“dhavakhadirapalāsā”。在复合词中，先说者置于前方，因无必要改变顺序。根据“多适用”原则，有时也会颠倒，如“诸牙之王”（dantānaṃ rājā）成为“王牙”（rājadanto）。在分析“有恶之地”或“彼恶之地”并构成复合词时，适用关于复合词结尾的规则。

---

ปาปาทีหิ ภุมิยา.

于恶(pāpa)等词之后，地(bhūmi)……

---

ปาปาทีหิ ปรา ยา ภุมิ ตสฺสา สมาสนฺโต อ โหติ-ปาปภุมํ, (ฐานํ)-อิตฺถิยมิจฺจาทินาอาปฺปจฺจโย นิวตฺตเน-ชาติยา อุป ลกฺขิตา ภุมิ ชาติภุมํ.

于恶(pāpa)等词之后的地(bhūmi)，其复合词结尾为 a。例如：恶地(pāpabhumaṃ)，指地方(ṭhānaṃ)。通过“itthiyam”等规则，阴性后缀 ā 被除去。以生为特征之地(jātiyā upalakkhitā bhumi)成为生地(jātibhumaṃ)。

---

สงฺขฺยาหิ

于数词之后。

---

สงฺขฺยาหิ ปรา ยา ภุมิ ตสฺสา สมาสนฺโต อโหติ-ทฺเว ภุมิโย อสฺสาติ ทฺวีภุมํ-เอวํ ติภุมํ, จตุภุมํ-พหุลาธิการา กฺวจิ น เหกาติ-จตุภุมิ.

于数词之后的地(bhūmi)，其复合词结尾为 a。例如：有二地(dve bhumiyo assā)者，成为二地(dvībhumaṃ)。同样地，三地(tibhumaṃ)、四地(catubhumaṃ)。根据“多适用”(bahula)的规则，有时不适用，如：四地(catubhūmi)。

---

ทีฆาโหวสฺเสกเทเสหิ จ รตฺยา.

于长(dīgha)、昼(aho)、雨(vassa)、一部分(ekadesa)之后，及于夜(ratti)……

---

ทีฆาทีหิ อสงฺขฺเยหิ สงฺขฺยาหิ จ ปรสฺมา รตฺติสทฺทา อนญฺญาสงฺขฺยตฺเถสุ สมสิตา สมาสนฺโต อ โหติ-ทีฆา จ สา รตฺติ จาติ ทีฆรตฺตํ-อโห จ รตฺติ จ อโหรตฺตํ-อหสฺส อปาทิตฺตา ‘‘มนาทฺยปาทีนโม มเย จา’’ติ โอ-วสฺสาสุ รตฺติ วสฺสารตฺตํ-ปุพฺพา จ สา รตฺติ จาตี ปุพฺพรตฺตํ-เอวํ อปรรตฺตํ, อฑฺฒรตฺตํ-อติกฺกนฺโต รตฺตึ อติรตฺโต-ทฺวินฺนํ รตฺตีนํ สมาหาโร ทฺวิรตฺตํ-อนญฺญาสงฺขฺยตฺเถสุตฺเวว-ทิฆรตฺติ-(เหมนฺโต)-อุป รตฺติ-กฺวจิ โหเตว พหุลํ วิธานา-ยถารตฺตํ.

于长(dīgha)等非数词及数词之后，与夜(ratti)一词在非表其他数词之义的情况下复合时，其复合词结尾为 a。例如：其夜长(dīghā ca sā ratti ca)，成为长夜(dīgharattaṃ)。昼与夜(aho ca ratti ca)，成为一昼夜(ahorattaṃ)；其中，依“manādyapādīnamo maye cā”之规则，aha 非为首位，故为 o。雨季之夜(vassāsu ratti)，成为雨夜(vassārattaṃ)。其夜为前半(pubbā ca sā ratti ca)，成为前半夜(pubbarattaṃ)。同样地，后半夜(apararattaṃ)、半夜(aḍḍharattaṃ)。超越一夜(atikkanto rattiṃ)，成为超一夜(atiratto)。二夜之集合(dvinnaṃ rattīnaṃ samāhāro)，成为二夜(dvirattaṃ)。此规则仅在非表其他数词之义时适用，例外如：长夜(dīgharatti)，指冬夜(hemanto)；近夜(uparatti)。依“多适用”(bahula)之规定，有时亦适用，如：如其夜(yathārattaṃ)。

---

โคตฺว จตฺเถ จาโลเป.

于牛(go)，非“与”义且无省略时。

---

โคสทฺทา อโลปจิสยา สมาสนฺโต อ โหติ น เจ จตฺเถ

牛(go)一词，在无省略的情况下，其复合词结尾为 a，然非于“与”(ca)义之时。

---

สมาโส อญฺญปทตฺเถ อสงฺขฺยตฺเต จ-รญฺโญ โค ราชคโว-อวง-ปญฺจ คาโว ธนมสฺส ปญฺจควธโน-วิเสสนสมาสคพฺโภ อญฺญปทตฺถสมาโส-ทสนฺนํ คุนฺนํ สมาหาโรทสควํ-อโลเปติ กึ?-ปญฺจหิโคภิ กีโต ปญฺจคุ-วิเสสนสมาเส-‘‘เตน กตํ กีต’’มิจฺจาทินา ณิเก ‘‘โลโป’’ติ ตสฺส โลเป จ กเน ‘‘โคสฺสุติ อุกาโร-อวตฺเถติ กึ?-อชสฺสคาโว-อนญฺญาสงฺขฺยตฺเถยุตฺเวว-จิตฺตคุ, อุปคุ-วิสาลานิ อกฺขีนิ อสฺสาติ อญฺญปทตฺถสมาเส‘‘อกฺขิสฺมาญฺญตฺเถ’’ติ อกาเร-วิสาลกฺโข-ปธานตฺถตาวเสน จตุพฺพิธเมกตฺตํ ติวิธนฺติ เกจิ-วุตฺตหิ.

此复合词用于他义(aññapadattha)且非数词义。例如：国王之牛(rañño go)，成为王牛(rājagavo)，其中有 avaṅa 替换。五牛为其财(pañca gāvo dhanamassa)者，成为五牛财者(pañcagavadhano)；此为内含持业复合词(visesanasamāsa)的他义复合词。十牛之集合(dasannaṃ gunnaṃ samāhāro)，成为十牛集(dasagavaṃ)。为何说“无省略时”？因为：以五牛所购(pañcahigobhi kīto)，成为五牛购(pañcagu)；在此持业复合词中，依“tena kataṃ kītaṃ”等规则，于 ṇika 后缀，依“lopo”规则省略，再依“gossu”规则，go 之元音变为 u。为何说“非‘与’义时”？例如：山羊与牛(ajassagāvo)。此规则仅在非表其他数词之义时适用，如：有杂色牛者(cittagu)、有牛者(upagu)。于“其眼宽大”(visālāni akkhīni assa)之他义复合词中，依“akkhismāññatthe”规则，akkhi 变为 akkha，成为宽眼者(visālakkho)。依意义之主导性，复合词之合一性有四种，有人说三种。如所说：

---

ปุพฺพุตฺตโรภยญฺญตฺถมิจฺเจกตฺถํ จตุพฺพิธํ วิเสสฺสญฺโญภยตฺถตา ติธา วกฺขนฺติ ตํ ปเร.

前分、后分、两分、他义，如是合一义有四种。他人说，依所饰词、他词或两者之义，而有三种。

---

เอกตฺถํ.

合一义。

---

อถ อิตฺถิปฺปจฺจยนฺตา นิทฺทิสียนฺเต.

现在，开始解说以阴性后缀结尾之词。

---

อิตฺถิยมตฺวา.

于阴性，由 a 转 ā。

---

อิตฺถิยํ วตฺตมานโต อการนฺตโต นามสฺมา อาปฺปจฺจโย โหติ-เทวทตฺตา, อชา, โกกิลา, อิจฺจาทิ.

当以 a 结尾的名词为阴性时，加后缀 ā。例如：提婆达多(Devadattā)（女）、母山羊(ajā)、雌杜鹃(kokilā)等。

---

นทาทิโต งี.

从河(nadī)等词加 ṅī。

---

อากติคเณ’ยํ-นทาทีหิ อิตฺถิยํ งีปฺปจฺจโย โหติ งกาโร ‘‘นฺตนฺตุนํ งิมฺหิ โต เว’’ติ สงฺเกตตฺโถ-นที, มหี, กุมารี, ตรุณิ, วารุณิ, โคตมี, คจฺฉนฺติ-‘‘นฺตนฺตุนํ งิมฺหิ โต เว’’ติ วา ตกาเร-คจฺฉตี-คจฺฉตี-เอวํ คุณวนฺติ, คุณวตี-‘‘โคโตวา‘‘ติ นทาทิสุ ปาฐา วา งีมฺหิ ‘‘โคสฺสาวง’’ติ โคสทฺทสฺส อาวง-คาวี, โค.

此为范例类(ākṛtigaṇa)。从河(nadī)等词，于阴性，加 ṅī 后缀。其中 ṅ 是为标示“ntantunaṃ ṅimhi to ve”此一规则。例如：河(nadī)、地(mahī)、少女(kumārī)、年轻女子(taruṇi)、伐楼尼(vāruṇi)、乔达弥(Gotamī)、去(gacchanti)（阴性）。或依“ntantunaṃ ṅimhi to ve”规则，于 t 字母，（变化为）gacchatī。同样地，有德行者(guṇavanti, guṇavatī)（阴性）。由于在河(nadī)等词类中，有“go to vā”的读法，故于 ṅī 后缀，依“gossāvaṅa”规则，go 一词或有 āvaṅa 替换，成为 gāvī（母牛）；或为 go（牛）。

---

ยกฺขาทิตฺวินี จ.

从夜叉(yakkha)等词加 inī，也（加 ṅī）。

---

ยกฺขาทิโต อิตฺถียมินี โหติ งี จ-ยกฺขินี,ยกฺขี-นาคินี,นาคี.

从夜叉(yakkha)等词，于阴性，加 inī 后缀，也加 ṅī。例如：yakkhinī、yakkhī（女夜叉）；nāginī、nāgī（女那伽）。

---

ยุวณฺเณหิ นี.

从以 i/ī 和 u/ū 结尾之词加 nī。

---

อิตฺถิยมิวณฺณุวณฺณนฺเตหิ นี โหติ พหุลํ-ปยตปาณินี, ทณฺฑินี, ภิกฺขุนี, ปรจิตฺตวิทุนี.

于阴性，从以 i/ī 和 u/ū 结尾之词，常加 nī 后缀。例如：手伸出者(payatapāṇinī)（女）、持杖者(daṇḍinī)（女）、比丘尼(bhikkhunī)、知他心者(paracittavidunī)（女）。

---

ยุวา ตี.

从青年(yuvan)一词加 tī。

---

ยุวสทฺทโต ตี โหติตฺถิยํ-ยุวตี.

从青年(yuvan)一词，于阴性，加 tī 后缀。例如：年轻女子(yuvatī)。

---

อิตฺถิปฺปจฺจยนฺตา.

阴性后缀词（章）毕。

---

อถ ณทโย วุจฺจนฺเต-รฆุสฺสาปจฺจมีติ วิคฺคเห.

现在，讲解 ṇa 等（增语）后缀。于“罗怙之后代”(raghussa apaccaṃ)之分析中。

---

เณ วาปจฺเจ.

于后代义，或加 ṇa。

---

ฉฏฺฐิยนฺตา นามสฺมา วา ณปฺปจฺจโย โหตปจฺเจ’ภิเธยฺเย-ณกาโร ณนุพนฺธการิยตฺโถ-เณเนว อปจฺจตฺถสฺส วุตฺตตฺตา อปจฺจสทฺทาปฺปโยโค-‘‘เอกตฺถตาย’’มิติ สฺยาทิ โลโป.

从第六格结尾的名词，当表示“后代”义时，或加 ṇa 后缀。其中 ṇ 是为标示与 ṇ 相关之作用（即元音增长）。由于 ṇa 本身已表达后代义，故不使用 apacca 一词。依“合一义”(ekatthatā)之规则，省略格缀等。

---

สรานมาทิสฺสายุวณฺณสฺสา เอ โอ ณนุพนฺเธ.

于带 ṇ 标记的后缀，首元音 a、i、u 转为 ā、e、o。

---

สรานมาทิภุต เย อการิวณฺณวณฺณา เตสํ อา เอ โอ โหนฺติ ยถากฺกมํ ณนุพนฺเธติ อการสฺส อกาโร.

首元音 a、i 类、u 类，当带 ṇ 标记的后缀跟随时，依次变为 ā、e、o。因此，a 变为 ā。

---

อุวณฺณสฺสาวง สเร

于元音（后缀）前，u 转为 ava。

---

สราโท ณนุพนฺเธ อุวณฺณสฺส อวงฺโหติ-ตโต สฺยาทิ-ราฆโวจฺจาทิ-อิตฺถิยํ-ราฆวจฺจาทิ-วา วิธานา รฆุสฺสาปจฺจํ รคฺวปจฺจนฺติปิ โหติ.

当元音开头的带 ṇ 标记的后缀跟随时，u 元音变为 ava。然后加上格缀等。例如：罗怙之后代(rāghavo)等。阴性形式为罗怙之后代(rāghavī)等。根据可选规则，罗怙之后代(raghussa apaccaṃ)也可以是 raghu-apaccaṃ。

---

ณทโย’ภิเธยฺยลิงฺคา อปจฺเจ ตฺวนปุํสกานปุํสเก สกตฺเถ ณฺโย ภิยฺโย ภาวสมูหชา;

ตา ตุตฺถิยมสงกฺขฺยาเน ตฺวาทิ จิปฺปจฺจยนฺตกานปุํสเกน ลิงฺเคน สทฺทา’ทาหุ ปุเมเน วานิทฺทิสฺสตีติ ญตพฺพมวิเสเส ปนิจฺฉิเต.

（后缀）“ṇa”等（所构成的词）的性取决于其所指称的性。但在“后代”义上，则不为中性。“ṇya”等后缀用于中性，表达“其自体”、“状态”或“集合”义。“tā”、“tu”、“tti”后缀用于“状态”义，且不可数。“tva”等后缀及“ci”后缀结尾的词，据说为中性或阳性。当无特别指定时，应知如此指示。

---

วา อปจฺเจติ วาธิกาโร.

“在后代义上可选”，此为管辖规则。

---

วจฺฉาทิโต ณน ณยนา.

从vaccha等词加ṇāna和ṇāyana后缀。

---

วจฺฉาทิโต โคตฺตาทิภุตา คณโต จ ณน ณยนปฺปจฺจยา โหนฺติ ปปุตฺตาโท’ปจฺเจ-ปปุตฺตปฺปภุติ โคตฺตํ-วจฺฉสฺสา ปจฺจํ วจฺฉาโน, วจฺฉายโน-‘สํโยเค กฺวจี’ติ วุตฺตตฺตา น วุทฺธิ-กติสฺสาปจฺจํ กจฺจาโน, กจฺจายโน-ยการจวคฺคปุพฺพ รูปานิ-ยาคเม-กาติยาโน.

从以vaccha为首的氏族（gotta）等词组，在表示曾孙以下的后代时，加ṇāna和ṇāyana后缀。氏族从曾孙算起。vaccha的后代是vacchāno、vacchāyano。由于有“在某些辅音组合中”的规定，故无元音增长。kati的后代是kaccāno（迦旃延）、kaccāyano（迦旃延）。通过y的增音，可得kātiyāno（迦旃延）。

---

กตฺติกาย อปจฺจมิจฺเจวมาทิ วิคฺคเห.

以“kattikāya apaccaṃ”（Kattikā的后代）等为例分析。

---

กตฺติกาวิธวาทีหิ เณยฺยเณรา.

从kattikā等词和vidhavā等词，加ṇeyya和ṇera后缀。

---

กตฺติกาทีหิ วิธวาทีหิ จ เณยฺยเณรา วา ยถากฺกมํ, โหนฺต ปจฺเจ-กตฺติเกยฺโย, เวณเตยฺโย-เวธเวโร, สามเณโร.

从kattikā等词和vidhavā等词，在后代义上，可选地分别加ṇeyya和ṇera后缀。例如：kattikeyyo、veṇateyyo；vedhavero、sāmaṇero（沙弥）。

---

ณฺย ทิจฺจาทีหิ

从diti等词加ṇya后缀。

---

ทิติปฺปภุตีหิ ณฺโย วา โคตปจฺเจ.

从diti等词，在氏族后代义上，可选加ṇya后缀。

---

สํโยเค กฺวจิ.

在某些辅音组合中。

---

สรานมาทิภุตา เย อยุวณฺณา เตสํ อา เอ โอ โหนฺติ กฺวจิ เทว สํโยควิสเย ณนุพนฺเธติ วิสยสตฺตมิยา นิทฺทิฏฺฐตฺตา สํโยคโต ปุพฺเพว เอกาโร.

首元音a、i、u，仅在某些辅音组合的情况下，当带ṇ标记的后缀跟随时，才变为ā、e、o。由于这是由表示范围的第七格（处格）所指定，故（例如）e音的变化发生在辅音组合之前。

---

โลโป’วณฺณิวณฺณานํ.

a类和i类元音的省略。

---

ยการาโท ปจฺจเย อวณฺณิวณฺณานํ โลโป โหติ-ทิติยา อปจฺจํ เทจฺโจ, กุณฺฑนิยา อปจฺจํ โกณฺฑญฺโญ-นสฺส เญ ปุพฺพรูปํ-ภาตุโน อปจฺจํ ภาตพฺโพ-เอตฺถ-

当以y开头的后缀跟随时，a类和i类元音被省略。diti的后代是decco；kuṇḍanī的后代是koṇḍañño（憍陈如）。n在y前变为ñ。bhātu（兄弟）的后代是bhātabbo。于此，

---

ยมฺหิ โคสฺส จ.

当y跟随时，go也（变化）。

---

ยการาโท ปจฺจเย โคสฺสุวณฺณสฺส จ อวง โหตีติ อุการสฺส อวง.

当以y开头的后缀跟随时，go的u元音也变为avaṅ。因此，u变为avaṅ。

---

อา ณิ.

从a（结尾的词）加ṇi后缀。

---

อการนฺตโต ณิ วา โหตปจฺเจ พหุลํ-ทกฺกสฺสาปจฺจํ ทกฺขิ-เอวํ วารุณิ-พหุลํ วิธานา น สพฺเพหิ อการนฺเตหิ-เต เนว วสิฏฺฐสฺสาปจฺจํ วาสิฏฺโฐ ตฺเวว โหติ.

从以a结尾的词，在后代义上，常可选加ṇi后缀。例如：dakka的后代是dakkhi；同样地，有vāruṇi。由于是“常”用，故不适用于所有以a结尾的词。因此，vasiṭṭha的后代就只是vāsiṭṭho。

---

ราชโต ญฺโญ ชาติยํ

从rājan（王），在种姓义上，加ñya后缀。

---

ราชสทฺทโต ญฺโญ วา โหตปจฺเจ ชาติยํ คมฺมมานายํ-รญฺโญ อปจฺจํ ราชญฺโญ-ชาติยนฺติ กึ?-ราชาปจฺจํ.

从rājan一词，当表示后代的种姓时，可选加ñya后缀。国王的后代是rājañño（刹帝利）。问：“在种姓义上”是什么意思？答：（若非指种姓，则为）rājāpaccaṃ（国王的后代）。

---

ขตฺตา ยียา.

从khatta加ya和iya后缀。

---

ขตฺตสทฺทา เยยา โหนฺตปจฺเจ ชาติยํ-ขตฺตสฺสาปจฺจํ ขตฺตฺโย, ขตฺติโย-ชาติยนฺตฺเวว-ขตฺติ.

从khatta（刹帝利）一词，在后代和种姓义上，加ya和iya后缀。khatta的后代是khattyo、khattiyo。仅在种姓义上时，则为khatti。

---

มนุโต สฺส สณ.

从manu加ssa和ṇa后缀。

---

มนุสทฺทโต ชาติยํ สฺส สณ โหตปจฺเจ-มกนุโน อปจฺจํ มนุสฺโส, มานุโส-ชาติยนฺตฺเวว-มานโว.

从manu（摩奴）一词，在种姓和后代义上，加ssa和ṇa后缀。manu的后代是manusso、mānuso（人）；仅在种姓义上时，则为mānavo。

---

ชนปทนามสฺมา ขตฺติยา รญฺเญ จ โณ.

从国名，在刹帝利和国王的意义上，加ṇa后缀。

---

ชนปทสฺส ยํ นาม, ตนฺนามสฺมา ขตฺติยาปจฺเจ รญฺเญ จ เณ โหติ-ปญฺจาลานํ อปจฺจํ ราชา วา ปญฺจาโล, มาคโธ-ชนปทนามสฺมาติ กึ?-ทาสรถิ-ขนฺติยาติ กึ? ปญฺจาลสฺสพฺราหฺมณสฺสาปจฺจํ ปญฺจาลิ.

一国之名为何，即从其国名，在刹帝利后裔或国王的意义上，使用ṇe后缀。例如，般遮罗国（Pañcālānaṃ）的后裔或国王是pañcālo（般遮罗人）；又如māgadho（摩揭陀人）。说“从国名”是为了什么？是为了排除dāsarathi（十车王之子）。说“刹帝利”是为了什么？般遮罗婆罗门的后裔是pañcāli（般遮利）。

---

ณฺย กุรุสิวีหิ.

从俱卢（Kuru）和尸毗（Sivi）加ṇya后缀。

---

กุรุสิวีหปจฺเจ รญฺเญ จ ณฺโย โหติ-กุรุนํ อปจฺจํ ราชาวา โกรพฺโพ, เสพฺโพ.

从俱卢（Kuru）和尸毗（Sivi），在后代或国王的意义上，加ṇya后缀。俱卢的后代或国王是korabbo（考拉婆）；尸毗的后代或国王是sebbo（塞婆）。

---

ณ ราคาเตน รตฺตํ.

从表示染料的词，在“被其所染”的意义上，加ṇa后缀。

---

รชฺชเต เยน โส ราโค-ตโต ราควาจิตติยนฺตโต รตฺตมิจฺเจตสฺมึ อตฺเถเณ โหติ-กสาเวน รตฺตํ กาสาวํ, โกสุมฺหํ-อิธ กสฺมา น โหติ’ นีลํ ปีตนฺติ? คุณวจนตฺตา วินาปิ เณน ณตฺถสฺสาภิธานโต.

“染料”（rāga）是人赖以染色的东西。因此，从表示染料的第三格词，在“被……所染”的意义上，使用ṇe后缀。例如，被kasāva（袈裟色染料）所染，是为kāsāvaṃ（袈裟色的）；被kusumbha（红花）所染，是为kosumbhaṃ（红花色的）。为何此处不用于“蓝色”或“黄色”？因为它们是性质词，即使没有ṇe后缀，也能表达其意义。

---

นกฺขโต นินฺทุยุตฺเตน กาเล.

从表示星宿（nakkhatta）的词，当其与月亮结合时，在时间义上加后缀。

---

ตติยตฺตโต นกฺขตฺตา เตน ลกฺขิเต กาเล เณ โหติ ตญฺเจ นกฺขตฺตมินฺทุยุตฺตํ โหติ-ผุสฺเสน อินฺทุยุตฺเตน ลกฺขิตา ปุณฺณมาสี ผุสฺสี, ปุสฺโส (อโห)-มฆาย อินฺทุยุตฺตายลกฺขิตา ปุณฺณมาสี มาฆี, มาโฆ (อโห)

从表示星宿的第三格词，在“由其标志的时间”这一意义上，使用ṇe后缀，条件是该星宿与月亮结合。例如，由与弗沙(phussa)星结合所标志的满月是弗沙月(phussī)，其日为弗沙日(pusso)；由与摩伽(maghā)星结合所标志的满月是摩伽月(māghī)，其日为摩伽日(māgho)。

---

ยา สฺส เทวตา ปุณฺณมาสิ.

在“彼为其天神”或“彼为其满月”的意义上。

---

เสติ ปฐมนฺตา อสฺเสติ ฉฏฺฐตฺเถ เณ โหติ ยํ ปฐมนฺตํ สา ทฺเว เทวตา ปุณฺณมาสี วา-สุคโต เทวตา อสฺเสติ โสคโต-มาหินฺโท, ยาโม, จารุโณ-ผุสฺสี ปุสฺณมาสี อสฺส สมฺพนฺธินีติ ผุสฺโส, (มาโส) เอวมฺมาโฆ.

从第一格词，在“彼为其……”(assa，第六格)的意义上，使用“ṇe”后缀。此第一格词所指的，是其天神或其满月。例如：善逝(Sugato)是其天神，故为“善逝教法之徒”(sogato)；同理有“摩哂陀之徒”(māhindo)、“夜摩之徒”(yāmo)、“伐楼拿之徒”(vāruṇo)。弗沙(Phussī)满月与此月相关，故为“弗沙月”(Phusso māso)；同理有“摩伽月”(Māgho)。

---

วฺยากรณมธิเต ชานาติ วาตฺเววมาทิวคฺคเห.

在“学习或了知语法”等意义的部分。

---

ตมธีเต ตญฺชานาติ กณิกา จ.

在“学习彼”或“了知彼”的意义上，使用“ka”和“ṇika”后缀。

---

ทุติยนฺตโต ตมธีเต ตญฺชานาตีติ เอเตสฺวตฺเตสุ เณโหติ โกณิโก จ-เวยฺยากรเณ-กตยาเทสสฺสิการสฺส‘‘ตทา เทสา ตทิว ภวนฺติ‘‘ติ ญายา สรานมจฺจาทินา เอกาเร ยาคมทฺวิตฺตานิ-เก-กมโก, ปทโก-ณิเก-สุตฺตนฺติโก, เวนยิโก-‘‘เตน นิพฺพตฺเต’’ติ ตติยนฺตา นิพฺพตฺตตฺเถเณ-กุสมฺเพน นิพฺพตฺตา โกสมฺพี, (นครี.)

从第二格词，在“学习彼”或“了知彼”等意义上，使用“ṇe”、“ka”和“ṇika”后缀。例如，使用“ṇe”后缀：“语法家”(veyyākaraṇo)；使用“ka”后缀：“kamako”、“padako”；使用“ṇika”后缀：“经师”(suttantiko)、“律师”(venayiko)。在“由彼所造”的意义上，从第三格词派生，使用“ṇe”后缀。例如，由“拘赏波”(Kusamba)所造，故为“憍赏弥”(Kosambī)城。

---

ตตฺร ภเว.

在“存在于彼处”的意义上。

---

สตฺตมฺยนฺตา ภวตฺเถ เณ โหติ-อุทเก ภโว โอทโก-‘‘อชฺชาทีหิ ตโน’’ติ ภวตฺเถ ตโน-อชฺชภโว อชฺชตโน-เอวํ หียตฺตโน-‘‘โญนมวณฺเณ’’ติ อกาโร-‘‘สรมฺภา ทฺเว’’ติ ตสฺส ทฺวิภาโว.

从第七格词，在“存在”的意义上，使用“ṇe”后缀。例如，存在于水中(udake)，是为“水生的”(odako)。从“今日”(ajja)等词，在“存在”的意义上，使用“tano”后缀。例如，存在于今日，是为“今日的”(ajjatano)；同理有“昨日的”(hīyattano)。

---

ปุราโตโณ จ

从“往昔”(purā)派生，亦用“ṇa”后缀。

---

ปุรา อิจฺเจตสฺมา ภวตฺเถ เณ โหติ ตโน ว-ปุรา ภโว ปุราเณ, ปุราตโน.

从“往昔”(purā)一词，在“存在”的意义上，使用“ṇe”和“tano”后缀。例如，存在于往昔，是为“古时的”(purāṇo)或“古老的”(purātano)。

---

อมาตฺวจฺโจ.

从“近”(amā)派生，用“acco”后缀。

---

อมา สทฺทโต อจฺโจ โหติ ภวตฺเถ-อมา ภโว อมจฺโจ.

从“近”(amā)一词，在“存在”的意义上，使用“acco”后缀。例如，存在于近旁，是为“大臣”(amacco)。

---

มชฺฌาทิตฺวิโม.

从“中”(majjha)等词派生，用“ima”后缀。

---

มชฺฌาทีหิ สตฺตมฺยนฺเตหิ ภวตฺเถ อิโม โหติ-มชฺเฌ ภโว มชฺฌิโม, อนฺติโม-กุสิณรายํ ภโว จฺเจวมาทิวิคฺคเห.

从“中”(majjha)等第七格词，在“存在”的意义上，使用“ima”后缀。例如，存在于中间(majjhe)，是为“中间的”(majjhimo)；存在于末尾(ante)，是为“最后的”(antimo)。在“存在于拘尸那罗(Kusinārā)”等分析中也是如此。

---

กณฺเณยฺย เณยฺยกยฺยา.

后缀“ka”、“ṇeyya”、“ṇeyyaka”、“yya”。

---

สตฺตมฺยนฺตา เอเต ปจฺจยา โหนฺติ พหุลํ ภวตฺเถ-กณ-โกสิณรโก-เณยฺย-คงฺเคยฺโย, วาเนยฺโย-เณยฺยก-โกเลยฺยโก-ย-คมฺโม-รสฺสาการโลปปุ- พฺพรูปานิ-อิย-คมิโย, อุทริยํ-‘‘ณิโก’’ติ สตฺตมฺยนฺตา ภวตฺเถ ณิโก โหติ สรเท ภาโว สารทิโก, เหมนฺติโก.

从第七格词，这些后缀多用于“存在”的意义上：“ka”：“拘尸那罗的”(kosiṇarako)；“ṇeyya”：“恒河的”(gaṅgeyyo)、“森林的”(vāneyyo)；“ṇeyyaka”：“家生的”(koleyyako)；“ya”：“乡村的”(gammo)；“iya”：“乡村的”(gāmiyo)、“腹中的”(udariyaṃ)。“ṇika”：从第七格词，在“存在”的意义上，使用“ṇika”后缀。例如，存在于秋季(sarade)，是为“秋季的”(sāradiko)；“冬季的”(hemantiko)。

---

ตมสฺส สิปฺปํ สีลมฺปณฺยมฺปหรณมฺปโยชนํ.

在“彼为其技艺、戒行、商品、武器、用途”的意义上。

---

ปฐมนฺตา สิปฺปาทิวาจกา อสฺเสติ ฉฏฺฐตฺเถ ณิโก โหติ-วีณาวาทนํ สิปฺปมสฺส เวณิโก. ปํชสุกูลธารณํ สีลมสฺส ปกํสุกุลิโก, คนฺโธ ปณฺยมสฺส คนฺธิโก, วาโป ปหรณมสฺส วาปิโก, สตํ ปโยชนมสฺส สาติกํ‘‘ตํหนฺตารหติ คจฺฉตุญฺฉติจรติ’’ติ ทุติยนฺตา ภนฺติจฺเจวมาทิสวตฺเถสุ ณิโก โหติ-ปกฺขีโนภนฺติติ ปกฺขิโก-สากุณีโก-สตมรหตีติ สาติกํ-ปรทารํ คจฺฉตีติปารทาริโก-พทเร อุญฺฉตีติ พาทริโก-ธมฺมํ จรตีติ ธมฺมิโก-อธมฺมิโก-‘‘เตน กตํ กีตํ พทฺธมภิยงฺขตํ กสํสฏฺฐํ หตํ หนฺติ ชิตํ ชยติ ทิพฺพติ ขนติ ตรติ จรติ วหติ ชีวติ’’ติ ตติยนฺตา กตาทิสฺวตฺเถสุ ณิโก โหติ-กาเยน กตํวกายิกํ-สเตน กีตํ สาติกํ-วรตฺตาย พทฺโธวา รตฺติโก-ฆเตน อภิสงฺขตํ กสํสฏฺฐํ วา ฆาติกํ-(อภิสงฺขตํ กตาภิสงฺขารํ, กสํสฏฺฐํ มิสฺสิตํ)-ชาเลน หโต ภนฺตีติวา จาลิโก-อกฺเขหิ ชิตมกฺขิกํ-อกฺเขหิ ชยติ ทิพฺพตีติ วา อกฺขิโก-ขนิตฺติยา ขนตีติ ขานิตฺติโก-อิห นภวติ ‘‘องฺคุลิยา ขนฺตี’’ติ อนภิธานา อภิธานลกฺขณ หิ ตพฺพาทิ ณทิสมาสา-อุฬุมฺเปน ตรตีติ โอฬุมฺปิโก-สกเฏน จรตีติ สากฏิโก-ขนฺเธน วหตีติ ขนฺธิโก-เวตเนน ชีวตีติ เวตนิโก-‘‘ตสฺส สํวตฺตตี’’ติ จตุตฺถฺยนฺตา สํวตฺตตีติ โปโนภวิโก-‘‘มนาทฺยปาทินโม มเย เจ’’ติ ทุติโยกาโร.

从表示技艺等的第一格词，在“彼为其……”的意义上，使用“ṇika”后缀：弹奏琵琶是其技艺，故为“琵琶师”(veṇiko)；身穿粪扫衣是其戒行，故为“粪扫衣者”(paṃsukūliko)；香料是其商品，故为“香料商”(gandhiko)；弓是其武器，故为“弓箭手”(cāpiko)；百是其价值，故为“值百者”(sātikaṃ)。从第二格词，在“杀彼、值得彼、去、拾、行”等意义上，使用“ṇika”后缀：捕鸟者，为“捕鸟人”(pakkhiko)；值得一百，为“值百者”(sātikaṃ)；去他人之妻处，为“通奸者”(pāradāriko)；拾取枣子，为“拾枣者”(bādariko)；如法而行，为“如法的”(dhammiko)；不如法而行，为“不如法的”(adhammiko)。从第三格词，在“由彼所作、所买、所绑、所处理、所混合、所杀、用彼杀、所赢、用彼赢、用彼赌、用彼挖、用彼渡、用彼行、用彼运、赖彼活”等意义上，使用“ṇika”后缀：由身所作，为“身体的”(kāyikaṃ)；以百所买，为“值百的”(sātikaṃ)；以皮带所绑，为“皮带绑的”(vārattiko)；以酥油处理或混合，为“酥油制的”(ghatikaṃ)；以网捕杀，为“渔夫”(jāliko)；以骰子所赢，为“骰子赢的”(akkhikaṃ)；以骰子赢或赌，为“赌徒”(akkhiko)；以锄挖掘，为“挖掘者”(khānitiko)；以筏渡过，为“筏夫”(oḷumpiko)；以车行进，为“车夫”(sākaṭiko)；以肩负载，为“挑夫”(khandhiko)；依薪水生活，为“工薪者”(vetaniko)。从第四格词，在“其有助于……”的意义上，例如“有助于再生”，故为“导致再生的”(ponobhaviko)。

---

ตโตสมฺภุตมาคตํ.

在“从彼处出生”或“从彼处来”的意义上。

---

ปญฺจมฺยนฺตา สมฺภุ ตมาคตนฺติ เอเตสฺวตฺเถสุณิโก โหติ-มาติโต สมฺภุตมาคตํ วา มตฺติกํ, เปตฺติกํ.

从第五格词，在“从彼处出生”或“从彼处来”等意义上，使用“ṇika”后缀。例如，从母亲(mātito)出生或来，是为“母系的”(māttikaṃ)；从父亲(pitito)出生或来，是为“父系的”(pettikaṃ)。

---

สุรภิโต สมภุตนฺติ นวิคฺคเห.

不应分析为“从香(surabhi)而生”。

---

ทิสฺสนฺตญฺเญปิ ปจฺจยา.

也可见到其他后缀。

---

วุตฺตโต’ญฺเญปิ ปจฺจยา ทิสฺสนฺติ วุตฺตาวุตฺตตฺเถสุติณฺโย-โสรพฺภํ-‘‘ตตฺถ วสติ กวิทิโตภตฺโต นิยุตฺโต’’ติ ณิโก-รุกฺขมูเล วสตีติ รุกฺขมูลิโก, โลเก วิทิโต โลกิโก, จตุมหาราเชสุ ภตฺตา จตุมฺมหาราชิกา-ทฺวาเร นิยุตฺโต โทวาริโก-ทสฺโสก ตทมินาทิปาฐา.

在已说和未说的意义上，也可见到其他后缀。例如“ṇya”后缀：“芳香”(sorabbhaṃ)。在“居住于彼处、闻名于彼处、效忠于彼、被任命于彼处”等意义上，使用“ṇika”后缀：居住于树下，为“树下住者”(rukkhamūliko)；闻名于世间，为“世间的”(lokiko)；效忠于四大天王，为“四大王天众”(cātummahārājikā)；被任命于门口，为“守门人”(dovāriko)。

---

ตสฺสิทํ.

在“此乃彼之物”的意义上。

---

ฉฏฺฐิยนฺตา อิทมิจฺจสฺมึ อตฺเถ ณิโก โหติ-สงฺฆสฺส อิทํ สงฺฆิกํ, ปุคฺคลิกํ-‘‘เณ’’ติ ฉฏฺฐิยนฺตา อิทมิจฺจตสฺมึ อตฺเถเณ-โมคฺคลฺลายนสฺส อิทํ โมคฺคลฺลายนํ, (วฺยากรณํ)-โสคตํ, (สาสนํ).

从第六格词，在“此乃彼之物”的意义上，使用“ṇika”后缀。例如：此乃僧团之物(saṅghassa idaṃ)，是为“僧团物”(saṅghikaṃ)；此乃个人之物，是为“个人物”(puggalikaṃ)。也从第六格词，在“此乃彼之物”的意义上，使用“ṇe”后缀。例如：此乃目犍连(Moggallāna)之物(moggallāyanassa idaṃ)，是为“目犍连的”(moggallāyanaṃ)，即《目犍连语法》；此乃善逝之物，是为“善逝的”(sogataṃ)，即佛陀教法。

---

ปิติโต ภาตริ เรยฺยณ.

从“父”(pitu)一词，在“兄弟”的意义上，使用“eyya”和“ṇa”后缀。

---

ปิตุสทฺทา ตสฺส ภาตริ เรยฺยณ โหติ-โรนุ’พนฺโธ.

从“父”(pitu)一词，在“其兄弟”的意义上，使用带标示音“ra”的“eyya”和“ṇa”后缀。

---

รานุพนฺเธ’นฺตสราทิสฺส.

当有“ra”标示音时，词根末尾的元音及其后部分被省略。

---

อนฺโต สโร อาทิ ยสฺสาวยวสฺส ตสฺส โลโป โหติ รานุพนฺเธติ อุโลโป-ปิตุ ภาตา เปตฺเตยฺโย.

当有“ra”标示音时，词根中以末尾元音开头的部分被省略，因此“u”被省略。例如：父亲(pitu)的兄弟(bhātā)是“伯叔”(petteyyo)。

---

มาติโต จ หคินิยํ โฉ.

从“母”(mātu)一词，在“姐妹”(bhaginī)的意义上，也使用“cha”后缀。

---

มาตุโต เจ ปิตุโต จ เตสํ ภคินิยํ โฉ โหติ-มาตุภคินิ มาตุจฺฉา-‘‘อิตฺถิยมตฺวา’’ติ อา-เอวมฺปิตุจฺฉา.

从“母”(mātu)及“父”(pitu)，于其姐妹义，使用cha后缀。母亲的姐妹(mātubhaginī)为mātucchā(姨母)；同样，父亲的姐妹为pitucchā(姑母)。

---

มาตาปิตุสฺวามโห.

从“母”(mātu)及“父”(pitu)，为amaha后缀。

---

มาตาปิตุหิ เตสํ มาตาปิตุสฺวามโห โหติ-มาตุ มาตา มาตามหี-มาตุ ปิตา มาตามโห-ปิตุ มาตา ปิตามหี-ปิตุ ปิตาปิ นามโห.

从“母”(mātu)及“父”(pitu)，于其父母义，使用amaha后缀。母亲的母亲为mātāmahī(外祖母)；母亲的父亲为mātāmaho(外祖父)；父亲的母亲为pitāmahī(祖母)；父亲的父亲为pitāmaho(祖父)。

---

หิเต เรยฺยณ.

于“有利”(hita)义，为eyya及ṇa后缀。

---

มาตาปิตูหิ หิเต เรยฺยณ โหติ-มาตุ หิโต มตฺเตยฺโย, ปิตุ หิโต เปตฺเตยฺโย.

从“母”(mātu)及“父”(pitu)，于“有利”义，使用eyya及ṇa后缀。于母有利者(mātu hito)，为matteyya；于父有利者(pitu hito)，为petteyyo。

---

ตมสฺย ปริมาณํ ณิโก จ.

于“此为其量”(tam asya parimāṇaṃ)义，亦为ṇika后缀。

---

ปฐมนฺตา อสฺเสติ อสฺมึ อตฺเถ ณิโก โหติ โกว ตญฺเจ ปฐมนฺตํ ปริมาณมฺภวติ.

从作为量的第一格词，于“此是其量”义，使用ṇika后缀。

---

โทเณ ปริมาณมสฺส โทณิโก, (วีหิ)-เอกมฺปริมาณมสฺส เอกกํ-ทฺวิกํ, ติกํ, จตุกฺกํ, ปญฺจกมิจฺจาทิ.

以“多那”(doṇa)为其量者(doṇe parimāṇam assa)，为doṇiko(一多那量)，如稻谷(vīhi)。以“一”为其量者(ekam parimāṇam assa)，为ekakaṃ(一组一)；同样有dvikaṃ(一组二)、tikaṃ(一组三)、catukkaṃ(一组四)、pañcakam(一组五)等。

---

สญฺชาตา ตารกาทิตฺวิโต

于“于此中生起”(sañjātā)义，从tārakā(星)等词，为ita后缀。

---

ตารกาทิหิ ปฐมนฺเตหิ อสฺเสติ ฉฏฺฐตฺเถ อิโต โหติ เต

从tārakā(星)等第一格词，于“……已于其中生起”义，使用ita后缀。

---

เจ สญฺชาตา โหนฺติ-ตารกา สญฺชาตา อสฺส ตารกิตํ-(คคนํ)-ปุปฺฉิโต-(รุกฺโข).

若……已于其中生起。例如：“星已于其中生起”(tārakā sañjātā assa)，为tārakitaṃ(繁星点点的)天空(gaganaṃ)；“花已于其上开放”，为pupphito(开花的)树(rukkho)。

---

มาเน มตฺโต.

于“量”(māna)义，为matta后缀。

---

ปฐมนฺตา มานวุตฺติโต อสฺเสติ อสฺมึ อตฺเถ มตฺโต โหติ-ผขลํ อุมฺมานมสฺส ขผลมตฺตํ. หตฺโถ ปริมาณมสฺส หตฺถมตฺตํ, สตํ มานมสฺส สตมตฺตํ.

从表示量的第一格词，于“此是其量”义，使用matta后缀。例如：以果实(phala)为量者，为phalamattaṃ(一果实量)；以手(hattha)为量者，为hatthamattaṃ(一手量)；以百(sata)为量者，为satamattaṃ(一百量)。

---

เณ จ ปุริสา

从purisa(人)，亦为ṇe后缀。

---

ปุริสา ปฐมนฺตา อุทฺธมานวุตฺติโต อสฺเสติ อสฺมึ อตฺเถ เณ โหติ มตฺต ตคฺฆา จ-ปุริโส อุมฺมานมสฺส โปริสํ, ปุริสมตฺตํ. ปุริสตคฺฆํ.

从表示高度量的第一格词purisa(人)，于“此是其量”义，使用ṇe后缀，亦使用matta及taggha后缀。例如：以一“人”(purisa)为高度者，为porisaṃ、purisamattaṃ或purisatagghaṃ(一人高之量)。

---

ตสฺส ภาวกมฺเมสุ ตฺต ตา ตฺตนณฺยเณยฺย ณิฆ ณิยา.

于其“状态”(bhāva)或“行为”(kamma)义，为tta、tā、ttana、ṇya、ṇeyya、ṇa、iya等后缀。

---

ภวนฺติ เอตสฺมา สทฺทพุทฺธีติ ภาโว สทฺทปฺปวตฺติ นิมิตฺตํ-กมฺมํ กฺริยา-ฉฏาฐิยนฺตา ภาเว กมฺเม จ ตฺต ตาทโย โหนฺติ พหุลํ-สามญฺญวิธโย ปโยคมนุสารยนฺติติ กุโต จิ ทฺวีสุกุโต จิ ภาเว เยว-น จ สพฺเพ สพฺพโต โหนฺติ อญฺญตฺร ตฺตตาหิ-นีลสฺส ปฏาสฺส ภาโว นีลตฺตํ นีลตาติ คุเณ ภาโว-อิห คุณวสา นิลสทฺโทนีลคุณยุตฺเต ทพฺเพ วตฺตเต นิมิตฺตสฺสรุปานุคตาญฺจพุทฺธิ-เอวมญฺญตฺราปิ ยถานุรูปํญาตพฺพํ นีลสฺสคุณสฺส ภาโว นีลตฺตํนีลตาติ นีลคุณชาติ-โคตฺตํ โคตาติ โคชาติ-ปาจกตฺตตฺติ ปจนกฺริยาสมฺพนฺโธ-ราชปุริสตฺตนฺติ ราชสมฺพนฺโธ-เทวทตฺตํ จนฺทตฺตํ สูริยตฺตนฺติ ตทวตฺถาวิเสส สามญฺญํ-อากาสตฺตํ อภาวตฺตนฺติ อุปจริตเภทสามญฺญํ-อลสสฺส ภาโว กมฺมํ วา อลสตฺตํ อลสตา-ตฺตน, ปุถุชฺชนตฺตนํ-ณฺย, จาปกลฺยํ‘‘สกตฺเถตี‘‘สกตฺเถปิ-อกิญฺจนเมว อากิญฺจญฺญํ-เณยฺย, โสเจยฺยํ-ณ, ปาฏวํ-อวง-อิย, นคฺคิยํ-ณิ ย, โปโรหิติยํ.

“状态”(bhāva)是语词应用的原因，由此产生语词认知。“行为”(kamma)是活动(kriyā)。从第六格词，于“状态”和“行为”义，多使用tta、tā等后缀。此为普遍规则，遵循用法；有时用于二者，有时仅用于“状态”。除tta和tā之外，并非所有后缀都可用于所有词。例如：蓝(nīla)布的状态(bhāvo)是nīlattaṃ或nīlatā(蓝色性)，这是就性质(guṇa)而言的状态。此处，“蓝”一词，依其性质，用于具有蓝色性质的实体上，其认知也随此原因与自性。其他情况也应作如是理解。蓝色的性质的状态是nīlattaṃ或nīlatā，即蓝色此一性质的类别。牛(go)的状态是gottaṃ或gotā，即牛的种类。pācakattaṃ是与烹饪行为的关联。rājapurisattaṃ是与国王的关联。devadattattaṃ(提婆达多性)、candattaṃ(月亮性)、sūriyattaṃ(太阳性)是那些特定状态的共性。ākāsattaṃ(空性)、abhāvattaṃ(非有性)是转喻分类的共性。懒惰者(alasa)的状态或行为是alasattaṃ或alasatā(懒惰)。使用ttana后缀：puthujjanattanaṃ(凡夫性)。使用ṇya后缀：cāpalyaṃ(轻率)；有时也用于原义，如ākiñcaññaṃ(无所有)即是无所有本身。使用ṇeyya后缀：soceyyaṃ(清净)。使用ṇa后缀：pāṭavaṃ(熟练)。使用iya后缀：naggiyaṃ(裸体)。使用ṇiya后缀：porohitiyaṃ(祭司职)。

---

ตร ตมิสฺสิกิยิฏฺฐาติสเย.

于“卓越”(atisaya)义，为tara、tama、issika、iya、iṭṭha后缀。

---

อติสเย วตฺตมานนโต โหนฺเตเต ปจฺจยา-อติสเยน ปาโป ปาปตโร, ปาปตโม, ปาปิสฺสิโก. ปาปิโย. ปาปิฏฺโฐ-อติสยนฺตาปิ อติสยปฺปจฺจโย-อติสเยน ปาปิฏฺโฐ ปาปิฏฺฐตโร-อุทุมฺพรสฺส วิกาโร’วยโวตฺเววมาทิวิคฺคเห.

从表示“卓越”的词，使用此等后缀。例如：极恶(atisayena pāpo)，为pāpataro(更恶)、pāpatamo(最恶)、pāpissiko(很恶)、pāpiyo(更恶)、pāpiṭṭho(最恶)。亦可从已表示卓越的词再加卓越后缀，例如：极其最恶(atisayena pāpiṭṭho)，为pāpiṭṭhataro(更加最恶)。

---

ตสฺส วิการาวยเวสุ ณ ณิก เณยฺย มยา.

于其“变异”(vikāra)或“部分”(avayava)义，为ṇa、ṇika、ṇeyya、maya后缀。

---

ปกติยา อุตฺตรมวตฺถนฺตรํ วิกาโร-ฉฏฺฐิยนฺตา นามสฺมา วิกาเร’วยเว จ ณทโย โหนฺติ พหุลํ-ณ, โอทุมฺพรํ-(ภสฺมํ ปณฺณํ วา)-ณิก, กปฺปาสิกํ-เนยฺย, เอเณยฺยํ-มย. ติณมยํ-‘‘อญฺญสฺมินฺติ’’ อตฺถนฺตเรปิ-คุนฺนํ กริสํ โคมยํ.

“变异”(vikāra)是指从事物本性而来的后一不同状态。从第六格名词，于“变异”及“部分”义，多使用ṇa等后缀。使用ṇa后缀：odumbaraṃ(优昙钵罗树制品)，如其灰或叶。使用ṇika后缀：kappāsikaṃ(棉制品)。使用ṇeyya后缀：eṇeyyaṃ(羚羊制品)。使用maya后缀：tiṇamayaṃ(草制品)。亦可用于其他意义，如gomayaṃ(牛粪)是牛(go)的粪便(karīsaṃ)。

---

มนุสฺสานํ สมุโหตฺเววมาทิวิคฺคเห.

于“一群人”(manussānaṃ samūho)等此类分析中……

---

สมุเห กณฺณณิกา.

于“集合”(samūha)义，为ka、ṇa、ṇikā后缀。

---

ฉฏฺฐิยนฺตา สมูเห กณฺณณิกา โหนฺติ-มานุสฺสกํ. กากํ, อาปุปิกํ-‘‘ชนาทีหิ ตา’’ติ สมูเห ตา-ชนานํ สมูโห ชนตา. คชตา, พนฺธุตา.

从第六格词，于“集合”义，使用ka、ṇa、ṇikā后缀。例如：mānussakaṃ(人群)、kākaṃ(鸦群)、āpupikaṃ(糕点堆)。另据规则“从jana等词加tā”，于“集合”义使用tā后缀。例如：人们的集合(janānaṃ samūho)为janatā(民众)；同样有gajatā(象群)、bandhutā(亲属群)。

---

เอกา กากฺยสหาเย.

从eka，于“无伴”(asahāya)义，为ka、ākī后缀。

---

เอกสฺมา อสหายตฺเถ ก อากี โหนฺติ-เอโก’ว เอกโก, เอกากี.

从eka(一)，于“无伴”(asahāya)义，使用ka及ākī后缀。例如：eko eva(只有一个)即是ekako(单独的)；ekākī(孤独的)。

---

อยุภทฺวิตีหํเส.

从ubha、dvi、ti，于“部分”(aṃsa)义，为aya后缀。

---

อุปทฺวิตีหิ อวยววุตฺตีหิ ปฐมนฺเตหิ อสฺเสติ ฉฏฺฐตฺเถ อโย โหติ-อุโภ อํสา อสฺส อุภยํ. ทฺวยํ. ตยํ-จินฺตํ ปุรเณจฺจา ทิวิคฺคเห-‘‘จตุตฺถทุติเยสฺเวสํ ตติยปฐมา’’ติ นิปาตนา ปูรณตฺเถ ทฺวิโต ติโย ทฺวิสฺส ทุ จ ติจตุหิ อติยตฺตาจ-ทุติโย. ตติโย. จตุตฺโถ.

从表示部分的第一格词ubha(两者)、dvi(二)、ti(三)，于“此是其……”的第六格义，使用aya后缀。例如：ubho aṃsā assa(此有两部分)即是ubhayaṃ(两者)；同样有dvayaṃ(二者)、tayaṃ(三者)。于“补足”(pūraṇa，即序数)义：从dvi(二)加tiya后缀，且dvi变为du，成dutiya(第二)；从ti(三)加ya后缀，成tatiya(第三)；从catu(四)加ttha后缀，成catuttha(第四)。

---

ม ปญฺจาทิหิ กตีหิ.

从pañca(五)等词及kati(几)，为ma后缀。

---

ฉฏฺฐิยนฺตาย ปญฺจาทิกาย สงฺขฺยาย กติสฺมา จ โม โหติ ปูรณตฺเถ-ปญฺจนฺนํ ปุรเณ ปญฺจโม-เอวํ สตฺตโม, อฏฺฐโม, อิจฺจาทิ.

从第六格的五(pañca)及以上的数词，以及从kati(几)，于“补足”(pūraṇa，即序数)义，使用ma后缀。例如：pañcannaṃ pūraṇe(五的补足数)为pañcamo(第五)；同样地，sattamo(第七)、aṭṭhamo(第八)等。

---

ฉาฏฺฐ ฏฺฐมา.

于`cha`之后，[加]`ṭṭha`、`ṭṭhama`[后缀]。

---

ฉสทฺทา ฏฺฐ ฏฺฐมา โหนฺติ ปุรณตฺเถ-ฉนฺนํ ปูรเณ ฉฏฺโฐ, ฉฏฺฐโม วา.

从`cha`（六）一词，于补足（pūraṇa，即序数）义，[加]`ṭṭha`与`ṭṭhama`后缀。例如：`channaṃ pūraṇe`（六之补足）为`chaṭṭho`或`chaṭṭhamo`（第六）。

---

ตสฺส ปุรเณกาทสาทิโต วา.

于`ekādasa`（十一）等词之后，于补足义，或[加`ḍa`后缀]。

---

ฉฏฺฐิยนฺตาเยกาทสาทิกาย สงฺขฺยาย โฑ โหติ ปูรณตฺเถ วิภาสา-ฑกาโร’นุพนฺโธ-เอกาทสนฺตํ ปูรเณ เอกาทโส-อญฺญตฺร-เอกาทสโมจฺจาทิ-เอวํ ทฺวาทโส อิจฺจาทิ-เอกูนวีสตฺยาทิหิตุเฑ.

从以第六格（属格）结尾的`ekādasa`（十一）等数词，于补足（pūraṇa，即序数）义，可选择加`ḍa`后缀。`ḍ`为附随字母（anubandha）。例如：`ekādasannaṃ pūraṇe`（十一之补足）为`ekādaso`（第十一），此为`ekādasamo`等形式之外的用法。同样地，`dvādaso`（第十二）等。而于`ekūnavīsati`（十九）等词之后，则加`ḍa`后缀。

---

เส สติสฺส ติสฺส.

于`sa`之后，`-sati`之`ti`[被省略]。

---

เส ปเร สตฺยนฺตสฺส ติการสฺส โลโป โหตีติ ติโลโป. เอกุนวีโส.

当`sa`后缀在其后时，以`-sati`结尾的词的`ti`音节被省略，此即`tilopa`（ti的省略）。例如：`ekūnavīso`（第十九）。

---

สตาทีนมิ จ.

以及`sata`（百）等词，[词尾]变`i`。

---

สตาทิกาย สงฺขฺยาย ฉฏฺฐิยนฺตาย ปุรนตฺเถ โม โหติ สตา ทินมิ จานฺตาเทโส-สตสฺส ปูรเณ สติโม, สหสฺสิโม. วีสติ อธิกา อสฺมึ สเต สหสฺเส วาติ เอวมาทิวิคฺคเห.

从以第六格（属格）结尾的`sata`（百）等数词，于补足（pūraṇa，即序数）义，加`ma`后缀，且`sata`等词的尾音被替换为`i`。例如：`satassa pūraṇe`（一百之补足）是`satimo`（第一百）；`sahassimo`（第一千）。在“`vīsati adhikā asmiṃ sate sahasse vā`（二十多于此百或千）”等此类分析（vigraha）中……

---

สงฺขฺยาย สจฺจุตีสาสทสนฺตายาธิกาสฺมึ สตสหสฺเส โฑ.

于以`-sati`、`-uti`、`-īsa`、`-āsa`、`-dasa`结尾的数词，于“多于百或千”义，[加]`ḍa`[后缀]。

---

สตฺยนฺตาย มุตฺยนฺตาย อีสนฺตาย อาสนฺตาย ทสนฺตาย จ สงฺขฺยาย ปฐมนฺตาย อสฺมินฺติ สตฺตมฺยตฺเถ โฑ โหติ สา เจ สงฺขฺยา อธิกา โหติ ยทสฺมินฺติ ตญฺเจ สตํ สหสฺสํ สตสหสฺสํ วา โหติ-ติโลเป-วีสํ-สตํ, สหสฺสํ, สตสหสฺสํ วา-อุตฺยนฺตาย-นหุตํ-สตํ. สหสฺสํ, สตสหสฺสํ วา-อีสนฺตาย-จตฺตารีสํ-สตํ. สหสฺสํ, สตสหสฺสํ วา-อาสนฺตาย-ปญฺญาสํ-สตํ, สหสฺสํ. สตสหสฺสํ วา-ทสนฺตาย-เอกาทสํ-สตํ, สหสฺสํ, สตสหสฺสํ วา-สจฺจุตีสาสทสนฺตายาติ กึ? ฉ อธิกา อสฺมึ สเต-อธิเกติ กึ? ปญฺจทส หีนา อสฺมึ สเต-อสฺมินฺติ กึ?วีสติ อธิกา เอตสฺมา สตา-สตสหสฺเสติ กึ? เอกาทสาธิกา อสฺสํ วีสติยํ.

从以`-sati`、`-uti`、`-īsa`、`-āsa`、`-dasa`结尾的第一格（主格）数词，在“于此中”（asmiṃ）的第七格（处格）意义上，加`ḍa`后缀，条件是该数词表示超出（adhika），且其基数是一百、一千或十万。在`ti`被省略后：以`-sati`结尾的词，如`vīsaṃ-sataṃ`（一百二十）；以`-uti`结尾的词，如`nahutaṃ-sataṃ`（一百那由他）；以`-īsa`结尾的词，如`cattārīsaṃ-sataṃ`（一百四十）；以`-āsa`结尾的词，如`paññāsaṃ-sataṃ`（一百五十）；以`-dasa`结尾的词，如`ekādasaṃ-sataṃ`（一百一十一）。[问：]为何要限定“以`-sati`、`-uti`、`-īsa`、`-āsa`、`-dasa`结尾”？[答：]如“`cha adhikā asmiṃ sate`（一百零六）”则不适用。[问：]为何要限定“超出”（adhika）？[答：]如“`pañcadasa hīnā asmiṃ sate`（一百减十五）”则不适用。[问：]为何要限定“于此中”（asmiṃ）？[答：]如“`vīsati adhikā etasmā satā`（比一百多二十）”则不适用。[问：]为何要限定“百、千”？[答：]如“`ekādasādhikā assaṃ vīsatiyaṃ`（二十中多十一）”则不适用。

---

ตเมตฺถสฺสตฺถีติ มนฺตุ.

于“此物在此”（tam ettha atthi）或“此物为彼所有”（tam assa atthi）义，[加]`mantu`[后缀]。

---

ปฐมนฺตา เอตฺถ อสฺส อตฺถีติ เอเตสฺวตฺเถสุ มนฺตุ โหติ-อิติสทฺทสฺส วิวกฺขานิยมนตฺถตฺตา ปหุตาทิยุตฺเตเยว อตฺถฺยตฺเถ โหติ-วุตฺตํหิ.

从第一格（主格）词之后，在“此物在此”或“此物为彼所有”这些意义上，加`mantu`后缀。由于`iti`一词具有指明和限定意图的作用，因此该后缀仅在与“众多”（pahuta）等词连用时，才表示“拥有”的意义。因为有偈颂说：

---

ปหุเต จ ปสํสายํ นินฺทายทฺวาติสายเน;

นิจฺจโยเค จ สํสคฺเค โหนฺติเม มนฺตุอาทโย.

在众多、赞赏、谴责、卓越、恒常结合以及联系的意义上，使用`mantu`等后缀。

---

ปหุตา คาโว เอตฺถ เทเส อสฺส วา ปุริสสฺส สนฺตีติ สโคมาปสํสายํ. ปสตฺถา ชาติ อสฺส อตฺถีติ ชาติมา-นินฺทายํ, วลิมาอติสายเน, พุทฺธิมา-นิจฺจโยเค, ชุติมา-สํสคฺเค, หลิทฺทิมา. ตเมตฺถสฺสตฺถีติ อธิกาโร.

众多义（pahuta）：`pahutā gāvo ettha dese assa vā purisassa santi`（“此地有众多牛”或“此人拥有众多牛”），因此作`gomā`（有很多牛的人）。赞赏义（pasaṃsā）：`pasatthā jāti assa atthi`（“他有值得称赞的种姓”），因此作`jātimā`（出身高贵者）。谴责义（nindā）：`valimā`（多皱纹者）。卓越义（atisāyana）：`buddhimā`（有智慧者）。恒常结合义（niccayoga）：`jutimā`（有光辉者）。联系义（saṃsagga）：`haliddimā`（染有姜黄者）。“此物在此”或“此物为彼所有”是此处的总则（adhikāra）。

---

วนฺตฺววณฺณา.

于以`a`或`ā`音结尾的词之后，[加]`vantu`[后缀]。

---

ปฐมนฺตโต อวณฺณนฺตา มนฺตฺวตฺเถ วนฺตุ โหติ-สีลวา, ทยาวา-อวณฺณาติ กึ? พุทฺธิมา.

从以`a`或`ā`音结尾的第一格词之后，在与`mantu`相同的意义上，加`vantu`后缀。例如：`sīlavā`（有戒者），`dayāvā`（有慈悲者）。[问：]为何要限定“以`a`或`ā`音结尾”？[答：]为了排除`buddhimā`（有智慧者）等情况。

---

ทณฺฑาทิตฺวิกอี.

于`daṇḍa`等词之后，[加]`ika`与`ī`[后缀]。

---

ทณฺฑาทีหิ อิก อี โหนฺติ วา มนฺตฺวตฺเถ-ทณฺฑิโก, ทณฺฑี-คนฺธิโก คนฺธิ-อิติสทฺทสฺส วิสสนิยมนฺตฺถตฺตา กุโต จิ ทฺเว กุโตเจ กเมกํว-นาวิโก, สุขี.

从`daṇḍa`等词之后，在与`mantu`相同的意义上，可选择加`ika`和`ī`后缀。例如：`daṇḍiko`、`daṇḍī`（持杖者）；`gandhiko`、`gandhī`（持香者）。由于需要指明特定用法，有些词根可接两个后缀，有些只能接一个。例如：`nāviko`（船夫），`sukhī`（快乐者）。

---

ตปาทิหิ สฺสี.

于`tapas`等词之后，[加]`ssī`[后缀]。

---

ตปาทิโต วา สฺสี โหติ มนฺตฺวตฺเถ-ตปสฺสี, ยสสฺสี-วาตฺเวจ-ยสวา.

从`tapas`等词之后，在与`mantu`相同的意义上，可选择加`ssī`后缀。例如：`tapassī`（苦行者），`yasassī`（有名望者）。因为是“可选择”的，所以也有`yasavā`的形式。

---

สทฺธาทิตฺว.

于`saddhā`等词之后，[加]`a`[后缀]。

---

สทฺธาทีหิมนฺตฺวตฺถอโหติวา-สทฺโธ, ปญฺโญ-วาตฺเวว-ปญฺญวา.

从`saddhā`等词之后，在与`mantu`相同的意义上，可选择加`a`后缀。例如：`saddho`（有信者），`pañño`（有慧者）。因为是“可选择”的，所以也有`paññavā`的形式。

---

เณ ตปา.

于`tapas`之后，[加]`ṇa`[后缀]。

---

ตปสทฺทา เณ โหติ มนฺตฺวตฺเถ-ตาปโส-มนาทิตฺตา ‘‘มนาทีนํ สก’’อิติ ณนุพนฺเธ สก-‘‘มายาเมธาหิ วี’’ติ มนฺตฺวตฺเถ วี-มายาวิ, เมธาวี.

从`tapas`一词，于`mantu`义，加`ṇa`后缀，成`tāpaso`（苦行者）。又依“`māyāmedhāhi vī`”规则，于`mantu`义，加`vī`后缀，成`māyāvī`（幻术师）、`medhāvī`（智者）。

---

โต ปญฺจมฺยา.

于第五格（离格）义，[加]`to`[后缀]。

---

ปญฺจมฺยนฺตา พหุลํ โต โหติ-คามสฺมา คามโต-อิเมน กึ สทฺเทหิ โตมฺหิ-‘‘อิโต เตตฺโต กุโต’’ติ อิมสฺส ฏิ นิปจฺจเต เอตสฺส ฏเอต กสฺส กุตฺตญฺจ-อิมสฺมา อิโต, เอตสฺมา อโต เอตฺโต, กสฺมา กุโต.

于第五格（离格）词之后，常加`to`后缀。例如：`gāmasmā`成`gāmato`（从村庄）。不规则形式：`imasmā`成`ito`（从这里）；`etasmā`成`ato`或`etto`（从那里）；`kasmā`成`kuto`（从哪里）。

---

อภฺยาทิหิ.

于`abhi`等词之后。

---

อภิอาทีหิ โต โหติ-อปญฺจมฺยนฺเตหิปิ วิธานตฺโต’ยํ-อภิโต, ปริโต, ปจฺฉโต, เหฏฺฐโต.

从`abhi`等词之后，使用后缀`-to`。此规定也适用于非第五格（离格）结尾的词。例如：`abhito`（在……周围），`parito`（在……周围），`pacchato`（在……后面），`heṭṭhato`（在……下面）。

---

อาทฺยาทีหิ.

于`ādi`等词之后。

---

อาทิปฺปภุตีหิ โต โหติ-อาโท อาทิโต, มชฺเฌ มชฺฌโต, ยํ ยโต.

从`ādi`等词之后，使用后缀`-to`。例如：`ādo`成为`ādito`（从开始），`majjhe`成为`majjhato`（从中间），`yaṃ`成为`yato`（从何处；因此）。

---

สพฺพาทิโต สตฺตมฺยา ตฺรตฺถา.

于sabba等词之后，为表第七格义，可接-tra与-ttha后缀。

---

สพฺพาทีหิ สตฺตมฺยนฺเตหิ ตฺรตฺถา โหนฺติ-สพฺพสฺมึ สพฺพตฺร, สพฺพตฺถ-ยสฺมึ ยตฺร, ยตฺถ-พหุลาธิการา น ตุมฺหามฺเหหิ.

于以第七格结尾的sabba等词之后，可接-tra与-ttha后缀。例如：sabbasmiṃ作sabbatra、sabbattha（于一切处）；yasmiṃ作yatra、yattha（于何处）。依多样性（bahula）之规定，此规则不适用于tumha与amha。

---

กตฺเถตฺถ กุตฺราตฺร กฺเวหิธ.

[构成]kattha、ettha、kutra、atra、kva、iha、idha。

---

เอเต สทฺทา นิปจฺจนฺเต-กสฺมึ กตฺถ, กุตฺร, กฺว-เอตสฺมึ เอตฺถ, อตฺร-อสฺมึ อิห, อิธ.

此等词为不规则派生。kasmiṃ作kattha、kutra、kva（于何处？）；etasmiṃ作ettha、atra（于此处）；asmiṃ作iha、idha（于此处）。

---

ธี สพฺพา วา.

于sabba之后，或[接]dhi后缀。

---

สตฺตมฺยนฺตโต สพฺพสฺมา ธิวา โหติ-สพฺพธิ-วาติกึ, สพฺพตฺร.

于第七格之sabba后，或可接dhi后缀，作sabbadhi（于一切处）。何以言“或”？为[亦许]sabbatra。

---

ยา หึ.

于ya之后，[接]hiṃ后缀。

---

สตฺตมฺยนฺตา ยสทฺทา หึ วา โหติ-ยหึ-วาตฺเวว-ยตฺร.

于第七格之ya词后，或可接hiṃ后缀，成yahiṃ（于何处）。因言“或”故，亦成yatra。

---

ตา หจ.

于ta之后，[接]haṃ与hiṃ后缀。

---

สตฺตมฺยนฺตา ตโต วาหํ โหติ หิญฺจ-ตหํ, ตหึ-วาตฺเวว-ตตฺร.

于第七格之ta后，或可接haṃ与hiṃ后缀，成tahaṃ、tahiṃ（于彼处）。因言“或”故，亦成tatra。

---

กุหึกตํ.

[构成]kuhiṃ与kahaṃ。

---

กึสทฺทา สตฺตมฺยนฺตา หึ หํ นิปจฺจนฺเต กิสฺส กุกา จ-กุหึ กหํ-สพฺพสฺมึ กาเลจฺเจวมาทิ วิคฺคเห.

于第七格之kiṃ词，不规则派生hiṃ与haṃ后缀，且ki之词根作ku，成kuhiṃ、kahaṃ（于何处？）。

---

สพฺเพกญฺญยเตหิ กาเล ทา.

于sabba、eka、añña、ya、ta之后，为表时间义，[可接]dā后缀。

---

เอเตหิ สตฺตมฺยนฺเตหิ กาเล ทา โหติ-สพฺพทา เอกทา, อญฺญทา, ยทา, ตทา.

于此等词之第七格，为表时间义，可接dā后缀。例如：sabbadā（于一切时），ekadā（于一时），aññadā（于他时），yadā（于何时），tadā（于彼时）。

---

กทา กุทา สทา ธุเนทานิ.

[构成]kadā、kudā、sadā、adhunā、idāni。

---

เอเต สทฺทา นิปจฺจนฺเต-กสฺมึ กาเล กทา, กุทา-สพฺพสฺมึ กาเล สทา-อิมสฺมึ กาเล อธุนา, อิทานิ.

此等词为不规则派生。于“kasmiṃ kāle”（于何时）义，作kadā、kudā（何时？）；于“sabbasmiṃ kāle”（于一切时）义，作sadā（恒常）；于“imasmiṃ kāle”（于此时）义，作adhunā、idāni（现在）。

---

อชฺช สชฺชวปรชฺเชวตรหิ กรหา.

[构成]ajja、sajju、aparajju、etarahi、karahi。

---

เอเต สทฺทา นิปจฺจนฺเต-

此等词为不规则派生：

---

ปกติ ปจฺจโย อาเทโส กาลวิเสโสติ สพฺพเมตํ นิปาตนา ลพฺภติ-อิมสฺส โฏ ชฺโช วาหนิ นิปจฺจเต-อสฺมึ อหนิ อชฺช-สมานสฺส สภาโวชฺชุ วาหติ-สมาเน อหติ สชฺชุ-อปรสฺมา ชฺชุ วาหติ-อปรสฺมึ อหติ อปรชฺชุ-อิมสฺเสโต กาเลรหิ จ-อิมสฺมึ กาลฺเญตรหิ-กึสทฺทสฺส โก รห วานชฺชตเน-กสฺมึ กาเล กรห.

词根、后缀、替换、特定时间——此等皆由不规则派生法（nipātana）而成。于“asmiṃ ahani”（于今日）义，作ajja（今日）。于“samāne ahani”（于同日）义，作sajju（即日，立即）。于“aparasmiṃ ahati”（于他日）义，作aparajju（次日）。于“imasmiṃ kāle”（于此时）义，作etarahi（现在）。于“kasmiṃ kāle anajjatane”（于非今日之何时）义，作karahi（何时？）。

---

สพฺพาทีหิ ปกาเร ถา.

于sabba等词之后，为表方式（pakāra）义，[可接]thā后缀。

---

สามญฺญสฺส เภทโก วิเสโส ปกาโร, ตตฺถ วตฺตมาเนหิ สพฺพาทีหิ ถา โหติ-สพฺเพน ปกาเรน สพฺพถา-ยถา, ตถา.

方式（pakāra）者，乃区别普遍性之特殊性。为表此义，于sabba等词之后可接thā后缀。例如：sabbena pakārena作sabbathā（以一切方式）；亦如是作yathā（如是）、tathā（如彼）。

---

กถมิตฺถํ.

[构成]kathaṃ与itthaṃ。

---

เอเต สทฺทา นิปจฺจนฺเต ปกาเรติ กิมิเมหิ ถํปจฺจโยเกต เตสํ ยถากฺกมํ-เกน ปกาเรน กถํ, อิมินา ปกาเรน อิตฺถํ.

此等词为表方式（pakāra）义而作不规则派生。依次为：由“kena pakārena”（以何种方式）作kathaṃ（如何）；由“iminā pakārena”（以此方式）作itthaṃ（如此）。

---

เอเกน ปกาเรน เอกํ วา ปการํ กโรติจฺเจวมาทิวิคฺคเห.

于“ekena pakārena”（以一种方式）或“ekaṃ pakāraṃ karoti”（作成一种）等解析中。

---

ธา สงฺขฺยาหิ.

于数词之后，[接]dhā后缀。

---

สงฺขฺยาวาจีหิ ปกาเร ธา ปโร โหติ-เอกธา กโรติ-ทฺวิธา,ติธา, จตุธา, ปญฺจธา กโรติจฺเจวมาทิวิคฺคโห-พหุสทฺทา เวปุลฺลวาจี สงฺขฺยาวาจี จ-ยทา สงฺขฺยาวาจี ตทา พหุธา กโรติ.

于表示数量之词后，为表方式义，可接dhā后缀。解析如：ekadhā karoti（以一种方式做）、dvidhā（以两种方式）、tidhā（以三种方式）、catudhā（以四种方式）、pañcadhā karoti（以五种方式做）等。bahu（多）一词，既表广大亦表数量。当其表示数量时，则有bahudhā karoti（以多种方式做）。

---

เวกา ชฺฌํ.

于eka之后，或[接]jjhaṃ后缀。

---

เอกสฺมา ปกาเร ชฺฌํ วา โหติ-เอกชฺฌํ-วาติ กึ, เอกธา.

于eka之后，为表方式义，或可接jjhaṃ后缀，成ekajjhaṃ（一同）。何以言“或”？为[亦许]ekadhā。

---

ทฺวิตีเหธา.

于dvi、ti之后，[接]edhā后缀。

---

ทฺวิตีหิ ปกาเร เอธา วา โหติ-เมธา, เตธา-วาตฺเวว-ทฺวิธา, ติธา-เอกํ วารํ ภุญฺชติจฺเจวมาทิวิคฺคเห.

于dvi、ti之后，为表方式义，或可接edhā后缀，成dvedhā、tedhā。因言“或”故，亦成dvidhā、tidhā。

---

วาร สงฺขฺยาย กฺขตฺตุํ.

从表示次数的数词之后，接“kkhattuṃ”。

---

วารสมฺพนฺธิติยา กติสงฺขฺยาย กฺขตฺตุํ โหติ-กติวาเร ภุชติ กติกฺขตฺตุํ ภุญฺชติ.

从与次数相关的数词“kati”之后，接“kkhattuṃ”。例如：“kativāre bhujati”（吃几次），即“katikkhattuṃ bhuñjati”。

---

พหุมฺหา ธา จ ปจฺจาสตฺติยํ.

在重复义上，从“bahu”之后，接“dhā”与“kkhattuṃ”。

---

วารสมฺพนฺธินิยา พหุสงฺขฺยาย ธา โหติ กฺขตฺตุญฺจ วารานญฺเจ ปจฺจาสตฺติ โหติ-พหุวาเร พุญฺชติ พหุธา วา ทิวสสฺส พุญฺชติ, ขหุกฺขตฺตุํ วา, ปจฺจาสตฺติยนฺติ กึ, พหุกฺขตฺตุํ มกาสสฺส ภุญฺชติ.

从与次数相关的数词“bahu”之后，接“dhā”和“kkhattuṃ”，若次数是重复的。例如：“bahuvāre bhuñjati”（多次吃），即“bahudhā vā divasassa bhuñjati”（一天中吃很多次）或“bahukkhattuṃ”。“在重复义上”是为何？（为了排除）“bahukkhattuṃ māsassa bhuñjati”（一个月吃很多次）。

---

สกึ วา.

“sakiṃ”是不定而成的可选项。

---

เอกํ วารมิจฺจสฺมึ อตฺเถ สกินฺติ วา นิปจฺจเต เอกสฺมา กึ เอกสฺส จ สาเทโส-เอกํ วารํ ภุญฺชติ สกึ ภุญฺชติ-วาติ กึ, เอกกฺขตฺตุํ ภุญฺชติ.

在“一次”的意义上，“sakiṃ”是不定而成的可选项。从“eka”而来，且“eka”被替换为“sa”。例如：“ekaṃ vāraṃ bhuñjati”（吃一次），即“sakiṃ bhuñjati”。“或”是为何？为了（构成）“ekakkhattuṃ bhuñjati”。

---

โส วีจฺฉาปฺปกาเรสุ.

在遍尽与种类义上，接“so”。

---

กฺริยาย คุเณน ทพฺเพน วา ภินฺเน อตฺเถ วฺยาปิตุมิจฺฉา วีจฺฉาวีจฺฉายมฺปกาเร จ โส โหติ พหุลํ-สามญฺญนิทฺเทสา ยถาสมฺภวํ วิภตฺตฺยนฺตา ยโต กุโต วิสทฺทา โหติ-วิจฺฉายํ-ขณฺฑํ ขณฺฑํ กโรติ ขณฺฑโส กโรติ-สพฺเพน ปกาเรน สพฺพโส.

遍尽（vīcchā）是意欲遍及在行动、性质或物质上有所区别的对象。在遍尽与种类义上，常接“so”。由于是一般性的指示，该后缀可接于任何带有格结尾的词之后。在遍尽义上，例如：“khaṇḍaṃ khaṇḍaṃ karoti”（一块一块地做），即“khaṇḍaso karoti”。在种类义上，例如：“sabbena pakārena”（以一切方式），即“sabbaso”。

---

อภุต ตพฺภาเว กรายภุโยเค วิการา จี.

在“变成前所未是的状态”（abhūtadbhāva）义上，当与“kar”、“bhū”等连用时，从表示变化后状态的词之后，接“cī”。

---

อวตฺถาวโต’วตฺถนฺตเรนาภุตสฺส ตายาวตฺถาย ภาเว กราสภูหิ สมฺพนฺเธ สติ วการวาจกาจี โหติ-จกาโร‘‘จี กฺริยตฺเถหี’’ติ วิเสสนตฺโถ-อธวลํ ธวลํ กโรตีติ ธวลีกโรติ-อธวโล ธวโล สิยา ภวติ วา ธวลีสิยา. ธวลีภวติ-อภุตตพฺภา เวติ กึ, ฆฏํ กโรติ-กราสภุโยเคติ กึ. อธวโล ธวโล ชาตเต-วิการาติ กึ, สุวณฺณํ กุณฺฑลีกโรติ.

当与“kar”、“bhū”等连用，表示一物从一状态转变为另一前所未是的状态时，从表示该变化后状态的词之后，接“cī”。“c”是为“cī kriyatthehi”规则作限定。例如：“adhavalaṃ dhavalaṃ karoti”（使非白者为白），即“dhavalīkaroti”；“adhavalo dhavalo bhavati”（非白者成为白），即“dhavalībhavati”。“变成前所未是的状态”是为何？（为了排除）“ghaṭaṃ karoti”（造罐）。“与kar、bhū等连用”是为何？（为了排除）“adhavalo dhavalo jāyate”（非白者生为白）。“从表示变化后状态的词”是为何？（为了排除）“suvaṇṇaṃ kuṇḍalaṃ karoti”（以金作耳环）。

---

ณท โย.

论kicca后缀。

---

อถ ตพฺพาทโย วุจฺจนฺเต กฺริยตฺเถหิ ‘‘กฺริยตฺถา’’ติ อธิการโต, กฺริยา อตฺโถ เอตสฺสาติ กฺริยาตฺโถ(ธาตุ)-โส จ ทฺวิวิโธ สกมฺมกา กมกฺมกวเสน-ตตฺต ยสฺมึ กฺริยตฺเถ กตฺตุวาจินิ กมฺมํ คเวสียเต, โส สกมฺมโก อิตโร อกมฺมโก-เตสุ ยถารหํ สกมฺม กโต กมฺมาโท การเก กมฺมาวจนิจฺฉายมฺภาเว จ ตพฺพาทโย เวทิตพฺพา-อกมฺมกโต ปน ภาโว กมฺมวชฺชิเต จ การเก-กฺริยาติ จ คมนปจนาทิโก อสตฺตสมฺมโต กตฺตรี กมฺเมวา ปติฏฺฐิโต การกสมูหสาธิโย ปทตฺโถ วุจฺจติ, วุตฺตํหิ.

现在开始解说“tabba”等后缀。在“从动词词根”（kriyattha）的标题下：其义为“行动”者，是为“动词义”（kriyattha），即词根（dhātu）。它有及物（sakammaka）与不及物（akammaka）两种。其中，当表达主事时，需要寻找对象的词根是及物词根，反之则为不及物词根。在这些词根中，应知“tabba”等后缀，对于及物词根，用于对象等格、被动语态和状态义；对于不及物词根，则用于状态义和除对象格之外的格。所谓“行动”（kriyā），如行走、烹煮等，被认为是一种非实体的、依存于主事或对象、由众缘成就的词义。如是说：

---

‘‘อทฺทพฺพภุตํ กตฺตาทิ-การกคฺคามสาธิยํ;

ปทตฺถํ กตฺตุกมฺมฏาฐํ-กฺริยมิจฺฉนฺติ ตพฺพิทุ’’.

知者认为，行动是词义，它非是实体，由主事等一系列作用者所成就，并依存于主事与对象。

---

กร กรเณ-อกาโร อุจฺจารณตฺโถ-เอวมุตฺตรตฺราปิ-กริติ ฐิเต-พหุลมิติ สพฺพตฺถ วตฺตเต.

词根“kar”用于“作”义。“a”音是为了方便发音，此后亦然。当有“kar”词根时，“bahulaṃ”（多样地）这一规则普遍适用。

---

ภาวกมฺเมสุ ตพฺพานียา.

在状态义与所动义上，接“tabba”和“anīya”。

---

ตพฺพอนิยา กฺริยตฺถา ปเร ภาวกมฺเมสุ พหุลํ ภวนฺติ-ปจฺจเยติ ปจฺจยวิธานโตญฺญสฺมึ สพฺพตฺถาธิกาโร.

“tabba”和“anīya”后缀，在状态义与所动义上，多样地接于动词词根之后。“后缀”（paccaye）这一标题，在规定后缀之外的一切场合，都是一个总辖规则。

---

ตุํตุนตพฺเพสุ วา.

当“tuṃ”、“tuna”、“tabba”等后缀在后时，（某变化）可选择发生。

---

ตุมาทิสุ ปจฺจเยสุ วา กรสฺส อา โหติ-อญฺญตฺร.

当“tuṃ”等后缀在后时，“kar”的元音可选择地变为“ā”，他处不然。

---

ปรรูปมยกาเร พฺยญฺชเน.

当非“y”的辅音在后时，词根尾辅音同化为后方辅音的形式。

---

กฺริยตฺถานมนฺตพฺยญฺชนสฺส ปรรูปํ โหติ ยการโต’ญฺญสฺมึ พฺยญฺชนาโท ปจฺจเยติ ปรรูปํ-กรณํ กาตพฺพํ. กตฺตพฺพํ วา-นปุํสกลิงฺคํ-ภาวสฺเสกตฺตาปิ ตพฺพาทฺยภิหิโต ภาโว ทพฺพมิว ปกาสตีติ พหุวจนญฺจ โหติ-กมฺเม-กรียตีติ กาตพฺโพก กตฺตพฺโพ-อภิเธยฺยสฺเสว ลิงฺควจนานิ.

当以非“y”的辅音开头的后缀在后时，动词词根的尾辅音同化为后方辅音的形式。例如：“karaṇaṃ”（作），其kicca形式为“kātabbaṃ”或“kattabbaṃ”。在状态义上，为中性。虽然状态义本身是单数，但由“tabba”等后缀表达的状态义，因其显现如实体，故也可以是复数。在所动义上，“karīyati”（被作），其kicca形式为“kātabbo”或“kattabbo”。其性与数同于所指称者。

---

วิเสสฺสลิงฺคา ตพฺพาทิ ตตฺถาโท ปญฺจ ภาวชา,นปุํสเก สิยุํ ภาเว กฺโต จาโน อกนฺตรี;

ภาวสฺมึ ฆฺยณ ปุเม เอวํ อิยุวณฺณคหาทิโช,อปฺปจฺจโย’ปิ จาสงกฺขฺยา ตุมาทิ กตฺวานฺตกา สิยุํ.

“tabba”等后缀构成的词，其性随所饰词；其中前五种若为状态义，则为中性。在状态义上，“kta”和“āna”用于非能动者义。在状态义上，“ghya”和“ṇa”则为阳性。“tuṃ”、“tvā”等后缀结尾的词是无性数变化的（不变词）。

---

อนีเย-

关于“anīya”后缀：

---

รา นสฺส เณ.

在“r”之后，“n”变为“ṇ”。

---

รานฺตโต กฺริยตฺถา ปรสฺส ปจฺจยนการสฺส โณ โหติ-กรณียํ-พหุลาธิการา กรณาทิสุปิ ภวนฺตี-สินา โสเจยฺเย-ทิวา ทิเสโส-สินายนฺเต’เนนาติ สินานียํ(จุณฺณํ)-ทา ทาเน-ทิยเต อสฺสาติ ทานีโย-(พฺราหฺมเณ)-ฐา คตินิวุตฺติยํ-อุป ปุพฺโพ-อุปติฏฺฐตีติ อุปฏฺฐานีโย-(สิสฺโส)-ธาตุนมเนกตฺถตฺตาเยว ฐา อิจฺจสฺมึ ธาตุมฺหิ สนฺตเมโวปฏฺฐานตฺถํ อุปสทฺโท โชเตติ-วุตฺตํหิ.

在以“r”结尾的动词词根之后，后缀的“n”变为“ṇ”。例如：“karaṇīyaṃ”。由于“多样地”的总辖规则，此变化也用于“karaṇa”等词。词根“sinā”用于“净化”义，来自“divādi”部：“sināyanti anena”（人以此沐浴），故为“sinānīyaṃ (cuṇṇaṃ)”（沐浴粉）。词根“dā”用于“施”义：“dīyate assa”（施予此人），故为“dānīyo (brāhmaṇo)”（应受施者，婆罗门）。词根“ṭhā”用于“止息移动”义，前接“upa”：“upatiṭṭhati”（彼侍奉），故为“upaṭṭhānīyo (sisso)”（侍者，弟子）。由于词根有多重意义，前缀“upa”只是彰显了“ṭhā”词根中已存在的“侍奉”之义。如是说：

---

‘‘สนฺตเมว หิ นีลาทิ-วณฺณํ ทีปาทโย วิย;

ธาตุสฺมึ สนฺตเมวตฺถํ อุปสคฺคา ปกาสโก’’.

前缀只是彰显词根中本已存在的意义，犹如灯火等照亮本已存在的蓝色等色彩。

---

วจ พฺยตฺตวจเน-

词根“vac”用于“清晰言说”义。

---

ฆฺยณ.

接“ghyaṇa”。

---

ภาวกมฺเมสุ กฺริยตฺถา ปโร ฆฺยณ โหติ พหุลํ-ฆการณการานุพนฺธา.

在状态义与所动义上，“ghyaṇa”后缀多样地接于动词词根之后。“gh”与“ṇ”是标示字母（anubandha）。

---

กคา จชานํ ฆานุพนฺเธ.

当有“gh”标示时，“c”、“j”变为“k”、“g”。

---

ฆานุพนฺเธ จการชการนฺตานํ กฺริยตฺถานํ กคา โหนฺติ ยถากฺกมนฺติ วสฺส โก.

当有“gh”标示时，以“c”和“j”结尾的动词词根，其尾音依次变为“k”和“g”。因此，“vac”的尾音变为“k”。

---

อสฺสา ณนุพนฺเธ.

于带“ṇ”指示字母的后缀，“a”作“ā”。

---

ณการานุพนฺเธ ปจฺจเย ปเร อุปนฺตสฺส อการสฺส อา โหติ-วุจฺจตีติ วากฺยํ-จิ วเย-ฆฺยณ.

当带有指示字母“ṇ”的后缀在后时，倒数第二音节的“a”作“ā”。例如：被说者，是为“vākyaṃ”(句子)。词根“ci”，义为“收集”，加“ghyaṇa”后缀。

---

ยุวณฺณานมฺโญ ปจฺจเย.

于后缀，“i”、“u”元音作“e”、“o”。

---

อิวณฺณุวณฺณนฺตานํ กฺริยตฺตานํ เอ โอ โหนฺติ ยถากฺกมํ ปจฺจเยติ อิสฺเสกาเร‘‘สรมฺหา ทฺเว’’ติ ยสฺส ทฺวิภาเว จ-จยนํ จิยตีติ วา เจยฺยํ-ทา ทาเน.

以“i”元音和“u”元音结尾的动词词根，当有后缀时，其元音依次作“e”和“o”。因此，当“i”作“e”时，得“cayanaṃ”(积聚)。或，被积聚者，是为“ceyyaṃ”(应被积聚者)；其“y”依“saramhā dve”之规而双写。词根“dā”，义为“施与”。

---

อาสฺเส จ.

“ā”亦作“e”。

---

อาการนฺตโต ฆฺยณ โหติ ภาวกมฺเมสุ อาสฺส เอ จ-ทานํ ทียตีติ วา เทยฺยํ-วท ปจเน‘‘วทาทีหิ โย’’ติ ภาวกมฺเมสุ โยจวคฺคปุพฺพรูเปสุ-วทนํ วทิตพฺพํ วา วชฺชํ-อม คม คมเน วทาทิตฺตา เย-คมนํ คมฺยเตติ วา คมฺยํ-คุห สํวรเณ-‘‘คุหาทีหิยก’’อิติ ภาวกมฺเมสุ ยก-กกาโร กานุพนฺธการิยตฺโถ.

于以“ā”结尾的词根后，在状态义和作业义上，加“ghyaṇa”(ṇya)后缀，且“ā”作“e”。例如：布施之物被给予，是为“deyyaṃ”(应施之物)。词根“vad”，义为“说”，依“vadādīhi yo”之规，在状态义和作业义上加“yo”(ya)后缀，并发生颚音化。例如：言说，或应被言说者，是为“vajjaṃ”(应说之言)。词根“am”、“gam”，义为“去”，因属“vada”等词组，加“ye”(ya)后缀。例如：去，或所去之处，是为“gamyaṃ”(应去之处)。词根“guh”，义为“隐藏”，依“guhādīhi yaka”之规，在状态义和作业义上加“yaka”后缀。其中的“k”字母是为了指示带“k”指示字母的功能。

---

ลหุสฺสุปนฺตสฺส

轻音节之倒数第二音节的

---

ลหุภุตสฺส อุปนฺตสฺส ยุวณฺณสฺส เอ โอ โหนฺติ ยถากฺกมํ ปจฺจเยติ สมฺปตฺตสฺโส การสฺส ‘‘นเต กานุพนฺธนาคเมสุ’’ติ ปฏิเสโธ-คุหณํ คุหิตพฺพํ กวา คุยฺหํ-วิปลฺลาโส-สาส อนุสฏฺฐิยํ-ยก.

当有后缀时，轻音节的倒数第二音节之“i”、“u”元音，依次作“e”、“o”。对于如此形成的“o”音，依“na te kānubandhanāgamesu”(于带“k”指示字母及增音时，彼等不然)之规而有禁止。例如：隐藏，或应被隐藏者，是为“guyhaṃ”(秘密)。此为例外。词根“sās”，义为“教诫”，加“yaka”后缀。

---

สาสสฺย สิส วา.

“sās”或作“sisa”。

---

สาสสฺส วา สิส โหติ กานุพนฺเธ-ปุพฺพรูเป-สาสียตีติ สิสฺโส-สิสาเทสาภาวปกฺเข-

当有带“k”指示字母的后缀时，“sās”或作“sisa”，并发生前置音同化。例如：应被教诫者，是为“sisso”(弟子)。在不发生“sisa”替换的情况下……

---

เออิ พฺยญฺชนสฺส.

于辅音前之“e”、“i”。

---

กฺริยตฺถา ปรสฺส พฺยญฺชนาทิปฺปจฺจยสฺส ญิ วา โหติ-ญกาโร ‘‘ญิ ลสฺเส’’ติ วิเสสนตฺโถ,สาสิโย-ววตฺถิตวิภาสตฺตา วาธิการสฺส กฺวจิ ญิสฺสาภาโว-กตฺตพฺพํ.

于动词词根后，在以辅音开头的后缀前，或可加入增音“ñi”。“ñ”字母是为了“ñi lasse”(ñi代替la等)这一特殊规则。例如：“sāsiyo”(应被教诫者)。由于这是“系统性选择”(vavatthitavibhāsā)的适用范围，在某些情况下不加“ñi”。例如：“kattabbaṃ”(应做之事)。

---

กตฺตริ ลตุณกา.

于能作者义，加“la”、“tu”、“ṇaka”。

---

กตฺตริ การเก กฺริยตฺถา ลตุณกา โหนฺติ-ลกาโร ‘‘ลตุปิตาทนมา สิมฺหี’’ติ วิเสสนตฺโถ-ททาตีติ ทาตา-ณเก-

于能作者的语法功能上，动词词根后加“la”、“tu”、“ṇaka”等后缀。“l”字母是为了“latupitādanamā simhī”这一特殊规则。例如：他施与，是为“dātā”(施与者)。关于“ṇaka”后缀……

---

อสฺสาณปิมฺหิ ยุก.

于“a”词根后，于非“ṇa”之带“ṇ”指示字母的后缀，加“yuka”增音。

---

อการนฺตสฺส กฺริยตฺถสฺส ยุก โหติ ณปิโต’ญฺญสฺมึ ณนุพนฺเธ, ทายโก-วธหึสายํ-‘‘ญิพฺยญฺชนสฺสา’’ติ ญิ-วเธตีติวธิตา,ณเก-‘‘อสฺสานนุพนฺเธ’’ติ อุปนฺตสฺส อสฺส อาตฺเตสมฺปตฺเต-

以“a”结尾的动词词根，在接除“ṇa”之外的带“ṇ”指示字母的后缀时，加入“yuka”增音。例如：“dāyako”(施与者)。词根“vadh”，义为“杀害”。依“ñibyañjanassā”之规，加“ñi”。杀者，是为“vadhitā”(杀者)。当加“ṇaka”后缀时，根据“assā ṇanubandhe”之规，当倒数第二音节的“a”应作“ā”时……

---

อญฺญตฺราปิ.

亦有例外。

---

กานุพนฺธนาคมโต’ญฺญสฺมิมฺปิ เต เอ โอ อา กฺวจิ น โหนฺตีกิ ปฏาเสโธ-วธโก-ลุจฺเฉทเน.

除带“k”指示字母的后缀和增音之外，在其他地方，彼“e”、“o”、“ā”等音变有时亦不发生，此为禁止。例如：“vadhako”(杀者)。词根“luc”，义为“切断”。

---

กฺววณ.

“kva”、“aṇa”后缀。

---

กมฺมโต ปรา กฺริยตฺถา กฺวจิ อณ โหติ กตฺตริ-โอกาเร-

于作业(宾语)之后，动词词根有时在能作者义上加“aṇa”后缀。当有“o”音时……

---

อายาวา ณนุพนฺเธ.

于带“ṇ”指示字母的后缀，“e”、“o”作“āya”、“āva”。

---

โญนมายาวา โหนฺติ ยถากฺกมํ สราโท ณนุพนฺเธติ ตสฺสา วาเทโส-สรํ ลุณตีติ สรลาโว, กุมฺภํ กโรตีติ กุมฺภกาโร-กฺวจีติ กึ, กมฺมกาโร-เอตฺถ‘‘ภาวการเกสฺว ฆณฆกา’’ติ อปฺปจฺจโย-ทิส เปกฺขเณ.

当有元音开头的、带“ṇ”指示字母的后缀时，“e”、“o”依次作“āya”、“āva”。因此，该“o”音作“āva”替换。例如：他收割芦苇，是为“saralāvo”(割芦苇者)。他制作罐子，是为“kumbhakāro”(陶工)。为何说“有时”？例如：“kammakāro”(工匠)。此处依“bhāvakārakesva ghaṇaghakā”之规，后缀为“a”。词根“dis”，义为“看”。

---

สมานญฺญภวนฺตยาทิตุปมานา ทิสา กมฺเม รีริกฺขกา สมานาทิหิ ยาทีหิ โจปมาเนหิ ปรา ทิสา กมฺมการเก รีริกฺขกา โหนฺติ-‘‘รานุพนฺเท’นฺตสราทิสฺสา’’ติ ทิสสฺส อิสภาคสฺส โลเป‘‘รีริกฺขเกสู’’-ติ สมานสฺส สาเทเส จ-สมาโน วิย ทสฺสตีติ สที, สทิกฺโข-เก-

当“samāna”(同)、“añña”(异)、“bhavanta”(尊者)、“yad”(关系代词)等词以及譬喻词作为宾语时，其后的“dis”(看)词根加“rī”、“rikkha”、“ka”等后缀。依规则，“dis”的“isa”部分被省略，且“samāna”被替换为“sa”。例如：看起来相同，是为“sadī”、“sadikkho”(相似者)。关于“ka”后缀……

---

น เต กานุพนฺธนาคเมสุ.

于带“k”指示字母的后缀和增音，彼等(音变)不发生。

---

เต เอ โอ อา กานุพนฺเธ นาคเม จ น โหนฺตีติ เอตฺตาภาเว, สทิโส.

彼“e”、“o”、“ā”等音变，在有“k”指示字母的后缀和增音时，皆不发生。例如：“sadiso”(相似者)。

---

สมานา โร รีริกฺขเก.

于“samāna”后，“disa”作“ra”，当后缀为“rī”、“rikkha”、“ka”时。

---

สมานสทฺทโต ปรสฺส ทิสสฺส ร โหติ วา รีริกฺกเกสูติ ปกฺเข ทสฺส ราเทเส-สรี, สริกฺโข, สริโส.

于“samāna”一词后，当后缀为“rī”、“rikkha”、“ka”时，“disa”或可作“ra”。当此替换发生时，词形如：“sarī”、“sarikkho”、“sariso”(相似者)。

---

สพฺพาทีนมา.

“sabba”等词作“ā”。

---

รีริกฺขเกสุ สพฺพาทีนมา โหติ-อญฺญาที, อญฺญาทิกฺโก, อญฺญาทิโส.

当后缀为“rī”、“rikkha”、“ka”时，“sabba”等词作“ā”。例如：“aññādī”、“aññādikko”、“aññādiso”。

---

นฺตกิมิมานํ ฏา กี ฏี.

“nta”、“kiṃ”、“ima”等词作“ṭā”、“kī”、“ṭī”。

---

รีริกฺกเกสุ นฺต กึ อิม สทฺทานํ ฏา กี ฏี โหนฺติ ยถากฺกมํ ฏการา สพฺพาเทสตฺถา-ภวาที, ภวาทิกฺโข, ภวาทิโส-ยาทิ, ยาทิกฺโข, ยาทิโส-ตฺยาทิ, ตฺยาทิกฺโข, ตฺยาทิโสจฺจาทิ-ตุมฺหามฺหา นนฺตุ อยํ วิเสโส.

当后缀为“rī”、“rikkha”、“ka”时，“nta”、“kiṃ”、“ima”等词依次变为“ṭā”、“kī”、“ṭī”。ṭकार为完全替换之义。例如：“bhavādī”、“bhavādikkho”、“bhavādiso”；“yādi”、“yādikkho”、“yādiso”；“tyādi”、“tyādikkho”、“tyādiso”等。然于“tumha”与“amha”，则有此区别。

---

ตุมฺหามฺหานํ ตา เมกสฺมึ.

于单数中，“tumha”与“amha”作“tā”、“mā”。

---

รีริกฺขเกสุตุมฺหอมฺหานํ ตา มา โหนฺเต กสฺมึ ยถากฺกมํ-ตาทิ, มาทิ, ตาทิกฺโข, มาทิกฺโข, ตาทิโส, มาทิโส-เอกฺैสฺมินฺติ กึ, ตุมฺหาทิโส, อมฺหาทิโส-จิ จเย.

当后缀为“rī”、“rikkha”、“ka”时，于单数中，“tumha”与“amha”依次变为“tā”与“mā”。例如：“tādi”、“mādi”、“tādikkho”、“mādikkho”、“tādiso”、“mādiso”。言“于单数中”者何？（为区别于复数：）“tumhādiso”、“amhādiso”。词根“ci”，义为“积聚”。

---

ภาวการ เกสฺวฆณฆกา.

于状态义与作用者义，（加）“a”、“ghaṇa”、“gha”、“ka”（等后缀）。

---

ภเว การเก จ กฺริยตฺถา อ ฆณ ฆ กา โหนฺติ พหุลํ-อ-อิสฺเสกาเร.

于状态(bhāva)与作用者(kāraka)义，动词词根后多加“a”、“ghaṇa”、“gha”、“ka”等后缀。关于“a”后缀：当“i”变为“e”时……

---

โญนมยวา สเร.

当元音在后时，“e”、“o”变为“ay”、“av”。

---

สเร ปเร โญนมยวา โหนฺติ ยถากฺกมนฺติ ตสฺส อยาเทโส จ-วยนํ จิยตีติ วาจโย-นีปาปุณเน-วิ ปุพฺโพวินยนํ วิเนตีติ วา วินโย-รุ สทฺเท-รวนํ รโว-ภุ สตฺตายํ. ภวนํ ภโว-คห อุปาทาเน-ป ปุพฺโพ-ปคฺคณฺหณํ ปคฺคโห-คห มท ทป รณ สร วร จราทโย คหาทโย-กร กรเณ, กิจฺฉตฺเถ ทุมฺหิ อกิจฺฉตฺเถสุ อีสํ สุสุ จุปฺปเทสุ-ทุกฺเขน กรียตีติ กรณํ วา ทุกฺกรํ-สุเขน กรียตีติ กรณํ วา อีสกฺกรํ, สุกรํ-จช หานิยํ-ฆณ-จชนํ จาโค-ปจ ปาเก-นิ ปุพฺโพฆ,นิปจตีติ นิปโก-ขิป เปรเณ-ก-ขิปตีติ ขิปโก-ปีตปฺปเณ.

元音后随，“e”、“o”依次作“ay”、“av”。因此，（“e”）替换为“ay”。例如：“ciyati”（积聚），故为“cayo”（积聚）。词根“nī”，义为“引导”，前缀为“vi”；“vinayanaṃ”（引导），或“vinetīti”（调伏者），是为“vinayo”（调伏）。词根“ru”，义为“发声”；“ravanaṃ”（发声），是为“ravo”（声音）。词根“bhū”，义为“存在”；“bhavanaṃ”（存在），是为“bhavo”（有）。词根“gaha”，义为“执取”，前缀为“pa”；“paggaṇhaṇaṃ”（执持），是为“paggaho”（执持）。“gaha”、“mada”、“dapa”、“raṇa”、“sara”、“vara”、“cara”等为“gahādi”（gaha等）词根。词根“kara”，义为“作”，与表示困难(du-)、容易(īsaṃ, su-)等义的前缀连用。例如：“dukkhena karīyati”（以困难而作），或“karaṇaṃ”（作），是为“dukkaraṃ”（难行）。“sukhena karīyati”（以容易而作），或“karaṇaṃ”（作），是为“īsakaraṃ”（易行）、“sukaraṃ”（善行）。词根“caj”，义为“舍”，加“ghaṇa”后缀；“cajanaṃ”（舍），是为“cāgo”（舍离）。词根“paca”，义为“成熟”，前缀为“ni”，加“gha”后缀；“nipacatīti”（使成熟），是为“nipako”（成熟者）。词根“khipa”，义为“投”，加“ka”后缀；“khipatīti”（投者），是为“khipako”（投者）。词根“pī”，义为“喜悦”。

---

ยุวณณานมิยทฺธุวง สเร.

元音后随，“i”音、“u”音变为“iya”、“uva”。

---

อิวณฺณุวณฺณนฺตานํ กฺริยตฺถานมิยพุทฺธวง โหนฺติ สเร กฺวจีติ อิยง-เณตีติ ปิโย-ภุ สตฺตายํ-อภิ ปุพฺโพ.

以“i”音与“u”音结尾的动词词根，元音后随，有时变为“iya”与“uva”。因此有“iyaṅa”（替换）。（例如，从词根“pī”，义为“喜悦”：）“pīṇetīti”（使喜悦者），是为“piyo”（亲爱者）。词根“bhū”，义为“存在”，前缀为“abhi”。

---

กฺวิ

（后缀）“kvi”。

---

กฺริยตฺถา กฺวิ โหติ พหุลํ ภาวการเกสุ.

于状态义与作用者义，动词词根后多加（后缀）“kvi”。

---

กฺวีสฺส.

省略“kvi”。

---

กฺริยตฺถา ปรสฺส กฺวิสฺส โลโป โหตีติ กฺวิโลเป-อภิภวตีติ อภิภุ-เอวํ สยมฺภุ-อม คม คมเน-กฺวิมฺหิ-‘‘กฺวิมฺหิ โลโป’นฺตพฺยญฺชนสฺสา’’ติ มโลโป-อุรสา คจฺฉตีติ อุรโค-ทา ทา เน-‘‘อโน’’ติ กฺริยตฺถา ภาวการเกสฺวาโน-ทตฺติ ทิยตีติ วาทานํ-สํป ปุพฺเพ-สมฺมา ปทียเต ยสฺส ตํ สมฺปทานํ-อป อา ปุพฺเพ-อปาททาติ เอตสฺมาติ อปาทานํ-กร กรเณ-อธิ ปุพฺโพ-‘‘รา นสฺส เณ’’-ติ เณ-อธิกรียติ เอตสฺมินฺติ อธิกรณํ-คห อุปาทาเน.

动词词根后的“kvi”被省略。当“kvi”被省略时：“abhibhavatīti”（征服者），是为“abhibhu”。同样，“sayambhu”（自生者）。词根“am”、“gam”，义为“去”。当后接“kvi”时，依‘后接kvi时，末尾辅音省略’之规，“m”被省略。“urasā gacchatīti”（以胸膛行走者），是为“urago”（蛇）。词根“dā”，义为“给与”。依‘ano’之规，于状态义与作用者义，动词词根后加“ana”后缀：“dīyatīti”（所施之物），或“dānaṃ”（布施）。前缀为“saṃ”与“pa”：“sammā padīyate yassa taṃ”（善于施予的对象），是为“sampadānaṃ”（为格）。前缀为“apa”与“ā”：“apādadāti etasmā iti”（从中取走之处），是为“apādānaṃ”（从格）。词根“kara”，义为“作”，前缀为“adhi”。依‘rā nassa ṇe’之规，（“n”）变为“ṇ”：“adhikarīyati etasmiṃ iti”（于此而作之处），是为“adhikaraṇaṃ”（处格）。词根“gaha”，义为“取”。

---

ตถนรานํ ฏฐณฬา.

“t”、“th”、“n”、“r”作“ṭ”、“ṭh”、“ṇ”、“ḷ”。

---

ตถนรานํ ฏฐณฬา โหนฺติ วา ยถากฺกมนฺติ นสฺส ณเทเส-คณฺหิตพฺพํ คหณํ-ปท คมเน-นิปุพฺโพ.

“t”、“th”、“n”、“r”或可依次变为“ṭ”、“ṭh”、“ṇ”、“ḷ”。因此，当“n”替换为“ṇ”时，（例子）应理解为“gahaṇaṃ”（执取）。词根“pad”，义为“去”，前缀为“ni”。

---

ปทาทีนํ กฺวจิ.

“pad”等（词根）之特例。

---

ปทาทีนํ ยุก โหติ กฺวจิ ปจฺจเย-นีปตฺติ นิปชฺชนํ-ปี ตปฺปเณ-อนมฺหิ วนาทินา นาคเม จ’น เต’ อิจฺจาทินา เอ น โหติ-ปีติ ปีณนํ-วิชิ ภย จลเนสุ-สํ ปุพฺโพ-สํวินฺติ สํเวชนํ-‘‘อญฺญตฺราปี’’ติ เอตฺตาภาเว-สํวิชนํ-กุธ โกเป-กุชฺฌติ สีเลนาติ โกธโน-ภิกฺข ยาจเน.

于某些后缀前，“pad”等（词根）有时加入“yuk”（增音“y”）。例如：“nipatti”（躺下），（其名词为）“nipajjanaṃ”（躺卧）。词根“pī”，义为“使满足”。当后接“ana”时，依“vanādinā nāgame”与“na te”等规则，不作“e”（元音增级）。例如：“pīti”（满足），（其名词为）“pīṇanaṃ”（满足）。词根“vij”，义为“恐惧、颤动”，前缀为“saṃ”：“saṃvinti”（激动），（其名词为）“saṃvejanaṃ”（激动）。依规则‘aññatrāpi’，于无（元音增级）时，（亦作）“saṃvijanaṃ”。词根“kudh”，义为“愤怒”：“kujjhati sīlenāti”（惯于愤怒者），是为“kodhano”。词根“bhikkh”，义为“乞求”。

---

อิตฺถิยม ณ กฺติ ก ยก ยา จ.

于阴性（名词），（使用）“a”、“ṇa”、“kti”、“ka”、“yaka”与“yā”（等后缀）。

---

อิตฺถิลงฺเค ภาเว การเก จ กฺริยตฺถา ออาทโย โหนฺตฺยโน จ พหุลํ-อ-ภิกฺกนํ ภิกฺขียตีติ วา ภิกฺขา-อาปจฺจโย-โณ-การณํ การา-จารกํ-ยถากถญฺจิ สทฺทนิปฺผนฺติ รูฬฺหิโต อตฺถนิจฺจโย-ภิท วิทารเณ-กฺติ-เภทนํ ภิชฺชเตติ วา ภิตฺติ-รูช ภงฺเค-โก-รุชตีติ รุชา-วิท ญาเณ-ยก-เวทนํ วิทนฺติ เอตายาติ วา วิชฺชา-อช วช คมเน-ป ปุทฺโธ-โย-ปพฺพช นํ ปพฺพชฺชา-‘‘จวคฺคพยญา’’ติ โยควิภาคา วสฺส พกาเร ญฺจิตฺตํ-วนฺท อภิวาทนตฺถุติสุ-อโน-วนฺทนํ วนฺทนา.

于阴性，为表状态与作用者义，动词词根后多加“a”等后缀与“ana”后缀。后缀“a”：“bhikkhaṇaṃ”（乞求）或“bhikkhīyatīti”（被乞求之物），是为“bhikkhā”（乞食）。后缀“ā”。后缀“ṇa”：“kāraṇaṃ”（作），是为“kārā”（监禁）；“cārakaṃ”（行为）。（有时）词语构成方式不一，其义由用法决定。词根“bhid”，义为“分裂”；后缀“kti”：“bhedanaṃ”（分裂）或“bhijjateti”（被分裂者），是为“bhitti”（墙）。词根“ruj”，义为“破坏”；后缀“ka”：“rujatīti”（破坏者），是为“rujā”（疾病）。词根“vid”，义为“知”；后缀“yaka”：“vedanaṃ”（知）或“vidanti etāyāti”（藉此而知者），是为“vijjā”（明）。词根“aj”、“vaj”，义为“去”，前缀为“pa”；后缀“ya”：“pabbajanaṃ”（出家），是为“pabbajjā”（出家）。依规则‘cavaggabayavā’之拆分适用，“v”变为“b”。词根“vand”，义为“礼敬、赞颂”；后缀“ana”：“vandanaṃ”（礼敬），是为“vandanā”（礼敬）。

---

อิ กิติ สรูเป.

（后缀）“i”、“ki”、“ti”用于表（动词）自相。

---

กฺริยตฺถสฺส สรูเป’ภิเธยฺเย กฺริยตฺถา ปเร อิ กิ ตี โหนฺติ-อิ-วจ อิจฺจยํ ธาตุ เอว วจิ-กิมฺหิ-ยุธิ-ติ-สรุเป ติมฺหิ กโร ติสฺส โขติ วิกรณสฺส ญาตตฺตา ‘‘กตฺตริ โล’’ติ โล-ปจติ-กถมกาโร อิจฺจาทิ? ฆณนฺเตน การสทฺเทน ฉฏฺฐิสมาโส-อสฺส กาโร อกาโร-ภุช ปาลนชฺโฌหาเรสุ.

当欲表动词义之自相时，其后可加“i”、“ki”、“ti”等后缀。后缀“i”：词根“vac”即是“vaci”。后缀“ki”：“yudhi”（于战中）。后缀“ti”：当“ti”表自相时，（不同于动词变化，如“pacati”中的“ti”）。于“pacati”，“a”为已知之词干构成要素(vikaraṇa)，而“ti”是依‘kattari lo’之规而来之“l”系后缀。“akāro”（a字）等词如何构成？其为与以“ghaṇa”结尾之“kāra”一词构成之第六格复合词：“assa kāro”作“akāro”。词根“bhuj”，义为“保护”与“食”。

---

สีลาภิกฺขญฺญาวสฺสเกสุ ณี.

于习性、重复、必要性义，（使用）后缀“ṇī”。

---

กฺริยตฺถาณิ โหติ สีลาทีสุ ปตียมาเนสุ-อุณฺหํ ภุญฺชติ สีเลนาติ อุณฺหโภชี-ปา ปาเน-‘‘อสฺสาณปิมฺหิ ยุก’’อิติ-ยุก-ขีรมฺภิกฺขญฺญมฺปิพตีติ ขีรปายี-อวสฺสํ กโรตีติ อวสฺสการี, สตมวสฺสํ ททาตีติ สตนฺทายี.

当表习性等义时，动词词根后加后缀“ṇī”。例如：“uṇhaṃ bhuñjati sīlenāti uṇhabhojī”（惯于食热食者）。词根“pā”，义为“饮”。依规则‘assāṇapimhi yuka’加入“yuka”：“khīrambhikkhaññam pibatīti khīrapāyī”（常饮牛奶者）。“avassaṃ karotīti avassakārī”（必须做者）；“satam avassaṃ dadātīti satandāyī”（必须布施一百者）。

---

กตฺตริ ภูเต กฺตวนฺตุ กฺตาวิ.

于能动者、过去时，（使用）后缀“ktavantu”与“ktāvi”。

---

ภุเต ปริสมตฺเต อตฺเต วตฺตมานโต กฺริยตฺถากฺตนฺตุกฺตาวี โหนฺติ กตฺตร-อภุญฺชีติ ภุตฺตวา, ภุตฺตาวี-สุสวกเณ-อสุณิ ติสุตวา, สุตาวี.

于已完成之过去时，从动词词根后加后缀“ktavantu”与“ktāvi”，用于能动者。例如：“abhuñji”（他吃了）即是“bhuttavā”或“bhuttāvī”（已食者）。词根“su”，义为“听”：“asuṇi”（他听了）即是“sutavā”或“sutāvī”（已闻者）。

---

กฺโต ภาวกมฺเมสุ

后缀“kta”用于状态与所动。

---

ภาเว กมฺเมจ ภุเต กฺโต โหติ-อาส อุปเวสเน-อาสนมาสิตํ-ญิ-รุท โรทเน.

于过去时，“kta”后缀用于表状态(bhāva)与所动(kamma)。词根“ās”，义为“坐”：“āsanaṃ āsitaṃ”（已坐，表状态）。词根“rud”，义为“哭”。

---

วา กฺวจิ.

或时任选。

---

เต เอ โอ อา กฺวจิ วา น โหนฺติ กานุพนฺธนาคเมสุ-โรทนํ รุทิตํ, โรทิตํ-กรียิตฺถาติ กโต,

于有k随附(anubandha)之后缀与增音前，“e”、“o”、“ā”等（元音变化）有时任选不发生。例如：“rodanaṃ”（哭泣），（作）“ruditaṃ”或“roditaṃ”（已哭）。“karīyittha”（已做）即是“kato”（所做）。

---

คมาทิรานํ โลโป’นฺตสฺส.

“gam”等词根及以“r”结尾词根之末音省略。

---

คมาทินํ รการนฺตานญฺจานฺตสฺส โลโป โหติ ตการาโท

当后接以t开头的后缀时，gam等词根以及以r结尾词根的末尾字母被省略。

---

กานุพนฺเธ ปจฺจเย กตฺวานกตฺวาวชฺชิเตติ รโลโป-ยา ปา ปุณเน.

在有k指示符的后缀前，除了tvā和tvāna，r被省略。词根yā意为“去”，pā意为“充满”。

---

คมนตฺถากมฺมกาธาเร จ.

并且，从表移动义和不及物义的动词，也可构成表处所义的词。

---

คมนตฺถโต อกมฺมกโต จ กฺริยตฺถา อาธาเร กฺโต โหติ กตฺตริ ภาวกมฺเมสุ จ-ยาตวนฺโต’สฺมินฺติ ยาตํ-(ฐานํ)-ยา ตวนฺโต ยานา-ยานํ ยาตํ-ยายิตฺถาติ ยาโต-(ปโถ)-อาสิตวนฺโต’สฺมินฺติ อาสิตํ-(ฐานํ)-อาสิตวนฺโต อาสิตา-อาสน มาสิตํ-ญิ.

从表移动义和不及物义的动词义，kta后缀可用于表示处所，也可用于主动、状态和被动。例如：yātavanto asmin ti yātaṃ (ṭhānaṃ)（他们于此行，故为“所行处”）。yātavanto yātā（已行者）。yānaṃ yātaṃ（行进已完成）。yāyittha ti yāto (patho)（于此而行，故为“道路”）。āsitavanto asmin ti āsitaṃ (ṭhānaṃ)（他们于此坐，故为“所坐处”）。āsitavanto āsitā（已坐者）。āsanaṃ āsitaṃ（已坐，表状态）。

---

เนตา กตฺตริ วตฺตมาเน.

后缀nta用于主动语态、现在时。

---

อารทฺธาปริสมตฺเต อตฺเถ วตฺตมานโต กฺริยตฺถา นฺโต โหติ กตฺตริ.

当表示已开始但未完成的行为时，从动词义后加后缀nta，用于主动语态。

---

กตฺตริ โล.

l系后缀用于主动语态。

---

กุยตฺถโต อปโรกฺเขสุ กตฺตุวิหิตมานนฺตทิสุ โล โหติ-ลกาโร‘‘ญิ ลสฺเส‘‘-ติ วิเสสนตฺโถ-ปวตีติ ปวนฺโต-‘‘มาโน‘‘ติ กตฺตริ มาโน-ปจมาโน.

在非间接时（即现在时），为主动者指定的māna、nta等后缀之处，使用l系后缀。l字母（lakāro）是为特指。pavatīti pavanto（它进行，因此是pavanto）。根据规则“māno”，māna后缀用于主动语态，如pacamāno（正在烹煮者）。

---

ภาวกมฺเมสุ

在状态和被动中。

---

วตฺตมานตฺเถ วตฺตมานโต กฺริยตฺถา ภาเว กมฺเม จ มาโน โหติ.

在现在时中，从动词义后加后缀māna，用于表示状态和被动。

---

กฺโย ภาวกมฺเมสฺวปโรกฺเขสุ มานนฺตตฺยาทิสุ

在非间接时态的状态和被动中，于māna、nta、ti等后缀前，使用ya后缀。

---

ภาวกมฺมวิหิเตสุ ปโรกฺขาวชฺชิเตสุ มานนฺตาทิสุ ปเรสุ กฺโย โหติ กฺริยตฺถา-กกาโร อวุทฺธตฺโถ-ภาเว-ภุยเตติ ภุยมานํ-กมฺเม-ปจฺจเตติ ปจฺจมาโน.

在为状态和被动所规定、且排除间接时态的māna、nta等后缀之前，从动词义后加ya后缀。其中的k是为了防止元音增级。状态：bhūyate，因此有bhūyamānaṃ（正在存在）。被动：paccate，因此有paccamāno（正在被烹煮）。

---

เต สฺสปุพฺพานาคเต

在将来时中，它们（nta, māna）前置ssa。

---

อนารทฺเธ อตฺเถ วตฺตมานโต กฺริยตฺถา เต นฺตมานา สฺสปุพฺพา โหนฺติ สวิสเย-ญิ-กตฺตริ-ปจิสฺสตีติ ปจิสฺสนฺโต,ปจิสฺสมาโน-หาเว-ภุยิสฺสตีติ ภุยิสฺสมานํ-กมฺเม-ปจฺจิสฺส เตติ ปจฺจิสฺสมาโน-กร กรเณ.

当表示未开始的（将来）行为时，nta和māna这两个后缀在其各自的语态范围中，前面加上ssa。主动：pacissati（他将烹煮），因此有pacissanto、pacissamāno（将要烹煮者）。状态：bhuyissati（将会是），因此有bhuyissamānaṃ（将要存在者）。被动：paccissati（它将被烹煮），因此有paccissamāno（将要被烹煮者）。词根kar意为“做”。

---

ตุํ ตาเย ตเว ภาเว ภวิสฺสติกฺริยายํ ตทตฺถายํ.

后缀tuṃ、tāye、tave用于状态义，表示未来行为的目的。

---

ภวิสฺสติอตฺเถ วตฺตมานโต กฺริยตฺถา ภาเว ตุํ ตาเย ตเว โหนฺติ กฺริยายํ ตทตฺถายํ ปตียมานายํ-‘‘ตุํตุนตพฺเพสุ วา’’ติ วา อกาโร-อญฺญตฺร ปรรูปํ-กรณย คจฺฉติ กาตุํ คจฺฉติ กตฺตุํ, กตฺตาเย วา-ตเว-‘‘กรสฺสา ตเว’’-ติ อา-กาตเว-ภาเวติ กึ, กริสฺสามีติ คจฺฉติ-กฺริยายนฺติ กึ, ภิกฺขิสฺสํ อิจฺจสฺส ชฏา-ตทตฺถายนฺติ กึ, คจฺฉิสฺสโต เต ภวิสฺสติ ภตฺตํ โภชนาย-คห อุปาทาเน.

当一个未来行为被理解为另一个行为的目的时，从动词义后加tuṃ、tāye、tave等后缀，用于状态义。根据规则“tuṃtunatabbesu vā”，可任选加元音a。例如：kātuṃ gacchati或kattuṃ gacchati（为做而去），或kattāye。后缀tave：根据规则“karassā tave”，加入ā，得kātave。为何说“状态义”？（反例是）karissāmīti gacchati（他想着“我将做”而去）。为何说“为一行为”？（反例是）bhikkhissaṃ iccassa jaṭā（意欲“我将乞食”者的结发）。为何说“为其目的”？（反例是）gacchissato te bhavissati bhattaṃ bhojanāya（对将要去的你，将有食物可吃）。词根gaha意为“取”。

---

ปุพฺเพกกตฺตุกานํ.

同一主语的先行行为。

---

เอโก กตฺตา เยสํ พฺยาปารานํ เตสุ โย ปุพฺโพ ตทตฺถโต กฺริยตฺถา ตุนกตฺวาน กตฺวา โหนฺติ ภาเว-ญิ.

当诸行为有同一主语时，从表示先行行为的动词义后，加tūna、tvāna、tvā等后缀，用于状态义。

---

เออิ ลสฺส จ.

以及l之e、i音变。

---

เออิลานเม โหติ กฺวจิ-คณฺหณํ กตฺวา ยาติ คเหตูน ยาติ, คเหตฺวาน, คเหตฺวา วา-อสฺส รุธาทิตฺตา.

例如：gaṇhaṇaṃ katvā yāti（取后而去），即gahetūna yāti，或gahetvāna，或gahetvā。这是因为它属于rudh等词根类。

---

มํ วา รุธาทีนํ.

对于rudh等（词根），或用maṃ。

---

รุธาทีนํ กฺวจิ มํ วา โหติ ปจฺจเยติ ปกฺเข มํ ภวํ อปิ มนุพนฺธตฺตา อการา ปโร.

对于rudh等词根，有时或用maṃ作为后缀。另一方面，由于其m随附音，maṃ亦可于a后出现。

---

เณ นิคฺคหีตสฺส.

Niggahīta（ṃ）变为ṇe。

---

คหสฺส นิคฺคหีตสฺส เณ โหติ-คณฺหิ ตุน, คณฺหิตฺวาน, คณฺหิตฺวา-เอกกตฺตุกานนฺติ กึ, ภุตฺตสฺมึ เทวทตฺเต ยญฺญ ทตฺโต วชติ-ปุพฺพาติ กึ, ภุญฺชติ จ ปจติ จ-อปฺปตฺวา นทึ ปพฺพโต ภวติ อติกฺกมฺม ปกพฺพตํ นทีติ ภุธาตุสฺส สพฺพตฺถ สมฺภวา เอกกตฺตุกตา ปุพฺพกาลตา จ คมฺยเต.

对于（词根）gah的niggahīta，变为ṇe。例如：gaṇhitūna、gaṇhitvāna、gaṇhitvā。为何说“同一主语”？（反例是：）“提婆达多(Devadatta)吃的时候，耶若达多(Yaññadatta)走了。”为何说“先前”？（反例是：）“他边吃边煮。”“尚未到达河流，便有山；越过山，便有河。”由于bhū词根在任何地方都可能存在，所以同一主语和先前时间是可以被理解的。

---

เยภุยฺยวุตฺติยา ลิงฺคํ ทสฺสิตํ ตตฺถ สพฺพโส;

วิเสโส ปน วิญฺญหิ เญยฺโย ปาฐานุสารโต.

在此，其性（liṅga）在所有情况下都依多数用法而显示；但具体情况，智者应依文本而了知。

---

ตพฺพาทโย.

Tabba 等 (Tabbādayo)

---

อิทานิ ตฺยาทโย วุจฺจนฺเต-ปจ ปาเก-ปจ อิติ ฐิเต-กฺริยตฺถา พหุลมิติ จ สพฺพตฺถ วตฺตเต.

现在解说ti等（后缀）。以（词根）paca（意为“煮”）为例，当其为paca时，“为表动作义，可多样变化”这一规则在任何地方都适用。

---

วตฺตมาเนติ อนฺติ สิถมิมเต อนฺเต เส เวค เอมฺเห.

现在时的后缀是：ti、anti、si、tha、mi、ma；te、ante、se、vhe、e、mhe。

---

วตฺตมาเน อารทฺธา ปริสมตฺเต อตฺเถ วตฺตมานโต กฺริยตฺถาตฺยาทโย โหนฺติ-เตสมฺปนิยเม.

在表示已开始而未完成的动作义的现在时中，使用ti等（后缀）。对它们亦有如下规则。

---

ปุพฺพปรจฺฉกฺกานเมกาเนเกสุ ตุมฺหามฺหเสเสสุ ทฺเวทฺเว มชฺฌิมุตฺตมปฐมา.

对于前六组和后六组（后缀），在单数和复数中，当分别与tumha（你）、amha（我）及其他（名词）连用时，每两组依次为第二人称、第一人称和第三人称。

---

เอกาเนเกสุตุมฺหามฺหสทฺทวจนีเยสุตทญฺญสทฺทวจนีเยสุ จ การเกสุ ปุพฺพจฺฉกฺกานํ ปรจฺฉกฺกนญฺจ มชฺฌิมุตฺตมปฐมา ทฺเวทฺเว โหนฺติ ยถากฺกมํ กฺริยตฺถาติ เอกมฺหิ วตฺตพฺเพ เอกวจนํ ติ-ติ อนฺติ อิติ ปฐโม อาโท นิทฺทิฏฺฐตฺตา-สิ ถ อิติ มชฺฌิโม มชฺฌิ นิทฺทิฏฺเฐตฺตา-มิ ม อิติ อุตฺตโม-อุตฺตมสทฺโทยํ สภาวโต ติปฺปภุตีนมนฺตทฺวยมาห-เอวํ ปรจฺฉกฺเกปกิ ยถากฺกมํ โยชนียํ-ตฺยาทิสุ ปรภุเตสุ กตฺตุกมฺมภาว วิหิเตสุ กฺยลาทโยภวนฺตีติ ‘‘กฺโย ภาวกมฺเมสฺวกกปโรกฺเขสุ มานนฺต ตฺยาทิสุ กตฺตรี โล’’อิจฺจาทินา เตสํ วิธานา ตฺยาทโย กตฺตุ กมฺมภาเวสฺเจว วิญฺญายนฺตีติ กตฺตริ ติมฺหิ โล-ปจติ-พหุมฺหิ จตฺตพฺเพ อนฺตึ

当所指的作者(kāraka)为单数或复数，由tumha（你）、amha（我）等词或由其他词表达时，前六组和后六组（后缀）中，每两组依次为第二人称、第一人称和第三人称。为表动作义，当指称单数时，用单数后缀，即ti。ti和anti是第三人称(paṭhama)，因其最先列出；si和tha是第二人称(majjhima)，因其在中间列出；mi和ma是第一人称(uttama)。“uttama”（第一人称）一词，依其性质，指ti等（后缀）中的最后两组。这也应依次应用于后六组（后缀）。当ti等（后缀）用于他人语(parassapada)，并规定用于主动、被动或状态时，则出现kya等（后缀）。根据“kya用于状态和被动……ti等用于主动时作la”等规则，ti等（后缀）被理解为用于主动、被动和状态。在主动语态中，用ti，如pacati（他煮）；当指称多数时，用anti。

---

กฺวจิ วิกรณนํ.

语干助词(vikaraṇa)有时省略。

---

วิกรณนํ กฺวจิ โลโป โหตีติ ลสฺสาการสฺส โลโป-ปวนฺติ-ปจสิ ปจถ.

语干助词(vikaraṇa)有时省略，即la组时态的a-语干助词省略。例如：pavanti、pacasi、pacatha。

---

หิมิเมสฺวสฺส.

在hi、mi、ma前，a音增长。

---

อการสฺส ทีโฆ โหติ หิมิเมสุ-ปจามิ ปจาม-ปรจฺฉกฺเก-ปจเต ปจนฺเต, ปจเส ปจวฺเห,ปเจ ปจามฺเห-กมฺเม-กฺโย ภาวกมฺเมสฺวจฺจาทินา กฺโย.

在hi、mi、ma前，a音增长。例如：pacāmi（我煮）、pacāma（我们煮）。在后六组后缀中：pacate、pacante、pacase、pacavhe、pace、pacāmhe。在被动语态中：根据“kya用于状态和被动……”等规则，使用kya。

---

กฺยสฺส.

关于kya。

---

กฺริยตฺถา ปรสฺส กฺยสฺส อีญ วา โหติ-ญกาโร อาทฺยวยวตฺโถ, ปจียติ ปจฺจติ.

在词根后，kya或作īña。ñ是此后缀的起始部分。例如：pacīyati、paccati（被煮）。

---

คุรุปุพฺพา รสฺสาเร’นฺเต’นฺตีนํ.

在重音节后的短元音之后，ante与anti或作re。

---

คุรุปุพฺพสฺมา รสฺสา ปเรสํ อนฺเต’นฺตินํ เร วา โหติ-ปจียเร ปจียนฺติ ปจฺจเร ปจฺจนฺติ, ปจียสิ ปจฺจสิ ปจียถ ปจฺจถ, ปจียามิ ปจฺจามิ ปจียาม ปจฺจาม-ปจียเต, ปจฺจเต ปจียเร ปจียนฺเต ปจฺจเร ปจฺจนฺเต, ปจียเส ปจฺจเส ปจียวฺเห ปจฺจวฺเห, ปจีเย ปจฺเจ ปจียามฺเห ปจฺจามฺเห-ภาเว-ภุ สตฺตายํ-ภาวสฺเสกตฺตา เอกวจนเมว-ตญฺจ ปฐมปุริเสเยว สมฺภวติ-ภุยติ เทวทตฺเตน, พุยเต วา-เทวทตฺตสฺส สมฺปติ ภวนนฺติ อตฺโถ-เนหิญ พหุลํ วิธานา.

在重音节后的短元音之后，ante和anti或作re。例如：pacīyare（或pacīyanti）、paccare（或paccanti）。其他形式如：pacīyasi（或paccasi）、pacīyatha（或paccatha）、pacīyāmi（或paccāmi）、pacīyāma（或paccāma）。为自己语(attanopada)形式：pacīyate（或paccate）、pacīyare（或pacīyante）、paccare（或paccante）、pacīyase（或paccase）、pacīyavhe（或paccavhe）、pacīye（或pacce）、pacīyāmhe（或paccāmhe）。在状态语态中：以bhū（存在）为例。因状态是单数，故只用单数，且只可能用于第三人称。例如：bhuyati devadattena（由提婆达多存在），或bhuyate。其义为“提婆达多的财富正在生成”。这是根据“ne、hi、ña可多样变化”的规则。

---

กฺริยตฺถา กตฺตริ ตฺยาทิ กมฺมสฺมิญฺจ สกมฺมกา,ภาเว จา’กมฺมกากกมฺมา’วจนิจฺฉายมญฺญโต;

（词根）用于主动语态时，用ti等（后缀）；用于被动语态时，用为自己语(attanopada)（后缀）。用于状态语态时，则（来自）不及物动词，或（来自其他动词但）说话者不欲指明作者时。

---

ภวิสฺสติ สฺสติ สฺสนฺติ สฺสสิ สฺสถ สฺสามิ สฺสาม สฺสเต สฺสนฺเต สฺสเส สฺสวฺเห สฺสํ สฺสามฺเห.

将来时的后缀是：ssati、ssanti、ssasi、ssatha、ssāmi、ssāma；ssate、ssante、ssase、ssavhe、ssaṃ、ssāmhe。

---

ภวิสฺสติ อนารทฺเธ อตฺเถ วตฺตมานโต กฺริยตฺถา สฺสตฺยาทโย โหนฺติ.

将来时用于尚未开始的动作义。为表此动作义，有ssati等（后缀）。

---

อ อีสฺสาทินํ พฺยญฺชนสฺสิญ.

在a、ī、ssa等（后缀）的辅音前，加i。

---

กฺริยตฺถา ปเรสํ ออาทีนํ อีอาทีนํสฺสาทีนญฺจ พฺยญฺชนสฺสิญฺเหกาติ วา-ววตฺถีตวิภาสายํ สฺเสติ สฺสาทีนํสฺสจฺจาทีนทฺวาวโย อธิปฺเปโต-‘‘ญิ พฺยญฺชนสฺสา’’ติ สิทฺเธปิ ตฺยาทิสุ ปรภุเตสุ เอเต สเมวาติ นิยมตฺโตยมารมฺโห-ลสฺสาการสฺส โลเป-ปจิสฺสติ ปจิสฺสเร ปจิสฺสนฺติ, ปจิสฺสสิ ปจิสฺสถ, ปจิสฺสามิ ปจิสฺสาม-ปจิสฺสเต ปจิสฺสเร ปจิสฺสนฺเต, ปจิสฺสเสปจิสฺสวฺเห, ปจิสฺสํ ปจิสฺสามฺเห-กมฺเม-ปจิยิสฺสติ.

在词根后，a-、ī-、ssā-等后缀的辅音前，或可加i。此为限定选择。“ssa”指以ssa和ssacca开头的后缀。尽管“ñi byañjanassa”一规已立，此为一新限制规则。例如：pacissati、pacissare、pacissanti、pacissasi、pacissatha、pacissāmi、pacissāma。为自己语(attanopada)：pacissate、pacissare、pacissante、pacissase、pacissavhe、pacissaṃ、pacissāmhe。被动语态：paciyissati。

---

กฺยสฺส สฺเส.

在sse前，kya的变化。

---

กฺยสฺส วา โลโป โหติ สฺเส-ปจิสฺสติ ปจฺจิสฺสติ, ปจียิสฺสเร ปจยิสฺสนฺติ ปจิสฺสเร ปจสฺสนฺติ ปจฺจิสฺสเร ปจฺจิสฺสนฺติจฺจาทิ-กตฺตุสมํ-กฺโยว วิเสโส-ภาเว-ภุยิสฺสติ ภวิสฺสติ, ภุยิสฺสเต ภวิสฺสเต.

在`ssa`前，`kya`或被省略。例如：`pacīyissati`（或`paccissati`）。与主动语态相同，差别仅在`kya`。在状态语态中：`bhuyissati`（或`bhavissati`），`bhuyissate`（或`bhavissate`）。

---

นาเม ครหาวมฺหเยสุ.

当`nāma`用于责备和惊奇时。

---

นามสทฺเท นิปาเต สติ ครหายํ วิมฺภเย จ คมฺยมาเน สฺส ตฺยาทโย โหนฺติ-ครหายํ-สาปิ นาม ปจิสฺสตีจฺจาทิ-วิมฺพเย-อจฺฉริยํ วต โภ อพฺภูตํ วต โภ อนฺโธ นาม ปจิสฺสติจฺจาทิ.

当`nāma`一词作为助词，并表示责备或惊奇之义时，使用将来时（`ssa`等后缀）。责备例：“她竟然会煮饭！”等。惊奇例：“啊，真是奇妙！啊，真是不可思议！盲人竟然会煮饭！”等。

---

ภุเต อี อุํ ธ ตฺถ อึ มฺหา อา อู เสวฺหํ อ มฺเห.

不定过去时的后缀是：`ī`, `uṃ`, `o`, `ttha`, `iṃ`, `mhā`；`ā`, `ū`, `se`, `vhaṃ`, `a`, `mhe`。

---

ภุเต ปริสมตฺเต อตฺเถ วตฺตมานโต กฺริยตฺถา อี อาทโย โหนฺติ-ภุตานชฺชตเน วกฺขมานตฺตา อิเม ภุตนชฺชตเน ภุตสามญฺเญ จ ภวนฺติ.

不定过去时用于已完成的动作。为表动作义，有`ī`等后缀。由于“非今日过去时”(bhutānajjatana)将在后面解说，故这些后缀用于非今日过去时和一般过去时。

---

อหสฺสุภยโต อฑฺฒรตฺตํ วาว ตทุปฑฺฒกํ,อนฺโต กตฺวาน วิญฺเญยฺโย อโห อชฺชโน อิติ;

应知“今日”(ajjatana)所包含的时间是：白天的两端各延伸半夜，或各延伸其一半。

---

ตทญฺโญ ปน โย กาโล โส’นชฺชตนสญฺญิโต.

然而，与“今日”不同的那段时间，被称为“非今日”(anajjatana)。

---

อาอีสฺสาทิสฺวญ วา.

在`ā`, `ī`, `ssa`等后缀前，词根或加前缀`a`。

---

อาอาโท อีอาโท สฺสาอาโท จ กฺริยตฺถสฺส อญ วา โหติ,

在以`ā`, `ī`, `ssā`开头的后缀前，词根或加`a`为前缀。

---

เอยฺยาถ สฺเส อ อา อี ถานํ โอ อ อํ ตฺถ ตฺโถ เวหาก.

`eyyātha`, `sse`, `a`, `ā`, `ī`, `tha`被替换为`o`, `a`, `aṃ`, `ttha`, `ttho`, `ve`, `hā`, `ka`。

---

อาสหจริโตว อกาโร คยฺหเต-น ปโรกฺเข วิหิโต-โถ ปน’นฺเต นิทฺเทสา ตฺวาทิสมฺพนฺธิเยว ตสฺเสว วา นิสฺสิตตฺตา-นิสฺสยกรณมฺปิ หิ สุตฺตการาจิณฺณํ-เอยฺยาถาทีนํ โออาทโย วา โหนฺติ ยถากฺกมนฺติ อีสฺสวาตฺโถ-อปจิตฺโถ ปจิตฺโถ อปวตฺโถ ปจตฺโถ.

`a`被理解为与`ā`相关。它未在完成时(parokkha)中规定。但`tho`因在末尾被指明，故仅与`tvā`等相关，或因其依赖于此。因为确立依赖关系是经师的惯例。`eyyātha`等后缀依次或可替换为`o`等。此为“能力”义。例如：`apacittho`, `pacittho`, `apavattho`, `pacattho`。

---

อาอีอูมฺหาสฺสาสฺสมฺหานํ วา.

`ā`, `ī`, `ū`, `mhā`, `ssā`, `ssamhā`或被缩短。

---

เอเตสํ วา รสฺโส โหตีติ ปกฺเข รสฺเส จ-อปจิ ปจิ อปจี ปจี.

这些后缀或可缩短。当缩短时，例如：`apaci`（或`paci`），[不缩短时则为]`apacī`（或`pacī`）。

---

อุํสฺสึสฺวํสุ.

`uṃ`被替换为`iṃsu`或`aṃsu`。

---

อุมิจฺจสฺส อึสุ อํสุ วา โหนฺติ-อปวึสุ ปวึสุ อปจํสุ ปจํสุ อปวุํ ปจุํ.

`uṃ`或被替换为`iṃsu`、`aṃsu`。例如：`apaviṃsu`（或`paviṃsu`），`apacaṃsu`（或`pacaṃsu`）；[不替换时则为]`apavuṃ`（或`pacuṃ`）。

---

โอสฺส อ อิ ตฺถ ตฺโถ.

o作a、i、ttha、ttho。

---

โอสฺส ออาทโย วา โหนฺติ-อปจ ปจ อปจิ ปจิ อปจิตฺถ ปจิตฺถ อปวตฺถ ปจตฺถ อปจิตฺเถ ปจิตฺโถ อปจตฺโถ ปจตฺโถ.

o或作a等。例如：apaca、paca；apaci、paci；apacittha、pacittha；apavattha、pacattha；apacittho、pacittho；apacattho、pacattho。

---

สิ.

Si

---

โอสฺส สิ วา โหติ-อปจิสิ ปจิสิ อปจสิ ปจสิ อปโจ ปโจ.

o或作si。例如：apacisi、pacisi；apacasi、pacasi；apaco、paco。

---

มฺหาตฺถาน มุญ.

mhā与ttha作u（ña为标示）。

---

มฺหาตฺถานมุญ วา โหติ-อีอาทิสมฺพนฺธินเมว คหณํ-อปวุตฺถ ปจุตฺถ.

mhā与ttha或作u。仅取与ī等（不定过去时）相关者。例如：apavuttha、pacuttha。

---

อึสฺส จ สิญ.

iṃ亦作si（ña为标示）。

---

อิมิจฺจสฺส สิญ วา โหติ มฺหาตฺถานญฺจ พหุลํ-ญกาโร อาทฺยวย วตฺโถ-อปจสิตฺถ ปจสิตฺถ อปจิตฺถ ปจิตฺถ อปจตฺถ ปจตฺถ, อปจิสึ ปจิสึ อปจสึ ปจสึ อปจึ ปจึ, อปจุมฺห ปจุมฺห อปจุมฺหา ปจุมฺหา อปจมฺห ปจมฺห อปจมฺหา ปจมฺหา อปจสิมฺห ปจสิมฺห อปจสิมฺหา ปจสิมฺหา อปจิมฺห ปจิมฺห อปจิมฺหา ปจิมฺหา อปจมฺห ปจมฺห อปจมฺหา ปจมฺหา-ปรจฺฉกฺเก-อปวิตฺถ ปจิตฺถ อปวตฺถ ปวตฺถ อปจ ปจ อปจา ปจา, อปจุ ปจุ อปจุ ปจุ, อปจิเส ปจิเส อปจเส ปจเส, อปจิวฺหํ ปจิวฺหํ อปจวฺหํ ปจวฺหํ-อสฺส วา อมาเทเส-อปจํ ปจํ อปจ ปจ อปจิมฺเห ปจิมฺเห อปจมฺเห ปจมฺเห-กมฺเม-อปจียิตฺโถ ปจิยิตฺโถ อปจียตฺโถ ปจียตฺโถ อปจฺจิตฺโถ ปจฺจิตฺโถ อปจฺจตฺโถ ปจฺจตฺโถ อปจียิ ปจียิ อปจียี ปจิยี อปจฺจิ ปจฺจิ อปจฺจิ ปจฺจิ, อปจียึสุ ปจิยึสุ อปจฺจึสุ ปจฺจึสุ อปจิยํสุ ปจียํสุ อปจฺจํสุ ปจฺจํสุ อปจียุํ ปจียุํ อปจฺจุํ ปจฺจุมิจฺจาทิ-ภาเว-อภุยิตฺโถ ภุยิตฺโถ อภุยตฺโถ ภุยตฺโถ อภุยิ ภุยิ อภุยี ภูยี, อภุยิตฺถ ภุยิตฺถ อภุยตฺถ ภุยตฺถ อภุย ภุย อภยา ภุยา-‘‘สมฺภาวเนวา’’ติ อิโต เวติ วตฺตมาเน.

iṃ或作si（ña为标示），mhā与ttha亦多如此。ñ字标示（替换）首分。例如：apacasittha、pacasittha；apacittha、pacittha；apacattha、pacattha；apacisiṃ、pacisiṃ；apacasiṃ、pacasiṃ；apaciṃ、paciṃ；apacumha、pacumha；apacumhā、pacumhā；apacamha、pacamha；apacamhā、pacamhā；apacasimha、pacasimha；apacasimhā、pacasimhā；apacimha、pacimha；apacimhā、pacimhā。于完成时：apavittha、pacittha；apavattha、pavattha；apaca、paca；apacā、pacā；apacu、pacu；apacise、pacise；apacase、pacase；apacivhaṃ、pacivhaṃ；apacavhaṃ、pacavhaṃ。assa或作aṃ时：apacaṃ、pacaṃ；apaca、paca；apacimhe、pacimhe；apacamhe、pacamhe。于被动态：apacīyittho、paciyittho；apacīyattho、pacīyattho；apaccittho、paccittho；apaccattho、paccattho；apacīyi、pacīyi；apacīyī、paciyī；apacci、pacci；apacīyiṃsu、paciyiṃsu；apacciṃsu、pacciṃsu；apaciyaṃsu、pacīyaṃsu；apaccaṃsu、paccaṃsu；apacīyuṃ、pacīyuṃ；apaccuṃ、paccuṃ等。于非人称构式：abhuyittho、bhuyittho；abhuyattho、bhuyattho；abhuyi、bhuyi；abhuyī、bhūyī；abhuyittha、bhuyittha；abhuyattha、bhuyattha；abhuya、bhuya；abhuyā、bhuyā。从《或于可能式》（sambhāvane vā）经，`vā`（或）字延续于此。

---

มาโยเค อีอาอาทิ.

与`mā`连用时，用`ī`、`ā`等不定过去时后缀。

---

มาโยเค สติ อีอาทโย อาอาทโย จ วา โหนฺติ-อสกฺกาล ตฺโถยมารมฺโห-มา ภวํ ปุนปิ เอวรูปมปจิตฺโถ อิจฺจาทิ-วาวิ ธานโต สฺสตฺยาทิ เอยฺยาทิ ตฺวาทโยปิ โหนฺติ-มาภวํ ปจิสฺสติ, มา ภวํ ปเจยฺย, มา ภวํ ปจตุ อิจฺจาทิ.

与`mā`连用时，`ī`等或`ā`等（不定过去时后缀）或可用。此法为禁制义而始。例如：“尊者，请勿再做此等事！”（mā bhavaṃ punapi evarūpamapacittho）等。或依规定，亦可用将来时（`ssati`等）、愿望式（`eyya`等）及命令式（`tu`等）后缀。例如：`mā bhavaṃ pacissati`，`mā bhavaṃ paceyya`，`mā bhavaṃ pacatu`等。

---

อนชฺชตเน อา อู โอ ตฺถ อ มฺหา ตฺถ ตฺถุํ เสวฺหํ อึ มฺหเส.

非今日过去时（anajjatana）后缀为：`ā`、`ū`、`o`、`ttha`、`a`、`mhā`；及`ttha`、`tthuṃ`、`se`、`vhaṃ`、`iṃ`、`mhase`。

---

อวิชฺชมานชฺชตเน ภุตตฺเถวตฺตมานโต กฺริยตฺถาอาอาทโย โหนฺติ-วาตฺเถ รสฺเส จ-อปจตฺถ ปวตฺถ อปจ ปจ อปจา ปจา, อปจุ ปจุ อปจุ ปจู-โอ-อปจ ปจ อปจิ ปจิ อปจตฺถ ปจตฺถ อปจตฺโถ ปจตฺโถ อปจสิ ปจสิ อปโจ ปโจ, อปวตฺถ ปจตฺถ อปจํ ปจํ อปจปจ, อปจมฺห ปจมฺห อปจมฺหา ปจมฺหา-อปจตฺถ ปจตฺถ, อปจตฺถุํ ปจตฺถุํ, อปจเส ปจเส, อปจวฺหํ ปจวฺหํ. อปสึ ปจสึ อปจึ ปจึ, อปจมฺหเส ปจมฺหเส-กมฺเม-อปจียตฺถ ปจียตฺถ อปจฺจตฺถ ปจฺจตฺถ อปจีย ปจีย อปจียา ปจียา อปจฺจ ปจฺจ อปจฺจา ปจฺจา, อปจียุ ปจียุ, อปจียุ ปจียุ, อปจฺจุ ปจฺจุ อปจฺจู ปจฺจูจฺจาทิ-ภาเว-อภุยตฺถ ภุยตฺถ อภุย ภุย อภุยา ภุยา-อภุยตฺถ ภุยตฺถ-‘‘มาโยเค อีอาอาทิ’’ติ อิมินา มาโยเคปิ อาอาทโย โหนฺติ-มา ภวํ อปจิตฺถ อิจฺจาทิ.

于非今日之过去事，为表行为，于语根后用`ā`等后缀，于此或可缩短元音。例如：apacattha、pavattha；apaca、paca；apacā、pacā；apacu、pacu；apacū、pacū；o；apaca、paca；apaci、paci；apacattha、pacattha；apacattho、pacattho；apacasi、pacasi；apaco、paco；apavattha、pacattha；apacaṃ、pacaṃ；apaca、paca；apacamha、pacamha；apacamhā、pacamhā；apacattha、pacattha；apacatthuṃ、pacatthuṃ；apacase、pacase；apacavhaṃ、pacavhaṃ；apasiṃ、pacasiṃ；apaciṃ、paciṃ；apacamhase、pacamhase。于被动态：apacīyattha、pacīyattha；apaccattha、paccattha；apacīya、pacīya；apacīyā、pacīyā；apacca、pacca；apaccā、paccā；apacīyu、pacīyu；apaccu、paccu等。于非人称构式：abhuyattha、bhuyattha；abhuya、bhuya；abhuyā、bhuyā。依《与mā连用时，用ī、ā等》经，与`mā`连用时亦可用`ā`等后缀。例如：`mā bhavaṃ apacittha`（尊者，请勿煮！）等。

---

ปโรกฺเข อ อุ เอ ตฺถ อมฺห ตฺถเร ตฺโถ วฺโห อิมฺเห.

完成时（parokkha）后缀为：`a`、`u`、`e`、`ttha`、`amha`、`tthare`、`ttho`、`vho`、`imhe`。

---

อปจฺจกฺเข ภุตานชฺชตนตฺเถ วตฺตมานโต กฺริยตฺถา ออาทโย โหนฺติ-อปโรกฺเขสูติ วจนา น วิกรณุปฺปตฺติ.

于非亲见、非今日之过去事，为表行为，于语根后用`a`等后缀。依“于完成时”之规定，不生语基构成素（vikaraṇa）。

---

ปโรกฺขายญฺจ.

又，于完成时。

---

ปโรกฺขายํ ปฐมเมกสฺสรํ สทฺทรูปํ ทฺเว ภวติ.

于完成时，首单音节音形重叠。

---

โลโป’นาทิพฺยญฺชนสฺส.

非首辅音省略。

---

ทฺวิตฺเต ปุพฺพสฺสาทิโต’ญฺญสฺส พฺยญฺชนสฺส โลโป โหติ-ปปจ ปฺปจุ’ปปเจ ปปจิตฺถ-อิญภาวปกฺเข สํโยคาทิ โลโปปปจตฺถ, ปปจ ปปจิมฺห, ปปจิตฺถ ปปจตฺถ ปปจิเร, ปปจิตฺโถ ปปจตฺโถ ปปจิวฺโห, ปกปจิ ปปจิมฺเห-เอวํ กมฺเมปิ-ภาเว-ภุสฺย วุก.

重叠时，前分非首之辅音省略。例如：papaca、papacu、papace、papacittha。于无`i`音之场合，省略复辅音之首音，如papacattha。papaca、papacimha；papacittha、papacattha、papacire；papacittho、papacattho、papacivho；pakapaci、papacimhe。于被动态亦然。于非人称构式：bhū作vuka。

---

ออาทิยุ ภุสฺส วุก โหติ.

`a`等（后缀）于后时，`bhū`作`vuka`。

---

ปุพฺพสฺส อ.

前分（元音）作`a`。

---

ออาทิสุ ทฺวตฺเต ปุพฺพสฺส ภุสฺส อ โหติ.

`a`等（后缀）于后而重叠时，前分`bhū`之（元音）作`a`。

---

จตุตฺถทุติยานํ ตติยปฐมา.

第四、第二（辅音）作第三、第一。

---

ทฺวิตฺเต ปุพฺเพสํ จตุตฺถทุติยานํ ตติยปฐมา โหนฺติ ยถากฺกมนฺติ พกาเร-พภุว พภุวิตฺถ.

重叠时，前分之第四、第二（辅音）各作第三、第一。是故，于`bh`音：`babhuva`、`babhuvittha`。

---

เอยฺยาโท วา’ติปตฺติยํ สฺสา สสํสุสฺเส สสถสฺสํ สฺสมฺหา สฺสถสฺสึสุ สสเส สฺสวฺเห สฺสึ สฺสามฺหเส.

或于事过时（kālātipatti），代`eyya`等（愿望式），后缀为：`ssā`、`sasaṃsu`、`sse`、`sasatha`、`ssaṃ`、`ssamhā`、`ssatha`、`ssiṃsu`、`sasase`、`ssavhe`、`ssiṃ`、`ssāmhase`。

---

เอยฺยาโท วิสเย กฺริยาติปตฺติยํ สฺสาทโย โหนฺติ วิภาสา-วิธุรปฺปจฺจโยปนิปาตโต การณเวกลฺลโต วา กฺริยายาติปตฺติ อนิปฺผตฺติ กฺริยาติปตฺติ-เอเตจสฺสาทโย สามตฺถิยา ตีตานาคเต สฺเววโหนฺติ-น วตฺตมาเนน ตตฺร กฺริยาติปตฺตฺยสมฺภวา-อาอีอิ จฺจาทินาวา รสฺเส-อปจิสฺส ปจิสฺส อปจิสฺสา ปจิสฺสา, อปจิสฺสํสุ ปจิสฺสํสุ-สฺเสสฺส เอยฺยาถาทีนา วา อกาเร-อปจิสฺส ปจิสฺส อปจิสฺเส ปจิสฺเส,อปจิสฺสถ ปจิสฺสถ,อปจิสฺสํ ปจิสฺสํ. อปจิสฺสมฺห, ปจิสฺสมฺห, อปจิสฺสมฺหา ปจิสฺสมฺหา, อปจิสฺสถ ปจิสฺสถ, อปจิสฺสึสุ ปจิสฺสึสุ, อปจิสฺสเส ปจิสฺสเส, อปจิสฺสวฺเห ปจิสฺสวฺเห, อปจิสฺสึปจิสฺสึ, อปจิสฺสามฺหเย ปจิสฺสามฺหเส-กมฺเม-อปจียิสฺส ปจิยิสฺสอปจียิสฺสา ปจิยิสฺสา-กฺยสฺส วา โลเป-อปจิสฺส ปจิสฺส อปจิสฺสา ปจิสฺสา อปจฺจิสฺส ปจฺจิสฺส อปจฺจิสฺสาน ปจฺจิสฺสา, อปจิยิสฺสํสุ ปจียิสฺสํสุอปจิสฺสํสุ ปจิสฺสํสุ. อปจฺจิสฺสํสุ ปจฺจิสฺสํสุ, อิจฺจาทิภาเว-อภุยิสฺส ภุยิสฺส อภุยิสฺสา ภุยิสฺสา, อภุยิสฺสถ ภุยิสฺสถ-วาติ วกึ, ทกฺขิเณนน เจ คมิสฺสติ นายกฏมฺปริยา ภวิสฺสติ.

于愿望式(eyyādi)的语境中，在行为已过(kriyātipatti)时，可选择使用`ssā`等词尾。由于相反条件出现或缺少原因，行为未能完成，即是“行为已过”。这些以`ssā`等为首的词尾，依其性质，仅用于过去时和将来时，不用於现在时，因在现在时中“行为已过”不可能发生。元音可选择性地缩短：`apacissa`、`pacissa`；`apacissā`、`pacissā`；`apacissaṃsu`、`pacissaṃsu`。`ssa`中的`a`可选择性地变为`e`，如`eyyātha`等词尾一般：`apacissa`、`pacissa`；`apacisse`、`pacisse`；`apacissatha`、`pacissatha`；`apacissaṃ`、`pacissaṃ`；`apacissamha`、`pacissamha`；`apacissamhā`、`pacissamhā`；`apacissatha`、`pacissatha`；`apacissiṃsu`、`pacissiṃsu`；`apacissase`、`pacissase`；`apacissavhe`、`pacissavhe`；`apacissiṃ`、`pacissiṃ`；`apacissāmhaye`、`pacissāmhase`。于被动态(kamme)：`apacīyissa`、`paciyissa`；`apacīyissā`、`paciyissā`。或当`kya`被省略时：`apacissa`、`pacissa`；`apacissā`、`pacissā`；`apaccissa`、`paccissa`；`apaccissāna`、`paccissā`；`apaciyissaṃsu`、`pacīyissaṃsu`；`apacissaṃsu`、`pacissaṃsu`；`apaccissaṃsu`、`paccissaṃsu`等。于非人称构式(bhāve)：`abhuyissa`、`bhuyissa`；`abhuyissā`、`bhuyissā`；`abhuyissatha`、`bhuyissatha`。“或”字何义？例如：“如果他不从南边走，就不能抵达目的地。”

---

เหตุผเลสฺเวยฺย เอยฺยุํ เอยฺยาสิ เอยฺยาถ เอยฺยามิ เอยฺยาม เอถ เอรํ เอโถ เอยฺยวฺโห เอยฺยํ เอยฺยามฺเห.

于因果(hetuphala)关系中，[使用愿望式词尾]：`eyya`、`eyyuṃ`、`eyyāsi`、`eyyātha`、`eyyāmi`、`eyyāma`、`etha`、`eraṃ`、`etho`、`eyyavho`、`eyyaṃ`、`eyyāmhe`。

---

เหตุภุตายํ ผลภูตายญฺจ กฺริยายํ วตฺตมานโต กฺริยตฺถ เอยฺยาทโย วา โหนฺติ.

对于作为原因的行为和作为结果的行为，可选择在现在时词干后使用`eyya`等词尾。

---

เอยฺเยยฺยาเสนฺตํ เฏ.

`eyya`、`eyyāsi`、`eyyāmi`被替换为`e`。

---

เอยฺย เอยฺยาสิ เอยฺยมิจฺเจสํ เฏ วา โหติ-ปเจ ปเจยฺย.

对于`eyya`、`eyyāsi`、`eyyāmi`，`e`是可选项。例如：`pace`、`paceyya`。

---

เอยฺยุํสฺสุํ.

`eyyuṃ`被替换为`uṃ`。

---

เอยฺยุมิจฺจสฺส อุํ วา โหติ-ปจุํ ปเจยฺยุํ,ปเจ ปเจยฺยาสิ,-วา โอกาเร-ปเจยฺยาโถ ปเจยฺยาถ, ปเจยฺยามิ.

对于`eyyuṃ`，`uṃ`是可选项。例如：`pacuṃ`、`paceyyuṃ`；`pace`、`paceyyāsi`。或当`a`变为`o`时：`paceyyātho`、`paceyyātha`；`paceyyāmi`。

---

เอยฺยามสฺเสมุ จ

以及，`eyyāma`被替换为`emu`。

---

เอยฺยามสฺส เอมุ วา โหติ อุ จ-ปเจมุ ปเจยฺยามุ ปเจยฺยามก, ปเจถ ปเจรํ ปเจโถ ปเจยฺยวฺโห, ปเจ ปเจยฺยํ ปเจยฺยามฺเห-กมฺเม-ปจีเย ปจียฺเย ปจฺเจ ปจฺเจยฺย, ปจิยุํ ปจีเยยฺยุํ ปจฺจุํ ปจฺเจยฺยุมิจฺจาทิ-ภาเว-ภุเย ภุเยยฺย, ภุเยถ.

对于`eyyāma`，`emu`或`u`是其替代形式。例如：`pacemu`、`paceyyāmu`、`paceyyāma`；`pacetha`、`paceraṃ`；`pacetho`、`paceyyavho`；`pace`、`paceyyaṃ`、`paceyyāmhe`。于被动态(kamme)：`pacīye`、`pacīyeyya`、`pacce`、`pacceyya`、`paciyuṃ`、`pacīyeyyuṃ`、`paccuṃ`、`pacceyyuṃ`等。于状态动词(bhāve)：`bhuye`、`bhuyeyya`；`bhuyetha`。

---

ปาโต ปเจยฺย เจ ภุญฺเช อิจฺเจตฺถ ปจนกฺริยา

在“若他清晨煮，他则进食”此例中，煮的行为

---

เหตุภุตาติ วิญฺเญยฺยา ผลนตฺวนุภวกฺริยา.

应被理解为因，而体验（即进食）的行为则是其果。

---

สตฺตฺย รเหสฺเวยฺยาทิ.

于能力(satti)与适宜(araha)时，[使用]`eyya`等（词尾）。

---

สตฺติยํ อรหตฺเถว กฺริยตฺถา เอยฺยาทโย โหนฺติ-ภวํ ขลุ ภตฺตํ ปเจยฺย, ภวํ สมตฺโถ, ภวํ อรโภ.

于能力(satti)与适宜(araha)的意义上，从动词词根使用`eyya`等（词尾）。例如：“尊者实应煮饭”，（意即）“尊者有能力”，“尊者适宜（煮饭）”。

---

สมฺภาวเน วา.

或于可能性(sambhāvana)时。

---

สมฺภาวเน คมฺยมาเน ธาตุนา วุจฺจมาเน จ เอยฺยาทโย โหนฺติ นวิภาสา-อปิ ภวํ คิลิตํ ปาสาณํ ปเจยฺย อุทรคฺคินา-สมฺหาเวมิ สทฺทหามิ ภวํ ปเจยฺย,ภวํ ปจิสฺสติ. ภวํ อปจิ.

当词根表达或意指可能性(sambhāvana)时，非选择性地使用`eyya`等（词尾）。例如：“尊者或能以腹中之火消化所吞之石？”（意即）我推测、我相信尊者能消化。尊者将会消化。尊者已消化。

---

ปญฺหปตฺถนาวิธิสุ.

于疑问(pañha)、祈愿(patthanā)与规定(vidhi)时。

---

ปญฺหาทิสุ กฺริยตฺตโต เอยฺยาทโย โหนฺติ.

于疑问(pañha)等意义上，从动词词根使用`eyya`等（词尾）。

---

ปญฺโห สมฺปุจฺฉนํ อิฏฺฐา สึสนํ ยาจนํ ทุเวปตฺถนา ภตฺติยา วาถ น นวา วฺยาปารณ วิธิ;

疑问(pañha)即是询问(sampucchanaṃ)；祝福(iṭṭhāsiṃsanaṃ)与请求(yācanaṃ)此二者为祈愿(patthanā)；或因虔敬(bhatti)；指示(vyāpāraṇa)即是规定(vidhi)。

---

ปญฺเห, กึ โส ภตฺตํ ปเจยฺย อุทาหุ พฺยญฺชนํ วา-ปตฺถนายํ, อโห วต โส ปเจยฺย เม-วิธิมฺหิ, ภวํ ภตฺตํ ปเจยฺย.

疑问(pañha)：他应煮饭还是菜？祈愿(patthanā)：啊，愿他为我煮！规定(vidhi)：尊者，您应煮饭。

---

ตุ อนฺตุ หิ ถ มิ ม ตํ อนฺตํ สฺสุ วฺโห เอ อามเส.

Tu, antu, hi, tha, mi, ma, taṃ, antaṃ, ssu, vho, e, āmase。

---

ปญฺหปตฺตนาวิธิสฺเวเต โหนฺติ กฺริยตฺถโต-ปจตุ ปจนฺตุ.

于疑问、祈愿与规定中，从动词词根使用这些（词尾）。例如：`pacatu`（让他煮），`pacantu`（让他们煮）。

---

หิสฺส’โต โลโป.

于`a`后，`hi`被省略。

---

อโต ปรสฺส หิสฺส วา โลโป โหติ-ปจ ปจาหิ-ถสฺส วา เวหาก-ปจวฺโห ปจถ,ปจามิ ปจาม, ปจตํ ปจนฺตํ, ปจสฺสุ ปจวฺโห, ปเจ ปจามเส-กมฺเม-ปจียตุ ปจฺจตุ ปจียนฺตุ ปจฺจนฺตุ อิจฺจาทิ-ภาเว, ภุยตุ ภุยตํ-ปจิตุํ ปยุตฺตีติ ปจนิจฺฉายํ.

于以`a`结尾的（词干）后，`hi`（词尾）可选择性地省略。例如：`paca`或`pacāhi`（你煮）。`tha`（词尾）可替换为`vho`。例如：`pacavho`或`pacatha`（你们煮）。（其他形式如：）`pacāmi`（我煮），`pacāma`（我们煮）；`pacataṃ`（让他煮），`pacantaṃ`（让他们煮）；`pacassu`（你煮），`pacavho`（你们煮）；`pace`（我煮），`pacāmase`（我们煮）。于被动态(kamme)：`pacīyatu`、`paccatu`、`pacīyantu`、`paccantu`（让他/他们被煮）等。于状态动词(bhāve)：`bhūyatu`（愿其存在），`bhūyataṃ`（愿其存在）。`pacituṃ`（为了煮）的用法是在“想煮”的意义上。

---

ปโยชกวฺยาปาเร ณปิ จ.

于使役作用(payojakavyāpāra)中，亦有`ṇe`、`āpe`等（词缀）。

---

กตฺตารํ โย ปโยเชติ ตสฺส วฺยาปาเร กฺริยตฺถา ณิ ณฺปิ โหนฺติ พหุลํ-‘‘อสฺสาณนุพนฺเธ’’ติ อา-ปโยชกวฺยาปาเร ณิณปินํ วิธานา ตทนฺตสฺส กฺริยตฺถตาติ ปาจิสทฺทโต ตฺยาทโย.

在促使行为者行动的作用中，动词词根常加`ṇi`、`ṇāpi`等词缀。由于在使役作用中规定了这些词缀，因此以其结尾的词干具有动词意义，故可在词干`pāci-`（使煮）后加`ti`等词尾。

---

ณิณปฺยาปิหิ วา.

或亦有`ṇi`、`ṇapya`、`āpi`等（词缀）。

---

ณฺยาทฺยนฺเตหิ กฺริยตฺเถหิ อปโรกฺเกสุกตฺตุวิหิต กมานนฺตตฺยาทิสุ โล โหติ วิภาสา-‘‘ยุวณฺณานเม โอปฺปจฺจเย’’ติ เอกาเร ‘‘โญนมยวา สเร’’ติ อยาเทเส จ-ปาจยติ-อญฺญตฺร-ปาเจติ-ปาจยเร ปาจยนฺติ ปาเจนฺติจฺจาทิ-กมฺเม-

在以`ṇya`(`ṇaya`)等（使役词缀）结尾的动词后，（`ṇaya`的`a`）可选择性地省略。例如，根据语音规则，有`pācayati`（他使……煮）或`pāceti`的形式。其他例子：`pācayare`、`pācayanti`、`pācenti`等。于被动态(kamme)：

---

ทีโฆ สรสฺส.

元音长化。

---

สรนฺตสฺส กฺริยตฺถสฺส ทีโฆ หาติ กฺเย-ปาจียติ ปาจียเร ปาจียนฺติจฺจาทิ-วุตฺตนเยน เญยฺยํ-ปโยชกวฺยาปาเร ณิณปฺยนฺตานํ สกมฺมกตฺตา น นภาเว รูปนโย.

于（被动语态词缀）`ya`前，以元音结尾的动词词干其末尾元音长化。例如：`pācīyati`、`pācīyare`、`pācīyanti`等。应根据已述方法了知。在使役作用中，因以`ṇi`、`ṇapya`结尾的（词干）是及物的(sakammaka)，故无状态动词(bhāva)的构词法。

---

อกมฺมกาปิ โหนฺเตว ณิณปฺยนฺตา สกมฺมกา,สกมฺมกา ทฺวีกมฺมาสฺสุ ทฺวิกมฺมา จ ติกมฺมกา;

不及物动词，加（使役）缀亦及物；及物成双宾，双宾变三宾。

---

ภวิสฺสติ-ปาจยิสฺสติ ปาเจสฺสติ ปาจยิสฺสเร ปาจยิสฺสนฺติ ปาเจสฺสเร ปาเจสฺสนฺติจฺจาทิ-กมฺเม-ปาจียิสฺสติ-กฺยโลโป-ปาจิสฺสตีจฺจาทิ-ภุเต-อปาจยิตฺโถ ปาจยตฺโต อปาจยตฺโถ ปาจยตฺโถ อปาเจตฺโถ ปาเจตฺโถ อปาจยิ ปาจยิ. อปาจยี ปาจยี อปาจยึสุ ปาจยึสุ อปาจยํสุ ปาจยํสุ.

将来时：`pācayissati`、`pācessati`、`pācayissare`、`pācayissanti`、`pācessare`、`pācessanti`等。被动语态：`pācīyissati`。当`kya`被省略时：`pācissatī`等。过去时（不定过去时）：`apācayittho`或`pācayittho`、`apācayattho`或`pācayattho`、`apācettho`或`pācettho`、`apācayi`或`pācayi`、`apācayī`或`pācayī`、`apācayiṃsu`或`pācayiṃsu`、`apācayaṃsu`或`pācayaṃsu`。

---

โญตฺตา สุํ.

在`ñu`类词缀后，`uṃ`变为`suṃ`。

---

ญาเทสโต โออาเทสโต จ ปรสฺส อุมิจฺจสฺส สุํ วา โหติ-อปาจยสุํ ปาจยสุํ อปาเจสุํ ปาเจสุํ อปาจยุํ ปาจยุมิจฺจาทิ-อุสฺส สุเมว วิเสโส-กมฺเม-อปาจียิตฺโถ ปาจียิตฺโถ อปาจียตฺโถ ปาจียตฺโถ อปาจิยิ ปาจียิ อปาจิยี ปาจียิ อิจฺจาทิ-อนชฺชตเน-อปาจยตฺถ ปาจยตฺถ อปาเจตฺถ กปาเจตฺถ อปาจย ปาจย อปาจยา ปาจยา อปาจยุ ปาจยุ อปาจยู ปาจยู อิจฺจาทิ-กมฺเม-อปาจียตฺถ ปาจียตฺถ อปาจีย ปาจีย อปาจียา ปาจียา อิจฺจาทิ-ปโรกฺเข-

在`ñā`（ṇaya）和`o`（ṇe）的替换形式之后，`uṃ`词尾可选择性地变为`suṃ`。例如：`apācayasuṃ`或`pācayasuṃ`、`apācesuṃ`或`pācesuṃ`，对比`apācayuṃ`或`pācayuṃ`等。其差别仅在于`uṃ`变为`suṃ`。被动语态（不定过去时）中：`apācīyittho`或`pācīyittho`、`apācīyattho`或`pācīyattho`、`apāciyi`或`pācīyi`、`apāciyī`或`pācīyī`等。过去未完成时中：`apācayattha`或`pācayattha`、`apācettha`或`pācettha`、`apācaya`或`pācaya`、`apācayā`或`pācayā`、`apācayu`或`pācayu`、`apācayū`或`pācayū`等。被动语态（过去未完成时）中：`apācīyattha`或`pācīyattha`、`apācīya`或`pācīya`、`apācīyā`或`pācīyā`等。过去完成时：

---

รสฺโส ปุพฺพสฺส.

前一音节短化。

---

ทฺวิตฺเต ปุพฺพสฺส สโร รสฺโส โหติ-ปปาจย ปปาจยุ ปปาจเย ปปาจยิตฺถ ปปาเจตฺถ อิจฺจาทิ-กมฺเม-สพฺพํ กตฺตุสมํ-อตปตฺติยํอปาจยิสฺส ปาจยิสฺส อปาจยิสฺสา ปาจยิสฺสา อปาจยิสฺสํสุ ปาจยิสฺสํสุ อิจฺจาทิ-กมฺเม-อปาจิยิสฺส ปาจิยิสฺส อปาจียิสฺสา ปาจิยิสฺส อปาจิสฺส ปาจิสฺส อปาจิสฺสา ปาจิสฺสา อิจฺจาทิ-เหตุผเลสุ-ปาจเย ปาจเยยฺย ปาจยุํ ปาจเยยยุมิจฺจาทิ-กมฺเม-ปาจีเย ปาจีเยยยุมิจฺจาทิ-ตฺวาทิสุ-ปาจยตุ ปาเจตุ ปาจยนฺตุ ปาเจนฺตุ อิจฺจาทิ-กมฺเม-ปาจียตุ ปาจียนฺตุ อิจฺจาทิ-ณปิมฺหิ-ปาจาปยติ ปาจาเปติจฺจาทิ นฺยนฺตสมํ-ปาจยิตุมฺปยุตฺติติ ณฺยนฺตโตปิ ณิ.

在重叠构词中，前一音节的元音被缩短。例如：`papācaya`、`papācayu`、`papācaye`、`papācayittha`、`papācettha`等。被动语态中，一切与主动语态相同。条件式中：`apācayissa`或`pācayissa`、`apācayissā`或`pācayissā`、`apācayissaṃsu`或`pācayissaṃsu`等。被动语态（条件式）中：`apāciyissa`或`pāciyissa`、`apācīyissā`或`pāciyissa`、`apācissa`或`pācissa`、`apācissā`或`pācissā`等。愿望式中：`pācaye`、`pācayeyya`、`pācayuṃ`、`pācayeyyuṃ`等。被动语态（愿望式）中：`pācīye`、`pācīyeyyuṃ`等。命令式中：`pācayatu`、`pācetu`、`pācayantu`、`pācentu`等。被动语态（命令式）中：`pācīyatu`、`pācīyantu`等。在`ṇapi`（`ṇāpe`）后：`pācāpayati`、`pācāpeti`等，与`ṇya`结尾的动词相同。因使用`pācayituṃ`，故从`ṇya`结尾的动词亦可知`ṇi`。

---

ณิณปินํ เตสุ.

关于`ṇi`和`ṇapi`在这些情况下的规则。

---

ณี ณปินํ โลโป นโหติ เตสุ ณี ณปิสุ’ติก ปุพฺพณิโลเป-ปาจยติ ปาเจติจฺจาทิ สพฺพตฺถเญยฺยํ-ณปิเจวํ.

当`ṇī`、`ṇapi`等词缀在后时，前一个`ṇī`、`ṇapi`不被省略。在前一个`ṇi`被省略的情况下，则有`pācayati`、`pāceti`等形式，此理于一切处皆应了知。`ṇapi`亦然。

---

ภุวาทิ นโย.

`bhū`等词根之法。

---

อธุนา วิกรณปฺปเภทปฺปกาสนตฺถํ รุธาทีนํ อฏาฐคณนมาทิภุตสฺเสเกกสฺส กฺริยตฺถสฺส กานิ จิ รูปานิ อุทาหริยนฺเต-รุธ อาวรเณ-ตฺยาทิ.

现在，为阐明语干构成缀（vikaraṇa）的类别，将从以`rudh`为首的八组动词中，各取其首个动词，举出一些形式为例。`rudh`（词根），义为“遮蔽”等。

---

มญฺจ รุธาทีนํ.

以及`rudh`等词根的`ṃ`中缀。

---

รุธาทิโต อปโรกฺเขสุกตฺตุวิหิตมานนฺตตฺยาทิสุ โลโหติ มญฺจานฺตสรา ปโร-รุนฺธติ รุนฺธเร รุนฺธนฺติจฺจาทิ-กมฺเม-‘‘มํ วา รุธาทีน’’นฺติ วา มํ-รุนฺธิยติ รุชฺฌตีจจาทิ-ปจิวิย สพฺพตฺถ เญยฺยํ.

在`rudh`等词根后，中缀`ṃ`置于词根末尾元音之后。例如：`rundhati`、`rundhare`、`rundhanti`等。被动语态中：`rundhiyati`、`rujjhati`等。于一切处，应知如`pac`词根。

---

รุธาทิ นโย.

`rudh`等词根之法。

---

ทิว กีฬา วิชิคึสา โวหารชฺชุติ ถุติ คตีสุ.

`div`词根用于游戏、求胜、交易、闪耀、赞美、行动等义。

---

ทิวาทีหิ ยก.

从`div`等词根加`ya`。

---

ทิวาทีหิ ลวิสเย ยก โหติ-กกาโร กานุพนฺธการิยตฺโถ-เอวมุปริจ-ทิพฺพติ ทิพฺพเร ทิพฺพนฺติจฺจาทิ-กมฺเม-กิวียติ ทิพฺพติ ทิวียเร ทิวิยนฺติ ทิพฺพเร ทิพฺพนฺติจฺจาทิ.

在`div`等词根后，于时态语态词尾（la）前，加语干构成缀`ya`。其中的`k`字母用于指示`k`标记的功能。因此有：`dibbati`、`dibbare`、`dibbanti`等。被动语态中：`divīyati`、`dibbati`、`divīyare`、`diviyanti`、`dibbare`、`dibbanti`等。

---

ทิวาทิ นโย.

`div`等词根之法。

---

ตุท วฺยถเน.

`tud`词根，义为“击、恼”。

---

ตุทาทีหิ โก.

从`tud`等词根加`a`。

---

ตุทาทีหิ ลวิสเย โก โหติ-ตุทติ ตุทนฺติจฺจาทิ-กมฺเม-ตุทียติ ตุชฺชติ ตุทียเรตุทิยนฺติ ตุชฺชเร ตุทฺยนฺติจฺจาทิ.

在`tud`等词根后，于时态语态词尾前，加语干元音`a`。例如：`tudati`、`tudanti`等。被动语态中：`tudīyati`、`tujjati`、`tudīyare`、`tudiyanti`、`tujjare`、`tudyanti`等。

---

ตุทาทิ นโย.

`tud`等词根之法。

---

ชิ ชเย.

`ji`词根，义为“胜利”。

---

ชฺยาทีหิ กฺตา.

从`ji`等词根加`nā`。

---

ชิอาทีหิ กลวิสเย กฺนา โหติ-ชินาติ ชินนฺติจฺจาทิ-กมฺเม-ชิยติ ชิยเร ชิยนฺติจฺจาทิ.

在`ji`等词根后，于时态语态词尾前，加语干构成缀`nā`。例如：`jināti`、`jinanti`等。被动语态中：`jīyati`、`jīyare`、`jīyanti`等。

---

ชฺยาทิ นโย.

`ji`等词根之法。

---

กี ทพฺพวินีมเย.

`kī`词根，义为“买卖、交换物品”。

---

กฺยาทีหิ กฺณา.

从`kī`等词根加`ṇā`。

---

กีอาทีหี ลวิสเย กณา โหติ.

从`kī`等词根，于时态语态词尾前，加`ṇā`词缀。

---

นาณสุ รสฺโส.

在`nā`和`ṇā`词缀前，词根的元音被缩短。

---

นาณสุ กฺริยตฺถสฺส รสฺโส โหติ-กิณติ กิณนฺติจฺจาทิ-กมฺเม-กียติ กียเร กียนฺติจฺจาที.

当后接`nā`或`ṇā`时，词根的元音被缩短。例如：`kiṇati`、`kiṇanti`等。被动语态中：`kīyati`、`kīyare`、`kīyanti`等。

---

กฺยาทิ นโย.

`kī`等词根之法。

---

สุ สวเณ.

su（词根），义为“听”。

---

สฺวาทีหิ เกณา.

从su等词根，（加）ṇā。

---

สฺวาทีหิ ลวิสเย เกณา โหติ-สุเณติ สุณนฺติจฺจาทิ. กมฺเม-สูยติ สูยเร สูยนฺติจฺจาทิ.

从su等词根，在主动语态中，（加）ṇā，例如：suṇeti、suṇanti等。在被动语态中：sūyati、sūyare、sūyanti等。

---

สฺวาทิ นโย.

su类词根之法。

---

ตน วิตฺถาเร.

tan（词根），义为“伸展”。

---

ตนาทิตฺโว.

从tan等词根，（加）o。

---

ตนาทีหิ ลวิสเย โอ โหติ-ตโนติ ตโนนฺติจฺจาทิ. ปรจฺฉกฺเก.

从tan等词根，在主动语态中，（加）o，例如：tanoti、tanonti等。在为他语中。

---

โอวิกรณสฺสุ ปรจฺฉกฺเก.

在为他语中，o变位词缀变为u。

---

โอวิกรณสฺส อุ โหติ ปรจฺฉกฺกวิสเย-ตนุเต ตตฺวนฺเต อิจฺจาทิ-กมฺเม-

在为他语中，o变位词缀变为u，例如：tanute、tanvante等。在被动语态中——

---

ตนสฺสา วา.

tan词根的（元音）或（变为）ā。

---

ตนสฺส อา โหติ วา กฺเย-ตายติ ตญฺญาติ ตายเร ตายนฺติ ตญฺญเร ตญฺญนฺติจฺจานฺทิ.

在被动语态词缀ya后，tan词根的（元音）或（变为）ā，例如：tāyati、taññāti、tāyare、tāyanti、taññare、taññanti等。

---

ตนาทิ นโย.

tan类词根之法。

---

วูร เถยฺเย.

cur（词根），义为“偷窃”。

---

จุราทิโต ณิ.

从cur等词根，（加）ṇi。

---

จุราทีหิ กฺริยตฺเตหิ สกตฺเถ ณิ ปโร โหติ พหุลํ-โจรยติ โจรติ โจรยเร โจรยนฺติโจเรนฺติจฺจาทิ-กมฺเม-โจริยติ โจรียเร โจรียนฺติจฺจาทิ.

从cur等词根，在其自身意义上，常后接ṇi词缀，例如：corayati、corati、corayare、corayanti、corenti等。在被动语态中：coriyati、corīyare、corīyanti等。

---

จุราทิ นโย-ตฺยาทโย.

cur类词根之法。

---

ปรตฺถาย มยา ลทฺธํ กตฺวาน ปทสาธนํปุญฺเญน เตน โลโก’ยํ สาเธตุ ปทมจฺจุนํ;

我为利他而造此《词语构成论》，愿以此功德，令此世间证得不死之境。

---

สุทฺธาสเยน ปริสุทฺธคุเณทิเตนสาเรน สารยติสงฺฆนิเสวิเตนรมฺเม’นุราธนคเร วสตมฺพุเชนวิทฺวาลิตํ นิชวิสุทฺธ กุลทฺธเชน;

此论由具足净信、为清净功德所赞叹、为具德僧团所奉事、犹如住于怡人之阿耨罗陀城(Anurādhapura)中的莲花、作为自宗清净之幢者所阐明。

---

มาเนนฺเตน ตถาคตํ ปฏิปทาโยเคน สทฺธาลุนานิจฺจาขณฺฑตโป’นเลหิ นิขิลปฺปาปาริสนฺตาปิตาสทฺธมฺมวฺหยสีหเตลฐติยา จามีกรตฺถาลินานานาวาทิกุทิฏฺฐิเภทปฏุนา นวาณิ กนวธู สามินา;

由信者以行道礼敬如来，以恒常无间之苦行火烧尽一切罪敌，以盛正法之狮子油的金钵，善破种种异说邪见之主（所作）。

---

สตฺถานํ กรุณวตา คตวตา กปารมฺปรํ ธีมตาเถเรนาตุมปาทปญฺชรคโต โย สทฺทสตฺตาทิสุโมคฺคลฺลายนวิสฺสุเตติห สุวจฺฉาโป วินีโต กยถาโส’กาสี ปิยทสฺสิ นาม ยติทํ พฺยตฺตํ สุขปฺปตฺติยา;

具悲心、已达彼岸的智慧导师，于声明学等，如入师足笼中，为声名远播的目犍连(Moggallāna)长老所善教。彼，名为喜见(Piyadassī)者，为得安乐，造此明晰之论。

---

วุตฺโตว วุตฺตมุปโภคินิยา สกายปินปฺปโยธรวนาปคเสวิกายรมฺหาวิหารวธุยา ติลกาตุเลนสนฺเตน กปฺปิณสมวฺหยมาตุเลน;

此论由名为迦比那(Kappiṇa)的寂静阿舅，应其自己的受用者——一位侍奉于丰乳林河、住于怡人寺、不凡如庄严之女——之请而说。

---

ปทสาธนํ นิฏฺฐิตํ.

《词语构成论》终。